open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Яніна Германовіч

**Яніна Міхайлаўна Германовіч** (у шлюбе — **Кляшторная**; 1909, Раванічы, Ігуменскі павет, Менская губэрня — 1959, Менск) — службовец, жонка беларускага паэта Тодара Кляшторнага.

## Біяграфія
Нарадзілася ў 1909 годзе ў в. Раванічы Ігуменскага павету Менскай губэрні ў сялянскай сям’і. Атрымала сярэднюю адукацыю. Выйшла замуж за беларускага паэта Тодара Кляшторнага, гадавала траіх дачок: Тадзіяну (1932 г.н.), Весналіну і Маю (1937 г.н.). Працавала афіцыянткай у 1-й сталовай Мінваенторга.

Арыштаваная 28 лістапада 1937 году па адрасе Менск, вул. Фабрычная, д. 10/4, кв. 7 і асуджаная асобай нарадай пры НКУС БССР як «член сям’і (жонка) здрадніка радзімы» да 8 гадоў выпраўленча-працоўных работ. 24 студзеня 1938 году разам з дачкой Маяй прыбыла з Аршанскай турмы ў Акмолінскі лягер жонак здраднікаў Радзімы Карагандзінскага канцлягеру НКУС Казаскай ССР. Вызваленая 1 сьнежня 1945 году.

Імаверна, у канцы 1940-х — пачатку 1950-х гадоў ізноў арыштаваная і высланая ў г. Бялова Кемераўскай вобласьці РСФСР. Канчаткова вызваленая ў 1955 годзе. Рэабілітаваная трыбуналам Беларускай вайсковай акругі 4 лістапада 1955 году. У 1957 годзе кошт канфіскаванай у яе маёмасьці быў «кампэнсаваны».

Памерла ў 1959 годзе ў Менску.

## Крыніцы

## Літаратура
* Германовіч Яніна Міхайлаўна // 
* Германович Янина Михайловна

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1909 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Раванічах
Катэгорыя:Памерлі ў 1959 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Тодар Кляшторны
Беларуска-польскі слоўнік (неадназначнасьць)

**Беларуска-польскі слоўнік** — слоўнік, які выдаваўся ў розныя часы, пад рознымі рэдакцыямі.

* Падручны беларуска-польскі слоўнік (1929)
* Польска-беларускі, беларуска-польскі слоўнік (1996, 2007)
* Слоўнік для дзяцей беларуска-польскі, польска-беларускі (2008) 
* Mały praktyczny słownik biznesmena białorusko-polski, polsko-białoruski, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1995, 
* Kieszonkowy słownik białorusko-polski, polsko-białoruski, Wiedza Powszechna, Warszawa 1996, 2007, 

## Глядзіце таксама
* Польска-беларускі слоўнік (неадназначнасьць)
Stop Online Piracy Act

**Stop Online Piracy Act** (**SOPA** або **H.R. 3261**; ) — законапраект, унесены на разгляд Палаты прадстаўнікоў ЗША 26 кастрычніка 2011 року групай сааўтараў на чале з Ламарам Сьмітам (). Законапраект пашырае магчымасьці амэрыканскіх праваахоўных органаў і праваабладальнікаў у барацьбе зь нелегальным кантэнтам у Інтэрнэце, гандлі абароненай аўтарскімі правамі інтэлектуальнай уласнасьцю і кантрафактам.

## Глядзіце таксама
* PROTECT IP Act

Катэгорыя:Інтэрнэт у ЗША
Катэгорыя:Права інтэлектуальнай уласнасьці
Катэгорыя:Права ЗША
Пісар польны літоўскі

**Пісар польны літоўскі** або **пісар людзей служэбных** () — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай, у абавязкі якога ўваходзіла складаньне попісаў войска.

Пісарамі польнымі літоўскімі былі:

* Іван Паўлавіч (? — 28.9.1562 — 1.4.1563)
* Войцех Стаброўскі (1568—1569)
* Франц (Францішак) Барташевіч Жук (15.7.1569 — 20.9.1579)
* Войцех Стаброўскі (паўторна; 9.1579 — да 6.6.1596)
* Пётар Стаброўскі (да 23.7.1596 — 24.1.1597 — ?)
* Юры Зяновіч (1600/1601)
* Тэадор Ляцкі (1600/1601 — да 9.1611)
* Геранім Пясэцкі (Яраш; 27.7.1611 — да 12.7.1630)
*  (12.7.1630 — 25.5.1637 — ?)

*  (? — 29.3.1638 — 2.6.1639)
* Уладзіслаў Валовіч (3.6.1639 — 21.4.1653)
* Мацей Міхал Францкевіч-Радзімінскі (21.4.1653 — 24.8.1654)
* Аляксандар Гіляры Палубінскі (1.10.1654 — 1669)
* князь  (?— 18.11669 — 12.1672)
* Міхал Антоні Крышпін-Кіршэнштэйн (16.2.1673 — 24.2.1682)
*  (7.1.1683 — 6.1698)

* Людвік Канстантын Пацей (? — 24.7.1698)
* Міхал Юзэф Сапега (25.7.1698 — 1703)
* Юры Геранім Крышпін-Кіршынстэйн (30.5.1704 — 17.11.1707)
* Міхал Юзэф Сапега (паўторна; ? — 15.3.1730)
* Караль Юзэф Сапега (1.9.1730 — 20.6.1748)
* князь Міхал Казімер Агінскі (19/20.6.1748 — 4.12.1764)
* Юзэф Сыльвэстар Сасноўскі (11.12.1764 — 20.2.1771)
* Юзэф Вінцэнт Плятэр (16/25.2.1771 — 2.12.1783)
*  (4.12.1783 — 1790)
*  (7.7.1790 — 20.7.1793)
* Міхал Касакоўскі (13.1.1794 —)

## Глядзіце таксама
* Пісар
* Пісар вялікі літоўскі

## Літаратура
* 
* Urzędnicy centralni i dostojnicy Wielkiego Księnstwa Litewskiego XIV—XVIII wieku. Spisy / Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba // Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII—XVIII wieku. Spisy / Pod red. Antoniego Gąsiorowskiego. Tom XI. Kornik: Biblioteka Kornicka, 1994.
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Косьць

**Косьць** — орган жывога арганізму, складаецца зь некалькіх тканак, найважнейшай зь якіх зьяўляецца касьцявая. Косьць выконвае апорна-мэханічную функцыю і зьяўляецца складальнай часткай эндашкілета жывога арганізму.

## Хваробы
* Астэахандроз

Катэгорыя:Тканкі арганізму
Катэгорыя:Касьцявая сыстэма
Катэгорыя:Анатомія
Катэгорыя:Органы
Падзрочча

thumb|Месцазнаходжанне падзрочча ў мозгу

**Падзрочча** альбо **гіпаталя́мус** () — аддзел галаўнога мозгу, разьмешчаны ніжэй за зрочны груд, якому належыць вядучая роля ў рэгуляцыі многіх функцыяў арганізму, і перш за ўсё ўстойлівасьці ўнутранага асяродзьдзя. 

Таксама выконвае істотную ролю ў падтрыманьні аптымальнага ўзроўню абмена рэчывамі і энэргіяй, у тэрмарэгуляцыі, у рэгуляцыі дзейнасьці стрававальнай, сэрцава-судзіннай, выводнай, дыхальнай і эндакрыннай сыстэм.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Галаўны мозаг
Катэгорыя:Эндакрынная сыстэма
Мазгавы прывесак

**Мазгавы прывесак** альбо **гіпо́фіз** ( — «адростак») — залоза ўнутранай сакрэцыі ў форме круглявага ўтварэньня, разьмешчанага на ніжняй паверхні галаўнога мозгу ў касьцяной кішэні, званай *турэцкім сядлом*, выпрацоўвае гармоны, якія ўплываюць на рост, абмен рэчываў і рэпрадукцыйную функцыю. Зьяўляецца цэнтральным органам эндакрыннай сыстэмы; шчыльна ўзаемадзейнічае з падзроччам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Галаўны мозаг
Катэгорыя:Эндакрынная сыстэма
Чэрап

**Чэ́рап** () — касьцяная частка галавы ў хрыбетных жывёлаў, касьцяны каркас галавы, які абараняе яе ад пашкоджаньняў і служыць месцам прымацаваньня яе мяккіх тканак. У некаторых рыбаў і земнаводных чэрап мае храстковую будову. У чалавека чэрап складаецца зь дзьвюх вылучных частак, як то мазговага чэрапа і тварнага чэрапа. Чэрап утварае самую пярэднюю частку восевага шкілета і ёсьць вынікам цэфалізацыі і павелічэньня аб’ёму галаўных мазгоў, а таксама некалькіх структураў органаў пачуцьцяў, як то вочы, вушы, нос, язык і, у рыб, адмыловых органаў сэнсуацыі, як то вусікі ля рота.

## Крыніцы

Катэгорыя:Анатомія
Зрочны груд

**Зрочны груд** альбо **таля́мус** (, ад грэц. Θάλαμος — «груд») — вобласьць галаўнога мозгу, якая адказвае за пераразьмеркаванне інфармацыі ад органаў пачуцьцяў, за выняткам нюху, да кары галаўнога мозгу.

Катэгорыя:Прамежкавы мозаг
Катэгорыя:Сэнсорныя сыстэмы
Катэгорыя:Рухальная сыстэма
Сухаўшчына

**Сухаўшчы́на** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Шарашэўскага сельсавету. Знаходзіцца за 30 км на захад ад Пружанаў, 40 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Шарашоўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. На пачатку XX стагодзьдзя 126 жыхароў.

За польскім часам — у гміне Шарашоў Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у Шарашоўскім, з 17 сьнежня 1956 — у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці. 29 траўня 2015 году Шарашэўскі пасялковы савет, у які ўваходзіла вёска, ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 174 жыхары (перапіс); 1999 год — 59 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 38 жыхароў, 26 двароў; 2010 год — 25 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Доўгае — Сухопаль — Боркі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў Сухаўшчыне

Катэгорыя:Шарашэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Айхал

**Айхал** (,  /Слава/) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Мірнінскім улусе (раёне) Рэспублікі Саха (Якутыя) Расейскай Фэдэрацыі. Разьмешчаны за 60 км на поўдзень ад г. Удачны, ля ракі Сахсалах і за 500 км на поўнач ад г. Мірны.

Заснаваны ў 1961 г. з адкрыцьцём у 1960 г. кімбэрлітавай трубкі «Айхал», ад 1962 г. рабочы пасёлак.
    
Насельніцтва: 5386 (1970), 5440 (1979), 11552 (1989) 15782 (2002), 15208 (2010).

У жніўні 1978 г. на глыбіні 577 м на аб’екце «Каратон-3» (39 км ад пасёлка) быў зьдзейсьнены прамысловы ядзерны выбух магутнасьцю 19 клт па заказу Міністэрства геалёгіі СССР з мэтай «сэйсьмічнага зандзіраваньня» зямных нетраў. Узьнікла радыеактыўная хмара, якая накрыла пасёлак.

## Крыніцы

## Літаратура
* Айхал // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 37.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1961 годзе
Залацінка

**Залацінка** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Нерунгрынскім улусе (раёне) Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Чыгуначная станцыя. Знаходзіцца на Алданскім нагор’і ля р. Халаднікан на Амура-Якуцкай аўтамагістралі за 73 км ад Нерунгры.

Насельніцтва 5377 (1979), 1065 (1989), 566 (2002), 543 (2007), 546 (2009), 543 (2010)
     
Узьнік пад час будаўніцтва чыгункі Бам-Тында-Беркакіт. Месца дыслякацыі беларускага камсамольска-маладзёжнага атрада імя Героя Савецкага Саюза Мікалая Кедышки. Ад 1977 г. рабочы пасёлак.

## Літаратура
Федасеенка У. Залацінка на БАМе. // Літаратура і мастацтва. Мінск. 29 жніўня 1975. С. 9.
Павлович В. Ю. Золотинка. Минск. 1976.
Золотинка. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 39.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Ленінскі (Якутыя)

**Ле́нінскі** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Алданскім улусе Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Знаходзіцца на левым беразе ракі Верхні Куранах, за 6 км на поўдзень ад г. Алдан.
    
Насельніцтва: 2793 (1959), 2603 (1970), 2428 (1979), 2662 (2989), 2112 (2002), 2061 (2009), 2054 (2010).

Узьнік у 1929 г. як капальня Ніжне-Сталінская на залатых радовішчах, з 1932 г. п. Ніжне-Сталінск, з 1962 г п. Ленінскі. Ад 1930 па 1947 г. існаваў спэц. пасёлак для сасланых «кулакоў», у тым ліку і з БССР. У 1998 г. капальня была зачыненая.
    
## Крыніцы

## Літаратура
* Ленинский. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 40.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1929 годзе
Джэк О’Конэл

**Джэк О’Конэл** (; нарадзіўся 1 жніўня 1990, Дэрбі, Вялікабрытанія) — брытанскі актор, найбольш вядомы роляй Кука ў сэрыяле «Skins».

## Жыцьцяпіс
Кар’еру актора пачаў у 2005 годзе, зьняўшыся ў эпізодзе ў мыльнай опэры «Лекары» і чатырох эпізодах сэрыяла «Чыста ангельскае забойства». У 2006 дэбютаваў у вялікім кіно, зьняўшыся ў фільме «Гэта Англія». У 2007 гуляў эпізадычныя ролі ў тэлесэрыялах «Waterloo Road», «Holby City», i «Wire in the Blood». У 2008 годзе Джэк зьняўся ў фільме «Райскае возера», у 2009 — у трылеры «Гары Браўн». У 2009—2010 гадах здымаўся ў маладзёжным сэрыяле «Skins» у ролі Джэймса Кука. У 2010 за гэтую ролю атрымаў прэмію «TV Choice» ў намінацыі «Лепшы актор».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
}
* 

Катэгорыя:Брытанскія акторы
Фабіян Пачобут-Адляніцкі

**Фабія́н Пачо́бут-Адляні́цкі** (1897 — 4 ліпеня 1944, Казьлякевічы, Берасьцейская вобласьць) — беларускі каталіцкі сьвятар. Верагодна, брат сьвятара Юрыя Пачобута-Адляніцкага.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Пінскую (?) духоўную сэмінарыю. У 1921 року прыняў сакрамэнт сьвятарства. У 1926—1928 роках вікарый парафіі Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі ў Пружане. Ад 1931 — пробашч касьцёлу сьв. Апосталаў Пятра і Паўла ў в. Сьлядзянаў Цеханавецкага дэканату (Бельска-Падляскі павет). У 1936 року служыў у Бярозе-Картускай.

Ад 1937 року служыў у парафіі сьв. Юзэфа ў Лунінцы, дэкан аднайменнага дэканату. У нататках кіраўніка Прадстаўніцтва прэзыдэнцкага бюро () Стэфана Паўлоўскага ў 1944 року Пачобут-Адляніцкі названы дэлегатам . Таго ж року арыштаваны нацыстамі за дапамогу жыдам і партызанам. Расстраляны ў вёсцы Казьлякевічы (цяпер у Баранавіцкім раёне). Пахаваны на могілках у Пінску.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Каталіцкія навамучанікі Расеі

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятары на Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1897 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Памерлі 4 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Выкладчыкі гімназіі імя Адама Міцкевіча (Пружаны)
Катэгорыя:Пачобуты-Адляніцкія
СТА

* Спэцыяльная тэорыя рэлятыўнасьці
* Сусьветная турысцкая арганізацыя
Пачобут

**Пачо́бут**:
* Андрэй Пачобут — актывіст Саюзу палякаў Беларусі
* Марцін Пачобут-Адляніцкі — астраном, асьветнік у Вялікім Княстве Літоўскім
* Міхал Пачобут-Адляніцкі — геадэзіст, сябра Польскай акадэміі навук
* Фабіян Пачобут-Адляніцкі — беларускі каталіцкі сьвятар

* Пачобут — кратэр на Месяцы, названы ў гонар Марціна Пачобут-Адляніцкага
Азярышча

**Азяры́шча** — месца, на якім калісьці было возера. Іншыя значэньні:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Азярышча — гістарычная назва сучаснага мястэчка Езярышча (Віцебская вобласьць)
* Азярышча — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Азярышча — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці
* Азярышча — вёска ў Асіпавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Азярышча — былая вёска, цяпер мікрараён Менску

## Глядзіце таксама
* Азярыска
* Азярыцкая Слабада
* Азярычын
* Азярычына
* Азярышчы
Аліна Ярашэвіч

**Алі́на Ярашэ́віч** (;  30 кастрычніка 1959 году ў Баранавічах) — дзяячка польскай меншасьці ў Беларусі, старшыня Берасьцейскага аддзяленьня непрызнанага ўладай Саюза палякаў Беларусі, галоўны рэдактар польскамоўнага беларускага часопісу «Echa Polesia» ().

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу палякаў на Беларусі
Катэгорыя:Беларускія журналісткі
Катэгорыя:Польскія журналісты
Эрлен Мамэлюн

**Эрлен Мамэлюн** (; нарадзіўся 1 траўня 1984 году, Нарвэгія) — колішні нарвэскі гандбаліст і гулец нацыянальнай зборнай Нарвэгіі. Раней выступаў за нямецкія «Фленсбург-Гандэвіт» і «Кіль», а таксама дацкі «Капэнгаген», які зьяўляецца філіялам аднайменнага футбольнага клюбу, а таксама францускі клюб «Манпэлье» і родны нарвэскі «Гасьлюм».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце нарвэскай гандбольнай фэдэрацыі

Катэгорыя:Нарвэскія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Нарвэгіі
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Гасьлюм»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Фленсбург-Гандэвіт»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Капэнгаген»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Манпэлье»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Кіль»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Нордгарн-Лінген»
Уладзімер Правасуд

**Уладзімер Рыгоравіч Правасуд** (5 чэрвеня 1934, в. Подгаць, Парыцкі раён/цяпер Кастрычніцкі (Акцябарскі) раён Гомельскай вобласьці/, БССР) — пісьменьнік.

## Біяграфія
У 1944 г. быў вывезены ў Нямеччыну, вызвалены амэрыканцамі.
Першы верш надрукаваў у газэце «Піянер Беларусі» ў 1953 г. У час службы ў Савецкай Арміі друкаваўся ў газэце Прыбалтыйскай ваеннай акругі ды дасылаў вершы ў «Вожык»
Пасьля дэмабілізацыі з шэрагаў Савецкай Арміі працаваў у Лельчыцкай раёнцы «Савецкае Палессе», у красавіку 1962 г. накіраваны працаваць у рэспубліканскую газэту «Калгасная праўда», у 1967 г. перайшоў у рэдакцыю часопіса «Вожык».
Скончыў факультэт журналістыкі БДУ (1970), літработнік часопіса «Вожык». Пабываў на якуцкім участку БАМу. Напісаў паэму прысьвечаную «сьветлай памяці Герояў Савецкага Саюзу якута Фёдара Папова і беларуса Мікалая Кедышкі» імямі якіх былі названыя камсамольска-маладзёжныя атрады БАМаўцаў адпаведных рэспублік. Потым ізноў наведваў ЯАССР, перакладаў творы якуцкіх пісьменьнікаў: Аляксея Кюндэ, Архіпа Абагінскага, Панцеляймона Туласынава, Інакенція Эрцюкова, Сафрона Данілава, Сямёна Данілава, Майсея Яфімава, Міхаіла Цімафеева.

## Творы
* Палескі Марэсьеў. 1965. 58 с.
* Вэтэран. Мінск. 1968. 46 с.
* Бабрыная справа. Байкі, гумарэскі, мініяцюры. Мінск. 1973. 48 с.
* Светлая доля. Мінск. 1975. С. 79.
* Соль і перац. Мінск. 1976. 95 с.
* Зайздросны лёс. Нарыс. Мінск. 1977. 79 с.
* Прасека. // Работніца і сялянка. Мінск. 1978.
* Народжаны рэвалюцыяй. Мінск. 1979. 92 с.
* Любоў без узаемнасці. Гумар. Мінск. 1979. 94 с.
* Побратимы. Поэма. Перевел с белорусского Федор Ефимов. // Полярная звезда. № 2. Якутск. 1981. С. 29-34.
* Комиссар. Очерк. // Полярная звезда. № 6. Якутск. 1981. С. 69-74.
* Эргиллии (Поэматтан быhа тардыы.). // Хотугу сулус. № 11. Якутскай. 1981. С. 89-92.
* Эргиллии. Якутскай. (Поэма). 1981. 48 с.
* Працоўны поўдзень. Нарысы. Мінск. 1983. 174 с.
* Бамаўцы. Нарысы. Мінск. 1984. 94 с.
* Цешча і аўтамабіль. Сатырычныя вершы. Мінск. 1984. 48 с.
* З берагоў Лены. // Братэрства 87. Літаратурны зборнік. Мінск. 1987. С. 78-85.
* Прыкарытнікі. Вершы. Мінск. 1995. 31 с.
* Маўклівая пушча. Нарысы. Мінск. 1989. 140 с.
* Збор твораў у трох тамах. Мінск 2008.

## Літаратура
* Прыняты ў Саюз пісьменнікаў Беларусі. // Літаратура і мастацтва. Мінск. 19 ліпеня 1996.

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Хальч (неадназначнасьць)

* Хальч — колішняе мястэчка, цяпер вёска ў Веткаўскім раёне
* Хальч — пасёлак у Жлобінскім раёне
Піўнічы

**Піўнічы літоўскі** () — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім, загадваў вялікакняскімі піўніцамі, сачыў за якасьцю і пастаўкамі піва да стала вялікага князя. Часам быў вядомы як «падчашы надворны». Першы вядомы піўнічы — Мікіта Мікалаевіч (1546).

Піўнічымі літоўскімі былі:
* Мікіта Мікалаевіч (?— до 16.6.1546)
* Стэфан Вешэневіч (?— 13.9.1549 — ?)
* Марцін Падскарбскі (?— 5.4.1552 — ?)
* Барталамей Стож (Шторц; ? — 1562 — ?)
* Фэрэнс (Фэрэнц) Вэнгжын (?— да 7.1572 — да 2.4.1582)
* Беньяш Гансяроўскі (Гансэроўскі, Кантэроўскі; 2.4.1582 — 30.7.1614 — ?)
* Яраш Пежхлінскі (?— 1616 — 8.3.1633)
* Стэфан Пежхлінскі (8.3.1633 — да 21.2.1659)
* Рафал Вышатраўка (?— 5.9.1660 — 18.8.1671 — ?)
* Казімер Шумлянскі (? — 1678 – 12.3.1683 — ?)
* Даніэль Францішак Забельскі (?— 26.5.1683 — ?)
* Юзэф Ян Ладзінскі (29.4.1685? — 1689 — 1.7.1700 — ?)
* Адам Ян Петрашкевіч (?— 15.8.1685 — ?)
* Ян Тэадор Кершэнброк (Кэршэнброк, Кіршэнброх; ? — 11.2.1688 — 1699 — ?)
* Мікалай Вільпішэўскі (?— 1698 — ?)
* Ян Барткевіч-Шылянскі (9.5.1699 — 20.1.1702 — 1742)
* Ян Сястрэнчэвіч-Кучук (?— 23.2.1712 — ?)
* Францішак Пілсудзкі (24.10.1744 — 15.3.1789)
* Ігнацы Пілсудзкі (4.3.1790 — )

## Літаратура
* 
* Urzędnicy centralni i dostojnicy Wielkiego Księnstwa Litewskiego XIV—XVIII wieku. Spisy / Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba // Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII—XVIII wieku. Spisy / Pod red. Antoniego Gąsiorowskiego. Tom XI. Kornik: Biblioteka Kornicka, 1994.
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T.1-31, 1879—1908.

Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Пудзіла

**Пудзіла** — чучала, якое выстаўляецца ў садах і гародах, якое служыць для адгону птушак (напрыклад, крумкачча​​). Пудзіла часта робіцца вонкава падобным да чалавека: як правіла, гэта разьмешчаная на палцы старая вопратка, якой з дапамогай саломы надаецца форма. Часам для большага эфэкту да пудзіла могуць быць прымацаваныя круцёлкі, шумавыя прылады. Аднак пудзілы могуць адпужваць і карысных птушак, што зьнішчаюць шкодных вусякоў.

Катэгорыя:Ахова расьлін
Дамп

**Дамп** ( — «смецьцевая куча», «звалка»):
* Дамп памяці — зьмесьціва працоўнай памяці працэсу, ядра альбо ўсёй апэрацыйнай сыстэмы ў пэўны момант часу.
* Дамп базы зьвестак — файл зь зьмесьцівам базы зьвестак, які дазваляе ўзнавіць базу зьвестак «з нуля»; ствараецца пры дапамозе дампера.
SSL

**SSL** ( — узровень абароненых сакетаў) — крыптаграфічны пратакол, які забясьпечвае ўсталяваньне бясьпечнага злучэньня паміж кліентам і сэрвэрам. SSL першапачаткова быў распрацаваны кампаніяй Netscape Communications. Пасьля на падставе пратаколу SSL 3.0 быў распрацаваны й прыняты стандарт RFC, які атрымаў імя TLS.

Пратакол забясьпечвае канфідэнцыяльнасьць абмену зьвестак паміж кліентам і сэрвэрам, якія выкарыстоўваюць TCP/IP, прычым для шыфраваньня выкарыстоўваецца асымэтрычны альгарытм з адкрытым ключом. Пры шыфраваньні з адкрытым ключом выкарыстоўваюцца два ключы: адкрыты і закрыты; адкрыты ключ выкарыстоўваецца для шыфраваньня паведамленьня, а для расшыфроўкі выкарыстоўваецца закрыты (прыватны або сакрэтны) ключ. У такой сытуацыі можна атрымліваць абароненыя паведамленьні, апублікаваўшы адкрыты ключ, і захоўваючы ў таямніцы сакрэтны ключ.

## Вонкавыя спасылкі
* Mozilla.org — уводзіны ў SSL пратакол
* inSSL — рэсурс аб SSL
* SSL-Info — больш інфармацыі аб SSL сертыфікатах

Катэгорыя:Сеткавыя пратаколы
Катэгорыя:Крыптаграфія
Алах-Юнь

**Алах-Юнь** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Вусьць-Майскім улусе Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Насельніцтва: 1622 (1959), 2600 (1969), 2116 (1970), 1903 (1979), 2200 (1989), 700 (1999), 306 (2002), 169 (2010). Знаходзіцца на правым беразе ракі Алах-Юнь (басэйн ракі Алдан) за 300 км на паўночны ўсход ад Вусьць-Маі. Заснаваны на месцы паштовай станцыі ў сувязі са знаходжаньнем радовішчаў золата, ад 1957 г. рабочы пасёлак. У 2004 было прынятае рашэньне аб адміністрацыйнай ліквідацыі пасёлку, але людзі працягваюць там жыць.

## Літаратура
* Аллах-Юнь. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 37.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Алмазны

**Алмазны** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Мірнінскім улусе (раёне) Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Насельніцтва: 2908 (1970), 1887 (1979), 1976 (1989), 1756 (2002), 1755 (2009), 1716 (2010). Заснаваны ў 1960 г. як пасёлак алмазаздабытчыкаў капальні «Ирэлях», з 1962 г. рабочы пасёлак. Разьмешчаны пры ўпадзеньні ракі Ірэлях у раку Малая Батуабія (басэйн Вілюя), за 25 км на паўднёвы ўсход ад г. Мірнага.

## Літаратура
* Алмазный. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 37

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Артык

**Артык** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Аймяконскім улусе Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Насельніцтва: 2898 (1959), 2792 (1970), 1924 (1979), 2420 (1989), 633 (2002), 484 (2010). Разьмешчаны пры ўпадзеньні ракі Артык у раку Нэру. Заснаваны пры будаўніцтве Калымскай трасы, з 1957 г. рабочы пасёлак.

## Крыніцы

## Літаратура
* Артык. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 37.

Катэгорыя:Населеныя пункты Аймяконскага ўлусу
Катэгорыя:Пасёлкі гарадзкога тыпу Якутыі
Багуслаўцы

**Багусла́ўцы** — былы маёнтак Чарноцкіх ля вёскі Росахі Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Зруйнаваны ў сярэдзіне XX стагодзьдзя.

## Мінуўшчына
У 1907 року набытыя Юзэфам Чарноцкім гербу Бзура, сынам уласьніка маёнтку Белавусаўшчына Люцыяна Балеслава. Пасьля Юзэф набыў таксама маёнтак Засімавічы з фальваркамі Каралінам і Абежай () і падзяліў свае ўладаньні між дзецьмі. Багуслаўцы дасталіся Станіславу.

За польскім часам — сьпярша ў гміне Носкі, а з 1926 году ў гміне Руднікі Пружанскага павету Палескага ваяводзтва, уласнасьць Станіслава Чарноцкага. Тут дзейнічалі млын і сыраварня, да фальварку належалі таксама вакольныя лясы.

З прыходам Саветаў маёнтак адабраны для патрэбаў работніцка-сялянскага камітэту. Станіслаў Чарноцкі і ягоны бацька Юзэф, уласьнік Засімавічаў, арыштаваныя. Далейшы іхні лёс невядомы. Жонка Станіслава Ірэна Чарноцкая здолела перайсьці мяжу Генэрал-губэрнатарства і пасялілася ў Радомскім каля Чанстаховы.

У 1940 року хлявы і аборына былі перададзеныя ў распараджэньне войскаў Заходняе асаблівае вайсковае акругі.

Неўзабаве па нападзе Нямеччыны на Савецкі Саюз Ірэна Чарноцкая вярнулася ў Багуслаўцы, якія да гэтае пары ўжо былі разрабаваныя савецкай уладай. Таму яна асела ў Пружане, дзе трымала невялікую краму. У 1945 року ў рамках рэпатрыяцыйнай акцыі выехала ў Польшчу.

## Цяперашні стан
Месца сядзібнага дому зарасло маладымі вязамі. Двор быў акружаны 200-рочнымі ліпамі, высажанымі роўнымі шэрагамі, адзінкавымі дубамі і каналамі.

Напрыканцы 2011 — у пачатку 2012 року на загад старшыні гаспадаркі «Айчына» дрэвы прысядзібнага парку былі сьпілаваныя. Апрача ліп, пад вырубку трапіла і груша, якая зьяўлялася самай вялікай на Беларусі. Яна згаданая ў кнізе прафэсара А. Т. Федарука «Стараўнія сядзібы Берасьцейшчыны». Груша мела чатыры ствалы і размах кроны да 14 м.

## Турыстычная інфармацыя
Ля вёскі быў выяўлены каменны ідал з трыма тварамі (Трыглаў), абломак якога захоўваецца ў .

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Пружанскага раёну
Анатоль Сербантовіч

**Анатоль Станіслававіч Сербантовіч** (, в. Ордаць, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласьць — , Менск) — беларускі паэт. Жыў у Магілёве.

## Біярафія
Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў. У вайну жыў з бацькамі у вёсцы, цяжка хварэў на бранхіт, тыф. У 1958 г. скончыў Ордацкую сярэднюю школу, працаваў у калгасе. У 1960 г. паступіў на аддзяленьне журналістыкі БДУ, якое закончыў у 1965 г.. У 1964—1965 гг. быў літаратурным супрацоўнікам часопіса «Бярозка». З восені 1966 г. знаходзіўся ў творчай камандзіроўцы ў Запаляр’і, Казахстане, на Ўрале, Далёкім Ўсходзе. У 1969 г. зноў вярнуўся ў Менск і працаваў у газэце «Піянер Беларусі». Сябра Саюзу пісьменнікаў БССР з 1967 году. 

Памёр ад інсульту ў Менску 21 сакавіка 1970 года пасьля жорсткай бойкі з хуліганамі.

Пахаваны на Ўсходніх могілках Менску.

## Творчасьць
А. Сербантовіч пачаў пісаць яшчэ ў школе. Гэта былі байкі і сатырычныя замалёўкі калгаснага жыцьця. У 1959 г. у газэце «Магілеўская праўда» надрукаваў свой першы верш. У гады навучаньня ў школе запрашаўся на паседжаньні літаб’яднаньня, на абласныя і рэспубліканскія сэмінары пачынаючых пісьменьнікаў. На другім курсе ўнівэрсытэта склаў рукапісны зборнік вершаў. Як сталы паэт сфармаваўся ў 1964 г., калі стаў рэгулярна друкавацца ў рэспубліканскіх часопісах, напісаў некалькі паэмаў. Характэрная праявай яго паэзіі былі грамадзянская накіраванасьць, пафаснасьць.

Аўтар зборнікаў паэзіі «Азбука» (1966), «Міннае поле» (1968), «Пярсьцёнак» (1971), «Жаваранак у зэніце» (1989). Акрамя вершаў пісаў творы для дзяцей, прозу, крытычныя артыкулы, займаўся перакладамі. У сярэдзіне 1960-х зьвярнуўся да жанру паэмы. У 1968 г. у час знаходжаньня ў Сярэдняй Азіі напісаў паэму для дзяцей «Тэлефон».

## Ушанаваньне памяці
У студзені 2011 года Камісія па тапаніміцы і ўшанаваньні гістарычнай і культурнай спадчыны прыняла рашэньне назваць адну з вуліц у праектаваным раёне індывідуальнай жылой забудовы каля в. Гарадшына ў Магілёве імем Анатоля Сербантовіча. Рашэньне таксама было зацьверджана на пасяджэньні Магілёўскага гарвыканкама.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сербантовіч Анатоль // Беларускія пісьменнікі: Біябібліягр. слоўн. У 6 т. Т. 5. Пестрак — Сяўрук / Б 43 Ін-т літ. імя Я. Купалы АН Беларусі; Беларус. Энцыкл.; Нацыянальны навукова-асветны цэнтр імя Ф. Скарыны. Пад рэд. А. В. Мальдзіса; Рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 275. — 480 с ISBN 5-85700-168-4

## Вонкавыя спасылкі
* Анатоль Сербантовіч — Вершы пра каханне

Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Катэгорыя:Асобы Магілёва
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
Генэрал інспэктар войскаў літоўскіх

**Генэрал інспэктар войскаў літоўскіх** — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім. Урад быў створаны ў апошнія часы панаваньня караля Аўгуста III у 1760. Абавязкам генэрала інспэктара было аб’яжджаць рэгімэнты, складаць люстрацыю войскаў і здаваць справы гетману.

У 1776 генэрал інспэктар уключаны ў дыгнітарыі ВКЛ. У ВКЛ меўся адзін, а ў Кароне Польскай два генэралы інспэктары.

Чатырохгадовы сойм (1788—1792) у 1789 скасаваў урад генэрала інспэктара, пакінуўшы гэты тытул і пэнсіён пажыцьцёва за апошнім ураднікам. Атрымліваў плату ад 4600 да 12000 злотых штогод.

Генэраламі інспэктарамі войскаў літоўскіх былі:
* Ігнаці Пац (18.2.1760 — 20.2.1763)
*  (19.10.1776 — 1783)
*  (29.12.1783 — 1789)
* Павал Ян Грабоўскі (18.8.1789 — 1791)

## Глядзіце таксама
* Генэрал артылерыі літоўскай

## Літаратура
* 
* Urzędnicy centralni i dostojnicy Wielkiego Księnstwa Litewskiego XIV—XVIII wieku. Spisy / Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba // Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII—XVIII wieku. Spisy / Pod red. Antoniego Gąsiorowskiego. Tom XI. Kornik: Biblioteka Kornicka, 1994.
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Верны

**Ве́рны** — пасёлак у Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету. Насельніцтва 16 чал. (2004). Знаходзіцца за 11 км на паўднёвы ўсход ад места Жлобін, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 102 км ад Гомелю. На захадзе мяжуе зь лесам.

## Гісторыя
Заснаваны ў пачатку XX стагодзьдзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У часе Вялікай Айчыннай вайны акупанты 27 верасьня 1943 году расстралялі 56 жыхароў (пахаваныя ў магіле ахвяр фашызму на ўсходняй ускраіне). 48 жыхароў загінулі на франтах. У складзе саўгасу «Пірэвіцкі» (цэнтар — вёска Пірэвічы).

## Інфраструктура
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Бабруйск — Гомель. Пляніроўка складаецца з кароткай прастакутнай вуліцы, блізкай да мэрыдыянальнай арыентацыі і забудаванай двухбакова, рэдка, драўлянымі сядзібамі.

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1925 — 14 двароў; 1940 — 34 двары, 115 жыхароў;
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 10 гаспадарак, 16 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Колас (Жлобінскі раён)

**Ко́лас** — пасёлак у Беларусі. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 4 чал. (2004). Знаходзіцца за 25 км на паўднёвы ўсход ад места Жлобін, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 62 км ад Гомелю.

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Бабруйск — Гомель. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу, уздоўж чыгункі.

## Гісторыя
Заснаваны напачатку 1920-х перасяленцамі з суседніх вёсак на былых абшарніцкіх землях. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У часе Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 17 двароў. У складзе саўгаса «Пірэвіцкі» (цэнтар — вёска Пірэвічы).

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1940 — 34 двары, 115 жыхароў; 
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 4 гаспадаркі, 4 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Любоў (пасёлак)

**Любо́ў** — пасёлак у Беларусі. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 50 чал. (2004). Знаходзіцца за 12 км на паўднёвы ўсход ад места Жлобін, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 101 км ад Гомелю. На поўначы мяжуе зь лесам.

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Бабруйск — Гомель. Пляніроўка складаецца зь ледзь выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай двухбакова, драўлянымі сядзібамі.

## Гісторыя
Заснаваны ў пачатку 1920-х у былым фальварку Новы Двор. У 1929 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Паводле перапісу 1959 году ў складзе саўгасу «Пірэвіцкі» (цэнтар — вёска Пірэвічы).

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1925 — 21 гаспадарка; 1959 — 232 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 38 гаспадарак, 50 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Сухі Востраў (Гомельская вобласьць)

**Сухі́ Во́страў** — пасёлак у Беларусі, на рацэ Окра. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 4 чал. (2004). Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы ўсход ад места Жлобін, за 13 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 79 км ад Гомелю. На ўсходзе мяжуе зь лесам.

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Бабруйск — Гомель. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя
Заснаваны ў пачатку XX стагодзьдзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1931 годзе арганізаваны калгас. У часе Вялікай Айчыннай вайны 7 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 году ў складзе саўгасу «Скепнянскі» (цэнтар — вёска Скепня).

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1925 — 21 двор; 1959 — 105 жыхароў (паводле перапісу); 1999 — 3 жыхары
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 3 гаспадаркі, 4 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Павал Масьленікаў

**Павал Масьленікаў** (14 лютага 1914, вёска Нізкая вуліца, цяпер Магілёўскі раён — 6 верасьня 1995, в. Княжыцы, Шклоўскі раён) — беларускі мастак, жывапісец, мастацтвазнаўца, пэдагог. Заслужаны дзеяч мастацтва БССР (1954). Народны мастак Беларусі (1994).

## Біяграфія
Нарадзіўся 14 лютага 1914 ў вёсцы Нізкая вуліца (Магілёўскі павет), недалёка ад в. Княжыцы.

## Адукацыя
Скончыў Віцебскую мастацкую вучэльню (1938) і Інстытут жывапісу, скульптуры, архітэктуры ім. В. Рэпіна ў Ленінградзе (1953). У 1953—1957 гадах навучаўся ў асьпірантуры Інстытуту мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру Акадэміі Навук БССР без адрыву ад вытворчасьці.

## Праца і творчасьць
З 1938 году працаваў у Дзяржаўным тэатры оперы і балету Беларусі. У 1941—1945 гадах удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. З 1946 па 1960 гады працаваў мастаком-пастаноўшчыкам у Дзяржаўным тэатры опэры і балету. З 1960 па 1964 гады займаў пасаду рэктара Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута. У 1965—1967 гг. кіраваў майстэрняй тэатральных мастакоў БДТМІ.

З 1967 па 1979 гг. — загадчык катэдры мастацкага афармленьня тканін і вырабаў зь іх. Займаўся афармленьнем спэктакляў у Беларускім тэатры імя Я. Купалы. Аўтар пэйзажаў: «Жнівень» (1953), «Хвоі» (1956), «Перад цьвіценьнем» (1957), «Золата бярозы» (1959), «Пачатак вясны» (1961), «Беларускі пэйзаж» і «На ўскраіне Менскай» (1963), «Над возерам» і «Абуджэньне» (1969), «Азёрны край» (1970), «На Вячы» (1971), сэрыі «Па родным краі» і «Алтайскі цыкл» (1972), «На раўнінах Палесься» (1980) і іншыя.

Аўтар манаграфіі «Беларускі савецкі тэматычны жывапіс» (1962), адзін з аўтараў «Гісторыі беларускага мастацтва» (т. 4-6, 1990—1994). У 1978 годзе выйшаў на пэнсію. Памёр 6 верасьня 1995 году ў вёсцы Княжыцы Гарадзецкага сельсавета (Шклоўскі раён, Магілёўская вобласьць).

## Ушанаваньне
У 1994 годзе ў Магілёўскім абласным мастацкім музэі адкрыта карцінная галерэя Масьленікава, а з 1997 году музэй носіць імя мастака, побач з музэем усталяваны яго бюст працы скульптара У. Лятуна.
 
31 студзеня 2014 году Нацыянальны банк Беларусі ўвёў у абарачэньне памятныя манэты «Павал Масьленікаў. 100 гадоў». Іх адчаканілі срэбранымі наміналам 10 рублёў, пробай стопку 925, вагой 16,81 граму і прамерам 37 мм. Агулам на Летувіскім манэтным двары адчаканілі 3000 срэбраных манэтаў якасьцю «пруф».

## Галерэя

2004. Stamp of Belarus 0531.jpg|«Павеяла вясной». 1973, кардон, масла, 50 x 38, прыватная калекцыя
Pavel Maslenikov 100 let konvert.jpg
Pavel Maslenikov moneta.gif


## Крыніцы

## Літаратура
* История Могилёва: Мультимедийный проект// Беляева Г. Н., СШ № 34: Разработка и дизайн МГКУП «ЦГИС», 2006—2010. DVD

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Асобы Магілёва
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія фальклярысты
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Баравуха (Гомельская вобласьць)

**Бараву́ха** — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі, аколеная лесам. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету. Насельніцтва 11 чал. (2004). Знаходзіцца за 23 км на паўднёвы ўсход ад места Жлобін, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 181 км ад Гомелю.

Транспартнае паведамленне па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Бабруйск — Гомель. Пляніроўка складаецца зь ледзь выгнутай мэрыдыянальнай вуліцы, забудаванай няшчыльна драўлянымі сядзібамі.

## Гісторыя
Заснаваная ў пачатку XX стагодзьдзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. 2 жыхары загінулі ў часе Вялікай Айчыннай вайны. Паводле перапісу 1959 году ў складзе саўгаса «Скепнянскі» (цэнтар — вёска Скепня).

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1925 — 16 двароў; 1959 — 84 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 9 гаспадарак, 11 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Кругавец

**Кругаве́ц** — вёска ў Беларусі, на рацэ Рудзенка. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 249 чал. (2004). Знаходзіцца за 31 км на паўднёвы ўсход ад места Жлобін, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 62 км ад Гомелю.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніцаў вядомая з XIX стагодзьдзя як вёска ў Стараруднянскай воласьці Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні. Паводле перапісу 1897 году знаходзіліся 3 ветракі. У 1909 годзе 1318 дзесяцін зямлі. У 1911 годзе ў наёмнай хаце была адкрытая школа.

У 1926 годзе заснаваная масласыраварная талака. У 1930 годзе арганізаваны калгасы імя С. М. Будзёнага і «Ленінец», працавалі цагельня, 2 кузьні, торфаздабыўная талака (50 працоўных). 66 жыхароў загінулі на франтах Вялікай Айчыннай вайны. Кароткі час у чэрвені 1944 году ў вёсцы разьмяшчаўся палявы шпіталь савецкіх войскаў. Паводле перапісу 1959 году ў складзе саўгаса «Пірэвіцкі» (цэнтар — вёска Пірэвічы).

## Насельніцтва
* **[[XIX стагодзьдзе]]**: 1897 — 64 двары, 482 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1925 — 156 двароў; 1959 — 732 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 124 гаспадаркі, 249 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Новая Слабада (Гомельская вобласьць)

**Но́вая Слабада́** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 13 чал. (2004). Знаходзіцца за 2 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 75 км ад Гомелю.

Транспартныя сувязі па прасёлкавай, а затым аўтамабільнай дарозе Бабруйск — Гомель. Пляніроўка складаецца з кароткай прастакутнай шыротнай вуліцы. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя
Заснаваная ў пачатку 1920-х перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. У часе Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 7 двароў. 16 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 году ў складзе саўгасу «Пірэвіцкі» (цэнтар — вёска Пірэвічы).

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1940 — 24 двары, 79 жыхароў; 1959 — 105 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 8 гаспадарак, 13 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Рудзенка (Гомельская вобласьць)

**Ру́дзенка** — вёска ў Беларусі, на рацэ Рудзенка. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 45 чал. (2010). Знаходзіцца за 21 км на паўднёвы ўсход ад места Жлобін, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 72 км ад Гомелю.

Побач з аўтадарогай Бабруйск — Гомель. Пляніроўка складаецца з дугападобнай вуліцы, да якой з поўдня далучаецца кароткая прастакутная вуліца, арыентаваная з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова двухбаковая, няшчыльная, драўляная, сядзібнага тыпу.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніцаў вядомая з XVIII стагодзьдзя як вёска ў Стараруднянскай воласьці Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні. У 1848 годзе вёска і фальварак, 256 дзесяцін зямлі, ва ўладаньні абшарніка. З 1873 году дзейнічала прадпрыемства па вытворчасьці цукру. Гаспадары фальварку валодалі ў 1879 году 160 дзесяцінамі зямлі. Паводле перапісу 1897 году знаходзіўся вятрак. У 1909 годзе 469 дзесяцін зямлі, млын.

У 1929 годзе арганізаваны калгас. У часе Вялікай Айчыннай вайны за 1 км на поўдзень ад вёскі, на скрыжаваньні дарог Жлобін — Гомель і Скепня — Салтанаўка, 17 жніўня 1941 году ў баі супраць акупантаў загінулі камандзір 63-га стралковага корпуса 21-й арміі генэрал-лейтэнант Л. Р. Пятроўскі (пахаваны ў брацкай магіле ў вёсцы Старая Рудня). У студзені 1944 году ў вёсцы разьмяшчаўся шпіталь савецкіх войскаў. 15 жыхароў загінулі на франтах. Паводле перапісу 1959 году 280 жыхароў. У складзе саўгаса «Скепнянскі» (цэнтар — вёска Скепня).

## Насельніцтва
* **[[XIX стагодзьдзе]]**: 1848 — 44 жыхары; 1897 — 25 двароў, 233 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1909 — 36 двароў, 171 жыхар; 1925 — 63 двары; 1959 — 280 жыхароў (паводле перапісу); 1999 — 94 жыхары
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 40 гаспадарак, 64 жыхары; 2010 — 45 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Княжыцы (Шклоўскі раён)

**Кня́жыцы** — вёска ў Гарадзецкім сельсавеце Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 2010 год — 88 чалавек
* 1999 год — 140 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадзецкі сельсавет (Шклоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Скепня

**Ске́пня** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Пірэвіцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 418 чал. (2010). Знаходзіцца за 30 км на паўднёвы ўсход ад места Жлобін, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Салтанаўка (лінія Жлобін — Гомель), за 65 км ад Гомелю.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніцаў вядомая з XVI стагодзьдзя. У 1525 годзе згадваецца як сяло Скепна ў перапісцы Маскоўскай дзяржавы з ВКЛ пра памежныя спрэчкі. У 40-х гадох XVII стагодзьдзя паводле інвэнтара Гомельскага староства сяло, ва ўладаньні віленскага капітула, у Рэчыцкага павету Менскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага.

Пасьля першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расейскай імпэрыі. З 1880 году дзейнічалі хлебазапасная крама, праваслаўная царква. 3 ліпеня 1884 году вялікая частка вёскі згарэла, пры яе аднаўленьні зьменена пляніроўка. У 1885 годзе ў Стараруднянскай воласьці Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні. Паводле перапісу 1897 году знаходзіліся школа граматы, 3 вятракі, 2 кузьні, маслабойня. Побач быў аднайменны фальварак з броварам. З 1907 году працавала народная вучэльня (46 вучняў). У 1909 годзе 2019 дзесяцін зямлі.

У 1923—1924 гадох у выніку парадкаваньня земляў былі створаныя пасёлкі Несьцеў Барок, Шчытнае, Смолін, Магільны, якія, акрамя Шчытнага, цяпер не існуюць. З 20 жніўня 1924 году да 1 сьнежня 1966 году цэнтар Скепнянскага сельсавету Жлобінскага, з 28 чэрвеня 1939 году Стрэшынскага, з 17 сьнежня 1956 году Жлобінскага раёнаў Бабруйскай (да 26 ліпеня 1930 году) акругі, з 20 лютага 1938 году Гомельскай вобласьці. У выніку пажару 1927 году згарэла школа. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Скепня», працавалі нафтавы млын, кузьня. У часе Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 23 двары. Вызваленая 2 сьнежня 1943 году. У баях каля вёскі загінулі 53 савецкіх салдата (пахаваныя ў брацкай магіле на заходняй ускраіне). Сярод пахаваных Герой Савецкага Саюзу І. А. Лазенка. 240 жыхароў загінулі на фронце. У 1966 годзе да вёскі далучаны пасёлак Заранка. Цэнтар саўгаса «Скепнянскі». Працуюць камбінат бытавога абслугоўваньня, сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, аддзяленьне сувязі, крама.

## Насельніцтва
* **[[XIX стагодзьдзе]]**: 1885 — 94 двары, 501 жыхар; 1897 — 170 двароў, 1233 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1925 — у сяле Скепня-1 111 двароў, у сяле Скепня-2 85 двароў; 1940 — 1075 жыхароў; 1959 — 878 жыхароў (паводле перапісу); 1999 — 606 жыхароў
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 265 гаспадарак, 576 жыхароў; 2010 — 418 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пірэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Княжыцы (неадназначнасьць)

Назву **Княжыцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Княжыцы — вёска ў Дрысенскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Княжыцы — вёска ў Магілёўскім раёне
** Княжыцы — вёска ў Шклоўскім раёне
Магілёўскі абласны мастацкі музэй імя Паўла Масьленікава

**Магілёўскі абласны мастацкі музэй імя [[Павал Масьленікаў|Паўла Масьленікава]]** — заснаваны ў адпаведнасьці з Законам Рэспублікі Беларусь «Аб музэях і музэйных фондах Рэспублікі Беларусь», адкрыты рашэньнем выканаўчага камітэта Магілёўскага абласнога савета дэпутатаў № 13 ад 19 лістапада 1990 году.

Указам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 22 студзеня 1996 году Магілёўскаму абласному мастацкаму музэю было прысвоена імя Паўла Васільевіча Масьленікава.

Музэй разьмяшчаецца ў будынку, які зьяўляюцца помнікам архітэктуры пачатку ХХ стагодзьдзя. Будынак узьвялі ў 1903—1914 гадах з рысамі мадэрну, псэўдарускага стылю і позьняга клясыцызму.

Пачаткова ў ім знаходзіўся сялянска-зямельны банк. У лістападзе 1917 году, пасьля захопу царскай стаўкі ў Магілёве чырвонаармейцамі, у будынку банка выдавалася бальшавіцкая газэта «Рэвалюцыйная стаўка». У траўні 1919 ўвесь будынак быў перададзены аддзелу народнай адукацыі для адкрыцьця ў ім музэю пралетарскай культуры. З гэтага часу і на працягу 13 гадоў, да траўня 1932 году, тут знаходзіўся Магілёўскі дзяржаўны гістарычны музэй.

З 1932 году ў будынку разьмяшчаўся Магілёўскі абкам ВКП(б), аднак спэцсховішча працягвала дзейнічаць да пачатку Вялікай айчыннай вайны.

Славутасьцю будынка быў браніраваны пакой-сэйф, у якім захоўваліся музэйныя рэліквіі. Сярод іх — Крыж Эўфрасіньні Полацкай. Згодна са складзеным камісіяй акту ад 22 сьнежня 1944 году аб шкодзе, нанесенай Магілёўскаму дзяржаўнаму гістарычнаму музэю ў пэрыяд вялікай айчыннай вайны гітлераўскімі войскамі, з музэю зьнікла вялікая колькасьць каштоўнасьцяў, якія там захоўваліся. Сярод іх: калекцыя беларускіх рукапісных кніг і грамат (175 адзінак); зброя X—XIV стагодзьдзяў (280 адзінак); манэты (18 тысячаў адзінак); іконы XVII—ХIX стагодзьдзяў; булава Жыгімонта III; Мітра Георгія Каніскага (срэбра); увагі заслугоўвае плашчаніца, якая датуецца 1566 годам — праца блізкай сваячкі Івана Грознага Анастасіі Раманаўны — Ганны Фёдараўны Палецкай і шмат іншага.

Пасьля вызваленьня гораду ў 1944 годзе ў ім разьмяшчаўся абкам і гаркам КПСС, а пазьней — рэдакцыя газэты «Магілёўская праўда».

З 19 лістапада 1990 году ўтвораны Магілёўскі абласны мастацкі музэй.

Выява музэю зьмяшчаецца на беларускай банкноце вартасьцю ў 200 000 рублёў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Магілёўскага абласнога мастацкага музэю імя Паўла Масьленікава

Катэгорыя:Беларускія мастацкія музэі
Катэгорыя:Музэі Магілёва
Ружан

**Ру́жан** () — места ў Макаўскім павеце Мазавецкага ваяводзтва, разьмешчанае на правым беразе Нарва. Сядзіба меска-вясковай гміны Ружан.

## Мінуўшчына
Мескія правы атрымала ў 1378 року. У міжваенны час палову насельніцтва Ружана складалі жыды. У часе абароны Ружана ў 1939 месца нязначна пацярпела. Жыдоўскія насельнікі ўцяклі зь места, а астатнія былі выгнаныя зь яго ў верасьні 1939. У 1944 места амаль цалкам зруйнаванае, па вайне адбудаванае.

## Насельніцтва

ImageSize = width:350 height:220
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical 
AlignBars = justify 
Colors = 
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:2906
ScaleMajor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1995 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2906  width:15  text:2906 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2000 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2733  width:15  text:2733 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2004 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2697  width:15  text:2697 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2006 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2685  width:15  text:2685 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2008 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2619  width:15  text:2619 textcolor:red  fontsize:8px


## Турыстычная інфармацыя
* нэагатычны касьцёл сьв. Ганны
* магільная капліца сям’і Касакоўскіх (1880)

У месьце знаходзяцца форты царскай цьвердзі пачатку XX стагодзьдзя. У адным з фортаў на плошчы 3045 га знаходзіцца дзяржаўнае сховішча радыяактыўных адкідаў.

## Галерэя

Файл:Różan p.jpg|Панарама з ракі Нараў
Файл:Rozan church.jpg|Касьцёл сьв. Ганны
Файл:Forts in Różan, Poland.jpg|Царскія форты


## Глядзіце таксама
* Ружанскі пляцдарм
* Ружаны

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Moje miasto Różan
* Гісторыя ружанскага гарнізону

Катэгорыя:Гміна Ружан
Катэгорыя:Гарады Мазавецкага ваяводзтва