Саюз Абароны Радзімы і Свабоды

**«Саюз Абароны Радзімы і Свабоды»** () — вайсковая антыбальшавіцкая арганізацыя часоў Грамадзянскай вайны ў Расеі, утвораная Барысам Савінкавым у сакавіку 1918 году з дазволу камандаваньня Добраахвотніцкай арміі, генэралаў Карнілава і Аляксеева.

## Гісторыя

### Саюз Абароны Радзімы і Свабоды
У ліпені 1918 году Саюз арганізаваў Яраслаўскае, Рыбінскае ды Мурамскае паўстаньні. Таксама рыхтаваліся паўстаньні ў Маскве й Казані, але арышты некаторых сяброў саюзу ў траўні 1918 году скасавалі іх. Пасьля задушэньня паўстаньняў арганізацыя фактычна распалася. Яна мела аддзяленьні ў Маскве, Рыбінску, Яраслаўлі, Мураме, Казані і іншых местах.

### Народны Саюз Абароны Радзімы і Свабоды
У студзені 1921 году арганізацыя была адноўленая на нарадзе расейскіх эмігрантаў у Варшаве пад назвай Народны Саюз Абароны Радзімы і Свабоды (). Цягам 1921—23 гадоў арганізацыя спрабавала весьці змаганьне і подрыўную дзейнасьць супраць бальшавіцкага рэжыму: добраахвотнікі з шэрагаў Народнага саюзу накіроўваліся ў СССР для арганізацыі баявых атрадаў і падпольных суполак з мэтаю процідзеяньня бальшавіцкай уладзе, набору прыхільнікаў і правядзеньня спробаў падняцьця народнага паўстаньня, каб скінуць бальшавізм.

Інфармацыйнае Бюро Народнага Союзу Абароны Радзімы і Свабоды кожны дзясяты дзень выдавала шматстаронкавыя (ня меней за 6-8 аркушаў) «Зводкі Інфармацыйнага Бюро НСАР і С» (); Было выдадзена ня меней за 22 нумароў; Апошні зь вядомых — № 22, выдадзены 17 лістапада 1922 году.

У пачатку 1924 году асноўны кантынгент Народнага саюзу, дзейны на тэрыторыі Савецкага Союзу, быў зьнішчаны АДПК у ходзе апэрацыі «Сіндыкат-2». Лідэр НСАРіС Барыс Савінкаў быў арыштаваны ў тым жа годзе, а ў наступным забіў самога сябе.

## На Беларусі
Паводле сьведчаньняў М. Баравога, усе партызанскія арганізацыі:*На тэрыторыі [[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|БССР]] і за мяжой былі аб’яднаны [[Барыс Савінкаў|Савінкаўскім]] «Саюзам Абароны Радзімы і Свабоды», зь якім у цесным кантакце працавалі [[Станіслаў Булак-Балаховіч|Булак-Балаховіч]] і «[[Беларускі палітычны камітэт|Беларускі Палітычны Камітэт]]». Агульнае караўніцтва апэрацыямі належала «Галоўнаму штабу беларускіх партызанаў за мяжой».*Але Юрка Віцьбіч вызначае, што беларускія антысавецкія партызаны не маглі мець адзіны цэнтар, а кіраўніцтва Савінкава, Булак-Балаховіча, Саюзу Абароны Радзімы і Свабоды ды Беларускага палітычнага камітэту было ад мяжы да Бярэзіны, а ў рэдкіх выпадках — да Дняпра. Таксама паводле Савінкавага абвінаваўчага акта:*За пэрыяд з 1921 па 1923 год органамі [[ВЧК]] - [[ГПУ]] ліквідаваныя былі наступныя аддзелы «Саюзу Абароны Радзімы і Свабоды», якія займаліся шкодніцка-шпіёнскай дзейнасьцю, накіраванай выключна на зьнішчэньне савецкай улады -[[Заходні абласны камітэт]] і ягоныя арганізацыі колькасьцю звыш 300 чалавек.*

## Структура
Штаб арганізацыі меў наступную структуру:

* Барыс Савінкаў узначальваў арганізацыю і ад яе імя вёў перамовы з прадстаўнікамі Антанты.
* Флегант Клепікаў — Савінкаваў сакратар і адначасна скарбнік.
* Любоў Дыкгаф — Савінкаваў сакратар.
* Палкоўнік Пярхураў — начальнік штаба.
* Палкоўнік Гопэр — начальнік ваярскіх кадраў.
* Палкоўнік Страдзецкі — сувязь з  на ўсіх франтах.
* Падпалкоўнік Брэда — выведка, контравыведка і антыбальшавіцкая прапаганда сярод латыскіх стралковых фармаваньняў.
* Доктар Аксанін (Мікалай Сяргеевіч Рыгор’еў) — начальнік правінцыйнага аддзелу і прапаганды.
* Ротмістар Сумскога гусарскага палку Аляксандар Віленкін — кавалерыйскі цэнтар арганізацыі
* Капітан лейб-гвардыі 3-й артылерыйскай брыгады Шрэдэр — артылерыйскі цэнтар.
* Аляксандар Дыкгаф дапамагаў падтрымліваць зносіны з замежнымі прадстаўнікамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* «Сводки Информационного Бюро НСЗР и С».
* *Савинков Б. В.* Борьба с большевиками // Литература русского зарубежья. Антология в шести томах — : Книга, 1990. — Т. 1. — Кн. 2. 1920−1925.
* «Союз защиты Родины и Свободы» и Ярославский мятеж 1918 // Пролетарская революция, 1923. — № 10.
* *Коровин В. В., Русанов Э. П.* Дело Бориса Савинкова // История СССР, 1967. — № 6. — С. 143−155.
* *Голинков Д. Л.* Крах вражеского подполья. — , 1971. — С. 99−108, 266−274, 357−364.

Катэгорыя:Саюз Абароны Радзімы і Свабоды
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1918 годзе
Катэгорыя:Сакавік 1918 году
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1924 годзе
Катэгорыя:1918 год у Расеі