open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тутэйшыя (літаб’яднаньне)

**«Тутэ́йшыя»** — беларускае літаратурнае аб’яднаньне ў 1986—1990 роках. Пазьнейшая афіцыйная назва — ***Таварыства маладых літаратараў пры [[СП БССР]]***.

Аб’ядноўвала каля 80 аўтараў. У кіраўніцтва Таварыства ўваходзілі:
* Старшыня — Алесь Бяляцкі.
* Намесьнік старшыні — Сяргей Кавалёў.
* Адказны за паэзію — Анатоль Сыс.
* Адказны за прозу — Адам Глёбус.
* Адказны за дзіцячую літаратуру — Пятро Васючэнка.
* Адказны за драматургію — Уладзімер Сьцяпан.
* Адказны за выступы — Міхась Талочка.

Таварыства выдавала самвыдатаўскі бюлетэнь «Кантроль» (1988—1989) і самвыдатаўскі альманах «Літаратура» (1989—1990).

У 1988 року таварыства стала арганізатарам сьвяткаваньня першых «Дзядоў». Пазьней шматлікія ўдзельнікі «Тутэйшых» сталі заснавальнікамі «Мартыралёгу Беларусі» і БНФ Адраджэньне.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік.орг
* Фотагалерэя і дакумэнты

Катэгорыя:Беларускія літаратурныя аб’яднаньні
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Саюз беларускіх пісьменьнікаў
Перавозьнікі

Назву **Перавозьнікі** маюць:

* Перавозьнікі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Перавозьнікі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Перавозьнікі — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Міраслаў Рамашчанка

**Міраслаў Юр’евіч Рамашчанка** (; нарадзіўся 16 сьнежня 1973 году) — беларускі футбаліст і футбольны трэнэр украінскага паходжаньня, паўабаронца. Малодшы брат — Максім, таксама футбаліст.

## Кар’ера
### Клюбная
Футбольную кар’еру пачаў ва Украінскай ССР, дзе выступаў за паўлаградзкі «Шахцёр» і дубль днепрапятроўскага «Дняпра».

Пасьля распаду СССР перабраўся ў Беларусь, дзе цягам трох сэзонаў гуляў за рэчыцкі «Ведрыч» і магілёўскі «Дняпро». У 1994 годзе перайшоў у екацярынбурскі «Ўралмаш», а ў 1996 годзе — у маскоўскі «Спартак», у складзе якога стаў двухразовым чэмпіёнам Расеі.

У верасьні 1998 году, у матчы за зборную Беларусі супраць зборнай Даніі, атрымаў траўму мэніска. За тры гады яму было зроблена шэсьць апэрацыяў, быў у заяўцы «Спартака», але на полі гэтак і не зьявіўся.

### Трэнэрская
Трэнэрскую кар’еру пачаў у ДЮСШ «Спартак». З 2003 году працаваў з дублем «Спартака», з 2006 году быў галоўным трэнэрам дубля. У чэрвені—жніўні 2008 году быў старшым трэнэрам «Тамі». 14 сьнежня 2009 году быў прызначаны галоўным трэнэрам клюбу «Салют». Кантракт быў заключаны тэрмінам на адзін год і скасаваны на ўзаемную згоду 17 траўня 2010 году. У студзені 2011 году Станіслаў Чарчэсаў запрасіў Міраслава сваім памочнікам у «Жамчужыну-Сочы». З кастрычніка 2011 году яны разам працавалі ў грозьненскім «Цераку».

У чэрвені 2013 году Рамашчанка стаў старшым трэнэрам пермскага «Амкара», дзе галоўным трэнэрам, з траўня 2013 году, быў Чарчэсаў. У матчы 11-га туру Прэм’ер-лігі 2013—2014 гадоў супраць «Анжы», замест Чарчэсава кіраваў «Амкарам» з броўкі поля. У 2014—2015 гадах працаваў з Чарчэсавым у маскоўскім «Дынама», а ў кастрычніку 2015 году ўсьлед за ім накіраваўся на працу ў варшаўскую «Легію». Разам зь «Легіяй» стаў чэмпіёнам Польшчы, пасьля чаго ў чэрвені 2016 году разам з усім трэнэрскім штабам пакінуў варшаўскі клюб. Пасьля прызначэньня Чарчэсава ў жніўні 2016 году галоўным трэнэрам зборнай Расеі ўвайшоў у ягоны штаб. Заставаўся памочнікам Чарчэсава ў зборнай да ягонага звальненьня ў ліпені 2021 году.

У сьнежні 2021 году стаў памочнікам Чарчэсава ў вугорскім «Фэрэнцварашы». Працаваў у ім да звальненьня Чарчэсава ў ліпені 2023 году. У жніўні 2023 году быў прызначаны галоўным трэнэрам грозьненскага «Ахмата». Падаў у адстаўку з пасады ў красавіку 2024 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мирослав Ромащенко. Думал, что все еще впереди…

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Об (неадназначнасьць)

Назву **Об** маюць:

## Гідронімы
* Об — рака ў Расеі
* Об — рака ў Францыі, надаўшая назву дэпартамэнту Об
* Об — невялікая рака ў Францыі (упадае ў Тон)

## Тапонімы
* Об — дэпартамэнт у Францыі
* Об — камуна ў францускім дэпартамэнце Мазэль
* Об — камуна ў францускім дэпартамэнце Орн

## Асобы
* Тэафіль Об (1826—1890) — францускі адмірал
Самалі (неадназначнасьць)

Назву **Самалі** маюць:

* Самалі — краіна ў паўночна-ўсходняй Афрыцы
* Самалі — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Барэйкаўшчына (Летува)

**Барэ́йкаўшчына** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павету Летувы, уваходзіць у склад Рукойскага староства. Знаходзіцца на трасе Вільня — Менск за 14 км ад Вільні. Колькасьць жыхароў на 2001 год — 62 чалавекі.

## Ураджэнцы і жыхары
* Уладзіслаў Сыракомля жыў тут з 1853 року. Цяпер у вёсцы дзейнічае бібліятэка-музэй Уладзіслава Сыракомлі.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага раёну
Катэгорыя:Рукойскае староства
Барэйкаўшчына

Назву **Барэйкаўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
* Барэйкаўшчына — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Барэйкаўшчына — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павету Летувы

## Глядзіце таксама
* Барэйкі
* Бойкаўшчына
Барэйкаўшчына (Беларусь)

**Барэ́йкаўшчына** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавет‎у.

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Ашмяны-БДУФК (футбольны клюб)

**«Ашмяны»-БДУФК** — беларускі футбольны клюб з Ашмянаў. З 2017 году выступае ў другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя
У 2015 годзе «Ашмяны» занялі 5 месца ў другой лізе, але праз адмову іншых камандаў атрымалі права на ўдзел у першай лізе. Да сярэдзіны 2016 году выступалі пад назвай «Ашмяны». У 2016 годзе занялі апошняе, 14 месца, у першай лізе і вылецелі назад у другую лігу. За ўдзел у дагаварных гульнях у сэзоне 2016 году клюб «Ашмяны»-БДУФК быў пазбаўлены 5 пунктаў у сэзоне 2017 году.

## Склад
: *Актуальны на жнівень 2019 году*

## Статыстыка

### [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат]]

### [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]

## Галоўныя трэнэры
* Антуан Маёраў (зь верасьня 2016 году)
* Васіль Сьмірных (да верасьня 2016 году)

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ашмяны
Пральня

Назву **Пральня** маюць:
* Пральная машына — машына для мэханічнага мыцьця, паласканьня і адцісканьня бялізны

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Пральня — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Пральня — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці
Кадзіна

Назву **Кадзіна** маюць:

* Кадзіна — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Кадзіна — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Кадзіна (Магілёўскі раён)

**Ка́дзіна** — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Кадзінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1781 чалавек
* 1999 год — 1711 чалавек

## Выявы

Turn on Kadino.jpg
Entrance to Kadino.jpg
Kadina - Kindergarten.jpg
Kadina - High School.jpg
Kadina. Residential development-01.jpg
Kadina - Residential development.jpg
Kadina - Village Council-01.jpg
Kadina - Village Council. Memorial sign of Mogilev district-01.jpg


## Крыніцы

Катэгорыя:Кадзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёну
Сарока (неадназначнасьць)

**Саро́ка**:

* Сарокі () — род птушак сямейства крумкачовых
** Звычайная сарока ()

## Асобы
* Антон Сарока (* 1992) — беларускі футбаліст
* Арцём Сарока ( 1992) — беларускі футбаліст
* Рыгор Сарока ( 1944) — беларускі дырыгент

## Населеныя пункты
* Сарока — места ў Малдове
* Белая Сарока — колішняя вёска ў Беларусі

## Глядзіце таксама
* Сарокі (неадназначнасьць)
Саўка (неадназначнасьць)

**Са́ўка** — беларускае і ўкраінскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Зьміцер Саўка (1965—2016) — беларускі філёляг
* Міхась Саўка (1927—1990) — беларускі мастак

## Гідронімы
* Саўка — рака ў Беларусі
Трацьцякі

Назву **Трацьцякі** маюць:

* Трацьцякі — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Трацьцякі — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Трацьцякі — вёска ў Клецкім раёне Менскай вобласьці
Алёкса

Назву **Алёкса** маюць:

* Алёкса — хутар у Рытанскім сельсавеце Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Алёкса — былы хутар у Трокеніцкім сельсавеце Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці
Лінкс Гібральтар

«**Лінкс**» () — футбольны клюб з Гібральтару. Заснаваны ў 2007 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Барсукі (Гарадзенская вобласьць)

**Барсукі** — хутар у Беларусі. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бакштаўскі сельсавет (Івейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Стокі (Сьвіслацкі раён)

**Сто́кі** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Нязбодзіцкага сельсавету.

З 1950 па 1954 год — цэнтар Стоцкага сельсавету..

## Насельніцтва
* 2010 год — 120 чалавек
* 1999 год — 244 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Нязбодзіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Арэса Любань

«**Арэса**» — беларускі футбольны клюб зь Любані. У 2015 і 2017 гадах выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя
У пачатку 1990-х гадоў клюб зь Любані пад назвай «Арэса» браў удзел у Трэцяй лізе чэмпіянату Беларусі.

У 2000-х гадах каманда пад назвай «Любань» выступала ў чэмпіянаце Менскай вобласьці, дзе займала месцы пераважна ў ніжняй частцы табліцы. У 2014 годзе «Любань» здабыла срэбныя мэдалі абласнога першынства і на наступны год заявілася ў Другую лігу, дзе заняла 16-месца пры 20 удзельніках. Прапусьціўшы турнір у 2016 годзе, у сэзоне 2017 году «Любань» зноў далучылася да Другой лігі.

Перад сэзонам 2018 году каманда доўгі час вырашала, ці прымаць удзел у Другой лізе, і толькі ў канцы сакавіка афіцыйна адмовілася ад выступаў у турніры. У 2020 годзе «Любань» выступала ў чэмпіянаце Менскай вобласьці, а ў 2021 годзе ў выніку аб’яднаньня Другой лігі з чэмпіянатамі абласьцей зноў далучылася да Другой лігі. У сэзоне 2022 году клюб адмовіўся ад удзелу ў чэмпіянаце Беларусі.

У сакавіку 2023 году стала вядома, што каманда зь Любані пад назвай «Арэса» вяртаецца ў Другую лігу.

## Статыстыка
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

## Галоўны трэнэр
* Мікалай Ахрамюк (2015, 2017)

## Крыніцы

Катэгорыя:Любань
Дружкоўка

**Дружко́ўка** () — места абласнога падпарадкаваньня на поўначы Данецкае вобласьці, Украіна. Уваходзіць ў Краматорскую ваколіцу.

## Разьмяшчэньне
Разьмешчанае каля рэчкі Крывы Тарэц, што праз Скарбовы Тарэц цячэ ў Северскі Данец. Паводле аднаго паданьня на месцы зьліцьця гэтых рэчак была вежа, што дала назву месту.

## Гісторыя

Перша згадка пра Дружкоўку датуецца 1781 годам («Ведамасьці пра землі Кацярынаслаўскага намесьніцтва»). Паводле паданьня, заснавальнікам места быў казак Дружка, які заснаваў пост на месцы места.

### Расея, УССР-СССР
Гэта было дзесьці ў першай палове 17 стагодзьдзя. Места пераходзіла часта ад Расеі да Турэччыны. Пасьля ў 18 стагодзьдзі канчаткова далучана да Расеі. У 1918 годзе места было далучана да УССР, а 1922 годзе да СССР. У часы СССР Дружкоўка стала прамысловым вузлом. Былі пабудаваныя жалезаварны завод, машынабудаўнічы завод. У 1938 годзе Дружкоўка стала местам.

### Украіна
12 верасьня 2008 року напярэдадні Дня места быў адкрыты помнік казаку каля мескае рады. Увесну 2014 Дружкоўка была захоплена ДНР пад час Расейска-ўкраінскае вайны. Так, 12 красавіка 2014 году ДНР захапіла раённы выканаўчы камітэт у Дружкоўцы. 10 траўня 2014 году каля Дружкоўкі быў забіты сьвяшчэньнік Павал Жучэнка. У той жа час, у адрозьненьне ад суседніх местаў Славянску, Краматорску, Дружкоўка не была месцам баёў.

6 ліпеня 2014 року место было звольненае ад расейцаў. З восені 2014 року ў месьце знаходзіцца дэсантная брыгада ўкраінскага войска.

## Сучасная Дружкоўка

### Адміністрацыйны падзел
Дружкоўскай мескай радзе падпарадкоўваецца некалькі паселішчаў:

### Насельніцтва
Насельніцтва места— 64 557 чалавек (2001). Разам з паселішчамі падпарадкаванымі мескае радзе жыве — 74 901 чалавек.

Паводле перапісу 2001 году ў месьце жыло 64 641 асобы, зь іх 28,36% вызначылі родную мову украінскую, 70,27% — расейскую, 0,46% — армянскуя і грэцкую, 0,10% — беларускую, 0,03% — малдаўскую мовы

Народны склад насельніцтва паводле перапісу 2001 року

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дружкоўская меская рада
* Здымкі Дружкоўкі
* Фото дружкоўскага трамваю
* Фото трамваю Дружкоўкі й іншых местаў
* Спадарожнікавыя здымкі Дружкоўкі й ваколіцы
* Украінскае войска вызваліла Арцёмаўск і Дружкоўку

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Канстанцінаўка

**Канстанцінаўка**  () — места абласнога падпарадкаваньня на поўначы Данецкае вобласьці Ўкраіны.

## Агульныя зьвесткі
Адлегласьць да Данецку — 68 км. Плошча — 1172,72 км². Насельніцтва — 75 тыс. асобаў.

Водныя запасы: рэчка Крывы Торэц (вадазбор ракі Северскі Данец). Даўжыня — 8,36 км, плошча вадастоку — 1590 км², забалочанасьць 0,2%. Клебан-Біцкае вадасхавішча плошчаю 520 га. Зямельны фонд места — 6,598 тыс. га. Карысныя выкапні — гліна й пясок.

## Мінулае
Час заснаваньня места — 1870 рок. Заснавальнік — памешчык Намікосаў. Названа ў гонар старэйшага сына Канстанціна. У 1926 року Канстанцінаўка стала пасёлкам гарадзкога тыпу. З 1932 року стала местом абласнога падпарадкаваньня.

З 1931 року ў месьце працуе трамвай.

28 красавіка 2014 року расейскае войска падчас расейска-ўкраінскае вайны захапілі будынак мескага выканкаму й міліцыі. 8 ліпеня 2014 року ўкраінскае войска вызваліла места ад захопнікаў. 21 ліпеня 2014 року каля места былі абстраляныя ўкраінскія вайскоўцы. У сярэдзіне верасьня 2014 року ў месьце быў павалены «помнік Леніну».

14 кастычніка 2015 году на Пакроў у Канстанцінаўцы ў храме праваслаўнае царквы была сьвятая літургія.

## Прамысловасьць
Канстанцінаўка — важны асяродак жалезнае прамыславасьці, а таксама шклярскае прамысловасьці і інш.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2001 году ў месьце жыло 94 886 асобаў, зь іх 20,98% вызначылі родную мову ўкраінскую, 78,06% — расейскую, 0,50% — армянскую, 0,06% — беларускую, 0,02% — малдаўскую мовы.

Нацыянальны склад насельніцтва паводле перапісу 2001 року

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Костянтинівка&nbsp;— твае место
* Здымкі места
* Діаграма найвищих споруд Костянтинівки
* Костянтинівка&nbsp;— Інформаційно-пізнавальний портал | Донецька область у складі УРСР (На основі матеріалів енциклопедичного видання про історію міст та сіл України, том&nbsp;— Історія міст і сіл Української РСР. Донецька область.&nbsp;— К.: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1970.&nbsp;— 992 с.)
* Військові взяли під контроль місто Костянтинівка на Донеччині,&nbsp;— Тимчук

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Ганна Герман

**Га́нна Ге́рман** (; 16 лютага 1936, Ургенч, Узбэцкая ССР, СССР — 25 жніўня 1982, Варшава, ПНР) — выбітная польская сьпявачка, зорка эстрады 1960-х — пачатку 1980-х гадоў, вядомая ў асноўным як выканаўца песень на розных мовах сьвету, у першую чаргу на польскай і расейскай.

Катэгорыя:Польскія музыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Ўроцлаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Варшаве
Храстоўка

**Храсто́ўка** () (у 1956—2016 гадах — Кі́раўскае ) — горад абласнога значэньня ва Ўкраіне, Данецкая вобласьць. Разьмешчанае каля местаў Данбасу: Шахцёрск і Янакіева — прыблізна 20 км; местаў Горлаўка і Харцыск — за 40 км; места Данецк — за 80 км. Колькасьць насельніцтва на 1 студзеня 2003 году складае 30,9 тыс. чал. Плошча — 725 га.

## Мінулае
Храстоўка — колішняе нямецкае паселішча, адразу мела тры назвы: немцы называлі свой хутар "Ман-гайм", у дакумэнтах было напісана Давыда-Орлаўка, чумакі называлі нямецкае паселішча "Хрестівка"(чытаецца "Хрестівка"), з прычыны таго, што ля места быў дарогаўказ крыжападобнай формы, а па-ўкраінску крыж будзе "хрест"(чытаецца "хрэст")

## [[Расейская вайсковая інтэрвэнцыя ва Ўкраіну]]
25 жніўня 2014 року пад час абстрэлу расейцамі былі забітыя тры чалавекі. 14 лістапада 2014-га адзін чалавек і двое паранена з-за абстрэлу места.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2001 року насельніцтва складала 31 041 жыхар, зь іх 16,9% вызначылі роднаю моваю ўкраінскую, 82,39% — расейскую, 0,15% — беларускую, 0,05% — армянскую.

Нацыянальны склад паводле перапісу 2001 року

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інформаційний портал Донеччини
* Пам’ятки Донецької області

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Ля-Рашэль

**Ля-Рашэль** () — партовы горад на захадзе Францыі на ўзьбярэжжы Біскайскага заліва ў рэгіёне Нувэль-Акітэн.

## Геаграфія
Ля-Рашэль зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам дэпартамэнту Прыморская Шаранта і важным гандлёвым цэнтрам на атлянтычным узьбярэжжы Францыі. Адлегласьць ад Парыжу складае прыкладна 480 км. У Ля-Рашэлі пражываюць 74 тысячы жыхароў.

## Гісторыя

Ля-Рашэль была заснавана ў X стагодзьдзі. У XII і XIII стагодзьдзі была важным горадам у сетцы ордэну тампліераў, якія пабудавалі ў ёй вялікі порт. Па сёньняшні дзень у Ля-Рашэлі існуе *rue des Templiers*, вуліца Тампліераў. Да XV стагодзьдзя горад заставаўся самым буйным портам Францыі на атлянтычным узьбярэжжы. Гандаль вёўся першым чынам віном і сольлю. У эпоху Адраджэньня Ля-Рашэль адкрыта прыняла ідэі Рэфармацыі і з 1568 году стала цэнтрам гугенотаў, што падарыла гораду нядоўгачасовы пэрыяд росквіту і міру. У 1622 годзе герцаг дэ Гіз зьнішчыў флёт Ля-Рашэлі, які знаходзіўся пад камандаваньнем Жана Гітана.

Пасьля таго, як жаўнеры Ля-Рашэлі 10 верасьня 1627 году выступілі ў баі супраць каралеўскіх францускіх войскаў, кароль Людовік XIII загадаў пачаць аблогу Ля-Рашэлі, якая скончылася яе ўзяцьцем у 1628 годзе, а таксама новым перасьледам гугенотаў, які дасягнуў піку ў адмене Нанцкага эдыкту Людовікам XIV. Шматлікія гугеноты беглі з краіны і заснавалі ў 1689 годзе ў Паўночнай Амэрыцы горад Нью-Рашэл. У эпоху каляніялізму Ля-Рашэль адыгрывала важную ролю ў гандлі паміж Афрыкай, Паўночнай Амэрыкай і Эўропай.

Падчас Другой сусьветнай вайны немцы пабудавалі каля Ля-Рашэлі бункер для падводных лодак, захаваны да нашых дзён. З-за моцнага супраціву захопнікаў, Ля-Рашэль стала апошнім вызваленым горадам Францыі. Нямецкі камэндант здаўся толькі апоўначы 8 траўня 1945 году.

## Гарады-сябры
* Нью-Рашэл, ЗША
* Эс-Сувэйра, Марока
* Любэк, Нямеччына
* Сант’ягу-дэ-Фігэйра, Партугалія
* Петразаводзк, Расея

## Асобы
* Эмэ Банплан (1773—1858) — знакаміты географ і батанік
* Адольф Вільям Бугро (1825—1905) — францускі жывапісец эпохі ампіру, майстар акадэмічнага жывапісу, найбуйнейшы прадстаўнік салённага акадэмічнага жывапісу, аўтар карцін на гістарычныя, міталягічныя, біблейскія і алегарычныя сюжэты, выконваў сьцянныя росьпісы і партрэты
* Жан Дзювіньё (1921—2007) — сацыёляг, антраполяг, драматург і журналіст
* Бэрнар Жырадо (1947—2010) — актор і рэжысэр
* Гі Лярош (1921—1989) — мадэльер, заснавальнік аднайменнай кампаніі

## Ля-Рашэль у мастацтве
* Горад вядомы дзякуючы раману Аляксандра Дзюма «Тры мушкетэры», героі якога ўдзельнічаюць у аблозе Ля-Рашэлі (глава XI). 
* Порт Ля-Рашэлі паслужыў месцам здымак фільмаў «Лодка» () Вольфганга Пэтэрсэна і «Шукальнікі страчанага каўчэга» Стывэна Сьпілбэрга.
* У Ля-Рашэлі адбываецца дзеяньне раману Жорж Сімэнон «І ўсёткі ляшчына зелянее».
* Аблога Ля-Рашэлі таксама апісана ў аповесьці Праспэра Мэрымэ «Хроніка часоў Карла IX»
* У гульні «Commandos 2: Men of Courage» у місіях «Ноч ваўкоў» і «Нямыя забойцы» ўсе дзеяньні адбываліся на нямецкай базе для падлодак у Ля-Рашэлі.

## Вонкавыя спасылкі

* www.larochelle.fr

Катэгорыя:Гарады Францыі
Катэгорыя:Порты Францыі
Катэгорыя:Порты Атлянтычнага акіяну
Дайніс Крыштапанс

**Да́йніс Кры́штапанс** (;  27 верасьня 1990 году, Люцын) — латвійскі гандбольны правы паўсярэдні, гулец нямецкага клюбу «Мэльзунген». З ростам 215 см зьяўляецца адным з найвышэйшых гандбалістаў у сьвеце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне ЭГФ
* Профіль на бачыне Лігі чэмпіёнаў ЭГФ
* Профіль на бачыне Латвійскай гандбольнай фэдэрацыі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Люцыне
Катэгорыя:Латвійскія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Латвіі
Фёдар Лукашэнка

**Фёдар Уладзімеравіч Лукашэнка** ( 18 сакавіка 1974 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец менскага футболу, у маладосьці трапіў у склад «Маладэчна». У 1997 годзе пэрспэктыўнага гульца набыла менскае «Дынама-93», аднак улетку 1998 году клюб спыніў існаваньне, і Фёдар апынуўся ў складзе мазырскай «Славіі», дзе стаў чэмпіёнам краіны. У сэзоне 2001 году мазырскі клюб займеў фінансавыя цяжкасьці, і Лукашэнка на запрашэньне Сяргея Падпалага перайшоў у «Гомель», у складзе якога выйграў сваё другое чэмпіёнства. У 2005—2006 гадах гуляў за «Дарыду» і берасьцейскае «Дынама», пасьля чаго апынуўся ў клюбе Першай лігі «Верас», дзе гуляў цягам чатырох гадоў. Завяршыў кар’еру ў 2011 годзе ў складзе сталічнага клюбу СКВІЧ.

Фёдар Лукашэнка пэўны час быў рэкардсмэнам паводле колькасьці ўдзелаў у фіналах Кубка Беларусі — ён шэсьць разоў выходзіў на поле ў вырашальных матчах у складзе трох розных клюбаў, але толькі двойчы здабываў трафэй.

### Міжнародная
У 1997 годзе згуляў свой адзіны матч за нацыянальную зборную Беларусі, калі ў жніўні 1997 году ў таварыскай гульні на менскім стадыёне «Дынама» гаспадары саступілі зборнай Ізраілю зь лікам 2:3.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Soccerway» 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Бутчурка (камуна)

**Бутчу́рка** (, ) — камуна ў Швэцыі, у лэне Стакгольм. Уваходзіць у склад Вялікага Стакгольму. Насельніцтва 89 425 чалавек (31 сьнежня 2015). Цэнтрам камуны зьяўляецца горад Тумба. Бутчурка — адна зь дзьвюх камунаў Швэцыі (разам з Гапарандай), у якіх насельніцтва замежнага паходжаньня (56,36 %) ёсьць большым за насельніцтва швэдзкага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Стакгольм
Нака (камуна)

**На́ка** () — камуна ў Швэцыі, у лэне Стакгольм, на ўсход ад Стакгольму. Адміністрацыйны цэнтар — Нака. Уваходзіць у склад Вялікага Стакгольму. Насельніцтва 110 633 чалавекі (31 сьнежня 2023 году) — пятнаццатая паводле колькасьці насельніцтва камуна Швэцыі (зь дзевятнаццаці камунаў у якіх насельніцтва перавышае 100 000 чалавек).

Зь 15 лістапада 2017 году ў Наке знаходзіцца Амбасада Беларусі ў Швэцыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Стакгольм
Палац Агінскіх (Горадня)

**Пала́ц Агі́нскіх** — помнік архітэктуры канца XVIII стагодзьдзя ў Горадні. Знаходзіўся ў цэнтры места, на Сянным Рынку пры Дзям’янаўскай вуліцы. Твор архітэктуры барока і клясыцызму.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Палац князёў Агінскіх у Горадні збудавалі ў 1790 годзе паводле праекту архітэктара Караля Шыльдгаўза. Гэты пляц раней належаў Катовічам, потым Рукевічам, а ў 1752 годзе яго выкупіў Міхал Казімер Агінскі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Паводле інвэнтару 1803 году, першы паверх палаца быў мураваным, а другі — драўляным. Да пачатку XX ст. другі паверх стаў мураваным (магчыма яшчэ ў 1800-я гады).

### Найноўшы час
За часамі Другой сусьветнай вайны палац цалкам зруйнавалі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока і клясыцызму. Гэта быў 2-павярховы прастакутны ў пляне будынак з разьвітымі рызалітамі ў цэнтры галоўнага і дваровага фасадаў і 4 алькежамі на кутох. Асноўны аб’ём накрываўся высокім 4-схільным чарапічным дахам. Фасады мелі 2-ярусную кампазыцыю: масіўны ніжні ярус (першы паверх) праразаўся невялікімі гладкімі прастакутнымі ваконнымі праёмамі, больш высокі, ажурны верхні (другі паверх) — рытмічнымі радамі шырокіх акон зь ліштвамі. Рызаліт на галоўным фасадзе завяршаўся невялікім атыкам. Галоўны ўваход вылучаўся стылізаваным портыкам.

На мураваным першым паверсе знаходзіліся каморы і парадныя 2-маршавая сходы. Драўляны другі паверх улучаў жылыя пакоі, залі і кухні.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Horadnia, Aginski. Горадня, Агінскі (1811-26).jpg|1811—1826 гг.
Палац Агінскага ў Гродне 01.jpg|1811—1826 гг.
Палац Агінскага ў Гродне 02.jpg|1811—1826 гг.


### Гістарычныя здымкі

Horadnia, Pralny. Горадня, Пральны (L. Gelgor, 1901-14).jpg
Horadnia, Sianny Rynak. Горадня, Сянны Рынак (1915).jpg
Horadnia, Stary Rynak-Mastavaja. Горадня, Стары Рынак-Маставая (J. Vałynski, 1929).jpg
Horadnia, Stary Rynak-Mastavaja. Горадня, Стары Рынак-Маставая (1901-39).jpg


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Гарадзенскі дом Агінскага
* Гарадзенскі палац Агінскіх, Электронная энцыкляпэдыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Горадні
Катэгорыя:Агінскія
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1790 годзе
Першае хрысьціянскае радыё

**Першае хрысьціянскае радыё** () — прыватная радыёстанцыя Ангельшчыны, заснаваная ў Лёндане ў 1994 годзе. Ад пачатку вяшчала на сярэдніх хвалях. 10 чэрвеня 1995 году перайшла да наўпроставага этэрнага вяшчаньня. У 1999 годзе запусьцілі ўласны сайт зь сеціўным вяшчаньнем. 21 верасьня 2009 году пусьцілі лічбавае вяшчаньне, што пашырыла радыёвяшчаньне на ўсю Ангельшчыну. На 2015 год налічвала больш за 150 супрацоўнікаў-добраахвотнікаў і мела 17 перадачаў, у тым ліку 5 штодзённых і 12 штотыднёвых.

## Вонкавыя спасылкі
* Навіны

Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі на ангельскай мове
Катэгорыя:Лёндан
Катэгорыя:Інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Дабрачынныя арганізацыі
Катэгорыя:Хрысьціянскія радыёстанцыі
Катэгорыя:Хрысьціянства ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе
SOS

**SOS** (СОС) — міжнародны сыгнал ліха ў радыётэлеграфнай сувязі (з выкарыстаньнем альфабэту Морзэ). Сыгнал ёсьць пасьлядоўнасьцю трох кропак, трох працяжнікаў і трох кропак, якія перадаюцца бяз паўзаў паміж літарамі (· · · — · · ·). У галасавой сувязі сыгнал SOS не ўжываецца, замест яго выкарыстоўваюць сыгнал Mayday.

Дадзены сыгнал быў прыняты ў правілы радыёзлучэньня нямецкім урадам 1 красавіка 1905 року. Стаў выкарыстоўвацца ва ўсім сьвеце пасьля Міжнароднай радыётэлеграфнай канфэрэнцыі 3 лістапада 1906 року. Рашэньне, прынятае на канфэрэнцыі, набыло моц 1 чэрвеня 1908 року.

## Глядзіце таксама
* Сыгнал ліха
* Mayday

## Крыніцы

* The Telegraph Office Magazine Volume II, Issue 1 «'SOS,' 'CQD' and the History of Maritime Distress Calls» by Neal McEwen, K5RW

Катэгорыя:Радыёсувязь
Катэгорыя:Бясьпека на моры
Катэгорыя:Марская сувязь
Палац Агінскіх

**Палац Агінскіх**:

* Палац Агінскіх — палац у Вільні
* Палац Агінскіх — палац у Віцебску
* Палац Агінскіх — палац у Горадні
* Палац Агінскіх — палац у Залесьсі
* Палац Агінскіх і Патуліцкіх — палац у Кракаве
* Палац Агінскіх — палац у Плунгянах
* Палац Агінскіх — палац у Седльцах
Палац Агінскіх і Патуліцкіх (Кракаў)

**Палац Агінскіх і Патуліцкіх** () — палац у Кракаве па вуліцы Юзэфа Пілсудзкага, 4. Цяпер у будынку разьмяшчаецца Найвышэйшая духоўная сэмінарыя Кракаўскай архідыяцэзіі.

Палац пабудаваны ў 1879 року паводле праекту Філіпа Пакутынскага. У ім разьмясьцілася сядзіба кракаўскіх верхавых таварыстваў і казіно. У часе II сусьветнай вайны будынак быў зьнішчаны бамбаваньнем. Руіны палацу разам з тэрыторыяй па вайне намаганьнямі кардынала Адама Стэфана Сапегі выкупіла Кракаўская архідыяцэзія. Касьцёльныя ўлады адбудавала будынак паводле ранейшага выгляду. Пасьля адбудовы ў ім разьмясьцілася духоўная сэмінарыя, а пасьля і Найвышэйшая духоўная сэмінарыя Кракаўскай архідыяцэзіі.

Аб’ект занесены ў рэестар нерухомых помнікаў Малапольскага ваяводзтва.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Dzieje domu przy ul. Piłsudskiego 4 (strona Wyższego Seminarium Duchownego)

Кракаў, Агінскія
Катэгорыя:Славутасьці Кракаву
Катэгорыя:Агінскія
Барова

Назву **Барова** маюць:

* Барова — хутар у Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Барова — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Палац Агінскіх (Вільня)

**Пала́ц Агі́нскіх** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Вільні. Знаходзіцца ў Старым Месьце, паміж вуліцамі Конскай і Рудніцкай, пад адрасам *вуліца Конская, 5*. Твор архітэктуры барока і клясыцызму. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У сярэдзіне XVII — XVIII стагодзьдзях князі Агінскія набылі ў Вільні некалькі камяніцаў. У першай палове XVIII ст. Ігнаці Агінскі (1698—1775) збудаваў вялікі корпус палаца, у сярэдзіне XVIII ст. — малы корпус з флігелем.

Пазьней будынкі рэканструявалі ў стылі клясыцызму: фасад з боку Конскай вуліцы — архітэктар Ян Хаўтынг, фасад з боку Рудніцкай вуліцы — Тамаш Русэль. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У сярэдзіне XIX ст. комплекс дапоўнілі жылым будынкам. У другой палове XIX ст. ў залі палаца праходзілі шляхецкія сходы, балі і канцэрты.

### Найноўшы час
У міжваенны пэрыяд у будынках разьмяшчаліся жыдоўская гімназія, майстэрні, абутковая фабрыка, гандлёвыя крамы, кватэры. У Другую сусьветную вайну ў частцы будынкаў палаца дзейнічаў тэатар віленскага гета.

Па вайне ў палацы некаторы час месьціўся дом культуры міліцыі. У 1972—1982 гадох галоўны будынак ансамбля прыстасавалі пад лялькавы тэатар «Леле» і Моладзевы тэатар.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Культурная спадчына Летувы 
* Гісторыя палацу 

Катэгорыя:Сядзібы Летувы
Агінскіх
Катэгорыя:Стары горад (Вільня)
Максімаўка

Назву **Максімаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Максімаўка — вёска ў Гарадоцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Максімаўка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Максімаўка — вёска ў Маладэчанскім раёне

### [[Украіна]]
* Максімаўка — вёска ў Мар’інскім раёне Данецкай вобласьці
Новая

Назву **Новая** маюць:

* Новая — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Новая — вёска ў Даўгапольскім сельсавеце Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Новая — вёска ў Стадолішчанскім сельсавеце Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Новая — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці
Вячаслаў Камінскі

**Вячаслаў Камінскі** ( 5 ліпеня 1988 году) — беларускі футбаліст, брамнік.

## Кар’ера
Пачынаў кар’еру ў менскім «Лякаматыве», дзе гуляў за дубль. Пазьней абараняў колеры другалігавага «Маладэчна». У 2012 годзе перайшоў у «Смалявічы-СТІ» і разам з гэтым клюбам здабыў перамогу ў Другой лізе. З 2013 году выступаў за смалявіцкі клюб у Першай лізе, але паступова саступіў месца асноўнага брамніка Аляксандру Чаркасу, і ўлетку 2014 году перайшоў у «Слонім». У студзені 2015 году пачаў трэнавацца з мазырскай «Славіяй», якую на той момант ачольваў былы трэнэр «Смалявічаў-СТІ» Юры Пунтус. У сакавіку падпісаў кантракт з клюбам. Большую частку чэмпіянату 2015 году гуляў за дубль, часам зьяўляючыся на лаўцы запасных асноўнай каманды. 31 кастрычніка 2015 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, правёўшы ўвесь матч супраць «Гомля» (3:1).

У 2016 годзе пачаў выступаць за «Воршу», дзе стаў першым брамнікам. У студзені 2017 году перайшоў у наваполацкі «Нафтан». Правёў за асноўную каманду «Нафтану» два матчы, пасьля чаго пакінуў каманду ў чэрвені 2017 году. У жніўні 2017 году перайшоў у клюб «Прамень», але гэтак і ня згуляў за яго. У першай палове 2018 году выступаў за клюб «Ворша». З жніўня 2018 году выступаў за клюб «Клецак».

У першай палове 2019 году выступаў за клюб «Андэрдог», але ўжо ў жніўні прыяднаўся да «Маладэчна». Дапамог маладэчанскай камандзе паводле вынікаў сэзону 2019 году прабіцца ў Першую лігу. У красавіку 2020 году далучыўся да «Астраўца», зь якім на наступны год перамог у Другой лізе. У 2022 годзе гуляў за «Астравец» у Першай лізе, а ў чэрвені атрымаў цяжкую траўму, празь якую выбыў на год. У 2023 годзе, па аднаўленьні ад траўмы, пачаў зьяўляцца на лаўцы запасных, але не гульнявую пляцоўку больш не выходзіў. У сьнежні 2023 году пакінуў «Астравец».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Славіі»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Смалявічы»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Слонім-2017»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Славія» Мазыр
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ворша»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нафтан» Наваполацак
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Андэрдог» Чысьць
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Маладэчна-2013»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Клецак»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Астравец»
Жданаўка (Данецкая вобласьць)

**Жда́наўка**   — места (з 1966 року) абласнога значэньня ў Данецкае вобласьці. Разьмешчанае ў сярэдзіне Данеччыны. Зараз пад уладаю Расеі-ДНР.

## Мінулае
Заснаванае ў 1924 року. Да 1966 року — называлася Новажданаўка. З 1966 року — места з сучаснаю назваю. У 1954 року тут заклалі сучаснуюм вугляную здабычу.

16 жніўня 2014 року пад час вайны з Расеяй места было звольненае ад расейскага войска. 17 жніўня 2014 року пад час пошукава-ўдарных дзеяў пры абстрэлі расейцаў ля Жданаўки загінуў украінскі ваяр 25-е брыгады. 21 верасьня 2014 року ўкраінскае войска было выбітае са Жданаўкі. Цяпер места пад уладаю Расеі-ДНР.

## Агульныя зьвесткі
Займае абшар 2 км², зі іх 72% пад забудоваю. На аднаго жыхара прыпадае 20 м² зялёных насаджэньняў. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −7,2&nbsp;°C, ліпеня +22&nbsp;°C. За рок выпадае 500 мм ападкаў.

Насельніцтва на 5 сьнежня 2001 року. склала 13,7 тыс. асобаў, на пачатак 2004 року — 13,2 тыс. асобаў. Па-над 70% занятае ў народнай гаспадарцы і робяць у прамысловасьці. Асноўныя прадпрыемствы — вугляздабыча.

У месьцеі ёсьць храм Усьпеньня Божае Маці, стварюецца жаночы манастыр.

Жданаўцы падпарадкоўваецца мястэчку Альхоўка.

## Насельніцтва
За дадзенымі перапісу 2001 року насельніцтва места склала 13 266 асобаў, зь іх 10,94% вызначылі роднаю моваю украінскую, 88,05% — расейскую, 0,35% — армянскую, 0,29% — беларускую, 0,04% — малдаўскую, 0,02% — польскую і грэцкую мовы.
Насельніцтва места на 1 студзеня 2015 року — 13 061 чал.
Колькасьць на пачатак року.

Народны склад насельніцтва паводле перапісу 2001 року

## Помнікі
У месьце на ўлікузнаходзіцца адзін помнік гісторыі—

## Глядзіце таксама
* Інформаційний портал Донеччини
* Пам'ятки Донецької області

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Тумба (неадназначнасьць)

Назву **Тумба** маюць:

* Тумба — мэбля (шафа паніжанай вышыні)
* Тумба — горад у Швэцыі
Валодзькі

Назву **Валодзькі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Валодзькі — вёска ў Докшыцкім раёне
** Валодзькі — вёска ў Пастаўскім раёне
** Валодзькі — вёска ў Сеньненскім раёне

* Менская вобласьць:
** Валодзькі — вёска ў Маладэчанскім раёне
** Валодзькі — вёска ў Мядзельскім раёне
** Валодзькі — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

## Глядзіце таксама
* Валадзько
* Валодзькаўшчына
Белая Ціса

**Белая Ціса** () — рака ва Ўкраінскіх Карпатах, у Рахаўскім раёне Закарпацкай вобласьці. У месцы зьліцьця Белай і Чорнай Цісаў, за 4 км вышэй цэнтральнай часткі места Рахаў, бярэ пачатак рака Ціса (басэйн Дуная).

Даўжыня ракі складае 26 км, плошча басэйну — 489 км². Ухіл ракі — 10 м/км. Даліна V-вобразная, шырыня рэчышча 15-20 м. Ёсьць парогі і быстрыны. Жыўленьне зьмяшанае зь перавагаю дажджавога. На асобных участках рэчышча замацаванае. Бываюць паводкі, часам вельмі разбуральныя. Выкарыстоўваецца для рыбаразьвядзеньня і водазабесьпячэньня.

Белая Ціса ўтвараецца зьліцьцём дзьвюх горных рэчак — Стагавец і Бальзатул, на паўднёва-ўсходніх схілах масіва Чарнагора. Рака цячэ пераважна на ўсход, адлучаючы сабою масіў Чарнагора (на поўначы) ад Рахаўскіх гораў (на поўдні). Упадае ў Цісу на паўночна-ўсходняй частцы места Рахаў.

## Літаратура
* Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К. : «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989.
* Каталог річок України. / Швець Г. І. — К.: Видавництво Академії наук Української РСР, 1957. — 192 с.
* Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Том 6. Украина и Молдавия. Выпуск 1. Западная Украина и Молдавия / Под ред. Б. М. Штейнгольца. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 245 с.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Катэгорыя:Закарпацкая вобласьць
Чорная Ціса

**Чо́рная Ці́са** () — рака ва Ўкраінскіх Карпатах, у межах Рахаўскага раёну Закарпацкай вобласьці. Правы прыток Цісы (басэйн Дуная).

Даўжыня ракі складае 19 км, плошча басэйну 315 км². Ухіл ракі складае 16 м/км. Даліна V-вобразная, шырынёй 20-600 м. Абалона выразная толькі на асобных участках, шырынёй 20-200 м. Рэчышча слабазьвілістае, камяністае, шырынёй 10-25 м (больш 40 м каля пасёлку Ясіня), месцамі разгалінаванае, ёсьць шмат парогаў. Выкарыстоўваецца на водазабесьпячэньне, водны турызм, рэкрэацыю. Берага ракі на асобных участках ўмацаваныя. Часам бываюць разбуральныя паводкі.

Бярэ пачатак з крыніцы на вышыні 1400 м, на гары Татарука. Цячэ спачатку на ўсход і паўднёвы ўсход, ніжэй пгт Ясіня — на поўдзень і паўднёвы захад. На паўночна-ўсходняй ўскраіне места Рахаў зьліваецца зь Белай Цісаю, даючы пачатак Цісе.

## Літаратура
* Каталог річок України. / Швець Г. І. — К.: Видавництво Академії наук Української РСР, 1957. — 192 с.
* Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Том 6. Украина и Молдавия. Выпуск 1. Западная Украина и Молдавия / Под ред. Б. М. Штейнгольца. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 245 с.

Катэгорыя:Рэкі Закарпацкай вобласьці
Катэгорыя:Прытокі Цісы
Сонца (фабрыка)

**«Со́нца»** — парфумэрна-касмэтычнае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў студзені 2010 г. у Асіпавічах (Магілёўская вобласьць).

З 2011 г. выпусканы прадпрыемствам пральны парашок «Мара», які рэклямаваўся па-беларуску, стаў найбольш прадаваным у краіне. Пры канцы 2011 г. лік супрацоўнікаў перавысіў 100 чалавек. На 2012 г. заняло звыш 20% рынка пральных парашкоў у Беларусі. Укладаньні перавысілі $30 млн. На 2015 г. магутнасьць вытворчасьці складала 50 тыс. тонаў сухіх і 40 тыс. тонаў вадкіх мыйных сродкаў у год. Выпускаліся мыйныя сродкі для бялізны і посуду, шампуні і бальзамы для валасоў, гелі для душа, вадкае мыла і пена для ванны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Лебартова

Катэгорыя:Асіпавічы
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Вытворчыя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Лёгкая прамысловасьць
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2010 годзе
Тумба (Швэцыя)

**Тумба** () — горад (урбаністычная адзінка) у Швэцыі, у лэне Стакгольм, прыкладна за 20 км на паўднёвы захад ад Стакгольму. Большая частка Тумбы ўваходзіць у склад камуны Бутчурка і зьяўляецца яе адміністрацыйным цэнтрам, а меншая — у склад камуны Салем. Гістарычна належыць да ляндскапу Сёдэрманлянд. Насельніцтва на 31 сьнежня 2015 году складала 40 832 чалавекі.

## Гісторыя
Тумба ўзьнікла як паселішча пры чыгуначнай станцыі. З 1862 году была ў складзе вясковай камуны Бутчурка. У 1904 годзе атрымала статус муніцыпальнага мястэчка, якога была аднак, пазбаўлена ў 1956 годзе. З 1971 году зьяўляецца цэнтрам камуны Бутчурка.

## Асобы
* Дэз-мэтал гурт Amon Amarth

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Швэцыі
Палац Агінскіх (Седльцы)

**Палац Агінскіх** — палац у Седльцах.

## Мінуўшчына
Мураваны палац быў пабудаваны Казімерам Чартарыйскім да 1730 року на месцы старога драўлянага палацу. У 1769—1770 грунтоўны рамонт палацу правёў ягоны сын Міхал Фрыдэрык, ад якога сядлецкія ўладаньні перайшлі ягонай дачцэ Аляксандры. У 1779—1781 роках яна перабудавала палац паводле плянаў Станіслава Завадзкага, у выніку чаго палац набыў клясыцыстычны выгляд.

20 ліпеня 1783 і ў 1793 у палацы гасьціў кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, сваяк Аляксандры Агінскае. Таксама тут бывалі Тадэвуш Касьцюшка, Францішак Карпінскі, Юльян Урсын Нямцэвіч, Францішак Дыянізі Князьнін.

З 1774 Аляксандра пачала ставіць у сядзібе п’есы. Адным зь першых твораў стаў «Пігмаліён» паводле Ж.-Ж. Русо. Упершыню ў Рэчы Паспалітай у сцэнічнай форме быў прадстаўлены цыганскі фальклёр у камічнай опэры Францішка Князьніна «Цыганы» з музыкай ейнага мужа Міхала Казімера Агінскага. Таксама праходзілі ў палацы балі, вечары паэзіі і канцэрты.

Па сьмерці Аляксандры Агінскай у 1798 року ўласьніцай седлецкага маёнтку стала Ізабэла Чартарыская, якая памяняла яго на ўрадавыя землі на Любельшчыне. У сувязі з гэтым у 1804 Седльцы сталі ўрадавым местам, а палац — грамадзкім аб’ектам. Да 1912 тут разьмяшчалася сядзіба губэрнскіх уладаў, пасьля Першай сусьветнай вайны — біскупская курыя і гімназія, у 1939—1944 штаб нямецкіх войскаў.

У 1944 палац згарэў. У 1950 року палац быў адбудаваны з новым інтэр’ерам. У 1960 адбыўся рамонт.

Ад 2006 року будынак займае Прыродна-гуманістычны ўнівэрсытэт.

## Літаратура
* Michalec, Danuta. *Aleksandra Ogińska*, Muzeum Okręgowe w Siedlcach, 1999
* Piotr Ługowski. «Aby to mogło być ubogo, a chędogo, w proporcji moich możliwości». Przemiany siedleckiego pałacu Aleksandry Ogińskiej w świetle źródeł archiwalnych, [w:] LAUDATOR TEMPORIS ACTI. Studia z dziejów sztuki i kultury ofiarowane Księdzu Doktorowi Janowi Niecieckiemu w 65. rocznice urodzin, Lublin 2015, s. 219—232.

## Вонкавыя спасылкі

* Помнікі архітэктуры Седльцаў 

Катэгорыя:Славутасьці Седльцаў
Седльцы
Катэгорыя:Агінскія
Карльстад (камуна)

**Карльстад** () — камуна на захадзе Швэцыі, у лэне Вэрмлянд, у аднайменным ляндскапе. Насельніцтва 90 882 чалавекі (па стане на 30 верасьня 2017). Плошча 1517,74 км². Галоўны горад — Карльстад.

## Вонкавыя спасылкі
Клярэльвэн

**Клярэльвэн** (, або **Трусыльэльва** () — рака ў Скандынавіі. 

Выцякае з возера Руген на мяжы Швэцыі й Нарвэгіі, цячэ праз возера Фэмун у Нарвэгіі, ізноў перасякае мяжу са Швэцыяй і ўпадае ў возера Вэнэрн у Карльстадзе. Водная сыстэма Вэнэрн — Ёта, якая ўключае рэкі Клярэльвэн, Ёта Эльв і возера Вэнэрн, зьяўляецца самай доўгай на Скандынаўскім паўвостраве — яе даўжыня складае 720 км. Да 1990-х гадоў выкарыстоўвалася для сплаву лесу.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Нарвэгіі
Катэгорыя:Рэкі Швэцыі
Густаў Фрэдынг

**Густаў Фрэдынг** (; , сядзіба Альстэр, паблізу Карльстада, Вэрмлянд, Швэцыя — , Стакгольм) — швэдзкі паэт, публіцыст.

## Біяграфія і творчасьць
Вучыўся ва Упсальскім унівэрсытэце. У зборніках "Гітара і гармонік" (1891) і "Новыя вершы" (1894) значнае месца займаюць фальклёрныя матывы і рэалістычныя замалёўкі сялянскага побыту. Для зборніка "Пырскі і аскепкі" (1896) і інш. характэрныя трагічнае сьветаадчуваньне і містычныя матывы. Паэзія Фрэдынга, зьвязаная з нэарамантызмам, аказала ўплыў на швэдзкую паэзію 20 ст. У крытычных артыкулах "Натуралізм і рамантызм" і "Пра гумар" выступіў супраць натуралізму.

## Творы
* Samlade skrifter, bd 1-16, Stockh., 1922-25

## Беларускія пераклады
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Швэдзкія літаратары
Катэгорыя:Швэдзкамоўныя паэты
Катэгорыя:Выпускнікі Ўпсальскага ўнівэрсытэту
Замэчак

Назву **Замэчак** маюць:

* Замэчак — хутар у Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Замэчак — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Замэчак — гарадзішча ў Заслаўі
Нючэпінг

**Нючэпінг** () — горад на ўсходзе Швэцыі, на ўзьбярэжжы Балтыйскага мора. Адміністрацыйны цэнтар аднайменнай камуны й лэну Сёдэрманлянд. Насельніцтва 32 224 чалавекі (на 31 сьнежня 2015). За 7 км на паўночны захад знаходзіцца аэрапорт Стакгольм-Скаўста.

## Гісторыя

У XII стагодзьдзі ў раёне сучаснага Нючэпінгу былі ўзьведзеныя дзьве каменныя абарончыя вежы. Мяркуецца, што ўжо ў гэты час ён быў важным гандлёвым месцам. Першыя згадкі Нючэпінгу належаць аднак, да 1230 году — на мясцовай манэце, знойдзенай у 1961 годзе, на якой выбіта назва *«NVCOPIE»*. Прыкладна ў гэты час быў пабудаваны й Нючэпінскі замак (дакладная дата, аднак, невядома). У самым пачатку XIV стагодзьдзя ў ім знаходзіўся палонены Вальдэмар Біргерсан, які там і памёр у 1302 годзе. У 1317 годзе ў замку меў месца г. зв. Нючэпінскі пір, на які кароль Біргер запрасіў сваіх братоў герцагаў Эрыка Магнусана і Вальдэмара Магнусана, пасьля чаго арыштаваў іх і кінуў за краты. 20 верасьня 1396 году ў Нючэпінскім замку была падпісана г. зв. Нючэпінская рэцэсыя, якая зьявілася падмуркам для складаньня Кальмарскай уніі.

У 1521 годзе замак быў узяты Густавам Вазам. З 1568 году герцаг Карл зрабіў Нючэпінг адміністрацыйным цэнтрам сваіх уладаньняў, а ў 1592 годзе ажаніўся там з Крыстынай Гальштайн-Готарпскай. У час Вялікай Паўночнай вайны, 24 ліпеня 1719 году, Нючэпінг амаль цалкам быў спалены расейцамі. Пасьля гэтай вайны ў горадзе пачынае разьвівацца прамысловасьць: былі пабудаваны папяровая, тытунёвая, цукравая й іншыя фабрыкі, на якой працавалі, пераважна нямецкія эмігранты. У 1749 годзе ў Нючэпінгу налічвалася 2200 жыхароў.

У XIX — пачатку XX стагодзьдзяў у горадзе працягвалася разьвіцьцё прамысловасьці і рост насельніцтва (4784 чалавекі ў 1860 годзе, 9810 у 1910 годзе). З 1941 да 1980 году ў горадзе была разьмешчана Сёдэрманляндзкая паветраная флятылія. У 2010—2011 гадах у квартале Окрукен праводзіліся архэалягічныя раскопкі.

## Славутасьці
* Нючэпінскі замак
* Царква Ўсіх Сьвятых (13—16 ст.)
* Царква Сьвятога Мікалая (13 ст.)
* Ратуша (1900)
* Сядзіба пробста Пільса (1726)

## Асобы
* Нікадэмус Тэсын малодшы (1654—1728) — швэдзкі архітэктар
* Ана Лінд (1957—2003) — былы прэм’ер-міністар Швэцыі (жыла некалькі гадоў у Нючэпінгу)
* Ultima Thule — музычны гурт (вікінг-рок)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Швэцыі
Нючэпінг (камуна)

**Нючэпінг** () — камуна на ўсходзе Швэцыі, у лэне Сёдэрманлянд, у аднайменным ляндскапе. Насельніцтва 55 328 чалавек (30 верасьня 2017 году). Плошча 1554,39 км². Галоўны горад — Нючэпінг.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Камуны лэну Сёдэрманлянд
Бубнач

**Бубнач** — музыкант, які грае на барабанах, якія ўключаюць ў сябе набор ўдарных інструмэнтаў (барабанную ўстаноўку, у тым ліку талеркі) і аксэсуараў на аснове апаратных сродкаў, улучна з асартымэнтам пэдаляў і мэханізмаў падтрымкі, паходных ўдарных або любы музычны інструмэнт, па якім удараюць у кантэксьце шырокага асартымэнту музычных жанраў. Тэрмін тычыцца і пэркусіяністаў, якія выконваюць рытмы на ўдарных музычных інструмэнтах.

Большасьць сучасных заходніх ансамбляў у жанры рок, поп, джаз, R & B уключаюць у сябе бубнача для хронамэтражу. Большасьць бубначоў гэтага канкрэтнага прызначэньня працы ў кантэксьце павелічэньня кантынгенту (ака рытм сэкцыі) могуць уключаць у сябе клявіятуру (ударны інструмэнт) або гітару, дапаможную пэркусію (часта, не заходняга паходжаньня) і бас (кантрабас або электрычны). Ансамблі могуць таксама ўключаць вібрафон, марымб або ксыляфон. Рытм-сэкцыя, у якасьці мэтрономнай асновы іншых мэлядычных інструмэнтаў, у тым ліку галасоў, можа прадставіць гарманічную частку матэрыялу.

Выкананьне музыкі ажыцьцяўляецца на некалькіх ўдарных інструмэнтах, вядомых пад назовам барабанная ўстаноўка, што ўлучае з барабан з пэдальлю, том-том, падлогавы том-том, малы барабан, хай-хэт, ездавыя талеркі і талеркі.

У папулярнай музыцы, асноўнай функцыяй бубнача ёсьць «захаваньне часу» або забесьпячэньне ўстойлівага тэмпу і рытмічный асновы. У іншых музычных стылях (джаз, клясычная і электронная музыка), функцыя бубнача часта ссоўваецца ад «эканоміі» часу саліста, у выніку чаго асноўная мэлёдыя становіцца рытмічным разьвіцьцём, што ўтвараецца бубначом або пэркусіяністам.

Для хронамэтражу або сола бубнач таксама можа скарыстаць талеркі (чайна, сізл, райд, сплэш, хай хэты), малы том-том, дапаможную пэркусію (званочкі, барабаны, лацінскія званочкі, храм блёкі). Таксама ёсьць адна-, двух- і 3-мясцовыя бас-пэдалі для бас-барабана.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Эўрапейская касьмічная агенцыя

**Эўрапейская касьмічная агенцыя** (, скарочана ESA) — міжнародная арганізацыя па дасьледаваньні космасу, заснаваная ў 1975 року. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Парыжы (Францыя). Колькасьць краінаў-чальцоў — 22.

Касмадром ЭКА пад назовам «Гаянскі касьмічны цэнтар» знаходзіцца ў паўднёваамэрыканскім Куру (Француская Гвіяна). Гэтае месца было абранае з-за набліжанасьці да экватару, адкуль лёгка дасягнуць прамысловых арбітаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Партал ЭКА


Катэгорыя:Арганізацыі Парыжу
Катэгорыя:Эўрапейскія міжнародныя навуковыя арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1975 годзе
Парлямэнцкія выбары ў Латвіі 2006 году

**Выбары ў 9-ю Саэйму Латвіі** адбыліся 7 кастрычніка 2006 року. На выбарах балятавалася 1239 кандыдатаў па 19 партыйных лістах, 100 зь якіх атрымалі дэпутацкія мандаты. На выбарах перамагла «Народная партыя». Сьпікэрам Саэймы быў абраны сябра Латвійскай партыі зялёных Індуліс Эмсіс, а прэм’ер-міністрам быў абраны Айгарс Калвітыс. Правацэнтрысцкая партыя Новы час перайшла ў апазыцыю, а таксама дзьве левыя партыі — Цэнтар згоды і ЗаПЧАЛ — засталіся ў апазыцыі.

Катэгорыя:Выбары ў Латвіі
Катэгорыя:Падзеі 2006 году
Гіртс Валдзіс Крыстоўскіс

**Гірц Валдзіс Крыстоўскіс** (нарадзіўся 19 лютага 1962 году — латвійскі палітык, міністар унутраных і замежных справаў, абароны, заснавальнік правацэнтрысцкай латвійскай партыі «Грамадзкае аб’яднаньне».

## Біяграфія
У 1984 годзе скончыў Рыскі політэхнічны інстытут. У 1998 годзе атрымаў ступень магістра права ў Латвійскім ўнівэрсытэце.

## Палітычная кар’ера
У 1980-х быў у Латвійскім Народным фронце, з 1993 па 1994 год працаваў Міністрам унутраных справаў Латвійскай рэспублікі. У 1998 годзе быў прызначаны міністрам абароны Латвіі і заставаўся на гэтай пасадзе да 2004 году. У 2004 годзе быў абраны дэпутатам Эўрапарлямэнту. У 2008 годзе заснаваў партыю «Грамадзкае аб’яднаньне». У 2010 годзе, на выбарах у Сойму, прайшоў як кандыдат партыі «Адзінства», і амаль адразу быў прызначаны міністрам замежных справаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Латвіі
Катэгорыя:Паслы на Сойм Латвіі
Катэгорыя:Дэпутаты Эўрапарлямэнту
Катэгорыя:Міністры Латвіі
Карл IX

**Карл IX** — тытул наступных каралёў:
* Карл IX (кароль Францыі)
* Карл IX (кароль Швэцыі)