Сабор Сьвятога Ёсіфа (Магілёў)

**Царква саборная Сьвятога Ёсіфа** — помнік архітэктуры апошняй траціны XVIII стагодзьдзя ў Магілёве, колішні катэдральны сабор. Знаходзілася на Саборным пляцы і ўтварала адзіны ансамбль з Мэмарыяльнай брамай. Твор архітэктуры клясыцызму, адзін з найбольш раньніх помнікаў гэтага стылю ў сакральнай архітэктуры Беларусі. У 1937 годзе савецкія ўлады зьнішчылі царкву.

## Гісторыя
Мураваная царква Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) ў Магілёве будавалася ў 1780—1798 гадох за кошт дзяржаўнага скарбу на загад маскоўскай гаспадыні Кацярыны II у гонар сустрэчы з аўстрыйскім манархам Ёзэфам II. 29 траўня 1780 году манархі ў памяць пра сустрэчу паклалі камяні ў падмурак будучай царквы. Распрацаваны архітэктарам Мікалаем Львовам праект царквы адзначылі першай прэміяй на конкурсе ў Пецярбургу. У 1802 годзе загадам Урадавага сыноду царква атрымаў статус катэдральнага сабору. 

Савецкія ўлады зачынілі сабор. У 1932—1937 гадох у будынку сабору дзеяў музэй гісторыі рэлігіі і атэізму. У 1937 годзе ўрад Беларускай ССР пастанавіў пачаць рэканструкцыю Магілёва дзеля пераносу сюды сталіцы зь Менску. Таго ж году сабор зруйнавалі, на яго месцы пачалося будаваньне гатэлю «Дняпро» (скончылася ў 1939 годзе).

У кастрычніку 2011 году намесьнік старшыні Магілёўскага гарвыканкаму Ігар Шардыка паведаміў, што сабор трапіў у лік першых у чарзе на аднаўленьне разбураных помнікаў архітэктуры Магілёва. Адзін з магчымых варыянтаў аднаўленьня сабору — у фармаце канцэртнай залі. Тым часам гістарычнае месца сабору дагэтуль займае гатэль «Дняпро».

## Архітэктура

Помнік архітэктуры клясыцызму. Строгі і кампактавы сваім аб’ёмам будынак амаль ня мае аздобы. Ён завяршаўся пакатым купалам на барабане, прарэзаным 12 круглымі вокнамі. У бок пляцу рэзка выступаў дарычны 6-калённы портык. Нягледзячы на параўнальна невялікія памеры, будынак адрозьніваўся манумэнтальнасьцю, дзякуючы ўдала знойдзеным прапорцыям і браку дэкаратыўных дэталеў, якія адцягвалі б увагу.

Ва ўнутранай прасторы тактоўна і паступова адбываўся пераход ад строгага і сьціплага фасаду да прыбранага і сьвяточнага інтэр’еру, дзе з напаўцёмнага ўваходу і цэнтральнай часткі, аформленай стройнымі іянічнымі калёнамі, погляд скіроўваўся да ярка асьветленага верхнім сьвятлом алтарнага ўзвышэньня і вокнаў ва ўсходняй сьцяне. На гэтым узвышэньні стаялі прыбраныя «шаты» — ратонда з калёнаў карынцкага ордэру. Над асноўным аб’ёмам узьнімалася гарманічная паўсфэра купалу, у якім выкарыстоўвалася канструкцыя падвойнага купалу, што дазваляла прапускаць роўнае, расьсеянае сьвятло ўсярэдзіну будынка.

Роспісы і абразы на медных дошках выканаў сябар архітэктара — расейскі майстар партрэту Ўладзімер Баравікоўскі. У 1784 годзе з Шатляндыі сюды запрасілі каменных справаў майстра Адама Менеласа.


Ікона Баравікоўскага 2.jpg|
Ікона Баравікоўскага Хрыстос.jpg|
Ікона Баравікоўскага 1.jpg|
Ікона Баравікоўскага 3.jpg|


## Галерэя
### Гістарычная графіка

Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1780).jpg|М. Львоў, 1780 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1780) (2).jpg|М. Львоў, 1780 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1780) (3).jpg|М. Львоў, 1780 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1780) (4).jpg|М. Львоў, 1780 г.


Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1780) (5).jpg|М. Львоў, 1780 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1781-82).jpg|М. Львоў, 1781—1782 гг.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1782).jpg|М. Львоў, 1782 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1782) (2).jpg|М. Львоў, 1782 г.


Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1782) (3).jpg|М. Львоў, 1782 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (N. Lvov, 1782) (4).jpg|М. Львоў, 1782 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (N. Lvov, 1800).jpg|М. Львоў, 1800 г.
Mahiloŭ. Магілёў (1840).jpg|1840 г.


Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1844).jpg|1844 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1882).jpg|1882 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1883).jpg|1883 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1911).jpg|1911 г.


### Гістарычныя здымкі

Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (M. Astankovič, 1890-99).jpg|М. Астанковіч, 1890-я гг.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1900).jpg|1900 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1909).jpg|1909 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1910).jpg|1910 г.


Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (05.1910).jpg|травень 1910 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1913).jpg|1913 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (1901-14).jpg|да 1915 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1915).jpg|1915 г.


Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (U. Džunkoŭski, 1915).jpg|У. Джункоўскі, 1915 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (24.08.1915).jpg|24 жніўня 1914 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (M. Astankovič, 1890-99).jpg|да 1918 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (1901-18).jpg|да 1918 г.


Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1918).jpg|1918 г.
Mahiloŭ, Saborny, Brama. Магілёў, Саборны, Брама (1918).jpg|1918 г.
Mahiloŭ, Sabornaja. Магілёў, Саборная (1930-37).jpg|да 1937 г.
Mahiloŭ, Saborny. Магілёў, Саборны (1930-37).jpg|да 1937 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Катэгорыя:Храмы Магілёва
Катэгорыя:Колішнія храмы Магілёва
Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Магілёва
Катэгорыя:Зьнішчаныя савецкай уладай збудаваньні Беларусі