open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
I (літара)

**I**, **i** — дзявятая літара лацінскага альфабэту. У беларускай лацінцы адпавядае кірылічнай літары ⟨і⟩.

## Выкарыстаньне
* У сыстэме рымскіх лічбаў пазначае лік 1.
* У хіміі **I** — сымбаль ёду.
* У матэматыцы *i* — пазначэньне уяўнай велічыні.
* У праграмаваньні **i** часта выкарыстоўваецца, як індэксная зьменная цыклю.
* У HTML тэг  выкарыстоўваўся для ўказаньня *курсіўнага* () напісаньня.
* Літара **I** на манэтах служыла знакам гамбурскага (на нямецкіх) і лімоскага (на францускіх) (да 1880) манэтных двароў

## Кампутарная кадыроўка
* У Unicode загалоўнай літары I прысвоены код U+0049, а маленькай i — U+0069.
* У кадыроўцы ASCII код загалоўнай I — 73, маленькай i — 105; у двайковым паданьні 01001001 і 01101001 адпаведна.
* У кадыроўцы EBCDIC код загалоўнай I — 201, маленькай i — 137.
* У HTML і XML знакі I і i могуць быць прадстаўленыя адпаведна як «I» і «i».

Катэгорыя:Літары лацінскага альфабэту
J (літара)

**J** — 10-я літара лацінскага альфабэту.

Катэгорыя:Літары лацінскага альфабэту
K (літара)

**K** — 11-я літара лацінскага альфабэту.

У Юнікодзе:
* **K**: U+004B
* **k**: U+006B

## Назва
У лацінскім альфабэце называецца «ка» [ka], такую ж назву мае ў нямецкай, францускай і гішпанскай мовах, але ў ангельскім альфабэце мае назву «кей» [keɪ], а ў італьянскім «каппа».

## Выкарыстаньне
* У фізыцы літарай k пазначаюць *каэфіцыент калянасьці*. Таксама — *электрахімічны эквівалент* рэчывы.
* У матэматыцы:
** a \propto b азначае, што існуе такая лічба k, што a=kb (тады кажуць, што k — каэфіцыент прапарцыянальнасьці):  U(\theta) \propto e^{-[\frac{\pi \sigma \sin \theta}{\lambda}]^2}
** кутавы каэфіцыент (у раўнаньні лінейнае функцыі  y =kx+b):
k = \mathrm{tg}\,\alpha = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1} = \frac{y_1 - y_2}{x_1 - x_2}

Катэгорыя:Літары лацінскага альфабэту
R (літара)

**R** — 18-я літара лацінскага альфабэту. Выкарыстоўваецца пры абазначэньні знаку аховы гандлёвай маркі ®.

Катэгорыя:Літары лацінскага альфабэту
S (літара)

## Характарыстыка

## Вымаўленьне
### Беларуская мова
У беларускай мове выкарыстоўваецца ў лацінцы. У альфабэце вымаўляецца як «эс» []. У словах вымаўляецца «с» [], напрыклад *syhma* , кір. *сыгма*.

### Іншыя мовы
У ангельскай мове вымаўляецца як «с», напрыклад  [ту сэт].

У нямецкай мове можа вымаўляцца як «ш» (напрыклад  [штрассэ]), а таксама як «з» (напрыклад  [зэкундэ]).

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Літары лацінскага альфабэту
U (літара)

**U**, **u** (**у**; ) — 30-я літара беларускага лацінскага альфабэту, 21-я літара базавага лацінскага альфабэту. У ангельскім альфабэце мае назву «**ю**». У польскае мове мае назву «У адкрытае», бо знак трэба адрозьніваць ад «У закрытага».

## Гісторыя
Паходзіць ад грэцкае літары іпсылён .

**U** узьнікла ў лаціне як варыянт літары **[[V (літара)|V]]** (упершыню асобнае выкарыстаньне літар *U* і *V* зафіксавана ў гатычным алфавіце 1386 году). Да гэтага ў абодвух варыянтах (галосная й зычная літары) ужывалася літара *V*.

## Характарыстыка

## У розных мовах

### Беларуская мова
У беларускай мове літара ⟨u⟩ выкарыстоўваецца ў лацінскім альфабэце й вымаўляецца таксама, як і кірылічная літра ⟨у⟩.

## Крыніцы

Катэгорыя:Літары лацінскага альфабэту
Катэгорыя:Беларуская мова
V (літара)

**V**, **v** — 22-я літара лацінскага альфабэту, у латыні і ў большасьці моваў завецца «вэ», па-нямецку — «фаў», па-ангельску — «ві», па-гішпанску — «уве».
* У сыстэме рымскіх лічбаў пазначае лік 5.
* Гл. таксама V стагодзьдзе, V стагодзьдзе да н. э.
* У хіміі V — сымбаль ванаду.
* Гл. таксама V-1, V-2 (ракетная зброя нацысцкай Нямеччыны).
* Часам сымбалем V пазначаюць стрэлку (або кірунак) уніз. Для пазначэньня іншых кірункаў выкарыстоўваюць сымбалі ^, < і >.

Катэгорыя:Літары лацінскага альфабэту
ẞ

**ẞ**, **ß** (**эсцэ́т**, ад ; ; можа замяняцца на *ss*)&nbsp;— лігатура з **ſz** (у гатычным шрыфце) альбо **ſs** (у антыкве), першым элемэнтам якой зьяўляецца так званае «доўгае S», а другім&nbsp;— літара ⟨z⟩ альбо ⟨s⟩.

## Выкарыстаньне
Цяпер выкарыстоўваецца толькі ў нямецкай мове, але да XIX стагодзьдзя болей альбо меней выкарыстоўваўся рэгулярна амаль ва ўсіх сярэднявечных эўрапейскіх мовах зь пісьмовасьцю на лацінскай аснове, асабліва ў курсіве.

У Нямеччыне можа быць заменены на *ss*, а ў Швайцарыі замест эсцэту выкарыстоўваецца толькі *ss*.

## Вялікі ẞ
Вялікая літара ⟨ß&nbsp;— ⟨ẞ⟩&nbsp;— была ўведзена ў нямецкую мову толькі ў 2017 годзе, выкарыстоўваецца ўва словах, напісаных вялікі літарамі, напрыклад: «IN DER DEUTSCHEN RECHTSCHREIBUNG DARF IM SATZ DAS **ẞ** NUR DANN DURCH SS ERSETZT WERDEN, WENN IN EINER SCHRIFT ODER EINEM ZEICHENSATZ DAS **ẞ** NICHT VORHANDEN IST. MANUSKRIPTE OHNE **ẞ** MÜSSEN DESHALB DEN REGELN ENTSPRECHEND UMGESETZT WERDEN. IN DER SCHWEIZ UND IN LIECHTENSTEIN WIRD DAS **ẞ** REGULÄR DURCH SS AUSGERÜCKT».— Нямецкая Вікіпэдыя,  Артыкул «*ß*»

## Крыніцы

S
Катэгорыя:Нямецкая мова
NGC 672

**NGC 672** — сьпіральная галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Трохкутніка. Галяктыка ўзаемадзейнічае зь іншай галяктыкай IC 1727.

## Абазначэньні
* Марфалягічны каталёг галяктык MCG+04-05-011.
* Агульны каталёг галяктык Упсала UGC 1256.
* Асноўны каталёг галяктык PGC 6595.
* Агульны Каталёг Туманнасьцяў і Скупнасьцяў GC 396.
* Каталёг Джона Гэршэля h 150.
* Каталёг Ўільяма Гэршэля H 1.157.

## Парамэтры
* Бачная зорная велічыня: 10,9.
* Бачны памер: 7,2’×2,8’.
* Простае ўзьняцьцё: 1 гадз. 47 хв. 54 сэк.
* Схіленьне: +27°25’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 6744

**NGC 6744** — галяактыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Паўліна.
Бачная зорная велічыня: 8,3.
Размер: 15,0’x10,0'.
Прамое ўзыходжаньне: 19 гадз. 9 хв. 48 сэк.
Схіленьне: −63°52’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 6753

**NGC 6753** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Паўліна.
Бачная зорная велічыня: 11,1.
Памер: 2,5'.
Простае ўзьняцьцё: 19 гадз. 11 хв. 24 сэк.
Схіленьне: −57°03’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Þ

**Þ**, **þ** (**торн**; )&nbsp;— у англасаксонскай і ісьляндзкай пісьмовасьці літара, якая выкарыстоўвалася для абазначэньня гука, які перадаецца ў сучаснай ангельскай спалучэньнем літараў «th». Утворана ад руны турысаз. У ангельскай выйшла з ужытку пад канец сярэдняангельскага пэрыяду (XV стагодзьдзе); у ісьляндзкай ужываецца і па сёньняшні дзень. Існуе ініцыятыва па вяртаньні літары «торн» у ангельскі альфабэт у якасьці «27-й літары».

Катэгорыя:Літары пашыранай лацініцы
NGC 6836

**NGC 6836** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Стральца. Бачная зорная велічыня: 12,9. Памер: 1,2'. Простае ўзьняцьцё: 19 гадз. 54 хв. 42 сэк. Схіленьне: −12°41’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Стралец (сузор’е)
NGC 6845

**NGC 6845** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Тэлескопа.
Простае ўзьняцьцё: 20 гадз. 0 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −47°05’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 685

**NGC 685** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Эрыдана.
Бачная зорная велічыня: 11,0.
Бачны памер: 2,3’x2,3'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 47 хв. 42 сэк.
Схіленьне: −52°47’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
G (літара)

## Назва
Табліца з назвамі й вымаўленьнем літары *G* у розных мовах Эўропы.

## Характарыстыка

## Выкарыстаньне
* У біяхіміі G&nbsp;— сымбаль гліцыну й гуаназіну, а таксама тып бялку (G-бялок).
* У астраноміі g&nbsp;— прэфікс папярэдняга абазначэньня камет, астэроідов і малых плянэт, адкрытых зь 1 па 15 красавіка любога году.
* У міжнароднай сыстэме нумарных знакаў транспартных сродкаў пазначае Габон.
* У музыцы&nbsp;— нота соль альбо акорд соль мажор.
* У фінансах&nbsp;— на Нью-Ёрцкай фондавай біржы пазначае кампанію Gillette.
* У мовах праграмаваньня G-мова праграмаваньня, які выкарыстоўваецца ў LabVIEW.
* У фізыцы G&nbsp;— гравітацыйная пастаянная і энэргія Гібса, g&nbsp;— адзінка паскарэньня, выкліканага гравітацыяй, а таксама множнік Ляндэ (або g-фактар) і Мэтрыка прасторы-часу, g&nbsp;— глюон, элемэнтарная бязмасавая часьціца.
* У паштовых індэксах першая літара: у Канадзе пазначае правінцыю Квэбэк; у Вялікабрытаніі&nbsp;— Глазга.
* У кіно G&nbsp;— рэйтынг *General audiences* па сыстэме рэйтынгаў амэрыканскай кінаасацыяцыі&nbsp;— «фільм дэманструецца без абмежаваньняў».

## Гісторыя
У этрускім альфабэце, які ёсьць асновай лацінскага, гук /g/ абазначаўся літарай, падобнай па напісаньні з C. Да трэцяга стагодзьдзя да н.&nbsp;э. у лацінскай мове літара C пазначала й гук /k/, і гук /g/. Перажытак такога дваістага абазначэньня захаваўся ў традыцыі скарачаць рымскія імёны Гай і Гней як *C.* і *Cn.*, адпаведна.

Прыкладна ў трэцім стагодзьдзі да н.&nbsp;э. да літары C дадалі зьнізу вэртыкальную рысу, атрымаўшы новую літару. У пісьмовых крыніцах згадваецца вынаходнік літары G&nbsp;— Спурый Карвілій Руга, які вучыў каля 230 да н.&nbsp;э., — першы рымлянін-вольнаадпушчанік, які адкрыў платную школу. Дзякуючы шырокаму прымяненьню рымлянамі засечак у вэртыкальнай рысы новай літары зьявілася гарызантальная засечка, якая разьвілася ў неадʼемны гарызантальны элемэнт сымбаля G. пры гэтым вэртыкальная рыса, наадварот, стала неабавязковым элемэнтам, у многіх сучасных шрыфтах не выкарыстоўваным. У рукапісным варыянце вэртыкальную рысу малявалі ў выглядзе хвосьціка ў літары C, як у адным з варыянтаў напісаньня грэцкай літары сыгмы — **ↅ**.

## Цікавыя факты

* Сучасная маленькая літара g мае два друкарскіх варыянты: «адкрыты хвост» і «завесны хвост».

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* G, в музыке // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&nbsp;— СПб., 1890—1907.

Катэгорыя:Літары лацінскага альфабэту
NGC 6855

**NGC 6855** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Тэлескопа.
Бачная зорная велічыня: 12,8.
Памер: 1,5’x1,2'.
Прамое ўзыходжаньне: 20 гадз. 6 хв. 48 сэк.
Схіленьне: −56°24’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4214

**NGC 4214** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Гончых Псоў.
Бачная зорная велічыня: 9,8.
Памер: 11,0’x9,0'.
Простае ўзьняцьцё: 12 гадз. 15 хв. 42 сэк.
Схіленьне: +36°20’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Ганчакі (сузор’е)
NGC 4236

NGC 4236 — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дракон.
Бачная зорная велічыня: 9,6.
Памер: 23,0’x8,0'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 16 хв. 42 сэк.
Схіленьне: +69°29’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цмок (сузор’е)
NGC 4242

**NGC 4242** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Ганчакоў.
Бачная зорная велічыня: 10,8.
Памер: 5,7’x3,8’.
Простае ўзьняцьцё: 12 гадз. 17 хв. 24 сэк.
Схіленьне: +45°38’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Ганчакі (сузор’е)
NGC 4244

**NGC 4244** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Гончых Псоў.
Бачная зорная велічыня: 10,4.
Памер: 18,5’x2,3'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 17 хв. 30 сэк.
Схіленьне: +37°49’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Ганчакі (сузор’е)
NGC 428

**NGC 428** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Кіта.
Бачная зорная велічыня: 11,5.
Бачны памер: 4,0’x3,0'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 14 хв. 0 сэк.
Схіленьне: +00°59’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4298

**NGC 4298** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Валасы Вэранікі.
Бачная зорная велічыня: 11,3.
Памер: 3,0’×1,7'.
Простае ўзьняцьцё: 12 гадз. 21 хв. 36 сэк.
Схіленьне: +14°37’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4301

**NGC 4301** або **NGC 4303A** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 13,0.
Памер: 1,5’×1,3’.
Простае ўзьняцьцё: 12 гадз. 22 хв. 30 сэк.
Схіленьне: +04°34’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьпіральныя галяктыкі зь перамычкай
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1851 годзе
Катэгорыя:Галяктычныя скупнасьці ў сузор’і Дзевы
Ячмень

**Ячме́нь** (*Hordeum*) — род расьлінаў сямейства злакі.

Шырока распаўсюджана вырошчваньне ячменю звычайнага (Hordeum Hordeum vulgare) L., іншыя віды апрацоўвацца зрэдку альбо растуць у дзікім выглядзе. Некаторыя вырошчваюць у якасьці дэкаратыўных расьлінаў, напрыклад, Hordeum jubatum.

Зерне ячменю ў цяперашні час шырока выкарыстоўваюць для харчовых, тэхнічных і кармавых мэтаў, у тым ліку ў піваварнай прамысловасьці, пры вытворчасьці пярловых і ячменных крупаў. Ячмень адносіцца да найкаштоўнейшых канцэнтраваных кармоў для жывёлаў, бо ўтрымлівае паўнавартасны бялок, багаты крухмалам.

## Беларусь
У 2023 годзе азімы ячмень займаў у Беларусі 161 тыс. га, што было ў 2,7 разы больш, чым у 2022 годзе і складала 11 % ральлі. Яго ўраджайнасьць у сярэднім перавышала 50 цэнтнэраў з га.

## Літаратура
* Регель Р. Э. Ячмени с гладкими остями // Труды Бюро по прикладной ботанике. 1908. Т. 1. Вып. 1/2. — С. 5—85.
* Регель Р. Э. Протеин в зерне русского ячменя // Труды Бюро по прикладной ботанике. 1909. Т. 2. № 8/9. — С. 349—568.
* Орлов А. А. Ячмень // Культурная флора СССР. 1936. Т. 2. — С. 97—332.
* Невский С. А. Материалы к познанию дикорастущих ячменей // Труды Ботанического института Академии наук СССР. 1941. Сер. I. Вып. 5. — С. 64—255.
* Ячмень // Культурная флора СССР. Т. 2. Ч. 2. / Ред. В. Д. Кобылянский, М. В. Лукьянова. — Л.: Агропромиздат. Ленингр. отд-ние, 1990

## Крыніцы

Катэгорыя:Зерневыя культуры
Катэгорыя:Расьліны
Сьвісьцёлкі

**Сьвісьцёлкі** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці, знаходзіцца за 1 кілямэтар на паўднёвы ўсход ад Воршы. Паўночным сваім краем мяжуе з аўтадарогай Крычаў — Ворша — Лепель (). Сьвісьцёлкі ўваходзяць у склад Бабініцкага сельсавету.

## Гісторыя
18 сьнежня 2009 году сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменаваны з Панізоўскага ў Бабініцкі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 166 чалавек
* 1999 год — 196 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
NGC 439

**NGC 439** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Скульптара.
Бачная зорная велічыня: 11,5.
Бачны памер: 2,5’x1,5'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 14 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −31°44’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4462

**NGC 4462** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Гругана. Бачная зорная велічыня: 11,9. Памер: 3,7’x1,6'. Простае ўзьняцьцё: . Схіленьне: .

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Груган (сузор’е)
NGC 4487

**NGC 4487** — галяктыка каталога NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 10,9.
Памер: 4,1’x3,0'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 30 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −08°04’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4496A

**NGC 4496A** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,4.
Памер: 4,0’x3,0'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 31 хв. 42 сэк.
Схіленьне: +03°57’00".

Катэгорыя:ГаляктыкіКатэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 45

**NGC 45** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Кіта.
Бачная зорная велічыня: 10,6.
Бачны памер: 8,0’x6,0'.
Прамое ўзыходжаньне: 0 гадз. 14 хв. 0 сэк.
Схіленьне: −23°11’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 450

**NGC 450** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Кіта.
Бачная зорная велічыня: 11,5.
Бачны памер: 3,5’x2,8'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 15 хв. 30 сэк.
Схіленьне: −00°52’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4504

**NGC 4504** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,2.
Памер: 4,0’×2,8'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 32 хв. 18 сэк.
Схіленьне: −07°33’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4592

**NGC 4592** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,7.
Памер: 5,1’x1,5'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 39 хв. 18 сэк.
Схіленьне: −00°31’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4593

**NGC 4593** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 10,9.
Памер: 4,0’×3,1’.
Простае ўзьняцьцё: 12 гадз. 39 хв. 36 сэк.
Схіленьне: −05°20’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4597

**NGC 4597** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 12,1.
Памер: 3,6’x1,9'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 40 хв. 6 сэк.
Схіленьне: −05°48’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4603

**NGC 4603** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 11,6.
Памер: 3,8’×2,5'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 41 хв. 0 сэк.
Схіленьне: −40°58’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 461

**NGC 461** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Скульптара.
Бачная зорная велічыня: 13,4.
Бачны памер: 1,2'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 16 хв. 18 сэк.
Схіленьне: −33°57’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4631

**NGC 4631** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Гончых Псоў.
Бачная зорная велічыня: 9,2.
Бачны памер: 17,0’x3,5'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 42 хв. 6 сэк.
Схіленьне: +32°33’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Ганчакі (сузор’е)
NGC 4647

**NGC 4647** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,3.
Бачны памер: 2,9’x2,4'.
Прамое ўзыходжаньне:12 гадз. 44 хв. 36 сэк.
Схіленьне: +11°35’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4650

**NGC 4650** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 11,6.
Памер: 3,2’x2,8'.
Простае ўзьняцьцё: 12 гадз. 44 хв. 24 сэк.
Схіленьне: −40°43’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 4775

**NGC 4775** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,1.
Памер: 2,2’×2,1'.
Простае ўзьняцьцё: 12 гадз. 54 хв. 42 сэк.
Схіленьне: −06°37’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4838

**NGC 4838** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы. Бачная зорная велічыня: 13,0. Памер: 1,4’x1,2'. Просте ўзьняцьцё: . Схіленьне: .

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
NGC 4881

**NGC 4881** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Валасы Вэранікі.
Бачная зорная велічыня: 13,6.
Бачны памер: 1,1’x1,1'.
Прамое ўзыходжаньне: 12 гадз. 59 хв. 54 сэк.
Схіленьне: +28°15’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4899

**NGC 4899** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,9.
Памер: 2,7’×1,6’.
Простае ўзьняцьцё: 13 гадз. 0 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −13°57’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4909

**NGC 4909** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 12,6.
Памер: 1,9’x1,7'.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 2 хв. 0 сэк.
Схіленьне: −42°46’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 491A

**NGC 491A** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Скульптара.
Бачная зорная велічыня: 13,8.
Памер: 2,0’x0,9'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 19 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −33°52’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4939

**NGC 4939** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,3.
Памер: 5,8’x3,2'.
Простае ўзьняцьцё: 13 гадз. 4 хв. 18 сэк.
Схіленьне: −10°21’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 4947

**NGC 4947** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 11,8.
Памер: 2,8’x1,7'.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 5 хв. 24 сэк.
Схіленьне: −35°20’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 4953

**NGC 4953** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 13,1.
Памер: 1,1’x0,9'.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 6 хв. 6 сэк.
Схіленьне: −37°34’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 4980

**NGC 4980** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Гідры. Бачная зорная велічыня: 12,6. Памер: 2,2’x1,2'. Прамое ўзыходжанне: . Схіленьне: .

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Гідра (сузор’е)
NGC 4981

**NGC 4981** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,3.
Размер: 2,8’x2,2'.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 8 хв. 42 сэк.
Схіленьне: −06°47’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 5

**NGC 5** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Андрамэды.
Бачная зорная велічыня: 13,3.
Бачны памер: 1,2’x0,7'.
Прамое ўзыходжаньне: 0 гадз. 7 хв. 48 сэк.
Схіленьне: +35°21’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Андрамэда (сузор’е)
NGC 5054

**NGC 5054** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 10,9.
Памер: 5,0’x3,1'.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 16 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −16°39’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 5063

**NGC 5063** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 12,4.
Памер: 2,3’×1,8'.
Простае ўзьняцьцё: 13 гадз. 18 хв. 24 сэк.
Схіленьне: −35°20’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 5068

**NGC 5068** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 10,0.
Памер: 6,9’x6,3'.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 18 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −21°03’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 5078

**NGC 5078** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Гідры. Бачная зорная велічыня: 11,0. Памер: 3,2’x1,7'. Простае ўзьняцьцё: . Схіленьне: .

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Гідра (сузор’е)
Стаўры

**Стаўры́** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці, знаходзіцца за 3 кілямэтры на паўднёвы ўсход ад Воршы. Паўночна-ўсходнім сваім краем мяжуе з аўтадарогай Крычаў — Ворша — Лепель (). Стаўры ўваходзяць у склад Бабініцкага сельсавету. У ваколіцах вёскі пачынаецца рэчка Куцейнка.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Стаўры ў складзе Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага вядома з XVII стагодзьдзя. Першае ўпамінаньне 1607 год — уласнасьць, пасьля княгіні Астрожскай,  А. Ласкі  — маёнтак Копысь. 
У XVIII стагодзьдзі ў валоданьні Аршанскага Базыльянскага кляштара  —  маёнтак Куцейна. 
  
### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай 28 траўня 1772 году Стаўры ў складзе Расейскай імпэрыі, у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні. 9 кастрычніка 1972 году ўтворана Аршанская правінцыя. З 22 сакавіка 1777 году да 10 студзеня 1778 году ў складзе Аршанскага павету Магілёўскай губэрні (Магілёўскае наместніцтва, 10 студзеня 1778 — 12 сьнежня 1796). З 12 сьнежня 1796 па 27 лютага 1802 году Аршанскім павеце Беларускай губерні. З 27 лютага 1802 году Стаўры ў Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні.
Вёска адносілася да прыходу Сьвята-Ільлінскай царквы ў Воршы.
. 

У 1910 годзе сялянскай грамадзе належала 238 дзесяціны зямлі. Сяляне вёскі адносіліся да прыходу Сьвята-Ільлінскай царквы ў Воршы й уваходзілі ў Нарэйкаўскае сялянскае таварыства.

### Наіноўшы час
18 сьнежня 2009 году сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменаваны з Панізоўскага ў Бабініцкі.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 83 чалавекі;
* XX стагодзьдзе: 1999 год — 108 чалавек; 1910 год — 25 двароў, 112 мужчын, 92 жанчыны;
* XIX стагодзьдзе: 1857 год — 118 чалавек;

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Выток легендарнай ракі Куцейна. БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ, Беласток.

Катэгорыя:Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Нарэйкава

**Нарэ́йкава** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Куцейнкі. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавету Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 3 кілямэтры на паўднёвы ўсход ад Воршы і за 1 кілямэтар на паўночны захад ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ).

## Назва

Норыка (Noriko) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Гісторыя
У 1670 годзе Нарэйкава ўпамінаецца як фальварак у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

18 сьнежня 2009 году сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменавалі з Панізоўскага ў Бабініцкі.

## Насельніцтва
* 1910 год — 339 чалавек
* 1999 год — 86 чалавек
* 2010 год — 58 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
NGC 5128

**NGC 5128** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 6,8.
Бачны памер: 18,2’x14,5'.
Простае ўзьняцьцё: 13 гадз. 25 хв. 18 сэк.
Схіленьне: −43°01’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 5161

**NGC 5161** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 11,2.
Памер: 5,3’x2,3'.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 29 хв. 6 сэк.
Схіленьне: −33°10’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 5215

**NGC 5215** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 15,0.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 35 хв. 0 сэк.
Схіленьне: −33°30’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 526

**NGC 526** — галяктыка каталёга NGC.
Бачная зорная велічыня: 13,7.
Бачны памер: 54,0"x36,0".
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 24 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −35°03’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 5266

**NGC 5266** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 11,1.
Памер: 3,2’x2,1'.
Прамое ўзыходжаньне: 13 гадз. 42 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −48°12’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 5334

**NGC 5334** — галяктыка каталёгу NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 11,3.
Памер: 4,5’×3,5’.
Простае ўзьняцьцё: 13 гадз. 52 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −01°06’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 5398

**NGC 5398** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 12,3.
Памер: 2,8’×1,7'.
Простае ўзьняцьцё: 14 гадз. 1 хв. 12 сэк.
Схіленьне: −33°04’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 5468

**NGC 5468** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы.
Бачная зорная велічыня: 12,5.
Памер: 2,5’x2,5'.
Прамое ўзыходжаньне: 14 гадз. 6 хв. 36 сэк.
Схіленьне: −05°28’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 5483

**NGC 5483** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 11,2.
Памер: 3,1’x2,8'.
Прамое ўзыходжаньне: 14 гадз. 10 хв. 30 сэк.
Схіленьне: −43°19’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
Руміна

**Ру́міна** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці, знаходзіцца за 3 кілямэтры на паўдзень ад Воршы і за 500 мэтраў на паўночны захад ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Руміна ўваходзіць у склад Бабініцкага сельсавету.

## Гісторыя
18 сьнежня 2009 году сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменаваны з Панізоўскага ў Бабініцкі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 267 чалавек
* 1999 год — 298 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
NGC 5494

**NGC 5494** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Цэнтаўра.
Бачная зорная велічыня: 11,9.
Памер: 2,2’x2,0'.
Прамое ўзыходжаньне: 14 гадз. 12 хв. 24 сэк.
Схіленьне: −30°40’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Цэнтаўр (сузор’е)
NGC 55

**NGC 55** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Скульптара.
Бачная зорная велічыня: 7,9.
Бачны памер: 25,0’×4,0'.
Простае ўзьняцьцё: 0 гадз. 15 хв. 6 сэк.
Схіленьне: −39°14’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 5584

**NGC 5584** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Дзевы. Бачная зорная велічыня: 11,4. Памер: 3,5’x2,8'. Простае ўзьняцьцё: . Схіленьне: .

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Дзева (сузор’е)
NGC 5605

**NGC 5605** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Шаляў.
Бачная зорная велічыня: 12,3.
Памер: 1,8’x1,5'.
Прамое ўзыходжаньне: 14 гадз. 25 хв. 0 сэк.
Схіленьне: −13°11’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Шалі (сузор’е)
NGC 578

**NGC 578** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Кіта.
Бачная зорная велічыня: 10,9.
Бачны памер: 4,8’x3,2'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 30 хв. 24 сэк.
Схіленьне: −22°40’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 5885

**NGC 5885** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Шаляў.
Бачная зорная велічыня: 11,8.
Памер: 3,0’x3,2'.
Прамое ўзыходжаньне: 15 гадз. 15 хв. 6 сэк.
Схіленьне: −10°04’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Шалі (сузор’е)
NGC 612

**NGC 612** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Скульптара.
Бачная зорная велічыня: 12,9.
Бачны памер: 1,4’x0,9'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 34 хв. 54 сэк.
Схіленьне: −36°29’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 613

**NGC 613** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Скульптара.
Бачная зорная велічыня: 10,1.
Бачны памер: 5,8’x4,6'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 34 хв. 18 сэк.
Схіленьне: −29°24’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 6240

**NGC 6240** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Змеяносца.
Бачная зорная велічыня: 12,9.
Бачны памер: 2,2’x0,9'.
Прамое ўзыходжаньне: 16 гадз. 54 хв. 6 сэк.
Схіленьне: +02°25’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 625

**NGC 625** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Фэнікса.
Бачная зорная велічыня: 11,1.
Бачны памер: 3,0’x1,3'.
Прамое ўзыходжаньне: 1 гадз. 35 мінхв. 6 сэк.
Схіленьне: −41°25’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 6398

**NGC 6398** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Паўліна.
Бачная зорная велічыня: 12,5.
Памер: 2,0’x1,7'.
Прамое ўзыходжаньне: 17 гадз. 42 хв. 42 сэк.
Схіленьне: −61°41’00".

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 6438

**NGC 6438** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Актанта.
Бачная зорная велічыня: 11,1.
Памер: 1,6’x1,3'.
Простае ўзьняцьцё: 18 гадз. 25 хв. 48 сэк.
Схіленьне: −85°25’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Актант (сузор’е)
NGC 6893

**NGC 6893** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Тэлескопа.
Бачная зорная велічыня: 11,8.
Памер: 2,8’×1,9'.
Простае ўзьняцьцё: 20 гадз. 20 хв. 48 сэк.
Схіленьне: −48°15’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
NGC 6902

**NGC 6902** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Стральца.
Бачная зорная велічыня: 10,9.
Памер: 5,6’×3,9'.
Простае ўзьняцьцё: 20 гадз. 24 хв. 36 сэк.
Схіленьне: −43°40’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Стралец (сузор’е)
NGC 6902A

**NGC 6902A** (PGC 64575, ESO 285-4, MCG -7-41-32, AM 2019-442) — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў Сузор’і Стральца.
Бачная зорная велічыня: 13,8.
Памер: 1,3’x1,0'.
Прамое ўзыходжаньне: 20 гадз. 23 хв. 0,4 сэк.
Схіленьне: −44°16’14".

Катэгорыя:ГаляктыкіКатэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Стралец (сузор’е)
NGC 6907

**NGC 6907** — галяктыка каталёга NGC, знаходзіцца ў сузор’і Казларога.
Бачная зорная велічыня: 11,2.
Памер: 3,4’×3,0'.
Простае ўзьняцьцё: 20 гадз. 25 хв. 6 сэк.
Схіленьне: −24°48’00".

## Крыніцы

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Бабінічы (Аршанскі раён)

**Ба́бінічы** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці, знаходзіцца за 5 кілямэтраў на поўдзень ад Воршы. Найбуйнейшы сельскі населены пункт у вобласьці. Праз Бабінічы праходзіць аўтамабільная дарога мясцовага значэньня, якая зьвязвае поўдзень Воршы з аўтамагістральлю Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Бабінічы ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Бабініцкага сельсавету.

## Гісторыя
18 сьнежня 2009 году сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменаваны з Панізоўскага ў Бабініцкі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 3446 чалавек
* 2010 год — 3426 чалавек

## Эканоміка
У Бабінічах месьціцца Аршанская птушкафабрыка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бабінічы на Radzima.org

Катэгорыя:Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Моладзевая хакейная ліга

**Моладзевая хакейная ліга** (*МХЛ*) — міжнародная хакейная ліга моладзевых камандаў. У лізе могуць удзельнічаць хакеісты ва ўзросьце ад 17 да 21 году. На сёньняшні дзень у лізе ўдзельнічаюць 29 камандаў з Расеі, Беларусі і Латвіі. 21 клюб зьяўляецца моладзевым складам клюбаў КХЛ, два — вышэйшай хакейнай лігі Расеі, адзін — «Юнацтва» з Адкрытага чэмпіянату Беларусі і пяць зьяўляюцца самастойнымі камандамі. Ліга праводзіць свой чэмпіянат, які адначасова зьяўляецца *адкрытым чэмпіянатам Расеі сярод моладзі*.

## Фармат
Чэмпіянат складаецца зь дзьвюх частак: рэгулярнага сэзону і раўнду плэй-оф. Каманды падзеленыя на дзьве канфэрэнцыі (усходняя і заходняя), якія ў сваю чаргу дзеляцца на два дывізіёны.

Падчас рэгулярнага сэзону клюбы праводзяць па 4 матчы з усімі камандамі са свайго дывізіёну, па 2 матчы з камандамі іншага дывізіёну сваёй канфэрэнцыі і па адным матчы зь іншымі супернікамі.

Па 4 лепшыя каманды з кожнага дывізіёну выходзяць у плэй-оф, пераможца якога атрымлівае Кубак Харламава і зьяўляецца чэмпіёнам МХЛ. Унутры канфэрэнцыяў праходзяць сэрыі матчаў 1/4, 1/2 фіналаў і фінал канфэрэнцыі, сэрыі гуляюцца да 3 перамог. Пераможцы канфэрэнцыяў гуляюць у фінале Кубка Харламава, які праводзіцца да 4 перамог адной з камандаў. Каманды, якія прайгралі ў фіналах канфэрэнцыяў гуляюць серыю, якая складаецца з двух матчаў, за трэцяе месца.

## Клюбы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт МХЛ

Катэгорыя:Хакейныя лігі
Зорная (Віцебская вобласьць)

**Зо́рная** (потым — *Зьвёздная*) — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці, знаходзіцца за 8 кілямэтраў на поўдзень ад Воршы і за 2 кілямэтры на паўночны захад ад аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Месьціцца на правым беразе ракі Лешча, каля ўпадзеньня яе ў Дняпро. Зорная ўваходзіць у склад Бабініцкага сельсавету.

## Гісторыя
18 сьнежня 2009 году сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменаваны з Панізоўскага ў Бабініцкі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 528 чалавек
* 2010 год — 559 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабініцкі сельсавет (Аршанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Віцебск (аэрапорт)

**Аэрапорт Віцебск (Усходні)** — аэрапорт, разьмешчаны ў 10 кілямэтрах ад гораду Віцебск.

Разьвіцьцё авіяцыі ў Віцебску пачалося ў 1932 годзе, калі тут быў пабудаваны аэрадром са штучным пакрыцьцём. У канцы 1940-х — пачатку 1950-x гадоў аэрадром з ваеннага ператварыўся ў грамадзянскі аэрапорт і заняў значнае месца ў разьвіцьці грамадзянскай авіяцыі Беларусі. З-за хуткага разьвіцьця горада Віцебска і росту жыльлёвага будаўніцтва, было прынятае рашэньне вынесьці аэрапорт за межы горада. З 1978 году пачаў функцыянаваць «Аэрапорт Віцебск», які знаходзіцца ў 10 км ад горада.

Аэрапорт мае адну ўзьлётна-пасадачную паласу даўжынёй 2606 мэтраў і шырынёй 42 мэтры, здольную прымаць самалёты Ту-154, Іл-76 і клясай ніжэй.

У 1996 годзе аэрапорту «Віцебск» нададзены статус міжнароднага.

У цяперашні час Аэрапорт «Віцебск» зьяўляецца філіялам Дзяржаўнага Прадпрыемства «Белаэранавігацыя» і ажыцьцяўляе авіяцыйную і няпрофільную дзейнасьць па наступных напрамках:
* ўнутрырэспубліканскія рэгулярныя авіяперавозкі;
* чартэрныя ўнутрырэспубліканскія і міжнародныя пасажырскія і грузавыя авіяперавозкі;
* абслугоўваньне гасьцей і ўдзельнікаў міжнароднага фэстывалю мастацтваў «Славянскi базар»;
* выкананьне няпрофільных відаў паслуг (захоўваньне і перавозка ГЗМ, прадастаўленьне аўтатранспарту, мытнае захоўваньне і іншае).

Аэрапорт мае прапускную здольнасьць да 150 пасажыраў у гадзіну, заля VIP і ўсе неабходныя структуры для пасажыраў, багажу і грузаў.

Катэгорыя:Аэрапорты Беларусі
Катэгорыя:Віцебск
Гомель (аэрапорт)

**Аэрапорт Гомель** (IATA: **GME**, ICAO: **UMGG**) — аэрапорт, разьмешчаны недалёка ад гораду Гомель.

Зь сярэдзіны 1950-х гадоў з Гомеля выконваліся рэгулярныя авіярэйсы ў Менск і Кіеў, у аддаленыя райцэнтры вобласьці, тут жа базіравалася санітарная і сельскагаспадарчая авіяцыя.

У 1968 годзе недалёка ад Гомеля быў пабудаваны новы, самы сучасны па тых часах узьлётна-пасадачны пас, на які першым прыназеміўся самалёт Ан-24. Пасьля сталі прымаць больш буйныя самалёты. На прадпрыемстве эксплюатаваліся самалёты Як-40, Ту-134 і Ту-154. Пасажыраабарот дасягаў некалькіх соцень чалавек. Рэйсы ажыцьцяўляліся ў Маскву, Сочы, Сымфэропаль і Адэсу. Інтэнсіўнымі сталі ў канцы 1980-х гадоў палёты ў раёны крайняга Поўначы і Заходняй Сыбіры.

У 1993 годзе аэрапорт «Гомель» атрымаў статус міжнароднага. Цяперашнім часам аэрапорт выкарыстоўвае авіякампанія «Белавія» для сэзонных лётаў у Менск і чартэрных лётаў. У аэрапорце працуюць памежныя, мытныя і санітарныя службы, а таксама службы сэрвісу.

Цяперашнім часам маецца адзін узьлётна-пасадачны пас даўжынёй 2570 мэтраў і шырынёй 43 мэтры, што дазваляе абслугоўваць самалёты Ан-24, Іл-76т, Ту-134, Ту-154, Ту-204, Boeing-737-200 максымальнай узьлётнай масай да 171 тоны.

Распрацаваны праект па рэканструкцыі аэрапорта. Прадугледжана пашырэньне і мадэрнізацыя да ўзроўню міжнародных патрабаваньняў тэхналягічных зон прылёту і вылету аэравакзала, зоны рэгістрацыі і надгляду пасажыраў і багажу, мытнага афармленьня і памежнага кантролю. Першы этап рэканструкцыі ажыцьцяўляецца за кошт сродкаў горада і Дзяржаўнага камітэта па авіяцыі Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Аэрапорты Беларусі
Катэгорыя:Гомель
Магілёў (аэрапорт)

**Аэрапо́рт Магілёў** — філіял РУП «Белаэранавігацыя», разьмешчаны недалёка ад гораду Магілёў.
У 1998 аэрапорту прысвоены статус міжнароднага. У 2002 адбылася рэарганізацыя Дзяржаўнага прадпрыемства «Аэрапорт Магілёў» і ён быў далучаны да РУП «Белаэранавігацыя». З 2003 аднавіліся рэгулярныя палёты на Маскву, Менск і Калінінград на самалёце Л-410.

Аэрапорт мае асфальтабэтонную ўзьлётна-пасадачную паласу даўжынёй 2566 м і шырынёй 42 м і грунтавую паласу даўжынёй 2000 м і шырынёй 85 м. Прымае паветраныя судны Ту-154, Іл-76 і клясай ніжэй, максымальнай узьлётнай масай да 171 т. Мае пагранічны, мытны і санітарна-карантынны кантроль.

Катэгорыя:Аэрапорты Беларусі
Катэгорыя:Транспарт Магілёва
Аэрапорт

**Аэрапо́рт, лётнішча** —  гуртаваньне забудоваў, прызначаных для прыёму, адпраўкі паветраных суднаў і абслугоўваньня паветраных перавозак, што мае для гэтых мэт аэрадром, аэравакзал і іншыя наземныя будынкі й неабходнае абсталяваньне.

Адным з найпершых лётнішчаў сьвету сталася Кёнігсбэргскае, Дэваў, якое пачало працу ў 1919 годзе.

Існуюць гідралётнішчы для прыёму гідрасамалётаў. Яны ня маюць узьлётна-пасадкавай стужкі, яе ролю выконвае водная роўнядзь.

Паводле Паветранага кодэксу Беларусі 2006 году, міжнароднае лётнішча — лётнішча, адкрытае для прыёму і адпраўкі паветраных суднаў, што выконваюць міжнародныя паветраныя перавозкі, у якім ажыцьцяўляецца памежны, мытны і іншыя тыпы кантролю.

## Аэрадром

Аэрадром складаецца з лётнага поля (узьлётна-пасадкавая паласа (УПП), рулёжныя дарожкі (РД), пэрон, месцы стаянак і запраўкі, склады) і комплексу кіраваньня паветраным рухам (службы: арганізацыі паветранага руху, электрарадыётэхнічная і электрасьвятлотэхнічная, мэтэаралягічная, штурманская і г. д.).

## Комплекс абслугоўваньня карыснай нагрузкі

### Аэравакзальны комплекс

Складаецца з уласна аэравакзала, прызначанага для абслугоўваньня пасажыраў. У аэравакзале базуецца большасьць службаў, якія абслугоўваюць пасажыраў ад моманту уваходу на тэрыторыю аэрапорта да вылету і ад моманту падачы трапа да самалёта да пакіданьня аэрапорта:

* прадстаўніцтвы авіякампаній;
* служба арганізацыі пасажырскіх перавозак;
* службы бясьпекі;
* багажная служба;
* службы памежнага, іміграцыйнага і мытнага кантролю;
* розныя арганізацыі і прадпрыемствы, што займаюцца адпачынкам, забаўкай пасажыраў і да т. п.: рэстараны і кафэ, пункты гандлю пэрыёдыкай і сувэнірамі, крамы, і г. д.

### Грузавы комплекс.

Прымае да адпраўкі, афармляе, апрацоўвае, загружае на борт паветраных суднаў груз і пошту. Абсталёўваецца крытым ацепленым складам, сродкамі дастаўкі і мэханізаванай пагрузкі-разгрузкі, сродкамі апрацоўкі грузу «ў накід» і ў кантэйнэрах.

## Кляса аэрапорта

Кляса аэрапорта вызначаецца гадавым аб’ёмам пасажырскіх перавозак (пасажыраабменам), гэта значыць агульнай колькасьцю ўсіх пасажыраў, якія прылятаюць і вылятаюць зь яго, у тым ліку транзытных пасажыраў (зь перасадкай з аднаго паветранага судна ў іншае).

Клясыфікацыя аэрапортаў у залежнасьці ад гадавога аб’ёму пасажырскіх перавозак:

Аэрапорты з гадавым аб’ёмам перавозак больш 10000 тыс.чал. належаць да пазаклясавых, а з гадавым аб’ёмам перавозак меней 100 тыс.чал. — да неклясыфікаваных.

Неклясыфікаваныя аэрапорты мясцовых паветраных ліній месьцяцца на аэрадромах 3 ці 4 класа, са штучным ці грунтавым пакрыцьцём УПП.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс аэрапортаў
* Аэрадром
* Мясцовыя паветраныя лініі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Найбуйныя аэрапорты сьвету па ліку пасажыраў
* База дадзеных па аэрапортах сьвету (пошук)
* Каталог галоўных аэрапортаў Расеі і СНД
* Даведнік асноўных аэрапортаў сьвету

Катэгорыя:Авіяцыя
Берасьце (аэрапорт)

**Аэрапорт «Берасьце»** (Тэльмы новыя) — аэрапорт, разьмешчаны ў 12 км ад Берасьця.

Першая чарга аэрапорта была пабудаваная ў 1976 годзе, а з 1986 году функцыянуе аэравакзальны комплекс.

Аэрапорт першай катэгорыі, мае адну ўзьлётна-пасадачную паласу даўжынёй 2620 м і шырынёй 42 м, якая дазваляе прымаць цяжкія авіяляйнэры, узьлётная вага да 400 тон. У 1993 годзе аэрапорту прысвоены статус міжнароднага.

Аэрадром адносіцца да аэрадрома клясы «У» і ўваходзіць у аэрапорт IV клясы. Адкрыты для міжнародных палётаў. Дапушчаны да эксплюатацыі самалётаў Ан-124, Ан-72, Іл-76, Ту-154, Як-42, Boeing 737, Boeing 757—200, Boeing 767-200, А-310-200, А-310-300 і клясай ніжэй, а таксама гэлікоптэраў усіх тыпаў без абмежаваньняў. У аэрапорце маецца мытны склад часовага захоўваньня.

Аэрапортны комплекс прапускной здольнасьцю 400 пасажыраў у гадзіну ўключае ў сябе камэры захоўваньня, мэдпункт, пакой «маці і дзіцяці», гасьцініцу на 50 месцаў з аўтастаянкай.

Аэрапорт «Берасьце» абслугоўвае самалёты авіякампаній штодня з 8.30 да 16.30.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аэрапорты Беларусі
Катэгорыя:Берасьце
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1976 годзе
Плошча Перамогі (Віцебск)

**Плошча Перамогі** ў Віцебску — самая вялікая плошча ў Беларусі.

Яе даўжыня — 380 м, шырыня 190 м, пэрымэтар — 1140 м, а агульная плошча — 16,5 га. Сфарміравана забудовай жылых дамоў у 1960—1970 гг.

Праектаваньнем і стварэньнем плошчы займаліся архітэктары А. Данілава і Л. Эйнгорн. Будаўніцтва плошчы праводзілася сіламі трэсту № 9 з удзелам рабочых і супрацоўнікаў віцебскіх прадпрыемстваў, навучэнцаў, студэнтаў і школьнікаў.

На плошчы разьмяшчаецца адзін з двух віцебскіх падземных пераходаў. 30 чэрвеня 1974 на плошчы створаны мэмарыяльны комплекс у гонар герояў Вялікай Айчыннай вайны — воінам-вызваліцелям, партызанам і падпольшчыкам Віцебшчыны, ўсталяваны вечны агонь.

Плошча абсталявана спэцыяльна распрацаванай сыстэмай пражэктараў і ліхтароў, якія асьвятляюць скульптурныя кампазыцыі, дарожкі і фантан. Па пэрымэтры плошчы ўсталяваныя камэры відэаназіраньня.

На ёй перасякаюцца дзьве аўтамабільныя магістралі: Кіеў — Санкт-Пецярбург і Масква—Рыга.

У 2009 годзе пачата рэканструкцыя часткі плошчы. На месцы зоны адпачынку (сквэра) пабудавана пляцоўка для правядзеньня масавых мерапрыемстваў з чатырма фантанамі.

Катэгорыя:Віцебск
Грындавік

**Грындавік** () — горад у Ісьляндыі на паўвостраве Рэйк’янэс. Насельніцтва 2850 чалавек (1 студзеня 2009), асноўная частка працуе ў рыбалоўстве. У горадзе працуюць 6 бараў-растарацыяў, Музэй салёнай рыбы, бібліятэка, царква. Базуецца аднайменная футбольная каманда.

## Партнэрскія гарады
*  Рованіемі, Фінляндыя
*  Гіртсгальс, Данія
*  Пітэа, Швэцыя
*  Пэністэн, Вялікабрытанія
*  Жанзак, Францыя
*  Ільяву, Партугалія


Катэгорыя:Пакінутыя гарады
Кефлявік

**Кефлявік** () — горад на паўвостраве Рэйк’янэс у паўднёва-заходняй Ісьляндыі.

Насельніцтва — 8169 жыхароў (2007). З 1994 году горад уваходзіць у адзіны муніцыпалітэт Рэйк’янэсбайр, дзе жыве 13256 чалавек (2007).

Кефлявік знаходзіцца ў 30 км на захад ад сталіцы краіны Рэйк’явіку (па аўтадарозе — каля 50 км), у горадзе ёсьць гавань, паблізу гораду — аднайменны міжнародны аэрапорт. Да 2006 году ў горадзе знаходзіўся штаб Узброеных сіл Ісьляндыі.

Паселішча было заснаванна ў XVI ст. і працяглы час асновай эканомікі было рыбалоўства.

Са спартыўных каманд гораду вядомы «Футбольны клюб Кефлявік», чатырохразовы чэмпіён Ісьляндыі па футболе, вядомы па выступленьні ў эўракубках.

## Вонкавыя спасылкі
Скальгольт

**Скалхольт** () — гарадок у Ісьляндыі.

## Геаграфія
Мястэчка Скалхольт знаходзіцца на поўдні Ісьляндыі, у сісьле Аўрнес, на рацэ Хвіта. Праз гарадок пралягае аўтастрада «Залатое кольца», якая злучае паўднёвы усход краіны зь яе паўднёвымі рэгіёнамі. Сёньня Скалхольт уяўляе сабой невялікае паселішча зь вялікім саборам.

## Гісторыя
Скалхольт — значны рэлігійны цэнтар Ісьляндыі. У 1056 годзе тут было ўтворана першае эпіскапства краіны.
Новы сабор у Скалхольте будаваўся з 1956 па 1963 пры дапамозе шэрагу скандынаўскіх краін. Штогод у Скалхольце, у будынку царквы, ладзіцца міжнародны летні фэстываль клясычнай музыкі.

Катэгорыя:Гарады Ісьляндыі
Эгільсстадыр

**Эгільсстадыр** () — горад у Ісьляндыі.

Горад Эгільсстадыр знаходзіцца ў рэгіёне Ёйстурлянд, на ўсходзе Ісьляндыі. Найбуйнейшы горад ва ўсходняй частцы краіны. Галоўны горад абшчыны Флётсдальсхерад. Колькасьць насельніцтва — 2.226 чалавек.

Буйны гандлёвы цэнтар рэгіёна. У горадзе ёсьць унівэрсытэцкі каледж, рэгіянальная бібліятэка і архіў.

Паблізу горада знаходзіцца возера Лягарфлёўт, у якім згодна з паданьнем, жыве «цмок Лагарфлёўт» — аналягічны шатляндзкаму Нэсі. Непадалёк ад Эгільсстадыра занаходзіцца Халормсстатарскагур — самы буйны лясны масіў у Ісьляндыі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ісьляндыі
Агароднікі (Казловіцкі сельсавет)

**Агаро́днікі** (таксама — *Падзе́рскія Агаро́днікі*) — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Случы. Уваходзяць у склад Казловіцкага сельсавету Слуцкага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2012 год — 253 чалавекі.

## Гісторыя
Агароднікі належалі да вёсак слуцкіх выбранцаў. У пачатку XX ст. вёска ўваходзіла ў склад Цараўскай воласьці Слуцкага павету і налічвала 65 двароў.

У 1969 і 1975 гадох у Агародніках паставілі абэліск і стэлу ў памяць пра падзеі Другой сусьветнай вайны. На 1 студзеня 1998 году ў вёсцы было 132 двары.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — звыш 400 чал.; 1 студзеня 1998 году — 308 чал.; 1999 год — 285 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 276 чал.; 2012 год — 253 чал.

### Інфраструктура
У Агародніках працуюць базавая школа, клюб, бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт, крама. 

## Славутасьці
Каля вёскі знаходзіцца адзін з археалягічных помнікаў — нэалітычная стаянка эпохі новакаменнага веку (канец III тысячагодзьдзя — VIII—VII ст. да н. э.).

## Асобы
* Іван Лушчыцкі (1907—1973) — філёзаф

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Казловіцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Рэйкгольт

**Рэйкхольт** () — мястэчка ў ісьляндзкай абшчыне Боргарбыгд у Рэйкхольтсдалуры, знаходзіцца за 108 кілямэтраў ад ісьляндзкай сталіцы Рэйк’явіку. Насельніцтва — 42 чалавекі (2007).

## Асобы
У Рэйкхольце памёр Сноры Стурлусан — аўтар «Малодшай Эды».

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Ісьляндыі
Катэгорыя:Вэстурлянд
Снайфэдльсёкюдль

**Сна́йфэдльсёкюдль** ()&nbsp;— ледавік (), які знаходзіцца на самай заходняй кропцы ісьляндзкага паўвострава Снайфэльснэс. Яго вышыня дасягае 1446 м.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ледавікі Ісьляндыі
Катэгорыя:Стратавульканы Ісьляндыі
Катэгорыя:Нацыянальныя паркі Ісьляндыі
Катэгорыя:Актыўныя вульканы
Катэгорыя:Горы Ісьляндыі
Снайфэльснэс

**Снайфэльснэс** () — паўвостраў у Ісьляндыі.

## Геаграфія
Паўвостраў Снайфэльснэс знаходзіцца ў заходняй частцы Ісьляндыі, на тэрыторыі рэгіёна Вэстурлянд. Назву сваю атрымаў ад гары-вулькана, што знаходзіцца на яго заходняй ускраіне — Снайфэдльсёкюдль. Ляндшафт паўвострава надзвычай прыгожы і адлюстроўвае ўсё багацьце прыроды вострава.

Катэгорыя:Паўастравы Ісьляндыі