open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нацыянальны цэнтар навуковых дасьледаваньняў «Дэмакрыт»

**Нацыянальны цэнтар навуковых дасьледаваньняў «Дэмакрыт»**, або **НЦНД «Дэмакрыт»** — найбуйнейшы дасьледчы цэнтар Грэцыі, у якім працуюць больш за 1000 навукоўцаў, інжынэраў, тэхнікаў. Гэта міждысцыплінарны навукова-дасьледчы цэнтар, які спэцыялізуецца на нанатэхналёгіях, энэргетыцы, ахове навакольнага асяродзьдзя, фізыцы элемэнтарных часьціц і ядзернай фізыцы, інфарматыцы і тэлекамунікацыяў.

У навуковым цэнтры «Дэмакрыт» знаходзяцца самыя вялікія і самыя сучасныя дасьледчыцкія лябараторыі Грэцыі. У склад цэнтру ўваходзяць пяць інстытутаў: 1) Інстытут інфарматыкі і тэлекамунікацыяў, 2) Інстытут біялягічных навук і прыкладаньняў, 3) Інстытут ядзерных і радыяцыйных дасьледаваньняў, энэргетыкі, тэхналёгіі і бясьпекі, 4) Інстытут нанатэхналёгіяў, 5) Інстытут ядзернай фізыкі і фізыкі элемэнтарных часьціц. Таксама ў цэнтры працуе навуковая бібліятэка. НЦНД «Дэмакрыт» — адзіны цэнтар ядзерных дасьледаваньняў Грэцыі. Цэнтар быў створаны ў 1961 годзе як дзяржаўны дасьледчыцкі цэнтар ядзерных дасьледаваньняў на базе толькі што ўведзенага ў эксплюатацыю дасьледчыцкага ядзернага рэактара. У 1985 годзе цэнтар рэарганізаваны ў Нацыянальны цэнтар навуковых дасьледаваньняў «Дэмакрыт». У 2011 годзе Грэцыю ахапіў эканамічны крызіс, што адбілася і на цэнтры «Дэмакрыт». Цэнтру давялося шукаць замежныя інвэстыцыі. Асноўнай задачай цэнтру зьяўляецца ўкараненьне інавацыяў, перадача тэхналёгіяў для нацыянальных ініцыятываў па разьвіцьці і паляпшэньні дасьледаваньняў і тэхналёгіяў у Грэцыі. Штогод 35% усіх навуковых прац у Грэцыі публікуецца супрацоўнікамі цэнтру «Дэмакрыт».

## Галерэя

20151126 145713 7 bestshot.jpg|Будынак інстытуту ядзернай фізыкі і фізыкі элемэнтарных часьціц
Van de Graf Electrostatic Accellerator (NCSR Demokritos).jpg|электрастатычны генэратар Ван дэ Граафа (1960), цяпер не выкарыстоўваецца
ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος Εργαστήριο Ιοντικού επιταχυντή 6.jpg|Паскаральнік іёнаў інстытуту ядзернай фізыкі
Polyxeni Alexiou 2015b.jpg|Дасьледчыца ў Інстытуце біялягічных навук і прыкладаньняў
Library NCSR Demokritos 00048 REP SDR-106 (0764).jpg|У бібліятэцы цэнтру


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт (грэц.)
* Інстытут інфарматыкі і тэлекамунікацый

Катэгорыя:Грэцкая навука і тэхніка
Катэгорыя:Грэцкія арганізацыі
Адукацыя ў Грэцыі

Грэкі маюць даўнюю традыцыю навучаньня ў *[[Пайдэя|пайдэі]]* (адукацыі). Пайдэя была адной з самых галоўных сацыяльных каштоўнасьцяў у грэцкім і эліністычным сьвеце, а першая эўрапейская ўстанова, падобная на ўнівэрсытэт, зьявілася ў V стагодзьдзі ў Канстантынопалі і працавала ў розных формах да 1453 году, калі горад захапілі войскі Асманскай імпэрыі. Унівэрсытэт у Канстантынопалі быў першай сьвецкай установай вышэйшай адукацыі ў хрысьціянскай Эўропе, паколькі там не вучылі рэлігійным навукам, і першым унівэрсытэтам у сьвеце, улічваючы першапачатковы сэнс унівэрсытэту як карпарацыі студэнтаў.

Сучасная адукацыя ў Грэцыі зьяўляецца абавязковай для ўсіх дзяцей ва ўросьце ад 6 да 15 гадоў. Яна ўключае пачатковую ( — 6 клясаў) і няпоўную сярэднюю ( — гімназія, 3 клясы) адукацыю. Існуюць дашкольныя ўстановы: ясьлі-сады () для дзяцей ад 2,5 гадоў, якія працуюць асобна ў складзе дзіцячых садкоў ().

Неабавязковую сярэднюю адукацыю, згодна з адукацыйнай рэформай 1997 году, можна атрымаць у двух тыпах адукацыйных устаноў: агульным ліцэі (з 1997 называліся , у 2006 годзе перайменаваны на  і ўстановах прафэсійна-тэхнічнай адукацыі ( — тэхнікумах). Працягласьць навучаньня ў агульным ліцэі складае 2 ці 3 гады з атрыманьнем узроўню сярэдняй адукацыі **А**, у тэхнікуме — 3 гады з атрыманьнем узроўню адукацыі **Б**. Атэстат агульнага ліцэя толькі сьведчыць аб завяршэньні курсу сярэдняй адукацыі, атэстат тэхнікума ўзроўню Б дае права працаўладкаваньня па спэцыяльнасьці. Пры гэтым захоўваецца магчымасьць узаемнага пераходу навучэнцаў з адной установы ў іншую. Адукацыйнымі ўстановамі неабавязковай сярэдняй адукацыі таксама зьяўляюцца інстытуты прафэсійнай падрыхтоўкі (), якія даюць афіцыйную, але неклясыфікаваную адукацыю, паколькі яны прымаюць як выпускнікоў гімназій, так і ліцэяў.

Згодна зь дзеючай Канстытуцыі Грэцыі (арт. 16.8), заснаваньне недзяржаўных вышэйшых навучальных устаноў у краіне забаронена. Дзяржаўную вышэйшую адукацыю можна атрымаць ва ўнівэрсытэтах і інстытутах тэхнічнай адукацыі (). Паступіць у іх можна па выніках іспытаў пасьля другога ці трэцяга кляса ліцэя. Акрамя таго, ва ўзросьце 22 поўных гадоў у выніку лёсаваньня можна стаць студэнтам Грэцкага адкрытага ўнівэрсытэту. Навучальны год ва ўнівэрсытэтах працягваецца ў Грэцыі з 1 верасьня па 21 чэрвеня, у той час як уласна выкладаньне пачынаецца 11 верасьня і заканчваецца 15 чэрвеня. На працягу году існуюць канікулы, прымеркаваныя да Калядных сьвятаў і Вялікадня, агульная працягласьць якіх не перавышае 4 тыдняў.

Сярод самых прэстыжных унівэрсытэтаў Грэцыі:
* Нацыянальны унівэрсытэт імя Кападыстрыі,
* Афінскі нацыянальны тэхнічны унівэрсытэт,
* Фесаланікійскі унівэрсытэт Арыстоцеля,
* Афінскі унівэрсытэт эканомікі і бізнэсу,
* Афінскі аграрны унівэрсытэт,
* Афінская школа мастацтваў,
* Унівэрсытэт «Пантэон»,
* Унівэрсытэт Пірэя,
* Унівэрсытэт Цэнтральнай Грэцыі,
* Унівэрсытэт Македоніі.

## Крыніцы

*
Аляксандар Кравецкі

**Алякса́ндар Краве́цкі** ( 2 кастрычніка 1996 году) — колішні беларускі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
Дарослую кар’еру пачаў у складзе наваполацкага «Нафтану», дзе выступаў за дубль. Перад сэзонам 2016 году трэнаваўся разам з асноўнай камандай навапалачанаў. У Найвышэйшай лізе дэбютаваў 29 красавіка 2016 году, выйшаўшы на замену ў канцы матчу супраць салігорскага «Шахцёра» (0:2). У лютым 2017 году стала вядома, што Кравецкі пакідае «Нафтан». У пачатку 2018 году далучыўся да «Воршы», аднак згуляў толькі ў трох матчах і ў тым жа годзе пакінуў каманду.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Гадзяцкая унія

**Гадзяцкая унія** () — дамова, заключаная 16 верасьня 1658 року ў Гадзячы паміж Рэччу Паспалітай абодвух народаў і Запароскім казацкім войскам, прадстаўленым гетманам Іванам Выгоўскім.

Прадугледжвала пераўтварэньне Рэчы Паспалітай абодвух народаў ва унію трох раўнапраўных суб’ектаў-дзяржаваў: Кароны польскай, Вялікага Княства Літоўскага і Рускага княства, утворанага з Кіеўскага, Брацлаўскага і Чарнігаўскага ваяводзтваў (паводле Люблінскай уніі 1569 адышлі да Кароны). Умовамі уніі было прадугледжана стварэньне асобных установаў улады для Русі (створаныя пасады маршалка рускага паводле аналёгіі з маршалкамі каронным і літоўскім, гетмана рускага, канцлера рускага і іншыя пасады, адпаведныя існуючым у двух астатніх удзельнікаў фэдэрацыі), дапушчэньне рускіх паслоў на Сойм, а праваслаўных біскупаў — у Сэнат. Дзяржава мела права трымаць уласнае войска, уласны скарб, уласныя міністэрствы і ўстановы на чале з гетманам уласнага выбару. Шляхта ўсіх трох дзяржаваў абірала караля. Берасьцейская унія ня мела дзеяньня на тэрыторыі Рускага княства, найвышэйшае праваслаўнае духавенства атрымала роўныя правы з лацінскім, напрыклад права засяданьня ў Сэнаце, у Кіеўскім ваяводзтве права абірацца ў Сэнат зарэзэрваванае для праваслаўных, у Брацлаўскім і Чарнігаўскім  з каталікамі. Тысяча казакаў атрымалі шляхецкія правы адразу, штогод мелі атрымліваць шляхецтва яшчэ па сто казакаў, зацьверджаных гетманам. Пастановы уніі абумоўлівалі таксама прыняцьце ў штатнае казацтва 30 тысячаў казакаў (тэкст угоды даваў мажлівасьць павелічэньня колькасьці), а таксама вяртаньне польскай і рускай шляхты маёнткаў у Наддняпроўскай Украіне.

Гадзяцкая унія скасоўвала дзеяньне Пераяслаўскай угоды (заключанай паміж Багданам Хмяльніцкім і прадстаўніком цара маскоўскага Аляксея I Васілём Бутурліным, паводле якой Украіна аддалася пад уладу самадзяржаўя.

Гадзяцкая унія была зацьверджаная Соймам Рэчы Паспалітае і ратыфікаваная каралём Янам II Казімерам Вазам. У выніку уніі казацкае войска перайшло на бок Рэчы Паспалітае і 8 ліпеня 1659 року пад даводзтвам Івана Выгоўскага разьбіла маскоўскае войска ў бітве пад Канатопам.

Супрацьдзеяньне Масковіі (падбухторваньне бунту мясцовага сялянства, у якім загінуў канцлер рускі Юры Нямірыч і наўзамен гетманату Івана Выгоўскага быў створаны марыянэткавы ўрад Юрыя Хмяльніцкага) не дазволіла напоўніцу рэалізаваць Гадзяцкую унію. Па сьмерці Нямірыча ніводзін з бакоў не вяртаўся да пастулята Рускага княства як трэцяга дзяржаўнага ўтварэньня (гл. Слабадышчанскі трактат 1660).

Украіна ўвайшла ў пэрыяд г. зв. *[[Руіна (Украіна)|Руіны]]*.

## Глядзіце таксама

* Рэч Паспалітая трох народаў
* Люблінская унія

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Ўкраіны
Катэгорыя:Гетманшчына
Катэгорыя:Падзеі 1658 году
Катэгорыя:Гадзяч
Катэгорыя:Мірныя пагадненьні XVII стагодзьдзя
Катэгорыя:Уніі
Рэч Паспалітая трох народаў

**Рэч Паспалі́тая трох наро́даў** (, , , )&nbsp;— палітычны праект XVII стагодзьдзя па пераўтварэньні канфэдэрацыі Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага (таксама вядомай як Рэч Паспалітая абодвух народаў) у трыадзіную дзяржаву з  да яе Вялікага княства Рускага, створанага на ўкраінскіх землях.

## Перадумовы
У 1569 паводле ўмоваў Люблінскай уніі рускія землі Вялікага Княства Літоўскага адышлі да Рэчы Паспалітай. У XVII стагодзьдзі на гэтых тэрыторыях адбылася сэрыя бунтаў і казацкіх паўстаньняў, найбольшым зь якіх стала паўстаньне Хмяльніцкага. Гэтыя канфлікты аслабілі Рэч Паспалітую, асабліва пасьля здачы Багданам Хмяльніцкім Украіны Масковіі падчас Пераяслаўскае рады ў 1654 року.

## Гадзяцкая унія

Апынуўшыся перад фактам зацяжной вайны з Расеяй 1654—1667, Рэч Паспалітая фармальна пагадзілася на стварэньне новага, трэцяга ўдзельніка уніі, якім мела быць Вялікае княства Рускае. У 1658 року ў Гадзячы гетман Украіна Іван Вігоўскі і прадстаўнікі Рэчы Паспалітае падпісалі дамову, паводле якое ўсе тры бакі уніі мелі роўныя правы ў новай дзяржаве.

Гэтае запозьненае рашэньне, аднак, разьдзяліла запароскае казацтва на прапольскую і прарасейскую партыі і ў рэшце рэшт прывяло да Руіны. Па сканчэньні вайны з Расеяй Украіна была падзеленая на правабярэжную (засталася ў Рэчы Паспалітай) і левабярэжную частку (анэксаваную Масковіяй).

## Паўстаньне 1863 году
Да ідэі Рэчы Паспалітай трох народаў вярнуліся ў часе паўстаньня 1863 року, беспасьпяхова спрабуючы падняць паўстаньне на літоўскіх і рускіх землях. Выразам гэтых памкненьняў была спроба аднаўленьня Гарадзельскай уніі падчас патрыятычнай маніфэстацыі 1861 року ў Гарадле, куды зьехалася польская, літоўская, валынская і падольская шляхта. Унія мела ахапіць тры народы: палякаў, літвінаў і русінаў. Адлюстраваньнем гэтага памкненьня было прыняцьце Нацыянальным урадам новага гербу, які акрамя гербаў Польшчы і Вялікага Княства Літоўскага меў постаць арханёла Міхаіла, заступніка Кіеву.

## Глядзіце таксама
* Міжмор’е
* Польска-літоўска-маскоўская унія

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Рэч Паспалітая мноства культураў 
* Як Польшча страціла Ўкраіну 

Катэгорыя:Гісторыя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Праекты дзяржаваў
Катэгорыя:Гетманшчына
Катэгорыя:Русь
Вялікае княства Рускае (1658—1659)

**Вялікае княства Рускае** (, ВКР) — дзяржава на тэрыторыі цэнтральнай Украіны, якая існавала ў верасьні 1658—1659 роках.

Паўстала шляхам падпісаньня уніі паміж Рэччу Паспалітай і Запароскім войскам, складалася з Кіеўскага, Брацлаўскага і Чарнігаўскага ваяводзтваў. Пры ратыфікацыі дамовы Соймам Вялікае княства Рускае было выкрэсьленае.

## Падзеі
Аўтарам канцэпцыі Вялікага княства Рускага, а таксама ейным адзіным канцлерам быў Юры Нямірыч, які ў красавіку 1659 року выступіў з адпаведнаю прамоваю перад дэпутатамі сойму Рэчы Паспалітай у Варшаве.

Паводле Гадзяцкай дамовы прадугледжвалася абмежаваньне ўнутрыпалітычнага сувэрэнітэту ВКР у складзе Рэчы Паспалітай трох народаў, пазбаўленьне правоў на зьнешнюю палітыку, аднаўленьне існуючай да Хмяльніччыны сыстэмы сацыяльна-эканамічных адносін.

Спробы ўраду Івана Выгоўскага ўвесну 1659 року дамагчыся ўлучэньня ў склад княства Валынскага, Падольскага і Рускага ваяводзтваў не зазналі посьпеху.

Пасьля абвяшчэньня Гадзяцкай угоды распачалася ўкраінска-расейская вайна, якая завяршылася перамогаю казакаў пад Канатопам.

Тым ня меней, пасьля гэтага з актыўнай падтрымкай Масквы распачаўся казацкі рух супраць хаўрусу з Польшчаю, і ўвосені 1659 року новы гетман Юры Хмяльніцкі фактычна скасаваў угоду.

## Глядзіце таксама
* Гадзяцкая унія
* Рускае ваяводзтва
* Рэч Паспалітая трох народаў
* Чэрвенскія гароды

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Як Польшча страціла Ўкраіну 
* Энцыкляпэдыя «Цыклёп» 
* Вялікім Княствам Рускім Украіна пабыла паўгады 

Катэгорыя:Колішнія славянскія дзяржавы
Катэгорыя:Гісторыя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Гетманшчына
Катэгорыя:Рускія княствы
Катэгорыя:Вайна Расеі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў
Рускае (1658—1659)
Урбанонім

**Урбанонім** (ад &nbsp;— «места» і &nbsp;— «імя», *мескае імя*, *меская [[назва]]*)&nbsp;— тапонім, імя, назва ўнутрымескага тапаграфічнага аб’екта (вуліцы, пляцу, завулку, усякага аб’екта места, які мае імя).

Урбанонімы&nbsp;— від тапонімаў, якія пазначаюць уласнае імя ўсякага ўнутрымескага тапаграфічнага аб’екта.

Урбанонімы выконваюць дзьве асноўныя функцыі:
* ідэнтыфікавальную&nbsp;— выдзяленьне і разрозьненьне аднатыпных аб’ектаў:
* інфармацыйную&nbsp;— арыентацыя чалавека ў навакольныя прасторы, у месьце.

## Глядзіце таксама
* Тапонім
* Харонім

## Літаратура
* Титаренко А. Місце урбанонімів в ономастичному просторі // Теоретична і дидактична філологія: Збірник наукових праць.&nbsp;— Випуск 12.&nbsp;— 2012.&nbsp;— 282 с.

## Вонкавыя спасылкі
* Вячорка В. Як дэсаветызаваць назвы менскіх вуліцаў і пляцаў?, Радыё Свабода, 12 лістапада 2014 г.

Катэгорыя:Гарады
Катэгорыя:Урбанонімы
Катэгорыя:Тапаніміка
Атэнская акадэмія

**Атэнская акадэмія** () — нацыянальная акадэмія Грэцыі і найбуйнейшая навукова-дасьледчая ўстанова ў краіне, працуе пад кіраўніцтвам Міністэрства адукацыі і рэлігіі Грэцыі.

## Дзейнасьць
Атэнская акадэмія была заснавана 18 сакавіка 1926 году і сваёй назвай абавязана старажытнай Акадэміі Плятона. Афіцыйны статут акадэміі быў замацаваны дзяржаўнай пастановай ад 1929 году з асобнымі зьменамі і дапаўненьнямі гэтая пастанова дзейнічае і да гэтага дня, згодна зь ёй асноўнымі кірункамі дзейнасьці Нацыянальнай акадэміі Грэцыі зьяўляюцца:
* натуральныя навукі;
* мастацтва;
* мараль і палітычныя навукі.

Пад эгідай Атэнскай акадэміі працуе 12 навукова-дасьледчых цэнтраў, 10 навукова-дасьледчых аддзяленьняў і цэнтральная бібліятэка імя Яаніса Скітурыса. У 2002 годзе быў створаны Фонд біямэдыцынскіх дасьледаваньняў Атэнскай акадэміі. Грэцкі інстытут Бізантыйскіх і пост-Бізантыйскіх дасьледаваньняў, таксама функцыянуе пад кіраўніцтвам Акадэміі.

## Галоўны корпус
Галоўны корпус Атэнскай акадэміі знаходзіцца паміж вул. Панапістыму (вул. Унівэрсытэцкая) і вул. Акадыміяс (вул. Акадэмічная) у Атэнах. Разам з Атэнскім унівэрсытэтам і Нацыянальнай бібліятэкай Грэцыі ён зьяўляецца часткай так званай нэаклясычнай *Атэнскай трылёгіі*, створанай у 1859 г. па праекце дацкага архітэктара Тэафіла фон Гансэна.

Сродкі для будаўніцтва Атэнскай акадэміі былі дадзены магнатам Сымонам Сінасам, першы камень быў урачыста закладзены 2 жніўня 1859 г. З 1861 г. будаўніцтва вялося хуткімі тэмпамі пад кіраўніцтвам Эрнста Зілера, але ўнутрыдзяржаўная нестабільнасьць, а потым і зьвяржэньне караля Атона перашкаджалі будаўніцтву, пакуль яно не было спынена ў 1864 годзе.

Работы былі адноўлены толькі ў 1868 годзе. Але канчатковае завяршэньне адбылося толькі ў 1885 г., выдаткі на будаўніцтва склалі 2 843 319 залатых драхмаў. Скульптуры былі створаны грэкам Леанідасам Дросісам, у той час як фрэскі і мастацкае афармленьне выканаў аўстрыец Крыстыян Грайпэнкэрл.

20 сакавіка 1887 году Эрнст Зілер здаў галоўны корпус прэм’ер-міністру Харыляасу Трыкупісу, але з-за адсутнасьці Нацыянальнай акадэміі, будынак спачатку перадалі нумізматычнаму музэю да заканчэньня будаўніцтва для яго памяшканьня ў 1890 годзе. У 1914 г. тут знаходзіўся Бізантыйскі музэй і Дзяржаўны архіў. Нарэшце, 24 сакавіка 1926 году будынак быў перададзены навастворанай Атэнскай акадэміі.

## Асобныя акадэмікі
* Арыстовуляс Манэсіс
* Костыс Палямас
* Ксэнафон Залётас
* Канстанцін Цацас
* Маноліс Калямірыс
* Міхаіл Стасінопуляс

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адукацыя ў Грэцыі
Катэгорыя:Грэцкая навука і тэхніка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1926 годзе
Нацыянальна-вызвольны фронт Грэцыі

**Нацыянальна-вызвольны фронт Грэцыі** (**ЭАМ**, ) — падчас Другой сусьветнай вайны арганізацыя, якая аб’яднала розныя патрыятычныя сілы Грэцыі, што змагаліся супраць фашысцкай акупацыі. На момант вызваленьня ад нямецкіх войскаў ў ёй налічвалася больш за 1,8 млн сябраў. Фактычным лідэрам ЭАМ быў камуніст Ёргас Сіянтос.

## Гісторыя
Арганізацыя была заснаваная 27 верасьня 1941 году па ініцыятыве Камуністычнай партыі Грэцыі. Акрамя КПГ, у ліку заснавальнікаў Фронту былі: Сацыялістычная і Аграрная партыі, а таксама Саюз за народную дэмакратыю. Мэта Фронту была поўнае вызваленьне краіны ад фашызму, фармаваньне часовага ўраду зь сяброў арганізацыі і разьвязаньне пытаньня пра форму кіраваньня.

Арганізацыя стаяла ў вытокаў грэцкага Супраціву, па яе прапанове ў сьнежні 1941 году была створана Народна-вызвольная армія Грэцыі (ЭЛАС), якая мела асабісты Грэцкі народна-вызвольны флёт. Моладзевай арганізацыяй ЭАМ была Адзіная ўсягрэцкая арганізацыя моладзі. У лютым 1943 году адбыўся ўсеагульны страйк у Атэнах, падрыхтаваны ЭАМ.

З 1943 году пачалося паступовае вызваленьне Грэцыі ад нямецкіх войскаў сіламі ЭЛАС і ЭAM. 10 сакавіка 1944 году дзякуючы ЭАМ быў створаны Палітычны камітэт нацыянальнага вызваленьня, аналяг часовага ўраду. 24 красавіка 1945 году ён быў ператвораны ў палітычны блёк левых партыяў, дзейнасьць якога была забароненая 27 сьнежня 1947 году ўрадам.

Сярод акыўных удзельнікаў ЭАМ былі ў прыватнасьці:
* новагрэцкі паоэт, актор і перакладчык Яніс Рыцас;
* грэцкі магнат-судаўласьнік Васіліс Канстантакопулас.

## Літаратура
* ЕАМ у Вялікай савецкай энцыкляпэдыі

Катэгорыя:Рухі Супраціву ў Грэцыі
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Грэцыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1946 годзе
Катэгорыя:1941 год у Грэцыі
Катэгорыя:Верасень 1941 году
Нацыянальны банк Грэцыі

**Нацыянальны банк Грэцыі** (**National Bank of Greece**, **NBG**; ) (, LSE: '''NBGA''' ) — найбуйнейшы і самы стары банк Грэцыі. Штаб-кватэра — у Афінах.

Заснаваны ў 1841 годзе. У 1857 банк зьліўся з Bank of Athens, у 1998 — з National Mortgage Bank of Greece. У красавіку 2006 NBG набыў за $2,8 млрд 46% акцый турэцкага Finansbank.

## Дзейнасьць
Банку належыць 600 аддзяленьняў; ён кантралюе каля 30% прыватных укладаў Грэцыі. Банк абслугоўвае ўрад Грэцыі, якому належаць 23% яго акцый. Банк прадстаўлены ў 15 краінах.

У 2005 чысты прыбытак NBG — $877,36 млн, актывы на канец году — $72,9 млрд, крэдытны партфэль — $35,61 млрд. Капіталізацыя NBG на красавік 2006 — $15,88 млрд.

## Крынціы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт банка

Катэгорыя:Кампаніі, акцыямі якіх гандлююць на Нью-Ёрскай біржы
Катэгорыя:Эканоміка Грэцыі
Грэцыя
Каменка (Палогаўскі раён)

**Каменка** () — мястэчка Палогаўскага раёну Запароскай вобласьці Ўкраіны на рацэ Каменка. Насельніцтва 6940 чал. (2018).

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року», — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip
* Банк даних Державної служби статистики України

Катэгорыя:Населеныя пункты Запароскай вобласьці
Вялікая Белазёрка

**Вялікая Белазёрка** () — вёска ў Запароскай вобласьці Ўкраіны на рацэ Белазёрка. Адміністрацыйны цэнтар Вялікабелазёрскага раёну. Насельніцтва 8204 чал. (2004).

## Насельніцтва
### Мова

## Вонкавыя спасылкі
* Банк даних Державної служби статистики України
* Велика Білозерка — Енциклопедія Сучасної України

Катэгорыя:Населеныя пункты Запароскай вобласьці
Чарнобыльскае сэрца

**«Чарно́быльскае сэ́рца»** () — дакумэнтальны фільм 2003 року рэжысэркі Мар’ян ДэЛеа. У 2004 атрымаў прэмію Акадэміі за найлепшы караткамэтражны дакумэнтальны фільм.

## Сюжэт
У фільме ДэЛеа наведвае Ўкраіну і Беларусь з , ірляндзкай заснавальніцай праекту «Дзецям Чарнобыля», і дасьледуе ўплыў Чарнобыльскай катастрофы на здароўе дзяцей. У мноства дзяцей, акрамя іншых сымптомаў апраменьваньня, разьвілося раней невядомае сардэчнае захворваньне, якое называюць «Чарнобыльскім сэрцам».

ДэЛеа ізноў вярнулася да чарнобыльскай тэматыкі ў фільме 2008 року «Белы конь».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Дакумэнтальныя фільмы пра Чарнобыльскую катастрофу
Катэгорыя:Дакумэнтальныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы 2003 году
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Акадэміі за найлепшы кароткамэтражны дакумэнтальны фільм
Катэгорыя:Фільмы пра здароўе
Катэгорыя:Фільмы пра Беларусь
Катэгорыя:Фільмы пра Ўкраіну
Герб Дрыбіну

**Герб Дрыбіну** — герб мястэчка Дрыбін Дрыбінскага раёну. Герб і сьцяг зацьверджаны Ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 3 студзеня 2005 г. № 1.

## Апісаньне
Герб уяўляе сабой гішпанскі шчыт, у чырвоным полі ў выглядзе сьцяны з чорнымі швамі якога намалявана срэбная падкова, на вяршыні якой залаты кавалерскі крыж. Яшчэ два крыжы ўмацаваны на абодвух яе шыпах.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Дрыбіну

## Вонкавыя спасылкі
* [Указ [Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь] ад 3 студзеня 2005 г. № 1.]

Катэгорыя:Дрыбін
Дрыбін
Лёнданскі пратакол (1830)

**Лёнданскі пратакол** — пратакол, які падпісалі 3 лютага 1830 году тры краіны Эўропы — Расейская імпэрыя, Вялікабрытанія і Францыя, прызнаўшы гэткім чынам незалежнасьць Грэцыі ад Асманскай імпэрыі пасьля падпісаньня Адрыянопальскай мірнай дамовы паміж расейскім і турэцкім бокам у 1829 годзе.

Палітычныя колы Вялікабрытаніі баяліся збліжэньня незалежнай праваслаўнай Грэцыі з Расейскай імпэрыяй і іх далейшую сумесную барацьбу за Канстантынопаль і Чарнаморскія пралівы ў абыход брытанскім зацікаўленьням. Таму па патрабаваньні Вялікабрытаніі граніцы Грэцыі былі ўрэзаныя да мінімуму адносна вызваленых паўстанцамі земляў. Паўночная граніца краіны прайшла па лініі -Арта. Большасьць грэцкіх Эгейскіх астравоў зь пераважна грэцкім насельніцтвам (Крыт, Родас, Лесбас і іншыя), акрамя востраву Эўбэя, засталіся ў складзе Турцыі.

У выніку незалежнае Каралеўства Грэцыя налічвала каля 800 тысячаў жыхароў, зь якіх ня менш за чвэрць складалі альбанцы-арнаўты і цыганы. Ня менш за 3 млн этнічных грэкаў засталіся па-за межамі краіны, што выклікала праблему эназісу і стала прычынаю нестабільнасьці на Балканах на дзесяцігодзьдзі. Таксама на патрабаваньне Вялікабрытаніі Грэцыя была абвешчана незалежнаю канстытуцыйнаю манархіяй. Прызначэньне грэцкім манархам сваяка пратэстанцкай нямецкай сям’і таксама была зроблена, каб адцягнуць Грэцыю ад расейскага ўплыву. Але галоўнае, што Грэцыя атрымала сувэрэнітэт, што паклала пачатак «параду незалежнасьці» на Балканах.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Грэцыі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні XIX стагодзьдзя
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Францыі
Катэгорыя:Падзеі 1830 году
Ісус (фільм, 1979)

**«Ісу́с»** () — амэрыканскі фільм 1979 году аб жыцьці Ісуса Хрыста. Сцэнар Барнэта Фішбэйна грунтаваўся на Дабравесьці паводле Лукі. Здымкі праводзіліся ў Ізраілі. Першапачаткова распаўсюджваўся кінастудыяй «Браты Ўорнэры» (, Лос-Анджэлеская акруга, штат Каліфорнія, ЗША) у кінатэатрах ЗША. Выпускаўся на кінастужцы шырынёй 8, 16 і 35 мілімэтраў, відэакасэтах, кампакт-дысках, DVD і ў сеціве. У 2014 г. адбыўся выпуск у высокім разрозьненьні. На 2015 г., за 35 гадоў, фільм пераклалі на 1197 моваў, у тым ліку на беларускую. У выніку фільм увайшоў у Кнігу рэкордаў Гінэса ў якасьці фільма з найбольшым у сьвеце лікам перакладаў на іншыя мовы. На 2016 г., за 36 гадоў, некамэрцыйная арганізацыя  (Арланда, штат Флорыда, ЗША) зладзіла паказы фільма на звыш 1300 мовах у супрацы з хрысьціянскімі цэрквамі ў 191 краіне (у тым ліку ў Беларусі) са звыш 6,5 млрд праглядаў. Пасьля прагляду фільма звыш 230 млн гледачоў прынялі хрысьціянства. На 2016 г. фільм «Ісус» заставаўся кінафільмам з найбольшым лікам праглядаў у сьвеце. На 26 сакавіка 2016 г. фільм паказалі ў 228 краінах і пераклалі на 1421 мову.

## Ролі
* Ісус Хрыстос — Браян Дыкан
* Дзева Марыя, маці Ісуса — 
* Язэп, муж Марыі — 
* Лізавета, сваячка Марыі — 
*  — Шмуэль Орнстайн
* Ян Хрысьціцель, сын Лізаветы — 
* Сымон Пётар, рыбак і вучань Ісуса — Ніко Нітай
* Левій Мацьвей, мытнік і вучань Ісуса — 
* , фарысей — Мікі Мфір
* Марыя Магдаліна, блудніца — 
* Пасланьнік Яна Хрысьціцеля — 
* Эпілептык — 
* Сьляпы жабрак — Зэеў Бэрлінскі
* , начальнік мытнікаў у Ерыхоне — Якаў Бэн-Сіра
* Понтыюс Пілят, рымскі прэфэкт Юдэі — Пітэр Фрай
* Ёсэф Каяфа, юдэйскі першасьвятар — Оры Леві
* Юда Іскарыёт, вучань-хрыстапрадавец — 
* Ірад Анціпа,  Галілеі — Рычард Пітэрсан
* Сымон з Кірэны, які нёс крыж Ісуса — Моці Бахараў
* Расьпяты  — 

## Стварэньне
У 1976 г. прадусар Джон Гэйман (нар. 1933) прапанаваў 1-му старшыні некамэрцыйнай арганізацыі  (Арланда, штат Флорыда, ЗША)  (1951—2001) зьняць фільм паводле Бібліі. У выніку спыніліся на Дабравесьці паводле Лукі. Асноўным ахвярадаўцам $6 млн на здымкі выступіў нафтавы мільярдэр  (1926—2014) з Тэхасу. У 1978 г. здымкі пачаліся ў Ізраілі з удзелам мясцовых актораў. Пры агучцы выкарыстоўваўся ангельскі  1976 году.

У 1981 г. «Кампусны паход дзеля Хрыста» (Арлянда, шт. Флорыда) стварыў  для яго замежнага распаўсюду і перакладу на замежныя мовы. У 2004 г. Праект фільма «Ісус» зьмясьціў фільм на сваім сайце для вольнага прагляду на больш як 300 мовах. Да 2013 г. лік моваў перакладу вырас да 938, сярод якіх была беларуская. Беларускі пераклад зьявіўся да кастрычніка 2006 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Студыя «Натхняльныя фільмы»
* Старонкі фільма: відэа, місія, мэдыя, праект (Ютуб), стратэгія

Катэгорыя:Біяграфічныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра Ісуса Хрыста
Катэгорыя:Фільмы 1979 году
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Рэкардсмэны Кнігі рэкордаў Гінэса
Катэгорыя:Экранізацыі Эвангельляў
Катэгорыя:Фільмы пра эвангелізм
Катэгорыя:Фільмы Джона Крыша
Катэгорыя:Фільмы Пітэра Сайкса
Катэгорыя:Фільмы пра Рымскую імпэрыю
Катэгорыя:Эвангельле паводле Лукі
Лібэральна-дэмакратычная партыя Расеі

**ЛДПР** (поўная назва — *Лібэральна-дэмакратычная партыя Расеі*) — адна з самых старых партыяў у сучаснай Расеі. Створана 13 сьнежня 1989 году. Зьяўляецца прамой спадчыньніцай Ліберальна-дэмакратычнай партыі Савецкага Саюза. Зьяўляецца адной з трох партыяў, якія ўдзельнічалі ў выбарах паслоў Дзяржаўнай Думы РФ ўсіх шасьці скліканьняў, і адной зь дзьвюх грамадаў, заўсёды па выніках выбараў атрымоўвала прадстаўніцтва ў ніжняй палаце Сабору. Стваральнікам і лідэрам грамады (да 2022 року) зьяўляўся Ўладзімер Жырыноўскі.

Нягледзячы на сваю назву, на думку многіх знаўцаў ЛДПР не трымаецца ідэяў лібэральнай дэмакратыі. У сацыяльнай сфэры грамада прытрымліваецца ідэяў расхвальваньня расейцаў і Расеі, а ў эканамічнай сьфэры яны прытрымліваюцца поглядаў зьмяшанай эканомікі. З моманту свайго заснаваньня заяўляюць аб сваёй незадаволенасьці ўрадам, аднак некаторыя палітолягі гэта аспрэчваюць.

## Структура

### Кіраўніцтва ЛДПР

Па стане на 25 сакавіка 2016 году найвышэйшым кіруючым органам ЛДПР зьяўляецца Найвышэйшая рада.

* Вышэйшая Рада  (Кіраўнік Вышэйшай Рады — Ігар Лебедзеў)
** Раднікі  Вышэйшай Рады:
*** Уладзімер Жырыноўскі
*** Ігар Лебедзеў
*** Алена Ўладзімераўна Афанасьева
*** Аляксей Мікалаевіч Дзідзенка
*** Вадзім Яўгенавіч Дзеньгін
*** Яраслаў Яўгенавіч Нілаў
*** Аляксей Уладзімеравіч Астроўскі
*** Уладзімер Анатольевіч Аўсяньнікаў
*** Аляксандар Барысавіч Курдзюмаў
*** Міхаіл Уладзімеравіч Дзегцяроў
*** Іван Яўгенавіч Пятроў
* Галоўная наглядная рада (старшыня — Сяргей Сіроткін)
** Раднікі ГНР:
*** Максім Станіслававіч Рохмістраў
*** Сяргей Яўсеевіч Сіроткін
*** Аляксандар Аляксандравіч Балберов
*** Ільля Юр’евіч Драздоў
*** Андрэй Мікалаевіч Сьвінцоў
*** Канстанцін Сяргеевіч Субоцін

Старшыня партыі — Жырыноўскі В. В.

* Упраўленьне арганізацыйна-партыйнай работы
* 85 рэгіянальных аддзяленьняў
* 2387 мясцовых аддзяленьняў
* 945 грамадзкіх прыёмных

### СМІ

Друк:
* Газэта «ЛДПР». Першы выпуск выйшаў 21 ліпеня 1995 году. Газэта зьяўляецца афіцыйным выданьнем ЛДПР і суполкі ЛДПР у Дзярждуме. Выходзіць раз у месяц. 
* Часопіс «За рускі народ». Першы выпуск выйшаў у кастрычніку 2003 году. Выходзіць раз у 3 месяцы.

## Прадстаўнікі ЛДПР у органах улады

* Паслы ў Дзяржаўнай Думе — 56 чал.
* Раднікі Рады Фэдэрацыі — 3 чалавекі (Смаленская, Бранская і Арэнбурская вобласьці)
* Вышэйшыя службовыя асобы суб'ектаў РФ — 1 чалавек (губэрнатар Смаленскай вобласьці Аляксей Астроўскі)
* Паслы заканадаўчых сходаў суб'ектаў РФ — 221 чал.
* Кіраўнікі муніцыпальных утварэньняў — 67 чал.
* Паслы органаў мясцовага самакіраваньня суб'ектаў РФ ад ЛДПР — 2619 чал.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расеі
ЛДПСС

**Лібэра́льна-дэмакраты́чная па́ртыя Саве́цкага Саю́зу** (**ЛДПСС**; ) — партыя ў СССР. Створана ў сьнежні 1989 году, як другая на той момант, пасьля Дэмакратычнага саюза, апазыцыйная КПСС партыя. Паколькі юрыдычна забарона на шматпартыйнасьць ў СССР была зьнята толькі ў сакавіку наступнага, 1990-га году, можна сказаць, што першыя месяцы партыя існавала незаконна.

## Мінулае
12 красавіка 1990 году грамада была зарэгістраваная Міністэрствам юстыцыі СССР як ЛДПСС (Лібэральна-дэмакратычная партыя Савецкага Саюзу). На пачатак 1990 году ў грамадзе было 13 чалавек. Нягледзячы на настолькі малую колькасьць, грамада атрымала шырокую вядомасьць ў савецкай і камуністычнай прэсе. Аб стварэньні грамады было абвешчана па савецкім радыё ў першых днях сакавіка 1990 году, адразу ж пасьля аб’явы аб абраньні М. С. Гарбачова на пасаду Прэзыдэнта СССР. Жырыноўскі даў інтэрвію шэрагу партыйных выданьняў, правёў некалькі прэс-канфэрэнцыяў у прэс-цэнтры ЦК КПСС. 6 кастрычніка 1990 году па ініцыятыве сяброў грамады ў Маскве адбыўся II надзвычайны зьезд Лібэральна-дэмакратычнай партыі Савецкага Саюзу (ЛДПСС). На ім выключылі з грамады ейнага пана Ўладзімера Жырыноўскага за магчымае супрацоўніцтва з КДБ. Неўзабаве пасьля завяршэньня зьезда рушылі ўсьлед заявы аб яго неправамоцнасьці. 8 кастрычніка праціўнікі Жырыноўскага былі выключаны з грамады Жырыноўскім.

## Роспуск грамады
18–19 красавіка 1992 году ў Маскве прайшоў III зьезд ЛДП, на якім прысутнічала, паводле афіцыйных зьвестак, 627 паслоў з 43 часткаў. Партыя была перайменавана ў Лібэральна-дэмакратычную партыю Расеі (ЛДПР). Старшынём грамады зноў быў абраны У. Жырыноўскі, яго намесьнікам — Ахмет Халітаў.

10 жніўня 1992 году Міністэрства юстыцыі Расейскай Фэдэрацыі анулявала рэгістрацыю ЛДПСС, паколькі яна была праведзена «з грубымі парушэньнямі заканадаўства, паводле фальсыфікаваных дакумэнтаў». Як высьветлілася, пры рэгістрацыі партыі быў прадстаўлены сьпіс з 146 сяброў партыі (па законе ў партыі саюзнага ўзроўню павінна было лічыцца ня менш за 5 тысячаў чалавек).

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расеі
Ігар Лебедзеў

**Ігар Уладзімеравіч Лебедзеў** (прозьвішча пры нар. Жырыноўскі; нарадзіўся 27 верасьня 1972 году, Масква, СССР; ) — расейскі дзяржаўны дзяяч, дэпутат Дзяржаўнай думы Фэдэральнага Сходу трэцяга-шостага скліканьняў. Намесьнік Старшыні Дзяржаўнай думы (з 2011 году). Сябра ЛДПР. Сын Уладзімера Жырыноўскага. Бацькі наўмысна зьмянілі яму прозьвішча на прозьвішча маці, каб прозьвішча вядомага бацькі не замінала спакойнаму жыцьцю сына.

## Навука
Скончыў Маскоўскую дзяржаўную юрыдычную акадэмію ў 1996 годзе.

Кандыдат сацыялягічных навук.

Доктар гістарычных навук. Тэма дысэртацыі — «Эвалюцыя ідэалягічных асноў і стратэгіі палітычных партыяў Расейскай Фэдэрацыі ў 1992—2003 гг.». У лютым 2013 году супольнасьць «Диссернет» выявіла ў дысэртацыі плагіят: праца была скап’яваная з кандыдацкай дысэртацыі 2005 году Карнева Міхаіла Алегавіча.

## Служба, праца
З 1998 пастаянна выбіраецца ў Дзяржаўную Думу Расеі.

21 сьнежня 2011 году абраны намесьнікам Старшыні Дзяржаўнай Думы Фэдэральнага Сходу Расейскай Фэдэрацыі шостага скліканьня, сябра суполкі «ЛДПР», сябра Камітэта Думы па канстытуцыйным заканадаўстве й дзяржаўным будаўніцтве.

## Санкцыі ЭЗ, іншых краінаў
12 верасьня 2014 году ўключаны ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. 19 сьнежня 2014 году ўнесены ў санкцыйны сьпіс Канады.

## Сям’я
Жанаты зь Людмілай Мікалаеўнай Лебедзевай (нар. 1975), мае сыноў-блізьнят Аляксандра й Сяргея (нар. 1998 г.).
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* І. Лебедзеў на старонцы Дзяржаўнай Думы
* Жыцьцяпіс на старонцы ЛДПР
* І. Лебедзеў на твітэры

Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Катэгорыя:Чорны сьпіс ЭЗ
Тральгэтан

**Тральгэ́тан** () — горад на захадзе Швэцыі, у ляндскапе Вэстэр’ётлянд, у лэне Вэстра Ёталянд, за 75 км на поўнач ад Гётэборгу. Цэнтар аднайменнай камуны. Невялічкая частка гораду (4 га) належыць да суседняй камуны Вэнэрсборг. Насельніцтва на 31 сьнежня 2015 году — 48 573 чалавекі.

## Гісторыя
Першапачаткова назва *Тральгэтан* ужывалася толькі ў дачыненьні да вадаспаду на рацэ Ёта Эльв. У сярэднявеччы (прыкладна з пачатку XIV і да XVI стагодзьдзя) на высьпе Сьлётсэн на Ёта Эльве існавала фартэцыя, якая ў розных крыніцах завецца па-рознаму: Эдсборг, Экгольмскі замак, або Экэгольмскі замак. У 1413 у падаткавай кнізе Эрыка Памяранскага згадваецца *Тральгэтанскі млын* (). Тая частка Тральгэтану, дзе цяпер знаходзіцца цэнтар гораду, называлася *Стра́нна* (). У пачатку XVII стагодзьдзя пачалася праца па будаўніцтве шлюзаў, але беспасьпяхова. У 1718 швэдзкі вынаходнік Крыстафэр Польгэм аднавіў працу і ў 1753—1755 гг. польгэмаўскія шлюзы былі пабудаваныя. Але выявілася, што яны маюць тэхнічныя праблемы, таму іх ніколі не выкарыстоўвалі. З 1794 да 1800 адмірал Бальтзар фон Плятэн выправіў хібы, а з будаўніцтвам Ёта-каналу зьявілася неабходнасьць пабудаваць яшчэ адны шлюзы, шырэйшыя за плятэнаўскія. Гэта адбылося ў 1844 г., а ў 1916 іх усіх зьмянілі новыя, больш сучасныя шлюзы. У 1857 за Страннай замацавалася назва Тральгэтан, і горад становіцца важным прамысловым цэнтрам.

## Эканоміка
У Тральгэтане знаходзіцца шэраг буйных прамысловых прадпрыемстваў: GKN Aerospace Sweden, Saab Automobile (аўтамабілебудаўніцтва), Saab (машынабудаўніцтва), NEVS і інш. Да 1979 г. фірма NOHAB займалася вытворчасьцю лякаматываў.

У 1996 кінакампанія Film i Väst пераносіць свой галоўны офіс у Тральгэтан, і горад становіцца найважнейшым цэнтрам вытворчасьці фільмаў у Швэцыі (цяпер гэта палова ўсіх паўнамэтражных фільмаў), за што й атрымаў мянушку *[[Тралівуд]]* (па аналёгіі з Галівудам).

## Славутасьці
* Тральгэтанскі вадаспад
* Тральгэтанскі канал
* Нэагатычная царква (1862)
* Innovatum (цэнтар прыродазнаўства й тэхнікі)
* Музэй каналу
* Музэй аўтамабіляў Saab
* Пляц Карла Ю́гана

## Галерэя

Trollh%C3%A4ttans_kyrka_1.jpg|Тральгэтанская царква
Trollhattan_Magasinsgatan2.JPG|Вуліца Magasinsgatan
Trollhattan_Bore.JPG|Вуліца Storgatan
Trollhattefallen.jpg|Тральгэтанскі вадаспад
Neue_Schleuse_(1916),_Trollh%C3%A4tte-Kanal.jpg|Новыя шлюзы (1916) на Тральгэтанскім канале


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Швэцыі
Тральгэтан (камуна)

**Тральгэ́тан** () — камуна на захадзе Швэцыі, у лэне Вэстра Ёталянд, у ляндскапе Вэстэр’ётлянд. Насельніцтва 58 080 чалавек (30 верасьня 2017). Плошча 427,71 км². Галоўны горад — Тральгэтан.

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Вэстра Ёталянд
Ірэн Папас

**Ірэн Папас**, таксама *Ірэна Папас*, *Ірыні Паппа*, пры нараджэньні *Ірыні Лелеку* (, , 3 верасьня 1926, Хіліёмодзі, Карынфія, Грэцыя 14 верасьня 2022 ) — вядомая грэцкая кінаактора, сьпявачка.

## Жыцьцяпіс
Навучалася ў Тэатральным інстытуце Атэнаў пры Нацыянальным тэатры ў Дзімітрыса Рандырыса. У тэатры грала ў драмах Ібсэна. У кіно дэбютавала ў 1948 ў Грэцыі, дзе яё знайшоў Эліа Казан. Пазьней, акрамя Грэцыі, здымалася ў Італіі, Францыі, ЗША, Партугаліі, Югаславіі і іншых краінах. Агулам зьнялася ў 85 фільмах, шмат зь якіх — вядомых рэжысэраў.

Выконвала песьні Вангэліса, Мікіса Тэадаракіса.

## Фільмаграфія

* *Dead City* (1951)
* *Torna!* (1953)
* *The Man from Cairo* (1953)
* *The Unfaithfuls* (1953)
* *Theodora, Slave Empress* (1954)
* *Attila* (1954)
* *Tribute to a Bad Man* (1956)
* *Climax!* (1958, TV)
* *Bouboulina* (1959)
* *The Guns of Navarone* (1961)
* *Antigone* (1961)
* *Electra* (1962)
* *The Moon-Spinners* (1964)
* *Zorba the Greek* (1964)
* *Zeugin aus der Hölle* (1966)
* *Roger la Honte* (1966)
* *We Still Kill the Old Way* (1967)
* *The Desperate Ones* (1967)
* *L’Odissea* (1968, тэлесэрыял)
* *The Brotherhood* (1968)
* *Ecce Homo — I sopravvissuti* (1968)
* *Z* (1969)
* *A Dream of Kings* (1969)
* *Anne of the Thousand Days* (1969)
* *Oasis of Fear* (1971)
* *The Trojan Women* (1971)
* *Roma Bene* (1971)
* *1931: Once Upon a Time in New York* (1972)
* *Don’t Torture a Duckling* (1972)
* *N.P. — Il segreto* (1973)
* *The Battle of Sutjeska* (1973)
* *I’ll Take Her Like a Father* (1974)
* *Moses the Lawgiver* (1974, тэлесэрыял)
* *Mohammad, Messenger of God* (1977)
* *Blood Wedding* (1977)
* *Iphigenia* (1977)
* *Christ Stopped at Eboli* (1979)
* *Bloodline* (1979)
* *Un’ombra nell’ombra* (1979)
* *Lion of the Desert* (1981)
* *L’assistente sociale tutto pepe* (1981)
* *Eréndira* (1983)
* *Il disertore* (1983)
* *Melvin, Son of Alvin* (1984)
* *Into the Night* (1985)
* *The Assisi Underground* (1985)
* *Sweet Country* (1987)
* *Chronicle of a Death Foretold* (1987)
* *High Season* (1987)
* *A Child Called Jesus* (1987, тэлефільм)
* *Island* (1989)
* *Nirvana Street Murder* (1990)
* *Jacob* (1994, тэлефільм)
* *Party* (1996)
* *The Odyssey* (1997, тэлесэрыял)
* *Anxiety* (1998)
* *Yerma (1998)
* *Captain Corelli’s Mandolin* (2001)
* *A Talking Picture'' (2003)

## Узнагароды
Прэмія МКФ ў Таорміне (2005).

## Вонкавыя спасылкі
* на сайце Internet Movie Database
* на сайце Internet Broadway Database

Катэгорыя:Грэцкія акторы і акторкі
Кікі Дымуля

**Кікі Дзімула** (gr.&nbsp;Κική Δημουλά, сапраўднае **Wasiliki Dimula**, у дзявоцтве **Раду**; 19 чэрвеня 1931 году, Атэны — 22 лютага 2020, Атэны) — грэцкая паэтка.

## Жыцьццяпіс
Тэматыка, якія закранае паэтка — самота, брак адчуваньня бясьпекі, пустка і забыцьцё, што зьвязана з часамі Дргугая сусьветная вайна. Яе тэксты былі перакладзеныя на шмат моваў, у тым ліку на ангельскую, нямецкую, швэцкую, дацкую і італьянскую.

Кікік за сваю творчасьць двойчы атрымлівала Грэцкую Дзяржаўную Ўзнагароду (1971 і 1988), акрамя таго, была адзначаная ўзнагародаю Костаса і Алены Ўранісаў (1994) і ўзнагародай Aristio Gramaton у Атэнскай акадэміі (2001). У 2009 годзе атрымала Эўрапейскую Літаратурную ўзнагароду.

Ад 2002 году чалец Атэнскай акадэміі.

У 2014 годзе індыйскае выданьне *Tinpahar* надрукавала артыкул *Кікі Дымуля ў перакладзе*, які меў ангельскамоўныя вэрсіі яе трох папулярных вершаў: *Photograph 1948*, *Immature and Untimely* i *The periphrastic rock*.

## Прыватнае жыцьцё
Працавала як ураднік аднаго з прыватных грэцкіх банкаў. Была жонкаю грэцкага паэта Athosa Dimulasa (1921–1985), зь якім мела дваіх дзяцей.

## Творчасьць
* *Piimata*, 1952
* *Erewos*, 1956
* *Erimin*, 1958
* *Epi ta ichni*, 1963
* *To ligo tu kosmu*, 1971
* *To Telefteo Soma mu*, 1981
* *Chere pote*,1988
* *I efiwia tis Litis*, 1996
* *Enos leptu mazi*, 1998
* *Ichos apomakrinseon*, 2001
* *Chloi termokipiu*, 2005
* *Metafertikame paraplewros*, 2007
* *Sinandisi*, 2007
* *Eranos skiepseon*, 2009
* *Ta ewretra*, 2010
* *Dimosios kieros*, 2014

## Крыніцы

Катэгорыя:Грэцкія паэты
Сямёнава

Назву **Сямёнава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сямёнава — былая вёска ў Дрысенскім раёне Віцебскай вобласьці
* Сямёнава — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Семенаўцы
* Сямёнавічы
* Сямёнаў
* Сямёнаўка
* Сямёнаўская
* Сямёнкі
Першы дывізіён чэмпіянату Кіпру па футболе

**Першы дывізіён** — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Кіпру. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 14 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону клюбы, які занялі тры апошнія месцы, пераводзяцца ў Другі дывізіён, а іх месца займаюць тры наймацнейшыя каманды другога дывізіёну. Дзейным чэмпіёнам зьяўляецца клюб «Пафас».

## Чэмпіёны
* АПОЭЛ — 29 тытулаў
* Амонія — 21
* Анартосіс — 13
* АЭЛ Лімасол — 6
* Апалён Лімасол — 4
* ЭПА Лярнака, Алімпіякос Нікасія — 3
* Пэзапарыкос — 2
* Арыс Лімасол, Пафас, Траст Нікасія, Чэтынкая Турк Нікасія — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Кіпру па футболе
Нацыянальная бібліятэка Грэцыі

**Нацыяна́льная бібліятэ́ка Грэ́цыі** () — нацыянальная бібліятэка, цэнтральнае сховішча друку, цэнтар нацыянальнай бібліяграфіі эліністыкі, цэнтар ISBN, ISSN і ISMN Грэцкай Рэспублікі. Галоўны будынак бібліятэкі, разам з Атэнскім унівэрсытэтам імя Кападзістрыі і Нацыянальнай акадэміяй, зьяўляецца часткай неаклясычнай Атэнскай трылёгіі, створанай па праекту архітэктара Тэафіла фон Хансэна. Выкананы ў дарычным ордары.

## Гісторыя
Арыгінальная ідэя стварэньня Нацыянальнай бібліятэкі належала вядомаму швэйцарскаму філёлягу Якабу Майнэру. Яна была выдадзеная ў жніўні 1824 г. у артыкуле Майеру для газэты «Грэцкая хроніка» гораду Мэсалянгіёна.

Гэтая ідэя была падхоплена новым грэцкім ўрадам, які ўзначальваў Іаан Кападзістрыя, які згуртаваў вакол яе такія інтэлектуальныя інстытуты, як адукацыйныя ўстановы, нацыянальныя музэю і выдавецкія дамы. Непасрэдным кіраўніком стаў Адрэас Мустаксідзіс, які такім чынам стаў дырэктарам Нацыянальнага археалягічнага музэю і Нацыянальнай школы.

Напрыканцы 1830 году бібліятэка, якую Мустакідзіс назваў Нацыянальнай бібліятэкай, ўжо мела 1018 тамоў друкаваных кніг, сабраных ці грэкамі, ці філэлінамі. У 1834 годзе бібліятэку перанесьлі ў новую сталіцу — Атэны. Тут яе часова разьмясьцілі спачатку ў муніцыпальнай лазьні рымскага кірмшу, а потым у царкве Сьвятога Элефтэрыясу, каля храма.

Збор вельмі хутка павялічваўся. Пры падтрымцы Дзімітраса Пасталакаса з прыватных бібліятэк было выкуплена 1995 тамоў. Таксама бібліятэка прыняла ў дар бібліятэкі Хрыстафораса і Канстанцінаса Сакеларыясаў — 5400 тамоў і Маркаса Рэніераса — 3401 том.

У 1842 публічная бібліятэка аб’ядналася зь бібліятэкай Афінскага ўнівэрсытэту, пабудаванага па ініцыятыве караля Отана. Новым дырэктарам пашыранага інстытуту быў прызначаны Георг Казакіса-Ціпалдоса, які заставаўся на гэтай пасадзе да 1863. Каралеўскай хартыяй ад 1866 г. абедзьве бібліятэкі былі афіцыйна аб’яднаны ў адну пад назвай *Нацыянальная бібліятэка Грэцыі*.

16 сакавіка 1888 г. было пачата будаўніцтва новага мармуровага будынка ў неаклясічным стылі пры фінансавай падтрымцы прадстаўнікоў грэцкай дыяспары, братоў Панагіса, Марынаса і Андрэаса Валіянасаў, выхадцаў з Кэфалёніі. Бібліятэка заставалася ў будынку ўнівэрсытэту ў 1903 годзе, паколькі той пераехаў у новы корпус, пабудаваны па праекту Фэафіля Гансэна і пад кіраўніцтвам архітэктара Эрнста Зілера.

Сёньня бібліятэка застаецца з будынку братоў Валіянасаў. 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка бібліятэкі

Катэгорыя:Атэны
Катэгорыя:Грэцкая культура
Катэгорыя:Нацыянальныя бібліятэкі
Белазэрка

**Белазэрка** () — мястэчка ў Хэрсонскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар Белазэрскага раёну. Насельніцтва 4500 чал. (2023).

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року», — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip
* Банк даних Державної служби статистики України
* Всеукраїнська база агроформувань

Катэгорыя:Населеныя пункты Хэрсонскай вобласьці
Сьцяг Таджыкістану

**Сьцяг Таджыкістану** (Дзяржаўны сьцяг Рэспублікі Таджыкістан) () — знак дзяржаўнае незалежнасьці Рэспублікі Таджыкістан.

## Выгляд
Дзяржаўны Сьцяг Рэспублікі Таджыкістан ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча, якое складаецца з трох гарызантальных палос: верхняй — чырвонай, сярэдняй — белай і ніжняй — зялёнай у суадносінах паміж сабой па шырыні як 2: 3: 2. У сярэдзіне сьцяга намаляваны залаты вянец з паўколам зь сямі 5-канчатковых зорак над ёй.

Вянец і паўкола з зорак ўпісваюцца ў прастакутнік, даўжыня якога роўная шырыні белай паласы, а вышыня якога роўная 4/5 шырыні белай паласы. Пяціканцовыя зоркі ўпісваюцца ў ўмоўныя акружнасьці дыямэтрам 3/20 шырыні белай паласы і разьмешчаны па дузе ўмоўнай акружнасьці акругаю 1/2 шырыні белай паласы. Вянец вышынёй 0,55 шырыні белай паласы прагінаецца ў падставе па дузе акругаю 1,2 шырыні белай паласы. Чатыры дугападобных элемэнта, якія фармуюць верх вянца, злучаюцца ў сярэдзіне часткай круга абсягам 0,2 шырыні белай паласы.

Адносіны шырыні сьцяга да яго даўжыні — 1: 2.

## Тлумачэньне сьцяга
Пры стварэньні новых дзяржаўных знакаў Таджыкістана кіраваліся пераемнасьцю. Сьцяг Таджыкістана па сваёй чырвона-бела-зялёнай каляровай гаме паўтарае сьцяг Таджыцкай ССР.

У адпаведнасьці з Палажэньнем аб Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Таджыкістан, прынятай 24 лістапада 1992 году, «Дзяржаўны сьцяг Рэспублікі Таджыкістан зьяўляецца знакам ... непарушнага саюза працоўных, сялян і інтэлігенцыі ...». Рабочых сімбалізуе чырвоны колер, сялянаў — зялёны, інтэлігенцыю — белы.

Сімболіка колераў сьцяга Таджыкістана сыходзіць каранямі ў глыбокую старажытнасьць. Згодна Авэсьце, паўнапраўнае свабоднае насельніцтва страрапэрсідзкага грамадзтва падзялялася на тры станы, кожны зь якіх меў пэўным колер:

* баяры  — чырвоны колер — знак крыві і самаахвярнасьці ў імя высокіх ідэалаў, таму лічыцца самым шанаваным і высакародным;
* духавенства — белы колер — знак духоўнасьці, чысьціні і сьвятасьці;
* свабодныя людзі — зялёны колер — знак прыроды, маладосьці і росквіту.
Па гэты дзень на Паміры чырвоны колер азначае шчасьце, дабрабыт і радасьць, белы — чысьціню і сьвятасьць, зялёны колер — маладосьць і росквіт.

Кампазыцыя кветак сьцяга адпавядае кветкам на сьцягу Ірана, што абумоўлена кроўнай, звычаёвай і моўнай блізкасьцю двух народаў.

Акрамя таго існуе іншая трактоўка значэньняў гэтых кветак, напрыклад:

* чырвоны — свабода і незалежнасьць (Тадж. озодӣ);
* белы — мір і спакой (Тадж. оромӣ);
* зялёны — лад і росквіт (Тадж. шукуфоӣ).

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Таджыкістану
Таджыкістан
Цацыкі (неадназначнасьць)

Назву **Цацыкі** маюць:

* Цацыкі — традыцыйны грэцкі соўс
* Цацыкі — стакгольмскі хлопчык, герой сэрыі кніг швэдзкай дзіцячай пісьменьніцы Моні Нільсан-Брэнстрэм
Аланхо

«**Аланхо́**» () — якуцкі гераічны эпас, адзін з найбольш старажытных эпасаў цюрскіх народаў.

Эпас складаецца з многіх сказаньняў, блізкіх паводле сюжэту, вобразаў і стылю, памерам 10—15 тысячаў вершаваных радкоў. На працягу стагодзьдзяў сфармавалася асаблівая клясычная традыцыя вуснай перадачы зьместу. Прамовы герояў сьпяваюцца, а астатні сюжэт — прамаўляецца. Частка тэксту — рытмізаваная проза і кароткія празаічныя ўстаўкі. Словы пэрсанажаў сьпяваюцца, астатні тэкст выконваецца рэчытатывам, часта без інструмэнтальнага суправаджэньня.

«Аланхо» адлюстроўваюць рысы патрыярхальна-радавога ладу, міжродавыя і міжпляменныя адносіны якутаў. Паколькі ў кожнага племені і буйнога роду якутаў меліся свае казачнікі і сьпевакі, якія спэцыялізаваліся на перадачы «Аланхо», то ў нашы дні існуе шмат варыянтаў гэтага твору, якія захоўваюць адзіную сюжэтную лінію, але істотна адрозьніваюцца паміж сабою. «Аланхо» апавядае пра подзьвігі асілкаў *боотур* і часткова прысьвечаны гістарычнаму часу да перасяленьня якутаў на тэрыторыю Якуціі.

У аснове сюжэтаў — барацьба асілкаў з племені айыы аймага са злымі аднарукімі ці аднаногімі пачварамі, абарона справядлівасьці і мірнага жыцьця. У «Аланхо» паяднаны фантастыка і гіпэрбалізацыя ў паказе асілкаў, рэалістычнае апісаньні побыту, шматлікія міты старажытнага паходжаньня.

У 2008 годзе ЮНЭСКО ўнесла «Аланхо» ў сьпіс нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва.

## Літаратура
* Аланхо // 

## Вонкавыя спасылкі

* «Аланхо» на сайце ЮНЭСКО
* «Аланхо» (расейскі пераклад)

Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Расеі
Катэгорыя:Нацыянальныя эпасы
Катэгорыя:Якутыя
Цацыкі

**Цацы́кі**, або **дзадзыкі** () — варыянт халоднага часночнага соўсу, які паходзіць з грэцкай кухні, але набыў вядомасьць ва ўсім сьвеце. У склад соўсу ўваходзяць ёгурт, сьвежы нарэзаны гурок, кроп, часнок, часта дадаюцца аліўкавы алей, соль і перац. Соўс можна падаваць на закуску, або са смажаным мясам ці рыбай.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Грэцкая кухня
Катэгорыя:Соўсы