Міжнародная арганізацыя грамадзянскай авіяцыі

**Міжнаро́дная арганіза́цыя грамадзя́нскай авія́цыі** — установа ААН, заснаваная ў чэрвені 1945 году ў Манрэалі (Канада).

Усталёўвае міжнародныя нормы для грамадзянскай авіяцыі і каардынуе яе разьвіцьцё з мэтай падвышэньня бясьпекі і эфэктыўнасьці палётаў. Заснаваная Канвэнцыяй «Аб міжнароднай грамадзянскай авіяцыі» 1944 году. У 1992 годзе (Рэзалюцыя A29-1) Абвесьціла 7 сьнежня Днём грамадзянскай авіяцыі. Пазьней гэтае рашэньне падтрымала ААН. На 2021 год месьцілася ў Канадзе. Галаўная сядзіба знаходзілася ў Манрэалі (правінцыя Квэбэк) па бульвары Рабэра Бурасы, д. 999. Таксама дзейнічала 8 рэгіянальных прадстаўніцтваў: 1) Бангкок (Тайлянд) — Азіяцка-Ціхаакіянскі рэгіён, 2) Мэхіка (Мэксыка) — Паўночная Амэрыка, 3) Пэкін (Кітай), 4) Ліма (Пэру) — Паўднёвая Амэрыка, 5) Найробі (Кенія) — Усходняя і Паўднёвая Афрыка, 6) Дакар (Сэнэгал) — Заходняя і Сярэдняя Афрыка, 7) Нёі-сюр-Сен (Францыя) — Эўропа і Паўночная Атлянтыка, 8) Каір (Эгіпет) — Блізкі Ўсход.

## Кіраваньне
* *Сход*. Склікаўся аднойчы на 3 гады. Паўнамоцны пры ўдзеле пасланьнікаў большасьці дзяржаваў-удзельніц, якіх могуць суправаджаць тэхнічныя дарадцы. Кожная дзяржава мела па адным голасе. Прымаў рашэньні большасьцю пададзеных галасоў. Выбіраў Раду і зацьвярджаў штогадовы каштарыс, выкананьне якога разглядў. Даваў даручэньні Радзе. Прадстаўнікі дзяржаваў, якія зацьвердзілі Пагадненьні «Аб міжнароднай паветраных перавозках» і «Аб транзыце ў міжнародных паветраных зносінах» ад 7 сьнежня 1944 году, галасавалі датычна адпаведных справаў.
* *Рада*. Складалася з прадстаўнікоў 36 дзяржаваў. Абірала ўласнага старшыню бяз права голасу са свайго складу, а таксама яго намесьніка. Ухваляла рашэньні большасьцю галасоў. Яе сябры ўстрымліваліся ад галасаваньня пры разглядзе датычнай іх справы. Выконвала распараджэньні Рады. Утварала Камітэт паветраных перавозак са свайго складу і Аэранавігацыйную камісію, у тым ліку яе старшыню. Прызначала генэральнага(-ую) сакратара(-ку) для найму пэрсаналу і выконвала каштарыс, аб чым нёс справаздачу перад Сходам. Апавяшчала дзяржавы пра парушэньні Чыкаскай канвэнцыі. Ухваляла міжнародныя стандарты на прапанову Камісіі аэранавігацыі.
* *Аэранавігацыйная камісія*. Складалася зь 19 авіяпілётаў. Разглядала і раіла Радзе зьмяненьні ў Дадаткі да Чыкаскай канвэнцыі. Прапаноўвала Радзе збор і пашырэньне сярод дзяржаваў зьвестак пра палёты. Утварала тэхнічныя падкамісіі з удзелам усіх дзяржаваў.
* *Сакратарыят*. Складаўся зь 5 бюро: 1) аэранавігацыі, 2) паветраных перавозак, 3) тэхнічнай супрацы, 4) праўных справаў і вонкавых зносін, 6) кіраваньня і паслуг. Генэральная сакратарка таксама кіравала Канцылярыяй фінансаў, адзнакі, ўнутранага аўдыту і зносін, як і 8 рэгіянальнымі прадстаўніцтвамі.

## Задачы

Паводле 44-га артыкула Чыкаскай канвэнцыі «Аб міжнароднай грамадзянскай авіяцыі» 1944 году, «Мэтамі і задачамі Арганізацыі ёсьць распрацоўка прынцыпаў і спосабаў міжнароднай аэранавігацыі, а таксама спрыяньне плянаваньню і разьвіцьцю міжнародных паветраных перавозак з тым, каб:
* а) забясьпечыць бясьпечны і ўпарадкаваны рост міжнароднай грамадзянскай авіяцыі ва ўсім сьвеце;
* б) заахвочваць мастацтва канструяваньня і выкарыстаньня летакоў дзеля мірных задачаў;
* в) заахвочваць разьвіцьцё паветраных шляхоў, лётнішчаў і сродкаў аэранавігацыі для міжнароднай грамадзянскай авіяцыі;
* г) задавольваць патрэбы народаў сьвету ў бясьпечных, пастаянных, выніковых і ашчадных паветраных перавозках;
* д) прадухіляць марнатраўства, выкліканае неразумнай спаборнасьцю;
* е) забясьпечваць поўную павагу правоў Дамоўных дзяржаваў і справядлівыя магчымасьці выкарыстоўваць міжнародныя авіялініі для кожнай Дамоўнай дзяржавы;
* ё) пазьбягаць рознага стаўленьня да Дамоўных дзяржаваў;
* ж) спрыяць бясьпецы палётаў у міжнароднай аэранавігацыі;
* з) спрыяць агулам разьвіцьцю ўсіх бакоў міжнародных грамадзянскіх палётаў».

## Дзяржавы-ўдзельніцы
Паводле 91-га артыкула Чыкаскай канвэнцыі «Аб міжнароднай грамадзянскай авіяцыі» 1944 году, «як толькі гэтую Канвэнцыю ратыфікуюць або далучацца да яе 26 дзяржаваў, яна набудзе моц між імі на 30-ы дзень пасьля ўкладаньня 26-й прылады». У выніку 4 красавіка 1947 году заснавальнікамі Міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі (МАГА) сталі ўрады 26 краінаў:
* 4 з Азіі — Брытанская Індыя, Кітай, Турэччына і Філіпіны;
* 1 з Акіяніі — Аўстралія;
* 3 з Афрыкі — Лібэрыя, Паўднёвая Афрыка і Этыёпія;
* 4 з Паўднёвай Амэрыкі — Аргентына, Бразылія, Парагвай і Пэру;
* 5 з Паўночнай Амэрыкі — Дамініканская Рэспубліка, ЗША, Канада, Мэксыка і Нікарагуа;
* 9 з Эўропы — Вялікабрытанія, Гішпанія, Данія, Ірляндыя, Партугалія, Польшча, Швайцарыя, Швэцыя і Югаславія.

27 жніўня 1948 году Аўстрыя стала 50-й дзяржавай-удзельніцай МАГА. 2 сакавіка 1964 годуСамалі стала 100-м сябрам МАГА. 2 лістапада 1984 году Тонга стала 150-м сябрам Арганізацыі. 4 чэрвеня 1993 году ўрад Беларусі 180-м удзельнікам МАГА. Урады ўсіх 5 суседніх зь Беларусьсю краінаў таксама зьяўляюцца яе ўдзельнікамі: Польшча — ад 6 красавіка 1945 году сярод заснавальнікаў, Расея — ад 15 кастрычніка 1970 году ў якасьці правапераемніка Савецкага Саюзу, Летува — ад 8 студзеня 1992 году, Латвія — ад 13 ліпеня 1992 году і Ўкраіна — ад 10 жніўня 1992 году.

### Беларусь
27 траўня 2021 году Рада Міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі (МАГА) ўхваліла Рашэньне аб расьсьледаваньні да 25 чэрвеня пасадкі самалёта «Раянэйр» у Нацыянальным аэрапорце «Менск».

## Гісторыя

Цягам 1944 году прадстаўнікі 44 дзяржаваў склалі праект Канвэнцыі «Аб міжнароднай грамадзянскай авіяцыі». Урад ЗША запрасіў у Чыкага (штат Іліной, ЗША) прадстаўнікоў 55 дзяржаваў на Міжнародную нараду па грамадзянскай авіяцыі 1944 году. Яе наведалі прадстаўнікі 54 дзяржаваў. 7 сьнежня 1944 году прадстаўнікі 52 дзяржаваў падпісалі па-ангельску Канвэнцыю «Аб міжнароднай грамадзянскай авіяцыі», якая налічвала 96 артыкулаў. Другая частка Канвэнцыі зь 7 разьдзелаў (7—13) у складзе 24 артыкулаў (43—66) тычылася ўласна Міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі. 6 чэрвеня 1945 году заснавалі Часовую міжнародную арганізацыю грамадзянскай авіяцыі (ЧМАГА). 5 сакавіка 1947 году 26-я дзяржава ратыфікавала Чыкаскую канвэнцыю, пасьля чаго тая набыла моц. 4 красавіка 1947 году ЧМАГА пераўтварылі ў Міжнародную арганізацыю грамадзянскай авіяцыі (МАГА). У траўні 1947 году ў Манрэалі (правінцыя Квэбэк, Канада) адбыўся 1-ы Сход МАГА. У кастрычніку 1947 году МАГА стала ўстановай Арганізацыі аб'яднаных нацыяў (Нью-Ёрк, ЗША) у вядзеньні Эканамічнай і сацыяльнай рады ААН.

24 верасьня 1968 году ў Буэнас-Айрэсе (Аргентына) падпісалі Пратакол аб слушным трохмоўным тэксьце Чыкаскай канвэнцыі з даданьнем гішпанскай і францускай моваў. Гэты Буэнас-Айрэскі пратакол набыў моц 24 кастрычніка 1968 году. 30 верасьня 1977 году ў Манрэалі падпісалі Пратакол аб слушным 4-моўным тэксьце Канвэнцыі з даданьнем расейскай мовы. Гэты Пратакол набыў моц 16 верасьня 1999 году. 1 кастрычніка 2019 году Сход МАГА абраў прадстаўнікоў 36 дзяржаваў у Раду ў 3 колы: 11 ад ключавых у паветраных перавозках дзяржаваў, сярод якіх была Расея, 12 ад дзяржаваў з найбольшым унёскам у забесьпячэньне сродкаў міжнародных грамадзянскіх палётаў і 13 ад дзяржаваў паводле мацерыкоў. Сярод 36 прадстаўнікоў у Радзе МАГА па 9 былі ад дзяржаваў Азіі і Эўропы, 8 — з Афрыкі, 5 — з Паўднёвай Амэрыкі і 4 — з Паўночнай Амэрыкі, а таксама Аўстралія. На 2021 год Дадаткі да Чыкаскай канвэнцыі ўлучалі звыш 12 000 міжнародных стандартаў і рэкамэндаваных практык, распрацаваных у МАГА.

### Старшыні Рады
* Сальваторэ Шакітана (зь 2020 году)
* Алумуіва Бэнард Алю (Нігерыя, 2014—2019)
* Рабэрта Кобэ-Гансалес (Мэксыка, 2006—2013)
* Асад Котайтэ (Лібан, 1976—2006)
* Вальтэр Бінагі (Аргентына, 1957—1976)
* Эдвард Ўорнэр (ЗША, 1947—1957)

### Генэральныя сакратары

* Фан Лю (Кітай, 2015—2020)
* Раймон Бэнжамін (Францыя, 2009—2015)
* Таеб Шэрыф (Альжыр, 2003—2009)
* Рэната Кляўдыё Коста-Пэрэйра (Бразылія, 1997—2003)
* Філіп Роша (Швайцарыя, 1991—1997)
* Шывіндэр Сінгх Сідху (Індыя, 1988—1991)
* Іў Лямбэр (Францыя, 1976—1988)
* Асад Котайтэ (Лібан, 1970—1976)
* Бэрнардус Цільман-Твігт (Нідэрлянды, 1964—1970)
* Рональд Макалістэр-Макдонэл (Канада, 1959—1964)
* Карл Люнгбэрг (Швэцыя, 1952—1959)
* Альбэр Ропэр (Францыя, 1944—1951)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Запрошаныя арганізацыі

Катэгорыя:Грамадзянская авіяцыя
Катэгорыя:Спэцыялізаваныя ўстановы ААН
Катэгорыя:Манрэаль
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1945 годзе