Царква Сьвятога Спаса (Магілёў)

**Царква Сьвятога Спаса** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Магілёве. Знаходзілася на высокім беразе Дняпра, на Спаскім завулку. Твор архітэктуры віленскага барока. Уваходзіла ў склад комплексу Спаскага манастыра. У 1940-я гады савецкія ўлады зруйнавалі царкву.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Спаская царква ў Магілёве ўпершыню ўпамінаецца ў 1447 годзе. Першая драўляная царква разьмяшчалася непадалёк ад Рынку, на высокай надабалонавай тэрасе Дняпра. Пры ёй існавалі мужчынскі і жаночы манастыры, пра што паведамляецца пад 1669 годам. У 1593 годзе на месцы згарэлай царквы збудавалі новую.

У час пажару 1708 году царква зноў згарэла. У 1740 годзе ўрачыста заклалі новую мураваную царкву, будаваньне якой кіравалі пасьлядоўна магілёўскія япіскапы Ёсіф і Геранім Валчанскія. Апошняга пахавалі ў 1754 годзе ў алтары яшчэ не завершанай царквы. З 1756 году будаваньнем царквы кіраваў архіяпіскап Георгі Каніскі, які запрасіў зь Вільні архітэктара Яна Глаўбіца.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Магілёў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква канчаткова перайшла ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час
У 1918 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву. У Другую сусьветную вайну помнік атрымаў значныя пашкоджаньні: будынак царквы ёсьць на нямецкіх здымках сьнежня 1943 году, але яго ўжо няма на здымках вясны 1944 году. Відаць, у канцы зімы — пачатку вясны 1944 году царкву зьнішчыла савецкая авіяцыя ў выніку авіяналёту. Па вайне рэшткі помніка цалкам зьнішчылі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры віленскага барока. Гэта была 2-вежавая крыжова-купальная базыліка. Абапал галоўнага фасада ўзвышаліся 2-ярусныя вежы, паміж якімі разьмяшчаўся высокі прыступкавы франтон. Над сяродкрыжжам на высокім сьветлавым 8-гранным барабане месьціўся сфэрычны купал, завершаны купалам-баняй. Да глухіх граняў барабана далучаліся чатыры 2-ярусныя вежы зь невысокімі купаламі, якія разам стваралі 5-купальную кампазыцыю. Сьцены фасадаў завяршыліся шырокім тонкапрафіляваным карнізам, рытмічна падзяляліся лучковымі аконнымі праёмамі з дэкаратыўнымі ляпнымі дэталямі, паміж аконнымі праёмамі — здвоеныя пілястры з дарычнымі капітэлямі.

Ва ўнутранай прасторы чатыры цэнтрычныя слупы падтрымлівалі купал на ветразях. Інтэр’ер меў багатую аздобу, выкананую магілёўскімі майстрамі Міронам Пігарэвічам і Пятром Сьліжыкам.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Mahiloŭ, Alejnaja brama. Магілёў, Алейная брама (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, каля 1800 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (1844).jpg|1844 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (I. Drapačenka, 1916).jpg|І. Драпачэнка, 1916 г.
Драпачэнка. Магілёў. Унутраны выгляд сабора.jpg|І. Драпачэнка, 1916 г.


### Гістарычныя здымкі

Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (1916).jpg|1916 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (1916) (2).jpg|1916 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (1901-17) (2).jpg|да 1918 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (A. Viner, 1939).jpg|А. Вінэр, 1939 г.


Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (A. Viner, 1939) (2).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (A. Viner, 1939) (3).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (A. Viner, 1939) (5).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (A. Viner, 1939) (7).jpg|А. Вінэр, 1939 г.


Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (A. Viner, 1939) (8).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (A. Viner, 1939) (10).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Mahiloŭ, Spaskaja. Магілёў, Спаская (A. Viner, 1939) (11).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Mahiloŭ, Archirejski Vał, Spaski. Магілёў, Архірэйскі Вал, Спаскі (1941).jpg|1941 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Магілёў
Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Магілёва
Спаская, Магілёў