Фэлікс Гофман

**Фэлікс Гофман** () (21 студзеня 1868 г. - 8 лютага 1946 г.) — нямецкі хімік, вядомы тым, што паўторна сінтэзаваў гераін (дыямарфін) (незалежна ад Чарльза Ромлі Олдэра Райта, які сінтэзаваў яго 23 гадамі раней), які стаў папулярным пад гандлёвай назвай Bayer "гераін". Яму таксама прыпісваюць сінтэз асьпірыну, хоць пытанне аб тым, ці зрабіў ён гэта па ўласнай ініцыятыве, ці па ўказанні Артура Айхенгруна, застаецца спрэчным.

## Кар'ера
Фелікс Георг Ота Гофман нарадзіўся 21 студзеня 1868 г. у Людвігсбургу, Нямеччына, у сям'і прамыслоўца. У 1889 годзе ён пачаў вывучаць хімію ва ўніверсітэце Людвіга Максіміліяна ў Мюнхэне, і скончыў яго ў 1890 годзе, здаўшы дзяржаўны экзамен па фармацыі. У 1891 годзе ён скончыў Мюнхенскі ўніверсітэт з адзнакай "magna cum laude". Праз два гады ён атрымаў доктарскую ступень, таксама з адзнакай "magna cum laude", пасьля таго, як напісаў дысэртацыю пад назвай «*Аб некаторых вытворных дыгідраантрацэну*». У 1894 годзе ён далучыўся да кампаніі Bayer у якасці хіміка-даследчыка.

10 жніўня 1897 года Гофман сінтэзаваў ацэтылсаліцылавую кіслату, працуючы ў Bayer пад кіраўніцтвам Артура Айхенгруна. Спалучыўшы саліцылавую кіслату з воцатнай кіслатой, ён здолеў стварыць ацэтылсаліцылавую кіслату ў хімічна чыстай і стабільнай форме. Фармаколаг, які адказваў за праверку гэтых вынікаў, спачатку быў скептычна настроены, але пасля завяршэння некалькіх маштабных дасьледаваньняў эфектыўнасці і пераноснасці рэчыва было ўстаноўлена, што яно з'яўляецца абязбольвальным, гарачкапаніжальным і супрацьзапаленчым сродкам. Затым кампанія працавала над распрацоўкай эканамічна эфектыўнага вытворчага працэсу, які б спрыяў пастаўцы перспектыўнага актыўнага інгрэдыента ў якасьці фармацэўтычнага прадукту. У 1899 годзе ён упершыню быў выпушчаны на рынак пад гандлёвай назвай «*Асьпірын*», спачатку ў выглядзе парашка ў шкляных бутэльках.

Ён таксама сінтэзаваў дыямарфін (гераін), які раней быў атрыманы Чарльзам Ромлі Олдэрам Райтам шляхам ацэтыляваннья розных малекул. Яго назвалі гераінам з-за яго «гераічнага» характару, бо ён выкарыстоўваўся для лячэньня розных захворваньняў, ад дзіцячага кашлю да ваенных раненьняў. Ён таксама выкарыстоўваўся для лячэньня марфінавай залежнасьці наркаманаў і з часам прыводзіў да пагаршэння гераінавай залежнасці і павышэння ўзроўню талерантнасці да наркотыку.

Пасьля сінтэзу асьпірыну і гераіну Гофман перайшоў у адзьдзел фармацэўтычнага маркетынгу, дзе ён заставаўся да выхаду на пэнсію ў 1928 годзе.

Гофман ніколі не быў жанаты і памёр 8 лютага 1946 года ў Швайцарыі. У яго не было вядомых дзяцей.

## Спрэчкі вакол вынаходніцтва аспірыну

Гофман упершыню заявіў, што ён «вынаходнік» аспірыну (а не толькі сінтэзатар) у зноске да нямецкай энцыклапедыі, апублікаванай у 1934 годзе, дзе пісаў, што яго бацька скардзіўся на горкі смак саліцылату натрыю, адзінага прэпарата, даступнага на той момант для лячэння рэўматызму. Вялікія дозы (6-8 грамаў) саліцылату натрыю, якія выкарыстоўваліся для лячэння артрыту, звычайна раздражнялі слізістую абалонку страўніка і выклікалі ў пацыентаў значны боль і раздражненьне. Ён сьцвярджаў, што пачаў шукаць менш кіслотнае ўтварэньне, што прывяло яго да сінтэзу ацэтыльсаліцылавай кіслаты, злучэньня, якое мела тэрапеўтычныя ўласцівасьці іншых саліцылатаў, але не моцную кіслотнасць, якая, на яго думку, выклікала раздражненьне страўніка.

Таксама была прапанавана альтэрнатыўная крыніца прызнаньня распрацоўкі асьпірыну. У 1949 годзе былы супрацоўнік Bayer Артур Айхенгрюн апублікаваў артыкул у часопісе *Die Pharmazie*, у якім сьцвярджаў, што спланаваў і кіраваў сінтэзам асьпірыну Хофмана разам з сінтэзам некалькіх роднасных злучэньняў. Ён таксама сьцвярджаў, што адказны за першапачатковыя таемныя клінічныя выпрабаваньні асьпірыну. Нарэшце, ён сцвярджаў, што роля Хофмана абмяжоўвалася першапачатковым лабараторным сінтэзам з выкарыстаньнем яго (Айхенгрюна) працэсу і нічым больш.

## Спадчына
У 2002 годзе ён быў унесены ў Нацыянальную залу славы вынаходнікаў ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*Sneader's paper crediting Eichengrün with the invention of aspirin у British Medical Journal.
*Wer hat es erfunden? (Who invented it?) 

Катэгорыя:Нямецкія хімікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нямеччыне
Катэгорыя:Памерлі ў Швайцарыі