Канзас-Сіці (Мізуры)

**Канзас-Сіці** () — места штату Мізуры, ЗША.

## Гісторыя
Горад Канзас быў улучаны ў склад штату 1 чэрвеня 1850 году, а ў 1889 годзе быў перайменаваны ў Канзас-Сіці. Гэтае места месьціцца на мяжы паміж Мізуры і Канзасам у выходным месцы зьліцьця рэк Канзас і Мізуры, што і змусіла заснавальнікаў стварыць тут паселішча.

Першым дакумэнтальна пацтверджаным эўрапейскім наведвальнікам гэтых мясьцінаў быў Эт’ен дэ Вэньяр сэр Бурмон, які таксама быў першым эўрапейцам, які дасьледаваў ніжнюю частку ракі Мізуры. Ён пастанавіў заняцца дасьледваньнямі пасьля таго, як ён быў звольнены з пасады начальніка Форта Дэтруа, бо ў час свайго кіраваньня ён ня здолеў прадухіліць сутычкі паміж карэннымі амэрыканцамі, што прывяло і да сьмерцяў французаў. Бурмон жыў з жонкай-індзейкай і дзецьмі ў вёсцы за 140 км на ўсход недалёка ад Брансўіка, дзе ён незаконна гандляваў футрам. Гішпанцы захапілі рэгіён паводле Парыскага дагавора 1763 году, тым ня менш французы працягвалі свой гандаль футрам паводле гішпанскай ліцэнзіі. Сям’я Шуто дзеіла паводле гішпанскай ліцэнзіі ў Сэнт-Луісе, у ніжняй даліне ракі Мізуры, а ў 1821 годзе Шуто дасягнулі месца, дзе цяпер стаіць Канзас-Сіці. У гэтым месцы Франсуа Шуто заклаў Шутоз-Лэндынг. Пасьля куплі Луізыяны ў 1803 годзе Льюіс і Кларк наведалі месца зьліцьця рэк Канзас і Мізуры, адзначыўшы, што гэта добрае месца для будаўніцтва форта. У 1831 годзе ў гэтым раёне пасялілася група мармонаў з штату Нью-Ёрк на чале з Джозэфам Сьмітам, але пазьней яны былі вымушаны пакінуць гэтае месца ў 1833 годзе. У 1831 годзе канадзкі паляўнічы Габрыель Прудом-старэйшы набыў 104 га зямлі на беразе Мізуры. Ён пабудаваў дом для сваёй жонкі Жазэфіны і шасьцярых дзяцей. Празь некалькі гадоў па сьмерці Прудома група з чатырнаццаці інвэстараў набыла ягоную зямлю на аўкцыёне 14 лістапада 1838 году. Астатнія лоты былі прададзеныя да лютага 1850 году. Неўзабаве паселішча набыло назву Канзас і статус места.

Падчас Грамадзянскай вайны ў ЗША горад і ягоныя бліжэйшыя навакольлі былі цэнтрам інтэнсіўных баёў. Не зважаючы на тое, што Першая бітва за незалежнасьць у жніўні 1862 году прывяла да перамогі арміі Канфэдэрацыйных Штатаў, канфэдэраты ня здолелі скарыстацца сваёй перамогай якім-небудзь істотным чынам, бо Канзас-Сіці быў акупаваны фэдэратыўнымі войскамі і выявіўся занадта моцна ўмацаваным для штурма. Другая бітва за незалежнасьць, якая адбылася 21—22 кастрычніка 1864 году ў рамках экспэдыцыі Стэрлінга Прайса ў Мізуры 1864 году, таксама прывяла да трыюмфу канфэдэратаў. І зноў іхняя перамога была марнай, бо Прайс быў вырашальна разьбіты ў вырашальнай бітве пры Ўэстпорце на наступны дзень, што фактычна паклала канец спробам канфэдэратаў вярнуць сабе Мізуры.

Па вайне Канзас-Сіці хутка разьвіваўся, асабліва гэтаму паспрыяў выбар места дзеля будаўніцтва чыгуначнага моста на лініі ад Ганібала да Сэнт-Джозэфа праз раку Мізуры. Насельніцтва рэзка павялічылася пасьля 1869 году, калі адкрыўся мост Ганібала, спраектаваны Актавам Шанютам. Гэты бум прывёў да зьмены назвы гораду на Канзас-Сіці ў 1889 годзе і пашырэння межаў места на поўдзень і ўсход. Ўэстпорт стаў часткай Канзас-Сіці 2 сьнежня 1897 году. У 1900 годзе Канзас-Сіці быў 22-м паводле велічыні горадам у краіне з насельніцтвам у  жыхароў. Ляндшафтны архітэктар Джордж Кесьлер ператварыў Канзас-Сіці ў вядучы прыклад руху Прыгожы горад зь сеткай бульвараў і паркаў. Новыя раёны, як то Саўтморлэнд і Рокгіл, былі задуманы дзеля разьмяшчэньня найбуйнейшых жылых дамоў гораду палацавых памераў. Калісьці трамвайная сетка Канзас-Сіці налічвала сотні міляў трамвайных рэек, якія пралягалі праз горад, і была адной з найбуйнейшых у краіне. У 1903 годзе быў пабудаваны тунэль на 8-й вуліцы як падземная трамвайная сыстэма. Апошні рэйс трамвая адбыўся 23 чэрвеня 1957 году, але тунэль існуе дагэтуль.

На пачатку XX стагодзьдзя і да 1925 году меў палітычную вагу Том Пэндэргаст. За ягоным часам было ўзьведзена некалькі важных будынкаў і збудаваньняў, у тым ліку мэрыя Канзас-Сіці і будынак суду акругі Джэксан. У гэты час ён дапамагаў аднаму зь сяброў свайго пляменьніка, Гары С. Труману, у ягонай палітычнай кар’еры. Трумэн у рэшце рэшт стаў сэнатарам, потым віцэ-прэзыдэнтам і, нарэшце, прэзыдэнтам. Ягоны цалкам зьнік у 1939 годзе, калі Пэндэргаст, які ўжо меў праблемы са здароўем, быў прызнаны вінаватым ва ўхіленьні ад выплаты падаткаў пасьля працяглых расьсьледаваньняў фэдэральных уладаў. У 1950 годзе афраамэрыканцы складалі 12,2% насельніцтва Канзас-Сіці. А найбольшая этнічная група гораду, то бок негішпанамоўныя белыя, скарацілася з 89,5% у 1930 годзе да 54,9% у 2010 годзе. З 1940 па 1960 гады памеры места павялічыліся больш чым удвая, пры гэтым насельніцтва павялічылася ўсяго толькі на 75 тысяч чалавек.

У XXI стагодзьдзі Канзас-Сіці зьведаў маштабную перабудову, у выніку ў рэканструкцыю цэнтру было ўкладзена больша за 6 мільярдаў даляраў. Адной з галоўных мэтаў было прыцягненьне турыстаў, буйных канфэрэнцыяў і кампаніяў, а таксама заахвочваньне жыхароў да пераезду ў цэнтар Канзас-Сіці. Сярод праектаў была перабудова раёна Power & Light District у гандлёвы і забаўляльны раён, а таксама будаўніцтва спартовай арэны Т-Мабайл-Цэнтар на  месцаў, якая адкрылася ў 2007 годзе і фінансавалася ў рамках ініцыятывы 2004 году. Яна была распрацаваная ў адпаведнасьці з спэцыфікацыямі стадыёнаў дзеля магчымай будучай франшызы НБА або НХЛ. Цэнтар выканальніцкіх мастацтваў Каўфмана адкрыўся ў 2011 годзе, стаўшы новым сучасным домам для аркестра і балета Канзас-Сіці. З 2007 па 2017 гады колькасьць жыхароў цэнтру Канзас-Сіці павялічылася ў чатыры разы.

## Геаграфія

Плошча гораду складае 826,28 км², зь якіх 815,72 км² прыпадае на сухазем’е, а 10,57 км² займае водная паверхня. Над рэкамі і іхнымі берагамі стаяць кручы. Уласна Канзас-Сіці мае форму пасудзіны і аточаны з поўначы і поўдня высечанымі ледавіком вапняковымі і скалістымі кручамі. Канзас-Сіці знаходзіцца ў месцы дзе злучаліся ледавікі Дакота і Мінэсота ў час максымальнага позьняга зьледзяненьня ў эпоху плейстацэну. Рэкі Канзас і Мізуры перарэзалі шырокія даліны ў мясцовасьці, калі ледавік растаў і сьцёк. Часткова запоўненая вадазьліўная даліна перасякае цэнтральную частку гораду. Гэтая даліна ёсьць усходнім працягам даліны ракі Тэркі-Крык. Гэта найбліжэйшы буйны горад да геаграфічнага цэнтра кантынэнтальных штатаў ЗША з выняткам Аляскі.

### Клімат
Канзас-Сіці месьціцца на Сярэднім Захадзе, недалёка ад геаграфічнага цэнтра краіны, у месцы зьліцьця рэкаў Мізуры і Канзас. Горад знаходзіцца альбо ў вільготнай кантынэнтальнай зоне пры выкарыстаньні ізатэрмы , альбо ў вільготнай субтрапічнай зоне пры выкарыстанні ізатэрмы . З улікам разьмяшчэньня, а таксама праз далёкасьць да вялікіх водных аб’ектаў, маюцца значныя экстрэмальныя ваганьняў сьпякоты і холаду цягам году. Найцяплейшым месяцам уважаецца ліпень, зь сярэдняй тэмпэратурай . Летнія месяцы гарачыя і вільготныя, паветра звычайна насычаецца парай з Мэксыканскай затокі, а максымальная тэмпэратура перавышае  цягам 5,6 дзён у годзе і  цягам 47 дзён. Найхаладнейшым месяцам у годзе лічыцца студзень, які мае сярэднюю тэмпэратуру роўную . Зіма халодная, то бок 22 дні максымальная тэмпэратура вагаецца ад  і ніжэй, а 2,5 ночы тэмпэратура трымаецца паказьніка  і нават ніжэй. Афіцыйны рэкорд максымальнай тэмпэратуры складае , які быў зафіксаваны 14 жніўня 1936 году ў аэрапорце ў цэнтры места, а афіцыйны рэкорд мінімальнай тэмпэратуры зафіксаваны на ўзроўні  22 і 23 сьнежня 1989 году. Звычайная сэзонная колькасьць сьнегу ў месьце складае 34 см і 48 см у міжнародным аэрапорце Канзас-Сіці. Сярэдні тэрмін прахалоды складае з 31 кастрычніка па 4 красавіка. Колькасьць ападкаў, як паводле частасьці, гэтак і паводле агульнай колькасьці, значна павялічваецца ў канцы вясны і летам.

Канзас-Сіці разьмешчаны ў Алеі тарнада, то бок рэгіёне, дзе халоднае паветра з Канады сутыкаецца зь цёплым паветрам з Мэксыканскай затокі, што спрычыняе ўтварэньне магутных штармоў, асабліва ўвесну. У мінулым Канзас-Сіці некалькі разоў цярпеў ад моцных віхраслупаў. У рэгіёне таксама могуць здарацца ледзяныя буры ўзімку, як гэты было ў 2002 годзе, калі сотні тысячаў жыхароў заставаліся без электрычнасьці некалькі дзён ці тыдняў. Канзас-Сіці і ягоныя прылеглыя раёны таксама схільныя да паводак. Вялікія паводкі адбыліся 1844, 1951 і 1993 гадах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Мізуры