open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
22 кастрычніка

## Падзеі
* 1721 — Расея аб’яўлена імпэрыяй, Пётар I становіцца імпэратарам
* 1797 — першы ў сьвеце скачок з парашутам з паветранага шару зьдзейсьнены ў Парыжы
* 1941 — створаная Беларуская народная самапомач — дабрачынная арганізацыя ў акупаванай немцамі Беларусі. БНС зьбірала ахвяраваньні, матэрыяльна дапамагала людзям, плянавала стварыць аўтаномны беларускі ўрад з сваім незалежным ад немцаў войскам.
* 1944 — у Менску адбылося афіцыйнае адкрыцьцё Беларускага дзяржаўнага музэю гісторыі Вялікай Айчыннай вайны
* 1947 — пачатак індыйска-пакістанскай вайны за Кашмір
* 1953 — Лаос атрымаў незалежнасьць ад Францыі
* 1962 — прэзыдэнт ЗША Джон Кенэдзі заявіў, што СССР пабудаваў ракетную базу на Кубе, і ўвёў марскую блякаду востраву
* 1975 — у Менску заснавалі бровар «Крыніца»
* 1988 — у Вільні пачаўся ўстаноўчы зьезд Літоўскага руху за перабудову («Саюдзіс»)

## Нараджэньні
* 1811 — Фэрэнц Ліст, вугорскі кампазытар і піяніст
* 1825 — Фрыдрых фон Шміт, архітэктар, прадстаўнік нэаготыкі, вядомы найперш сваімі працамі ў Вене
* 1844 — Сара Бэрнар, француская акторка
* 1870 — Іван Бунін, расейскі пісьменьнік
* 1890 — Авэркій Ганчарэнка, украінскі вайсковы дзеяч, кіраўнік украінскіх войск у Баю пад Крутамі
* 1919 — Раіса Жук-Грышкевіч, актыўная дзяячка беларускай эміграцыі
* 1922 — Леў Яшын, савецкі футбаліст
* 1933 — Ігар Дабралюбаў, беларускі рэжысэр, сцэнарыст
* 1943 — Катрын Дэнёў, француская акторка
* 1949 — Арсэн Вэнгер, францускі футбольны трэнэр, з 1996 году працуе зь лёнданскім «Арсэналам»
* 1964 — Дражэн Пэтравіч, харвацкі баскетбаліст
* 1975 — Мічэль Сальгада, гішпанскі футбаліст, абаронца ангельскага клюбу «Блэкбэрн Ровэрз»
* 1983 — Глен Лёовэнс, нідэрляндзкі футбаліст, абаронца шатляндзкага клюбу «Сэлтык» і нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў

## Сьмерці
* 1615 — Бэнэдыкт Война, рымска-каталіцкі й дзяржаўны дзеяч ВКЛ
* 1819 — Нікадэм Пузына, рымска-каталіцкі дзеяч
* 1856 — Рамуальд Падбярэскі, беларускі выдавец, публіцыст, краязнавец і фальклярыст
* 1883 — Майн Рыд, брытанскі пісьменьнік
* 1906 — Поль Сэзан, францускі мастак
* 1915 — Вільгельм Віндэльбант, нямецкі філёзаф
* 1937 — Лукаш Калюга, беларускі пісьменьнік
* 1969 — Джудзі Гарлэнд, амэрыканская акторка
* 2010 — Павал Лойка, беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук
* 2021 — Юры Станкевіч, беларускі пісьменьнік

## Сьвяты
*
1758

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 29 верасьня — Гарацыё Нэльсан, брытанскі адмірал

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:1758
Каралеўства Галяндыя

**Карале́ўства Галя́ндыі** — марыянэткавая дзяржава на тэрыторыі сёньняшняй Галяндыі, якая існавала ў 1806—1810 гадах, паўсталая з пераўтварэньня Батаўскай Рэспублікі.

Адзіным каралём быў Людвік Напалеон Банапарт, брат Цэзара Французаў Напалеона I. Пасьля абдыкацыі Людвіка Напалеона Каралеўства належала Францыі, а ў 1813 было зьліквідаванае і далучанае да Цэзарства.

Катэгорыя:Гісторыя Галяндыі
29 кастрычніка

## Падзеі
* 1611 — цар маскоўскі Васіль IV Шуйскі паўстаў як палонны перад каралём і вялікім князем Жыгімонтам Вазам
* 1787 — у Празе адбылася прэм’ера опэры Вольфганга Амадэя Моцарта «Дон Жуан»
* 1863 — заснаваны Міжнародны чырвоны крыж
* 1918 — утвораны Расейскі камуністычны саюз моладзі (з 1926 — УЛКСМ)
* 1923 — утвораная Турэцкая Рэспубліка
* 1937 — карнымі атрадамі НКВД былі расстраляныя 160 прадстаўнікоў беларускай літаратурнай і навуковай эліты
* 1945 — у Нью-Ёрку ўпершыню паступілі ў продаж шарыкавыя ручкі (праз 57 гадоў пасьля атрыманьня патэнту)
* 1952 — у Пінску зьнішчаная сынагога, на той час найстарэйшая на тэрыторыі былой Рэчы Паспалітай
* 1952 — у Полацку адкрыты пэдагагічны інстытут
* 1955 — у Нью-Ёрку заснаваны Камітэт незалежнай Беларусі
* 1989 — у Курапатах прайшоў шматтысячны мітынг памяці ахвяраў сталінскіх рэпрэсіяў 
* 1992 — Вярхоўны Савет Беларусі адхіліў прапанову, аб правядзеньні рэфэрэндуму аб датэрміновых выбарах ВС
* 1996 — у Празе на Градчанах паставілі помнік Францішку Скарыне, а на будынку нацыянальнай бібліятэкі Клемэнтынум — памятную дошку ў гонар першадрукара

## Нараджэньні
* 1897 — Ёзэф Гёбэльс, міністар прапаганды ў нацысцкай Нямеччыне
* 1945 — Мікалай Казак, савецкі і беларускі фізык, акадэмік НАН Беларусі
* 1979 — Baron, драм-н-бас прадусар зь Вялікабрытаніі
* 1989 — Топ Абадэі, ангельскі футбаліст, нападнік клюбу «Болтан Ўандэрэрз»
* 1990 — Стывэн Гасбэнд, шатляндзкі футбаліст, паўабаронца ангельскага клюбу «Блэкпул»

## Сьмерці
* 1794 — Рыгор Скаварада, украінскі асьветнік, філёзаф, паэт, пэдагог
* 1861 — Павал Шпілеўскі, беларускі этнограф, пісьменьнік, публіцыст і тэатральны крытык
* 1924 — Джакама Пуччыні, італьянскі кампазытар
* 1937:
** Анатоль Вольны, беларускі пісьменьнік
** Платон Галавач, беларускі пісьменьнік
** Алесь Дудар, беларускі пісьменьнік, адзін з заснавальнікаў літаб’яднаньня «Маладняк»
** Міхась Зарэцкі, беларускі пісьменьнік
** Юрка Лявонны, беларускі паэт, празаік, перакладчык
** Валеры Маракоў, беларускі паэт
** Васіль Сташэўскі, беларускі драматург і празаік
** Міхась Чарот, беларускі пісьменьнік
** Арон Юдэльсон, беларускі і габрэйскі паэт і публіцыст
* 1937 — Аляксандар Чарнушэвіч, партыйны і дзяржаўны дзяяч БССР

## Сьвяты
* Сусьветны дзень барацьбы з інсультам
* Дзень Рэспублікі ў Турэччыне

## Вонкавыя спасылкі
Касьцёл

**Касьцёл** (, , , ад  — «умацаваньне») — у Касьцёлах хрысьціянскіх назва будынку, прызначанага для сакральных мэтаў: служэньня набажэнстваў, спраўленьня сакраментаў, маленьня і г. д. Першыя касьцёлы пачалі будаваць у IV стагодзьдзі, раней існавалі толькі хатнія касьцёлы.

У акце кансэкрацыі, які спраўляецца біскупам, касьцёл актрымлівае імя патрона — у Каталіцкім касьцёле гэта часьцей за ўсё імя сьвятога альбо Маці Божай, а ў іншых касьцёлах Езуса Хрыстуса, Сьвятога Духа ці Сьвятой Тройцы.

У Каталіцкім касьцёле паводле значнасьці выдзяляюцца наступныя касьцёлы: базыліка, катэдра, калегіята, парафіяльны касьцёл, фара, дапаможны касьцёл і кляштарны касьцёл. У той жа час у Эвангеліцка-Аўгсбурскім Касьцеле выдзяляюцца касьцёлы парафіяльныя й філіяльныя.

## Глядзіце таксама
* Царква
* Капліца
* Мячэт
* Ступа
* Сынагога


Катэгорыя:Хрысьціянская архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
1757

## Падзеі
* 6 чэрвеня — пажар зьнішчыў віцебскі Ніжні замак, які пасьля так і не аднавіўся

## Нараджэньні
* 16 лютага — Юльян Нямцэвіч, беларускі змагар і пісьменьнік, ад'ютант Тадэвуша Касьцюшкі
* 28 лістапада — Ўільям Блэйк, ангельскі паэт, пісьменьнік, мастак, друкар, гравёр і містык

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Максура

**Максура** — драўляная сьценка альбо крата, якую ставяць у мячэтах, якая аддзяляе ўладу ад рэшты вернікаў. Пазьней гэтай назвай сталі карыстацца, каб акрэсьліць усю прастору, прызначаную для ўладара.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мячэтная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Арабскія словы і выразы
Катэгорыя:Будаўнічыя канструкцыі
Катэгорыя:Ісламская тэрміналёгія
30 кастрычніка

## Падзеі
* 1579 — адкрыты Віленскі ўнівэрсытэт
* 1853 — бэатыфікацыя Андрэя Баболі
* 1888 — атрыманы першы патэнт на шарыкавую ручку
* 1905 — расейскі імпэратар Мікалай II падпісаў маніфэст «Аб удасканаленьні дзяржаўнага парадку»
* 1918 — падпісаная Марцінская дэклярацыя
* 1919 — у газэце «Беларусь» апублікаваны верш Макара Краўцова «Мы выйдзем шчыльнымі радамі», які стаў гімнам БНР пад назвай «Ваяцкі гімн»
* 1921 — афіцыйна адкрыўся Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт
* 1937 — Чорная ноч
* 1939 — у Беластоку скончыўся Народны сход Заходняй Беларусі, які прыняў рашэньне пра далучэньне заходнебеларускіх зямель да БССР (пачаўся 28 кастрычніка)
* 1961 — СССР выпрабаваў выбух тэрмаядзернае бомбы, што мела найбольшую ў гісторыі магутнасьць
* 1973 — адкрыўся Басфорскі мост паміж Эўропай і Азіяй
* 1988 — у Менску і Курапатах прайшоў мітынг-рэквіем «Дзяды», жорстка разагнаны савецкімі ўладамі
* 1990 — у Маскве паставілі Салавецкі камень у памяць ахвяраў сталінскіх рэпрэсіяў
* 1994 — Папа Рымскі Ян Павал II высьвяціў у кардыналы Казімера Сьвёнтака

## Нараджэньні
* 1728 — Марцін Пачобут-Адляніцкі, беларускі астраном
* 1735 — Джон Адамз, амэрыканскі палітык, другі прэзыдэнт ЗША
* 1871 — Поль Валеры, францускі пісьменьнік
* 1883 — Янка Семашкевіч, каталіцкі сьвятар, пісьменьнік
* 1885 — Эзра Паўнд, амэрыканскі паэт
* 1885 — Альбрэхт Антоні Вільгельм Радзівіл, перадапошні XVI ардынат Нясьвіжу
* 1890 — Міхаіл Урбановіч, культурны дзеяч, пэдагог, каталіцкі сьвятар у ЗША
* 1905 — Андрэй Бембель, беларускі скульптар, народны мастак Беларусі
* 1921 — Фёдар Архіпенка, Герой Савецкага Саюзу
* 1936 — Генадзь Цыхун, беларускі мовазнавец, галоўны навуковы супрацоўнік аддзелу славянскага і тэарэтычнага мовазнаўства Інстытуту мовазнаўства Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
* 1943 — Уладзімер Вялічка, беларускі філёзаф, журналіст
* 1947 — Валянцін Елізар’еў, савецкі і беларускі балетмайстар, харэограф, пэдагог
* 1960 — Дыега Марадона, аргентынскі футбаліст
* 1985 — Рагнар Клаван, эстонскі футбаліст

## Сьмерці
* 1809 — Ўільям Кэвэндыш-Бэнтынк, ангельскі палітык, прэм’ер-міністар Вялікабрытаніі
* 1910 — Жан Анры Дзюнан, швайцарскі філянтроп, заснавальнік Чырвонага крыжа
* 1915 — Чарлз Тапэр, канадзкі лекар, юрыст ды палітык, 6-ы прэм’ер-мінстар Канады
* 1937 — Тодар Кляшторны, беларускі паэт
* 1937 — Янка Нёманскі, беларускі пісьменьнік
* 1937 — Юлі Таўбін, беларускі паэт
* 1937 — Аляксандар Крыніцкі, савецкі партыйны і дзяржаўны дзяяч, першы сакратар Камуністычнай партыі Беларусі
* 1938 — Арон Гайстэр, савецкі дзяржаўны дзяяч, эканаміст-аграрнік
* 1953 — Імрэ Кальман, вугорскі кампазытар
* 2010 — Гары Муліш, нідэрляндзкі літаратар, паэт ды драматург

## Сьвяты
*
Палац (гурт)

**Пала́ц** — беларускі музычны гурт зь Менску, заснаваны ў 1992 годзе.

У лістападзе 2000 году гурт браў удзел у першым беларускім сьвяце фольку «Таўкачыкі» ў Менску. Гісторыя Палацу пачалася ў 1987 годзе, калі пазнаёміліся Алег Хаменка ды Юры Выдронак. Яны навучаліся ў Менскім інстытуце культуры (цяпер — Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт культуры і мастацтваў). У 1988 годзе да гурту далучыўся сябар Юрыя Зьміцер Карабач. Яшчэ праз год да гурту далучыўся Юрась Белякоў. Назву «Палац» прапанаваў Алег Хаменка ў 1992-м годзе. У рэпертуар увайшлі беларускія песьні, апрацаваныя ў адпаведнасьці з сучаснымі тэндэнцыямі папулярнай музыкі ды актыўным выкарыстаньнем сэмплаў.

У 2003 годзе гурт браў удзел у здымках кінадрамы «Анастасія Слуцкая».

17 чэрвеня 2025 году Алег Хаменка быў затрыманы. У ліпені таго ж году стала вядома аб узбуджэньні супраць яго крымінальнай справы, беларускія праваабарончыя арганізацыі прызналі яго палітычным зняволеным. 2 сакавіка 2026 году Хаменку прыгаварылі да трох гадоў калёніі ды буйнога штрафу за супрацоўніцтва з Радыё Рацыя.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Палац (альбом)|Палац]]* (1995)
* *[[Дарожка]]* (1997)
* *[[Танчыць Палац]]* (2001)
* *[[Лепшае]]* (2002)
* *[[Чужыя дзеўкі]]* (2002)
* *[[Сьвяточны]]* (2003)
* *[[Кола грукатала]]* (2012)
* *[[Салдат-доктар]]* (2012)

## Удзел у складанках
* *[[Вольныя танцы: слухай сваё]]* (1999)
* *[[Вольныя танцы: альтэрнатыва by]]* (2001)
* *[[Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя]]* (2003)
* *[[Прэм’ер Тузін 2005]]* (2005)
* *[[Песьні свабоды]]* (2006)
* *[[Дыхаць!]]* (2006)
* *[[Прэм’ер Тузін 2006]]* (2006)

## Удзельнікі
* Алег Хаменка: сьпеў, гітара, аранжыроўка
* Зьміцер Карабач: сьпеў, акардыён, ліра
* Юрась Белякоў: труба, жалейка, сьпеў
* Андрэй Цераховіч: ударная ўстаноўка
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Зьміцер Жыгараў: бас-гітара
* Андрэй «Рэй» Хвісевіч: клявішныя, дуда
* Усевалад Гроднікаў: гукарэжысэр

## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гурта
*
24 кастрычніка

## Падзеі
* 1795 — трэці падзел Рэчы Паспалітай
* 1851 — брытанскі астраном Ўільям Ласэр адкрыў спадарожнікі Ўрану Ўмбрыель і Арыель
* 1929 — «Чорны чацьвер» і пачатак Вялікае дэпрэсіі ў ЗША
* 1945 — заснаваная Арганізацыя Аб'яднаных Нацый
* 1949 — закладка падмуркаў будынка штаб-кватэры ААН у Нью-Ёрку
* 1999 — у Якушоўцы адбылося ўрачыстае адкрыцьцё памятнага крыжа ўдзельнікам нацыянальна-вызвольнага паўстаньня
* 2000 — у Эгіпецкім музэі адшукалі адзіны захаваны аўтограф Клеапатры

## Нараджэньні
* 51 — Даміцыян, рымскі імпэратар
* 1503 — Ізабэла Партугальская, імпэратрыца Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыі
* 1743 — Рафал Чарвякоўскі, беларускі хірург-вынаходнік
* 1966 — Раман Абрамовіч, буйны расейскі прадпрымальнік
* 1986 — Ігар Шытаў, беларускі футбаліст, гуляе ў абароне за беларускі клюб БАТЭ, выклікаецца ў нацыянальную зборную

## Сьмерці
* 1722 — Канстанты Казімер Бжастоўскі, дзяржаўны й рэлігійны дзяяч ВКЛ, граф Сьвятога Стальцу, праціўнік роду Сапегаў
* 1944 — Кастусь Быліч, беларускі актор
* 1953 — Лявон Рыдлеўскі, беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч
* 1965 — Іван Тур, савецкі партыйны дзяяч
* 1966 — Соф’я Яноўская, стваральніца савецкай школы філязофіі матэматыкі
* 1970 — Адольф Клімовіч, заходнебеларускі грамадзка-палітычны дзяяч
* 1991 — Джын Родэнбэры, амэрыканскі сцэнарыст і прадусар
* 1994 — Анатоль Вялюгін, беларускі паэт, пісьменьнік, кінасцэнарыст, перакладчык
* 2005 — Роза Паркс, амэрыканская грамадзкая дзяячка, барацьбітка за правы афараамэрыканцаў у ЗША

## Сьвяты
* Дзень Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў
1755

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 2 лістапада — Марыя Антуанэта, каралева Францыі

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:1755
1754

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 23 жніўня — Людовік XVI, кароль Францыі

## Сьмерці
*

Катэгорыя:1754
Цацачная крама

***Ца́цачная кра́ма*** — альбом Зьмітра Вайцюшкевіча на вершы Леаніда Дранько-Майсюка, запісаны ў 2001 годзе.

## Зьмест
# «Уступная песенька Гаспадара»
# «Песенька галоднага Ваўка»
# «Песенька баязьлівага Барсука»
# «Песенька разумнай Вароны»
# «Песенька злога Сабакі»
# «Песенька няшчаснага Казла»
# «Песенька задаволенага Пеўня»
# «Песенька Белавежскага Зубра»
# «Песенька рахманага Каня»
# «Песенька памяркоўнага Мядзьведзя»
# «Песенька калгаснага Барана»
# «Заключная песенька Гаспадара»

## Удзельнікі
* Зьміцер «Todar» Вайцюшкевіч: сьпеў, музыка
* Леанід Дранько-Майсюк: вершы і тэксты
* Ядзьвіга Паплаўская: сьпеў (1, 2, 12)
* Алесь Пузыня: скрыпка (2-5, 7-10)
* Алег Івановіч: гітара (2, 4, 5, 7-10)
* Андрэй Хвісевіч: акардэон (2, 4, 5, 10)
* Зьміцер Бударын: трамбон (3, 8)
* Валянцін Волах: туба (3-5)
* Уладзімер Андрыеўскі: электрагітара (2, 6)
* Алена Мелех: муза

## Выдаўцы
* Зьміцер Вайцюшкевіч: прадусар
* Студыя «Беларускія Песьняры»: запіс, зьвядзеньне
* Барыс Далгіх: гукарэжысэр
* Сяргей «Шлёма» Лабандзіеўскі: мастэрынг
* Сяргей Шаруба: фота
* Алесь Суша: фота
* Уладзімер Цэсьлер: афармленьне

Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
1753

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 26 сакавіка — Бэнджамін Томпсан, амэрыканскі фізык і вынаходнік

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Тэры Гіліям

**Тэрэнс Вэнс Гіліям** (нарадзіўся  у Мінэапалісе (ЗША) — кінарэжысэр і ўдзельнік камэдыйнай групы «Монці Пайтан». Цяпер жыве ў Англіі і мае падвойнае амэрыканска-брытанскае грамадзянства.

## Анімацыя
Тэры Гіліям пачынаў сваю кар’еру як аніматар і кароткамэтражны мультыплікатар. Адна зь першых ягоных прац — фотасэрыя для журналу «*Help!*» Гарві Курцмана з удзелам Джона Кліза. Па пераезьдзе ў Англію, ён рабіў анімацыі для «*Do Not Adjust Your Set*», а потым далучыўся да «*Лятучага цырку Монці Пайтана*» і стаў адзіным не брытанскім удзельнікам. Пазьней Гіліям рабіў анімацыйныя рэклямныя ролікі, а таксама мультыплікацыі на палітычныя ды гістарычныя тэмы.

## Рэжысура
У кінарэжысуры ў Гіліяма склалася рэпутацыя чалавека, які робіць вельмі дарагія фільмы, пры гэтым зьвязаныя з шматлікімі праблемамі ў іхняй вытворчасьці. Пасьля доўгіх спрэчак зь «Universal Pictures» наконт фільму «Бразылія», наступным фільмам Гіліяма стаў «Прыгоды Барона Мюнхаўзэна», які каштаваў каля 46 міліёнаў даляраў, але атрымаў толькі каля 8 міліёнаў у амэрыканскім пракаце. Пазьней Гіліям спрабаваў зьняць фільм «Чалавек, які забіў Дона Кіхота», зь бюджэтам у 32,1 мільёна даляраў, але ў першы ж тыдзень здымак актор, які граў Дона Кіхота (Жан Рашфор) атрымаў пашкоджаньні і ўсе здымкі былі адмененыя. Праз гэтае была атрыманая страхоўка памерам 15 міліёнаў даляраў.

### Зрэжысаваныя фільмы
* Монці Пайтан і Сьвяты Грааль () (разам з Тэры Джонсам) (1975)
* Бязглузьдзіца () (1977)
* Разбойнікі часу () (1981)
* Бразылія () (1985)
* Прыгоды Барона Мюнхаўзэна () (1988)
* Кароль-рыбак () (1991)
* 12 малпаў () (1995)
* Страх і нянавісьць у Лас-Вэгасе () (1998)
* Браты Грым () (2005)
* Краіна прыліву () (2005)
* Уяўлярыюм доктара Парнаса () (2009)

### Гіліям і Гары Потэр
Джоан Роўлінг, аўтарка Гары Потэра, зьяўляецца прыхільніцай творчасьці Гіліяма. Менавіта таму яна прапанавала Тэры Гіліяма ў якасьці рэжысэра першай часткі экранізацыі прыгодаў Гары Потэра — «Гары Потэр і філязофскі камень». Але кампанія «Warner Brothers» адмовілася ад паслугаў Гіліяма, і замест яго фільм зьняў Крыс Калямбус.

### «Сакрэтны турнір»
У 2002 годзе Гіліям зьняў сэрыю тэлевізійных рэклямных ролікаў пад назвай «Сакрэтны турнір». Гэтыя ролікі былі часткай рэклямнай кампаніі фірмы «Nike» да чэмпіянату сьвету па футболе, дзе апавядалася пра сакрэтны турнір «тры-на-тры» паміж сусьветна вядомымі футбалістамі ўнутры вялізнага танкэра. Галоўнай песьняй гэтых ролікаў была «*A Little Less Conversation*» Элвіса Прэсьлі.

## Бібліяграфія
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў ЗША
Катэгорыя:Брытанскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША
Катэгорыя:Аніматары
Zet

**Zet** — беларускі рок-гурт.

## Гісторыя
**Zet** — таямнічы гурт, чые ўдзельнікі заўсёды хаваюць свае твары пад маскамі, а сапраўдныя імёны пад мянушкамі. Неаднаразова прымалі ўдзел у Басовішчы. Лідэрам гурта ёсьць Лявон Вольскі — сьпевы і гітара, іншымі ўдзельнікамі зьяўляюцца: Аляксандар Быкаў — бубны, Сяргей Канановіч — гітара, Улад Плюшчаў — бас-гітара, Зьміцер Харытановіч — бубны, Аляксандар Хаўкін — скрыпка.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[З Новым годам!]]* (2000, перавыдадзены ў 2004)
* *[[radzima.com]]* (2006)

### Удзел у складанках
* *[[Вольныя танцы: альтэрнатыва by]]* (2001)
* *[[Hardcoreманія: чаду!]]* (2002)
* *[[Personal Depeche]]* (2002)
* *[[Генералы айчыннага року]]* (2004)
* *[[Прэм'ер Тузін 2005]]* (2005)
* *[[Песьні свабоды]]* (2006)
* *[[Дыхаць!]]* (2006)
* *[[Песьні свабоды-2]]* (2006)
* *[[Прэм'ер Тузін 2007]]* (2008) — «Love Story — Don’t Worry»
**[[Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New]]* (2009) — «1-2-3»

## Удзельнікі
* Porter: бубны
* Manjak: бубны
* Akrabat: бас-гітара
* Strong: гітара
* Kanzler: сьпеў, гітара

## Літаратура
* 
## Крыніцы


Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
П’емонт

**П’емонт** () — рэгіён у паўночна-заходняй Італіі. Насельніцтва — каля 4,3 млн чалавек. Сталіца рэгіёну — Турын. На захадзе мяжуе з Францыяй, на паўночным захадзе з рэгіёнам Вальле-д'Аоста, на поўначы з Швэйцарыяй, на ўсходзе зь Лямбардыяй, на паўднёвым усходзе з Эмілія-Раманьняй.

Рэгіён падзяляецца на 8 правінцый: Алесандрыя, Асты, Біельля, Кунэо, Навара, Турын, Вэрчэльлі і Вэрбана-Кузыё-Осаля.

П’емонт з трох бакоў аточаны Альпамі.

## Глядзіце таксама
* Карбанарый

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка рэгіёну
Аўтаспын

**Аўтаспы́н**, **аўтасто́п** — форма вандраваньня сродкам бясплатнага перасоўваньня на любым спадарожным транспарце (з дазволу кіроўцы).

## Віды аўтаспыну
Згодна з адной з клясіфікацыяў вызначаецца пяць відаў (радоў) аўтаспыну:
* **Аўтаспын нулявога роду** — перасоўваньне на спадарожных матацыклах, роварах, фурманках, канях, рыкшах і іншых немэханічных транспартных сродках, альбо сродках з малым аб’ёмам рухавіка.
* **Аўтаспын першага роду** (найбольш распаўсюджаны) — перасоўваньне на спадарожных легкавых і грузавых аўтамабілях, аўтобусах і іншых наземных нярэйкавых транспартных сродках.
* **Аўтаспын другога роду** — перасоўваньне на спадарожным чыгуначным транспарце.
* **Аўтаспын трэцяга роду** — перасоўваньне на спадарожных караблях, катэрах, паромах, чоўнах і іншых водных транспартных сродках.
* **Аўтаспын чацьвертага роду** — перасоўваньне на спадарожных самалётах, шрубалётах, дырыжаблях і іншых паветраных транспартных сродках.

**Аўтаспын пятага роду** пакуль зьяўляецца фантастычным, пад ім разумеюць выкарыстоўваньне касьмічнага транспарту. 

## Аўтаспын у літаратуры
Пісьменьнік Джэк Кэруак прынёс аўтаспыну няўміручасьць сваёй кнігай «На дарозе» («On the Road»). Кніга Джона Стэйнбэка «Гронкі гневу» («The Grapes of Wrath») распачынаецца з апісаньня паездкі аўтаспынам. Раальд Даль напісаў апавяданьне за назовам «Аўтастопшчык» («The Hitchhiker»). Міжзорны аўтаспын (пятага роду) сюжэтастваральны ў фантастычным рамане Дугласа Адамза «Даведнік аўтастопшчыка па Галяктыцы» («The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy»), па якім зьняты аднайменны фільм.

## Вонкавыя спасылкі

* autostopp.net Беларусь
* Даведнік аўтастопшчыка па аўтаспыне Вікі-праект адмыслова для аўтастопшчыкаў

Катэгорыя:Турызм
1751

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 31 сакавіка — Фрыдрых I, кароль Швэцыі

## Вонкавыя спасылкі
1750

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 18 жніўня — Антоніё Сальеры, італьянскі кампазытар

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
31 кастрычніка

## Падзеі
* 475 — каранацыя апошняга імпэратара Заходняе Рымскае імпэрыі
* 1432 — вялікі князь Сьвідрыгайла надаў Луцку (Валынь) Магдэбурскае права
* 1517 — Марцін Лютэр зрабіў у Вітэнбергу заяву пра неабходнасьць прывядзеньня жыцьця кожнага чалавека і ўсяго грамадзтва ў адпаведнасьць са Словам Божым. Гэта стала пачаткам руху Рэфармацыі, які распаўсюдзіўся на ўсю Эўропу, уключаючы Беларусь. 31 кастрычніка вядомы як **[[Дзень Рэфармацыі]]**
* 1892 — Артур Конан Дойл апублікаваў зборнік «Прыгоды Шэрлака Голмза»
* 1905:
** у Менску ля Віленскага вакзалу на загад расейскага губэрнатара Паўла Курлова расстраляны мітынг супраць самадзяржаўя. Загінулі 100 чалавек, 300 былі параненыя
** у Віцебску казацкі патруль абстраляў мітынг гараджан — 7 чалавек забіты, 4 паранены. На пахаваньні забітых прыйшло каля 40 тысяч чалавек
* 1937 — Сталінскія рэпрэсіі: савецкія карнікі расстралялі Антона Баліцкага, беларускага грамадзка-культурнага дзеяча
* 1945 — у Мюнхэне на беларускай мове пачала выходзіць газэта «Бацькаўшчына» (выдавалася да 1966)
* 1961 — цела Сталіна вынесьлі з маўзалею на Краснай плошчы ў Маскве
* 2009 — катастрофа PZL «Kania» пад Высокім
* 2011 — паводле разьлікаў Фонду народанасельніцтва ААН на Зямлі нарадзіўся сямімільярдны жыхар.

## Нараджэньні
* 1424 — Ўладзіслаў III, кароль Польшчы
* 1632 — прыблізная дата нараджэньня галяндзкага мастака Яна Вэрмэра
* 1675 — Уладзіслаў Дзягілевіч, рымска-каталіцкі дзяяч, архітэктар
* 1795 — Джон Кітс, вялікі ангельскі паэт-рамантык
* 1815 — Карл Веерштрас, нямецкі матэматык
* 1910 — Леанід Галяк, беларускі юрыст, журналіст, грамадзкі дзеяч эміграцыі ў Нямеччыне і ЗША
* 1922 — Анатоль Папанаў, расейскі актор тэатра і кіно
* 1937 — Яўген Кулік, беларускі мастак
* 1930 — Леў Гумілеўскі, скульптар, народны мастак Беларусі
* 1942 — Іван Коўкель, гісторык
* 1977 — Юрась Зянковіч, беларускі палітык, адвакат, сябра БНФ

## Сьмерці
* 1819 — Тадэвуш Матусевіч, палітычны дзяяч, пісьменьнік, пасол Чатырохгадовага Сойма, міністар скарбу Варшаўскага княства і Польскага Каралеўства, масон
* 1929 — Эліяху Файнштайн, рабін
* 1932 — Кіпрыян Кандратовіч, расейскі і беларускі вайсковы дзяяч, сябра Народнага Сакратарыяту БНР
* 1992 — Міхась Ткачоў, беларускі археоляг, гісторык архітэктуры, палітычны дзеяч
* 1993 — Фэдэрыка Фэліні, выбітны італьянскі рэжысэр
* 2013 — Аляксей Кузьміч, беларускі мастак

## Сьвяты
* Дзень Рэфармацыі
* Гэлаўін — ноч напярэдадні Дня ўсіх сьвятых
*  Міжнародны дзень Чорнага мора
*  Міжнародны дзень эканоміі
Вольныя танцы: альтэрнатыва by

***Во́льныя та́нцы: альтэрнаты́ва_by*** — беларускі супольны музычны праект, запісаны ў 2001 годзе. Трэцяя з частак праекту «Вольныя танцы».

## Сьпіс кампазыцыяў
# Цяні-Талкай&nbsp;— «You know I wanna listen disco!»
# Long Play&nbsp;— «Адлятаю-таю»
# N.R.M. & d.j. хоку&nbsp;— «Katlet-matlet (remix)»
# Exist&nbsp;— «Адкуль»
# The Dzviery&nbsp;— «Чайніч_ОК» (на эспэранта)
# Крама&nbsp;— «Дай мне шанец›
# Postscriptum&nbsp;— «Кароль залатой травы»
# Cmokie&nbsp;— «Дзеці»
# Імпэтт&nbsp;— «Зусім няпроста»
# KRIWI&nbsp;— «Hannatchka»
# Happy Face&nbsp;— «Рай»
# Neuro Dubel&nbsp;— «Амэрыканец»
# Сад&nbsp;— «Народная»
# Акруга Вольнага Мастацтва – «Камень»
# Палац&nbsp;— «Дзеўка-сямілетка»
# Зелень дарог&nbsp;— «Крыльле»
# Айша&nbsp;— «Ёкагама»
# ULIS&nbsp;— «Першы сьнег»
# Ur’ia&nbsp;— «Зялёны дубочак (remix by Christopher M. Ihihoh)»
# Безь Білета&nbsp;— «Мая краіна&nbsp;— Беларусь»
# Zet&nbsp;— «Нармальна»

## Выдаўцы
* БМАgroup
* Віталь Супрановіч: прадусар
* Сяржук Сахараў: прадусар
* Сяргей «Шлёма» Лабандзіеўскі: саўндпрадусар
* Лявон Раманчык: крэатура, графічны дызайн

## Крыніцы

Катэгорыя:Музычныя складанкі 2001 году
Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
1749

## Падзеі
* На Зямлю ўпаў мэтэарыт Краснаярск (першая находка мэтэарыту ў Расеі, якая стала вядомай)

## Нараджэньні
* 23 сакавіка — П’ер-Сымон Ляпляс, францускі матэматык, фізык і астраном
* 28 жніўня — Ёган Вольфганг Гётэ, нямецкі пісьменьнік, мысьліцель, прыродазнавец
* 7 верасьня — Антон Шпрыкман, нямецкі пісьменьнік і юрыст
* 19 верасьня — Жан-Батыст-Жозэф Дэламбр, францускі астраном
* 3 лістапада — Даніэль Рузэрфорд, шатляндзкі хімік
* 17 сьнежня — Дамэніка Чымароза, італьянскі кампазытар

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
1752

## Падзеі
* 6 чэрвеня — пажар зьнішчыў частку Масквы

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Vodka on Ice

***Vodka on Ice*** (***Harelka on Ice***, ***Гарэлка на лёдзе***) — альбом беларускага рок-гурта Крама, запісаны ў 1993 годзе, перавыдадзены ў 2003 годзе.

## Зьмест

Альбом рыхтаваўся па-ангельску (пераклады Аляксея Казлоўскага) паводле замовы ангельскага музычнага рынку, у дужках падаецца не пераклад назвы твора, а арыгінальная назва ягонага беларускага адпаведніка (тэксты Зьмітра Лукашука і Сяргея Кныша).

## Удзельнікі
* Ільля Шэўчык: гітара
* Ігар Варашкевіч: сьпеў
* Анатоль Горбач: бубны
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Алесь Белізяк: гукарэжысэр
* Руслан Праўда: бас-гітара
* Зьміцер Лукашук: тэксты, мэнэджмэнт

## Выдаўцы
* BMAgroup (Беларусь, 2003) паводле ліцэнзіі ад RTXrecords (Вялікабрытанія, 1993)
* Крыс Макрэй: прадусар
* Джон Спэнс: гукаінжынэр
* Алесь Белізяк: гукаінжынэр
* Уладзімер Панада: фота
* Віталь Супрановіч: прадусар беларускага перавыданьня

Катэгорыя:Альбомы 2003 году
Катэгорыя:Альбомы Крамы
1748

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 7 кастрычніка — Карл XIII, кароль Швэцыі

## Сьмерці
*
1747

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 5 траўня — Леапольд II, імпэратар Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыі

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
1745

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 18 лютага — Аляксандар Вольта, італьянскі фізык, у яго гонар названа адзінка вымярэньня электрычнага патэнцыялу — вольт
* 25 лютага — Фёдар Ушакоў, расейскі адмірал

## Сьмерці
* 18 сакавіка — Робэрт Валпоўл, брытанскі прэм’ер-міністар

## Вонкавыя спасылкі
Прэм’ер Тузін 2005

***Прэм’е́р Ту́зін 2005***&nbsp;— складанка песень-пераможцаў гіт-параду «Тузін Гітоў» выдадзеная ў 2005 годзе, якая распачала сэрыю «Прэм’ер Тузін». Упершыню падобная складанка выдаецца ў фармаце CDAMP3, на кружэлцы акрамя 12 асноўных трэкаў прысутнічаюць 30 трэкаў у фармаце MP3.

## Зьмест
### CDA
# Айша — «Чорны барон»
# BN — «Сьпіралі»
# Partyzone feat. Руся — «Маё сэрца»
# Neuro Dubel — «Жыцьцё»
# Крамбамбуля — «Турысты»
# UltraВожык — «Атлянтыда»
# WZ-Orkiestra — «Вясновы дзень»
# J:МОРС — «Так-цік-так»
# IQ48 feat. Аляксандар Памідораў — «Выйсьце»
# Indiga — «Людзі»
# Zet — «Белакрылы анёл»
# žygimont VAZA — «Лякарня»

### MP3
# Аляксандра і Канстанцін — «Ду-ду да-да»
# БазЫлькі — «Страла»
# Camerata — «Як пад гаем»
# Смок і Малыш feat. Ігар Варашкевіч — «Баба Лена»
# Ірына Дарафеева — «Човен»
# Garadzkija — «Сам на сам»
# Валік Грышко — «Каханая»
# Guda — «Мядуніца» (T-Trider & Maks Retort Drum-n-bass mix)
# IceCreamOff — «Гарызонты»
# IQ48 — «Карыда»
# J:МОРС — «Глядзі»
# Пятро Ялфімаў — «Dziwny jest ten świat»
# Крама і Юры Несьцярэнка — «Блюз белай ночы»
# Ляпис Трубецкой — «Рамонкі»
# Logika Metro feat. Яр — «Вясна-красна»
# Ганна Мушак — «Толькі сьнег»
# Neuro Dubel — «Скрыпка Дрыгвы»
# Палац — «Кола грукатала»
# Аляксандар Памідораў — «Дзень без гарэлкі»
# P.L.A.N. — «Шынкарачка»
#  — «Званы»
# Siver — «Гадзіньнік»
# Стары Ольса — «У карчме»
# Стэфан — «Абарваная струна»
# Этна трыё Троіца — «Журавы»
# ULIS — «Устану ранкам»
# Ігар Варашкевіч, Віктар Маўчанаў, Аляксандра — «Я інакш не магу»
# Зьміцер Вайцюшкевіч і WZ-Orkiestra — «Я ішоў да цябе»
# Vodar Susviet — «Ты і я»
# Лявон Вольскі — «Павешаным 1863 году»

## Крытыка
«Музыкальная газета»: *«выдатная кружэлка»*!

## Выдаўцы
* Тузін Гітоў
* West Records
* Сяргей Будкін: мэнэджмэнт
* Аляксей Мінчонак: мэнэджмэнт
* Генадзь Сыракваш: майстарынг
* Wiecier Mechaniczny: дызайн
* Ігар Назаранка: аздабленьне і мультымэдыя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка складанкі
* Тузін Гітоў

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Кэтрын Зэта-Джонз

**Кэтрын Зэта-Джонз** (; нарадзілася 25 верасьня 1969 году) — валійская кінаакторка.

## Біяграфія
Нарадзілася ў Сўонсі (Заходні Ґляморґан, Валія) як **Кэтрын Джонз** у каталіцкай сям’і валійца-рабочага цукерачнае фабрыкі і ірляндкі. Валодае ангельскай, валійскай, гішпанскай і францускай мовамі. У дзяцінстве перанясла трахеатамію, пасьля якой застаўся шнар.

Акторская кар’ера Кэтрын Зэта-Джонз пачалася яшчэ ў дзяцінстве, яна сьпявала і танцавала ў мясцовым дзіцячым каталіцкім тэатры да дзесяцігадовага ўзросту, а ў 1987 годзе дэбютавала ў лёнданскім мюзыкле *Сорак другая вуліца* ў ролі Пэґі Соер. Праз год яна пераехала ў Францыю, дзе рэжысэр Філіп дэ Брока прапанаваў ёй ролю Шагерэзады ў фільме *1001 ноч*. Гэта быў ейны дэбют у кіно.

Экзатычная прыгажосьць Зэты-Джонз, талент сьпявачкі і танцоркі абяцалі ёй вялікую кар’еру. У 1991 годзе яна зьнялася ў тэлевізыйным сэрыяле *Мілыя бутоны траўня*, які вывеў яе на новы ўзровень. Пасьля галоўных роляў у фільмах *Маска Зора* (1998) з Антоніё Бандэрасам і *Пастка* (1999) з Шонам Конэры Кэтрын Зэта-Джонз набыла сусьветную вядомасьць.

У 2003 годзе яна атрымала прыз Амэрыканскай акадэміі кінамастацтваў за найлепшую ролю другога пляну ў фільме *Чыкаґа*.

Кэтрын Зэта-Джонз — сусьветны твар брэндаў мабільных тэлефонаў T-Mobile і касмэтыкі Elizabeth Arden.

Замужам за акторам Майклам Дугласам, ад якога мае дачку і сына.

## Фільмаграфія
* *Леґенда Зора* (2005)
* *Дванаццаць сяброў Оўшана* (2004)
* *Тэрмінал* (2004)
* *Недапушчальная жорсткасьць* (2003)
* *Сындбад: леґенда сямі мораў* (2003; голас)
* *Чыкаґа* (2002)
* *Трафік* (2000)
* *Маска Зора* (1998)
* і мн. інш.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка Кэтрын Зэта-Джонз на TCM

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сўонсі
Катэгорыя:Валійскія акторкі
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Дугласы
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Германскія мовы

**Герма́нскія мовы** — адна з групаў індаэўрапейскай моўнай сям’і. Ва ўсім сьвеце носьбітамі германскіх моваў зьяўляюцца каля 559 мільёнаў чалавек.

Германская галіна моваў складаецца з трох групаў:
* **[[Паўночнагерманскія мовы|паўночнай]]** (дацкая, швэдзкая, нарвэская, ісьляндзкая, фарэрская мовы)
* **[[Заходнегерманскія мовы|заходняй]]** (нямецкая, ніжненямецкая, ангельская, нідэрляндзкая, ідыш, флямандзкая, афрыкаанс, фрыская мовы, скотс)
* **[[Усходнегерманскія мовы|усходняй]]** (гоцкая, бургундзкая, вандальская, гепідзкая, герульская мовы) — усе мовы гэтай падгрупы мёртвыя.

У лінгвістыцы прынятае меркаваньне пра паходжаньне ўсіх германскіх моваў ад колішняй адзінай прагерманскай мовы, якая ў сваю чаргу паходзіць ад праіндаэўрапейскае мовы. Разьвіцьцё германскіх моваў зьвязанае зь міграцыяй германскіх плямёнаў. Першапачаткова яны насялялі поўдзень Скандынаўскага паўвостраву, паўвостраў Ютляндыя і тэрыторыю сучаснага Шлезьвіг-Гальштайну.

Ад астатніх індаэўрапейскіх моваў германскія адрозьніваюцца некаторымі рысамі. Сярод такіх адрозьненьняў у фанэтыцы — перасоўваньне зычных (закон Грыма). Прыкладам закону Грыма можа быць пераход гуку /t/, які захаваўся ў беларускім «тры» да гуку /θ/ у ангельскім «three». Для германскіх моваў характэрная вялікая ступень аналітызму (асабліва ў ангельскай, швэдзкай ды афрыкаанс).
У пабудове сказу характэрны фіксаваны парадак словаў.
У лексыцы прысутнічаюць запазычаньні з кельцкіх, лацінскай, грэцкай моваў, а таксама больш позьнія з францускай.
Найбольшая ступень захаванасьці ўласнагерманскай лексыкі — у ісьляндзкай мове, дзе амаль няма запазычаньняў.

Найстарэйшым помнікам германскага пісьменства зьяўляюцца фрагмэнты гоцкага перакладу Бібліі, зробленага ў IV стагодзьдзі.

Гісторыю разьвіцьця германскіх моваў прынята падзяляць на тры этапы:
* старажытны (ад узьнікненьня пісьма да 11 стагодзьдзя) — разгалінаваньне на асобныя мовы.
* сярэдні (12 стагодзьдзе — 15 стагодзьдзе) — разьвіцьцё пісьменства.
* новы (з 16 стагодзьдзя да сучаснасьці) — фармаваньне нацыянальных моваў.

Самай распаўсюджанай германскай мовай сёньня ёсьць ангельская, яна мае найбольшую колькасьць носьбітаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Структура германскай моўнай групы
Ілірыйскія мовы

**Ілірыйскія мовы** — група моваў індаэўрапейскай моўнай сям'і, на якіх размаўлялі плямёны, што насялялі захад Балканскай паўвыспы і паўднёвы ўсход Апэнінскай паўвыспы ў дараманскую эпоху. Пасьля ўлучэньня гэтых тэрыторыяў у Рымскую імпэрыю мясцовыя плямёны падлеглі раманізацыі, а ў VII стагодзьдзі з прыходам на Балканы славянаў — славянізацыі.

Гэтая група прадстаўлена ілірыйскай мовай. Таксама, паводле меркаваньняў некаторых лінгвістаў, у групу могуць уваходзіць, ці прынамсі быць роднаснымі ёй, мэсапская і альбанская мовы.

Катэгорыя:Індаэўрапейскія мовы
Хавайся ў бульбу

***Хавайся ў бульбу*** — альбом беларускага рок-гурту «Крама», выдадзены ў 2001 годзе. Запісаны на студыі «Мецца Фортэ» ўвосень 2001 году. Песьня «Стары сабака» ў 2009 годзе трапіла й на складанку ''Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New''.

## Сьпіс кампазыцыяў

## Удзельнікі
* Сяржук Трухановіч: гітара, сьпеў, аранжыроўка
* Андрэй Лявончык: клявішы, сьпеў, аранжыроўка
* Юры Фядзюк: бас-гітара
* Андрэй Філатаў: бубны
* Ігар Варашкевіч: сьпеў, губны гармонік, акустычная гітара, аранжыроўка
* Леанід Вярэніч: лідэр-гітара (1)
* Уладзімер Гаўрыленка: акардэон (4)
* Віктар Маўчанаў: стыл гітара (2)

## Выдаўцы
* BMAgroup
* Bulba Records
* Раман Арлоў: прадусар
* Віталь Супрановіч: мэнэджар
* Улад Казаноўскі: дызайн
* Клаўс (Aляксандар Беразяк): гукарэжысэр, мікс-інжэнэр
* Дзяніс Борбух: асыстэнт гукарэжысэра
* Ангус (Андрэй Піпко): мікс-інжэнэр
* DJ Ray-Хвісевіч: інжэнэр мастэрынга

## Крыніцы

## Спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Альбомы Крамы
1742

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 15 студзеня — Францішак Нарвойш, беларускі інжынэр, матэматык

## Сьмерці
*
1741

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 4 кастрычніка — Францішак Карпінскі, польскі паэт-сэнтымэнталіст

## Сьмерці
* 28 ліпеня — Антоніё Вівальдзі, італьянскі кампазытар

## Вонкавыя спасылкі
1744

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 25 жніўня — Ёган Готфрыд Гердэр, нямецкі паэт, крытык і філёзаф

## Сьмерці
* 23 студзеня — Джамбатыста Віка, італьянскі мысьляр і філёзаф
1743

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 23 лютага — Мэір Ротшыльд, нямецкі банкір
* 26 жніўня — Антуан Лявуазье, францускі хімік
* 24 кастрычніка — Рафал Чарвякоўскі, беларускі хірург-вынаходнік

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
KSU

**KSU** — польскі панк-гурт. Заснаваны ў 1976 годзе.

## Гісторыя
Гурт паходзіць зь мястэчка Устжыкі Дольнэ, што ў польскім Прыкарпацьці. На пачатку свайго існаваньня каманда грала кавэры гуртоў Black Sabbath, Deep Purple, Led Zeppelin і іншых. З 1978 году грае ў стылістыцы панк. Аднак першы свой альбом музыкі запісалі толькі ў 1988 годзе.

Склад гурта часта мяняўся, але ад самага пачатку ў ім грае і сьпявае лідэр гурта Эўгеніюш «Siczka» Алеярчык.

У 2005 годзе выступілі ў першы дзень фэсту музыкі маладой Беларусі «Басовішча», дзе былі хэдлайнэрамі.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[Pod prąd]]* (1988)
* *[[Ustrzyki]]* (1989—1990)
* *[[Moje Bieszczady]]* (1993)
* *[[Na 15 lecie!]]* (1994)
* *[[Bez prądu]]* (1995)
* *[[21 (альбом)|21]]* (1999)
* *[[Ludzie bez twarzy]]* (2002)
* *[[Kto cię obroni Polsko…]]* (2004)
* *[[Nasze słowa]]* (2005)
* *[[Przystanek Woodstock 2005 (Live CD)]]* (2006)
* *[[Akustycznie, XXX-lecie]]* (2008)

### DVD
* *[[Przystanek Woodstock 2005 (Live DVD)]]* (2006)

## Удзельнікі
* Эўгеніюш «Siczka» Алеярчык: сьпеў, гітара 
* Павел «Gaweł» Гаўлік: бас-гітара
* Яраслаў «Jasiu» Кідава: гітара
* Лешэк «Dziaro» Дзярэк: бубны

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная хатняя старонка

Катэгорыя:Польскія панк-рок-гурты
Катэгорыя:Устжыкі Дольнэ
Крамянёвая даліна

**Крамянё́вая далі́на** (таксама **Сыліко́навая далі́на**, па-ангельску: *Silicon Valley*) — неафіцыйная назва рэгіёну ў Сан-Францысцкай затоцы (*San-Francisco Bay Area*) у Паўночнай Каліфорніі, ЗША. Рэгіён атрымаў сваю назву з той прычыны, што там разьмешчана вельмі шмат высокатэхналягічных кампаніяў. Назва даліны паходзіць ад слова крэмень (*silicon*), паколькі гэты элемэнт зьяўляецца асноўным матэрыялам для вырабу электронных мікрасхем. Па-беларуску з-за падобнага вымаўленьня часам памылкова ўжываецца выраз Сыліконавая даліна (сылікон — жэлепадобны матэрыял, які выкарыстоўваюць у плястычнай хірургіі).

Асноўнымі сфэрамі дзейнасьці фірмаў у Крамянёвай даліне зьяўляюцца электроніка, касьмічная галіна, біятэхналёгіі, кампутарнае абсталяваньне і праграмнае забесьпячэньне.

## Гісторыя
Да 1950-х гадоў рэгіён спэцыялізаваўся на сельскай гаспадарцы, пераважна на вырошчваньні і апрацоўцы фруктаў.

Пачынальнікам праекту стаў Стэнфардзкі ўнівэрсытэт. Унівэрсытэт у Стэнфардзе ў 1930-х гадох меў праблемы зь фінансамі. Каб падтрымаць сваіх выпускнікоў, прафэсар Фрэдэрык Тэрман (*Frederick Terman*), які працаваў на электра-інжынэрнай катэдры, вырашыў, што патрэбна зацікавіць выпускнікоў, каб яны не ад’яжджалі ў іншыя рэгіёны ЗША, а заставаліся ў Каліфорніі. Ён выступіў з такой ідэяй, каб стварыць свой дасьледчы цэнтар. Прафэсар запрасіў сваіх ранейшых вучняў, двое зь іх — Ўільям Г’юлет і Дэвід Пакард. Яны заснавалі кампутарную кампанію *Hewlett Packard*, якая стала сусьветна вядомай як вытворца кампутараў. Потым пачалі адчыняцца малыя фірмы, якія засноўвалі факультэты і студэнты. Пасьля гэтага пачалі далучацца ўжо існуючыя вялікія кампаніі.

Стварэньню новых фірм (*start-up*) спрыяла і спрыяе дагэтуль наяўнасьць пэўнай колькасьці вэнчурных фірмаў, якія спэцыялізуюцца на фінансаваньні інавацыйных праектаў. Судовыя справы зьвязаныя з сутыкненьнямі фінансавых інтарэсаў і пытаньнямі інтэлектуальнай ўласнасьці абслугоўваюць шматлікія юрыдычныя фірмы.

## Фірмы ў Крамянёвай даліне
* *[[Adobe]]*
* *[[Advanced Micro Devices]]* (*AMD*)
* *[[Apple Inc.]]*
* *[[Cisco]]*
* *[[eBay]]*
* *[[Electronic Arts]]*
* *[[Google]]*
* *[[Hewlett-Packard]]*
* *[[Intel]]*
* *[[Intuit]]*
* *[[Maxtor]]*
* *[[National Semiconductor]]*
* *[[NVIDIA]]*
* *[[Oracle]]*
* *[[Sun Microsystems]]*
* *[[Symantec]]*
* *[[Yahoo!]]*

## «Крамянёвыя даліны» ў іншых краінах
Падобныя навукова-прыкладныя цэнтры існуюць у Вялікабрытаніі, Францыі, Нямеччыне. У Індыі, дзе апошнім часам імкліва разьвіваюцца кампутарныя тэхналёгіі, парк высокіх тэхналёгіяў заснаваны ў горадзе Бангалор.

У Беларусі існуе аналягічны праект пад назвай «Парк высокіх тэхналёгіяў» (ПВТ).

## Вонкавыя спасылкі
* ПВТ — пілётны праект беларускай «Крамянёвай даліны»
* Беларуска ў Сыліконавай даліне (Радыё Свабода, «Беларускае замежжа»)
* Пачынаецца «мабілізацыя» ў Парк высокіх тэхналёгіяў
* Ці запрацуе ў Беларусі «Крамянёвая даліна»?
* Стандартам Парку высокіх тэхналёгіяў адпавядаюць толькі 30-35 кампаніяў
* На 30% Парк высокіх тэхналёгіяў будзе складацца з «жалеза»
* А. Лукашэнка падпісаў дэкрэт аб «Сыліконавай даліне»
Краски

«**Краски**» — музычны гурт зь Беларусі, які быў створаны ў Менску 1 студзеня 2001 году. Салістка і аўтарка песень — Аксана Кавалеўская.

17 лістапада 2001 году ў менскім клюбе «Блиндаж» прайшла прэзэнтацыя дэбютнага альбома «*[[Ты уже взрослый]]*» («*Ты ўжо дарослы*»), які быў перавыдадзены ў Маскве ў 2002 годзе пад назвай «*[[Старший брат: желтый альбом|Старший брат]]*» («*Старэйшы брат*») фірмай Real Records. Пасьля посьпеху ў Беларусі, гурт сканцэнтраваўся на расейскім музычным рынку. З моманту свайго заснаваньня гурт выступіў на пляцоўках буйнейшых гарадоў СНД, арганізаваў ўсебеларускі тур, у межах якога было дадзена 172 канцэрту, выпусьціў 6 альбомаў (5 зь якіх — у Расеі).

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[Ты уже взрослый]]* (*Ты ўжо дарослы*) (2001) (толькі ў Беларусі)
* *[[Старший брат: желтый альбом]]* (*Старэйшы брат: жоўты альбом*) (2002)
* *[[Я люблю тебя, Сергей: красный альбом]]* (*Я кахаю цябе, Сяргей: чырвоны альбом*) (2002)
* *[[Оранжевое солнце: оранжевый альбом]]* (*Аранжавае сонца: аранжавы альбом*) (2003)
* *[[Весна: синий альбом]]* (*Вясна: сіні альбом*) (2004)
* *[[Те, кто любит: фиолетовый альбом]]* (*Тыя, хто любіць: фіялетавы альбом*) (2004)

### Супольныя праекты
* *[[Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя]]* (2003) — «Тры чарапахі»
## Літаратура
* 

## Удзельнікі
* Аксана Кавалеўская: вакал, тэксты, музыка
* Вольга Гусева: харэаграфія
* Васіль Багам’я: клявішы
* Андрэй Чыгір: клявішы
## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Віктар Каліна

**Ві́ктар Калі́на** ( 3 лютага 1968, Барысаў) — беларускі музыка, сьпявак шансону, аўтар песень. Мэдык па адукацыі, майстар спорту па рукапашным боі. З 20 гадоў захапляецца аўтарскай песьняй, шансонам.

Прыхільнік ДНР, выступіў у Данецку. Канцэрт прайшоў у сьнежні 2014 году.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* Жизнь продолжается (*Жыцьцё працягваецца*) (1996)
* Странник (*Вандровец*) (1999)
* Тюремный романс (*Цямнічны раманс*) (2001)
* Забытый край (*Забыты край*) (2001)
* Ветер северный (*Вецер паўночны*) (2002)
* Генералы дворов (*Гэнэралы двароў*) (2003)
* Калина горькая (*Каліна горкая*) (2003)
* Женщина-беда (*Жанчына-бяда*) (2004)
* Володарка (*Валадарка*) (2004)
* Озорной гуляка (*Гарэзны гуляка*) (2005)
* Девочка-проказница (*Дзяўчынка-пракудніца*) (2005)
* Старые друзья (*Старыя сябры*) (2005)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт выканаўцы 
* Віктар Каліна: «У калёніях больш камэрсантаў, чым крымінальнікаў…» Svabodaby.net

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі
Аксана Кавалеўская

**Акса́на Кавале́ўская** ( 6 траўня 1983, Сьмілавічы) — беларуская сьпявачка, салістка і аўтарка песень гурту «Краски».

## Біяграфія
Аксана Кавалеўская нарадзілася 6 траўня 1983 году ў Сьмілавічах у сям’і пэдагогаў. Зь дзяцінства ўдзельнічала ў конкурсах самадзейнасьці, закончыла музычную школу, пераможца раённых і абластных музычных конкурсаў, прадстаўляла Менскую вобласьць на конкурсе «Славянскі базар у Віцебску». Пасьля заканчэньня 11 клясаў была запрошаная ў гурт «Лето». 1 студзеня 2001 году заснавала гурт «Краски». У кастрычніку 2001 году пачала тур з блізу 200 канцэртаў па ўсёй Беларусі. Выпусьціўшы 5 альбомаў, у 2006 годзе Аксана сыходзіць з гурту. Ад 2007 да 2010 году займалася сольнай кар’ерай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Аксаны Кавалеўскай

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сьмілавічах
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
1740

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 15 жніўня — Матыяс Кляўдыюс, нямецкі пісьменьнік і журналіст
* 26 жніўня — Жазэф-Мішэль Мангальф’е, францускі вынаходнік

## Сьмерці
*
KRIWI

**KRÍWI** — беларускі фольк-гурт. Заснаваны ў 1996 годзе.

## Дыскаграфія

### Альбомы

*  (1997)
* За туманам… (1998)
* Людзям Live (1999)
* Minsk-Berlin (2002)
* Live in Berlin (2004)
* KRIWI Live — homevideo (2005)
* InterFilmWostok fest — KRIWIvideo concert minsk (2006)
*Traukamurauka (2013)

### Самотнікі

* KRIWI (2000)
* KRIWI (2008)

### Супольныя праекты

* Вольныя танцы: слухай сваё (1999)
* Вольныя танцы: альтэрнатыва_by (2001)
* Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя (2003)
* Personal Depeche (2003)
* Veranika Kruhlova solo (2004)
* VERANIKA Kruhlova & WALÉRA Kanischtscheff poesie: A.Tarkowskij (2005)

## Удзельнікі

* Вераніка Круглова: сьпеў, пэркусія
* Ігар Гарбачэўскі: гітара
* : скрыпка
* Насьця Хмель: дарбука,гітара
* ЙоЙо Канішчаў: сьпеў
* Валерыя Валадзько: сьпеў
* Валеры Канішчаў: прадусар, гітара

## Былыя ўдзельнікі

* Зьміцер Вайцюшкевіч: сьпеў, клярнэт
* Юры Выдронак: гітара, клявішы
* Масуд Талібані: пэркусія, сьпеў
* Кірыл Шэвандо: пэркусія
* Дэльта: дыджэй
* Андрэй Сапоненка: дарбука
* Піт Паўлаў: гітара

## Крыніцы

## Літаратура
* 
## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная хатняя старонка

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
6 траўня

## Падзеі
* 1434 — у Троках вялікі князь Жыгімонт Кейстутавіч выдаў вялікі земскі прывілей, які ўраўнаваў у правах каталікоў і праваслаўных
* 1589 — кароль польскі і вялікі князь літоўскі Жыгімонт Ваза надаў Пружанам Магдэбурскае права і герб
* 1622 — падчас Трыццацігадовай вайны адбылася бітва пры Вімпфэне
* 1625 — кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза надаў Краснаму (Смаленшчына) Магдэбурскае права і герб
* 1686 — падпісаньне Вечнага міру паміж Маскоўскай дзяржавай і Рэччу Паспалітай
* 1840 — у Вялікабрытаніі паступілі ў продаж першыя ў сьвеце паштовыя маркі
* 1938 — на піярскім касьцёле ў Лідзе адкрылі памятную дошку ў гонар Людвіка Нарбута
* 1945 — Другая сусьветная вайна: савецкія войскі распачалі Праскую наступальную апэрацыю
* 1994 — урачыстае адкрыцьцё Эўратунэлю
* 2001 — папа рымскі ўпершыню ў гісторыі наведаў мячэт

## Нараджэньні
* 1574 — Інакенцыюс X, рымскі папа
* 1700 — Станіслаў Карвацкі, ксёндз-прафэсар, рэлігійны дзяяч Рэчы Паспалітай
* 1905 — Юрка Гаўрук, беларускі перакладчык, крытык, паэт і рэжысэр
* 1915 — Орсан Ўэлс, амэрыканскі кінарэжысэр, акцёр, сцэнарыст.
* 1922 — Уладзімер Этуш, расейскі актор
* 1930 — Яфрэм Пружанскі, украінскі савецкі рэжысэр, мультыплікатар
* 1943 — Марыя Матусевіч, летувіская настаўніца, грамадзкая дзяячка, старшыня Таварыства беларускае мовы імя Францішка Скарыны ў Вільні
* 1950 — Міхаіл Мясьніковіч, беларускі дзяржаўны дзяяч
* 1953 — Тоні Блэр, лідэр Лейбарысцкай партыі Вялікабрытаніі, прэм’ер-міністар гэтай краіны з 1997 па 2007 год
* 1955 — Аўрам Грант, футбольны трэнэр
* 1983 — Аксана Кавалеўская, беларуская сьпявачка

## Сьмерці
* 1859 — Аляксандар фон Гумбальт, нямецкі выпрабавальнік і географ, заснавальнік геаграфіі расьлінаў, барон
* 1903 — Аляксандар Станкевіч, беларускі праваслаўны царкоўны дзяяч, гісторык, публіцыст
* 1934 — Мікола Вяршынін, беларускі грамадзкі й палітычны дзяяч
* 1985 — Георгі Сідаровіч, савецкі вайсковы дзяяч, генэрал-палкоўнік танкавых войскаў
* 1992 — Марлен Дытрых, нямецкая і амэрыканская кінаакторка і сьпявачка
* 2009 — Валянцін Варэньнікаў, савецкі вайсковец, расейскі палітычны дзяяч, Герой Савецкага Саюзу, дэпутат Дзяржаўнай думы Расеі
Аляксей Хлястоў

**Аляксе́й Хлясто́ў** (нарадзіўся 23 красавіка 1976, Менск) — беларускі поп-выканаўца.

## Біяграфія
Нарадзіўся 23 красавіка 1976 году ў Менску. Зь дзяцінства захапляецца музыкай. У 1993 годзе атрымаў прыз глядацкіх сымпатыяў на другім рэспубліканскім конкурсе маладых выканаўцаў у Менску. Прымаў удзел у конкурсе «Славянскі базар» у Віцебску, дзе трапіў у дзясятку найлепшых. Тры гады працаваў у студыі «Сябры». Напрыканцы 1996 году паехаў працаваць у Бахрэйн, дзе правёў шэсьць гадоў. У лютым 2003 году вярнуўся ў Беларусь. 19 сьнежня 2003 году на студыі West Records выйшаў яго дэбютны альбом «*[[Ответь мне почему]]*». З посьпехам правёў тур па гарадах Беларусі, які скончыўся 29 красавіка 2005 году сольным канцэртам у Вялікай залі Палацу Рэспублікі ў Менску. У красавіку 2005 году выпусьціў сынгл «Ворваться в небо».

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[Ответь мне почему]]* (*Адкажы мне чаму*) (2003)

### Сынглы
* «Ворваться в небо» (*Уварвацца ў неба*) (2005)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт выканаўцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі
MW

***MW*** — альбом беларускага музычнага гурта WZ-Orkiestra, запісаны ў лютым-траўні 2005 году.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Пролог»
# «Красавицы»
# «Так и со мной»
# «Письмо к любимой Молчанова»
# «Письмо к товарищу Кострову из Парижа, о сущности любви»
# «Кое-что про Петербург»
# «Песня рязанского мужика»
# «Бродвей»
# «Бруклинский мост»
# «Город»
# «Про что — про это»
# «Разговор с фининспектором о поэзии»

: Музыка: Зьміцер Вайцюшкевіч
: Словы: Уладзімер Маякоўскі

## Удзельнікі
* Зьміцер «Todar» Вайцюшкевіч: сьпеў, клярнэт
* Ксенія Мінчанка: скрыпка, сьпеў
* Алег «Iva» Івановіч: гітара
* Аляксандар «Alex» Шувалаў: баян
* Svet: гітара
* Вячаслаў «Slava» Сяргеенкаў: кантрабас, бас-гітара
* Юры Мартынаў: бубны
* Андрэй Лабчэўскі: клявішы, фартэп'яна
* Зьміцер Бударын: трамбон
* Зьміцер Ціхановіч: труба

## Выдаўцы
* West Records
* Зьміцер Вайцюшкевіч: прадусар
* WZ-Orkiestra: аранжаваньне
* Сяргей Раінчык: запіс, зьвядзеньне, мастарынг, крэатыў
* Барыс Даўгіх: запіс
* Серж Вядзьмедзь: запіс
* Sieńka: дызайн, фота

Катэгорыя:Альбомы 2005 году
Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra