Леапард 1

**Леапард 1**  — першы асноўны баявы танк ФРН. Зьяўляецца першым масавым танкам Нямеччыны пасьля Другой Сусьветнай вайны. Танк выкарыстоўваецца таксама ў 13 іншых краінах. У пэрыяд з 1964 па 1984 гады было створана 4744 танкі. Яму на зьмену прыйшоў танк Леапард 2.

## Гісторыя стварэньня
Гісторыя стварэньня «леапарда» сыходзіць у 1956 год, калі Італія, Францыя і Заходняя Нямеччына (ФРН) вырашылі сумесна распрацаваць асноўны танк, які мог бы скласьці канкурэнцыю па агнявой моцы, мабільнасьці і бранявой абароне асноўным танкам дзяржаў — удзельніц Варшаўскай дамовы. У 1965 годзе вопытныя ўзоры былі сабраны ў Нямеччыне (Францыя адмовілася супрацоўнічаць), і пасьля комплексных выпрабаваньняў была абраная мадэль Ф.Паршэ. Вытворчасьць пачалося ў 1965 годзе на заводзе Krauss-Maffei. Леапард стаў асноўным танкам ВС ФРГ, а таксама ў Нідэрляндах, Бэльгіі, Нарвэгіі, Даніі, Аўстраліі і Італіі, дзе гэты танк зьбіраўся па ліцэнзіі.

Калі Бундэсвэр рэфармаваўся, ён меў на ўзбраеньні амэрыканскія асноўныя танкі М47 і М48, абодва з 90-мм гарматай. Было прынята пастанова, што танкі М47 павінны быць замененыя больш сучаснымі танкамі са 105-мм гарматай, былі абраныя дзьве групы канструктараў (названыя A і Б), каб стварыць прататыпы баявой машыны для параўнальных выпрабаваньняў. У гэты ж час Францыя стварыла прататыпы танка AMX-30 дзеля замены сваіх танкаў амэрыканскіх М47. Чакалася, што альбо новы заходненямецкі танк, альбо AMX-30 стане адзіным асноўным танкам у войску абедзьвюх краін, але справа скончылася тым, што кожная з іх пайшла сваім шляхам. У ФРН працяг працы над канструкцыяй групы A прывяло да стандартызацыі танка, названага «Леапард 1».

## Сэрыйная вытворчасьць
Першая партыя танкаў была выпушчаная нямецкай фірмай Krauss Maffei ў Мюнхэне ў верасьні 1965 году. Усяго было выпушчана больш за 4744 танкі і 1741 машына розных мадыфікацый. У далейшым работы па мадэрнізацыі танку рэалізоўваліся ў рамках шматнацыянальнай праграмы НАТА, у якой, акрамя ФРН, прымалі ўдзел вайсковыя ведамствы і прадпрыемствы абароннай прамысловасьці яшчэ пяці краін, у тым ліку Данія, Нарвэгія, Італія, Бэльгія, Нідэрлянды.

## Канструкцыя
«Леапард» выкананы па клясычнай кампаноўцы, з разьмяшчэньнем маторна-трансьмісійнага аддзяленьня ў кармавой, аддзяленьня кіраваньня — у пярэдняй і баявога аддзяленьня — у сярэдняй частцы машыны. Экіпаж танку складаецца з чатырох чалавек: мэханіка-кіроўцы, камандзіра, наводчыка і зарадніка.

### Браня і вежа
У патрабаваньнях, вылучаных Міністэрствам абароны Нямеччыны (BMVg) 25 ліпеня 1957 году, было пазначана, што маса пэрспэктыўнага нямецкага танку не павінна перавышаць 30 т, ён павінен вытрымліваць трапляньне 20-мм бранябойных снарадаў, пры стральбе з блізкай дыстанцыі з усіх напрамкаў абстрэлу, мець шматпаліўны рухавік з удзельнай магутнасьцю 30 л.з. на тону, распрацаваны з выкарыстаньнем найноўшых тэхналёгій. Максымальная шырыня танку абмежаваная 3,15 м.

Прыярытэты былі ранжыраваны наступным чынам. На першым месцы рухомасьць (удзельная магутнасьць 30 л.з.), на другім месцы агнявая моц (90-мм гармата), браня на апошнім месцы, бо лічылася, што рэальнай абароны ад кумулятыўных боепрыпасаў не існуе. Год праз (1 красавіка 1958 году) патрабаваньні па баявой масе танку, калібру прылады і ўзроўню бранявой абароны былі перагледжаны ў бок павелічэньня.

Асаблівая ўвага была нададзена асноўнаму ўзбраеньня, боепрыпасам і сродкам навядзеньня. Ставіліся патрабаваньні дакладнасьці стральбы ў дзённых і начных умовах; прабіўная здольнасьць на ўзроўні 150 мм бранявой сталі пад вуглом 60° на дыстанцыі ад 2000 да 2500 метраў.

Зварны корпус выкананы з лістоў бранявой сталі і падзелены папярочнай перагародкай на баявое і маторна-трансьмісійнае аддзяленьні. Таўшчыня лабавай броні складае 70 мілімэтраў, кут нахілу 60°. Таўшчыня бартавой брані корпусу складае ў сярэднім 30-35 мілімэтраў, таўшчыня бранявых пліт дна і кармы 20 і 25 мілімэтраў адпаведна .

Вежа выканана ў выглядзе адзінай фасоннай адліўкі, за выключэньнем часткі даху, якая мае два люкі.

Таўшчыня броні літой вежы складае да 60 мілімэтраў, якая была павялічана на мадыфікацыі A2, і пазьней, у рамках праграмы павышэньня баявой эфэктыўнасьці з 1975 па 1977 год, дадаткова ўзмоцнена за кошт навясных сталёвых бронеэлемэнтаў (*Zusatzpanzerung*), распрацаваных кампаніяй Blohm+Voss. Бронеэлемэнты са сталі высокай цьвёрдасьці, мацаваліся на асноўную браню з зазорам, на некаторым выдаленьні ад яе, з дапамогай гумовых апор-амартызатараў. Гэта дазволіла павысіць узровень абароны вежы да ўзроўню «леапард» A3.

Вежы мадыфікацый А3 і А4 выконваліся зварнымі па разьнесенай схеме браніраваньня і мелі аднолькавы ўзровень абароны. Дадатковая (навясная) браня на гэтыя вежы не ўсталёўвалася. Пры ўласнай масе дзевяць тон адліваная вежа канструкцыі Wegmann зьяўлялася адносна лёгкай у параўнаньні з дванаццацьцю тонамі вежы M48 або 15 тонамі вежы Чыфтэн. Вежы мадыфікацый А3 і А4 лёгка пазнаць па вуглаватай форме і масцы клінаватай формы.

## На ўзбраеньні
*  — першапачаткова 2437 танкі. Яны былі замененыя на «Леапард 2». Астатнія танкі «Леапард 1» знаходзяцца на доўгатэрміновым захоўваньні для перапродажу
*  — 526 «Леапард» 1 A4/5 і 55 «Леапард» 1, па стану на 2020 год 425 Leopard-1А5 паступілі ў 1998—2007 гг са складу нямецкага войска
*  — 170 «Леапард» 1А4, 227 «Леапард» 1А3 і 12 «Леапард» 1, па стану на 2016 год
*  — 128 «Леапард» 1A1BE, 220 «Леапард» 1A5BR і больш за 9 Леапард 1, па стану на 2016 год. 87 Leopard-1А1 былі паступілі са складу ВС Бэльгіі ў 1997—2001 гадах, 220 пастаўленыя са складу ВС Нямеччыны ў 1999—2012 гадах.
*  — адна з пяці краін першапачатковых замоўцаў танку. 177 «Леапард» 1, па стану на 2016 год
*  — 159 «Леапард» 1, па стану на 2016 год
*  — адна з пяці краін першапачатковых замоўцаў танку. 102 «Леапард» 1A5, па стану на 2010 год
*  — 90 «Леапард» 1A3 на захоўваньні, па стану на 2009 год (пастанова аб закупцы такога танку была прынятая дзеля замены танкаў «Цэнтурыёнаў», якія былі на ўзбраеньні з 1950 году. Дзеля гэтага летам 1972 году адбылося параўнаньне «Леапардаў» і амэрыканскіх танкаў M60A1
*  — адна з пяці краін першапачатковых замоўцаў танку. 84 «Леапард» 1, па стану на 2016 год]
*  — 61 «Леапард» 1C2 на захаваньні, па стану на 2016 год
*  — 40 «Леапард» 1, па стану на 2010 год.
*  — 30 «Леапардаў» 1, па стану на 2010 год
*  — адна з пяці краін першапачатковых замоўцаў танку. 15 «Леапард» 1, па стану на 2016 год
*  — 10 «Леапард» 1, па стану на 2016 год
*  — адна з пяці краін першапачатковых замоўцаў танку. 6 «Леапард» 1, па стану на 2016 год

## Галерэя

File:Bundesarchiv B 145 Bild-F027415-0001, Kampfpanzer Leopard I.jpg|Леапарды-1 у Нямеччыне. 1965 год
File:Leopard1 Bundeswehr 1983.jpg|Леапард-1 ФРН. 1983 год
File:Norwegian leopard 1 front in the snow.jpg|Нарвэскі Леапард-1. 1987 год
File:Australian Leopard AS1 MBT.JPEG|Леапард-1А3 Аўстраліі. 2003 год


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Відэаролік: Leopard 1 — асноўны баявы танк
* Танк Leopard I — гісторыя стварэньні ў канструкцыя танку

Катэгорыя:Асноўныя баявыя танкі
Катэгорыя:Танкі Нямеччыны