open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
23 студзеня

## Падзеі
* 1571 — заснаваная Лёнданская каралеўская біржа
* 1793 — адбыўся другі падзел Рэчы Паспалітай
* 1916 — Янка Купала ажаніўся з Уладзіславай Станкевіч
* 1992 — У Вярхоўным Савеце Расеі заяўлены прэтэнзіі на Крым і Чарнаморскі флёт
* 2005 — Віктар Юшчанка прыняў прысягу прэзыдэнта Ўкраіны

## Нараджэньні
* 1783 — Стэндаль, францускі пісьменьнік
* 1832 — Эдуард Манэ, францускі мастак-імпрэсіяніст
* 1898 — Сяргей Эйзэнштэйн, кінарэжысэр
* 1905 — Канстанты Ільдэфонс Галчынскі, польскі паэт
* 1932 — Геральд Асьвяцінскі, беларускі тэатральны дзяяч
* 1943 — Зоя Куваева, беларуская навукоўца-хімік
* 1946 — Барыс Беразоўскі, расейскі алігарх
* 1947 — Джоэль Дуґляс, амэрыканскі кінапрадусар беларускага паходжаньня, сын Керка Дугляса й Дайны Дыл
* 1985 — Даўтзэн Крус, нідэрляндзкая супэрмадэль

## Сьмерці
* 1565 — Сьвяты Генадзій Магілёўскі, Сьвяты прападобны Магілёўскі, Кастрамскі і Любімаградзкі, далучаны да Сабору беларускіх сьвятых
* 1600 — Юры Радзівіл, царкоўны й дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай
* 1762 — Міхал Ян Зянковіч, рэлігійны й дзяржаўны дзяяч ВКЛ
* 1883 — Ґюстаў Дарэ, францускі гравёр, ілюстратар і скульптар
* 1889 — Ігнат Дамейка, беларускі навуковец-дасьледчык, геоляг
* 1891 — Фрыдрых фон Шміт, нямецкі і аўстрыйскі архітэктар
* 1938 — Вацлаў Ластоўскі, беларускі пісьменьнік, гісторык, літаратуразнавец, публіцыст і палітычны дзяяч
* 2007 — Рышард Капусьцінскі, польскі пісьменьнік і журналіст
* 2010 — Уладзімер Марук, беларускі паэт, перакладнік
* 2018 — Міхал Анемпадыстаў, вядомы як дызайнэр, фатограф, графік, паэт, публіцыст.

## Сьвяты
*
Хвіліна

**Хвілі́на** (ці **міну́та**) — гэта:

* Адзінка вымярэньня часу, роўная 60-й частцы гадзіны ці 60 сэкундаў.
* Адзінка вымярэньня велічыні вугла, роўная 60-й частцы градуса.
* Адзінка вымярэньня велічыні простага ўзыходжаньня, роўная 60-й частцы гадзіны простага ўзыходжаньня.

## Мінута
Словы **хвіліна** і **мінута** — раўнапраўныя ў беларускай мове ў значэньні 60-й часткі гадзіны ці 60 сэкундаў.

*Мінута* — назоўнік лацінскага паходжаньня, у даслоўным перакладзе — «маленькая, дробная». У сярэднявечнай лаціне было спалучэньне *pars minūta prima* «першая малая частка (гадзіны)». У старабеларускай мове *минута* ўжывалася ня толькі ў часавым сэнсе, але й на абазначэньне кароткай выпіскі, копіі. Да прыкладу, у тэксьце 1495 году чытаем: **''минуту**, выписаную съ тыхъ книгъ, передъ нами вказывали*. Для народнай беларускай мовы [[19 стагодзьдзе|19]] – [[20 стагодзьдзе|20]] стагодзьдзяў *мінута* й яе фанэтычны варыянт *мінюта* характэрныя ўжо толькі ў часавым значэньні. *Сорак **мінют** прайшло, а яе няма*, — гэты зэльвенскі сказ з «Слоўніка беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі і яе пагранічча».

Слова *мінута* мае шматвяковую традыцыю ўжываньня ў нашай мове. У нас яно, дарэчы, зьявілася на пару стагодзьдзяў раней, чымся ў [[расейская мова|расейскай мове]]. Тым ня менш часта ў літаратурным маўленьні мы сьвядома дыстанцыюемся ад *мінуты*, аддаем перавагу слову, якога няма ў расейскім лексыконе, — назоўніку *хвіліна*. Яго вытокі — у старажытнаверхненямецкім слове *hwīl (hwīla)* – даслоўна «час, гадзіна, імгненьне».

Акрамя вымярэньня часу, слова *мінута* ўжываецца і для вымярэньня [[вугал|вуглоў]]. Тут *1 мінута* = 1/60 [[градус|градуса]] = 60 (вуглавых) сэкунд. Для скарочаннага запісу *мінуты* выкарыстоўваецца знак *' ′ ** (U+2032, ′) або проста апостраф ** ' ''' (U+0027, &amp;apos;). Напрыклад, у геамэтрыі: вугал роўны 20 градусаў і 30 мінут ці 20° 30′; пры пазначэньні вуглавых каардынатаў на мапе Зямлі: 53° 17′ паўночнай шырыні.

## Вонкавыя спасылкі
* Хвіліна і мінута Радыё «Свабода», 20 кастрычніка 2004

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня часу
20 кастрычніка

## Падзеі
* 1655 — Вунія паміж ВКЛ і Швэцыяй. Швэдзкі кароль Карл X Густаў прызнаны вялікім князем літоўскім
* 1791 — Сэйм прыняў дадатковую інструкцыю названую «Узаемныя заручыны абодвух народаў», аб вуніі Польшчы і ВКЛ
* 1929 — ЦК ВКП(б) абвясьціў курс на суцэльную калектывізацыю сельскай гаспадаркі
* 1978 — заснавалі вытворчае аб'яднаньне «Чарнаморнафтагаз»
* 1992 — У Падуі (Італія) на будынку ўнівэрсытэту адкрытая дошка ў памяць Францішка Скарыны
* 2011 — адбылася катастрофа Eurocopter AS 355 NP на Пастаўшчыне

## Нараджэньні
* 1632 — Крыстафэр Рэн, ангельскі архітэктар, матэматык і астраном
* 1677 — Станіслаў Ляшчынскі, вялікі князь літоўскі, кароль Рэчы Паспалітай
* 1733 — Адам Станіслаў Нарушэвіч, беларускі гісторык, паэт, перакладчык
* 1854 — Арцюр Рэмбо, францускі паэт, які аказаў выключны ўплыў на паэзыю сымбалізму і лічыцца адным з пачынальнікаў сюррэалізму
* 1859 — Антон Брадоўскі, расейскі й беларускі нумізмат
* 1866 — Казімеж Твардоўскі, польскі філёзаф, лёгік
* 1885 — Аляксандар Бурбіс, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст, актор і рэжысэр
* 1891 — Джэймз Чадўік, ангельскі фізык, вядомы за адкрыцьцё нэўтрону, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі па фізыцы 1935 году
* 1892 — Зыгмунт Караль Карвацкі, польскі вайсковы дзяяч, капітан
* 1906 — Кастусь Быліч, беларускі актор
* 1946 — Эльфрыдэ Елінэк, аўстрыйская пісьменьніца, ляўрэатка Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры (2004)
* 1951 — Кляўдыё Раньеры, італьянскі футбаліст і трэнэр
* 1967 — Андрэй Гіро, беларускі дыплямат

## Сьмерці
* 1890 — Рычард Фрэнсіс Бэртан, брытанскі вандроўнік, пісьменьнік, мовазнавец, перакладчык, этнограф, дыплямат
* 1900 — Наім Фрашэры (нар. 1846), альбанскі паэт і празаік, дзяяч Альбанскага нацыянальнага адраджэньня
* 1940 — Гунар Асплюнд, швэдзкі архітэктар, які паралельна Алвару Аалту прарабіў шлях ад нардычнага нэаклясыцызму да функцыяналізму.
* 1984 — Поль Дырак, брытанскі фізык-тэарэтык, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі, за «адкрыцьцё новых аспэктаў тэорыі атамаў і іх застасаваньне»
* 1987 — Андрэй Калмагораў, расейскі савецкі вучоны, слынны матэматык, фактычны заснавальнік тэорыі імавернасьцяў у яе сучасным выглядзе
* 2004 — Вераніка Чаркасава, беларуская журналістка
* 2011 — Муамар Кадафі, дыктатар Лібіі
* 2020 — Юрый Варонежцаў, беларускі навуковец-фізык, палітык і грамадзкі дзеяч
* 2021:
** Барыс Цітовіч, беларускі мастак
** Антон Фурс, вэтэран беларускага супраціву

## Сьвяты
*
1959

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 4 студзеня — Мікола Шабовіч, беларускі паэт, кандыдат філялягічных навук, дацэнт
* 9 студзеня — Яна Наг’ёва, славацкая акторка
* 12 студзеня — Вераніка Чаркасава, беларуская журналістка
* 30 студзеня — Ірына Пудова, якуцкая балярына
* 6 сакавіка — Алег Вялічка, беларускі лекар, двойчы дэпутат ПП НС РБ
* 11 красавіка — Леанід Булавін, беларускі аграэколяг
* 26 ліпеня — Кэвін Спэйсі, амэрыканскі актор кіно, прадусар
* 17 верасьня — Сяргей Дубавец, беларускі журналіст
* 21 верасьня — Віктар Івашкевіч, беларускі палітычны дзяяч, журналіст
* 5 кастрычніка — Сяргей Філімонаў, беларускі тэлевізійны вядоўца
* 26 кастрычніка — Анатоль Сыс, беларусі паэт

## Сьмерці
* 17 ліпеня — Білі Голідэй, амэрыканская джазавая сьпявачка
* 9 красавіка — Фрэнк Лойд Райт, амэрыканскі архітэктар
* 13 красавіка — Эдуард ван Бэйнум, нідэрляндзкі дырыжор
* 2 лістапада — Аляксандар Орса, беларускі пэдагог і грамадзка-культурны дзеяч
Каралі раёну

**Каралі́ раёну** — альбом беларускага гурта Крамбамбуля 1½ запісаны ў студыі «Песьняры», г. Менск, сакавік-красавік 2003.

## Зьмест

# Сьвята крамбамбулі
# Госьці
# Новы год
# Хочаш піва
# Работа
# Безалкагольнае піва
# KRAMBAMBULA
# Марскі чалавек
# Старыя хіпаны
# Няма
# Люблю
# Госьці (вэрсія — Яўген Алейнік)
# Люблю (вэрсія — Яўген Алейнік)

## Удзельнікі

* Лявон Вольскі: сьпеў, гітара, клявішы, губны гармонік, шаржы
* Сяргей Міхалок: сьпеў
* Аляксандар Кульлінковіч: сьпеў
* Сяргей Канановіч: гітара, дрыля-мандаліна, духавы гармонік, дадатковы сьпеў, асыстэнт зьвядзеньня
* Уладзіслаў Плюшчаў: бас-гітара, дадатковы сьпеў
* Аляксандар Хаўкін: fiddle, скрыпка, клявішы, піла звычайная
* Аляксандар Быкаў: бубны
* Сяргей Ахрамовіч: баян, дадатковы сьпеў
* Валерый Шчарыца: труба
* Сяргей Лабандзіеўскі: запіс, зьвядзеньне
* Яўген Алейнік: вэрсіі
* Андрэй Жукаў: мастэрынг
* Алена Дашкевіч: дызайн
* Іншыя

Катэгорыя:Альбомы 2003 году
Катэгорыя:Альбомы Крамбамбулі
Крамбамбуля (гурт)

**Крамбамбу́ля** — беларускі гурт, які выконвае музыку ў зьмяшаным стылі пад уплывам року ды поп-фольку. Заснаваны ў 2001 годзе Лявонам Вольскім ды музыкамі гурту Hasta la Fillsta. Выпусьціў чатыры студыйныя альбомы, зборнік найлепшых песень ды два інтэрнэт-самотнікі. Песьні пераважна па-беларуску, а таксама па-польску ды па-азэрбайджанску (сьпеў Гюнэш Абасавай). Назва гурту паходзіць ад назвы аднайменнага напою. У 2005 годзе ў «Кліп-марафоне» песьня «Турысты» перамагла ў намінацыі «Анімацыйныя кліпы», а «Абсэнт» — у намінацыі «Лірыка». У 2007 годзе гурт прыняў удзел у пазаконкурснай частцы фэстывалю Басовішча-2007. Удзельнічалі ў фэсьце «Кубак Піва». У 2010 склад гурту цалкам абноўлены (ад першага складу застаўся толькі Лявон Вольскі). У новым складзе гурт запісаў новы самотнік «Раз-два-тры — усе за стол!». 2011 год адзначаны альбомам «Драбадзі-драбада» з кавэрамі на папулярныя народныя песьні сьвету. Кружэлка вылучаецца выразным рокавым гучаньнем. Песьні гурту гучалі ў кароткамэтражным фільме «Колер каханьня» і стужцы 2010 году «Дастыш фантастыш».

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Застольны альбом]]* (2002)
* *[[Каралі раёну]]* («Крамбамбуля 1½» 2003)
* *[[Радыё Крамбамбуля 0,33 FM]]* (2004)
* *[[Сьвяточная]]* (2007)
* *[[The Best albo Belarusian Disco]]* (2007)
* *[[Drabadzi-Drabada]]* (2011)
* *[[Чырвоны штраль]]* (2015)

### Самотнікі
* «Dolce Vita» (2007)
* «Раз-два-тры — усе за стол!» (2010)

### Удзел у складанках
* *[[Наша музыка 1]]* (2003) — «Госьці»
* *[[Прэм’ер Тузін 2005]]* (2005) — «Турысты»
* *[[Прэм’ер Тузін 2007]]* (2007) — «Таварыш Маўзэр»

## Удзельнікі
* Лявон Вольскі: сьпеў, гітара, клявішы
* Алег Гарус: гітара, укулеле, сьпеў
* Павал Аракелян: саксафон, флейта, сьпеў
* Алесь-Францішак Мышкевіч: бас-гітара, сьпеў
* Андрэй Якубчык: труба, сьпеў
* Павал Мамонаў: бубны
Былыя ўдзельнікі:
* Сяргей Канановіч: гітара, дрыля-мандаліна (2001—2010)
* Паўлюк Рысь: гітара, сьпеў
* Уладзіслаў Плюшчаў: бас-гітара (2001—2010)
* Аляксандар Хаўкін: скрыпка, клявішы (2001—2010)
* Аляксандар Быкаў: бубны (да 2004)
* Радаслаў (Радэк) Сасноўцаў: труба, сьпеў
* Кастусь Карповіч: трамбон (да 2012)
* Сяржук Штэндэр: бубны (да 2012)
* Мікола Белановіч: бубны, пэркусія (да 2010)
Запрошаныя выканаўцы:
* Сяргей Міхалок: сьпеў (ад 2003)
* Аляксандар Кулінковіч: сьпеў (ад 2003)
* Гюнэш Абасава: сьпеў (2004 — альбом «Радыё Крамбамбуля 0,33 FM»)
Іншыя ўдзельнікі:
* Ігар Назаранка: дызайн (ад 2003)
* Павал Кузюковіч: валторна (2004)
* Іван Галушка: трамбон (2004)
* Зьміцер Ціхановіч: труба (2004)
* Уладзімер Федарук: акардэон (2004)
* Аляксандар Старажук: пэркусія (2004)
* Павал Кудрын: флейта (2004)
* Юрась Жданаў: труба (2007)
* Ульляна Найдзен: сьпеў (2007)
* Ганна Казлова: сьпеў (2007)

## Літаратура
* 
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка гурта Крамбамбуля на сэрвісе Myspace.com
* «Мора, сонца і пальмы, і гарачы пясок, і цытрынавы сок…»: Цунамі пазытыву ад Крамбамбулі
* «Валянцінаўская Крамбамбуля» для закаханых у жыцьцё
* Гарачая Крамбамбуля на «Зімовым канцэрце»
* Ёсьць нагода: «Крамбамбуля» выканала першую пяцігодку
* Крамбамбуля на Басовішчы-2007

Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Бабруйскі раён

**Бабру́йскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласьці Беларусі.

## Гісторыя
Створаны 4 жніўня 1927 году. У 2013 годзе ліквідаваны Восаўскі і Гарохаўскі сельсаветы.

## Геаграфія
Асноўныя рэкі — Бярэзіна, Ала, Бабруйка, Беліца, Брожа, Аўчанка, Вір.

## Адміністратыўна-тэрытарыяльны падзел
У склад раёну ўваходзяць 11 сельсаветаў:
# Бортнікаўскі (цэнтар — Вялікія Бортнікі)
# Броскі (цэнтар — Брожа)
# Варатынскі (цэнтар — Варатынь)
# Вішнёўскі (цэнтар — Кабылічы)
# Глушанскі (цэнтар — Глуша)
# Гарбацэвіцкі (цэнтар — Гарбацэвічы)
# Кавалёўскі (цэнтар — Кавалі)
# Слабодкаўскі (цэнтар — Слабодка)
# Сычкаўскі (цэнтар — Сычкава)
# Хімоўскі (цэнтар — Хімы)
# Цялускі (цэнтар — Цялуша)

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 20 660 чалавек (перапіс); 2016 год — 17 362 чалавекі; 2017 год — 17 074 чалавекі; 2018 год — 16 683 чалавекі

На тэрыторыі раёну разьмешчаныя 213 вясковых населеных пунктаў.

## Транспарт
Праз раён праходзяць чыгункі Менск — Бабруйск — Гомель, Бабруйск — Рудабелка, аўтадарогі Менск — Бабруйск — Гомель, Слуцак — Бабруйск — Рагачоў, Магілёў — Бабруйск — Мазыр. Па Бярэзіне зьдзяйсьняецца суднаходзтва.

## Ураджэнцы
* Алесь Адамовіч — пісьменьнік
* Фёдар Архіпенка — Герой Савецкага Саюзу
* Мікола Аўрамчык — паэт
* Іван Балыка — беларускі генэрал
* Платон Галавач — пісьменьнік
* Іван Гайшун — вучоны-матэматык, акадэмік НАН Беларусі
* Алесь Дзятлаў — пісьменьнік
* Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч — беларускі драматург
* Уладзімер Лемяшонак — беларускі гісторык
* Рыгор Булацкі — беларускі пэдагог, гісторык, журналіст. Доктар гістарычных навук (1971), прафэсар (1972). Ляўрэат прэміі Саюзу журналістаў СССР (1980) і Саюзу журналістаў РБ (1995). Першы дэкан факультэту журналістыкі (1967—1981).
* Іван Трухан — беларускі навуковец у галіне эканомікі і эканамічнай геаграфіі
* Уладзімер Парахневіч — удзельнік ВАВ, партызан, пэдагог
* Сьцяпан Шутаў — палкоўнік, двойчы Герой Савецкага Саюзу
* Феафан Шырокі — савецкі генэрал авіяцыі

## Глядзіце таксама
* Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Бабруйскага раёну

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Афіцыйны сайт Бабруйскага райвыканкаму


Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1927 годзе
1634

## Падзеі
* 4 чэрвеня — Палянаўскі мір паміж Рэччу Паспалітай і Маскоўскай дзяржавай
* 16 жніўня — Амсьціслаў атрымаў герб

## Нараджэньні
* 7 студзеня — Кацярына Сабеская, сястра караля польскага Яна III Сабескага
* 4 сакавіка — Казімер Лышчынскі, філёзаф-матэрыяліст Рэчы Паспалітай, пэдагог і грамадзкі дзяяч. Пакараны сьмерцю за свае перакананьні.

## Сьмерці
* Ляўрэнці Зізані, беларускі пэдагог-гуманіст, царкоўны дзеяч, мовазнаўца, перакладчык

## Вонкавыя спасылкі
16 жніўня

## Падзеі
* 963 — Нікіфар II Фока каранаваны імпэратарам Бізантыі
* 1513 — перамога ангельскага караля Генрыха VIII з хаўрусьнікамі над французамі пад Гінэгатам
* 1634 — Амсьціслаў атрымаў герб
* 1777 — перамога амэрыканцаў на чале з Джонам Старкам над брытанскімі і браўншвайскімі войскамі пад Валумсакам
* 1979 — абвешчаныя Амяльнянскі і Мацеевіцкі заказьнікі
* 2011 — заснавалі чыгуначнае прадпрыемства «Траінкос» у сэрбскім краі Косава і Мятохія

## Нараджэньні
* 1832 — Вільгельм Вунт, нямецкі фізыёляг, псыхоляг, філёзаф і мовазнаўца
* 1874 — Аляксандар Уласаў, беларускі грамадзкі дзеяч, рэдактар-выдавец газэты «Наша Ніва», сэнатар у міжваеннай Польскай Рэспубліцы (1922—1928)
* 1878 — Дамінік Сямашка, беларускі й летувіскі грамадзка-палітычны дзеяч
* 1903 — Мікола Абрамчык, прэзыдэнт БНР
* 1905 — Мікалай Гусараў, кіраўнік ЦК КПБ з 1947 да 1950 году
* 1912 — Ёсіф Максіменя, савецкі жаўнер, Герой Савецкага Саюзу
* 1942 — Валянцін Сукала, 2-і старшыня Вярхоўнага суду Рэспублікі Беларусь (з 1997 году)
* 1954 — Джэймз Кэмэран, амэрыканскі кінарэжысэр
* 1972 — Алег Сьліжэўскі, 5-ы міністар юстыцыі Рэспублікі Беларусь (з 2011 году)
* 1977 — Хрысьціна Мендзялеева, беларуская англамоўная сьпявачка, былая вакалістка рок-гурту Hasta La Fillsta, рок-князёўна’97

## Сьмерці
* 1358 — Альбэрт II, ґэрцаґ аўстрыйскі
* 1443 — Ашыкаґа Ёшыкацу, японскі шоґун
* 1919 — Аляксандар Ізвольскі, расейскі дзяржаўны дзеяч, дыплямат
* 1920 — Аляксей Шахматаў, расейскі філёляг і гісторык, пачынальнік гістарычнага вывучэньня расейскай мовы, старажытнарускага летапісаньня і літаратуры
* 1969 — Марк Бэрнэс, савецкі актор і выканаўца песень
* 1976 — Ян Станкевіч, беларускі мовазнаўца, гісторык, палітычны дзеяч
* 1977 — Элвіс Прэсьлі, амэрыканскі сьпявак, кароль рок-н-ролу
* 1990 — Язэп Семяжон, беларускі перакладнік і паэт
* 2003 — Ідзі Амін, прэзыдэнт Уганды у 1971—1979, заснавальнік аднаго з самых брутальных аўтарытарных рэжымаў у Афрыцы; генэрал, потым фэльдмаршал угандыйскага войска
* 2017 — Вера Глаголева, савецкая і расейская акторка тэатру і кіно
* 2018 —  Арэта Франклін,  амэрыканская сьпявачка ў стылях рытм-энд-блюз, соўл і госьпел

## Сьвяты
* Дзень Незалежнасьці Кіпра (1960)
Зьміцер Сідаровіч

**Зьмі́цер Яўге́навіч Сідаро́віч** (2 кастрычніка 1965, Менск, БССР — 17 траўня 2014, Менск, Беларусь) — беларускі музыка, дудар, былы лідэр гурту «Камэлот», аўтар і выканаўца песень, зьбіральнік фальклёру.

## Біяграфія
Дзед Зьмітра Сідаровіча — Мечыслаў Вікенцьевіч — у 1938 пераехаў у Менск зь вёскі Скірмантава пад Койданавым. Зьміцер Сідаровіч па прафэсіі — інжынэр-будаўнік, кандыдат навук. Песьні пісаў ад 1980 году. Па-беларуску пачаў пісаць у 1984-м, пасьля паездкі на Падляшша. У 1991 стварыў гурт «Камэлот». Выпусьціў кнігу вершаў «Тры жалуды». Аўтар-складальнік даведніка «Вялікія музыкі ХХ стагодзьдзя». Акрамя бардаўскай песьні актыўна займаўся фальклёрам. Адраджаў дуду. У 2000 удзельнічаў у альбоме «Вір» гурту «Стары Ольса». У 2008 г. заснаваў капэлю «На таку», якая ладзіць вечарыны традыцыйнага танцу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Хатняя старонка З. Сідаровіча
* «Жывы дзёньнік» З. Сідаровіча
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Беларускія фальклярысты
Катэгорыя:Камэлот
Катэгорыя:Беларускія дудары
Катэгорыя:Беларускія барды
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Беларускія інжынэры-будаўнікі
Вір (альбом)

***Вір*** — зборны альбом гурта «Стары Ольса», акрамя іх музыкі на дыску прысутнічаюць таксама і запісы Зьмітра Сідаровіча, гурта «Кантраданс» (цяпер — Lituus). Запісаны ў 2000 годзе, выйшаў у 2001 годзе.

Рэдкія інструмэнты, сярэднявечныя танцы, містычныя імправізацыі, інструмэнтальная архаіка, клюбныя запісы, disco-вэрсія.

У гэтай музыцы — шчырая павага да гісторыі і бязьмежная адданасьць старажытным інструмэнтам, дзе на найвышэйшым п’едэстале — самы містычны беларускі інструмэнт — дуда (валынка).

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Анёл» (латыскі народны танец) (2:25)
# «Замова» (2:47)
# «Бранль» (сярэднявечны танец) (1:53)
# «Рэчанька» (беларускі народны танец) (2:28)
# «Пагоня» (1:18)
# «Trotto» (сярэднявечны танец) (1:21)
# «Вір» (беларускі народны танец) (2:31)
# «Выправа» (сярэднявечны танец, апрацоўка) (1:52)
# «Codex» (сярэднявечны танец) (3:07)
# «Зімовы лес» (3:18)
# «Дуда» (Беларусь архаічная) (2:47)
# «Акарына» (Беларусь архаічная) (0:48)
# «Гусьлі» (Беларусь архаічная) (1:14)
# «Сьвірэль» (Беларусь архаічная) (0:46)
# «Пена піва» (3:31)
# «Падыспань» (1:19)
# «Нямон» (3:02)
# «Вальс» (2:42)
# «Танцы» (3:03)
# «Руевіт» (2:18)
# «Руевіт (DJ Anton Mix)» (3:15)

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра альбом на афіцыйнай старонцы гурта

Катэгорыя:Альбомы Стары Ольса
Крычаўскі раён

**Кры́чаўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласьці Беларусі.

## Гісторыя
Створаны 17 ліпеня 1924 году.

## Геаграфія
Разьмешчаны на ўсходзе Магілёўскай вобласьці. Плошча 777,54 км².

Асноўныя рэкі — Сож з прытокамі Асьцёрам, Чорнай Натапай, Волчасам, Мяртвіцай, Бялянкай, Добрасьцью, Худабычкай і Лабжанкай, Жураўка, Азёрышча, Аколіца.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 35 133 чал. (перапіс); 2016 год — 32 592 чал.; 2017 год — 32 198 чал.; 2018 год — 31 815 чал.

## Вядомыя асобы
Зьміцер Бугаёў (1929, в. Сычыкі — 2017) — беларускі літаратуразнавец і крытык

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Здымкі на Radzima.org
* 
* Крычаўскі раённы выканаўчы камітэт
26 кастрычніка

## Падзеі
* 1768 — Барская канфэдэрацыя: расейскія войскі акупавалі Нясьвіж
* 1863 — прадстаўнікі ангельскіх футбольных клюбаў сабраліся ў Лёндане, каб выпрацаваць адзіныя правілы гульні і арганізаваць найстарэйшую ў сьвеце Нацыянальную футбольную асацыяцыю
* 1909 — забойства Іта Хірабумі, першага прэм’ер-міністра Японіі
* 1947 — савецкія карныя ворганы правялі найбольш масавую дэпартацыю жыхароў Заходняе Ўкраіны (каля 78 тысячаў чалавек)
* 1962 — савецкі кіраўнік Мікіта Хрушчоў пагадзіўся на вяртаньне ў СССР караблёў, якія везьлі на Кубу ядзерную зброю
* 1981 — Вялікі бар’ерны рыф улучылі ў Сьпіс Сусьветнае спадчыны ЮНЭСКО
* 1987 — у Палачанах адбыўся I Вальны сойм беларускіх суполак
* 2009 — Катастрофа BAe-125 пад Менскам, загінулі 5 чалавек

## Нараджэньні
* 1810 — Генрых Дмахоўскі, беларускі скульптар
* 1947 — Гілары Клінтан, амэрыканскі палітык, сэнатар ЗША
* 1942 — Уладзімер Ярмошын, прэм’ер-міністар Рэспублікі Беларусь
* 1959 — Анатоль Сыс, беларускі паэт
* 1959 — Зоя Белахвосьцік, беларуская акторка тэатру і кіно
* 1965 — Міхась Матох, сяржант, камандзір БМП, камандзір аддзяленьня

## Сьмерці
* 899 — Альфрэд Вялікі, кароль Ўэсэкса, які ўладарыў у 871—899 гадох
* 1764 — Ўільям Гогарт, ангельскі мастак, ілюстратар, гравёр і тэарэтык мастацтва
* 1937 — Юзэф Доўбар-Мусьніцкі, польскі вайсковы дзеяч, генэрал-лейтэнант расейскага войска, генэрал броні, кіраўнік паўстаньня вялікапольскага
* 1941 — Марыя Брускіна, удзельніца менскага падпольля падчас Другой сусьветнай вайны
* 1944 — Алесь Мілюць, заходнебеларускі паэт
* 1999 — Анатоль Іверс (нар. 1912), беларускі паэт

## Сьвяты
*
Генрых Дмахоўскі

**Дмахо́ўскі Ге́нрых** (Генрык Дмухоўскі; 26 кастрычніка 1810 — 26 траўня 1863) — скульптар і палітычны дзяяч. Вядомы таксама як **Генры Д. Сандэрс**.

## Біяграфія
Па сканчэньні прыродазнаўчага факультэту Віленскага ўнівэрсытэту далучыўся да паўстанцаў у Рэчы Паспалітай, а па паразе паўстаньня эміграваў у Францыю.

19 сакавіка 1833 году ў складзе паўстанцкіх сіл распачаў партызанскія дзеяньні на мяжы Расейскай імпэрыі. Паўстаньне правалілася, Дмахоўскі мусіў адступіць на Палесьсе, а потым на Валынь. Адтуль ён перабраўся ў Галіцыю (на тэрыторыю Аўстрыйскай імпэрыі). Аўстрыйскія ўлады арыштавалі Дмахоўскага. Суд прыгаварыў яго да зьняволеньня ў крэпасьці Куфтайн. Генрых адбыў у ёй з 1834 да 1841 году. Па вызваленьні з турмы Дмахоўскі накіроўваецца ў Францыю і вучыцца ў мастацкай школе, наведвае майстэрні вядучых скульптараў.

У 1846 годзе бярэ ўдзел ў вулічных баях у Львове. У 1852 годзе ён апынаецца ў Злучаных Штатах Амэрыкі пад імем Генры Д. Сандэрс. Для будынка кангрэсу (у Вашынгтоне) ён стварае бюсты Джорджа Вашынгтона, Томаса Джэфэрсана, Бенджаміна Франкліна, Тадэвуша Касьцюшкі. Гэтыя бюсты і сёньня ўпрыгожваюць памяшканьне Кангрэсу ЗША.

У гэты час ён робіць мэдальён з сылюэтамі пакараных сьмерцю дзекабрыстаў, бюст Л. Кошута, скульптурную групу «Гарыбальдзі з воінамі». Але лёс не пашкадаваў яго сям’ю — паміраюць жонка і дзеці. Пахаваны яны ў Філядэльфіі, дзе над магіламі асірацелы Генрых паставіў помнік, выкананы са сьнежна-белага мармуру.

Па сьмерці родных, у траўні 1861 году (4 гады цягнулася бюракратычная валакіта — пакуль яму далі дазвол вярнуцца) Генрых Дмахоўскі адкрывае скульптурнае атэлье ў Вільні. Сярод найлепшых твораў, зробленых у гэты час, — мадэль надмагільнага помніка Барбары Радзівіл, фігура сьвятога Ўладзіслава для віленскай катэдры, помнік Уладзіслава Сыракомлі. Ягоны талент і веды атрымоўваюць прызнаньне, грамадзтва абірае правадзейным чальцом Віленскай археалягічнай камісіі.

У часе паўстаньня 1863—1864 гадоў Дмахоўскі стаў паўстанцкім камісарам Дзісенскага павету. Ён загінуў 26 траўня 1863 году каля фальварку Парэчча пад Докшыцамі ў адным зь першых баёў з расейскімі войскамі. Пахаваны на старажытных могілках каля аднайменнай вёскі (цяпер — Бірулі Докшыцкага раёну).

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкул пра Дмахоўскага ў ґазэце «Новы час»
* Згадка пра Дмахоўскага ў каляндары на ВІЛЬНЯ.com
* Газэта «Рэспубліка» // Генры Сандэрс, ён жа Генрык Дмахоўскі

Катэгорыя:Асобы Беларусі
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Загінулі ў баі
1863

## Падзеі
* 22 студзеня — пачалося паўстаньне Кастуся Каліноўскага
* 3 чэрвеня — адбылася Мілавідзкая бітва паміж царскім войскам і паўстанцамі Кастуся Каліноўскага
* 4 чэрвеня — бітва пад Ласасінам

## Нараджэньні
* 15 студзеня — Аляксандар Лапо-Данілеўскі, расейскі гісторык, сацыёляг, археограф
* 12 сакавіка — Уладзімер Вярнадзкі, расейскі й савецкі геахімік, заснавальнік біягеахіміі
* 30 ліпеня — Генры Форд, амэрыканскі прамысловец

## Сьмерці
* 15 лютага — Станіслаў Сангін, паўстанец, паплечнік Кастуся Каліноўскага
* 26 траўня — Генрых Дмахоўскі, беларускі скульптар
* 13 жніўня — Эжэн Дэлякруа, францускі мастак
* 4 лістапада — Казімер Кабылінскі, удзельнік паўстаньня 1863—1864 рокаў
* 6 лістапада — Міхаіл Кулеша, мастак, літограф
1810

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 8 лютага — Іван Хруцкі, беларускі жывапісец
* 1 сакавіка — Фрыдэрык Шапэн, польскі кампазытар і піяніст
* 26 кастрычніка — Генрых Дмахоўскі, беларускі скульптар і змагар за незалежнасьць
* 30 лістапада — Олівэр Вінчэстэр, амэрыканскі вынаходнік аднайменнай стрэльбы

## Сьмерці
* 20 лютага — Марцін Пачобут-Адляніцкі, беларускі астраном

## Вонкавыя спасылкі
1988

## Падзеі
* Заснаваньне часопісаў «Роднае слова» й «Крыніца»
* Насельніцтва Гомля дасягнула 500 тысячаў жыхароў
* 14 красавіка — падпісаныя Жэнэўскія пагадненьні аб вывадзе савецкага войска з Аўганістану
* 19 кастрычніка — заснаваныя Мартыралёг Беларусі і Беларускі Народны Фронт
* 1 лістапада — у Купалаўскім сквэры ў Менску адзначаныя Дзяды, дзе ўпершыню было шырока заяўлена пра савецкі генацыд
* 11 лістапада — заснаваны «Клімавіцкі камбінат хлебапрадуктаў»
* 7 сьнежня — землятрус у Армэніі, больш як 25 000 чалавек загінулі
* Працягнутыя археалягічныя абсьледаваньні ля в. Гнесічы (Шчорсаўскі сельскі савет, Наваградзкі раён, Гарадзенская вобласьць)

## Нараджэньні
* 9 студзеня — Вікторыя Гасьпер, беларуская баскетбалістка
* 17 красавіка — Андрэй Арамнаў, алімпійскі чэмпіён у цяжкой атлетыцы
* 15 ліпеня — Павал Няхайчык, беларускі футбаліст
* 23 жніўня — Вольга Гаварцова, беларуская тэнісістка
* 19 верасьня — Кацярына Даманькова, супэрмадэль сьвету 2006 году

## Сьмерці
* 26 студзеня — Уладзімер Фінькоўскі, беларускі праваслаўны сьвятар
* 2 ліпеня — Часлаў Ханяўка, беларускі грамадзкі дзяяч
* 13 верасьня — Францішак Ляхоцкі, польскі паэт-эмігрант беларускага паходжаньня
* 25 лістапада — Яўгенія Янішчыц, беларуская паэтка
* 19 сьнежня — Станіслаў Лазар, беларускі каталіцкі сьвятар
19 кастрычніка

## Падзеі
* 1813 — разгром арміі Напалеона ў «Бітве народаў», што прывяло да вызваленьня Нямеччыны і Галяндыі
* 1881 — у Расейскай імпэрыі быў прыняты закон пра перавод дробнае шляхты ў катэгорыю аднадворцаў
* 1988 — заснаваныя Мартыралёг Беларусі і Беларускі Народны Фронт Адраджэньне

## Нараджэньні
* 1816 — Максімільян Маркс, удзельнік паўстаньня Кастуся Каліноўскага, дасьледнік Сыбіры, мэмуарыст.
* 1882 — Вінцас Крэве-Міцкевіч, летувіскі пісьменьнік, празаік, паэт, крытык, драматург, публіцыст, перакладнік; клясык летувіскай літаратуры
* 1890 — Сяргей Палуян, беларускі літаратуразнаўца
* 1900 — Карэл Паўлік, чэхаславацкі афіцэр, удзельнік антынацысцкага супраціву
* 1900 — Джон Ле Карэ, ангельскі пісьменьнік, аўтар шпіёнскіх раманаў
* 1932 — Ігар Мяльчук, канадзкі лінгвіст і дысыдэнт
* 1936 — Эдуард Гарачы, савецкі і беларускі актор тэатру і кіно, які быў судзімы за антысавецкую агітацыю. Заслужаны артыст Беларусі
* 1939 — Вячаслаў Клыкаў, вядомы расейскі скульптар
* 1952 — Міхаіл Ежэль, Надзвычайны і Паўнамоцны амбасадар Украіны ў Рэспубліцы Беларусь, адмірал.
* 1959 — Ірына Казуліна, беларуская грамадзкая дзяячка
* 1973 — Аляксандар Хацкевіч, беларускі футбаліст і футбольны трэнэр
* 1977 — Хабіб Бэе, сэнэгальскі футбаліст, абаронца ангельскага клюбу «Астан Віла» й нацыянальнай зборнай Сэнэгалу
* 1987 — Марына Букса, беларуская лёгкаатлетка
* 1992 — Арцём Быкаў, беларускі футбаліст

## Сьмерці
* 1605 — Ян Марыя Бэрнардоні, італьянскі архітэктар, прадстаўнік стылю раньняга барока, езуіт
* 1745 — Джанатан Сўіфт, англа-ірляндзкі пісьменьнік-сатырык, публіцыст, паэт і грамадзкі дзеяч
* 1813 — Юзэф Панятоўскі, князь і генэрал Рэчы Паспалітай, маршал Францыі, пляменьнік караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага
* 1821 — Станіслаў Макраноўскі, камэргер Станіслава Аўгуста Панятоўскага, член Чатырохгадовага Сойму, ґенэрал-лейтэнант каралеўскай арміі, удзельнік вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году і паўстаньня ў 1794 годзе
* 1855 — Ігнацы Галавінскі, рымска-каталіцкі дзеяч, арцыбіскуп магілёўскі, польскі пісьменьнік і перакладчык
* 1937:
** Язэп Каранеўскі, дзяржаўны дзеяч, пэдагог, публіцыст, сябра КПБ, другі рэктар БДУ, правадзейны сябра Інбелкульта, ахвяра сталінскіх рэпрэсіяў
** Эрнэст Рэзэрфорд, брытанскі фізык новазэляндзкага паходжаньня
* 1955 — Эжэн Жазэф Дэльпорт, бэльгійскі астраном, дасьледнік камэт і астэроідаў
* 1984 — Ежы Папялушка, польскі каталіцкі сьвятар, благаслаўлёны
* 1987 — Ігар Абрамаў-Неверлі, польскі пісьменьнік і пэдагог

## Вонкавыя спасылкі
Міхал Гузікаў

**Міхал Іо́сіфавіч Ґу́зікаў** (**Міхаі́л Іо́сіфавіч Ґу́зікаў**; 14 верасьня 1806 — 27 кастрычніка 1837) — беларускі музыка-клезьмер, вынаходнік ксыляфону.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Шклове. Ён удасканаліў беларускі народны інструмэнт брусочкі, з чаго і атрымаўся сучасны ксыляфон, і гастраляваў зь ім у Аўстрыі, Нямеччыне, Бэльгіі й Францыі, выконваючы творы Паганіні, Вэбэра і Гумэля, а таксама беларускія народныя мэлёдыі. У 1836 годзе, за год да ягонае сьмерці, у Вене выйшла кніга вядомага музыколяга Шлёзынгэра «Міхал Гузікаў і ягоны інструмэнт з дрэва й саломы».

## Вонкавыя спасылкі
* Каляндар Свабоды (14 верасьня)
* Каляндар Свабоды (27 кастрычніка)
* Артыкул на старонцы «История евреев Беларуси»

Катэгорыя:Беларускія музыкі
Флярыян Ждановіч

**Флярыя́н Па́ўлавіч Ждано́віч** (1884; Менск, цяпер Беларусь — 1937, Менск) — адзін з заснавальнікаў прафэсійнага тэатру, актор, рэжысэр і грамадзкі дзяяч. Псэўданімы: *Алесь Крэсік*, *Іван Карась*. Брат Антона Ждановіча.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Менску ў сям’і службоўца банка. Быў першынцам з 6 дзяцей. Скончыў Менскую рэальную вучэльню. У 1902 годзе скончыў Варшаўскую драматычную школу. Працаваў акторам у польскіх тэатрах Беларусі. У 1907 г. вярнуўся ў Менск, дзе выступаў у тэатральнай трупе пры польскім спартовым таварыстве «Сокал» зь вершамі Янкі Купалы і Якуба Коласа. Далучыўся да беларускага культурніцкага руху. 15 жніўня 1913 у Радашкавічах адбылася прэм’ера знакамітай п’есы «Паўлінка». Ставіў спэктакль Менскі драматычны гурток, якім кіраваў Флярыян Ждановіч, а сярод гледачоў быў і сам аўтар — Янка Купала. Падрыхтаваў мастацкую праграму «Беларускі кірмаш». Арганізаваў драматычны гурток, які пасьля паказу ў вёсцы Старое Сяло пад Менскам спэктакля «Па рэвізіі» М. Крапіўніцкага быў забаронены ўладамі. Каб пазьбегнуць арышту, выехаў у Крым, дзе выступаў на рускай сцэне.

Да Лютаўскай рэвалюцыі 1917 працаваў у Менскай гарадзкой думе. У 1917 мастацкі кіраўнік Першага таварыства драмы і камэдыі ў Менску. У складаных умовах нямецкай і польскай акупацыі ствараў беларускі нацыянальны тэатар. У 1919 г. паставіў у Вільні п’есу Янкі Купалы «Раскіданае гняздо». У 1920 быў мастацкім кіраўніком Першага беларускага таварыства драмы й камэдыі. 14 верасьня 1920 пад яго кіраўніцтвам у Менску адкрыўся Беларускі дзяржаўны тэатр (БДТ-1; цяпер Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Я. Купалы). Адначасова ў Наркамаце асьветы БССР курыраваў беларускія тэатры, быў рэжысэрам Беларускага савецкага тэатру, ставіў спэктаклі ў БДТ-3. З 1922 у акторскім складзе БДТ-1.

Ждановіч зрабіў шмат першых пастановак клясыкі беларускае драматургіі — Купалы, Коласа, Аляхновіча, Галубка, Каганца. Ён сам перакладаў на беларускую творы польскай, расейскай і ўкраінскай клясыкі.

У 1929 г. пакінуў Беларусь. У 1930 г. пераехаў зь сям’ёй у Саратаў (Расейская СФСР), дзе ўладкаваўся рэжысэрам-пэдагогам тэатральнай вучэльні. 18 ліпеня 1930 году яго арыштавалі па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі» й прысудзілі да 5 гадоў ссылкі, якую ён адбываў на Беламорканале. Але й пасьля яму не далі вярнуцца ў Беларусь.

8 ліпеня 1937 году Ждановіча арыштавалі ізноў і незаконна выраклі на расстрэл. Рэабілітаваны ў 1956.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Энцыкляпэдыя на slounik.org
* Біяграфічная даведка на martyraloh.org
* Артыкул на «Камунікаце»
* 28 кастрычніка 1523 году ў Кракаве выйшла з друку «Песьня пра зубра» Радыё «Свабода», 28 кастрычніка 2004

Катэгорыя:Беларускія тэатральныя дзеячы
Катэгорыя:Беларускія тэатральныя рэжысэры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія культурныя дзеячы
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»
Келіх кола

***Ке́ліх ко́ла*** — першы альбом гурта «Стары Ольса». Выйшаў у 2001 годзе.

Містыка паганскіх рытуалаў, галасы замкаў, жывая моц сярэднявечных мэлёдыяў. Энэргія, злосьць і высакародзтва ваяўнічых продкаў. Выключна акустычная музыка, выкананая на копіях старажытных беларускіх інструмэнтаў (акрамя гітары і флейты) адлюстроўвае мастацкія густы ваярскага саслоўя сярэднявечнай Беларусі. Тэксты песьняў — жывыя словы сярэднявечнага фальклёру ў мінімальнай апрацоўцы.

У кампазыцыях 1—10 — падарожжа ў раньняе Сярэднявечча, дзе граюць дуды (валынкі), гусьлі, жалейка, труба, сьвірэль, варган, барабан, бубен. Такі старажытны інструмэнт, як гудок, тут заменены на аналягічную па гучаньні колавую ліру.

Кампазыцыі 11—17 прысьвечаныя сталаму Сярэднявеччу, інструмэнтарый якога папаўняецца ўжо гітарай і флейтай.

## Зьмест
# «Закляцьце» (2:49)
# «Баляда» (1:40)
# «Ладзьдзя» (1:15)
# «Пір» (3:18)
# «Трызна» (2:12)
# «Што й па мору» (беларуская народная песьня, тэкст) (4:11)
# «Танцы» (3:36)
# «Поўня» (2:13)
# «Ружа» (беларуская народная песьня, тэкст) (3:01)
# «Вайтоўна» (беларуская народная песьня, тэкст) (2:32)
# «Імжа» (2:34)
# «Паход» (2:08)
# «Келіх кола» (беларуская народная песьня, тэкст) (3:13)
# «Легенда» (2:33)
# «Брама» (3:38)
# «Там за халмом» (3:07)

## Удзельнікі
* Зьміцер Сасноўскі — дуда F і дуда G (валынкі), гусьлі, колавая ліра, берасьцяная труба, жалейка, флейта, сьвірэль, варган, гітара.
* В. Сальцэвіч — барабаны, бубны.
* А. Калтуноў — вакал.

## Выдавецтва
* Ідэя, мэнэджмэнт — Зьміцер Сасноўскі
* Запіс — А. Шаўцоў
* Фота — А. Белавусаў
* Дызайн — Ю. Лупіненка
* Пераклад — А. Бурсаў

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на афіцыйнай старонцы гурта

Катэгорыя:Альбомы Стары Ольса
Што й па мору

**«Што й па мо́ру»** — беларуская баляда XII стагодзьдзя .

У скарочаным выглядзе ўваходзіць у альбом «Келіх кола» гурта «Стары Ольса».

## Скарочаны варыянт
Што й па мору, мору сіняму
Там плавала стая белых лебядзей

Са малымі
Са малымі лебядзятамі

Адкуль ўзяўся
Адкуль ўзяўся шыза-белы арол

Разьбіў стаду
Разьбіў стаду ўсю па сінему мору

Белы пушок
Белы пушок па-пад небейку пайшоў

Што й па мору, мору сіняму

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Беларускія народныя песьні
Катэгорыя:Стары Ольса
Катэгорыя:Зьявіліся ў XII стагодзьдзі
RIMA

**RIMA** — рок-гурт зь Беласточчыны зь мястэчку Гарадок.

## Гісторыя
Гурт заснаваны ў 1999 годзе. Песьні выконваюцца на беларускай і польскай мовах. У 2000 годзе былі пераможцамі конкурсу фэсту Басовішча. Прымалі ўдзел ў гэтым фэсьце ў 2002, 2004—2010 і 2012 гг. Назва *RIMA* утворана зь першых літараў імён удзельнікаў гурта. Хаця ўдзельнікаў было пяць, лішнюю літару «А» было вырашана адкінуць.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* Praz żyćcio (2001)
* Pradajem siabie (2003)
* Kalevala (2009)
* Akustycznie (2011)

### Супольныя праекты
* Сэрца Эўропы in rock (2001, песьні «Стары млын» і «Wódka»)

## Удзельнікі
* Андрэй Паплаўскі: сьпеў
* Ігар Самойлік: гітара
* Андрэй Грэсь: ударная ўстаноўка
* Марцін Кахановіч: гітара
* Марэк Ядкоўскі: бас-гітара (у гурце з 18 верасьня 2004)
* Раман Карповіч: бас-гітара (у гурце да 18 верасьня 2004)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная хатняя старонка

Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Рок-гурты Польшчы
Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты Польшчы
Ружа кветка

**Ру&#769;жа кве&#769;тка** — беларуская народная песьня, уваходзіць у альбом Келіх кола гурта Стары Ольса. 

## Словы
     Dm              
1. Як вазьму я ружу кветку
  Gm          Dm 
Ды пушчу на воду
 Dm              
Плыві-плыві ружа кветка
 C           Dm 
Да самога броду

2. Плыла-плыла ружа кветка
Ды стала круціцца
Выйшла маці воду браці
Пачала дзівіцца

3. Ой ты мая ружа кветка
Чаму ж ты завяла
Пэўна доўга ты дзіцятка
На вадзе ляжала

4. Ўзяла маці ружу кветку
Палажыла ў хаце
Ды як гляне - ўспамінае
Аб сваім дзіцяці

5. Як вазьму я ружу кветку
Ды пушчу на воду
Плыві-плыві ружа кветка
Да самога броду

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст на афіцыйным сайце гурта

Катэгорыя:Стары Ольса
Вайтоўна

**Вайтоўна** — беларуская баляда 16 стагодзьдзя, уваходзіць у альбом «Келіх кола» гурта «Стары Ольса».
Колькасьць слупкоў моцна скарочана.

## Словы
Ой загадалі на вайну
Нашаму войту самаму

Ў нашага войта сынаў нет
Адна дачушка на раду

А скуй жа бацька востры меч
Каб добра была войска сеч

Мячом вайтоўна махнула
Палова войска палягла

Ой загадалі на вайну
Нашаму войту самаму

## Вонкавыя спасылкі

* Тэкст на афіцыйным сайце гурта

Катэгорыя:Стары Ольса
Келіх кола (песьня)

**Келіх кола** — беларускі застольны кант 16–17 стагодзьдзяў, уваходзіць у альбом Келіх кола гурта Стары Ольса. 
Словы нязначна апрацаваныя Зьмітром Сасноўскім.

## Словы
1. Гой-гой сядзем ў кола ды вясёла
Выпівайма, размаўляйма
Пра усё забудзем
Хай нам добра будзе

2. Гой-гой чаго бавіш — келіх ставіш
Хочаш піці — папрасіці
Хмель-піва нап'емся
Потым разьбярэмся

3. Гой-гой вайна рыхла покуль сьціхла
Распачаці сьвяткаваці
Келіх пенна піва
Піва яно жыва

4. Гой-гой ад суседа няхай беда
Выпі ныне — хвора згіне
Ліся піва ныне
Ў шчасьлівай гадзіне

5. Гой-гой сядзем ў кола ды вясёла
Выпівайма, размаўляйма
Пра усё забудзем
Хай нам добра будзе

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст на афіцыйным сайце гурта

Катэгорыя:Стары Ольса
Палітычная культура

**Паліты́чная культу́ра** (тэрмін прапанаваў у 18 стагодзьдзі Гердэр) — сыстэма ўстойлівых перакананьняў і мадэляў паводзінаў, што склаліся гістарычна і выяўляюцца ў непасрэднай дзейнасьці суб’ектаў палітыкі: у іхных адносінах да адзін да аднаго, да саміх сябе і да палітычнай сыстэмы, у межах якой яны існуюць.

Палітычная культура выяўляецца ня толькі ў палітыцы, але і пры ўзаемадзеяньні эканомікі ды палітыкі, палітыкі і права, палітыкі і маралі.

Ідэнтыфікатары праяваў палітычнай культуры:

# Адносіны людзей да палітыкі (актыўнае, нэўтральнае, антаганістычнае)
# Адносіны да дзяржавы, палітычных партыяў і арганізацыяў
# Тыповая арыентацыя на палітычныя каштоўнасьці, такія як свабода, роўнасьць, справядлівасьць, талеранцыя і г. д.
# Спэцыфіка палітычнае мовы

Паказьнікі, па якіх можна меркаваць пра палітычную культуру краіны:

* Культура электаральнага працэсу (асноўная прыкмета высокай культуры — гэта правядзеньня ў краіне выбараў, а не галасаваньня, як гэта было, да прыкладу, у СССР)
* Культура прыняцьця палітычных рашэньняў на розных узроўнях
* Культура ўспрыняцьця і рэгуляваньня канфліктаў (іх трэба ўспрымаць як стымул да разьвіцьця і вырашаць на сваю карысьць)
* Культура функцыянаваньня дзяржаўных і грамадзкіх установаў (напрыклад, па прыкмеце карумпаванасьці, бюракратызму)

У 1960-я гады амэрыканцы Г.Алмонд і С.Вэрба ў сваёй працы «Грамадзянская культура. Палітычныя адносіны і дэмакратыя ў пяці краінах» (на прыкладзе ЗША, Вялікай Брытаніі, Італіі, Францыі ды Мэксыкі) прапанавалі наступную клясыфікацыю палітычнай культуры:

# Патрыярхальная, ці традыцыяналісцкая палітычная культура (выяўляецца пры станаўленьні палітычнай культуры ў слабаразьвітых краінах; характарызуецца арыентацыяй на важдзя, лідара; адносіны рэгулююць традыцыі, звычаі)
# Тып падданага (людзі арыентуюцца на дзяржаву, пазыцыя індывіда наступная: я бясьсільны, я чыйсьці падданы)
# Актывісцкі тып (чалавек — грамадзянін з роўнымі правамі, яго палітычная актыўнасьць падтрымліваецца, ён адчувае сябе ўдзельнікам палітычных падзеяў)

Але ў большасьці выпадкаў існуюць, натуральна, зьмяшаныя тыпы.

## Глядзіце таксама
* Паліталёгія
Алесь Анціпенка

**Алесь (Аляксандар) Ільліч Анціпенка** (нарадзіўся ў 1953 годзе ў Слаўгарадзе, Магілёўская вобласьць) — беларускі філёзаф і мэдыааналітык. Кандыдат філязофскіх навук.

## Біяграфія
У 1975 годзе скончыў Менскі дзяржаўны лінгвістычны ўнівэрсытэт, у 1982 годзе — асьпірантуру Інстытуту філязофіі і права НАН Беларусі. У 1986 годзе абараніў дысэртацыю на тэму «Сацыякультурны і нарматыўна-экалягічны аспэкты дасьледаваньня ўзаемадачыненьняў чалавека і прыроды». Працаваў у названым інстытуце, Нацыянальным цэнтры імя Ф. Скарыны, Беларускім фондзе Сораса. Аўтар шматлікіх публікацыяў у Беларусі і па-за яе межамі.

Былы кіраўнік «Беларускага Калегіюму», сябра БАЖ, сузаснавальнік і сябра Рады Беларускага інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў.

## Бібліяграфія
* Алесь Анціпенка. Маргіналы і маргінальная сьвядомасьць// Часопіс «Фрагмэнты». №4 (вясна) 1998 г.
* Алесь Анціпенка. «Культура» ў Менску// Часопіс «Фрагмэнты». №5 (лета) 1998 г.
* Алесь Анціпенка. Парыская «культура» — праект культурніцкага супраціву таталітарызму й камунізму ў цэнтральнай і ўсходняй Эўропе// Часопіс «Фрагмэнты». №5 (лета) 1998 г.
* Алесь Анціпенка. Радыкалізм мысьленьня, унівэрсалізм і ўніфікацыя культураў// Часопіс «Фрагмэнты». №6 (лета) 1999 г.
* Анціпенка Алесь, Спрынчан Аксана. Дарога і Шлях: SMS-п’есКА. Менск: Галіяфы, 2009. — 82 с — (Другі фронт мастацтваў). 
*Алесь Анціпенка Быць (пры) сутным. "Бібліятэка "Беларускі калегіюм". Вільня, 2012. -- 114 с.
***Анціпенка, А.** Прыпадобніўшыся да насарога. — Мінск : Кнігазбор, 2018. — 168 с. .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Блоґ на сайце Беларускай асацыяцыі журналістаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прапойску
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Кандыдаты філязофскіх навук
Палітычная сыстэма

**Паліты́чная сыстэ́ма** — гэта дынамічная сукупнасьць інстытутаў, адносінаў і ідэяў, зьвязаных з фармаваньнем і практычным ажыцьцяўленьнем палітыкі, то бок улады і кіраваньня грамадзтвам.

Функцыі палітычнай сыстэмы:
* вызначэньне мэты ў разьвіцьці грамадзтва;
* яднаньне грамадзтва, яго інтэграцыя;
* рэгуляваньне рэжыму сацыяльна-палітычнай дзейнасьці ў грамадзтве.

## Асноўныя формы палітычнай сыстэмы
Наступныя прыклады формаў палітычнай сыстэмы ўключаюць як і ўзаемавыключальныя формы (такія як манархія і рэспубліка), гэтак і тыя, якія могуць існаваць адначасова (напрыклад, дэмакратыя і сацыялізм).
* Анархізм
* Аўтарытарызм
* Дэмакратыя
* Манархія. Гэта адна з найстарэйшых палітычных сыстэмаў, якая разьвілася з пляменнай сыстэмы з адзіным кіраўніком.
* Мэрытакратыя
** Тэхнакратыя
* Рэспубліка. Першай у гісторыі рэспублікай была Індыя, у 6 стагодзьдзі да н. э.
* Султанат, ісламская палітычная сыстэма, якая заснавана на прынцыпах манархіі і тэакратыі.
* Ісламская рэспубліка, ісламская і дэмакратычная палітычная сыстэма, заснаваная на тэакратыі (у якасьці каркасу) і дэмакратыі (згодна з ісламскімі этычнымі нормамі). Канстытуцыя Ірану заснаваная на гэтым прынцыпе.
* Таталітарызм
* Тэакратыя
* Ўэстмінстэрская сыстэма
* Фэадалізм

## Палітычныя сыстэмы ў антрапалёгіі
Антрапалёгія разглядае 4 віды палітычнай сыстэмы, якія па два разьбітыя на цэнтралізаваныя і нецэнтралізаваныя.

Нецэнтралізаваныя:
* Статак
* Племя

Цэнтралізаваныя:
* Правадырства
* Дзяржава

## Крыніцы

Сыстэма
Ігар Бабкоў

**Ігар Бабкоў** (нарадзіўся 2 чэрвеня 1964 году, Гомель) — беларускі паэт, філёзаф і куратар кніжнай сэрыі «Галярэя Б».

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1964 годзе ў Гомелі. У 1986 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (аддзяленьне філязофіі) і тамсама асьпірантуру. Працуе ў інстытуце філязофіі Акадэміі навук Беларусі і займаецца сучаснай посткаляніяльнай тэорыяй і гісторыяй філязофіі. Выкладае ва ўнівэрсытэтах Менску й Вільні.

Пры канцы 80-х быў сябрам літаратурных суполак «Бабілён» і «Тутэйшыя». Браў удзел у аднаўленьні газэты «Наша Ніва» на пачатку 90-х, быў адным з заснавальнікаў Беларускага калегіюму, выдаваў і рэдагаваў часопіс «Фрагмэнты».

Апавяданьні, вершы й эсэ Ігара Бабкова перакладзены на польскую, украінскую, нямецкую, чэскую й вугорскую мовы. Зьяўляецца аўтарам тэкстаў да песень гурту «Новае Неба».

## Творчасьць
Як адзначае Алесь Бельскі, галоўным тэматычным стрыжнем паэзіі І. Бабкова зьяўляецца тэма філязофіі быцьця. Паэт заглыбляецца ў агульначалавечыя і філязофскія пытаньні: сэнс існаваньня, душа і вечнасьць, сусьвет і зямны лёс, Бог і пошук духоўнага апірышча. Дасьледнік называе паэзію аўтара «суб’ектнадухоўнай плыньню думак і пачуцьцяў».

## Творы
* «Solus Rex» (1986) — паэзія
* «Герой вайны за празрыстасьць» (1998) — паэзія
* «Адам Клакоцкі і ягоныя цені» (2001; па-польску ў перакладзе Малгажаты Бухалік, 2008; 2-е выданьне па-беларуску — 2012) — раман
*  
* «Каралеўства Беларусь. Вытлумачэньні ру[і]наў» (2005) — зборнік эсэ
* «Засынаць, прачынацца, слухаць галасы рыб» (2009) — паэзія
* «Хвілінка» (2014)

## Узнагароды
* Гліняны Вялес (1993, зборнік «Solus Rex»)
* Залатая літара (2005, «Каралеўства Беларусь. Вытлумачэньні ру[і]наў»)
* Шорт-ліст прэміі «Angelus» (2009, раман «Адам Клакоцкі і ягоныя цені»)
* Прэмія імя Ежы Гедройца (2014)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* У «Доме літаратара» Ігар Бабкоў і Ганна Серэхан// «Радыё свабода», 25 кастрычніка 2010.
* Герой вайны за празрыстасьць — Мн.: Мастацкая літаратура, 1998 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Гліняны Вялес»
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Валянцін Акудовіч

**Валянцін Акудовіч** (нарадзіўся 18 чэрвеня 1950 году, Сьвіслач, Гарадзенская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі філёзаф, паэт, літаратурны крытык.

## Біяграфія й творчасьць
Скончыў Літаратурны інстытут імя Горкага (Масква, 1980). Працаваў у штотыднёвіках «Культура», «ЛіМ», часопісах «Крыніца» і «Фрагмэнты». Заангажаваны ў праблематыку «мэтафізыкі адсутнасьці». «Хросны бацька» літаб’яднаньня «Бум-Бам-Літ», рэцэптар паэтычнага праекту «Вершы Валянціна Акудовіча». Самі вершы напісаныя ад ягонага імя вядомымі і невядомымі беларускімі паэтамі. Творы перакладаліся на польскую, летувіскую ды швэдзкую мовы. Маюцца выданьні на расейскай мове.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* «Вайна культураў»
* 
* «Беларусь як постмадэрновы праект Бога»
* 
* 
* 
*

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Творы на «Беларускай Палічцы»
* Ахіл і чарапаха
* Нідзе і ніхто
* Чытае свае творы на Літаратурным радыё
* 

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Гліняны Вялес»
Валер Булгакаў

**Валер Булгакаў** (нарадзіўся ў 1974 годзе ў Менску) — беларускі філёляг. Кандыдат філязофскіх навук (2005).

## Біяграфія
У 1995 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (аддзяленьне беларускай філялёгіі), у 1998 годзе — асьпірантуру пры БДУ, у 2003 годзе — асьпірантуру Інстутуту філязофіі Нацыянальнай акадэміі навук Украіны. У 2004 годзе абараніў дысэртацыю на сашукальніцтва ступені кандыдата філязофскіх навук. Рэдактар часопісу ARCHE Пачатак. Спэцыялізуецца ў галіне дасьледаваньняў эўрапейскіх нацыяналізмаў, у тым ліку беларускага.

У 2010 годзе ўзнагароджаны прэміяй імя Ежы Гедройца, заснаванай Польскім інстытутам у Беларусі.

## Працы
* *Гісторыя беларускага нацыяналізму*. — Вільня: Інстытут беларусістыкі, 2007. — 331 с.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Кандыдаты філязофскіх навук
Юрась Барысевіч

**Юрась Барысевіч** ( 13 красавіка 1966 году ў Менску) — беларускі літаратар. Скончыў Менскі дзяржаўны лінгвістычны ўнівэрсытэт, працаваў у штотыднёвіку «Культура», часопісе «Мастацтва», аўтар кніг «Цела і тэкст» і «Alter nemo», камісар авангардных суполак Бум-Бам-Літ і «Schmerzwerk». Удзельнік мастацкіх выставаў ды фэстываляў пэрформансу.

## Тэксты

* КАМУНІКАЦЫЯ І КУЛЬТУРНАЯ ІДЭНТЫЧНАСЬЦЬ
* Кніга «Alter nemo» у бібліятэцы Kamunikat.org
* Кніга «Цела і тэкст» у бібліятэцы Kamunikat.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія мастацтвазнаўцы