Касьцёл Божага Цела і кляштар канонікаў лятэранскіх (Слонім)

**Касьцёл Бо́жага Це́ла і кля́штар кано́нікаў лятэра́нскіх** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Слоніме. Займаў квартал паміж гістарычнымі Панасоўскай і Студэнцкай вуліцамі, на левым беразе ракі Шчары. Твор архітэктуры барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс Слонімскага лятэранскага кляштару складаўся з касьцёла, жылога і гаспадарчага карпусоў, плябаніі, саду і агароду. У другой палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату і зруйнавалі кляштарны корпус, а па апошняй вайне савецкія ўлады зьнішчылі будынак касьцёла. У 1994—2000 гадох на месцы касьцёла збудавалі **сабор Праабражэньня Гасподняга** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату, які мае частковае падабенства зь зьнішчаным помнікам.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1635 годзе пінскі біскуп Яўхім Гарбацкі і Ян Станіслаў Сапега заснавалі ў Слоніме кляштар канонікаў лятэранскіх з наданьнем маёнтку Дарава. Відаць, волю памерлага брата выканаў у 1650 годзе падканцлер вялікі літоўскі, староста слонімскі Казімер Леў Сапега.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Слонім апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У 1800 годзе касьцёл рэканструявалі. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар і гвалтоўна адабралі будынкі ў каталікоў. У 1845 годзе касьцёл прыстасавалі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы), а кляштар зруйнавалі. Пазьней касьцёл перабудавалі ў маскоўскім стылі.

### Найноўшы час
У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі касьцёл.

У 1994—2000 гадох будынак касьцёла адбудавалі ў зьмененым выглядзе (з купаламі-цыбулінамі) як Спаса-Праабражэнскі сабор Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура
Касьцёл — помнік архітэктуры барока. Гэта была 1-нэфавая базыліка з шчытавым фасадам і гранёнай апсыдай. Да асноўнага аб’ёму далучаліся бакавыя капліцы. Тарцы бакавых аб’ёмаў завяршаліся 2-яруснымі лапаткамі і франтонамі. Фасад меў 4-гранныя выступы вежаў з купаламі-банямі ў завяршэньні і вылучаўся ў цэнтры нізкім прастакутным прытворам пад 2-схільным дахам. Бакавыя фасады падзяляліся высока ўзьнятымі аркавымі праёмамі і пілёнамі-контрфорсамі ў прасьценках. У касьцёле захоўваўся славуты абраз пэндзля Францішка Смуглевіча.

Кляштарны корпус — 2-павярховы будынак. Перад касьцёлам стаяла 1-павярховая плябанія пад вальмавым дахам.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Słonim, Lateranski. Слонім, Лятэранскі (1849).jpg|Праект маскоўскай перабудовы, 1849 г.
Słonim, Lateranski. Слонім, Лятэранскі (1849) (2).jpg|1849 г.
Słonim, Lateranski. Слонім, Лятэранскі (1849) (3).jpg|1849 г.
Słonim, Lateranski. Слонім, Лятэранскі (1849) (4).jpg|1849 г.


Słonim, Lateranski. Слонім, Лятэранскі (1849) (5).jpg|Плян, 1849 г.
Słonim, Lateranski. Слонім, Лятэранскі (1850).jpg|Плян, 1850 г.
Słonim, Lateranski. Слонім, Лятэранскі (1855).jpg|1855 г.
Słonim, Lateranski. Слонім, Лятэранскі (1856).jpg|1856 г.


### Гістарычныя здымкі

Słonim, Rynkavaja-Panasoŭskaja, Lateranski. Слонім, Рынкавая-Панасоўская, Лятэранскі (1901-14).jpg|да 1915 г. 
Słonim, Panasoŭskaja, Lateranski. Слонім, Панасоўская, Лятэранскі (1901-14).jpg|да 1915 г.
Słonim, Rynkavaja-Mastavaja. Слонім, Рынкавая-Маставая (1901-14).jpg|да 1915 г.
Słonim, Rynkavaja-Panasoŭskaja, Lateranski. Слонім, Рынкавая-Панасоўская, Лятэранскі (1915).jpg|1915 г.


Słonim, Tatarskaja, Lateranski. Слонім, Татарская, Лятэранскі (1915).jpg|1915 г.
Słonim, Rynkavaja-Mastavaja. Слонім, Рынкавая-Маставая (1915).jpg|1915 г.
Słonim, Mieski Sad-Lateranski. Слонім, Мескі Сад-Лятэранскі (1916).jpg|1916 г.
Słonim, Studenckaja, Lateranski. Слонім, Студэнцкая, Лятэранскі (1916).jpg|1916 г.


Słonim, Rynkavaja-Mastavaja. Слонім, Рынкавая-Маставая (4.01.1918).jpg|1918 г.
Słonim, Studenckaja, Lateranski. Слонім, Студэнцкая, Лятэранскі (B. Weinstein, 1918).jpg|1918 г.
Słonim, Mastavaja, Lateranski. Слонім, Маставая, Лятэранскі (1939).jpg|1939 г.
Słonim, Studenckaja, Lateranski. Слонім, Студэнцкая, Лятэранскі (1939).jpg|1939 г.


Słonim, Panasoŭskaja, Lateranski. Слонім, Панасоўская, Лятэранскі (1941).jpg|1941 г.
Słonim, Studenckaja, Lateranski. Слонім, Студэнцкая, Лятэранскі (1943).jpg|1943 г.
Słonim, Studenckaja, Lateranski. Слонім, Студэнцкая, Лятэранскі (1947).jpg|1947 г.
Słonim, Panasoŭskaja, Lateranski. Слонім, Панасоўская, Лятэранскі (1944-49).jpg|да 1950 г.


### Сучасныя здымкі

Slonim338.JPG|Галоўны фасад
Краявіды Слоніма (13).jpg|Бакавы фасад
Slonim339.JPG|З боку апсыды
Г. Слонім - Спаса-Праабражэнскі сабор PICT3102.jpg|Помнік Леніну


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Слоніму
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Перамяненьня Гасподняга
Катэгорыя:Касьцельныя фундацыі Сапегаў
Катэгорыя:Зьнішчаныя савецкай уладай збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1950-я гады
Катэгорыя:Адноўленыя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Катэдральныя саборы Беларусі
Катэгорыя:Колішнія касьцёлы Слоніму
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Наваградзкай і Слонімскай япархіі