Байка Шляйхера

**Ба́йка Шля́йхера** — назва, пад якою вядомы літаратурны твор, азагалоўлены як «авечка й коні» (*avis akvāsas ka*). Літаратурны твор складзены ў 1868 годзе нямецкім лінгвістам Аўгустам Шляйхерам (ад якога й атрымала назву), які дадзеным творам намагаўся прадэманстраваць мажлівасьці тагачаснага мовазнаўства па рэканструкцыі незасьведчаных моваў-продкаў. Першапачатковая байка напісаная на праіндаэўрапейскай мове — мове, у выніку распаду якой утварылася большасьць моваў сучаснай Эўропы (праславянская, прагерманская, лаціна, старажытнагрэцкая, армянская і да т.п.), а таксама вялікая колькасьць моваў Пярэдняй і Паўднёвай Азіі (у прыватнасьці, іранскія й індаарыйскія).

Асноўная мэта байкі — дэманстрацыя мажлівага выгляду мовы, якая дала пачатак усім мовам індаэўрапейскае сям’і, але разам з тым не была засьведчаная. Зь цягам часу выгляд словаў у байцы зьмяняўся ў залежнасьці ад прагрэсу лінгвістычных дасьледаваньняў і навуковых поглядаў асобных мовазнаўцаў з прычыны больш чым стогадовага разьвіцьця сучаснай індаэўрапэістыкі і агульных прынцыпаў параўнальна-гістарычнага мовазнаўства. Акрамя праіндаэўрапейскае мовы, байка можа складацца на мовах, што ўзьніклі ў выніку непасрэднага распаду праіндаэўрапейскае мовы і пазьней сталі продкамі сучасных (напрыклад, пракельцкая, прагерманская, праславянская і да т.п.).

Першы перагляд шляйхеравага варыянту гучаньня байкі склаў нямецкі індаэўрапэіст Герман Гірт (выд. 1939), над другой рэдакцыяй працавалі амэрыканскі й чэскі лінгвісты Ўілфрэд Леман і Ладзіслаў Згуста (выд. 1979). Іншай грунтоўнай перапрацоўкай варыянту байкі можна лічыць тэкст, складзены амэрыканскім індаэўрапэістам і спэцыялістам па тахарскіх мовах Дугласам Адамсам, і апублікаваны ў выданьні *Энцыкляпэдыя індаэўрапейскае культуры*. Адны з апошніх рэдакцыяў выходзілі ў цяперашнія часы, у прыватнасьці, варыянт паводле індаэўрапэіста й спэцыяліста па балтыйскіх і славянскіх мовах Фрэдэрыка Кортлянта (выд. 2007).

## Асноўныя адрозьненьні
Адрозьненьні ў выглядзе байкі перш за ўсё палягаюць у мовазнаўчых мэтадах, ужываных рознымі лінгвістамі, што прыводзіць да рознага выгляду рэканструяваных лексэмаў праіндаэўрапейскае мовы, а таксама ў сымбалях, якія пазначаюць тую ці іншую фанэму (напрыклад, нескладовае *u* можа пазначацца як *w* або *u̯*). На ўзор рэканструкцыяў іншых незасьведчаных моваў, разыходжаньні ў аўтарскіх варыянтах рэканструкцыі таксама выкліканыя рознымі поглядамі на фаналягічны й марфалягічны лад праіндаэўрапейскае мовы.

Так, варыянт байкі паводле Шляйхера ў пэўнай ступені набліжаны да санскрыту, у якасьці толькі другаснага крытэру разгледжаны вакалізм *o*/*e*.

У наступнай рэканструкцыі паводле Гірта ў якасьці рысаў, наяўных у праіндаэўрапейскай мове, пачынаюць разглядацца вакалізм *o*/*e*, складовыя зычныя, лябіявэлярныя, а таксама паляталізаваныя вэлярныя зычныя. Леман і Згуста ўвялі некалькі лексэмаў, якія, на іх погляд, павінныя былі існаваць у праіндаэўрапейскай мове (напрыклад, адносны займеньнік *kʷesjo* і назоўнік *nēr* «чалавек»), а таксама ў некаторай меры прынялі г.зв. лярынгальную тэорыю (тэорыя, згодна зь якой у праіндаэўрапейскай мове існаваў асаблівы рад гартанных зычных, якія ў пазьнейшых індаэўрапейскіх перайшлі ў галосныя) — прысутнічае літара *h*, якая пазначае адзіны (на думку дасьледчыкаў) праіндаэўрапейскі лярынгал. Дуглас Адамс стаў першым мовазнаўцам, які ў поўнай меры прыняў лярынгальную тэорыю і, як вынікае з тэксту, лічыў мэтазгодным існаваньне ў праіндаэўрапейскай мове чатырох лярынгалаў, праз што ў праіндаэўрапейскай мове паводле Адамса адсутнічае *ā*.

Згодна з Кортлянтам тэкст байкі зазнае значныя фаналягічныя зьмены. Так, для рэканструкцыі праіндаэўрапейскае мовы дасьледчык ужываў глётальную тэорыю (тэорыя, згодна зь якой у праіндаэўрапейскай мове існавалі тры шэрагі змычных зычных, не захаваныя ў сучасных індаэўрапейскіх), зычныя для якой паводле Кортлянта ўказваюцца як спалучэньні тыпу літара для зычнага + апостраф (напрыклад, *t’*). Кортлянт лічыў сапраўдным адсутнасьць прыдыхальных звонкіх выбухных (напрыклад, *bʰ*). Зьведвае большы прагрэс лярынгальная тэорыя: умоўныя знакі для таго ці іншага этымалягічна адпаведнага лярынгалу замяняюцца пазначэньнямі канкрэтных лярынгальных зычных (напрыклад, замест *h1* — ʔ, глётальны выбухны; *h2* — ʕ, фарынгальны фрыкатыў; *h3* — ʕʷ, агублены фарынгальны фрыкатыў). Таксама, у параўнаньні зь іншымі лінгвістамі, зьменены погляд адносна лёсу абляўту ў многіх дзеяслоўных і назоўных формах.

## Тэкст
### А. Шляйхер
Рэканструкцыя паводле Аўгуста Шляйхера, 1868 г.

*Avis akvāsas ka*

: Avis, jasmin varnā na ā ast, dadarka akvams, tam, vāgham garum vaghantam, tam, bhāram magham, tam, manum āku bharantam. Avis akvabhjams ā vavakat: kard aghnutai mai vidanti manum akvams agantam. Akvāsas ā vavakant: krudhi avai, kard aghnutai vividvant-svas: manus patis: varnām avisāms karnauti svabhjam gharmam vastram avibhjams ka varnā na asti. Tat kukruvants avis agram ā bhugat.

* **Нямецкі пераклад**:

Аўтарскі пераклад байкі.

*[Das] schaf und [die] rosse*

: [Ein] schaf, [auf] welchem wolle nicht war (ein geschorenes schaf) sah rosse, das [einen] schweren wagen fahrend, das [eine] grofse last, das [einen] menschen schnell tragend. [Das] schaf sprach [zu den] rossen: [Das] herz wird beengt [in] mir (es thut mir herzlich leid), sehend [den] menschen [die] rosse treibend. [Die] rosse sprachen: Höre schaf, [das] herz wird beengt [in den] gesehen-habenden (es thut uns herzlich leid, da wir wissen): [der] mensch, [der] herr macht [die] wolle [derj schafe [zu einem] warmen kleide [für] sich und [den] schafen ist nicht wolle (die schafe aber haben keine wolle mehr, sie werden geschoren; es geht ihnen noch schlechter als den rossen). Dies gehört-habend bog (entwich) [das] schaf [auf das] feld (es machte sich aus dem staube).

* **Пераклад зь нямецкай**:

Ніжэй прыведзены пераклад на беларускую мову зь нямецкага перакладу тэксту.

*Авечка й коні*

: Авечка, [на] якой не было поўсьці (стрыжаная авечка), убачыла коней, якія везьлі цяжкі воз [зь] вялікім грузам і хутка несьлі чалавека. Авечка сказала коням: сэрца туліцца [ў] мне (сэрца маё сумуе), бачачы коней, якія вязуць чалавека. Коні сказалі: слухай, авечка, сэрца туліцца [ад] пабачанага (нашае сэрца сумуе, таму што мы ведаем): чалавек — гаспадар, робіць поўсьць авечкі цёплай вопраткай [для] сябе й [у] авечак няма поўсьці (у авечак больш няма поўсьці, яны астрыжаныя, ім горш, ніж коням). Пачуўшы гэта, авечка павярнула [ў] поле (зьбегла, уцякла).

### Г. Гірт
Рэканструкцыя, выкананая Германам Гіртам, 1939 г.

*Owis ek’wōses-kʷe*

: Owis, jesmin wьlənā ne ēst, dedork’e ek’wons, tom, woghom gʷьrum weghontm̥, tom, bhorom megam, tom, gh’ьmonm̥ ōk’u bherontm̥. Owis ek’womos ewьwekʷet: k’ērd aghnutai moi widontei gh’ьmonm̥ ek’wons ag’ontm̥. Ek’wōses ewьwekʷont: kl’udhi, owei!, k’ērd aghnutai vidontmos: gh’ьmo, potis, wьlənām owjôm kʷr̥neuti sebhoi ghʷermom westrom; owimos-kʷe wьlənā ne esti. Tod k’ek’ruwos owis ag’rom ebhuget.

### У. Леман, Л. Згуста
Рэканструкцыя паводле Ўілфрэда Лемана ды Ладзіслава Згусты, ажыцьцяўленая ў 1979 годзе.

*Owis eḱwōskʷe*

: Gʷərēi owis, kʷesjo wl̥hnā ne ēst, eḱwōns espeḱet, oinom ghe gʷr̥um woǵhom weǵhontm̥, oinomkʷe meǵam bhorom, oinomkʷe ǵhm̥enm̥ ōḱu bherontm̥. Owis nu eḱwobh(j)os (eḱwomos) ewewkʷet: "Ḱēr aghnutoi moi eḱwōns aǵontm̥ nerm̥ widn̥tei". Eḱwōs tu ewewkʷont: "Ḱludhi, owei, ḱēr ghe aghnutoi n̥smei widn̥tbh(j)os (widn̥tmos): nēr, potis, owiōm r̥ wl̥hnām sebhi gʷhermom westrom kʷrn̥euti. Neǵhi owiōm wl̥hnā esti". Tod ḱeḱluwōs owis aǵrom ebhuget.

### І. Данка
Рэканструкцыя паводле Ігнацы Данкі, 1986 г.

*Owis ek’woi kʷe*

: Owis, jesmin wl̥nā ne ēst, dedork’e ek’wons woghom gʷr̥um weghontn̥s - bhorom meg'əm, monum ōk’u bherontn̥s. Owis ek’wobhos eweukʷet: K’erd aghnutai moi widn̥tei g’hm̥onm̥ ek’wons ag’ontm̥. Ek’woi eweukʷont: K’ludhi, owi, k’erd aghnutai dedr̥k'usbhos: monus potis wl̥nām owiōm temneti: sebhei ghʷermom westrom - owibhos kʷe wl̥nā ne esti. Tod k’ek’luwōs owis ag’rom ebhuget.

### Д. Адамс
Рэканструкцыя, выкананая Дугласам Адамсам у 1997 годзе.

[Gʷr̥hₓḗi] h₂óu̯is, kʷési̯o u̯lh₂néh₄ ne (h₁é) est, h₁ék̂u̯ons spék̂et, h₁oinom ghe gʷr̥hₓúm u̯óĝhom u̯éĝhontm̥ h₁oinom-kʷe ĝ méĝhₐm bhórom, h₁oinom-kʷe ĝhménm̥ hₓṓk̂u bhérontm̥. h₂óu̯is tu h₁ek̂u̯oibh(i̯)os u̯eukʷét: 'k̂ḗr hₐeghnutór moi h₁ék̂u̯ons hₐéĝontm̥ hₐnérm̥ u̯idn̥téi. h₁ék̂u̯ōs tu u̯eukʷónt: 'k̂ludhí, h₂óu̯ei, k̂ḗr ghe hₐeghnutór n̥sméi u̯idn̥tbh(i̯)ós. hₐnḗr, pótis, h₂éu̯i̯om r̥ u̯l̥h₂néhₐm sebhi kʷr̥néuti nu gʷhérmom u̯éstrom néĝhi h₂éu̯i̯om u̯l̥h₂néhₐ h₁ésti.' Tód k̂ek̂luu̯ṓs h₂óu̯is hₐéĝrom bhugét.

### Ф. Кортлянт
Тэкст байкі, рэканструяваны паводле Фрэдэрыка Кортлянта, 2007 г.

*ʕʷeuis ʔiḱ:ueskʷ:e*

: ʕʷeuis i ʕueli nēʔst ʔeḱ:ums uēit:, t:o kʷ’rʕeum uoḱom uḱent:m, t:o mḱ’eʕm porom, t:o tḱmenm ʔoʔḱ:u prent:m. uēuk:t ʕʷeuis ʔiḱ:uos, ʕetḱo ʔme ḱ:ērt ʕnerm uit’ent:i ʔeḱ:ums ʕḱ’ent:m. ueuk:nt: ʔiḱ:ues, ḱ:luti ʕʷue, ʕetḱo nsme ḱ:ērt: uit’ent:i, ʕnēr p:ot:is ʕʷuiom ʕueli sue kʷermom uesti kʷ:rneut:i, ʕʷuēi kʷ:e ʕueli neʔsti. t:o ḱ:eḱ:luus ʕʷeuis pleʕnom pēuk’t.

### Р. Люр
Вэрсія байкі, адноўленая згодна з дасьледаваньнямі Размары Люр, 2008 г.

*h₂ówis h₁ék’wōskʷe*

: h₂ówis, (H)jésmin h₂wlh₂néh₂ ne éh₁est, dedork’e (h₁)ék’wons, tóm, wóg’ʰom gʷérh₂um wég’ʰontm, tóm, bʰórom még’oh₂m, tóm, dʰg’ʰémonm h₂oHk’ú bʰérontm. h₂ówis (h₁)ék’wobʰos ewewkʷe(t): k’ḗrd h₂gʰnutoj moj widntéj dʰg’ʰmónm (h₁)ék’wons h₂ég’ontm. (h₁)ék’wōs ewewkʷ: k’ludʰí, h₂ówi! k’ḗrd h₂gʰnutoj widntbʰós: dʰg’ʰémō(n), pótis, h₂wlnéh₂m h₂ówjom kʷnewti sébʰoj gʷʰérmom wéstrom; h₂éwibʰoskʷe h₂wlh₂néh₂ né h₁esti. Tód k’ek’luwṓs h₂ówis h₂ég’rom ebʰuge(t).

### Дж. Войлес, Ч. Барак
Рэканструкцыя 2009 году, зробленая Джозэфам Бойлесам і Чарлзам Баракам.

*Owis eḱwōs kʷe*

: Owis, jāi wl̥nā ne eest, dedorḱe eḱwons, tom woǵʰom gʷr̥um weǵʰontm̥, tom bʰorom meǵm̥, tom ǵʰm̥onm̥ ōku bʰerontm̥. Owis eḱwobʰjos eweket: “Ḱerd angʰetai moi widontei ǵʰm̥onm̥ eḱwons aǵontm̥”. Eḱwos wewekur: “Ḱludʰe, owei! Ḱerd angʰetai widontbʰjos: ǵʰm̥on, potis, wl̥nam owijōm kʷr̥neti soi gʷʰermom westrom; owibʰjos kʷe wl̥nā ne esti”. Tod ḱeḱlōts owis aǵrom ebʰuget.

### Г. Мэлчэрт
Рэканструкцыя гэтага ж году, выкананая Гаралдам Мэлчэртам.

*H₂ówis (h₁)ék̂wōs-kʷe*

: h₂áwej josméj h₂wl̥h₁náh₂ né h₁ést, só h₁ék̂woms derk̂t. só gʷr̥hₓúm wóĝhom wéĝhet; méĝh₂m̥ bhórom; só (dh)gĥémonm̥ h₂ṓk̂u bhéret. h₂ówis h₁ék̂wojbh(j)os wéwk(ʷ)et: (dh)ĝhémonm̥ spék̂joh₂ h₁ék̂ʷoms-kʷe h₂éĝeti, k̂ḗr moj aglmutór. h₁ék̂wōs tu wéwkʷont: k̂ludhí, h₂owei! tód spék̂jomes/n, n̥sméi aghnutór k̂ḗr: (dh)ĝhémō pótis sē h₂áwjōm h₂wl̥h₁nā́h₁ gʷhérmom wéstrom (h₁)wébht, h₂áwibh(j)os tu h₂wl̥h₁náh₂ né h₁ésti. tód k̂ek̂luwṓs h₂ówis h₂aĝróm bhugét.

### Э. Бэрд
Апошняя вядомая мадыфікацыя байкі выкананая амэрыканскім лінгвістам з Кентукійскага ўнівэрсытэту Эндру Майлзам Бэрдам у 2013 годзе з рэканструяванай фанэтыкай і фаналёгіяй. Бэрдаў варыянт рэканструкцыі ў значнай ступені заснаваны на дасьледаваньнях ягонага настаўніка прафэсара Гаралда Крэйга Мэлчэрта, лінгвіста з Каліфарнійскага ўнівэрсытэту. Навуковец зьдзейсьніў уласную агучку сваёй вэрсіі байкі. Варыянт байкі паводле Бэрда апублікаваны на сайце Амэрыканскага археалягічнага інстытуту.

*H₂óu̯is h₁éḱu̯ōs-kʷe*

: h₂áu̯ei̯ h₁i̯osméi̯ h₂u̯l̥h₁náh₂ né h₁ést, só h₁éḱu̯oms derḱt. só gʷr̥hₓúm u̯óǵʰom u̯eǵʰed; só méǵh₂m̥ bʰórom; só dʰǵʰémonm̥ h₂ṓḱu bʰered. h₂óu̯is h₁ékʷoi̯bʰi̯os u̯eu̯ked: “dʰǵʰémonm̥ spéḱi̯oh₂ h₁éḱu̯oms-kʷe h₂áǵeti, ḱḗr moi̯ agʰnutor”. h₁éḱu̯ōs tu u̯eu̯kond: “ḱludʰí, h₂ou̯ei̯! tód spéḱi̯omes, n̥sméi̯ agʰnutór ḱḗr: dʰǵʰémō, pótis, sē h₂áu̯i̯es h₂u̯l̥h₁náh₂ gʷʰérmom u̯éstrom u̯ept, h₂áu̯ibʰi̯os tu h₂u̯l̥h₁náh₂ né h₁esti. tód ḱeḱluu̯ṓs h₂óu̯is h₂aǵróm bʰuged.

### Пераклад на беларускую мову
Ніжэй прыведзены пераклад на беларускую мову тэксту байкі.

*Авечка й коні*

: Авечка, [на] якой не было поўсьці, убачыла коней: аднаго, які вёз цяжкі воз, аднаго — вялікую ношу, аднаго, які хутка нёс чалавека. Авечка сказала коням: «Гарыць маё сэрца, калі бачу, што чалавек кіруе коньмі». Коні сказалі: «Слухай, авечка, нашае сэрца [таксама] гарыць ад пабачанага: чалавек, гаспадар, з авечае поўсьці робіць сабе новую цёплую вопратку; а ў авечак не застаецца поўсьці». Пачуўшы гэта, авечка зьбегла ў поле.

## Іншыя вэрсіі
Ніжэй прыведзены пералік вэрсіяў байкі Шляйхера, выкананых для некаторых з моваў, што ўзьніклі ў выніку распаду праіндаэўрапейскае мовы.

### Прагерманская мова
Волфрамам Ойлерам і Конрадам Бадэнгоерам была ажыцьцяўленая рэканструкцыя гэтае байкі на прагерманскай мове — мове, якая паўстала як адзін з вынікаў распаду праіндаэўрапейскае мовы і значна пазьней таксама зьведала распад, даўшы пачатак германскім мовам (ангельскай, нямецкай, швэдзкай, дацкай, галяндзкай і да т.п.).

: Awiz, þazmai wullô ne wase, eχwanz gasáχwe, ainan kurun waganan wegandun, anþeran mekelôn burþînun, þridjanôn gumanun berandun. Awiz eχwamiz kwaþe: «Χertôn gaángwjedai mez seχwandi eχwanz gumanun akandun.» Eχwôz kwêdund: «Gaχáusî, awi, χertôn gaángwjedai unsez seχwandumiz: gumô, faþiz awjôn wullôn sez warman westran garwidi; avimiz wullô ne esti.» Þat gaχáusijandz awiz akran þlauχe.

### Іншыя мовы
Індаэўрапэісты-аматары Карляс Квілес Касас, Фэрнанда Лёпэс-Мэнчэра Дыес ды іншыя сябры групы Dnghu, мэтаю якой зьяўляецца стварэньне новае штучнае мовы, падобнай сваёй будовай да праіндаэўрапейскай, прапанавалі ўласныя рэканструкцыі байкі для розных стадыяў праіндаэўрапейскае й постпраіндаэўрапейскіх моваў (праславянская, протагрэцкая, праіранская, прагерманская, пракельцкая, праанаталійская, пратахарская, прабалтыйская й протаармянская вэрсіі).

* **Прабалта-славянская мова**:

Рэканструкцыя, выкананая К. Квілесам у 2007 годзе для прабалта-славянскае мовы з мэтаю адлюстраваньня стану мовы блізу на 1 г. да н.э.

*Avis asvas(-ke)*

: Avis, kesjo vŭlna ne est, spek’et asvãs, inam gŭrõ vezam vezantŭ, inam(-ke) még’am bóram, inam(-ke) zemenam jasu berantŭ. Avis nu asvamas vjauket: sĕrd aznutĕ me vĕdẽti, asvãs azantŭ viram. Asvas vjaukant: sludi, awi! sĕrd aznutĕ nas vĕdŭntmas: mãg, pat’, vŭlnam avjam karnjauti sebi g’armam vastram. Avjam(-ke) vŭlna ne esti. Tod sesluvas avis ak‘ram buget.

Рэканструкцыя, выкананая К. Квілесам і Ф. Лёпэсам-Мэнчэра ў 2009 годзе для прабалта-славянскае мовы з мэтаю адлюстраваньня стану мовы блізу 1 тыс. да н.э.

*Awis eķwōs-ke*

: Awis, kesja wilnā ne est, eķwas speķét, ainan grun waģan wéģantun, ainan-ke meģan baran, ainan-ke ģumanan ōķu bérantun. Awis nu eķwamas wjaukét: “Ķirdi ágnutei mei, eķwans ágantun wirán wíduntei”. Eķwōs tu wjaukunt: “Ķludi, awi! ķirdi ágnutei insméi wídūntmas: ner, patis, awjam-ir wilnān sebi gormom westran kirnjautĭ”. Áwjam-ke wilnā ne esti. Ta ķéķluwas awis agram bugít.

Удакладненая рэканструкцыя гэтых жа аўтараў для гэтае ж мовы гэтага ж пэрыяду, 2011 г..

*Awis eḳwōskʲe*

: Awis, kasja wilnā ne est, eḳwas speḳét, ainan grun waġan wéġantun, ainanke megan baran, ainanke ġmanan ōku bérantun Awis nu eḳwamas wjaukʲét: “Ḳirdi ágnutei mei, ekwans ágantun wirán wíduntei”. Eḳwōs tu wjaukunt: “Kludí, awi! ḳirdi ágnutei insméi wídūntmas: neras, patis, awjam ar wilnān sebi gormom westran kʲirnjautĭ”. Áwjamkje wilnā ne esti. Ta kʲekluwas awis agram bugít.

* **Праславянская мова**:

Рэканструкцыя байкі на праславянскай мове, якая выкананая К. Квілесам у 2007 годзе й адлюстроўвае стан мовы на прыкладна VI ст. н.э.

*Ovĭs esvŭ-če*

: Ovĭs, česo vlĭna ne jazĭt, esva speset, inŭ žarŭõ vozŭ vézõtẽ, inŭ-če meža borŭ, inŭ-če žmonŭ asŭ bérõtẽ. Ovĭs nŭ ésvomŭ vjučét: “Srĭd áznutĕ mĕ, esvŭ ágõtŭ virŭ vídẽti”. Esva tu vjučõt: “Sludĭ, ove! srĭd áznutĕ ẽsmí vídẽtmŭ: ner, podĭs, óvjemĭ-rĭ vlĭnõ sĕbi germŭ vestrŭ črĭnjutĭ”. Óvjemĭ-če vlĭna ne jázĭtĭ. To sésluvŭ ovĭs agrŭ bugĭt.

## У папулярнай культуры
Праіндаэўрапейская мова, рэканструяваная паводле ўяўленьняў сучаснае лінгвістыкі, прадэманстраваная ў дыялёгу між людзьмі й іншаплянэтнікамі ў навукова-фантастычным фільме Прамэтэй, зьнятым брытанскім рэжысэрам Рыдлі Скотам. Падчас дзеяньня фільму ў адным з эпізодаў андроід зачытвае дадзеную байку ў якасьці ўласных моўных практыкаваньняў (варта адзначыць, што рэканструяваная праіндаэўрапейская мова гучыць таксама падчас спробы андроіда ўсталяваць размову зь іншаплянэтнікам). У ролі лектара выступіў лінгвіст Аніл Кумар Більту з Школы ўсходазнаўства й афрыканістыкі Лёнданскага ўнівэрсытэту.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст байкі з даслоўнымі глёсамі на ангельскай мове, The Eclectorium

Катэгорыя:Праіндаэўрапейская мова
Катэгорыя:Байкі