Прэзыдэнт Летувы

**Прэзыдэнт Летувіскай Рэспублікі** ()&nbsp;— кіраўнік Летувіскай Рэспублікі. Прадстаўляе дзяржаву і выконвае ўскладзеныя на яго Канстытуцыяй і законамі абавязкі.

Паводле канстытуцыі Летува зьяўляецца парлямэнцка-прэзыдэнцкай рэспублікай, у якой прэзыдэнт выконвае ролю пасярэдніка паміж заканадаўчым і выканаўчым органамі ўлады.

## Выбары
Выбары прэзыдэнта адбываюцца за месяц да сканчэньня тэрміну дзейнага прэзыдэнта. Кандыдатамі ў прэзыдэнты могуць быць грамадзяне Летувы паводле паходжаньня, якія пражываюць у Летуве ня менш за 3 апошнія гады, на дзень выбараў векам ня меней за 40 гадоў і маюць права быць абранымі ў Сэйм. Тэрмін знаходжаньня прэзыдэнта на пасадзе складае 5 гадоў. Асоба, абраная прэзыдэнтам, павінная спыніць свой удзел у партыях і палітычных арганізацыях, таксама ня можа спалучаць сваю дзейнасьць з парлямэнцкай. Асоба прэзыдэнта недатыкальная.

## Зьняцьце
Прэзыдэнт можа быць датэрмінова пазбаўлены пасады ў выпадку істотнага парушэньня Канстытуцыі, парушэньня прысягі, зьдзяйсьненьня злачынства. Рашэньне пра гэта прымае Сэйм. Ён жа можа цягам 30 дзён ад свайго першага паседжаньня колькасьцю 3/5 галасоў зацьвердзіць датэрміновыя выбары.

Кампэтэнцыя прэзыдэнта сканчаецца ў выпадках:
* заканчэньня тэрміну, на які ён быў абраны (пасаду прэзыдэнта можна займаць ня больш за 2 разы);
* датэрміновых выбараў;
* паданьня ў адстаўку;
* сьмерці;
* пазбаўленьня пасады Сэймам;
* колькасьцю ня меней 3/5 галасоў дэпутатаў Сэйму на запыт Канстытуцыйнага суду, паводле якога стан здароўя прэзыдэнта не дазваляе выконваць абавязкі.

Прэзыдэнта, які ня здольны выконваць свае абавязкі, замяняе старшыня Сэйму, які ў гэты час ня мае права прызначаць датэрміновыя выбары ў Сэйм, здымаць або прызначаць міністраў бяз згоды Сэйму, разглядаць запыты на выказваньне вотуму недаверу старшыні Сэйму.

## Паўнамоцтвы
У кампэтэнцыі прэзыдэнта ў супрацоўніцтве з парлямэнтам знаходзяцца:
* скліканьне надзвычайнай сэсіі парлямэнту;
* прадстаўленьне штогадовай справаздачы пра стан дзяржавы і ўнутраную палітыку;
* правядзеньне чарговых і датэрміновых выбараў;
* прадстаўленьне да ратыфікацыі падпісаных міжнародных дагавораў;
* прызначэньне і зьняцьце прэм’ер-міністра;
* прадстаўленьне кандыдатураў судзьдзяў і старшыні Вярхоўнага суду;
* прызначэньне судзьдзяў і старшыняў Апэляцыйнага і Канстытуцыйнага судоў;
* прызначэньне генэральнага пракурора;
* прызначэньне дзяржаўнага кантралёра і старшыні Ўправы Банку Летувы;
* падпісаньня і афіцыйнага публікаваньня законаў, прынятых Сэймам, ці вяртаньне законаў на паўторны разгляд;
* прызначэньне і зьняцьце галоўнакамандуючага войскам і кіраўніка службы бясьпекі;
* увядзеньне ваеннага становішча, мабілізацыі і надзвычайнага становішча.

У кампэтэнцыі прэзыдэнта ў супрацоўніцтве з урадам знаходзяцца:
* прызначэньне старшыні Рады Міністраў, перадача яму задачы фармаваньня ўраду і зацьверджаньня ягонага складу;
* прыняцьце адстаўкі ўраду, асобных міністраў;
* прызначэньне і зьняцьце дыпляматычных прадстаўнікоў Летувы ў іншых дзяржавах і пры міжнародных арганізацыях;
* прызначэньне і зьняцьце на прапанову прэм’ер-міністра міністраў ці службовых асобаў.

Прэзыдэнт у прадугледжаным законам парадку надае грамадзянства; прысвойвае дзяржаўныя ўзнагароды; прымае даверчыя граматы; надае найвышэйшыя дыпляматычныя рангі і вайсковыя званьні; мае права памілаваньня асуджаных.

## Глядзіце таксама
* Прэзыдэнты Летувы
* Прэм’ер-міністры Летувы
* Сьпіс кіраўнікоў Летувы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына прэзыдэнта Летувы