Мічыган

**Мі́чыган** () — штат на сярэднім захадзе ЗША, уваходзіць ў групу штатаў паўночна-ўсходняга цэнтру. 26-ы штат у складзе саюзу. Сталіца — Лэнсінг. Найбуйнейшы горад — Дэтройт; іншыя буйныя гарады — Гранд-Рэпідс, Ўорэн, Флінт, Стэрлінг-Гайтс, Эн-Арбар.

Насельніцтва 9,94 млн чалавек (8-е месца ў ЗША; зьвесткі 2000 году).

Кветка-знак з 1897 году — яблыневы колер. Афіцыйныя мянушкі — Wolverine State (штат расамах), Great Lake State (штат каля Вялікага возера).

## Геаграфія
Штат Мічыган займае плошчу 250,7 тыс. км² (11-е месца ў ЗША), 41,3 % гэтай плошчы прыходзіцца на водную прастору. Тэрыторыя штата складаецца з двух акружаных Вялікімі азёрамі паўвостраваў — Ніжняга і Верхняга, злучаных мастом Макіна, а таксама мноствы абтокаў.

На ўсходзе Мічыган мяжуе з канадзкай правінцыяй Антарыё і амывае водамі азёр Гурон і Эры, на поўдні мяжуе са штатамі Агаё і Індыяна, на захадзе мяжуе зь Вісконсіном і амываецца возерам Мічыган, на поўначы амываецца возерам Верхняе і мае водную мяжу са штатамі Ілінойс і Мінэсота.

Агульная берагавая лінія штата мае даўжыню 5,2 тыс. км (самы вялікі паказчык сярод кантынэнтальных штатаў). На тэрыторыі Мічыгана знаходзіцца больш 11 тыс. унутраных азёр, што істотна ўплывае на клімат штата.

## Гісторыя
На працягу некалькіх тысячагодзьдзяў тэрыторыі Мічыгану насялялі індзейскія плямёны. Да часу зьяўленьня эўрапейцаў тут пражывалі індзейскія плямёны аджыбва, атава, патаватомі і віяндот. Першым эўрапейцам, які пабыў на Верхнім паўвостраве, быў Эт’ен Бруле (1622). У 1668 годзе місіянэр-езуіт Жак Маркет заснаваў тут першае селішча Су-Сэнт-Мары. У 1679 годзе Роберт ды ла Саль ажыцьцявіў пабудову першага эўрапейскага ветразнага судна на Верхнім возеры.

У 1701 годзе францускі афіцэр і дасьледчык Антуан Кадзілак заснаваў паселішча Дэтройт вакол форта Понтшартрэн (названы ў гонар тагачаснага францускага прэм'ер-міністра, Луі Філіпа, графа дэ Понтшартрэн).

У сярэдзіне XVIII стагодзьдзя правінцыя перайшла ад французаў да ангельцаў у выніку Войны з французамі і індзейцамі. Пасьля амэрыканскай Вайны за незалежнасьць Мічыган увайшоў у склад Паўночна-заходняй Тэрыторыі. У 1794 годзе амэрыканскія войскі разьбілі індзейцаў у Бітве ў паваленых дрэў і па дамове Джэя атрымалі кантроль над некалькімі фартамі.

У 1805 годзе была створаная Тэрыторыя Мічыган. Падчас англа-амэрыканскай вайны 1812—1814 гадоў яна часова апынулася ў руках ангельцаў. У 1830-х тут пачаўся масавы прыток перасяленцаў, звязаны з стварэньнем канала Эры, дарожнай інфраструктуры, а таксама з разьвіцьцём сельскай гаспадаркі і здабыўнай прамысловасьці.

У 1835 годзе была падпісаная канстытуцыя штату, але з-за тэрытарыяльнай спрэчкі з Агаё Мічыган уступіў у склад саюзу толькі 26 студзеня 1837 году. Першым губэрнатарам штату стаў у 1835 годзе Стывэнс Мэйсан.

У Грамадзянскай вайне на баку паўночнікаў удзельнічала 23 % мужчынскага насельніцтва Мічыгану (больш 90 тыс. чалавек), каля 14 тысяч зь іх загінула.

У 1903 годзе на заводзе Гэнры Форда была заснаваная канвэерная вытворчасьць аўтамабіляў. У 1926 кампанія General Motors паставіла галіновы рэкорд, давёўшы гадавы аб’ём продажаў да $1 млрд.

## Эканоміка
Мічыган, і ў першую чаргу Дэтройт, лічыцца цэнтрам амэрыканскага аўтамабілебудаваньня. Важныя крыніцы прыбыткаў таксама — турызм і паляваньне. Акрамя таго, маюцца карысныя выкапні — нафта, жалезная руда, прыродны газ. Штат займае першае месца па вытворчасьці торфа.

Па ацэнцы Бюро эканамічнага аналізу, у 2003 годзе ВУП Мічыгану склаў $365 млрд.

## Асобы
* Робэрт Аспрын — пісьменьнік-фантаст

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт штату

### Турызм і адпачынак
* Travel Michigan
* Michigan Golf Magazine
* Michigan Lodging Directory
* UpNorth: The northern peninsula

### Культура і гісторыя
* Michigan Genealogy Files
* Michigan History Magazine
* InfoPlease Michigan Factsheet