open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сапрынавіцкі сельсавет

**Сапры́навіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сапрынавічы. Насельніцтва 1428 чал. (2010).

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году ў складзе Амсьціслаўскага раёну створаны Янаўскі сельсавет.

16 ліпеня 1954 году Янаўскі сельсавет перайменаваны ў Пячкоўскі.

25 траўня 1988 году Пячкоўскі сельсавет перайменаваны ў Сапрынавіцкі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1988 годзе
Пячкоўскі сельсавет

**Пячко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пячкоўка.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Янаўскі сельсавет ў складзе Мсьціслаўскага раёну. 16 ліпеня 1954 году сельсавет перайменаваны ў Пячкоўскі. 25 траўня 1988 году сельсавет перайменаваны ў Сапрынавіцкі.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1988 годзе
Дудчыцкі сельсавет

**Ду́дчыцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дудчыцы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Амсьціслаўскага раёну.

27 верасьня 1963 году сельсавет перайменаваны ў Сялецкі.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1963 годзе
Ходасы

Назву **Ходасы** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Ходасы — возера ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Ходасы — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Ходасы — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Ходасаўскі сельсавет

**Хо́дасаўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ходасы. Насельніцтва на 2010 год — 2878 чалавек.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Лапацінскі сельсавет у складзе Амсьціслаўскага раёну.

24 верасьня 1926 году сельсавет перайменаваны ў Ходасаўскі.

22 лютага 2012 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Бескаўка, Васількова, Ваўкаўцы, Забалацьце, Карпісонаўка, Лыкінка, Міхайлава, Прыбярэжжа, Пятрыгі, Ракітанка, Чорная Сасна, Юшкавічы — ліквідаванага Забалацкага сельсавету.

23 сьнежня 2016 году ліквідаваная вёска Карпісонаўка.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1926 годзе
Капачоўскі сельсавет

**Капачо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Капачы. Насельніцтва на 2009 год — 1390 чалавек.

## Гісторыя
16 ліпеня 1954 году ўтвораны Касмыніцкі сельсавет.

27 верасьня 1963 году Касмыніцкі сельсавет перайменаваны ў Капачоўскі.

20 лістапада 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Банькаўшчына, Будагошч, Гімбатаўка, Дзеснакіта, Дубасна, Казлоўка, Кандратаўск, Красная Паляна, Красны Бераг, Лютня, Расьсьвет, Старое Сяло, Чарнілава, Шамаўшчына — ліквідаванага Лютненскага сельсавету..

23 сьнежня 2016 году ліквідаваная вёска Кокатава.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Краснагорскі сельсавет (Амсьціслаўскі раён)

**Краснаго́рскі сельсавет** (таксама — *Чырвонаго́рскі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Падлужжа, раней — вёска Красная Горка. Насельніцтва на 2010 год — 1390 чалавек.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году ў складзе Амсьціслаўскага раёну створаны Рылаўшчынскі сельсавет з цэнтрам у вёсцы Малая Зяціца.

У 1937 годзе Рылаўшчынскі сельсавет пераўтвораны ў Краснагорскі.

20 красавіка 1939 году вёска Рылаўшчына перайменавана ў Красную Горку.

28 лістапада 2017 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Беразуйкі, Вароўскага, Дудчыцы, Каленькава, Колтава, Ластрыгіна, Сьлёзкі, Сялец, Цяляткава — ліквідаванага Сялецкага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1937 годзе
Рылаўшчынскі сельсавет

**Рылаўшчынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Рылаўшчына.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году ў складзе Амсьціслаўскага раёну створаны Рылаўшчынскі сельсавет з цэнтрам у вёсцы Малая Зяціца.

У 1937 годзе Рылаўшчынскі сельсавет пераўтвораны ў Чырвонагорскі.

20 красавіка 1939 году вёска Рылаўшчына перайменавана ў Чырвоную Горку.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1937 годзе
Шамаўскі сельсавет

**Ша́маўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Шамава.

## Гісторыя
У 1918 годзе ў Амсьціслаўскі павет уваходзіла Шамаўская воласьць.

20 жніўня 1924 году ў складзе Мсьціслаўскага раёну створаны Шамаўскі сельсавет.

29 жніўня 1959 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Разьдзельскаму сельсавету.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1959 годзе
Шыркаўскі сельсавет

Назву **Шы́ркаўскі сельсавет** маюць:

* Шыркаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці
* Шыркаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці
Sex Pistols

**Sex Pistols** («Сэкс пісталз») — брытанскі рок-гурт, які стаўся найбольш поўным увасабленьнем субкультуры панку. Нягледзячы на непрацяглую актыўную фазу свайго існаваньня, Sex Pistols аказалі ўплыў на вялікую колькасьць рок-музыкаў.

## Глядзіце таксама
* Сыд Вішэс

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Брытанскія музычныя гурты
Катэгорыя:Панк-гурты
Пячкавіцкі сельсавет

**Пя́чкавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пячкавічы.

## Гісторыя
8 ліпеня 1931 году да Амсьціслаўскага раёну быў далучаны Пячкавіцкі сельсавет ліквідаванага Расьненскага раёну.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Ходасаўскаму сельсавету.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Малькаўскі сельсавет

**Ма́лькаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Малькаўка.

## Гісторыя
8 ліпеня 1931 году да Мсьціслаўскага раёну быў далучаны Малькаўскі сельсавет ліквідаванага Расьненскага раёну. 

У 1931 годзе сельсавет ператвораны ў нацыянальны латыскі сельсавет. 

У 1937 годзе сельсавет пераўтвораны ў нацыянальны літоўскі, які 20 красавіка 1939 году быў далучаны да Доўгавіцкага сельсавету.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1931 годзе
Амсьціслаўскі сельсавет

**Амсьцісла́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Амсьціслаўскага раёну.

24 верасьня 1926 году сельсавет скасаваны.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1926 годзе
Баханскі сельсавет (Прапойскі раён)

**Баха́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бахань.

## Гісторыя
Сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Сьвенскаму сельсавету.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Прапойскага раёну
Поп-музыка

**Поп-му́зыка** (, скарачэньне ад *popular music*&nbsp;— папулярная музыка)&nbsp;— паняцьце, якое ахоплівае разнастайныя музычныя стылі, жанры ды напрамкі масавае культуры. Фэномэн поп-музыкі пачаў фармавацца перадусім у ангельскамоўных краінах Захаду ў 1950-х унасьледак рок-н-ролу як моладзевая культурная зьява.

Для сучаснай поп-музыкі вялікае значэньне адыгрывае электронная апаратура. Мэлёдыі звычайна нескладаныя й рытмовыя. Вакальны стыль поп-музыкі характарызуецца мэлядыйнай ды эмацыйнай манэраю выкананьня.

## Глядзіце таксама
* J-pop
* K-pop
* Брыт-поп
* Індэпэндэнт поп
* Поп-рок
* Сынты-поп
* Дыска-поля
Баханскі сельсавет

**Баха́нскі сельсавет**:

* Баханскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці
* Баханскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хоцімскага раёну Магілёўскай вобласьці
Гіжэнскі сельсавет

**Гіжэ́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гіжэнка. Насельніцтва 1080 чал. (2010).

## Гісторыя
22 сакавіка 2007 году ліквідаваная вёска Дашкаўка.

10 сьнежня 2009 году ліквідаваныя вёскі Забалацьце і Красны Акцябр.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Прапойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Васькавіцкі сельсавет

**Ва́ськавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Папоўка. Насельніцтва 1163 чал. (2010).

## Гісторыя
Васькавіцкаму сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Кульшыцкага сельсавету.

27 чэрвеня 2007 году ліквідаваная вёска Ўрэчча 2.

23 сьнежня 2009 году населеныя пункты Бязуевічы і Церахоўка перададзеныя ў склад Сьвенскага сельсавету, а населеныя пункты Гайшын, Рудня, Чачораўка, Ясяновіца — у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Прапойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Сьвенскі сельсавет

**Сьве́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сьвенск. Насельніцтва 2206 чал. (2010).

## Гісторыя
Сьвенскаму сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Баханскага сельсавету.

10 сьнежня 2009 году ліквідаваны пасёлак Сасновіца.

23 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя вёскі Бязуевічы і Церахоўка, якія ўваходзілі ў склад Васькавіцкага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Прапойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Кабінагорскі сельсавет

**Кабінаго́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — горад Прапойск. Насельніцтва 1035 чал. (2010).

У межах сельсавету месьціцца Блакітная крыніца, што ёсьць найбольшай ва Ўсходняй Эўропе.

## Гісторыя
17 ліпеня 2006 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаванага Каменскага сельсавету.

23 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Гайшын, Рудня, Чачораўка, Ясяновіца, якія ўваходзілі ў склад Васькавіцкага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Прапойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Алаізьберг

**Алаі́зьберг** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца ў басэйне ракі Сьвіліцы, за 16 км на ўсход ад гораду Глыбокага, каля мястэчка Падсьвільля. Схілы катлавіны вышынёй 5—7 м, на ўсходзе парасьлі лесам. Дно плоскае, пясчанае. Зарастае слаба. Выцякае ручай у р. Сьвіліца.

## Літаратура
*  С. 34

## Вонкавыя спасылкі
* Жыхары Падсьвільля правялі сход, каб абмеркаваць стан возера Алоізьберг
* Власти скрывают причину отравления озёр 

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёну
Асінаўскі сельсавет (Чавускі раён)

**Асі́наўскі сельсаве́т** (да 2009 году — **Пу́цькаўскі сельсавет**) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Асінаўка. Насельніцтва на 2010 год — 1476 чалавек.

## Гісторыя
23 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Галачоўка, Дрануха, Дрокаўка, Зялёны Прудок, Ключ, Ляхаўшчына, Новаягораўка, Петухоўка, Прудок, Расінка, Рымінка — ліквідаванага Прудоцкага сельсавету.

23 сьнежня 2009 году сельсавет перайменаваны з Пуцькаўскага ў Асінаўскі, а цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Пуцькі ў вёску Асінаўка.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чавускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Ваўкавіцкі сельсавет

**Ваўкаві́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ваўкавічы. Насельніцтва 1587 чал. (2010).

## Гісторыя
23 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Бахацец і Хацкавічы, якія ўваходзілі ў склад Гарбавіцкага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чавускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Радамльскі сельсавет

**Ра́дамльскі сельсаве́т** (да 2009 году — **Жалі́ўскі сельсавет**) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Радамля. Насельніцтва 870 чал. (2010).

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году ўтвораны Радамльскі сельсавет, які існаваў да 16 ліпеня 1954 году. Перайменаваны ў Жаліўскі сельсавет.

23 сьнежня 2009 году сельсавет перайменаваны з Жаліўскага ў Радамльскі, а цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Жаліўе ў вёску Радамля.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чавускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Сласьцёнаўскі сельсавет

**Сласьцёнаўскі сельсавет** (да 2009 году — **Це́мравіцкі сельсавет**) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сласьцёны. Насельніцтва на 2010 год — 756 чалавек.

## Гісторыя
18 сакавіка 2008 году ліквідаваны пасёлак Новы Крамянец.

23 сьнежня 2009 году населеныя пункты Васькавічы, Драчкава, Дуброўка, Прыданцы, Хаўмы перададзеныя ў склад Гарбавіцкага сельсавету; сельсавет перайменаваны зь Цемравіцкага ў Сласьцёнаўскі, а адміністрацыйны цэнтар перанесены зь вёскі Цемравічы ў вёску Сласьцёны.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чавускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Юзэф Панятоўскі

**Юзэф Панятоўскі** (; 7 траўня 1763, Вена — 19 кастрычніка 1813, Ляйпцыг) — князь і генэрал Рэчы Паспалітай, маршал Францыі, пляменьнік караля Рэчы Паспалітай Станіслава Аўгуста Панятоўскага.

## Біяграфія
Першапачаткова служыў у аўстрыйскай арміі. З 1789 году займаўся арганізацыяй войска Рэчы Паспалітай, а падчас вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году быў камандуючым корпусам польскай арміі, дзеючым ва Ўкраіне. Вызначыўся ў бітве пад Зяленцамі — першай пераможнай бітве войска Рэчы Паспалітай з часоў Яна Сабескага. Перамога дала падставу для зацьвярджэньня ордэна Virtuti Militari. Першымі ўзнагароджанымі былі Юзэф Панятоўскі і Тадэвуш Касьцюшка.

Пасьля паразы Рэчы Паспалітай у вайне з Расеяй эміграваў, затым вярнуўся зноў на радзіму й служыў пад начальствам Касьцюшкі ў час Паўстаньня 1794 году. Пасьля падаўленьня паўстаньня заставаўся некаторы час у Варшаве. Яго маёнткі былі канфіскаваныя. Адмовіўшыся ўступіць ў расейскую армію, атрымаў прадпісаньне пакінуць Польшчу й выехаў у Вену.

Павал I вярнуў маёнткі Панятоўскім і спрабаваў прыцягнуць яго на расейскую службу. У 1798 годзе Панятоўскі прыяжджаў у Санкт-Пецярбург на пахаваньне дзядзькі й застаўся на некалькі месяцаў для ўладжваньня маёмасных і спадчынных справаў. Зь Пецярбургу паехаў у Варшаву, да таго часу занятую Прусіяй.

Увосень 1806 году, калі прускія войскі рыхтаваліся пакінуць Варшаву, Панятоўскі прыняў прапанову караля  Фрыдрыха Вільгельма III ўзначаліць гарадзкую міліцыю.
З прыходам войскаў Мюрата, пасьля перамоў зь ім Панятоўскі перайшоў на службу да Напалеона. У 1807 годзе ўдзельнічаў у арганізацыі часовага ўраду й стаў ваенным міністрам вялікага герцагства Варшаўскага. Удзельнічаў у  паходзе Напалеона на Расею ў 1812, камандуючы польскім корпусам.

У 1813 годзе вызначыўся ў бітве пры Ляйпцыгу й атрымаў тытул маршалу. Прыкрываючы адступленьне францускага войска ад Ляйпцыгу, патануў у рацэ Эльстэр.

Прах ягоны ў 1814 годзе перанесены ў Варшаву, а ў 1819 ў Кракаў.

На востраве Сьвятая Гэлена Напалеон казаў, што лічыў Панятоўскага народжаным для трону: «Сапраўдным каралём Польшчы быў Панятоўскі, ён валодаў для гэтага усімі тытуламі й усімі талентамі… Гэта быў высакародны ды адважны чалавек, чалавек гонару. Калі б у мяне атрымалася расейская кампанія, я зрабіў бы яго каралём палякаў».

Мэмарыяльная пліта ў памяць аб Панятоўскім ўсталяваная на помніку Бітве народаў. У Варшаве ўсталяваны конны помнік князю Юзэфу Панятоўскаму (скульптар Бэртэль Торвальдсэн). Сярод скульптурных малюнкаў, якія ўпрыгожваюць фасад Люўру, знаходзіцца статуя Панятоўскага.

## Літаратура
* Szymanowski «Poniatowscy», Жэнева, 1880.

## Вонкавыя спасылкі
* Маршал Панятоўскі
* Юзэф Мацэёўскі. Юзэф Панятоўскі ў 1792 годзе

Юзэф
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году
Катэгорыя:Генэралы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Маршалы Напалеона I
Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавэльскай катэдры
Дужаўскі сельсавет

**Ду́жаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дужаўка.

## Гісторыя
23 сьнежня 2009 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Вужжар, Дужаўка, Зарэчча, Конанаўка, Кузьмінічы, Палоева, Пароеўка, Раман-Віна, Скоклева, Цёплае — перададзеныя ў склад Антонаўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чавускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Паўлаўка

Назву **Паўлаўка** маюць:

* Паўлаўка — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Паўлаўка — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласьці
* Паўлаўка — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Паўлаўка — вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Паўлаўка — пасёлак у Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
* Паўлаўка — пасёлак у Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці
* Паўлаўка — вёска ў Покрашаўскім сельсавеце Слуцкага раёну Менскай вобласьці
* Паўлаўка — вёска ў Сораскім сельсавеце Слуцкага раёну Менскай вобласьці
* Паўлаўка — вёска ў Сяраскім сельсавеце Слуцкага раёну Менскай вобласьці
Варварына

Назву **Варварына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Варварына — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Варварына — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Язёрскі сельсавет

**Язёрскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чэрыкаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Язёры. Насельніцтва 1961 чал. (2010).

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чэрыкаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Наклад

**Накла́д**, **тыра́ж** () — колькасьць экзэмпляраў выданьня з адной назвай.

Наклад пэрыядычных выданьняў (газэт і часопісаў) вызначаецца выдавецтвам паводле колькасьці падпісантаў. Звычайна вызначаюць малыя наклады (да 15 тысяч экзэмпляраў), сярэднія (да 100 тысяч экзэмпляраў) і масавыя (ад 100 тысяч). Масавыя наклады з-за вялікай колькасьці паліграфічных работ друкуюцца па частках, якія называюць заводамі.

Пры друку некаторых відаў літаратуры наклад выданьня ўплывае на памер аўтарскай узнагароды.

Катэгорыя:Выдавецкая справа
Вышкава

Назву **Вышкава** маюць:

* Вышкава — вёска ў Карэліцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Вышкава — вёска у Менскім раёне Менскай вобласьці
* Вышкава — вёска у Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Заходзкі сельсавет (Шклоўскі раён)

**Захо́дзкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Еўдакімавічы. Насельніцтва на 2010 год — 1105 чалавек.

## Гісторыя
27 верасьня 2012 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Заходы ў вёску Еўдакімавічы.

20 лістапада 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Азер’е, Астравец, Бель, Дуброўка 2, Еўдакімавічы, Завараты, Заходы, Лакуці, Мікалаеўка, Навасельле, Падгайцы, Плешчыцы, Пруды — перададзеныя ў склад Фашчаўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Таўкачоўскі сельсавет

**Таўкачо́ўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гавяды. Насельніцтва 1021 чал. (2010).

## Крыніцы


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1917 годзе
Чарнаруцкі сельсавет

**Чарнару́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Чарнаручча. Насельніцтва на 2010 год — 668 чалавек.

## Гісторыя
20 лістапада 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Бабчына, Вабічы, Карбатоўка, Клімавічы, Красная Горка, Палыкавічы, Рагозна, Рамшына, Ступляны, Тударава, Чарнаручча — перададзеныя ў склад Рыжкавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Багушоўка

Назву **Багушо́ўка** (**Bahušoŭka**) маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Багушоўка — вёска ў Гарадзенскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Багушоўка — вёска ў Бабруйскім раёне
** Багушоўка — вёска ў Шклоўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Багушоўка — вёска ў Валожынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Багуша
* Багушкі
* Багушова
* Багушы
* Багушэвічы
* Багушэўск
* Богуш
* Богушава
* Богушы
Рамшына

Назву **Рамшына** маюць:

* Рамшына — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Рамшына — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Александрыйскі сельсавет

**Александры́йскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вялікі Мяжнік.
 
## Гісторыя
У 1917 годзе створаны ў складзе Шклоўскай воласьці Магілёўскага павету Магілёўскай (з 29 жніўня 1919 году — Гомельскай) губэрні РСФСР (з 1 студзеня 1919 году — Беларускай ССР), з 20 жніўня 1924 году — Копыскага (з 8 ліпеня 1931 году — Шклоўскага) раёну Аршанскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Магілёўскай вобласьці.

27 кастрычніка 1981 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Александрыі ў вёску Вялікі Мяжнік.

22 лютага 2012 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Новыя Стайкі і Старыя Стайкі, якія ўваходзілі ў склад Славенскага сельсавету.

20 лістапада 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Баркі 1, Баркі 2, Вялікае Ўланава, Вялікая Лотва, Гаваракі, Гарадок, Гвалтоўнік, Дуброва, Дымава, Забор’е, Калінаўка, Каменка, Клін, Лідзіна, Лутна, Малая Лотва, Малое Ўланава, Мацава, Новае Брашчына, Папоўка, Пясчанка, Сісенева, Смальянцы, Старасельле, Старое Брашчына, Троіца, Тросна, Трылесіна, Хацькова, Чырчына, Шчацінка — ліквідаванага Старасельскага сельсавету.

## Насельніцтва
Насельніцтва на 2009 год — 1399 чалавек.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 13
* 1 чэрвеня 1955 году — 18
* 1 студзеня 1964 году — 21
* 1 студзеня 1968 году — 20
* 1 студзеня 1974 году — 19
* 1 студзеня 1981 году — 18
* 1 студзеня 1986 году — 18

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 208
*  С. 110
*  С. 86


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1917 годзе
Тударава

Назву **Тударава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Тударава — вёска ў Карэліцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Тударава — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Даманавіцкі сельсавет

Назву **Дама́навіцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Даманавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Даманавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Даманавіцкі раён
Лашанскі сельсавет

Назву **Лаша́нскі сельсавет** маюць:

* Лашанскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці
* Лашанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ўзьдзенскага раёну Менскай вобласьці
Мадонна (сьпявачка)

**Мадонна Луіза Вэроніка Чыконэ** (; , Бэй-Сіці, Мічыган, ЗША) — больш вядомая як Мадонна — амэрыканская сьпявачка, аўтарка песень, прадусарка, танцорка, акторка, рэжысэрка й сцэнарыстка. Атрымала ўзнагароду «Грэмі» за альбом *[[Ray of Light]]*. Ад 2000 да 2008 року была замужам за ангельскім кінарэжысэрам Гаем Рычы. У 2008 року ўключаная ў залю славы рок-н-ролу.

## Дыскаграфія
* *Madonna* (1983)
* *Like a Virgin* (1984)
* *True Blue* (1986)
* *[[Like a Prayer]]* (1989)
* *[[The Immaculate Collection]]* (1990)
* *Erotica* (1992)
* *Bedtime Stories* (1994)
* *[[Ray of Light]]* (1998)
* *[[Music]]* (2000)
* *American Life* (2003)
* *Confessions on a Dance Floor* (2005)
* *Hard Candy* (2008)
* *MDNA* (2012)
* *Rebel Heart* (2015)
* *Madame X* (2019)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* madonna.com (Афіцыйная бачына)
* Афіцыйны канал у YouTube
* Madonna | American singer and actress Britannica.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мічыгане
Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Катэгорыя:Прадусары ЗША
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залю славы рок-н-ролу
Мадонна (неадназначнасьць)

**Мадонна** ( — Мая Панна) можа мець наступныя значэньні:

* Мадонна (мерк. 20 рок да н.э. — 40 рок н.э.) — маці Ісуса Хрыста, Панна Марыя.
* Мадонна (Мадонна Луіза Вэроніка Чыконэ; нар. 1958) — амэрыканская сьпявачка, аўтарка песень, прадусарка, танцоўшчыца, акторка, рэжысэрк й сцэнарыстка.

## Глядзіце таксама
* Мадана — населены пункт у Латвіі
Банькі

Назву **Банькі** маюць:

* Банькі — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
* Банькі — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы
Папоўка

Назву **Папоўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Папоўка — вёска ў Аршанскім раёне
** Папоўка — вёска ў Сеньненскім раёне
** Папоўка — вёска ў Велікадолецкім сельсавеце Ўшацкага раёну
** Папоўка — вёска ва Ўшацкім сельсавеце Ўшацкага раёну
** Папоўка — вёска ў Чашніцкім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Папоўка — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Папоўка — вёска ў Добрускім раёне
** Папоўка — вёска ў Лоеўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Папоўка — пасёлак у Быхаўскім раёне
** Папоўка — пасёлак у Бялыніцкім раёне
** Папоўка — пасёлак у Касьцюковіцкім раёне
** Папоўка — вёска ў Круглянскім раёне
** Папоўка — вёска ў Прапойскім раёне
** Папоўка — вёска ў Шклоўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Папоўка — вёска ў Мядзельскім раёне

## Глядзіце таксама
* Падпапок
* Паповічы
* Папоўкі
* Папоўцы
* Папоўшчына
* Поп
Zmena

**«Zмена»** (Зьмена) — нефармальнае палітычнае аб’яднаньне беларускай моладзі. Створанае ў 2012 годзе. Зьяўляецца моладзевым крылом грамадзкай кампаніі «Гавары праўду!», гуртуе вакол сябе маладых сябраў «ГП», а таксама людзей розных ідэалягічных поглядаў, аб’яднаных адной ідэяй — зьменай палітычнага ладу Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя
Пачаткам дзейнасьці «Zмены» лічыцца палітычная акцыя пад назвай «Игрушко митингуэ», якая была праведзеная 10 лютага 2012 году каля Менгарвыканкаму. Па меркаваньні аднаго зь лідэраў аб’яднаньня Паўла Вінаградава, гэтая акцыя трапна адлюстроўвае мэту «Zмены» — «кінуць выклік той нудзе, якая пануе цяпер у шэрагах беларускай апазыцыі».

Сярод акцый «Zмены» можна вылучыць «Хрэн ад прэзыдэнта», «ШОС» каля Дому ўраду, «Болей за тры не зьбірацца», «Атрымай па Е-балу!», а таксама акцыі з удзелам так званага "Зайца Валеры"  і г. д.

Удзельнікі аб’яднаньня неаднаразова падвяргаліся адміністрацыйным арыштам.

## Глядзіце таксама
* Гавары праўду!

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Лапацінскі сельсавет

Назву **Лапа́цінскі [[сельсавет]]** маюць:

* Лапацінскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Лапацінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Лапаціцкі сельсавет
Солтаны

**Солтаны** (**Sołtany**), *Перасьвет-Солтаны* — два шляхецкія роды гербу ўласнага.

## Паходжаньне
Пачынальнік першага роду — Аляксандар (Солтан), імаверна, згадваеццца як Аляксандар Юр’евіч, падскарбі земскі, у 1442 і 1454 гадах. Паводле некаторых зьвестак ён быў рыцарам Ордэна труны Гасподняй.

Пачынальнік іншага роду Солтанаў, або Салтанавічаў, выслужыў у князя А. Чартарыйскага маёнтак Ганявічы на Меншчыне Ягоныя сыны Ільля і Грынька служылі вялікаму князю Аляксандру. Пазьней Ільля прыняў манаства пад імем Ёсіф (Язэп).

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі
* Язэп Солтан (? — 1521), мітрапаліт кіеўскі, галіцкі і ўсяе Русі 
* Станіслаў Солтан (1746—1836), харунжы і падкаморы вялікі літоўскі, апошні маршалак надворны літоўскі

## Галерэя

Jazep Sołtan. Язэп Солтан (1890).jpg|Язэп Солтан
Jazep Sołtan. Язэп Солтан (XVII).jpg|Язэп Солтан
Alaksandar Sołtan. Аляксандар Солтан (XVIII).jpg|Аляксандар Солтан
Stanisław Sołtan.JPG|Станіслаў Солтан

Franciška Sołtan (Radzivił). Францішка Солтан (Радзівіл) (J. Grassi, XVIII).jpg|Францішка Солтан (з Радзівілаў)
Vincent Sołtan. Вінцэнт Солтан (XIX).jpg|Вінцэнт Солтан
Hanna Vańkovič (Sołtan). Ганна Ваньковіч (Солтан) (J. Rustem, 1805).jpg|Ганна Ваньковіч (з Солтанаў)
Adam Sołtan. Адам Солтан (XIX).jpg|Адам Солтан


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Шляхецкія роды Вялікага Княства Літоўскага
Ян Ласовіч

**Ян Ласовіч** (? — па 6 лютага 1481, Вільня) — рэлігійны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Біскуп луцкі (з 1463) і віленскі (з 1468).

## Жыцьцёпіс
Нарадзіўся ў Вільні, паходзіў зь мяшчанскага (паводле Яна Длугаша) або шляхецкага роду гербу «Сыракомля» (паводле пазьнейшых дасьледчыкаў). Афіцыйныя лісты менавалі яго «*Johannes Lossowicz civilis Vilnensis Lithuanus*» (Ян Ласовіч, мяшчанін віленскі, літвін).

З 1442 году навучаўся ў Кракаўскім унівэрсытэце, з 1449 году быў канонікам віленскім. Дакумэнты Кракаўскага ўнівэрсытэту падаюць імя па-бацьку біскупа Яна — Янавіч.

24 студзеня 1463 году высьвечаны на біскупа луцкага. Перанёс рэзыдэнцыю біскупаў Луцкай дыяцэзіі ў мястэчка Порхаў (пазьнейшы Янаў Падляскі). Уваходзіў у склад Рады Вялікага Княства Літоўскага. 4 траўня 1468 году высьвечаны на біскупа віленскага.

Апекаваўся пашырэньнем сеткі парафіяў, асьвяціў шматлікія новыя касьцёлы. Займаўся гаспадарчай дзейнасьцю. Браў удзел у замежнай палітыцы дзяржавы, асабліва ў дачыненьнях з Тэўтонскім ордэнам.

## Лісты
Захаваўся (у пазьнейшай лацінскай транскрыпцыі) дарчы ліст князя Аляксандра Гальшанскага 1473 году, якім ён перадаваў частку свайго майна ў Сьвіранах пад апеку біскупа Яна Ласовіча: «*…Я Александр князя Юръя сын Семеновича Гольшански … полецаю и даю Богу и святому Станиславу костела виленского часть именья моего у Свиранах, дельницу отчызны моей… . А того именья пирвей выписаного князь Ян з Божей ласки бискуп Виленски нынейшы и его наместник потым будучы мають быть опекуны и державцы <…>. А пры тым были князь Ян с Божей милости бискуп Виленски…*».

У нямецкай даручнай грамаце Паноў-Рады ВКЛ паслу Якубу Неміровічу да майстра Тэўтонскага ордэну ў 1472 годзе трансьлітараваныя імёны біскупа Яна і іншых паноў-радных падаваліся ў славянскай форме: біскуп віленскі Ян Ласовіч (*Johanne Lossowitcz*), канцлер Радзівіл Остыкавіч (*Rodiwil Ostikowitcz*), староста жамойцкі Ян Кезгайлавіч (*Johanne Kensgaylowitcz*), маршалак і стараста гарадзенскі Сенька Судзівоевіч (*Stenke Sudywogewitcz*), стараста полацкі Алёхна Судымонтавіч (*Olechno Sudymonthowitcz*), маршалак дворны Івашка Ходзькавіч (*Iwaschko Chodkowitcz*), маршалак Ян Кучук (*Johann Kuczuk*).

## Крыніцы

## Літаратура
* Ochmański J. Biskupstwo Wileńskie w średniowieczu. Ustroj i uposażenie. Poznań, 1972.
* Prokop K. R. Sylwetki biskupów łuckich. — Biały Dunajec — Ostróg, 2001.

Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Памерлі ў 1481 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Браслаўскага раёну

У Браслаўскім раёне знаходзяцца 50 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 24 — помнікі археалёгіі, 19 — помнікі архітэктуры, 7 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Браслаўшчына
Грабоўскія

**Грабоўскія** () — шляхецкі род гербаў Окша і Тапор.

## Паходжаньне
Упершыню ўпамінаецца ў XV ст., паходзіў з Памор’я. Родавыя маёнткі — Грабоўка (адсюль прозьвішча) і Канапніца ў Серадзкай зямлі. У Вялікае Княства Літоўскае трапіў у XVII ст.

Некаторыя лініі роду атрымалі графскі тытул у Прусіі (1816 год) і Расейскай імпэрыі (1798, 1836, 1840, 1844 і 1887 гады).

З XVI ст. вызнавалі кальвінізм. У XVIII ст. узначальвалі ў Рэчы Паспалітай рух дысыдэнтаў (праваслаўных і пратэстантаў) за раўнапраўе.

## Найбольш вядомыя з роду
* Павал Ян Грабоўскі (1759—1794), генэрал-інспэктар літоўскага войска, генэрал-лейтэнант
* Стэфан Грабоўскі (1767—1847), вайсковы і дзяржаўны дзяяч, генэрал

## Галерэя

Файл:Pavał Graboŭski. Павал Грабоўскі (J. Lampi, 1788-89).jpg|Павал Ян Грабоўскі
Файл:Stefan Graboŭski. Стэфан Грабоўскі (1801).jpg|Стэфан Грабоўскі
Файл:Alžbieta Graboŭskaja (Šydłoŭskaja). Альжбета Грабоўская (Шыдлоўская) (J. Grassi, 1790).jpg|Альжбета Грабоўская (з Шыдлоўскіх)
Файл:Izabela Sobolewska2.JPG|Ізабэла Сабалеўская (з Грабоўскіх)


## Крыніцы

## Літаратура
*
Запясоцкі сельсавет

**Запясо́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Тураўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Запясочча.

## Гісторыя
У 1931 годзе створаны ў складзе Тураўскага раёну, з 21 чэрвеня 1935 году да 20 лютага 1938 году — Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Верасьніцкаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 6

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 495
*  С. 259
*  С. 157

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Тураўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Тураўскі 2-і сельсавет

**Ту́раўскі 2-гі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Тураўскага раёну Мазырскай акругі, сельска-гаспадарчая частка. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Тураў (не ўваходзіў).

## Гісторыя
У 1920 годзе створаны ў складзе Тураўскай воласьці Мазырскага павету Гомельскай (з 10 жніўня 1920 году — Менскай) губэрні РСФСР (з 1 студзеня 1919 году — Беларускай ССР), з 10 жніўня 1920 году да 17 ліпеня 1924 году — Тураўскай воласьці Мазырскага павету Менскай губэрні (да 18 сакавіка 1921 году), з 20 жніўня 1924 году — Тураўскага раёну Мазырскай акругі (зь ліпеня 1924 году). 5 верасьня 1929 году сельсавет скасаваны.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 1933 году — 2844 жыхароў, 516 двароў

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1933 году — 11

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 513—518
*  С. 542

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Тураўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1920 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1929 годзе
Фэлікс Мішчак

**Фэлікс Мішчак** або **Мішчук** (15 студзеня 1896 году ў в. Залесе бліз Канстантынова, цяпер Люблінскае ваяводзтва — 20 красавіка 1940 году ў Цьвяры) — польскі паліцыянт, ахвяра катынскага расстрэла.

У 1915—1917 служыў у расейскім войску, з 26 жніўня 1917 году да 1 ліпеня 1918 году ў 1. польскім корпусе. 18 лютага 1919 году уступіў у люблінскую жандармэрыю. Удзельнічаў у варшаўскай бітве. З 20 лістапада 1920 году да 11 сакавіка 1922 году ў войску польскім (у 9 Дывізіёне Жандармэрыі).

З 1 красавіка 1922 году служыў у дзяржаўнай паліцыі. Паміж іншымі, служыў на чыгуначным пастарунку ў Берасьці, быў таксама камэндантам пастарунку ў Тамашоўцы ды камэндантам пастарунку ў Шарашове.

У 1925 годзе быў падвышаны. Удзельнічаў у будове Капца Пілсудзкага ў Кракаве.

Пасьля савецкай агрэсіі ў 1939 годзе зьняволены ў адмысловым лягеры НКУС у Асташкове. Замардаваны ў 1940 годзе ў Цьвяры ў рамках катынскага забойства.

У 2007 годзе пасьмяротна падвышаны да рангу асьпіранта паліцыі. У 2009 годзе ў яго гонар пасадзілі дуб у паблізу школы ў Любліне.

## Узнагароды
* Мэдаль Незалежнасьці (1938)
* Бронзавы Крыж Заслугі
* Памятны мэдаль за вайну 1918—1921
* Бронзавы мэдаль за Доўгатэрміновую Службу
* Ганаровая адзнака «арляты»

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Люблінскім ваяводзтве
Катэгорыя:Польскія паліцыянты, забітыя ў Цьвяры
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Абруб (Берасьцейская вобласьць)

**Абру́б** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Велікасельскага сельсавету. Знаходзіцца за 10 км на захад ад Пружанаў, 22 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце. Насельніцтва на 2012 год — 28 жыхароў, 17 двароў.

## Этымалёгія назвы
Паводле пружанскай гісторыка і краязнаўцы Веры Церахавай, назва вёскі паходзіць ад слова «абрубіць», бо ў гэтай мясцовасьці даўней жылі людзі, што займаліся абрубкай дрэваў (абрубшчыкі, дрывасекі).

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Велікасельскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. Паводле перапісу 1897 року 172 жыхары, 30 двароў, хлебазапасная крама. На пачатку XX стагодзьдзя — 145 жыхароў.

За польскім часам — у гміне Шарашоў Пружанскага павету Палескага ваяводзтва. У 1921 — 71 жыхар, 20 двароў.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 вёска ў Шарашоўскім, з 1956 у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Старавольскага ў склад Велікасельскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1897 год — 172 жыхары, 30 двароў
* XX стагодзьдзе: пачатак стагодзьдзя — 145 жыхароў; 1921 год — 71 жыхар, 20 двароў; 1959 год — 160 жыхароў (перапіс); 1970 год — 138 жыхароў; 1999 год — 68 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 52 жыхары, 25 двароў; 2005 год — 47 чалавек, 24 двары; 2010 год — 29 жыхароў; 2012 год — 28 жыхароў, 17 двароў

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Перадзельск — Лазоўка.

## Турыстычная інфармацыя
* Валун-сьледавік памерам 1,5×1,45×1 м, месца паломніцтва

## Асобы
* Міхаіл Баброўскі — беларускі славіст, дасьледнік, сьвятар. У 1833 атрымаў Абруб у пажыцьцёвае карыстаньне
* Павал Баброўскі — расейскі генэрал, гісторык, этнограф

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Obrąb (5) // 

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў Абрубе

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Велікасельскі сельсавет
Старыца (неадназначнасьць)

Назву **Ста́рыца** маюць:

* Старыца (старарэчча) — частка былога рэчышча ракі.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Старыца — былы хутар у Глыбоцкім раёне
** Старыца — былая вёска ў Пастаўскім раёне
** Старыца — вёска ў Расонскім раёне

* Менская вобласьць:
** Старыца — вёска ў Капыльскім раёне
** Старыца (нежыл.) — вёска ў Салігорскім раёне

### [[Расея]]
* Цьвярская вобласьць:
** Старыца — места, цэнтар раёну
** Старыца — населены пункт тыпу «станцыя» ў Старыцкім раёне

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Старыца — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Старыца — старарэчча ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Старыца — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Іншае
* Старыца — возера ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Старыца — заліў у Мазырскім раёне Гомельскай вобласьці
Tetra Pak

**Tetra Pak** (па–беларуску вымаўляецца *Тэтра Пак*) — прадпрыемства па вытворчасьці ўпакоўкі для малака, сокаў ды іншых вадкіх прадуктаў, заснаванае ў Швэцыі ў 1951 годзе.

## Гісторыя
**Tetra Pak** было заснаванае прадпрымальнікам Рубэнам Раўсынгам як філія кампаніі Åkerlund & Rausing ў 1951 годзе ў швэдзкім Люндзе. Прычынаю гэтага стала вынаходніцтва лябараторнага асыстэнту кампаніі Эрыка Валенбэрга — упакоўка для вадкіх прадуктаў у форме тэтраэдру. Малако ў такой упакоўцы паступіла ў продаж 14 красавіка 1954 году. З 1959 году ўпакоўка Tetra Pak і абсталяваньне для яе вытворчасьці сталі пастаўляцца і ў Савецкі Саюз. У 1981 годзе, каб пазьбегнуць высокіх падаткаў, галоўная кантора кампаніі была перанесена ў Лязану, Швайцарыя, дзе й знаходзіцца дагэтуль. У 1993 годзе Tetra Pak аб’ядналіся зь іншай швэдзкай кампаніяй — Alfa Laval утварыўшы новы канцэрн Tetra Laval, які мае свае прадпрыемствы на пяці кантынэнтах. Фабрыкі Tetra Laval дзейнічаюць, напрыклад, у Люндзе, нямецкім Лімбургу, японскім Кобэ, амэрыканскім Дэнтане, расейскай Лобне.

## Вонкавыя спасылкі

*Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Швэдзкія кампаніі
Катэгорыя:Упакоўка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1951 годзе
Вэганства

**Вэганства** (вэганізм) — лад жыцьця, прыхільнікі якога ўжываюць у ежу толькі прадукты расьліннага паходжаньня (вэгетарыянства, пры якім не ўжываюцца таксама малочныя вырабы, яйкі, мёд і іншыя прадукты зьвязаныя з выкарыстаньнем жывёлаў), імкнуцца да поўнага невыкарыстаньня атрыманых у выніку забойства вырабаў (трупаў, то бок целаў забітых жывёлаў: цягліцы, органы, скура) альбо эксплюатацыі жывёлаў (яйкі, мёд, малако). Вэганы не наведваюць заапаркі, ня ўдзельнічаюць у паляваньнях, радэа. Людзі найчасьцей рашаюцца на пераход да вэганства праз спачуваньне жывёлам, дзеля паляпшэньня здароўя, з прычынаў этычных, экалягічных, філязофскіх, духоўных альбо рэлігійных. Веганы, якія ўжываюць у ежу толькі сырыя прадукты расьліннага паходжаньня зьяўляюцца адначасова сыраедамі.

## Шкоднасьць
Паводле кандыдаткі біялягічных навук і начальніцы аддзелу харчаваньня Навукова-практычнага цэнтру Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па харчаваньні Людмілы Мельнікавай:
Доўгае прымяненьне строгага вэгетарыянства, пры якім выключаюцца любыя віды мяса жывёлы, птушак, рыб, морапрадукты, а таксама малако і малочныя прадукты, яйкі, з гадамі прыводзіць да рэзкага дэфіцыту жалеза, цынку, кальцу, вітамінаў А, В2, В12, D, незаменных амінакісьляў. Хоць колькасьць жалеза, медзі, цынку ў рацыёнах строгіх вэгетарыянцаў можа быць дастатковай, але засваяльнасьць іх з расьлінных прадуктаў нізкая. Нават у здаровых людзей, якія выключылі са свайго рацыёну ўсе прадукты жывёльнага паходжаньня, могуць разьвівацца дысьбіёз, гіпавітаміноз і бялковая недастатковасьць. Улічваючы, што вэгетарыянства ня можа забясьпечыць павышаную патрэбнасьць у лёгказасваяльным кальцы, у жанчын у пэрыяд постмэнапаўзы і ў пажылых людзей высокая рызыка разьвіцьця остэапарозу. Таксама вядома, што лёгказасваяльнае жалеза знаходзіцца толькі ў прадуктах жывёльнага паходжаньня, недахоп яго ў вэгетарыянскай дыеце можа прыводзіць да разьвіцьця жалезадэфіцытнай анэміі. Такім чынам, строгае вэгетарыянства нельга лічыць рацыянальным харчаваньнем для дзяцей, падлеткаў, цяжарных жанчын, кормячых маці, пажылых людзей, спартоўцаў.
Паводле *супярэчлівага* погляду  2009 году:
Належна заплянаваныя вэгетарыянскія дыеты, у тым ліку строга вэгетарыянскія, то бок *вэганскія*, зьяўляюцца здаровымі, *задавальняюць харчовым патрабаваньням*...

 *мусіць* атрымвацца вэганамі праз *пастаяннае* ўжыцьцё *ўзбагачанай* вітамінам B12 ежы... Цяжарныя і кормячыя грудзьмі.. вэганкі *мусяць* абіраць *узбагачаную* доказагексаенавай кісьляй ежу.


## У [[будызм|будызьме]]
Паводле Дхамапады Гаўтама Буда цьвердзіў:
* Тыя з вучняў Гатамы, якія ўдзень і ўначы бесьперастанку раскашоўваюцца невыкліканьнем крыўды ніводнай істоце, заўсёды будзяцца шчасьліва. (300)
* Хто вызваліўся ад гвалту ў стасунку да любой жывой істоты, і слабой, і моцнай, хто ані не забівае, ані не выклікае забіцьця іншымі — таго заву сьвятым чалавекам. (405)
* У адлеглых часах існавалі толькі тры хваробы: жаданьне, голад і сапсаваньне; але з прычыны забойстваў жывёлаў яны павялічыліся да дзевяноста васьмі. (Словы Буды з Сута Ніпата)

Пры гэтым Далай-лама ўжывае мяса.

## Крыніцы


Катэгорыя:Шкодныя звычкі
Сыраядзеньне

**Сыраядзеньне**, **сыраедзтва** — ужываньне ў ежу не прыгатаваных (тэрмічная апрацоўка), не перапрацаваных (марынаваньне, квашаньне, кансэрвацыя) прадуктаў. У залежнасьці ад жыцьцёвых абставін, набытых хвароб рацыён сыраеда можа складацца з сырой садавіны, гародніны, арэхаў, насеньня (якое магчыма прарасьціць), яек, сырой рыбы (напрыклад сашымі), сырога мяса (напрыклад карпачо) й непастэрызаваных, негамагенізаваных малочных прадуктаў (сырое малако, сыр, сыры йогурт).

## Варыянты сыраядзеньня

### Па колькасьці ўжываемых прадуктаў
* усеяднае сыраядзеньне
* вэгетарыянскае сыраядзеньне
* вэганскае сыраядзеньне
* пажадлівае сыраядзеньне (сырамясаядзеньне, сыраядзеньне эпохі Палеаліту)
* садавінаядзеньне

**Садавінаядзеньне** альбо **садавінаедзтва** — гэта сыраедзтва, пры якім у ежу ўжываюцца выключна плады, зрываньне якіх не выклікае зьнішчэньня расьліны. Так напрыклад садавінаеды не ўжываюць морквы альбо салаты.

### Па прынцыпах плянаваньня рацыёну
* сьмешанае сыраядзеньне
* монатрофнае сыраядзеньне

## Глядзіце таксама
* Вэганства

Катэгорыя:Вэгетарыянства
Катэгорыя:Дыеты
Пілюм

**Пілюм** (, мн. л. *pila*) — кідальная дзіда, якая знаходзілася на ўзбраеньні легіёнаў Старажытнага Рыму. Марый зрабіў пілюм неабходнаю часткаю ўзбраеньня ўсякага легіённага жаўнера. Пілюм складаўся з тронка й жалезнага наканечніка, які па першапачатковай канструкцыі ўраўноўваўся па даўжыні тронку. Тронак напалову ўсаджваўся ў наканечнік, так што агульная даўжыня дзіды складала прыблізна сажань (~2 мэтры). У часы Цэзара існавалі розныя перайначваньні першапачатковага тыпу; наканечнік рабіўся то даўжэй, то карацей. Даўжыня з наканечнікам парадку 2 мэтраў, наканечнік 60—100 гл, дыямэтар наканечніка парадку 7 мм. Маса — 2—4 кг.

## Ужываньне

Пры нападзе жаўнеры кідалі дзіды ў супраціўніка, і, нават калі пілюм не наносіў непасрэдных пашкоджаньняў супраціўніку, ён захрасаў у шчыце, што стварала вялікія нязручнасьці для супраціўніка ў блізкім бою. Пілюм адмыслова кідалі так, каб ён патрапіў у шчыт супраціўніка, мяккі наканечнік захрасаў у шчыце й прагінаўся пад вагаю тронка, пасьля чаго падасьпеўшы легіянэр ставаў на яго нагою й адцягваў шчыт супраціўніка ўніз, зьяўляўся пралом для нанясеньня колючага ўдару мячом ці дзідаю. Нават калі легіянэр не пасьпяваў наступіць нагою на пілюм, супраціўнік часам быў змушаны кінуць свой шчыт, паколькі пілюм вельмі абцяжарваў рух. У рукапашным бою (у якасьці звычайнай дзіды) пілюм не выкарыстоўваўся. Хоць у бітве пры Фарсале па загадзе Цэзара пяхота супраць коньніцы Пампэя ўжыла арыгінальную тактыку бою: пяхотнікі выкарыстоўвалі пілюм як звычайную дзіду, заколвалі ім канёў і вершнікаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Тактыка рымскае пяхоты IV—II стагодзьдзяў да н. э.

Катэгорыя:Антычная зброя
Катэгорыя:Старажытнарымская зброя
Катэгорыя:Драўляная зброя
Катэгорыя:Кідальныя дзіды
Гаста

**Гаста** ) — у шырокім сэнсе — старажытнарымская, першапачаткова сабінская, дзіда. Значэньне назвы, як і шэрагу іншых відаў рымскай зброі, у розныя пэрыяды было розным.

Рымскі паэт III у. да н. э. Эній згадвае гасту ў яе агульнараспаўсюджаным значэньні — як кідальная зброя, ад якое атрымалі сваю назву гастаты, хоць дзіда трыарыяў таксама звалася «hasta». Але да часу Палібія гастаты былі ўзброеныя ўжо пілюмамі, назва якіх таксама неадназначная. Пад гастай («hasta velitaris») разумеўся таксама дроцік лёгкае пяхоты. Пазбаўленьне салдатаў гасты азначала іх разжалаваньне ў вэліты. На сёньняшні дзень лічыцца, што спачатку рымляне былі ўзброены цяжкімі ўдарнымі дзідамі, якія мабыць і былі ўласна гастамі, а пазьней сталі пераўзбройвацца лёгкімі кідальнымі (пілюмамі, гэзамі й інш.) — спачатку гастаты ў IV ці III ст. да н. э., потым прынцыпы да канца III ст. і трыарыі у канцы II ці пачатку I ст. да н. э.

Фэцыялы сымбалічна кідалі скрываўленую гасту на варожую тэрыторыю для абвяшчэньня вайны. Адмысловая гаста без наканечніка («hasta pura» — літаральна «чыстая») у раньнюю эпоху была рымскаю баявою ўзнагародаю, якая прысуджалася таксама прыміпілам пасьля завяршэньня службы. Была яшчэ «celibaris hasta» — дзіда, якой быў забіты пераможаны глядыятар, ужываная, як паведамляе Авідый, па традыцыі для абразаньня валасоў нявесты. На грамадзкім гандлі ўваткнутая ў зямлю гаста сымбалічна аб’яўляла пачатак угодаў («subhastationes») і таксама па звычаі стаяла перад судом цэнтумвіраў («hasta centumviralis»).

Катэгорыя:Старажытнарымская зброя