Уладзімер Мікалаевіч Белы

**Уладзі́мер Мікала́евіч Бе́лы** (нар. 1947, Рафалаў, Брагінскі раён, Гомельская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі фізык.

Распрацаваў інтэрфэрамэтрычныя, спэкламэтрычныя і тамаграфічныя прылады лазэрнай дыягностыкі і неразбуральнага кантролю. Стварыў шэраг канфігурацыяў плоскіх супэрлінзаў блізкага і далёкага поля на аснове гіпэрбалічных мэтаматэрыялаў. доктар фізыка-матэматычных навук (1992) і прафэсар (1994). Ганаровы доктар Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (2009) і акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2021). Ляўрэат прэміі Ленінскага камсамолу Беларусі (1978) і Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2000). Узнагароджаны мэдалём Францішка Скарыны (2006).

## Жыцьцяпіс
У 1968 годзе скончыў Гомельскі пэдагагічны інстытут і працаўладкаваўся ў Інстытут фізыкі Акадэміі навук Беларускай ССР. Напісаў навуковыя працы ў галіне крышталяоптыкі. Разьвіў тэорыю акустааптычнага ўзаемадзеяньня ў крышталях са складанай анізатрапіяй. Прапанаваў спосаб узмацненьня ўльтрагукавых хваляў. У 1970 годзе быў узнагароджаны мэдалём «За вайсковую доблесьць». У 1978 годзе атрымаў прэмію Ленінскага камсамолу Беларусі за цыкль працаў «Дасьледаваньне працэсаў пераўтварэньня лазэрнага выпраменьваньня і распрацоўка на яго аснове крыніцаў магутнага кагерэнтнага сьвятла з плаўнай перабудовай частасьці ў бачным, ўльтрафіялетавым і інфрачырвоным дыяпазонах». У 2000 годзе атрымаў Дзяржаўную прэмію Беларусі за цыкль працаў «Дасьледаваньне нелінейна-аптычных зьяваў і стварэньне на гэтай аснове новых высокаэфектыўных крыніцаў лазэрнага выпраменьваньня».

1 сакавіка 2006 году быў узнагароджаны мэдалём Францішка Скарыны. У 2014-м заняў пасаду намесьніка загадніка лябараторыі Інстытуту фізыкі НАНБ і быў абраны сябрам-карэспандэнтам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 2015 годзе стаў загаднікам цэнтру дыягнастычных сыстэмаў Інстытуту фізыкі. 17 сьнежня 2021 году Агульны сход НАНБ абраў Уладзімера Белага акадэмікам.

## Навуковая дзейнасьць
На 2021 год напісаў звыш 480 навуковых працаў і атрымаў 50 патэнтаў ды аўтарскіх пасьведчаньняў. Распрацаваў тэорыю лазэрных пучкоў са складанай прасторавай будовай (гаўсавых, бэсэлевых, канічных, лагер- і бэсэль-гаўсавых, віхравых і сынгулярных, квазібездыфракцыйных спэкл-палёў) пры іх распаўсюдзе і пераўтварэньні ў анізатропных, неаднародных і расьсейвалых асяродзьдзях. Прадказаў і дасьледаваў некаторыя аптычныя эфэкты: лазэрны магнітарэфракцыйны, бездыфракцыйнага распаўсюду сьветлавых пучкоў ў навакольлі асаблівых напрамкаў 2-восевых крышталяў, сьпін-арбітальнай сувязі, самападладкі пад фазавы сынхранізм і палярызацыйна-незалежнай мадуляцыі. Тэарэтычна абгрунтаваў і прапанаваў шэраг спосабаў кіраваньня парамэтрамі лазэрнага выпраменьвання на аснове электра-акустааптычных узаемадзеяньняў. Распрацаваў і стварыў нелінейна-аптычныя пераўтваральнікі частасьці, акустааптычныя дэфлектары і мадулятары лазэрнага выпраменьваньня. Выявіў від аптычных прасторавых салітонаў у фотарэфракцыйных крышталях. Упершыню дасьледаваў асаблівасьці спін-арбітальнага пераўтварэньня бэсэлевых сьветлавых пучкоў у крышталях. Прадказаў і дасьледаваў від квазібездыфракцыйных паверхневых плязмон-палярытонаў, а таксама сьветлавых палёў квазібездыфракцыйнага мультыплязмону. Распрацаваў інтэрфэрамэтрычныя, спэкламэтрычныя і тамаграфічныя спосабы і прылады лазэрнай дыягностыкі і неразбуральнага кантролю. На аснове гіпэрбалічных мэтаматэрыялаў прапанаваў і стварыў шэраг канфігурацыяў плоскіх супэрлінзаў блізкага і далёкага поля.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія фізыкі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Ленінскага камсамолу БССР
Катэгорыя:Дактары фізыка-матэматычных навук
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Лазэры