open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прыднястроўскі рубель

**Прыднястроўскі рубель** — грашовая адзінка Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі. 1 рубель роўны 100 капейкам.

Уласная грашовая адзінка зьявілася ў Прыднястроўі ў 1994 годзе. Дагэтуль рэспубліка карысталася савецкімі банкнотамі, на якія прыляпляліся спэцыяльныя маркі з выявай А. В. Суворава. На новых прыднястроўскіх рублях выяўляліся Аляксандар Сувораў і Багдан Хмяльніцкі.

Вельмі хуткія тэмпы інфляцыі прывялі да неабходнасьці дэнамінацыі і замены грашовых банкнотаў. Дэнамінацыя была праведзеная ў 2001 годзе, грошы мяняліся ў суадносінах 1 000 000:1.

Новыя банкноты Прыднястроўскага рэспубліканскага банку ўзору 2000 году маюць істотныя адрозьненьні ад старых. На банкнотах наміналам 1, 5, 10, 25 рублеў на пярэднім баку выяўлены расейскі паўкаводзец А. В. Сувораў.

На пярэднім баку банкноты наміналам 50 рублёў выяўлены клясык украінскай літаратуры Тарас Шаўчэнка.

На пярэднім баку банкноты 100 рублёў — выява малдаўскага гаспадара Дзьмітрыя Кантэміра, вучонага, філёзафа і асьветніка.

На банкноце 200 рублёў — выява графа П. Румянцава-Задунайскага, 500 рублёў — расейскай імпэратрыцы Кацярыны ІІ.

Акрамя банкнотаў у 1, 5, 10, 25, 50, 100, 200 і 500 рублёў зьявіліся таксама манэты. Манэты ў 1, 5, 10 капеек вырабляюцца з алюмініевага сплава, а ў 50 і 25 капеек (уведзеныя ў 2002 годзе) — зь медна-цынкавага сплава.

Катэгорыя:Эўрапейскія валюты
Катэгорыя:Прыднястроўе
.cs

**.cs** — нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню для Сэрбіі і Чарнагорыі.

Першапачаткова прызначаны для Чэхаславакіі, дамэн быў выведзены з звароту пасьля яе распаду.

У цяперашні час код **cs** у ISO 3166-1 вылучаны для Сэрбіі і Чарнагорыі, але там выкарыстоўваецца дамэн .yu. IANA зарэзэрвавала **.cs** для Сэрбіі і Чарнагорыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэна .cs на сайце IANA

cs
.su

**.su** — нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню для Савецкага Саюзу.

## Гісторыя стварэньня
Дамэн выкарыстоўваецца дагэтуль, хоць Савецкі Саюз ужо спыніў сваё існаваньне.

19 верасьня 1990 году Асацыяцыя карыстальнікаў UNIX (SUUG — Soviet UNIX User’s Group), арганізацыя створаная ў нетрах Інстытуту атамнай энэргіі імя І. У. Курчатава, зарэгістравала дамэн верхняга ўзроўню SU для ўжываньня на тэрыторыі СССР. Яна ж выконвала функцыі адміністраваньня дамэну.

У 1993 годзе адміністраваньне дамэну было перададзенае Расейскаму НДІ разьвіцьця грамадзкіх сетак (РОСРІІРОС).

У 1994 годзе рэгістрацыя ў зоне .su была спыненая ў сувязі з узьнікненьнем дамэну .ru.

У 2000 годзе функцыя адміністратара была ўскладзеная на Фонд разьвіцьця інтэрнэту.

15 сьнежня 2002 году рэгістрацыя дамэнаў у зоне .su была адноўленая.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .su на бачыне IANA
* Статыстыка рэгістрацыі і дэлегаваньня дамэнаў у зоне SU

su
Катэгорыя:СССР
Агульны дамэн верхняга ўзроўню

**Агульны дамэн верхняга ўзроўню** — дамэн верхняга ўзроўню, створаны для вызначанага кляса арганізацыяў.

Упершыню зьявіліся ў студзені 1985 году, тады такіх было 6:
* .com — для камэрцыйных бачын
* .edu — для адукацыйных бачын
* .gov — для бачын дзяржаўных арганізацыяў ЗША
* .net — для бачын чыя дзейнасьць зьвязаная зь Сеткай
* .org — для некамэрцыйных арганізацыяў
* .mil — для вайскоўцаў арганізацыяў ЗША

У цяперашні час дамэны .com, .net і .org выкарыстоўваюцца паўсюдна ў незалежнасьці ад тыпу арганізацыі.

### Глядзіце таксама
* Нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню

### Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя IANA аб агульных дамэнах верхняга ўзроўню
.kp

**.kp** — нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню для КНДР. Гэты дамэн унікальны тым, што ў ім няма ніводнай бачыны, гэтак жа невядомая вартасьць рэгістрацыі ў ім.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .kp на сайце IANA

kp
.biz

**.biz** — агульны дамэн верхняга ўзроўню для бізнэс-структураў.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .biz на бачыне IANA

biz
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
.edu

**.edu** — агульны дамэн верхняга ўзроўню для адукацыйных установаў.

## Внокавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .edu на бачыне IANA

edu
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1985 годзе
Алег Сонін

**Алег Сонін** ( ў 1948 годзе ў Бэрліне, Нямеччына) — беларускі кампазытар.
Скончыў Беларускую кансэрваторыю. У 1982 арганізаваў апазыцыйную кампазытарскую групоўку — Беларускую асацыяцыю сучаснай музыкі (з 1992 — Беларуская сэкцыя ISCM (International Society of contemporary music — Міжнародная асацыяцыя сучаснай музыкі)). У якасьці прэзыдэнта прадстаўляў інтарэсы Асацыяцыі сучаснай музыкі на Генэральнай Асамблеі Сусьветных музычных дзён у Хэльсынках, Стакгольме, Эсэне, Кракаве. Сярод твораў: балет, 5 сымфоніяў, 3 канцэрты, 3 фартэпіянныя санаты, трыё-саната, кантата ды інш.

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс твораў А.Соніна

Катэгорыя:Беларускія кампазытары
Нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню

**Нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню** — дамэн верхняга ўзроўню, вылучаны для пэўнай краіны, да прыкладу .by для Беларусі або .de для Нямеччыны.

Рэкамэндацыі з нагоды нацыянальных дамэнаў верхняга ўзроўню выкладзеныя ў RFC-1032 ад лістапада 1987 году, а таксама ў RFC-2240. У прыватнасьці, у RFC-1032 паказваецца, што «краіны, якія жадаюць зарэгістраваць дамэн верхняга ўзроўню, павінныя зваць яго па дзьвюхлітаравым кодзе краіны паводле сьпісу міжнароднага стандарту ISO 3166. Запыты краін на выкарыстанне трохлітарнай формы коду краіны, паказанай у ISO 3166, будуць разгледжаныя ў выпадках, калі гэта трэба, каб прадухіліць магчымыя канфлікты і неразуменьні». На практыцы існуе некалькі выключэньняў з гэтага правіла — існуюць дамэны, якія не супадаюць з кодам ISO 3166, вызначаным для краіны, дамэны для тэрыторыяў, не прыналежных адной пэўнай дзяржаве.

Рэгістрацыя нацыянальных дамэнаў верхняга ўзроўню зьвязаная з вызначанымі праблемамі, часьцей за ўсё — з прызнаньнем краіны на міжнароднай арэне. Так, канфлікты ўзьнікаюць адносна дамэну .tw (Тайвань), дамэну (дагэтуль ня выдадзенага) Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі і іншых. Пазыцыя, занятая арганізацыяй-рэгістратарам ICANN, складаецца ў тым, каб адсылаць жадаючых атрымаць дамэн верхняга ўзроўню для дзяржавы да клясыфікатара ISO 3166, пазыцыя адпаведнага камітэту ISO — у тым, каб складаць сьпіс гэтых кодаў, у асноўным абапіраючыся на сьпіс дзяржаваў і залежных тэрыторыяў, што складаецца статыстычным камітэтам ААН. Такім чынам стандартны шлях атрыманьня дамэну верхняга ўзроўню для новай або непрызнанай дзяржавы павінен пачынацца зь перамоваў з ААН, а сама ICANN зьняла зь сябе адказнасьць за высьвятленьне таго, ці зьяўляецца кандыдат на атрыманьне дамэну верхняга ўзроўню дзяржавай або не.

Некалькі адмысловы (хоць і нефармальна) статус маюць некаторыя дамэны, чые скароты сугучныя з тымі або іншымі англамоўнымі скарачэньнямі. Так, дамэн Тувалу .tv, шырока выкарыстоўваецца як ненацыянальны дамэн верхняга ўзроўню для тэлебачаньня, дамэн .fm — для радыё, дамэн .md — для мэдыцынскіх структур, а дамэн .la — для арганізацыяў, зарэгістраваных у Лос-Анджэлесе.

## Крыніцы
.sco

**.sco** — прапанаваны як дамэн для «шатляндзкіх» бачын. Кампанія за яго ўвядзеньне была пачатая пасьля пасьпяховага ўвядзеньня «каталёнскага» дамэну .cat. Пакуль не да канца зразумела, прапаноўваецца ён як нацыянальны дамэн Шатляндыі, альбо як дамэн для бачын на шатляндзкай мове. Таксама з улікам таго, што пад *шатляндзкай мовай* у цяперашні час разумеюцца няроднасныя англа-шатляндзкая і гэльская мовы, незразумела, на якой зь іх плянуюцца бачыны.

sco
.cat

**.cat** — дамэн для каталёнскіх бачын.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .cat на бачыне IANA

cat
.mobi

**.mobi** — агульны дамэн верхняга ўзроўню, скарыстаны для бачын, адаптаваных для прагляду на экране тэлефонаў і іншых мабільных прыладаў (WAP-бачыны). Бачыны ў гэтым дамэне могуць таксама праглядацца некаторымі кампутарнымі браўзэрамі (напрыклад Opera). Рэгістрацыя пачалася 21 жніўня 2006 году. На дадзены момант вядзецца прыём замоваў («sunrise registration»).

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .mobi на бачыне IANA
* dotMobi Official Premium domain auctions

mobi
Лаўрэнці Крышкоўскі

**Лаўрэнці Крышкоўскі** — дзяяч рэфармацыйнага руху Вялікага Княства Літоўскага, гуманіст, пісьменьнік 2-й паловы ХVI стагодзьдзя.

У 1550-я гады прыхільнік вучэньня «Чэскіх братоў» у Вялікай Польшчы. У друкарні ў горадзе Шаматулы (Польшча) выдаў кнігу «Размова чатырох братоў закону хрысьціянскага» (1558). З 1561 году — кальвінісцкі прапаведнік у Нясьвіжы. У 1562 годзе ў нясьвіскай друкарні разам з Сымонам Будным і Мацеем Кавячынскім выдаў на рускай мове «Катэхізіс», «Пра апраўданьне грэшнага чалавека перад Богам». Пры дапамозе Буднага пераклаў і выдаў на польскай мове «Размову» сьвятога Юстына філёзафа (Нясьвіж, 1564). Каля 1563 году перайшоў на пазыцыі антытрынітарызму, пазьней падтрымліваў рэлігійныя і сацыяльныя ідэі анабаптызму.

## Літаратура
* КАТЭХІЗІС,гэта значыць старадаўняя хрысьціянская навука, сабраная ў пытаньнях і адказах са Сьвятога Пісаньня для простых людзей мовы беларускай

Катэгорыя:Беларускія пратэстанцкія дзеячы
Катэгорыя:Беларускія асьветнікі
Катэгорыя:Асобы Нясьвіжу
Катэгорыя:Дзеячы Рэфармацыі
.asia

**.asia** — агульны дамэн верхняга ўзроўню, прызначаны для інтэрнэт-кампаніяў і арганізацыяў азіяцкага рэгіёну.

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына DotAsia.org

asia
.kid

**.kid** — агульны дамэн верхняга ўзроўню, прапанаваны Эўрапейскім парлямэнтам для бачын, арыентаваных на дзяцей.

kid
.post

**.post** — агульны дамэн верхняга ўзроўню для паштовых арганізацыяў.

post
post
.ac

**.ac** — нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню для вострава Ўшэсьця.

Рэгістрацыя дамэна адкрытач для ўсіх жадаючых. Рэестар прымае рэгістрацыі інтэрнацыяналізаваных дамэнных імёнаў.

Дамэн прасоўваецца некаторымі дамэннымі брокерамі як дамэн для горада Аахэн, Нямеччына, па назьве аўтамабільнага нумарнога знака («AC») гэтага горада.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .ac на сайце IANA

ac
Сяргей Бадроў

**Сяргей Сяргеевіч Бадроў** (; нарадзіўся 27 сьнежня 1971 — згінуў бязь ведама 20 верасьня 2002) — расейскі актор, рэжысэр, сцэнарыст. Сын Сяргея Бадрова-старэйшага.

## Біяграфія
Цягам 1989—1994 гадоў навучаўся на аддзяленьні мастацтва гістарычнага факультэту Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Ламаносава (МДУ). З 1994 па 1996 год — асьпірант гэтага ж аддзяленьня. Потым працаваў школьным настаўнікам, кандытрам на фабрыцы «Ўдарніца», ратавальнікам на пляжы ў Італіі, журналістам. У 1997—1999 гадах працаваў вядоўцам тэлевізійнай праграмы «Погляд» («*Взгляд*») на Грамадзкай расейскай тэлевізіі. У 1998 годзе на катэдры гісторыі мастацтва МДУ абараніў кандыдацкую дысэртацыю па тэме «Архітэктура ў вэнэцыянскім жывапісе Адраджэньня».

Першая значная роля ў кінэматографе была сыграна ў 1996 годзе (фільм «Каўкаскі нявольнік», пастаўлены рэжысэрам Сяргеем Бадровым-старэйшым). Найбольшую вядомасьць Сяргею Бадрову як актору прынесьлі фільмы рэжысэра Алексея Балабанава «Брат» і «Брат-2», якія парадаксальным чынам адлюстроўвалі расейскую рэчаіснасьць канца ХХ стагодзьдзя і ў постмадэрнісцкім рэчышчы абыгрывалі стэрэатыпы расейскага нацыянальнага характару і стаўленьне расейцаў да вакольнага сьвету, праўды і крыўды.

У 2001—2002 гадах Сяргей Бадроў вёў рэаліці-шоў «Астатні герой» (*«Последний герой»*) на Першым канале расейскае тэлевізіі.

Згінуў бязь ведама 20 верасьня 2002 году разам са здымачнай групаю пасьля зыходу ледавіка Колка ў Кармадонскай цясьніне Паўночнай Асэтыі. Знаходзіўся там наздымках свайго другога (пасьля фільма «Сёстры») фільму з працоўнай назвай «Сувязны» (*«Связной»*). У Сяргея Бадрова засталіся жонка Сьвятлана, дачка і сын.

## Фільмасьпіс

## Сувязі зь Беларусьсю
Сьведчыць кандыдат філялягічных навук Тацьцяна Кабржыцкая: «У Ракаў прыязджалі тады (*[[1984]]?*) знакамітыя цяпер кінамастакі Бадровы. Сяргей Бадроў, цяпер папулярны актор і вядучы, сябраваў з нашымі дзецьмі. Наш Максім якраз чытаў „Чорны замак Альшанскі“, Бадроў-малодшы таксама захапіўся гэтымі ідэямі. І вось аднойчы на хутар прыйшла тэлеграма ад Адама Мальдзіса, што ня стала Валодзі. Дзеці даведаліся, і перад тым як ехаць у Менск на разьвітаньне зь ім, пайшлі, сабралі снапок з каласоў. І паклалі гэты снапок побач з Караткевічам…»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт пра Сяргея Бадрова

Катэгорыя:Расейскія акторы
Цюрых

**Цю́рых** (; ) — горад на паўночным усходзе Швайцарыі, адміністрацыйны цэнтар кантону Цюрых, на рацэ Лімат і Цюрыскім возеры.

Першапачаткова быў рымскім умацаваньнем, як горад упершыню згадваецца ў 929 годзе. Галоўны прамысловы і фінансавы цэнтар Швайцарыі. Цюрых з прылеглымі гарадамі Вінтэртур, Эрлікон, Дытыкон, Бадэн, Бруг і іншымі дае значную долю прадукцыі швайцарскай машынабудаўнічай і металаапрацоўчай прамысловасьці. Заводы канцэрну «Броўн, Бовэры» вырабляюць турбіны, электраматоры, электравозы, розныя віды электраабсталяваньня. Больш за 80% прадукцыі ідзе на экспарт. У горадзе ёсьць таксама прадпрыемствы хімічнай, лёгкай, дрэваапрацоўчай, паліграфічнай, харчовай прамысловасьці. Міжнародны аэрапорт.

Цюрых — культурны цэнтар Швайцарыі. Тут знаходзяцца вядомыя ў Заходняй Эўропе опэрны і драматычны тэатры. Цікавымі зборамі валодае Нацыянальны музэй Швайцарыі (гісторыя, этнаграфія, народныя строі, мастацтва), карцінная галерэя «Кунстгаўз», музэй Усходу. Захаваліся раманска-гатычныя саборы: Гросмюнстэр (XII—XV стагодзьдзі) і Фраўмюнстэр (XIII—XIV стагодзьдзі), ратуша (XVII стагодзьдзе), барочныя дамы гільдыяў (XVII—XVIII стагодзьдзі). Унівэрсытэт.

У Цюрыху працавалі многія навукоўцы і дзеячы культуры — як швайцарцы, так і іншаземцы. Тут жылі ды працавалі Рабіндранат Тагор, Ёган Штраўс, Віктор Юго, Рыхард Вагнэр, Фёдар Шаляпін, Томас Ман, Альбэрт Айнштайн.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
Уладзіслаў Ардзінба

**Уладзіслаў Рыгоравіч Ардзінба** (14 траўня 1945, сяло Ніжняя Эшэра Сухумскага раёну Абхазіі — 4 сакавіка 2010, Масква) — абхаскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, вядомы савецкі гісторык-усходазнавец, адзін з найбуйных савецкіх хетолягаў (да 1990 году), першы прэзыдэнт самаабвешчанай Рэспублікі Абхазія (1994—2004).

## Біяграфія
У 1966 годзе скончыў гістарычны факультэт Сухумскага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту, затым асьпірантуру пры Інстытуце Ўсходазнаўства АН СССР. У гэтым інстытуце Ардзінба працаваў да 1988 году, займаўся вывучэньнем гісторыі, культуры і рэлігіі старажытных народаў Малай Азіі, у першую чаргу хатаў і хетаў. У 1985 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю. Зьяўляецца аўтарам больш за 40 навуковых прац. У 1988 годзе выбіраецца дырэктарам Абхаскага навукова-дасьледчага інстытуту мовы, літаратуры і гісторыі імя Д. Гулія.

У 1989 годзе выбіраецца дэпутатам Вярхоўнага Савету СССР і становіцца сябрам прэзыдыюму. У 1990 годзе выбіраецца дэпутатам Вярхоўнага Савету Абхазіі і яго старшынём.

Узначаліўшы рэспубліку, Ардзінба стаў праводзіць курс, накіраваны на рэалізацыю права Абхазіі на самавызначэньне. З пачаткам у жніўні 1992 году вайсковай апэрацыі Грузіі супраць Абхазіі (Абхаскі канфлікт) становіцца старшынём Дзяржаўнага камітэту абароны і ўзначальвае абхаскі супраціў.

26 лістапада 1994 году Ардзінба быў абраны першым прэзыдэнтам самаабвешчанай Рэспублікі Абхазіі, 3 кастрычніка 1999 году — пераабраны на новы тэрмін. У 2004 годзе з прычыны хваробы адышоў ад актыўнай палітычнай дзейнасьці.

Уладзіслаў Ардзінба меў жонку і дачку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт прэзыдэнта Рэспублікі Абхазіі

Катэгорыя:Прэзыдэнты Абхазіі
Катэгорыя:Абхаскія мовазнаўцы
Катэгорыя:Расейскія мовазнаўцы
Катэгорыя:Хетолягі
Азяцкі сельсавет

**Азя́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёна Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Азяты.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Азяцкі сельсавет у складзе Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Літаратура
*  С. 311
*  С. 360


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Жабінкаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Ігар Сьмірноў

**І́гар Мікала́евіч Сьмірно́ў** (; нарадзіўся 23 кастрычніка 1941 году ў Петрапаўлаўску-Камчацкім, Расейская СФСР, СССР) — першы прэзыдэнт непрызнанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі (1991—2011).

## Біяграфія
Пасьля заканчэньня вучылішча рамёстваў працаваў на Златавустаўскім мэталюргічным заводзе. З 1959 па 1987 год — на Электрамашынабудаўнічам заводзе ў Новай Кахоўцы. Прайшоў шлях ад зваршчыка да намесьніка дырэктара па вытворчасьці. У 1974 скончыў завочна Запароскі машынабудаўнічы інстытут.

З 1987 па 1990 год — дырэктар завода «Электрамаш».

Актыўны ўдзельнік акцыяў пратэсту расейскамоўнага насельніцтва Малдовы супраць праяваў малдаўскага нацыяналізму ў жніўні — верасьні 1989 году. У лютым 1990 году выбраны дэпутатам гарсавету Тыраспалю і народным дэпутатам Вярхоўнага Савету МССР.

У красавіку 1990 году абраны старшынём Тыраспальскага гарадзкога савету. На І Зьездзе дэпутатаў усіх узроўняў Прыднястроўя выбраны старшынём Каардынацыйнага Савету сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця рэгіёну. На ІІ Надзвычайным Зьездзе дэпутатаў усіх узроўняў 2 верасьня 1990 году, які абвесьціў стварэньне прыднястроўскай дзяржавы, выбраны Старшынём Часовага Вярхоўнага Савету ПМССР. Перамог на выбарах прэзыдэнта ПМР у 1991 годзе.

Падчас Прыднястроўскага канфлікту ўзначаліў абарону ПМР, стварыўшы Рэспубліканскую гвардыю і народнае апалчэньне.

Быў абраны прэзыдэнтам яшчэ двойчы — у 1996 і 2001 гадах.

Вярхоўны Галоўнакамандуючы ўзброенымі сіламі самаабвешчанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспублікі. Доктар эканамічных навук.

Узнагароджаны ўрадавымі ўзнагародамі СССР, ўзнагародамі Расейскай праваслаўнай царквы і Ўкраінскай праваслаўнай царквы (кананічнай).

Мае жонку, двух сыноў.

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петрапаўлаўску-Камчацкім
Катэгорыя:Прэзыдэнты Прыднястроўя
.ax

**.ax** — нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню для Аляндзкіх выспаў.

Урад Алянскіх выспаў выказаў просьбу вылучыць дамэн .ax, IANA зарэзэрвавала яго для Аляндзкіх выспаў, а з 2006 году пачалася рэгістрацыя ў дамэннай зоне. Раней Аляндзкія выспы выкарыстоўвалі дамэн .fi — большасць сайтаў Алянскіх выспаў мелі дамэнныя імёны на .aland.fi.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .ax на сайце IANA

ax
Сяргей Багапш

**Сярге́й Васі́льевіч Бага́пш** (; 4 красавіка 1949 году ў горадзе Сухумі, Абхазія — 29 траўня 2011 году ў Маскве, Расея) — другі прэзыдэнт часткова прызнанай Рэспублікі Абхазія.

## Біяграфія
Скончыў Грузінскі інстытут субтрапічнай гаспадаркі. Затым, у 1972 годзе стаў начальнікам аграаддзела Мокаўскага этэрамасьлічнага саўгасу. Пасьля службы ва Ўзброеных сілах СССР перайшоў на камсамольскую працу і ў 1980 годзе станаў першым сакратаром Абхаскага абкаму ЛКСМ Грузіі. У 1982 годзе — першы сакратар ачамчырскага райкаму КП Грузіі.

Пасьля пачатку першых сутыкненьняў паміж грузінамі і абхазцамі кіраваў абаронай ад грузінскіх нападаў праз ачамчытркі мост, і неўзабаве загадаў падарваць яго. У сутыкненьнях быў паранены.

У 1992 годзе прызначаны першым намесьнікам прэм’ер-міністра замаабвешчанай Рэспублікі Абхазіі. Падчас грузіна-абхаскай вайны стаў адным з кіраўнікоў абхаскіх вайсковых фармаваньняў, прымаў удзел у штурме Сухумі.

У 1997 годзе прызначаны прэм’ер-міністрам самаабвешчанай Рэспублікі Абхазія. На гэтай пасадзе Багапш пасьпяхова змагаўся са злачыннасьцю, масштабы якой пачалі зьніжацца, ліквідаваў запазычанасьць па заробках. Пачала адраджацца прамысловасьць, сельская гаспадарка, жыльлёва-камунальная гаспадарка.

У 1999 годзе прэзыдэнт Уладзіслаў Ардзінба чарговы раз зьмяніў урад (што ён рабіў рэгулярна праз кожныя два гады), і Багапш перайшоў на працу кіраўніком дзяржаўнай кампаніі «Чарнаморэнэрга».

У 2003 годзе прымаў удзел у стварэньні грамадзка-палітычнага руху «Адзіная Абхазія», які прапанаваў яго кандыдатуру на прэзыдэнцкіх выбарах 2004 году. Першы тур, які прайшоў 3 кастрычніка 2004 году прывёў да працяглага і цяжкага палітычнага крызісу, калі два асноўныя кандыдаты — Багапш і Рауль Хаджымба абвясьцілі сябе пераможцамі. Вярхоўны Суд Абхазіі ня змог вынесьці адназначнае рашэньне па выніках выбарах. Сытуація накалялася і краіна імкліва набліжалася да грамадзянскага супрацьстаяньня. Але пры пасрэдніцтве Расеі былі праведзены перамовы, якія прынесьлі посьпех: Багапш стаў кандыдатам у прэзыдэнты, а Хаджымба — у віцэ-прэзыдэнты, які каардынуе дзейнасьць у галіне абароны, зьнешняй палітыкі і дзяржайнай бясьпекі. Яны былі абраныя 12 студзеня 2005 году. 12 сьнежня 2009 году быў пераабраны.

Быў таксама прэзыдэнтам Фэдэрацыі баскетболу Абхазіі. Жонка грузінка Марына Георгіеўна Шонія, сын Зураб, дачка Ляна. Сяргей Багапш шмат паліў і памёр у выніку праблемаў пасьля хірургіі лёгкіх.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт прэзыдэнта Рэспублікі Абхазія

Катэгорыя:Прэзыдэнты Абхазіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Абхазіі
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Габрыель Мантальва

Яго Эксцэленцыя Арцыбіскуп **Габрыэль Мантальва Іґера** (; 27 студзеня 1930, Санта-Фэ-дэ-Багата, Калюмбія — 2 жніўня 2006, Рым, Італія) — рымска-каталіцкі дзеяч, дыплямат. Калюмбіец па нацыянальнасьці, арцыбіскуп Мантальва доўгія гады працаваў у Дзяржаўным сакратарыяце Апостальскай Сталіцы, дзе займаўся справамі Касьцёлу ва Ўсходняй Эўропе, у тым ліку і ў Беларусі.

## Сьвятар
Атрымаў навуковыя ступені бакаляўра багаслоўя і доктара кананічнага права. Вучыўся таксама ў Папскай Царкоўнай Акадэміі (дыпляматычны інстытут Сьвятога Пасаду) у Рыме. 18 студзеня 1953 быў высьвечаны ў сьвятары Архідыяцэзіі Санта-Фэ-дэ-Багата. Паступіў на дыпляматычную службу Сьвятога Пасаду 1 ліпеня 1957. Працаваў у Апостальскіх Нунцыятурах у Балівіі, Аргентыне і Сальвадоры. Пазьней працаваў у Дзяржаўным Сакратарыяце і Радзе па Грамадзкіх Справах Касьцёла.

14 чэрвеня 1974 Папа Павал VІ узьвёў яго ў сан тытулярнага арцыбіскупа Чэленэ. Абрад хіратоніі адбыўся 30 чэрвеня 1974. 14 чэрвеня 1974—1980 Апостальскі Нунцый у Нікарагуа і Гандурасе. Ад 18 сакавіка 1980 Пра-нунцый у Альжыры й Тунісе і Апостальскі Пасланец у Лібіі.

Пасьля сьмерці кардынала Антоніё Саморы 3 лютага 1983 яму даручана весьці ад імя Сьвятога Пасаду перамовы аб мірным рашэньні канфлікту паміж Аргентынай і Чылі ў адносінах канала Бэагле, які быў распачаты ў сьнежні 1978 і скончыўся падпісаньнем у Ватыкане 29 лістапада 1984 «Дамовы аб міры і сяброўстве» і ўрачыстым абменам тамсама ратыфікацыйнымі граматамі 2 траўня 1985.

12 чэрвеня 1986 — 24 лютага 1996 пранунцый у Югаславіі. 17 красавіка 1993 прызначаны першым Апостальскім Нунцыем у Беларусі (па сумяшчальніцтве), выконваў свае абавязкі да 17 траўня 1994. 7 сьнежня 1998 прызначаны Апостальскім Нунцыем у Злучаныя Штаты Амэрыкі і назіральнікам пры Арганізацыі Амэрыканскіх Дзяржаваў (ААД), у 1997 прадстаўніком пры Сусьветнай асацыяцыі юрыстаў (САЮ). 16 сьнежня 2005 скончыў дыпляматычную службу і сышоў на пэнсію. У 1993—1998 адначасова кіраваў Папскай дыпляматычнай акадэміяй у Рыме.

## [[Пахаваньне]]
5 жніўня 2006 жалобную сьвятую Імшу ў ватыканскай базыліцы сьвятога Пятра ўзначаліў Дзяржаўны сакратар Апостальскай Сталіцы кардынал Анджэлё Садано. Каля труны арцыбіскупа Габрыэля Мантальвы маліліся былы Апостальскі Нунцый у Беларусі арцыбіскуп Дамінік Грушоўскі і Апостальскі Візытатар для грэка-каталікоў у Беларусі Архімандрыт Сяргей Гаек.

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце Апостальскае нунцыятуры ў Беларусі
* Інфармацыя на сайце «Каталіцкая герархія»

Катэгорыя:Рыма-каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Дыпляматы
Катэгорыя:Нарадзіліся 27 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калюмбіі
Катэгорыя:Калюмбійскія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Ватыкану
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Нікарагуа
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Гандурасе
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Альжыры
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Тунісе
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Лібіі
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Сэрбіі
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Беларусі
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў ЗША
Катэгорыя:Тытулярныя біскупы Чэленэ
Катэгорыя:Памерлі 2 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 2006 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Кардынал

**Кардына́л** (, ад *cardo* — дзьвярны крук) — духоўная асоба Рыма-каталіцкага Касьцёла, якая належыць да ўсіх трох ступеняў сьвятарства і займае герархічнае месца непасрэдна за Папам Рымскім, вышэй за ўсіх арцыбіскупаў і біскупаў.

## Глядзіце таксама
* Кардынал-протадыякан
* Сьпіс беларускіх кардыналаў


Катэгорыя:Рэлігійныя тытулы
Аляксандар Орса

**Алякса́ндар О́рса** (24 ліпеня 1896 — 2 лістапада 1959) — беларускі пэдагог і грамадзка-культурны дзеяч. Выкладчык Наваградзкай беларускай гімназіі.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Нягневічы Наваградзкага раёну ў сялянскай сям’і. Скончыў у Наваградку гарадзкую вучэльню (1913) і 2-х гадовыя настаўніцкія курсы. З 1915 году — у войску, скончыў там вайсковую вучэльню. Ваяваў на франтах Першае сусьветнае вайны. Вярнуўся на радзіму ў 1918 годзе, настаўнічаў у пачатковай школе ў вёсцы Вераб’евічы (цяпер Слонімскі раён). Удзельнічаў у беларускім грамадзкім і культурным руху. У 1923—1928 гадах вучыўся на прыродазнаўчым факультэце Карлава ўнівэрстытэту ў Празе. Доктар прыродазнаўства (1928). Пасьля вяртаньня на радзіму працаваў настаўнікам Беларускай гімназіі ў Наваградку. Пасьля яе закрыцьця ў 1934 годзе настаўнічаў у польскай пачатковай школе ў Наваградку. У 1938—1939 гадах быў настаўнікам у Келецкім ваяводзтве ў Польшчы. У 1939—1941 гадах — на настаўніцкай працы ў Наваградзкай беларускай гімназіі (сярэдняй школе), пэдагагічнай вучэльні. У час Другой сусьветнай вайны быў школьным інспэктарам Наваградзкае акругі. У 1944 годзе разам зь сям’ёй выехаў у Нямеччыну. У Рэгенсбургу арганізаваў беларускую гімназію і працаваў яе дырэктарам (1945—1949). З 1949 году — у ЗША, жыў у Нью-Ёрку, арганізаваў тут першыя беларускія школы. Адзін з заснавальнікаў «Беларуска-Амэрыканскага Задзіночаньня», першай у Нью-Ёрку парафіі Беларускае аўтакефальнае праваслаўнае царквы, Беларускага інстытуту навукі і мастацтва. Працаваў у камісіі па рэдагаваньні падручнікаў для беларускіх школаў у эміграцыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Імёны «Свабоды»

Катэгорыя:Нарадзіліся 24 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Выкладчыкі Наваградзкай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Памерлі 2 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1959 годзе
Катэгорыя:Сябры Рады БНР
Катэгорыя:Сябры Беларуска-амэрыканскага задзіночаньня
Арцыбіскуп

**Архібіскуп** (ад грэцк. *αρχή* — «над» і *επίσκοπος* — «даглядчык») — старэйшы біскуп, адзін з найвышэйшых чыноў у царкоўнай герархіі. У беларускіх каталікаў лацінскага абраду сёньня часьцей ужываецца спольшчаная форма — **арцыбіскуп**.

У Каталіцкай царкве архібіскупы падзяляюцца на:

* мітрапалітаў, якія ўзначальваюць царкоўныя правінцыі;
* архібіскупаў, якія ўзначальваюць архіяпархіі (архідыяцэзы), якія не зьяўляюцца цэнтрамі правінцыяў;
* пэрсанальных архібіскупаў, якім папа надаў гэты тытул за асабістыя заслугі;
* тытулярных архібіскупаў, якія займаюць катэдры неіснуючых ужо гарадоў і зьдзяйсьняюць сваё служэньне ў курыі ці зьяўляюцца нунцыямі

У Праваслаўнай царкве — архібіскуп (архіяпіскап) узначальвае япархію. Тытул архібіскупа зьяўляецца ганаровым і прысвойваецца за заслугі.


Катэгорыя:Рэлігійныя тытулы
Находка

**Находка** () — горад у Расеі (Прыморскі край), які ляжыць на ўзьбярэжжы Японскага мора. Насельніцтва на 2005 год — каля 170 тысяч жыхароў.

Клімат марскі, лета цёплае, зіма халодная. Сярэдняя тэмпэратура зімы — каля −10 °C, жніўня + 20,1 °C.

Находка — вялікі порт.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Населеныя пункты Прыморскага краю
Станіслаў Лявонавіч Станкевіч

**Станіслаў Лявонавіч Станкевіч** (1886 — 3 лютага 1964) — беларускі грамадзка-культурны дзеяч, паэт, выдавец.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Арляняты Смаргонскага раёну ў сялянскай сям’і. Зь дзяцінства працаваў на гаспадарцы ў чужых людзей. З пачатку 1900-х гадоў — у Пецярбургу, дзе быў пасыльным, экспэдытарам у аптэцы, аптэкарам. Займаўся самаадукацыяй. У 1919 годзе вярнуўся ў родную вёску. Неўзабаве перабраўся ў Вільню, дзе працаваў у кнігарні Беларускага выдавецкага таварыства. Актыўна дзейнічаў у заходнебеларускім руху. У 1926 годзе адкрыў уласную беларускую кнігарню ў Вільні, якая дзейнічала да вайны. Удзельнічаў у выданьні беларускага адрыўнога календара, беларускіх кніг. Восеньню 1945 году рэпрэсаваны савецкімі ўладамі і высланы ў канцлягер у Пермскую вобласьць. На радзіму вярнуўся ў 1954 годзе. Рэабілітаваны ў 1957 годзе.

## Творчасьць
Выйшлі зборнікі ягоных вершаў «Сьмех ня грэх» (Вільня, 1926) (выдавец Аляксандар Яцына) і «З майго ваконца» (Вільня, 1928).

## Памяць
Пра яго жыцьцёвы лёс выйшла ў 2000 годзе ў Вільні кніжка ягонай дачкі Міраславы Русак «Лявонава доля».

## Бібліяграфія
*  
*  
* 
* 
*  

## Літаратура

* Трацяк, Я.* «*Аб якім тут Станкевічу гутарка?..*» // ЛіМ. 1997. 29 жн.;
* Русак, Міраслава. *Справа № 528* // [https://kamunikat.org/run-gazeta-belarusaw-litvy-28 Рунь. 1999. 13 снеж. № 28.]
* [https://archive.org/details/rusak-lavonava-dola-2000 Русак, Міраслава. *Лявонава доля.* Вільня: Рунь, Выдавецтва Беларусаў Літвы. 2000.]
* Вабішчэвіч, А. *Станкевіч Станіслаў Лявонавіч* // ЭГБ, Т.6, кн. І. — Мн. 2001.
* [https://web.archive.org/web/20090406165302/http://www.niva.iig.pl/issue/2001/04/art_05.htm Глагоўская, Лена.  *Пра кнігара Станіслава Станкевіча'' // Ніва № 4, 28 студзеня 2001 г.]

## Архіў
* Сбор Міраславы Русак і сям'і Станкевічаў у архіве Віленскага беларускага музэю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1886 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Арлянятах
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі 3 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1964 годзе
Бяроза (дрэва)

**Бяроза** () — род лістападных расьлінаў сямейства бярозавыя (Betulaceae). Налічвае каля 140 відаў. У мужчынскіх суквецьцяў дызахіі 3-кветкавыя, 3 прыкветныя лускі: кроючы ліст і 2 прыкветнічка кветкі 1-га парадку. Мужчынская кветка прадстаўленая 2 мэдыяннымі лісточкамі калякветніка (пры гэтым задні лісточак значна меншы за пярэдні) і 4 злучанымі парамі тычынкамі. Паколькі бакавыя лісточкі калякветніка адсутнічаюць, тычынкі суседніх кветак дыхазія цесна датыкаюцца, і кветкі нярэзка адмяжоўваюцца адна ад адной. Жаночыя дызахіі таксама 3-кветкавыя з трыма прыкветкавымі лускамі, як і мужчынскія дызахіі. Лускі бярозы зрастаюцца ў адну 3-лопасьцевую луску, якая разам з пладамі лёгка пераносіцца ветрам.

Шмат якія віды бярозы — шырока распаўсюджаныя драўнінныя пароды, якія ўтвараюць лясы і сустракаюцца як дамешкі ў лісьцевых і хвойных лясоў умеранай і халоднай частак Эўразіі і Паўночнай Амэрыкі. Шмат якія віды марозаўстойлівыя і пранікаюць далека за Палярны круг ці ўтвараюць верхнюю мяжу лясной расьліннасьці ў гарах.

*Бяроза паніклая*, ці *барадаўчатая* () — піянэрная парода з хуткім ростам да 20—25 м у вышыню; засяляе закінутыя ральлі, высечкі, горы і ўтварае другасныя лясы на значнай частцы Эўропы і Сібіры. Яна расьце звычайна ў лясах самага рознага складу. Зь ёю разам нярэдка сустракаецца больш вільгацелюбівая *бяроза пушыстая*, ці *белая* (Betula pubescens), прыстасаваная да ўвільгатненных і забалочанных біятопаў, якая адрозьніваецца аксамітна апушанымі (але не барадаўчатымі) маладымі пабегамі. У барэальным поясе Эўразіі расьце *бяроза прыземістая* (B. humilis). Горныя цясьніны Каўказу пакрывае *бяроза Радэ* (Betula raddeana). Блізкай да бярозы паніклай зьяўляецца *бяроза папяровая* (B. papyrifera), распаўсюджаная ў лясах Паўночнай Амэрыкі. Сярод бярозаў ёсьць і кустоўі. Звычайная ў паўночных і горных тундрах *бяроза карлікавая* (B. nana) з дробным лісьцем не дасягае ў вышыню і 1 м. У ледніковую і пасьляледніковую эпоху бяроза карлікавая была распаўсюджаная значна далей на поўдзень, дзе цяпер часам захавалася на балотах як рэлікт ледніковай эпохі.

Шмат якія віды бярозы валодаюць унікальным сярод дрэваў белым колерам кары, что абумоўлена ўтрыманьнем у клетках парашкападобнага рэчыва — бэтуліну.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Бяроза

Катэгорыя:Дрэвы
Алесь Салагуб

**Але́сь Салагу́б** (18 кастрычніка 1906 — 17 траўня 1934) — беларускі паэт, публіцыст.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Зарудзічы Смаргонскага раёну ў сялянскай сям’і. У 1922—1927 гадах вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі, браў удзел у руху Грамады, Таварыства беларускай школы. Зьняволены польскімі ўладамі ў турме (1924, 1927—1928).

У 1928 годзе перайшоў у БССР. Скончыў БДУ (1931). Вучыўся ў асьпірантуры Інстытуту літаратуры і мастацтва Беларускай акадэміі навук.

На 3-ім годзе вучобы 10 жніўня 1933 году арыштаваны савецкімі ўладамі па справе Беларускага нацыянальнага цэнтру і неўзабаве расстраляны (17 траўня 1934).

Рэабілітаваны 16 жніўня 1956 году.

## Творчасьць
Друкаваўся як публіцыст з 1920 году, як паэт — з 1925. Выдаў зборнік паэзіі «Лукішкі» (1929). У Менску выступаў з артыкуламі пра літаратурны рух у Заходняй Беларусі. Перажытае ў польскай турме адлюстраваў у «Лукішскім дзёньніку» (урыўкі апублікаваныя ў «Полымі» ў 1961 годзе). Аўтар апавяданьняў, п’есы «Вясельле» (у рукапісах).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Катэгорыя:Навучаліся ў Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 17 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1934 годзе
Аўтаномная праваслаўная царква

**Аўтано́мная правасла́ўная царква́** — царква, якая не зьяўляецца памеснай праваслаўнай царквой, але мае амаль поўную аўтаномію ў сваім унунтраным жыцьці. Аўтаномныя цэрквы ўваходзяць у склад  аўтакефальных, у якіх раней, як правіла, мелі статус епархіі, ці экзархата. Глава аўтакефальнай царквы абіраецца на Памесным саборы, а потым зацьвярджаецца главой аўтакефальнай царквы. 

Зараз існуе 5 аўтаномных праваслаўны цэркваў:

* Фінляндзкая праваслаўная царква (знаходзіцца ў падпарадкаваньні Канстантынопальскага патрыярхату);
* Японская праваслаўная царква (знаходзіцца ў падпарадкаваньні Маскоўскага патрыярхату);
* Кітайская праваслаўная царква (знаходзіцца ў падпарадкаваньні Маскоўскага патрыярхату);
* Украінская праваслаўная царква (знаходзіцца ў падпарадкаваньні Маскоўскага патрыярхату);
* Сінайская праваслаўная царква (знаходзіцца ў падпарадкаваньні Ерусалімскага патрыярхату).

Катэгорыя:Праваслаўе
Бардзёўка

**Бардзёўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Пульвы. Уваходзіць у склад Расьнянскага сельсавету Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Назва

Барда або Барта (Bardo, Barto) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -бард- (-барт-) (імёны ліцьвінаў бытавалі Бардзіла, Бардзін, Бартаўт; германскія імёны Bardilo, Bardinus, Bartolt) паходзіць ад гоцкага *bards 'волат' або ад стараверхненямецкага barta 'баявая сякера'.

## Насельніцтва
* 1999 год — 90 чалавек
* 2010 год — 55 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Расьнянскі сельсавет
Расьнянскі сельсавет

**Расьня́нскі сельсавет** (таксама — *Ра́сьненскі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Расна.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Высокаўскага (з 17 красавіка 1962 году — Камянецкага) раёну Берасьцейскай вобласьці БССР з цэнтрам у вёсцы Старая Расна.

16 ліпеня 1954 году да сельсавету далучаная тэрыторыя скасаванага Ваўковіцкага сельсавету.

На 1 жніўня 1979 году адміністрацыйны цэнтар знаходзіўся ў вёсцы Расна (аб’яднаныя вёскі Новая Расна і Старая Расна). Па іншым зьвесткам 5 сакавіка 1981 году адбылося аб’яднаньне вёсак Новая Расна і Старая Расна, вёска атрымала назву Новае Расна і стала цэнтрам сельсавету. Паводле даведнікаў «Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларускай ССР» у пэрыяд з 1 студзеня 1974 году да 1 студзеня 1986 году адміністрацыйны цэнтар сельсавету знаходзіўся ў вёсцы Новая Расна. Паводле Памяці Камянецкага раёну да 1996 году вёска Новая Расна была перайменаваная ў Расну. У пэрыяд з 1 студзеня 1986 году да 11 ліпеня 1996 году цэнтар сельсавету перанесены ў вёску Абяроўшчына, 26 красавіка 2013 году — у вёску Расна.

20 сьнежня 2013 году сельсавет перайменаваны на расейскай мове (Рясненский → Ряснянский).

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году — 2985 чалавек, зь іх 82,2 % — беларусы, 8,5 % — украінцы, 7,6 % — расейцы.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 11
* 1 студзеня 1974 году — 16
* 1 жніўня 1979 году — 17
* 1 студзеня 1981 году — 15
* 1 студзеня 1986 году — 15

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 336
*  С. 230
*  С. 152


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Японская праваслаўная царква

**Япо́нская правасла́ўная царква́** ( — *ніхон халісутосу сэйкё:кай*) — аўтаномная праваслаўная царква Японіі, якая ўваходзіць у склад Маскоўскага Патрыярхата. Налічвае каля 36 тысячаў чалавек. Кананічная тэрыторыя — Японія.

Заснаваная расейскім місіянэрам архімандрытам (потым архіяпіскапам) Мікалаем (Касаткіным) (1836—1912) які прыбыў у Японію ў 1861 годзе паводле рашэньня Сьвятога Сінода Расейскай праваслаўнай царквы.

У 1870 годзе ён заснаваў і ўзначаліў Расейскую праваслаўную місію ў Японіі. Перавёў на японскую мову Сьвяшчэннае Пісаньне, набажэнскія кнігі, пабудаваў у Токіё Васкрасенскі сабор. У 1970 годзе сьвяціцель Мікалай быў прылічаны да аблічча сьвятых Расейскай праваслаўнай царквой. У тым жа годзе РПЦ надала Японскай праваслаўнай царкве аўтаномію.

У Японскай праваслаўнай царкве тры япархіі: Усходне-Японская (катэдра ў Сэндаі), Заходне-Японская (катэдра ў Кіёта) і Такійская (катэдра ў Токіё).

У ЯПЦ адзін манастыр — мужчынскі Сьвятой Сафіі ў прэфэктуры Ціба.

Галавой Японскай аўтаномнай праваслаўнай царквы зьяўляецца архіяпіскап Данііл (Нусіра). Тытул Прадстаяцеля: Высокапрэасьвяты Архіяпіскап Такійскі, Мітрапаліт усёй Японіі.

Рэзыдэнцыя і катэдральны сабор Васкрасеньня Хрыстова (пры якім знаходзіцца адзіная праваслаўная сэмінарыя) знаходзяцца ў Токіё.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Японскай праваслаўнай царквы

Катэгорыя:Праваслаўе ў Японіі
Катэгорыя:Расейская праваслаўная царква
Катэгорыя:Японскія рэлігійныя арганізацыі
Уладзімер Варава

**Уладзімер Аляксеевіч Варава** (26 ліпеня 1896 — 4 траўня 1929) — беларускі пісьменьнік і журналіст.

Нарадзіўся ў вёсцы Вялікія Жухавічы Карэліцкага раёну ў сялянскай сям’і. У 1920 годзе працаваў у Жухавіцкім валасным рэўкаме, пасьля — у Народным камісарыяце земляробства БССР. Адначасова вучыўся ў Менскім політэхнікуме. З 1921 году — на радзіме. Удзельнічаў у беларускім нацыянальным руху, друкаваўся ў заходнебеларускай пэрыёдыцы. Арыштоўваўся ўладамі Польшчы. У 1925 годзе рэдагаваў газэту Грамады «Жыцьцё беларуса». Неўзабаве нелегальна перайшоў у БССР. Працаваў намесьнікам рэдактара слуцкай акруговай газэты «Вясковы будаўнік». З 1926 году — у Менскім акруговым зямельным аддзеле. Уваходзіў у аб’яднаньне «Літаратурна-мастацкая камуна», удзельнічаў у выданьні яе часопіса «Росквіт» (1927—1928 гады). Пісаў апавяданьні, артыкулы, фэльетоны.
 

Катэгорыя:Нарадзіліся 26 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Памерлі 4 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1929 годзе
Ваўковічы (Берасьцейская вобласьць)

**Ваўко́вічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Пульвы. Уваходзяць у склад Расьнянскага сельсавету Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 154 чалавекі
* 2010 год — 118 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Расьнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Мыкшыцы

**Мы́кшыцы** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Пульвы. Уваходзяць у склад Расьнянскага сельсавету Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 62 чалавекі
* 2010 год — 54 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Расьнянскі сельсавет
.bb

**.bb** — нацыянальны дамэн верхняга ўзроўню для Барбадоса.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі whois для дамэну .bb на сайце IANA

bb
Фітацэналёгія

**Фітацэналёгія** — навука аб расьлінных супольнасьцях — фітацэнозах. Часта разглядаюць як сынонім геабатанікі. Згодна зь іншым пунктам гледжаньня геабатаніка падзяляецца на фітацэналёгію і геаграфію расьлінаў. У заходнеэўрапейскіх дасьледчыкаў больш распаўсюджаны тэрмін «фітасацыялёгія», які падкрэсьлівае ўзаемаадносіны паміж расьлінамі як аснову арганізацыі фітацэнозаў.

Тэрмін «фітацэналёгія» быў прапанаваны ў 1918 годзе аўстрыйцам Х. Гамсам.

Разьвіцьцё фітацэналёгіі ў ХХ стагодзьдзі характэрызавалася наяўнасьцю дзьвюх супрацьлеглых канцэпцыяў прыроды расьліннага покрыва. Першая — канцэпцыя дыскрэтнасьці расьліннага покрыва — разглядае супольнасьці як рэальныя, аб’ектыйна існуючыя гістарычна абумоўленыя адзінкі, аддзяленныя адзін ад аднаго больш-менш тонкімі межамі. Гэтая канцэпцыя атрымала шырокае распаўсюджаньне на пачатковых эпапах разьвіцьця фітацэналёгіі ў 1910-х — 1950-х гадах і зьвязана з імёнамі вядучых геабатанікаў таго часу — Ф. Клемэнтса (ЗША) і У. Н. Сукачова (Расея). Супольнасьць разглядаецца як нейкі аналяг арганізму з адносна жорстка дэтэрмінаванай структурай і дынамікай.

Другая кацэпцыя — канцэпцыя кантынуалізму — разглядае фітацэнозы як ўмоўнасьці, штучна вылучаныя з расьліннага кантынуўма. Яна пачала выцясьняць канцэпцыю дыскрэтнасьці з 1950-х гадоў. Гэтая канцэпцыя грунтуецца на індывідуалістычнай гіпотэзе, упершыню сфармуляванай расейскім вучоным Л. Г. Раменскім у 1910 годзе. Сутнасьць гэтай гіпотэзы ў тым, што кожны від спэцыфічны па сваіх адносінах да зьнешняга асяродзьдзя і мае экалягічную амплітуду, не супадальную цалкам з амплітудамі іншых відаў (г. зн. кожны від разьмеркаваны «індывідуалістычна»). Кожную супольнасьць утвараюць віды, экалягічныя амплітуды якіх перакрываюцца ў дадзеных умовах асяродзьдзя. Пры зьмене якога-небудзь фактару або групы фактараў паступова памяншаюць багацьце і зьнікаюць адны віды, зьяўляюцца і павялічваюць багацьце іншыя віды, і такім шляхам зьдзяйсьняецца пераход ад аднаго тыпу расьлінных супольнасьцяў да іншага. З прычыны спэцыфічнасьці (індывідуальнасьці) экалягічных амплітуд відаў гэтыя зьмены адбываюцца не сынхронна, і пры паступовай зьмене асяродзьдзя расьліннасьць зьмяняецца таксама паступова. Таму аб’ектыўна існуючах супольнасьцей з дэтэрамініраванай стуктурай і дынамікай вылучыць немагчыма.

Сёньня лічыцца, што расьлінны покрыў уяўляе сабой складанае адзінства дыскрэтнасьці і кантынуальнасьці. У суббарэальных і барэальных лясах ступень дыскрэтнасьці ўзрастае; на лугах, у стэпах, трапічных лясах яна памяньшаецца і ўзрастае ступень кантынуальнасьці.

Асноўнымі разьдзеламі сучаснай фітацэналёгіі зьяўляюцца:
* структура расьлінных супольнасьцяў;
* дынаміка расьліннасьці;
* клясыфікацыя расьліннасьці;
* геабатанічнае раянаваньне і картаграфаваньне;
* індыкацыйная фітацэналёгія;
* спэцыяльная фітацэналёгія (лугазнаўства, лесазнаўства, тундразнаўства, урбафітацэналёгія, аграфітацэналёгія і іншыя).
Абяроўшчына

**Абяро́ўшчына** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Пульвы. Уваходзіць у склад Расьнянскага сельсавету Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Назва

Абар або Абер (Abar, Abaharjis, Aber) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аб- (імёны ліцьвінаў Абека, Абуд, Абрат; германскія імёны Abbeco, Abbud, Abrada) паходзіць ад гоцкага aba 'мужчына, муж', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Abor.

## Гісторыя
26 красавіка 2013 году цэнтар Расьнянскага сельсавету перанесьлі з Абяроўшчыны ў Расну.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1190 чалавек
* 2010 год — 961 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Расьнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Тумін

**Ту́мін** — вёска ў Беларусі, каля ракі Пульвы. Уваходзіць у склад Расьнянскага сельсавету Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 95 чалавек
* 2010 год — 58 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Расьнянскі сельсавет
Пустыня Сымпсана

**Пустыня Сымпсана**, пясчаная пустыня Аўстраліі. Названа ў гонар прэзідэнта геаграфічнага таварыства Аўстраліі ў 1929 годзе. Межы: на поўдні - оз. Эйр, на поўначы - р. Маршал, на захадзе - р. Фінк, на ўсходзе - мяжа штата Квінгсленд. Агульная плошча каля 300 тыс. кв. км. Утворана за кошт дрэўняга пясчанага алювія шматлікіх рэк, якія сцякалі з храбтоў Макдонэл і Масгрэйв, перавеяныя ў перыяды сухога клімата. Харакэрызуецца крайней засухлівасцю. У паўднева-усходняй часцы развешчаны шэраг азёр (напрыклад, воз. Міранпонгапонгуна). Пустыня багата падземнымі водамі. Дзейнічае нацыянальны парк Сімпсан-Дэзерт.

Катэгорыя:Пустыні
Песьні свабоды-2

***Песьні свабоды — 2*** — працяг праекту «*[[Песьні свабоды]]*» незалежнай кампаніі VoliaMusic; выдадзены ў 2006 годзе. Выпуск дыску быў прымеркаваны да 15-годзьдзя са сьвяткаваньня першага Дня Незалежнасьці Беларусі — 27 ліпеня 1991 году. Дыск утрымлівае 19 кампазыцыяў і, у якасьці дадатку, два відэакліпы. Распаўсюд адбываецца пераважна празь Сеціва і па пошце; менчукі маглі атрымаць дыск бясплатна 18 жніўня на Сядзібе партыі БНФ.

Кампіляцыя цікавая таксама тым, што на вокладках некаторых дыскаў пазначана «*Песьні свабоды 2*», а на саміх дысках — «*Песьні свабоды 3*». Праз гэта часам гэтыя дыскі называюць «Песьні свабоды-2 з паловаю».

## Зьмест

#### Дадатак (вiдэа)
* N.R.M. — «Гадзючнік (Усё роўна мы пераможам!)»
* Партызанская школа — «Не!»

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Расейскае таварыства

**Расейскае таварыства Рэспублікі Беларусь** () — рэспубліканскае грамадзка-культурнае аб’яднаньне. Заснаванае 15 верасьня 1994 году. Асноўныя мэты і кірункі дзейнасьці:
* садзейнічаньне захаваньню расейскіх культурных каштоўнасьцяў і гістарычных традыцыяў;
* прапаганда расейскай культуры;
* правядзеньне сьвятаў, фэстаў і іншых культурных мерапрыемстваў.

Арганізацыя мае аддзяленьні ва ўсіх абласьцях Беларусі. Агульная колькасьць сяброў — больш за 500 чалавек. Кіруючыя органы: Старшыня, Дума (12 чалавек), рэвізійная камісія. Старшынём зьяўляецца С. М. Моладаў. Уваходзіць у Каардынацыйны савет Беларускага саюзу грамадзкіх аб’яднаньняў расейскіх суайчыньнікаў. Зьяўляецца найбуйнейшай арганізацыяй з уваходзячых у Савет.

Пад эгідай Расейскага таварыства было перададзена ў дар бібліятэкам і аддзелам адукацыі больш за 90 тысяч тамоў выдадзенай у Расеі навукова-папулярная, мэтадычнай, мастацкай літаратуры. Таварыства арганізуе стажыроўку беларускіх настаўнікаў у Расеі, паездкі дзіцячых груп на адпачынак і экскурсіі па гісторыка-культурных месцах Расеі. Таксама ў бібліятэках, дамах культуры і г. д. арганізуюцца шматлікія лекцыі, выставы, паэтычныя вечары, навукова-практычныя канфэрэнцыі на тэмы, зьвязаныя з Расеяй, расейскай культурай і адукацыяй.

Пры таварыстве дзейнічае Асацыяцыя настаўнікаў, клюбы аматараў расейскай паэзіі, дабрачынныя арганізацыі. Таварыства цесна супрацоўнічае з часопісам «Немига литературная». Пры ўдзеле Расейскага таварыства выдадзены «Анталёгія сучаснай расейскай паэзіі Беларусі», кніга М. Ткачова «Міцкевіч і Пушкін», шэраг іншых літаратурных выданьняў.

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Пескі (неадназначнасьць)

Назву **Пе́скі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Пескі — вёска ў Бярозаўскім раёне
** Пескі 1 — вёска ў Кобрынскім раёне
** Пескі — вёска ў Кобрынскім раёне
** Пескі — вёска ў Пружанскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Пескі — вёска ў Лідзкім раёне 
** Пескі — вёска ў Мастоўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Пескі — вёска ў Барысаўскім раёне

## Падвойныя назвы
* Нова-Пескі
* Новыя Пескі
* Старыя Пескі

## Глядзіце таксама
* Пескаватка
* Пескапольле
* Пескаўцы
Казловічы (Клейнікаўскі сельсавет)

**Казло́вічы** — былая вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Казловічы ўваходзілі ў склад Клейнікаўскага сельсавету. У цяперашні момант знаходзіцца ў складзе Ленінскага раёну Берасьця як мікрараён Казловічы. Праз Казловічы цячэ рака Заходні Буг.

## Гісторыя
1 чэрвеня 2007 году вёска перададзеная ў склад гораду Берасьця. 21 сьнежня 2007 году вёска выключаная з складу Клейнікаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 285 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Костычы

**Ко́стычы** () — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Костычы ўваходзяць у склад Клейнікаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 52 чалавекі
* 1999 год — 50 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Клейнікаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну