Управа вайсковай контарвыведкі КДБ Беларусі

**Управа вайсковай контарвыведкі КДБ Беларусі** — управа Камітэту дзяржаўнай бясьпекі Беларусі, заснаваная ў студзені 1992 году.

Паводле 9-га артыкула Закону 2012 году «Аб органах дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь», задачамі супрацьвыведкі былі: здабыцьцё зьвестак аб і супрацьдзеяньне выведцы адмысловых службаў замежных дзяржаваў, замежных і міжнародных установаў, а таксама асобаў, накіраванай на прычыненьне шкоды нацыянальнай бясьпецы Беларусі. Згодна з 12-м артыкулам Палажэньня «Аб Камітэце дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь» 2013 году старшыня КДБ Беларусі ўносіў прэзыдэнту Беларусі прапанову аб прызначэньні і зьняцьці начальніка ўправы вайсковай контарвыведкі.

## Падставы дзейнасьці
Згодна зь 9-м артыкулам Закону 2012 году «Аб органах дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь» падставамі для супрацьвыведкі былі:
# патрэба атрыманьня зьвестак пра падзеі і дзеяньні, якія ствараюць пагрозу нацыянальнай бясьпецы Беларусі;
# наяўнасьць дадзеных аб прыкметах выведкі адмысловых службаў замежных дзяржаваў, замежных і міжнародных установаў, а таксама асобаў, накіраванай на прычыненьне шкоды нацыянальнай бясьпецы Беларусі
# патрэба забесьпячэньня аховы дзяржаўных таямніцаў;
# патрэба забесьпячэньня весткавай бясьпекі, бясьпекі фінансава-крэдытнага ладу, абаронных пабудоваў, энэргетыкі, транспарту і сувязі, жыцьцезабесьпячэньня буйных гарадоў і прамысловых асяродкаў, а таксама пераважных навуковых распрацовак;
# патрэба вывучэньня асобы (праверкі) грамадзянаў, якія аказваюць садзеяньне органам дзяржаўнай бясьпекі на таемнай падставе;
# забесьпячэньне належных умоваў для дзейнасьці органаў дзяржаўнай бясьпекі і іх супрацоўнікаў;
# запыты адмысловых службаў, органаў бясьпекі і праваахоўных органаў замежных дзяржаваў, міжнародных установаў у адпаведнасьці зь міжнароднымі дамовамі Беларусі.

## Забесьпячэньне

У 36-м артыкуле Закону 2012 году «Аб органах дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь», прадугледжвалася, што фінансавае і матэрыяльна-тэхнічнае забесьпячэньне падразьдзяленьняў управы вайсковай контарвыведкі КДБ Беларусі ажыцьцяўлялі Міністэрства абароны Беларусі і Дзяржаўны памежны камітэт Беларусі, камандаваньне войскаў і вайсковых фармаваньняў, а таксама Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі. Забесьпячэньне ўлучала сродкі перавозак, паліўна-змазачныя матэрыялы, сродкі сувязі, зброю, боепрыпасы і ахову, а таксама заробкі, харчаваньне, рэчавую маёмасьць і лекаваньне вайскоўцаў і цывільнага пэрсаналу падразьдзяленьняў, як і маёмасьць харчовай службы. Пры гэтым забесьпячэньне ажыцьцяўлялася за кошт сродкаў у рэспубліканскім бюджэце, якія Міністэрства фінансаў Беларусі вылучала на гэтыя мэты.

Падрязьдзяленьні ўправы вайсковай контарвыведкі КДБ Беларусі забясьпечвалі службовымі памяшканьнямі за кошт фонду памяшканьняў у кіраваньні Міністэрства абароны і Дзяржаўнага памежнага камітэту, камандаваньня войскаў і вайсковых фармаваньняў. Таксама дадзеныя ведамствы і камандаваньні забясьпечвалі вайскоўцаў управы вайсковай контарвыведкі КДБ, якія стаялі на ўліку маючых патрэбу ў паляпшэньні жыльлёвых умоваў, жылымі памяшканьнямі дзяржаўнага жыльлёвага фонду. Такія памяшканьні вылучалі ўправе вайсковай контарвыведкі (УВКВ) КДБ для наданьня вайскоўцаў на час выкананьня абавязкаў у падразьдзяленьнях адпаведных ведамстваў і камандаваньняў. Гэтыя самыя ведамствы і камандаваньні забясьпечвалі вайскоўцаў УВКВ жытлом шляхам будаўніцтва ў складзе ўстановаў забудоўнікаў або долевага будаўніцтва.

## Паўнамоцтвы
* наладжаньне выкананьня падпарадкаванымі ўстановамі выкананьня заканадаўства аб забесьпячэньні дзяржаўнай бясьпекі;
* папярэджаньне, выяўленьне ды апавяшчэньне прэзыдэнта аб пагрозах дзяржаўнай бясьпецы;
* удзел у ахове масавых грамадзкіх мерапрыемстваў;
* ахова замежных установаў дзяржавы, іх супрацоўнікаў зь сем’ямі, а таксама пасланых за мяжу грамадзянаў, якія маюць допуск да дзяржаўных таямніцаў, ды іх сем’яў;
* удзел у падрыхтоўцы заканадаўчых прапановаў;
* выведка;
* супрацьвыведка, у тым ліку ва ўзброеных сілах ды іншых войсках, Памежным камітэце, Міністэрстве ўнутраных справаў, Камітэце дзяржаўнага кантролю, Міністэрстве па надзвычайных сытуацыях, на мытні ды ў Міністэрстве па падатках і зборах;
* супрацьдзеяньне экстрэмізму ды змаганьне супраць арганізаванай злачыннасьці, хабарніцтва, кантрабанды, незаконнага перасяленьня ды абароту наркотыкаў, псыхатропных рэчываў, зброі ды ядзерных матэрыялаў;
* ахова абаронных прадпрыемстваў, шляхоў зносінаў ды сувязі;
* вышук, дазнаньне ды папярэдняе сьледзтва;
* стварэньне сродкаў вышуку ў сетках сувязі;
* папярэджаньне аб недапушчальнасьці супрацьпраўнай дзейнасьці;
* утрыманьне ў сьледчым ізалятары арыштаваных, затрыманых ды асуджаных асобаў;
* крыміналістычнае забесьпячэньне вышуку ды крымінальна-працэсуальных дзеяньняў, што праводзяцца падпарадкаванымі ўстановамі;
* захоўваньне, улік ды вызначэньне парадку выкарыстаньня матэрыялаў дзейнасьці падпарадкаваных установаў;
* нагляд за ды вынясеньне загадаў аб абароне дзяржаўных таямніцаў, а таксама выдача ўстановам дазволаў на дзейнасьць з выкарыстаньнем дзяржаўных таямніцаў;
* абарона дзяржаўных таямніцаў;
* забесьпячэньне ўрадавай сувязьзю прэзыдэнта, прэм’ер-міністра ды старшыняў палатаў Нацыянальнага сходу;
* забесьпячэньне тайнапіснай ды інжынэрна-тэхнічнай бясьпекі шыфраванай сувязі ў дзяржаве ды яе замежных установах;
* парадкаваньне паслугаў шыфраваньня зьвестак;
* ліцэнзаваньне тайнапісу;
* улік частотных прысваеньняў ды ўласьцівасьцяў сыгналаў выпраменьвальных радыёэлектронных сродкаў, а таксама выяўленьне супрацьпраўных радыёперадачаў;
* падтрыманьне баегатоўнасьці падначаленых установаў ды наладжаньне забесьпячэньня імі парадкаў надзвычайнага й ваеннага становішчаў;
* стварэньне запасу супрацоўнікаў зь ліку ваеннаабавязаных, іх улік ды найм у ваенны час;
* выраб ды выкарыстаньне дакумэнтаў іншых установаў для ўтойваньня асобаў супрацоўнікаў, прыналежнасьці падначаленых установаў, іх памяшканьняў, транспартных сродкаў, апэратыўна-вышуковай дзейнасьці ды спрыяльных ім асобаў, а таксама атрыманьне блянкаў дакумэнтаў, службовых пасьведчаньняў установаў ды ўзораў іх запаўненьня;
* ахова бясьпекі супрацоўнікаў ды іх сем’яў;
* ахова ўласнай бясьпекі;
* удзел у забесьпячэньні абароны ахованых асобаў ды месцаў;
* удзел у вызначэньні парадку знаходжаньня ў дзяржаве іншаземцаў, наданьня ім прытулку ды абароны;
* даведкавае забесьпячэньне дзейнасьці падначаленых установаў;
* распрацоўка, выраб ды пачынка шыфравальных сродкаў;
* ухваленьне ды нагляд за выкананьнем ведамасных пастановаў;
* узаемадзеяньне зь іншымі дзяржаўнымі ўстановамі;
* заключэньне міжнародных дамоваў з адпаведнымі службамі іншых дзяржаваў ды міжнароднымі арганізацыямі;
* накіраваньне прадстаўнікоў КДБ у іншыя дзяржавы па ўзгадненьні зь іх адпаведнымі службамі;
* выкананьне пастановаў прэзыдэнта аб стварэньні, пераўтварэньні ды касаваньні падначаленых КДБ установаў;
* падрыхтоўка, перападрыхтоўка ды павышэньне кваліфікацыі супрацоўнікаў у навучальных установах;
* падрыхтоўка паводле дамоваў чыноўнікаў іншых дзяржаваў;
* закуп ды прыём узбраеньняў ды абсталяваньня для падпарадкаваных установаў, а таксама будаўніцтва ды перабудова будынкаў для іх;
* выдаткоўваньне на падпарадкаваныя ўстановы ды агляд выкарыстаньня вылучаных ім сродкаў;
* пэнсійнае забесьпячэньне звольненых супрацоўнікаў.

## Мінуўшчына
15 студзеня 1992 году Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь ухваліў Пастанову № 1413-XII «Аб Часовым палажэньні аб Камітэце дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь». Паводле 3-га артыкула Пастановы, Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета даручалася вызначыць парадак утварэньня будовы і штатнай колькасьці апарату КДБ Беларусі і падначаленых яму органаў у межах вылучаных асігнаваньняў. У выніку ў 1992 годзе на аснове Асобага аддзелу КДБ па Беларускай вайсковай акрузе стварылі ўправу вайсковай контарвыведкі (УВКВ) КДБ Беларусі на падставе Пастановы Вярхоўнага Савета.

3 сьнежня 1997 году прэзыдэнт Беларусі Аляксандар Лукашэнка падпісаў Закон № 102-З «Аб органах дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь». У 2-м артыкуле Закону згадвалася, што ў падпарадкаваньні КДБ знаходзілася ўправа вайсковай контарвыведкі (УВКВ). У 9-м артыкуле першым з 4-х асноўных кірункаў дзейнасьці КДБ называлася контарвыведка. Згодна зь 15-м артыкулам КДБ Беларусі абавязваўся ажыцьцяўляць контарвыведку ва Ўзброеных сілах Беларусі, памежных войсках Беларусі, унутраных войсках і іншых органах МУС Беларусі, падразьдзяленьнях Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Беларусі, Дэпартамэнце фінансавых расьсьледаваньняў Камітэту дзяржаўнага кантролю Беларусі, мытных органах Беларусі і Міністэрстве па падатках і зборах Беларусі. Паводле 25-га артыкула, забесьпячэньне падразьдзяленьняў управы вайсковай контарвыведкі КДБ Беларусі транспартнымі сродкамі, паліўна-змазачнымі матэрыяламі, сродкамі сувязі, зброяй, аховай, службовымі памяшканьнямі, а таксама супрацоўнікаў гэтых падразьдзяленьняў заробкам, рэчавай маёмасьцю, службовымі жылымі памяшканьнямі і лекаваньнем ажыцьцяўлялі Міністэрства абароны Беларусі, Дзяржаўны камітэт памежных войскаў Беларусі, Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі і Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Беларусі.

25 жніўня 2001 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 459, якім зацьвердзіў сьцяг Управы вайсковай контарвыведкі (УВКВ) КДБ Беларусі. Сьцяг меў выгляд чырвонага прастакутнага палотнішча зь беларускім узорам у дрэўкавай частцы. На правым баку пасярод месьціўся дзяржаўны герб, абрамлены справа кветкамі канюшыны, зьлева — кветкамі льну. Пад гербам знаходзіўся надпіс на беларускай мове «Упраўленне ваеннай контрразведкі КДБ Рэспублікі Беларусь». На адваротным баку сьцяга пасярод была эмблема КДБ Беларусі, а ўнізе надпіс па-беларуску «Доўг, гонар, Айчына». 1 ліпеня 2008 году гэты сьцяг унесьлі ў Дзяржаўны геральдычны рэгістар Беларусі за № А-109.

12 сьнежня 2005 году старшыня КДБ Беларусі Сьцяпан Сухарэнка падпісаў Загад № 172, якім ухваліў нагрудны знак «Управа вайсковай контарвыведкі». Знак меў выгляд шматпрамянёвай зоркі з мэталу серабрыстага адценьня. Пасярод зоркі месьцілася залацістая авальная накладка, у сярэдзіне якой на сінім эмалевым тле знаходзілася эмблема КДБ Беларусі. Вакол эмблемы разьмяшчаўся надпіс па-беларуску «Упраўленне ваеннай контрразведкі», а ўнізе — 5-канцовая зорка, залітая чырвонай эмальлю. 30 жніўня 2006 году нагрудны знак залічылі ў Дзяржаўны геральдычны рэгістар Беларусі за № А-88.

10 сьнежня 2014 году старшыня КДБ Беларусі Валеры Вакульчык падпісаў Загад № 276, якім зацьвердзіў эмблему Ўправы вайсковай контарвыведкі. Эмблема мела выгляд шматпрамянёвай зоркі з мэталу серабрыстага адценьня, паверх якой месьцілася валошкавая авальная накладка з залацістай аблямоўкай, пасярод якой знаходзілася эмблема КДБ Беларусі. Вакол эмблемы КДБ быў надпіс па-беларуску жоўтага адценьня «Упраўленне ваеннай контрразведкі», а пад ёй — 5-канцовая чырвоная зорка. 6 студзеня 2015 году эмблему УВКВ унесьлі ў Дзяржаўны геральдычны рэгістар Беларусі за № В-1083.

### Кіраўнікі

* Валеры Кез (19 чэрвеня 1992 — 22 лютага 1994), генэрал-маёр і намесьнік старшыні КДБ Беларусі

* Ігар Кузьняцоў (14 чэрвеня 2002 — 20 студзеня 2005), генэрал-маёр

* Аляксей Захараў (20 сьнежня 2008 — 16 кастрычніка 2012), генэрал-маёр
* Аляксандар Назаранка (кастрычнік 2012 — 31 ліпеня 2017 году), генэрал-маёр
* Канстанцін Кучынскі (ад 31 ліпеня 2017 году)

## Крыніцы

Катэгорыя:Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Спэцыяльныя падразьдзяленьні Беларусі
Катэгорыя:Узброеныя сілы Беларусі
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Менск)
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1992 годзе
Катэгорыя:Высокі Рынак