Лужкі

**Лужкі́** — вёска ў Беларусі, на рацэ Мнюцы. Цэнтар сельсавету Шаркоўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 765 чалавек. Знаходзяцца за 32 км на ўсход ад Шаркоўшчыны, за 29 км ад чыгуначнай станцыі Падсьвільле.

Лужкі — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны. Да нашага часу тут захаваліся касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла ў стылі віленскага барока, царква Раства Багародзіцы і сядзіба Плятэраў у Гарадцы (клясыцызм), помнікі архітэктуры XVIII ст. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся кляштар піяраў, помнік архітэктуры XVIII ст., зруйнаваны расейскімі ўладамі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўспамін пра Лужкі датуецца 1514 годам, калі Іван Сямёнавіч Сапега набыў Лужкі ад «*[[Путны баярын|путных людзей]] [[Полацкія замкі|замка полацкага]]*». У розныя часы маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Сапегаў, Жабаў, Чапскіх, Плятэраў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Лужкі ўвайшлі ў склад Полацкага ваяводзтва.

У 1741 годзе Валяр’ян Жаба запрасіў сюды манахаў-піяраў. У 1744 годзе ў Лужках адкрыўся піярскі калегіюм, у 1756 годзе збудавалі мураваны касьцёл. Пры калегіюме існавала бібліятэка. Паводле каралеўскага прывілею ад 14 студзеня 1745 году, Лужкі атрымалі статус мястэчка.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Лужкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Дзісенскага павету Менскай, з 1842 году Віленскай губэрні. У 1794 годзе тут збудавалі мураваную царкву.

У 1862 годзе з мэтай маскалізацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага расейскія ўлады адкрылі ў Лужках земскую народную вучэльню, выкладаньне ў якой вялося на расейскай мове. На 1886 год у мястэчку было 77 двароў, існавалі вадзяны млын, конная паштовая станцыя, малітоўны дом, народная вучэльня, піваварны завод, 14 крамаў. У 1901 годзе тут адкрылася царкоўнапрыходзкая школа.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Лужкі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Лужкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году паводле пастановы І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Лужкі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва. У гэты час тут было 212 двароў.

У 1939 годзе Лужкі ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1996 год у вёсцы было 443 двары, на 1999 год — 399, на 2003 год — 381. У 2000-я гады Лужкі атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».


Łužki, Kaścielnaja. Лужкі, Касьцельная (1900).jpg|Вуліца Касьцельная. Касьцёл, каля 1900 г.
Łužki, Kaścielnaja. Лужкі, Касьцельная (1915).jpg|Касьцёл, 1915 г.
Łužki, Kaścielnaja. Лужкі, Касьцельная (1930-39).jpg|Вуліца Касьцельная. Касьцёл, каля 1930 г.
Łužki, Kaścielnaja. Лужкі, Касьцельная (K. Pivocki, 1936).jpg|Касьцёл, 1936 г. 
Łužki, Rynak, Baharodzickaja. Лужкі, Рынак, Багародзіцкая (1900).jpg|Рынак. Царква, каля 1900 г.
Łužki, Rynak. Лужкі, Рынак (1930-39).jpg|Рынак, 1930-я гг.
Łužki, Kašary. Лужкі, Кашары (1927).jpg|Кашары Корпуса Аховы Памежжа, 1927 г.
Łužki, Haradziec, Plater. Лужкі, Гарадзец, Плятэр (1918).jpg|Гарадзец. Сядзіба Плятэраў, 1918 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1861 год — 639 чал.; 1884 год — 1168 чал.; 1886 год — 924 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1905 год — 1357 чал. у *мястэчку Лужках*, 111 чал. у *маёнтку Лужках*; 1921 год — 1362 чал.; 1996 год — 969 чал.; 1999 год — 905 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2003 год — 870 чал.; 2010 год — 765 чал.

### Інфраструктура
У Лужках працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, вэтэрынарны пункт, амбуляторыя, бібліятэка, дом культуры, пошта.

## Забудова

### Вуліцы і пляцы
З урбананімічнай спадчыны Лужкоў да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Германавіцкая, Дзісенская, Касьцельная, Маставая і Млынавая. Гістарычны Рынак ня мае афіцыйнай назвы.

## Эканоміка
Лясьніцтва, фэрмэрскія гаспадаркі.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Забудова гістарычная (пачатак XX ст.; фрагмэнты)
* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (1744—1756)
* Млын водны (XIX ст.)
* Могілкі: хрысьціянскія; польскіх жаўнераў, палеглых у 1920 годз
* Сынагога (XIX ст.)
* Сядзіба Плятэраў у Гарадцы (XVIII ст.)
* Царква Раства Багародзіцы (1794; у 2-й палове XIX ст. пацярпела ад маскоўскай перабудовы)

### Страчаная спадчына
* Кляштар піяраў (XVIII ст.)

## Галерэя

Лужки костел св. Михаила Архангела 02.jpg|Касьцёл з боку апсыды
Лужкі Міхайлаўскі касьцёл 2.JPG|Касьцёл, інтэр’ер
Church of the Birth of the Virgin in Łužki (22.05.2007).jpg|Царква Раства Багародзіцы
Former Manor of Platers in Haradziec - panoramio - Andrej Kuźniečyk.jpg|Гарадзец. Сядзіба Плятэраў
Smithy at Platers Estate in Haradziec - panoramio.jpg|Сядзіба, кузьня
Ruin of Synagogue in Łužki (22.05.2007).jpg|Руіны сынагогі
Old Water-mill in Łužki (22.05.2007).jpg|Млын
Краявіды Лужкоў 03.jpg|Местачковая забудова


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Лужкі, Radzima.org