Сяргей Шайгу

**Сярге́й Кужуге́тавіч Шайгу́** (;  21 траўня 1955 году, Чадан, Тува, СССР) — расейскі дзяржаўны і палітычны дзяяч, 

Старшыня дзяржаўнай рады РСФСР і Расеі па справах грамадзянскае абароны, надзвычайнага становішча й выпраўленьня вынікаў стыхійных бедзстваў (1991—1994), міністар па надзвычайных становішчах (1991—2012), кіраўнік Маскоўскае вобласьці (2012). Кіраўнік міжабласное партыі «Адзінства» (1999—2001), адзін са старшыняў партыі «Адзіная Расея» (2001—2002, разам зь Юрыем Лужковым і Мінцімерам Шайміевым. Кіраўнік Расейскае краязнаўчае грамады (з 2009). Міністар абароны Расеі  (2012—2024). Зь 2024 году ўзначальвае Раду бясьпекі Расеі. Генэрал (2003). Герой Расейскай Фэдэрацыі (1999).

З чэрвеня 2024 году знаходзіцца ў вышуку Міжнароднага крымінальнага суду.

## Паходжаньне
Нарадзіўся 21 траўня 1955 году ў невялікім мястэчку Чадан (Тува) у сям’і савецкага рэдактара раённае газэты Кужугета Серэевіча Шайгу й Аляксандры Якаўлеўны Шайгу (раней Кудраўцава).

### Вучоба

Ад 1972 па 1977 год вучыўся ў месьце Краснаярск. У Інстытуце й атрымаў кваліфікацыю будаўніка.

У 1996 годзе стаў кандыдатам гаспадарчых навук.

### Службовая дзейнасьць
Пасьля заканчэньня вучобы пачаў рабіць на наступных пасадах:
* 1977—1978 гг. — майстар трэсту «Прамхімбуд», м. Краснаярск.
* 1978—1979 гг. — майстар, начальнік участка трэсту «Тувінбуд», м. Кызыл.
* 1979—1984 гг. — старэйшы прараб, галоўны інжэнэр, начальнік будаўнічай управы СУ-36 трэсту «Ачынскалюмінбуд», м. Ачынск.
* 1984—1985 гг. — намесьнік галавы трэстe «Саяналюмінбуд», м. Саянагорск.
* 1985—1986 гг. — галава трэсту «Саянцяжсбуд», г. Абакан.
* 1986—1988 гг. — галава трэсту «Абаканвагонбуд», г. Абакан.
* 1988—1989 гг. — другі пісар Абаканского мескае ўправы КПСС, м. Абакан.
* 1989—1990 гг. — наглядчык Краснаярскай абласной управы КПСС, м. Краснаярск.
* 1990—1991 гг. — намесьнік старшыні дзяржаўнае рады РСФСР па чарцяжу й будове, м. Масква.
* 1991 г. — старшыня Расейскага аддзела ратаўнікоў, м. Масква.
* 1991 г. — старшыня дзяржаўнае рады РСФСР па надзвычайным становішчы, м. Масква.
* 1991—1994 гг. — Старшыня дзяржаўнае рады Расеі па справах грамадзянскае абароны, надзвычайнага становішча й выпраўленьня вынікаў стыхійных бедзстваў.
* 1992 г. — назіраў за спробамі Расеі раздушыць Ічкерыю пад выглядам барацьбы з сутычкамі паміж асецінамі й інгушамі.
* 1994—2012 гг. — міністар Расеі па справах грамадзянскае абароны, надзвычайнага становішча й выпраўленьня вынікаў стыхійных бедзстваў, адначасова з 10 студзеня 2000 г. па 7 траўня 2000 г. — намесьнік старшыні ўраду Расеі.
* 1996 год — сачыў за парадкам пад час выбараў Барыса Ельцына.
* З 1996 г. — сябра Рады бясьпекі Расеі.
* 2000 — узначаліў грамаду «Адзінства», якую стварылі для падтрымкі Ўладзімера Пуціна.
* 11 траўня 2012 году нечакана для ўсіх прызначаны на пасаду галавы Маскоўскае вобласьці.
* 6 лістапада 2012 году нечакана прызначаны міністрам абароны Расеі.

20 кастрычніка 2021 году ў Маскве падпісаў зь міністрам абароны Беларусі Віктарам Хрэніным дакумэнт аб працягу на 25 гадоў тэрміну дзеяньня Пагадненьняў аб разьмяшчэньні ў Беларусі 43-га вузла сувязі Вайскова-марскога флёту Расеі «Вялейка» і радыёлякацыйнай станцыі «Баранавічы» (Азярэчча, Клецкі раён). 25 траўня 2023 году ў Менску падпісаў з Хрэніным дакумэнты аб вызначэньні парадку ўтрыманьня расейскай ядзернай зброі ў сховішчы на тэрыторыі Беларусі.

* 12 траўня 2024 году прызначаны сакратаром Рады бясьпекі Расеі.

## Міжнародны вышук за злачынствы ва Ўкраіне
22 ліпеня 2014 году Галоўная сьледчая ўправа МУС Украіны пачала сьледзтва па падазрэньні С. Шайгу ў падтрымцы вайны ва Ўкраіне. Гэта была «помста» за ўдзел у захопе Крыму.

25 чэрвеня 2024 году Другая палата папярэдняй вытворчасьці Міжнароднага крымінальнага суду (Нідэрлянды), удзел у якім бралі 124 дзяржавы, выдала загад на арышт Сяргея Шайгу і начальніка Генштабу Ўзброеных сілаў Расеі Валерыя Герасімава. Судьдзі палічылі абодвух падазраванымі ў такіх ваенных злачынствах, як нанясеньне ўдараў па цывільных пабудовах і прычыненьне празьмернай выпадковай шкоды цывільнаму насельніцтву шляхам аддачы загаду аб учыненьні злачынстваў і празь няздольнасьць ажыцьцяўляць належнае кіраваньне войскамі пад іх камандаваньнем. У прыватнасьці ў паведамленьні МКС выказвалася меркаваньне, «што двое падазраваных нясуць адказнасьць за ракетныя ўдары, нанесеныя расейскімі ўзброенымі сіламі па ўкраінскай электраэнэргетычнай інфраструктуры прынамсі зь 10 кастрычніка 2022 году па 9 сакавіка 2023 году. Цягам гэтага часу вялікая колькасьць удараў па шматлікіх электрастанцыях і падстанцыях была нанесена расейскімі ўзброенымі сіламі ў многіх мясьцінах Украіны».

## Сям’я
* Бацька — Кужугет Серэвіч Шайгу (1921—2010) (правільна на тувінскай мове — Кужугет Шойгу Серее оглу) савецкі дзяяч Тувы.
* Маці — Аляксандра Якаўлеўна Шайгу (Кудраўцава; 1924—2011). Паходзіць з Расеі, Ардоўская вобласьць, вёска Якаўлева. Савецкая дзяячка Тувы.
* Жонка — Ірына Аляксандраўна Шайгу (раней Анціпіна), робіць начальніцай у прыватным прадпрыемстве, якое мае даход ад замоваў зь міністэрства, дзе кіраваў яе муж — С. Шайгу.
* **Дзьве дачкі:**
*# Юлія Сяргееўна Шайгу (1977 году нараджэньня) — галава душэўнай дапамогі пры МНС Расеі (з 2002 году).
*# Ксенія Сяргееўна Шайгу (1991 году нараджэньня) — вучаніца.
* Старэйшая сястра — Ларыса Кужугетаўна Шайгу, пасол Дзяржаўнае Думы Расеі.
* Малодшая сястра — Ірына Кужугетаўна Захарава (нар. 1960) — лекар.
* Зяць — Аляксей Юр’евіч Захараў (нар. 1971), муж дачкі Юліі, пракурор Маскоўскае вобласьці.

## Слава
* Імем Шайгу названа вуліца ў Піхемскам раёне Тувы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Шойгу Сергей Кужугетович // Кто есть кто в России и в ближнем зарубежье: Справочник. — : Издательский дом «Новое время», «Всё для Вас», 1993. — С. 740—742 ISBN 5-86564-033-X
* Шойгу Сергей Кужугетович // Щёголев К. А. Кто есть кто в России. Исполнительная власть. Кто правит Россией. — , Астрель: АСТ, 2007, С. 525—526 ISBN 978-5-17-047056-3

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцё С. Шайгу
* Жыцьцё С. Шайгу на ўрадовай выставе Расеі
* Жыцьцё С. Шайгу на выставе МНС Расеі
* Сергей Шойгу, председатель Госкомитета по чрезвычайным ситуациям: «Мысли об отставке мне спать не мешают», интервью 1992 года
* Сергей Шойгу на Форуме Министерства обороны Российской Федерации
* Сергей Шойгу: «Откосить никому не позволю». Интервью газете «Городские новости», 2014

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Туве
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Кіраўнікі рэгіёнаў Расеі
Катэгорыя:Сябры «Адзінай Расеі»
Катэгорыя:Асобы, вышукваныя Міжнародным крымінальным судом