Дванаццаць апосталаў

**Дванаццаць апосталаў** — дванаццаць бліжэйшых вучняў і пасьлядоўнікаў Ісуса Хрыста, якія суправаджалі Хрыста падчас Яго зямной дзейнасьці й якія сталі пачынальнікамі хрысьціянскай царквы. Згодна Эвангельлям Ісус абраў Дванаццаць апосталаў, якія дапамагалі Яму ў служэньні, а пасьля свайго ўваскрэсеньня паслаў адзінаццаць зь іх (за мінусам Юды Іскарыёта) зь Вялікім Паручэньнем для распаўсюджваньня Свайго вучэньня ўсім народам. Паводле ўсходне-хрысьціянскай традыцыі згодна з Эвангельлем ад Лукі ў Хрыста было таксама семдзесят апосталаў.

Апостал Павал (ён жа *Саул з Тарса*), ня быў з дванаццаці або сямідзесяці, але пасьля звароту ў хрысьціянства стаў называцца «*апосталам язычнікаў*» (Рым. 11:13) і сьцьвярджаў, што атрымаў ад ўваскрэслага Ісуса Вялікае Даручэньне, гэтак жа як і адзінаццаць. Павал не адносіў свой тытул апостала да дванаццаці, спасылаючыся на тое, што ён не варты гэтага тытулу, таму што гнаў царкву.

Раньні пэрыяд хрысьціянства ў жыцьці апосталаў называецца Апостальскім стагодзьдзем. Дванаццаць апосталаў часта называюць дванаццацьцю вучнямі.

## Агульнае апісаньне

Апосталы паказаны ў Новым Запавеце як Галілейскія яўрэі, большасьць зь іх мела габрэйскія імёны, але некаторыя зь іх мелі і грэцкія.

У Марка 6:7-13 сьцьвярджаецца, што Ісус першапачаткова паслаў гэтых дванаццаць апосталаў па парах (таксама ў Мацьв. 10:5-42, Лк. 9:1-6) у гарады Галілеі. У тэксьце гаворыцца, што Ён загадаў ім вылечваць хворых і выганяць дэманаў, а ў Эвангельлі ад Мацьвея нават уваскрашаць мёртвых. Яны таксама даручыў «*нічога не браць у шлях, апрача аднаго кія: ні хлеба, ні паперніка, ні грошай у іх кашальку, але абувацца ў просты абутак і не насіць дзьвюх вопратак*», і што, калі ў якім горадзе іх не прымуць, яны павінны страхнуць пыл з сваіх ног, што будзе для таго гораду абвінавачваньнем падчас Страшнага Суда.

Пазьней згодна Бібліі дванаццаці апосталаў было даручана прапаведаваць Эвангельле «*ўсім народам*». Апостал Павал падкрэсьліваў важную ролю дванаццаці апосталаў ў царкве, калі ён казаў, што Божая царква «*уцьверджаныя на аснове апосталаў і прарокаў, маючы Самога Ісуса Хрыста краевугольным каменем*». (Эф. 2:19-20)

## Дванаццаць апосталаў у сінаптычных Эвангельлях
Кананічныя Эвангельля даюць розныя імёны дванаццаці апосталаў. Згодна зь сьпісамі ў кожным з трох сінаптычных Эвангельляў, дванаццаць, якіх выбраў Ісус, і «*якіх ён назваў апосталамі*», былі:

У сінаптычных Эвангельлях падаецца, што Ісус браў з Сабою Пятра, Якава і Яна падчас Свайго Перамяненьня, а таксама падчас малітвы на Гефсіманіі. У Эвангельлі ад Марка падаецца, што нават дванаццаць не маглі разумець сэнс цудаў і прытчаў Ісуса.

## Дванаццаць апосталаў у Эвангельлі ад Яна
У Эвангельлі адзначана толькі частка апосталаў:
* Пётар
* Андрэй (пазначаны як брат Пятра)
* «Сыны Зэвядзея» (Ян ды Якаў)
* Піліп
* Нафанаіл
* Фама (таксама званы Блізьнюк) (11:16), (20:24), (21:02)
* Юда Іскарыёт
* Юда (не Іскарыёт) (14:22) (верагодна, Тадэй)

Зь іх толькі Нафанаіла няма ў сьпісах ў іншых Эвангельлях. Ён традыцыйна атаясамліваецца з Барталамеем, хоць гэтае атаясьненьне й некаторымі аспрэчваецца. Тры апосталы наогул не згадваецца ў Эвангельлі паводле Яна, іх імёны: Якаў, сын Алфееў, Мацьвей і Сымона Кананіт (Зілот).

## Сьмерці дванаццаці апосталаў
Згодна хрысьціянскай традыцыі ўсе апосталы, акрамя аднаго былі забіты, толькі Ян дажыў да пажылога ўзросту. Толькі сьмерць Якава, сына Зэвядзея, апісана ў Новым Запавеце, і дэталі іншых сьмерцяў зьяўляюцца прадметам легенд і паданьняў. У некаторых выпадках існуе амаль поўная аднадушнасьць у традыцыях, і ў іншых выпадках, існуюць самыя розныя і непасьлядоўныя апісаньні.

Юда Іскарыёт, першапачаткова адзін з дванаццаці, памёр пасьля суда над Ісусам. Мацьвея 27:5 кажа, што ён павесіўся, а Дзеі 1:18 удакладняюць, што цела Юды ўпала, расчыніліся, і яго «*вантробы выпалі*». Мацьвій быў абраны на яго месца, як адзін з дванаццаці.

## Магілы апосталаў
З адзінаццаці апосталаў (без уліку Юды Іскарыёта) згодна з хрысьціянскай традыцыяй вызначаны пахаваньні толькі сямі:

File:StPetersBasilica01 gobeirne.jpg|Базыліка Сьв. Пятра ў Рыме, якая, як лічыцца, была пабудаваная на месцы пахаваньня Пятра

Файл:Basílica de Santiago 02.JPG|Сабор Сант’яга дэ Кампастэльла, Ля-Карунья, Гішпанія, у якім знаходзіцца магіла Якава Зэвядзеева
Файл:Tomb of St. John.jpg|Магіла Яна ў Эфесе ў Турцыі
Файл:Santhome Basilica.jpg|Базыліка Сантома, Чэнаі, Індыя, у якой знаходзіцца магіла Фамы.
Файл:Hierapolis martyrium Filipa2 RB.jpg|Месца забойства Піліпа, Іерапаль, Турцыя. Лічыцца, што Піліп пахаваны ў цэнтры будынка
Файл:Saint Bartholomew Monastery.jpg|Кляштар Сьв. Барталамея каля Башкале, Турцыя. Лічыцца,  што кляштар пабудаваны на месьце пакутніцкай сьмерці Барталамея