Уладзімер Пашута

**Уладзі́мер Цярэ́нцевіч Пашу́та** (; 19 кастрычніка 1918, Петраград — 10 чэрвеня 1983, Масква) — савецкі гісторык-мэдыявіст. Доктар гістарычных навук, прафэсар, сябра-карэспандэнт АН СССР (з 1976 году).

## Жыцьцяпіс
Зь сям’і вышлага з полацкіх сялянаў прадпрымальніка і дачкі аднаго з слугаў імпэратарскай сям’і. Скончыў 41-ю працоўную школу ў Петраградзе, з посьпехам паступіў на гістарычны факультэт Ленінградзкага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, скончыўшы яго ў 1941 годзе, дзе праслухаў курсы як гістарычнага, так і філялягічнага факультэтаў.

У гады нямецка-савецкай вайны знаходзіўся на камсамольскай працы. У 1945—1948 гадох — асьпірант акадэміка Барыса Грэкава.

У 1948 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю з гісторыі Галіцка-Валынскай Русі, якая потым стала асновай аднайменнай манаграфіі (1950 год). Тады ж пачаў працаваць ў Інстытуце гісторыі (з 1969 году Інстытут гісторыі СССР) АН СССР.

У 1959 годзе выйшла ягоная манаграфія «*Ўтварэньне [[Вялікае Княства Літоўскае|Літоўскага гаспадарства]]*» (), на гэтую тэму ў 1960 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю.

Кансультаваў Андрэя Таркоўскага ў час працы над фільмам «Андрэй Рублёў».

Працы з гісторыі старажытных дзяржаваў на тэрыторыі СССР зрабілі Ўладзімера Пашуту заснавальнікам сэктару гісторыі старажытных дзяржаваў у Інстытуце гісторыі СССР (1969 год).

З 1970 году — прафэсар Маскоўскага абласнога пэдагагічнага інстытуту імя Надзеі Крупскай.

З 1977 году адначасова быў загадчыкам аддзелу гісторыі дакапіталістычных фармацыяў у Інстытуце гісторыі пры АН СССР.

У 1977 годзе заснаваў сэрыю навуковых камэнтаваных выданьняў старажытных рукапісных тэкстаў пра землі й народы, якія засялялі раней Усходнюю Эўропу («*Древнейшие источники по истории народов СССР*», з 1993 году «*Древнейшие источники по истории народов Восточной Европы*»).

Пахаваны на Ваганькаўскіх могілках ў Маскве.

## Памяць
З 1988 году, пятай гадавіны з дня сьмерці Ўладзімера Пашуты праводзяцца навуковыя Чытаньні яго памяці. Яны атрымалі агульнае найменьне «Ўсходняя Эўропа ў старажытнасьці й сярэднявеччы» (), з 1992 году праводзяцца штогод пад эгідай Расейскага гуманітарнага навуковага фонду, спачатку ў Інстытуце расейскай гісторыі РАН, з 1999 году — у Інстытуце ўсеагульнай гісторыі РАН.

Старшынём аргкамітэту ў 1988—1995 гадох быў А. П. Навасельцаў (з 1996 году — Е. А. Мельнікава).

Арганізатары канфэрэнцыі працягнулі навуковую традыцыю Пашуты: дасьледаваньне гісторыі Старажытнай Русі ў шырокім міжнародным кантэксьце і ў параўнаньні з гісторыяй краінаў у той жа гістарычны пэрыяд.

## Асноўныя працы
Аўтар шматлікіх прац (15 кніг і каля 300 навуковых артыкулаў) з гісторыі СССР эпохі фэўдалізму (гісторыя Расеі, Беларусі, Украіны, Прыбалтыкі), крыніцазнаўстве і гістарыяграфіі.

* *Пашуто В. Т.* Александр Невский и борьба русского народа за независимость. М., 1951.
* *Пашуто В. Т.* Очерки по истории Галицко-Волынской Руси. М., 1950.
* *Пашуто В. Т.* Против некоторых буржуазных концепций образования Литовского государства. — Вопросы истории, 1954, № 8, с, 165—169.
* *Пашуто В. Т.* Помезания. «Помезанская правда» как исторический источник изучения общественного и политического строя Помезании XIII—XIV вв. М., 1955.
* *Пашуто В. Т.* Героическая борьба русского народа за независимость (XIII век). М., Госполитиздат, 1956.
* *Пашуто В. Т.* Образование Литовского государства. М., 1959.
* *Пашуто В. Т.* Труды польского академика Г. Ловмяньского по истории Литвы, Руси и славянства // Вопросы истории. 1959. № 10.
* *Новосельцев А. П., Пашуто В. Т., Черепнин Л. В. и др.* Древнерусское государство и его международное значение. М., 1965.
* *Пашуто В. Т.* Внешняя политика Древней Руси. М., 1968.
* *Пашуто В. Т.* Эволюция политического строя Руси (X—XIII вв.). — In: L’Europe aux IX-e — XI-e siècles. W-wa, 1968, p.&nbsp;241—247.
* *Пашуто В. Т.* Русско-скандинавские отношения и их место в истории раннесредневековой Европы. — В кн.: Скандинавский сборник, вып. 15. Таллин, 1970, с. 51—62.
* *Пашуто В. Т.* Реваншисты-псевдоисторики России («Научно-популярная серия АН СССР»). М., 1971.
* *Пашуто В. Т.* Летописная традиция о «племенных княжениях» и варяжский вопрос, 1973.
* *Новосельцев А. П., Пашуто В. Т., Черепнин Л. В.* Пути развития феодализма (Закавказье. Средняя Азия, Русь, Прибалтика). М., 1972.
* *Пашуто В. Т.* Александр Невский (Серия «ЖЗЛ», вып. 542). М., Молодая гвардия, 1974, 1975.
* *Пашуто В. Т., Флоря Б. Н., Хорошкевич А. Л.* Древнерусское наследие и исторические судьбы восточного славянства. М., 1982.
* *Пашуто В. Т.* Русские историки-эмигранты в Европе. М., 1992.
* *Пашуто В. Т.* Русь. Прибалтика. Папство (Древнейшие государства Восточной Европы, 2008 год). — М.: Русский фонд содействия образованию и науке, 2011. — 688 с.

## Летувізацыя

У сваёй манаграфіі «Образование Литовского государства» (Масква, 1959 год) сфальсыфікаваў зьмест ліста вялікага князя Гедзіміна да манахаў-францішканаў Саксоніі. Калі напраўду літоўскі гаспадар ставіў умову і пажаданьне, каб прызначаныя для касьцёлаў у Вільні і Наваградку місіянэры абавязкова ведалі польскую, зэмгальскую і рускую мовы, то Пашута — які ў рэчышчы палітыкі летувізацыі сьцьвярджаў летувіскі характар ВКЛ — заявіў, што Гедзімін у гэтым сваім лісьце нібы казаў пра валоданьне «*летувіскай, польскай і зэмгальскай мовамі*».

## Крыніцы

## Літаратура
* *Буганов В. И.* Труды В. Т. Пашуто по истории отечественного летописания // Летописи и хроники. 1980 г. М., 1981.
* *Лихачёв Д. С., Нарочницкий А. Л., Щапов Я. Н.* К 60-летию члена-корреспондента АН СССР В. Т. Пашуто // История СССР. — М., 1978. — № 2.
* *Мельникова Е. А.* В. Т. Пашуто // Историки России: Послевоенное поколение / сост. Л. В. Максакова. М., 2000.
* *Мельникова Е. А.* «Исторический источник неисчерпаем»: К 40-летию школы В. Т. Пашуто // Средние века. 2008. Вып. 69 (3). С. 9—45.
* *Назаренко А. В.* Два лица одной России: В. Т. Пашуто как русский историк // *Назаренко А. В.* Древняя Русь и славяне. М., 2009.
* *Нарочницкий А. Л., Нечкина М. В., Преображенский А. А.* 60-летие В. Т. Пашуто // Вопросы истории. — 1978. — № 2.
* *Новосельцев А. П.* Творческий путь В. Т. Пашуто // История СССР. 1984. № 4.
* Восточная Европа в исторической ретроспективе. К 80-летию В. Т. Пашуто / отв. ред. Т. Н. Джаксон и Е. А. Мельникова. М., 1999.
* Пашуто Владимир Терентьевич // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* *Чернобаев А. А.* Историки России. — 2-е изд. — Саратов, 2000. — С. 390. — .

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль У.Ц. Пашута на афіцыйным сайцье РАН
* Артыкул в «Словаре по истории России»
* Артыкул на сайце Цэнтру «Восточная Европа в античном и средневековом мире» ИВИ РАН
* Гістарычная спраўка на сайцье Архіву РАН
* *Мельникова Е. А.* Владимир Терентьевич Пашуто (1918—1983) // Историки России: послевоенное поколение. М.: АИРО-ХХ, 2000. С. 177—184.
* Образование Литовского государства

Катэгорыя:Савецкія гісторыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся 19 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Памерлі 10 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1983 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Савецкія крыніцазнаўцы
Катэгорыя:Савецкія мэдыявісты
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытуту гісторыі СССР
Катэгорыя:Супрацоўнікі АН СССР