Яснагародка (Фастаўскі раён)

**Яснагародка** () — сяло ў Бышаўскай сельскай грамадзе Фастаўскага раёну Кіеўскай вобласьці Ўкраіны.

 

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

У 1574 годзе былі вызначаныя межы Рожаўскіх добраў пана Васіля Лозкі з маёнткам Яснагародка паноў Гулькевічаў і маёнткам Бышаў пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага. Падобна, што гэта пакуль найранейшая пісьмовая зьвестка пра Яснагародку і яе ўладальнікаў. У 1585 годзе Яснагародку набыла княгіня Ганна з Хадкевічаў Яўхімавая Карэцкая. Потым названыя добры ўспадкаваў сын князь Самуэль Карэцкі.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 114 дымоў мястэчка Яснагародкі пасэсара пана Даніэля Голуба выбіралася 114 злотых; з 60 дымоў сяла Бузавой таго ж ключа мусіла выплачвацца 60 зл., але з 19 дымоў, як сьведчылі пад прысягай у Жытомірскім замку тутэйшыя падданыя, згарэлых, ня выбрана анічога. Пан Самуэль Голуб, таксама пасэсар, з 17 дымоў яснагародзкага сяла Не*к*рашоў (Неграшоў) плаціў 17 зл., з 9 дымоў сяла Лычанкі 9 зл. Сам князь Самуэль Карэцкі, дзедзічны ўладальнік, у Яснагародзкім ключы з 38 дымоў сяла Гарэнічаў плаціў 38 зл., а з 50 дымоў сяла Музычаў 50 зл..

У кнігах Кіеўскага гродзкага суда ёсьць дакумэнт, датаваны 8-м жніўня 1646 году, у якім паведамляецца, што пан Максыміліян Бжазоўскі, стольнік кіеўскі, набыў дзедзічным правам ад князя Самуэля Карэцкага мястэчкі Белагародку і Яснагародку, сёлы Луку, Музычы, Гарэнічы і іншыя прыселкі, з усімі іхнымі людзьмі і грунтамі, з рознымі ўгодзьдзямі за суму ў 200 000 злотых.

У матэрыялах візыты Фастаўскага дэканату 1751 году паведамляецца, што ў Яснагародцы князя Ігнацыя Шуйскага, старосты ялоўскага і фундатара, дзякуючы папярэднім намаганьням тутэйшага дэкана і пароха царквы ў Матыжыне Яна Клеваноўскага ды са згоды былога афіцыяла кіеўскага Язафата Высоцкага, «*на старым фундамэнце*» ў 1743 годзе ўзьведзены будынак царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы. Парохам — сьвятар Ян Кміта. Прыход складалі верныя з 50 двароў. Душ да споведзі — каля 200.

Паводле тарыфу падымнага Кіеўскага ваяводзтва 1754 году, Яснагародзкі маёнтак яснавяльможных князёў Шуйскіх складалі 40 двароў мястэчка Яснагародкі (×6 — каля 240 жыхароў), зь якіх «*do grodu*» (Жытомірскага замку) выбіралася 6 злотых, 7 з паловай грошаў, «*do skarbu*» 25 зл.; 30 двароў (≈180 жыхароў) сяла Лука, адпаведна — 4 зл., 21 гр., 18зл., 24 гр.; 40 двароў (≈240 жыхароў) сяла Гарэнічы — 6 зл., 7 з паловай гр., 25 зл.; 5 двароў (≈30 жыхароў) сяла Ігнатаўка — 22 з паловай гр., 3 зл.; 20 двароў (≈120 жыхароў) сяла Пятрушкі — 3 зл., 4 гр., 12 зл., 16 гр.; 8 двароў (≈48 жыхароў) сяла Горбавічы — 1 зл., 6 гр., 4 зл., 24 гр.; 40 двароў (≈240 жыхароў) сяла Шпіцькі — 6 зл., 7 з паловай гр., 25 зл.; 30 двароў (≈180 жыхароў) сяла Лычанка — 4 зл., 21 гр., 18 зл., 24 гр.; 30 двароў (≈180 жыхароў) сяла Некрашы — 4 зл., 21 гр., 18 зл., 24 гр.; 30 двароў (≈180 жыхароў) сяла Гураўшчына — 4 зл., 21 гр., 18 зл., 24 гр.; 50 двароў (≈300 жыхароў) сяла Бузавая — 10 зл., 28 з паловай гр., 43 зл., 24 гр.; 45 двароў (≈270 жыхароў) сяла Музычы — 7 зл., 28 зл..

Габрэйскі перапіс 1765 году засьведчыў, што ў цэлым Яснагародзкім кагале было 104 плацельшчыкі пагалоўшчыны, зь іх у самым мястэчку 29 чалавек, у Бузавой 15, у Шпіцьках 6, у Гураўшчыне 2, у Некрашах 2, у Пятрушках 5, у Лычанцы 15, у Гарэнічах 6, у Ігнатаўцы 10, у Музычах 6, у Луцэ 8. У 1775 годзе агульная колькасьць głow у кагале – 67; зь іх у Яснагародцы – 34, у Некрашах 4, у Лычанцы 2, у Шпіцьках 5, у Гураўшчыне 2, у Пятрушках 3, у Гарэнічах 5, у Луцэ 3, у Музычах 4, у Бузавой 5. На 1778 год у мястэчку ў 10 дварах жыло 39 чалавек, у Некрашах 5, у Музычах 5, у Луцэ 6, у Пятрушках 5, у Шпіцьках 6, у Лычанцы 6, у Гураўшчыне 4, у Бузавой 4, усяго – 80 głow. У 1784 годзе кагал аб'ядноўваў 105 głow, зь якіх у Яснагародцы налічвалася 16 двароў з 60 жыхарамі, у Бузавой 6 асобаў, у Гураўшчыне 6, у Шпіцьках 6, у Гарэнічах хрысьціянін, г. зн. пагалоўшчыну не плаціў, у Ігнатаўцы 5, у Луцэ 6, у Музычах 5, у Некрашах 6, у Лычанцы 5.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Яснагародка апынулася ў Расейскай імпэрыі. З 1797 году мястэчка — у межах Кіеўскага павету Кіеўскай губэрні.

У парэформавы пэрыяд мястэчка Яснагародка адміністрацыйна належала да Матыжынскай воласьці. На 1885 год тут налічвалася 84 двары з 701 жыхаром, дзейнічалі 2 царквы, габрэйскі малітоўны дом, школа, 6 піўных, 12 лавак.

На 1900 год у 158 дварах уладальніцкага мястэчка Яснагародка налічвалася 820 мужчынскага і 850 жаночага полу жыхароў, усяго — 1760 чалавек. Зямлі ў мястэчку — 2854 дзесяцін, зь якіх 1997 дз. належалі абшарніцы Яніне Залеўскай, 42 дз. — цэрквам, 815 дз. — сялянам. Гаспадарка Залеўскай, якой кіраваў Людвік Руткоўскі, вялася паводле трохпольнай сыстэмы, як і сялянская. У мястэчку дзейнічалі 2 праваслаўныя царквы, габрэйскі малітоўны дом,  аднакласная прыходзкая школа, пастаялы двор, вінная лаўка, 2 піўныя лаўкі, 12 гандлёвых лавак, паравы млын з 2 паставамі і 2 рабочымі, прыналежны пані Залеўскай, аптэка, доктар і фельчар. У мястэчку – 9 аднадзённых кірмашоў (17 студзеня, 17 сакавіка, у чацьвёртую сераду пасьля пасхі, на дзявяты чацьвер пасьля пасхі, 13 чэрвеня, 1 верасьня, 28 кастрычніка, 4 сьнежня, 24 верасьня) і 2 базарныя дні (у нядзелю перад Раством Хрыстовым і ў вербную нядзелю перад Сьв. Пасхай). Пажарны абоз утрымліваўся за кошт абшарніцы і складаўся з 2 бочак эканамічных і 4 багроў. Сялянскае таварыства мае хлебазапасны магазын, у якім на 1 студзеня 1900 г. было хлеба — 425 чвэрцяў азімага і 212 чвэрцяў 4 чацьверыкі яравога.

### Найноўшы час

У 1925 годзе сяло Яснагародка — у Бышаўскім раёне Кіеўскай акругі УССР.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Edward Rulikowski. Jasnohorodka // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1882. T. III. S. 491—493
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьціКатэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі