Племя пяці родаў

«**Племя пяці родаў**» (*Расшыфраваньне тапоніма *'Літва** на думку Івана Ласкова'') — канцэпцыя аб [[Фіна-вугорскія народы|фіна-вугорскім]] паходжаньні [[Літва|летапіснай Літвы]] вылучаная пісьменьньікам [[Іван Ласкоў|Іванам Ласковым]]. Ласкоў сьцьвяржае, што родаснае комі-перьмякам племя літва прыйшло ў Беларусь зь берагоў дунайськай рацы [[:be:Олт|Олт]]. 

Ласкоў прыводзе фіна-вугорскія гідронімы й імёны ў Беларусі й Старажытнай Літве, выкарыстоўваючы фінскую этымалёгію й гідранімію як аргумэнт. На яго думку, назва Літва таксама мае фіна-вугорскае паходжаньне, яе назву І. Ласкоў пераклаў як «''Племя пяці родаў''».

== Гісторыя ==
Фіна-вугорскія плямёны абсягам свайго расьсяленьня яшчэ ў дагістарычныя часы з поўначы ахоплівалі і тэрыторыю сучаснай Беларусі. 

Як сьведчаць гістарычныя дакумэнты, яшчэ ў 12 стагодзьдзі на берагах ракі Олт (прыток [[Дунай|Дунаю]], [[Румынія]]) існавала вобласьць [[літва]]. На шляху ад Олта да Беларусі сустракаецца немала пермскіх гідронімаў. А значыць, заключае Ласкоў, племя літва прыйшло ў Беларусь зь берагоў ракі Олт. Олт у перакладзе “балоцісты балотны”, а літва – “балотнае племя”. Такім чынам, жывучы на балотах па Дунаю й Олту, “літва” і ў Беларусі заняла балоцістую мясцовасьць.

Да пачатку 14 ст. летапісная літва поўнасьцю славянізавалася. Этнонім літва поўнасьцю пераходзіць спачатку на аўкштайтаў, а затым на жамойтаў. А на тэрыторыі Беларусі так і засталіся назвы з асноваю – олт: Олтуш, Олта, Волта. Сувязь гэтых назваў з Олтам прызнае й вядомы беларускі тапаніміст В. А. Жучкевіч.

На думку Ласкова, [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|князі]] [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|Літвы]] былі угра-фінамі, і не мелі нічога агульнага з сучаснымі [[Летувісы|летувісамі]], іх прозьвішчы, як кажа Ласкоў, былі ня балцкія (жмудзкія), а фіна-вугорскія. Так, [[Вітаўт (імя)|Вітаўт]] па комі-пермяцкі азначае ''пяты''; [[Жыгімонт]] — ''страшны чалавек''; [[Скірмант|Скірмунт]] — ''сярдзіты чалавек''; [[Міндоўг (імя)|Мендоўг]] — ''чалавек, які можа стукнуць, выцяць''; ''Віцень'' — ''чалавек з пажаўцелым тварам''; [[Войшалк (імя)|Вайшалак]] — ''дзікі, ня прыручаны''; [[Альгерд (імя)|Альгерд]] — ''жывая чырвань''; [[Ягайла]] — ''малады сасоньнік''; [[Скіргайла (імя)|Скіргайла]] — ''злы, сярдзіты.''..<blockquote>    Думаецца, што пасьля сказанага, уся гісторыя Вялікага Княства Літоўскага асьвятляецца новым сьвятлом, незразумелае робіцца зразумелым. Калі сьцьвярджаецца на падставе летапісных крыніц, што Міндоўг спачатку вылучыўся сярод літоўскіх князёў і падпарадкаваў іх сабе, то мы павінны разумець, што тут гаворка ідзе пра князёў угра-фінаў, да якіх сучасныя літоўцы ня маюць ніякіх адносінаў</blockquote> Тое-ж самае Ласкоў зальключае й пра Ягайлу й Гэдыміна: “''Такім чынам, выходзіць, што продкі сучасных літоўцаў аўкштайты й жмудзь выконвалі ў Вялікім Княстве Літоўскім, названым па імю зусім іншага племя, падпарадкаваную ролю''. 

== Тапонім ==
Адной с варыяцый перакладу Літвы Ласкоў вызначае племя пяці рэк: [[Дняпро]], [[Прыпяць]], [[Дзьвіна]], [[Нёман]]. Пятая - [[Бярэзіна]]. Ва ўсе гэтыя рэкі упадаюць мае “ва”. “Ва” ў Беларусі няма толькі на ўсход ад Дняпра, таму з “пяці рэк” выключаецца Сож. .Ласкоў разглядае мноства беларускіх гідронімаў і інтэрпрэтуе іх як пермьскія, ён сьцьвярджаў, што [[Старабеларуская мова|старажытналітоўская мова]] знаходзілася ў адной групе з комі-пермяцкай. А сама назва Літва (''Лахва'') таксама зьяўляецца фіна-вугорскай, з-за заканчэньня на ”ва”. Ён інтэрпрэтуе назву Літва як ”Пяць родаў”, (Пяць вялікіх разгалінаваных сем'яў)


== Правадыры ==

* **Князь Олтуш*', уцякаючы ад ворагаў, прывёў на вёску [[Олтуш]] свой народ. *“І* *спадабаліся князю Олтушу гэтыя мясьціны: возера, поўнае рыбы, лясы, поўныя зьвяроў, лугі з высокімі травамі. І вырашыў князь абаснавацца тут са сваім народам. Але ворагі высачылі князя зь яго людзьмі. І выйшаў князь на бой, і быў забіты. А возера тое, на беразе якога біўся князь, назвалі ў яго гонар Олтускім. А вёску сваю назвалі прышлыя людзі Олтуш, так, як звалі іх князя”''. Гэтая легенда нагадвае вэрсыю навукоўцаў, зыходзячы зь якой назва Олтуш ідзе зь пермскай мовы. 

## Этымалёгія князёў

## Гл. таксама

* Цюркізмы ў беларускай мове
* Імёны ліцьвінаў
* Ліцьвінства

## Крыніцы

Катэгорыя:Ліцьвінства
Катэгорыя:Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Літва
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі