open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андэрс Цорн

**Андэрс Леанард Цорн**, альбо **Андэш Леанард Сурн** ( 18 лютага 1860, Мура, Швэцыя — 22 жніўня 1920, там сама) — адзін з найбольш прадстаўнічых швэдзкіх мастакоў.

## Жыцьцяпіс

Андэрс Цорн нарадзіўся ў выніку караценькага рамана паміж яго маці, швэдкай Груд-Аннай Андэшдоттэр і баварскім браваром Леанардам Цорнам. Гадаваўся хлопчык пераважна бабуляй і дзядулям. Ва ўзросьце 12 год быў адправлены ў школу- вучыцца літаратурнай швэдзкай мове. У школе Цорн зрабіў свае першыя малюнкі, і настаўнікі заўважылі ў ім талент мастака. У 1875 годзе хлопец паступае ў Акадэмію мастацтваў у Стакгольме. У 1880 годзе яго праца "У суме" () прыцягнула ўвагу ў мастaцкім асяродзьдзі. Ён таксама паказаў сябе як выдатны партрэтыст і стаў атрымліваць заказы ад багатых швэдзкіх сем'яў. З 1881 году Цорн шмат падарожнічае: шматразова наведвае Гішпанію, Ангельшчыну, некаторыя іншыя краіны. У 1897 г. ён наведвае Расею, дзе знаёміцца зь Ільлём Рэпіным. Памёр і пахаваны ў роднай Муры.

## Галерэя

Файл:Anders Zorn - Självporträtt i rött (1915).jpg|*Андэрс Цорн. Аўтапартрэт у чырвоным*, (1915).
Файл:Midsommardans av Anders Zorn 1897.jpg|*Купальская ноч*, 1897.
Файл:Oscar II of Sweden.jpg|*[[Оскар II]]*, 1898.
Файл:Une premiere av Anders Zorn 1888.jpg|*Прэм’ера*, 1888


## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Швэдзкія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся 18 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1860 годзе
Катэгорыя:Памерлі 22 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1920 годзе
Вольга Бельская (малярка)

**Вольга Іванаўна Бельская** ( 6 кастрычніка 1979 году, Берасьце) — беларуская мастачка.

## Жыцьцяпіс
У 1997 годзе скончыла берасьцейскую школу №10 з мастацка-архітэктурным ухілам. У 2002 годзе скончыла Берасьцейскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя А. С. Пушкіна, спэцыялізацыя: народныя мастацкія промыслы. З 2006 году публікуе работы ў віртуальных галерэях. Работы знаходзяцца ў прыватных калекцыях Беларусі, Расеі, Чэхіі, Ізраілю.

## Пэрсанальныя выставы
* 2008 — «Хранительница Часиков». Галерэя «Librex», Опава, Чэхія.
* 2007 — Вольга Бельская. «Galerie Hlucin», горад Глучын, Чэхія.
* 1997 — «Графіка». Берасьце.

## Конкурсы, прызы, прэміі
* 2007 — пераможца конкурса графікі «БУКВАрь». Электронны арт-часопіс «ARIFIS»;
* 2007 — пераможца мастацка-паэтычнага конкурса «Ілюстрацыя». Электронны арт-часопіс «ARIFIS»;
* 2007 — ляўрэат прэміі «GOLDEN ARIFIS». Электронны арт-часопіс «ARIFIS»;
* 2006 — галоўны прыз «Экспрэс-конкурс: Крыш». Арт-сайт «Иероглиф»;
* 2006 — віртуальная грамата «Экспрэс-конкурс: Дыяганаль». Арт-сайт «Иероглиф».

## Літаратура
* *Urbaník D.* Umělci ze zahraničí vedle sebe // Opavsky denik. — 2008. — 9 září.
* «Ольга Бельская». Каталог. — Глучин: Galerie Hlucin, 2007. — 16 с.
* *Гордеева Г.* В Брестском парке // Брестский курьер. — 2000. — 5 июня.
* *Собств. корр.* Шерлок Холмс с дипломом // Брестский курьер. — 2000. — 23 окт.

## Вонкавыя спасылкі
* Пэрсанальны сайт Вольгі Бельскай
* Вольга Бельская на сайце «Иероглиф»
* Вольга Бельская на сайце «ArtLib.ru»
* Вольга Бельская на сайце «ArtRemains»

Катэгорыя:Беларускія мастачкі
Клубкаватая маланка

**Мала́нка клубкава́тая** — зьява надвор’я, якая ўзьнікае ў выглядзе згустка сьвятла гарачага газу і зьяўляецца пры навальніцах. Прырода клубкаватай маланкі пакуль дасканала не вывучана, зараз вывучэньне знаходзіцца ў актыўнай стадыі. Існуе каля 200 тэорыяў, якія тлумачаць зьяву прыроды, аднак ніводная зь іх не атрымала абсалютнага вызнаньня сярод навукоўцаў.

Катэгорыя:Надвор’е
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Таў (літара)

**Τ, τ** (назва: таў, грэц. ταυ) — 19-я літара грэцкага альфабэту. У сыстэме грэцкага альфабэтнага запісу лічбаў мае значэньне 300. Ад знаку «таў» паходзяць лацінская знак T и кірылічная Т. Зьяўляецца этымалягічным адпаведнікам гука «т» у беларускай мове.

## Глядзіце таксама
* Транскрыпцыя

Катэгорыя:Грэцкія літары
Катэгорыя:Трансьлітарацыя і транскрыпцыя
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Гомля

У Гомелі знаходзяцца 95 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 3 — помнікі археалёгіі, 83 — помнікі архітэктуры, 5 — помнікі гісторыі, 4 — помнікі мастацтва.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Помнікі мастацтва

|}

## Вонкавыя спасылкі

Гомель
Русэнборг Тронгэйм

«**Русэнборг**» () — нарвэскі футбольны клюб з гораду Тронгэйму. Заснаваны ў 1917 годзе. 26-разовы чэмпіён Нарвэгіі, 12-разовы ўладальнік Кубка Нарвэгіі.

## Гісторыя
Клюб паўстаў 19 траўня 1917 году, калі купа дванаццаці маладых людзей з Тронгэйму заклалі спартовы клюб «Од». Назва была даніной павагі шаенскага клюбу «Од», самага пасьпяховага клюбу Нарвэгіі на той час. Першыя некалькі гадоў каманда гуляла толькі зь мясцовымі камандамі, перш чым паспрабавала далучыцца да рэгіянальнага чэмпіянату ў 1920 годзе. Як і большасьці маленькім клюбаў, «Оду» было адмоўлено, но звычайнай справай у тыя часы былі адначасныя выступы футбалістаў як у невялікіх, гэтак і большых клюбаў. Праз загрозу недахопу гульцоў малых клюбам адмаўлялася ва ўдзеле ў рэгіянальных лігах. Празь няўдалыя спробы рэгістрацыі гульцы клюбу расчараваліся і пачалі сыходзіць з клюбу. Гэтак, у 1923 годзе трангэймцы згулялі толькі адзін матч.

Да 1926 году клюбнае кіраўніцтва заахвоціла да футболу новае пакаленьне футбалістаў. Урэшце, намаганьні клюбу мелі плён і ў 1927 годзе клюб атрымаў дазвол на ўдзел у рэгіянальнай лізе. Перш чым далучыцца да Нарвэскай футбольнай асацыяцыі клюб быў вымушаны зьмяніць назоў на «Русэнборг», такім чынам адлюстраваўшы раён гораду, зь якога клюб і паходзіў. Справа была ў тым, што асацыяцыя забараняла сваім клюбам-сябрам мець аднолькавыя назвы.

## Дасягненьні
* **[[Чэмпіянат Нарвэгіі па футболе|Чэмпіён Нарвэгіі]] (26):** 
:: 1967, 1969, 1971, 1985, 1988, 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 
:: 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 
:: 2009, 2010, 2015, 2016, 2017, 2018

* **[[Кубак Нарвэгіі па футболе|Кубак Нарвэгіі]] (12):** 
:: 1960, 1964, 1971, 1988, 1990, 1992, 1995, 1999, 2003, 2015, 
:: 2016, 2018

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тронгэйм
Ксенія Львова

**Ксе́нія Сярге́еўна Льво́ва** ( — 1968) — савецкая пісьменьніца. Ляўрэатка Сталінскай прэміі трэцяй ступені (1950).

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася  ў месьце Пружаны (цяпер у Берасьцейскай вобласьці Беларусі) у сям’і дробнага служачага. Скончыла курсы замежных моваў. З 1922 была выязной карэспандэнткай самарскай газэты «Волжская коммуна», агітатаркай у вёсцы. Пазьней жыла і працавала ў Сыбіры.

## Творчасьць
Літаратурную дзейнасьць пачала ў Самары, друкуючы нарысы пра савецкую вёску. У 1930 року яны выйшлі асобным выданьнем пад назвай «Сіла сталі». У 1929 у часопісе «Сибирские огни» зьявілася першая аповесьць Ксеніі Львовай «Будні», якая апісвала клясавую барацьбу ў вёсцы. Яна ўвайшла ў кнігу «Апавяданьні» (1939) пад назвай «У годзе дваццаць восьмым». Матэрыял, сабраны ў працэсе агітатарскай працы ў вёсках сярэдняй Волгі, быў пакладзены ў аснову раману «Высокі вецер» (1935).

П’еса «Ад абразоў да барыкадаў» (1930) апавядае пра падзеі 9 студзеня 1905 року. 

У нарысах «Людзі аднаго калгасу» (1947) і «Жывыя душы» (1948) распавядаецца пра новых людзей калгаснай вёскі, пра выхаваньне сацыялістычнага стаўленьня да працы.

Аповесьць «На лясной паласе» — першы твор савецкай літаратуры пра сталінскі плян пераўтварэньня прыроды. Раман «Алена» (1955) пра мікрабіёлягаў быў падзьвергнуты крытыцы за сэнтымэнтальнасьць і безгустоўнасьць.

## Узнагароды
* Сталінская прэмія трэцяй ступені (1950) за аповесьць «На лясной паласе»

## Вонкавыя спасылкі
* Краткая литературная энциклопедия

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанах
Катэгорыя:Савецкія літаратары
Катэгорыя:Літаратары XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Літаратары сацыялістычнага рэалізму
Катэгорыя:Памерлі ў 1968 годзе
Вераб’ёўка

Назву **Вераб’ёўка** маюць:

* Вераб’ёўка — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Паўна (басэйн Дняпра)
* Вераб’ёўка — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Вераб’ёўка — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
Эркер

**Эркер** ( — «ліхтар») — паўкруглы, трохкутны ці шматгранны зашклёны выступ, які выходзіць з асноўнай плоскасьці фасаду, павялічвае яго прастору і паляпшае асьветленасьць і інсаляцыю памяшканьня.

## Глядзіце таксама
* Данскер

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Рызаліт

**Рызалі́т** ( — «выступ») — частка будынку, якая выступае за асноўную рысу фасаду і ідзе па ўсёй вышыні будынку. Гэтыя архітэктурныя элемэнты звычайна сымэтрычныя па адносінах да цэнтральнай восі будынку. Адрозьніваюць таксама сярэднія, бакавыя і кутнявыя рызаліты.

Памеры выступу рызаліту большыя за таўшчыню сьцяны будынку, але меншыя, чым ягоная шырыня.

Рызаліты ўносяць разнастайнасьць у прасторавую арганізацыю фасаду, таму яны выкарыстоўваліся пры будаўніцтве палацаў яшчэ з часоў Рэнэсансу. Набылі папулярнасьць у архітэктараў эпохі барока ды клясыцызму, а таксама ў часы захапленьня гістарычнымі стылямі ў канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзяў.

## Літаратура
* Советский энциклопедический словарь, Москва, 1986, «Советская энциклопедия»

## Вонкавыя спасылкі
* Большая советская энциклопедия

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
БДТ

**БДТ** — абрэвіятура:

* БДТ-1 — назва Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы (Менск) у 1926—1944
* БДТ-2 — Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатар імя Якуба Коласа (Віцебск)
* БДТ-3 — трупа Ўладзіслава Галубка

Катэгорыя:Абрэвіятуры
Няскончаная драма

«**Няско́нчаная дра́ма**» — драма беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, пастаўленая ў 1920 годзе і ўпершыню апублікаваная ў газэце «Беларускі звон» у 1921 (асобным выданьнем у 1922). Мае элемэнты аўтабіяграфізму.

## Сюжэт
Дзеяньне адбываецца ў Вільні ў часы нямецкай акупацыі ва ўбогай кватэры, дзе спрабуюць выжыць Васіль, беларускі драматург-нацыяналіст, ягоныя жонка Ядзька зь дзіцем ды іхны падсусед Кастусь, Васілёў сябар дзяцінства.  Малады пісьменьнік Васіль — прататып аўтара п’есы — разрываецца паміж неабходнасьцю ўтрымліваць сям’ю і неадольным жаданьнем пісаць мастацкія творы, дапамагаць разгортваньню беларускай нацыянальнай справы.

Спрэчкі Васіля зь сябрам-антаганістам Кастусём, скептыкам і песымістам, складаюць сэнсавую канву твору.

## Ацэнкі
Крытык У. Ковель адзначае:

Існуе тыпалягічная сувязь паміж героем «Няскончанай лрамы» Костусем і, напрыклад, чэхаўскімі інтэлігентамі Вайніцкім, Вяршыніным, Тузэнбахам... Падобна ім Костусь пакутуе ад шырыні свае душы, ад немагчымасьці абмежаваць яе рамкамі нейкай веры. Хоць у той жа час жаданьне асэнсаваць стыхію жыцьця не пакідае іх. Агульнае аблічча такога тыпу інтэлігента мажліва, бадай што, вызначыць постаць як інтэлігента-эўрапейца.

## Бібліяграфія

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
*  
### Крытыка, рэцэнзіі
* 

 
## Крыніцы

## Літаратура
*  

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Янка Бобрык

**Янка Бобрык** (сапр. — **Іван Іванавіч Бобрык**; , Глуск, Магілёўская вобласьць — , Ленінград) — беларускі паэт.

## Біяграфія

У 1929 годзе скончыў літаратурна-лінгвістычнае аддзяленьне пэдагагічнага факультэту БДУ, асьпірантуру Акадэміі мастацтва ў Ленінградзе (1936). Працаваў настаўнікам у Мілаславіцкай сямігадовай школе Клімавіцкага раёну, быў навуковым супрацоўнікам Дзяржаўнай акадэміі мастацтвазнаўства ў Ленінградзе, працаваў у Беларускім дзяржаўным кіно, упраўленьні па справах мастацтваў Ленінградзкага гарвыканкама. У 1938 ажаніўся з паэткай Натальляй Вішнеўскай.

У час нямецка-савецкай вайны па стане здароўя быў зьняты з ваеннага ўліку, але ў жніўні 1941 г. дамогся, каб яму дазволілі стаць добраахвотнікам народнага апалчэньня. У канцы ліпеня 1942 яго зьнясіленага на вуліцы падабралі санітары і адправілі ў бальніцу. 25 жніўня Янка Бобрык памёр і пахаваны на Піскароўскіх могілках.

## Творчасьць
Друкаваўся з 1924 году. Выдаў зборнік вершаў «Пунсовае раньне» (1926, разам з Алесем Звонакам і Янкам Туміловічам). Аўтар паэмы «Галіна» (1930) пра жыцьцё вясковай інтэлігенцыі. Выступаў у друку з апавяданьнямі і нарысамі.

## Літаратура
* Грахоўскі С. Так і было. — Мн., 1986. С. 160—163.
* Грахоўскі С. «Кветкі і вечны агонь»//www.grahouski.org/ (Успаміны. Публіцыстыка)
* Бобрык Янка (Іван Іванавіч) // Магілёўская абласная бібліятэка

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глуску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднаньня «Маладняк»
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Вісла Кракаў

«**Ві́сла**» () — польскі футбольны клюб з гораду Кракава. Заснаваны ў 1906 годзе. 13-разовы чэмпіён Польшчы, пяціразовы ўладальнік Кубка Польшчы.

## Гісторыя

Папярэднікамі сёньняшняй «Віслы» зьяўляюцца, футбольная каманда створаная восеньню 1906 году студэнтамі 2-й практычнай школы, пад кіраўніцтвам Юзэфа Шкальнікоўскага, які таксама гуляў як капітан. У верасьні 1906 году каманда Шкальнікоўскага ўзяла ўдзел у турніры арганізаваным доктарам Тадэвушам Канчынскім, турнір праходзіў на футбольных палёх у Блоні й Кракаве. У турніры прынялі ўдзел 16 камандаў з найбліжэйшых школаў. Каманда выступала ў сініх футболках і таму атрымала мянушку — «сінія». У 1907 годзе каманда аб’ядналася з «чырвонымі», пад кіраваньнем Енкера. Пасьля зьліцьця асноўным колерам каманды стаў чырвоны, але гульцы сініх прыдумалі назву — «Вісла». Хоць каманда й гуляла ў чырвоных майках, затое яна насіла 2 сінія зоркі, для таго каб паказаць што каманда створана як зьліцьцё 2 камандаў. Форму для каманды вырабіла бэрлінская фірма *Steingl*. Наступным крокам у разьвіцьці клюбу было абраньне прэзыдэнта Тадэвуша Лапушанскага, які быў настаўнікам матэматыкі й фізыкі ў другой сярэдняй школе ў Кракаве. Тады ж была распрацавана першая эмблема, якая складалася з шчыта, чырвонай зоркі й году заснаваньня. У 1908 годзе быў пабудаваны першы клюбны стадыён імя Гэнрыка Ёрдана. 7 лютага 1910 году статутам асацыяцыі Галіцкай правінцыі клюб быў зацьверджаны, у адпаведнасьці з рэгістрацыйным нумарам 632. Гэтая дата лічыцца афіцыйнай датай стварэньня кракаўскай «Віслы». У 1911 годзе сінія зоркі на футболках былі заменены на адну белую на левым баку формы. 6 красавіка 1911 году адбыўся матч адкрыцьця стадыёна паміж «Віслай» і «Чорнымі» зь Львова, матч скончыўся перамогай гаспадароў (3:2). Пасьля паразы «Чорныя» пакінулі горад, не застаўшыся на ўрачыстасьцях у гонар адкрыцьця стадыёну.

У час Першай сусьветнай вайны многія гульцы «Віслы» ўступілі ў польскі легіён і ваявалі на першай сусьветнай вайне. У час вайны клюбная база згарэла, таму ў 1919 годзе клюб набыў зямлю для будаўніцтва новага стадыёну. Праз тры гады, 8 красавіка 1922 году прайшло адкрыцьцё новага стадыёну, які асьвяціў манах. У матчы адкрыцьця «Вісла» прайграла львоўскай «Погані» (2:4). 14 траўня 1922 году на гэтым стадыёне згуляла нацыянальная зборная Польшчы супраць зборнай Вугоршчыны (0:3). У гэтым матчы згулялі двое гульцоў «Віслы» гэта — Гэнрык Рэйман і Стэфан Сьліва.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1906 годзе
Калегія эканамічных справаў Вярхоўнага суду Беларусі

**Кале́гія эканамі́чных спра́ваў Вярхо́ўнага суду́ Белару́сі** — калегія Вярхоўнага суду Беларусі ў галіне вырашэньня гаспадарчых спрэчак, заснаваная ў 1991 годзе ў якасьці Найвышэйшага гаспадарчага суду Беларусі.

## Гісторыя
Найвышэйшы гаспадарчы суд Рэспублікі Беларусь меў 1 галоўную ўправу, 3 управы й 1 аддзел ды дзеіць у складзе: 1) Пленуму, 2) Прэзыдыюму, 3) касацыйнай калегіі, 4) калегіі першай інстанцыі, 5) калегіі па банкруцтву, 6) калегіі па падатковых спрэчках. Колькасьць судзьдзяў ды склад суда вызначаліся прэзыдэнтам. З 1 кастрычніка 2001 году пасаду старшыні суда займае Віктар Камянкоў. Месьціўся ў Менску па вуліцы Валадарскага, д. 8.

29 лістапада 2013 году А. Лукашэнка падпісаў Дэкрэт № 6 «Аб удасканаленьні судовай сыстэмы Рэспублікі Беларусь», паводле якога 1 студзеня 2014 году Навыйшэшы гаспадарчы суд Беларусі пераўтварылі ў Калегію эканамічных справаў Вярхоўнага суду Беларусі.

### Старшыні
* Уладзімер Бойка (1991 — 1 кастрычніка 2001)
* Віктар Камянкоў  (1 кастрычніка 2001 — 14 чэрвеня 2013)

### Паўнамоцтвы
Паводле закону Найвышэйшы гаспадарчы суд Беларусі меў паўнамоцтвы на:
*разгляд справаў па першай інстанцыі, у парадку нагляду й касаваньня ды па зноў выяўленых абставінах;
*запыт у Канстытуцыйнага суду заключэньня аб адпаведнасьці заканадаўства Канстытуцыі ды іншаму заканадаўству вышэйшага парадку;
*вывучэньне, абагульненьне ды тлумачэньне ўжыцьця заканадаўства аб прадпрымальніцтве;
*нагляд за выкананьнем гаспадарчымі судамі пастановаў Пленуму ВГС;
*дапамогу судзьдзям гаспадарчых судоў ва ўжыцьці законаў;
*прапанову зьмены заканадаўства аб прадпрымальніцтве;
*прыём справаздачаў судзьдзяў аб дзейнасьці гаспадарчых судоў ды праверка іх супрацоўнікаў сумесна з Міністэрствам юстыцыі;
*вядзеньне падлікаў у гаспадарчых судах;
*забесьпячэньне гаспадарчых судоў супрацоўнікамі сумесна зь Міністэрствам юстыцыі;
*супрацу з замежнымі судамі ды міжнароднымі арганізацыямі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Найвышэйшы гаспадарчы суд Беларусі

Катэгорыя:Беларускія суды
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Менск)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Манпэлье (футбольны клюб)

«**Манпэлье**» () — францускі футбольны клюб з гораду Манпэлье, дэпартамэнту Эро. Заснаваны ў 1974 годзе ў выніку зьліцьця двух клюбаў «*Montpellier-Littoral FC*» і «*AS Paillade*». Чэмпіён Францыі (2012) і двухразовы ўладальнік Кубка Францыі. Хатняй арэнай з 1976 году зьяўляецца стадыён «Стад дэ ля Масон», які здольны зьмясьціць амаль 33 тысячы чалавек. Пасьля перамогі ў Кубку Францыі ў 1929 годзе, «Манпэлье» ў 1932 годзе прымаў удзел у першым сэзоне чэмпіянату Францыі па футболе разам зь дзевятнаццацю іншымі клюбамі. У 1974 годзе клюб быў набыты францускім прадпрымальнікам Люі Нікаленам, які зьяўляецца прэзыдэнтам і асноўным акцыянэрам клюбу й па сёньняшні дзень. Цяперашнюю назву каманда атрымала ў 1989 годзе, а да гэтага часу каманда называлася «*Montpellier Paillade Sport Club*».

За клюб у свае часы гулялі некалькі вядомых гульцоў, у першую чаргу Ляран Блян, які ў цяперашні час зьяўляецца галоўным трэнэрам зборнай Францыі па футболе. Блян таксама зьяўляецца найлепшым бамбардзірам клюбу ўсіх часоў. Эрык Кантана, Ражэ Міла й Карляс Вальдэрама таксама абаранялі колеры клюбу. У 2001 годзе «Манпэлье» стварыў жаночую футбольную каманду.

## Гісторыя
Манпэлье быў заснаваны ў 1919 годзе пад назвай «*Stade Olympique Montpelliérain*» асацыяцыяй «*Générale Sportive Montpelliéraine*», якая складалася з заможных і амбіцыйных грамадзянаў Манпэлье. Стварэньне спартовага клюбу ў горадзе вялося з 1914 году, аднак, ідэя памерла з-за Першай сусьветнай вайны. Пасьля стварэньня спартовы клюб налічваў каманды па такім відам спорту як футбол, рэгбі, лёгкая атлетыка, тэніс і бокс. Штаб-кватэра клюбу знаходзіцца ў мясцовым кафэ. Празь некалькі месяцаў існаваньня футбольная каманда клюбу аб’ядналася зь іншым мясцовым клюбам «*La Vie au Grand Air du Languedoc*» (VGAL), які быў сфармаваны ў жніўні 1917 году й спэцыялізавалася выключна на футболе.

Пасьпяховае зьліцьцё з VGAL і набыцьцё гульцоў клюбу дазволіла «Манпэлье» лёгка адаптавацца ў спорце. Клюб у першыя гады свайго станаўленьня гуляў у лізе *Division d'Honneur Sud-Est*. У 1925 годзе клюб кіраваўся шатляндцам Вікторам Гібсанам. У тым жа годзе, «Манпэлье» перажыў унутраны крызіс пасьля таго, як Футбольная фэдэрацыя Францыі выявіла, што клюб быў вінаваты ў фінансавых злоўжываньнях. Прэзыдэнт клюбу быў адхілены ад футболу на пяць гадоў і «Манпэлье» быў паніжаны ў клясе. У выніку штрафы прывялі да сыходу шэрагу гульцоў. У рамках намаганьняў па аднаўленьні, клюб зьмяніў сваю назву на «*Sports Olympiques Montpelliérains*» і запрасіў шэраг новых гульцоў, у першую чаргу Браніслава Секуліча, Ражэра Ральё й трох братоў Крамэраў са Швайцарыі. Працэс аднаўленьня быў неадкладны, клюб адразу ж вярнуўся ў лігу пасьля аднаго сэзону. У 1929 годзе клюб выйграў свой першы буйны трафэй, Кубак Францыі. У фінальнай гульні супраць клюбу «Сэт» каманда дамаглася перамогі зь лікам 2:0, галы ў той сустрэчы забілі Агюст Крамэр і Эдмон Крамэр.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Францыі: 2012
* Уладальнікі Кубка Францыі: 1929, 1990

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Манпэлье
Мошэ Бярнштэйн

**Мо́шэ Бярнштэ́йн** (, 1920, Бяроза — 2006, Ізраіль) — жыдоўскі мастак, паэт.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1920 року ў Бярозе ў сям’і артадаксальных жыдоў. Скончыўшы тут Талмуд Тору і школу Тарбуту, пераехаў у Варшаву дзеля навучаньня выяўленчаму мастацтву.

У 1935 паступіў у мастацкую акадэмію Вільні. Пасьля падзелу Польшчы ў 1939 пераехаў у Беласток, значны жыдоўскі мастацкі і культурны цэнтар. Здолеў пазьбегнуць этапаваньня ў Беластоцкае гета, уцёкшы ў Расею. Асеў у Саратаве, працаваў у калгасе, пасьля мастаком у адной з вытворчых майстэрняў.

Па вайне выехаў у Польшчу, адтуль разам зь іншымі ўцекачамі празь Нямеччыну ў Італію. Карабель, які перавозіў нелегальных імігрантаў, быў арыштаваны брытанцамі падчас высадкі ў Палестыне, Машэ Бярнштэйн разам зь іншымі нелегаламі трапіў у канцэнтрацыйны лягер на Кіпры. Праз два рокі ён здолеў урэшце трапіць у Палестыну і ў жніўні 1948 мабілізаваны ў войска.

Пасьля службы некалькі рокаў жыў у кібуцы Эйн-Гарод, ажаніўся і гадаваў дзьвюх дачок.

## Творчасьць
У 1949 року ўпершыню выставіў свае творы на выставе мастакоў-рэпатрыянтаў у Тэль-Авіве. Агулам удзельнічаў у больш як 50 мастацкіх выставах. Працы экспанаваліся ў Расеі, ЗША, Нідэрляндах, Францыі, Італіі, Вэнэсуэле.

Працаваў у галіне жывапісу, малюнку і графікі. Валодаў тэхнікай тэмперы, акрылавымі фарбамі, тушай.

Працы захоўваюцца ў музэях і прыватных калекцыях у Ізраілі і за мяжой.

## Узнагароды
* Прэмія «Мангер» (1982)
* Прэмія «Шалом Алейхем» (1990)
* Ганаровы грамадзянін муніцыпалітэту Тэль-Авіў — Яфа (1992)
* Узнагарода Інстытуту вывучэньня Галакосту (1999)

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс

Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Ізраільскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Ізраільскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозе
Катэгорыя:Памерлі ў Ізраілі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 2006 годзе
Генры Русота

**Ге́нры Алякса́ндар Русо́та** ( або *Russotta*), ***Хаім Нясьвіскі***, ***Генры Нясьвіскі*** (; 28 сакавіка 1869, Ружаны Гарадзенскай губэрні Расейскае імпэрыі — 14 лютага 1925, Нью-Ёрк, ЗША) — жыдоўскі дырыгент, кампазытар.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 28 сакавіка 1869 (паводле іншых зьвестак — у 1871) у мястэчку Ружаны Гарадзенскай губэрні Расейскае імпэрыі (цяпер у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці).

Бацька, Аляксандар-Эліэзэр Нясьвіскі (вядомы таксама як Зісл Ружанер), мясцовы хазан, аўтар музыкі да малітвы «Га-мітпалель». Ажаніўся з Фэйгай Зольцман пасьля сьмерці ягонай першай жонкі, зь якой меў уласных дзяцей. Для Фэйгі Зольцман шлюб з Аляксандрам-Эліэзэрам таксама быў другім. Першы муж, Ешыва Бахер, зь якім яны мелі дачку Ганну, быў адлучаны ад царквы праз жаданьне вывучаць клясычныя мовы.

Хаім Нясьвіскі пачаў кар’еру рэгентам хору сынагогі «Тэгарат га-кадэш» у Вільні. Ажаніўшыся з выпускніцай Віленскай кансэрваторыі Люізай Русота, узяў прозьвішча жонкі. У 1891 пераехалі ў ЗША, дзе Хаім неўзабаве зрабіўся вядучым аранжыроўнікам ды папулярызатарам жыдоўскай музыкі. З 1896 — дырыгент і кампазытар у нью-ёркскім тэатры «Лібэрці».

У 1899 скончыў кар’еру музыкі і заняўся асьветніцкай дзейнасьцю, заснаваў нотнае выдавецтва.

У 1908—1917 — кантар сынагогі «Ізраэль» у нью-ёркскім раёне Паркўэй. З моманту заснаваньня Амэрыканскай асацыяцыі кантараў — кіраўнік яе хору.

Быў адным з заснавальнікаў нью-ёркскага таварыства аматараў расейскай опэры пры тэатры «Талія».

Генры Русота сканаў у Нью-Ёрку 14 лютага 1925.

## Творчасьць
Першай буйной працай Хаіма Русота была аранжыроўка музыкі Аўрама Гальдфадэна да спэктаклю «Ахашвэраш», а найбольш вядомы аўтарскі твор — музыка да спэктаклю «Шашана» (ружа) паводле п’есы Нахума-Мэіра Шайкевіча ў нью-ёркскім тэатры «Лібэрці».

Запісаў амаль 2 тысячы аранжыровак і арыгінальных мэлёдыяў, выдадзеных дзясяткамі тысячаў асобнікаў.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Henry A. Russotto (Chaim Niswitzski) (1869-1925)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ружанах
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Дырыгенты ЗША
Катэгорыя:Кампазытары ЗША
Катэгорыя:Беларускія жыды
Ксавэры Дамінік Гескі

**Ксавэры Дамінік Гескі**, Францішак Ксавэры Дамінік Гескі (, каля 1700 (?) — 1764, Нясьвіж) — прыдворны жывапісец Радзівілаў.

Жыў у Белай, Горадні, Нясьвіжы. Аўтар карціны «Таемная вячэра» ў алтары Касьцёлу Божага Цела ў Нясьвіжы.

## Літаратура
* Баженова О. Д. Радзивилловский Несвиж. Росписи костела Божьего Тела / Ольга Баженова. — Минск: Харвест, 2010. — 416 с.: ил., 16 л. вкл.

Катэгорыя:Памерлі ў 1764 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Нясьвіжы
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Вуліца Дзяржынскага (Нясьвіж)

**Вуліца Дзяржынскага**, гістарычная **Альбянская** — вуліца ў Нясьвіжы. 

Гістарычная назва *Альбянская* ўтварылася ад мясцовасьці Альбы. У 1940 годзе савецкія ўлады афіцыйна перайменавалі вуліцу ў гонар Фэлікса Дзяржынскага, аднаго з арганізатараў чырвонага тэрору.

## Аб’екты
* Юдэйскія могілкі

Дзяржынскага, вуліца
Вуліца Ўладзіслава Сыракомлі (Нясьвіж)

**Вуліца Ўладзіслава Сыракомлі** — вуліца ў Нясьвіжы на Новым месьце. 

Названая ў гонар паэта і перакладчыка Ўладзіслава Сыракомлі.

## Гісторыя

## Цікавыя аб'екты

## Літаратура

Катэгорыя:Вуліцы Нясьвіжу
Пабакі

«**Пабакі**» — аповесьць беларускага пісьменьніка Васіля Гігевіча, напісаная ў 1990 годзе ў жанры сацыяльнай антыўтопіі.

## Назва
Пабакі — штучна выведзены від надзеленага розумам пацука, які звонку нагадвае гібрыд пацука і сабакі. Назва аповесьці зьяўляецца спалучэньнем гэтых двух словаў.

## Сюжэт
Дзеяньне аповесьці разгортваецца ў недалёкай будучыні і займае дакладна акрэсьлены прамежак часу: з 10 студзеня 1999 да 16 верасьня 2002. Галоўныя героі адсутнічаюць. Сюжэтны наратыў спазнаецца праз службовыя запіскі і выняткі з газэтных артыкулаў, сакрэтныя дакумэнты для слуюбовага выкарыстаньня, фрагмэнты навуковых артыкулаў і аўтарэфэратаў дысэртацый і ншыя так званыя афіцыйна-справавыя паперы. Распачынаюць і заканчваюць аповесьць разьдзелы пад аднолькавы загалоўкам «З запісной кніжкі пацыента гарадзкой псыхіятрычнай бальніцы».

Аповесьць пачынаецца з таго, што супрацоўніца звышсакрэтнага навуко-дасьледчага інстытуту Тамара Іванаўна Марачкова памылкова вылівае ў каналізацыю досьледны матэрыял з жывымі эмбрыёнамі паддосьледных пацукоў. У выніку Горад запаланяюць пачварныя істоты, якія пачынаюць імкліва размнажацца ў падземных сутарэньнях, і людзям нічога не застаецца, як прыстасоўваць сваё жыцьцё да іх звычак і нораваў. Працэс канчатковай адаптацыі жыхароў Гораду да новаствораных пабакаў праходзіць надзвычай хутка.

## Кампазыцыя
Кампазыцыйна структура аповесьці ўключае ў сябе такія элемэнты постмадэрнісцкага пісьма, як фрагмэнтарнасьць, спалучэньне неаднародных у жанрава-стылёвых адносінах тэкстаў, імітацыя дакумэнтаў і справавога пісьма і аўтарская аддаленасьць у дачыненьні да падзеяў, здарэньняў і пэрсанажаў, адлюстраваных у творы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Творы Васіля Гігевіча
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Антыўтопіі
Мікалоюс Чурлёніс

**Мікало́юс Кантанты́нас Чурлё́ніс** (; 22 верасьня 1875, Араны — 10 красавіка 1911, Пусьцельнік-Мінскі, цяпер Польшча) — летувіскі мастак і кампазытар; пачынальнік прафэсійнай летувіскай музыкі, які пашырыў сваёй творчасьцю межы нацыянальнай і сусьветнай культуры.

Верш «Саната» на беларускую мову пераклаў Алесь Разанаў.

## Музычная творчасьць
Аўтар першых летувіскіх сымфанічных паэмаў «У лесе» (1900—1901) і «Мора» (1903—1907), увэртуры «Кястуціс» (1902), кантаты для хору і сымфанічнага аркестру «De profundis» (1899), струннага квартэту, твораў для хору а капэла на тэксты псалмоў. Запісаў і апрацаваў звыш 60 летувіскіх народных песень. Склаў больш за 200 твораў для фартэпіяна (прэлюдыі, варыяцыі, «пэйзажы», творы для струннага квартэту і аргана).

## Мастацкая творчасьць
Напісаў каля 300 твораў у духу мадэрна і ар нуво, якія ўтрымліваюць уплыў сымбалізму і элемэнты народнага дэкаратыўна-дастасоўнага мастацтва, цытаты і рэмінісцэнцыі зь японскай, эгіпецкай, індыйскай культур і імкненьне да сынтэзу мастацтваў і пошукаў аналёгіяў паміж музыкай і выяўленчым мастацтвам. Апошняй тым больш адбілася ў такіх творах, як «Саната сонца», «Саната вясны» (1907), «Саната мора», «Саната зорак» (1908). Ствараў сымбалічна-абагульненыя творы, якія пераносяць назіральніка ў сьвет казкі (трыптых «Казка», цыкаль «Казка каралёў»; 1907), космаганічных і астральных мітаў (цыклі «Стварэньне сусьвету», 1904—1906, «Знакі Задыяку», 1907), народных уяўленьняў (цыклі «Вясна», «Зіма», 1907; «Жамайскія крыжы», «1909»).

Вялікая колькасьць твораў былі згубленыя, некаторыя месьцяцца ў Ковенскім мастацкім музэі імя Чурлёніса.

### Карціны-санаты

Файл:Соната Солнца. Скерцо.1907.jpg|Саната сонца. Скерца
Файл:Pavasario sonata.Andante.jpg|Саната вясны. Андантэ
Файл:Pavasario sonata.Scherzo.jpg|Саната лета. Скерца
Файл:Pavasario sonata.Finale.jpg|Саната вясны. Фінале
Файл:Пирамиды.tif ‎ |Саната пірамід. Алегра
Файл:Соната звёзд.Аллегро.tif|Саната зорак. Алегра


### Сюжэтныя карціны

Файл:Praeitis.jpg|Былое
Файл:Весть.jpg|Вестка
Файл:Сельское кладбище.tif|Вясковыя могілкі
Файл:Летит чёрная беда.jpg|Ляціць чорнае ліха
Файл:Тоска.tif |Туга
Файл:Мой путь-3.tif |Мой шлях


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віртуальная выстава «Creation of Mikalojus Konstantinas Ciurlionis» 
* M. K. Ciurlionis information center 
* Mikalojus Konstantinas Čiurlionis 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аранах
Катэгорыя:Летувіскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Летувіскія музыкі
Катэгорыя:Летувіскія кампазытары
Катэгорыя:Летувіскія дырыгенты
Катэгорыя:Памерлі ў Мазавецкім ваяводзтве
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Росы
Брэст (футбольны клюб)

«**Брэст**» () — францускі футбольны клюб з гораду Брэсту. Клюб быў заснаваны ў 1903 годзе. Найбольшым посьпехам клюбу лічыцца 8 месца ў 1987 годзе. У першыя гады свайго існаваньня клюб зьведаў хуткі рост у герархіі футбольных аматарскіх рэгіянальных лігаў чэмпіянату Францыі, дайшоўшы да трэцяга ўзроўню францускага футболу ў 1958 годзе. Клюб прасунуўся ў другі дывізіён ў 1970 годзе і, нарэшце, атрымаў квіток у Лігу 1 у 1979 годзе. Свайго піку «Брэст» дасягнуў паміж 1981 і 1991 гадамі, калі галоўным трэнэрам клюбу зьяўляўся Франсуа Івэнэк. У тыя час клюб 9 сэзонаў правёў у элітным дывізіёне краіны. У 1991 годзе клюб быў паніжаны з-за банкруцтва. Да 2004 году клюб гуляў у ніжэйшых лігах пакуль ня выйшаў у Лігу 2, а Лігі 1 дасягнуў у 2010 годзе.

Брэсцкі клюб узначальвае з 2010 году францускі прадпрымальнік Мішэль Гіё.

## Гісторыя
Афіцыйна клюб быў створаны ў 1950 годзе ў выніку зьліцьця пяці мясцовых камандаў. Тым ня менш, ранейшая каманда «Брэст», заснаваная ў 1903 годзе, доўгі час гуляла ў адной з рэгіёнальных амарскіх лігаў.

### «Армарыканскі Брэст»
Спартовая сэкцыя ў імя Сэн-Люі была створана ў 1903 годзе, якая атрымала назву «Армарыканскі Брэст» (). Да Першай сусьветнай вайны, 500 юнакоў і 400 дзяцей наведвалі розныя мерапрыемствы, якія была арганізаваныя клюбам, як то ваенная падрыхтоўка, стральба, футбол, лёгкая атлетыка, мужчынская гімнастыка, тэатар, хор, аркестар і іншыя гурткі.

У шэрагах «Армарыканскага Брэсту» ў пэрыяд паміж дзьвюма сусьветнымі войнамі выступалі такія гульцы зборнай Францыі, як Алексі Тэпо, Рабэр Каа й Жан Гіго.

### Аб’яднаньне
У 1950 годзе адбылося зьліцьцё пяці клюбаў у адзін клюб «Брэст», сярод гэтых клюбаў быў і «Армарыканскі Брэст». Дзякуючы гэтаму аб’яднаньню справы клюбу паўшлі ў гору, у 1952 годзе клюб прасунуўся ў Ганаровы дывізіён. «Брэст», нарэшце, атрымаў перамогу ў аматарскім чэмпіянаце Францыі ў 1958 годзе, апярэдзіўшы клюб «Вальтыжэр Шатабрыян». Аднак у 1963 годзе клюб вярнуўся ў Ганаровую лігу.

У наступныя гады «Брэст» чакаў новы час уздыму, клюб вярнуўся ў аматарскую лігу ў 1966 годзе, перш чым прасунуцца ў Лігу 2 пасьля ейнага пашырэньня ў 1970 годзе.

## Склад
: *Актуальны на 21 лютага 2026 году*

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Брэст
Дынама Заграб

«**Дынама**» () — харвацкі футбольны клюб з гораду Заграбу. Заснаваны ў 1945 годзе. 25-разовы чэмпіён Харватыі, 17-разовы ўладальнік Кубка Харватыі. Чатырохразовы чэмпіён Югаславіі, сяміразовы ўладальнік Кубка Югаславіі.

## Гісторыя
Футбольны клюб у Заграбе быў створаны ў 1911 годзе, калі яшчэ горад быў часткай Аўстра-Вугоршчыны. Клюб атрымаў назву «Граджанскі». У дадатак, клюб меў шматспартовую скіраванасьць з выразна харвацкай ідэнтычнасьцю. Акрамя футболу клюб меў каманды па гандболе і роварным спорце. Спачатку футбалісты выступалі на розных пляцоўках у заграбскіх раёнах Тушканац, Марцінаўцы, Канале і Максыміры, пакуль каманда не прыдбала свой уласны стадыён на вуліцы Котурашка, які быў афіцыйна адкрыты ў 1924 годзе Сьцепанам Радычам, вядомым харвацкім палітыкам таго часу. Па Другой сусьветнай вайне «Граджанскі» быў забаронены, як і вялікая колькасьць іншых харвацкіх клюбаў. Наўзамен у чэрвені 1945 году ўжо пасьля трох дзён пасьля ліквідацыі «Граджанскага» быў утвораны клюб «Дынама». У кіраўніцтва клюбу ўвайшлі некаторыя дзеячы «Граджанскага».

У 1991—1993 гадах меў назву «ХАШК Граджанскі», а ў 1993—2000 гадах — «Краацыя». У канцы 1990-х клюб двойчы запар дасягаў групавога этапу Лігі чэмпіёнаў УЭФА. У сэзоне 1998—1999 гадоў яны спаборнічалі ў адной групе з «Аяксам», «Алімпіякосам» і «Порту». Пасьля несуцяшальных першых трох матчаў, дзе пасьля хатняй нічыі з «Аяксам» клюб двойчы атрымаў паразы з «Алімпіякосам» і «Порту», паказьнікі харватаў палепшыліся. У наступным хатнім матчы яны перамаглі «Порту», а потым у Амстэрдаме былі мацней за «Аякс». У апошнім матчы групы заграбцы згулялі ўнічыю з «Алімпіякосам». У сэзоне 1999–2000 гадоў «Краацыя» скончыла групавы этап на апошнім чацьвертым месцы, здабыўшы толькі адну перамогу і дзьве нічыю. Супернікамі клюбу ў тым розыгрышы былі «Манчэстэр Юнайтэд», «Марсэль» і «Штурм».

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Заграбе
Вяліканямкоўскі сельсавет

**Вяліканямко́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вялікія Нямкі.

## Гісторыя
26 красавіка 1919 году створаны ў складзе Покацкай (з 9 траўня 1923 году — Сьвяцілавіцкай) воласьці Гомельскага павету Гомельскай губэрні РСФСР; з 8 сьнежня 1926 году ў складзе Сьвяцілавіцкага (з 4 жніўня 1927 году — Веткаўскага, з 12 лютага 1935 году — Сьвяцілавіцкага, з 17 сьнежня 1956 году — Чачэрскага, з 14 лістапада 1957 году — Веткаўскага, з 25 сьнежня 1962 году — Гомельскага, з 6 студзеня 1965 году — Веткаўскага) раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці БССР.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаванага Баўсунскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 2

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 212


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Веткаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе
Цэнтон

**Цэнто́н** (, род. склон centonis — коўдра ці адзеньне, пашытае з разнаколерных лапікаў) — верш, цалкам складзены з радкоў іншых вершаў. Радкі мусяць падбірацца такім чынам, каб увесь верш «з абрэзкаў» быў аб’яднаны нейкім агульным сэнсам ці, прынамсі, зграбнасьцю сынтаксычнай пабудовы, якая надае яму выгляд завершанага твору. Пажадана, каб тэксты-першакрыніцы былі вядомыя чытачу (найлепей у гэтай якасьці прыдаюцца хрэстаматыйныя творы) — тады мастацкае ўзьдзеяньне цэнтону, заснаванае на памяці пра стары кантэкст, істотна ўзмацняецца.

Гранічна блізкім да цэнтону літаратурным жанрам зьяўляецца пастыш ( — паштэт) — твор, укладзены з урыўкаў аднаго ці некалькіх аўтараў. Калі цэнтонам прынята лічыць вершаваны твор, то пастышам — празаічны альбо драматургічны

## Гісторыя
Цэнтоны вядомыя з позьняй антычнасьці. У VI стагодзьдзі паэт Аўзоніюс склаў «Шлюбны цэнтон» з асобных радкоў Вэргіліюса. Варта зазначыць, што антычная паэзія не карысталася рыфмамі, таму стварэньне цэнтонаў не рабіла лішняй цяжкасьці. Рыфмаваньне цэнтонаў пачалі ажыцьцяўляць сярэднявечныя ваганты і паэты эпохі Адраджэньня. Так, напрыклад, вядомы гішпанскі паэт Лёпэ дэ Вэга (1562—1635) стварыў цэнтонавы санэт з радкоў Гарацыюса, Пэтраркі, Таса, Арыёста, Сэрафіна, Камоэнса і Баскана. Аднак з завяршэньнем эпохі барока цэнтоны выйшлі з моды, іх практыкавалі толькі зрэдку і дзеля жарту, ня ставячы вялікіх эстэтычных заданьняў.

## Прыклад цэнтона

## Крыніцы

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершаскладаньне
Катэгорыя:Вершазнаўства
Тарквата Таса

**Тарквата Таса** (іт. Torquato Tasso, , Сарэнта — , Рым) — адзін з найбуйнейшых італьянскіх паэтаў XVI стагодзьдзя, аўтар знакамітай паэмы «Вызвалены Ерусалім» (1575).

## Крыніцы

Катэгорыя:Італьянскія паэты
Гарацыюс

**Квінт Гара́цыюс Флак** (; 65 да н. э., Вэнузія, сёньня ў рэгіёне Базыліката, Італія — 8 да н. э., Рым) — рымскі паэт «залатога стагодзьдзя» рымскай літаратуры. Яго творчасьць прыпадае на эпоху грамадзянскіх войн канца рэспублікі і першыя дзесяцігодзьдзі новага рэжыма Актавіяна Аўгуста. Аўтар шматлікіх сатырычных і лірічных твораў, паэтычных пасланьняў (у тым ліку «Навука паэзіі» або «Пасланьне да Пізонаў»).

## Беларускія пераклады
На беларускую мову яго творы перакладалі Максім Багдановіч (ода «Помнік»), Алесь Жлутка, Антон Францішак Брыль.
* Да Мецэната; Да Ліцынія Мурэны; Да Леўканоі // «Тутэйшыя». Мн., 1989;

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Легкадумны заўсёды я. Выбраныя оды

Катэгорыя:Старажытнарымскія паэты

Катэгорыя:Пэрсанажы „Боскай камэдыі“
Леанід Антымонаў

**Леані́д Сярге́евіч Антымо́наў** (16 сьнежня 1934 — 16 лютага 2012) — беларускі мастак-графік, заснавальнік Віцебскай школы манатыпіі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 16 сьнежня 1934 году. Закончыў ў 1950 годзе сямігадовую Астравенскую школу, паступіў у Рыскую мастацка-рамесную вучэльню № 17, пасьля заканчэньня якой у 1952 годзе паступіў на 3 курс вучэльні прыкладнога мастацтва г. Рыга Латвійскай ССР. Першы ўдзел ў выставе — выстава працаў студэнтаў 5 курса вучэльні, якая адбылася ў сьнежні 1954 году.
Пасьля службы ў савецкай арміі ў 1957 годзе працаваў настаўнікам жывапісу і малюнку ў тэхнічнай вучэльні № 19 г. Віцебск.

У 1963 годзе закончыў мастацка-графічны факультэт Віцебскага Дзяржаўнага пэдагагічнага інстытуту імя С. М. Кірава. З 1964 году выкладаў жывапіс, малюнак, кампазыцыю ў тым жа інстытуце, з гэтага ж году ўдзельнічае ў абласных і рэспубліканскіх выставах.

З 1966 году пачаў вывучаць разнастайныя графічныя тэхнікі: афорт, літаграфію, ксілаграфію.

## Творчасьць
Сталы пошук новых выразных сродкаў, бясконцая экспэрымэнтальна-творчая праца садзейнічала адкрыцьцю асабістых спосабаў гравюры на кардоне, фанэры і дрэвавалакністай пліце, калажны спосаб гравюры на кардоне і флёратыпію. Дамагаючыся эмацыянальнай і мастацкай выразнасьці твора, выкарыстоўваў дзясяткі пробаў, выкарыстоўваў найскладанейшыя тэхнічныя прыёмы, хімічныя ўласьцівасьці фарбаў, іх узаемадзеяньне ў разнастайных злучэньнях, а таксама самыя незвычайныя матэрыялы.

Экспэрымэнтальна-дасьледчая праца абагулена ў мэтадычных дапаможніках для студэнтаў: па манатыпіі, гравюры на кардоне (дзьве часткі), флёратыпіі (тэрмін аўтара). Вывучаныя і распрацаваныя розныя спосабы акватыпіі, спосабы манатыпіі акварэльнымі, алейнымі і афсэтна-друкарскімі фарбамі, гратажу, гравюры на фанэры.

У 1970 годзе прайшоў стажыроўку ў Акадэміі мастацтваў Латвійскай ССР ў Рызе на факультэце графікі. Выканаў курс акадэмічнай праграмы па графіцы пад кіраўніцтвам вядучых мастакоў-графікаў Латвіі: прафэсара П. Упітэса і прафэсара А. Апэня. З 1975 году ўдзельнічаў у міжнародных выставах эксьлібрысу ў Польшчы, Чэхаславаччыне, Вугоршчыне, Італіі, Бэльгіі, Ангельшчыны, Аўстрыі і Нямеччыны.

У 1981 годзе была адчынена першая пэрсанальная выстава ў г. Шаўляі Летувіскай ССР. У 1984 годзе ўзнагароджаны званьнем «Выдатнік народнай асьветы».

У 1985—1986 гадох стажыраваўся ў БДТМІ ў г. Менску на катэдры графікі ў прафэсара В. П. Шаранговіча. З 1987 году сябра Саюзу мастакоў СССР. З 1991 па 1993 год прафэсар вышэйшай пэдагагічнай школы ў г. Зялёна-Гура (Польшча).

Катэгорыя:Беларускія мастакі
Ібрагім Гембіцкі

**Ібрагім Рафаілавіч Гембіцкі** (, Менск — ) — беларускі графік.

Вучыўся ў ВХУТЕМАС (Масква) у У. А. Фаворскага і А. Д. Ганчарова. Дыпломная праца ў тэхніцы дрэварыту — ілюстрацыі да аповесьці Якуба Коласа «Дрыгва» (1938), чатыры аркушы зь яе купленыя Маскоўскім музэям выяўленчых мастацтваў. У пач. 1930-х арыштоўваўся НКУС, але быў выпушчаны. Сталую творчую працу пачаў ў кан. 1930-х, працаваў у станковай графіцы ў тэхніках дрэварыту і каляровай лінагравюры. Сярод іншых тагачасных беларускіх графікаў вылучаўся цікаўнасьцю да стварэньня шматфігурных кампазыцый. Сябар Беларускага саюза мастакоў (з 1940).

## Літаратура
* Календарыюм // Czasopis, № 10/2005.
* Беларускі саюз мастакоў, 1938—1998: энцыкл. давед. — Мн., 1998.

Катэгорыя:Нарадзіліся 30 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1900 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Памерлі 1 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1974 годзе
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія татары
Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва (Менск)

**Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва** ў Менску заснаваны ў 1997 г., адчынены ў 1998. Складаецца з выставачнай залі (плошча 147,7 м²), малой выставачнай залі (плошча 54,2 м²), галерэі (плошча 68,3 м²), хола для фотавыставак (плошча 102,8 м²). У зборы больш за 1450 экспанатаў (2000). Аснову калекцыі складаюць творы беларускага мастацтва ХХ ст. (жывапіс, графіка, скульптура, дэкаратыўна-прыкладное мастацтва, фатаграфія), захоўваюцца творы замежнага мастацтва. Праводзіць выставы беларускага і замежнага мастацтва, у т.л. ў інш. выставачных залях Беларусі і за яе межамі.

## Літаратура

* Дабравольская, Л.І. Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва / Л.І.Дабравольская // Беларуская энцыклапэдыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапэдыя; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]. Том 11: Мугір – паліклініка. – Мн.: Беларуская энцыклапэдыя, 2000. – С. 13.

Катэгорыя:Музэі Менску
Мікіта Ліхавід

**Мікіта Ліхавід** (нар. ) — беларускі палітычны актывіст, асуджаны за ўдзел у дэманстрацыі пратэста супраць вынікаў прэзыдэнцкіх выбараў навечар 19 сьнежня 2010 г.

Мікіта Ліхавід нарадзіўся ў Менску, скончыў школу № 177, пасьля чаго паступіў на завочнае аддзяленьне юрыдычнага факультэту Менскага інстытуту кіраваньня. Ліхавід зьяўляўся актывістам руху «За Свабоду».

19 сьнежня 2010 г. Ліхавід быў затрыманы на Плошчы Незалежнасьці ў Менску пасьля разгону дэманстрацыі пратэсту і асуджаны на 15 содняў. Неўзабаве быў абвінавачаны ва «ўдзеле ў масавых беспарадках».

29 сакавіка 2011 г. судом Партызанскага раёну Менску (судзьдзя — Натальля Пыкіна) Ліхавід быў асуджаны на 3,5 гады калёніі ўзмоцненага рэжыму. Неўзабаве пасьля гэтага Ліхавід на некалькі дзён абвесьціў галадоўку пратэста, ад чаго быў потым адгавораны адвакатам. У знак салідарнасьці зь ім некалькі дзён трымаў галадоўку блогер Дзьмітры Галко. 23 траўня 2011 году Пыкіна была ўнесена ў Чорны сьпіс Эўразьвязу.

У турме Ліхавід адмаўляўся падпарадкоўвацца загадам адміністрацыі, не прызнаючы законнасьць свайго ўвязьненьня. За гэта ён неаднаразова памяшчаўся ў карцар.

Памілаваны Лукашэнкам 14 верасьня 2011 году, разам з дзесяццю іншымі ўдзельнікамі падзеяў на Плошчы, якія таксама не пісалі прашэньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Фігуранты справы аб масавых беспарадках 19 сьнежня 2010 году
Катэгорыя:Нарадзіліся 27 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Мэсыдор

**Мэсідо́р** (, паводле  — жніво і  — дарунак) — 10-ы месяц (19/20 чэрвеня — 18/19 ліпеня) францускага рэспубліканскага календару, які дзейнічаў з кастрычніка 1793 па 1 студзеня 1806.

Як і ўсе месяцы францускага рэспубліканскага календару, складаўся з 30 дзён, якія падзяляліся на 3 дэкады. Кожны дзень меў назву сельскагаспадарчай расьліны, акрамя пятага ды дзясятага дзён, якія мелі назву свойскай жывёлы і сельскагаспадарчае прылады адпаведна.
Эдуард Мазько

**Эдуа́рд Алякса́ндравіч Мазько́** (29 жніўня 1970, вёска Махро Янаўскага раёну — 20 чэрвеня 2011, Горадня) — беларускі гісторык, паэт. Кандыдат гістарычных навук (2003).

## Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Працаваў у музэі Максіма Багдановіча, у 1990-я актыўна друкаваў вершы, уваходзіў у верш-гурт «Дыяген» — суполку гарадзенскіх паэтаў.

Выкладаў у Гарадзенскім дзяржаўным унівэрсытэце імя Янкі Купалы сацыялёгію культуры, культуралёгію.

У 2003 абараніў кандыдацкую дысэртацыю пра Беларускую хрысьціянскую дэмакратыю ў міжваенны час, працаваў над доктарскай дысэртацыяй, прысьвечанай беларускай народнай культуры.

20 чэрвеня 2011 заўчасна памёр.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Дыжон (футбольны клюб)

«**Дыжон**» () — францускі футбольны клюб з гораду Дыжону. Заснаваны ў 1998 годзе ў выніку зьліцьця двух клюбаў. У сэзоне 2011—2012 гадоў клюб упершыню згуляў у найвышэйшай лізе краіны.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дыжон
SAAB 90

**SAAB 90** — двухдзьвярное купэ сярэдняй клясы швэдзкага вытворцы SAAB. Выпускаўся з 1984 па 1987 гады на заводзе фінскай кампаніі *Valmet Automotive* у горадзе Ўусікаўпункі. Было выраблена 25 378 аўтамабіляў. SAAB 90 ёсьць далейшае разьвіцьцё SAAB 99, па сутнасьці — ранейшая мадэль з новай задняй часткай кузава, аналягічнай двухдзьвярному SAAB 900.

У 1986 годзе быў праведзены лёгкі рэстайлінг. Мадэрнізацыі была падвергнутая падвеска й абноўлены экстэр’ер. Выпуск скончыўся ў верасьні 1987 году, бо карбюратарны рухавік, які мог працаваць на этыляваным бэнзіне, ня мог быць абсталяваны каталізатарам для выкананьня новых нормаў выкіду CO2.

## Глядзіце таксама
* SAAB 900
* SAAB 99

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Аўтамабілі
Кан (футбольны клюб)

«**Кан**» () — францускі футбольны клюб з гораду Кану. Заснаваны ў 1913 годзе. Найлепшым дасягненьнем клюбу лічыцца выхад у фінал Кубка лігі (2005).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кан
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1913 годзе
Катэгорыя:1913 год у Францыі
Рапід Бухарэст

«**Рапід**» () — румынскі футбольны клюб з гораду Бухарэсту. Заснаваны ў 1923 годзе. Трохразовы чэмпіён Румыніі, 13-разовы ўладальнік Кубка Румыніі й чатырохразовы ўладальнік Супэркубка Румыніі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бухарэст
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе
Дынама Бухарэст

«**Дынама**» () — румынскі футбольны клюб з гораду Бухарэсту. Заснаваны ў 1949 годзе. 18-разовы чэмпіён Румыніі, 13-разовы ўладальнік Кубка Румыніі й двухразовы ўладальнік Супэркубка Румыніі. Першы румынскі клюб, які дасягнуў паўфіналу Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў у 1984 годзе. Традыцыйны колер — чырвоны. Клюб зьяўляецца даўнім супернікам іншага сталічнага клюбу «Сьцяўа», іхняе дэрбі завецца «румынскай клясыкай».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бухарэст
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1948 годзе
Катэгорыя:1948 год у Румыніі
Растоў Растоў-на-Доне

«**Расто́ў**» () — расейскі футбольны клюб з гораду Растоў-на-Доне, заснаваны ў 1930 годзе.

Уладальнік Кубка Расеі (2014). Клюб зьяўляецца ААТ, кантрольны пакет акцыяў якога належыць адміністрацыі Растоўскай вобласьці. Заснаваны 10 траўня 1930 году як каманда будаўнікоў заводу «Растсельмаш», пасьля заканчэньня будаўніцтва застаўся пры заводзе. У 1950 годзе клюб упершыню прыняў удзел у розыгрышы чэмпіянату СССР па футболе, найвышэйшага выніку дасягнуў у 1991 годзе, заняўшы 4-е месца ў турніры клубаў першай лігі, што дазволіла клюбу ўжо наступны сэзон пачаць у элітным дывізіёне толькі што ўтворанага чэмпіянату Расеі. Найвышэйшым дасягненьнем у чэмпіянаце Расеі для клюбу зьяўляецца 2 месца, на якім клюб разьмясьціўся паводле вынікаў чэмпіянату краіны 2015—2016 гадоў. Зьяўляецца ўдзельнікам 24-х турніраў розыгрышу Кубка СССР па футболе, найвышэйшай мяжой у гэтых турнірах зьяўляецца раўнд 1/16 фіналу, дасягнуты ў 1954, 1964 і 1987 гадох, а таксама ўсіх розыгрышаў Кубка Расеі. Клюб двойчы прымаў удзел у Кубку Інтэртота, стаў паўфіналістам турніру 1999 году. Клюб ёсьць пераможцам першага дывізіёну ПФЛ 2008 году.

## Былыя назовы
* 1930—1936: «Сельмашстрой»
* 1936—1941: «Сельмаш»
* 1941—1953: «Трактар»
* 1953—1957: «Тарпэда»
* 1957—2003: «Растсельмаш»
* з 2003: «Растоў»

## Стадыён
Да 2018 году хатнім стадыёнам клюбу была арэна Алімп-2, які раней быў вядомы як стадыён Растсельмаш. Пасьля будаўніцтва Растоў-Арэна стала хатнім стадыёнам клюбам.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Растоў-на-Доне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1958 годзе