Моталь

**Мо́таль** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Ясельды. Цэнтар сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 3998 чалавек, трэцяя велічынёй у вобласьці. Знаходзіцца за 21 км на поўнач ад Янава, за 23 км ад чыгуначнай станцыі Янаў Палескі. Аўтамабільная дарога на Янаў.

Моталь — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Піншчыны (частка Берасьцейшчыны), на захадзе Палесься.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Моталь як прыватнае ўладаньне зьмяшчаецца ў актах Літоўскай мэтрыкі і датуецца 1422 годам. Пазьней паселішча ўваходзіла ў склад Пінскага княства.

У сярэдзіне XVI стагодзьдзя Моталь атрымаў статус мястэчка і, паводле рэвізіі 1555 году, меў Магдэбурскае права. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў мястэчка ўвайшло ў склад Пінскага павету Берасьцейскага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Моталь апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам воласьці Кобрынскага павету Гарадзенскай губэрні. На 1886 год у мястэчку было 239 двароў, 2 царквы, капліца, юдэйскі малітоўны дом, школа, 13 крамаў, 7 корчмаў, праводзіўся кірмаш.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Моталь занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Моталь абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Моталь апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Драгічынскага павету Палескага ваяводзтва.

У 1939 годзе Моталь увайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У 1954 годзе статус паселішча панізілі да вёскі, якая стала цэнтрам сельсавету. На 1940 год тут быў 871 двор, на 1997 год — 1797 (паводле іншых зьвестак — 1798), на 2005 год — 1739. У 2000-я гады Моталь атрымаў афіцыйны статус «аграгарадку».


Motal, Jasielda. Моталь, Ясельда (1916).jpg|Рака Ясельда, 1916 г.
Motal, Rynak. Моталь, Рынак (1916).jpg|Рынак і царква-мураўёўка, 1916 г.
Motal. Моталь (06.1916).jpg|Сядзіба, 1916 г.
Motal. Моталь (1937).jpg|1937 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1798 год — 617 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1830 год — 586 муж., зь іх шляхты 3, духоўнага стану 1, мяшчанаў-юдэяў 70, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 512; 1885 год — 2149 чал. (1056 муж. і 1093 жан.), зь іх 404 юдэі; 1886 год — 2294 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 4390 чал.; 1940 год — 4275 чал. (паводле іншых зьвестак — 5550 чал.); 1979 год — 5264 чал.; 1997 год — 4441 чал. (паводле іншых зьвестак — 4684 чал.); 1999 год — 4413 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2005 год — 4228 чал.; 2010 год — 3998 чал.

Трэцяя велічынёй вёска ў Берасьцейскай вобласьці (пасьля Альшанаў і Рубелю), да 2005 году — другая (пасьля Альшанаў).

### Інфраструктура
У Моталі працуюць 2 сярэднія школы, школа мастацтваў, навучальна-вытворчы камбінат, дашкольная ўстанова, лякарня, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

У інвэнтарах 1552 і 1803 гадоў упамінаецца Спаская вуліца. Апроч таго, у Моталі існавала Красная вуліца.

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
Моталь — традыцыйны цэнтар вырабу ручнікоў і кажухоў. Дзее Мотальскі краязнаўчы музэй.

### Славутасьці

Каля Моталю знаходзяцца стаянкі каменнага і бронзавага вякоў.

* Царква Сьвятога Спаса (1888; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Сынагога
* Царква Сьвятога Спаса (XVIII ст.)

## Асобы
У Моталі нарадзіўся першы прэзыдэнт Ізраілю Хаім Вайцман (1874—1952). Таксама з Моталю паходзяць амэрыканскія музычныя прад’юсэры  і , якія зрабілі вядомымі найбольш яскравых выканаўцаў блюзавае музыкі — , , , Бо Дыдлі, , Чака Бэры.

Апроч таго, у Моталі нарадзіліся:

* Эт’ен Васэрзюг () (1860—1888) — біёляг
*  (1884—1947) — сіянісцкі дзеяч, мэр Тэль-Авіву ў 1925—1927 гадох
*  (1878—1957) — хімік
* Аляксандар Валадзько (нар. 1986) — футбаліст клюбу БАТЭ
*  (1887—1975) — піяністка, пэдагог
* (1927—2011) — военачальнік
*  (народжаны Давыд Гуценскі, нар. 1924) — юрыст, дыплямат і грамадзкі дзеяч. Былы кіраўнік 
*  (1886—1963) — хімік
*  (1898—1983) — камэнтатар і дасьледчык талмудычнай літаратуры. Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Ізраілю (1976), прэзыдэнт Амэрыканскай акадэміі жыдоўскіх дасьледаваньняў
*  — дзяяч сіянісцкага руху

## Літаратурныя ўзгадкі
* Яніў Ічковіц «Дачка мясьніка»

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі