Рэймскае Эвангельле

**Рэ́ймскае Эва́нгельле** — рукапіснае Эвангельле стараславянскага паходжаньня. Першая частка рукапісу зьмяшчае чытаньні сьвяточных Эвангельляў паводле абраду праваслаўнае царквы і напісаная кірыліцай; другая зьмяшчае Эвангельлі, апостальскія лісты, парэміі на сьвяты паводле рыма-каталіцкага календару і напісаная ў у1395 року харвацкай (вуглаватай) глаголіцай.

Назва рукапісу паходзіць ад месца ягонага цяперашняга захаваньня ў рэймскай мескай бібліятэцы. Даўней на Эвангельлі, якое знаходзілася ў Рэймскім саборы, пры каранаваньні прысягалі францускія каралі.

## Мінуўшчына
Час і месца стварэньня старэйшае, кірылічнай часткі дакладна невядомыя. Распаўсюджаная з XIX стагодзьдзя легенда зьвязвае Рэймскае Эвангельле з асобаю Ганны Яраслаўны, дачкі Яраслава Мудрага. Эвангельле нібыта было захоўвалася ў  і трапіла ў Францыю ў пасагу Ганны, якая каля 1048 выйшла замужа за францускага караля Генрыха I.

У XIV стагодзьдзі сьвяты рымскі імпэратар Карл IV, прыдбаўшы рукапіс «недзе ў Вугрыі» (Вугоршчыне), ахвяраваў яго ў Эмаўскі кляштар, заснаваны ў 1347 року. Поўны кодэкс, імаверна, быў вывезены з Прагі падчас Гусіцкіх войнаў.

Праз пэўны час ён зьявіўся ў Канстантынопалі, дзе яго набыў кардынал Карл Лятарынскі. З 1574 рукапіс захоўваўся ў Рэймскай катэдры; на ім прысягалі пры каранацыі францускія каралі.

У часе Вялікай Францускай рэвалюцыі рукапіс зьнік, пакуль у 1830-я ня быў выяўлены ў Рэймскай бібліятэцы. Каштоўныя камяні, якімі быў аздоблены пераплёт, былі раскрадзеныя.

Цяпер Эвангельле захоўваецца ў рэймскай мескай бібліятэцы.

## Апісаньне
Фармат Эвангельля (23 × 17,5 см) амаль адпавядае памерам Тураўскага Эвангельля.

Рэймскае Эвангельле складаецца з 47 двухбаковых аркушаў:
* кірылічных эвангельскіх чытаньняў (16 аркушаў, 19 пачатковых аркушаў адсутнічаюць)
* харвацка-глаголічнае часткі (31 аркуш)

Рукапіс мае багата ілюстрацыяў і прыгожыя арнамэнтальныя букавіцы ў глаголічнай частцы. Кніга першапачаткова была багата дэкараваная золатам, каштоўнымі камянямі і рэліквіямі, сярод якіх была й частка Жыватворнага Крыжа. Каштоўныя рэліквіі былі выдаленыя з вокладкі, імаверна, за часам Вялікай Францускай рэвалюцыі.

Пэўныя дэталі літараў і стылістыкі ўдаюць падабенства з Тураўскім Эвангельлем і Чудаўскай псалтырай.

## Зьмест
Кірылічная частка зьмяшчае чытаньні з 27 кастрычніка да 1 сакавіка ў адпаведнасьці з праваслаўным канонам (у эвангельлях-апракосах гэтыя чытаньні зьмяшчаюць у канцы, пасьля тыднёвых).

Глаголічная частка ўтрымлівае эвангельскія й апосталавыя чытаньні й парэміі ў Рымска-Каталіцкай традыцыі зь Вербнай нядзелі да Дабравешчаньня (25 сакавіка); сьпісаная з харвацкага арыгіналу 1395 року чарняцом Эмаўскага кляштару для каталіцка-славянскага набажэнства.

## Дасьледаваньне
Першае факсымільнае выданьне Эвангельля выйшла пасьля ягонага выяўленьня ў Рэймскай бібліятэцы. Яго дэталёва аналізаваў польскі палеограф Корвін Ян Ястржэмбскі. Устазад Сыльвэстар дэ Сасі зрабіў літаграфічную копію рукапісу, якую перадаў расейскаму цару Мікалаю I. Пасьля гэтага Мікалай фундаваў стварэньне яшчэ аднае копіі мэтадам глыбокага друку (1843) і дазволіў славацкаму лінгвісту Ернэю Копітару на падставе яго дасьледаваньня выказаць меркаваньне, што ўвесь рукапіс датаваны XIV стагодзьдзем.

У 1846 чэскі філёляг Вацлаў Ганка выдаў агульнадаступнае выданьне Рэймскага Эвангельля, за што быў узнагароджаны ордэнам сьвятой Ганны ад расейскага цара і брыльянтавым пярсьцёнкам ад аўстрыйскага імпэратара Фэрдынанда&nbsp;I.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Электронная вэрсія на бачыне Рэймскай мескай бібліятэкі

Катэгорыя:Рукапісы Эвангельляў
Катэгорыя:Царкоўнаславянская мова
Эвангельле