Пераклады Бібліі на эспэранта

Зьяўленьне **перакла́даў Бі́бліі на эспэра́нта** мела вялікае значэньне дзеля прызнаньня гэтае мовы жывою. Наяўнасьць на эспэранта такое грунтоўнае працы, як пераклад Бібліі, надало ёй статус дамінуючай штучнай мовы ў параўнаньні зь іншымі. Добры пераклад Бібліі дапамог ня толькі ў пашырэньні зацікаўленьня ў эспэранта, але й пацьвердзіў патэнцыял мовы ў экспрэсыўнасьці. І вядома ж, пераклад Бібліі на эспэранта ўжываецца ў набажэнствах на гэтай мове.

Заснавальнік эспэранта Людвік Замэнгоф пераклаў на яе ўсю юдэйскую Біблію. Ягоны пераклад быў высока ацэнэны эспэрантыстамі і лічыцца прыкладам для іншых перакладнікаў і аўтараў на эспэранта. Пазьней зьявіліся пераклады Новага Запавету і апокрыфаў.

## Мінуўшчына

### Новы Запавет
Дзеля перакладу Новага Запавету была створаная камісія на чале з брытанскім сьвятаром і двума навукоўцамі. Пераклад быў завершаны ў 1910 і выдадзены ў 1912 року. У аснову перакладу ўзятая Біблія караля Якуба, таму Новы Запавет на эспэранта бліжэй да *[[Textus Receptus]]*, чымся да больш сучасных тэкстаў, заснаваных на раней невядомых старажытнагрэцкіх рукапісах.

Таксама камісія займалася рэдагаваньнем замэнгофавага перакладу юдэйскае Бібліі для перавыданьня Брытанскім і замежным біблійным таварыствам.

### Стары Запавет
Да сакавіка 1915 Замэнгоф пераклаў на эспэранта ўсю мазарэцкую Біблію (Стары Запавет). Лічыцца, што ён карыстаўся нямецкім перакладам Пяцікніжжа 1783 року і камэнтарам Мозэса Мэндэльсона, дзе нямецкія словы былі запісаныя гэбрайскімі літарамі, а таксама Расейскім сынадальным перакладам, які характарызуецца архаічнаю лексыкай і царкоўнаславянскай граматыкай.

Аднак Людвік Замэнгоф ня стаў адсылаць свой рукапіс у брытанскую Біблійную камісію, паколькі цэнзура не прапусьціла б тэксту, напісанага на эспэранта, пра што і паведаміў у сваім лісьце па-француску прэзыдэнту камітэту, эспэрантысту Джону Кіпрыяну Расту. Ягоны пераклад трапіў у Брытанію толькі па сканчэньні вайны, ужо праз два гады па сьмерці перакладніка.

### Лёнданская Біблія
У 1919—1926 Біблійная камісія вычытвала і выпраўляла тэкст, прыстасоўваючы мову Новага Запавету да старазапаветнае (з пункту гледжаньня пратэстанцкае царквы). Фінансавую падтрымку аказалі дзьве квакеркі, сёстры Прысцыла (1833—1931) і Альгерыне Пэковэры (1841—1927). Пераклад Бібліі паводле пратэстанцкага канону, вядомы на эспэранта як *Londona Biblio*, быў выдадзены ў 1926.

### Сучасныя пераклады
Заснаваная ў 1960-я рокі эспэрантысцкая арганізацыя «Internacia Asocio de Bibliistoj kaj Orientalistoj», якая займаецца біблеістыкай і ўсходазнаўствам, зладзіла спробу стварыць новы, экумэнічны пераклад Бібліі. Аднак у выніку выйшла толькі адна кніга Лічбаў у перакладзе Герыта Бэрвэлінга («Nombroj», 1999). Тым ня меней, доктар Бэрвэлінг, багаслоў Нідэрляндзкай вольнай царквы і мовазнаўца, пераклаў большую частку Новага Запавету, адышоўшы ад сынтаксычна звышлітаральных ухілаў вэрсіі Брытанскага і замежнага біблійнага таварыства.

Чатыры Дабравесьці ў перакладзе Бэрвэлінга былі выдадзеныя ў Бразыліі ў 1992 року ў чатырох тамох пад агульным назовам «La bona mesaĝo de Jesuo» («Добрая вестка Ісуса»); у чацьверты том уключаная сымфонія да ўсіх чатырох Дабравесьцяў. Выдавец таксама пачаў выданьне ўсяго перакладу Бэрвэлінга, у 2004 апублікаваўшы першую кнігу «Leteroj de Paŭlo kaj lia skolo» («Пасланьні Паўла і ягоная школа»), куды ўвайшлі ўсе пасланьні Паўла. Астатнія кнігі выдаў ужо сам Герыт Бэвэрлінг у сваім уласным выдавецтве ў Нідэрляндах пад агульнай назваю «Flanke je Jesuo» («На баку Ісуса», 2010).

### Другакананічныя кнігі
Да 2001 Бэрвэлінг пераклаў на эспэранта і выдаў тры тамы другакананічных кніг («La duakanonaj libroj»). Тэксты зь першых двух тамоў, прызнаваныя ў праваслаўнай, каталіцкай і лютэранскай цэрквах, былі ўключаныя ў выдадзеную праз два гады эспэранцкую Біблію.

### Усходне-заходняя сэрыя
У 2006 экумэнічная камісія Міжнароднага зьвязу каталіцкіх эспэрантыстаў (IKUE) і Міжнародная ліга хрысьціянскіх эспэрантыстаў (KELI) выдала новую рэдакцыю перакладу Бібліі з лацінскае Вульгаты, якая цяпер увайшла ў «Serio Oriento-Okcidento» Сусьветнай асацыяцыі эспэранта, сэрыі з прыкладна 50 твораў на эспэранта, запачаткаваных як частка праекту ЮНЭСКО па ўзаемапаразуменьні ўсходніх і заходніх культурніцкіх вартасьцяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст ''La Sankta Biblio''

Эспэранта
Катэгорыя:Эспэранта