open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нацыянальны дывізіён чэмпіянату Люксэмбургу па футболе 2023—2024 гадоў

**Нацыянальны дывізіён 2023—2024 гадоў** — 110-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Люксэмбургу, які праходзіў з 5 жніўня 2023 году па 26 траўня 2024 году. Чэмпіёнам стаў «Дыфэрданж 03», які тым самым здабыў свой сёмы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 16 клюбаў, зь якіх 14 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а два клюбы прасунуліся з Дывізіёну гонару — «Шыфлянж-95» і «Марыска». Гэтыя клюбы замянілі «Этцэлу» і «Гоштэрт».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы, дзе «Кэр’енг» і «Фоля», якія занялі адпаведна 13-е і 14-е месцы ў Нацыянальным дывізіёне, супрацьстаялі «Румэлянжу» і «Гоштэрту», якія занялі адпаведна трэцяе і чацьвёртае месцы ў Дывізіёне гонару. Перамогу здабылі «Фоля», якая захавала месца ў Нацыянальным дывізіёне, і «Гоштэрт», які павысіўся. «Кэр’енг» жа адправіўся ў Дывізіён гонару.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Фэдэрацыі футболу Люксэмбургу

Катэгорыя:Чэмпіянат Люксэмбургу па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Q-зорка

**Q-зорка** (), таксама вядомая як **Шэрая дзірка** () — гіпатэтычны тып кампактнай і цяжкай нейтроннай зоркі з экзатычным станам матэрыі. Гэтая канцэпцыя была прапанавана Вялікабрытанія вядомым фізікі Хокінгам у 1975 годзе ў якасці рашэння раўнання поля гравітацыі ў агульнай тэорыі адноснасці Эйнштэйна. Тэрмін «Q-зорка» не павінен памылкова прымацца за кваркавую зорку (), з прычыны таго, што **Q** у назве азначае не кварк, а хутчэй захаваную колькасць часціц. Q-зорка можа быць памылкова прынята за чорную дзірку. Адным з такіх кандыдатаў з’яўляецца кампактны аб’ект V404 Cyg у сузор’і Лебедзь.

## Тыпы Q-зорак
* SUSY Q-шар ()
* B-шар, стабільныя Q-шары з вялікім барыённым лікам B. Яны існуюць у нейтронных зорках, якія паглынулі адзін ці некалькі Q-шароў.

## Глядзіце таксама
* Чорная дзіра
* Прэонная зорка
* Кваркавая зорка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Abstract, Are Q-stars a serious threat for stellar-mass black hole candidates?, Miller J.C., Shahbaz T., Nolan L.A, 1997
* Abstract, No observational proof of the black-hole event-horizon, Marek A. Abramowicz, Wlodek Kluzniak, Jean-Pierre Lasota, 2002

Катэгорыя:Клясы зорак
Я маю мару

«**Я ма́ю ма́ру**» () — адозва грамадзкага і баптысцкага дзеяча ЗША Мартына Лютэра Кінга, прамоўленая 28 жніўня 1963 року ў часе маршу на Вашынгтон за працоўныя месцы і свабоду. У прамове Кінг запатрабаваў грамадзянскіх і эканамічных правоў і спыненьня расізму ў ЗША. Выступ перад больш як 250 000 дэманстрантамі з прыступак мэмарыялу Лінкальна ў Вашынгтоне стаў адным з найбольш славутых момантаў руху за правы нэграў і адной з найбольш знакамітых прамоваў у гісторыі ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Поўны тэкст прамовы  // Бі-Бі-Сі
* Тэкст і аўдыё 
* 

Катэгорыя:Прамовы 1963 году
Катэгорыя:Палітычныя лёзунгі ЗША
Катэгорыя:Гісторыя грамадзянскіх правоў нэграў ЗША
Катэгорыя:Палітычныя цытаты
Катэгорыя:Мартын Лютэр Кінг
Катэгорыя:Гістарычныя дакумэнты ЗША
Катэгорыя:Нацыянальны рэестар аўдыязапісаў
Курская АЭС

**Ку́рская АЭС** () — адна з трох найбольшых атамных электрастанцыяў Расеі. Разьмешчаная на беразе ракі Сейму за 40 км на захад ад Курску. Дзеля абслугоўваньня станцыі было збудаванае места Курчатаў.  рок атамная электрастанцыя мае два дзейныя энэргаблёкі агульнай магутнасьцю 2 ГВт. Забясьпечвае электраэнэргіяй Курскую і 19 іншых абласьцей.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Атамныя электрастанцыі Расеі
Катэгорыя:Атамныя электрастанцыі СССР
Катэгорыя:Атамныя электрастанцыі з канальнымі рэактарамі вялікай магутнасьці
Катэгорыя:Збудаваньні Курскай вобласьці
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Росатам
Катэгорыя:Курчатаў (Расея)
Рэгістрацыйна-экзамэнацыйны аддзел

**Рэгістрацыйна-экзаменацыйны аддзел** Дзяржаўнай аўтамабільнай інспэкцыі (РЭА) — падразьдзяленьне Дзяржаўнай аўтамабільнай інспэкцыі Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь, якое займаецца ажыцьцяўленьнем выдачы вадзіцельскага пасьведчаньня, талёна да вадзіцельскага пасьведчаньня, прыёмам тэарэтычнага і практычнага кваліфіцыйнага экзамена.

У склад РЭА ўваходзяць Міжраённыя рэгістрацыйныя-экзаменацыйныя адзьдзелы (МРЭА), Галоўнае кіраўніцтва ўнутраных справаў Мінскага гарвыканкама, Кіраўніцтвы ўнутраных справаў аблвыканкамаў і выконваюць функцыі РЭА.

## Ажыцьцяўленьне ўскладзеных функцый
Выдачу вадзіцельскага пасьведчаньня грамадзянам Беларусі ажыцьцяўляе той РЭА, які знаходзіцца па месцу іхняй рэгістрацыі, альбо той, які знаходзіцца ў зоне абслугоўваньня навучальнай арганізацыі, у якой яны навучаліся кіраўніцтву транспартным сродкам. Ваеннаслужачым тэрміновай службы, а таксама курсантам устаноў адукацыі, ажыцьцяўляючых навучаньне кадраў паводле вайсковага профілю, дазваляецца здача экзаменаў і выдача вадзіцельскага пасьведчаньня па месцу разьмяшчэньня вайсковай часткі.

Замена пасьведчаньня кіроўцы ў выпадках згубленьня, крадзяжы, абмен вадзільскага пасьведчаньня на новае магчыма ў любым РЭА Беларусі.

## Глядзіце таксама
* Дзяржаўная аўтамабільная інспэкцыя МУС Беларусі

## Крыніцы

Катэгорыя:Праваахоўныя органы Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўныя арганізацыі Беларусі
Дзень каханьня (фільм)

***Дзень каха́ньня*** ()&nbsp;— стужка, якая была зьнятая ў 1990 годзе ў СССР.

## Сюжэт

Падзеі адбываюцца ў горадзе ў СССР. Горад мае завод, дзе выпускаюцца грузавыя машыны. Асоба па мянушцы «Адміністатар» хоча незаконна прадаць 15 грузавых «Камазаў». Купцом выступае падпольны міліянэр Карымаў, які жыве ў Ташкенце. За машыны трэба заплаціць 3 мільёны рублёў. Грошы павінныя быць наяўнымі. Аб продажы даведаліся міліцыянэры. Каб адцягнуць іх увагу ад продажу злачынцы праводзяць «апэрацыю» пад назваю «Дзень каханьня». У той дзень маладыя злачынцы насільнічаюць над маладымі жанчынамі. Бацька і айчым жанчыны па імю Крыстына помьсьцяць насільнікам.

Аднак машыны былі прададзеныя. Многія ўдзельнікі продажу былі забітыя.

## Крытыка
Стужка мае зьмест, каб вабіць гледачоў: забойствы, голыя целы жанчын, плоцкае насільства над жанчынамі і інш. Стужка паказвае сапраўднае жыцьцё ў савецкім грамадзтве ў канцы 1980-ых гадоў. Былі заўвагі пра падабенства да галівудзкага кіно і мае адпаведны зьмест.

## Глядзіце таксама
* Крыніца дзяўчыны
* Саламяныя сабакі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Фильм ''День любви'' ў Мегаэнцыкляпэдыі Кірылы і Мятода
* ''Дзень каханьня'' на kinomania.ru
* Інфармацыя пра здымкі фільму ''Дзень каханьня''

Катэгорыя:Савецкія фільмы 1990 году
Катэгорыя:Савецкія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Савецкія фільмы-баевікі
Катэгорыя:Фільмы Адэскай кінастудыі
Катэгорыя:Фільмы пра згвалтаваньне і помсту
Катэгорыя:Запіс адразу на відэа
Катэгорыя:Фільмы Аляксандра Палыньнікава
Згвалтаваньне і помста

**Згвалтаваньне й помста** (ад )&nbsp;— поджанр фільмаў жахаў, у якім чалавек помсьціць за згвалтаваньне альбо іншыя дзеяньні сэксуальнага характару, учыненыя ў дачыненьні да яго. Фільмы пра згвалтаваньне й помсту, як правіла,&nbsp;— трылеры альбо фільмы пра вілігантаў.

Такія фільмы могуць мець наступны зьмест:
# чалавека гвалтуюць, б’юць і пакідаюць паміраць;
# ён выжывае й ачуньваецца;
# ахвяра шукае сваіх крыўдзіцеляў і забівае іх.

Прыкладамі могуць быць наступныя стужкі: ''Дзень каханьня'', *[[Саламяныя сабакі]]* і г.&nbsp;д.

У многіх краінах такія стужкі адносіліся да парнафільму

## Крыніцы


Катэгорыя:Жанры кіно
Крыніца дзяўчыны

***Крыніца дзяўчыны*** () — стужка, якая была зьнятая ў 1960 годзе ў Швэцыі. Зьмест падобны да швэдзкае народнае байкі «Дачкі Торэ з Вангэ». Падзеі ў стужцы адбываюцца вельмі даўно.

## Сюжэт

Сям’я жыве ў лесе. У іх доме жыве гаспадар, яго жонка, іх дачка Карын і старэйшая дачка гаспадара ад першага шлюбу Інгеры.

Бацькі паслаліў суседнюю вёску малую дачку занесьці ў царкву сьвечкі. Разам з малою дачкою ідзе старэйшая. Дачкі ненавідзяць адзін адну. У лесе дачкі сустрэліся са старым дзедам-ведзьмаром. Інгеры засталася са старцам, каб пагутарыць зь ім. Малая Карын ідзе далей і выходзіць на паляну. На ёй пасьвілі коз два дарослых мужчыны і адзін хлопец. Яны разам павячэралі з Карын. Пасьля двое мужчын гвалтуюць Карын і забіваюць яе. Усё гэта бачыць Інгеры, але яна хаваецца ў лесе. Злачынцы разьдзяваюць мёртвую Карын і забіраюць яе адзеньне. Яны пайшлі па дарозе адкуль прыйшла Карын і прыходзяць у дом Карынавых бацькоў. Злачынцы прапануюць маці купіць адзеньне. Маці пазнае адзеньне свае дачкі Карын, але нічога не гаворыць злачынцам. Прыбягае Інгеры і кажа бацьку праўду пра сьмерць Карын. Бацька чакае наступнага дню і забівае злодзеяў у лазьне, дзе яны спалі ноччу.

## Крытыка
Стужка мае зьмест, каб вабіць гледачоў: забойства, голыя целы жанчын, плоцкае насільства над жанчынамі і інш. Стужка паказвае сапраўднае жыцьцё ў Швэцыі ў далёкія часы і мае адпаведны зьмест. Паказ насільства ў лесе прывяло да абмежавантня паказу стужкі. У ЗША прымусілі кінатэатры выразаць дзею з насільствам над Карын.

## Глядзіце таксама
* Дзень каханьня
* Парнаграфія ў Швэцыі
* Саламяныя сабакі

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Крыніца дзяўчыны на БЗФІ

Катэгорыя:Фільмы на швэдзкай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Фільмы Інгмара Бэргмана
Катэгорыя:Швэдзкія фільмы 1960 году
Катэгорыя:Фільмы-прытчы
Катэгорыя:Швэдзкія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Швэдзкія чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Экранізацыя нямецка-скандынаўскіх баек
Катэгорыя:Фільмы пра згвалтаваньне і помсту
Жадан і Собаки

**«Жада́н і Соба́ки»** (да 2014 року&nbsp;— **«Соба́ки в ко́смосі»**)&nbsp;— украінскі рок-гурт з Харкава, заснаваны ў 2000 року.

## Мінуўшчына
Заснаваныя ў 2000 року пад назваю «Собаки в космосі». Пад гэтай назвай гурт запісаў два альбомы: «Вафли» і «Группа ищет продюсера».

У 2007 року выйшла складанка «Хор монгольських міліціонерів» зь песьнямі на вершы Сяргея Жадана. Аднымі з удзельнікаў праекту былі «Собаки в космосі», і адгэтуль пачалася іхняе супрацоўніцтва з паэтам.

У 2008 яны запісалі супольны альбом «Спортивний клуб армії», на якім Сяргей Жадан чытаў уласныя вершы пад акампанэмэнт музыкаў. Яны пачалі ладзіць супольныя выступы і зладзілі гастрольны тур.

У 2012 року Сяргей Жадан і «Собаки в космосі» прадставілі другую супольную кружэлку — «Зброя пролетаріату», у якой колішнія «рамантычныя баляды і кампазыцыі з прысмакам лёгкай сатыры зьмяніліся дынамічнейшым гучаньнем ды вострасацыяльнаю лірыкаю».

У 2014 року гурт зьмяніў назву на «Жадан і Собаки».

## Удзельнікі
* Сяргей Жадан&nbsp;— вакал
* Яўген Турчынаў&nbsp;— вакал, гітара
* Андрэй Півавараў&nbsp;— бас, вакал
* Аляксандар Меранчук&nbsp;— трамбон
* Віталь Бранішэўскі&nbsp;— ударныя
* Арцём Дзьмітрычэнкаў&nbsp;— труба
* Сяргей Кулаенка&nbsp;— клявішныя

### Колішнія
* Аляксандар Боўдыраў&nbsp;— вакал, гітара
* Іван Піражок
* Віктар Кандратаў
* Д. Заненка

## Дыскаграфія
* «Вафли» (2002)
* «Группа ищет Продюсера» (2008)
* «Спортивний клуб армії» (2008)
* «Зброя пролетаріату» (2012)
* «Бийся за неї» (2014)
* «Пси» (2016)
* «LASTы» (2019)
* «Мадонна» (2019)
* «Радіопромінь» (2023)
* «Злий» (2024)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Украінскія рок-гурты
Катэгорыя:Украінскія ска-гурты
Катэгорыя:Музыка Харкава
Катэгорыя:Сяргей Жадан
Катэгорыя:Ска-панк-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2000 годзе
Міжнародны фэстываль эратычных стужак у Барсэлёне

**Міжнародны фэстываль эратычных стужак у Барсэлёне** () — фэстываль кіно ў Гішпаніі ў месьце Барсэлёна. Часткова праводзіцца і ў месьце Мадрыд. Выдае ўзнагароды для порнавытворцаў парнафільмаў. Фэст самы стары ў Эўропе.

Першы фэст быў у 1992 годзе. Затым адбываўся штогод у ваколіцах места Барсэлёна. З 2006 году фэст не знайшоў месца для правядзеньня і яго праводзілі ў Мадрыдзе. У 2005, 2006 і 2097 гадах фэст адведалі каля 50000 асоб.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве ў схове
* Старонка сьвятліцы эротыкі ў Барсэлёне

Катэгорыя:Парнаграфія ў Гішпаніі
Катэгорыя:Гішпанскія кінафэстывалі
Прымэра дывізіё чэмпіянату Андоры па футболе 2023—2024 гадоў

**Прымэра дывізіё 2023—2024 гадоў** — 29-ы розыгрыш Прымэра дывізіё, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Андоры, які праходзіў з 16 верасьня 2023 году па 19 траўня 2024 году. Чэмпіёнам упершыню ў сваёй гісторыі стала «Уніё Эспартыва Санта-Калёма».

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел дзесяць клюбаў, зь якіх шэсьць былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а чатыры клюбы прасунуліся з Сэгона дывізіё — «Пас-дэ-ля-Каса», «Атлетык Амэрыка», «Эспэранса» і «Карой». Гэтыя клюбы замянілі «Энгардань» і «Сант-Хулію».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Кароем», які заняў дзявятае месца ў Прымэра дывізіё, і «Ранжэрсам», які заняў другое месца ў Сэгона дывізіё. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыў «Ранжэрс» і павысіўся ў Прымэра дывізіё, а «Карой» адправіўся ў Сэгона дывізіё.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Футбольнай фэдэрацыі Андоры

Катэгорыя:Чэмпіянат Андоры па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Вялікая сынагога (Друя)

**Вялі́кая сынаго́га** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Друі. Знаходзілася ў цэнтры мястэчка. Твор архітэктуры барока.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Галоўную сынагогу ў Друі збудавалі па зьяўленьні ў месьце габрэяў у другой палове XVІІ ст. калі мясцовыя юдэі атрымалі ад уладальнікаў мястэчку прывілей, які выдаваў дазвол на будаваньне мураванай або драўлянай сынагогі.

### Найноўшы час
У Другую сусьветную вайну будынак сынагогі моцна пацярпеў з-за пажару, па вайне яго цалкам зьнішчылі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта быў прастакутны аб’ём з выступаючай прастакутнай апсыдай (Арон ха-кадэш), дзе захоўваліся скруткі Торы, упрыгожаны пілястрамі тасканскага ордэру на кутах і ў міжваконьнях. Тоўстыя сьцены праразаліся высокімі аркавымі і фігурнымі вокнамі, паглыбленымі ў нішах. Завершанасьць будынку надаваў высокі 4-схільны дах. Па чутках, у сынагозе пад бімай знаходзіўся таемны падземны ход, які вёў за раку.

## Галерэя

Drujskaja_synagoga._Друйская_сынагога_(1919-39)_(3).jpg|паміж 1919-39 г.
Drujskaja_synagoga._Друйская_сынагога_(1931).jpg|1931 г.
Drujskaja_synagoga._Друйская_сынагога_(J._Bułhak%2C_1929)_(12).jpg|Я. Булгак, 1939 г.
Drujskaja_synagoga._Друйская_сынагога_(J._Bułhak%2C_1929)_(3).jpg|Я. Булгак, 1939 г.


## Заўвагі

## Літаратура
* Локотко А. И. Архитектура европейских синагог. — Мн.: Ураджай, 2002. — 156 с. .

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Друя
Катэгорыя:Зьнішчаныя сынагогі Беларусі
Кардон (матэрыял)

**Кардо́н** ( ад ) — агульная назва шчыльных вырабаў з паперы.

## Выкарыстаньне
Кардон бывае розных тыпаў, такіх як: тоўстая папера (для вырабу візытовак, , паштовак, гульнёвых картак, тэчак, вокладак, пакункаў), .

Большасьць відаў кардону прыдатныя для перапрацоўкі і паўторнага выкарыстаньня ў побыце ці прамысловасьці.

## Мінуўшчына
Матэрыял вынайдзены ў Францыі ў 1751 року Рэамюравым вучнем і сьпярша выкарыстоўваўся для гульнёвых картак. Браты Келагі ўпершыню выкарысталі яго для пакункаў сваіх сухіх шматкоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прадукцыя з паперы
Лукаш Давід

**Лукаш Давід** (1503, Ольштын — красавік 1583, Каралявец) — нямецкі гісторык, аўтар Прускай хронікі.

## Біяграфія
У 1528—1532 гадох навучаўся ў Ляйпцыскім унівэрсытэце, дзе атрымаў ступень магістра. Пазьней да 1539 годзе працаваў там лектарам.

Нягледзячы на ​​тое, што быў пратэстантам, служыў канцлерам біскупа Тыдэмана Гізэ паміж 1540 і 1549 гадамі. Па тым, як Гізе атрымаў Вармінскую дыяцэзію, далучыўся ў 1549 годзе да двара герцага Прусіі Альбрэхта у Караляўцы, прыняўшы прысягу 26 сакавіка 1550 году.

Ад герцага Альбэхта, і пазьней ад яго сына Альбрэхта Фрыдэрыка атрымаў даручэньне скласьці гісторыю Прусіі (сярод прускіх немцаў тады бытавала меркаваньне, што польскія гісторыкі прыніжаюць дасягненьні Прусіі). Прыкладна з 1575 году дасьледаваў дакумэнты прускай гісторыі і пачаў пісаць сваю Прускую хроніку ().

Ажаніўся ў Ляйпцыгу з багатай удавой. Заснаваў стыпэндыі ў Ляйпцыскім унівэрсытэце, галоўным парадкам для бедных студэнтаў з свайго роднага места.

## Літва і ліцьвіны

Гісторык Павал Урбан зьвяртае ўвагу на тое, што Лукаш Давід, апісваючы эпізод варажнечы паміж судавамі (дайновамі) і ліцьвінамі, адзначаў, што Літва раней называлася Вэнэдыяй («*Калісьці Вэнэдыя, цяпер Літва, адсюль назва Вэнэдзкай затокі*»; вэнэдамі раней называлі ўсіх славянаў, пад гэтай назвай заходнія славяне часта выступалі ў заходнеэўрапейскіх хроніках ды іншых крыніцах яшчэ ў X і XI ст., апроч таго, Вэнэдзкім раней называлі Балтыйскае мора), але далей не разьвівае гэтай думкі. Тым часам выдавец Прускай хронікі Лукаша Давіда Эрнст Гэніг падаў у спасылцы тлумачэньне, што ў абодвух рукапісах (у якіх хроніка захоўвалася некалькі стагодзьдзяў перад яе выданьнем) у гэтым месцы два з паловай аркушы былі напісаныя (магчыма выпраўленыя) чужой рукой. Паводле канцэпцыі Лукаша Давіда, якая, магчыма, супадала з канцэпцыяй прускага храніста Хрысьціяна, «Малой» (пачатковай) Літвой была Гарадзенская зямля з сталіцай у Горадні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія гісторыкі
Катэгорыя:Храністы
Царква Сьвятой Параскевы (Гераскіпу)

**Царква сьвятой Параскевы** ў Гераскіпу — праваслаўны храм у Гераскіпу, асьвячоны ў гонар сьвятой Параскевы, які належыць да мэтраполіі Пафасу Кіпрскай праваслаўнай царквы. Трохнэфная царква мае пяць купалоў і зьяўляецца прыкладам сакральнай архітэктуры IX стагодзьдзя ў бізантыйскім стылі. Яна лічыцца адным з найцікавейшых бізантыйскіх храмаў на Кіпры.

Існуе здагадка, што царква была пабудаваная на месцы храма, прысьвечанага Афрадыце, якая асабліва шанавалася на Кіпры (назва Гераскіпу зьвязваецца са сьвятымі садам багіні і перакладаецца з грэцкай як «сьвяты сад»).

Магчыма таксама, што спачатку царква была асьвечаная ў гонар Сьвятога Крыжа.

## Архітэктура
Царква мае форму базылікі з трыма нэфамі і зводам у форме калыскі. Пяць купалоў разьмешчаныя ў форме крыжа: тры знаходзяцца над галоўным нэфам, два — над бакавымі нэфамі, на поўнач і поўдзень ад цэнтральнага, найбольшага купала. Падобную структуру мае царква сьвятога Барнабы і Ілярыёна ў Пэрыстэроне, а таксама, у меншай ступені, царква сьвятога Лазара ў Лярнацы.

У паўднёва-ўсходнім куце разьмяшчаецца невялікая квадратная капліца з чатырма апсыдамі, таксама накрытая купалам (апсыды ня бачныя з вонкавага боку, бо яны абкладзеныя мурам).

Мяркуецца, што ў XIX стагодзьдзі была разбураная заходняя сцяна, і царква была пашыраная, а таксама дабудаваная вежа-званіца.

## Галерэя

Файл:Agia Paraskevi Geroskipou (01).jpg|Галоўны фасад
Файл:Agia Paraskevi Geroskipou (09).jpg|Вежа-званіца
Файл:Agia Paraskevi Geroskipou 04.jpg|З боку апсыды
Файл:Agia Paraskevi Geroskipou (12).jpg|Скляпеньні і фрэскі
Грушаўская вуліца (Менск)

**Грушаўская вуліца** — вуліца ў Менску, у мікрараёне Грушаўка. Пачынаецца ад чыгуначнай лініі і йдзе да Праспэкту Жукава. Працягласьцю 1,7 км.

На вуліцы пераважае прыватная забудова, грамадзкі транспарт ня ходзіць. На вуліцы месьцяцца царква, Маскоўскі РУУС, Дарожная аўтамабільная інспэкцыя міністэрства ўнутраных справаў РБ, вайсковая частка і Менская друкарня.

Катэгорыя:Вуліцы Менску
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Менск)
Жнін

**Жнін** (, , , у 1941—1945 *Dietfurt*) — места ў Куяўска-Паморскім ваяводзтве Польшчы, цэнтар аднайменнага павету і меска-вясковай гміны. Насельніцтва — 13 124 жыхары (2023).

## Мінуўшчына
Найстарэйшыя сьляды чалавечай прысутнасьці на гэтым абшары датаваныя эпохай палеаліту — 10 тысячаў гадоў таму.

На правым беразе ракі Гансаўкі захаваліся элемэнты валу ад сярэднявечнага гарадзішча (VI—VIII стст.).

У першай палове XII стагодзьдзя Жнін быў уласнасьцю Касьцёлу, што пацьвярджаецца Гнезьненскай булай Папы рымскага Інацэнта II 7 ліпеня 1136 року для мэтрапаліта Якуба. Гэта найранейшая згадка Жніну ў гістарычных дакумэнтах.

У 1284 року вялікапольскі князь Пшэмысл II даў архібіскупу Якубу Сьвінку права біць уласныя манэты, якія маглі выкарыстоўвацца па ўсёй дзяржаве. Разьмяшчэньне места на Бурштынавым шляху паспрыяла ягонаму разьвіцьцю.

У 1331 року на Жнін наехаў аддзел Тэўтонскага ордэна пад даводзтвам магістра Дытрыха фон Альтэнбурга, цалкам спаліўшы яго разам з арцыбіскупскім палацам. Пасьля гэтага ў 1343 року пачалося будаўніцтва абарончага муру.

Да пачатку XVII стагодзьдзя Жнін пасьпяхова разьвіваўся, у сярэдзіне XV стагодзьдзя стаўшы адным з найбольшых местаў Вялікапольшчы. У XVI стагодзьдзі места ўвайшло ў склад Каліскага ваяводзтва.

У 1628 року жыхары на пэўны час пакінулі места ў страху перад эпідэміяй чумы. У часе Швэдзкага патопу былі часткова зьнішчаныя муры ды іншыя абарончыя ўмацаваньні. Чарговыя зьнішчэньні места панесла ў пажарах 1678, 1692 і 1700 рокаў.

У 1772 року ў выніку I падзелу Рэчы Паспалітай Жнін адышоў да Прусіі. За прускім часам быў канчаткова зьнесены мур, касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы, дамініканскі кляштар з касьцёлам сьвятога Яна Хрысьціцеля.

У верасьні 1794 паўстанцкія войскі на некалькі месяцаў захапілі Жнін. У 1807—1815 Жнін быў у складзе Варшаўскага герцагства. У 1818 створанае Вялікае княства Познаньскае, дзе Жнін увайшоў у склад Шубінскага павету.

9 красавіка 1848 року ў часе Вясны народаў у Жніне выбухла паўстаньне, і палякі валодалі ім да 17 траўня 1848.

З 1887 року Жнін — цэнтар павету.

1 студзеня 1919 року мноства жыхароў Жніну падтрымала Велікапольскае паўстаньне. 9 верасьня 1939 року заняты нацысцкімі войскамі і перайменаваны ў Дытфурт. Немцы спалілі сынагогу, зьнішчылі бібліятэку, аднак у цэлым места не зазнала вялікіх зьнішчэньняў. 21 студзеня 1945 року ў Жнін увайшлі савецкія войскі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Жнін (гміна)
Катэгорыя:Гарады Куяўска-Паморскага ваяводзтва
Гераскіпу

**Гераскіпу** ()&nbsp;— горад у Рэспубліцы Кіпр, у акрузе Пафас. У 2011 годзе ягонае насельніцтва складала 7878 чалавек. 

Назва населенага пункта зьвязаная з культам Афрадыты і паходзіць ад «сьвятых садоў» (грэч. ιερός κήπος, ерос кіпас) багіні, якія знаходзіліся ў гэтым месцы.

## Турыстычная інфармацыя

У цэнтры Гераскіпу знаходзіцца трохнэфная, пяцікупальная царква, асьвечаная ў гонар сьвятой Параскевы. Храм ёсьць прыкладам бізантыйскай сакральнай архітэктуры IX стагодзьдзя. Фрэскі ўнутры храма датуюцца VIII—XV стагодзьдзямі.

У будынку XVIII стагодзьдзя, які некалі належаў Андрэасу Зымбулякісу, заможнаму брытанскаму консульскаму службоўцу, знаходзіцца этнаграфічны музэй. Музэй быў заснаваны ў 1978 годзе, і ягоная калекцыя ўключае экспанаты XIX і XX стагодзьдзяў, якія адлюстроўваюць штодзённае жыцьцё і рамесную дзейнасьць кіпрэяў, а таксама кіпрскую народную мастацкую культуру.

У Гераскіпу вырабляецца лукумі&nbsp;— тып рахат-лукума, які быў прызнаны прадуктам з ахоўным геаграфічным указаньнем у Эўрапейскім Зьвязе. Гэта першы кіпрскі прадукт, які атрымаў такое прызнаньне. Лукумі з Гераскіпу выпускаецца з рознымі смакамі: ружовым, мандарынавым, апэльсінавым, мятным, бананавым, цытрынавым, з мастыкай, ванільным, а таксама шакалядным і арэхавым.

### Славутасьці
* Царква Сьвятой Параскевы (844 г.)
* Этнаграфічны музэй

## Галерэя

Файл:Geroskipou_skole_10-05-02.jpg|Краявід
Файл:Geroskipou_2010-05-02_northview.jpg|Царква
Файл:Agia_Paraskevi_Geroskipou_(12).jpg|Царква. Фрэскі


## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пафасу
Валацуга (манга)

**Валацуга** () – японская эпічная манґа пра баявыя мастацавы намаляваная і напісаная Такэхіко Іноэ. У ёй паказана гісторыя японскага фехтавальніка Міямото Мусасі, заснаваная на рамане Мусасі. Манґа сэрыял выходзіў у часопісу сэйнэн-манґі Morning выдавецтва *Tankōbon* зь верасьня 1998 года, а да ліпеня 2014 ягоныя разьдзелы былі складзены ў 37 кніг. 

Манґа мае тыраж больш за 82 мільёнаў копіяў, што робіць яе адной з найзбываемых манґаў-сэрыялаў усіх часоў. 

## Сюжэт

Гісторыя пачынаецца ў 1600 годзе, пасьля вырашальнай бітвы пры Сэкіґахары. Два 17-гадовых падлетка, якія далучыліся да прайграўшага боку, Такэдзо Сынмэн ды Матахаті Хонйдэн, ляжалі разьбітыя на поле боя, перасьледаваемыя паляўнічамі на ўцалелых. Ім атрымліваецца ўратавацца, і яны прысягаюцца стаць «Непераможнымі пад Нябёсамі» (). Іх шляхі разыходзяцца: Такэдзо вырашае стаць валацугай ды вандраваць па сьвету, кідая выклік моцным супраціўнікам, а Матахаці дае перавагу застацца з жанчынамі. Такэдзо вяртаецца ў роднае места, вёску Міямото, каб дакласьці маці Матахаці, што ейны сын Осуґі Хонйдэн усё яшчэ жывы. Аднак Осуґі реагуе на гэта з варожасьцю, таму што вёска ненавідзіць Такэдзо празь яго вельмі жорсткія ды антысацыялььныя паводзіны, а таксама таму, што будучыня шляхецкага роду Хонйдэн пад пагрозай, паколькі іх наступнік зьнік. Осуґі выкарыстоўвае чуткі, каб абвінаваціць Такэдзо ў злачынстве. Такэдзо змагаецца зь перасьледавальнікам, але ў рэшце яго лавае манах Такуан Сохо, які прымушае яго пераасэнсаваць мэту свайго жыцьця. Такуан вызваляе яго і, каб стымулізаваць пачатак новага жыцьця, дае яму імя Міямото Мусасі.

Катэгорыя:Манга-сэрыялы
Катэгорыя:Манга 1998 году
Катэгорыя:Сэйнэн манга
Катэгорыя:Гістарычныя анімэ і манга
Прэм’ер-ліга чэмпіянату Мальты па футболе 2023—2024 гадоў

**Прэм’ер-ліга 2023—2024 гадоў** — 109-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Мальты, які праходзіў з 15 верасьня 2023 году па 4 траўня 2024 году. Чэмпіёнам стаў «Гамрун Спартанз», які тым самым здабыў свой дзясяты тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 14 клюбаў, зь якіх 12 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а два клюбы прасунуліся з Чэлендж-лігі — «Сьліма Ўондэрэрз» і «Наксар Лаянз». Гэтыя клюбы замянілі «Зэбудж Рэйнджарз» і «Піета Готспэрз».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Футбольнай асацыяцыі Мальты

Катэгорыя:Чэмпіянат Мальты па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Парнаграфія ў Альжыры

**Парнаграфія ў Альжыру** забароненая і караецца законам можа да сьмерці.

## Мінулае
У Альжыру парнаграфія была даступная для невялікага кругу асоб. Порнавырабы тайнам прывозілі з-за мяжы, як правіла з Заходняе Эўропы, асабліва з Францыі. Да сярэдзіны 20 ст. краіна была пад панаваньнем Францыі. У Альжыр прывезьлі кіно і фатаграфіі, дзе нейкія зь іх мелі непрыстойны зьмест.

Пачалі стварацца ўмовы адпачынку: корчмы, блудзілішча і кінатэатры. У іх насельнікі краіны маглі глядзець дзіва, у тым ліку і порна. Людзі, якія мелі ўласныя кінакамэры і фотапараты, рабілі непрыстойныя здымкі насельнікаў. Потым іх вывозілі па-за краіну ў Заходнюю Эўропу, ЗША, Брытанію й Ірляндыю, Японію і далей у іншыя краіны сьвету. 

Порнавырабы сталі даступнымі для простага чалавека. Кінатэатры краіны паказвалі порна: «Эманюэль» і інш. Прадаваліся порначасопісы, як правіла зь Францыі й ЗША.

## Ісламскае права
Ісламскае права мае значны ўплыў у грамадзтве Альжыру, бо іслам — дзяржаўная вера. Права патрабуе выкананьня некаторых патрабаваньняў. Гэта датычыць азначэньня слова ***непрыстойнасьць***. У грамадзкім месцы забароненае паказвацца ў адзеньні з парушэньнем правілаў прыстойнасьці:
* адзеньне павінна прыкрываць усё цела
** мужчыны могуць не прыкрываць адзеньнем ступні, кісьці рук, галаву вышэй шыі, кісьці рук, ступні
** жанчыны могуць не прыкрываць адзеньнем толькі свой твар, кісьці рук і ступні
* любыя дотыкі мужчыны і жанчыны забароненыя, у тым ліку абдымкі й пацалунак

Усё астатняе было забароненае паказваць у грамадзкім месцы і здымаць на відэа, або фатаграфаваць. Аднак, у кінатэатрах і тэлебачаньні паказвалі плоцкія адносіны мужчыны й жанчыны. Пацалунак, адкрытыя валасы жанчыны ў кіно &masdh; непрыстойнасьць і забароненае йсламскім правам.

У 1980-ыя гады ледзь усе рынкі краіны мелі месца продажаў відэа, дзе таксама можна было купіць порна. Прадаваліся порначасопісы, як правіла зь Францыі й ЗША. З узьнікненьнем сеціва асноўнаю крыніцаю раздачы порнавырабаў стала сеціва.

## Вытворчасьць
Невядома час стварэньня першае порнастужкі ў Альжыру. У краіне неіснуюць прызнаныя дзяржаваю вытворцы порна, але разам з тым вытворчасьць порна забаронае і караецца законам. Самаробнае порна ў краіне вырабляецца і распаўсюджваецца празь сеціва, або паміж людзьмі «з рук у рукі». Асаблівасьць порна ў краіне &mdash; карыстаньне ісламскімі звычаямі. Жанчыны карыстаюцца тканінаю, каб схаваць свой твар і валасы пад час здымкаў порнастужак.

Рынак краіны мае ўсе віды порна:
* ММ
* ЖЖ
* МЖ
* скоталожніцтва

Удзел у ММ, ЖЖ і скоталожніцтва забароненая і караецца па-ісламску: сьмерцю.

МЖ караецца рознымі пакараньнямі. Замужняя жанчына чыніць плоцкія дзеяньні не са сваім мужам, то яны будуць пакараныя сьмерцю. Незамужняя жанчына чыніць плоцкія дзеяньні з мужчынам, то яны будуць пакараныя да 40-ка ўдараў палкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Альжыру
Хуткасны трамвай

**Хуткасны трамвай** — электрыфікаваная рэйкавая сыстэма мескага транспарту, якая спалучае мэтро і трамвай. Хуткасны трамвай здольны апэраваць па-над і пад зямлёю. Лінія хуткаснага трамваю адасобленая ад астатняга транспарту, што забясьпечвае яго хуткасьць. Сілкуецца ад павярховай транспартнай сыстэмы.

## Гісторыя
На працягу 1950-х гадоў папулярнасьць мясцовых трамваяў у Заходняя Эўропе і анґламоўным сьвеце пачала падаць — былі закрытыя лініі, разабрана каляіна і пераробленыя вагоны. Дадзены працэс быў зьвязаны з дасяжнасьцю аўтамабіляў. Сучасныя тэхналёгіі хуткаснага трамваю былі закладзеныя ў Заходняй Нямеччыне, якая пасьля Другой сусьветнай вайны здолела захаваць бальшыню трамвайных сыстэмаў і перарабіла іх у штатбаны. Зараз амаль кожнае вялікае і сярэдняе места Нямеччыны мае хуткасны трамвай.

Хаця пэўныя традыцыйныя трамваі зьберагліся да сёньня, тэрмін «хуткасны трамвай» азначае іншы від рэйкавага транспарту. Розьніцу хуткаснага трамваю ад трамваю ўпершыню сфармуляваў Дын Куінбі ў 1962 годзе:

• большая зьмяшчальнасьць вагонаў,
• вонкавы выгляд падобны да цягніку,
• вялікшая хуткасьць і меншы ровень шуму.

Першую сыстэму LR (Light Rail) Паўночнай Амэрыкі адкрылі у 1978 року ў горадзе Эдмантан, Канада, дзе курсавалі вагоны Siemens-Duewag U2. Працягам некалькіх рокаў гэтыя вагоны курсавалі ў Калгары і Сан-Дыега. Новая сыстэма неўзабаве стала папулярнай у ЗША. Цяпер 40 местаў ЗША маюць сыстэму LR.

Злучанае Каралеўства пачало замену старых трамвайных лініяў на LR у сярэдзіне 1980-х, пачынаючы з мэтро Тайн-энд-Ўіру і Даклэндзкага лёгкага мэтро ў Лёндане. Трэнд хуткаснага трамваю канчаткова замацаваўся 1992 годам пасьля пасьпяховасьці праекту Manchester Metrolink у Манчэстэры.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Трамвай
Катэгорыя:Транспарт
Катэгорыя:Грамадзкі транспарт
Цеплавы азначнік

**Цеплавы́ азна́чнік** (**ЦА**) — азначнік, які спалучае тэмпэратуру паветра з адноснай вільготнасьцю ў ценю дзеля разьліку эквіваленту тэмпэратуры, якая адчуваецца чалавекам. Напрыклад, калі тэмпэратура складае  з адноснай вільготнасьцю 70%, цеплавы азначнік будзе складаць  (глядзіце табліцу нідэй). Паколькі цеплавы азначнік вылічвае  ў ценю, ён ня ўлічвае цяпло ад простых сонечных прамянёў, фізычную дзейнасьць ці павевы ветру.

Звычайна чалавечае цела самастойна рэгулюе ўласную тэмпэратуру праз выпарэньне ці потавыдзяленьне. Высокая адносная вільготнасьць зьмяншае выпарэньне і ахаладжэньне, выклікаючы дыскамфорт і патэнцыйны цеплавы выцень. Розныя людзі па-рознаму ўспрымаюць сьпёку ў залежнасьці ад целаскладу, абмену рэчываў ды іншых фізычных якасьцяў.

## Табліца значэньняў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Калькулятар цеплавога азначніку
* Мапа цеплавых азначнікаў ужывую

Катэгорыя:Атмасфэрная тэрмадынаміка
Катэгорыя:Мэтэаралягічныя азначнікі
Чэмпіянат Сан-Марына па футболе 2023—2024 гадоў

**Чэмпіянат Сан-Марына па футболе 2023—2024 гадоў** — 39-ы розыгрыш чэмпіянату Сан-Марына па футболе, які праходзіў з 15 верасьня 2023 году па 21 красавіка 2024 году. Чэмпіёнам упершыню у сваёй гісторыі стаў «Віртус».

## Удзельнікі
У турніры бралі ўдзел 16 камандаў: да 15 удзельнікаў папярэдняга сэзону дадалася каманда Сан-Марына Ю22.

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Плэй-оф за Лігу канфэрэнцыяў
Каманды, якія фінішавалі на месцах з другога па адзінаццатае, трапілі ў плэй-оф, пераможца якога здабыў кваліфікацыю ў першы кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў.

## Вонкавыя спасылкі
* Чэмпіянат на афіцыйным сайце Футбольнай фэдэрацыі Сан-Марына

Катэгорыя:Чэмпіянат Сан-Марына па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Пакроўская царква (Бухавічы)

**Царква Пакрова Багародзіцы** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя у Бухавічах Кобрынскага раёна Берасьцейскай вобласьці.

Твор архітэктуры барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Пабудавана ў 1674 годзе з цэглы й дрэва манахамі-дамініканцамі як касьцёл Усьпеньня Найсьвяцейшай Паны Марыі па фундацыі Пухальскіх. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Бухавічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар. 

У 1832 годзе касьцёл перароблены пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі. Перабудоўваўся ў 1862 і 1870 гадах падрадчыкам Сідароўскім па даручэньні мітрапаліта Літоўскага й Віленскага, у 1877 годзе — архітэктарамі Мсьціславам Барташэўскім і Канстантынам Увядзенскім.

24 чэрвеня 1881 году царква асьвечана пасьля чарговага капітальнага рамонту.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока з рысамі позьняга рэнесансу. У 1889 годзе да прамавугольнага ў пляне будынка пад вальмавым дахам прыбудавана трох’ярусная званіца (верхні ярус — драўляны шатровы васьмярык), адноўлены дах і надбудавана вежа з цыбулепадобным купалам над апсыдай. Гэта прыўнесла ў архітэктуру барочнага храма рысы псэўда-расейскага стылю. Трохчасткавую кампазыцыю храма складаюць прамакутная ў пляне асноўны аб’ём і апсыда з рызьніцай, накрытыя вальмавымі дахамі. Вуглы храма ўмацаваны контрафорсамі. Уваход флянкуюць 2 магутныя пілоны з паўкруглымі нішамі-конхамі.

## Інтэр’ер
Усярэдзіне заля перакрываецца высокімі крыжовымі скляпеньнямі. У нартэксе касьцёла разьмяшчаюцца галерэя (хоры) і сходы, умураваныя ў моцную сьцяну званіцы. Дэкаратыўная аздоба інтэр’еру не захавалася.

Унутраная прастора перакрыта бэлечнай стольлю з трохвугольнай формай па цэнтры, драўляным разным іканастасам (спраектаваны ў 1877 годзе архітэктарам Розенам) падзелена на малітоўную салю й апсыду ў агульных габарытах асноўнага аб’ёму. У апсыдзе знаходзіцца абраз-таблетка XVІІІ стагодзьдзя «Спас зь дзяржавай» і на адвароце «Маці Божая Адзігітрыя».

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Buchovičy, Daminikanski. Буховічы, Дамініканскі (S. Bochnig, 1929) (2).jpg|Фасад царквы, 1929 г.
Buchovičy, Daminikanski. Буховічы, Дамініканскі (S. Bochnig, 1929).jpg|Выгляд збоку, 1929 г.
Buchovičy, Daminikanski. Буховічы, Дамініканскі (S. Bochnig, 1929) (4).jpg|Інтэр’ер царквы, 1929 г.


### Сучасныя здымкі

Файл:Буховічы. Царква.jpg|Галоўны фасад і брама
Файл:Буховічы. Царква ў гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы (01).jpg|З боку апсыды
Файл:Буховічы. Царква ў гонар Пакрова Прасвятой Багародзіцы (06).jpg|Контрфорсы


## Літаратура

* — С. 363
* Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў г. Гродна, ф. 97, воп. 97, воп. 1, спр. 276, арк. 1 −39.
* Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі у г. Гродна, ф. 97, воп. 1, спр. 276, арк. 44.
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Вонкавыя спасылкі
*
Сьвятасякерская гарадзкая акруга

**Гарадзкая акруга Сьвятыя Сякеры** () — муніцыпальнае ўтварэньне, створаннае ў межах тэрытарыяльнае адзінкі гораду Сьвятыя Сякеры ў Калінінґрадзкае вобласьці Расеі.

Адміністрацыйны цэнтрам ёсьць горад Сьвятыя Сякеры ().

## Крыніцы
Прэм’ер-ліга чэмпіянату Расеі па футболе 2023—2024 гадоў

**Прэм’ер-ліга 2023—2024 гадоў** — 32-і розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Расеі, які праходзіў з 21 ліпеня 2023 году па 25 траўня 2024 году. Чэмпіёнам шосты раз запар стаў «Зэніт», які тым самым здабыў свой дзясяты тытул у найвышэйшым расейскім дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 16 клюбаў, зь якіх 14 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а два клюбы прасунуліся зь Першай лігі — «Рубін» і «Балтыка». Гэтыя клюбы замянілі «Хімкі» і «Тарпэда».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы, дзе «Пары Ніжні Ноўгарад» і «Ўрал», якія занялі адпаведна 13-е і 14-е месцы ў Прэм’ер-лізе, супрацьстаялі «Акрону» і «Арсэналу», якія занялі адпаведна трэцяе і чацьвёртае месцы ў Першай лізе. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабылі «Пары Ніжні Ноўгарад», які захаваў месца ў Прэм’ер-лізе, і «Акрон», які павысіўся. «Урал» жа адправіўся ў Першую лігу.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Прэм’ер-лігі

Катэгорыя:Чэмпіянат Расеі па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Коўзьлі

**Коўзьлі** (каўзгачы, лызгачы, лызглі; ) — абутак для коўзаньня на лёдзе, да падэшвы якога прымацаванае лязо.

## Гісторыя

Лічыцца што першыя коўзьлі вынайшлі фіны каля 5000 год назад. Першыя коўзьлі выраблялі з костак ног аленя або каня ці быка, іх мацавалі да ступняў скуранымі рамянямі. Такія коўзьлі патрабавалі тычок з вострым наканечнікам, каб штурхаць фігурыста наперад. Вынаходзтва коўзьляў было вельмі важна для фінскага насельніцтва, так як у Фінляндыі налічваецца 188 000 азёр, якія адзьдзялялі паселішча адзін ад аднаго. Ва ўмовах суровай паўночнай зімы азёры доўгі час заставаліся пакрытыя лёдам. У мэтах эканоміі энэргіі падчас паляваньня альбо падарожжаў паміж вёсак, фінам прыйшлося шукаць кароткі шлях праз застылыя азёры.

На тэрыторыі Беларусі першая пара коўзьляў, вырабленая з косткі жывёлаў, знойдзена пры раскопках у раёне Полацка й адносіцца археолягамі да 11 стагодзьдзя.

У 13 стагодзьдзі галяндцы зрабілі рэвалюцыю ў коўзаньні, завастрыўшы лёзы коўзьляў, якія ў той час рабіліся са сталі. У 1842 годзе лёнданец Генры Кірк заліў першую коўзанку.

## Віды
 
Існуе 5 асноўных відаў коўзьляў для пэўных умоў і відаў дзейнасьці: фігурныя, хакейныя, для хакею зь мячом, бегавыя й турыстычныя.

### Фігурныя
Фігурныя коўзьлі выкарыстоўваюцца ў фігурным коўзаньні.  Іх адметнай асаблівасьцю зьяўляюцца зубцы на пярэдняй частцы ляза.  Зубцы маюць рознае ўжываньне, але ў асноўным служаць для скачкоў і кручэньні. 

Лязо коўзьля для фігурнага коўзаньня няроўнае - яно складаецца з двух рэбраў (вонкавага й унутранага) і жалабка паміж імі. Чым глыбей жалабок, тым лягчэй на ім паварочваць і ўстойлівей канёк трымаецца на лёдзе. Але ў той жа час складаныя элемэнты (у першую чаргу кручэньня) з глыбокім жалабком зрабіць складана. 

### Хакейныя

Хакейныя коўзьлі бываюць для гульні з шайбай і гульні зь мячом (ён жа бэндзі). У коўзьляў для хакею з шайбай лазо такога ж памеру як і боты, а для бэндзі, як правіла, на пару сантымэтраў даўжэй, што дазваляе разьвіваць больш высокія хуткасьці на вялікім полі для хакею зь мячом. 

Таксама існуе розьніца паміж коўзьлямі для гульцоў у полі й брамнікам. У брамніка боты прымацаваны бліжэй да ляза, гэта трэба для больш нізкага цэнтру важкасьці. А самі боты ніжэй абрэзаны ў галёнкі й маюць лепшую абарону ад шайб, бо чаравік заключаны ў плястыкавы кожух.

### Бегавыя

Бегавыя альбо гоначныя коўзьлі, маюць доўгія лёзы й выкарыстоўваюцца для хуткаснага бегу на коўзьлях. Яны маюць вялікую вышыню да ляза, што дазваляе выконваць больш глыбокія павароты не кранаючыся льду ботам.

### Турыстычныя

Гэта доўгія лазы да якіх можна прымацаваць боты для шпацыраў па натуральнаму льду на вялікія адлегласьці. Даўжыня ляза прыблізна 50 см, што робіць іх устойлівымі на няроўным натуральным лёдзе. Коўзьлі атрымалі другую назву - нардычныя, за вялікую папулярнасьць сярод паўночна-эўрапейскіх краінаў. 

### Для адпачынку
Мужчынскія коўзьлі для адпачынку звычайна выглядаюць як для хакею, а жаночыя як фігурныя. Але не зьяўляюцца прафэсійным спорт інвэнтаром. Звычайна іх бяруць на пракат навічкі ў якіх няма сваіх коўзьляў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Спартовы абутак
Катэгорыя:Фігурнае катаньне
Катэгорыя:Хакейная тэрміналёгія
За Сіняй Гарой

«**За Сіняй Гарой**» (у беларускім перакладзе; у арыгінале — Роман Русі) — раман ізраільскага пісьменьніка Мэіра Шалева, выдадзены ў 1988 годзе на іўрыце выдавецтвам «Рабочы люд».

## Стылістыка раману
Рускі раман у ізраільскай літаратуры — устойлівы фразэалягізм, які поўніцца жарснымі і дабітнымі, але супярэчлівымі гэроямі з насычаным унутраным жыцьцём, іхнія паводзіны почасту недальнабачныя і нелягічныя, нават няўцямныя, разьвіцьцё іхніх вобразаў вядзе да зухаватых учынкаў, але прысутнасьць іх у творы закранае важныя пытаньні існаваньня. І «рускі» тут выкарыстоўваецца хутчэй у кантэксьце каляніяльным, імпэрскім, датычна ня толькі Расеі. Аднак сам тэрмін зьяўляецца выключна рэччу ізраільскай літаратуры. Часта пры перакладзе на іншыя мовы яна зьнікае.

## Беларускі пераклад
Па-беларуску кніга выйшла ў 2023 годзе ў выдавецтве Логвінаў. Перакладнік Павал Касьцюкевіч, рэдактар Сяргей Шупа.

### Назва
Як вядома, ад назвы «Раман Русі» было вырашана адмовіцца праз марнаваньне сэнсу. Таксама як схэматычныя былі адкінутыя прапановы «Сэнтымэнтальны раман» і «Стары добры раман». Прапанаваную перакладнікам назву «Дом Вечнасьці для Першапраходцаў» (назва могілак, вакол якіх віруе твор) была адпрэчана афіцыйнымі прадстаўнікамі аўтара, таму канчатковым вырашэньнем было йсьці за анґельскімі і гішпанскімі перакладамі.

### Сіняя Гара
Сама Сіняя Гара, пра якую ўзгадваецца ў творы неаднаразова — горны масіў Кармэль, каля якога знаходзіцца места Хайфа. Калі плыць морам у Ізраіль з Усходняй Эўропы, як гэта й рабіла большасьць рэпатрыянтаў, то апынесься ў порце Хайфа, адкуль, агінаючы гару на асле ці аўто, апынесься ў апісанай у рамане Ізрээльскай даліне.

## Сюжэт

«За Сіняй Гарой» — сямейная сага чатырох пакаленьняў ізраільцаў. Гісторыя пачынаецца ў 1920х, у забалочанай Ізрээльскай даліне, куды прыбываюць габрэі-рэпатрыянты Магілёўшчыны, Меншчыны, Чарнігаўшчыны, Кіеўшчыны, а таксама іншых куткоў Усходняй і Цэнтральнай Эўропы.
Аповед у духу магічнага рэалізму — гэта перапляценьне чалавечых і зьвярыных лёсаў, гісторый змаганьня зь дзікай прыродай і ўласнай натурай. Нежартоўныя жарсьці гэрояў разгортваюцца на фоне барацьбы Ізраіля за дзяржаўнасьць.
У цэнтры рамана — канфлікт паміж жыхарамі паселішча і ўнукам першапраходца Якава Міркіна Барухам, што арганізаваў на грамадзкай зямлі камэрцыйныя могілкі, пахаваньне на якіх зрабілася модай для габрэяў сьвету.
Да чаго прывядзе супрацьстаяньне паміж камітэтам і наглядчыкам Дома Вечнасьці для Першапраходцаў, дзе пахаваныя «274, дзяды і бабкі, адзін мул і адна мандаліна», дазнаюцца чытачы, якія пройдуць пакручастымі сьцежкамі сюжэту да канца.

## Літаратура
* Прадмова Паўла Касьцюкевіча да выданьня кнігі
* Аповед Андрэя Хадановіча пра кнігу

Катэгорыя:Літаратурныя творы Ізраіля
Катэгорыя:Раманы 1988 году
Катэгорыя:Помста ў культуры і мастацтве
Катэгорыя:Пераклады Паўла Касьцюкевіча
Катэгорыя:Рускі раман
Ядзерная восень

**Ядзерная восень**&nbsp;— гіпатэтычны стан клімату аднаго з рэгіёнаў Зямлі ў выніку абмежаванай ядзернай вайны. Для мадэляваньня сытуацыяў ядзернай восені, зазвычай, выкарыстоўваецца мадэль канфлікту, дзе сумарная магутнасьць выбухаў складае ад 5 да 40 мэгатон (звычайна гэта эквівалентна выкарыстаньню 300—400 тактычных ядзерных боезарадаў дыабо нэўтроннай зброі). Як мяркуецца, такі канфлікт можа прывесьці да нэґатыўных экалягічных наступстваў для рэгіёну&nbsp;— выпадзеньня кіслотных ападкаў, заражэньня падглеб’я й лякальных эпідэміяў прамянёвай хваробы, гібелі некаторых ураджаяў. Магчыма агульнае паніжэньне тэмпэратуры на . Верагодна, у рэгіёне адбудзецца масавая гібель шыракалістых лясоў. Іглічныя лясы, магчыма, здолеюць уцалець і ў пэрспэктыве некалькі пашыраць свой арэал. У доўгатэрміновай пэрспэктыве ў рэгіёне, які перажыў эфэкт «ядзернай восені», магчыма павелічэньне зімовага пэрыяду: пачатак зімы ў сярэдзіне кастрычніка, канец&nbsp;— у сярэдзіне красавіка.

Мадэляваньне эфэкту «ядзернай восені» выкарыстоўвалася экспэртамі ў пачатку 1980-х гадоў пры аналізе магчымага ядзернага канфлікту ў Эўропе на базе эўраракет. У 2000-я гады падобны эфэкт мадэлюецца для гіпатэтычных абмежаваных ядзерных канфліктаў на Індастане і на Карэйскім паўвостраве. Эфэкт «ядзернай восені» можа ўзьнікнуць і ў выніку паражэньня ядзерных абʼектаў аднае зь дзяржаў (гіпатэтычная апэрацыя ЗША супраць Ірану і КНДР).

## Глядзіце таксама
* Ядзерная зіма
* Вулканічная зіма
* Год бязь лета

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Ядзерная зброя
Катэгорыя:Гіпотэзы
Катэгорыя:Біялягічныя гіпотэзы
Бутэрт

**Бутэрт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Ботард або Ботарт, пазьней Бутард (Botard, Bottart, Boutart, Boutard) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель'), а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Стэиквил Бутэртэвич* (1556 год).

## Глядзіце таксама
* Бота
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Валіла

**Валіла** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Валіла або Валіл (Walilo, Walahilo, Valil) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вал- (імёны ліцьвінаў Валін, Валант, Гервала; германскія імёны Walin, Waland, Gerwala) паходзіць ад гоцкага *wala 'тыя, хто выдужаў на полі бітвы', walisa 'праўдзівы, лю́бы', waljan 'выбраць' або германскага wala < *wal(a)ha- 'чужы, валійскі'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Валило Оиятович* (1556 год).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Лазэрная хімія

**Лазэрная хімія** — разьдзел хіміі высокіх энэрґіяў, які вывучае хімічныя працэсы, якія ўзьнікаюць пад дзеяньнем лазэрнага выпраменьваньня і ў якіх спэцыфічныя ўласьцівасьці лазэрнага выпраменьваньня маюць вырашальную ролю. Таксама лазэрная хімія вывучае т. зв. хемалазэрные працэсы (хімічныя лазэры). Монахраматычнасьць лазэрнага выпраменьваньня дазваляе сэлектыўна ўзбуджаць малекулы аднаго віду, пры гэтым малекулы іншых відаў застаюцца неўзбуджанымі. Такім чынам падбіраючы частату лазэра, становіцца магчымым ня толькі ажыцьцяўляць выбарчую актывацыю малекулаў, але і зьмяняць глыбіню пранікненьня выпраменьваньня ў зону рэакцыі. Магчымасьць факусоўкі лазэрнага выпраменьваньня дазваляе ўводзіць энэрґію лякальна, у вызначаную вобласьць абʼёму. Лазэрнае ўзьдзеяньне на хімічныя рэакцыі можа быць цеплавым і фотахімічным. Лазэрная афтальмалёгія і мікрахірургія, у канчатковым рахунку, гэта лазэрная хімія, якая прымяняецца для мэдычных мэтаў.

## Літаратура
* Башкин А. С. Химические лазеры / А. С. Башкин, В. И. Игошин, А. Н. Ора-евский, В. А. Щеглов — М.: Наука, 1982.
* *Сэм М. Ф.* Лазеры и их применения // Соросовский образовательный журнал. — 1996. — № 6. — С. 92—98. 
* *Летохов В. С.* Селективное действие. лазерного излучения на вещество // Успехи физ. наук, 1978, т. 125, в. 1. — С. 57—96.

Катэгорыя:Галіны хіміі
Парэміялёгія

**Парэміялёгія** (стар.-грэц.: παροιμία paroimia, παροιμία paroimia — прытча, прыказка і λόγος logos — слова, вучэньне) — падразьдзел фразэалёгіі, разьдзел філялёгіі, прысьвечаны вывучэньню і клясыфікацыі парэмій — прыказак, прыказачных выразаў, антыпрыказак, прымавак, велерызмаў, дэвізаў, слоганаў, афарызмаў, максім, загадак, прыкмет і іншых выслоўяў, асноўным прызначэньнем якіх зьяўляецца кароткі вобразны вербальны выраз традыцыйных каштоўнасьцяў і поглядаў, заснаваных на жыцьцёвым вопыце групы, народа і т . п.

Парэміі — асаблівыя адзінкі і знакі мовы, неабходныя элемэнты зносін людзей. Гэтыя знакі перадаюць спэцыфічную інфармацыю, абазначаюць тыповыя жыцьцёвыя і ментальныя сытуацыі або адносіны паміж тымі ці іншымі абʼектамі.

Парэміі ўсіх народаў сьвету перадаюць адны і тыя ж тыпавыя сытуацыі, маюць падобны лагічны зьмест, адрозьніваючыся толькі вобразамі (дэталямі, рэаліямі), з дапамогай якіх перадаецца лагічны зьмест.

Нягледзячы на адзін старажытнагрэцкі корань слова парэмія і парымія ў беларускай мове азначаюць розныя паняцьці.

Парэміялёгія цесна зьвязана з пареміяграфіяй — дысцыплінай, якая займаецца зборам, захоўваньнем і апрацоўкай матэрыялаў для дасьледаваньняў парэміёлягаў.

Параўнальная (кампаратыўная) парэміялёгія займаецца вывучэньнем парэмій ў розных мовах і культурах.

## Літаратура

* 

Катэгорыя:Парэміялёгія
Катэгорыя:Філялёгія
Катэгорыя:Фальклярыстыка
Катэгорыя:Фразэалёгія