open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чэскія Будзеёвіцы

**Чэскія Будзеёвіцы** () — горад на поўдні Чэхіі.


České Budějovice-104-Markt-2004-gje.jpg
Budweis-Marktplatz-Samsonbrunnen-12-gje.jpg
České Budějovice-122-Haus-2004-gje.jpg
Budweis-Panska-gje.jpg
Budweis-Dominikanerkloster-14-gje.jpg
Budweis-Mariae Opferung-Obetovani Panny Marie-10-Kreuzgang-gje.jpg
Budweis-Mariae Opferung-Obetovani Panny Marie-48-Konsole-gje.jpg
Budweis-St Nikolaus-06-gje.jpg
Budweis-St Nikolaus-16-zum Chor-Kruzifix-gje.jpg


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Чэхіі
Александровіч

**Александро́віч** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Алеся Александровіч (1904—1947) — беларуская літаратуразнаўца і пэдагог.
* Аляксандар Александровіч ( 1997) — беларускі футбаліст.
* Андрэй Александровіч (1906—1963) — беларускі паэт, дзіцячы пісьменьнік, крытык.
* Віктар Александровіч ( 1951) — беларускі графік і жывапісец.
* Сьцяпан Александровіч (1921—1986) — беларускі пісьменьнік, літаратуразнавец, крытык і краязнавец.

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Пардубіцы

**Па́рдубіцы** () — горад у цэнтры Чэхіі. Горад вядомы як прамысловы цэнтар, бо тут працуюць нафтаперапрацоўчы завод.

## Гісторыя

Першая пісьмовая згадка пра Пардубіцы датуецца 1295 годам калі папа Баніфацыюс VIII узяў пад апеку мясцовы касьцёл Сьвятога Барталямэя з ордэнам рэгулярных канонікаў Пакаяньня Блажэнных Мучанікаў. У першай палове XIV стагодзьдзя паселішча было набытае шляхетнай сям’ёй, пазьней вядомай як лорды Пардубіцкія. У 1340 годзе, калі Пардубіцы былі атрыманыя ў спадчыну Арнаштам Пардубіцкім, яны ўпершыню згадваюцца як горад.

У 1491 годзе места было набытае Вілемам II Пэрнштэйнам, які працягнуў пашыраць горад і зрабіў значны ўнёсак на ягоны росквіт. Ён абраў Пардубіцы месцам для свайго маёнтка і пачаў адбудоўваць горад, які адпавядаў ягонаму статусу. Сям’я Пэрнштэйнаў пабудавала ўвесь гістарычны цэнтар з пляцам у стылі Адраджэньня. Яны таксама перабудавалі сярэднявечны замак у зручную ўмацаваную рэзыдэнцыю. У 1560 годзе Пэрнштэйны былі вымушаныя прадаць маёнтак імпэратару Фэрдынанду I праз даўгі. За часам Трыццацігадовай вайны горад быў абложаны войскам генэрала Ленарта Торстэнсана, але ня быў скараны.

Важным этапам у гісторыі места стаў 1845 год, калі была завершанае будаўніцтва чыгункі з Прагі ў Оламаўц. Пардубіцы стаў важным чыгуначным вузлом, што прывяло да разьвіцьця харчовай, машынабудаўнічай і хімічнай прамысловасьці, а затым і да ўздыму сацыяльнага і культурнага жыцьця. У 1874 годзе ўпершыню адбыліся скачкі коннага спорту, вядомыя як Вялікая Пардубіцкая. У 1910 годзе Ян Кашпар зьдзейсьніў тут першы пасьпяховы палёт у Чэхіі, а праз год ён увайшоў у гісторыю, зрабіўшы першы далёкамагістральны рэйс з Пардубіцаў у Прагу. Да 1918 году горад уваходзіў у склад Аўстра-Вугоршчыны. Быўшы цэнтрам Пардубіцкай акругі, ён быў адным з 94 акругаў Багеміі. У міжваенны час Пардубіцы працягваў разьвівацца, пакуль ягоны росквіт не перапыніўся з пачаткам Другой сусьветнай вайны. У час вайны горад бамбаваўся хаўрусьнымі сіламі, бо тут месьціўся нафтаперапрацоўчы завод.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Іван Аношкін

** Іва́н Ано́шкін** (21 студзеня 1928, в. Антонаўка, Чавускі раён, Магілёўская вобласьць — 3 лютага 2013, Магілёў) — беларускі пісьменьнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 21 студзеня 1928 у вёсцы Антонаўка ў сялянскай сям’і. У 1947 годзе скончыў Сураскае пэдагагічнае вучылішча Бранскай вобласьці. Працаваў выхавацелем Далісіцкага дзіцячага дому на Браншчыне, адказным сакратаром рэдакцыі сураскай раённай газэты «Маяк коммуны». У 1948 годзе пераехаў на Брэстчыну, дзе працаваў загадчыкам Мышчыцкай пачатковай школы Жабінкаўскага раёну, адказным сакратаром рэдакцыі жабінкаўскай раённай газэты «Ленинский путь», карэспандэнтам абласной газэты «Заря». У 1956 годзе скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ. У 1964 годзе завочна скончыў гістарычны факультэт Магілёўскага пэдінстытуту. Рэдагаваў чэрыкаўскую раённую газэту «Сацыялістычная перамога». З 1959 году — літсупрацоўнік, з 1968 — загадчык аддзела абласной газэты «Магілёўская праўда». З 1981 году — сакратар Магілёўскага абласнога аддзяленьня СП БССР. Чалец СП СССР з 1965 году.

Памёр ад цяжкай хваробы 3 лютага 2013 году. Пахавалі Івана Аношкіна 4 лютага на паўднёва-ўсходніх могілках у Магілёве

## Творчасьць
Літаратурнай працай займаўся з 1951 году. Першую кнігу апавяданьняў і гумарэсак «Лішні мінус» выдаў у 1959 годзе. Затым выйшлі зборнікі апавяданьняў і аповесьцяў «Старыя знаёмыя» (1963), «Брантазаўр» (1973), «Компас паказвае на захад» (1976), «Землякі» (1979), «Херувім з чорнымі крыламі» (апавяданьні і гумарэскі, 1984), «Курам не да смеху» (апавяданьні і гумарэскі, 1985), «Чырвоная каліна стаяла…» (1985). Аўтар кніг для дзяцей «Навічок» (1966), «Алёнчын сакрэт» (1969), «Антонаў ясень» (1981).

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чавускім раёне
Гавіржаў

**Гавіржаў** () — горад на ўсходзе Чэхіі.

## Вонкавыя спасылкі
* City Population

Катэгорыя:Гарады Чэхіі
Кладна

**Кла́дна** () — горад на поўначы Чэхіі, адміністрацыйны цэнтар Кладнаўскай акругі.

## Гісторыя
Першая пісьмовая згадка пра Кладна датуецца 1318 годам, калі яно было ўласнасьцю шляхецкага роду Кладэнскіх. Пасьля 1543 году, калі род згас, яно стала ўласнасьцю роду Ждзярскіх з Ждзяру. У 1561 годзе паселішча набыло статус гораду.

У 1566 годзе Ждзярскія перабудавалі мясцовы форт у замак эпохі Адраджэньня. Гарадзкія муры паўсталі ў наступныя дзесяцігодзьдзі. Места квітнела да бітвы на Белай Гары ў 1620 годзе, калі яго разрабавалі польскія казакі. Аднак, за часам кіраваньня Флорыяна Етржыха Ждзярскага, горад зноў зазнаў росквіт. Пасьля таго, як багемская галіна роду вымерла ў 1670 годзе, горад некалькі разоў пераходзіў з рук у рукі, перш чым яго набыў бэнэдыктынскі Бржэўнаўскі манастыр у 1705 годзе. У XVIII стагодзьдзі горад пачаў пашырацца па-за межы сваіх сьценаў. У XIX стагодзьдзі места ператварылася ў значны сельскагаспадарчы і прамысловы цэнтар. Упершыню ў межах сучаснага Кладна ў 1775 годзе быў знойдзены каменны вугаль, але значная здабыча карысных выкапняў пачалася толькі ў 1850 годзе і пашырылася цягам наступных дзесяцігодзьдзяў. У 1855—1856 гадах горад быў падлучаны да чыгуначнай сеткі. Заклады вугалю пачалі прыцягваць прадстаўнікоў жалезаапрацоўчай прамысловасьці, найбуйнейшым зь якіх у рэшце рэшт стаў сталеліцейны завод Польдзі, заснаваны ў 1899 годзе. Рост прамысловай дзейнасьці стымуляваў агромісты рост насельніцтва. У 1870 годзе імпэратарам Францам Ёсіфам I Кладна атрымаў статус гораду, а ў 1898 годзе яму было прысвоена ганаровае званьне «каралеўскага шахтарскага места».

Да 1918 года Кладна было цэнтрам акругі ў Аўстра-Вугоршчыне. У XX стагодзьдзі горад быў адным з цэнтраў чэскага працоўнага руху, з частымі страйкамі і пратэстамі. Росквіт чарговы раз быў перапынены Другой сусьветнай вайной, калі ім кіравалі нацысты. У 1941 годзе некалькі навакольных прадмесьцяў былі далучаныя да Кладна. Урапіцы было далучана ў 1950 годзе, а горад Швэрмаў — у 1980 годзе. 21 жніўня 1968 году Кладна быў акупаваны войскамі СССР. Пасьля зруйнаваньня сацыялістычнага рэжыму ў 1989 годзе Кладна зь цяжкасьцю адаптаваўся да рынкавай эканомікі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Фрыдэк-Містэк

**Фрыдэк-Містэк** () — горад на ўсходзе Чэхіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* City Population

Катэгорыя:Гарады Чэхіі
Іван Арабейка

** Іва́н Арабе́йка ** (26 сакавіка 1942, в. Хмелева, Жабінкаўскі раён, Берасьцейская вобласьць) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 26 сакавіка 1942 у вёсцы Хмелева ў сялянскай сям’і. У 1964 годзе скончыў хіміка-тэхналягічны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытуту. Тры гады працаваў на шклозаводзе «Нёман». З 1968 году працаваў у Берасьці майстарам зьмены на заводах зборнага жалезабэтону, газавай апаратуры. У 1969—1970 гадох працаваў выкладчыкам інжынэрна-будаўнічага інстытуту. У 1973—1975 гадох быў галоўным інжынэрам спэцкамбінату камунальна-бытавога абслугоўваньня. З 1975 году працаваў старшым экспэртам Берасьцейскага аддзяленьня Гандлёва-прамысловай палаты БССР. Чалец Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1979 году.

## Творчасьць
Першы верш надрукаваў у 1963 годзе. Аўтар зборнікаў паэзіі «Услед за сонцам» (1972), «Асенні ранак» (1978).

## Бібліяграфія
* Арабейка, І. С. Сказаць хачу : вершы / Іван Арабейка; [прадмова А. Каско]. — Берасьце, Альтернатива, 2012

## Сям’я
Мае жонку Вольгу, сына Івана, у якога пяцёра дзяцей, з іх — дзьве двойні.

Адна з унучак Яна Арабейка падчас пратэстаў у Беларусі 2020—2021 гадоў была арыштаваная 12 лістапада 2020 года ў рамках  паводле артыкулу 342 Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь разам зь 10 іншымі актывістамі студэнцкага руху. Прызнаная палітычнаю зьняволенаю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жабінкаўскім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Антон Лукашын

**Антон Лукашын** (нарадзіўся 21 лютага 1995 году) — колішні беларускі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
Выхаванец гарадзенскай ДЮСШ «Белкард». З 2012 году пачаў выступаць за дубль «Нёмана». У другой палове 2014 году пачаў прыцягваца да асноўнай каманды гарадзенцаў, дэбютаваўшы ў Найвышэйшай лізе 2 лістапада 2014 году ў матчы супраць «Менску» (1:2). У сустрэчы зьявіўся на замену ў другім тайме.

У 2015 годзе выступаў за дубль «Нёмана», дзе забіў за сэзон 11 галоў. У красавіку 2016 году быў аддадзены ў арэнду «Лідзе» да канца сэзону. У красавіку 2017 году арэнда была падоўжаная яшчэ на адзін сэзон. У лютым 2018 году далучыўся да мікашэвіцкага «Граніту». З 8 галамі быў найлепшым бамбардзірам каманды ў сэзоне 2018 году. У студзені 2019 году, вярнуўшыся з арэнды ў Горадню, пачаў падрыхтоўку да новага сэзону зь «Нёманам». У пачатковую заяўку каманды на сэзон ня трапіў, аднак 1 чэрвеня 2019 году згуляў за дубль «Нёмана» ў матчы супраць мазырскай «Славіі», пазьней трывала прыцягваўся да гульняў дубля.

У ліпені 2019 году на правах арэнды перайшоў у «Ліду», дзе часьцей выходзіў на замену. У пачатку 2020 году трэнаваўся з дублем «Нёмана», а ў лютым далучыўся да мікашэвіцкага «Граніту». Аднак, у красавіку празь фінансавыя пытаньні пакінуў каманду і стаў гульцом рэчыцкага «Спадарожніка», якому дапамог перамагчы ў Першай лізе. У сьнежні 2020 году пакінуў рэчыцкі клюб.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нёман» Горадня
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ліда»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Граніт» Мікашэвічы
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Спадарожнік» Рэчыца
Карвіна

**Ка́рвіна** () — горад на ўсходзе Чэхіі. У ім пражывае блізу 49 тысяч жыхароў. Стаіць на рацэ Ольша ў гістарычным рэгіёне Цешынскай Сылезіі. Карвіна вядомая як прамысловы горад, павязаны з здабычай вугалю. Гістарычны цэнтар Карвіна-Фрыштату добра захаваўся і ахоўваецца як гарадзкі помнік.

## Гісторыя
Першая пісьмовая згадка пра Карвіну датуецца 1268 годам. Места, якое ў тыя часы мела назву Фрыштат, было на гандлёвым шляху, што спрыяла ягонаму разьвіцьцю. Цягам гадоў Карвіна атрымала розныя прывілеі, але росквіт скончыўся з Трыццацігадовай вайной.

Адкрыцьцё радовішчаў каменнага вугалю ў Карвіне ў другой палове XVIII стагодзьдзя прывяло да значнай зьмены ў эканамічным разьвіцьці гораду і ўсяго рэгіёну. Менш значная вёска Карвіна ля важнага гораду Фрыштат набыла значэньне для ўсёй Аўстра-Вугоршчыны. Пасьля Першай сусьветнай вайны гэты раён аспрэчваўся Польшчай і Чэхаславаччынай, а пасьля падзелу Цешынскай Сылезіі ў 1920 годзе ён стаў часткай Чэхаславаччыны як галоўны горназдабыўны цэнтр краіны. У 1923 годзе Карвіна атрымала статус места. У кастрычніку 1938 году гэты рэгіён быў анэксаваны Польшчай як частка рэгіёну, вядомага як Завольша, а падчас Другой сусьветнай вайны быў акупаваны нацысцкай Нямеччынай. У горадзе дзеяла гестапаўская турма і некалькі лягераў прымусовай працы, у тым ліку Поленлягер выключна для палякаў, лягер выключна для габрэяў, і падлягер нацысцкай турмы ў Цешыне. Пасьля вайны тэрыторыя зноў стала часткай Чэхаславаччыны.

У 1948 годзе Карвіна, Фрыштат і навакольныя вёскі Даркаў, Рай і Старэ-Места былі аб’яднаныя ў адзін горад пад назвай Карвіна. Герб Фрыштату быў абраны ў якасьці герба навастворанага места. Фрыштат стаў гістарычным цэнтрам гэтага прамысловага гораду. Час пасьля Другой сусьветнай вайны характарызуецца эканамічнай арыентацыяй на цяжкую прамысловасьць. У 2003 годзе Карвіна стала статутным местам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва

Катэгорыя:Карвіна
Сьпіс гарадоў Грэцыі

**Сьпіс [[горад|гарадоў]] [[Грэцыя|Грэцыі]] паводле колькасьці насельніцтва**. У сьпіс уключаныя гарады з насельніцтвам ня менш за 50 000 чалавек па стане на 2011 год. Колькасьць насельніцтва прыводзіцца адносна названага гораду без уліку пасяленьняў, якія складаюць яго прыгарады.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* Πίνακας 1: Προσωρινά αποτελέσματα του Μόνιμου Πληθυσμού της Ελλάδος
Эмільяна Альфара

**Эмілья́на Альфа́ра Таска́на** (;  28 красавіка 1988 году, Трэйнта-і-Трэс) — былы уругвайскі футбольны форвард.

## Кар’ера
### Клюбная
У 18-гадовым узросьце Альфара пачаў прафэсійную кар’еру ў клюбе «Лівэрпуль» (Мантэвідэо). Зь цягам часу Альфара стаў сталым страйкерам клюбу. Найлепшым ягоным сэзонам у «Лівэрпулі» стаў 2009—2010, у якім ён забіў 13 галоў у 15 матчах.

Пасьля гэтакага посьпеху яго ўзяў у арэнду аргентынскі клюб «Сан-Лярэнса». Аднак за год у Аргентыне Эмільяна здолеў забіць толькі двойчы. У 2001 вярнуўшыся ў «Лівэрпуль», Альфара працягнуў стала забіваць галы. Пасьля гэтага яго запрасіў у нацыянальную зборную трэнэр Оскар Табарэс.

Зацікавіліся пасьпяховым гульцом і эўрапейскія клюбы, і 12 студзеня 2012 Альфара перайшоў у клюб італьянскай сэрыі A «Ляцыё» за 3 мільёны эўра. Там ня здолеў адзначыцца ніводным голам у 8 матчах і быў аддадзены ў арэнду эмірацкаму клюбу «Аль-Васл».

### Міжнародная
Абараняў колеры зборнай на Чэмпіянаце Паўднёвай Амэрыкі 2005 году да 17 гадоў у Вэнэсуэле, а таксама ў тым жа годзе на Чэмпіянаце сьвету ў гэтай жа ўзроставай групе.

У 2007 року гуляў за зборную Ўругваю да 20 гадоў на Чэмпіянаце сьвету ў Канадзе.

7 лістапада 2011 быў уключаны ў склад дарослай зборнай на адборачны матч да ЧС-2014 супраць зборнай Чылі, аднак на полі не зьявіўся. Ягоны дэбют адбыўся пазьней, 15 лістапада 2011, у Рыме ў матчы са зборнай Італіі, у якім ён выйшаў на замену на 83 хвіліне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль у базе зьвестак аргентынскага футболу
* Профіль на BDFutbol
* Профіль на Football Database
* Профіль на Soccerbase
* Профіль на Soccerway
* Профіль на TransferMarkt

Катэгорыя:Уругвайскія футбалісты
Полацкі сшытак

**Полацкі сшы́так** — зборнік барочнай музыкі (у літаратуры **Астраме́чаўскі ру́капіс** ці **Ру́капіс 127/56 [[Ягелонская бібліятэка|Ягелонскай бібліятэ́кі]]**, сучасная архіўная сыгнатура 10002) — нотны рукапіс, уклеены ва ўніяцкі трэбнік ВКЛ, які ў 1962 г. знайшоў беларускі прафэсар Адам Мальдзіс. Дасьледаваўся польскім музыказнаўцам Ежы Голасам. З таго часу Е. Голас фігуруе ў энцыкляпэдыях як афіцыйны адкрывальнік рукапісу. Зборнік быў складзены ў вёсцы Астрамечава на Берасьцейшчыне, але належаў полацкаму біскупу, таму атрымаў назву «Полацкі сшытак». У наш час творы з «Полацкага сшытку» трывала ўвайшлі ў партытуры беларускіх, польскіх і нямецкіх музыкаў.

## Гісторыя дасьледаваньня
Пасьля вайны зь нямецкіх запасьнікаў у Польшчу трапіў беларускі ўніяцкі трэбнік, які ў 1956 г. паступіў у Бібліятэку Ягелонскага ўнівэрсытэту (Кракаў).

У Ягелонскай бібліятэцы ўніяцкі трэбнік, які зьмяшчаў уклееныя ноты, быў пазначаны Астрамечавам. Вёсак Астрамечава ў Беларусі дзьве: на Полаччыне і на Берасьцейшчыне. Першыя выканаўцы твораў са зборніку — музыкі гурта «Кантабіле» — прапанавалі назву «Полацкі».

## Вонкавыя спасылкі
* «Полацкі сшытак» аказаўся Астрамечаўскім // Наша Ніва

Катэгорыя:Беларуская музыка
Катэгорыя:Астрамечава
Катэгорыя:Барокавая музыка
Катэгорыя:Ягелонская бібліятэка
Лідзія Арабей

** Лі́дзія Арабе́й** (27 чэрвеня 1925, в. Нізок, Узьдзенскі раён, Менская вобласьць — 20 лютага 2015, Менск) — беларуская пісьменьніца, крытык, літаратуразнаўца.

## Біяграфія
Нарадзілася 27 чэрвеня 1925 у вёсцы Нізок у сям’і служачых. У час Вялікай Айчыннай вайны жыла ў Шчучыне (Гарадзенская вобласьць). З 1944 году была супрацоўніцай рэдакцыі шчучынскай раённай газэты «Чырвоны сцяг». З 1945 году жыла ў Менску. Працавала ў часопісе «Вожык», у рэдакцыі газэты «Чырвоная змена», была настаўніцай. У 1951 годзе скончыла філялягічны факультэт БДУ. У 1954 годзе скончыла асьпірантуру пры Інстытуце літаратуры і мастацтва АН БССР. У 1955—1967 гг. была старшым рэдактарам выдавецтва «Беларусь». У 1967—1974 гг. Была літсупрацоўніцай часопісу «Полымя». Кандыдатка філялягічных навук. Чалец СП СССР з 1958 году.

## Творчасьць
Літаратурную працу пачала ў 1945 годзе. Выступае як празаік, крытык, літаратуразнаўца. У 1956 годзе выдала дасьледаваньне «Цётка (Алаіза Пашкевіч)», а ў 1959 выдала крытыка-біяграфічны нарыс «Хвядос Шынклер». Аўтарка зборнікаў аповесьцяў і апавяданьняў «Мера часу» (1962), «Экзамен» (1963), «Ларыса» (1964), «На другой зіме вайны» (1968), «Ваўчкі» (1972), «Сярод ночы» (1968), «Мне трэба ехаць» (1974), «Паласа дажджу» (1984), «Пошукі каханьня» (1987), дакумэнтальных аповесьцяў пра Цётку «На струнах буры» (1967) і «Стану песняй» (1977), раманаў «Іскры ў папялішчы» (1970) і «Сузор’е Вялікай Мядзведзіцы» (1980), кнігі сатыры і гумару «Кватэра № 3» (1961). Выдала зборнікі апавяданьняў для дзяцей «Калібры» (1960), «Ісці ў разведку» (1989) і аповесьць «Сіні бор» (1972). Выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах (1985). Пераклала раман эстонскага пісьменьніка А. Хінта «Бераг вятроў» (з А. Раманоўскай, 1960).

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўзьдзенскім раёне
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Савецкія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Мікола Арочка

** Міко́ла Аро́чка ** (10 сьнежня 1930, в. Вецявічы, Слонімскі раён, Гарадзенская вобласьць — 2 сакавіка 2013, в. Вецявічы, Слонімскі раён, Гарадзенская вобласьць) — беларускі паэт, літаратуразнаўца, перакладчык. Дэпутат Вярхоўнага Савету БССР (1955—1967).

## Біяграфія
Нарадзіўся 10 сьнежня 1930 у вёсцы Вецявічы ў сялянскай сям’і. У 1951 годзе скончыў Азярніцкую сярэднюю школу Слонімскага раёну і паступіў на філялягічны факультэт БДУ, які скончыў у 1956 годзе. Пасьля заканчэньня ўнівэрсытэту ў 1956—1960 гг. працаваў у часопісе «Сельская гаспадарка Беларусі», а ў 1962 годзе ў газэце «Літаратура і мастацтва». У 1966 годзе кончыў асьпірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР. З 1966 году быў навуковым супрацоўнікам Інстытуту літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР. Доктар філялягічных навук. Чалец Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1958 году.

## Творчасьць
Дэбютаваў у друку вершамі ў 1949 годзе ў баранавіцкай абласная газэце «Чырвоная звязда». Аўтар кніжак паэзіі «Не ўсе лугі пакошаны» (1958), «Ветраломная паласа» (1962), «Крылатае семя» (1967), «Кветкі бяссмертніка» (1972), «Матчына жыта» (1978), «Колас на ржышчы» (1980), «Бяздоннае» (1985), «Падземныя замкі» (1986), драматычных паэмаў «Курганне. Крэва» (1982), «Судны дзень Скарыны» (1990), кніжкі вершаў для дзяцей «У птушынай вёсцы» (1964) і аповесьці «Хай расце маладая таполя» (1964).

Выдаў крытыка-літаратуразнаўчыя кнігі «Валянцін Таўлай» (1969), «Галоўная служба паэзіі» (1974), «Беларуская савецкая паэма» (1979), «Саюз часу і майстэрства» (1981), «Максім Танк: Жыццё ў паэзіі» (1984), «Поэзия и война» (1987). Адзін з аўтараў «Истории белорусской советской литературы» (1977).

Перакладаў з расейскай, латыскай, польскай і ангельскай моваў. У тым ліку пераклаў некаторыя творы Я. Райніса, Дж. Байрана.

## Бібліяграфія
* Судны дзень Скарыны : драмат. паэма / Мікола Арочка. — Менск, Сталія, 2001. — 183 с.
* Судны дзень Скарыны : драмат. паэма / Мікола Арочка. — Менск, Мастацкая літаратура, 1991. — 167 с : іл.
* Колас на ржышчы : выбранае / Мікола Арочка; [аўт. прадм. В. Бечык]. — Менск, Мастацкая літаратура, 1980. — 239 с : іл.
* Падземныя замкі : кн. паэзіі / Мікола Арочка. — Менск, Мастацкая літаратура, 1986. — 182 с : іл.
* Курганне Крэва : драмат. паэмы / Мікола Арочка. — Менск, Мастацкая літаратура, 1982. — 174 с : іл.
* Бяздоннае : вершы / Мікола Арочка. — Менск, Мастацкая літаратура, 1985. — 150 с : іл., 1 л. партр. — (Бібліятэка беларускай паэзіі).
* Паэзія / Арочка М. М. // Гісторыя беларускай літаратуры XX стагоддзя : у 4 т. Менск, 2002. Т. 4, кн. 1. С. 32-54.
* Паэзія / М. М. Арочка // На парозе 90-х : літ. агляд / М. М. Арочка, П. К. Дзюбайла, С. С. Лаўшук. Менск, 1993. С. 12-93.
* Пад высокай зоркай : паэзія М. Ю. Лермантава ў творчым лёсе А. Куляшова / Мікола Арочка ; АН БССР, Ін-т літ. імя Я. Купалы. — Менск, Навука і тэхніка, 1990. — 46 с.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Дактары філялягічных навук
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету БССР
Аляксей Русецкі

** Аляксе́й Русе́цкі ** (сапр. прозьвішча Бурдзялёў; 4 сьнежня 1912, сяло Студзянец, Касьцюковіцкі раён, Магілёўская вобласьць — 17 чэрвеня 2000) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 4 сьнежня 1912 у сяле Студзянец у сялянскай сям’і. У 1935 годзе скончыў Маскоўскі зоавэтэрынарны інстытут. Служыў у Чырвонай Арміі. З 1936 году працаваў ва ўпраўленьні саўгасаў у Мінусінску (паўднёвы захад Краснаярскага краю Расеі), у бактэрыялягічных лябараторыях Масквы і Менску. У час нямецка-савецкай вайны служыў у Савецкай Арміі, удзельнічаў у баях на Калінінскім, Заходнім, 3-м Прыбалтыйскім франтох. У 1947 годзе быў дэмабілізаваны. У 1947—1952 і 1960—1967 гг. працаваў літкансультантам СП БССР. У 1952—1960 гг. быў загадчыкам аддзелу публіцыстыкі часопісу «Беларусь». У 1967—1973 гг. працаваў намесьнікам галоўнага рэдактара часопісу «Полымя». У 1973—1980 гг. быў старэйшым рэдактарам рэдакцыі часопісу «Беларусь». Чалец СП СССР з 1947 году.

Памёр 17 чэрвеня 2000 году.

## Творчасьць
Зь першымі вершамі выступіў у друку ў 1934 годзе. Аўтар зборнікаў паэзіі «У заўтрашні свет» (1951), «Святло акон тваіх» (1959), «Усход і Захад» (выбранае, 1962), «Яго вялікасць» (паэма, 1965), «Служба святла» (1967), «Вершы і паэма» (1969), «Зямля гаворыць зорам» (паэмы і вершы, 1971), «Два колеры жыцця» (выбранае, 1973), «Позірк» (вершы і паэмы, 1977), «Паэмы» (1979), «Крокі сэрца» (1980), «Хвала жыццю» (1987) і іншыя. У 1982 годзе выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах.

## Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Айчыннай вайны II ступені, Чырвонай Зоркі і мэдалямі. Заслужаны работнік культуры БССР (1983). Ляўрэат Літаратурнай прэміі імя А. Куляшова за кнігу паэзіі «Крокі сэрца» (1981).

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Касьцюковіцкім раёне
Muettersproch-Gsellschaft

**Мютэршпрох-Гзэльшафт** (*Muettersproch-Gsellschaft*, «таварыства роднай мовы», скарочана *MSG*) — створанае ў 1966 годзе таварыства, якое мае на мэце захаваць і прапагандаваць аляманскія дыялекты.

## Таварыства

### Сяброўства

Таварыства створанае ў 1966 годзе ў Фрайбургу. Яно мае больш як 3500 чальцоў, якія збольшага ёсьць нямецка-аляманскімі білінгвамі з тэрыторыі былой дзяржавы Бадэн. Яны абменьваюцца культурнай спадчынай зь іншымі алеманскамоўнымі рэгіёнамі ў Эльзасе, Швайцарыі, Ліхтэнштайне, Форарльбэргу й Калёніі Товар (Вэнэсуэла). У таварыстве шмат чальцоў з аляманскай дыяспары ў Эўропе, а таксама аляманскіх пісьменьнікаў, паэтаў і музыкаў. У 1975 годзе ў таварыстве было 350 чальцоў, а ў 1977 — ужо 1000.

### Аддзяленьні
Штаб таварыства знаходзіцца ў Фрайбургу зь лістапада 2010, яго дапаўняюць 20 аддзяленьняў у паўднёвым Бадэне. Аддзяленьні ладзяць разнастайныя акцыі: публічныя чытаньні, лекцыі, фэстывалі. Кожны чалец таварыства ёсьць адначасова чальцом аддзяленьня па месцы жыхарства. Чальцы, якія жывуць там, дзе аддзяленьняў няма, могуць, але не павінны, прыпісацца да любога аддзяленьня.

### Старшыні таварыства
* Вальтер Фюсьлін (Фрайбург): 1967—1972
* Кляўс Попэн (Фрайбург): 1972—2002
* Вальтэр Мёль (Зінген): 2002—2007
* Франц-Ёзэф Вінтэргальтэр, мэр гораду Обэрыд: зь 2007

## Асноўная дзейнасьць
Мютэршпрох-Гзэльшафт вядзе дзейнасьць, накіраваную на заахвочваньне зацікаўленых у дыялекце людзей і прыцягваньне ўвагі грамадзства. Арганізацыя актыўна прапагандуе дыялект і змагаецца супраць пагардлівага стаўленьня да яго. Цяперашні лад функцыянаваньня таварыства склаўся падчас шматгадовага кіраваньня старшыні Кляўса Попэна. Таварыства займаецца многімі відамі дзейнасьці:
* Выдала некалькі анталёгій паэзіі, слоўнік і сьпеўнік.
* Друкуе папулярную налепку *«Bi uns cha me au alemannisch schwätze»* («тут ты можаш гаварыць і па-аляманску»).
* У 1982 сабрала 37,000 подпісаў за шырэйшае выкарыстаньне дыялекту на радыё і тэлебачаньні.
* Рэгулярна зьбірае конкурсы, напрыклад, конкурс лірыкі і прозы *Mir sueche die Beschte* («Шукаем найлепшых») у 2004, арганізаваны сумесна з газэтай Badische Zeitung і тэлерадыёкампаніяй Südwestrundfunk.
* Зьбірае сэмінары па вершаскладаньні, аратарскім мастацтве і іншых тэмах, дзе чальцы арганізацыі могуць палепшыць сваё веданьне дыялекту.
* Двойчы на год выдае і рассылае ўсім чальцам часопіс *Alemannisch dunkt üs guet*, часткова даступны на сайце арганізацыі.
* Выдае прэмію *Alemannen-Antenne* супрацоўнікам радыё й тэлебачаньня, адданым аляманскаму дыялекту.

## Літаратура
* *Alemannisch dunkt üs guet,* Выпускі I/II 2002 — Аб гісторыі таварыства.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная вэб-старонка (als)
* Мэты таварыства (als)

Катэгорыя:Германскія мовы
Катэгорыя:Арганізацыі
Рабэрта Расалес

**Рабэ́рта Хасэ́ Раса́лес Альту́вэ** (;  20 лістапада 1988 году, Каракас) — вэнэсуэльскі футбольны правы абаронца, гулец клюбу «Акадэмія».

## Кар’ера
### Клюбная

Прафэсійную кар’еру Рабэрта Расале распачаў у клюбе са свайго роднага места «Каракас». Пасьпеўшы выступіць у двух матчах, 30 траўня 2007 перайшоў у бэльгійскі «Гент». 30 ліпеня 2010 перайшоў у «Твэнтэ».

7 сьнежня 2010 Расале забіў гол у хатняй нічыі 3:3 супраць «Тотэнгэм Готспур» у Лізе чэмпіёнаў, стаўшыся першым вэнэсуэльцам, які дасягнуў гэтага.

9 ліпеня 2014 Расале падпісаў трохгадовы кантракт з гішпанскім клюбам «Маляга».

### Міжнародная
Дэбют гульца ў зборнай адбыўся 28 сакавіка 2007, калі ён адгуляў другую палову матчу з Новай Зэляндыяй.

## Дасягненьні
**«Гент»**:
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 2010

**«Твэнтэ»**:
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2011
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2010, 2011

**«Спорт»**:
* Чэмпіён штату Пэрнамбуку: 2024

**«Дэпартыва Тачыра»**:
* Чэмпіён Вэнэсуэлы: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль  на National football teams
* Профіль  на Voetbal International

Катэгорыя:Вэнэсуэльскія футбалісты
Лярыса

**Ля́рыса** () — горад на ўсходзе Грэцыі. Адміністрацыйны цэнтар і найбуйнейшы горад пэрэфэрыі Тэсалія. Гэта чацьверты паводле колькасьці насельніцтва горад у краіны з насельніцтвам блізу 144,6 тысяч чалавек. Лярыса ёсьць галоўным сельскагаспадарчым цэнтрам і нацыянальным транспартным вузлом, зьвязаны аўтамабільным і чыгуначным шляхамі з портам Воляс, а таксама з Тэсалёнікамі і Атэнамі. Паводле паданьняў менавіта тут нарадзіўся Ахілес, а таксама памёр «бацька мэдыцыны» Гіпакрат. На сёньня Лярыса ёсьць важным гандлёвым, транспартным, адукацыйным, сельскагаспадарчым і прамысловым цэнтрам Грэцыі. Блізу гораду ўзвышаецца гара Алімп.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Πίνακας 1: Προσωρινά αποτελέσματα του Μόνιμου Πληθυσμού της Ελλάδος

Катэгорыя:Гарады Грэцыі
Тэсалёнікі

**Тэсалёнікі** ці **Салунь** () — горад на поўначы Грэцыі, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Цэнтральная Македонія і гістарычны цэнтар грэцкай Македоніі. Салунь зьяўляецца буйным эканамічным, прамысловым, камэрцыйным і палітычным цэнтрам Грэцыі і буйным транспартным вузлом для астатняй частцы паўднёва-ўсходняй Эўропы. Горад славіцца сваімі фэстывалямі, падзеямі і яскравым культурным жыцьцём у цэлым, і лічыцца культурнай сталіцай Грэцыі.

## Эканоміка
Салунь зьяўляецца другім паводле колькасьці і эканамічным значэньні горадам Грэцыі, гэта буйны прамысловы і гандлёвы цэнтар. На тэрыторыі Вялікіх Тэсалёнікаў сканцэнтраваныя прадпрыемствы нафтахіміі, мэталюргіі, мэталаапрацоўкі і машынабудаваньня, у тым ліку электратэхнічная, суднабудаўнічая і суднарамонтная прамысловасьць. Горад ёсьць галоўным цэнтрам тэкстыльнай прамысловасьці краіны, таксама тут працуюць шматлікія прадпрыемствы фармацэўтычнай, тытунёвай і харчовай прамысловасьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Πίνακας 1: Προσωρινά αποτελέσματα του Μόνιμου Πληθυσμού της Ελλάδος
Марусі

**Марусі** () — горад на поўдні Грэцыі.

## Гаспадарка
Галаўны сядзібы ў Марусі мелі «Арганізацыя сувязі Грэцыі» і «Грэцкая энэргія».

## Вонкавыя спасылкі
* Πίνακας 1: Προσωρινά αποτελέσματα του Μόνιμου Πληθυσμού της Ελλάδος

Катэгорыя:Гарады Грэцыі
Міхась Юдэлевіч

** Міха́сь Юдэле́віч ** (20 красавіка 1914, Смалявічы, Менская вобласьць — 1941) — беларускі драматург.

## Біяграфія
Нарадзіўся 20 красавіка 1914 году ў Смалявічах у сям’і саматужніка. З 1929 году пасьля заканчэньня сярэдняй школы ў Менску працаваў рабочым на гуце. У 1929—1931 гг. быў акторам у Менскім тэатры рабочай моладзі. У 1931—1935 гг. вучыўся ў Дзяржаўным інстытуце мастацтва ў Маскве. У 1935—1940 гг. працаваў у рэдакцыі газэты «Літаратура і Мастацтва», загадчык аддзелу тэатру Ўпраўленьня па справах мастацтва пры Саўнаркаме БССР. З 1940 году служыў у Савецкай Арміі, удзельнічаў у савецка-фінскай і ў Вялікай Айчыннай войнах. Загінуў у 1941 годзе на фронце.

## Творчасьць
Літаратурную працу пачаў у 1929 годзе. Адзін з аўтараў калектыўнай п’есы «Першы штандар» (апублікаваная і пастаўленая ў 1930 годзе). У 1932 годзе напісаў п’есу «Зямля гарыць», якая ставілася на радыё. Аўтар інсцэніроўкі «Як гартавалася сталь» паводле аднайменнага раману М. Астроўскага (1937), лібрэта опэры «Паўка Карчагін» (музыка П. Падкавырава, ставілася пасьля вайны ў кансэрваторыі як студэнцкі спэктакль). Перакладаў на расейскую мову асобныя творы беларускай драматургіі, у тым ліку п’есу І. Гурскага «Сваты» (1937), склаў зборнік «Аднаактовыя п’есы» для самадзейнай сцэны (1937). Пісаў вершы, прыпеўкі, якія зьмяшчаліся ў пэрыядычным друку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія драматургі
Катэгорыя:Памерлі ў 1941 годзе
Міхась Ярош

**Міхась Рыгоравіч Ярош** (10 студзеня 1929, вёска Межная Слабада, Клецкі раён, Менская вобласьць — 10 ліпеня 1987) — беларускі крытык і літаратуразнаўца.

## Біяграфія
Нарадзіўся 10 студзеня 1929 году ў вёсцы Межная Слабада ў сялянскай сям’і. У 1953 годзе скончыў філялягічны факультэт БДУ. У 1953-1956 гг. вучыўся ў асьпірантуры пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР. У 1956-1987 гг. працаваў навуковым супрацоўнікам гэтага інстытуту. Кандыдат філялягічных навук. Чалец СП СССР з 1968 году. Памёр 10 ліпеня 1987 году.

## Творчасьць
Друкавацца пачаў з 1955 году. Выступаў як крытык і літаратуразнаўца. Аўтар кніг «Драматургія Янкі Купалы» (1959), «Міхась Чарот: Нарыс жыцця і творчасці» (1963), «Янка Купала і беларуская паэзія» (1971), «Беларуская савецкая лірыка» (з В. Бечыкам, 1979), «Пятрусь Броўка» (1981), «Пясняр роднай зямлі: Жыццё і творчасць Янкі Купалы» (1982), «Янка Купала і Якуб Колас: Параўнальны аналіз жыцця і творчасці» (1988), брашур «Міхась Чарот» (1966), «Пятрусь Броўка» (1975), «Янка Купала і современность» (1981), «В памяти народной» (1982). Зьяўляецца адным з аўтараў двухтомнай «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (1964-1966), «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (1969), «Истории советской многонациональной литературы» (Масква, 1972), «Истории белорусской дооктябрьской литературы» і «Истории белорусской советской литературы» (1977).

Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа за ўдзел у двухтомным дасьледаваньні «История белорусской дооктябрьской литературы» і «История белорусской советской литературы».

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Якуба Коласа
Алесь Якімовіч

**Але́сь Якімо́віч** (17 студзеня 1904, вёска Чурылава, Узьдзенскі раён, Менская вобласьць — 15 студзеня 1979) — беларускі празаік, паэт, перакладчык.

## Біяграфія
Нарадзіўся 17 студзеня 1904 у вёсцы Чурылава ў сялянскай сям’і. У 1926 годзе скончыў Беларускі пэдагагічны тэхнікум, у 1930 годзе скончыў літаратурна-лінгвістычнае аддзяленьне пэдагагічнага факультэту БДУ. З 1924 году працаваў у рэдакцыях часопісаў «Беларускі піянер», «Іскры Ільіча». Быў сябрам літаратурнага аб’яднаньня «Маладняк». У першыя месяцы Вялікай Айчыннай вайны выкладаў у адной зь сярэдніх школаў г. Чыстапаля (Татарстан), быў адказным сакратаром раённай газэты ў Казахстане. З кастрычніка 1942 году служыў у Чырвонай Арміі, камандзір стралковага ўзводу, затым роты. У 1943 годзе пад Харкавам быў цяжка паранены). У 1943—1944 гг. жыў у Маскве, займаўся рэдактарскай працай. У 1944—1945 і 1948—1954 гг. працаваў старшым рэдактарам Дзяржаўнага выдавецтва БССР. У 1945—1948 гг. працаваў адказным рэдактарам часопісу «Бярозка». У 1955—1960 гг. быў літкансультантам СП БССР. Чалец СП БССР з 1934 году. Памёр 15 студзеня 1979 году.

## Творчасьць
Друкавацца пачаў у 1923 годзе (часопіс «Маладняк»). Першая кніга «Вершы» (1925). Пісаў пераважна для дзяцей. Выдаў кнігі апавяданьняў, аповесьцяў «Гул бубна» (1925), «Перамога» (1932), «Незвычайны мядзведзь» (1934), «Выпадак на чыгунцы» (1938), «Помста» (1946), «Сябры» (1948), «Аповесці і апавяданні» (1949), «Гаворыць Масква» (1951), «Арляняты» (апавяданьні, аповесьці, казкі, 1952), «Я — юны піянёр» (1952), «Базылёў курган» (1954), «Новы год» (1958), «Смелыя людзі» (1960), «Адкуль ліха на сьвеце» (1963), «Прыгоды хлопчыка Іларыка» (1965), «Канец сервітуту» (1968), «Светлы дзень» (апавяданьні і казкі, 1969), «Кастусь Каліноўскі» (1971), «Цяжкі год» (1976), нарысы «Коска» (1935), «У нашай сталіцы» (1954), літаратурныя казкі ў вершах і прозе «Каваль Вярнідуб» (1936), «Казка пра смелага вожыка» (1937), «Браты Лазоўскія» (1965), зборнік паэзіі «Улетку» (1947). У 1967 годзе выйшлі Выбраныя творы ў 2-х, у 1978—1980 гг. — у 3 тамах.

У апрацоўцы Якімовіча асобнымі выданьнямі выйшла шмат беларускіх казак, а таксама зборнікі «Каток — залаты лабок» (1955), «Бацькаў дар» (1957), «З рога ўсяго многа» (1959), «Андрэй за ўсіх мудрэй» (1983). Якімовіч суаўтар «Чытанкі» для 2 клясы (зь Е. Тародкінай, 1933), аўтар падручніка для 2 клясы «Роднае слова» (1932), кніг для чытаньня «Слухай — запамінай: Азбука ў вершах і малюнках» (1948), «Звяры нашых лясоў» (1951).

Пераклаў на беларускую мову асобныя творы А. Пушкіна, М. Някрасава, І. Крылова, І. Тургенева і іншых.

Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1974) за аповесьці «Адкуль ліха на сьвеце», «Канец сервітуту» і «Кастусь Каліноўскі».

## Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сьцягу і мэдалямі. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1968).

## Кнігапіс
*  

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Вэрыя (футбольны клюб)

«**Вэрыя**» () — грэцкі футбольны клюб з гораду Вэрыі. Заснаваны ў 1960 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вэрыя‎
Гільерма Ачоа

**Франсіска Гільерма Ачоа Маганьня** (;  13 ліпеня 1985 году, Гвадаляхара) — мэксыканскі футбольны брамнік, гулец кіпрскага клюбу АЭЛ і зборнай Мэксыкі.

## Дасягненьні
**«Амэрыка»**:
* Чэмпіён Мэксыкі: 2005(к)
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў КОНКАКАФ: 2006

**«Стандард»**:
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 2018

**Мэксыка**:
* Уладальнік Залатога кубка КОНКАКАФ: 2009, 2011, 2015, 2019, 2023, 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне ФІФА
* Профіль на National football teams

Катэгорыя:Мэксыканскія футбалісты
Катэгорыя:Мэксыканскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Лесіна

Назву **Лесіна** маюць:

* Лесіна — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Лесіна — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
Лямія

**Лямія** () — горад у Грэцыі, адміністрацыйны цэнтар пэрыфэрыйнай адзінкі Фтыятыда і пэрыфэрыі  Цэнтральная Грэцыя. Месьціца на двух ўзгорках на вышыне 100 мэтраў над узроўнем мора, на паўднёвы-захад ад горнага сьцягу Отрыс, на левым беразе ракі Спэрхіёс, каля затокі Маліякос Эгейскага мора, у 180 кілямэтрах да паўночнага-захаду ад Атэнаў. Насельніцтва 52006 чалавек, згодна перапісу 2011 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Πίνακας 1: Προσωρινά αποτελέσματα του Μόνιμου Πληθυσμού της Ελλάδος

Катэгорыя:Муніцыпалітэты Грэцыі
Катэгорыя:Гарады Грэцыі
Аляксандар Лягчылаў

**Алякса́ндар Кузьмі́ч Лягчы́лаў** ( — 21 верасьня 2005) — беларускі паэт-песеньнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 30 чэрвеня 1946 году. Бацька — Кузьма Васільевіч Лягчылаў (1922—2017), маці — Вольга Паўлаўна Лягчылава (1921—2018).

Кандыдат эканамічных навук, дырэктар Менскага дзяржаўнага гандлёвага коледжу, дэпутат Менгарсавету. 

Памёр 21 верасьня 2005 году. Пахаваны ў Менску на Усходніх могілках.

## Творчасьць
Аўтар шасьці зборнікаў вершаў. Аўтар некалькіх сотняў песень («Чарка на пасашок», «Гора — не бяда», «Дзеці вайны», «Белы бусел», «Прычал», «Мэлёдыя каханьня», «Залатая восень», «Дзева Марыя», «Плачуць белыя бярозы» і інш.).

Яго песьні выконвалі ВІА «Сябры», Леў Лешчанка, Ёсіф Кабзон, ансамбль імя Аляксандрава. Ён правёў дзесяць сваіх творчых канцэртаў. Зь ім супрацоўнічалі многія беларускія кампазытары, сярод якіх Ігар Лучанок, Валеры Іваноў, Уладзімер Буднік, Алег Моўчан, Уладзімер Прохараў, Алег Цівуноў, Мікалай Сацура і іншыя.

## Узнагароды
* Ганаровая грамата Савету Міністраў Беларусі.

## Памяць
* На доме ў Менску, дзе жыў Аляксандар Лягчылаў, усталяваная мэмарыяльная шыльда.
* 30 чэрвеня 2011 году ў этэры тэлеканалу «ЛАД» адбылася прэм’ера дакумэнтальнага фільму вытворчасьці Белтэлерадыёкампаніі «Жыцьцё расьпісала ўсе ролі сур’ёзна», прысьвечанага творчасьці Аляксандра Лягчылава.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Анонс фільма «Жыцьцё расьпісала ўсе ролі сур’ёзна» на тэлеканале «ЛАД»

Катэгорыя:Памерлі 21 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 2005 годзе
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Беларускія паэты-песеньнікі
Лукас Мэндэс

**Лу́кас Мішэ́л Мэ́ндэс** (;  3 ліпеня 1990 году, Курытыба, Парана), ці проста **Лукас Мэндэс** — бразыльскі футбольны абаронца, гулец катарскага клюбу «Аль-Вакра». У 2023 годзе пачаў гуляць за нацыянальную зборную Катару.

## Кар’ера
Прафэсійную кар’еру пачаў у «Курытыбе», дзе правёў чатыры гады. У жніўні 2012 року перайшоў у францускі «Марсэль». Ад жніўня 2014 выступаў за «Аль-Джаіш», але з таго часу зьмяніў яшчэ шэраг катарскіх клюбаў.

## Дасягненьні
**«Аль-Дугаіль»**:
* Чэмпіён Катару: 2018

**«Аль-Вакра»**:
* Уладальнік Кубка Катару: 2024

**Катар**:
* Уладальнік Кубка Азіі: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Football Database
* Профіль на Soccerbase
* Профіль на Soccerway
* Профіль на TransferMarkt

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Катэгорыя:Катарскія футбалісты
Уладзімер Амарын

**Уладзі́мер Ві́ктаравіч Ама́рын** ( 1961, Менск, БССР) — беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар фінансаў Рэспублікі Беларусь (6 лістапада 2014 -31 жніўня 2018).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1961 року ў Менску. Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава ў 1983, у 2006 — Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь. З 1983 року працаваў у фінансавай сыстэме Беларусі на розных пасадах. У 2001—2006 роках — начальнік Галоўнае ўправы бюджэтнай палітыкі, у 2006—2008 — намесьнік міністра фінансаў Беларусі, з 2008 — першы намесьнік міністра фінансаў Беларусі. 6 лістапада 2014 году прызначаны міністрам фінансаў Рэспублікі Беларусь.

Зьняты з пасады 31 жніўня 2018 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністры фінансаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Сьпіс гарадоў Грузіі

**Сьпіс [[горад|гарадоў]] [[Грузія|Грузіі]] паводле колькасьці насельніцтва**. У сьпіс уключаныя гарады з насельніцтвам ня менш за 10 000 чалавек па стане на 2013 год. Колькасьць насельніцтва прыводзіцца адносна названага гораду без уліку пасяленьняў, якія складаюць яго прыгарады.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва
Мікола Бусько

**Міко́ла Бусько** (нарадзіўся 30 верасьня 1940 году, в. Пагарэлка, Карэліцкі раён, Баранавіцкая вобласьць) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 30 верасьня 1940 году ў вёсцы Пагарэлка ў сялянскай сям’і. Пасьля заканчэньня Турэцкай сярэдняй школы Карэліцкага раёну ў 1959—1962 гг. служыў у войску. У 1962 годзе скончыў Баранавіцкі тэхнікум лёгкай прамысловасьці, а ў 1967 годзе — выяўленчы факультэт Маскоўскага завочнага народнага ўнівэрсытэту мастацтваў. У 1963—1965 гг. працаваў рабочым на лесагандлёвай базе. У 1965—1967 гг. быў афарміцелем у Доме афіцэраў, у 1967—1976 гг. — на мясакамбінаце, з 1976 году — афарміцель аўтобуснага парка ў Баранавічах. Сябра СП СССР з 1989 году.

## Творчасьць
Першыя вершы апублікаваў у 1970 годзе ў раённым друку. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў з 1989 году. Вершы друкаваў у часопісах «Полымя», «Беларусь», «Маладосць», газэце «Літаратура і мастацтва», а таксама ў калектыўных зборніках «Дзень паэзіі», «Паэзія Берасцейшчыны». Аўтар кнігі паэзіі «У Нёмна на плячах» (1986), «Ад галінкі да сучка — тэлефон у павучка» (1993), «Сузор’е Шаляў» (1995), «Шасцікрылец Хмарагон» (1997). Цяпер піша і рыхтуе да выданьня прозу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Поці

**Поці** () — горад на захадзе Грузіі.

З 1858 году на чарнаморскай набярэжнай горада працаваў Паційскі порт.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва
Самтрэдыя

**Самтрэдыя** () — горад на захадзе Грузіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Грузіі
Хітрамудры ідальга Дон Кіхот Ляманчаскі

«**Хітрамудры ідальга Дон Кіхот Ляманчаскі**» (*El ingenioso hidalgo Don Quijote de la Mancha*) — прыгодніцкі раман гішпанскага пісьменьніка Мігеля Сэрвантэса пра Алёнса Кіхот, які чытаючы рыцарскія раманы, вырашыў адрадзіць рыцарства сваім прыкладам. Сабе ў зброяносцы ён вярбуе простага фэрмэра Санча Панса. 

Раман быў апублікаваны ў двух тамах. Першы выйшаў у 1605 годзе, а другі ў 1615 годзе. Твор быў перакладзены на ўсе эўрапейскія мовы, дагэтуль зьяўляецца адной з найпапулярнейшых кнігаў сусьветнай літаратуры і займае другое месца пасьля Бібліі паводле аб’ёму агульнасусьветнага накладу.

Пераклад на беларускую мову, які быў апублікаваны ў 1999 годзе, зрабіў Міхась Пазьнякоў.

## Беларускі пераклад раману
* Хітры гідальга Дон Кіхот Ламанчскі. Мн., 1999

## Вонкавя спасылкі

* Хітрамудры ідальга Дон Кіхот Ламанчаскі. ПрайдзіСьвет
* Хітрамудры ідальга Дон Кіхот Ламанчаскі. Камунікат

Катэгорыя:Гішпанская літаратура
Катэгорыя:Раманы 1605 году
Катэгорыя:Раманы на гішпанскай мове
Дынама Чэске-Будзеёвіцы

«**Дынама**» () — чэскі футбольны клюб з гораду Чэске-Будзеёвіцы. Заснаваны ў 1905 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чэске-Будзеёвіцы‎
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1905 годзе
Варанцэвічы

Назву **Варанцэвічы** маюць:

* Варанцэвічы — аграгарадок у Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Варанцэвічы — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
Зэстафоні

**Зэстафоні** () — горад у цэнтры Грузіі.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Грузіі
Нарвэская літаратура

**Нарвэ́ская літарату́ра** — літаратура на нарвэскай мове, альбо напісаная нарвэскімі аўтарамі (на букмоле і нованорвэскай мовах).

Гісторыя нарвэскай літаратуры ўзыходзіць да часоў паганскай эдычнай і скальдычнай паэзіі IX—X стагодзьдзяў. Да найбольш значных помнікаў дахрысьціянскай нарвэскай літаратуры і пісьменнасьці адносяцца рунічныя надпісы на камянёх, напісаныя на старажытнаскандынаўскай мове і якія выкарыстоўваліся ў паганскіх набажэнствах. Найстаражытнейшыя скандынаўскія літаратурныя помнікі «Малодшая Эда» і «Старэйшая Эда» ў роўнай ступені маюць дачыненьне да гісторыі нарвэскай, ісьляндзкай і дацкай літаратуры.

У пэрыяд з XIV па XIX стагодзьдзі ў літаратуры Нарвэгіі быў гэтак званы цёмны пэрыяд. Народжаныя ў Нарвэгіі пісьменьнікі, як то Людвіг Гольбэрг, зрабілі ўнёсак у літаратуру Даніі і іншых сумежных краінаў. З праявай нацыяналізму і барацьбы за незалежнасьць у пачатку XIX стагодзьдзя ў нарвэскай літаратуры абазначыўся новы пэрыяд. Драматург Гэнрык Вэргелян зьяўляўся найбольш значнай фігурай гэтага этапу, а працы Гэнрыка Ібсэна дазволілі літаратуры Нарвэгіі заняць годнае месца ў заходнеэўрапейскай літаратуры. У XX стагодзьдзі найбольш значнымі прадстаўнікамі літаратуры Нарвэгіі былі два нобэлеўскіх ляўрэаты — Кнут Гамсун і Сыгрыд Унсэт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Нарвэская літаратура. Nordic FAQ
Сьпіс гарадоў Казахстану

**Сьпіс [[горад|гарадоў]] [[Казахстан]]у паводле колькасьці насельніцтва**. У сьпіс уключаныя гарады з насельніцтвам ня менш за 50 000 чалавек па стане на пачатак 2014 году. Колькасьць насельніцтва прыводзіцца адносна названага гораду без уліку пасяленьняў, якія складаюць яго прыгарады.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* City Population
Ахалцыхэ

**Ахалцыхэ** () — горад на поўдні Грузіі, адміністрацыйны цэнтар Ахалцыскага раёну і краю Самцхе-Джавахэці. Насельніцтва на 2016 год — 15 000 чалавек.

## Гісторыя
Заснаваны ў першай палове XII стагодзьдзя. З XIV стагодзьдзя і да 1580-х гадоў зьяўляўся цэнтрам культуры, палітыкі й эканомікі вобласьці Самцхе-Джавахэці й рэзыдэнцыяй атабэгаў з роду Джакэлі. У 1579 годзе трапіў пад уладу Асманскай імпэрыі.

У 1810 годзе Тамаз Арбэліяні ўдзельнічаў у паходзе на Ахалцыхэ разам з генэралам А. Тармасавым, і пасьля дзесяцідзённай аблогі быў вымушаны адыйсьці да Баржомскай цясьніны, у якой яго ваяры знайшлі баржомскія мінэральныя крыніцы. У выніку расейска-турэцкае вайны 1828—1829 гадоў Ахалцыхэ адыйшоў да Расеі.

## Славутасьці
* Ахалцыская фартэцыя (Рабат)
* Мячэт Ахмэдые
* Царква Богаяўленьня Сьвятога Крыжа

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Грузіі
Кабулеці

**Кабулеці** () — горад на захадзе Грузіі, на беразе Чорнага мора.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва
Цхалтуба

**Цхалту́ба** () — горад у цэнтры Грузіі.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва
Касьпі

**Касьпі** () — горад у цэнтры Грузіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Насельніцтва Грузіі

Катэгорыя:Гарады Грузіі
Дубай (эмірат)

**Дуба́й** ( — Imārat Dubayy) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў. Цэнтар — горад Дубай. Эмірат Дубай зьяўляецца другім па плошчы эміратам краіны. Кірайніком эмірату зьяўляецца яго каралеўская вялікасьць эмір Магамэт бін Рашыд Аль Мактум, а таксама ўрад эмірату Дубай.

Пад час існаваньня эмірату адбылося два ключавыя здарэньні, якія спрыялі эканамічнаму разьвіцьцю гэтай тэрыторыі. Першае гэта адтрыманьне незалежнасьці і ўсталяваньне фэдэрацыі ў 1971 годзе. Другое гэта нафтавы крызіс у 1973 годзе, які выклікаў выбуховы рост здабычы нафты. Эмірат Дубай спрабуе перавесьці эканоміку з нафтаздабычы на разьвіцьцё сфэры паслугаў, такіх як транспарт і лягістыка. Турыстычная галіна складае значную частку ВУП эмірату.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Dubai.ae — Афіцыйны сайт ураду эмірату Дубай

Катэгорыя:Аб’яднаныя Арабскія Эміраты