Юбілейны год

**Юбілейны год**, **Сьвяты год** (на іўрыце: יובל — юбілей) — у жыдоўскай і хрысьціянскай традыцыі год асаблівай ласкі, які нагадвае аб паходжаньні чалавека ад Бога. У католікаў — год, на працягу якога ёсьць магчымасьць атрымаць поўную індульгенцыю. Юбілейны Год заўсёды абвяшчае Папа. З гэтай нагоды выдаецца була, у якой распавядаецца пра ўмовы яго правядзеньня і духоўныя плёны гэтага Юбілею.

## Юдаізм
У Старым Запавеце (Сьвятарская кніга 25, 8-17 і далей) быў вядомы юбілейны год, які адзначаўся кожныя 50 гадоў. У той час належала вярнуць роўнасьць усім сынам Ізраэля, даць новыя магчымасьці сем’ям, якія страцілі сваю маёмасьць, а часам нават асабістую свабоду. Багатым юбілейны год нагадваў, што настаў час, калі нявольнікі з Ізраэля, якія зноў сталі роўнымі ім, могуць вяртацца да сваіх правоў.

Гэта сымбалізавала дараваньне Богам зямлі чалавеку толькі ў якасьці вотчыны. Юбілейны год адзначаўся пасьля сямі суботніх гадоў, якія адзначаліся кожныя сем гадоў (7х7). Год абвяшчаў сьвятар трубячы ў барановы рог (шафар).

## Хрысьціянства
Каталіцкі Касьцёл пачаў традыцыю Сьвятога Году з пантыфікатам Баніфацыюса VIII у 1300 годзе. У рымскія базылікі сьв. Пятра і сьв. Паўла за мурамі тады прыбыло 300 тысяч пілігрымаў. Папа хацеў, каб Юбілейны Год сьвяткаваўся праз кожныя 100 гадоў. Але з 1343 году пэрыяд зьменшыўся да 50-ці (як у Старым Запавеце), з 1389 — да 33-х гадоў (узрост Хрыста), а з 1475 году яго пачалі абвяшчаць праз 25 гадоў, каб кожнае пакаленьне адзін раз магло перажыць юбілей.

Юбілейны Год не адбыўся толькі ў 1800 годзе, калі пасьля сьмерці папы Піюса VI у францускай няволі ў жніўні 1799 году новы папа Піюс VII быў абраны ў сакавіку 1800 году, а ў Рым змог прыехаць у ліпені.

У ХХ ст. да звычайных Сьвятых Гадоў дадаліся яшчэ Надзвычайныя Юбілеі: 1933 і 1983 гады, абвешчаныя з нагоды 1900 і 1950 гадавіны збаўленьня. Надзвычайны Юбілей — Сьвяты Год Міласэрнасьці — распачаўся 8 сьнежня 2015 году і закончыцца 20 лістапада 2016 году.

Апошні чарговы юбілей адзначаўся ў 2000 годзе як Вялікі Юбілей 2000-га году другога тысячагодзьдзя прышэсьця Хрыста ў сьвет. Наступны цыклічны юбілей прыпадае на 2025 год.

### Сьвятыя Дзьверы
Падчас сьвяткаваньня ў Базыліках адчыняюць Сьвятыя Дзьверы. Аднак пачатак юбілею не быў зьвязаны з адкрыцьцём Сьвятых Дзьвярэй — сымбалям пераходу ад граху да Божай ласкі, згодна са словамі Езусу: «Я — брама. Калі хто ўвойдзе праз Мяне, будзе збаўлены» (Ян 10, 9).

Першы Папа, які ў 1423 годзе адчыніў Сьвятыя Дзьверы у базыліцы сьв. Яна на Лятэране, быў Мартын V. У 1499 годзе Сьвятыя Дзьверы ўпершыню былі адчыненыя ў базыліках сьв. Пятра, Санта-Марыя Маджорэ і сьв. Паўла за мурамі.

Сьвятыя Дзьверы ў базыліцы сьв. Пятра зьяўляюцца творам скульптара Віка Кансорці (1902—1979), які выйграў конкурс, абвешчаны перад Сьвятым 1950 Годам. Ахвярадаўцам стаў ардынарый Базыля і Лугана, біскуп Франц фон Стрэнг, які разам з вернікамі хацеў падзякаваць Богу за захаваньне Швэйцарыі ад жахаў вайны. Праз 11 месяцаў дзьверы былі адчыненыя ў Вігілію Божага Нараджэньня 1949 году.

З 1983 году індульгенцыі таксама даюць пры наведваньні іншых буйных цэркваў па ўсім сьвеце, але звычай адчыняць браму ў храмах застаўся.

### Пачатак Юбілейнага Году
У наш час адкрыцьцё Сьвятога Году адбываецца 24 сьнежня, а ў выпадку надзвычайных і асаблівых юбілеяў — у дату, вызначаную Папам. З 1423 годзе афіцыйны пачатак сьвяткаваньняў суправаджаецца цырымоніяй адкрыцьця Сьвятой Брамы ў прытворы юбілейных касьцёлаў Рыма, у першую чаргу Базылікі сьв. Пётра. Гэтая брама была ўзьведзена па загаду папы Піюса XII і ўпершыню адчынілася 24 сьнежня 1949 году, з чаго распачаўся юбілейны 1950 год. Адкрыцьцю брамы папярэднічаў сымбалічны трохразовы ўдар молатам. У пэрыяд паміж юбілеямі брама знутры базылікі перакрываецца сьцяной, пабудаванай пасьля канца папярэдняга году і зьнесенай перад адкрыцьцём наступнага году.

### Адпусты
Асаблівасьцю юбілейных гадоў зьяўляецца магчымасьць атрыманьня адпусту. У Рыме адпуст можна было атрымаць, наведаўшы адну з чатырох цэркваў (базылік сьв. Пятра, сьв. Паўла за мурамі, сьв. Яна на Лятэране, сьв. Марыя Маджорэ). Некаторыя італьянскія гарады карысталіся аналягічнымі прывілеямі, дараванымі папамі.

Папа Баніфацыюс IX таксама дазволіў індульгенцыі ў Кракаве з 1 чэрвеня па 30 верасьня 1392 году. Падчас юбілею ў 1450 годзе папа Мікалай V па просьбе кракаўскага біскупу Зьбігнева Алесьніцкага пагадзіўся, каб тыя, хто будзе наведваць катэдральныя касьцёлы ў Гнезне , Кракаве, а таксама Львове ці Вільні маглі атрымаць юбілейны адпуст. Папа накіраваў у Польшчу легата, знакамітага прапаведніка Яна Капістрана і ўпаўнаважыў яго даваць індульгенцыі ўсім, хто будзе слухаць яго пропаведзі. Ян Капістран прапаведаваў кожны дзень і на іх прысутнічала 20-30 тысяч чалавек.

У юбілейныя 1983 і 2000 гады адпуст можна было атрымаць таксама ў катэдральных і дыяцэзіяльных касьцёлах, якія прызнаны месцамі пілігрымкі па ўсім сьвеце.

### Абвяшчэньне Юбілейных Гадоў
* Сьвяты 1300 год быў абвешчаны булай 22 лютага Баніфацыюса VIII
* Сьвяты 1350 год быў абвешчаны Клімэнтам VI булай *Unigenitus Dei Filii*
* Сьвяты 1390 год, абвешчаны булай у красавіку 1389 году Урбанам VI, адзначаўся падчас пантыфікату Баніфацыюсу IX
* Сьвяты 1400 год, абвешчаны папам Баніфацыюсам IX
* Сьвяты 1425 год, абвешчаны Папам Мартынам V; упершыню былі адчынены Сьвятыя Дзьверы ў базыліцы сьв. Яна Лятэранскага
* Сьвяты 1450 год быў абвешчаны Мікалаем V булай *Immensa et innumerabilia*
* Сьвяты 1475 год, абвешчаны булай *Qeem ad modum operosi* ў 1473 годзе Сыкстам IV
* Сьвяты 1500 год, абвешчаны Аляксандрам VI;
* Сьвяты 1525 год быў абвешчаны булай 18 сьнежня 1524 году Клімэнтам VII
* Сьвяты 1550 год, абвешчаны ў траўні 1549 году Паўлам III, адзначаўся падчас пантыфікату Юліюсу III ад лютага 1550 году
* Сьвяты 1575 год быў абвешчаны Грыгорыюсам XIII двойчы: 20 траўня і 19 сьнежня 1574 году
* Сьвяты 1600 год, які адзначаўся падчас пантыфікату Клімэнту VIII ад 31 сьнежня 1599 г. да 13 студзеня 1601 г. (затрымка пачатку і заканчэньня цэлебрацый была выклікана хваробай Папы)
* Сьвяты 1625 год быў абвешчаны Урбанам VIII булай *Omnes gentes, plaudite unanibus*
* Сьвяты 1650 год адзначаўся падчас пантыфікату Інакенцыюсам X
* Сьвяты 1675 год адзначаўся падчас пантыфікату Клімэнтам Х
* Сьвяты 1700 год, які адзначаўся падчас Пантыфікату Інакенцыюсу XII і Клімэнту XI (з-за хваробы Папы браму адчыніў кардынал Эмануэль Бул’ён)
* Сьвяты 1725 год, абвешчаны булай Інакенцыюсу XII 29 чэрвеня 1724 г. пасьля яго сьмерці, адзначаўся падчас Пантыфікату Бэнэдыкта XIII
* Сьвяты 1750 год, абвешчаны булай *Peregrinantes* у сакавіку 1749 году Бэнэдыктам XIV
* Сьвяты 1775 год, абвешчаны булай *Salutis Nostrae* Клімэнта XIV, адзначаўся падчас пантыфікату Піюса VI ад 26 лютага да 25 сьнежня 1775 г. (Клімэнт XIV памёр у верасьні 1774 г., а Піюс VI быў абраны папам 15 лютага, таму і адбылася затрымка)
* Сьвяты 1825 год, абвешчаны булай *Quod hoc ineunte saeculo* 27 траўня 1824 г. Львом XII (падчас урачыстасьцей базыліка сьв. Паўла за мурамі была зьнішчана пажарам, яе месца заняла базыліка сьв. Марыі ў Трастэверэ)
* Сьвяты 1875 год быў абвешчаны 24 сьнежня 1874 году булай *Gravibus ecclesiae et huius saeculi calamitatibus* Піюса IX, якая адзначалася без урачыстага адкрыцьця брамы
* Сьвяты 1900 год быў абвешчаны Львом XIII булай *Properante ad exitum*
* Сьвяты 1925 год, абвешчаны ў траўні 1924 году Піюсам ХІ булай *Infinita Dei misericordia*
* Сьвяты 1933 год — Юбілей Адкупленьня, абвешчаны сьвету 24 сьнежня 1932 г. (упершыню па радыё), адзначаўся ад 2 красавіка 1933 г. да 2 красавіка 1934 г. падчас пантыфікату Піюса ХІ
* Сьвяты 1950 год падчас пантыфікату Піюса XII адзначаўся як Год міру
* Сьвяты 1975 год быў абвешчаны 23 траўня 1974 г. Паўлам VI
* Сьвяты 1983 год, абвешчаны Янам Паўлам ІІ 6 студзеня 1983 г.; цэлебруецца з нагоды Юбілею Адкупленьня 25 сакавіка 1983 г. — 22 красавіка 1984 г.
* Сьвяты 2000 год быў абвешчаны 29 лістапада 1998 г. Янам Паўлам ІІ Вялікім юбілеем двухтысячагагодзьдзя хрысьціянства.
* Сьвяты 2025 год абвясьціў Папа Францішак булай *Spes non confundit*

### Надзвычайныя Юбілеі
Акрамя Юбілейных гадоў, Касьцёл адзначае Надзвычайныя Юбілеі, абвешчаныя Папам і датычацца толькі пэўнай тэрыторыі. Напрыклад для Рэчы Паспалітай такі юбілей абвяшчаўся двойчы:

* абвешчаны Паўлам V 10 кастрычніка 1609 г. як заклік да малітвы за Польшчу
* абвясьціў Інакенцыюс XI 11 жніўня 1683 г. з заклікам на дапамогу ў барацьбе з турэцкімі войскамі (да вызваленьня Вены).

Апошні сьвяты 2016 год быў абвешчаны 11 красавіка 2015 году Францішкам у буле *Misericordiae vultus* як Надзвычайны Юбілей Міласэрнасьці. Ён доўжыўся ад 8 сьнежня 2015 года да 20 лістапада 2016 году. У 2016 годзе ў Беларусі было адчынена 17 сымбалічных Брамаў Міласэрнасьці, якія зьяўляюцца знакам Надзвычайнага Юбілею Міласэрнасьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Rudolf Fischer-Wollpert, Leksykon papieży, Wydawnictwo Znak, Kraków 1997, ISBN 83-7006-437-X, s. 314

Катэгорыя:Хрысьціянскія набажэнствы
Катэгорыя:Юдэйскія сьвяты
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвяты