open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Галалёд

**Галалё́д** альбо **во́бліў** — слой гарбастага лёду (лёдавая корка) альбо абледненага сьнега, які ўтвараецца на паверхні зямлі праз замярзаньне расталай вады, калі пасьля адлігі адбываецца спаданьне тэмпэратуры паветра й глебы (пераход да адмоўнай тэмпэратуры).

Звычайна вобліў назіраецца на зямной паверхні, яшчэ часьцей на дарогах, ходніках і сьцежках. Вобліў можа захоўвацца некалькі дзён запар, да таго часу калі ён будзе пакрыты зьверху новым сьнегавым покрывам альбо цалкам не растане ў выніку дастатковага павышэньня тэмпэратуры паветра й глебы.

Катэгорыя:Надвор’е
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Беларускі рабочы клюб

**Беларускі рабочы клюб** — культурна-асьветніцкая суполка, якая існавала ў 1920 годзе ў Менску на Юраўскай вул., 19 і прапагандавала тэатральнае мастацтва. Пры клюбе існавала драматычная, музычная і харавая сэкцыі, бібліятэка і курсы беларусазнаўства. Рэжысэрамі драматычнай сэкцыі былі Фларыян Ждановіч, Уладзіслаў Галубок і Васіль Сташэўскі. Пэрыядычна працаваў таксама ў 1921, у кастрычніку 1922 і некаторы час у 1923 годзе.

Першая пастаноўка клюбу, «Раскіданае гняздо» Янкі Купалы, адбылася 1 красавіка 1920 году на вечары, прысьвечаным паэту. Далей ішлі: «Суд» і «За мураванай сьцяной» Ул. Галубка, «Міхалка» Далецкіх і інш.

Беларускі рабочы клюб быў часовай асноўнай базай для Трупы беларускіх артыстаў пад загадам Уладзіслава Галубка, якая пачала тут сваю дзейнасьць 10 чэрвеня 1920 году прэм’ерай спэктаклю «Суд», пра які Ўладзіслаў Галубок пазьней пісаў:

10 жніўня памяшканьне клюбу было перапоўнена чырвонаармейцамі, якія прыйшлі з фронту пасьля баёў адпачываць у Менск. Усякія правілы парушаны, і замест 500 чалавек прысутнічаюць каля 1000.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія клюбы
Катэгорыя:Гісторыя Менску
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1920 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1923 годзе
Катэгорыя:1920 год у Менску
Міхась Лужынскі

**Міхась Лужынскі** (1926 в. Кабылкі, цяпер Маладэчанскі раён — 29 ліпеня 2011, Санкт-Пецярбург) — дзеяч беларускай дыяспары ў Аўстраліі.

Бацька працаваў сакратаром воласьці. У 1935 годзе сям’я пераехала ў Гарадок, потым ў 1939 годзе ў Палачаны. У 1941 годзе скончыў сямігодку ў Хажове. А ў 1942 годзе пайшоў у гандлёвую школу ў Маладэчна, дырэктарам якой быў Барыс Кіт. Правучыўся там два гады. Быў сябрам СБМ.

Пасьля закрыцьця гандлёвай школы запісаўся добраахвотнікам у школу Люфтвафэ і разам зь іншымі 46 хлопцамі быў вывезены ў Польшчу, а потым — у Нямеччыну. У 1945 годзе апынуўся ў беларускім лягеры Ватэнштат (Нямеччына), дзе ў 1946-м пазнаёміўся з будучай жонкай Надзеяй. Ажаніўся ў канцы 1948-га, а ў канцы 1949-га выехаў з жонкай у Аўстралію.

Сям’я пасялілася ў Сыднэі. Спачатку працаваў электраманцёрам. Потым, скончыўшы інжынэрныя курсы, пайшоў па службовай лесьвіцы ўгору, быў інспэктарам пры пабудове электрычных лініяў. У 1979-м пачаў невялікі бізнэс — займаўся пакупкай і продажам драўніны.

Ад самага пачатку актыўна ўдзельнічаў у беларускім грамадзкім жыцьці Аўстраліі, быў сябрам Беларускага Аб’яднання ў Аўстраліі, узначальваў Беларускае Аб’еднаньне ў Новай Паўднёвай Валіі (1951—1953 гг.), рэдагаваў часопіс «Новае жыцьцё», быў старшынём Беларускага грамадзка-культурнага клюбу.

На працягу 17 гадоў яго голас гучаў на аўстралійскіх радыёхвалях, з 1976 да 1993 году (ад 1983 году рабіў перадачы аднаасобна).

У ліпені 2011 яму стала кепска падчас турыстычнай паездкі ў Санкт-Пецярбург. Памёр у шпіталі Санкт-Пецярбургу. Верагодна, зьбіраўся наведаць Беларусь.

## Крыніцы

## Літаратура
* Калодка, А. Беларусы ў Аўстраліі / Аляксандар Калодка // Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі / Укл. Л.Юрэвіч. — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1999. — 361 с. — С. 328 — 339.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1926 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладэчанскім раёне
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускай моладзі
Катэгорыя:Памерлі 29 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 2011 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Аршанскі школьны тэатар

**Аршанскі школьны тэатар** — адукацыйная ўстанова пры езуіцкім калегіюме ў Воршы, якая існавала ў XVII стагодзьдзі. У канцы XVII стагодзьдзя тут паказалі польскую драму «Слаўная дапамога ў перамозе Раміра, якую ўчынілі анёльскія палкі» зь беларуска-польскімі інтэрмэдыямі

Мяркуецца, што першы спэктакль тэатру адбыўся ў 1610 годзе. Пазьнейшыя выступы шкаляроў з «дыялёгамі» адбываліся ў 1636, 1670, 1689, 1696 і 1697 гг.

Выкладчыкамі рыторыкі і паэтыкі ў Воршы працавалі В. Грышкевіч, Ф. Шымановіч. і К. Вальвэран.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аршанскі езуіцкі калегіюм
Беларуская драматычная дружына

**Беларуская драматычная дружына** — тэатральны калектыў пры Беларускім клюбе ў Вільні, які існаваў ў 1916—1917 і траўні 1918 году пад кіраўніцтвам беларускага драматурга Францішка Аляхновіча.

## Гісторыя

Напачатку сваёй дзейнасьці калектыў наладжваў музычна-драматычныя паказы тыпу кабарэ. 15 кастрычніка 1916 году ў зале работніцкага клюбу на Вароньняй вуліцы быў паказаны першы драматычны спэктакль «Хам» паводле п’есы Элізы Ажэшкі. Наступнай прэм’ерай калектыву становіцца дэбютная п’еса Францішка Аляхновіча «На Антокалі», пастаўленая 26 сьнежня 1916 году на сцэне цырка на Лукіскім пляцы. У 1916—1917 гадах таксама ставяцца: «На вёсцы», «Калісь», «Бутрым Няміра», «Манька», «Базылішк» і «Чорт і баба» (з музыкай Станіслава Манюшкі) Ф. Аляхновіча, «Міхалка» Далецкіх, «У зімовы вечар» паводле Э. Ажэшкі, «Як яны ажаніліся» В. Валодзьскага, «Паўлінка» Янкі Купалы, «Мядзьведзь» Антона Чэхава, пазьней — «П'етра Каруза» П. Брака, «Антось Лата» Якуба Коласа, сцэнічная фантазія «У купальскую ноч».

У канцы лютага 1917 году тэатар мае ўжо сваю ўласную сцэну ў новым памяшканьні Беларускага клюбу на Віленскай вул. № 28, дзе спэктаклі адбываюцца што нядзелю. Улетку з прычыны рэквізыцыі гэтага памяшканьня вайсковаю ўладаю клюб разам з тэатрам перабіраецца на Юраўскі праспэкт № 22, дзе таксама знаходзіцца сцэна.

У 1918 калектыў быў рэарганізаваны ў Народны тэатар, узначаляваны акторам былога калектыву сьпяваком А. Бароўскім. У 1919 годзе на аснове Народнага тэатру меркавалася стварыць Беларускі дзяржаўны тэатар у Вільні, але задума не была ажыцьцеўленая.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія тэатральныя калектывы
Катэгорыя:Францішак Аляхновіч
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Франсуа Віён

**Франсуа Віён** (; каля 1431, Парыж — пасьля 5 студзеня 1463, Парыж) — выбітны францускі сярэднявечны паэт. Першы францускі лірык пазьняга Сярэднявечча.

## Беларускія пераклады
Сярод перакладчыкаў вершаў — Аляксей Зарыцкі, Зьміцер Колас, Андрэй Хадановіч.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Біяграфія Франсуа Віёна
* Працы Віёна на сайце праекту Гутэнбэрг
* Пераклад вершаў Віёна на расейскую мову

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія паэты
Катэгорыя:Паэты XV стагодзьдзя
Беларускі клюб (Вільня)

**Беларускі клюб** — культурна-асьветніцкая суполка, якая існавала ў Вільні ў 1916—1920 гадах  пад старшынствам грамадзкага дзеяча Івана Луцкевіча.

Да канцы лютага 1917 году клюб месьціўся на Вялікай вул. у доме Мухіна. Пазьней пераязджае ў новае памяшканьне на Віленскай вул., 28. Зь лета 1917 году знаходзіўся на Юраўскім пр., 22.

## Гісторыя
Беларускі драматург Францішак Аляхновіч у сваёй манаграфіі «Беларускі тэатар» так апісаў гісторыю стварэньня клюбу:

Нямецкая акупацыя на нейкі час спыняе ўсялякую беларускую культурную працу. Але ўжо ў лютым 1916 году нямецкі обэрбургамістар атрымаў ад беларусаў просьбу аб дазволе адчыніць беларускі клюб, а 1 чэрвеня ў доме Мухіна на Вялікай вуліцы а гадз. 4 па палудні Іван Луцкевіч, старшыня клюбу, адчыняе гэтую ўстанову сваёй прамовай

Першая пасьля прыходу нямецкіх войск вечарына адбываецца 17 верасьня 1916 году зь ня надта багатаю праграмай. Наступныя вечарыны ладзіліся са сьпевамі, спэктаклямі, дэклямацыямі, танцамі і музыкай.

Тут пачынае гуртавацца аматарская драматычная дружына пад кіраўніцтвам Францішка Аляхновіча, якая пачынае ставіць драматычныя спэктаклі.

Паказваюцца п’есы: «Калісь», «Бутрым Няміра», «Чорт і баба», «На вёсцы», «Манька», «Базылішк», а таксама «Антось Лата» Якуба Коласа, «Хам» паводле Э. Ажэшкі, «Міхалка» Далецкіх, «Мядзьведзь» Антона Чэхава і інш.

У канцы лютага Беларускі клюб перамяшчаецца з дома Мухіна на Вялікай вуліцы ў памяшканьне на Віленскай вул., 28. Вось што пра гэта піша Францішак Аляхновіч:

У канцы лютага 1917 г. беларускі тэатар мае ўжо сваю ўласную сцэну ў новым памяшканьні клюбу на Віленскай вул. № 28, дзе спэктаклі адбываюцца што нядзелю. Улетку з прычыны рэквізыцыі гэтага памяшканьня вайсковай уладай клюб разам з тэатрам перабіраюцца на Юраўскі праспэкт (цяпер вул. Міцкевіча) № 22, дзе таксама ёсьць сцэна.

У клюбе таксама ладзяцца ўдачныя дзіцячыя спэктаклі Драматычнага гуртка таварыства «Золак» пад старшынствам Станіславы Корф. Рэпэртуар: батлейкі і містэрыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія клюбы
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Хмарнасьць

**Хма́рнасьць** — сукупнасьць хмараў, якія назіраюцца ў пэўным месцы (пункт альбо мясцовасьць) у пэўны момант альбо пэрыяд часу.

Хмарнасьць — адзін з галоўных чыньнікаў, які вызначае надвор’е й клімат. Дзякаючы заслоннаму эфэкту яна перашкаджае з аднаго боку ахалоджваньню паверхні Зямлі, выкарыстоўваючы ўласнае цеплавое выпраменьваньне, з другога боку — нагрэву выпраменьваньню Сонца, гэтым самым хмарнасьць зьмяншае сэзонныя й сутачныя ваганьні тэмпэратуры паветра.

Катэгорыя:Аблокі
Катэгорыя:Атмасфэрная дынаміка
Катэгорыя:Кліматалёгія
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Лакалака

**Лакалака** () — танганскі танец. Як лічыцца, танец сфармаваўся на аснове сынтэзу некалькіх старажытных танцаў. У 2003 годзе ЮНЭСКО прызнала лакалака шэдэўрам вуснай й нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Шэдэўры вуснай і нематэрыяльнай спадчыны чалавецтва
Катэгорыя:Танцы Тонга
Катэгорыя:Групавыя танцы
Асана

**Аса́на** () — урачысты малітоўны ўсклік (кароткая малітва), першапачаткова зьяўлялася хвалебным воклічам. Ужываецца на сьвятой імшы. На заканчэнні прэфарацыі сьвятар зводзіць рукі і разам зь вернікамі альбо гучным голасам гаворыць:

«Сьвяты, Сьвяты, Сьвяты, Пан Бог Усемагутны. Неба і зямля поўныя хвалы Тваёй. Асана на вышынях. Благаслаўлёны той, хто прыходзіць у імя Пана. Асана на вышынях».

Катэгорыя:Юдаізм
Катэгорыя:Хрысьціянства
Атэнскі мэтрапалітэн

**Атэнскі мэтрапалітэн** () — адзін зь вядучых відаў грамадзкага транспарту сталіцы Грэцыі. Сыстэма складаецца з трох лініяў: 1-й зялёнай лініі, якая эксплюатуецца кампаніяй Атэны-пірэйская электрычная чыгунка (), 2-й чырвонай лініі й 3-й блакітнай лініі, якія эксплюатуюцца кіруючай кампаніяй Мэтрапалітэн Атыкі (). Упершыню ўведзены ў эксплюатацыю ў 1869 годзе, усяго на шэсьць гадоў пазьней за лёнданскі. Першая дзяльніца ўяўляла сабой чыгунку на паравой цязе (была электрыфікаваная ў 1904-м годзе).

Мэтрапалітэн
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Букавіна

**Букаві́на** — гістарычная назва (з XV стагодзьдзя) тэрыторыі, якая ўключае большую частку сучаснай Чарнавіцкай вобласьці Украіны (Паўночная Букавіна) і вобласьць Сучава ў Румыніі (Паўднёвая Букавіна).

У X—XI стагодзьдзях у складзе Кіеўскай Русі, у XII—XIII стагодзьдзях у Галіцка-Валынскім княстве, зь сярэдзіны XIV стагодзьдзя ў Малдаўскім княстве, з XVI стагодзьдзя ў складзе Турэччыны, а з 1774 году ў Аўстра-Вугоршчыне. У лістападзе 1918 году Букавіна адышла да Румыніі. У жніўні 1940 году Паўночная Букавіна ўключана ў склад СССР, ў 1941-1944 ізноў частка Румыніі, ў 1944-1991 — ў СССР, ад 1991 — ва Украіне.

## Вонкавыя спасылкі
Шкіў

**Шкіў** () — фрыкцыйнае кола з гладкай або рэльефнай акружынай, якое перадае рух прываднаму рамню або ланцугу. Выкарыстоўваецца як адна з асноўных частак рамянной перадачы.

У адрозьненьне ад блёку, шкіў перадае кручэньне з восі на рамень;

## Глядзіце таксама
* Дысбалянс
* Блёк

## Крыніцы

Катэгорыя:Мэханіка
Флёра Талін

«**Флёра**» () — эстонскі футбольны клюб з гораду Таліна. Заснаваны ў 1990 годзе. 

16-разовы чэмпіён Эстоніі, 8-разовы ўладальнік Кубка Эстоніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Талін
Болінг

**Бо́лінг** () — неглыбокае возера цэнтральнай Ютляндыі, Данія, на захад ад Сылькеборгу. Плошча — 835 га. Максымальная глыбіня складае 3 мэтры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Возера Болінг

Катэгорыя:Азёры Ютляндыі
Катэгорыя:Археалягічныя аб’екты Даніі
Катэгорыя:Геаграфія грамады Сылькеборг
Катэгорыя:Нівянікавы шлях
Сакбэ

**Сакбэ** () — дарогі мая, якія злучалі цырыманіяльныя месцы ці гарады адзін з адным. Сакбэ пазначаюцца часам як хуткасныя дарогі мая. Назва паходзіць ад *sac* (белы) і *bé* (дорога, шляхі) і азначае на мове мая белы шлях. Абазначэньне зьявілася ад спосабу «пабудовы» дарог, пры якім апошнія пакрываліся мінэраламі белага колеру, вапнаю. Сакбэ былі ад чатырох да дваццаці мэтраў у шырыню, а ў даўжыню маглі дасягаць 100 км. Некаторыя сакбэ захаваліся да цяперашняга часу.

Катэгорыя:Архітэктура мая
Катэгорыя:Гістарычныя дарогі і шляхі
Джон Кух Адамз

**Джон Кух А́дамз** (; 5 чэрвеня 1819 — 21 студзеня 1892) — брытанскі матэматык і астраном, замежны чалец-карэспандэнт Санкт-Пецярбурскай акадэміі навук, чалец Лёнданскага каралеўскага таварыства.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1819 годзе
Катэгорыя:Брытанскія астраномы
Катэгорыя:Брытанскія матэматыкі
Катэгорыя:Памерлі 21 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1892 годзе
Базэльская ратуша

**Ба́зэльская ра́туша** () — ратуша ў швайцарскім горадзе Базэлі. Вядома, што на месцы сучаснай ратушы стаяў будынак 1290 году, палітычны цэнтар Базэлю. У 1356 годзе моцны землятрус разбурыў яго. У 1501 годзе было прынята рашэньне аб будаўніцтве новага будынка. Ратуша Базэлю была пабудавана з чырвонага пяшчаніка ў стылі позьняй готыкі ў 1507—1513 гадох на Рынкавай плошчы. У XVII стагодзьдзі да будынка быў прыбудаваны левы флігель, а ў 1898—1904 гадох пабудавана вежа. Ва ўнутраным двары знаходзіцца статуя консула Люцыюса Мунатыюса Плянка — заснавальніка Базэлю.

У цяперашні час ў ратушы разьмешчаны органы заканадаўчай (*Вялікі савет*) і выканаўчай улады кантону Базэль-Штат, а таксама мэрыя Базэлю. Ратуша даступная для наведваньня турыстамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Базэль
Катэгорыя:Ратушы Эўропы
Катэгорыя:Збудаваньні Швайцарыі
Палачаны

**Палача́ны** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Палачанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 972 чалавекі
* 1999 год — 1066 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Палачанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Баркі (Маладэчанскі раён)

**Баркі́** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у Палачанскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Палачанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Кузьма Крук

**Кузьма Юльянавіч Крук** (1895?, Глыбоччына — 1941, Дзісна) — беларускі дзеяч, журналіст.

## Біяграфія
Сябра БСДГ, уваходзіў ў склад рэвізійнай камісіі ў 1926 годзе. Сакратар рады саюзу каапэратараў Віленскай акругі. Прымаў удзел у сьвяткаваньні 20-годзьдзя беларускай прэсы 18 верасьня 1926 году.

У 1927 годзе абраны пры падтрымцы былых грамадоўцаў дэпутатам віленскай гарадзкой рады. Пасьля перайшоў на больш памяркоўныя пазыцыі, у 1930 годзе балятаваўся на сойм ад Цэнтральнага саюзу беларускіх культурна-асьветных арганізацыяў і інстытуцыяў.

Навучаўся ў Віленскім унівэрсытэце.

Рэдактар газэты «Народны звон» у Вільні (1931).

Напярэдадні 1939 году вярнуўся зь Вільні на Глыбоччыну. Пасьля далучэньня Заходняй Беларусі да БССР — дырэктар вячэрняй школы

Забіты немцамі падчас Другой сусьветнай вайны. Па іншых зьвестках забіты акаўцамі ў 1943 годзе на Дзісеншчыне. Па іншых зьвестках у 1941 польскімі паліцэйскімі: 

## Дадатковыя зьвесткі
У часопісе «Маланка» гэдак пісалі:

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Сябры БСРГ
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Вялейскага раёну

У Вялейскім раёне знаходзяцца 26 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 15 — помнікі археалёгіі, 7 — помнікі архітэктуры, 4 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

Вялейшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Пюнік Ерэван

«**Пюнік**» () — армянскі футбольны клюб з гораду Ерэвану. Заснаваны ў 1996 годзе. 16-разовы чэмпіён Армэніі, 8-разовы ўладальнік Кубка Армэніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Ерэване
Тамаш Сямоняк

**Тамаш Сямоняк** (нарадзіўся 2 ліпеня 1967 году ў Валбжыху) — польскі палітык.

Выпускнік Вярхоўнай гандлёвай школы ў Варшаве, дзе таксама кіраваў аддзелам Незалежнай асацыяцыі студэнтаў. У 1994—1996 гадох працаваў на тэлебачаньні, у тым ліку на пасадзе дырэктара Праграмы 1. У 1998—2000 гадох быў дырэктарам прэсавага дэпартамэнту ў Міністэрстве нацыянальнай абароны, пасьля да 2002 году быў намесьнікам старшыні наглядальнай рады Польскага прэсавага агенцтва. У 2002—2006 гадох быў чальцом наглядальнай рады Польскага радыё.

У 1998—2000 гадох быў чальцом рады гміны Варшава-цэнтар, у 2000—2002 гадох быў намесьнікам прэзыдэнта Варшавы. У 2006—2007 гадох быў намесьнікам маршалка Мазавецкага ваяводзтва. 26 лістапада 2007 году прызначаны быў сакратаром стану (намесьнікам міністра) у Міністэрстве ўнутраных справаў і адміністрацыі.

2 жніўня 2011 году быў прызначаны міністрам нацыянальнай абароны. 22 верасьня 2014 году атрымаў гэтую пасаду ва урадзе Эвы Копач, стаючы дадаткова намесьнікам прэм'ер-міністра. У 2015 стаў выбраны дэпутатом Сойму 8-га скліканьня. 16 лістапада 2015 разам з цалым урадам скончыў выканваць абавязкі міністра. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* CV на старонцы Войска Польскага

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжнесылескім ваяводзтве
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Польшчы
Катэгорыя:Сябры «Грамадзянскай плятформы»
Катэгорыя:Асобы Варшавы
Катэгорыя:Намесьнікі міністраў Польшчы
Катэгорыя:Міністры абароны Польшчы
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі
Катэгорыя:Міністры ўнутраных справаў Польшчы
Аляксандар Лянкевіч

**Алякса́ндар Аляі́завіч Лянке́віч**, таксама **Аляксандар Лінкевіч**, (псэўд. *Ля́ндар*; 1823, Гарадзенская губэрня — ?) — адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1863—1864 гадоў.

## Біяграфія
У 1840—1861 гадах служыў у расейскім войску, падпалкоўнік. Пасьля адстаўкі ў 1861 годзе жыў у сваім фальварку Панюкі. 2 траўня 1863 году ўзначаліў паўстаньне ў Гарадзенскім павеце, стварыў аддзел колькасьцю 130—140 чалавек, пераважна зь сялянаў. 4 траўня атрад Лянкевіча сабраўся ў мясцовасьці Сьвятыя балоты, дзе іх заатакаваў чатырохкротна большы атрад расейскіх войскаў, атрад Лянкевіча быў разгромлены, а рэшта — 28 паўстанцаў на чале зь Лянкевічам адступіла ў мясцовыя лясы. Палкоўнік расейскіх войскаў Мантэйфэль вырашыў не перасьледаваць паўстанцаў, таму Лянкевіч ужо 5 траўня з рэштай атраду вырушыў у Валкавыскі павет. 17 траўня атрад Лянкевіча аб’яднаўся з атрадам Густава Стравінскага. Да атраду Лянкевіча далучыліся ахвотнікі з Пружанаў і ваколічная шляхта, атрад Стравінскага налічваў 136 паўстанцаў. 3 чэрвеня 1863 году камандаваў у Мілавідзкай бітве на чале аб’яднаных сілаў гарадзенскіх, ваўкавыскіх, наваградзкіх і слонімскіх паўстанцаў. Падчас бою войскі паўстанцаў наведаў Кастусь Каліноўскі, які зьвяруўся з натхняючай прамовай да паўстанцаў. 4 чэрвеня перадаў атрады пад кіраўніцтва Ануфрыя Духінскага, пазаставіўшы сабе атрад колькасьцю 40 чалавек. У палове чэрвеня накіраваўся на поўнач у Лідзкі павет, 16 жніўня падчас маршу быў заатакаваны расейскімі войскамі, адступіў праз лясныя сьцежкі. 1 жніўня 1863 году зь лідзкімі паўстанцамі перайшоў Нёман і дзейнічаў у Аўгустоўскай губэрні. Зь верасьня 1863 году за мяжою. Завочна яму быў вынесены сьмяротны прыгавор. Эміграваў у Францыю, дзе прымаў удзел у дзейнасьці польскіх вайсковых таварыстваў, потым — у Злучаныя Штаты Амэрыкі, каб прыняць удзел у Грамадзянскай вайне на баку Канфэдэрацыі й сфармаваць там польскі атрад. Далейшы лёс невядомы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1823 годзе
Катэгорыя:Вайскоўцы Расейскай Імпэрыі
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі
Мілавідзкая бітва

**Мілавідзкая бітва** — бітва паміж беларускімі паўстанцамі і расейскім войскам падчас народна-вызваленчага паўстаньня 1863—1864 гадоў, што адбылася  году пад вёскай Мілавіды (Слонімскі павет, Гарадзенская губэрня; цяпер Баранавіцкі раён, Берасьцейская вобласьць, Беларусь).

## Падрыхтоўка
У сярэдзіне траўня 1863 году ў лягеры пад Мілавідамі (Слонімскі павет, цяпер Баранавіцкі раён) сканцэнтравалася некалькі паўстанцкіх атрадаў:
* Слонімскі (на чале з Ф. Юндзілам),
* Ваўкавыскі (Г. Стравінскі),
* Гарадзенскі (А. Лянкевіч),
* Наваградзкі (В. Міладоўскі),
* Пружанскі (Ф. Влодэк).

Лягер паўстанцаў знаходзіўся ў лесе каля шашы Берасьце — Бабруйск. Камандаваньне аб’яднанымі сіламі ўзяў на сябе былы падпалкоўнік царскага войска Аляксандар Лянкевіч. 21 траўня паўстанскія сілы ў мілавідзкім лягеры інспэктаваў Кастусь Каліноўскі.

## Хада бітвы
На паўстанцаў царскія ўлады кінулі войскі са Слоніму і Нясьвіжу. Першай падышла калёна са Слоніму (3 роты Стараінгерманляндзкага пяхотнага палка з 4 гарматамі і коннай групай) на чале з падпалкоўнікам Булгарыным.

22 траўня (3 чэрвеня) расейскія войскі з розных бакоў атакавалі лягер. Бой працягваўся некалькі гадзін, паўстанцы вытрымалі ўсе атакі. Калі стала цямнець, царскія войскі адступілі на зыходныя пазыцыі, страціўшы 50 чалавек забітымі і параненымі. Паўстанцы панесьлі страты ў 18 чалавек. На дапамогу расейцам сьпяшалася калёна зь Нясьвіжу (2 роты Новаінгерманляндзкага палка), і назаўтра атакі аднавіліся, але паўстанцы да гэтага часу пакінулі лягер і адышлі ў розных кірунках.

## Вынікі
Так як поле бою засталося за паўстанцамі, яны сталіся на гэтым полі пераможцамі. Забітыя паўстанцы і царскія вайскоўцы паводле загаду Булгарына былі пахаваны на супрацьлеглых баках шашы.

## Памяць
* На месцы пахаваньня расейскіх жаўнераў у 1913 годзе быў усталяваны чыгунны крыж.
* У гонар паўстанцаў была пабудаваная капліца-помнік у 1933 годзе.
* У 1990 годзе ўсталяваны яшчэ адзін памятны знак — камень з мэмарыяльнай плітой і надпісам па-беларуску.
* У 1993 годзе Мілавідзкай школе прысвоена імя А. Лянкевіча, памяць пра гэтыя падзеі захоўваецца тут і ў назьве вуліцы Паўстанцаў.
* У Мілавідзкай школе маецца музэй, прысьвечаны паўстаньню Каліноўскага.

## Вонкавыя спасылкі
* Здымкі Мілавідзкіх помнікаў на Радзіма.орг

Катэгорыя:Бітвы паўстаньня 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Падзеі 1863 году
Катэгорыя:Падзеі 3 чэрвеня
Дэван (востраў)

**Дэван** () — востраў у Паўночным Ледавітым акіяне ў складзе Канадзкага арктычнага архіпэлягу і часткова астравоў каралевы Лізаветы. Належыць да зоны арктычных пустэльняў і незаселены.

Востраў зьяўляецца 6-м паводле памеру ў Канадзе і 27-м у сьвеце. Плошча — 55 247 км², належыць да найбуйнейшай канадзкай правінцыі Нунавут.

Найвышэйшы пункт вострава — Дэван-Айс-Кэп () 1920 м над узроўнем мора.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Астравы Канадзкага Арктычнага архіпэлягу
Катэгорыя:Незаселеныя астравы
Катэгорыя:Геаграфія Нунавуту
Вільготнасьць паветра

**Вільго́тнасьць паве́тра** — паказальнік утрыманьня вады ў паветры. Дзеля вымярэньня вільготнасьці выкарыстоўваюцца розныя адзінкі, часта пазасыстэмныя.

Паказальнікі вільгатнасьці паветра выкарыстоўваюцца ў розных галінах навукі, а таксама пры вывучэньні й прадказаньні надвор’я.

Асноўнымі паказальнікамі вільготнасьці паветра зьяўляюцца адносная й безадносная вільготнасьць. Пры гэтым адносная вільготнасьць вымяраецца ў адсотках (максымальнае значэньне — 100%), а безадносная — ў г/м³.

Катэгорыя:Геаграфія
Катэгорыя:Кліматалёгія
Катэгорыя:Атмасфэра
Катэгорыя:Надвор’е
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Эдуард Лімонаў

**Эдуа́рд Лімо́наў** (прозьвішча пры нараджэньні — ** Эдуард Веньамі́навіч Саве́нка **; 22 лютага 1943, Дзяржынск Ніжагародзкай вобласьці РСФСР, СССР — 17 сакавіка 2020, Масква, Расея) — расейскі літаратар, палітычны дзяяч, заснавальнік і старшыня Нацыянал-бальшавіцкай партыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Іншая Расея
* Нацыянал-бальшавіцкая партыя
* Нацыянал-бальшавіцкая партыя
* Эдуард Лімонаў
* Эдуард Лімонаў
* Эдуард Лімонаў
* Эдуард Лімонаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Нацыянал-бальшавізм
Катэгорыя:Расейскія літаратары
Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Нацыянал-бальшавіцкая партыя

**Нацыянал-бальшавіцкая партыя** () — Нацыянал-бальшавіцкая партыя (НБП) — расійская грамадска-палітычная арганізацыя, якая не мае афіцыйнага статусу партыі, зарэгістраваная ў якасці юрыдычнай асобы ў 1993 г., ліквідаваная рашэннем суда ў 2005 г. і забароненая ў 2007 г. рашэннем суда як экстрэмісцкая арганізацыя.

## Вонкавыя пасылкі
* Нацыянал-бальшавіцкая партыя — афіцыйны сайт
* Нацыянал-бальшавіцкая партыя* Лімонка

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расеі
Катэгорыя:Нацыянал-бальшавізм
Чорт і Баба

«**Чорт і Баба**» — камэдыя-жарт беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, напісаная ў 1918 годзе і ўпершыню пастаўленая ТДіК у 1918 годзе й у 1921 годзе трупай Уладзіслава Галубка. Створаная на аснове вядомай казкі-сатыры, раней зьвершаванай Францішкам Багушэвічам («Гдзе чорт ня можа, там бабу пашле») (таксама: Я. Колас «Чорт і баба»). 

У 1927 годзе гэтая п'еса ўвайшла ў спэктакль «Вечар студыйных практыковак» Другога беларускага тэатру й рэпэртуар тэатру. Студэнтамі Віцебскага мастацкага тэхнікуму пад кіраўніцтвам Міхаіла Керзіна упершыню была зроблена дэкарацыя да пастаноўкі «Чорт і баба». Прэм'ера адбылася 18 лютага 1927 году ў Віцебску, рэжысёр Аляксандар Гейрот. На Усебеларускай мастацкай выставе ў 1927 годзе экспанаваўся фатаздымак з макету мастака Барыса Матруніна да п'есы «Чорт і баба» у ДБТ.

Гэты твор неаднаразова ставіўся драматычнымі калектывамі Заходняй Беларусі і інш. У 1994 годзе п'еса ставілася Муніцыпальным тэатрам драмы «Дзе-Я?».

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
### Крытыка, рэцэнзіі
*  
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Катэгорыя:Творы 1918 году
Захар Прылепін

**Захар Прылепін** ( 7 ліпеня 1975) — расейскі літаратар і палітычны дзяяч Нацыянал-бальшавіцкай партыі. Сябра цэнтральнага савета палітычнай партыі Справядлівая Расея — За праўду. Друкаваўся пад шматлікімі псэўданімамі, адзін зь якіх — «Яўген Лаўлінскі».

## Бібліяграфія
* «Патологии» (роман) (2004)
* «Санькя» (роман) — 2006
* «Грех» (роман) (2007)
* «Ботинки, полные горячей водкой» (зборнік апавяданьняў) — 2008
* «Я пришёл из России» (эсэ) — 2008
* «Война» (2008)
* «Terra Tartarara. Это касается лично меня» 2009
* «Именины сердца. Разговоры с русской литературой» (зборнік інтервію зь пісьменьнікамі ды паэтамі) 2009
* «Революция» (2009)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Захар Прилепин

Катэгорыя:Нацыянал-бальшавізм
Катэгорыя:Расейскія літаратары
Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Катэгорыя:Расейскія эсэісты
Катэгорыя:Расейскія нацыяналісты
Катэгорыя:Расейскія грамадзкія дзеячы
Катэгорыя:Літаратары, вядомыя пад псэўданімамі
Кебнэкайсэ

**Кебнэкайсэ** (, па-саамску *Giebmegáisi*) — гара на поўначы Швэцыі, у Скандынаўскіх гарах, на захад ад Кіруны. Мае дзьве вяршыні, найвышэйшая зь якіх зьяўляецца адначасова найвышэйшай кропкай Швэцыі (2 106 м над узроўнем мора).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Горы Швэцыі
Катэгорыя:Горы Эўропы
Андрэй Бурдзейка

**Андрэ́й Віке́нцьевіч Бурдзе́йка** (, Менск — 1941 ?) — беларускі гісторык, дасьледчык гісторыі беларускага права. 

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Менску  году. У 1925 годзе скончыў БДУ. Ягоным навуковым кіраўніком быў рэктар БДУ Уладзімер Пічэта. Працаваў навуковым супрацоўнікам у Беларускім дзяржаўным музэі. Вывучаў Статуты ВКЛ. Даказаў існаваньне прыгоньніцтва ў ВКЛ. Упершыню ў беларускай гістарыяграфіі адзначыў ролю Наваградка як сталіцы ВКЛ у ХІІІ ст. 

Арыштаваны АДПУ БССР 19 ліпеня 1930 году па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі». 10 красавіка 1931 году асуджаны на 5 гадоў ссылкі, якую адбываў у Елабузе (Татарстан). Рэабілітаваны ў 1957 годзе.

## Творы
*Нарыс сацыяльна-эканамічнага жыцьця места Навагрудку ў XVI ст. // Гістарычна-археалягічны зборнік. 1927, № 1
У нас час перавыдадзена ў часопісе *[[ARCHE]]*. - 2009. -№7. - с. 648—666
*Землеўласьнік і земляроб па Літоўскаму статуту 1566 г. // Працы БДУ. 1927, № 14—15; 1928, № 20.
У нас час перавыдадзена ў часопісе *[[ARCHE]]*. - 2009. -№7. - с. 921—956

## Літаратура
*Пичета В. Изучение Литовских статутов в новейшей историко-юридической литературе (1918—1940 гг.) // Пичета В. Белоруссия и Литва в XV—XVI в. М., 1961; 
*Энцыклапедыя гісторыі беларусі Беларусі, т. 2.

## Вонкавыя спасылкі
* БУРДЗЕЙКА Андрэй Вікенцевіч

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»
Кебнэкайсэ (неадназначнасьць)

Назву **Кебнэкайсэ** маюць:
*Кебнэкайсэ - гара на поўначы Швэцыі.
*Кебнэкайсэ - швэдзкі музычны гурт.
*Кебнэкайсэ - гусь, пэрсанаж казкі "Цудоўнае падарожжа Нільса Гольгэрсана з гусямі па Швэцыі" швэдзкай пісьменьніцы Сэльмы Лягерлёф.
Бангор Сіці

«**Бангор Сіці**» () — ўэйлскі футбольны клюб з гораду Бангору, які прыпыніў сваю дзейнасьць на невядомы час. Заснаваны ў 1876 годзе. Трохразовы чэмпіён Ўэйлзу, васьміразовы ўладальнік Кубка Ўэйлзу.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бангор
Дынама-93 Менск

«**Дына́ма-93**» — беларускі футбольны клюб зь Менску. Быў заснаваны ў 1946 годзе як «Дынама-д». Расфармаваны ў 1998 годзе.

## Гісторыя
У першым незалежным чэмпіянаце краіны 1992 году, які праводзіўся ў адно кола, «Дынама-93» гуляла ў другой лізе чэмпіяната Беларусі (на той час другім па ранзе дывізіёне), дзе сталася пераможцам і атрымала права гуляць у вышэйшай лізе. «Дынама-93» набрала роўную колькасьць пунктаў з бабруйскім «Шыньнікам», а таму чэмпіёнства прыйшлося здабываць у дадатковай гульні, якая адбылася 25 чэрвеня 1992 г. на стадыёне «Трактар» у Менску, дзе сталічная каманда ўпэўнена перамагла зь лікам 3:0. Пры гэтым цікава, што ў асабістай сустрэчы рэгулярнага першынства «Дынама-93» свайму суперніку прайграла (1:2).

У сэзоне 1998 году «Дынама-93» здолела згуляць усяго 14 гульняў, дадаткова атрымаўшы адну тэхнічную паразу ад віцебскага «Лякаматыва-96» (0:3), не зьявіўшыся на матч празь фінансавыя цяжкасьці. Улетку 1998 г. каманда была вымушана зьняцца з чэмпіянату і неўзабаве была афіцыйна распушчана.

*Паказьнікі выступленьня «Дынама-93» у вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі*:

* Праведзеных гульняў: 181, зь іх
** выйграных: 99
** нічыйных: 43
** прайграных: 39
* Колькасьць мячоў
** забітых: 296
** прапушчаных: 157
* Набраных пунктаў: 340

## Дасягненьні
* **[[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат Беларусі]]**
** **Другое месца** (1): 1993/1994.
** **Трэцяе месца** (3): 1992/1993, 1994/1995, 1995 (восень).

* **[[Кубак Беларусі па футболе|Кубак Беларусі]]**
** **Пераможца** (1): 1994/1995.
** **Фіналіст** (1): 1996/1997.

## Папярэднія назвы
* «Дынама-д» (1946—1947, 1949, 1950, 1952, 1963—1976, 1978—1991)
* «Дынама-2» (да лета 1992)
* «Беларусь» (зь лета 1992 — да лета 1993)

## Трэнэры
* Іван Шчокін (1992—1993)
* Віктар Сокал (1994—1996)

## Вядомыя гульцы
* Сяргей Гоцманаў
* Пётар Качура
* Андрэй Лаўрык
* Аляксандар Хацкевіч
* Юры Шуканаў

## Удзел у эўракубках

Катэгорыя:Спорт у Менску
Альхоўка (Лагойскі раён)

**Альхо́ўка** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у Янушкавіцкі сельсавет.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1560 годзе як вёска Аліферавічы ў абмежаваньні вёскі Сьліжына ў Гаенскім старостве Менскага ваяводства ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 6 чалавек
* 1999 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Янушкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Айнаравічы

**Айна́равічы** (таксама *Эйна́равічы*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Гайны. Уваходзяць у склад Янушкавіцкага сельсавету Лагойскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Эйнар або Айнар (Einar, Ainar) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 552 чалавекі
* 1999 год — 125 чалавек
* 2010 год — 71 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Янушкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Якубавічы Гаравыя

**Яку́бавічы Гаравы́я** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у Янушкавіцкі сельсавет.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1654 г. у каралеўскім фундушы для касьцёлу ў Гайне як вёска Якубавічы (інакш - Сьліжын) у Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 27 чалавек
* 1999 год — 25 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Янушкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Тэмпэратура паветра

**Тэмперату́ра паве́тра** — адна з найбольш галоўных характарыстык цеплавога стану паветра.

У мэтэаралёгіі звычайна адлюстроўваюць у шкале Цэльсія — t°C.
Пры тэарэтычных разьліках выкарыстоўваюцца таксама тэрмадынамічная шкала, паводле якой тэмпэратура адлюстроўваецца ў градусах Кэльвіна — T°K=273,15 + t°C.

Тэмпэратура паветра звычайна вымяраецца тэрміновым тэрмомэтрам на ўзроўні двух мэтраў ад паверхні зямлі.

Катэгорыя:Геаграфія
Катэгорыя:Кліматалёгія
Катэгорыя:Атмасфэра
Катэгорыя:Надвор’е
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Грамады Швэцыі

**Грамады Швэцыі** () — дробная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Швэцыі.  год Швэцыя падзеленая на 290 камунаў, аб’яднаных у 21 лэн.

## Дадатковыя зьвесткі
Найбуйнейшую камуну Швэцыі — Кіруну — часам называюць адным з найбуйнейшых у сьвеце «гарадоў», бо яе плошча складае 20 714,66 км² пры насельніцтве ўсяго 22 936 чалавек. Насамрэч, сам горад у традыцыйным разуменьні займае плошчу 1652,61 гэктару, у ім пражывае 18 148 чалавек, рэшту тэрыторыі займаюць амаль незаселеныя ляпляндзкія абшары.
Кірунак ветру

**Кіру́нак ве́тру** — адзін з паказальнікаў паветра. Мэтэаралягічны кірунак ветру паказваецца азімутам пункта, адкуль дзьме вецер; але аэранавігацыйны кірунак ветру — куды дзьме, такім чынам адрозьненьне складае 180°.

Дзеля вымярэньня кірунку ветра выкарыстоўваюць розныя прылады, якія нагадваюць ветрапаказальнікі й флюгеры (бандзера). Гэтыя прылады працуюць паводле прынцыпу руху пры самых мізэрных павеваў ветру. Флюгер паказвае пераважны кірунак ветру — ягоная хваставая частка накіравана ў бок, у які дзьме вецер.

Катэгорыя:Геаграфія
Катэгорыя:Кліматалёгія
Катэгорыя:Атмасфэра
Катэгорыя:Надвор’е
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Алег Гнедчык

**Алег Гнедчык** (нарадзіўся ў 1986 годзе) — беларускі палітычны актывіст, асуджаны за ўдзел у дэманстрацыі пратэсту супраць вынікаў прэзыдэнцкіх выбараў навечар 19 сьнежня 2010 г.  Сябра «Маладога фронту».

## Біяграфія
У 2003—2005 гг. затрымліваўся праваахоўнымі органамі і караўся адміністратыўнымі арыштамі. У ліпені 2003 г. яшчэ непаўнагадовым быў затрыманы за распаўсюд інфармацыйных матэрыялаў «МФ» у Менску.

У 2006 г. быў асуджаны на 12 сутак арышту за ўдзел у намётавым мястэчку.

Падчас прэзыдэнцкай кампаніі 2010 працаваў у штабе Ўладзімера Някляева.

Затрыманы 6 студзеня 2011. Да 9 студзеня знаходзіўся пад вартай і быў адпушчаны. 25 сакавіка вылучанае абвінавачваньне ва ўдзеле ў масавых беспарадках. Праходзіў па справе разам з Андрэем Саньнікавым, Фёдарам Мірзаянавым, Ільлём Васілевічам і Ўладзімерам Яроменкам. 14 траўня 2011 году суд Партызанскага раёну Менску (судзьдзя – Натальля Чацьвертакова) асудзіў яго па арт. 293, ч. 1 і ч. 2 Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь («Масавыя беспарадкі») на тры гады пазбаўленьня волі ў калёніі ўзмоцненага рэжыму. 23 траўня 2011 году Чацьвертакова была ўнесена ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Касацыйная скарга на прысуд была адхілена судом годара Менску (судзьдзя – Сяргей Хрыпач). 10 кастрычніка 2011 году Хрыпач быў таксама дададзены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу.

Часткова прызнаў сваю віну. Вызвалены пасьля памілаваньня Лукашэнкам 1 верасьня 2011 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Алег Гнедчык Радыё Свабода, 26.04.2011
* Олег Гнедчик обвинен по статье о массовых беспорядках и помещен под стражу Naviny.by
* Белоруссия: 5 лет колонии для экс-кандидат в президенты Андрея Санникова // Міжнароднае францускае радыё
* В деле о беспорядках в Минске появился еще один обвиняемый Постсовет
* http://www.pes.org/en/news/pes-strongly-condemns-detentions-belarusian-opposition-leaders-mikalai-statkevich-and-andrei-sa PES strongly condemns detentions of Belarusian opposition leaders Mikalai Statkevich and Andrei Sannikov

Катэгорыя:Фігуранты справы аб масавых беспарадках 19 сьнежня 2010 году
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1986 годзе
ГБ Торсгаўн

**ГБ** () — фарэрскі футбольны клюб з гораду Торсгаўну. Заснаваны ў 1904 годзе. 24-разовы чэмпіён Фарэрскіх астравоў, 30-разовы ўладальнік Кубка Фарэрскіх астравоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Торсгаўн
Бурмістар

**Бурмістар** (, ,  ад ) — вышэйшы кіраўнік гораду з адміністрацыйнаю і судоваю ўладай у гарадах з Магдэбургскім правам; кіраўнік магістрату гораду, прадстаяцель гарадзкога ўпраўленьня (старшыня гарадзкой рады), аналяг «мэра».

* У старадаўняй Польшчы гэты пост паўстаў у XIII стагодзьдзі. Бурмістар быў старшынёю гарадзкой рады, а выбіралі яго ейныя чальцы з свайго асяродзьдзя, штоквартальна. У XIX стагодзьдзі пасады бурмістра і старшыні рады былі падзеленыя. Пасада гэта была актуальнай для заходніх абласьцей Беларусі (і заходніх абласьцей Украіны) да 1939 году. І — для ўсёй Беларусі ў складзе ВКЛ правінцыі Рэчы Паспалітай да 1772 г.
* У сучаснай Польшчы бурмістар, згодна з законам ад 8 сакавіка 1990 году, — гэта выканаўчы кіраўнік гміны. Выконвае пастановы гарадзкой рады, але таксама зьяўляецца кіраўніком гарадзкой адміністрацыі (магістрату), начальнікам гарадзкіх установаў, да прыкладу гарадзкога транспарту, камунальных прадпрыемстваў, дзіцячых садоў, і т.д.. Паводле законаў, таксама можа зьяўляцца начальнікам аддзела Запісу Актаў Грамадзянскага Стану (ЗАГС), хоць звычайна адмаўляецца ад гэтай пасады і намінуе начальніка.
Аналягам бурмістра ў сельскай гміне яўляецца войт. У гміне з насельніцтвам вялікім, чым 100 тыс. жыхароў, аналягам бурмістра яўляецца прэзыдэнт гораду. Прэзыдэнт зьяўляецца аналягам бурмістра таксама ў некалькіх гарадах, у якіх насельніцтва не перавышае 100 тыс., але гэты пост гістарычна быў ужо прыняты.
Бурмістрам (войтам, прэзыдэнтам) у горадзе можа стаць любы грамадзянін Польшчы ва ўзросьце ня менш чым 25 гадоў, не пазбаўлены правоў балятаваньня. Выбары з 2002 г. праходзяць ва ўсеагульных, роўных, прамых умовах пры тайным галасаваньні. Тэрмін паўнамоцтваў — 4 гады.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, Dz.U. 2002 nr 113 poz. 984
* Ustawa z dnia 8 marca 1990 o samorządzie terytorialnym, Dz.U. 1990 nr 16 poz. 95

Катэгорыя:Пасады
Катэгорыя:Тытулы
Беседзь (вёска)

**Бе́седзь** — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці на адмейнай рэчцы Беседзь. Знаходзіцца ў падпарадкаваньні Веткаўскага раённага Савету дэпутатаў і выканаўчага камітэту.

У выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджваньня жыхары пераселеныя ў чыстыя месцы. У цяперашні час у вёсцы пражываюць толькі самасёлы.

## Гаспадарка
Хоць афіцыйна вёска лічацца адселенай, але мясцовыя лугі выкарыстоўваюцца пад выпас буйной рагатай жывёлы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Веткаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС
Германавіцкі сельсавет

**Герма́навіцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шаркоўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Германавічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Шаркоўшчынскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай). 17 красавіка 1962 году раён скасаваны. 30 ліпеня 1966 году сельсавет перададзены адноўленаму Шаркоўшчынскаму раёну.

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету ўключаныя 11 сельскіх населеных пунктаў скасаванага Ручайскага сельсавету ў межах былога сельскагаспадарчага вытворчага каапэратыву «Ручай».

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 26

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 198
*  С. 240


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Шаркоўшчынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Капыльскага раёну

У Капыльскім раёне знаходзяцца 39 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 18 — помнікі археалёгіі, 10 — помнікі архітэктуры, 11 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Капыльшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Пэтэр Энглюнд

**Пэ́тэр Э́нглюнд** (поўнае імя *Пэтэр Мікаэль Энглюнд*, ; нар. 4 кастрычніка 1957, у Будэне, Швэцыя) — швэдзкі гісторык і пісьменьнік, сябра Швэдзкае Акадэміі з 2002 году, яе сакратар з 1 чэрвеня 2009 да 31 траўня 2015 году. Спэцыялізуецца на пэрыядзе Швэдзкага Вялікадзяржаўя (XVII-XVIII стагодзьдзі), а таксама Першай Сусьветнай вайны . Некаторыя яго творы перакладзены на шмат моваў (у т.л. ангельскую, нямецкую, расейскую). Найбольшую вядомасьць прынесла яму *"Палтава: апавяданьне аб згіноце адной арміі".*

## Творчасьць

* Poltava : berättelsen om en armés undergång (Bokförlaget Atlantis, 1988) ISBN 91-7486-834-9 
* Det hotade huset (doktorsavhandling, 1989) 
* Förflutenhetens landskap : historiska essäer (Bokförlaget Atlantis, 1991) ISBN 91-7486-116-6 
* Ofredsår : om den Svenska Stormaktstiden och en man i dess mitt (Bokförlaget Atlantis, 1993) ISBN 91-7486-349-5 
* Brev från nollpunkten : historiska essäer (Bokförlaget Atlantis, 1996) ISBN 91-7486-231-6 
* Den oövervinnerlige : om den svenska stormaktstiden och en man i dess mitt (Bokförlaget Atlantis, 2000) ISBN 91-7953-083-4 
* Det hotade huset : adliga föreställningar om samhället under stormaktstiden (Bokförlaget Atlantis, 2002) ISBN 91-7486-622-2 
* Ramona (2002) (manus till tv-serie) 
* Tystnadens historia och andra essäer (Bokförlaget Atlantis, 2003) ISBN 91-7486-766-0 
* Jag skall dundra (med Kristian Petri, 2005) ISBN 91-0-010713-1 
* Silvermasken : en kort biografi över drottning Kristina (2006) ISBN 91-0-010319-5 
* Spegelscener (Bonniers julbok 2006) 
* Stridens skönhet och sorg : första världskriget i 212 korta kapitel (Bokförlaget Atlantis, 2008) ISBN 91-7353-244-4
* Stridens skönhet och sorg 1914 – första världskrigets inledande år i 67 korta kapitel (Natur & Kultur, nyutgåva, 2014) ISBN 978-91-27-13976-3
* Stridens skönhet och sorg 1915 – första världskrigets andra år i 108 korta kapitel (Natur & Kultur, 2015) ISBN 978-91-27-14053-0
* Stridens skönhet och sorg 1916 – första världskrigets tredje år i 106 korta kapitel (Natur & Kultur, 2015) ISBN 978-91-27-14054-7
* Jag kommer ihåg (Natur & Kultur, 2016) ISBN 978-91-27-14966-3
* Stridens skönhet och sorg 1917 – första världskrigets fjärde år i 108 korta kapitel (Natur & Kultur, 2017) ISBN 978-91-27-14055-4
* Stridens skönhet och sorg 1918 – första världskrigets femte år i 89 korta kapitel (Natur & Kultur, 2018) ISBN 978-91-27-14056-1 

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка Швэдзкай Акадэміі аб Пэтэры Энглюндзе
* Афіцыйны сайт Пэтэра Энглюнда.

Катэгорыя:Швэдзкія гісторыкі
Катэгорыя:Швэдзкамоўныя пісьменьнікі
Табакерка

**Табакерка** (ад ) — невялікая пушачка з адным ці некалькімі аддзяленьнямі, якая закрываецца крышкай. Выкарыстоўваецца для захоўваньня табакі. 

Табакеркі вырабляюцца з мэталу, дрэва, парцаляны, крышталю, бурштыну, слановай косьці і іншых матэрыялаў.

Катэгорыя:Тытунь
Катэгорыя:Паленьне
Ф91 Дудэлянж

«**Ф91 Дудэлянж**» () — люксэмбурскі футбольны клюб з гораду Дзюдэлянжу. Заснаваны ў 1991 годзе. 16-разовы чэмпіён Люксэмбургу, 8-разовы ўладальнік Кубка Люксэмбургу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дзюдэлянж
Мальмё

**Ма́льмё** () — трэці паводле велічыні горад Швэцыі, разьмешчаны на скрайнім поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар лэну Сконэ і найбуйнейшы горад аднайменнага ляндскапу, а таксама цэнтар камуны Мальмё.

Насельніцтва на 31 сьнежня 2015 году — 301 706 чалавек, прычым доля замежнікаў складае 39,41% (найвышэйшы паказьнік сярод гарадоў Швэцыі).

## Гісторыя
У XII стагодзьдзі на месцы сучаснага Мальмё існавала вёска (у той час гэтыя землі належылі Даніі). У XIII стагодзьдзі на беразе праліву Эрэсунд быў закладзены горад, які атрымаў назву гэтай вёскі. У XIV стагодзьдзі Мальмё паступова становіцца больш значным за суседні Люнд горадам. У 1658 годзе, у выніку дацка-швэдзкай вайны, Мальмё, як і ўвесь Сконэ, адыходзіць да Швэцыі. У другой палове XIX стагодзьдзя горад індустрыялізуецца і пачынае хутка расьці, і ўжо на пачатку XX стагодзьдзя становіцца трэцім паводле велічыні горадам Швэцыі. З 1970-х да сярэдзіны 1990-х гадоў Мальмё перажывае некалькі крызісаў, аднак у сувязі з будаўніцтвам Эрэсундзкага мосту, які аб’яднаў горад са сталіцай Даніі Капэнгагенам, зьявілася шмат новых працоўных месцаў, і становішча стала апошнім часам паляпшацца.

## Славутасьці
* Царква Санкт-Пэтры (Сьв. Пятра, XIV ст.)
* Фартэцыя Мальмёгус (1520-я гады)
* Ратуша (1546 г.) на Вялікім пляцы (*Stortorget*)
* Малы пляц (*Lilla torget*, 1590-я гады) — са шматлікімі рэстранчыкамі й кавярнямі
* Царква Санкт-Каролі (1880-я гады)
* Аптэка Ільва (1890-я гады)
* Эрэсундзкі мост (1995—2000 гады)
* Turning Torso (2001—2005 гады) — найвышэйшы будынак у Швэцыі (наведваньне для турыстаў немагчыма, бо зьяўляецца жылым)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Восень народаў

«**Во́сень наро́даў**» — азначэньне працэсу зьвяржэньня камуністычных рэжымаў у Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропе, кульмінацыя якога прыйшлася на восень 1989 году. Ужываецца паводле аналёгіі зь «вясной народаў» — рэвалюцыйнымі падзеямі ў Эўропе 1848—1849 гадоў.

## Гісторыя
У 1989—1991 гадах пад уплывам масавых грамадзкіх пратэстаў супраць камуністычнай партыі ў Польшчы, Вугоршчыне, Нямецкай Дэмакратычнай Рэспубліцы, Чэхаславаччыне, Баўгарыі і Альбаніі пачаліся перамовы з апазіцыяй, якая на той момант знаходзілася ў нелегальных умовах. З прычыны перамоваў камуністычныя рэжымы адмовіліся ад дыктатарскага ўраду на карысьць шматпартыйнай сыстэмы.

У большасьці былых сацыялістычных краінаў зьмена ўлады адбылася мірным шляхам, толькі ў Румыніі рэжым Нікалае Чаўшэску быў скінуты ўзброеным паўстаньнем 1989 году.

## Прыклады
* Пратэсты ў Польшчы
* Аксамітная рэвалюцыя
* Каляпс Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі
* Румынская рэвалюцыя 1989 году
* Балтыйскі шлях

## Глядзіце таксама
* Вясна народаў

## Літаратура
* Універсальний словник-енциклопедія / Гол. ред. ради академік НАНУ М. Попович.&nbsp;— 4-те вид., виправл., доп.&nbsp;— Видавництво «ТЕКА».&nbsp;— 2006.&nbsp;— С. 924.
Мальмё (камуна)

**Мальмё (камуна)** — камуна на поўдні Швэцыі, у Сконэ. Насельніцтва 362 133 чалавекі (31.12.2023) — трэцяя паводле колькасьці жыхароў камуна Швэцыі (зь дзевятнаццаці камунаў у якіх насельніцтва перавышае 100 000 чалавек). Плошча 156,46 км². Галоўны горад — Мальмё.

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Сконэ
Катэгорыя:Мальмё
Там, дзе мы

***Там, дзе МЫ*** — першы альбом у творчасьці Тацьцяны Беланогай, выдадзены ў 2004 годзе.

## Зьмест
# «Тут мы ідзем»
# «Там, дзе мы»
# «Эн Сэкстан» (на словы Яўгеніі Янішчыц)
# «Наш лёс»
# «Птах»
# «Свябоды дзень»
# «Човен»
# «Луна»
# «Мая страна»
# «Сказка»
# «Свадьба»
# «Дорога в рай»
# «Сон» (на словы Яўгеніі Янішчыц)
# «Мышка»
# «Прыдзе ноч»
# «Бабье лето»
# «Весело»
# «Маўклівая»
# «Музыка новага дня»
# «Псы»
# «Чорная быль»

## Вонкавыя спасылы
*  Пра альбом на афіцыйным сайце сьпявачкі 
* Вокладка альбома

Катэгорыя:Альбомы 2004 году
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Пабачыць сьвет

***Пабачыць свет*** — другі альбом у творчасьці Тацьцяны Беланогай, выдадзены ў 2006 годзе.

## Зьмест
# «Да цябе»
# «Акно»
# «Беларускі рок-н-рол»
# «Чорная ноч»
# «Дзеці неба»
# «Балюча»
# «Дрэва»
# «Адзінота ў лістападзе»
# «Над хронікай 30-х гадоў»
# «Мара»
# «1984»
# «Мой голас чорны»
# «П’еса» (на словы сястры Марыі Беланогай)
# «Рэспубліка ч-б кіно»
# «Пір»
# «Мы — вецер»
# «Крыло»
# «Трымай мяне»
# «Казка»
# «Лес»

## Камэнтары
Альбом *Пабачыць сьвет* быў выдадзены ў 2006 годзе. Песьня «Дзеці неба» ўвайшла ў сьпіс найлепшых песень 2006 году паводле вэрсіі наведвальнікаў партала «Тузін Гітоў». Тацьцяна з альбомам была намінаваная ў прэміі «Сьпеўная паэзія» «Рок-Каранацыя-2006».

## Вонкавыя спасылкі
* Пра альбом на афіцыйным сайце сьпявачкі

Катэгорыя:Альбомы 2006 году
Ніткі

***Ніткі*** — чацьверты альбом у творчасьці Тацьцяны Беланогай, выдадзены ў 2010 годзе.

## Зьмест
# «Вены каханьня»
# «Болей ня трэба»
# «Каменны горад»
# «Зьнітаваныя»
# «Сны»
# «Дождж і птах»
# «Малітва»
# «Горы»
# «Белае воблака» (прысьвячаецца Алесю Адамовічу)
# «Сэрца ў аўтобусе» (прысьвячаецца Алесю Камоцкаму)
# «Калі няма сьцяны»
# «На падваконьні кветка»
# «Зіма. Вакзал»
# «Я веру ў любоў»

## Канцэпцыя
Канцэпцыя альбома — паказаць нябачыя повязі паміж людзьмі ў межах сям’і, краіны, сусьвету. На дыску аматары бардаўскай песьні пазнаёмяцца з баляднымі песьнямі Тацьцяны. Менавіта так можна ахарактэрызаваць новыя песьні беларускай бард-сьпявачкі.

## Вонкавыя спасылы
* Пра альбом на афіцыйным сайце сьпявачкі

Катэгорыя:Альбомы 2010 году