Бабруйскі завод алею

**«Бабруйскі завод алею»** — харчовае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў 1898 годзе ў якасьці «Бабруйскага алеябойнага заводу».

На 2025 год «БЗА» выпускаў да 70 т алею штодня. Ажыцьцяўляў поўнае кола перапрацоўкі алею: ачыстку (рафінаваньне), адбельваньне, вымарожваньне, дэзадараваньне і разьліў у плястыкавыя пляшкі з поліэтылентэрэфталяту (ПЭТ) ёмістасьцю 500 мл (460 гр), 850 мл (78 гр), 950 мл (870 гр) і 5 літраў (4,6 кг).

## Вытворчасьць
На 2025 год «Бабруйскі завод алею» закупаў нерафінаваны нефасаваны алей, які адпавядаў ДАСТ 1129-93. Пасьля ўваходнай праверкі сыравіны і дапаможных матэрыялаў алей зьлівалі з аўтамабільных і чыгуначных цыстэрнаў помпай па трубаправодзе ў рэзэрвуар. Пасьля праверкі якасьці і захоўваньня алей падавалі ў цэх фізыка-хімічнага рафінаваньня (ачысткі). Там алей апрацоўвалі ортафосфарнай кісьляй для пераводу неградратавальных фосфаразьмяшчальных рэчываў у гідратавальны выгляд (кісьлевае гідратаваньне). Затым алей апрацоўвалі рашчынай лугу для нэўтралізаваньня вольных тлустых кісьляў. Гэты алей аддзялялі ад мыльнай рашчыны і гідратацыйнага асадку. Пасьля алей зьмешвалі са зьмякчэлай вадой для выдаленьня сьлядоў мыла (прамываньне).
 
Атрыманы алей аддзялялі ад прамыўной мыльнай вады. Затым зь яго высушвалі рэшткі вільгаці. Для наступнага выдаленьня сьлядоў мыла алей апрацоўвалі цытрынавай кісьляй. Такі алей зьмешвалі з адсарбэнтам для выдаленьня рэшткавых фосфаразьмяшчальных рэчываў, сьлядоў мэталаў і мыла, а таксама для зьніжэньня колеру алею. Затым алей фільтравалі ад адпрацаванага адсарбэнту з прымешкамі. Далей алей астуджалі і зьмешвалі зь фільравальным парашком для выдаленьня воскападобных рэчываў. Затым з алею вадалялі смакавыя і водарныя рэчывы. Урэшце, рафінаваны дэзадараваны вымарожаны алей маркі «П» здавалі на склад гатовых вырабаў, дзе ажыцьцяўлялі праверку якасьці наконт тэрміну захоўваньня з прытрымліваньнем умоваў захоўваньня.

Са складу алей адпускалі ў перавозачную тару спажыўца або ёмістасьць ўчастка разьліву для фасоўкі. З поліэтылентэрэфталяту (ПЭТ) выдзьмувалі пляшкі. Затым алей падавалі празь фільтар у рэзэрвуар аўтаматычнай лініі фасоўкі, дзе яго расфасоўвалі ў плястыкавыя пляшкі з ПЭТ. Тамсама расфасаваны ў пляшкі алей укапорвалі палімэрнымі каўпачкамі. Затым на пляшку налеплівалі этыкетку, на якую наносілі дату вырабу і разьліву, а таксама маркіроўку знакам нагляду. Урэшце, пляшкі з алеем упакоўвалі ў парніковую плёнку або ў скрыні з гофракардону і здавалі на склад фасаваных вырабаў.

## Вырабы
На 2025 год «Бабруйскі завод алею» вырабляў:
* рафінаваны рапсавы алей маркі П;
* сланечнікавы алей — нерафінаваны 1-га гатунку і рафінаваны маркі П;
* купажаваны сланечнікава-рапсавы алей, у тым ліку з долямі 60 на 40, 30 на 70, 20 на 80 і 50 на 50 %.

## Мінуўшчына
У 1898 годзе купец Ізраіль Віленскі пабудаваў «Бабруйскі алеябойны завод» (Менская губэрня) на Варшаўска-Берасьцейскай шашы каля «Рухальнага, мэханічнага, кацельнага і ліцейнага заводу» Сьвентаржэцкага і Сьмецюшэўскага. У 1901 годзе купец Віленскі электрыфікаваў свой завод з дапамогай дынама-машыны, разьмеркавальнага шчыта і падвядзеньня электрычнай сеткі. Таксама ён зладзіў мукамольны завод ў мураваным будынку пры існым заводзе. У 1911 годзе ўзьвялі трэці цагляны будынак. У 1912 годзе на заводзе ўсталявалі лякамабіль магутнасьцю 105 конскіх сілаў. У 1919 годзе падчас польскай акупацыі завод перайшоў у арэнду Гапкіна. У ліпені 1920 году ў Беларускай ССР завод перайшоў у вядзеньне «Белхарчтрэсту» пад назвай «Бабруйскі алеябойны завод імя Герасіма Адзярыхі». У 1924 годзе абсталявалі цэх рафінаваньня. У 1927 годзе на заводзе працавала 55 чалавек.

У 1970 годзе завод запрацаваў у 2 зьмены і ў наступныя гады перайшоў да працы ў 3 зьмены. Прадпрыемства налічвала каля 200 супрацоўнікаў. З канвэера сыходзіла да 40 т расфасаванага алею штодня. Цэх рафінаваньня вырабляў каля 30 т рафінаванага алею штодня. Сярод іншага, алей пастаўлялі на «Ленінградзкі завод мастацкіх фарбаў». У 1980 годзе пабудавалі ёмістасьці для захоўваньня 3500 т сыравіны для безупыннай працы круглы год. Завод стаў адным зь вядучых у алеятлушчавай прамысловасьці Беларускай ССР.

30 сьнежня 1993 году Дзяржаўны камітэт па кіраваньні дзяржаўнай маёмасьцю і прыватызацыі Беларусі пераўтварыў Загадам № 222 дзяржаўнае прадпрыемства «Бабруйскі завод алею» ў адкрытае акцыйнае таварыства. У 1996 годзе здалі ў карыстаньне цэх фасаваньня алею і новы будынак кіраўніцтва. У 2009 годзе ўсталявалі абсталяваньне разьліву ў плястыкавыя пляшкі з поліэтылентэрэфталяту (ПЭТ). У 2010 годзе штодня выпускалі да 40 т алею і атрымалі пасьведчаньне кашэрнасьці на дэзадараваны рафінаваны сланечнікавы алей «Шалом» для пастаўкі за мяжу. У 2016 годзе вытворчую магутнасьць павялічылі да 70 т за содні празь пераабсталяваньне ўчастка рафінаваньня і дэзадараваньня, што дазволіла пастаўляць алей у Эўразьвяз. Найбольшую замову атрымалі на пастаўку некалькіх сотняў тысячаў т алею ў Ізраіль. У 2024 годзе алей пастаўлялі ў 17 краінаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Прамысловыя прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Бабруйску
Катэгорыя:Беларускія харчовыя кампаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1898 годзе