open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Астравіты (Менская вобласьць)

**Астраві́ты** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ігуменскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 44 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ігуменскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Крынічны

Назву **Крынічны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Крынічны — пасёлак у Добрускім раёне
** Крынічны — пасёлак у Мазырскім раёне

## Іншае
* Крынічны — ручай, правы прыток ракі Сожу

## Падвойныя назвы
* Крынічны равок
* Крынічны сельсавет

## Глядзіце таксама
* Закрынічча
* Крыніца
* Крыніцы
* Крынічка
* Крынічкі
* Крынічнае
* Крынічная
* Крынічча
* Крынічына
* Падкрыніца
Уласаўцы

Назву **Уласаўцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Уласаўцы — вёска ў Івацэвіцкім раёне
** Уласаўцы — вёска ў Янаўскім раёне
Горнава

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Горнава — вёска ў Пінскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Горнава 2 — былая вёска ў Докшыцкім раёне
** Горнава — вёска ў Дрысенскім раёне
Дарога Р6 (Беларусь)

**Дарога**  — рэспубліканская аўтамабільная дарога агульнага карыстаньня ў Беларусі, якая злучае Івацэвічы, Пінск і Столін, а таксама магістраль  з магістральлю . Працягласьць — 157 км. Праходзіць па тэрыторыі Івацэвіцкага, Пінскага і Столінскага раёнаў Берасьцейскай вобласьці.

Р-6 зьяўляецца найважнейшым міжнародным транзытным і турыстычным шляхам, які сумесна з дарогамі ,  (Гарадзенская вобласьць), і  (Берасьцейская вобласьць) злучае міжнародныя аўтадарожныя пункты пропуску Прывалкі (беларуска-летувіская граніца) і Верхні Церабяжоў (беларуска-ўкраінская граніца), а таксама сумесна з дарогай  міждзяржаўны беларуска-ўкраінскі аўтадарожны пункт пропуску Невель.

Некалькі гадоў запар, Міністэрства транспарту і камунікацыяў Рэспублікі Беларусь, сваімі пастановамі ўводзіць часовыя абмежаваньні нагрузак на восі транспартных сродкаў і самаходных машын у дачыненьні да рэспубліканскіх аўтамабільных дарог агульнага карыстаньня, у т. л. і да дарогі Р6. У 2016 годзе Мінтранс Беларусі пастановай № 6 ад 5 сакавіка ўвяло абмежаваньні ў вясновы (з 21 сакавіка да 22 красавіка) і летні (з 23 траўня да 31 жніўня) пэрыяды. У вясновы пэрыяд быў забаронены рух транспартных сродкаў і самаходных машын з абмежаваньнем нагрузкі на вось 8 т. па дарозе Р6 з 1,5—86 і 95—157,09 км. У летні пэрыяд быў забаронены рух транспартных сродкаў і самаходных машын з максымальна дапушчальнай нагрузкай на адзіночную вось ня больш за 6 т. з 11:00 да 20:00 пры дзённай тэмпэратуры паветра вышэй за 25°С.

## Маршрут

## Глядзіце таксама
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дэпартамэнт БЕЛАЎТАДОР

Р6
Дарога Р8 (Беларусь)

**Дарога**  — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэньня ў Беларусі, якая злучае Пінск і Лунінец. Працягласьць — 62 км. Праходзіць па тэрыторыі Пінскага і Лунінецкага раёнаў Берасьцейскай вобласьці.

## Маршрут
***[[Пінскі раён]]**
** Пінск 
** Вішавічы
** Пінкавічы
** Высокае
** Сошна
***[[Лунінецкі раён]]**
** Лобча
** Лунін 
** Вулька 1
** Лунінец 

## Глядзіце таксама
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Дэпартамэнт БЕЛАЎТАДОР

Р8
Дарога Р9 (Беларусь)

**Дарога**  — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэньня ў Беларусі, якая злучае Высокае і граніцу з Польшчай. Працягласьць — 19 км. Праходзіць па тэрыторыі Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Маршрут
***[[Камянецкі раён]]**
** Высокае 
**  
** Агароднікі  
** Катэра
** Воўчын  
** Воўчын  
** Дубавое
** Кастары 
**  
** граніца з Польшчай 

## Глядзіце таксама
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Дэпартамэнт БЕЛАЎТАДОР

Р9
Навадворцы (Менская вобласьць)

**Навадво́рцы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Кіраўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 641 чалавек
* 1999 год — 704 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Цараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Н

**Н**, **н** (**эн**; ) — літара славянскіх кірылічных альфабэтаў (14-я ў баўгарскім, 15-я ў беларускім і расейскім, 16-я ў сэрбскім, 17-я ў македонскім і 18-я ва ўкраінскім); выкарыстоўваецца таксама ў пісьмовасьці некаторых неславянскіх народаў. У стара- і царкоўнаславянскім альфабэтах называецца «нашь» (ст.-сл.) або «нашъ» (ц.-сл.). У кірыліцы ёсьць 15-ай паводле ліку. У глаголіцы — 16-ай паводле ліку.

Можа быць малой й вялікай. Мае рукапісны й друкаваны выгляд.

## Гісторыя
**Н** паходзіць з кірылічнай , што ўзьнікла на аснове грэцкай літары Ν, ν (*Ню*). У Глаголіцы мае выгляд .

У рукапісах XIV—XVII стагодзьдзяў у зьвязку з рознымі пісьмовымі школамі і выкарыстаньнем розных тыпаў пісьма (устаў, паўустаў, скорапіс) ужывалася ў некалькіх выглядах, якія дапамагаюць вызначаць час і месца напісаньня. У XVII стагодзьдзі літара *Н* канчаткова выціснула літару *Ν*. Літара *Ν* выкарыстоўваецца цяпер толькі ў царкоўнаславянскай мове.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Н мае значэньне лічбы — 50.  У Глаголіцы мае значэньне 70.

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Ы

**Ы**, **ы** ()  — 28-я літара беларускага кірылічнага альфабэту. Выкарыстоўваецца таксама ў расейскім (29-я) і русінскім альфабэтах (15-я). Паходзіць з стараславянскага альфабэту. Ёсьць лігатурай.

У іншых нацыянальных славянскіх кірылічных альфабэтах адсутнічае (у сучасных паўднёваславянскіх мовах старажытныя гукі [ы] і [і] супалі даўно, але літару Ы з сэрбскага і баўгарскага альфабэтаў прыбралі толькі ў XIX стагодзьдзі; а ва ўкраінскім альфабэце замест літары Ы выкарыстоўваецца И). Выкарыстоўваецца таксама ў кірылічных пісьмовасьцях неславянскіх моваў.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ы ня мае лічбавага значэньня.

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Ь

**Ь**, **ь** (**мяккі знак**; ) — 29-я літара беларускага кірылічнага альфабэту. Выкарыстоўваецца таксама ў іншых славянскіх кірылічных альфабэтах: 28-я ў баўгарскім, 30-я ў расейскім і 31-я ва ўкраінскім (перамешчаная на цяперашняе месца ў 1990 годзе, а была апошняй); з сэрбскага прыбраная ў сярэдзіне XIX стагодзьдзі, у македонскім, пабудаваным на ўзор новага сэрбскага, ня ўводзілася. Самастойнага гуку не абазначае, можа разглядацца як дадатковая літара, мяняе значэньне папярэдняй літары. Ва ўкраінскай таксама выкарыстоўваецца ў спалучэньні ьо, адпаведным беларускай літары Ё пасьля зычных; ў сучасным баўгарскім правапісе толькі так і выкарыстоўваецца. Таксама ёсьць у альфабэтах некаторых неславянскіх моваў, у пісьмовасьці якіх можа сустракацца ў нечаканых месцах: напрыклад, пасьля галосных знакаў. У кірыліцы звычайна лічыцца 31-ай паводле парадку і выглядае як ; у глаголіцы мае выгляд .

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ь ня мае лічбавага значэньня.

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Я

**Я**, **я** () — 32-я і апошняя літара беларускага кірылічнага альфабэту. У іншых альфабэтах: 30-я ў баўгарскім, 33-я ў расейскім і ўкраінскім, у якіх таксама апошняя (ва ўкраінскай з 1990 году, да гэтага ў канцы стаяў мяккі знак); з сэрбскага прыбраная ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя, у македонскім, пабудаваным на ўзор новага сэрбскага, ня ўводзілася. Выкарыстоўваецца таксама ў большасьці кірылічных пісьмовасьцях неславянскіх моваў. У царкоўнаславянскай азбуцы таксама называецца «я», але выглядае па-рознаму:  і .

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Я ня мае лічбавага значэньня.

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
МАЗ-231

**«МАЗ-231»** — прадмесьцева-міжгародні аўтобус, які «Менскі аўтамабільны завод» вырабляе з 2012 году.

Адносіцца да 2-га пакаленьня прадмесьцева-міжгародных аўтобусаў «МАЗ» сэрыйнай вытворчасьці. Прызначаецца для перавозу 71 чалавека, у тым ліку 51-го на сядзеньнях. Аб’ём багажніка складае 5 м³. Дызэльны 6-цыліндравы рухавік унутранага згараньня «Даймлер OM 926LA» нямецкай вытворчасьці мае магутнасьць 326 конскіх сілаў (240 кіляват). Гэты рухавік адпавядае патрабаваньням «Эўра-5» па абмежаваньні забруджваньня паветра, якія набылі моц з 1 кастрычніка 2008 г. паводле Дырэктывы Эўрапейскага парлямэнту і Рады Эўрапейскага Зьвязу ад 13 сьнежня 1999 г. «1999/96/EC». 5-7 чэрвеня 2012 году ў Ніжнім Ноўгарадзе (Расея) аўтобус паказалі на Міжнародным аўтобусным салёне Расеі. На 2017 год экспартная цана складала каля $168 000.

## Уласьцівасьці
Залежная пнэўматычная падвеска: пярэдняя — 2-пнэўмабалённая з 1-м амартызатарам, задняя — 4-балённая з 4-ма амартызатарамі.

Тармазная сыстэма з гіпоіднай галоўнай перадачай. Адлегласьць між коламі: пярэднімі — 207,5 см, заднімі — 181,4 см.

Дыскавыя колы: 8,25х22,5 см. Шыны 295/80R22,5.

Разьмеркаваньне нагрузкі  —
* пры парожняй масе: на пярэднюю вось — 5650 кг (42,8%), на заднюю — 7850 кг;
* пры поўнай масе: на пярэднюю — 6850 кг (38%), на заднюю — 11 150 кг;
* пры найбольшай тэхнічна дапушчальнай масе (19 300 кг): на пярэднюю — 7100 кг (36,8%), на заднюю — 12 200 кг.

Зьнешні габарытны радыюс павароту — 12,5 м. Найбольшы пад’ём, які пераадольваецца з поўнай масай — 30%.

Разгон да 60 км/гадзіна за 36 сэкундаў. Рэсурс да 1-га капітальнага рамонту — 700 000 км язды.

Аб’ём паліўнага бака — 280 літраў. Вадкасны падагравальнік рухавіка — 30 кіляват.

Антыблякавальнік колаў пры тармажэньні, супрацьбуксавальнік для захаваньня счапленьня колаў з дарогай.

Момант сілы: 1300 ньютанмэтраў пры 1600 абаротаў/хвіліна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аўтобусы МАЗ
Катэгорыя:Транспарт у Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Ніўнае (Гомельская вобласьць)

**Ні́ўнае** — вёска ў Рудабельскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ламавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 19 чалавек
* 1999 год — 33 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ламавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рудабельскага раёну
Дарога Р10 (Беларусь)

**Дарога**  — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэньня ў Беларусі, якая злучае Любчу і Зьдзецел. Працягласьць — 60 км. Праходзіць па тэрыторыі Наваградзкага і Зьдзецельскага раёнаў Гарадзенскай вобласьці.

## Маршрут
* **[[Наваградзкі раён]]**
**  Любча 
** Галынь
** Малыя Вераб’евічы
** Клюкавічы
** Прымень
**  
**  
** Гарадзечна
**  Наваградак   
** Скрыдлева
** Папковічы
**  
** Кусьціна
** Кашалева
* **[[Зьдзецельскі раён]]**
** Навасёлкі
** Рабкі  
** Наваельня   
**  
** Галаўлі
** Малдуці
**  Зьдзецел   , 

## Глядзіце таксама
*Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Дэпартамэнт БЕЛАЎТАДОР

Р10
Пабеда (Рагачоўскі раён)

**Пабе́да** — былы пасёлак у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіў у склад Балатнянскага сельсавету.

## Гісторыя
Ліквідаваны 29 сьнежня 2014 году рашэньнем Рагачоўскага раённага савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Рагачоўскага раёну
Ï (лацініца)

**Ï**, **ï** (**i з умля́ўтам**, ці **i з трэ́май**) — літара лацінскага альфабэту.

## Выкарыстаньне
Выкарыстоўваецца ў наступных мовах: афрыкаанс, бэтэ, каталянская мова, дынка, француская мова, валійская мова, годы, нідэрляндзкая мова, мадо, нуэр.

## Сэнс
Пазначае, што літара ⟨I⟩ чытаецца сама па сабе, не ствараючы дыфтонгу ці дыграфу.

## Глядзіце таксама
* Ї

Катэгорыя:Спалучэньні літараў з дыякрытычнымі знакамі
Катэгорыя:Літары пашыранай лацініцы
Рэал Авіеда

«**Рэа́л Авіе́да**» () — гішпанскі футбольны клюб з гораду Авіеда. Заснаваны ў 1926 годзе. Клюб гуляе на стадыёне імя Карляса Тарт’ерэ, які адчыніў свае дзьверы 30 верасьня 2000 году, і ўважаецца найбуйнейшым спартовым стадыёнам у Астурыі. Мясцовымі супернікамі клюбу лічыцца хіхонскі «Спортынг», процістаяньне зь якім вядомае як Астурыйскае дэрбі.

## Гісторыя
Клюб быў зафундаваны ў 1926 годзе ў выніку зьліцьця клюбаў «Авэтэнсэ» і «Рэал Дэпартыва Авіеда». Першы з памянёных клюбаў быў заснаваны маладымі людзьмі, якія навучаліся ў Ангельшчыне, дзе футбол ужо быў папулярны. А другі клюб быў створаны празь некалькі гадоў у выніку падзелу першага. Карляс Тарт’ерэ быў першым прэзыдэнтам клюбу. «Авіеда» ўпершыню дасягнуў Ля Лігі празь сем гадоў па стварэньні.

Квартэт нападнікаў у складзе Эміліна, Гале, Эрэрыты і Ісыдра Лянгары, а таксама Касука і Рыкарда Галярт мадэрнізавалі гульню сваёй хуткасьцю і бегам, дапасаваныя вострымі пасамі і футболам у адзін дотык. Склад гэтай каманды быў вядомы як «Электрычныя нападнікі». Усё гэта было павязанае з жорсткім рэжымам трэнаваньняў, распачатым былым мэнэджарам клюбу, англельцам Фрэдам Пэнтландам. Лянгара тры гады запар да грамадзянскай вайны выйграваў трафэй Пічычы, бо «Авіеда» скасоўваў усе рэкорды паводле колькасьці праведзеных галоў. Аднак з пачаткам ваенных дзеяў каманда распалася, бо Лянгара эміграваў у Паўднёвую Амэрыку, Эрэрыта і Эмілін падпісалі кантракты з «Барсэлёнай», Гале сышоў у сантандэрскі «Расінг», а Галярт стаў гульцом фэрольскага «Расінгу».

Калі футбол у краіне аднавіўся ў 1939 годзе, «Авіеда» ўжо ня мог згуляць. Іхняе поле лічылася непрыдатным для гульні, бо войскі Франсіска Франка за час вайны выкарыстоўвалі стадыён як склад боепрыпасаў. Цягам наступных дзесяцігодзьдзяў клюб вагаўся паміж першым і другім дывізіёнамі, а кульмінацыяй стала найлепшае ў гісторыі трэцяе месца ў сэзоне 1962—1963 гадоў. З нагоды правядзеньня чэмпіянату сьвету па футболе ў Гішпаніі ў 1982 годзе стадыён быў цалкам абноўлены. У 1988 годзе «Авіеда» вярнуўся ў найвышэйшы дывізіён, выгуляўшы «Мальёрку» ў плэй-оф, і заставаўся ў Ля Лізе ажно 13 сэзонаў запар. У сэзоне 1990—1991 гадоў каманда фінішавала на шостым радку, упершыню кваліфікаваўшыся ў эўрапейскія кубкавыя турніры. У першым жа раўндзе клюб быў выбіты італьянскім «Джэноа». У 1992 годзе «Рэал», як і большасьць гішпанскіх футбольных клюбаў, быў вымушаны стаць публічным акцыянэрным спартовым таварыствам. Пачатковы акцыянэрны капітал склаў 3,6 мільёнаў эўра. 4 кастрычніка 1995 году дружына згуляла свой 1000-ы матч у Ля Лізе.

У 2000 годзе новы стадыён імя Карляса Тарт’ерэ на  месцаў стаў новай арэнай «Рэалу». Ён быў афіцыйна адкрыты 20 верасьня 2000 году матчам паміж «Авіеда» і сэрбскім «Партызанам», дзе гішпанцы саступіў гасьцям зь лікам 0:2.

## Склад
: *Актуальны на 21 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Авіеда
Завольша (вёска)

**Заво́льша** — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Лёзьненскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1676 годзе згадваецца як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 52 чалавекі
* 1999 год — 143 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Лёзьненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Багагласьнікі

**Багагла́сьнікі** — уніяцкія і праваслаўныя зборнікі песнапеньняў, пашыраныя ў XVI—XIX стагодзьдзях на тэрыторыі цяперашніх Беларусі і Ўкраіны ў рукапісным і друкаваным выглядзе. Прызначаліся дзеля сьпяваньня ў час набажэнстваў, хрэснага ходу і дома на сьвяты. Уключалі беларускія і ўкраінскія духоўныя псальмы і канты, , польскія , календы, гейналы, пастаралькі й інш.

## Апісаньне
Большасьць багагласьнікаў мела аднолькавую структуру: 1-я частка ўключала песьні, прысьвечаныя асноўным царкоўным сьвятам, пакутам Ісуса, некаторым тыдням царкоўнага календара, «цудатворным» абразам; 2-я — сьвятам, зьвязаным з Багародзіцай; 3-я — апосталам і пакутнікам; 4-я зьмяшчала пакаянныя і замілавальныя песнапеньні. Паэтычная і музычная аснова ідзе ад жыцьцяў сьвятых, грэцкіх духоўных песень, усходнеславянскіх народных песень, каталіцкіх і праваслаўных гімнаў і харалаў. Большасьць кантаў і псальмаў узятая зь беларускіх і ўкраінскіх узораў кантавай культуры XVI—XVII стст. Выкладаліся яны 1-, 2-, 3-, 4- і 5-галосна.

## Гісторыя
Існуюць зьвесткі пра існаваньне вялікай колькасьці рукапісных багагласьнікаў, сярод іх жыровіцкі багагласьнік XVII ст., супрасьлеўскія багагласьнікі XVIII ст. (адзін зь іх зьберагаецца ў бібліятэцы АН Летувы). Найбольш раньні друкаваны багагласьнік, што дайшоў да нашага часу, выдадзены ў 1790 року ў Пачаеве (цяпер Крэменецкі раён Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны) на царкоўнаславянскай, лацінскай і польскай мовах са значнай колькасьцю беларусізмаў і ўкраінізмаў, стаў асновай багагласьнікаў XIX — пач. XX ст., што друкаваліся ў Пецярбургу, Кіеве, Львове, Вільні, Горадні. Багагласьнікі — каштоўныя помнікі самабытнай, інтэрнацыянальнай па сваіх вытоках, народнай у аснове кантавай культуры.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Зборнікі вершаў
Катэгорыя:Беларуская музыка
Катэгорыя:Украінская музыка
Катэгорыя:Старажытнаруская літаратура
Каралёўка

**Каралёўка** — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сласьцёнаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сласьцёнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Рукапісы на пальмавым лісьці

**Ру́капісы на па́льмавым лі́сьці** — рукапісы, напісаныя на аркушах з засушанага пальмавага лісьця. Лісьце пальмаў выкарыстоўвалася для пісаньня на Індыйскім субкантынэнце і ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі прынамсі з V стагодзьдзя да н. э..

Адзін з найстарэйшых пальмавых манускрыптаў — шываісцкі тэкст на санскрыце IX стагодзьдзя, выяўлены ў Нэпале — захоўваецца ў бібліятэцы Кембрыдзкага ўнівэрсытэту.

## Мінуўшчына
Пальмавае лісьце для кніг наразалі прастакутнікамі і пісалі на ім чарніламі. Кожны аркуш меў дзірку, празь якую прасоўвалі нітку, якая такім чынам змацоўвала ўсе аркушы ў адзіную кнігу. Створаныя такім чынам кнігі маглі захоўвацца да 600 гадоў у залежнасьці ад вільготнасьці ды крохкасьці, дзейнасьці казурак і плесьні. Састарэлыя дакумэнты трэба было перапісваць у новыя пальмавыя рукапісы. Найстарэйшыя знойдзеныя індыйскія кнігі-потхі захаваліся ў халодных сухіх умовах у Нэпале, Тыбэце і Цэнтральнай Азіі.

Асобныя аркушы пальмавых рукапісаў называліся на санскрыце *патра* або *парна*, а падрыхтаваны для пісьма носьбіт — *тада-патра* (альбо *тала-патра*). Вядомы індыйскі «рукапіс Боўэра» V стагодзьдзя, выяўлены ў Кітайскім Туркестане, напісаны на берасьцяных аркушах у форме пальмавага лісьця.

З распаўсюджваньнем індыйскае культуры на такія паўднёва-ўсходнія краіны, як Інданэзія, Камбоджа, Тайлянд ды Філіпіны, сюды прыйшлі і традыцыі стварэньня кніг-потхі. Вялікія зборы пальмавых рукапісаў пад назвай *лонтар* выяўленыя ў індуісцкіх храмах на Балі (Інданэзія) і ў камбаджыйскіх храмах Ангкор-Ват і Бантэай Срэй.

Адзін з найстарэйшых пальмавых манускрыптаў на санскрыце — «Парамэшваратантра» — індуісцкі тэкст Шайвы Сыдханты, датаваны прыкладна 828 рокам. Ён захоўваецца ў бібліятэцы Кембрыдзкага ўнівэрсытэту.

Пасьля зьяўленьня ў пачатку XIX стагодзьдзя друкарскіх варштатаў стварэньне кніг-потхі пачынае згасаць.

## Крыніцы

Пальмавае лісьце
Катэгорыя:Пальмавыя
Катэгорыя:Сьпіс «Памяці сьвету»
Вацлавова

**Вацлаво́ва** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Жарскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 68 чалавек
* 1999 год — 81 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Жарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Дарога Р11 (Беларусь)

**Дарога**  — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэньня ў Беларусі, якая злучае аўтамагістраль М6 (в. Тарнова) і Нясьвіж. Працягласьць — 132,92 км. Праходзіць па тэрыторыі Лідзкага, Наваградзкага і Карэліцкага раёну Гарадзенскай вобласьці і Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці.

## Маршрут
* **[[Гарадзенская вобласьць]]**, **[[Лідзкі раён]]**
**   
** Тарнова
** Парачаны
** Дзітрыкі
** Фалькавічы
** Вялікія Канюшаны
** Масявічы
** Дроздава   
** Ганчары
** Агароднікі
**  Бярозаўка
* Наваградзкі раён
** Астроўна
** Оркавічы
**  
**  
** Макрэц
**  
** Мількавічы
** Байкі
**  
** Грабнікі
**   
**  Наваградак
** Сялец
**  
** Ваўковічы
* Карэліцкі раён
** Паланая
** Стрэльнікі
** Тударава
**  Карэлічы  
** Рап’ёва
** Турэц
** Загор'е
** Трашчычы
** Пясочная
**  Мір  
** Сімакава
* **[[Менская вобласьць]]**, **[[Нясьвіскі раён]]**
**   
**  
**  Маляўшчына
**  Гарадзея
** Ужанка
**  
**  
**   
**  
**  Нясьвіж  

## Глядзіце таксама
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Дэпартамэнт БЕЛАЎТАДОР

Р11
Селязьні

**Селязьні́** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мяжанскі сельсавет (Гарадоцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Саша Клемэнтс

**Саша Клементс** (; нар. 14 сакавіка 1990, Таронта, Антарыё, Канада) — канадзкая акторка й мадэль.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Канадзкія акторкі
Карзуны

Назву **Карзуны** маюць:

* Карзуны — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Карзуны — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці
* Карзуны — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці
Карзуны (Ігуменскі раён)

**Карзуны́** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сьмілавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 377 чалавек
* 1999 год — 399 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьмілавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Дарагінь

Назву **Дарагінь** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Дарагінь — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці
* Дарагінь — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Дарагабушка
* Дарагічын
* Дарагляны
Гэрнёсанд

**Гэрнёсанд** () — горад на ўсходзе цэнтральнай часткі Швэцыі. Адміністрацыйны цэнтар аднайменнай камуны і лэну Вэстэрнорлянду. Насельніцтва на 31 сьнежня 2015 году — 18 426 чал.

## Гісторыя
Гэрнёсанд быў заснаваны ў 1585 годзе каралём Юганам III. У 1645 г. горад становіцца адміністрацыйным цэнтрам спачатку лэну Гэрнёсанду, а потым — новаўтворанага лэну Вэстэрнорлянду, нягледзячы на свае невялічкія памеры. У 1710 і 1714 гадох горад цярпеў ад пажараў, а ў 1721 г. быў разрабаваны і практычна цалкам спалены расейскімі войскамі (тады ацалелі ўсяго два дамы). У 1772 г. Гэрнёсанд становіцца цэнтрам біскупства. У 1800 годзе ў горадзе налічвалася ўсяго 1 764 жыхары, але дзякуючы зьяўленьню ў горадзе вэрфі і суднаходзтва, ён пачаў расьці. У 1885 г. Гэрнёсанд стаў адным зь першых гарадоў Эўропы, у якіх зьявілася электрычнае вулічнае асьвятленьне.

## Славутасьці

* Гэрнёсандзкая катэдра (1846 г.)
* Драўляныя дамы́ XVIII-XIX стагодзьдзяў (пераважна ў раёнах Норстадэн і Эстанбэкен)
* Музэй лэну Вэстэрнорлянд — другі (пасьля Скансэну) паводле велічыні музэй на вольным паветры Швэцыі, таксама вядомы як *Мурбэргет*
* Музэй мастацтваў

## Асобы
* Альфгільд Агрэль — пісьменьніца
* Пэр Нільсан — футбаліст
* Анэт Нурбэрг — кэрлінгістка

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Швэцыі
Дзешавічы

**Дзе́шавічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 19 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Хлебны Клін

**Хле́бны Клін** — пасёлак у Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Знаменскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 21 чалавек
* 2010 год — 16 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Старцавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Ян Банаюс

**Ян Банаю́с** — беларускі дойлід першай паловы XVII стагодзьдзя. Жыў у вёсцы Дайліды (цяпер Іўеўскі раён). Прымаў удзел у будаўніцтве Іўеўскай сядзібы і іншых пабудоваў на Іўеўшчыне.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Асобы Івейскага раёну
Ђ

**Ђ**, **ђ** (**дж’е**; ) — літара часткі славянскіх кірылічных альфабэтаў. Шостая літара сэрбскага альфабэту, якая выкарыстоўваюць для абазначэньня падобнай на беларускую [дж], але прыглушанай. Літару вывелі сэрбскія мовазнаўцы Вук Караджыч і Лук’ян Мушыцкі, відазьмяніўшы для гэтага Д (Ћ відазьмененая Ч). У македонскім альфабэце Ђ адпавядае Ѓ. У глаголіцы мае адпаведнік — знак дзервь ().

Можа быць малой і вялікай літарай. Мае рукапісны й друкаваны выгляд.

## Лічбавае значэньне

У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ђ ня мае лічбавага значэньня.

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Ѓ

**Ѓ**, **ѓ** (**ґе**, **дж’е**, **чжэ** ці **г з на́ціскам**, **г з аку́там**; )&nbsp;— шостая літара македонскага кірылічнага альфабэту, пазначае звонкі мякка выбухны зычны [], а ў некаторых гаворках таксама звонкі гук []. Часта ўжываецца ў тых жа выпадках, калі ў сэрбскім пісьме ставіцца літара ђ, аднак звычайна мае іншае вымаўленьне.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ѓ ня мае лічбавага значэньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Є

**Є**, **є** (**круглая е**, таксама **ўкраінская е**; ) — восьмая літара сучаснага ўкраінскага альфабэту, ужываецца таксама ў хантыйскім і царкоўнаславянскім альфабэтах; да сярэдзіны XIX стагодзьдзя ўваходзіла ў альфабэт сэрбскае мовы.

Ранейшае напісаньне Є паходзіць з кірыліцы і ўжывалася ў пачатку словаў і пасьля галосных; адпавядае лігатуры (Ѥ, ѥ), дзе была ў найстаражытнейшых помніках славянскага пісьменства. Такое адрозьненьне напісаньняў Е і Є было асабліва характэрным для ўкраінскага кніжнага пісьма. Адасабленьне напісаньня асобнай літары для Є першым зьявілася ў сэрбскім (у сярэдзіне XVIII стагодзьдзя) альфабэце, дзе выкарыстоўвалася да прававапісу Вука Караджыча сярэдзіны XIX стагодзьдзя; заменена спалучэньнем је.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Є мае значэньне лічбы — 5.

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Ѕ

**Ѕ**, **ѕ** (**дзэ**; ) — дзясятая літара македонскае кірыліцы, якая выкарыстоўваецца ў македонскай мове для гуку [d͡z]. Літара паходзіць ад кірылічнай літары Ѕ (зело). Гэтая літара выкарыстоўваецца ў царкоўнаславянскай мове. Раней выкарыстоўвалася ў старабеларускае мове.

Ѕ была адроджаная ў 1944 годзе стваральнікамі македонскага альфабэту. У пачатку XXI стагодзьдзя, тая ж літара таксама зьявілася ў Ваіслава Ніджэвіча для новага альфабэту чарнагорскае мовы.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ѕ мае значэньне лічбы — 8.

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Ј

**Ј**, **ј ** (**йе**, **джо́та**; )&nbsp;— літара кірыліцы, 11-я літара сэрбскага і 12-я літара македонскага альфабэтаў, выкарыстоўваецца таксама ў алтайскім, да 1991 году&nbsp;— у азэрбайджанскім альфабэтах. Чытаецца як [й]; у алтайскай мове пазначае [і] або [дз].

У паўднёвых славянаў выкарыстоўваецца ј замест традыцыйнай літары Й.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ј ня мае лічбавага значэньня.

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
О

**О**, **о** () — літара ўсіх славянскіх кірылічных альфабэтаў (15-я ў баўгарскім, 16-я ў беларускім і расейскім, 18-я ў сэрбскім, 19-я ў македонскім і ўкраінскім); выкарыстоўваецца таксама ў пісьмовасьцях некаторых неславянскіх народаў. У стара- і царкоўнаславянскім альфабэтах носіць назву «Он» (што абазначае ня толькі «ён», але й «той»). У кірыліцы ёсьць 16-ай паводле ліку, выглядае як  і мае лікавае значэньне 70. У глаголіцы паводле ліку 17-я, мае выгляд  і лікавае значэньне 80. У кірыліцы літара паходзіць ад грэцкай літары О малое (Ο, ο).

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах О мае значэньне лічбы — 70.

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Гэрнёсанд (камуна)

**Гэрнёсанд** () — камуна на ўсходзе цэнтральнай часткі Швэцыі, у лэне Вэстэрнорлянд, у ляндскапе Онгерманлянд. Насельніцтва 25 217 чалавек (30 верасьня 2017). Плошча 1 100,96 км². Галоўны горад — Гэрнёсанд. 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Камуны лэну Вэстэрнорлянд
Љ

**Љ**, **љ** (**ле**, ; )&nbsp;— літара кірыліцы, 14-я літара сэрбскага, 15-я літара македонскага, 18-я літара ітэльмэнскага альфабэтаў. Азначае гук . Ёсьць лігатурай літараў **[[Л]]** і **[[Ь]]**, прапанаваным Вукам Стэфановічам (тады яшчэ не Караджычам) у яго граматыцы «*Писменица сербскога їезика па гаворцы простога народа*».

Літара бывае вялікай і малой, мае рукапісны й друкаваны выгляд.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Љ ня мае лічбавага значэньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Македонская мова
Катэгорыя:Сэрбская мова
Катэгорыя:Кірылічныя лігатуры
Њ

**Њ**, **њ** (**не**, ; ) — 17-я літара сэрбскага, 18-я літара македонскага, 22-я літара ітэльмэнскага й 19-я літара ўдэгэйскага кірылічных альфабэтаў. Азначае насавы гук [ɲ]. Ёсьць лігатурай літараў **[[Н]]** і **[[Ь]]**, прапанаванай Вукам Стэфановічам (тады яшчэ не Караджычам) у яго граматыцы «*Письменица сербскога їезика по говору простога народа*».

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Њ ня мае лічбавага значэньня. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Македонская мова
Катэгорыя:Сэрбская мова
Катэгорыя:Кірылічныя лігатуры
Флятаклёкен

**Флятаклёкен** () — гара ў цэнтральнай частцы Швэцыі. Разьмешчана паблізу ад возера Мункбюшэн на тэрыторыі камуны Онге лэну Вэстэрнорлянд, у ляндскапе Медэльпад. Вышыня 465 м над у. м. Часта лічыцца геаграфічным цэнтрам Швэцыі. Папулярная турыстычная мясьціна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт камуны Онге

Катэгорыя:Горы Швэцыі
Швэцыя
Шэфілд Юнайтэд

«**Шэ́філд Юна́йтэд**» () — ангельскі футбольны клюб з гораду Шэфілду, Паўднёвы Ёркшыр. Заснаваны ў 1889 годзе як адгалінаваньне Шэфілдзкага клюбу па крыкеце. Чэмпіён Ангельшчыны (1898), чатырохразовы ўладальнік Кубка Ангельшчыны (1899, 1902, 1915, 1925). Свае хатнія матчы клюб праводзіць з моманту свайго заснаваньня на стадыёне «Брэмал-Лэйн», які мае ўмяшчальнасьць 32702 чалавек. Большую частку сваёй гісторыі клюб гуляе ў чырвона-белых паласатых кашулях з чорнымі шортамі. Галоўным супернікам клюбу зьяўляецца «Шэфілд Ўэнздэй», супрацьстаяньне зь якім мае назоў Дэрбі сталёвага гораду.

З моманту свайго стварэньня клюб прайшоў праз чатыры ўзроўня футбольных лігаў Ангельшчыны. Таксама, «Шэфілд Юнайтэд» ёсьць адным з клюбаў, які атрымлімаў перамогу ўва ўсіх чатырох вышэйшых дывізіёнах Ангельшчыны. Клюб быў адным з заснавальнікам Прэм’ер-Лігі ў сэзоне 1992—1993 гадоў, а таксама менавіта «Шэфілд Юнайтэд» забіў першы гол навастворанага турніру. Гулец клюбу Браян Дын стаў аўтарам першага голу Прэм’ер-Лігі ў хатнім пераможным матчы супраць «Манчэстэр Юнайтэд», які скончыўся зь лікам 2:1.

## Гісторыя
Клюб быў утвораны сябрамі крыкетнага клюбу «Шэфілд Юнайтэд», які ў сваю чарну быў закладзены ў 1854 годзе. Гэта першы ангельскім спартовы клюб, які скарыстаў слова «Юнайтэд» у сваім назове. Залатым часам клюб быў пэрыяд з 1895 па 1925 гады, калі яны сталі чэмпіёнамі Ангельшчыны ў 1898 годзе, а таксама двойчы спыняліся на другім месцы ў 1897 і 1900 гадах. У дадатак, шэфілдцы здабылі перамогі ў Кубку Ангельшчыны ў 1899, 1902, 1915 і 1925 гадах. У далейшым посьпехаў клюбу бракавала, бо клюб некалькі разоў апусьціўся ў другі дывізіён, але вяртаўся да элітнага дывізіёну. У 1947 годзе «Шэфілд Юнайтэд» фінішаваў на шостым месцы, але праз два гады страціў месца ў Першым дывізіёне. У 1962 годзе адразу пасьля чарговага вяртаньня з Другога дывізіёну каманда спынілася на 5 месцы. У розыгрышы Кубкаў Ангельшчыны і лігі дружына некалькі разоў дасягала чвэрцьфіналу, а ў 1961 годзе дакрочыла да паўфіналу.

Цёмныя часы надыйшлі ў сярэдзіне 1970-х гадоў. «Шэфілд Юнайтэд» чарговы раз страціў месца ў Першым дывізіёне, але праз тры гады праз кепскія вынікі нават апусьціліся ў Трэці дывізіён. У 1981 годзе клюб нават страціў месца і тамака, вылецеўшы ў Чацьверты дывізіён у 1981 годзе. Аднак, такі стан рэчаў доўга не цягнуўся, ужо адразу ў сэзоне 1981—1982 гадоў шэфілды вярнуліся ў Трэці дывізіён.

У 2013 годзе частку правоў на клюб набылі прадстаўнікі саудаўскай каралеўскай сям’і.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Шэфілд‎
Флярын (манэта)

**Фляры́н** (, ад Флярэнцыя, «кветкавая») — назва залатых манэтаў, якія ўпершыню пачалі чаканіць у Флярэнцыі ў 1252 годзе (адгэтуль і назва манэты) і пазьней сталі выпускаць у іншых краінах.

## Глядзіце таксама
*Флярэнтыйскі флярын
*Флярын у краінах Эўропы
*Гульдэн

Катэгорыя:Манэты
Катэгорыя:Сярэднявечныя манэты
Гульдэн

**Гульдэн** (, скарочана ад *Guldin pfenninc* — залатая манэта) — гістарычная манэта (першапачаткова з золата, затым са срэбра), а таксама валютная адзінка многіх краінаў.

## Гістарычная манэта
### Залаты гульдэн
Першапачаткова гульдэнам назвалі залатую манэту, якая чаканілася ў Нямеччыне з XIV стагодзьдзя ў перайманьне залатому флярыну.

Першы час нямецкія флярыны (гульдэны) капіявалі флярэнтыйскую залатую манэту, пазьней на манэтах сталі чаканіць уласныя сюжэты.

Гульдэны чаканілі ў Любэку, шырокае хаджэньне атрымалі таксама Райнскія гульдэны (іх выпускалі імпэрскія гарады Трыр, Кёльн, Майнц).

З 1679 г. і да ўведзеньня ў 2002 годзе эўра, гульдэн быў галоўнай грашовай адзінкай Нідэрляндаў.

Катэгорыя:Манэты
Катэгорыя:Сярэднявечныя манэты
AlphaZero

**«AlphaZero»** () — кампутарная праграма распрацоўкі кампаніі «DeepMind» (ва ўласнасьці Google), наступнік альгарытму «AlphaGo Zero». У адрозьненьне ад апошняй, распрацаваная з магчымасьцю гульні ня толькі ў го, але таксама ў шахі й сёгі.

5 сьнежня 2017 року «DeepMind» выпусьціў праграму «AlphaZero», якая на працягу наступных 24 гадзінаў прааналізавала правілы ўсіх трох гульняў і перамагла ўсе кампутарныя праграмы-чэмпіёны: Stockfish (шахі), elmo (сёгі) і 3-хдзённую вэрсію праграмы AlphaGo Zero (го). Дзеля трэніроўкі «AlphaZero» карысталася «саманавучаньнем» з дапамогай 5000 TPU першага пакаленьня і навучаньнем нэўронных сетак з дапамогай 64-х TPU другога пакаленьня, пры гэтым ня маючы доступу да дэбютных ці эндшпільных кнігаў.

Матч паміж «AlphaZero» і «Stockfish 8» са 100 гульняў (па хвіліне на ход) скончыўся на карысьць першай з вынікам 28 перамогаў, 0 паразаў і 72 нічыі. У адрозьненьне ад «Stockfish» і «elmo», якія за сэкунду знаходзяць 70 мільёнаў і 35 мільёнаў пазыцыяў адпаведна, «AlphaZero» шукае ўсяго 80 000 пазыцыяў, кампэнсуючы гэта глыбінёй нэўроннай сеткі, каб абраць найбольш аптымальныя варыянты. У пачатку 2018 року «AlphaZero» і «Stockfish 8» правялі яшчэ адну сэрыю з 1000 партыяў зь іншым кантролем часу — 3 гадзіны на партыю + 15 сэкундаў пасьля кожнага ходу. «AlphaZero» перамог з вынікам +155 −6 =839.

У матчы ў сёгі супраць «elmo» «AlphaZero» перамог у 90 партыях са ста, прайграў 8 разоў і двойчы згуляў унічыю. У гульні з «AlphaGo Zero» у го «AlphaZero» перамог у 60 партыях і прайграў у 40.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Шахматны матч AlphaZero — Stockfish

Катэгорыя:Го-праграмы
Катэгорыя:Сёгі-праграмы
Катэгорыя:Шахматныя праграмы
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне 2017 году
Катэгорыя:Выкарыстаньне штучнага інтэлекту
Катэгорыя:Го ў 2017 годзе
Катэгорыя:Сёгі ў 2017 годзе
Катэгорыя:Шахматы ў 2017 годзе
Катэгорыя:Дастасоўнае машыннае навучаньне
Загузьзе

Назву **Загузьзе** маюць:

* Загузьзе — вёска ў Віраўлянскім сельсавецє Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Загузьзе — вёска ў Даўгапольскім сельсавецє Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Загузьзе — вёска ў Стадолішчанскім сельсавецє Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Загузьзе — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
Загузьзе (Даўгапольскі сельсавет)

**Загу́зьзе** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Даўгапольскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 17 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Даўгапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Кабанаўка

Назву **Каба́наўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Кабанаўка — вёска ў Кабанаўскім сельсавеце Жлобінскага раёну
** Кабанаўка — вёска ў Луцкім сельсавеце Жлобінскага раёну

## Глядзіце таксама
* Кабан
* Кабаны
Станоўчае дзеяньне

**Станоўчае дзеяньне** () — увядзеньне захадаў абыходжаньня зь людзьмі без увагі да іх расы, веравызнаньня, адценьня скуры або этнічнага паходжаньня.

6 сакавіка 1961 г. прэзыдэнт ЗША Джон Кенэдзі падпісаў Выканаўчы загад № 10925, у 3-й частцы якога ўпершыню выкарыстаў панятак. 301-ы параграф Выканаўчага загаду прадугледжваў, што ўрадавы «падраднік прадпрыме *станоўчае дзеяньне*, каб просьбітаў наймалі і з працаўнікамі абыходзіліся падчас занятасьці без увагі да іх расы, веравызнаньня, адценьня скуры або этнічнага паходжаньня».

## Крыніцы


Катэгорыя:Антырасізм
Катэгорыя:Рэлігійны плюралізм
Катэгорыя:Палітычная гісторыя ЗША
Бэнэвэнта (футбольны клюб)

«**Бэнэвэнта**» () — італьянскі футбольны клюб з гораду Бэнэвэнта. Заснаваны ў 1929 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бэнэвэнта‎
Адваротная дыскрымінацыя

**Адваротная дыскрымінацыя** — дыскрымінацыя супраць большасьці і паноўных асобаў адпаведна з боку меншасьці і бяздольных.

Апошнія найчасьцей імкнуцца да найменьня дыскрымінацыі са свайго боку ў якасьці «станоўчай» («пазытыўнай»), што стварае хібнае падабенства па гучаньні да процілеглага панятку станоўчага дзеяньня. У Беларусі адваротная дыскрымінацыя адначаецца ў выглядзе беларусафобіі.

У кастрычніку 2005 г. Канстытуцыйны суд Славаччыны прызнаў адваротную («пазытыўную») дыскрымінацыю не адпаведнай канстытуцыйнаму прынцыпу роўнасьці перад законам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дыскрымінацыя
Катэгорыя:Дачыненьні большасьць — меншасьць
Катэгорыя:Ксэнафобія
Катэгорыя:Гісторыя права
Катэгорыя:Парушэньні правоў чалавека
П

**П**, **п** (**пэ**; ) — сямнаццатая літара беларускага кірылічнага альфабэту. Існуе ва ўсіх  славянскіх кірылічных альфабэтах (16-я ў баўгарскім, 17-я ў расейскім, 19-я ў сэрбскім, 20-я ў македонскім і ўкраінскім). Выкарыстоўваецца таксама ў пісьмовасьцях некаторых неславянскіх народаў: манголаў, казахаў, таджыкаў, абхазаў і ўсіх народнасьцяў Расеі. У стара- і царкоўнаславянскім альфабэтах носіць назву «покоі» (ст.-сл.) або «Покой» (ц.-сл.), што азначае «мір, спакой, адпачынак», а таксама «скон». У кірыліцы звычайна лічыцца 17-ай паводле парадку, выглядае як . У глаголіцы паводле ліку 18-я, мае выгляд  і мае лікавае значэньне 90. Паходжаньне кірылічнай літары ад грэцкай літары пі (Π, π).

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах П мае значэньне лічбы — 80.

## Варыянты

Літара П можа быць мадыфікаваная гравісам  і акутам .

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Арабская вясна

**Ара́бская вясна́** () — хваля пратэстаў ды паўстаньняў, якая распачалася ў арабскіх краінах у 2011 року. У выніку хваляваньняў адбыліся перавароты ў Тунісе, у Эгіпце ды ў Емэне; Арабская вясна прывяла да грамадзянскай вайны Лібію, вынікам якой стала падзеньне рэжыму Кадафі. Пачалася вайна ў Сырыі, якая працягваецца й сёньня; народнае паўстаньне ў Бахрэйне; пратэсты ў Альжыры, у Іраку, у Ярданіі, у Марока ды ў Амане. А таксама менш буйныя пратэсты ў Кувэйце, Лібане, Маўрытаніі, Саудаўскай Арабіі, Судане, Джыбуці ды Заходняй Сахары.

## Крыніцы
С (кірыліца)

**С**, **с** (**эс**; ) — 19-я літара беларускага кірылічнага альфабэту. Выкарыстоўваецца таксама ўва ўсіх славянскіх кірылічных альфабэтах (18-я ў баўгарскім, 19-я ў расейскім, 21-я ў сэрбскім, 22-я ў македонскім і ўкраінскім) і ў пісьмовасьці некаторых неславянскіх народаў. 

У стара- і царкоўнаславянскім альфабэтах носіць назву «слово», што магло азначаць рознае: «слова, гаворка, казаньне, чутка, вестка, пропаведзь, выслоўе, Пісаньне, запавед». У кірыліцы звычайна лічыцца 19-ай паводле парадку і выглядае як ; у глаголіцы паводле ліку 20-я, мае выгляд . У абодвух альфабэтах лікавае значэньне — 200. У глаголіцы літара паходзіць ад спалучэньня хрысьціянскіх сымбаляў трыкутніку і кругу — як і перавернуты знак глаголіцы  для І.

Можа быць малой і вялікай. Мае рукапісны й друкаваны выгляд.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах С мае лічбавае значэньне — 200.

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Ќ

**Ќ**, **ќ** — (**ке**, **ч’е**, **к з аку́там**; ) літара кірыліцы, 24-я літара македонскага альфабэту, абазначае гук [чь] (ці ў некаторых гаворках [джь]).

Часта ўжываецца ў тых жа выпадках, калі ў сэрбскім правапісе ставіцца літара **[[Ћ]]**, аднак звычайна мае іншае вымаўленьне. Была (разам зь некаторымі іншымі літарамі) уведзена ў македонскую азбуку 4 сьнежня 1944 году.

Катэгорыя:Кірылічныя літары
Катэгорыя:Сэрбская мова
Катэгорыя:Македонская мова
Ф

**Ф**, **ф** (**эф**; ) — 23-я літара беларускага кірылічнага альфабэту. Выкарыстоўваецца таксама ў ва ўсіх славянскіх кірылічных альфабэтах (21-я ў баўгарскім, 22-я ў расейскім, 25-я ў сэрбскім і ўкраінскім, 26-я ў македонскім) і ў пісьмовасьцях некаторых неславянскіх народаў.

У стара- і царкоўнаславянскім альфабэтах носіць назву «фрътъ» (ст.-сл.) або «фертъ» (ц.-сл.). Назва гэтага знаку няясная, але некаторыя дасьледнікі думаюць, што вытокі "Ферт» гукапераймальныя, падобны гук выдаюць коні «Ф-ррр», бо гук [ф] у старажытнаславянскай мове быў зусім чужы, і немагчыма было падабраць славянскае слова з « ф ». (φερτ-ός з грэцкае азначае прыўнесеных звонку). У кірыліцы звычайна лічыцца 22-ой паводле парадку і выглядае як 30px; у глаголіцы паводле ліку 22-я і мае выгляд . У абодвух альфабэтах лікавае значэньне — 500. Як паходжаньне кірылічнай, так і глагалічнага літараў — грэцкая літара фі (Φ, φ).

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ф мае лічбавае значэньне — 500.

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Т

**Т**, **т** (**тэ**; ) — 20-я літара беларускага кірылічнага альфабэту. Выкарыстоўваецца таксама ўва ўсіх славянскіх кірылічных альфабэтах (19-я ў баўгарскім, 20-я ў расейскім, 22-я ў сэрбскім, 23-я ў македонскім і ўкраінскім) і ў пісьмовасьці некаторых неславянскіх народаў. У стара- і царкоўнаславянскім альфабэтах носіць назву «тврьдо» (ст.-сл.) або «твердо» (Ц.-сл.), што азначае «цьвёрды, моцны, непрыступны, умацаваны, надзейны, мужны, непахісны, неадступны». У кірыліцы звычайна лічыцца 20-ай паводле парадку й выглядае як ; у глаголіцы паводле ліку 21-я, мае выгляд . У абодвух альфабэтах лікавае значэньне — 300. Паходжаньне кірылічнай літары — грэцкая літара таў (Τ, τ).

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Т мае лічбавае значэньне — 300.

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Ћ

**Ћ**, **ћ** (**че**; ) — дваццаць трэцяя кірылічная літара сэрбскага альфабэту.

Сэрбская назва **че** вымаўляецца мякка, у адрозьненьне ад цьвердае назвы **чэ** літары **[[Ч]]**.

Катэгорыя:Кірылічныя літары
Катэгорыя:Сэрбская мова
Аналітык (мова праграмаваньня)

«**Аналітык**» () — мова праграмаваньня, распрацаваная ў 1968 годзе ў Інстытуце кібэрнэтыкі АН УССР пад кіраўніцтвам акадэміка Віктара Глушкова. Зьяўляецца разьвіцьцём мовы АЛМИР-65, захаваўшы зь ёй сумяшчальнасьць. Адметнаю рысаю мовы зьяўляюцца абстрактныя тыпы зьвестак, вылічэньне ў альгебры, аналітычныя пераўтварэньні. Выкарыстоўваўся на машынах МИР-2. Пазьней была распрацавана вэрсія «Аналитик-74», рэалізаваная на машынах МИР-3.

На дадзены момант мова аналітык існуе ў выглядзе сыстэмы кампутарнай альгебры «Аналітык-2010», якая распрацоўваецца сумесна Інстытутам праблем матэматычных машын і сыстэм НАН Украіны і Палтаўскім нацыянальным тэхнічным унівэрсытэтам імя Юрыя Кандрацюка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мовы праграмаваньня
Маўзалей Тэадорыха

**Маўзалей Тэадорыха** () — маўзалей у італьянскай Равэньне, які ў 520 годзе пабудаваў для сябе ў якасьці будучага месца пахаваньня кароль остготаў Тэадорых Вялікі. Адзіны захаваўшыся помнік гоцкага дойлідзтва. Дах будынку маналітны, вагай 300 тон і 10 м у дыямэтры. У 1996 годзе будынак быў уключаны ў Сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Італіі
Катэгорыя:Равэнна
Катэгорыя:Маўзалеі
Тэадорых Вялікі

**Тэадорых I Вялікі** (451? — 526, Равэнна) — водца германскага племені остготаў. Захапіўшы ў 489—493 гадох Апэнінскі паўвостраў і забіўшы валадара Італіі Адаакра, стварыў остгоцкае каралеўства.

## Біяграфія

У адрозьненьне ад іншых «барбарскіх каралёў», Тэадорых захаваў інстытуты рымскага кіраваньня і права, не чыніў перашкоды дзеячам антычнае культуры і каталіцкай царквы.

Ажаніўся зь сястрою караля франкаў Хлёдвіга Аўдафледай.

Доўгі час лічылася, што надпіс на рунічным камяні рэкстэне ў Швэцыі ўпамінае Тэадорыха Вялікага, аднак у больш сучасным перакладзе, зробленым ў 2007 годзе, высьветлілася, што ён там наогул не ўпамінаецца.

## Глядзіце таксама
* Тэўдырых

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайскаводы
Катэгорыя:Каралі остготаў
Катэгорыя:Каралі вэстготаў
Катэгорыя:Кіраўнікі Эўропы VI стагодзьдзя
Катэгорыя:Кіраўнікі Эўропы V стагодзьдзя
Катэгорыя:Антытрынітарыі
Пораўна

**По́раўна** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Велікадолецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 11 чалавек
* 1999 год — 60 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Велікадолецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Атрубы

Назву **Атрубы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Атрубы — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці
* Атрубы — пасёлак у Салігорскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Атруб
* Атрубак
Вээн Вісбадэн

«**Вээн**» () — нямецкі футбольны клюб з гораду Вісбадэну. Заснаваны ў 1926 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вісбадэн‎
Ашгабадзкі землятрус

| эканамічныя страты          = 
}}
**Ашгабадзкі землятрус 1948 року** (, ) здарылася 6 кастрычніка магнітудай 7,3 і максымальнай інтэнсіўнасьцю паводле Мэркальлі X (*надзвычайная*). Штуршкі адбываліся ў Туркмэнскай ССР (СССР) каля Ашхабаду.

## Апісаньне
Землятрус пачаўся а 2:17 ранку 6 кастрычніка 1948 року. Эпіцэнтар землятрусу знаходзіўся ля вёскі Гара-Гаўдан за 25 кілямэтраў на паўднёвы захад ад Ашхабаду. Землятрус учыніў вялізныя разбурэньні ў сталіцы рэспублікі і вакольных вёсках, зьнішчыўшы амаль усе камяніцы і значна пашкодзіўшы бэтонныя дамы. Паводле розных ацэнак, колькасьць ахвяраў склала ад 10 000 да 110 000 чалавек, што роўна блізу 10% тагачаснага насельніцтва Туркменскай ССР.

У землятрусе загінула сям’я будучага туркмэнскага прэзыдэнта Сапармурата Ніязава (акрамя бацькі, які загінуў яшчэ на вайне).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

1948 Ashgabat
Катэгорыя:Землятрусы ў Іране
Малая Крушынаўка

**Мала́я Крушы́наўка** — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Азяранскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 26 чалавек
* 1999 год — 77 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Рагачоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёну
Мясьцечка

**Мясьце́чка** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бычыхінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 21 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бычыхінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Бабоўка

Назву **Бабоўка** маюць:

* Бабоўка — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Бабоўка — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці
* Бабоўка — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Алег Дулуб

**Алег Дулуб** ( 20 верасьня 1965 году) — беларускі футбаліст і футбольны трэнэр.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец мазырскай СДЮШАР-3. Гуляў у розных беларускіх клюбах, а таксама ў Польшчы, Расеі, Латвіі, Чэхіі, Кітаі і Фінляндыі. Дулуб стаў першым у чэмпіянатах Латвіі, хто правёў пяць галоў у адной гульні.

### Трэнэрская
Трэнэрскую кар’еру пачаў у 2002 годзе, калі стаў галоўным трэнэрам койданаўскай «Лівадыі», якая ў той час выступала ў чэмпіянаце Менскай вобласьці. Пазьней быў трэнэрам у дублі «Дарыды» і другой камандзе «Менску». З 2007 па 2014 году працаваў асыстэнтам галоўнага трэнэра ў розных клюбах беларускай Найвышэйшай лігі.

У траўні 2015 году ачоліў клюб Першай лігі «Крумкачы», які вывеў у Найвышэйшую лігу. У кастрычніку 2016 году стаў галоўным трэнэрам украінскіх «Карпаты», але па заканчэньні сэзону 2016—2017 гадоў у чэрвені 2017 году пакінуў пасаду паводле сямейных абставінаў. У верасьні 2017 году ачоліў адэскі «Чарнаморац», але пакінуў пасаду галоўнага трэнэра ў сьнежні таго ж году. У студзені 2018 году стаў новым галоўным трэнэрам барысаўскага БАТЭ. Пачаў сэзон у Найвышэйшай лізе з 8 перамог запар, аднак прайграў у Супэркубку і Кубку Беларусі берасьцейскаму «Дынама». 3 чэрвеня 2018 году, на наступны дзень па паразе ў чэмпіянаце Беларусі ад «Гарадзеі», Дулуб быў адпраўлены ў адстаўку з пасады галоўнага трэнэра барысаўчанаў.

У сакавіку 2019 году быў прызначаны галоўным трэнэрам зборнай Беларусі (да 19 гадоў), а ў траўні таго ж году ачоліў казаскі клюб «Атыраў». У верасьні 2019 году, пасьля пяці запараў паразаў у чэмпіянаце Казахстану, кантракт спэцыяліста з клюбам быў скасаваны.

У студзені 2021 году зноў стаў галоўным трэнэрам «Крумкачоў». Пакінуў пасаду ў чэрвені 2021 году. У верасьні 2021 году быў прадстаўлены ў якасьці галоўнага трэнэра ўкраінскага «Львова». Быў звольнены з пасады ў сакавіку 2023 году. У жніўні 2023 году ўзначаліў чаркаскі ЛНЗ.

У лютым 2025 году Дулуб вярнуўся ў «Львоў», які з 2023 году пачаў функцыянаваць як футбольная школа, у якасьці дзіцяча-юнацкага трэнэра.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце БАТЭ

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Беларускія футбольныя трэнэры