open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Джампаолё Пацыні

**Джампаолё Пацыні** (;  2 жніўня 1984 году, Пэша, Італія) — былы італьянскі футбаліст, нападнік. Пацыні гуляў амаль толькі за італьянскія каманды, маючы выступы за клюбы «Аталянта», «Фіярэнтына», «Сампдорыя», «Інтэр», «Мілян», «Вэрона». Толькі аднойчы ў 2018 годзе ён адлучыўся ад радзімы, на правах арэнды далучыўшыся да гішпанскага «Левантэ». Гулец быў добра вядомы сваёй працай безь мяча, асабліва ў штрафной плошчы, а таксама за выдатныя здольнасьці да галоў галавой.

## Кар’ера
### Клюбная

Выхаванец футбольнай школы клюбу «Аталянта». Дарослую кар’еру пачаў у 2003 годзе ў асноўнай камандзе таго ж клюбу, у якой правёў два сэзону, прыняўшы ўдзел у 51 матчы чэмпіянату.

Сваёй гульнёй за гэтую каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнэрскага штаба «Фіярэнтыны», у склад якой далучыўся ў 2005 годзе. Згуляў за «фіялак» наступныя чатыры сэзоны сваёй гульнявой кар’еры. Большасьць часу, праведзенага ў складзе флярэнтыйцаў, быў асноўным гульцом атакавалага зьвяна каманды.

У 2009 годзе заключыў кантракт з клюбам «Сампдорыя», у складзе якой правёў наступныя два гады сваёй кар’еры. Гуляючы ў складзе «Сампдорыі» таксама выходзіў на поле ў асноўным складзе каманды, маючы сярэднюю выніковасьць на ўзроўні 0,48 гола за гульню першынства.

Да складу клюбу «Інтэрнацыянале» далучыўся ў 2011 годзе. 22 жніўня 2012 году Джампаолё далучыўся да складу «Міляну». У адваротным кірунку пераехаў Антоніё Касана, а «Мілян» яшчэ даплаціў «інтэрыстам» 7 млн эўра.

### Міжнародная
У 2009 годзе Пацыні дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе зборнай Італіі. Са зборнай быў удзельнікам чэмпіянату сьвету 2010 году.

## Дасягненьні
**«Інтэрнацыянале»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Сампдорыі»
* Профіль на Espnsoccernet.com

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Марка Марк’ёньні

**Марка Марк’ёньні** (;  22 ліпеня 1980 году, Монтэратонда, Італія) — італьянскі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў сваю прафэсійную кар’еру ў «Эмпалі» ў 1998 годзе. Адгуляўшы тры гады Марка зьехаў у «Парму». На працягу двух гадоў правёў усяго толькі 25 матчаў і адправіўся ў «П’ячэнцу» на правах арэнды, каб атрымаць больш гульнявой практыкі.

У сэзоне 2003—2004 гадоў пры трэнэры Чэзарэ Прандэльлі Марк’ёньні па-сапраўднаму расквітнеў. Гэты сэзон стаў вельмі ўдалым для яго, ён згуляў 35 гульняў і забіў 6 галоў. У наступным сэзоне Марка згуляў 32 гульні й забіў 6 галоў. Сэзон 2005—2006 гадоў атрымаўся  нядрэнным для гульца, ён скончыў сэзон з 31 матчамі й 4 галамі. Ягоны талент і адносна малады ўзрост прыцягнулі да сябе ўвагу «Ювэнтусу». Марка далучыўся да сваёй новай каманды на правах вольнага агента ў чэрвені 2006 году.

У ліпені 2009 году Марк’ёньні перайшоў у склад «Фіярэнтыны». Адначасова, абодва клюбы дамовіліся аб трансфэры ў зваротным кірунку Фэліпэ Мэла.

У канцы 2012 году зьявіліся чуткі аб магчымым пераходзе Марка ў склад менскага «Дынама». Галоўным ініцыятарам запрашэньня гульца ў Беларусь выступіў на той момант спартовы дырэктар менскага клюбу Сяргей Гурэнка.

### Міжнародная
12 лістапада 2003 году Марка дэбютаваў у складзе зборнай Італіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Польшчы.

## Дасягненьні
**«Парма»**
* Уладальнік Кубка Італіі: 2002

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на Football.it

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Стэфан эль-Шаараві

**Стэфан Карым эль-Шаараві** (;  27 кастрычніка 1992 году, Савона, Італія) — італьянскі футбаліст эгіпецкага паходжаньня, нападнік клюбу «Рома» і нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера
Эль-Шаараві пачаў сваю кар’еру ў моладзевай камандзе клюбу «Джэноа» ва ўзросьце чатырнаццаці гадоў. 21 сьнежня 2008 году, калі яму было 16 гадоў і 55 дзён, ён дэбютаваў у чэмпіянаце, згуляўшы дзесяць хвілінаў у выязным матчы супраць «К’ева», стаўшы чацьвертым самым маладым гульцом у гісторыі Сэрыі А.

25 чэрвеня 2011 году эль-Шаараві падпісаў кантракт з клюбам «Мілян». 18 верасьня 2011 году Стэфан дэбютаваў у новай камандзе ў матчы супраць «Напалі», дзе мілянцы трывалі паразу зь лікам 3:1. Праз тры дні, выйшаўшы на замену Алешандрэ Пату, эль-Шаараві забіў свой першы гол за клюб у матчы супраць «Удынэзэ». Пасьля сыходу з клюбу Златана Ібрагімавіча Стэфан стаў сапраўдным лідэрам каманды.

## Міжнародныя выступы
15 жніўня 2012 году Стэфан дэбютаваў у складзе зборнай Італіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Ангельшчыны.

## Дасягненьні
**«Шанхай Шэньхуа»**:
* Уладальнік Кубка Кітаю: 2019

**«Рома»**:
* Пераможца Лігі канфэрэнцыяў: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Міляну»
* Статыстыка на National Football Teams
* Статыстыка на FIFA

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Маўрысіё Ісьля

**Маўрысіё Ісьля** (;  12 чэрвеня 1988 году, Буін, Чылі) — чылійскі футбаліст, правы абаронца нацыянальнай зборнай Чылі.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец футбольнай школы клюбу «Ўнівэрсыдад Католіка».

У дарослым футболе дэбютаваў у 2007 годзе выступамі за каманду клюбу «Ўдынэзэ», у якой правёў пяць сэзонаў, прыняўшы ўдзел у 127 матчах чэмпіянату. Большасьць часу, праведзенага ў складзе «Ўдынэзэ», быў асноўным гульцом каманды.

У склад клюбу «Ювэнтус» далучыўся ўлетку 2012 году. У афіцыйных матчах за «Старую Сэньёру» дэбютаваў 19 верасьня таго ж году, выйшаўшы на замену ў гульні групавога этапу Лігі чэмпіёнаў супраць лёнданскага «Чэлсі».

2 жніўня 2014 году адправіўся на гадавую пабытоўку ў ангельскі «Кўінз Парк Рэйнджарз», у якім правёў сэзон 2014—2015 гадоў.

### Міжнародная
У 2007 годзе прыцягваўся ў склад моладзевай зборнай Чылі. У тым жа годзе дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Чылі.

## Дасягненьні
**«Ювэнтус»**:
* Чэмпіён Італіі: 2013, 2014, 2016
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2012, 2013, 2014

**«Фламэнгу»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2020
* Уладальнік Супэркубка Бразыліі: 2021
* Чэмпіён штату Рыю-дэ-Жанэйру: 2021

**«Колё-Колё»**:
* Чэмпіён Чылі: 2024

**Чылі**:
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2015, 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на La Gazzetta dello Sport
* Статыстыка на National Football Teams
* Статыстыка на FIFA

Катэгорыя:Чылійскія футбалісты
Лярэнца Інсыньне

**Лярэ́нца Інсы́ньнё** (;  4 чэрвеня 1991 году, Нэапаль, Італія) — італьянскі футбаліст, нападнік клюбу «Пэскара». Гулец нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар ера
### Клюбная
Прайшоў моладзевую школу футбольнага клюбу «Напалі», пасьля чаго падпісаў з клюбам прафэсійны кантракт. Некаторы час правёў у арэндзе ў клюбах «Кавэзэ», «Фоджа» й «Пэскара».

### Міжнародная
Дэбютаваў за нацыянальную зборную Італіі 11 верасьня 2012 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Мальты.

## Дасягненьні
**«Напалі»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2014, 2020
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2014

**Італія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Пэскара»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Сымонэ Падаін

**Сымо́нэ Падаі́н** (;  18 сакавіка 1984 году, Джэмона-дэль-Фрыюлі, Італія) — былы італьянскі футбольны нападнік. Мог згуляць таксама на пазыцыі паўабаронцы.

## Кар’ера
Сымонэ зьяўляецца выхаванцам моладзевай акадэміі «Аталянты». У 2003 годзе «Вічэнца» набыла ў «Аталянты» палову правоў на футбаліста. Па заканчэньні сэзону «Вічэнца» выкупіла астатнія 50% правоў на паўабаронцу.

У сэзоне 2007—2008 гадоў Падаін зноўку трапіў у «Аталянту», клюб з Бэргама вярнуў Сымонэ ў свае шэрагі, цалкам выкупіўшы правы на яго ў «Вічэнцы».

Па завяршэньні сэзону 2009—2010 гадоў «Ювэнтус» прыняў Падаіна ў летнае перадсэзоннае турнэ па ЗША, аднак, згуляўшы за «б’янканэры» некалькі матчаў у Амэрыцы, ён зноўку вярнуўся ў «Аталянту».

31 студзеня 2012 году Падаін усё ж такі перайшоў у склад «Ювэнтусу» на сталай аснове, падпісаўшы кантракт на 5 гадоў.

## Дасягненьні
**«Ювэнтус»**:
* Чэмпіён Італіі: 2012, 2013, 2014, 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Італіі: 2015, 2016
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2012, 2013, 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на афіцыйным сайце ФК «Ювэнтус»
* Старонка на афіцыйным сайце ФК «Аталянта»

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Чэзарэ Бова

**Чэзарэ Бова** (;  14 студзеня 1983 году, Рым, Італія) — былы італьянскі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
Бова зьяўляецца выхаванцам «Ромы», за які не згуляў ніводнай гульні. Наступным клюбам гульца стаў «Леччэ», за які Чэзарэ дэбютаваў 5 кастрычніка 2003 году ў матчы супраць «Брэшыі», прайграным «Леччэ» зь лікам 1:4. 2 траўня 2004 году гулец забіў гол за клюб, які прынёс «Леччэ» перамогу над «Інтэрам» зь лікам 2:1 і «выратаваньне» ад вылету ў Сэрыю В. Улетку 2004 году Бова быў арэндаваны «Пармай», дзе правёў добры сэзон, у выніку чаго частка трансфэру гульца была выкупленая «Палерма». Улетку 2005 году Бова ўсё ж вярнуўся ў «Рому», аднак ня часта выходзіў на поле, з-за канкурэнцыі з боку Куфура, Ківу й Мэксэса.

У 2006 годзе, дзякуючы настойлівасьці прэзыдэнта «Палерма», Маўрыцыё Дзампарыні, клюб выкупіў астатнюю частку правоў на футбаліста за 2,1 млн эўра. Аднак замацавацца ў складзе клюбу Бова ня здолеў і ў апошні дзень зімовага трансфэрнага вакна перайшоў, на правах арэнды, у «Тарына». У ліпені 2007 году Бова перайшоў у «Джэноа» , якая заплаціла за 50% правоў на футбаліста 3,3 млн эўра. У «Джэноа» Бова адразу атрымаў месца ў асноўным складзе клюбу.

19 чэрвеня 2008 году Бова быў зноўку набыты «Палерма», які заплаціў 4,5 млн эўра. Пасьля гэтага зноўку гуляў у «Джэноа», а на 9 ліпеня 2013 году быў набыты «Тарына», які шукаў замену Анджэлё Агбону.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Палерма»

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Катэгорыя:Італьянскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году
Сіндзі Кагава

**Сі́ндзі Каґа́ва** (;  17 сакавіка 1989 году, Кобэ, Японія) — японскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Сэрэза Осака» і нацыянальнай зборнай Японіі. Пераможца Кубка Азіі 2011 году.

## Кар’ера
### Клюбная
У 12 гадоў Сіндзі быў запрошаны ў акадэмію Міягі, адкуль у 16 гадоў перайшоў у клюб «Сэрэза Осака». Стаў першым японскім футбалістам, якія падпісаў прафэсійны кантракт да заканчэньня школы. У 2010 годзе дэбютаваў у Джэй-лізе, згуляўшы 11 матчаў і забіўшы 7 мячоў.

Выдатны старт у «Сэрэса Осака» ўмацаваў пазыцыю дортмундзкай «Барусіі» ў тым, што Сіндзі зможа ўзмацніць клюб. 1 ліпеня 2010 году стала вядома, што клюбы дамовіліся паміж сабой на трансфэр. 12 ліпеня Сіндзі падпісаў кантракт з дортмундцамі тэрмінам на тры гады. У гульнях за нямецкі клюб стаўся адным зь лідэраў каманды.

5 чэрвеня 2012 году было абвешчана аб пераходзе Кагавы ў ангельскі клюб «Манчэстэр Юнайтэд». 22 чэрвеня футбаліст прайшоў мэдычнае абсьледаваньне ў Манчэстэры, атрымаў дазвол на працу й падпісаў з клюбам чатырохгадовы кантракт. 20 жніўня дэбютаваў за «Манчэстэр Юнайтэд» у матчы супраць «Эвэртана».

Улетку 2014 году вярнуўся ў Нямеччыну, бо ў «Манчэстэр Юнайтэд» гэтак ня здолеў замацавацца.

### Міжнародная
24 траўня 2008 году дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Японіі таварыскім матчам супраць зборнай Кот-д’Івуару, які завяршыўся перамогай японцаў зь лікам 1:0.

## Дасягненьні
**«Барусія»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2012, 2017

**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2013
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2013

**ПАОК**:
* Уладальнік Кубка Грэцыі: 2021

**Японія**:
* Уладальнік Кубка Азіі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Барусіі»
* Профіль на weltfussball.de
* Профіль на fussballdaten.de
* Профіль на transfermarkt.de

Катэгорыя:Японскія футбалісты
Катэгорыя:Японскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Тэнэрыфэ Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ

«**Тэнэрыфэ**» () — гішпанскі футбольны клюб з гораду Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ. Заснаваны ў 1912 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Санта-Крус-дэ-Тэнэрыфэ
Дыялёг

**Дыялё́г** () — літаратурная або тэатральная форма вуснага ці пісьмовага абмену выказваньнямі (рэплікамі) паміж двума і больш людзьмі. У філязофскім і навуковых сэнсах — спэцыфічная форма і арганізацыя зносінаў, камунікацыі. Традыцыйна супрацьпастаўляецца маналёгу. Акрамя ажыцьцяўленьня камунікацыі дыялёг можа быць выкарыстаны ў мастацкіх мэтах (у літаратуры, кіно), для перадачы філязофскіх ідэй (напрыклад, дыялёгі Плятона — «Фэдон», «Пір»), для навучаньня замежнай мове (як практыкаваньне).

Катэгорыя:Мовазнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Моўная камунікацыя
Ганза Ростак

«**Ганза**» () — нямецкі футбольны клюб з гораду Ростаку. Заснаваны ў 1965 годзе. Уладальнік Кубка НДР (1991).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ростак
Дыфірамб

**Дыфіра́мб** () — жанр антычнай лірыкі, блізкі да оды ці гімна, урачыстая песьня ў гонар багоў, найперш Бахуса. Выконваўся звычайна падчас збору вінаграду. Майстрам дыфірамбу быў старажытнагрэцкі паэт Піндар (VІ—V стагодзьдзі да н. э.). У эўрапейскай паэзіі дыфірамб набыў адзнакі твора хвалебнага. Менавіта такімі пачуцьцямі прасякнуты верш М. Танка «Дыфірамб» (1950):
:Табе складаю дыфірамб, 
:Пяро маё — таварыш верны, 
:Калі сягоньня ў час вячэрні 
:Зьвіняць лісты, як гулкі ямб.

Сёньня гэты тэрмін часьцей ужываецца ў іранічным сэнсе — як выяўленьне залішняй, неапраўданай пахвальбы.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Духоўная лірыка

**Духо́ўная лі́рыка** — фальклёрныя і аўтарскія вершы і песьні на рэлігійную тэматыку.

## Гісторыя духоўнай лірыкі
Яшчэ ў пэрыяд Кіеўскай Русі на Беларусі вандроўныя лірнікі, жабракі-старцы выконвалі духоўныя песьні, у аснове якіх былі сюжэты агіяграфічных і апакрыфічных твораў, старазапаветных і эвангельскіх паданьняў і мітаў.

## Беларуская духоўная лірыка
Духоўныя песьні на беларускай мове выконваліся ва ўніяцкіх храмах у 1596—1839 гг. (у пэрыяд існаваньня уніяцтва як асобнай канфэсіі), часам уключаліся і ўключаюцца дагэтуль (асабліва ў ХХ ст., у пэрыяд нацыянальнага адраджэньня) у багаслужбу ў касьцёлах, цэрквах, пратэстанцкіх малітоўнях (побач зь песьнямі на польскай, расейскай і стараславянскай мовах).
Сярод іх вылучаюцца духоўныя гімны, як, у прыватнасьці, гімн «Магутны Божа» (словы Н. Арсеньневай, музыка М. Равенскага. Першыя зь вядомых аўтарскіх духоўных вершаў напісаў Ф. Скарына і зьмясьціў у некаторых сваіх прадмовах і пасьляслоўях да перакладу Бібліі («Богу в Троици единому ко чти и ко славе», «Веруй в Бога единого», «Помни дни святые святити»). Шырокую вядомасьць у свой час атрымалі напісаная па-беларуску ў элегічным стылі лірычная ананімная паэма «Лямант на сьмерць Лявонція Карповіча» (1620), верш А. Філіповіча «Даруй пакой царкве сваёй, Хрысьце Божа» (1646). Свайго найвышэйшага ўздыму духоўная лірыка знайшла ў асобе С. Полацкага, які і ў беларускі пэрыяд творчасьці, і пасьля пераезду ў Маскву (1664) неаднаразова зьвяртаўся да рэлігійнай тэматыкі, у прыватнасьці выдаў «Псалтирь рифмованную» — пераклад рыфмаваным вершам старажытных псалмоў.

Духоўная лірыка ў пэўнай ступені знайшла пашырэньне ў новай, а таксама ў сучаснай беларускай літаратуры. Зьявіліся прафэсійныя аўтары духоўнай лірыкі, пераважна сьвятары, — К. Сваяк, В. Адважны і інш. Рэлігійную тэматыку ў сучаснай паэзіі Беларусі распрацоўваюць Р. Барадулін, І. Багдановіч, Т.
Бондар і інш.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Дайна

**Да́йна** — летувіская і латыская народная песьня. Літоўскія дайны — накшталт беларускіх лірычных песень розных жанраў каляндарна-абрадавага і сямейна-абрадавага цыклаў. Латыскія дайны нагадваюць нашы прыпеўкі: чатырохскладовікі, напісаныя з цэзурай пасярэдзіне. Фальклярыст К. Барон у свой час запісаў амаль 218 тысячаў латыскіх дайнаў і выдаў іх у шасьці тамах (1894—1915). Асобныя зь іх у перакладзе П. Масальскага на беларускую мову ўвайшлі ў зборнік «Дайны» (1987).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Дума (эпас)

**Ду́ма (эпас)** — украінская народная эпічная песьня гістарычнага або сацыяльна-бытавога характару, што выконвалася рэчытатывам пад акампанэмэнт кобзы, бандуры ці ліры. Дума па сваім зьмесьце
і асноўных мастацкіх асаблівасьцях (кампазыцыйных, сынтаксічных, слоўна-вобразных) блізкая да быліны. У пісьмовай літаратуры думай часам называюць верш-мэдытацыю, у якім паэт разважае над нейкай сацыяльна-філязофскай праблемай («Думы» К. Рылеева, «Дума» М. Лермантава) або апявае гераічны ўчынак асобнага чалавека («Дума про Опанаса» Э. Багрыцкага, «Дума пра Веру Харужую» М. Танка, «Дума пра бесьсьмяротнасьць» П. Броўкі).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Арцём Татарэвіч

**Арцём Татарэвіч** (нарадзіўся 28 студзеня 1992 году) — беларускі футбаліст, абаронца пінскай «Хвалі».

## Кар’ера
Выхаванец пінскай СДЮШАР-3. З 2009 году выступаў за пінскую «Хвалю», дзе зь цягам часу стаў асноўным абаронцам. У жніўні 2013 году перайшоў у берасьцейскае «Дынама». Дэбютаваў за асноўную каманду 21 верасьня 2013 году ў матчы супраць «Нафтану». Пасьля пачаў трывала зьяўляцца ў асноўным складзе на пазыцыі левага абаронцы. У сэзоне 2014 году ўжо быў асноўным левым абаронцам клюбу, правёў 28 матчаў у чэмпіянаце.

Па заканчэньні сэзону 2014 году быў прызваны на службу ва Ўзброеныя Сілы. 13 сьнежня 2014 году прыняў воінскую прысягу. У студзені 2015 году стала вядома, што праз службу Арцём прапусьціць сэзон 2015 году. Тым ня менш, у 2015 годзе двойчы згуляў за дынамаўцаў у Кубку Беларусі. У чэрвені 2016 году пасьля заканчэньня службы вярнуўся ў берасьцейскі клюб. У другой палове сэзону 2016 году абараняў колеры дублю берасьцейцаў, а ў вось ў першай камандзе не зьяўляўся на полі.

Зь лютага 2017 году трэнаваўся з «Хваляй і ў выніку падпісаў кантракт з клюбам. У складзе «Хвалі» зноў стаў асноўным абаронцам. У лютым 2018 году падоўжыў пагадненьне на наступны сэзон. У студзені 2019 году ў чарговы раз падоўжыў кантракт. У сэзоне 2019 году, як і ў папярэдніх, заставаўся трывалым гульцом асновы. У пачатку 2020 году пачаў рыхтавацца з «Хваляй» да сэзону і ў лютым працягнуў супрацу з клюбам. У 2020—2021 гадах стаў радзей зьяўляцца на полі. У лютым 2022 году па заканчэньні кантракта пакінуў «Хвалю». Хутка пачаў трэнавацца зь пінскім «Стэнлесам», у сакавіку афіцыйна ўзмоцніў каманду, аднак неўзабаве пакінуў «Стэнлес», не згуляўшы за яго ў афіцыйных матчах, і перайшоў на адміністратарскую працу ў «Хвалі». З другой паловы 2022 году зноў стаў трапляць у заяўку «Хвалі» ў якасьці гульца.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце берасьцейскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Хваля» Пінск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Берасьце
Савецкае ўварваньне ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Ўкраіну

**Саве́цкае ўварва́ньне ў Захо́днюю Белару́сь і Захо́днюю Ўкраі́ну** (, ) — ваенная апэрацыя савецкіх войскаў у верасьні 1939 году на заходнебеларускіх і заходнеўкраінскіх землях Польскай Рэспублікі (этнічныя тэрыторыі беларусаў і ўкраінцаў, абвешчаныя ў 1918 годзе часткамі Беларускай Народнай Рэспублікі і Ўкраінскай Народнай Рэспублікі адпаведна), акупаваных ёй паводле вынікаў Рыскага падзелу 1921 году. Вынікам савецкай агрэсіі стаў фактычны падзел Польшчы паміж Савецкім Саюзам і Нацысцкай Нямеччынай, і далучэньне Заходняй Беларусі (частковае, бяз большай часткі Віленшчыны зь Вільняй, паўднёва-ўсходняй Троччыны з Трокамі і часткі Браслаўшчыны, якія Сталін перадаў Летуве насуперак меркаваньню мясцовых жыхароў) і Заходняй Украіны да адпаведных савецкіх рэспублік (БССР і УССР), якое ажыцьцяўлялася ў адпаведнасьці з сакрэтным пратаколам да пакту Молатава — Рыбэнтропа. 

У апэрацыі бралі ўдзел вайсковыя злучэньні Кіеўскай і Беларускай вайсковых акругаў, узмоцненыя часткамі Калінінскай і Маскоўскай вайсковых акругаў.

## Падрыхтоўка
28 кастрычніка 1938 году, яшчэ да пакту Молатава-Рыбэнтропа, начальнік штабу  (БАВА)  накіраваў першаму сакратару Камуністычнай партыі Беларусі Панцеляймону Панамарэнку заяўку на ўлучэньне ў гаспадарчы плян 1939 году вайсковай мабілізацыі. 1 жніўня 1939 году, таксама да пакту, начальнік мабілізацыйнай часткі паліўнай управы БАВА Ляпёхін накіраваў у Цэнтральны камітэт Усесаюзнай кампартыі заяўку на выданьне ў Менску 1,4 млн «улётак да войскаў ворага», 54% зь якіх па-польску.

## Пачатак
17 верасьня 1939 году ўрад Савецкага Саюзу перадаў ноту польскаму амбасадару Гржыбоўскаму за подпісам народнага камісара замежных справаў Вячаслава Молатава пра тое, што «спынілі свае дзеяньні ўмовы, складзеныя паміж Польшчай і СССР». У якасьці прычыны прыводзіліся вынікі нямецкага наступу ў ходзе Польска-нямецкай вайны: «На працягу 10 дзён ваенных апэрацый Польшча страціла ўсе свае прамысловыя раёны і культурныя цэнтры. Варшава, як сталіца Польшчы, не існуе больш». Тым часам, з 13 верасьня ўрад Польскай Рэспублікі знаходзіўся ў Залешчыках (Тарнопальскае ваяводзтва) на мяжы з Румыніяй. У ноце ўрада СССР адзначалася, што «ў зьвязку з такой абстаноўкай Савецкі ўрад аддаў распараджэньне Галоўнаму камандаваньню Чырвонай арміі даць загад войскам перайсьці граніцу і ўзяць пад сваю абарону жыцьцё і маёмасьць насельніцтва Заходняй Украіны і Заходняй Беларусі». 18 верасьня 1939 году беларуская газэта «Зьвязда» выйшла пад агульным загалоўкам «Ніякія межы больш не падзеляць нашу родную зямельку — Беларусь».

## Міжнародны водгук
28 верасьня 1939 году былы брытанскі прэм’ер Лойд Джордж у лісьце да польскага амбасадара ў Лёндане Эдварда Рачынскага адзначыў, што савецкае войска ўвайшло на землі, якія не былі польскімі і якія Польшча гвалтам анэксавала па Першай сусьветнай вайне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Савецкае ўварваньне ў Польшчу
Катэгорыя:Падзеі 1939 году
Катэгорыя:1939 год у Беларусі
Гімн

**Гімн** () — урачыстая песьня ў гонар якога-небудзь героя, падзеі або дзяржавы. Для гімна характэрныя ўзвышанасьць і эмацыянальная насычанасьць стылю, урачыстасьць лексыкі, наяўнасьць шматлікіх паўтораў, рытарычных фігураў і г. д.

## Узьнікненьне і разьвіцьцё
Узьніклі гімны ў старажытным Эгіпце, затым шырокае разьвіцьцё атрымалі ў антычнай Грэцыі, дзе складаліся ў гонар багоў і герояў. У сярэднія вякі, у эпоху бурных рэлігійных змаганьняў, пашырыліся рэлігійныя гімны (гусіцкія гімны ў Чэхіі XVI ст., лютэранскі харал XVI ст. у немцаў і г. д.). Разьвіцьцё капіталістычных вытворчых адносінаў і зьвязанае з гэтым станаўленьне нацыяў і нацыянальных дзяржаваў выклікалі да жыцьця дзяржаўныя гімны як музычныя эмблемы пэўных дзяржаваў. Рэвалюцыйная барацьба працоўных прадвызначыла зьяўленьне рэвалюцыйных гімнаў, такіх, як «Марсэльеза», «Інтэрнацыянал», «Варшавянка». Гісторыя сусьветнай паэзіі ведае жанравую разнавіднасьць сатырычна-парадыйных гімнаў («Гімн золату» П. Рансара, «Гімн барадзе» М. Ламаносава, «Гімн абеду» У. Маякоўскага і інш.). На пачатку ХХ ст. верш Янкі Купалы «А хто там ідзе?», пакладзены на музыку Л. Рагоўскім, стаў, па слушнай заўвазе М. Горкага, «народным гімнам беларусаў». Ролю беларускіх гімнаў выконвалі і іншыя песьні, напісаныя на словы Янкі Купалы («Не загаснуць зоркі ў небе»), К. Каганца («О Божа, спасе наш!»), М. Краўцова («Мы  выйдзем  шчыльнымі радамі») і інш. Функцыю беларускага рэлігійнага гімна выконвае песьня «Магутны Божа» (словы Н. Арсеньневай, музыка М. Равенскага).

## Віды гімнаў
* Культавыя гімны
* Вайсковыя гімны
* Рэлігійныя гімны
* Вайсковыя гімны
* Сатырычна-парадыйныя гімны
* Рэлігійныя гімны
* Дзяржаўныя гімны
* Нацыянальныя гімны

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Музычныя жанры
Гутарка (літаратурны жанр)

**Гу́тарка (літаратурны жанр)** — адзін з жанраў фальклёрнай і ананімнай беларускай літаратуры XIX ст.; вершаваны маналёг або дыялёг, у якім у форме непасьпешлівай, доказнай гаворкі асьвятляліся вострыя сацыяльна-палітычныя (зямля, воля, адмена прыгоннага права) і маральныя (праўда і крыўда, п’янства) праблемы. Гутарка патрабавала зацікаўленага слухача, субяседніка. У ёй пераважалі інтанацыі жывога народнага маўленьня, што выяўляліся ў лексыцы, сынтаксісе, рытмічным ладзе. Пісаліся гутарка раёшнікам, сілабічным, акцэнтна-складовым, сілаба-танічным вершам (чатырохстопны харэй). Асаблівае распаўсюджаньне набылі «Гутарка Данілы са Сьцяпанам», «Гутарка ў карчме», «Гутарка старога дзеда», «Вось цяпер які люд стаў», «Гутарка Паўлюка» і інш. Гутаркі аказалі пэўнае ўзьдзеяньне на асобныя літаратурныя жанры — паэму, апавяданьне. Пад уплывам вершаваных гутарак узьніклі празаічныя мастацка-публіцыстычныя гутаркі («Перадсьмяротны разгавор пустэльніка Пятра», «Дзядзька Антон, або Гутарка аб усім чыста, што баліць, а чаму баліць — не ведаем» і інш.).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Быліна

**Былі́на** — адзін з эпічных жанраў даўняй народнай паэзіі. Узьніклі быліны ў Старажытнай Русі, шырока бытавалі на працягу XI—XVI стст., але запісвацца пачалі толькі з XVII ст. У былінах, якія выконваліся рэчытатывам, услаўляліся народныя героі — асілкі-волаты, абаронцы рускай зямлі ад нашэсьця ворагаў, увасабляліся ідэі патрыятызму і дэмакратызму. Для быліны характэрныя своеасаблівыя моўна-выяўленчыя сродкі (частае выкарыстаньне пастаянных эпітэтаў, паўтораў), кампазыцыя (наяўнасьць зачыну, апавядальнай часткі і канцоўкі), рытміка (г. зв. былінны верш) і інш. Існуе цэлы шэраг жанравых разнавіднасьцей былінаў: гераічныя, казачныя, сацыяльна-бытавыя, сатырычныя і інш. Быліны ствараліся, бытавалі калісьці і на тэрыторыі Беларусі, аднак як жанр у выніку пэўных гістарычных прычынаў зьніклі тут вельмі рана. Сьляды быліннага эпасу захаваліся толькі ў казках на былінныя сюжэты, песьнях быліннага складу, асобных фрагмэнтах беларускіх былінаў. Спроба адрадзіць гэты жанр у ХХ стагодзьдзі (напрыклад, у творчасьці расейскага паэта І. Сяльвінскага) посьпеху ня мела.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Бэленэнсіш Лісабон

«**Бэленэнсіш**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Лісабону. Заснаваны ў 1919 годзе. Чэмпіён Партугаліі (1946), трохразовы ўладальнік Кубка Партугаліі (1942, 1960, 1989). Разам з клюбам «Баавішта», зьяўляецца адзіным клюбам, які атрымліваў перамогу ў чэмпіянаце Партугаліі, акрамя трох грандаў партугальскага футболу «Бэнфікі», «Порту» й «Спортынгу».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Лісабоне
Катэгорыя:Клюбы Прымэйра-Лігі
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1919 годзе
Катэгорыя:Пераможцы Кубка Партугаліі па футболе
Выслоўе

**Высло́ўе** — ляканічны, трапны і дасьціпны ўстойлівы народны выраз, часта гумарыстычнага характару, што ўжываецца ў розных выпадках на працы і ў час адпачынку. У адрозьненьне ад прыказак, яны не валодаюць завершанасьцю выказваньня і афарыстычнасьцю. Да выслоўяў адносяцца жарты і калямбуры, тосты, вясельныя прыгаворкі, прысяганьні, кленічы, дражнілкі, вітаньні, зычэньні (Хлеб на стале, рукі свае; Чарачка-каток, каціся ў раток; Зьеш акрайчык, каб быў сын Мікалайчык). Да выслоўяў адносяць таксама ўстойлівыя параўнаньні (Жыву як гарох пры дарозе: хто ідзе, той ушчыкне; Зямлі як бабе сесьці; Маладзіца як брусьніца).

## Літаратура
* 
*
Вянок санэтаў

**Вяно́к санэ́таў** — вершаваны твор зь пятнаццаці санэтаў. Своеасаблівасьць яго ў тым, што паўтарэньнем асобных радкоў усе чатырнаццаць санэтаў зьвязаны паміж сабой, а таксама з магістралам — пятнаццатым, заключным санэтам, які складаецца зь першых радкоў папярэдніх санэтаў. Кожны наступны санэт пачынаецца радком, якім заканчваецца папярэдні. Чатырнаццаты санэт завяршаецца радком, якім пачынаецца першы. Гэты ж радок пачынае і магістрал. Такім чынам ствараецца арыгінальнае архітэктанічнае кальцо. Вянок санэтаў — складаная вершаваная форма, якая патрабуе глыбокай, своеасабліва выяўленай вобразнай думкі, дасканалай мастацкай формы. Слабыя ж, анэмічныя радкі вянку санэтаў у выніку іх шматразовага паўтарэньня назойліва кідаюцца ў вочы, зьніжаючы вартасьць усяго твора. Узьнік вянок санэтаў у Італіі ў XIII ст., затым перавандраваў у іншыя літаратуры. Першыя беларускія вянкі санэтаў напісалі М. Кавыль («Цяжкія думы», 1956; «Чорны мёд», 1958), А. Салавей («Вянок санэтаў», 1958) і Н. Гілевіч («Нарач», 1967).

## Глядзіце таксама
* Санэт

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Вілейка (неадназначнасьць)

Назву **Вілейка** маюць:

* Вілейка — рака ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Раста, басэйн Дняпра
* Вілейка — рака ў Беларусі і Летуве, левы прыток ракі Вяльля, басэйн Нёмана
* Вілейка — горад, цэнтар Вялейскага раёну Менскай вобласьці
* Вілейка — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Вілейка — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Бурымэ

**Бурымэ́** () — верш, напісаны на загадзя вядомыя рыфмы. Бурымэ ўзьнікла ў Францыі ў першай палове XVII ст. як чыста літаратурная забава. Часам нават аб’яўляліся спэцыяльныя конкурсы на напісаньне вершаў на зададзеныя рыфмы. Так, А. Дзюма правёў у Францыі спаборніцтва на лепшае бурымэ і апублікаваў у 1864 г. кнігу, у якую ўвайшлі вершы 350 удзельнікаў спаборніцтва. У 1914 г. падобны конкурс арганізаваў пецярбурскі часопіс «Весна». З XX ст. бурымэ становіцца пераважна эстрадным жанрам: гледачы называюць рыфмы, а артыст-вершаскладальнік экспромтам прыдумвае на гэтыя рыфмы вершаваны тэкст. У наш час бурымэ — жартоўны, пацяшальны верш. Такім, у прыватнасьці, зьяўляецца верш Н. Гілевіча «Кулінарна-музычная залежнасьць (Парада для музыкаў)», у якім зарыфмаваныя назвы асобных музычных інструмэнтаў. У беларускай народнай паэзіі бурымэ вядома з самых даўніх часоў, і тут яно, у адрозьненьне ад літаратурнага бурымэ, не зьяўляецца вершам-забаўкай. Словы, да якіх падбіраюцца рыфмы, не выпадковыя, яны арганізаваныя ў пэўную сыстэму, «вядуць» за сабой зьмест.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершаскладаньне
Катэгорыя:Вершазнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя гульні
Унутраная Манголія

**Уну́траная Манго́лія** (; , трансьл.: *Öbür Monggol* (у выкарыстаньні манголамі Кітаю); *Өвөр Монгол*, трансьл.: *Övör Mongol* (мангольскай мовай Манголіі)), афіцыйна — **Аўтаномны раён Уну́траная Манголія** (;  ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (аўтаномны раён) Кітайскае Народнае Рэспублікі. Месьціцца галоўным чынам на поўначы ў паўночным усходзе краіны.

## Геаграфія
На поўначы й паўночным захадзе праходзіць дзяржаўная мяжа КНР і Манголіі, на крайнім паўночным захадзе — КНР і Расеі. З адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак КНР аўтаномны раён мяжуе зь сямю правінцыямі — Хэйлунцьзян (на крайнім паўночным усходзе), Гірын (на паўночным усходзе), Ляанін (на ўсходзе), Хэбэй і Шаньсі (з абедзьвюма — на паўднёвым усходзе), Шэньсі (на поўдні) і Ганьсу (на захадзе ды паўднёвым захадзе), а таксама з адным аўтаномным раёнам — Нінся-Хуэйскім (на поўдні).

Адміністрацыйны цэнтар — места Хух-Хота, найбуйнейшы населены пункт — Баатоў.

Плошча адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі складае 1 183 000 км².

## Насельніцтва
Колькасьць насельніцтва на 2010 год — 24 706 321 чалавек, якое паводле нацыянальнае прыкметы разьмеркавалася наступным чынам: хань — 79%; манголы — 17%; маньчжуры — 2%; хуэйцы — 0,9%; дауры — 0,3%.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Адміністрацыйна падзяляецца на 9 мескіх акругаў і 3 *аймакі*, якія падзяляюцца на 17 раёнаў, 11 гарадоў павятовага ўзроўню, 21 павет, 49 *хашунаў* і 3 аўтаномных *хашуны*

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Баляда

**Баля́да** — драматычна напружаны, сюжэтны ліра-эпічны верш казачна-фантастычнага, легендарна-гістарычнага ці гераічнага зьместу.

## Віды балядаў
* Народныя — больш раньнія па часе ўзьнікненьня. У аснове іх — незвычайныя, нярэдка трагічныя падзеі ў асабістым ці сямейным жыцьці чалавека, гераічныя моманты ў жыцьці грамадзтва, пэўнага сацыяльнага асяродзьдзя. У беларускай фальклярыстыцы вылучаюцца наступныя жанравыя разнавіднасьці баляды: зь міталягічнымі матывамі; казачныя і легендарныя; баляды, якія зьмяшчаюць загадкі; гульнёва-карагодныя; навэлістычныя.
* Літаратурныя — узьніклі на аснове народных яшчэ ў Сярэднявеччы. Асаблівае пашырэньне набыла героіка-фантастычная баляда ў паэзіі сэнтымэнталістаў і рамантыкаў (Робэрт Бэрнз, Сэм′юэл Тэйлар Колрыдж — у Шатляндыі і Англіі, Гётэ, Шылер, Гайнрых Гайнэ — у Нямеччыне, Віктор Юго — у Францыі, В. Жукоўскі, А. Пушкін, М. Лермантаў — у Расеі і інш.). На матэрыяле беларускага фальклёру цыкл балядаў напісаў польскі паэт, ураджэнец Беларусі А. Міцкевіч — «Сьвіцязянка», «Рыбка», «Пані Твардоўская», «Тры Будрысы» і інш. Ад фальклёру ішлі А. Рыпінскі і Ф. Багушэвіч, якія ў XIX ст. паклалі пачатак беларускай літаратурнай балядзе. У балядах Я. Купалы («Забытая карчма», «Страшны вір»), Я. Коласа («Няшчасная маці», «На адзіноце»), А. Гаруна («Варажба») таксама звычайна выкарыстоўваліся фальклёрныя сюжэты.

## Беларускія баляды
Беларуская баляда ХХ ст. адлюстроўвала рэальнае жыцьцё чалавека, яна стала важным сродкам паказу яго гераічных учынкаў («Астрожнік» П. Труса, «Машыніст» А. Дудара і інш.). Асаблівага росквіту дасягнула баляда падчас Вялікай Айчыннай вайны ў творчасьці А. Куляшова («Баляда аб чатырох заложніках», «Маці», «Камсамольскі білет»). Вядомыя баляды М. Танка («Баляда пра партызана Дубягу», «Антон Нябаба»), А. Вялюгіна («Баляда аб уральскім танку»), Н. Гілевіча («Баляда пра чырвоны касьнічок») і інш. Плённа разьвіваюцца розныя жанравыя разнавіднасьці баляды. Цэлую кніжку своеасаблівых гістарычных балядаў напісаў Я. Сіпакоў («Веча славянскіх балядаў»). А. Лойка надрукаваў кнігу «Баляды вайны і міру», В. Вітка — «Мінскія баляды», Р. Барадулін — вершаваны цыкл «Біблейскія баляды». Асобныя нізкі балядаў публікуе В. Шніп. Існуюць сказавыя баляды («Кастусь Каліноўскі» П. Броўкі), баляды песеннага тыпу («Надзя-Надзейка» П. Броўкі), партрэтныя («Герой» П. Панчанкі), псыхалягічныя («Юнак быў з-пад Слоніма родам» А. Лойкі)
і інш.

## Глядзіце таксама
* Гэр Манэліг

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Паэтычныя жанры
Байка

**Ба́йка** — невялікі, звычайна вершаваны, алегарычны твор павучальна-гумарыстычнага ці сатырычнага характару. Жыцьцё чалавека адлюстроўвае ў вобразах жывёлаў, расьлінаў, рэчаў або зводзіць да ўмоўных адносінаў. Іншасказальнасьць байкі заўсёды шматзначная. Гэтым яна адрозьніваецца ад прытчы, у якой увасобленая адна нейкая ідэя. Часта байка мае дыялягічную форму, што надае дзеяньню драматычную напружанасьць, дапамагае моўнай індывідуалізацыі
пэрсанажаў. Шырока карыстаецца вольным (баечным) вершам. Генэтычна зьвязаная з народным расьлінным і жывёльным эпасам, прытчай.

## Гісторыя байкі
У гісторыі сусьветнай байкі вядомы старажытнагрэцкі байкапісец Эзоп (VI—V стст. да н. э.), старажытнарымскі Федр (I ст. н. э.). У францускай літаратуры жанр байкі распрацоўваў Ляфантэн, у расейскай — Іван Крылоў, ва ўкраінскай — Рыгор Скаварада.

## Беларускія байкі
Першыя беларускія байкі Францішка Багушэвіча («Воўк і авечка», «Сьвіньня і жалуды»), Альгерда Абуховіча («Ваўкалак», «Старшына») часта былі прамым або апасродкаваным насьледаваньнем І. Крылову. Насьледаваньне асабліва выразна выяўляецца ў творчасьці Марыі Косіч, якая выдала цэлую кніжку («Пералажэньне некаторых баек Крылова на беларускую гаворку». Чарнігаў, 1903). У творчасьці Янкі Купалы («Ігнат і п’яўкі», «Мікіта і валы», «Асёл і яго цень» і інш.), Якуба Коласа («Пастух і авечкі», «Пан і рэчка», «Конь і сабака» і інш.), Максіма Багдановіча («Варона і чыж») і некаторых іншых беларускіх пісьменьнікаў байка яшчэ да рэвалюцыі наблізілася да сацыяльных і нацыянальных патрэбаў народа, выразна акрэсьлілася ў жанравых адносінах. На новую вышыню байку ўзьняў Кандрат Крапіва, творам якога характэрнае высокае грамадзянскае гучаньне і мастацкая дасканаласьць («Сава, Асёл ды Сонца», «Жаба ў каляіне», «Дыплямаваны баран» «Махальнік Іваноў» і інш.). Байкі К. Крапівы — гэта значнае дасягненьне ўсёй беларускай літаратуры. Зь беларускіх байкапісцаў пасьляваеннага часу вылучаюцца У. Корбан, Э. Валасевіч, М. Скрыпка. Найбольш пашыраныя байкі на маральна-этычныя і палітычныя тэмы. У байцы закранаюцца пытаньні літаратуры, мастацтва, рэлігіі, права і інш. З боку мастацкай структуры сустракаюцца баляды ў форме казкі, пародыі, алегорыі, фэльетона, анэкдоту, маналёгу, дыялёгу й інш. Узоры беларускай байкі ў зборніку «Беларуская байка» (1986), «Анталёгіі беларускай байкі» (2001).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Нім Алімпік

«**Нім Алімпік**» () — францускі футбольны клюб з гораду Німу. Заснаваны ў 1937 годзе. Трохразовы фіналіст Кубка Францыі (1958, 1961, 1996).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нім
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1937 годзе
Белы верш

**Бе́лы верш** () — нерыфмаваны верш у сілабічнай, сілаба-танічнай і танічнай сыстэмах вершаскладаньня. У адносінах да антычнага, а таксама старарускага народнага верша назва гэта не ўжываецца, паколькі для іх рыфмаваны верш, як і для вэрлібру, увогуле не характэрны. Паходжаньне тэрміна зьвязана з практыкай раньняга кнігадрукаваньня, дзе рыфмаваныя радкі пазначаліся чырвонай фарбай, а нерыфмаваныя — звычайнай. Калі ва ўсім вершы не было рыфмаў, то ён друкаваўся звычайнай фарбай і называўся «белым». У белым вершы арганізуючую ролю бярэ на сябе кляўзула. У ім павышаецца сэнсавыяўленчая і інтанацыйная роля рытму, адкрываюцца шырокія магчымасьці натуральнай пабудовы моўнай фразы, перадачы жывога маўленьня. Менавіта таму ў драматургіі часта выкарыстоўваецца белы пяцістопны ямб, які добра перадае жывую гаворку. Гэтым вершам пісалі свае трагедыі, камэдыі, драматызаваныя паэмы Шэксьпір («Гамлет», «Кароль Лір»), Байран («Манфрэд»), Шылер («Вільгельм Тэль»), А. Пушкін («Борис Годунов»), Л. Украінка («У катакомбах»). У Беларусі белы верш сустракаецца ўпершыню ў С. Полацкага (у вершах на лацінскай мове). Асаблівае пашырэньне атрымаў на пачатку XX ст. Белыя вершы пісалі Я. Купала, М. Багдановіч, У. Дубоўка, А. Куляшоў і іншыя паэты. Такія буйныя творы, як драматызаваныя паэмы П. Глебкі «Над Бярозай-ракой» і «Сьвятло з Усходу», паэмы П. Панчанкі «Маладосьць у паходзе», М. Танка «Люцыян Таполя» і іншыя, таксама напісаныя белым вершам. Вершы, у якіх адны радкі зарыфмаваныя, а другія не, называюцца паўбелымі («Бандароўна», «Што ты сьпіш?» Я. Купалы, «Салодкая лячэбніца» П. Панчанкі і інш.). Асаблівы мастацкі эфэкт дасягаецца пры ўвядзеньні белага верша ў сыстэму рыфмаванага, як гэта назіраецца ў паэме Я. Купалы «Яна  і  я» (разьдзел «Вясьнянка»).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Паэзія
Афарызм

**Афары́зм** () — выслоўе, у якім у трапнай, ляканічнай і звычайна вобразнай форме выказаная арыгінальная думка. Як заўважыў Я. Колас, «Афарызм — гэта разумна выказаная думка, якая жыла ў галаве
філёзафа, а цяпер будзе вісець на кручку мудраца». Найбольш удалыя афарызмы становяцца агульнавядомымі і могуць перайсьці ў фальклёр, зрабіцца прыказкамі. Крыніцай афарызмаў зьяўляюцца творы навуковыя, публіцыстычныя, але найбольш часта — мастацкія, у тым ліку паэтычныя. Вось некалькі афарызмаў з твораў беларускіх паэтаў: «Дум не скуеш ланцугамі» (Я. Купала), «Хваробы лечаць і атрутамі» (М. Багдановіч), «Лес не сякуць языкамі» (К. Крапіва), «Неспакой ня лечыць адзінота, адзіноту лечыць неспакой» (А. Куляшоў). Да афарызма блізкія крылатыя словы, якія вобразна вызначаюць нейкую жыцьцёвую зьяву, даюць ёй эмацыянальна-экспрэсіўную ацэнку. Аднак калі афарызм — гэта цэлае меркаваньне пра што-небудзь, крылатае слова — толькі частка меркаваньня: «Будзем сеяць, беларусы!» (П. Броўка), «Плячысты на жывот» (К. Крапіва) і г. д. Афарызмы выступаюць часам і як самастойны літаратурны жанр. Сярод аўтараў, што працуюць у гэтым жанры, вядомыя А. Разанаў (цыкл «Зномы»), П. Шыбут, М. Коўзкі, Г. Марчук і інш. Частка афарызмаў беларускіх паэтаў сабраная ў кнізе Ф.
Янкоўскага «Крылатыя словы і афарызмы» (Менск, 1960).
## Спасылкі
 Беларускія афарызмы
## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Александрыйскі верш

**Александры́йскі верш** — верш з аб’яднаных папарна рыфмай вершаваных радкоў, напісаных шасьцістопным ямбам з цэзурай пасьля трэцяй стапы. Пры паўтарэньні ў творы некалькіх двухрадкоўяў александрыйскага верша абавязковым зьяўляецца чаргаваньне мужчынскіх і жаночых рыфмаў. Узьнік гэты верш у францускай паэзіі XI ст. Назву яго зьвязваюць з «Раманам пра Аляксандра Македонскага» (XII ст.), які напісаны такім вершам. У рускую паэзію александрыйскі верш увёў В. Традзьякоўскі (XVIII ст.). Асаблівае пашырэньне набыў у творчасьці А. Пушкіна (больш за дзьве тысячы вершаваных радкоў). У другой палове XIX ст. сустракаецца радзей, а ў XX ст. — зусім рэдка. Сярод беларускіх паэтаў да александрыйскага верша часта зьвяртаўся М. Багдановіч, ужываючы яго ў творах, стылізаваных пад
старыну («Перапісчык», «Летапісец»), а таксама ў лірычных роздумах («У вёсцы»). Усьлед за ім і пад ягоным уплывам александрыйскі верш выкарыстоўваў А. Салавей («На чыстым аркушы», «Адзіноцтва», «Максім Багдановіч» і інш. — усяго 21 верш). У сучаснай беларускай лірыцы александрыйскі верш амаль забыты. Вось узор александрыйскага верша ў М. Багдановіча («Летапісец»):
: Душой стаміўшыся ў жыцьцёвых цяжкіх бурах,
: Свой век канчае ён у манастырскіх мурах.
: Тут ціша, тут спакой, — ні шуму, ні клапот.
: Ён пільна летапіс чацьвёрты піша год
: І сьпісвае усё ад слова і да слова
: З даўнейшых граматак пра долю Магілёва.
: І добрыя яго і кепскія дзяла
: Апавядае тут. Так рупная пчала
: Умее ў соты мёд сабраць і з горкіх кветак.
: І бачанаму ім — ён годны веры сьведак.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Актава (літаратуразнаўства)

**Акта́ва (літаратуразнаўства)** () — васьмірадковы верш, радкі якога часьцей за ўсё пішуцца пяцістопным або шасьцістопным ямбам і рыфмуюцца па схеме АбАбАбвв. У першых шасьці радках павінна вытрымлівацца чаргаваньне розных па націску рыфмаў (мужчынскіх і жаночых, мужчынскіх і дактылічных і г. д.), завяршаюць жа актаву два радкі, зьвязаныя сумежнай рыфмоўкай. Актава ўзьнікла ў італьянскай народнай паэзіі, а ў эпоху Адраджэньня распаўсюдзілася ў многіх эўрапейскіх літаратурах. Актавы пісалі італьянцы Бакачыо і Таса, ангельскі паэт Байран, паляк Ю. Славацкі і многія іншыя. У беларускую паэзію актаву ўвёў Я. Купала («Спроба актавы», 1906):
: Удар, душа, удар ты, сэрца,
: Па струнах думак-весялух!
: Збудзіце ўспаны ў паняверцы
: Жыцьця зьмянлівага мой дух.
: Хай думкі лягуць на паперцы
: І цешаць братні погляд, слух,
: Народу прыйдзе хай пара
: Успомніць часам песьняра!

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Актава (неадназначнасьць)

Назву **актава** маюць:
* Актава — музычны інтэрвал
* Актава (літаратуразнаўства) — разнавіднасьць верша.
Акраверш

**Акраве́рш** — разьлічаны на зрокавае ўспрыманьне верш, у якім пачатковыя літары вершаваных радкоў, прачытаныя зьверху ўніз, утвараюць якое-небудзь слова: прозьвішча або імя паэта ці таго, каму верш адрасуецца, нейкае прызнаньне, пажаданьне, адказ на пастаўленае пытаньне і г. д. Акравершы ёсьць у М. Багдановіча, У. Дубоўкі, А. Салаўя, Р. Барадуліна, Н. Гілевіча і некаторых іншых беларускіх паэтаў. Часам
у паэзіі сустракаюцца тэлевершы, у якіх пэўнае слова ці выраз утвараюць апошнія літары вершаваных радкоў. У мезавершах слова ці выраз шыфруюцца ў сярэдзіне вершаваных радкоў і складаюцца ці з асобных літараў, што чытаюцца па вэртыкалі, ці з асобных частак суседніх словаў або аднаго слова. М. Багдановіч напісаў надзвычай арыгінальны, першы ва ўсходнеславянскай паэзіі «Чацьвярны акраверш», што абядноўвае прыметы акраверша, тэлеверша і мезаверша:
: **А**х, как умеете Вы, **Анна**,
: **Н**е замечать, что я влюбле**н**.
: **Н**о все же шлю я Вам не сто**н**,
: **А** возглас радостный: ос**анна**!

Прынцыпы акраверша ўпершыню ў беларускай і ўсёй усходнеславянскай літаратуры выкарыстаў Ф. Скарына, зашыфраваўшы ў тэкстах «Малой падарожнай кніжыцы» (Вільня, 1522) сваё аўтарства: «Делал доктор Скоринич Францискоус».

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Графіка верша
Катэгорыя:Літаратурныя формы
Катэгорыя:Моўныя гульні
Падаван

**Падава́н** — вучань джэдая ў выдуманым сусьвеце «Зорных войнаў». Падаванамі станавіліся выпускнікі Акадэміі джэдаяў, якія праходзілі інтэнсыўную падрыхтоўку пад кіраўніцтвам рыцара або майстра-джэдая.

Джэдай можа мець толькі аднаго падавана за раз і павінен скончыць ягонае навучаньне перш, чым абіраць наступнага. У чалавечых падаванаў існуе традыцыя адрошчваць сабе касічку, якую адразаюць сьветлавым мечам на цырымоніі пасьвячэньня ў рыцары-джэдаі.

Аналягам падавана на цёмным баку зьяўляецца вучань сытха.

## Сьпіс падаванаў і настаўнікаў зь фільмаў

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Джэдаі
Альбомная лірыка

**Альбо́мная лі́рыка** — жанр інтымнай паэзіі XVIII—XIX стагодзьдзяў, прызначанай для прыватнага карыстаньня. Альбомныя вершы вызначаліся камэрнасьцю гучаньня, драбнатэм’ем, невысокім мастацкім узроўнем. Зрэдку сярод іх сустракаліся і творы выдатных майстроў слова — А. Пушкіна, М. Лермантава, М. Някрасава
і інш. Адной з жанравых разнавіднасьцей альбомнай лірыкі зьяўляецца мадрыгал, невялікі верш-камплімэнт, прысьвечаны жанчыне. У беларускай паэзіі альбомная лірыка не атрымала пашырэньня. Нават у адзіным вядомым «Альбоме» (1858—1863) А. Вярыгі-Дарэўскага зьмешчаныя не ўласна альбомныя вершы, а творы з больш або менш выразным грамадзянскім гучаньнем. Сёньня тэрмін
«альбомная лірыка» ўжываецца для характарыстыкі вузка інтымнай паэзіі, пазбаўленай грамадзянскага гучаньня.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Тэрарыстычны акт у Пэшавары (2013)

**Тэрарысты́чны акт у Пэшава́ры 22 верасьня 2013 году** — тэрарыстычны акт у месьце Пэшавар правінцыі Хайбэр-Пахтунхва Пакістану, які быў ажыцьцёўлены двума тэрарыстамі-сьмяротнікамі ў мясцовым хрысьціянскім храме (Царкве ўсіх сьвятых). У выніку тэракту было забіта 78 чалавек, яшчэ 130 былі параненыя. Тэрарыстычны акт стаўся самым маштабным нападам на хрысьціянаў Пакістану за ўсю гісторыю краіны.

## Хада
Падзеі тэракту распачаліся пасьля таго, як два тэрарысты-сьмяротнікі стрэлілі ў двух ахоўнікаў пры ўваходзе, забіўшы аднаго зь іх. Пасьля таго, як тэрарысты былі спыненыя мясцовай паліцыяй, адзін са сьмяротнікаў падарваў бомбу, тады як другі ўвайшоў у царкву і выбухнуў бомбу ў будынку царквы. Паводле іншых сьведчаньняў, выбух адбыўся ў момант, калі наведвальнікі царквы сабраліся на лужку ля царквы для атрыманьня бясплатнай ежы. Праз інтэнсыўнасьць выбуху ў будынку царквы ўзьніклі адтуліны, было выбітае шкло з суседніх пабудоваў. Целы сьмяротнікаў былі хутка апазнаныя і адпраўленыя на экспэртызу. У сваё адзеньне тэрарысты зьмясьцілі шэсьць кіляграмаў выбухоўкі.

## Дачыненьне да тэракту
Адказнасьць за тэрарыстычны акт узяла на сябе ісламісцкая групоўка , зьвязаная ў сваю чаргу з групоўкаю . Ейныя чальцы паведамілі, што напады на хрысьціянаў ды іншых прадстаўнікоў немусульманскіх канфэсіяў Пакістану працягвацьмуцца з тае прычыны, што яны, на думку чальцоў арганізацыі, зьяўляюцца ворагамі ісламу, і што гэтыя акцыі не спыняцца, пакуль існуюць . Між тым, сама арганізацыя Тэгрык-і Талібан Пакістан заяўляе, што ня мае дачыненьня да тэрарыстычнага акту і ўвогуле не зьвязаная з арганізацыяй Джундала.

## Рэакцыя пакістанскіх хрысьціянаў
Хрысьціяне, што пражываюць у навакольных мясьцінах непадалёк ад царквы, выйшлі на імправізаваную акцыю пратэсту, падчас якой спальваліся шыны, а самыя ўдзельнікі выкрыквалі лёзунгі. У раёне Кагаці Гэйт, у якім месьцяцца шматлікія іншыя цэрквы, былі зачыненыя крамы. Акцыі з мэтаю асуджэньня тэрарыстычнага акту таксама адбыліся ў Карачы, Лагоры, Мултане ды іншых гарадох, у Карачы адбыліся сутычкі раззлаваных дэманстрантаў з паліцыяй. Хрысьціянскія супольнасьці Пакістану пачалі аплакваць, на іхнюю думку, «сьмерць будучыні пакістанскіх хрысьціянаў», нагодаю для чаго стала яшчэ й сэрыя нядаўніх нападаў.

## Рэакцыя ўладаў Пакістану
Прэм'ер-міністар краіны Наваз Шарыф асудзіў дадзены напад, адзначыўшы, што тэрарысты ня маюць рэлігійных адрозьненьняў і што атакі на нявінных людзей супярэчаць вучэньням ісламу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты ў Пакістане 2013 году