Ліпск (Ляхавіцкі раён)

**Ліпск** — вёска ў Беларусі, на канале Ліпніцы. Уваходзіць у склад Крывошынскага сельсавету Ляхавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 910 чалавек. Знаходзіцца за 24 км на паўднёвы захад ад места і чыгуначнай станцыі Ляхавічаў, на аўтамабільнай дарозе Ліпск — Крывошын.

Ліпск — даўняе мястэчка гістарычнай Наваградчыны.

## Назва
На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапонім Ліпск утварыўся ад назвы пароды дрэва — ліпы.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Ліпск як сяло, перададзенае ў валоданьне М. Радзівіла, датуецца 1492 годам. Паселішча было цэнтрам воласьці і ўваходзіла ў склад Наваградзкага павету Наваградзкага ваяводзтва. У 1563 годзе Ліпск упамінаецца як мястэчка. У 1584 годзе М. Радзівіл падараваў Ліпскую воласьць зь «местам» Ліпскам, 6 вёскамі і маёнткам Рэпіхавам Нясьвіскай езіцкай калегіі. Зноў упамінаецца як места пад 1589 годам.

У 1700 годзе Ліпск меў статус мястэчка, тут існаваў касьцёл. У 1789 годзе мястэчка знаходзілася ў дзяржаўнай уласнасьці.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Ліпск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Наваградзкім павеце Слонімскай, з 1797 году Літоўскай, з 1801 году Гарадзенскай, з 1844 году Менскай губэрніяў. На 1844 год у мястэчку было 70 двароў, яно знаходзілася ў валоданьні графіні І. Патоцкай і ўваходзіла ў склад маёнтку Рэпіхава. На 1886 год у Ліпску было 64 двары. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, існавалі аднайменныя мястэчка (143 двары) і селішча (1 двор). На 1909 год у мястэчку было 176 двароў, працавала школа. У 1910 годзе ў Ліпску збудавалі новы касьцёл.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Ліпск занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ліпск абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Ліпск апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у гміне Крывошын Баранавіцкага павету Наваградзкага ваяводзтва. У гэты час тут было 184 двары.

У 1939 годзе Ліпск увайшоў у склад БССР, у Ляхавіцкі раён. Статус паселішча панізілі да вёскі. 12 кастрычніка 1940 году Ліпск стаў цэнтрам сельсавету. У гэты час тут было 280 двароў, працавалі няпоўная сярэдняя школа і лекарскі ўчастак. У Другую сусьветную вайну з чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 году вёска знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 2000-я гады Ліпск атрымаў афіцыйны статус «аграгарадку». На 2005 год у вёсцы было 458 двароў.


Lipsk, Maci Božaj. Ліпск, Маці Божай (1910) (2).jpg|Стары касьцёл, каля 1910 г.
Lipsk, Maci Božaj. Ліпск, Маці Божай (1910).jpg|Стары касьцёл, каля 1910 г.
Lipsk. Ліпск (1914).jpg|Новы касьцёл, 1914 г.
Lipsk, Maci Božaj. Ліпск, Маці Божай (1914) (3).jpg|Новы касьцёл, 1914 г.

Lipsk, Maci Božaj. Ліпск, Маці Божай (1915).jpg|Новы касьцёл, 1915 г.
Lipsk, Maci Božaj. Ліпск, Маці Божай (1916).jpg|Новы касьцёл, 1916 г.
Lipsk, Maci Božaj. Ліпск, Маці Божай (1916) (3).jpg|Новы касьцёл, 1916 г.
Lipsk, Maci Božaj. Ліпск, Маці Божай (1917).jpg|Новы касьцёл, 1917 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1844 год — 404 чал.; 1867 год — 556 чал.; 1886 год — 650 чал.; 1897 год — 920 чал. у *мястэчку Ліпску* і 2 чал. у *селішчы Ліпску*
* **XX стагодзьдзе**: 1909 год — 1154 чал.; 1921 год — 841 чал.; 1940 год — 1600 чал.; 1959 год — 1211 чал.; 1970 год — 1549 чал.; 1999 год — 1155 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2002 год — 1152 чал.; 2005 год — 1063 чал.; 2010 год — 910 чал.

### Інфраструктура
У Ліпску працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, фэльчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі (1910)

За 3 км на поўдзень ад Ліпску на хутары Шурах знаходзіцца помнік археалёгіі — стаянка эпохі мэзаліту.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Ліпск, Radzima.org