Солы

**Со́лы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Ашмянцы. Цэнтар сельсавету Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2004 год — 1475 чалавек. Знаходзяцца за 15 км на захад ад Смаргоні, за 252 км ад Горадні. Чыгуначная станцыя на лініі Маладэчна — Вільня.

Солы — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны).

## Назва
Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Soły* (7 верасьня 1458 году).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Солы ўпамінаюцца ў XVI стагодзьдзі як сяло Віленскага ваяводзтва. Паселішча знаходзілася ў шляхецкай уласнасьці.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Солы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1849 годзе ў мястэчку збудавалі касьцёл, з 1870 году працавала расейская народная вучэльня.

На 1886 год у Солах існавалі валасная ўправа, касьцёл, сынагога, 5 крамаў, карчма, вінакурны завод (за 4 км ад мястэчка), на 1890 год — пошта, тэлеграф, станцыя Лібава-Роменскай чыгункі (адкрылася ў 1873 годзе). У пачатку XX стагодзьдзя у мястэчку працаваў лекарскі ўчастак.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Солы занялі войскі Нямецкай імпэрыі. У канцы 1917 году ў мястэчку адбылася падзея, якая прапісала паселішча ў эўрапейскай гісторыі на шматлікія стагодзьдзі наперад: 4 сьнежня прадстаўнікі 2-й, 3-й і 10-й арміяў на чале з шараговым Салігаліцкага палка 81-й пяхотнай дывізіі бальшавіком Шчукіным падпісалі замірэньне зь немцамі. Баявыя дзеяньні на працягу ўсяго фронту ад Відзаў да Прыпяці спыняліся з 5 сьнежня на два месяцы. Праз 10 дзён — 15 сьнежня — замірэньне падпісалі ўжо ў Берасьці, надаўшы дамове шырэйшы статус.


Soły, Rynak, Maci Božaj Ružancovaj. Солы, Рынак, Маці Божай Ружанцовай (B. Tamaševič, 1896).jpg|Стары касьцёл, 1896 г.
Soły, Maci Božaj Ružancovaj. Солы, Маці Божай Ружанцовай (A. Ranvid, 1848).jpg|Нерэалізаваны праект касьцёла, 1848 г.
Soły, Maci Božaj Ružancovaj. Солы, Маці Божай Ружанцовай (A. Dubanovič, 1926).jpg|Рэалізаваны праект касьцёла, 1926 г.
Soły, Župranskaja, Kaplica. Солы, Жупранская, Капліца (1908).jpg|Капліца на Жупранскай вуліцы, 1908 г.


### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Солы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Солы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1926—1934 гадох у мястэчку вялося будаваньне касьцёла Маці Божай Ружанцовай. Ахвяраваньні на яе склалі паўмільёна злотых, велізарную для таго часу суму.

У 1939 годзе Солы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету Смаргонскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 2001 год тут было 594 двары. У 2000-я гады Солы атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».


Soły, Rynak, Maci Božaj Ružancovaj. Солы, Рынак, Маці Божай Ружанцовай (1900).jpg|Стары касьцёл, каля 1900 г.
Soły, Vakzalnaja. Солы, Вакзальная (1915-18).jpg|Чыгуначная станцыя, 1915 г.
Soły, Vakzalnaja. Солы, Вакзальная (1917).jpg|Раён чыгуначнай станцыі, 1917 г.
Dakurniški, Soły. Дакурнішкі, Солы (1917) (2).jpg|Чыгуначная станцыя Солы ў Дакурнішках, 1917 г.


Soły, Rynak. Солы, Рынак (1916).jpg|Рынак, 1916 г.
Dakurniški, Soły, Ašmianka. Дакурнішкі, Солы, Ашмянка (1916).jpg|Млын на Ашмянцы ў Дакурнішках, 1916 г.
Soły, Župranskaja, Kaplica. Солы, Жупранская, Капліца (1920-29).jpg|Капліца, да 1930 г.
Soły, Rynak, Maci Božaj Ružancovaj. Солы, Рынак, Маці Божай Ружанцовай (1930).jpg|Новы касьцёл, 1930 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1882 год — 421 чал.; 1886 год — 560 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — каля 880 чал. у *мястэчку Солах* і 70 чал. на *станцыі Солы*; 2000 год — 2899 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 1525 чал.; 2004 год — 1475 чал.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

Гістарычны Рынак у наш час ня мае афіцыйнай назвы.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Капліца могілкавая
* Касьцёл Маці Божай Ружанцовай (1926—1934)
* Могілкі юдэйскія
* Сядзіба (XVIII—XIX стагодзьдзі)

### Страчаная спадчына
* Касьцёл Маці Божай Ружанцовай (XIX ст.)
* Сынагога (XIX ст.)

## Галерэя

20090615 011 Солы (5).JPG|Касьцёл з боку апсыды
Касьцёл Маці Божай Ружанцовай Солы 3.jpg|Касьцёл, фрагмэнт
Касьцёл Маці Божай Ружанцовай Солы 10.jpg|Касьцёл, інтэр’ер
Касьцёл Маці Божай Ружанцовай Солы 16.JPG|Касьцёл, хоры


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Солы, Глёбус Беларусі