open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Весялоўка (неадназначнасьць)

Назву **Весялоўка** маюць:

* Весялоўка — вёска ў Добрускім раёне Гомельскай вобласьці
* Весялоўка — пасёлак ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці
* Весялоўка — гістарычны раён Менску
Славечна (неадназначнасьць)

Назву **Славечна** маюць:

* Славечна — рака ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны, Ельскім і Нараўлянскім раёнах Гомельскай вобласьці Беларусі, правы прыток ракі Прыпяць
* Славечна — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласьці
Клявіца (неадназначнасьць)

Назву **Клявіца** маюць:

* Клявіца — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Клявіца — рака ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці
Рабцэвіч

**Рабцэвіч** — беларускае (літоўскае) прозьвішча.

* Валянцін Рабцэвіч — беларускі гісторык, нумізмат, археоляг. 
* Анісім Рабцэвіч — знакаміты беларускі настаўнік, краязнаўца.

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Гоны бабровыя

**Го́ны бабро́выя**, **бабро́выя го́ні** — месцы для бабровага промыслу ў старажытнай Літве.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бабры
Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае
Іна Гомес

**Іна Аляксандраўна Гомес** (,  2 студзеня 1970, Новабаракава, Расея) — расейская (эрзянская) фотамадэль. Найлепшая расейская мадэль лістападу 2001 г.

Катэгорыя:Расейскія фотамадэлі
Катэгорыя:Эрзянскія фотамадэлі
Катэгорыя:Нарадзіліся 2 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1970 годзе
Шача

**Шача** (**Шачка**) — рака ў Беларусі, правы прыток Пцічы (басэйн Прыпяці). Цячэ ва Ўзьдзенскім і Пухавіцкім раёнах. Даўжыня 35 км. Плошча вадазбору 293 км². Сярэдні выдатак вады ў вусьці складае 1,82 м³/с.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Шацак. Асноўны прыток — рака Кавалёўка (левы).

Выток каля вёскі Целякова (у кірунку на ўсход ад вёскі Карпілаўкі). Упадае ў Шаць за 2 км на ўсход ад вёскі Лучкаў (Пухавіцкі раён). Рэчышча Шаці моцна зьвілістае, каналізаванае ў верхняй і ніжняй плыні. Шырыня рэчышча складае 1—3,5 м. Каля Шацку на рацэ плаціна і вадасховішча.

## Крыніцы

## Літаратура
* Вайцяховіч Н. Шацк: Краязнаўчыя нарысы. — : Пейто, 1999. — 80 с. — («Ведаць свой край Беларусь»). .
* 

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Ўзьдзенскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Пухавіцкага раёну
Пенза

**Пе́нза** — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Пензенскай вобласьці. Плошча — 304,7 км², насельніцтва — 487 тыс. чалавек (2025). Горад разьмешчаны на Прыволскім узвышшы, на рацэ Суры.

## Гісторыя
Горад быў закладзены ў 1633 годзе як крэпасьць на паўднёва-ўсходнім ускрайку Маскоўскай дзяржавы, узьведзеная паводле ўказу цара Аляксея Міхайлавіча. З 1719 году горад стаў цэнтрам намесьніцтва, а ў 1796 — губэрні. З 1798 году — павятовы горад Саратаўскай губэрні. У 1801 годзе Пенза стала цэнтрам Пензенскай губэрні, у склад якой уваходзіла і частка сучаснай Рэспублікі Мардовія зь яе сталіцай.

З 1928 году Пенза — цэнтар Пензенскай акругі Сярэдняволскага краю, з 1930 — раённы цэнтар Сярэдняволскага, затым Куйбышаўскага краю. З 1939 году зьяўляецца абласным цэнтрам Пензенскай вобласьці ў яе сёньняшніх межах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Iron Maiden (альбом)

***Iron Maiden*** — дэбютны альбом брытанскага гэві-мэталічнага гурта Iron Maiden. Выдадзены 14 красавіка 1980 году лэйблам EMI. У брытанскіх чартах займаў 4 радок. Празь некалькі месяцаў альбом быў выдадзены й у ЗША. Амэрыканскі варыянт утрымліваў трэк «Sanctuary», што ў Брытаніі выходзіў толькі ў якасьці сынглу. У 1998 годзе альбом быў перавыдадзены й трэк «Sanctuary» зьмяшчаўся ўжо й у брытанскім варыянце.

Усе песьні з альбому былі ўключаны ў канцэртны сэт-ліст гурта. Таксама ўсе трэкі, акрамя «Strange World», былі перазапісаны з Брусам Дыкінсанам, як на канцэртных выданьнях, так і на сынглах.

## Зьмест
**Арыгінальны брытанскі варыянт**
{|
|valign="top"|

**Арыгінальны амэрыканскі варыянт**
{|
|valign="top"|

## Удзельнікі
* Пол Ды’Ана — сьпеў
* Дэйв Мюрэй — гітара
* Дэніс Стрэтан — гітара, бэк-вакал
* Стыў Гарыс — бас, бэк-вакал
* Клайв Бар — бубны

## Статус
{|
|valign="top"|

Катэгорыя:Брытанскія альбомы
Катэгорыя:Альбомы гэві-мэталу
Даніель Абэр

**Даніель-Франсуа-Эспры Абэр** (; 29 студзеня 1782 — 13 траўня 1871) — францускі кампазытар, майстар францускай камічнай опэры, заснавальнік жанру францускай «вялікай» опэры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Daniel Auber at Find-A-Grave 

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1782 годзе
Катэгорыя:Францускія кампазытары
Катэгорыя:Памерлі 13 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1871 годзе
Томас Оліў Мэбат

**Томас Оліў Мэбат** (, 6 ліпеня 1898 — 28 траўня 1968) — амэрыканскі прафэсар і дасьледчык літаратуры, шырока вядомы сваімі дасьледваньнямі па Эдгару Алану По. Дасьледваў таксама творчасьць Джона Мілтана, Ўолта Ўітмэна, Томаса Чатэртана і Эдварда Кута Пінкні.

## Вонкавыя спасылкі
* Papers of Thomas Mabbott at the University of Iowa 
* Memoriam to Mabbott from the E. A. Poe Society of Baltimore 

Катэгорыя:Асобы ЗША
Эрэбус

**Эрэ́бус** — вулькан у Антарктыдзе, самы паўднёвы актыўны вулькан на Зямлі. Вышыня — 3794 м, разьмешчана на высьпе Роса, дзе знаходзяцца яшчэ тры патухлыя вульканы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* A picture from space of the lava lake at the summit of Mount Erebus 
* Erebus glacier tongue 
* A panoramic view from the summit of Mount Erebus 
* Footage of Mount Erebus erupting in 2005 

Катэгорыя:Антарктычныя вульканы
Катэгорыя:Геаграфія Антарктыды
245

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Амоніюс Сакас, грэцкі філёзаў
Харашэвічы

Назву **Харашэ́вічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Харашэвічы — вёска ў Слонімскім раёне

## Іншае
* Харашэвічы — урочышча ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Харашова
* Харашоўка
Харашэвічы (Сьвіслацкі раён)

**Харашэ́вічы** — колішні маёнтак, цяпер урочышча ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Адміністрацыйна ўваходзіць у вёску Зарачаны (Ханявіцкі сельсавет).

## Гісторыя
У XVII і XVIII стагодзьдзях маёнтак належаў Лопатам. У XVIII стагодзьдзі ў Харашэвічах паставілі праваслаўную царкву сьвятой Ганны. Напрыканцы ХІХ стагодзьдзя натуецца паселішча і маёнтак Харашэвічы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Харашэвічы на Radzima.org

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
3+2 (беларускі гурт)

**«3+2»** — беларускі музычны гурт, адмыслова створаны для ўдзелу ў праекце «Музычны суд» з удзельнікаў праекту АНТ «Новыя галасы Беларусі». Удзельнік ад Беларусі на конкурсе песьні «Эўрабачаньне-2010» у Осьлё зь песьняю «Butterflies», музыку да якой напісаў расейскі кампазытар Максім Фадзееў, словы — польская паэтка Малькі Чаплін.

## Склад
* Алёна Карповіч
* Нінэль Карповіч
* Юлія Шышко
* Арцём Міхаленка
* Егіязар Фарашан

## Эўрабачаньне-2010
У выніку паўфіналу конкурсу песьні «Эўрабачаньня-2010», які адбыўся 25 траўня 2010 году, гурт «3+2» заняў 9-е месца і такім чынам прайшоў у фінал.

30 траўня, у фінале конкурсу, прадстаўнікі Беларусі атрымалі 18 балаў (Расея — 2, Баўгарыя — 1, Малдова — 3, Грузія — 12) і занялі 24-е месца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Новые голоса Беларуси. Беларусь на «Евровидении-2010» представит группа «Три плюс два»
* «3+2» повезут на «Евровидение» «гимн маленькой гордой страны»

Катэгорыя:Беларускія ўдзельнікі конкурсу песьні Эўрабачаньне
Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
244

## Падзеі
* Піліп Арабскі, стаў рымскім імпэратарам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 11 лютага — Гардыян ІІІ, рымскі імпэратар

## Вонкавыя спасылкі
Тамэрлан і іншыя вершы

**«Тамэрлан і іншыя вершы»** () — першы паэтычны зборнік амэрыканскага паэта і пісьменьніка Эдгара Алана По, апублікаваны ў ліпені 1827 года. Мяркуецца, што дагэтуль захавалася толькі 12 асобнікаў арыгінальнага выданьня.

По пакінуў сваю прыёмную сям’ю і пераехаў у Бостан у 1827 годзе, каб уладкавацца на працу. Пасьля некаторых няўдачных спробаў ён запісваецца ў шэрагі войска Злучаных Штатаў і бярэ з сабой некалькі рукапісаў сваіх вершаў, якія неўзабаве аддае у друк тыпографу пад імем Кальвін Ф. С. Томас. 40-старонкавы зборнік быў названы «Тамэрлан і іншыя вершы» не зьмяшчаў імені По. У сьвет выйшлі толькі 50 асобнікаў, якія не пасьпелі атрымаць якой-кольвек значнай літаратурнай крытыкі. Вершы, якія складалі гэты зборнік былі напісаныя пад значным уплывам творчасьці Джорджа Байрана. Як і ў іншых будучых паэмах По, у «Тамэрлане і іншых паэмах» выкарыстоўваюцца тэмы каханьня, сьмерці і гонару.

## Вонкавыя спасылкі
* List of known extant copies of *Tamerlane and Other Poems*, Edgar Allan Poe Society online 

Катэгорыя:Паэзія Эдгара Алана По
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1827 годзе
Блэкпул (футбольны клюб)

«**Блэкпул**» () ― ангельскі футбольны клюб з аднайменнага гораду. Прадстаўляе правінцыю Ланкашыр. Заснаваны ў 1887 годзе. Хатнія гульні праводзіць на стадыёне «Блумфілд Роўд» з 1901 году.

Мае шэраг мянушак накшталт *The Seasiders*, *The Pool* і *The Tangerines* (*мандарыны*), апошняя мянушка зьявілася з-за колераў клюбнай формы. Дэвіз клюбу — «Прагрэс». Клюб мае лякальнае супрацьстаяньне з клюбам «Прэстан Норт Энд», што мае назоў Заходняе Ланкашырскае дэрбі.

Найбольш значным дасягненьнем зьяўляецца перамога ў фінале Кубка Ангельшчыны ў 1953 годзе ў гульні з «Болтан Ўандэрэрз», калі «Блэкпул» прайграваў зь лікам 1:3, але здолеў перамагчы 4:3, дзякуючы намаганьням Стэнлі Мэт’юза.

## Дасягненьні
* Уладальнікі Кубка Ангельшчыны (1): 1953
* Уладальнікі Трафэю футбольнай лігі (2): 2002, 2004

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Блэкпул
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1887 годзе
Кулінарыя

**Кулінарыя** (ад  — кухня) — навука, якая вывучае і выпрацоўвае тэхналёгіі, начыньне і рэцэпты для гатаваньня ежы, а таксама галіна чалавечае дзейнасьці, якая выкарыстоўвае на практыцы сукупнасьць напрацаваных навукай ведаў. Тымчасова «кулінарыяй» таксама завуць установы гандлю, якія займаюцца продажам кулінарных паўфабрыкатаў або гатовай ежы — звычайна гэта асобныя крамы або спэцыялізаваныя аддзелы пры іх ці ва ўстановах грамадзкага харчаваньня (рэстараны, сталовыя, кавярні).
Польская літаратура (рэнэсанс)

**Польская літаратура эпохі Рэнэсансу** — эпоха польскай літаратуры ад 1500 да 1620 году.

У пэрыяд Рэнэсансу, які называўся таксама Адраджэньнем, польская культура перажывала моцны росквіт. Італьянскія ўплывы, якія узьніклі ў выніку шлюбу Жыгімонта Старога з Бонай Сфорцай, аказалі вялікі ўплыў на мастацтва, архітэктуру, кулінарыю і літаратуру. У Польшчу прыязжджалі выбітныя паэты і мысьляры. У 1498 г. было арганізаванае першае ў Эўропе літаратурнае таварыства — Надвісьленскае літаратурнае таварыства, а Кракаўская акадэмія зрабілася адным з найгалоўных навуковых цэнтраў Эўропы.

## Вытокі рэнэсансавай польскай літаратуры
Вытокі польскай літаратуры эпохі Адраджэньня зьвязаныя з творчасьцю польска-лацінскіх паэтаў, якія адносіліся да кола дваранскай эліты. Польска-лацінская паэзія збольшага распачыналася замежнікамі, якія асядалі ў тагачаснай Польшчы. Адным зь першых заснавальнікаў польскай рэнэсансавай літаратуры быў італьянскі паэт Філіп Буанакозі-Калімах, аўтар элегіяў, любоўных эпіграмаў, вершаў пра сьв. Станіслава, а таксама панэгірыкаў пра *Жыцьцё і манэры Гжэгажа з Санокі*. Разам з аседлым у Польшчы нямецкім гуманістам і паэтам Конрадам Цэлтысам ён заснаваў Надвісьленскае літаратурнае таварыства, якое аб’ядноўвала найлепшых кракаўскіх творцаў. Пачатак ХVI стагодзьдзя — гэта пэрыяд дынамічнага развіцьця польскай паэзіі, якая пісалася на лацінскай мове. Найвыбітнейшымі прадстаўнікамі гэтага тыпу паэзіі былі Павал з Кросна, Ян Вісьліцкі (*Пруская вайна*), Мікола Гусоўскі (*Песьня пра зубра*), Анджэй Кжыцкі і Ян Дантычак. Аднак, самым вядомым тагачасным польска-лацінскім паэтам стаў Клемэнс Яніцкі — паэт сялянскага паходжаньня, аўтар элегіяў, эпіграмаў і палітычных твораў, які быў увенчаны італьянскім паэтычным лаўрам; зьяўляўся аўтарам аўтабіяграфічнай элегіі *Аб сабе самім для нашчадкаў* ().

Рэнэсанс
Томаш Шалевіч

**Томаш Вітольд Шалевіч** (, 6 лістапада 1890, Калдычэва, Баранавіцкі павет, — 24 сьнежня 1961, Лёндан) — польскі грамадзка-палітычны дзеяч, зьвязаны з Наваградчынай. Пасол Сойму IV скліканьня (1935—1938).

## Жыцьцяпіс
Скончыў земляробчы факультэт Ягелонскага Ўнівэрсытэту. У 1918—1920 ваяваў у 1 Палку Ўланаў Краховецкіх. Пасьля заканчэньня вайны з бальшавікамі вярнуўся на радзіму. Стварыў Земляробчае Таварыства i Аб’яднаньне землеўласьнікаў Баранавіцкага павету. Таксама займаўся каапэрацыяй. Засядаў у Гміннай Радзе ў Гародні, кіраваў Рэвізыйнай Камісіяй Баранавіцкага Павету. У 1935 абраны ад Баранавіцкай акругі паслом Сойму.

Быў жанаты з Геленай Брахоцкай, меў двух дзяцей — Кшыштафа і Зоф’ю.

У яго маёнтку ў 1942 годзе немцы заснавалі Калдычэўскі канцэнтрацыйны лягер.

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1890 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Памерлі 24 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1961 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Старынкі (Пухавіцкі раён)

**Стары́нкі** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскае вобласьці. Старынкі ўваходзяць у склад Шацкага сельсавету.

## Этымалёгія назвы
За 8 кілямэтраў ад Шацку, праваруч Шачы, знаходзяцца багатыя лугі, вядомыя пад назвай «Стар». Стар — значыць старажытнае рэчышча ракі. Амаль насупраць сенакосных угодзьдзяў Стар, леваруч ракі Шачы, знаходзіцца пасяленьне Старынкі. Назва Старынкі паходзіць ад слова «Стар».

## Насельніцтва
* 2010 год — 19 чалавек
* 1999 год — 39 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* Вайцяховіч Н. М. В14 Шацк: Краязнаўчыя нарысы. — Мн.: Пейто, 1999. — 80 с. — («Ведаць свой край Беларусь»). 

Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Стар

**Стар** — старажытнае рэчышча ракі на Беларусі (Літве).

## Літаратура:
* Вайцяховіч Н. М. В14 Шацк: Краязнаўчыя нарысы. — Мн.: Пейто, 1999. — 80 с. — («Ведаць свой край Беларусь»). ISBN 985-6024-20-X

Катэгорыя:Рака
Чэмпіянат сьвету па футболе 2010 году

**XIX [[Чэмпіянат сьвету па футболе]]** ФІФА — галоўнае футбольнае спаборніцтва, якое праходзіла з 11 чэрвеня па 11 ліпеня 2010 году ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы. Першы чэмпіянат сьвету, які быў праведзены ў Афрыцы.

## Стадыёны
Чэмпіянат праходзіў на 10 стадыёнах у 9 гарадах.




## Групавы турнір

На першым этапе чэмпіянату 32 зборныя падзяляліся на 8 групаў па 4 каманды. З кожнай групы ў 1/8 фіналу выходзілі па дзьве каманды.

### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

### Група G

### Група H

## Плэй-оф

:1 — матч завершыўся ў дадатковы час
:2 — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці

### 1/8 фіналу

### 1/4 фіналу

### 1/2 фіналу

## Матч за трэцяе месца

## Фінал

## Дадатковыя зьвесткі
* Фіналісты чэмпіянату, зборныя Гішпаніі і Нідэрляндаў, адзіныя з усіх камандаў фінальнай часткі на папярэднім, кваліфікацыйным этапе выйгралі ўсе матчы, набраўшы 54 ачкі з 54 магчымых. А зборная Нідэрляндаў пры гэтым выйграла ўвогуле ўсе матчы да фіналу. Пры гэтым зборная Гішпаніі стала першай камандай у гісторыі чэмпіянату, каторая, прайграўшы свой першы матч фінальнай часткі, напрыканцы выйграла чэмпіянат.
* Фіналісты, зборныя Гішпаніі і Нідэрляндаў, яшчэ ніводнага разу не выйгравалі чэмпіянат сьвету, і зборная Гішпаніі, такім чынам, выйграла чэмпіёнскі тытул упершыню.
* Адной з удзельніц усіх 18 папярэдніх фіналаў нязьменна былі зборныя Аргентыны, Бразыліі, Італіі ці Нямеччыны. І толькі на гэтым чэмпіянаце ніводная зь іх не дайшла да фіналу.
* Зборная Гішпаніі стала першай эўрапейскай камандай у гісторыі чэмпіянату, каторая выйграла яго не на сваім родным кантынэнце.
* У фінале сукупна абедзьвюм камандам было паказана 14 жоўтых і чырвоных картак. Гэта больш чым у 2 разы перавышае папярэдні рэкорд фіналу 1986 г., калі было паказана 6 картак камандам Аргентыны і Заходняй Нямеччыны.

## Крыніцы
Мачанка

**Мача́нка** — малочная або мясная страва беларускай кухні.

## Тыпы мачанкі
### Мясная
Мачанку вяндлічную гатуюць зазвычай з разнастайных мясных абрэзак (таго, што засталося пасьля прыгатаваньня іншых страваў): копчаных, салёных, сала, вяндліны, каўбасы, абрэзкі з касьцей і г. д. Таму мяса ў мачанку наразаюць вельмі дробнымі кавалкамі. Астатнія складнікі мачанкі — тук, мука ці цэжа, вада. З прысмакаў дадаюць цыбулю, грыбы, кроп, радзей перац і маяран.

Калі мачанку гатуюць як самастойную страву, то можна дадаваць у яе закалоты: адвараныя і парэзаныя дробнымі кавалкамі бульбу, капусту, рэпу. Закалоту можна падаваць і асобна, тады гародніну пякуць і падаюць цэлымі ці буйнымі кавалкамі.

Найчасьцей мачанку падаюць з блінамі.

Найпростая мачанка — шкваркавая, якая робіцца з туку са шкваркамі, запраўленага мукой і разбаўленага вадой з цыбуляй і перцам.

### Малочная
Гатуюць з сумесі тварагу, вяршкоў, малака і масьлёнкі. У залежнасьці ад узятых прапорцыяў мачанка можа быць гусьцейшая ці радзейшая, кісьлейшая ці саладзейшая.

У мачанку дадаюць вараную бульбу, цыбулю, кроп, малады кмен.

## Этымалёгія
Назва паходзіць ад слова *макаць*, бо зазвычай мачанка ўжываецца не як самастойная страва, а для маканьня ў яе варанае гародніны, дранікаў, аладак, драчоны, праснакоў.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія стравы
Катэгорыя:Украінская кухня
Польска-лацінская паэзія

Развіццё польскай літаратуры пачынаецца ад раньняга Сярэднявечча (каля Х-ХІ ст.) да ХVIII стагодзьдзя. Гэта пэрыяд ахоплівае творчасьць польскіх літаратараў, якія былі зьвязаная з тэрыторыяй Рэчы Паспалітай, але пісалі на ланцінскай мове. Да часу ўзьнікненьня польскай літаратурнай мовы як паўнапраўнага культурнага фактара польска-лацінская літаратура стала корнем польскага пісьменства, а калі Ян Каханоўскі ўзнёс польскую літаратуру да вышыні, якой раней тая не ведала, лацінская мова засталася мовай шмат якіх твораў, напісаных палякамі.

Першымі прадстаўнікамі рэнэсанснай плыні польска-лацінскай паэзіі зьяўляюцца аўтары іншаземнага паходжаньня: немец Конрад Цельціс, італьянец Філіп Калімах. Неўзабаве пасьля іх, плынь лацінамоўнай гуманістычнай паэзіі працягнулі: Анджэй Кжыцкі, Ян Дантычак, Клемэнс Яніцкі, Мікалай Гусоўскі, таксама Ян Каханоўскі, які ўсё сваё жыцьцё пісаў на абедзьвюх мовах. У XVII стагодзьдзі польска-лацінскую паэзію ствараў вельмі папулярны ў Эўропе Мацей Казімер Сарбеўскі, а таксама большасьць польскамоўных творцаў (м. інш. Мікалай Сэмп Шажынскі). Напрыканцы разьвіцьця польска-лацінскай паэзіі ў эпоху Асьветніцтва ўжо адбывалася распаўсюджваньне францускай мовы як мовы эўрапейскіх інтэлектуальных элітаў.

## Вонкавыя спасылкі

* ''Celniejsze utwory łacińskie Janickiego, Kochanowskiego i Sarbiewskiego. Cz. 1'', 1898 
* ''Celniejsze utwory łacińskie Janickiego, Kochanowskiego i Sarbiewskiego. Cz. 2'', 1899 
* ''Celniejsze utwory łacińskie Janickiego, Kochanowskiego i Sarbiewskiego. Cz. 3, Celniejsze ody Kochanowskiego i Sarbiewskiego'', 1900 

Катэгорыя:Польская літаратура
Сяргей Антончык

**Сярге́й Анто́нчык** (нарадзіўся 1 красавіка 1956 году ў мястэчку Плешчаніцы Лагойскага раёну Менскай вобласьці) — беларускі палітык.

## Жыцьцяпіс
Працаваў гальванікам, апаратчыкам Менскага вытворчага аб’яднаньня імя Леніна (цяпер Белвар).

Адзін з арганізатараў і лідэраў рабочага руху Беларусі, што зарадзіўся ў 1989 годзе, актыўны ўдзельнік страйку працоўных у красавіку 1991 году. Дэпутат Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь (1990—1995), сябра Апазыцыі БНФ.

Быў у складзе антыкарупцыйнай парлямэнцкай камісіі, якую ўзначальваў Аляксандар Лукашэнка. Пасьля абраньня Лукашэнкі прэзыдэнтам выступіў на сэсіі Вярхоўнага Савету 20 сьнежня 1994 году з дакладам аб карупцыі ў атачэньні прэзыдэнта. Газэты, якія вырашылі яго надрукаваць, выйшлі зь «белымі плямамі». Па выніках дакладу кіраўнік справаў прэзыдэнта Іван Ціцянкоў падаў пазоў аб абароне гонару і годнасьці, які Антончык прайграў, ягоная маёмасьць была часткова канфіскаваная.

У красавіку 1995 году быў зьбіты разам зь іншымі дэпутатамі Апазыцыі БНФ падчас галадоўкі ў залі парлямэнту.

У жніўні таго ж 1995 году падчас  Менскага мэтрапалітэну, нягледзячы на дэпутацкі імунітэт, быў затрыманы й больш як суткі пратрыманы на тэрыторыі спэцыяльнай часткі ўнутраных войскаў.

У 2001 годзе вылучаўся кандыдатам у прэзыдэнты, аднак 19 ліпеня зьняў сваю кандыдатуру на карысьць Міхайлы Марыніча.

Пазьней займаўся стварэньнем незалежных прафсаюзаў. Увосень 2004 году яго пакаралі 15 суткамі арышту, прызнаўшы вінаватым у правядзеньні «несанкцыянаванага сходу» ва ўласнай кватэры.

Мае жонку, траіх дзяцей, унукаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лагойскім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Партыі Беларускага народнага фронту
Тутэйшыя (спэктакль)

«**Тутэйшыя**» — спэктакль па аднайменным творы Янкі Купалы, упершыню пастаўлены 17 кастрычніка 1990 году рэжысэрам Мікалаем Пінігіным. У 1992 годзе «Тутэйшыя» атрымалі Дзяржаўную прэмію Беларусі.

Напрыканцы спэктаклю на сцэне ўздымаўся бел-чырвона-белы сьцяг. Некаторыя гледачы ў гэты час крычалі «Жыве Беларусь!». Пасьля рэфэрэндуму 1995 году, гэта было не даспадобы афіцыйным уладам. На паўтара году спэктакль быў фактычна забаронены. Пасьля спарадычна даваліся паказы. 7 ліпеня 2002 году Мікалай Пінігін аднавіў «Тутэйшых». А потым спэктакль ізноў зьнік на пэўны час з рэпэртуару.

Да 125-годзьдзя Янкі Купалы 5 ліпеня 2007 году спэктакль быў паказаны ізноў. Квіткі былі раскуплены за месяц да паказу. Пайшлі чуткі, што гэты паказ спэктаклю будзе апошнім. Адміністрацыя тэатру спрабавала не дапусьціць на паказ журналістаў і не дазваляла рабіць фатаздымкі.

У траўні 2010 году Пінігін абвесьціў, што спэктакль у яго пастаноўцы зьняты з рэпэртуару. Як патлумачыў загадчык літаратурнай часткі Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы Ігар Скрыпка:

## Акторы
* Віктар Манаеў — *[[Мікіта Зносак]]*
* Аляксандар Малчанаў — *Янка Здольнік*
* Зоя Белахвосьцік — *Аленка Гарошка*
* Марыя Захарэвіч — *Гануля Зношчыха*
* Генадзь Аўсяньнікаў — *Гарошка*
* Мікалай Кірычэнка — *Генрых Мотавіч Сьпічыні*
* Аляксандар Падабед — *Усходні вучоны*
* Алег Гарбуз — *Нямецкі і Польскі афіцэры*, *Начальнік патруля*
* Мікалай Кучыц — *Праваслаўны сьвяшчэньнік*, *Каталіцкі сьвятар*
* Георгі Маляўскі — *Каталіцкі сьвятар*
* Аляксандар Паўлаў — *Манах*, *Салдат*
* Вячаслаў Паўлюць — *Пан*, *Абарванец*
* Арнольд Памазан — *Поп*
* Міхаіл Зуй — *Манах*
* Андрэй Гладкі — *Салдат*
* Павал Адамчыкаў — *Салдат*
* Натальля Качаткова — *Дама*
* Вікторыя Чаўлытка (масавыя сцэны)
* Аляксей Чарнігін

## Водгукі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Відэазапіс спэктаклю ў 2003 годзе на сайце Театральный Лягушатник
* Тутэйшыя. Дзея І. З’явы I—X.

Катэгорыя:Беларускія спэктаклі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Спэктаклі на беларускай мове
Катэгорыя:Спэктаклі па творах Янкі Купалы
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Стаўпішчы

**Стаўпі́шчы** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Астроўскага сельсавету ў Гарадзейскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 28 чалавек
* 1999 год — 47 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Гарадзейскі сельсавет
Тутэйшыя

Назву «**Тутэйшыя**» маюць:

* Тутэйшыя — выраз-самавызначэньне часткі беларускага сялянства напрыканцы 19 — пачатку 20 стагодзьдзяў
* Тутэйшыя — п’еса Янкі Купалы, напісаная ў 1922 годзе
* Тутэйшыя — спэктакль Купалаўскага тэатру, прэм’ера якога адбылася ў 1990 годзе
* Тутэйшыя — лялечны спэктакль Гарадзенскага тэатру лялек
* Тутэйшыя — фільм 1993 году, зьняты на студыі Беларусьфільм
* Тутэйшыя — фільм 2007 году, зьняты тэлеканалам Белсат
* Тутэйшыя — суполка маладых беларускіх літаратараў у 1980-х—1990-х гадох
Забярэзцы

**Забярэ́зцы** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскае вобласьці. Забярэзцы ўваходзяць у склад Шацкага сельсавету.

## Гісторыя
Заснаваныя як пасёлак у 1930 року. У Забярэзцах пасяліліся ўсе жыхары з навакольных хутароў. Сваю назву гэты пасёлак атрымаў таму, што ён разьмешчаны за бярозамі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* Вайцяховіч Н. М. В14 Шацк: Краязнаўчыя нарысы. — Мн.: Пейто, 1999. — 80 с. — («Ведаць свой край Беларусь»). 

Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Слабада (Шацкі сельсавет)

**Слабада́** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскае вобласьці. Слабада ўваходзіць у склад Шацкага сельсавету.

## Гісторыя
Слабадой у шматлікіх месцах Беларусі завуць вёскі, населеныя выхадцамі зь іншых, больш старых паселішчаў. Пра такіх выхадцаў казалі: «Яны выйшлі на свабоду», адсюль пры перастаноўцы націску атрымалася «Слабада».

28 траўня 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Вецярэвіцкага сельсавету ў Шацкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 48 чалавек
* 1999 год — 115 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* Вайцяховіч Н. М. В14 Шацк: Краязнаўчыя нарысы. — Мн.: Пейто, 1999. — 80 с. — («Ведаць свой край Беларусь»). 

Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Дастыш фантастыш

***Да́стыш фанта́стыш*** — мастацкі фільм рэжысэра Аляксандра Канановіча па сцэнары Марыі Мажар, зьняты ў 2009 годзе. Кінагістэрыка (эксцэнтрычная трэш-камэдыя).

## Сюжэт

Вясковы дурань Ванька адпраўляецца ў горад за спадчынай памерлага дзядзькі. Але ад спадчыны — адныя зернейкі. Раззлаваны Ванька выкідае іх — а раніцай вырастаюць грашовыя дрэвы.

## Музыка
У музыкальным афармленьні фільму выкарыстаныя наступныя кампазыцыі:
* Месяцовая саната (кампазытар — Людвіг ван Бэтговэн) у выкананьні Натальлі Капыцька
* Крамбамбуля — «Госьці» (музыка і словы Лявон Вольскі)
* Крамбамбуля — «Раз-два-тры — усе за стол» (з самотніка «Раз-два-тры — усе за стол!», музыка і словы Лявон Вольскі)
* Крамбамбуля — «Сьвята кожны дзень» (музыка і словы Лявон Вольскі)
* Крамбамбуля — «Кожнаму хочацца азалаціцца» (музыка і словы Лявон Вольскі)
* Naka — «Клочьями» (словы і музыка Анастасія Шпакоўская)
* Барто — «Хачу» (, словы і музыка Марыя Любічава)
* Ляпис Трубецкой — «Ау-ау» (словы і музыка Сяргей Міхалок)

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкул пра ''Дастыш фантастыш'' у «Нашай ніве» + трэйлер

Катэгорыя:Фільмы 2009 году
Катэгорыя:Беларускія фільмы 2009 году
Катэгорыя:Беларускія камэдыйныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на расейскай мове
Сонечная алея (фільм)

**«Со́нечная але́я»** — мастацкі фільм (Нямеччына, 1999 год; 101 хв.). Рэжысэр: Леандэр Гаўсман.

## Анатацыя
НДР, 1970-я гады. Міха і яго сябры жывуць каля Сонечнай алеі — вуліцы, падзеленай паміж Усходнім і Заходнім Бэрлінам. Тады падавалася, што Бэрлінскі мур навечна разьдзяліў Нямеччыну на Ўсходнюю і Заходнюю. Але Міху і яго сяброў не цікавяць прынцыповыя адрозьненьні паміж сацыялістычным усходам і капіталістычным захадам. Іх хвалююць выключна рок-музыка, выпіўка і дзяўчынкі. Асабліва Мірыям — непараўнальная і недасяжная.

Ну і каб Захад хоць неяк пранік у іхняе жыцьцё, сябры гатовыя прыдумляць самыя неверагодныя спосабы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны трэйлер

Катэгорыя:Фільмы 1999 году
Катэгорыя:Нямецкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы-камэдыі
Адамзтаўн

**Адамзтаўн** () — адзінае паселішча і праз гэта сталіца Піткэрну. Насельніцтва складае 48 чалавек (2007).

Катэгорыя:Астравы Піткейрна
Катэгорыя:Сталіцы Акіяніі
Ля Ліга

**Ля Ліга** () — прафэсійная футбольная ліга Гішпаніі, вядомая яшчэ як *Прымэра дывізіён* (). У герархіі лігаў чэмпіянату Гішпаніі займае першы радок, з чаго вынікае, што спаборніцтва вызначае чэмпіёна краіны. Ліга лічыцца адной з найлепшых футбольных лігаў у сьвеце. Усяго толькі дзевяць клюбаў станавіліся пераможцамі Ля Лігі. З 1950-х гадоў дамінуючымі клюбамі розыгрышаў спаборніцтва былі «Рэал» (Мадрыд) і «Барсэлёна». Аднак на працягу 1930-х і 1940-х гадоў Ля Ліга была больш канкурэнтнай, з «Рэалам» і «Барсэлёнай» пасьпяхова канкуравалі «Валенсія», «Атлетыка» й «Атлетык», а ў 1990-х і 2000-х гадох — тая ж «Валенсія» й «Дэпартыва».

## Гісторыя

### Заснаваньне
Упершыню ідэю нацыянальнай футбольнай лігі ў Гішпаніі прапанаваў у красавіку 1927 году Хасэ Марыя Ача, дырэктар клюбу «Арэнас» з Геча. Пасьля працяглых дыскусаў адносна памеру лігі й крытэраў допуску клюбаў, у канчатковым выніку Каралеўская гішпанская футбольная фэдэрацыя вызначыла дзясятку першых удзельнікаў Ля Лігі 1928 году. «Барсэлёна», «Рэал» (Мадрыд), «Атлетык» (Більбао), «Рэал Сасьедад», «Арэнас» і «Рэал Уніён» увайшлі ў лік удзельнікаў на правах папярэдніх пераможцаў Каралеўскага кубку. «Атлетык» (Мадрыд), «Эспанёл» і «Эўропа Барсэлёна» атрымалі правы ўдзелу ў якасьці папярэдніх фіналістаў кубка, а «Расінг» з Сантандэру заваяваў месца ў лізе шляхам перамогі ў пераходным турніры. Паводле стану на сэзон 2024—2025 гадоў толькі тры клюбы зь ліку заснавальнікаў, «Барсэлёна», мадрыдзкі «Рэал» і «Атлетык» (Більбао), ніколі не выбывалі ў ніжэйшы дывізіён.

## Вонкавыя спасылкі
* Ля Ліга
* Афіцыйны сайт
* RFEF
* 

Катэгорыя:Чэмпіянат Гішпаніі па футболе
Партніхі (фільм)

**«Партніхі»** — мастацкі фільм-драма баўгарскага рэжысэра Людміла Тодарава. Выйшаў у 2007 годзе.

## Зьмест
Правінцыйныя прастушкі — Дора, Алена і Каця прыехалі скараць сталіцу, марачы стаць мадэлямі. Але жыцьцё як заўсёды аказалася больш багатым на падзеі.

У выніку Дора і Алена трапляюць у мясную краму, а Каця, дзякуючы сваёй зьнешнасьці, уладкоўваецца афіцыянткай у модную кавярню. Яна становіцца палюбоўніцай сутэнэра і паступова аддаляецца ад сваіх сябровак. Алена закахалася ў жанатага мужчыну і, апынуўшыся уцягнутай у любоўны трохкутнік, спрабуе скончыць жыцьцё самагубствам. Назіраючы за тым, як блізкія сяброўкі становяцца чужымі адна для адной, Дора адчайна спрабуе што-небудзь зьмяніць.

Прыдзірлівая і дзёрзкая чартоўка Алена супрацьпастаўленая старамоднай, але хітрай спакусьніцы Каці, і абедзьве яны знаходзяцца ў апазыцыі да бездакорнай праведніцы Доры.

## Акторы
* Аляксандра Сжаджыева — *Дора*
* Элен Колева — *Алена*
* Віялета Маркоўска — *Каця*
* Асэн Блацечкі — *Valyo*

## Узнагароды
* Узнагарода Людмілу Тодараву ад Міжнароднай фэдэрацыі кінапрэсы ()) на Сафійскім кінафэстывалі, 2008
* Адмысловая ўзнагарода журы конкурсу «Усход Захаду» на міжнародным кінафэстывалі «Карлавы Вары», 2008

Катэгорыя:Баўгарскія фільмы
Катэгорыя:Баўгарскія фільмы 2007 году
Катэгорыя:Фільмы 2007 году
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы 2007 году
Катэгорыя:Баўгарскія драматычныя фільмы
Юнацкія Алімпійскія гульні

**Юна́цкія Алімпі́йскія гу́льні** — мультыспартовае спаборніцтва, якое праводзіцца ў фармаце сучасных Алімпійскіх гульняў. Удзел у іх могуць браць атлеты ва ўзросьце ад 14 да 18 гадоў. У 2010 годзе былі заснаваныя Летнія юнацкія Алімпійскія гульні, а з 2012 — Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні.

У 2014 годзе было абвешчана, што Гульні будуць праводзіцца за год да Алімпійскіх гульняў, гэта значыць па няцотных гадах. Першыя Гульні, якія будуць праводзіцца па новых правілах, стануць Летнія Гульні 2023 году.

## Крыніцы
Летнія юнацкія Алімпійскія гульні 2014 году

**Летнія Юнацкія Алімпійскія гульні 2014**, афіцыйна вядомыя як **Гульні II Юнацкай Алімпіяды** (2014 Summer Youth Olympics), праходзілі летам 2014 году ў горадзе Нанкіне.
Летнія юнацкія Алімпійскія гульні 2018 году

**Летнія Юнацкія Алімпійскія гульні 2018** (), афіцыйна вядомыя як **Гульні III Юнацкай Алімпіяды**, з 6 па 18 кастрычніка 2018 году ў Буэнас-Айрэсе, Аргентына.

## Спіс медалістаў

2018
Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні 2016 году

**Зімовыя юнацкія Алімпійскія гульні 2016 году** (), афіцыйна вядомыя як **Гульні II зімовай юнацкай Алімпіяды**, праходзілі ў Лілегамэры (Нарвэгія) з 12 да 21 лютага 2016 году.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Юнацкія Алімпійскія гульні
Белаграпрамбанк

«**Белаграпрамбанк**» — дзяржаўны камэрцыйны банк Рэспублікі Беларусь, што аказвае поўны спэктар банкаўскіх паслугаў для ўсіх катэгорыяў кліентаў. Мае ліцэнзіі на ажыцьцяўленьне банкаўскай дзейнасьці, прафэсійнай і біржавой дзейнасьці па каштоўных паперах. Мае 7 даччыных прадпрыемстваў: «Аграбізнэкансалт», «Агралізінг», «Азярыцкі-Агра», «Белданагра», «Тураўскі малочны камбінат», «Тураў Фрост Ворк», «Тураўшчына». На 2010 год меў 7 філіялаў, 69 аддзяленьняў, 199 разьлікова-касавых цэнтраў. Унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу.

## Дзейнасьць
Статутны фонд — болей за 4 трлн руб. (на 3 жніўня 2010 году).

### Рэйтынгі банка
У 2009 годзе, паводле ацэнкі міжнароднага выданьня «The Banker» займаў 403-е месца ў сьвеце па аб’ёме ўласнага капіталу, 16-е — сярод банкаў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы і 1-е сярод банкаў Рэспублікі Беларусь.

Займае 325-е месца ў сьвеце па аб’ёме ўласнага капіталу, 9-е — сярод банкаў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы і 1-е сярод банкаў Рэспублікі Беларусь (у 2010 годзе, па ацэнцы міжнароднага выданьня «The Banker»).

Мае 76 філіяў па краіне (2-е месца ў Беларусі), прадстаўніцтва ў Міляне (Італія).

У адпаведнасьці з пастановай Савету Міністраў і Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь № 849/7 ад 18 чэрвеня 2008 году ААТ «Белаграпрамбанк» зьяўляецца банкам, упаўнаважаным абслугоўваць дзяржаўныя праграмы.

ААТ «Белаграпрамбанк» зьяўляецца галаўной арганізацыяй банкаўскага холдынгу.

## Мінуўшчына
Заснаваны 3 верасьня 1991 году. На 2 ліпеня 2009 году рахункі ў банку мелі больш за 28 тыс. прадпрыемстваў і больш за мільён фізычных асобаў.

У жніўні 2010 году ААТ «Белаграпрамбанк» першым сярод беларускіх банкаў укараніў сыстэму мэнэджмэнту якасьці абслугоўваньня фізычных асобаў і атрымаў сэртыфікат яе адпаведнасьці стандартам СТБ ISO 9001.

Апэрацыйны даход у 2009 годзе складаў 152,1 млрд рублёў (54,3 млн $), у 2010 годзе — 253 382,5 млн руб.
## Санкцыі
24 чэрвеня 2021 году быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Санкцыі Эўрапейскага Зьвязу прадугледжваюць абмяжаваньні на пазыкі на рынках ЭЗ і даступнасьць крэдытаў з тэрмінам пагашэньня ў больш чым 90 дзён ад эўрапейскіх контрагентаў.

У сакавіку 2022 году адключаны ад SWIFT.

Таксама банк трапіў у санкцыйныя сьпісы Швайцарыі (2021 год), Украіны, Японіі (2022 год) ды Канады (2023 год).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Банкі Беларусі
Катэгорыя:Верасень 1991 году
Катэгорыя:1991 год у Беларусі
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1991 годзе
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Ха Шы Мін

**Ха Шы Мін** (19 траўня 1890 — 2 верасьня 1969) — віетнамскі камуністычны дзяяч, кіраўнік жнівеньскай рэвалюцыі ў Віетнаме, першы прэзыдэнт Дэмакратычнай Рэспублікі Віетнам (ДРВ). Сапраўднае імя — Нгуен Шынь Кунг і Нгуен Тат Тхань. Яшчэ адзін псэўданім — Нгуен Ай Куок («Нгуен-патрыёт»).

## Біяграфія

Нарадзіўся 19 траўня 1890 году ў правінцыі Нгеан.

У 1911 зьехаў за мяжу, дзе працаваў матросам. З 1916 г. па 1923 год жыў у ЗША, Ангельшчыне, Францыі.

У Парыжы працаваў памочнікам фатографа. У 1920 годзе ўступіў у Францускую камуністычную партыю. З дапамогай новых сяброў-аднапартыйцаў трапіў у Савецкі Саюз, дзе працягнуў палітычную дзейнасьць і канчаткова сфармаваўся як камуністычны лідэр.

З 1920-х гадоў — актывіст Камінтэрну.

У 1925 г. арганізаваў Таварыства рэвалюцыйнай моладзі Віетнаму. Каб пазьбегнуць арышту, быў вымушаны жыць не ў Віетнаме, а ў Камбоджы. У той час у Індакітаі ўжо дзейнічалі паасобку камуністычныя групы. Ха Шы Мін аб’яднаў іх, дзякуючы чаму ў 1930 г. была арганізавана Камуністычная партыя Індакітаю.

З 1946 па 1955 гг. быў прэм’ер-міністрам Паўночнага Віетнаму. З 1946 па 1969 гг. — прэзыдэнт Паўночнага Віетнаму.

Пахаваны ў Ханоі, у маўзалеі, на плошчы Бадзінь.

## Памяць
* У яго гонар у 1976 годзе сталіца Паўднёвага Віетнаму горад Сайгон быў перайменаваны ў Хашымін.
* У Маскве ў 1969 імя Ха Шы Міна прысвоенае плошчы, на якой яму пазьней адкрылі помнік.
* У 1978 годзе адна з вуліцаў Санкт-Пецярбургу (горад-пабрацім Хашыміну) названая імем Ха Шы Міна.
* 19 траўня 2010 у двары ўсходняга факультэту СПБДУ (Санкт-Пецярбург) быў адкрыты помнік Ха Шы Міну.

## Крыніцы

## Літаратура
* «Хо Ши Мин». Избранное. Библиотека вьетнамской литературы, Прогресс, 1979&nbsp;г.
* «Хо Ши Мин». Избранное. Воспоминания о Хо Ши Мине. Издательство политической литературы, 1990 г. ISBN 5-250-00856-9
* Евгений Кобелев. «Хо Ши Мин». Жизнь замечательных людей, Молодая гвардия, 1983&nbsp;г.
* Афонин С., Кобелев Е. «Товарищ Хо Ши Мин». М.: Политиздат, 1980 г.
* Афонин С., Кобелев Е. «Беседы о Хо Ши Мине». М.: Детская литература, 1987 г.

## Вонкавыя спасылкі
* Sovetika.ru — сайт о Советской эпохе Хо Ши Мин — речи и выступления
* Нят-Нам.ру — материалы о Вьетнаме Встречи с Хо Ши Мином.
* Біяграфія Ха Шы Мін
Шаняўцы

**Шаняўцы́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Шаняўцы ўваходзяць у склад Мокраўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мокраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданьнях

**«Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданьнях»** () — няскончаны празаічны зборнік Яна Баршчэўскага, выдадзены ў 1844—1846 гг. у чатырох кнігах. 

У «Шляхціцы Завальні» пісьменьнік закранае ўсё кола пытаньняў, зьвязаных зь беларускай нацыянальнай думкай. Ім робіцца спроба геаграфічнага апісаньня краю, яго гісторыі і эканамічнага стану. З большай паўнатой Ян Баршчэўскі падае своеасаблівасьці нацыянальнага характару беларуса, яго сьветапогляду і нутранага боку душы.

Кампазыцыйна «Шляхціц Завальня» складаецца з трыццаці васьмі частак: апавяданьняў-прыпавесьцяў, устаўных навэлаў, лірычных адступленьняў і ўспамінаў, зьвязаных паміж сабой асобай слухача і камэнтатара апавяданьняў шляхціца Завальні.
## Крыніцы

Катэгорыя:Беларуская літаратура XIX стагодзьдзя
Катэгорыя:Творы Яна Баршчэўскага
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1844 годзе
Пасталова

Назву **Пасталова** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Пасталова — вёска ў Бярозаўскім раёне
** Пасталова — вёска ў Пружанскім раёне

## Глядзіце таксама
* Пасталы
Летнія юнацкія Алімпійскія гульні

**Ле́тнія Юна́цкія Алімпі́йскія гу́льні** — спаборніцтвы для маладых людзей ва ўзросьце ад 14 да 18 гадоў, створаныя Міжнародным алімпійскім камітэтам на сваім 119-м паседжаньні, якое адбылося ў Гватэмале з 4 па 7 ліпеня 2007 году. Гульні будуць праводзіцца кожныя 4 гады, у гады зімовай Алімпіяды. Першы раз будуць праведзеныя ў 2010 годзе ў Сынгапуры.

## Гады і месцы правядзеньня

Катэгорыя:Юнацкія Алімпійскія гульні
Ніка Макбрэйн

**Майкл Гэнры Ніка Макбрэйн** (, 5 чэрвеня 1952 году, Лёндан, Ангельшчына) ― ангельскі рок-музыка, больш за ўсё вядомы як гулец на бубнах у гэві-мэталічным гурце Iron Maiden, да якога ён далучыўся ў 1982 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

* Ніка Макбрэйн на афіцыйным сайце Iron Maiden 
* Ніка Макбрэйн на сайце расейскамоўных фанаў Iron Maiden 

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:Бубначы
Катэгорыя:Бубначы Брытаніі
Катэгорыя:Музыкі Iron Maiden
Матчы зборнай Беларусі па футболе 2010 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|ЧЭ-2012]]

### Адборачны матч да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|ЧЭ-2012]]

### Адборачны матч да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|ЧЭ-2012]]

### Адборачны матч да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2012 году|ЧЭ-2012]]

### Таварыскі матч

Катэгорыя:2010 год у футболе
Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе
Бярэзьніца

Назву **Бярэзьніца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Бярэзьніца — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Бярэзьніца — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Бярэзьніца — рака ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Беразавец
* Беразавіца
* Беразіна
* Беразьнікі
* Беразьніца
* Беразьнякі
* Беразьнянка
* Бяроза
* Бярозава
* Бярозавае
* Бярозавая Гара
* Бярозавічы
* Бярозавы
* Бярозавы Гай
* Бярозаўка
* Бярозаўцы
* Бярозаўшчына
* Бярозка
* Бярозкі
* Бярозы
* Бярэзань
* Бярэзьнікі
Жлобін (футбольны клюб)

«**Жлобін**» — футбольны клюб зь Беларусі. Паўстаў з клюбу «Камунальнік», што быў заснаваны ў 2003 годзе і расфармаваны ў 2008 годзе з прычыны незадаволенасьці вынікамі. Хатнія гульні ладзіць на стадыёне «Лякаматыў», што здольны зьмясьціць 1500 гледачоў і мае штучнае пакрыцьцё.

## Гісторыя
У 1994—1996 гадах клюб з Жлобіна пад назвай «Энэргія» гуляў у Трэцяй лізе чэмпіянату Беларусі.

У 2003 годзе быў заснаваны клюб «Камунальнік», які з таго часу гуляў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі. У 2006—2007 гадах клюб выступаў даволі пасьпяхова: быў адным з кандыдатаў на павышэньне, а ў 2007 годзе дайшоў да 1/8 фіналу Кубка Беларусі. Але празь фінансавыя цяжкасьці ў пачатку 2008 году клюб адмовіўся працягваць выступы ў Кубку. У 2008 годзе замест расфармаванага «Камунальніка» быў створаны «Жлобін», які стаў аўтсайдэрам Другой лігі. У сэзоне 2013 году каманда выступіла даволі пасьпяхова, атрымаўшы выніковы чацьверты радок.

Сэзон 2014 году каманда пачала пасьпяхова, хутка захапіўшы лідэрства ў групе А. Пазьней «Жлобін» саступіў першы радок у сваёй групе «Воршы», але працягваў упэўнена ўтрымліваць другі радок. Посьпех «Жлобіна» шмат у чым быў завязаны з выдатнымі бамбардзірскімі паказчыкамі нападніка Аміна Кургхелі, які 38 разоў улучыў мяч у брамы суперніркаў. У ліпені 2014 году калі клюб ужо рыхтаваўся да выступаў Першай лігі была прынятая новая эмблема клюбу. Выйшаўшы ў фінальны этап з другога месца ў сваёй групе, «Жлобін» спыніў сваю пасьпяховую сэрыю. У васьмі матчах фінальнага этапу клюб не атрымаў аніводнай перамогі і ў выніку апусьціўся на шосты радок.

У пачатку сэзону 2015 году клюб празь фінансавыя цяжкасьці пакінула значная колькасьць гульцоў, а найлепшы бамбардзір Амін Кургхелі перайшоў на працу арбітра. Як вынік, клюб блага пачаў розыгрыш, хутка апынуўшыся ў канцы табліцы. Улетку пасаду галоўнага трэнэра каманды заняў вэтэран клюбу Міхаіл Торап, і ў хуткім часе каманда стала атрымоўваць перамогі. Да самага апошняга тура першага этапу «Жлобін» захоўваў шанец на выхад у фінальны этап, але ў выніку заняў 6-е месца ў групе. На выязны пераходны матч супраць «Коласу» каманда не паехала, а ў хатняй сустрэчы саступіла зь лікам 2:3, такім чынам атрымала 12-ы выніковы радок у чэмпіянаце. Клюб не заявіўся ў другую лігу на сэзон 2016 году.

У пачатку 2020 году стала вядома, што «Жлобін» вяртаецца ў Другую лігу. У красавіку 2020 году жлобінская каманда трапіла ў канчатковы сьпіс удзельнікаў турніру.

## Статыстыка
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

## Галоўныя трэнэры
* Міхаіл Торап (2015)
* Віктар Іваноў (да 2015 году)
* Уладзімер Благадараў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт клюбу

Катэгорыя:Жлобін
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Этэр (хімія)

**Этэ́ры** ( — горнае паветра) — назва некалькіх клясаў хімічных злучэньняў і рэчываў.

* **[[Простыя этэры]]** — арганічныя злучэньні, у якіх атам тлену злучаны з двума радыкаламі.
* **[[Складаныя этэры]]** (эстэры) — арганічныя злучэньні, вытворныя аднаасноўных карбонавых кісьляў і насычаных аднаатамных сьпіртоў.
* **Этэр** — дыэтылавы этэр (трывіяльная назва).

## Глядзіце таксама
* **[[Этэрычныя алеі]]** — сумесь вадкіх пахучых лятучых рэчываў, выдзеленых з расьлінных матэрыялаў (дыстыляцыяй, экстракцыяй і інш).
Простыя этэры

**Простыя этэры** — кляса арганічных злучэньняў, якая зьмяшчае адмысловую этэрную групу — атам тлену з двума радыкаламі (алкільныя ці арыльнымі групамі), і мае лінейную формулу R-O-R1. Адзін з прыкладаў — дыэтылавы этэр, што мае анэстэзійныя ўласьцівасьці — звычайна называецца проста «этэр» і мае лінейную формулу CH3-CH2-O-CH2-CH3.

## Будова
У этэрах прысутнічаюць сувязі C-O-C з кутом паміж атамамі ў 120°, адлегласьць паміж атамамі вугляроду і тлену — 1,5 Å. Далучэньне атамаў тлену ў этэрах, алькаголях і вадзе падобнае. Згодна з тэорыяй валентнай сувязі, тлен мае sp³-гібрыдызацыю.

Катэгорыя:Этэры
Žalvarinis

**«Žalvarinis»** — фолк-рокавы гурт зь Вільні, Летува. Утварыўся ў 2001 як супольны праект блэк-мэтал-гурту *«[[Ugnėlakis]]»* і паган-фолк-гурту *«[[Kūlgrinda]]»*. Гэта было выражана ў назьве іхняга дэбютнага альбому 2002 году пад назвай *«Ugnėlakis su Kūlgrinda»*. Слова *Žalvarinis* па-летувіску азначае мосяж (латунь).

## Стыль
Гурт зазвычай карыстаецца тэкстамі фальклёрных сьпеваў летувісаў на мове арыгіналу. Музыка часта спалучае сьпеўную тэхніку традыцыйнага летувіскага шматгалосься, якая выконваецца трыма салісткамі. Аўтэнтычнае вымаўленьне супольна са старажытнымі словамі таксама часта выкарыстоўваюцца гуртом. Гурт таксама выконвае некалькі прускіх сьпеваў ад гурту «Kūlgrinda».

## Удзельнікі
* Robertas Semeniukas — электрагітара
* Paulius Jaskūnas — бас гітара
* Simonas Gudelis — бубны
* Ineta Meduneckytė — вакал
* Laurita Peleniūtė-Pocienė — вакал

## Дыскаграфія
* *Ugnėlakis su Kūlgrinda* (2002)
* *Žalio vario* (2005)
* *Folk n' Rock* (2008)
* *Live at St.Catherine church *(2014)

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына 
* Žalvarinis на Myspace 
* Encyclopaedia Metallum 

Катэгорыя:Фолк-рок гурты
Катэгорыя:Летувіскія рок-гурты
Катэгорыя:Летувіскія фолк-музыкі
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Запарожжа

**Запарожжа** () — места на паўднёвым усходзе Ўкраіны, на рацэ Дняпро. Адміністрацыйны цэнтар Запароскай вобласьці і Запароскага раёну. Плошча 330 км². Насельніцтва на 2024 год — каля 500 тысяч чал.

Знаходзіцца за 444 км на паўднёвы ўсход ад Кіева. Чыгуначны вузел, рачны порт.

## Этымалёгія назвы
Места атрымала назву Запарожжа з тае прычыны, што яно знаходзілася ніжэй за дняпроўскія парогі (затопленыя ў выніку будаўніцтва ДнепраГЭСа).

## Гісторыя
* 1770: заснаваньне Аляксандраўскай фартэцыі, зь якой зьвязваюць пачатак гісторыі сучаснага места; пачатковая назва паселішча — *Аляксандраўскі пасад*.
* 1806: атрымаў статус места і назву *Аляксандраўск*, цэнтар павету.
* 1919: у складзе ЎССР.
* 1921: перайменаваньне места на Запарожжа.
* 1939: цэнтар вобласьці.
* 18 жніўня 1941 — сьнежань 1943: знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
### Колькасьць
* XIX стагодзьдзе: 1885 год — 6707 чал.; 1897 год — 19 тыс. чал.
* XX стагодзьдзе: 1923 год — 44 тыс. чал.; 1939 год — 289 тыс. чал.; 1959 год — 449 тыс. чал.; 1971 год — 676 тыс. чал.; 1991 год — 896,6 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2001 год — 817,9 тыс. чал.; 2020 год — 731 922 чал.

### Мова

## Эканоміка
Прадпрыемсты чорнай (камбінат «Запарожсталь», завод «Днепраспэцсталь» і інш.) і каляровай (тытана-магніевы камбінат, алюмініевы завод і інш.) мэталюргіі, машынабудаваньня (электратэхнічнай прамысловасьці; вытворчыя аб’яднаньні «АЎТАЗАЗ», «Маторабудаўнік» і інш.), хімічнай і коксахімічнай, лёгкай, харчовай прамысловасьці.

Працуе Дняпроўская гідраэлектрастанцыя (ДнепраГЭС).

## Славутасьці
* Хортыца — найбольшая выспа на Дняпры, на якой у XVII стагодзьдзі месьцілася Запароская Сеч.
* ДнепраГЭС (1932, 1975)
* Масты Праабражэнскага (1952)
* Дзіцячая чыгунка — найдаўжэйшая ўва Ўкраіне (1972)
* Комплекс забудовы «Соцгорад» (1929—1937)

## Галерэя

Zaporizhzhya MuzDramTeatr Magara Lenina 41 05 (YDS 6931).JPG|Абласны тэатар
Запорожский областной краеведческий музей.jpg|Краязнаўчы музэй
Saporoshje, Brücke zwischen der Stadt und der Insel Chortiza.jpg|Вялікі мост Праабражэнскага
Bundesarchiv B 145 Bild-F016197-0003, Wasserkraftwerk am Dnjepr.jpg|ДнепраГЭС (1942)
DneproGES Khortitsa.jpg|Выгляд ДнепраГЭС з выспы Хортыца
Perekrestok bulvara shevchenko i pobedi.jpg|Скрыжаваньне бульвара Т. Шаўчэнкі і вул.&nbsp;Перамогі
ZaporozhskayaDZhD-2002.jpg|Дзіцячая чыгунка
Запорожская областная администрация (здание).jpg|Будынак абласной адміністрацыі


## Месты-сябры
* Лахці, Фінляндыя (1953)
* Бэльфор, Францыя (1967)
* Бірмінггэм, Вялікабрытанія (1973)
* Лінц, Аўстрыя (1983)
* Обэргаўзэн, Нямеччына (1986)
* Ічан, Кітай (1997)
* Новакузьнецк, Расея (1997)
* Магдэбург, Нямеччына (2008)

## Асобы
* Валянтын Налівайчанка (нар. 1966) — украінскі дзяржаўны дзяяч
* Марыя Сокіл (1902—1999) — опэрная сьпявачка
* Людміла Супрун (нар. 1965) — украінскі палітык

## Крыніцы

## Літаратура
* Aleksandrówsk //  S. 29
* Александровск // 

## Вонкавыя спасылкі
* Запароская меская рада
* Перепис населення


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі