open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Акіхіта

**Акіхіта** (; нар. , Токіё) — 125-ы імпэратар Японіі ў 1989—2019 гадах. Дэвіз праўленьня — Хэйсэй («Усталяваньне міру»). 30 красавіка 2019 году дабраахвотна пакінуў трон і пайшоў на спачынак, перадаўшы трон свайму старэйшаму сыну, спадчыннаму прынцу Нарухіта. Стаў першым імпэратарам за апошнія 200 гадоў (пасьля імпэратара Какаку), які адрокся ад трону.

## Жыцьцяпіс
Акіхіта, прынц Цугуномія, нарадзіўся 23 сьнежня 1933 г. у 06.39 (JST) у Токіё. Акіхіта — старэйшы сын і пятае дзіця Імпэратара Сёва (Хірахіта) і імпэратрыцы Нагака. Вучыўся ў школе пэраў Гакусюін з 1940 па 1952 г. Акрамя традыцыйнага японскага настаўніка імпэратарскай сям’і С. Каідзумі ў прынца была таксама амэрыканская выхавальніца — Элізабэт Грэй Вінінг, вядомы аўтар дзіцячых кніг, якая дапамагала прынцу ў вывучэньні ангельскай мовы і заходняй культуры.

Імпэратар Акіхіта заняў трон пасьля сьмерці свайго бацькі, імпэратара Хірахіта, у 1989 годзе.

### Адрачэньне
Рашэньне добраахвотна адрачыся ад трону ён прыняў летам 2016 года, абгрунтаваўшы яго сталым узростам і праблемамі са здароўем. Японскі парлямэнт 9 чэрвеня 2017 прыняў адмысловы закон, які дазволіў Акіхіта адрачыся ад улады без зьмены агульнага парадку атрыманьня трону ў краіне — імпэратара вызваляюць ад паўнамоцтваў толькі ў выпадку сьмерці.

У 2018 годзе Акіхіта выказаў глыбокае раскаяньне з нагоды дзеяньняў сваёй краіны ў часы Другой сусьветнай вайны.

Афіцыйнае адрачэньне ад трону адбылося 30 красавіка 2019 году. Імпэратар, апрануты ў шырокае залаціста-карычневае адзеньне і высокі чорны галаўны ўбор, «паведаміў» пра адрачэньне сваім продкам і багам у некалькіх «сьвяцілішчах» палаца. Асноўная афіцыйная цырымонія адбылася а 17-й гадзіне паводле мясцовага часу (11.00 паводле менскага) у залі імпэратарскага палаца Мацу-Но-Ма («Пакой хвоі»). Рытуал праводзіўся ў прысутнасьці імпэратарскіх рэгалій — старажытнага мяча і каштоўнага каменю — якія лічацца найважнейшым доказам легітымнасьці імпэратара.

Напрыканцы цырымоніі манарх зьвернўся з пасланьнем да нацыі, пасьля чаго імпэратар і ягоная жонка Міціко былі вызваленыя ад сваіх абавязкаў, хоць фармальна Акіхіта заставаўся імпэратарам да поўначы.

На наступны дзень, 1 траўня, прайшоў рытуал па ўзыходу на трон яго старэйшага сына Нарухіта.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Токіё
Катэгорыя:Японскія імпэратары
Маха Ўачыралонгкон

**Маха Ўачыралонгкон**, **Рама Х** (, , ) — кароль Тайлянду з дынастыі Чакры, абвешчаны 29 лістапада 2016 году , а каранаваны 4 траўня 2019 году. Адзіны сын караля Пхуміпону Адульядэта, які памёр 13 кастрычніка 2016 году.

## Жыцьцяпіс

З 1972 году поўны тытул — Самдэт Пхра Барома Орасатхірат Чао Фан Маха Ўатчыралонгкорн Саям Макутрачакуман (тайск. สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร — Яго каралеўская высокасьць кронпрынц Маха Ўчыралонгкорн, спадчыньнік трону).

Пачатковую адукацыю атрымаў у Бангкоку. Потым вучыўся ў Вялікабрытаніі і Аўстраліі. У 1976 годзе скончыў Каралеўскі вайсковы каледж у Канбэры (Аўстралія), дзе атрымаў адукацыю вайсковага лётчыка.

Служыў у якасьці афіцэру штаба ў Кіраўніцтве ваеннай выведцы, а ў 1978 годзе быў прызначаны камандзірам батальёну, потым палка асабістай гвардыі караля.

У у 1970-х складзе лётнага палка ўдзельнічаў у баявых дзеяньнях супраць камуністычных паўстанцаў і віетнамскіх партызан на граніцы з Камбоджай.

Абвешчаны каралём Тайлянду 29 лістапада 2016 году.

#### Кароль Тайланду

Кароль Пхуміпон Адульядэт прызначыў свайго адзінага сына спадчыньнікам строну адмысловым дэкрэтам ад 28 сьнежня 1972 году. Ён стаў першым з 1935 году каралём, які нарадзіўся на тэрыторыі краіны, паколькі Пхуміпон Адульядэт нарадзіўся ў ЗША, Ананда Махідолэ (гады праўленьня: 1935—1946) — у Нямеччыне.

Пасьля сьмерці Пхуміпона Адульядэта 13 кастрычніка 2016 году Маха Ўачыралонгкон мусіў быць абвешчаны наступным каралём Тайлянду. Спадчынны прынц папрасіў адтэрміноўку ў абвяшчэньні яго каралём, каб захаваць жалобу. Замест яго Прэм Цінсуланон быў рэгэнтам Тайлянду да 29 лістападу, калі Маха Ўачыралонгкон быў абвешчаны каралём.

Каранацыя **Рамы X** чакалася на восень 2017 году. Але пачалася трохдзённая цырымонія каранацыі толькі 4 траўня 2019 году. 66-гадовы манарх узышоў на пасад пад імем Рамы X.  За некалькі дзён да каранацыі Рама X ажаніўся са сваёй целаахоўніцай, генэралам Сутхідай Тычай. Яна атрымала троннае імя каралева Сутхіда.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Crown Prince Maha Vajiralongkorn / Globalsecurity.org 

Катэгорыя:Каралі Тайлянду
Малое Бушкава

**Мало́е Бу́шкава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Расты. Уваходзіць у склад Сухарэўскага сельсавету Магілёўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Босіка, пазьней Буска або Бушка (Bosico, Buske, Buschke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 324 чалавекі
* 1999 год — 73 чалавекі
* 2010 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сухарэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёну
Халопенічы (Магілёўская вобласьць)

**Хало́пенічы** — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Каткаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 43 чалавекі
* 1999 год — 110 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Каткаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глускага раёну
Цінаўка

Назву **Цінаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Цінаўка — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Цінаўка — вёска ў Полацкім раёне

## Глядзіце таксама
* Ціна
Ягор Багамольскі

**Яго́р Багамо́льскі** (нарадзіўся 3 чэрвеня 2000 году) — беларускі футбаліст, нападнік азэрбайджанскага клюбу «Нэфтчы» і нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
Пачынаў граць у футбол у дзіцяча-юнацкім футбольным клюбе «Фартуна». Першы трэнэр — Сяргей Раманоўскі. Пачаў прафэсійную кар’еру ў сталічным «Дынама». Двойчы станавіўся пераможцам юнацкага першынства. У сэзоне 2018 году забіў 12 галоў за дубль менскага «Дынама» і стаў чэмпіёнам сярод каманд-дублёраў. У жніўні 2019 году падпісаў кантракт зь берасьцейскім «Дынама». У 11 матчах выступаў за дубль, у складзе асноўнай каманды толькі аднойчы выйшаў на поле 14 верасьня 2019 году ў матчы супраць ФК «Менск», пяць разоў прасядзеў у запасе. 3 сакавіка 2020 году арэндаваны футбольным клюбам «Рух» зь Берасьця да канца сэзона 2020 году.

## Дасягненьні
**«Рух»**:
* Чэмпіён Беларусі: 2019

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Рух» Берасьце
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Менск»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нэфтчы» Баку
Бена

**Бе́на** (таксама — *Бя́на*, *Бяна́*) — хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавету. Хутар знаходзіцца ў пагранічнай зоне.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мураванаашмянкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Памерач

**Паме́рач** (таксама — *Памера́ч*, *Па́марач*) — былы хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіў у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавету.

## Гісторыя
Ліквідаваны 15 ліпеня 2008 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ашмянскага раёну
Мытны зьвяз Турэччыны і Эўразьвязу

**Мытны зьвяз Турэччыны і Эўразьвязу** — мытны зьвяз, заснаваны 31 сьнежня 1995 году між Турэччынай і 15 дзяржавамі-ўдзельніцамі Эўрапейскага зьвязу.

У 2018 годзе Турэччына была 4-м найбольшым рынкам для экспартэраў 28 дзяржаваў Эўразьвязу і 5-м найбольшым імпартэрам у ЭЗ. Эўразьвяз для Турэччыны быў найбольшым гандлёвым партнэрам як па вывазе (44,5%), гэтак і ўвозе тавараў (38%). У экспарце ЭЗ у Турэччыну пераважалі машыны, транспартныя запчасткі, хімічныя вырабы і прамысловыя тавары. Турэччына большасьцю вывозіла ў ЭЗ машыны, сродкі перавозкі і прамысловыя вырабы.

## Мінуўшчына
12 верасьня 1963 году ў Анкары (Турэччына) міністар замежных справаў Турэччыны  і міністры замежных справаў 6 дзяржаваў Эўрапейскай эканамічнай супольнасьці падпісалі Пагадненьне «Аб стварэньні асацыяцыі між ЭЭС і Турэччынай». Паводле 2-га артыкула Пагадненьня, прадугледжвалася «паступовае заснаваньне мытнага зьвязу» ў 3 ступені: падрыхтоўчую, пераходную і заключную. Згодна з 3-м артыкулам «падрыхтоўчая ступеня мае працягласьць 5 гадоў», цягам якіх «Турэччына ўмацоўвае сваю гаспадарку, ... каб прыняць ускладзеныя на яе абавязкі». У 4-м артыкуле згадвалася, што працягласьць пераходнай ступені «ня можа перавышаць 12 гадоў», цягам якіх забясьпечвалася «набліжэньне гаспадарчай палітыкі Турэччыны да адпаведнай палітыкі Супольнасьці» (ЭЭС). Паводле 10-га артыкула, «мытны зьвяз улучае: 1) забарону між дзяржавамі-ўдзельніцамі Супольнасьці і Турэччынай у імпарце і экспарце мытаў, падаткаў раўнацэннага ўзьдзеяньня і колькасных абмежаваньняў, а таксама ўсіх іншых захадаў раўнацэннага ўзьдзеяньня, накіраваных на апеку айчыннай вытворчасьці насуперак задачам гэтага Пагадненьня; 2) у дачыненьнях Турэччыны з трэцімі краінамі прыняцьцё агульнай мытнай расцэнкі Супольнасьці, гэтак і набліжэньне да іншых пастановаў, якія прымяняюцца Супольнасьцю ў галіне зьнешняга гандлю». Пагадненьне набыло моц 1 сьнежня 1964 году.

22 сьнежня 1995 году ў Брусэлі (Бэльгія) Рада асацыяцыі Турэччыны і ЭЭС зацьвердзіла Рашэньне № 1 «Аб ажыцьцяўленьні заключнай ступені Мытнага зьвязу». Паводле 8-га артыкула Рашэньня, «цягам 5 гадоў з даты набыцьця моцы гэтым Рашэньнем, Турэччына мае ўлучыць у свой унутраны правапарадак прылады Супольнасьці датычна скасаваньня тэхнічных перашкодаў у гандлі». Згодна з 11-м артыкулам «Турэччына можа захоўваць да 1 студзеня 2001 году мыты вышэйшымі за Агульную мытную расцэнку датычна трэціх краінаў на вырабы, узгодненыя з Радай асацыяцыі». У 16-м артыкуле згадвалася, што «Турэччына мае паступова далучыцца да рэжыму мытных перавагаў Супольнасьці цягам 5 гадоў з даты набыцьця моцы гэтым Рашэньнем». Рашэньне набыло моц 31 сьнежня 1995 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гандлёвыя блёкі
Катэгорыя:Эканоміка Турэччыны
Катэгорыя:Дагаворы Эўрапейскага зьвязу
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Ткэмалі

**Ткэмалі:**

* Ткэмалі — падвід алычы, расьліну роду сьліва, сямейства ружавых
* Ткэмалі — кіслы соўс з грузінскай кухні, гатуецца да мяса
Ткэмалі (соўс)

**Ткэмалі** ( *tqemlis sac’ebela*) — грузінскі соўс, які выкарыстоўваецца звычайна з рыбай, мясам, птушкай, гарнірамі з бульбы і макароннымі вырабамі. Цяпер існуе мноства мадыфікацыяў гэтай падліўкі. У клясычная яго аснове ляжыць кіслая сьліва, але цяпер пры гатаваньні соўсу замест сьлівы выкарыстоўваць і кіслыя плады, напрыклад, агрэст ці чырвоная парэчка.

## Асноўныя інгрэдыенты
Асноўныя інгрэдыенты соўсу — сьліва ткэмалі, часнык і травы. Пры падрыхтоўцы ткэмалі абавязкова выкарыстоўваецца гострыя прыправы балотнай мяты — безь яе клясічны ткэмалі ня робяць (Гэтая вострая прыправа дадаецца ў працэсе варэньня дзеля абароны ад закісаньня сьліваў). Калярыйнасьць падліўкі ткэмалі складае 42 ккал на 100 грам, у тым ліку 2 граму бялкоў і 8 грам вугляводаў.

### Падрыхтоўка
Сьліву ткэмалі заліваюць вадой і вараць 30-40 хвілін. Потым праціраюць празь сіта разам з адварам, лупіны і косткі выкідаюць. Жмых уварваюць да кансыстэнцыі вяршкоў, дадаюць расьцёрты часнык, каляндру, чырвоны перац і соль, даюць закіпець і астуджваюць. Агульны час падрыхтоўкі падліўкі складае 2 гадзіны.

## Рэцэпт соўсу
На кіляграм сьліў спатрэбіцца 4 чайныя лыжкі солі, адзін невялікі чырвоны востры перац, галоўка часныку, вялікі пук кінзы і палову пукі кропу. Са сьліў дастаць косткі і засыпаць сьлівы сольлю. Чакаюць калі сьліва пусьціць сок. Ставяць на агонь і даць пакіпець 5 хвілін, дадаюць нарэзаны перац і вараць яшчэ 5 хвілін, потым дадаюць кінзы, кроп і вараць каля 2 хвілін, дадаюць часнык і выключыць агонь. Пераліваюць усё ў блэндар і даводзяць да кансыстэнцыі вяршкоў. Дадаюць сталовую лыжку яблычнага або вінаграднага воцату. Каб соўс быў гусьцейшы можна дадаць яшчэ солі або прыправаў. Захоўваць усё трэба ў Халадзільніку.

Катэгорыя:Соўсы
Катэгорыя:Грузінская кухня
Ермакоўка

**Ермако́ўка** — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Маляціцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 54 чалавекі
* 1999 год — 103 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Маляціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крычаўскага раёну
Задзетуні

**Задзе́туні** — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Янавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 107 чалавек
* 1999 год — 140 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Янавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Гразі

Назву **Гразі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Гразі — былы хутар у Падсьвільскім сельсавеце Глыбоцкага раёну
** Гразі — хутар у Псуеўскім сельсавеце Глыбоцкага раёну

### [[Расея]]
* Гразі — горад у Ліпецкай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Гразівец
* Гразіна
* Гразіўка
* Чарнагразь
Думініцкі раён

**Думі́ніцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Думінічы.

## Геаграфія
Думініцкі раён мяжуе з Жыздрынскім, Людзінаўскім, Плохінскім, Пясочанскім, Сухініцкім і Хвастовіцкім раёнамі. Плошча раёну складае 117,4 км², такім чынам, раён зьяўляецца адным з самых маленькіх у вобласьці.

## Гісторыя
Думініцкі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласьці. 27 верасьня 1937 быў перададзены ў склад Смаленскай вобласьці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Жукаўскі раён (Калуская вобласьць)

**Жу́каўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — горад Жукаў.

## Геаграфія
Жукаўскі раён мяжуе з Тарускім, Малаяраславецкім і Бораўскім раёнамі, а таксама горадам Обнінск, Маскоўскай вобласьцю і Траецкай адміністрацыйнай акругай Масквы. Плошча раёну складае 1360 км².

## Гісторыя
Жукаўскі раён быў утвораны 12 ліпеня 1929 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Маскоўскае вобласьці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Калускай вобласьці. Менавіта зь вёскі Стралкоўка, якая зараз уваходзіць у склад раёну, паходзіў савецкі фэльдмаршал Георгі Жукаў, у гонар якога і быў названы раён і ягоны адміністрацыйны цэнтар.

## Эканоміка
У раёне маецца малочны завод, птушкафабрыка, навукова-дасьледчы радыётэхнічны інстытут і завод радыётэхнічнай апаратуры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Жыздрынскі раён

**Жы́здрынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — горад Жыздра.

## Геаграфія
Жыздрынскі раён мяжуе зь Людзінаўскім, Думініцкім і Хвастовіцкім раёнамі, а таксама з Бранскай вобласьцю. Плошча раёну складае 1281,7 км².

## Гісторыя
Жыздрынскі раён быў утвораны 12 ліпеня 1929 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласьці. 27 верасьня 1937 году Заходняя вобласьць была ліквідаваная і раён увайшоў у склад Арлоўскай вобласьці. 5 ліпеня 1944 году раён быў перададзены ў склад навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Ізноскаўскі раён

**Ізно́скаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — сяло Ізноскі.

## Геаграфія
Ізноскаўскі раён мяжуе зь Мядынскім, Кондраўскім і Юхнаўскім раёнамі, а таксама з Маскоўскай і Смаленскай абласьцямі. Плошча раёну складае 1333,8 км².

## Гісторыя
Ізноскаўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласьці. У 1937 годзе Заходняя вобласьць была ліквідаваная і раён увайшоў у склад Смаленскай вобласьці. У 1944 годзе раён быў перададзены ў склад навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Мокраўскі раён

**Мокраўскі раён** (з 1939 году — *Ку́йбышаўскі раён*; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Бетліца.

## Геаграфія
Мокраўскі раён мяжуе зь Людзінаўскім, Пясочанскім і Спас-Дземенскім раёнамі, а таксама з Бранскай і Смаленскай абласьцямі. Плошча раёну складае 1243 км².

## Гісторыя
Мокраўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласьці. Пазьней раён быў скасаваны і зноўку створаны як Куйбышаўскі раён, але ўжо ў складзе Смаленскае вобласьці. У 1944 годзе раён быў перададзены ў склад навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Куйбышаўскі раён

**Куйбышаўскі раё́н** — назва адміністрацыйных раёнаў у шэрагу суб'ектаў Расеі і Ўкраіны, названых у гонар Валерыяна Куйбышава.

## Расея
### Раёны абласьцей
* Куйбышаўскі раён — раён у Калускай вобласьці
* Куйбышаўскі раён — раён у Новасыбірскай вобласьці
* Куйбышаўскі раён — раён у Растоўскай вобласьці

### Раёны гарадоў
* Куйбышаўскі раён — раён у Новакузнецку
* Куйбышаўскі раён — раён у Самары

## Украіна
* Куйбышаўскі раён — раён у Данецку

## Глядзіце таксама
* Самара
Жукаўскі раён

**Жу́каўскі раё́н** — назва адміністрацыйных раёнаў у шэрагу суб’ектаў Расеі, названых у гонар Георгія Жукава.
* Жукаўскі раён — раён у Бранскай вобласьці,
* Жукаўскі раён — раён у Калускай вобласьці.

## Глядзіце таксама
* Жукаў
Перамышальскі раён

**Перамы́шальскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — сяло Перамышль.

## Геаграфія
Перамышальскі раён мяжуе з Бабынінскім, Казельскім і Ферзікаўскім раёнамі, а таксама з Калугай і Тульскай вобласьцю. Плошча раёну складае 1156 км².

## Гісторыя
Перамышальскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Маскоўскай вобласьці. З 1937 году раён быў перададзены ў склад Тульскай вобласьці, якая была створана на той момант, аднак у 1944 годзе быў далучаны да навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Краіна Беларусь

**«Краі́на Белару́сь. Ілюстрава́ная гісторыя»** — беларуская кніга, выдадзеная накладам 3000 асобнікаў.

## Зьмест
Кніга ўводзіць у сьвет беларускай мінуўшчыны ад найстаражытнейшых часоў да пачатку XX стагодзьдзя. У кнізе зьмяшчаюцца артыкулы пра выдатных гістарычных асобаў Беларусі, распавядаецца пра жыцьцё і побыт, вайсковыя перамогі і культурныя дасягненьні беларусаў у розныя эпохі. У кнізе зьмешчаныя блізу дзьвюх тысяч ілюстрацыяў, у тым ліку ўнікальныя летапісныя мініятуры, сярэдневяковыя гравюры, рэдкія фотаздымкі. Шмат якія ілюстрацыі беларускаму чытачу дагэтуль былі невядомыя. Гісторыя нашай краіны разглядаецца як частка агульнаэўрапейскага руху цывілізацыі.

## Іншыя зьвесткі
Рэцэнзэнтамі кнігі зьяўляюцца доктар гістарычных навук Анатоль Грыцкевіч, доктар гістарычных навук Георгі Штыхаў. Кніга мела два выданьні. Другое выданьне было дапрацаванае. Выданьню кнігі спрыялі Нацыянальная бібліятэка Беларусі, Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь, Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь, Беларускі дзяржаўны архіў-музэй літаратуры і мастацтва, Музэй беларускага кнігадрукаваньня. Кніга выдадзена пры падтрымцы BelSwissBank.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* “Краіна Беларусь” родам з Эўропы: ілюстраваная гісторыя У.Арлова і З.Герасімовіча / Радыё Свабода

Катэгорыя:Беларускія даведнікі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Слоўнік назваў населеных пунктаў

**Слоўнік на́зваў насе́леных пу́нктаў** — сэрыя слоўнікаў, якія ўключаюць у сябе ўсе наяўныя назвы населеных пунктаў Беларусі ў межах адміністрацыйна-тэрытарыяльных падразьдзяленьняў (вобласьць, раён, пасялковы і сельскі саветы). 

Назвы населеных пунктаў падаюцца на беларускай і расейскай мовах (ранейшыя назвы толькі на беларускай мове). Кожная назва прыводзіцца з націскам; паказваюцца род назоўніка, родны і месны склоны, утвораныя прыметнікі; адзначаецца тып пасяленьня, называецца адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка, у якую яно ўваходзіць, а таксама калгас ці саўгас, на тэрыторыі якіх гэтае пасяленьне знаходзіцца.

## Бібліяграфія
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік назваў населеных пунктаў / Беларуская Палічка
* Сьпіс абследаваных населеных пунктаў
* Лінгвістычнае краязнаўства Гродзеншчыны / М.А. Даніловіч

Катэгорыя:Беларускія даведнікі
Катэгорыя:Кніжныя сэрыі
Катэгорыя:Тапанімічныя слоўнікі
Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь

**На́звы насе́леных пу́нктаў Рэспу́блікі Белару́сь** — сэрыя нарматыўных даведнікаў, якія ўключаюць у сябе ўсе наяўныя назвы населеных пунктаў Беларусі ў межах адміністрацыйна-тэрытарыяльных падразьдзяленьняў (вобласьць, раён, пасялковы і сельскі саветы). 

Назвы населеных пунктаў падаюцца беларускай кірыліцай і лацінкай і расейскай графікай. У беларускамоўнай частцы ва ўсіх назвах паказаныя націск, граматычны род, множны лік, прыводзяцца парадыгмы скланеньня, варыянты рэестравых назваў і страчаныя назвы. Даведнік суправаджаецца прадмоваю на беларускай і расейскай мовах, альфабэтнымі паказальнікамі назваў населеных пунктаў у трох графічных варыянтах. 

## Бібліяграфія
# 
# 
# 
# 
# 
# 

## Крытыка
Настаўнік гісторыі Лукаўскай сярэдняй школы Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці Мікалай Баліцэвіч адзначае, што ў нарматыўным даведніку «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Берасьцейская вобласьць» прыводзіцца толькі 188 страчаных назваў населеных пунктаў Маларытчыны. Пры гэтым у выніку праведзеных ім і яго выхаванцамі дасьледаваньняў да гэтага сьпісу дададзеныя яшчэ 173 назвы. Гэтае пацьвярджае тое, што раней сур’ёзныя аналягічныя дасьледаваньні не праводзіліся. 

Старшыня сэкцыі тапанімікі Беларускага геаграфічнага таварыства Раіса Аўчыньнікава лічыць, што даведнікі ўтрымліваюць шмат памылак, а таму яны патрабуюць перагляду з прыцягненьнем спэцыялістаў розных навук: філёлягаў, географаў, картографаў, гісторыкаў, краязнаўцаў і абавязкова мясцовых старажылаў. Пры гэтым трэба адзначыць, што сама Валянціна Лемцюгова ў сваёй прадмове да даведніку кажа пра тое, што «нягледзячы на вялікую працу, праведзеную ў мэтах упарадкаваньня правапісу назваў населеных пунктаў, апошнюю кропку ў гэтай складанай справе пакуль што ставіць рана. У пэрспэктыве мяркуецца разгледзець магчымасьць пераводу многіх варыянтных назваў у разрад асноўных, афіцыйных. Шмат давядзецца зрабіць для таго, каб пазбавіць нашу айканімію ад усяго наноснага, штучнага, вярнуць ёй беспадстаўна зьнішчаныя ў працэсе перайменаваньняў сапраўдныя гістарычныя найменьні. Пытаньні застаюцца і іх належыць вырашаць паступова, паэтапна, як гэта робіцца ў цывілізаваных краінах, дзе нарматыўна-даведкавыя выданьні пэрыядычна дапаўняюцца і ўдасканальваюцца за кошт больш дакладных зьвестак і новых дасягненьняў у галіне тапанімічнай навукі і практыкі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ИЗДАН НОРМАТИВНЫЙ СПРАВОЧНИК "НАЗВЫ НАСЕЛЕНЫХ ПУНКТАЎ РЭСПУБЛІКІ БЕЛАРУСЬ. МІНСКАЯ ВОБЛАСЦЬ" / afn.by
* Знялі з назвы чужую «апратку» / krytyka.by
* "Як вы яхту назавяце — так яна і паплыве", або Сур'ёзная размова пра асаблівасці беларускай анамастыкі / Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа

Катэгорыя:Беларускія даведнікі
Катэгорыя:Нарматыўныя даведнікі
Порна

**Порна**:

* Порна — кіно зьнятае рэжысэрам Маркам Кацерскім у 1989 годзе ў ПНР..
* Порна — гутарковая назва кіно парнаграфічнага зьместу.

## Крыніцы
Порна (фільм)

«**По́рна**» — эратычны фільм рэжысэра Марка Катэрскага, зьняты ў 1989 годзе ў ПНР.

## Зьмест
Гісторыя жыцьця Міхала. Зьмест кіно тычыцца складаных адносін паміж мужчынамі й жанчынамі. Міхал быў бабнік у маладосьці, цяпер як сталы мужчына спамінае свае маладыя плоцкія прыгоды. Успаміны поўныя горычы, шкадаваньня і тугі па нязьдзейсьненых юначых марах сапраўднай любові. Нягледзячы на сталы век памяць Міхала не расчаруе і з выдатнай выразнасьцю ён нагадвае свае «дасягненьні». Яго першая сяброўка была 17-гадовая Ася, а ён меў тады дзевятнаццаць гадоў. Разам яны выйшлі з палаткі. Міхал разьлічвае на тое, што, нарэшце, паміж імі будзе «каханьне», пра якое ўвесь час думае. Дзяўчына, аднак, мае ўнутраны супраціў, бо паабяцала сваім бацькам, што яна нічога дрэннага ня зробіць. Калі яна згадзілася пад націскам просьбаў Міхала, то ён пачынае адчуваць сумнеў. Міхал баіцца, што зьвязваньне з адной дзяўчынай забараняе яму мець магчымасьць сустрэцца з другою, ён баіцца пачуцьця рэўнасьці й здрады. У выніку, ён растаецца з Асяй. Падчас вучобы на адной зь вячорак Міхал сустракае Агату. І так пачынаецца доўгі рад яго любоўных прыгод. Ён пачынае пошукі дасканалай любові і дасканалай жанчыны.

## Ролі
* Зьбігнеў Роля — Міхал
* Катажына Фігура — пахатлівая дзеўка
* Багуслаў Лінда — брат Міхала
* Марцін Тронскі — начальнік старажоў
* Гэнрык Біста — лекар
* Зьбігнеў Бучкоўскі — мужчына, што ходзіць да прастытутак

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьмест
* Фільмвэб
* Айэмдыбі
* Эфдыбі
* Здымкі зь кіно

Катэгорыя:Польскія камэдыйныя фільмы
Катэгорыя:Польскія эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1990 году
Лясная Паляна

**Лясна́я Паля́на** — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Какоўчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Какоўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Пунькі

Назву **Пунькі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Пунькі — былы хутар у Глыбоцкім раёне
** Пунькі — вёска ў Чашніцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Пунька
Сянько

**Сянько́** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Валеры Сянько ( 1998) — беларускі футбаліст;
* Уладзімер Сянько ( 1946) — беларускі дзяржаўны дзяяч;
* Юры Сянько ( 1967) — беларускі дзяржаўны дзяяч.
Спас-Дземенскі раён

**Спас-Дзе́менскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — горад Спас-Дземенск.

## Геаграфія
Спас-Дземенскі раён мяжуе з Барацінскім, Мокраўскім і Пясочанскім раёнамі, а таксама з Смаленскай вобласьцю. Плошча раёну складае 1368,98 км².

## Гісторыя
Спас-Дземенскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласьці. З 1937 году раён быў перададзены ў склад Тульскай вобласьці, якая была створана на той момант, аднак у 1944 годзе быў далучаны да навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Тарускі раён

**Тару́скі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — горад Таруса.

## Геаграфія
Тарускі раён мяжуе з Жукаўскім, Ферзікаўскім і Малаяраславецкім раёнамі. Плошча раёну складае 714,6 км².

## Гісторыя
Тарускі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Маскоўскай вобласьці. У 1937 годзе раён быў перададзены ў склад Тульскай вобласьці. 5 ліпеня 1944 году раён быў далучаны да навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі

Катэгорыя:Раёны Калускай вобласьці
Ферзікаўскі раён

**Фе́рзікаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Ферзікава.

## Геаграфія
Ферзікаўскі раён мяжуе з Малаяраславецкім, Тарускім і Перамышальскім раёнамі, а таксама з Калугай і Тульскай вобласьцю. Плошча раёну складае 1249,9 км².

## Гісторыя
Ферзікаўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Маскоўскай вобласьці. У 1931 годзе раён быў ліквідаваны, але зноўку створаны ў 1950 у складзе Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Хвастовіцкі раён

**Хвасто́віцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — сяло Хвастовічы.

## Геаграфія
Хвастовіцкі раён мяжуе з Думініцкім, Жыздрынскім і Плохінскім раёнамі, а таксама з Бранскай і Тульскай абласьцямі. Плошча раёну складае 1413,3 км².

## Гісторыя
Хвастовіцкі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласьці. Пасьля зьмяненьня адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу раён быў далучаны да Арлоўскай вобласьці, пазьней раён стаў часткай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Обнінск

**О́бнінск** () — горад (з 1956 году) у Расеі. Знаходзіцца ў Калускай вобласьці. Насельніцтва складае 115 029 чалавек паводле зьвестак за 2018 год. Горад зьяўляецца першым навуковым горадам у Расеі.

## Гісторыя
Першыя згадкі пра старажытныя паселішчы на месцы сучаснага гораду адносяцца да XII стагодзьдзя. У XV стагодзьдзі уладальнікамі сяла Белкіна, якое на сёньня ўжо уключана ў склад гораду, былі баяры Белкіны. Пазьней сялом валодалі Даўгарукія і Варанцовы. У XIX стагодзьдзі маёнтак у гэтай мясцовасьці, а таксама суседнія вёскі, выкупіў Наргіз Абнінскі, удзельнік расейска-францускае вайны. У 1840 годзе ён выкупіў і сяло Белкіна. У 1946 годзе ў мястэчку была створаная сакрэтная лябараторыя, якая праводзіла дасьледваньні ў галіне ядзернай фізыкі. У 1956 годзе мястэчка атрымала статус гораду, а само места пачало разьвівацца як навуковы горад.

## Славутасьці
Обнінск вядомы першай у сьвеце атамнай электрастанцыяй, якая пачала сваю працу ў 1954 годзе. У цяперашні час станцыя служыць экспэрымэнтальна-дасьледчай базай і экскурсійнай славутасьцю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Devrim

**Devrim** (з турэцкай: *рэвалюцыя*) — чатыры асобнікі легкавога аўтамабіля, сабраныя ў 1961 годзе па загаду прэзыдэнта Турэччыны Джэмаля Гюрселя да Дня Рэспублікі. На праектаваньне было адведзена чатыры з паловай месяцы. Пазьней плянавалася распачаць сэрыйную вытворчасьць. Усе запчсткі да машыны, акрамя шыбаў і шынаў, былі выраблены на турэцкіх заводах. Былі зробленыя чатыры асобнікі: тры пафарбавалі ў крэмавы колер і адзін — у чорны (яго лакіравалі па дарозе з завода ў Анкару). Захаваўся толькі адзін аўтамабіль, які знаходзіцца ў горадзе Эскішэхір, на прадпрыемстве, дзе яго зьбіралі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Артыкул пра Devrim 
* Артыкул пра Devrim 

Катэгорыя:Аўтамабілі Турэччыны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1961 годзе
Катэгорыя:Аўтамабілі 1960-х
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле марак
Пясочанскі раён

**Пясо́чанскі раён** (з 1936 году — *Кі́раўскі раён*; ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на пазднёвым захадзе Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — горад Пясочня.

## Геаграфія
Пясочанскі раён мяжуе з Барацінскім, Думініцкім, Людзінаўскім, Мокраўскім, Спас-Дземенскім і Сухініцкім раёнамі. Плошча раёну складае 1000,39 км².

## Гісторыя
Пясочанскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласьці. У 1937 годзе быў перададзены ў склад Смаленскай вобласьці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Вялец

Назву **Вялец** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Вялец — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці, у басэйне ракі Мнюты

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Вялец — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Вялец — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Вяленік
* Вяленка
* Вялень
* Вялетава
* Вялешына
Асавецкая Буда

**Асаве́цкая Бу́да** — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 11 чалавек
* 1999 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Асавецкі сельсавет (Мазырскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мазырскага раёну
Сяргей Дарэнка

**Сярге́й Леані́давіч Дарэ́нка** (; , Керч — , Масква) — расейскі журналіст, тэле- і радыёвядоўца, камэнтатар, прадусар. Галоўны рэдактар радыёстанцыі «Говорит Москва» (з 2014 году). З 1 верасьня 2008 году да 1 ліпеня 2013 году — галоўны рэдактар, радыёвядоўца радыёстанцыі «Русская служба новостей». У мінулым — вядоўца інфармацыйных праграм «Время» і «Аўтарская праграма Сяргея Дарэнкі» на канале ОРТ з кастрычніка 1996 па верасень 2000 году. Ён быў адхілены ад этэраў на ОРТ ў 2000 годзе, пасьля выпуску сюжэту пра гібель падлодкі «Курск».

## Жыцьцяпіс

### Сьмерць
Паводле папярэдніх зьвестак, прычынай аварыі стала дрэннае самаадчуваньне журналіста. Дарэнка ехаў на матацыкле па цэнтры гораду, яму зрабілася дрэнна з сэрцам. Ён выехаў на сустрэчную паласу, сутыкнуўся з бэтоннай агароджай. Мінакі выклікалі хуткую, але лекары выратаваць яго не змаглі.

## Цікавыя факты

### Менск
У 2008 годзе ў інтэрвію парталу TUT.BY Сяргей Дарэнка расказаў, што купіў кватэру ў Траецкім прадмесьці ў Менску. «Вельмі люблю Менск, вельмі. Я люблю Менск за людзей. Яны эўрапейцы ў адрозьненьне ад нас, — сказаў ён. — Калі мяне адусюль выганяць, я прыеду сюды і буду сядзець, і глядзець на Сьвіслач».

### Вікіпэдыя
Дарэнка заявіў, што Вікіпэдыя больш вартая грашовых ахвяраваньняў за КПРФ. У сваёй заяве аб выхадзе з КПРФ ён сказаў:
Я сыстэматычна плаціў ахвяраваньні вам і Вікіпэдыі. Вікіпэдыя сталася непараўнальна больш значнай і карыснай для ўладкаваньня жыцьця ў маёй краіне за кампартыю. Вы не крыўдуйце, я цяпер вашу частку буду плаціць Вікі, ад іх больш карысьці.


## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Керчы
Катэгорыя:Савецкія журналісты
Катэгорыя:Расейскія журналісты
Катэгорыя:Савецкія тэлевядучыя
Катэгорыя:Расейскія тэлевядучыя
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Мэтатэза

**Мэтатэ́за** (&nbsp;— «перастаўляньне»)&nbsp;— перастаноўка гукаў, радзей складоў у слове на глебе асыміляцыі ці дысыміляцыі. Абумоўленае намаганьнем унікнуць цяжкамоўных або неўласьцівых дадзенай мове гукаспалучэньняў. Адзін зь відаў камбінаторных зьменаў мовы.

Мэтатэза ўяўляе зь сябе хоць і нерэгулярную, але ўсё ж такі досыць пашыраную фанэтычную зьяву, якая найчасьцей сустракаецца ў запазычаных словах. Запазычанае слова страчвае падтрымку з боку аднакаранёвых словаў роднай мовы, што спрычыняе меншую стойкасьць слова, перанесенага да чужога моўнага асяродзьдзя.

## Прыклады мэтатэзы
Найчасьцей мэтатэза сустракаецца ў запазычаных словах ( > > ).

### Беларуская мова

#### Мэтатэзы з заменай гукаў [р] і [л]
* *Талерка*&nbsp;— *тарэлка*
* *Рудлёўка* (жалезная рыдлёўка)&nbsp;— *людроўка*
* *Калаўрот*&nbsp;— *караўлот*
* *Клямра* (спражка)&nbsp;— *крамля*

#### Мэтатэзы з заменай плаўнага й іншага санорнага
* *Каноплі*&nbsp;— *калопні*
* *Аер*&nbsp;— *арэй*

#### Мэтатэзы з заменай плаўнага і шумнага
* *Дзяруга*&nbsp;— з *радзюга*
* *Суворы*&nbsp;— з *суровы*

#### Мэтатэзы з няплаўнага санорнага і шумнага

#### Мэтатэзы з заменай шумных

### Украінская мова
* *Бондар*&nbsp;— з *боднар* («той, хто робіць бодні»)
* *Ведмідь*&nbsp;— з *медвідь* («той, хто есьць мёд»)
* *Крилос, крилас*&nbsp;— з *клирос* ()
* *Намисто*&nbsp;— з *монисто*

### Маскальская мова
* *Ладонь*&nbsp;— з **'
* ''Мрамор''&nbsp;— з **'
* *Сыворотка*&nbsp;— з *сыроватка*
* *Тарелка*&nbsp;— з **

## Глядзіце таксама
* Мэтатэза плаўных у славянскіх мовах

## Крыніцы

Катэгорыя:Фанэтычныя зьмены
Symbal.by

**SYMBAL.BY** () — беларуская кампанія, заснаваная ў 2014 року. Займаецца папулярызацыяй і распаўсюдам рэчаў і зьяваў, зьвязаных зь культурай і гісторыяй Беларусі.

## Мінуўшчына
Кампанію SYMBAL.BY заснаваў 12 траўня 2014 г. Павал Белавус, удзельнік грамадзкай арганізацыі «Арт Сядзіба».

## Дзейнасьць
SYMBAL.BY займаецца продажам і распаўсюдам рэчаў зь беларускай гістарычнай і народнай сымболікай, літаратуры, аўтарскіх працаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Сасновая Наспа

**Сасно́вая На́спа** — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Крынкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 9 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Крынкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Гаравыя 1

Назву **Гаравыя 1** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Гаравыя 1 — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Гаравыя 1 — хутар у Мёрскім раёне
** Гаравыя 1 — вёска ў Шумілінскім раёне

## Глядзіце таксама
* Гаравыя
* Гаравыя 2
Мудраскае замірэньне

**Мудраскае замірэньне 1918 году**. Падпісана 30 кастрычніка 1918 г. прадстаўнікамі Вялікабрытаніі і Асманскай імпэрыяй на борце ангельскага крэйсэру «Агамэмнан» у порце Мудрас (востраў Лемнас) пасьля паразы Асманскай імпэрыі ў Першай сусьветнай вайне.

Прадугледжвала: адкрыцьцё чарнаморскіх праліваў для вайсковых караблёў Антанты з правам акупацыі саюзьнікамі фартоў Басфору і Дарданэлаў, капітуляцыю турэцкіх войск у Хіджазе, Іраку, Сырыі, Емэне і вывад іх з Ірану, Закаўказьзя і Кілікіі; згоду на акупацыю саюзьнікамі 6 вілаетаў турэцкай Армэніі «ў выпадку хваляваньняў у адным зь іх»; выдачу турэцкага вайсковага флёту; дэмабілізацыю турэцкай арміі; вяртаньне Турэччынай усіх ваеннапалонных. Фармальна дзейнічала да Муданійскага замірэньня 1922 году.

## Літаратура
* Мудроскае перамір’е 1918 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]. Том 11: Мугір — паліклініка. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2000. — С. 6.
* Laura M. Adkisson *Great Britain and the Kemalist Movement for Turkish Independence, 1919—1923*, Michigan 1958
* Paul C. Helmreich *From Paris to Sevres. The Partition of the Ottoman Empire at the Peace Conference of 1919—1920*, Ohio 1974, S. 3-5, der gesamte Vereinbarungstext befindet sich auf S. 341f.
* Patrick Balfour Kinross *Ataturk : a biography of Mustafa Kemal, father of modern Turkey*, New York 1965
* Sir Frederick B. Maurice *The Armistices of 1918*, London 1943
* The text of the Armistice of Mudros, Turk Tarih Kurumu тур.

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Асманскай імпэрыі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гісторыя Армэніі
Катэгорыя:Гісторыя Турэччыны
Катэгорыя:Падзеі 30 кастрычніка
Катэгорыя:Падзеі 1918 году
Катэгорыя:Мірныя пагадненьні XX стагодзьдзя
Муданійскае замірэньне

**Муданійскае замірэньне** — падпісана 11 кастрычніка 1922 году ў г. Муданья (Турцыя) прадстаўнікамі Вялікага нацыянальнага сходу Турцыі (начале з Кемалем Ататуркам) з аднаго боку і ўрадаў Вялікабрытаніі, Францыі і Італіі — з другога; 13 кастрычніка 1922 да іх далучылася Грэцыя, як прайграўшы бок.

Муданійскае замірэньне скончыла грэка-турэцкую вайну 1919—1922 гг. і канстатавала перамогу кемалісцкай рэвалюцыі. Прадугледжвала вывад у 30-дзённы тэрмін грэцкіх войск з Усходняй Фракіі за р. Марыца і часовае захаваньне войск саюзьнікаў у г. Стамбул і раёне Чарнаморскіх праліваў да падпісаньня мірнай дамовы. Дзейнічала да падпісаньня Лязанскага мірнага пагадненьня 1923 году.

## Літаратура
* Муданійскае перамір’е 1922 // Беларуская энцыклапедыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]. Том 11: Мугір — паліклініка. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2000. — С. 5.

Катэгорыя:Мірныя пагадненьні XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Турэччыны
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Грэцыі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Францыі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Італіі
Катэгорыя:Падзеі 1922 году
Катэгорыя:Падзеі 11 кастрычніка
Катэгорыя:Другая грэка-турэцкая вайна
Лязанская канфэрэнцыя

**Лязанская канфэрэнцыя**. Праходзіла з 20 лістапада 1922 па 4 лютага 1923 гг. і з 23 красавіка па 24 ліпеня 1923 г. у г.Лязана (Швэйцарыя). Склікана па ініцыятыве Вялікабрытаніі, Францыі і Італіі пасьля грэка-турэцкай вайны 1919—1922 гг.. У канфэрэнцыі ўдзельнічалі прадстаўнікі Вялікабрытаніі, Францыі, Італіі, Грэцыі, Румыніі, Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў, Японіі, Турэччыны, ЗША (апошнія прадстаўляў назіральнік). Пры абмеркаваньні шэрагу прыватных пытаньняў на канфэрэнцыю былі дапушчаны дэлегаты Альбаніі, Бэльгіі, Гішспаніі, Партугаліі, Нідэрляндаў, Нарвэгіі і Швэцыі.

Была падпісана Лязанская мірная дамова, прынята канвэнцыя аб чарнаморскіх пралівах (у абмеркаваньні ўдзельнічалі таксама прадстаўнікі СССР і Баўгарыі), якая прадугледжвала дэмілітарызацыю праліваў, дапускала праход праз Басфор і Дарданэлы гандлёвых і вайсковых (зь некаторымі абмежаваньнямі) суднаў любой краіны. Канвэнцыя не была ратыфікавана ў СССР, яна перагледжана на канфэрэнцыі Мантро ў 1936 годзе. Астатнія 15 дакумэнтаў, падпісаных на канфэрэнцыі, тычыліся больш прыватных пытаньняў, у тым ліку вяртаньня ваеннапалонных, узаемнага абмену грэцкага і турэцкага насельніцтва.

## Літаратура
* Conference de Lausanne. [T. 1 — 2]. — P., 1923.

Катэгорыя:Міжнародныя канфэрэнцыі
Катэгорыя:Падзеі 1922 году
Лязанская мірная дамова

**Лязанская мірная дамова** — адзін з асноўных выніковых дакумэнтаў Лазанскай канферэнцыі, падпісаная 24 ліпеня 1923 году Вялікабрытаніяй, Францыяй, Італіяй, Японіяй, Грэцыяй, Румыніяй, Каралеўствам сэрбаў, харватаў і славенцаў, з аднаго боку, і Турэччынай — з другога. Замяніла Сэўрскае мірнае пагадненьне 1920 году.

Дамова ўсталявала новыя граніцы Турэччыны, юрыдычна аформіўшы распад Асманскай імпэрыі і замацаваўшы тэрыторыю Турцыі ў яе сучасных граніцах. Пагадненьне абвяшчала мір паміж Турэччынай і дзяржавамі Антанты. Турэччына захавала за сабой Усходнюю Тракію, Ізьмір і іншыя тэрыторыі, адабраныя ад яе па Сэўрскім мірным пагадненьні 1920 году. У той жа час, Турэччына адмовілася ад прэтэнзій і страціла кантроль над Арабіяй, Эгіптам, Суданам, Трыпалітаніяй, Кірэнаікай, Мэсапатаміяй, Палестынай, Трансярданіяй, Лібанам і Сырыяй, астравамі ў Эгейскім моры (Лемнас, Саматракі, Лесбас, Хіёс, Самас, Ікарыя). Граніца ў Тракіі была ўстаноўлена па лініі ракі Марыца.

Разьвязаньне пытаньня аб граніцы з Іракам і, адпаведна, кантролі над нафтаносным раёнам Масул, адкладалася да вызначэньня яе Турэччынай і Вялікабрытаніяй, а пры недасягненьні згоды на працягу 9 месяцаў перадавалася ў Лігу Нацый (гл. Масульскі канфлікт).

Дамова адмяніла рэжым капітуляцый (эканамічных і палітычных прывілеяў замежнікаў) у Турэччыне і міжнародны фінансавы кантроль над ёй. Турэччына згаджалася на выплату часткі Атаманскіх пазык (зьнешніх пазык Асманскай імпэрыі). Атаманскі доўг разьмяркоўваўся паміж Турэччынай і тымі дзяржавамі, на карысьць якіх была аддзеленая ад Асманскай імпэрыі тэрыторыя ў выніку войнаў 1912—1923 гадоў. Атаманскі доўг павінен быў пагашацца роўнымі далямі на працягу 20 гадоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст дагавора

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Італіі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Румыніі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Грэцыі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Турэччыны
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Францыі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Японіі
Катэгорыя:Мірныя пагадненьні XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Падзеі 1923 году
Катэгорыя:Падзеі 24 ліпеня
Катэгорыя:Лязана
Клептаманія

**Клептама́нія** ( — «красьці», «забіраць» і  — «манія») — псыхічны разлад, паталягічнае жаданьне асобы скрасьці што-небудзь ня з мэтаю валодаць скрадзеным прадметам. Пасьля выкраданьня хворы можа выкінуць яго, аддаць камусьці ці зьбіраць; устрымацца ад крадзяжу асоба можа зь цяжкасьцю ці ўвогуле няздольная.

Паводле Міжнароднае клясыфікацыі хвароб (10-ы перагляд, МКХ-10) клептаманія (паталагічнае ліхадзейства) атрымала код F63.2.

Перад выкананьнем крадзяжу ў асобы, хворай на клептаманію, узрастае псыхічнае напружаньне, а ў працэсе і пасьля зьяўляецца пачуцьцё задавальненьня.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Залежнасьці
Катэгорыя:Маніі
Катэгорыя:Псыхіятрычны дыягназ
Катэгорыя:Патапсыхалёгія
Амбралауры (аэрапорт)

**Аэрапорт Амбралауры** () (IATA: **няма**, ICAO: **UGAM**) — невялікі аэрапорт, што знаходзіцца ў горадзе Амбралауры.

Будаваўся са жніўня 2016 году напрацягу чатырох месяцаў, першы тэрмінал пачаў працаваць у студзені 2017 году. Аэрапорт прымае самалёты якія перавозяць ад 30 да 50 чалавек. Аэрапорт плянуецца пашырыць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* United Airports of Georgia  

Катэгорыя:Аэрапорты Грузіі
Хведар Жычка

**Хве́дар Зьмі́травіч Жы́чка** (20 сакавіка 1927, пасёлак Марс, Жлобінскі раён, Гомельская вобласьць — 25 ліпеня 2007, Менск) — беларускі пісьменьнік, перакладнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пачатковую адукацыю атрымаў у роднай вёсцы. У лістападзе 1944 прызваны ў Чырвоную армію, з 1945 па 1951 рр. служыў на Балтыйскім вайскова-марскім флёце.

Пасьля войска працаваў літработнікам у рэдакцыях газэт «Чырвоная зьмена», «Піянер Беларусі», адказным сакратаром рэдакцыі часопісу «Бярозка». У 1959 р. завочна скончыў Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага ў Маскве. Быў рэдактарам, загадчыкам рэдакцыі выдавецтва «Беларусь», галоўным рэдактарам газэты «Літаратура і мастацтва» (1972—1976). З 1976 року — старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура». Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1960 р.

## Творчасьць
Пісаць вершы пачаў падчас службы на флёце; дэбютаваў у 1947 року ў часопісе «Полымя»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Стой на вахце, сэрца» (1961), «Росныя лілеі» (1965), «Настой» (1968), «Абеліск» (1973), «Абавязак» (1979), «Карэц калодзежнай вады» (вершы і паэмы, 1984), «Абрус» (1985), «Абдымкі сонца» (1988) і паэмы «Партызанскі праспект» (1975).

У сааўтарстве з П. Беразьняком напісаў кнігі апавяданьняў і фэльетонаў «Сукенка ў крапінку» (1956) і «Лясныя страхі» (1959). У вострасюжэтных апавяданьнях і аповесьцях для дзяцей раскрывае сталеньне характару юнага героя: «Каштанавы „Масквіч“» (1959), «Піфагоравы штаны» (1961), «Зброю бяруць сыны» (1964), «Зорачка-пяцёрачка» (1965), «Дзе растуць бяссьмертнікі» (1967), «Дзень будзе ясны» (1981).

Выйшлі зборнікі апавяданьняў «Пасьпелі суніцы» (1966), «Букет вяргіняў» (1970), навукова-папулярныя нарысы «Мая вуліца» (1970), «Мы па вуліцы ідзём» (з І. Чыжэўскім, 1973), «Старонкі піянерскай гісторыі» (1975), зборнік вершаў «Сонца скача па траве» (1989). У 1977 г. выдаў зборнік гумарэсак «Спагадлівыя людзі». У 2014 годзе асобнай кнігай выйшла аповесць «Косьць твая і плоць твая».

Пераклаў творы чэскіх, украінскіх, славацкіх, польскіх аўтараў. У ягоным перакладзе на беларускую мову выйшлі кнігі  «Казка нашага лесу» (1962),  «Леся» (з В. Крайко, 1967) і «Жылюкі» (1983), Л. Украінкі «Лясная песьня» (1971),  «Паводка» (1977), В. Нэзвала «Васількі і гарады» (1986). Выдаў зборнік выбраных паэтычных перакладаў «Вокны ў сад» (1987). Склаў анталёгію сучаснай чэскай паэзіі «Высокае неба» (1980).

## Узнагароды і прэміі
* Узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» і мэдалямі.
* Ляўрэат Літаратурнай прэміі імя Віцезслава Нэзвала (1983) за пераклады і прапаганду чэскай і славацкай паэзіі.
* Узнагароджаны Дыплёмам і мэдалем Славацкага літаратурнага фонду (1984).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Мазырская цэнтралізаваная бібліятэчная сыстэма

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобінскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Літаратурнага інстытуту імя Горкага
Зялёная Рошча (Чавускі раён)

**Зялёная Ро́шча** — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Вайнілаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 34 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайнілаўскі сельсавет (Чавускі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Соіна

Назву **Соіна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Соіна — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Соіна — вёска ў Сеньненскім раёне
** Соіна — вёска ў Шумілінскім раёне

## Глядзіце таксама
* Соін
Асінаўка (Навасёлкаўскі сельсавет)

**Асі́наўка** — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 16 чалавек
* 2009 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну