open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сьвятыя Дзьверы

**Сьвятыя Дзьверы** (таксама: *Сьвятая Брама*; лац. *Porta Sancta*) — адмысловыя дзьверы, што адчыняюцца з нагоды пачатку Юбілейнага Году ў адной з галоўных базылік Рыму:
* Базыліка Сьвятога Пятра
* Базыліка Сьвятога Паўла за мурамі
* Лятэранская базыліка Сьвятога Яна
* Базыліка Санта-Марыя Маджорэ

У пэрыяд паміж юбілеямі брамы зачыненыя, а ў Базыліцы Сьв. Пятра з унутранага боку базылікі, браму засланяе мур, пабудаваны пасьля заканчэньня Юбілейнага Году. Яго зносяць перад адкрыцьцём наступнага сьвятога году.

Сьвятая Брама зьвязана з ранейшай традыцыяй сьвяткаваньня Юбілейных Гадоў, калі адпуст грахоў можна было атрымаць толькі пасьля пілігрымцы ў Рым. Праход праз браму сымбалізаваў магчымасьць атрыманьня індульгенцыі.

## Гісторыя

Юбілейную традыцыю распачаў папа Баніфацыюс VІІІ, абвяшчаючы 22 лютага 1300 году Сьвяты Год, падчас якога можна было атрымаць поўны адпуст грахоў. У рымскія базылікі сьв. Пятра і сьв. Паўла за мурамі тады прыбыло 300 тысяч пілігрымаў. Папа хацеў, каб Юбілейны Год сьвяткаваўся праз кожныя 100 гадоў, але паступова гэты пэрыяд зьменшыўся да 50-ці (як у Старым Запавеце) і 33-х гадоў (узрост Хрыста), з 1475 году яго пачалі абвяшчаць праз 25 гадоў, каб кожнае пакаленьне адзін раз магло перажыць юбілей.

Юбілейны Год не адбыўся толькі ў 1800 годзе, калі пасьля сьмерці папы Піюса VI у францускай няволі ў жніўні 1799 году новы папа Піюс VII быў абраны ў сакавіку 1800 году, а ў Рым змог прыехаць у ліпені.

У ХХ ст. да звычайных Сьвятых Гадоў дадаліся яшчэ Надзвычайныя Юбілеі: 1933 і 1983 гады, абвешчаныя з нагоды 1900 і 1950 гадавіны збаўленьня. Чарговы Надзвычайны Юбілей — Сьвяты Год Міласэрнасьці — распачаўся 8 сьнежня 2015 году і закончыцца 20 лістапада 2016 году. Сьвяты Год да гэтага часу адзначаўся 28 разоў (апошні ў 2000 годзе).

Аднак пачатак юбілею не быў зьвязаны з адкрыцьцём Сьвятых Дзьвярэй — сымбалам пераходу ад граху да Божай ласкі, згодна са словамі Езуса: «Я — брама. Калі хто ўвойдзе праз Мяне, будзе збаўлены» (Ян 10, 9).

Першы Папа, які ў 1423 годзе адчыніў Сьвятыя Дзьверы у базыліцы сьв. Яна на Лятэране, быў Мартын V. У 1499 годзе Сьвятыя Дзьверы ўпершыню былі адчыненыя ў базыліках сьв. Пятра, Санта-Марыя Маджорэ і сьв. Паўла за мурамі.

Сьвятыя Дзьверы ў базыліцы сьв. Пятра зьяўляюцца творам скульптара Віка Кансорці (1902—1979), які выйграў конкурс, абвешчаны перад Сьвятым 1950 Годам. Ахвярадаўцам стаў ардынарый Базыля і Лугана, біскуп Франц фон Стрэнг, які разам з вернікамі хацеў падзякаваць Богу за захаваньне Швэйцарыі ад жахаў вайны. Праз 11 месяцаў дзьверы былі адчыненыя ў Вігілію Божага Нараджэньня 1949 году.

З 1983 году індульгенцыі таксама даюць пры наведваньні іншых буйных цэркваў па ўсім сьвеце, але звычай адчыняць вароты застаўся.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы
Катэгорыя:Дзьверы
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвяты
Лацінская Царква

[thumb|300px|right|[Базыліка Сьвятога Пятра]]

**Лацінская Царква (Касьцёл)** — (*Рымска-Каталіцкая, Заходняя, Рымская Царква*) — асноўная назва *Каталіцкай Царквы лацінскага абраду*. 

Слова «Каталіцкі» паходзіць ад грэцкага καθολικός — усеагульны; упершыню ў адносінах да Царквы «η Καθολικη Εκκλησία» выкарыстаны каля 110 г. ў лісьце сьвятога Ігнація да жыхароў Сьмірны й замацаваны ў Нікейскім сымбалі веры. Каталіцтва зьяўляецца найбольш распаўсюджана хрысьціянскай канфесіяй, разам з пратэстанцтвам і праваслаўем. У 2002 годзе Каталіцкая Царква налічвала 1098 млн вернікаў, што складае каля 18 % насельніцтва сьвету, займаючы такім чынам, першае месца па колькасьці вернікаў у сьвеце.

### Імя
Частка Каталіцкай Царквы на Захадзе называецца Лацінскай Царквой, каб адрозніць сябе ад Усходніх Каталіцкіх Цэркваў, якія таксама знаходзяцца пад прыматам Папы. У гістарычным кантэксце да расколу хрысціянскай царквы 1054 года Лацінская царква часам называлася Заходняй царквой. Пісьменнікі, якія належаць да розных пратэстанцкіх канфесій, часам выбіраюць тэрмін «Заходняя Царква» ў якасці няяўнай прэтэнзіі на легітымнасць.

Тэрмін лаціна-каталік абазначае прыхільнікаў лацінскіх літургічных абрадаў, сярод якіх пераважае рымскі абрад. Лацінскія літургічныя абрады супрацьпастаўляюцца літургічным абрадам усходніх каталіцкіх цэркваў.

**Рымскі** - спасылка на асаблівыя царкоўныя адносіны з Рымам як эпіскапскай катэдрай. Гэты тэрмін таксама ўключае ў сябе традыцыйнае перакананьне, што св. Пётар і кожны біскуп Рыма, як яго наступнік, карыстаюцца г.зв першынства Пятра. У першыя стагодзьдзі хрысьціянства Рым, дзякуючы сваёй Пятроўскай спадчыне, меў асаблівую ролю сярод пяці фундамэнтальных цэнтраў хрысьціянства (Пентархіі). З пэўнага моманту яны сталі называцца патрыярхатамі на чале з патрыярхам, згодна з тагачаснай арганізацыяй. Да Бэнэдыкта XVІ тытул патрыярха быў адным са звычайных тытулаў папы.

**Лацінскі** - гэта адносіцца да літургічнай традыцыі. Кожны з патрыярхатаў у першыя стагодзьдзі хрысьціянства фармаваў свае ўласныя літургічныя формы, якія тычыліся ня толькі самой мовы, але й абрадаў увогуле. Яркай адметнасьцю стала лацінская літургія, асабліва эўхарыстычная малітва, якая называецца Рымскім канонам. Пасьля Трыдэнцкага сабору (1545–1563 гг.) ён быў кадыфікаваны й стаў унівэрсальным для ўсяго Лацінскаго Касьцёла. Рымскі літургічны абрад зьведаў глыбокае абнаўленьне дзякуючы літургічнай рэформе Другога Ватыканскага Сабору (1962–1965 гг.).

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцтва
Катэгорыя:Ватыкан
Лео Таксыль

**Лео́ Таксы́ль** (), сапраўднае імя **Габрые́ль Антуа́н Жага́н-Пажэ́с** (; 1854—1907) — францускі пісьменьнік і журналіст, яркі прадстаўнік францускага пісьменьніцтва.

## Дзяцінства
Нарадзіўся ў Францыі ў 1854 годзе. Свае дзяцінства, юннацтва й вучобу Л. Таксыль правёў у езуіцкае калегіі. Іх асяродзьдзе прывяло Л. Таксыля да мысьлі, што ўся каталіцкая царква крывадушная ўстанова й усё жыцьцё Л. Таксыль яе ненавідзеў.

## Творчасьць
Творчая дзейнасьць Л. Таксыля прыпала на гады барацьбы ў Францыі паміж народапраўцамі і прыхільнікамі каралеўскае ўлады. Пасьля паражэньня Францыі ў вайне з Прусыяю й падзеньня ўлады Напалявона Трэцяга разгарэлася вострая барацьба за будучы дзяржаўны лад Францыі. У канцы 1870-ых гадоў барацьба закончылася перамогаю народапраўцаў. Пачаліся ганеньні на прыхільнікаў каралеўскае ўлады і блізкае да іх каталіцкае царквы. Езуіты былі забароненыя. У Францыі вучоба дзяцей была перададзеная дзяржаўным установам, а каталіцкая царква была адсунутая ад вучобы дзяцей. Каталіцкая царква доўга была супраць новага ладу Францыі. Толькі ў 1890 годзе кардынал Лявэжэры, са згоды папы Льва ГІ, прасіў каталікоў прызнаць дзяржаўны лад краіны.

Л. Таксыль пачаў падтрымліваць народапраўцаў, якія перамаглі ў барацьбе за ўладу. Ён выдаваў кнігі, якія высьмейвалі каталіцкую царкву, паказвалі яе крывадушніцтва, злачынствы. З 1879 году Л. Таксыль выдаў некалькі твораў:
* «Плоцкія паводзіны папы Пія 9»
* «Сын езуіта»
* «Сямейства Борджыя»
* «Атруціцель Леў ГІ і пяць мільёнаў канонікаў»
* «Эвангельле бавіць, або жыцьцё Ісуса Хрыста»
* «Сьвяшчэнны вяртэп»

Усе кнігі сталі добра вядомымі ў Францыі, бо ў іх было многа высьмейваньня, апісаньня насільства, забойства, плоцкія чыны каталіцкіх і хрысьціянскіх сьвяшчэнікаў. Большасьць чынаў не пацьвярджаецца ніякімі доказамі, але яго творы карысталіся любоўю ў атэістаў.

У СССР творы Л. Таксыля перавыдаваліся аж да распаду СССР. Напрыклад, у БССР выдавалася кніга «Сьвяшчэнны вяртэп» ў 1987 годзе накладам 200 000 асобнікаў. Яе выкарыстоўвалі ў барацьбе з хрысьціянствам і для далейшага распаўсюджаньня атэізму ў СССР.

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Францыі
Катэгорыя:Францускія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Марсэлі
Парнаграфія ў Латвіі

[міні|Царыца [Кацярына I мела непраўдзівыя чуткі пра свае распусныя паводзіны.]]
**[[Парнаграфія]] ў Латвіі** маеца і можа быць купленая і знойдзеная ў сеціве. У праве Латвіі забаронена распаўсюджаньне парнаграфічных вырабаў. Латвія мае права, дзе забаронены продаж і перадачу трэцім асобам порнавырабаў. Порнавырабы не прадаюцца ў месцах для агульнага доступу.

Парнафільмы і перадачы ў жывую празь сеціва караюцца законам. У Латвіі адсутнічаюць прызнаныя законам порнавытворцы, хоць самаробнае порна існуе. Простыя насельнікі краіны могуць грузіць зь сеціва непрыстойнае дзіва і спакойна яго глядзець. Продаж і платны паказ забаронены і караецца законам.

## Мінулае
У бальшавіцкае Латвіі парнаграфія была даступная для невялікага кругу асоб. Порнавырабы тайна "па-ціху" прывозілі з-за мяжы, як правіла з Заходняе Эўропы, зь Нямеччыны. Пасьля распаду СССР, зьменаў ва ўладзе і падзеньня ўраду бальшавікоў порнавырабы сталі шырока прадавацца ў Латвіі. Порнавырабы сталі даступнымі для простага чалавека. У 1990-ыя гады ледзь усе рынкі краіны мелі месца продажаў відэа, дзе таксама можна было купіць порна. Сталі прадавацца порначасопісы замежныя, напрыклад СНІД-ІНФА.

## Вытворчасьць
Невядома час стварэньня першае порнастужкі ў Латвіі. У краіне неіснуюць прызнаныя дзяржаваю вытворцы порна, але разам з тым вытворчасьць порна забаронае і караецца законам. Самаробнае порна ў краіне вырабляецца і распаўсюджваецца празь сеціва, або паміж людзьмі «з рук у рукі».

Рынак краіны мае ўсе віды порна:
* ММ
* ЖЖ
* МЖ
* скоталожніцтва

Удзел у ММ, ЖЖ і скоталожніцтва не выдзяляецца асобна ад іншых відаў порнавырабаў, падобна як у суседняй Беларусі. Права Латвіі ў дачыненьні парнаграфіі падобнае да эўрапейскага права.

Запіс плоцевага чыну МЖ для прагляду для ўласнага прагляду некараецца. Замужняя жанчына можа чыніць плоцкія дзеяньні не са сваім мужам, а запіс аб тым ня будзе караным. Незамужняя жанчына чыніць плоцкія дзеяньні з мужчынам, то яны ня будуць пакараныя дзяржаваю.

## Здымкі і ўдзельнікі
Сярод порнаакторак можна назваць Таня Русаў, якая была жонкаю вядомага порна рэжысэра П'ера Вудман. Яшчэ можна назваць Бэата Ўндынэ.

## Глядзіце таксама
* Міс Латвіі

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Латвіі
Парнаграфія ў Грузіі

міні|Сапіка Сьвіманішвілі ў 2005 годзе.
**Парнаграфія ў Грузіі** забароненая і караецца законам. Дзіцячая парнаграфія забароненая і караецца зьняволеньнем.

## Мінулае
У Грузіі парнаграфія была даступная для невялікага кругу асоб. Порнавырабы тайна "па-ціху" прывозілі з-за мяжы, як правіла з Заходняе Эўропы, асабліва з Францыі. У пачатку 20 ст. Грузія была часткаю Расейскае імпэрыі. Гэта дало магчымасьць знаёмства насельнікамі грузінскіх зямель заходнімі тэхнічнымі навінкамі. Разам зь імі ў Грузію прывезьлі кіно і фатаграфіі, дзе нейкія зь іх мелі непрыстойны зьмест.

Пасьля прыходу бальшавікоў і стварэньня Грузінскае ССР пачалі стварацца ўмовы адпачынку: корчмы й кінатэатры. У іх насельнікі краіны маглі глядзець дзіва, у тым ліку і порна. Людзі, якія мелі ўласныя кінакамэры і фотапараты, рабілі непрыстойныя здымкі насельнікаў. 

У 1980-ыя гады ледзь усе рынкі краіны мелі месца продажаў відэа, дзе таксама можна было купіць порна. Прадаваліся порначасопісы, як правіла зь Францыі, Нямеччыны й ЗША. З узьнікненьнем сеціва асноўнаю крыніцаю раздачы порнавырабаў стала сеціва.

Пасьля распаду СССР армянскія порнавырабы вывозілі па-за краіну ў Эўропу, ЗША, Брытанію й Ірляндыю, Японію і далей у іншыя краіны сьвету. 

Порнавырабы ў Грузіі сталі даступнымі для простага чалавека. Кінатэатры краіны паказвалі порна: «Эманюэль» і інш. Прадаваліся порначасопісы, як правіла зь Францыі й ЗША.

## Вытворчасьць
Невядома час стварэньня першае порнастужкі ў Грузіі. У краіне неіснуюць прызнаныя дзяржаваю вытворцы порна, але разам з тым вытворчасьць порна забаронае і караецца законам. Самаробнае порна ў краіне вырабляецца і распаўсюджваецца празь сеціва, або паміж людзьмі «з рук у рукі».

Рынак краіны мае ўсе віды порна:
* ММ
* ЖЖ
* МЖ
* скоталожніцтва

Удзел у ММ, ЖЖ і скоталожніцтва не выдзяляецца асобна ад іншых відаў порнавырабаў, як у блізкім Іране. Права Грузіі ў дачыненьні парнаграфіі падобнае да эўрапейскага права.

Запіс плоцевага чыну МЖ для прагляду для ўласнага прагляду некараецца. Замужняя жанчына можа чыніць плоцкія дзеяньні не са сваім мужам, а запіс аб тым ня будзе караным. Незамужняя жанчына чыніць плоцкія дзеяньні з мужчынам, то яны ня будуць пакараныя дзяржаваю.

## Глядзі таксама
* Міс Грузія
* Парнаграфія ў Армэніі
* Парнаграфія ў Азэрбайджане

## Крыніцы
Санна Марын

**Са́нна Мі́рэла Ма́рын** (;  16 лістапада 1985, Хэльсынкі) — фінская палітык (сацыял-дэмакратка). Дзейная прэм’ер-міністарка Фінляндыі зь 10 сьнежня 2019 году, такім чынам яна стала наймаладзейшай прэм’ер-міністаркай у гісторыі краіны. Сябра сойму Фінляндыі з 22 красавіка 2015 году.

Трэцяя жанчына на пасадзе прэм’ер-міністра Фінляндыі пасьля Анэлі Ятэнмякі і Мары Ківініемі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хэльсынкі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Фінляндыі
Катэгорыя:Міністры транспарту Фінляндыі
Катэгорыя:Паслы на Сойм Фінляндыі
Катэгорыя:Сацыял-дэмакраты Фінляндыі
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі
Парнаграфія ў Даніі

**[[Парнаграфія]] ў Даніі** маеца і можа быць купленая і знойдзеная ў сеціве. Забарона парнаграфіі ў літаратуры была прынятая ў 1967 годзе. У 1969 годзе Данія стала першаю краінаю ў сьвеці, якая ўзаконіла парнаграфію. Паспалітыя людзі ў Даніі маюць лёгкі доступ да порнавырабаў.

Порнавырабы з удзелам асоб да 18 гадоў забаронае і караецца. Порнавырабы не прадаюцца ў месцах для агульнага доступу.

Парнафільмы і перадачы ў жывую празь сеціва караюцца законам. У Даніі існуюць прызнаныя законам порнавытворцы, а самаробнае порна існуе. Простыя насельнікі краіны могуць грузіць зь сеціва непрыстойнае дзіва і спакойна яго глядзець. Продаж і платны паказ забаронены і караецца законам.

## Мінулае
У Даніі парнаграфія была даступная для невялікага кругу асоб. Порнавырабы тайна «па-ціху» прывозілі з-за мяжы, як правіла з Заходняе Эўропы, Францыі, Нямеччыны.

У 2017 годзе Пэтэр Мадсэн забіў вядомую швэдзкую вядучую тэлебачаньня Кім Валь. Адна з прычынаў — глядзеньне забойцам жорсткга порна, дзе пасьля плоцкага чыну жанчыне адрубаюць галаву.

## Вытворчасьць
міні|Разьдзяваньне жанчыны. 2014 год. Данія.
Час стварэньня першае порнастужкі ў Даніі невядомы. У краіне існуюць прызнаныя дзяржаваю вытворцы порна, але разам з тым вытворчасьць порна дазволеная й не караецца законам. Самаробнае порна ў краіне вырабляецца і распаўсюджваецца празь сеціва, або паміж людзьмі «з рук у рукі».

Рынак краіны мае ўсе віды порна:
* ММ
* ЖЖ
* МЖ
* скоталожніцтва

[міні|[Лязьбійская парнаграфія|Дзьве жанчыны маляваныя мастачкаю Гердаю Вэгенэр у 1925 годзе.]]
Удзел у ММ, ЖЖ і скоталожніцтва не выдзяляецца асобна ад іншых відаў порнавырабаў, падобна як у суседняй Беларусі. Права Даніі ў дачыненьні парнаграфіі падобнае да эўрапейскага права.

Запіс плоцевага чыну МЖ для прагляду для ўласнага прагляду некараецца. Замужняя жанчына можа чыніць плоцкія дзеяньні не са сваім мужам, а запіс аб тым ня будзе караным. Незамужняя жанчына чыніць плоцкія дзеяньні з мужчынам, то яны ня будуць пакараныя дзяржаваю.

## Глядзіце таксама
* Герда Вэгенэр
* Жанаты
* Каця Кін
* Паўночная забава для дарослых
* Color Climax Corporation
* Стужкі Задыяку
* Там павінен быць борцік

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Даніі
Парнаграфія ў Швэцыі

**[[Парнаграфія]] ў Швэцыі** маеца і можа быць купленая і знойдзеная ў сеціве. Швэцыя ня мае права, дзе апісваюцца адносіны зьвязаныя з вырабам і паказам парнаграфіі. У краіне прадаюцца порнавырабы, але іх не прадаюць асобам да 18 гадоў. Скоталожніцтва ня мае забароны, але зьверы знаходзяцца пад аховаю дзяржавы і могуць вытворцы карацца за зьдзек над зьвярамі.

Парнафільмы і перадачы ў жывую празь сеціва караюцца законам. У Латвіі адсутнічаюць прызнаныя законам порнавытворцы, хоць самаробнае порна існуе. Простыя насельнікі краіны могуць грузіць зь сеціва непрыстойнае дзіва і спакойна яго глядзець. Продаж і платны паказ забаронены і караецца законам.

## Дзіцячая парнаграфія

Пасьля 1980-ых гадоў Швэцыя акзалася заваленая порнавырабамі. Дзяржава была вымушаная засярэдзіцца на барацьбе з асобнымі відамі парнаграфіі, а іменна&nbsp;— дзіцячая парнаграфія. Удзел асоб да 18 гадоў у парнаграфіі забароненае. Запіс, загрузка, перадача другім асобам, або глядзеньне парнаграфічных фотаздамкаў і запіс дзіва з удзелам дзяцей забароненае й караецца.

Швэдзкае права азначае дзіцячаю парнаграфію, як непрыстойныя здымкі.  Вярхоўны суд Швэцыі меў асобнае рашэньне, дзе абараніў хэнтай і  лялікан ад пагрозы забароны. Яны былі азначаныя, як частка культуры Японіі і яны будуць карацца толькі ў выпадку беспасярэдняе пагрозы нанясеньня шкоды дзіцяці. Карціны не павінныя быць падобнымі на дзяцей, а тады яны ня будуць забароненыя.

## Мінулае
У 1990-ыя гады ледзь усе рынкі краіны мелі месца продажаў відэа, дзе таксама можна было купіць порна. Сталі прадавацца порначасопісы замежныя, напрыклад Плэйбой, Гастлер, СНІД-ІНФА.

## Вытворчасьць
Невядома час стварэньня першае порнастужкі ў Швэцыі. У краіне неіснуюць прызнаныя дзяржаваю вытворцы порна, але разам з тым вытворчасьць порна забаронае і караецца законам. Самаробнае порна ў краіне вырабляецца і распаўсюджваецца празь сеціва, або паміж людзьмі «з рук у рукі».

Рынак краіны мае ўсе віды порна:
* ММ;
* ЖЖ;
* МЖ;
* скоталожніцтва.

Удзел у ММ, ЖЖ і скоталожніцтва не выдзяляецца асобна ад іншых відаў порнавырабаў, падобна як у суседняй Беларусі. Права Шэцыі ў дачыненьні парнаграфіі падобнае да эўрапейскага права.

Запіс плоцевага чыну МЖ для прагляду для ўласнага прагляду не караецца. Замужняя жанчына можа чыніць плоцкія дзеяньні не са сваім мужам, а запіс аб тым ня будзе караным. Незамужняя жанчына чыніць плоцкія дзеяньні з мужчынам, то яны ня будуць пакараныя дзяржаваю.

Сярод вытворцаў можна назваць Бэрта Мільтана старэйшага.

## Глядзіце таксама
* Крыніца дзяўчыны

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Швэцыі
Парнаграфія ў Марока

**Парнаграфія ў Марока** забароненая і караецца законам можа да сьмерці.

## Мінулае
У Марока парнаграфія была даступная для невялікага кругу асоб. Порнавырабы тайна «па-ціху» прывозілі з-за мяжы, як правіла з Заходняе Эўропы, асабліва з Францыі. Да сярэдзіны 20 ст. краіна была пад панаваньнем Францыі. Зь яе ў Марока прывезлі кіно і фатаграфіі, дзе нейкія зь іх мелі непрыстойны зьмест.

Пачалі стварацца ўмовы адпачынку: корчмы, блудзілішча і кінатэатры. У іх насельнікі краіны маглі глядзець дзіва, у тым ліку і порна. Людзі, якія мелі ўласныя кінакамэры і фотапараты, рабілі непрыстойныя здымкі насельнікаў. Потым іх вывозілі па-за краіну ў Заходнюю Эўропу, ЗША, Брытанію й Ірляндыю, Японію і далей у іншыя краіны сьвету. 

Порнавырабы сталі даступнымі для простага чалавека. Кінатэатры краіны паказвалі порна: «Эманюэль» і інш. Прадаваліся порначасопісы, як правіла зь Францыі й ЗША.

## Ісламскае права
Ісламскае права мае знанчны ўплыў у грамадзтве Марока. Права патрабуе выкананьня некаторых патрабаваньняў. Гэта датычыла азначэньня слова ***непрыстойнасьць***. У грамадзкім месцы забароненае паказвацца ў адзеньні з парушэньнем правілаў прыстойнасьці:
* адзеньне павінна прыкрываць усё цела
** мужчыны могуць не прыкрываць адзеньнем ступні, кісьці рук, галаву вышэй шыі, кісьці рук, ступні
** жанчыны могуць не прыкрываць адзеньнем толькі свой твар, кісьці рук і ступні
* любыя дотыкі мужчыны і жанчыны забароненыя, у тым ліку абдымкі й пацалунак

Усё астатняе было забароненае паказваць у грамадзкім месцы і здымаць на відэа, або фатаграфаваць. Аднак, у кінатэатрах і тэлебачаньні паказвалі плоцкія адносіны мужчыны й жанчыны. Пацалунак, адкрытыя валасы жанчыны ў кіно &masdh; непрыстойнасьць і забароненае йсламскім правам.

У 1980-ыя гады ледзь усе рынкі краіны мелі месца продажаў відэа, дзе таксама можна было купіць порна. Прадаваліся порначасопісы, як правіла зь Францыі й ЗША. З узьнікненьнем сеціва асноўнаю крыніцаю раздачы порнавырабаў стала сеціва.

## Вытворчасьць
Невядома час стварэньня першае порнастужкі ў Марока. У краіне неіснуюць прызнаныя дзяржаваю вытворцы порна, але разам з тым вытворчасьць порна забаронае і караецца законам. Самаробнае порна ў краіне вырабляецца і распаўсюджваецца празь сеціва, або паміж людзьмі «з рук у рукі». Асаблівасьць порна ў краіне &mdash; карыстаньне ісламскімі звычаямі. Жанчыны карыстаюцца тканінаю, каб схаваць свой твар і валасы пад час здымкаў порнастужак.

Рынак краіны мае ўсе віды порна:
* ММ
* ЖЖ
* МЖ
* скоталожніцтва

Удзел у ММ, ЖЖ і скоталожніцтва забароненая і караецца па-ісламску: сьмерцю.

МЖ караецца рознымі пакараньнямі. Замужняя жанчына чыніць плоцкія дзеяньні не са сваім мужам, то яны будуць пакараныя сьмерцю. Незамужняя жанчына чыніць плоцкія дзеяньні з мужчынам, то яны будуць пакараныя да 40-ка ўдараў палкі.

## Цікавае
Мараканскі службовец быў пакапраны за плоцкае насільства над сотняю жанчынаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Марока
Заафілія

[міні|Карціна [Эдуар Анры Аўрыль|Эдуара Анры Аўрыля]]
**Скотало́жніцтва** альбо **бэстыялі́зм** альбо **заафілі́я** (ад  — *жывёла* й  — *любоў*) — плоцевая цяга да жывёл і атрыманьне задавальненьня ад плоцевага кантакту зь імі. Сустракаецца пераважна ў жывёлагадоўчых раёнах (у мужчын і жанчын, якія пазбаўлены грамадзтва доўгі час, магчымы кантакты з козамі, авечкамі, кабыламі). Звычайна ў чалавека не ўзьнікае ўстойлівай цягі да жывёлы. У жанчын скоталожніцтва распаўсюджана, напрыклад, з сабакамі.

## Тэрміналёгія
З часу свайго зьяўленьня ў тэрміна «заафілія» зьявіліся дадатковыя значэньні. Аб неабходнасьці адрозьненьня тэрміналёгіі, якая адносіцца да паталягічным і непаталягічным сэксуальным кантактам з жывёламі, пісаў яшчэ Крафт-Эбінг:Сярод выпадкаў жывёлалоства маецца група, якая ўзьнікае безумоўна на паталягічнай глебе, у якой можна даказаць наяўнасьць цяжкага абцяжарваньня, канстытуцыйных неўрозаў, імпатэнцыі пры зносінах з жанчынамі й дзе ненатуральныя дзеяньні зьяўляюцца імпульсіўнымі. Цалкам мэтазгодна даць гэтым паталягічным выпадкам адмысловую назву: менавіта калі за непаталягічнымі выпадкамі захаваць тэрмін «скоталожніцтва» («бэстыалізм»), то для паталягічных можна было б абраць слова «зааэрастыя.»

У апошнія дзесяцігодзьдзі ў ангельскай мове таксама назіраецца разыходжаньне ў значэньнях словаў заафілія й скоталожніцтва. Такім чынам, тэрмін заафілія () аналягічны, але не ідэнтычны тэрміну «скаталоства» (), які мае на ўвазе толькі плоцевы кантакт паміж чалавекам і жывёлай, але не цяга.
Акрамя таго, ня кожны заафіл, які мае цягу, уступае ў сэксуальныя адносіны з жывёламі.

Слова «заафілія» ў мове мае выразную сэксуальную канатацыю, з прычыны чаго літаральнае значэньне «прыхільнасьць або адчуваньне прывабнасьці жывёл» практычна не выкарыстоўваецца, замест гэтага выкарыстоўваецца апісальнае словазлучэньне «любоў да жывёл».

## Літаратура
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Доморацкого. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Падліпкі (Менская вобласьць)

**Падлі́пкі** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавету.

## Гісторыя
Паводле перапісу 1926 году — пасёлак.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* 1926 год — 11 двароў, 55 жыхароў
* 2002 год — 13 двароў, 17 жыхароў
* 2009 год — 20 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Ігар Карпаў

**Ігар Карпаў**:
* Ігар Аляксандравіч Карпаў ( 1957) — галоўны інфэкцыяніст і народны лекар Беларусі;
* Ігар Васільевіч Карпаў ( 1946) — беларускі архітэктар;
* Ігар Пятровіч Карпаў (1952—2022) — савецкі літаратуразнаўца.
Бутаўт Мантыгайлавіч

**Бутаўт Мантыгайлавіч** (? — па 1413) — літоўскі баярын. На Гарадзельскай уніі атрымаў герб Грыф.

## Імя

Боталд або Буталд, пазьней Бутаўд або Бутаўт (Botuald, Butaldus, Butaud, Butaut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-), а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Bwtold* (*Butold*, 18 студзеня 1401 году); *cum Butowdo*, *Butowdus*, *Butowdum* (*Butowd Montigalowicz*; 2 кастрычніка 1413 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Магчыма, можа атаясамлівацца з баярынам *Bernardus dictus Buthouth*, які выступаў як сьведка на працэсе супраць Тэўтонскага ордэну.

Упершыню ўпамінаецца ў акце Віленска-Радамскай уніі (1401 год). 

## Мова і культура

Да акту Гарадзельскай уніі (1413 год) прывесіў пячаць з лацінамоўным гатычным надпісам: **s • butowt montigalowycz**.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Ян Бутрым

**Ян Бутрым** (? — да 1428) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, маршалак гаспадарскі (1412—1420), намесьнік смаленскі (1422—1423). На Гарадзельскай уніі атрымаў герб «Тапор».

Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Жырмунах Лідзкага павету.

## Імя

Бодэрым (Bauderrim) і Рэмбод, Рымбот або Рымбота (Rembod, Rimbotus, Rimboto) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-) (у старажытных тэкстах *bod* праз доўгае *о* пісалася як *baud*), а аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) — ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'. Такім парадкам, імя Бутрым азначае «непарушны корань» (тое ж, што і Рымбут).

Паходжаньне імя Бутрым ад складаньня германскіх імёнаў Bodo і Rimo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Butrim Souiczouicz* (1387—1394 гады); *па(н) Бутри(м)* (20 траўня 1407 году); *cum Butrymo*, *Butrim* (*Butrym*; 2 кастрычніка 1413 год); *Johanne Buttrim de [[Жырмуны|Szzyrmuni]]* (26 студзеня 1416 году); *Johannes Butrim [[Смаленск|Smolnensis]]* (27 верасьня 1422 году); *Ioanne Butrino marschalco nostro* (10 лістапада 1430 году); *Buttrym*.

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Яго бацькам, магчыма, быў пляменьнік маці Вітаўта Бутрым, забіты на загад Ягайлы ў 1382 годзе. Быў у сваяцтве з Монтаўтамі.

Упершыню ўпамінаецца ў канцы XIV ст. у паручыцельстве за Братошу Кайлутавіча. У 1410 годзе езьдзіў з пасольствам да караля Чэхіі Вацлава ў Прагу, у 1416 годзе — да вялікага магістра, у 1419 годзе — у Маскву. У 1412—1420 гадох быў маршалкам гаспадарскім, у 1422—1423 гадох — намесьнікам смаленскім. У 1414 годзе трапіў у палон да крыжакоў.

Паводле папскай булы ад 31 жніўня 1418 году, яго жонкай была русінка, якая адмовілася перайсьці ў каталіцтва, таму прасіў папскага дазволу скасаваць шлюб. У шлюбе меў сына Юрыя.

## Мова і культура

Да актаў Гарадзельскай уніі (1413 год) і Мельнскага міру (1422 год) прывесіў пячаці з лацінамоўнымі гатычнымі надпісамі: 
**+ • s • iohis • butrim • de zirmuni**
**+ s(igillum) butrim [her(edi)]s de s<strike>z</strike>yrmuny**

У гэтых пячацях засьведчыў тагачасную літоўскую (беларускую) назву свайго вотчыннага ўладаньня — Жырмуны (*Zirmuni*, *S<strike>z</strike>yrmuny*).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Бутрым Ян
Катэгорыя:Маршалкі гаспадарскія
Відзімін

**Відзімін** (? — па 1410) — літоўскі баярын.

## Імя

Від (Wid) і Міна або Мена (Minno, Menno) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва', а аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'. Такім парадкам, імя Відзімін азначае «моцны думкамі» (тое ж, што і імя Мінвід). Адзначалася старажытнае германскае імя Widiman (Widi-man).

Формы імя ў гістарычных крыніцах: *Wyndimyn* (18 студзеня 1401 году); *Wydymen* (17 жніўня 1404 году); *Wydimyn* (11 чэрвеня 1407 году); *Vidimino* (25 студзеня 1408 году); *Widimyn* (16 лютага 1410 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Сын Гайлівойны (вядомы толькі зь імя па бацьку). Меў братоў Андрэя Гайлігіна і Урдзіця.

Упершыню ўпамінаецца ў акце Віленска-Радамскай уніі (1401 год). Часта выступаў як сьведка ў дакумэнтах і умовах Вітаўта (напрыклад, у дакумэнце 1404 году). Апошні раз упамінаецца ў 1410 годзе.

Меў сына Андрэя.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Гедыгольд (неадназначнасьць)

* Гедыгольд — літоўскі баярын, бацька Мінігайлы (Міхала) і Сурвілы
* Юры Гедыгольд (? — па 1435) — ваявода кіеўскі (1411), намесьнік смаленскі (каля 1424), ваявода віленскі (1426—1432)
* Пётар Гедыгольд (? — па 1457) — староста жамойцкі (1441) і скірстымонскі (1446—1453)
Янкава (Менская вобласьць)

**Я́нкава** (таксама сустракаецца *Янко́ва*) — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Дрычынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 21 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Бутаўт (неадназначнасьць)

* Бутаўт (каля 1346 — па 1381) — князь дарагічынскі
* Бутаўт Мантыгайлавіч — літоўскі баярын
Судзімонт (неадназначнасьць)

* Судзімонт (? — 1394) — літоўскі князь, сваяк Вітаўта
* Судзімонт Доргевіч (1390-я — 1434) — чашнік вялікі літоўскі (1409), староста крэўскі (1433—1434)
Янкова

**Янко́ва** — прозьвішча, тапонім.

## Прозьвішча
* Тамара Янкова — мовазнавец

## Тапонім
### Беларусь
* Янкава (Янкова) - вёска ў Пухавіцкім раёне

### Польшча
* Янкова (Польшча) - вёска ў Альштынскім павеце Вармінска-Мазурскае ваяводзтва
* Янкова (гміна) - гміна ў Альштынскім павеце Вармінска-Мазурскае ваяводзтва
Уборкі (Пухавіцкі раён)

**Убо́ркі** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавету.

На 2023 год ва Ўборках месьцілася «Беларуская нацыянальная біятэхналягічная карпарацыя», што вырабляла амінакісьлі і прэміксы для камбікармоў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Пётар Гедыгольд

**Гедыгольд**, **Гедыгоўд** (у каталіцтве **Пётар**; ? — па 1457?) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста жамойцкі (1441) і скірстымонскі (1446—1453).

Відаць, меў уладаньні ў Жамойці (каля Расенаў ёсьць вёска Гедзігоўдзішкі).

## Імя

Геда (Geda) і Гаўд (Gaudus) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедзень, Гедвін, Гедмонт; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч', а аснова -гаўд- (-гаўт-, -каўд-) (імёны ліцьвінаў Гаўтоўт, Гаўдземунда, Саргоўд; германскія імёны Gautald, Gaudemund, Saregaud) — ад германскага *gautaz 'гот' або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота'. Такім парадкам, імя Гедыгоўд азначае «пышнасьць цноты». Адзначалася старажытнае германскае імя Гедалгаўд (Gedalcaus, у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у gaus) з пашыранай суфіксам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай (гед-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Gedegolt* (1 кастрычніка 1441 году); *Кгедикголдъ* (1440—1492 гады); *Gedekaut… Gedgaut* (10 лістапада 1453 году); *ego Petrus Giedygolth haeres de Gieysze* (18 верасьня 1457 году); *Gudegan*.

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Меў імя па бацьку *Tivlowicz*.

У 1441 годзе ўпамінаецца як староста жамойцкі, у 1446—1453 гадох быў старостам скірстымонскім. На гэтай пасадзе кіраваў таксама Расенамі. У 1446, 1447 і 1451 гадох езьдзіў паслом да крыжакоў.

18 верасьня 1457 году Пётар Гедыгольд з Гейшаў (каля Расенаў) фундаваў касьцёл у Шылуве. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Старосты жамойцкія
Гінівіл

**Гінівіл** (? — па 1398) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста троцкі (1398).

## Імя

Вілікін (Willikin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'), а аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'. Такім парадкам, імя Гінівіл азначае «пачатак волі» (тое ж, што і імя Вількін).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Gynewille, houptman czu Tracken*, *Gynewille, capitaneus in Trakken* (12 кастрычніка 1398 году); *Кгинивилу чоловекъ Рукти* (*Кгинивил*; 1440—1492 гады).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Выступаў як сьведка ў Салінскай умове (1398 год), дзе значыцца старостам троцкім. У канцы XIV ст. на загад Вітаўта разам з Васілём Барэйкавічам ваяваў супраць Карыбута Альгердавіча.

Меў сына Начку.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Томаш Пасадзкі

**Томаш Пасадзкі** (нар. 13 лістапада 1961, Гданьск) — польскі юрыст, адвакат, палітык і дзяяч мясцовага кіраўніцтва, прэзыдэнт Гданьска (1994—1998).

## Біяграфія
Скончыў IX агульнаадукацыйны ліцэй у Гданьску. У 1986 скончыў факультэт права і адміністрацыі Гданьскага ўнівэрсытэту. У пачатку 1980-х прымаў удзел у стварэньні Незалежнага зьвязу студэнтаў.

Пасьля сканчэньня ўнівэрсытэту атрымаў кваліфікацыю адваката, кіраваў уласнай адвакацкай кансультацыяй у Гданьску. У 1994—2002 гадох займаў пасаду гарадзкога дарадцы Гданьска, ад 1994 да 1998 быў прэзыдэнтам Гданьска. Быў сябрам Зьвязу польскіх гарадоў. У пэрыяд 2000—2006 працаваў на польскім тэлебачаньні, быў віцэпрэзыдэнтам яе рады, пасьля дырэктарам па арганізацыйных пытаньнях.

На пачатку 1990-х удзельнічаў у дзейнасьці Дэмакратычнай уніі і Зьвязу свабоды. У 2005 уступіў у Дэмакратычную партыю. У 1991 і 1993 высоўваўся кандыдатам у Сэйм ад Дэмакратычнай уніі, у 2007 годзе балятаваўся у Сэнат ад Дэмакратычнага левага альянсу. У 2012 стаў ганаровым консулам Эстоніі ў Гданьску.

У 2010 ўзнагароджаны Ордэнам Крыжа зямлі Марыі IV ступені.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гданьску
Катэгорыя:Выпускнікі Гданьскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Польскія адвакаты
Прарок (фільм, 2009)

«**Прарок**» () — мастацкі фільм, крымінальная драма рэжысэра Жака Адыяра, які выйшаў на экраны ў 2009 годзе.

## Сюжэт
Складаная гісторыя пра 19-гадовага арабскага юнака Маліка, які трапіў у няпростыя для сябе ўмовы францускай турмы, звонку ў яго няма родных і блізкіх, у вязьніцы няма сяброў. Стаўшы ахвярай абставін, ён вымушаны выконваць шэраг небясьпечных даручэньняў, што ставяць яму мясцовая групоўка карсыканцаў, якая кіруе турмой. Малік хутка асвойваецца ў незвычайным для сябе сьвеце і пачынае снаваць ўласныя пляны…

## В ролях
* Тахар Рахім — *Малік Эль Джабэна*
* Нільс Арэструп — *Цэзарь Лучыяні*
* Адэль Бэншарыф — *Рыяд, сукамернік і сябра Маліка*
* Хішэм Якубі — *Рэйеб*
* Лейла Бэхці — *Джаміля, жонка Рыяду*
* Рэда Катэб — *Жардзі*
* Жан-Філіп Рычы — *Вэтары*
* Жыль Каэн — *Проф*
* Антуан Басьлер — *Пілічы*

## Узнагароды і намінацыі

### Узнагароды
* 2009 — Гран-пры жюры Канскага кінафэстывалю (Жак Адыяр)
* 2009 — дзьве прэміі Эўрапейскай кінаакадэміі: лепшы актор (Тахар Рахім), лепшы гук
* 2009 — прыз за лепшы фільм на Лёнданскім кінафэстывалі (Жак Адыяр)
* 2009 — прэмія Нацыянальнай рады кінакрытыкаў ЗША за лепшы фільм на замежнай мове
* 2009 — Прыз імя Люі Дэлюку
* 2010 — прэмія Брытанскай кінаакадэміі за лепшы фільм не на ангельскай мове
* 2010 — 9 прэмій «Сэзар»: лепшы фільм, лепшы рэжысэр (Жак Адыяр), лепшы сцэнар, лепшы актор (Тахар Рахім), лепшы актор другога пляну (Нільс Арэструп), самы шматабяцаючы актор (Тахар Рахім), лепшая апэратарская работа (Стэфан Фантэн), лепшы мантаж (Жульет Вэльфлінг), лепшая праца мастака (Мішэль Бартэлямі)

### Намінацыі
* 2009 — намінацыя на прыз «Залатая пальмавая галіна» Канскага кінафэстывалю (Жак Адыяр)
* 2009 — 4 намінацыі на прэмію Эўрапейскай кінаакадэміі: лепшы фільм, лепшы рэжысэр (Жак Адыяр), лепшы сцэнар, лепшая апэратарская праца (Стэфан Фантэн)
* 2010 — намінацыя на прэмія «Оскар» за лепшы фільм на замежнай мове
* 2010 — 4 намінацыі на прэмію «Сэзар»: самы шматабяцаючы актор (Адэль Бэншарыф), лепшая музыка (Аляксандар Дэспля), лепшы гук, лепшыя касьцюмы
* 2010 — намінацыя на прэмію «Залаты глёбус» за лепшы фільм на замежнай мове
* 2010 — намінацыя на прэмію «Незалежны дух» за лепшы замежны фільм

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт фільму «Прарок»
* 
*  
* 

Катэгорыя:Фільмы 2009 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 2009 году
Катэгорыя:Італьянскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Францускія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра зьняволеных
Катэгорыя:Фільмы — ляўрэаты прэміі BAFTA
Прарок (неадназначнасьць)

**Прарок**:

* Прарок — чалавек, як мяркуецца кантактуе са звышнатуральнымі або чароўнымі сіламі і служычы пасярэднікам паміж імі і чалавецтвам; прадвесьнік звышнатуральнай волі (прароцтва).
* Прарок — твор Джэбрана Халіля Джэбрана, напісаны ў 1923 годзе
* Прарок — мюзыкл Ільлі Алейнікава
* Прарок () — фільм па матывах апавяданьня Філіпа К. Дзіка «Залаты чалавек», ЗША, 2007. Рэжысэр — Лі Тамахоры
* Прарок () — гангстэрскі фільм, Францыя, 2009 год. Рэжысёр — Жак Адыяра
* Прарок () — тэлесэрыял, Бразылія, 2006 год
* Прарок — драма азэрбайджанскага паэта і драматурга Гусэйна Джавіда
* Прарок — вялікая опэра францускага кампазытара Джакома Мэйэрбэра
Маставая

**Мастава́я** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дукорскага сельсавету.

## Гісторыя
Па перапісу 1926 году вядома як пасёлак. У 1933 годзе згадваецца як вёска, існавалі калгас і кузьня.

Пад час Другой сусьветнай вайны з канца чэрвеня 1941 году да пачатку ліпеня 1944 году пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* 1926 год — 12 двароў, 52 жыхары
* 2002 год — 18 двароў, 37 жыхароў
* 2009 год — 20 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дукорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Гетаўт

**Гетаўт** (? — па 1413) — літоўскі баярын. На Гарадзельскай уніі атрымаў герб «Копач».

Унук Гетаўта Юры называў сябе «Вішнеўскім вотчыньнікам».

## Імя

Кеталд або Гетальд (Ketold, Getoldus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедзень, Гедвін, Гедмонт; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *cum Gethowoth*, *Getowd*, *Gethawoth* (2 кастрычніка 1413 году); *Gettoth* (16 і 21 чэрвеня 1409 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. У 1409 годзе на загад вялікага князя Вітаўта выехаў разам зь іншымі баярамі ў Жамойць (значыцца ў дакумэнце як *kemmerer von Birsten*), дзе пазьней атрымаў ад гаспадара землі. 

Меў сыноў Юрыя і Дорга.

## Мова і культура

Да актаў Гарадзельскай уніі (1413 год) прывесіў пячаці з лацінамоўнымі гатычнымі надпісамі:
**+ • S • Getawt…**
**+ • s • Getawt …. ch**

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Ян Гінтаўт

**Ян Гінтаўт** (? — па 1424) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста ковенскі.

Валодаў Рудамінай.

## Імя

Кандалд, Гандалд або Генталт (Candoaldo, Gandualdus, Gentaltus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -генд- (-гент-, -гінт-) (імёны ліцьвінаў Гінтэр, Агінт, Эйгінт; германскія імёны Genter, Aginto, Eigint) паходзіць ад гоцкага gands 'посах', пераноснае 'чары', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Gyntawt Wigails son*, *Gynthowd filius Wilgaws* (12 кастрычніка 1398 году); *Gyntold* (18 студзеня 1401 году); *Ginthawt* (пачатак XV ст.); *Johannes Ginthold* (27 верасьня 1422 году); *Gintoldo de Ziruntin* (*Gintold*; 20 красавіка 1424 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Вігайлы. У недатаваным лісьце ад рагніцкага комтура да вялікага магістра зазначаецца, што Гінтаўт — пляменьнік Чупурны. Магчыма, быў у сваяцтве з Монтаўтамі і Бутрымамі.

Упершыню ўпамінаецца ў 1398 годзе як сьведка Салінскай умовы. У пачатку XV ст. быў старостам ковенскім. Магчыма, яму належала прыкладзеная да Мельнскай умовы (1422 год) пячаць з гербам «Тапор». У дакумэнце вялікага князя Вітаўта ад 1424 году ўпамінаецца як *Gintoldo de Ziruntin*.

Гінтаўтавічы, якія жылі ў XV ст., наўрадці былі яго сынамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Старосты ковенскія
Брылёва

Назву **Брылёва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Брылёва — вёска ў Кобрынскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Брылёва — вёска ў Гомельскім раёне
** Брылёва — пасёлак у Чачэрскім раёне

## Глядзіце таксама
* Брылёк
* Брылёў
* Брылёўка
* Брылёўшчына
* Брылі
* Брыль
* Брылькі
Міхалёў

Назву **Міхалёў** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Міхалёў — былы пасёлак у Хвойніцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Міхалёў — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Міхалёў — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Міхал
* Міхалаў
* Міхалеўшчына
* Міхалёва
* Міхалёўка
* Міхалёўцы
* Міхалёўшчына
* Міхалі
* Міхалін
* Міхаліна
* Міхалінава
* Міхалінак
* Міхалінка
* Міхалінкі
* Міхаліно
* Міхалішкі
* Міхалкавічы
* Міхалкі
* Міхалова
* Міхалоў
* Міхалоўка
* Міхалпольле
* Міхальцы
Конрад Гудзігердавіч

**Конрад Гудзігердавіч** (? — па 1476) — літоўскі баярын.

Відаць, вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Дзяволтве.

## Імя

Конрад або Кунрад (Konrad, Cunrad) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кон- (-кун-) (імёны ліцьвінаў Кондрут, Кунат, Якун; германскія імёны Cundrud, Kunat, Acun) паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны' або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду', а аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Радавін; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Radowin) — ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Konrad (Konrat, Kunrod, Kunrot).

Формы імя ў гістарычных крыніцах: *Conradus Gudigirdowycz* (9 красавіка 1437 году); *пану Кундрату Кгуркгирдовичу* (*Кудрат Кгуркгирдович*; 17 студзеня 1520 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Гудзігерда Валімонтавіча. Меў брата Завішу Гудзігердавіча.

Упершыню ўпамінаецца ў данацыі 1437 году родзіча Станіслава Даўгайлы Віленскай катэдры.  Ня браў актыўнага ўдзелу ў палітычным жыцьці, існуюць зьвесткі пра адзін яго судовы вырак (разам з Судзівоем Валімонтавічам і Радзівілам Осьцікавічам). У 1476 годзе Міхал і Ян Кезгайлавічы адзначылі, што набылі ў стрыечнага брата Конрада пэўныя землі.

Меў сыноў Сямёна і Станіслава (Станьку).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Конрад Кучук

**Конрад Кучук** — літоўскі баярын. Пачынальнік роду Кучукоў (Кучуковічаў).

Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Жырмунах.

## Імя

Конрад або Кунрад (Konrad, Cunrad) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кон- (-кун-) (імёны ліцьвінаў Кондрут, Кунат, Якун; германскія імёны Cundrud, Kunat, Acun) паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны' або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду', а аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Радавін; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Radowin) — ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Konrad (Konrat, Kunrod, Kunrot).

Формы імя ў гістарычных крыніцах: *Cunradus alias Kuczuc* (*Conradus alias Kuczuc*; 1 ліпеня 1436 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Магчыма, быў сынам або братам Монтаўта. Відаць, быў у сваяцтве з Бутрымамі.

Упамінаецца як «дзедзіч Жырмунаў» (*heres de Szyrmuni*) у сваім наданьні віленскім францішканам ад 1 ліпеня 1436 году, да якога прыклаў пячаць з гербам «Тапор». 

Меў сыноў Юрыя і Яна.

## Мова і культура

У сваёй лацінскай грамаце 1436 году ўпамінаў меру мёду, якая «*па-народнаму*» называлася «*шацец*» (*vulgariter dictam szathec*). Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Барташ Монтаўтавіч

**Барташ Монтаўтавіч** (? — па 1486) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста пуньскі (1469), дубніцкі і майшагольскі (1477), бельскі (1482—1486).

Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Салечніках.

## Імя

Імя Барташ ёсьць вытворным ад імя Барталамей (апроч славянскіх формаў, гістарычна таксама адзначаецца германская — *Bartosch*).

Формы імя ў гістарычных крыніцах: *Бартошу Монътовтовичу чоловекъ* (*Бартош Монътовтович*; 1440—1449 гады), *Бартош Монтовтович наместник моишакголский и дубенский* (27 лютага 1477 году), *Бартошъ Монътовътовичъ* (25 жніўня 1484 году), *панъ Бартошъ Монтовътовичъ* (22 кастрычніка 1503 году, 11 верасьня 1504 году), *Bartosch Mantholtowicz*, *Bartholomeus*, *Bartusch*, *Bartesch von der Solcze*.

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Аляксандра Монтаўта. Меў братоў Міхайлу, Яна Таўцівіла і Конрада.

Упершыню ўпамінаецца ў 1440 годзе ў наданьні яго бацькі віленскім францішканам. У 1453 год за часамі канфлікту з палякамі паехаў ад літоўскіх паноў да вялікага магістру. У 1469 годзе быў старостам пуньскім, у 1477 годзе — дубніцкім і майшагольскім, у 1482—1486 гадох — бельскім.

Двойчы браў шлюб, другой жонкай была Юльляна Духна з Храптовічаў. Ад першай жонкі меў сына Станіслава і дачку Барбару. З другой жонкай удачарыў дачку яе брата Алену.

13 жніўня 1499 году яго жонка Юльляна ў сваім тэстамэнце запісала асноўную частку сваёй маймасьці прыёмнай дачцэ Алене, якая мусіла захоўваць памяць пра яе і яе блізкіх. Хацела, каб яе пахавалі ў Віленскім францішканскім касьцёле'.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Даўгерд (неадназначнасьць)

* Даўгерд (? — 1213) — літоўскі князь
* Ян Даўгерд (? — каля 1443) — ваявода віленскі (з 1433)
* Даўгерд (? — па 1444) — староста ашмянскі (1434—1444)
* Анёл Даўгерд (Доўгірд) (1776—1835) — філёзаф і пэдагог, сын амсьціслаўскага шляхціча Андрэй Даўгерда

## Глядзіце таксама
* Даўгердзішкі
Завіша Гудзігердавіч

**Завіша Гудзігердавіч** (? — па 1443) — літоўскі баярын.

У 1443 годзе атрымаў дзесяць чалавек у Жэймах каля Дзяволтвы.

## Імя

Варыянт імя ў гістарычнай крыніцы: *пан Завиша* (1443 год); *Cherubino, Seraphino fratribus germanis, filiis Szarysza Gudgierdowicz* (8 ліпеня 1487 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Гудзігерда Валімонтавіча. Меў брата Конрада Гудзігердавіча.

Меў сыноў Херубіна і Серафіна.

## Глядзіце таксама
* Судзівой Валімонтавіч
* Дабрагост Нарбутавіч
* Дабяслаў Кезгайла

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Давойна Вісігердавіч

**Давойна Вісігердавіч** — літоўскі баярын.

Відаць, вотчынныя маёнткі знаходзіліся ў ваколіцах Ліды.

## Імя

Давін (Dawin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўят; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', а аснова -вуйн- (-войн-, -вун-) (імёны ліцьвінаў Вайніла, Войнар, Войнат; германскія імёны Vuinla, Wunar, Wonnat) — ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены' або ад асновы -він- (-вайн-). Такім парадкам, імя Давойна азначае «годны да шчасьця».

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Dowoyn Wysigirdonis* (18 студзеня 1401 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Магчыма, сын Вісігерда. Упамінаецца толькі ва ўмове з Польшчай (1401 год).

Меў сыноў Івана (Івашку), Алехну і Андрэя (Андрушку).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія