Гарадзец (Кобрынскі раён)

**Гарадзе́ц** — вёска ў Беларусі, на Каралеўскім канале. Цэнтар сельсавету Кобрынскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1272 чалавекі. Знаходзіцца за 22 км на ўсход ад Кобрыню, за 1,5 ад чыгуначнай станцыі Гарадзец; на шашы Кобрынь — Дарагічын.

Гарадзец — даўняе мястэчка гістарычнай Берасьцейшчыны. Да нашага часу тут захавалася царква Ўшэсьця Гасподняга, помнік архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Гарадзец датуецца 1287 годам. Каля 1465 году князі кобрынскія збудавалі тут царкву Сьвятога Ільлі. Пазьней у Гарадцы ўзьнікла каталіцкая парафія. У 1563 годзе ў мястэчку правялі вялікакняскую рэвізію, у якой упамінаюцца вуліцы Кобрынская, Прышахоцкая, Пінская, Грушаўская, Ільлінская і іншыя.

10 сьнежня 1589 году каралева і вялікая княгіня Ганна надала Гарадцу Магдэбурскае права і герб: «*у срэбным полі выява святых Ганны і Марыі зь немаўлём Езусам на руках*». У 1618 годзе Гарадзец наведаў Язафат Кунцэвіч, які адправіў набажэнства ў старажытнай Ільінскай царкве і прабыў ў мястэчку яшчэ адзін дзень. Тады ён цудам пазьбёг сьмерці ад разьюшаных сялянаў, якія неахвотна далучаліся да Берасьцейскай уніі. У 1784 годзе ў мястэчку спыняўся кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Гарадзец апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Кобрынскім павеце Гарадзенскай губэрні. У 1808 годзе сядзіба перайшла ў валоданьне роду Ордаў, якія збудавалі тут мураваны палац.

У 1866 годзе па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня расейскія ўлады ліквідавалі каталіцкую парафію ў Гарадцы, касьцёл гвалтоўна перарабілі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі. У 1886 годзе мястэчка стала цэнтрам воласьці. На 1891 год тут дзеяла царква, працавалі юдэйская школа, прыстань, штогод праводзілася 2 кірмашы.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Гарадзец занялі войскі Нямецкай імпэрыі.


Haradziec, Orda. Гарадзец, Орда (1860).jpg|Палац Ордаў, 1860 г.
Haradziec, Orda. Гарадзец, Орда (1880).jpg|Палац, 1880 г.
Haradziec, Orda. Гарадзец, Орда (1877).jpg|Панарама мястэчка і палаца, 1877 г.
Haradziec, Źviestavańnia. Гарадзец, Зьвеставаньня (1866).jpg|Праект перабудовы касьцёла пад царкву-мураўёўку, 1866 г.


### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гарадзец абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Гарадзец апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Кобрынскага павету Палескага ваяводзтва.

У 1939 годзе Гарадзец увайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стаў цэнтрам сельсавету Антопальскага, з 8 жніўня 1959 году Кобрынскага раёнаў. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1970 год тут было 411 двароў, на 1993 год — 569, на 1996 год — 560. У 2000-я гады Гарадзец атрымаў афіцыйны статус «аграгарадку». 2 сьнежня 2008 году афіцыйна зацьвердзілі гістарычны герб і заснавалі сьцяг вёскі.


Haradziec, Źviestavańnia. Гарадзец, Зьвеставаньня (1934).jpg|Касьцёл, 1934 г.
Haradziec, Źviestavańnia. Гарадзец, Зьвеставаньня (1934) (2).jpg|Інтэр’ер касьцёла, 1934 г.
Haradziec, Čyhunačnaja. Гарадзец, Чыгуначная (1925).jpg|Чыгуначная станцыя, 1925 г.
Haradzieckaja synagoga. Гарадзецкая сынагога (1919-39).jpg|Сынагога, да 1939 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1830 год — 360 муж., зь іх шляхты 35, духоўнага стану 3, мяшчанаў-юдэяў 156, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 166; 1878 год — 1264 чал., зь іх 567 юдэяў; 1891 год — 1559 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 688 чал.; 1970 год — 1,5 тыс. чал.; 1993 год — 1516 чал.; 1996 год — 1483 чал.; 1999 год — 1439 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 1272 чал.

### Інфраструктура
У Гарадцы працуюць сярэдняя школа, бібліятэка, клюб, лякарня, пошта, 9 крамаў.

## Эканоміка
У вёсцы працуюць гароднінасушыльны і цагельны камбінаты.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Зьвеставаньня Панны Марыі (XIX ст., з савецкіх часоў перабудаваны будынак выкарыстоўваецца як школа)
* Царква Ўшэсьця Гасподняга (1799)

### Страчаная спадчына
* Сынагога
* Сядзіба

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Гарадзец, Radzima.org
* Гарадзец, Глёбус Беларусі
* Гарадзец на мапе Гарадзецкага сельсавету