Батары

**Батары**, таксама **Баторыі**, **Батуры** () — вугорскі шляхоцкі род, адгалінаваньне Ґуткеледаў. У Позьнім Сераднявеччы адыгрывалі значную ролю ў Вугорскім каралеўстве, займаючы высокія вайсковыя, адміністратыўныя й касьцёльныя пасады. У раньні Новы час з роду выйшлі шэраг князёў Трансыльваніі й адзін кароль Польшчы й вялікі князь літоўскі.

## Паходжаньне

Батары былі адгалінаваньнем роду Ґуткелед, заснавальнікамі якога былі браты Ґут і Келед, якія за кіраваньнем Пэтэра Урсэоля (1038—1046) перасялілся ў Вугоршчыну зь Нямеччыны.

Уласна Батары паходзяць ад Андраша Лысага з Ракамэжу, які ў 1250 быў патронам кляштару Сарвар у графстве Сатмар. У 1279 кароль Ласла IV узнагародзіў брата Андраша Ходаша й сыноў Андраша Дзёрдзя (?—1307), Бэнэдэка (?—1321) і Бэрэцка (?—1322) за іхныя вайсковыя заслугі замкам Батар у графстве Сабальч. Батар да таго моманту быў уладаньнем Вайды сына Лянгаша, які ажаніўся са сваячкай Андраша, але не пакінуў нашчадкаў. У 1310 Батар стаў уласнасьцю толькі Бэрэцка пасьля дамоўленасьці таго з пляменьнікам Міхаем і стрыечным братам Відам. Ад таго моманту нашчадкі Брыцыюса пачалі звацца Батары.

## Адгалінаваньні

Ад нашчадкаў Бэрэцка пайшоў шэраг галін роду. Найстарэйшая галіна — Батары-Шом'ё — паходзіць ад сына Янаша, графа Сатмару, першынца Бэрэцка, Лясьлё (?—1373). Лясьлё, граф Сабальчу, ажніўся з Ганнай Медзешы ды атрымаў у пасаг замак Шом’ё. Брат Ласлы Дзёрдзь быў заснавальнікам роду Сімолін (пазьней Батары-Сімоліны). Далейшы падзел адбыўся пры праўнуках Лясьлё: Янаш і Іштван сталі заснавальнікамі роду Батары-Санісьлёфі, Міклаш жа працягнуў лінію Батары-Шом’ё.

Малодшая галіна — Батары-Эчэды — паходзіць ад Лёкёша, малодшага сына Бэрэцка. Лёкёш валодаў землямі ў Сатмары, а пасьля атрымаў ад караля Карая Робэрта яшчэ й Эчэд, дзе збудаваў замак Хршэі. Часам гэтая галіна яшчэ называецца Ньірбатар (Новыя Батары).

## Герб

Паводле легенды, адзін зь першых прадстаўнікоў роду Ґуткельдаў Вітус выклікаўся забіць цмока, які пасяліўся ў балотах ля замку Эчэд (насамрэч, збудаваны ў 14 стагодзьдзі) і паляваў на мясцовае насельніцтва. Вітус забіў яго трыма ўдарамі свае дзіды й ува ўзнагароды атрымаў Эчэд. Удзячныя людзі празвалі яго Батар (па-вугорску, мужны, паранаўнай — батур, багатыр) і «animus magnanimus». У 1325 сыны Бэрэцка атрымалі герб зьвязаны з гэтай легендай: тры гарызантальныя зубы цмока, які кусае свой жа хвост.

## Сучаснасьць

Нешматлікія прадстаўнікі роду сёньня жывуць у Вугоршчыне й Польшчы ды, верагодна, у Нямеччыне й Харватыі. Прозьвішча аднак у іх звычайна зьмененае: замест напісаньня *Báthory* часам ужываецца *Batory* (Баторы), *Batori* ці *Batorić* (Батарыч).

## Радавод

N з роду Ґуткеледаў
# сын
## Фэліцыян, заснавальнік роду Зэлемэры
## Янаш, заснавальнік роду Сальмадзі
## Лёкач
### Фэліцыян, узгадваецца ў 1310
### Янаш, узгадваецца ў 1310
# Міклаш
## Ходаш, узгадваецца ў 1270—1291, заснавальнік роду Сакаі
## Іштван, узгадваецца ў 1310
## Андраш Лысы з Ракамэжу, узгадваецца ў 1250
### Дзёрдзь з Энчэнчу, узгадваецца ў 1276—1307
#### Янаш (?—1355/1356), ж. — N Дамахідзі
##### Скалястыка, узгадваецца ў 1356-1371, м. — Іштван Сэпэшы
##### Ана, узгадваецца ў 1356-1381, м. — Якаб Боґаці
#### Кляра, узгадваецца ў 1370
#### Міхай (?—1356/1367)
##### Пэтэр (?—1367/1369)
##### Міклаш, узгадваецца ў 1355
##### Шыман, узгадваецца ў 1355
##### Каталін, узгадваецца ў 1369
#### Бэнэдэк дэ Санісьлё, узгадваецца ў 1279—1321
##### Поч, узгадваецца ў 1345-1355
##### Іванха, узгадваецца ў 1371, м. — Тывадар Часар
#### Бэрэцк Батар, узгадваецца ў 1276—1320, ж. — N, д. Маргарда Надабі
##### Андраш (?-1345), біскуп Вялікага Вараду ад 1329
##### Янаш, узгадваецца ў 1312—1350, жупан Сатмару
###### Лясьлё (?-1373/1379), жупан Сабальчу, заснавальнік роду Батары-Шом'ё, ж. — Ана Мэдзешы (узгадваецца 1351—1355)
###### Дзёрдзь, узгадваецца ў 1350—1373
####### Янаш, узгадваецца ў 1377—1397, ж. — Маргіт Другет
####### дачка, узгадваецца ў 1373, м. — Міклаш Вардаі (1330-1373)
###### Іштван, узгадваецца ў 1353—1366
##### Лёкёш (?-лістапад 1330, Валахія), заснавальнік роду Батары-Эчэды
##### Міклаш (Мохуз) (?-1357/1363)
###### Міклаш (?-каля 1363)
###### Агнэш, узгадваецца ў 1363-1380
###### Барбаля, узгадваецца ў 1363, м. — Янаш Пэцёфі з Санты (?-1393/1395)

## Глядзіце таксама

* Ґуткеледы
* Батары-Шом'ё
* Батары-Эчэды
* Батары-Сімоліны

## Вонкавыя спасылкі

* Радавод


Катэгорыя:Генэалёгія