open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мінтаўт

**Мінтаўт** (*Менталт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Міндэльт, Мэндэльт або Мандальт (Mindelt, Mendelt, Mandelt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -менд- (-мант-, -мінд-) (імёны ліцьвінаў Мінціла, Мендэр, Мендрык; германскія імёны Mindilo, Mender, Mendrick) паходзіць ад стараверхненямецкага menden 'весяліцца, цешыцца', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', а аснова -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) (імёны ліцьвінаў Таўтвід, Таўтывіл, Таўтгерд; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) — ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ'. Такім парадкам, імя Мінтаўт азначае «памяць роду» (тое ж, што і імя Таўцімін).

У Прусіі бытавала імя *Mantawte*.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Мінталта (Mintałto).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *в [[Дарсунішкі|Дорсунишском]] повете шестьдесят чоловеков… а [[Бэрнат|Берната]] Минтовтовича* (26 студзеня 1516 году); *Минтовт [[Гедзівіл|Кгедвилович]]… Минтовт [[Дорг (імя)|Доркгович]]* (1538 год); *панъ Янъ Андреевичъ Менътолътъ* (3 ліпеня 1578 году); *панъ Криштовъ Яновичъ Минтовтъ* (5 студзеня 1599 году); *паномъ Гиляріушомъ Минтовтомъ Чижомъ — подкоморимъ Виленскимъ* (3 сьнежня 1653 году); *передь его милостью паномъ Гелярымъ Минтoвтомъ Чыжомъ — подкоморымъ воеводства Виленского и депутатомъ* (10 чэрвеня 1665 году); *Hylariusz Czyz Mintoft — podkomoгzy Wilenski* (10 сакавіка 1669 году); *паномъ Казимеромъ Минтовтомъ-Чижомъ, подкоморымъ Виленскимъ* (14 лістапада 1671 году); *Kazimierz Mintowt Czyż, podkomorzy i poseł województwa wileńskiego* (27 траўня 1672 году); *Kazimierz Mintowt Czyż — podkomorzy Wileński* (5 чэрвеня 1673 году); *пана Казимера Минтовта Чижа — подкоморого Виленского* (4 ліпеня 1678 году); *Albrycht Michał Mintowt* (23 красавіка 1686 году); *Mintowt Czyż* (1690 год); *Mintowtyszki* (1744 год); *Jan Mintowt x, Benedykt Mintowt x* (21 жніўня 1780 году).

## Носьбіты
* Крыштап Янавіч Мінтаўт — зямянін Віленскага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1599 годзе
* Якуб Юр’евіч і Гендрута Якубаўна Мінтаўтовічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1601 годзе
* Казімер Мінтаўт Чыж — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падкаморы віленскі ў 1672 годзе
* Гіляры Мінтаўт Чыж ( 1669) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы лідзкі, чашнік, падсудак і падкаморы віленскі

З XIV ст. прыдомкам Мінтаўт карыстаўся літоўскі шляхецкі род Чыжоў гербу Гадземба.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Ментаўт у летувізаванай форме.

## Глядзіце таксама
* Мэнтэ
* Вальда

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Будгін

**Будгін** (*Будкін*, *Бутгін*, *Буткін*, *Боткін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бодзекін, пазьней Бодкін, Будэкін, Будген або Ботген (Bodekin, Bodkin, Budekin, Budgen, Botgen) і Генабод (Genobod) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -буд- (-бод-) (імёны ліцьвінаў Будзівід, Будар, Будрых; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад бургундзкага buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

Адпаведнасьць імя Бутгін германскаму імю Bodekin сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

У Памор’і адзначаліся прозьвішчы Bodken і Bottkin.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *а Будкгина Петровича* (23 траўня 1547 году, 5 чэрвеня 1547 году); *Петръ Будкгиновичъ… Мартина Будгиновича… Мартина а Петра Будкгиновичовъ* (16 красавіка 1585 году); *на Яна, на Якуба, на Боня, а на Шымона Будкгиновичовъ… Яна, Боня, Якуба а Шымона Будкиновичовъ* (10 верасьня 1586 год); *Adam Budgin… Augustin Budgin… Jakub Bałtromiejewicz Budgin… Jan Budgin… Matys Budgin… Michał Budgin na miejscu Józefa Budgina… Józęf Butgin… Krzysztof Butgin* (1667 год); *Kazimierz Budgin z Popenowa*, *Kazimierz Budgin… Jakub Baltromiejewicz Budgin*, *Michał Budgin z Budginów*, *Michał Budgin z Kaudzan* (1690 год); *Elżbieta Butkin* (1788 год); *Róża Botkin* (1792 год).

## Носьбіты
* Ян, Лаўрын і Станіслаў Андрэевічы Будгіновічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1584 годзе

Будгіны гербаў Грымала і Тапор — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці

## Глядзіце таксама
* Бода
* Гіна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Талмут

**Талмут** (*Талмуць*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Таламот або Талмут (Talamot, *Talmut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова тал- (дал-) (імёны ліцьвінаў Талейка, Дальман, Талімунт; германскія імёны Taleke, Dalman, Talamund) паходзіць ад гоцкага tals 'дасьціпны, руплівы' або ад германскага і стараангельскага deall 'славуты, ганарлівы', а аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мотар, Мутаўт, Эймут; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) — ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'. Такім парадкам, імя Талмут азначае «дух дасьціпнасьці».

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Петьку Толъмутевичу семъ чоловека* (1440—1492 гады).

## Носьбіты
* Пецька Талмуцевіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Талмуцішкі.

## Глядзіце таксама
* Тала
* Мут

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ядвіга

**Ядвіга**, **Ядзьвіга** — жаночае імя. Мужчынскае імя — **Ядовіг** (*Ядвіг*).

## Паходжаньне

Гадэвіг, Гадвіг або Едвіг, пазьней Гэдвіг (Hadewih, Hadwig, Edvigus, Hedwig) і Вікгад (Wichad) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Гатман, Гатаўт, Бернат; германскія імёны Hadoman, Hathald, Bernat) паходзіць ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой', а аснова -віг- (-вік-) (імёны ліцьвінаў Вігунт, Вігмонт, Лодвік; германскія імёны Wigunt, Wigmont, Lodvigus) — ад гоцкага і германскага wigs 'вайна, бойка'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Jadwiga (Jedwiga, Hadwiga, Hedwiga, Hedwig, Hedwigis).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ядвига, Васкова дочка, сама отчичка, з матъкою своею Васковою Доротою* (2 ліпеня 1493 году); *пани Лодятинои и з его сынными и з ее сестричънами, съ Ядвигою а съ Олгабетою* (24 чэрвеня 1496 году); *Ego Hedvigis Jakubowna Niemierowicz haeres in Korkozyskia* (17 лістапада 1502 году); *на панюю Некрашовую Володковича, панюю Ядвигу* (15 сакавіка 1503 году); *nobiles… Heduigis [[Сунігайла (імя)|Sungaylowa]]* (6 сьнежня 1522 году); *magnificam Heduigim, relictam olim magnifici Joannis [[Літавор|Litauor]]… Heduygis Litawarowa* (1524 год); *дворанин наш, пан [[Эрык|Ирикъ]] Олехнович, зъ жоною своею, панею Ядъвигою* (13 сьнежня 1528 году); *Амъброжеи Ядовиговичъ* (1528 год); *Ядвига Григоровна* (30 ліпеня 1545 году); *Ядъвига [[Мажэйка (імя)|Можеиковая]]*, *Едъвига Мелешъковна* (1565 год); *Едвикга боранъки печет… Едвикга крупъница… Ядвикга Семерница* (19 лютага 1566 году); *листъ Павла Ядвиговича* (3 траўня 1587 году); *пан Станислав Тишкевичъ з малъжонкою своею Едвигою Станиславовною* (31 студзеня 1592 году); *Адам [[Гунтэр|Контер]] з сыном Лукашом, з жоною Едвигою… Контеровых дочок три первжои жоны — [[Гендрута|Кгендрута]], Барбара а Ягнешка Адамовны Контеровны* (4 сакавіка 1596 году); *именемъ малжонки своей паней Ядвикги Яновны Киселевны* (5 студзеня 1599 году); *cum Giedviga Dundurowa* (13 лютага 1620 году).

## Носьбіты
* Ядвіга Анжуйская (1373 або 1374—1399) — каралева польская, жонка вялікага князя літоўскага Ягайлы
* Амбражэй Ядовігавіч — вількійскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ядвіга Машынская-Гельтман (1886—1946) — беларуская паэтка
* Ядвіга Разьдзялоўская (1902—1992) — беларуская малярка
* Ядвіга Бяганская (1908—1992) — беларуская пісьменьніца
* Ядвіга Раманоўская (1920—2011) — беларуская арганізатарка музэйнай справы, пляменьніца Івана Луцэвіча (Янкі Купалы)

На гістарычнай Віленшчыне існавала вёска Ядвігова (Jadwigowo).

## Глядзіце таксама
* Гата
* Вік

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Буціла

**Буціла** (*Бутыла*, *Буцель*, *Боцель*), **Боціла** (*Батыла*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Буціла, Ботыла, Ботэла або Бутэл (Butila, *Botilo, Botella, Butel) — імя германскага (гоцкага) паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель').

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Botel.

У Прусіі бытавала імя Бутэла (Бутыла, Бутыл): *Butele* (1267 і 1384 гады), *Buthele* (1344 год), *Butil* (1363 і 1407 гады), *Butyle* (1400 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на [[Бастуны|Бастунцовъ]]: на Бутеля [[Стана|Станевича]]* (1444 год); *nobili Georgio Butilowicz* (30 траўня 1496 году); *пустовъщины… а Бутилову* (12 кастрычніка 1509 году); *до Станеля Бутиловича, мещанина* (28 ліпеня 1539 году); *Szirman Boczilowic… Iwan Boczilowic… Ilko Boczilowic… Hryssko Boczilowicz* (1558 год); *Sienko Botyło* (1560 год); *Bocielewicz* (1636 год); *Микулай Степанов сын Бутеля* (1655 год); *Jan Bucela* (12 ліпеня 1655 году); *Bucelewiczowa Marcinowa* (1663 год); *Bociłowa* (1671—1681 гады); *od P. Jerzego Buciły* (1690 год); *Stanisław Bucela* (1697 год); *Anna Bucielewicz* (1804 год); *Butajło* (1909 год).

## Носьбіты
* Юры Буціла — курклянскі шляхціч, які ўпамінаецца ў рэестры Жамойцкага княства 1690 году
* Ян Казімер Мікалаевіч Буцела — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік пінскі ў 1688—1705 гадох
* Максім Баціла — жыхар вёскі Белага (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1618 годзе

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся маёнтак Боцелі (*Ботели*) і Боцельская пушча ў Вількамірскім павеце.

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Буцілы, на гістарычнай Полаччыне — Бацілоўшчына, на гістарычнай Аршаншчыне — Бутэлеўшчына.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Resident Evil

**''Resident Evil** (з анг. Прыстанак Зла)*, вядомая ў Японіі як *'Biohazard''' — японская сэрыя гульняў жахаў і мэдыя-франшыза, створаная Capcom. Яна складаецца з гульняў жахаў на выжываньне, шутэраў ад трэцяй асобы і шутэраў ад першай асобы, у якіх гульцы звычайна выжываюць у асяродзьдзі, напоўненым зомбі і іншымі істотамі. Франшыза пашырылася на іншыя носьбіты, у тым ліку фільмы, анімацыйныя фільмы, тэлесэрыялы, коміксы, раманы, аўдыядрамы і тавары. Зьяўляецца самай касавай франшызай жахаў.
Візавыя патрабаваньні для грамадзянаў Беларусі

**Візавыя патрабаваньні для грамадзянаў Беларусі** — сукупнасьць устаноўленых правілаў краінаў сьвету, якія рэгляментуюць дапушчэньне на сваю тэрыторыю грамадзян Рэспублікі Беларусь. Асноўным дакумэнтам, якія дазваляе перасекчы дзяржаўную мяжу замежнай дзяржавы, зьяўляецца віза. Шляхам заключэньня міжнародных пагадненьняў паміж краінамі можа быць усталяваны бязьвізавы рэжым. Дзяржавы, могуць мець дадатковыя патрабаваньні для дапушчэньня на сваю тэрыторыю замежнікаў (страхоўка жыцьця і здароўя, аб суправаджэньні непаўналетніх, мэдыцынскія, зваротныя квіткі і інш.).

## Гісторыя
Да 1 студзеня 2008 года беларускія грамадзяне вымушаны былі выкарыстоўваць дазвольныя штампы ў пашпарце для перасячэньня мяжы Беларусі. Дазвольныя штампы давалі, калі не было канкрэтных прававых абмежаваньняў для іх пераезду за мяжу.

У 2002 годзе Канстытуцыйны суд Беларусі заявіў у сваім рашэньні, што дазвольныя штампы былі не канстытуцыйнымі. Савету Міністраў было даручана прапанаваць розныя віды памежнага кантролю грамадзян да 31 снежня 2005 года.

З Указам Прэзыдэнта РБ ад 17 сьнежня 2007 года дазвольныя штампы былі канчаткова адмененыя.

Пражываньне ў Расеі зьяўляецца неабмежаваным, але грамадзянін павінен зарэгістравацца, калі ён застаецца больш чым на 31 дзень; прычым пашпарт зьяўляецца адзіным дакумэнтам, які патрэбны для рэгістрацыі.

## Мапа візавых патрабаваньняў для грамадзян Беларусі

## Гл. таксама

* Пашпарт грамадзяніна Беларусі

Катэгорыя:Замежная палітыка Беларусі
Журавы (карціна Юзэфа Хэлмонскага)

**Журавы** (), вядомая таксама як **Адлёт журавоў** () — алейная карціна польскага мастака Юзэфа Хэлмонскага, напісаная падчас яго падарожжа на Падольле і Ўкраіну. Карціна знаходзіцца ў зборах Нацыянальнага музэю ў Кракаве.

Мастак напісаў карціну «Адлёт жураўлёў» у 1870 годзе, пасьля трох гадоў навучаньня ў Варшаўскім клясе маляваньня і ў прыватнай майстэрні Войцеха Гэрсана. Сымболіка дзікай прыроды, бачная ў «Журавах», вярнулася ў карцінах, створаных пасьля вяртаньня Хэлмонскага з Парыжу. Матыў чародаў гэтых птушак зьявіўся своеасаблівым вяртаньнем і ў апошнім, няскончаным, творы 1913 году пад назвай «Журавы раніцай».

## Апісаньне карціны
«У туманнай прасторы мокрага ляндшафту можна ўбачыць птушак, якія ляцяць. Сярод іх вылучаецца журавель са зламаным крылом. Журавы, надзеленыя мноствам сымбалічных значэньняў, увасабляюць жаданьне Хэлмонскага паехаць у далёкі Мюнхэн — па сьлядах калег і сяброў. Інтымны характар ​​жывапісу падкрэсьлівае тонкі, звужаны колеравы тон, які вагаўся вакол шэрых, карычневых і чорных адценьняў, парушаных залаціста-ружовым зьзяньнем неба, і ў частцы лугу, ажыўленай чырвонымі кропкамі кветак».

Прэзэнтацыя «Журавоў» разам з дзьвюма іншымі карцінамі выклікала абурэньне крытыкаў. Ананімны рэцэнзэнт з «Przegląd Tygodniowy» (1871, No 22) пісаў пра творы мастака: «П. Хэлмонскі выставіў тры свае працы: першая — „Адлёт журавоў“, другая — „У поўдзень“, трэцяя — „Раніца ў лесе“. Усе тры — гэта сон у сьне, але не вобразы, прызначаныя заняць вочы нават прафанаў. Нельга зьдзекавацца з мастацтва і людзей!».

## Крыніцы

Катэгорыя:Карціны Юзэфа Хэлмонскага
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1870 годзе
Катэгорыя:Карціны Кракаўскага нацыянальнага музэю
Навойка

**Навойка** (? вымаўляецца: [naˈvɔi̯ka] ; XIV—XV стагоддзі) — напаўлегендарная сярэднявечная польская жанчына, якая, як вядома, апраналася ў хлопчыка, каб вучыцца ў Кракаўскім унівэрсытэце ў XV стагодзьдзі. Пазьней стала манашкай. Яна лічыцца першай студэнткай і настаўніцай у Польшчы.

## Легенды
Упершыню яе гісторыю распавёў абат Марцін з Лейбіца (пам. 1464 годзе) у Вене прыкладна ў 1429 годзе. Існуе некалькі розных вэрсій легенды.

Паводле адной з вэрсій, яна была дачкой настаўніка царкоўнай школы ў Гнезне, якую навучаў яе бацька, які вырашыў працягваць навучаньне любымі сродкамі. Па іншай вэрсіі, яна была дзяўчынай, якая атрымала ў спадчыну стан, калі асірацела. Яшчэ ў адным варыянце апавяданьня («[гэта] сьцьвярджэньне так жа добра задакумэнтаванае, як і любое іншае»), яна паходзіла з Добжыня над Віслай . Ва ўсякім выпадку, апрануўшыся як хлопчык, яна паступіла ў Кракаўскі ўнівэрсытэт пад імем Анджэя (ці Якуба; паведамляюцца дзьве вэрсіі імя, якое яна ўжывала). У той час жанчынам было забаронена наведваць унівэрсытэты.

## Навучаньне
Навойка ўдала ўсіх падманула і вучылася два гады, праславіўшыся як выдатны вучоны і сур’ёзны студэнт. Згодна з пазьнейшым дадаткам да гісторыі, ёй прапанавалі працу хатняй памочніцай аднаго з прафэсараў, але яна адмовілася: у той час слугі павінны былі суправаджаць сваіх гаспадароў у лазьню.

Аднойчы яе выкрылі як жанчыну. Вэрсіі і тут разыходзяцца: па адной, два салдаты зрабілі заклад, што студэнт, які праходзіў побач, насамрэч жанчына, і выкрылі яе; паводле другой, яе пазнаў сын войта з Гнезна, які паступіў у школу; паводле трэцяга, яна захварэла, і лекар, які яе аглядаў, даведаўся праўду.

Калі яе прывялі да начальства, каб патлумачыць, чаму яна хавала свой пол, яна проста адказала: «Дзеля навучаньня». Калі яны дапытвалі яе аднакурсьнікаў і выкладчыкаў, то не знайшлі нікога, каб абвінаваціць яе ў амаральных паводзінах. Яе студэнцкая рэпутацыя была выдатнай. Яна не была асуджана ні за якое злачынства, але судзьдзі не хацелі апраўдваць яе цалкам. Па словах Марціна з Лэйбіца, яна прасіла, каб яе адвезьлі ў кляштар. Там яна прыняла пострыг, стала настаўніцай і кіраўніком кляштарнай школы, а ў рэшце-рэшт — ігуменьняй.

Немагчыма спраўдзіць гэту легенду. Некаторыя гісторыкі кажуць, калі гісторыя рэальная, дык Навойка вучылася ва ўнівэрсытэце прыкладна ў 1407—1409 гадах.

## Спадчына

Ягелонскі ўнівэрсытэт не дазваляў жанчынам вучыцца да 1897 году, а займаць навуковыя пасады нельга было да 1906 году. Імем Навойкі быў названы першы ва ўнівэрсытэце жаночы інтэрнат, адкрыты ў 1936 годзе. Яе імем названа і адна з вуліц у Кракаве.

## Крыніцы

## Літаратура
* Krajewski Mirosław, *Dobrzyński słownik biograficzny. Ludzie europejskiego regionu*, Włocławek: Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku, 2002, s. 436.

## Вонкавыя спасылкі
* Мапа вуліц, якая паказвае месцазнаходжаньне вуліцы Навойкі і інтэрната Навойкі ў Кракаве
* Польская літаратура ў перакладзе на англійскую мову: Малітоўнік Навойкі

Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Манашкі
Катэгорыя:Польскія настаўніцы
Гедзівід

**Гедзівід** (*Кедзівід*, *Гедвід*, *Кедвід*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Геда (Geda) і Від (Wid) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедзень, Гедвін, Гедмонт; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'. Такім парадкам, імя Гедзівід азначае «пыхлівы моцаю». Адзначалася старажытнае германскае імя Withgitha (With-githa).

Паходжаньне імя Гедзівід ад складаньня германскіх імёнаў Geddo і Wido сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

У ваколіцах Русі (Прусія) адзначалася прозьвішча Giedwitte.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Гетвиду чоловек* (1413—1424 гады); *Кедивиду два чоловека*, *Кгедвидъ* (1440—1492 гады); *[[Мажэйка (імя)|Можеико]] Кедвид… Можеико Кгедвид* (1537—1538 гады); *в полю в Кгедвидах* (15 лістапада 1597 году); *Stefan Giedwid*, *Augustyn Giedwid* (1621 год); *Krzysztof Giedwid* (1667 год); *Mathiasz Giedwid* (1690 год).

## Носьбіты
* Гедзівід — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад вялікіх князёў Вітаўта і Казімера

Гедвіды — літоўскі шляхецкі род.

Гедвідзь (*Giedwidź*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Глядзіце таксама
* Геда
* Від

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гольдвасэр

**Гольдвасэр** ( «залатая гарэлка», ) — папулярны моцны (мінімум 38% алькаголю) лікёр, зроблены ў Гданьску паводле ідэі рэлігійнага бежанца (мэнаніту) з Ліру Амброзія Вермулена (ці Вермёлена), які разам са сваім багацьцем прывёз у XVI стагодзьдзі ў Прусію зь Нідэрляндаў рэцэпты невядомых дагэтуль лікёраў.

Згодна з арыгінальным рэцэптам, яго аснову складала сумесь дваццаці траў і ўсходніх спэцыяў, у тым ліку размарын, ядловец, гвазьдзік, карыца, ляванда, аныж, кардамон, куркума, каляндра і чабор. Характэрнай асаблівасьцю гэтага напою зьяўляюцца дробныя кавалачкі 22-х або 23-хкаратного золата, якія расьсейваюцца ў гэтым алькаголі.

Напоем захапляліся, сярод іншых, расейскі цар Пётар I, францускі кароль Людовік XIV і расейская імпэратрыца Кацярына II. Напой згадваецца ў эпасе Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш», а Ежы Самп у «*Bedeker Gdański*» працытаваў легенду, паводле якой да стварэньня гарэлкі прычыніліся жыхары Гданьску, якія забілі залатымі манэтамі фантан Нэптуна. Назапашаны мэталь прыводзіў да ачышчэньня вады і ператварэньня яе ў гарэлку, а перапрацоўку манэт у залатыя шматкі ажыцьцяўляў Нэптун з фантана сваім трызубам.

Падчас баёў за Гданьск у 1945 годзе будынак, дзе вырабляўся Гольдвасэр, быў разбураны, а яго ўладальнікі вывезьлі рэцэпты ў Нямеччыну.

У часы Польскай Народнай Рэспубліцы лікёр вырабляўся фірмай Polmos у Старагардзе Гданьскім. Пасьля вытворчасьць была перанесеная ў Познань, дзе ў 2008 годзе быў зьменены традыцыйны дызайн этыкеткі і форма бутэлькі. У чэрвені 2009 году вытворчасьць лікёру ў Польшчы была спыненая, але правы на гандлёвую марку захаваліся. У цяперашні час лікёр вырабляецца толькі ў Нямеччыне, як Danziger Goldwasser, або па замове рэстарану «Goldwasser» у Гданьску. Уладальнікам арыгінальнага рэцэпту зьяўляецца Граф фон Хардэнбэрг, уладальнік лікёра-гарэлачнай фабрыкі ў Нямеччыне (Hardenberg Wilthen AG).

## Галерэя

Файл:Goldwasser likier 0,5l.jpg|Гольдвасэр 500 мл
Файл:Goldwasser Red Sack.jpg|Гольдвасэр Red Sack
Файл:Goldwasser - set2.jpg|Гольдвасэр 500 мл з кілішкамі


## Крыніцы

Катэгорыя:Зёлкавыя лікёры
Катэгорыя:Польская кухня
Катэгорыя:Гданьск
Цэнтар Карта

**Цэнтар Карта** (, стылізаванае абазначэньне: *Ośrodek KARTA*, поўная назва: ) — незалежная грамадзкая арганізацыя са статусам грамадзка-карыснай арганізацыі, найбуйнейшы сацыяльны архіў у Польшчы, які мае на мэце дакумэнтаваньне найноўшай гісторыі Польшчы і Цэнтральнай і Усходняй Эўропы і распаўсюд ведаў пра яе. Цэнтар зьяўляецца выдаўцом штоквартальніку «Karta», які выходзіць з 1982 году, вядзе выдавецкую, выставачную і асьветніцкую дзейнасьць.

Місія Цэнтру Карта — адкрываць, абараняць і распаўсюджваць гісторыю, разглядаемую з пункту гледжаньня многіх людзей, такім чынам, каб гісторыя стала крыніцай разуменьня, будавала супольнасьць, падтрымлівала прымірэньне.

## Супрацоўніцтва
Цэнтар «Карта» дапамагае грамадзкім архівістам ня толькі ў Польшчы: у 2014 годзе польскія дасьледчыкі распачалі працу стварэньні Міжнароднага беларускага архіву. Там сабраныя архіўныя матэрыялы як з прыватных фондаў, так і з фондаў разнастайных арганізацый і інстытуцый.

Цэнтар КАРТА супрацоўнічае з расейскім аб’яднаньнем «Мэмарыял». У 2005 годзе ён стаў ініцыятарам стварэньня Дому сустрэч гісторыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Fundacja Ośrodka Karta(pol.)
* Партал грамадзкіх архіваў
* Конкурм гістарычны Historia Bliska(pol.)
* Вычыцца з гісторыі (pol.)
* Вычыцца з гісторыі (ang.)
* Партал XX ст.(pol.)
* EUSTORY
* Аўдыёгісторыя(pol.)
* Фотаархіў(pol.)
* Архіў польскай апазыцыі
* Выдавецтва Fundacji Ośrodka Karta
* Кнігарня Fundacji Ośrodka Karta
* Лічбавая бібліятэка Ośrodka Karta
* Historia z KARTY — канал на YouTube Ośrodka KARTA

Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:Польская навука і тэхніка
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Resident Evil 4 (гульня, 2023)

***Resident Evil 4*** (у Японіі вядома як *Biohazard RE:4* ) — кампутарная гульня, у жанрах survival horror і шутэра ад трэцяй асобы, распрацаваная студыяй Consumer Games Development Division 1 і якая выдаецца Capcom. Зьяўляецца пераробкай аднайменнай гульні 2005 года – шостае ў асноўнае сэрыі *[[Resident Evil]]* (дзьве папярэднія гульні – *[[Resident Evil Zero]]* і *[[Resident Evil Code: Veronica]]*). Выпуск для Windows, PlayStation 4, PlayStation 5 і Xbox Series X/S быў выпушчаны 24 сакавіка 2023 года.

## Сюжэт
Гулец кіруе амэрыканскім урадавым агэнтам Леонам Скотам Кэнэды, які выконвае місію па выратаваньню Эшлі Грэм, дачкі прэзыдэнта Злучаных Штатаў, з гішпанскае вёскі, дзе кіруе Лос-Ілюмінадос, жорсткі культ, які падпарадкоўваецца старажытнаму паразыту.

## Гульнявы працэс
Як і ў арыгінальнае гульні, і ў пераробках *Resident Evil 2* і *Resident Evil 3*, у пераробцы *Resident Evil 4* будзе гэймплэй шутэра ад трэцяе асобы "праз плячо". У рэклямных заявах стваральнікі пазыцыянуюць пераробку як гульню, якая будзе страшнешая, чым арыгінал, з больш напружанай атмасфэрай, больш жахлівым дызайнам персанажаў і больш цёмнымі, палепшанымі фонамі.

Адносна арыгінальнае гульні, гэймплэй часткова зьведаў зьмены. Падобна пераробцы другой часткі, нож становіцца больш сытуатыўнай зброяй: па заканчэньні запасу трываласьці ляза, ён можа прыйсьці ў непрыдатнасьць, аднак Лявон заўсёды можа знайсьці ці купіць у гандляра новы. Акрамя гэтага, з дапамогай нажа можна імгненна адбіцца ад ганадо пры захопе ў рукапашнай, парыраваць іх удары і кідкі, імгненна дабіць суперніка са сьпіны (ўтоенае забойства) ці пакуль той ляжыць. Пераключэньне паміж зброяй стала больш інтуітыўным і не патрабуе ўручную перамыкацца на яго ў інвентары, а ў гранат зьявілася візуальнае падсьвятленьне перад кідком.

Акрамя гэтага, была пашырана сыстэма крафтынгу: калі ў арыгінальнае гульні гэтая функцыя абмяжоўвалася зьмешваньнем траў для атрыманьня лекаў, то ў пераробцы таксама стала даступна выраб новых патронаў пры зьмешваньні пораху.

## Распрацоўка
Паведамляецца, што распрацоўка гульні пачалася прыкладна ў 2018 годзе пад кіраўніцтвам студыі M-Two. Затым, у студзені 2021 года, Capcom узяла на сябе распрацоўку гульні пад кіраўніцтвам студыі Consumer Games Development Division 1, і "многія члены каманды", якія працавалі над пераробкай *Resident Evil 2*, вярнуліся да працы над гэтай гульнёй. Пасля яе анонсу Capcom заявіла, што гульня распрацоўваецца "шляхам пераасэнсаваньня сюжэтнай лініі гульні пры захаваньні сутнасьці яе напрамку, мадэрнізацыі графікі і абнаўленьня элемэнтаў кіраваньня да сучаснага штандарту". Прадусар Ёсіякі Хірабаясі абяцаў, што пасьля скаргаў на відэа гульнявога працэсу эфекты дажджу будуць выпраўленыя да выхаду рэмейку.

## Выпуск
Выпуск для PlayStation 5, Xbox Series X/S і Windows, а таксама з падтрымкай PlayStation VR2 заплянаваны на 24 сакавіка 2023 года. У рамках прэзэнтацыі Tokyo Game Show было абвешчана, што пераробка таксама выйдзе на кансоль папярэдняга пакаленьня PlayStation 4 .

## Крыніцы

## Спасылкі
* residentevil.com/re4 — афіцыйная бачына Resident Evil 4
Катэгорыя:Resident Evil
Відзейка

**Відзейка** (*Відыка*), **Ведзейка** (*Ведзік*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Відэка, Відыка або Вэдэка (Wideke, Vidike, Widike, Wiedeke, Wiedicke, Wedeke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'.

Адпаведнасьць імя Відзейка германскаму імю Wiedek (Wedeke) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

У Прусіі бытавала імя Відэка: *Wydeke* (1413 і 1426 гады). У 1642 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Martinus Wedeke, Angerburgensis Prussus*, у 1643 годзе — *Andreas Wedike, Angerburgensis Borussus*, у 1645 годзе — *Martinus Wedike, Angerburgensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Гедзівіл|Кгедивилу]] у Медницех чоловекь Видеико* (1440—1492 гады); *Видейко* (1449—1485 гады); *попъ рожественскыи Наоумь Ведеико* (6 верасьня 1507 году); *Видейковичи* (27 студзеня 1524 году); *Васюл Видеикович… [[Гінібут|Кгинбут]] Видеикович… [[Герконт|Кирконт]] Видеикович* (1537—1538 гады); *Миколай Видейковичъ* (5 красавіка 1539 году); *подданый господарьский [[Адэльск|Одельский]] Васко Видейковичъ* (9 кастрычніка 1539 году); *Macziei Wiedzik* (1563 год); *панъ Стефанъ Видейко* (18 ліпеня 1667 году); *Dawid Wideyko* (1 студзеня 1676 году); *Krzysztof Wideyko* (1690 год); *B. Wideyko* (каля 1700—1702 гадоў); *magistro Widykiewicz* (14 сакавіка 1706 году); *magistro Stephano Widykiewicz* (24 красавіка 1710 году); *pater Stephanus Widykiewicz, pater conventus [[Пінск|Pinscensis]]* (1737 год).

## Носьбіты
* Кляўс Якубавіч Вэдык — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі браслаўскі каля 1586 году
* Крыштап Відзейка — літоўскі шляхціч, які ўпамінаецца ў рэестры падымнага Жамойцкага княства 1690 году

Відэйкі (Widejko) — прыгонныя зь вёскі Пустэльні (каля Камаяў) і ваколіцаў Аліты, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Відэйкі (Widejko) гербу Лебедзь — літоўскі шляхецкі род.

На 1905 год існаваў фальварак Відзікі ў Беластоцкім павеце Гарадзенскай губэрні, на 1906 год — фальварак Відзікі ў Лепельскім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Ваўкавышчыне існуе вёска Відзейкі, на гістарычнай Ашмяншчыне — Відэйкаўшчына.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вайнейка

**Вайнейка** (*Ванейка*, *Ваніка*), **Вайнэка** (*Вайніка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вуніка або Вунека, пазьней таксама Вонэка (Vunnico, Vunnecho, Wunneke, Wonnecke) і Вайнэка (Weinecke) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -вуйн- (-войн-, -вун-) (імёны ліцьвінаў Войнар, Войнат, Гервойна; германскія імёны Wunar, Voinot, Geruuni) паходзіць ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены' або ад асновы -він- (-вайн-).

У Прусіі бытавала імя Воніка: *Woniko* (1360 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Воинег писал Журяговиць [[Полацак|полоцянин]]* (XI—XII ст.); *Кореиве Воинеиковичу Щербишки под княземъ Иваном Манкою* (1440—1492 гады); *Воинеико* (7 лістапада 1442 году); *Лютъко Воинеиковичъ* (1528 год); *Мартинъ Войниковичъ* (1567 год); *Вуиник Дмитренко… Вуникь Храпенко* (1649 год); *Alukiewiczowa Symonowa Ewa* (*Woneykowna*) (16 сакавіка 1724 году).

## Носьбіты
* Карэйва Вайнейкавіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
* Лютка Вайнейкавіч — упіцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Юры Стэфанавіч Вайняйковіч — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1614 годзе

Вайнэкі-Тамкевічы (Woyneko-Tomkiewicz) — літоўскі шляхецкі род.

Вайнікевічы (Wojnikiewicz) гербу Прыяцель — літоўскі шляхецкі род з Ваўкавыскага павету.

Ванікевічы — літоўскі шляхецкі род.

Назву Вайнікішкі маюць вёска і возера на гістарычнай Браслаўшчыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Resident Evil: Resistance

***Resident Evil: Resistance*** — кампутарная гульня ў жанры каапэратыўнага шутэра з элемэнтамі survival horror з выглядам ад трэцяй асобы, распрацаваная кампаніяй Capcom сумесна з ганконгскай студыяй NeoBards Entertainment. Дзяяньне гульні адбываецца ў сусьвеце *Resident Evil*.

## Гульнявы працэс
*Resident Evil: Resistance* зьяўляецца каапэратыўнай гульнёй на выжываньне. Да гульнявой сэсіі могуць падлучыцца да чатырох гульцоў, якія выступаюць у ролі тых, хто выжыў, якім неабходна выратавацца ад натоўпаў зомбі й мутантаў. Кожны зь персанажаў унікальны і валодае сваімі здольнасьцямі. Пяты гулец, які зьяўляецца супрацьстаялай сілай, можа чыніць перашкоды камандзе тых, хто выжыў, уключаючы пасткі і перашкоды ў выглядзе монстраў.

## Выпушчэньне
Першапачаткова гульня была прадстаўлена 9 верасьня 2019 года пад назвай *Project Resistance* . 10 сьнежня, разам з анонсам рэмейку *Resident Evil 3*, гульня набыла сваю фінальную назву — *Resident Evil: Resistance*. Capcom зьмяніла пляны па выпушчэньню гульні, і *Resistance* стала бясплатным шматкарыстальніцкім складнікам *Resident Evil 3*. Шматкарыстальніцкі рэжым *Resident Evil: Resistance* стаў даступны разам з выхадам асноўнай гульні 3 красавіка 2020 года.

Capcom падтрымлівала *Resistance* з дапамогай дадатковых абнаўленьняў і некалькіх пакетаў запампаванага кантэнту, у якіх гульцы атрымлівалі новы кантэнт і магчымасьць гуляць за Джыл Валентайн і Мікалая Зіноўева (у якасьці супрацьлеглай моцы).

## Водгукі крытыкаў
Гульня атрымала зьмешаныя водгукі, паводле сайта агрэгацыі рэцэнзій Metacritic з адзнакай 64 са 100.

## Вонкавыя спасылкі

* https://web.archive.org/web/20191205003822/https://www.project-resistance.com/en/ (анг.) — афіцыйная бачына Resident Evil: Resistance

Resistance
Гердвойна

**Гердвойна** (*Гірдвойна*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Ге́рдвайнь** (*Гірдвойнь*, *Гірдвійн*, *Гірдван*).

## Паходжаньне

Гердвін (Geardwine) і Вайнгард (Weingard) або Вунегарт (Vunnegart) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'), а аснова -вуйн- (-войн-, -вун-) (імёны ліцьвінаў Войнар, Войнат, Гервойна; германскія імёны Wunar, Voinot, Geruuni) — ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены' або ад асновы -він- (-вайн-).

У Прусіі адзначалася прозьвішча Gerdowin. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Adam Girdwoyń* (3 чэрвеня 1656 году); *P. Stefan Girdwoyn*, *P. Marcjan Girdwoyn*, *P. Stanisław Girdwoyn… od PP Girdwoyniów*, *P. Marcin Girdwoyn*, *P. Jan Gierdwoyn*, *P. Jerzy Girdwoyn*, *P. Kazimierz Girdwoyn*, *z P. Jerzym Girdwoyniem*, *P. Daniel Girdwoyń*, *P. Marcin Girdwoyn*, *P. Michał Girdwoyn*, *P. Jan Girdwoyn* (1690 год); *pana Gierdwoynia* (3 сакавіка 1718 году); *Girdwiyn* (18 кастрычніка 1739 году); *Maciey Girdwan* (1784 год); *Ludwik Gierdwojn, Tadeusz Gierdwoyn* (1816 год); *pater Franciscus Gierdwoyn* (21 сьнежня 1817 году).

## Носьбіты
* Балтрамей і Войцех Мацеевічы Гірдвойны — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1598—1599 гадох
* Станіслаў Андрэевіч Пятровіч Гірдвайновіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1599 годзе
* Ян Юр’евіч Гірдвойна — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1599 годзе
* Валянтын Якубавіч Гірдвойна — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1600 годзе

Гердвайні або Гердвойні (Gierdwoyń, Girdwoyń) гербаў Габданк і Сьлепаўрон — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Гірдвойні (Girdwojń) гербу Даліва — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Гердвойны (Gerdwoyn) гербу Барычка — літоўскі шляхецкі род.

У XVI ст. існавала поле-маёнтак Гірдвойнавічы (*Гирдвойновичи*) у Жамойцкім старостве.

## Глядзіце таксама
* Герд
* Віна
* Война

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Чартарыйскае замірэньне

**Чартарыйскае замірэньне** — умова паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім, ратыфікаваная 1 верасьня 1431 году вялікім князем літоўскім Сьвідрыгайлам ў Чартарыйску і 2 верасьня 1431 году каралём польскім Ягайлам у Луцку.

Захаваўся арыгінал літоўскага акту Чартарыйскага замірэньня, апублікаваны ў 1907 годзе (у публікацыі 1848 году выкарыстоўвалася яго няпоўная копія). 

## Крыніцы

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вялікага Княства Літоўскага
Нарвіл

**Нарвіл**, **Нарвіла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Нора (Noro) і Віла (Wilo) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне', а аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'. Такім парадкам, імя Нарвіла азначае «захаваньне волі». У гістарычным германскім арэале адзначалася імя Norvilus (Nirvill).

Паходжаньне імя Нарвіла ад складаньня германскіх імёнаў Noro і Wilo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

У Прусіі бытавала імя Нервіл: *Nerwille* (1419 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Нарвиль Кгедвиловичъ*, *Анъдреи Нарвиловичъ… Миколаи Нарвиловичъ* (1528 год); *Нарвил Павлович… Нарвило [[Бота|Бут]]* (1537—1538 гады); *Нарвилъ Ровашъкевичъ* (23 траўня 1539 году); *Якубъ Норвиловичъ* (14 красавіка 1542 году); *село Ковалев… Балтромеи Нарвиловичъ, Матеи Нарвилович* (11 сакавіка 1596 году); *na którego miejscu i Józefa Norwiłowicza* (1667 год); *Mikołaj Norwiłło*, *na miejscu P. Norwiły*, *Piotr Norwiło… Dawid Norwiło*, *Marcin Norwiło*, *po P. Janie Narwile* (1690 год); *Julianem Narwillowicz* (7 кастрычніка 1819 году).

## Носьбіты
* Нарвіль Гедвілавіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Андрэй Нарвілавіч — крожаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Мікалай Нарвілавіч — кельменскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Нарвіл Паўлавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537 годзе
* Станіслаў Томашавіч Нарвіловіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе

Нарвілы, Нарвілы-Рачкевічы і Нарвілы-Укрыны — літоўскія шляхецкія роды.

Нарвіл (*Narwill*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Нарвілішкі.

## Глядзіце таксама
* Нор
* Віла

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Танга (1980)

**«Танга»** () — мультыплікацыйны фільм, створаны ў 1980 годзе польскай студыяй Se-ma-for, якая базуецца ў Лодзі.

## Сюжэт
Месца знаходжаньня камэры не зьмяняецца і паказвае пакой, у якім розныя людзі выконваюць розныя дзеяньні. У пакоі ёсьць ложак, стол, крэслы, шафа. Першы рух у фільме — мяч, які залятае ў пакой праз акно, за ім залазіць хлопчык і выносіць яго назад. Паступова ў пакой уваходзіць больш людзей, якія робяць нейкія рэчы, працэсы паўтараюцца і зьяўляюцца іншыя людзі. Сярод іншага паказаны закаханая пара, хлопчык з паветраным шарыкам, бабуля і спартовец. Людзі праходзяць міма адзін аднаго і не ўзаемадзейнічаюць. Адзіны гук — гэта музыка танга.

## Водгукі
Mitternachtskino піша: *«Танга — гэта неверагодна ажыўлены, забаўляльны калаж з фрагмэнтаў жывых дзеяньняў, які Рыбчынскі, як звычайна, тэхнічна рэалізуе амаль ідэальна. Грандыёзны твор анімацыйнага мастацтва, і, безумоўна, адзін з найпрыгажэйшых, разнастайных кароткамэтражных фільмаў у сваім родзе»*.

## Узнагароды
* 1981 Міжнародны фэстываль анімацыйнага кіно ў Ансі
** Гран-пры&nbsp;— Зьбігнеў Рыбчынскі
* 1981 Узнагарода Кракаўскага кінафэстывалю (Польшча):
** прыз «Бронзавы лайконік»&nbsp;— Зьбігнеў Рыбчынскі
* 1981 Узнагароды Кінафэстывалю ў Обэрхаўзэне (Нямеччына):
** вялікая ўзнагарода горада Обэрхаўзэн&nbsp;— Зьбігнеў Рыбчынскі
** узнагарода Міжнароднай фэдэрацыі кінапрэсы
** узнагарода кінаклюбаў *FICC*
** узнагарода эвангельскага журы
* 1982 Узнагароды Міжнароднага фэстываля анімацыі ў Атаве:
** прыз глядацкіх сымпатый&nbsp;— Зьбігнеў Рыбчынскі
** рэкамэндацыя журы&nbsp;— Зьбігнеў Рыбчынскі
* 1983 Прэмія «Оскар» Акадэміі кінэматаграфічных мастацтваў і навук (ЗША):
** за найлепшы анімацыйны фільм&nbsp;— Збігнеў Рыбчынскі

## Наступствы
Фільм паклаў канец працы Рыбчынскага са студыяй «Se-ma-for». Нягледзячы на ваеннае становішча ў Польшчы яму дазволілі паехаць у ЗША, каб атрымаць Оскар, але адтуль ён не павярнуўся.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мультфільмы 1980 году
Катэгорыя:Польскія мультфільмы
Катэгорыя:Польскія кароткамэтражныя фільмы
Саргоўд

**Саргоўд** (*Сарголт*, *Саркоўт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Са́ргаўт**.

## Паходжаньне

Сарыгаўд (Saregaud, Saregaudus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сар- (-сер-) (імёны ліцьвінаў Сарвід, Сарвіла, Сарман; германскія імёны Sarvidis, Sarvilo, Saraman) паходзіць ад гоцкага і германскага sarwa 'зброя', а аснова -гаўд- (-гаўт-, -каўд-) (імёны ліцьвінаў Гаўдзін, Гаўтоўт, Гаўдземунда; германскія імёны Gaudin, Gautald, Gaudemund) — ад германскага *gautaz 'гот' або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота'. 

Адпаведнасьць імя Саргоўд германскаму імю Saregaud прызнае летувіскі лінгвіст . Адпаведнасьць гэтых імёнаў ён адзначыў яшчэ ў 1976 годзе.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *nobilis Sorgołt Jurgiewicz* (1492 год); *бояринъ Вилькомирскии… Соркговтъ Миколаевичъ* (каля 1516 году); *бояръ нашыхъ: Михаила Сарковътовича* (каля 1516—1517 гадоў); *земли пустовъских в [[Немянчын|Неменчинскои]] волости… Сарковъташки* (7 ліпеня 1518 году); *Пашъко Соркговтовичъ*, *Сориговтъ Миколаевичъ*, *Милошъ Соркговъдовичъ* (1528 год); *на боярыню повету Виленъского Соркговтовую Катерыну* (8 сакавіка 1541 году); *Катерина Соркговътовая* (6 кастрычніка 1546 году); *у войтовстве Мартина Соркговтовича* (1557—1558 гады); *Павелъ Петровичъ Сорковътовича… Юръи Пашковичъ Сорковтовича* (1567 год); *Jan, Sargałtow zięc* (7 красавіка 1610 году); *Anna Sargowt* (1808 год).

## Носьбіты
* Саргоўт Мікалаевіч — вількамірскі баярын, які ўпамінаецца ў 1516 годзе
* Міхайла Саргоўтавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца паміж 1516 і 1517 гадамі
* Пашка Саргоўтавіч — майшагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Сарыгоўт Мікалаевіч — баярын Вількамірскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мілаш Саргоўдавіч — тавянскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Альжбета Пятроўна Саркаўтовіч Тарвідовіч — вількамірская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1598 годзе годзе

На гістарычнай Віленшчыне існуе вёска Соргаўцы.

## Глядзіце таксама
* Сар
* Гаўд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Будзівіл

**Будзівіл**, **Будавіл**, **Будзьвіл** (*Будвіл*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бодвіл (Bauduilli) і Вілібода (Willibodo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -буд- (-бод-) (імёны ліцьвінаў Будзівід, Будар, Будрых; германскія імёны Bodwidus, Buder, Boderich) паходзіць ад бургундзкага buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар' (у старажытных тэкстах *bod* праз доўгае *о* пісалася як *baud*), а аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'. Апроч таго, адзначалася германскае імя Bǫðvildr (Bǫð-vildr), Bodvild.

Яшчэ ў 1962 годзе францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, зьвяртаў увагу на наяўнасьць тапонімаў германскага паходжаньня (Bouteville, Botavila, Bodvilla, Budevill), якія сьведчыць пра існаваньне ня знойдзенага на той час у пісьмовых крыніцах поўнага германскага адпаведніка імя Будзівіл.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Budwił* (9 ліпеня 1437 году); *Яну [[Эйтмін|Еитиминовичу]] три чоловеки у Стравницкои волости, на имя Будивиловичи* (1440—1492 гады); *nobili domino Alberto Budzwiłowicz* (22 чэрвеня 1463 году); *Петраш Будвилович… Симен Будвилович* (1537—1538 гады); *Budzwilowicz* (1671—1681 гады); *Iakowu Budowyłu* (16 кастрычніка 1710 году); *Stanisław Budwił* (1766 і 1773 гады).

## Носьбіты
* Станіслаў Будавіл — шляхціч Гарадзенскага павету, які ўпамінаецца ў 1766 і 1773 гадох

Будвілы гербу Суліма — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Бода
* Віла

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Жодзін-Паўднёвы (футбольны клюб)

«**Жодзін-Паўднёвы**» — беларускі футбольны клюб з Жодзіна. Закладзены ў 2011 годзе і доўгі час меў аматарскі статус.

## Гісторыя
Клюб заснаваны ў 2011 годзе. Доўгі час выступаў на аматарскім узроўні ў менскай ААФ.

У сэзоне 2022 году «Жодзін-Паўднёвы» дэбютаваў у другой лізе. Праз увесь сэзон дружына рухалася ў верхняй палове табліцы зоны «Поўнач» дывізіёну Менскай вобласьці. Пасьля перамогі па пэнальці ў паўфінале дывізіёну Менскай вобласьці над «Бабоўняй», «Жодзін-Паўднёвы» перамог у фінале «Вікторыю» з Мар’інай Горкі. На фінальным этапе другой лігі клюб перамог у 1/8 фіналу «Новую Прыпяць», аднак у чвэрцьфінале саступіў «Крумкачам». Перамогі ў матчах за 5—8 месцы прынесьлі клюбу выніковы пяты радок.

У лістападзе 2022 году клюб падаў заяўку на праходжаньне ліцэнзаваньня ў першую лігу. 10 сакавіка 2023 году «Жодзін-Паўднёвы» разам зь іншымі клюбамі атрымаў ліцэнзію, такім чынам афіцыйна далучыўшыся да першай лігі ў сэзоне 2023 году.

## Склад
: *Актуальны на 26 жніўня 2023 году*

## Статыстыка

## Крыніцы

Катэгорыя:Жодзін
Агата Зубэль

**Ага́та Зу́бэль** (; 25 студзеня 1978 году) — польская кампазытарка і сьпявачка.

## Біяграфія
Агата Зубэль скончыла музычную школу імя Караля Шыманоўскага ва Ўроцлаве і Музычны ўнівэрсытэт імя Караля Ліпінскага, дзе навучалася кампазыцыі ў Яна Віхроўскага. Агата Зубэль ёсьць сяброўкай Моладзевага гуртка Зьвязу кампазытараў Польшчы і атрымлівае стыпэндыю Міністэрства культуры і нацыянальнай спадчыны. У цяперашні час выкладае ў Акадэміі музыкі ва Ўроцлаве, зьяўляючыся доктаркай філязофскіх навук. У 2013 годзе яна была ўзнагароджаная Міжнароднай трыбунай кампазытараў Міжнароднай музычнай рады лепшым тытулам кампазіцыі для *Not I*, які яна напісала для сапрана, інструмэнтальнага ансамбля і электронікі.

## Абраныя творы
* Lumiere pour percussion (1997)
* Накцюрн для скрыпкі-сола (1997)
* Тры мініяцюры для фартэпіяна (1998)
* Дзень нараджэньня зьмяшанага акапэльнага хора на словы Віславы Шымборскай (1998)
* Песьня пра сканчэньне сьвету для голасу, дэкляматару і інструмэнтальнага ансамбля на словы Чэслава Мілаша (1998)
* Развагі для зьмяшанага акапэльнага хора на словы Яна Твардоўскага (1999)
* Рагнатэль для фагота і струннага аркестра (1999)
* Людыя і Фу для сольнай гітары (1999)
* Баляда для голаса, пэркусіі і стужкі (1999)
* Фатаздымкі альбому для Марымбы і струннага квартэта (2000)
* Trivellazione a percussione for percussion (2000)
* Паўторны цыкль для пяці ўдарнікаў (2001)
* Сачавіца для струннага аркестра, голас і акардэон (2001)
* Сымфонія № 1 для аркестра (2002)
* Нялюмба для чатырох марымбаў (2003)
* Unisono I для голасу, ударных і кампутара (2003)
* Unisono II для голасу, акардэона і кампутара (2003)
* Канцэрт Гроса для магнітафону, скрыпкі ў стылі барока, клявэсыну і двух хораў (2004)
* Гісторыі для голасу і падрыхтаванага фартэпіяна (2004)
* Сымфонія No2 для 77 выканаўцаў (2005)
* Струнны квартэт No1 для чатырох віялянчэляў і кампутара (2006)
* Максымальная нагрузка для пэркусіі і кампутара (2006)
* Касканда для голаса, флейты, клярнэту, скрыпкі і віялянчэлі (2007)
* Інтэр — Опера / Балет для голаса, электронікі і танцораў (2008)
* Сымфонія № 3 для сымфанічнага аркестра двайнога званка (2010)
* Афарызмы на Мілаша (2011)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Агата Зубэль на ШІМ-выданні
* Профіль на сайце culture.pl
* Профіль на сайце sfcmp.org 

Катэгорыя:Польскія кампазытары
Катэгорыя:Польскія сьпевакі і сьпявачкі
Пэлягіюс I (папа рымскі)

**Пэлягіюс I** (лац. *Pelagіus I*; ? — 4 сакавіка 561, Рым, Рымская імпэрыя) — 60-ы Папа Рымскі (16 красавіка 556 — 4 сакавіка 561). 

## Пантыфікат
Паходзіў са знатнага рымскага роду, імя яго бацькі было Ян. **Пэлягій** суправаджаў папу Агапіта І у яго падарожжы ў Канстантынопаль, пазьней ён знаходзіўся ў гэтым горадзе як нунцый Рымскай царквы.

**Пелагій** быў абраны папам як кандыдат імпэратара Юстыніяна І.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Папа Пэлягіюс I у Catholic Encyclopedia
Пэлягіюс II (папа рымскі)

**Пелагій ІІ** (лац.: *Pelagіus II*; памёр 7 лютага 590) — 63-і Папа Рымскі (26 лістапада 579 — 7 лютага 590), рымлянін гоцкага паходжаньня, паколькі яго бацька насіў імя Вінігільд. 

### Пантыфікат
Найважнейшыя дакумэнты яго пантыфікату датычацца лангабардаў і ерасі Трох разьдзелаў. **Пелагій** зьвяртаўся да бізантыйскага імпэратара Маўрыкія з просьбай аб дапамозе ад нападаў лангабардаў. Не атрымаўшы дапамогі зьвяртаўся да франкаў за абаронай.

**Пелагій** увёў вельмі строгія нормы па цэлібату сьвятароў, якія былі перагледжаны Папам Грыгорыем І. Пад час яго пантыфікату прынялі хрысьціянства вестготы Гішпаньні, якія адмовіліся ад арыянства. Пабудаваў царкву Сан-Ларэнца-фуоры-ле-Мура. 

Памёр ад чумы.

## Крыніцы