open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кімант

**Кімант** (*Кімунд*, *Кімунт*), **Гімант** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гінмунд, Генемунд, Гімунд, Кемунт або Кімунд, пазьней Гемонд, Гімонд або Кінмант (Ginmund, *Genemundus, Genomundus, Gimmund, Kemmunt, Kymund, Gemondus, Gimond, Kinmonth) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Гінет, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Genet, Mennigen) паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'), а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Кімонт азначае «пачатак гарлівасьці».

Адпаведнасьць імя Кімонт германскаму імю Kemmunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

У Прусіі бытавала імя Кімунд (Кімунт): *Kymund* (1396 год), *Kymunt* (1407 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Kymont Rasanenhoff*, *Stationen auf dem Wege nach Nowogrodek… Kymundsdorf*, *Weg von Grodno nach Nowogrodek… Kymontendorf… Kymontendorff* (Паведамленьні аб літоўскіх дарогах); *Kymundt*, *Kymunt* (12 кастрычніка 1398 году); *Kymunt cum filio Dawxha* (18 студзеня 1401 году); *Dewclis Kymontowicz* (*Dewclxis Kimontowicz*; 15 траўня 1432 году); *печать Пачь Кимонтевич* (27 лютага 1434 году); *земли пустыхъ у [[Майшагола|Моишакгольскомъ]] повете на имя Кимонътишъку* (22 чэрвеня 1522 году); *земенинъ господарский земли жомоитской панъ Лавринъ Петрашъкевича Кимонтъ* (7 верасьня 1552 году); *Bartosz Kimont* (1565 год); *ur. Daniel, Matiasz, Sebestian [s] i Piotr Zbutkiewiczowie Kimontowie… ur. Kimontów… ur. Zbutkiewiczów Kimontów* (люты 1659 году); *Gimont* (1670 год); *Barbara Ewa Kimontt* (1751 год); *Antonius Kimont* (1759—1760 гады).

## Носьбіты
* Кімунт ( па 1401) — літоўскі баярын, меў сына Даўкшу
* Пач Кімантавіч ( па 1434) — літоўскі баярын, які прывесіў да акту Гарадзенскай уніі (1434 год) пячаць з рускім надпісам «ПЕЧАТЬ ПАЧЬ КИМОНШЕВИЧ»
* Януш і Юры Кімантавічы — жыхары Жамойцкага староства, якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Лаўрыш Пятрашкавіч Кімант — зямянін гаспадарскі Жамойцкай зямлі, які ўпамінаецца ў 1552 годзе

Гіманты (Gimont) і Кіманты (Kimant) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні.

Кіманты (Kimont) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Кіманты (Kimont) гербаў Бавал, Лебедзь, Шаліга і ўласнага — літоўскія шляхецкія роды.

Кімунты (Kimunt) гербу Рох — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

Кімант (Kimont) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У былым Жамойцкім старостве існуе вёска Кіманты.

## Глядзіце таксама
* Гіна
* Мунд

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бэргарт Кляўзгайла

**Бэргарт Кляўзгайла** — літоўскі баярын.

Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Расенах.

## Імя

Імя Кляўз (Клаўс) звычайна разглядаецца як германскі скарот хрысьціянскага імя Мікалай (Nikolaus), тым часам іменная аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Clawssegail* (26 траўня 1390 году); *Clawsigal von Rossieyn* (*Clausigal*; 16 чэрвеня 1409 году); *Clawsygal von Rossieyn* (21 чэрвеня 1409 году); *Berhardus dictus Clausgel* (17 студзеня 1413 году); *Кловзкгаилу* (1440—1492 гады); *Кловзкгайлу* (1449—1478).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Брак зьвестак пра бацьку.

Упершыню ўпамінаецца ў 1390 годзе сярод верных Вітаўту баяраў Жамойці. У 1409 годзе выехаў туды на даручэньне Вітаўта, каб уздымаць паўстаньне супраць крыжакоў. У 1413 годзе выступаў як сьведка на працэсе супраць Тэўтонскага ордэну.

Меў сына Яна Мінімонта.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Пясчанка (Пухавіцкі раён)

**Пясча́нка** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У пачатку 20 стагодзьдзя ў Цітвянскай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні.

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыне.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

У 1929 г. створаны калгас «Новая Пясчанка», працавала кузьня.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй. 11 лістапада 1942 году у раёне вёскі праходзіла Альберт II (апэрацыя) супраць савецкіх партызан. У 1943 годзе вёска спалена, было забіта 2 жыхара.

Да 29 чэрвеня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Гарэлецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* пачатак XX ст. — 34 двароў, 143 жыхары
* 1917 год — 32 двары, 148 жыхароў
* 1940 год — 37 двароў, 179 жыхароў
* 2002 год — 27 двароў, 52 жыхары
* 2009 год — 24 чалавекі
* 2019 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Якуб Мінігайла

**Якуб Мінігайла** (? — па 1412) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста вялёнскі (1412). На Гарадзельскай уніі атрымаў герб «Сыракомля».

## Імя

Мінігель, Мінгель або Мэнгель (Minigelus, Mingellus, Mengel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Альмін, Асьміна; германскія імёны Miniatus, Almin, Osminna) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Мінігайла азначае «жвавы думкамі» (тое ж, што і імя Гайлімін).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Myngayl* (1412 году); *cum Jacobo Mynigel*, *Iacobus Mingel*, *Jacobum Mingel* (*Jacobus Mynigel*; 2 кастрычніка 1413 году); *Миникгялу, [[Вісбар|Висборову]] брату* (22 чэрвеня 1415 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Меў брата Пятра Вісбара.

У 1412 годзе быў старостам вялёнскім разам з Альбэртам Карэйвам.

Меў сына Кестаўта.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Мінігайла Якуб
Катэгорыя:Старосты вялёнскія
Талівойша

**Талівойша** (*Талівош*, *Тальвэш*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Іменная аснова тал- (дал-) (імёны ліцьвінаў Дальман, Талімунт, Талмут; германскія імёны Dalman, Talamund, Talmut) паходзіць ад гоцкага tals 'дасьціпны, руплівы' або ад германскага і стараангельскага deall 'славуты, ганарлівы', а аснова -войш- (-вайш-) (імёны ліцьвінаў Вайшыла, Вайсар, Войшнар; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і бургундзкага waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы' або ад асновы -віс- (-віз-, -веш-) (пазьнейшай -вайс-). Такім парадкам, імя Талівойша азначае «дасьціпны паляўнічы».

Гісторык Павал Урбан зьвяртае ўвагу на бытаваньне ў Польшчы імя Талівуш.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Тольвэйш (Tolwejsz).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Гаштольд (імя)|Gastold]] cum filio Taliwusch* (18 студзеня 1401 году); *Thalywosch* (13 студзеня 1407 году); *Таливоишу три семици*, *у [[Хоўхла|Холхле]]. Таливошу земля пустая*, *Таливоишу семъица* (1440—1492 гады); *Thalywosch Jodkovicz… ego Thalwoschowa… Thalwoschowa* (13 студзеня 1460 году); *Jacobus, Stheczko germani Thalwoschewyczy* (1486 год); *nobilibus Jacobo Steczko Thalwoschewyc* (1490 год); *uxori nobilis Jacobi Thalwoszewicz* (11 студзеня 1494 году); *люди бояр [[Эйшышкі|еишишъских]] Петковы Таливоишевича и его братьи Гринковы а Станковы* (24 ліпеня 1496 году); *Лаврин Талвоишевичъ*, *Мацко Тальвоишевич*, *Семашко Талвоишовичъ* (1528 год); *Талвоиш Юшкович* (1537—1538 гады); *у пана Талъвоиша* (1565 год); *панъ Миколай Тальвошъ*, *у пана Талвоша* (1567 год); *Mikołay Talwoisz, Castellan szmoidzki* (12 ліпеня 1577 году); *Generosus et Magnificus Dominus Adamus Talvuosz, filius Generosi et Magnifici Domini Nicolai Talvuosz, Samogithiae Castellani* (1577 год); *Samuel Thaliwoiss, [[Хлёдвіг|Ludouicus]] Thaliwoiss, Lithuani* (1592 год); *Mikołaj Talwosz* (2 жніўня 1593 году); *Adam Tałwoisz* (18 лістапада 1613 году); *Andrzey Talwoysz Steckiewicz — mieczny Oszmianski* (23 красавіка 1672 году); *Józeph Talwoysz Steckiwicz* (18 ліпеня 1695 году); *Talwaszyszki… Talwoszowka* (1744 год); *Dominika Tolweszowicz* (1826 год).

## Носьбіты
* Талівойша Гаштольд ( па 1411) — літоўскі баярын, імаверны пачынальнік роду Тальвашаў (Тальвашэвічаў)
* Талівойша Ёдкавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1460 годзе
* Талівойша — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад вялікага князя Казімера
* Лаўрын Талювойшавіч — харунжы жыжмарскі, які ўпамінаецца ў 1516 годзе
* Тальвойн Юшкавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Якуб Філіпавіч Тальвайшовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе
* Андрэй Рыгоравіч Тальвойш — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе

З XVI ст. прыдомкам Тальвойш або Тальваш карыстаўся літоўскі шляхецкі род Стэцкевічаў (Стацкевічаў) гербу Лебедзь.

У XVI ст. існаваў маёнтак Тальвойшышкі або Тальвойшавічы (*Тальвойшишки*, *Тальвойшовичи*) у Жамойцкім старостве.

## Глядзіце таксама
* Таль
* Войша

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Турчылава

Назву **Турчы́лава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Турчылава — вёска ў Браслаўскім раёне
** Турчылава — вёска ў Гарадоцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Турчыла
* Турчылаў
* Турчылоў
Літаратар

**Пісьме́ньнік** — чалавек, які піша творы, выказвае ўласныя думкі, перажываньні й бачаньне сьвету ў пісьмовай форме.

Займаецца стварэньнем тэкстаў, разьлічаных, як правіла, на неакрэсьленае кола чытачоў. Можа быць аўтарам мастацкіх твораў, у тым ліку вершаў. Таксама бывае, што літаратурная дзейнасьць — прафэсія. Сынонімы слова пісьменьнік — літаратар, майстар слова, працаўнік пяра.

## Паходжаньне слова
Слова «**пісьменьнік**» дзеяслоўнага паходжаньня, адбылося ад дзеяслова «пісаць». Раней тэкставыя творы сапраўды пісаліся «ад рукі». У 20 стагодзьдзі ў сувязі з разьвіцьцём навукі й тэхнікі зьмяніліся ўмовы пісьменьніцкай працы, аднак, нягледзячы на ​​тое, што большасьць пісьменьнікаў перайшлі на набор тэксту на пішучай машынцы, а затым і на кампутары, слова захавала сваё значэньне.

## Клясыфікацыя
**Пісьменьнік**, як правіла, чалавек, для якога ўказаны занятак зьяўляецца асноўным ці адным з асноўных заняткаў. Пры гэтым прафэсыйным пісьменьнікам лічыцца чалавек, для якога стварэньне тэкставых твораў зьяўляецца пастаяннай, асноўнай альбо адной з асноўных крыніц даходу. Як ва Ўкраіне, так і ў іншых краінах існуюць прафэсыйныя пісьменьніцкія аб’яднаньні (творчыя зьвязы, асацыяцыі).

Разьмежаваньне пісьменьніцкай дзейнасьці часьцей за ўсё адбываецца паводле літаратурных родаў, на аснове якіх вылучаюцца празаікі, паэты, драматургі. Нярэдка такая дыфэрэнцыяцыя ўлічвае жанравыя перавагі аўтара. Такім чынам, гаворка ідзе пра байкараў, навэлістаў, казачнікаў, карыкатурыстаў, гумарыстаў і інш.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прафэсіі
Катэгорыя:Асобы паводле прафэсіяў
Жываглодавічы

Назву **Жываглодавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Жываглодавічы — пасёлак у Капыльскім раёне
** Жываглодавічы — вёска ў Салігорскім раёне

## Глядзіце таксама
* Жываглод
* Жываглодава
* Жываглодаў
Алехна Давойнавіч

**Алехна Давойнавіч** (? — па 1460) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста дарагічынскі (1432), лідзкі (1434—1435), берасьцейскі (1452) і наваградзкі (1459), кашталян троцкі (1459).

## Імя

Імя Алехна ёсьць вытворным ад імя Аляксандар.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Olechno Dowoynowicz* (15 кастрычніка 1432 году); *Olechnonis Dowoynovicz sigilla* (20 студзеня 1433 году); *Olechno Dowoynowicz Lidensis, capitanei* (7 лютага 1435 году); *панъ Олехно Довойновичь* (8 студзеня 1452 году, 29 лістапада 1459 году); *Oliechno Dowoynowicz* (6 красавіка 1459 году); *Oliechno Dowoynowycz* (19 ліпеня 1470 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Давойны Вісігердавіча. Меў братоў Івана (Івашку) і Андрэя (Андрушку).

Упершыню ўпамінаецца ў дакумэнтаў вялікага князя Вітаўта 1420 году, пазьней у Гарадзенскай умове (1432 год). У 1432 годзе быў старостам дарагічынскім, у 1434—1435 гадох — лідзкім, у 1452 годзе — берасьцейскім, у 1459 годзе — наваградзкім. Таго ж году стаў кашталянам троцкім.

Ажаніўся з Барбарай (Васькай), сястрой Івана Ільлініча. Відаць, не пакінуў нашчадкаў, бо па яго сьмерці жонка запісала свае ўладаньні Івану Ільлінічу і Яну Кучуковічу.

У 1464 годзе ўпамінаецца як нябожчык. Пра яго памяць мусіў быў клапаціцца алтарнік, якога прызначаў Іван Ільлініч.

## Мова і культура

У сваёй лацінамоўнай грамаце 1459 году запісаў жонцы Барбары або Васьцы (*Barbare alias Vascze*) вёску Тарасавічы (*Tharaschowycze*) на вечнасьць «*па-народнаму для вяна*» (*alias dlya vyana*). Яго жонка (*Barbara alias Vaszka*) у сваёй грамаце 1470 году, складзенай у Вільні, упамінула «*народны*» тэрмін «*паўустава*» (*alias polustawa*), а таксама геаграфічныя назвы «*ў народнай мове*» — Тарасаў (*Tharasow vulgaritor nominatam*) і Кабылічы (*Kobilycze vulgariter nuncupatis*). Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы і выразы.

Да акту Троцкай уніі (1433 год) прывесіў пячаць з лацінамоўным гатычным надпісам:
**• s • olechno dowonowicz**

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Давойнавіч, Алехна
Давойнавіч, Алехна
НХЛ 2022—2023 гадоў

**НХЛ у сэзоне 2022—2023 гадоў** — 106-ы (105-ы гульнявы) сэзон Нацыянальнай хакейнай лігі, які распачаўся 7 кастрычніка 2022 году. Розыгрыш пачаўся матчам «Сан-Хасэ Шаркс» і «Нэшвіл Прэдатарз» у чэскай Празе як частка Глябальнай сэрыі. Перадсэзонны драфт адбыўся 7—8 ліпеня 2022 году ў Манрэалі на хатняй арэне мясцовага клюбу «Манрэаль Канадыенз». Першым нумарам на драфце быў абраны славацкі хакеіст Юрай Слафкоўскі тым самым манрэальскім клюбам. Рэгулярны сэзон пачаўся 7 кастрычніка 2022 году і скончыў 14 красавіка 2023 году. Згодна з вынікамі плэй-оф уладальнікамі Кубка Стэнлі ўпершыню ў сваёй гісторыі стаў клюб «Вэгас Голдэн Найтс».

## Табліца

### Заходняя канфэрэнцыя
#### Ціхаакіянскі дывізіён

:Абноўленая пасьля гульняў 15 красавіка 2023 году
#### Цэнтральны дывізіён

:Абноўленая пасьля гульняў 15 красавіка 2023 году
### Усходняя канфэрэнцыя
#### Атлянтычны дывізіён

:Абноўленая пасьля гульняў 15 красавіка 2023 году
#### Сталічны дывізіён

:Абноўленая пасьля гульняў 15 красавіка 2023 году

## Плэй-оф

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падзеі сэзону 2022—2023 на сайце nhl.com 

2022—2023
Андрэй Давойнавіч

**Андрэй Давойнавіч** (? — па 1452) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста дарагічынскі (1438) і гарадзенскі (1440 або 1442 — 1448).

## Імя

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Andruschko Dowoynowicz* (27 лютага 1434 году); *Ондрюшка Довоинович*.

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Давойны Вісігердавіча. Меў братоў Івана (Івашку) і Алехну.

Упершыню ўпамінаецца ва ўмове з Польшчай (1434 год). У 1438 годзе быў старостам дарагічынскім, у 1440 або 1442 — 1448 гадох — старостам гарадзенскім. У 1440 годзе езьдзіў з пасольствам у Польшчу, у 1442 годзе — да вялікага магістра (паўторна ў 1446 і 1448 гадох), у 1446 годзе быў сярод паслоў на Пётркаўскім сойме, у 1452 годзе — зноў у Польшчу.

Няма зьвестак пра імя і паходжаньне жонкі. У шлюбе меў сына Яна і, відаць, Якуба.

## Мова і культура

Да акту Гарадзенскай умовы (1434 год) прывесіў пячаць з рускім надпісам:
ПЕЧАТЬ ПАНА ОНЪДРЮШЬКА ДОВОНО

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Давойнавіч, Андрэй
Кібарт Мінімонтавіч

**Кібарт Мінімонтавіч** — літоўскі баярын.

Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Расенах, а таксама ў Крожах і Кернаве.

## Імя

Кібарт, Кібэрт або Гібэрт (Kibart, Kibbert, Gibert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гіб- (-кіб-) (імёны ліцьвінаў Гібік, Гібель, Кібар; германскія імёны Gibico, Giebel, Kiber) паходзіць ад гоцкага giba 'дарунак', а аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Любарт, Эйбарт; германскія імёны Siebart, Lubert, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Кибортъ Минимонтовичъ* (*Киборт Минимонтович*, 1440—1492 гады).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Яна Мінімонта гербу «Окша». 

Ад вялікага князя Казімера атрымаў людзей у Радуні і Эйшышках. Відаць, яго можна ідэнтыфікаваць з расенскім цівуном Кібартам (1470 або 1471 год).

Меў сына Міхайлу.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Глеб Даўгоўдавіч

**Глеб Даўгоўдавіч** (? — па 1450) — літоўскі князь.

## Імя

Глеб — усходнеславянская форма германскага (паўночнагерманскага) імя Gudleifr (Guðleifr). Іменная аснова -гуд- (-год-, -гут-) (імёны ліцьвінаў Готарт, Гудман, Саўгут; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) паходзіць ад гоцкага guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts 'гот', а аснова -леб- (-лейб-, -лейф-) (імя ліцьвінаў Улеб; германскае імя Uleifr) — ад гоцкага laiba 'заставацца', стараісьляндзкага leifr 'нашчадак'. Такім парадкам, імя Глеб азначае 'адданы пад Боскую абарону' або 'нашчадак Бога'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Глебъ Довкголдовичъ* (1440—1492 гады); *Hleb Dawgoldowicz* (1441 год); *за Князя Глеба Довковдовича* (XV ст.).

## Біяграфія
Зь літоўскага княскага роду Даўгоўдавічаў, магчыма, быў сынам Юрыя Даўгоўдавіча.

Быў сьведкам пры складаньні ўмовы з крыжакамі (1436 год). Засьведчыў пацьвярджальны прывілей Вільні (1441 год). Каля 1450 году атрымаў у валоданьне ад вялікага князя Казімера людзей.

Магчыма, Фёдар (Федзька) Даўгоўдавіч быў яго сынам.

## Крыніцы

## Літаратура
*  

Даўгоўдавіч, Глеб
Катэдра Сьвятога Румбольда

**Катэдра Сьвятога Румбольда** () — помнік архітэктуры XIII—XVI стагодзьдзяў у Мэхелене (Бэльгія). Атрымаў свой тытул у гонар Сьвятога Румбольда. Знаходзіцца ў цэнтры места, на Рынку. Твор архітэктуры готыкі. Аб’ект сьпісу Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

Атрымаў сусьветную вядомасьць сваім звонавым перазвонам (г. зв. малінавы перазвон). 

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія катэдры
Катэгорыя:Гатычныя катэдры
Вайдыла

**Вайдыла** (? — 1381) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, радца вялікіх князёў Альгерда і Ягайлы, староста лідзкі (1373—1381).

Валодаў Дуброўнай, атрымаў ад вялікага магістра дзьве гуфы (прыкладна каля 15—20 гектараў) зямлі каля ордэнскага замка Рагніту.

## Імя

Вайдэль (Weidel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова вайд- (вейд-) (імёны ліцьвінаў Войдаўт, Вейдман; германскія імёны Weidelt, Weidman) паходзіць ад гоцкага waida 'поле, паша'. Апроч таго, адзначалася германскае імя Wadila (Wadelo, Wadel, Watilo).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Waydel* (Хроніка Віганда), *Waydelo* (29 верасьня 1379 году), *Waytil* (1379—1380 гады), *Woydilo*, *Woydolo* (17 лютага 1387 году), *Woydilo* або *Воидило* (Летапісец вялікіх князёў літоўскіх).

## Біяграфія

«Летапісец вялікіх князёў літоўскіх» называе Вайдылу «*парабкам нявольным, халопам*» вялікага князя Альгерда, у якога той сьпярша быў пекарам, потым расьцілаў ложак і падаваў яму ваду піць. Узвышаны Альгердам, атрымаў ад яго ў трыманьне Ліду.

Яшчэ больш узвысіўся за наступным вялікім князем Ягайлам, які ў 1379 годзе даў яму ў жонкі сваю сястру Марыю Альгердаўна. Упамінаецца ў хроніцы Віганда з Марбургу пад 1375 годам, быў пасярэднікам пры перамовах Ягайлы з крыжакамі, як сьведка падпісаў умовы Ягайлы зь Інфлянцкім ордэнам 1379 і 1380 гадоў.

Калі князь Кейстут на кароткі час захапіў у Ягайлы літоўскі сталец, то ён загадаў схапіць і павесіць Вайдылу. Калі Ягайла вярнуў сабе сталец, то ў якасьці помсты за забойства загадаў зьняволіць Вітаўта, сына Кейстута, у Крэўскім замку, а сваякоў Кейстутавай жонкі Біруты — Відзімонта і Бутрыма — пакараў сьмерцю.

## Мова і культура

Паводле лацінамоўнага сьпісу Летапісцу вялікіх князёў літоўскіх (*[[Паходжаньне караля Ягайлы і Вітаўта, князёў Літвы|Origo regis Jagyelo et Wytholdi ducum Lithuanie]]*), Вайдыла «*па-народнаму*» называўся «*халоп*» (*wulgariter chlop dictus*). Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы.

Да ўмовы Ягайлы з крыжакамі (1380 год) прывесіў пячаць з рускім надпісам:
ВОИДИЛОВА ПЕЧАТЬ

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Ліцкевіч А. Комплекс звестак «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх» пра нобіля Вайдылу: да праблемы верагоднасці і кантэксту // Studia Historica Europae Orientalis = Исследования по истории Восточной Европ : науч. сб. Вып. 6. — Мн.: РИВШ, 2013. — 314 с — C. 138—162.

## Вонкавыя спасылкі
* Валеры Пазднякоў, Вайдыла, Электронная энцыкляпэдыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Ліпнікі (Навасёлкаўскі сельсавет)

**Ліпнікі́** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У пачатку 20 стагодзьдзя вядома як засьценак Ліпнікі ў Цітвянскай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні.

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыне.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй. У вёсцы базіраваўся штаб партызанскай брыгады «Беларусь».

Да 29 чэрвеня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Гарэлецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* пачатак XX ст. — 13 двароў, 84 жыхары
* 1917 год — 19 двароў, 103 жыхары
* 2002 год — 23 двароў, 40 жыхароў
* 2009 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Ламарня

**Ламарня** — жылы масіў з падвышанай шчыльнасьцю стыхійнай забудовы (самавольнае будаўніцтва) гарадзкой, або сельскай мясцовасьці, які адрозьніваецца адсутнасьцю або вострым недахопам асноўнай інфраструктуры (электрычнасьць, вадаправод, каналізацыя, вываз сьмецьця, адміністрацыя, і г. д.), неабходнай для паўнавартаснага сацыяльнага жыцьця чалавека і, як правіла, з моцна маргіналізаваным а таксама псыхічна-неўраўнаважаным сацыяльным асяродзьдзем. Ламарні ў шырокім сэнсе - кварталы гарадоў, або гарады-спадарожнікі, якія складаюцца зь лядашчых, няякасных і неўпарадкаваных будынкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадзкі заняпад
Прафэсійная футбольная ліга Аргентыны

**Прафэсі́йная футбо́льная лі́га** () — прафэсінае спаборніцтва для наймацнейшых футбольных клюбаў Аргентыны, якое мае статус першараднага футбольнага спаборніцтва Аргентыны. Арганізацыяй турніру займаецца Аргентынская футбольная асацыяцыя.

Першы розыгрыш спаборніцтва ладзіўся ў 1891 годзе. Такім чынам, Аргентына сталася першай краінай у сьвеце па-за межамі Вялікабрытаніі, дзе зьявілася футбольная ліга. У першыя гады ўдзел бралі толькі каманды з Буэнас-Айрэса і ягоных прадмесьцяў, а таксама зь Ля-Платы і Расарыё. Клюб зь іншых гарадоў далучыліся да розыгрышу чэмпіянату пазьней. У 1931 годзе ліга набыла прафэсійны статус, калі 18 клюбаў выйшлі з аматарскіх ліг і стварылі ўласны прафэсійны чэмпіянат. З тых часоў сэзон доўжыцца год у розных фарматах. Па стварэньню лігі дамінавалі ў ёй прадстаўнікі гэтак званай Вялікай пяцёркі — «Рывэр Плэйт», «Бока Хуніёрс», «Індэпэнд’ентэ», «Расінг» і «Сан-Лярэнса». На сёньня самымі пасьпяховымі ёсьць два сталічныя клюбы «Рывэр Плэйт» і «Бока Хуніёрс», якія паводле колькасьці здабытых чэмпіёнстваў значна апярэджваюць іншыя клюбы.

Ліга вызнаецца адной з наймацнейшых у сьвеце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Аргентынскі футбол
Катэгорыя:Чэмпіянат Аргентыны па футболе
Джылі

**«Джылі»** — аўтамабільны холдынг Кітаю, заснаваны ў 1986 годзе ў правінцыі Чжэцзян.

Штаб-кватэра месьціцца ў Ханчжоў. Знаходзіцца ў прыватнай уласнасьці кітайскага прадпрымальніка-мільярдэра Лі Шуфу. Увайшоў у аўтамабільную прамысловасьць у 1997 годзе са сваім даччыным прадпрыемствам «Джылі Аўта», які стаў сёмым паводле велічыні вытворцам аўтамабіляў у Кітаі з 1,328 мільёна продажаў у Кітаі ў 2021 годзе. Ва ўсім сьвеце холдынг прадаў больш за 2,2 мільёны аўтамабіляў у 2021 годзе і больш за 17 926 электрамабіляў, якія падключаюцца да сеткі, у студзені 2022 году.

Вырабляе і прадае аўтамабілі пад сваім уласным брэндам — напрыклад, «Джылі Аўта», Geometry, Maple і Zeekr — і пад замежнымі даччынымі кампаніямі — такімі як Volvo Cars, Polestar, Lynk & Co, Proton і Lotus, а таксама камэрцыйнымі толькі аўтамабілі пад брэндамі London EV Company, Ouling Auto і Farizon Auto. Таксама вырабляе электрамабілі пад некаторымі з раней пералічаных брэндаў і матацыклы пад сваёй даччынай кампаніяй Zhejiang Geely Ming Industrial (брэнды Jiming і Geely), Qianjiang Motorcycle (брэнды QJMotor і Keeway) і Benelli. У верасmні 2022 годe набылі 7,6% акцый Aston Martin Lagonda Global Holdings plc, брытанскага брэнда ультра-люкс класа Aston Martin.

## Беларусь
У 2022 годзе сярод 17 234 прададзеных у Беларусі новых самаходаў на «Джылі» прыпала 25 % (4355), што зрабіла аўтамабілі, якія вырабляў мясцовы завод «Белджы», найбольш прадаванымі у Беларусі. У 2024 годзе продажы «Джылі» вырасьлі да 25 239 самаходаў, якія склалі 47 % ад агульнага ліку аўтапродажаў у Беларусі. Пры гэтым на «Джылі» прыпала каля 90 % продажаў кітайскіх марак самаходаў у краіне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Вытворцы электрамабіляў
Катэгорыя:Кітайскія кампаніі
Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі
Катэгорыя:Вытворцы рухавікоў маторных транспартных сродкаў
Катэгорыя:Транснацыянальныя карпарацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1986 годзе
Чэмпіянат Аргентыны па футболе

**Чэмпіянат Аргентыны па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Аргентыны, якія падзяляюцца на герархію лігаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца Прафэсійная футбольная ліга. На наступным прыступку месьціцца Прымэра Насьяналь, якая налічвае 37 удзельнікаў, падзеленых на дзьве зоны А і Б. Наступныя ўзроўні існуюць паралельна дзеля клюбаў афіляваных з Аргентынскай футбольнай асацыяцыяй і не афіляваных зь ёй.

## Сыстэма




Катэгорыя:Аргентынскі футбол

Аргентына
Геамэтрыя (электрамабіль)

**«Геамэтрыя»** — марка электрамабіляў, створаная кітайскай аўтамабільнай кампаніяй «Джылі» у красавіку 2019 году.

Брэнд быў распрацаваны ў першую чаргу для кітайскага рынку. Пры гэтым абвясьцілі аб намеры вырабіць больш за 10 розных электрамабіляў да 2025 году.

## Мадэлі
* Геамэтрыя A — электрычны кампактны сэдан на базе Джылі Эмгранд GL
* Геамэтрыя C — электрычны красовер на базе Джылі Эмгранд GS
* Геамэтрыя EX3 — электрычны красовэр на базе Geely Vision X3
* Гемэтрыя E — субкампактны электрычны красовер
* Геамэтрыя G6 — кампактны седан
* Геамэтрыя M6 — кампактны пазадарожнік

Файл:Geely Geometry A.jpg|Геамэтрыя А
Файл:Geometry C 001.jpg|Геамэтрыя C
Файл:Geometry E image01.jpg|Геамэтрыя E


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт (на кітайскай мове)

Катэгорыя:Вытворцы электрамабіляў
Катэгорыя:Кітайскія кампаніі
Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2019 годзе
Volocopter

Volocopter GmbH (ранейшая назва E-Volo GmbH) — нямецкі вытворца самалётаў, які базуецца ў Брухзалі (недалёка ад Карлсруэ) і заснаваны Аляксандрам Зоселем і Стэфанам Вольфам. Кампанія спецыялізуецца на распрацоўцы электрычных многороторных верталётаў у выглядзе персанальных лятальных апаратаў, прызначаных для выкарыстання ў аэратаксі. Генеральным дырэктарам з’яўляецца Дырк Хоке, а старшынёй — Штэфанам Клоке.

Катэгорыя:Авіяцыя Нямеччыны
Катэгорыя:Верталёты
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2011 годзе
Geely Automobile

Geely Auto — асноўная марка аўтамабіляў кітайскай групы Geely. Кампанія Geely Auto зарэгістраваная як Geely Automobile Holdings Ltd. на Ганконгскай фондавай біржы і кантралюецца праз холдынгі Zhejiang Geely Holding Group.

Geely Auto — арыгінальны брэнд групы. Прадукцыя Geely Auto падзелена на тры эпохі: эпоха 1.0 (1997—2007), эра 2.0 (2007—2014), эра 3.0 (2014-цяпер). Да цяперашняй эры 3.0 прадукцыя Geely Auto таксама прадавалася пад рознымі брэндамі, у тым ліку Emgrand, Englon, Gleagle і Shanghai Maple. Пасля ўступлення ў эпоху 3.0 усе іншыя брэнды былі спынены, а іх прадукцыя кансалідавана пад брэндам Geely Auto.

Аўтамабілі Geely вырабляюцца з выкарыстаннем модульнай архітэктурнай платформы, якая пазначаецца абрэвіятурамі CMA, BMA, NL, FE і KC.

## Крыніцы
Рымант

**Ры́мант**, **Рымонт** (*Рымунд*, *Рымунць*, *Рымонд*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рымісмунд, Рымунд або Рымунт (Rimismund, Rimund, Rimmond, Rimond, Rimunt) — імя германскага паходжаньня.
Іменная аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымейка, Рымель, Рыман; германскія імёны Rimicho, Riemel, Rimann) паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Рымонт азначае «непарушная гарлівасьць» (тое ж, што і імя Монтрым).

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rymund.

У Прусіі бытавала прозьвішча Rimunt.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *передъ Римонтомъ а передъ [[Жыгімонт|Жигимонтомъ]], рицерми двема* (1 ліпеня 1388 году, паводле суправаджальнага тэксту XVI ст.); *Рымонъ и Жыкгмонтъ, жолнере альбо бояре з Литвы* (18 чэрвеня 1389 году); *czernec Ławrasz, po litowsku zowemy Rymont, a po rusku Wasiley* (Хроніка Быхаўца); *Щастный Рымонтъ* (30 верасьня 1565 году, 1567 год); *Янъ Станиславъ Рымонътъ… Миколаи Рымонтъ* (1565 год); *Щефанъ Петровичъ Рымундъ*, *Юри Станиславовичъ Рымондъ* (1567 год); *слуга мой Янъ Римонть* (10 жніўня 1619 году); *Rimundus* (Альбэрт Каяловіч, 1650 год); *Awgustyna Rymontowicza* (1652 год); *Ród Rymuńców* (1690 год); *Jozeph Stephan Rymont* (14 студзеня 1691 году); *od P. Samuela Rymunda* (1690 год); *wieś Rymandziszki* (1782—1783 гады); *Rymontt* (XVIII—XX ст.); *Rymont* (23 красавіка 1795 году).

## Носьбіты
* Рымісмунд ( 469) — кароль свэваў у Галісіі
* Рымант (у праваслаўі Васіль, у манастве Лаўрыш) — літоўскі князь, сын Трайдзеня
* Рымант — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1388—1389 гадох
* Мікалай Рымант — літоўскі баярын з Трабаў, які ўпамінаецца ў попісе войска 1565 году
* Шчасны Рымант — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска 1565 году
* Юзэф Стэфан Рымант — намесьнік гроду Пінскага, які ўпамінаецца ў 1691 годзе

Рыманты — парафіяне касьцёла ў Альковічах на 1853 год.

Рыманты — парафіяне касьцёла ў Даўгінаве на 1900 год.

Рыманты (Рымонты, Рымунты) — літоўскі шляхецкі род.

Рымунтовічы (Rymuntowicz) — літоўскі шляхецкі род.

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Рыманды.

## Глядзіце таксама
* Рым
* Мунд

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
NIO

NIO (кіт. 蔚来) — кітайскі вытворца аўтамабіляў са штаб-кватэрай у Шанхаі, які спецыялізуецца на праектаванні і распрацоўцы электрамабіляў.

Па стане на жнівень 2020 года кампанія NIO пабудавала 143 станцыі замены акумулятараў у 64 гарадах Кітая і правяла больш за 800 000 замен акумулятараў для сваіх кліентаў.
Ясная Паляна (Менская вобласьць)

**Я́сная Паля́на** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавету.

Да 29 чэрвеня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Чырвонакастрычніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Альберт Котаў

**Альберт Котаў** ( в.Зафранцуская Грэбля Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1974), дацэнт (1977).

## Жыцьцяпіс
Малалетні вязень нацыскага лягэру ў Мар’інай Горцы.

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (гістарычны факультэт, спэцыяльнасьць «Гісторыя», 1960); Беларускі політэхнічны інстытут (асьпірантура, спэцыяльнасьць «Гісторыя КПСС», 1970).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце на гістарычным факультэце. Дацэнт на Катэдры гісторыі Беларусі новага і найноўшага часу (інфармацыя на 2010 г.).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя аграрных адносін; гісторыя Другой сусьветнай і Вялікай Айчыннай вайны; гісторыя разьвіцця фізкультуры і спорту Беларусі. Аўтар і суаўтар звыш 150 навуковых прац.

## Узнагароды
Ганаровае званьне «Майстар спорту міжнароднага клясу» (1964). Юбілейныя мэдалі Рэспублікі Беларусь «60 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (2005), «65 год вызваленьня Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў» (2009), «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»

## Літаратура
* Деятельность Компартии Белоруссии по созданию и укреплению машинно-тракторных станций (1929—1932 гг.) : автореферат диссертации … кандидата исторических наук : 07.00.01 / Котов Альберт Иосифович. — Менск, 1974.
* История земельных отношений в Беларуси (с древнейших времен до наших дней) : пособие для студентов сельскохозяйственных специальностей / А. И. Котов. — Менск, 2001.
* Беларусь у перыяд Другой сусветнай і Вялікай Айчыннай вайны (1939—1945) : дакументы і матэрыялы : дапаможнік для студэнтаў гістарычнага факультэта / [складальнік А. І. Котаў]. — Менск, 2008.
* История Беларуси и мировые цивилизации / Альберт Котов. — Менск, 2008.
* Котаў Альберт Іосіфавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : [у 6 т.]. — Менск, 2003. — Т. 6, кн. 2. — С. 402.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Котаў

**Ко́таў** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Альберт Котаў — беларускі гісторык
* Анатоль Котаў — беларускі дыплямат, дзяржаўны і грамадзкі дзеяч
* Валерый Котаў — беларускі архітэктар
* Уладзімер Котаў
** Уладзімер Котаў (нар. 1958) — беларускі лёгкаатлет
** Уладзімер Котаў (нар. 1955) — беларускі матэматык
Уладзімер Котаў

**Уладзімер Котаў**:
* Уладзімер Котаў (нар. 1958) — беларускі лёгкаатлет
* Уладзімер Котаў (нар. 1955) — беларускі матэматык
Абраменка

**Абра́менка**&nbsp;— патранімічнае прозьвішча, утворанае ад імені *[[Абрам]]*.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Абраменка ( 1988)&nbsp;— украінскі фрыстайліст.
* Дзьмітры Абраменка (1910—1981)&nbsp;— савецкі вайсковец.
* Мікалай Абраменка (1909—1968)&nbsp;— савецкі дзяржаўны дзяяч.
* Яўген Абраменка ( 1987)&nbsp;— беларускі біятляніст.

## Глядзіце таксама
* Абрамаў
* Абрамовіч
* Абрамоўскі
* Абрамчук
* Абрамчык
* Аўрамаў
* Аўраменка
Матэо Рэтэгі

**Матэ́о Рэтэ́гі** (;  29 красавіка 1999 году) — італьянскі футбаліст, нападнік саудаўскага клюбу «Аль-Кадысія» і нацыянальнай зборнай Італіі. Рэтэгі ёсьць сынам колішняга гульца па хакеі на траве Карляса Рэтэгі, які абараняў колеры Аргентыны. Мае мянушку «тыгра».

## Кар’ера
Сваю прафэсійную кар’еру пачаў у складзе «Бокі Хуніёрс». Упершыню ён быў запрошаны ў галоўную каманду клюбу трэнэрам Гільермам Барасам Скелётам падчас сэзону 2017—2018 гадоў. Дэбютаваў 17 лістапада 2018 году, калі ў канцы матчу супраць «Патраната» зьявіўся на пляцоўцы. У наступным выпраўляўся ў арэнды ў шэраг клюбаў. У лютым 2022 году на правах арэнды далучыўся да «Тыгрэ», у складзе якога стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату Аргентыны 2022 году.

26 ліпеня 2023 году Рэтэгі склаў дамову з італьянскім клюбам «Джэноа» на пяць гадоў. Клюб, які толькі вярнуўся ў Сэрыю А выдаткаваў на куплю гульца 15 млн эўра. 11 жніўня 2023 году футбаліст паклаў на свой рахунак першы гол у кашулі генуэзцаў, адзначыўшыся голам у кубкавым матчы супраць клюбу «Модэна». 8 жніўня 2024 году Рэтэгі перайшоў у «Аталянту» ў выніку пагадненьня на суму 28 мільёнаў эўра.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Ганс Ванакен

**Га́нс Вана́кен** (;  24 жніўня 1992 году) — бэльгійскі футбаліст, атакуючы паўабаронца і капітан клюбу «Бруге» і нацыянальнай зборнай Бэльгіі. Ванакен ёсьць слынным бамбардзірам не зважаючы на тое, што гуляе ў паўабароне. За нацыянальную зборную здабыў дэбютныя галы 30 сакавіка 2021 году, двойчы ўлучыўшы мяч у браму зборнай Беларусі ў кваліфікацыйным матчы чэмпіянату сьвету 2022 году.

## Дасягненьні
**«Лёкерэн»**:
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 2014

**«Бруге»**:
* Чэмпіён Бэльгіі: 2016, 2018, 2020, 2021, 2022, 2024
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Бэльгіі: 2016, 2018, 2021, 2022, 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты
Вітольд

**Вітольд**, **Вітальд** — мужчынскае імя, зьвязанае зь літоўскім (беларускім) імём Вітаўт.

## Паходжаньне
Імя Вітольд (*Witold*, *Witolt*, *Vidald*, *Widald*, *Witald*) мае германскае паходжаньне. Адзначаецца, што гэтае імя атрымала пашырэньне ў германамоўным асяродзьдзі задоўга да зьяўленьня вялікага князя літоўскага Вітаўта і, з усяго відаць, менавіта з гэтага асяродзьдзя трапіла ў Малдаўскае княства, дзе ў форме *Витолтъ* бытавала сярод мясцовых паноў. Лацінізаваная форма — *Witoldus* або *Widaldus*.

Існуе некалькі тлумачэньняў імя Вітольд з германскіх моваў. Паводле выданьня Оксфардзкага ўнівэрсытэту, яно ўтварылася ад wida 'шырокі' або witu 'лес' і wald 'валадар'. Нарвэскі лінгвіст  разглядае імя Вітаўт як форму старажытнага імя Widuwald і тлумачыць яго ад wid 'чалавек' і wald 'валадар'. Тлумачэньне ад фармантаў wid і wald сьцьвярджалася яшчэ ў працы 1916 году, прысьвечанай германскім імёнам у старажытнай Ангельшчыне. Апроч таго, існуе вэрсія, што імя Вітольд, магчыма, утварылася ад hwit, wit 'белы' і holl 'пагорак'.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Вітольд (як і Вітаўт) складаецца з двух фармантаў -віт- (літоўскія імёны Віцень, Бутавіт; германскія імёны Witin, Witila, Witimirus), які паходзіць ад гоцкага wit 'веда, розум, закон', і -таўт- (Таўцівіл, Таўцігерд, Монтаўт; Teutgerdis, Theudemir, Theudila), які паходзіць ад гоцкага theuda 'род, народ'. Такім парадкам, імя Вітольд (Вітаўт) азначае «мудрасьць роду»

## Носьбіты
З XV ст. прыдомкам Вітальд карыстаўся шляхецкі род Александровічаў гербу ўласнага. 

* Вітальд Аранскі — берасьцейскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1618 годзе
* Бэнэдыкт Бальтазар Вітальдовіч Сарока — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік ашмянскі ў 1691—1698 гадох
* Марцін Вітальд Александровіч — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, харужы браслаўскі (каля 1792—1795)
* Вітольд Міладоўскі (1837?—1863) — удзельнік нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў
* Вітольд Цэраскі (1849—1925) — астраном
* Вітольд Бялыніцкі-Біруля (1872—1957) — маляр-пэйзажыст
* Вітальд Івіцкі (1884—1943) — рымска-каталіцкі дзяяч, загінуў мучаніцкай сьмерцю
* Вітольд Пілецкі (1901—1948) — польскі вайсковы дзяяч
* Вітольд Карпыза (1913—2009) — краязнавец і грамадзкі дзяяч
* Вітольд Ашурак (1970—2021) — беларускі грамадзкі дзяяч, вязень рэжыму Лукашэнкі

## Глядзіце таксама
* Румбольд
* Гедыгольд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рускі Крэстур

**Рускі Крэстур** альбо **Рускі Керэстур** (сэрбск.: Рускі Крстур, рус.: Руски Керестур) — вёска ў сельскай абшчыне Кула Заходнебацкага раёна Ваяводзіны.

Насельніцтва вёскі складае 5557 чалавек (2002 г.), шчыльнасьць насельніцтва складае 89 чал./км². Займае плошчу 58,6 км². Пераважную большасьць насельніцтва складаюць русіны. **Рускі Крэстур** таксама зьяўляецца культурным цэнтрам русінскай нацыянальнай меншасьці ў Ваяводзіне. Неаднаразова тут праводзіўся Сусьветны кангрэс русінаў.

## Геаграфія
Геаграфічныя каардынаты **Рускага Крэстура**: 45°33’ пн. ш. 19°25’ усходу. д. Часавы пояс — UTC+1 зь пераходам на летні час UTC+2. Агульная плошча Рускага Крэстура складае 58,6 км².

**Рускі Крастур** знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы воласьці Кула. Празь вёску праходзіць аўтамабільная дарога М-3.

## Дэмаграфія
Большую частку насельніцтва вёскі складаюць русіны. Па дадзеных перапісу 2002 году насельніцтва тэрыторыі, падпарадкаванай **Рускаму Крэстуру**, складала 5213 чалавек.

## Нацыянальны склад
У складзе насельніцтва прысутнічалі наступныя этнічныя групы:
* Русіны — 85,99% (4483 чал.)
* Сэрбы — 5,04% (263 чал.)
* Цыганы — 1,45% (76 чал.)
* Вугорцы — 1,40% (73 чал.)
* Украінцы — 1,17% (61 чалавек)
* Харваты — 0,72% (38 чал.)
* Чарнагорцы — 0,70% (37 чал.)
* Югаславы — 0,59% (31 чалавек)
* Славакі — 0,57% (30 чал.)
* Мусульмане — 0,17% (9 чал.)
* Славенцы — 0,05% (3 чал.)
* Македонцы — 0,05% (3 чал.)
* іншыя — 0,49% (26 чалавек)

## Рэлігія
Па веравызнаньні русіны належаць да грэка-каталікоў. Неўзабаве пасьля іх іміграцыі ў гэтым рэгіёне была заснавана й пабудавана невялікая царква (ў 1784 годзе й названа ў гонар сьвяціцеля Мікалая). 

Сёньня **Рускі Крстур** зьяўляецца цэнтрам грэка-католікаў Сэрбіі.

## Спорт
У 1923 годзе ў вёсцы быў заснаваны футбольны клюб «Русін».

## Вядомыя людзі

У вёсцы доўгі час жыў і працаваў **Пятро Кузьмяк**, у гонар якога названа русінская гімназыя — адзіная ў краіне, дзе навучаньне вядзецца на бачванскай мове.

### Нарадзіліся:

**Дыянісій Нярады** — біскуп Крыжэвецкай епархіі Харвацкай Грэка-Каталіцкай Царквы, Апостальскі Адміністратар Пряшэўскай Грэка-Каталіцкай Епархіі, Апостальскі Адміністратар Мукачаўскай Грэка-Каталіцкай Епархіі.

**Гаўрыіл Фёдаравіч Касьцельнік** (1886-1948) - украінскі тэолаг, царкоўна-грамадзкі дзеяч, пісьменьнік, лінгвіст і гісторык. Заснавальнік літаратурнай мовы ўкраінцаў ваяводзтва.

**Рамач Міхаіл Юр’явіч** (1951) — украінскі (русінскі) паэт, перакладнік, журналіст.

**Пятро Рызьніч-Дзяды** — югаслаўскі актор, рэжысэр, пэдагог і культурна-грамадзкі дзеяч, русафіл украінскага паходжаньня, які стварыў у мястэчку Маскальскі Крсьтур русінскі тэатар, дзе й цяпер ставяцца п’есы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Сэрбіі
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваяводзіны
Катэгорыя:Ваяводзіна
Высокая Старына

**Высо́кая Старына́** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавету.

Знаходзіцца за 18 км на ўсход ад раённага цэнтру, 18 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Менск-Асіповічы, каля ракі Балачанка.

## Гісторыя
У пачатку ХХ ст. засьценак у Пагарэльскай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні. У 1897 годзе ваколіца, меўся малітоўны дом. 

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыне.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

Да 29 чэрвеня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Чырвонакастрычніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1897 год — 15 двароў, 109 жыхароў
* 1908 год — 17 двароў, 126 жыхароў
* 1926 год — 20 двароў, 109 жыхароў 
* 1960 год — 72 жыхары
* 2002 год — 10 двароў, 16 жыхароў
* 2009 год — 9 чалавек
* 2012 год — 5 гаспадарак, 8 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Раймон Капа

**Раймо́н Капа́** (, сапраўднае прозьвішча **Капашэўскі**;  13 кастрычніка 1931 году —  3 сакавіка 2017 году) — францускі футбаліст польскага паходжаньня, нападнік зборнай Францыі. Быў часткай легендарнай дружыны мадрыдзкага «Рэалу» 1950-х гадоў, калі каралеўскі клюб тройчы здабываў перамогу ў Кубку чэмпіёнаў. Часта лічыцца адным з найлепшых гульцоў свайго пакаленьня, бо быў хуткім, спрытным і слынным сваім дрыблінгам, гульнявым майстэрствам і галявымі здольнасьцямі. У 1958 годзе Копа быў узнагароджаны Залатым мячом. У 1970 годзе ён стаў першым футбалістам, які атрымаў Ордэн Ганаровага легіёну. Доўгі час на радзіме выступаў за «Рэймс», як да таго як рушыў у «Рэал», гэтак і апасьля. Меў мянушку «Маленькі Напалеон», якую атрымаў ад гішпанскіх футбольных журналістаў пасьля сакавіцкай гульні 1955 году паміж зборнымі Гішпаніі і Францыі. Удзельнік двух чэмпіянатаў сьвету.

Пасьля заканчэньня футболу трымаў уласны брэнд спартовага адзеньня, пераехаўшы на Корсыку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году

**[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая ліга]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году|чэмпіянату Беларусі па футболе 2023 году]]** — 33-і розыгрыш чэмпіянату Беларусі ў найвышэйшай лізе, які праходзіў з 17 сакавіка па 3 сьнежня. Свой тытул абараняў салігорскі «Шахцёр», але перамогу ў выніку атрымала менскае «Дынама». На пачатку лютага стала вядома, што 11 клюбаў зь мінулага сэзону атрымалі ліцэнзіі на ўдзел у новым розыгрышу. «Белшыне», «Нафтану», «Слуцку» і «Смаргоні» было адмоўлена ў ліцэнзіях праз парушэньняў шэрагу правілаў статуту. 16 лютага на паседжаньні выканаўчага камітэту АБФФ было пастаноўлена, што «Нафтан», «Слуцак» і «Смаргонь» могуць пазьбегнуць выкананьня некаторых пунктаў рэглямэнту дзеля атрыманьня ліцэнзіі на ўдзел у розыгрышы.

Лёсаваньне розыгрышу ладзілася 21 лютага 2023 году ў замкавым комплексу Мір.

## Фармат
У розыгрышу лігі бралі ўдзел 15 клюбаў. Рагачоўскі «Макслайн», які быў пераможцам пераходных матчаў за ўдзел у найвышэйшай лігі, ня быў дапушчаны да ліцэнзаваньня АБФФ праз тое, што клюб ня можа стаць сябрам арганізацыі. Такім чынам, кожная каманда мусіла згуляць дзьве гульні з супернікам, што агулам склала 28 гульняў для кожнага клюбу. «Энэргетык»-БДУ, як дружына, якая заняла 14 месца, гуляла пераходныя матчы зь «Віцебскам», які фінішаваў на трэцім радку ў розыгрышы першай лігі 2023 году. У выніку «Віцебск» здабыў права на ўдзел у Найвышэйшай лізе налета. «Белшына», якая заняла апошні 15 радок, таксама страціла сваё месца ў найвышэйшым дывізіёне.

## Табліца

Пры аднолькавай колькасьці пунктаў месца ў табліцы вызначаецца згодна з наступнымі крытэрамі:
* вынікі гульняў між сабой (колькасьць пунктаў, розьніца забітых і прапушчаных мячоў, колькасьць забітых мячоў)
* лепшая розьніца забітых і прапушчаных мячоў ва ўсіх гульнях чэмпіянату
* большая колькасьць перамог ва ўсіх матчах чэмпіянату
* большая колькасьць забітых мячоў ва ўсіх матчах чэмпіянату

## Вынікі гульняў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Беларускай фэдэрацыі футболу

Катэгорыя:Чэмпіянат Беларусі па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Камінскі

**Камі́нскі** (жаночая форма **Камі́нская**) — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Анатоль Камінскі ( 1950)&nbsp;— прыднястроўскі палітык.
* Андрэ Камінскі (1923—1991)&nbsp;— швайцарскі журналіст, пісьменьнік, рэжысэр.
* Арцём Камінскі ( 1994)&nbsp;— беларускі футбаліст.
* Браніслаў Камінскі (1899—1944)&nbsp;— савецкі калябарант з нацысцкай Нямеччынай.
* Восіп Камінскі (1878—1944)&nbsp;— чэхаславацкі грамадзкі і культурны дзяяч.
* Вячаслаў Камінскі ( 1988)&nbsp;— беларускі футбаліст.
* Герд Камінскі (1942—2022)&nbsp;— аўстрыйскі юрыст.
* Джэйк Камінскі ( 1988)&nbsp;— лучнік ЗША.
* Зьміцер Камінскі (1906—1989)&nbsp;— беларускі кампазытар, пэдагог.
* Іван Камінскі (1919—1974)&nbsp;— савецкі вайсковец.
* Марцін Камінскі ( 1992)&nbsp;— польскі футбаліст.
* Мік Камінскі ( 1951)&nbsp;— музыка ЗША.
* Мікалай Камінскі (1928—1993)&nbsp;— беларускі гісторык, архівіст.
* Мсьціслаў Камінскі (1839—1868)&nbsp;— беларускі этнограф, фальклярыст.
* Рыгор Камінскі (1895—1938)&nbsp;— савецкі дзяржаўны і грамадзкі дзяяч.
* Сямён Камінскі (1861—1939)&nbsp;— беларускі мэдык-афтальмоляг.
* Томас Камінскі ( 1992)&nbsp;— бэльгійскі футбаліст.
* Уладзімер Камінскі ( 1950)&nbsp;— беларускі вэлягоначнік.
* Уладзіслаў Камінскі (1902—?)&nbsp;— польскі архітэктар.
* Ян Непамуцэн Камінскі (1777—1855)&nbsp;— польскі актор, рэжысэр, драматург.

## Глядзіце таксама
* Камінская
* Каменскі