open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Туюг

**Тую́г** — верш, напісаны чатырохрадкоўямі з рыфмоўкай ааба і рыфмамі-амонімамі. Вельмі рэдкі ў эўрапейскай паэзіі, куды прыйшоў зь цюркамоўнай вершатворчасьці (Лутфі, Наваі, Бабур і інш.). Першыя беларускія туюгі напісаў Р. Крушына.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Інстытут фізкультуры (Менск)

**Інстыту́т фізкульту́ры** — комплекс будынкаў у месцы злучэньня плошчы Якуба Коласа з пр. Незалежнасьці й вул. Якуба Коласа, кампазыцыйная дамінанта плошчы.

## Гісторыя
Першапачаткова прызначаўся для Дома партыйнага актыву, але пасьля заканчэньня будаўніцтва 1939 г. (арх. А. П. Воінаў, А. Брэгман) у ім разьмясьціўся інстытут фізкультуры. У 1953 г. да існуючага комплексу будынкаў па вул. Я. Коласа прыбудавалі корпус басэйну (арх. С. Баткоўскі), у 1963 г. па пр-це Незалежнасьці — корпус спартыўна-трэніровачных заляў (арх. С. Мусінскі, Г. Сысоеў).

## Архітэктура
Комплекс будынкаў Інстытуту фізкультуры складаецца з трох аб’ёмаў: цэнтральнага корпусу й двух бакавых крылаў. Галоўны фасад цэнтральнага корпусу вырашаны ў выглядзе крывалінейнага ў пляне буйнамаштабнага портыку, утворанага шасьцю пілёнамi квадратнага сячэньня на вышыні чатырох паверхаў і двухпавярховага атыку над ім. Пілёны апрацаваныя рустам. Ім адпавядаюць лапаткі, якія раўнамерна чляняць сьцяну галоўнага фасаду. Цэнтральную частку будынка вянчае ступеньчаты атыкавы паверх, які завяршае галоўны фасад. Фасады бакавых крылаў рытмічна падзеленыя магутнымі паўкалёнамі, аб’яднанымі фрызам і агульнай асновай, рытмам высокіх прамавугольных вокнаў. Галоўны фасад члянёны квадратнымі аконнымі праёмамі. Дваровыя фасады ня маюць архітэктурнага дэкору.

## Літаратура

* 
* 

Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1939 годзе
Валадарскага, 10 (Менск)

**Дом па [[Вуліца Валадарскага (Менск)|вуліцы Валадарскага]], 10** — трохпавярховы будынак у Менску, пабудаваны ў канцы XIX стагодзьдзя.

Дом № 10 уяўляе сабой мураваны трохпавярховы з мансардамі прамавугольны ў пляне будынак. Зь левага боку на галоўным фасадзе праезд у двор. Гарызантальна фасад падзелены карнізным поясам паміж першым і другім паверхамі, завершаны карнізам з дэнтыкуламі. Сьцены на першым паверсе апрацавана рустам. Прамавугольныя аконныя праёмы на ніжніх двух паверхах дэкараваныя простымі ліштвамі з замковым каменем. На трэцім паверсе рытмічна разьмешчаны бальконы з балюстраднымі агароджамі. Два галоўныя ўваходы флянкаваныя паўкалёнамі, якія падтрымліваюць антаблемэнт з карнізам са значным вынасам. На фасадзе блёкі лесьвічных клетак вылучаныя паўкруглымі атыкамі.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Дзяцел вялікі

**Вялі́кі дзя́цел** () — птушка, досыць буйны і адзін з найбольш вядомых прадстаўнікоў сямейства дзятлавых. Засяляе самыя разнастайныя лясныя ляндшафты Палеарктыкі ад Канарскіх астравоў і паўночна-заходняй Афрыкі на ўсход да Камчаткі і Японіі, амаль усюды зьяўляецца звычайным, шматлікім відам. Нярэдка селіцца ў межах населеных пунктаў — у старых садах, парках, на могілках. Як правіла, вядзе аселы лад жыцьця і толькі на паўночнай пэрыфэрыі арэала ў неспрыяльныя для харчаваньня гады зьдзяйсьняе масавыя вандроўкі-інвазыі ў суседнія рэгіёны.

Дзяцел грае важную ролю ў экалёгіі лесу, пакідаючы выдзеўбаныя ім дуплы для іншых дробных птушак, такіх як сініцы і мухалоўкі. Акрамя таго, ён у вялікай колькасьці есьць лясных шкоднікаў — тлю, вусеняў матылькоў і насякомых-дрэваедаў — вусачоў, златак, караедаў, мурашак і многіх іншых. Увесну і ўлетку аснову рацыёну складае жывёльны корм, восеньню і зімой птушка пераходзіць на расьлінную ежу. У лясах з іглічнымі пародамі дрэў іх асноўны корм — насеньне хвоі, елі і лістоўніцы. Для дзяўбленьня шышак выкарыстоўваецца «кузьня», адмыслова адведзенае месца — скрыжаваньне дрэва, шчыліна ў кары або адтуліна, у якую ўстаўляецца шышка. У паўднёвых шыракалістых лясах дзятлы ўжываюць у ежу арэхі і плады костачкавых расьлінаў.

## Апісаньне
Стракаты, чорна-бела-чырвоны. Падобны да сырыйскага, беласьпіннага і сярэдняга дзятлаў. Падхвосьце чырвонае, на сьпіне дзьве вялікія белыя плямы. Чорны ашыйнік ідзе ад патыліцы да асновы дзюбы і грудзей, на баках галавы і шыі вялікія белыя плямы. У самца чырвоная пляма на патыліцы (у самкі патыліца чорная). У маладых абодвух полаў чырвоная з чорнай абводкай «шапачка». Голас: стукае гучна і інтэнсіўна, позыў — кароткае «кік, кікс», асьцерагае «рірірі» альбо «гігігі». Даўжыня цела 22-26 см, размах крылаў 39-46 см.

## Біятоп
Лісьцевыя, хваёвыя і зьмяшаныя старыя лясы, паркі, сады, алеі. Нешматлікі ў чыстых хваёвых лясах, больш рэдкі ў невялікіх ізаляваных дрэвастоях. У Высокіх Татрах даходзіць да 1000 м в.у.м., у Альпах — да 2000 м в.у.м., на Каўказе і Алтаі- да 1200 м в.у.м.

## Гняздо
У дупле ў ствале (часьцей нязгнілым) або ў тоўстых галінах дрэва звычайна 2-5 м над зямлёй (ад 0,5 да 20 м). Подсьціл — з дробных, пакрышаных трэсак. Дыямэтар адтуліны 4,5-6,0 см, глыбіня дупла 25-35 см, шырыня гнездавой камэры 8-10 см, вышыня — прыблізна 8 см.

## Яйкі

4-7 (3-8) асобнікаў, эліптычныя, крыху падоўжаныя з завостраным вузейшым канцом, белыя, бліскучыя. Памеры: 26,0 х 19,0 мм (25,0-27,0 х 16,0-21,0 мм). Выседжваюць па чарзе абедзьве птушкі каля двух тыдняў.

## Арэал
Палеарктыка (акрамя крайняй Поўначы і Поўдня).

## Пералёты
Аселы. Узімку вандруе ў межах гнездавога арэала, часам у выглядзе інвазый.

## Месца зімовак
У межах гнездавога арэала.

## На Беларусі
З усіх дзятлаў найбольш звычайны на гнездаваньні аселы від. Поўнач краіны насяляе падвід *Dendrocopos major major*, а птушкі зь пераходнымі рысамі да *Dendrocopos major pinetorum* адзначаюцца ў паўднёвай частцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фота, відэа і аўдыё файлы з удзелам вялікага дзятла

Катэгорыя:Птушкі Эўразіі
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Дзятлавыя
Танка

**Та́нка** — манастрафічны пяцірадковы нерыфмаваны верш у японскай паэзіі. У першым і 
трэцім вершарадах па пяць складоў, у астатніх — па сем. Ляканічнасьць у многім абумоўлівае дакладнасьць, афарыстычнасьць і паэтычную ёмістасьць зьместу. Для танка, як і для хоку, характэрная шматзначнасьць паэтычнага выказваньня, глыбінны падтэкст, шырокае выкарыстаньне мастацкай дэталі. Танка звычайна становіцца зразумелай у кантэксьце паэтычнай і культурнай традыцыі, эпохі, якія адлюстроўваюцца ў творы, своеасаблівых умоваў жыцьця японскага народа. Адным з найбольш выдатных майстроў гэтай 
вершаванай формы лічыцца японскі паэт канца XIX — пачатку XX ст. Ісікава Такубоку. Першыя танка ў беларускай паэзіі зьявіліся ў 1915 г. дзякуючы М. Багдановічу.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Стансы

**Ста́нсы** () — невялікі лірычны верш-мэдытацыя, напісаны чатырохрадкоўямі, кожнае зь якіх мае сэнсавую і кампазыцыйна-сынтаксычную завершанасьць, адасобленасьць ад іншых. Стансы пісалі Байран («Стансы», «Стансы  да  Аўгусты»), А. Пушкін («Брожу  ли  я  вдоль  улиц  шумных», «В надежде славы и добра») і некаторыя іншыя паэты XVIII—XIX стст. У беларускай паэзіі стансам можна лічыць верш М. Багдановіча «...Рушымся, брацця, хутчэй». Стансы сустракаюцца (праўда, вельмі рэдка) і ў некаторых сучасных беларускіх паэтаў (А. Звонака, С. Ліхадзіеўскага і інш.). У асобных эўрапейскіх літаратурах (ангельскай, італьянскай і інш.) стансамі называюць звычайныя строфы.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Сэкстына

**Сэксты́на** () — від шасьцірадковага верша, а таксама страфа з чатырохрадкоўя зь перакрыжаванай рыфмоўкай і двухрадкоўя з сумежнай рыфмоўкай (аБаБвв). Падчас чатыры першыя радкі страфы могуць мець апаясную рыфмоўку (аББавв). Здараецца, двухрадкоўе стаіць у пачатку сэкстыны (ААбВбВ). Сустракаецца сэкстына і на дзьве рыфмы: 
аБаБаБ (дарэчы, некаторыя літаратуразнаўцы сэкстынай лічаць толькі гэты від шасьцірадкоўя). Пішацца звычайна пяцістопным або шасьцістопным ямбам, аднак ужываюцца і іншыя памеры.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Павал Беспашчадны

**Па́вал Рыго́равіч Беспашча́дны** () — данбаскі савецкі расейскамоўны паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 12 ліпеня (паводле старога стылю — 29 чэрвеня) 1895 року ў сяле Ўсяслаўль (Сяслаўль) Смаленскае губэрні Расейскай імпэрыі (цяпер — Бранская вобласьць, Расея) у сям’і сяляніна-бедняка. Яго дзед быў прыгонным. У будучага паэта было сямнаццаць родных братоў і сёстраў. Праз складанасьці ягоны бацька пераехаў у Данбас (усход сучаснай Украіны), дзе памёр пасьля атрыманьня траўмы падчас працы на шахце.

У 1907—1917 гадах Павал Беспашчадны працаваў выбарцам пароды, лямпаносам, вагоншчыкам і канагонам на Селязьнёўскіх руднікох. У 1918 годзе ён пайшоў добраахвотнікам у Чырвоную Армію, удзельнічаў у баёх пэрыяду Грамадзянскае вайны. Праз тры гады вярнуўся на гэты ж ​​руднік, які стаў называцца «Парыская камуна», працягнуўшы працу шахтэрам. Першыя вершы былі апублікаваныя 18 траўня 1924 году ў газэце «Кочегарка» места Арцёмаўск. У гэты час пакінуў працу шахтэрам і перайшоў працаваць у газэту ў аддзел лістоў. Актыўна працаваў над аб’яднаньнем данбаскіх літаратараў у Пралетарскі саюз пісьменьнікаў «Забой». У 1932 годзе пераехаў у Горлаўку, куды была пераведзеная рэдакцыя газэты «Кочегарка». У 1941 годзе быў эвакуяваны ў Сярэднюю Азію. Адразу па вызваленьні Данбасу вярнуўся ва Ўкраіну (напачатку ў Краснадон, потым — Варашылаўград). Напачатку 50-х гадоў назаўсёды вярнуўся ў Горлаўку.

Лічыўся патрыярхам Горлаўскага літаратурнага руху. Сярод крытыкаў узгадваўся як данбаскі Бэрнэс, сьпявак шахтэрскае працы. Нягледзячы на тое, што ягоныя творы патрыятычнае тэматыкі за цяперашнім часам не ўспрымаюцца, пэйзажная лірыка і паэтызацыя працоўных будняў, на думку літаратараў, зьяўляюцца актуальнымі і цяпер. Памёр 25 траўня 1968 року ў месьце Горлаўка.

## Зборнікі вершаў
* «Каменная книга» (; 1930);
* «Год в „Кочегарке“» (; 1934);
* «Родина» (; 1938);
* «Шахтёрские песни» (; 1948);
* «Шахтёрские поэмы» (; 1959);
* «Сталино» (; 1959);
* «Донецкие просторы» (; 1961);
* «Избранное. Стихи, песни, поэмы» (; 1965);
* «Каменная лира» (; 1968).

Усяго выйшла каля 30 прыжыцьцёвых кніг. У 2010 годзе да 115-годзьдзя Паўла Беспашчаднага горлаўскім аддзелам культуры быў выпушчаны том выбраных твораў, які быў распаўсюджаны па бібліятэках Данбаскага рэгіёну.

## Узнагароды
* Ордэн Леніна
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга СССР (двойчы)
* Пачэсны шахтэр СССР
* Пачэсны грамадзянін Горлаўкі

## Ушанаваньне памяці
У гонар паэта названая вуліца ў Цэнтральна-Гарадзкім раёне места Горлаўка, школа № 73.

Ад 1990 року ў Горлаўцы існуе гарадзкая літаратурная прэмія імя Паўла Беспашчаднага, якая надаецца за апублікаваныя літаратурныя працы. Ляўрэату прэміі надаецца дыплём, мэдаль і грашовая прэмія памерам 5 мінімальных заробкаў (ад 2009 году — 3).

## Бібліяграфія
* Беспощадний. П. Г. Избранное. Стихи. Песни. Поэмы. — К: Дніпро, 1965.

## Вонкавыя спасылкі
* http://slovari.yandex.ru/ПАВЕЛ%20БЕСПОЩАДНЫЙ/БСЭ/Беспощадный%20Павел%20Григорьевич/

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бранскай вобласьці
Катэгорыя:Савецкія літаратары
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сьцягу
Катэгорыя:Украінскія паэты
Катэгорыя:Расейскамоўныя паэты
Прэстатын Таўн

«**Прэстатын Таўн**» — ўэйлскі футбольны клюб з гораду Прэстатыну. Заснаваны ў 1910 годзе. Уладальнік Кубка Ўэйлзу (2013).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прэстатын
Дзяцел беласьпінны

**Беласьпі́нны дзя́цел** () — лясная птушка сямейства дзятлавых, найбольш буйны від з роду *Dendrocopos*.

Мае зьнешняе падабенства да вялікага дзятла, адрозьніваючыся ад яго белай ніжняй часткай сьпіны і белымі ўнутранымі махавымі. Распаўсюджаны ў лясной зоне Эўразіі. Засяляе сьпелыя ліставыя і зьмешаныя лясы зь вялікай колькасьцю хворых і гнілых дрэваў, асаблівую перавагу аддае старым бярэзьнікам. Скрытная і малапрыкметная птушка, аднак прысутнасьці чалавека не пазьбягае. Жыве асела. Часам восеньню і зімой зьдзяйсьняе вандроўкі на невялікія адлегласьці, аднак вясной звычайна вяртаецца ў той жа раён, што і ў папярэдні год. Тым ня менш, штогод дзяўбе новае дупло для гнязда. Шлюбны пэрыяд раней за іншых дзятлаў, да канца траўня ўжо зьяўляюцца птушаняты.

## Апісаньне
Стракаты. Уся сьпіна чорная, надхвосьце белае. Крылы чорныя зь белымі палоскамі. Спод цела белы зь цёмнымі рыскамі і чырвоным падбрушшам. У самца карычнева-чырвоныя вочы і ярка-чырвоная «шапачка», у самкі верх галавы чорны. У маладых чырвоны колер амаль адсутнічае і выразныя цёмныя падоўжныя палоскі на баках цела. Голас: позыў «кік, кікс» (вельмі падобны, як у вялікага дзятла, але не такі прарэзьлівы). У гнездавы пэрыяд выгукі «к’ук, к’іле». Даўжыня цела 24—30 см, размах крылаў 40—48 см.

## Біятоп
Асьветленыя старыя лісьцевыя дрэвастоі, у гарах таксама зьмяшаныя лясы (асабліва часта паблізу адкрытых вільготных тэрыторыяў або палян). У цэнтральнай і паўночнай Эўропе галоўным чынам букавыя, грабавыя і дубовыя лясы, на ўсходзе і поўначы — бярозавыя і таполевыя. Прырэчныя лясы, групы дрэў сярод палёў, прыдарожныя алеі і да т.п.

## Гняздо
у дупле (звычайна гніючага дрэва) на вышыні падросту (як у ствале, так і ў ніжніх галінах дрэва). Подсьціл з парахні. Дыямэтар адтуліны 3—5 см, глыбіня гнездавой камэры 10—20 см.

## Яйкі
3—5 (6—8), эліптычныя, крыху падоўжаныя з тупым вузейшым канцом, белыя, бліскучыя. Памеры: 27,5 × 20,0 мм (26,5—30,5 × 19,5—21,5 мм).

## Арэал
Ад паўднёвай Скандынавіі, цэнтральнай і паўднёвай Эўропы, Каўказа, Ірана, праз Азію да Сахаліна, Камчаткі, Японіі і ўсходняга Кітаю ўключна. Лякальна ў Апэнінах і Пірэнеях.

## Пералёты
Аселы.

## Месца зімовак
У межах гнездавога арэала.

## На Беларусі
Нешматлікі на гнездаваньні аселы від.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Фота, відэа і аўдыё файлы з удзелам вялікага дзятла

Катэгорыя:Птушкі Эўропы
Катэгорыя:Птушкі Азіі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1802 годзе
Катэгорыя:Дзятлавыя
Рубаі

**Рубаі́** — чатырохрадковік у паэзіі народаў Блізкага і Сярэдняга Усходу з рыфмоўкай ааба (радзей — аааа). Вершаваны памер рубаі разнастайны, можа мець больш за 20 варыянтаў. Вершы гэтыя вызначаюцца паглыбленай філязофскай развагай, лірычным роздумам. Найлепшым майстрам рубаі лічыцца пэрсыдзка-таджыцкі паэт Амар Хаям (XI 
ст.).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Прыпеўка

**Прыпе́ўка** — невялікі, звычайна чатырохрадковы песенны твор лірычнага ці гумарыстычна-сатырычнага характару. Рыфмоўка прыпеўкі бывае розная: АбАб, АБХБ, ААББ, ааХа, аБаБ, АБ”АБ” і г. д. Карыстаецца прыпеўка, як правіла, харэічнымі памерамі (найчасьцей — чатырохстопны харэй або чаргаваньне чатырохстопнага харэя з трохстопным). Зрэдку выкарыстоўвае акцэнтна-складовы верш (адна- або двухакцэнтны пяціскладовік).

Узьнікла прыпеўка ў пэрыяд старажытнага сынкрэтычнага мастацтва і доўгі час існавала разам з музыкай і танцам. У XIX ст. аддзялілася ад танца, вылучылася ў самастойны жанр. На аснове народных прыпевак узьніклі літаратурныя, якія адасобіліся і ад музыкі.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Паэма

**Паэ́ма** — адзін з жанраў ліра-эпічнай паэзіі; вялікі вершаваны твор, у якім значныя праблемы рэчаіснасьці раскрываюцца адначасова эпічнымі (наяўнасьць у творы сюжэта, пэрсанажаў) і лірычнымі (вобраз лірычнага героя, лірычныя адступленьні) сродкамі. У паэме нярэдкія і элемэнты драмы: скразное напружана канфліктнае дзеяньне, маналёгі і дыялёгі.

Звычайна ў паэме выяўляецца своеасаблівая гармонія лірычнага, эпічнага і драматычнага пачаткаў. Беларуская паэма ўзьнікла як паэма эпічная. Яскравым яе ўзорам зьяўляецца сярэдневяковая «Песьня пра зубра» М. Гусоўскага (на лацінскай мове).

Моцны лірычны пачатак, павышаная эмацыянальнасьць вершаванай мовы, характэрныя для паэмы, надаюць асаблівую важкасьць аб’екту паэтычнага ўвасабленьня, пэўным чынам узьвялічваюць яго. Менавіта таму паэмай зрэдку называюць нават празаічныя творы (раманы, аповесьці), якія вылучаюцца асаблівым лірызмам, узьнёслым патасам, важкасьцю і глыбінёй прадмета гаворкі. З такіх паэмаў у прозе можна назваць «Мёртвыя душы» М. Гогаля, «Пэдагагічную  паэму» А. Макаранкі, «Чазенію» У. Караткевіча й інш.

## Віды паэмаў
*Эпічная — старажытнагрэцкія «Іліяда» і «Адысэя», асобныя рускія быліны, украінскія думы, «Слова пра паход Ігараў», «Пан Тадэвуш» А. Міцкевіча, «Новая зямля» Я. Коласа.
*Драматычная — мае, як і звычайная п’еса, дыялягічную форму («Адвечная песьня», «Сон на кургане» Я. Купалы, «Сьвятло з Усходу» П. Глебкі, «Хамуціус» А. Куляшова).
*Лірычная — пераважае лірыка як характар сьветабачаньня і спосаб адлюстраваньня жыцьця («Патрыятычная песьня» П. Панчанкі, «Штодзённы  лістапад» С. Гаўрусёва, «Лясная песьня» А. Лойкі).
*Бурлескна-травесьційная — «Энэіда навыварат», «Тарас на Парнасе».
*Рамантычная — «Мачаха» Адэлі з Устроні, «Вечарніцы» і «Купальле» В. Дунін-Марцінкевіча.
*Рэалістычная — характэрна тыповасьць характараў, абставінаў, праблемаў, што адлюстроўваюцца ў творы. У беларускай літаратуры рэалістычная паэма атрымала значнае разьвіцьцё. Зьяўляюцца разнастайныя віды і формы яе: героіка-патрыятычная («Безназоўнае» Я. Купалы, «Сьцяг брыгады» А. Куляшова), героіка-рэвалюцыйная («Песьня пра сухар» В. Таўлая, «Нарач» М. Танка), сацыяльна-палітычная («Голас сэрца» П. Броўкі, «Балада Брэсцкай крэпасьці» Р. Барадуліна), сацыяльна-бытавая («Сто вузлоў памяці» Н. Гілевіча, «Куфар» Л. Геніюш), гістарычная («Каліноўскі» М. Танка, «Слова пра чалавечнасьць» У. Караткевіча), філязофская, сатырычная («Хвядос — Чырвоны нос» К. Крапівы, «Лявоніха» М. Лужаніна) і інш.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Панэгірык

**Панэгі́рык** — даўні літаратурны жанр, які ўяўляе сабой хвалебную прамову ў гонар нейкага старажытнагрэцкага бога, героя, гораду і г. д. Пазьней панэгірыкамі сталі называць любы літаратурны твор хвалебнага характару (у адрозьненьне ад супрацьлеглай сатыры). Такі, напрыклад, панэгірык князям Радзівілам С. Буднага, надрукаваны ў пачатку яго «Катэхізіса» (1562) з прычыны таго, што ў Нясьвіскай друкарні пачалі выдавацца беларускія кнігі.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Манарым

**Манары́м** () — верш, радкі якога яднаюцца адной рыфмай. Шырока распаўсюджаны ва ўсходняй паэзіі, дзе адна рыфма нярэдка паўтараецца ці ва ўсім творы, ці ў асобных строфах. Ва ўсходнеславянскай паэзіі манарым найбольш вядомы як сатырычны і гумарыстычны верш («Чаго баіцца немец?» П. Панчанкі, 
«Лірычны жарт» С. Ліхадзіеўскага), але сустракаецца і як лірычны.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Макаранічны верш

**Макарані́чны верш** () — від жартоўнага ці сатырычнага верша, камізм якога ствараецца перанасычанасьцю тэксту барбарызмамі, падпарадкаванымі марфалягічным законам роднай мовы паэта. Такі верш разьлічаны на чытача, які ведае значэньне ўведзеных у верш замежных словаў і выразаў і можа ў поўнай меры спасьцігнуць камічны эфэкт ад іх перайначваньня, ад суседзтва зь іншамоўнай лексыкай. Макаранічныя вершы ўзьніклі ў глыбокай старажытнасьці, калі асобныя рымскія паэты перамяшалі сваю мову з грэцкімі словамі. Аснова для зьяўленьня макаранічных вершаў у беларускай паэзіі была яшчэ ў часы Сярэднявечча, калі на Беларусі шырока ўжываліся лацінская, стараславянская і польская мовы. Аднак найбольш раньнія з такіх твораў — вершы «Плач пакінутага каханай» і «За пекнай паненкай аж душа сумуе» — датуюцца толькі канцом XVIII — пачаткам XIX ст. У іх высьмейвалася «пальшчызна» засьцянковай шляхты.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Моўныя гульні
Герыятрыя

**Герыятры́я** ( — стары + лячэньне) — навука пра лячэньне людзей пажылога і старэчага ўзросту. Зьяўляецца клінічным разьдзелам геранталёгіі. Прадметам досьледаў ёсьць распрацоўка спосабаў лячэньня і папярэджаньня хваробаў дзеля захаваньня цялеснага і душэўнага здароўя да глыбокай старасьці, высьвятленьне ўзаемасувязі атэрасклерозу і ўзросту, мэханізма ўзьнікненьня склератычнай артэрыяльнай гіпэртаніі, цукровага дыябэту, узроставых зьменаў апорна-рухальнага апарату, значэньне ўзроставых зьменаў у разьвіцьці раку. Праз павышэньне пры старэньні адчувальнасьці да лекаў (сардэчныя гліказіды, наркатычныя, нэўраплегічныя і ціскапаніжальныя) зьмяншаецца доза іх прыёму. Прызначаюцца агульнастымулявальныя лекі (вітаміны, мікраэлемэнты і біястымулятары) для падтрымкі мэтабалізму.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

*
Compressorhead

**«Compressorhead»** — нямецкі музычны гурт, які выконвае гэві-мэтал. Усе ейныя ўдзельнікі — робаты, якія іграюць на звычайных (не адаптаваных) музычных інструмэнтах.

## Склад гурту
* **Stickboy** — робат-бубнач. Мае 4 рукі з замацаванымі ў іх палачкамі, 2 нагі для націсканьня на пэдалі і дэкаратыўную галаву з мэталёвым грэбнем-іракезам. Можа іграць на барабаннай устаноўцы, якая складаецца з 14 інструмэнтаў. Пабудаваны ў 2007 року.
* **Stickboy-малодшы** — памочнік Stickboy-я. Іграе на хай-хэт.
* **Fingers** — робат-гітарист. Абсталяваны дзьвюмя рукамі, на якіх 78 пальцаў. Пабудаваны ў 2009 року.
* **Bones** — робат-бас-гітарыст. На ягоных руках — па 4 пальцы. Усталяваны на гусенічную плятформу, дзякуючы якой можа рухацца па сцэне. Пабудаваны ў 2012 року.

## Рэпэртуар
Робаты выконваюць музыку вядомых калектываў, у тым ліку Motorhead, AC/DC і Pantera.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* IXBT 

Катэгорыя:Робаты
Катэгорыя:Нямецкія гэві-мэтал-гурты
Хамянкі

Назву **Хамянкі** маюць:

* Хамянкі — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласьці
* Хамянкі — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Алашкерт Ерэван

«**Алашкерт**» — армянскі футбольны клюб з гораду Ерэвану. Заснаваны ў 1990 годзе. Чатырохразовы чэмпіён Армэніі (2016, 2017, 2018, 2021) і ўладальнік Кубка Армэніі (2019).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Ерэване
Канцона

**Канцо́на** () — сярэдневяковы інтымна-лірычны страфічны (звычайна на 3—7 строфаў) верш са складаным чаргаваньнем доўгіх і кароткіх радкоў. У Дантэ, Пэтраркі, Бакачча і інш. канцона сустракаецца выключна ў інтымнай лірыцы. У выніку сам тэрмін падчас ужываецца для назвы прысьвечаных жанчыне вершаў, незалежна ад самой іх формы. Такія канцоны ў беларускай паэзіі ёсьць у У. Клішэвіча, М. Кавыля, Э. Акуліна.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Калыханка

**Калыха́нка** — адзін з найстарэйшых жанраў дзіцячай літаратуры; простая паводле зьместу і выяўленчых сродкаў пяшчотная песенька, пад якую маці закалыхваюць сваіх дзяцей. Дзякуючы калыханцы дзіця хутчэй і лягчэй авалодвае роднай мовай, атрымлівае першыя ўяўленьні пра навакольны сьвет, разьвівае пачуцьцё моўнага і музычнага рытму, знаёміцца з асновамі паэтычнай творчасьці (рытм, рыфма, гукапіс). Калыханкі зьяўляюцца адной з найстарэйшых формаў фальклёру.

Калыханкі разлічаныя на незвычайнага слухача — дзіця, якое нават не разумее словаў. Гэтая акалічнасьць абумовіла форму песьні (мэлёдыю і рытм), а таксама даступнасьць зьместу, прастату кампазыцыі, займальнасьць.

У калыханках мы часта знаходзім успаміны пра сон, дрымоту, якія часам зьяўляюцца адухоўленымі істотамі, якія прыходзяць да чалавека:

*Ходзіць каток па сяле,*

*Носіць сон у кашале.*

*Ходзіць каток па капусьце,*

*Носіць сон у белай хусьце,*

*Бабы катка злапалі,*

*Сон для дзетак забралі.*

Калыханкі знаёмяць дзіця з навакольным сьветам, расказваюць пра свойскіх жывёлаў, птушак, розных зьвяроў, іхнія прыгоды і ўчынкі. Галоўным пэрсанажам большасьці калыханак зьяўляецца кот:

*Пайдзі, коця, на вулку,*

*А дзіця ў люльку.*

*На ката варкота,*

*А на дзіця дрымота.*

*На ката безгалоўе,*

*А на дзіця здароўе,*

*На ката ўсё ліха,*

*А ты, дзіця, сьпі ціха.*

У калыханках кот — жаданы госьць у хаце, яго клічуць закалыхаць, дапамагчы прыспаць дзіця:

*Прыйдзі, прыйдзі, коця,*

*Маня спаці хоча.*

*Хоча, хоча да ня сьпіць,*

*Трэба яе прысыпіць.*

Побач з катом у калыханках любімымі пэрсанажамі зьяўляюцца птушкі — куры, зь якімі даводзіцца дзіцяці знаёміцца вельмі рана, і галубы, або гулі, вулі:

*Ааа, ааа, люлі,*

*Прыляцелі куры,*

*Селі на варотах*

*У чырвоных ботах.*

*Сталі куркі сакатаць —*

*Трэба куркам есьці даць.*

*Пасыпем ім грэчкі,*

*Каб нясьлі яечкі.*

*Куры грэчкі не ядуць*

*І яечак не нясуць.*

*Сталі куркі сакатаць —*

*А што куркам есьці даць?*

*Пасыпем гароху,*

*Хай ядуць патроху.*

*І гароху не ядуць,*

*І яечак не нясуць.*

*Злазьце, куркі, вы з варот*

*Ды ідзіце ў агарод,*

*Бо дзіцяці трэба спаць,*

*А мне яго калыхаць.*

*А вы, куркі, — гультаі,*

*Дык хадзіце па ральлі.*

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Калямбур

**Калямбу́р** — невялікі (часьцей у два ці чатыры радкі) гумарыстычны верш, пабудаваны на калямбурных, аманімічных ці амаграфічных рыфмах (або на тых і другіх адначасова). Вось прыклад каламбуру Н. Гілевіча:

: Неяк раз са дна ракі
: Падняліся ў неба ракі.
: Вецер зьдзёр андаракі —
: І памерзьлі небаракі.

У апошні час пачаў разьвівацца жанр так званага літаратурнага калямбуру:
: Зь недапісаным раманам
: Лез у клясыкі Раман.
: Кажуць, і сыны Рамана
: Пішуць той жа ўсё раман. (Хведар Жычка)

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Моўныя гульні
Інтымная лірыка

**Інты́мная лі́рыка** — сукупнасьць лірычных твораў пра каханьне. Адным з самых старажытных і знакамітых майстроў інтымнай лірыкі была старажытнагрэцкая паэтка Сапфо (канец VII — першая палова VI ст. да н. э.). Значны ўклад у разьвіцьцё сусьветнай інтымнай лірыкі ўнесьлі Авідыюс, Пэтрарка, Шэксьпір, А. Пушкін, А. Міцкевіч, Р. Гамзатаў і інш. Паэзія выпрацавала нямала жанраў і жанравых разнавіднасьцей інтымнай лірыкі: альбы, баркаролы, сэрэнады, эпіталамы, рамансы.

## Беларуская інтымная лірыка
У беларускім фальклёры існуе асобны вялікі і багаты жанр песень пра каханьне. На іх аснове і з выкарыстаньнем сусьветнага паэтычнага вопыту беларускія паэты XVII—XVIII стст. напісалі нямала вершаў, што ўзбагацілі тагачасную інтымную лірыку. У новай беларускай літаратуры, што нараджалася і разьвівалася ў XIX ст. амаль што ў кансьпіратыўных умовах, было не да інтымнай лірыкі — у ёй выразна пераважалі грамадзянскія матывы. І толькі ХХ ст. прынесла сапраўдны росквіт інтымнай лірыцы. Выдатныя ўзоры яе ёсьць у Я. Купалы, М. Багдановіча, А. Куляшова, М. Танка, П. Броўкі, Е. Лось, Я. Янішчыц, і інш. Часам выходзяць зборнікі, цалкам складзеныя з твораў інтымнай лірыкі («Ave Maria» М. Танка, «Ты — мая пчолка» П. Броўкі і інш.). Лепшыя творы народнай беларускай інтымнай лірыкі ўвайшлі ў грунтоўнае выданьне «Песьні пра каханьне» (1978), творы паэзіі пісьмовай — у анталёгію «Зорка Вэнэра» (1972).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Ідылія

**Іды́лія** () — жанравая разнавіднасьць букалічнай паэзіі; невялікі лірычны твор, у якім падаецца малюнак чароўнай прыроды, што супрацьпастаўляецца цяжкаму чалавечаму жыцьцю, або малюецца шчасьлівае і мірнае жыцьцё простых людзей на лоне прыроды. Узьнікла ідылія, як і пастараль, у антычнай літаратуры, пашырылася ў эўрапейскай літаратуры XVII—XVIII стагодзьдзяў. З разьвіцьцём рэалізму ідылія як жанр зьнікае. Сёньня слова ідылія часам ужываецца ў пераносным сэнсе. Ім называюць любы твор, у якім ідэалізавана, г. зн. прыхарошана, паказана жыцьцё чалавека, заўважаецца адыход пісьменьніка ад надзённых турботаў часу.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Марка Вэрацьці

**Ма́рка Вэра́цьці** (;  5 лістапада 1992 году, Пэскара, Італія) — італьянскі футбаліст, паўабаронца катарскага клюбу «Аль-Дугаіль». Колішні гулец нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Вэрацьці пачаў выступы ў моладзевай акадэміі клюбу «Пэскара», зьяўляючыся тэхнічна адораны плэймэйкерам з добрым дрыблінгам. Дэбютаваў у складзе асноўнай каманды клюбу ў сэзоне 2008—2009 гадоў. У сэзоне 2009—2010 гадоў пачаў рэгулярна прыцягвацца да гульняў клюбу, стаўшыся адным з ключавых гульцоў у камандзе.

18 ліпеня 2012 году Вэрацьці падпісаў пяцігадовы кантракт з францускім клюбам «Пары Сэн-Жэрмэн». Дэбютаваў за парыжанаў 11 жніўня 2012 году ў хатнім матчы супраць «Ляр’ену».

### Міжнародная
15 жніўня 2012 году Вэрацьці дэбютаваў за зборную Італіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Ангельшчыны, які праходзіў у швайцарскім Бэрне. Гульня скончылася перамогай гульцоў з Брытанскіх астравоў.

## Дасягненьні
**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2013, 2014, 2015, 2016, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023
* Уладальнік Кубка Францыі: 2015, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021
* Уладальнік Кубка францускай лігі: 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2020
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022

**Італія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на TuttoCalciatori

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Апшэронскі раён (Азэрбайджан)

**Апшэронскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Азэрбайджану, раён. Разьмешчаны ва ўсходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Хырдалан.

Мяжуе зь местамі Баку і Сумгаіт (на ўсходзе ды поўначы, маючы пры гэтым анкляў унутры Баку), а таксама з Аджыкабулскім (на паўднёвым захадзе), Габустанскім і Хызінскім (з абодвума — на паўночным захадзе) раёнамі.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Раёны Азэрбайджану
Апшэронскі раён (неадназначнасьць)

Назва **Апшэронскі раён** мае некалькі сэнсаў. Калі ласка, выберыце той, які вас цікавіць.

* Апшэронскі раён (Азэрбайджан) () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Азэрбайджану.
* Апшэронскі раён (Расея) () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Краснадарскага краю Расеі.
Леанід Левановіч

**Леанід Левановіч** (нар. 14 верасьня 1938 г.; в. Клеявічы, Касьцюковіцкі раён, Магілёўская вобласьць) — беларускі пісьменьнік-раманіст і драматург.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Магілеўскую культасьветвучэльню (1956). Працаваў ва ўстановах культуры Койданаўскага (Менская вобласьць) і Касьцюковіцкага раёнаў (1956-58). У 1957-ым паступіў на завочнае аддзяленьне факультэта журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэта. Служыў на Балтыйскім флёце (1958-61). Пасьля дэмабілізацыі перавёўся на стацыянар і скончыў унівэрсытэт у 1963 годзе. Працаваў у рэспубліканскіх газэтах «Сьцяг юнацтва» (, «Сельская газэта» і «Літаратура і Мастацтва» (1963-71). У 1971-74 гг. — рэдактар аддзела мастацтва і крытыкі часопіса «Нёман». З 1974 — адказны сакратар, з 1975 — рэдактар аддзела навукі і мастацтва часопіса «Полымя». У 1980-82 г.— галоўны рэдактар літаратурна-драматычных праграмаў Беларускага тэлебачаньня. З 1984 — старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура». Чалец Саюза беларускіх пісьменьнікаў з 1975 году.

## Творчасьць
Друкуецца з 1955 году. Кнігі нарысаў «Гаспадар зямлі» (1971), «Зялёны трохкутнік» (1973) пра вёску. Аўтар зборнікаў аповесьцяў і апавяданьняў «Мадонна з кветкаю» (1976), «Якар надзеі» (1979), зборніка публіцыстыкі «Хлеб і мужнасьць» (1987). Прататып аповесьці «Валантэр свабоды» (1983) Ф. Варанішча — удзельнік рэвалюцыйнага руху ў Аргентыне і Гішпаніі, руху Супраціўленьня ў Францыі. У цыкле раманаў-хронік пра пасьляваенную вёску «Шчыглы» (1986), «Паводка сярод зімы» (1989), «Дзікая ружа» (1993), «Сіняе лета» (1998) імкненьне паказаць народную душу, жыцьцястойкасьць беларускай нацыі, матывы дома і сям’і, працягу роду. Аўтар кнігі «Вяртаньне ў радыяцыю» (1997). У 2010 г. выдаў раман «Палыновы вецер».

Напісаў сцэнар дакумэнтальнага фільма «Дом майстроў» (пастаўлены ў 1973), аднаактавую п’есу «Ці любіце вы грэчку?» (1972), драму «Пасьля разводу» (1980, пастаўлена на радыё ў 1981). Аўтар п’есы «Чабор» (1973, апубл. 1980), гераічнай хронікі «Павал і Хуаніта» (1974).

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): даведнік / склад. А. Гардзіцкі. Мн., 1994.
* Рагуля А. Святло знутры // Роднае слова. 1998. № 9.
* Бугаёў Дз. Дасягнутае і страчанае // Полымя. 1999. № 1.
* Саламевіч І. Левановіч // БЭ ў 18 т. Т. 9. Мн., 1999.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Касьцюковіцкім раёне
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Загадка

**Зага́дка** — фальклёрная мініятура, якая ў форме пытаньня падае іншасказальнае вобразнае апісаньне пэўных прадметаў ці зьяваў. Іншасказальнасьць у загадцы звычайна ствараецца з дапамогай розных тропаў: мэтафараў, увасабленьняў, мэтанімій, алегорый, параўнаньняў і інш. (Поўна бочачка віна, нідзе дзірачкі няма. — Яйка; Кругленькае, чорненькае, да неба дакінеш. — Вока). Загадкі разьвіваюць назіральнасьць, 
лягічнае мысьленьне, вобразнае ўяўленьне, кемлівасьць чалавека, вучаць яго разумець паэтычнае іншасказаньне. Як слушна падкрэсьлівае аўтар кнігі «Паэтыка беларускіх загадак» Н. Гілевіч, загадка «ёсьць паэтычны вобраз, можна сказаць — паэзія ў «чыстым» выглядзе, адзін зь яе важнейшых першаэлемэнтаў, без чаго яна перастае быць сама сабою, перастае быць мастацтвам». У народных загадках увасоблены шырокі і арыгінальны погляд народа на прыроду, грамадзтва, навакольны сьвет. Што да формы, то карыстаюцца яны як празаічнай, так і вершаванай мовай, вершам белым і рыфмаваным. Па ўзоры народных некаторыя паэты (В. Жуковіч, М. Чарняўскі і інш.) пішуць літаратурныя загадкі

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Тына Коста

**Альбэ́рта Факу́нда Ты́на Ко́ста** (;  9 студзеня 1985 году, Буэнас-Айрэс, Аргентына) — колішні аргентынскі футбаліст, паўабаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Аргентыны. Гуляў на пазыцыі апорнага паўабаронцы.

## Кар’ера
### Клюбная
Тына Коста пачаў сваю кар’еру ў Аргентыне, гуляў за мясцовы клюб «Ля Тэрацца». Ва ўзросьце 17 гадоў гулец прыняў вельмі рызыкоўнае рашэньне: пакінуўшы краіну, зьехаў у Гвадэлюпу, дзе гуляў за клюб «Расінг Дэ-Бас-Тэр».

Сваёй добрай гульнёй прыцягнуў увагу парыскага «Расінгу», які гуляў у трэцяй лізе. За сэзон, праведзены ў «Расінгу», Коста зьявіўся на поле ў 28 матчах і забіў 3 галы. У наступным сэзоне ён падпісаў кантракт з клюбам «По». Там у першым сэзоне Тына згуляў 39 матчаў і забіў 4 галы. З «По» Коста перайшоў у «Сэт», дзе стаўся адным зь лідэраў каманды.

Перад пачаткам сэзону 2008—2009 гадоў Коста падпісаў 3-гадовы кантракт з «Манпэлье», клюбам Лігі 2. Дэбютаваў за клюб у першым жа матчы сэзону, згуляўшы ўсе 90 хвілінаў у прайграным матчы супраць «Страсбургу». Свой першы мяч у афіцыйных гульнях за клюб Тына забіў празь некалькі тыдняў у матчы супраць «Рэймса», дзе ягоны клюб быў мецьней зь лікам 4:0. Паводле вынікаў сэзону «Манпэлье» прасунуўся ў Лігу 1.

1 ліпеня 2010 году Коста стаў гульцом «Валенсіі», падпісаўшы з клюбам 4-гадовы кантракт. Сума трансфэру склала 6,5 млн эўра. 14 верасьня 2010 году Тына адкрыў лік сваім галам за «Валенсію», вызначыўшыся ў гасьцявым матчы Лігі чэмпіёнаў супраць турэцкага «Бурсаспору».

5 чэрвеня 2013 году было афіцыйна абвешчана, што Тына Коста падпісаў 4-гадовы кантракт з маскоўскім «Спартаком». Адзначыўся голам у дэбютным матчы.

### Міжнародная
На рахунку Тына Косты два таварыскіх матчы за нацыянальную зборную Аргентыны. 1 чэрвеня 2011 году ён ззгуляў 59 хвілінаў супраць зборнай Нігерыі (1:4), а 14 лістапада 2012 году правёў першы тайм супраць зборнай Саудаўскай Арабіі (0:0).

## Дасягненьні
**«Расінг» БТ**:
* Чэмпіён Гвадэлюпы: 2004
* Уладальнік Кубка Гвадэлюпы: 2004

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на mhscfoot.com
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Сяргей Паршыўлюк

**Сярге́й Паршыўлю́к** (;  18 сакавіка 1989 году, Масква, СССР) — расейскі футбаліст, правы абаронца.

## Кар’ера
Ва ўзросьце 7 гадоў прыйшоў у футбольную школу «Спартаку», куды патрапіў дзякуючы свайму сябру. 21 ліпеня 2007 году ў матчы чэмпіянату Расеі супраць «Зэніту», замяніўшы на 51 хвіліне матчу Марціна Іранэка дэбютаваў за «чырвона-белых». Гэтая гульня скончылася зь лікам 3:1 на карысьць «Спартаку». Сэзон 2008 году пачаў з матчаў Кубка УЭФА супраць «Марсэлю», у якіх выходзіў на поле зь першых хвілінаў з-за траўмаў абаронцаў асноўнага складу, Іранэка й Шышкіна. Пасьля гэтага, трывала заслупаваў за сабой месца правага абаронцы ў стартавым складзе.

11 верасьня 2010 году ў матчы супраць «Сатурну», пасьля замены Алекса, Паршыўлюк упершыню атрымаў капітанскую павязку «Спартаку».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Спартак»

Катэгорыя:Расейскія футбалісты
Сяргей Песьякоў

**Сярге́й Песьякоў** (;  16 сьнежня 1988 году, Іванава, СССР) — расейскі футбаліст, брамнік клюбу «Крылы Саветаў».

## Кар’ера
На дарослым узроўні дэбютаваў у складзе яраслаўскага «Шыньніку» ў 2006 годзе ў другой палове сэзону, адыграўшы 2 матчы й прапусьціўшы 5 мячоў. У 2007 годзе Песьякоў быў аддадзены ў арэнду ў іванаўскі «Тэкстыльшчык-Тэлекам», дзе да канца сэзону стаў асноўным брамнікам каманды.

Сэзон 2008 году, калі «Шыньнік» зноўку, праз год, вярнуўся ў Прэм’ер-лігу, Песьякоў пачынаў у якасьці брамніка моладзевага складу. У другой палове чэмпіянату асноўны брамнік «Шыньніку» Аляксей Сьцяпанаў з-за няўпэўненай гульні трапіў у запас, і ягонае месца ў браме заняў Сяргей.

У ліпені 2009 году быў набыты маскоўскім «Спартаком». Сума трансфэру склала прыкладна 500 тысячаў даляраў. 21 ліпеня 2010 году Песьякоў дэбютаваў у складзе новага клюбу ў матчы чэмпіянату Расеі супраць «Сібіры».

## Дасягненьні
**«Спартак»**:
* Чэмпіён Расеі: 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на sportbox.ru
* Статыстыка на RFPL.org

Катэгорыя:Расейскія футбалісты
Ігар Акінфееў

**І́гар Акінфе́еў** (;  8 красавіка 1986 году, Віднае, СССР) — расейскі футбаліст, брамнік і капітан маскоўскага клюбу «ЦСКА» й нацыянальнай зборнай Расеі. Чатырохразовы чэмпіён Расеі, шасьціразовы ўладальнік кубка Расеі, уладальнік Кубка УЭФА, бронзавы прызэр чэмпіянату Эўропы 2008 году. Сяміразовы ўладальнік прыза «Брамнік году» імя Льва Яшына.

## Кар’ера
### Клюбная
У міжсэзоньне 2003 году Акінфееў праходзіў зборы з асноўным складам ЦСКА ў Ізраілі, дзе, на думку газэты «Спорт-Экспресс», дзякуючы ўпэўненай, не па гадах сталай гульнёй вырабіў фурор і выглядаў мацней за Мандрыкіна.

Першы свой ​​матч на дарослым узроўні правёў 29 сакавіка 2003 году за ЦСКА ў 1/8 фіналу кубка РФПЛ супраць пецярбурскага «Зэніту» на стадыёне Пятроўскі. Ён выйшаў на другі тайм замест Дзьмітрыя Крамарэнкі й адгуляў свой адрэзак «на нуль», прадэманстраваўшы здольнасьць трымаць сябе ў руках і добрую рэакцыю.

У Прэм’ер-лізе Акінфееў дэбютаваў 31 траўня таго ж году. ЦСКА на выезьдзе сустракаўся з самарскім клюбам «Крылы Саветаў» і атрымаў перамогу зь лікам 2:0, а сам Ігар адбіў пэнальці на апошніх хвілінах сустрэчы ад лідэра клюбу Андрэя Каракі. Паводле вынікаў сустрэчы Акінфееў быў прызнаны найлепшым гульцом матчу.

Гэтым жа сэзоне Ігар правёў адзін матч у эўракубках. Дэбют маладога брамніка адбыўся 30 ліпеня супраць македонскага клюбу «Вардар», гульня скончылася паразай маскавітаў зь лікам 1:2. На думку Рыната Дасаева Акінфееў у прапушчаных мячах быў не вінаваты.

### Міжнародная
У сэзоне 2004 году Акінфееў правёў за зборную Расеі адзін таварыскі матч, супраць зборнай Нарвэгіі. 28 красавіка ў дзень гульні Ігару было 18 гадоў і 20 дзён, такім чынам, брамнік стаў самым маладым дэбютантам у зборнай Расеі за ўсю ейную гісторыю. Гульня скончылася зь лікам 3:2 на карысьць скандынаваў. Улетку 2004 году Ігар прыняў удзел у чэмпіянаце Эўропы, на якім ён стаў самым маладым гульцом сярод усіх заяўленых, аднак стаўся адзіным футбалістам, хто гэтак ня выйшаў на поле ў складзе расейкай каманды.

## Дасягненьні

**ЦСКА**:
* Чэмпіён Расеі: 2003, 2005, 2006, 2013, 2014, 2016
* Уладальнік Кубка Расеі: 2005, 2006, 2008, 2009, 2011, 2013, 2023, 2025
* Уладальнік Супэркубка Расеі: 2004, 2006, 2007, 2009, 2013, 2014, 2018, 2025
* Уладальнік Кубка УЭФА: 2005

**Расея**:
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Эўропы: 2008

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ЦСКА
* Профіль на sports.ru
* Статыстыка на RFPL.org
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Расейскія футбалісты
Алесіё Чэрчы

**Алесіё Чэрчы** (;  23 ліпеня 1987 году, Вэлетры, Італія) — колішні італьянскі футбаліст, паўабаронца й нападнік. Былы гулец нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец футбольнай школы «Ромы». Дарослую футбольную кар’еру распачаў у 2003 годзе ў асноўнай камандзе таго ж клюбу, у якім правёў тры сэзоны, аднак зайграць ня здолеў, правёўшы за гэты час толькі пяць матчаў за галоўную каманду ва ўсіх турнірах. Таму з 2006 па 2009 гады Чэрчы па сэзоне гуляў на правах арэнды ў некаторых клюбах, пасьля чаго вярнуўся ў «Рому», дзе правёў яшчэ адзін сэзон, але зноў замацавацца ў асноўным складзе ня здолеў, выступаючы пераважна ў Лізе Эўропы.

Сваёй гульнёй за апошнюю каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнэрскага штабу «Фіярэнтыны», у склад якой далучыўся 26 жніўня 2010 году. Згуляў за «фіялак» наступныя два сэзоны сваёй кар’еры. Большасьць часу, праведзенага ў складзе «Фіярэнтыны», быў асноўным гульцом каманды.

Да табару «Тарына» далучыўся 23 жніўня 2012 году. У новым клюбе стаў лідэрам каманды, атрымаўшы запрашэньне ў зборную краіны. 1 верасьня 2014 году Чэрчы падпісаў трохгадовы кантракт з чэмпіёнам Гішпаніі клюбам «Атлетыка». Сума трансфэру засталася невядомай.

5 студзеня 2015 году паводле дамовы «Атлетыка» зь «Мілянам» Алесіё перайшоў у італьянскі клюб на правах арэнды тэрмінам на 18 месяцаў, у адваротным кірунку перайшоў Фэрнанда Торэс.

### Міжнародная
22 сакавіка 2013 году дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе зборнай Італіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Бразыліі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на FIFA
* Статыстыка на UEFA

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Альбэрта Палёскі

**Альбэрта Палёскі** (;  4 студзеня 1990 году, К’яры, Італія) — італьянскі футбаліст, нападнік клюбу «К’ева».

## Кар’ера
Альбэрта пачаў займацца футболам у невялікім горадзе. Затым ён перашоў у моладзевы склад «Міляну», зь якім стаў чэмпіёнам Італіі сярод моладзі, забіўшы ў першынстве 23 мячы, уключаючы 3 галы ў фінале супраць моладзевага складу клюбу «Джэноа».

20 сьнежня 2007 году Палёскі, ва ўзросьце 17-ці гадоў, дэбютаваў у аснове «Міляну», у матчы Кубка Італіі супраць «Катаніі», у якім адразу ж забіў гол. Пасьля непрацяглых выступаў за мілянскі клюб Альбэрта перайшоў у табар «Пармы», прычым новы клюб выкупіў толькі палову кантракту гульца за 2,25 млн эўра. Новы сэзон «Пармы» пачала ў Сэрыі B, але добрыя выступы Палёскі, які забіў 12 мячоў, дапамаглі клюбу вярнуцца ў першы дывізіён.

У студзені 2011 годзе «Парма» прадала сваю долю правоў на гульца «Джэноа». Але ў новым гулец надоўга не застаўся, бо ўжо ўлетку «Мілян» выкупіў палову правоў за 5 млн эўра, стаўшы такім чынам адзіным уладальнікам кантракту гульца. У 2013 годзе «К’ева» выкупіў долю правоў на гульца.

## Дасягненьні
**«Мілян»**:
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на La Gazzetta

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Алесандра Матры

**Алесандра Матры** (;  19 жніўня 1984 году, Сант’Анджэлё-Лядыджана, Італія) — італьянскі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
### Клюбная
Алесандра пачаў кар’еру ў школе клюбу «Фантуля 1874», адкуль у 1996 годзе перайшоў у «Мілян». Там футбаліст шэсьць гадоў гуляў за моладзевы склад. 24 траўня 2003 году Матры дэбютаваў у асноўным складзе каманды на 71-й хвіліне матчу Сэрыі А супраць «П’ячэнцы», у якім «расанэры» трывалі паразу зь лікам 4:2. Некаторы час Алесандра правёў у арэндах у невялікіх клюбах зь ніжэйшых дывізіёнаў.

Улетку 2007 году перайшоў у «Кальяры», які выкупіў палову правоў на гульца за 2,3 млн эўра. Гулец дэбютаваў у складзе каманды ў гасьцявым матчы супраць «Напалі», у якім «Кальяры» атрымаў перамогу зь лікам 1:0. Нягледзячы на вялікую колькасьць праведзеных гульняў, кіраўніцтва каманды, больш карысталася даверам у нападзе іншых гульцоў, а Матры рэгулярна выходзіў на поле з лаўкі запасных. У сэзоне 2008—2009 гадоў футбаліст правёў 31 матч, але толькі ў 11 зь іх ён выходзіў на поле ў стартавым складзе.

Пасьля таго, як клюб пакінуў Робэрт Аквафрэска, Матры стаў гульцом асновы каманды. У сэзоне 2009—2010 гадоў ён забіў 13 галоў, стаўшы найлепшым бамбардзірам клюбу. Пры гэтым, Алесандра ня толькі забіваў мячы сам, але й часьцяком асыставаў партнэрам па нападзе.

Узімку 2011 году гульцом зацікавіўся турынскі «Ювэнтус», які 31 студзеня, у апошні дзень трансфэрнага акна, арандаваў гульца за суму ў 2,5 млн эўра. У новым клюбе гулец працягнуў пасьпяховыя выступы. 22 чэрвеня 2011 году «Ювэнтус» абвесьціў пра тое, што з гульцом падпісаны чатырохгадовы кантракт, а ягоны трансфэр выкуплены ў «Кальяры». Сума ўгоды склала 15,5 млн эўра, якія выплачваюцца на працягу трох гадоў.

30 жніўня 2013 году «Мілян» выкупіў свайго выхаванца зь «Ювэнтуса» за 11 млн эўра.

Падчас зімняга трансфэрнага вакна 2014 году «Фіярэнтына» ўзяла Матры ў арэнды з прычыны пашкоджаньняў сваіх асноўных форвардаў — італьянца Джузэпэ Росі й немца Марыё Гомэса. На сэзон 2014—2015 гадоў Алесандра адправіўся ў арэнду ў клюб «Джэноа», дзе забіў 7 мячоў за першы этап чэмпіянату, пасьля чаго быў зноўку арандаваны «Ювэнтусам».

### Міжнародная
Матры атрымаў першы выклік у зборную Італіі на таварыскі матч супраць зборнай Нямеччыны, які адбыўся 9 лютага 2011 году. 29 сакавіка таго ж году ён дэбютаваў у таварыскім матчы супраць зборнай Украіны, дзе забіў свой першы гол на 81-й хвіліне.

## Дасягненьні
**«Ювэнтус»**:
* Чэмпіён Італіі (3): 2012, 2013, 2015
* Уладальнік Кубка Італіі: 2015
* Уладальнік Супэркубка Італіі (2): 2012, 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на La Gazzetta dello Sport
* Профіль на football.it
* Профіль на transfermarkt

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Алесандра Флярэнці

**Алеса́ндра Флярэ́нці** (;  11 сакавіка 1991 году, Рым, Італія) — італьянскі футбаліст, паўабаронца. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Алесандра зьяўляецца выхаванцам моладзевай акадэміі «Ромы», дэбютаваў у асноўнай камандзе ў пераможнай гульні супраць «Сампдорыі» 22 траўня 2011 году, замяніўшы Франчэска Тоцьці. Улетку 2011 году ён быў адпраўлены ў арэнду ў клюб Сэрыі B «Кратонэ», за які дэбютаваў 27 жніўня 2011 году, забіўшы адзін мяч сваёй каманды, дзе «Кратонэ» трывала паразу зь лікам 1:2 ад «Ліворна». 22 чэрвеня 2012 году «Кратонэ» выкупіў палову правоў на гульца 250 тысячаў эўра. Аднак 6 ліпеня «Рома» вярнула поўны кантроль над кантрактам гульца за 1,25 млн эўра.

Вярнуўшыся ў «Рому», Флярэнці забіў свой першы гол за «джаляросьсі» ў пераможнай гульні супраць «Інтэру» 2 верасьня 2012 году, матч скончыўся зь лікам 3:1.

### Міжнародная
14 лістапада 2012 году Флярэнці дэбютаваў за нацыянальную зборную Італіі ў таварыскай гульні супраць зборнай Францыі.

## Дасягненьні
**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2021
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2020

**«Мілян»**:
* Чэмпіён Італіі: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Lega Calcio

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Андрэа Полі

**Андрэа Полі** (;  29 верасьня 1989 году, Віторыё-Вэнэта, Італія) — колішні італьянскі футбаліст, паўабаронца. Мае на сваім рахунку пяць матчаў у складзе нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Андрэа пачаў сваю кар’еру ў клюбе Сэрыі Б «Трэвіза». 31 студзеня 2007 году ён перайшоў у склад клюбу Сэрыі А генуэскай «Сампдорыі», але адразу ж быў аддадзены ў арэнду назад у «Трэвіза», каб дагуляць распачаны сэзон. Наступны сэзон таксама правёў у арэндзе, але ў іншым клюбе ніжэйшага дывізіёну. Толькі ў 2009 годзе Полі стаў сталым гульцом «Сампдорыі», даволі хутка атрымаўшы месца ў стартавым складзе.

Сэзон 2011—2012 гадоў правёў у складзе клюбу «Інтэрнацыянале», знаходзячыся ў мілянскім клюбе ў арэндзе. 8 ліпеня 2013 году футбаліст стаў гульцом клюбу «Мілян».

### Міжнародная
Андрэа дэбютаваў у складзе зборнай Італіі 15 жніўня 2012 году ў матчы супраць зборнай Ангельшчыны, выйшаўшы на пляцоўку на другую палову гульні. 31 траўня 2013 году Полі забіў свой першы гол у складзе зборнай у таварыскім матчы супраць зборнай Сан-Марына.

## Дасягненьні
**«Мілян»**:
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* Профіль на Lega-Calcio

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты