open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бярэзьніца (Берасьцейская вобласьць)

**Бярэ́зьніца** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету. Знаходзіцца за 45 км на паўночны ўсход ад Пружанаў, 39 км ад чыгуначнай станцыі Івацэвічы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына

За расейскім часам — у Ружанскай воласьці Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні, 783 дзесяціны. У 1886 року 402 жыхары, 33 двары, праваслаўная царква, піцейны дом. На пачатку XX стагодзьдзя 727 жыхароў.

За польскім часам — у гміне Ружана Косаўскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у Ружанскім, з 25 сьнежня 1962 у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці (з 8 студзеня да 19 чэрвеня 1954 — Гарадзенскай вобласьці). У 1940—1954 цэнтар сельсавету. 29 траўня 2015 году Ружанскі пасялковы савет, у склад якога ўваходзіла вёска, быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1999 год — 163 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 142 жыхары, 89 гаспадарак; 2005 год — 121 жыхар, 78 двароў; 2010 год — 86 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Ружаны — Варанілавічы — Астравок і  Бярэзьніца — Далкі — Калазубы.

## Турыстычная інфармацыя
* Курганны могільнік дрыгавічоў XI—XIII стагодзьдзяў ва ўрочышчы Пель

## Асобы
* Мікалай Карполь, савецкі і расейскі валейбольны трэнэр

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў Бярэзьніцы

Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Круцікаўскі сельсавет

**Круцікаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Галубова (на 1 студзеня 1947 году).

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Дрэтунскага раёну Полацкай акругі. 3 ліпеня 1925 году раён перайменаваны ў Краснапольскі. 4 жніўня 1927 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Расонскага раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 9

## Літаратура
*  С. 304
*  С. 111
*  С. 238

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расонскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Ружамбэрак (футбольны клюб)

«**Ружамбэрак**» () — славацкі футбольны клюб з гораду Ружамбэрку. Заснаваны ў 1906 годзе. Чэмпіён Славаччыны (2006) і двухразовы ўладальнік Кубка Славаччыны (2006, 2024).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ружамбэрак
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1906 годзе
Алеся Зайцава

**Алеся Зайцава** (нарадзілася 14 жніўня 1985, Пружаны) — беларуская бадмінтаністка.

Найлепшае дасягненьне ў жаночым самотным рэйтыгу — 79-е месца. Пераможца турніру «Bulgarian Hebar Open», і выхад у паўфінал турніру «Белые ночи».

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі самотны разрад, дзе ня здолела прабіцца ў 1/8 фіналу і заняла 33 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія бадмінтаністы і бадмінтаністкі
Катэгорыя:Беларускія бадмінтаністы і бадмінтаністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Бадмінтаністы і бадмінтаністкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Бадмінтон
Вольга Асташка

**Вольга Асташка** (нарадзілася 28 жніўня 1988, Баранавічы) — беларуская лёгкаатлетка (спрынтарскі бег).

Удзельніца Алімпіяды-2008 (запасная). Шматразовая чэмпіёнка Беларусі. Была заяўленая як магчымая ўдзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў эстафэце 4×100 м, але ў канчатковы склад ня трапіла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Юліяна Юшчанка

**Юліяна Юшчанка** (нарадзілася 17 жніўня 1984, Берасьце) — беларуская лёгкаатлетка (бег). Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету 2006, чэмпіёнка Эўропы 2007, срэбны прызэр чэмпіянату Эўропы 2006. Прызэр Кубку Эўропы 2008 на 400 м.

Была ў папярэдняй заяўцы на Алімпійскіх гульнях 2012 году ў эстафэце 4×400 м, але ў канчатковы склад ня трапіла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Ірына Хлюстава

**Ірына Хлюстава** (нарадзілася 25 жніўня 1978, Лунінец) — беларуская лёгкаатлетка (бег).

На Алімпіядзе-2008 і 2004 — была 9-й. Срэбраны прызэр чэмпіянату сьвету 2008, чэмпіёнка Эўропы 2002 і 2007, срэбны прызэр чэмпіянату Эўропы 2006.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў эстафэце 4×400 м, дзе яе каманда ў адборачным забеге была пятаю і ў фінал не патрапіла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лунінцы
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Алена Данілюк-Неўмяржыцкая

**Алена Данілюк-Неўмяржыцкая** (нарадзілася 27 ліпеня 1980, в. Валаўск, Ельскі раён) — беларуская лёгкаатлетка (спрынтарскі бег).

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў эстафэце 4×100 м, дзе заняла 14 месца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Галоснасьць

**Гало́снасьць** () — палітыка максымальнай адкрытасьці ў дзейнасьці дзяржаўных установаў і свабоды інфармацыі. У сучасным словаўжываньні, асноўны кампанент палітыкі перабудовы, якая праводзілася М. С. Гарбачовым у другой палове 1980-х у СССР. Дзякуючы ёй адбыліся значныя паслабленьні цэнзуры і ліквідацыя існуючых у савецкім грамадзтве шматлікіх інфармацыйных бар’ераў.

## Галоснасьць у СССР
Мітынг галоснасьці — мітынг, праведзены дысыдэнтамі і спачуваючымі 5 сьнежня 1965 году на Пушкінскай плошчы ў Маскве. Ён стаў першай публічнай палітычнай дэманстрацыяй у пасьляваенным СССР..

Тэрмін пачалі шырока ўжываць з 1987 году як значэньне аднаго з галоўных напрамкаў рэформ («галоснасьць — перабудова — паскарэньне»), якія праводзіліся ў 1987—1991 гадох М. С. Гарбачовым на пасадзе Генэральнага сакратара ЦК КПСС і Прэзыдэнта СССР, шырока вядомых пад агульнай назвай «Перабудова». Тады ж зьявіліся лёзунгі: «Больш галоснасьці! Больш дэмакратыі!».

## Крыніцы

Катэгорыя:Паліталёгія
Катэгорыя:Перабудова
Бран Бэрген

«**Бран**» () — нарвэскі футбольны клюб з гораду Бэргену. Заснаваны ў 1908 годзе. Трохразовы чэмпіён Нарвэгіі, сяміразовы ўладальнік Кубка Нарвэгіі.

## Дасягненьні
* **[[Чэмпіянат Нарвэгіі па футболе|Чэмпіён Нарвэгіі]] (3):** 
:: 1962, 1963, 2007

* Уладальнікі **[[Кубак Нарвэгіі па футболе|Кубка Нарвэгіі]] (7):** 
:: 1923, 1925, 1972, 1976, 1982, 2004, 2023
## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бэрген
Чырвонаборскі сельсавет

**Чырво́набо́рскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дворышча (на 1 студзеня 1947 году).

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Дрэтунскага раёну Полацкай акругі. 3 ліпеня 1925 году раён перайменаваны ў Краснапольскі. 4 жніўня 1927 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Расонскага раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 17

## Літаратура
*  С. 304
*  С. 111
*  С. 238

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расонскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Сёдэрчэпінскі працэс

**Сёдэрчэпінскі працэ́с** () — міжнародная ініцыятыва, створаная з мэтаю памежнага супрацоўніцтва ў сувязі з пашырэньнем Эўразьвязу на ўсход, а таксама дзеля разьвіцьця дыялёгу ў пытаньнях прытулку і іррэгулярнае міграцыі ў дзяржавах на ўсход ад граніцы Эўразьвязу.

Створаная ў 2001 року ў швэдзкім месьце Сёдэрчэпінг, адкуль і пайшла назва ініцыятывы. У першай сустрэчы ўзялі ўдзел чыноўнікі зь Беларусі, Летувы, Польшчы і Ўкраіны, а таксама прадстаўнікі ўраду Швэцыі, Управы вярхоўнага камісара ААН па справах уцекачоў, Эўрапейскай камісіі і Міжнароднай арганізацыі па міграцыі.

Пасьля далучэньня да ініцыятывы Швэцыя займалася яе фінансаваньнем. Сакратарыят разьмяшчаецца ў Кіеве (Украіна).

Апошняя сустрэча на высокім узроўні адбылася 8 сьнежня 2011 року ў Стакгольме. На пасяджэньні было вырашана інкарпараваць ініцыятыву ў больш шырокую праграму Эўразьвязу — Усходняе партнэрства.

## Дзяржавы-ўдзельніцы
Ініцыятыву складалі 14 краін:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


## Беларускае прадстаўніцтва ў ініцыятыве
Зь беларускага боку ўдзел бяруць наступныя дзяржаўныя інстытуцыі:
* Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
* Дэпартамэнт па грамадзянстве і міграцыі МУС Рэспублікі Беларусь
* Дзяржаўны памежны камітэт Рэспублікі Беларусь

Недзяржаўныя арганізацыі:
* Беларускі рух мэдыцынскіх работнікаў
* Менская гарадзкая калегія адвакатаў

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Зьвесткі на бачыне Міжнароднай арганізацыі па міграцыі

Катэгорыя:Эўрапейскі Зьвяз
Катэгорыя:Замежная палітыка Беларусі
Катэгорыя:Замежная палітыка Летувы
Катэгорыя:Замежная палітыка Польшчы
Катэгорыя:Замежная палітыка Швэцыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2011 годзе
Аніс Ананенка

**Аніс Ананенка** (нарадзіўся 29 лістапада 1985 году, Жлобін) — беларускі лёгкаатлет (бег на 800 м). Шматразовы чэмпіён Беларусі.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў бегу на 800 м (у кваліфікацыі заняў 43-е месца і ў паўфінал ня трапіў), але ў 2019 годзе гэты вынік быў ануляваны праз парушэньне антыдопінгавых правілаў.

## Дыскваліфікацыя
14 ліпеня 2015 году быў дыскваліфікаваны на 4 гады за допінг, дыскваліфікацыя адлічваецца з 16 чэрвеня 2015 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Максім Лынша

**Максім Лынша** (нарадзіўся 6 красавіка 1985, Ганцавічы) — беларускі лёгкаатлет (бег з бар’ерамі).

Удзельнік Алімпіяды 2008 году. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі бег на 110 м з бар’ерамі (у кваліфікацыі заняў 3-е месца, у паўфінале паставіў асабсіты рэкорд 13,45 сэк, але ў фінал не патрапіў).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ганцавічах
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Станіслаў Цівончык

**Станіслаў Цівончык** (нарадзіўся 5 сакавіка 1985, Тыраспаль) — беларускі лёгкаатлет (скачкі з шостам). Шматразовы чэмпіён Беларусі.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў скачках з шостам, дзе ня здолеў патрапіць у фінал, ды заняў 23 месца.

Дваюрадны брат Андрэя Цівончыка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Зельзін

**Зе́льзін**, ці **Зе́льдзень** (мясц.)  — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавету. Знаходзіцца за 54 км на паўночны ўсход ад Пружанаў, 33 км ад чыгуначнай станцыі Ваўкавыск на лініі Баранавічы — Сьвіслач.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — цэнтар воласьці Ваўкавыскага павету Гарадзенскай губэрні. Школа, праваслаўная царква і прыход Падароскага дэканату, маёнтак Быхаўцаў. Пасьля здушэньня Студзеньскага паўстаньня, у якім бралі ўдзел і Быхаўцы, цар пастанавіў распрадаць частку іхніх уладаньняў — маёнткі Зельзін і Юзафполь. Скрайні тэрмін продажу — 10 сьнежня 1867, у іншым выпадку яны мелі быць канфіскаваныя ў даход дзяржавы. Адну частку Зельзіна, на 2780 дзесяцінаў, разам з фальваркамі Лаўрынавічы і Юзафполь выкупіў род Івановых. Другой часткай, на 426 дзесяцінаў (разам з фальваркам Церабух, які некалі месьціўся паўднёвей Зельзіна і на ўсход ад Кру́пы), напрыканцы XIX ст. валодаў Казімер Брант (таму гэтая частка і стала цяперашней вёскай Брантоўцы). Быхаўцам застаўся фальварак Адамкаў (Адамкова), побач з Лыскавам. На пачатку XX стагодзьдзя ў вёсцы было 253 жыхары, у маёнтку — 27 жыхароў.

За польскім часам — у гміне Лыскаў Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у Ружанскім, з 25 сьнежня 1962 у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці (з 8 студзеня да 19 чэрвеня 1954 — Гарадзенскай вобласьці).

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 258 жыхароў (перапіс); 1970 год — 232 жыхары; 1999 год — 105 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 106 жыхароў, 53 гаспадаркі; 2005 год — 59 жыхароў, 48 двароў; 2009 год — 59 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Ярашэвічы — Зіновічы — Магілёўцы.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Царква ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа (1878)

### Страчаная спадчына
* Сядзіба (зруйнаваная за савецкім часам)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Зеляневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Вальтэр Вэнк

**Вальтэр Вэнк** (; 18 верасьня 1900, Вітэнбэрг, Нямецкая імпэрыя — 1 траўня 1982, Рыд-ім-Інкрайс, Верхняя Аўстрыя) — адзін з самых маладых генэралаў Нямецкай арміі ў Другой сусьветнай вайне. У канцы вайны здаўся са сваёй арміяй Злучаным Штатам, з мэтай ня трапіць у савецкі палон. Прыняў удзел у Бітве за Бэрлін.

## Вонкавыя спасылкі

* *Antony Beevor* Berlin 1945 — Das Ende. — Goldmann. — .
* *Dermot Bradley* Walther Wenck — General der Panzertruppe. — Osnabrück: Biblio, 1982. — .
* *Günter G. Führling* Endkampf an der Oderfront — Erinnerung an Halbe. — Langen/Müller. — .
* *Günther W. Gellermann* Die Armee Wenck. Hitlers letzte Hoffnung. Aufstellung, Einsatz und Ende der 12. deutschen Armee im Frühjahr 1945. — Bernard U. Graefe Verlag. — .
* *Richard Lakowski, Karl Stich* Der Kessel von Halbe — Das letzte Drama. — Brandenburgisches Verlagshaus/Siegler. — .
* Краткая биография Вальтера Венка
* Биография генерала Вальтера Венка

Катэгорыя:Нямецкія генэралы
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Чальцы Фрайкору
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Фіна-вугорскія народы

**Фі́на-вугорскія народы** (альбо **ву́гра-фі́нскія** ці проста **фі́на-ву́гры**) — ґрупа роднасных народаў, якія размаўляюць на фіна-вугорскіх мовах уральскае моўнае сям'і. Пражываюць пераважна ў Вугоршчыне, Фінляндыі, Расеі і Эстоніі, у якасьці нацыянальных меншасьцяў таксама ў Славаччыне, Сэрбіі, Румыніі і Ўкраіне. Таксама прысутнічаюць фіна-вугорскія супольнасьці ў іншых краінах сьвету.

Катэгорыя:Уральскія народы
Катэгорыя:Фіна-вугорскія народнасьці
Царква ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа (Зельзін)

**Царква́ ўзьві́жаньня Сьвято́га Крыжа́** — праваслаўная царква ў Зельзіне Берасьцейскае япархіі, збудаваная ў 1878 року. Храм — помнік эклектычнае архітэктуры, ахоўваецца дзяржавай.

## Мінуўшчына
Першая царква ў Зельзіне была пабудаваная ў 1420—1430-я рокі. Як сьведчыць паданьне, яе паставіла княгіня на месцы, дзе ледзь не загінула ў балоце, ды была выратаваная дзякуючы дапамозе падасьпелых паляўнічых.

Новая Крыжаўзьвіжанская царква была пабудаваная ў XIX стагодзьдзі на зямлі прыходзкіх могілак. Са старое царквы ў яе перанесьлі асабліва шанаваны мясцовымі жыхарамі абраз Божай Маці і дубовы крыж.

У 1900 року на сродкі сьвятара Антонія Радкевіча ля царквы была пастаўленая мураваная капліца, асьвечаная ў гонар сьвятых віленскіх пакутнікаў Антонія, Яна і Яўстаха.

У 1962 року, за савецкім часам, царква адабраная пад вясковы клюб. Царкоўнае начыньне і абразы перавезьлі ў лыскаўскую царкву, частку царкоўных кніг — у ружанскі касьцёл. Аднак памяшканьне царквы, якое патрабавала рамонту, так і не было пад яго прыстасаванае, і дырэктар мясцовай школы Шыманскі выкарыстоўваў храм як стралковы цір для вучняў.

У 1963 царква зьнішчаная пажарам, засталіся адно каменныя сьцены.

У пачатку 90-х пачалося аднаўленьне царквы. З дапамогай мясцовых калгасаў будынак быў адрэстаўраваны практычна за год. У 1994 (паводле іншых зьвестак — у 1995) царква была асьвечаная мітрапалітам Філярэтам, патрыяршым экзархам усяе Беларусі. У 1995 было набытае неабходнае царкоўнае начыньне, добраўпарадкаваная царкоўная тэрыторыя, а таксама адноўленая каплічка ў гонар сьвятых віленскіх мучанікаў.

Першым настаяцелем царквы пасьля Саветаў стаў сьвятар Ігар Мрыхін.

## Архітэктура
Царква была пабудаваная з каменю, накрытая белай бляхай.

Асноўны аб’ём прастакутны, накрыты двухсхільным дахам. Ля ўваходу драўляны бабінец, да апсіды з паўночнага боку прымыкае рызьніца.

Іканастас каменны, атынкаваны з абодвух бакоў. У дэкоры выкарыстаныя фрызы, пілястры, аркавыя абоймы царскіх варотаў і бакавых дзьвярэй.

Па восі царквы стаіць каменная двухярусная званіца, звон для якой падараваў расейскі цар Аляксандар II.

## Настаяцелі
* Чапляеўскі
* Антоні Радкевіч ( 13 студзеня 1901)
* Кірыл Турцэвіч
* Антон Юшко (1930-я — 1949)
* Васіль Байчык (да 1953)
* Ігар Мрыхін (1995 — ?)
* Аляксандар Сень ( 2008?)

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* 
*  
* Праваслаўе.by

Зельзін
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Крыжа
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1878 годзе
Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца (Лыскаў)

**Касьцё́л Найсьвяце́йшага Сэ́рца** або **Чырво́ны касьцё́л** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Лыскаве. Знаходзіўся ў цэнтры мястэчка, на Касьцельнай вуліцы. Твор архітэктуры нэараманскага стылю. У 1950-я рокі савецкія ўлады зруйнавалі будынак касьцёла.

## Гісторыя
У 1866 року па здушэньні Студзеньскага паўстаньня ўлады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі адзіны касьцёл у Лыскаве пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

У пачатку XX ст., карыстаючыся палёгкамі па рэвалюцыі 1905 року, Стэфанія Дзяконская (у дзявоцтве Талочка) з Магілёўцаў пачала будаваць новы касьцёл або капліцу. На час будаваньня набажэнствы аднавіліся пад часовым навесам. У 1913 року новы касьцёл асьвяцілі пад тытулам Найсьвяцейшага Сэрца. 

У Першую сусьветную вайну будынак касьцёла атрымаў пашкоджаньні. Па вайне набажэнствы не аднавіліся з прычыны аварыйнага стану даху. У Лыскаве з 1921 року, за польскім часам, зноў пачаў дзеяць касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы, які вярнулі каталікам.

У 1950-я рокі савецкія ўлады зруйнавалі будынак касьцёла, з цэглы якога збудавалі школу.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэараманскага стылю. Гэта была 3-нэфавая 1-вежавая базыліка. Сьцены ўмацоўваліся кантрафорсамі.

## Галерэя

Łyskaŭ, Čyrvony kaścioł. Лыскаў, Чырвоны касьцёл (1935).jpg|1935 р.
Łyskaŭ, Rynak. Лыскаў, Рынак (1919-39).jpg|да 1939 р.
Łyskaŭ, Čyrvony kaścioł. Лыскаў, Чырвоны касьцёл (1919-39).jpg|да 1939 р.
Łyskaŭ, Baharodzickaja. Лыскаў, Багародзіцкая (24.06.1941).jpg|24 чэрвеня 1941 р.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лыскаў
Лыскаў
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Катэгорыя:Касьцёлы Пружанскага раёну
Катэгорыя:Нэараманскія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1913 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1950-я гады
Аляксандар Казубоўскі

**Аляксандар Казубоўскі** — беларускі вясьляр (чацьверкі).

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2008 году.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі акадэмічнае веславаньне (чацьверкі), дзе ў паўфінале разам з камандаю заняў 5 месца і ў фінал не патрапіў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі акадэмічнага стылю
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі акадэмічнага стылю на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі акадэмічнага стылю на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі акадэмічнага стылю на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Замшанскі сельсавет

**Замша́нскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Замшаны.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Валынецкага раёну Полацкай акругі. 9 сакавіка 1929 году раён перайменаваны ў Боркавіцкі. 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Полацкага раёну Полацкай акругі (з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 16

## Літаратура
*  С. 60, 214
*  С. 538
*  С. 237

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Полацкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Замшаны

Назву **Замша́ны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Замшаны — вёска ў Маларыцкім раёне 

* Віцебская вобласьць:
** Замшаны — вёска ў Дрысенскім раёне
** Замшаны — другая назва вёскі Новыя Замшаны (Полацкі раён)

## Падвойныя назвы
* Новыя Замшаны

## Глядзіце таксама
* Замшына
Вазген Сафар’янц

**Вазген Сафар’янц** ( 20 кастрычніка 1984 году) — беларускі баксэр армянскага паходжаньня.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 60 кг, дзе дайшоў да 1/8 фіналу і заняў 9 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія баксэры
Катэгорыя:Беларускія баксэры і баксэркі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Баксэры і баксэркі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Беларускія армяне
Міхаіл Даўгалявец

**Міхаіл Даўгалявец** (нарадзіўся 18 траўня 1990 году) — беларускі баксэр.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 81 кг, дзе дайшоў да 1/16 фіналу і заняў 17 месца. На Алімпійскіх гульнях 2016 году ў катэгорыі да 81 кг дайшоў да 1/8 фіналу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія баксэры
Катэгорыя:Беларускія баксэры і баксэркі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Баксэры і баксэркі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Баксэры і баксэркі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Сяргей Карнееў

**Сяргей Карнееў** (нарадзіўся 24 лістапада 1988 году) — беларускі баксэр.

Трохразовы чэмпіён Беларусі. Срэбны прызэр чэмпіянату Эўропы 2008 году. Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету 2011 году.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 91 кг, дзе дайшоў да 1/4 фіналу і заняў 5 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія баксэры
Катэгорыя:Беларускія баксэры і баксэркі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Баксэры і баксэркі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Юзафоўскі сельсавет

Назву **Юзафо́ўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Юзафоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці
* Юзафоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шаркоўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці
Брыво

**Брыво** — дугападобнае ўзвышэньне скуры над вачніцамі, пакрытае кароткім валасамі і забясьпечанае асобнай цагліцаю corrugator supercilii, якая абараняе вочы ад моцнага сьвятла, поту і іншых вадкасьцяў. На твары ў чалавека маюцца дзьве бровы.

Бровы зьяўляюцца сродкам камунікацыі, зь іх дапамогай праз міміку выказваюцца такія эмоцыі, як зьдзіўленьне, спалох, незадаволенасьць і інш.

Брыво адно з аб’ектаў увагі моды: існуе касмэтыка для падфарбоўваньня броваў, сродкі для наданьня ім формы і пірсынг.

## Вонкавыя спасылкі
* The role of eyebrows in face recognition 

Катэгорыя:Валасы
Катэгорыя:Твар
Твар

**Твар** — пярэдняя частка галавы, абмежаваная ілбом, вушамі, шчокамі і падбародзьдзем. На ім знаходзяцца: лоб, бровы, пераносьсе, вочы, нос, шчокі, скулы, вусны і падбародзьдзе.

Твар вельмі выразна выказвае чалавечыя пачуцьці, такія як боль, радасьць, расчараваньне, стомленасьць, спакой, злосьць і іншыя. Твар зьяўляецца найбольш індывідуальнай часткай цела чалавека, па якой звычайна ідэнтыфікуецца чалавек.

На твары чалавека, вылучаюць некалькі самастойных зон росту валасоў. Гэта — бровы, вусы, бакэнбарды, барада.

## Глядзіце таксама
* Галава
* Міміка
* Профіль
* Грэцкі профіль


Катэгорыя:Міміка
Лоб

**Лоб** (лобная вобласьць, ) — анатамічная вобласьць галавы чалавека, абмежаваная валасістай часткай галавы зьверху і бровамі (надвачнічным краем лобнай косьці) зьнізу. Па бакох лоб абмежаваны скронямі. Найбольш буйная цагліца лобнай вобласьці — лобная цагліца патылічна-лобнай цагліцы.

Састарэлая назва ілба — чало, якая захавалася ў некаторых выразах, словах і словазлучэньнях, напрыклад «*біць чалом*» і «чалавек».

## Стэрэатыпы
Папулярны стэрэатып складаецца ў тым, што вялікі лоб зьяўляецца прыкметай высокага інтэлекту.

Катэгорыя:Рысы твару
Катэгорыя:Чалавечыя галава і шыя
Чукарычкі Бялград

«**Чука́рычкі**» () — сэрбскі футбольны клюб з гораду Бялграду. Заснаваны ў 1926 годзе. Найвышэйшага посьпеху клюб дамогся ў 2015 годзе, калі стаў уладальнікам Кубка Сэрбіі. 17 красавіка 2012 году клюб быў набыты бізнэсоўцам Драганам Абрадавічам, уладальнікам сэрбскай будаўнічай кампаніі ADOC. З тых часоў «Чукарычкі» зьяўляецца першым прафэсійным футбольным клюбам Сэрбіі, які быў прыватызаваны. З тых часоў клюб стаў адным з самых стабільных і зарганізаваных у Сэрбіі, дамагаючыся посьпехаў у айчынным футболе. Гэтак «Чукарычкі» сталіся ўладальнікамі Кубка Сэрбіі 2014—2015 гадоў, а ў тым жа сэзоне і наступным фінішавалі на трэцім радку сэрбскага першынства ў найвышэйшым дывізіёне. Такі ж посьпех «Чукарычкі» паўтарылі паводле вынікаў сэзонаў 2020—2021 і 2021—2022 гадоў. Самым знакамітым выхаванцам клюбу быў Аляксандар Калараў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Бялградзе
Катэгорыя:1926 год у Сэрбіі
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1926 годзе
Глініца

Назву **Глініца** маюць:

* Глініца — рака ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, прыток Схі, басэйн Дняпра

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Глініца — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці
* Глініца — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Глінаўка
* Глініцкі
* Глінічы
* Глінішкі
* Глінішча
* Глінішчы
* Глінка
* Глінкі
* Глінна
* Гліннае
* Глінная
* Глінск
* Глінскія
* Гліншчына
* Глінь
* Глінькава
* Гліньне
* Гліньнікі
* Гліньніца
* Глінянкі
* Гліняны
* Загліннае
* Загліньнікі
81-553.3/554.3/555.3

**[[Вагон мэтро]] мадэляў 81-553.3/554.3/555.3 «Казань»** быў створаны шляхам мадэрнізацыі мадэлі 81-540.8/541.8. Эксплюатуецца на лініях Казанскага мэтрапалітэну.

## Гісторыя стварэньня
Замова на вытворчасьць дадзеных вагонаў у колькасьці 40 асобнікаў паступіў на ЗАТ «Вагонмаш» у 2004 годзе. Вагоны гэтае мадэлі прызначаліся для новага Казанскага мэтрапалітэну, адкрыцьцё якога адбылося 27 жніўня 2005 году і было прымеркавана да 1000-гадовага юбілею гораду.

Сумесна з ЗАТ «Вагонмаш» дадзеныя вагоны распрацоўвала фірма Skoda Dobravni Technika (Чэхія).

Новыя вагоны атрымалі наступныя пазначэньні:
* 81-553.3 — галаўныя маторныя вагоны.
* 81-554.3 — прамежкавыя маторныя вагоны.
* 81-555.3 — прамежкавыя прычапныя вагоны.

## Інтэр'ер

Салёны вагонаў аформленыя ў сіне-белай гаме. Таксама пры аздабленьні салёнаў новых вагонаў былі ўжытыя антывандальныя панэлі са шклаплястыка і ўсталяваныя антывандальныя сядушкі. У частцы інфармацыйнага забесьпячэньня пасажыраў у кантавыя часткі вагонаў былі ўмантаваныя табло «беглы радок». Па восі салёну, насупраць дзьвярэй, былі ўсталяваныя дадатковыя вэртыкальныя поручні. У вагонах усталяваныя люмінесцэнтныя сьвяцільні.

У вагонах выкарыстоўваюцца камэры відэаназіраньня, выява зь якіх перадаецца на манітор у кабіне машыніста. Дадзенае новаўвядзеньне палягчае працу машыніста па кантролі пасадкі і высадкі пасажыраў.


## Экстэр'ер
Цягнікі 81-55х.3 адрозьніваюцца ад традыцыйных зьмененым абцякальным дызайнам галаўнога вагону — плястыкавыя накладкі, тры фары на «брылі» над лэбавым шклом, дзьве — убудаваныя ў ніжнія «фартухі»; падоўжанае якая кандыцыянуецца шклаплястыкавай кабінаю машыніста з перадпакоя эвакуацыйны дзьвярамі; адсутнасьцю люстэркаў задняга і бакавога агляду, злучаным з наяўнасьцю відэакамэраў. Паветразаборнікі, разьмешчаныя на даху вагонаў, зачыненыя дэкаратыўнымі мэталічнымі накладкамі (аналягічна вагонам «Славуціч»).

## Абсталяваньне
Галаўныя маторныя і прамежкавыя маторныя вагоны абсталяваныя асынхроннымі цягавымі рухавікамі вытворчасьці кампаніі «Skoda», якія валодаюць больш высокім ККД (у параўнаньні зь цягавымі рухавікамі сталага току) і што дазваляюць цягнікам больш плыўна разганяцца і тармазіць. Таксама выкарыстоўваецца сыстэма дыягностыкі абсталяваньня цягнікоў, якая забясьпечвае сталы і ўсебаковы кантроль вузлоў і сыстэмаў вагонаў. Акрамя таго, на вагонах дадзенае сэрыі ўсталявана новая для мэтравагонаў сыстэма відэаназіраньня за пасажырамі на плятформе. Выкарыстаньне сучаснае сыстэмы пажарнае сыгналізацыі і пажаратушэньня дазваляе павялічыць узровень бясьпекі перавозкі пасажыраў.

## Глядзіце таксама

* Казанскі мэтрапалітэн
* Вагонмаш

## Крыніцы
* Паводле матэр'ялаў артыкула пра вагоны 81-55x.3 на сайце «Мэтравагоны»
* Апісаньне вагонаў дадзенае сэрыі на сайце вытворцы

Катэгорыя:Вагоны мэтро
Катэгорыя:Казанскі мэтрапалітэн
Прудзішча

Назву **Пру́дзі́шча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Прудзішча — вёска ў Докшыцкім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Прудзішча — пасёлак у Рэчыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Прудзішча — вёска ў Барысаўскім раёне
** Прудзішча — вёска ў Лагойскім раёне
** Прудзішча — вёска ў Менскім раёне
** Прудзішча — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Прудзішча — хутар у Стаўпецкім раёне

## Глядзіце таксама
* Прудзішчы
Казанскі мэтрапалітэн

**Казанскі мэтрапалітэн** (, ) — сыстэма лініяў мэтрапалітэну ў Казані (Расея, Татарстан).

Быў адкрыты 27 жніўня 2005 году падчас імпрэзы тысячагодзьдзя Казані і стаў першым мэтрапалітэнам у Расеі, пабудаваным пасьля распаду СССР,&nbsp;— праз 14 гадоў пасьля адкрытага ў 1991 годзе мэтро у Сьвярдлоўску (цяпер Екацерынбург). Казанскі мэтрапалітэн стаў сёмым па рахунку ў РФ і пятнаццатым у СНД.
Вайсковы камісарыят

**Вайсковы камісарыят** (*традыц.* **ваенкамат**) — орган мясцовага вайсковага кіраваньня ў Савецкім Саюзе, а затым у рэспубліках былога СССР, адказны за вайскова-мабілізацыйную і ўлікова-прызыўную працу.

## Задачы
Асноўнымі задачамі *ваенкамату* зьяўляюцца:
* падрыхтоўка і правядзеньне мабілізацыі;
* улік людзкіх і народна-гаспадарчых рэсурсаў;
* падрыхтоўка моладзі да нясеньня вайсковае службы;
* арганізацыя правядзеньня прызываў грамадзянаў на вайсковую службу і на навучальныя зборы;
* арганізацыя прыёму грамадзянаў на вайсковую службу па кантракце;
* ажыцьцяўленьне іншых абаронных мерапрыемстваў;

## [[Фармаваньне|Фармаваньні]]
* Суб’екта Рэспублікі (рэспубліканскія, раённыя, абласныя).
** Падпарадкаваныя *ваенкамату* суб’екты (аб’яднаныя (АГВК), гарадзкія (ГВК), раённыя (РВК)).

## Гісторыя
8 красавіка 1918 году Саветам Народных Камісараў прымаецца «Дэкрэт аб заснаваньні валасных, павятовых, губэрнскіх і акруговых камісарыятаў па вайсковым справам», на падставе якога на працягу году на тэрыторыі Савецкае рэспублікі ствараюцца 7 акруговых, 39 губэрнскіх, 385 павятовых і 7 тысячаў валасных *вайсковых камісарыятаў*.

На *вайсковыя камісарыяты* былі ўскладзены задачы: весьці ўлік вайсковаабавязаных, праводзіць першапачатковае вайсковае навучаньне і ажыцьцяўляць прызыў ва Ўзброеныя Сілы СССР, фармаваць іх часьці, арганізаваць іх забесьпячэньне, кіраваць войскамі, прызначанымі для абслугоўваньня тэрыторыі дадзенае губэрні, праводзіць у жыцьцё Дэкрэт аб Усевобучы.

Права камандаваць дывізіямі, ізноў якія ствараюцца, дасталася людзям, якія ведалі і тэорыю і практыку вайсковага мастацтва — выпускнікам Вайсковае Акадэміі імя Фрунзэ, Героям Савецкага Саюзу палкоўніку *К. Провалову*, падпалкоўнікам А. Петракоўскаму і Д.Зіноўеву (*сд* № 383, 393 і 395, адпаведна). Так, 20-га жніўня 1941 г. яны былі выкліканы ва ўпраўленьне па камандным і кіравальным складзе наркамата абароны. У гутарцы начальнік упраўленьня генэрал-маёр Аляксандар Румянцаў паведаміў, пра тое, што ім даверана камандаваць стралковымі дывізіямі. Пры гэтым было падкрэсьлена наступнае: «Прасочыце, каб *ваенкаматы* падалі навучаны прыпісны склад: чырвонаармейцы, адлучаныя камандзіры, памкамузводу і старшыны — усе, — падкрэсьліваю, — усе павінны быць прызначаны зь ліку тых, хто ў Чырвонае Арміі адслужыў самае вялікае тры гады таму. Камандны склад атрымаеце кадравы».

## Дзень супрацоўнікаў вайсковых камісарыятаў
* Дзень прыняцьця «Дэкрэту аб заснаваньні валасных, павятовых, губэрнскіх і акруговых камісарыятаў па вайсковых справах» адзначаецца ў Расейскае Фэдэрацыі і Рэспубліцы Беларусь (паводле загада міністра абароны Рэспублікі Беларусь N 175 ад 10 сакавіка 2003 году), як прафэсійнае сьвята — *«Дзень супрацоўнікаў вайсковых камісарыятаў»*.
* Ва Ўкраіне таксама існуе Дзень мабілізацыйнага працаўніка, які адзначаецца 14 верасьня.

## Глядзіце таксама
* Прызыў
* Прызыўнік
* Пасьведчаньне грамадзяніна, які падлягае прызыву на вайсковую службу
* Вайсковая прысяга
* Вайсковы білет
* Вайсковец
* Вайсковабавязаны
* Палявы ваенкамат

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікая савецкая энцыкляпэдыя
* Сьпіс адрасоў вайсковых камісарыятаў РБ

Катэгорыя:Войска
Горная

Назву **Горная** маюць:

* Горная — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Горная — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласьці
* Горная — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Горнае
Жаныбэк Бакіеў

**Жаныбэ́к (Жаны́ш) Салі́евіч Бакі́еў** ( 16 сакавіка 1958, Сузацкі раён Жалал-Абадзкай вобласьці, Кіргіская ССР) — былы старшыня Службы дзяржаўнай аховы Кыргыстану, брат былога прэзыдэнта Курманбэка Бакіева.

У верасьні 2006 пакінуў пасаду пасьля зьвінавачваньня ў падкідваньні гераіну ў багаж лідэра апазыцыі Амурбэка Тэкебаева, пазьней затрыманага ў Польшчы.

Кыргыскія палітыкі рэгулярна вінавацілі Жаныша Бакіева ў правядзеньні незаконных апэрацыяў сілавымі структурамі, накіраваных супраць апазыцыі.

Жаныш Бакіеў аб’яўлены ў міжнародны вышук. Кыргіскія ўлады лічаць яго адным зь сямнаццаці асобаў, падазраваных у спробе забойства ў 2009 року былога кіраўніка адміністрацыі прэзыдэнта Кыргістану Мэдэта Садыркулава, кіроўцы Кубата Сулайманава і дырэктара Міжнароднага інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў Сяргея Сьлепчанкі.

На дадзены момант пражывае ў Беларусі разам са сваім братам Курманбэкам, а таксама былым намесьнікам у Службе дзяржаўнае аховы Тахірам Рысаліевым і блізкім сябрам Максіма Бакіева Рустамам Сайдуевым.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне Інтэрполу

Катэгорыя:Кыргіскія палітыкі
Катэгорыя:Палітыкі-эмігранты
Катэгорыя:Нарадзіліся 16 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кыргыстане
Боцеў Плоўдзіў

**Боцеў** () — баўгарскі футбольны клюб з гораду Плоўдзіва. Заснаваны ў 1912 годзе. Двухразовы чэмпіён Баўгарыі (1929, 1967), трохразовы ўладальнік Кубка Баўгарыі (1962, 1981, 2017, 2024). Уладальнік Супэркубка Баўгарыі (2017).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Плоўдзіў
Аляксей Лунёў

**Аляксей Лунёў** ( 1971) — беларускі мастак.

Скончыў у 1993 годзе Менскую мастацкую вучэльню імя А. К. Глебава. У 2002 годзе — стыпэндыя Кантона Ааргаў, Швайцарыя. У 2003 годзе — стыпэндыя Кунстлерхаўз, Босьвіль, Швайцарыя.

## Пэрсанальныя выставы
* 2010 — «Мультыплікацыі», галерэя сучаснага мастацтва «Ў», Мінск, Беларусь; «DesignWeek» Вільня, Летува
* 2009 — «Blackmarket», Муніцыпальны цэнтар культуры, Валка, Латвія
* 2007 — «Другія нябёсы: тэксты і ілюстрацыі». Музэй Сучаснага выяўленчага Мастацтва, Менск, Беларусь
* 2004 — «Saliva. Pink pages». ROR gallery, Хэльсынкі, Фінляндыя
* 2003 — «Life is SOSimple» (інсталяцыя), Кунстлерхаўз, Босьвіль, Швайцарыя

## Крыніцы
* Аляксей Лунёў: Ідэалёгія выклікае ў мяне брыдкія адчуваньні // Радыё Свабода
* Аляксей Лунёў — Галерэя «Ў»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1971 годзе
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Цэнзура

**Цэнзу́ра** () — кантроль улады зьместа і распаўсюду інфармацыі, друку, музычных, сцэнічных і мастацкіх твораў, кіна- і фотатвораў, перадач радыё і тэлебачаньня, вэб-сайтаў і парталаў, у некаторых выпадках таксама прыватнага ліставаньня, з мэтаю абмежаваньня ці недапушчэньня распаўсюду ідэяў і зьвестак, якія прызнаюцца гэтаю ўладаю шкоднымі ці непажаданымі. Адным зь першых вядомых прыкладаў цэнзуры быў судовы вырак да пакараньня сьмерцю старажытнагрэцкага філёзафа Сакрата ў 399 годзе да Нараджэньня Хрыстова, які якраз асуджальна ставіўся да цэнзуры.

## Рэлігія
Забарона і публічнае зьнішчэньне ератычных кніг пачынаюцца ад часоў першых Усяленскіх сабораў. Гэта спаленьне арыянскіх кніг імпэратарам Канстантынам Вялікім па пастанове Нікейскага сабору 325 г. і нэстарыянскіх кніг па пастанове Эфэскага сабору 431 г. Падобныя захады дзейнічалі, у тым ліку, на тэрыторыі Беларусі (напрыклад, празь дзейнасьць езуітаў).

## Крыніцы
Уйпэшт Будапэшт

«**Уйпэшт**» () — вугорскі футбольны клюб з гораду Будапэшту. Заснаваны ў 1885 годзе. 20-разовы чэмпіён Вугоршчыны, 11-разовы ўладальнік Кубка Вугоршчыны, трохразовы ўладальнік Супэркубка Вугоршчыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Спорт у Будапэшце
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1885 годзе
Мялешкавічы

Назву **Мяле́шкавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Мялешкавічы — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Мялешкавічы — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласьці
* Мялешкавічы — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Мялешкі
РВЗ-ДЭМЗ

**РВЗ-ДЭМЗ** — беларускі мадэрнізаваны варыянт трамвайнага вагону РВЗ-6М2. Атрымліваўся ў выніку капітальна-аднаўленчага рамонту з заменай кузава. Новы кузаў вырабляўся на Дзяржынскім экспэрымэнтальна-мэханічным заводзе (ДЭМЗ). Рамонт займаў ~2 месяца і вырабляўся ў трамвайным дэпо Менску ў 1999—2003 гадах. Усяго пераабсталявана 15 вагонаў, усе яны эксплюатаваліся ў Менску да 2008 году.

## Канструктыўныя асаблівасьці
* кабіна кіроўцы і сыстэмы кіраваньня па ўсіх парамэтрах аналягічныя РВЗ-6
* у салёне ўсталяваныя плястыкавыя сядушкі беларускай вытворчасьці

## Сьпіс выпушчаных вагонаў

## Вонкавыя спасылкі
* Падрабязнае апісаньне на сайце bytrans.net

Катэгорыя:Трамваі
Катэгорыя:Трамваі Менску
Андрэас Іваншыц

**Андрэас Іваншыц** (, ;  15 кастрычніка 1983 году, Айзэнштат, Аўстрыя) — былы аўстрыйскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Аўстрыі.

## Кар’ера
### Клюбная
Андрэас Іваншыц нарадзіўся ў сям’і градзішчанскіх харватаў, якія кампактна пражываюць у Бургенляндзе. Займацца футболам ён пачаў у мясцовай камандзе «Баўмгартэн», дзе правёў у агульнай складанасьці дзевяць гадоў.

Затым скаўты сталічнага клюбу «Рапіду» заўважылі ягоны талент і ў 1998 годзе Іваншыц заключыў свой першы прафэсійны кантракт з чэмпіёнамі Аўстрыі. Яму было 16 гадоў, калі ён упершыню выйшаў на поле ў футболцы «Рапіду» — у кубкавым матчы супраць «Рансгофэну» 26 кастрычніка 1999 году. У аўстрыйскай Бундэсьлізе Іваншыц дэбютаваў у 2000 годзе, у матчы супраць «Зальцбургу». У наступныя гады ў 177 матчах за венскі клюб ён забіў 27 мячоў, стаўшы ўладальнікам чэмпіёнскага тытулу ў сэзоне 2004—2005 гадоў. У 2003 годзе Андрэас быў прызнаны найлепшым футбалістам году ў Аўстрыі. У студзені 2006 году футбаліст перайшоў у «Рэд Бул» з Зальцбургу, але прабыў там усяго палову сэзону, бо ўжо ў жніўні ён адправіўся на правах арэнды ў адзін зь вядучых грэцкіх клюбаў — атэнскі «Панатынаікос».

Па заканчэньні тэрміну арэнды, 20 чэрвеня 2008 году Іваншыц пагадзіўся падпісаць з «Панатынаікосам» новае сталае пагадненьне. У жніўні 2009 году перайшоў у клюб нямецкай Бундэсьлігі «Майнц 05», спачатку на правах арэнды, а ў 2011 годзе права на Іваншыца былі выкупленыя «Майнцам» цалкам.

### Міжнародная
У зборнай Аўстрыі Андрэас дэбютаваў 26 сакавіка 2003 году ў матчы супраць зборнай Грэцыі, ён быў выкліканы ў каманду тагачасным трэнэрам зборнай Гансам Кранклем. У адборачным матчы чэмпіянату Эўропы супраць зборнай Чэхіі, які адбыўся 11 кастрычніка 2003 году, Іваншыц упершыню надзеў капітанскую павязку зборнай і стаў такім чынам ва ўзросьце 19 гадоў і 361 дзень самым маладым капітанам у гісторыі аўстрыйскай нацыянальнай зборнай.

## Дасягненьні
**«Рапід»**:
* Чэмпіён Аўстрыі: 2005

**«Сіетл Саўндэрз»**:
* Уладальнік Кубка МЛС: 2016

## Асабістае жыцьцё
Іваншыц паходзіць з музычнай сям’і, таму грае на розных музычных інструмэнтах у свой вольны час.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Асабісты сайт
* Статыстыка на rapidarchiv.at

Катэгорыя:Аўстрыйскія футбалісты
Сівушныя алеі

**Сівушнае масла** — пабочныя прадукты сьпіртавога закісаньня, утрымліваюцца як прымешка ў нерэктыфікаваным этанолі, атрымліваецца закісаньнем і вылучаецца зь яго ў працэсе рэктыфікацыі. Сівушныя алеі ўяўляюць сабою алеістую вадкасьць з вострым непрыемным пахам, ад сьветла-жоўтага да чырвона-бурага колеру і з шчыльнасьцю 0,83-0,84 г/см³ (пры 20° C). Склад і ўласьцівасьці вагаюцца ў залежнасьці ад сыравіны, рэжымаў закісаньня і адбору фракцыяў пры рэктыфікацыі. Выхад пры рэктыфікацыі этанолю — 0,3-0,7%. Галоўная складовая частка — аднаатамныя насычаныя сьпірты C3-C9, зь якіх галоўным кампанэнтам зьяўляецца ізаамілавы сьпірт, у склад таксама ўваходзяць ізабуцылавы сьпірт і прапілавы сьпірт і ў нязначных колькасьцях вышэйшыя сьпірты, а таксама аліфатычныя альдэгіды, тлустыя кіслоты і фурфурол.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Сьпірты
Кавалі (Пружанскі раён)

**Кавалі́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету. Знаходзіцца за 50 км на паўночны ўсход ад Пружанаў, 40 км ад чыгуначнай станцыі Івацэвічы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Ружанскай воласьці Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні, 625 дзесяцін. На пачатку XX стагодзьдзя 622 жыхары.

За польскім часам — у гміне Ружана Косаўскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у Ружанскім, з 25 сьнежня 1962 у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці (з 8 студзеня да 19 чэрвеня 1954 — Гарадзенскай вобласьці). 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Ружанскага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 409 жыхароў (перапіс); 1999 год — 194 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 168 жыхароў, 96 гаспадарак; 2005 год — 164 жыхары, 81 двор; 2010 год — 126 жыхароў

## Інфраструктура
Клюб, аддзяленьне сувязі, крама, базавая школа-сад.

Рамонтна-мэханічныя майстэрні, вэтпункт.

## Турыстычная інфармацыя
* Братэрская магіла савецкіх воінаў (1944), абэліск (1967)

## Асобы
* Дзьмітры Якуцэня — беларускі і расейскі мастак

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў Кавалях

Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Франц Ёган Ёзэф фон Райлі

**Франц Ёган Ёзэф фон Райлі** (; 18 жніўня 1766, Вена — 6 ліпеня 1820, Вена) — аўстрыйскі выдавец, картограф і пісьменьнік.

Спачатку працаваў на дзяржаўнай службе, але пазьней прысьвяціў сябе выключна геаграфіі. З 1789 па 1806 год выдаваў «Атляс пяці частак сьвету» (), зь якіх толькі Эўропа займала 830 аркушаў (сярод якіх былі аркушы і зь землялі ВКЛ). Пасьля выдаў школьны атляс (1791—92) і атляс агульнай геаграфіі. З 1794 па 1796 выдаў першы поўны аўстрыйскі атляс сьвету пад назвай «Вялікі нямецкі атляс» (). У 1799 годзе — «Генэральны паштовы атляс сьвету» () — першы атляс у сьвеце ў сваім родзе.

## Працы
* 1801 *Bibliothek der Scherze* (6 Bände)
* 1808 *Bilder-Zeitung für Kinder* (sechssprachig)
* 1809 *Sinn- und Herzmann, oder Wer herrscht nun in Oesterreich?*
* 1809 *Catechism der neuesten Erdbeschreibung*
* 1810 *Auf die Vermählung Napoleons und Ludovikens*
* 1813 *Noradin oder Feen-Helden-Ritter- und Romanen-Spiegel*
* 1813 *Skizzirte Biographien der berühmtesten Feldherren Oesterreichs von Maximilian I. bis auf Franz II.*
* 1816 *Sinngedichte in drey Büchern*

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1766 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Памерлі 6 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1820 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Катэгорыя:Аўстрыйскія мастакі і мастачкі
Малочкі

Назву **Малочкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Малочкі — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Малочкі — вёска ў Хвойніцкім раёне Гомельскай вобласьці

### [[Польшча]]
* Малочкі — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва
Музэй акупацыяў

**Музэ́й акупа́цыяў** () — музэй у Таліне (Эстонія), які знаходзіцца на рагу вуліцы Тоампэа і бульвару Каарлі. Экспазыцыі музэю прысьвечаныя гісторыі Эстоніі ў 1940—1991 роках, калі краіна была пасьлядоўна акупаваная СССР, нацысцкай Нямеччынай і зноў Савецкім Саюзам.

У 1999 року сябры Эстонскай фундацыі Кістлер-Рыца () пачалі збор інфармацыі для будучай экспазыцыі і гістарычных дасьледаваньняў. Было распачатае супрацоўніцтва з Эстонскай міжнароднай камісіяй па расьсьледаваньні злачынстваў супраць чалавецтва, Эстонскай дзяржаўнай камісіяй па экспэртызе палітыкі рэпрэсіяў, Асацыяцыяй «Memento», Досьледным цэнтрам савецкай эпохі ў Эстоніі, а таксама з расейскім таварыствам «Мэмарыял» і іншымі арганізацыямі. Музэй быў афіцыйна адчынены 1 ліпеня 2003 року.

## Фотагалерэя

Several busts of soviet liders and politicians at the Occupations Museum of Tallinn, Estonia.jpg|Зьлева направа: бюсты эстонскіх камуністаў Ганса Пегельмана (пад нумарам 6), Лембіта Пэрна (нумар 5) і Яна Анвэльта (нумар 4).
Bust of Lenin at the Occupations Museum of Tallinn 5, Estonia.jpg|Бюст Леніна
Valik Eestist lahkuma sunnitud inimeste kohvreid.jpg|Чумайдан — адзін з сымбаляў «акупацыйных рэжымаў»


## Глядзіце таксама
* Музэй акупацыі Латвыі
* Музэй савецкай акупацыі (Вільня)
* Музэй савецкай акупацыі (Кіеў)
* Музэй савецкай акупацыі (Тбілісі)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Музэі Таліну
Катэгорыя:Музэі камунізму
Катэгорыя:Музэі Халоднай вайны
Катэгорыя:Гістарычныя музэі Эстоніі
Катэгорыя:Музэі, заснаваныя ў 2003 годзе
Катэгорыя:Старое места Таліну
Музэй савецкай акупацыі (Тбілісі)

**Музэй савецкай акупацыі** () — гістарычны музэй, прысьвечаны пэрыяду існаваньня савецкай улады ў Грузіі (1921—1991), ахвярам палітычных рэпрэсіяў савецкага рэжыму, антыакупацыйным і нацыянал-лібэральным рухам Грузіі. Заснаваны 26 траўня 2006 году. Музэй зьяўляецца часткай грузінскага Нацыянальнага музэю.

## Рэакцыі
Шэраг расейскіх палітыкаў асудзіў адкрыцьцё падобнага музэю, заявіўшы, што гэта зьяўляецца прыладай нацыяналістычнай прапаганды ўладаў Грузіі. Прэзыдэнт Расеі Ўладзімер Пуцін падчас сустрэчы зь Міхаілам Саакашвілі ў Санкт-Пецярбургу ў чэрвені 2006 году, таксама асудзіўшы існаваньне музэю, заявіў прэзыдэнту Грузіі, што шматлікія зь вядучых савецкіх лідараў, такіх, як Ёсіф Сталін і Лаўрэнці Берыя, зьяўляліся грузінамі. У адказ Саакашвілі прапанаваў Расеі адкрыць музэй грузінскай акупацыі ў Маскве. Пазьней Саакашвілі растлумачыў: «Гэта Музэй савецкай акупацыі, а не расейскай акупацыі Грузіі… Калі каго-небудзь гэта кранае, то гэта іх праблема, а ня наша».

У сакавіку 2007 году музэй наведаў прэзыдэнт Украіны Віктар Юшчанка, які прапанаваў адкрыць аналягічны музэй ва Ўкраіне.

## Глядзіце таксама
* Дзень савецкай акупацыі (Грузія)
* Музэй акупацыяў (Талін)

## Крыніцы

Катэгорыя:Тбілісі
Катэгорыя:Музэі і выставы пра злачынствы камунізму
Катэгорыя:Гістарычная палітыка
Катэгорыя:Антыкамунізм
Нача Манрэаль

**Ігнасьё «Нача» Манрэаль Эраса** (;  26 лютага 1986 году, Памплёна, Гішпанія) ― былы гішпанскі футбаліст, гулец нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Кар’ера
### «Асасуна»
Нача ёсьць выхаванец клюбу «Асасуны», Манрэаль дэбютаваў за родны клуб 22 кастрычніка 2006 году ў матчы супраць «Валенсіі». Перад гэтым ён некалькі гадоў выступаў за другую каманду памплёнцаў. У сэзоне 2007—2008 гадоў Нача стаў асноўным гульцом клюбу, пацьвярджаючы гэты статус і ў наступных сэзонах.

### «Маляга»
16 чэрвеня 2011 году перайшоў у склад «Малягі». Трансфэр ацэньваецца ў 6 млн эўра.

### «Арсэнал»
31 студзеня 2013 году Манрэаль далучыўся да ангельскага клюбу «Арсэнал», падпісаўшы доўгатэрміновы кантракт. Сумма трэнсфэру не была афіцыйна агучана, але, як мяркуецца, складае каля 8,3 млн фунтаў стэрлінгаў. Дэбютаваў у складзе новага клюбу ў матчы супраць «Сток Сіці», які скончыўся перамогаў «кананіраў» зь лікам 1:0.

## Міжнародная кар’ера
У 2007 годзе быў выкліканы ў моладзевую зборную Гішпаніі на чэмпіянат Эўропы 2009 году, дзе адгуляў усе тры матчы. 6 жніўня 2009 году Манрэаль згуляў свой ​​першы матч за нацыянальную зборную Гішпаніі, выйшаўшы на замену на апошнія 15 хвілінаў у матчы супраць зборнай Македоніі.

## Дасягненьні
**«Арсэнал»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2014, 2015, 2017
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2014, 2015, 2017

**«Рэал Сасьедад»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Малягі»
* Профіль на transfermarkt.co.uk
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты