open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Знак працэнту

**Знак працэ́нту**, таксама **знак про́цанту** таксама **знак адсо́тку**  — друкарскі сымбаль, які выкарыстоўваецца для абазначэньня адсотка. Зьвязаныя знакі ўключаюць знак праміле (на тысячу)  і знак базіснага пункту (на дзесяць тысяч) , якія паказваюць, што лік дзеліцца адпаведна на адну тысячу альбо дзесяць тысяч.

## Гісторыя
Само слова «працэнт» паходзіць ад лацінскага pro centum, што азначае ў перакладзе «на сто (сотню)». Сымбаль адсотка эвалюцыянаваў са скарачэньня pc — італьянскае *per cento*.

Да 1425 году для абазначэньня працэнта не выкарыстоўвалася якіх-небудзь спэцыяльных сымбаляў. Ужывалі італьянскі тэрмін per cento (на сотню), у тым ліку, у скарочанай форме: «per 100», «p 100», «p cento». Напрыклад, у тэксьце 1339 г. выкарыстоўвалася літара «p» з гарызантальнай рысай, што звычайна азначала скарачэньне «per», «por», «par», або «pur».

У XV стагодзьдзі абрэвіятуру сталі запісваць як «pc» зь невялікім кругам у канцы, які пазначае канчатковую літару -o (у італьянскім на яе сканчаліся лічэбнікі, напрыклад primo, secondo і гэтак далей). Першыя ўжываньні выяўлены ў дадатках да тэксту 1425 году, верагодна, зробленых каля 1435 году.

Абрэвіятура «pc» з кругам паступова эвалюцыянавала да знака гарызантальнага дробу («per o/o»; прыкладна да 1650 г.), у далейшым страціўшы частку «per».

У XVIII стагодзьдзі сустракаецца варыянт напісаньня, падобны з сучасным.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Smith, D. E.* (1898), Rara Arithmetica: a catalogue of the arithmetics written before MDCI, with description of those in the library of George Arthur Plimpton of New York, Boston: Ginn
* *Smith, D. E.* (1925), History of Mathematics, Boston: Ginn

## Вонкавыя спасылкі
* % на сайце Scriptsource.org

Катэгорыя:Друкарскія знакі
Катэгорыя:Матэматычныя сымбалі
Мужчыны Ізраіля

***Мужчыны Ізраіля*** () — кіно зь Ізраілю.

Залітыя сонцам пляжы Ізраіля запоўнены гарачымі хлопцамі. Але ня ўсе зь іх зацікаўлены ў дзяўчынах, якія знаходзяцца побач у бікіні. Похаць і смага не даюць ім спакойна смажыцца пад сонцам. Паміж імі адбываюцца пяць жорсткіх мужаложных дзеяў, напоўненых вуснымі і заднімі ласкамі.

## Водгукі і крытыка
Ізраільская газета «Астатнія вароты» пісала, што гэта першы гей-порнафільм, зьняты ў Ізраілі, у якім удзельнічалі толькі ізраільскія акторы. Газэта Лёс-Анджэлес-Таймс (ЗША) паказала, што гэта першы падобны фільм з цалкам габрэйскім акцёрскім складам.

Аглядальнік амэрыкана-ізраільскага анлайн-выданьня Тэблет-мэгэзын Уэйн Гофман заўважыў, што адкрыты і паўнавартасны ўдзел ізраільскіх актораў з габрэйскімі імёнамі, а не безаблічнымі псэўданімамі, зьяўляецца сапраўдным прарывам для ўсёй культуры сэкс-меншасьцяў у краіне.

Пасьля выхаду фільма ў ліпені 2009 года Лукаш напісаў ліст 31 жніўня на вэб-рэсурс Гоўгей, найбуйнейшы ізраільскі ЛГБТ-сайт, у якім утрымліваўся заклік да схаваных ізраільскіх мужаложнікаў.

Макс Блюмэнталь, габрэйскі амэрыканскі пісьменьнік, адзначае, што фільм быў зняты ў «палестынскай вёсцы, этнічна вычышчанай сыянісцкімі апалчэнцамі ў 1948 годзе». Надзя Авад, палестынска-амэрыканскі кінарэжысэр, называла «Мужчын Ізраіля» апаганеньнем жанру порна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Парнаграфія ў Ізраілі
Катэгорыя:Гомасэксуальная парнаграфія
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы габрэйскай мовай
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2009 году
Катэгорыя:Фільмы Ізраілю 2009 году
Катэгорыя:Фільмы на тэматыку мужчынскай гомасэксуальнасьці
Зыбальт

**Зыбальт** (*Зыбульт*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Зікбалд або Зібалд (Sicbald, Sibald, Sibold) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сіг- (зыг-, зег-) (імёны ліцьвінаў Зігібут, Зыгел, Жыгімонт; германскія імёны Sigibot, Sigel, Sigimunt) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага sigus 'перамога', а аснова -балд- (-болд-, -болт-) (імёны ліцьвінаў Бірыбольд, Румбольд, Рыбалт; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) — ад гоцкага *balth, стараверхненямецкага bald 'сьмелы, адважны'. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Zybolt (Sibold, Zebalt, Zebelt).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *служобныи господарьскии зъ роты пана Пилецкого, на имя Зибольтъ, а Яхимъ, а Петръ… тотъ Зибольтъ* (30 сьнежня 1518 году); *пану Зыбульту Яну Скоповичу войскому Ковенскому* (10 кастрычніка 1584 году); *его милости пана Зыбулта Ганскоповича... Zybulth Hanskopowicz ręka swą* (4 сакавіка 1596 году).

## Носьбіты
* Зыбульт Ян Скаповіч — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі ковенскі ў 1584 годзе
* Зыбальт (Зыбульт) Ганскаповіч (Анскаповіч) — расенскі зямянін, падкаморы ковенскі, які ўпамінаецца ў 1586—1610 гадох

## Глядзіце таксама
* Зіга
* Бальд

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Зыгел

**Зыгел** (*Зыгель*), **Зэгала**, **Жыгала** (*Жыгель*), **Сігайла** (*Сігель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сігела або Сігала, пазьней Зыгель або Зэгель (Sigelo, Sigala, Sigel, Segel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сіг- (зыг-, зег-) (імёны ліцьвінаў Зігібут, Зыгер, Жыгімонт; германскія імёны Sigibot, Siger, Sigimunt) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага sigus 'перамога', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

У ваколіцах Мэмэлю адзначалася прозьвішча Siegel. 

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Сігель (Sigiel) і Жыгела (Żygieło).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Sygele* (1 траўня 1291 году); *Жигаля* (2-я пал. XV ст.); *служебника… Зыкля… тотъ Зыгкель* (11 жніўня 1542 году); *подданыхъ короля его милости Томаша Зигеля* (5 лістапада 1551 году); *Maciey Zegało* (1554 год); *sioło Mithkuny… Sthefan Zagiel z synmi thrzema Sthanisławem, Urbanem a Grygolem* (28 жніўня 1598 году); *Szegielowa wdowa* (30 чэрвеня 1652 году); *Żygielowicz... Zygiełowycz* (1671—1681 гады); *Anton Zegal* (23 сакавіка 1698 году); *u Kazimierza Żegiela* (6 студзеня 1700 году); *Zygieliewicz* (1720 год); *Katarzyna Sigiel* (1798 год); *Joanna Siegel* (1826 год); *[[Войдат (імя)|Wojdat]] Sigajllo* (XIX ст.).

## Носьбіты
* Жыгаля — жыхар Ноўгараду, які ўпамінаецца ў XV стагодзьдзі 
* Якуб Мікалаевіч Зыгел — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1583 годзе
* Войцех Жыгелёвіч (*Wojciech Żygielowicz*) — жыхар Вільні, які ўпамінаецца ў 1631 годзе
* Ян Зыгелевіч (*Jan Zygielewicz*) — жыхар Вільні, які ўпамінаецца ў 1649 годзе
* Андрэй Жыгала — жыхар вёскі Новага Сяла (Менскае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1777 годзе
* Андрэй, Марыя і Фядора Жыгалы — жыхары вёскі Адамаўкі (каля Будзенічаў, Менскае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1779 годзе

Жыгелевічы (Żygielewicz, Żygilewicz) — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

На гістарычнай Вількаміршчыне існуе вёска Жыгелішкі, на гістарычнай Віцебшчыне — Жыгалы.

## Глядзіце таксама
* Зіга
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Графства (Ангельшчына)

**Гра́фствы** — адміністрацыйныя, геаграфічныя, гістарычныя ці палітычныя адзінкі Ангельшчыны. У залежнасьці ад прызначэньня тэрыторыі графстваў з адной і той жа назвай могуць адрозьнівацца. Упершыню падзел на графствы зьявіўся ў Сярэднявеччы. Гэтыя графствы цяпер называюцца гістарычнымі, традыцыйнымі або колішнімі.

Рэформай 1888 року утвораныя новыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі пад назвай графствы і раёны графстваў. Іхнія межы прыкладна супадалі з абрысамі традыцыйных графстваў, але пазьнейшыя зьмены ўнесьлі адрозьненьні між адміністрацыйнымі і гістарычнымі адзінкамі.

Закон 1972 скасаваў рэформу 1888 року, а разам зь ёй і падзел на графствы ды раёны ды стварыў новыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, якія таксама называліся адміністрацыйнымі графствамі. Але цяпер іхнія межы значна адрозьніваліся ад межаў традыцыйных графстваў. Пазьнейшыя папраўкі ўносілі яшчэ больш адрозьненьняў адміністрацыйных графстваў 1972 року ад традыцыйных.  Ангельшчына, ня лічачы Вялікага Лёндану і астравоў Сілі, падзяляецца на 84 мэтрапольныя і немэтрапольныя графствы.

Закон 1997 року стварыў новыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, якія называюцца графствы і тэрыторыі лейтэнанстваў, ці папросту «цырыманіяльныя графствы»; гэтыя адзінкі прыкладна супадаюць, зь некаторымі адрозьненьнямі, з адміністрацыйнымі графствамі 1972 року.

Акрамя таго, да 1996 року існавалі 48 паштовых графстваў для абслугоўваньня паштовых перасылак; пасьля Каралеўская пошта замяніла іх на паштовыя індэксы.

## Крыніцы
Жудасная даліна (неадназначнасьць)

**[[Жудасная даліна]]** (ў эстэтыцы)&nbsp;— гіпатэтычная залежнасьць паміж ступеньню падабенства абʼекта да чалавека й эмацыйнай рэакцыяй на такі абʼект.

**Жудасная даліна** таксама можа азначаць:

## Альбомы
* ''Uncanny Valley'' (альбом Birds of Avalon), 2009
* ''Uncanny Valley'' (альбом Midnight Juggernauts), 2013
* *The Uncanny Valley*, альбом Perturbator 2016 году
* *[[Uncanny Valley]]*, альбом Coin 2022 году

## Тэлебачаньне й фільмы
* «The Uncanny Valley», 12 эпізод 5 сэзону 2010 году *[[Criminal Minds]]*
* ''Uncanny Valley'' (фільм)&nbsp;— фільм 2015 году

## Кнігі
* «Uncanny Valley: Adventures in the Narrative»&nbsp;— складанка публіцыстычных апавяданьняў Ляўрэнса Ўэшлера 2011 году
* «Uncanny Valley»&nbsp;— навукова-фантастычнае апавяданьне Грэга Ігана 2017 году
* «Uncanny Valley»&nbsp;— мэмуары Ганны Вінер 2020 году
Язьвіны (Салігорскі раён)

**Я́зьвіны**(таксама сустракаецца *Я́зьвіні, Я́зьвіна, ж.*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Воўкі. Уваходзяць у склад Вызьненскага сельсавету Салігорскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Асьвін, пазьней Озьвін (Assuin, Osvine) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 30 сакавіка 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Жываглодавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі
* 2019 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вызьненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Шыбіна

**Шы́біна**(таксама сустракаецца *Шы́бін, м.*) — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Вызьненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 2 чалавекі
* 2019 год — 0 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вызьненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Дошнава

**До́шнава** — колішняя вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла ў склад Вызьненскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 30 сакавіка 2006 году вёска ўваходзіла ў склад і зьяўлялася цэнтрам Жываглодавіцкага сельсавету.

Ліквідавана ў 2010 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Салігорскага раёну
Мажэла

**Мажэла** (*Мажэль*, *Мазель*, *Майзэла*), **Мазала** (*Мазуль*, *Масіль*, *Мазіла*, *Масель*, *Мазайла*), **Мяжала** (*Мезуль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мазела, Мазала, Масіла, Масул, Масал або Месіла (Mazela, Mazola, Massila, Masilo, Massul, Massall, Messila) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маз- (мез-, мас-) (імёны ліцьвінаў Мажэйка, Мазан, Мазгіль; германскія імёны Mazecha, Massana, Mesgilo) узыходзіць да гоцкага *Matja 'есьці, ядун', стараверхненямецкага maz 'ежа' (беларускае мажны 'рослы, поўны, моцнага целаскладу; тоўсты').

У Польшчы ў 1602 годзе і ў XVIII ст. адзначалася прозьвішча Mazela.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *cmeto… Pitko Mesilowicz* (15 сакавіка 1497 году); *Инвенътар двора [[Бірштаны|Бирштанского]]… под Можелем* (1503 год); *Можели Юревич… Можел Петрович* (1537—1538 гады); *у Лесницъкомъ селе осмънадцат служоб людеи, на имя… Можель [[Велейка|Великович]]* (23 траўня 1539 году); *z Janulem Moyzelowiczem* (4 сьнежня 1554 году); *Maciey Mazulewicz* (27 ліпеня 1553 году); *siolo [[Лынтупы|Lyntupy]]… Stas Mazalo* (26 лютага 1619 году); *Ławryn Mazelewicz* (1621 год); *Woyciech Mazało* (1641 год); *Васко Мазиленко* (1649 год); *Stanisław y Jan Mazułowie* (1 сакавіка 1655 году); *Jakub Mazoło… Piotr Mazało… Daniło Mazało… Aleksander Mazało… Sczasny Mazało* (6 студзеня 1700 году); *Wieś Dansk. Jonisz Mieżała* (1765 год); *Jan Mazałło* (1799 год); *Franciszek Mazel* (1800 год); *Apolonia Maziło* (1804 год); *Katarzyna Mazylewicz* (1822 год); *Masel-Masiewicz* (1913 год).

## Носьбіты
* Мажэлі Юр’евіч і Мажэль Пятровіч — жыхары Жамойцкага староства, якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Станіслаў Стэфанавіч Мажаловіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1590 годзе
* Войцех і Станіслаў Шчаснавічы Мажаловічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1596 годзе
* Адам Венцлававіч Мажаловіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1597 і 1599 гадох
* Якім Масілевіч — жыхар Чашнікаў, які ўпамінаецца ў 1632 і 1633 гадох
* Марцін Мазала — жыхар вёскі Ясяловічаў (Барцянскае староства), які ўпамінаецца ў 1765 годзе
* Фёдар Мазаловіч — жыхар маёнтку Крупніцы (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1785 годзе

Мазалы (Mazało) — прыгонныя зь мястэчка Лаздунаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Мезулевічы (Miezulewicz) — літоўскі шляхецкі род.

Масілевічы (Masilewicz) гербу Самсон — літоўскі шляхецкі род.

Масулевічы (Massulewicz, Masulewicz) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род.

Мазулевічы (Mazulewicz) гербу Радван — літоўскі шляхецкі род.

Мазайла (*Mazailo*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На 1906 год існавала вёска Мазілава ў Себескім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Слонімшчыне існуе вёска Масілавічы, на гістарычнай Ашмяншчыне — Мазалеўшчына, на гістарычнай Рэчыччыне — Стары Мазалаў. Назву Мазалава маюць вёскі на гістарычных Амсьціслаўшчыне і Віцебшчыне.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Маціла

**Маціла** (*Мутэль*, *Матэль*, *Мацель*, *Матыль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Маціла або Муціла, пазьней Мутэль (Motilo, Mutila, Muthel, Mutel, Müttel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мотар, Мутаўт, Эймут; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) паходзіць ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'.

У 1640 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Wilhelmus Motelo, Olecensis Prussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Иван Мотылевич зъ сынми своими, з Мартиномъ, а с Тумашомъ, а Стасемъ* (5 траўня 1537 году); *люди [[Дубінкі|дубиньские]]… Мотел [[Больд|Болтевичъ]]* (1510 год); *землицу пустовъскую у волости [[Эйшышкі|Еишышъскои]] в десятъку Мателя [[Герда|Гирдовича]]* (30 жніўня 1538 году); *Moteli [[Кунаш|Konuszewicz]] z Urbanem synem* (27 ліпеня 1553 году); *Mothel Piotrowic… Janczel a Mothel Staniewiczy… Mothel [[Зігіла (імя)|Ziekieliew.]]… Motel Pieczkiewicz… Mothul Milaniewicz… Motel Markowic… Mothel [[Грода|Rodziewic]]* (1558 год); *Marcin Motel… Matel Maczuczyc… Pieczko Macielewicz* (2 траўня 1558 году); *Motyl Piełaszowic… Piotr Motyl… Szczepan, Motyl Tumchowiczy… Paweł, Motyl Andrzejowiczy… Sczesny, Motyl Pawłowiczy… Motyl Janowicz… Marcin, Motyl, Gryk [[Радзівіл (імя)|Radziwiłowiczy]]… Mikołay Motylewicz… [[Сак|Sak]] Maciłowicz* (1561 год); *Marczin Motel* (1563 год); *Иванъ Моцилъ* (1566 год); *Siolo [[Лынтупы|Lyntupy]]… Woyciuk Matelewic… Wocziech Matelewic* (26 лютага 1619 году); *Matul [[Ялмуд|Jalmud]]… Matul Sopol z [[Алькенікі|Olkinik]]… Matul Piotrowicz… Jakub Matulewicz… Szyman Matelewicz* (1641 год); *Jozeph Mutel, danik* (25 красавіка 1694 году); *JPan Bartłomiey Macel, JPan Hrehory Macel* (7 лістапада 1765 году); *Symon Mutuł* (24 студзеня 1770 году).

## Носьбіты
* Мацел (Моцел) Пятровіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Дарота Мацееўна Маталовіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1586 годзе

На 1904 год існавала вёска Мацілава (Моцілава) у Гжацкім павеце Смаленскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйгела

**Эйгела** (*Эйгель*, *Эгела*, *Эгель*), **Айгель**, **Эйгала** (*Эгяла*), **Эйгайла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Эйгел або Айгел (Eigel, Aigel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -эйх- (-эй-) (імёны ліцьвінаў Эйгерд, Эйман, Эймунт; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад гоцкага agi 'лязо, булат, меч', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Эйгайла азначае «жвавае лязо».

У Прусіі бытавала імя Эйгел (Эйгайла, Эгель): *Eygayle* (1331 год), *Egel* (1419 год), *Eigel* (1425 год).

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Эйгель (Ejgel).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Eygayle dem Littowen* (20 лютага 1303 году); *у Окъменянех чотыри чоловеки… Еикгело* (9 лістапада 1449 году); *hominibus… Heygaloviczy* (22 лютага 1476 году); *Гриц Еикголовичъ* (1528 год); *людей нашых тяглых… а Ондрушка Ейкгаловича* (16 кастрычніка 1533 году); *Петръ Екгеловичъ*, *люди [[Лейпуны|лепунцы]]… Петръ Ейкгелович* (сьнежань 1534 году); *волости [[Беліца|Белицъкое]]… земли… въ Ейкгаловыцыну… Ейкгаловъщына* (30 сакавіка 1541 году); *Фронцко Екгяловичъ* (1567 год); *Samuel Egielewicz* (10 жніўня 1706 году); *Eygielewicz* (1717 і 1719 гады); *Katarzyna Ejgiel* (1719 год); *Eygierdance* (1744 год); *Mateusz Ajgiel* (1749 год).

## Носьбіты
* Грыц Эйгалавіч — бетыгольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

На гістарычнай Троччыне існуе вёска Эйгеланцы.

## Глядзіце таксама
* Эйх
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
XXI (неадназначнасьць)

**XXI** можа азначаць:
* стагодзьдзе;
* бокс-сэт нямецкага мэтал-гурта Rammstein;
* лік 21, які напісаны рымскімі лічбамі.
----
Даргіла

**Даргіла** (*Даргель*), **Драгіл** (*Дрогель*, *Драгал*, *Драгул*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дрогіла або Дрогул (Drogila, Drogulus, Drogili) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дрог- (дорг-) (імёны ліцьвінаў Доргень, Даргвойн, Драгат; германскія імёны Drogen, Драгабода, Drogat) паходзіць ад бургундзкага drogo 'ваяр'.

Імя Дрогель (Дрогал) гістарычна бытавала ў Польшчы: *Creth cum uxore Petrana et filio Drogel* (XII ст.); *Homo dictus Ivan Drogolouicz de Czarthouiecz* (1461 год).

У Памор’і адзначалася прозьвішча Dargel.

У Прусіі бытавала прозьвішча Dargel.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Драгель (Dragiel).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *въ Ясвоинскои волости… а Доркгеля [[Бурга|Буркгевича]]… Доркгель Буркгевичъ* (1523 год); *люди господарскии витебъские подводные… а Дракуля* (20 красавіка 1539 году); *Macziey Drawgiła* (24 верасьня 1585 году); *Jęndrzey Draugilewicz* (20 лістапада 1604 году); *подле дому з одного боку Марка Драгиля* (2 студзеня 1657 году); *подле дому Левона Драгиля* (6 траўня 1657 году); *Stanisław Dragał* (11 кастрычніка 1664 году); *Drogelowna… Dragula… Draguły* (1671—1681 гады); *Anna Dargiel* (1743 год); *Awsiey Drahił* (1746 год).

## Носьбіты
* Абраам Янавіч Даргіловіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1592 годзе
* Аўсей Драгіл — магілёўскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1746 годзе

Даргелі — парафіяне касьцёла ў Забелі (Полацкі дэканат) на 1798 год.

Даргелевічы — літоўскі шляхецкі род.

У XVI ст. існавала «поле» Драгілы (*Дрогилы*) у Жамойцкім старостве.

На 1900—1906 гады існавала вёска Даргелева, а на 1906 год — фальварак Даргелі ў Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Драгелішкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Труцень

**Труцень** (*Друцень*, *Друтынь*, *Туртын*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Трудзін, Труцін або Тродэн (Thrudine, Trutin, Trudina, Trodden) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -друд- (-трут-, -трот-) (імёны ліцьвінаў Гаўдрут, Гендрута, Кондрут; германскія імёны Gautrude, Genedrudis, Cundrud) паходзіць ад гоцкага і германскага þruþs 'мажнасьць, веліч'.

У Прусіі бытавала імя *Drutyn / Drutenne* (1396 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Туртинъ Яновичъ* (1528 год); *Матей Друтенович… Юри Друтенович* (1537—1538 гады); *маетность въ земли Киевъской лежачую Труденевсчину… а надъ Тетеревъю Труденевъсчину… Труденевъсчина… Труденевсчина* (2 траўня 1618 году); *Trudnow* (1744 год); *Karolina Katarzyna Druteń* (1812 год); *Justyna Drutyń* (1830 год).

## Носьбіты
* Туртын Янавіч — упіцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Пётар Станіслававіч Друценевіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1585 годзе
* Настасься Пятроўна Юр’еўна Друценевіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1593 годзе
* Міхаіл, Сямён і Юрка Труцені — жыхары вёскі Трутняў (каля Полацку), якія ўпамінаюцца ў 1680 годзе

У гістарычнай Прусіі існуе вёска Трутэнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мінгірд

**Мінгірд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мінегард, Мінгард, Мінегарда, Мэнгарда або Мэнгерт (Minnegard, Mingardus, Mingard, Minegardis, Mengarda, Mengert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'). Апроч таго, адзначалася германскае імя Meingerðr (Mein-gerðr).

У 1615 годзе ў Варшаўскім павеце адзначаўся шляхецкі род Гардамінаў (Gardomin).

У Прусіі адзначалася прозьвішча Mengert. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Josepho Mingird* (5 кастрычніка 1783 году).

## Носьбіты
* Ягнешка Ганусаўна, былая Юр’ева Мінгірдовіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1596 годзе
* Марцін Якубавіч Мінгірдовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1597 годзе

## Глядзіце таксама
* Мін
* Герд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мэйн

**Мэйн** (*Мейн*, *Мейнь*), **Майн** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Мегін, Мейна або Майн, пазьней Мэйн (Megin, Meino, Main, Meyn) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маган- (мэйн-) паходзіць ад стараверхненямецкага magan, стараісьляндзкага megin, стараангельскага maegen 'сіла, магутнасьць, улада'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Мэйнэль, Мэйнар, Мэйнарт (Мэйнард). Адзначаліся германскія імёны Meynell, Meinar, Meinart (Meynard).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Meinko, Majnot, Majnota, Mainard (Meinart, Meinard, Meinhart, Meinhard), Meinricus, Meinold.

У Прусіі бытавалі імёны: *Mayne* (XV ст.), *Meynike / Meyniko* (1353 і 1419 гады), *[[Тэўдырых|Diterich]] Maynyn* (1417 год), *Meynote* (1299 год). У 1608 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Johannes Maineke, Regiomontanus Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Mieyniewicze* (1744 год); *Magdalena Meynowa* (1757 год); *Elżbieta Majnowicz* (1800 год).

## Носьбіты
* Юры Рымкевіч Мейневіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1586 годзе
* Валянтын Рымкевіч Мейневіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1589 годзе
* Дарота Мацееўна Юшкевіч Юр’ева Мейновіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1598 годзе

## Глядзіце таксама
* Дэйна
* Рэйнь
* Эйна

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Паводка ў Цэнтральнай Эўропе (1997)

**Паво́дка ў Цэнтра́льнай Эўро́пе** — паводка, якая здарылася ў ліпені 1997 на тэрыторыі Польшчы, Чэхіі, Лужыцы (Нямеччына), Славаччыны і Аўстрыі. У гэтых краінах загінулі 114 чалавек, матэрыяльная шкода склала каля 4,5 мільярда даляраў ЗША. Разьліліся воды басэйнаў рэк Одры, верхняй Віслы і Лабы.

## Прычыны
У 1997 року праз наплыў халоднага паветра з Заходняй Эўропы над паўночнай Італіяй утварылася . Перасоўваючыся на паўночны ўсход, да Балканаў, гэты цыклён выклікаў наплыў гарачага паветра з Чорнага і Міжземнага мораў на поўнач. Сутыкненьне над Балтыкай цёплага вільготнага паветра з халодным выклікала выпадзеньне моцных ападкаў на мяжы сутыкненьня абедзьвух паветраных масаў. У пэрыяд з 4 да 8 ліпеня на абшары між Уроцлавам, Катавіцамі і Брном зафіксаваная колькасьць ападкаў больш за 200 мм, а дзе-нідзе больш за 300 мм. Агулам на ўсім абшары ад Аўстрыі да Польшчы цягам некалькіх дзён выпала месячная колькасьць ападкаў, а ў гарах нават двухмесячная.

Праз два тыдні, 18—22 ліпеня, Чэхія трапіла ў зону паніжанага ціску з цэнтрам над Італіяй. Гэты цыклён зноў выклікаў працяглыя ападкі галоўным чынам у Карканошах й Ізерскіх горах, дзе выпала месячная колькасьць ападкаў. Цягам ліпеня агульная колькасьць ападкаў перавысіла сярэднямесячную ў 3—4 разы, а ў гарах — у 5 разоў.

## Падзеі

3—10 ліпеня 1997 ападкі выпалі на абшары паўднёвай Польшчы, Чэхіі і Аўстрыі. 6 ліпеня пачалося разводзьдзе Нысы, Одры, Прудніку і Залатога Патоку, пачалася эвакуацыя ваколіцаў. Тут колькасьць ападкаў перавысіла 500 мм, што ў 3—4 разы болей за сярэднямесячную норму. У Клодзка ў выніку падмыцьця Нысай разбурыліся некалькі шматсотгадовых камяніцаў.

10 ліпеня Одра заліла левы бераг Аполя і Рацібор, праз два дні — Уроцлаў і Рыбнік, далей Глогаў. 12 ліпеня найбольшая хваля паводкі дасягнула Ўроцлава, дзе паднялася на ўзровень 180 см, часам дасягаючы другога паверху. Былі зьнішчаныя камяніцы часоў да Другой сусьветнай вайны.

На тэрыторыі Чэхіі паводка закранула Оламаўц, Опава, Острава, Отракавіцы, Пршэраў.

Разводзьдзе Віслы найбольш пашкодзіла верхняе цячэньне і дайшло да Кракава.

18 ліпеня ў Польшчы быў абвешчаны днём нацыянальнай жалобы.

18—22 ліпеня здарылася другая хваля ападкаў, падчас якой на абшары пабітыя зафіксаваныя раней рэкорды ўзроўню вады. Прыкладам, у Слубіцах і Франкфурце-на-Одры 27 ліпеня вада дасягнула ўзроўню 657 см, што вышэй за ўзровень першай хвалі (17 ліпеня — 620 см) і за найбольшы дагэтуль узровень (лістапад 1930 року — 635 см).

## Памяць
Памятныя табліцы пра паводку ўсталяваныя ў Аполю, Уроцлаве. Помнікі — у Аполю, Лягніцы, Новай Солі, Уроцлаве.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Паводка ў Польшчы 

Катэгорыя:Экалягічныя катастрофы ў Польшчы
Катэгорыя:Катастрофы ў Чэхіі
Катэгорыя:Гісторыя Ўроцлава
Катэгорыя:Гісторыя Аполя
Суле Стэк

**Суле Стэк** () — Суле Стэк або Стэк Скэры ()- надзвычай аддалены востраў або выспа вышынёй 37 м у Паўночнай Атлянтыцы ля паўночнага ўзьбярэжжа Шатляндыі, падымаецца з участку тэрыторыі няправільнай формы з нераўнамернымі глыбінямі менш за 50 мэтраў, распасьціраючыся паміж 24 і 38 марскімі мілямі на паўночны ўсход ад мыса  () (), які падзяляецца на Скэры, што займае паўднёва-заходнюю частку, і Суле — паўночна-ўсходнюю.

*Суле Стэк* утвораны зь люізійскага гнэйсу (), як унікальная кампазыцыя многіх мінэралаў, уключаючы палявы шпат, эпідот і кварц, які сустракаецца ў паўночна-заходняй частцы Шатляндыі й прылеглых выспах.

З захаду выспа Суле Стэк выглядае як падвойная скала й знаходзіцца ў 49 кілямэтрах (26,5 марскіх міляў на поўнач ад мацерыка Шатляндыі й у 66 км (35,5 марскіх міляў) на захад ад Аркнэйскіх астравоў, уваходзіць у адміністрацыйны рэгіён Аркнэйскія астравы. Адзіны сусед у Суле Стэка — Суле Скеры, які знаходзіцца ў 10 км (5,5 марскіх міляў) на паўночны ўсход, а аддаленыя выспы Рона й Сула Сгэйр ляжаць далей на захад.

Этымалёгія слоў Суле (Сула), Скэры, Стак і Сгэйр не ўяўляе цяжкасьцяў. Суле, або Сула, ад гэльскай (), што азначае птушка Олуш (). Скэры скандынаўскага паходжаньня, абазначаючы рыф або скалу, плошча якой значная большая адносна яго вышыні. Стак, таксама скандынаўскі, наадварот — каменны слуп, вышыня якога большая ў параўнаньні з базай.

*Суле Стэк* і Суле Скеры ўнесены ў сьпіс спэцыяльных ахоўных зон і зьяўляюцца домам для цюленяў і марскіх птушак зь якіх пераважна Олуша паўночная — (), ().

Віды іншых птушак, якія гняздуюцца:
* Алка звычайная? — (), ()
* Баклан эўрапейскі — (), ()
* Кайра? — (), ()
* Крачка палярная — (), ()
* Тупік атлантычны — (), ()
* Фулмар звычайны? — (), ()
* Чайка марская — (), ()
* Чайка трохпальцая — (), ()


Файл:Sule Stack 01.04.2012 14.04.58.jpg|
Файл:Sule Stack 01.04.2012 14.07.58.jpg|
Файл:Sule Stack 01.04.2012 14.08.11.jpg|
Файл:Sule Stack 01.04.2012 14.10.38.jpg|
Файл:Sule Stack 01.04.2012 14.10.47.jpg|
Файл:Sule Stack 01.04.2012 14.12.02.jpg|


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аркнэйскія астравы
Катэгорыя:Астравы Шатляндыі
Катэгорыя:Геаграфія Шатляндыі
Магдэбург (гандбольны клюб)

**СК «Магдэбург»** () — прафэсійны гандбольны клюб з Магдэбургу (Нямеччына). Выступае ў нямецкай бундэсьлізе. Хатнія матчы ладзіць на арэне GETEC зьмяшчальнасьцю 6600 месцаў.

## Мінуўшчына
«Магдэбург» 10 разоў станавіўся чэмпіёнам (1970, 1977, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1988, 1991) і чатыры разы заваёўва кубак Усходняй Нямеччыны. З 1992 року выступае ў Бундэсьлізе, дзе двойчы станавіўся чэмпіёнам (2001, 2022), двойчы ўладальнікам Кубка (1996, 2016) і двойчы — Супэркубка (1996, 2001).

На міжнароднай арэне тройчы перамагаў у Лізе чэмпіёнаў (1978, 1981, 2002), чатыры разы — у Эўрапейскай лізе (1999, 2001, 2007, 2021), тройчы заваёўваў Супэркубак ЭГФ (1981, 2001, 2002) і двойчы — Супэрглёбус МГФ (2021, 2022).

## Дасягненьні

### Нацыянальныя
* **[[Гандбольная бундэсьліга|Бундэсьліга]]:**
** : 2001, 2022
* **[[Кубак Нямеччыны па гандболе сярод мужчынаў|Кубак Нямеччыны]]:**
** : 1996, 2016
** : 2002, 2015, 2019, 2022, 2023
* **[[Супэркубак Нямеччыны па гандболе сярод мужчынаў|Супэркубак Нямеччыны]]:**
** : 1996, 2001
** : 2022
* **: 10**
** : 1970, 1977, 1980, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1988, 1991
** : 1971, 1974, 1975, 1976, 1978, 1979, 1986, 1989
* **:**
** : 1977, 1978, 1984, 1990

### Міжнародныя
* **[[Ліга чэмпіёнаў ЭГФ]]**:
** : 1978, 1981, 2002, 2023
* **[[Кубак кубкаў ЭГФ]]**:
** : 1977, 1979
* **[[Кубак ЭГФ|Кубак ЭГФ / Эўрапейская ліга ЭГФ]]**:
** : 1999, 2001, 2007, 2021
** : 2005, 2022
* **[[Супэркубак ЭГФ]]**:
** : 1981, 2001, 2002
** : 1999, 2005
* **[[Супэрглёбус МГФ]]**:
** : 2021, 2022, 2023
** : 2002

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Спорт у Магдэбургу
Катэгорыя:Нямецкія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Гандбольная бундэсьліга
Катэгорыя:Гандбольныя клюбы, заснаваныя ў 1955 годзе
Маргер

**Маргер** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Маргер (Margger, Marger, Margeir) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -марх- (-марк-, -мерк-) паходзіць ад гоцкага marh 'конь', аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Маргела, Валадзімер, Нетымер; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) — ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны', а аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) — ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Marger* (Хроніка Віганда); *Gottfried Marger* (1813 год).

## Носьбіты
* Маргер — літоўскі князь, які ўпамінаецца пад 1336 годам

Назву Маргер () у гонар літоўскага князя атрымала паэма Ўладзіслава Сыракомлі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Шадзівід

**Шадзівід** (*Шадвід*, *Шэдвід*), **Жадзівід** (*Жадвід*, *Задвід*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Шат або Шад (Schat, Schad) і Від (Wid) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -шад- (-шат-) (імёны ліцьвінаў Шацейка, Шаціла; германскія імёны Scazciho, Scazelo) паходзіць ад гоцкага skadus 'ахінуты, абаронены', аснова -сад- (-сат-) (імёны ліцьвінаў Жадзьвін, Вішад; германскія імёны Saduinus, Wisad) — ад гоцкага saths 'насычаны, задаволены', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'. Такім парадкам, імя Шадзівід азначае «моц абароны». Адзначаліся старажытныя германскія імёны Sitividis (Siti-vidis) і Uidsith.

У Польшчы адзначалася імя *Zedwyd*: *Canistis, tympanistis Ollexandro… Huba… Ryczco, Zedwyd* (1414 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *пану Кгастовту [[Даўгайла|Довъкгяило]] Жодвидовиц*, *у [[Лейпуны|Лепунехъ]]… семнадцать чоловековъ… Шедвид* (1440—1492 гады); *Шедвиду у в [[Аліта|Олите]] два чоловеки* (9 лістапада 1449 году); *Миколай Шадвидович… Шедвид Кловсминович… Шедвид [[Вісігін|Визкинович]]* (1537—1538 гады); *kniaź Iwan Żedewid… Iwan Żedywid… kniahinia Zoffija Żedywidowna* (Хроніка Быхаўца); *Иван Зедевит* (Хроніка літоўская і жамойцкая); *Ambroży Zadwid… Stanisław Zadwid* (1667 год); *od Stanisława Zadwida* (1675—1677 гады); *Jan Urniasz z okolicy Zadwidy… Stanisław Zadwid* (1690 год); *Barbara Szadwid* (1791 год); *Catharina Szedwidowna* (4 жніўня 1824 году).

## Носьбіты
* Шадзівід — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1449 годзе

Шадвіды — літоўскі шляхецкі род.

Жадвіды — літоўскі шляхецкі род.

Задвіды (Zadwid) — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага ваяводзтва

## Глядзіце таксама
* Шат
* Від

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйрым

**Эйрым** (*Эрым*), **Айрым**, **Акрым** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Агрым, Эгрым, Экрым або Эйгрым (Agrimus, Eggrim, Eckrim, Eygrimr) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -эйх- (-эй-) (імёны ліцьвінаў Эйгерд, Эйман, Эймунт; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) адпавядае аснове ег- (аг-, ек-) (утварылася ў выніку пераходу g' > j) і паходзіць ад гоцкага agi 'лязо, булат, меч', а аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) — ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'.

У Прусіі бытавала імя *Erymme* (1397 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Erim* (26 траўня 1390 году); *Erymmen dem letismanne* (15 студзеня 1399 году); *Еириму земля у [[Вялёна|Велене]] пустая*, *Еириму два чоловеки у [[Расены|Росеинех]]* (1440—1492 гады); *Оирымову выслугу* (18 лютага 1509 году); *земли пустых в [[Майшагола|Моишакголском]] повете… Акримовщина* (29 красавіка 1514 году); *в Дорсунишском повете шестьдесят чоловеков… а [[Войдат (імя)|Воидата]] Аиримовича* (26 студзеня 1516 году); *бояринъ Ковенскии Прецлавъ Мартиновичъ… у братьи своее, въ Юхъна а въ Михна а въ Сарафина Аиримовичовъ* (каля 1516 году); *у [[Васілішкі|Василишскомъ]] повете Яна Еиримовича* (1522—1529 гады); *Еиримь Бортъковичъ*, *Якубъ Еиримовичъ*, *Лаврин Еиримовичъ*, *Еирым Кондратович*, *Миколаевая Аирымовича вдова* (1528 год); *Оирим Кондратович… Лаврин Еиримович… Ян Ойримович… Оирым Кондратович… Лаврин Ерымович* (1537—1538 гады); *села Еримовичъ* (1554 год); *Ейрымъ Бортковичь* (1567 год); *умоцованый шляхетный Андрей Еримовичъ* (6 лютага 1618 году).

## Носьбіты
* Эрым — літоўскі баярын з Эйраголы, які ў 1390 годзе засьведчыў умову з Тэўтонскім ордэнам
* Эйрым — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад вялікага князя Казімера
* Эйрым Боткавіч — тавянскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Лаўрын і Якуб Эйрымовічы — баяры Ковенскага павету, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Эйрым Кондратавіч — вількійскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалаевая Айрымавіча ўдава — відуклеўская баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Айрым Кандратавіч і Лаўрын Эйрымавіч (Эрымавіч) — жыхары Жамойцкага староства, якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Юры Станевіч Эрымовіч — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1586 годзе
* Ян Эразмусавіч Эрымовіч — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1600 годзе

## Глядзіце таксама
* Эйх
* Рым

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Альбут

**Альбут** (*Альбот*), **Яльбут** (*Эльбут*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Албот, Елбот або Албут (Albot, Elbot, Albóðr, Allbutt, Albutt, Albut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ал- (імёны ліцьвінаў Алігут, Альмін, Аламунт; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад гоцкага alls 'увесь, кожны', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель').

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людемъ нашимъ [[Мерач|Мерецъкого]] повета… а Станчику Олбутовичу* (люты 1510 году); *homines nostros districtus Merecensis… Stanczyk Olbatowicza* (16 жніўня 1511 году); *Albutowiczowa* (1671—1681 гады).

## Носьбіты
* Нарвід Яльбутавіч — падданы ўпіцкага зямяніна Юрыя Янавіча Ваўмянскага, які ўпамінаецца ў 1587 годзе
* Міхайла Яльбут (Эльзбут) — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1587 годзе

На 1900—1909 гады існавала ўрочышча Альбута каля Новага Сьвержаню.

На гістарычнай Меншчыне існавала лесьнічоўка Альбуць.

## Глядзіце таксама
* Ала
* Бота

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дубраўка (Салігорскі раён)

**Ду́браўка** — пасёлак у Салігорскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Вызьненскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 30 сакавіка 2006 году пасёлак уваходзіў ў склад Жываглодавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 5 чалавек
* 2019 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вызьненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Ёст

**Ёст** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне
Ёст (Jost) — нямецкая форма кельцкага імя Ёдак.

## Носьбіты
* Ёст Людвік Дэцый (каля 1485 — 1545) — польскі гісторык, эканаміст і дыплямат
* Ёст ван дэн Вондэль (1587—1679) — адзін з найбольш яскравых прадстаўнікоў «Залатога стагодзьдзя» нідэрляндзкай літаратуры
* Ёст Друвэ (Друф) Жыбарт — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1611 і 1614 гадох

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Віленскі саміт 2023 году

**Ві́ленскі са́міт НАТО 2023 го́ду** — зьезд прадстаўнікоў урадаў-удзельнікаў Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы (НАТО), які адбыўся 11—12 ліпеня 2023 году ў Вільні (Летува).

Саміт быў афіцыйна прапанаваны падчас , а яго даты былі вызначаныя 9 лістапада 2022 году.

11 ліпеня 2023 году старшыні ўрадаў на паседжаньні Паўночнаатлянтычнай рады абнародавалі Камюніке Саміту Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы (НАТО), якое налічвала 90 артыкулаў. У 12-м артыкуле Камюніке адзначалася: «Мы вырашылі заснаваць Раду НАТО—Украіна, … дзе хаўрусьнікі і Ўкраіна засядаюць у якасьці роўных сябраў, каб прасоўваць… эўраатлянтычныя памкненьні Ўкраіны да сяброўства ў НАТО». У 65-м артыкуле згадвалася: «Мы дамовіліся заснаваць Марскі асяродак бясьпекі вызначальнай падводнай інфраструктуры НАТО ў рамках Марскога камандаваньня НАТО (МарКам)».

## Перадумовы
Прэзыдэнт Украіны Ўладзімер Зяленскі ў сваім выступе перад Летувіскім Соймам у студзені 2023 году назваў саміт лёсавызначальным.

Ужо ў лютым 2023 году й Швэцыя, і Фінляндыя спадзяваліся, што Вугоршчына й Турэччына завершаць неабходныя ратыфікацыі дакумэнтаў для іх прыёму ў сябры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Саміты Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы
Катэгорыя:Падзеі 2023 году
Даманавічы (Менская вобласьць)

**Дама́навічы** — пасёлак у Беларусі, каля Даманавіцкага каналу. Цэнтар сельсавету Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзяцца за 51 км на паўднёвы ўсход ад Салігорску, за 180 км ад Менску.

## Назва

Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 777 чалавек
* 1997 — 369 чалавекі, 142 двары
* 2009 год — 174 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Даманавіцкі сельсавет (Салігорскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Даманавіцкае возера

**Дама́навіцкае** — возера ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці, за 36 км на паўднёвы ўсход ад гораду Салігорск, за 2,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Даманавічы. Адносіцца да басэйну ракі Случ.

Плошча паверхні 0,081 км², даўжыня 0,39 км, найбольшая шырыня 0,29 км. Максымальная глыбіня 2,5 м, сярэдняя 1,89 м. Даўжыня берагавой лініі 1,13 км. Аб’ём вады 0,15 млн м³. Берагі пясчаныя, нізкія, парасьлі хмызьняком і рэдкалесьсем. Зарастае ўмерана. На паўночным усходзе злучана з сыстэмай мэліярацыйных каналаў, адзін з якіх упадае ў магістральны Даманавіцкі канал.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Ліст мапы N-35-128 
* Агульная характарыстыка азёр Менскай вобласьці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 
* Морфамэтрычныя парамэтры азёр Менскай вобласьці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Салігорскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Случы
Росквіт і заняпад беларускага нацыяналізму, 1906—1931

***«Росквіт і заняпад беларускага нацыяналізму, 1906—1931»*** () — кніга швэдзка-амэрыканскага гісторыка Пэра Андэрса Рудлінга 2014 году пра ўзаемаадносіны Беларусі з суседзямі, а таксама пра рухавікоў і супярэчнікаў беларускага нацыянальнага руху з 1906 па 1931 год.

Кніга атрымала моцную пахвалу й крытыку і атрымала кніжную прэмію імя Кульчыцкага па паляністыцы ў 2015 годзе.

## Публікацыя
Кніга была апублікаваная друкарняй University of Pittsburg Press і мае 436 старонак.

## Сынапсіс
Кніга прытрымліваецца храналягічнай пасьлядоўнасьці, адсочваючы ўзаемадзеяньне паміж прыхільнікамі нацыяналізму і іх адносіны з галоўнымі рэгіянальнымі дзяржаўнымі ўладамі і сацыялістычнымі і нацыяналістычнымі рухамі. У кнізе сьцьвярджаецца, што нацыяналізм быў рухаючай сілаю эліты ў Беларусі, насуперак пажаданьням менскіх камуністычных актывістаў. Рудлінг піша, што ў той час як актывісты ўсё яшчэ падтрымлівалі «беларускую тэрытарыяльную адзінку», яны супрацоўнічалі з Летувіскай савецкай дзяржавай, каб не даць ІІ Рэчы Паспалітай захапіць тэрыторыі. У кнізе сьцьвярджаецца, што кіраўнік Другой Польскай Рэспублікі Юзэф Пілсудзкі фактычна падтрымліваў беларускую дзяржаву, але хацеў, каб яна была часткай фэдэрацыі з Польшчай і Украінай; а Масква спрыяла стварэньню Беларускай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі.

У кнізе сьцьвярджаецца, што беларускі нацыяналізм адсутнічаў у сялянскім саслоўі не з-за рэпрэсій і цэнзуры, а з-за галечы і невуцтва. Нацыяналісты спрабавалі вярбаваць праз распаўсюд пісьмовых матэрыялаў, але непісьменнасьць была перашкодай для іх посьпеху.

## Крытыка
Мэцью Паўлі з гістарычнага факультэту Мічыганскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту назваў аналіз Рудлінга адметным тым, што гэта першая асобная кніга, якая дэталізуе напружанасьць паміж савецкай нацыянальнай палітыкай і наступствамі для груп меншасьцяў пад польскім кіраваньнем, асабліва для беларусаў, на якіх глядзелі праз прызму таго, што яны небясьпека для таго, што Паулі называе «саветафільствам». Дэвід Брандэнбергер з Унівэрсытэта Рычманда ахарактарызаваў кнігу як праніклівую і заявіў, што яна заслугоўвае таго, каб яе прачытаў «кожны, хто цікавіцца сучаснымі выпрабаваннямі і нягодамі будаўніцтва нацыі ва Усходняй Еўропе і былых рэспубліках СССР».  Сайман М. Льюіс са Свабоднага ўнівэрсытэта Берліна назваў кнігу «бліскучым дасьледаваньнем», якое пралівае «вельмі неабходнае сьвятло на краіну, у значнай ступені маргіналізаваную ад заходняй навукі».

Польска-амэрыканскі гісторык Марэк Ян Хадакевіч, пішучы у « East/West: Journal of Ukrainian Studies», рэзка крытычна адзначыў кнігу, якую ён назваў «рэгургітацыяй праўдзівага верніка левых тэорый нацыяналізму». Ежы Барзэцкі з Унівэрсытэта Таронта ахарактарызаваў спробу кнігі разабрацца з гэтай тэмай як «менш паспяховыя», але таксама сказаў, што кніга прапануе «некаторыя каштоўныя ідэі».

Кніга атрымала Кніжную прэмію імя Кульчыцкага па Паляністыцы ў 2015 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кнігі пра Беларусь
Катэгорыя:Кнігі ЗША
Катэгорыя:Гістарычныя кнігі пра рэгіёны
Явойша

**Явойша** (*Явэйша*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Авіса або Евеса, пазьней Эвіса (Awise, Evesa, Êwiso) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова еў- (аў-) (імёны ліцьвінаў Яўлад, Явіл, Явільт; германскія імёны Ewald, Avila, Evilda) паходзіць ад гоцкага aiws 'час, эпоха' або стараверхненямецкага ewi, eo 'закон', а аснова -войш- (-вайш-) (імёны ліцьвінаў Вайшыла, Вайсар, Войшнар; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) — ад гоцкага і бургундзкага waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы' або ад асновы -віс- (-віз-, -веш-) (пазьнейшай -вайс-).

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Явойша адпавядае старажытнаму германскаму імю Aduis (Ad-uis).

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Явойша складаецца з асноваў я- (імёны ліцьвінаў Явіл, Ягерд, Ямунт; германскія імёны Jovila, Jogärdh, Jomund), якая паходзіць ад гоцкага ja, jah 'дыкжэ, сапраўды' (таксама адзначаецца іменная аснова а-, якая паходзіць ад старагерманскага *ana- з падобным значэньнем), і -войш-. Такім парадкам, імя Явойша азначае «сапраўдны паляўнічы».

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Кричеви чотыри чоловеки Тукеиневичи: [[Войшнар|Воишнар]], Сидор, Явоишъ, Ивахиновичъ*, *Явоишу десеть чоловека у Видуклях* (1440—1492 гады); *чоловекъ… Явоиша…* *шеснадцать чоловеков… а Явоиша… Данилу Явоишова земля пустая* (9 лістапада 1449 году); *в бояр [[Кернаў|керъновских]]… у Явоиша* (11 траўня 1501 году); *земль у [[Ваўкавыскі павет|Волковьискомъ]] повете… а Явошовщины* (6 студзеня 1502 году); *у [[Жыжмары|Жижморском]] повете… пустовщины… Явоишишки* (8 верасьня 1511 году); *в [[Дарсунішкі|Дорсунишском]] повете шестьдесят чоловеков… а [[Кандрат|Кондрата]] Явоишевича* (26 студзеня 1516 году); *Анъдрошъ Явоишовичъ*, *Петраш Явоишовичъ*, *Мартинъ Явоишевич* (1528 год); *Jawaszowiec… Jawoyszy* (1744 год); *Regina Jawejsza* (1810 год).

## Носьбіты
* Явош — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году
* Явойша — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
* Філіп Урбанавіч Явайшовіч Купелевіч і Андрэй Урбанавіч Яновіч Явайшовіч — упіцкія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1588 годзе
* Крыштоф Лукашавіч Дабковіч Явойша — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1595 годзе
* Мікалай Урбанавіч Явойша — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1612 годзе

Явайшы (Jawojsz) — літоўскія шляхецкія роды з ваколіцаў Сьвянцянаў і Троцкага павету.

Явашы (Jawosz) гербу Равіч — літоўскі шляхецкі род.

Явайшовіч (Jawojszowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Явіша ў летувізаванай форме;

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Явашыха.

## Глядзіце таксама
* Ава
* Віс
* Войша

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Даманавіцкі канал

**Даманавіцкі канал**, **Даманавіцкая канава** — мэліярацыйны канал у Салігорскім раёне Менскай вобласьці і Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, левы прыток ракі Случ. Даўжыня 30 км. Пачынаецца з Асавецкага каналу за 2 км на поўнач ад вёскі Абідземля Салігорскага раёну, вусьце насупраць паўночнай ускраіны вёскі Мілевічы Жыткавіцкага раёну. У басэйне канала знаходзіцца Даманавіцкае возера.

## Спасылкі
* 

Катэгорыя:Мэліярацыйныя каналы Менскай вобласьці
Катэгорыя:Мэліярацыйныя каналы Салігорскага раёну
Катэгорыя:Мэліярацыйныя каналы Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Мэліярацыйныя каналы Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Прытокі Случы
Квінтыльён

**Квінтыльён** — натуральны лік, роўны:
* у сыстэме найменьня лікаў з кароткай шкалой — адзінцы з 18 нулямі ( = 10^{18}, тысяча квадрыльёнаў або мільён трыльёнаў);
* у сыстэме найменьня лікаў з доўгай шкалой — адзінцы з 30 нулямі ( = 10^{30} = 10^6 \times 10^6 \times 10^6 \times 10^6 \times 10^6 = (10^6)^5, мільён у пятай ступені).

## Дадатковыя зьвесткі
* Дыямэтар галяктыкі Млечны Шлях складае каля аднаго квінтыльёну кілямэтраў, або аднаго зэтамэтру.
* У вядомай задачы пра зёрны на шахматнай дошцы лік зёрнаў на дошцы ў 64 краткі складзе .
* Існуе  розных камбінацыяў кубіка Рубіка.
* Лямпа напальваньня магутнасьцю 100 Вт (з сярэдняй даўжынёй хвалі выпраменьваньня 600 нм і з ККД 3,3%) выпраменьвае 10 квінтыльёнаў фатонаў за сэкунду.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Лікі з уласнымі назвамі
Катэгорыя:Ступені тысячы
Катэгорыя:Натуральныя лікі