open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Парасятнікі

**Парася́тнікі** (з 1964 году — *Мая́чная*, з 2003 году — *Мая́чнае*) — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 7 км на паўднёвы захад ад Маісееўшчыны. Парасятнікі ўваходзяць у склад Маісееўшчынскага сельсавету.

У 1816 годзе вёска згаданая пад назвай Парасятнікі, уласнасьць князя М. Радзівіла. Сярод жыхароў было 14 мужчын. Паводле перапісу насельніцтва Расейскай імпэрыі ў 1897 годзе адносілася да Зачысцкай воласьці Барысаўскага павету, налічвала 23 дамы. У 1917 годзе налічвала 20 дамоў. Ад лютага да лістапада 1918 году была акупаваная войскамі Нямеччыны. 1 студзеня 1919 году ўлучаная ў склад БССР, у лютым увайшла ў склад Літ.-Бел. ССР. Ад 29 жніўня 1919 году да 10 жніўня 1920 году адносілася да Гомельскай губэрні РСФСР, потым перададзеная ў склад БССР. 20 жніўня 1924 году ўлучаная ў склад Баранскага сельсавета Халопеніцкага раёну Барысаўскай акругі. Ад 9 жніўня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году адносілася да Менскай акругі, ад 8 ліпеня 1931 году ў Барысаўскім раёне, ад 12 лютага 1935 году зноў у Халопеніцкім раёне, 20 лютага 1938 году ўлучаная ў склад Менскай вобласьці, ад 26 жніўня 1959 году ўваходзіць у склад Маісееўшчынскага сельсавету. У 1926 годзе паводле перапісу мела 24 гаспадаркі. У 1930 годзе ўтвораны калгас «Новае жыцьцё». У 1940 годзе налічвалася 23 гаспадаркі. Пад час Другой Сусьветнай вайны ад пачатку ліпеня 1941 году да 20 чэрвеня 1944 году пад нямецкай акупацыяй. У чэрвені 1943 году вёска цалкам спаленая немцамі, загінулі 12 жыхароў. Пасьля вайны адбудаваная. Складаецца зь дзьвюх паралельных вуліц, накіраваных з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Пасярэдзіне разьмешчаная сажалка. Да адной з вуліц  папярочна далучаная кароткая вуліца. Драўляныя дамы сядзібнага тыпу шчыльна стаяць з аднаго боку вуліцы.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Маісееўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
680

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Ву Даазі, кітайскі мастак

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Прэзыдэнцкія выбары ва Ўкраіне 2010 году

**Выбары прэзыдэнта ва Ўкраіне 2010 году** () — прэзыдэнцкія выбары ва Ўкраіне. Першы тур адбыўся 17 студзеня 2010 году. Гэта пятыя выбары прэзыдэнта Ўкраіны за яе гісторыю. Адбыліся ў 2 туры. Прэзыдэнтам Украіны быў абраны Віктар Януковіч.

## Кандыдаты, зарэгістраваныя Цэнтральнай Выбарчай Камісіяй Ўкраіны

## Тэледэбаты

Заўвагі*Дзеля Сяргея Ратушняка не знайшлося кандыдата. Ён меў 30 хвілінаў часу на тэлебачаньні.** Усе дэбаты пачыналіся а 19:45 на Першым Нацыянальным канале нацыянальнай тэлерадыёкампаніі Ўкраіны.*** Уладзімер Літвін, Юлія Цімашэнка, Віктар Юшчанка, Віктар Януковіч, Арсень Яцэнюк адмовіліся ад удзелу ў дэбатах.

## Экзіт-полы
### Першы тур

### Другі тур

## Вынікі
### Першы тур

### Другі тур
Апрацавана 100%

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка выбараў на сайце Цэнтральнай Выбарчай Камісіі Ўкраіны

Катэгорыя:Украінская палітыка
Катэгорыя:Прэзыдэнцкія выбары ва Ўкраіне
Цівун

**Ціву́н** — назва некалькіх катэгорыяў службовых асобаў. Слова русінскага паходжаньня.

## Вялікае Княства Літоўскае

У Вялікім Княстве Літоўскім цівун — службовая асоба дваровай або мясцовай адміністрацыі. Назва зьявілася ў XIV стагодзьдзі. Першапачаткова цівуны былі кіраўнікамі альбо гаспадарамі каралеўскіх маёнткаў. На Літве такіх маёнткаў было 12, на Жамойці — 14. Пазьней, калі колькасьць каралеўскіх маёнткаў зьмяншалася, зьменшвалася колькасьць цівуноў і іх функцыі. У XVIII стагодзьдзі ў Вялікім Княстве Літоўскім засталіся толькі 2 цівуны: віленскі і троцкі, якія выбіраліся земскімі сеймікамі і зацьвярджаліся каралём. На Жамойці засталося 12 цівуноў, яны прызначаліся каралём.

Найвышэйшыя пасады дзяржаўных урадоўцаў ВКЛ зьяўляліся выключна ганаровымі. Адзінай іхнай кампэтэнцыяй было ўваходжаньне ў склад земскіх сеймікаў.

На Жамойці, дзе быў толькі адзін падкаморы на абшары ўсяго княства, цівуны выступалі судзьдзямі судоў разьмежаваньня тэрытарыяльных валоданьняў.

## Кіеўская Русь

У Кіеўскай Русі цівун — гаспадарчыя кіраўнікі князя альбо баяраў. Цівун агнішчаны (пазьней — цівун дваровы) кіраваў домам (дваром) фэадала; цівун канюшы — стайнямі і табунамі; цівун ратайны — працамі ў полі і г. д. Цівуны зьяўляліся найбліжэйшымі памагатымі фэадалаў-землеўладальнікаў у сфэры судоў і кіраваньня. Большасьць зь іх зьяўляліся залежнымі асобамі. У 14—17 стагодзьдзях існавалі цівуны вялікага князя, якія займаліся яго ўладаньнямі і кіравалі залежнымі гарадамі і тэрыторыямі, а таксама цівуны, якія належалі да апарату намесьнікаў і выконвалі судовыя функцыі.


Катэгорыя:Кіеўская Русь
Усходняя Англія

**Каралеўства Ўсходняй Англіі** ці **Каралеўства ўсходніх англаў** (ст.-англ *Ēast Engla rice*) было аднім са старажытных англа-саксонскіх каралеўстваў. Спачатку складалася з Нарфолка ды Сафолка. Пасьля шлюбу ўсходнеангельскай каралеўны Этэлдрэды, выспа Ілі была таксама далучана да каралеўства.

## Гісторыя
Каралеўства ўсходніх англаў было ўтворана каля 520 г. шляхам аб’яднаньня паўночнага й паўднёвага Фолкаў (дзе жылі англы, якія засялілі былыя землі Іцэнаў на працягу мінулага стагодзьдзя) і зьяўлялася адным з каралеўстваў англа-саксонскае гептархіі. На некаторы час пасьля перамогі ў 616 г. над варожым каралеўствам Нартумбрыі, Усходняя Англія становіцца самым магутным з англа-саксонскіх каралеўстваў, а тамтэйшы кароль Рэдвальд атрымлівае тытул брэтвальда (валадара англа-саксонскіх каралеўстваў). На працягу наступных 40 гадоў Усходняя Англія была двойчы пераможана Мэрсіяй. Паступова слабеючы адносна іншых каралеўстваў, у 794 г. кароль Мэрсіі Офа забівае караля Ўсходняй Англіі Этэльбэрта й пачынае валадарыць самастойна.

Незалежнасьць усходніх англаў была адноўлена пасьпяховым паўстаньнем супраць Мэрсіі (825—827), у выніку якога былі забіты два мэрсійскія каралі, якія супрацьстаялі паўстаньню. 20 лістапада 870 даны забіваюць апошняга караля Ўсходняй Англіі Эдмунда й захапляюць каралеўства. Саксоны вярнулі гэтыя абшары ў 920 г., але зноў згубілі ў 1015—1017 гг., калі яны былі заваяваныя Кнутам Вялікім. Пасьля яны былі адданы Торкэлю Высокаму ў якасьці фэода.

Катэгорыя:Гісторыя Ангельшчыны
670-я

**670-я**

Стагодзьдзі: VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе - XIII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
620-я
630-я
640-я
650-я
660-я
**670-я**
680-я
690-я
700-я
710-я
720-я


Гады: 
670, 671, 672, 673, 674, 675, 676, 677, 678, 679

----

## Асноўныя падзеі
* арабскае войска ўпершыню асадзіла Канстантынопаль

## Вонкавыя спасылкі
Часопісь Міністэрства Беларускіх Справаў

**Часо́пісь Міністэ́рства Белару́скіх Спра́ваў** — часопіс, што выдаваўся ў Коўне Міністэрствам беларускіх справаў Летувіскай Рэспублікі ў 1919—1920 гг. Друкаваў дакумэнты і матэрыялы ўраду БНР, асьвятляў пытаньні беларускай вайсковай справы, гісторыі, культуры, мовы, літаратуры і г.д. Вядома 6 нумароў.

## Вонкавыя спасылкі
* «Часо́пісь Міністэ́рства Белару́скіх Спра́ваў» (1919—1920) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх (

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1920 годзе
Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Баранавіцкія бурмістры

**Баранавіцкія бурмістры**:

## За польскім часам (1919—1939)
* Вацлаў Тэраевіч (21 красавіка 1919) — прызначыў палкоўнік Віленскага палка Борунчак
* Вацлаў Тэраевіч (11 лістапада 1919) — гарадзкая рада абрала магістрат і бурмістра
* Еўгеніуш Дэмбінскі-Пюро (красавік 1926)
* Конрад Мацкевіч (красавік 1929 — 10 кастрычніка 1930; адмовіўся ад пасады ў сувязі з сусьветным крызісам)
* Віньнікаў (10.10.1930 — сьнежань 1931); намесьнік бурмістра, выконваў абавязкі ў сувязі з адстаўкай Мацкевіча
* Стэфан Сенькоўскі (сьнежань 1931 — люты 1932)
* Максымільян Ярмульскі (жнівень 1932 — чэрвень 1934)
* Людвік Вольнік (ліпень 1934)

## За нямецкай акупацыяй (1941—1944)
* Віктар Войтэнка
* Юры Сабалеўскі

## Крыніцы

Бурмістры
Катэгорыя:Бурмістры Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Беларускія бурмістры (1941—1944)
Беларускі балет (манэта)

Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусі выбіваў наступныя манэты з назваю «**Беларускі балет**»:

* Беларускі балет (манэта, 2003) — срэбраная манэта 2003 году, наміналам 100 рублёў
* Беларускі балет (манэта, 2005) — залатыя манэты 2005 году, наміналам 10 і 200 рублёў
* Беларускі балет (манэта, 2006) — залатыя манэты 2006 году, наміналам 10, 200 і 1000 рублёў
* Беларускі балет (манэта, 2007) — залатыя манэты 2007 году, наміналам 10, 200 і 1000 рублёў, срэбраныя манэты наміналам 20 і 1000 рублёў
Юры Курненін

**Юры Анатолевіч Курненін** (14 чэрвеня 1954, Арэхава-Зуева, РСФСР — 30 ліпеня 2009, Менск, Беларусь) — беларускі футбаліст і трэнэр. Выступаў у некалькіх амплюа — крайні нападнік, левы паўабаронца і абаронца. Майстар спорту. Памёр 30 ліпеня 2009 году ў сьне. Пахаваны на Паўночных могілках у Менску.

## Кар’ера гульца
Выхаванец футбольнай школы «Сьцяг працы». З 1972 выступаў за маскавіцкае «Дынама». У 1976 перайшоў у менскае «Дынама», дзе выступаў да завяршэньня кар’еры ў 1987 годзе. У 1982 годзе ў складзе «Дынама» стаў чэмпіёнам СССР. У тым сэзоне ў хатнім матчы супраць «Кайрату» ў кастрычніка адзначыўся хет-трыкам, зафіксаваўшы канчатковыя лічбы 3:2. Пазьней, у 1983 годзе, стаў аўтарам першага гола беларускіх клюбаў у эўракубках, улучыўшы мяч у браму швайцарскага «Грасгопэра». Быў капітанам менскай каманды ў 1983—1984 гадах.

Тройчы (1982, 1983, 1984) трапляў у сьпіс 33 найлепшых футбалістаў СССР.

## Кар’ера трэнэра
У 1983 годзе скончыў БДІФК. З 1989 году перайшоў на трэнэрскую працу. Ачольваў віцебскі КІМ, берасьцейскае «Дынама». Апошняе прывёў да бронзавых мэдалёў чэмпіянату Беларусі 1992 году. Пазьней працаваў у расейскім «Саматлоры», у 1996 годзе быў галоўным трэнэрам нацыянальнай зборнай Сырыі.

У 1999 годзе вярнуўся ў Беларусь, дзе трэнаваў менскае «Дынама» і салігорскі «Шахцёр». У 2003 годзе ўвайшоў у трэнэрскі штаб зборнай Беларусі, дзе дапамагаў свайму былому таварышу па «Дынама» Анатолю Байдачнаму. У лютым 2006 году ачоліў моладзевую зборную Беларусі. Вывеў яе ў фінальны этап моладзевага чэмпіянату Эўропы 2009 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Савецкія футбалісты
Катэгорыя:Беларускія футбольныя трэнэры
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Падканцлер вялікі літоўскі

**Падканцлер вялікі літоўскі** — адзін з цэнтральных ураднікаў у Вялікім Княстве Літоўскім, намесьнік канцлера. Замяшчаў канцлера ў дзяржаўнай канцылярыі, вёў (як і канцлер) замежныя і ўнутраныя справы, кіраваў працай пісараў і сакратароў у канцылярыі вялікага князя, захоўваў малую дзяржаўную пячатку.
Падканцлер вялікі літоўскі меў паўнамоцтвы, падобныя да паўнамоцтваў канцлера вялікага літоўскага, быў намесьнікам канцлера, але не падуладным яму.

Урад заснаваў вялікі князь Аляксандар у 1504 годзе.

З 1569 году (па Люблінскай уніі) уваходзіў у склад Сэнату Рэчы Паспалітай.

Падканцлерамі вялікімі літоўскімі былі:

* Астафей Валовіч (11.3.1566 — 10.1579)
* князь Крыштап Мікалай Радзівіл «Пярун» (10.1579 — 15.11.1585)
* Леў Сапега (2.2.1585 — 4.1589)
* Габрыель Война (4.1589 — 1615)
* Яўстах Валовіч (1615 — 9—11.1616)
* Геранім Валовіч (1618—1619)
* князь Альбрэхт Станіслаў Радзівіл (10.3.1619 — 6.2.1623)
* Павал Стэфан Сапега (14.2.1623 — 19.7.1635)
* Стэфан Пац (6.11.1635 — 19.11.1640)

* Марцыян Трызна (30.8.1641 — 17.5.1643)
урад вакантны 1643—1645
* Казімер Леў Сапега (6.3.1645 — 19.1.1656)
* Крыштап Жыгімонт Пац (1656 — 2.3.1658)
* Аляксандар Крыштап Нарушэвіч (3.1658 — 21.6.1668)
* князь Міхал Казімер Радзівіл (6.1668 — 14.11.1680)
* князь Дамінік Мікалай Радзівіл (1681 — 26.2.1690)
* князь Караль Станіслаў Радзівіл (29.3.1690 — 1698)

* Станіслаў Антоні Шчука (1.7.1699 — 1710)
* князь Казімер Чартарыйскі (1712—1724)
* князь Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі (1724 — 6.10.1752)
* Міхал Антоні Сапега (8.10.1752 — 12.10.1760)
урад вакантны 1760—1762
* Канстантын Людвік Плятэр (намінаваны 5.1762; урад не прыняў)
урад вакантны 1762—1764
* Антоні Тадэвуш Пшазьдзецкі (1764 — 28.3.1772)
* Яўхім Храптовіч (26.4.1773 — 14.6.1793)
* Казімер Канстантын Плятэр (14.6.1793 — 1795)

## Глядзіце таксама
* Канцлер вялікі літоўскі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Boniecki А. Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim w XV i XVI wieku. — Warszawa, 1883.
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Канцлер вялікі літоўскі

**Канцлер вялікі літоўскі** — кіраўнік ураду Вялікага Княства Літоўскага, другі пасьля маршалка міністар дзяржавы. Загадваў канцылярыяй вялікага князя і паноў-рады, захоўваў вялікую дзяржаўную пячатку. Фактычна выконваў функцыі міністра ўнутраных і замежных справаў.

Афіцыйна ўрад упершыню сабраў вялікі князь Аляксандар у 1504 годзе.

У Рэчы Паспалітай Літоўская канцылярыя займалася ўсходняй палітыкай, а Каронная — кантактамі з заходнімі дзяржавамі. Канцлер вялікі літоўскі меў прыблізна такія ж паўнамоцтвы, як і канцлер вялікі каронны. Ад часу Люблінскай уніі (1569) уводзілася гэтак званая «ўмова тэрытарыяльнай кампэтэнцыі»: калі манарх знаходзіўся на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага, то адпаведная канцылярыя займалася выкананьнем агульнадзяржаўных справаў. У Сэнаце канцлер вялікі літоўскі засядаў пасьля кароннага, хаця абодва ўрады былі раўнапраўнымі.

## Сьпіс канцлераў

* Мікалай Малдрык (1429; канцлер вялікага князя Вітаўта; заняцьце ім ураду ставіцца пад сумнеў)
* Судзівой Валімонтавіч (1441)

* Міхал Кезгайла (1446—1476)
* Алехна Судзімонтавіч (1477—1491)
* Мікалай Радзівіл «Стары» (1492 — 16.7.1509)
* Мікалай Радзівіл (20.6.1510 — 1.1522)
* Альбэрт Гаштольд (7.1522 — 1539)
урад вакантны 1539—1546; спраўцам канцылярыі быў Іван Гарнастай
* Ян Юр’евіч Глябовіч (1546 — 23.4.1549)
* князь Мікалай Радзівіл «Чорны» (12.1550 — 28.5.1565)
* князь Мікалай Радзівіл «Руды» (2.1566 — 10.1579)
* Астафей Валовіч (10.1579 — 12.1587)
урад вакантны 1588—1589
* Леў Сапега (4.1589 — 1623)
* князь Альбрэхт Станіслаў Радзівіл (6.2.1623 — 12.11.1656)
* Крыштап Жыгімонт Пац (2.3.1658 — 10.1.1684)
* князь Марцыян Аляксандар Агінскі (15.5.1684 — 26.1.1690)
* князь Дамінік Мікалай Радзівіл (26.2.1690 — 27.7.1697)
* князь Караль Станіслаў Радзівіл (1698 — 2.8.1719)
* князь Міхал Сэрвацы Вішнявецкі (2.1720 — 9.11.1735)
* Ян Фрыдэрык Сапега (11.1735 — 6.7.1751)
* князь Міхал Фрыдэрык Чартарыйскі (6.10.1752 — 13.8.1775)
* князь Аляксандар Міхал Сапега (13.9.1775 — 28.5.1793)
* Яўхім Храптовіч (14.6.1793 — 1795)

## Глядзіце таксама
* Падканцлер вялікі літоўскі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Груша А. Канцылярыя Вялікага княства Літоўскага 40-х гадоў XV — першай паловы XVI ст. — Мн., 2006. — 215 с.
* Груша А. Службовы склад і структура канцылярыі ВКЛ 40-х гадоў XV — першай паловы XVI ст. // Metriciana: Даследаванні і матэрыялы Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага. Т. 1, 2001. С. 11-45.
* 
* Boniecki А. Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim w XV i XVI wieku. — Warszawa, 1883.
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.

## Вонкавыя спасылкі
* Дыпляматычная дзейнасьць канцылярыі Вялікага Княства Літоўскага ў 17 стагодзьдзі


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Беларускі балет (манэта, 2005)

**Памятная манэта «Беларускі балет»** — беларускія юбілейныя манэты Нацыянальнага банку Беларусі ўведзеныя ў абарачэньне 28 сьнежня 2005 году. Манэты выбіта з золата — наміналам 10 і 200 рублёў.

## Наміналы
### 200 рублёў
* проба золата: 999
* вага манэты: 31,1 г
* вага чыстага срэбра: 31.1 г
* дыямэтар: 40 мм
* якасьць: «пруф»
* наклад: 1500 асобнікаў
* кошт продажу ў НББ — 3 003 510 руб. бяз футляру

### 10 рублёў
* проба золата: 999
* вага манэты: 1.24 г
* вага чыстага срэбра: 1.24 г
* дыямэтар: 13.92 мм
* якасьць: «пруф»
* наклад: 25 000 асобнікаў
* кошт продажу ў НББ — 119 740 руб. бяз футляру

## Апісаньне
Манэта мае выгляд круга, рант манэты мае рыфленьне.
* **[[Авэрс]]**: у коле, з геамэтрычным арнамэнтам, — выява дзяржаўнага гербу Беларусі; долу зьмешчаны год біцьця і проба; па колу — надпісы: з гары — «РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ», долу — «200 РУБЛЁЎ» ці «10 РУБЛЁЎ».
* **[[Рэвэрс (нумізматыка)|Рэвэрс]]**: па цэнтру — рэльефная выява балерыны ў танцы; справа —  надпіс: «БЕЛАРУСКІ БАЛЕТ».

## Дызайн
* Сьвятлана Заськевіч — авэрс
* Міхаэль Шульце (Нямеччына) — рэвэрс

## Мынца
* Штаатліхэ Мюнцэ, Бэрлін.

## Крыніцы

* Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусі

Катэгорыя:Беларускія манэты
Тыдзень паняволеных народаў

**Ты́дзень паняво́леных наро́даў**, **Тыдзень прыгнечаных нацый** — масавая імпрэза ў ЗША эмігранцкіх арганізацыяў з краінаў, што калісьці зьняволіў савецкі камунізм, у тым ліку Беларусі.

У 1959 годзе прэзыдэнт ЗША Эйзэнхаўэр падпісаў адпаведны закон № 86-90, які абвесьціў **трэці тыдзень ліпеня** *Тыднем [[Паняволеныя нацыі|прыгнечаных нацый]]*, калі амэрыканскі народ пацьвярджае сваю прыхільнасьць разьвіцьцю дэмакратыі, ахове свабод і правоў чалавека ва ўсім сьвеце. Тыдзень праводзяць для прыцягненьня ўвагі амэрыканскага грамадзтва да лёсу народаў, што пакутуюць пад ціскам дыктатуры й таталітарызму.

Найбольш гучная акцыя — **Марш паняволеных народаў** у Нью-Ёрку. Беларуская эміграцыя бярэ чынны ўдзел ва ўсіх маршах.

Напачатку адбывалася імша ў касьцёле Сьвятога Патрыка на Манхэтане, пазьней адбываўся марш па 5-й Авэню — найбольш прэстыжнай вуліцы Нью-Ёрку, а пасьля гэтага — мітынг у Цэнтральным парку. У акцыях бяруць удзел тысячы людзей.

Напачатку большасьць удзельнікаў былі эмігранты з былога СССР і краінаў Варшаўскай дамовы. Пасьля распаду СССР колькасьць паняволеных народаў зьменшылася. Аднак беларуская эміграцыя працягвае браць удзел у штогадовых дэманстрацыях.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Антыкамунізм у ЗША
Катэгорыя:Украінцы ў ЗША
Катэгорыя:Ліпеньскія сьвяты
Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Беларускі незалежніцкі рух
Катэгорыя:Стасункі Беларусі і ЗША
Аляксандар Дубко

**Алякса́ндар Іо́сіфавіч Дубко́** (14 студзеня 1938, в. Ілава, Шумілінскі раён — 4 лютага 2001, Горадня) — старшыня Гарадзенскага аблвыканкаму, Герой Беларусі (пасьмяротна).

## Біяграфія
Навучаўся на агранома ў Гарадзенскім сельскагарспадарчым інстытуце. З 1960 — аграном-сямёнавод, дырэктар навучальнай гаспадаркі «Станіславова» Гарадзенскага селькагаспадарчага інстытуту.

Начальнік упраўленьня сельскай гаспадаркі Бераставіцкага райвыканкаму (1966—1970), дырэктар трэсту малочна-гародненых саўгасаў Гарадзенскай вобласьці (1970—1972), старшыня калгасу, старшыня рады сельскагаспадарчага прадпрыемства «Прагрэс» Гарадзенскага раёну (1972—1994).

У 1982 атрымаў званьне Героя Сацыялістычнай працы. 

Дэлегат шматлікіх зьездаў КПБ і КПСС. На XXVIII зьезьдзе КПСС вылучаў Лігачова кандыдатам на пост намесьніка генэральнага сакратара ЦК КПСС.

Старшыня Гарадзенскага абласнога савету дэпутатаў (1991—1993). Са сьнежня 1994 старшыня гарадзенскага аблвыканкаму. 

Вылучаўся кандыдатам у прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь на выбарах у 1994. 

Сябар Аграрнай партыі Беларусі з 1995 году, уваходзіў у цэнтральную раду. Старшыня Беларускай Рады калгасаў і Саюзу аграрнікаў Рэспублікі Беларусь. 

Сябар Савету Рэспублікі Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь, сябар Камісіі па міжнародных справах і нацыянальнай бясьпекі. 

Пасьмяротна ўзнагароджаны званьнем Героя Беларусі, указ № 361 ад 30 чэрвеня 2001.

Меў сына Аляксандра Дубко (малодшага) — дырэктара гарадзенскага гарэлачнага заводу, першы віцэ-губэрнатар Магілёўскай вобласьці.

## Вонкавыя спасылкі
* Дубко Александр // 
* Біяграфія Дубко
* Праграма кандыдата ў прэзыдэнты А. Дубко

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шумілінскім раёне
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня БССР
Катэгорыя:Старшыні Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь (1994)
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
Катэгорыя:Памерлі ў Горадні
Віктар Войтэнка

**Віктар Войтэнка** (6 лістапада 1912, фальварак Мачульня, Наваградзкі павет — 25 красавіка 1973, ЗША) — беларускі палітычны і рэлігійны дзеяч. Доктар мэдыцыны.

## Жыцьцяпіс
Скончыў пачатковую школу ў мястэчку Дварэц. Пасьля вучыўся ў Баранавічах у гімназіі імя Тадэвуша Рэйтана. Скончыў мэдычны факультэт Віленскага ўнівэрсытэту. У 1939 годзе атрымаў дыплём доктара мэдыцыны. У гады нямецкае акупацыі бурмістр Баранавіч. Арганізаваў мэдычную школу й распачаў стварэньне Беларускай Самапомачы ў Баранавічах. Прымаў удзел у падрыхтоўцы да Ўсебеларускага Сабору 1942 годзе. У 1943 пераведзены ў Слонім на становішча акруговага лекара.

Зьехаў ў 1944 годзе на Захад. У 1948 годзе ініцыятывы Віктара Войтэнкі ў францускай зоне быў створаны Часовы Праваслаўны Рэлігійны Камітэт, які ўзначаліў пратаярэй Сьцяпан Войтэнка.

Пахаваны на беларускіх могілках у Іст-Брансўіку ў штаце Нью-Джэрзі (ЗША).

## Крыніцы

## Літаратура
* Епіскап Васіль «Да гісторыі БАПЦ на чужыне (1944—2004)» Пінск, 2009
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст. // Камунікат

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Беларускія лекары
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Памерлі 25 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1975 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў ЗША
Катэгорыя:Пахаваныя на Беларускіх могілках у Іст-Брансўіку
Катэгорыя:Лекары Беларускай краёвай абароны
Катэгорыя:Беларускія калябаранты з нацысцкай Нямеччынай
Катэгорыя:Беларускія бурмістры (1941—1944)
Ілава

Назву **І́лава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Ілава — вёска ў Шумілінскім раёне

* Менская вобласьць:
** Ілава — вёска ў Мядзельскім раёне

### [[Польшча]]
* Ілава — вёска ў Апольскім ваяводзтве
* Ілава — места ў Вармінска-Мазурскім ваяводзтве

### [[Славаччына]]
* Ілава — места ва Ўсходняй Славаччыне

## Іншае
* Ілава — возера ў Шаркоўшчынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Ілаўня
Анаксымандар

**Анаксымандар** (ст.-грэц. Άναξίμανδρος) — каля 610—546 гг. ДХ, старажытнаґрэцкі філёзаф, айцец ґрэцкай філязофіі, сябра «Сямі мудрацоў». Належаў да Мілецкай школы вучоных, быў вучнем Талеса зь Мілету.

## Крыніцы пра Анаксымадра
Анаксымадар быў першым філёзафам, які напісаў прозай філязофскі твор, які зьвычайна мае назоў «Пра натуру». Аднак ад яе захаваўся толькі адзін фрагмэнт у перадачы Тэафраста і яго твору «Меркаваньні фізыкаў», які аднак, захаваўся ў тэксце камэнтароў Сымплікія да «Фізыкі» Арыстоцеля. Гэты захаваны фрагмэнт выклікаў жорсткую палеміку, найперш адносна аб’ёму фрагмэнту. Большасьць тэксту разглядаецца як запазычанае ў Арыстоцеля стэрэатыпнае апісаньне агульнае пазыцыі «фізыёляґаў» і як пэрафразіроўка тэксту Анаксымандра. Аднак, нават нягледзячы на тое, Тэафраст дае дужа шмат.

## Вучэньне
Як і большасьць раньніх мудрацоў, Анаксымандар быў ня толькі філёзафам. Да яго навуковых дасягненьняў адносяць вынаходніцтва сонечных гадзіньнікаў (хаця Герадот казаў, што гэта зрабілі бабілёнцы), стварыў мапу зямлі і астранамічны ґлёбус. Мапа была выгрывіравана на меднай шыльдзе і мажліва, была той самай, якую (каля 499 г. ДХ) Арыстагор Мілецкі ўзяў, каб паказаць спартыятам памеры Пэрсыдзкае імпэрыі.

### [[Філязофія]]
Аб філязофскіх поглядах Анаксымандра мы можам меркаваць толькі па наступным фрагмэнце у даксоґрафа Тэафраста:

*«Сярод тых хто вучыў аб адзіным, тым, што рухаецца, і бясконцым (пачатку) Анаксымандар… мовіў, што пачаткам і элемэнтам сутнага зьяўляецца бязьмежнае, першым выкарыстаўшы такі назоў для пачатку. Ён мовіць, што пачаткам ня ёсьць ані вада, ані наогул якая-небудзь з так званых стыхіяў, але некаторая іншая бязьмежная натура, зь якой узьнікаюць усе нябёсы і ўсе сьветы ў іх. „А зь якіх (пачаткаў) узьнікаюць сутнасныя (рэчывы), у тыя ж самыя яны зьнішчаюцца згодна зь неабходнасьцю. Бо яны нясуць пакуту і атрымліваюць помсту адзін ад аднаго за сваю няпраўдзівасьць па парадку часу“, — так мовіць ён у занадта паэтычных выразах. Наяўна, заўважыўшы, што чатыры стыхіі пераўтвараюцца адна ў другую, але не палічыў за мажлівае прызнаць нейкую адну зь іх у якасьці субстрату, але прыняў нешта ад іх адрознае. Узьнікненьне ж рэчаў адбываецца не ад якаснага зьмяненьня стыхіі, але з-за выдзяленьня супрацьлегласьцяў з прычыны вечнага руху… Супрацьлегласьці ж у сутнасьці цёплае, халоднае, сухое, вільготнае і г. д.»*

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Грэцкія філёзафы
Катэгорыя:Сем мудрацоў
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід
Брытні Сьпірз

**Бры́тні Джын Сьпірз** (; нарадзілася 2 сьнежня 1981 году) — амэрыканская поп-спявачка, уладальніца ўзнагароды «Грэмі», танцоўшчыца, аўтарка песьняў, акторка.

## Біяграфія
Пасьля выхаду ейнага дэбютнага альбому *[[…Baby One More Time (альбом)|…Baby One More Time]]* стала сусьветна папулярнай сьпявачкай, а ейны аднайменны сынгл узначаліў чарт *Billboard* Hot 100. Першы альбом Брытні ўтрымліваў пяць моцных гітоў. Посьпех сьпявачкі ў музыцы стварыў грамадзкі рэзананс: так, *The Daily Yomiuri* назвала яе «самым таленавітым непаўналетнім дзіцём поп-ідалам апошніх гадоў», а на думку *Rolling Stone*, «Брытні Сьпірз — ёсьць клясычным стэрэатыпам падлеткавай каралевы рок-н-ролу, анёльскае дзіця, якое проста мусіць быць на сцэне». Другая кружэлка Сьпірз *[[Oops!… I Did It Again (альбом)|Oops!… I Did It Again]]* выйшла ўвясну 2000 року і толькі замацавала ейны статус поп-зоркі. Яе трэці альбом *[[Britney (альбом)|Britney]]* выйшаў увосень 2001 року, а наступны — *[[In the Zone (альбом)|In the Zone]]* — увосень 2003. За сынгл «Toxic» Сьпірз атрымала сваю першую статуэтку «Грэмі». Пасьля перапынку ў кар’еры ў кастрычніку 2007 року выйшаў альбом *[[Blackout (альбом)|Blackout]]*, ягоны першы сынгл «Gimme More» стаў сусьветным гітом. За песьню «Piece of Me» яна атрымала тры ўзнагароды: за найлепшую поп-песьню, найлепшае жаночае відэа ды відэа 2007 року. У сьнежні 2008 року выйшаў новы альбом Сьпірз — *[[Circus (альбом)|Circus]]*, а першы сынгл «Womanizer» зноў узначаліў ''Billboard'' Hot 100. Далей «3» — першы сынгл са зборніку сынлгаў у *The Singles Collection*. Гэты сынгл дэбютаваў зь першага месца ў чарце *Billboard* Hot 100 нават бяз промаакцыяў: відэакліпу й выступаў. У 2011 року Брытні выдае сынгл «Hold It Against Me», які стаў другім запар сынглам, які дэбютаваў на першым месцы Hot 100 з продажам 411 тысячаў копіяў за першы тыдзень. Сёмы альбом сьпявачкі *[[Femme Fatale (альбом)|Femme Fatale]]* падараваў сьвету 3 сынглы ў дзясятцы найлепшых сынглаў чарту *Billboard* Hot 100. Восьмая кружэлка *[[Britney Jean (альбом)|Britney Jean]]*, якая была выдадзеная ў 2013 року дасягнула чацьвертага радку ў ''Billboard'' 200 з продажам 107 тысячаў копіяў у першы тыдзень.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Ілава (Віцебская вобласьць)

**І́лава** — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласьці, на правым беразе ракі Дзьвіна. Ілава ўваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 11 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Вядомыя выхадцы
* Аляксандар Дубко (1938—2001) — старшыня Гарадзенскага аблвыканкаму, Герой Беларусі (пасьмяротна)
 
## Крыніцы

Катэгорыя:Мікалаеўскі сельсавет (Шумілінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёну
Ганаровыя грамадзяне Баранавічаў

Першым ганаровым грамадзянінам гораду быў Юзэф Пілсудзкі, менавіта ў Баранавічах мясцовая Рада, упершыню ў даваеннай Польшчы надала яму такое званьне. На сёньняшні дзень званьне ганаровага грамадзяніна атрымалі 11 чалавек.

## Сьпіс ганаровых грамадзянаў
### Рэспубліка Польшча (1918—1939)
* Юзэф Пілсудзкі — лістапад 1924

### БССР
* Уладзімер Барысаў
* Аляксандар Валошын
* А. П. Нікіцін
* Георгі Халасьцякоў
* І. Ю. Андрэеў 
* Уладзімер Царук
* Мікалай Кліменка
* Уладзімер Заламай 
* Рыгор Цапаеў 
* Е. Г. Селівойчык

### Рэспубліка Беларусь
* Анатоль Ільін (2006) — 20 гадоў узначальваў Баранавіцкае аддзяленьне Беларускай чыгункі
* Васіль Куркін (2010) — генэральны дырэктар ААТ «Будаўнічы трэст №25»

## Крыніцы

Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Гузік

**Ґузік** - элемэнт вопраткі, які служыць для зашпільваньня напрыклад паліто, швэдру, кашулі, портак. Найчасьцей мае выгляд кола, вырабляецца з плястыку, мэталу ці іншых матэрэялаў. Ґузікі вядомыя з далёкіх часоў.

Альтэрнатываю для ґузікаў зьяўляюцца маланкі ці зашчэпкі (кнопкі).

## Гісторія

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мода
Катэгорыя:Часткі вопраткі
Катэгорыя:Вынаходніцтва
Баранавіцкі краязнаўчы музэй

**Бара́навіцкі краязна́ўчы музэ́й** (*вул. Савецкая,72*) — заснаваны ў 1929 як павятовы музэй.

## Другая сусьветная вайна
Пасьля далучэньня да БССР, з 1940 году — абласны музэй выяўленчага мастацтва.

Пасьля нападу Нямеччыны на СССР у 1941 музэй вывезьці ў глыб СССР не пасьпелі, падчас вайны зьніклі наступныя экспанаты:
* «Партрэт старога» работы Рэмбранта,
* работы Матэйкі,
* каля 60 мініятураў заходнеэўрапейскіх мастакоў,
* беларускія абразы і драўляная скульптура (XVII—XVIII стагодзьдзі),
* францускі габэлен (XIV стагодзьдзе),
* японскія вазы,
* каля 160 статуэтак заводаў Заходняй Эўропы,
* больш за 200 карцін савецкіх мастакоў,
* вялікая бібліятэка па гісторыі мастацтва.

Зь лета 1942, дзякуючы намаганьням беларускіх патрыётаў, у Баранавічах пачаў працу *Баранавіцкі мастацкі музэй*. Тамака былі выстаўленыя вялікая калекцыя касьцельнай драўлянай скульптуры XVI—XVII стст., а таксама работы сучасных беларускіх мастакоў.

## Пасьляваенны пэрыяд
Адноўлены ў 1952 годзе. Адкрыцьцё адбылося 22 лютага 1953 на базе Слонімскага гісторыка-краязнаўчага музэю.

На 1991 год меў больш 3,6 тысяч археалягічных экспанатаў. Сярод іх знойдзеныя на землях Баранавіцкага раёну — баявая сякера і меч XI—XII стагодзьдзяў, гакаўніца XVII стагодзьдзя, прасьліца.

У музэі захоўваюцца рэчы з археалягічных дасьледваньняў Гарадзішча (кераміка, крэсіва, наканечнікі стрэлаў. З раскопаў каля Старых Войкавіч — кераміка і ляпная кераміка.

У нумізматычнай калекцыі — талеры, паўталеры, медныя капейкі маскоўскага цара Аляксея Міхайлавіча, знойдзеныя каля станцыі Баранавічы-Палескія, шэлягі літоўкія і польскія.

У 1995 годзе музэй набыў ў жыхаркі гораду Статут ВКЛ 1588 году.

## Крыніцы

Музэй
Татары (неадназначнасьць)

Назву **Тата́ры** маюць: 

* Татары — народ

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Татары — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці
* Татары — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Татараўшчына
* Татарка
* Татаркавічы
* Татарнавічы
* Татарск
* Татарскія
* Татарцы
* Татаршчына
* Татар’я
Татарскія

Назву **Тата́рскія** маюць: 

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Татарскія (нежыл.) — вёска ў Віцебскім раёне

* Менская вобласьць:
** Татарскія — вёска ў Валожынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Татараўшчына
* Татарка
* Татаркавічы
* Татарнавічы
* Татарск
* Татарцы
* Татаршчына
* Татары
* Татар’я
Nokia 5230

**Nokia 5230** — мультымэдыйны смартфон, вытворчасьці кампаніі Nokia. Зьяўляецца самым танным мабільным тэлефонам Nokia з сэнсарным экранам. Мадэль паступіць у продаж у чацьвёртым квартале 2009 году па кошце 149 эўра. Прэзэнтацыя новай мадэлі адбылася ў Індыі, адразу пасьля анонсу першага нэтбука Nokia — Booklet 3G. 
 
Новая мадэль заклікана дапамагчы Nokia захапіць лідэрства на рынку мабільных тэлефонаў з сэнсарным экранам. 

## Тэхнічныя характарыстыкі

## Вонкавыя спасылкі
* Агляд на сайце onliner.by 
* Nokia прадставіла свой самы танны тачфон // Lenta.ru

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Катэгорыя:Смартфоны
Шапавалы

Назву **Шапавалы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Шапавалы — вёска ў Ашмянскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Шапавалы — вёска ў Валожынскім сельсавеце Валожынскага раёну
** Шапавалы — вёска ў Ракаўскім сельсавеце Валожынскага раёну
Лем (астэроід)

**Лем** — малая плянэта №3836 з галоўнага паса астэроідаў.

Агібае Сонца за 3 гады і 128 дзён, у сярэдняй адлегласьці 2,24 а.а.. Выйнайшоў 22 верасьня 1979 Мікола Чарных у Навучным, Крым. Назва паходзіць ад Станіслава Лема, польскага пісьменьніка, філёзафа, футуроляга і эсэіста. 

Напачатку насіла папярэднюю назву **(3836) 1979 SR<sub>9</sub>**.

Катэгорыя:Астэроіды
Уладзімер Каліноўскі

**Уладзімер Сямёнавіч Каліноўскі** (16 чэрвеня 1889, Ваўкавыск — 1940 ?, Старабельск, Варашылаўградзкая вобласьць?) — беларускі грамадзка-палітычны дзеяч, пасол польскага Сойму.

Скончыў Гарадзенскую гімназію ў 1910, юрыдычны факультэт Пецярбурскага ўнівэрсытэту ў 1914. Праслухаў поўны курс Археалягічнага інстытуту і Ўсходняй акадэміі ў Петраградзе. Працаваў у Пецярбурскім судовым ведамстве. Пасьля кастрычніцкага перавароту ў Народным камісарыяце харчаваньня. У ліпені 1921 году як рэпатрыянт зьехаў у Заходняй Беларусь.

Быў вядомы сярод беларускіх сялянаў, дапамагаў ім у юрыдычных пытаньнях. Узначаліў у 1922 годзе мБеларускі выбарчы камітэт у Ваўкавыску па Беластоцкай акрузе. Абраны паслом Сойму зь Беластоцка-Сакольскай акругі ад Блёку нацыянальных меншасьцяў. Польскі суд 23 чэрвеня 1923 ануляваў яго дэпутацкі мандат прызнаўшы, што Каліноўскі ня мае польскага грамадзянства. У ліпені 1923 Каліноўскі быў арыштаваны і высланы з Польшчы.

Са сьнежня 1923 у Менску. У лютым 1924 — ліпені 1925 кіраўнік справамі і юрысконсульт Беларускага сельскагаспадарчага інстытуту. У 1925—1927 працаваў на розных пасадах у ЦВК БССР. Зь 1 кастрычніка 1927 да 1 верасьня 1929 — дацэнт катэдры гісторыі польскай культуры пэдагагічнага факультэту БДУ.

Супрацоўнічаў у часопісамі «Полымя», «Савецкае будаўніцтва», газэтамі «Савецкая Беларусь», «Звязда». Далейшы лёс невядомы.

## Творы
* Зямельная палітыка ў Польшчы // Полымя. 1925, № 5;
* Палітычныя партыі і аб’яднаньні ў сучаснай Польшчы // Тамсама. 1926, № 2, 4—5;
* Краткий обзор экономического и финансового положения Польши // Савецкае будаўніцтва. 1926, № 1;
* Торговые договоры Польши // Тамсама. 1926, № 4.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 16 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1889 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыску
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Беларускія парлямэнтарыі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Сябры ЦВК БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі ў 1940 годзе
Каліноўскі

**Каліно́ўскі** — беларускае і польскае прозьвішча.

Ва Ўкраіне напачатку 2000-х гг. пражывала больш за 4,5 тыс. людзей з гэтым прозьвішчам.

## Вядомыя носьбіты
* Віктар Каліноўскі — гісторык, брат Кастуся Каліноўскага
* Войцех Каліноўскі — аптэкар, бурмістар Жэшава
* Восіп Каліноўскі — расейскі актор, антрэпрэнэр
* Генадзь Каліноўскі — савецкі і расейскі мастак, ілюстратар кніг
* Канстанцін Браніслававіч Каліноўскі — савецкі ваенны дзяяч
* Кастусь Каліноўскі — адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1863—1864 гг. на тэрыторыі былога Вялікага Княства Літоўскага і ў Жамойці
* Мартын Каліноўскі — чарнігаўскі ваявода і вялікі каронны гетман Польшчы
* Рафал Каліноўскі — манах-кармэліт, каталіцкі сьвяты
* Рыгор Каліноўскі — украінскі пісьменьнік
* Уладзімер Каліноўскі — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, пасол польскага Сойму

## Глядзіце таксама
* Калінаў
* Каліноўская
* Каліноўскія

## Крыніцы
Карляс Дыяс

**Ка́рляс-Ля́сара Ды́яс-Альфо́нса** () — кубінскі тэатральны рэжысэр, актор.

Катэгорыя:Асобы Кубы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1955 годзе
Сяргей Міхалкоў

**Сярге́й Уладзі́меравіч Міхалко́ў** (, Масква — 27 жніўня 2009, Масква) — літаратар, старшыня Саюза пісьменнікаў РСФСР, пісьменьнік, паэт, байкапісец, драматург, ваенны карэспандэнт падчас Вялікай Айчыннай вайны, аўтар тэксту двух гімнаў Савецкага Саюза і гімна Расейскай Фэдэрацыі. Сяргей Міхалкоў — Герой Сацыялістычнай Працы, ляўрэат Ленінскай і Сталінскай прэмій, акадэмік Расейскай Акадэміі адукацыі, кавалер ордэна Сьвятога Андрэя Першазваннага. Бацька расейскага кінарэжысэра Мікіты Міхалкова.

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія паэты
Катэгорыя:Савецкія паэты
Адольфа Льляўрадо

**Адо́льфа Льляўрадо́** (поўнае імя **Барталамэ́-Адо́льфа Льляўрадо́**, ) (Сант'яга-дэ-Куба, 29 жніўня 1941, Куба — 4 лістапада 2001, Гавана, Куба) — выбітны кубінскі актор тэатра й кіно.
## Вонкавыя спасылкі
* Adolfo Llauradó — профіль Адольфа Льляўрадо на imdb.com.

Катэгорыя:Кубінскія акторы
Катэгорыя:Нарадзіліся 29 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гаване
Катэгорыя:Памерлі 4 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 2001 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Гаване
Сяргей Сасноўскі (футбаліст)

**Сярге́й Анато́льевіч Сасно́ўскі** ( 14 жніўня 1981 году) — колішні беларускі футбаліст, гуляў у абароне. На сёньня працуе ў структуры каманды АБФФ Ю-17.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец менскай школы «Алімпія». Пачаў прафэсійную кар’еру ў менскім «Трактары», а пазьней бараніў колеры МТЗ-РІПА, «Зорцы-БДУ» і «Нёмана».

У 2008—2010 гадах гуляў у складзе барысаўскага БАТЭ, зь якім тройчы стаў чэмпіёнам краіны. У матчы плэй-оф Лігі Эўропы зь «Літэксам» (Баўгарыя) 27 жніўня 2009 году забіў два галы ў гульні, тым самым «рэабілітаваўся», бо ў першай гульні з той камандаю, з-за яго памылкі БАТЭ прайграў дома 0:1. У пачатку 2011 году стаў гульцом расейскай «Тамі». Большую частку 2012 году прапусьціў праз траўму.

У студзені 2013 году перайшоў у клюб «Менск». У сталічным клюбе быў асноўным абаронцам каманды. Прывёў гэты клюб да перамогі ў Кубку Беларусі 2012—2013. У фінале забіў гол, а пасьля атрымаў пашкоджаньне, але застаўся на полі зь перавязанай галавой. У канцы 2013 году падпісаў кантракт з жодзінскім клюбам «Тарпэда-БелАЗ». У жодзінскім клюбе, аднак, згуляў толькі ў першым матчы сэзону, то бок 29 сакавіка з «Нафтанам». Пасьля атрымаў траўму, празь якую прапусьціў увесь сэзон 2014 году. У студзені 2015 году пакінуў «Тарпэда-БелАЗ» па заканчэньні кантракту.

У лютым 2015 году падпісаў кантракт з гарадзенскім «Нёманам». У сакавіку 2015 году быў абраны капітанам каманды і стаў асноўным цэнтральным абаронцам гарадзенцаў. У студзені 2016 году падоўжыў кантракт зь «Нёманам». У другой палове сэзону 2016 году, калі галоўным трэнэрам гарадзенцаў стаў Ігар Кавалевіч, страціў месца ў асноўным складзе. Пакінуў «Нёман» пасьля сэзону 2016 году. У студзені 2017 году прыбыў на прагляд у «Іслач», аднак клюб перад самым пачаткам сэзону адмовіўся ад падпісаньня абаронцы, і той завяршыў кар’еру.

### Міжнародная
У 2003 годзе згуляў свой адзіны матч за моладзевую зборную Беларусі. Дэбютаваў у нацыянальнай зборнай 1 красавіка 2009 году ў матчы з Казахстанам. Усяго за зборную згуляў 17 матчаў.

## Трэнэрская праца
Па завяршэньні кар’еры перайшоў на трэнэрскую працу на юнацкім узроўні. Працаваў у структуры «Менску». У жніўні 2019 году атрымаў трэнэрскую ліцэнзію катэгорыі B, у сьнежні 2021 году — трэнэрскую ліцэнзію катэгорыі A.

У сэзоне 2022 уваходзіў у трэнэрскі штаб асноўнай каманды «Менску», а ў лістападзе 2022 году, пасьля сыходу Вадзіма Скрыпчанкі, ачоліў каманду на апошні матч сэзону, якім стала сустрэча ў Кубку Беларусі супраць салігорскага «Шахцёра». Пасьля пачаў працаваць старшым трэнэрам у Акадэміі футболу АБФФ. У пачатку 2024 году ўвайшоў у трэнэрскі штаб каманды АБФФ Ю-17, якая далучылася да Першай лігі чэмпіянату Беларусі.

## Узнагароды
* Чэмпіён Беларусі: 2008, 2010
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2013
* Найлепшы абаронца Беларусі: 2008
* У сьпісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату: 2008

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт БАТЭ — Сяргей Сасноўскі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Аляксандар Алумона

**Аляксандар Алумона** ( 18 сьнежня 1983 году, Масква) — былы расейскі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
У лістападзе 2012 году па сканчэньні кантракту пакінуў «Гомель». У сакавіку 2013 году падпісаў кантракт з «Нафтанам». У чэрвені 2013 году перайшоў у казаскі «Табол». У траўні 2014 году перайшоў у бабруйскую «Белшыну». У канцы чэрвеня 2014 году перайшоў у казаскі клюб «Кайсар». У канцы жніўня 2014 году перайшоў у клюб «Іслач». У чэрвені 2016 году падпісаў кантракт з клюбам «Тамбоў».

У лютым 2018 году дыскваліфікаваны Беларускай фэдэрацыяй футболу на 2 гады за ўдзел у дамоўленых гульнях.

## Узнагароды
**«Фэхэрвар»**:
* Кубак Вугоршчыны: 2006
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Вугоршчыны: 2006

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт БАТЭ — Аляксандар Алумона
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Расейскія футбалісты
Аганэс Гааран

**Аганэс Гааран** (;  18 сакавіка 1988 году, Гавар, Армянская ССР) — армянскі футбаліст, які гуляў на пазыцыі нападніка. У актыве Аганэса некалькі матчаў за нацыянальную зборную Армэніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт БАТЭ — Аганэс Гааран

Катэгорыя:Армянскія футбалісты
Сасноўскі

Назву **Сасно́ўскі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Сасноўскі — былы пасёлак у Высакаборскім сельсавеце Краснапольскага раёну
** Сасноўскі — былы пасёлак у Тур’яўскім сельсавеце Краснапольскага раёну
** Сасноўскі — пасёлак у Крычаўскім раёне

### [[Расея]]
* Сасноўскі — пасёлак у Кінельскім раёне Самарскай вобласьці

## Прозьвішчы
**Сасно́ўскі** — распаўсюджанае беларускае прозьвішча.

### Вядомыя носьбіты
* Ежы Сасноўскі — польскі пісьменьнік, гісторык літаратуры, публіцыст, тэле- і радыёжурналіст
* Зьміцер Сасноўскі — беларускі музыка
* Казімер Сасноўскі (1885—1969)
* Платон Сасноўскі (1799—1827) — уніяцкі сьвятар, выхаванец Віленскага ўнівэрсытэту, доктар тэалёгіі і прафесар тэалёгіі Віленскага ўнівэрсытэту; публікаваў паэтычныя творы ў «Tygodniku Wileńskim»
* Сяргей Анатольевіч Сасноўскі — беларускі футбаліст
* Сяргей Валянцінавіч Сасноўскі — расейскі актор тэатру і кіно, народны артыст Расеі
* Юзэф Сасноўскі — вялікалітоўскі дзяржаўны дзяяч
* Юльян Сасноўскі — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч
* Язэп Сасноўскі — ваявода полацкі

## Глядзіце таксама
* Саснова
* Сасновец
* Сасновае
* Сасновая
* Сасновік
* Сасновіца
* Сасновіцы
* Сасновічы
* Сасновы
* Сасноў
* Сасноўка
* Сасноўскае
* Сасноўская
* Сасноўцы
* Сасноўшчына
* Сосны
Ідзі і глядзі (фільм)

«**Ідзі́ і глядзі́**» () — мастацкі фільм рэжысэра Элема Клімава на сцэнар Алеся Адамовіча. Фільм зьняты сумесна кінастудыямі «Беларусьфільм» і «Масфільм» да саракагодзьдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.

За аснову сцэнары ўзята «Хатынская аповесьць» Алеся Адамовіча.

## Акторы
* Аляксей Краўчанка — *Флёра Гайшун*
* Вольга Міронава — *Глаша*
* Любамірас Лаўцявічус — *Косач*
* Уладас Багдонас — *Рубеж*
* Юрс Лумістэ — нямецкі афіцэр
* Пётар Мяркур’еў — кампаньён Рубяжа
* Віктар Лорэнц — маёр, камандзір карнага атраду
* Аляксандар Берда — партызан
* Васіль Дамрачаў — маленькі паліцай у касцы
* Яўген Крыжаноўскі — партызан у акулярах
* Віктар Манаеў — партызан з фатаапаратам
* Анатоль Сьліўнікаў — партызан
* Рыгор Строкаў — паліцай з атраду самаабароны
* Яўген Цілічэеў — Гжэль, нямецкі перакладчык
* Тацьцяна Шастакова — маці Флёра
* Сьвятлана Зелянкоўская — эпізод

## Узнагароды
* Галоўны Адмысловы прыз Усесаюзнага кінафэстывалю за 1986 год
* Прэмія Ўсесаюзнага кінафэстывалю за апэратарскую працу за 1986 год
* Прэмія Ўсесаюзнага кінафэстывалю за гукаапэратарскую працу за 1986 год
* Прэмія Ўсесаюзнага кінафэстывалю за працу кампазытара за 1986 год
* 59-е месца ў сьпісе найлепшых неангельскамоўных фільмаў паводле вэрсіі Брытанскай вяшчальнай карпарацыі

## Дадатковыя зьвесткі
* Здымкі фільму адбываліся пасьлядоўна і храналягічна.
* Карову ў фільме расстралялі па-сапраўднаму.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм на кінапошуку
* Рэцэнзія на фільм
* Фільм «Ідзі і глядзі» Элема Клімава — пра трагічны лёс слуцкай вёскі Пераходы

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Алеся Адамовіча
Катэгорыя:Фільмы Элема Клімава
Катэгорыя:Фільмы 1985 году
Катэгорыя:Хатынь
Катэгорыя:Фільмы «Масфільму»
Велікашылавіцкі сельсавет

**Велікашы́лавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вялікія Шылавічы.

## Гісторыя
Сельсавет утвораны 7 жніўня 1979 году.

18 верасьня 2013 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Дзеравянчыцкаму сельсавету.

## Населеныя пункты
6 вёсак — Вялікія Шылавічы, Новая Стража, Савічы, Чапялёва, Шылавічы і Якімавічы. Агульнае насельніцтва вёсак — 1310 чалавек.

## Геаграфія
Па тэрыторыі сельсавету працякаюць рэкі Шчара і Іса.

## Эканоміка
Тэрыторыя складае 6 265 га. Працуюць сельскія гаспадаркі калгаснага тыпу, фэрмэрская гаспадарка «Астравок».

## Установы культуры, аховы здароўя, адукацыі, турызму
* Дом культуры
* Два ФАПы
* Велікашылавіцкая сярэдняя школа
* Дашкольная ўстанова ясьлі-дзіцячы садок
* Раённая турысцкая база
* 5 крамаў
* Паштовае аддзяленьне
* Вясковая бібліятэка і інш.

## Інфармацыя для турыстаў
Геалягічны помнік каля в. Якімавічы — вялізны камень, які складаецца з двух злучаных паміж сабою валуноў. Даўжыня камня — 3,5 м, шырыня — 3 м, вышыня — каля 3,5 м.

* в. Шылавічы: сьпіртавы завод Пуслоўскіх (пач. 20 ст.)
* в. Вялікія Шылавічы: царква Казанскай іконы Божай маці (пер. пал. 19 ст.)

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слонімскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1979 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Nokia E55

**Nokia E55** — мультымэдыйны смартфон, вытворчасьці кампаніі Nokia. 

## Тэхнічныя характарыстыкі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне Nokia E55 на onliner.by

Катэгорыя:Смартфоны
Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Nokia 7110

**Nokia 7110**— двухдыяпазонны мабільны тэлефон фірмы Nokia.



## Вонкавыя спасылкі

* Апісаньне на сайце Nokia

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Юзэф Коцел

**Юзэф Коцел** гербу «Пэлікан» (; 1764—1810) — палкоўнік войска ВКЛ, пасол першай кадэнцыі на Чатырохгадовым Сойме, адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1794 году, эміграцыйны дзеяч.

Нарадзіўся 20 верасьня 1764 г. у сям’і Тадэвуша Коцела — ашмянскага старосты, генэрала-маёра войскаў ВКЛ і Ганны з Тышкевчаў.

Быў дзедзічам Гарадзілова і Юзафполя, болніцкім і яльніцкім старостам. Кавалер ордэнаў: Белага Арла і сьв. Станіслава (1791 г.)

У 1788 г. пры падтрымцы бацькі стаў паслом на Вальны Сойм ад Ашмянскага павету. Удзельнічаў у Дэпутацыі па праверцы дзейнасьці Пастаяннай Рады. У 1791 г. належыў да Згуртаваньня прыхільнікаў урадавай канстытуцыі.

1794 г. — увайшоў у склад Найвышэйшай Літоўскай Рады. У ліпені ўвайшоў у Найвышэйшую Нацыянальную Раду, хаця Тадэвуш Касьцюшка крытыкаваў яго за бязьдзейнасьць.

Належыў да правага крыла кіраўнікоў паўстаньня, моцна крытыкаваў Якуба Ясінскага за ягоную «левую» дзейнасьць.

Пасьля паўстаньня эміграваў у Вену. Памёр 18 кастрычніка 1810. Пахаваны быў ў в. Беніца.

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1764 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Беніцы
Катэгорыя:Памерлі ў Беніцы
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792
Катэгорыя:Сябры Згуртаваньня прыхільнікаў урадавай канстытуцыі
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году
Катэгорыя:Беніца
Катэгорыя:Памерлі 18 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1810 годзе