open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алехна Судзімонтавіч

**Алехна Судзімонтавіч** (**Алехна Кміта**; ? — паміж 13 жніўня 1490 і 1 сакавіка 1491) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Падчашы вялікі літоўскі (1448—1477), намесьнік полацкі (1463—1477), ваявода віленскі (з 1477) і адначасна канцлер вялікі літоўскі (з 1478).

Валодаў маёнткамі Докшыцамі, Прусавічамі, Далькевічамі, Вольберавічамі, Гнязьдзілавам, Запоньнем, Нябышынам, Палачанамі, Лужанамі, Занараччу.

## Імя

Імя Алехна ёсьць вытворным ад імя Аляксандар.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *панъ Олехно Судимонътович* (1440—1492 гады); *ego Olyechno Suchimuntowycz de Chozowa* (4 красавіка 1448 году); *Olyechno Svdymvntho supremo nostro subpincerna* (28 ліпеня 1449 году); *Олехно Судимонтовичь* (10 сакавіка 1463 году); *Olechno Swdymunthowitcz howptmann zcu Polotczke* (4 кастрычніка 1472 году); *Olechno Sudymuntowicz hewptmann czu Poloczske* (22 лістапада 1474 году); *Olechnowi Sudumunthowiczowi* (8 траўня 1481 году з вопісу 2-й паловы XVI ст.); *пан Олехно Судимонтович* (11 траўня 1481 году, 4 верасьня 1484 году, 29 сакавіка 1490 году, 25 жніўня 1484 году); *Olechno Sudymvnthowycz de Chozowa palatino Vilnensi et cancellario magni ducatus Lythuanie* (17 ліпеня 1484 году); *Nos idcirco Olechno Sudymonthowicz palatinus Vilnensis et cancellarius magni ducatus Llytwanie* (15 траўня 1489 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Судзімонта Доргевіча, старосты крэўскага і прыхільніка Жыгімонта Кейстутавіча. З тае прычыны, што ягоныя продкі не атрымалі гербу ў першай палове XV стагодзьдзя, карыстаўся «Пагоняй».

Упершыню ўпамінаецца пад 1446 годам, калі атрымаў розныя маёнткі ў ваколіцах Горадні і Наваградку. У 1449—1453 гадох был падкоморыем вялікага князя Казімера, якому абавязаны сваім кар’ерным ўзростам. У 1458—1459 гадох быў намесьнікам гарадзенскім.

Ажаніўся зь Ядвігай, дачкой Івашкі Манівіда. У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Соф’я, жонка Аляксандра Гальшанскага
* Ядвіга, жонка сьпярша маршалка гаспадарскага Станіслава Мантоўта, потым кашталяна троцкага Станіслава Кезгайлы
* Аляксандра, жонка кракаўскага мечніка Мікалая Тэнчынскага (першы мяшаны шлюб літоўскай і польскай магнатэрыі)
* Ганна, манашка-францішканка

Часам сярод дачок упамінаюцца віленскія манашкі Дарота і Сьвятохна, што аднак ня мае пераканаўчага пацьверджаньня ў гістарычных крыніцах.

## Мова і культура

У сваім лацінамоўным наданьні касьцёлу ў Воўпе (1478 год) упамінуў «*народныя*» назвы «*паўушадца*» (*alias polwschaczcza*) і «*пасьвятная*» (*alias poswyathna*). У іншым сваім наданьні (1489 год) упамінуў «*народныя*» назвы «*пашня*» (*alia paschnya*), «у абрубе» (*aliter wobrwbiye*). Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*
Мікалай Малдрык

**Мікалай Малдрык** (1380-я — да 1439) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар (1425—1430) і канцлер вялікі літоўскі (1429).

## Біяграфія
Прадстаўнік зьбяднелага шляхецкага роду Малдрыкаў з Радамскага павету. Мяркуецца, што кар’еру пачаў як каморнік каралевы польскай Ядвігі.

У пачатку XIV ст. уладкаваўся ў канцылярыю вялікага князя Вітаўта. У 1412 склаў прывілей Вітаўта аб наданьні Віленскаму капітулу воласьці Убарць, па чым да 1430 несупынна выступаў як вялікакняскі пісар і сакратар канцылярыі. Займаў першынства сярод іншых сакратароў канцылярыі (фактычна быў канцлерам, пра што сьведчыць дакумэнт 1429).

Выконваў дыпляматычныя місіі: праводзіў перамовы з крыжакамі пра пагранічныя праблемы, у 1429 разам з панамі Румбальтам і Гаштольдам быў паслом да Ягайлы ў справе каранацыі Вітаўта.

Часта наведваў Польшчу, дзе валодаў шэрагам вёсак і дзе жыла ягоная жонка. Атрымліваў ад Вітаўта заможныя падарункі (пазычаў грошы нават Ягайлу), што выклікала незадаволенасьць у вялікай княгіні Ульяны Гальшанскай. Памёр, заняты гаспадарчымі клопатамі ў сваіх маёнтках у Польшчы.

## Крыніцы

## Літаратура
*
Габрыель Война

**Габрыель Война** (? — ) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Рэфэрэндар сьвецкі і пісар вялікі літоўскі (1585—1589), падканцлер вялікі літоўскі (з 1589)

Трымаў Мерацкае, Краснасельскае, Пянянскае і Опсаўскае староствы.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Грычынаў-Войнаў гербу «Трубы», сын Войны Грычыны. Меў братоў Сямёна, Рыгора, Сокала і Бэнэдыкта.

Браў удзел у вайсковых выправах Стэфана Баторыя, вызначыўся пры вызваленьні Полацку (1579). Быў вялікім паслом караля і вялікага князя Жыгімонта Вазы ў Маскву ў 1590—1591.

Абіраўся паслом на соймы. Займаў пасаду каралеўскага сакратара.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Габрыель
Санкт-Пецярбурскі саборны мячэт

**Сабо́рны мячэ́т Санкт-Пецярбу́ргу** — помнік ісламскай культавай архітэктуры. 45 мэтраў у даўжыню, 32 мэтры ў шыркі, вышыня галоўнага купалу — 39 мэтраў, вышыня мінарэтаў — 48 мэтраў.

## Гісторыя
Будаўніцтва было пачата па прапанове ахуна Г. Баязітава і адбылалася на сродкі эміра бухарскага Сеід-Абдул-Ахат-хана (памёр у 1910), татарскіх прадпрымальнікаў і інш.

Адкрыцьцё мячэту адбылося 22 лютага 1913, на другі дзень Раманаўскіх урачыстасьцяў (першае богаслужэньне зьдзейсьнена напярэдадні, 21 лютага, у прысутнасьці эміра бухарскага Сеід-Алім-хана і хана Хівінскага Сеід-Асьфэндыяр-Багадура, што былі ў Санкт-Пецярбургу ў сувязі з урачыстасьцямі).

Будынак будаваўся за 1909—1920 гадамі па праекце архітэктара М. В. Васільева пры ўдзеле інжынэра С. С. Крычынскага і архітэктара А. І. фон Гагена. У афармленьні надпісаў з Карана ўдзельнічаў цюрколяг, будучы акадэмік АН СССР А. Н. Самойлавіч. У 1927—1930 і 1940—1956 гадах не функцыянавала, у 1940 годзе будынак быў перададзены Ленгарздраўаддзелу і пачаў выкарыстоўвацца як склад мэдычнага абсталяваньня. З 1956 году вернуты вернікам.

## Будынак

Мячэт разьмешчаны на Петраградзкім боку, на рагу Кронверцкага праспэкту і Коннага завулку (недалёк ад станцыі мэтро Горкаўская).
* даўжыня — 45 м
* шырыня — 32 м
* вышыня галоўнага купала — 39 м
* колькасьць мінарэтаў — 2
* вышыня мінарэтаў — 48 м
* умяшчальнасьць — 5000 чалавек, паводле іншых зьвестак 3000

Катэгорыя:Мадэрнісцкія збудаваньні Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1920 годзе
Катэгорыя:Збудаваньні Аляксандра фон Гогена
Катэгорыя:Мячэты Расеі
Катэгорыя:Мячэты пад купалам
Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Суніцкія мячэты
Андрэй Хачатуран

**Андрэй Хачатуран** ( 2 верасьня 1987 году, Менск, БССР) — беларускі футбаліст, паўабаронца. У 2012—2013 гадах правёў два матчы за нацыянальную зборную Беларусі. Бацька — армянін, які нарадзіўся ў Гюмры.

## Кар’ера
### Клюбная
Андрэй зьяўляецца выхаванцам футбольнай школы ФК «Менск». З 2004 году на працягу 5 сэзонаў выступаў за сталічны клюб «Менск».

15 студзеня 2010 году Хачатуран падпісаў конракт з БАТЭ. Аднак пазьней на мэдаглядзе высьветлілася, што ў паўабаронцы ёсьць некаторыя адхіленьні ад нормы ў працы сардэчна-сасудзістай сыстэмы, якія маглі быць сьледзтвам магчымай паталёгіі, і кантракт быў скасаваны. Футбаліст вярнуўся ў «Менск». 27 жніўня 2010 году стала вядома, што нападнік заключыў кантракт з сочынскай «Жамчужынай».

У сэзоне 2011 году зноўку вярнуўся ў «Менск». Аднак ужо летам на правах вольнага агента пакінуў сталічную каманду. У пачатку восені заключыў кантракт з салігорскім «Шахцёрам». У сакавіку 2014 году перайшоў у гарадзенскі «Нёман». У чэрвені 2015 году пакінуў «Нёман». У ліпені 2015 году падпісаў кантракт з жодзінскім клюбам «Тарпэда-БелАЗ». У студзені 2016 году перайшоў у бабруйскую «Белшыну». У ліпені 2016 году вярнуўся ў «Тарпэда-БелАЗ». Ня быў заяўлены на першую палову чэмпіянату 2018 году праз траўму. Вярнуўся на поле ў жніўні і неўзабаве зноў замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У 2019 годзе стаў капітанам «Тарпэда-БелАЗ». У 2020 годзе забіў шэсьць галоў у Найвышэйшай лізе і аддаў шэсьць галявых перадач, чым дапамог камандзе заваяваць бронзавыя мэдалі чэмпіянату.

У студзені 2021 году падоўжыў кантракт з жодзінскім клюбам. У 2021—2022 гадах пачаў радзей зьяўляцца на полі праз пашкоджаньні. У пачатку 2023 году быў адхілены ад асноўнай каманды, аднак адмовіўся скасоўваць кантракт і пераходзіць у іншы клюб, у выніку застаўся ў «Тарпэда-БелАЗ» на кантракце, аднак толькі трэнаваўся з рэзэрвовай камандай. У афіцыйных матчах не гуляў ані за аснову, ані за дубль. Пакінуў жодзінскі клюб у канцы 2023 году. У студзені 2024 году пачаў трэнавацца зь віцебскім «Макслайнам» і ў лютым афіцыйна ўзмоцніў склад каманды.

### Міжнародная
Гуляў за зборную Беларусі (да 19 гадоў). 15 жніўня 2012 году дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў таварыскай гульні з зборнай Армэніі. Пасьля лютага 2013 году не прыцягваўся да зборнай, зноў быў выкліканы на матчы ў верасьні 2020 году.

## Дасягненьні
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2012, 2013
* У сьпісе 22 найлепшых гульцоў чэмпіянату Беларусі: 2012

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце transfermarkt.de
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія армяне
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Густаў Клімт

**Густаў Клімт** (; 14 ліпеня 1862&nbsp;— 6 лютага 1918) — аўстрыйскі мастак і графік, сымбаліст. Зарабляў на жыцьцё таксама, працуючы дэкаратарам, дызайнэрам малюнку тканін. Прадстаўнік Венскай сэцэсіі, вядучы прадстаўнік венскага мадэрнізму.

## Жыцьцяпіс

### Прафэсійнае жыцьцё
Густаў Клімт нарадзіўся ў сям’і Эрнста Клімта і Ганны Разаліі Фінстэр у прадмесьці Вены. Бацька Густава быў рэзчыкам па золаце, і спрыяў разьвіцьцю мастацкіх схільнасьцяў у дзяцей. Іншыя сыны — Эрнст (малодшы) і Георг Клімты таксама сталі мастакамі.

Навучаўся ў венскай мастацкай школе *(Kunstgewerbeschule)* у Фэрдынанда Ляўфбэргера *(Ferdinand Laufberger)*.

У 1879 г. працаваў у Ганса Макарта *(Hans Makart)*. З 1883 да 1892 разам з братам Эрнстам ды мастаком Францам Мачам *(Franz Matsch)* працаваў у, імі ж заснаванай, «кампаніі жывапісцаў». З Мачам, аднак, стасункі пазьней разладзіліся — пасьля таго, як эскізы фрэсак Густава Клімта для стэлы венскага ўнівэрстэту былі непрыхільна ўспрынятыя венскай публікай.

У 1890 г. Клімт быў узнагароджаны імпэратарам за карціну з выявай інтэр’еру старога гарадзкога тэатру Вены. У 1891 годзе стаў сябрам венскага «Дому мастакоў», але выйшаў зь яго ў 1897 і стаў адным з заснавальнікаў Венскай сэцэсіі *(Wiener Secession)* (быў яе прэзыдэнтам з 1897 да 1899 гг.)

У 1900 г. ягоная карціна «Філязофія» атрымала залаты мэдаль на Сусьветнай выставе ў Парыжы.

У 1905 г. ён адбыўся ягоны разрыў зь Венскай сэцэсіяй.

### Сьмерць
Густаў Клімт памёр ад інсульту 6 лютага 1918 году, і быў пахаваны на венскіх могілках *Hietzing*. У 1924 годзе ягоным імём быў названы венскі завулак (*Klimtgasse*).

## Галерэя

Gustav Klimt 058.jpg|Партрэт Соні Кніпс (1898)
Klimt-Apfelbaum I.jpg|Яблыня (1912)
Gustav Klimt 051.jpg|Партрэт Фрэдэрыкі Марыі Бэер (1918)
Gustav_Klimt_063.jpg|Партрэт невядомай (1894)
Gustav Klimt - Bildnis Emilie Flöge.jpg|Партрэт Эміліі Флёгэ (1902)
The Kiss - Gustav Klimt - Google Cultural Institute.jpg|Пацалунак (1907—1908)
Gustav Klimt 028.jpg|Царква ў мястэчку Унтэрах (1916)
Gustav Klimt 036.jpg|«Залатыя рыбкі» (1901—1902)
Gustav Klimt 020.jpg|Тры ўзросты жанчыны (1905)
Gustav Klimt 055.jpg|Партрэт Маргарэт Стронбараў-Віттгэнштайн (1905)
Gustav Klimt 008.jpg|Букавы гай (1902)
Gustav Klimt 041.jpg|Жыцьцё і Сьмерць (1908—1911)


## У культуры
Копіі шасьці яго карцін былі выкарыстаны ў застаўцы анімэ Elfen Lied.

## Вонкавыя спасылкі

* AZH: галерэя — Густаў Клімт
* Архіў Густава Клімта
* Таварыства імя Густава Клімта
* Найбуйнейшы збор твораў Густава Клімта ў палацы Бэльвэдэр у Вене
* Жыцьцяпіс і працы

Катэгорыя:Аўстрыйскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Барсукоўскі сельсавет

Назву **Барсуко́ўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Барсукоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці
* Барсукоўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёну Гомельскай вобласьці
Паўночнасаамская мова

**Паўночнасаа́мская мова** — адна з саамскіх моваў, на якой размаўляюць саамы ў нарвэскім фюльке Фінмарк, швэдзкім лэне Нарботэн і фінскай правінцыі Ляпляндыя. 

Зьяўляецца найбуйнейшай з саамскіх моваў паводле колькасьці носьбітаў. У Нарвэґіі на мове размаўляе прыкладна 15 000 чалавек, у Швэцыі — 6000 чалавек, у Фінляндыі — 1700. Агульная колькасьць паўночных саамаў (лякальная саамская супольнасьць) складае прыкладна 50 000 чалавек.

Часьцей за ўсё ў Фінляндыі й Швэцыі паўночнасаамскую мову называюць проста «саамскай».

## Характарыстыка мовы

### Пісьмовасьць
Носьбіты паўночнасаамскае мовы выкарыстоўваюць лацінскі альфабэт.

Артаґрафія паўночнасаамскае мовы перажыла даволі шмат істотных зьмяненьняў за ўвесь пэрыяд свайго існаваньня. Шмат часоў на тэрыторыі трох краінаў пражываньня паўночных саамаў для мовы выкарыстоўваліся тры розных сыстэмы запісу. Але ўжо ў 1979 годзе саамы трох краінаў здолелі дамовіцца аб агульнай панскандынаўскай паўночнасаамскай ґрафіцы. 

Усе тры альфабэты бяруць свой пачатак ад дасьледчыка Расмуса Раска, які пасьля абмеркаваньняў зь Нільсам Вібэ Стокфлэтам апублікаваў сваю працу Ræsonneret lappisk sproglære efter den sprogart, som bruges af fjældlapperne i Porsangerfjorden i Finmarken. Раск лічыў, што саамскі альфабэт мусіць засноўвацца на фанэтычнай аснове. 

Сучасны выгляд паўночнасаамскага альфабэту.

## Грамадзкае жыцьцё

У вышэйпералічаных адміністратыўных адзінках Нарвэгіі, Швэцыі й Фінляндыі паўночнасаамская мова мае статус афіцыйнай нароўні з нарвэскай/швэдзкай/фінскай і іншымі саамскімі мовамі.

Ва ўсіх трох краінах у рэґіёнах пражываньня носьбітаў мовы існуюць дашкольныя і школьныя ўстановы, якія ажыцьцяўляюць адукацыйны працэс на паўночнасаамскай мове. У дзіцячых садках і школах Фінляндыі ўжываецца практыка г. зв. «моўных гнёздаў», калі мова зьяўляецца ня толькі аб'ектам выкладаньня, але й калі на мове поўнасьцю вядзецца адукацыйны працэс і мова выкарыстоўваецца як сродак маўленьня паміж настаўнікам і вучнямі. Падтрымка мовы, на думку кіраўніка гэтае моўнае праґрамы Анікі Пасанэн, мажлівая толькі такім чынам, бо нават калі дзіцё не засвоіла родную мову дома, то яно абавязкова засвойвае яе ў адукацыйнай установе. У гэтым годзе 9 выпускнікоў фінскіх гімназіяў для паступленьня ў фінскія ВНУ пісалі сачыненьні на паўночнасаамскай мове ў якасьці роднай.

У трох краінах выходзяць СМІ на паўночнаамскай мове, вядзецца радыёвяшчаньне. На тэрыторыі Швэцыі, Нарвэґіі й Фінляндыі паказваецца прадукт тэлевізійных карпарацыяў трох краінаў — навінавая праґрама .

У Нарвэґіі выходзіць штодзённая ґазэта па-паўночнасаамску — .

Існуе разьдзел Вікіпэдыі на паўночнасаамскай мове.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* северносаамский английский словарь онлайн
* Northern Sámi - Inari Sámi - Skolt Sámi - English dictionary
* Sámi language technology pages

Катэгорыя:Саамскія мовы
Катэгорыя:Мовы Нарвэгіі
Катэгорыя:Мовы Швэцыі
Катэгорыя:Мовы Фінляндыі
Дзьмітры Платонаў

**Дзьмітры Аляксандравіч Платонаў** ( 7 лютага 1986 году, Менск, БССР) — колішні беларускі футбаліст, нападнік. Мае брата-блізьнюка Паўла, які таксама зьяўляецца футбалістам.

## Кар’ера
### Клюбная
Упершыню заявіў аб сабе ў 2005 годзе, гуляючы за «Зорку»-БДУ. Потым два сэзоны гуляў за барысаўскі БАТЭ, у шэрагах якога двойчы стаў чэмпіёнам краіны. Не праходзячы ў асноўны склад барысаўскага клюбу, перайшоў у арэнду ў «Граніт», потым гуляў за «Шахцёр». У пачатку 2010 году перайшоў у «Гомель». У сэзоне 2010 году ў першай лізе забіў за «Гомель» 25 мячоў, і клюб вярнуўся ў найвышэйшую лігу. У другой палове 2011 году не гуляў па прычыне траўмы.

У студзені 2013 году разам з братам Паўлам падпісаў кантракт з «Тарпэда-БелАЗ». Пачаў сэзон гульцом асноўнага складу, але ў красавіку атрымаў траўму і выбыў на месяц. Адразу па вяртаньні, 12 траўня 2013 году, адзначыўся хет-трыкам у браму мазырскай «Славіі». У чэрвені 2013 году атрымаў чарговую траўму, празь якую выбыў да канца сэзону. У студзені 2014 году падоўжыў кантракт з «Тарпэда-БелАЗ». Пачатак сэзону 2014 году прапусьціў праз траўмы, а потым звычайна ўзмацняў жодзінцаў пасьля выхаду на замену. У канцы сэзону пачаў зьяўляцца ў першай адзінаццатцы на пазыцыі цэнтральнага нападніка. Усяго за сэзон 2014 году шэсьць разоў пацэліў у брамы супернікаў, зь іх чатары пасьля выхаду на замену. У лютым 2015 году чарговы раз падоўжыў кантракт з жодзінскім клюбам. У сэзоне 2015 году здолеў з 7 галамі стаць найлепшым бамбардзірам клюбу ў чэмпіянаце. Па заканчэньні тэрміну кантракта ў лютым 2016 году пакінуў Жодзін.

У сакавіку 2016 году перайшоў у клюб «Спартакс» зь Юрмалы. Дапамог «Спартаку» стаць чэмпіёнам Латвіі, а сам з 12 галамі быў другім бамбардзірам чэмпіянату 2016 году. У студзені 2018 году перайшоў у клюб Рыскай футбольнай школы. Пачынаў сэзон у асноўным складзе, але пазьней звычайна заставаўся на лаўцы запасных. У сьнежні 2018 году па сканчэньні кантракту зышоў з каманды. У пачатку 2019 году праходзіў прагляд у берасьцейскім «Дынама», але не падышоў і вырашыў завяршыць прафэсійную кар’еру.

### Міжнародная
За моладзевую зборную Беларусі правёў 17 матчаў.

## Дасягненьні
**БАТЭ**:
* Чэмпіён Беларусі: 2006, 2007
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2006

**«Гомель»**:
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2011
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2011
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2012

**«Спартакс»**:
* Чэмпіён Латвіі: 2016, 2017

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Гомель»
* Профіль на transfermarkt.de
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Артур Лявіцкі

**Арту́р Ляві́цкі** ( 17 сакавіка 1985, Менск, БССР) — беларускі футбаліст, паўабаронца клюбу «Сэрвалюкс-Агра».

## Кар’ера
Гуляў за розныя клюбы ў ніжэйшых лігах. У 2006 годзе трапіў у магілёўскі «Савіт», які на той момант гуляў у другой лізе. З гэтым клюбам прайшоў усе лігі беларускага чэмпіянату. Пасьля распаду клюбу ў 2009 годзе перайшоў у жодзінскае «Тарпэда». У сьнежні 2010 году папоўніў склад «Гомля», які вярнуўся ў Найвышэйшую лігу. У жніўні 2012 году скасаваў кантракт з «Гомлем» і перайшоў у «Менск».

У сьнежні 2012 году падпісаў кантракт з жодзінскім «Тарпэда-БелАЗ». У жодзінскім клюбе замацаваўся ў асноўным складзе, звычайна гуляў на пазыцыі цэнтральнага паўабаронцы. У студзені 2015 году пакінуў «Тарпэда-БелАЗ» і неўзабаве абвесьціў аб завяршэньні прафэсійнай кар’еры.

У жніўні 2016 году ў якасьці аматара далучыўся да магілёўскага «Тарпэда» ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі, дзе выступаў да канца сэзону 2016 году. У пачатку 2018 году быў заяўлены ў Другую лігу за «Горкі», выступаў за гэтую каманду і ў сэзоне 2019 году. У пачатку 2022 году далучыўся да клюбу «Сэрвалюкс-Агра».

У сьнежні 2023 году атрымаў трэнэрскую ліцэнзію катэгорыі B.

## Дасягненьні
**«Гомель»**:
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2011
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2011
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2012

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Менску»
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Гомель»
* Профіль на transfermarkt.de
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Уме-саамская мова

**У́ме-саа́мская мова** распаўсюджана на тэрыторыі швэдзкіх камунаў Арвідс'яўр і Ар'еплюг (уздоўж ракі Уме-Эльв). У нашыя часы пражываюць толькі 20 носьбітаў. Мова хутка вымірае.

## Характарыстыка мовы

### Пісьмовасьць
Уме-саамская мова зьяўляецца адной зь першых саамскіх моваў, у якіх зьявіліся пісьмовыя помнікі. Так у 1755 годзе на гэтай мове быў выдадзены Новы Запавет. Першая саамскамоўная Біблія, выдадзеная ў 1811 годзе, была напісана па-умэ-саамску.

27 красавіка 2010 году Радай саамскае мовы была зацьверджана уме-саамская артаґрафія.

## Крыніцы

Катэгорыя:Саамскія мовы
Катэгорыя:Мовы Нарвэгіі
Катэгорыя:Мовы Швэцыі
Луле-саамская мова

**Лу́ле-саа́мская мова** — адна з саамскіх моваў, на якой размаўляюць саамы у швэдзкіх камунах Ёкмок і Еліварэ, што ў (лэне Нарботэн), а таксама ў нарвескім фюльке Нурлян (камуны Тусф'ёрд, Гамарэй і Сёрфаль).

## Характарыстыка мовы

### Пісьмовасьць
Луле-саамская мова мае пісьмовасьць на аснове лацінскага альфабэту. Луле-саамская артаґрафія зацьверджана ў 1983 годзе.

Сучасны выгляд луле-саамскага альфабэту.

## Грамадзкае жыцьцё
Люле-саамская мова зьяўляецца другой паводле колькасьці носьбітаў саамскай мовай. На мове размаўляе прыкладна 1500—200 чалавек, але сярод моладзі папулярнасьць мовы даволі нізкая.

У гэтым годзе 16 і 17 лютага ў швэдзкай камуне Ёкмок праходзіла канфэрэнцыя, прысьвечаная мэтадам захаваньня мовы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* В Швеции обсудят пути возрождения луле-саамского языка
* En kurs i lulesamiska för nybörjare och för dig som vill friska upp dina kunskaper i språket
* Lulesamisk grammatikk

Катэгорыя:Саамскія мовы
Катэгорыя:Мовы Нарвэгіі
Катэгорыя:Мовы Швэцыі
Пітэ-саамская мова

**Пі́тэ-саа́мская** мова (альбо **ар'еплюская саамская**) — адна з саамскіх моваў, на якой размаўляюць саамы ў швэдзкай камуне Ар'еплюг (на захад ад мястэчка Ар'еплюг, па берагох ракі Пітээльвэн) і нарвэскім Сёрсальце. У нашыя часы пражываюць ад 10 да 50 носьбітаў гэтае мовы. Мова хутка вымірае.

## Характарыстыка мовы

### Пісьмовасьць
Ня мае пісьмовасьці. У лінґвістычных мэтах выкарыстоўваецца лацінскі альфабэт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Саамскія мовы
Катэгорыя:Мовы Нарвэгіі
Катэгорыя:Мовы Швэцыі
Александроўскі сельсавет

**Александро́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Александрова.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Мёрскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 34

## Літаратура
*  С. 130
*  С. 234

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Юнімілк Пружаны

**[[СТАА]] «ЮНІМІЛК Пружаны»** — харчовае прадпрыемства ў горадзе Пружаны Берасьцейскай вобласьці, створанае ў 2009 року на базе ААТ «Пружанскі малочны камбінат». Уваходзіць у склад расейскай групы кампаніяў «Danone-Юнимилк».

Дзель расейскага капіталу ў статутным капітале складае 51%, яшчэ 49% мае Пружанскі малочны камбінат.

Выпускае малако і кефір пад брэндам «Прастаквашына». З 31 сьнежня 2009 «Юнімілк Пружаны» ўключанае ў сьпіс прадпрыемстваў Беларусі, якія маюць права на пастаўку прадукцыі жывёльнага паходжаньня ў Расейскую Фэдэрацыю. 99% выпусканай прадукцыі ідзе на экспарт.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі на бачыне «Юнимилк»

Катэгорыя:Беларускія харчовыя кампаніі
Катэгорыя:Харчовая прамысловасьць
Катэгорыя:Прадпрыемствы Пружанаў
Катэгорыя:Прамысловасьць Беларусі
Іван Манівід

**Іван Манівід** (**Івашка Манівідавіч**; каля 1400 — 1458) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Намесьнік падольскі і крамянецкі (з 1437), ваявода троцкі (з 1443) і віленскі (1458).

У дадатак да бацькоўскіх уладаньняў атрымаў ад вялікага князя Амнішаў, Валожын і Даўгінаў у Менскім павеце, згодна з тэстамэнтам стрыечнага брата Пятра Гедыгольдавіча — Мір (1451).

## Імя

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *пан Ивашко Монивидович* (5 траўня 1429 году, 9 сьнежня 1442 году); *Iwaschkonis Moniwidowicz*, *Iwaschconis Monywydowycz* (1 верасьня 1431 году); *Iwaschko Moniwidowicz* (15 траўня 1432 году); *Jwasko Moniwodowicz* (22 сакавіка 1433 году); *Ywaske Mannewiden son* (6 верасьня 1434 году); *Ywaßken Manweden* (16 кастрычніка 1436 году); *пан Монивид староста подольский и кременецкий* (2 верасьня 1438 году, 16 студзеня 1444 году); *пан Монивид троцкий воевода* (23 сакавіка 1443 году); *воевода троцкий пан(ъ) Монивид(ъ)* (1 чэрвеня 1445 году, 8 студзеня 1452 году); *nos Johannes Monividi heres in Zvprani palatinus Vilnensis* (7 верасьня 1458 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду Манівідаў гербу «Ляліва», сын Войцеха, ваяводы віленскага, і Ульляны Смаленскай (імаверна).

Адзін з найбольш заўзятых прыхільнікаў Сьвідрыгайлы ў фэадальную вайну. Быў ягоным маршалкам у 1438 годзе.

Меў сыноў Войцеха і Яна, а таксама дачок Ядвігу (жонка Алехны Судзімонтавіча) і Соф’ю (жонка Мікалая Радзівілавіча).

## Мова і культура

У лацінамоўных тэстамэнце, складзеным у 1458 годзе, упамінаў свае ўладаньні ў трох дыстрыктах або, па-народнаму, «*воласьцях*» (*in tribus districtibus alias wlosczach*). Частку маёмасьці ён пакінуў дочкам «*для [[пасаг]]у*» (*dla poszagv*), а «*кабыльнае стада*» (*stado kobilne*) — сваёй жонцы Ганне. Таксама ў дакумэнце прыводзяцца тагачасныя назвы Жупранаў (*Zvprani*), Солаў (*Soły*), Мірклішак (*Mirklisky*), Новага Двару (*Novidwor*) ды іншых паселішчаў. Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r.1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R. 6, Nr. 11—12, 1913.

Іван
Ян Даўгерд

**Ян Даўгерд** (? — каля 1443) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода віленскі (з 1433).

## Імя

Даўгард (Daugaard) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгер, Даўмонт, Даўят; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'). Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы».

Германскае паходжаньне імя Даўгірд сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Літва» энцыкляпэдыі Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў (1884 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Dowgirdi* (*Dowgird*; 18 студзеня 1401 году); *Darigerdo marschalco curiae* (20 красавіка 1424 году); *Довкгардъ правил* (17 верасьня 1427 году); *Dawgerdi palatini Wilnensium* (20 студзеня 1433 году); *Dowgyrd palatinus Vilnensis [sigilla]* (31 ліпеня 1433 году); *Довкгирдъ, виленскии воевода* (25 верасьня 1433 году); *пан Довъкгирд* (1433—1439 гады); *Dawgerd Vilnensis [palatini]* (27 лютага 1434 году); *Dawgerd* (15 верасьня 1434 году); *Dolgerth palatinus, Wylnenses* (7 лютага 1435 году); *Dewgerd Vilnensis palatinus* (9 чэрвеня 1435 году); *Dewgerd Wylnensis palatinus* (15 лютага 1436 году); *Ego Iohannes alias Dawgerd* (1 ліпеня 1437 году); *Dolgerdo capitaneo Vilnensi* (9 ліпеня 1437 году); *Dewgerd palatinus Wylnensis* (6 сьнежня 1437 году); *воеводе виленьскому пану Довкгирду* (сакавік 1440 году); *Dawgerd palatinus Vilnensis* (13 ліпеня 1440 году); *Довкгирдъ* (1440—1447 гады); *пан Довкгирдъ* (1440—1492 гады); *Dawgerd Wylnensi* (1441 год); *Долъкгиръд* (Супрасьлеўскі летапіс); *Dowgierd* (Хроніка Быхаўца).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Быў у сваяцтве з Саковічамі (выступаў як сьведка ў данацыі Андрэя Саковіча Віленскай катэдры). Магчыма, тоесны *Даўгерду Салкулевічу*, які паручыўся за Братошу ў канцы XIV ст.

У 1401 годзе засьведчыў умову з Польшчай. У 1424 годзе быў маршалкам дворным Вітаўта. Браў удзел у змове супраць Жыгімонта Кейстутавіча, у выніку якой апошняга забілі (1440 год).

Ажаніўся, відаць, з дачкой Андрэя Гаштольда. Меў сына Андрэя, «пана на Сьвіранах і Лынтупах», а таксама дачку Багдану.

## Мова і культура

Да актаў Троцкай уніі (1433 год) і Гарадзенскай умовы (1434 год) прывесіў пячаці з лацінамоўнымі гатычнымі надпісамі: 
**+ s ∗ domini  ⁑ dolgerdonis**
**+ s • domini dawgerdi**

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R. 6, Nr. 11—12, 1913.

Даўгерд Ян
Рэнова Джэпчыштэ

«**Рэнова**» () — паўночнамакедонскі футбольны клюб з гораду Джэпчыштэ. Заснаваны ў 2003 годзе. Чэмпіён Паўночнай Македоніі (2010), уладальнік Кубка Паўночнай Македоніі (2012).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Джэпчыштэ
Заазерыцкі сельсавет

**Заазе́рыцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дзісенскага раёну Маладэчанскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Заазерцы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Дзісенскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай).

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 33

## Літаратура
*  С. 231
*  С. 230

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дзісенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Малінаўскі сельсавет

Назву **Малі́наўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Малінаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёну Віцебскай вобласьці
* Малінаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці
* Малінаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Полацкай акругі
Ігар Ражкоў

**Ігар Ражкоў** (нарадзіўся 24 чэрвеня 1981 году, Магілёў, БССР) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца. Уваходзіць у Клюб Сяргея Алейнікава для беларускіх футбалістаў, якія згулялі 500 і болей афіцыйных матчаў.

## Кар’ера
### Клюбная
У 1999 годзе пачаў кар’еру футбаліста ў складзе магілёўскага «Дняпра-2». Пазьней выступаў у асноўны камандзе, а таксама ў магілёўскім клюбе «Вейна», затым перайшоў у менскае «Дынама». З 2006 году па 2008 год абараняў колеры ФК «Крыўбас» з Крывога Рогу, у 2009 годзе вярнуўся на радзіму, заключыўшы кантракт з «Шахцёрам» з Салігорску. У лютым 2014 году перайшоў у бабруйскую «Белшыну». З 2015 году выступаў за берасьцейскае «Дынама». У студзені 2016 году падпісаў кантракт з клюбам «Гомель». У жніўні 2019 году перайшоў у мазырскую «Славію». У сьнежні 2019 году далучыўся да койданаўскага «Арсэналу». У пачатку сэзону 2020 году пераважна выходзіў на замену, зь верасня пачаў трывала гуляць у стартавым складзе каманды. У сэзоне 2021 году пераважна заставаўся на лаўцы запасных і зьяўляўся на полі эпізадычна, выконваў ролю гуляючага трэнэра каманды.

### Міжнародная
З 2002 па 2004 гады быў гульцом моладзевай зборнай Беларусі, зь якой выступіў на моладзевым чэмпіянаце Эўропы ў Нямеччыне. Таксама, у 2003 годзе дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай у таварыскім матчы супраць зборнай Узбэкістану, дзе забіў свой адзіны гол за зборную.

### Трэнерская
У лютым 2022 году канчаткова перакваліфікаваўся на трэнэрскую працу ў «Арсэнале». У сьнежні 2022 году пакінуў клюб поруч за галоўным трэнэрам Паўлам Кірыльчыкам.

У студзені 2023 году далучыўся да трэнэрскага штабу барысаўскага БАТЭ. Застаўся памочнікам галоўнага трэнэра барысаўчанаў і пасьля прызначэньня ў студзені 2024 году на гэтую пасаду Ігара Крывушэнкі. У сьнежні 2023 году атрымаў трэнэрскую ліцэнзію катэгорыі Б.

## Дасягненьні
**[[Дынама Менск (футбольны клюб)|Дынама Менск]]**
* Чэмпіён Беларусі: 2004
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2003

**[[Шахцёр Салігорск]]**
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2012

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на transfermarkt.de
* Профіль на playerhistory.com
* Статыстыка на National Football Teams
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дняпро» Магілёў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крыўбас» Крывы Рог
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Шахцёр» Салігорск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Белшына» Бабруйск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Берасьце
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гомель»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Славія» Мазыр
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Арсэнал» Койданаў
Млынарова

Назву **Млынарова** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Млынарова — хутар у Мёрскім раёне
** Млынарова — хутар у Шаркоўшчынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Млын
* Млынка
* Млынкі
* Млынок
* Млыны
Сьцяфанпальскі сельсавет

**Сьцяфа́нпальскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — урочышча Сьцяфанпаль.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Турчынскі сельсавет у складзе Дзісенскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай). 16 ліпеня 1954 году сельсавет перайменаваны ў Сьцяфанпальскі.

3 кастрычніка 1959 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Мёрскага раёну.

## Літаратура
*  С. 231

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Зьміцер Герасімовіч

**Зьмі́цер Эдуа́рдавіч Герасімо́віч** ( ў 1959 годзе, Менск) — дызайнэр, мастак кнігі, графік.

## Біяграфія
Вучыўся на Вышэйшых курсах Дзяржкіно пры Ўсесаюзным дзяржаўным інстытуце кінэматаграфіі ў Маскве і ў Львоўскім паліграфічным інстытуце.

Ляўрэат шматлікіх беларускіх і міжнародных конкурсаў мастацтва кнігі.

## Працы
* «Ладзьдзя роспачы» Ўладзімер Караткевіч
* трохтомная энцыкляпэдыя «Вялікае Княства Літоўскае»
* «Край» Вадзім Грудзько
* У. Арлоў. «Ад Полацка пачаўся сьвет». Мастацкі рэдактар: Герасімовіч Зміцер. Мінск: Рыф тур, 2005. 
* «Краіна Беларусь» Аўтар тэксту У. Арлоў, мастак Зм. Герасімовіч — Angloprojekt Corporation Ltd, 2003
* «Вялікае Княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя» / тэкст У. Арлова; падбор іл., макет З. Герасімовіча. 2-е выд., дапрац. — Браціслава : Kalligram, spol. sr.o., 2012. — 320 с : іл. — 
* Святая Еўфрасіння, альбо адкуль ёсць, пайшла Полацкая зямля : [для малодшага і сярэдняга школьнага ўзросту] / Алесь Марціновіч; [ілюстрацыі З. Герасімовіча] (2008)
* Полацк — бацька гарадоў беларускіх / Н. Я. Гальпяровіч, Н. Г. Ваніна; [рэдкалегія: Н. Г. Ваніна (і інш.); фота: З. Э. Герасімовіч (і інш.)] (2010)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Герасімовіч пра кнігу «Вялікае Княства Літоўскае. Ілюстраваная гісторыя»: Не баяліся атрапіць пад каньюнктуру Радыё Свабода
* Словарь авторов. Герасімовіч, Дзмітрый Эдуардавіч Сводный электронный каталог системы корпоративной каталогизации

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія графікі
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Алівія Ўайлд

**Алівія Ўайлд** (, сапр. *Алівія Джэйн Какбэрн* . 10 сакавіка 1984 году, Нью-Ёрк) — амэрыканская акторка. Найбольшую вядомасьць прынесла роля ўрача Рэмі «Трынаццатай» Хэдлі у тэлесэрыяле «Доктар Гаўс», Кворы ў фільме «Трон: Спадчына» і Элы ў фільме «Каўбоі супраць іншаплянэтнікаў». Зьнялася ў стужцы «Лепшае жыцьцё празь хімію».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Малінаўскі сельсавет (Пліскі раён)

**Малі́наўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
16 ліпеня 1954 году створаны ў складзе Дзісенскага раёну Маладэчанскай вобласьці. 3 кастрычніка 1959 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Пліскага раёну.

## Літаратура
*  С. 231
*  С. 130

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пліскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Мінігайла

**Мінігайла Альгердавіч** (? — 1394) — літоўскі князь.

## Імя

Мінігель, Мінгель або Мэнгель (Minigelus, Mingellus, Mengel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Альмін, Асьміна; германскія імёны Miniatus, Almin, Osminna) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Мінігайла азначае «жвавы думкамі» (тое ж, што і імя Гайлімін).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Минигайло* (Наўгародзкі чацьверты летапіс і Сафійскі першы летапіс).

## Біяграфія
Сын вялікага князя літоўскага Альгерда і яго жонкі Ўльляны. 

Памёр у маладым веку, відаць, да складаньня літоўска-крыжацкай умовы 1382 году, пад якой няма яго подпісу.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Tęgowski J. Pierwsze pokolenia Giedyminowiczów. — Wrocław, 1999.

## Вонкавыя спасылкі
* Валеры Пазднякоў, Мінігайла Альгердавіч, Электронная энцыкляпэдыя «Вялікае Княства Літоўскае»

Катэгорыя:Альгердавічы
Катэгорыя:Гедзімінавічы
Крыўбас Крывы Рог

«**Крыўбас**» () — украінскі футбольны клюб з гораду Крывы Рог. Заснаваны ў 1959 годзе. У 1999 і 2000 гадох станавіўся бронзавым прызэрам чэмпіянату Ўкраіны.

## Гісторыя
Не зважаючы на тое, што ў горадзе існавалі футбольныя каманды, сучасны клюб быў закладзены у 1959 годзе дзеля ўдзелу ў савецкае клясе Б. На той момант фактычна каманда ня мела назвы, а менавалася наўпрост паводле назвы гораду. У 1960 годзе быў нададзены назоў «Авангард», а яшчэ празь некалькі гадоў клюб меў назву «Гірнік». Сучасная назва зьявілася ў 1966 годзе. Клюб браў удзел у розыгрышы клясы А, але пасьля рэформы савецкага футболу гуляў у Другой лізе. Чатыры разы ў 1971, 1975, 1976 і 1981 годзе крывароскі клюб быў чэмпіёнам УССР. Два разы клюб браў удзел у Першай лігі чэмпіянату СССР.

У 1992 годзе па здабыцьці Ўкраінай незалежнасьці «Крыўбас» бярэ ўдзел у нацыянальным чэмпіянаце Украіны. Першы сэзон незалежнай Украіны «Крыўбас» пачаў у Першай лізе. Заняўшы першае месца, крыварожцы ў наступным сэзоне ўжо спаборнічалі ў найвышэйшым дывізіёне. У дэбютны год каманда фінішавала на 8 месцы, у наступным дружына двойчы спынялася на 6 месцы. У 1999 і 2000 годзе клюб двойчы здабываў бронзавыя мэдалі чэмпіянату, а ў розыгрышы Кубка Ўкраіны 1997—1998 гадоў быў выбіты толькі ў паўфінале кіеўскім «Дынама». У 2000 годзе «Крыўбас» ужо дакрочыў да фіналу, дзе зноў саступіў кіеўскаму «Дынама». Адзін гол у матчы забіў Аляксандар Хацкевіч.

У канцы сакавіка 2013 году прэзыдэнт «Крыўбаса» Аляксандар Ліўшыц адмаўляў чуткі аб спыненьні спансаваньня каманды з боку Ігара Каламойскага, доля якога складала амаль 50%, але таксама пацьвердзіў інфармацыю пра запазычанасьць перад гульцам. Клюб дагуляў сэзон, але на апошні матч супраць «Валыні» каманда не зьявілася на пляцоўкі. Аматарскі клюб быў узроджаны ў 2015 годзе і некалькі гадоў спаборнічаў толькі ў аматарскім першынстве. У 2020 годзе з ініцыятывы Ўладзімера Зяленскага быў пераўтвораны «Крыўбас» шляхам перайменаваньня іншага крывароскага клюбу «Гірнік», які браў удзел у розыгрышы Другой лігі. У сэзоне 2022—2023 гадоў адбылося вяртаньне «Крыўбасу» да ўкраінскае Прэм’ер-лігі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Сайт заўзятараў

Катэгорыя:Крывы Рог
Мэталіст Харкаў

«**Мэталі́ст**» () — украінскі футбольны клюб з гораду Харкаў. Заснаваны ў 1925 годзе. Уладальнік Кубка СССР, срэбраны і шасьціразовы бронзавы прызэр чэмпіянату Украіны. У розыгрышы Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2013—2014 гадоў выйшаў у раўнд плэй-оф, аднак быў дыскваліфікаваны за меркаваны ўдзел у дагаворным матчы зь львоўскімі «Карпатамі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Харкаў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1925 годзе
АЭЛ Лімасол

**АЭЛ** () — кіпрскі футбольны клюб з гораду Лімасолу. Заснаваны ў 1930 годзе. Шасьціразовы чэмпіён Кіпру, сяміразовы ўладальнік Кубка Кіпру, чатырохразовы ўладальнік Супэркубка Кіпру.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лімасол
Весьніцкі сельсавет

**Ве́сьніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лепельскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Весьніцк.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Ўшацкага (з 25 сьнежня 1962 году — Лепельскага) раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з чэрвеня 1935 году — Лепельскай, з 15 студзеня 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Віцебскай).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 22

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 19

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лепельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1963 годзе
Аўтар

**Аўтар** — фізычная асоба, творчай працай якога створаны твор.

Аўтар () — творца ўсялякага літаратурнага, музычнага ці любога мастацкага твору і наогул ўсялякага твору розуму, увасобленага мастацтвам. Апроч гэтага, пад аўтарам разумеюць стваральніка чыста навуковых прац.

## Гісторыя
Аўтарскае права звалося калісьці не зусім дакладна разумовай уласнасьцю (*proprieté d’intelligence*), у Нямеччыне імпэратарскім законам 11 чэрвеня 1870 г. гэтая ўласнасьць была названа *Urheberrecht*.

У XX стагодзьдзі стала агульнапрызнаным паняцьце інтэлектуальнай уласнасьці.

## Аўтарскі стыль
Кожны аўтар валодае сваім непаўторным аўтарскім стылем. Напрыклад пры выданьні клясычных літаратурных твораў часта захоўваюць аўтарскія нэалягізмы і нават відавочныя граматычныя і артаграфічныя памылкі аўтара дзеля максымальна поўнай перадачы аўтарскага стылю. Пасьля часам яны нават становяцца новай літаратурнай нормай.

## Глядзіце таксама
* Аўтарскае права
* Аўтарскі нагляд

## Літаратура
* С. С. Аверинцев. Авторство и авторитет // Историческая поэтика. Литературные эпохи и типы художественного сознания. М., 1994, с. 105—125

Катэгорыя:Аўтарскае права
Ліга Эўропы УЭФА 2012—2013 гадоў

**[[Ліга Эўропы УЭФА]] 2012—2013 гадоў** — чацьверты розыгрыш прыза з часу зьмены назвы з Кубка УЭФА. Фінал адбыўся на «Амстэрдам Арэне» ў Амстэрдаме 15 траўня 2013 году, дзе ангельскі «Чэлсі» перамог партугальскую «Бэнфіку» і ўпершыню выйграў Лігу Эўропы.

## Кваліфікацыйныя раўнды
### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

## Раўнд плэй-оф

## Групавы этап

### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

### Група G

### Група H

### Група I

### Група J

### Група K

### Група L

## 1/16 фіналу

## 1/8 фіналу

## 1/4 фіналу

## 1/2 фіналу

## Фінал

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

2012
Катэгорыя:2012 год у футболе
Катэгорыя:2013 год у футболе
Эдэн Азар

**Эдэ́н Аза́р** (;  7 студзеня 1991 году, Ля-Лювіер, Бэльгія) — колішні бэльгійскі футбаліст, паўабаронца. Правёў больш за сто матчаў, абараняючы колеры нацыянальнай зборнай Бэльгіі.

## Кар’ера
### «Ліль»
У 2005 годзе Эдэн папоўніў моладзевы склад «Лілю», у сэзоне 2007—2008 гадоў згуляў за яго свае першыя 4 матчы на дарослым узроўні. З наступнага сэзону замацаваўся ў асноўным складзе каманды, стаў лепшым маладым гульцом чэмпіянату. У сэзоне 2009—2010 гадоў ізноў быў прызнаны лепшым маладым гульцом, а таксама ўвайшоў у сымбалічную зборную паводле вынікаў сэзону. У сэзоне 2010—2011 гадоў разам са сваёй камандай стаў чэмпіёнам Францыі, забіўшы 7 мячоў і зарабіўшы 9 асыстэнсцкіх балаў, а таксама быў прызнаны лепшым гульцом Францыі сэзону, зноўку апынуўшыся у сымбалічнай зборнай чэмпіянату. Яшчэ ў канцы 2010 году ім сталі цікавіцца вядучыя клюбы розных краінаў, у траўні ж чуткі аб ягоным пераходзе сталі ўсё часьцей зьяўляцца ў прэсе.

28 траўня 2012 году ў сваім «твітэры» абвесьціў аб пераходзе «да пераможцаў Лігі чэмпіёнаў». Як, меркавалася, гэта быў лёнданскі «Чэлсі».

### «Чэлсі»
4 чэрвеня 2012 году 21-гадовы гулец зборнай Бэльгіі ўзгадніў умовы асабістага кантракту з «Чэлсі» й прайшоў мэдычнае абсьледаваньне. Азар далучыўся да клюбу ў ліпені, калі ўсе гульцы вярнуліся да перадсэзонных трэніровак.

## Міжнародная кар’ера
19 лістапада 2008 году ва ўзросьце 17 гадоў дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Бэльгіі, выйшаўшы на замену ў матчы супраць зборнай Люксэмбургу. 7 кастрычніка 2011 году забіў свой ​​першы мяч за зборную, паразіўшы браму зборнай Казахстану ў адборачным матчы да чэмпіянату Эўропы 2012 году, куды зборная Бэльгіі ў выніку прабіцца ня здолела.

## Дасягненьні
**«Ліль»**:
* Чэмпіён Францыі: 2011
* Уладальнік Кубка Францыі: 2011

**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2015, 2017
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2018
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2015
* Пераможца Лігі Эўропы: 2013, 2019

**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2020, 2022
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2023
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2022
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* Профіль на афіцыйным сайце «Ліль»
* Профіль на афіцыйным сайце «Чэлсі» Лёндан
* Статыстыка на сайце LFP

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты
Віктар Канстантын Млечка

**Віктар Канстантын Млечка** (*Віктарын Канстантын*; ? — да 23 чэрвеня 1679) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Староста генэральны жамойцкі (з 1670).

Валодаў маёнткамі ў Жамойці, Халопенічамі ў Аршанскім павеце.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Млечкаў гербу «Даліва», сын Яна, жамойцкага земскага судзьдзі. Сьпярша вызнаваў кальвінізм, пазьней перайшоў у каталіцтва.

Служыў пры двары караля і вялікага князя Ўладзіслава Вазы, быў струкчашым каралеўскім у 1643, падстаростам жамойцкім (з 1643), падсудкам земскім (з 1645) і судзьдзём (з 1652).

Абіраўся паслом на соймы 1648, 1649, 1658, 1661 (на двух апошніх атрымаў прызначэньне ў Скарбовы Трыбунал), 1667, 1668, 1669, 1670. Падтрымліваў групоўку Пацаў.

У 1655 падпісаў акт Кейданскай уніі з Швэцыяй. У 1656 далучыўся да антышвэдзкага паўстаньня ў Жамойці, неўзабаве пад Біржамі абраны генэральным палкоўнікам жамойцкага паспалітага рушаньня. Асабіста камандаваў гусарскай харугвай.

Ажаніўся з Соф’яй, дачкой лоўчага вялікага літоўскага Караля Пятра Ісайкоўскага. У шлюбе меў дачку Канстанцыю, якая выйшла за кашталяна троцкага Яна Ўладзіслава Бжастоўскага і прынесла таму ў пасаг маёнткі сваёй маці, у тым ліку Мосар.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Віктар Канстантын
Геранім Хадкевіч (сын Аляксандра)

**Геранім Хадкевіч** ( 1500 — 1561) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Падчашы вялікі літоўскі (1542—1544), кашталян троцкі (1544—1549), адначасна староста генэральны жамойцкі (з 1545) і кашталян віленскі (з 1559). Заснавальнік сярэдняй (быхаўскай) лініі роду Хадкевічаў.

Трымаў Ашмянскае (1538—1541), Радуньскае (1542—1545), Цельшаўскае (1546—1554), Вількійскае (1536 або 1550—1561) і Шклоўскае (1550—1554) староствы. Граф на Шклове і Быхаве.

## Біяграфія
Сын Аляксандра Хадкевіча, ваяводы наваградзкага, і Васілісы з Галоўчынскіх. Меў братоў Рыгора і Юрыя.

У 1555 ад вялікага князя Жыгімонта Аўгуста выправіўся з дыпляматычнай місіяй да Папы Рымскага Паўла IV і імпэратара Фэрдынанда, які дараваў яму і нашчадкам тытул графа Сьвятой Рымскай імпэрыі. Умацаваў становішча роду ў найвышэйшых дзяржаўных колах.

Сьпярша вызнаваў праваслаўе, каля 1530 перайшоў у каталіцтва, а ў 1555 пад уплывам Рэфармацыі — у кальвінізм.

Ажаніўся з Ганнай Шэмет. У шлюбе меў сына Яна і дачок Крыстыну, Барбару, Альжбету, Соф’ю, Ганну, Канстанцыю.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Геранім (сын Аляксандра)
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Падчашыі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты ашмянскія
Новае Места (Львоўская вобласьць)

**Новае Места** () — вёска ў Самбарскім раёне Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча — 1,85 км². Паштовы індэкс — 82022. Тэлефонны код — 3238. 800 - (2022)

## Насельніцтва
Насельніцтва — 878 чалавек. 

## Ураджэнцы
* Бэнэдыкт Гэрбэст (1531—1593) — польскі багаслоў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вёскі Самбарскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1301 годзе
Яўстах Кірдзей

**Яўстах Кірдзей** (? — 1661) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян смаленскі (1649—1653) і
жамойцкі (з 1653).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Кірдзеяў гербу «Бэлты», сын Кірдзея Радзіваноўскага і Соф’і з Валовічаў. Меў брата Ўладзіслава.

Быў каралеўскім дваранінам, гарадзенскім падстоліем (да 1626), земскім пісарам (з 1626), падсудкам (з 1639) і харунжым (з 1646).

Ажаніўся з Соф’яй, дачкой троцкага земскага судзьдзі Адама Храпавіцкага. У шлюбе меў сына Яна Казімера.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Кашталяны смаленскія
Катэгорыя:Жмудзкія кашталяны
Катэгорыя:Памерлі ў 1661 годзе
Аляксандар Юзэф Уніхоўскі

**Аляксандар Юзэф Уніхоўскі** (? — 1722) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян жамойцкі (з 1709).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Уніхоўскіх гербу «Астоя», сын Міхала.

У 1695 атрымаў урад менскага земскага судзьдзі. Абіраўся паслом на каранацыйны сойм Аўгуста Моцнага.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Аляксандар Юзэф
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Ян Корсак (сын Рамана)

**Ян Корсак** ( 1620 — 1697) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян полацкі (з 1660).

Валодаў Псуяй у Полацкім ваяводзтве.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Корсакаў гербу ўласнага, сын Рамана.

З 1658 займаў пасаду падчашага полацкага, з 1659 — падкаморага.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Ян (сын Рамана)
Катэгорыя:Кашталяны полацкія