Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар бэрнардынаў (Берасьце)

**Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля і кляштар бэрнардынаў** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Берасьці. Знаходзіўся ў Валынскім прадмесьці, на гістарычным Бэрнардынскім пляцы, пры ўтоку ракі Мухаўцу ў Буг. Твор архітэктуры барока.

Комплекс Берасьцейскага мужчынскага бэрнардынскага кляштару складаўся з касьцёла і кляштарнага корпусу. Утвараў адзіны ансамбль з кляштарам бэрнардынак. Пры будаваньні Берасьцейскай фартэцыі ўлады Расейскай імпэрыі зачынілі і часткова зруйнавалі кляштар. За савецкім часам зьнішчэньне помніка працягнулася. Да нашага часу захаваліся падмуркі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1605 годзе біскуп луцкі Марцін Шышкоўскі заснаваў у Берасьці кляштар бэрнардынаў, які належаў да Рускай правінцыі гэтага манаскага закону.

Будынкі касьцёла і кляштару былі драўлянымі, побач існавала мураваная капліца Сьвятой Дароты. Па пажары 1617 году кляштар адбудавалі на сродкі ваяводы амсьціслаўскага і старосты берасьцейскага Гераніма Хадкевіча.

У 1623 годзе Я. Галімскі пры фінансавай падтрымцы канцлера Льва Сапегі збудаваў мураваны касьцёл Яна Хрысьціцеля і Сьвятой Ганны. Да касьцёла далучаўся мураваны будынак кляштару, y якім у 1647 годзе жыло 30 манахаў. У кляштары ў Берасьці бэрнардыны мелі студыі філязофіі. Пра яе выкладаньне вядома ў 1687 і 1753 гг.

У адмыслова прыбудаванай да касьцёла капліцы захоўвалася копія абраза Маці Божай з рымскай базылікі Санта Марыя Маджорэ, атрыманая Іпаціем Пацеем ад Папы Рымскага Клімэнта VIII разам зь бізантыйскім абразом Хрыста.

За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) кляштар значна пацярпеў. У якасьці кампэнсацыі ён атрымаў зь дзяржаўнага скарбу 80 тыс. злотых, датацыі караля і вялікага князя Яна Казімера і Паўла Сапегі. Апошні завяшчаў пахаваць яго ў адбудаваным касьцёле. У XVIII ст. праводзілася рэстаўрацыя комплексу, тут працаваў архітэктар і мастак Б. Мазуркевіч, алтары аднаўляў разьбяр Я. Бяляўскі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Берасьце апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць.

У час будаваньня Берасьцейскай крэпасьці расейскія ўлады ліквідавалі кляштар у 1830 годзе і перабудавалі комплекс пад Берасьцейскі кадэцкі корпус. Праект перабудовы зрабіў архітэктар Мардзвінаў. Для праваслаўнай царквы з купалам у цэнтры будынку кадэцкага корпусу былі заказаныя росьпісы мастаку В. Бажэнаву. У перабудаваным будынку бэрнардынскага кляштару планавалася разьмясьціць 400 выхаванцаў. Пачаў дзейнічаць з 20 жніўня 1842 году. У 1854 годзе Аляксандраўскі Берасьцейскі кадэцкі корпус быў пераведзены ў Маскву, а будынак стаў выкарыстоўвацца як вайсковы шпіталь.

### Найноўшы час
Комплекс пацярпеў у Другую сусьветную вайну, па якой яго да падмуркаў разабралі на свае патрэбы вайскоўцы, якія разьмяшчаліся на яго тэрыторыі да пач. 1990-х гг.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — 3-нэфавая базыліка з моцным прэзьбітэрыюмам даўжынёй 19,7 м, які працягваўся з цэнтральнага нэфа. Бязьвежавы галоўны фасад карнізамі падзяляўся на чатыры гарызантальныя ярусы, вязкамі пілястраў — на тры вэртыкальныя часткі: сярэдняя завяршалася трыкутным франтонам, бакавыя мелі стылізаваныя валюты. Над франтонамі і вязкамі пілястраў узвышаліся скульптуры. Сьцены падзяляліся аркавымі аконнымі праёмамі. У будынку існавалі капліцы Сьвятой Дароты (з паўночнага боку прэзьбітэрыюму), Пацеяў (з паўднёвага боку), Сьвятога Міхала (Трызнаў, побач з капліцай Пацеяў).

Унутраная прастора цэнтральнага нэфу перакрывалася крыжовымі скляпеньнямі, бакавых нэфаў — эліпсападобнымі. Інтэр’ер аздаблялі 7 алтароў, у якіх былі багатыя абразы сьвятых Францішка, Кляры, Антонія. Сьцены пакрываліся фрэскавымі росьпісамі.

### Кляштар
Кляштарны корпус — 2-павярховы прастакутны ў пляне будынак з рызалітам у паўночнай частцы. Рызаліт і тарэц, умацаваныя контрфорсамі, завяршаліся атыкавымі франтонамі з валютамі.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1751-99).jpg|З мапы 2-й паловы XVIII ст.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1830) (2).jpg|Абмеры, 1830 г.
План кляштара бернардзінцаў у Брэсце.jpg|значак|Абмеры, 1830 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1855).jpg|Праект перабудовы, 1855 г.


### Гістарычныя здымкі

Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (H. Vogel, 1915) (1).jpg|1915 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1917).jpg|1917 г.


Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1917) (2).jpg|1917 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1920).jpg|1920 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1921).jpg|1921 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1930-39) (2).jpg|1930-я гг.



Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1933).jpg|1933 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1936).jpg|1936 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1919-39).jpg|да 1939 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Берасьце
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Берасьця
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Яна Хрысьціцеля