Пакаленьне

**Пакале́ньне** — ўзроставая група людзей, фармаваньне характару якіх адбываецца пад уплывам пэўных гістарычных падзей, эканамічных і культурных абставін. Гэта абумоўлівае падабенства й агульнасьць некаторых індывідуальных характарыстык у выніку падобнага для прадстаўнікоў дадзеных узроставых груп сацыяльнага вопыту.

У **біялёгіі**: пакаленьне (**генэрацыя**) — гэта група асобін у папуляцыі з аднолькавай ступеньню сваяцтва ў дачыненьні да агульных продкаў. Таксама можна акрэсьліць як групу асоб, аднолькава аддаленых у роднасным стаўленьні ад агульных продкаў. Напрыклад, у чалавека: бацькі, дзеці, унукі — тры пасьлядоўных пакаленьня; прамежак часу паміж нараджэньнем бацькі й сына, маці й дочкі завуць **даўжынёй пакаленьня** (каля 30 гадоў).

## Даўжыня пакаленьня
**Даўжыню пакаленьня** традыцыйна вызначаюць як "сярэдні інтэрвал часу паміж нараджэньнем бацькоў і нараджэньнем іх дзяцей.

Адрозьніваюць прамы й ускосны мэтады вылічэньня даўжыні пакаленьня. Прамы мэтад заснаваны на схеме рэальнага пакаленьня й вызначае рознасьць паміж сярэднім узростам бацькоў і сярэднім узростам дзяцей. Навуковец Я. З. Уліцкі вылучыў наступныя мадыфікацыі гэтага мэтаду: паміж бацькамі і ўсімі дзецьмі; паміж бацькамі й сярэднім дзіцем; паміж бацькамі й старэйшым або малодшым дзіцем; паміж бацькам і сынамі, якія працягваюць род (мужчынская лінія); паміж бацькам і сярэднім дзіцем (мужчынская лінія); паміж маці й старэйшай або малодшай дачкой (жаночая лінія). У залежнасьці ад пэўных мэтаў аналізу ўжываецца тая або іншая мадыфікацыя вылічэньня даўжыні пакаленьня па прамому мэтаду, прычым вынікі разьлікаў па мужчынскім і жаночым лініям могуць істотна адрозьнівацца.

Існуюць і іншыя спосабы вылічэньня даўжыні пакаленьня. Так, ангельскі статыстык Л. Конар у 1926 годзе прапанаваў вылічаць даўжыню пакаленьня як сярэдні шлюбны ўзрост плюс сярэдні ўзрост бацькоўства; апошняя велічыня ёсьць сярэдні ўзрост дзяцей сярэдняй сям’і.

## Назвы пакаленьняў
Пакаленьням людзей, якія нарадзіліся пачынаючы з XX стагодзьдзя, прынята даваць назвы, мянушкі. Так, амэрыканскія дэмографы вылучаюць некалькі традыцыйных азначэньняў розных пакаленьняў.

### Заходнія пакаленьні
* Страчанае пакаленьне (1883—1910);
* Вялікае пакаленьне (1911—1945);
* Пакаленьне бэбі-бум (1946—1956);
* Разьбітае пакаленьне (1956—1964);
* Пакаленьне X (1965—1979);
* Пакаленьне Y (1980—1994).
* Пакаленьне Z (Глябальнае пакаленьне) (1995—2012).
* Пакаленьне Alpha (Глябальнае пакаленьне) (2013—цяперашні час).

### Савецкія пакаленьні
* Піянэры (1911—1926);
* Шасьцідзясятнікі (1927—1945);
* Пасьляваеннае пакаленьне (1946—1963);
* Новае пакаленьне (1964—1975);
* Пакаленьне перабудовы (1976—1981).
* Дзеці перабудовы (1985—1991).

### Беларускія пакаленьні
У беларускай сацыялёгіі няма акрэсьленых межаў для вызначэньня той ці іншай генэрацыі людзей, якія жылі й нарадзіліся ў часы незалежнасьці. Некаторыя палітолягі вылучаюць **пакаленьне адраджэньня** (1987—1994) і так званае **нулявое пакаленьне** (1995-…).

Аднак бясспрэчным зьяўляецца факт падабенства апошніх пакаленьняў ва ўсім сьвеце, таму прадстаўнікі пакаленьня Y і глябальнага пакаленьня бясспрэчна прысутнічаюць у Беларусі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Культурніцкія пакаленьні