open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрэ Пляншэ

**Андрэ Пляншэ** (; , каля 1727—1809) — ганчар, сын францускіх уцекачоў-гугенотаў. Жыў у Дэрбі з 1751 году (імаверна, да сярэдзіны 1756 году), мяркуецца, што нарадзіўся ў Вэстмінстэры. У яго было як мінімум чацьвёра дзяцей — Пол, Джэймз, Джэймз Бараўс (байструк) і Ўільям (*Paul, James, James Burrows, William*).

Мадэляваньню і вырабу парцаляны яго навучыў бацька, які працаваў ў Мэйсэне. Мяркуецца, што навучаньне ішло ў Лёндане ў пэрыяд 1740—1747 гадоў. Ва ўзросьце 17 гадоў маладой Пляншэ ўжо выконваў невялікія вырабы на дэрбскай парцалянавай фабрыцы. У 1749 годзе ён працаваў на Ўільяма Літлэра (*William Littler*) у Лонгтан-Холе. З 1756 году ён працаваў на Ўільяма Д’юсбэры на яго новай парцалянавай фабрыцы на Нотынггэм Роўд, якая пазьней стала Royal Crown Derby.

Парцалянавыя фігуры, якія, як мяркуецца, былі змадэляваныя Пляншэ, зьяўляюцца рэдкімі. Музэй і мастацкая галерэя Дэрбі валодае мадэльлю пачатку 1752 году, якая паказвае кітайца і хлопчыка. Гэтая мадэль пэрыяду «Dry Edge», які доўжыўся з 1750 па 1756 гады; пэрыяд атрымаў сваю назву празь неглязураваную аснову вырабаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Histories of UK potters and pottery manufacturers 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1727 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1809 годзе
Катэгорыя:Дэрбі
Вавэль

**Ва́вэль** ( — *узгорак*) — замкавы комплекс на аднайменным узгорку ў месьце Кракаў, старажытнай сталіцы Польшчы. Знаходзіцца на левым беразе Віслы.

## Мінуўшчына

* 1290—1300 — кароль Вацлаў ІІ узьвёў першыя мураваныя пабудовы.
* XIV стагодзьдзе — кароль Казімер Вялікі перабудаваў замак у стылі готыкі.
* 1499 — замак спустошаны пажарам. Аднаўленьне распачаў Аляксандар Ягелончык.
* 1595 — чарговы пажар, працы па аднаўленьні давялося пачынаць зноўку.
* 1702 — новае зруйнаваньне замку ад швэдзкага войску пад час Паўночнай вайны.
* 1724—1728 — спробы аднаўленьня замку, не даведзеныя да завяршэньня.
* Пасьля падзелаў Рэчы Паспалітай замак адрамантаваны, у ім разьмяшчаецца казарма для аўстрыйскіх войскаў.
* 1905 — распачатыя рэстаўрацыйныя працы.

## Дзейнасьць
Замак — вядомы музэйны цэнтар Польшчы. У ягоных зборах налічваюцца калекцыі зброі, габэленаў, гістарычных дакумэнтаў, зьвязаных зь дзяржаўніцкай дзейнасьцю Гугі Калантая і стварэньнем Канстытуцыі 3 траўня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Польскае мастацтва
Катэгорыя:Замкі Польшчы
Унівэрсытэт Біё-Біё

**Унівэрсытэ́т Біё-Біё** (*УББ*; ) — унівэрсытэт, разьмешчаны ў Кансэпсьёне, Чылі.

## Мінуўшчына
Заснаваны ў 1988 року дзякуючы аб’яднаньню некалькіх рэгіянальных унівэрсытэтаў.

## Факультэты
* Эканамічных навук
* Архітэктуры, будаўніцтва і дызайну
* Прыродазнаўчы
* Інжынэрны
* Пэдагагічна-гуманітарны
* Мэдыцынскіх навук і харчаваньня

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Біё-Біё
Эрнст Эліс Кларк

**Эрнст Эліс Кларк** (; 1869? — 1932) — мастак з Дэрбі, які працаваў на Royal Crown Derby. Тры яго карціны захоўваюцца ў Музэі і мастацкай галерэі Дэрбі.

## Біяграфія

Кларк нарадзіўся ў Дэрбі, і пасьля навучаньня маляваньню ў вячэрніх клясах стаў працаваць на Royal Crown Derby, і дарос да мастацкага інструктара, а затым Майстра мастацтваў ў Дэрбскім коледжы мастацтваў. Ён выйграў мноства прызоў за мастацкія працы, уключаючы тытул Нацыянальнага срэбранага мэдаліста ў арнамэнце і дызайне. У свае сорак ён служыў у Каралеўскай палявой артылерыі ў часе Першай сусьветнай вайны. Яго адзіная кніга — дапаможнік для яго вучняў аб дызайне, заснаваным на расьлінных формах. У кнізе ён паказвае варыянты, але ўстрымліваецца ад указаньняў на тое, як іх дасягнуць. Кларк сказаў: «…немагчыма занадта часта заклікаць студэнтаў да адзінага правільнага шляха для іх, каб зрабіць іх уласныя дасьледваньні ідучымі ад прыроды».

Тры яго карціны знаходзяцца ў Музэі і мастацкай галерэі пасьля таго, як яны былі падараваныя Альфрэдам Эдўардам Гудзі. Карціна, якая паказвае Грын Стрыт, напісаная за тры гады да пабудовы Іпадрома.

Кларк памёр ва ўзросьце 63 гадоў у Дэрбі ў 1932 годзе, яго працы перайшлі ў грамадзкі набытак у 2002 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1869 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1932 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дэрбі
Катэгорыя:Памерлі ў Дэрбі
Катэгорыя:Брытанскія мастакі
Катэгорыя:Асобы, зьвязаныя з Музэем і мастацкай галерэяй Дэрбі
Вітольд Пілецкі

**Віто́льд Піле́цкі** (; 13 траўня 1901, Алонец, Карэлія, Расейская імпэрыя — 25 траўня 1948, Варшава, Польшча; мянушкі *Раман Язерскі, Тамаш Сэрафінскі, Друг, Вітольд*) — жаўнер Другой Польскай рэспублікі, заснавальнік падпольнае арміі супраціву, вайсковец Арміі Краёвай.

Дзеля таго, каб атрымаць зьвесткі пра злачынствы нацыстаў, пагадзіўся на ўвязьненьне ў канцлягеры Асьвенцім. Падчас перабываньня ў канцлягеры арганізаваў рух супраціву, а ў 1943 року ўцёк. Аўтар першага выведніцкага данясеньня па Асьвенціме, дзякуючы якому Польскі ўрад у выгнаньні здолеў пераканаць хаўрусьнікаў пра факты Галакосту. Прыняў удзел у Варшаўскім паўстаньні.

Па вайне застаўся верным ураду ў Лёндане і ў 1948 року быў расстраляны сталінскай сакрэтнай службай бясьпекі па абвінавачаньні ў працы на «замежны імпэрыялізм», пад якім меркавана падразумявалася брытанская выведка МІ6.

Да 1989 року зьвесткі пра ягоны лёс і ўчынкі замоўчваліся польскімі камуністычнымі ўладамі.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Жыцьцяпіс Вітольда Пілецкага
* Рапарт Вітольда Пілецкага

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліі
Катэгорыя:Жаўнеры Арміі Краёвай
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Варшаўскага паўстаньня
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Узнагароджаныя крыжам Мужных
Катэгорыя:Узнагароджаныя крыжам камандорскім з зоркай ордэна Адраджэньня Польшчы
Катэгорыя:Афіцэры Войска польскага
Катэгорыя:Узнагароджаныя Срэбным Крыжам Заслугі
Катэгорыя:Кавалеры Крыжа заслугі войскаў Сярэдняй Літвы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Варшаўскім паўстанцкім крыжам
Катэгорыя:Узнагароджаныя Асьвенцімскім крыжам
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Варшавы
Катэгорыя:Праклятыя жаўнеры
Катэгорыя:Вязьні нямецкіх канцэнтрацыйных лягероў
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Крыстыян Фукс

**Крыстыян Фукс** (;  7 красавіка 1986 году, Нойнкірхэн, Аўстрыя) — колішні аўстрыйскі футбаліст, левы абаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Аўстрыі. Асыстэнт трэнэра клюбу МЛС «Шарлот».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец футбольных школаў клюбаў «Пітэн Гамбургер» з гораду Пітэн і «Вінэр-Нойштэтэр» з гораду Вінэр-Нойштат. Прафэсійную кар’еру пачаў у 2003 годзе ў клюбе «Матэрсбург», за які згуляў 140 матчаў, забіў 12 мячоў і двойчы стаў фіналістам Кубка Аўстрыі. У чэрвені 2008 году пасьля Эўра-2008 перайшоў у нямецкі «Бохум». 6 чэрвеня 2011 году Фукс перайшоў у «Шальке-04», падпісаўшы кантракт на 4 гады.

### Міжнародная
Выступаў за юнацкія й моладзевыя зборныя сваёй краіны. У складзе галоўнай нацыянальнай зборнай Аўстрыі дэбютаваў 23 траўня 2006 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Харватыі. Удзельнік чэмпіянату Эўропы 2008 году, на якім згуляў 1 матч: 16 чэрвеня супраць зборнай Нямеччыны.

## Дасягненьні
**«Шальке-04»**:
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2011

**«Лэстэр Сіці»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2016
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Аўстрыйскага футбольнага зьвязу
* Профіль на сайце «Бохуму»
* Профіль на сайце Transfermarkt.de

Катэгорыя:Аўстрыйскія футбалісты
Крыстыян Тыфэрт

**Крыстян Тыфэрт** (;  28 лютага 1982 году, Гале, Нямеччына) — нямецкі футбаліст, паўабаронца.

## Кар'ера
8 красавіка 2010 быў падпісаны нямецкім клюбам «Кайзэрсьляўтэрн» на сэзон 2010-2011 гадоў.

## Дасягненьні
**Рэд Бул Зальцбург**
* Чэмпіён Аўстрыі: 2007

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце fussballdaten.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Нуры Шахін

**Нуры Шахін** (;  5 верасьня 1988 году, Людэншайд, Нямеччына) — былы турэцкі футбаліст, які нарадзіўся ў Нямеччыне. Паўабаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Шахін выступаў за юнацкую каманду «Майнэрцгагену» з 1994 па 2001 гады. З 2001 году ён займаўся ў дортмундзкай «Барусіі». У 2005 годзе ў складзе юнацкай зборнай Турэччыны выступаў на чэмпіянаце сьвету ў Пэру. Турэччына тады заваявала 4 месца, а Нуры забіў па ходзе турніру 4 галы. Пасьля гульцом цікавіліся такія клюбы як «Арсэнал», «Чэлсі» й «Манчэстэр Юнайтэд».

У 2005 годзе Шахін дэбютаваў на прафэсійным узроўні, 23 ліпеня 2005 году ў матчы Кубка Інтэртота супраць чэскай «Сыгмы» (0:0), ён выйшаў на 67-й хвіліне замест Марка-Андрэ Крушкі. У Бундэсьлізе дэбютаваў 6 жніўня 2005 году ў выязным матчы супраць «Вольфсбургу» (0:0), стаўшы на той момант самым маладым дэбютантам Бундэсьлігі. Забіўшы 25 лістапада 2005 году мяч у браму «Нюрнбэргу», Шахін стаў самым маладым аўтарам гола ў гісторыі Бундэсьлігі.

5 ліпеня 2007 году ён быў аддадзены ў гадавую арэнду ў нідэрляндзкі «Фэеноорд». Разам з камандай ён выйграў Кубак Нідэрляндаў.

### «Рэал» Мадрыд
9 траўня 2011 году, паўабаронца дортмундзкай «Барусіі» Нуры Шахін абвясьціў аб сваім пераходзе ў «Рэал». На адмыслова скліканай прэс-канфэрэнцыі 22-гадовы футбаліст патлумачыў чыньнікі такога рашэньня: «„Рэал“ — адзін з найлепшых клюбаў сьвету. Для маёй кар’еры гэта самавіты скачок. Было проста немагчыма сказаць „не“. Я бы змог сысьці з „Барусіі“ толькі дзеля такой каманды, здольнай змагацца за вялікую колькасьць самых прэстыжных тытулаў. Але гэта не было простым рашэньнем. І яно зьнервавала мяне. Я вырашыў прыняць яго разам з клюбам. Зразумейце правільна: я вельмі цаню нашага трэнэра, мне падабаецца й горад, і каманда. Але, паўтаруся: „Рэал“ — адзін з найлепшых клюбаў сьвету. Для маёй кар’еры гэта прарыў», — прыводзіць словы Шахіна AS. Кантракт турэцкага футбаліста з мадрыдцамі разьлічаны на 6,5 гадоў з заробкам 2,5 млн эўра ў год. Сума ўгоды склала ад 10 да 12 млн €.

### «Лівэрпул»
25 жніўня 2012 году Шахін на правах арэнды перайшоў у ангельскі «Лівэрпул».

### У зборнай
У зборнай Турэччыны дэбютаваў 8 кастрычніка 2005 году ў хатнім матчы супраць Нямеччыны (2:1), Шахін выйшаў на 85-й хвіліне, а на 87-й забіў гол у браму Олівэра Кана.

## Дасягненьні
**«Фэеноорд»**:
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2008

**«Барусія»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2011
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2017
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2013

**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт футбаліста
* Статыстыка на сайце National Football Teams
* Профіль на сайце weltfussball.de

Катэгорыя:Турэцкія футбалісты
Антуан дэ Сэнт-Экзюпэры

**Антуа́н дэ Сэнт-Экзюпэры́** (; 29 чэрвеня 1900 — 31 ліпеня 1944) — францускі пісьменьнік і лётчык. Найбольш вядомы сваёй казкай-прыпавесьцю «Маленькі прынц» () і кнігамі пра авіяцыйныя прыгоды, уключна з раманам «Начны палёт» (1931) і «Плянэта людзей» (1939). Паралельна Экзюпэры займаўся журналісцкай дзейнасьцю. У 1936—1937 гадах ён знаходзіцца ў Гішпаніі, пасьля публікаваў свае вайсковыя дзёньнікі.

Загінуў у часе баявога вылету 31 ліпеня 1944 году, за тры тыдні да вызваленьня Францыі ад нацыскіх войскаў.

Асноўныя творы Антуана дэ Сэнт-Экзюперы перакладзеныя на беларускую мову Нінай Мацяш і Эдзі Агняцвет.

## Беларускія пераклады
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія журналісты
Катэгорыя:Францускія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Францускія літаратары
Катэгорыя:Францускія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Францускія фэнтэзійныя літаратары
Катэгорыя:Францускія мэмуарысты
Катэгорыя:Францускія паэты
Катэгорыя:Францускія раманісты
Катэгорыя:Францускія лётчыкі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Францускія афіцэры
Катэгорыя:Графы Францыі
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Экзыстэнцыялісты
Катэгорыя:Мадэрніцскія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Французы ў Другой сусьветнай вайне
Катэгорыя:Загінулі ў Другой сусьветнай вайне
Катэгорыя:Зьніклыя лётчыкі і лётчыцы
Катэгорыя:Ляўрэаты Вялікай прэміі Францускай акадэміі за раман
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі „Г’юга“
Катэгорыя:Ляўрэаты Нацыянальнай кніжнай прэміі
Катэгорыя:Выпускнікі Ліцэю Сэн-Люі
Катэгорыя:Кавалеры францускага Ваеннага Крыжу (1939—1945)
Кулакоўшчына

Назву **Кулако́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць
** Кулакоўшчына — вёска ў Дубровенскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Кулакоўшчына — вёска ў Гарадзенскім раёне
Судзілавічы

Назву **Судзілавічы** маюць:

* Судзілавічы — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Судзілавічы — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці
* Судзілавічы — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Івейскага раёну

У Івейскім раёне знаходзяцца 27 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 10 — помнікі археалёгіі, 14 — помнікі архітэктуры, 3 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў былі выключаныя:

|}

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Іўеўшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Засьценкі (Дубровенскі раён)

**Засьце́нкі** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Асінторфскага сельсавету.

## Гісторыя
Вёска зьяўлялася цэнтрам Засьценкаўскага сельсавету. 26 верасьня 2017 году Асінторфскі і Засьценкаўскі сельсаветы былі аб'яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Асінторфскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 174 чалавекі
* 1999 год — 289 чалавек
* 1997 год — 85 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Засьценкаўскі сельсавет

**Засьце́нкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Засьценкі.

## Гісторыя
6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Дубровенскага раёну.

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету ўключаны 8 сельскіх населеных пунктаў скасаванага Рэдзькаўскага сельсавету.

26 верасьня 2017 году Асінторфскі і Засьценкаўскі сельсаветы былі аб'яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Асінторфскі сельсавет.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 309

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дубровенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2017 годзе
Кіраёва (Дубровенскі раён)

**Кіраёва** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Асінторфскага сельсавету. Знаходзіцца за 2 км на поўдзень ад міжнароднай аўтамагістралі Берасьце — Смаленск (у межах Беларусі — магістраль ). Зьяўляецца станцыяй на чыгуначнай лініі Ворша — Смаленск.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Кіраёва вядома з XVIII стагодзьдзя як уласнасьць Сапегаў у Дубровенскім графстве  Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Вёска Кіраёва ў 1783 годзе ўладаньне князя Пацёмкіна.

У 1857 годзе сяляне былі прыпісаны к Мікалаеўскай царкве ў вёсцы Новая Тухінь. 
У 1910 годзе сялянскай грамадзе належала 249 дзесяціны зямлі. Сяляне вёскі адносіліся да прыходу Мікалаеўскай царкве ў вёсцы Новая Тухінь і ўваходзілі ў Кіраёўскае сялянскае таварыства.
### Найноўшы час
Пад нямецкай акупацыяй з сярэдзіны ліпеня 1941 да 26 чэрвеня 1944 году. З кастрычніка 1943 году ў зоне баявых дзеяньняў на пярэднім краі.  

Да 1950 году ў калгасе «Новы быт».
### Рэспубліка Беларусь
Вёска ўваходзіла ў склад Засьценкаўскага сельсавету. 26 верасьня 2017 году Асінторфскі і Засьценкаўскі сельсаветы былі аб'яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Асінторфскі сельсавет.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе:  1857 год — 107 чалавек; 1897 год  — 26 дамоў, 190 чалавек;
* XX стагодзьдзе: 1910 год — 28 дамоў, 100 мужчын, 116 жанчын; 1995 год — 5 дамоў, 6 чалавек;
* XXI стагодзьдзе: 2010 год —  ;

## Асобы
* Міхаіл Мінковіч (*24.08. (06.09)1914 — †17.08.1971) — міністар культуры БССР 1964—1971. 

## Чыгуначная станцыя (прыпынак)
Чыгуначная станцыя Кіраёва. Код станцыі: 169011
;Расклад руху пасажырскіх цягнікоў па станцыі Кіраёва 

## Крыніцы

## Літаратура
*   С. 570.

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Новая Тухінь

**Но́вая Тухі́нь** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці на рацэ Тухіньцы пры ўтоку яе ў Дняпро. Уваходзіць у склад Асінторфскага сельсавету.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Новая Тухінь ў складзе Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага вядома з XVIII стагодзьдзя ў валоданьні Сапегаў, маёнтак Дуброўна. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай 28 траўня 1772 году Новая Тухінь ў складзе Расейскай імпэрыі, у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні. 9 кастрычніка 1972 году ўтворана Аршанская правінцыя. З 22.03.1777 па 1.12.1796 год у Бабінавіцкім павеце Магілёўскай губэрні (Магілёўскае намесьніцтва з 10.01.1778 па 31.12.1796 год).  З 1.12.1796 па 27.02.1802 год Беларуская губэрня Аршанскі павет.  З 27 лютага 1802 году ў Бабінавіцкім павеце Магілёўскай губэрні. З 1840 году Аршанскім павеце. Цэнтар Нова-Тухіньскай воласьці.

З 1787—1792 году ўласнасьць князя Францішка Любамірскага (1747—1819) і яго нашчадкаў. 

У 1910 годзе сяляне валодалі 402 дзесяцінамі зямлі. Сялянам вёскі Старая Тухінь належала 355 дзесяцін зямлі.

## Найноўшы час
Вёска ўваходзіла ў склад Засьценкаўскага сельсавету. 26 верасьня 2017 году Асінторфскі і Засьценкаўскі сельсаветы былі аб'яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Асінторфскі сельсавет.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1857 год —  244 чалавекі, 27 вайскоўцаў;
* XX стагодзьдзе: 1910 год — 235 мужчын, 254 жанчыны, 71 дом; вёска Старая Тухінь — 200 мужчын, 199 жанчын, 52 дамы; 1995 год —  40 чалавек, 17 дамоў.
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 17 чалавек;

## Страчаная спадчына
* Мікалаеўская царква (XVIII стагодзьдзе). У XVIII стагодзьдзі парафія Беларускай грэка-каталіцкай царквы (БГКЦ). К царкве былі прыпісаны вёскі: Азёры, Верхняе Тхорына, Вялікае Тхорына, Ганчарова, Гарманы, Грабеньнікі, Дабрыно, Засьценкі, Іваноўшчына, Карумны, Кіраёва, Рабцава, Косьціна, Рыленкі, Рэдзькі, Сарвіры,  Скуматы, Старая Тухінь, Стручкі, Судзілавічы, Шухаўцы, Шэкі. 

Зь Мікалаеўскай царквы паходзіць абраз сярэдзіны XVIII стагодзьдзя «Каранаваньне Маці Боскай». З 1964 году ў Нацыянальным мастацкім музэі. Абраз экспанаваўся выставах: у Менску — 1918 год, у Магілёве — 1989 год, у Маскве і Яраслаўле — 1990 год.  

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 578.

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Сарвіры

**Сарві́ры** — вёска ў Беларусі, на рацэ Дняпры. Уваходзяць у склад Асінторфскага сельсавету Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці.

## Назва

Сар (Sarus) і Вара або Вера (Varo, Wero) — імёны германскага паходжаньня. Адзначалася старажытнае германскае імя Сарвара (Saroara).

## Гісторыя
Вёска ўваходзіла ў склад Засьценкаўскага сельсавету. 26 верасьня 2017 году Асінторфскі і Засьценкаўскі сельсаветы былі аб’яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Асінторфскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1910 год — 152 чалавекі
* 1999 год — 18 чалавек
* 2010 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Судзілавічы (Дубровенскі раён)

**Судзі́лавічы** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Вярхіты. Уваходзяць у склад Асінторфскага сельсавету Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Судзіла (Sudila) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Вёска ўваходзіла ў склад Засьценкаўскага сельсавету. 26 верасьня 2017 году Асінторфскі і Засьценкаўскі сельсаветы былі аб'яднаны ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Асінторфскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1910 год — 263 чалавекі
* 1999 год — 20 чалавек
* 2010 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Шухаўцы

**Шухаўцы́** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Асінторфскага сельсавету. За 24 км на паўднёвы ўсход ад Дуброўны, 113км ад Віцебску, 0,5 км на поўдзень ад міжнароднай аўтамагістралі Берасьце — Смаленск у межах Беларусі — магістраль ). Зьяўляецца станцыяй на чыгуначнай лініі Ворша — Смаленск.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Вёска вядома з XVII стагодзьдзя.
### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У 1857 годзе сяляне былі прыпісаны к Мікалаеўскай царкве ў вёсцы Новая Тухінь. Сярод вяскоўцаў былі рамесьнікі (выраблялі колы).
У 1910 годзе сялянскай грамадзе належала 128 дзесяціны зямлі. Сяляне вёскі адносіліся да прыходу Мікалаеўскай царкве ў вёсцы Новая Тухінь і ўваходзілі ў Ганчароўскае сялянскае таварыства.
### Найноўшы час
Пад нямецкай акупацыяй з сярэдзіны ліпеня 1941 да 26 чэрвеня 1944 году. З кастрычніка 1943 году ў зоне баявых дзеяньняў. 

У 1970-х гадах у весцы былі лясьніцтва, швейная майстэрня, бальніца, дзьве крамы. Вёска ўваходзіла ў склад Засьценкаўскага сельсавету. 
### Рэспубліка Беларусь
Засьценкаўскі й Асінторфскі сельсаветы былі аб’яднаныя 26 верасьня 2017 году  ў адну адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку — Асінторфскі сельсавет.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе:  1857 год — 67 чалавек; 1897 год  — 11 дамоў, 91 чалавек;
* XX стагодзьдзе: 1910 год — 11 дамоў, 40 мужчын, 57 жанчын; 1995 год — 29 дамоў, 82 чалавекі;
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 31 чалавек

## Чыгуначная станцыя
Чыгуначная станцыя Шухаўцы. Код станцыі: 169026. 
;Расклад руху пасажырскіх цягнікоў па станцыі Шухаўцы 

## Славутасьці
* Братэрская магіла (1941—1944 гады). За 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі. Пахаваны 1181 вайсковец. У 1959 годзе на магіле пастаўлены помнік і сьцяна зь імёнамі загінуўшых.

## Крыніцы

## Літаратура
*   С. 589.

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Малабахаўскі сельсавет

**Малаба́хаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — горад Дуброўна (да 2019 году — вёска Малое Бахава).

## Гісторыя
6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Дубровенскага раёну.

18 красавіка 2019 году адміністрацыйны цэнтар перанесены ў горад Дуброўна.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 309


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дубровенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Дыд’е Конан Я

**Дыд’е Конан Я** (;  25 лютага 1984 году, Абіджан, Кот д’Івуар) — івуарыйскі футбаліст, атакуючы паўабаронца.

## Кар'ера
Дыд’е дэбютаваў у прафэсійным футболе ў 19 гадоў у івуарыйскім футбольным клюбе «АСЭК Мімозас», які выхаваў некалькі зорак сусьветнага футболу. У 2006 годзе Дыд’е перайшоў у нарвэскі клюб «Русэнборг», у якім хутка асвоіўся. Усяго ж у складзе нарвэскай каманды Конан Я правёў тры сэзоны. У жніўні 2009 году футбаліст заключыў кантракт зь нямецкім футбольным клюбам «Гановэр-96».

У зборнай сваёй краіны дэбютаваў 8 кастрычніка 2006 году ў гульні супраць зборнай Габону, якая скончылася зь лікам 5:0. 17 кастрычніка 2007 году правёў матч супраць зборнай Аўстрыі (2:3), ён выйшаў на поле на 70-й хвіліне гульні, замяніўшы Аруну Канэ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце «Transfermarkt»

Катэгорыя:Івуарыйскія футбалісты
Малое Бахава

**Мало́е Ба́хава** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад і да 18 красавіка 2019 году зьяўлялася цэнтрам Малабахаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1857 год —  129 чалавек; 1897 год — 90 чалавек, 13 хат; пасёлак Бахоўка — 9 чалавек, 2 хаты; фальварак Бахава — 19 чалавек, 22 хаты, касьцёл
* XX стагодзьдзе: 1999 год — 18 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 7 чалавек

## Славутасьці
* Гарадзішча за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі

## Страчаная спадчына
* Каталіцкая капліца — на могілках, пабудавана князем Любамірскім у 1828 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 575.

Катэгорыя:Малабахаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Вялікае Бахава

**Вялі́кае Ба́хава** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Малабахаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 113 чалавек
* 1999 год — 161 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Малабахаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Гудава Зямянскае

**Гу́дава Зямя́нскае** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Мілостаўкі. Уваходзіць у склад Малабахаўскага сельсавету Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Гуда або Года (Gudo, Godo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца ў 1607 годзе.

На 1897 год тут было 23 хаты, працавала школа.

## Насельніцтва
* 1857 год — 69 чалавек
* 1897 год — 128 чалавек
* 1910 год — 145 чалавек
* 1999 год — 35 чалавек
* 2010 год — 23 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 564.

Катэгорыя:Малабахаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Пасудзьдзева

**Пасу́дзьдзева** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Малабахаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядома з 1607 году. У 1915 годзе земскае вучылішча.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1857 год — 102 чалавекі ; 1897 год — 171 чалавек, 30 хат, школа
* XX стагодзьдзе: 1999 год — 54 чалавекі
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 40 чалавек

## Асобы
* Фёдар Каўроў (1912—1937) — танкіст, Герой Савецкага Саюзу. Загінуў у Гішпаніі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 579.

Катэгорыя:Малабахаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Рыбалтова

**Рыбалто́ва** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дубравенкі. Уваходзіць у склад Малабахаўскага сельсавету Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Рыбалд (Ribald) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 161 чалавек
* 1999 год — 16 чалавек
* 2010 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Малабахаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Цілевічы

**Ці́левічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Дубравенцы. Уваходзяць у склад Малабахаўскага сельсавету Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Ціла, пазьней Ціль (Tilo, Zilo, Zill) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 198 чалавек
* 1999 год — 59 чалавек
* 2010 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Малабахаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Двор-Савічы

**Двор-Са́вічы** — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Двор-Савічы ўваходзяць у склад Чамярыскага сельсавету. Вёска моцна пацярпела ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Хракавіцкага ў склад Чамярыскага сельсавету.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Чарнобыльскі паядынак: шалёны воўк супраць пэнсіянэраў

Катэгорыя:Чамярыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Артура Відаль

**Арту́ра Эра́сма Віда́ль Па́рда** (;  22 траўня 1987 году, Сант’яга-дэ-Чылі, Чылі) — чылійскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Колё-Колё» і зборнай Чылі. Унівэрсальны гулец, можа згуляць як у абароне, гэтак і ў паўабароне.

## Кар’ера
Відаль нарадзіўся ў Сан-Хаакіне, працоўнай камуне ў сталіцы Чылі Сант’яга-дэ-Чылі. Гуляў у футбольных школах клюбаў «Дэпортэс Мэліпільля», пазьней апынуўся ў сыстэме чылійскага гранда «Колё-Колё».

### «Колё-Колё»
У 2006 годзе дэбютаваў у прафэсійным футболе, згуляўшы ў матчы «Колё-Колё» й «Унівэрсыдад дэ Чылі» (2:1). Відаль за 10 хвілінаў да канца матчу замяніў Гансалё Фіера. У сваім першым сэзоне Артура адразу стаў чэмпіёнам Чылі. Наступны чэмпіянат зноўку апынуўся пераможным для «Колё-Колё», а роля Відаля ў клюбе ўзрасла. Малады футбаліст згуляў у 30 матчах. Праявіў сябе чыліец і на больш высокім узроўні, забіўшы 3 мячы ў розыгрышы Паўднёваамэрыканскага кубка 2006 году. Тады ж на гульца зьвярнулі ўвагу скаўты эўрапейскіх клюбаў.

### «Баер»
Сэзон Апэртуры 2007 году стаў апошнім для Відаля ў складзе «Колё-Колё», паколькі гулец падпісаў кантракт зь нямецкім клюбам «Баер Левэркузэн». Спартовы дырэктар «асьпірынавых» Рудзі Фёлер асабіста лётаў у Чылі дзеля падпісаньня гульца. Поўная сума пагадненьня склала 11 млн даляраў, немцы выплацілі 70% ягонага кантракту за 7,7 млн. Гэтая дамова стала найбуйнейшай у гісторыі «Колё-Колё», апярэдзіўшы папярэдняга рэкардсмэна — трансфэр Матыяса Фэрнадэса ў «Вільярэал» (9 млн даляраў).

19 жніўня 2007 году Відаль дэбютаваў у новым клюбе ў матчы з «Гамбургам», які завяршыўся для «Баера» паразай. У палове гульняў сэзону чыліец выходзіў у аснове, а для таго, каб адкрыць рахунак сваім галам яму спатрэбілася 3 матчы. Артура заняў у камандзе дастаткова трывалае становішча, правёўшы ў двух наступных сезонах 29 і 31 матч адпаведна.

### «Ювэнтус»
22 ліпеня 2011 году стаў гульцом турынскага «Ювэнтуса». З гульцом быў заключаны пяцігадовы кантракт. Сума трансфэру склала 10,5 мільёну эўра.

## Міжнародная кар’ера
У 2007 годзе Відаль дэбютаваў і ў зборнай Чылі, згуляўшы ў матчы супраць зборнай Вэнэсуэлы. Удзельнічаў у адборачнай кампаніі й фінальнай частцы чэмпіянату сьвету 2010 году.

## Дасягненьні
**«Колё-Колё»**:
* Чэмпіён Чылі: 2006 (а), 2006 (к), 2007 (а), 2024
* Уладальнік Супэркубка Чылі: 2024

**«Ювэнтус»**:
* Чэмпіён Італіі: 2012, 2013, 2014, 2015
* Уладальнік Кубка Італіі: 2015
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2012, 2013

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2016, 2017, 2018
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2016
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2016, 2017

**«Барсэлёна»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2019
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2018

**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2021
* Уладальнік Кубка Італіі: 2022
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2021

**«Фламэнгу»**:
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 2022
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2022

**Чылі**:
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2015, 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Чылійскія футбалісты
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Астравецкага раёну

У Астравецкім раёне знаходзяцца 18 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 8 — помнікі археалёгіі, 10 — помнікі архітэктуры.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў былі выключаныя:

|}

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Астравеччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Зара

Назву **Зара** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Зара — вёска ў Дрысенскім раёне.
** Зара — вёска ў Чашніцкім раёне.

* Гомельская вобласьць:
** Зара — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне.
** Зара — былы пасёлак у Чачэрскім раёне.

* Магілёўская вобласьць:
** Зара — пасёлак у Глускім раёне.
** Зара — вёска ў Круглянскім раёне.
** Зара — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне.

* Менская вобласьць:
** Зара — пасёлак у Любанскім раёне.
** Зара — вёска ў Пухавіцкім раёне.

## Іншае
* Зара — раённая газэта Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Падвойныя назвы
* Зара Аўхімкаўская
* Зара Камунізму
* Зара Рэвалюцыі
* Зара Свабоды
* Новая Зара
* Сьветлая Зара
* Чырвоная Зара
* Ясная Зара
Гусявіцкі сельсавет

**Гусявіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Старая Гусявіца.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Буда-Кашалёўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Пушча (неадназначнасьць)

Назву **Пу́шча** маюць:

* Пушча — буйны масіў густога, цяжкапраходнага лесу

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Пушча — вёска ў Віцебскім раёне
** Пушча — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Пушча 1 — вёска ў Пастаўскім раёне
** Пушча — вёска ва Ўшацкім раёне
** Пушча — вёска ў Шумілінскі раёне

* Гомельская вобласьць:
** Пушча — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Пушча — пасёлак у Бялыніцкім раёне
** Пушча — вёска ў Магілёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Пушча — вёска ў Акцябарскім сельсавеце Лагойскага раёну
** Пушча — вёска ў Задор’еўскім сельсавеце Лагойскага раёну
** Пушча — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Падвойныя назвы
* Аўгустоўская пушча
* Белавеская пушча
* Брыцалавіцкая пушча
* Галубіцкая пушча
* Гарадзенская пушча
* Графская пушча
* Катранская пушча
* Кобрынская пушча
* Ліпічанская пушча
* Налібоцкая пушча
* Ружанская пушча
* Сар’янская пушча
* Старая пушча
* Сьвіслацкая пушча
* Сярэдняя пушча
* Цёмная пушча
* Шарашоўская пушча
* Шлях-Пушча
* Язэп Пушча
Бітва пад Хацінам

**Бітва пад [[Хацін]]ам**:

* Бітва 1509 году
* Бітва 31 сьнежня 1530 году
* Бітва 2 сакавіка 1616 году
* Бітва 1621 году — бітва паміж войскамі Рэчы Паспалітай і Асманскай імпэрыі
* Бітва 1673 году — бітва паміж войскамі Рэчы Паспалітай і Асманскай імпэрыі
* Аблога Хаціна 1739 году — захоп Хацінскай цьвердзі расейцамі
* Аблога Хаціна 1769 году
* Аблога Хаціна 1788 году
* Аблога Хаціна 1812 году

## Карціны
* «Бітва пад Хацінам» — карціна Станіслава Батоўскага-Качара
* «Бітва пад Хацінам» — карціна Юзэфа Бранта
Хацін

**Хацін** ( — Хатын, ) — места ў Паўднёвай Бэсарабіі, на правым беразе Днястра. Раённы цэнтар Чарнавіцкай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва — 8900 чалавек (2024).

## Мінуўшчына
У X—XIII стагодзьдзях належаў рускім княствам, з XIV стагодзьдзя пераходзіў да Малдовы, Турэччыны, Польшчы. У XVII—XVIII стагодзьдзях — памежная турэцкая цьвердзь. Месца дзьвюх вялікіх бітваў войскаў Рэчы Паспалітай з туркамі (у 1621 і 1673 роках). У 1812 далучаны да Расеі, з 1918 — у Румыніі. У 1940—1991 роках разам з Букавінай у межах Украінскай ССР (за выняткам 1941—1944, калі быў ізноў уключаны ў склад Румыніі), з 1991 ва Ўкраіне.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Глядзіце таксама
* Хацінскі замак

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Банк даних Державної служби статистики України
* Cities & towns of Ukraine
* Фатаздымкі Хаціна
*
Пётар Дарагастайскі

**Пётар Дарагастайскі** (, ? — ) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, 25 кастрычніка 1597 году названы кашталянам менскім, ў пачатку 1600 году амсьціслаўскі ваявода, з 15 лютага 1605 — смаленскі ваявода.

З роду Дарагастайскіх герба «Ляліва», сын полацкага ваяводы Мікалая і Ганны Война.

Паводле веравызнаньня быў кальвіністам, у 1599 годзе названы правізарам эвангеліцкім.

Меў сына Войцеха, які памёр бязьдзетным.

## Літаратура
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.
* 

Дарагастайскі
Дарагастайскі
Дарагастайскі
Наваміргарад

**Наваміргарад** () — горад ва Ўкраіне, у паўднёвай частцы Сярэдняга Прыдняпроўя, адміністрацыйны цэнтар Наваміргарадзкага раёну Кіраваградзкай вобласьці. Разьмешчаны на рацэ Вялікая Высь за 72 км ад Крапіўніцкага. Насельніцтва — 12 000 жыхароў (паводле ацэнкі 2024 году).

## Гісторыя

Першая згадка пра горад датуецца 1740 годам. З 1752 году Наваміргарад — адміністрацыйны цэнтар Новай Сэрбіі. З 1923 году — раённы цэнтар Елісаветградзкай акругі, з 1959 — горад раённага падпарадкаваньня Кіраваградзкай вобласьці.

Пастановай Кабінэта Міністраў Украіны ад 26 ліпеня 2001 году Наваміргарад унесены ў сьпіс гістарычных населеных пунктаў Украіны. У 2010 годзе горад адзначыў свой 270-гадовы юбілей.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гарады Кіраваградзкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Радзім Гаўдэнцый

**Радзі́м Гаўдэ́нцый** (, , , ; да 970 — пасьля 1006) — каталіцкі сьвяты, першы арцыбіскуп гнезьненскі і першы мітрапаліт на польскіх землях.

## Жыцьцяпіс
Радзім быў пазашлюбным сынам Слаўніка, лібіцкага князя з роду Слаўнікавічаў. Меў зводнага брата Войцеха.

Дата нараджэньня Сьв. Радзіма дакладна невядомая і вылічаная толькі прыкладна (у пэрыяд паміж 960—970 рокамі) на падставе таго факту, што для атрыманьня арцыбіскупскага тытулу мусіў быць не маладзейшы за 30 рокаў.

Пра Радзіма захавалася значна меней біяграфічных зьвестак, чым пра ягонага старэйшага брата Сьв. Войцеха. Ніводны зь ягоных сучасьнікаў не стварыў ягонае жыцьцеапісаньне. Паводле некаторых зьвестак, вучыўся разам з Войцехам у магдэбурскай школе, але гэта выглядае мала праўдападобным з-за іхняе розьніцы ва ўзросьце.

Па прызначэньні Войцеха біскупам (19 лютага 982) працаваў у ягонай рэзыдэнцыі і з тае пары пастаянна дапамагаў свайму брату. У 988 року яны разам накіраваліся ў Італію з намерам пакрочыць далей у Сьвятую зямлю. Аднак дасягнуўшы толькі бэнэдыктынскага кляштара Монтэ-Касына, вярнуліся ў Рым. Там з братам далучыліся да бэнэдыктынскага кляштара Сьв. Баніфацыя і Алексія на Авэнтыне, дзе Радзім і прыняў імя Гаўдэнцый (990). У 992 року вярнуліся ў Прагу, адкуль неўзабаве (994) ізноў накіраваліся ў Рым.

Былі накіраваныя місіянэрамі да прусаў, ад рук якіх 23 красавіка 997 загінуў Войцех. Сам Радзім, адпушчаны прусамі, разам зь іншым удзельнікам іхняе выправы Бэнэдыктам зьвярнуўся да польскага караля Балеслава I Храбрага з просьбаю выкупіць у прусаў цела свайго брата.

У 999 року быў высьвечаны ў Рыме на біскупа, і ў 1000 пастаўлены арцыбіскупам Гнезна.

Дата сьмерці таксама называецца толькі прыблізна: два чэскія нэкралёгі падаюць 12 кастрычніка, у той час як нэкралёг зь Люнэбургу — 14 кастрычніка. Невядомы нават рок сьмерці, выказваюцца вэрсіі: 1006, 1011, 1016, 1020 або 1022.

Па ягонай сьмерці цела было пахаванае ў гнезьненскай катэдры. У 1039 року разам з астанкамі Сьв. Войцеха і  перавезены ў Чэхію і перапахаваны ў крыпце сьвв. Казьмы і Дзям’яна ў храме сьвятога Віта.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* www.edejiny.cz
* www.abcsvatych.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 960-я гады
Катэгорыя:Сьвятыя Чэхіі
Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Бэнэдыктынцы
Катэгорыя:Слаўнікавічы
Катэгорыя:Місіянэры
Катэгорыя:Памерлі ў XI стагодзьдзі
Катэгорыя:Польскія сьвятыя
Красічын

**Красічын** () — вёска ў Перамышлеўскім павеце Падкарпацкага ваяводзтва Польшчы, сядзіба гміны Красічын. Знаходзіцца прыкладна за 8 км на захад ад Перамышлю і за 56 км на паўднёвы ўсход ад рэгіянальнага цэнтру Жэшава. Насельніцтва — 440 чалавек.

## Славутасьці
* рэнэсансны замак, пабудаваны архітэктарам Галеаца Апіяні на замову Станіслава Красіцкага.
* Жыдоўскі цьвінтар

## Асобы
У Красічынскім замку нарадзіўся кардынал Адам Стэфан Сапега.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* 
* Фатаздымкі Красічына

Катэгорыя:Гміна Красічын
Катэгорыя:Населеныя пункты Падкарпацкага ваяводзтва
Цыпрыян Павал Бжастоўскі

**Цыпрыян Павал Бжастоўскі** (1612, Міхайлішкі, Гарадзенскі павет — , Варшава) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, дыплямат. Рэфэрэндар (1650—1681) і пісар вялікі літоўскі (1657—1672), кашталян (1681—1684) і ваявода троцкі (з 1684).

Быў старостам мядзельскім, ашмянскім, субоцкім, аранскім, азяцкім, даўгоўскім, быстрыцкім.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Бжастоўскіх гербу «Стрэмя», сын Яна, палкоўніка войска Вялікага Княства Літоўскага, і Кацярыны з Чарніцкіх. Адукацыю атрымаў у Віленскай акадэміі. Служыў пры двары канцлера вялікага літоўскага Альбрэхта Радзівіла. У 1640—1650 гадох быў рэгентам вялікай канцылярыі.

У 1642 годзе атрымаў урад стольніка віленскага, як дэпутат ад Упіцкага павету ўдзельнічаў у падпісаньні эклекцыі (абраньні) караля і вялікага князя Яна Казімера. У 1645 годзе атрымаў урад пісара дэкрэтавага, у 1650 годзе — рэферэндара вялікага літоўскага, у 1650 годзе — пісара вялікага літоўскага. У 1674 годзе быў электарам Яна Сабескага з Ашмянскага павету, хоць першапачаткова выступаў за кандыдатуру сына маскоўскага гаспадара Фёдара Аляксеевіча. У 1681 годзе стаў кашталянам троцкім. Атрымаў прызначэньне ад Яна Казімер на агляд цела Сьвятога Казімера. З 1684 году — ваявода троцкі.

Нааднаразова абіраўся паслом на соймы, а таксама кіраваў дачыненьнямі з Маскоўскай дзяржавай. Удзельнічаў у перамовах з маскоўскімі пасламі ў Нямежы ў 1658 годзе, у Андросаве ў 1663—1664 гадох, у складаньні Андросаўскага замірэньня 1667 году ў час вайны з Маскоўскай дзяржавай 1654—1667 гадоў. У 1670 годзе за панесеныя страты ўлады выдалі яму 15000 польскіх злотых. Быў паслом у Маскву ў 1671—1672 і 1679 гадох. Ад маскоўскага гаспадара атрымаў багата аздоблены абраз Найсьвяцейшай Багародзіцы, які потым падараваў менскім езуітам (яго сын Антон быў рэктарам Менскай езуіцкай калегіі).

Ажаніўся з Барбарай Дунін-Раецкай. У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Эмануэль (?—1689), пісар вялікі літоўскі
* Канстантын Казімер (1644—1722) — біскуп смаленскі i віленскі
* Ян Уладзіслаў (1644—1722) — кашталян троцкі
* Антоні (1666—1718) — езуіт, рэктар Менскага езуіцкага калегіюму
* Тэрэза (?—1721), жонка кашталяна віцебскага Марцыяна Міхала Агінскага

Спачыў ў Вільні ў касьцёле Сьвятога Яна. Пры жыцьці вёў дыярыюшы пасольстваў, зьбіраў лісты, рэляцыі і інш. дакумэнтальныя крыніцы. Па ім засталося 13 тамоў дакумэнтальнага матэрыялу, якія адышлі каралю і вялікаму князю Станіславу Аўгусту Панятоўскаму. Лёс збору невядомы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1612 годзе
Катэгорыя:Рэфэрэндары вялікія сьвецкія літоўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Дыпляматы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты мядзельскія
Катэгорыя:Старосты ашмянскія
Катэгорыя:Старосты субоцкія
Катэгорыя:Старосты аранскія
Катэгорыя:Старосты азяцкія
Катэгорыя:Старосты даўгоўскія
Катэгорыя:Старосты быстрыцкія
Іван Берман

**Іва́н Андрэ́евіч Бе́рман** ( 1830, Вільня — 16 студзеня 1893) — праваслаўны сьвятар, этнограф, краязнавец, зьбіральнік беларускага фальклёру.

## Жыцьцяпіс
Па сканчэньні Літоўскай духоўнай сэмінарыі (1857) прызначаны другім сьвятаром царквы сьв. Параскевы ў Валожыне (Ашмянскі павет), адначасова прызначаны законавучыцелем мясцовае прыходзкае вучэльні. У 1867 з Валожына быў накіраваны да царквы ў Антопалі (Кобрынскі павет), да свайго цесьця, протаярэя Ф. Гарбацэвіча. У 1868 з Антопалю накіраваны на месца сьвятара пры Прачысьценскім катэдральным саборы г. Вільні. У 1876 прызначаны штатным законавучыцелем Марыінскай вышэйшай жаночай вучэльні і настаяцелем дамовай царквы вучэльні. Таксама быў законавучыцелем Віленскай 2-й гімназіі. Сябра Расейскага геаграфічнага таварыства.

Пахаваны на Эўфрасіньнеўскіх могілках у Вільні, каля багадзельні, помнік — каменныя ківот і аналой з мармуровым Эвангельлем, у ківоце абраз Уваскрэсеньня.

## Дасьледніцкая дзейнасьць
Вывучаў беларускія народныя абрады, прыкметы, вераваньні, забабоны; зьбіраў матэрыялы пра народны каляндар і мэтэаралёгію беларусаў.

Ад заснаваньня «Віленскага календара» загадваў у выданьні царкоўна-рэлігійным разьдзелам.

## Сям’я
Меў сыноў Сяргея і Аляксея.

З дазволу расейскага імпэратара і Сынода ўдава і дзеці з 6 лютага 1894 зьмянілі прозьвішча на *Мядзьведзеў*.

## Бібліяграфія
* Календарь по народным преданиям, в Воложинском приходе Виленской губернии, Ошмянского уезда / Свящ. Иоанн Берман. — 1-е изд.: Записки Русского императорского географического общества, 1873; — 2-е изд.: Спб.: Тип. Майкова, 1874;
* Касательно жгучих вопросов современного пастырства // Литовские епархиальные ведомости. 1880. № 6, 9, 13, 15.
* Наблюдения нашего северо-западного крестьянства относительтно погоды и урожая // Виленский вестник. 1870. № 130, 132.
* Порядок народного времяисчисления и праздничные обычаи в Северо-Западной Руси // Виленский вестник. 1869. № 6, 7, 12, 19, 34, 39.
* Чаровники и знахари западно-русского простонародья // Виленский вестник. 1903. № 152, 158, 160, 164.

## Літаратура
* 
* Беларускі фальклор: энцыклапедыя. Т. 1: А — К. — Мінск, 2005;
* Васілевіч У. А. Іаан Андрэевіч Берман // Беларуская фалькларыстыка. — Мн.: 1989. С. 73—82;
* Васілевіч У. А. Збіральнікі: Оскар Кольберг, Зыгмунт Глогер, Іван Берман, Аляксандр Троіцкі, Аляксандр Пшчолка, Эма Яленская-Дмахоўская, Бірута, Уладзіслаў Вярыга, Чэслаў Пяткевіч, Казімір Машынскі / АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Навук. рэд. А. С. Фядосік — Мн.: Навука і тэхніка, 1991. 
* Литовские епархиальные ведомости;
* Савицкий Л. Православное кладбище гор. Вильно. — Вильно, 1938.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя дзеячы
Катэгорыя:Памерлі 16 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1893 годзе
Штэфан Райнарц

**Штэфан Райнарц** (;  1 студзеня 1989 году, Энгельскірхэн, Нямеччына) — былы нямецкі футбаліст, абаронца.

## Біяграфія
Штэфан Райнарц нарадзіўся ў невялікім 10-тысячным мястэчку Энгельскірхэн, якое знаходзіцца ў Паўночным Райне — Вэстфаліі. Там упершыню ён і пазнаёміўся з футболам, там і праяўляў, з 1993 году, свае футбольныя здольнасьці ў мясцовай аматарскай камандзе «Гайлігенгаўзэр». Але дзеля павышэньня свайго футбольнага майстэрства ён у 1998 годзе перабраўся ў найбліжэйшы буйны горад — Бэргіш-Глядбах, які знаходзіцца на беразе Райну каля Кёльну. Менавіта ў мясцовай камандзе «Бэргіш-Глядбах 09» яго заўважылі скаўты футбольнай школы «Баеру».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Fussballdaten.de
* Профіль на сайце Transfermarkt.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Малое Савіна

**Мало́е Са́віна** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Зьяўляецца цэнтрам Маласавінскага сельсавету.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Вёскі Малое Савіна і Вялікае Савіна ў складзе Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага вядома з XVII стагодзьдзя ва ўласнасьці Сапегаў, маёнтак Дуброўна. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай 28 траўня 1772 году Малое Савіна і Вялікае Савіна ў складзе Расейскай імпэрыі, у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні. 9 кастрычніка 1972 году ўтворана Аршанская правінцыя. З 22 сакавіка 1777 году да 10 студзеня 1778 году ў складзе Аршанскага павету Магілёўскай губэрні (Магілёўскае намесьніцтва, 10 студзеня 1778 — 12 сьнежня 1796). З 12 сьнежня 1796 па 27 лютага 1802 году Аршанскім павеце Беларускай губэрні. З 27 лютага 1802 году Малое Савіна ў Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні.

26 сьнежня 1861 году мястэчка Горкі перавялі ў стан павятовага гораду й ўтварылі з частак Аршанскага, Магілёўскага й скасаванага Копыскага паветаў Горацкі павет. Малое Савіна апынулася ў складзе Дубровенскай воласьці Горацкага павету.

У 1910 годзе сяляне валодалі: Малое Савіна 409 дзесяцінамі зямлі, царква — 50 дзесяцінамі зямлі, вёска Вялікае Савіна 614 дзесяцінамі зямлі.
Кожны год ладзіўся кірмаш.

## Насельніцтва
* XVIII стагодзьдзе: 1731 год — сяло Малое Савіна і вёска Вялікае Савіна: 103 дома, 356 чалавек.
* XIX стагодзьдзе: 1857 год — сяло Малое Савіна: 151 чалавек і 8 вайскоўцаў; вёска Вялікае Савіна: 246 чалавек..
* XX стагодзьдзе: 1910 год — сяло Малое Савіна: 69 дамоў, 186 мужчын, 193 жанчыны; вёска Вялікае Савіна: 88 дамоў, 276 мужчын, 258 жанчын; 1995 год — 58 дамоў, 100 чалавек.
* XXI стагодзьдзе: 2010 год —  49 чалавек;

## Страчаная спадчына
* Царква Дабравешчаньня Багародзіцы (XVIII стагодзьдзе). К царкве былі прыпісаны вёскі Загвазьдзіна, Ерамееўшчына, Засьценак Юр'еў.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 575.

Катэгорыя:Маласавінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Баброва (Дубровенскі раён)

**Бабро́ва** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Маласавінскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядома з 1782 году.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1857 год — 266 чалавек; 1897 год — 533 чалавекі (271 муж. і 262 жан.), зь іх 527 праваслаўных 
* XX стагодзьдзе: 1999 год — 341 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 250 чалавек

## Славутасьці
* Братэрская магіла (1943—1944 гады)
* Гарадзішча пэрыяду раньняга жалезнага веку (у цэнтры вёскі)

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 315—316, 436—438, 559.

Катэгорыя:Маласавінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Барсукі (Дубровенскі раён)

**Барсукі́** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці, на рацэ Шчавоня прытоку Расасенкі. Уваходзіць у склад Маласавінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 35 чалавек
* 1999 год — 72 чалавекі
* 1857 год — 239 чалавека.
## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 560.

Катэгорыя:Маласавінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Карабанавічы

**Караба́навічы** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Маласавінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 57 чалавек

## Славутасьці
* Гарадзішча-1, гарадзішча-2 пэрыяду раньняга жалезнага веку (на мысе правага берагу р. Дубровенка, каля могілак, 1 км на поўдзень ад гарадзішча-1).

## Асобы
* Анатоль Магіленка (*10.08.1938, Карабанавічы — †02.09.1997, Віцебск) — доктар вэтэрынарных навук, прафэсар, рэктар Віцебскай дзяржаўнай акадэмія вэтэрынарнай мэдыцыны].

## Крыніцы

Катэгорыя:Маласавінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Пецькі (неадназначнасьць)

Назву **Пецькі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Пецькі — вёска ў Кобрынскім раёне

* Віцебская вобласьць
** Пецькі — вёска ў Дубровенскім раёне