Францішак Лянчы

**Франці́шак Мары́я Ля́нчы** (, ; 1799, Фана, Італія — 1875, Варшава, Польшча) — архітэктар, італьянец па паходжаньні, які з другой чвэрці ХІХ ст. стала працаваў на землях былой Рэчы Паспалітай.

## Біяграфія
Навучаўся ў рымскай Акадэміі сьвятога Лукі. Атрымаў залаты мэдаль за дыплёмную працу — праект рэстаўрацыі рымскага касьцёлу . У маладым веку стаў ганаровым прафэсарам Акадэміі.

У 1825 року на запрашэньне  прыехаў у Польшчу дзеля перабудовы родавае рэзыдэнцыі ў Конскіх.

Каля 1830 року займаўся адбудовай касьцёлу сьв. Ядвігі ў Пэмпова, якому надаў рысы ангельскай готыкі. Пасьля атрымаў запыт на праект перабудову замку на Вавэлі, аднак з-за выбуху паўстаньня праект ня быў рэалізаваны. У Кракаве Лянчы разам з разьбяром Паоля Філіпі спраектаваў саркафаг Тадэвуша Касьцюшкі.

У 1836—1840 на замову Эдварда Рачынскага спраектаваў і пабудаваў  ў Познані.

У 1844 прыбыў у Варшаву. На замову Аўгуста Патоцкага пашырыў левае крыло палацу ў Вілянаве.

Каля 1863 року з-за частковае страты зроку спыніў прыём замоваў.

## Дзейнасьць
Займаўся праектаваньнем будынкаў рознага прызначэньня: палацаў, касьцёлаў, гарадзкіх жылых і адміністрацыйных збудаваньняў, гаспадарчых пабудоваў, корчмаў, капліц, мастоў і іншага. Працаваў у архітэктурнай плыні гістарызму. З 40-х гадоў ХІХ ст. пачынае цікавіцца рэнэсансам і разьвіваць нэарэнэсансны кірунак у межах плыні гістарызму. Найбольш вядомым тыпам збудаваньняў гэтага кірунку сталі сельскія вілы (да прыкладу Пружанскі палацык).

Архітэктар стварыў вялікую колькасьць праектаў, большасьць зь якіх засталася на паперы.

## Сьпіс працаў Францішка Марыі Лянчы
Паводле Паўла Гергоні:
 
* 1825 — Клясычная эгіпецкая аранжарэя ў Конскіх, Польшча (для Малахоўскіх)
* 1825 — Перабудова гатычнага касьцёла ў Конскіх (для Малахоўскіх)
* 1825 — Аранжарэя ў Бялачаве
* 1830 — Перабудова касьцёла сьв. Ядвігі ў Пэнпове
* 1830 — Перабудова капліцы Патоцкіх у катэдры на Вавэлі
* 1830 — Праект грабніцы Тадэвуша Касьцюшкі ў крыпце сьв. Леанарда на Вавэлі
* 1834 — Перабудова замку ў Бэндзіне (для Эдварла Рачыньскага)
* 1835 — Перабудова замку ў Загужанах
* 1835 — Перабудова замку ў Осеку
* 1835 — Палацык у Гродцы (для Цеханоўскіх)
* 1836 — Перабудова замку ў Затары (для Маўрыцыя Патоцкага)
* 1836 — Дабудова нэагатычнай крыпты ў касьцёле ў Затары
* 1836 — Залатая капліца ў катэдры ў Познані (для Эдварла Рачыньскага)
* 1836 — Перабудова палацу Скшыньскіх у Загужанах
* 1840 — Публічныя будынкі ў Дамброве Гурнічнай
* 1840 — Палац у Парэнбе Велькай каля Асьвенціму (для Вінцэнта Баброўскага)
* 1845 — Касьцёл у Баркавіцах (супольна з Генрыкам Марконі)
* 1846 — Карчма ў Служаве (Варшава)
* 1846 — Перабудова касьцёла сьв. Катажыны ў Варшаве на Служаве
* 1847 — Камяніца Патоцкіх па адрасе Кракаўскае прадмесьце, 17 у Варшаве
* 1848 — Перабудова палацу ў Фалентах каля Варшавы
* 1848 — Перабудова паўночнага крыла палацу ў Вілянаве (Варшава) (для Патоцкіх)
* 1848 — Гаспадарчыя пабудовы ў Вілянаве
* 1850 — Палац у Кжышовіцах (для Патоцкіх)
* 1850 — Палац Познанскіх (Лэсэра) па Алеі Ўяздоўскіх, 8 у Варшаве
* 1850 — Перабудова палацыку ва Ўрсынаве (Варшава)
* 1852 — Ратуша ў Міжрэччы
* 1852 — Палац Патоцкіх у Міжрэччы
* 1858 — Надмагільны помнік Эльжбеты Ўрбаноўскай на Паванзках у Варшаве
* 1860 — Дом Крашэўскага па вуліцы Макатоўскай, 48 у Варшаве
* 1865 — Касьцёл у Хатомаве

Таксама існуе меркаваньне, што працай Францішка Марыі Лянчы зьяўляецца Пружанскі палацык. Прамых доказаў, што Лянчы ўдзельнічаў у будаўніцтве палацыку няма, але зьяўляецца фактам тое, што для пабудовы палацыка выкарыстоўваліся тыя самыя асноўныя прыёмы і прынцыпы, якія распрацаваў Лянчы для пабудоваў такога роду.

## Галерэя

Файл:Pružanski pałacyk. Пружанскі палацык (N. Orda, 1877).jpg|Пружанскі палацык
Файл:Międzyrzec podlaski pałac potockich fasada.jpg|Палац Патоцкіх у Міжрэччы (1852)
Файл:Palac Poznanskich Lanci 03.jpg|Палац Познанскіх-Лэсэра ў Варшаве (1850)
Файл:POL Warsaw Muzeum Plakatu.jpg|Заезная брама ў Вілянаве, Варшава (Музэй плякату) (1848)
Файл:Pepowo wojewodztwo wielkopolskie - kosciol.jpg|Касьцёл у Пэнпове (1830)
Файл:POL 2007 cmentarz ul renety 18.JPG|Касьцёл сьв. Катажыны на Служэве, Варшава (1846)
Файл:Grobowiec Mieszka I i Bolesława I Chrobrego.jpg|Грабніца караля Мешкі I і Баляслава Храбрага ў катэдры ў Познані (1836)
Файл:Oranżeria egipska w końskich.jpg|Клясычная эгіпецкая аранжарэя ў Конскіх, Польшча (Гарадзкі дом культуры) (1825)


## Сям’я
З жонкай Канчэтай Джанкрыстафарай мелі дачку Марыю Арканджэлю ( 1811) і сына Вітальда (1829—1892) — таксама архітэктар, працаваў у Польшчы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Фана
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Італьянскія архітэктары
Катэгорыя:Польскія архітэктары
Катэгорыя:Пахаваныя на Павонзкаўскіх могілках