Любарт (імя)

**Любарт** (*Лібарт*, *Любард*, *Люпарт*, *Лебарт*, *Лепарт*), **Любэрт** (*Лібэрт*, *Лібарт*, *Ліпарт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Любэрт (Lubert) або Любарт (Liubhart, Lubartus, Lubart, Liubardus) і Берэтлюб (Beretliub) або Гартліб (Hartlib) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -люб- (імёны ліцьвінаў Любейка, Любень, Любш; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubisch) паходзіць ад гоцкага liufs, германскага leuba, стараверхненямецкага liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны', аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Кібарт, Эйбарт; германскія імёны Siebart, Kibart, Eibert) — ад германскага berhta 'яркі', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Германскае паходжаньне імя Любарт (Lubart), а таксама Любэрт (Lubert) і Лібэрт (Libert) ды іншых формаў (Lupert, Lephard, Libard, Lipard, Liphard, Liphart; Lubard, Lubhard, Lupard), якія гістарычных бытавалі ў Польшчы, сьцьвяржаецца ў этымалягічным слоўніку старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзеным Польскай акадэміяй навук. Адпаведнасьць імя Любарт германскаму імю Liubbert прызнае летувіскі лінгвіст .

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Любарт складаецца з асноваў -люб- і -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Rattolt, Konrad), якая паходзіць ад германскага rad- 'рада'. Такім парадкам, імя Любарт (Liubarat) азначае «рада міласьці».

Гісторык Павал Урбан у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі пад 1422 годам упамінае Любарта з Шмаленбургу (*Lubbert tho Schmalenbrugge*), а пад 1417 годам — іншага Любарта зь Мюнстэру. Апроч таго, па 1328 годзе магістар Любарт Бол дзеіў у адной зь філіяў Тэўтонскага ордэну, што месьцілася ў месьце Утрэхце (Нідэрлянды).

У Прусіі бытавала імя Любарт (Любэрт): *Lubart / Lubert* (1420 год). У ваколіцах Русі (Прусія) адзначалася прозьвішча Lubert.

Германскае імя Lubbert бытавала ў XV ст. у Рызе.

У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначаліся прозьвішчы Lubart, Lubartowa (жаночае), Lubartowicz, Lubartówna (жаночае), Luberda, Luberdowicz, Luberta, Lubertowicz.

У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Lubart. 

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *Любартъ Кгедиминовичь* (8 сьнежня 1322 году); *от князя от [[Кейстут|Кестутя]] и от князя от Либорта у Торунь к местычемъ* (па 1341 годзе); *Lubardus filius Gedimini ducis Litwanorum* (Хроніка Яна з Чарнкова пад 1349 годам); *оже я князь [[Яўнут|Еоунутии]], и Кистюти, и Любартъ* (1352 год); *Nobilibus viris Oligerdo Magno et Kenstuto ac Lubardo fratribus ducibus Lituanorum* (23 кастрычніка 1373 году); *Lubertus Lytwanus* (1376 год); *Lunardus dux Lituanorum* (29 верасьня 1377 году); *Feodor Lubhard, dei gracia dux luciensis* (22 траўня 1386 году); *olim domino Lubardo, duci wlodimiriensi* (4 лістапада 1386 году, 4 лістапада 1393 году); *dux magnus Lubarth* (4 лістапада 1386 году); *das Luwburten was gewest* (Мэмарыял Вітаўта, 1390 год); *Lubart* (Хроніка Віганда, 18 студзеня 1401 году, 1420 год); *non Luberti in Lutzik*, *Lubertus* (Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга); *Lubarth* або *Любортъ* (Летапісец вялікіх князёў літоўскіх); *Lubarth* (Ян Длугаш); *Любортъ* (Наўгародзкі чацьверты летапіс і Сафійскі першы летапіс); *оть князя Луцкого и Володимерского Люборта Кгедиминовича* (14 лютага 1498 году); *Любордъ Гедимановичь* (Ніканаўскі летапіс); *homines… Lvborth [[Рамейка|Romeykovicz]]* (27 сакавіка 1507 году); *Балътромеи Любортовичъ* (1528 год); *люди… а Петьковых Любортовича сыновъ Амъброжейца а Матейца* (4 лютага 1541 году); *люди приставенства [[Лейпуны|лепунского]]… Любортъ [[Вештар|Воишторович]]* (1 ліпеня 1542 году); *Балтромей Любортовичъ* (1567 год); *gruntu ziemianina Krola Jmść. [[Дзьвінск|Dyneborskiego]] Liberta Rybindera* (4 жніўня 1600 году); *Samuel Lubarthowicz Sanguszko Kowelski* (20 траўня 1606 году); *Jan Libert*, *Stanisław Libert* (1621 год); *подъ Лепартомъ волока одна* (21 студзеня 1636 году); *Libert* (1636 год); *Lenart Lubort na miejscu matki swej Raginy Lubortowej* (1667 год); *Lubart… Lubarth… Lupart* (1671—1681 гады); *Его Милости Геронима Любартовича Санъкгушки на [[Смалянскі замак|Белымъ Ковлю]]* (29 траўня 1682 году); *Aleksander [[Дорг (імя)|Dargiewicz]] z Lubortów… Andrzej [[Вісбар|Wizbor]] na miejscu P. Dawida Luborta i z przykupli z Lubortów dym* (1690 год); *po Kowalu i Lubarcie* (1712 год); *David Libertowicz* (21 студзеня 1759 году і 4 студзеня 1788 году); *Jur Grygul Lubartowey syn* (25 сакавіка 1766 году); *Symon Lebard* (1784 год); *Luberty* (1784 год); *Michal Lubertt Kolyska* (1796 год); *Ignacy Edward Lubartt* (1804 год); *Stanislaw Lipart* (1808 год); *Libertowicz* (1861 год); *Lubart* (1913 год).

## Носьбіты
* Любарт (у праваслаўі Дзьмітры; 1299—1384?) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, князь валынскі
* Любэрт Гаўтцыльт (1347—1417) — флямандзкі манарх, матэматык, астроляг і містык
* Балтрамей Любартавіч — расенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Станіслаў Бартламеевіч Любарт — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1579 годзе
* Сэбастыян і Мальхер Станіслававічы Любарты — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца паміж 1584 і 1599 гадамі
* Якуб і Стэфан Любэртовічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1586 годзе
* Ян Любарт — жыхар Дрысьвятаў (Браслаўскі павет), які ўпамінаецца ў 1779 годзе
* Адам Любарт Калышка — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, судзьдзя земскі вількамірскі ў 1792—1793 гадох
* Дамінік Любарт Калышка — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, будаўнічы лідзкі ў 1791 годзе
* Антоні Любарт (*Lubart*) — уладальнік гаспадаркі ў Буйвідзах на 1938 год

Прыдомкам Любартавіч карыстаўся літоўскі княскі род Сангушкаў.

Любарты (Lubart) — прыгонныя зь вёскі Рудавеяў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Любарты (Lubart) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з Кракаўскага ваяводзтва.

Лебартовіч (*Lebartowicz*), Любартовіч (*Lubartowicz*, *Lubortowicz*) і Любэрт (*Lubert*) — прозьвішчы, гістарычна зафіксаныя на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На 1910 год існавала вёска Любартова (Любартава) у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні.

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Любарты, на гістарычнай Упіччыне — Любэрты, на гістарычнай Вількаміршчыне — Любартоў, на гістарычнай Троччыне — Люберцішкі, у былым Жамойцкім старостве — Лібарты, на гістарычнай Віцебшчыне — Лебартова. Каля Жытоміру існуе мястэчка Любар (упаміналася ў 1600 годзе як *Любартов*).

## Глядзіце таксама
* Люб
* Бэрт
* Гарт

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны