open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Камічнасьць

**Камічнасьць** (сьмешнасьць;  — «сьмешны») — эстэтычная адлюстраванасьць неадпаведнасьці між недасканалым, нежыцьцёвым зьместам зьявы і яе вонкавым выяўленьнем, што прэтэндуе на паўнавартаснасьць і значнасьць або маскуецца пад іх. Мае вытокі ў гульнёвым, супольным самадзейным сьмеху (карнавал) і ў прадметных супярэчнасьцях грамадзкага жыцьця. У ходзе разьвіцьця культуры адасобіліся віды: гумар, іронія і сатыра. Суадносіцца з агіднасьцю, нізкасьцю і прыгажосьцю. Ёсьць процілегласьцю трагедыі і ўзьнёсласьці. Пры гэтым мае здольнасьць да сынтэзу зь імі (трагікамэдыя, камічны бок узьнёсласьці). Пры адлюстраваньні супярэчнасьці рэчаіснасьці важнай ёсьць гульня на перабольшваньне велічы прадметаў (карыкатура), на фантастычных спалучэньнях (гратэск) і збліжэньні далёкіх паняткаў (досьціп). На ёй грунтуецца камэдыя.

## Крыніцы

Катэгорыя:Эстэтыка
Катэгорыя:Псыхалягічныя рысы асобы
Катэгорыя:Камэдыя
Рэйс Iran Air 655

**Катастрофа рэйсу Iran Air «655»** — авіяцыйная катастрофа рэгулярнага рэйсу іранскіх дзяржаўных авіялініяў, якая адбылася 3 ліпеня 1988. Самалёт Airbus A300B2-203 (рэгістрацыйны нумар EP-IBU) абслугоўваў маршрут IR655 паміж Тэгеранам і Дубаем (ААЭ) з прамежкавай перасадкай у Бэндэр-Абасе. Празь некалькі хвілінаў па вылеце з Бэндэр-Абасу самалёт быў зьбіты над Пэрсыдзкай затокай крэйсэрам USS «Vincennes» ВМС ЗША. Усе прысутныя на борце летака (274 пасажыры, у тым ліку 66 дзяцей, і 16 чальцоў экіпажу) загінулі.

У момант атакі самалёт ляцеў стандартным паветраным калідорам у іранскай паветранай прасторы, а амэрыканскае судна знаходзілася ў іранскіх тэрытарыяльных водах Пэрсыдзкай затокі. Амэрыканскі ўрад назваў зьбіцьцё іранскага самалёта памылкай, выкліканай ягонай хібнай ідэнтыфікацыяй як іранскага зьнішчальніка F-14; выказаў смутак па загінулых і сплаціў іхнім сем’ям кампэнсацыі, але афіцыйных прабачэньняў Ірану не прынёс, хоць крэйсэр падчас інцыдэнту парушыў іранскую водную і паветраную прастору. Іранскія авіяперавозчыкі ў знак памяці пра загінулых вырашылі ані скасоўваць, ані пераймяноўваць рэйс.

## Крыніцы

Iran Air 655
Катэгорыя:Авіякатастрофы 1988 году
Катэгорыя:Падзеі 3 ліпеня
Катэгорыя:Ірана-ірацкая вайна
Катэгорыя:Авіякатастрофы з Airbus A300
Катэгорыя:Авіякатастрофы ў Іране
Рада пяцёх

**Ра́да пяцёх** — другі ўрад Беларускай Народнай Рэспублікі ў траўні 1918 году. Сфармаваны пасьля выхаду з 1-га складу Народнага сакратарыяту Беларусі ў пачатку траўня 1918 беларускіх сацыялістаў-рэвалюцыянэраў П. Бадуновай, Т. Грыба, Л. Зайца й сацыял-дэмакрата А. Смоліча. У склад Рады пяцёх уваходзілі прадстаўнікі Беларускай партыі сацыялістаў-фэдэралістаў Я. Варонка (старшыня), Я. Бялевіч, К. Езавітаў, В. Захарка, П. Крачэўскі. Правыя ў Радзе БНР з мэтай адхіліць Раду пяцёх стварылі Народны сакратарыят пад кіраўніцтвам Р. Скірмунта. У выніку кампрамісу, дасягнутага паміж левымі й правымі ў чэрвені 1918 году быў сфармаваны 4-ы склад Народнага сакратарыяту.

## Крыніцы

Катэгорыя:Урады Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Рада Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1918 годзе
Скрыўленьне хрыбетніка

**Скрыўленьне хрыбетніка** (скаліёз;  — крывы) — бакавая крывізна хрыбетніка ў франтальнай плоскасьці. Бывае прыроджанае і набытае. Разьвіваецца ў выніку парушэньня будовы хрыбетніка і зьмяшчэньня сярэдзіны цяжару цела ў бок ад падоўжанай восі. Здараецца пры рахіце, траўмах, пухлінах і запаленьні хрыбетніка. У 90% выпадкаў адзначаецца парушэньне абмену ў злучальнай тканцы, што вядзе да аслабленьня сувязі  з хрыбтамі. Адзначаецца дэфармацыя і зьмяншэньне аб’ёму , утварэньне рэбернага гарба, парушэньне дзейнасьці лёгкіх, сэрца і крывяносных сасудаў. Лячэньне: лячэбная фізкультура, масаж і хірургічнае ўмяшчаньне.

На 2011 г. ад дэфармацыі хрыбетніка пакутвала каля 5% насельніцтва Зямлі, зь якіх 80% цярпела ад скрыўленьня хрыбетніка.

## Папярэджаньне

Прадухіленьню хваробы спрыяе лячэбная фізкультура і багатае на бялкі, кальц і вітаміны харчаваньне. Карысна падбіраць мэблю адпаведна росту, спаць на правым баку на паўцьвёрдым ложку зь малой падушкай і праводзіць 3-хвілінныя разьмінкі цягліцаў брушнога прэсу і сьпіны прынамсі тройчы на тыдзень. Таксама станоўча ўплываюць заняткі гімнастыкай, плаваньне, коўзаньне на каньках і лыжах, практыкаваньні на раўнавагу з прадметамі на галаве. Урэшце варта пазьбягаць чытаньня на баку і нашэньня цяжару ў адной руцэ.

## Чыньнікі
Узьнікненьню хваробы спрыяюць пералом хрыбетніка, плоскаступнёвасьць, розная даўжыня ног, блізарукасьць, плеўрыт, поліяміеліт, радыкуліт, рахіт і сухоты. Таксама шкодзіць маларухомы лад жыцьця, працяглае сядзеньне з нахіленай галавой і стаяньне на паўсагнутай назе.

## Праявы
Прыкметамі хваробы ёсьць разьмяшчэньне аднаго  вышэй за другое, выпіраньне рогу адной з , розная адлегласьць ад прыціснутай да бока рукі да таліі і бачная пры нахіле наперад крывізна хрыбетніка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Анатомія чалавека
Першая Ўсебеларуская канфэрэнцыя

**Пе́ршая Ўсебелару́ская канфэрэ́нцыя**, таксама ***Першая Ўсебеларуская палітычная канфэрэнцыя***, ***Нацыянальна-палітычная нарада*** — сход прадстаўнікоў беларускіх арганізацыяў і партыяў Заходняй Беларусі, Нямеччыны, Латвіі, Летувы, Польшчы і Чэхаславаччыны. Адбылася 25—28 верасьня (паводле іншых крыніцаў 26—29 верасьня) 1921 году ў Празе.

У яе рабоце ўдзельнічалі 37 чалавек. Беларускую партыю сацыялістаў-рэвалюцыянэраў прадстаўлялі С. Баран, К. Душэўскі (Дуж-Душэўскі), Л. Заяц, А. Карабач, В. Ластоўскі, Я. Мамонька, М. Шыла; Беларускую партыю сацыялістаў-фэдэралістаў — В. Захарка, К. Езавітаў, П. Крачэўскі, А. Цьвікевіч; Беларускую сацыял-дэмакратычную партыю — Б. Тарашкевіч.

Канфэрэнцыя прыняла рэзалюцыю аб Слуцкім паўстаньні 1920, у якой перасьцерагала беларускі народ ад непажаданага праліцьця крыві. У рэзалюцыі аб дзейнасьці Б. Савінкава адзначалася, што ён «Беларускім Нацыянальным Штандарам прыкрывае авантуры польскай і расейскай рэакцыі», «ня мае ніякай сувязі зь беларускімі палітычнымі й нацыянальнымі арганізацыямі й зьяўляецца правакатарам беларускай дзяржаўнасьці й ворагам беларускага народу». У рэзалюцыі аб дзейнасьці С. Булак-Балаховіча сьцьвярджалася, што ён ня мае ніякай падтрымкі з боку беларускіх нацыянальных палітычных арганізацыяў і зьяўляецца «узурпатарам і авантурнікам». Асобная рэзалюцыя датычылася Рыскай мірнай дамовы 1921. У ёй канфэрэнцыя пацьвярджала вернасьць Трэцяй Устаўнай грамаце Рады БНР. У рэзалюцыі аб дзяржаўным будаўніцтве Беларусі канфэрэнцыя абвяшчала, што Беларусь — край працоўнага сялянства, рабочых і працоўнай інтэлігенцыі, а таму павінная быць «дзяржавай працоўнага народу»; пацьвярджаўся прынцып незалежнасьці й непадзельнасьці Беларусі. Канфэрэнцыя заявіла, што адзіным заканадаўчым органам Беларусі зьяўляецца Рада Беларускай Народнай Рэспублікі.

Супярэчнасьці ва ўрадзе БНР па пытаньні аб стаўленьні да БССР прывялі да правядзеньня Другой Усебеларускай канфэрэнцыі (Бэрлін, 1925).

## Літаратура
* Сідарэвіч А. Першая Усебеларуская канферэнцыя // БЭ ў 18 т. Т. 12. Мн., 2001.

Катэгорыя:Гісторыя БНР
Катэгорыя:Падзеі 1921 году
Катэгорыя:Беларускі незалежніцкі рух
Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (Вязынь)

**Касьцёл (Капліца) Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Вязыні. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры нэагатычнага стылю з элемэнтамі мадэрну.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Парафія Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі ў Вязыні ўпершыню ўпамінаецца ў 1543 годзе

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Вязынь апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у мястэчку працягвала дзеяць капліца.

У 1908—1909 гадох у Вязыні з цэглы і вапняку пасярод сядзібна-паркавага комплексу Гяцэвічаў збудавалі новую капліцу.

### Найноўшы час
У міжваенны час капліца пачала дзеяць як касьцёл. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога перарабілі пад вясковы клюб.

У 1993 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам, аднавілася парафія. У 2005 годзе праводзілася рэстаўрацыя і рэнавацыя касьцёла.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі з элемэнтамі мадэрну. Гэта ўзьняты на высокі цокаль прастакутны аб’ём з 5-граннай апсыдай, над якой сьпічасты 2-схільны чаралічны дах пераходзіць у вальмавы. Востраканцовы шчыпец фасаду акаймоўваецца зубчастым фрызам, завяршаецца шатровай сыгнатуркай-званічкай. Вуглы адзначаліся фіяламі (не захаваліся). Уваход вылучаецца 2-слуповым ганкам над шатровым чарапічным пакрыцьцём; раскрываецца шырокім стральчатым праёмам, выкладзеным валмавымі квадрамі. Стральчатым праёмам адзначаецца і ўваход у капліцу. Ад сярэднявеччай готыкі выкарыстоўваюцца прыступкавыя контрфорсы, аркатурныя фрызы, стральчатыя аконныя праёмы, выкладзеныя з часаных вапняковых квадраў. 

Усярэдзіне заля і апсыда перакрываюцца зоркавымі скляпеньнямі.

## Галерэя

Viazyń 01.jpg|Агульны выгляд
Viazyń 02.jpg|Уваход у касьцёл
Viazyń 04.jpg|Задні двор касьцёла


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Вязынь — парафія Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі, Catholic.by

Вязынь
Вязынь
Катэгорыя:Вязынь
Катэгорыя:Капліцы Менскай вобласьці
Кайкаўскі біялягічны заказьнік

**Кайкаўскі біялягічны заказьнік** — заказьнік рэспубліканскага значэньня ў Менскім раёне, заснаваны ў 1986 годзе для захаваньня ў зялёнай зоне г. Менску высока ўзроставых лясных насаджэньняў з рэдкімі відамі расьлінаў. Плошча 1190 га (2006). Рэльеф плоскі. Кайкаўскі лясны масіў — адзін з найбольш буйных і старых участкаў яловых, широколиственно- яловых і хваёвых лясоў, якія захаваліся ў межах зялёнай зоны гораду і мае важнае экалягічнае, эстэтычнае і навукова-пазнавальнае значэньне. У цяперашні час ён адчувае значныя антрапагенныя нагрузкі, вялікая частка ляснога масіву (больш за 70%) высечана, а сам прыродны комплекс знаходзіцца пад непасрэднай пагрозай зьнікненьня.

## Флёра і фаўна
Пераважаюць яловыя лясы. У флёры 350 відаў вышэйшых сасудзістых расьлінаў, 70 мохападобных, звыш 50 відаў лішайнікаў. У Чырвоную кнігу Беларусі занесены лілея кудраватая, шпажнік чарапітчаты, дзераза звычайны. Сярод дамінантаў дрэвастою прысутнічаюць елка, дуб, алешына. Узрост або 100—150 гадоў, узрост дуба 50—70 гадоў, вышыня дрэваў 25—27 мэтраў, у падросту таксама прысутнічалі елка і бяроза. Травяніста хмызьняковы покрыва ўяўляюць сныць, кісьліца. Сярод дамінантаў дрэвастою прысутнічаюць елка, клён, алешына, адзінкава прадстаўлены дуб і асіна. Елка — узрост 120—130 гадоў, вышыня да 30 м. Травяніста хмызьняковае покрыва складаюць чарніца, кісьліца, суніца, маліна. Дэградавалі хвойнік імшысты. Дамінантам дрэвастою зьяўляецца хвоя. Узрост 30 гадоў, вышыня да 15 м. Сярод дамінантаў дрэвастою прысутнічаюць елка, клён, алешына, адзінкава прадстаўлены дуб і асіна.

## У мастацтве
Заказьнік згадваецца ў песьні «Месяц» гурту «Ляпіс Трубяцкі».

## Літаратура
* Турысцкая энцыклапедыя Беларусі. Мн. Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 648 с.

## Вонкавыя спасылкі
* http://ecocoop.ru/monitor/messages/1600.html

Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Менскі раён
Кайкаўскія партызаны

**Кайкаўскія партызаны** — узброены атрад партызанскага тыпу існаваў у гады Грамадзянскай вайны ў Расеі. Дадзены атрад удзельнічаў у захопе Менску часткамі РСЧА ў 1918 годзе. Уступіў у горад за некалькі дзён да асноўных сіл. Лёс атраду пасьля ўступу ў Менск ў 1918 годзе невядомы.

## Колькасьць і ўзбраеньне
Атрад складаўся зь некалькіх дзясяткаў мясцовых жыхароў. Узбраеньне было лёгкае, байцы былі ўзброеныя ў асноўным вінтоўкамі.

## У мастацтве
* Фільм «Лясная быль» (1926)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Чэхаўцы (Івейскі раён)

**Чэ́хаўцы** — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 2010 год — 28 чалавек
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Шалуці

**Шалуці** — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Валкі (неадназначнасьць)

Назву **Валкі** маюць:

* Валкі — горад у Харкаўскай вобласьці Ўкраіны
* Валкі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Валкі — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы
Ласіца (неадназначнасьць)

Назву **Ласіца** маюць:

* Ласіца — рака ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток ракі Галбіца, басэйн Дзьвіны
* Ласіца — вёска ў Валкоўскім сельсавеце Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці
* Ласіца — вёска ў Казлоўшчынскім сельсавеце Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці
Першая ліга чэмпіянату Харватыі па футболе

**Першая харвацкая футбольная ліга** — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Харватыі. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 10 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону клюб, які заняў апошняе месца, вылятае ў Другую лігу, а яго месца займае наймацнейшая каманда другога дывізіёну. Дзейным чэмпіёнам ёсьць клюб «Рыека».

## Чэмпіёны
* Дынама Заграб — 25 тытулаў
* Хайдук Спліт — 6
* Рыека — 2
* Заграб — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Харватыі па футболе
Сэнт-Олбанз (неадназначнасьць)

Назву **[[Сэнт-Олбанз]]** маюць:

* Сэнт-Олбанз — горад у графстве Гэртфардшыр, Вялікабрытанія
* Сэнт-Олбанз — горад у штаце Новы Паўднёвы Ўэйлз, Аўстралія
* Сэнт-Олбанз — горад у штаце Заходняя Вірджынія, ЗША
* Сэнт-Олбанз — горад у штаце Мізуры, ЗША
* Сэнт-Олбанз — горад у штаце Мэн, ЗША
* Сэнт-Олбанз — горад у штаце Ньюфаўндлэнд і Лябрадор, Канада
Сэнт-Олбанз

**Сэнт-Олбанз** () — горад у Вялікабрытаніі, які месьціцца ў графстве Гэртфардшыр у паўднёва-ўсходняй частцы Ангельшчыны. Месца пралягае на адлегласьці 31 км на поўнач ад цэнтральнай частцы Лёндану. Гэта быў першы буйны горад на старой рымскай дарозе Ўотлінг-стрыт для падарожнікаў, якія едуць на поўнач.

## Гісторыя
Тэрыторыю сучаснага гораду раней насялялі кельцкія плямёны. Рымскі горад Вэруляміюм, другі па велічыні горад у Рымскай Брытаніі пасьля Ляндыніюма (сучасны Лёндан), быў пабудаваны побач з сучасным горадам у даліне ракі Вэр. Пасьля сыходу рымлянаў горад знаходзіўся ў складзе Мэрсіі.

Сярэднявечны горад вырас на ўзгорку на ўсход ад бэнэдыктанскага абацтва Сэнт-Олбанз. У гэтым месцы, паводле легендаў, быў забіты першы брытанскі хрысьціянскі пакутнік Сьвяты Олбан да 324 году. Менавіта ў Сэнт-Олбанзе месьцілася галоўнае абацтва ў Ангельшчыне.

У царкве Сьв. Міхаіла знаходзяцца помнік і магіла знакамітага Фрэнсіса Бэкана, які меў тытул барона Вэруламскага і віконта Сэнт-Олбанза.

## Транспарт
Горад мае дзьве чыгуначныя станцыі.

## Культура
Сэнт-Олбанз мае насычанае культурнае жыцьцё, у месцы рэгулярна праводзяцца опэрныя канцэртамі і ладзяцца тэатральныя пастаноўкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Сэнт-Олбанз на сайце Domesday Book
* Музэі гораду

*
Гавенавічы

**Гаве́навічы** (з 1935 году — *Валадарск*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Крапівінкі. Уваходзяць у склад Глыбаўскага сельсавету Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Гавін (Gawin) — імя германскага паходжаньня. На адпаведнасьць літоўскай формы германскаму імю зьвяртае ўвагу францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 1909 год — 563 чалавекі
* 2004 год — 79 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Глыбаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну
Беларускія прэс-бюро

**Белару́скія прэс-бюро́** — інфармацыйныя бюро й карэспандэнцкія пункты, якія ствараліся ўрадам Беларускай Народнай Рэспублікі (БНР) для інфармаваньня замежнай грамадзкасьці пра Беларусь, беларускае пытаньне й дзейнасьць ураду БНР.

Першае прэс-бюро існавала зь лета 1919 да 1925 году пры Надзвычайнай місіі БНР у Бэрліне. Выдавала інфармацыйны бюлетэнь на беларускай і нямецкай мовах (1-ы нумар захоўваецца ў Цэнтральнай бібліятэцы АН Летувы), фундатарам і шэф-рэдактарам якога ў 1919 годзе быў князь Станіслаў Леў Сапега (Сапега-Ваявода).

Беларускія прэс-бюро дзейнічалі таксама ў Рызе пры Вайскова-дыпляматычнай місіі БНР у Латвіі й Эстоніі (1919—1921; кіраўнік У. Грунтоў), Капэнгагене (1919—1921; доктар Ісак Лур’е), Коўне (праспэкт Вітаўта, д. 36, Коўна, Летува. ) ()  (пры дыпляматычным прадстаўніцтве БНР у Летуве, 1921—1924; выдавала свой бюлетэнь), Нью-Ёрку (1921; Сьцяпан Бубешка), Таліне (называўся інфармацыйны аддзел, 1921—1922; Мікалай Чарвякоў).

Карэспандэнцкія пункты ў розны час існавалі ў Парыжы, Празе, Варшаве, Вене, Бялградзе, Сафіі, Вільні, Гданьску, Канстантынопалі. Задачай кожнага бюро было забясьпечваць сродкі масавай інфармацыі краіны свайго месцазнаходжаньня матэрыяламі пра падзеі ў Беларусі й вакол яе, зьбіраць інфармацыю па беларускай праблеме й дасылаць яе ў бэрлінскае прэс-бюро.

## Крыніцы

## Літаратура
* Лобаў, Р. А. Беларускае прэс-бюро / Р. А. Лобаў //  — С. 357.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Палітыка Беларускай Народнай Рэспублікі
Консульства БНР у Рызе

**Ко́нсульства БНР у Ры́зе** — дыпляматычна-консульская ўстанова Беларускай Народнай Рэспублікі ў горадзе Рыга.

Ва ўмовах пагаршэньня адносінаў зь Летувой урад БНР спрабаваў пашырыць кантакты з Латвіяй, але ў 1918 наладзіць беларуска-латвійскія адносіны перашкодзіла Нямеччына — немцы выступалі супраць фарміраваньня латвійскай нацыянальнай дзяржавы (якія ажыцьцяўлялі акупацыю краіны на фоне ўварваньня бальшавікоў), але ў 1919 перашкоды для стварэньня незалежнай Латвіі былі зьнятыя. У жніўні 1919 у Рызе адкрылася консульства БНР, якое ўзначаліў Кузьма Цярэшчанка, да яго прызначэньня абавязкі консула БНР выконваў Б. Шымковіч, а трохі пазьней — Янка Чарапук. Консульства вяло перамовы зь міністрам замежных справаў Латвіі па пытаньнях мяжы й падтрымкі БНР на міжнароднай арэне. У верасьні 1919 на аснове консульства адкрылася Вайскова-дыпляматычная місія БНР у Латвіі і Эстоніі.

## Літаратура
* Ціхаміраў А. Балтыйскі вектар у беларускай палітыцы ў 1916—1920 гг. // Журнал международного права и международных отношений 2006 — № 1.

Катэгорыя:Палітыка Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Гісторыя Рыгі
Вайскова-дыпляматычная місія БНР у Латвіі і Эстоніі

**Вайско́ва-дыпляматы́чная мі́сія БНР у Латвіі і Эстоніі** — дыпляматычнае прадстаўніцтва Беларускай Народнай Рэспублікі ў 1919—21 гадах.

## Гісторыя
Накіраваная ў верасьні 1919 году Радай Народных Міністраў на чале з Антонам Луцкевічам для консульскай працы й арганізацыі беларускіх узброеных сілаў на тэрыторыі Эстоніі. Была акрэдытаваная пры ўрадах Латвіі й Эстоніі, месьцілася ў Рызе. Начальнікам місіі зьяўляўся Кастусь Езавітаў, 5 красавіка 1920 году паўнамоцтвы пацьверджаныя ўрадам Вацлава Ластоўскага..

Дзейнасьць місіі была спыненая 1 лютага 1921 году ў выніку дыпляматычнага націску Савецкай Расеі на ўрад Латвіі напярэдадні падпісаньня Рыскай мірнай дамовы 1921 году.

## Дзейнасьць
Пры місіі дзейнічалі рэгістрацыйна-пашпартныя аддзелы ў Таліне й у Ліепаі; ёй падпарадкоўвалася консульства БНР у Рызе. Місія вяла ўдзел у рабоце беларуска-латвійскай памежнай камісіі (сакавік 1920), падрыхтавала надзвычайную дыпляматычную місію на чале з Васілём Захаркам у Маскву ў ліпені 1920, Беларускую нацыянальна-палітычную нараду ў Рызе 20 кастрычніка 1920. Місія кіравала Асобным атрадам БНР на чале з Станіславам Булак-Балаховічам, змагалася за ўдзел БНР у Канфэрэнцыі балтыйскіх дзяржаваў (жнівень 1920). Яна садзейнічала арганізацыйнаму афармленьню беларускай калёніі ў Латвіі, стварэньні беларускага прэс-бюро ў Рызе, культурна-асьветніцкага таварыства «Бацькаўшчына», курсаў беларусазнаўства й інш.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітыка Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1921 годзе
Катэгорыя:Беларуска-эстонскія стасункі
Занёманскае прадмесьце

**Занёманскае прадмесьце**, **Занёманскі пасад**, **Занёманскі фарштат** — састарэлая назва гістарычнай часткі гораду Горадні, пачаў будавацца ў 14 ст. на левым беразе ракі Нёман. Абмежаваны чыгункай, вуліцамі Дарвіна, Гагарына і Міру. Галоўная – вул. Гарнавых (былая Ліпавая), мостам церазь Нёман злучае раён з цэнтрам Старога горада.

Вядома, што ў 1392 г. князь Вітаўт дазволіў крыжакам пабудаваць у Занямоньні замак Новая Горадня, які, аднак, у тым жа годзе быў разбураны.

У пэрыяд з 15 па 16 ст. у Заньнёманьні, фарміруецца новы рынак, добра зьвязаны з воднай камунікацыяй. Гандлёвая плошча атрымала тыповую форму прамавугольніка, да вуглоў якога падыходзілі вуліцы. Паблізу, насупраць замкаў існаваў зьвярынец з сажалкамі, элемэнт дастаткова пашыраны ў гарадах і рэзыдэнцыях магнатаў XV—XVI стагодзьдзяў.

Абедзьве часткі гораду злучаліся мостам церазь Нёман на ражавых апорах і з уезнай вежай. Разьвіцьцё пляніроўкі і забудовы суправаджалася павышэньнем узроўню гарадзкога добраўпарадкаваньня. Вуліцы былі забрукаваны, у 1541 г. зроблены водаправод. У 17-18 ст. пабудаваны францысканскі кляштар.
[350px|міні|Занёманскае прадмесьце, малюнак ад [20 верасьня 1867 г.]]

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Горадні
Каложа (гістарычны раён)

**Каложа**, **Калоскі пасад** — гістарычны раён гораду Горадня ўзьнік, як гандлёва-рамесны пасад. Заселены не пазьней, як у сярэдзіне 12 ст.

Знаходзіўся на высокім правым беразе ракі Нёман на захадзе ад Замкавай гары. Ад узвышша з заходняга боку яго аддзяляў глыбокі роў. У другой палове 12 ст. тут была пабудавана Барысаглебская царква. У 1405 годзе, у час вайны з Ноўгарадам, вялікі князь літоўскі Вітаўт пасяліў на тэрыторыі пасада 11 тыс. палонных мужчын, жанчын і дзяцей, выведзеных з пскоўскага пасада Каложы (рус. Коложе), з таго часу за раёнам замацавалася назва Каложа, а царква пачала называцца Калоскай. Пры раскопках былі знойдзены рэшткі земляных і паўземляных дамоў.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Горадні
Стары горад (Горадня)

**Стары горад** — гістарычная мясцовасьць у Горадні, абмежаваная правым берагам ракі Нёман, чыгункай, вуліцамі Савецкая і Ажэшкі, ракой Гараднічанка. Уключае таксама Калоскую гару. Плянаваньне і забудова сфармаваліся ў XII-XVII стагодзьдзях. У XII ст. склалася веерная сыстэма плянаваньня, цэнтрам якой былі Верхні і Ніжні замкі, да якіх радыяльна сыходзіліся вуліцы Замкавая, Вялікая Траецкая і Давыда Гарадзенскага (*Новазамкавая*).
У XV-XVII стагодзьдзях сфармавалася няправільная радыяльна-кальцавая сыстэма пляніроўкі, цэнтрам якой стала Савецкая плошча (*Рынак*, *Рыначная*, *Ратушная*, *Парадная*, *Саборная*, *С. Баторыя*). Да яе сыходзіліся вуліцы Савецкая (*Віленская*, *Саборная*, *Дамініканская*), Замкавая, Кастрычнікая (*Рыначны завулак*), Калючынская (*Каложанская*, *Пасыянарыі*), К. Маркса (*Язерская*(*Азёрская*), *Скідзельская*, *Брыгіцкая*, *Кутузаўская*, *Купецкая*), Стафана Баторыя (*Вялікая*, *Мяшчанская*, *Крупскай*) і Маставая. Паралельна і пэрпэндыкулярна ішлі вуліцы Гараднічанская (*Урыцкага*), Малая Траецкая, Тэльмана (*Іванаўская*, *Гувера*), Клары Цэткін (*Звонавы завулак*, *Магістрацкая*), Кірава (*Мірніцкая*, *Рэзьніцкая*, *Паліцэйская*, *Лістоўскага*), Паўлоўскага (*Жандарскі завулак*, *Пясочная*).

Да XIX стагодзьдзя ва ўсходняй частцы ўздоўж чыгункі склаўся шэраг прамавугольных кварталаў, узьнік шэраг мерыдыяльных і перасякаючых іх вуліцаў. Галоўная пляніровачная вось вул. Маставая — вул. Савецкая, у паўночна-заходняй частцы выходзіла на гасьцінец Варшава — Вільня. Захаваліся помнікі архітэктуры: Стары замак, Новы замак, касьцёл і кляштар бернардзінцаў, касьцёл езуітаў, Гарадзенскі касьцёл і кляштар брыгітак, Калоская царква, Пакроўскі сабор, Уладзімерская царква, Вялікая харальная сынагога, будынак акруговага суда, вадацяжныя вежы, броварны завод.

## Галерэя

Файл:Grodno plac.jpg|Цэнтар Гродна. Касьцёл Сьвятога Францішка Ксавэрыя
Файл:Hrodna Batory Old Castle cityside 2006-1.jpg|Стары замак да рэстаўрацыі
Файл:Klasztor brygitek.jpg|Касьцёл Брыгітак
Файл:Kalozha.jpg|Калоская царква XII стагодзьдзя


Катэгорыя:Славутасьці Горадні
Катэгорыя:Гістарычныя раёны Горадні
Сьвяты Олбан

**Сьвяты Олбан** (памёр 22 чэрвеня, 209 ці каля 251 або 304) — першы сьвяты пакутнік Брытанскіх астравоў, адзін з трох сьвятых разам зь Юліюсам і Аааранам, шануецца з часоў Рымскай Брытаніі.

Згадваньне аб пакутніцтве Олбана зьяўляецца адным зь першых гістарычных сьведчаньняў аб хрысьціянстве ў Брытаніі. Паводле паведамленьняў гісторыкаў Гільдыя (VI стагодзьдзе) і Бэды Вялебнага, Олбан загінуў падчас ганеньняў на хрысьціянаў у 302—305 гады пры імпэратары Дыяклетыяне. Паводле іншых зьвестак ягоная сьмерць адносіцца да часу імпэратара Сэптыміюса Сэвэра (каля 200 году) або імпэратара Дэцыюса (249—251). Олбан быў рымскім ваяром, які зьвярнуўся ў хрысьціянства пад уплывам сьвятара Амфібала, якога ён хаваў падчас перасьледу. Олбан быў асуджаны на сьмерць і абезгалоўлены ў горадзе Вэруламіюме (сёньня горад Сэнт-Олбанз), названы ў гонар сьвятога.

У жыцьці гаворыцца, што Олбан так прасякнуўся верай, што схаваў у сябе сьвятара Амфібала, які яго хрысьціў. Калі ўлады дазналіся пра тое, што ў ягонай хаце хаваецца ўцякач, і даслалі за ім воінаў, то Олбан пераапрануўся ў вопратку сьвятара, што дазволіла апошняму схавацца незаўважаным. Калі Олбан паўстаў перад мясцовым судзьдзёй, яму было загадана прынесьці ахвярапрынашэньне паганскім багам, аднак Олбан адмовіўся гэтае зрабіць, за што і быў катаваны.

Царква шануе ягоную памяць 22 або 17 чэрвеня. Сымбалем Сьвятога Олбана зьяўляецца алень.

## Літаратура
* Niblett, Rosalind (2001), Verulamium: The Roman City of St Albans, Tempus Publishing Ltd, ISBN 0-7524-1915-3

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Олбана

Катэгорыя:Мучанікі
Катэгорыя:Ангельскія сьвятыя
Катэгорыя:Сьвятыя Адзінай Царквы
Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Катэгорыя:Англіканскія сьвятыя
ГКС Бэлхатаў

**ГКС** () — польскі футбольны клюб з гораду Бэлхатава. Заснаваны ў 1977 годзе. Двухразовы фіналіст Кубка Польшчы (1996, 1999).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бэлхатаў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1977 годзе
Драздоўшчына

Назву **Драздоўшчына** маюць:

* Драздоўшчына — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Драздоўшчына — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці
Інтэрнэт-радыё

**Інтэрнэ́т-ра́дыё** (сеціўнае радыё) — патокавая перадача лічбавых гукавых зьвестак празь сеціва.

Ажыцьцяўляецца  паводле пратаколаў  (ПКП; анг. TCP) і  (ПКД; анг. UDP). Пры распаўсюдзе выкарыстоўваецца . Дазваляе выявіць лік слухачоў у дадзенае імгненьне, што ўяўляе цікавасьць для рэклямадаўцаў. У траўні 1993 г.  (нар. 2 ліпеня 1959) запусьціў у ЗША першае сеціўнае гутарковае радыё.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Радыё «Культура»
* Радыё «Магілёў»
* Радыё «Марыя»
* Першае нацыянальнае радыё
* Польскае радыё
* Радыё «Рацыя»
* Радыё «Свабода»
* Радыё «Сталіца»
* Эўрарадыё

Катэгорыя:Радыёвяшчаньне
Катэгорыя:Інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Мэдыйныя тэхналёгіі
Катэгорыя:Лічбавыя тэхналёгіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Ліпнішкі (хутар)

**Лі́пнішкі** — хутар у Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1940 г. 14 двароў, 41 жыхар. У складзе Ліпнішкаўскага сельсавету Івейскага раёну. У пасьляваенны час у калгасе «Авангард». У 1970 г. 32 жыхары. Цяпер у складзе калгасу «Ліпнішкі».

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 жыхароў
* 1999 год — 4 двары, 19 жыхароў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Хутары Івейшчыны

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Сапяжын

**Сапяжы́н** — хутар у Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 2-й палове 19 стагодзьдзе фальварак Сапяжына ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1897 г. 3 двары, 37 жыхароў, больш за 305 дзесяцінаў зямлі, належаў памешчыку Вольскаму. У 1921—1939 гг. фальварак (1 двор, 12 жыхароў) у Ліпніскай гміне Валожынскага, пасьля Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. 3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (3 двары, 13 жыхароў) у Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну. Пасьля ў складзе калгасу «Радзіма».

## Насельніцтва
* 2010 год — 9 жыхароў
* 1999 год — 5 двароў, 7 жыхароў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Хутары Івейшчыны

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Вострава (Івейскі раён)

**Во́страва** (таксама — *Астро́ва*, *Астраво́*) — хутар у Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Уваходзіў у склад калгасу «Маладая гвардыя».

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 двары, 5 жыхароў
* 2010 год — 1 жыхар

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Хутары Івейшчыны

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Градзіна

**Градзіна** (халодны ячмень, халязіён;  — градзіна) — набытае хранічнае запаленьне храстка на павеку вакол відазьмененай тлушчавай (мейбоміевай) залозы. Прычынай ёсьць закупорка вывадной пратокі залозы праз павялічаную тлушчавытворчасьць.

## Папярэджаньне
Прадухіленьню хваробы спрыяюць прагулкі на сьвежым паветры, штодзённае ўжыцьцё сьвежай гародніны і садавіны, выкарыстаньне чыстых асабістых насавікоў.

## Чыньнікі
Разьвіцьцё хваробы выклікаюць пераахаладжэньне павек, аслабленьне імунітэту, нашэньне памылкова падабраных кантактаных лінзаў, дотык да павек бруднымі прадметамі і недалечаны ячмень.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Вока
Чабрынь

**Чабры́нь** — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У сярэдзіне 19 стагодзьдзя вёска Чабрыно ў Ліпнішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Адносілася да маёнтку Ліпнішкі памешчыка Вольскага, у 1861 г. 33 рэвіскія душы. У 1897 г. 13 двароў, 86 жыхароў, у 1909 г. 21 двор, 108 жыхароў, 103 дзесяціны зямлі.

У 1921—1939 гг. у Ліпніскай гміне Валожынскага, пасьля Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 23 двары, 115 жыхароў. 3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (30 двароў, 134 жыхары) у Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну. У 1950 г. арганізаваны калгас «Новае жыцьцё». 3 1953 г. у калгасе «Авангард». У 1970 г. 87 жыхароў. Пасьля ў складзе калгасу «Ліпнішкі».

## Насельніцтва
* 2010 год — 12 жыхароў
* 1999 год — 17 двароў, 34 жыхары

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Чабрынь

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Антон Кусьцінскі

**Антон Кусьцінскі** ( 4 красавіка 1995 году) — беларускі футбаліст, абаронца клюбу «Пружаны».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце берасьцейскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Дзьмітры Турлін

**Дзьмітры Турлін** ( 8 верасьня 1985 году) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец бабруйскага футболу, зь перапынкамі гуляў за «Белшыну». У 2009 годзе з магілёўскім «Дняпром» атрымаў бронзавы мэдаль чэмпіянату 2009 году, а на наступны год пасьпяхова гуляў у Лізе Эўропы. У студзені 2011 году вярнуўся у бабруйскі клюб. У лютым 2013 году падпісаў кантракт з «Гарадзеяй». У жніўні 2013 году пакінуў «Гарадзею» і ў хуткім часе далучыўся да шацілавіцкага «Хіміка». У складзе «Хіміка» трывала гуляў у асноўным складзе. У ліпені 2014 году ў чарговы раз стаў гульцом «Белшыны» і неўзабаве замацаваўся на пазыцыі правага паўабаронцы. У сэзоне 2015 году стаў пераважна выходзіць на замену, часам выкарыстоўваўся на пазыцыі нападніка.

У лютым 2016 году пасьля прагляду падпісаў кантракт зь мікашэвіцкім «Гранітам», але ўжо празь месяц скасаваў кантракт з палешукамі і далучыўся да наваполацкага «Нафтану». Сэзон 2016 году распачаў у асноўным складзе «Нафтану», але хутка страціў месца ў старце і пачаў выступаць пераважна за дубль. У ліпені 2016 году пакінуў «Нафтан» і неўзабаве вярнуўся ў «Белшыну», дзе замацаваўся ў асноўным складзе, але ня здолеў выратаваць клюб ад вылету ў Першую лігу. У лютым 2017 году падоўжыў кантракт з бабруйчанамі. Пачатак сэзону 2017 году прапусьціў праз траўму, але ў траўні вярнуўся да шыхтаў і замацаваўся ў асноўным складзе.

У студзені 2019 зноў падоўжыў кантракт зь «Белшынай». У сэзоне 2019 году зьяўляўся на полі эпізадычна, па заканчэньні сэзону завяршыў кар’еру.

### Трэнэрская
У 2020 годзе ўвайшоў у трэнэрскі штаб «Белшыны», дзе працаваў да канца 2023 году.

## Дасягненьні
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2009

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Белшыны»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Антон Шэпелеў

**Антон Шэпелеў** ( 8 лістапада 1989 году) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
З 2007 году пачаў гуляць за дубль магілёўскага «Дняпра». У 2009—2010 гадах гуляў у арэндзе ў рэчыцкім «Ведрычы-97», дзе быў гульцом асноўнага складу. Улетку 2010 году вярнуўся ў Магілёў, дзе зноў гуляў за дубль, пры гэтым часам зьяўляўся ў асноўнай камандзе. Паводле вынікаў сэзону 2011 году «Дняпро» страціў месца ў Найвышэйшай лізе, пасьля чаго Антон перабраўся ў першалігавую «Смаргонь», а праз год апынуўся ў «Хіміку». У ліпені 2014 году вярнуўся ў Найвышэйшую лігу, склаўшы ўгоду з «Дняпром» да 2017 году. У «Дняпры» знаходзіўся на лаўцы запасных і ня дапамагчы камандзе захаваць месца ў элітным дывізіёне. У сэзоне 2015 году ў Першай лізе трывала гуляў у першым складзе магілёўцаў.

У лютым 2016 году скасаваў пагадненьне з магілёўскім клюбам і далучыўся да берасьцейскага «Дынама», зь якім у сакавіку падпісаў кантракт. У жніўні 2016 году вярнуўся ў «Дняпро», якому дапамог прасунуцца ў Найвышэйшую лігу. У першай палове сэзону 2017 году ня меў трывалага месца ў асноўным складзе, але пазьней замацаваўся на пазыцыі цэнтральнага абаронцы. У студзені 2018 году на год падоўжыў кантракт з магілёўскім клюбам. Сэзон 2018 году пачынаў у першай адзінаццатцы, але зь лета пачаў часам заставацца на лаўцы запасных.

У сьнежні 2018 году стаў гульцом «Смалявічаў», аднак ня меў трывалага месца ў складзе каманды, часьцей выходзячы на замену. У ліпені 2019 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў смалявіцкі клюб. У жніўні 2019 году прыяднаўся да гомельскага «Лякаматыву», дзе быў гульцом пачатковага складу. У студзені 2020 году зноў далучыўся да «Дняпра». Замацаваўся ў складзе і стаў капітанам каманды, паводле вынікаў сэзону 2020 году дапамог «Дняпру» перамагчы ў Другой лізе. З чэрвеня па верасень 2021 году адсутнічаў праз траўмы, але пазьней вярнуўся ў склад. У студзені 2022 году пакінуў магілёўскі клюб.

У лютым 2022 году стаў гульцом пінскай «Хвалі». Замацаваўся ў якасьці асноўнага абаронцы пінчукоў. У студзені 2023 году падоўжыў кантракт з клюбам. У сьнежні 2023 году падоўжыў пагадненьне яшчэ на год. У ліпені 2024 году пакінуў «Хвалю» і неўзабаве далучыўся да «Воршы». Па заканчэньні сэзону разьвітаўся з камандай.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Шафранавая рэвалюцыя

**Шафра́навая рэвалю́цыя** — сэрыя антыўрадавых пратэстаў у М’янме цягам 2007 року. Непасрэднай прычынай пачатку пратэстаў 15 жніўня было неабвешчанае рашэньне кіроўнае хунты, Дзяржаўнае рады міру і разьвіцьця, скасаваць субсыдыі на паліва, што спрычыніла рэзкі скачок цэнаў на дызэль і бэнзін на 66%, а коштаў на звадкаваны прыродны газ — у пяць разоў меней чым за тыдзень.

На чале пратэстаў сталі студэнты і апазыцыя, у тым ліку жанчыны. Ладзіліся кампаніі негвалтоўнага супраціву. Сьпярша хунта імгненна на іх рэагавала, дзясяткі пратэстоўцаў былі арыштаваныя і затрыманыя. З 18 верасьня да пратэстаў далучыліся тысячы будысцкіх манахаў, пакуль яны не былі брутальна разагнаныя ўрадавымі сіламі 26 верасьня.

Выраз «Шафранавая рэвалюцыя» паходзіць ад колеру робаў будысцкіх манахаў, якія былі правадырамі пратэстаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* The Group Protesting the Murder of Mr. Nagai by the Army of Myanmar
* Mizzima News Award-winning India-based news group run by exiled dissidents. *See also: [[Mizzima News]]*
* Democratic Voice of Burma Norwegian-based radio station committed to providing accurate and unbiased news to the people of Myanmar
* Ko Htike’s Prosaic Collection, photo blog of the protests, cited on CNN front page
* Burma-Myanmar Genocide 2007, aggregating news about current ongoing events, providing translations into English from Burmese blogs from within the country
* Burma News International
* Southest Asian Press Alliance
* International Freedom of Expression eXchange
* The Irrawaddy Thailand-based magazine run by Burmese exiles
* Burma Archive: an aggregation effort by SOAS academics, UK.
* Mae Tao Clinic (Dr Cynthia’s Clinic) The Mae Tao Clinic provides medical care in a Burmese refuge camp across the border in Thailand to 150,000 refuges, it trains medics to return to Burma to provide health care and it treats injured or sick Burmese refugees searching for health care.
* Myanmar and the World from On Point
* U.S. Campaign for Burma
* Myanmar, Minorities, and the Military David I. Steinberg, *Foreign Policy in Focus,* 10 October 2007
* MyanmaThadin Myanmar (Burma) News & Community Hub

Катэгорыя:Выступленьні ў М’янме
Катэгорыя:Паўстаньні ў М’янме
Катэгорыя:Гісторыя М’янмы
Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі
Катэгорыя:Палітыка М’янмы
Катэгорыя:Выступленьні ў 2007 годзе
Тэйн Сэйн

**Тэйн Сэйн** (; вымаўл. ; нарадзіўся 20 красавіка 1945 году, К’ёнку, Бірма) — бірманскі палітычны і вайсковы дзяяч, прэзыдэнт М’янмы з 30 сакавіка 2011 году да 30 сакавіка 2016 году.

Падчас кіраваньня вайсковай хунты (Дзяржаўная рада міру і разьвіцьця) быў генэралам, у 2007 годзе выконваў абавязкі прэм’ер-міністра падчас лячэньня Со Віна, а па ягонай сьмерці быў прызначаны новым прэм’ер-міністрам (24 кастрычніка 2007).

У 2010 року звольніўся з войска, каб узяць удзел у парлямэнцкіх выбарах, якія не былі прызнаны міжнароднай супольнасьцью дэмакратычнымі. Партыя салідарнасьці і разьвіцьця Зьвязу пад ягоным кіраўніцтвам атрымала на выбарах большасьць месцаў у парлямэнце. 4 лютага 2011 году парлямэнт М’янмы абраў яго прэзыдэнтам краіны. Афіцыйна заступіў на пасаду 30 сакавіка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў М’янме
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры М’янмы
Катэгорыя:Прэзыдэнты М’янмы
Катэгорыя:Будысты плыні тгеравада
Катэгорыя:Сябры Партыі салідарнасьці і разьвіцьця Саюзу
Чусавая

**Чусавая** (Паўднёвая) — рака на Сярэднім Урале, правы прыток Камы.

Працякае па тэрыторыі Чалябінскай, Сьвярдлоўскай абласьцей і Пермскага краю Расеі. Рака бярэ пачатак на ўсходніх сьхілах Уральскага хрыбта ў Азіі, перасякае яго і ў асноўным працякае па яго заходніх сьхілах, у эўрапейскай частцы Расеі, двойчы пераходзячы зь Сьвярдлоўскай вобласьці ў Пермскі край.

Упрыгожваньнем Чусавой зьяўляюцца шматлікія скалы (так званыя камяні), якія стаяць у месцах, дзе рака перасякае горныя ланцугі. Маляўнічасьць берагоў Чусавой, наяўнасьць шматлікіх славутасьцяў і шматлікія згадкі пра яе ў мастацкай літаратуры зрабілі яе папулярным турыстычным аб’ектам Уралу.

Паводле назвы ракі ў Беларусі назвалі адну з пускавых шахтаў стратэгічных ракет.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Расеі
Трагедыя

**Траге́дыя** ( — «казьліная песьня») — заснаваная на глыбокіх супярэчнасьцях драма, якая разьвіваецца ў сутыкненьне моцных характараў, што вядзе да гібелі прынамсі яго станоўчых удзельнікаў, асуджаных разгортваньнем падзеяў на безвыходнасьць, пакуты і страты. Сьцьвярджальны патас найчасьцей увасабляецца ў вобразе асобы зь незвычайна высакароднымі памкненьнямі. У асноўным прысьвячаецца адзіноце, адказнасьці, пакараньню за злачынства, сэнсу жыцьця і высакароднаму ўчынку. Галоўныя дзейныя асобы — выключныя і высакародныя.

Зарадзілася ў Старажытнай Грэцыі з культу Дыяніса. Вылучэньню з рэлігійнага відовішча садзейнічаў рост значэньня карыфэя (начальніка) хору сатыраў, што прывяло да строгага чаргаваньня песьняў з выразным апавяданьнем пра пакуты і прыгоды героя. Росквіту дасягнула ў V стагодзьдзі да н. э. (Сафокл, Эсхіл і Эўрыпід). Мэтай у старажытнасьці было ачышчэньне праз пакуты і спагаду. Сынкрэтычнасьць прывяла да пазьнейшага заміраньня. На новым мастацка-выяўленчым узроўні ўзнавілася падчас Адраджэньня і барока. У сваіх творах Лёпэ дэ Вэга, Пэдра Кальдэрон, Крыстафэр Марла і Ўільям Шэксьпір стварылі шматгранныя вобразы дзейных асобаў. У межах патрабаваньняў клясыцызму (адзінства часу і месца дзеяньня) найзнакаміцейшыя творы напісалі П’ер Карнэль, Жан Расін і Фрыдрых Шылер. Ад часу стварэньня трагічных драмаў рамантыкаў (Джордж Байран, Міхаіл Лермантаў і Віктор Юго) складваюцца адрозныя ад першаснай трагедыі жанры праз рэалістычнае абагульненьне (мяшчанская і рамантычная трагедыі, гістарычная і народная драмы, мэлядрама). Пазьней пачашчаецца спалучэньне трагічнасьці з камічнасьцю (трагікамэдыя).

## Беларусь
У пачатку XX стагодзьдзя на аснове трагічных супярэчнасьцяў зьявіліся п’есы Якуба Коласа «Антось Лата», Леапольда Родзевіча «Пакрыўджаныя», Уладзіслава Галубка «Бязродны» і Васіля Гарбацэвіча «Чырвоныя кветкі Беларусі». За савецкім часам творы пераважна тычыліся гераічнай (Кандрат Крапіва «Людзі і д’яблы», Кастусь Губарэвіч «Першы ўрок», Уладзімер Хазанскі і Аляксандар Гутковіч «Юныя мсьціўцы», Алесь Махнач «Шпачок», Васіль Быкаў «Рашэньне», Алесь Петрашкевіч «Злавеснае рэха») і гістарычнай тэматыкі (Еўсьцігней Міровіч «Кастусь Каліноўскі», Уладзімер Караткевіч «Званы Віцебска» і Аляксей Дудараў «Купала»).

## Крыніцы


Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Старажытнагрэцкі тэатар
Жакі

Назву **Жакі** маюць:

* Жакі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Жакі — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Жакі — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці
Узда (футбольны клюб)

«**Узда**» — беларускі футбольны клюб з гораду Ўзды. З 2014 году выступае ў другой лізе чэмпіянату Беларусі (за выключэньнем сэзону 2016 году).

## Гісторыя
Да чэрвеня 2015 году каманда мела назву «Беліта-Вітэкс», пасьля таго як супрацоўніцтва з аднайменнай кампаніяй было спыненае, каманда выступае пад назвай «Узда». У 2015 годзе каманда заняла 2 месца ў другой лізе і атрымала права на ўдзел у першай лізе, але на сэзон 2016 году не заявілася ні ў першую, ні ў другую лігу.

## Стадыён
Гульні праводзіць на гарадзкім стадыёне Ўзды, а некаторыя матчы на стадыёне «Беліта-Вітэкс» у вёсцы Цеплень.

## Склад
: *Актуальны на жнівень 2019 году*

## Статыстыка

### [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат]]

### [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]

## Галоўныя трэнэры
* Ягор Дзьмітрачкоў (з 2018 году)
* Аляксей Пінчук (2015, 2017)
* Кірыл Дземенкавец (2014)

## Крыніцы

Катэгорыя:Узда
Прыпынак венскага тыпу

**Прыпынак венскага тыпу** — тып разьмяшчэньня трамвайнага , пры якім  прыпаднятая над узроўнем праезнай часткі.

Гэтым спосабам дасягаецца павышэньне бясьпекі руху і аблягчэньне пасадкі/высадкі пасажыраў. Павышэньне ўзроўню трамвайных шляхоў мае эфэкт, падобны да «ляжачых паліцыянтаў» — папярэджвае кіроўцаў аўтатранспарту пра наяўнасьць прыпынку. Такі тып прыпынкаў існуе, напрыклад, у Чэхіі ў месцах, дзе немагчыма зрабіць  альбо пасадку ў непасрэднай блізкасьці ад .

Катэгорыя:Транспартная інфраструктура
Катэгорыя:Трамвай
Катэгорыя:Прыпынкі транспарту
Койры

Назву **Койры** маюць:

* Койры — вёска ў Камайскім сельсавеце Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці
* Койры — вёска ў Курапольскім сельсавеце Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці
* Койры — вёска ў Лынтупскім сельсавеце Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці
Падаляны

Назву **Падаляны** маюць:

* Падаляны — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Падаляны — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы
Грынак Мортан

«**Грынак Мортан**» () — шатляндзкі футбольны клюб з гораду Грынаку. Заснаваны ў 1874 годзе. Уладальнік Кубка Шатляндыі (1922).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Грынак
Смотрыч

**Смо́трыч** ()&nbsp;— рака ва Ўкраіне, у межах Хмяльніцкай вобласьці. Ёсьць левым падольскім прытокам Днястру (басэйн Чорнага мора).

## Апісаньне
Даўжыня 169 км, плошча басэйну 1800 км². Рэчышча зьвілістае, у нізоўях утварае два рукавы. Пераважная шырыня рэчышча 10—15 м, найбольшая&nbsp;— 40 м. Даліна пераважна вузкая, у многіх месцах каньёнападобная. Ухіл ракі 1,3 м/км. Абалона часта перарывістая, шырынёй да 0,6 км; месцамі звужаецца да 20—50 м.

Рака прыдатная для сплаву ад мястэчка Смотрыч да вусьця.

## Разьмяшчэньне
Смотрыч бярэ пачатак з крыніц блізу вёскі Нямічынцы. Цячэ пераважна на поўдзень Падольскага ўзвышша. Упадае ў Днестар на паўднёвы захад ад вёскі Вусьце.

## Дадатковыя зьвесткі
* 10 км перад Камянцом-Падольскім пачынаецца Смотрыцкі каньён. Вапняковыя сьценкі дасягаюць 50 м. Там жа пастаянныя і сэзонныя вадаспады, рэліктавыя расьліны на берагах і на скальных утварэньнях.
* Уздоўж даліны Смотрычу разьмешчаныя маляўнічыя Тоўтры&nbsp;— рэшткі старажытных каралавых рыфаў у выглядзе востравыступаючых пагоркаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Прытокі Днястра
Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Прамова караля

«**Прамова караля**» (інш. пераклад: ) — ангельскі фільм 2010 году пра пераадоленьне брытанскім каралём Георгам VI заіканьня ад страху перад прылюднымі выступамі пры дапамозе аўстралійскага лягапэда. 13 лютага 2011 году Брытанская акадэмія кіно і тэлевізійных мастацтваў (БАКТМ) узнагародзіла стваральнікаў фільму 7 залатымі маскамі за найлепшыя фільм краіны, мужчынскія ролі першага і другога плянаў, жаночую ролю другога пляну, музыку, арыгінальны сцэнар і фільм 2010 году. 27 лютага Амэрыканская акадэмія кінэматаграфічных мастацтваў і навук узнагародзіла яго стваральнікаў 4 залатымі статуэткамі «Оскар» за найлепшыя мужчынскую ролю, пастаноўку, сцэнар і фільм 2010 году. Паказ у Беларусі пачаўся 3 сакавіка.

## Ролі й іх выканаўцы
* Георг VI, кароль пасьля брата Эдўарда VIII — Колін Фэрт
* Лаянэл Лог, аўстралійскі лягапэд — Джэфры Раш
* Лізавета, каралева за Георгам VI — Алена Бонэм-Картэр
* Эдўард VIII, кароль пасьля бацькі Георга V — 
* Ўінстан Чэрчыль, першы лорд  — 
* Міртл Лог, жонка лягапэда — 
* Стэнлі Болдўін, прэм’ер-міністар — 
* Георг V, кароль — 
* Марыя, каралева за Георгам V — 
* Косма Лэнг, архіяпіскап — Дэрык Джэкабі
* Ўоліс Сымпсан, каханка Эдўарда VIII — 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Брытанскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2010 году
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшы фільм
Сьпіс памерлых у 1976 годзе

## Студзень
* 12 студзеня: Агата Крысьці — ангельская пісьменьніца, сусьветна вядомая аўтарка дэтэктыўнай прозы.

## Люты

## Сакавік
* 20 сакавіка: Уладзімер Дубоўка — беларускі паэт, празаік, мовазнавец, перакладнік, літаратурны крытык.
* 22 сакавіка: Сяргей Сьмірноў — расейскі савецкі пісьменьнік, гісторык, грамадзкі дзяяч, першым напісаў пра подзьвіг абаронцаў Берасьцейскай крэпасьці.

## Красавік
* 26 красавіка: Андрэй Грэчка — савецкі военачальнік, дзяржаўны і партыйны дзяяч, Маршал Савецкага Саюзу, двойчы Герой Савецкага Саюзу, Герой ЧССР, міністар абароны СССР.

## Травень
* 10 траўня: Іван Былінскі — беларускі савецкі палітычны дзяяч, старшыня Саўнаркаму БССР (1940—1944).

## Чэрвень
* 7 чэрвеня: Міхась Машара — беларускі паэт, празаік, драматург, перакладчык.

## Ліпень

## Жнівень
* 9 жніўня: Іван Мележ — беларускі пісьменьнік, драматург, публіцыст, народны пісьменьнік Беларусі (1972).
* 16 жніўня: Ян Станкевіч (85) — беларускі мовазнаўца, гісторык, палітычны дзяяч.

## Верасень
* 9 верасьня: Мао Дзэ-дун — кітайскі дзяржаўны дзяяч, старшыня Камуністычнай партыі Кітаю (1943—1976) і КНР (1954—1959).

## Кастрычнік
* 17 кастрычніка: Радаслаў Астроўскі — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, прэзыдэнт Беларускай цэнтральнай рады (1943—1944).

## Лістапад
* 30 лістапада: Іван Якубоўскі — маршал Савецкага Саюзу, двойчы Герой Савецкага Саюзу.

## Сьнежань
* 27 сьнежня: Фёдар Сурганаў — беларускі савецкі палітычны дзяяч.


1976
Драма

**Дра́ма** ( — дзеяньне) — прадметны род літаратуры, у якой дзеяньне разгортваецца сваімі сіламі, характары раскрываюцца ў непасрэдных сутыкненьнях і бяз аўтарскага ўдзелу. Звычайна мае востры і напружаны сюжэт. Вызначаецца рухавасьцю і павышаным засяроджаньнем дзеяньня, якое ад завязкі да кульмінацыі няўхільна нарастае і ўскладняецца, набывае большую зьмястоўнасьць і ахоплівае ўсё больш дзейных асобаў. Асабліва вялікае значэньне належыць сутыкненьню ў выглядзе непрымірымага змаганьня характараў. Усе падзеі адбываюцца толькі ў цяперашнім часе, хоць твор можа прысьвячацца далёкай мінуўшчыне.

Зарадзілася з народных абрадаў, гульняў і карагодаў, калі разам з рухамі (пантаміма і танец) пачалі выкарыстоўваць словы. Пры збудаваньні ў выглядзе дыялёгу без апісальніцтва прызначаецца для прылюднага выкананьня акторамі. Неабходная займальнасьць і цікавасьць да твора абумоўліваюць эстэтычныя правілы і законы. Абмяжоўваецца ў памеры, колькасьці сюжэтных лініяў і пэрсанажаў, часе і месцы дзеяньня. Належыць тэатру і літаратуры. Патрабуе высокіх літаратурна-мастацкіх вартасьцяў і сцэнічнасьці. Напісаны ў выглядзе дыялёгу твор без уліку патрабаваньняў тэатру і сцэнічнага выкананьня называецца «драмай для чытаньня».

## Жанры
Драма падзяляецца на жанры: вадэвіль, драматычны, камэдыя, мэлядрама, трагедыя, трагікамэдыя і фарс.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Ефле Еўле

«**Ефле**» () — швэдзкі футбольны клюб з гораду Еўле. Заснаваны ў 1882 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Еўле