Вера Харужая

**Ве́ра Заха́раўна Хару́жая** (27 верасьня 1903, Бабруйск — 4 сьнежня 1942, Віцебск; псэўданімы *Антолька*, *Вера*, *Вераніка Карчэўская*, *Алеся Шыпшына*, *Падпольнік*, *Г. С. Корнилова*, *Польская камсамолка*) — дзяячка падпольнага руху ў Заходняй Беларусі і партызанскага ў часы нямецкай акупацыі, публіцыстка. Герой Савецкага Саюзу.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася 27 верасьня 1903 у Бабруйску ў сям’і службоўца. Беларуска. Скончыла Мазырскую адзіную працоўную школу 2-й ступені (1919), настаўнічала на Палесьсі.

У Грамадзянскую вайну змагалася з аддзеламі Булак-Балаховіча. Сяброўка ВКП(б) з 1921 року. Працавала загадчыцай палітаддзелу Мазырскага і Бабруйскага павятовых камітэтаў камсамолу. У 1922—1923 у апараце ЦК камсамолу Беларусі. У 1923 скончыла Цэнтральную савецка-партыйную школу ў Менску.

Зь лютага 1924 на падпольнай працы ў Заходняй Беларусі, з чэрвеня сакратарка і сябра падпольнага ЦК камсамолу, сябра ЦК Кампартыі Заходняй Беларусі. Выступала ў нелегальным друку, на мітынгах, пісала тэксты ўлётак і адозваў.

15 верасьня 1925 року арыштаваная. На судовых працэсах у Берасьці (1927) і Беластоку (1928) прыгавораная польскімі ўладамі да васьмі гадоў пазбаўленьня волі.

У 1932 абмененая на польскага ксяндза і пераехала ў Савецкі Саюз. Пісала адозвы, артыкулы, брашуры для выдавецтва ЦК КПЗБ.

У 1935 року выключаная з партыі па даносе мужа, Станіслава Скульскага (Мертэнса), і высланая на Балхашбуд. 10 жніўня 1937 арыштаваная і зьняволеная ў Менскай унутранай турме НКУС. Вызваленая 15 жніўня 1939 року. У лістападзе 1940 рашэньнем парткалегіі Камітэту партыйнага кантролю пры ЦК ВКП(б) зь Веры Харужай зьнятая строгая вымова.

З пачаткам нямецка-савецкай вайны разам з трэцім мужам Сяргеем Карнілавым далучылася да партызанскага аддзелу Каржа, дзе была сувязною. Пасьля гібелі мужа і ў сувязі зь цяжарнасьцю была пераведзеная сьпярша ў Гомель, а ўвесну 1942 перапраўленая ў Маскву. У верасьні 1942, пакінуўшы малых дзяцей на выхаваньне сястры, ізноў накіраваная ў акупаваную Беларусь. Арыштаваная немцамі пад Віцебскам 13 лістапада 1942 і закатаваная.

Сын Веры Харужай Сяргей — расейскі фізык, філёзаф, багаслоў, перакладнік. Дачка Ганна.

## Узнагароды
* Герой Савецкага Саюзу (пасьмяротна, 17 траўня 1960)
* ордэн Леніна
* ордэн Чырвонага Сьцягу
* мэдаль

## Бібліяграфія
* Письма на волю. М., 1962;
* Славная дочь белорусского народа: Письма, статьи В.Хоружей и воспоминания о ней. 2 изд. Мн., 1962;
* Статьи и письма о комсомоле. 2 изд. Мн., 1975.

## Памяць

* Жыцьцю і подзьвігам Веры Харужай прысьвечаны фільм «Лісты да жывых» (1964), 2-я сымфонія кампазытара Кіма Цесакова, экспанаты музэю 73-й менскай школы.
* Імем Веры Харужай названыя вуліцы і плошчы ў шэрагу беларускіх местаў, усталяваныя помнікі, мэмарыяльныя дошкі.
* У 1964 выпушчаная савецкая паштовая марка, прысьвечаная Веры Харужай, а ў 1978 — маркаваны канвэрт.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* «Героі краіны»
* «Маладая гвардыя»
* «Народная воля»

Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расеі
Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Беларускія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы