Сувіды

**Суві́ды** — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Хракавіцкага сельсавету, месьцілася за 25 км на поўдзень ад Брагіна, 16 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Чарнігаў), 143 км ад Гомеля.

Пасьля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджваньня жыхары (83 сям'і) пераселены ў 1986 годзе ў чыстыя месцы. Афіцыйна ліквідавана 20 жніўня 2008 году.

## Гісторыя
### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

14 верасьня 1686 году лясьнічы Лаўрын з Бабчына пад прысягай паведаміў у Оўруцкім гродзкім судзе, што так з-за казакоў, як і з-за войска Вялікага Княства Літоўскага, зь вёскі Сувіды адыйшлі 6 дымоў (×6 — прыкладна 36 жыхароў). І гэта ці не найранейшая пісьмовая зьвестка пра паселішча.

28 чэрвеня 1687 году Сувіды названыя ў справе Оўруцкага гродзкага суда сярод паселішчаў часткі Брагінскага маёнтку ваяводзіча бэлзскага, каралеўскага палкоўніка Яна Канецпольскага, зруйнаваных працяглым (ад лістападу 1686 года да самых ) пастоем рэестравых казакоў запарозскага палкоўніка Паўла Апостала Шчуроўскага. У іх 8 пазасталых дварах (каля 48 жыхароў) разьмясьціліся 10 казакоў і 8 коней. Вяскоўцаў прымусілі справіць ажно 3 вазы, кожны з хамутом, раменнай шляёй, касой, сякерай, рыдлёўкай, біклагай, мазьніцай з двума  дзёгцю; зь іх выбралі здору 3 вядры, аўса 362 вядры,  12 вёдраў,  8 пар хустаў палатна на ўладкаваньне паходных шатроў,  за порах, 15 кабаноў (wieprzow), 18 падсьвінкаў, 60 кур, за ўсё — 721 злоты.

Згодна з «Тарыфам падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.», складзеным на падставе папярэдняй люстрацыі, вёска Сувіды (Sowidy) — у палове Брагінскага маёнтку, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад паноў Канецпольскіх дорпацкі падкаморы пан Аляксандар Антоні Бандынэлі. А. Бандынэлі спачыў у 1733 годзе і менавіта тады князь Міхал Сэрвацы з старэйшай галіны і апошні ў родзе Вішнявецкіх ці не ўпершыню падпісаўся як «hrabia... na Brahiniu».

У візыце Брагінскага ўніяцкага дэканату на 22 студзеня 1740 году засьведчана, што жыхары 18 двароў у Сувідах былі прыхаджанамі Грушнаўскай Сьвята-Пакроўскай царквы.

Наведвалі вёску Сувіды і гайдамакі:Тот же секунд-майор Галцов 25 августа 1750 г. рапортовал: «сего августа 25 дня писал к нему польского местечка Лоева, владельца конюшенного и ротмистра Антония Рокицкого местечка Брагина управитель шляхтич Верига, что сего августа против 25-го числа разбойников 12 ч-к, в ночи при селе Игрушине попа Павла Лазниченка разбили и двор огнем спалили, и жида разбили и огнем сожгли, а жидовку до смерти скололи; да в деревне Сувиде жида разбили, а жидовку огнем же зжгли и жиденка до смерти скололи, которое де село Игрушин и дер. Сувида разстоянием от Днепра против Любич с 15 верст»
На 1754 год з 26 двароў (×6 — прыкладна 156 жыхароў) вёскі Сувіды Брагінскага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 4 злотыя і 1 грош, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 16 злотых і 4 грошы. У тым жа годзе маёнтак Брагін быў куплены ў княгіні Эльжбэты, дачкі Міхала Сэрвацыя, Вішнявецкай Міхалавай Замойскай за 550 000 злотых панам Францам Антоніем, сынам Мікалая, Ракіцкім.

Перапісы габрэйскага насельніцтва 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў Сувідах адпаведна 5, 2 і 2 гаспадароў, плацельшчыкаў пагалоўшчыны, прыналежных да Брагінскага кагалу.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Сувіды апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павету спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёскамі Пучын і Сувіды «по праву арендному» валодаў амсьціслаўскі падстолі Базыль Солтан.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Сувіды ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліс ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Насельніцтва
* 1986 год — жыхары (83 сям’і) пераселены.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну