Войцех Манівід

**Манівід** (у каталіцтве **Войцех** або, паводле мясцовай традыцыі, **Альбэрт**; каля 1360—1424) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік (1396—1413) і першы ваявода віленскі (з 1413). Пачынальнік роду Манівідаў. На Гарадзельскай уніі атрымаў герб «Ляліва».

Меў вотчынныя ўладаньні ў Вішневе. Ад вялікага князя Вітаўта атрымаў Геранёны, Суботнікі (абодва ў 1396), Лаздуны і Жупраны ў Ашмянскім павеце, Бярэзань, Гнязьдзілавічы, Дзедзелавічы, Домжарыцы, Докшыцы, Мсьціж у Харэцкай воласьці, Гасьцілавічы ў Лагойскім княстве (1407), Станькаў у Менскім павеце, Сярпейск у Смаленскай зямлі, Брагін у Кіеўскім княстве, Горваль і Любеч у былым Чарнігаўскім княстве.

## Імя

Манвід (Manvidus) і Відзіман (Widiman) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) паходзіць ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'. Такім парадкам, імя Манівід азначае «чалавек моцы» (тое ж, што і імя Відзіман).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Монивидъ [[Гайлігін|Койликинович]]* (1387—1392 гады); *Moniwidone* (2 лютага 1395 году); *Albertus Monwid de Wischna* (1396 год); *Moniuido capitaneo Wilnensi* (9 траўня 1397 году); *Manewyd houptman czur Wille* (23 красавіка 1398 году); *Monwide houptman czur Wille*, *Manewit, capitaneus in Wilna* (12 кастрычніка 1398 году); *Монивид(ъ)* (3 красавіка 1399 году); *Manwede* (23 красавіка, 9 чэрвеня і 15 верасьня 1404 году); *Manewide* (8 і 30 чэрвеня 1404 году); *Manewyde* (8 чэрвеня 1404 году, 21 лістапада 1405 году); *mit dem edlen Manewiden euwern houptmanne* (12 ліпеня 1404 году); *Moniwid* (17 жніўня 1404 году); *Moniwid* (17 жніўня 1404 году); *Albertus alias Monywid* (13 студзеня 1407 году); *Monywido* (11 чэрвеня 1407 году); *Manewid* (10 сьнежня 1408 году); *Monywid* (24 студзеня 1409 году); *Albertus alias Monywyd* (23 траўня 1409 году); *Alberto Moniuith capitaneo Vilnensi* (24 траўня 1409 году); *Alberto alias Moniwyd capitaneo Wylnensi* (16 лютага 1410 году); *Alberto andirs Monywyd* (26 траўня 1410 году); *Alberti alias Monywyd capitanei Wilnensis* (1 лютага 1411 году); *Alberto alias Moniwid voyeuoda Vilnensi* (20 красавіка 1411 году); *Alberti Monuid capitanei Vilnensis* (15 красавіка 1412 году); *Alberto alias Moniuido capitaneo Vilnensi* (31 траўня 1412 году); *cum domo et stirpe nobilis Monywid palatini Wilnensis*, *Moniuidus palatinus Vilnensis*, *Monywid palatinum Vylnensem* (2 кастрычніка 1413 году); *Alberto Monywid woiewoda und houbtman czur Wille* (4 студзеня 1414 году); *Manewidt czur Wille houptman* (10 жніўня 1415 году); *Manneuite* (10 красавіка 1418 году); *ex parte Alberti Maniwidi palatini et capitanei Wilnensis* (11 студзеня 1419 году); *Alberto Monywid palatino et capitaneo* (22 чэрвеня 1421 году); *Mannewid* (2 студзеня 1422 году); *Albertus alias Moniwid* (27 верасьня 1422 году); *Albertus Moniwid* (27 жніўня 1423 году); *Manwid*, *Manwede*.

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Гайлігіна. Меў брата Юрыя Гедыгольда.

Упамінаецца з 1387 году ў складзе рады вялікага князя. У крыжацкім помніку «Паведамленьні аб літоўскіх дарогах» каля Геранёнаў значыцца *Manewidendorf*.

Першы раз ажаніўся зь Юліяніяй, дачкой Сьвятаслава Смаленскага, другі — зь Ядвігай. Меў сына Івана (праўдападобна, у першым шлюбе).

## Мова і культура

У сваёй лацінскай грамаце ад 1407 году ўжыў «*народны*» выраз «*паўустаўнае*» (*vulgariter dictam pol ustavy*). У 1411 годзе засьведчыў дароўную грамату вялікага князя Вітаўта як *voyevoda*. У 1423 годзе Вітаўт зацьвердзіў яго дароўную грамату капліцы пры Віленскай катэдры, якая прызначала тром «*сем’ям*» (*familiae vulgariter siemie*) Цярэнцевічаў (*Terentiewiczy*) даваць «*лукно пяціпяднае*» (*lukno petypedne*) мёду, а братам Львовічам (*Lwowiczy*) і Небутовічам (*Nebutowiczy*) — «*лукно шасьціпяднае*» (*vulgariter lukno szescipedne*) мёду на карысьць той капліцы. Апроч таго, у зробленым яму наданьні Вітаўта ад 1407 году тройчы падавалася народная назва «бортнікі» (*censuales mellis alias bortnyky*), а таксама ўпаміналіся тагачасныя назвы Лаздуноў (*Loszduni*), Жупранаў (*Szuprany*) ды іншых паселішчаў. Паводле тэксту лацінскай граматы 1409 году, атрымаў ад Вітаўта «*новае паселішча, якое ў народнай мове называецца Новае Сяло*» (*Novam villam alio nomine in vulgari Nowesyolo nuncupatam*). Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы.

Змацаваў дакумэнт Вітаўта для Тэўтонскага ордэну ад 14 кастрычніка 1398 году пячацьцю з лацінамоўным гатычным надпісам:
**+ SIGILLUM • ALBRECI • D • MONEWID**

Да дакумэнту ад 26 траўня 1410 году прывесіў пячаць зь іншым надпісам:
**+ s. alberti : capit : de : vilna**

Да дакумэнту 1419 году прывесіў пячаць з гербам «Лялівай».

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r.1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R. 6, Nr. 11—12, 1913.

Войцех
Катэгорыя:Баяры літоўскія