open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дункан Лоўрэнс

**Дункан Дэ Моар** (), псэўданім **Дункан Лоўрэнс** (; , Спэйкэнісе, Нідэрлянды) — нідэрляндзкі поп-сьпявак, пераможца конкурсу песьні «Эўрабачаньне-2019», які адбыўся ў Тэль-Авіве, Ізраіль зь песьняй «Arcade».

## Жыцьцяпіс
У 2012 годзе выйграў гарадзкі конкурс талентаў у Брыле. Праз год заснаваў уласную групу *The Slick and Suited*, зь якой распачаў сваю музычную кар’еру ў Рок-акадэміі ў Тылбургу і выступіў у 2013 годзе на фэсьце *Eurosonic Noorderslag* у Гронінгене. Граў у калектывах Акадэміі, скончыў яе ў 2017 годзе. Ён удзельнічаў у пятым сэзоне «Голасу Галяндыі» пад кіраўніцтвам Ільзэ Дэ-Лангі. Разам з Джыхадам Рамуні ў 2018 годзе напісаў песьню «Closer» для альбома карэйскага гурту TVXQ «New Chapter #1: The Chance of Love».

У 2019 годзе прадстаўляў Нідэрлянды на конкурсе «Эўрабачаньне-2019» у Тэль-Авіве (Ізраіль) зь песьняй «Arcade». У выніку перамог у шоў, атрымаўшы 492 балы (231 бал ад журы і 261 бал ад гледачоў).

## Асабовае жыцьцё
У сваім акаўнце Instagram у кастрычніку 2018 году адзначыў камінг-аўт як бісэксуал. На прэс-канфэрэнцыі незадоўга да фіналу «Эўрабачаньня» Лоўрэнс пацьвердзіў сваю арыентацыю: «я больш, чым проста мастак, я чалавек, я жывая істота, я бісэксуал, я музыка, я змагаюся за ідэі. І я ганаруся, што ў мяне ёсьць шанец паказаць, кім я ёсьць».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песьні Эўрабачаньне
Катэгорыя:Нідэрляндзкія музыкі
Джэймз Фэнімар Купэр

**Джэймз Фэнімар Купэр** (; 15 верасьня 1789, Бэрлінгтан, Нью Джэрзі — 14 верасьня 1851, Купэрстаўн, Нью Ёрк) — амэрыканскі пісьменьнік-рамантыст. Стварыў шэраг гістарычных раманаў пра амэрыканскіх індзейцаў і раньняе засяленьне Амэрыкі, найбольш вядомыя зь якіх — сэрыя «Прыгоды Скураной Панчохі».

## Жыцьцяпіс
Джэймз Фэнімар Купэр нарадзіўся ў сям’і судзьдзі Ўільяма Купэра і Элізабэт (Фэнімар) Купэр адзінаццатым з 12 дзяцей, большасьць зь якіх не дажылі да сталеньня. Продкі Купэраў пераехалі ў Новы сьвет з Ангельшчыны ў 1679 року.

У 1790 року сям’я перасялілася ў грамаду Купэрстаўну (Нью Ёрк), заснаваную на выкупленай ягоным бацькам тэрыторыі. Тут Ўільям Купэр збудаваў на беразе возера Атсыга дом, а ў 1799 скончылася будаўніцтва сядзібы.

У 13-гадовым веку Джэймз паступіў у Ельскі ўнівэрсытэт, аднак выключаны на трэцім курсе і ў 1806 року уладкаваўся мараком на гандлёвы карабель «Стэрлінг». 1 студзеня 1808 Купэр паступіў на службу мічманам у вайскова-марскі флёт ЗША.

У 20-гадовым веку Купэр атрымаў спадчыну ад бацькі. 1 студзеня 1811 року ён ажаніўся з С’юзэн Аўгустай дэ Лансі, прадстаўніцай лаялісцкай да Вялікабрытаніі сям’і. У шлюбе яны мелі сямёх дзяцей, пяцёра зь якіх перажылі дзяцінства.

У 1826 Джэймз Фэнімар Купэр зь сям’ёй пераехаў у Эўропу ў пошуках збыту сваіх твораў і лепшай адукацыі для дзяцей. У Парыжы ён пазнаёміўся з мастаком Сэм’юэлам Морзэ і генэралам Жыльбэрам дэ Ляфаетам.

У 1833 Купэры вярнуліся ў ЗША. Праз 16 гадоў адсутнасьці ён аднавіў сямейную сядзібу на возеры Атсыга. Тут Джэймз Фэнімар правёў апошнія гады жыцьця і сканаў за дзень да свайго 62-годзьдзя. Пахаваны на Эпіскапальных могілках Купэрстаўну побач з бацькам і жонкай, якая перажыла яго на некалькі месяцаў.

## Творчасьць

## Спадчына
Джэймз Фэнімар Купэр стаў адным з найпапулярнейшых пісьменьнікаў ЗША XIX стагодзьдзя, чые творы заслужылі прызнаньне па ўсім сьвеце. Адным зь першых пісьменьнік уключыў у свае кнігі афрыканскіх, афраамэрыканскіх і індзейскіх дзеючых асобаў. А ў цыклі «Прыгоды Скураной Панчохі» індзейцы адыгрываюць галоўныя ролі. Аднак ён апісвае іх з розных бакоў, як у «Апошнім з магіканаў», дзе Магуа пазбаўлены амаль любой станоўчай якасьці, а Чынгачгук, апошні правадыр магіканаў, адлюстраваны годным, адважным і гераічным.

У 1940 року выпушчаная марка ЗША з выявай Дж. Ф. Купэра.

У 2013 ягонае імя ўведзенае ў нью-ёрскую Залю славы вялікіх амэрыканцаў.

## Творы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Праект «Гутэнбэрг»
* Аўдыёкнігі

Катэгорыя:Джэймз Фэнімар Купэр
Катэгорыя:Раманісты ЗША
Катэгорыя:Хрысьціянскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі ад набраканьняў
Катэгорыя:Заля славы вялікіх амэрыканцаў
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Катэгорыя:Флётаводцы ЗША
Борхаў (Рагачоўскі раён)

**Бо́рхаў** — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Званецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 16 чалавек
* 1999 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Званецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёну
Нарушова

Назву **Нарушова** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Нарушова — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Нарушова — вёска ў Дрысенскім раёне
Пыхоўчыцы

**Пыхо́ўчыцы** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Алекшыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 16 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Цыдзікі (Бераставіцкі раён)

**Цы́дзікі** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавету.

## Геаграфічнае становішча
Вёска знаходзіцца за 20 км ад места Горадні, за 25 км ад мястэчка Вялікай Бераставіцы.

## Насельніцтва
* 2009 год — 15 чалавек
* 1999 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Эйсмантаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Кавалі (Эйсмантаўскі сельсавет)

**Кавалі́** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавету.

## Геаграфічнае становішча
Вёска знаходзіцца за 12 км ад мястэчка Вялікай Бераставіцы, за 37 км ад места Горадні.

## Насельніцтва
* 2009 год — 33 чалавекі
* 1999 год — 48 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Эйсмантаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Шатляндзкая нацыянальная ліга (хакей з шайбай)

**Шатляндзкая нацыянальная ліга** () — хакейная ліга ў Шатляндыі, заснаваная ў 1998 року.

## Клюбы 2018–2019

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная вэб-старонка

Катэгорыя:Хакейныя лігі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Шатляндзкі хакей
Марскія сысуны

**Марскі́я сысуны́** — водныя сысуны, якія жывуць у акіяне ці іншых марскіх экасыстэмах. Яны ўключаюць у сябе такіх жывёлаў, як то цюлені, кіты, сірэны, марскія выдры і белыя мядзьведзі. Гэтыя сысуны не ўтвараюць асаблівы таксон або сыстэматычную групоўку, але хутчэй маюць поліфілічную сувязь дзякуючы канвэргентнай эвалюцыі, бо яны дакладна ня маюць агульнага продка. Марскія сысуны аб’яднаныя праз іхную залежнасьць ад марскага асяродзьдзя, дзе яны харчуюцца.

Спосабы адаптацыі марскіх сысуноў да воднага жыцьця значна вар’іруюцца паміж відамі. Як прыклад, кіты і сірэны цалкам праводзяць час у вадзе. Плаўняногія і марскія львы зьяўляюцца паўводнымі жывёламі, бо яны праводзяць большую частку свайго жыцьця ў вадзе, але выходзяць на паверхню дзеля злучваньня, народзінаў і лінькі. У адрозьненьне ад гэтага, выдры і палярныя мядзведзі значна менш прыстасаваныя да воднага жыцьця. Дыета розных марскіх сысуноў значна адрозьніваецца адзін ад аднаго. Гэтак некаторыя з іх могуць харчавацца зоаплянктонам, іншыя могуць есьці рыбу, кальмараў, малюскаў, марскую траву, а некаторыя харчуюцца іншымі сысунамі. У той час як колькасьць марскіх сысуноў даволі малая ў параўнаньні з колькасьцю ўсіх сысуноў ня плянэце, іхная роля ў розных экасыстэмах даволі вялікая, асабліва ў дачыненьні да падтрыманьня жыцьцядзейнасьці марскіх экасыстэмаў. Гэтая роля ў захаваньні экасыстэмаў выклікае асаблівую заклапочанасьць, бо 23% відаў марскіх сысуноў знаходзяцца пад пагрозай выміраньня.

Значна паўплывала на колькасьць марскіх сысуноў дзейнасьць чалавека. Перш за ўсё яны сталі мішэньню для абарыгенных народаў, які палююць на іх праз атрыманьне ежы і іншых рэсурсаў. Многія з сысуноў таксама падвяргаліся камэрцыйнай прамысловасьці, што прывяло да рэзкага зьніжэньня ўсіх папуляцыяў прамысловых відаў, як то кіты і цюлені. Камэрцыйнае паляваньне прывяло да зьнікненьня марской каровы, марской норкі, японскага марскога льва і карыбскага цюленя-манаха. Пасьля таго, як камэрцыйнае паляваньне скончылася, некаторыя віды, як то шэры кіт і паўночны даўгалыч, аднавіліся ў лічбах. Наадварот, іншыя віды, як то паўночнаатлянтычны кіт, знаходзяцца пад пагрозай зьнікненьня. Акрамя паляваньня, марскія сысуны могуць быць забітыя праз заблытваньне ў сетках рыбаловаў. Павелічэньне трафіку праз акіян выклікае сутыкненьне хуткіх марскіх суднаў і буйных марскіх сысуноў. Дэградацыя марскіх экасыстэмаў таксама пагражае марскім сысунам і іхнай здольнасьці знайсьці і злавіць ежу. Шумавое забруджваньне, напрыклад, можа адмоўна адбіцца на рэхалякацыі сысуноў, а таксама наступствы глябальнага пацяпленьня дрэнна ўплываюць на арктычныя ўмовы.

## Вонкавыя спасылкі
* Цэнтар марскіх сысуноў.
* Супольнасьць па вывучэньні марскіх сысуноў.
* Супольнасьць MarineBio. Адукацыйны партал, прысьвечаны марскому жыцьцю.
Пархімаўцы

**Пархі́маўцы** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавету.

Да 2013 году ўваходзілі ў склад Пархімаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 484 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Зявалічы

**Зява́лічы** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Карабоўскага сельсавету.

## Гісторыя
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рады БНР Зявалічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду Камуністычнай партыі Беларусі вёска ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыскага падзелу 1921 году, вёска апынулася ў складзе гміны Глыбокае, Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі (Заходняя Беларусь). У 1939 годзе вернутая ў склад Беларускай ССР (Узьяднаньне Беларусі).

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 5 чалавек
*1931 год — 78 чалавекi
*1921 год — 72 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Карабоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Эймінаўцы

**Эймі́наўцы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Бераставічанкі. Уваходзяць у склад Бераставіцкага сельсавету Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Эймін (Eiminus, Eyminus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -эйх- (-эй-) (імёны ліцьвінаў Эйгерд, Эйман, Эймунт; германскія імёны Eygerðr, Eimann, Eymunt) — ад гоцкага agi 'лязо, булат, меч', а аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'.

## Гісторыя
Да 2013 году ўваходзілі ў склад Пархімаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 226 чалавек
* 2009 год — 141 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Людзьвінова (Бераставіцкі раён)

**Людзьвіно́ва** — вёска ў Беларусі, пры вытоку ракі Верацейкі. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавету Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Людвін або Лютвін (Liuduin, Liutwin) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 2013 году ўваходзіла ў склад Пархімаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 20 чалавек
* 1999 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Керкалдзі

**Керкалдзі** (, , )&nbsp;— мястэчка на ўсходнім узьбярэжжы Шатляндыі ў вобласьці .

## Геаграфічнае становішча
Керкалдзі знаходзіцца за 18 км на поўнач ад Эдынбургу, і за 44 км на паўднёвы захад ад Дандзі.

## Клімат
Клімат марскі з частымі цыклёнамі і вялікай колькасьцю ападкаў. У сярэднім за год выпадае 772 мм ападкаў. Сярэдняя гадавая тэмпэратура паветра 8,9&nbsp;°C.

## Гісторыя
Тэрыторыя вакол Керкалдзі была заселеная з эпохі бронзы. Першае пісьмовае згадваньне пра Керкалдзі адносіцца да 1075 году.

У 1363 годзе кароль Шатляндыі Давід II надаў Керкалдзі статус места.

З XVII стагодзьдзя места стала важным гандлёвым портам, празь які ішоў гандаль сольлю і вуглём.

У XIX стагодзьдзі Керкалдзі стаў адным з сусьветных цэнтраў вытворчасьці льяных тканін.

Сёньня Керкалдзі застаецца важным грузавым портам.

## Насельніцтва

## Асобы
;Ураджэнцы
* Адам Сьміт — шатляндзкі эканаміст, філязаф-этык і аўтар.
* Сэндфард Флемінг — шатляндзкі інжынэр.
;Жыхары
* Гордан Браўн — брытанскі (шатляндзкі) палітык, лейбарыст, прэм’ер-міністар Вялікабрытаніі.

## Галерэя

Kirkcaldy Town House, Wemyssfield, Kirkcaldy.jpg|Ратуша
High Street, Kirkcaldy.jpg|
Old Parish Church, Kirkcaldy.jpg|Царква
Old Post Office, Kirkcaldy.jpg|Стары паштамт
Ravenscraig Castle - geograph.org.uk - 31491.jpg|Замак 
Ravenscraig Castle - geograph.org.uk - 937193.jpg|Равэнскрайг
Kirkcaldy Museum and Art Gallery with Central Library2.jpg|Музэй і мастацкая галерэя


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мястэчкі Шатляндыі
Альбанская літаратура

**Альбанская літаратура** — літаратура, напісаная альбанскай мовай, ці творы напісаныя альбанцамі альбо ў Альбаніі.

Падчас асманскага панаваньня (з 1500-х гадоў до пачатку 1900-х гадоў) на альбанскую літаратуру значна паўплывалі турэцкія ды грэцкія праваслаўныя пераклады і міты. Розныя гісторыі перадаваліся з пакаленьня ў пакаленьне ў выглядзе гераічных паэм, легендаў і аповядаў. Гэтая вусная традыцыя дапамагла роднай мове і нацыянальнай ідэнтычнасьці.

Найстарэйшы пісьмовы дакумэнт на альбанскай мове датуецца 1462 годам. Напрыканцы 1800-х гадоў, у часы Асманскай імпэрыі, браты Наім і Самі Фрашэры сталі аднымі зь лідэраў Альбанскага нацыянальнага адражэньня. Гэты нацыянальны рух натхняў шматлікіх аўтараў на працягу дзясяцігодзьдзяў, такіх, як паэты Джэрджы Фішту. Іншым вядомым нацыянальным пісьменьнікам быў праваслаўны біскуп Фэафан Нолі, які стаў лідэрам краіны ў 1920-х (ён таксама быў вядомым перакладчыкам).

Падчас камуністычнага рэжыму была суровая цэнзура, толькі некалькі тэмаў былі вольныя абмеркаваньня, і, як сьледзтва, гэта душыла літаратурнае жыцьцё краіны. З падзеньнем аднапартыйнай сытэмы літаратура вызвалілася ад цэнзуры, працягваючы разьвіцьцё. Самым вядомым сучасным пісьменьнікам Альбаніі зьяўляецца неаднаразовы кандыдат на Нобэлеўскую прэмію па літаратуры Ісмаіль Кадарэ.

## Вонкавыя спасылкі
* AlbanianLiterature.net


Катэгорыя:Літаратура паводле моваў
Бобрыкі (Віцебская вобласьць)

**Бо́брыкі** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ломашаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Празарокі Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 37 чалавек
* 1999 год — 54 чалавекі
* 1931 год — 69 чалавек
* 1921 год — 53 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ломашаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Жукевічы (Эйсмантаўскі сельсавет)

**Жуке́вічы** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Эйсмантаўскага сельсавету.

## Геаграфічнае становішча
Вёска знаходзіцца на беразе ракі Сьвіслачы, за 7 км ад цэнтру савету — вёскі Вялікія Эйсманты, за 17 км ад мястэчка Вялікай Бераставіцы, за 29 км ад места Горадні.

## Гісторыя
У 1954—1964 гадах вёска Жукевічы была цэнтрам Жукевіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 29 чалавек
* 1999 год — 59 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Эйсмантаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Міхаліно (Наўгародзкая вобласьць)

**Міхаліно** () — вёска ў Баравіцкім раёне Наўгародзкай вобласьці Расеі. Уваходзіць у склад Жалезкаўскага сельскага пасяленьня.

## Насельніцтва
* 2002 год — 12 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Наўгародзкай вобласьці
Міхаліно (Пскоўская вобласьць)

**Міхаліно** () — вёска ў Наваржэўскім раёне Пскоўскай вобласьці Расеі. Уваходзіць у склад Наваржэўскай воласьці.

## Насельніцтва
* 2002 год — 16 чалавек
* 2010 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласьці
Міхаліно (неадназначнасьць)

Назву **Міхаліно** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Міхаліно&nbsp;— вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці

### [[Расея]]
* Міхаліно&nbsp;— вёска ў Баравіцкім раёне Наўгародзкай вобласьці
* Міхаліно&nbsp;— вёска ў Наваржэўскім раёне Пскоўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Міхал
* Міхалаў
* Міхалеўшчына
* Міхалёва
* Міхалёў
* Міхалёўка
* Міхалёўцы
* Міхалёўшчына
* Міхалі
* Міхалін
* Міхаліна
* Міхалінава
* Міхалінак
* Міхалінка
* Міхалінкі
* Міхалішкі
* Міхалкавічы
* Міхалкі
* Міхалова
* Міхалоў
* Міхалоўка
* Міхалпольле
* Міхальцы
Эмілі Ўотсан

**Э́мілі Ўо́тсан** (;  14 лютага 1967, Лёндан, Ангельшчына, Вялікабрытанія) — анґельская акторка тэатру й кіно, ляўрэатка прэміі «БАФТА» за найлепшую жаночую ролю (2012).

## Жыцьцяпіс
Эмілі Ўотсан нарадзілася 14 лютага 1967 у Лёндане. Скончыла Брыстальскі ўнівэрсытэт і Лёнданскую студыю драматычнага мастацтва. У 1992 яе прынялі ў трупу Каралеўскага Шэксьпіраўскага тэатра. Дэбютавала ў кіно ў 1996 годзе.

## Асабістае жыцьцё
Эмілі Ўотсан 1995 року выйшла замуж за актора Джэка Ўотэрса, зь якім гуляла ў Каралеўскім Шэксьпіраўскім тэатры. Восеньню 2005 ў іх нарадзілася дачка Джульет, а ў 2008 — сын Дылан.

## Выбраная фільмаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёндане
Катэгорыя:Брытанскія акторкі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Карпаўцы (Бераставіцкі раён)

**Ка́рпаўцы** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 2013 году ўваходзілі ў склад Пархімаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 85 чалавек
* 1999 год — 106 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Рымуцеўцы

**Рыму́цеўцы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Верацейкі. Уваходзяць у склад Эйсмантаўскага сельсавету Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца за 21 км ад мястэчка Вялікай Бераставіцы, за 24 км ад места Горадні.

## Назва

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rymut. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, фармант -рым- паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'. 

## Насельніцтва
* 1999 год — 122 чалавекі
* 2009 год — 83 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Эйсмантаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
WorldCat

**WorldCat** — зводны сусьветны электронны каталёг, найбуйнейшая бібліяграфічная база зьвестак, якая налічвае больш за 240 млн запісаў аб усіх відах твораў 470 мовамі сьвету (на 2011 год). База ствараецца сумеснымі намаганьнямі больш чым 72 000 бібліятэкаў з 171 краіны сьвету ў рамках арганізацыі «OCLC».

Стварэньне адкрытага рэсурсу «WorldCat.org» было ініцыяванае «OCLC» у мэтах папулярызацыі рэсурсаў камэрцыйнага доступу. Першапачаткова была распрацаваная праграма «Open WorldCat» (адкрыты сусьветны электронны каталёг), якая функцыянуе як дадатковы сэрвіс папулярных пошукавых сыстэм Інтэрнэту «Google», «Yahoo», а таксама кнігагандлёвых, адукацыйных і бібліяграфічных сайтаў «Amazon.com», «Ask.com», «Biblio», «Eric», «HCI Bibliography».

З жніўня 2006 году стаў магчымы свабодны доступ да пошуку ў гэтай базе зьвестак з вэб-старонкі worldcat.org. WorldCat дазваляе шукаць кнігі, музычныя дыскі, відэазапісы і даступныя для запампоўкі аўдыёкнігі. У выніках пошуку можна атрымаць цытаты з спасылкамі на арыгіналы артыкулаў, дакумэнты і фатаграфіі, а таксама лічбавыя вэрсіі рэдкіх аб’ектаў, недаступных шырокай публіцы.

Пошук у «WorldCat.org» можа ажыцьцяўляцца толькі ў двух варыянтах. Для гэтага выкарыстоўваюцца формы «Простага пошуку» (Search for an item) і «Пашыранага пошуку» (Advanced Search).

## Глядзіце таксама
* Машыначытэльнае сьпісаскладаньне

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная вэб-старонка
* WorldCat Identities
* Апісаньне адкрытай праграмы «WorldCat»

Катэгорыя:Бібліятэчная справа
Катэгорыя:Вэб-сайты
Катэгорыя:Клясыфікатары
Катэгорыя:Выдавецкая справа
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1967 годзе
Юзаф Ройтэн

**Юзаф Ройтэн (Райсьцін)** — архітэктар Стэфана Баторыя, які кіраваў працамі па перабудове гарадзенскага Старога замка ў стылі нямецкага маньерызму.

У 1589 г. у лаўнічых кнігах г. Львова ён згадваецца як «Яго Каралеўскае Вялікасьці будаўнічы й архітэктар замка гарадзенскага» («Sacrae Regiae Maiestatis Murator et Architectus in Arce Grodnensis»). Вядома, што Ройтэн пэўны час жыў у Горадні і валодаў зямельным надзелам у Сухім сяле (цяпер гэта тэрыторыя раёну былой Гарадніцы). Таксама Ройтэн прымаў удзел у будаўніцтве гарадзенскага парафіяльнага касьцёла, Фары Вітаўта, які Стэфан Баторы першапачаткова плянаваў перадаць езуітам. У актах літоўскай мэтрыкі за 1592 г. ён так і згадваецца: «будаўнічы касьцёла гарадзенскага». Польская дасьледчыца сакральнай архітэктуры Марыя Каламайска-Саед лічыць, што Ройтэн можа быць выхадцам з Аўстрыі, паколькі ў ваколіцах г. Лінцу існуе мясцовасьць Roiten.


## Бібліяграфія

* W. Łoziński, Sztuka Lwowska XVI i XVII w., Lwów, 1901, s. 96
* Jarosław Wojciechowski, *Stary zamek w Grodnie*, II // Biuletyn Historii Sztuki i Kultury Nr. 3. – Warszawa: Zakład Architektury Polskiej i Historii Sztuki Politechniki Warszawskiej, 1938
* Józef Jodkowski, Grodno, Wilno, 1923, s. 82


## Вонкавыя пасылкі
* Не Санці Гучы. Стары замак у Гродне насамрэч спраектаваў немец?
* Якім жа быў купал брамнай вежы Старога замка?

Катэгорыя:Архітэктары Вялікага Княства Літоўскага
Мацееўцы

Назву **Мацееўцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Мацееўцы — вёска ў Бярозкаўскім сельсавеце Докшыцкага раёну
** Мацееўцы — вёска ў Крыпульскім сельсавеце Докшыцкага раёну

## Глядзіце таксама
* Мацевічы
* Мацеева
* Мацеевічы
* Мацееўка
* Мацееўшчына
* Мацейкава
* Мацейкаўшчына
* Мацейкі
* Мацеўчукі
* Мацецкія
Навуменкі

**Наву́менкі** — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ломашаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ломашаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Тэрмінатар: Цёмны лёс

**«Тэрміна́тар: Цёмны лёс»** () — амэрыканскі навукова-фантастычны баявік 2019 року рэжысэра Тыма Мілера, шосты фільм у сэрыі пра «Тэрмінатара». Джэймз Кэмэран браў удзел у напісаньні сцэнару фільму і стаў адным з прадусэраў.

Дзеяньні адбываюцца ў працяг 1-й і 2-й частак, не беручы пад увагу ўсе астатнія фільмы франшызы — яны лічацца падзеямі з альтэрнатыўнай будучыні. У фільме зноў зьявяцца Лінда Гамільтан і Арнольд Шварцэнэгер у ролях Сары Конар і Т-800 адпаведна.

## Сюжэт
Пасьля падзеяў «Суднага дню» мінулі больш як два дзесяцігодзьдзі. Даведаўшыся, што з будучыні выпраўлены Тэрмінатар (Габрыель Луна), Сара Конар (Лінда Гамільтан) накіроўваецца на абарону дзяўчыны на ймя Дані Рамас (Натальля Рэес) і ейных сяброў…

## У ролях
* Арнольд Шварцэнэгер — Т-800 «Мадэль 101», тэрмінатар старога пакаленьня, які дапамагае Сары ў абароне Дані.
** Брэт Азар — двайнік для «маладзейшага» Т-800.
* Лінда Гамільтан — Сара Конар, маці Джона Конара, будучага правадыра Супраціву ў вайне са Скайнэтам.
* Макензі Дэйвіс — Грэйс, гібрыд чалавека і машыны, адасланы з будучыні на абарону Дані Рамас ад новага прататыпу Тэрмінатара.
** Стэфані Гіл — маладая Грэйс.
* Натальля Рэес — Даніела «Дані» Рамас, дзяўчына, якую намагаецца зьнішчыць новы Тэрмінатар.
* Габрыель Луна — Вэрсія 9, палепшаны і абноўлены вадкамэталічны Тэрмінатар, адасланы ў мінулае на зьнішчэньні Дані.
* Дыега Банэта — Мігель Рамас, старэйшы брат Дані.
* Джуд Кольлі — Джон Конар, сын Сары Конар, які ў будучыні ўзначаліць барацьбу чалавецтва супраць робатаў за выжываньне.

## Вытворчасьць
Джэймз Кэмэран пачаў працу над перазагрузкай сэрыі ў 2017 року. Імя рэжысэра стала вядомае ў верасьні. Сюжэт распрацавалі Тым Мілер, Джэймз Кэмэран і заснавальнік Skydance Media Дэйвід Элісан; сцэнарысты пашырылі гісторыю да трылёгіі.

Арнольд Шварцэнэгер пацьвердзіў свой удзел у здымках наступнага «Тэрмінатару» ў траўні 2017 року; пра вяртаньне Лінды Гамільтан стала вядома ў верасьні. Новыя акторы былі падпісаныя ў наступным годзе.

Здымкі адбываліся з чэрвеня па лістапад 2018 року, пачаўшыся ў Гішпаніі, Вугоршчыне, пасьля пераехалі ў ЗША. Афіцыйны трэйлер зьявіўся 23 траўня 2019 року.

Прэм’ера фільму заплянаваная на 1 лістапада 2019.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы 2019 году
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы Тыма Мілера
Катэгорыя:Фільмы-сыквэлы ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра робатаў
Катэгорыя:Фільмы пра кібаргаў
Катэгорыя:Фільмы пра Тэрмінатараў
Катэгорыя:Фільмы пра Вугоршчыну
Катэгорыя:Фільмы пра Гішпанію
Катэгорыя:Фільмы пра ЗША
Катэгорыя:Фільмы пра самалёты
Катэгорыя:Фільмы Paramount Pictures
Катэгорыя:Фільмы 20th Century Fox
Катэгорыя:Фільмы Skydance Media
Катэгорыя:Фільмы Lightstorm Entertainment
Катэгорыя:Фільмы Tencent Pictures
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы ЗША
Ракаў Чанстахова

«**Ра́каў**» () — польскі футбольны клюб з гораду Чанстаховы. Заснаваны ў 1921 годзе. Назва клюбу паходзіць ад раёну Ракаў, дзе знаходзіцца сядзіба і стадыён клюбу. «Ракаў» ёсьць чэмпёнам Польшчы, а таксама двухразовым уладальнік Кубка Польшчы і Супэркубка Польшчы.

## Гісторыя
Спартовы клюб «Раковія» быў створаны ў 1921 годзе ў вёсцы Ракаў. Клюб быў распушчаны ў 1925 годзе праз адсутнасьць рэгістрацыі. У 1927 годзе клюб аднавіў сваю дзейнасьць пад назвай «Рабочы спартовы клюб „Ракаў“». Праз год вёска стала часткай Чанстаховы. Клюб дзейнічаў пад патранажам Польскай сацыялістычнай партыі і фінансава падтрымліваўся Чанстахоўскім сталеліцейным заводам. У 1937 годзе клюб падвысіўся да ўдзелу ў клясе А. Падчас нямецкай акупацыі клюб ня дзейнічаў. У 1951—1955 гадах быў пабудаваны футбольны стадыён зь лёгкаатлетычнымі дарожкай. У 1962—1966 гадах футбольная дружына гуляла ў Другой лізе. 9 ліпеня 1967 году «Ракаў» трываў паразу зь лікам 0:2 у матчы супраць «Віслы» з Кракава ў фінале Кубка Польшчы. У 1972 годзе футбалісты «Ракава» дайшлі да паўфіналу Кубка Польшчы, але саступілі варшаўскай «Легіі». У 1978—1980, 1981—1984 і 1990—1994 гадах клюб выступаў у Другой лізе. У 1993 годзе юніёрская каманда заняла 2-е месца ў чэмпіянаце Польшчы па футболе сярод юніёраў. 

У 1994 годзе «Ракаў» упершыню ў гісторыі клюбу трапіў у Першую лігу. Тамака ў найвышэйшым дывізіёне клюб правёў чатыры сэзоны, пакуль не панізіўся ў сэзоне 1997—1998 гадоў. У наступным дружына пасьлядоўна штогод апускалася ў структуры ліг, дасягнуўшы ажно Чацьвертай лігі. У 2016 годзе клюб нарэшце вярнуўся ў другі польскі дывізіён. Паводле вынікаў розыгрышу Першай лігі сэзону 2018—2019 гадоў «Ракаў» здабыў перамогу і атрымаў падвышэньне ў Экстраклясу ўпершыню за 21 год. У тым жа сэзоне чанстахоўцы нечакана дасягнулі паўфіналу Кубка Польшчы 2018—2019 гадоў, выбіўшы з розыгрышу спачатку познанскі «Лех» у 1/8 фіналу, а потым варшаўскую «Легію» ў чвэрцьфінале. У першы сэзон па вяртаньні дружына заняла 10-е месца.

2 траўня 2022 году клюб перамог супернікаў зь «Леха» зь лікам 3:1, узяўшы свой другі запар Кубак Польшчы. У гонцы за тытул чэмпіёнаў краіны ў тым сэзоне «Ракаў» саступіў познанцам усяго на пяць пунктаў, а лёс тытула вызначыўся ў перадапошні дзень сэзону. 9 ліпеня 2022 году «Ракаў» узяў другі запар Супэркубак Польшчы, зноў перамогшы «Лех» зь лікам 2:0. У сэзоне 2022—2023 гадоў «Ракаў» упершыню ў гісторыі здабыў тытул чэмпіёнаў Польшчы, што гарантавала месца ў Лізе чэмпіёнаў. На эўрапейскай арэне клюб дакрочыў да апошняга кваліфікацыйнага раўнда і сустрэўся з дацкім «Капэнгагенам». Пасьля гэтага ў тым жа сэзоне «Ракаў» здолеў кваліфікавацца ў Лігу Эўропы, дзе скончыў выступы на групавым этапе.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чанстахова
Бледнае возера

Назву **Бледнае возера** маюць:

* Бледнае возера — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці, у басэйне Галбіцы
* Бледнае возера — возера ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, у басэйне Нарачы
Старое Запалоўе

**Старо́е Запало́ўе** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Галубіцкага сельсавету.

## Гісторыя
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рады БНР Старое Запалоўе абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду Камуністычнай партыі Беларусі вёска ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыскага падзелу 1921 году, вёска апынулася ў складзе гміны Глыбокае, з 1929 года ў складзе гміны Галубічы Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі (Заходняя Беларусь). У 1939 годзе вернутая ў склад Беларускай ССР (Узьяднаньне Беларусі).

## Насельніцтва
* 2010 год — 30 чалавек
* 1999 год — 67 чалавек
*1931 год — 273 чалавекi
*1921 год — 253 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Галубіцкі сельсавет (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Даўбянкі

**Даўбянкі́** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 2013 году ўваходзілі ў склад Пархімаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 68 чалавек
* 1999 год — 76 чалавек

## Асобы
* Іван Карпуць, беларускі вучоны ў галіне вэтэрынарыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Палежыно

**Палежыно́** (таксама — *Палежына́*) — хутар у Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бераставіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 2013 году ўваходзіў у склад Пархімаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бераставіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Зьверабой (неадназначнасьць)

**«[[Зьверабой]]»** — раман амэрыканскага пісьменьніка Джэймза Фэнімара Купэра 1841 року. Іншыя значэньні:

## Культура
* «Зьверабой і Чынгачгук» — нямецкі фільм 1920 року
* «Зьверабой» — амэрыканскі фільм 1943 року
* «Зьверабой» — амэрыканскі фільм 1957 року
* «Зьверабой» — амэрыканскі фільм 1978 року
* «Зьверабой» — савецкі фільм 1990 року

## Іншае
* Зьверабой — архіпэляг у Карскім моры
Смак

**Смак** — адчуваньне, якое ўзьнікае пад узьдзеяньнем рошчынаў хімічных рэчываў на рэцэптары ворганаў смаку жывёлаў і чалавека. Смакавыя адчуваньні вызначаюцца канфігурацыяў малекулаў рэчыва і дзейнасьцю смакавай сыстэмы. Складаныя смакавыя адчуваньні ўтвараюцца спалучэньнем асноўных смакавых адчуваньняў.

Язык засьціланы тысячамі маленькіх сыскоў, якія бачныя воку. Усярэдзіне кожнага сыска знаходзяцца сотні смакавых рэцэптараў. Выняткам ёсьць ніткападобныя сыскі, якія не ўтрымліваюць смакавых рэцэптараў. Агулам налічваецца ад 2000 да 5000 смакавых рэцэптараў, якія месьцяцца на задняй і пярэдняй частках языка. Іншыя месьцяцца на паднябеньні, баках і задняй частцы рота, а таксама ў горле. Кожны смакавы рэцэптар зьмяшчае ад 50 да 100 смакавых вузаў. Смакавыя рэцэптары ў роце могуць адрозьніць пяць асноўных смакаў: салодкі, кіслы, салёны, горкі (ці ёлкі) і ўмамі. Смакавыя рэцэптары здольныя адрозьніваць розныя густы, калі яны ўзаемадзейнічаюць з рознымі малекуламі або іёнамі. Салодкі, умамі і горкі густы адчуваюцца празь зьвязваньне малекулаў бялку G з вузавымі мэмбраннымі смакавымі рэцэптарамі. Салонасьць і кіслы густ успрымаюцца, калі лужныя мэталы або іёны вадароду кранаюцца смакавых рэцэптараў.

Асноўныя густы і водар ежы адчуваюцца толькі часткова рэцэптарамі ў роце. Іншымі фактарамі, якія ўплываюць на ўспрыняцьцё ежы, ёсьць пах, які выяўляецца нюхальным эпітэлем носу, тэкстура ежы, улоўленаяя рознымі мэханарэцэптарамі ды цягліцамі, і тэмпэратура, вызначаная тэмпэратурнымі рэцэптарамі. Паколькі смакавая сыстэма выяўляе як шкодныя, гэтак і карысныя рэчы, усе асноўныя густы выклікаюць засьцярогу або цягу ў залежнасьці ад таго, як ежа рознага смаку ўплывае на арганізм. Салодкасьць дапамагае ідэнтыфікаваць ежу, багатую на энэргію, у той час як горыч можа папярэдзіць аб атруце. Такім чынам, смак сфармаваўся ў ходзе эвалюцыі як мэханізм, што вызначае паводзінныя рэакцыі пры выбары якаснай ежы.

У людзей смакавыя адчуваньні пачынаюць згасаць з узростам, губляюцца языкавыя сыскі і павольна памяншаецца выпрацоўка сьліны. Разлад, які характарызуецца скажэньнем смаку ў чалавека, мае назву дысгеўзія. Ня ўсе сысуны аднолькава смакуюць, гэтак некаторыя грызуны здольныя адчуць крухмал (чаго не адчуваюць людзі), кошкі ня маюць смаку салодкага, а некаторыя іншыя жывёлы-мясаеды, у тым ліку гіены, дэльфіны і марскія ільвы, страцілі здольнасьць смакаваць да чатырох зь пяці густаў ад сваіх продкаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Леанцюк А. С.* Смак // 
* 

Катэгорыя:Адчуваньні
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Вялікая савецкая энцыкляпэдыя

**Вялікая савецкая энцыкляпэдыя** (; у выходных зьвестках — **Вялікая Савецкая энцыкляпэдыя**; скарочана *БСЭ* — **ВСЭ**) — найбольш вядомая і поўная савецкая ўнівэрсальная энцыкляпэдыя. Выпускалася з 1926 году (першы том першага выданьня) да 1990 году (апошні штогоднік) выдавецтвам «Савецкая энцыкляпэдыя» (цяпер — выдавецтва «Вялікая Расейская энцыкляпэдыя»).

Вытрымала тры выданьні:
* Першае выданьне (1926—1947) налічвала 65 тамоў і дадатковы том «СССР» без нумару;
* Другое выданьне (1949—1958) налічвала 49 тамоў, том 50 «СССР», дадатковы том 51 і том 52 «Альфабэтны паказальнік» у двух кнігах (1960);
* Трэцяе выданьне (1969—1978) налічвала 30 тамоў (том 24 выдадзены ў двух кнігах: другая, дадатковая кніга — «СССР») і дадатковы том «Альфабэтны імянны паказальнік» без нумару (1981).

## Глядзіце таксама
* Беларуская савецкая энцыкляпэдыя
* Беларуская энцыкляпэдыя
* Brockhaus Enzyklopädie
* Энцыкляпэдыя Брытаніка

Катэгорыя:Расейскія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Унівэрсальныя савецкія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Кнігі выдавецтва «Савецкая энцыкляпэдыя»
Катэгорыя:Энцыкляпэдыі XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Шматтомныя выданьні
Прэзыдэнцкія выбары ў Летуве 2019 году

**Прэзыдэнцкія выбары** адбыліся ў Летуве 12 траўня і 26 траўня 2019 року. Паколькі ніводзін з кандыдатаў не набраў у першым туры 50% галасоў, у другі тур выйшлі Інгрыда Шыманіце і Гітанас Наўседа. Дзейная прэзыдэнтка Даля Грыбаўскайце не магла ўдзельнічаць у выбарах з-за канстытуцыйнага абмежаваньня двума тэрмінамі.

## Галасаваньне
Удзельнічаць у выбарах атрымалі права 9 кандыдатаў.

* Нагліс Пуцяйкіс — дэпутат Сойму, старшыня Летувіскай цэнтрысцкай партыі.
* Валянцінас Мазуроніс — дэпутат Эўрапарлямэнту, колішні міністар навакольнага асяродзьдзя. Незалежны.
* Гітанас Наўседа — эканаміст, лектар. Незалежны.
* Арвідас Юазайціс — філёзаф, колішні алімпіец. Незалежны.
* Інгрыда Шыманіце — дэпутат Сойму, колішняя сябра Рады Банка Летувы, колішняя міністарка фінансаў. Незалежная, вылучаная Саюзам Айчыны.
* Віцяніс Андрукайціс — эўрапейскі камісар, колішні міністар аховы здароўя. Вылучаны Сацыял-дэмакратычнай партыяй.
* Саўлюс Сквярняліс — дзейны прэм’ер-міністар Летувы, колішні міністар унутраных справаў. Незалежны, вылучаны Зьвязам сялянаў і зялёных і Сацыял-дэмакратычнай працоўнай партыяй.
* Міндаўгас Пуйдокас, дэпутат. Незалежны.
* Вальдэмар Тамашэўскі, дэпутат Эўрапарлямэнту, старшыня Выбарчай акцыі палякаў Летувы.

У першым туры ніводзін з кандыдатаў не набраў больш за 50% галасоў, таму ў другі тур трапілі два прэтэндэнты, якія атрымалі найбольшую колькасьць галасоў выбарцаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выбары 2019 году
Катэгорыя:2019 год у Летуве
2019
Грузінская савецкая энцыкляпэдыя

**«Грузінская савецкая энцыкляпэдыя»** (, ქსე) — першая ўнівэрсальная энцыкляпэдыя грузінскай мовай. Выдадзеная ў Тбілісі ў 1965—1987 роках у 12 тамах. Апошні том, прысьвечаны выключна Грузінскай ССР, выдадзены грузінскай і расейскай мовамі.

Старшыні рэдакцыйнай калегіі:
* 1965—1992&nbsp;рр.&nbsp;— Іракліі Абашыдзэ
* 1992—2006&nbsp;рр.&nbsp;— Аўтандыл Сакварэлідзэ
* з 2006&nbsp;р.&nbsp;— Зураб Абашыдзэ
Галоўны рэдактар&nbsp;— Раін Мэтрэвэлі

## Вонкавыя спасылкі

* Грузінская энцыкляпэдыя 

Катэгорыя:Унівэрсальныя савецкія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Нацыянальныя энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Грузінская ССР
Катэгорыя:Грузінскія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:энцыкляпэдыі XX стагодзьдзя
Леанід Кантэр

**Леанід Кантэр** (; 27 ліпеня 1981, Кіеў, Украінская ССР — 4 чэрвеня 2018, хутар Абіркі, Бахмацкі раён, Чарнігаўская вобласьць, Украіна) — украінскі прадусар, рэжысэр, тэлежурналіст, літаратар і падарожнік.

## Біяграфія
У 1998 годзе Леанід Кантэр паступіў у Нацыянальны ўніверсітэт ім. Карпенкі-Карага на спецыяльнасць акцёр і тэлевядучы. Ужо на першым курсе ўніверсітэта працаваў у Нацыянальнай тэлекампаніі Украіны.

Удзельнік Эўрамайдану. У жніўні 2014 року сышоў добраахвотнікам у 2-і батальён Нацыянальнай гвардыі Ўкраіны.

4 чэрвеня 2018 року Кантэр скончыў жыцьцё самагубствам.

## Фільмаграфія
;Кароткамэтражныя фільмы
* 2001 — «Чалавек бяз шапкі», рэжысэр
* 2002 — «Ёлка», рэжысэр
* 2003 — «Паняцьці», рэжысэр
* 2003 — «Гнеў», рэжысэр
* 2006 — «З табурэтам праз Гімалаі», рэжысэр/прадусар
* 2014 — «Вайна за свой рахунак», рэжысэр

;Поўнамэтражныя дакумэнтальныя фільмы
* 2014 — «Добраахвотнікі Божага зьвязу», рэжысэр
* 2018 — «Міт», рэжысэр

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеве
Катэгорыя:Украінскія рэжысэры
Катэгорыя:Украінскія прадусары‎
Катэгорыя:Украінскія літаратары
Катэгорыя:Украінскія журналісты
Катэгорыя:Украінскія падарожнікі‎
Катэгорыя:Самагубцы
Катэгорыя:Памерлі ў Бахмацкім раёне
Сьледапыт (неадназначнасьць)

* **[[Сьледапыцтва|Сьледапы́т]]** — паляўнічы, які высочвае здабычу па сьлядох.
* **Сьледапыт** — адзін з варыянтаў назвы скаўта.

## Літаратура
* «Сьледапыт, або На берагах Антарыё» — раман амэрыканскага пісьменьніка Джэймза Купэра.
* «Сьледапыты» — драма старажытнагрэцкага драматурга Сафокла

## Фільмы
* «Сьледапыт» — амэрыканскі фільм 1952 року
* «Сьледапыт» — савецкі фільм 1963 року
* «Сьледапыт» — савецкі фільм 1987 року
* «Сьледапыт» — канадзкі фільм 1996 року
* «Сьледапыт» — канадзка-амэрыканскі фільм 2007 року
* «Сьледапыт» — брытанска-новазэляндзкі фільм 2010 року
* «Сьледапыт» — расейскі тэлесэрыял
Шаснаццатка

**Шасна́ццатка** — адзінка вымярэньня сыпкіх рэчываў у ВКЛ. Раўнялася 1/16 віленскай бочкі, або 9 малым гарцам, і складала 25,41 л.

## Літаратура
* Літоўская гаспадыня, ці Навука аб утрыманні ў добрым стане хаты і забеспячэнні яе ўсімі прыправамі і запасамі кухоннымі і аптэкарскімі і гаспадарчымі, а таксама гадаванні і ўтрыманні скаціны, птушкі і іншай жывёлы адпаведна спосабам найбоьш выпрабаваным і правераным вопытам і да таго ж самым танным і простым / Пер. з польскай П. Р. Казлоўскага, В. В. Нядзвецкай; Прадм. А. Мальдзіса; Маст. У. У. Даўгяла, І. А. Дзямкоўскі. — Мн.: Полымя, 1993. — 366 с — С. 8. — (Літаратурныя помнікі Беларусі). — ISBN 5-345-00496-Х.
* Шаснаццатка // . — С. 752

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня аб’ёму
Катэгорыя:Беларуская сыстэма мер
Катэгорыя:Літоўская сыстэма мер
Зьверабой (архіпэляг)

**Зьверабой** () — архіпэляг у Карскім моры, адміністрацыйна ўваходзіць у склад Краснаярскага краю Расеі.

## Геаграфія
Разьмешчаны ў Пясінскім заліве Карскага мора, на паўночны ўсход ад Дыксану. Архіпэляг уключае ў сябе адзін буйны востраў (Зьверабой) і 8 невялікіх выспаў (Заходні Зьверабой, Малы Зьверабой, Абходны, Атдзельны, Дыярытавы, Казарынава, Савацеева, Прамежкавы).

Архіпэляг ёсьць часткай Вялікага Арктычнага запаведніка.

Астравы сфармаваныя ледавіковымі і марскімі адкладаньнямі антрапагеннага пэрыяду. Пераважаюць арктычныя тундры.

## Клімат
Архіпэляг мае арктычны клімат з працяглай марознай зімой і кароткім летам, на працягу якога лёд растае.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астравы Карскага мора
Катэгорыя:Астравы Расеі
Катэгорыя:Астравы Паўночнага Ледавітага акіяна
Андрэй Піліпавец

**Андрэй Піліпавец** (нарадзіўся 17 лютага 1999 году) — колішні беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец маладэчанскай ДЮСШ-4. З 2015 году выступаў за дубль салігорскага «Шахцёра». У кастрычніку 2016 году і верасьні 2017 году гуляў за «Шахцёр» у Юніёрскай лізе УЭФА. У лютым 2018 году далучыўся да «Баранавічаў», дзе трэнэрам быў Іван Крутаў, які раней працаваў зь юнакамі ў Салігорску. Быў адным з асноўных гульцоў каманды. У ліпені 2018 году пакінуў баранавіцкі клюб.

У жніўні 2018 году прыяднаўся да менскага «Тарпэда». У сэзоне 2018 году выступаў за дубль, а да сэзону 2019 году рыхтаваўся з асноўнай камандай. У красавіку 2019 году гуляў за дубль, а 4 траўня 2019 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, правёўшы ўсе 90 хвілінаў у матчы супраць магілёўскага «Дняпра» (0:1). У ліпені 2019 году перайшоў у берасьцейскі «Рух». У камандзе часам зьяўляўся на лаўцы запасных, аднак на поле гэтак і не выйшаў. У 2020 годзе пачаў выступаць за дубль, а пазьней пакінуў каманду.

### Міжнародная
У верасьні і кастрычніку 2015 году выступаў за зборную Беларусі (да 17 гадоў) у адборачным раўндзе чэмпіянату Эўропы. У кастрычніку 2017 году выступаў за зборную Беларусі (да 19 гадоў) у адборачным раўндзе чэмпіянату Эўропы. 8 чэрвеня 2019 году правёў сваю адзіную сустрэчу за зборную Беларусі (да 21 году), калі выйшаў на замену ў другім тайме адборачнага матчу чэмпіянату Эўропы супраць зборнай Гібральтару (10:0).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Баранавічы»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда» Менск
Папялы

**Папялы́** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ломашаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Празарокі, Дзісенскага павету, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 6 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек
* 1931 год — 93 чалавекi
* 1921 год — 90 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ломашаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Гліннае

Назву **Гліннае** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гліннае — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Гліннае — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Глінаўка
* Глініца
* Глініцкі
* Глінічы
* Глінішкі
* Глінішча
* Глінішчы
* Глінка
* Глінкі
* Глінна
* Глінная
* Глінск
* Глінскія
* Гліншчына
* Глінь
* Глінькава
* Гліньне
* Гліньнікі
* Гліньніца
* Глінянкі
* Гліняны
* Загліннае
* Загліньнікі
Туроўшчына

Назву **Туроўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
* Туроўшчына — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Туроўшчына — прысёлак вёскі Баброўкі ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы

## Глядзіце таксама
* Тураў
* Туроўля
Апошні з магіканаў (неадназначнасьць)

«Апошні з магіканаў» — раман амэрыканскага пісьменьніка Джэймза Фэнімара Купэра 1826 року. Іншыя значэньні:

## Культура

### Фільмы
* «» — амэрыканскі фільм 1911 року.
* «» — амэрыканскі фільм 1920 року.
* «» — другая частка нямецкага фільму 1920 року.
* «» — амэрыканскі сэрыял 1932 року.
* «» — амэрыканскі фільм 1936 року.
* «» — чэскі фільм 1947 року.
* «» — канадзкі сэрыял 1957 року.
* «» — нямецка-італьянска-гішпанскі фільм 1965 року.
* «» — другая частка румынска-ўсходненямецкага фільму 1969 року.
* «» — амэрыканскі сэрыял 1971 року.
* «» — амэрыканскі фільм 1977 року.
* «Апошні з магіканаў» — амэрыканскі фільм 1992 року.

### Мультфільмы
* «Апошні з магіканаў» — аўстралійскі мультфільм 1977 року.
* «Апошні з магіканаў» — аўстралійскі мультфільм 1987 року.

## Іншае
* «Апошні з магіканаў» — саўндтрэк да аднайменнага фільму 1992 року.
* «Апошняя магіканша» — апавяданьне расейскага пісьменьніка Антона Чэхава.
Музэй Ёсіфа Сталіна (Горы)

**Дзяржа́ўны музэ́й Ёсіфа Ста́ліна** () — прысьвечаны жыцьцю Ёсіфа Сталіна дом-музэй у Горы (Грузія), дзе нарадзіўся кіраўнік Савецкага Саюзу. Адкрыты ў 1937 року.

## Экспазыцыя
Музэй складаецца з трох карпусоў, разьмешчаных на цэнтральнай плошчы места Горы. У 1957 року найменаваны ў гонар Сталіна. У 1989 наконадні развалу Савецкага Саюзу музэй быў закрыты, аднак пасьля адкрыўся зноў і стаў папулярнай турыстычнай славутасьцю.

### Дом Сталіна
Маленькая драўляная хаціна, дзе Ёсіф Сталін нарадзіўся і правёў першыя чатыры гады жыцьця, абкладзеная грэка-італійскім павільёнам. Хаціна мае два пакоі на першым паверсе. Бацька Сталіна, шавец Вісарыён Джугашвілі, здымаў тут адзін пакой і майстэрню ў падвале. У другім пакоі жыў домаўладальнік.

Арыгінальная хаціна захавалася, нягледзячы на зьнішчэньне ўсіх суседніх будынкаў.

### Музэй
Асноўны корпус комплексу — вялікі палац у сталінісцкім гатычным стылі, будаўніцтва якога пачалося ў 1951 року. Ад пачатку ён меў быць мясцовым гістарычным музэем, аднак фактычна ўшаноўваў памяць Сталіна, які сканаў праз два гады.

Экспазыцыя падзеленая на шэсьць заляў у храналягічным парадку, у якіх выстаўленыя рэчы, якія належаць ці падобныя да належных Сталіну; сярод іх мэбля ды падарункі. У музэі захоўваюцца дакумэнты, фатаздымкі, карціны і газэтныя артыкулы. Выстава сканчаецца паказам адной з дванаццаці копіяў пасьмяротнай маскі Сталіна.

### Сталінскі вагон

З аднаго боку музэю разьмешчаны асабісты чыгуначны вагон Сталіна — зялёны браняваны пульман масай 83 тоны, на якім Сталін між іншага прыбываў на Ялцінскую і Тэгеранскую канфэрэнцыі. Вагон перададзены ў музэй Паўночна-Каўкаскай чыгункай у 1985 року.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Музэі Грузіі

Горы
Катэгорыя:Біяграфічныя музэі
Катэгорыя:Збудаваньні Горы
Катэгорыя:Музэі, заснаваныя ў 1937 годзе
Катэгорыя:Музэі Шыда Картлі
Катэгорыя:Дамы-музэі Грузіі
Вялікія надзеі (міні-сэрыял)

**Вялікія надзеі** () — міні-сэрыял 1989 року рэжысэра Кэвіна Конара, зьняты паводле аднайменнага рамана Чарльза Дыкенза. Прэм’ера сэрыялу адбылася 24 ліпеня 1989 року ў ЗША. Ў Вялікабрытаніі ўпершыню трансьляваўся на «ITV» 1991 року.
## У ролях

## Эпізоды

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Тэлеперадачы на ангельскай мове
Катэгорыя:Брытанскія драматычныя тэлесэрыялы
Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША
Інгрыда Шыманіце

**Інгрыда́ Шымані́це** (;  15 лістапада 1974, Вільня) — летувіская дзяржаўная дзяячка, палітык, эканамістка, міністарка фінансаў Летувы ў 2009—2012 гадах, кандыдатка на пасаду прэзыдэнта Летувы на выбарах у 2019 годзе. Прэм’ер-міністарка Летувы (2020—2024).

## Жыцьцяпіс
Скончыла Віленскі ўнівэрсытэт, атрымала на эканамічным факультэце ступень бакаляўра ў галіне бізнэс-адміністраваньня. Ступень МВА атрымала ў Стакгольмскай школе эканомікі.

Працавала ў падатковым аддзеле міністэрства фінансаў Летувы ў 1997—2001 годзе. У 2004—2009 гадах — сакратар міністэрства фінансаў. У 2013 годзе была прызначана намесьнікам старшыні кіраваньня Банку Летувы. Паралельна з выкананьнем службовых абавязкаў выкладала эканоміку ў Інстытуце міжнародных адносін і палітычных навук, а таксама дзяржаўныя фінансы ва Ўнівэрсытэце мэнэджмэнту і эканомікі ISM. Сышла ў адстаўку 31 кастрычніка 2016 году ў сувязі з абраньнем дэпутатам Сойму па Антокальскай выбарчай акрузе ў Вільне.

4 лістапада 2018 году перамагла на праймэрыз па вызначэньні кандыдата ад Саюза Айчыны — Летувіскіх хрысьціянскіх дэмакратаў на выбары прэзыдэнта Летувы ў 2019 г., апярэдзіўшы свайго канкурэнта — дыплямата Вігаўдаса Ўшацкаса з вынікам у 78,71%.

Паводле апытаньня, праведзенага кампаніяй Baltijos tyrimai 9-26 лістапада 2018 году, прэзыдэнцкі рэйтынг Шыманіце складаў 18,7% і меў тэндэнцыю да росту..

Падчас першага туру 15 траўня набрала 31,43% і разам з Гітанасам Наўседам (31,16%) выйшла ў другі тур абышоўшы іншых 7 кандыдатаў.

Падчас другога туру, які адбыўся 26 траўня 2019 году саступіла па колькасьці галасоў Гітанасу Наўседзе.

З 25 лістапада 2020 па 21 лістапада 2024 была прэм’ер-міністаркай Летувіскай Рэспублікі.

## Асабістае жыццё
Не замужам, дзяцей няма. Валодае акрамя летувіскай ангельскай, расейскай і польскай мовамі.

## Погляды
22 кастрычніка 2018 году І. Шыманіце заявіла, што не выступае супраць увядзеньня гей і лесьбі-партнэрства ў краіне, што забясьпечыла ёй падтрымку ЛГБТК-супольнасьці, але выклікала крытыку з боку моладзі падчас сходу Pro Patria.

Датычна абортаў І. Шыманіце сказала, што ніколі сама б не прыняла рашэньня аб аборце, але ніколі не будзе асуджаць жанчынаў, якія прымаюць такое рашэньне.

Шыманіце была падвергнутая крытыцы з боку мясцовай жыдоўскай грамады пасьля таго, як яна выступіла супраць выдаленьня дошкі Ёнасу Нарэйку, які падпісаў загад аб стварэнтні жыдоўскіз гета ў Летуве падчас нямецкай акупацыі краіны ў 1941 годзе.

Прэм’ер-міністарка актыўна падтрымлівае беларускую грамадзянскую супольнасьць у змаганьні за дэмакратыю і працягваю афіцыйны курс непрызнаньня прэзыдэнцкіх выбараў у Беларусі 9 жніўня 2020 году.

«Прыгоды бравага салдата Швэйка», сатырычная чорная камэдыя чэскага пісьменніка Яраслава Гашака — адна з улюбёных кнігаў І. Шыманіце, герояў якой яна часта публічна цытуе падчас сваёй палітычнай кар’еры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс дэпутата на сайце Сэйму Летувы
* Інгрыда Шыманіце. Асабісты сайт

Катэгорыя:Летувіскія эканамісты
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Летувіскай Рэспублікі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Летувы
Катэгорыя:Жанчыны-палітыкі
Катэгорыя:Прэм'ер-міністры Летувы