Бярозкі (Брагінскі раён)

**Бяро́зкі**. — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіць у склад Новаялчанскага сельсавету.

## Геаграфія
### Размяшчэнне
За 42 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 3 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Чарнігаў), 161 км ад Гомеля.

### Водная сыстэма
На ўсходзе возера Кулічоўка і пойма ракі Дняпро.

## Транспартная сыстэма
Побач аўтадарога Камарын — Брагін.

Пляноўка складаецца з просталінейнай вуліцы, блізкай да мэрыдыянальнай арыентацыі, да якой з захаду далучаецца ледзь выгнутая шыротная вуліца. Забудаваная драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя
### Карона Каралеўства Польскага

7 кастрычніка 1596 году складзены судовы дэкрэт, што да захаваньня панам Войцехам Сасьніцкім службаў у Ёлчы і Бярозках, нададзеных каралём у пажыцьцёвую пасэсію пану Івану Лобасу, мужу названай у крыніцы Тацяны Лобасавай. У 1614 годзе чарговы пасэсар Рыгор Зван, са згоды караля, саступіў Ёлчу і Бярозкі на тых жа ўмовах князю Сямёну Лышко (Лычко) і яго жонцы пані Катарыне Каменскай. У Бярозках на 1616 год было 3 , зь якіх штогод разам зьбіралася 22 злотых, 15 грошаў, жыта 4 з паловай бочкі, кожная па злотаму, разам складалі 4 злотыя, 15 грошаў; меўся млын.. Паселішча месьцілася тады на землях Любецкага староства Кіеўскага ваяводзтва Каралеўства Польскага.

Згодна з падатковым рэестрам 1628 году, што да маёнтку Ёлча і Бярозкі пана Яна Мікалая Яніцкага, з 12 аседлых дымоў скарб мусіў атрымаць па 3 злотыя, з 18 агароднікаў па паўтары злотыя, са сьвятара 6 злотых, з кола млыновага 3 злотыя. Тая пасэсія была пацьверджана каралеўскім прывілеем ад 12 сакавіка 1631 году. Валодаў М. Яніцкі Бярозкамі і ў 1636 годзе.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 78 дымоў сяла Ёлча і сяла Бярозкі пана Міхала Ясьлікоўскага, скарбніка чарнігаўскага, выбіралася 78 злотых.

14 сьнежня 1656 году каралеўскім прывілеем Ёлча і Бярозкі (Berezki) перададзеныя ў пажыцьцёвае валоданьне пану Лукашу Бялабжэскаму. 20 сакавіка 1659 году тыя ж добры пажыцьцёва падараваныя пану Юрыю Нячаю (Грузевічу) і жонцы яго пані Даміцэлі з Хадыкаў. 22-м траўня 1660 году датаваны прывілей, якім пацьверджана пажыцьцёвае права на Ёлчу і Бярозкі сужэнства Лукаша і Ганны зь Сілічаў Бялабжэскіх. Але новымі каралеўскімі прывілеямі 1662, 1667, 1668 гадоў вёскі былі замацаваныя за панамі Нячаямі; адначасова скасаваныя ўсе папярэднія наданьні.

У люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва 1683 году засьведчана, што з 13 дымоў вёскі Бярозкі пана Нячая да скарбу выплачваліся 2 злотыя.

Згаданыя Бярозкі (Beruzki) ў тарыфах падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1711 і 1714 гадоў. У 1734 годзе ў Бярозках налічвалася крыху больш за 20 двароў, зь якіх выплачваліся 2 злотыя і 11 з паловай грошаў. Паводле тарыфа 1754 году, з 40 двароў (×6 — каля 240 жыхароў) вёскі Бярозкі «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачвалася 6 злотых, 7 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 25 злотых. У апошніх двух выпадках прыналежнасьць паселішча пазначаная як спрэчная (in controverso). Але, нарэшце, уладальнік названы ў датаваным 15 лютага 1754 году запісе «wieczystego prawa darownego» на добры Ёлча, Бярозкі, Савічы, Грушна «і іншых», відавочна, прыналежных да Ёлчанскага ключа, ад падканцлера літоўскага графа Міхала Сапегі войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму, за подпісам вялікага канцлера літоўскага князя Міхала Чартарыйскага, замацаваным вялікай пячаткай.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Бярозкі апынуліся ў межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году — у складзе адноўленага Рэчыцкага павету Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году — Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёскі Бярозкі, Савічы, Галкі і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (відавочна, зноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку. Ад 27 жніўня 1799 году аднаасобным уладальнікам Ёлчанскага ключа (і Бярозкаў) стаў пан Людвік Ракіцкі.

Паводле ведамасьці Ёлчанскай Сьвята-Міхайлаўскай царквы за 1818 год, прыналежнай да яе прыходу вёскай Бярозкі працягваў валодаць былы маршалак Менскай губэрні, стацкі саветнік пан Людвік Ракіцкі. У 1850 годзе — уласнасьць паноў Прозараў. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 253 жыхары вёскі Бярозкі зьяўляліся прыхаджанамі Ёлчанскай Сьвята-Міхайлаўскай царквы, 3 мужчыны і 3 жанчыны зь ліку жыхароў фальварку Бярозкі былі парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

У парэформавы пэрыяд бярозкі адміністрацыйна належалі да Ёлчанской воласьці. Згодна са зьвесткамі на 1876 і 1879 гады, Бярозкі заставаліся ў прыходзе Ёлчанскай царквы. На 1909 год у Бярозках налічвалася 77 двароў, 635 жыхароў.

### Найноўшы час
9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскай мірнай дамовы з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Бярозкі ў складзе Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.
 
Пасьля ўзьяднаньня з БССР, ад 8 сьнежня 1926 да 30 сьнежня 1927 году вёска — цэнтар Бярозкаўскага сельсавету Камарынскага раёну Рэчыцкай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году — Гомельскай акругі). У 1930 годзе арганізаваны калгас «Дняпроўскі араты», працавалі гамарня, вятрак. Падчас Вялікай Айчыннай вайны у верасьні 1943 году нямецкія карнікі спалілі 140 двароў, забілі 21 жыхара. Вызвалена 24 верасьня 1943 году 15-м стралковым корпусам 13-й арміі Цэнтральнага фронту. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 68 жыхароў, памяць пра якія ўвекавечвае абэліск, пастаўлены ў 1968 годзе ў цэнтры вёскі.

У складзе саўгаса «Краснае» (цэнтар — вёска Краснае.

## Насельніцтва
### Дынаміка
* 1834 год — 56 двароў.
* 1850 год — 271 жыхар.
* 1897 год — 87 двароў, 618 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 635 жыхароў.
* 1940 год — 180 двароў, 821 жыхар.
* 1959 год — 655 жыхароў (паводле перапісу).
* 2004 год — 87 двароў, 153 жыхары.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Новаялчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну