Эмілі Дыкінсан

**Э́мілі Элі́забэт Ды́кінсан** (; 10 сьнежня 1830 году, Амгэрст, Масачусэтс — 15 траўня 1886 году, там жа) — амэрыканская паэтка.

## Біяграфія
Эмілі нарадзілася другой з трох дзяцей у пурытанскай сям’і Эдуарда Дыкінсана, багатага адваката, кангрэсмэна, і Эмілі Норкрас. Дзедам Эмілі быў Самюэль Фаўлер Дыкінсан, заснавальнік *Коледжу Амгэрст*. У доме Дыкінсанаў прытрымліваліся строгіх пратэстанцкіх правілаў. Эмілі наведвала пачатковую школу на *Плэзэнт Стрыт*, у 1840 годзе паступіла разам зь сястрой у *Коледж Амгэрст*, які за два гады да гэтага стаў прыймаць дзяўчынак. У каледжы Эмілі вывучала *ангельскую мову*, *латынь*, *літаратуру*, *батаніку*, *геалёгію*, *псыхалёгію* і *арыфмэтыку*. Скончыла каледж у 1847 годзе, а потым, з 10 жніўня да 25 сакавіка 1848 году, вучылася ў жаночай сэмінарыі *Маўнт-Холіноўк*, у 16 км ад Амгэрсту. Прычыны яе сыходу з сэмінарыі невядомыя. Пасьля сэмінарыі Эмілі вярнулася ў бацькоўскі дом. Да канца жыцьця Эмілі Дыкінсан так і ня выйшла замуж і засталася ў доме бацькоў. Родны горад Амгэрст Эмілі пакідала толькі некалькі разоў для падарожжаў у Філадэлфію, Вашынгтон і Бостан. Пісаць вершы яна пачала ў 30 гадоў. У 1862 годзе Эмілі даслала некалькі сваіх вершаў у выдавецтва «Atlantic Monthly», але рэдактар *Томас Хігінсан* адмовіўся іх друкаваць па прычыне неадпаведнасьці прынятым стандартам вершаў таго часу. Аднак яны пасябравалі і яшчэ шмат гадоў яны перапісваліся, у лістах Хігінсан даваў парады Дыкінсан ў справах паэзіі.

У гады жыцьця Эмілі Дыкінсан было надрукавана толькі сем яе вершаў. Пасьля яе сьмерці 15 траўня 1886 году яе малодшая сястра *Лавінія* знайшла ў закрытай на ключ шафе рукапісы 1775 вершаў Эмілі.

Лавінія папрасіла дапамогі ў выданьні вершаў сястры ў *Мэйбэль Люміс Тод*, жонкі мясцовага прафэсара астраноміі, таленавітай мастачкі і сяброўкі Эмілі. Пасьля шматлікіх спробаў і пры дапамозе Томаса Хігінсана атрымалася выдаць творы Эмілі (у 1890 годзе), але вершы былі адрэдагаваны, каб дапасаваць іх да прынятых у той час эстэтычных правілаў для вершаў. Публікацыя некаторых зь вершаў была адхілена з-за асьцярогі публічнага меркаваньня. Аднак, нягледзячы на асьцярогі, вершы хутка атрымалі папулярнасьць. Толькі ў 1955 годзе быў надрукаваны поўны збор твораў паэткі. Гэта дапамагло грамадзкасьці больш поўна ацаніць мэдытатыўную лірыку творчасьці Эмілі, а аўтарка была прызнана як самая таленавітая амэрыканская паэтка.

Вершы Эмілі Дыкінсан ня маюць аналягаў у паэзіі таго часу. Іх радкі кароткія, назвы, як правіла, адсутнічаюць, і часта сустракаюцца незвычайная пунктуацыя і выкарыстаньне загалоўных літар. Шматлікія яе вершы ўтрымліваюць матывы неўміручасьці і сьмерці, гэтыя ж сюжэты ёсьць і ў яе лістах да сяброў.

У Рэспубліцы Беларусь сярод аўтараў дасьледчыцкіх работ пра Эмілі Дзікінсан вылучаюцца: *[[Таццяна Аўтуховіч|Т. Я. Аўтуховіч]] (Гродна)*, *[[Таццяна Камароўская|Т. Я. Камароўская]] (Мінск)*, *[[Вольга Гутар|В. І. Гутар]] (Гродна)*, *[[Мірошнікава, Елізавета Міхайлаўна|Е. М. Мірошнікава]] (Мінск)*, *[[Юры Пятачкоў|Ю. С. Пятачкоў]] (Мінск)* і інш.

На беларускую мову вершы Дзікінсан перакладалі Рыгор Барадулін, Андрэй Хадановіч, Макс Шчур.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Дикинсон Э.* Стихотворения. Письма. М. Изд-во «Наука». 2007

### Беларускія пераклады
* Выбраная лірыка / Эмілі Дыкінсан. — Мінск : Зміцер Колас, 2017. — 84, [1] с. — (Паэты планеты).

## Вонкавыя спасылкі
* Мой ліст — да Сьвету…
* Ад імя кукалкі

Катэгорыя:Выпускніцы коледжу Маўнт-Голіёк
Катэгорыя:Літаратаркі ЗША
Катэгорыя:Паэткі ЗША
Катэгорыя:Хрысьціянскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Памерлі ад нэфрыту
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў ЗША