Тып (біялёгія)

**Тып** () — адна з найвышэйшых катэгорыяў таксанамічнай герархіі ў заалёгіі. У батанічных клясыфікацыях ёй адпавядае **аддзел** ().

У герархіі таксанамічных катэгорыяў тып і аддзел знаходзяцца ніжэй за царства і вышэй за клясу.

Прыклады:
* Кляса  адносіцца да тыпу .
* Кляса  адносіцца да аддзелу .

Часам ужываюцца таксама вытворныя катэгорыі:
* у заалёгіі:
** **надтып** () — ранг вышэй за тып,
** **падтып** () — ранг ніжэй за тып;
* у батаніцы:
** **нададдзел** () — ранг вышэй за аддзел,
** **пададдзел** () — ранг вышэй за аддзел.

## Гісторыя панятку
Да пачатку XIX стагодзьдзя найвышэйшым рангам у герархіі таксанамічных катэгорыяў была Кляса. Гэтага было дастатне пры параўнальна невысокім узроўні дэталізацыі сыстэмы, характэрным для таго часу.

У сыстэме Карла Лінэя было ўсяго шэсьць клясаў: сысуны, птушкі, гады, рыбы, вусякі і чарвякі. Да «гадаў» адносіліся ня толькі паўзуны і амфібіі, але й некаторыя рыбы, да «вусякоў» адносіліся ўсе чэлясаногія, а «чарвякі» ўяўлялі з сябе сапраўдны сьметнік, сфармаваны па рэшткавым прынцыпе (выраз «лінэеўскія чарвякі» ў заалягічным жаргоне надоўга стаў сынонімам групы, сыстэма якой знаходзіцца ў хаатычным стане і патрабуе сур’ёзнай перапрацоўкі).

У канцы XVIII — пачатку XIX стагодзьдзяў колькасьць клясаў паступова пачала ўзрастаць. Гэта было зьвязана з тым, што ў выніку параўнальна-анатамічных дасьледаваньняў так званых «ніжэйшых жывёлаў» (лінэеўскіх вусякоў і, галоўным чынам, чарвякоў), натуралісты адкрылі значную разнастайнасьць арганізацыі. З вусякоў былі вылучаныя ракападобныя, павукападобныя, вусаногія (працяглы час гэтая група ракападобных не знаходзіла сабе месца ў сыстэме). З чарвякоў — малюскі, «заафіты» (жывёларасьліны — па большай частцы кішкапаражнёвыя), «наліўнікі» (амаль усе мікраскапічныя бесхрыбетныя).

Аб’яднаньне клясаў жывёлаў у буйнейшыя групы — заслуга францускага натураліста Жоржа Кюўе (1769—1832), які прапанаваў сыстэму, паводле якой усе вядомыя клясы былі разьмеркаваныя між чатырма групамі, якія ён назваў *адгалінаваньнямі* (). Гэтымі чатырма групамі былі хрыбетныя, чэлесавыя (), малюскі () і прамяністыя ().

Пазьней колькасьць тыпаў значна вырасла. У сучасных сыстэмах жывёлаў іх налічваюць некалькі дзясяткаў. Латынізаванае грэцкае слова *phylum* было ўжыта нямецкім заолягам Эрнстам Гэкелем (1834—1919) і з таго часу замацавалася ў заалягічнай сыстэматыцы.

Доўгі час лічылася, што вылучэньня ў асобны тып заслугоўвае група, што валодае самастойным плянам будовы, які не сыходзіцца да плянаў будовы іншых тыпаў. Аднак праз адсутнасьць строгай фармулёўкі панятку *плян будовы* (і самой магчымасьці яго строгай фармулёўкі) патрабаваньне страціла сваю актуальнасьць.

## Назвы тыпаў (аддзелаў)
Назвы таксонаў, ранг якіх вышэй за род, зьяўляюцца ўнінаміяльнымі, то бок складаюцца з аднаго слова — назоўніка (ці прыметніка ў якасьці назоўніка) у множным ліку, напісанага зь вялікай літары.

У батаніцы і мікалёгіі для назваў аддзелаў і пададдзелаў ужываюцца стандартызаваныя канчаткі (яны рэкамэндаваныя, але не абавязковыя):

## Глядзіце таксама
* Бінамінальная намэнклятура
* Намэнклятурны тып

## Літаратура
* *Джеффри, Чарлз*. Биологическая номенклатура: Пер. с англ. — М.: Мир, 1980. — С. 16, 24—25.

## Вонкавыя спасылкі
* International codes of Botanical Nomenclature: Saint-Louis Code, 2000, Vienna Code, 2006
* International Code of the Zoological Nomenclature (4-е издание, 2000)
* International Code of Nomenclature of Bacteria (1990)
* The International Code of Virus Classification and Nomenclature (2002)

Катэгорыя:Таксанамічныя рангі