Ўолт Дыснэй

**Ўо́лтэр (Ўолт) Эла́яс Ды́зьні** (традыцыйна: *Дыснэй*) (, МФА: ; 5 сьнежня 1901 — 15 сьнежня 1966) — амэрыканскі мастак-мультыплікатар, кінарэжысэр, актор, сцэнарыст і прадусар, заснавальнік кампаніі «*[[Walt Disney Productions]]*», якая да цяперашняга часу ператварылася ў мэдыяімпэрыю «*[[The Walt Disney Company]]*».

## Біяграфія
Ўолт Дыснэй нарадзіўся 5 сьнежня 1901 году ў Чыкага ў сям’і Элаяс Дыснэя, які паходзіў з Канады. Быў чацьвёртым сынам у сям’і. Сярод ягоных продкаў былі ангельцы, ірляндцы і немцы. Акрамя Ўолтэра, астальных сыноў клікалі Гэрбэртам, Рэймандам і Роем, а ў сьнежні 1903 году ў пары нарадзілася і дачка Рут. У 1906 годзе, калі Дыснэю было чатыры гады, сям’я пераехала на фэрму ў Марсэлін, штат Мізуры, дзе ягоны дзядзька Робэрт набыў зямлю. У Марсэліне Дыснэй праявіў цікавасьць да маляваньня, калі яму заплацілі за малюнак каня адстаўнога лекара, які жыў па суседстве. Элаяс быў прадплатнікам газэты «Зварот да розуму», і Ўолтэр займаўся маляваньнем, капіюючы малюнкі Раяна Ўокера, якія месьціліся на першай старонцы. Дыснэй таксама пачаў разьвіваць здольнасьць працаваць з акварэльлю і крэйдамі.

У 1910 годзе сям’я зноўку пераехала, гэтым разам у Канзас-Сіці. 15 сьнежня 1966 году Дыснэй сканаў у Лос-Анджэлесе ад раку лёгкіх, выкліканага доўгім стажам паленьня.

## Фільмаграфія

### Узнагароды «[[Оскар]]»
* 1932 — «Оскар» за стварэньне Мікі-Маўса
* 1933 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — Flowers and Trees (1932)
* 1934 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — Three Little Pigs (1933)
* 1935 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — The Tortoise and the Hare (1934)
* 1936 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — Three Orphan Kittens (1935)
* 1937 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — The Country Cousin (Der Vetter vom Land, 1936)
* 1938 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — The Old Mill (1937)
* 1939 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — Ferdinand the Bull (Ferdinand, der Stier, 1938)
* 1939 — за Snow White and the Seven Dwarfs (Беласьнежка і сем гномаў, 1937; Дыснэй атрымлівае адну паўнавартасную статую Оскара і сем маленькіх — па ліку гномаў)
* 1940 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — The Ugly Duckling (1939)
* 1942 — Найлепшы кароткамэтражны мультфільм — Lend a Paw (1941)
* 1942 — за фундуш у паляпшэньне якасьці гуку ў кіно — Fantasia (1940) (zusammen mit William E. Garity und J.N.A. Hawkins)
* 1942 — Irving G. Thalberg Memorial Award
* 1943 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Der Fuehrer’s Face (1942)
* 1949 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Seal Island (1948)
* 1951 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Beaver Valley (Im Tal der Biber, 1950)
* 1952 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Nature’s Half Acre (Erde, die große Unbekannte, 1951)
* 1953 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Water Birds (1952)
* 1954 — Найлепшы дакумэнтальны фільм — The Living Desert (Die Wüste lebt, 1953)
* 1954 — Найлепшы дакумэнтальны фільм — The Alaskan Eskimo (1953)
* 1954 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Toot Whistle Plunk and Boom (Die Musikstunde, 1953)
* 1954 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Bear Country (Im Lande der Bären, 1953)
* 1955 — Найлепшы дакумэнтальны фільм — The Vanishing Prairie (Wunder der Prärie, 1954)
* 1956 — Найлепшы дакумэнтальны фільм — Men Against the Arctic (Unternehmen Arktis, 1955)
* 1959 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Grand Canyon (Grand Canyon, 1958)
* 1969 — Найлепшы кароткамэтражны фільм — Winnie the Pooh and the Blustery Day (Winnie Puuh und das Hundewetter, 1968) — postum

### Узнагароды «[[Залаты Глёбус]]»
* 1948 — Bambi (Bambi, 1942) — u.a. für die Hindi-Version des Films
* 1953 — Прэмія Cecil B. DeMille
* 1954 — The Living Desert (Die Wüste lebt, 1953)
* 1955 — Davy Crockett in der Disneyland-Serie
* 1956 — Mickey Mouse Club

### Узнагароды «[[BAFTA]]»
* 1955 — Найлепшы дакумэнтальны фільм — The Vanishing Prairie (Wunder der Prärie, 1954)
* 1961 — Найлепшы анімацыйны фільм — 101 Dalmatians (101 Dalmatiner, 1961)

### Узнагароды [[Канскі кінафэстываль|Канскага кінафэстывалю]]
* 1946 — Найлепшы анімацыйны фільм — Make Mine Music (1946)
* 1953 — Spezialpreis der Jury für seine Beiträge zur Anerkennung des Festivals

### David di Donatello
* 1956 — Bester Auslandsfilm: Lady and the Tramp (Susi und Strolch, 1955)

### Directors Guild of America
* 1955 — DGA Honorary Life Member Award

### Залаты экран
* 1969 — für The Jungle Book (Das Dschungelbuch, 1967) — postum

### Laurel Awards
* 1958 — Golden Laurel als Top-Produzent (2. Platz)
* 1959 — Golden Laurel als Top-Produzent (3. Platz)
* 1960 — Golden Laurel als Top-Produzent (2. Platz)
* 1961 — Golden Laurel als Top-Produzent
* 1962 — Golden Laurel als Top-Produzent
* 1963 — Golden Laurel als Top-Produzent
* 1964 — Golden Laurel als Top-Produzent
* 1965 — Golden Laurel als Produzent
* 1966 — Golden Laurel als Produzent
* 1967 — Golden Laurel Spezial-Preis — postum

### Montreal World Film Festival
* 1999 — Grand Prix Special des Amériques — postum, für Disneys außergewöhnliche Beiträge zur Filmkunst; die Auszeichnung nahm seine Tochter Diane Disney Miller entgegen

### Motion Picture Screen Cartoonists Awards
* 1987 — Spezialpreis für Snow White and the Seven Dwarfs (Schneewittchen und die sieben Zwerge, 1937) — postum, Ehrung aus Anlass des 50. Geburtstages des Films

### New York Film Critics Circle Awards
* 1939 — Spezialpreis für Snow White and the Seven Dwarfs (Schneewittchen und die sieben Zwerge, 1937)
* 1940 — Spezialpreis für Fantasia (Fantasia, 1940)

### [[Вэнэцыянскі кінафэстываль]]
* 1934 — Bester Animationsfilm: Three Little Pigs (Die drei kleinen Schweinchen, 1933)
* 1935 — Bester Animationsfilm: The Band Concert (Mickys Platzkonzert, 1935)
* 1937 — Bester Animationsfilm: Hawaiian Holiday (Ferien auf Hawaii, 1937), Music Land, The Country Cousin (Der Vetter vom Land, 1936), The Old Mill (Die alte Mühle, 1937), Alpine Climbers (Die Gipfelstürmer, 1936) und Mickey’s Polo Team (Mickys Polo-Team, 1936)
* 1938 — Grand Biennale Great Art Trophy für Snow White and the Seven Dwarfs (Schneewittchen und die sieben Zwerge, 1937)
* 1948 — Bester Animationsfilm: Melody Time (Musik, Tanz, Rhythmus, 1948)
* 1950 — Spezialpreis der Jury für Cinderella (Aschenputtel, 1950)
* 1950 — Spezialpreis der Jury für Beaver Valley (1950)
* 1951 — Bester Dokumentarfilm: Nature’s Half Acre (1951)

### Узнагароды [[Эмі (прэмія)|«Эмі»]]
* 1954 — Operation Undersea (ABC) — Bestes Einzelprogramm des Jahres
* 1954 — Disneyland (ABC) — Beste Varieté-Serie mit Musikeinlagen
* 1955 — Disneyland (ABC) — Beste Action- oder Abenteuerserie
* 1962—1963 — Walt Disney’s Wonderful World of Color (NBC) — Herausragende Programmerrungenschaft auf dem Feld der Kinderprogramme

### Annie Awards
* 1975 — Winsor McCay Award — postum

### Walk of Fame
Disney hat auf dem berühmten «Walk of Fame» (Hollywood Boulevard) gleich zwei Sterne, einen für sein Filmschaffen und einen für seine Fernseharbeit.

### Іншыя ўзнагароды
* 1935 — Medaille des Völkerbunds für die Micky Maus
* 1935 — Ritter der Ehrenlegion
* 1937 — Medaille der US-Handelskammer für die Wahl zum «Herausragenden jungen Mann des Jahres 1936»
* 1938 — Verleihung des Titels Magister Artium h.c. durch die Universität Harvard für seine Tätigkeit als Filmemacher und Cartoonist
* 1938 — Verleihung des Titels Master of Fine Arts (Magister der schönen Künste) h.c. durch die Universität Yale als «Erfinder einer neuen Kunstsprache»
* 1964 — Presidential Medal of Freedom
* 1968 — Congressional Gold Medal — postum

## Абраныя выказваньні
* «I don’t make pictures just to make money. I make money to make more pictures». («Я не ствараю фільмы проста, каб зарабляць грошы. Я зарабляю грошы, каб ствараць фільмы»).
* «I only hope that we don’t lose sight of one thing — that it was all started by a mouse». («Я толькі спадзяюся, што мы не страчваем з віду адну рэч: усё гэта было пачата адной мышшу»).
* «I would rather entertain and hope that people learned something than educate people and hope they were entertained». («Я ўпадабаю хутчэй забаўляць і спадзявацца, што людзі навучыліся нечаму, чым навучаць людзей і спадзявацца, што яны пацешыліся»).
* «You’re dead if you aim only for kids. Adults are only kids grown up, anyway». («Вы скончаныя, калі нацэльваецеся толькі на дзяцей. Дарослыя ўсё роўна зьяўляюцца толькі выраслымі дзецьмі»).
* «I’ve never believed in doing sequels. I didn’t want to waste the time I have doing a sequel; I’d rather be using that time doing something new and different». («Я ніколі ня верыў у стварэньне сыквэла; я хутчэй упадабаў бы выкарыстаць гэты час на стварэньне чагосьці іншага і новага»).
* «Disneyland will never be completed. It will continue to grow as long as there is imagination left in the world». («Дыснэйлэнд ніколі ня будзе завершаны. Ён будзе працягваць расьці гэтулькі, наколькі хопіць фантазыі ў сьвеце»).
* «We believed in our idea — a family park where parents and children could have fun- together». («Мы верылі ў нашу ідэю — сямейны парк, дзе бацькі і дзеці могуць весяліцца разам»).
* «I take great pride in the artistic development of cartoons. Our characters are made to go through emotions which a few short years ago would have seemed impossible to secure with a cartoon character. Some of the action produced in the finished cartoon of today is more graceful than anything possible for a human to do». («Я атрымліваю велізарнае задавальненьне ад творчага тварэньня мультыкаў. Нашы пэрсанажы створаныя, каб перажываць эмоцыі, якія яшчэ зусім нядаўна здаваліся немагчымымі да ўвасабленьня ў пэрсанажу мультыка. Некаторыя з рухаў, перададзеных у завершаным мультыку сапраўды, больш грацыёзныя, чым штосьці з таго, што можа зрабіць чалавек»).

## Кнігапіс

* Barrier, Michael (1999). *Hollywood Cartoons: American Animation in Its Golden Age*. Oxford: Oxford University Press. .
* Mosley, Leonard. *Disney’s World: A Biography* (1985, 2002). Chelsea, MI: Scarborough House. .
* Schickel, Richard and Dee, Ivan R (1967, 1985, 1997). *The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney*. Chicago: Ivan R. Dee, Publisher. .
* Thomas, Bob (1991). *Disney’s Art of Animation: From Mickey Mouse to Beauty and the Beast*. New York: Hyperion. 
* Thomas, Bob (1976,1994). *Walt Disney: An American Original* 
* Broggie, Michael (1997, 1998, 2005). *Walt Disney’s Railroad Story*. Virginia Beach, Virginia. Donning Publishers. 
* Eliot, Marc (1993). *Walt Disney: Hollywood’s Dark Prince*. Carol. 
* Gabler, Neal. *Walt Disney: The Triumph of American Imagination* (2006). New York, NY. Random House. 
*The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney*. Chicago: Ivan R. Dee, Publisher. .
* Sherman, Robert B. and Sherman, Richard M. (1998) «Walt’s Time: From Before to Beyond» .
* Watts, Steven, *The Magic Kingdom: Walt Disney and the American Way of Life*, University of Missouri Press, 2001, 
* **Hollywood Cartoons: American Animation in Its Golden Age**, Michael Barrier, Oxford: Oxford University Press, 1999 .
* **Walt Disney’s Railroad Story**, Michael Broggie, Virginia Beach, Virginia. Donning Publishers. (1997, 1998, 2005) 
* **L’Empire Disney, Robert Lanquar**, Que Sais-je ? n° 2726, Presses Universitaires de France, 2° édition, Paris 1997, (Ière 1992), .
* **The Architecture of Reassurance: Designing the Disney Theme Parks**, Karal Ann Marling, Flammarion, 1998. 
* **The Disney Version: The Life, Times, Art and Commerce of Walt Disney**, Richard Schickel and Ivan R. Dee, Chicago: Ivan R. Dee, Publisher. (1967, 1985, 1997) .
* **Walt’s Time: From Before to Beyond**, Robert B. Sherman and Richard M. Sherman, 1998 .
* **Disney’s Art of Animation: From Mickey Mouse to Beauty and the Beast**, Bob Thomas, New York: Hyperion, 1991 
* **Walt Disney: An American Original**, Bob Thomas, (1976, 1994) 
* Biographies de Christopher Finch
** **[[Référence:L'Art de Walt Disney (Christopher Finch)#1ere édition|Notre Ami Walt Disney]]**, Christopher Finch, Le Livre de Paris, Hachette, Paris, 1977 
** **[[Référence:L'Art de Walt Disney (Christopher Finch)#4e édition|L’art de Walt Disney de Mickey à Mulan]]**, Christopher Finch, éditions de la Martinière, Paris, 1999 
* 100 ans de Magie
** **[[Référence:Walt Disney : 100 ans de magie (Dave Smith et Steven Clack)|Disney The first 100 Years]]**, Dave Smith et Steven Clack, Hypérion, New York, 1999 
** **[[Référence:Walt Disney : 100 ans de magie (Dave Smith et Steven Clack)|Walt Disney : 100 ans de magie]]**, Dave Smith et Steven Clack, traduit par Joseph Antoine, Michel Lafon, Paris, Novembre 2001 
* Catalogue, **[[Il était une fois Walt Disney]]**, Réunion des musées nationaux, brochée, 2006, Paris 
* Michelin, *Guide de tourisme de Disneyland Paris*, 2e édition 1995. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Walt Disney Family Museum
* Walt Disney’s hobby: Miniature garden railroading
* Time Magazine profile
* Walt Disney at justdisney.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чыкага
Катэгорыя:Рэжысэры мультыплікацыі
Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Мастакі і мастачкі ЗША
Катэгорыя:Мультыплікатары ЗША
Катэгорыя:Памерлі ў Лос-Анджэлесе
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Форэст-Лаўн