open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міл (імя)

**Міл** (*Міль*, *Мель*), **Міла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Міла, Мела або Мел (Milo, Melo, Mello, Melus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -міл- (-мел-) паходзіць ад гоцкага mildeis 'мяккі, прыязны'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Мілейка (Міліка, Мелека), Мілен (Мелень), Мельбут (Мільбут), Мільвід (Мельвід), Мелкід (Мільгед, Мільгет), Мілкін, Мілар, Мільконт, Мілят. Адзначаліся германскія імёны Milike (Mielecke), Mellen (Melin), Melbodo, Melvid (Melewidis), Meligedius, Millikin, Milehar, Milgunt, Melot.

Адпаведнасьць імя Міль германскаму імю Milo, засьведчанаму ў пісьмовых крыніцах з VIII стагодзьдзя, сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Імя Milegast (Mile-gast) насіў князь вільцаў-люцічаў, адзначаўся шляхецкі род Мільгастаў у Люблінскім ваяводзтве Рэчы Паспалітай.

У Прусіі бытавалі імёны *Mile / Myle* (1341, 1396 і 1400 гады), *Mileke / Meleyke* (1419 і 1456 гады), *Milun / Milune* (1357 і 1367 гады), *Miligedo / Milagids / Mylagide / Milgede / Miligedo / Mylegede / Milegede / Miligede* (1263, 1319, 1326, 1350, 1356, 1363, 1360, 1420 гады), *Milade* (1313 год).

У Ноўгарадзе бытавалі імёны Міл, Мілка, Мілост, Мілагост і Мілята.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Станіслаў Чупурна|Czupurna]] et Mylone marschalcis curie nostre* (2 лютага 1395 году); *[[Гінет Канцэвіч|Gyneid]] cum filio Milus* (18 студзеня 1401 году); *в [[Жыжмары|Жижморъскои]] волости десяти чоловеков… а Янъка Милевича* (14 кастрычніка 1494 году); *покупил люди и земли… брата его Миля* (26 жніўня 1501 году); *nos igitur nobiles… Bogdanus de Mylovycze* (1502 год); *на бояриню слонимскую, на Юшковую Милевича, на Марину* (1 красавіка 1503 году); *боярина Слонимского Юшково Милевича* (1503 год); *Мила Ваксович* (18 жніўня 1524 году); *Петрашъ Милевичъ*, *Мил Хрщоновичъ* (1528 год); *[[Бэрнат|Бернатъ]] Милевич* (XVI ст.); *Стан Мелевич* (1 ліпеня 1542 году); *село Меловичи* (1554 год); *Miel Danczewicz… Jakob Mieliewicz… Mil Radziew.* (1558 год); *Miel [[Грода|Rodziewicz]]… Miel Piotrowicz… Miel Andrzejowicz… Miel, Jasiuta Bogdziewiczy* (1561 год); *Samuel Miłowicz… Stefan Milowicz… Jan Miłowicz… Stefan Miłowicz* (1690 год); *Michäel Mill, Lutheranus* (13 студзеня 1728 году); *Milewszczyzna* (1744 год).

## Носьбіты
* Міла Трырскі ( 761 або 762) — біскуп Трыру і Рэймсу
* Міла Міндэнскі (  996) — біскуп Міндэну
* Міл ( па 1401) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, маршалак гаспадарскі
* Пятраш Мілевіч — расенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Міл Хршчановіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году

Мілевічы (Milewicz) гербаў Дуброва, Касьцеша і Вянява — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету.

Мілевічы (Milewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

На гістарычнай Случчыне існуе вёска Мілевічы, на гістарычнай Гарадзеншчыне — Мілявічы, на гістарычнай Упіччыне — Мілішкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кінціла

**Кінціла** (*Гіндзіла*, *Кіндзель*), **Хінціла** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Хінціла, Кінціла або Гінціла, пазьней Кіндэль (Chintila, Cintila, Kintilo, Hintila, Kindel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кінд- (-кінт-) (імёны ліцьвінаў Кіндэр, Вікінт; германскія імёны Kinder, Wikind) паходзіць ад гоцкага і германскага kinds 'дзіцё, род'.

У Прусіі бытавала імя Кінтыл: *Kyntil* (1357 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *generoso domino Petro alias Hyndylo* (8 красавіка 1478 году).

## Носьбіты
* Хінтыла ( 639) — кароль вэстготаў
* Гіндзіла — літоўскі баярын, які ў 1478 годзе засьведчыў наданьне ўдавы Алехны Дыля Соф’і касьцёлу ў Новай Ваверцы
* Ян Кінцілавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Зьміцер Кіндзель — жыхар вёскі Залесься (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1691 годзе

Кінтлевічы (Kintlewicz) — літоўскі шляхецкі род з Наваградзкага ваяводзтва.

## Глядзіце таксама
* Кіндзелішкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Хінтыла

**Хінтыла**, **Кінтыла** (; ? — ) — кароль вэстготаў (з 636).

## Біяграфія
Стаў каралём па тым, як яго папярэднік Сісенанд памёр у 636 годзе. Няма зьвестак, ці быў у сваяцтве з папярэднім каралём і якім спосабам яго зьмяніў.

Cклікаў два царкоўныя саборы ў Таледа: Пяты Таледзкі сабор у 636 годзе і Шосты Таледзкі сабор у 638 годзе. Шосты Сабор абмяркоўваў такія тэмы, як царкоўныя правілы, абыходжаньне з жыдамі і законы каралеўства датычна правоў грамадзянаў і права ўласнасьці. Таксама абмяркоўвалася кваліфікацыя каралёў, у выніку чаго пастанавілі, што каралём можа быць толькі чалавек вэстгоцкага шляхетнага паходжаньня.

## Глядзіце таксама
* Кіндыла

## Крыніцы

Катэгорыя:Каралі вэстготаў
Борыс Будка

**Бо́рыс Бу́дка** () — польскі палітык, дэпатат Сойму 7-га, 8-га і 9-га скліканьняў і міністар юстыцыі ў 2015 годзе. Раней быў лідэрам Грамадзянскай кааліцыі ў 2019 годзе, з 2020 па 2021 гады быў лідэрам Грамадзянскай плятформы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Польскія палітыкі
33 сцэны з жыцьця

**33 сцэны з жыцьця** () — польска-нямецкая драма рэжысэра Малгажаты Шумоўскай. Фільм атрымаў прыз журы — «Срэбны леапард» на 61-м кінафэстывалі ў Лакарна. Пасьля фільм быў прадстаўлены на 33-м Фэстывалі польскага кіно ў Гдыні, дзе атрымаў чатыры ўзнагароды, у тым ліку за рэжысуру. Падчас гала-цырымоніі ўручэньня польскай кінапрэміі «Арлы» фільм таксама атрымаў чатыры ўзнагароды, у тым ліку за найлепшы фільм году, музыку і мантаж. На 23-й Тарнаўскай кінапрэміі фільм быў узнагароджаны статуэткай «Маскарон» (Гран-пры) і прызам «Камэржысты», які ўручаецца моладдзю. Здымкі праходзілі з 12 чэрвеня па 19 ліпеня 2007 году.

## Сюжэт
Фільм паказвае драматычны год з жыцьця галоўнай гераіні, трыццацігадовай Юліі, якая за кароткі час закранае шэраг трагічных падзей — абодва яе бацькі паміраюць неўзабаве адзін за адным, муж Юліі, паглынуты сваёй дзейнасьць за граніцай, не падтрымлівае яе, неўзабаве іх адносіны развальваюцца, яна сама пакутуе ад няўдачы ў кар’еры, і ў дадатак да гэтага памірае яе любімы сабака. Сутыкнуўшыся з такой шчыльнасьцю падзей, якая ўспрымаецца як абсурд, жанчына застаецца зусім адна і сутыкаецца з неабходнасьцю пачаць усё спачатку, нарэшце ўвайсьці ў сталасьць і вызначыцца з сабой.

Стваральніца фільма не хавала, што твор мае мноства канатацый з яе асабістымі перажываньнямі, у тым ліку са сьмерцю абодвух бацькоў на працягу месяца. Яна лічыць гэты фільм новым узроўнем у сваёй творчасьці, ды заявіла, што яе папярэднія фільмы пра сьмерць ў некаторай ступені не адпавядаюць рэчаіснасьці. Гэты ж фільм паказвае разьвітаньне з блізкімі як у звычайнасьць, але прадстаўляе паводзіны, што не ўпісваюцца ў шаблёны, напрыклад, сьмех і амаль мудрагелісты чорны гумар замест сьлёз.

На думку крытыкаў, фільм — гэта не толькі праекцыя асабістага жыцьцёвага вопыту, але перш за ўсё сталае творчае пасланьне, якое супрацьстаіць шматвяковым умоўнасьцям, якія таксама зьяўляюцца культурнымі табу, сучасным спробам адмаўляць і адкідаць іх у імя свабоды і асабістай ідэнтычнасьці, а насамрэч у імя адмовы ад палавога пасьпяваньня і паскоранага сталеньня да жыцьцёвых сытуацыях. У той жа час, аднак, пасланьне ўказвае на пэўнае непарушнае табу — гэта канец чалавечага жыцьця, што зьяўляецца натуральнай, але заўсёды дзіўнай падзеяй.

Ацэнка твору таксама зьвярнула ўвагу на тэхнічны аспэкт — пачынаючы з апэратарскай працы Міхала Энглерта і музыкі Паўла Мыкетына і, перш за ўсё, сьмелых паводзін міжнароднай акторскай каманды з Юліяй Энч і Пэтэрам Ганцлерам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 2008 году
Катэгорыя:Нямецкія фільмы
Катэгорыя:Польскія фільмы
Катэгорыя:Польскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Нямецкія фільмы-драмы
Вісгайла

**Вісгайла** (*Вісагайла*, *Візгайла*, *Віжгайла*, *Віжгайл*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гелвіса або Галвіс (Gelvisa, Galoisus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віс- (-віз-, -веш-) (імёны ліцьвінаў Вісігерд, Вісімунт, Вішымут; германскія імёны Wisigard, Wisemund, Vismuot) паходзіць ад гоцкага wis 'мудры, абазнаны', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Вісгайла азначае «жвавая мудрасьць». 

У Прусіі бытавала імя Вісігал (Вісгайл): *Wissegal* (1339 год), *Wysgail* (1394 год).

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Віжгала (Wiżgała).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Vesegele* (15 чэрвеня 1260 году); *чоловекъ Визкгаило* (22 чэрвеня 1415 году паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году); *Визкгаилу семъица*, *Визкгаилова удова*, *Визкгаило*, *а земля Визкгаилова* (1440—1492 гады); *praesentibus testibus strenuis [[Таўцівіл (імя)|Towthwyl]] et Wesgal* (1461 год); *Воитехъ Вижъкгаилъ* (1528 год); *Петр Визгоилович* (1537 год); *чоловекъ ихъ на имя Високгоилъ Високгоиловичъ* (25 ліпеня 1539 году); *Високгоил* (27 траўня 1543 году); *Matthias Wyzgayło* (1635 год); *Christophorus vero Wysgayło* (1648—1649 гады); *Georgius Wizgayło, Parochus* (1643 год); *Pan Paweł Wyzgayło* (1667 год); *Nicolaus 3tius Wiżgaylo* (1675—1677 гады); *Wisgayły* (1744 год); *Antoni Wizgieło* (1826 год).

## Носьбіты
* Візгайла — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
* Войцех Віжгайл — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Візгайлы (Wizgajło) гербу Адравонж — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Віс
* Гайла

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сувэрэнная Польшча

**Салідарная Польшча** () — каталіцка-нацыяналістычная палітычная партыя ў Польшчы, якой кіруе Зьбігнеў Зёбра. Была закладзеная ў 2012 годзе па каталіцка-нацыяналістычным расколе ў партыі Права і справядлівасьць, зь якой пазьней Салідарная Польшча сфармавала Аб’яднаны правы альянс у 2014 годзе.

## Ідэалёгія
Партыя характаразуецца як нацыянальна-кансэрватыўная, нацыяналістычная і каталіцка-нацыяналістычная. Яна ставіцца за перашкоду абортам і эўтаназіі, а таксама падтрымлівае пашырэньне дэкрэтнага адпачынку да дзевяці месяцаў. Прытрымліваецца эўраскептыцызму і непахісна супрацьдзее аднаплоцевым шлюбам, праз што партыя сышла ў 2012 годзе з групы Эўрапейскіх кансэрватараў і рэфармістаў у Эўрапейскім парлямэнце ў 2012 годзе. Часам апісваецца як правапапуліская партыя празь іхні супраціў да іміграцыі. Лічыцца як правай, гэтак і скрайне правай партыяй.

У сваёй праграме 2013 году Салідарная Польшча заклікала да ўмяшалініцтва ўраду ў эканоміку, асабліва ў падатковую палітыку. Партыя заклікала да павелічэньня падаткаў на буйныя кампаніі і падтрымлівала за больш высокія падаткі на тых, хто зарабляе больш грошаў. У 2022 годзе партыя заклікала да больш жорсткіх законаў аб блюзьнерстве ў Польшчы, прапануючы выносіць трохгадовыя тэрміны пазбаўленьня волі за абразу царквы альбо перапыненьне імшы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Польшчы
Польшча 2050

**По́льшча 2050** () — цэнтрысцкая палітычная партыя ў Польшчы. Была закладзеная палітыкам Шыманам Галоўням.

Была заснаваныя як грамадзкі рух у 2020 годзе, неўзабаве пасьля прэзыдэнцкіх выбараў. Афіцыйна партыя была зарэгістраваныя ў якасьці палітычнай партыі ў красавіку 2021 году. Не зважаючы на тое, што партыя не брала ўдзел у парлямэнцкіх выбарах 2019 году, але тым ня менш Польшча 2050 атрымала праўдстаўніцтва ў Сойме. Ідэалягічна партыя палягае на прынцыпах зялёнай палітыкі і хрысьціянскай дэмакратыі. Таксама яна спалучае ў сабе некаторыя элемэнты лібэралізму, сацыял-дэмакратыі і кансэрватызму. Партыя падтрымлівае знаходжаньне Польшчы ў складзе Эўрапейскага Зьвязу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.


Катэгорыя:Праэўрапейскія палітычныя партыі
Катэгорыя:Цэнтрысцкія партыі Польшчы
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2020 годзе
Катэгорыя:Хрысьціянска-дэмакратычныя партыі
Новая лявіца

**Новая лявіца** () — сацыяльна-дэмакратычная палітычная партыя ў Польшчы. Мае левацэнтрысцкі ўхіл на палітычным спэктры. Лідэрамі партыі ёсьць Ўладзімеж Чажасты і Робэрт Бедрань. Партыя была створаная ў 2021 годзе ў выніку аб’яданьня Саюзу дэмакратычнай лявіцы і Вясны, але пляны на аб’яднаньне меліся яшчэ ў 2020 годзе. Гэта частка левай кааліцыі, да шэрагу якой таксама ўваходзіць Лявіца Разам. Партыя палягае на праэўрапейскіх пазыцыях.

## Гісторыя
Вясна і Саюз дэмакратычнай лявіцы першапачаткова пачалі супрацу яшчэ ў 2019 годзе падчас парлямэнцкіх выбараў у кастрычніку 2019 году ў рамках левага альянсу. Пасьля выбараў быў абвешчаны плян на аб’яднаньне абедзьвюх партыяў. Як следзтва, у 2020 годзе Саюз зьмяніў сваю назву на Новую лявіцу, бо новая партыя павінна была абапірацца на структуры альянсу. Аднак далейшыя пляны, якія тычыліся зьліцьця, былі адкладзеныя праз пандэмію каранавірусу. 11 чэрвеня 2021 году генэральная асамблея Вясны прагаласавала канчатковае зьліцьцё партыі з Саюзам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Польшчы
Люблінская губэрня

**Люблінская губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Люблін. Утворана ў 1837 годзе ў выніку пераўтварэньня Люблінскага ваяводзтва. Тэрыторыя губэрні была ідэнтычная тэрыторыі былога ваяводзтва. У 1912 г. з яе часткі створана Холмская губэрня.

## Адміністрацыйны падзел
Губэрня падзялялася паветы:
* Білгарайскі павет
* Замойскі павет
* Краснастаўскі павет
* Любартоўскі павет
* Пулаўскі павет
* Тамашоўскі павет
* Холмскі павет
* Грубяшоўскі павет
* Яноўскі павет

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1837 годзе
Верхавінская пасялковая грамада

**Верхавінская пасялковая грамада**&nbsp;() — тэрытарыяльная грамада ва Ўкраіне, у Верхавінскім раёне Івана-Франкоўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтр — пгт Верхавіна. Па тэрыторыі грамады працякаюць рэкі Чорная, Белая, Чорная й Дзідушкава. Да абшчыны адносіцца вёска Вялікі Прысьліп — найвышэйшы населены пункт Украіны.

Утвораны 12 чэрвеня 2020 году шляхам аб’яднаньня Верхавінскага пасялковага, Букавецкага, Верхнаясенаўскага, Галаўскага, Замагірскага, Ільцоўскага, Красьнікаўскага, Краснаільскага, Крывапольскага, Крывораўскага й Перагрэсьненскага сельсаветаў Вэрхавынскага раёна.

## Населеныя пункты
У склад абшчыны ўваходзяць 1 пгт (Верхавіна) і 19 сёлаў:

* Віпчэ
* Букавец
* Чэрэтіў
* Верхні Ясенаў
* Ріўня
* Галовы
* Чорная рака
* Замагора
* Ільцы
* Вялікі Ходак
* Краснык
* Краснаілля
* Выгада
* Крывапілля
* Волава
* Стаішча
* Крыворіўня
* Бэрэжныця
* Пэрэхрэснэ

## Крыніцы
Катэгорыя:Грамады Верхавінскага раёну
Вісьміл

**Вісьміл** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Віс (Wis) і Міла (Milo) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -віс- (-віз-, -веш-) (імёны ліцьвінаў Вісігерд, Вісімунт, Вішымут; германскія імёны Wisigard, Wisemund, Vismuot) паходзіць ад гоцкага wis 'мудры, абазнаны', а аснова -міл- (-мел-) (імёны ліцьвінаў Мілейка, Мельвід, Мілар; германскія імёны Milike, Melvid, Milehar) — ад гоцкага mildeis 'мяккі, прыязны'.

У Польшчы гістарычна адзначалася імя Wismal.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Висмилу, Меирову племенънику, два чоловеки* (22 чэрвеня 1415 году паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году); *чоловекь у Медницох — Висмил* (1440—1492 гады); *Крикгомъ Висмиловичъ* (12 лютага 1555 году); *Adam Wismiła* (1667 год).

## Носьбіты
* Вісьміл — літоўскі баярын, які ў 1415 годзе атрымаў ад вялікага князя Вітаўт два чалавекі ў Калтынянскай воласьці (Жамойць)
* Пётар Мікалаевіч Вісьміловіч — расенскі зямянін, які ўпамінаюцца ў 1592 годзе
* Лаўрын Урбанавіч Вісьміл — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе

## Глядзіце таксама
* Віс
* Міл

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ільцы

**І́льцы**&nbsp;() — вёска Верхавінскай пасялковай грамады Верхавінскага раёна Івана-Франкоўскай вобласьці, разьмешчанае ў 145 км ад горада Івана-Франкоўск. Вёска знаходзіцца на вышыні 652 м над узроўнем мора.

## Геаграфія
Празь вёску працякаюць рэкі Жаб’ёўска й Ільца — правы й левы прытокі Чорнага Чарэмоша.

Вёска складаецца з хутароў: Флесіўка, Голіцы, Цэнтр, Фірас, Падпогар, Вялікі Зацінак і Малы Зацінак. Да Ільцыўскага старастата таксама адносіцца невялікае в. Хадок.

Зь вёскі можна падняцца на гару Погар (1320 м), зь якой адкрываецца маляўнічы від на мясцовасьць і Чорны хрыбет.

## Насельніцтва

Паводле перапісу насельніцтва Ўкраінскай ССР 1989 году насельніцтва вёскі складала 1484 чалавекі, зь іх 685 мужчын і 799 жанчын.

Паводле перапісу насельніцтва Ўкраіны 2001 году ў вёсцы пражывала 1649 чалавек.

### Мова
Разьмеркаваньне насельніцтва паводле роднай мовы паводле перапісу 2001 г.

## Музеі

* У вёсцы працуе сучасны візыт-цэнтар. Экспазыцыя ў музэі адлюстроўвае багацьце прыроды Карпат, яе расьлінны й жывёльны сьвет, зьявы й факты.

* Музэй, які быў заснаваны ў вёсцы Галынка Вэрхавынка ва ўласным маёнтку. У музэі сабраны вышываныя вырабы й прадметы побыту з усёй Гуцульшчыны. У сядзібе можна набыць і мясцовыя сувеніры: зборнікі вершаў паэтаў, сушаныя яблыкі, традыцыйныя абручы, духмяны мёд і інш.
* Музэй грыбоў, дзе прапануецца даведацца пра асаблівасьці грыбоў і прыгатаваць грыбны суп.

## Вядомыя асобы

* Дзьмітрый Білінчук (1919—1953) — вайсковы дзеяч, камандзір сотні ЎПА ім Багдан Хмяльніцкі ў капюшоне «Перамога», рэфэрэнт СБ Косаўскага ваяводзтва ЎНР, кавалер Бронзавага Крыжа Баявой Заслугі ЎПА.
* Білінчук Міхаіл Дзьмітравіч — палітвязень, удзельнік Нарыльскага паўстаньня.
* Галінка Верхавінка (сапраўдная назва — Галіна Яцэнтюк, 1962 г.н.) — украінская паэтэса, зьбіральніца народнага фальклору й карпацкай даўніны
* Ткачук Мікалай Васільевіч (1990—2015) — вайсковец Узброеных Сілаў, загінуў падчас расейска-ўкраінскай вайны. 30 верасьня 2016 году ў Ільцоўскай сярэдняй школе адбылося ўрачыстае адкрыцьцё памятнай дошкі выпускніку Мікалаю Ткачуку.

## Глядзіце таксама

* Верхавіна

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* У Ільцоўскай сярэдняй школе I—III ступеняў адкрыта мемарыяльная дошка ў гонар загінулага воіна АТА Мікалая Ткачука 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івана-Франкоўскай вобласьці
Надварнянская меская грамада

**Надварнянская меская грамада** () — тэрытарыяльная грамада ў Надворнянскім раёне Івана-Франкоўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтр&nbsp;— м. Надворная. Плошча грамады — 192,9 км², насельніцтва — 43 125 чалавек (2020).

## Населеныя пункты
У склад грамады ўваходзяць 1 места (Надворная) і 12 вёсак:

* Верхні Майдан
* Гвізд
* Красна
* Лясная Вэлэсныца
* Лісна Тарнавыца
* Лоева
* Мырнэ
* Млыны
* Маладкіў
* Назавызіў
* Парышчэ
* Стрымба

## Крыніцы


## Вонкавыя спасылкі

* Надвірнянская тэрытарыяльная абшчына   // Дэцэнтралізацыя дае магчымасці
* Розпорядження Кабінету Міністрів України від 12 червня 2020 року № 714-р

Катэгорыя:Грамады Надварнянскага раёну
Тарнопальская меская грамада

**Тарнопальская меская грамада**&nbsp;() — тэрытарыяльная грамада ў Тарнопальскім раёне Тарнопальскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтр&nbsp;— м. Тарнопаль. Плошча грамады — 167,9 км², насельніцтва — 227 528 чалавек (2020 г.).

## Гісторыя
Утвораны 14 лістапада 2018 году шляхам далучэньня Кабзараўскай, Куравэцкай, Малашавецкай і Чэрныхіўскай сельсаветаў Збароўскага раёна да Тарнопальскага мескага савета абласнога значэньня.

7 лютага 2020 году да суполкі далучыўся Гарадзішчанскі сельсавет Збароўскага раёна.

## Населеныя пункты
У грамаду ўваходзяць 1 места (Тарнопаль) і 10 сёлаў :

* Вэртэлка
* Глядкы
* Гарадышчэ
* Іванкіўцы
* Кабзаріўка
* Куріўцы
* Малашіўцы
* Носіўцы
* Плэскыўцы
* Чэрныхіў

## Крыніцы


## Вонкавыя спасылкі

* https://ternopilcity.gov.ua/
* https://www.kmu.gov.ua/npas/pro-viznachennya-administrativno-a724r
* https://web.archive.org/web/20230328021746/https://gromada.info/gromada/ternopilska/

Катэгорыя:Грамады Тарнопальскага раёну
Івана-Франкоўская меская грамада

**Івана-Франкоўская меская грамада**&nbsp;() — тэрытарыяльная грамада ў Івана-Франкоўскім раёне Івана-Франкоўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтр&nbsp;— м. Івана-Франкоўск. Плошча грамады — 265,7 км², насельніцтва — 286 435 чалавек (2020 г.).

## Населеныя пункты
У склад грамады ўваходзяць 1 места (Івана-Франкоўск) і 18 сёлаў:

* Бэрэзіўка
* Браткіўці
* Ваўчынэц
* Дабровляны
* Драгамірчаны
* Каміннэ
* Калодзііўка
* Крыхіўцы
* Мыкытынцы
* Підлужжя
* Підпэчэры
* Радча
* Тысмэнычаны
* Угорныкі
* Узын
* Хрыплын
* Чэрнііў
* Чукаліўка

## Крыніцы


## Вонкавыя спасылкі

* Івана-Франкоўская тэрытарыяльная грамада   // Дэцэнтралізацыя дае магчымасці
* Розпорядження Кабінету Міністрів України від 12 червня 2020 року № 714-р
Катэгорыя:Грамады Івана-Франкоўскага раёну
Салатная цыкорыя

**Цыко́рыя сала́тная**, цыко́рыя чырво́ная (*Cichorium intybus* L. var. *foliosum* Hegi) — адмена цыкорыі звычайнай зь сямейства астравых.

## Марфалёгія
Двухгадовая расьліна, утварае вялікую мясістую сыстэму каранёў і прыкаранёвага лісьця. Лісьце: чырвона-фіялетавае зь белымі жылкамі. Лісьце зьмяшчае гаркоту, якая станоўча ўплывае на судзінную сыстэму арганізму.

## Прымяненьне
Лісьце цыкорыі як гародніна выкарыстоўваецца для прыгатаваньня салатаў, запяканьня. Перад прыгатаваньнем варта добра вымачыць лісьце ў вадзе, каб пазбыцца смаку лёгкай горычы. Добра пасуе да пармскай шынкі і сьвежых фігаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Cichorioideae
Катэгорыя:Гародніна
Польская ініцыятыва

**По́льская ініцыяты́ва** () — прагрэсіўная палітычная партыя ў Польшчы, частка Грамадзянскай кааліцыі. Была створаная як асацыяцыя ў 2016 годзе і была зарэгістраваная як палітычная партыя ў 2019 годзе. Ейным лідэрам ёсьць Барбара Навацкая. Партыя падтрымлівае прынцыпы сацыяльнага лібэралізму, сацыяльнай дэмакратыі і сьвецкасьці. Мае левацэнтрысцкі і левы ўхіл.

## Гісторыя
Партыя апісваецца як прагрэсіўная, сацыяльна-лібэральная і сацыяльна-дэмакратычная партыя. Партыя падтрымлівае дэцэнтралізацыю ўлады і павелічэньне магутнасьці мясцовых органаў улады, а таксама эўрапейскую інтэграцыю. У сацыяльных пытаньнях выступае супраць любых формаў дыскрымінацыі з акцэнтам на гендэрную дыскрымінацыю. Партыя таксама выступае за разьдзяленьне царквы і дзяржавы. Партыя таксама падтрымлівае павелічэньне фінансаваньне польскай сыстэмы аховы здароўя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Польшчы
Аўстрыйская народная партыя

**Аўстры́йская наро́дная па́ртыя** () — хрысьціянска-дэмакратычная і лібэральна-кансэрватыўная палітычная партыя ў Аўстрыі. Зь снежня 2021 году ачольвае партыю Карл Нэгамэр. Адна з найпапулярнейшых партыяў краіны.

Неафіцыйны лічыцца пераемніцай Хрысьціянска-сацыяльнай партыі на сутыку XIX і XX стагодзьдзяў. Аўстрыйская народная партыя была заснаваная адразу пасьля аднаўленьня Аўстрыі ў 1945 годзе. З тых часоў гэта адна зь дзьвюх традыцыйных найбуйнейшых партыяў у Аўстрыі поруч з Сацыял-дэмакратычнай партыяй Аўстрыі (СДП). Гэта была самая папулярная партыя да 1970 году і традыцыйна кіравала ў кааліцыі з СДП. Партыя перанесла зьмены ў сваім вобразе пасьля таго, як старшынём партыі стаў Сэбастыян Курц. То бок яна зьмяніла свой колер ад традыцыйнага чорнага да бірузовага і прыняцьця альтэрнатыўнай назвы — Новая народная партыя () [9].

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстрыі
Готальд

**Готальд**, **Годальт** — мужчынскае імя, зьвязанае зь літоўскім (беларускім) імём Гутаўт.

## Паходжаньне
Імя Годальт (Godald, Godolt, Gothold, Gotthold) мае германскае паходжаньне.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, у германскіх адпаведніках літоўскіх імёнаў (Вітольд, Гастальд, Нартальд, Ратольд) другім фармантам выступае -таўт- (усходнегерманскія імёны Teutgerdis, Theudemir, Theudila, Witolt), які паходзіць ад гоцкага theuda 'род, народ'. У імі Годальт першы фармант -год- (-гуд-) (гоцкія імёны Gudeleub, Godemund, Guderith) паходзіць ад гоцкага guþs 'Бог'.

## Носьбіты
* Самуэль Готальд Лянге (1711—1781) — нямецкі паэт
* Готальд Эфраім Лесінг (1729—1781) — нямецкі пісьменьнік, філёзаф, драматург, публіцыст і мастацтвазнаўца
* Готальд Салямон (1784—1862) — нямецкі рабін, палітык і перакладнік Бібліі

## Глядзіце таксама
* Румбольд
* Гедыгольд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Відзігайла

**Відзігайла**, **Відгайла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Відзігел або Відзігайл (Widigelus, Widigail) і Гелвіда (Gelvidis) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Галімунт, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Geilmundus, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Відзігайла азначае «моц жвавасьці» (тое ж, што і Гальвід).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Видикгаилу два чоловека* (1440—1492 гады); *Helżbieta Widgayłowa na miejscu małżonka swego Jerzego Widgayły* (1667 год).

## Носьбіты
* Відзігайла — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера

## Глядзіце таксама
* Від
* Гайла

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гальтаўт

**Гальтаўт** (*Галтоўт*, *Гельтульд*), **Гелдаўд** (*Келдаўд*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Галдалд або Гелталт (Galdualdus, Geltolt) і Валдгелт (Waldgelt) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гелд- (-гілд-) паходзіць ад гоцкага gildan 'цаніцца, лічыцца', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *nobilibus… Alexandro Gieltuldowicz* (22 траўня 1425 году); *небощикъ панъ Кголтовтъ записал жоне своее… [[Талюш|Талюша]] Кголтовътовая… своихъ людеи власныхъ кголтовътовъскихъ* (каля 1486 году); *Мартинъ Келдовдовичъ* (1567 год); *з ыменя своего Понемонского и Кгелдовдишок* (31 траўня 1537 году).

## Носьбіты
* Гальтоўт — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1486 годзе

## Глядзіце таксама
* Гелда
* Вальда

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сацыял-дэмакратычная партыя Аўстрыі

**Сацыял-дэмакратычная партыя Аўстрыі** () — сацыяльна-дэмакратычная палітычная партыя ў Аўстрыі. Заснаваная ў 1889 годзе, што робіць яе найстарэйшай існай палітычнай партыяй краіны. Поруч Аўстрыйскай народнай партыяй (АНП) лічыцца адной зь дзьвюх традыцыйных партыяў Аўстрыі. Паводле палітычнага спэктру схіляецца да левацэнтрызму. Зь лістападу 2018 году партыю ачольвае Памэла Рэндзі-Вагнэр. Партыя мае праэўрапейскія погляды.

Партыя была другой паводле велічыні партыяй у Імпэрскай раде Аўстра-Вугоршчыны з 1890-х па 1910-я гады. Па Першай сусьветнай вайне яна ненадоўга была кіроўнай у першай аўстрыйскай рэспубліцы, але пасьля перайшла ў апазыцыю. Партыя была забароненае ў 1934 годзе па грамадзянскай вайне ў Аўстрыі і ў такім стане знаходзіла на працягу ўсяго часу існаваньня аўстрафашызму і нацысцкага пэрыяду. Пасьля паразы Нямеччыны ў Другой сусьветнай вайне і аднаўленьне незалежнасьці Аўстрыі партыя таксама была пераўтвораная, але лічылася малодшым партнэрам і кіравалася малодшым партнэрам Аўстрыйскай народнай партыі да 1966 году. У 1970 годзе СДП сталася найвялікшай партыя краіны, тройчы запар здабываюся большасьць на парлямэнцкіх выбарах у 1971, 1975 і 1979 гадах. З 1987 па 2000 гады СДП ачольвала вялікую кааліцыю, перш чым павярнулася ў апазыцыю ўпершыню за 30 гадоў. Партыя зноўку стала кіроўнай з 2007 па 2017 гады. З 2017 году асноўным канкурэнтам партыі ёсьць АНП.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстрыі
Вайдзень

**Вайдзень** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Войдзін** (*Войдзень*).

## Паходжаньне

Вадзін (Waddin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова вайд- (вейд-) (імёны ліцьвінаў Вайдзіла, Войдаўт, Вейдман; германскія імёны Weidel, Weidelt, Weidman) паходзіць ад гоцкага waida 'поле, паша' або ад асновы -від- (-вайд-).

У Прусіі бытавала імя *Waytin / Waidenne / Wydenne / Woydenne / Woytin* (1349 і 1396 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Waydenne vnd sin compan [[Рага|Rage]]* (Паведамленьні аб літоўскіх дарогах); *в Жомоити… Воидены… сельца вышеписаныи* (2 кастрычніка 1511 году); *Воиден* (13 сакавіка 1516 году); *передъ Войденемъ, наместникомъ Новгородскимъ* (каля 1516 году); *на Новгородского Войденю* (6 красавіка 1517 году); *наместника Новгородского Войденю* (каля 1517 году); *Станиславу Войденю… по жонах их Галене а Ганне Войденевнах* (7 сьнежня 1554 году); *дворанинъ нашъ Миколай Станиславович Войдень* (7 лістапада 1561 году); *Миколай Войден* (3 ліпеня 1563 году); *Миколаи Воидень* (1565 год); *Никодымъ Войденевичъ* (1567 год); *земенин нашъ Никодымъ Миколаевич Войдень* (12 красавіка 1584 году); *Woydzienięta* (1744 год).

## Носьбіты
* Вайдзень — намесьнік ваяводы наваградзкага, які ўпамінаецца ў 1516 годзе
* Мікалай Станіслававіч Войдзень — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, судзьдзя гродзкі ашмянскі ў 1571—1581 гадох
* Рыгор Янавіч Войдзін — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1610 годзе
* Міхал Вайдзяновіч — шляхціч Менскага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1787 годзе

Прыдомкам Вэйдэн карыстаўся шляхецкі род Вяжбоўскіх.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Вайдзені, у гістарычнай Прусіі — Вайдэнэн.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Савігайла

**Савігайла** (*Салгел*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Саўгел** (*Саўгял*).

## Паходжаньне

Савігела (Savigello) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова саў- (імёны ліцьвінаў Савіла, Саўгут, Саўконт; германскія імёны Savilo, Savegot, Savegonte) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага sauil, старагерманскага sowila 'сонца', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Савігайла азначае «жвавае сонца».

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Sowigailo Vginth* (6 сьнежня 1410 году); *domino Sowigal cum filio Narcone* (1 жніўня 1439 году); *domino Petro alias Sowigal… domino Narkone Sowigalowicz* (21 кастрычніка 1440 году); *з бояры еишискими, с Наркомъ Совкгаиловичомъ* (травень 1503 году); *Миколаи Совкгоилович* (29 жніўня 1524 году); *одъ дятка Венцъслава Совъкгела* (1565 год); *земянину нашому Венъцлаву Совъкгелу* (5 студзеня 1566 году); *Еронимъ Юрьевичъ Солкгеловичъ*, *отъ Венцлава Мартиновича Совкгяла* (1567 год).

## Носьбіты
* Нарка Савігайлавіч — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў 1503 годзе

Саўгелі (Sawgiel) — літоўскі шляхецкі род.

Саўгел (*Saugel*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На 1903 год існаваў засьценак Саўгайлішкі ў Новааляксандраўскім павеце.

## Глядзіце таксама
* Сава
* Гайла

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Варшаўская губэрня

**Варшаўская губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі (1844—1917), была створана ў 1844 годзе ў выніку аб’яднаньня Мазавецкай і Каліскай губэрняў. Губэрнскі горад Варшава.

У 1867 г. тэрыторыя Варшаўскай губэрні былі падзелены на больш дробныя: новую Варшаўскую губэрню, адноўленую Каліскую губэрню і зноў створаную Петркакоўскую губэрню.

У адміністрацыйным дачыненьні падзялялася на 12 уездаў: Варшаўскі, Блонскі, Влоцлаўскі, Гасьцінінскі, Гроецкі, Кутноўскі, Ловічскі, Няшаўскі, Новамінскі, Радзімінскі, Скернявіцкі і Сохачэўскі. У 1893 г. да губэрні былі далучаныя паветы Плонскі (ад Плоцкай губэрні) і Пултускі (ад Ломжынскай губэрні).

Паводле перапісу 1897 году, насельніцтва налічвала 1 983 689 чал. (983 895 мужчын і 949 794 жанчын), зь іх у гарадах — 794 577 чал. Палякі — 73%, жыды — 16%, расейцы — 5,5%; немцы — 4%. У польскім насельніцтве вылучаліся этнічныя групы — куявы (навакольлі Бржэсць-Куяўска), мазуры (уздоўж Віслы), ленчыцане і вялікапаляне. У 1888 годзе ў губэрні меўся 31 праваслаўны храм, 333 набажэнскіх будынка каталіцкага веравызнаньня, значны лік лютэранскіх цэркваў, 220 жыдоўскіх набажэнскіх будынкаў, 1 мячэць.

На тэрыторыі губэрні да 1900 году мелася каля 500 буйных фабрык і заводаў, на якіх працавала каля 35 000 працоўных. Асноўныя галіны прамысловасьці: цукровая, машынабудаўнічая, гарбарная, гарэлкавая, шоўкапрадзільная, вытворчасьць мэблі і дрэваапрацоўка, хімічная вытворчасьць, вытворчасьць дроту і цьвікоў, металаапрацоўка і мукамольная вытворчасьць.

## Адміністрацыйны падзел
Губэрня падзялялася паветы:
* Варшаўскі павет
* Блонскі павет
* Влоцлаўскі павет
* Гасьцінінскі павет
* Гроецкі павет
* Кутноўскі павет
* Ловічскі павет
* Няшаўскі павет
* Новамінскі павет
* Радзімінскі павет
* Скернявіцкі павет
* Сохачэўскі павет

У 1893 годзе далучаны:
* Плонскі павет
* Пултускі павет

## Крыніцы

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1844 годзе
НЭОС — Новая Аўстрыя і Лібэральны форум

**НЭОС — Новая Аўстрыя і Лібэральны форум** () — лібэральная палітычная партыя ў Аўстрыі. Была закладзеная ў 2012 годзе пад назовам «НЭОС — Новая Аўстрыя». У 2014 годзе НЭОС аб’яднаўся зь Лібэральным форумам, у выніку чаго атрымала сучасную назву. З 2018 году старшынёй партыі і парлямэнцкай лідэркай ёсьць Бэата Майнль-Райзынгер. Паводле парлямэнцкіх выбараў 2019 году гэта самая маленькая партыя ў Нацыянальнай радзе Аўстрыі з 15 месцамі. Яна мае прадстаўніцтва ў заканадаўчым органе краіны. Прадстаўніцтва партыя мае ва ўрадах Зальцбургу і Вены. НЭОС ёсьць сябрам Альянсу лібэралаў і дэмакратаў у Эўропе.

## Гісторыя
Партыя НЭОС ўзнікла з такіх рухаў як «Фэнікс» і «Аўстрыя гаворыць» якія ў 2012 годзе патрабавалі больш дэмакратыі. Ужо з 2007 году зацікаўленыя палітыкай сустракаліся ў Вене, сярод іх і будучыя лідэры партыі Матыяс Штрольц і Вэйт Дэнглер. Устаноўчыя зборы партыі пасьпяхова адбыліся 27 кастрычніка 2012 году ўва венскай Ураніі. Штрольца ў якасьці кіраўніка партыі падтрымала 96,2% прысутных. Па стане на сьнежань 2013, па ўласных зьвестках партыі, ў ёй ўжо было звыш за 1000 удзельнікаў.

Галоўнай думкай пры заснаваньні партыі была рэформа палітычнае сыстэмы. Калі ў традыцыйных партыяў пытаньне вызначэньня выбарчых сьпісаў ды іх удзельнікаў вырашалі партыйныя камітэты і лідэры партыяў, ў НЭОС перад кожнымі выбарамі праводзілася адкрытае анляйн-галасаваньне. Пры гэтым кожны зарэгістраваны грамадзянін мог вырашаць, які кандыдат  павінен атрымаць мандат. Гэта павінна аслабіць уладу партыйных органаў і функцыянераў і ўзмацніць уплыў грамадзян.

### Парляменцкія выбары 2013 году
На пачатку сакавіка 2013 году стала вядома што НЭОС разам з Ліберальным Форумам і Юнымі Лібераламі стварылі выбарчае аб'яднаньне якое выступае пад агульным брэндам НЭОС. Вынікам гэтага партнёрства стала тое, што чальцы Ліберальнага Форуму і Юных Лібералаў атрымалі прадстаўніцтва ў кіраўніцтве НЭОС. Ў сярэдзіне сакавіка 2013 да НЭОС далучыліся былыя чальцы Зялёнай Эканомікі. Сярод іх былі фэдэральныя і зямельныя сьпікеры. Яшчэ адным партнёрам НЭОС ў красавіку 2013 была абвешчана Анляйн партыя Аўстрыі. 

## Ідэалёгія
Паводле аналізу Венскага ўнівэрсытэту 2016 году палітолягі Давід Ёган, Марсэлё Ені і Сыльвія Крыцынгер назвалі НЭОС клясычнай цэнтрысцкай партыяй. Аўтары прааналізавалі праграму партыі і ейны электарат, і выявілі што партыя паводле сваёй ідэалёгіі месьціцца паміж Аўстрыйскай народнай партыяй (АНП) і Зялёнымі. Яны адзначылі, што праграма НЭОСу пераклікаецца з праграмай АНП у галіне эканамічнай і падатковай палітыкі, а таксама зь Зялёнымі галінах у сацыяльнай і адукацыйнай палітыцы. Выбаршчыкі партыі нават у апытанках паводле простай лева-правай шкалы ёсьць вельмі падобнымі на выбаршчыкаў АНП. Лічыцца, што ў асноўным партыя месьціцца ў самым цэнтры палітычнага спэктру, але мае невялікую тэндэнцыю левага ўхілу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстрыі
Петракоўская губэрня

**Петракоўская губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Петракоў. Утвораная ў 1867 годзе з частак Варшаўскай, Каліскай і Келецкай губэрняў. Плошча — 10 810 вёрст².

## Адміністрацыйны падзел
У 1897 годзе губэрня падзялялася на паветы:
* Бэндзінскі павет
* Брэзінскі павет
* Ласкі павет
* Лодзінскі павет
* Новарадамскі павет
* Петракоўскі павет
* Раўскі павет
* Чанстахоўскі павет

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1867 годзе
Вішымут

**Вішымут**, **Вісімот** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Вісмут або Вісмода (Vismuot, Wismuot, Wismoda) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віс- (-віз-, -веш-) (імёны ліцьвінаў Вісбар, Вісігерд, Вісімунт; германскія імёны Wisbar, Wisigard, Wisemund) паходзіць ад гоцкага wis 'мудры, абазнаны', а аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мотар, Мутаўт, Эймут; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) — ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'. Такім парадкам, імя Вішымут азначае «дух мудрасьці».

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Вишимоут* (умова 1219 году), *Висимотъ* (Галіцка-Валынскі летапіс).

## Носьбіты
* Вішымут ( па 1219) — літоўскі князь з роду Булевічаў

## Глядзіце таксама
* Віс
* Мут

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Пётркаў Трыбунальскі

**Пётркаў Трыбунальскі** () — горад на правах павету ў цэнтральнай частцы Польшчы. Уваходзіць у склад Лодзінскага ваяводзтва, адміністрацыйны цэнтар Пятркоўскага павету (не ўваходзіць у яго склад). Вядомы з 1217 году. На 31 сьнежня 2021 году ў горадзе налічвалася 68 270 жыхароў. Ён другі (пасьля Лодзі) горад у ваяводзтве па колькасьці насельніцтва, а таксама 50-ы па колькасьці насельніцтва сярод усіх гарадоў Польшчы.

Адлегласьць па прамой паміж гарадамі Пётркаў Трыбунальскі — Менск 585 км, да Варшавы — 128 км.

## Эканоміка
Вузел чыгунак і аўтадарог. Прамысловасьць:
* шкляная (*1-е месца ў краіне*),
* машынабудаўнічая
** горныя,
** шкларобныя,
** дарожныя машыны,
* харчовая (малочная,
* мукамольная,
* піваварная,
* па перапрацоўцы агародніны),
* дрэваапрацоўчая, будаўнічых матэрыялаў,
* шавецкая,
* папяровая.

## Адукацыя
У горадзе дзейнічае філіял Лодзкага ўнівэрсытэту.

## Славутасьці
Музэі. Архітэктурныя помнікі XIV—XVIII стагоддзяў: каралеўскі замак (1511—1519), касьцёлы, кляштары, капліцы.

## Вядомыя асобы
* Ежы Антаневіч (1919—1970) — польскі гісторык і археоляг. Доктар гістарычных навук.
* Васіль Тарасенка (1899—1972) — беларускі археоляг.

## Крыніцы

## Літаратура
* 


Катэгорыя:Гарады Польшчы на правах павету
Катэгорыя:Гарады Лодзінскага ваяводзтва
Вінмот

**Вінмот** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Вінімод (Winimod) і Мотвін (Motwin) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) паходзіць ад гоцкага wins 'сябар', а аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мотар, Мутаўт, Эймут; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) — ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'. Такім парадкам, імя Вінмот азначае «сябар адвагі».

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Винмоту у Колтянех чоловекь* (1440—1492 гады).

## Носьбіты
* Вінмот — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера

## Глядзіце таксама
* Віна
* Мут

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кракаўская губэрня

**Кракаўская губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі ў 1837—1841 гг. Губэрнскі горад Кельцы. Утворана ў 1867 годзе з частак Варшаўскай, Каліскай і Келецкай губэрняў. Плошча — 10 810 вёрст².

Царскім указам ад 23 лютага/7 сакавіка 1837 г. было створана Кракаўская губэрня. Указам ад 3/15 чэрвеня 1841 году губэрня зьмяніла назву на Келецкую са сталіцай у Кельцах. 1 студзеня 1845 году на падставе ўказу ад 9/21 жніўня 1844 году у Царстве Польскім быў уведзены новы адміністрацыйны падзел і Келецкая губэрня была аб’яднана з Сандамірскай губэрняй у Радамскую.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1837 годзе
Катэгорыя:Губэрні, скасаваныя ў 1842 годзе
Сандамірская губэрня

**Сандамірская губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Радам. Існавала ў 1837—1844 гадах.

Утворана ў 1837 годзе ў выніку пераўтварэньня Сандамірскага ваяводзтва са сталіцай у Радаме. Тэрыторыя Сандамірскай губэрні была ідэнтычная плошчы Сандамірскага ваяводзтва. Падобным быў і падзел на адміністрацыйныя адзінкі ніжэйшага ўзроўню. У 1844 годзе Келецкая губэрня была ўключана ў склад Сандамірскай губэрні, якую назвалі Радамскай губэрняй.

Губэрнскі герб у 1837—1844 гадах быў практычна ідэнтычны гербу былога ваяводзтва. Пасьля далучэньня да Радамскай губэрні новы герб гэтай губэрні ў 1845—1869 гадах складаўся з аб’яднаных гербаў Сандамірскага і Кракаўскага ваяводзтваў

## Адміністрацыйны падзел
* Апатоўскі павет
* Сандамірскі павет
* Апачынскі павет
* Радамскі павет

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1837 годзе
Катэгорыя:Губэрні, скасаваныя ў 1844 годзе
Плоцкая губэрня

**Плоцкая губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Плоцк. Утворана ў 1837 годзе на падставе Плоцкага ваяводзтва.

У адпаведнасьці з актам аб рэарганізацыі губэрнскіх упраўленьняў ад 31 сьнежня 1866 году, які аб’яднаў кіраваньне ў Расейскай імпэрыі, у 1867 годзе з тэрыторыі Аўгустоўскай і Плоцкай губэрняў былі створаны новыя губэрні: Плоцкая — меншая, чым раней, Сувальская — пераважна з раёнаў былой Аўгустоўскай губэрні і адноўленая Ломжынская губэрня.

## Адміністрацыйны падзел
* Ліпноўскі павет
* Млаўскі павет
* Плоцкі павет
* Плоньскі павет
* Пшасныскі павет
* Рыпінскі павет
* Сярпэцкі павет
* Цеханоўскі павет

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1837 годзе
Радамская губэрня

**Радамская губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Радам. Утвораная ў 1844 годзе ў выніку зьліцьця Сандамірскай і Келецкай губэрняў.

У 1866 годзе паўднёвыя паветы былі выключаны са складу Радамскай губэрні, зь якой была адноўлена Келецкая губэрня.

## Адміністрацыйны падзел
* Кялецкі павет
* Мяхоўскі павет
* Алькушскі павет
* Апатоўскі павет
* Апачынскі  павет
* Радомскі павет
* Сандамірскі павет
* Стапніцкі павет

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1844 годзе
Падляская губэрня

**Падляская губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Седльцы. Утвораная ў 1837 годзе, скасаваная ў 1844 годзе.

Створаная на падставе Падляскага ваяводзтва згодна з царскім указам 23 лютага/7 сакавіка 1837 г. Ліквідаваная царскім указам ад 9/21 жніўня 1844 году і ўключаная ў склад Люблінскай губэрні. У 1867 годзе гэтае аб’яднаньне было скасаванае. Люблінская губэрня зноў стала асобнай адміністрацыйнай адзінкай, а Падляская губэрня стала называцца Сядлецкай губэрняй.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1837 годзе
Катэгорыя:Губэрні, скасаваныя ў 1844 годзе
Келецкая губэрня

**Келецкая губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Кельцы. Утвораная ў 1841 годзе ў выніку з рэфармацыяй Кракаўскай губэрні. Існавала ў 1841—1844 і 1867—1917 гг.

У 1844 годзе ліквідаваная і ўключаная ў склад Радамскай губэрні. У 1867 годзе адноўленая ў адпаведнасьці з Законам ад 19/31 сьнежня 1866 г. аб губэрнях і земскім кіраваньні ў губэрнях Царства Польскага.

## Адміністрацыйны падзел
У 1897 годзе губэрня падзялялася на паветы:
* Алькускі павет
* Енджэёўскі павет
* Келецкі павет
* Мяхоўскі павет
* Піньчоўскі павет
* Стапніцкі павет
* Улашчоўскі павет

## Крыніцы

## Літаратура
* Guldon Ł., Urzędy administracji ogólnej w guberni kieleckiej w drugiej połowie XIX i początkach XX wieku. Dzieje ustrojowe, przepisy kancelaryjne, stan opracowania, wykorzystanie w badaniach regionalnych i naukowych, dostęp 14 lipca 2011 r.
* Guldon Z., Massalski A., Historia Kielc do roku 1945, Kielce 2000.
* Swajdo J., Między Wisłą a Pilicą. Dzieje podziałów administracyjnych w regionie kielecko-radomskim do 1975 roku, Kielce 2005.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1841 годзе
Катэгорыя:Губэрні, скасаваныя ў 1844 годзе
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1867 годзе
Катэгорыя:Губэрні, скасаваныя ў 1917 годзе
Мут

**Мут**, **Мот** (*Моць*), **Мод** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мода, Мот, Муда або Мута (Moda, Mot, Muodo, Muta) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мод- (-мот-, -мут-) паходзіць ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Моціка (Моцейка), Маціла (Мутэль), Мудзін, Мутаўт, Мотвіл, Мотар, Асмот, Атмут, Вінмот, Вішымут, Дырмот, Рамут, Сімут, Судымуд, Талмут, Эймут, Ярмуць (Армуць). Адзначаліся германскія імёны Motico, Motilo (Müttel), Modin (Muttin), Muotolt, Moetwil, Motar, Asmot, Otmot, Winimod, Vismuot, Dyrmodh, Ramut, Simot, Sutmodis, Talamot, Eimuth, Armuth.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Ebermut (Abarmut, Obirmut), Hermut, Homut, Wachsmut, Warmut, Zalmut.

У Прусіі бытавалі імёны: *Mode* (1394 год), *Modoth* (1410 год), *[[Генрых|Heinricus]] Lutmodus* (1292 год), *Raymoth / Reimot*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мотю семъица* (1440—1492 гады); *Сеньку Мотю* (5 кастрычніка 1486 году, 23 кастрычніка 1486 году, 17 сакавіка 1488 году); *[[Русіны|Русиномъ]]: <…> Сеньку Мотю* (17 сакавіка 1488 году); *Олешка Мотовичь* (5 красавіка 1514 году); *три чоловеки в [[Гарадзенскі павет|Городенском повете]] на имя Мотя Римутевича* (15 чэрвеня 1516 году); *Станиславъ Мотевичъ*, *Стась Мотевичъ*, *Якубъ Мотевичъ* (1528 год); *Мот Стецевич* (да 1533 году); *конюхи двора нашого [[Эйшышкі|Еишишъского]]… Мотъ Васкевичъ* (2 верасьня 1554 году); *Narmoss, Janussko a Moth Marczinowiczy… Walienthy Mothowicz* (1558 год); *Мутъ Мукотевичъ* (1565 год); *Мартинъ Мотовичъ*, *Павелъ Якубовичъ Мотовича* (1567 год); *бояръ нашыхъ волости Кротинъское и Полонъкговъское… Оълбрехта Модовича* (27 верасьня 1581 году); *реестръ списанья погорелыхъ в мястечку [[Салаты (мястэчка)|Салатахъ]]… Кгрыкгъ Мута* (4 лістапада 1586 году); *земяном господарскимъ земъли Жомоитское… пану Павлу Мотовичу* (31 студзеня 1592 году); *Magdalena Motowna* (22 кастрычніка 1769 году).

## Носьбіты
* Моць — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
* Алешка Мотавіч — нягневіцкі баярын, які ўпамінаецца ў 1514 годзе
* Мот Сьцяцевіч — высакадворскі баярын, які ўпамінаецца да вайсковым попісе, складзеным да 1533 году
* Мот Васькевіч — эйшыскі конюх, які ўпамінаецца ў 1554 годзе
* Мут Мукацевіч — мерацкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1565 году
* Станіслаў Паўлавіч Мотавіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 і 1600 гадох

Матовіч (Motowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У XVI ст. існаваў маёнтак Мотавічы (*Мотовичи*) у Жамойцкім старостве.

На гістарычнай Лідчыне існуюць вёскі Моцевічы і Моцеўцы.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны