open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Speak & Spell

***Speak&nbsp;& Spell*** — дэбютны альбом Depeche Mode, запісаны й выдадзены ў 1981 годзе. Гэта адзіны альбом гурта, запісаны зь Вінсам Кларкам (каторы быў аўтарам бальшыні тэкстаў), перад тым, як ён зыйшоў і пачаў працаваць з такімі гуртамі, як The Assembly, Yazoo і Erasure.

Гэты альбом мае нашмат больш сьветлыя тоны й мэлёдыі, чым іх наступныя працы, і ў асноўным з-за тэкстаў Кларка. Пасьля яго зыхода асноўным аўтарам песень стаў Мартын Гор. Ён пісаў больш змрочныя кампазыцыі, зрабіўшыя гучаньне гурта больш цёмным.

Альбом перавыдадзены 3 красавіка 2006 году.

## Сьпіс кампазыцыяў
### Рэліз 1987 году
**Брытанскі LP: MuteStumm 5**

# «New Life» — 3:43
# «I Sometimes Wish I Was Dead» — 2:14
# «Puppets» — 3:55
# «Boys Say Go!» — 3:03
# «Nodisco» — 4:11
# «What’s Your Name?» — 2:41
# «Photographic» — 4:44
# «Tora! Tora! Tora!» — 4:34
# «Big Muff» — 4:20
# «Any Second Now (Voices)» — 2:35
# «Just Can’t Get Enough» — 3:40

**Амэрыканскі LPCD**
# «New Life [Remix]» — 3:56
# «Puppets» — 3:57
# «Dreaming of Me» — 3:42
# «Boys Say Go!» — 3:04
# «Nodisco» — 4:13
# «What’s Your Name?» — 2:41
# «Photographic» — 4:58
# «Tora! Tora! Tora!» — 4:24
# «Big Muff» — 4:21
# «Any Second Now (Voices)» — 2:33
# «Just Can’t Get Enough» — Schizo Mix — 6:41

### Перавыданьне 2006 году
# «New Life» — 3:46
# «I Sometimes Wish I Was Dead» — 2:18
# «Puppets» — 3:58
# «Boys Say Go!» — 3:07
# «Nodisco» — 4:15
# «What’s Your Name?» — 2:45
# «Photographic» — 4:44
# «Tora! Tora! Tora!» — 4:37
# «Big Muff» — 4:24
# «Any Second Now (Voices)» — 2:35
# «Just Can’t Get Enough» — 3:44
# «Dreaming of Me» — 4:03

**Бонус (у DTS 5.1, Dolby Digital 5.1, PCM Stereo):**
# «Ice Machine» — 4:05
# «Shout» — 3:46
# «Any Second Now» — 3:08
# «Just Can’t Get Enough [Schizo Mix]» — 6:44

Усе тэксты песень напісаныя Вінсам Кларкам, акрамя «Tora! Tora! Tora!» і «Big Muff», напісаных Мартынам Горам. Дэйвід Гаан — галоўны вакаліст усіх песень, акрамя «Any Second Now (Voices)», каторая сьпета Марцінам. «Big Muff» і безвакальная вэрсія песьні «Any Second Now» — інструмэнтальныя кампазыцыі.

## Самотнікі
# «Dreaming of Me» (20 лютага, 1981)
# «New Life» (13 чэрвеня, 1981)
# «Just Can’t Get Enough» (7 верасьня, 1981)

## Сьпіс удзельнікаў
* Вінс Кларк
* Эндру Флэтчар
* Мартын Гор
* Дэйвід Гаан
* Прадусары: Depeche Mode, Дэніэл Мільлер
* Запісаны ў Blackwing Studios, Лёндан
* Інжынэры: Джон Фраер, Эрык Рэдкліф
* Вокладка альбома створана Браянам Грыфінам
* Лэйбл: Mute Records

Катэгорыя:Альбомы Depeche Mode
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Добрай раніцы

***До́брай ра́ніцы*** — альбом беларускага барда Віктара Шалкевіча, выдадзены ў 2002 годзе БМАgroup. Запісаны ў студыях Горадні, Варшавы й Беластоку ў 1990—2000 гадах.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Жлобская нацыя»
# «Баляда Ўсходняй Сьцяны»
# «Смутны беларускі блюз»
# «Стары бальшак»
# «Хамская ўлада»
# «Баляда пра таварыша Сапегу»
# «Ціхі анёл»
# «Шчуры Эўропы»
# «Баляда пра дзяўчынку Камінскую Е»
# «Правінцыя»
# «Кароткая гісторыя Беларусі»
# «У Гародні дождж»
# «Сьвяты Мікалай»
# «Ня пі, сынок»
# «Дзякуй, вялікае дзякуй»
# «Zajtchyk»
# «З новым годам, электарат»
# «Мы ехалі да Магілёва»
# «Бонус-трэк»
# «Прамацыйны бонус-трэк»

## Удзельнікі
* Віктар Шалкевіч: сьпеў, гітара
* Анатоль Кандыба: арган, баян
* Віктар Грышук: гітара
* Натальля Трухан: скрыпка
* Рок-гурт Seven B

Катэгорыя:Альбомы Віктара Шалкевіча
Віктар Шалкевіч

**Ві́ктар Анто́навіч Шалке́віч** ( 9 лютага 1959 году ў Поразаве Гарадзенскай вобласьці) — беларускі бард, актор, паэт і шоўмэн. Вырас на памежжы беларускай, жыдоўскай і польскай культураў.

## Біяграфія
Скончыў школу ў Поразаве, затым Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут у Менску (у 1980 годзе). Працаваў у Гарадзенскім абласным драматычным тэатры (1980—1987), выкладчыкам у Гарадзенскай культасьветвучэльні (1987—1990). З 1990 году працуе ў тэатры лялек у Горадні.

## Творчасьць

Яшчэ ў школе пачаў пісаць і выконваць песьні на беларускай мове. «За частыя сустрэчы зь дзецьмі і папулярызацыю сярод іх ведаў аб тэатры» быў узнагароджаны міжнародным Ордэнам усьмешкі, кавалерамі якога зьяўляюцца Ян Павал II, Астрыд Ліндгрэн, Стывэн Сьпілбэрг і іншыя. Саркастычныя творы гарадзенца станоўча ўспрымаюцца сучасьнікамі як прыклад клясычнага гумару. Шалкевіч зьяўляецца ляўрэатам рэспубліканскіх і міжнародных конкурсаў аўтарскай песьні, у тым ліку «Басовішча-92», «Восень бардаў-93» (Польшча). З канцэртамі выступае ў Беларусі, Летуве, Нямеччыне, Польшчы, Расеі, Украіне, Францыі, Чэхіі. Тэксты песень перакладзены на ангельскую, нямецкую, польскую, украінскую і чэскую мовы.

## Альбомы
* *[[Правінцыя (музычны альбом)|Правінцыя]]* (1992)
* *[[Смутны беларускі блюз]]* (1996)
* *[[Балады і рамансы]]* (1998)
* *[[Добрай раніцы]]* (2002)
* *[[За сто крокаў ад Вострае Брамы]]* (2004)
* *[[Гарадзенец прызямліўся ў Менску]]* (2006)
* *[[Enigmatyczne kino Lwow]]* ( — польскамоўная кружэлка)
* *Шчасьлівая сямёрка* (2009)
* *«Viktar Šalkievič»* (2019) (дзьве кружэлкі: «Такая доўгая зіма» і «Балады. Найлепшае»)

## Фільмаграфія
* «Плач перапёлкі» (у ролі камэнданта Гуфэльда)
* «Атрад»
* «Сьлёзы блуднага сына» (галоўная роля)
* «Салодкі яд каханьня» (галоўная роля)
* «Тутэйшыя» (у ролі вулічнага музыкі)

## Сям’я
Жанаты. Мае дачку.

## Дадатковыя зьвесткі
У Празе бард аднойчы граў разам з тамтэйшым сэнатарам Сватаплукам Карасэкам.

## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Форум на Guitar.by
* МЫ, Віктару Шалкевічу — 50
* Народная Воля, Віктар Шалкевіч: Мне нават няёмка з-за таго, што мне 50…


Катэгорыя:Нарадзіліся ў Поразаве
Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Беларускія барды
Выпрабаваньне травамі

Гэтае выпрабаваньне было часткай выхаваньня *ведзьмароў*. Складалася зь піцьця ўзвараў, што былі зробленыя з траваў, сабраных у навакольлі Каэр Морхэну.
 
Паводле словаў Геральта (у апавяданьні «*Меч прызначэньня*») толькі трое ці чацьвёра зь дзесяці хлопчыкаў пераносілі мутацыі, што выклікаліся гэтымі ўзварамі, й заставаліся жывымі пасьля гэтага *выпрабаваньня*. Арганізм асобы, што перанесла «*выпрабаваньне травамі*», пачынаў дзейнічаць па-іншаму. Рэфлексы *ведзьмара* станавіліся неверагодна хуткімі, вядзьмар мог кантраляваць некаторыя жыцьцёвыя функцыі (напрыклад пульс).

Геральт праходзіў іншае «выпрабаваньне травамі», таму крыху адрозьніваўся ад астатніх ведзьмароў. Цыры пазьбегла гэтага выпрабаваньня, бо пасьля разбурэньня Каэр Морхэну фанатыкамі, тэхналёгія прыгатаваньня ўзвараў была страчаная.

Катэгорыя:Вядзьмар
John the Revelator / Lilian

«**John the Revelator**» / «**Lilian**» — двухбаковы сынгл Depeche Mode, выдадзены 5 чэрвеня 2006 году. Абедзьве песьні знаходзяцца на альбоме *[[Playing the Angel]]* і зьяўляюцца чацьвертым самотнікам з гэтага альбома.

## Фарматы запісу

### 7": Mute / Bong38 (UK)

# «John the Revelator» (UNKLE Dub)
# «Lilian» (Robag Wruhme Slomoschen Kikker)

### CD: Mute / CDBong38 (UK)
# «John the Revelator» (Single version) — 3:14
# «Lilian» (Single version) — 3:34

### CD: Mute / LCDBong38 (UK)
# «John the Revelator» ('Dave is in the Disco' Tiefschwarz Remix) — 7:54
# «John the Revelator» (Murk Mode Remix) — 7:16
# «John the Revelator» (UNKLE Re Construction) — 5:02
# «John the Revelator» (Boosta Club Remix) — 4:50
# «John the Revelator» (Tiefschwarz Dub) — 8:13

### DVD: Mute / DVDBong38 (UK)
# «John the Revelator» (відэа зьнятае нажывую ў Мілане)
# «Nothing’s Impossible» (Bare)
# «Lilian» (Chab Vocal Remix) — 9:04

### 12": Mute / 12 Bong38 (UK)
# «John the Revelator» (Murk Mode Dub) — 8:35
# «John the Revelator» (Boosta Club Remix) — 4:50
# «Lilian» (Chab Vocal Remix) — 9:04

* выдадзены 19 чэрвеня 2006

### Лічбавыя спампаваньні
# «John the Revelator» (Single Version)
# «John the Revelator» (Murk Miami Remix)
# «John the Revelator» (Hamel’s Audio Magnetics Club Remix)
# «John the Revelator» (Hamel’s Audio Magnetics Dub)
# «John the Revelator» (Hamel’s Audio Magnetics Edit)
# «John the Revelator» (Boosta Edit)
# «John the Revelator» (Jamen T Cotton Dub)
# «John the Revelator» (Live)
# «John the Revelator» (Murk Mode Dub)
# «John the Revelator» (Murk Miami Mix)
# «John the Revelator» (Tiefschwarz Edit)
# «John the Revelator» (UNKLE Dub)
# «John the Revelator» (UNKLE Edit)
# «John the Revelator» (UNKLE Instrumental)

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Самотнікі Depeche Mode
Катэгорыя:Самотнікі 2006 году
Герб Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя

Герб непрызнанае Чачэнскае Рэспублікі Ічкерыя ўяўляе сабой сымбалічную выяву ваўка ў напаўляжачай позе з узьнятай галавой. Воўк зьмешчаны на нацыянальным арнамэнце, што пераходзіць у круг у выглядзе паўмесяца, у ніжняй частцы якога зьмешчана 9 дзевяціканцовых зорак, якія адпавядаюць колькасьці чачэнскіх грамадзтваў — тукхумаў.

Катэгорыя:Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя
Ічкерыя, Чачэнская рэспубліка
Сьцяг Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя

**Сьцяг непрызнанай [[Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя|Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя]]** ўяўляе сабой прастакутны штандар зялёнага колеру з суадносінамі бакоў 7:11. У ніжняй частцы сьцяга — тры паласы: белая, чырвоная і зноў белая ў адну дзясятую шырыні сьцяга кожная; гэтыя палосы аддзеленыя ад ніжняга краю штандару паласой зялёнага колеру такой самай шырыні. У верхняй частцы — малюнак гербу ЧРІ (ваўчыца, якая ляжыць).

## Крыніцы

Катэгорыя:Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя
Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя
Казыкумускае шамхальства

**Казыкумухскае шамхальства** — дзяржава, што існавала на тэрыторыі Дагестану й сумежных краінаў у XV–XVII стагодзьдзях. Пануючай рэлігіяй шамхальства быў іслам. У сярэдзіне 17 стагодзьдзя рэзыдэнцыя шамхалаў пераносіцца ў горад Таркі (Тарку), і дзяржава пачынае распадацца.

Катэгорыя:Чачэнія
Катэгорыя:Каўказ
Катэгорыя:Былыя дзяржавы
Чачэнцы

**Чачэнцы** (саманазва *Нохчи/Noxçi*) — каўкаскі народ усходне-горскае групы, які займаў да Каўкаскае вайны тэрыторыю паміж рэкамі Сулак і Сунжа ды Каўкаскім хрыбтом.

Існуе некалькі тэорыяў паходжаньня саманазвы чачэнцаў, сярод іх: ад вёскі Нахш, парэшткі якое можна знайсьці ў горах; ад слова *нехча*, што значыць "авечы сыр"; ад слова *нох* — рала. Некаторыя выводзяць этнонім ад імя Біблейскага патрыярха Ноя (па-чачэнску *Нох*). Эўрапейскі (у т.л. і беларускі) назоў “чачэнцы” паходзіць ад аулу Чачэн, ля якога расейцы ўпершыню сустрэліся з плямёнамі нохчый падчас Пэрсідзкага паходу 1722-1723.

## Краіны пражываньня

У цяперашні час пражываюць на тэрыторыі Расейскае Фэдэрацыі (у тым ліку ў Чачэнскай Рэспубліцы 1,300,000 чал., у Дагестане — 97,000, у Інгушэтыі — 97,000, у Паўночнай Асэтыі — 5,000, у Кабардына-Балкарыі — 5,000, Краснадарскім краі — 3,000 і інш., асабліва ў Маскве), Турэччыне (больш за 100,000), Ярданіі (90,000), Казахстане (75,000), Саудаўская Арабія (60,000), Сырыі (больш за 50,000), Грузіі (40,000), Азэрбайджане (10,000), у краінах Эўропы. Ёсьць самым шматлікім з паўночна-каўкаскіх народаў.

66% чачэнцаў пражываюць на вёсцы і толькі 33% у гарадох.

У 1944 амаль усе чачэнцы былі выселеныя ў Казахстан і Кыргызстан (гл. ** ''[[Дэпартацыя чачэнцаў і інгушаў]]'' **).
## Мова й рэлігія

Чачэнская мова адносіцца да наскае групы моў ібэра-каўкаскае сям'і. Дадзеныя лінгвістыкі ўсталёўваюць сваяцтва наскіх моў з старажытнымі хурыта-ўрарцкімі мовамі. Разам зь інгушамі, кістынцамі й бацбійцамі чачэнцы складаюць наскую этнічную групу (саманазва — вайнахі).

Вернікі чачэнцы — мусульмане-суніты, у асноўным належаць да суфійскіх тарыкатаў Накшбандыя й Кадырыя. Яшчэ ў ХVІ ст. было шырока распаўсюджанае праваслаўе.
## Традыцыйныя заняткі
Традацыйным заняткам раўнінных чачэнцаў было земляробства. Збольшага сеялі кукурузу, пшаніцу, проса й ячмень. У горах пераважала жывёлагадоўля. Асноўным транспартам у горах была запрэжаная валамі арба з двума невялікімі драўлянымі коламі, па бездаражы выкарыстоўвалі санкі. Сярод рамёстваў былі распаўсюджаныя гарбарства, апрацоўка мэталаў, камню, дрэва, ганчарства.
## Кухня
Улюбёная народная страва — звараныя ў булёне галушкі з кукурузнае мукі — галнаш; да сталу іх падаюць з кавалкамі адварнога мяса й тоўчанага часнаку. З пшанічнае ці ячменнае мукі пякуць пірагі з начыньнем з сыру, бульбы ці гарбузоў. Звычайныя стравы ўлетку — сыр, тварог, кіслае малако.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Чачэнія
Катэгорыя:Этнічныя групы Расеі
Катэгорыя:Этнасы Азіі
Дзевялі

**Дзевялі́** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Плоды. Уваходзяць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1921—1945 гадох засценак ў складзе гміны Друя Дзісенскaга паветa (з 1926 года Браслаўскaга павета) Віленскага ваяводства.

Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Друеўскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 24 чалавекі, 4 двароў
* 1931 год — 21 чалавекі, 5 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Сыстэма кіраваньня базамі зьвестак

**Сыстэ́ма кірава́ньня ба́замі зьве́стак** (**СКБЗ**) — адмысловая праграма (часьцей комплекс праграм), прызначаная для кіраваньня базай зьвестак. Для стварэньня й кіраваньня інфармацыйнай сыстэмай СКБЗ неабходная ў той жа ступені, як для распрацоўкі праграмы на альгарытмічнай мове неабходны трансьлятар.

Асноўныя функцыі СКБЗ:
* кіраваньне зьвесткамі ў вонкавай памяці (на дысках);
* кіраваньне зьвесткамі ў апэратыўнай памяці;
* журналізацыя зьменаў і аднаўленьне базы зьвестак пасьля памылак;
* падтрымка моваў баз зьвестак.

Звычайна сучасная СКБЗ мае наступныя кампанэнты:

* **ядро**, якое адказвае за кіраваньне зьвесткамі ў вонкавай і апэратыўнай памяці і журналізацыю,
* **працэсар мовы базы зьвестак**, які забясьпечвае аптымізацыю запытаў на выманьне і зьмяненьне зьвестак і стварэньне, як правіла, машынна-незалежнага выканальнага ўнутранага коду,
* **падсыстэму падтрымкі часу выкананьня**, якая інтэрпрэтуе праграмы маніпуляцыі зьвесткамі, якія ствараюць інтэрфэйс карыстальніка з СКБЗ
* а таксама **сэрвісныя праграмы** (вонкавыя ўтыліты), якія забясьпечваюць шэраг дадатковых магчымасьцяў па абслугоўваньні інфармацыйнай сыстэмы.

Паводле тыпу кіраваньня базы зьвестак СКБЗ падзяляюцца на:
* Сеткавыя
* Герархічныя
* Рэляцыйныя
* Аб’ектна-рэляцыйныя
* Аб’ектна-арыентаваныя

Паводле спосабу доступу да БЗ СКБЗ падзяляюцца на:
* Файл-сэрвэрныя
* Кліент-сэрвэрныя

На гэты момант файл-сэрвэрныя СКБЗ лічацца састарэлымі.

Катэгорыя:Кіраваньне зьвесткамі
Малайзія

**Мала́йзія** () — краіна ў паўднёва-ўсходняй Азіі, на Малацкім паўвостраве і востраве Барнэо; плошча 330 803 км², насельніцтва 31,5 млн чал. (2017), сталіца — Куала-Лумпур (каля 1 500 000 жыхароў). Мяжуе з Тайляндам, Брунэем і Інданэзіяй.

## Палітыка
Малайзія — канстытуцыйная манархія. Краінай кіруе кароль, які выбіраецца на 5 гадоў Сходам Уладароў (уладальнікі і губэрнатары штатаў — султаны). Заканадаўчая ўлада належыць да дзьвюхпалатнага парлямэнту (Палата Прадстаўнікоў (219 дэпутатаў) зь пяцігадовым тэрмінам дзеяньня і Сэнат (70 сэнатараў) з трохгадовым тэрмінам дзеяньня). Выканаўчую ўладу прадстаўляе ўрад, а прэм’ер-міністра назначае кароль. Штаты Малайзіі маюць унутраную аўтаномію, з уласнай канстытуцыяй і органамі ўлады, але замежныя справы, абарона, фінансы і асьвета падпарадкаваны цэнтральнаму ўраду.

## Адміністрацыйны падзел
Малайзія — гэта фэдэрацыя 13 штатаў. Адзінаццаць зь іх разьмешчаныя на Малацкім паўвостраве, а дзьве на востраве Барнэо.

### Заходняя Малайзія
* Султанат Джахор (сталіца Джахор-Бахру), код JH
* Султанат Кедах (сталіца Алор-Стар), код KH
* Султанат Келантан (сталіца Кота-Бару), код KN
* Губэрнатарства Малака (сталіца Малака), код MK
* Штат Нігеры-Сембелан (сталіца Серэмбан), код NS
* Султанат Паханг (сталіца Куантан), код PH
* Султанат Перак (сталіца Іпо), код PK
* Каралеўства Перліс (сталіца Кангар), код PS
* Губэрнатарства Пулаў-Пінанг (сталіца Джарадтаўн), код PP ці PN
* Султанат Селангор (сталіца Шах-Алам), код SL
* Султанат Трэнгану (сталіца Куала-Трэнгану), код TR
* Фэдэральныя тэрыторыі:
** Путраджая (новая адміністрацыйная сталіца), код PTJ
** Куала-Лумпур (былая сталіца), код KL

### Усходняя Малайзія
* Губэрнатарства Сабах (сталіца Кота-Кінабалу), код SBH
* Губэрнатарства Саравак (сталіца Кучынг), код SWK
* Фэдэральныя тэрыторыі
** Лабуан (сталіца Вікторыя), код LB
З 16 верасьня 1963 году Сынгапур быў яшчэ адным штатам, пакуль не атрымаў незалежнасьць 9 жніўня 1965 году.

## Геаграфія
Краіна разьмешчаная на тэрыторыях, падзеленых Паўднёвакітайскім морам: паўднёвая частка Малацкага паўвострава і паўночная частка вострава Барнэо. Характар тэрыторыяў падобны ў абедзьвюх частках — прыморскія раўніны, якія паступова пераходзяць у лясістыя ўзгор’і. Самым высокім пунктам Малайзіі зьяўляецца гара Кунабалу (4101 м), разьмешчаная на Барнэо.

 
Паверхня краіны ў асноўным раўнінная. На клімат Малайзіі актыўна ўзьдзейнічаюць мусоны.
Нгултрум

**Нгултру́м** (དངུལ་ཀྲམ) — афіцыйная валюта Бутану, уведзеная ў 1974 годзе, зьвязаная з індыйскай рупіяй у суадносінах 1:1. Нгултрум, таксама прыймаюць і ў тых штатах Індыі, якія мяжуюць з Бутанам. Дзеліцца на 100 чатрумаў. Сымбаль валюты — Nu, а чартрума — Ch. Нгултрум ня мае непасрэдных курсаў зь іншымі валютамі, а ўсе валютныя трансакцыі адбываюцца праз удзел індыйскай рупіі.

У абарачэньні знаходзяцца манэты наміналам 5, 10, 25, 50 чатрумаў і 1 нгултрум, і банкноты наміналам 5, 10, 20 ,50 ,100 і 500 нгултрумаў.

Курс нгултруму да беларускага рубля на 1 студзеня 2007 складаў 48,93BYR да 1BTN.

## Вонкавыя спасылкі
* Гістарычныя і сучасныя банкноты Бутану.

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Бутан
Смутны беларускі блюз

***Смутны беларускі блюз*** — альбом беларускага барда Віктара Шалкевіча. Запіс зроблены ў студыі S-I «Польскага радыё» (Беласток) у сьнежні 1995 – лютым 1996 году.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Смутны беларускі блюз»
# «Верасень»
# «Хамская ўлада»
# «Местачковы раманс»
# «Не пі, сынок»
# «Шалёная»
# «Стары бальшак»
# «Песьня пра саксафаніста Сярожу»
# «Правінцыя»
# «Сярэднявечча»
# «Гарадоцкі раманс»
# «Ганка, дзеўка з пагулянкі»
# «Жлобская нацыя»
# «Яна праваслаўная, я — каталік»
# «Ціхі анёл»
# «Finale-I»
# «Finale-II»

Тэксты і музыка — Віктар Шалкевіч.

## Удзельнікі
* Віктар Шалкевіч: вакал, 6-стр., 12-стр. акустычная гітара, трыёла
* Анатоль Кандыба: арган Roland-D20, баян
* Віктар Грышук: электрычная гітара
* Натальля Трухан: скрыпка

## Выдаўцы
* Анатоль Кандыба: аранжыроўкі
* Томаш Петшыкоўскі: рэалізатар запісу
* Юры Бацылёў: графічны праект вокладкі

Катэгорыя:Альбомы Віктара Шалкевіча
Катэгорыя:Альбомы на беларускай мове
Распаўсюд хрысьціянства

**Распасўсюд хрысьціянства** — працэс прыняцьця хрысьціянства рознымі народамі й увядзеньня яго ў якасьці дзяржаўнае рэлігіі. Распачаўся яшчэ ў І ст. н. э. падчас дзейнасьці сьвятых апосталаў і іхных пасьлядоўнікаў.

## Распаўсюд
* 301 — Прыняцьцё хрысьціянства ў Армэніі.
* 313 — Мілянскі эдыкт пра свабоду веравызнаньня ў Рымскай імпэрыі. Да канца стагодзьдзя хрысьціянства стала адзінай афіцыйнай рэлігіяй у дзяржаве.
* 317 — Увядзеньне хрысьціянства царом Мірыянам ІІІ у Картлі (Грузія).
* 333-356 — Прыняцьце хрысьціянства царом Аксуму Эзанам (Этыёпія).
* 341 — Прыняцьцё хрысьціянства готамі ў выніку дзейнасьці біскупа Ўльфілы.
* 431 — Хрышчэньне Лейнстару Палядыюсам (Ірляндыя)
* 432 — Хрышчэньне Ульстару сьвятым Патрыкам (Ірляндыя)
* 496 — Хрышчэньне франкаў каралём Хлёдвігам
* 597 — Пачатак хрысьціянізацыі англасаксаў (Англія)
* 772-804 — Хрысьціянізацыя саксаў у выніку паходаў франкскакга караля Карла
* 821 — Прыняцьцё хрысьціянства князем бодрычаў Славамірам.
* 831 — Хрышчэньне Маравіі князем Моймірам.
* 830-я — Хрышчэньне Харватыі.
* 864 — Хрышчэньне Баўгарыі ханам Барысам.
* 860-я — Хрышчэньне Сэрбіі.
* 884 — Хрышчэньне Чэхіі князем Баржывоем.
* 957 — Прыняцьце хрысьціянства кіеўскай княгіняй Вольгай.
* 965 — Хрышчэньне Даніі каралём Харальдам Сінязубым.
* 966 — Хрышчэньне Польшчы князем Мешкам І.
* 988 — Хрышчэньне ўсходніх славянаў кіеўскім князем Уладзімерам І (Беларусь, Расея, Украіна).
* 994 — Прыняцьцё хрысьціянства нарвэскім каралём Оляфам Тругвэсанам.
* 997 — Хрышчэньне Вугоршчыны ханам Валкам (Іштван І Сьвяты).
* 1000 — Хрышчэньне Ісьляндыі.
* 1008 — Хрышчэньне Швэцыі каралём Уляфам Шотконунгам.
* 1000-я — Хрышчэньне Грэнляндыі Лейфам Эйрыксанам.
* 1147 — Захоп немцамі земляў палабскіх славянаў і хрысьціянізацыя мясцовага насельніцтва.
* 1147 — Захоп швэдамі Фінляндыі й хрысьціянізацыя мясцовага насельніцтва.
* 1201 — Пачатак хрысьціянізацыі Латвы.
* 1208 — Пачатак хрысьціянізацыі эстаў.
* 1387 — Хрышчэньне Аўкштоты вялікім князем літоўскім Ягайлам.
* 1413 — Хрышчэньне Жмудзі вялікім князем літоўскім Вітаўтам.

Надалей хрысьціянства распаўсюджвалася ў выніку вялікіх геаграфічных адкрыцьцяў і каляніяльнае экспансіі эўрапейскіх дзяржаваў у Амэрыку, Афрыку, Азію й Акіянію, а таксама ў выніку дзейнасьці місыянэраў.

Катэгорыя:Гісторыя Эўропы
Катэгорыя:Гісторыя хрысьціянства
Глыбошчына

**Глыбо́шчына** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Глыбошчыны. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 30 чалавек
* 2010 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Балады і рамансы

***Балады і рамансы*** — альбом беларускага барда Віктара Шалкевіча, выдадзены ў 1998 годзе.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Орля» — 6:48
# «Балада Ўсходняй Сьцяны» — 4:39
# «Дзякуй, вялікае дзякуй» — 5:09
# «Кароткая гісторыя Беларусі» — 1:58
# «Грунвальдзкія сьцягі» — 3:43
# «Балада аб Збаўцы» — 4:22
# «Ёлачка-blues» — 3:26
# «AIDS-blues» — 3:17
# «Шчуры Эўропы» — 4:47
# «Балада пра пастуха Аўласа» — 2:07
# «Партызанская балада» — 4:13
# «П'яны блюз» — 4:47
# «Балада пра сьвятога Мікалая» — 4:01
# «Балада пра дзяўчынку Камінскую Е.» — 4:56
# «Невялікі твой Навагародак» — 4:17
# «Ноч пад Новы Год» — 3:02
# «Балада пра сьвятога Мікалая» (інстр.) — 4:01
# «Балада пра дзяўчынку Камінскую Е.» (інстр.) — 4:56
# «Ноч пад Новы Год» (інстр.) — 3:02

Катэгорыя:Альбомы Віктара Шалкевіча
Рачны бабёр

**Рачны бабёр** () — жывёліна атраду грызуноў, сямейства бабровых.

Паўвадзяная жывёліна, жыве на рэках, старыцах, некаторых азёрах і каналах з багатай узьбярэжнай расьліннасьцю. Жыве сем’ямі ў норах або «хатачках» вышынёй да 3 мэтраў і дыямэтрам у падставы да 12 мэтраў. Будуе плаціны, часам даўжынёй да 100—200 мэтраў.

Найбольш распаўсюджаны падвід — **Бабёр рачны эўрапейскі**. Даўжыня цела 66—92 сантымэтры, хваста — 22—34 сантымэтры, вага цела да 30 кіляграмаў. Афарбоўка сьветлая (каштанава-бурая, сьветла-бурая) або цёмная (чорна-бурая, амаль чорная). Цёмныя бабры характэрныя для басэйнаў Сожу й Нёмана. Пальцы задніх канечнасьцяў злучаныя плавальнай перапонкай. Хвост плоскі, пакрыты цёмна-шэрымі рагавымі шчыткамі. Зубы ў бабра растуць (рэгенэруюць) усё жыцьцё, таму што ён сточвае іх аб цьвёрдыя пароды дрэваў. Палавая паўнавартасьць наступае на трэцім годзе жыцьця. Гон (шлюбны сэзон) — у студзені-лютым. Бабраняты (ад двух да пяці) зьяўляюцца ў красавіку-траўні. Сілкуецца травяністымі й дрэўнымі расьлінамі. На зіму робіць падводныя запасы корму.

## Беларусь

У мінулым зьяўляўся важкім аб’ектам паляваньня. Косткі бабра знойдзеныя пры раскопках гарадзішчаў VI—XII стагодзьдзяў. Вядомыя граматы XIV—XVI стагодзьдзяў, выдадзеныя манастырам і прыватным асобам на ўгодзьдзі з бабровымі гонамі (месцамі адлову баброў) каля Полацку, Маладэчна, Слуцку. У XVI стагодзьдзі статутамі ВКЛ былі вызначаныя меры па ахове баброў. У 18 стагодзьдзі бабёр яшчэ быў распаўсюджаны на Прыпяці, Піне, Бярэзіне, Ясельдзе, Сьвіслачы, да сярэдзіны XIX стагодзьдзя захаваўся толькі на Бярэзіне й паўднёвых прытоках Прыпяці, да пачатку XX стагодзьдзя амаль цалкам зьнік (засталіся невялікія селішчы на Бярэзіне, Сожы й Нёмане). У 1925 годзе ў мэтах захаваньня і павелічэньня беларускай папуляцыі бабра быў створаны Бярэзінскі запаведнік. У 1931—1932 гадах было ўлічана 54 бабровыя «хатачкі», у 1933 — 95, у 1947 — 147.

Выключаны з Чырвонай кнігі Рэспублікі Беларусь. У Бабруйску ў 2006 годзе быў пастаўлены помнік бабру. У 2009 г. у Беларусі налічвалася 62,9 тыс. рачных баброў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабры
Песьні выгнаньня

***Песьні выгнаньня*** — музычны альбом беларускага барда Андрэя Мельнікава, выдадзены ў 1994 годзе пры падтрымцы Літаратурна-мастацкай суполкі ЗБС.

## Сьпіс кампазыцыяў
Музыка А. Мельнікава.
Эдынбург

**Эдынбу́рг** (па-гэльску: *Dùn Èideann*, ) — сталіца і другі па велічыні горад Шатляндыі. Насельніцтва на 2001 год складала 448 624 жыхары.

## Крыніцы
Нуэва-Лёха

**Нуэ́ва-Лёха** (), таксама вядомы як **Ля́ґа-А́ґрыё** — горад у Эквадоры, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Сукумбіяс. Месьціцца ў лясох па-над прытокамі Амазонкі, цэнтар нафтаздабываючай прамысловасьці. Паўстаў у 1960-х гадох пасьля адкрыцьця нафтавых радовішчаў і пачатку іхняй эксплюатацыі амэрыканскімі кампаніямі, у першую чаргу *[[TEXACO]]*. Насельніцтва — 34 505 чалавек (2001).

## Пра назву

**Нуэва-Лёха**: з гішпанскае «Новая Лёха», у гонар гораду Лёха, адміністрацыйнага цэнтру аднайменнай правінцыі на поўдні Эквадору, адкуль паходзілі большасьць першапасяленцаў гэтага гораду.

**Ляґа-Аґрыё**: з гішпанскае «Кіслае возера», калька з ангельскае *Sour Lake*, мястэчка ў амэрыканскім штаце Тэхас, дзе месьціцца цэнтральная сядзіба нафтавае кампаніі *TEXACO*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Эквадору
Дыктатура

**Дыктату́ра** (ад  — «прадпісваю») — лад неабмежаванага панаваньня на чале з правадыром, што суправаджаецца здушэньнем грамадзянскай супольнасьці, палітычным запалохваньнем, засяроджаньнем улады ў руках правадыра, усталяваньнем прававых абмежаваньняў грамадзянскіх правоў і свабодаў. Унутранае й зьнешняе кіраваньне грунтуецца на прымусе непакорных і бачаньні асаблівага значэньня правадыра. Ягонае імя й вызначанае ім грамадзкае мысьленьне дае назоў адпаведнай разнастайнасьці самаўладзьдзя (абсалютызм, банапартызм, таталітарызм, фашызм). У канстытуцыях Італіі й Францыі прадугледжвае ажыцьцяўленьне ў надзвычайных абставінах узброенага гвалту для аднаўленьня законнасьці. Згодна вызначэньнем дэмакратыя ёсьць рэжымам, пры якім кіраўнікі абіраюцца шляхам канкураваных і сумленных выбараў, таму дыктатуры не зьяўляюцца дэмакратыямі.

З XIX і XX стагодзьдзяў дыктатуры й канстытуцыйныя дэмакратычныя дзяржавы сталіся дзьвюма асноўнымі формамі кіраваньня ў сьвеце, паступова ліквідуючы манархіі, якая да таго была традыцыйнай і шырока распаўсюджанай формай дзяржаўнага кіраваньня. Звычайна ва ўмовах дыктатарскага рэжыму лідэр краіны атаясамляецца з тытулам дыктатара, хаця фармальны тытул можа нагадваць нешта падобнае на слова «правадыр» ці «лідэр». Распаўсюджаным аспэктам, які характарызуе дыктатуру, ёсьць выкарыстаньне дыктатарам сваёй моцнай індывідуальнасьці, звычайна шляхам падаўленьня свабоды думкі й слова ў масах, каб захаваць поўнае палітычнае й сацыяльнае вяршэнства й стабільнасьць. Дыктатуры й таталітарныя грамадзтвы звычайна выкарыстоўваюць палітычную прапаганду для памяншэньня ўплыву прыхільнікаў альтэрнатыўных сыстэмаў кіраваньня.

Паводле марксізму-ленінізму пераход да сацыялізму адбываецца праз устанаўленьне дыктатуры пралетарыяту шляхам перавароту. У Старажытным Рыме часоў Рэспублікі тытул дыктара быў найвышэйшай надзвычайнай пасадай, якую да прыкладу мелі Гай Юліюс Цэзар і Люцыюс Карнэліюс Сула.

## Прадухіленьне
Пазьбяганьню самаўладзьдзя спрыяе акрэсьленьне ў асноўным законе дзяржавы наступных рамак:
* мэта ўраду;
* межы ўлады;
* спосаб і тэрміны выбараў ураду й заканадаўцаў;
* неад’емныя правы грамадзянаў;
* дачыненьні ўраду зь мясцовым самакіраваньнем;
* дакладнае падзяленьне ўлады між выканаўчай, заканадаўчай і судовай галінамі;
* забарона ўсялякага мяшаньня войска, выведкі й паліцыі ў палітыку;
* наданьне асноўных паўнамоцтваў мясцоваму самакіраваньню;
* адсутнасьць невыканальных абавязкаў і ўмоваў, што вымагаюць засяроджаньня кіраваньня;
* адназначнасьць, зразумеласьць для большасьці насельніцтва й простасьць асноўнага закону.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дыктатура. Encyclopædia Britannica.
* Што такое дыктатура?. Study.com.
* Дыктатура. ScienceDirect.
* Прыклады дыктатураў. Your Dictionary.


Катэгорыя:Несправядлівасьць
Катэгорыя:Парушэньні правоў чалавека
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Леанід Дранько-Майсюк

**Леанід Дранько-Майсюк** (нарадзіўся 10 кастрычніка 1957 году) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 10 кастрычніка 1957 году ў працоўнай сям’і ў горадзе Давыд-Гарадок Столінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Дзед — Мікалай Дранько, габрэйскага паходжаньня, працаваў шаўцом ў арцелях ў Давыд-Гарадку. Мясцовыя жыхары звалі паміж сабою Мікалая таксама яшчэ й Майсюк. Яго сына Васіля (бацька Леаніда, нар. у 1931 г.) запісалі ў царкоўную кнігу Дранько-Майсюком, па габрэйскай мянушчцы бацькі. Пасьля вайны, калі выпісвалі савецкія дакумэнты на падставе царкоўных запісаў, Васілю выдалі пасьведчаньне аб нараджэньні з прозьвішчам Дранько-Майсюк.

Леанід Дранько-Майсюк у 1974 годзе скончыў Давыд-Гарадоцкую сярэднюю школу, працаваў на мясцовым заводзе сьлясарна-мантажных інструмэнтаў. У 1975 годзе паступіў на завочнае аддзяленьне паэзіі Літаратурнага інстытуту імя М. Горкага ў Маскве. У 1976—1978 гадах служыў у Савецкай Арміі. Пасьля дэмабілізацыі перавёўся на стацыянарнае аддзяленьне Літынстытуту ў Маскве, які скончыў у 1982 годзе. У гэты пэрыяд пазнаёміўся з будучай жонкай, масквічкай Вольгай.

З 1982 — рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура». З 1984 году — чалец СП СССР.

Першыя вершы надрукаваў у столінскай раённай газэце «Навіны Палесься» ў 1972 годзе. У 1974 годзе выступіў упершыню ў рэспубліканскім друку (газэта «Чырвоная змена»).

Аўтар зборнікаў вершаў «Вандроўнік» (1983), «Над пляцам» (1986), «Тут» (у зборнік увайшлі вершы, паэмы, эсэ; 1990), «Акропаль» (1994) і іншых. Выступае як празаік. Аўтар зборніку «Пра тое, як я» (1992). Асобныя вершы Л.Дранько-Майсюка пакладзены на музыку.

## Водгукі
Уладзімер Караткевіч называў Леаніда Дранько-Майсюка «паэтам з рысамі рыцара». Па словах Уладзімера Някляева уяўленьні пра рыцарства Дранько-Майсюка «злучаны з яго стаўленьнем да жанчыны, да сяброў, да паэзіі, да Беларусі і ўсяму крэўнаму, беларускаму».

## Ушанаваньне
У 2013 годзе рэжысэр Яўген Сяцько стварыў на студыі «Летапіс» дакумэнтальны фільм «Леанід Дранько-Майсюк. Бязьмежнае».

## Кнігапіс
* 
## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Творы на «Беларускай Палічцы»

Катэгорыя:Беларускія паэты
Яблонскія

**Яблонскія** (**Jabłonskija**) — беларускі шляхецкі род татарскага паходжаньня.

Першы вядомы прадстаўнік роду Карач узгадваецца ў 1511. Яго сынам быў Асет, сын Асета Нардаўлет узгадваецца ў попісе літоўскага войска ў 1567. Нашчадак роду Смуэль узгадваецца ў сьпісе віленскае шляхты ў 1819. Прадстаўнікі роду мелі маёнтак у вёсцы Райжы не пазьней, чым ад 1768, калі яго атрымаў у спадчыну Білял Яблонскі.

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды татарскага паходжаньня
Катэгорыя:Беларускія шляхецкія родыКатэгорыя:Генэалёгія
Дзедулевічы

**Дзедулевічы**, **Дзядулевічы** (**Dziedulevičy**, **Dziadulevičy**, ) — беларускі шляхецкі род татарскага паходжаньня. Карыстаўся гербам «Сокал». Род паходзіць ад ардынца Дзедулы, які ў першай палове XV ст. прыехаў у ВКЛ. Ягоны сын Ахмет Дзедулін быў згаданы ў Літоўскай Мэтрыцы ў 1489—1500 як «канюшы Яго Каралеўскае Мосьці». Сынам Ахмета быў Такташ, згаданы ў попісе войска 1528 году ў ліку «казакоў з Лосасьні».

Рэвізія татарскіх двароў 1631 адзначае нашчадкаў Дзедулы — саўладальнікаў згаданага паселішча Ахмета Мусу Смаілавіча й Мухарэма Сенчуковіча. Сынам аднаго зь іх быў Януш Дзедулевіч, згаданы ў 1658 як таварыш у татарскай харугве Бараноўскага. Яго нашчадкам быў Амурат, адзначаны ў 1747 як таварыш у Татарскім Каралеўскім палку. Амурат ажаніўся з каталічкай, прыняў хрысьціянства зь імем Банавэнтур і паклаў пачатак хрысьціянскае галіны роду. Унук Амурата-Банавэнтура Ян быў удзельнікам паўстаньня Тадэвуша Касьцюшкі, перасяліўся за Нёман, пад горад Мар’ямпаль, дзе атрымаў мястэчка Скуды. Ягоны сын Пётра трохі зьмяніў прозьвішча: Дзядулевіч замест Дзедулевіч. Ад шлюбу зь Веранікай Міланоўскай меў сыноў — Баніфацыя й Раймонда.

Баніфацы Дзядулевіч даслужыўся да чыну капітана, удзельнічаючы ў некалькіх вызваленчых паўстаньнях, быў знаўцам старажытных моваў, актыўна ўдзельнічаў у тэатральна-музычным жыцьці Варшавы, выкладаў у гімназіях. Ад шлюбу зь Юзэфай Няпрэцкай меў сыноў Станіслава, гісторыка й геральдыста, Вацлава, службоўцу Гандлёвага банку, і дачку Яніну. Памёр у Варшаве ў 1901.

Станіслаў (1872—1943) доўгі час быў прафэсарам дзяржаўных гімназіяў у Варшаве, ад шлюбу з Тэадорай Серадзінскай ён меў сына Багдана, доктары мэдыцыны. Унука ў гонар дзеда таксама назвалі Станіславам.

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды татарскага паходжаньня
Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Рынгіт

**Рынгі́т** (па-малазійску: зазубраны) – афіцыйная валюта Малайзіі. 1 рынгіт падзяляецца на 100 сэнаў. У абарачэньні знаходзяцца манэты вартасьцю 5, 10, 20 і 50 сэнаў, 1 рынгіт. Банкноты маюць наступную вартасьць: 2, 5, 10 ,20 ,50 ,100 ,200 ,500 і 1000 рынгітаў. Усе банкноты з аднаго боку маюць партрэт першага кіраўніка Малайзіі Туанку Абдул Рахмана. На адваротным боку адлюстроўваюцца архітэктурныя збудаваньні, сродкі транспарту і г.д. Слова рынгіт у Малайзіі выкарыстоўваецца для вызначэньня сынгапурскага ці брунэйскага даляра.

## Этымалёгія

Слова рынгіт азначае “зазубраны” і першапачаткова выкарыстоўвалася для вызначэньня гішпанскіх даляраў распаўсюджаных у рэгіёне, якія мелі рыскі на сваіх краях. 

Назва “рынгіт” і “сэн” для малайскай валюты была афіцыйна ўсталявана ў жніўні 1975 года. Папярэдняя назва малайскіх грошай гэта “даляр” і “цэнт” на ангельскай мове і рынгіт і сэн на малайскай. 

## Гісторыя
12 чэрвеня 1967 года малайскі даляр замяніў даляр Малайзіі і Брытанскага Барнэа. Малайскі даляр быў выпушчаны ў абарачэньне новым цэнтральным банкам (Негарскі Банк Малайзіі). У лістападзе 1967 года, брытанскі фунт быў дэвальваваны на 14,3%, але гэта не закранула малайскі даляр, які меў курс 60 даляраў да 7 фунтаў, ён паступова падаражэў на 85 сэнаў.

З 1973 года, малайскі даляр жорстка прывязаны да сынгапурскага і брунэйскага даляра. Грашова-крэдытная палітыка Сынгапура і Брунэя да нашых дзён падтрымліваюць устойлівы курс гэтых трох валют адна да адной. 

Знак "$" (ці "M$") выкарыстоўваюся да 1990-х г.г пакуль міжнароднае абазначэньне *MYR* (MY – міжнародны код Малайзіі і R – рынгіт), не атрымала большае распаўсюджваньне.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Малайзія
Вальціны

**Ва́льціны** — вёска ў Беларусі, каля ракі Друйкі. Уваходзяць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці.

## Назва

Вальдзін або Вальціна (Waldin, Waltino) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска ўваходзіла ў склад гміны Друя Дзісенскага павету (з 1926 году Браслаўскага павету) Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Друеўскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 71 чалавек
* 1931 год — 65 чалавек
* 1999 год — 8 чалавек
* 2010 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Гідраэнэргія

**Гідраэнэ́ргія** — выкарыстоўваемая ў гаспадарцы мэханічная энэргія руху вады. У наш час гідраэнэргія звычайна пераўтвараецца ў электрычную энэргію. Гідраэнэргію можна выкарыстоўваць непасрэдна для руху мэханізмаў — існуюць прыстасаваньні ў якіх вада якая рухаецца рухае турбіны ці вадзяныя колы.

Яшчэ да вынаходніцтва электрычнасьці гідраэнэргія выкарыстоўвалася для руху млыноў і ткацкіх станкоў, кузьняў і іншых мэханізмаў. У 1830-х гадах, пад час піка разьвіцьця рачнога транспарту, вада выкарыстоўвалася для руху шлюзавых брамаў. 

Гідраэнэргія можа быць значна таньней спальваньня выкапнёвых паліў ці ядзернай энэргіі. Раёны, забясьпечаныя гідраэнэргіяй прыцягваюць прамысловасьць нізкім коштам электраэнэргіі. У некаторых краінах выкарыстаньне гідраэнэргіі пачынаецца з-за экалягічных праблемаў.
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Энэргетыка
Гасан Канапацкі

**Гаса́н Канапа́цкі** (1879; Менск, цяпер Беларусь — 1953; Быдгашч, цяпер Польшча) — беларускі вайсковец, дзяяч нацыянальна-вызвольнага руху.

## Сям’я
Паходзіць з шляхецкага роду татарскага паходжаньня. Сын калескага асэсара Амурата Канапацкага.

## Вайсковая дзейнасьць
Скончыў Полацкі кадэцкі корпус, Пецярбурскую артылерыйскую школу імя Канстанціна (1897), удзельнічаў у расейска-японскай 1904—1905 гадоў і 1-й сусьветнай войнах. У 1917 годзе ў ранзе палкоўніка камандаваў 69-й артылерыйскай брыгадай Заходняга фронту. У час вайны быў атручаны газамі, лекаваўся й служыў у Менску ў эвакуацыйным пункце (травень-кастрычнік 1917). 10 траўня 1918, з расфармаваньнем 69-й артылерыйскай брыгады, здаў грошы й дакумэнты Маскоўскаму абласному камісару вайсковых справаў і вярнуўся ў Менск.

## Грамадзка-палітычная дзейнасьць
22 кастрычніка 1919 году ўвайшоў у склад Беларускай вайсковай камісіі, быў прызначаны гетманам Беларускіх вайсковых аддзелаў.

У 1920 годзе пераехаў у Вільню. Браў актыўны ўдзел у беларускім руху: быў намесьнікам старшыні Рады старэйшых Беларускага музычна-драматычнага гуртку й сакратаром Беларускага грамадзянскага сабраньня (БГС), пасьля расколу ў БГС 21 верасьня 1924 — намесьнікам старшыні ва ўтворанай Часовай беларускай радзе (да красавіка 1925), якая супрацоўнічала з польскімі ўладамі, супрацьстаяла Беларускаму пасольскаму клюбу. У гэты час зблізіўся з Францішкам Аляхновічам, Арсенем Паўлюкевічам, Макарам Касьцевічам (Краўцовым) і быў сябрам таварыства «Беларуская хатка» ў Вільні.

На зьезьдзе Заходняе Беларусі 26—28 чэрвеня 1926 году, скліканым Часовай беларускай радай, удзельнічаў як прадстаўнік таварыства «Прасьвета». 21 лістапада 1927 — 2 красавіка 1928 кіраўнік рэдакцыі часопіса «Беларускі радны». Ад 1937 году працаваў у бухгальтэрыі Земскага банку. У 1941—1943 гадах быў старшынём бацькоўскага камітэту Беларускае гімназіі ў Вільні, пісаў фэльетоны ў «Беларускі голас».

У другой палове 1944 году ў Вільні Гасан Канапацкі быў арыштаваны НКВД і дастаўлены ў турму ў Менску. Там ён правёў амаль год. У той самы час, за дапамогу жаўнерам АК была арыштаваная і яго старэйшая дачка Тамара. Аднак у рэшце рэшт іх адпусьцілі ў 1946 годзе. У чэрвені 1946 году разам зь сям’ёй ён выехаў у Польшчу ў горад Быдгашч. Будучы моцна хворы пасьля знаходжаньня ў савецкай турме, палкоўнік Гасан Канапацкі памёр 11 траўня 1953 году. Пахаваны на камунальных могілках у Быдгашчы па вул. Кцыньскай (ul. Kcyńskа).

У 2011 годзе ў Быдгашчы была ўстаноўлена мэмарыяльная шыльда ў памяць беларускага татарына, які прысьвяціў сваё жыцьцё вольнай Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Канапацкія
Катэгорыя:Беларуская вайсковая камісія
Катэгорыя:Вайскоўцы БНР
Гімн Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя

**«Ӏожалла я маршо»** (на чачэнскай — «Воля альбо сьмерць») — гімн Чачэнскае Рэспублікі Ічкерыя, адзін з афіцыйных дзяржаўных сымбаляў самаабвешчанае Рэспублікі Ічкерыя. Ёсьць песьняй зь пяці куплетаў, пакладзеных на народную музыку. У розных крыніцах словы гімну альбо атрыбутуюцца як народныя, альбо прыпісваюцца паэту Магамеду Нохчмахкахойскаму. Насамрэч аўтарам словаў зьяўляецца Абузар Айдаміраў, а музыку напісаў Умар Бексултанаў.

У распаўсюджаным на незалежніцкіх інтэрнэт-рэсурсах тэксьце гімну адсутнічае паўтараны пасьля кожнага двухрадкоўя рэфрэн "Лаілаха іллаллах" (Няма Бога апроч Алага, ад араб. لا إله إلا الله), аднак на аўдыёзапісы ён прысутнічае.

Назва гімну стала таксама адным зь лёзунгаў чачэнскага змаганьня за часы першай вайны з Расеяй, у тым ліку ў адваротнай форме - "Маршо я оьжала". 

Прадстаўлены тут тэкст таксама часам няслушна завуць песьняй Шатлака, якая ўяўляе сабой асобны музычны твор.

## Арыгінальны тэкст гімну

Bűsanna buorz yexkaş düniençu dövlla txuo,
Jűranna luom uġuş txaņ ċeraş texkina.
Lailaha illAllah

Ärzuonīņ bannаşkaẋ nānuоşa daqīna, 
Tarxaş thieẋ duoy ẋīzuōņ dayşa txuo jāmīna.
Lailaha illAllah

Xalq̇ana, maxkana nānuoşa qöllina, 
Cärşinna ieşnaçuоẋ, mayra djahittina.
Lailaha illAllah

Lāmanaņ lēçarçī mârşuōnieẋ qiīna,  
Xaluōniex, buōxamiex kurra çiеqdīlina. 
Lailaha illAllah

Mōqazaņ lāmanaş daş xilla lālarax,
Dāxarieẋ, q̇īsamieẋ yâẋ uoẋa djalur yâc!
Lailaha illAllah

Buos järƶa va lâtta molxanax lielxarax, 
Txēşaņ sī döxkina, txuo lätta dörzur dâc. 
Lailaha illAllah

Txuo ċq̇ā a cẋanniena q̇ârdella sovcur dâc,
Jōƶalla ya mârşuō – şinniex cẋaə yuoqqur yu!
Lailaha illAllah

Yiƶаraşa txaņ çövnaş ēşarşca yierzayuo, 
Ẋomsarçu bjärgaşa ẋünarşna ġittaduo.
Lailaha illAllah

Macalluō ẋovzadaẋ, ōramaş duur du, 
Ẋuogalluō txaş bjârzdaẋ, bēcaņ txi mīr du!
Lailaha illAllah

Bűsanna buorz yexkaş düniençu dövlla du,
Xalq̇ana, maxkana, Dalla a müthaẋ du.
Lailaha illAllah



## Беларускі пераклад

Мы нарадзіліся ўноч ашчаненьня ваўчыцы
Ранкам, пад гырканьне львоў, нам імёны далі.
У гнёздах арліных нас маці кармілі, 
На хмарах утаймоўваць коняў нас вучылі бацькі.
Нас маці нарадзілі для народу й Айчыны,
І на покліч мы іхны харобра ўставалі,
З горнымі арламі у волі расьлі мы,
Цяжкасьці й перашкоды перамагалі.
Хутчэй ужо скалы гранітныя, як волава, сплавяцца,
Чым ворагаў цемра нас змусіць схіліцца!
Хутчэй зямля ўзгарыцца полымем я́скравым
Чым мы сыйдзем у магілу, на гонар забыўшыся!
Ніколі й нікому нас не схіліць, не скарыць,
Сьмерць альбо воля – адно з двух будзе нашым!
Сёстры нас песьнямі будуць лячыць
Вочы каханых нас на бой паўздымаюць.
Калі будзе голад – карані будзем грызьці,
Калі будзе смага – расу будзем піць!
Мы нарадзіліся ўноч ашчаненьня ваўчыцы,
Богу, Народу, Бацькоўшчыне будзем служыць!


## Спасылкі
* MP3 File

Катэгорыя:Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя
Ічкерыя
Вальцінаўшчына

**Вальці́наўшчына** — былы хутар у Беларусі, каля ракі Плоды. Уваходзіла ў склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці. 

## Назва

Вальдзін або Вальціна (Waldin, Waltino) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

13 сьнежня 2006 году хутар ліквідавалі пастановай Браслаўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Браслаўскага раёну
Буеўшчына (Браслаўскі раён)

**Бу́еўшчына** — вёска ў Беларусі, каля возера Інава. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны гміны Перабродзьдзе Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 152 чалавекі
* 1931 год — 162 чалавекі
* 1999 год — 36 чалавек
* 2010 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Цяцеркаўскі сельсавет
Бернатоўшчына

**Бернато́ўшчына** — вёска ў Беларусі, на рацэ Друйцы. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.  

## Назва

Бернад або Бернат (Bernad, Bernat) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова берн- (бэрн-) (імёны ліцьвінаў Бэрніка, Бернар, Бэрнард; германскія імёны Bernico, Bernar, Bernard) паходзіць ад германскага beran 'мядзьведзь', а аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатман, Гатаўт; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Hathald) — ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой'. Таксама літоўска-польская форма Бэрнат разглядаецца як вытворная ад германскага імя Бэрнард.

## Насельніцтва
* 1999 год — 6 чалавек
* 2010 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Бярэзінскі раён

**Бярэ́зінскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Менскай вобласьці Беларусі. Плошча раёну складае 1,9 тыс. км². Насельніцтва на 2018 год — 22 015 чалавек. Адміністрацыйны цэнтар — места Бярэзань.

## Геаграфічнае становішча
Мяжуе з Барысаўскім, Ігуменскім, Крупскім раёнамі Менскай вобласьці, Асіпавіцкім, Бялыніцкім і Клічаўскім раёнамі Магілёўскай вобласьці.

## Рэльеф і карысныя выкапні
Разьмяшчаецца ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Паверхня палогахвалістая і раўнінная. Пераважаюць вышыні 160—180 м над узроўнем мора, максымальная адзнака 190,3 м (каля вёскі Мікулічы).

## Клімат і расьліннасьць
Клімат умерана кантынэнтальны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −6,9 °С, ліпеня 17,9 °С. Сярэднярочная колькасьць ападкаў складае 684 мм Вэгетацыйны пэрыяд цягнецца 187 дзён.

Лясы (хваёвыя, бярозавыя, яловыя) займаюць 50% тэрыторыі раёну, балоты — 7,4%.

## Гідраграфія
Асноўная рака — Бярэзіна з прытокамі Вушай, Жорнаўкай, Вусай, Манчай, Брусятай, Клявай.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 25 031 чалавек (перапіс); 2016 год — 22 614 чалавек; 2017 год — 22 281 чалавек; 2018 год — 22 015 чалавек

## Гаспадарчая дзейнасьць
Сельская гаспадарка спэцыялізуецца на мяса-малочная жывёлагадоўлі, таксама вырошчваюць зерневыя, кармавыя культуры, грэчку, бульбу. У раёне разьмяшчаюцца прадпрыемствы паліўнай, харчовай, лёгкай, ільно- і дрэваапрацоўчай прамысловасьці.

Па тэрыторыі раёну праходзяць аўтамабільныя дарогі Менск — Магілёў, зь Бярэзані на Барысаў, Клічаў, Новалукомаль. Суднаходства на Бярэзіне.

## Турыстычная інфармацыя
Захаваліся помнікі архітэктуры: у в. Багушэвічы — касьцёл (XIX ст.), у в. Масьляны — Сьвята-Раства-Багародзіцкая царква (1796), у в. Муравана — сядзіба (XIX ст.), у м. Бярэзань — сядзіба (XIX ст.).

## Асобы
* Валенці Ваньковіч (1800—1842) — мастак
* Гіпаліт Гараўскі (1828 — ?) — жывапісец-пэйзажыст
*Мікола Прашковіч (1932, в. Гарадзішча — 1983) — беларускі літаратуразнавец, крытык, перакладчык
* Мікола Равенскі (1886—1953) — кампазытар, аўтар музыкі да гімну "Магутны Божа

## Крыніцы

## Літаратура
* Березинский район // 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Березинский райисполком. Официальный сайт
Любанскі раён

**Лю́банскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Менскай вобласьці Беларусі. Плошча раёну складае 1,9 тыс. км². Насельніцтва на 2018 год — 31 163 чалавекі. Адміністрацыйны цэнтар — места Любань.

## Геаграфічнае становішча
Мяжуе з Салігорскім, Старадароскім раёнамі Менскай вобласьці, а таксама з Жыткавіцкім, Петрыкаўскім і Рудабельскім раёнамі Гомельскай вобласьці і Глускім раёнам Магілёўскай вобласьці.

## Рэльеф і карысныя выкапні
Паверхня раёну раўнінная. Паўночная частка разьмяшчаецца ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны, паўднёвая — Прыпяцкага Палесься. Пераважаюць вышыні да 150 м, максымальная — 190 м (на поўнач ад вёскі Юшкавічы).

На тэрыторыі раёну знаходзяцца радовішчы лекавальных бузаў, гразяў, торфу, крэйды, гліны, жвіру, калійнай солі.

## Клімат і расьліннасьць
Клімат умерана кантынэнтальны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −6,3 °C, ліпеня 18,2 °C. Ападкаў 597 мм Вэгетацыйны пэрыяд — 194 дні.

Пад лесам 33% тэрыторыі раёну (іглічныя, бярозавыя, чорнаалешнікавыя і іншыя), на поўдні раёну знаходзяцца буйныя масівы лесу.

## Гідраграфія
Рачная сетка Любанскага раёну належыць да басэйну Дняпра. У цэнтральнай частцы раёну з поўначы на поўдзень працякае рака Арэса — левы прыток Прыпяці. Ёсьць возера Вячора. У адпаведнасьці з плянам рэканструкцыі асушальнай сеткі Палесься ў верхняй частцы абалоны ракі Арэса створана Любанскае вадасховішча.

## Гаспадарчая дзейнасьць
Сельская гаспадарка спэцыялізуецца на малочна-мясной жывёлагадоўлі, сьвінагадоўлі, вырошчваньні бульбы. Пасевы зерневых і кармавых культураў, ільну і буракоў. Прадпрыемствы па вытворчасьці будаўнічых матэрыялаў, харчовай, лясной, лёгкай прамысловасьці. Рыбная гаспадарка «Любань».

Па тэрыторыі раёну праходзіць чыгунка Баранавічы — Асіпавічы, аўтамабільныя дарогі, якія злучаюць Любань з Салігорскам, Слуцкам, Глускам, Урэччам і інш.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 35 444 чалавекі; 2015 год — 32 478 чалавек; 2016 год — 31 932 чалавекі; 2017 год — 31 526 чалавек; 2018 год — 31 163 чалавекі

## Турыстычная інфармацыя
Каля в. Загальле на месцы партызанскага аэрадрому створаны мэмарыяльны комплекс «Зыслаў».

## Асобы
Вёска Смольгава — радзіма беларускага і польскага паэта Ўладыслава Сыракомлі (1823—1862), вёска Шыпілавічы — беларускага этнографа і пісьменьніка Паўла Шпілеўскага (1823—1861).

* Уладзімер Пузыня (26 лютага 1940, Суцін— 2012) — беларускі музыка

## Крыніцы

## Літаратура
* Любанский район // 

## Вонкавыя спасылкі

* Любанскі раён на Radzima.org
*