Міжнародны саюз электрасувязі

**Міжнаро́дны зьвя́з электрасу́вязі** — міжнародная арганізацыя, заснаваная 17 траўня 1865 году ў Парыжы (Францыя) 20 дзяржавамі мацерыковай Эўропы пад назовам Міжнародны тэлеграфны саюз для забесьпячэньня хутчэйшай перадачы паведамленьняў. З 1934 г. мае сучасны назоў. З 1948 г. галаўная сядзіба месьціцца ў Жэнэве (Швайцарыя). Выкарыстоўвае ў сваёй дзейнасьці 6 службовых моваў (ангельскую, арабскую, гішпанскую, кітайскую, расейскую і францускую).

## Будова
На 2018 год Міжнародны саюз электрасувязі ўлучаў:
* 3 падразьдзяленьні з уласнымі сусьветнымі нарадамі і сходамі — 1) радыёсувязі, 2) стандартызаваньня сувязі, 3) разьвіцьця сувязі;
* Галоўны сакратарыят і адмысловы Сакратарыят сувязі;
* 5 аддзелаў у рамках Галоўнага сакратарыяту — 1) стратэгічнага плянаваньня і сяброўства, 2) кіраваньня кадрамі, 3) кіраваньня фінансавымі сродкамі, 4) нарадаў і выданьняў, 5) зьвесткавых паслугаў;
* 13 палявых сядзібаў, у тым ліку 5 рэгіянальных — у Маскве (Расея) для 9 краінаў Садружнасьці незалежных дзяржаваў, у Бразыліі (Бразылія) для Амэрыкі, у Каіры (Эгіпет) для 22 арабскіх дзяржаваў Паўднёва-Заходняй Азіі і Паўночнай Афрыкі, у Адыс-Абэбе (Этыёпія) для Афрыкі і ў Бангкоку (Тайлянд) для Азіі і Акіяніі.

## Абавязкі
Паводле 2-га Пункта 1-га Артыкула Статута, на МСЭ ўскладаліся абавязкі:
# разьмяркоўваць палосы радыёчастотнага спэктру, вылучаць радыёчастасьці і ўлічваць радыёчастотныя прысваеньні і арбітальнае разьмяшчэньне спадарожнікаў для пазьбяганьня перашкодаў між радыёстанцыямі розных краінаў;
# узгадняць намаганьні ў пераадоленьні перашкодаў між радыёстанцыямі розных краінаў і ў паляпшэньні выкарыстаньня спэктру радыёчастасьцяў і спадарожнікавых арбітаў;
# спрыяць міжнароднаму стандартызаваньню электрасувязі задавальняльнай якасьці;
# заахвочваць міжнародную тэхнічную дапамогу разьвіцьцёвым краінам у стварэньні, разьвіцьці і ўдасканаленьні абсталяваньня і сетак электрасувязі;
# узгадняць намаганьні разьвіцьця касьмічных сродкаў электрасувязі дзеля поўнага выкарыстаньня іх магчымасьцяў;
# заахвочваць дзяржавы-ўдзельніцы да ўстанаўленьня найменшых цэнаў на паслугі, сумяшчальных зь іх выніковасьцю, з улікам патрэбы захаваньня незалежнага фінансавага кіраваньня электрасувязьзю;
# садзейнічаць захадам аховы жыцьця шляхам супрацы службаў электрасувязі;
# праводзіць дасьледаваньні, устанаўліваць правілы, прымаць пастановы, выказваць парады і меркаваньні, зьбіраць і выдаваць зьвесткі датычна электрасувязі;
# садзейнічаць выдачы міжнароднымі фінансавымі арганізацыямі выгадных, ільготных пазыкаў на пашырэньне паслугаў электрасувязі ў найбольш адасобленых мясцовасьцях краінаў.

## Кіраваньне

* *Нарада*. Складаецца з прадстаўнікоў усіх дзяржаваў-удзельніцаў. Склікаецца аднойчы на 4 гады. Вызначае памежны памер выдаткаў каштарысу і заробкі супрацоўнікаў. Абірае склад Рады, генэральнага сакратара, яго намесьніка, кіраўнікоў Бюро трох Аддзелаў, сябраў Радыёпрадпісальнай управы.
* *Рада*. Налічвае да 1/4 прадстаўнікоў усіх дзяржаваў-удзельніцаў. Склікаецца штогод. Наглядае за выдаткамі Сакратарыяту і трох Аддзелаў. Штогод абірае сабе старшыню і яго намесьніка. Ухваляе 2-гадовы каштарыс і лік супрацоўнікаў. Пасылае дзяржавам-удзельніцам справаздачу аб сваім пасяджэньні праз 30 дзён пасьля яго сканчэньня.
* *Сакратарыят*. Узначальваецца генэральным сакратаром, які прызначае супрацоўнікаў. Выконвае пастановы Нарады і Рады. Складае штогадовую справаздачу перад Радай.

## Удзельнікі
Першапачаткова Саюз заснавалі ўрады 20 дзяржаваў Эўропы: Асманская імпэрыя, Аўстрыйская імпэрыя, Баварыя, , Бэльгія, Вюртэмбэрг, Гамбург, Гановэр, Гішпанія, Грэцыя, Данія, Італія, Нідэрлянды, Партугалія, Расейская імпэрыя, Швайцарыя, Швэдзка-нарвэская ўнія, Прусія, Саксонія і Францыя. У 1868 г. далучыліся тэлеграфныя службы Ангельшчыны (Брытанскай Індыі), Люксэмбургу, Пэрсіі і Сэрбіі. У 1906 г. лік урадаў-удзельнікаў вырас да 27: далучыліся Аргентына, Баўгарыя, Бразылія, ЗША, Манака, Мэксыка, Румынія, Уругвай, Чылі і Японія. На 1932 г. колькасьць дзяржаваў-удзельніцаў дасягнула 57. У 1947 г. лік урадаў-удзельнікаў вырас да 64, у тым ліку далучыўся ўрад Беларускай ССР. На 1982 г. лік урадаў-удзельнікаў дасягнуў 132. На 2015 г. МСЭ налічваў 193 урады-ўдзельнікі.

### Беларусь
У 1947 г. Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка стала дзяржавай-удзельніцай МСЭ. 2 кастрычніка 1947 г. ў  (штат Нью-Джэрзі, ЗША) Міжнароднае пагадненьне аб электрасувязі падпісаў ад БССР Леанард Касьцюшка. 30 кастрычніка 2002 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь Пастановай № 1504 «Аб супрацоўніцтве Рэспублікі Беларусь зь міжнароднымі арганізацыямі» прызначыў Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь галоўным ведамствам для супрацы з МСЭ.

## Мінуўшчына
17 траўня 1865 г. ў Парыжы, пасьля 2,5 месяцаў перамоваў, прадстаўнікі 20 дзяржаваў мацерыковай Эўропы падпісалі Міжнароднае тэлеграфнае пагадненьне. Артыкул 2 Пагадненьня прадпісваў пастаянную, кругласутачную і безупынную перадачу паведамленьняў між сталіцамі. Звычайныя аддзяленьні мелі штодня падаваць паслугі сувязі цягам 13 гадзінаў (8:00—21:00 паводле мясцовага часу). Артыкул 3 прадугледжваў выкарыстаньне азбукі Морзэ для перадачы паведамленьняў. Арт. 11 згадваў першачарговасьць перасылкі паведамленьня: 1) дзяржаўнае, 2) службовае, 3) прыватнае. Арт. 18 прадугледжваў зьнішчэньне паведамленьня пры адсутнасьці атрымальніка звыш 6 тыдняў. Арт. 21 прадпісваў захоўваць *перасланыя* паведамленьні цягам году. Арт. 27 дапускаў перасылку паведамленьня ў адразу некалькі месцаў і некалькім асобам. Артыкул 62 прадугледжваў набыцьцё моцы Пагадненьнем 1 студзеня 1866 году.

21 ліпеня 1868 г. ў Вене (Аўстра-Вугоршчына) Міжнародная тэлеграфная нарада, што пачалася 12 чэрвеня, пастанавіла ўтварыць да 1 студзеня 1869 г. Міжнароднае бюро тэлеграфных кіраўніцтваў, якое заснавалі з трох асобаў у Бэрне (Швайцарыя). Кіраўнік Бюро прызначаўся ўрадам Швайцарыі (да канца 1947 г.). У 1885 г. ў Бэрліне (Нямецкая імпэрыя) Міжнародная тэлеграфная нарада абмежавала ў Тэлеграфных правілах працягласьць тэлефанаваньня 10 хвілінамі пры наяўнасьці іншых запытаў на выкарыстаньне тэлефоннай лініі. 3 лістапада 1906 г. ў Бэрліне (Нямецкая імпэрыя) прадстаўнікі 27 дзяржаваў падпісалі Міжнароднае радыётэлеграфнае пагадненьне. Таксама нарада зацьвердзіла «СОС» (лац. SOS) у якасьці міжнароднага марскога знака бедзтва для сувязі пры здарэньні. 1 траўня 1907 г. пачаў працу Радыётэлеграфны аддзел Бюро.

5 ліпеня 1912 г. ў Лёндане (Ангельшчына) Міжнародная радыётэлеграфная нарада зацьвердзіла агульную даўжыню радыёхвалі для знака бедзтва ад караблёў. Артыкул 21 папраўленага Пагадненьня, якое набыло моц 1 ліпеня 1913 г., забавязаў найперш перадаваць знак бедзтва і нават спыняць для таго ўсе іншыя паведамленьні. 27 лістапада 1927 г. ў Вашынгтоне (ЗША) Нарада разьмеркавала палосы радыёчастасьцяў між наземнымі, марскімі, паветранымі, вяшчальнымі, аматарскімі і досьледнымі службамі. 9 сьнежня 1932 г. ў Мадрыдзе (Гішпанія) прадстаўнікі 57 дзяржаваў падпісалі Міжнароднае пагадненьне аб электрасувязі, што набыло моц 1 студзеня 1934 году і зьмяніла назоў арганізацыі на Міжнародны саюз электрасувязі. Артыкул 21 Пагадненьня дапусьціў выкарыстаньне ангельскай мовы пры абмеркаваньні поруч з францускай.

У жніўні 1947 г. ў вёсцы  (акруга , шт. Нью-Ёрк, ЗША) МСЭ падпісаў пагадненьне аб ператварэньні ва ўстанову ААН, што набыло моц 1 студзеня 1949 году. 2 кастрычніка 1947 г. ў  (штат Нью-Джэрзі, ЗША) 64 дзяржавы-ўдзельніцы, у тым ліку Беларуская ССР, ухвалілі папраўленае Міжнароднае пагадненьне аб электрасувязі, што набыло моц 1 студзеня 1949 году. Бюро стала называцца Сакратарыятам, а яго кіраўнік генэральным сакратаром, якога цяпер мела выбіраць Нарада. Артыкул 2 Пагадненьня вызначыў Жэнэву ў якасьці сядзібы Саюза. Артыкул 4 дадаў да ўстановаў Саюза: Раду (з 18 абраных Нарадай прадстаўнікоў), Частасьце-ўліковую ўправу і 3 дарадчыя камітэты (радыё, тэлефон і тэлеграф). Артыкул 10 прадугледжваў скліканьне Нарады аднойчы на 5 гадоў. Артыкул 15 дазволіў абмеркаваньне на 3 мовах (ангельскай, гішпанскай і францускай) з апорай на францускі тэкст у спрэчцы. Пастановы Нарады і службовыя паперы мелі выдавацца Сакратарыятам на 5 мовах: ангельскай, гішпанскай, кітайскай, расейскай і францускай. У 1948 г. сядзібу перанесьлі ў Жэнэву. У 1949 г. ўхваляюцца першыя правілы перадачы тэлебачаньня. У 1963 г. Нарада МСЭ разьмеркавала радыёчастасьці ў космасе. У наступным пачалося разьмеркаваньне арбітальнай прасторы для спадарожнікаў. 6 лістапада 1982 г. ў Найробі (Кенія) Нарада 132 дзяржаваў-удзельніцаў МСЭ папраўкай у Пагадненьне дадала 6-й мовай абмеркаваньня і выданьня пастановаў арабскую (Арт. 16). У 1983 г.  (НАТМН ЗША; Нью-Ёрк) упершыню надала МСЭ Тэхналягічна-інжынэрную ўзнагароду «Эмі» за спрыяньне міжнароднаму вяшчаньню (наступныя ў 2008 і 2012 гг.).

22 сьнежня 1992 г. ў Жэнэве падпісалі новы Статут МСЭ і Пагадненьне аб МСЭ. Таксама ў 1992 г. разьмеркавалі частасьці для спадарожнікавай мабільнай тэлефаніі. У 1993 г. Нарада МСЭ разьмеркавала радыёчастасьці для сотавай сувязі 2-га пакаленьня (2G). У 1994, 1998, 2002, 2006 і 2010 гг. Нарада МСЭ ўхваліла папраўкі да Статута і Пагадненьня. У 2000 г. Нарада МСЭ ўхваліла патрабаваньні да сотавай сувязі 3-га пакаленьня (3G) пад назовам Міжнародная рухомая сувязь 2000 (МРС-2000), што дазволіла забясьпечыць адзіны парадак перадачы зьвестак між сотавымі сеткамі і Сецівам. У 2012 г. Сход МСЭ па радыёсувязі зацьвердзіў патрабаваньні да сотавай сувязі 4-га пакаленьня пад назовам Перадавая міжнародная рухомая сувязь (Перадавая МРС), што дазволіла аказваць узаемадзейныя сотавыя паслугі. У 2014 годзе каштарыс МСЭ склаў 166,311 млн швайцарскіх франкаў (2014; $181,701 млн).

## Кіраўнікі

#  (1 студзеня 1869 — 24 траўня 1872)
# Шарль Ляндзі (24 траўня 1872 — 12 студзеня 1873)
# Люі Кюршо (23 лютага 1873 — 18 кастрычніка 1889)
# Аўгуст Фрэй (25 лютага — 28 чэрвеня 1890)
# Тымаці Ротэн (25 лістапада 1890 — 11 лютага 1897)
#  (11 сакавіка 1897 — 1 жніўня 1921)
# Анры Эт’ен (2 жніўня 1921 — 16 сьнежня 1927)
# Жозэф Рабэр (1 лютага 1928 — 30 кастрычніка 1934)
# Франц Эрнст (1 студзеня 1935 — 31 сьнежня 1949)
# Леон Мюляцье (Францыя; 1 студзеня 1950 — 31 сьнежня 1953)
# Марко Андара (Аргентына; 1 студзеня 1954 — 18 чэрвеня 1958)
# Джэралд Грос (ЗША; 20 чэрвеня 1958 — 29 кастрычніка 1965)
# Манохар Сарватэ (Індыя; 30 кастрычніка 1965 — 19 лютага 1967)
#  (Туніс; 20 лютага 1967 — 31 сьнежня 1982)
# Рычард Батлер (Аўстралія; 1 студзеня 1983 — 31 кастрычніка 1989)
# Пэка Тар’янэ (Фінляндыя; 1 лістапада 1989 — 31 студзеня 1999)
#  (Японія; 1 лютага 1999 — 31 сьнежня 2006)
#  (Малі; 1 студзеня 2007 — 31 сьнежня 2014)
# Хоўлінь Чжао (Кітай; зь 1 студзеня 2015 г.)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1865 годзе