open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рандоўка (вёска)

**Рандо́ўка** — вёска ў Беларусі, на рацэ Рандоўцы. Уваходзіць у склад Прыбарскага сельсавету Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Ранда (Rando) — імя германскага паходжаньня. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Randa.

## Насельніцтва
* 1910 год — 491 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Прыбарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёну
Эскадра

**Эскадра** () — шматзначны тэрмін, які абазначае:
# Апэратыўна-тактычнае злучэньне надводных баявых караблёў у ВМФ, якое прызначалася для зьнішчэньня злучэньняў буйных караблёў і канвояў у моры, нанясеньня артылерыйскіх удараў па берагавых аб’ектах і інш;
# Група караблёў, што знаходзяцца ў далёкім марскім плаваньні або экспэдыцыі;
# У некаторых краінах асноўнае апэратыўна-тактычнае злучэньне атамных ракетных падводных лодак для дзеяньняў на акіянскім (марскім) тэатры ваенных дзеяньняў;
# Злучэньне баявых самалётаў або апэратыўна-тактычных ракет у ВПС некаторых дзяржаваў (ФРГ, Францыя і інш.).

## Літаратура
* Беларуская энцыклапэдыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 2004. — 472 с.: іл. ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1), ISBN 985-11-0035-8. с.158.

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Чараўнік Смарагдавага гораду

**Чараўні́к Смара́гдавага го́раду** () — аповесьць-казка савецкага пісьменьніка Аляксандра Волкава (), напісаная ў 1939 годзе паводле казкі Лаймана Фрэнка Баўма () Дзіўны Чараўнік з краіны Оз (). Першае выданьне выйшла пад назвай *Мудрэц з краіны Оз*. У 1959 годзе выйшла навое выданьне кнігі, значна перапрацаванае аўтарам. У гэтым выданьні ўпершыню зьявіліся ілюстрацыі мастака Леаніда Ўладзімірскага. Пазьней кніга была перапрацавана яшчэ раз.

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Казкі
Апэратыўная эскадра

**Апэратыўная [[эскадра]]** () — буйное фармаваньне (злучэньне, аб’яднаньне) у ВМФ (ВМС) дзяржаваў, якое складаецца са злучэньняў і часьцей розных родаў сіл і прызначана для дзеяньняў у пэўным раёне акіянскага (марскога) тэатру ваенных дзеяньняў.

## Літаратура
*  С. 158

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Андрэй Астроўскі

**Андрэй Астроўскі** ( 13 верасьня 1973 году) — беларускі футбаліст, абаронца. У 1994—2005 гадах правёў 52 матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Беларусі, у якіх забіў 1 гол.

## Кар’ера
### Клюбная
Першы прафэсійны кантракт гулец падпісаў у веку 16 гадоў зь берасьцейскім «Дынама». Ужо на другі год знаходжаньня ў камандзе быў адным з асноўных абаронцаў клюбу. Яго заўважылі трэнэры наймацнейшага клюбу краіны менскага «Дынама». Здолеўшы вытрымаць моцную канкурэнцыю ў абароне менчукоў, Астроўскі на некалькі гадоў стаў асноўным абаронцам каманды, а ў 1994 годзе атрымаў запрашэньне ад нацыянальнай зборнай Беларусі.

Неўзабаве Астроўскі атрымаў прапанову ад расейскага «Дынама», дзе ў першым жа сэзоне ён з камандай здабыў бронзу чэмпіянату Расеі. Адгуляўшы тры сэзоны ў Маскве, футбаліст пераехаў у Ізраіль, дзе за два гады здабыў два тытулы чэмпіёна краіны з хайфаўскага «Макабі». У 2002 годзе атрымаў прапанову ад украінскага «Арсэнала», у якім згуляў тры сэзоны, зь невялікім перапынкам, калі ў пачатку 2004 года зноў паспрабаваў вярнуцца ў чэмпіянат Расеі, падпісаўшы кантракт з «Масквой». У расейскай сталіцы ня даў рады гэтым разам і вярнуўся ў «Арсэнал». Апошнім клюбам у кар’еры Астроўскага быў адэскі «Чарнаморац». У веку 34 гадоў Андрэй быў вымушаны завяршыць кар’еру праз траўму тазасьцегнавай суставы, якую гэтак і не здолеў залекаваць. Разьвітальны матч адбыўся 7 кастрычніка 2007 году ў ягоным родным Пінску паміж мясцовай камандай «Хваля» ды камандай сяброў Астроўскага.

### Трэнэрская
У канцы 2009 году ачоліў пінскую «Хваляй». Пасьля сямі месяцаў, праведзеных у клюбе, на ўласнае жаданьне ў сэзоне 2010 году падаў у адстаўку. У 2021 годзе быў ізноў запрошаны ў клюб у якасьці аднаго з трэнэраў.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 1993, 1994, 1995, 1995-в
* Чэмпіён Ізраілю: 2001, 2002

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце маскоўскага «Дынама»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Сарматы

**Сарма́ты** () — аб’яднаньне качавых жывёлагадоўчых плямён (аляны, раксаляны, саўраматы, языгі і інш.). У 6-4 стагодзьдзі да н. э. жылі ў стэпах паміж рэкамі Табол (у Сыбіры) і Волга. У III стагодзьдзі да н. э. расьсяліліся ў раёнах на поўнач ад Каўкаскіх гор і ў паўночным Прычарнамор’і, дзе моцна пацясьнілі скіфаў. У II стагодзьдзі да н. э. разам са скіфамі ваявалі супраць Пантыйскага царства, але ў I стагодзьдзі да н. э. падтрымалі пантыйскага цара Мітрадата VI Эўпатара ў барацьбе з Рымам. У I стагодзьдзі н. э. сярод сарматаў асабліва ўзмацніліся аляны. У III стагодзьдзі ўлада сарматаў на паўночным Прычарнамор’і падарвана готамі, у IV стагодзьдзі яны разгромлены гунамі. Скіфы прынялі ўдзел у Вялікім перасяленьні народаў (IV—VII стагодзьдзі н. э.), асобныя групы алянаў дасягнулі Гішпаніі і Паўночнай Афрыкі. У наступныя стагодзьдзі сарматы асыміляваліся зь іншымі народамі, у тым ліку зь цюркамоўнымі і славянскімі. У складзе асэтынаў сарматы (аляны) захавалі аснову сваёй мовы. Сарматы дасягнулі высокага майстэрства ў рамёствах, асабліва ў мастацкай апрацоўцы мэталаў і ювэлірнай справе, пра што сьведчаць шматлікія знаходкі ў курганах.

## Літаратура
* Сарматы // 

Катэгорыя:Гістарычныя этнасы Азіі
Катэгорыя:Баспорскае царства
Катэгорыя:Народы Каўказу

Катэгорыя:Гісторыя Ўралу
Катэгорыя:Археалягічныя культуры Азіі
Катэгорыя:Археалягічныя культуры Ўсходняй Эўропы
Катэгорыя:Археалягічныя культуры Паўднёва-Ўсходняй Эўропы
Прывольле (Магілёўская вобласьць)

**Прыво́льле** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Вёска вядома з 1855 г. Паводле сьведчаньня старажылаў, назва вёскі адлюстроўвае тут прыдатнае месца, прывольле селяніну. Верагодна людзі сюды перасяліліся зь вёскі Драгунск сучаснага Журавіцкага сельсавету Рагачоўскага раёну.

## Насельніцтва
* 2011 год — 11 чалавек
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 30 чалавек
* 1926 год — 298 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуе дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Прывольле

Назву **Прыво́льле** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць
** Прывольле 1 — пасёлак у Гомельскім раёне
** Прывольле 2 — пасёлак у Гомельскім раёне

* Магілёўская вобласьць
** Прывольле — вёска ў Прапойскім раёне
Ржаўка 1

**Ржа́ўка 1** (таксама — *Іржа́ўка*, *Аржа́ўка*, *Ржа́ўка Стара́я*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Старажылы сьведчаць, што вёска была ўжо да прыгону, назву атрымала ад балоцістай мясцовасьці — *іржавая вада*. Паводле другога паданьня, Ржаўка перад адменай прыгоннага права называлася *Луб-Камочышча (Лубкамочышча)*. З 1774 уласнасьць князя Галіцына. У 1906 знойдзены скарб, што складаўся з праскіх грошаў.

## Насельніцтва
* 2011 год — 415 чалавек
* 2010 год — 365 чалавек
* 1999 год — 398 чалавек
* 1926 год — 994 чалавекі.

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць аддзяленьне паштовай сувязі, сельская бібліятэка, АТС, сацыяльна-культурны цэнтар, фізкультурна-спартовы комплекс «Бадзёрасьць і здароўе», ДУА «Ржаўская базавая школа», ДУА «Ржаўскі ясьлі-сад», фэльчарска-акушэрскі пункт, комплексны прыёмны пункт, магазін, закусачная.

## Крыніцы

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Чарлі і шакалядная фабрыка

**Ча́рлі і шакаля́дная фа́брыка** () — казачнае апавяданьне Роалда Даля (). Упершыню кніга была апублікавана ў ЗША выдавецтвам *Alfred A. Knopf, Inc.* у 1964 годзе і ў Вялікабрытаніі выдавецтвам *George Allen & Unwin* у 1967 годзе. Паводле кнігі былі зьняты дзьве кінастужкі *Willy Wonka & the Chocolate Factory* у 1971 і *Charlie and the Chocolate Factory* ў 2005 годзе. Кніга мае працяг: Чарлі і вялікі шкляны ліфт () была напісаная ў 1972 годзе. Дал плянаваў напісаць трэцюю кнігу, але ня здолеў скончыць яе.

Апавяданьне распавядае пра прыгоды хлопчыка Чарлі Бакета () на шакаляднай фабрыцы і эксцэнтрычнага Вілі Вонка ().

## Крыніцы

Катэгорыя:Літаратурныя казкі
Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Ангельская літаратура
Катэгорыя:Казкі
Гутэн-Чапскія

**Гу́тэн-Ча́пскія** (), **Чапскія** () гербу «Ляліва» — шляхецкі род у ВКЛ і Расейскай імпэрыі. Вядомы з XIV стагодзьдзя. Першы дакумэнтальна вядомы прадстаўнік роду — Марцін, якому Жыгімонт I Стары ў 1526 надаў права на ўладаньне маёнткам Чаплі (; адсюль прозьвішча).

Лічылі сябе выхадцамі з Прусіі. Мелі родавы маёнтак Бэнкава ў Польшчы. Карысталіся графскім тытулам, які ў ХІХ ст. прызнаны ў Прусіі і Расеі. Мелі маёнткі ў Нямеччыне, Аўстрыі, Польшчы, Украіне. На Беларусі ў ХІХ — пач. XX ст. Чапскім належалі Станькава, Прылукі, Негарэлае і інш. ў Менскім павеце, Нарушчавічы, Сваятычы ў Наваградзкім, Ганцавічы, Нача-Ляхоўская ў Слуцкім павеце.

У час перапісу 1917 году кіраўнік роду Юры Гутэн-Чапскі назваў сябе беларусам паводле нацыянальнасьці.

## Радавод
  Францішак Станіслаў Гутэн-Чапскі (1725—1802), апошні ваявода хелмінскі
  х Вераніка Радзівіл, д. Міхала Казіміра Радзівіла
  │ 
  ├─>Караль (1778—1836), маршалак шляхты Менскага павету
  │  х Фабіяна Абуховіч (1794—1876), д. Міхала Абуховіча
  │  │ 
  │  └─>Эмэрык (1828—1896), расейскі дзяржаўны дзяяч, калекцыянэр
  │     х Эльжбета-Караліна фон Меендорф (1833—1916)
  │     │ 
  │     ├─>Караль (1860—1904), менскі мескі галава (1890—1901)
  │     │  х графіня Марыя-Леанціна Пуслоўская (1870—1965)
  │     │  │ 
  │     │  └─>Эмэрык Аўгуст (1897—1979), польскі гісторык, палітычны дзяяч
  │     │ 
  │     └─>Юры (1861—1930), менскі губэрнскі маршалак (1918—1920)
  │        х1 (1886) графіня Юзэфа фон Тун-Гогенштэйн (1867—1903)
  │        х2 (1925) Паліна Ахматава (1873—1955)
  │        │ 
  │        ├─>(ад 1 шлюбу) Марыя (1894—1981), польскі гісторык
  │        │ 
  │        └─>(ад 1 шлюбу) Юзэф (1896—1993), польскі вайсковы дзяяч, мэмуарыст
  │ 
  └─>Станіслаў (1779—1844), вайсковы дзяяч
     х Соф’я Абуховіч, д. Міхала Абуховіча
     │ 
     └─>Эдвард (1819—1888)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*
Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 1996 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў]] 1996 году** — другое эўрапейскае спаборніцтва гандбольных зборных, якое праводзілася ў Гішпаніі з 24 траўня па 2 чэрвеня 1996 году. Чэмпіёнамі Эўропы ўпершыню стала зборная Расеі.

## Пляцоўкі




## Папярэдні раўнд

### Група A

----

----

----

----

### Група B

----

----

----

----

## Плэй-оф

## Статыстыка

### Выніковая табліца

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі на бачыне ЭГФ 

1996
Катэгорыя:1996 год у гандболе
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Гішпаніі
Катэгорыя:Гішпанскі гандбол
Кульшычы

Назву **Ку́льшычы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць
** Кульшычы — вёска ў Мастоўскім раёне

* Магілёўская вобласьць
** Кульшычы — былая вёска ў Прапойскім раёне

* Менская вобласьць
** Кульшычы — вёска ў Валожынскім раёне
Ржаўка 2

**Ржа́ўка 2** — былая вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Васькавіцкага сельсавету.

Ліквідавана ў 2014 годзе.

## Насельніцтва
* 2014 год — 0 чалавек
* 2011 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 1 чалавек
* 1999 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Прапойскага раёну
Урэчча (Прапойскі раён)

**Урэ́чча** (таксама — *Урэ́чча 1*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавету.

## Назва
Урэчча атрымала назву ад таго, што вёска знаходзіцца на правым беразе ракі Пясчанкі, дзе зьлева ўпадае рака Грушка ці Глушка, а справа — Руччы з урочышча Дубінёўка, г. зн. *каля, у, пры рэччы, пры рэчках*.

## Гісторыя
Вядома з 1675 году. У 1681 на рацэ Пішчань дзейнічаў млын.

У 1865 годзе ў складзе Прапойскай воласьці Быхаўскага павету Магілёўскай губэрні.

У 1918 была двухклясная вучэльня.

## Насельніцтва
* 2011 год — 131 чалавек
* 2010 год — 154 чалавекі
* 1999 год — 126 чалавек
* 1926 год — 835 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць дом сацыяльных паслугаў і крама.

## Крыніцы

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Падарожжы Гулівэра

**Падаро́жжы ў некато́рыя далё́кія краі́ны сьве́ту. У чатыро́х ча́стках. Паво́дле Лэмьюэ́ля Гулівэ́ра, спача́тку хіру́рга, а по́тым капіта́на не́калькіх караблё́ў** (), больш вядомая пад назвай **Падаро́жжы Гулівэ́ра** () — сатыра-фантастычная кніга ірляндзкага пісьменьніка Джанатана Сўіфта выдадзеная ў 1726 годзе ў Лёндане, у якой высьмейваюцца чалавечая натура і літаратурны жанр падарожных гісторыяў.

У кнізе Гулівэр наведвае чатыры краіны: Ліліпуцію (), Волатаў (), Лапуту () — краіну разумных але бескарысных людзёў і Гаўгнгнмаў () — краіну канёў.

На беларускую мову «Гулівэр у Ліліпутаў» пераклалі Тамара Габэ і Зоя Задунайская (выдадзена ў 1936 г.), «Падарожжа Гулівера да волатаў у краіне Бробдзынгнаг» пераклаў Вацлаў Пануцэвіч (выдадзена ў 1949 годзе), «Падарожжы Гулівера» пераклаў Анатоль Кудравец (выдадзена ў 1974 г.).

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Ангельская літаратура
Літаратурны музэй Максіма Гарэцкага

**Літарату́рны музэ́й Максі́ма Гарэ́цкага** — філія Амсьціслаўскага раённага гісторыка-археалягічнага музэю. Заснаваны 15 студзеня 1993 року ў вёсцы Багацькаўка Амсьціслаўскага раёну паводле загаду Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь і рашэньня Мсьціслаўскага раённага Савету народных дэпутатаў.

Хата, дзе М. Гарэцкі нарадзіўся і пражыў палову жыцьця, згарэла. Засталіся толькі пляцоўка, падворак і частка саду. Узнаўленьне мэмарыяльнай сядзібы адбылося з ініцыятывы пісьменьніка У. Караткевіча. Музэй разьмясьціўся ў адноўленай хаце, якая ўяўляе вясковую жылую пабудову ў традыцыях канца XIX стагодзьдзя і складаецца з 3 частак: цёмнай (цёплай) хаты, сьветлай (халоднай) і сеняў.

Экспазыцыйная плошча 79,1 м². Разьмешчаная ў 2 залях экспазыцыя раскрывае складанасьць жыцьцёвага і творчага лёсу Максіма і Гаўрылы Гарэцкіх. Крыніцамі дакумэнтальных зьвестак для яе стварэньня зьявіліся ўспаміны брата М. Гарэцкага Гаўрылы, дачкі пісьменьніка Галіны, ягонай жонкі — дзіцячай пісьменьніцы Л. Чарняўскай-Гарэцкай і малодшага брата Парфірыя.

У 2007 пачалося абнаўленьне літаратурнай часткі экспазыцыі з удзелам Р. Гарэцкага, пляменьніка М. Гарэцкага. Экспазыцыя музэю складаецца зь літаратурнай часткі, якая прадстаўляе асноўныя этапы творчай біяграфіі пісьменьніка, і этнаграфічнай — з увядзеньнем у інтэр’ер дакумэнтальнага матэрыялу. Паказаныя пэрыяды жыцьця і творчасьці М. Гарэцкага: багацькаўскі і першы горацкі (1893—1913) — дзяцінства ў Багацькаўцы, вучоба ў Горацкай каморніцка-агранамічнай вучэльні, літаратурны дэбют пісьменьніка; першы віленскі (1913—1914) — праца каморнікам на Віленшчыне, потым I сусьветная вайна, служба ў царскай арміі, выданьне першага зборніка «Рунь»; смаленскі пэрыяд (1917—1919) — выданьне «Расейска-беларускага слоўніка», сустрэчы зь Я. Купалам; другі віленскі (1919—1923) — выкладаньне беларускай мовы і літаратуры ў Віленскай беларускай гімназіі, праца над «Гісторыяй беларускае літаратуры», драматычнымі абразкамі, стварэньне вострапраблемных артыкулаў, Лукіская турма; першы менскі (1923—1925) — праца ў Інбелкульце, выкладаньне беларусазнаўства на рабфаку БДУ; другі горацкі пэрыяд (1926—1928) — праца ў Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі ў Горках; другі менскі (1928—1930) — праца ў Акадэміі навук БССР, арышт, менская турма; вяцкі (1931—1935) — праца ў высылцы; кіраўскі (1935—1937) — выкладаньне, арышт, расстрэл. У экспазыцыі дэманструюцца арыгінальныя матэрыялы і копіі, у тым ліку пачатку мінулага стагодзьдзя: фатаздымкі, дакумэнты, рукапісы твораў («У лазьні», «Жалобная камэдыя» і інш.), кнігі, газэтныя нататкі, паштоўкі, лісты. Сярод экспанатаў кнігі М. Гарэцкага «Рунь», «На імпэрыялістычнай вайне», «Віленскія камунары», «Камароўская хроніка», «Дзьве душы», «Гісторыя беларускае літаратуры» і інш., літаратуразнаўчыя дасьледаваньні спадчыны братоў Гарэцкіх XX — пачатку XXI ст., зборнікі Міжнародных Гарэцкіх чытаньняў, успамінаў і інтэрвію, фатаздымкі.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Музэі Магілёўскай вобласьці
Катэгорыя:Культура Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Максім Гарэцкі
Катэгорыя:Багацькаўка
Катэгорыя:1993 год у Беларусі
Макараўцы

Назву **Макараўцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Макараўцы — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Макараўцы — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Макар
* Макарава
* Макаравічы
* Макаранкі
* Макаранцы
* Макараў
* Макараўка
* Макаршчына
* Макараняты
* Макары
* Макарынята
* Макарычы
Няведка на Месяцы

**Няведка на Месяцы** () — раман-казка Мікалая Носава () з сэрыі аб прыгодах Няведкі з рысамі навуковай фантастыкі. Гэта заключная частка трылёгіі раманаў Носава, яка складаецца з твораў: Прыгоды Няведкі й ягоных сяброў (1953—1954), Няведка ў Сонечным горадзе (1958), Няведка на Месяцы (1964—1965).

Упершыню раман быў апублікаваны ў часопісе Сям'я й школа () ў 1964—1965 гадах. Асобным выданьнем выйшла кніга ў выдавецтве Дзіцячая літаратура () ў 1965 годзе. Мастак ілюстрацыяў Генрых Вальк ()

У 1969 годзе Носаву за трылёгію твораў пра Няведку была надана Дзяржаўная прэмія РСФСР імя Н. К. Крупскай. Паводле кнігі ў 1997—1999 гадах на студыі FAF Entertainment па сцэнары Ўладзімера Галаванава і Сяргея Іванова была зьнята мультыплікацыйная стужка *Няведка на Месяцы*.

У творы распавядаецца пра подараж Няведкі й Пончыка на Месяц, дзе яны знаходзяць падобную на сваю цывілізацыю, але з капіталістычным уладам. Няведку прыходзіцца цяжка, яго накіроўваюць да вострава баранаў, але зь Зямлі прылятае выратавальная экспэдыцыя, якая забірае Няведку з Пончыкам дамоў на Зямлю.

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Казкі
Брыгада караблёў

**Брыѓада карабл́ёў** — тактычнае злучэньне флёту. У расейскім і савецкім флётах ў брыгады зводзіліся караблі і катэры аднаго або розных клясаў. Брыгады могуць быць асобнымі ці ўваходзіць у склад дывізій або эскадраў.

Існуе некалькі тыпаў брыгад караблёў:

* Брыгада надводных караблёў звычайна складаецца з караблёў або катэраў аднаго клясу (супрацьлодачных, дэсантных або мінна-тральных караблёў, эсьмінцаў, крэйсэраў і г. д.), якія, у сваю чаргу, могуць падзяляцца на дывізіёны.
* Брыгада падводных лодак — звычайна складаецца зь некалькіх вялікіх ці сярэдніх дызэльных падводных лодак аднаго тыпу.
* Брыгада караблёў, якія будуюцца ці рамантуюцца.
* Брыгада рачных караблёў можа ўключаць мінна-тральныя, артылерыйскія або дэсантныя караблі і катэры. Брыгады рачных караблёў могуць быць асобнымі ці ўваходзіць у склад той ці іншай дывізіі рачной (азёрнай) флятыліі. Напрыканцы Вялікай Айчыннай вайны дзейнічала 1-я Бабруйска-Бэрлінская Чырванасьцяжная брыгада рачных караблёў Дняпроўскай вайсковай флятыліі.

## Літаратура
* 

Караблі
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Дывізія караблёў

**Дыв́ізія карабл́ёў** ( — падзел) — асноўнае тактычнае злучэньне флёту.

У эпоху караблёў зь ветразямі галоўным баявым злучэньнем флёту была эскадра. Эскадра складалася з трох дывізій: 1-я дывізія — *кардэбаталія* — знаходзілася ў цэнтры баявога парадку і ўзначальвалася адміралам (ён жа камандаваў усёй эскадрай); 2-я — *авангард* — разьмяшчалася ў галаве баявога парадку, яна ўзначальвалася віцэ-адміралам; 3. — *ар’ергард* — завяршала баявы парадак, яна ўзначальвалася контр-адміралам.

У сучасных флятах у склад эскадраў могуць уваходзіць некалькі дывізій або брыгад, асобныя дывізіёны мінна-тральных, супрацьлодачных і малых ракетных караблёў, падводных лодак розных клясаў, ды таксама дапаможныя суда.

У расейскім імпэратарскім флёце дывізіі існавалі з пачатку XIX стагодзьдзя і да яго ліквідацыі пасьля кастрычніцкага перавароту. У 1927—1929 гадах у складзе Марскіх сілаў Балтыйскага флёту знаходзілася дывізія лінейных караблёў, пазьней расфармаваная. З 1951 году ішло маштабнае фармаваньне дывізій у складзе Вайскова-марскога флёту СССР.

У складзе ВМС ЗША апошняя дывізія была расфармаваная ў 1974 годзе. У складзе сучасных флятоў сьвету, за выключэньнем ВМФ Расеі, дывізій не існуе.

## Літаратура
* 

Караблі
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Спадарожнік (неадназначнасьць)

* Спадарожнік — аб’ект, які верціцца па вызначанай арбіце вакол іншага аб’екта
* «Спадарожнік» — дзяржаўная радыёстанцыя Расеі
Завіша

**Завіша** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне
Завіша — імя славянскага паходжаньня, якое ўтварылася zawiścić 'адчуваць зайздрасьць, завісьць, зайздросьціць'.

## Носьбіты
### Імя
* Завіша (упамінаецца ў 1214 годзе) — канонік кракаўскі
* Завіша з Фалькенштэйну ( 1250—1290) — чэскі рыцар, муж каралевы Кунігунды Галіцкай
* Завіша Куразьвенцкі ( 1382) — рэгент Каралеўства Польскага, біскуп кракаўскі, канцлер каронны
* Завіша Чорны ( 1379—1428) — польскі рыцар, пераможца шматлікіх турніраў
* Завіша Алясьніцкі Чырвоны ( 1433) — польскі рыцар, накіраваны каралевай Ядвігай прывітаць вялікага князя літоўскага Ягайлу
* Завіша Гудзігердавіч ( па 1443) — літоўскі баярын
* Завіша Раманавіч (*Завиша Романович*, *пан Завиш*) — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1487 і 1491 гадох
* Аляксандар Завішыч — баярын Вількамірскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Міхайла Завішыч — баярын Вількамірскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Завішыч — баярын Вількамірскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юры Завішыч — баярын Вількамірскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юры Завішыч — васіліскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мацей Завішыч — упіцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Аляксандар Завішыч — вялёнскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юры Завішыч — кельменскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Завіша Міласаўлевіч (нар. 1961) — сэрбскі футбольны трэнэр

### Прозьвішча
**[[Завішы]]** — шляхецкі род. Вядомыя носьбіты:
* Андрэй Завіша ( 1557—1604) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Андрэй Завіша (сын Мэльхіёра) (? — 1630) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Андрэй Казімер Завіша ( 1614—1678) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Барбара Завіша (1690—1770) — грамадзкая і палітычная дзяячка Вялікага Княства Літоўскага
* Ігнаці Завіша ( 1690 — 1738) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Крыштап Станіслаў Завіша (1660—1721) — дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай, пісьменьнік-мэмуарыст
* Крыштап Тэабальд Завіша (? — 1763) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Марыя Магдалена Завіша (1861—1945) — беларуская дзяячка, мэцэнатка
* Мікалай Завіша ( 1585—1647) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Хрыстафор Завіша (1577—1670) — беларускі дзяржаўны дзяяч, паэт
* Ян Завіша ( 1550—1626) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Ян Караль Завіша (? — 1661) — рымска-каталіцкі дзяяч ВКЛ
* Ян Казімер Завіша (1820—1887) — шляхціч
* Ян Міхал Завіша (1658—1685) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага

## Іншае
* Завіша Быдгашч — польскі футбольны клюб зь места Быдгашч.
* Завіша Чорны (драма)

## Глядзіце таксама
* Завішкі
* Завісішкі
* Імёны ліцьвінаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Уладзімер Марцінкевіч

**Уладзі́мер Мікала́евіч Марцінке́віч** (, Барысаў Менскай губэрні, Расейская імпэрыя — 30 ліпеня 1944, раён Пулаваў Люблінскага ваяводзтва, Польшча) — савецкі военачальнік, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюзу.

## Памяць
Ягоным імем названа вуліца ў Крупках.

## Крыніцы
* 
* 
*
Васіль Семяновіч

**Васі́ль Цімафе́евіч Семяно́віч** (, Вялікія Гарадзяцічы Мазырскага павету Менскай губэрні, Расейская імпэрыя — 1968) — заслужаны лекар БССР, удзельнік партызанскага руху пад час нямецка-савецкай вайны.

## Біяграфія
Скончыў Курскую фэльчарска-акушэрскую школу. У 1920 годзе паступіў у Ленінградзкі мэдычны інстытут, пасьля сканчэньня якога быў накіраваны ў Лельчыцкую раённую лякарню. Тут у 1927 быў прызначаны галоўным лекарам. У 1930-х гадох пры ягоным ўдзеле ў Лельчыцах была пабудавана новая лякарня на 75 месцаў.

Удзельнік партызанскага руху пад час Вялікай Айчыйнай вайны. Пасьля вайны зноў стаў галоўным лекарам Лельчыцкай лякарні.

Пасьля 60 гадоў застаўся ў лякарні на пасадзе акушэра-гінэколяга.

## Памяць
У 16 сакавіка 1967 годзе ў сувязі з 80-годзьдзем Васілю Семяновічу першаму ў раёне дадзена званьне «Ганаровы грамадзянін гарадзкога пасёлку Лельчыцы».

Яму дадзена званьне «Заслужаны лекар БССР» з уручэньнем ганаровай граматы Вярхоўнага Савету БССР.

Ягоным імем названа вуліца ў Лельчыцах.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія лекары
Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны
Курчоўцы

Назву **Курчоўцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Курчоўцы — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Курчоўцы — вёска ў Вярэнаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Курчова
* Курчоў
Альшэва

Назву **Альшэ́ва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Альшэва — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Альшэва — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Ольшава
Барысы

Назву **Барысы** маюць:

* Барысы — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Барысы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Калодна

Назву **Калодна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Калодна — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Калодна — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы
Каляда (газэта)

«**Каляда**» — беларуская газэта-аднадзёнка. Выйшла 24 сьнежня 1924 году на каталіцкія каляды замест забароненай газэты «Сялянская праўда».

Аднадзёнка «Каляда» была сканфіскаваная польскімі ўладамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1924 годзе
Шаламы (Магілёўская вобласьць)

**Шаламы́** (таксама — *Шыламы́ Пе́ршыя*, *Шыламы́ Стары́я*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавету.

## Назва
Назва вёскі паходзіць ад назвы рэльефу мясцовасьці (узгоркі, бугрыста). Сама вёска разьмешчана на ўзгорку ў чашападобнай упадзіне. Іншае тлумачэньне паходжаньня назвы зьвязваюць са словам «шум».

## Гісторыя
У 1675 годзе ў сяле Шаламы налічвалася 3 дымы, у 1681 млын на рацэ Пішчані. У 1932 быў створаны калгас «Барэц». У 1939 усе хутаране сьсяліліся каля былога панскага фальварку й утварылі вёску (брыгаду) Шаламы-2, ці Шаламы Новыя. У выніку ўзбуйненьня да в. Шаламы-1 былі далучаны Шаламы-2, Урэчча 1, Урэчча-2 з цэнтральнай сядзібай у вёсцы Шаламы-1.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1926 год — 933 чалавекі; 1999 год — 176 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 100 чалавек; 2011 год — 107 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць дом сацыяльных паслугаў і крама.

## Асобы
* Іван Яшкін — беларускі мовазнавец

## Крыніцы

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Джордж Гэйнз

**Джордж Гэйнз** (, 16 траўня 1917, Гэльсынгфорс, Вялікае княства Фінляндзкае, Расейская імпэрыя — 15 лютага 2016, Норт Бэнд, штат Вашынгтон, ЗША) — амэрыканскі актор фінскага, нідэрляндзкага й расейскага паходжаньня (яго сапраўднае імя Джордж Ёнгеянс ().

Вядомасьць набыў дзякуючы ўдзелу ў брадўэйскіх музычных камэдыях сярэдзіны XX стагодзьдзя. У кінематографе дэбютаваў у сярэдзіне 1950-х гадоў. Сярод найбольш вядомых фільмаў зь яго ўдзелам — Паліцэйская акадэмія (ўсе 7 частак), дзе ён граў ролю рэктара Эрыка Ласарда.

Катэгорыя:Акторы ЗША
Прышчэпка

**Прышчэ́пка** (вакцына́цыя) — увядзеньне вакцыны дзеля выпрацоўкі імунітэту супраць заразнай хваробы. Найбольш пашырана праводзіцца супраць 8 хваробаў: адзёр, дыфтэрыя, кохлік, краснуха, поліямэліт, слупняк, сухоты і сьвінка. Пры пагрозе пошасьці ладзіцца для папярэджаньня распаўсюду такіх хваробаў, як балотная ліхаманка, бруцэлёз, гепатыт В, грып, сыбірская язва, тулярэмія, халера, чума і шаленства. Выпрацаваны імунітэт цягнецца ад месяцаў да гадоў. Для падаўжэньня імунітэту праводзіцца паўторна. Супрацьпаказаньні: алергія, захворваньне крыві, імунадэфіцыт, інфэкцыя, пашкоджаньне нырак, печані і сэрца, рак. У выніку ўстанаўленьня ўсеагульнага правядзеньня прышчэпак інфэкцыі перасталі быць асноўнай прычынай дзіцячай сьмяротнасьці. Паводле Сусьветнай арганізацыі здароўя, за 2011 год у Эўропе 32 тыс. дзяцей памерлі ад хваробаў, што папярэджваюцца з дапамогай прышчэпкі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Мэдычныя працэдуры
Катэгорыя:Чыньнікі здароўя
Галодныя гульні: Узгараньне

***Гало́дныя гу́льні: узгара́ньне*** () — фільм рэжысэра Фрэнсіса Лоўрэнса паводле раману Сьюзэн Колінз «Узгараньне», сыквэл фільму ''Галодныя гульні''. Сусьветная прэм’ера адбылася ў Лёндане 11 лістапада 2013 году, у ЗША — 19 лістапада. Слоган фільму «Памятай, хто твой сапраўдны сябар».

## Зьмест
Праз год пасьля перамогі на 74-х Галодных гульнях, Кэтніс Эвердын і яе партнёр Піт Мэларк павінны праехаць па турнэ, у якім яны наведаюць ўсе раёны. Але перад ад’ездам Кэтніс наведвае прэзыдэнт Сноў, які напужаны тым, што Кэтніс кінула яму выклік год таму падчас гульні, калі яна вырашыла памерці за Піта. Кэтніс і Піт абвешчаныя пераможцам, гэта падсілкоўвае магчымае паўстаньне. Ён кажа, што Кэтніс падчас тура лепш паспрабаваць пераканаць усіх, што яна тушыць полымя, інакш яна будзе ў небясьпецы. Але, на жаль, яна не ў стане зрабіць гэта. Так Сноў вырашае правесьці дадатковыя гульні, якія ён мае права рабіць кожныя 25 гадоў. Ён вырашае распачаць Галодных гульні, дзе папярэднія пераможцы будуць спаборнічаць між сабой. Іх настаўнік Хэйтміч лічыць, што адзіны шанец на выжываньне — заключыць саюз зь некаторымі іншымі ўдзельнікамі.

## Беларускі пераклад
Фільм агучаны суполкай «Belmovie — фільмы па-беларуску».

## Акторы
* Джэніфэр Лоўрэнс — Кітніс Эвэрдын
* Джош Гатчэрсан — Піт Мэларк
* Вудзі Гарэлсан — Гэймітч Эбэрнэці
* Лаем Гэмсўорт — Гейл Хотарн

## Крыніцы

Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Фрэнсіса Лоўрэнса
Катэгорыя:Фільмы 2013 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2013 году
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Галодныя гульні

**Гало́дныя гу́льні** ():

* Галодныя гульні (трылёгія) — кніжная трылёгія Сьюзэн Колінз.
** Галодныя гульні (раман) — першы раман трылёгіі
* Галодныя гульні (сэрыя фільмаў) — фільмы студыі Lionsgate, экранізацыя раману.
** Галодныя гульні (фільм)
** Галодныя гульні: Узгараньне
** Галодныя гульні: Сойка-перасьмешніца. Частка 1
** Галодныя гульні: Сойка-перасьмешніца. Частка 2
Служкі (неадназначнасьць)

**Служкі** — гэта:

* Служкі (Слушкі) — шляхецкі род гербу «Астоя» ў Вялікім Княстве Літоўскім
* Служкі — хутар у Бераствіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
Сапраўдная мужнасьць

Назву **Сапраўдная мужнасьць** маюць:

* Сапраўдная мужнасьць — раман Чарльза Портыса

## Фільмы
* Сапраўдная мужнасьць (фільм, 1969)
* Сапраўдная мужнасьць (фільм, 2010)
Станіслаў Берсан

**Станісла́ў Ігна́тавіч Бе́рсан** (1895, Варшава, Расейская імпэрыя — 21 красавіка 1919) — савецкі партыйны і ваенны дзяяч, намесьнік старшыні Менскага савету, наркам па справах нацыянальнасьцяў Заходняй вобласьці й фронту, наркам дзяржкантролю Літоўска-Беларускай ССР. Удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу ў Беларусі.

## Біяграфія
Паходзіў з варшаўскай сям’і банкіраў, выхоўваўся за мяжой у Швайцарыі і Францыі.

У 1917 абвясьціў сябе польскім сацыялістам, далучыўся да менскіх бальшавікоў (Кнорына і іншых). У 1917 намесьнік старшыні Менскага Савету, камісар ВРК Заходняга фронту. Чалец дэлегацыі ВРК па падпісаньню ў мястэчку Солы 21 лістапада (4 сьнежня) 1917 году дамовы зь нямецкім камандваньнем аб перамір’е на Заходнім фронце. Зь лістападу 1917 году наркам па справах нацыянальнасьцяў Заходняй вобласьці й фронту.

Заснавальнік і рэдактар бальшавіцкай газэты «Prawda» («Праўда»), пазьней «Polska prawda» («Польская праўда»), чалец праўленьня (бюро) Менскай групы СДКПіЛ. Зь лютага 1919 наркам дзяржкантролю Літоўска-Беларускай ССР.

У лютым 1919 арыштаваны польскімі легіянэрамі з арміі гэнерала Юзэфа Доўбар-Мусьніцкага (палякі, што раней служылі ў расейскім войску), расстраляны.

## Памяць
Ягоным імем была названа вуліца ў Менску.

## Крыніцы

Катэгорыя:Савецкія палітыкі
Сапраўдная мужнасьць (фільм, 2010)

«**Сапраўдная мужнасьць**» () — вэстэрн братоў Коэн, зьняты ў 2010 годзе па рамане Чарлза Портыса (1968). Галоўныя ролі выканалі ляўраты «Оскараў» Джэф Брыджэс і Мэт Дэйман, а таксама 13-гадовая Гэйлі Стэйнфэлд, якая дэбютавала з гэтай роляй у галівудзкім кіно. За галоўную ролю першай экранізацыі раману ў 1969 годзе, свой «Оскар» атрымаў Джон Ўэйн.

У расейскім перакладзе вядомая на беларускім рынку, як «*Жалезная хватка*».

## Сюжэт
Чатырнаццацігадовая Мэці Рос, бацька якой загінуў ад кулі нягодніка, наймае прыстава адправіцца лавіць злачынцу ў дзікія прэрыі. Кампанію жорсткаму прыставу складае зухаваты рэйнджар Лабэф. Але, насуперак волі дарослых, маленькая гераіня сама прагне ўдзельнічаць у прыгодах.

## Акторы
* Гэйлі Стэйнфэлд — *Мэці Рос*
* Джэф Брыджэс — *Ру́бэн «Рустэр» («Задзіра») Ко́гбэрн*
* Мэт Дэйман — *Лабэф*
* Джош Бролін — *Том Чэйні*
* Бары Пэпэр — *Нэд Пэпэр*

## Узнагароды
Стужка братоў Коэнаў, была намінавана на 10 «Оскараў». Фільм быў намінаваны на Прэмію гільдыі кінаактораў ЗША 2011 году ў катэгорыях «Найлепшая мужчынская роля» (Джэф Брыджэс) і «Найлепшая жаночая роля другога пляну» (Гэйлі Стэйнфэлд). На прэмію Брытанскай кінаакадэміі вылучалася ў 8 намінацыях, выйграла ў адной («Найлепшая апэратарская праца»). На прэмію Амэрыканскай кінаакадэміі вылучалася ў 10 намінацыях, але не атрымала ніводнай.

## Дадатковыя зьвесткі
* Гэйлі Стэйнфэлд сама скакала на кані без дублёраў — нават у небясьпечнай сцэне перапраўкі праз раку, сама страляла (вучыў яе гэтаму бацька).

## Крыніцы

Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы 2010 году
Катэгорыя:Фільмы братоў Коэн
Катэгорыя:Вэстэрны ЗША
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Paramount Pictures
Катэгорыя:Фільмы Skydance Media
Катэгорыя:Фільмы паводле раманаў ЗША
Вэстэрн

**Вэ́стэрн** (, літаральна — «заходні») — кірунак у мастацтве, характэрны для ЗША, можа ўключаць розныя жанры, напрыклад, камэдыю, экшн, дэтэктыў, трылер і нават фантастыку; вэстэрн характэрны для кінэматографу, тэлебачаньня, літаратуры, жывапісу і інш. Дзеяньне ў вэстэрнах у асноўным адбываецца ў другой палове XIX стагодзьдзя на Дзікім Захадзе — будучых заходніх штатах ЗША, а таксама ў Заходняй Канадзе і ў Мэксыцы.

Упершыню зьявіўся ў літаратуры, затым у кінэматографе. Як кінэматаграфічны жанр распаўсюдзіўся з ЗША на іншыя краіны, якія паступова стварылі свой уласны эквівалент вэстэрну. Найбольшы росквіт вэстэрну прыйшоўся на сярэдзіну XX стагодзьдзя. Пазьней цікавасьць да яго пачала падаць.

Прымыкае да вэстэрну аргентынская літаратура гаўчо і апавяданьні аб эўрапейскіх пасяленцах у Аўстраліі.

## Тэмы вэстэрну

Вэстэрн часта паказвае заваяваньне пустыні і падпарадкаваньня прыроды ў імя цывілізацыі, або канфіскацыю тэрыторыяў карэнных жыхароў памежжа.

Вэстэрн адлюстроўвае грамадзтва, арганізаванае вакол кодэксу гонару і асабістага, прамога або прыватнага правасудзьдзя (накшталт вендэты). Папулярны сюжэт вэстэрну — гісторыя, якая круціцца вакол жыцьця паўкачавога вандроўніка, як правіла, каўбоя або стралка.

## Крыніцы
Варахобкі

**Варахо́бкі** — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бешанковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 34 чалавекі
* 1999 год — 81 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бешанковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Паліцэйская акадэмія

«**Паліцэйская акадэмія**» () — амэрыканская камэдыя 1984 году. Рэжысэрам і адным са сцэнарыстаў фільму стаў Г’ю Ўілсан, а Стыў Гутэнбэрг, Кім Кэтрал і Джордж Бэйлі выканалі асноўныя ролі. Касавыя зборы фільму склалі каля 146 мільёнаў даляраў, што ў далейшым стала падставай для зьяўленьня яшчэ шасьці фільмаў з гэтай сэрыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Фільмы 1984 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1984 году
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Сэрыя фільмаў «Паліцэйская акадэмія»
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы 1988 году
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-камэдыі
Катэгорыя:Кінакамэдыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы Warner Bros.
Катэгорыя:Фільмы Г’ю Ўілсана
Вялікае княства Фінляндзкае

**Вялікае княства Фінляндзкае** — дзяржаўнае ўтварэньне ў складзе Расейскай імпэрыі (з 1809 да 1917 году), якое займала тэрыторую сучаснае Фінляндыі й частку Карэліі. Княства мела шырокую аўтаномію. З 1809 да 1812 сталіцай быў горад Обу, пасьля чаго сталіцай стаў Гэльсынгфорс (абодва гарады былі пераважна швэдзкамоўнымі). У краіне выкарыстоўваўся грыгарыянскі каляндар.

Катэгорыя:Колішнія дзяржавы Эўропы
Катэгорыя:Гісторыя Швэцыі
Яневічы

Назву **Яневічы** маюць:

* Яневічы — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Яневічы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Шэметава

Назву **Шэметава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Шэметава — вёска ў Мядзельскім раёне
** Шэметава — хутар у Мядзельскім раёне
** Шэметава — вёска ў Смалявіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Шэмет
* Шэметаў
Салонец 1

**Сало́нец 1** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ушацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 17 чалавек
* 1999 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ушацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Гіжэнка

**Гіжэ́нка** (таксама — *Іжэ́нка*, *Ніжэ́нка*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Гісторыя
Назва вёскі паходзіць ад ракі Гіжэнка, мясцовыя жыхары таксама карыстаюцца назвамі «Ніжэнка», «Йіжэнка».

У 1783 годзе вёска ўваходзіла ў склад маёнтку пана Гарадзецкага Чэрыкаўскага павету Магілёўскай губэрні. З 1873 году в. Гіжэнка лічылася дзяржаўнай маёмасьцю. У 1884 годзе было 33 двары, у тым ліку 10 сталярных і 6 бандарных, пражывала 163 жыхары.

Перад вайной у вёсцы жыло 319 чалавек.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1943 году гітлераўцамі было спалена 102 двары (са 112 да вайны).

Пасьля вызваленьня была адбудавана нанова. У 1956 годзе ў вёсцы было 100 двароў.

## Геаграфія
Геаграфічна вёска знаходзіцца на ўсходзе Прапойскага раёну, за 18 км у кірунку на паўночны ўсход ад Прапойску, за 86 км ад Магілёва.

## Насельніцтва
* 2011 год — 333 чалавекі
* 2010 год — 321 чалавек
* 1999 год — 273 чалавекі

## Прамысловасьць і сельская гаспадарка
У вёсцы знаходзіцца СВК «40 год Кастрычніка»

## Культура і адукацыя
У вёсцы маюцца Гіжэнская сярэдняя агульнаадукацыйная школа, дырэктар — Аляксандар Віктаравіч Сьцяпанаў і Гіжэнскі ясьлі-сад, дырэктар — Сьвятлана Віктараўна Малашэнка. Таксама функцыянуе Гіжэнскі сельскі дом культуры, дырэктар — Алена Аляксееўна Фурсіна, і Гіжэнская сельская бібліятэка, якая мае доступ у Інтэрнэт.

## Ахова здароўя і сацыяльная абарона насельніцтва
У вёсцы працуюць ФАП і сацыяльны пункт.

## Славутасьці
Ля Гіжэнкі знаходзіцца братэрская магіла 1941—1944 гадоў, якая зьяўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасьцю Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аграгарадок Гіжэнка
* Воінскія пахаваньні

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Аляксандраўка 1

**Алякса́ндраўка 1** (таксама — *Таўкачо́ўка*, *Малі́наўка*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1750 12 двароў. Падчас Вялікай Айчыннай вайны была акупаваная гітлераўцамі. У жніўні 1943 году імі было спалена 68 двароў (з 76 да вайны), забіта 12 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2011 год — 49 чалавек
* 2010 год — 44 чалавекі
* 1999 год — 73 чалавекі
* 1926 год — 427 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуе Дом сацыяльных паслугаў.

## Славутасьці
* За 1,5 км на паўднёвы ўсход ад Аляксандраўкі знаходзіцца братэрская магіла 1941 году, якая зьяўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасьцю Рэспублікі Беларусь.
* За 2 км на поўдзень ад вёскі помнік артылерыстам
* За 1,5 км на паўднёвы ўсход стаянка каменнага веку і селішча эпохі Кіеўскай Русі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Воінскае пахаваньне

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Стары Доўск

**Стары́ Доўск** — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіць у склад Доўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1791 годзе згадваецца як вёска Доўск у складзе маёнтка Юдзічы.

## Насельніцтва
* 2010 год — 180 чалавек
* 1999 год — 205 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Доўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёну
Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 1998 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў]] 1998 году** — трэцяе эўрапейскае спаборніцтва гандбольных зборных, якое праводзілася ў Італіі з 29 траўня па 7 чэрвеня 1998 году. Чэмпіёнамі Эўропы другім разам стала зборная Швэцыі.

## Пляцоўкі




## Папярэдні раўнд

### Група A

----

----

----

----

### Група B

----

----

----

----

## Плэй-оф

* (1) — у авэртайме

## Выніковая табліца

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі на бачыне ЭГФ 

1998
Катэгорыя:1998 год у гандболе
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Італіі
Катэгорыя:Італьянскі гандбол
Бярозаўка (Прапойскі раён)

**Бяро́заўка** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Гісторыя
У пісьмовых крыніцах згадваецца з XVII стагодзьдзя. У 1635 годзе абруб Паўлава Бярозаўка ў Благавіцкім войтаўстве Магілёўскай эканоміі Аршанскага павету Рэчы Паспалітай, дзяржаўная ўласнасьць. У 1708 г. падчас Вялікай Паўночнай вайны ў данясеньні камандуючага корпусам расейскай арміі Боўра Пятру I паказваецца в. Бярозаўка:

Сего сентября 27 дня в пути, не дошед вёски Берёзовки, получилъ ваш царского величества указ через Масора Чирикова, И пришёл в тое вёску Берёзовку, и стал промеж вёсак Берёзовка и Улуки. И сей ночи переберязь реку Проню, пойду до указанного места… 

У 1742 годзе налічвалася 13 гаспадарак. У 1765 годзе — вёска (5 двароў, у якіх ніхто ня жыў), дзяржаўная маёмасьць у Прапойскім старостве. У 1769 годзе 7 двароў, 9 жыхароў. Пасьля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расейскай імпэрыі. У 1786 годзе ў Рагачоўскім павеце, 8 двароў, 60 жыхароў, уласнасьць памешчыка. У 1858 годзе 61 двор, 297 жыхароў. У 1880 годзе 70 двароў, 352 жыхары. Частка вяскоўцаў займалася бандарствам. У 1897 годзе 105 двароў, 712 жыхароў, у Даўжанскай воласьці Чэрыкаўскага павету. Меліся школа граматы і карчма. У 1905 адкрыта казённая вінная крама. У 1907 годзе школа граматы ператворана ў земскую, якая разьмясьцілася ў наёмным памяшканьні. У 1909 годзе 112 двароў, 827 жыхароў. З 1919 г. у Быхаўскім павеце Гомельскай губэрні РСФСР, з 1924 году ў Прапойскім (з 23 траўня 1945 году Слаўгарадзкім) раёне Магілёўскай акругі БССР.

Перад вайной у вёсцы жыло 402 чалавекі.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны была акупаваная гітлераўцамі. У жніўні 1943 году імі было спалена 136 двароў (са 141 да вайны), забіта 12 жыхароў. На вайне загінула 134 жыхары вёскі.

## Геаграфія
Геаграфічна вёска знаходзіцца за 27 км на поўнач ад Прапойску, за 67 км ад Магілёва, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Чавусы на лініі Магілёў — Крычаў.

На адлегласьці прыкладна 2 км ад Бярозаўкі працякае рака Проня. Рэльеф раўнінны, на захадзе мяжуе зь лесам, працякае ручай — прыток р. Проні. Транспартная сувязь па дарозе празь в. Целяшы, Гіжэнка, Ходарава і далей па трасе Прапойск — Чэрыкаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 275 жыхароў
* 2007 год — 93 гаспадаркі, 221 жыхар
* 2009 год — 205 жыхароў
* 2011 год — 105 двароў, 229 жыхароў

## Вытворчасьць
У вёсцы знаходзіцца фэрма па гадоўлі буйной рагатай жывёлы, майстэрні па рамонце сельскагаспадарчай тэхнікі, зернесушыльны комплекс.

## Рознае
У вёсцы дзейнічае Бярозаўскі вучэбна-пэдагагічны комплекс «Дзіцячы садок — школа», дырэктар — Тацяна Гарэлікава. Таксама ў населеным пункце працуюць клюб, бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт, паштовае аддзяленьне й крама.

У вёсцы знаходзіцца мэмарыял у памяць воінаў і партызан, якія загінулі ў час Вялікай Айчыннай вайны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Захараненьні партызан у Бярозаўцы

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Кібіны

**Кібіны** (, па-караімску: *кыбын*, мн. лік *кыбынлар*)&nbsp;— піражкі з дражджавога цеста зь мясным фаршам (традыцыйна бараніна, цяпер усё часьцей сьвініна) і вялікай колькасьцю цыбулі. Выпякаюць кібіны на блясе.

Традыцыйная страва караімаў, ад якіх распаўсюдзілася ў Летуве.

Катэгорыя:Летувіская кухня
Катэгорыя:Стравы з мукі
Катэгорыя:Стравы зь мяса
Катэгорыя:Караімы
Загліннае (Магілёўская вобласьць)

**Заглі́ннае** (таксама — *Галу́за*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Гісторыя
На мапе 1777 году адзначана разам з вадзяным млынам. У 1783 21 двор, 101 жыхар.

## Насельніцтва
* 2011 год — 14 чалавек
* 2010 год — 16 чалавек
* 1999 год — 27 чалавек
* 1926 год — 275 чалавек

## Славутасьці
* Братэрская магіла савецкіх воінаў, якія загінулі ў 1943 г. у баях супраць нямецкіх захопнікаў
* Магіла Ц. Зайкоўскага, партызана палка «Трынаццаць», які загінуў у 1943 г.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Воінскія пахаваньні

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Загліннае

Назву **Заглі́ннае** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Загліннае — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Загліннае — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Глінаўка
* Глініца
* Глініцкі
* Глінічы
* Глінішкі
* Глінішча
* Глінішчы
* Глінка
* Глінкі
* Глінна
* Гліннае
* Глінная
* Глінск
* Глінскія
* Гліншчына
* Глінь
* Глінькава
* Гліньне
* Гліньнікі
* Гліньніца
* Глінянкі
* Гліняны
* Загліньнікі
Бэрнат Дэсклёт

**Бэрнат Дэсклёт** () — каталёнскі летапісец, вядомы сваім апісаньнем кароткага панаваньня Пэдра III Арагонскага (1276-85).  склаў адну з чатырох частак «», на якія абапіраюцца сучасныя гісторыкі пры звароце да палітычнага і вайсковага жыцьця Каралеўства Арагону і Княства Каталёніі ў XIII—XIV стагодзьдзях, у тым ліку «Арагонскі крыжовы паход». Хоць «Хроніка» Дэсклёта пачынаецца ад XI стагодзьдзя, аднак найбольшую цікавасьць уяўляюць менавіта падзеі пры памяці летапісца. Бэрнат напісаў свой твор у стылі рыцарскага раману, і ён разбаўлены драматычнымі маналёгамі галоўных пэрсанажаў ды захоплівальнымі эпізодамі, напрыклад пра ўцёкі Пэдравага брата, Якуба II, з фартэцыі Пэрпіньян праз каналізацыю.

Уласна пра Бэрната не захавалася ніякіх зьвестак, акрамя тых невялічкіх, што можна пачарпнуць з «Хронікі».

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Асацыяцыя літаратараў на каталёнскай мове 

Катэгорыя:Храністы
Катэгорыя:Арагонская карона
Катэгорыя:Сярэднявечныя літаратары
Катэгорыя:Гісторыя Каталёніі
Гарпэр Лі

**Нэл Га́рпэр Лі** (, , Монравіл — , Монравіл) — амэрыканская пісьменьніца, аўтарка раману «Забіць перасьмешніка» (, 1960, Пулітцэраўская прэмія, экранізаваны ў 1962).

Прадстаўніца г. зв. паўднёвай школы амэрыканскага раману ХХ ст., якая дасьледавала фэномэн расізму ў яго сацыяльнай, этычнай і псыхалягічнай праявах. Скончыла Алябамскі ўнівэрсытэт (1949). Вядомасьць прынёс раман «Забіць перасьмешніка» (1960), які выяўляе расавы канфлікт, што прыводзяць да сьмерці чалавека. Аўтарка навэлаў, эсэ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Літаратары і літаратаркі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты Пулітцэраўскай прэміі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Алабаме
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзыдэнцкім мэдалём Свабоды
Закрупец

**Закру́пец** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Назва
Назва паходзіць ад ракі Крупкі, прытоку Проні, якая працякае праз населены пункт.

## Гісторыя
На мапе Старабыхаўскага павету 1777 году адзначана разам з вадзяным млынам. У 1783 г. 45 двароў, 262 жыхары.

## Насельніцтва
* 2011 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 17 чалавек
* 1926 год — 377 чалавек

## Славутасьці
* Братэрская магіла савецкіх воінаў, якія загінулі ў 1943 г. у баях супраць нямецкіх захопнікаў
* Магіла С. Кірпічэнкавай, партызанкі палка «Трынаццаць», якая загінула 15 траўня 1943 г. (за 1,5 км на захад ад вёскі, у лесе)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Захараненьні партызан у Закрупцы

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну