open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандар Гарцуеў

**Алякса́ндар Фёдаравіч Гарцу́еў** ( 1954 г.) — рэжысэр і актор тэатру. Ляўрэат 1-й Нацыянальнай тэатральнай прэміі Беларусі (2011 г.). З 28 сакавіка 2012 г. 3-і мастацкі кіраўнік Рэспубліканскага тэатру беларускай драматургіі (РТБД).

## Жыцьцяпіс
У 1980 г. скончыў акторскі факультэт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытуту (цяпер БДАМ) і ўладкаваўся акторам у Акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы. У 1994 г. перайшоў у Рэспубліканскі тэатар беларускай драматургіі (РТБД), на сцэне якога ў якасьці рэжысэра паставіў свой першы спэктакль «Чорны квадрат». З 1998 г. адначасна выкладаў у якасьці дацэнта майстэрства актора і рэжысуру драмы ў Беларускай акадэміі мастацтваў. Тамсама стаўся мастацкім кіраўніком курсаў рэжысэраў драмы і аўтарам падручнікаў рэжысуры драмы.

У 2000 г. скончыў рэжысэрскі факультэт  ў Маскве (цяпер РІТМ), дзе прайшоў стажаваньне пад кіраўніцтвам народнага артыста Расеі . Пасьля ўладкаваўся штатным рэжысэрам у Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы. У 2008 г. выпусьціў курс маладых рэжысэраў драматычнага тэатру ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

29 красавіка 2010 г. зрабіў на сцэне Купалаўскага тэатру прэм’еру драмы «Ня мой» паводле аповесьці Алеся Адамовіча «Нямко». 10 кастрычніка 2011 г. атрымаў за пастаноўку 1-ю Нацыянальную тэатральную прэмію ў намінацыях «Лепшы спэктакль году» і «Лепшая сучасная пастаноўка паводле твораў беларускіх аўтараў». 28 сакавіка 2012 г. стаўся 3-м мастацкім кіраўніком Рэспубліканскага тэатру беларускай драматургіі (РТБД) на прапанову яго новапрызначанага дырэктара Ігара Сігова.

## Творчасьць
На 2013 г. паставіў 35 спэктакляў у тэатрах Беларусі. Найбольш знаныя пастаноўкі: «Крывавая Мэры» (1996 г., Зьміцер Бойка), «Дзядзька Ваня» (1999 г., Антон Чэхаў), «Трыстан і Ізольда» (1999 г., Сяргей Кавалёў), «Брат мой Сымон» (2000 г., Аляксей Казанцаў), «Кім» (2001 г., Аляксей Дудараў), «Люці» (2003 г., А.Дудараў), «Дзіўная місіс Сэвідж» (2003 г., Джон Патрык), «Раскіданае гняздо» (2005 г., Янка Купала), «Івона — прынцэса Бургундская» (2005 г., Вітольд Гамбровіч), «Прымакі» (2006 г., Я.Купала), «Маэстра» (2006 г., Марыя Ладо), «Дзеці Ванюшына» (2008 г., Сяргей Найдзёнаў), «Хам» (2009 г., Эліза Ажэшка), «Залёты» (2010 г., Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч), «Ня мой» (Алесь Адамовіч), «Ноч Гельвера» (2011 г., Інгмар Вілквіст), «Субота. Нядзеля. Панядзелак» (2012 г., Эдуарда дэ Філіпа), «Людзі на балоце» (2012 г., Іван Мележ).

## Сям’я
Жонка — акторка Зоя Белахвосьцік.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія тэатральныя рэжысэры
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Мужчынская зборная Румыніі па гандболе

**Мужчынская зборная Румыніі па гандболе** — каманда, якая прадстаўляе Румынію ў міжнародных спаборніцтвах па гандболе. Склад зборнай вызначае Фэдэрацыя гандболу Румыніі. Галоўны трэнэр — гішпанец Мануэль Мантоя Фэрнандэс.

Зборная Румыніі — чатырохразовы чэмпіён сьвету, доўгія гады была адной з наймацнейшых зборных. Аднак усе ейныя посьпехі адносяцца да XX стагодзьдзя, і пасьля 1990 року яна не заваёўвала мэдалёў.

## Статыстыка
 **Чэмпіёны**&nbsp;&nbsp; **Фіналісты**&nbsp;&nbsp; Трэцяе месца&nbsp;&nbsp; Чацьвертае месца&nbsp;&nbsp;

### Алімпійскія гульні

### Чэмпіянаты сьвету

### Чэмпіянаты Эўропы

## Вонкавыя спасылкі
* Фэдэрацыя гандболу Румыніі 
* [Профіль](http://www.ihf.info/TheIHF/ContinentalFederations/EuropeanHandballFederation(EHF)/ListofFederations/RomanianHandballFederation.aspx)  на бачыне ЭГФ

Катэгорыя:Румынскі гандбол
Румынія
Гандбол
Павал Зуевіч

**Па́вал Зуе́віч** ( 12 ліпеня 1997 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец клецкага футболу. У 2014 годзе далучыўся да клюбу «Клецак», які пачаў выступаць у Другой лізе чэмпіянату Беларусі. Бараніў колеры клюбу цягам двух сэзонаў, а ў пачатку 2016 году стаў гульцом сталічнага клюбу «Крумкачы», дзе выступаў за дубль. Увосень таго ж году стаў прыцягвацца да асноўнай каманды. 21 кастрычніка 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матчу супраць мікашэвіцкага «Граніта» (2:1).

У першай палове сэзону 2017 году выступаў за дубль «Крумкачоў», у асноўнай камандзе толькі зрэдку выходзіў на замену — тройчы ў Найвышэйшай лізе і адзін раз у Кубку Беларусі. У жніўні 2017 году далучыўся да «Слуцку». У сэзоне 2017 году выступаў выключна за дубль слуцкага клюбу, а ў сэзоне 2018 году пачаў прыцягвацца і да асноўнай каманды, пераважна выходзіў на замену. У сьнежні 2018 году падоўжыў кантракт з «Слуцкам». Першую палову сэзону 2019 году прапусьціў праз траўму, а пазьней выступаў за дубль. У студзені 2020 году падоўжыў кантракт з случакамі. У 2020 годзе гуляў перадусім за дубль, але прыцягваўся да асноўнай каманды, прынамсі звычайна заставаўся на лаўцы запасных.

У лютым 2021 году паводле пагадненьня бакоў скасаваў кантракт з «Слуцкам». Неўзабаве далучыўся да петрыкаўскага «Шахцёра» і падпісаў зь ім пагадненьне. У сэзоне 2021 году рэгулярна гуляў у асноўным складзе, з 6 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды. У сэзоне 2022 году не зьяўляўся на полі і ў ліпені 2022 году пакінуў петрыкаўскі клюб.

### Міжнародная
26 сакавіка 2017 году дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы другі тайм таварыскага матчу супраць зборнай Латвіі (3:4).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Алег Папоў

**Алег Канстанцінавіч Папоў** (, , вёска Вырубава, Маскоўская вобласьць, РСФСР — , Растоў-на-Доне, Расея) — савецкі і расейскі артыст цырку (клоўн), актор. Народны артыст СССР (1969).

## Біяграфія
Алег Папоў нарадзіўся 31 ліпеня 1930 г у вёсцы Вырубава Кунцаўскага раёну Маскоўскай вобласьці (цяпер вёска ўваходзіць у гарадзкое паселішча Адзінцова Адзінцоўскага раёну Маскоўскай вобласьці). Неўзабаве сям’я пераехала ў Маскву і пасялілася ў раёне стадыёна «Дынама».

У 1943 годзе Алег паступае вучнем сьлесара на паліграфічны камбінат «Праўда».

У наступным, 1944 годзе, займаючыся ў гуртку акрабатыкі Палаца спорту «Крылы Саветаў», ён пазнаёміўся са студэнтамі цыркавога вучылішча, пабываў на іх рэпэтыцыях. У гэтым жа годзе Алег паступае ў Дзяржаўнае вучылішча цыркавога мастацтва, якое заканчвае ў 1950 годзе па спэцыяльнасьці эксцэнтрык на дроце.

Пачаў сваю кар’еру эквілібрыстам, выступаючы з нумарам «Эксцэнтрык на свабодным дроце» (рэжысэр-пэдагог С. Марозаў). У 1951 годзе дэбютаваў у якасьці дывановага клоўна ў Саратаўскім цырку. Канчаткова зацьвердзіўся ў гэтым амплюа ў Моладзевым цыркавым калектыве (1951—1953). Стварыў артыстычны вобраз «Сонечнага клоўна» — безжурботнага хлопца з капой русых валасоў у знарочыста шырокіх паласатых штанах і клятчастай шапачцы. У сваіх выступах выкарыстоўваў такія прыёмы як эквілібрыстыка, акрабатыка, жангляваньне, парадыраваньне цыркавых нумароў, але галоўнае месца ў яго выступах займалі антрэ, вырашаныя сродкамі буфанады і эксцэнтрыкі. Сярод лепшых рэпрызаў Алега Папова — «Повар», «Сьвісток», «Прамень».
 
Часта здымаўся ў кіно, выступаў у якасьці рэжысэра цыркавых спэктакляў.

З 1991 году жыў і працаваў ў нямецкім Эгляфштайне (пад Нюрнбэргам) пад сцэнічным псэўданімам *Шчаслівы Ганс*.

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 12: Палікрат — Праметэй / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 2001. — 576 с.: іл. ISBN 985-11-0198-2 (т. 12), ISBN 985-11-0035-8.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Алега Папова

Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Клоўны Нямеччыны
Катэгорыя:Цыркавыя артысты Нямеччыны
Катэгорыя:Цыркавыя артысты СССР
Катэгорыя:Імігравалі ў Нямеччыну з Расеі
Воін Сьвятла

**Воін Сьвятла** () — міжнародная ўкраінска-беларуская прэмія памяці беларускага актывіста Эўрамайдану і журналіста, сябра Самаабароны Майдану, кавалера ордэна герояў Нябеснай сотні Міхаіла Жызьнеўскага.

## Гісторыя прэміі
Заснаваная ў жніўні 2015 году па выніках Міжнароднага ўкраінска-беларускага сэмінару, які прайшоў 1-2 ліпеня 2015 году ў Нацыянальным хаўрусе пісьменьнікаў Украіны.

Прэмія прысуджаецца штогадова «за кнігу ўкраінскага або беларускага аўтара, у якой дзейнічае высакародны, сьмелы герой, які змагаецца за справядлівасьць, правяшчае агульначалавечыя каштоўнасьці і зьяўляецца прыкладам для перайманьня».

Ляўрэатам уручаецца дыплём, грашовая прэмія і статуэтка «Воін сьвятла» з надпісам.

Беларускія ўдзельнікі сэмінару адзначылі, што Ўкраіна зьяўляецца для беларусаў новым геапалітычным цэнтрам, які дапаможа Беларусі выжыць ва ўмовах татальнай расеізацыі і наступу расейскага сьвету.

Паводле задумы арганізатараў, у конкурсе ўдзельнічаюць пісьменьнікі зь Беларусі і Ўкраіны, а па выніках адбору вызначаецца па адным пераможцы ад краіны.

26 студзеня 2016 году ў Кіеве ўручылі дэбютную літаратурную прэмію «Воін сьвятла» за найлепшую празаічную кнігу, якая адстойвае свабоду, справядлівасьць і чалавечыя ідэалы.

Старшыня Кіеўскай гарадзкой арганізацыі Нацыянальнага хаўрусу пісьменьнікаў Украіны Ўладзімер Даніленка падчас уручэньня літаратурнай прэміі паведаміў:

Даніленка таксама адзначыў, што ў гэтым годзе ўручэньне прэміі дэбютнае, аднак арганізатары заплянавалі зрабіць такое ўзнагароджаньне штогод і адрадзіць ва Ўкраіне кірунак рыцарскіх раманаў .

Пераможца конкурсу ад Украіны пісьменьнік Багдан Жолдак падчас цырымоніі ўручэньня распавёў, што ягоны раман прысьвечаны рэальнай гісторыі загінулага байца АТА:

Адзін зь пераможцаў конкурсу беларускі пісьменьнік Анатоль Бароўскі распавёў, што вельмі рады атрыманай узнагародзе, і выказаў надзею, што ўкраінскі народ пераможа ў сваёй барацьбе за свабоду:

## Ляўрэаты
* **2016** — Анатоль Бароўскі (раман "Воляй абраны") і Багдан Жолдак (раман "Укры")
* **2017** — Міхась Скобла (кніга эсэ "Саркафагі страху") і Мікалай Хоміч (раман "Загадка грабніцы")

## Крыніцы

## Літаратура
* *Алла Миколаєнко*. «Воїн Світла»: Під цією назвою засновано українсько-білоруську премію пам’яті Михайла Жизневського // Літературна Україна. — 2015. — № 26 (16 лип.). — С. 3 — (Наша спілка).

## Вонкавыя спасылкі
* Міхась Скобла — лаўрэат прэміі «Воін святла» імя Міхася Жызнеўскага // lit-bel.org
* В Киеве определились с лауреатами международной украинско-белорусской литературной премии «Воин света» памяти белорусского активиста Евромайдана и журналиста, члена Самообороны Майдана Михаила Жизневского // Укринформ 

Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Катэгорыя:Украінскія літаратурныя прэміі
Катэгорыя:Беларуска-ўкраінскія стасункі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Раззбраеньне

**Раззбраеньне** — скарачэньне дзяржавамі сродкаў вядзеньня вайны, якімі яны валодаюць.

Можа быць як шматбаковым, так і аднабаковым. Таксама можа закранаць як абмежаваную тэрыторыю, так і мець на мэце дэмілітарызацыю ўсёй зямной кулі. Сфармавалася як адзін з кірункаў зьнешняй палітыкі ў XIX стагодзьдзі, пасьля роля гэта кірунку толькі ўзмацнялася. У наш час раззбраеньне галоўным чынам накіравана на кантроль, абмежаваньне і скарачэньне стратэгічных ядзерных узбраеньняў.

Сярод вядомых акцыяў, дамоваў, пагадненьняў і прапаноў аб раззбраеньні — пагадненьне Раша — Бэгота, Гааскія мірныя канфэрэнцыі, «чатырнаццаць пунктаў» як наступствы Першай сусьветнай вайны, Канфэрэнцыя Лігі нацыяў па раззбраеньні, стварэньне Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяўы, Дамова аб забароне выпрабаваньняў ядзернай зброі ў атмасфэры 1963 году, прапанова аб «адкрытым небе», Дамова аб Антарктыцы 1959 году, Дамова аб космасе 1967 году, Дамова аб марскім дне 1971 году, Дамова 1963 году аб забароне ядзернай зброі ў Лацінскай Амэрыцы, Дамова аб нераспаўсюджаньні ядзернай зброі, Дамовы аб скарачэньні стратэгічных наступальных узбраеньняў (Новая ДСНУ), міжнародная канфэрэнцыя па забароне супрацьціпяхотных мін.

У 1997 годзе 123 дзяржавы падпісалі Атаўскую канвэнцыю «Аб забароне супрацьпяхотных мінаў», якая набыла моц у 1999 годзе. За больш як 20 гадоў дзеяньня Атаўскай канвэнцыі зьнішчылі звыш 40 млн мінаў, а таксама спынілі большасьць вытворчасьці новых мінаў.

## Літаратура
* 
* Разоружение // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.)&nbsp;— СПб., 1890—1907.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мір
Катэгорыя:Кантроль узбраеньняў
Катэгорыя:Замежнапалітычныя дактрыны
Мужчынская зборная Сэрбіі па гандболе

**Збо́рная Сэ́рбіі па гандбо́ле** — каманда, якая прадстаўляе Сэрбію ў міжнародных спаборніцтвах па гандболе. Склад зборнай вызначае Гандбольны зьвяз Сэрбіі. Галоўны трэнэр — .

## Мінуўшчына
Да 1991 року Сэрбія знаходзілася ў складзе СФРЮ, пасьля пэўны час прадстаўляла зборную Сэрбіі і Чарнагорыі.

У 1999 року Алімпійскі камітэт краіны прызнаў гандбольную зборную найлепшай мужчынскай камандай Сэрбіі.

У 2012 року, калі Сэрбія прымала ў сябе X чэмпіянат Эўропы, гаспадары дабіліся найбольшага посьпеху ў гэтым спаборніцтве: срэбных мэдалёў.

## Статыстыка
 **Чэмпіёны**&nbsp;&nbsp; **Фіналісты**&nbsp;&nbsp; Трэцяе месца&nbsp;&nbsp; Чацьвертае месца&nbsp;&nbsp;

### Алімпійскія гульні

### Чэмпіянаты сьвету

### Чэмпіянаты Эўропы

: ** Каляровы фон азначае, што на чэмпіянаце быў заваяваны мэдаль.*
: *** Чырвоны прастакутнік азначае, што зборная была гаспадаром спаборніцтва.*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Гандбольнага зьвязу Сэрбіі
* [Профіль](http://www.ihf.info/TheIHF/ContinentalFederations/EuropeanHandballFederation(EHF)/ListofFederations/SerbianHandballFederation.aspx) на бачыне ІГФ

Катэгорыя:Гандбол у Сэрбіі
Сэрбія
Гандбол
Пал Шміт

**Пал Шміт** ( 13 траўня 1942 Будапэшт, цяпер Вугоршчына) — вугорскі палітык і фэхтавальнік. 4-прэзыдэнт Вугоршчыны (2010—2012), 7-ы старшыня Нацыянальнага сходу Вугоршчыны (травень-жнівень 2010 г.), намесьнік старшыні Эўрапарлямэнту (2009—2010). 16-ы старшыня Вугорскага алімпійскага камітэту (1989—2010), намесьнік старшыні Міжнароднага алімпійскага камітэту (1995—1999). 2-разовы алімпійскі чэмпіён у фэхтаваньні 1968 і 1972 гадоў (камандная шпага).

## Кар’ера
У 1965 г. скончыў Эканамічны ўнівэрсытэт імя Карла Маркса ў Будапэшце. Удзельнік зборнай Вугоршчыны па фэхтаваньні на шпагах у 1965—1977 гадах. Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1968 і 1972 (камандная шпага). Чэмпіён сьвету і Эўропы. Завяршыў спартовую кар’еру ў 1977 годзе. У 1989 г. стаў старшынём Вугорскага алімпійскага камітэту. У 1995—1999 гадах быў намесьнікам старшыні Міжнароднага алімпійскага камітэту. У 1999—2007 гг. — старшыня .

У 1993—1997 гг. быў амбасадарам Вугоршчыны ў Гішпаніі, у 1998—2002 гадах — у Швайцарыі. У 2003—2007 гг. быў намесьнікам старшыні Вугорскага грамадзянскага зьвязу (Фідэш). З 20 ліпеня 2004 г. — дэпутат Эўрапарлямэнту, дзе да 13 траўня 2009 г. быў намесьнікам старшыні Камісіі культуры і адукацыі. 14 ліпеня 2009 г. пераабраўся ў Эўрапарлямэнт, дзе заняў пасаду 11-га з 14 намесьнікаў старшыні Эўрапарлямэнту і пасаду старшыні камісіі ў дачыненьнях з Харватыяй. У 2010 г. пакінуў сваю дэпутацкую пасаду.

29 чэрвеня 2010 г. Нацыянальны сход Вугоршчыны абраў яго новым прэзыдэнтам краіны 263 галасамі супраць 59 галасоў у адзінага апанэнта Андраша Балага. Заступіў на пасаду прэзыдэнта 6 жніўня 2010 году. Да канца 2010 г. падпісаў каля 100 законаў, зацьверджаных Нацыянальным сходам. 25 красавіка 2011 г. падпісаў новую Канстытуцыю Вугоршчыны, якая набыла моц 1 студзеня 2012 году. 29 сакавіка 2012 г. Рада Ўнівэрсытэту Зэмэльвайса (Будапэшт), у склад якога ў 2000 г. увайшоў Унівэрсытэт фізычнай адукацыі, пазбавіла Шміта ступені доктара навук за плягіят у 1992 г. доктарскай дысэртацыі 1987 г. баўгарскага доктара навук Мікалая Георгіева. З гэтай нагоды 2 красавіка 2012 г. Шміт падаў у адстаўку з пасады прэзыдэнта.

## Сям'я
Жонка — былая вугорская гімнастка Каталіна Макрай (нар. 1945), срэбраная прызэрка Алімпійскіх гульняў 1964 году ў практыкаваньнях на брусах. У шлюбе мае 3 дачкі (Грэта, Пэтра і Алекса).

## Крыніцы

## Вонкавыя крыніцы
* Спартовая статыстыка Шміта
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Будапэшце
Катэгорыя:Вугорскія алімпійскія чэмпіёны
Катэгорыя:Чальцы Міжнароднага алімпійскага камітэту
Катэгорыя:Амбасадары Вугоршчыны ў Гішпаніі
Катэгорыя:Вугорскія парлямэнтары
Катэгорыя:Дэпутаты Эўрапарлямэнту
Катэгорыя:Прэзыдэнты Вугоршчыны
Катэгорыя:Амбасадары Вугоршчыны ў Швайцарыі
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1968 году
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 году
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 году
Катэгорыя:Вугорскія фэхтавальнікі
Катэгорыя:Вугорскія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Алімпійскія мэдалісты па фэхтаваньні
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1968 году‎
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 году‎
Катэгорыя:Сябры Фідэсу
Уладзіслаў Малькевіч

**Уладзіслаў Малькевіч** (нарадзіўся 4 сьнежня 1999 году) — беларускі футбаліст, абаронца расейскага клюбу «Ўрал».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец маладэчанскай ДЮСШ-4. Пазьней трапіў у структуру барысаўскага БАТЭ. У 2016 годзе пачаў гуляць за клюбны дубль, а 14 верасьня таго ж году дэбютаваў у асноўнай камандзе ў матчы Кубка Беларусі супраць магілёўскага «Тарпэда» (4:0), выйшаўшы на замену ў другім тайме. 28 кастрычніка дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, зьявіўшыся на зьмену ў канцы матчу з «Крумкачамі» (3:0). 

У сэзоне 2017 году выступаў за дубль, а да сэзону 2018 году рыхтаваўся разам з асноўнай камандай. У траўні 2018 году ў сувязі з траўмай Максіма Валадзько ў двух матчах выходзіў у пачатковым складзе барысаўчанаў у Найвышэйшай лізе на пазыцыі левага абаронцы, адгуляўшы ў іх па 90 хвілінаў. Пазьней у тым жа месяцы падоўжыў кантракт з барысаўскім клюбе. Зь ліпеня 2018 году да жніўня 2019 году не зьяўляўся на полі праз праблемы са здароўем, але пазьней стаў прыцягвацца да дублю.

У сакавіку 2020 году зноў падоўжыў кантракт з БАТЭ і неўзабаве быў аддадзены ў арэнду ў мазырскую «Славію». Зь цягам часу замацаваўся ў якасьці асноўнага абаронцы мазыранаў. Па заканчэньні сэзону 2020 году вярнуўся з арэнды ў БАТЭ.

У пачатку 2021 году праходзіў перадсэзонную падрыхтоўку разам з БАТЭ і пачаў сэзон у складзе клюбу. Пасьпеў чатыры разы выйсьці на замену ў матчах Найвышэйшай лігі, прыцягваўся таксама да матчаў Кубка Беларусі. У ліпені 2021 году зноў быў арандаваны «Славіяй». У якасьці трывалага гульца асновы дапамог клюбу захаваць месца ў Найвышэйшае лізе. У сьнежні 2021 году па заканчэнні арэнды пакінуў мазырскую каманду і вярнуўся ў БАТЭ, дзе замацаваўся ў стартавым складзе, дзе стаў гуляць на пазыцыі паўабаронцы. У верасьні 2023 года прыяднаўся да екацярынбурскага «Уралу».

### Міжнародная
У 2015—2017 гадах гуляў за юнацкія зборныя Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Эўропы. 14 лістапада 2019 году дэбютаваў у зборнай Беларусі (да 21 году), адгуляўшы другі тайм таварыскага матча супраць зборнай Славаччыны (0:3). 3 чэрвеня 2022 году ўпершыню згуляў за нацыянальную зборную Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча Лігі нацыяў УЭФА супраць зборнай Славаччыны (0:1).

## Дасягненні
**БАТЭ**:
* Чэмпіён Беларусі: 2016, 2018
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2022
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2021
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2017, 2022

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце БАТЭ
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу БАТЭ Барысаў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Славія» Мазыр
Сяргей Кізіма

**Сяргей Анатольевіч Кізіма** (нар. 1973 г.; Прыазёрск, цяпер Карагандзінская вобласьць, Казахстан) — палітоляг. Кандыдат гістарычных навук (2000), доктар палітычных навук (2010).

У 1996 г. скончыў гістарычны факультэт БДУ. У 1998 г. — магістратуру ў паліталёгіі. У 2000 г. атрымаў навуковую ступень кандыдата гістарычных навук за абарону ў Беларускім навукова-дасьледчым інстытуце дакумэнтазнаўства і архіўнай справы дысэртацыі «Сыстэмны падыход у гістарычным дасьледаваньні: сутнасьць, мэтодыка, рэалізацыя: На прыкладзе вывучэньня рэформаў і этнічных працэсаў». У 2001 г. скончыў юрыдычны факультэт БДУ. У 2000—2006 гг. — старшы выкладнік, дацэнт Менскага інстутуту кіраваньня (МІК; да 2001 г. — Недзяржаўны інстытут кіраваньня). У 2006 г. у МІКу выдаў у суаўтарстве беларускамоўны падручнік «Гісторыя Беларусі». Зь верасьня 2006 г. — вядучы навуковы супрацоўнік, зь лютага 2007 г. — прафэсар, з красавіка 2009 г. — загаднік катэдры міжнародных адносінаў Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь. 31 сакавіка 2010 г. атрымаў навуковую ступеню доктара палітычных навук за абарону ў БДУ 16 сьнежня 2009 г. дысэртацыі «Разьвіцьцё нацыянальнай дзяржавы ва ўмовах глябалізацыі: геапалітычны аспэкт». На люты 2010 г. прайшоў павышэньне кваліфікацыі ў 7 краінах: Расеі, Нямеччыне, ЗША, Італіі, Македоніі, Эстоніі і Нарвэгіі. З пачатку 2012 г. вядзе таксама аўтарскую калёнку ў дзяржаўнай беларускамоўнай газэце «Зьвязда». На люты 2013 г. быў аўтарам звыш 100 навуковых і навучальна-мэтадычных працаў, выдадзеных у 11 краінах. Адначасна прынамсі з 2010 г. працуе экспэртам Кансультацыйнай рады Інфармацыйна-аналітычнага цэнтра пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь і намесьнікам кіраўніка сэкцыі зьнешняй палітыкі Навукова-кансультацыйнай рады Парлямэнта Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расеі. 

## Бібліяграфія
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Казахстане
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія палітолягі
Катэгорыя:Палітыкі Рэспублікі Беларусь
Яўген Рапановіч

**Яўге́н Нічы́паравіч Рапано́віч** (27 верасьня 1929, в. Холма, Вялейскі павет Віленскага ваяводзтва Польшчы — 12 сьнежня 1987) — беларускі філёляг, пэдагог.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Холма (цяпер у Мядзельскім раёне Менскай вобласьці) ў сялянскай сям’і. Навучаўся ў польскай, а з пачатку 2-й сусьветнай вайны — у беларускай школе (скончыў у 1947).

Па сканчэньні Пастаўскай пэдвучэльні (1951) накіраваны на курсы па падрыхтоўцы настаўнікаў беларускай мовы і літаратуры пры Маладэчанскім настаўніцкім інстытуце.

Працаваць пачаў у Будслаўскай сярэдняй школе, дзе зацікавіўся беларускім фальклёрам. Скончыўшы філялягічны факультэт БДУ, працаваў дырэктарам Дзягільскай сямігодкі, завучам Слабадзкой школы, дырэктарам Мільчанскай школы.

З 1960 — у Менску, рэдактар, а з 1964 — загадчык рэдакцыі мовы і літаратуры выдавецтва «Беларусь». У 1962—1963 выкладаў расейскую мову ў Гаванскім інстытуце імя Горкага (), дзе скончыў факультэт гішпанскае мовы імя Лінкальна. Завочна скончыў асьпірантуру пры Менскім пэдагагічным інстытуце.

У 1967—1970 — рэдактар Галоўнай рэдакцыі Беларускай Савецкай Энцыкляпэдыі, пасьля старэйшы рэдактар Дзяржкамвыда БССР, галоўны рэдактар выдавецтва «Народная асьвета». З 1979 року — загадчык рэдакцыі выдавецтва «Навука і тэхніка».

## Дзейнасьць
Аўтар шэрагу апавяданьняў па пытаньнях беларускай філялёгіі, 44 артыкулаў для Беларускай Савецкай Энцыкляпэдыі. Выдаў кнігу «Беларускія прыказкі, прымаўкі і загадкі» (1958), навучальныя дапаможнікі «Кандрат Крапіва» (1964), «Пятрусь Броўка» (1965), «Максім Танк» (1966).

Аднак найперш вядомы складаньнем слоўнікаў населеных пунктаў па ўсіх абласьцёх Беларусі (1977—1986), якія на доўгія гады сталі настольнымі даведнікамі для журналістаў, краязнаўцаў, гісторыкаў, настаўнікаў ды іншых адмыслоўцаў.

## Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровымі граматамі ЦК Таварыства Чырвонага Крыжа БССР, Міністэрства асьветы БССР, Дзяржкамвыда БССР і СССР, знакам «Выдатнік друку».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Знакамітыя выпускнікі Княгінінскай СШ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія рэдактары
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Руды труфель

**Ру́ды тру́фель** (*Tuber rufum*) — від грыбоў сямейства труфельных (*Tuberaceae*).

## Сыстэматыка
Пазыцыя ў клясыфікацыі паводле Index Fungorum: *Tuber, Tuberaceae, Pezizales, Pezizomycetidae, Pezizomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi *.

Некаторыя сынонімы навуковае назвы:

* *Oogaster rufus* (Picco) Corda 1854
* *Tuber lucidum* Vittad. 1884
* *Tuber rufum* Picco 1788, subsp. *rufum*
* *Tuber rufum* subsp. *rutilum* (R. Hesse) E. Fisch. 1923
* *Tuber rufum* subsp. *typicum* E. Fisch. 1923
* *Tuber rufum* var. *apiculatum* E. Fisch. (1923
* *Tuber rufum* var. *brevisporum* E. Fisch. 1923
* *Tuber rufum* var. *oblongisporum* E. Fisch. 1923
* *Tuber rufum* Picco 1788) var. *rufum*

## Марфалёгія

## Распаўсюджаньне
Пацьверджанае ўзрастаньне ў Аўстрыі, Беларусі, Вялікабрытаніі, Гішпаніі, Даніі, Злучаных Штатах Амэрыкі, Італіі, Нарвэгіі, Новай Зэляндыі, Нямеччыне, Польшчы, Славеніі, Францыі, Швэцыі.

Расьце ў лістоўных і іглічных лясох, парках і садох.

## Значэньне
Мікарызавы грыб. Для чалавека нетаксічныя, аднак лічацца неядомымі з прычыны непрыемнага смаку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Труфельныя
Катэгорыя:Неядомыя грыбы
Благавічы

**Бла́гавічы** — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1664 г. згадваецца ў складзе Аршанскага павету ВКЛ. Згадваецца ў 1669 годзе як сяло з царквой у складзе Магілёўскай эканоміі ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Насельніцтва
* 1999 год — 391 чалавек
* 2010 год — 352 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падарожжа Дылетанта. Благавічы

Катэгорыя:Каменскі сельсавет (Чавускі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня

**Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня** — парлямэнт Рэспублікі Беларусь, які быў абраны ў 1990 годзе як Вярхоўны Савет БССР 12-га скліканьня. Пасьля абвяшчэньня незалежнасьці стаў нацыянальным парлямэнтам Беларусі. Вярхоўны Савет прыняў Дэклярацыю аб незалежнасьці Беларусі 27 ліпеня 1990 году.

Выбары ў Вярхоўны Савет адбыліся 4 сакавіка 1990 году. Паводле вынікаў выбараў, у парлямэнт былі абраныя 360 народных дэпутатаў. Упершыню ў Вярхоўны Савет прайшлі апазыцыйныя дэпутаты. У выніку была ўтвораная апазыцыйная фракцыя БНФ з 26 дэпутатаў. Разам з вылучэнцамі ад грамадзкіх арганізацыяў агульная колькасьць парлямэнтарыяў склала 328 чалавек.

Наступнікам Вярхоўнага Савета 12-га скліканьня стаў новаабраны Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня, які распачаў сваю працу 9 студзеня 1996 году.

## Глядзіце таксама
* Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь
* Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
* Зьбіцьцё дэпутатаў у будынку Вярхоўнага Савету (1995)

## Літаратура
* Палітычная гісторыя незалежнай Беларусі / Пад рэд. Валера Булгакава. Вільня, Інстытут Беларусістыкі. — 2006. — 744 с.

## Крыніцы
Парлямэнцкія выбары ў Беларусі 1990 году

**Парлямэнцкія выбары ў Беларусі 1990 году** адбыліся 4 сакавіка 1990 году. Па выніках выбараў быў абраны Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня. На 310 дэпутацкіх мандатаў прэтэндавалі 1427 чалавек. Яшчэ 50 дэпутатаў прызначаліся ад арганізацыяў вэтэранаў і інвалідаў. У выніку было абрана 328 народных дэпутатаў.

Па выніках выбараў была ўтвораная апазыцыйная фракцыя БНФ з 26 дэпутатаў.

## Літаратура
* Палітычная гісторыя незалежнай Беларусі / Пад рэд. Валера Булгакава. Вільня, Інстытут Беларусістыкі. — 2006. — 744 с.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 1990 году
Катэгорыя:Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Уладзімер Сарокін

**Уладзімер Сарокін**
* Уладзімер Георгіевіч Сарокін ( 1955) — расейскі пісьменьнік, драматург, сцэнарыст.
* Уладзімер Канстанцінавіч Сарокін (1914—1997) — беларускі савецкі кампазытар, удзельнік гурту «Сябры», выкладчык Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту культуры і мастацтваў.
* Уладзімер Мікалаевіч Сарокін ( 1937) — савецкі футбаліст, майстар спорту.
Патсдамэрпляц

**Патсдамэрпляц** () — цэнтральны пляц ў бэрлінскім раёне Тыргартэне, на які завязана некалькі ажыўленых вуліцаў.

Калісьці на ім стаяла Патсдамская брама й ішла дарога на Патсдам. Вядома, што на ім зьявіўся першы ў Эўропе сьветлафор, набыты ў Нью-Ёрку і ўсталяваны ў Бэрліне ў 1924 годзе. Некаторыя лічаць, што першы ў Эўропе электрычны ліхтар таксама быў усталяваны на Патсдамскім пляцы. Да Другой сусьветнай вайны на пляцы і ў сумежных кварталах разьмяшчаліся ўрадавыя ўстановы, ён быў раёнам забаўляльных установаў і буйным транспартным вузлом. Менавіта з вакзалу на Патсдамскім пляцы больш за 150 гадоў таму адправіўся першы цягнік у Патсдам. Пасьля пляц неаднаразова пашыраўся і ў 1920-х гадах зьліўся зь Ляйпцыгерпляцам, разьмешчаным усходней. Падчас бітвы за Бэрлін шматлікія будынкі былі разбураныя. Пасьля вайны некаторыя захаваныя будынкі былі сьпехам залатаны, аднак пасьля ўзьвядзеньня ў 1961 годзе Бэрлінскага муру апынуўшыся пасярод памежнай зоны былі зьнесены, і на доўгія гады гэты некалі ажыўлены куток Бэрліну апынуўся ў запусьценьні. Пасьля падзеньня Бэрлінскага муру на пляцы выступіў Роджэр Ўотэрз зь Pink Floyd з канцэртам The Wall. Цяпер пляц забудаваны сучаснымі вышыннымі будынкамі, сярод якіх офісныя будынкі Debis, «Соні» і ABB, комплекс Sony Center. На пляцы захавалі некалькі фрагмэнтаў Бэрлінскага муру, якія ўтварылі гэтак званы *Мэмарыял Бэрлінскага муру*.

## Глядзіце таксама
* Тэатар на Патсдамэрпляц
* Sony Center

## Крыніцы

Катэгорыя:Плошчы Бэрліну
Катэгорыя:Тыргартэн (раён)
Другі закон Ньютана

**Другі закон [[Ісак Ньютан|Ньютана]]** — дыфэрэнцыйны закон мэханічнага руху, апісваючы залежнасьць паскарэньня цела ад раўнадзейнай усіх прыкладзеных да цела сілаў і масы цела. Адзін з трох законаў Ньютана.

Аб’ектам ў другім законе Ньютана зьяўляецца матэрыяльны пункт, валодуючы інэртнасьцю, велічыня якой характаразуецца масай. У клясычнай (ньютанаўскай) мэханіцы маса матэрыяльнага пункту пастаянная ў часе і не залежыць ад якіх-небудзь асаблівасьцяў яго руху і ўзаемадзеяньня зь іншымі целамі.

Другі закон Ньютана ў яго найбольш распаўсюджанай фармулёўцы сьцьвярджае: ў інэрцыяльных сыстэмах паскарэньне, якое набывае матэрыяльны пункт, прама прапарцыйны сіле, якая яго выклікае, і супадае зь ёй па кірунку і зваротна прапарцыйна масе матэрыяльнага пункту. У дадзенай фармулёцы другі закон Ньютана справядлівы толькі для хуткасьцяў цела нашмат меншых хуткасьці сьвятла, і ў інэрцыяльных сыстэмах адліку.

## Фармулёўкі
* У сваёй працы «Матэматычныя пачаткі натуральнай філязофіі» Ісак Ньютан прыводзіць наступную фармулёку свайго закону:

Зьмена колькасьці руху прапарцыйна прыкладзенай рухаючай сіле і адбываецца па кірунку той прамой, па якой гэтая сіла дзейнічае.

* Сучасная фармулёка:

У інэрцыяльных сыстэмах адліку паскарэньне, якое набывае матэрыяльны пункт, прама прапарцыйна выклікаючай яго сіле, супадае зь ёй па накірунку і зваротна прапарцыйны масе матэрыяльнага пункту.

: Запіс закону ў выглядзе формулы:
: \vec{a} = \frac{\vec{F}}{m}, 
: дзе *<math>\vec{a}</math>* — паскарэньне цела, *<math>\vec{F}</math>* — сіла, прыкладзеная да цела, а *<math>\ m</math>* — маса матэрыяльнага пункту.
: Іншы выгляд формулы:
: m \vec{a} =\vec{F} 

* Фармулёўка другога закону з выкарыстаньнем паняцьця імпульсу:

У інэрцыяльных сыстэмах адліку вытворная імпульсу матэрыяльнага пункту па часе роўная дзеючай на яго сіле.

: \frac{d\vec{p}}{dt}= \vec{F},
: дзе \vec p=m\vec v — імпульс (колькасьць руху) пункта, \vec v — яго хуткасьць, а t — час.
Пры такой фармулёўцы, як і раней, мяркуюць, што маса матэрыяльнага пункту нязьменная ў часе.

Пры незалежным выбары адзінак масы, сілы і паскарэньня другі закон трэба пісаць у выглядзе:
: m\vec a=k\vec F,
дзе *<math>k</math>* — каэфіцыент прапарцыйнасьці, значэньне якога вызначаецца выбарам адзінак вымярэньня.

### Дастасавальнасьць розных фармулёвак
Другі закон Ньютана ў выглядзе m{\vec {a}={\vec {F}}} набліжана справядлівы толькі для хуткасьцяў, шмат меншых за хуткасьць сьвятла, і ў інэрцыяльных сыстэмах адліку.

У выглядзе
: \frac{d{\vec {p}}}{dt}=\vec{F}
другі закон Ньютана дакладна справядлівы таксама ў інэрцыяльных сыстэмах адліку спэцыяльнай тэорыі рэлятыўнасьці і ў лякальна інэрцыяльных сыстэмах адліку агульнай тэорыі рэлятыўнасьці, аднак пры гэтым замест ранейшага выразу для імпульсу выкарыстоўваецца роўнасьць:
: {\vec  p} = \frac{m{\vec  v}}{\sqrt{1-\frac{v^{2}}{c^{2}}}},
дзе c — хуткасьць сьвятла.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ньютана законы механікі // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 2000. С. 397—398.

Катэгорыя:Дынаміка
Саркіс Аўсэпян

**Саркіс Аўсэпян** ( 2 лістапада 1972 году) — армянскі футбаліст і футбольны трэнэр. Рэкардсмэн зборнай Армэніі па колькасьці гульняў (132). У цяперашні час зьяўляецца галоўным трэнэрам клюбу «Пюнік». У 2015 годзе выконваў абавязкі галоўнага трэнэра зборнай Армэніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на national-football-teams.com

Катэгорыя:Армянскія футбалісты
Чэмпіянат Мальты па футболе

**Чэмпіянат Мальты па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Мальты, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца з чатырох дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца прэм’ер-ліга.

## Сыстэма
Касьцёл Сьвятой Барбары і кляштар трынітарыяў (Берасьце)

**Касьцё́л Сьвято́й Ба́рбары і кля́штар трыніта́рыяў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Берасьці. Знаходзіўся ў Кобрынскім прадмесьці. Твор архітэктуры барока. 

Комплекс Берасьцейскага трынітарскага кляштару складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса, аточаных мурам з брамамі. Пры будаваньні Берасьцейскай фартэцыі ўлады Расейскай імпэрыі зачынілі і зруйнавалі кляштар. Магчыма, да нашага часу захаваліся падмуркі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1738 годзе ў Берасьці пры кляштары трынітарыяў пачалося будаваньне мураванага касьцёлу, кансэкраванага ў 1761 годзе.

На 1772 год у кляштары было 7 манахаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Берасьце апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У час будаваньня Берасьцейскай крэпасьці расейскія ўлады зачынілі касьцёл і кляштар і перабудавалі іх пад фартыфікацыі.

## Архітэктура
### Касьцёл
Касьцёл — прастакутны ў пляне будынак з амаль квадратнай алтарнай апсыдай. Галоўны фасад падзяляўся антаблемэнтамі на 3 ярусы: ніжні з уваходным парталам і акном, што асьвятляла хоры, рытмічна падзяляўся пілястрамі і меў масіўны цокаль, сярэдні — у выглядзе прастакутнага атыка з разарваным франтонам і круглым акном у цэнтры, верхні — складанай формы атыкавы франтон з паўцыркульным завяршэньнем (у яго аснове была фрэска з эмблемай ордэна трынітарыяў).

Унутраная прастора падзялялася контрфорсамі на 8-граннае асноўнае памяшканьне з бакавымі капліцамі. Інтэр’ер аздаблялі 7 разных алтароў з скульптурай.

### Кляштар
Кляштарны корпус — два 2-павярховыя Г-падобныя ў пляне крылы, якія далучаліся да бакоў касьцёла.

## Галерэя

Bieraście, Kobrynskaje pradmieście, Trynitarski. Берасьце, Кобрынскае прадмесьце, Трынітарскі (1748).jpg|З мапы каля 1748 г.
Bieraście, Kobrynskaje pradmieście, Trynitarski. Берасьце, Кобрынскае прадмесьце, Трынітарскі (1831).jpg|Абмеры, 1831 г.
Bieraście, Kobrynskaje pradmieście, Trynitarski. Берасьце, Кобрынскае прадмесьце, Трынітарскі (1831) (2).jpg|Абмеры, 1831 г.
Bieraście, Kobrynskaje pradmieście, Trynitarski. Берасьце, Кобрынскае прадмесьце, Трынітарскі (1861).jpg|«Трынітарскія кашары», 1861 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Берасьце
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Берасьця
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятой Барбары
Курфюрстэндам

**Курфюрстэндам** (, скарочана **Ку’дам** (*Ku’damm*)) — знакаміты бульвар Бэрліну, адна з галоўных вуліцаў бэрлінскай акругі Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф. Пачынаецца ад пляцу Ратэнаўпляц і вядзе да Брайтшайдпляцу з Мэмарыяльнай царквой кайзэра Вільгельма. Заснаваны ў 16-м стагодзьдзі. Даўжыня складае 3,5 км. Курфюрстэндам зьяўляецца галоўнай гандлёвай вуліцай заходняй часткі нямецкай сталіцы: тут разьмешчаны крамы сусьветнавядомых марак. Адначасова ён вядомы сярод бэрлінцаў як улюбёнае месца для шпацыру.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Шарлётэнбург (раён Бэрліну)
Катэгорыя:Бэрлін
Глэсіс Юнайтэд Гібральтар

«**Глэсіс Юнайтэд**» () — футбольны клюб з Гібральтару. Заснаваны ў 1965 годзе. 17-разовы чэмпіён Гібральтару, пяціразовы ўладальнік Кубка Гібральтару.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1965 годзе
Эстэрмальм (адміністрацыйны раён)

**Эстэрмальм** () — адзін з чатырнаццаці адміністрацыйных раёнаў Стакгольму, разьмешчаны ў цэнтральнай частцы гораду. Уключае ў сябе гістарычныя раёны Эстэрмальм (амаль цалкам), Юртгаген, Ердэт, Юргордэн і Нора Юргордэн. Насельніцтва 71 802 чалавек (па стане на 2015 год).

## Вокавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Стакгольму
Кунгсгольмэн (адміністрацыйны раён)

**Кунгсгольмэн** (, даслоўна *каралеўская выспа*) — адзін з чатырнаццаці адміністрацыйных раёнаў Стакгольму, разьмешчаны ў цэнтральнай частцы гораду, на выспах Кунгсгольмэн і Эсынскіх. Уключае ў сябе гістарычныя раёны Кунгсгольмэн, Стадсгаген, Крыстынэбэрг, Фрэдгэль, Марыебэрг, Ліла Эсынген і Стура Эсынген. Насельніцтва 68 016 чалавек (па стане на 2014 год).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Стакгольму
Ёрн Ліер Горст

**Ёрн Ліер Горст** () — нарвэскі літаратар.

У мінулым — сьледчы нарвэскай паліцыі. Служыў у паліцыі Лярвіку з 1995 да 2013 год, пакуль не сышоў у адстаўку.

Літаратурны дэбют адбыўся ў 2004 годзе. Быў апублікаваны дэтэктыўны раман «Key Witness» — які адкрыў сэрыю «Вільям Вістынг» з галоўным героем — інспэктарам паліцыі гораду Лярвіку, начальнікам крымінальнага вышуку Вільямам Вістынгам. Гэтая сэрыя дэтэктыўных раманаў дэталёва і рэалістычна апавядае пра расьсьледаваньне крымінальных спраў і тым, як гэтыя расьсьледаваньні ўплываюць на ўсіх яго ўдзельнікаў. Кнігі ўяўляюць сабой простую і дакладную карціну сучаснага скандынаўскага грамадзтва і маюць палітычны і сацыяльны падтэкст. На сёньня Ёрн Ліер Горст зьяўляецца адным зь вядучых скандынаўскіх пісьменьнікаў, якія працуюць у жанры дэтэктыву.

## Бібліяграфія
;Вістынг-сэрыя
* *Nøkkelvitnet* — крымінальны раман(2004)
* *Felicia forsvant* — крымінальны раман (2005)
* *Når havet stilner* — крымінальны раман (2006)
* *Den eneste ene* — крымінальны раман (2007)
* *Nattmannen* — крымінальны раман (2009)
* *Bunnfall* — крымінальны раман (2010)
* *Vinterstengt* — крымінальны раман (2011)
* *Jakthundene* — крымінальны раман (2012)
* *Hulemannen* — крымінальны раман (2013)
* *Blindgang* — крымінальны раман (2015)
* *Når det mørkner* — крымінальны раман (2016)
;CLUE-сэрыя
* *Salamandergåten* — крымінальны раман для моладзі (2012)
* *Maltesergåten* — крымінальны раман для моладзі (2012)
* *Undervannsgåten* — крымінальны раман для моладзі (2013)
* *Gravrøvergåten* — крымінальны раман для моладзі (2013)
* *Libertygåten* — крымінальны раман для моладзі (2014)
* *Esmeraldagåten* — крымінальны раман для моладзі (2014)
* *Rivertongåten* — крымінальны раман для моладзі (2015)
* *Hodeskallegåten* — крымінальны раман для моладзі (2015)
* *Ulvehundgåten* — крымінальны раман для моладзі (2016)
* *Sjøormgåten* — крымінальны раман для моладзі (2016)
;Дэтэктыў № 2
* *Operasjon Tordensky* — дзіцячы дэтэктыў (2013)
* *Operasjon Mørkemann* — дзіцячы дэтэктыў (2013)
* *Operasjon Solnedgang* — дзіцячы дэтэктыў (2013)
* *Operasjon Påskelilje* — дзіцячы дэтэктыў (2014)
* *Operasjon Sommerøya* — дзіцячы дэтэктыў (2014)
* *Operasjon Vindkast* — дзіцячы дэтэктыў (2014)
* *Operasjon Bronseplass* — дзіцячы дэтэктыў (2015)
* *Jakten på Kaptein Kroghs gull* — (2015)
* *Operasjon Plastpose* — дзіцячы дэтэктыў (2015)
* *Operasjon Sirkus* — дзіцячы дэтэктыў (2016)
* *Jakten på Jungelens Dronning* — (2016)
* *Operasjon Spøkelse* — дзіцячы дэтэктыў *(2016)*

;Іншае
* *Kriminalteknikk* — факты працы паліцыі для дзяцей і моладзі (2008)
* *Kodenavn Hunter: dobbeltspill* — (2008)
* *Badboy* — (2015)

## Узнагароды
* Прэмія нарвэскіх кнігарнікаў ў 2011 годзе за раман «Vinterstengt» ()
* Прыз Рывэртону ў 2013 годзе.
* Шкляны ключ прэмія 2013 году.
* Прэмія Марціна Бек ў 2014 годзе.
* Прэмія Petrona ў 2016 году.

Катэгорыя:Нарвэскія літаратары
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расеі

**Патрыярх Маскоўскі і ўсяе Расеі** (, да 1943 году — ) — тытул прадстаяцеля Расейскай праваслаўнай царквы.

Патрыярхію царква Маскоўскай дзяржавы атрымала разам з аўтакефаліяй у 1589 годзе. Раней яе япархіі былі ў юрысдыкцыі Кіеўскай мітраполіі Канстантынопальскага патрыярхату. З 1448 году самаабвешчаная Маскоўская праваслаўная царква 141 год (1448—1589) ачольвалася самапрызначанымі мітрапалітамі, ня мела эўхарыстычнай еднасьці з усім праваслаўным сьветам і знаходзілася ў схізме.

У 1721 годзе ўлады Расейскай імпэрыі скасавалі патрыярхат, замест якога ўтварылі «Сьвяцейшы ўрадавы сынод» — фактычна адно зь міністэрстваў, якое цалкам падначальвалася маскоўскаму гаспадару (расейскаму імпэратару). Патрыярхат аднавіўся толькі па распадзе Расейскай імпэрыі ў 1917 годзе.

У 1943 годзе пры спрыяньні Сталіна ў Маскве прайшоў Сабор япіскапаў, на якім адбылася зьмена другой афіцыйнай назвы Маскоўскага патрыярхату — з Расейскай праваслаўнай царквы () на «Рускую праваслаўную царкву» () і тытула прадстаяцеля — з Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Расеі () на «Патрыярха Маскоўскага і ўсяе Русі» (). Пытаньне аб назьве патрыярхату ўзьняў Сталін, аднак паводле афіцыйнай вэрсіі, сам тытул прапанаваў новы патрыярх Сергій (Старагародзкі), Сталін нібы толькі пагадзіўся з прапановай і дадаў, што «гэта слушна».

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейская праваслаўная царква
Скансэн

**Ска́нсэн** () — этнаграфічны музэй на вольным паветры ў сталіцы Швэцыі Стакгольме, разьмешчаны на высьпе Юргордэн. Заснаваны 11 кастрычніка 1891 году Артурам Гасэліюсам.  год у музэі налічвалася каля 140 будынкаў з усёй Скандынавіі, найстарэйшы зь якіх — Ваствэйтлёфтэт — датуецца XIV стагодзьдзем. Колькасьць наведвальнікаў у 2015 годзе склала 1 377 120 чалавек.

## Назва
Назва паходзіць ад шанцу (), які кароль Карл XIV Юган узьвёў як месца для гульняў для свайго сына Оскара.

## Гісторыя
Будучы заснавальнік Скансэну Артур Гасэліюс быў вельмі занепакоены тым, што народная культура можа быць страчана. У 1872 годзе ён ажыцьцявіў экспэдыцыю, зь якой прывёз розныя экспанаты, а таксама літаратуру й сабраныя народныя легенды. У Стакгольме ён зладзіў выставу, прысьвечаную вынікам сваёй экспэдыцыі і падараваў экспанаты дзяржаве, а ў 1880 годзе заснаваў Музэй Паўночных краінаў.

Наступным крокам Гасэліюса стала зьбіраньне ў адным месцы старых будынкаў з мэтай іх захаваньня — гэта й стала Скансэнам, які аднак да 1963 году быў часткай Музэю Паўночных краінаў. Музэй адкрыўся 11 кастрычніка 1891 году, стаўшы першым у сьвеце Этнаграфічным музэем на вольным паветры. Тады ў ім ужо знаходзіліся наступныя будынкі: хата з Муры, хата з Урсы (абедзьве з Далярны), дзьве хаты з Блекінге і саамскі шалаш.

Цяпер музэй мае наступныя аддзелы: прыродна-гістарычны, заалягічны, Цівалі, Аддзел сялянскіх будынкаў і Гарадзкі квартал XIX-га стагодзьдзя. Штогод на
Раство ладзіцца кірмаш, а таксама шырока сьвяткуюцца буйныя нацыянальныя фэсты.

## Галерэя

Файл:Gubbhyllan Skansen Stockholm 2005-07-29.jpg|Будынак Губгюлян, у якім знаходзіцца Музэй тытуню
Файл:Heleneberg 2014f.jpg|Будынак Ліла Скуган
Файл:Seglora church 050701.JPG|Сэглёрская царква
Файл:Posthuset Skansen 2010b.jpg|У будынку Паштамту
Файл:Skogaholm Manor.jpeg|Сядзіба Скугагольм
Файл:Skansens julmarknad 2013k.jpg|Калядны кірмаш у Скансэне
Файл:Skansens bergbana 050701 06.JPG|Скансэнскі фунікулёр
Файл:Arthur Hazelius juni 2015.jpg|Бронзавы бюст заснавальніка музэю — Артура Газэліюса, працы Югана Аксэля Вэтэрлюнда


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Музэі Стакгольму
Катэгорыя:Музэі на вольным паветры
Катэгорыя:Этнаграфічныя музэі
Трэ Пэнэ Сэравале

«**Трэ Пэнэ**» () — санмарынскі футбольны клюб з гораду Сэравале. Заснаваны ў 1956 годзе. 5-разовы чэмпіён Сан-Марына (2012, 2013, 2016, 2019, 2023), шасьціразовы ўладальнік Кубка Сан-Марына (1967, 1970, 1982, 1983, 2000, 2017).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сэравале
Надзежда

Назву **Надзежда** маюць:

* Надзежда — пасёлак у Добрускім раёне Гомельскай вобласьці
* Надзежда — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Сусьветны кніжны кірмаш у Нью-Дэлі

**Сусьветны кніжны кірмаш у Нью-Дэлі** — найстарэйшы кніжны кірмаш Індыі, які штогод праводзіцца ў Нью-Дэлі з 1972 году. Нацыянальным кніжным фондам Індыі. Першы кірмаш, які прайшоў з 18 сакавіка па 4 красавіка з удзелам 200 выдаўцоў, адкрыў 4-ы прэзыдэнт Індыі Варахагіры Гіры (1969—1974). У 2006 г. Індыя стала 3-м у сьвеце рынкам ангельскамоўных кніг. У выніку кірмаш наведалі 1294 выдаўцы, якія занялі стэндамі 3,8 га плошчы. Выставу наведалі больш за 1 млн чалавек, у тым ліку госьці з 16 краінаў.

## Беларусь
25 лютага — 4 сакавіка 2012 г. выдавецтвы Беларусі ўпершыню паўдзельнічалі ў 20-м Сусьветным кніжным кірмашы. Выстава прайшла з удзелам 1297 прадстаўнікоў выдавецтваў з 27 краінаў. Чатыры дзяржаўныя выдавецтвы Беларусі — «Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі», «Беларусь», «Літаратура і мастацтва» і «Мастацкая літаратура» разам з прыватным выдавецтвам «Харвест» прадставілі на кірмашы перакладныя дзіцячыя выданьні і кнігі аб гісторыі і падарожжах па Беларусі на ангельскай мове. Выдавецтва «Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі» паказала 25 ангельскамоўных кніг, выдадзеных за тры апошнія гады. Раней попытам карысталіся перакладныя дзіцячыя кнігі на ангельскай мове, выпушчаныя беларускім выдавецтвам «Юнацтва» (1981—2002).

## Крыніцы

Катэгорыя:Індыйская культура
Катэгорыя:Кірмашы
Катэгорыя:Міжнародныя выставы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Выдавецкая справа
Філетызм

**Філетызм** або **этнафілетызм** (,  — «*[[нацыя]]*»,  — «*[[племя]]*»  — «расізм, трайбалізм») — тэалягічны тэрмін, прыняты ў праваслаўнай царкве для пазначэньня зьявы зьмешваньня нацыянальнага з царкоўным. Асуджаны ў 1872 годзе на Вялікім Памесным Саборы ў Канстантынопалі (Стамбуле) як ерась.

21 чэрвеня 2016 году на Ўсеправаслаўным саборы, які адбыўся на востраве Крыце, Расейскую праваслаўную царкву зьвінавацілі ў ерасі этнафілетызму. Зьвінавачваньне абвясьціў архіяпіскап кіпрскі Хрызастом II.

## Крыніцы

Катэгорыя:Праваслаўе
Катэгорыя:Ерасі
Надзея (Магілёўская вобласьць)

**Надзея** (Надзежда) — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Каменскага сельсавету, які да 23 сьнежня 2009 г. называўся Благавіцкім. За 10 км на поўнач ад Чавусаў, 51 км на ўсход ад Магілёва і 15 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Чавусы. На поўні мяжуе зь лесам і цячэ рака Рэўза (прыток ракі Бася). Злучаецца дарогай празь былую (нежылую) вёску Забалацьце з шашой Магілёў—Чавусы. Мае адну прамалінейную вуліцу, скіраваную з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і двухбакова забудаваную драўлянымі сядзібамі.

## Гісторыя
Вёску заснавалі ў 1920-я гг. на былых памешчыцкіх землях. У 1932 г. у вёсцы ўтварылі аднайменны калгас *«Надзея»*, які злучыў 12 гаспадарак. Пры ім працавала ваўначоска. У 1934 г. калгасп пачала абслугоўваць Макрадзкая машынна-трактарная станцыя (МТС). У 1937 г. у вёску сагналі навакольных хутаранаў. Падчас Нямецка-савецкай вайны вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй з 22 ліпеня 1941 г. па 24 чэрвеня 1944 году. У 1952 г. Надзею радыёфікавалі. У 1954 г. правялі электрычнасьць. У 1990 г. налічвалася 17 гаспадарак і 23 жыхары; знаходзілася ў складзе калгаспа «Ленінскі шлях» (вёска Каменка). У 2007 г. налічвала 6 гаспадарак і 9 жыхароў. На 2011 г. — 4 хаты і 8 летніх дачаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Катэгорыя:Каменскі сельсавет (Чавускі раён)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920-я гады
Тэлезалежнасьць

**Тэлезалежнасьць** —  паводзінная залежнасьць у выглядзе паўсядзённа-паўтаральнага, навязьліва-апантанага прагляду тэлевізійных перадачаў.

## Папярэджаньне
Прадухіленьню залежнасьці спрыяе адкладаньне прагляду тэлевізара да вольнага часу пасьля выкананьняў справаў і хатніх абавязкаў. Карысна кіраваньне часам для вызначэньня колькасьці гадзінаў на тыдзень для прагляду дакладных тэлеперадачаў. Таксама варта адмовіцца ад выкарыстаньня тэлевізара ў якасьці выяўна-гукавой фонавай застаўкі. Варта выключаць тэлевізар адразу па сканчэньні прагляду перадачы і пры занятасьці іншай справай. Уніканьню залежнасьці таксама садзейнічае выкарыстаньне вольнага часу на жывыя настольныя гульні і на разгадваньне галаваломак і крыжаванак. Таксама варта штодня бавіць час па-за домам за сумеснымі заняткамі, як то падарожнічаць, гуляць у парку, наведваць выставы, катацца на ровары ўлетку, на каньках і санках узімку.

## Праявы
Залежнасьць выяўляецца праз нэрвовую слабасьць пасьля больш як гадзіннага прагляду тэлевізара. Пры паўсядзённым тэлепраглядзе адзначаецца павышэньне раздражняльнасьці і крыклівасьці. Узьнікае пачуцьцёвае зьнясіленьне, пры якім перажываньне за падзею на экране перавышае турбаваньне сапраўднымі падзеямі побач. У дзяцей назіраецца затрымка ў разьвіцьці мысьленьня і ўяўленьня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Залежнасьці
Катэгорыя:Тэлевізыйная тэрміналёгія
Катэгорыя:Злоўжываньне
Катэгорыя:Шкодныя звычкі
Катэгорыя:Патапсыхалёгія