open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ілан Маск

**І́лан Рыў Маск** (; нарадзіўся 28 чэрвеня 1971 году) — прадпрымальнік і бізнэсовы магнат, фундатар, генэральны дырэктар і галоўны інжынэр кампаніі SpaceX, інвэстар, генэральны дырэктар і архітэктар прадукту Tesla, Inc., фундатар кампаніі The Boring Company, сузаснавальнік Neuralink і Openai, уладальнік сацыяльнай сеткі Twitter. Меркаваны кошт ягоных кампаніяў складае каля 243 млрд даляраў па стане на люты 2022 году. Маск ёсьць самым заможным чалавекам у сьвеце ў адпаведнасьці зь індэксам Bloomberg і Forbes.

Нарадзіўшыся ў Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы, Маск наведваў Прэторскі ўнівэрсытэт перш чым у 17 гадоў пераехаць у Канаду, на радзіму ягонай маці. Тамака ён навучаўся ва Ўнівэрсытэце Кўінз у Кінгстане, а потым пераехаў у ЗША дзеля навучаньня ў Пэнсыльванскім унівэрсытэце, дзе атрымаў ступень бакаляўра ў галіне эканомікі і фізыкі. У 1995 годзе Маск пераехаў у Каліфорнію, каб навучацца ў Стэнфардзкім унівэрсытэце, але вырашыў засяродзіцца на бізнэсе, зафундаваўшы вэб-кампанію Zip2 з сваім братам Кімбалам. Кампанія была набытая кампаніяй Compaq за 307 млн даляраў у​ 1999 годзе, і ў тым жа годзе ён стаў сузаснавальнікам інтэрнэт-банка X.com, які трансфармаваўся ў наступным годзе ў PayPal. У 2002 годзе гэтую кампанію набыў eBay за 1,5 млрд даляраў. У 2002 годзе Маск заснаваў кампанію SpaceX, якая займаецца аэракасьмічнай вытворчасьцю і касьмічнымі транспартнымі паслугамі. У 2004 годзе прадпрымальнік далучыўся да вытворцы электрычных транспартных сродкаў Tesla, Inc., стаўшы старшынём рады дырэктароў і галоўным архітэктарам прадукту. У 2008 годзе ён заняў пасаду генэральнага дырэктара кампаніі. У 2006 годзе ён дапамог стварыць кампанію SolarCity, якая займаецца энэргетычнымі паслугамі, прадукаванымі з сонечнай энэргіі. У 2015 годзе Маск стаў сузаснавальнікам некамэрцыйнай дасьледчай кампаніі Openai, якая працуе над стварэньнем штучнага інтэлекту.

Маска часта крытыкуюць за ягоныя ненавуковыя пазыцыі і супярэчлівыя заявы. У 2018 годзе ён атрымаў пазоў у суд камісіі па каштоўным паперам і біржам ЗША за ягоныя ілжывыя тўіты, у якіх ён распавядаў аб тым, што забясьпечыў фінансаваньне прыватнага паглынаньня Tesla. Маска таксама крытыкавалі за распаўсюд дэзынфармацыі аб пандэміі каранавіруса і за ягоныя іншыя меркаваньні, датычныя штучнага інтэлекту, крыптавалютаў і грамадзкага транспарту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на TED.

Катэгорыя:Ілан Маск
Катэгорыя:Прадпрымальнікі ЗША
Катэгорыя:Бізнэсоўцы ПАР
Катэгорыя:Філянтропы‎ ЗША
Катэгорыя:Філянтропы‎ ПАР
Джугас Цельшы

«**Джугас**» () — летувіскі футбольны клюб з гораду Цельшы. Заснаваны ў 2014 годзе. 

## Сэзоны (2014—...)

## Галоўныя трэнэры
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* toplyga.lt

Катэгорыя:Спорт у Цельшы
Гэгельман Коўна

«**Гэгельман**» () — летувіскі футбольны клюб з гораду Раўдондварыс. Заснаваны ў 2009 годзе пад назовам «Гэгельман Літаўэн», але ў студзені 2022 году набыў новую скарочаную назву «Гэгельман».

## Сэзоны

## Галоўныя трэнэры
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* toplyga.lt
Нявежыс Кейданы (футбольны клюб)

«**Нявежыс**» () — летувіскі футбольны клюб з гораду Кейданы. Заснаваны ў 1962 годзе. 

## Сэзоны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Кейданы
Вясея (вёска)

**Вясе́я** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Вясейскага сельсавету.

Вясея знаходзіцца за 10 км на паўночны ўсход ад Слуцку, за 111 км ад Менску, на рацэ Вясейцы, на аўтадарозе  паміж гарадамі Слуцк і Старыя Дарогі.

Назва вёскі паходзіць ад фінскага слова «vesi», што значыць «вада».

## Насельніцтва
* 1996—1494 жыхары, 477 двароў.
* 1998—1500 жыхароў, 486 двароў
* 2009—1200 чалавек

## Асобы
* С. С. Абрамцаў, навуковец
* Станіслаў Коршак, сьпявак
* Іван Гардзейчык (нар. 1957) — беларускі палітык.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Блакітная кніга Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1994.
* История Слуцка в XIV—XVII в.
* Памяць: Слуцкі раён. Слуцк: у 2 кн. / уклад. В. С. Відлога; рэдкал.: Г. К. Кісялёў (гал. рэд.) і інш.; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БЕЛТА, 2000—2001.
* Слуцк // Бел. энцыкл. у 18 т. — Мінск, 2002. Т. 15. С. 25-27.
* Слуцк // Энцыкл. гісторыі Беларусі ў 6 т. — Мн.: 2001. Т. 6., кн. 1. — С. 345—347.
* Францыск Скарына: Зборнік дакументаў і матэрыялаў. — Мінск, 1988. — С. 84-85.

Катэгорыя:Вясейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Шышчыцы

**Шы́шчыцы** (таксама сустракаецца — *Шы́шчычы*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гацукоўскага сельсавету. 

У 1924—1954 гадах цэнтар Шышчыцкага сельсавету. Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Грэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 382 чалавек

## Асобы
* Віктар Талкачоў (нар. 1949) — беларускі палітык.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гацукоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Яўладавічы

**Яўладавічы** — вёска ў Беларусі, каля вытокаў рэк Жалезьніцы і Савы. Уваходзяць у склад Гацукоўскага сельсавету Слуцкага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Назву вёскі зьвязваюць зь імём Явалод як вытворным ад германскага (паўночнагерманскага) імя Ávaldr (Avald).

## Гісторыя
Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Грэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 24 чалавек
* 2019 — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гацукоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Забелы

**Забе́лы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Жалезьніцы. Уваходзяць у склад Гацукоўскага сельсавету Слуцкага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Сабіла або Сабула, пазьней Забэль (Sabilo, Sabila, Sabulo, Sabel) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Грэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 8 чалавек

## Асобы
* Мікалай Гуткоўскі (1886—1938) — беларускі праўнік, публіцыст

## Крыніцы

Катэгорыя:Гацукоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Забелы (неадназначнасьць)

Назву **Забелы** маюць:
* Забелы — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавету
* Забелы 1 — вёска ў Дрысенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валынецкага сельсавету
* Забелы 2 — вёска ў Дрысенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валынецкага сельсавету
* Забелы — шляхецкі магнацкі род

## Глядзіце таксама
* Забельле
* Забелішкі
* Забельскае
Дойлід

**До́йлід**, **архітэктар** ( — цясьляр, будаўнік) — галоўны будаўнік, які займаецца архітэктурным праектаваньнем, гэта значыць распрацоўкай плянаў будынкаў, іх фасадаў — у цэлым і ў дэталях, а таксама ўнутраных прастораў.

Дойлід можа займацца і разьлікам канструкцый будынкаў, хоць у наш час гэтым займаюцца галоўным чынам інжынэры. Сучасны архітэктар у шырокім сэнсе — гэта стваральнік матэрыяльнай часткі гарадзкога асяродзьдзя. Пэўна гэта могуць быць асобныя будынкі, грамадзкія комплексы, у некаторых выпадках — цэлыя мястэчкі й нават месты. Асноўная задача архітэктара — выпрацоўка новых архітэктурных ідэяў, заснаваных на трох адвечных прынцыпах — «Карысьць — Трываласьць — Прыгажосьць», закладзеных Вітрувіем, гэта значыць стварэньне зручнай у карыстаньні й прыгожай па абліччы архітэктуры. Такім чынам, дойлід — гэта ў пэўным сэнсе «спэцыяліст па прыгажосьці».

## Гісторыя прафэсіі
На працягу ўсёй старажытнай і сярэднявечнай гісторыі большасьць архітэктурных праектаў і будаўніцтва выконвалася рамесьнікамі, такімі як муляры й цесьляры, якія дасягнулі ролі майстроў-будаўнікоў. Да сучаснасьці не было дакладнага адрозьненьня паміж архітэктарам і інжынерам. У Эўропе тытулы архітэктар і інжынэр былі ў асноўным геаграфічнымі варыяцыямі, якія адносіліся да адной асобы й часта выкарыстоўваліся як узаемазаменныя.

Мяркуецца, што розныя дасягненьні ў галіне тэхналёгій і матэматыкі дазволілі разьвіць прафэсыйнага «джэнтльмена»-архітэктара, асобнага ад практычнага майстра. Папера не выкарыстоўвалася ў Эўропе для маляваньня да XV стагодзьдзя, але стала больш даступнай пасьля 1500 г. Алоўкі сталі выкарыстоўвацца для маляваньня да 1600 г. Наяўнасьць як паперы, так і алоўкаў дазволіла прафэсіяналам рабіць рысункі перад будаўніцтвам. Адначасова ўвядзеньне лінейнай пэрспэктывы і такіх новаўвядзеньняў, як выкарыстаньне розных праекцый для апісаньня трохмернага будынка ў двух вымярэньнях, разам з больш шырокім разуменьнем дакладнасьці памераў, дапамагло дызайнэрам будынкаў данесьці свае ідэі. Аднак разьвіцьцё ішло паступова й павольна. Аж да XVIII стагодзьдзя будынкі працягвалі распрацоўвацца й будавацца майстрамі, за выключэньнем праектаў высокага статусу.

## Прафэсійныя аб’яднаньні

* Беларускі саюз архітэктараў (БСА)
* Міжнародны саюз архітэктараў (UIA)
* Амэрыканскі Інстытут Архітэктуры

## Крыніцы

Катэгорыя:Архітэктары
Катэгорыя:Вольныя прафэсіі
Францускі пацалунак

**Францу́скі пацалу́нак** — гарачая й эратычная форма пацалунку з дакрананьнем партнэрамі языкоў адзін аднаго. Такі «пацалунак языкамі» стымулюе вусны, язык і рот партнэра, што выклікае псыхалягічнае сэксуальнае ўзрушэньне. У адрозьненьне ад звычайнага пацалунку, які часта ня мае сэксуальнай канатацыі, францускі пацалунак выконваецца толькі між блізкімі асобамі і можа зьяўляцца ўступам да плоцевага чыну.

## Этымалёгія
Назва зьявілася ў ангельскамоўным сьвеце ў пачатку XX стагодзьдзя дзякуючы рэпутацыі французаў як больш авантурных і жарсных каханкаў. У Францыі такі пацалунак называецца «пацалункам каханкаў» (*un baiser amoureux*) або «пацалунак языком» (*un baiser avec la langue*).

## Тэхніка
Рот — адна з асноўных эрагенных зонаў чалавека. Даказана, што адчуваньне дотыку языка да языка стымулюе выкід эндарфіну і зьмяншае ўзровень стрэсу. У часе францускага пацалунку адбываецца больш інтэнсіўны абмен сьлінай, чым пры звычайным пацалунку.

Адбываецца актывізацыя млечавых нэрваў, падстраўнікавай залозы і нэрвовых канчаткаў прамежжа, выклікаючы сэксуальную ўзрушанасьць.

## Здароўе
Пры францускім пацалунку існуе ўмераная рызыка заражэньня папілёмавіруснай інфэкцыяй.

Пры наяўнасьці адкрытай раны існуе імавернасьць заражэньня ВІЧ.

Таксама пры наяўнасьці парэзаў ці ранаў і актыўным абмене сьлінай падчас пацалунку магчымае заражэньне гепатытам B, асабліва калі хворы чалавек мае вялікую канцэнтрацыю віруса.

Пры працяглым францускім пацалунку зрэдку магчымая перадача пранцаў, але для гэтага патрэбны кантакт з актыўнай высыпкай.

## Цікавосткі
* У 2001 року ўсталяваны рэкорд паводле найбольшай працягласьці францускага пацалунку: 30 гадзінаў, 59 хвілінаў і 21 сэкунду, прычым кожным з партнэраў за гэты час спаліў 7436 кілякалёрыяў.

## Глядзіце таксама
* Аральны сэкс
* Пэтынг

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Францускі пацалунак // WikiHow

Катэгорыя:Аральны сэкс
Катэгорыя:Пацалунак
Катэгорыя:Язык
Буда Грэская

**Бу́да Грэ́ская** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гацукоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 88 чалавек

## Вядомыя асобы
* Анатоль Хацько (нар. 1974) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гацукоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Белая Лужа

Назву **Бе́лая Лу́жа** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Белая Лужа — вёска ў Слуцкім раёне
** Белая Лужа — вёска ў Смалявіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Белая
* Лужа
Кубак сьвету па лыжных гонках

**Ку́бак сьве́ту па лы́жных го́нках** — штогадовае спаборніцтва па лыжных гонках, якое ладзіцца Міжнароднай фэдэрацыяй лыжнага спорту з 1981 году. Тым ня менш, неафіцыйна розыгрышы кубка праходзілі ў 1973 па 1981 гады. Згодна з пастановай 31-й кангрэсу Міжнароднай фэдэрацыі лыжнага спорту, які прайшоў 29—30 красавіка 1977 году ў аргентынскім Барылёчэ, у пэрыяд з 1978 па 1981 гады спаборніцтвы праходзілі ў экспэрымэнтальным фармаце. Першы этап кубка сьвету ў спаборніцтве сярод мужчынаў прайшоў у Райт-ім-Вінкль у ФРН, а сярод жанчынаў — у месьце Клінгенталь у НДР. Пераможцамі першага сэзону сталі Біл Кох з ЗША і Бэрыт Аўнлі з Нарвэгіі. Сярод звычайных этапаў кубак сьвету ўлучае шэраг адмысловых этапаў, як то Тур дэ Скі, Нордык Оўпэнінг і Фіналы кубка сьвету. Гонкі ў асноўным ладзяцца ў Эўропе, звычайна ў скандынаўскіх краінах і краінах Цэнтральнай Эўропы. Некалькі гонак таксама ладзіліся ў Паўночнай Амэрыцы і Азіі.

## Правілы
Спартоўцы імкнуцца здабыць як мага большую колькасьць пунктаў у сэзоне. Яны спаборнічаюць у дзьвюх дысцыплінах, то бок дыстанцыя і спрынт. Цяперашнія гонкі адбываюцца на дыстанцыі 15 км, 30 км, скіятлён і 50 км для мужчынаў і 10 км, 15 км, скіятлон і 30 км для жанчынаў. Спаборніцтвы ладзяцца як з індывідуальным стартам, гэтак і з масавым стартам, а таксама клясычным або свабодным стылямі. У спрынтарскіх гонках спартоўцаў улучаюць у розныя групы на грунце іхных вынікаў у пралёгу, і толькі 30 найхутчэйшых лыжнікаў кваліфікуюцца ў чвэрцьфінал. 12 найлепшых лыжнікаў з чвэрцьфіналу атрымоўваюць квіток у паўфінал, а 6 найлепшых лыжнікаў паўфіналу трапляюць у фінал. Спрынтарскія гонкі складаюць ня больш за 1,8 кілямэтраў і звычайна ў іх можна выкарыстоўваць клясычную або свабодную тэхніку.

У звычайных гонках кубка сьвету пераможца атрымлівае 100 пунктаў. Спартоўцы на другім і трэцім месцах атрымліваюць 80 і 60 пунктаў адпаведна. Наступныя лыжнікі і лыжніцы ажно да 30 месца таксама атрымліваюць пэўную колькасьць пунктаў. У этапных гонках кубка сьвету, як то Тур дэ Скі, Фіналах кубка сьвету ці іншых міні-турах, пераможца атрымлівае 50 пунктаў, у той час спартовец, які фінішаваў другім, атрымлівае 46 пунктаў, а трэці спартовец на фінішы здабывае 43 пунктаў. Гэтак сама, як і ў звычайных этапах, пэўную колькасьць пунктаў атрымліваюць лыжнікі і лыжніцы да 30 месца ўключна. Абсалютныя пераможцы такіх этапаў кубка сьвету атрымліваюць дадатковыя пункты, як то 400 пунктаў за перамогу ў Тур дэ Скі і 200 пунктаў за агульную перамогу ў Фіналах кубка сьвету ці іншых міні-турах. Спартовец, які здабыў найбольшую колькасьць пунктаў у канцы сэзона, які сканчваецца ў сярэдзіне сакавіка, атрымлівае перамогу ў агульным заліку кубка сьвету і становіцца ўладальнікам Крышталёвага глёбусу. Таксама ўзнагароды атрымліваюць пераможцы ў агульным заліку ў спрынце і на дыстанцыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кубак сьвету па лыжных гонках на сайце Міжнароднай фэдэрацыі лыжнага спорту.

Катэгорыя:Кубак сьвету па лыжных гонках
Тур дэ Скі

**Тур дэ Скі** — спаборніцтвы па лыжных гонках, якія штогод ладзяцца, пачынаючы з сэзону 2006—2007 гадоў у Цэнтральнай Эўропе. Стварэньне выпярэдніцтва было натхнёнае роварным шматдзённым спаборніцтвам Тур дэ Франс. Тур дэ Скі ёсьць этапам кубка сьвету па лыжных гонках. Спаборніцтва звычайна складаецца з шасьці ці больш этапаў, якія ладзяцца ў канцы сьнежня і пачатку студзеня ў Чэхіі, Нямеччыне, Італіі і Швайцарыі. Па стане на 2022 год прызавыя выплаты ў суме складалі 548 тысяч швайцарскіх франкаў, якія атрымоўваюць як мужчыны, гэтак і жанчыны. Мужчынскія і жаночыя спаборніцтвы праходзяць у адны і тыя ж дні, аднак дыстанцыі этапаў адрозьнічаюцца.

Кожны год склад дысцыплінаў на спаборніцтвах зьмяняецца, але некаторыя фарматы ўлучаюцца ў праграму кожны год, як то спрынт, масавы старт, гонкі з індывідуальнымі стартамі і пагоняй. Тур дэ Скі звычайна кожны год уключае заключны этап у Віль-дзі-Ф’емэ, дзе лыжнікі ўздымаюцца на горную трасу. Звычайна ў спаборніцтвах бяруць удзел спартоўцы з 20—30 дзяржаваў. Кожная краіна пры гэтым мае квоту, зважаючы на выніковае месца краіны ў папярэднім годзе. Гэтак у спаборніцтвах сэзону 2021—2022 гадоў першыя восем краінаў маглі выставіць максымум па 6 лыжнікаў і лыжніц. На ўсіх этапах час спартоўцаў фіксуецца і сумуецца з часам спартоўцаў у папярэдніх этапах. Лыжнік і лыжніца зь мінімальным затрачаным часам ёсьць лідэрамі агульнага этапу і апранаюць на наступную гонку жоўтую кашулю лідэра. Акрамя табліцы агульнага заліку, вядзецца падлік пунктаў у табліцы спрынтэраў і агульным заліку сярод краінаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тур дэ Скі на Eurosport.

Катэгорыя:Тур дэ Скі
Герб Коўна

**Герб Коўна** — геральдычны сымбаль Коўна, вядомы з XV ст.

На мескіх гербавых пячатках з XV стагодзьдзя адлюстроўваўся тур, з канца XV стагодзьдзя яго дапоўніў крыж. З 1843 году герб Ковенскай губэрні, якім карыстаўся і губэрнскі горад Коўна, адлюстроўваў усталяваны на ратушнай плошчы помнік у памяць Вайны 1812 году.

2 траўня 1935 году гарадзкая рада Коўна зацьвердзіла герб з выявай на пурпурным фоне белага тура з залатымі капытамі, рагамі і крыжом паміж рогамі. З 1969 году выкарыстоўваўся герб з выявай на чырвоным фоне белага зубра. Дэкрэтам прэзыдэнта Летувіскай Рэспублікі 30 чэрвеня 1993 году зацьверджаны герб, які нагадвае гістарычны герб: на чырвоным шчыце белы тур з залатым крыжом паміж рагамі.

Коўна
Катэгорыя:Коўна
Іванец

Назву **Іванец** маюць:

* Іванец — горад у Харватыі
* Іванец — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* народная назва віду Братаўка дуброўная
* Андрэй Іванец (нар. 1984) — беларускі хімік, доктар хімічных навук (2017), дацэнт (2016), міністар адукацыі (2022).
Каваленка

**Кавале́нка** — прозьвішча, утворанае ад слова *[[каваль]]*. Вядомыя носьбіты:

* Алег Каваленка ( 1988) — украінскі футбаліст
* Аляксандар Каваленка (1976—2010) — украінскі футбаліст і арбітар
* Анатоль Каваленка (1919—2008) — Герой Савецкага Саюзу
* Анатоль Каваленка ( 1963) — савецкі лёгкаатлет
* Андрэй Каваленка ( 1970) — аўстралійскі ватэрпаліст
* Андрэй Каваленка ( 1970) — савецкі і расейскі хакеіст
* Багдан Каваленка ( 1994) — украінскі футбаліст
* Віктар Каваленка (1929—2001) — беларускі крытык, літаратуразнавец, празаік
* Віктар Каваленка ( 1996) — украінскі футбаліст
* Ільля Каваленка ( 1990) — украінскі футбаліст
* Ірына Каваленка ( 1986) — украінская скакуха ў вышыню
* Назар Каваленка ( 1987) — украінскі лёгкаатлет
* Сяргей Каваленка (1921—1944) — Герой Савецкага Саюзу
* Сяргей Каваленка (1947—2004) — савецкі баскетбаліст
* Сяргей Каваленка ( 1975) — беларускі палітычны дзяяч
* Сяргей Каваленка ( 1976) — расейскі дужаньнік грэка-рымскага стылю
* Сяргей Каваленка ( 1984) — украінскі футбаліст
* Якаў Каваленка (1906—1980) — савецкі вэтэрынарны мікрабіёляг

## Глядзіце таксама
* Кавалеўскі
* Кавальчук
* Коваль
Боркі (Грэскі сельсавет)

**Бо́ркі** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Маяцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 49 чалавек
* 2019 — 23 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Грэскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Леткаўшчына

Назву **Ле́ткаўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць
** Леткаўшчына — вёска ў Капыльскім раёне
** Леткаўшчына — вёскаў у Слуцкім раёне
Маяк (Менская вобласьць)

**Мая́к** (да 1973 году — **Дзюдзева**) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавету.

Вёска знаходзіцца за 14 км у напрамку на поўнач ад гораду Слуцк, за 100 км ад Менску.

## Гісторыя

Да 28 траўня 2013 году вёска была цэнтрам ліквідаванага Маяцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999—358 жыхароў, 161 двор.
* 2009—293 чалавекі

## Асобы
* Антон Мяцельскі (1905—1938) — беларускі пэдагог.
* Аляксандар Санько (нар. 1950) — беларускі геоляг, геамарфоляг. Доктар геоляга-мінэралагічных навук (2001), кандыдат геаграфічных навук (1982), дацэнт (2009), прафэсар.

## Славутасьці
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 242.
* 

Катэгорыя:Грэскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Мусічы

**Му́січы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Лакнеі. Уваходзяць у склад Грэскага сельсавету Слуцкага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Mus.

## Гісторыя
У XIX ст. Мусічы ўваходзілі ў склад Слуцкага павету Менскай губэрні.

У 1924—1974 гадох цэнтар Мусіцкага сельсавету. Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Маяцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1909 год — 359 чалавекі ў вёсцы Мусічах і 18 чалавек у маёнтку Мусічах
* 2009 год — 117 чалавек
* 2019 год — 85 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Грэскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Betfair

**Betfair Group plc** — найбуйнейшая ў сьвеце біржа ставак. Кампанія была заснавана ў 2000 годзе. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Заходнім Лондане, у раёне Хамерсміт.

Апроч уласна біржы ставак, Betfair прапануе і іншыя паслугі, напрыклад, казіно і покер. Betfair валодае адпаведнымі гульнявымі ліцэнзіямі ў Вялікабрытаніі, Аўстраліі, Германіі, Італіі, Аўстрыі і на Мальце. З’яўляецца спонсарам футбольнага клуба Манчэстэр Юнайтэд. Была зарэгістраваная на Лонданскай біржы да 2 лютага 2016 года, калі аб’ядналася з Paddy Power у адзіную кампанію Paddy Power Betfair (LSE: PPB).

## Узнагароды

* Прыз Каралевы за 2003 год у катэгорыі «Інавацыі»
* Прыз Каралевы за 2008 год у катэгорыі «Міжнародны гандаль»

## Крыніцы
Насьяналь Мантэвідэо

**Насьяна́ль** () — уругвайскі футбольны клюб з горада Мантэвідэо. Закладзены быў 14 траўня 1899 году ў выніку зьліцьця Ўругвайскага атлетычнага клюбу і футбольнага клюбу Мантэвідэо. Зважаючы на тое, што асноўным спортам клюбу ёсьць футбол, акрамя таго маюцца дружыны ў іншых відах спорту, як то баскетбол, футзал, тэніс, роварны спорт, валейбол і шахматы. Разам з «Пэняролем» ёсьць найбольш пасьпяховым клюбам краіны.

## Дасягненьні
* **[[Уругвайскі Прэм’ер Дывізіён|Чэмпіён Уругваю]]: (49)**
** 1902, 1903, 1912, 1915, 1916, 1917, 1919, 1920, 1922, 1923,
** 1924, 1933, 1934, 1939, 1940, 1941, 1942, 1943, 1946, 1947,
** 1950, 1952, 1955, 1956, 1957, 1963, 1966, 1969, 1970, 1971,
** 1972, 1977, 1980, 1983, 1992, 1998, 2000, 2001, 2002, 2005,
** 2006, 2009, 2011, 2012, 2015, 2016, 2019, 2020, 2022

* **Уладальнікі [[Супэркубак Уругваю па футболе|Супэркубка Ўругваю]]: (3)**
** 2019, 2021, 2025

* **Уладальнікі [[Кубак Лібэртадорэс|Кубка Лібэртадорэс]]: (3)**
** 1971, 1980, 1988

* **Уладальнікі [[Міжкантынэнтальны кубак|Міжкантынэнтальнага кубка]]: (3)**
** 1971, 1980, 1988

* **Уладальнікі [[Рэкопа Паўднёвай Амэрыкі|Рэкопы Паўднёвай Амэрыкі]]: (1)**
** 1989

## Склад
: *Актуальны на 23 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1899 годзе
Катэгорыя:Спорт у Мантэвідэо
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, якія ніколі не выляталі
Канкарданс Стронга

**«Вычарпальная [[сымфонія (кніга)|сымфонія]] Стронга»** (, поўная назва *The Exhaustive Concordance of the Bible: Showing Every Word of the Text of the Common English Version of the Canonical Books, and Every Occurrence of Each Word in Regular Order: Together with A Comparative Concordance of the Authorized and Revised Versions, Including the American Variations; Also Brief Dictionaries of the Hebrew and Greek Words of the Original, with References to the English Words*) — біблійны азначнік словаў, які пералічвае ўсе словы тэксту Бібліі на іўрыце (Стары Запавет) і грэцкай мовай (Новы Запавет) у альфабэтным парадку, сабраны пад кіраўніцтвам прафэсара багаслоўя сэмінарыі Дру Джэймза Стронга. Першапачаткова нумарацыя Стронга была сабраная на аснове ангельскага перакладу Бібліі караля Якуба і ўпершыню выдадзеная ў 1890 року.

Атрыманы азначнік дазваляе чытачаць шукаць, дзе тое ці іншае слова сустракаецца ў Бібліі.

Кожнае слова ў тэксьце Бібліі ў альфабэтным парадку атрымлівае ўласны нумар у слоўніку, вядомы як «нумар Стронга». У сымфоніі гэтыя словы прыводзяцца з пазначэньнем вершаў, у якіх яны зьяўляюцца, і з кароткім кантэкстам. Нумар Стронга пазначаецца з правага боку. Такім чынам, у сымфоніі Стронга зьмешчаныя 8674 габрэйскія каранёвыя словы Старога Запавету і 5624 грэцкія каранёвыя словы Новага Запавету. У грэцкай частцы сымфоніі прапушчаныя нумары 2717 і 3203—3302.

Дзякуючы нумарам Стронга зьявілася магчымасьць перакладаць сымфоніі іншымі мовамі.

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік Стронга ў беларускім Біблійным корпусе

Катэгорыя:Кнігі 1890 году
Катэгорыя:Канкардансы
Катэгорыя:Хрысьціянская тэрміналёгія
Катэгорыя:Іўрыт
Катэгорыя:Грэцкая мова
Sportingbet

**Sportingbet PLC** — брытанскі аператар электронных азартных гульняў. Кампанія каціруецца на Лонданскай фондавай біржы і ўваходзіць у FTSE SmallCap Index.

Кампанія была заснавана Маркам Бленфардам у 1997 годзе. У кастрычніку 2004 года Sportingbet паглынула кампанію Paradise Poker. 7 верасня 2006 года кампанія Sportingbet паведаміла, што яе тагачасны старшыня Пітэр Дыкс быў затрыманы ў Нью-Ёрку па ордэры на арышт штата Луізіяна падчас яго знаходжання ў ЗША па справах, не звязаных з онлайн гульнямі. Луізіяна з’яўляецца адным з нямногіх штатаў, дзе ёсць закон, які забараняе азартныя гульні ў інтэрнэце. У сакавіку 2007 года ўсе абвінавачанні з боку Луізіяны былі знятыя.

У Беларусі з’яўляецца адным з нямногіх легальных букмекераў.

## Спонсарства
Кампанія спансавала каманду Вулверхэмптан Уандэрэрс з Чэмпіянату Футбольнай лігі Англіі з сезона 2009-10 па сезон 2013-14.

У 2014 годзе Sportingbet падпісаў пагадненне з Еўралігай, паводле якога кампанія стала афіцыйным бетынг-партнёрам лігі ў Грэцы.

## Крыніцы
Betfred

**Betfred** — брытанская букмекерская кампанія, названая ў гонар сузаснавальнікаў Фрэда і Пітэра Данаў. У 1967 годзе была створаная першая букмекерская кантора Betfred у Сэлфардскім Сіці. У 2004 годзе абарот кампаніі склаў £3,5 млрд, павялічыўшыся на £550 млн за 2003 год. Па стане на люты 2016 года кампанія валодае 1370 букмекерскімі канторамі.
Сенькаўка (пагранічны пункт пропуску)

**Сенькаўка** — пункт пропуску празь дзяржаўную граніцу Ўкраіны на мяжы з Беларусьсю і Расеяй у пункце, дзе сходзяцца граніцы трох краін. Тут у 1975 годзе быў адкрыты "Помнік Сяброўства народаў".

Знаходзіцца ў Чарнігаўскай вобласьці, Гараднянскі раён, каля аднайменнай вёскі на шашы Н28. Зь беларускага боку знаходзіцца пункт пропуску «Весялоўка» па маршруце ў напрамку Церахоўкі. З расейскага боку знаходзіцца пункт пропуску «Новыя Юркавічы» па маршруце ў напрамку Клімава.

Тып КПП — аўтамабільны. Статус пункта пропуску — міжнародны.

Характар ​​перавозак — пасажырскія, грузавыя.

Акрамя радыялягічнага, мытнага і памежнага кантролю ў пункце пропуску «Сенькаўка» могуць ажыцьцяўляцца санітарны, фітасанітарны, вэтэрынарны, экалягічны кантроль і кантроль Міжнароднай службы аўтамабільных перавозак.

Пункт пропуску «Сенькаўка» ўваходзіць у склад мытнага паста «Сенькаўка» Чарнігаўскай мытні. Код кантрольнага пункта & nbsp; — 10205 03 00 (11).

У межах КПП бярэ пачатак рака Жывода, правы прыток Цяты.

## Вонкавыя спасылкі
* Пункты пропуску праз дзяржаўную граніцу Ўкраіны з Беларусьсю
* Пункты пропуску праз дзяржаўную граніцу Ўкраіны з Расеяй

Катэгорыя:Пункты пропуску праз дзяржаўную граніцу Украіны
Катэгорыя:Гараднянскі раён
Астравок (Слуцкі раён)

**Астраво́к** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 33 чалавек
* 2019 — 22 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Грэскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Бухарэсцкая дзявятка

**Бухарэсцкая дзявятка** () або **Бухарэсцкі фармат** () — міжнародная арганізацыя, заснаваная 4 лістапада 2015 у Бухарэсьце (Румынія) з ініцыятывы прэзыдэнтаў Румыніі Кляўса Ёганіса і Польшчы Анджэя Дуды. У склад арганізацыі ўвайшлі Баўгарыя, Вугоршчына, Латвія, Летува, Польшча, Румынія, Славаччына, Чэхія і Эстонія. Неабходнасьць ейнага ўтварэньня паўстала пасьля агрэсіі Расеі ў Крыме і на ўсходзе Ўкраіны ў 2014 року.

## Глядзіце таксама
* Вышаградзкая група
* ГУАМ
* Ініцыятыва трох мораў
* Люблінскі трыкутнік
* Міжмор’е
* Усходняе партнэрства

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Усходняя Эўропа
Катэгорыя:Цэнтральная Эўропа
Катэгорыя:Эўрапейская інтэграцыя
Катэгорыя:Міжурадавыя арганізацыі
Катэгорыя:Міжнародныя палітычныя арганізацыі
Катэгорыя:Міжнародная бясьпека
Катэгорыя:Міжнародныя эўрапейскія арганізацыі
Катэгорыя:Замежная палітыка Баўгарыі
Катэгорыя:Замежная палітыка Вугоршчыны
Катэгорыя:Замежная палітыка Латвіі
Катэгорыя:Замежная палітыка Летувы
Катэгорыя:Замежная палітыка Польшчы
Катэгорыя:Замежная палітыка Румыніі
Катэгорыя:Замежная палітыка Славаччыны
Катэгорыя:Замежная палітыка Чэхіі
Катэгорыя:Замежная палітыка Эстоніі
Залядзьдзе (Менская вобласьць)

**Заля́дзьдзе ** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Знаменскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 14 чалавек
* 2019 — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Старцавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Шалавічы (Слуцкі раён)

**Шалаві́чы** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Морачы і Ужанкі. Уваходзяць у склад Знаменскага сельсавету Слуцкага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Салва або Сала (Salvo, Sallo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1909 год — 541 чалавек
* 2009 — 98 чалавек
* 2019 — 53 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Старцавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
FGM-148 Javelin

**FGM-148 «Джавэлін»** (&nbsp;— «дроцік»)&nbsp;— пераносны процітанкавы ракетны комплекс (ПТРК) вырабніцтва амэрыканскіх прадпрыемстваў Raytheon і Lockheed Martin. Першы сэрыйны ПТРК трэцяга пакаленьня, якому ўласьцівы прынцып «стрэліў і забыў»&nbsp;— ракета мае цеплавую галоўку саманавядзеньня, таму апэратар ракетнага комплексу ня мае патрэбы суправаджаць і карэктаваць палёт ракеты пасьля запуску, пакуль яна набліжаецца да цэлі. Аператар таксама можа выбраць адзін з двух рэжымаў атакі ракеты: атака зьверху, для пашкоджаньня бранятэхнікі ў менш абаронены дах, або атака па простай.

«Джавэлін» прызначаны для зьнішчэньня бранятэхнікі, умацаваньняў на зямлі, а таксама асобных лятальных апаратаў на нізкай вышыні і хуткасьці&nbsp;— верталётаў або бесьпілётнікаў.

Распрацоўка вялася з 1986 року, у 1996 року комплекс паступіў на ўзбраеньне арміі ЗША. Пасьпяхова выкарыстоўваўся ў Іраку. Пастаўляецца на экспарт у розныя краіны сьвету.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* ''Javelin Anti-Armour Missile'' // *army-technology.com*
* FGM-148 // *Designation Systems*
* Про FGM-148 Javelin // *fas.org*
* Про запровадження ПТРК Javelin в Армії США // *fas.org*
* Javelin Lockheed Martin Anti-tank infrared guided missile // *Army Recognition*
* Javelin // *Global Security*
* Противотанковый ракетный комплекс FGM-148 Javelin  // *Ракетная техника*

Катэгорыя:Процітанкавыя кіраваныя ракеты ЗША
Катэгорыя:Texas Instruments
Катэгорыя:Прадукты кампаніі Raytheon
Катэгорыя:Lockheed Martin
Атака на востраў Зьмяіны

**Атака на востраў Зьмяіны** адбылася 24 лютага 2022 году на востраве Зьмяіны падчас уварваньня Расеі ва Ўкраіну ў 2022 годзе.

## Кантэкст
Востраў Зьмяіны — невялікая выспа за 50 кіламетраў ад паўднёвага берага Украіны ў Чорным моры. У жніўні 2021 году прэзыдэнт Украіны Ўладзімер Зяленскі арганізаваў прэс-канфэрэнцыю на востраве Зьмяіным, падчас якой сказаў: «Гэта невялікая выспа, як і рэшта нашай тэрыторыі, — украінская зямля, і мы будзем яе абараняць з усіх сіл».

## Ход падзей
24 лютага 2022 у першы дзень расейскага ўварваньня ва Ўкраіну Дзяржаўная прыгранічная служба Ўкраіны каля 18:00 па мясцовым часе заявіла, што востраў з абеду атакуюць расейскія вайсковыя караблі. Ракетны крэйсэр «Масква» і патрульны карабель «Васіль Быкаў» пры падтрымцы штурмавых верталётаў абстрэльвалі выспу са сваіх палубных гармат.

Калі расейскі вайсковы карабль зьвярнуўся да ўкраінскіх памежнікаў на высьпе і зажадаў, каб яны здаліся, яны адказалі: «Русский военный корабль, иди нахуй». Запіс вымогі і адказу першым апублікаваў украінскі дзяржаўны чыноўнік Антон Герашчанка, а пасьля пашырыла «Ўкраінская праўда».

Адзін украінскі жаўнер вёў трансьляцыю моманту, калі расейскі карабель адкрыў агонь.

Позна ўвечары Дзяржаўная прыгранічная служба Украіны паінфармавала, што страціла сувязь з востравам.

Апоўначы паводле мясцовага часу чыноўнікі абвясьцілі, што расейскія сілы занялі востраў пасьля бамбаваньня з мора і паветра, якія зьнішчылі ўсю інфраструктуру на высьпе.
 
Усе трынаццаць украінскіх памежнікаў засталіся жывыя. 25 лютага расейскае міністэрства абароны паінфармавала, што на высьпе знаходзілася 82 жаўнеры, якія здаліся дабравольна без ніводных ахвяраў.

## Рэакцыя
Адказ украінскіх памежнікаў на вымогу здацца стаў мабілізацыйным заклікам для ўкраінцаў і іх прыхільнікаў ва ўсім сьвеце. Яго параўноўвалі з тэхаскім *Remember the Alamo!*

Мэдыі пачалі называць сутыкненьне на востраве «ўкраінскімі Тэрмапіламі».

У ноч з 24 на 25 лютага Зяленскі абвясьціў, што кожны з 13 памежнікаў атрымае званьне Герой Украіны, як ён лічыў, пасьмяротна.

## Глядзіце таксама

* Выбух на Крымскім мосьце (2022)

## Крыніцы

Катэгорыя:2022 год ва Ўкраіне
Прывід Кіева

**Пры́від Кі́ева** () — украінскі салдат, лётнік-ас, які зьбіў 6 расейскіх самалётаў 24 лютага 2022 году ў бітве за Кіеў. Агулам на 28 лютага ён зьбіў 15 самалётаў акупантаў.

Прывід Кіева — лётнік МіГ-29 за першыя 30 гадзінаў расейскага ўварваньня ва Ўкраіну атрымаў 6 паветраных перамог у небе над Кіевам: зьбіў 2 самалёты Су-35, 2 самалёты Су-25, 1 самалёт Су-27 і МіГ-29.

25 лютага Міністэрства абароны Ўкраіны на сваіх старонках у сацыяльных сетках выказала здагадку, што Прывід Кіева можа быць адным з дасьведчаных лётнікаў вайсковага запасу, якія хутка вярнуліся ў шэрагі Ўзброеных сілаў па ўварваньні супраціўніка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадзкія легенды
Катэгорыя:Інтэрнэт-мэмы, зьвязаныя з уварваньнем Расеі ва Ўкраіну (з 2022)
Марыянэтка

**Марыянэтка** (праз  зь , утворанага ад памяншальнай формы *Марыён* да імя *Марыя*) — ад пачатку назва маленькіх фігурак Панны Марыі ў сярэднявечным лялькавым тэатры.
* Тэатральная лялька, якой кіруе актор, схаваны ад гледачоў, з дапамогай адмысловых прыстасаваньняў
* У пераносным значэньні чалавек, дзяржава, урад, які ёсьць паслухмяным інструмэнтам у чужых руках

## Глядзіце таксама
* Рэжым Лукашэнкі
* Марыянэткавая дзяржава
* Марыянэткавы ўрад

## Крыніцы

Катэгорыя:Лялечны тэатар
Імпічмэнт

**Імпі́чмэнт** — працэс адхіленьня службовай асобы ад улады, ініцыяваны заканадаўчым ці іншым паўнамоцным органам. Нярэдка палітычны працэс пры гэтым спалучаны з судовым (напрыклад, канстытуцыйным). Сам па сабе імпічмэнт не абавязкова азначае адхіленьне чыноўніка ад пасады; гэта адбываецца толькі ў выпадку прыняцьця імпічмэнту парлямэнтам.

Для адхіленьня ад пасады патрэбная ўхвала кваліфікаванай большасьці дэпутатаў, таму да гэтай працэдуры зьвяртаюцца ў выключных выпадках: пры злоўжываньні ўладай, даверам ці пры іншых палітычных ліхадзействах.

У пэрыяд між 1990 і 2020 рокамі адбыліся ня менш за 272 спробы імпічмэнту супраць 132 розных кіраўнікоў дзяржаваў у 63 краінах.

Магчымасьць імпічмэнту прадугледжаная ў канстытуцыях мноства дзяржаваў сьвету.

## Глядзіце таксама
* Вотум недаверу

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітычныя працэсы
Катэгорыя:Адказнасьць
Селішча (Слуцкі раён)

**Се́лішча** (таксама сустракаецца — *Се́лішчы*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Знаменскага сельсавету.

Знаходзіцца на скрыжаваньні аўтадарог Слуцк — Івацэвічы і Слуцк — Капыль, за 9 кілямэтраў на захад ад гораду і чыгуначнай станцыі Слуцк, 114 кілямэтраў ад Менску.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Акцябарскага сельсавету, у 1954—2013 гадах яго цэнтар.

## Насельніцтва
* 2001 — 699 жыхароў, 289 двароў 
* 2009 — 594 чалавекі

## Асобы
* Арцём Новік (1897—1984) — вучоны, доктар навук, прафэсар, Заслужаны дзеяч навукі БССР.

## Інфраструктура
* Сярэдняя і музычная школы
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленьне сувязі

## Славутасьці
* Магіла ахвяр фашызму

## Крыніцы

## Літаратура
* Селішча // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14: Рэле — Слаявіна. — С. 308. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14), ISBN 985-11-0035-8.

Катэгорыя:Старцавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Ванькоўшчына

Назву **Ванько́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць
** Ванькоўшчына — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Ванькоўшчына — вёска ў Слуцкім раёне
888sport

**888sport** — шматнацыянальная кампанія, якая займаецца спартыўнымі гульнямі ў Інтэрнэце, са штаб-кватэрай у Гібральтары. Ён быў заснаваны ў 2008 годзе і з’яўляецца дачынай кампаніяй 888 Holdings. Кампанія прадастаўляе онлайн-стаўкі на спорт, пераважна на эўрапейскіх рынках.

## Гісторыя
888sport быў запушчаны ў якасьці спэцыяльнага спартыўнага аддзела 888 Holdings у сакавіку 2008 года, а таксама як частка азартных гульняў 888. 888sport пачаў удзельнічаць у спартыўным спонсарстве ў 2010 годзе, пачынаючы з спансіраванага стэнда на іпадроме Fontwell Park.

Былы футбаліст нацыянальнай зборнай Іспаніі Сант’яга Канісарэс далучыўся да 888sport у 2011 годзе ў якасьці амбасадара еўрапейскага брэнда, у 2012 годзе ангельскі былы прафесійны футбаліст Ян Райт у якасьці экспэрта падчас Еўра і вядучая Channel 4 Racing Эма Спэнсер далучылася ў 2014 годзе ў якасьці экспэрта па скачках на конях.

У 2013 годзе Камісія па азартных гульнях штата Невада выдала ліцэнзію 888 Holdings на прадастаўленне онлайн-гульняў, што зрабіла яе адной зь першых неамерыканскіх букмекерскіх кампаній, якія працуюць у Злучаных Штатах.

## Крыніцы

Катэгорыя:Азартныя гульні
Катэгорыя:Букмекеры
Паляніца

**Паляні́ца** ()&nbsp;— пляскаты ўкраінскі хлеб пераважна з пшанічнай мукі і з гарызантальным надрэзам цеста перад выпяканьнем, які стварае скарынку зьверху бохана.

## Этымалёгія
Назва паходзіць ад слова «пали́ти» (), паколькі пры выпяканьні такога хлеба ўтвараецца сухая, часам прыгарэлая скарынка.

## Прыгатаваньне
Традыцыйная паляніца пяклася з дражджавога цеста. Сьпярша ў гаршку варылі хмель, які пасьля вылівалі ў макітру, куды дадавалі прасеяную пшанічную муку. Атрыманае цеста замешвалі, накрывалі макітру і пакідалі стынуць. У ахалоджанае цеста дадавалі дрожджы або кіслае цеста і ставілі на ноч у нераспаленую печ. Зранку цеста, якое ўжо падышло, замешвалі пшанічнай мукой, дадавалі цёплую ваду і соль. Потым цеста мясілі ў ночвах, пакуль яно не перастане ліпнуць да рук. Пасьля гэтага цеста дзялілі на шматкі, якія потым раскатвалі на стале. Атрыманы кавалак клалі ў печ на драўлянай лапаце, пасыпанай мукой, або распараным капусным лістку. Напрыканцы на хлебе рабілі надрэз, каб ён больш вырастаў пры выпяканьні.

За савецкім часам выпякалася стандартызаваная «паляніца ўкраінская» ў формах. Мела масу 0,75-1&nbsp;кг, бакавы надрэз на 3/4 кола з паднятым брыльком, шчыльны сітаваты мякіш і хрусткая скарынка.

Сучасны тыпавы рэцэпт прадугледжвае прыгатаваць рошчыну з 150 г мукі з дрожджамі, 100 мл вады, якая замешваецца ў місе. Потым місу трэба накрыць накрыўкай і пакінуць да ранку ў цёплым месцы. Уранку трэба зьмяшаць рэшту вады, малако, цукар, соль, алей і дадаць рошчыну. Усё перамяшаць і паступова, дадаючы муку, вымесіць цеста, каб яно стала элястычным. Тады сфармаваць кульку, пакласьці ў місу, накрыць харчовай плёнкаю і паставіць на 3 гадзіны падыходзіць. Потым выкласьці на бляху, прысыпаць сфармаваную кульку мукой і даць падысьці яшчэ гадзіну. Пасьля гэтага зрабіць уздоўж паляніцы надрэз і паставіць у духоўку, нагрэтую да 190º С выпякацца на 45 хвілінаў. Гатовую паляніцу загарнуць у рушнік і пакінуць на гадзіну.

## Сымбалізм
Паляніца, як і ўвогуле хлеб, сымбалізуе шчасьце і дабрабыт хаты, цела Божае, прыхільнасьць, гасьціннасьць і бясьпеку. Паляніца таксама можа лічыцца сымбалем сонца.

Паводле народных павер’яў, нельга даядаць кавалак паляніцы пасьля іншага чалавека, каб не забраць ягонае шчасьце. Забаранялася пакідаць кавалак недаедзеным; есьці хлеб за спінаю іншага чалавека, каб ня «зьесьці» ягоную сілу.

## Цікавосткі
Слова «паляніца» выкарыстоўваюць як шыболет для выяўленьня людзей, якім украінская мова ня родная. Расейцы вымаўляюць «паляниця» зь мяккім гукам «і» замест «ы», а «ц» часам замяняюць на «тс», таму падчас расейскага ўварваньня ва Ўкраіну 2022 року слова стала адным з прапанаваных выкарыстоўваць для выяўленьня дывэрсійна-выведвальных групаў.

## Глядзіце таксама
* Каравай
* Кныш

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Украінская кухня
Катэгорыя:Хлеб
Ірына Цьвіла

**Іры́на Цьвіла** (; псэўданім — Лінза; 29 красавіка 1969, Кіеўшчына, Украіна — 25 лютага 2022, баі за Кіеў, Украіна) — украінская настаўніца, фотамастачка, пісьменьніца, грамадзкая дзяячка, камбатантка, удзельніца расейска-ўкраінскай вайны, распачатай у 2022 годзе і баёў за Кіеў.

## Жыцьцяпіс
Ірына Цьвіла нарадзілася 29 красавіка 1969 году ў Кіеўскай вобласьці.

Пасьля атрыманьня пэдагагічнай адукацыі працавала ў Кіеўскай міжнароднай школе «Мэрыдыян» (да 2006 году). У 2014 годзе пайшла добраахвотніцай у батальён «Сеч». Балятавалася да кіеўскай гарадзкой рады на выбарах 2015 року від УА «Свабода», па акрузе №74 (Пячэрскі раён). Яе падтрымала 383 выбаршчыка ці 5,7%.

Загінула 25 лютага 2022 году падчас баёў за Кіеў. Разам зь ёй памёр ейны спадарожнік Дзьмітро.

## Творчасьць

Падчас Рэвалюцыі годнасьці і вайны займалася фатаграфіяй. У 2017 годзе адбылася пэрсанальная выстава ў вёсцы Сьвятапятроўскае, каля Кіева. Пісала тэксты пад сваім імем, а таксама пад псэўданімам і пазыўным Лінза. У 2017 годзе апублікавала свае занатоўкі пра вайну ў кнізе «Голос війни: історії ветеранів» (Голас вайны: гісторыі вэтэранаў).

Ірына Цьвіла стала гераіняй кнігі «Дівчата зрізають коси» (Дзяўчаты зразаюць косы), якая атрымала Шаўчэнкаўскую прэмію.

## Творы
• Ірина Цвіла, Вперше. Жінки на війні з Росією // Голос війни: історії ветеранів, [ред. та упоряд. Л. Ганжа]. — Київ: Інтерньюз-Україна, 2017. — 223 с. .

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія вайсковыя дзеячы
Катэгорыя:Украінскія грамадзкія дзеячы
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Памерлі на вайне
А золкі тут ціхія…

**«А зо́лкі тут ці́хія…»** () — твор Барыса Васільева, апублікаваны ў 1969 року. Апавядае пра лёсы пяці дзяўчын-зэнітчыцаў і камандзіра ў часе нямецка-савецкай вайны.

## Стварэньне
Паводле аўтара, аповесьць заснаваная на рэальных падзеях, калі сямёра жаўнераў, якія пасьля раненьня служылі на адной з вузлавых чыгуначных станцый, не далі нямецкай дывэрсійнай групе ўзарваць чыгунку на гэтым участку. Выжыў толькі камандзір групы, сяржант, якому пасьля войны надалі мэдаль «За баявыя заслугі». «І я падумаў: вось яно! Сытуацыя, калі чалавек сам, без усялякага загаду, вырашае: не пушчу! Ім тут няма чаго рабіць! Я пачаў працаваць з гэтым сюжэтам, ужо напісаў старонак сем. І раптам зразумеў, што нічога не атрымаецца. Гэта проста будзе прыватны выпадак на вайне. Нічога прынцыпова новага ў гэтым сюжэце не было. Работа спынілася. А пасьля раптам прыдумалася — няхай мой герой у падпарадкаваньні мецьме не мужыкоў, а дзяўчатак. І ўсё — аповесьць адразу выстраілася. Жанчынам бо найцяжэй было на вайне. Іх на фронце было 300 тысячаў! А тады ніхто пра іх не пісаў».

## Сюжэт
Хвядот Васкоў — камэндант 171-га разьезду ў карэльскай глухмені. Разьлікі зэнітных установак разьезду, трапляючы ў ціхія абставіны, пачынаюць нудзіцца ад гуляў і выпіваць. У адказ на просьбы Васкова «прыслаць цьвярозых» камандаваньне пасылае туды два аддзяленьні дзяўчынаў-зэнітчыцаў. Адна зь іх заўважае ў лесе двух нямецкіх дывэрсантаў. Васкоў разумее, што яны плянуюць прасякнуць лясамі да стратэгічных аб’ектаў, і вырашае іх перахапіць. Ён зьбірае групу зь пяці зэнітчыцаў і, каб апярэдзіць дывэрсантаў, вядзе аддзел аднаму яму вядомай дарогай праз багну да скалаў Сінюхінай грады. Аднак аказваецца, што варожы аддзел налічвае 16 чалавек. Васкоў разумее, што ў лоб гэтую сілу не спыніць, і, паслаўшы па дапамогу адну зь дзяўчын — тайна закаханую ў яго Лізу Брычкіну (якая не даходзіць да разьезду, патануўшы ў балоце), прымае рашэньне перасьледаваць ворага. Прымяняючы розныя хітрыкі, ён уступае ў шэраг няроўных сутычак, у якіх гінуць чатыры астатнія дзяўчыны — задзірыстая прыгажуня Жэня Камялькова, інтэлігентная яўрэйка, дачка ўрача з Менску Соня Гурвіч, выхавацелька дзіцячага дому Галя Чацьвяртак і сур’ёзная Рыта Асяніна. Ён усё ж здолеў захапіць рэшту жывых дывэрсантаў у палон з дапамогай хітрыкаў (гранаты без запалу), ён вядзе іх да савецкіх пазыцыяў і на шляху сустракае сваіх.

## Экранізацыі
* «А золкі тут ціхія» — савецкі фільм рэжысэра Станіслава Растоцкага (1972).
* «А золкі тут ціхія» — кітайска-савецкі сэрыял рэжысэра Мао Вэйнін (2005).
* «Мужнасьць» — індыйскі фільм рэжысэра С. П. Джананатана (2009).
* «А золкі тут ціхія» — расейскі фільм рэжысэра Рэната Даўлят’ярава (2015).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Поўны тэкст твору

Катэгорыя:Кнігі 1969 году
Катэгорыя:Барыс Васільеў
Катэгорыя:Кнігі пра Другую сусьветную вайну
Жэнэўскія пагадненьні 1988 году

**Жэнэўскія пагадненьні 1988 году** — тры двухбаковыя пагадненьні між урадамі Аўганістану і Пакістану, падпісаныя 14 красавіка 1988 году ў Швайцарыі.

Сталі вынікам перамоваў, якія праходзілі ў Жэнэве з чэрвеня 1982 году пры пасярэдніцтве прадстаўніка генэральнага сакратара ААН. Мелі на мэце спыніць Аўганска-савецкую вайну. Улучалі 3 пагадненьні: 1) «Аб узаемасувязі для ўладжаньня датычнага Аўганістану становішча», 2) «Аб прынцыпах узаемінаў, у тым ліку аб неўмяшаньні і неўварваньні», 3) «Пра добраахвотнае вяртаньне аўганскіх ўцекачоў». Пры гэтым, датычна 2-га пагадненьня ўрады ЗША і Савецкага Саюзу ўхвалілі Дэклярацыю аб міжнародных гарантыях. Першае з пагадненьняў, гарантамі якога выступілі ЗША і СССР, прадугледжвала вывад савецкага войска з Аўганістану да 15 лютага 1989 году, прычым 1-ю палову войска мелі вывесьці да 15 жніўня 1988 году. Працяг знаходжаньня ўзброеных фармаваньняў аўганскіх паўстанцаў у Пакістане прывёў да іх перамогі ў грамадзянскай вайне ў Аўганістане пасьля вываду савецкага войска.

За 3 месяцы ад 15 траўня да 15 жніўня 1988 году Савецкая армія вывела з Аўганістану 50 183 вайскоўцы. Да 15 лютага 1989 году вывелі астатнія 50 100 савецкіх вайскоўцаў. Падчас вываду савецкага войска аўганскія паўстанцы забілі 523-х савецкіх жаўнераў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мірныя пагадненьні XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Халоднай вайны
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні СССР
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні ЗША
Катэгорыя:Замежная палітыка Аўганістану
Катэгорыя:Замежная палітыка Пакістану
Катэгорыя:Савецка-амэрыканскія стасункі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1988 годзе
Сераднякі (вёска)

**Сераднякі́** (таксама сустракаецца — *Сярэ́днікі*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Знаменскага сельсавету.

У 1924—1939 гадах цэнтар Сераднікоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 2 чалавекі

## Асобы
* * Віктар Гапановіч (1921—2009) — вучоны-отарыналярынголяг, доктар мэдыцынскіх навук.

## Крыніцы

Катэгорыя:Старцавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Баславічы

**Ба́славічы** (з 1964 году — *Баро́к*) — вёска ў Беларусі, на рацэ Вужанцы. Уваходзяць у склад Старцавіцкага сельсавету Слуцкага раёну Менскай вобласьці. Знаходзяцца за 15 км на паўночны захад ад Слуцку, на аўтамабільнай дарозе Старцавічы — Леткаўшчына.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Да XVІІ стагодзьдзя Баславічы былі ўладаньнем князёў Алелькавічаў. У 1556 годзе ў грамаце князя Сямёна Юрʼевіча ўпамінаецца царква Сьвятога Сімяона Стоўпніка.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Баславічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Слуцкім павеце. 

У 1798 годзе на месца згарэлай у 1797 годзе з Слуцку перанесьлі драўляную царкву. У 1912—1913 гадох на яе месцы збудавалі мураваную царкву-мураўёўку.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Баславічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* 2009 год — 138 чалавек

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Царква Сімяона Стоўпніка (1913; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Царква Сімяона Стоўпніка, перавезеная з Слуцку ў 1799 годзе; разабраная ў 1930-х гадох

## Асобы
* Сьцяпан Ліхадзіеўскі (1911—1979) — беларускі паэт, перакладнік, крытык, літаратуразнаўца
* Анатоль Папко (нар. 1943) — беларускі краязнаўца
* Сяргей Смотрын (нар. 1955) — беларускі лекар-хірург

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Старцавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну