Прушын (зьніклае паселішча)

**Прушын** — зьніклы фальварак-смалярня, які месьціўся на тэрыторыі сучаснага  Хвойніцкага раёну Гомельскай вобласьці Беларусі.

## Гісторыя

### Расейская імпэрыя

З артыкула навуковага супрацоўніка ІМЭФ Васіля Скідана «Рэха паўстання 1863 года» вядома, што Гэнрык, сын Антонія, Пяткевіч пасяліўся ў маёнтку Ўладыслава Прозара ў 1856 годзе і першыя два гады будаваў смалярню ў Прушыне, ладзіў хімічную перапрацоўку драўніны, здабычу смалы, вытворчасьць шкіпідару, драўнінавага сьпірту. Ад таго часу можна адлічваць і гісторыю паселішча. 28 траўня 1862 года тут нарадзіўся Зянон Пяткевіч. 
 
У сакавіку 1863 году смалярня й фальварак у Прушыне згарэлі. На думку Г. Пяткевіча, тое — не самазапаленьне. Як лясьнічы, аднойчы ён наважваўся пакараць браканьераў, дык яму сказалі: «Маўчы, а то мы падкінем ламак (...стрэльбы), як Аскерку.., дык адразу... і пацягнуць». З 26 на 27 чэрвеня 1864 году сяляне зь вёскі Рашаў нібыта Хвойніцкай воласьці Лявон Ярац, Ільля Добыш і Захар Ярац прынесьлі гарошкаўскаму сельскаму старасту Рыгору Данцу 11 паляўнічых стрэльбаў (8 аднаствольных і 3 двухствольныя), знойдзеных каля смалакурні ў фальварку Прушын. 29 чэрвеня  паведамілі вайсковаму начальніку Рэчыцкага павету, што раней, працуючы ў лесе, зьвярнулі ўвагу, як кіраўнік смалакурнага заводу Пяткевіч прагульваўся каля месца іхнай будучай знаходкі. 25 ліпеня 50-гадовы Гэнрык Пяткевіч ужо быў у вязьніцы, адкуль так і ня выйшаў.  

Смалярня ў урочышчы Прушын пазначаная на вайскова-тапаграфічнай мапе Расейскай імпэрыі, створанай у 1846 – 1863 гадах. Ёсьць згадкі пра яе ў артыкуле «Chojniki» і ў кнізе «Рэчыцкае Палесьсе» Чэслава Пяткевіча*Хрэст сьвяцей за ўсё, сільней усякае сілы і за ўсё дарожай..._Ось нашто далёка шукаць: калі Насовічу ангел у сьне сказаў, штоб ён паставіў хрэст на раздарожжы, дзе ад рэчыцкага шляху паваротка чэраз Будзішча ідзе ў [[Гудаў (зьніклае паселішча)|Гудоў]]. Ён етак і зрабіў; і цяпер яшчэ жыў Шаціло, лясьнік, той, што яму памагаў у етай справі. Хрэст сабе стаяў, усе, хто толькі ехаў або ішоў, то, як вядзецца між хрышчонымі людзьмі, скідаў шапку і хрысьціўся. Людзі прывыклі і радаваліся, бо, бач, недалёка завод, а там жа смаляная нячыстая сіла арудуе, дак цяпер, баяўшыся сьвятога храста, меньш робіць капасьці... 
 
* Гэты выпадак, пацверджаны і іншымі сведкамі, меў месца за паўтары кіламетры ад Прушына, дзе я тады жыў, маючы 10 гадоў. Было гэта ў 1865 г.*

*У Прушыні кішыць ад чарцей, а махайнік, лысы пан, той, што смолу гоніць, не то штоб быў з імі ў хаўрузі, да бы начэ за прыганятаго над імі настаўлены. Уночы каўтанаватыя смалавікі пруць яму цэбрамі смолу адусюль: то ад атамана, правініўшагося, то з пекла, а ён сядзіць сабе ў пакоях дай люльку курыць. Пад той час чорны казёл па катлах скача дай скача, а далей як стане балбатаць, дак пан зараз і прыбяжыць у завод; паходзіць, нешта пашэпча, тагды балбатня сьціхне, зьмяя зашыпіць, а чорт давай жорыць у два малаткі: ляп, ляп, ляп, ляп! Аж пакуль пеўні засьпяваюць. Настане Божы дзень, дак пракляты немчык збыту не дае: куды не зірні, то ён тут — пакажацца дай скрозь землю пойдзе, то перабяжыць дай шчэзьне.*

## Асобы
* Зянон, сын Гэнрыка, Пяткевіч (1862 – 1932) – польскі пісьменнік, публіцыст, этнограф.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну