Міхал Казімер Радзівіл

**Міхал Казімер Радзівіл** (, Нясьвіж — , Балёньня) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Стольнік (1652—1653), крайчы (1653—1656) і падчашы вялікі літоўскі (1656—1661), кашталян (1661—1666) і ваявода віленскі (1666—1668), падканцлер вялікі літоўскі і гетман польны літоўскі (з 1668).

Міхал Казімер Радзівіл — шчыры каталік, вядомы рэлігійным фундатарствам і бегласьцю ў навуках, асабліва ў алхіміі. У часе швэдзкіх войнаў адважна бараніў край ад уварваньняў, разам зь Міхалам Вішнявецкім належаў да арыстакратычнай апазыцыі, браў удзел у Хоцінскай бітве 1673 году. Князь Сьвятой Рымскай імпэрыі на Нясьвіжы і Алыцы, VI ардынат нясьвіскі, IV ардынат алыцкі, III пан на Белай.

Валодаў Крожамі ў Жамойці, Белай і Славатычамі ў Берасьцейскім павеце, Шыдлоўцам у Каралеўстве Польскім і інш. Быў старостам упіцкім, перамышльскім, члухаўскім, камянецкім, хойніцкім, лідзкім, цельшыцкім, рабштынскім, хоцінскім, гомельскім, осцкім, крычаўскім, прапойскім, гульбінскім, нежынскім і інш.

## Біяграфія

Зь нясьвіскай лініі роду Радзівілаў гербу Трубы, сын Аляксандра Людвіка, маршалка вялікага літоўскага, і Тэклі Ганны з Валовічаў. Ягоным хросным бацькам быў кароль і вялікі князь Ян Казімер. Па сьмерці маці выхоўваўся ў Кобрыні пад апекай бабулі Альжбеты з Гаслаўскіх-Валовічаў.

Першую адукацыю атрымаў у Нясьвіжы, куды пераехаў па сьмерці бабулі. Удзел у грамадзкім жыцьці распачаў з элекцыйнага сойму 1648 году ў Варшаве, калі аддаў свой голас за неўзабаве абранага караля і вялікага князя Яна Казімера. Разам з бацькам быў на каранацыі. Па атрыманьні ў 1652 годзе свайго першага значнага ўраду — стольніка вялікага літоўскага — разам з бацькам зьдзейсьніў падарожжа ў Эўропу, у выніку якога доўга заставаўся ў Балёньні, дзе навучаўся ўва ўнівэрсытэце.

Абіраўся паслом на соймы 1648, 1659, 1661 гадоў, быў маршалкам Галоўнага Трыбуналу ў 1664 годзе. У 1653 годзе атрымаў урад крайчага, у 1656 годзе — падчашага вялікага літоўскага. У 1661 годзе стаў кашталянам, у 1666 годзе — ваяводам віленскім. У 1668 годзе атрымаў урад падканцлера і булаву гетмана польнага.

Па сьмерці бацькі ў 1654 годзе стаў нясьвіскім ардынатам, займаўся ўмацаваньнем Нясьвіжа і замку. У 1655 годзе разам зь мясцовым насельніцтвам бараніў Нясьвіж ад маскоўскага войска. Неўзабаве па паразе ў бітве пад Філіпавым, ледзь выратаваўся ад швэдзкага палону. Нягледзячы на вялікія страты, адгукнуўся на просьбу Яна Казімера і выставіў у літоўскае войска за свой кошт 600 драгунаў і 1200 пяхоты, аднак на загад караля гэтыя вайсковыя фармаваньні ўвайшлі ў войска Каралеўства Польскага. У сакавіку 1658 году на вясельлі Яна Замойскага і Марыі Казімеры дэ Акрыён, пазнаёміўся з сваёй будучай жонкай, тагачаснай маладой удавой Кацярынай з роду Сабескіх, зь якой пабраўся шлюбам 7 ліпеня таго ж году ў Львове.

Увесь наступны 1659 год правёў у бітвах за вызваленьне захопленых маскоўскімі войскамі тэрыторыяў у вайну 1654—1667 гадоў. У канцы таго ж году пасьпяшаўся ў Нясьвіж, каб умацаваць места і замак, папоўніць яго зброяй, правіянтам і людзьмі. Умацаваны Нясьвіскі замак вытрымаў у 1660 годзе паўторную аблогу маскоўскіх войскаў.

Па ваенных спусташэньнях дамогся ад караля Рэчы Паспалітай вызваленьня Нясьвіжа на чатыры гады ад падаткаў, жаўнерскіх пастояў і каралеўскіх мытаў. 20 студзеня 1673 году выдаў «Унівэрсал», у якім заахвочваў насельніцтва дзяржавы сяліцца ў Нясьвіжы, гарантуючы свабоды паводле Магдэбурскага права, у дадатак робячы значныя ахвяраваньні касьцёлам і кляштарам, што надала істотную дапамогу аднаўленьню культурнай сталіцы Радзівілаў.

У час міжкаралеўя 1673—1674 гадоў называўся сярод кандыдатаў на сталец, але падтрымаў абраньне Яна Сабескага і стаў ягоным блізкім паплечнікам. Браў удзел у антытурэцкіх кампаніях 1674—1675 гадоў і 1677 году ўва Ўкраіне.

У 1679 годзе накіраваўся да імпэратара Леапольда выказаць ад імя караля і вялікага князя суседзкую прыязнасьць, а таксама да папы Інакентыя XI, каб засьведчыць яму каралеўскую пакору. Памёр на зваротным шляху ў Балёньні. Спачыў у родавай крыпце касьцёла Божага Цела ў Нясьвіжы.

17 ліпеня 1658 году ажаніўся з Кацярынай (1634—1694), сястрой караля і вялікага князя Яна Сабескага. У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Тэкля Адэлаіда
* Мікалай Францішак (1659—1672)
* Багуслаў Крыштап (1662—1675)
* Ян
* Людвік
* Юры Юзэф (1668—1689), ваявода троцкі
* Караль Станіслаў (1669—1719), канцлер вялікі літоўскі

## Галерэя

Michał Kazimier Radzivił. Міхал Казімер Радзівіл (XVII) (2).jpg|Невядомы мастак, XVII ст.
Daniel Schultz the Younger - Family Portrait - WGA21066.jpg|З сынамі. Д. Шульц, 1664 г.
Michał Kazimier Radzivił. Міхал Казімер Радзівіл (1730).jpg|Невядомы мастак, каля 


Michał Kazimier Radzivił. Міхал Казімер Радзівіл (H. Lajbovič, 1758).jpg|З альбома «Выявы роду Радзівілаў». Г. Ляйбовіч, 1758 г.
Michał Kazimier Radzivił. Міхал Казімер Радзівіл (M. Starkman, 1857).jpg|М. Старкман, 1857 г.
Michał Kazimier Radzivił. Міхал Казімер Радзівіл (W. Gerson, 1860-62).jpg|В. Герсан, 1860—62 гг.


У картцы да артыкула праводзіцца партрэт невядомага мастака XVII ст., які захоўваецца ў Нацыянальным музэі ў Лівэрпулі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Богатырев А. Материалы В. М. Тяпкина и некоторых его современников к биографии Михаила Казимира Радзивилла (1635—1680) // Нясвіжскі замак: падзеі, асобы, спадчына: зборнік матэрыялаў Міжнароднай навуковай канферэнцыі / уклад.: А. У. Блінец, С. М. Клімаў. — Мн.: Колорград, 2019. — С. 127—140.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясьвіжы
Катэгорыя:Падканцлеры вялікія літоўскія
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Гетманы польныя літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы віленскія
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Князі Сьвятой Рымскай імпэрыі (Рэч Паспалітая)
Катэгорыя:Падчашыі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Крайчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты перамышльскія
Катэгорыя:Старосты ўпіцкія
Катэгорыя:Старосты цяльшыцкія
Катэгорыя:Старосты крычаўскія
Катэгорыя:Старосты лідзкія
Катэгорыя:Старосты рабштынскія
Катэгорыя:Старосты прапойскія
Катэгорыя:Старосты гомельскія
Катэгорыя:Ардынаты на Нясьвіжы
Катэгорыя:Ардынаты на Алыцы
Катэгорыя:Удзельнікі польска-турэцкай вайны 1672—1676 гадоў (польскі бок)
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў
Міхал Казімер