open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Галінова (Шаркоўшчынскі раён)

**Галіно́ва** — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці, уваходзіць у склад Більдзюскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Новы Пагост, Дзісенскага павету, а з 1926 года ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

10 кастрычніка 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Валожынскага сельсавету ў склад Більдзюскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 49 чалавек
* 1999 год — 75 чалавек
* 1931 год — 228 чалавек
* 1921 год — 185 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Більдзюскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну
Катастрофа Х-32 Бекас у Росі (2011)

**Катастрофа Х-32 Бекас у мястэчку Рось** — авіякатастрофа, якая адбылася 9 ліпеня 2011 году ў мястэчцы Рось Ваўкавыскага раёну.

## Абставіны
9 ліпеня 2011 аднаматорны двухмесны самалёт «Бекас» Х-32-912 авіяцыйнага атраду ТАА «Пружаны Авіяхімсэрвіс» па заяўцы Ваўкавыскага РАУС удзельнічаў у пошуках зьніклай жанчыны ў лясным масіве, прылеглым да вёскі Мінеўшчына Ваўкавыскага раёну. Ён прыляцеў з аэрадрому Клепачы (Пружанскі раён Берасьцейскай вобласьці) ў вёску Мачуліна Краснасельскага пасялковага савету Ваўкавыскага раёну, дзе ўзяў на борт супрацоўніка МУС, які ўдзельнічаў у пошуках жанчыны. Пасьля выкананьня заданьня камандзір паветранае судзіны вярнуўся на пляцоўку ў Мачуліне для высадкі пасажыра.

Атрымаўшы па тэлефоне дазвол на пералёт на кропку базаваньня ў Клепачы, а 17:00 пілёт вылецеў, аднак у парушэньне палётнага заданьня накіраваўся не ў паўднёвым кірунку, а ў паўночна-заходнім, да г.п. Рось. Цягам 1,5 хвілін самалёт выконваў манэўры на малой вышыні над жылымі масівамі і прылеглай тэрыторыяй. Пры выкананьні аднаго зь левых разваротаў самалёт страціў астатнюю вышыню і ўпаў на дах гаража, разьмешчанага ў гаражным каапэратыве па вуліцы Чырвонаармейскай. Пілёт загінуў на месцы авіякатастрофы. У выніку сутыкненьня пашкоджана перакрыцьцё гаража і аўтамабіль ДЭУ, які знаходзіўся ў ім. Пацярпелых сярод мясцовага насельніцтва няма.

## Самалёт
Самалёты Х-32 Бекас выпускае ўкраінская фірма «Ліліенталь». Сэрыйна выпускаецца з 1993 году. Лёгкі шматмэтавы двухмесны самалёт. Максымальная хуткасьць — 180 км/г, максымальная вышыня палёту — 4 км.

За апошнія гады ў Беларусі, Расеі і Ўкраіне зафіксаваныя 4 выпадкі крушэньня самалётаў БЕКАС Х-32. Ва ўсіх выпадках пілёты гінулі.

## Ахвяры
Пілёт — 47-гадовы Аляксандар Сафонаў, былы вайсковы лётчык. Меў стаж лётнай працы з 1985 року; агульны налёт 1259 гадзін 21 хвіліну, а на дадзеным тыпе паветранае судзіны — 110 гадзін 43 хвіліны. Авіяцыйных здарэньняў у грамадзянскай авіяцыі ў мінулым ня меў.

## Расьсьледаваньне
Сьледзтва разглядала тры вэрсіі:
* зьнешняе ўзьдзеяньне
* няспраўнасьці паветранае судзіны
* чалавечы фактар

Было ўстаноўлена, што пілёт у парушэньне патрабаваньняў эксплюатацыі манэўраваў на хуткасьцяў меней дапушчальных у дадзеных умовах і выконваў манэўры з вугламі крэну болей максымальна дапушчальных. Такім чынам, аварыя адбылася ў выніку недысцыплінаванасьці і памылкі камандзіра паветранае судзіны, дапушчанай на малой вышыні, недастатняй для выхаду ў гарызантальны палёт.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Сталі вядомыя некаторыя падрабязнасці аварыі звышлёгкага самалёта ў Ваўкавыскім раёне // БелаПАН, 11 ліпеня 2011

Х-32 Бекас
Катэгорыя:Падзеі 9 ліпеня
Катэгорыя:Ваўкавыскі раён
Рось
Глісьценкі

**Глісьце́нкі** — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці, уваходзіць у склад Ёдзкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох вёска ў складзе гміны Ёды, Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі (Заходняя Беларусь). У 1939 годзе далучаная да Беларускай ССР (Узьяднаньне Беларусі).

10 кастрычніка 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Валожынскага сельсавету ў склад Ёдзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 49 чалавек
* 1999 год — 66 чалавек
*1931 год — 147 чалавек
*1921 год — 125 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ёдзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну
Сасноўцы (Шаркоўшчынскі раён)

**Сасно́ўцы** — вёска ў Беларусі, каля сутокаў рэчак Белая і Густатка. Уваходзіць у склад Ёдзкага сельсавету Шаркоўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Ёды, Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

10 кастрычніка 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Валожынскага сельсавету ў склад Ёдзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 158 чалавек
* 1999 год — 241 чалавек
*1931 год — 235 чалавек
*1921 год — 227 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ёдзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну
Буйкі (Шаркоўшчынскі раён)

**Бу́йкі** — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ёдзкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Шаркаўшчына, Дзісенскага павету, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

10 кастрычніка 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Валожынскага сельсавету ў склад Ёдзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 23 чалавекі
* 1999 год — 39 чалавек
* 1931 год — 105 чалавек
* 1921 год — 105 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ёдзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну
Пятровічы

Назву **Пятро́вічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Пятровічы — вёска ў Жабінкаўскім раёне
** Пятровічы — вёска ў Янаўскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Пятровічы — вёска ў Докшыцкім раёне
** Пятровічы — вёска ў Валкоўскім сельсавеце Пастаўскага раёну
** Пятровічы — вёска ў Варапаеўскім сельсавеце Пастаўскага раёну
** Пятровічы — вёска ў Дунілавіцкім сельсавеце Пастаўскага раёну
** Пятровічы — вёска ў Камайскім сельсавеце Пастаўскага раёну
** Пятровічы — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Пятровічы — вёска ў Ашмянскім раёне
** Пятровічы — вёска ў Івейскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Пятровічы — вёска ў Шацілавіцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Пятровічы — вёска ў Бабруйскім раёне
** Пятровічы — вёска ў Магілёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Пятровічы — вёска ў Валожынскім раёне
** Пятровічы — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Пятровічы — вёска ў Старадароскім раёне
Касьцюкі (Шаркоўшчынскі раён)

**Касьцюкі́** — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ёдзкага сельсавету.

## Гісторыя
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рады БНР Касьцюкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду Камуністычнай партыі Беларусі вёска ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыскага падзелу 1921 году, вёска апынулася ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі (Заходняя Беларусь). У 1939 годзе вернутая ў склад Беларускай ССР (Узьяднаньне Беларусі).

10 кастрычніка 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Валожынскага сельсавету ў склад Ёдзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 4 чалавекі
*1931 год — 162 чалавекi
*1921 год — 164 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Ёдзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну
Штурм Грац

«**Штурм**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Грацу. Заснаваны ў 1909 годзе. Пяціразовы чэмпіён Аўстрыі і сяміразовы ўладальнік Кубка Аўстрыі.

## Гісторыя
«Штурм» быў закладзены ў 1909 годзе як працоўная каманда ў процівагу да іншага грацаўскага клюбу ГАК, які паўстаў у 1902 годзе. У пэрыяд 1920-х і 1930-х гадоў каманда гулоўным чынам спаборнічала ў рэгіянальным чэмпіянаце Штырыі.

Па аншлюсе 1938 году Аўстрыя стала часткай Нямецкага Райху, і, такім чынам, аўстрыйскія клюбы сталі часткай нямецкага футбольнага зьвязу. «Штурм» у 1940 годзе ўзяў удзел у розыгрышы Кубка Нямеччыны. У наступным дружаны спаборнічала ў рэгіянальных лігах Нямеччыны. У 1949 годзе ўжо па Другой сусьветнай вайне «Штурм» далучыўся да аўстрыйскага нацыянальнага першынства, стаўшы першым клюбам ня зь Вены ў ім.

Першага сапрыўды вялікага посьпеху заўзятарам клюбу выпала пачакаць. Ачолены трэнэрам Ота Барычам, «Штурм» у сэзоне 1980—1981 гадоў фінішаваў другім у чэмпіянаце. Аўстрыйцы ўзялі ўдзел у розыгрышы Кубка УЭФА 1983—1984 гадоў. Клюб здолеў дайсьці да чвэрцьфіналу, перагуляўшы румынскі «Спортул Стэдэнцэск», італьянскую «Вэрону» і прадстаўніка НДР «Лякаматыў». Непераадольным для аўстрыйцаў быў ангельскі «Нотынггэм Форэст». Не зважаючы на тое, што пасьля выяздной паразы зь лікам 1:0, «Штурм» у асноўны час выгуляў у гасьцёў зь лікам 1:0, дзякуючы голу з пэнальці Божы Бакаты, ангельцы здолелі забіць гол у дадатковы час і крочыць далей у паўфінал.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Грац
Манька

«**Манька**» — п’еса беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, напісаная ў 1917 годзе.

У рэдакцыі 1924 году атрымала новую назву «Дрыгва», што адпавядала некаторым зьменам ў канве сюжэту. Аўтар вызначыў жанр п’есы як «драматычны эскіз у 6-ёх абразох».

## Сюжэт
Васямнаццацігадовая сіраціна, дзяўчына рэдкай прыгажосьці Манька трапляе зь вёскі ў горад, дзе мусіць супрацьстаяць разбуральнаму ўплыву багемнага асяродзьдзя. Па прыезьдзе яна працуе ў другаразрадным рэстаране. Адзін зь яго наведвальнікаў, малады студэнт, улюбляецца ў дзяўчыну і тая адказвае ўзаемнасьцю, аднак застаецца пакінутай, бо не належыць да сацыяльнага кола каханка. Ашуканая і пакінутая студэнтам Міхалкам, яна не знаходзіць для сябе іншага выйсьця, як прыняць атруту.

Другая рэдакцыя 1924 году захавала ў сюжэце ранейшую любоўную інтрыгу, але разьвязка выглядала ўжо інакш — дзяўчына становіцца падобнай на заўсёднікаў рэстарана.

Максім Гарэцкі ў сваёй «Гісторыі беларускае літэратуры» вызначыў галоўную думку п’есы наступным чынам:

Галоўная думка гэтай драмы заключаецца ў тым, што наша культура, падзяліўшая людзей на паноў і «простых», забіваець усе лепшыя парываньні ідэалістаў (Міхалка) і даводзіць да самагубства расчараваных, абязьвечаных.

## Бібліяграфія

*   
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
### Крытыка, рэцэнзіі
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*  
* 

## Крыніцы

## Літаратура
*  

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Катэгорыя:Драма
Катэгорыя:Творы 1917 году
Калісь

«**Калісь**» — двухактавая драма беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, напісаная ў 1917 годзе ў часе яго знаходжаньня ў Чорным Боры пад Вільняю. Апублікаваная асобным выданьнем у 1919 годзе.

З напісаньнем гэтай драмы ў творчасьць аўтара ўвайшла не зусім характэрная для яго тэма — тэма рэвалюцыі. Гэты твор быў забаронены як нямецкай, так і польскай цэнзурамі.

## Сюжэт
Падзеі адбываюцца ў 1905—1906 гадах. Галоўны герой — малады рабочы і рэвалюцыянэр Юрка Івашка. Ён перакананы ідэйны баец, які змагаецца з самадзяржаўем за сваё нацыянальнае і сацыяльнае вызваленьне. Аўтару ўдаюцца вобразы яго паплечніцы Людвікі і яе маці, якая ня дужа верыць у посьпех рэвалюцыйных плянаў і просіць іх адмовіцца ад безразважных авантур. Аднак пераконваньні маці ня здолелі ўратаваць дачку, якая гіне разам зь Юркам ад жандарскіх куляў.

На тэатральных падмостках ролю Людвікі бліскуча выконвала Паўліна Мядзёлка.

Француская беларусістка Віржынія Шыманец адзначае:

у «Калісь» канва «Рамэо й Джульеты» служыць прэтэкстам, каб паставіць крыж на рэвалюцыі, рэпрэзэнтуючы яе трагічнае вымярэньне.

## Бібліяграфія
*  
* 
### Крытыка, рэцэнзіі
* 
* 
*   

## Крыніцы

## Літаратура
*  

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Катэгорыя:Творы 1917 году
Дзядзька Якуб

«**Дзядзька Якуб**» — двухактавая драма беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, напісаная ў 1918 годзе і апублікаваная ў газэце «Беларускае жыцьцё» ў ліпені 1919 году.

## Сюжэт
Галоўны герой п’есы — селянін Якуб. Жыцьцёвая драма героя абумоўлена непадзельным каханьнем да прыгажуні Крыстыны, якая хоць і выйшла замуж за яго, значна старэйшага па ўзросьце, але па-ранейшаму кахала маладога аднавяскоўца Андрэя.

Якуб доўгі час не губляў надзеі паразумецца з жонкаю, аднак яе сэрца заставалася глухім. Нічога не зьмянілася і пасьля нараджэньня дачкі Антосі. Урэшце, Якуб высочвае палюбоўнікаў і ў лютай злосьці забівае Андрэя нажом. Суд апраўдвае забойцу, але дамоў ён не вяртаецца і многія гады жыве самотнікам у лясных гушчарах.

Адчуваньне блізкай сьмерці вымусіла яго вярнуцца да людзей. У родную вёску ён прыходзіць тады, калі Антося і сын Андрэя Пранук, якія вырасьлі сірацінамі (ад перанесеных узрушаньняў Крыстына памерла, а жонка Андрэя звар’яцела), ладзілі вясельле. Гэтае вяртаньне амаль перакрэсьлівае вясельную ўрачыстасьць, аднак сьмерць Якуба вяртае маладым паразуменьне.

## Водгукі
Француская беларусістка Віржынія Шыманец адзначае:

Сьвет «Дзядзькі Якуба» — яшчэ сялянскі, але Аляхновіч зьмяшчае ў гэтую прастору, у гэты эталён чысьціні, крывавую драму, пэрсанажы якой не гаспадары свайго лёсу, але толькі закладнікі Боскае волі . Гэтым разам ён далучаецца да эстэтыкі чорнага рамантызму, паводле якой жах забойцы — гэта крыніца зачараваньня й дзе забойства ды гвалт стаяць ля вытокаў ініцыяцыі. У пошуках выкупленьня й дараваньня, ён мусіць вярнуцца да крыніцаў, якія змыюць ягонае злачынства. Асуджаны на блуканьне, ён здаецца істотаю, вызваленай ад усіх сацыяльных абавязкаў, і, адначасна, ягоны шлях да ўласнага мінулага непазьбежна набліжае яго да сьмерці. Гэтая прыватная форма мэлядраматычнае прапазыцыі мае таксама асаблівасьць трактаваць пакуты ды боль як пазытыўныя духоўныя практыкі, што маюць выхаваўчую каштоўнасьць..

## Бібліяграфія

* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Катэгорыя:Творы 1918 году
Дабро

**Дабро́** — панятак маральнасьці, процілеглы панятку зла. Азначае наўмыснае імкненьне да бескарысьлівай дапамогі блізкаму, а таксама незнаёмаму чалавеку, жывёліне і расьліннаму сьвету. У жыцьцёвым сэнсе гэты тэрмін тычыцца ўсяго, што атрымоўвае ў людзей дадатную адзнаку, альбо атаясамліваецца з шчасьцем, радасьцю.
Далмацыя

**Далма́цыя** (, ) — гістарычная вобласьць на паўночным захадзе Балканскага паўвострава на ўзьбярэжжы Адрыятычнага мора на тэрыторыі сучасных Харватыі (пераважна) і Чарнагорыі.

## Гісторыя Далмацыі
У IV стагодзьдзі да н. э. на ўзьбярэжжы Далмацыі былі заснаваныя грэцкія калёніі.

У 229 да н. э. пачалося рымскае ўварваньне (дзьве Ілірыйскія вайны, 229—228 і 219 да н. э.).

У II—I стагодзьдзях да н. э. мясцовае насельніцтва неаднаразова паўставала супраць рымлян да часу Актавіяна, якім Далмацыя была заваяваная і далучаная да правінцыі Ілірыка (34 — 33 да н. э.).

У 6 — 9 да н. э. Тыбэрыюс задушыў паўстаньне ў Далмацыі, пасьля чаго бьылі ўтвораны дзьве ілірыйскія правінцыі — Illyricum Superius (з часоў Флявіяў званая Далмацыя) і Illyricum Inferius (Панонія).


Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Балкан
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Аўстра-Вугоршчыны
Дамінік дэ Вільпэн

**Дамінік Мары Франсуа Рэнэ Галюзо дэ Вільпэн** (; нарадзіўся 14 лістапада 1953 году, Рабат, Марока) — францускі дзяржаўны дзяяч, палітык і дыплямат, прэм’ер-міністар Францускай рэспублікі з 31 траўня 2005 году да 15 траўня 2007 году, прадстаўнік партыі «Саюз за прэзыдэнцкую большасьць Францыі» (UMP). 19 чэрвеня 2010 году ўзначаліў уласны палітычны рух — «Салідарная рэспубліка» (République solidaire, RS).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Францускія палітыкі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Франсуа Араго

**Даміні́к Франсуа́ Жан Араго́** (; 26 лютага 1786 г. — 2 кастрычніка 1853 г., Парыж, Францыя) — францускі фізык і астраном, брат Жака Араго і Эт’ена Араго. 25-ы прэм’ер-міністар Францыі ад 9 траўня 1848 да 24 чэрвеня 1848. Сябра Парыскай АН (1809). Навучаўся ў Політэхнічнай школе, пасьля чаго ўзначаліў катэдру аналітычнай геамэтрыі. У 1811 годзе першым назіраў зьяву палярызацыі сьвятла, якое адбівалася ад паверхні Месяца. У 1920 годзе паўдзельнічаў у адкрыцьці сувязі электрычнасьці з магнэтызмам, калі назіраў экспэрымэнты дацкага фізыка Ганса Крыстыяна Эрстэда. Ад 1830 году сакратар Парыскай АН.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Francois Arago | French physicist Britannica.com

Катэгорыя:Францускія фізыкі
Катэгорыя:Францускія астраномы
Катэгорыя:Францускія палітыкі
Катэгорыя:Францускія матэматыкі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Катэгорыя:Сябры Лёнданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Ганаровыя сябры Санкт-Пецярбурскай акадэміі навук
Дамінік Строс-Кан

**Дамінік Гастон Андрэ Строс-Кан** ( ; 25 красавіка 1949, Нёі-сюр-Сэн, Францыя) — францускі палітык, эканаміст, чалец Сацыялістычнай партыі. Прафэсар Парыскага інстытуту палітычных дасьледаваньняў і Вышэйшай школы камэрцыйных дасьледаваньняў. Былы міністар прамысловасьці (1991—1993) у кабінэтах Эдыт Крэсон і П’ера Бэрэгавуа і міністар эканомікі, фінансаў і індустрыі (1997—1999) у кабінэце Ліянэль Жаспэна.

З 28 верасьня 2007 г. да 18 траўня 2011 году зьяўляўся дырэктарам-распараднікам Міжнароднага валютнага фонду.

Часта Дамініка Строс-Кана называюць DSK паводле яго ініцыялаў.

Катэгорыя:Францускія палітыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 25 красавіка
Дамавы сыч

**Дамавы сыч** або **Сіпель** (*Athene noctua*) — птушка роду сычы сямейства савіныя.

Даўжыня цела каля 25 см. Важыць 150—210 г. Самцы і самкі афарбаваныя аднолькава: сьпіна сьветла-бурая або пясочная, на плечавых пёрах круглявыя белыя плямы, брушка белае з бураватымі падоўжнымі стракацінамі. Распаўсюджаны ў Цэнтральнай і Паўднёвай Эўропе, Паўночнай Афрыцы і Азіі (выключаючы Паўночную). У Беларусі трапляецца рэдка, пераважна на поўдні, селіцца ля жытла, у старых парках і закінутых кар'ерах. У кладцы 4-6 яек. Сілкуецца дробнымі грызунамі, насякомымі, радзей птушкамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Савіныя
Дамэніка Чымароза

**Дамэні́ка Чымаро́за** (;  — ) — італьянскі кампазытар, адзін з айцоў камічнай опэры. Ён вучыўся ў Кансэрваторыі Санта Марыя ды Лярэта ў Нэапалі, і сваю першую опэру ён напісаў у 1772. Яна была вельмі пасьпяховай і наступныя 15 гадоў ён жыў, пераменна, у Рыме і Нэапалі, стварыўшы больш за 40 сцэнічных твораў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Італьянскія кампазытары
Грант Ўуд

**Грант Ўуд** (; 13 лютага 1891 — 12 лютага 1942) — амэрыканскі мастак, вядомы ў асноўным карцінамі, прысьвечанымі сельскаму жыцьцю амэрыканскага Сярэдняга Захада. Аўтар знакамітай карціны «Амэрыканская готыка».

## Творы
* Wood, Grant. «Art in the Daily Life of the Child.» Rural America, March 1940, 7-9.
* Wood, Grant. Revolt against the City. Iowa City: Clio Press, 1935.

Катэгорыя:Мастакі і мастачкі ЗША
Эразм Дарвін

**Эра́зм Да́рвін** (; 1731—) — ангельскі натураліст, лекар і паэт, дзед Чарлза Дарвіна.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ангельскія навукоўцы
Катэгорыя:Ангельскія паэты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1731 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Чавускага раёну

У Чавускім раёне знаходзіцца 21 аб’ект, які ўключаны ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 1 — помнік архітэктуры, 20 — помнікі гісторыі.

## Помнік архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Чавушчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Клімавіцкага раёну

У Клімавіцкім раёне знаходзяцца 8 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 5 — помнікі архітэктуры, 3 — помнікі гісторыі.

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Клімавіччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Страхі жыцьця

«**Страхі жыцьця**» — трохактавая драма беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, напісаная ў Менску ў верасьні 1918 году.

## Сюжэт
Сям’я беспрацоўнага архітэктара Сымона трывае шэраг няшчасьцяў праз галечу і беспрасьветнасьць існаваньня. Спачатку сьпіваецца галава сям’і. Дачка Юзя, каб неяк паправіць матэрыяльнае становішча, пачынае гандляваць целам. Ня маючы сродкаў на лекі памірае цяжка хворая жонка Сымона Альжбета. Неўзабаве і сама Юзя моцнае захворвае і ўрэшце прынімае атруту. Галава сям’і Сымон вырашае скончыць сваё жыцьцё самагубствам, аднак у выніку вар’яцее і забівае свайго сына Алеся.

## Канцэпцыя герояў
Доктар філялягічных навук Валеры Марціновіч адзначае, што ў драме выведзена некалькі тыпаў сьветаўспрыманьня: апатычна-прагматычны (маці), безнадзейна-пэсымістычны (Юзя, Казік) і бунтарска-трагічны (Сымон). Адасоблены сын пакуль яшчэ знаходзіцца ў палоне неўсьвядомлена-трывожнага пачуцьця і наіўна-дзіцячага спадзяваньня на лепшы паварот абставінаў.

## Водгукі
Максім Гарэцкі ў сваёй «Гісторыі беларускае літаратуры» дзяліўся ўражаньнямі па праглядзе п’есы:

Прачытаўшы ці паглядзеўшы на сцэне ўсе тры акты, мы так уражаны жахам гэтага зла, гэтых страхаў, што сэрца закіпае гняўлівым абурэньнем і напаўняецца смагаю новай творчасьці, жаданьнем зьніштожыць страхі старога сьвету і стварыць новае, ясьнеючае, ня блізкае да ўсякіх страхаў жыцьцё.

## Бібліяграфія
*  
*  
### Крытыка, рэцэнзіі
* 
* 
* 
*  
* 
* 
*   
* 
* 
* 	
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
*  

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Катэгорыя:Творы 1918 году
Катэгорыя:Верасень 1918 году
Харошкі

Назву **Харо́шкі** маюць:

## Населеныя пункты
* Харошкі — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Іншае
* «Харошкі» — заслужаны харэаграфічны ансамбль Рэспублікі Беларусь

## Глядзіце таксама
* Харашкі
* Харошае
Газыянтэпспор Газыянтэп

«**Газыянтэпспор**» () — былы турэцкі футбольны клюб з гораду Газыянтэпу. Заснаваны ў 1969 годзе. Брознавы прызэр чэмпіянату Турэччыны (2000, 2001).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Газыянтэп
Камінтэрн (неадназначнасьць)

Назву **Камінтэрн** маюць:

* Камінтэрн — міжнародная рэвалюцыйная арганізацыя ў 1919—1943 гадах.
* Камінтэрн — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі.
* Камінтэрн — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі.
* Камінтэрн — пасёлак ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці Беларусі.
* ААТ «Камінтэрн» — беларускае прадпрыемства, якое выпускае мужчынскія гарнітуры.
Шырокае

Назву **Шыро́кае** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Шырокае — вёска ў Лідзкім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Шырокае — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне 
** Шырокае — пасёлак у Забалацкім сельсавеце Рагачоўскага раёне
** Шырокае — пасёлак у Стаўпнянскім сельсавеце Рагачоўскага раёне
** Шырокае — вёска ў Чачэрскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Шырокае — вёска ў Качэрыцкім раёне

## Урочышчы
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Шырокае — урочышча ў Берасьцейскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Шырокае — урочышча ў Касьцюковіцкім раёне 

## Іншае
* Шырокае — балота ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Шырокае — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Шырокі
* Шырокія
Новы мост (Браціслава)

**Новы мост** (; раней называўся *Мост СНП* — мост Славацкага нацыянальнага паўстаньня) — аўтамабільны мост над Дунаем у Браціславе, сталіцы Славаччыны. Гэта найдаўжэйшы ў сьвеце падважны мост з адным пілёнам. Зьяўляецца адзіным мостам, улучаным у Сусьветную фэдэрацыю вышынных вежаў, займаючы 32-е, апошняе месца ў сьпісе.

Галоўны пралёт мосту мае даўжыню 303 мэтры, агульная працягласьць 430,8 м, шырыня 21 м, вага 7537 тонаў.

Галоўнай славутасьцю мосту зьяўляецца рэстаран «UFO» на вярхушцы пілёну на вышыні 85 м, названы так праз падабенства да лётаючай талеркі (раней называўся «Bystrica»). Ён злучаны з агляднай пляцоўкай. Да яе вядзе ліфт у левай апоры мосту, а ў правай разьмешчанае аварыйнае выйсьце з 430 прыступкамі. «UFO» ўважаецца за адну з дамінантаў Браціславы і турыстычную славутасьць, шторок яго наведваюць 200 тысячаў наведнікаў.

## Пабудова
Мост быў збудаваны ў 1967—1972 роках паводле праекту Арпада Тэзара, Ёзэфа Ляцкі і Івана Сьлямэна. Афіцыйнае адкрыцьцё адбылося 26 жніўня 1972. Дзеля таго, каб правесьці да яго аўтадарогу, давялося зруйнаваць вялікую колькасьць будынкаў у раёне замку, у тым ліку амаль увесь жыдоўскі квартал з нэалягічнай сынагогай; зь іншага боку, мост палепшыў злучэньне між жылым раёнам Пэтржалка і астатняй часткай Браціславы.

## Вонкавыя спасылкі

* Новы мост
* Панарама Новага мосту і ракі Дунай
* Сусьветная фэдэрацыя вышынных вежаў

Катэгорыя:Вантавыя масты
Катэгорыя:Масты Браціславы
Катэгорыя:Масты цераз Дунай
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Транспарт у Славаччыне
Катэгорыя:Масты паводле альфабэту
Новы мост

**Новы мост**:

* Новы мост — мост цераз раку Дунай у Браціславе
* Новы мост — мост цераз раку Сэну ў Парыжы
Цені (п’еса)

«**Цені**» — драма беларускага драматурга Францішка Аляхновіча, пастаўленая ў 1919 годзе і апублікаваная асобным выданьнем у 1920 годзе. Гэты твор зьяўляецца своеасаблівым працягам праблем, узьнятых у драме «Страхі жыцьця».

## Сюжэт
Галоўны герой п'есы — бацька сямейства Сьцяпан, чыі ўзвышаныя парываньні і прага творчасьці пераўтвараюцца ў сваю супрацьлегласьць, у эгаістычныя памкненьні. Яго 18-гадовы сын Міхась ня думае пра нейкі працоўны занятак, а, зачыніўшыся ў пакоі, марыць пра падарожжы па Млечным шляху. У доме зьяўляецца загадкавая прыгажуня Матыльда. Заблытаныя адносіны мужчынскай паловы сям'і з Матыльдай прысьпешваюць сьмерць жонкі Сьцяпана Марыі. Міхась застрэльваецца. Усе гэтыя падзеі завяршаюцца канчатковай стратай адчуваньня рэальнасьці ў Сьцяпана, у выніку чаго ён сустракаецца з сваім ценем.

## Аналіз
Доктар філялягічных навук Валеры Марціновіч адзначае:

Трагедыя ж Сьцяпана пачынаецца тады, калі ён добра ўсьвядоміў, што ў сьвеце, дзе ўсё перавернута, сподні, адваротны бок і ёсьць сапраўдная сутнасьць, норма існаваньня. За ілюзорнай абалонкай рэчаіснасьці герою адкрылася яе сапраўднае аблічча.

Максім Гарэцкі выводзіў задуму п'есы наступным чынам:

Галоўная думка драмы, ня зусім ясна і даступна выказаная і нямаючая пеўнага адзінства ў сваім зьясьненьні, заключаецца, подлуг актавых прадмоў, вось у чым: людзі — ніштожныя капашлівыя чарвякі, мізэрныя мімаходныя цені, жыцьцё іх — мамэнцік Вечнасьці; аднак, надароныя веснавымі, поэтычнымі парываньнямі, яны часам лезуць у спрэчку з гэнай Вечнасьцю, хочуць здабыць яе тайны, — і ў тым краса і змысл іх істнаваньня. 

## Бібліяграфія

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
### Крытыка, рэцэнзіі
* 
*  
* 
* 
 

## Крыніцы

## Літаратура
*  

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе
Генэральная пракуратура Рэспублікі Беларусь

**Генэра́льная пракурату́ра Рэспу́блікі Белару́сь** — галоўная ўстанова Беларусі па наглядзе за выкананьнем заканадаўства. Генэральны пракурор прызначаецца на пасаду прэзідэнтам са згоды Савета Рэспублікі ды здымаецца з пасады прэзыдэнтам. З 20 верасьня 2011 году пасаду генэральнага пракурора займае Аляксандар Канюк.

Склад калегіі Генэральнай пракуратуры з удзелам генэральнага пракурора, ягоных намесьнікаў ды іншых пракурораў ухваляецца прэзыдэнтам па прадстаўленьні генэральнага пракурора. Пасяджэньні калегіі праводзяцца прынамсі аднойчы на месяц ды зьяўляюцца правамоцнымі пры наяўнасьці дзьвюх трацінаў чальцоў. Рашэньні ўхваляюцца простаю большасьцю галасоў ад складу калегіі ды ажыцьцяўляюцца загадамі генэральнага пракурора.

## Задачы
Паводле закону Генэральная пракуратура мае наступныя задачы:
* нагляд за працай пракурораў;
* агляд стану законнасьці;
* узаемадзеяньне зь дзяржаўнымі ўстановамі ў забесьпячэньні правапарадку;
* павышэньне кваліфікацыі пракурораў;
* удзел у праватворчасьці.

## Паўнамоцтвы
Паводле закону генэральны пракурор мае паўнамоцтвы на:
* ладжаньне працы ды нагляд за дзейнасьцю пракурораў;
* выданьне загадаў пракурорам;
* прызначэньне ды зьняцьцё з пасадаў супрацоўнікаў Генэральнай пракуратуры, пракурораў раёнаў ды гарадоў, кіраўнікоў падпарадкаваных установаў ды іх намесьнікаў;
* прызначэньне ды зьняцьцё з пасадаў па ўзгадненьні з прэзыдэнтам сваіх намесьнікаў, пракурораў вобласьцяў ды Менску;
* прызначэньне ды зьняцьцё з пасадаў намесьнікаў пракурораў вобласьцяў ды сталіцы і начальнікаў падразьдзяленьняў адпаведных пракуратураў па прадстаўленьні адпаведных пракурораў.

## Земскія аддзелы
* Пракуратура Берасьцейскае вобласьці
* Пракуратура Віцебскае вобласьці
* Пракуратура Гарадзенскае вобласьці
* Пракуратура Гомельскае вобласьці
* Пракуратура Магілеўскае вобласьці
* Пракуратура Менскае вобласьці
* Пракуратура места Менск

Існуе Навукова-практычны цэнтар праблемаў умацаваньня законнасьці і правапарадку (НПЦ ПУЗП).

## Мінуўшчына
26 сакавіка 2014 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 137, паводле якога 1 верасьня 2014 году скасавалі Беларускую вайсковую пракуратуру і 11 міжгарнізонных вайсковых пракуратураў. Іх паўнамоцтвы ўсклалі на Генэральную пракуратуру Беларусі і тэрытарыяльныя пракуратуры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Банк Рашэньне

**[[Закрытае акцыйнае таварыства]] «Банк Рашэ́ньне»** (***ЗАТ «Банк Рашэньне»***) — камэрцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. Статутны фонд 35 987 879 руб. Асноўны акцыянэр — Mohammed Ahmad Salem Alzaraim Alsuwaidi (56,27%).

## Рэквізыты
БІК: RSHNBY2X. УНП: 100789114. АКПА: 28648518. SWIFT: RSHNBY2X.

Тэлекс: 252183 RBANK BY.

## Мінуўшчына
Заснаваны ў 1994 годзе пад назвай ЗАТ «АКБ Інфабанк». 21 студзеня 2005 году перайменаваны на ЗАТ «Трастбанк». 8 чэрвеня 2016 перайменаваны на ЗАТ «Банк Рашэньне».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Банкі Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1994 годзе
Катэгорыя:1994 год у Беларусі
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Прэрафаэліты

**Прэрафаэліты** () — кірунак у ангельскай паэзіі і жывапісе другой паловы XIX стагодзьдзя, які ўтварыўся ў пачатку 1850-х гадоў дзеля барацьбы супраць умоўнасьцяў віктарыянскай эпохі, акадэмічных традыцыяў і сьляпога перайманьня клясычным узорам.

Назва «прэрафаэліты» мусіла абазначаць духоўную лучнасьць з флярэнтыйскімі мастакамі эпохі раньняга Адраджэньня, то бок мастакамі «да Рафаэля» і Мікелянджэлё: Пэруджына, Фра Анжэліка, Джаваньні Бэліні. Самымі значнымі чальцамі руху прэрафаэлітаў былі паэт і жывапісец Дантэ Габрыел Расэцьці, жывапісцы Ўільям Голман Гант, Джон Эвэрэт Мілэй, Форд Мэдакс Браўн, Эдўард Бэрн-Джонз, Ўільям Морыс, Артур Г’юз, Ўолтэр Крэйн, Джон Ўільям Ўотэргаўз.

Катэгорыя:Мастацкія кірункі
Джон Эвэрэт Мілэй

**Джон Э́вэрэт Мілэ́й** (;  — ) — буйны ангельскі жывапісец, адзін з заснавальнікаў Брацтва прэрафаэлітаў.

## Біяграфія

Мілэй нарадзіўся ў Саўтгэмптане і пачаў вучыцца маляваньню ў дзевяцігадовым узросьце. У 1838 годзе, калі яго мастацкія здольнасьці сталі відавочнымі, сям’я перабралася ў Лёндан. Ужо ў пятнаццаць гадоў ён па-майстэрску валодаў пэндзлем, у 1846 годзе зьявіўся перад публікай з гістарычнай карцінай «Пісаро бярэ ў палон пэруанскіх інкаў», якую крытыка прызнала найлепшай з акадэмічнай выставы таго году, а ў наступным годзе атрымаў залаты мэдаль за карціну «Напад калена Вэньямінава на дачок Сілаама». У 1848 годзе на адной з выставаў Мілэй знаёміцца з Голманам Гантам і Дантэ Габрыелем Расэцьці і разам зь імі засноўвае Брацтва прэрафаэлітаў.

Яго раньнія працы характарызуюцца надзвычайнаю дэталізацыяй, у прыватнасьці карціна «Хрыстос у бацькоўскім доме» (, 1850, Лёндан), якую палічылі залішне рэалістычнай і ў газэце «Таймс» ахрысьцілі як «абуральную». Аднак Мілэя гэта ня зьбянтэжыла, і ён працягваў сваю творчасьць сярод прэрафаэлітаў. Насамрэч, тэхнічная дасканаласьць карцінаў Мілэя адразу вылучыла яго сярод іншых жывапісцаў, таму яго работы заўсёды прымалі на выставах Акадэміі, якімі б радыкальнымі яны ні былі. Яго таксама падтрымаў крытык Джон Раскін, які адразу агледзеў у Мілэі выбітны талент.

Улетку 1853 году Раскін і яго жонка Эфі запрасілі Мілэя адправіцца разам на лета ў Глэнфінлас. Мілэй і Эфі закахаліся ў адзін аднаго і, пасьля яе скандальнага разводу з Раскінам, ажаніліся. Шлюб зьмяніў Мілэя: для падтрыманьня сям’і ён мусіць ствараць карціны хутчэй і ў большай колькасьці, а таксама прадаваць іх па адпаведных коштах. Мілэй цалкам зрокся поглядаў і ідэяў прэрафаэлітызму: у прыватнасьці, карціну «Сэр Ізюмбрас» (1857), дзе мастак моцна адыйшоў ад прэрафаэлісцкай тэхнікі, Раскін назваў «нават не няўдачай, а катастрофай». Ён зрабіўся партрэтыстам, часткова пэйзажыстам (прычым пэйзажы Мілэй маляваў не паводле замовы, а ў якасьці хобі — для сябе) і стаў першым ангельскім мастаком, які атрымаў тытул баранэта (1885). У 1896 годзе ён быў абраны прэзыдэнтам Каралеўскай Акадэміі. На партрэтах Мілэй адлюстроўвае, як правіла, людзей вядомых, якія займаюць высокія грамадзкія пасады.

У цяперашні час Мілэй уваходзіць у лік самых упадабаных ангельцамі мастакоў сярэдзіны XIX стагодзьдзя.

Найбольш вядомая карціна — «Афэлія» (, 1851—1852).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Джон Эвэрэт Мілэй на сайце World Art

Катэгорыя:Брытанскія мастакі
Катэгорыя:Чальцы Каралеўскай Акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Прэрафаэліты
Schätze der Welt — Erbe der Menschheit

**** () — сэрыя дакумэнтальных фільмаў аб аб’ектах Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО. Ствараецца нямецкім каналам SWR паводле ідэі Густава-Адольфа Бэра, паказваецца па нямецкамоўным канале 3sat і на шэрагу рэгіянальных нямецкіх каналаў (у т. л. SWR). Паказваецца таксама ў Фінляндыі. Кожная сэрыя фільму працягваецца 15 хвілін і прысьвечана аднаму з аб’ектаў Сусьветнай спадчыны. Першая сэрыя выйшла ў этэр 1 красавіка 1995 году і мела назву «Валета: фартэцыя Мальтыйскага Ордэну». Па стане на люты 2016 году было створана 418 сэрыяў фільму.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны
АПОЭЛ Нікасія

**АПОЭЛ** () — кіпрскі футбольны клюб з гораду Нікасіі. Заснаваны ў 1926 годзе. 29-разовы чэмпіён Кіпру, 21-разовы ўладальнік Кубка Кіпру, 14-разовы ўладальнік Супэркубка Кіпру. АПОЭЛ ёсьць часткай мультыспартовага аб’яднаньня, заснаванага ў 1926 годзе, і ўтрымлівае аддзелы некалькіх відаў спорту, як то футбол, баскетбол, валейбол, футзал, настольны тэніс, боўлінг, роварны спорт, стральба з лука, плаваньне і воднае пола.

Найвялікшым дасягненьнем АПОЭЛа ў эўрапейскіх спаборніцтвах ёсьць выступ у Лізе чэмпіёнаў сэзону 2011—2012 гадоў, калі клюб праз кваліфікацыю трапіў у групавы этап, выступаючы ў адной групе з «Порту», данецкім «Шахтарам» і расейскім «Зэнітам». Нечакана, АПОЭЛ узначаліў групу і нават выбіў у 1/8 фіналу францускі «Ліён», але саступіў у 1/4 фіналу гішпанскаму «Рэалу». Акрамя таго, былі даволі пасьпяховыя сэзоны ў наступным як у Лізе чэмпіёнаў, гэтак і ў Лізе Эўропы. У сэзоне 2016—2017 гадоў дружына ўзначаліла табліцу групы Лігі Эўропы, апярэдзіўшы грэцкі «Алімпіякос», швайцарскі «Янг Бойз» і казаскую «Астану». У 1/8 фіналу кіпрскія футбалісты выгулялі ў гішпанскага «Атлетыка», але выбылі з турніру ў наступным раўндзе, саступіўшы бэльгійскаму «Андэрлехту». АПОЭЛ ёсьць адзіным кіпрскім клюбам, які калі-небудзь дасягаў групавога этапу абодвух буйных спаборніцтваў УЭФА. У сэзоне 2016—2017 сярэдняя наведвальнасьць матчаў дружыны складала 7126 чалавек на хатнім матчах, а найвышэйшая наведвальнасьць у сэзоне скалала 15 462 чалавекі на адным матчы.

## Дасягненьні
* **[[Чэмпіянат Кіпру па футболе|Чэмпіён Кіпру]]: (29)**
** 1936, 1937, 1938, 1939, 1940, 1947, 1948, 1949, 1952, 1965, 
** 1973, 1980, 1986, 1990, 1992, 1996, 2002, 2004, 2007, 2009, 
** 2011, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2024

* **Уладальнікі [[Кубак Кіпру па футболе|Кубка Кіпру]]: (21)**
** 1937, 1941, 1947, 1951, 1963, 1968, 1969, 1973, 1976, 1978, 
** 1979, 1984, 1993, 1995, 1996, 1997, 1999, 2006, 2008, 2014, 
** 2015

* **Уладальнікі [[Супэркубак Кіпру па футболе|Супэркубка Кіпру]]: (14)**
** 1963, 1984, 1986, 1992, 1993, 1996, 1997, 2002, 2004, 2008, 
** 2009, 2011, 2013, 2019

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нікасія
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэчыцкага раёну

У Рэчыцкім раёне знаходзяцца 76 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 43 — помнікі археалёгіі, 5 — помнікі архітэктуры, 28 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў было выключанае:

|}

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Рэчыччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Ян Казімер Завіша

**Ян Казі́мер Заві́ша** (1820—1887) — шляхціч і вядомы археоляг, рабіў раскопы і дасьледваў помнікі каменнага веку на Ігуменшчыне і Наваградчыне.

Бацька Марыі Магдалены Радзівіл.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1820 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1887 годзе
Катэгорыя:Беларускія археолягі
Катэгорыя:Завішы
Фрэдэрык Базыль

**Жан Фрэдэрык Базыль** (; 6 сьнежня 1841, Манпэлье, Францыя — 28 лістапада 1870, Бон-ля-Ралянд, Францыя) — францускі жывапісец, адзін з заснавальнікаў імпрэсіянізму.

## Біяграфія
Фрэдэрык нарадзіўся 6 сьнежня 1841 году ў францускім горадзе Манпэлье ў дэпартамэнце Эро ў буржуазнай пратэстанцкай сям’і. Захапіўся жывапісам пад узьдзеяньнем карцінаў Эжэна Делякруа.

У 1859 годзе пачаў вывучаць мэдыцыну. У 1862 годзе пераехаў у Парыж, каб працягнуць навучаньне. Вучыўся ў майстэрні Шарля Глейра з 1862 па 1864 гады, дзе пазнаёміўся ​​з Клёдам Манэ. У сталіцы сустрэў П’ера Агюста Рэнуара й сур’ёзна пачаў займацца выяўленчым мастацтвам. Быў блізка знаёмы з Полем Сэзанам, Арманам Гіёмэнам, Альфрэдам Сысьлеем, знаходзіўся ў сяброўскіх адносінах з Рэнуарам і Манэ.

Мастак быў забіты 28 лістапада 1870 году ў баі пад Бон-ля-Ралянд у ходзе франка-прускай вайны.

## Творы

Frédéric Bazille 001.jpg|Réunion de famille
Frédéric Bazille 002.jpg|Vue de village
Frédéric Bazille 003.jpg|La Robe rose


## Вонкавыя спасылкі

* Поўная біяграфія мастакі, а таксама ягоныя працы
* WetCanvas bio

Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Марыя Магдалена Радзівіл

**Марыя Магдалена Радзівіл** (у дзявоцтве **Завіша**; , Варшава — , Фрыбур) — дзяячка беларускага культурнага руху, мэцэнатка. Кавалер ордэна «».

## Біяграфія
Прадстаўніца шляхецкага роду Завішаў гербу «Лебедзь», дачка Яна Казімера, археоляга і этнографа, і Марыі з Квілецкіх. Дзяцінства прайшло ў родавых маёнтках Жарноўцы і Кухцічы ў Ігуменскім павеце. Выхоўвалася ў духу беларускай культуры, сымпатызавала хрысьціянскім дэмакратам. Для размоваў у сяброўскім коле абірала альбо беларускую, альбо францускую мову.

У 1881 годзе выйшла замуж за графа Людвіка Красінскага, у шлюбе зь якім мела дачку Марыю Людвіку. Па сьмерці бацькі (1884 год) атрымала ў спадчыну ягоныя маёнткі на Беларусі і ў Вялікай Польшчы. У 1895 годзе па сьмерці мужа выехала ў Заходнюю Эўропу. Другі раз выйшла замуж за князя Вацлава Мікалая Радзівіла (Лёндан, 1906 год).

У 1912 годзе на старонках газэты «Minske Russkae Slovo» («Мінскае рускае слова») абвясьціла: 

Прычым адным з аргумэнтаў, якія пацьвярджалі яе думку, прыводзіла тое, што «*…муж мой ніколі не ажаніўся б з полькай*».

Фінансавала выдавецтва «Загляне сонца і ў наша аконца», Беларускае выдавецкае таварыства, газэту «Беларус», таварыствы цьвярозасьці, шпіталі, сельскія крамы і інш. Адкрыла беларускія школы ў сваіх ўладаньнях у Кухцічах, Узьдзе, Каменцы.

Асаблівую ўвагу надавала праблеме падрыхтоўкі нацыянальна-сьвядомай беларускай інтэлігенцыі. Яе маёнтак у Кухцічах наведвалі В. Іваноўскі, І. і А. Луцкевічы, Р. Скірмунт, А. Уласаў і іншыя дзеячы беларускага нацыянальна-культурнага руху. Надавала матэрыяльную падтрымку ў выданьні першых кнігаў М. Багдановіча, К. Буйло і інш.; у знак удзячнасьці ёй В. Іваноўскі і І. Луцкевіч зьмясьцілі герб Завішаў «Лебедзь» на тытульным аркушы зборніка вершаў М. Багдановіча «Вянок».

Шырока ангажавалася ў беларускае рэлігійнае жыцьцё. Прыхільніца ідэі адраджэньня ў Беларусі вуніяцкай царквы.

Па 1917 годзе ў эміграцыі ў Польшчы, Летуве, Нямеччыне, з 1932 году ў Швайцарыі. Дапамагала беларускім арганізацыям у Заходняй Беларусі, летувіскім і габрэйскім культурным рухам.

Апошнія трынаццаць гадоў свайго жыцьця правяла ў кляштары сясьцёр-дамініканак у месьце Фрыбур.

## Глядзіце таксама
* Дом Абрампольскага

## Крыніцы

## Літаратура
* Багадзяж М. Я — беларуска... (Марыя Магдалена Радзівіл) // Беларуская мінуўшчына. № 1, 1996.
* 
* Піхура Г.. Княгіня Магдалена Радзівіл // «Грунвальд» № 1, 1991.
* Смалянчук А. «Мы Вас не забудзем ніколі…»: Нататкі з эксьпедыцыі ў былы маёнтак Кухцічы Марыі Магдалены Радзівіл // Дзеяслоў. № 34, 2008.
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Асветніца і мецэнатка (да 150–годдзя з дня нараджэння Магдалены Радзівіл) : віртуальная выстава на сайце Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Я.Коласа НАН Беларусі

Марыя Магдалена
Марыя Магдалена
Катэгорыя:Дзеячы беларускага нацыянальнага адраджэньня
Луан Сантана

**Луан Сантана** (; нарадзіўся 13 сакавіка 1991, Кампа-Грандэ) — бразыльскі сьпявак, кампазытар і гітарыст кантры.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Бразыльскія сьпевакі і сьпявачкі
Людвік Юзэф Красінскі

**Людвік Юзэф Адам Красінскі** (1833 — 22 красавіка 1895) — праўнук Міхала Героніма, граф, уладальнік зямельных маёнткаў. Быў таксама грандам гішпанскім, камэргерам аўстрыйскім і мальтыйскім рыцарам. У 1860 годзе пабраўся шлюбам з Элізай Браніцкай гербу Корчак, а 27 красавіка 1882 году з Марыяй Магдаленай Завішай гербу Лебедзь, зь якой меў дачку Марыю Людвіку Красінскую, будучую жонку Адама Людвіа Чартарыйскага.

Валодаў найлепшым у Польшчы конным заводам.

## Крыніцы

## Літаратура
* Хурсік В. Белы лебедзь у промнях славы: Магдаліна Радзівіл. — Менск, 2001.

Катэгорыя:Красінскія
Артур Г’юз

**Артур Г’юз** (,  — ) — ангельскі ілюстратар і жывапісец, які пісаў у стылі прэрафаэлітаў.

Самыя вядомыя яго карціны — «Красавіцкае каханьне» (, 1855—56, галерэя Тэйт, Лёндан) і «Доўгія заручыны» ().

Ён вучыўся ў Каралеўскай акадэміі мастацтваў і адкрыў для сябе прэрафаэлітаў, чытаючы часопіс «Парастак» (*The Germ*). У пачатку творчага шляху Г’юз знаходзіўся пад моцным уплывам Джона Эвэрэта Мілэя, і таксама, як і ён, маляваў Афэлію (напрыклад, «Ophelia», 1851—53, Мастацкая галерэя Манчэстэра, Манчэстэр) і пісаў карціны, прысьвечаныя творам Джона Кітса, у прыватнасьці на паэму «Конадзень сьвятой Агнэсы». Пазьней Артур Г’юз ілюстраваў некаторыя кнігі Джорджа Макдональда. Усяго ён пакінуў пасьля сябе каля 700 карцін і эскізаў, а таксама больш за 750 ілюстрацыяў.

## Галерэя

Файл:Arthur Hughes 001.jpg|«Красавіцкае каханьне», 1855—56
Файл:LongEngagementAHughes.jpg|«Доўгія заручыны», 1854—59
Файл:Arthur Hughes - Ophelia (Second Version).JPG|«Афэлія»


## Вонкавыя спасылкі

* Сайт, прысьвечаны Артуру Г’юзу
* Некаторыя карціны

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёндане
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Брытанскія мастакі
Катэгорыя:Брытанскія ілюстратары
Катэгорыя:Прэрафаэліты
Мастацкая галерэя Манчэстэра

**Маста́цкая галерэ́я Манчэ́стэра** () — адкрытая для наведваньняў мастацкая галерэя ў цэнтры гораду Манчэстэра, у Паўночна-Заходняй Ангельшчыне. У 2002 годзе была пашыраная і цяпер займае тры будынкі.

Акрамя карцінаў сусьветнага значэньня (напрыклад, Сэзана, Расэцьці або Мілэса), тут знаходзяцца таксама творы, зьвязаныя з горадам Манчэстэрам. Значнае месца займае калекцыя работаў П’ера Валета, францускага мастака-імпрэсіяніста, які выкладаў у Манчэстэры ў пачатку XX стагодзьдзя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт галерэі Манчэстэр

Катэгорыя:Мастацкія музэі і галерэі
Катэгорыя:Музэі Манчэстэра
Красавіцкае каханьне

«**Красавіцкае каханьне**» () — карціна мастака-прэрафаэліта Артура Г’юза, напісаная паміж 1855 і 1856 годам. Упершыню была выстаўленая Каралеўскай акадэміяй мастацтваў у 1856 годзе.

## Апісаньне
Карціна паказвае маладую пару ў часе эмацыйнага крызісу. Постаць мужчыны ледзь заўважная, ягоная галава выглядвае з-пад левай рукі маладзіцы. Яе позірк скіраваны на ўпалыя пялёсткі кветак на падлозе, якія сымбалізуюць канец вясны і раньняга каханьня.

На першым паказе Г’юз прадставіў палатно ўрыўкам зь верша Альфрэда Тэнісана «Дачка млынара»:

Лёнданская галерэя Тэйт набыла гэтую карціну ў 1909 годзе, якая захоўваецца там і па сёньняшні дзень. Першапачатковым уладальнікам карціны быў Ўільям Морыс.

Мадэльлю для фігуры маладзіцы была Трайфэна Форд (*Tryphena Ford*), на якой Г’юз ажаніўся ў 1855 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Карціны прэрафаэлітаў
Катэгорыя:Карціны Артура Г’юза
Катэгорыя:Карціны са збораў галерэі Тэйт
Катэгорыя:Карціны 1856 году
Каралеўская акадэмія мастацтваў

**Каралеўская акадэмія мастацтваў** () — найбольш уплывовае і аўтарытэтнае згуртаваньне мастакоў Вялікабрытаніі.

Заснаваная ў 1768 г.: 10 сьнежня гэтага году былі зацьверджаныя першыя 40 чальцоў Акадэміі. Першым прэзыдэнтам Акадэміі быў абраны Джошуа Рэйналдс.

У цяперашні час склад Акадэміі абмежаваны 80 месцамі, зь якіх 14 зарэзэрваваныя для скульптараў, 12 для архітэктараў і 8 для гравёраў; астатнія 46 займаюць жывапісцы. Новыя акадэмікі абіраюцца дзейнымі чальцамі Акадэміі.

Асновай дзейнасьці Акадэміі зьяўляюцца штогадовыя публічныя выставы. Паводле правілаў, удзельнічаць у маюць права ня толькі акадэмікі, але і любыя іншыя жадаючыя мастакі, для чаго неабходна падаць сваю работу на разгляд конкурснай камісіі. Шматлікія работы на штогадовых выставах прадаюцца. Нароўні з работай стала дзейнага музэю Акадэміі штогадовыя выставы зьяўляюцца адным з асноўных крыніц прыбытку Акадэміі — гэта істотна, паколькі Каралеўская акадэмія мастацтваў пааводле свайго статус не прымае фінансавай падтрымкі ад дзяржавы або кароны.

Сярод чальцоў Акадэміі былі такія выбітныя брытанскія мастакі, як Томас Гейнсбара, Джозэф Тэрнэр, Джон Канстэбл, Джон Эвэрэт Мілэй.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Каралеўскай акадэміі мастатцваў 

Катэгорыя:Выяўленчае мастацтва Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Каралеўская акадэмія мастацтваў
Тэта

**Θ**, **θ****ϴ**, **ϑ** (**тэ́та**, , ; , ; )&nbsp;— восьмая літара грэцкага альфабэту, у сыстэме грэцкіх лічбаў мае значэньне «9». У адрозьненьне ад літары таў перадае ня цьвёрды, а шчылінны гук «Т».

## Глядзіце таксама
* Таў (літара)

Катэгорыя:Грэцкія літары
Доўгія заручыны (карціна)

**Доўгія заручыны** () — карціна мастака-прэрафаэліта Артура Г’юза, напісаная паміж 1854 і 1859 годам. Першапачатковая назва карціны — «Арланда».

На карціне паказаны малады вікарый і яго нявеста на фоне лесу.

Назва «Доўгія заручыны» вынікае з сацыяльнай ўмоўнасьці віктарыянскае эпохі, калі бацькі дзяўчыны, заручонай зь бедным вікарыем, як правіла, не бласлаўлялі іхні плянаваны шлюб да моманту, пакуль малады чалавек не займаў больш годную пасаду ў межах царкоўнае герархіі.

Юнак засмучаны і прыгнечаны немагчымасьцю забясьпечыць будучыню сваёй сям’і, а маладзіца спрабуе падбадзёрыць яго. Як і многія іншыя жаночыя постаці на карцінах Г’юза, яна зьяўляецца ўвасабленьнем віктарыянскай дабрадзейнасьці. На кары дрэва ледзь прыкметна выразана жаночае імя «Эмі». Магчыма, так завуць гераіню, а тут — месца іх пастаянных спатканьняў. Аднак жаночае імя амаль сьцёрлася і зарасло плюшчом, што сымбалізуе няўмольную хаду часу.

У 1902 годзе карціна «Доўгія заручыны» была падораная Бірмінггэмскаму музэю і мастацкай галерэі, дзе і захоўваецца па сёньняшні дзень.

## Крыніцы

Катэгорыя:Карціны прэрафаэлітаў
Катэгорыя:Карціны Артура Г’юза
Катэгорыя:Карціны 1859 году
Юзэф Азямблоўскі

**Ю́зэф Азямбло́ўскі** (; 11 траўня 1805 году, Менск — 27 жніўня 1878 году, Вільня) — беларускі і польскі мастак-графік і гравёр.

## Жыцьцяпіс
У 1825—1829 гг. вывучаў матэматыку ў Віленскім унівэрсытэце, затым займаўся там жа пад кіраўніцтвам прафэсара жывапісу Яна Рустэма. Сярод яго прац — пэйзажы, краявіды Вільні, малых гарадоў, жанравыя замалёўкі, партрэты вялікага князя літоўскага Альгерда, польскага караля Жыгімонт II Аўгуста і інш.

Выключнае месца ў творчасьці Азямблоўскага займае літаграфія «Славянскі нявольнік, 1840-я» («Беларускі раб»), якую Адам Міцкевіч выкарыстоўваў як ілюстрацыю ў лекцыях аб прыгонным праве ў Расейскай імпэрыі (арыгінал літаграфіі захоўваецца ў музэі А. Міцкевіча ў Парыжы). Аляксандар Герцэн у кнізе «Хрышчоная ўласнасьць» (1853) пісаў аб ёй:

Юзэф Азямблоўскі таксама заснаваў ў Вільні літаграфічную майстэрню, дзе ілюстравалі свае кнігі вядомыя пісьменьнікі Юзэф Крашэўскі, Тэадор Нарбут і інш.

## Галерэя

Файл:Algierd. Альгерд (J. Aziambłoŭski, 1833-39).jpg|Вялікі князь Альгерд
Файл:Vitaŭt Vialiki. Вітаўт Вялікі (J. Aziambłoŭski, 1839).jpg|Вялікі князь Вітаўт
Файл:Svitrigaila (97606208).jpg|Вялікі князь Сьвідрыгайла
Файл:Sigismund I, Grand Duke of Lithuania (97606312).jpg|Вялікі князь Жыгімонт Кейстутавіч
Файл:Alaksandar. Аляксандар (J. Aziambłoŭski, 1840).jpg|Вялікі князь Аляксандар
Файл:Jan Damiel. Ян Дамель (J. Aziambłoŭski, 1833-63) (2).jpg|Ян Дамель
Файл:Stanisłaŭ Jundził. Станіслаў Юндзіл (J. Aziambłoŭski, 1825-50).jpg|Станіслаў Юндзіл
Файл:Połacak. Полацак (1849).jpg|Царква Сьвятога Спаса ў Полацку


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Maciej Oziembłowski. Józef Oziębłowski (Oziembłowski) — znany XIX-wieczny wileński litograf i artysta-malarz 

Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Польскія мастакі
Катэгорыя:Беларускія гравэры