Рычард Фарыньня

**Рычард Фарыньня** (*Richard Fariña*; 8 сакавіка 1937, Бруклін, Нью-Ёрк — 30 красавіка 1966, Кармэл, Каліфорнія) — амэрыканскі кампазытар, музыка, пісьменьнік кубінска-ірляндзкага паходжаньня. Быў славуты ў 1960-х як дзеяч контракультуры і фолк-сьпявак. Лічыцца адным з найбольш уплывовых дзеячоў, якія зрабілі ўнёсак у гіпі-культуру 1960-х і 1970-х гг. Аўтар аповесьці «Столькі быў у дэпрэсіі, што стаў яе эталёнам» (), якая лічыцца адным з найвышэйшых дасягненьняў контркультуры 1960-х гг. Быў жанаты зь Мімі Баэз (сястрой фолк-сьпявачкі Джоан Баэз).

## Раньнія гады
Фарыньня нарадзіўся 8 сакавіка 1937 году ў Брукліне, Нью-Ёрк у сям’і кубінца Ліборыё Фарыньні і ірляндкі Тэрэзы Крозір (родам з Паўночнай Ірляндыі). Скончыўшы школу ў Брукліне, ён атрымаў стыпэндыю ва ўнівэрсытэце , дзе тады выкладаў Уладзімер Набокаў. Спачатку Фарыньня вучыўся па спэцыяльнасьці тэхнічных навук, але пасьля перайшоў на спэцыяльнасьць ангельскай мовы, захапіўшыся літаратурай, не ў апошнюю чаргу праз уплыў лекцыяў Набокава. Робэрт Скоўлз, студэнт у Корнэле ў тыя гады, пазьней сьведчыў, што Фарыньня выказваў вельмі ўзьнёслыя ацэнкі творчасьці Набокава, у прыватнасьці аповесьці «Лаліта». Студэнтам Фарыньня пачаў публікаваць кароткія апавяданьні ў мясцовых літаратурных часопісах, а таксама ў часопісах «Transatlantic Review і Mademoiselle». У вучэльні Фарыньня пазнаёміўся з будучымі славутымі пісьменьнікамі Томасам Пінчанам, аўтарам  () і Дэвідам Шэцлінам. Аднойчы Фарыньня быў затрыманы ўладамі за ўдзел у дэманстрацыі супраць жорсткіх унівэрсытэцкіх правілаў. Дарма што яму было дазволена навучацца далей, ён сышоў з вучэльні ў 1959 годзе, перад самым заканчэньнем.

У сярэдзіне 1950-х гадоў Фарыньня таксама супрацоўнічаў з Ірляндзкай Рэспубліканскай Арміяй (IRA), а пазьней з баявікамі Фідэля Кастра на Кубе.

## Першы шлюб
Вярнуўшыся ў Нью-Ёрк, Фарыньня браў чынны ўдзел у жыцьці багемнае суполкі, што склалася вакол кавярні «Белы конь» (). Кавярня была вядомым асяродкам контркультуры 1950-х і 1960-х гг., і яе ў розныя часы рэгулярна наведвалі Джэк Кэруак, Боб Дылан, Джым Морысан, Норман Мэйлер, а таксама шматлікія музычныя гурты. Тут Фарыньня пазнаёміўся з сусьветна вядомым ірляндзкім фолк-выканаўцам Томі Мэкэмам.

Таксама ў гэтай кавярні пісьменьнік пазнаёміўся з Кэралін Гэстэр, тады ўжо вядомай фолк-сьпявачкай. У іх пачаўся завірушны раман, і праз 18 дзён, 17 чэрвеня 1960 году, яны ажаніліся. Фарыньня стаўся агентам Гэстэр і яны пачалі езьдзіць па розных краёх з гастролямі: Фарыньня пісаў сваю аповесьць, а Гэстэр сьпявала на канцэртах. Фарыньня прысутнічаў пры запісе Гэстэр ейнага трэцяга альбому на «Columbia Studios» у верасьні 1961 году, дзе акампанэмэнт на гармоніку выконваў тады невядомы Боб Дылан. Фарыньня стаўся блізкім сябрам Дылана.

## Другі шлюб
Увесну 1962 году падчас гастроляў па Эўропе Фарыньня пазнаёміўся з 16-гадовай Мімі Баэз — сястрой фолк-сьпявачкі Джоан Баэз. Неўзабаве Фарыньня разьвёўся з Гэстэр. Фарыньня і Мімі Баэз патаемна (бязь ведама бацькоў Мімі) ажаніліся ў Парыжы ў красавіку 1963 году. Мімі тады было 17 гадоў. Пасьля сканчэньня Мімі школы яны пераехалі ў Кармэль, Каліфорнія, дзе жылі побач з домам Джоан Баэз. Тут яны афіцыйна ажаніліся ў жніўні 1963 году і была зладжана афіцыйная цырымонія для чальцоў сям’і Баэз. Падкосьнікам на вясельлі быў Томас Пінчан.

Жывучы ў невялікім дамку ў Кармэле, Рычард і Мімі пісалі песьні. Мімі іграла на гітары, а Рычард на цытры. Упершыню яны выступілі на фолк-фэсьце ў Біг Сэр у 1964 годзе (), 1964), і былі заўважаныя прадстаўніком «Vanguard Records», які падпісаў зь імі кантракт.

У 1965 годзе яны запісалі першы альбом «Гімны шэрага дня» (). У запісе ўдзельнічаў Брус Лэнгарн, які раней іграў з Бобам Дыланам. У тым жа 1965 годзе выйшаў другі альбом «Адбіткі ў крыштальным ветру» (). Праз сваё кароткае жыцьцё, Фарыньня пасьпеў запісаць адно тры альбомы, прытым трэці — «Успаміны» () — выйшаў пасьмяротна, увосені 1968 году. Альбомы выходзілі пад брэндам «Рычард і Мімі Фарыньні» ().

## Аповесьць
Фарыньня таксама вядомы праз сваю аповесьць «Столькі быў у дэпрэсіі, што стаў яе эталёнам» (*Been Down So Long It Looks Like Up to Me*), якая выйшла ў 1966 годзе. Напісаная ў стылі «круцельскай аповесьці» кніжка падае шырокую карціну амэрыканскага жыцьця канца 1950-х — пачатку 1960-х. Дзеі адбываюцца на амэрыканскім Захадзе, на Кубе падчас рэвалюцыі, у нью-ёрцкім унівэрсытэце. Аповесьць добра вядома аматарам контркультуровай літаратуры 60-х. Томас Пінчан казаў пра аповесьць, як пра «пацешную, жудасную, сэксуальную, грунтоўную, маніакальную, прыгожую ды абуральную адначасна» (*hilarious, chilling, sexy, profound, maniacal, beautiful and outrageous all at the same time*). Па кніжцы быў зроблены фільм у 1971 годзе.

## Скон
30 красавіка 1966 году, праз два дні па выхадзе аповесьці, Фарыньня наведаў аўтограф-сэсію ў кнігарні Thunderbird ў Кармэле. Крыху пазьней у той дзень, на сьвяткаваньні 21-га дня народзінаў Мімі, Фарыньня ўбачыў госьця з роварам «Гарлі» і папрасіў госьця пракаціць яго па дарозе ў даліне Кармэль. На адным з паваротаў кіроўца згубіў кантроль, ровар зваліўся на дарогу і праз плот вылецеў на поле. Кіроўца ацалеў, а Фарыньня імгненна памёр. Згодна з дадзенымі паліцыі, ровар імчаўся на хуткасьці 90 міляў за гадзіну (140 км/г), у той час як бясьпечная хуткасьць на гэтай дарозе была 30 міляў за гадзіну (48 км/г).

Рычард і Мімі пасварыліся незадаўга да паходу ў кнігарню на аўтограф-сэсію, бо Рычард не зрабіў Мімі падарунку ў гэты дзень, які быў днём яе народзінаў (на фатаздымках з сэсіі відаць, што Мімі ўсьміхаецца досыць напружана). Пазьней яна вернулася ў іх дом і знайшла букеты кветак, якія былі дастаўленыя па ягонай папярэдняй замове, падчас іхняга знаходжаньня на аўтограф-сэсіі.

Рычард Фарыньня быў пахаваны ў Мантэрэі, Каліфорнія. На ягонай магіле намаляваная пацыфіка. Сьмерці Фарыньні, журбе Мімі, ейнаму агаеньню і паўторнаму шлюбу прысьвечана песьня Джоан Баэз «Sweet Sir Galahad».

## Уплыў
Творчасьць Фарыньні зрабіла вялікі ўнёсак у разьвіцьцё амэрыканскай і сусьветнай музыкі і культуры гіпі. Некаторыя песьні Фарыньні былі прысьвечаныя палітычным тэмам, і ён лічыўся сьпеваком-змагаром (protest singer), як Боб Дылан. Ягоныя найбольш вядомыя песьні — гэта «Pack Up Your Sorrows» і «Birmingham Sunday» (прысьвечаная падрыву Ку-Клукс-Кланам царквы ў Бірмінггэме, Алабама 15 верасьня 1963 году, у выніку чаго загінулі чатыры дзяўчыны). «Birmingham Sunday» стала галоўнай песьняй дакумэнтальнага фільму «4 Little Girls» 1997 году, прысьвечанага гэтай трагедыі.

Некаторыя крытыкі лічылі Фарыню адным з найлепшых талентаў, якія вырасьлі зь нью-ёрскай фолк-музычнай школы. Крытык Эд Ўорд казаў: «*Калі б Рычард ацалеў у тым няшчасьці з роварам, ён лёгка мог бы супарнічаць з Дыланам*».

Адметнасьці музыкі Фарыньні — спалучэньне лацінаамэрыканскіх, кельцкіх (ірляндзкіх) і амэрыканскіх блюзавых матываў — зрабілі вялікі ўплыў на фолк і рок-гурты Амэрыкі і Эўропы, такія як Fairport Convention і The Doors. Многія адметнасьці музычнага стылю, тэкстаў і гучаньня The Doors былі ўпершыню вынайшаны Фарыньням.

## Дадатковыя зьвесткі
* Аповесьць Рычарда Фарыньні «Been Down So Long It Looks Like Up to Me» стала культавай клясычнай кнігай сярод аматараў гіпі-культуры 1960-х і 70-х.
* Песьня The Doors з альбому L.A. Woman — «Been Down So Long» — прысьвечана аповесьці Фарыньні «Been Down So Long It Looks Like Up to Me».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Песьні і фоты Рычарда і Мімі Фарыньняў на YouTube
* Richard and Mimi Fariña website
*  Richard Fariña webpage
*  Pynchon on Fariña 
* Celebrations For a Grey Day album
* Photos of Richard Fariña’s dulcimer and case
* The Road Where Richard Fariña Died?
* Negatively 4th Street

Катэгорыя:Сьпевакі ЗША
Катэгорыя:Літаратары ЗША
Катэгорыя:Фолк-сьпевакі і сьпявачкі ЗША