open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ігар Гаргандзоля Навара

**Ігар Гаргандзоля** () — італьянскі жаночы валейбольны клюб зь места Навара, якое месьціцца ў рэгіёне П’емонту. Спаборнічае ў Сэрыі А1.

## Гісторыя
Клюб быў заснаваны ў 1984 годзе пад назовам АГІЛ і спачатку базаваўся ў горадзе Трэкатэ. Назва клюба была абрэвіятурай ад італьянскіх словаў *Amicizia, Gioia, Impegno, Lealtà*, што перакладаецца як *сяброўства, радасьць, абавязак, вернасьць*. Спачатку гэты клюб пачынаўся як моладзевы цэнтар, закліканы дапамагаць моладзі разьвівацца разам праз спорт. Зь цягам часу арганізацыя праз інвэстыцыі здолела пабудаваць спартовы комплекс з пляцоўкай для пляжнага валейболу, а таксама палацам дзеля правядзеньня матчаў па валейболе, футзале і баскетболе.

Згуляўшы першыя гады ў рэгіянальных турнірах, у 1989 годзе клюб пачаў прасоўвацца праз італьянскія найніжэйшыя лігі. Да канца 1990-х гадоў ён дасягаў добрых посьпехаў, прасунуўшыся да Сэрыі A2, але ў сэзоне 1998—1999 гадоў каманда страціла месца і мусіла апусьціцца ў Сэрыю Б1. Аднак, паколькі чатыры каманды адмовіліся ад удзелу ў Сэрыі А2 у сэзоне 1999—2000 гадоў, клюб пазьбег паніжэньня. Падчас гэтага сэзону быў скарыстаны новы падыход, то бок галоўны трэнэр Лючана Пэдульля пастанавіў падрыхтаваць каманду маладых гульчыхаў з прафэсіяналізмам і адданасьцю інвэстыцыям у будучыню. Паводле вынікаў сэзону 2000—2001 гадоў клюб прабіўся ў Сэрыю А1, то бок у найвышэйшы дывізіён жаночага першынства Італіі.

Перад пачаткам сэзону ў эліце клюб перабазаваўся ў Навару, пачаўшы супрацу з новым галоўным спонсарам. Каманды атрымала новы назоў — «Асыстэль», паводле назвы свайго галоўнага партнэра. У сваім першым сэзоне ў Сэрыі А1 клюб заняў другое месца пасьля выхаду ў фіналу плэй-оф. У наступным сэзоне каманда зноў прабілася да фіналу плэй-оф, яшчэ раз паўтарыўшы вынік папярэдняга розыгрышу. У 2002—2003 гадоў наварскі клюб задэбютаваў у эўрапейскіх спаборніцтвах, згуляўшы ў Кубку ЭКВ. Не зважаючы на посьпехі, клюб пастанавіў вярнуцца ў Трэкатэ і засяродзіцца на моладзевым спорце, аднавіўшы назву АГІЛ і саступіўшы сваю ліцэнзію на выступы ў найвышэйшым дывізіёне навастворанаму клюбу «Асыстэль».

Толькі дзесьці празь дзесяць гадоў каманда вярнулася ў элітны дывізіёне, зноўку пераехаўшы ў Навару. Тады ж зьявілася назва «Ігар Гаргандзоля». У 2015 годзе клюб упершыню стаў уладальнікам Кубка Італіі, а паводле вынікаў сэзону 2016—2017 гадоў «Ігар Гаргандзоля» стаў чэмпіёнам краіны. Праз два сэзоны італьянскі клюб стаў пераможцам Лігі чэмпіёнаў ЭКВ, выгуляўшы ў фінале іншы італьянскі клюб «Імока».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Італьянскія жаночыя валейбольныя клюбы
Віргаўд

**Віргаўд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Верыгаўд або Вэргаўт (Werigoz, Vergaut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вер- (-вар-, -вір-) (імёны ліцьвінаў Вірбольт, Вербут, Вірмонт; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона', а аснова -гаўд- (-гаўт-, -каўд-) (імёны ліцьвінаў Гаўтоўт, Гаўдземунда, Саргоўд; германскія імёны Gautald, Gaudemund, Saregaud) — ад германскага *gautaz 'гот' або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота'.

У Прусіі бытавала імя *Wirigaude* (1360 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Wirgawdowna* (1 лютага 1711 году).

## Глядзіце таксама
* Вера
* Гаўд

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Савіна Дэль Бэнэ Скандыччы

**Саві́на Дэль Бэ́нэ** () — італьянскі жаночы валейбольны клюб зь места Скандыччы, якое месьціцца ў рэгіёне Тасканы.

## Гісторыя

Клюб быў заснаваны ў 2012 годзе, калі кампанія Savino Del Bene пастанавіла сабе заінвэставаць грошы ў жаночы валейбол. У сэзоне 2012—2013 гадоў клюб пачаў спаборнічаць у Сэрыі Б1, дасягнуўшы павышэння ў Сэрыю A2 да сканчэньня сезону. Ужо праз адзін сэзон каманда дасягнула найвышэйшай італьянскай лігі Сэрыі A1 у 2014 годзе. У сэзоне 2014—2015 гадоў «Савіна Дэль Бэнэ» упершыню брала удзел у плэй-оф чэмпіянату, выбыўшы ў чвэрцьфінале. У сэзонах 2017—2018 і 2018—2019 гадоў дружына фінішавала на трэцім радку, дзякуючы гэтаму ў сэзоне 2018—2019 гадоў італьянскі клюб дэбютаваў у розыгрышы Лігі чэмпіёнаў, дзе дакрочыў да чвэрцьфіналу. У 2021 годзе яны ўпершыню ўзялі ўдзел у Супэркубку Італіі, выбыўшы ў паўфінале. У 2022 годзе «Савіна Дэль Бэнэ» стаў пераможцам жаночага Кубка выкліку 2021—2022 гадоў. У розыгрышы Лігі чэмпіёнаў 2023—2024 гадоў каманда заняла першы радок у сваёй групе, здабыўшы пераканаўчыя перамогі над усімі сваімі супернікамі, але зазнала паразу ў чвэрцьфінале ад турэцкага клюбу «Эджзаджыбашы».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Італьянскія жаночыя валейбольныя клюбы
Гарэзьніца

***Гарэзьніца*** () — італьянская порнастужка, якую зьняў рэжысэр Тынта Брас у 1998 годзе, а яе выпусьцілі для прагляду 26 чэрвеня 1998 году.

## Зьмест
У стужцы расказваецца пра адносіны мужчыны і жанчыны. Маладая жанчына Лоля (Ганна Аміраты) і яе жаніх Мазэта хочуць жаніцца. Лола хоча перад шлюбам праверыць свайго жаніха. Яна хоча кахацца з Мазэта. Ён жа ня хоча, бо да шлюбу нельга кахацца.

Стужка паказвае актораў голымі і стужка Тынта Браса толькі для прагляду дарослымі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Пра кіно на старонцы Тынта Браса

Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 1998 году
Катэгорыя:Фільмы 1998 году
Катэгорыя:Кінакамэдыі 1998 году
Катэгорыя:Італьянскія эратычныя камэдыі
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1990-х італьянскай мовай
Катэгорыя:Фільмы Тынта Браса
Якбут

**Якбут** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Акбод або Акбута (Acbod, Acbodus, Acbuto) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ег- (аг-, ек-) (імёны ліцьвінаў Ягвін, Ягінт, Ягоўд; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад гоцкага agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Якбут Юревич* (1538 год).

## Носьбіты
* Якбут Юравіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

## Глядзіце таксама
* Агі
* Бота
* Бода

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ганна Аміраці

**Ганна Аміраці** (, нар. 1 студзеня 1979 году, м. Нэапаль, Італія) — італьянская кінаакторка.

Навучалася ў артыстычным ліцэі ў Кампаніі. Пазьней Ганна Аміраці зьехала ў Рым. Навучалася псыхалёгіі. У 1997 годзе была на адборы актораў у Кінагорадзе ў Рыме. Тынта Брас выбраў яе для здымкаў у фільме *«[[Гарэзьніца]]»*, у якім яна ў выніку зьнялася.

Аміраці працягнула работу акторкай у Лёндане. Яе слава была забытая пасьля здымкаў у кіно *«Гарэзьніца»*.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Італьянскія акторкі
Катэгорыя:Італьянскія кінаакторкі
Катэгорыя:Італьянскія тэлевізійныя акторкі
Катэгорыя:Акторкі Нэапалю
Рымскі ўнівэрсытэт Ля-Сапіенца

**Рымскі ўнівэрсытэт ля Сапіенца** () — унівэрсытэт, заснаваны ў Рыме Папай Баніфацыем VIII у 1303 годзе. Гэта была другая навучальная ўстанова ў «вечным горадзе» і, у адрозьненьне ад тэалягічнай школы пры папскім дварэ (заснаванай у 1244 годзе), яно прызначалася для людзей сьвецкіх.

Пасьля разграбленьня Рыма імпэрцамі Леў X аб’яднаў абодва ўнівэрсытэта пад адным дахам у будынку пад назвай «мудрасьць» (*La Sapienza*). Гэта слова выкарыстоўваецца для абазначэньня Рымскага ўнівэрсытэта дагэтуль. Жамчужынай унівэрсытэцкага гарадка зьяўляецца барочная царква Сант-Іва аля Сапіенца з мудрагелістым сьпіралепадобным завяршэньнем у выглядзе штопара ці барановага — агульнапрызнаны шэдэўр Франчэска Бараміні.
[міні|[Франчэска Бараміні. Царква Сант-Іва-аля-Сапіенца]]
У наш час лік студэнтаў Рымскага ўнівэрсытэта перавышае 147 тысяч. У розны час у Сапіенцы выкладалі і працавалі:
* хімік С. Каніцара,
* геомэтр Э. Бельтрамі,
* матэматык В. Вальтэра,
* фізік Э. Фермі,
* геомэтр Ф. Северы,
* фізік Э. Амальды,
* гісторык Р. Б’янкі-Банзінэлі,
* сацыёлаг Франка Фэрароты,
* пісьменнік Прэдраг Мацвеевіч,
* усходазнавец Ясіф Алаізій Асэмані.

Сярод выпускнікоў Унівэрсытэта — лекар і настаўнік Марыя Мантэсоры, пісьменьнік Габрыэле Данунцыа, кінарэжысэр Бернарда Берталючы, астраном Вінчэнца Чэрулі, сэміёлаг і пісьменнік Рэната Прада Арапэса

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Рымскага ўніверсітэта


Катэгорыя:Італьянскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1303 годзе
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1303 годзе
Чорная Эманюэль

***Чорная Эманюэль*** () — італійская порнастужка, якую зьняў рэжысэр Біта Альбэртыні у 1975 годзе. Стужка паказвае падзеі каханьня.

## Зьмест
Журналіст і фатограф Мэ Джордан (Ляўра Гемсэр)  едзе ў Афрыку. Яна знаёміцца з сям'ёй, якая пачынае паказваць краіну. Мэ Джордан мае плоцкія адносіны з усімі членамі сям’і.

Стужка паказвае плоцкія адносіны. Здымкі адбываліся ў Кеніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Чорная Эманюэль на БЗФІ
* Чорная Эманюэль на Народнам аб’яднаньні кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў

Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1975 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 1975 году
Катэгорыя:Фільмы 1970-х італьянскай мовай
Мейнуш

**Мейнуш** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Мейна або Майн, пазьней Мэйн (Meino, Main, Meyn) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маган- (мэйн-) (імёны ліцьвінаў Мэйнар, Мэйнарт; германскія імёны Meinar, Meinart) паходзіць ад стараверхненямецкага magan, стараісьляндзкага megin, стараангельскага maegen 'сіла, магутнасьць, улада'.

У Чэхіі бытавала германска-славянскае імя Majnuš (таксама адзначалася ў форме Mejnuš).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Меинуш Милошевич* (1538 год).

## Носьбіты
* Мейнуш Мілашавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Падручны польска-беларускі слоўнік

**Падру́чны по́льска-белару́скі сло́ўнік** (***ППБС-62***) — лінгвістычны слоўнік, выдадзены ў 1962 року ў Варшаве. Галоўныя рэдактары — Антаніна Абрэмбская-Яблонская і Мікалай Бірыла. Налічвае каля 40 000 словаў.

## Укладаньне
Работа над слоўнікам пачалася ў 1955 року ў сэктары беларускай філялёгіі пры . Кіравала працай загадчыца катэдры беларускай філялёгіі Варшаўскага ўнівэрсытэту прафэсарка Антаніна Абрэмбская-Яблонская, бралі ўдзел таксама супрацоўнікі сэктару беларускай філялёгіі Польска-савецкага інстытуту і катэдры беларускай філялёгіі Варшаўскага ўнівэрсытэту Лідзія Базылюк, Лідзія Галявінская, Ларыса Гутнік, Барыс Мерынг і Баляслаў Манкевіч. Зь беларускага боку ўдзельнічаў мовазнавец акадэмік Мікалай Бірыла, які ў той час працаваў загадчыкам сэктару тэрміналёгіі Інстытуту мовазнаўства Акадэміі навук БССР і чытаў лекцыі па беларускай мове ў Варшаўскім унівэрсытэце. Але і пасьля вяртаньня ў Беларусь ён працягваў удзел у працы над слоўнікам па пошце.

## Бібліяграфія
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Кнігі 1962 году
Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Слоўнікі польскай мовы
Гальвін

**Гальвін** (*Гайльвін*, *Гельвін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гальвін, Гайлвін, Гайлавіна або Гельвіна (Galvin, Gailwin, Geilawina, Gelwina) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Германскае паходжаньне імя Гелавін сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Гедзімін (імя)|Gedemyn]] Gelwyn* (1540 год); *Jan Pawłowicz Mowgird z Gajlwin* (1690 год); *Zophia Gałowinowa* (1701 год); *Marianna Galwin* (1815 год); *Jerzy Galwinowicz* (1827 год); *Jan Aloizy Galwiniewicz* (1839 год).

## Носьбіты
Гальвіновіч (*Galwinowicz*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

У Эйшыскай парафіі існавалі вёска і фальварак Гальвінішкі (Galwiniszki).

## Глядзіце таксама
* Гайла
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бабёр

**Бабёр** () — род буйных паўводных грызуноў Паўночнага паўшар’я. Існуюць толькі два віды гэтага таксону, як то бабёр канадыйскі (*C. canadensis*) і бабёр рачны (*C. fiber*). Бабры ўважаюцца другімі паводле велічыні грызунамі пасьля капібараў, маючы вагу да 50 кг. У іх здаравенныя целы зь вялікімі галовамі і доўгімі разцамі, падобнымі на долаты. Бабры маюць карычневую або шэрую поўсьць, іхныя пярэднія лапы з выгляду падобныя на рукі, заднія канцавіны балонлівыя, а хвост пляскаты і лускаваты. Два існых віды адрозьніваюцца формай чэрапа і хваста, а таксама колерам поўсьці. Баброў можна сустрэць у шэрагу прэснаводных месцапражываньняў, як то ля рэкаў, ручаёў, азёраў і сажалак. Гэта траваедныя жывёлы, якія харчуюцца карою дрэваў, воднымі расьлінамі, травою і асаковымі.

Некаторыя заолягі разглядаюць бабра канадыйскага як падвід бабра рачнога, аднак гэтаму пункту гледжаньня супярэчыць розная колькасьць храмасомаў у іх. Сучасная сыстэматыка вылучае восем падвідаў бабра рачнога.

## Вонкавыя спасылкі
* Beaver Institute.

Катэгорыя:Бабры
Катэгорыя:Таксоны, найменаваныя Карлам Лінэем
Уварваньне

**Уварва́ньне** — ваенны наступ, які палягае на тым, што ўзброеныя сілы аднаго геапалітычнага суб’екта звычайна ў вялікіх колькасьцях уваходзяць на тэрыторыю, кантраляваную іншым падобным утварэньнем, часта з удзелам актаў агрэсіі. Увараваньне звычайна робіцца раптоўна і выяўляецца ў хуткім пранікненьні вылучаных дзеля ўварваньня вайсковых сілаў углыб іншай краіны. Як правіла, мэтай уварваньняў ёсьць заваёва, вызваленьне або аднаўленьне кантролю над тэрыторыямі, прымус да падзелу краіны, зрынаньне дзейнага ўраду або дасягненьне саступак з боку гэтага ўраду, а таксама спалучэньне гэтых мэтаў. Уварваньне можа стаць чыньнікам вайны, быць часткай больш шырокай стратэгіі спыненьня вайны, або яно можа ўяўляць сабою вайну як такую. Празь вялікі маштаб апэрацыяў, зьвязаных з уварваньнямі, яны звычайна вымагаюць стратэгічнага плянаваньня і выкананьня. Ня кожны наступ з мэтай захопу тэрыторыяў або ліквідацыі ўраду ёсьць уварваньнем.

## Вонкавыя спасылкі
* Літаратура пра ўварваньне Deutschen Nationalbibliothek.

Катэгорыя:Вайсковая тэрміналёгія
Польска-беларускі слоўнік (1932)

**По́льска-белару́скі сло́ўнік** — лінгвістычны слоўнік, выдадзены ў 1932 року  АН БССР.

Меў каля 60 тысячаў словаў. Першы перакладны польска-беларускі слоўнік, выдадзены на тэрыторыі Беларусі.

У 1933 выданьне слоўніку забароненае пастановай прэзыдыюму Беларускай акадэміі навук за «нацдэмаўскі і шавіністычны характар», набор раскіданы, 25 асобнікаў пакінулі, рэшту накладу зьнішчылі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Кнігі 1932 году
Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Слоўнікі польскай мовы
Плянэты зямной групы

**Плянэты зямной групы** — плянэты Сонечнай сыстэмы, якія маюць свае арбіты ва ўнутранай частцы перадам пасам астэроідаў. Такім чынам, такімі плянэтамі зважаюцца ўсе скалістыя плянэты, як то Мэркур, Вэнэра, Зямля і Марс.

У параўнаньні зь зьнешнімі плянэтамі чатыры найбліжэйшыя да Сонца плянэты ёсьць невялікімі і вельмі шчыльнымі. Яны маюць нізкую тэмпэратуру і круцяцца вакол Сонца. Дзякуючы гравітацыі ўсе яны маюць сфэрычную паверхню. Усе плянэты зямной групы маюць атмасфэру, не зважаючы на тое, што ў Мэркура яе амаль няма. Яны таксама багатыя на горныя пароды, кожная зь іх мае вадкасьць у сваёй кары, якая таксама зьмяшчае мінэралы. Праз такое падабенства зь Зямлёй, плянэты зямной групы таксама адносяць да плянэтаў зямнога тыпу.

Катэгорыя:Плянэты Сонечнай сыстэмы
Народнае аб’яднаньне кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў

**Народнае аб’яднаньне кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў** (), або коратка **НАКГВЛВ** — італьянская таварыства, якое злучае італьянскіх вытворцаў кіно, відэа лічбавага і іншага.

## Дзейнасьць
міні|Выява знаку «Народнае аб’яднаньне кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў».
«Народнае аб’яднаньне кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў» было заснаванае 10 ліпеня 1941 году. НАКГВЛВ зьяўляецца часткаю Саюзу па абароне гука і відэа зьместу. НАКГВЛВ ад імя Акадэміі мастацтваў Італіі выстаўляе магчымыя стужкі для прэміі Оскар за лепшую замежную стужку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Народнае аб’яднаньне кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў

Катэгорыя:Кінаарганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Італьянскі кінэматограф
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1944 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі Рыму
Катэгорыя:Італьянскія арганізацыі
Кінагорад

**Кінагорад** () — італьянская прадпрыемства, якое было пабудаванае ў 1937 годзе. Яно ўнаходзіцца каля места Рым у Італіі. Плошча Кінагораду складаецца з 400 000 м3. Тут здымалі свае творы многія кінавытворцы: Фрэдэрыка Фэліні, Рабэрта Расэліні, Лючына Вісконты, Сэрджыя Лявонэ, Бэрнарда Бэрталючы, Фрэнсіс Форд Копала, Мартын Скарсэзэ. Была зьнята каля 3000 стужак. Многія былі ўзнагароджаныя Оскарамі. Было больш за 90 Оскараў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве
* Дзеяпіс Кінагораду
* Кінагорад на Рай
* il Cinema Sonoro di Luciano Muratori

Катэгорыя:Італьянскія грамады кінэматографу
Катэгорыя:Кіно Рыму
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рыму
Катэгорыя:Асяродкі кінавытворчасьці
Катэгорыя:Італьянскія дзяржаўныя кампаніі
Катэгорыя:Забаўляльныя кампаніі, заснаваныя ў 1937 годзе
Катэгорыя:Мэдыякампаніі, заснаваныя ў 1937 годзе
Катэгорыя:Італьянскія прадпрыемствы заснаваныя ў 1937 годзе
Катэгорыя: Італьянская фашысцкая забудова
Сад

**Сад** — сплянаваная прастора, звычайна пад голым небам, адведзеная дзеля вырошчваньня і высаджваньня чалавекам пладовых дрэваў і кустоўя. У садзе могуць расьці дэкаратыўныя кветкі і кустоўе, а таксама быць элемэнты гароду. Адной з асаблівасьцяў садоў лічыцца ягоны дагляд, якім рупіцца садоўнік. У садах могуць выкарыстоўвацца розныя штучныя матэрыялы, гэтак у іх часта ўтрымліваюцца розныя дызайнэрскія элемэнты, у тым ліку статуі, альтанкі, пэргалы, трэльяжы, сухія рэчышчы ручаёў і водныя элемэнты, як то фантаны, сажалкі, вадаспады або ручаі.

Некаторыя сады створаныя толькі дзеля дэкаратыўных мэтаў, у той час як у іншых вырошчваюцца харчовыя культуры, часам гэта робіцца поруч з вырошчваньнем дэкаратыўных расьлінаў. Кветнікі спалучаюць расьліны рознай вышыні, колеру, тэкстуры і водару, каб павысіць разнастайнасьць саду і ўзрадваць наведнікаў. Таксама садам часта завуць агарод з пасаджанымі пладова-ягаднымі культурамі. Галіна сельскай гаспадаркі, якая займаецца садамі, завецца садаводзтвам.

## Тыпы

Сады бываюць розных тыпаў:
* Батанічны сад
* Зімовы сад
* Фруктовы сад
* Пладовы сад
* Японскі сад і ягоная разнавіднасьць — Сад камянёў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя садоў Блізкага Ўсходу

Катэгорыя:Сады
Ключ (фільм, 1983)

***Ключ*** () — італьянская порнастужка, якую зьняў рэжысэр Тынта Брас у 1983 годзе. Стужка апісвае жыцьцё мужа і жонкі.

## Зьмест
Стужка апісвае жыцьцё мужа і жонкі ў месьце Вэнэцыя. Муж стары. Яму больш за 40 гадоў. Жонка маладая. Муж хворы і ня можа спаць з жонкаю. Муж піша свае мысьлі ў дзёньнік. Жонка таксама піша дзёньнік. Яна марыць пра маладога Ласла. Муж яго чытае.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Спасылка на стужку ў сеціве
* Ключ на БЗФІ
* Ключ на старонцы Тынта Браса
* Ключ на Народнам аб’яднаньні кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў

Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1983 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 1983 году
Катэгорыя:Фільмы 1983 году
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1980-х італьянскай мовай
Катэгорыя:Фільмы Тынта Браса
Плоцкае каханьне ў кіно

[міні|Адзін з самых старых запісаў, дзе дзьве асобы цалуюцца. Стужка мае назву «[Пацалунак (фільм, 1896)|Пацалунак».]]
**Плоцкае каханьне ў кіно** было пад строгім наглядам ва ўсіх краінах сьвету. У многіх дзяржавах паказ плоцевага чыну забароненае і караецца правам. Сярод іх можна назваць такія краіны: Індыя, Іран, Саудаўская Арабія і іншыя. У Беларусі існуе забарона на паказ плоцевага чыну ў грамадзкім месцы. Галоўны зьмест голага цела — порнавырабаў. Сярод вытворцаў кіно з голага цела можна назваць Тынта Браса.

Часта плоцкае каханьне ў кіно дае назву плоцкае кіно.

## Глядзіце таксама
* Наўцёкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Фільмы пра сэксуальнасьць
Катэгорыя:Жанры кіно
Сылезія

**Сыле́зія** (, , , ) — гістарычны рэгіён паўднёва-заходняй Польшчы, паўночнай Чэхіі да крыху тэрыторыі Нямеччыны. Ягоная плошча складае прыкладна 40 тысяч км², а насельніцтва рэгіёну ацэньваецца ў 8 мільёнаў чалавек. Сылезія падзеленая на два асноўныя субрэгіёны: Ніжняя Сылезія на захадзе і Верхняя Сылезія на ўсходзе. Рэгіён адметны асобнай культурай, уключаючы архітэктуру, строі, кухняй ды традыцыямі, а таксама мае асобную сылескую мову. Найбуйнейшым горадам уважаецца Ўроцлаў.
Пацалунак (фільм, 1896)

**Пацалунак** () амэрыканская стужка з 1986 году. Яна чорна-белая ня мае гуку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Пацалунак на БЗФІ

Катэгорыя:Фільмы 1896 году
Катэгорыя:Кароткамэтражныя фільмы 1896 году
Катэгорыя:Нацыянальны рэестар фільмаў ЗША
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Ўільяма Гэйза
Баравік (сеціва)

**Баравік** — старонка ў сеціве, якая мае выгляд сацьсеткі. Яна дае магчымасьць мяняцца карыстальнікамі праграмамі, музыкай, відэа. Старонка зьявілася 6 ліпеня 2020 году.

## Глядзіць таксама
* Слоўнікарг
* Кінакіпа

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве
* Правілы карыстаньня старонкаю

Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Катэгорыя:Базы зьвестак у Інтэрнэце
Вінілхлярыд

**Вінілхляры́д** — арганахлярыд з формулай H2C=CHCl. Іншыя назвы — **вінілхляры́дны манамэ́р** або **хлёрысты віні́л**. Бясколерны лёгкапальны газ з прыемным пахам, канцэраген. Прамысловае выкарыстаньне — вытворчасьць палімэрнага вінілхлярыду (ПВХ). Сярод найбольшых вытворцаў і спажыўцоў вініхлярыду — Злучаныя Штаты Амэрыкі і Кітайская Народная Рэспубліка. Прамысловыя выкіды вінілхлярыду засьмечваюць паветра і ваду, часта прысутнічаюць на звалках.

У прыродзе вініхлярыд утвараецца, калі арганізмы глебы раскладаюць хляраваныя распушчальнікі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хлёралькены
Катэгорыя:Небясьпечныя забруджвальнікі паветра
Катэгорыя:гепататаксіны
Катэгорыя:Манамэры
Катэгорыя:Канцэрагены групы 1 Міжнароднага агенцтва па дасьледаваньні рака
Катэгорыя:Таварныя хімікаты
Катэгорыя:Вінілавыя злучэньні
Slounik.org

**Slounik.org** — беларускі энцыкляпэдычна-слоўнікавы партал, набор рознатэмавых энцыкляпэдыяў і слоўнікаў. Сайт пачаў працу 18 лютага 2004 году (сама старонка зьявілася 5 траўня 2003 году).

## Глядзіце таксама
* Вэрбум
* Кінакіпа
* Скарнік

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Беларускія вэб-сайты
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Базы зьвестак у Інтэрнэце
Салідарнасьць

**Саліда́рнасьць** — усьведамленьне агульных інтарэсаў, мэтаў, падыходаў і сымпатыяў, аднадушнасьць ды спагада чыім-небудзь дзеяньням або меркаваньням, якія ствараюць псыхалягічнае пачуцьцё адзінства групаў альбо сацыяльных клясаў. Салідарнасьць не адмаўляецца ад асобы і бачыць у ёй аснову грамадзтва. Гэта датычыцца сувязяў у грамадзтве, якія робяць повязь паміж людзьмі і ставараюць адно агульнае. Тэрмін звычайна выкарыстоўваецца ў сацыялёгіі і іншых сацыяльных навуках, а таксама ў філязофіі і біяэтыцы. Таксама салідарнасьць ёсьць важным паняткам у каталіцкім вучэньні і хрысьціянска-дэмакратычнай палітычнай ідэалёгіі. Не зважаючы на тое, што салідарнасьць цесна павязаная з паняткам дабрачыннасьці, яна імкнецца зьмяніць цэлыя сыстэмы, а ня толькі дапамагаць пэўным асобам.

Салідарнасьць таксама ёсьць адным з шасьці прынцыпаў Хартыі асноўных правоў Эўрапейскага зьвязу, а 20 сьнежня кожнага году сьвяткуецца Міжнародны дзень салідарнасьці. Салідарнасьць ня згадваецца ва Ўсеагульнай дэклярацыі правоў чалавека ААН і таму мае меншую юрыдычную значнасьць у параўнаньні з асноўнымі правамі. Салідарнасьць згадваецца ва Ўсеагульнай дэклярацыі па біяэтыцы і правах чалавека, але тэрмін там дакладна не акрэсьлены.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сацыялёгія
Гран-пры Лас-Вэгасу

**Гран-пры́ Лас-Вэ́гасу** () — этап чэмпіянату сьвету ў колцавых аўтагонках Формулы-1, які ладзіцца з 2023 року ў Парадайзе (Нэвада, Злучаныя Штаты Амэрыкі).

## Мінуўшчына
 адбылося 18 лістапада 2023 на вулічнай трасе вакол Лас-Вэгас-Стрып. У календары стала трэцім Гран-пры ў ЗША пасьля Маямі і ўласна ЗША. Упершыню з 1982 року ў адным сэзоне тры гонкі Формулы-1 адбыліся ў ЗША.

## Траса

Трасу распрацоўваў сын Германа Тыльке Карстэн і ягоная кампанія Tilke GmbH. Формула-1 жа выкупіла частку тэрыторыі дзеля разьмяшчэньня месцаў для камандаў.

На трасе працягласьцю 6201 м знаходзяцца 17 паваротаў. Шлях праходзіць паўз некалькі самых знакамітых казіно Лас-Вэгасу.

## Пераможцы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Лас-Вэгас
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2023 годзе
Катэгорыя:Спорт у Нэвадзе
Катэгорыя:Аўтагоначныя спаборніцтвы ЗША
АніБел

**АніБел** — перакладніцкая каманда ў сеціве, яна дае магчымасьць бясплатна глядзець мастацкія стужкі і іншыя стужкі.

Старонка ў сеціве ўзьнікла прыблізна ў 2017 году. Галоўная задача — распаўсюджаньне японскіх мультфільмаў: манга, анімэ і інш. Іх дзеляць на тры галіны дзейнасьці:
* Белманга — пераклад мангі на беларускую мову
* Ўчан — стварэньне разважальнага зьместу
* АніБел — субтытры для дзіва

## Гісторыя
Сайт з'явіўся ў 2017 годзе. Заснавальнік праэкту Wiedy Mi.

## Унёсак
АніБел быў прарывам у беларускамоўнай перакладніцкай дзейнасьці і новым этапам у беларускамоўнай перакладніцкай галіне.

## Глядзіце таксама
* Кінакіпа
* Зьнічка
* Скрынка
* СонейкаПрадакшн

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве
* Тэлеграм-канал на Тэлеграме
* АніБел на Твітэры
* АніБел на ВКонтакте
* АніБел на Інстаграме

Катэгорыя:Старонкі ў сеціве пра кіно
Катэгорыя:Беларускія вэб-сайты
Катэгорыя:Базы зьвестак фільмаў у Інтэрнэце
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2017 годзе
Gavarun.by

**Gavarun.by** — незалежны праэкт, студыя дыктарскага агучваньня па-беларуску сусьветнага кіно. Існуе з 2017 году, агучана 20 поўнамэтражных стужак, больш як 40 кароткамэтражных.

Складаецца з дружыны зь перакладчыкаў, рэдактара, дыктараў і гукарэжысэра. Забясьпечвае тэхнічны ўзровень запісу, дасканалае вымаўленьне і эмацыянальную падачу вобразаў кіно, дакладнасьць і мастацкі ўзровень перакладу. Фільмы з аўтарскім агучваньнем можна паглядзець на легальных анляйн-кінатэатрах. Агучвае фільмы ад фэнтазі і фантастыкі да жахаў і арт-хауса.

Ідэяй праэкта зьяўляецца папулярызацыя і развіцьцё беларускай мовы, таму што кіно зьяўляецца адной з самых уплывовых і прыцягальных частак сучаснай масавай поп-культуры.

Уласныя творы — анімацыйныя, песні, аўдыякнігі.

## Агучаныя фільмы
* Апошні самурай
* Вэрхал у галаве
* Інтэрстэлар
* Калядная гісторыя
* У тым самым месцы
* Нябачны госць
* Фантастычныя істоты і дзе іх адшукаць
* Хтосьці любіць гарачае

### Мультфільмы
* Дзікая курачка Лісьцінка

### Мультсэрыялы
* Пэцан і Фіндус
* Маленькае каралеўства Бэна і Холі
* Хамф
* Доўгія, доўгія вакацыі
* Пакаё
* К’ю Клыпа 5
* Паляўнічыя на цмокаў
* Хайдзі, дзяўчынка Альпаў
* Папірус
* Любімчыкі
і іншыя

## Глядзіце таксама
* СонейкаПрадакшн
* Screenka
* Anibel
* Кінакіпа
* Зьнічка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве
* Gavarun.by на Інстаграме
* Gavarun.by на Фэйсбук
* Gavarun.by у Тэлеграме
* Gavarun.by у ВКонтакте
* Былы супрацоўнік НДІ агучвае мульцікі па-беларуску, а вы можаце дапамагчы

Катэгорыя:Беларускі кінэматограф
Катэгорыя:Старонкі ў сеціве пра кіно
Катэгорыя:Беларускія вэб-сайты
Катэгорыя:Базы зьвестак фільмаў у Інтэрнэце
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2017 годзе
Пачуцьцё ’45

***Пачуцьцё'45*** () — італьянская порнастужка, якую зьняў рэжысэр Тынта Брас у 2002 годзе. Стужка была заснаваная на аповесьці «Пачуцьцё», якая была напісаная Каміла Бойта і зьнятая пазьней стужка «Пачуцьцё» рэжысэрам Люкіна Вісконты. Тынта Брас перанёс падзеі з сярэдзіны 19 стагодзьдзя ў пачатак 1945 году. У Італіі была вайна. Стужк была выпушчаная для прагляду 12 красавіка 2002 году. Яна атрымала ўзнагароду «Сярэбраная стужка.

## Зьмест
Жанчына Лівія Мадзоні (Ганна Гальена) мае каханка Гельмута Шульца. Ён служыць у СС. Муж Лівіі Мадзоні дае ёй даручэньне перавезьці грошы. Лівія Мадзоні іх бярэ матае грошы на свайго каханка. Аднойчы яна прыйшла да Гельмута на кватэру, а ён сьпіць з маладою жанчынаю. Лівія Мадзоні кідае Гельмута і ідзе да СС. Гельмута Шульца растралялі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Пачуцьцё'45'' на БЗФІ
* ''Пачуцьцё'45'' на Народнам аб’яднаньні кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў

Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2002 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 2002 году
Катэгорыя:Фільмы 2002 году
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы 2000-х італьянскай мовай
Катэгорыя:Фільмы Тынта Браса
Срэбная стужка

«**Срэбная стужка**» () — штогадовая кінэматаграфічная ўзнагарода, якая прысуджаецца Італьянскім народным саюзам кінажурналістаў. Прэмія была заснаваная ў 1946 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Італьянскія кінапрэміі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Італьянскі кінэматограф
Народны саюз італьянскіх кінажурналістаў

**Народны саюз італьянскіх кінажурналістаў** (), або коратка **НСІК** — саюз, якія быў заснаваны 17 сакавіка 1946 году. Галоўная задача саюзу — уручэньне кінапрэміі «Сярэбраная стужка». НСКІ — рабочы саюз работнікаў кінапрамысловасьці, журналістаў газэтаў, часопісаў і радыё і тэлебачаньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Рабочыя саюзы Італіі
Катэгорыя:Саюзы кінакрытыкаў
Капрыз (фільм)

***Капрыз*** () — італьянская порнастужка, якую зьняў рэжысэр Тынта Брас у 1987 годзе. Стужка была выпушчаная для прагляду 25 лютага 1987 году.

## Зьмест
Галоўныя вобразы стужкі — сямейная пара муж Фрэд (Энды Форэст) і яго жонка Джэніфэр (Ніколя Ворэн). Яны з ЗША. Іх адносіны астылі. Яны маюць сына. Муж і донка спамінаюць сваіх былых каханых. Кожны зь іх адшукаў колішнія каханьні. Затым яны вяртаюцца адзін да аднаго.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Капрыз'' на БЗФІ
* ''Капрыз'' на Народнам аб’яднаньні кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў

Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1987 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 1987 году
Катэгорыя:Фільмы 1987 году
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1980-х італьянскай мовай
Катэгорыя:Фільмы Тынта Браса
Карын Шубэрт

**Карын Ягана Шубэрт** (, нар. 26 лістапада 1946 году, м. Гамбург, Заходняя Нямеччына) — нямецкая акторка і порнаакторка. Здымалася ў асноўным у Італіі. Стала вядомай з-за здымкаў у порнастужках. Сярод іх можна назваць Чорная Эманюэль, якую зьнялі ў 1975 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавая спасылкі

* Карын Шубэрт на БЗФІ
* Карын Шубэрт на Эўрапейскія дзеўкі на базе зьвестак для дарослых

Катэгорыя:Італьянскія акторкі
Катэгорыя:Порнаакторкі Італіі
Катэгорыя:Нямецкія акторкі
Катэгорыя:Нямецкія порнаакторкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гамбургу
European Girls Adult Film Database

**** () — база зьвестак пра порнаакторак з Эўропы, якая мае зьвесткі пра фільмы з 1970 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Порнасайт
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Парнаграфія ў Эўропе
Катэгорыя:Он-лайн энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Старонкі ў сеціве пра кіно
Катэгорыя:Базы зьвестак фільмаў у Інтэрнэце
Падарожжа

**Падаро́жжа** — перамяшчэньне па якой-небудзь тэрыторыі або акваторыі з мэтай іхняга вывучэньня, а таксама з агульнаадукацыйнымі, пазнавальнымі, спартовымі і іншымі мэтамі. Да XIX стагодзьдзя падарожжы былі адной з асноўных крыніцаў здабыцьця зьвестак аб тых ці іншых краінах, то бок аб іхняй прыродзе, насельніцтве, гісторыі, гаспадарцы, агульным характары і абрысе паверхні Зямлі. Падарожжа можа ажыцьцяўляцца пехатою, роварам, аўтамабілем, цягніком, чоўнам, аўтобусам, самалётам, караблём або на іншы спосаб, з багажом або безь яго, можа быць як у адзіны бок, гэтак і вяртаньнем у зыходны пункт.

Ад антычнага часу захаваліся апісаньні падарожжаў Герадота, навукоўцаў, якія суправаджалі Аляксандра Македонскага ў ягоных паходах. Клясычны прыклад падарожжа Сярэднявечча — вандраваньні Марка Полё. Падарожжа з рэлігійнымі мэтамі дзеля пакланеньня сьвятыням, наведваньня сьвятых месцаў у Сярэднявеччы атрымала назву паломніцтва альбо пілігрымка. Эпоха Вялікіх геаграфічных адкрыцьцяў характэрная многімі падарожжамі, якія ў корані зьмянілі ўяўленьне аб плянэце.

Пазьней вялікае значэньне дзеля пашырэньня ведаў аб Зямлі мелі падарожжы Дэйвіда Лівінгстана і Гэнры Стэнлі, Мікалая Пржавальскага. Апошні зь іх называў свае падарожжы навуковымі рэкагнасцыроўкамі, бо яны маглі задаволіць толькі запыты першаснага і агульнага знаёмства з асаблівасьцямі той ці іншай тэрыторыі. Таму ўжо ў XVIII—XIX стагодзьдзях з паглыбленьнямі дасьледаваньняў, канкрэтызацыі і спэцыялізацыі навуковых мэтаў і задачаў, падарожжы набылі характар навуковых экспэдыцыяў.

Зь сярэдзіны XX стагодзьдзя, у сувязі з буйным разьвіцьцём турызму, тэрмін падарожжа пачало азначаць любую паездку, зьдзейсьненую ў некаторай ступені самастойна, незалежна ад турыстычнай кампаніі. Падарожнікамі на сёньня называюць людзей, якія ладзяць самастойныя ды часта авантурныя вандроўкі. Такія падарожжы, у тым ліку з дасьледчай місіяй, рабілі Тур Хэердал і Юры Сянкевіч. Падарожжа з прынцыповым адмаўленьнем ад паслугаў турыстычнай кампаніі мае назоў бэкпэкінг ().
Баляслаў Манкевіч

**Балясла́ў Манке́віч** (15 чэрвеня 1905, Караліна — 16 траўня 1995, Варшава) — беларускі і польскі журналіст, перакладнік, эспэрантыст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Караліне, што пад Рубяжэвічамі (цяпер у Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці) ў каталіцкай сям’і. Скончыў сямігодку ў Койданаве. У 1926—1928 роках навучаўся на двухгадовых настаўніцкіх курсах у Менску. Сям’ю раскулачылі і саслалі ў РСФСР, а Баляслаў Манкевіч пайшоў на службу ў Чырвонай Арміі. Дэмабілізаваны ў лютым 1929 року.

Уновы з 14 на 15 ліпеня 1930 року разам з братам перайшоў польска-савецкую граніцу ў Коласаве, каб пазьбегнуць арышту. У 1931—1932 роках служыў у войску, пасьля ўладкаваўся рэфэрэнтам у варшаўскі офіс авіякампаніі «Лёт».

У 1938 здаў экстэрнам іспыты на  і паступіў у  (скончыў у 1949 року).

У часы нямецкай акупацыі працаваў у дэлегатуры Беларускага камітэту ў Белай-Падляскай.

З 1952 — рэдактар, намесьнік кіраўніка рэдакцыі Дзяржаўнага школьнага выдавецтва ПНР.

Уваходзіў у склад варшаўскага гуртка Беларускага грамадзка-культурнага таварыства. З 1956 — карэспандэнт тыднёвіку «Ніва». У студзені 1957 року стаў першым старшынём Беларускага выдавецкага камітэту. У 1958 абраны Генэральным сакратаром  і рэдактарам штомесячніку «» ().

Быў сябрам праграмнай камісіі школаў зь беларускай мовай навучаньня, старшынём экзамэнацыйнай камісіі па беларускай мове пры Міністэрстве ўнутраных справаў Польшчы, рэдактарам праграмаў па навучаньні беларускай мовы ў Міністэрстве асьветы Польшчы.

У 1961—1971 — супрацоўнік Цэнтральнага зьвязу ашчадна-пазыковых каапэратываў. Пасьля сыходу на пэнсію працягваў перакладніцкую дзейнасьць.

## Дзейнасьць
Працуючы ў Дзяржаўным школьным выдавецтве, стаў рэдактарам 45 падручнікаў для беларускіх школ на Беласточчыне. 12 зь іх Баляслаў Манкевіч пераклаў на беларускую мову.

Браў удзел у працы над «Падручным польска-беларускім слоўнікам» (1962).

Пераклаў на польскую мову аповесьці Івана Пташнікава «Лонва» (1975), «Тартак» (1977), «Найдорф» (1979). Удзельнічаў у выданьні кнігі нарысаў «Малыя героі вялікай вайны» (; 1989).

На эспэранта пераклаў даведнік «Polando: Geografio. Historio. Kulturo. Mallongaj informoj» (1959, разам з Андрэем Райскім), «Varsovio rekonstruita» (1962), «Enkondukto al ekumenaj problemoj» (1978), «La Dia avarulo» (1979).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Польскія беларусы
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Польскія перакладчыкі
Катэгорыя:Польскія эспэрантысты і эспэрантысткі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі зь беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Інгіль

**Інгіль** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Інгіла (Ingilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова інг- (інк-) (імёны ліцьвінаў Імбар, Інгела, Ігар; германскія імёны Imbor, Ingel, Inchar) паходзіць германскага *ing- 'інгевонін' (паўночнагерманскае племя) або старагерманскага *Ingwaz 'імя старажытнага германскага боства'.

## Носьбіты
* Фэліцыяна Раманаўна Інгілевіч — удзельніца нямецка-савецкай вайны, якая нарадзілася ў 1918 годзе на тэрыторыі цяперашняга Івейскага раёну

Інгілевіч — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Акман

**Акман** (*Якіман*, *Экіман*, *Экман*, *Акмень*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Егіман або Егімен, пазьней Акман, Акеман або Экман (Egiman, Egimen, Ackmann, Akemann, Eckmann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ег- (аг-, ек-) (імёны ліцьвінаў Ягвін, Ягінт, Ягоўд; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад гоцкага agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

У Каралявецкім унівэрсытэце навучаліся студэнты з прозьвішчамі Ackman (1700 год), Jagman (1667 год), Jagmann (1706 год), Jagmien (1773 год).

У Беластоку адзначалася прозьвішча Экаман: *Honestis Joanne Ekaman* (1736 год).

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Акман (Akman).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у во Окменех* (1 жніўня 1496 году); *Zophia Jakimaniowa de Trzeciany* (1700 год); *Marianna Ekman* (1750 год); *Maciej Akmaniewicz* (1801 год); *Marianna Ekimon* (1840 год).

## Носьбіты
На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Ягман у летувізаванай форме

У канцы XVIII ст. на гістарычнай Полаччыне існавала шляхецкая ваколіца Якіманава (Якіманаўка), на 1904 год — засьценак Акманішкі (*Окманишки*) у Вількамірскім павеце Ковенскай губэрні, на 1906 год — вёска Акманы (*Акманы*) у Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні.

Каля Полацку існуе старажытная вёска Экімань, на гістарычнай Ашмяншчыне — вёска Акмянеі.

## Глядзіце таксама
* Агі
* Ман

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Манкевіч

**Манке́віч** — беларускае і польскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Аксана Манкевіч ( 1998) — беларуская экскурсаводка, палітвязынка
* Анатоль Манкевіч (1928—1987) — савецкі футбаліст
* Баляслаў Манкевіч (1905—1995) — беларускі і польскі карэспандэнт, перакладнік
* Герман Манкевіч (1897—1953) — кінасцэнарыст, прадусар ЗША
* Джозэф Манкевіч (1909—1993) — кінарэжысэр, сцэнарыст, прадусар ЗША
* Дон Мартын Манкевіч (1922—2015) — сцэнарыст, раманіст ЗША
* Сафія Манкевіч ( 1952) — беларуская архітэктарка
* Том Манкевіч (1942—2010) — кінарэжысэр, сцэнарыст, прадусар ЗША

## Глядзіце таксама
* Манкевічы
* Маркевіч
* Мацкевіч
Якш

**Якш**, **Агша** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ага, Ака або Ека (Ago, Akko, Ekko) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ег- (аг-, ек-) (імёны ліцьвінаў Ягвін, Ягінт, Ягоўд; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад гоцкага agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч'.

У Ноўгарадзе адзначалася германска-славянскае імя Якша, у Чэхіі — германскае імя Eysch.

У Прусіі бытавала прозьвішча Jagusch.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Пану Рагозе Якъшичу* (1440—1492 гады); *Якшишъку* (1525 год); *Якъшъ Милевич* (1537—1538 гады); *людей Леловскихъ Войтку Якъшовичу* (3 траўня 1587 году); *Krystyna Agsza* (1826 год).

## Носьбіты
* Якш Мілевіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Мацей Янавіч Якшэвіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе

У XVI ст. існавалі грунт і зямля Якшышкі (*Якшишки*) у Жамойцкім старостве. У 1598 годзе ўпамінаўся маёнтак Якшавічы (*Якшевичи*) каля Тандзяголы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Манга (плод)

**Ма́нга** — ядомая костачкавая садавіна, якая ёсьць плодам трапічнага дрэва *[[Mangifera indica]]*. Паходзіць з рэгіёну паміж паўночна-заходняй М’янмай, Банглядэшам і паўночна-ўсходняй Індыяй. Расьліна культывуецца ў Паўднёвай і Паўднёва-Ўсходняй Азіі з старажытных часоў, што зь цягам часу прывяло да стварэньня гатункаў манга двух асноўных тыпаў, вядомых як індыйскі тып і тып Паўднёва-Ўсходняй Азіі. Іншыя віды расьлінаў роду манга (*Mangifera*) таксама маюць ядомыя плады, якія таксама называюць словам «манга», але большасьць зь іх сустракаюцца толькі ў рэгіёне Малезіі.

Існуе некалькі сотняў гатункаў манга. У залежнасьці ад гатунку плады адрозьніваюцца памерам, формай, смакам, колерам скуркі і мякішу, які можа быць бледа-жоўтым, залацістым, зялёным або аранжавым. Манга ўважаецца нацыянальным фруктам Індыі, Пакістану і Філіпінаў, у той час як дрэва манга ёсьць нацыянальным дрэвам Банглядэшу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Mango Facts

Катэгорыя:Трапічная садавіна
Карыла

**Карыла** (*Карэла*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Карыла або Карэл (Karila, *Karellus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кар- (-кор-) (імёны ліцьвінаў Караман, Карымонт, Карыят; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад гоцкага kaurus 'цяжкі, важкі' або гоцкага і бургундзкага kara 'турбота, клопат'.

У Прусіі адзначалася прозьвішча Karell. 

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Карэла (Kareło).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Jakub Karyłowicz* (1772 год); *Karyłowicze* (1744 год); *Wincenty Karyłowicz* (1808 год); *Anna Koryło* (1809 год); *Ewa Karełowicz* (1812 год); *Karyłowiczówna* (1820 год); *Rozalia Kareło* (1831 год).

## Носьбіты
На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Карэлевіч у летувізаванай форме.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Зіта і Гіта

***Зіта і Гіта*** () — індыйская стужка, яая была зьнятая ў 1971 годзе. Стала вядомаю ў СССР і ў БССР. У Індыі стала найбольш добрым кіном 1972 году. У СССР яго глядзелі 55,2 млн асоб.

## Зьмест
Стужка паказвае жыцьцё дзьвюх сясьцёр-блізьнятаў (іх грае адна асоба — Гема Маліні). Іх разлучылі ў маленстве. Яны жывуць асобна. Нечакана сёстры мяняюцца сваімі сем'ямі. Пачынаюцца падзеі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Seeta Aur Geeta: A rollicking entertainer
* ''Зіта і Гіта'' на БЗФІ

Катэгорыя:Фільмы на гіндзі
Катэгорыя:Фільмы 1970-х гадоў на гіндзі
Катэгорыя:Кінакамэдыі 1972 году
Катэгорыя:Індыйскія камэдыйныя фільмы
Катэгорыя:Індыйскія фільмы 1972 году
Катэгорыя:Індыйскія фільмы 1970-х гадоў
Катэгорыя:Фільмы Рамэшы Сіпі
Катэгорыя:Фільмы на гіндзійскае мове і перазьнятыя на іншыя мовы
Катэгорыя:Кіно пра блізьнятаў
Савіта Бгабгі (вобраз)

***Савіта Бгабгі*** () — вобраз у  мультфільме для дарослых, які быў зроблены ў Індыі ў 2013 годзе. Яго выпусьцілі для прагляду ў сеціве 4 траўня 2013 году. Прагляд у Індыі быў забаронены. Назва паходзіць ад імя галоўнага вобразу Савіта Бгабгі.
Сам вобраз Савіты Бгабгі быў выдуманы і ўзьнік 29 сакавіка 2008 году. Яе вобраз быў неадназначны ў грамадзтве Індыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Савіта Бгабгі'' на БЗФІ
* Старонка ў сеціве
* Старонка ў сеціве
* Савіта Бгабгі ў Твітэры
* Савіта Бхабхі: Найпопулярніший та найсуперечливіший комікс в Індії

Катэгорыя:Парнаграфія ў Індыі
Катэгорыя:Порнамультфільмы
Газа

**Га́за**, таксама **ґаза** — гаручая вуглевадародная вадкасьць з тэмпэратурай кіпеньня ў інтэрвале , прадукт перагонкі нафты. Сумесь празрыстая, бясколерная або злёгку жоўтая, троху алейная навобмацак.

Газа шырока выкарыстоўваецца ў якасьці паліва для турбавінтавых, турбарэактыўных, рэактыўных рухавікоў і некаторых ракетных рухавікоў у вельмі дапрацаванай форме пад назовам РП-1. Таксама могуць ужывацца як паліва дзеля гатаваньня ежы, асьвятленьня і ацяпленьня. У некаторых частках Азіі газа часам выкарыстоўваецца ў якасьці паліва для невялікіх чоўнавых рухавікоў і нават матацыклаў. Сусьветнае спажываньне газы на ўсе патрэбы адпавядае прыкладна 5,5 млн барэляў у дзень паводле зьвестак ліпеня 2023 году.

Сусьветная арганізацыя здароўя лічыць газу брудным палівам і рэкамендуе ўрадам неадкладна спыніць прапаганду ейнага выкарыстаньня ў хатніх умовах. Газавы дым зьмяшчае высокі ўзровень шкодных цьвёрдых часьцінак, таму хатняе выкарыстаньне газы павязанае з больш высокай рызыкай захворваньня на рак, рэсьпіраторныя інфэкцыі, дыхавіцу, сухоты, катаракту і несьпрыяльных зыходаў цяжарнасьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Газа. Webster Online Dictionary.

Катэгорыя:Нафтапрадукты
Катэгорыя:Рашчыньнікі
Прош

**Прош**, **Прыш** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Брэза або Брос, пазьней Брош, Прош або Прыса (Brezzo, Bros, Brosch, Prosch, Priso) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова прэз- (проз-, прош-) паходзіць ад старагерманскага proz 'каштоўнасьць, шляхетнае каменьне'. Сярод ліцьвінаў бытавала імя Прышмонт (Прашмунт), адзначалася германскае імя Prosmund.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Presznar, Praszołt (< Brozolt).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Proszewicz* (1669 год).

## Носьбіты
Прышэвічы (Pryszewicz) гербу Прус — літоўскі шляхецкі род з Ковенскага павету.

Прасевіч (Prosiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Прэсевіч у летувізаванай форме.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вілы

**Ві́лы** — сельскагаспадарчы пераносны ручны інструмэнт, які выкарыстоўваецца сялянамі ў сельскай гаспадарцы дзеля пагрузкі, выгрузкі ды раскіданьня сена, саломы, снапоў, лісьця, раскідваньне гною ды іншых прадуктаў сельскай гаспадаркі, а таксама стварэньня праколаў ў зямлі дзеля паветраньня глебы. Мае доўгую частку дзеля ўхвату інструмэнта рукамі, вядомую як вілачнік, і звычайна ад двух да пяці тонкіх зубоў, прызначаных да эфэктыўнага перамяшчэньня матэрыялаў.

Катэгорыя:Рыштунак
Алег Жукаў

**Але́г Уладзі́меравіч Жу́каў** (1 студзеня 1937, Днепрапятроўск, Украінская ССР, СССР — 31 кастрычніка 2024, Менск, Беларусь) — беларускі паэт-пясьняр, музыка, кампазытар. Аўтар больш як трохсот песьняў для беларускіх і расейскіх выканаўцаў.

## Жыцьцяпіс
Бацьку рэпрэсавалі ў 1937 року.

Пачаў займацца музыкай у школе. Скончыў горны інстытут, займаўся выдавецкай справай і рэклямай.

Калі ў Данецк прыехаў на гастролі вакальна-інструмэнтальны ансамбаль Віктара Сінайскага, Алег Жукаў пайшоў да іх бас-гітарыстам і пераехаў у БССР. З 1967 року супрацоўнічаў зь Юрыем Антонавым. Разам зь ім граў таксама ў ансамблі акампанэмэнту «Тоніка» Беларускай дзяржаўнай філярмоніі для Віктара Вуячыча.

Пазьней працаваў у «Белдзяржпраекце», займаўся рэклямай, фатаграфіяй і выдавецкай справай.

Аўтар сцэнараў для тэле- і радыёперадачаў, двух фільмаў-канцэртаў для беларускай тэлевізіі. Выдаў дзесяць кружэлак, склаў гімны для музычных фэстаў «Славянскі базар», «Залаты шлягер», конкурсу «Тэлевяршыня».

Сябра Саюзу музычных дзеячоў Беларусі і Саюзу пісьменьнікаў Беларусі (2017).

## Дыскаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жонка паэта-песеньніка Сьвятлана Жукава: У цудоўнага мужа можа быць толькі цудоўная жонка

Катэгорыя:Савецкія паэты-песеньнікі
Катэгорыя:Беларускія паэты-песеньнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
Рандар

**Рандар** (*Рандэр*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Рандэр, Рандар або Рантар (Randhere, Randhar, Ranthar) і Геранд (Herrand) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -ранд- (-рант-) (імёны ліцьвінаў Рандзіла, Рандзін, Атрант; германскія імёны Randilo, Randinus, Aderando) паходзіць ад германскага rant 'край шчыта', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Wiktoria Randorowicz* (1855 год); *Randorowo* (1888 год).

## Носьбіты
* Пётар Рандаровіч (Рандэровіч) — беларускі дзяяч зь Лідчыны

Рандарэвіч (Ronderewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Полаччыне існуе вёска Рандары.

## Глядзіце таксама
* Ранда
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны