open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзень беларускага пісьменства

**Дзень белару́скага пісьме́нства** — дзяржаўнае сьвята ў Рэспубліцы Беларусь, якое адзначаецца з 1994 року ў першую нядзелю верасьня.

Шторок сьвята ладзіцца ў новых местах з багатай гістарычнай спадчынай, даўніх цэнтрах асьветы, культуры й кнігадрукаваньня.

## Гісторыя

Задума сьвята зьявілася ў беларускім Міністэрстве культуры і друку пасьля сьвяткаваньня 500-годзьдзя з дня нараджэньня Францішка Скарыны. Пасьля ўзгадненьня з Саветам міністраў і Вярхоўным Саветам Рэспублікі Беларусь 25 траўня 1994 зьявілася пастанова пра заснаваньне сьвята Дня беларускага пісьменства. 28 жніўня 1994 году ў Полацку (Віцебская вобласьць) прайшоў першы Дзень беларускага пісьменства і друку.

Першапачаткова дата сьвяткаваньня была прымеркаваная да дня выданьня першай друкаванай беларускай кнігі — 6 жніўня 1517 року. 26 сакавіка 1998 году Ўказам № 157 «Аб дзяржаўных сьвятах, сьвяточных днях і памятных датах у Рэспубліцы Беларусь» дата сьвяткаваньня ўстаноўленая ў першую нядзелю верасьня.

## Мінулыя сьвяты
Дзень беларускага пісьменства адзначаўся ў наступных местах/мястэчках:
* 1994 — Полацак
* 1995 — Тураў
* 1996 — Наваградак
* 1997 — Нясьвіж
* 1998 — Ворша
* 1999 — Пінск
* 2000 — Заслаўе
* 2001 — Амсьціслаў
* 2002 — Мір
* 2003 — Полацак
* 2004 — Тураў
* 2005 — Камянец
* 2006 — Паставы
* 2007 — Шклоў
* 2008 — Барысаў
* 2009 — Смаргонь
* 2010 — Хвойнікі
* 2011 — Ганцавічы
* 2012 — Глыбокае
* 2013 — Быхаў
* 2014 — Заслаўе
* 2015 — Шчучын
* 2016 — Рагачоў
* 2017 — Полацак
* 2018 — Янаў
* 2019 — Слонім
* 2020 — Бялынічы
* 2021 — Капыль
* 2022 — Добруш
* 2023 — Гарадок
* 2024 — Івацэвічы
* 2025 — Ліда

## Канвэрты
Да сьвята кампаніяй Белпошта традыцыйна выпускаюцца тэматычныя канвэрты:

File:ДБП у Тураве.jpg|1995
File:ДБП у Камянцы.jpg|2005
File:Konvert 63 Day of Belarusian Writing in Postavy 2006 Mikola Ryzhy.jpg|2006
File:ДБП у Шклове.jpg|2007
File:ДБП у Смаргоні.jpg|2009
File:2011 — капэрта «Дзень беларускага пісьменства».jpg|2011
File:ДБП у Быхаве.jpg|2013


## Глядзіце таксама
* Дажынкі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Выстаўка «Гісторыя Дня беларускага пісьменства ў паштовых канвертах»
* Сайт, прысьвечаны Дню беларускага пісьменства
* Праект «Дзень беларускага пісьменства»

Катэгорыя:Сьвяты Беларусі
Катэгорыя:Пісьменства
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе
Крывы Рог (горад)

**Крывы́ Рог** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 430 км². Насельніцтва 560 500 чал. (2025). Найвялікшае места Ўкраіны, якое не зьяўляецца абласным цэнтрам. Знаходзіцца за 146&nbsp;км ад абласнога цэнтру.

Заснаваны казакамі ў 1775 року. У 1919 атрымаў статус места. Цяпер зьяўляецца значным індустрыяльным і культурным цэнтрам Украіны.

## Гісторыя
* 1775: дата заснаваньня.
* 1919: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Асобы
* Валянцін Голубеў (н. 1955 у Крывым Рогу), беларускі палітык

## Крыніцы


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Арыён (сузор’е)

**Арыён** () — адметнае і лёгка пазнавальнае сузор’е на нябесным экватары, бачнае амаль ва ўсім сьвеце. Назва сузор’я паходзіць ад імя Арыёна, паляўнічага ў грэцкай міталёгіі. Найяскравейшымі зоркамі сузор’я зьяўляюцца Рыгель (β Ori), сіне-белы звышгігант, а таксама Бэтэльгейзэ (α Ori), чырвоны звышгігант. У сузор’і знаходзіцца шмат яскравых гарачых сініх звышгігантаў. Зь іншых адметнасьцяў, кожны год зь пікам каля 20 кастрычніка ў сузор’і пачынаецца мэтэорны паток Арыяніды, прычынай якога ёсьць камэта Галея.

## Крыніцы
Ільінцы

Назву **Ільі́нцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Ільінцы — вёска ў Дабейскім сельсавеце Шумілінскага раёну
** Ільінцы — вёска ў Сьветласельскім сельсавеце Шумілінскага раёну

## Глядзіце таксама
* Ільінка
* Ільлінцы
Ліпавец

Назву **Лі́павец** або **Ліпаве́ц** маюць:

* Ліпавец — раённы цэнтар у Віньніцкай вобласьці Ўкраіны
* Ліпавец — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Ліпавец — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Ліпавец — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Ліпавец — паселішча ў грамадзе Шмарэ-пры-Елшах Славеніі
Чарткоўскі раён

**Чарткоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Чарткоў.

Катэгорыя:Чарткоўскі раён
Катэгорыя:Раёны Тарнопальскай вобласьці
Баршчоўскі раён

**Баршчоўскі раён** () — колішні адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Баршчоў.

## Гісторыя
Раён скасаваны 17 ліпеня 2020 году ў рамках заканчэньня рэформы дэцэнтралізацыі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 2020 годзе
Іракліс Тэсалёнікі

«**Іраклі́с**» () — грэцкі футбольны клюб з гораду Тэсалёнікаў. Заснаваны ў 1908 годзе. Уладальнік Кубка Грэцыі (1976).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тэсалёнікі
Трыэтылгаль

**Трыэтылгаль**, паводле намэнклятуры IUPAC ***трыэтылгалан*** (хімічная формула Ga(C2H5)3) — мэталаарганічнае рэчыва, алкілвытворнае галю. Бясколерная вадкасьць, самаўзгаральная на паветры, таму працаваць зь ёй можна толькі ў інэртнай атмасфэры (азот, аргон).

## Сынтэз

* Узаемадзеяньне галя з дыэтылртуцьцю:
::\mathsf{2Ga + 3Hg(C_2H_5)_2 \ \xrightarrow{}\ 2Ga(C_2H_5)_3 + 3Hg }

## Прымяненьне
Трыэтылгаль можа служыць альтэрнатывай трымэтылгалю у выпарвальнай фазе эпітаксіі крышталяў паўправадніковых злучэньняў з-за таго, што плёнкі, вырашчаныя з дапамогай трыэтылгалю, маюць меншую канцэнтрацыю прымесяў вугляроду.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Паўправаднікі
Катэгорыя:Злучэньні галю
Катэгорыя:Мэталаарганічныя злучэньні
Жоўтыя Воды

**Жоўтыя Воды** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 33,25 км². Насельніцтва 41 960 чал. (2024).

## Гісторыя
* 1895: дата заснаваньня.
* 1957: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Марганец (горад)

**Ма́рганец** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 37 км². Насельніцтва 35 000 чал. (2023).

## Гісторыя
* 1938: дата заснаваньня.
* 1938: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Нікапаль

**Нікапаль** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 50 км². Насельніцтва 50 000 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1652: першыя згадкі.
* 1782: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Ланаўцы

**Ла́наўцы** () — места ў Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 15 км². Насельніцтва 8434 чал. (1 студзеня 2019).

## Гісторыя
* 1444: дата заснаваньня.
* 2001: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Тарнопальскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Паўлаград

**Паўлагра́д** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 59,3 км². Насельніцтва 110 144 чал. (2024).

## Гісторыя
* 1779: дата заснаваньня.
* 1784: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Францішак Рамейка

**Франці́шак Раме́йка** (11 ліпеня 1885, вёска Нецькі, цяпер у Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, Беларусь — 16 чэрвеня 1931, Вільня, Другая Рэч Паспалітая) — беларускі каталіцкі сьвятар-, грамадзкі дзяяч.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся Францішак у сялянскай сям’і каталікоў Андрэя Рамейкі і Антаніны зь Янцэвічаў.

У лістападзе 1903 году вытрымаў іспыт на званьне аптэкарскага вучня пры экзамэнацыйнай камісіі Маскоўскае навучальнае акругі. У 1905—1909 — студэнт духоўнай каталіцкай сэмінарыі ў Вільні.

У 1909 прызначаны вікарыем касьцёлу бэрнардынаў у Вільні. Нейкі час служыў у Іўі Ашмянскага павету. У 1910—1913 служыў пробашчам парафіі сьв. Аляксея ў Сяльцы, а ў 1913—1921 — у парафіі Найсьвяцейшай Тройцы ў Шарашове (абедзьве ў Пружанскім павеце Гарадзенскае губэрні).

За польскім часам служыў у парафіі Найсьвяцейшай Панны Марыі Ласкавай у Задарожжы. У 1928 годзе за сваю дзейнасьць па пашырэньні выкарыстаньня беларускае мовы ў Каталіцкай Царкве і паўсядзённым жыцьці парафіянаў быў часова пазбаўлены права займацца душпастырскай дзейнасьцю. Гэта адбілася на ягоным псыхічным стане.

У 1929—1931 — сьвятар у кемелішкаўскай парафіі Нараджэньня Найсьвяцейшае Панны Марыі.

16 чэрвеня 1931 Францішак Рамейка прыехаў у Вільню ў госьці да Адама Станкевіча. Не дачакаўшыся таго, застрэліўся ў ягоным кабінэце. Пахаваны на Бэрнардынскіх могілках Вільні.

## Дзейнасьць
Падчас служэньня ў парафіі ў Сяльцы Францішак Рамейка займаўся будаўніцтвам мясцовага мураванага касьцёлу сьв. Аляксея, якое было скончына ў 1912 годзе. Газэта «Наша ніва» ў 1912 годзе (№ 32) паведамляла пра гэта наступнае: «У самым мястэчку Сяльцы есьць дзьве царквы (адна новая і адна старая, уніяцкая) і будуецца цяпер пекны касьцёл у стылю готыка-раманскім; …Будуе гэты касьцёл малады ксёндз, Р., шчыры беларус».

Выступаў за шырокае ўжываньне беларускай мовы ў набажэнствах. У 1925 годзе сярод іншых беларускіх сьвятароў падпісаў мэмарандум да Канфэрэнцыі польскіх біскупаў, які патрабаваў увядзеньня выкладаньня беларускай мовы, літаратуры і гісторыі ў духоўных сэмінарыях і інш..

Матэрыяльна падтрымліваў выданьне беларускіх каталіцкіх часопісаў і газэтаў («Biełarus», «Biełaruskaja krynica» і інш.), займаўся распаўсюдам беларускіх друкаваных выданьняў.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на Слоўніку.орг

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Самагубцы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Пахаваныя на Бэрнардынскіх могілках
Трыэтылортафарміят

**Трыэтылортафармія́т**, паводле намэнклятуры IUPAC ***дыэтоксімэтоксіэтан*** (хімічная формула C7H16O3) — трыэтылавы ортаэтэр мураўінае кісьлі, бясколерная вадкасьць з этэрным пахам.

Прамыслова сынтэзуецца з цыяніста-вадароднае кісьлі і этанолю. Таксама можа быць атрыманы рэакцыяй Вільямсана ў хімічнай рэакцыі этыляту натру з хлёраформам:

:\ CHCl_3+3C_2H_5ONa\rightarrow CH(OC_2H_5)_3+3NaCl

Трыэтылортафарміят удзельнічае ў альдэгідным сынтэзе Бадро—Чычыбабіна, напрыклад:

: 

## Глядзіце таксама
* Трыэтылортаацэтат
* Трымэтылортафарміят

## Крыніцы

Катэгорыя:Ортаэтэры
Катэгорыя:Фарміяты
Пакроў (горад)

**Пакроў** (; да 2016 году — *Арджанікідзэ*) — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 26 км². Насельніцтва 39 044 чал. (1 студзеня 2025).

## Гісторыя
* 1883: дата заснаваньня.
* 1956: атрымаў статус места.
* 2 красавіка 2016: перайменаваны з Арджанікідзэ ў Пакроў.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Шахтарскае

**Шахтарскае** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 2,9 км². Насельніцтва 28 000 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1954: дата заснаваньня.
* 1966: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Сінельнікава

**Сінельнікава** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 23 км². Насельніцтва 27 500 чал. 

## Гісторыя
* 19 ст.: дата заснаваньня.
* 1921: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Цярноўка (горад)

**Цярно́ўка** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 18 км². Насельніцтва 26 961 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя
* 1775: дата заснаваньня.
* 1976: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Ян IV (папа рымскі)

**Ян IV** (; ?, Далмацыя — 12 кастрычніка 642) — папа рымскі з 24 сьнежня 640 году па 12 кастрынічка 642 году.

Папа Ян паходзіў з Далмацыі, меркавана з гораду Салёна. Ён быў сынам адваката Вэнанцыюса. На момант ягонага абраньня ён быў арцыдыяканам рымскай царквы, і займаў важную ролю ў кіраваньні царквой. Ягонае асьвячэньне на папскім пасадзе рушыла ўсьлед неўзабаве пасьля ягонага абраньня, і мяркуецца, што папскія выбары былі пацьверджаны экзархам Равэнны, а не імпэратарам у Канстантынопалі.

Галоўную ўвагу зноўку абранага папы заняло нашэсьце славянаў на Дальмацыю. Для палягчэньня бядотнага становішча жыхароў, Ян паслаў абата Мартына ў Дальмацыю й Істрыю зь вялікай сумай грошай для выкупу палонных. 

## Вонкавыя спасылкі

* Ян IV. Catholic Encyclopedia
Мартын I (папа рымскі)

**Мартын Спавядальнік** (; памёр 16 верасьня 655) — папа рымскі зь ліпеня 649 году па 17 чэрвеня 653 году.

Нарадзіўся ва ўмбрыйскім горадзе Тудэртума. Да 649 году зьяўляўся рымскім нунцыем ва Канстантынопалі. Асудзіў монафэлітаў як герэтыкоў на Лятэранскім саборы ў 649 годзе, дзе таксама быў асуджаны эдыктам імпэратара Канстанта II, які забараняў асуджэньне монафэлітства. Разьюшаны імпэратар загадаў ваеначальніку экзарху Равэнны Алімпіюсу даставіць сьвяціцеля Мартына на суд.

Аднак Алімпіюс пабаяўся народа й падаслаў воіна, каб таемна забіць сьвятога. Калі забойца наблізіўся да сьвяціцелю, то нечакана асьлеп. Новы экзарх Тэадор I Каліёпа ў 653 годзе арыштаваў Мартына й адправіў яго на востраў Наксас, пасьля чаго папа быў выкліканы ў Канстантынопаль на суд.

Нарэшце, Мартына выслалі ў Хэрсонес Таўрычны, дзе ён і памёр 16 верасьня 655 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Мартын I. Catholic Encyclopedia

Катэгорыя:Сьвятыя
Вальнагорск

**Вальнаго́рск** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 10 км². Насельніцтва 19 тысяч чал. (2024).

## Гісторыя
* 1956: дата заснаваньня.
* 1964: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Самар (Украіна)

**Самáр** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 36 км². Насельніцтва 66 900 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1672: дата заснаваньня.
* 1784: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Эўгеніюш II

**Эўге́ніюш II** (), сьвецкае імя **Эўджэніё Савэльлі** (; ?, Рым — 27 жніўня 827) — папа рымскі з 8 чэрвеня 824 году па 27 жніўня 827 году.

Прэсьбітар царквы Сьвятой Сабіны, сын рымляніна Боэмунда. Быў абраны насуперак жаданьню рымскай арыстакратыі, але пры падтрымцы франскага караля Лётара I. Узамен падпісаў «Рымскую канстытуцыю», па якой фактычна станавіўся васалам імпэратара. Браў удзел у спрэчках пра абразашанаваньні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Эўгеніюш II. Catholic Encyclopedia
* Eugenius II. Documenta Catholica Omnia
Ян X (папа рымскі)

**Ян X** (; 860, Тасыньяна — 929, Рым) — папа рымскі з сакавіка 914 году па травень 928 году. Папа пэрыяду порнакратыі.

Ян паходзіў з Эміліі-Раманьні, з гораду Тасыньяна. Атрымаўшы пасад дзякуючы інтрыгам куртызанкі Тэадоры Старэйшай, Ян здолеў аб’яднаць супраць арабаў італьянскіх князёў і Бэрэнгара I Фрыюльскага, атрымаў дапамогу з боку Бізантыі й ушчэнт разьбіў арабаў пры Гарыльяна ў чэрвені 915 году.

Пасьля сьмерці сваёй заступніцы ў 928 годзе, Ян сутыкнуўся зь ейнай дачкой, таксама куртызанкай Марозіяй. Імкнучыся да поўнага панаваньня ў Рыме, Марозія загадала свайму мужу Гвіда, маркграфу тасканскаму, заключыць Яна ў турму, дзе ён быў задушаны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ян X. Catholic Encyclopedia
* Ян X. Find a Grave

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 860 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 929 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Генчлербірлігі Анкара

«**Генчлербірлігі**» () — турэцкі футбольны клюб з гораду Анкары. Заснаваны ў 1923 годзе. Двухразовы чэмпіён Турэччыны, двухразовы ўладальнік Кубка Турэччыны.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Анкара
Ігар Логвінаў

**Ігар Логвінаў** (нарадзіўся 23 жніўня 1983 году) — колішні беларускі футбаліст, брамнік. Пасьля сканчэньня гульнявой кар’еры ўваходзіў у трэнэрскія штабы клюбаў «Іслач», а потым «Крумкачоў».

## Кар’ера
У канцы 2012 году падпісаў кантракт з клюбам «Гомель». У ліпені 2013 году кантракт з «Гомелем» быў скасаваны па дамоўленасьці бакоў. У жніўні 2013 году перайшоў у клюб «Іслач». Пасьля сэзону 2014 году завяршыў кар’еру і перайшоў на трэнэрскую працу, але сэзон 2015 году правёў у ролі брамніка клюбу «Вікторыя» з Мар’інай Горкі ў другой лізе чэмпіянату Беларусі. У студзені 2016 году ўвайшоў у трэнэрскі штаб «Крумкачоў», які пакінуў у ліпені 2016 году і перайшоў на пасаду трэнэра брамнікаў у клюбе «Машук-КМВ» зь Пяцігорску.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 2005
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2007
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2004, 2006
* Найлепшы брамнік чэмпіянату Беларусі: 2005

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Менску»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дарыда» Менскі раён
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Энэргетык»-БДУ Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Шахцёр» Салігорск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гомель»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Граніт» Мікашэвічы
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Белшына» Бабруйск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Шырак» Гюмры
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Менск»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Іслач» Менскі раён
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Вікторыя» Мар’іна Горка
Тры Біскупствы

**Тры Біскупствы** () — былыя княствы-біскупствы (Мэц, Туль і Вэрдэн) на паўночным усходзе сучаснай Францыі, якія ўваходзілі ў склад Сьвятой Рымскай імпэрыі і ў арцыбіскупства Трыр. У 1552 годзе былі захопленыя францускім каралём Гэнрыхам II, аднак афіцыйна адыйшлі да Францыі толькі ў 1648 годзе ў выніку Вэстфальскага міру. Да самай францускай рэвалюцыі складалі Правінцыю Трох Біскупстваў.

Катэгорыя:Гістарычныя правінцыі Францыі
Катэгорыя:Сьвятая Рымская імпэрыя
Пасхал I

**Пасхал I** (), сьвецкае імя **Паскуале Масымі** (; ?, Рым — 11 лютага 824, Рым) — папа рымскі з 25 студзеня 817 году па 11 лютага 824 году. Папа паходзіў з Рыма.

Да абраньня папам быў абатам кляштара Сьвятога Стэфана ў базыліцы Сьвятога Пятра. Спрабаваў аб’яднаць у сваіх руках сьвецкую й царкоўную ўлады. Займаў рэзка адмоўную пазыцыю па дачыненьні да Людовіка Пабожнага, абвінавачваўся ва ўжываньні катаваньняў да прыхільнікаў Людовіка, але сваю віну адмаўляў. Клапаціўся пра місіянэрства ў скандынаўскіх краінах.

Прыняў у Рыме грэцкіх манахаў, уцекачоў ад бізантыйскага абразаборства. Дзякуючы ім, застаецца самым вядомым з раньнесярэднявечных папам, бо ён намаляваны на мазаікай у апсыдзе цэркваў Санта-Прасэдэ, Санта-Марыя-ін-Домніка й Санта-Чэчылія-ін-Трастэвэрэ. Памерлага папу рымляне не дазволілі пахаваць у базыліцы Сьвятога Пятра.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пасхал I. Catholic Encyclopedia.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыме
Катэгорыя:Сьвятыя
Катэгорыя:Памерлі 11 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 824 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Канстанцыюс III

**Флявіюс Канстанцыюс** (); ?, Наіс — 2 верасьня 421) — імпэратар Заходняй Рымскай імпэрыі, які займаў гэтую пасаду ўсяго толькі сем месяцаў у 421 годзе, зьяўляўся сукіроўцам імпэратара Ганорыюса. Да таго як стаць імпэратарам, тройчы выконваў абавязкі консула.

Паводле аповеду Алімпіядора, Канстанцыюс быў паводле паходжаньня ілірыйцам, з гораду Наіс (сёньня Ніш), і пачаў ваенную службу яшчэ пры бацьку Ганорыюса, імпэратары Тэадосіюсе I. У часы якога ён, паводле словаў таго ж Алімпіядора «зьдзейсніў шмат паходаў». Імпэратар Ганорыюс пасьля пакараньня сьмерцю Флявіюса Стыліхона ў 408 годзе меў патрэбу ў дасьведчаным палкаводцы, здольным спыніць імклівы распад імпэрыі. Аднак пры адборы кандыдатураў на вышэйшыя ваенныя пасады не апошнюю ролю гуляла «антыбарбарская» партыя пры двары, якая лічыла, што толькі «рымлянін» зможа адстойваць інтарэсы імпэрыі й імпэратара, і не патурала барбарам, якія знаходзіліся на службе ў імпэратарскім войску.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Hugh Elton, «Constantius III (421 A.D.)», De Imperatoribus Romanis
* Hugh Elton, «», De Imperatoribus Romanis

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нішы
Катэгорыя:Рымскія імпэратары
Катэгорыя:Памерлі 2 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 421 годзе
Нічыпар III Батаніят

**Нічы́пар III Батанія́т** (); каля 1002 — 10 сьнежня 1081) — бізантыйскі імпэратар, які панаваў з 1078 па 1081 гады. Ён належаў да сям’і, якая сьцьвярджала, што мае сваё паходжаньне ад іншай бізантыйскай сям’і Фокаў.

Нічыпар Батаніят, паводле словаў Нічыпара Брыеніюса, быў «адным з мужных мужоў Усходу», стаў імпэратарам ужо ў вельмі старэчым узросьце. У пачатку 1077 году імпэратар Міхал VII зрабіў яго галоўнакамандуючым усходніх войскаў, а ў кастрычніку таго ж году Батаніят адкрыта абвесьціў пра пачатак паўстаньня, ачолены ім жа, і загадаў зьбіраць расьсеяныя па Азіі войскі. З Фрыгіі ён рушыў у Бітынію, але меў вельмі мала сілаў. Толькі пасьля таго, як яго адкрыта падтрымаў найважнейшы горад Нікея, мяцеж стаў разрастацца й неўзабаве ахапіў усю Азію. У сталіцы Бізантыі, Канстантынопалі, таксама адбылося абурэньне. Імпэратар Міхал добраахвотна вырашыў пакінуць трон і пастрыгся ў манахі.

Авалодаўшы уладай, Нічыпар, хоць быў ужо даволі стары, ажаніўся на прыгажуні імпэратрыцы Марыі Аланскай. Ён усяляк стараўся прыцягнуць да сябе прыхільнасьць грамадзянаў і шчодра раздаваў падарункі. Вядома, усё гэта прывяло да таго, што выдаткі сталі далёка перавышаць даходы, і зьявіўся недахоп у грошах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вриенний Никифор, «Исторические записки» М. 1997

Катэгорыя:Імпэратары Бізантыі
Катэгорыя:Памерлі 10 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1081 годзе
Павал Базылеўскі

**Павал Міхайлаўвіч Базылеўскі** (, 9 верасьня 1896, с. Затышьше, Хэрсонская губэрнія, Расейская імпэрыя — 1981, Вялікая Брытанія) — падпалкоўнік Арміі Украінскай Народнай Рэспублікі (ў эмыграцыі — генэрал-харунжый).

Пад час украінска-савецкай вайны 1917-1921 — актыўны васковы дзеяч. Пасьля заканчэньня вайны эміграваў у Польшчу, дзе спыніўся ў Калішу ў лягеры для інтэрнаваных. Ў Другай сусьветнай вайне ўдзельнічаў на баку саюзьнікаў, ваювавшы ў Арміі Ўладыслава Андэрса.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1981 годзе
Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:Жаўнеры арміі Андэрса
Ян III Дука Батац

**Ян III Дука Батац** (); каля 1192, Дыдымотыка, Бізантыйская імпэрыя — 3 лістапада 1254, Німфэй, Нікейская імпэрыя) — нікейскі імпэратар, які панаваў з 1221 па 1254 гады.

Паходзячы паводле жаночай лініі ад аднае з самых знакамітых сем’яў Бізантыі, Ян ажаніўся з дачкой Тодара I Ляскары, Ірынай. Як таленавіты кіраўнік і ваеначальнік, атрымаў верх над іншымі кандыдатамі на імпэратарскі сталец, то бок змагаючыся супраць братоў Тодара I. Валадараньне Яна прайшло ў клопатах пра аднаўленьне ранейшай Бізантыйскай імпэрыі. Важнае значэньне мела перамога Яна над лацінянамі пры Піманіёне ў 1224 годзе, вынікам якой было адабраньне ў Лацінскае імпэрыі ўсіх земляў, што ляжалі ў Азіі. Затым Янам у кароткі час былі заваяваны Лесбас, Родас, Хіёс, Самас і Кос. Аднак у спробе авалодаць Кандыяй, а таксама пад сьценамі Канстантынопалю, Ян пацярпеў няўдачу.

Пакуль баўгарскім царом быў Іван II Асень, Ян дзейнічаў у зьвязе зь ім супраць лацінянаў, але пасьля сьмерці баўгарскага кіраўніка ў царстве ўзьніклі смуты, чым скарыстаўся Ян дзеля таго, каб набыць цэлы шэраг важных баўгарскіх гарадоў.

## Вонкавыя спасылкі

* Иоанн III Дука Ватац // Рыжов К. В. Все монархи мира. Древняя Греция. Древний Рим. Византия. — М., 2001.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дыдымотыцы
Катэгорыя:Нікейскія імпэратары
Катэгорыя:Памерлі ў Німфэі
Crystal Kingdom Dizzy

**«Crystal Kingdom Dizzy»** () — прыгодніцкая кампутарная гульня, выпушчаная ў 1992 року Codemasters, сёмая ў асноўнай сэрыі Dizzy. У распрацоўцы гульні ізноў практычна ня бралі ўдзелу блізьняты Олівэр.

У адрозьненьне ад папярэдніх частак сэрыі, «Crystal Kingdom Dizzy» прадавалася па поўным кошце £9.99 (дагэтуль сэрыя Dizzy магла пахваліцца бюджэтнай даступнасьцю — большасьць гульняў каштавалі £2.99, VI частка — £3.99). Па словах выдаўца, прычынай падаражэньня стаў вялікі аб’ём гульні, аднак гэтае рашэньне крытыкавалася заўзятарамі, якія лічылі, што ні па памеры, ні па складанасьці гульня не адрозьніваецца ад папярэдніц.

## Гульнявы працэс
Рухавік і графіка гульні значна палепшаныя ў параўнаньні зь мінулымі часткамі.

Вэрсія для ZX Spectrum спрошчаная ў параўнаньні зь іншымі плятформамі. Значныя адрозьненьні ад папярэдніх частак ператрывалі паводзіны Дызі. Рэалізаваная вэрсія «скакучага» спрайта, якая зьмяніла паводзіны галоўнага пэрсанажа падчас скачкоў. Цяпер Дызі стаў круціцца ня два, а тры разы, а пасьля прызямленьня не куляўся, а адразу станавіўся на ногі. Зьявілася магчымасьць кіраваць Дызі падчас ягонага падзеньня з вышыні.

Гульня складаецца з чатырох незалежных узроўняў, першы зь якіх дасяжны адразу, а наступныя патрабуць увядзеньня 4-хлітарнага паролю.

## Сюжэт
Магічныя крыштальныя скарбы раскрадзеныя і раскіданыя па ўсім востраве. Калі крыштальны меч, кубак і карона ня будуць вернутыя ў замак, краіну Ёлкфолк назаўсёды ахіне цемра.

Дызі выпраўляецца на крыштальны востраў, каб сабраць усе скарбы і аднавіць парадак у Ёлкфолку. Ягонымі галоўнымі ворагамі ізноў будуць піраты, а таксама некаторыя іншыя істоты, што жывуць на востраве.

## Успрыняцьце
У 1993 року вэрсія для ZX Spectrum заняла 70-е месца ў сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў часопісу «Your Sinclair».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Crystal Kingdom Dizzy на World of Spectrum
* Crystal Kingdom Dizzy на MobyGames
* Crystal Kingdom Dizzy у «Залі сьвятла Amiga»

Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1992 году
Катэгорыя:Гульні для Amiga
Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC
Катэгорыя:Гульні для Atari ST
Катэгорыя:Гульні для CD32
Катэгорыя:Гульні для Commodore 64
Катэгорыя:Гульні для DOS
Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum
Катэгорыя:Dizzy
Катэгорыя:Гульні Codemasters
Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі
Іван Пэха

**І́ван Пэ́ха** (;  23 студзеня 1986 году, Браціслава, Чэхаславаччына) — былы славацкі футбаліст, абаронца. У Беларусі вядомы дзякуючы выступам за барысаўскі БАТЭ і гарадзенскі «Нёман».

## Кар’ера
У сэзоне 2005—2006 гадоў знаходзіўся ў складзе клюбу «Слован» з гораду Браціслава. У 2006 годзе перайшоў у іншы славацкі клюб «Сэнэц», дзе за паўтара сэзону правёў 34 матчы, забіўшы пры гэтым адзін гол. У лютым 2008 году перайшоў у румынскі клюб «Чахлэўл».

У жніўні 2008 году падпісаў кантракт зь беларускім клюбам БАТЭ, у якім знаходзіўся на правах арэнды. З 2011 па 2012 год зьяўляўся гульцом гарадзенскага клюбу «Нёман». Потым некаторы час правёў у Азэрбайджане і Латвіі. У канцы ліпеня 2014 году падпісаў кантракт з румынскім клюбам «Ацэлул».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Славацкія футбалісты
Апосталава

**Апосталава** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 15,83 км². Насельніцтва 14 480 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя
* 1793: дата заснаваньня.
* 1956: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Атон III

**Атон III** (, чэрвень або ліпень 980, Райхсвальд каля Клевэ — 23 студзеня 1002, замак Патэрна каля Фалерыі, Італія), празваны «Цуд сьвету» () — рымска-нямецкі кароль (зь 983) і імпэратар Сьвятой Рымскай імпэрыі (зь 996), сын Атона II Рудога і бізантыйскай прынцэсы Тэафаны, сваячкі імпэратара Яна I Цымісхія.

## Крыніцы

Катэгорыя:Імпэратары Сьвятой Рымскай імпэрыі
Вярхоўцава

**Вярхоўцава** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 14 км². Насельніцтва 9 900 чал. (2023).

## Гісторыя
* 1884: дата заснаваньня.
* 1956: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Зеленадольск

**Зеленадольск** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 16,596 км². Насельніцтва 14 тыс. чал. (2024).

## Гісторыя
* 1961: дата заснаваньня.
* 1993: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Перашчэпіна

**Перашчэ́піна** () — места ў Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва 9 500 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 17 ст.: дата заснаваньня.
* 2000: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Днепрапятроўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Block-Dizzy

**«Block-Dizzy»** — кампутарная гульня-ламаніна, створаная Banzai Programming і выдадзеная ў 1992 року часопісам «Your Sinclair». Гульня ня мае ніякага дачыненьня да сэрыі пра антрапаморфнае яйка, як можа здацца на першы погляд.

## Гульнявы працэс
Мэтаю гульні ёсьць скласьці разам тры ці больш блёкаў аднаго колеру, якія пасьля гэтага зьнікаюць з экрану. Пасьлядоўнасьць колераў у блёку, што падае ў дадзены момант, можна зьмяняць націсканьнем клявішы. Пераход на наступны ўзровень адбываецца пасьля набору пэўнае колькасьці пунктаў.

## Успрыняцьце
У 1993 року вэрсія для ZX Spectrum заняла 86-е месца ў сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў часопісу «Your Sinclair».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Block-Dizzy на World of Spectrum
* Флэш-вэрсія гульні

Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1992 году
Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum
Катэгорыя:Гульні Banzai Programming
Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Нідэрляндах
Гуляйполе

**Гуляйполе** () — места ў Запароскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 23,1 км². Насельніцтва 100 чал.

## Гісторыя
* 1785: дата заснаваньня.
* 1938: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Банк даних Державної служби статистики України
* Cities & towns of Ukraine

Катэгорыя:Гарады Запароскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Юры Цыгалка

**Ю́ры Цыга́лка** (нарадзіўся 27 траўня 1983 году, Менск, БССР) — колішні беларускі футбаліст, брамнік. Уваходзіць у Клюб беларускіх брамнікаў, якія не прапускалі галы ў 100 і болей матчах на найвышэйшым узроўні. Завяршыў кар’еру ў пачатку 2014 году.

## Кар’ера
### Клюбная
У 2000 годзе пачаў кар’еру футбаліста ў складзе менскага «Дынама-Юні». Пазьней выступаў у асноўнай камандзе, а таксама ў казаскім «Усходзе», затым перайшоў у склад берасьцейскага «Дынама». З 2008 году па 2009 год абараняў колеры румынскага клюбу «Пандурый», у 2009 годзе зноў вярнуўся ва «Ўсход», і ўжо ў 2010 годзе перайшоў у «Шахцёр» з Салігорску. У пачатку 2014 году пакінуў «Шахцёр», пасьля чаго абвесьціў пра завяршэньне кар’еры.

### Міжнародная
З 2002 па 2004 гады быў гульцом моладзевай зборнай Беларусі, зь якой выступіў на моладзевым чэмпіянаце Эўропы ў Нямеччыне. Таксама, у 2003 годзе дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай за якую правёў 3 матчы.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 2004
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2003, 2007
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2001, 2010, 2011, 2013
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2003

## Асабістае жыцьцё
У Юрыя ёсьць брат-блізьнюк, Максім Цыгалка, які скончыў кар’еру з-за траўмы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Шахцёру»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* Профіль на сайце transfermarkt.de

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Галаваломка

**Галаваломка**, таксама **Ламані́на** — няпростая задача або загадка, для разьвязаньня якое зазвычай патрэбная кемлівасьць, а не адмысловыя веды высокага ўзроўню.

Найбольш шырокі распаўсюд ламаніны атрымалі на пераломе XIX і XX стагодзьдзяў, праніклі ў шматлікія пэрыядычныя выданьні і сталі папулярныя сярод шырокіх слаёў насельніцтва.

Гульні часта грунтуюцца на ламанінах. Існуе мноства кампутарных, слоўных, матэматычных гульняў, якія патрабуюць у гульнявым працэсе разьвязаньня ламанінаў.

## Вядомыя ламаніны
* Крыжаванка
* Кубік Рубіка
* Пазл
* Пятнашкі
* Рэбус
* Тэтрыс
* Ханойская вежа
* Шахматная кампазыцыя

## Глядзіце таксама
* Загадка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ламаніны на Open Directory Project
Бэйтар

**Бэйтар** (*Бэтар*, *Brit Trumpeldor*, *Аб’яднаньне Трумпэльдора*) − сіяністычны, скрайне правы маладзёвы жыдоўскі рух. Заснаваны ў 1923 годзе ў Рызе (Латвія) Уладзімерам Жабатынскім (1880—1940). Існаваў у Палестыне і шматлікіх краінах Эўропы, у тым ліку на землях Заходняй Беларусі у складзе Польшчы. Назва паходзіць ад словаў «*Brit Josef Trumpeldor*» ў гонар Юзэфа Трумпэльдора, які загінуў ў 1920 годзе пад час абароны Тэль-Хаю.

Катэгорыя:Сіянізм
Запамарока

**За́марака**, **запамаро́ка** — адчуваньне няўпэўненасьці ў вызначэньні ўласнага прасторавага месцазнаходжаньня, уяўнае вярчэньне вакольных прадметаў або ўласнага цела, адчуваньне няўстойлівасьці, згуба раўнавагі, сыход глебы з-пад ног. У шэрагу выпадкаў запамарока суправаджаецца млосьцю, ванітамі, падвышанай патлівасьцю, зьмяненьнем частасьці пульсу, ваганьнямі артэрыяльнага ціску. Прыступы запамарокі доўжацца ад некалькіх хвілінаў да некалькіх гадзінаў. Апрача суб’ектыўных разладаў, нярэдка здараецца ністагм.

## Глядзіце таксама
* Запамарока ад посьпехаў

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Адчуваньні
Катэгорыя:Сымптомы захворваньняў
Сяргей Ражок

**Сяргей Ражок** (;  25 красавіка 1985 году, Рэпкі, УССР — 24 студзеня 2024 году) — колішні ўкраінскі футбаліст, паўабаронца. Пасьля ўварваньня Расеі ва Ўкраіну быў жаўнерам украінскага войска. Загінуў падчас баявых дзеяў.

## Кар’ера
Займаўся ў футбольнай школе клюбу «Славуціч» з аднайменнага гораду, у 2000 годзе працягнуў навучаньне ў школе кіеўскага «Дынама».

З пачатку 2001 году пачаў прыцягвацца да гульняў трэцяй дынамаўскай каманды, а яшчэ праз год дэбютаваў у складзе другой каманды клюбу. Ня маючы пэрспэктываў прабіцца ў галоўную каманду «Дынама», увесну 2005 году далучыўся да сімфэропальскай «Таўрыі», у складзе якой правёў толькі адну гульню супраць днепрапятроўскага «Дняпра» 16 красавіка 2005 году, што сталася ягоным дэбютам у матчах элітнага дывізіёна чэмпіянату Ўкраіны. Зь ліпеня таго ж году выступаў за вужгарадзкі «Закарпацьце», у складзе якога таксама ня здолеў замацавацца й правёў толькі палову сэзону.

2006 год правёў у складзе прадстаўніка першай лігі кіеўскага ЦСКА. Другую палову сэзона 2006—2007 гадоў гуляў у вышэйшай лізе за футбольны клюб «Харкаў», пасьля чаго зноўку вярнуўся ў кіеўскі армейскі клюб. Увесну 2008 году правёў дзьве гульні ў складзе іншага першалігавага калектыву, то бок чарнігаўскай «Дзясны», пасьля чаго перад пачаткам сэзону 2008—2009 гадоў склаў дамову з клюбам «Абалонь». Адразу стаў гульцом асноўнага складу каманды й дапамог ёй вярнуцца ў элітны дывізіён ўкраінскага першынства. Менавіта ў «Абалоні» атрымаў вопыт стабільных выступленьняў у Прэм’ер-лізе, стаў віцэ-капітанам каманды.

На працягу зімовага перапынку чэмпіянату 2009—2010 гадоў галоўны трэнэр півавараў Юры Максімаў перайшоў у крывароскі «Крыўбас», а Ражок стаў адным з гульцоў, якіх трэнэр па заканчэньні сэзона запрасіў да свайго новага клюбу. Перайшоў 1 ліпеня 2010 году ў «Крыўбас» у якасьці вольнага агента, паколькі кантракт з кіеўскім клюбам скончыўся да таго часу. Кантракт з крыварожцами быў падпісаны на 3 гады.

21 чэрвеня 2011 году падпісаў кантракт з адэскім «Чарнаморцам», пагадненьне было разьлічана на 3 гады. Аднак у 2012 стаў гульцом беларускага клюбу «Менск», дзе хутка стаў гульцом асноўнага складу. У складзе менскіх «мяшчанаў» выйграў Кубак Беларусі й дэбютаваў у эўракубках. Гуляў пераважна на пазыцыі цэнтральнага паўабаронцы. У сьнежні 2013 году пасьля заканчэньня кантракту, пакінуў менскі клюб.

У студзені 2014 году вярнуўся на радзіму, падпісаўшы кантракт з клюбам першай лігі кіраваградзкай «Зоркай». У 2015 годзе выступаў за бабруйскую «Белшыну». У ліпені 2016 году падпісаў кантракт з гарадзенскім «Нёманам». У сьнежні 2016 году перайшоў у клюб «Віцебск». У жніўні 2017 году падпісаў кантракт з клюбам «Гомель». У лютым 2018 году перайшоў у клюб «Смалявічы».

## Дасягненьні
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2013
* У сьпісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2015

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце transfermarkt.de

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Міраслаў Валек

**Мі́раслаў Ва́лек** (; 17 ліпеня 1927 — 27 студзеня 1991) — славацкі паэт, публіцыст, перакладнік, дзяржаўны дзяяч.

## Жыцьцяпіс
Міраслаў Валек нарадзіўся ў Трнаве. У 1947—1949 навучаўся ў эканамічным коледжы ў Браціславе. У 1949—1963 працаваў рэдактарам часопісаў «Slovenský roľník», «Týždeň», «Družstevný obzor», галоўным рэдактарам «Mladá tvorba». У 1966—1967 роках — галоўны рэдактар часопісу «Romboid», сакратар Саюзу славацкіх пісьменьнікаў (у 1967—1968 — старшыня).

Чалец Камуністычнае партыі Чэхаславаччыны з 1962. Актыўна ўдзельнічаў у палітычным жыцьці. З 1969 року быў цальцом Цэнтральнага камітэту Камуністычнае партыі Славаччыны, з 1979 — ЦК Кампартыі Чэхаславаччыны. У 1969—1988 — міністар культуры Славаччыны.

Памёр у Браціславе.

## Творчасьць

### Паэзія
* «Dotyky» (*Дотыкі*, 1959)
* «Príťažlivosť» (*Прывабнасьць*, 1961)
* «Nepokoj» (*Непакой*, 1963)
* «Milovanie v husej koži» (*Каханьне ў гусінай скуры*, 1965)
* «Súvislosti» (*Умоўнасьці*, 1973)
* «Slovo» (*Слова*, 1976)
* «Z vody» (*З вады*, 1977)
* «Zakázaná láska» (*Забароненае каханьне*, 1977)
* «Básne» (*зборнік вершаў*, 1983)

### Дзіцячая літаратура
* «Kúzla pod stolom» (1959)
* «Pozrime sa do prírody, kto osoží a kto škodí» (1960)
* «Kde žijú vtáčky» (1961)
* «Veľká cestovná horúčka pre malých cestovateľov» (1964)
* «Do Tramtárie» (1970)
* «Panpulóni» (выбранае, 1975)

### Эсэ
* «O literatuře a kultuře» (1979)
* «Štyri knihy nepokoja» (1975)
* «Inšpirácie» (1999)

### Пераклады
* Юльян Тувім: «Zázraky a divy» (1961)
* Віцезслаў Нэзвал: «Nový Figaro» (1962)
* Андрэй Вазьнясенскі: «Trojúhelníková hruška» (1964, 1980)
* Генадзь Айгі: «Žena zprava» (1967)
* Поль Вэрлен: «2 výběry z poezie P. Verlaina» (1969, 1977)
* Райнэр Марыя Рыльке: «Písně o láske» (1968, разам з П. Грыўнякам)
* Грэгары Корса: «Zmttvýchvstání smrti» (1968, разам з Й. Вілікоўскім)
* Поль Вэрлен: «Vôňa tvojho tela» (1977)
* Яніс Рыцас: выбраныя басьні новагрэцкага басьняра (разам з Уладзімерам Рэйзэлем)

#### Для дзяцей
* Ян Чарэк: «Ráj domova» (1957)
* Юльян Тувім: «Zázraky a divy» (1961)
* Сяргей Барузьдзін: «Prvé písmená» (1964)

## Беларускія пераклады
Пятрусь Макаль быў перакладчыкам вершаў Валека на беларускую мову.

## Прэміі і ўзнагароды
* Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Клемента Готвальда (1966)
* прэмія «За заслугі ў будаўніцтве» (1972)
* памятны мэдаль да 30-годзьдзя вызваленьня Чэхаславаччыны Савецкай арміяй (1974)
* Заслужаны артыст (1975)
* Народны артыст (1977)
* Ордэн працы (1977)

## Крыніцы

## Літаратура
* Miroslav Válek: Básnické dielo. Bratislava: Kaligram, 2005.
* Portréty slovenských spisovateľov 3. Bratislava: Vydavateľstvo UK, 2003.
* Sedlák, I. a kol.: Dejiny slovenskej literatúry II. Martin: Vydavateľstvo Matice slovenskej, 2009.

Катэгорыя:Славацкія літаратары
Катэгорыя:Славацкія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Славацкія паэты
Катэгорыя:Славацкія перакладчыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Трнаве
Катэгорыя:Памерлі ў Браціславе
Катэгорыя:Міністры Славаччыны
Юган III

**Ю́ган III** (, 20 сьнежня 1537, замак Стэгеборг, Швэцыя — 17 лістапада 1592, замак Трэ Крунур, Стакгольм — кароль Швэцыі, прадстаўнік дынастыі Ваза. Сын швэдзкага караля Густава Вазы і Маргарыты Леёнгувуд. Бацька Жыгімонта Вазы гаспадара літоўскага ды караля польскага.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Каралі Швэцыі
Нэа Саляміна Фамагуста (футбольны клюб)

«**Нэа Саляміна**» () — прафэсійны футбольны клюб, які базаваўся ў горадзе Фамагуста, Кіпр. Пасьля турэцкага ўварваньня ў Кіпр у 1974 годзе і акупацыі паўночнай часткі вострава турэцкім войскам клюб быў вымушаны зьехаць з гораду. На сёньня «Нэа Саляміна» часова базуецца ў горадзе Лярнака.

Найбольш вядомымі дасягненьнямі «Нэа Саляміны» зьяўляюцца перамога ў Кубку і Супэркубку Кіпру ў 1990 годзе. У чэмпіянаце найбольшым дасягненьнем быў выніковы 3 радок. Першыя 5 гадоў свайго існаваньня з 1948 па 1953 гады клюб удзельнічаў у спаборніцтвах Кіпрскай аматарскай футбольнай фэдэрацыі. У 1953 годзе «Нэа Саляміна» далучылася да Кіпрскай футбольнай асацыяцыі, стала выступаючы ў спаборніцтвах гэтай арганізацыі. Клюб правёў больш за 50 сэзонаў у Першым дывізіён, займаючы 17 радок у агульнай табліцы чэмпіянату за ўсе сэзоны.

На эўрапейскіх спаборніцтвах клюб упершыню згуляў ў 1990 годзе ў рамках Кубку ўладальнікаў кубкаў. У 1995, 1997 і 2000 гадох «Нэа Саляміна» брала ўдзел у розыгрышу Кубку Інтэртота. Футбольны клюб зьяўляецца часткай спартовага клюбу «Нэа Саляміна», які быў створаны ў 1948 годзе. Акрамя футбольнай каманды клюб мае мужчынскую валейбольную каманду.

## Дасягненьні
* Уладальнік Кубка Кіпру: 1990
* Уладальнік Супэркубка Кіпру: 1990

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт клюбу
* 
* 

Катэгорыя:Фамагуста
Катэгорыя:Кіпрскія футбольныя клюбы
YS Top 100

**Your Sinclair Top 100** — сьпіс 100 найлепшых кампутарных гульняў усіх часоў для плятформы ZX Spectrum, складзены журналістам Сьцюартам Кэмпбэлам і апублікаваны ў нумарох 70—74 часопісу Your Sinclair з кастрычніка 1991 да лютага 1992 року.

У верасьні 1993 року ў 93-м нумары часопісу быў таксама апублікаваны сьпіс 100 найлепшых гульняў, складзены па выніках чытацкага галасаваньня.

## Сьпіс

## Глядзіце таксама
* Your Sinclair Readers Top 100
* YS Top 50
* CRASH Top 100

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс 100 гульняў на бачыне Your Sinclair: 1-я, 2-я, 3-я і 4-я часткі
* Сьпіс 100 гульняў на бачыне World of Spectrum

Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum
Катэгорыя:Сьпісы
Марцінаўка

Назву **Марцінаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Марцінаўка — вёска ў Сеньненскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Марцінаўка — вёска ў Бабруйскім раёне
** Марцінаўка — былая вёска ў Касьцюковіцкім раёне
** Марцінаўка — вёска ў Хоцімскім раёне

## Глядзіце таксама
* Мартынаўка
* Марцінава
* Марцінавічы
* Марцінаўцы
* Марцінелевічы
* Марцінішкі
* Марцінкавічы
* Марцінова
* Марціняты
Старое Места (Менск)

**Старое Места** — гістарычная мясцовасьць у цэнтры Менску, якая ўлучае Траецкае і Ракаўскае прадмесьці, Замчышча і Татарскую Слабаду. Пачатковая тэрыторыя Старога Места абмяжоўвалася земляным валам.

## Гісторыя

Галоўнай вуліцай у замку, а потым на Замчышчы на працягу ўсяго пэрыяду яго існаваньня да сярэдзіны XX стагодзьдзя была вуліца Замкавая. Яе траса была найстаражытнейшай з усіх вуліцаў Менску. Яна перасякала Замчышча дыяганальлю з усходу на захад і ўжо ў першай палове XVI стагодзьдзя была забрукаванай. Пазьней вуліца прадаўжалася й за валам да скрыжаваньня зь Вялікай Татарскай. З паўднёвага захаду Замчышча агінала вуліца Завальная; з паўночнага захаду — Завальны завулак.

У XVI—XVIII стагодзьдзях старую частку Менску абмяжоўваў земляны вал, і местам лічылася толькі тэрыторыя ў ягонай сярэдзіне. Але межы абарончага вала да гэтага часу можна прасачыць у пляне места. Вал пачынаўся на поўнач ад Замчышча, праходзіў на захад ад Ракаўскага завулка, потым да вуліцы Юраўска-Завальнай, далей уніз Раманаўскай Слабадой, перасякаў Нямігу, потым ішоў на захад ад Пішчалаўскага замку і далей верхняй часткай вуліцы Трубнай на вуліцу Лошыцкую да вуліцы Магазыннай, уздоўж яе ў Мескі сад.

У першай палове XIX ст. вал выпраставалі, ягоныя рэшткі можна заўважыць на гістарычнай Магазыннай вуліцы. На месцы вала высадзілі ліпы і таполі. Да 1965 року паўтаравяковыя ліпы ўпрыгожвалі месцамі Юраўска-Завальную і Трубную вуліцы, але іх зьнішчылі пры рэканструкцыі места. Таполі, высаджаныя адначасна зь ліпамі на вуліцы Лошыцкай, сьпілавалі ў 1948 року.

Зь землянымі валамі маюць зьвязак такія менскія вулічныя тапонімы, як Завальная — «за валам», Загародняя — «за горадам», Гарадзкі Вал.

## Вуліцы і пляцы

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Менску
YS Top 50

**Your Sinclair Top 50** — сьпіс 50 найлепшых кампутарных гульняў усіх часоў для плятформы ZX Spectrum, апублікаваны ў апошнім, 94-м нумары часопісу «Your Sinclair» у 2004 року. Гэты нумар выйшаў пасьля вялікага перапынку як дадатак да часопісу «Retro Gamer», паколькі «Your Sinclair» спыніў сваё існаваньне ў 1993 року.

Раней, у 1991—1993 роках, у часопісе «Your Sinclair» ужо былі апублікаваны сьпісы 100 найлепшых гульняў паводле вэрсіі журналіста Сьцюарта Кэмпбэла і паводле галасаваньня чытачоў часопісу.

## Сьпіс

## Глядзіце таксама
* Your Sinclair Top 100
* Your Sinclair Readers Top 100
* CRASH Top 100

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс 50 гульняў на бачыне Your Sinclair

Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum
Катэгорыя:Сьпісы
Трэці прынц (фільм)

**«Трэ́ці прынц»** — папулярная кінаказка вытворчасьці Чэхаславаччыны 1982 году. Для сямейнага прагляду.

У галоўных ролях здымаліся акторы Лібушэ Шафранкава і Павэл Траўнічэк, вядомыя гледачу па ролях у іншай казцы — «Тры гарэшкі для Папялушкі». Абодва акторы граюць у фільме па дзьве ролі: Лібушэ Шафранкава — прынцэсу Мілену і прынцэсу Дыямантавых гор, Павэл Траўнічэк — прынцаў братоў-блізьнятаў.

## Сюжэт
Фільм зьняты па казцы Караля Яраміра Эрбэна «Блізьняты». Адважныя каралеўскія сыны, браты-блізьняты Ярамір і Яраслаў вельмі хутка растуць (калі ім быў год, яны былі ўжо як сямігадовыя) і заўсёды дапамагаюць адзін аднаму. Але яны маюць яшчэ аднаго брата — Індржыха, які калісьці ўбачыў партрэт Прынцэсы Дыямантавых гор, закахаўся ў яе і адправіўся яе шукаць. Тое самае адбылося потым і зь Ярамірам. Але братоў зачаравалі Дыямантавыя горы, і Яраслаў адпраўляецца іх вызваляць…

## Вонкавыя спасылкі
* «Трэці прынц» на расейскамоўным сайце «Ваш любимый кинозал»

Катэгорыя:Фільмы 1982 году
Катэгорыя:Чэхаславацкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы-казкі
Юрген Трытын

**Юрген Трыты́н** (, нар. 25 ліпеня 1954, Брэмэн, Нямеччына) — нямецкі палітык, сябра партыі Хаўрус 90/Зялёныя. З 2009 году Трытын зьяўляецца старшынёй фракцыі гэтай партыі ў Бундэстагу. У 1990—1994 — міністар па фэдэральных і эўрапейскіх пытаньнях Ніжняй Саксоніі. З 1998 да 2005 — міністар навакольнага асяродзьдзя Нямеччыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нямецкія палітыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брэмэне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1954 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 25 ліпеня
Diablo III

«**Diablo III**» — кампутарная гульня ў жанры action RPG з элемэнтамі дасьледаваньня падзямельляў і маханьня зброяй направа і налева, трэцяя ў сэрыі гульняў «Diablo». Распрацаваная і выдадзеная Blizzard Entertainment 15 траўня 2012 року. За першыя 24 гадзіны з моманту выпуску было прададзена 3,5 мільёны копіяў гульні, што складае новы сусьветны рэкорд па хуткасьці продажаў.

Гульцу даступныя пяць клясаў пэрсанажаў: вядзьмак, барбар, чараўнік, манах і паляўнічы на дэманаў. Гулец можа абіраць для кожнага клясу плоць, у адрозьненьне ад папярэдніх гульняў, дзе плоць была фіксаванай для кожнае клясы.

Дзеяньне гульні, як і ў папярэдніх частках сэрыі, адбываецца ў сьвеце цёмнага фэнтэзі, гэтак званым Санктуарыі (). Падзеі разьвіваюцца вакол супрацьстаяньня войскаў Нябёсаў і Пекла. Пэрсанажы гульцоў не зьяўляюцца адназначнымі прыхільнікамі якога-небудзь з бакоў, аднак схіляюцца да сілаў Нябёсаў, бо войскі Пекла імкнуцца заняволіць і разбурыць іхні родны сьвет — Санктуарый.

## Сюжэт
Падзеі «Diablo III» адбываюцца праз 20 рокаў пасьля Diablo II: Lord of Destruction у цёмным фантастычным сьвеце пад назваю Санктуарый. Практычна ўсе сьведкі мінулых падзеяў памерлі. Мэфіста, Д’ябла і Баал былі пераможаныя, аднак Камень сьвятла, які ахоўваў Санктуарый ад сілаў як Нябёсаў, так і Пекла, зьнішчаны. Калі Дэкард Каін вяртаецца да руінаў храму ў Трыстраме, таямнічая камета падае зь неба акурат у тое месца, дзе калісь зьявіўся Д’ябла, што чарговым разам абуджае войска дэманаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Бачына суполкі

Катэгорыя:Кампутарныя гульні 2012 году
Катэгорыя:Diablo (сэрыя гульняў)
Катэгорыя:Ролевыя гульні жанру „рубі-сячы“
Катэгорыя:Гульні Blizzard Entertainment
Катэгорыя:Шмат- і аднакарыстальніцкія відэагульні
Катэгорыя:Відэагульні ў жанры цёмнага фэнтэзі
Катэгорыя:Працягі кампутарных гульняў
Катэгорыя:Гульні з ізамэтрычнай графікай
Катэгорыя:Гульні для macOS
Катэгорыя:Гульні пад Windows
Катэгорыя:Гульні для Nintendo Switch
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 4
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 4 Pro
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Катэгорыя:Гульні для Xbox One
Катэгорыя:Гульні для Xbox One X
Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў ЗША
Катэгорыя:Відэагульні з працэдурнай генэрацыяй
Катэгорыя:Анёлы ў культуры