Араны

**Ара́ны** () — места ў Летуве, пры ўтоку ракі Араны ў Мерачанку. Адміністрацыйны цэнтар Аранскага раёну Аліцкага павету. Насельніцтва на 2010 год — 10 106 чалавек. Знаходзяцца за 81 км ад Вільні; чыгуначная станцыя на лініі Вільня — Горадня.

Араны — даўняе мястэчка гістарычнай Троччыны, побач зь якім праходзіць паўночна-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Араны (Вараны) утварылася ад германскага імя Varin, Werino. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Аран (Aran).

На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапонім Араны ўтварыўся ад той жа асновы, што і беларускае слова «араць».

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *писан у Воранех… писан у Ворянех* (12, 18 і 21 верасьня 1499 году); *у дворе нашомъ в Оранехъ… у дворе нашомъ, у Оранехъ* (21 кастрычніка 1546 году); *у Воранях… у Воранех* (27 верасьня 1547 году); *dóbr naszych… Orany nazwanych, w woj. trockim leżących* (16 траўня 1662 году).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Араны датуецца 1413 годам, калі яны ўваходзілі ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва. Тут знаходзіўся двор вялікі князёў.

У XVI стагодзьдзі Араны атрымалі статус мястэчка і сталі цэнтрам нягродавага староства, якое доўгі час знаходзілася ў трыманьні Бжастоўскіх. У канцы XVIII стагодзьдзя ў Аранах працавала майстэрня з вырабу гульнявых картаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Алькенікі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Троцкім павеце Віленскай губэрні. У 1862 годзе за 4 км ад мястэчка Аранаў, на месцы сучаснага места збудавалі аднайменную станцыю Пецярбурска-Варшаўскай чыгункі. Каля 1886 году ў мястэчку было 120 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Араны занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Араны абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У 1920 годзе яны апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Віленска-Троцкага павету Віленскага ваяводзтва.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году савецкія войскі занялі Араны, а ўлады СССР перадалі мястэчка Летуве. У чэрвені 1941 — ліпені 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1946 годзе Араны атрымалі статус места, з 1950 году — цэнтар раёну. У 1969 годзе Араны атрымалі мескі герб, але з 1970 году яго забаранілі савецкія ўлады (адноўлены ў 1994 годзе). У 1980 годзе вёску Старыя Араны (колішняе мястэчка) улучылі ў склад места. У 1990-я гады ўлады Летувы далучылі Араны да афіцыйнага этнаграфічнага рэгіёну Дзукія.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1886 год — 903 чал. (446 муж. і 457 жан.), зь іх 657 каталікоў, 11 праваслаўных, 231 юдэй і 4 мусульманіны
* **XX стагодзьдзе**: 1969 год — 4 тыс. чал.; 1990 год — 12,6 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 10 845 чал.; 2010 год — 10 106 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (1933)
* Магіла польскіх жаўнераў, якія загінулі ў 1920 г.
* Могілкі каталіцкія
* Чыгуначная станцыя

## Галерэя

Varenos baznycia.jpg|Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла
Varena savivaldybe.jpg|Адміністрацыя места
Senoji Varena Sculptures.jpg|Драўляныя скульптуры
Varėna1a.JPG|Вуліца места


## Асобы
* Мікалоюс Чурлёніс (1875—1911) — летувіскі кампазытар, мастак, дырыгент і культурны дзяяч

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гарады Летувы
Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету