open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фарнакіды

**Фарнакіды** — шляхотны род у Пэрсыдзкай імпэрыі, адгалінаваньне каралеўскага роду Ахемэнідаў. Паходзяць ад Фарнака, сына Арсама й роднага брата Гістаспа, бацькі караля Дарыя І. Прадстаўнікі роду займалі высокае становішча ў Пэрсыдзкай імпэрыі, у 477 да н. э. — 353 да н. э. былі сатрапамі Фрыгіі, пазьней таксама Кілікіі, Бактрыі, Парсысу. У IV ст. да н. э. прадстаўнікі роду (Арыябарзан, Артабаз II) часта паўставалі супраць цэнтральнае ўлады, тым ня менш з пачаткам вайны з Македоніяй актыўна абаранялі краіну. Пасьля захопу Пэрсіі Аляксандрам Македонскім частка зь іх перайшла да яго на службу.

## Радавод

 Фарнак, сын Арсама (565 да н. э.-497 да н. э.), міністар фінансаў Пэрсіі
  └─>Артабаз I (? — 449 да н. э.), сатрап Фрыгіі
      └─>Фарнабаз I (? — 430 да н. э.), сатрап Фрыгіі
          └─>Фарнак II Фрыгійскі (? — 420 да н. э.), сатрап Фрыгіі
               └─>Фарнабаз II (435 да н.э.-373 да н. э.), сатрап Фрыгіі, Кілікіі ∞ 2) Апамэ, д. Артаксэркса ІІ
                   ├─>Арыябарзан (? — 362 да н. э.), сатрап Фрыгіі 
                   │    ├─>Арсыт Фрыгійскі (?) (?-334 да н. э.), сатрап Фрыгіі
                   │    │    └─>Мітрапаст, пэрсыдзкі флятавод
                   │    └─>Мітрадат
                   └─>Артабаз II (389 да н. э.-325 да н. э.), сатрап Фрыгіі, Бактрыі ∞ 2) NN, сястра Мэмнана й Мэнтара
                       ├─>Фарнабаз III (370 да н .э.-320 да н. э.), кіраўнік пэрсыдкага флёту
                       ├─>Арсам
                       ├─>Кофэн
                       ├─>Арыябарзан (368 да н. э.-330 да н. э.), сатрап Парсысу
                       ├─>Артоніс ∞ Эўмэн
                       ├─>Артакама ∞ Пталемэй I, фараон
                       └─>Барсына (363 да н. э.-309 да н. э.) ∞ 1)Мэмнан; ∞ 2) Мэнтар; ∞ 3) Аляксандар Македонскі

## Глядзіце таксама
* Сьпіс сатрапаў Фрыгіі


Катэгорыя:Дынастыі

Катэгорыя:Пэрсыдзкія шляхецкія роды
Сьпіс сатрапаў Фрыгіі

Ніжэй прадстаўлены сьпіс сатрапаў, якія кіравалі пэрсыдзкай, а пасьля македонскай сатрапіяй Гелеспонцкая Фрыгія ў VI—IV стст. да н. э.

## Сатрапы
* Мітрабат (каля 525 да н. э.)
* Эбарэс, сын Мэгабаза (каля 490 да н. э.)
* Мэгабат, сын Мэгабаза (?) (каля 480 да н. э.)

### Фарнакіды
* Артабаз I, сын Фарнака І (477 да н. э. — 465 да н. э.?)
* Фарнабаз I, сын папярэдняга (465 да н. э.? — 430 да н. э.?), кіраваньне спрэчнае
* Фарнак II Фрыгійскі, сын папярэдняга (430 да н. э. — 420 да н. э.?)
* Фарнабаз II, сын папярэдняга (420 да н. э.? — 387 да н. э.)
* Арыябарзан, сын папярэдняга (387 да н. э.? — 363 да н. э.)
* Артабаз II, брат папярэдняга (363 да н. э.? — каля 350 да н. э.)
* Арсыт Фрыгійскі, сын Фарнабаза ІІ (?) ці Арыябарзана (?) (350 да н. э.? — 334 да н. э.)

## Македонскія сатрапы
* Калас (334 да н. э. — 323 да н. э.)
* Дэмарх (323 да н. э. — ?)

## Глядзіце таксама
* Фарнакіды

Катэгорыя:Сьпісы кіраўнікоў
Арцемій Лебедзеў

**Арцемій Андрэевіч Лебедзеў** (нарадзіўся 13 лютага 1975, Масква, Расея) — расейскі дызайнэр, сын Тацяны Талстой.

## Біяграфія
## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Студыі Лебедзева
* Хатняя старонка Лебедзева
* «ру/Ководство» — выданьне, прысьвечанае графічнаму й прамысловаму дызайну, праектаваньню інтэрфэйсаў, тыпаграфіцы, сэміётыцы і візуалізацыі.
* «Н. Ж. М. Д.» — калекцыя інструкцый, налепак і этыкетак, шыльд, плакатаў, цэньнікаў, аб’яў і іншай друкаванай і рукапіснай прадукцыі, якая зьмяшчае сьмешныя памылкі друку, недарэчнае словаўжываньне ці вельмі неадэкватны пераклад з іншай мовы.
* «Яндэкс» — адзін з самых папулярных сайтаў, дызайн якога створаны Студыяй Арцемія Лебедзева.
* Колькі каштуе стварэньне ўэб-сайта? — Артыкул Арцемія Лебедзева (1998 год)
; Аўдыё
* Гадзіннае інтэрвію з Арцеміем Лебедзевым на радыё Рэха-Масквы

; Відэа
* Лебедзеў пра сябе. Як усё пачыналася
* Лебедзеў выступае перад студэнтамі Навасібірскага дзяржаўнага ўнівэрсітэта
* Прэс-канфэрэнцыя Лебедзева: Што можна радавому блогеру? (відэа і тэкставая расшыфроўка)
* Лебедзеў у гасьцях у праграмы «Гультаяватыя будні»

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Шэльда

**Шэльда**, або **Эско** (, , , ) — рака ў Францыі, Бэльгіі ды Нідэрляндах. Даўжыня — 430 км, плошча басэйну — 35,5 тыс. км².

## Агульныя зьвесткі
Рака складаецца з трох частак:
* Верхняя Шэльда — частка ракі ад вытоку да места Гент, дзе яна цячэ разам з ракой Лее (блізу 185 км)
* Марская Шэльда — ад Генту да мяжы зь Нідэрляндамі
* Заходняя Шэльда, якая празь нідэрляндзкае места Флісінген упадае ў Паўночнае мора.

Марская Шэльда і Заходняя Шэльда ўтвараюць эстуарый, на якім можна бачыць прылівы ды адлівы. Шэльда злучана каналамі з Маасам, Сэнай ды Сомай. Даўжыня суднаходнага ўчастку — 340 км.

Першую назву ракі — *Scaldis* — можна знайсьці ў старажытнарымскіх тэкстах I стагодзьдзя н. э. Другое імя — *Scala*. На ангельскай мапе за 1797 рок рака ўжо называецца як *Scheldt*.

## Вонкавыя спасылкі
* Шэльда Інфацэнтар

Катэгорыя:Рэкі Францыі
Катэгорыя:Рэкі Бэльгіі
Катэгорыя:Рэкі Нідэрляндаў
Арсыт Фрыгійскі

**Арсыт Фрыгійскі** (па-старажытнапэрсыдзку: *Artavazdâ*, , ? — 334 да н. э.) — дзяржаўны й вайсковы дзеяч Пэрсыдзкае імпэрыі.

Каля 350 да н. э. прызначаны сатрапам Фрыгіі. Невядомая ягоная сувязь з родам Фарнакідаў, які ад 477 да н. э. кіраваў Фрыгіяй. Магчыма, быў сынам Арыябарзана, хоць крыніцы гэта не пацьвярджаюць. Каля 340 да н. э., каб абараніць ад македонцаў Пэрынт у Тракіі, запрасіў да сябе на службу грэцкіх наймітаў на чале з атэнцам Апалядорам. На пачатку абарона прыносіла плён, але пасьля ініцыятыва перайшла да македонцаў.

Згодна з Арыянам Нікамэдыйскім, з пачаткам у 334 да н. э. паходу Аляксандра Македонскага на Пэрсію, кіраўнік грэцкіх наймітаў на пэрсыдзкай службе Мэмнан прапанаваў Арсыту выкарыстаць тактыку выпаленае зямлі супраць чужынцаў. Але той адмовіўся руйнаваць землі сваіх падуладных. У выніку адбылася бітва пры Граніку, у якой Арсыт камандаваў пафлягонскай кавалерыяй. У бітве пэрсыдзкае войска было разьбітае ўшчэнт, шмат камандзіраў загінулі на полі бітвы, Арсыт жа здолеў уцячы ў Фрыгію, дзе, паводле Арыяна, скончыў жыцьцё самагубствам, бо быў абвінавачаны ў паразе.

Вядомы адзіны ягоны сын — Мітрапаст, які быў разьбіты македонскім адміралам Нэархам ў Пэрсыдзкай затоцы.

Катэгорыя:Фарнакіды
Катэгорыя:Сатрапы Фрыгіі
Катэгорыя:Памерлі ў 334 годзе да н. э.
Катэгорыя:Самагубцы
Францішак Ксавэры Хамінскі

**Францішак Ксавэры Хамінскі** гербу Ліс (; 1740 — 9 чэрвеня 1809) — апошні мсьціслаўскі ваявода, генэрал-маёр войскаў ВКЛ, маршалак Трыбуналу 1784 г., барскі канфэдэрат, перакладчык.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і ашмянскага харужага Гіляра і Ганны з Копцяў. Адукацыю атрымаў за мяжой. Быў жанаты з Соф’яй з Тызэнгаўзаў празь якую атрымаў у сваё валоданьне Паставы, дзе і заснаваў рэзыдэнцыю. Быў прыхільнікам гетмана ВКЛ Міхала Казімера Агінскага. Служыў у яго пры двары. У 1764 годзе — паручнік канфэдэрацыі Чартарыйскіх.

У час Барскай канфэдэрацыі з даручэньнямі ад Агінскага езьдзіў у Вену, Парыж, дзе дамаўляўся аб грашовай дапамозе для паўстанцаў. У складзе канфэдэратаў прымаў удзел у бітвах пад Безьдзежам і Сталовічамі. У 1775 годзе вярнуўся з эміграцыі.

Як пінскі пасол удзельнічаў у Соймах 1780, 1782, 1784 гг. У 1786 быў выбраны маршалкам Літоўскага Трыбуналу. У 1788 годзе стаў мсьціслаўскім ваяводам. На Чатырохгадовым Сойме, як мсьціслаўскі ваявода адстойваў прыняцьце Канстытуцыі 3 траўня. Хамінскі — адзін з аўтараў «Узаемных заручынаў абодвух народаў».

У 1795 годзе зьяжджае з акупаваных Паставаў у Менск, дзе выбіраецца Менскім маршалкам. Разам зь Ю. Мастоўскім і С. Нямцэвічам быў аўтарам пэтыцыі да Аляксандра І з просьбай паслабленьня эканамічнага і палітычнага ціску. У 1797 годзе быў арыштаваны ў падазрэньні ў антыцарскай змове.

Памёр у 1809 годзе і пахаваны ў Вільні на могілках Росы.

## Творчасьць
Займаўся літаратурнай дзейнасьцю. Пераклаў на польскую мову «Оды» Гарацыя, «Федру» Расіна, творы Грасэта.

## Літаратура
* «Нашы карані. Ілюстраваны часопіс краязнаўцаў Паазер’я», №2, 2001 г.

Францішак Ксавэры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1740 годзе
Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Ваяводы амсьціслаўскія
Катэгорыя:Барскія канфэдэраты
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792
Катэгорыя:Памерлі 9 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1809 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Росы
Мікалай Пацкевіч

**Мікала́й Ермала́евіч Пацке́віч** (нар. у 1947 годзе) — беларускі палітык і дыплямат.

У 1995—2000 гадох быў намесьнікам старшыні менскага гарадзкога выканаўчага камітэту. У 2000—2003 гадох быў саветнікам амбасады Рэспублікі Беларусь у Летувіскай Рэспубліцы. У 2003—2006 гадох працаваў у Міністэрстве замежных справаў Рэспублікі Беларусь — быў начальнікам упраўленьня па каардынацыі замежнага эканамічнага дзеяньня.

16 траўня 2006 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Азэрбайджан.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Амбасада Рэспублікі Беларусі ў Азэрбайджанскай Рэспубліцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Азэрбайджане
Катэгорыя:Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт
Катэгорыя:Намесьнікі старшынь выканаўчых камітэтаў Беларусі
Маас

**Маас** (, таксама **Мёз**; , , ) — рака ў Францыі, Бэльгіі ды Нідэрляндах. Даўжыня — 925 км, плошча басэйну — 36 тыс. км².

## Асноўныя зьвесткі

Рака суднаходная да вярхоўеў, злучаная каналамі з такімі рэкамі, як Шэльда, Сэна, Райн ды іншыя. Вышэй за места Сэдан рака шлюзаваная. У ніжнім цячэньні ўзровень вады ў рацэ на значнае працягласьці разьмешчаны вышэй за раўніны паабапал Маасу, таму для прадухіленьня навадненьня рэчышча абмежаванае грэблямі. Сілкаваньне ракі пераважна дажджавое, а таксама сьнегавое. З гэтым зьвязана тое, што ў засушлівыя рокі ўзровень Маасу значна паніжаецца, што робіць суднаходзтва па рацэ праблематычным.

На Маасе разьмешчаныя месты Вэрдэн, Сэдан (Францыя), Намюр, Льеж (Бэльгія), Маастрыхт, Гэртагенбосх (Нідэрлянды).

## Вонкавыя спасылкі

* Гісторыя ракі Маас

Катэгорыя:Рэкі Францыі
Катэгорыя:Рэкі Бэльгіі
Катэгорыя:Рэкі Нідэрляндаў
Аляксандар Гур’янаў

**Аляксандар Яўгенавіч Гур’янаў** ( 8 сьнежня 1972 году) — беларускі дыплямат, намесьнік міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь, амбасадар.

## Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт (1994). У 1993—1997 гадох працаваў у Міністэрстве замежных эканамічных сувязяў Рэспублікі Беларусь, быў галоўным спэцыялістам, начальнікам і намесьнікам начальніка ўпраўленьня па крэдытах і інвэстыцыях. У 1997—1999 гадох працаваў другім сакратаром у амбасадзе ў Рэспубліцы Польшча, у 1999—2002 — дарадцам у амбасадзе ў Аб’яднаных Арабскіх Эміратах. У 2002—2006 гадох быў начальнікам упраўленьня Азіі й Афрыкі Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь.

19 студзеня 2006 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Карэя. Адстаўлены з гэтай пасады быў 4 лістапада 2010 году.

У лютым 2011 году быў прызначаны намесьнікам міністра замежных справаў.

22 снежня 2015 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Італьянскай Рэспубліцы, Пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры Харчовай і сельскагаспадарчай арганізацыі Аб’яднаных Нацый па сумяшчальніцтве.

3 сакавіка 2016 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Мальта па сумяшчальніцтве.

29 ліпеня 2019 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Сан-Марына па сумяшчальніцтве.

20 ліпеня 2020 году быў вызвалены з пасады амбасадара ў сувязі з пераходам да іншага наймальніка.

З 24 жніўня 2020 году па 29 кастрычніка 2021 году займаў пасаду першага намесьніка міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кіраўніцтва МЗС

Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Намесьнікі міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь
Жарсьцьвянка

Назву **Жарсьцьвянка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Жарсьцьвянка — хутар у Мёрскім раёне 
** Жарсьцьвянка — вёска ў Пастаўскім раёне 
** Жарсьцьвянка — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Жарсьцьвянка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Жарсьцьвянка — былая вёска ў Барысаўскім раёне, цяпер зьяўляецца часткай вёскі Стайкі
** Жарсьцьвянка — вёска ў Любанскім сельсавеце Вялейскага раёну
** Жарсьцьвянка — вёска ў Нарачанскім сельсавеце Вялейскага раёну
Летнія Алімпійскія гульні

**Ле́тнія Алімпі́йскія гу́льні** — найбуйнейшыя міжнародныя спаборніцтвы па летніх і ўсесэзонных відах спорту, якія праводзяцца адзін раз у 4 гады пад эгідай Міжнароднага алімпійскага камітэту. Гульні пачалі праводзіцца з 1896 году. Адраджэньне алімпійскага руху ў сучаснасьці зьвязана зь імем барона П’ера дэ Кубэртэна.

## Гісторыя ствараньня

## Віды спорту, прадстаўленыя на летніх Алімпійскіх гульнях

## Гісторыя правядзеньня гульняў

## Заўвагі

## Глядзіце таксама
* Алімпійскія гульні
* Паралімпійскія гульні
* Летнія Паралімпійскія гульні
* Зімовыя Алімпійскія гульні
* Зімовыя Паралімпійскія гульні
* Антычныя Алімпійскія гульні
* Міжнародны алімпійскі камітэт
Лее

**Лее**, або **Ліс** (, ) — рака ў Францыі ды Бэльгіі, бярэ свой пачатак у Паўночнае Францыі ў месьце Лісбург, і ў Генце ў Бэльгіі ўпадае ў Шэльду. Рака дала сваё імя бітве, якая адбылася на яе берагах 23—28 траўня 1940 року між бэльгійскімі і нямецкімі войскамі.

## Лее ды Шэльда
Дакладна кажучы, Лее ўжо не ўпадае ў Шэльду (з 2008 року). Пасьля праведзеных будаўнічых прац у цэнтры Генту, яе рэчышча было засыпана.

Даўжыня ракі — 202 км, зь якіх 109 км праходзяць па тэрыторыі Бэльгіі. На працягу 24 км свайго цячэньня Лее ўтварае мяжу між Францыяй і Бэльгіяй.

Традыцыйна Лее вядома льнагадоўляй. Вада ў рацэ бядна на вапняк і жалеза, а таму прыдатная для вымочваньня льну. Гэта спрычыніла і другое імя Лее — Залатая рака: вымочваньне льну давала такі асаблівы колер вадзе ў рацэ. Аднак у 1943 вытворчасьць льну была забароненая з прычыны забруджваньня вады.

## Суднаходзтва
Суднаходзтва па рацэ магчыма да Гарэльбэке () пры танажы меней за 1350 тон. Далей па цячэньні гэтая норма зьмяншаецца да 600 тон. Ніжэй пасьля места Кортрэйк суднаходзтва вядзецца па каналах, якія злучаюць Лее з Шэльдай.

## Этымалёгія
Лее ўпершыню згадваецца ў 694 року як Легія (). Гэтае імя, мяркуецца, паходзіць ад кельцкага, што можна перакласьці як «які цячэ/рэчышча».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Францыі
Катэгорыя:Рэкі Бэльгіі
Львоўскі ўнівэрсытэт

**Львоўскі нацыянальны ўнівэрсытэт імя Івана Франко** () — адзін з найбольш старых ва Ўсходняй Эўропе ды найстарэйшы ўнівэрсытэт ва Ўкраіне. Да 1939 году меў назву Ўнівэрсытэт Яна Казімера.

Заснаваны ў 1661 годзе, калі 20 студзеня польскі кароль і вялікі князь літоўскі Ян Казімер падпісаў дыплём, які надаваў езуіцкай калегіі ва Львове статус унівэрсытэту.

## Факультэты
* Біялягічны
* Геаграфічны
* Геалягічны
* Гістарычны
* Журналістыкі
* Іншаземных моваў
* Культуры ды мастацтва
* Міжнародных дачыненьняў
* Мэханіка-матэматычны
* Перадунівэрсытэцкай падрыхтоўкі
* Прыкладное матэматыкі ды інфарматыкі
* Фізычны
* Філялягічны
* Філязофскі
* Хімічны
* Эканамічны
* Электронікі
* Юрыдычны

## Асобы
* Казімеж Твардоўскі — польскі філёзаф і лёгік

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вэб-сайт Львоўскага ўнівэрсытэту
* Фатаздымкі Нацыянальнага ўнівэрсытэту імя І. Франка
* Вэб-старонка Прыраднічага коледжу Львоўскага нацыянальнага ўнівэрсытэту
Аляксандар Сямешка

**Аляксандар Віктаравіч Сямешка** (нар. 4 жніўня 1950 году) — беларускі дыплямат. Кандыдат хімічных навук.

Скончыў Новасыбірскі дзяржаўны ўнівэрсытэт (Расея). У 1972—1992 гадох працаваў у Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце. З 1992 году на кіраўнічых пасадах у дзяржаўнай адміністрацыі. У 1997—1999 гадох быў начальнікам упраўленыя экалягічнага й навукова-тэхнічнага супрацоўніцтва Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь.

6 кастрычніка 1999 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Карэя, адстаўлены быў 15 кастрычніка 2005 году . У 2006—2008 гадох быў начальнікам упраўленьня двухбаковых адносінаў зь дзяржавамі Садружнасьці Незалежных Дзяржаваў.

14 жніўня 2008 году быў прызначаны амбасадарам у Аб’яднаных Арабскіх Эміратах , 22 студзеня 2010 году стаў дадаткова амбасадарам у Дзяржаве Катар і Каралеўстве Саудаўская Арабія па сумяшчальніцтве. 15 красавіка 2011 стаў прызначаны таксама амбасадарам у Дзяржаве Кувэйт па сумяшчальніцтве, а 8 лістапада 2011 году таксама ў Каралеўстве Бахрэйн па сумяшчальніцтве. 22 красавіка 2013 году быў адстаўлены з усіх гэтых пасадаў.

У верасьні 2013 г. міністар адукацыі Рэспублікі Беларусь Сяргей Маскевіч (2010—2014) прызначыў яго на пасаду рэктара Прыватнага інстытуту кіраваньня і прадпрымальніцтва (Менск), на якой той прабыў да 3 лістапада 2015 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Посольство Республики Беларусь в Объединенных Арабских Эмиратах — Посол Беларуси'' (<small>па стане на 12 ліпеня 2009 году</small>) 

Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Аб’яднаных Арабскіх Эміратах
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Бахрэйне
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Катары
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Кувэйце
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Саудаўскай Арабіі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Рэктары беларускіх ВНУ
Зыгмунт Бачковіч

**Зыгмунт Бачковіч** (, 20 студзеня 1887, Лукавіца, каля Любартава — 2 траўня 1985, Гдыня) — польскі юрыст і дыплямат, дзяржаўны дзеяч Польскай Рэспублікі, Сэнатар Польскай Рэспублікі ў 1935-1939.

З 24 верасьня 1926 да 20 чэрвеня 1931 ваявода Наваградзкага ваяводзтва.

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1887 годзе
Катэгорыя:Ваяводы наваградзкія (Польская Рэспубліка)
Катэгорыя:Памерлі 2 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1985 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Гдыні
Катэгорыя:Заходняя Беларусь
Валынскае ваяводзтва (1921—1939)

**Валынскае ваяво́дзтва** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы. Цэнтар — Луцак.
Варшаўскае ваяводзтва (1919—1939)

**Варшаўскае ваяво́дзтва** () — адміністрацыйная адзінка ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы. 

Цэнтар – Варшава.

Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Ваяводзтвы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Келецкае ваяводзтва (1919—1939)

**Келецкае ваяво́дзтва** () — адміністратыўная адзінка ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы.

Цэнтар — Кельцы.

## Паветы

## Ваяводы

Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Ваяводзтвы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Кракаўскае ваяводзтва (1920—1939)

**Кракаўскае ваяво́дзтва** (па-польску: *Województwo krakowskie*) — адміністратыўная адзінка ў міжваеннай Польскай Рэспублікі.

Цэнтар — Кракаў.

## Паветы

## Ваяводы

Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Ваяводзтвы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Беластоцкае ваяводзтва (1919—1939)

**Беластоцкае ваяво́дзтва** () — адміністратыўная адзінка ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы. Цэнтар — Беласток.

Было ўтворанае ў 1919 г. Скасаванае ў выніку далучэньня Заходняй Беларусі да БССР у 1939 г. згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа.

## Паветы
У склад ваяводзтва ўваходзілі, у прыватнасьці, Аўгустоўскі, Беластоцкі, Бельскі, Ваўкавыскі (з 1921 г.), Гарадзенскі (з 1921 г.), Сакольскі і іншыя паветы.

## Ваяводы
* 1920.02.01 — 1920.10.18 — Стэфан Бондзынскі (Stefan Bądzyński)
* 1920.11.03 — 1924.07.12 — Стэфан Папяляўскі (Stefan Popielawski)
* 1924.08.12 — 1927.11.24 — Мары'н Рамбоўскі (Marian Rembowski)
* 1927.11.24 — 1930.07.30 — Караль Кірст (Karol Kirst)
* 1930.07.30 — 1934.03.08 — Мар'ян Зындрам-Касьцялоўскі (Marian Zyndram-Kościałowski)
* 1930.03.08 — 1934.09.29 — Станіслаў Міхалоўскі (Stanisław Michałowski), выконваючы абавязкі
* 1934.09.29 — 1936.07.14 — Стэфан Паслаўскі (Stefan Pasławski)
* 1934.07.17 — 1937.09.09 — Стэфан Кірцікліс (Stefan Kirtiklis)
* 1937.11.09 — 1939.09.10 — Генрык Асташэўскі (Henryk Ostaszewski)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Заходняя Беларусь
Івана-Франкоўск

**Івана-Франкоўск** () — горад ва Ўкраіне, цэнтар Івана-Франкоўскай вобласьці. Эканамічны ды культурны цэнтар Прыкарпацьця, адзін з самых вялікіх гарадоў Галічыны. Ад 1662 да 1772 году і ад 1918 да 1939 году меў назву Станіславаў (). Ад 1772 да 1918 году меў назву Станіслаў (). У 1939 годзе савецкія ўлады вярнулі аўстрыйскую назву «Станіслаў», а ў 1962 годзе, калі споўнілася 300 гадоў з заснаваньня гораду, ён быў перайменаваны ў Івана-Франкоўск у гонар пісьменьніка Івана Франко.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Галерэя

Ivano-FRANKIVSK (6).jpg|Бізнэс-цэнтар «Кіеў»
Ukraine-Ivano-Frankivsk at Night-1.jpg|Вечавы майдан ноччу
Cathedral in Ivano-Frankivsk.jpg|Катэдральны сабор сьв. Уваскрэшаньня (Катэдра)
Ivano-FRANKIVSK (34).jpg|Плошча Рынак
Ivano-FRANKIVSK (4).jpg|Новы будынак банку на вул. Незалежнасьці
Frankivsk1.JPG|Вуліца Незалежнасьці («стомэтроўка»)
Ukraina (451).jpg|Былая камяніца Гравёра (1905) на вул. Незалежнасьці
Ivano-FRANKIVSK (12).jpg|На рагу вуліцаў Галіцкай і Сечавых стральцоў


## Ураджэнцы

* Сьвятлана Алексіевіч (нар. 1948) — пісьменьніца, першая ляўрэатка ад Беларусі Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Івана-Франкоўск | Усё пра горад
Дразы

**Дра́зы** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 3 км на захад ад ракі Сха, за 1 км на поўнач ад Бродаўкі, за 21 км на поўнач ад Барысава. Дразы ўваходзяць у склад Прыгараднага сельсавету.

## Гісторыя
30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Бродаўскага сельсавету ў склад Прыгараднага сельсавету.
  
## Насельніцтва
* 2010 год — 6 чалавек
* 1999 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Прыгарадны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Пэлікан (герб)

**Пэліка́н** () — шляхецкі герб у Польшчы й ВКЛ. Паходзіць з XVI стагодзьдзя.

## Апісаньне
У чырвоным полі ў гнязьдзе пэлікан корміць золатам трох пэліканятаў. У кляйноце тры страўсіныя пёры.

## Роды
Гербам карысталіся 20 шляхецкіх родаў, сярод іх:

Гатцукі, Ільляшэвічы, Коцелы, Ханеневы, Хорваты, Шыраевы.

## Глядзіце таксама
* Пэлікан (геральдыка)

## Вонкавыя спасылкі
* Форум ЗБШ
* Pelikan
* Дмитрий Яцкевич. Малый гербовник Холопеницкой шляхты
* СПИСОК ФАМИЛИЙ, УПОТРЕБЛЯЮЩИХ ПОЛЬСКО-ЛИТОВСКИЕ ГЕРБЫ

Катэгорыя:Шляхецкія гербы
Катэгорыя:Гербы з птушкамі
Анатоль Чубайс

**Анатоль Барысавіч Чубайс** (нарадзіўся 16 чэрвеня 1955 году, Барысаў, БССР) — расейскі палітык

## Сям’я
Брат Ігар Чубайс (н. 26 красавіка 1947 г.). Анатоль Чубайс жанаты другім шлюбам. Ад першага шлюбу — сын Аляксей і дачка Вольга.

## Біяграфія
У сьнежні 1993 году абраны дэпутатам Дзяржаўнай Думы Расеі першага скліканьня ад выбарчага аб’яднаньня «Выбар Расеі». З 5 лістапада 1994 году па 16 студзеня 1996 году — першы намесьнік старшыні Ўрада Расейскай Фэдэрацыі па пытаньнях эканамічнай і фінансавай палітыкі. У студзені 1996 году Прэзыдэнт Расеі Барыс Ельцын адправіў Анатоля Чубайса ў адстаўку з пасады віцэ-прэм’ера пасьля паразы праўладнай партыі «Наш дом — Расея» на выбарах у Дзяржаўную думу другога скліканьня.

## Вонкавыя спасылкі
* Асабісты сайт
* Сайт ОАО РАО «ЕЭС РОССИИ»
* Анатолий Чубайс у Лентапэдыі
* Кресло Чубайса продано за 1,6 млн рублей
* Андрэй Іларыёнаў. Слово и дело. Беседа в редакции // «Континент», 2008, № 136

Катэгорыя:Нарадзіліся 16 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1955 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Расейцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расейскай Фэдэрацыі
Чырвоная Зорка

Назву **Чырво́ная Зо́рка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Чырвоная Зорка — вёска ў Жыткавіцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Чырвоная Зорка — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Чырвоная Зорка — вёска ў Касьцюковіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Чырвоная Зорка — былая вёска, знаходзілася ля вёскі Бродаўка (Барысаўскі раён)
** Чырвоная Зорка — спроба перайменаваньня вёскі Зорка ў даваенны час
** Чырвоная Зорка — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Чырвоная Зорка — вёска ў Клецкім раёне
** Чырвоная Зорка — вёска ў Койданаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Зорка
Зімовыя Алімпійскія гульні

**Зімовыя Алімпі́йскія гу́льні** — найбуйнейшыя міжнародныя спаборніцтвы па зімовых відах спорту, якія праводзяцца адзін раз у 4 гады пад эгідай Міжнароднага алімпійскага камітэту. Зімовыя Алімпійскія гульні пачалі праводзіцца з 1924 году як дапаўненьне да летніх гульняў. Некаторыя зімовыя віды спорту былі ўключаныя ў летнія Алімпійскія гульні ў 1908 і 1920 гадах. З 1924 па 1992 год зімовыя Алімпійскія гульні праводзіліся ў тыя ж гады што і летнія. З 1994 году зімовыя Алімпійскія гульні праводзяцца са зрухам у 2 гады ад летніх Алімпійскіх гульняў.

## Гісторыя ствараньня

## Віды спорту, прадстаўленыя на зімовых Алімпійскіх гульнях
Наступныя віды спорту (ці спартыўныя дэсцыпліны) складаюць афіцыйную праграму цякучых зімовых Алімпійскіх гульняў і пералічаны ў албавітным парадку ў адпаведнасьці з назвай, выкарыстоўваючымся МОК. Лічбы ў кажнай ячэйкі паказваюць колькасьць спаборніцтваў па кожнаму віду спорту, якія праводзіліся ў адпаведных гульнях; маркер ( • ) азначае, што гэты від спорту праводзіўся як дэманстрацыйны. У некаторых выпадках у адным і тым жа відзе спорту на адніх і тых жа гульнях разыгрывалісь як афіцыйныя медалі, так і дэманстрацыйныя спаборніцтвы.

Тры з семі відаў спорту складаюцца з некалькіх дысцыплін.

* - кропкамі пазначаны годы, у якіх гэтакі від спорту праводзіўся дэманстрацыйна.

## Гады і месцы правядзеньня

## Глядзіце таксама
* Алімпійскія гульні
* Паралімпійскія гульні
* Летнія Алімпійскія гульні
* Летнія Паралімпійскія гульні
* Зімовыя Паралімпійскія гульні
* Антычныя Алімпійскія гульні
* Міжнародны алімпійскі камітэт
Аляксей Ягудзін

**Аляксей Канстанцінавіч Ягудзін** (18 сакавіка 1980, Санкт-Пецярбург, Расея) — расейскі фігурыст.

## Вонкавыя спасылкі

* Алексей Ягудин на сайте МОК 
* Неофициальный сайт А. Ягудина
* Интервью Алексея Ягудина журналу Sex and the City

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Расейскія фігурысты
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па фігурным катаньні
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па фігурным катаньні
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расеі
Катэгорыя:Фігурысты і фігурысткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Фігурысты і фігурысткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 году
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай» 4 ступені
Валёнская мова

**Валёнская мо́ва** — гэта адна з раманскіх моваў, на якой размаўляе частка насельніцтва Валёніі, Бэльґія. Валёнская мова адносіцца да той жа групы, што і француская, аднак яе не разглядаюць у якасьці дыялекту: франкамоўны чалавек зь цяжкасьцю разумее валёнца. Таксама валёнскую мову нельга блытаць з бэльгійскім варыянтам францускае мовы.

## Агульныя зьвесткі
Валёнская мова фармавалася ў пэрыяд між VIII ды XII стагодзьдзямі. Мае значны кельцкі і германскі субстрат. На 100 клясічных валёнскіх словаў 90 будзе лацінскага паходжаньня, 9 — германскага, 1 — кельцкага. Аднак сёньняшняя валёнская мова мае шмат запазычаных словаў з францускае мовы.

## Геаграфічнае распаўсюджаньне

На валёнскай мове размаўляюць жыхары поўначы Францыі *botte de Givet*, у дэпартамэнце Ардэны і розных вёсках у дэпартамэнце Нор. Невялікая колькасьць носьбітаў валёнскае мовы пражывае ў ЗША, ў штаце Вісконсін.
Афіцыйнага статусу гэтая мова ня мае, але ў 1990 року яна была прызнаная мясцовай мовай. У цяперашні час па-валёнску размаўляе каля 600 тысячаў асобаў, хаця на пачатку XX стагодзьдзя ёю карысталася 90 % насельніцтва Валёніі (больш за чатыры мільёны асобаў). Нязначная частка людзей, якія нарадзіліся ў паваенны час, вольна валодае гэтай мовай. Многія толькі ведаюць некаторыя словы і выразы па-валёнску.

Цяпер валёнская амаль цалкам выцесьненая францускай, якая мае статус афіцыйнае мовы Бэльґіі. Валёнская мова знаходзіцца ў сьпісе 500 моваў сьвету, якім пагражае выміраньне ў XXI стагодзьдзі. Тым ня менш, у апошнія рокі ў Валёніі назіраецца адраджэньне цікавасьці да валёнскае мовы.

## Дыялекты
 
Валёнская мова налічвае некалькі дыялектаў, якія можна суаднесьці з рэгіёнамі Валёніі:
* Цэнтральны дыялект, на якім размаўляюць у Намюры () — сталіцы Валёніі. Гэта адзін з найбольш кансэрватыўных і ідыёсынкратычных дыялектаў.
* Заходні дыялект — дыялект, які найбольш набліжаны да францускае мовы дзякуючы моцнаму ўплыву зь Пікардыі. Распаўсюджаны ў раёне местаў Шарлеруа () ды Нівэль ()
* Паўднёвы — распаўсюджаны ў Ардэнскім рэгіёне Бэльґіі.

Нягледзячы на мясцовыя фанэтычныя асаблівасьці, ў Валёніі назіраецца рух за прыняцьце адзінага правапісу — «rfondou walon». Гэтая артаграфія дае магчымасьць розным чытачам па-рознаму вымаўляць словы. Гэты канцэпт быў узяты з брэтонскае мовы і дазваляе прымірыць сучасныя фанэтычныя нормы з традыцыямі напісаньня словаў.

## Прыклады фразаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Валёнская граматыка анляйн

Катэгорыя:Раманскія мовы
Катэгорыя:Мовы Бэльгіі
Катэгорыя:Мовы Францыі
Кальварышкі

**Кальварышкі** — гістарычная мясцовасьць Менску, разьмешчаная ў паўночна-заходняй частцы места, на правым беразе ракі Сьвіслачы. 

Фальварак Кальварышкі ўзьнік побач зь Весялоўкай, ягоная назва тлумачыцца як «маленькая кальварыя».

У 1700 року стольнік і падстароста менскі Антоні Тэадор Ваньковіч ахвяраваў Кальварышкі Менскаму кляштару баніфратаў. У той час фальварак налічваў 1 валоку і 15 моргаў ворнай зямлі, а таксама зьмяшчаў комплекс жылых і гаспадарчых пабудоваў.

У 1846 року Часлаў, бацька Станіслава Манюшкі, адлюстраваў на сваім малюнку выбіраньне бульбы ў Кальварышках.

У пачатку XX ст. Кальварышкі далучылі да Весялоўкі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Формирование территории Минска (1800—2004), Бібліятэка Менчука

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Менску
Гасьцілавічы

Назву **Гасьцілавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Гасьцілавічы — вёска ў Ляхавіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Гасьцілавічы — вёска ў Лагойскім раёне

## Глядзіце таксама
* Гасьцілава
* Гасьцілаўцы
* Гасьціна
* Гасьцінка
Гарбавіцкі сельсавет

**Гарбаві́цкі сельсавет**:

* Гарбавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Гарбавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці
Гарбавіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)

**Гарбаві́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гарбавічы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Вайнілаўскі сельсавет (Чавускі раён)

**Вайні́лаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вайнілы. Насельніцтва 1017 чал. (2010).

## Гісторыя
18 сакавіка 2008 году ліквідаваная вёска Любавіна.

23 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Вусьце, Галавенчыцы, Зялёная Рошча, Навасёлкі, Усушак, Хамянкі, Юшкавічы, якія ўваходзілі ў склад Антонаўскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чавускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Азарыцкі пасялковы савет

**Азарыцкі пасялко́вы саве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Азарычы.

## Гісторыя
У 1917 годзе створаны Азарыцкі сельсавет у складзе Азарыцкай воласьці Бабруйскага павету Менскай (з 29 жніўня 1919 году да 10 жніўня 1920 году — Гомельскай) губэрні РСФСР (з 1 студзеня 1919 году — Беларускай ССР), з 10 жніўня 1920 году да 17 ліпеня 1924 году — Азарыцкай воласьці Бабруйскага павету Менскай губэрні (да 18 сакавіка 1921 году), з 20 жніўня 1924 году — Азарыцкага (з 25 ліпеня 1931 году — Мазырскага, з 12 лютага 1935 году — Даманавіцкага) раёну Мазырскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці з цэнтрам у вёсцы Азарычах (з 15 ліпеня 1935 году — мястэчка, з 27 верасьня 1938 году — вёска).

24 верасьня 1926 году сельсавет рэарганізаваны ў нацыянальны габрэйскі.
У 1935 годзе сельсавет пераўтвораны ў беларускі.

17 лістапада 1959 году Азарычам нададзены статус гарадзкога пасёлку. У сувязі з гэтым Азарыцкі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя навастворанаму Азарыцкаму пасялковаму савету ў складзе Даманавіцкага (з 20 студзеня 1960 году — Каленкавіцкага) раёну Гомельскай вобласьці.

12 лістапада 2013 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1968 году — 8
* 1 студзеня 1974 году — 12
* 1 студзеня 1981 году — 12
* 1 студзеня 1986 году — 12
* 1 студзеня 2005 году — 11

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 309
*  С. 75, 205—206
*  С. 137

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, створаныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Іван Віткоўскі

**Іва́н Анто́навіч Вітко́ўскі** (2 траўня 1888, вёска Чэрчыцы Аршанскага павету, цяпер Шумілінскі раён — 27 сьнежня 1937) — беларускі гісторык. Прафэсар (1932).

У 1912 скончыў Петраградзкую каталіцкую духоўную сэмінарыю, У 1914 — 2 курсы Петраградзкай духоўнай акадэміі. 3 1916 служыў вікарыем (памочнікам ксяндза) Мазырскага касьцёла. У 1918 пазбаўлены духоўнага сану. У 1919 добраахвотна пайшоў у Чырвоную армію. 3 1921 на Віцебшчыне на партыйнай рабоце, працаваў выкладнікам і прарэктарам Віцебскага вэтэрынарнага інстытуту. У Менску з 1925: выкладнік Камуністычнага ўнівэрсытэту імя Леніна, намесьнік загадчыка польскага аддзела Інбелкульту, намесьнік, а потым дырэктар Інстытута польскай пралетарскай культуры. Адначасова ў пэдагагічным інстытуце ўзначальваў катэдру гісторыі і выкладаў гісторыю Беларусі, СССР, Польшчы. 26 ліпеня 1933 незаконна арыштаваны. Пасьля трохрочнага зьняволеньня працаваў у месьце Баравічы Ленінградзкай вобласьці. 2 лютага 1937 паўторна незаконна арыштаваны і этапаваны ў Менск. Расстраляны. Рэабілітаваны ў 1959.

Аўтар працаў па гісторыі нацыянальна-вызваленчага і рэвалюцыйна-дэмакратьгчнага руху на Беларусі, паўстаньня 1863—1864 рр.: «1863 год на Меншчыне» (1927, у сааўтарстве), «Паўстаньне 1863 году і расейскі рэвалюцыйны рух пачатку 1860 гадоў» (кніга 3, 1931) і іншых.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шумілінскім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія навукоўцы
Лагойскі сельсавет

**Лаго́йскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Цэнтар сельсавету — места Лагойск (не ўваходзіць у склад савету), раней — в. Гасьцілавічы.

## Месцазнаходжаньне і геаграфія
Лагойскі сельсавет знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Лагойскага раёну ў радыюсе 15 км вакол гораду Лагойску. Агульная плошча сельсавету — 4113 га, зь іх землі РДУП «Беларуснафта-Менскаблнафтапрадукт» філія СК «Лагойскі» — 3329 га, землі сельсавету — 784 га. На тэрыторыі сельскага савету пражывае 1298 чалавек.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Лагойскага раёну Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 15 студзеня 1938 году — Менскай вобласьці.

17 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — вёскі Аўгустова, Гаішча, Жалудоўшчына, Загор’е, Замасточча, Карцоўшчына, Косін, Мачужычы, Падонкі, Пархава, Сілічы, Сьвідна, пасёлак Чарняхоўскі — ліквідаванага Знаменскага сельсавету.

## Арганізацыі
На тэрыторыі сельсавету разьмешчаныя арганізацыі:

* РДУП «Беларуснафта-Менскаблнафтапрадукт» філія СК «Лагойскі» (в. Гасьцілавічы)
* ТАА «Паркерпласт» (вытворчасьць вырабаў з плястмасы), разьмешчаны ў в. Заазер’е
* ТАА «Вега» (закуп грыбоў, ягад), разьмешчаны ў в. Верагі.

## Установы
* ДУА «Гасьцілавіцкая сярэдняя агульнаадукацыйная школа»
* ДУА «Гасьцілавіцкі дзіцячы сад»
* Сельскі дом культуры в. Гасьцілавічы
* Аддзяленьне сувязі в. Гасьцілавічы
* Бібліятэка в. Гасьцілавічы

## Гандаль
Крамы ў в. Гасьцілавічы, в. Заазер’е, в. Слагавішча.

## Транспарт
Транспартнае абслугоўваньне ажыцьцяўляецца ДУП «Аўтапарк № 12».

## Турызм
* Сельская сядзіба «Лалуа», в. Панізоўе
* Гарналыжны комплекс «Лагойск» каля в. Верагі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 327


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лагойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Леанід Канеўскі

**Леанід Сямёнавіч Канеўскі** (, ; нарадзіўся 2 траўня 1939, Кіеў) — украінскі, расейскі й габрэйскі актор, згуляў ролі ў болей чым сарака фільмах і шмат роляў у тэатральных спэктаклях. Сучаснаму гледачу вядомы як вядучы дакумэнтальнага сэрыялу «Следствие вели...» на канале НТВ, дзе распавядалася пра самыя гучныя злачынствы савецкай эпохі.

## Біяграфія
Жанаты з дачкой Яўхіма Бярэзіна Ганнай Бярэзінай.

## Творчасьць

### Сцэнаграфія
* «В номерах» Чэхава

### Фільмаграфія
* 1968 — Дыямэнтавая рука — *кантрабандыст*
* 1974 — Нэйлён 100 %

## Вонкавыя спасылкі

* Фота, біяграфія

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеве
Катэгорыя:Расейскія акторы
Следствие вели…

«**Следствие вели…**» () — цыкль дакумэнтальных перадачаў пра самыя «гучныя» злачынствы, зьдзейсьненыя ў СССР. Разам з тым у іранічным ключы ў перадачах распавядалася пра звычайнае жыцьцё савецкіх грамадзянаў. Перадачы трансьлююцца на тэлеканале НТВ пачынаючы з 20 студзеня 2006 году. Агулам выйшла больш за 500 выпускаў.

Асобныя выпускі перадачы прысьвечаныя знакамітым злачынствам, надзвычайным здарэньням і злачынцам. Выпуск 27 ад 17 лістапада 2006 году «Забіць рэфарматара!» прысьвечаны гібелі П. М. Машэрава.

## Глядзіце таксама
* СССР
* Леанід Канеўскі
* НТВ-Беларусь

Катэгорыя:Расейскія тэлевізійныя праграмы
Ягудзін

**Ягу́дзін** — распаўсюджанае расейскае прозьвішча.

## Прозьвішчы
### Вядомыя носьбіты
#### А... Ягудзін
* Аляксей Генадзевіч Ягудзін (нар. 1973) — расейскі футбаліст і трэнэр.
* Аляксей Канстанцінавіч Ягудзін (18 сакавіка 1980, Ленінград) — расейскі фігурыст, чэмпіён сьвету і Эўропы.

#### К... Ягудзін
* Керым Ягудзін (жнівень 1915 — 20 жніўня 1944) — Герой Савецкага Саюзу, удзельнік баёў з японцамі ў раёне возера Хасан і Вялікай Айчыннай вайны.

#### Ш... Ягудзін
* Шаміль Ягудзін (10 лютага 1932 — 18 траўня 2005) — балетмайстар і пэдагог Вялікага тэатра, Народны артыст РСФСР.

#### Ю... Ягудзін
* Юлій Ягудзін (25 сьнежня 1906, Старадуб — 1989, Масква) — савецкі флейтыст і пэдагог.

 

Катэгорыя:Расейскія прозьвішчы
Аляксандар Патупа

**Алякса́ндар Сярге́евіч Пату́па** (21 сакавіка 1945, Севастопаль — 1 чэрвеня 2009, Менск) — беларускі бізнэсовец, грамадзкі дзеяч, журналіст, пісьменьнік, публіцыст, фізык, філёзаф, эканаміст. Кандыдат у майстры спорту па шахматах.

## Біяграфія
Жыў і вучыўся ў горадзе Ейску Краснадарскага края РСФСР. З 1961 году ў Менску. Вучыўся ў МФТІ, У 1967 годзе скончыў катэдру квантавай тэорыі фізычны факультэт Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Ламаносава . Пасьля заканчэньня ўніверсітэта прыехаў у Менск. Працаваў у Інстытуце фізыкі Акадэміі Навук БССР, БДУ. З 1970 году — кандыдат фізыка-матэматычных навук (тэарэтычная і матэматычная фізыка).

Доктар філязофіі (стратэгічнае прагназаваньне й інфармацыйныя тэхналёгіі, 1995), прафэсар (1995), сябра Міжнароднага Пэн-Клюбу і БАЖ. Быў старшынём Назіральнага камітэту Беларускай праваабарончай канвэнцыі, сябрам Рады Беларускай асацыяцыі Фабрык Думкі, сябрам Рады Беларускай Эўраатлянтычнай Асацыяцыі, сябрам Міжнароднай акадэміі інфармацыйных працэсаў і тэхналёгіяў, Міжнароднай акадэміі лідэраў бізнэсу і адміністрацыі, Нью-Ёркскай акадэміі навук, Міжнароднага інстытута сацыялёгіі, Міжнароднага таварыства «Мір будучыні», Амэрыканскай асацыяцыі садзеяньня разьвіцьцю навукі, Нацыянальнага геаграфічнага таварыства ЗША.

Заснавальнік і генэральны дырэктар выдавецка-паліграфічнай кампаніі «Эрыдан» (1989—1996), старэйшага прыватнага выдавецтва Беларусі, якое ўпершыню на Беларусі ў 1995 была ўзнагароджаная «Факелам Бірмінгэму».

Да 2007 году старшыня Беларускага саюзу прадпрымальнікаў.

Памёр увечары 1 чэрвеня ва ўзросьце 64 гадоў у шпіталі ў Бараўлянах. Дакладная прычына сьмерці пакуль невядомая. 3 чэрвеня 2009 году цела Аляксандра Патупы крэміравана ў крэматорыі на Паўночных могілках Менску.

## Творчасьць
Навукова-папулярныя кнігі:
* «Бег за бясконцасьцю» (1977, сер.«Эврика»)
* «Кантакт, або Некалькі думак ды дыялёгаў, падслуханых доўгім зімнім вечарам XXI стагодзьдзя» (1990)
* «Адкрыцьцё Сусвету – мінуўшчына, сапраўднасьць, будучыня» (1991)

Зборнікі мастацкіх апавяданьняў і аповесьцяў:
* «Фантакрым-CCI»(1989),
* «Пастка ў цэйтноце»(1990),
* «Нешта неверагоднае» (1992),

Аўтар больш як 300 артыкулаў у газэтах ды часопісах.

## Узнагароды
Быў узнагароджаны мэдалямі:
* Чалавек году (International Man of the Year, 1997-98, Кембрыдж),
* Выбітны чалавек 20-га стагодзьдзя (Outstanding People of the 20th Century, 1999, Кембрыдж),
* За высокія дасягненьні ў навуцы, 2004, IAIT, Менск,
* За высокія дасягненьні ў навуцы (залаты, 2005, IAIT, Менск).

## Крыніцы


Катэгорыя:Нарадзіліся ў Севастопалі
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Беларускія эканамісты
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Дактары філязофіі
Катэгорыя:Кандыдаты фізыка-матэматычных навук
Валер Брылёў

**Валер Анатолевіч Брылёў** ( 1959, Гомель) — беларускі дыплямат.

3 чэрвеня 1998 году быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Саюзнай Рэспубліцы Югаславія, адстаўлены быў 30 траўня 2001 году. 16 траўня 2006 году прызначаны амбасадарам у Кыргыскай Рэспубліцы. 22 студзеня 2010 году быў адстаўлены з гэтай пасады й прызначаны амбасадарам у Рэспубліцы Казахстан. 28 лютага 2013 году быў адстаўлены з гэтай пасады.

28 лютага 2013 году прызначаны памочнікам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь. 27 красавіка 2017 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Беларусі ў Сэрбіі, а таксама ў Чарнагорыі ды Македоніі па сумяшчальніцтве. Звольнены з гэтай пасады 20 лістапада 2023 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Казахстане
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Кыргыстане
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Сэрбіі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Чарнагорыі
Катэгорыя:Памочнікі прэзыдэнта Беларусі
Брылёў

Назву **Брылё́ў** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Брылёў — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Брылёў — пасёлак у Чачэрскім раёне

## Прозьвішчы
### Вядомыя носьбіты
* Валер Брылёў — беларускі дыплямат

## Глядзіце таксама
* Брылёва
* Брылёк
* Брылёўка
* Брылёўшчына
* Брылі
* Брыль
* Брылькі
Сямёнавічы

Назву **Сямёнавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Сямёнавічы — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Сямёнавічы — вёска ў Дзятлаўскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Сямёнавічы — вёска ў Калінкавіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Сямёнавічы — вёска ва Ўзьдзенскім раёне 

## Глядзіце таксама
* Семенаўцы
* Сямёнава
* Сямёнаў
* Сямёнаўка
* Сямёнаўская
* Сямёнкі
Эльжбета Радзівіл

**Эльжбе́та Радзіві́л** (Эльжбета Мары́я князёўна Радзівіл на Нясьвіжы гербу «Трубы») (, Лёндан, Вялікабрытанія — ) — князёўна, дачка перадапошняга ардынату Нясьвіжу Альбрэхта Радзівіла і ангелькі Дораці Паркер Дыкан (*Dorothy Parker Deacon*).

Шлюб Альбрэхта Радзівіла з маці Эльжбеты быў нядоўгім, Эльжбета жыла з маці ў Парыжы і толькі час ад часу адведвала бацьку ў Нясьвіжы, апошні раз — у 1935 годзе.

## Візыты ў Беларусь
Эльжбета Радзівіл упершыню наведала незалежную Беларусь у 1993 годзе намаганьнямі прафэсара Адама Мальдзіса.

У траўні 2009 году адбыўся неафіцыйны візыт князёўны ў Беларусь разам зь іншымі прадстаўнікамі роду Радзівілаў, падчас якога Радзівілы наведалі Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, Нацыянальную бібліятэку Беларусі, Нацыянальны мастацкі музэй Беларусі ў Менску, а таксама гарады Мір і Нясьвіж, вёскі Паланэчку і Ішкальдзь.

У ліпені 2009 Эльжбета Радзівіл у суправаджэньні некалькіх прадстаўнікоў роду зноў наведала Нясьвіж.

## Стаўленьне да беларускай мовы
*Ведаеце, я зараз скажу вам не зусім прыемную рэч… Гэта вялікая ганьба, што вы ў Беларусі не гаворыце па‑беларуску… Я адмыслова прыслухоўваюся ўжо колькі дзён… Ведаеце, калі б нас не пагналі адсюль у 1939‑м, я сёньня размаўляла б па‑беларуску. Бо мой бацька зь нясьвіжцамі размаўляў выключна па‑беларуску,* — заявіла Эльжбета Радзівіл падчас візыту ў Нясьвіж у ліпені 2009.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Elżbieta Maria ks. Radziwiłł na Nieświeżu h. Trąby
* Эльжбета Радзівіл: Вяртаньне ў Нясьвіж. 88 фота //Блог Глеба Лабадзенкі

Эльжбэта
Катэгорыя:Нарадзіліся 21 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёндане
Альбрэхт Антоні Вільгельм Радзівіл

**Альбрэхт Радзівіл, Альбрэхт Антоні Вільгельм князь Радзівіл на Нясьвіжы [[Трубы (герб)|гербу Трубы]]** (30 кастрычніка 1885, Бэрлін — 18 сьнежня 1935, Варшава) — перадапошні XVI ардынат Нясьвіжу. Валодаў 850 квадратнымі кілямэтрамі зямлі.

Альбрэхт Радзівіл памёр у Варшаве, пахаваны ў Нясьвіжы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Albrecht Antoni Wilhelm ks. Radziwiłł na Nieświeżu h. Trąby
* Князь Мацей РАДЗИВИЛЛ: «Мой дядя Альбрехт в 1918 году поддержал Белорусскую Народную Республику» //Комсомольская правда 10.07.2008

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бэрліне
Альбрэхт
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Фарным касьцёле ў Нясьвіжы
Софія Кавалеўская

**Со́фія Кавале́ўская** (таксама **Зоф’я Кавалеўская**, ; 1853, вёска Малыя Бакшты Маладэчанскага раёну — 22 лютага 1918, Менск) — беларуская і польская фальклярыстка, этнографка, пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Зоф’я Кавалеўская (у дзявоцтве Лентоўская) нарадзілася ў памешчыцкай сям’і ў 1853 годзе ў Малых Бакштах Менскай губэрні. Яна была жонкай Яўгена Завадзкага зь Віленскага павету. У сваім маёнтку, дзе правяла большую частку жыцьця, вяла асьветніцкую дзейнасьць і таемнае выкладаньне польскай мовы і польскай гісторыі. 

У часопісе «Tygodnik Ilustrowany» No 6 за 1918 г. было напісана: «Яна памірала, распытваючы пра ход бітваў (польскіх) легіянэраў». 

Памерла 22 лютага 1918 г. у Менску.

## Творчасьць
Сабрала калекцыю прадметаў народных рамёстваў, твораў мастацтва, а таксама матэрыялы пра паўстаньне 1863—1864 рр. на Меншчыне і прысьвяціла яму некалькі артыкулаў і кнігу «3 успамінаў выгнанца 1863 году», якая выйшла ў сьвет у 1911. Аўтарка працы «Вясельная ўрачыстасьць у Вялейскім павеце ў ваколіцах Маладэчна і Радашковічаў». У 1912 выдала кнігу ўспамінаў выкладніка Менскай гімназіі Ф. Шаблоўскага «Менскія абразкі 1850—1863 гг.» пра гісторыю гімназіі і яе выкладнікаў, тэатар, сям’ю В. Дунін-Марцінкевіча, памятныя мясьціны места.

Пісала артыкулы і апавяданьні ў газэце «Kurier Litewski» і часопісе «Wisła».

## Творы

* *Obrazki Mińskie 1850-1863*, nakładem księgarnia Józefa Zawadzkiego w Wilnie ,1912.
* *Ze wspomnień wygnańca z roku 1863*, nakładem księgarnia Józefa Zawadzkiego w Wilnie, 1912.
* *Z pamiętników doktora:powieść współczesna*, nakładem księgarnia Józefa Zawadzkiego w Wilnie 1913.
* *Dzieje powstania lidzkiego: wspomnienie o Ludwiku Narbucie*, nakładem Wyd. "Dziennika Wileńskiego" w Wilnie, 1934.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1853 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладэчанскім раёне
Катэгорыя:Беларускія фальклярысты
Катэгорыя:Беларускія этнографы
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Памерлі 22 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1918 годзе
Катэгорыя:Польскія этнографы
Катэгорыя:Польскія літаратаркі
Катэгорыя:Польскія фальклярысты
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Асобы Менску
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Пахаваныя ў Менску