Рэспубліка (дэпутацкая група)

**Дэпутацкая група «Рэспубліка»** — аб’яднаньне дэпутатаў у Палаце прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу РБ 2 скліканьня (2002—2004 гг.). Налічвала ад 6 да 12 дэпутатаў, уяўляла зь сябе адзіную апазыцыйную сілу ў беларускім парлямэнце (ДГ «СЭР» мела апрычоны ад ураду погляд толькі ў эканамічных пытаньнях).

## Утварэньне
Гісторыя «Рэспублікі» пачалася ў чэрвені 2002 г. Тады яна налічвала 12 чалавек. Кіраўніком групы стаў генэрал Валер Фралоў. Як вядома, рэглямэнт ПП НС не дазваляе стварэньня фракцыяў у парлямэнце, а паўнамоцтвы дэпутацкіх груп істотна абмежаваныя. Фактычна, дэпутацкія групы існавалі толькі дзеля таго, каб у канцы парлямэнцкіх спрэчак можна было агучыць калектыўную пазыцыю той ці іншай групы.

Галоўны чыньнік, які судзейнічаў утварэньню ў парлямэнце апазыцыі — адносна свабодныя выбары 2000 г. Улада дазволіла ўнутраную канкурэнцыю ў асяродзьдзі намэнклятуры, больш за тое, у палату трапілі два прадстаўнікі АГП (што праўда, ім давялося прыпыніць сяброўства ў партыі, паколькі тая трымалася тады тактыкі байкоту).

## Парлямэнцкая дзейнасьць
У пачатку лідэры групы абвесьцілі, што мэта «Рэспублікі» — судзейнічаць кантактам паміж выбарцамі і ўладамі. Але з восені 2002 г. Фралоў пачаў рабіць выразна неляяльныя ў дачыненьні да ўраду заявы: у прыватнасьці, генэрал зацікавіўся лёсам зьніклых у канцы 90-х гг. палітыкаў. Гэткія заявы амаль адразу выклікалі рэакцыю з боку ўладаў. На чальцоў групы пачаўся ціск, у лістападзе пра выхад зь яе абвесьцілі 4 дэпутаты, што стварала мажлівасьць для ліквідацыі ДГ як ня маючай патрэбных 10 сяброў. Аднак група тады захавалася: зь яе выйшлі адно 3 дэпутаты й далучыліся 2. Тады ж кіраўніцтва групай пакінуў Фралоў, а на ягонае месца заступіў Уладзімер Парфяновіч.

У сакавіку 2003 г. у прэсе была надрукавана праграмная заява групы, што можна лічыць завяршэньнем ейнага фармаваньня. Тады ж на лідэра быў абраны Сяргей Скрабец. Група налічвала 10 дэпутатаў (9,09% ад усяго дэпутацкага корпусу).

У траўні 2003 г. супроць Скрабца распачынаецца крымінальная справа, у чым зазвычай бачаць працяг ціску на найбольш радыкальную парлямэнцкую фракцыю.

Да жніўня 2003 г. групу пакінулі яшчэ 4 дэпутаты, што пазбавіла яе легітымнасьці. Уладзімер Канаплёў (намесьнік старшыні палаты) лічыў патрэбным пазбавіць групу рэгістрацыі, што не ўдалося аджыцьцявіць праз праблемы з рэглямэнтам.

Улетку 2004 г., у зьвязку з падрыхтоўкай да чарговых парлямэнцкіх выбараў, ДГ унесла ў Палату прадстаўнікоў законпраект пра зьмены ў выбарчае заканадаўства (супольна з прадстаўніком Партыі свабоды і прагрэсу У. Навасядам), але Прэзыдыюм адмовіўся ўносіць іх на абмеркаваньне. У адказ Парфяновіч, Скрабец і Фралоў абвесьцілі галадаваньне, цалкам праігнараванае дзяржаўнымі мэдыямі.

## Па-запарлямэнцкая дзейнасьць
З 2002 г. «Рэспубліка» завязала кантакты з прадстаўнікамі парлямэнтаў іншых краінаў. У якасьці прадстаўнікоў сыстэмнай апазыцыі на Беларусі, чальцы групы ў пачатку 2004 г. наведалі ЗША, Чэхію, Вялікабрытанію і Швэцыю, дзе зь імі сустракаліся дэпутаты парлямэнтаў.

Унутры краіны сябры групы рабілі намаганьні ў справе аб’яднаньня з пазасыстэмнай апазыцыяй (перадусім — кааліцыяй «5+»). У студзені 2004 г., напрыклад, было дамоўлена ўзгадніць пазыцыі на выбарах. Пасьля, аднак, гэтае пагадненьне фактычна не працавала.

Улетку 2003 г. чальцы «Рэспублікі» выступілі зь ініцыятывай стварэньня Міжрэгіянальнай дэпутацкай групы з удзелам чальцоў мясцовых саветаў, дзе на мясцовых выбарах было абрана 0,7% апазыцыйных дэпутатаў (174 з 24000). Дарэчы, з нагоды парушэньняў на мясцовых выбарах 2003 г. зьвярталася ў Канстытуцыйны суд РБ.

## Ацэны
Нягледзячы на тое, што практычных вынікаў дзейнасьць ДГ «Рэспубліка» не прынесла, ейнае існаваньне мела вялікае сымбалічнае значэньне. Яна шмат у чым адрозьнівалася ад папярэдніх парлямэнцкіх апазыцый (Апазыцыя Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне» ў 1990—1996 гг. і АГП у 1996 г.), сутыкалася зь іншымі праблемамі і перашкодамі з боку ўладаў.

Існаваньне і дзейнасьць групы выклікала рэзка нэгатыўную ацэну з боку традыцыйных парлямэнцкіх структур, асабліва БСДП Статкевіча, на электарат якой шмат дзе прэтэндавалі рэспубліканцы. Сацыялягічныя апыты ўлетку 2003 г. паказвалі, што 33,1% беларусаў станоўча ставяцца да дзейнасьці «Рэспублікі». Аднак патрапіць у ПП НС 3 скліканьня з рэспубліканцаў ніхто так і ня здолеў. Амбіцыі Фралова і Скрабца засталіся незадаволенымі і на прэзыдэнцкіх выбарах 2006 году. Многія чальцы групы пасьля пацярпелі ад рэпрэсыяў.

## Кіраўнікі
У розны час ДГ «Рэспубліку» ачольвалі:
# Валер Фралоў (чэрвень — сьнежань 2002 г.)
# Уладзімер Парфяновіч (сьнежань 2002 — сакавік 2003 гг.)
# Сяргей Скрабец (сакавік 2003 — восень 2004 гг.)

## Крыніцы

Катэгорыя:Парлямэнт Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2002 годзе