open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімер Цэсьлер

**Уладзімер Цэсьлер** (нарадзіўся  году) — беларускі мастак, дызайнэр. Жыве і працуе ў Менску.

## Біяграфія
Скончыў у 1979 годзе аддзяленьне дызайну Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытуту (БДТМІ) у Менску (цяпер Беларуская акадэмія мастацтваў). З 1979 году працаваў сумесна зь Сяргеем Войчанкам. Міжнародную вядомасьць творчы тандэм набыў у першую чаргу ў вобласьці плякату (больш за 30 узнагарод міжнародных конкурсаў і біенале).

## Значныя працы
Шырокую вядомасьць набыў «Праект стагодзьдзя. 12 з XX» Уладзімера Цэсьлера і Сяргея Войчанкі, у якім дванаццаць самых значных мастакоў XX стагодзьдзя былі выяўленыя ў выглядзе стылізаваных яек. Праект экспанаваўся ў ГМІІ імя Пушкіна ў Маскве (1999—2000), у Музэі Людвіга пры Дзяржаўным расейскім музэі ў Санкт-Пецярбургу (2000), на Вэнэцыянскім Біенале (2005). Пасьля сьмерці Войчанкі Ўладзімер Цэсьлер працягвае працаваць у той жа парадаксальнай і вострай манэры, якая разам з пэрфэктным тэхнічным выкананьнем, стала візытоўкай іх творчага дуэту. Адна з адметных прац гэтага пэрыяду — сэрыя оп-арт-аб’ектаў «Вэктарныя тэхналёгіі» (2007).

Кірункі працы: плякат, графіка, жывапіс, скульптура, аб’ект, мастацкія акцыі, прамысловы дызайн, афармленьне кніг, рэкляма.


Файл:2003. Stamp of Belarus 0504.jpg
Файл:2003. Stamp of Belarus 0505.jpg


## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Цэсьлера і Войчанкі
* Адам Глобус. Словы пра мастака Валодзю Цэслера 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцку
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Беларускія дызайнэры
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Карма (Добрускі раён)

**Карма́** — вёска ў Добрускім раёне Гомельскай вобласьці. Карма ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Кармянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1051 чалавек
* 2005 год — 1141 челавек
* 1999 год — 1238 чадавек

## Інфармацыя для турыстаў
У вёсцы разьмешчаны Яана-Кармянскі жаночы манастыр. У Сьвята-Пакроўскай царкве, пабудаванай у 1832 годзе, захоўваюцца мошчы сьвятога Яана Кармянскага. Храм у пляне мае крыжападобную форму і ў пяцігранную апсіду з бакавымі рызьніцамі.

## Выхадцы
Карма зьяўляецца радзімай народнага пісьменьніка БССР Івана Шамякіна. У цэнтры вёскі яму ўсталяваны бюст поруч Дома культуры і бібліятэкі. Бібліятэка носіць імя Івана Шамякіна. Бюст выкананы скульптарамі Зьмітром і Іванам Паповымі. Помнік выкананы з бронзы і ўсталяваны на гранітна-мармуровы пастамэнт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кармянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Добрускага раёну
Юрбурскі раён

**Юрбурскі раён**, **Юбарцкі раён** (па-летувіску: *Jurbarko rajono savivaldybė*) — адміністрацыйная адзінка ў паўднёвай Летуве на мяжы з Польшчай, у складзе Таўроскага павета. Раён адносіцца да этнаграфічнага рэгіёна Жамойць.

## Паселішчы

У складзе раёну знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 2 гарады — Юрбург і Смольнікі;
* 9 мястэчкаў — *Эржвілка*, *Раўдона*, *Сярэджы*, *Стакі*, *Шымкайчы*, *Ваджгіры*, *[[Велюна]]* і *[[Вешвілі]]*;
* 380 вёсак.

## Колькасьць насельніцтва

*	*Юрбург* – 13 797 чал;
*	*Клаўсючы* – 1 050 чал;
*	*[[Вешвілі]]* – 1 045 чал;
*	*Скірснеманы* – 905 чал;
*	*Юдайчы* – 898 чал;
*	*[[Велюна]]* – 883 чал;
*	*Сярэджы* – 749 чал;
*	*[[Раўдона]]* – 716 чал;
*	*[[Смольнікі (горад)|Смольнікі]]* – 653 чал;
*	*Эржвілка* – 518 чал.

## Староствы

Юрбурскі раён складаецца з 12 старостваў:

*	*Эржвілскае* (па-летувіску: *Eržvilko seniūnija*)
*	*Гірждаўскае* (па-летувіску: *Girdžių seniūnijа*)
*	*Юдайчскае* (па-летувіску: *Juodaičių seniūnija*)
*	*Юрбурскае* (па-летувіску: *Jurbarkų seniūnija*)
*	*Юрбурскае гарадзкое* (па-летувіску: *Jurbarko miesto seniūnija*)
*	*Раўданскае* (па-летувіску: *Raudonės seniūnija*)
*	*Сярэдскае* (па-летувіску: *Seredžiaus seniūnija*)
*	*Скірснеманскае* (па-летувіску: *Skirsnemunės seniūnija*)
*	*[[Смольнікі (горад)|Смольніцкае]]* (па-летувіску: *Smalininkų seniūnija*)
*	*Шымкайчскае* (па-летувіску: *Šimkaičių seniūnija*)
*	*[[Велюна|Вялёнскае]]* (па-летувіску: *Veliuonos seniūnija*)
*	*[[Вешвілі|Вешвільскае]]* (па-летувіску: *Viešvilės seniūnija*)

Катэгорыя:Таўроскі павет
Катэгорыя:Жамойць
Катэгорыя:Раёны Летувы
975

## Падзеі
* Эдвард Пакутнік стаў каралём Ангельшчны

## Нараджэньні
* Стэфан І Вугорскі

## Сьмерці
* 8 ліпеня — Эдгар Ангельскі

## Вонкавыя спасылкі
976

## Падзеі
* 10 студзеня — Базыль ІІ, стаў імпэратарам Бізантыйскай імпэрыі
* Самуіл Баўгарскі пачаў уладарыць як "цар"

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 10 студзеня — Ян І, імпэратар Бізантыйскай імпэрыі

## Вонкавыя спасылкі
970

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Лэйф Эрыксан, нарманскі дасьледчык

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Прызба

**Пры́зба** — прыстасаваньне, што служыла абароне сялянскай хаты ад холаду і сырасьці звонку.

Самы просты варыянт прызбы, калі зруб хаты на ўзроўні двух першых вянкоў прысыпаўся зямлёю, часам маглі прысыпаць каменьнем зь зямлёю. Аднак часьцей прызба мела наступны выгляд: на адлегласьці 35-40 см ад зруба ў зямлю ўбіваліся калкі і перапляталіся лазою ці бярозавымі пруткамі, або ўкопваліся пруткі, у якія закладваліся жэрдкі, тонкае бярвеньне ці дошкі. Прамежак між агароджай і сьцяною засыпаўся зямлёю або кастрыцаю.

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Лагі

**Лагі** (**падмосьнікі**, **шлігавіны**, **пляніцы**) — папярочныя брусы, на якія слалася драўляная падлога, якія ўрубаліся звычайна між першым і другім вянкамі.

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Пол (ложак)

**Пол** або **палаці** — нары ў сялянскай хаце, на якіх спалі. Звычайна месьціліся ля глухой доўгай сьцяны адным бокам прымыкаючы да печы, а другім да тарцовай сьцяны. Меў выгляд простага драўлянага насьцілу пакрытага саломаю.

## Глядзіце таксама
* Сьцёбка

## Літаратура
* Сабаленка, Э.Р., Гуркоў, У.С., Іваноў, У.М., Супрун, Дз.Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Падлога

**Падло́га** (таксама **мост**, **памо́ст**) — унутраная частка памяшканьня, яка служыць перакрыцьцём між ніжнім паверхам і падвалам.

## Матэрыялы
* **Земляная**. Самая раньняя форма падлогі. На ўзроўні другога вянка зруба засыпалася зямля і старанна ўтрамбоўвалася.
* **Глінабітная**: заліваўся раствор гліны, утрамбоўваўся і абпальваўся. Глінабітная падлога нашмат лепей зь земляную захоўвала сухасьць і цяпло.
* **Драўляная** (мост, або памост). Самы старажытны варыянт драўлянай падлогі рабіўся рабілася з абчасаных бярвеньняў або колатых дошак.

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973
Шчыт

Назву **Шчыт** маюць:
* **[[Шчыт (зброя)|Шчыт]]** — элемэнт узбраеньня
* **[[Шчыт (архітэктура)|Шчыт]]** — трох- або шматвугольны тарцовы франтон падоўжанага збудаваньня
* Шчыт (сузор’е)
Шчыт (архітэктура)

**Шчыт** — трох- або шматвугольны тарцовы франтон падоўжанага збудаваньня.

Характэрны для традыцыйнага дойлідзтва Беларусі, дзе зьяўляўся асноўным элемэнтам мастацкага аздабленьня збудаваньня. Ад зруб шчыт аддзяляўся прычолкамі, якія асноўваліся на доўгіх выпусках бярвеньняў верхняга вянка зруба ці траме. Звычайна афармляўся дэкаратыўнай шалёўкай разнастайных малюнкаў. Старажытным элемэнтам шчыта зьяўляецца вільчык у выглядзе галоў птушак ці жывёлаў.

## Глядзіце таксама
* Франтон
* Шчыпец

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Кулікі

Назву **Кулікі́** маюць:

* Кулікі — падатрад птушак атраду сеўцападобных

## Населеныя пункты
**Кулікі́** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў. 

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Кулікі — вёска ў Ляхавіцкім раёне 
** Кулікі — вёска ў Пружанскім раёне 

* Віцебская вобласьць:
** Кулікі — вёска ў Сеньненскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Кулікі — вёска ў Бераставіцкім раёне 
** Кулікі — вёска ў Івейскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Кулікі — вёска ў Ігуменскім раёне
** Кулікі — вёска ў Койданаўскім раёне
** Кулікі — вёска ў Мядзельскім раёне
** Кулікі — вёска ў Слуцкім раёне

### [[Расея]]

## Глядзіце таксама
* Кулік
* Кулікова
* Кулікоў
* Кулікоўка
* Кулікоўскае
* Кулікоўская
* Кулікоўскі
Кашадарскі раён

**Кашадарскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Ковенскім павеце Летувы. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы краіны. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй раён належыць да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Паселішчы
У складзе Кашадарскага раёну знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 2 гарады — Кашадары і Жыжмары;
* 3 мястэчкі — Круоны, Румшышкі і Жосьлі;
* 401 вёска.

## Колькасьць насельніцтва
* *Кашадары* — 10 002 чал;
* *Жыжмары* — 3884 чал;
* *Правенішкі II* — 2672 чал;
* *Румшышкі* — 1833 чал;
* *Гудзена* — 1664 чал;
* *Жосьлі* — 818 чал;
* *Стасюна* — 812 чал;
* *Кроны* — 726 чал;
* *Даваёны* — 695 чал;
* *Правенішкі* — 562 чал.

## Староствы
Кашадарскі раён падзяляецца на 11 старостваў:
* *Кашадарскае* ()
* *Кашадарскае гарадзкое* (па-летувіску: *Kaišiadorių miesto seniūnija*)
* *Кронскае* (па-летувіску: *Kruonio seniūnijа*)
* *Немайтонскае* (па-летувіску: *Nemaitonių seniūnija*)
* *Паламенскае* (па-летувіску: *Palomenės seniūnija*)
* *Папарцкае* (па-летувіску: *Paparčių seniūnija*)
* *Парвянішкаўскае* (па-летувіску: *Pravieniškių seniūnija*)
* *Румшышкаўскае* (па-летувіску: *Rumšiškių seniūnija*)
* *Жосьленскае* (па-летувіску: *Žaslių seniūnija*)
* *Жыжмарскае* (па-летувіску: *Žiežmarių seniūnija*)
* *Жыжмарскае гарадзкое* (па-летувіску: *Žiežmarių apylinkės seniūnija*)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Ковенскага павету
Катэгорыя:Аўкштота
Ганак

**Га́нак**, **Ґа́нак** — лёгкая, звычайна крытая прыбудова з прыступкамі перад уваходнымі дзьвярыма. Прататыпам для ганка быў вялікі камень, які ў старажытнасьці клалі перад уваходам. З канца ХІХ ст. сустракаецца ганкі на двух слупах, а таксама паўзакрытыя ганкі. У пачатку ХХ ст. зьяўляецца закрыты ганак.

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Вэранда

**Вэранда** — адкрытая, або зашклёная лёгкая прыбудова ўздоўж сьцяны, сустракалася пры хатах заможных гаспадароў з канца XIX стагодзьдзя. Звычайна вэранда мела каркас з тоўстых жэрдак або тонкіх бярвеньняў.

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Вільчык

**Вільчык** — месца злучэньня плашчыняў двухсхільнага даху ўверсе. У традыцыйнай архітэктуры беларусаў вільчык быў месцам упрыгожваньня сялянскіх хатаў. На Беларусі сустракаюцца падвойныя і адзінарныя вільчыкі ў матыве рагоў ці конскіх галоваў.


Прыклад вільчыка.jpg|Вільчык ў выглядзе пікі
Прыклад вільчыка 2.jpg|Вільчык ў выглядзе стралы


## Літаратура
* Сабаленка, Э.Р., Гуркоў, У.С., Іваноў, У.М., Супрун, Дз.Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Ліштва

**Ліштва** — аздабленьне ваконнага праёму ў народнай драўлянай архітэктуры. Першапачаткова мела характар канструктыўнай дэталі (дошкі, што прыкрывала асадачны паз). Зь цягам часу ліштва атрымала характар высокамастацкага элемэнту вонкавага ўпрыгожваньня сялянскай хаты.

Выдзяляюць наступныя тыпы ліштваў:
* з клясычнай прамавугольнай ці трохвугольнай формай карніза, 
* трохвугольныя арачныя нішы, 
* ліштвы, прапіленыя разьбою.

## Літаратура
* Сабаленка, Э.Р.; Гуркоў, У.С.; Іваноў, У.М.; Супрун, Дз.Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973.

## Вонкавыя спасылкі
* Рассадзін, С.Я.; Рызнаокі, Г.М.; Петухоў, А.В. Надваконныя ўпрыгожванні ў мястэчку Парычах: сімволіка драўляных кружаваў // Рэгіянальны партал — Светлагорск.

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Камора

**Камора** (або *кладоўка*, *чулан*) — невялікае памяшканьне для захаваньня рэчаў рознага прызначэньня. У сялянскай хаце камора рабілася звычайна ў сенцах.

## Глядзіце таксама
* Варыўня

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Галяндка

**Галя́ндка** — невялікая печ-грубка з адводам для дыму для ацяпленьня памяшканьня.

## Глядзіце таксама
* Печ

Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Катэгорыя:Уладкаваньне хаты
Катэгорыя:Печы
Покуць

**Покуць** (*чырвоны кут*) — своеасаблівае сакральнае месца ў сялянскай хаце, дзе стаяў стол, а зьверху вісеў абраз.

Покуць мела найбольшае значэньне ў рытуальнай сыстэме жыцця сялянскай хаты, зьяўляючыся найбольш каштоўнай у абрадавым сэнсе часткай хаты. У гэтым куце знаходзіліся абразы, малельныя кнігі, сьвянцоныя сьвечкі. Тут на скрыжаваньні лаваў у многіх хатах ставілі хлебную дзяжу як сымбаль дастатку і дабрабыту. У час абраду зажынак і дажынак першы і апошні снапы ставілі на пачэснае месца ў чырвоны кут.

## Вонкавыя спасылкі

* Ленсу Я. Куты роднай хаты

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Сенцы

**Сенцы** (або *сені*, *сенкі*, *прывен*, *прымен*, *ляцён*) – памяшканьне для захаваньня цяпла ў цёплай хаце звычайна ў выглядзе зрубнага трысьцена, які далучаўся да хаты пры дапамозе двух шулаў. У сенцах стаялі гаспадарчыя прылады (абавязкова - жорны), часам жывёла, аднак пэўнага гаспадарчага прызначэньня сенцы ня мелі. 

## Літаратура
* Сабаленка, Э.Р., Гуркоў, У.С., Іваноў, У.М., Супрун, Дз.Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973
* Якімовіч, Ю.А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Варыўня

**Варыўня** (або *стопка*, *сьцёпка*, *істопка*) – гаспадарчая пабудова зрубнай канструкцыі, як і хата, з імшанымі сьценамі, без акон або з маленькімі шырынёй ў адно-два бервяна адтулінамі з засоўкамі замест шкла. Варыўня звычайна стаяла асобна ці далучалася да сенцаў з супрацьлеглага хаце боку, часам у ёй выдзялялася камора. Выкарыстоўвалася для захоўваньня бульбы, буракоў, малака, морквы і інш. Разам з прыпасамі ў варыўні трымалі дробны гаспадарчы інвэнтар. У зімовы час варыўня ацяплялася пры дапамозе невялікай курной печкі. Пры неабходнасьці магла пераабсталёўвацца пад жылое памяшканьне. 

Паступова варыўня пачала замяняцца скляпамі.
 
## Літаратура
* Сабаленка, Э.Р., Гуркоў, У.С., Іваноў, У.М., Супрун, Дз.Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Хлеў

**Хлеў** — найбольш распаўсюджанае найменьне гаспадарчага памяшканьня для ўтрыманьня жывёлы.

ХЛЕЎ, традыцыйная, пераважна зрубная гаспадарчая пабудова для ўтрымання свойскай жывёлы. Вядомы са старажытнасці ў большасці народаў свету, у славян паявіўся не пазней 5 ст. н. э. На тэр. Беларусі паявіліся ў часы Кіеўскай Русі, ім папярэднічалі лёгкія збудаванні тыпу кашар і паветак. Залежна ад жывёлы, якую трымаюць у хляве, яго называюць кароўнікам, аборай, стайняй, аўчарняй, свінарнікам. У сялянскіх сядзібах хлявы — драўляныя прамавугольныя ў плане зрубныя ці вянкова-слупавыя збудаванні пад 2- або 4-схільнымі стрэхамі.

Зрубы рабілі звычайна з другасортнай драўніны, без падвалін, не заўсёды імшылі. Хлявы звычайна ставілі за хатай, клеццю і павеццю ўпрытык,
асобна ці з невялікімі прамежкамі; часам іх ставілі на гумнішчы ці на асобным гаспадарчым двары. У бяднейшых сялян
усю жывёлу трымалі ў адным хляве ў катухах, разгароджаных жэрдкамі ці дошкамі.

Паводле жывёлы выдзяляюць наступныя віды хлява:
* *[[Абора]]* — на Меншчыне — хлеў для буйной рагатай жывёлы, на Віцебшчыне гэтым словам называюць усе пабудовы для жывёл: хлявы, дзяньнік, паветку.
* *Адрына* — для ўтрыманьня коней; на Гардзеншчыне — памяшканьне для захаваньня сена.
* *Сьвінячы хлеў*, *сьвінарнік* або *сьвінушнік* — для ўтрыманьня сьвіньней.
* *[[Стайня]]* або *стаенка* — для ўтрыманьня коней.
* *Цялятнік* — для ўтрыманьня цялятаў.
* *Кароўнік* — для кароў.
* *Аўчарня* — для авечак.

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Абора

**Або́ра** — у XVI—XX стагодзьдзях гаспадарчая пабудова для ўтрыманьня кароў (вялікі хлеў). Аборы будавалі зь бярвеньняў, брусоў ці дыляў, сьцены апляталі лазовымі дубцамі, накрывалі найчасьцей саломай. Заможныя гаспадары замянялі цалкам бярвеністым хлявом з многімі загарадкамі для розных свойскіх жывёлаў і птушак.

У фальварках аборы складалі комплексы згрупаваных адзін з адным 4—8 хлявоў, якія ўтвараюць вяночную кампазыцыю з дваром-дзяньніком у цэнтры.

## Глядзіце таксама
* Гашала
* Авечнік
* Катух
* Стайня
* Сьвінарнік

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Сельскагаспадарчыя пабудовы
Катэгорыя:Каровы
Стайня

**Ста́йня** (), або **стаенка** — гаспадарчая пабудова для ўтрыманьня коней. Вядома з старажытнасьці ў многіх народаў сьвету.

У сучасных спэцыялізаваных гаспадарках вылучаюць асобна стайні для жарабцоў вытворнікаў, племянных кабылаў, маладняку і трэнінгавых. Пры табунным утрыманьні будуюць стайні толькі дзеля вытворнікаў і трэнінгавых. Улучае сэкцыі, стойлы ці праварыны дзеля жывёлаў, цэнтральны кармагноевы праход і дапаможныя памяшканьні (фуражную, збруйную, інвэнтарную і іншыя).

## Беларусь
На Беларусі пашырана з X—XI стагодзьдзяў. З XVI стагодзьдзя вядомыя стайні драўляныя, мураваныя і мяшанай канструкцыі ў тэхніцы прускага муру або дрэва ў цагляныя слупы — шулы. Канструкцыяй і кампазыцыяй маглі нагадваць хлявы. Ставілі іх паблізу ўязных брамаў або ў складзе гаспадарчых комплексаў, накрывалі саломай, драніцай, гонтай, на дахах рабілі мэталічныя флюгеры. У XVII стагодзьдзі часам над цэнтральнай часткай стайні былі абарончыя збудаваньні, залі, вежы. У некоторых сядзібах 2—3 стайні будавалі пад адным дахам або блякавалі хлявамі, вазоўнямі, карэтнымі майстэрнямі; часам дзьве стайні злучаліся павецьцю. У буйных сядзібах і замках сумяшчаліся з манежамі.

У XVII—XIX стагодзьдзях стайні ўваходізілі ў комплексы корчмаў і аўстэрыяў, заежджых двароў, паштовых станцыяў, ратушаў ды іншых установаў.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Конегадоўля
Катэгорыя:Гаспадарчыя пабудовы
Пуня

**Пу́ня**, а таксама *сяньні́ца* (Магілёўшчына), *се́льніца* (Берасьцейшчына), *[[адры́на]]* і *[[шопа]]* (Гарадзеншчына) — памяшканьне для захоўваньня сена. Слова *пуня* — запазычаньне ад латыскага слова «pūne».

Звычайна пуня будавалася на прыгуменьні, або ў агульным комплексе гаспадарчых пабудоў.

На Магілёўшчыне пуняй называлі таксама памяшканьне для буйной рагатай жывёлы.

## Глядзіце таксама
* Абарог
* Азярод
* Павець
* Пярэплат
* Сьцірта
* Шопа

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Шопа

**Шопа** — традыцыйнае гаспадарчае збудаваньне для захоўваньня сена, дроваў, будаўнічых матэрыялаў, інвэнтара і інш. Уяўляла сабою слупавы навес кшталту павеці альбо закрытае збудаваньне каркаснай ці зрубнай канструкцыі.

## Глядзіце таксама
* Абарог
* Азярод
* Павець
* Пуня
* Пярэплат
* Сьцірта

## Літаратура
* *Якимович, Ю. А.* Зодчество Белоруссии XVI — середины XVII в. — Минск, 1991.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Асець

**Асе́ць** (таксама *асетка*, *восець*) — канструктыўна складаны тып драўлянай зрубнай сушылкі для снапоў у адрозьненьне ад еўні. Звычайна мела два паверхі. Падлога другога паверху была пакрыта пластом гліны. Печ будавалася ўнізе ў яме глыбінёю да двух мэтраў. На першым паверсе таксам рабіліся прыстасаваньні для сушкі снапоў, таму тут збожжа магло сушыцца на двух паверхах.

Асець не атрымала шырокага распаўсюджаньня на Беларусі.

## Глядзіце таксама
* Еўнік
* Еўня

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Кейданскі раён

**Кейданскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў цэнтральнай Летуве, у складзе Ковенскага павету. Раён адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота. У раёне знаходзіцца месца, якое лічыцца геаграфічным цэнтрам Летувы.

## Паселішчы
У раёне існуюць наступныя населеныя пункты:
* 1 горад – Кейданы;
* 10 мястэчкаў – Акадэмія, Датнува, Гуджуна, Ёсвайны, Кракі, Пагіра, Пернарава, Сурвілішкі, Шэта і Трускава;
* 534 вёскі.

## Колькасьць насельніцтва
* *Кейданы* — 32 048 чал;
* *Ёсвайны* — 1545 чал;
* *Вілана* — 1490 чал;
* *Вайнацішкі* — 1058 чал;
* *Пеледнага* — 1039 чал;
* *Шэта* — 1025 чал;
* *Кракі* — 991 чал;
* *Лабунава* — 939 чал;
* *Акадэмія* — 873 чал;
* *Датнува* — 775 чал.

## Староствы
Кейданскі раён складаецца з 11 старостваў:

* *Датнуўскае* (па-летувіску: *Dotnuvos seniūnija*)
* *Гудзюнскае* (па-летувіску: *Gudžiūnų seniūnija*)
* *Ёсвайнскае* (па-летувіску: *Josvainių seniūnija*)
* *Кейданскае гарадзкое* (па-летувіску: *Kėdainių miesto seniūnija*)
* *Крацкае* (па-летувіску: *Krakių seniūnija*)
* *Пеледнаскае* (па-летувіску: *Pelėdnagių seniūnija*)
* *Пернаўскае* (па-летувіску: *Pernaravos seniūnija*)
* *Сурвілішкаўскае* (па-летувіску: *Surviliškio seniūnija*)
* *Шэцкае* (па-летувіску: *Šėtos seniūnija*)
* *Трускаўскае* (па-летувіску: *Truskavos seniūnija*)
* *Віланскае* (па-летувіску: *Vilainių seniūnija*)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Ковенскага павету
Катэгорыя:Аўкштота
Грузінскі лары

**Ла́ры** (, код ISO 4217 — *GEL*) — афіцыйная валюта Грузіі. Валюта была ўведзена ў абарачэньне 2 кастрычніка 1995 году замест купона, уведзенага ў абарачэньне 5 красавіка 1993 году, каб вывесьці з абарачэньня расейскі рубель. Лары дзеліцца на 100 тэтры. Слова «*лары*» на старажытнагрузінскай мове азначае «*[[Уласнасьць|ўласнасьць]]*», ці «*запас*», а слова «*тэтры*» ўжывалася ў якасьці назвы грузінскіх грошаў у ХІІІ стагодзьдзі.

Катэгорыя:Азіяцкія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Грузіі
Катэгорыя:ISO 4217
Катэгорыя:Валюты ў звароце
Lay's

**Lay's** — брэнд для разнастайных бульбяных чыпсаў, заснаваны ў 1938 годзе. Чыпсы Lay’s пазыцыянуюцца брэндам Frito-Lay, кампаніяй, прыналежнай PepsiCo Inc. з 1965 году. Іншыя брэнды кампаніі Frito-Lay уключаюць Fritos, Doritos, Ruffles, Cheetos і брэцэлі Rold Gold.

## Гісторыя брэнду
Марку чыпсаў Lay’s прыдумаў амэрыканец Герман У. Лэй (), які распачаў свой бізнэс у 1932 годзе дробным коміваяжорам па продажы бульбяных чыпсаў у Нэшвіле. 24-гадовы камэрсант прадаваў тады чыпсы Gardner’s кампаніі Barrett Food Products, разьмешчанай у Атланце (штат Джорджыя).

Лэй быў прыхільны гандлёвай марцы Gardner кампаніі Barrett Food Products да 1944 году, калі вырашыў зьмяніць назву бульбяных чыпсаў на Lay’s Potato Chips. Гэты год і лічыцца годам нараджэньня гандлёвай маркі Lay’s.

У 2013 годзе Lays прызнаныя брэндам году ў Беларусі.

## Слоганы
: **[[Вялікабрытанія]] і [[ЗША]]**
* 2007 — Яшчэ адна падстава ўсьміхнуцца! Бульбяныя чыпсы Лэйз ()
* 2007 — Ежа для забаўкі! () (2007)
* 2006 — Лэйз, усьміхніся! ()
* Лэйз. Жадаеш? ()
* з 1960 году — Спрачаемся, ты не стрымаесься зьесьці толькі адну. ()
: **[[Грэцыя]]**
* Ніхто ня зможа стрымацца, зьеўшы толькі адну! ()
: **[[Бразылія]]**
* Немагчыма зьесьці толькі адну. ()
: **[[Пакістан]]**
* Забаўляйся з Лэйс! (Lays ka mazaa lo)
: **[[Індыя]]**
* Ты ня зможаш зьесьці толькі адну! (Lagi bet!)
* Асноўная закуска для любой тэлеперадачы (Har programme ka main food)
* Ніхто ня зможа стрымацца, зьеўшы толькі адну! ()
: **[[Гішпанія]], [[Пэру]], [[Мэксыка]], [[Чылі]] і [[Аргентына]]**
* ()
: **[[Румынія]]**
* 
: **[[Расея]]**
* Лэйс — захрумстаеш, ня выстаіш! 
: **[[Летува]]**
* 
: **[[Кітай]]**
* 停不了的乐事！

## Асартымэнтная палітыка
Асартымэнтная палітыка кампаніі складаецца ў выбарчым пазыцыянаваньні разнастайных відаў прадукцыі на розных рэгіянальных рынках.

### Асартымэнт у Расеі
Практычна штогод кампанія Frito Lay, улічваючы ўсе нарастальныя патрабаваньні расейскіх спажыўцоў да асартымэнту чыпсаў, выводзіла на рынак новыя смакі сваёй прадукцыі.
* 1996 чыпсы са смакамі «соль», «папрыка», «лук», «бэкон».
* 2000 чыпсы са смакам «кроп», на рынак выходзяць Lay’s Max.
* 2002 чыпсы са смакамі «сыр», «бар-бэкю».
* 2003 чыпсы са смакам «піца».
* 2004 чыпсы са смакамі «сьвежы кроп», «соль і алей», якія адцяняюць смак бульбы, распрацаваныя адмыслова для расейскага спажыўца.
* 2005 смакі «сьмятана і зеляніна», «краб». Lay’s Max са смакам «вяндліна і сыр».
* 2007 чыпсы са смакам «шашлык»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Чыпсы Lay’s на super-brands.ru

Катэгорыя:Гандлёвыя маркі
Катэгорыя:Фаст-фуд
Cosmos TV

**Сумеснае таварыства з абмежаванай адказнасьцю «Космас ТБ»** (СТАА «Космас ТБ») — апэратар этэрна-кабэльнага тэлебачаньня ў Беларусі. Падае паслугі шырокапалоснага доступу да Інтэрнэту. Генэральны дырэктар Вадзім Зайцаў, былы старшыня КДБ Беларусі (2008—2012).

## Уласнікі
Сузаснавальнікамі прадпрыемства выступаюць зь беларускага боку ўнітарнае прадпрыемства «Рэспубліканскі радыётэлевізійны перадаючы цэнтар», з брытанскага боку «International Telcell, Inc», уладальнікам якой зьяўляецца тэлекамунікацыйны холдынг «Рэнова Мэдыя».

## Гісторыя
Была зарэгістравана 23 сьнежня 1993 году ў Дзяржкамітэце па вонкавых эканамічных сувязях РБ. З чэрвеня 1996 году прадпрыемства аказвае жыхарам Менска паслугі шматканальнага этэрнага тэлебачаньня (MMDS).

У жніўні 2000 году прадпрыемства атрымала дазвол на будаўніцтва ў г. Менску шматканальных сетак кабэльнага тэлебачаньня (СКТ). Першымі магчымасьць праглядаць тэлеканалы кабэльнай сеткі атрымалі жыхары мікрараёнаў: Сухарава, Варанянскага-Жукоўскага-Магілёўская, Захад, Красны Бор, Малінаўка, Кунцаўшчына.

На працягу 2002 году кампанія атрымала ліцэнзію на будаўніцтва сеткі перадачы зьвестак Інтэрнэт. Высакахуткасны доступ у Інтэрнэт ажыцьцяўляецца па сетцы кабэльнага тэлебачаньня.

Да свайго 15-годзьдзя «Космас ТБ» пачаў вяшчаньне тэлеканалаў у лічбавым фармаце.

## Статыстыка
### Тэлебачаньне
У цяперашні час у сетцы кабэльнага тэлебачаньня «Космас ТБ» трансьлюецца 46 тэлевізійных каналаў. Шэраг каналаў ідзе са стэрэафанічным гукавым суправаджэньнем. Паслугамі шматканальнага кабэльнага тэлебачаньня карыстаецца каля 100 тысяч сем’яў гораду Менску.

Паслугі «Космас ТБ» даступны больш чым у 300 тысячах кватэр у сталічных мікрараёнах: Зялёны луг, Уручча, Паўднёвы Захад, Серабранка, Масюкоўшчына, Шабаны, Захад, Красны Бор, Малінаўка, Кунцаўшчына, Сухарава і іншых.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* TUT.BY, «Космос ТВ» начинает эфирное вещание в цифровом формате и предлагает каналы в HD

Катэгорыя:Тэлекамунікацыйныя кампаніі Беларусі
Клець

**Клець** (таксама *[[сьвіран]]*, радзей *амбар*, *сьпіхлер*)&nbsp;— халодны бяз вокнаў будынак для захоўваньня каштоўнага сялянскага набытку: збожжа, адзеньня й іншых.

У старажытнасьці *клець* была пабудоваю любога прызначэньня, зрубленага чацьвярыком і пакрытай двухсхільным дахам.

Па канструкцыі клець звычайна аднакамэрны зруб па форме блізкі да квадрату, які ставіўся на штандары або каменьне. Перад уваходам рабіўся насьціл з дошак на выпусках бярвеньняў ніжніх вянкоў. Так утвараўся драўляны прыклетнік, пераклець або галерэя.

У летні пэрыяд клець магла выконваць таксама функцыю жытла. Бяднейшыя сяляне замянялі клець каморай (невялікім адгароджаным памяшканьнем у сенцах).

## Глядзіце таксама
* Сьвіран
* Лямус

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973
* Якімовіч, Ю. А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978.
* 

Катэгорыя:Сьвірны
Катэгорыя:Памяшканьні для захоўваньня харчовых прадуктаў
Лямус

**Лямус** (ням. *Lehmhaus*) – двухпавярховы мураваны або драўляны будынак з арачнай галерэяй у два паверхі. Галерэя магла ў выглядзе кружганка рабіцца наўкол усяго збудаваньня, тады лямус замеж франтальнае набываў цэнтрычную кампазыцыю.

Лямус меў гаспадарчыя й жылыя памяшканьні, часта выкарыстоўваўся для захоўваньня тэхнікі, інструмэнтаў, збожжа, прадуктаў харчаваньня й т.п.

## Глядзіце таксама
* Клець
* Сьвіран

## Літаратура
* Сабаленка, Э.Р., Гуркоў, У.С., Іваноў, У.М., Супрун, Дз.Д. *Беларускае народнае жыллё.* Мн., 1973
* Якімовіч, Ю.А. *Драўлянае дойлідства беларускага Палесся.* Мн., 1978.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Пэтэр Гандке

**Пэтэр Гандке** (; нарадзіўся 6 сьнежня 1942 году ў Грыфіне, Аўстрыя) — вядомы аўстрыйскі пісьменьнік-авангардыст. Ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры (2019) «за ўплывовыя працы, якія з моўнай вынаходлівасьцю дасьледавалі пэрыфэрыю і сьпецыфіку чалавечага вопыту»
.

## Творчасьць
Напісаў сцэнар (разам зь Вімам Вэндэрсам) да фільму «Неба над Бэрлінам», на які пазьней быў зьняты рымэйк «Горад анёлаў».

## Бібліяграфія
* *Абраза публікі* (п’еса)

## Беларускія пераклады
* Шэршні / Пэтэр Гандке, пер. з нямецкай Яўген Бяласін // ARCHE «Пачатак». № 4 (5), 1999. — С. 169—255.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
*  Вікіцытатнік зьмяшчае збор цытатаў, датычных тэмы артыкула: '''Пэтэр Гандке''' (анг.)

Катэгорыя:Аўстрыйскія літаратары
Катэгорыя:Аўстрыйскія драматургі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся 6 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1942 годзе
Nokia N97

**Nokia N97** — пяцідыяпазонны смартфон фірмы Nokia. N97 зьяўляецца мультымэдыйным тэлефонам з Nseries.



## Падобныя мадэлі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Катэгорыя:Смартфоны
Юры Крываручка

**Юры Зяноўевіч Крываручка** () — народны дэпутат Ўкраіны. Чалец і сакратар (ад 15 чэрвеня 2005 да 25 траўня 2006) Камітэту Вярхоўнай Рады Ўкраіны па пытаньнях будаўніцтва, транспарту, жыльлёва-камунальнай гаспадаркі і сувязі. На выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны 2006 году быў кандыдатам па сьпісу блёку «Наша Ўкраіна» (нумар 106). На гэтых выбарах блёк атрымаў 3 539 140 галасоў выбарцаў, або 13,95% (трэцяе месца). і 81 дэпутацкі мандат. Такім чынам, Юры Крываручка ў Вярхоўную Раду не патрапіў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце Вярхоўнай Рады Ўкраіны

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1966 годзе
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 4-га скліканьня
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Nokia E63

**Nokia E63** — пяцідыяпазонны смартфон фірмы Nokia. 

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Катэгорыя:Смартфоны
Лазьня

**Лазьня** — будынак зь печчу для мыцьця.

## Расейская лазьня
На Русі лазьні вядомыя са страрадаўніх часоў. У статуце кіеўскага князя Ўладзімера (966 г.) лазьні называліся «ўстановамі для няздольных». Па ўсёй Русі, у сёлах і гарадах на берагах рэк, азёраў і ручаёў будавалі парныя лазьні. Расейская парная лазьня ўяўляла сабой драўляную хату, у якой разьмешчаныя два памяшканьні: распранальнае і парыльнае аддзяленьні. У парыльні разьмяшчалася каменка — печ з камянямі.

Расейская лазьня мае дзьве разнавіднасьці: з топкай «па-чорнаму» і «па-беламу». Топка «па-чорнаму» больш старажытная, але яна захавалася да нашых дзён толькі ў некаторых абласьцях, напрыклад у Сыбіры. Печкі паляць бяз коміна, дым выходзіць праз адкрытае вакно парыльні. Калі каменка добра разагрэтая, качагарыць спыняюць, лазьню праветрываюць, сьцены акатываюць вадой, затым закрываюць вокны і дзьверы і падаюць ваду ў каменку для ўтварэньня пары. Такая лазьня мае асаблівы дух за кошт ўздзеяньня дыму на драўляныя канструкцыі зрубу.

Лазьня з топкай «па-беламу» распаўсюджаная па ўсёй тэрыторыі Беларусі, Расеі і Ўкраіны. У ёй дым з каменкі выходзіць праз трубу, дзякуючы чаму атмасфера ў парыльні не забруджваецца, праветрываньне парыльні і абмыўка сьценаў не патрэбныя.

У Расеі ёсць яшчэ адна разнавіднасьць, якая сустракаецца ў стэпавых і бязьлесных раёнах, дзе нельга пабудаваць драўлянае памяшканьне. З расейскай печы пасьля выпечкі хлебу выграбаюць попел, насьцілаюць дошкі і залазяць унутр, куды загадзя зьмешчаныя вядзерца з вадой і венік. Пры ўвільгатненьні гарачых сьценак печы вадой утвараецца пара.

У парнай лазьні ў паветры падтрымліваюць высокае ўтрыманне пары і таму тэмпература на ўзроўні галавы ў такой лазьні не перавышае 60—65 °С.

## Рымскія лазьні

У рымскай лазьні (тэрме) было некалькі пакояў: спачатку чалавек трапляў у прадбанны пакой, які зваўся «ападэрыум», гэты пакой служыў для распрананьня. Далей чалавек адпраўляўся ў наступны «цёплы пакой», які рымляне звалі «тэпіарыум», пасьля якога ішлі гарачы пакой і парыльня, тэмпература ў якім дасягала 85 C — «калідрыум» і «лаконіум». Пасьля парыльні ішоў астуджальна-араматычны пакой «лаварыум». У рымскай лазьні была бібліятэка, спартыўныя пляцоўкі, масажныя кабінэты.

## Традыцыйнае дойлідзтва
Курныя рубленыя лазьні былі нізкія і мелі невялікія памеры. Будавалася звычайна без падмурка, першы вянок мог класьціся на зямлю, або на камяні па вуглах. Зьнізу зруб абсыпалі зямлёю. Столь рабілі з дошак або абчэсаных жэрдак і засыпалі зьверху лісьцем або кастрыцаю, а вышэй пяском ці глінаю. Падлога рабілася драўляная. Печ стаяла ля ўвахода і тапілася па-чорнаму, а ўздоўж сьцен стаялі нізкія лавы. Лазьні маглі мець таксама прылазьнік (прадбаньнік, або прымыльнік), які ня меў столі або падлогі, некалькі лавак.

Драўляныя лазьні болей распаўсюджаныя ў басэйнах Дзьвіны і верхнім цячэньні Дняпра і Сожа.

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Гігіена
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Баня

* Баня — адна з назваў лазьні.
* Баня — від купальнага перакрыцьця.
Трам

**Трам** альбо **тра́ма** — гэта:
* Тоўстая бэлька, якая ішла ўздоўж хаты па цэнтру й трымала гарызантальную столь, урубалася ў апошні й перадапошні вянкі зруба.
* Апорная бэлька, якая падтрымлівае столь (у драўляных будынках). «*Пад трамай у хаце вісіць зялёны сёлетні тытун*».

## Крыніцы

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Столь

**Столь** — верхняе гарызантальнае перакрыцьцё памяшканьня.

## Традыцыйнае дойлідзтва
У традыцыйным дойлідзтве таксама называлася *столя*, *сталяваньне*, *суфіт*, *пацёс* ці *пакот*.

Былі распаўсюджаны два віды драўлянай столі:
* *Скляпеністая*. Рабілася зь бярвеньняў, пазьней з дошак у форме трапэцыі ці пяцівугольніка. Амаль цалкам выціснутая да канца ХІХ ст.
* *Гарызантальная*. Падтрымлівалася адна падоўжаная бэлька-трам ці некалькі папярочных бэлек.
* Камбінаваная. У канцы ХІХ ст. мела распаўсюджаньне таксама камбінаваная столь, пераходны тып ад скляпеністай да гарызантальнай столі.

## Літаратура
* Сабаленка, Э. Р., Гуркоў, У. С., Іваноў, У. М., Супрун, Дз. Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973
Печ

**Печ** — мураванае або глінабітнае збудаваньне для ацяпленьня памяшканьня і гатаваньня страваў.

## Тыпы
* *Курная печ*. Да першай паловы XIX стагодзьдзя найбольш распаўсюджанымі былі глінабітныя печы на драўлянай аснове бяз коміна (курныя). Аднак да канца стагодзьдзя яны амаль цалкам зьнікаюць і замяняюцца белымі.
* *Напаўбелая печ* — пераходны тып, калі меўся вывад для дыму зьбіты з дошак ці цэльнага камля.
* *Белая печ*


Файл:Lehmbackofen.jpg
Файл:PompeiiOven.JPG


## Гісторыя
У XIX стагодзьдзі ў Расеі каміны цалкам выйшлі з моды, саступіўшы месца печцы-буржуйцы і агульным дроўным катлам ў шматкватэрных дамах.

## Беларусь
Печ разьмяшчаюць у хаце па дыяганалі ад покуці. Таксама печ абавязкова беляць. Печ паўплывала на беларускую кухню, бо стравы ў ёй уварваюцца цягам дня. На ноч печ зачыняюць заслонкай. У паўсядзённым жыцьці агонь у печы падтрымліваюць увесь час цягам дня. Увечары вугельчыкі засыпаюць ў паглыбленьне ў печы, каб ранкам распаліць новы агонь пасьля малітвы. Удзень агонь тушаць у выпадках: 1) калі ў хаце знаходзіцца памерлы, 2) падчас мору хатняй жывёлы і эпідэміі, 3) на сьвяты адпаведна фазам руху Зямлі вакол Сонца — Каляды, Вялікдзень, Купальле і Багач. Гаспадыня пазычае гарачыя вугельчыкі зь печкі ў суседкі толькі ўдзень да заходу сонца. У новую хату пераносяць агонь зь печкі старога жытла. Печ служыць месцам адпачынку, асабліва старых людзей. Пры зьбіраньні ў дарогу печ зачыняюць і распаленую. Таксама печ зачыняюць, калі жанчыны пачынаюць прасьці і ткаць. На печы пазьбягаюць сядзеньня, калі ў ёй пякуць хлеб. Дзеля прадухіленьня незапечанасьці хлеба ў падпечча не выліваюць вадкасьць. Пасьля выманьня хлеба зь печы на яго месца кладуць пару паленаў.

Вячэру восеньскіх Дзядоў пачынае гаспадар, які называе імёны памерлых родзічаў, гледзячы ў комін печы (пячную трубу). Усю ноч тады комін трымаюць адчыненым. Таксама гаспадыня клікае заблукалую і згубленую жывёлу праз комін печы. Перад выхадам сватоў з хаты жаніха ягоная маці зачыняе печ засланкай і зьвязвае поясам вілкі, чапялу і качаргу, якія стаяць каля печы, каб закінуць на печ. Пры гэтым, сват грэе аб печ рукі. Таксама пры ўваходзе ў хату да нявесты сваты выказваюць вітаньне печцы. Засватаная нявеста залязае на печ, пакуль госьці перамаўляюць з бацькамі. Будучая нявеста саскоквае зь печы на падлогу, каб выказаць згоду пайсьці замуж. Пячнікі кладуць печ пад поўню, каб даўжэй служыла і лепей грэла.

## Літаратура
* 

## Крыніцы


Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Nokia 6260 slide

**Nokia 6260 slide** — пяцідыяпазонны мабільны тэлефон фірмы Nokia. 



## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Nokia Morph

**Nokia Morph** быў прадстаўлены 25 лютага 2008 году ў Музэі сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку. Ён быў распрацаваны як супольны праект мабільнага тэлефону навукова-дасьледчага цэнтру Nokia і Кембрыдзкага ўнівэрсытэту.

Гэты тэлефон зьяўляецца дэманстрацыяй магчымасьцяў нанатэхналёгіяў у галіне стварэньня расьцяжных матэрыялаў, транспарэнтнай электронікі і самаачысьційных паверхняў для мабільных прылад. З дапамогай нанатэхналёгіяў тэлефон здольны вывесьці індустрыю маільных тэлефонаў на новы ўзровень і задаволіць новыя запатрабаваньні карыстачоў.

Доктар Тапані Рыханэн, кіраўнік навукова-дасьледчай лябараторыі Кембрыджу ў Вялікабрытаніі, пракамэнтаваў: «Мы спадзяемся, што гэтая камбінацыя мастацтва і навукі будзе дэманстрацыяй патэнцыялу нананавукі для шырокай аўдыторыі. Тэхналёгіі, якія мы распрацоўваем, могуць у адзін дзень стаць новымі магчымасьцямі з пункта гледжаньня дызайну і функцыянальнасьці мабільных прылад».

Элемэнты Nokia Morph могуць быць даступныя для інтэграцыі ў партатыўныя прылады на працягу 7 гадоў. Першапачаткова плянуецца продаж дадзеных прылад па высокім кошце, аднак нанатэхналёгіі здольныя зрабіць масавы выпуск дадзеных прылад вельмі танным і прывесьці да значнага паніжэньня іх кошту ў раздробным продажы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* The Morph concept
* Дэманстрацыя Nokia Morph
* Канцэптуальны агляд Nokia Morph
* Nokia дэманструе гнуткі мабільны тэлефон

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Катэгорыя:Нанатэхналёгія
Nokia 6124 classic

**Nokia 6124 classic** — пяцідыяпазонны смартфон фірмы Nokia. 



## Падобныя мадэлі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Катэгорыя:Смартфоны
Яраслаў Андрушкіў

**Ярасла́ў Міха́йлавіч Андру́шкіў** (, нарадзіўся ў 1953 годзе) — украінскі палітычны дзяяч, першы лідэр Усеўкраінскага аб'яднаньня «Свабода» (тады — «Сацыял-нацыянальнай партыі Ўкраіны»). Псыхіятр. 

## Біяграфія
Скончыў Львоўскі медычны інстытут, атрымаў спецыяльнасьць доктара-псыхіятра. Кандыдат мэдычных навук. Адзін з заснавальнікаў адроджанага ўкраінскага «Пласту». Меў чорны пояс каратэ. Ад 1999 году —шэф-рэдактар выдавецтва «Арыенціры». Пасьля 2004 году пакінуў палітыку, пачаў займацца бізнэсам. Жанаты, мае дачку. 

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце ЦВК Украіны

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Вольскі

**Во́льскі** — беларускае прозьвішча. Большай часткай распаўсюджаныя на тэрыторыі Беларусі, Польшчы, а таксама ў Расеі.

* Аркадзь Вольскі (*15 траўня 1932 — †9 верасьня 2006) — былы прэзыдэнт Расейскага саюзу прамыслоўцаў і прадпрымальнікаў (РСПП)
* Артур Вольскі — беларускі літаратар
* Барыс Вольскі — савецкі кампазытар, гукарэжысэр
* Віктар Вольскі (*10 жніўня 1921 — †18 лістапада 1999) — Герой Савецкага Саюзу (1945), буйны расейскі эканаміст, чалец-карэспандэнт АН СССР і РАН, спэцыяліст па сацыяльнай і эканамічнай геаграфіі краінаў Лацінскай Амэрыкі, праблемам сусьветнай эканомікі і міжнародных адносінах, Заслужаны прафэсар геаграфічнага факультэта МДУ ім.&nbsp;М.&nbsp;У.&nbsp;Ламаносава, дырэктар ГЛЕЮ РАН. Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1987), чалец Прэзыдыюму РАН
* Віталь Вольскі — беларускі літаратар
* Войтэк Вольскі — канадзкі хакеіст польскага паходжаньня
* Дарыюш Вольскі — польскі і амэрыканскі кінаапэратар
* Ксаверы Вольскі (нар. 1960) — мэксыканскі мастак, скульптар польскага паходжаньня
* Лявон Вольскі — беларускі музыка, літаратар, мастак
* Марцін Вольскі — польскі пісьменьнік, сатырык
* Мікалай Вольскі — маршалак вялікі каронны
* Мірон Вольскі — савецкі ўрач, навукоўца-мэдык
* Пётар Дунін-Вольскі — біскуп плоцкі і пжамыскі
* Серафім Вольскі — украінскі гісторык, ляўрэат Нацыянальнай прэміі Ўкраіны імя Шаўчэнкі
* Тадэвуш Вольскі — польскі біёляг
* Уладзімер Вольскі (*23 чэрвеня 1877, Тамбоў — †4 кастрычніка 1937) — палітычны дзяяч канца XIX — пачатку XX стагодзьдзя, адзін з выбітных эсэраўhttp://www.hrono.ru/biograf/volski_vk.html
* Уладзіслаў Вольскі — польскі палітык, міністар
* Філіп Вольскі — польскі інфарматык, чэмпіён сьвету па праграмаваньні
* Юзэф Вольскі — гісторык, польскі прафэсар Ягелонскага ўнівэрсытэту
* Юры Вольскі (нар. 1922) — савецкі дыплямат

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Катэгорыя:Вольскія
960-я

**960-я**

Стагодзьдзі: IX стагодзьдзе — X стагодзьдзе — XІ стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі:
910-я
920-я
930-я
940-я
950-я
**960-я**
970-я
980-я
990-я
1000-я
1010-я


Гады:
960, 961, 962, 963, 964, 965, 966, 967, 968, 969

----

## Асноўныя падзеі
* Хазарскі каганат быў заваяваны Кіеўскай Русьсю
Падмурак

**Падмурак** або **фундамэнт** () — падземная аснова збудаваньня.

## Традыцыйная архітэктура Беларусі
Фундамэнтам для драўляных збудаваньняў на Беларусі здаўна служыла падруба або падваліна (ніжні вянок з моцнай пароды дрэва). Падруба ставілася непасрэдна на зямлю, штандары, плахі ці часам на ніжнія вянкі старых пабудоваў.

У XVIII стагодзьдзі у Беларусі ў манумэнтальным будаўніцтве зьявіліся мураваныя падмуркі, аднак доўга заставаліся рэдкай зьяваю.

## Літаратура
* 


Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Сьцяна

* Сьцяна (архітэктура) — вэртыкальная будаўнічая канструкцыя
* Сьцяна (гурт) — беларускі музычны гурт
* Сьцяна (апавяданьні) — збор апавяданьняў Васіля Быкава
* Сьцяна (абарончы праект) — фартыфікацыйны праект уладкаваньня сухадольнай мяжы паміж Украінай і Расейскай Фэдэрацыяй.
Сьцяна (архітэктура)

**Сьцяна** — вэртыкальная будаўнічая канструкцыя, якая адгароджвае ўнутраную прастору пэўнага збудаваньня або тэрыторыі.

Падрадзяляюцца на вонкавыя і ўнутраныя. Сьцены, якія адначасова з выкананьнем функцыяў агароджы служаць апорамі для іншых канструкцыйных элемэнтаў пабудовы (перакрыцьцяў, дахаў), называюцца апорнымі або капітальнымі.

## Традыцыйнае дойлідзтва Беларусі
Самымі раньнімі на Беларусі былі драўляныя сьцены слупавой канструкцыі (*[[замёт]] у шулы*). Пачынаючы з раньняга сярэднявечча асноўнай стала зрубная тэхніка.

У якасьці будаўнічага матэрыялу для драўляных сьценаў звычайна ўжывалася сасна, радзей — яліна, альха, лістоўніца, дуб. Сьцены маглі класьціся з цэльнага неабчасанага бярвеньня, з абчасаных брусоў, або з дыляў.

## Літаратура
* Якімовіч, Ю. А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978.
* , С. 316
* , С. 425—426


Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Катэгорыя:Археалягічныя аб’екты
Катэгорыя:Хата
Катэгорыя:Рэчавае права
Катэгорыя:Трымальныя канструкцыі
Курэнь

**Курэнь** — шматвугольная драўляная жылая пабудова. Найбольш старажытны тып жылых збудаваньняў у славянаў і беларусаў, сустракаўся да пачатку ХХ ст.

Аснову курэня складалі пастаўленыя ў квадрат чатыры сахі зь верхняй абмазкай, якія несьлі наклонныя сьцены з драніц. Дым з разьмечшанага пасярэдзіне курэня вогнішча, або прымітыўнай печы выходзіў у верхнюю адтуліну ў страсе.

## Глядзіце таксама
* Хата

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Ветразь (неадназначнасьць)

**Ве́тразь**:
* Ветразь — прыстасаваньне для руханьня карабля пры дапамозе сілы ветра.
* Ветразь у архітэктуры — будаўнічая канструкцыя
* Скала Ветразь — помнік прыроды ў Краснадарскім краі.
* Сонечны ветразь — разнавіднасьць рухавіка касьмічнага карабля, які выкарыстоўвае сонечны вецер у якасьці крыніцы энэргіі.
* Ветразь — сузор'е Паўднёвага паўшар'я.
Ветразь (архітэктура)

**Ветразь** (у архітэктуры) — частка скляпеньня ў выглядзе трыкутніка, элемэнт купальнай канструкцыі, з дапамогай якога ажыцьцяўляецца пераход ад прастакутніка асновы да купала або барабана. Выгнутая паверхня ў купальнай канструкцыі нагадвае напоўнены ветрам карабельны ветразь. У драўляным дойлідзтве пры дапамозе *ветразяў* ажыцьцяўляўся пераход ад чацьвярыка да васьмярыка. 

У будынках на тэрыторыі Беларусі пачалі выкарыстоўвацца з XI ст., асаблівае пашырэньне атрымалі ў архітэктуры Адраджэньня, барока, клясыцызму.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Хата

**Ха́та** — жылая, пераважна зрубная пабудова.

## Хата ў Беларусі
Верагодна першай формай драўлянага жытла на Беларусі стаў просты курэнь. Далей атрымаў распаўсюджаньне аднакамэрны дом зрубнай канструкцыі. Са зьяўленьнем сенцаў пляніроўка хаты ўскладнілася: узьнікла двухкамэрнае і трохкамэрнае жытло. Апошнія тыпы былі найбольш распаўсюджанай формай жыльля беларусаў на працягу сярэднявечча і Новага часу.

Як тып жыльля гістарычна разьвілася зь зямлянкі (паўзямлянкі). На асаблівасьці плянаў і канструкцый уплываюць сацыяльна-эканамічныя і прыродна-кліматычныя ўмовы, будаўнічыя матэрыялы пэўных рэгіёнаў. Беларуская хата вызначаецца дасканаласьцю апрацоўкі будаўнічых матэрыялаў, пра- парцыянальнасьцю формаў, выразнасьцю кампанентаў, дэкаратыўным аздабленьнем. Функцыянальныя, канструкцыйныя і дэкаратыўныя элемэнты хаты (франтоны, ліштвы, вільчыкі, дымнікі, падзоры і інш.) часта ўпрыгожаны архітэктурнай разьбой. Важны элемэнт дэкору хаты — мастацкая шалёўка: пэўным нахілам дошак ствараюцца разнастайныя ўзоры (квадраты, ромбы, трохвугольнікі і інш.).

## Архітэктура
На Беларусі з 1-2 ст. вядома 1-камэрнае жытло зь печчу бяз коміна (курная хата) і вузкімі акенцамі з засаўкамі. З 16 ст. існавалі таксама 2 і 3-камэрныя хаты (хата+сенцы+хата) (хата+сенцы+гаспадарчая пабудова — клець, варыўня). З 19 ст. пераважала т. зв. белая хата, якая мае печ з комінам. Будавалі хаты найчасьцей з хвоі і елкі. Хата на падмурку пашырана з 19 ст. Крылі хаты саломаю, чаротам, дранкай, гонтай, чарапіцай, з 20 ст. выкарыстоўваюць бляху. Да канца 19 ст. быў пашыраны тып падлогі земляны і глінабітны, які зьмяніла дашчаная падлога на лагах.

## Інтэр’ер
Інтэр’ер традыцыйнай хаты строга рэглямэнтаваны. У куце каля дзьвярэй стаяла печ, вусьцем да прыпечнага акна, побач быў т. зв. бабін кут. Па дыяганалі ад печы знаходзілася покуць — пачэснае месца ў хаце, там стаялі стол, нерухомыя лавы пры сьценах, услон. Ад печы ўздоўж глухой сьцяны разьмяшчаліся палаці. На сьцяне каля дзьвярэй мацавалася паліца, дзе трымалі посуд і іншае начыньне. Інтэр’ер хаты паступова дапаўняўся інш. мэбляй. Удасканальвалася ўнутраная прастора хаты: некапітальнымі перагародкамі выдзялялі кухню, спальню, сьвятліцу. Знадворку перад уваходам пачалі прыбудоўваць ганак і веранду.

## Літаратура

* 
* 
* 
* 

* 
* Якімовіч, Ю. А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978.
* 
*  

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Стадола

**Стадола** (*асець*) — гаспадарчае памяшканьне для абмалоту і захаваньня збожжа. Звычайна стадола мела прастакутны плян і накрывалася высокім чатырох- або двухсхільным саламяным дахам.

## Глядзіце таксама
* Гумно

## Літаратура
* Якімовіч, Ю.А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва