open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімер Сьвятаполкавіч

**Уладзімер Сьвятаполкавіч** (? — 1228) — князь пінскі (1204—1223), князь тураўскі (1 чэрвеня 1223 — 1228). Старэйшы сын Сьвятаполка ІІІ Юр’евіча, унук Юрыя Яраславіча. Пасьля бацькі Сьвятаполка ІІІ Юр’евіча стаў пінскім князем. Як пінскі князь згадваецца ў 1204, 1206 і 1207 гадах. Пасьля сьмерці стрыечных братоў, янавіцкага князя Сьвятаслава Яраславіча, дубровіцкага князя Аляксандра Глебавіча, нясьвіскага князя Юрыя Яраполчыча й тураўскага князя Андрэя Іванавіча ў бітве на рацэ Калцы, Уладзімер Сьвятаполкавіч стаў тураўскім князем, прычым захаваў за сабою пінскі пасад. У 1228 годзе памёр, яго пераемнікам на тураўскім княжаньні стаў сын Андрэя Іванавіча Юры. На пінскі ж пасад узыйшоў брат Уладзімера Расьціслаў Сьвятаполкавіч.

## Нашчадкі
* Уладзімер — пінскі князь.
* Міхал — пінскі князь.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1100-я гады
Катэгорыя:Пінскія князі
Катэгорыя:Тураўскія князі
Катэгорыя:Ізяслававічы (Тураўскія)
Копці

Назву **Копці** маюць:

* Копці — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Копці — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці
Чэмпіянат Польшчы па футболе

**Чэмпіянат Польшчы па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Польшчы, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца зь дзевяці дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца Экстракляса.

## Сыстэма
Лужына (неадназначнасьць)

Назву **Лужына** маюць:

* Лужына — адносна невялікае скапленьне вадкасьці
* Лужына — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Сямён Юр’евіч

**Сямён Юр’евіч** (?—?) — князь тураўскі (канец XIII ст. — 1320-ыя). Быў сынам Юрыя Андрэевіча, унукам Андрэя Іванавіча. Апошні вядомы тураўскі князь. Пры ім Тураўскае княства залежала ад Галіцка-Валынскага княства, у выніку чаго ў Тураве была пабудавана абарончая вежа накшталт Камянецкай вежы, а ў 1303 годзе Тураўская япархія ўвайшла ў створаную Галіцкую мітраполію на чале зь мітрапалітам Нефантам. Падчас праўленьня Сямёна ці пасьля яго Тураўскае княства ў 1320-ыя ці 1330-ыя канчаткова далучылася да Вялікага Княства Літоўскага.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1200-я гады
Катэгорыя:Тураўскія князі
Катэгорыя:Ізяслававічы (Тураўскія)
Беларускі час

**Беларускі час** (таксама *Менскі час*) — часавы пас, адрозны на +3 гадзіны ад UTC (UTC+3). Гэта афіцыйны час у Беларусі.

Да восені 2011 року беларускі час быў ідэнтычны ўсходнеэўрапейскаму: (UTC+2 — узімку, UTC+3 — улетку). Аднак 27 сакавіка 2011 Беларусь апошні раз перайшла на летні час, зрабіўшы беларускі час круглагодным у UTC+3.

## Галоўныя месты
* Менск
* Гомель
* Магілёў
* Віцебск
* Горадня
* Берасьце
* Бабруйск

## Глядзіце таксама
* Кіеўскі час

Катэгорыя:Часавыя пасы
Катэгорыя:Геаграфія Беларусі
Яраслаў Юр’евіч

**Яраслаў Ю́р’евіч** (?—каля 1190, Пінск) — князь клецкі (1167—пасьля 1170) й пінскі (пасьля 1170—каля 1190). Сын Юрыя Яраславіча, праўнук Сьвятаполка Ізяславіча.

## Юнацтва й княжаньне ў Пінску
Да прыходу да ўлады ў Тураўскім княстве бацькі Сьвятаполка, Юрыя Яраславіча, магчыма быў служылым князем у вялікага кіеўскага князя Юрыя Даўгарукага. У гэты час, дзесьці паміж 1154—1156 гадамі, ажаніўся з Эўфрасіньняй дачкой Барыса Юр’евіча, сына Юрыя Даўгарукага, які ў той момант быў тураўскім князем.

Як сын Юрыя Яраславіча, пасьля яго сьмерці атрымаў ва ўдзел Клецкае княства, які раней належаў брату Юрыя Яраславіча Вячаславу Яраславічу.

Пасьля 1170 году, пасьля сьмерці тураўскага князя Івана Юр’евіча, Сьвятаполк Юр’евіч, як старэйшы, стаў тураўскім князем, а Яраслаў атрымаў Пінскае княства. У 1184 годзе ён узгадваецца як пінскі князь.

2 сакавіка 1183 году разам са старэйшым братам Глебам Юр’евічам і стрыечным братам гарадзенскім князем Мсьціславам Усеваладкавічам, удзельнічаў у вялікім пераможным паходзе за Дняпро на полаўцаў, дзе аб’яднаныя дружыны Яраслава, Глеба, Мсьціслава й рускіх князёў разьбілі войскі хана Канчака й узялі вялікі палон. Каля 1190 году памёр, пінскім князем стаў малодшы Юр’евіч — Яраполк.

## Нашчадкі
* Сьвятаслаў — яненскі князь.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1100-я гады
Катэгорыя:Клецкія князі
Катэгорыя:Пінскія князі
Катэгорыя:Ізяслававічы (Тураўскія)
Канстытуцыя Эстонскай рэспублікі (1920)

**Канстыту́цыя Эсто́нскай рэспу́блікі 1920 року** — першая канстытуцыя Эстонскай рэспублікі, прынятая Эстонскім устаноўчым сходам 15 чэрвеня 1920. Набыла моц 21 сьнежня таго ж року.

Гэтая канстытуцыя — адзіная, якая была прынятая не на рэфэрэндуме, у адрозьненьне ад пазьнейшых канстытуцыяў 1934 і 1938 рокаў.

Канстытуцыя ўвасобіла ідэі Русо пра нацыянальны сувэрэнітэт. Адной зь яе істотных адметнасьцей было прызнаньне фундамэнтальных правоў асобы. Улада была падзеленая на судовую, выканаўчую і заканадаўчую ў адпаведнасьці з прынцыпамі Мантэск’ё. Канстытуцыя надавала пашыраныя магчымасьці грамадзянскім ініцыятывам і волевыяўленьню. Кіраўніком дзяржавы зьяўляўся старшыня ўраду. Аднак аднапалатны парлямэнт меў надзвычайныя паўнамоцтвы над выканаўчай і судовай галінамі, што прывяло да нестабільнасьці і частых адставак ураду.

## Глядзіце таксама
* Дэклярацыя незалежнасьці Эстоніі

## Вонкавыя спасылкі

1920
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Уладзімер Зельдзін

**Уладзімер Зельдзін** (, Казлоў, Тамбоўская губэрня, Расейская імпэрыя — , Масква, Расея) — савецкі і расейскі актор. Народны артыст СССР (1975). Герой Сацыялістычнай Працы (1990).

Уладзімер Зельдзін зьяўляўся найстарэйшым дзеючым расейскім акторам, а 7 кастрычніка 2013 году ён узяў удзел у эстафэце алімпійскага агню, стаўшы самым узроставым удзельнікам за ўсю гісторыю Алімпіядаў.

## Фільмаграфія
* 1938 — «Сям’я Апэнгейма» (госьць на дні нараджэньня Бэртольда (эпізод, у тытрах не паказаны))
* 1941 — «Сьвінарка і пастух» (пастух Мусаіб Гатуеў)
* 1947 — «Паданьне пра зямлю Сыбірскую» (Барыс Рыгоравіч Аленіч)
* 1956 — «Карнавальная ноч» (клоўн)
* 2010 — «Сваты 4» (Мікалай Мікалаевіч, бацька Вольгі Мікалаеўны)
* 2011 — «Сваты 5» (Мікалай Мікалаевіч, бацька Вольгі Мікалаеўны)
* 2012 — «Сваты 6» (Мікалай Мікалаевіч, бацька Вольгі Мікалаеўны)
* 2015 — «Уцячы, дагнаць, закахацца» (Чалавек-легенда)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Уладзімер Зельдзін на сайце Internet Movie Database

Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Акторы XXI стагодзьдзя
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Ляўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Аляксандар Глебавіч

**Алякса́ндар Гле́бавіч** (каля 1190 — 1 чэрвеня 1223) — князь дубровіцкі (1195 — 1 чэрвеня 1223). Быў сынам Глеба Юр’евіча, унукам Юрыя Яраславіча. Па другой вэрсіі, Аляксандар быў унукам Глеба Юр’евіча: у Глеба быў сын Усевалад, які й стаў бацькам Аляксандра. Аляксандар быў жанаты з дачкой Мсьціслава Раманавіча Старога, вялікага князя кіеўскага (1214—1223).

Разам са стрыечнымі братамі тураўскім князем Андрэем Іванавічам, янавіцкім князем Сьвятаславам Яраславічам, нясьвіскім князем Юрыем Яраполчычам, а таксама цесьцем, кіеўскім князем Мсьціславам Раманавічам Старым, удзельнічаў у бітве на рацэ Калцы, дзе ўсе яны памёрлі. Падчас бітвы Аляксандар знаходзіўся ва ўмацаваным лягеры на правым беразе ракі й патрапіў у палон разам з Андрэем Іванавічам і Мсьціславам Раманавічам Старым. 1 чэрвеня 1223 году быў раздушаны дошкамі, на якіх селі баляваць манголы. Падзяліў Дубровіцкае княства паміж сынамі: дубровіцкім князем стаў старэйшы сын Георгі Аляксандравіч (дакладнае імя не вядома, але наступнымі князьмі былі Андрэй Георгевіч і Глеб Георгевіч, таму можна выказаць здагадку, што старэйшага сына Аляксандра звалі менавіта Георгі), другі сын Глеб атрымаў Сьцяпаньскае княства, паводле другой вэрсіі, Глеб Аляксандравіч быў сынам Расьціслава Глебавіча, сына ці то Глеба Юр’евіча, ці то Сьвятаполка Юр’евіча.

## Нашчадкі
* Георгі — тураўскі князь.
* Глеб — сьцяпаньскі князь.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1100-я гады
Катэгорыя:Дубровіцкія князі
Катэгорыя:Ізяслававічы (Тураўскія)
Расейская рэспубліка

**Расе́йская рэспу́бліка** () — назва Расеі з 1 верасьня па 25 кастрычніка 1917 году. Абвешчаная пастановай Часовага ўраду ад 1 (14) верасьня 1917 году. 5 (18) студзеня 1918 году Ўсерасейскі Ўстаноўчы збор у законе пра зямлю зацьвердзіў назву «Расейская рэспубліка», а затым абвясьціў Расею дэмакратычнай фэдэратыўнай рэспублікай (аднак гэта ня мела практычнага значэньня, бо яшчэ да гэтага Ўсерасейскі цэнтральны выканаўчы камітэт абвясьціў фэдэратыўны лад Расейскай Савецкай рэспублікі. Словазлучэньне «Расейская Рэспубліка» сустракаецца ў Канстытуцыі 1918 году два разы (арт. 10 і арт. 20), адзін раз «Расейская Савецкая Рэспубліка» (арт. 2), а ў астатніх выпадках Расея ў гэтым дакумэнце называецца «Расейская Сацыялістычная Фэдэратыўная Савецкая Рэспубліка».

## Беларускія нацыянальныя арганізацыі
У пэрыяд 1905—1917 гадоў з пачаткам росту нацыянальных рухаў у Расеі шматлікія палітычныя арганізацыі беларускага кірунку, разам з рухамі іншых не-расейскіх народаў Расеі, выказвалі ідэі пра будучую дэмакратызацыю ў Расеі, у выніку якой у Расеі будзе ўтвораная фэдэрацыя, а беларускія землі ў ёй атрымаюць статус аўтаноміі. Падобны шлях разьвіцьця Расеі й Беларусі бачыла, напрыклад, Беларуская хрысьціянская дэмакратыя, якая, аднак, ужо ў 1918 годзе падтрымала абвяшчэньне незалежнасьці Беларусі.

Ужо пасьля канца існаваньня Расейскай рэспублікі і прыходу ёй на зьмену савецкай улады шэраг беларускіх нацыянальных арганізацыяў першапачаткова прытрымліваліся думкі пра аднаўленьне не-савецкае фэдэратыўнае Расеі, у якой Беларусь мела б аўтаномію на рэспубліканскай аснове. Падобныя пляны таксама падзялялі расейскія эсэры і габрэйскія сіяністы.

У сьнежні 1917 году Ўсебеларускі зьезд сфармуляваў ідэю стварэньня Беларускае Народнае Рэспублікі як аўтаноміі ў складзе Расеі

## Дзяржавы-пераемніцы
* Савецкая Расея
* Украінская Народная Рэспубліка
* Беларуская Народная Рэспубліка
* Фінляндыя
* Малдаўская Дэмакратычная Рэспубліка
* Рэспубліка Іскалату
* Закаўкаская дэмакратычная фэдэратыўная рэспубліка
* Горская рэспубліка
* Эстонія
* Алаская аўтаномія

## Крыніцы

Катэгорыя:Распад Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Лютаўская рэвалюцыя 1917 году ў Расеі
Катэгорыя:Гісторыя Расеі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1917 годзе
Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, заснаваныя ў 1917 годзе
Катэгорыя:1917 год у Расеі
Heidevolk

**Heidevolk** — музычны гурт зь Нідэрляндаў, які выконвае фолк-мэтал. Тэмамі лірыкі іхніх песьняў зьяўляюцца прырода, гісторыя іхняе роднае правінцыі Гельдэрлянд і германская міталёгія. Уся іхняя лірыка напісаная на іхняй роднай нідэрляндзкай мове. «*Heidevolk*» перакладаецца як «людзі верасовае пустэчы».

## Гісторыя
*Heidevolk* быў заснаваны ў 2002 годзе (спачаку пад назвай «*Hymir*») шасьцю нідэрляндцамі, якіх прыцягвалі агульныя цікавасьці — прырода Нідэрляндаў, германская міталёгія, фальклёр і гісторыя Гельдэрлянду. Яны мелі агульнае жаданьне стварыць музыку, якая адлюстравала бы іхнія захапленьня. Яны прыдумалі назву *Heidevolk*, шпацыруючы ў раёнах Вэлювэ. Гурт пачаў выступаць з канцэртамі ў 2003 г. Пачынаючы з 2003 году гурт выпусьціў адзін дэма-альбом, чатыры студыйныя альбомы, і адзін міні-альбом.

Іхні трэці альбом, Uit oude Grond, быў прызнаны асабліва пазытыўна: адзін з рэцэнзэнтаў апісаў яго як «надзвычай прыемны рэліз, які камбінуе агрэсіўны мэталічны рыф з даданымі з густам народнымі інструмэнтамі й мэлёдыямі».

Новы альбом *Heidevolk* атрымаў назву Batavi. Ягоны рэліз зьдзейсьніўся на лэйбле Napalm 2 сакавіка 2012 году. Batavi — гэта канцэптуальны альбом, у якім расказваецца пачатак гісторыі племя батаваў, ад ягонага ўзьнікненьня да сьмелага паўстаньня супраць адной з найвялікшых імпэрыяў у гісторыі чалавецтва. Разьвіцьцё сюжэту разгортваецца на фоне войнаў заключэньня саюзаў, інтрыгаў і здрадніцтва, але галоўная роля ў ім адведзеная народу, які б’ецца на ўсялякіх франтох і змагаецца за выжываньне.

## Дыскаграфія
* *[[Het Gelders Volkslied]]* (дэма, 2004)
* *[[De Strijdlust is Geboren]]* (2005)
* *[[Wodan Heerst]]* (міні (EP), 2007)
* *[[Walhalla Wacht]]* (2008)
* *[[Uit oude Grond]]* (2010)
* *[[Batavi]]* (2012)

## Склад
* Марк Боктынг — вакал (з 2005)
* Райман Блюм — гітара (з 2005)
* Роўан Мідэльвэйк — бас-гітара (з 2006)
* Ёст Вэстдэйк — барабаны (з 2002)
* Кевін Фрухтбэрт — гітара (з 2011)
* Ірма Фос —  скрыпка (з 2008)

## Ранейшыя ўдзельнікі
* Ёрыс Богтдрынкер — вакал (2002—2013)
* Сэбас ван Эльдык — гітара (2002—2012)
* Джэс Фюрбэрт — вакал (2002—2005)
* Нільс Бэнкервэр — гітара (2002—2005)
* Паўль Брадфрат — бас (2002—2006)
* Стэфані Спэрфраў — скрыпка (2007—2008)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нідэрляндзкія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты стылю фолк-мэтал
Катэгорыя:Нідэрляндзкія фолк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2002 годзе
Ольбарг

**О́льбарг** ( або *Ålborg*; ) — места ў Паўночна-Ютляндзкай вобласьці Даніі, цэнтар камуны. Насельніцтва — 106 916 чалавек (2013) (разам зь Нёрэсунбю — 128 644), чацьвёртае па колькасьці жыхароў у Даніі. Знаходзіцца за 64 км на паўднёвы захад ад Фрэдэрыксгаўну і за 118 км на поўнач ад Оргусу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* About Aalborg from Nordjyske Medier (local media group)
* VisitAalborg (Aalborg Tourist Office)

Катэгорыя:Гарады Даніі
Катэгорыя:Ольбарг (камуна)
Dalriada

**Dalriada** — вугорскі фолк-мэтал-гурт, заснаваны ў 1998 годзе ў горадзе Шопран (Вугоршчына). Канчаткова сфармаваўся й пачаў выступаць у лютым 2003 году, тады ж была выбрана назва. Да 2006 году быў вядомы як Echo Of Dalriada.

Пасьля некалькіх канцэртаў у сьнежні 2003 году быў выпушчаны дэмазапіс «Walesi Bárdok» («Барды Ўэйлза») — кавэр-вэрсія на баляду Янаша Араня. У лістападзе 2004 году выпускаецца першы альбом — «Fergeteg» («Шторм»). Пачынаючы з 2005 году гурт яшчэ актыўней іграе ў Вугоршчыне, а таксама пачынае выступаць за мяжой: Аўстрыя, Нямеччына, Румынія. Чацьвёрты студыйны альбом «Szelek» 2008 году меў посьпех на радзіме, займаючы другое месца ў афіцыйным чарце «Mahasz». Характарызуюць свой стыль як эпічны фолк-мэтал з элемэнтамі вугорскае народнае музыкі й музыкі эпохі Адраджэньня.

## Назва гурта
Дал Рыяда (Dál Riata або Dalriada) — гэльскае каралеўства, заснаванае ў канцы V — пачатку VI стагодзьдзя. Было разьмешчанае на заходням беразе Шатляндыі й паўночных узьбярэжжах Ірляндыі (сучасная тэрыторыя графства Антрым). У 843 годзе, аб’яднаўшыся з каралеўствам піктаў, стварыла каралеўства Шатляндыя.

## Назвы альбомаў
Назвы альбомаў зьяўляюцца вугорскімі назвамі месяцаў году, якія не ўжываюцца на дадзены момант. Так, «Fergeteg» — студзень, «Jegbonto» — люты, «Kikelet» — сакавік, «Szelek» — красавік, «Igeret» — травень, «Napisten» — чэрвень, «Aldas» — ліпень, «Uj Kenyer» — жнівень, «Oszelo» — верасень, «Magveto» — кастрычнік, «Enyeszet» — лістапад, «Alom» — сьнежань. Arany-Album зьяўляецца выключэньнем, таму што зьмяшчае песьні на вершы Янаша Араня, вядомага вугорскага паэта 19 стагодзьдзя.

## Дыскаграфія

## Склад гурта

;Цяперашні склад:
* Ляўра Біндэр — **вакал, флейта, скрыпка** (1998—цяперашні час)
* Андраш Фіцэк — **вакал** (1998—цяперашні час), **гітара** (2000—цяперашні час)
* Мацяш Нэмэт-Саба — **гітара** (2006—цяперашні час)
* Іштван Мольнар — **бас-гітара** (2008—цяперашні час)
* Барнабаш Унгар — **клавішы, бэк-вакал, гарш-вакал** (2009—цяперашні час)
* Тадэвуш Рыкман — **ударныя, гарш-вакал, бэк-вакал** (2001—цяперашні час)
* Адам Чэтэ — **валынка, флейта, бэк-вакал** (сэсіённа з 2012 году; з 2013 як паўнацэнны ўдзельнік)

Пры ўдзеле
* Атыла Файкус — віялянчэль, тамбурын, бэк-вакал (2007, 2009—цяперашні час)
* Эрна Соке — кантрабас (2009—цяперашні час)
* Гергель Соке — скрыпка, лютня, акустычная гітара, кобза (2009-цяперашні час)

;Былыя ўдзельнікі:
* Пэтэр Гэндэ — гітара (1998—2001†)
* Марцэль Фішпан — гітара (1998—2005)
* Дзьёрдзь Варга — бас-гітара, гарш-вакал (2002—2008)
* Гергель Надзь — клавішы (2003—2006)
* Андраш Курц — клавішы (2006—2009)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка сеціва
* Official Dalriada Profile на Myspace

Катэгорыя:Вугорскія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Музычныя гурты стылю фолк-мэтал
Катэгорыя:Вугорскія фолк-мэтал-гурты
Земскі сход Эстляндыі

**Зе́мскі сход Эстля́ндыі** (, *Eesti Maanõukogu*), скарочана **Маапяэў** () быў скліканы пасьля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 як нацыянальны сход  Расейскае імпэрыі.

28 лістапад 1917, пасьля кастрычніцкага перавароту, сход самаабвясьціўся сувэрэннай уладай Эстоніі і заклікаў да выбараў у Эстонскі ўстаноўчы сход. Аднак ва ўмовах надыходу нямецкіх войскаў ён прызначыў Камітэт выратаваньня Эстоніі і 24 лютага 1918 выдаў Дэклярацыю незалежнасьці.

## Мінуўшчына
12 красавіка 1917 Часовы ўрад Расеі выдаў дэкрэт пра часовую аўтаномію Эстляндыі. Эстляндзкая губэрня была аб’яднаная з эстонамоўнай паўночнай часткай Ліфляндзкай губэрні і пераўтвораная ў аўтаномію. Часовы ўрад Расеі таксама пастанавіў стварыць земскі сход шляхам ускосных выбараў.

Абраньне 62 дэпутатаў праходзіла ў некалькі этапаў; прадстаўнікі ад вясковых грамадаў абіраліся двухузроўневымі выбарамі ў траўні-чэрвені, мескія прадстаўнікі абіраліся ў ліпені-жніўні 1917. Дзеля ўдзелу ў выбарах ствараліся і рэарганізоўваліся партыі.

У склад сходу трапілі прадстаўнікі шасьці партыяў, тры незалежныя дэпутаты і два прадстаўнікі нямецкае і швэдзкае мяншыняў.

Пасьля кастрычніцкага перавароту ў Петраградзе, калі бальшавіцкі Эстонскі рэвалюцыйны камітэт зладзіў пераварот, Маапяэў адмовіўся прызнаць іхнюю ўладу. Бальшавікі зьдзейсьнілі спробу распусьціць сход. На сваім апошнім пасяджэньні  Маапяэў абвясьціў сябе найвышэйшай законнай уладай Эстоніі да скліканьня Ўстаноўчага сходу. 26 лістапада Земскі сход быў гвалтоўна разагнаны бальшавікамі, і ягоныя чальцы працягнулі дзейнасьць у падпольлі.

У зладжаных бальшавікамі на пачатку 1918 року выбарах ва Ўстаноўчы сход дзьве траціны выбарцаў падтрымалі партыі, якія дамагаліся нацыянальнай дзяржаўнасьці. Пасьля гэтага бальшавікі абвясьцілі выбары несапраўднымі і анулявалі іхнія вынікі. 19 лютага Камітэт старэйшынаў Земскага сходу Эстляндыі вырашыў абвясьціць незалежнасьць. Дзеля гэтае мэты быў створаны Камітэт выратаваньня (у складзе трох сябраў, абраных Маапяэвам на час, пакуль дзейнасьць Устаноўчага сходу немагчымая). 24 лютага, калі бальшавікі пакінулі Талін перад уваходам у яго нямецкіх войскаў, Камітэт выратаваньня апублікаваў Дэклярацыю незалежнасьці Эстонскай рэспублікі.

Пасьля сканчэньня нямецкай акупацыі Маапяэў працягваў сваю дзейнасьць да 1919.

## Глядзіце таксама
* Эстляндзкая губэрня
* Камітэт выратаваньня Эстоніі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Выбары ў Эстоніі
Катэгорыя:Аднапалатныя парлямэнты
Катэгорыя:Колішнія заканадаўчыя органы
Катэгорыя:Выбары 1917 году
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1919 годзе
Часовы ўрад Эстоніі

**Часовы ўрад Эстоніі** () быў сфармаваны 24 лютага 1918 Камітэтам выратаваньня, абраным *[[Земскі сход Эстляндыі|Маапяевам]]* — сходам Эстляндзкай губэрні. У склад Часовага ўраду ўвайшлі Канстантын Пятс (старшыня), Юры Вільмс (міністар юстыцыі), Яан Поска (міністар замежных справаў), Юхан Кук (міністар фінансаў), Яан Рамат (міністар харчаваньня і сельскай гаспадаркі), Андрэс Лярка (міністар вайны), Вілем Масік (міністар працы і сацыяльнага забесьпячэньня), Фэрдынанд Пэтэрсэн (міністар дарог) і Пэтэр Пыльд (міністар адукацыі).

Асноўнымі задачамі Часовага ўраду былі лабісцкая дзейнасьць дзеля дыпляматычнага прызнаньня незалежнасьці Эстоніі, супрацьстаяньне нямецкай акупацыі і падрыхтоўка выбараў у Эстонскі ўстаноўчы сход.

Неўзабаве Эстонія была акупаваная нямецкімі войскамі, і краіна трапіла пад адміністрацыйны кантроль
Обэр Осту. У выніку нямецкае рэвалюцыі і ейнае капітуляцыі ў I сусьветнай вайне 11 лістапада акупанты 19 лістапада фармальна перадалі ўладу ў Эстоніі ў рукі Эстонскага часовага ўраду.

Часовы ўрад склаў свае паўнамоцтвы 8 траўня 1919 року ў сувязі з скліканьнем 23 красавіка Эстонскага ўстаноўчага сходу.

## Глядзіце таксама
* Камітэт выратаваньня Эстоніі
* Эстонскі ўстаноўчы сход
* Акупацыя Эстоніі Нямецкай імпэрыяй
* Обэр Ост

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Эстоніі
Катэгорыя:Часовыя ўрады
Алоа Атлетык

«**Алоа Атлетык**» () — шатляндзкі футбольны клюб з гораду Алоа. Заснаваны ў 1878 годзе.

## Дасягненьні
* Уладальнікі Чэлендж кубка: 1999

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Алоа
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1878 годзе
Арэхі (неадназначнасьць)

Назву **Арэхі** маюць:

* Арэхі — ядомыя плады арэхаплодных культур, складаюцца са шкарлупіны (цьвёрдай ці мяккай) і ядомага ядра
* Арэхі — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Цэмэнт

**Цэмэ́нт** ( — друз) — парашкападобнае вяжучае рэчыва, здольнае ўтвараць з вадой (воднымі растворамі солей або іншымі вадкасьцямі) плястычную масу, што з часам загусае і пераходзіць у каменападобны стан.

У залежнасьці ад сыравіны і спосабу атрыманьня адрозьніваюць віды цэмэнту:
* портляндцэмэнт і яго разнавіднасьці (шлакавы і пуцалаваны);
* гліназёмісты;
* расшыральны і шэраг спэцыяльных марак (напрыклад, кісьлётатрывалы).

Прамысловая вытворчасьць з 19 стагодзьдзя. Найбольш пашыраны портляндцэмэнт — прадукт тонкага памолу, атрыманы абпальваньнем да сьпяканьня (тэмпэратура каля 1450&nbsp;°C) вапняку і гліны (суадносіны 3:1). Каб палепшыць тэхнічныя ўласьцівасьці, пры памоле да клінкеру дадаюць каля 3; двухводнага гіпсу і каля 15% актыўных мінэральных дабавак (дыятаміту, трэпэлу, доменнага грануляванага шлаку). Якасьць цэмэнту вызначаецца тонкасьцю памолу, тэрмінам ахоўваньня і маркай (характарыстыкай трываласьці пры сьцісканьні стандартных узораў) — абазначаецца лічбамі 200, 300, 400, 500, 600 і 700. Чым вышэй марка, тым больш трывалы выраб на яго аснове.

У Беларусі выпускаецца прадпрыемствамі «Ваўкавыскцэмэнтнашыфэр», «Крычаўцэмэнтнашыфэр».

## Літаратура
* Я. М. Кавалёў. / Цэмэнт / Беларуская энцыкляпэдыя: У 18 т. Т.17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8 (т. 17)
Уласава

Назву **Ўласава** маюць:

* Уласава — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Уласава — былое паселішча ў Вусьць-Янскім улусе Якутыі Расеі
Кары Руэсьлётэн

**Кары Руэсьлётэн** (; нарадзілася 3 кастрычніка 1973 году, Тронгэйм, Нарвэгія) — нарвэская сольная сьпявачка.

## Кар’ера
З 14-ці гадоў Кары Руэсьлётэн вывучала ў музычнай школу тэхніку клясычнага сьпеву, а да 19 гадоў выступала ў некалькіх рок-гуртах.

У 1993 року Кары зь пяцьцю сябрамі ўтварылі гурт «The 3rd and the Mortal», які выконваў атмасфэрны дум-мэтал з дамешкам прагрэсіўных элемэнтаў. Зь ім Кары запісала дэма-пласьцінку «The 3rd And The Mortal» (1993), EP «Sorrow» (1993) і поўнафарматны альбом «Tears Laid in Earth» (1994).

Сышоўшы ў 1994 з «The 3rd and the Mortal», Руэсьлётэн як сэсыйная вакалістка ўдзельнічала ў запісе альбому «Nordavind» супэргурту «Storm», а неўзабаве выдала і свой першы сольны праект «Demo Recordings», абодва ў стылі нардычнай фолк-музыкі. Дэма-альбом выйшаў сьпіплым накладам, аднак атрымаў прызнаньне, і ў 1996 Кары заключыла кантракт зь фірмаю Sony Music.

Першы альбом Кары Руэсьлётэн «Spindelsinn» выйшаў у студзені 1997 року. Усе песьні на ім былі выкананыя па-нарвэску і вытрыманыя ў фолкавым стылі. За гэты альбом Кары была намінаваная на лепшую жаночую выканаўцу некалькіх нарвэскіх прэміяў, а сплаў нардычнае фолк-музыкі і попу прынёс ёй вялікую папулярнасьць у Скандынавіі.

У канцы 1997 року Руэсьлётэн пераехала з Тронгэйму ў Осьлё. 5 кастрычніка 1998 выйшаў другі альбом «Mesmerized», мякчэйшы, з больш асабістай лірыкай, гэтым разам цалкам па-ангельску. Акрамя таго, сьпявачка перайшла ад фолкава-акустычнага стылю да больш сучаснага гучаньня, нечым падобнага да Торы Эймас. Альбом прынёс Кары прызнаньне ва ўсёй Эўропе.

Каб не залежаць ад прадусэраў, Кары Руэсьлётэн вырашыла сама засвоіць гуказапіс і прадусаваньне ў Лёндане. Вярнуўшыся празь некалькі гадоў, сьпявачка выпусьціла на швэдзкім лэйбле GMR Music Group экспэрымэнтальны альбом «Pilot», дадаўшы ў яго новае сучаснае гучаньне. Музыка стала болей падобная да Б’ёрк, аднак з характэрным для Руэсьлётэн палкім адценьнем.

У студзені 2005 выйшаў наступны альбом «Other People’s Stories» з больш простай музыкай, хоць зь лёгка пазнавальнымі сучаснымі нотамі, якасьцю і чульлівасьцю. Альбом заняў 2-е месца ў рэйтынгу найлепшых нарвэскіх дыскаў 2005 року.

Скончыўшы канцэртныя выступы ў падтрымку альбому, напрыканцы 2005 року Кары прыпыніла сваю творчую дзейнасьць. У сакавіку 2007 яна нарадзіла дачку Агнэс.

На люты 2014 заплянаваны выхад чарговага альбому «Time to tell».

## Дыскаграфія

### У «The 3rd and the Mortal»
* «Sorrow» (1993)
* «Tears Laid in Earth» (1994)

### У «Storm»
* «Nordavind» (1995)

### Сольныя альбомы
* «Demo Recordings» (1995)
* «Spindelsinn» (1997)
* «Mesmerized» (1998)
* «Pilot» (2002)
* «Other People’s Stories» (2005)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* 
* Фан-бачына

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тронгэйме
Катэгорыя:Сьпявачкі ў стылі гэві-мэтал
Катэгорыя:Нарвэскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Нарвэскія гэві-мэталёвыя музыкі
Катэгорыя:Фолк-рок-музыкі
Пакланеньне вешчуноў

**Пакланеньне вешчуноў** — эвангельскі сюжэт пра мудрацоў, якія прыйшлі з Усходу, каб пакланіцца немаўляці Ісусу і прынесьці Яму дары.

## Дата сьвята
У Каталіцкай царкве пакланеньне вешчуноў адзначаецца ў дзень сьвята Богаяўленьня 6 студзеня. У некаторых краінах гэта сьвята называецца Сьвята Трох каралёў.

## Дзеючыя асобы і атрыбуты

### Вешчуны

Згодна з хрысьціянскай думкай, група выбітных замежнікаў, якія наведалі Ісуса пасьля ягонага нараджэньня.

### Бэтлеемская зорка

Згодна з Эвангельлем паводле Матфэя, на небе была паказаная цудоўная зорка, якая прывяла да немаўля Ісуса біблейскіх вешчуноў, якія прынесьлі падарункі да Ісуса, як таму, хто ў будучыні будзе Юдэйскім царом.

### Дары
Вешчуны прынеслі Ісусу дары: золата, ладан і міра.

Прынесеныя вешчунамі дары маюць сымбалічнае значэньне:
* Золата — царскі дар, які паказвае, што Ісус быў Чалавекам, якія нарадзіўся, каб быць Царом;
* Ладан — дар сьвятару, бо Ісус прыйшоў стаць новым Настаўнікам і сапраўдным Першасьятаром;
* міра — дар таму, хто павінен памерці, бо міру ў Старажытным Ізраілі ўжывалі для бальзамаваньня цела памерлага.

## Глядзіце таксама
* Божае Нараджэньне

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Божае Нараджэньне
Катэгорыя:Эвангельле паводле Мацьвея
Спагецьці

**Спагецьці** ()&nbsp;— від макаронных вырабаў () з круглым перасекам, дыямэтрам каля 2 мм, і як правіла даўжынёй больш за 15 см больш тонкія спагецьці называюцца «спагецьціні» (), тоўстыя спагецьці — «спагетоні» (). Радзімай спагецьці зьяўляецца Італія, і яны шырока выкарыстоўваюцца ў італьянскай кухні, часта падаюцца з таматавым соўсам. Зьяўляюцца асновай шматлікіх італьянскіх страваў, напрыклад: *Spaghetti Napoli* (спагецьці па-нэапалітанску) — з таматным соўсам, *Spaghetti Bolognese* (спагецьці па-балёнску) — з таматавай падліўкай і мясным фаршам, *Spaghetti all’Aglio ed Olio* (спагецьці з часныком і алеем) — з гарачым аліўкавым алеем і зьлёгку абсмажаным у ім часныком.

## Гісторыя
Радзімай спагецьці зьяўляецца італьянскае мястэчка Генуя. У горадзе Понтэдасыё, непадалёк ад Генуі, адкрыты Музэй спагецьці, дзе сабраны сотні рэцэптаў прыпраў і соўсаў. Таксама там ёсьць Натарыяльны акт (з архіву Генуі) ад 4 лютага 1279, што пацьвярджае існаваньне кулінарнага вырабу зь цеста пад назвай «макароніс».

Традыцыйным цэнтрам «сьвята макароны» лічыцца гарадок Граньяна недалёка ад Нэапаля. Прычынай гэтага, магчыма, зьяўляецца тое, што ў знойдзеных там дакумэнтах, датаваных 1502 годам, апісваецца працэс вырабу «макаронаў», якія сталі пасьля адной з самых папулярных у сьвеце страў і сымбалем Італіі.

Зараз у раёне Граньяна засяроджана да дзясятай часткі ўсіх італьянскіх фабрык па вытворчасьці макаронных вырабаў, якія пастаўляюць тры мільёны тон макароны на рынкі Эўропы, Азіі, Амэрыкі і Аўстраліі.

## Адмысловы відэлец
Відэлец зь некалькімі зубцамі быў прыдуманы прыблізна ў 1700 годзе спэцыяльна для таго, каб есьці спагецьці.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Італьянская кухня
Катэгорыя:Макаронныя вырабы
Ганна Фавэльля

**Ганна Фавэльля** (; нар. 1983, Рым, Італія) — італьянская акторка кіно й тэлебачаньня.

## Фільмаграфія
* 2008 Энрыка Матэі — Чалавек, які глядзеў у будучыню (Enrico Mattei — L’uomo che guardava al futuro)
* 2009 Дон Матэо 7 (Don Matteo 7)
* 2010 Зямля Rebel (Terra Ribelle)
* 2012 Зямля Rebel — Новы Сьвет (Terra Ribelle — Il Nuovo mondo)
* 2013 містэр Амэрыка (Mr. America)

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыме
Катэгорыя:Італьянскія акторкі
Вуліца Янкі Купалы (Кіеў)

**Вуліца Янкі Купалы** () — вуліца ў Саламянскім раёне Кіева. Названая ў 1952 годзе ў гонар клясыка беларускае літаратуры Янкі Купалы. Пралягае ад вуліцы Сацыялістычнай да вуліцы авіяканструктара Антонава.

## Гісторыя
Вуліца ўзьнікла ў 1920-я гады пад назвай Нежынская. З 1931 году называлася вуліца Лукашэвіча, назва пацьверджаная ў 1944 годзе (цяпер імем М. Лукашэвіча названа іншая вуліца Кіева). Сучасную назву ў гонар беларускага паэта і драматурга Янкі Купалы вуліца атрымала ў 1952 годзе.

## Апісаньне
Рух двухбаковы, пакрыцьцё — асфальт. На 2011 год да вуліцы не прыпісана ні аднаго будынка. Старую (аднапавярховую) забудову зьнесьлі ў пачатку 1980-х гадоў.

Найбліжэйшыя станцыі мэтро — «Вакзальная» і «Шуляўская». Найбліжэйшая чыгуначная станцыя — Караваевы Дачы.

Катэгорыя:Вуліцы Кіева
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Янкі Купалы
Алег Гулак

**Але́г Мікала́евіч Гула́к** ( 1 верасьня 1967, пасёлак Жылічы, Качэрыцкі раён, Магілёўская вобласьць, Беларусь - ) — беларускі юрыст, грамадзкі дзяяч і праваабаронца. Старшыня Беларускага Хэльсынскага камітэту.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў беларуска-ўкраінскай сям’і сельскіх настаўнікаў. Скончыў Жыліцкую сярэднюю школу, Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «правазнаўства». З 1990 па 1996 гг. працаваў юрысконсультам шэрагу арганізацыяў (сярод іншых — завод «Камэртон», Пінск). З 1996 г. у Беларускім Хэльсынскім камітэце: браў удзел у стварэньні пінскай суполкі, з 1997 г. юрыст, затым выканаўчы дырэктар, з 2007 г. намесьнік старшыні, з 2008 г. старшыня.

Як грамадзкі абаронца ўдзельнічаў у дзясятках судовых справаў, грамадзкіх дзеяньняў па абароне правоў асобаў, якія сталі ахвярамі парушэньня правоў чалавека ў Беларусі.

Памёр 16 сьнежня 2022 г.

## Узнагароды
2016:  міністэрстваў замежных справаў Францыі і Нямеччыны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Міжнародны кангрэс лінгвістаў

**Міжнаро́дны кангрэ́с лінгві́стаў** () — штопяцігадовая міжнародная навуковая канфэрэнцыя, якая ладзіцца пад эгідай Міжнароднага пастаяннага камітэту лінгвістаў (CIPL). Першы кангрэс, на якім і быў заснаваны камітэт, адбыўся ў 1928 року ў Гаазе (Нідэрлянды). Апошні, 19-ы кангрэс адбыўся ў 2013 року ў Жэнэве (Швайцарыя).

## Мінуўшчына
На першым кангрэсе была падтрыманая прапанова зьбіраць падобныя канфэрэнцыі кожныя тры гады, і з мэтаю арганізацыі будучых канфэрэнцыяў і быў заснаваны Міжнародны пастаянны камітэт лінгвістаў. Найчасьцей ягонымі генэральнымі сакратарамі станавіліся нідэрляндзкія мовазнаўцы, за выняткам пэрыяду 1945—1964 рокаў, калі гэтую пасаду займаў нарвэскі прафэсар .

V Кангрэс быў азмрочаны пачаткам Другой сусьветнай вайны. У ваенны пэрыяд заплянаваныя на 1942 і 1945 рокі кангрэсы не праводзіліся.

З 1950-х шырокі ўдзел у кангрэсах пачынаюць браць савецкія навукоўцы. З 1957 року кангрэсы зьбіраюцца кожныя пяць гадоў, колькасьць удзельнікаў павялічваецца ад дзьвюх-трох сотняў эўрапейцаў да прыкладна тысячы з усіх кантынэнтаў.

### Мінулыя кангрэсы
#  Гаага (10-15 красавіка 1928)
#  Жэнэва (25-29 жніўня 1931)
#  Рым (19-26 верасьня 1933)
#  Капэнгаген (27 жніўня — 1 верасьня 1936)
#  Брусэль (28 жніўня — 2 верасьня 1939)
#  Парыж (19-24 ліпеня 1948)
#  Лёндан (1-6 верасьня 1952)
#  Осьлё (5-9 жніўня 1957)
#  Кембрыдж (27—31 жніўня 1962)
#  Бухарэст (28 жніўня — 2 верасьня 1967)
#  Балёньня (28 жніўня — 2 верасьня 1972)
#  Вена (28 жніўня — 2 верасьня 1977)
#  Токіё (29 жніўня — 4 верасьня 1982)
#  Бэрлін (10-15 жніўня 1987)
#  Квэбэк (9-14 жніўня 1992)
#  Парыж (20-27 ліпеня 1997)
#  Сэул (21-26 ліпеня 2008)
#  Жэнэва (21-27 ліпеня 2013)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Міжнароднага пастаяннага камітэту лінгвістаў 
* Вялікая савецкая энцыкляпэдыя 

Катэгорыя:Мовазнаўства
Катэгорыя:Міжнародныя канфэрэнцыі
Хасэ Марці

**Хасэ Хуліян Марці-і-Пэрэс** (1853; Гавана, цяпер Куба — 1895; Дос-Рыяс, цяпер правінцыя Сант’яга-дэ-Куба, Куба) — кубінскі паэт, нацыянальны герой Кубы.

## Біяграфія
За ўдзел у нацыянальна-вызвольнай барацьбе ў 1870 годзе быў арыштаваны гішпанскімі ўладамі й высланы ў Гішпанію, дзе вывучаў філязофію, літаратуру й права ва ўнівэрсытэтах Мадрыду й Сарагосы. 3 1875 году жыў у Мэксыцы, Гватэмале, у 1879 годзе вярнуўся на Кубу. За ўдзел у падрыхтоўцы антыгішпанскага паўстаньня зноўку быў выселены ў Гішпанію. 3 1880 годзе ў ЗША, карэспандэнт лацінаамэрыканскіх газэтаў. У 1892 годзе з разрозьненых эмігранцкіх груповак стварыў Кубінскую рэвалюцыйную партыю, якая згуляла галоўную ролю ў падрыхтоўцы паўстаньня на Кубе, якое пачалося 24 лютага 1895 году. 14 сакавіка 1892 г. у Нью-Ёрку (ЗША) заснаваў яе цэнтральны орган — газэту «Радзіма» (гішп. «Pátria»), якой кіраваў да сваёй сьмерці і ў першым нумары якой зьмясьціў праграму Кубінскай рэвалюцыйнай партыі. Выступаў за стварэньне незалежнай рэспублікі Кубы, заклікаў лацінаамэрыканскія народы аб’яднацца супраць гегеманісцкай палітыкі ЗША. У красавіку 1895 году вярнуўся на Кубу, каб прыняць удзел у вайне за незалежнасьць, і празь месяц загінуў у баі з гішпанцамі ў .

У кубінскай і лацінаамэрыканскай літаратуры выступіў як адзін з пачынальнікаў мадэрнізму, арыгінальны стыліст і рэфарматар гішпанскай літаратурнай мовы. Аўтар прасякнутай пратэстам супраць нявольніцтва драмы ў вершах «Абдала» (1869), паэтычных зборнікаў «Ісмаэлільё» (1882), «Простыя вершы» (1891), «Кветкі выгнаньня», «Свабодныя вершы» (абодва выданыя 1913 годам), у якіх ухваліў шчырыя й простыя чалавечыя пачуцьці, раману «Згубнае сяброўства» (1885), п’ес «Пралюбадзейка» (1874) і «За каханьне плацяць каханьнем» (1875), публіцыстычных і літаратурна-крытычных артыкулаў.

## Ушанаваньне
24 лютага 1930 г. пад Гаванай (Куба) пасьля перабудовы адчынілі .

У 2013 г. у Менску (Беларусь) школе № 91 прысвоілі імя Хасэ Марці.

## Глядзіце таксама
* Філіпінская рэвалюцыя
* Гішпана-амэрыканская вайна

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гаване
Катэгорыя:Памерлі на Кубе
Катэгорыя:Кубінскія літаратары
Катэгорыя:Кубінскія палітыкі
Катэгорыя:Загінулыя журналісты
Катэгорыя:Рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Паэты
Саадзі

**Абу Мухамад Мусьлім ад-Дын ібн Абд Алах Саадзі Шыразі** (; каля 1181-1291) — пэрсыдзкі паэт-мараліст, прадстаўнік практычнага, жыцьцёвага суфізму.

## Біяграфія
Жыцьцё Саадзі падзяляюць на тры пэрыяды: школьны (1205—1226), падарожны (1226-1256) і шэйхаўскі (1256—1291). Мянушка «Саадзі» паходзіць ад імя атабэка Фарса Саадзі ібн Зангі, якому служыў яшчэ бацька паэта, які памёр даволі рана, і які прыняў удзел у выхаваньні Мусьліма ад-Дына. Пад апекай Саадзі ібн Зангі Мусьлім ад-Дын паступіў у мэдрэсэ Нізамія ў Багдадзе. Навучаўся ў суфійскіх шэйхаў і імкнуўся прасякнуцца іхнымі аскетычнымі ідэаламі. Аднак вершы, напісаныя Саадзі ў той час, дыхаюць юнацкай любоўю да жыцьця й ягоных радасьцяў; і сам ён у старасьці прызнаваўся, што ўсе перакананьні шэйха Абул-Фараджа Джузіі не маглі яго вылечыць ад любові да музыкі. Нашэсьце манголаў на Іран й зрыньваньне Саадзі ібн Зангі ў 1226 годзе прымусіла Саадзі зьбегчы, і на працягу 30 гадоў лёс, поўны ўсякіх выпрабаваньняў, бесьперапынна кідаў яго то ў адзін, то ў іншы канец мусульманскага сьвету. У Індыі, у Сумэнаце, для захаваньня свайго жыцьця Саадзі прытворна прыняў веру зараастрызму й потым зьбег, забіўшы каменем вартавога жраца. У Мэцы, большай часткай пешшу, Саадзі пабываў 14 разоў. Дзякуючы бліскучым ведам клясычнай арабскай мовы ён стаў прапаведнікам ў Дамаску й Баальбэку, але пачаў стамляцца сьветам і адасобіўся ў пустэльні пад Ерусалімам. Тутака ён трапіў у палон да крыжакоў, якія перавезьлі яго на сырыйскае ўзьбярэжжа, у Трыпалі, і прымусілі там рыць акопы для крэпасьці. Яго за 10 чырвонцаў выкупіў адзін знаёмы багацей з Алепа, прывёз да сябе й ажаніў з сваёй нягеглай і сварлівай дачкой. Ратуючыся ад невыноснага сямейнага жыцьця, Саадзі зьбег у Паўночную Афрыку. Пасьля ён апынуўся ў родным Шыразе (1256) і пад заступніцтвам Абу-Бэкра, сына нябожчыка Саадзі, пражыў у Падгародным манастыры да канца свайго жыцьця.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Суфізм
Катэгорыя:Пэрсыдзкамоўныя паэты
Катэгорыя:Пэрсыдзкія паэты
Маці Ванханэн

**Маці Танэлі Ванханен** (; 4 лістапада 1955, Ювяскюля, Фінляндыя) — фінскі палітык; з 2003 па 2010 год — прэм’ер-міністар Фінляндыі і старшыня партыі Фінляндзкі цэнтар. У 1976 годзе Маці Ванханэн уступіў у партыю Фінляндзкі цэнтар. У 1980—1983 гады працаваў старшынём моладзевага аддзяленьня партыі. З 1981 па 1984 год быў дэпутатам савета кунта (муніцыпалітэта) Эспоо.

Да прыходу ў парлямэнт у 1991 годзе Ванханэн працаваў у Вантаа ў мясцовай газэце «Кехясанамат» журналістам у 1985-1988 гады і галоўным рэдактарам у 1988—1991 гадох. У 1991 годзе ён быў абраны ў Эдускунту. З 1991 па 1995 гады Ванханэн зьяўляўся намесьнікам старшыні камісіі парлямэнта па экалёгіі.

У 2003 годзе быў міністрам абароны ва ўрадзе Анэлі Яатээнмякі. У гэтым жа годзе ён узначаліў партыю Фінляндзкі цэнтар і 24 чэрвеня 2003 году стаў прэм’ер-міністрам. Ванханэн узначальваў два ўрады: кабінэт міністраў, які дзейнічаў з 24 чэрвеня 2003 па 19 красавіка 2007 году, другі кабінэт міністраў — з 19 красавіка 2007 па 21 чэрвеня 2010 году. Ачоленыя ім ўрады сталі 69-м і 70-м паводле ліку кабінэтамі міністраў у гісторыі краіны. У 2006 годзе Ванханэн удзельнічаў у першым туры прэзыдэнцкіх выбараў. Набраўшы 18,6% галасоў, заняў трэцяе месца й не прайшоў у другі тур.

12 чэрвеня 2010 годзе на партыйным зьезьдзе абвесьціў аб складаньні зь сябе паўнамоцтваў прэм’ера й лідэра партыі «Фінляндзкі цэнтар», патлумачыўшы гэта рашэньне станам здароўя. На згаданых пасадах з 22 чэрвеня 2010 году яго зьмяніла Мары Ківініемі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фінскія палітыкі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Фінляндыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Фінляндыі
Катэгорыя:Міністры абароны Фінляндыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа зямлі Марыі 1 клясы
Блеф

**Блеф** — паводзіны ў покеры, якія ствараюць ў супраціўнікаў уражаньне, быццам у цябе на руках значна мацнейшая карта, чым ёсьць насамрэч (тым самым ашукваючы й палохаючы іх, прымушаючы ськінуць карты ў тваю карысьць).

Чысты блеф апраўданы, калі верагоднасьць, што ўсе апаненты зробяць  і гулец забярэ банк, вышэй, чым шанцы банка. У адваротным выпадку блеф будзе мець адмоўнае матэматычнае чаканьне. У выпадку паў-блефу ў гульца ёсьць дзьве магчымасьці выйграць — калі супраціўнік скіне карты ці калі гулец зьбярэ сваю камбінацыю. Адпаведна, паў-блеф эфэктыўны, калі шанцы банка менш сумы верагоднасьці сабраць камбінацыю і выйграць банк неадкладна.

Калі гулец будзе блефаваць занадта часта, супраціўнік хутка выявіць гэты факт і перастане верыць. Але й адмаўляцца ад блефу зусім таксама неразумна, бо ён дазваляе забіраць банк, а таксама дадае складанасьці ў адзнацы карты гульца з боку апанентаў. Ёсьць шэраг сытуацыяў, калі блеф працуе лепш:
* невялікая колькасьць супраціўнікаў;
* на стол патрапіла небясьпечная карта, якая можа даць камусьці моцную камбінацыю;
* дзеяньні гульца да блефу дазваляюць выказаць здагадку, што ён можа мець моцную камбінацыю;
* супраціўнік атрымлівае нізкія шанцы банка;
* супраціўнік — досыць добры гулец (сьпічак), здольны скінуць сярэдняй сілы карту;

Звычайна адрозьніваюць два віда блефа:
* **чысты блеф** — стаўка з рукой, якая ня толькі слабая ў дадзены момант, але й мае мала шанцаў на паляпшэньне да выкрыцьця. Напрыклад, у Тэхаскім голдэме гулец, які мае руку **6 ♠ 5 ♠** і робіць стаўку на флёпе **<span style="color:red">K ♦ T ♦</span> 2 ♣**, зьдзяйсьняе чысты блеф. Чысты блеф зьўляецца вельмі рызыкоўным ходам і выконваецца прафэсіянальнымі гульцамі вельмі рэдка;
* **паў-блеф** — стаўка са слабой рукой, але якая мае значныя шанцы палепшыцца да выйгрышнай. Напрыклад, стаўка з рукою **6 ♠ 5 ♠** на флопе **K ♠ T ♠ <span style="color:red">2 ♦</span>** будзе паў-блефам, таму што ў гульца ёсьць шанцы атрымаць .

Блеф можа выкарыстоўвацца, каб выбіць супраціўніка з гульні, напрыклад, калі гулец упэўнены, што ў супраціўніка ня лепшая камбінацыя, што можна заўважыць па тым, як не ўпэўнена ён сябе вядзе, то яго можна задавіць высокімі стаўкамі, але гэты прыём вельмі рызыкоўны. Блеф вельмі падыходзіць да сытуацыяў, калі на стале тры ці чатыры карты аднолькавай масьці, тады можна стварыць уражаньне аб флэшы ці калі 3 ці 4 карты на стале ідуць у амаль/поўнай пасьлядоўнасьці, то можна стварыць уражаньне аб стрыце ці нават большых камбінацыях (але супраціўнік можа не пайсьці на поваду, асабліва калі ў яго  флэш ці нават большая камбінацыя), таксама блеф выкарыстоўваюць у адносінах да супраціўніка, у якога засталося мала фішак для працягу гульні, тады ёсьць высокая верагоднасьць, што ён ня будзе рызыкаваць.

## Крыніцы
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкул пра блеф на Poker-Wiki.ru

Катэгорыя:Покер
Отвідабэрг (футбольны клюб)

«**Отвідабэрг**» () — швэдзкі футбольны клюб зь мястэчка Отвідабэргу. Заснаваны ў 1907 годзе. Двухразовы чэмпіён Швэцыі (1972, 1973), двухразовы ўладальнік Кубка Швэцыі (1970, 1971).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Отвідабэрг
Катэгорыя:Спорт у камуне Отвідабэрг
Эўсэбію

**Эўсэбію да Сылва Фэрэйра** (; ; 25 студзеня 1942, Лаўрэнсу-Маркіш, Партугальскі Мазамбік — , Лісабон, Партугалія) — партугальскі футбаліст мазамбіцкага паходжаньня, нападік. Вядомы сваімі выступамі за лісабонскую «Бэнфіку» й зборную Партугаліі. У складзе «Бэнфікі» згуляў 301 матч і забіў 317 галоў. За зборную Партугаліі згуляў 64 матчы й забіў 41 гол.

Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету 1966 году. 11-разовы чэмпіён Партугаліі, пяціразовы ўладальнік Кубка Партугаліі, уладальнік Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў сэзона 1961—1962 гадоў, чэмпіён Паўночнаамэрыканскай футбольнай лігі.

Найлепшы футбаліст Партугаліі за пэрыяд 1954—2003 гадоў, найлепшы футбаліст Эўропы 1965 году, двухразовы найлепшы футбаліст Партугаліі (зьяўляецца першым уладальнікам), найлепшы бамбардзір чэмпіянату сьвету 1966 году, сяміразовы найлепшы бамбардзір чэмпіянату Партугаліі, трохразовы найлепшы бамбардзір Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў, двухразовы ўладальнік «Залаты бутцы» (зьяўляецца першым ейным уладальнікам). Займае дзявяты радок у сьпісе найлепшых футбалістаў XX стагодзьдзя паводле вэрсіі , шостае месца ў сьпісе найлепшых футбалістаў Эўропы XX стагодзьдзя паводле вэрсіі МФФГІС, дзясятае месца ў сьпісе найвялікшых футбалістаў XX стагодзьдзя паводле вэрсіі часопіса World Soccer, уваходзіць у сьпіс 100 найвялікшых футбалістаў XX стагодзьдзя паводле вэрсіі Placar, і ў сьпіс 50 найвялікшых футбалістаў XX стагодзьдзя паводле вэрсіі Guerin’Sportivo і Planète Foot, уваходзіць у сьпіс ФІФА 100, займае другое месца ў сьпісе найлепшых бамбардзіраў чэмпіянату Партугаліі за ўсе часы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на ''fifa.com''
* Профіль іграка на ''worldfootball.net'' 
* Статыстыка матчаў за зборную Партугаліі на сайце ''eu-football.info''
* Статыстыка матчаў за зборную Партугаліі на сайце ''rsssf.com''
* Статыстыка выступленьняў у Эўакубках за «Бенфіку» на сайце ''rsssf.com''
* Статыстыка выступленьняў у ''NASL'' на сайце ''nasljerseys.com''

Катэгорыя:Партугальскія футбалісты
Катэгорыя:ФІФА 100
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Інфанта дона Энрыке
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа партугальскага ордэна Заслуг
Панкі

Назву **Панкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Панкі — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Панкі — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
Вуліца Савецкая (Менск)

**Ву́ліца Саве́цкая** — часткова пешаходная вуліца ў гістарычным цэнтры Менску.

## Гісторыя
Цяперашняя Савецкая раней была часткай Захар'еўскай вуліцы. Правы бок вуліцы забудаваны ў 1875—1908 гадох. Левы — няцотны — канчаткова аформіўся ў 1976 годзе.

## Разьмяшчэньне
Вуліца бярэ свой пачатак ад скрыжаваньня з вуліцай Бабруйскай, праходзіць па плошчы Незалежнасьці і упіраецца ў будынак гатэлю «Менск».

## Аб’екты на вуліцы
На Савецкай вуліцы размешчаны: Дом ураду, Касьцёл сьвятых Сымона і Алены, Беларускі дзяржаўны пэдагагічны ўнівэрсытэт. На Савецкай, 6 знаходзіцца Беларуская транспартная пракуратура, на Савецкай, 9 — Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.

Савецкая
Чорнае Мора Варна

«**Чорнае Мора**» () — баўгарскі футбольны клюб з гораду Варны. Заснаваны ў 1913 годзе. Чатырохразовы чэмпіён Баўгарыі (1925, 1926, 1934, 1938), уладальнік Кубка Баўгарыі (2015). Клюб мае мянушку «маракі». Хатнім стадыёнам зьяўляецца «Тыча», які мае ўмяшчальнасьць 8250 гледачоў і які раней меў назву ў гонар першага касманаўта Юрыя Гагарына. Матчы на міжнароднай арэне праводзіць на іншых стадыёнах, гэтак у ліпені 2015 году клюб прымаў менскае «Дынама» на стадыёне «Лудагорац Арэна» ў горадзе Разградзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Варна
Камунарка

Назву **Камунарка** маюць:

* Камунарка — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Камунарка — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Камунарка — кандытарская фабрыка ў Менску
Віцьба (неадназначнасьць)

Назву **Віцьба** маюць:

* Віцьба — рака ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі, левы прыток ракі Дзьвіна
* Віцьба — пасёлак у Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Азэрбайджанскі манат

**Мана́т** () — валюта Азэрбайджанскай Рэспублікі. Манат падзяляецца на 100 гяпікаў (). Код валюты па ISO 4217 **AZN**. Сымбаль валюты&nbsp;— **[[₼]]**.

Знаходзіцца ў абарачэньні з 15 жніўня 1992 году. Азэрбайджанскі манат двойчы падвяргаўся дэнамінацыі — у 1992-м і 2006-м гадах.

Сучасны манат складаецца з 6 відаў манэтаў і 6 відаў банкнот.

* Манэты: 1, 3, 5, 10, 20, 50 гяпік
* Банкноты: 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 манат

Дызайн банкнот быў распрацаваны аўстрыйскім дызайнэрам валют Робэртам Калінай, які таксама распрацаваў сучасны дызайн банкнот эўра.

Частка банкнот па змове Нацыянальнага банку Азэрбайджану друкуе кампанія De La Rue.

## Глядзіце таксама
* Банкаўская сыстэма Азэрбайджану
* Цэнтральны Банк Азэрбайджану
* Сьпіс банкаў Азэрбайджану

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Цэнтральны Банк Азэрбайджану  
*  

Катэгорыя:Эўрапейскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Азэрбайджану
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе