Геда

**Геда**, **Гада**, **Гіда** (*Гідзь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Гет**.

## Паходжаньне

Геда, Гада, Гіда або Гета (Geda, Geddo, Gaddo, Giddo, Gido, Gyða, Geto) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Гедзейка (Гадзейка, Гедык), Гедзель, Гедзень (Гедзін), Гідульт / Гетаўт (Геталт, Гетальд), Гедвін, Гітэр, Гітарт (Гедарт), Гедгонт (Гедконт), Гедзіман, Гедзімін (Гідзімін), Гедмонт (Гемонт), Гедрык, Алгет, Вільгет, Мелкід. Адзначаліся германскія імёны Gedicke (Gädecke), Gedel, Gedenus (Giddinus), Gidoldus / Getoldus, Gedovin, Getær, Gidheard (Gạddert), Gadagunti, Gidman (Gettman), *Giddeminus (паводле запісу *Diddeminum*), Gadamundus (Gemundus), Gedrich (Gadric), Alget (Aalgidis), Wilgyth, Meligedius. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Gada (Gito), Gadyn, Gaczołt (Kiecołt, Giczołt). Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Гедэт (Гейдэт, Гедэйт): *in Czechonouiensi districtu… Geydethowi de Kobilino* (1425 год), *Gedeth* (1425 год), *nobili Gedeth de Kobylino* (1428 год), *Geydeth de Cobylino* (1430 год), *in actis terrestribus [[Ломжа|Łomzensibus]]… Giedeyt de Kobylino* (1442 год), *in actis terrestribus Łomzensibus… Petrus, haeres in Zawady dictus Giedeyt* (1456 год), *in Ciechanow… per Ik Giedeyt de Kobylino, tribunum Ciechanoviensem* (1477 год). У Мазавецкім ваяводзтве ў 1580 годзе адзначаўся шляхецкі род Гедрытаў (Giedryt).

У Памор’і бытавала прозьвішча Gadde.

У Прусіі бытавалі імёны *Gyde / Gatte* (1388 і 1391 гады), *Gedike / Gedeyke / Gedeke / Gadike* (1335, 1349, 1353, 1382 і 1396 гады), *Gedele* (1375 і 1421 гады), *Gedenne / Jedenne / Gedine* (1378 і 1386 гады), *Gedune / Gedun* (1254, 1261, 1299, 1301, 1370, 1396 і 1443 гады), *Gedite / Gedete / Gedethe / Gydyte / Gedithe* (1295, 1299, 1328, 1361 і 1396 гады), *Gedute / Gedutte / Gedut / Hans Gydoth* (1299, 1300, 1359, 1384 і 1397 гады), *Cador / Kadar* (1408 год), *Gederiks / Gederich / Gedriks* (1296 і 1358 гады), *Gedaute / Gedauthe / Gedawte / Gedawthe* (1308, 1341, 1343, 1352, 1398, 1407 і 1419 гады), *Miligedo / Milagids / Mylagide / Milgede / Miligedo / Mylegede / Milegede / Miligede* (1263, 1319, 1326, 1350, 1356, 1363, 1360, 1420 гады). Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Gede.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Геда (Gieda, Giedo).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *in villa nostra Momeza, quas Gedus, Stabko, Stawbo, Semon, Chodor, [[Вайніла|Voynil]] Duhonicz… Gedus* (25 траўня 1391 году); *людей [[Браслаў|браславских]] одну службу, на имя… а Михаила Кгедовича* (12 чэрвеня 1506 году); *Марътинъ Кгидевичъ* (1528 год); *тых людей, которых выгъналъ Бридолкгъ, отец Каспоровъ: Юдасъ, Сакъ, Минтер, Роткусъ, Кгедысь, Оска… на тых четырех земълях осадилъ Каспор литъвою: <…> на Ротъковъщине а Кгедесщизне осадилъ Войтъка Пацовича* (1542 год); *Chwiedziecz, Wasil Gidziczy* (1561 год); *Борисъ Кадевичъ… Васько, Вакула, Иванъ Кадевичи… Мартинъ Гидъ* (1563 год); *Сенько Кгета* (1566 год); *Станиславъ Яновичъ Кгедовичъ*, *Станислав Кидевичъ* (1567 год); *местечъку [[Вількі|Вилъкииском]]… семы дом Кидя* (18 траўня 1596 году); *Pawel Gitowicz* (20 лістапада 1604 году); *Karol Antoni Giett Wąsowicz* (26 красавіка 1700 году); *Christina Gedowiczowna* (1715 год); *Jerzy Gida* (2 сакавіка 1758 году); *Bartłomiej Kida* (1782—1784 гады); *Parafia [[Касьцяневічы|kościeniewicka]]… Gedziewicze, wieś* (1784 год); *Iózef Gada… Ierzy Gada* (23 красавіка 1792 году); *Mathias Giedziewicz* (6 лютага 1796 году).

## Носьбіты
* Гада Гадзі (каля 1239 — каля 1312) — флярэнтыйскі маляр і мазаіст у гатычным стылі
* Овэ Гедэ (1594—1660) — рыксадмірал Даніі
* Нікляс Пэтэр фон Геда (1675—1758) — дзяржаўны дзяяч Швэцыі, дыплямат
* Марцін Гідзевіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Караль Антоні Гет Вязовіч — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі пінскі ў 1700 годзе
* Юрка Гіда — жыхар вёскі Баранова (каля Індуры), які ўпамінаецца ў 1718 годзе
* Ян Гідовіч — жыхар вёскі Дубінцаў (Барцянскае староства), які ўпамінаецца ў 1765 годзе
* Андрэй, Марцін, Міхаіл, Юры і Стэфан Геды — жыхары вёскі Татаршчыны (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1770 годзе

Гетовічы (Gietowicz) — прыгонныя зь вёскі Гозы (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Гады (Gada) — прыгонныя з ваколіцаў Сьвянцянаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Гадзевічы (Gadziewicz) гербу Вянява і Гедзевічы (Giedzewicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні.

Гедавіц (*Gedawitz*) і Гідзевіч (*Gidziewicz*) — прозьвішчы, гістарычна зафіксаваныя на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Гедзевічы.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны