open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхась Даніленка

**Міхась (Міхаіл Пятровіч) Даніленка** (, в. Ястрабка, Лоеўскі раён — ) — беларускі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Рэчыцкую пэдагагічную вучэльню ў 1941 годзе. Дакумэнт аб заканчэньні вучылішча не пасьпеў атрымаць — пачалася вайна. Мабілізаваны ў Чырвоную Армію. Вучыўся ў запасным палку ў Казахстане, быў зьнішчальнікам танкаў. Ваяваў на Паўднёва-Заходнім фронце, у траўні 1942 году, недалёка ад станцыі Мікалаеўка (Украіна), быў кантужаны і трапіў у палон. У сакавіку 1944 году ўцёк зь лягеру ваеннапалонных, са жніўня 1945 году зноў у дзеючым войску.

Працаваў настаўнікам Казяроскай 7-гадовай школы Лоеўскага раёну. Скончыў завочна Гомельскі пэдагагічны інстытут (1952). У 1952—1982 — супрацоўнік газэты «Гомельская праўда». З 1983 году жыў у в. Пустая Града Лоеўскага раёну. Сябар Саюзу пісьменьнікаў СССР (з 1950).

## Творчасьць
Дэбютаваў апавяданьнем у 1940 годзе. Аўтар зборнікаў аповесьцей і апавяданьняў «Мая песьня» (1952), «Майская навальніца» (1959), «Навасельле» (апавяданьні і нарысы, 1964), «Наш дом» (1971), «Запаветны акіян» (1972), «Маці Мар’я» (1976), «Журлівіца» (1980), «Родная зямля» (1982); кніг прозы для дзяцей «Вернасьць слову» (1956), «Зачараваны гарлачык» (1961), «На вуліцы Сонечнай» (1963), «Ключы бабулі Зімы» (1986).

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені і мэдалямі. Адзначаны дзьвюма граматамі ВС БССР,

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменьнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
* Даніленка Міхась // Беларускія пісьменьнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.
* *Кручэнка Т.* Почырк сталага майстра // Гомельская праўда № 167, 2007 кастр. 27.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лоеўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Даніленка

Прозьвішча **Даніле́нка** маюць наступныя выбітныя асобы.

* Віктар Даніленка — беларускі дзяржаўны дзеяч, дыплямат
* Міхась Даніленка — беларускі пісьменьнік
* Уладзімер Даніленка — беларускі архітэктар
Прэмія Цёткі

**Прэ́мія Цё́ткі** — беларуская прэмія за найлепшую кнігу для дзяцей і падлеткаў, заснаваная ў кастрычніку 2015 году.

5 кастрычніка 2015 году Рада Беларускага ПЭН-цэнтру зацьвердзіла «Палажэньне аб прэміі Цёткі за найлепшую кнігу для дзяцей і падлеткаў». Яе заснавальнікамі сталі: Дабрачынны фонд «Вяртаньне», Беларускі ПЭН-цэнтар і Саюз беларускіх пісьменьнікаў. Прэмія прысуджаецца за адпаведную кнігу на беларускай мове і найлепшае мастацкае афармленьне такой кнігі. Да конкурсу прымаюць выдадзеныя ў год яго абвяшчэньня папяровыя і электронныя кнігі.  Кожны пераможца атрымлівае па 2000 даляраў ЗША па курсе Нацыянальнага банку Беларусі. Уручэньне праводзіцца ўвесну наступнага году за папярэдні год. У 2016—2018 гадах ладзілася ў сталічнай прасторы «Корпус» па праспэкце Машэрава, д. 9. У 2019-м уручалі 6 красавіка ў прасторы «ОК» на Кастрычніцкай вуліцы, д. 16.

## Конкурс
Паводле Палажэньня, спаборніцтва складаецца з 4-х ступеняў: 1) абвяшчэньне прэміі ў сьнежні арганізатарамі; 2) прыём кніг да 31 студзеня аргкамітэтам; 3) абвяшчэньне аргкамітэтам поўнага сьпісу прынятых кніг; 4) вызначэньне пераможцы па 2 намінацыях з боку журы. Згодна з пунктам 2.3 Палажэньня «заяўляць кнігі на конкурс упаўнаважаныя: а) выдавецтвы; б) аргкамітэт прэміі; в) сябры журы; г) сам аўтар або мастак». Паводле пункту 3.1 «журы конкурсу фармуецца аргкамітэтам і ўзгадняецца з Радай ПЭН-цэнтру». У пункце 5.1 прадугледжвалася, што «аргкамітэт прэміі вызначаецца і зацьвярджаецца Радай Беларускага ПЭН-цэнтру».

## Пераможцы

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Катэгорыя:Прэміі дзіцячай літаратуры
Катэгорыя:Падлеткі ў культуры і мастацтве
Катэгорыя:Беларуская дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Беларускі ПЭН-цэнтар
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Алаіза Пашкевіч
Начніца

**Начні́ца** — у беларускай міталёгіі дух, у які ператварылася пасля сьмерці жанчына, што ніколі не мела дзяцей праз шэльмоўства ці праклятая людзьмі. Таксама наданьне чалавечых якасьцяў дзіцячай аднаіменнай хваробы.

## Апісаньне
Залязаючы ў калыску ці пад калыску, начніца не дае дзецям спаць, пужае, дакучае, з-за чаго дзіця плача ўсю ноч. Начніца поіць дзіця атрутай са сваіх грудзей, і дзіця хварэе і нярэдка памірае. Дзеля аховы на ўсіх вокнах расстаўляліся абярэгі — лялькі з анучы, якім казалі: «Глядзеце, лялечкі, каб мой маленькі спаў!». Тады начніцы не сунуцца ў хату. На Лоеўшчыне сьцьвярджаді, что, каб абараніць дзіця ад начніц, трэба сьпяваць. Казалі, што начніцу ноччу лазяць па дрэвах, знаходзяць птушыныя гнёзды, выпіваюць яйкі і ядуць птушанят.
   
Зьяўляліся начніцы вечарам, пасьля заходу сонца, і ладзілі ігрышчы на дзікіх лясых азёрах, суправаджаючы іх шалёным піскам і рогатам. Выглядалі як прыгожыя голыя дзяўчыны з доўгімі калматывамі валасамі. У час іх забаваў над возерам сьцяліўся густы туман. А з надыходам раніцы начніцы хаваліся ў вадзе.

## Паходжаньне

На Случчыне лічылі, што час найбольшага разгула начніц — лета, перыяд найбольшага росквіту расліннасьці. Гэта родніць начніц са старажытным культурам урадлівасьці і — адпаведна, — з русалкамі. Як і апошнія, у старажытны час яны маглі быць звязаны з культам язычніцкай багіні ўрадлівасьці, а ў хрысьціянскую эпоху «сталіся» да звычайнымі нячыстымі сіламі. Паводле В. У. Іванава і У. М. Тапарова, маглі быць зьвязаны з адной з вэрсіяў так званага «асноўнага міта» індаэўрапейцаў.

## Глядзіце таксама
* Мара

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская міфалогія: Энцыклапедычны слоўнік / С. Санько [і інш.]; склад. І. Клімковіч. — 2-ое выданне, дапоўненае. — Мінск: Беларусь, 2006. — 500 с.: іл.

## Вонкавыя спасылкі
* Начніцы. БЕЛАРУСКАЯ ПАЛІЧКА. беларуская электронная бібліятэка
* Начніцы

Катэгорыя:Беларуская міталёгія
Катэгорыя:Беларуская народная дэманалёгія
Катэгорыя:Беларускія казкі
Юрась Меляшкевіч

**Юрась Меляшкевіч** (нар. 20 лістапада 1982 году, Прапойск, Магілёўская вобласьць, БССР) —  намесьнік старшыні партыі БНФ.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1982 годзе ў Прапойску ў сям’і выкладчыкаў. У 1993 годзе, у час перасяленьня пацярпелых ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, сям’я пераехала ў Менск, у мікрараён Малінаўка-4. З-за чаго стаў праціўнікам Беларускае АЭС:

— Хваробы зараз сталіся сапраўднай трагедыяй для беларусаў. Увесь час чую, што нехта захварэў ці памер ад анкалёгіі. Часта гэта зусім маладыя людзі, якім крыху за 40. Такая сытуацыя выклікае заклапочанасьць, і я лічу, што ў Беларусі павінна быць створаная сыстэма раньняй дыягностыкі анкалягічных захворваньняў. Таксама павінна быць створаная асобная сыстэма маніторынгу для груп рызыкі, куды абавязкова павінны патрапіць ліквідатары, асобы, якія жылі на забруджаных тэрыторыях ці пацярпелі ад Чарнобылю.

Вучыўся ў СШ №206 у Менску, у Малінаўцы, пасьля ў СШ №113 з хіміка-экалягічным ухілам. У 2007 скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналягічны ўнівэрсытэт на катэдры «Біятэхналёгіі і біяэкалёгіі» па спэцыяльнасьці «Біяэкалёгія». Акрамя беларускай і расейскай, валодае ангельскай і польскай мовамі.

## Грамадзкая дзейнасьць
Займаецца грамадзка-палітычнай дзейнасьцю з 1999 году. З 2004 Сябра Партыі БНФ, быў сакратаром партыйнай камісіі ў пытаньнях экалёгіі і наступстваў катастрофы на ЧАЭС і камісіі па ахове гісторыка-культурнай спадчыны. Балятаваўся ад Партыі БНФ на парлямэнцкіх выбарах па Малінаўцы ў Менску, а таксама на выбарах дэпутатаў мясцовых саветаў. У 2006 годзе выбіраўся, але ня быў выбраным у гарадзкі савет Менску.

Сябра Рэспубліканскага праваабаронча-асьветніцкага грамадзкага аб’яднаньня «Рух «За Свабоду» (быў намесьнікам старшыні арганізацыі), выконвае абавязкі намесьніка старшыні Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, сябра Вялікай Рады Міжнароднага грамадзкага аб’яднаньня «Згуртаваньне беларусаў свету «Бацькаўшчына»

## Працоўная дзейнасьць
* З 2011 году — ва ўласным бізнэсе.
* У 2011—2013 гадох — дырэктар кампаніі «Мелвінд».
* У 2013—2020 гадох — дырэктар турыстычнай кампаніі «Куфэрак падарожжаў».
* З 2019 году — сузаснавальнік і дырэктар кампаніі «ВерусІНН Вінакурня», а таксама кіраўнік у іншых камэрцыйных праектах.

У лістападзе 2020 году абраны на пасаду намесьніка старшыні Партыі БНФ і Грамадзкага аб’яднаньня БНФ “Адраджэньне”.

## Сям'я
Юрась  Меляшкевіч  &mdash; сын Віктара Рыгоравіча Меляшкевіча  &mdash; аднаго зь сябраў Беларускага Народнага Фронту ад часоў заснаваньня руху. 
Жанаты. Жонка Ганна пэдагог-псыхоляг, сын Станіслаў, дачка Яніна.

## Вонкавыя спасылкі
* Ют'юб. Мінскі каардынатар Руху "За Свабоду" Юрась Меляшкевіч выступае на мітынгу, прысвечанаму 26-й гадавіне Чарнобыльскай трагедыі. Акцыя адбылася 26 красавіка 2012 года пасля традыцыйнага шэсця ў парку каля плошчы Бангалор.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Партыі Беларускага народнага фронту
Васіль Давыдзенка

**Васіль Давыдзенка** (3 чэрвеня 1933, в. Нежыхаў Брагінскі раён — 27 верасьня 1987, Менск) — беларускі мэдык і пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасьля заканчэньня Менскай мэдыцынскай навучальні ў 1953 годзе працаваў лябарантам на катэдры ядзернай фізыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Адначасова вучыўся ў вячэрняй сярэдняй школе №3 у Менску. У 1955-1957 гадах служыў у Савецкай Арміі. Скончыў лячэбны факультэт Менскага мэдыцынскага інстытуту ў 1963 годзе. Працаваў лекарам-анколягам у менскай клініцы №1, а ў 1965-1987 гадах — у навукова-дасьледчым Інстытуце анкалёгіі і мэдыцынскай радыялёгіі Міністэрства аховы здароўя БССР.

## Творчасьць
Друкавацца пачаў у час вучобы ў шматтыражцы інстытуту. Аўтар кніг аповесьцей і апавяданьняў «Жывыя струны» (1978), «Свае і чужыя дарогі» (1983).

## Літаратура
* Беларускія пісьменьнікі: 1917-1990. Менск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брагінскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Беларускія лекары
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Пастава 69

**Паста́ва 69** або **69** — спосаб плоцкага каханьня, дзе мужчына і жанчына ляжаць адзін на адным і твар свой ставяць перад палавымі органамі партнэра.

## Спосабы
Існуюць розныя спосабы каханьня:

Файл:Wiki-anilingus.png|Лізаньне адтуліны
Файл:Wiki-fingering.svg|Мацаньне рукою


## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне

Катэгорыя:Сэксуальныя пазыцыі
Катэгорыя:Аральны сэкс
Мужчынская зборная Аргентыны па гандболе

**Збо́рная Аргенты́ны па гандбо́ле** — мужчынская нацыянальная зборная Аргентыны, якая прадстаўляе дзяржаву на міжнародных спаборніцтвах па гандболе. Склад каманды вызначае Аргентынская канфэдэрацыя гандболу.

## Храналёгія выступаў

### Алімпійскія гульні

### Чэмпіянат сьвету

### Панамэрыканскія гульні

### Чэмпіянат Амэрыкі

### Чэмпіянат Паўднёвай і Цэнтральнай Амэрыкі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Аргентынскай канфэдэрацыі гандболу
* Профіль на бачыне ІГФ

Аргентына
Гандбол
Катэгорыя:Аргентынскі гандбол
Баявая Ўскалось

**Літаратурная сустань «Баява́я Ўскало́сь»** — літаратурнае аб’яднаньне беларусаў-эмігрантаў, створанае ў 1949 годзе ў Заходняй Нямеччыне. Зьяўляецца аднаўленьнем нелегальнага заходнебеларускага літаратурнага згуртаваньня **«Малада́я Ўскало́сь»**.

Аднайменны ілюстраваны часопіс выдаваўся як орган літаратурнага аб’яднаньня ў ліпені 1949 — лютым 1950 у Заходняй Нямеччыне, у 1954—81 у Канадзе (Таронта) на беларускай мове.

## Стварэньне
У 1937 годзе Сяргей Хмара ў Дзятлаве арганізоўвае літаратурную сустань «Маладая Ўскалось». Плянуе разам са сваімі равесьнікамі і старэйшым слонімскім паэтам Гальяшом Леўчыкам выдаваць аднайменны літаратурны часопіс. Але палякі не дазволілі.

## Аднаўленьне
Сяргей Хмара, Васіль Вярбіна, Васіль Вір і Анатоль Кунцэвіч спрабавалі аб’яднаць беларускіх паэтаў у Нямеччыне. Яны падрыхтавалі й вясною 1945 году выдалі літаратурны альманах «Ускалось», але ангельскія самалёты зьнішчылі гэтае выданьне разам з друкарняй. Паэты ж паразьехаліся па розных краінах сьвету.

«Маладая Ўскалось» была адноўленая ўжо як «Баявая Ўскалось» у 1949 годзе ў Заходняй Нямеччыне. Знакам згуртаваньня стала Двупагоня, якая сымбалізавала абарону Беларусі з Захаду і з Усходу.

## Часопіс

Часопіс «Баявая Ўскалось» выказваўся за адзінства беларускае культуры, незалежна ад месца пражываньня ейных творцаў, друкаваў творы беларускіх пісьменьнікаў, што жылі ў эміграцыі, у БССР і на Беласточчыне, заходнебеларускую рэвалюцыйную паэзію, хроніку, кнігапіс і інш. Абапіраўся на ідэйную традыцыю Беларускай сялянска-работніцкай грамады. Выйшла 18 нумароў. Рэдактары: Міхась Панькоў (1949—50), Сяргей Хмара (1954—81).

## Крыніцы

## Літаратура
* Туронак Ю. «Баявая ўскалось» // 

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія арганізацыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Канады
Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Нямеччыны
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1937 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1949 годзе
Катэгорыя:1937 год у Беларусі
Катэгорыя:1949 год у Нямеччыне
Катэгорыя:Зьніклі ў 1986 годзе
Катэгорыя:Баявая Ўскалось
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя аб’яднаньні
Булыка

Прозьвішча **Булыка** маюць:

* Аляксандар Булыка — беларускі мовазнавец, доктар філялягічных навук
* Галіна Булыка — беларуская паэтка
Лявон Неўдах

**Лявон Пятровіч Неўдах** (7 жніўня 1947, в. Радчыцк, Столінскі раён, Берасьцейская вобласьць) — беларускі празаік, паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 7 жніўня 1947 году ў в. Радчыцк Столінскага раёну Берасьцейскай вобласьці ў сялянскай сям’і. Пасьля сямігодкі вучыўся ў Менскім політэхнікуме (1962—1963), скончыў Полацкі нафтавы тэхнікум (1966) і факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1981).

У 1967—1969 гадох служыў танкістам у Савецкай Арміі. Пасьля дэмабілізацыі працаваў апэратарам тэхналягічных установак на Полацкім нафтаперапрацоўчым заводзе.

З красавікв 1974 году працаваў карэспандэнтам ў наваполацкай гарадзкой газэце «Химик», галоўным рэдактарам гэтай газеты з 1995 году да яе закрыцьця.

Сябра Саюзу журналістаў СССР (з 1979 году), Саюзу беларускіх пісьменьнікаў (з 1998 году), Беларускага ПЭН-цэнтру.

## Творчасьць
Дэбютаваў вершамі ў наваполацкай гарадзкой газэце «Химик» у 1972 годзе, у рэспубліканскім друку — апавяданьнем у 1984 году ў часопісы «Маладосьць». Друкаваўся ў часопісах «Маладосьць», «Полымя», газэце «Літаратура і мастацтва».

Аўтар кніг: прозы — «Формула дабрыні» (1989), «Бумэранг» (2003); паэзіі — «Чорнае сьвятло» (1998), «Каханак восені» (2010). Суаўтар кніг «Першыя сьцежкі» (1987), «За белым сьнегам» (1989), «Там, дзе званы Сафіі» (2003), «Ад ніў прыдзьвінскіх» (2009) і іншых калектыўных зборнікаў паэзіі і прозы. Перакладаўся на славацкую і расейскую мовы.

## Бібліяграфія
* Бумеранг : аповесці / Л. Неўдах; рэд. Н. Давыдзенка. Мінск : Беларускі кнігазбор, 2003. 184 с.
* Грэх ; Анёлы : [вершы] / Л. Неўдах // Бацькаўшчына : зб. гіст. літ. : для сярэд. і ст. шк. узросту / уклад. і прадм. С. С. Панізніка. Мінск : Юнацтва, 2000. С. 248—249.
* Іду да Бога : вершы / Л. Неўдах // Дзеяслоў. 2004. № 10. С. 166—169.
* Мяжа магчымага : аповесць / Л. Неўдах // Маладосць. 1987. № 3. С. 9-64.
* У півавараў паэтычны плён… ; Шчаслівец : [вершы; карот. біягр. паэта] / Л. Неўдах // Ад ніў прыдзвінскіх : Віцебшчына паэтычная / Віцебск : абл. аддзяленне ГА «Саюз бел. пісьменнікаў». Мінск : Логвінаў, 2009. С. 103—104.
* Формула дабрыні: аповесць і апавяданні / Л. Неўдах. Мінск : Мастацкая літаратура, 1989. 173 с (Першая кніга празаіка).
* Чорнае святло : вершы / Л. Неўдах; рэд. Г. Бураўкін. Мінск : Беларускі кнігазбор, 1998. 68 с.

## Крыніцы

## Літаратура
* Неўдах Лявон // Пісьменнікі Віцебшчыны. Даведнік. — Віцебск. 2001 — С. 56
* Лявон Неўдах // Літаратурная карта Берасцейшчыны / Укл. А.Крэйдзіч. Берасьце, 2008. — С. 506—509
* Неўдах Лявонцій Пятровіч // Памяць: гіст-дак. хроніка Полацка. Менск, 2002. — С. 818
* Неўдах Лявонцій Пятровіч // Памяць: гіст-дак. хроніка Столінскага раёна. Менск, 2003. — С. 521
* Сенькавец, У. А. «Боль — пачуццёвая дамінанта творчасці Лявона Неўдаха» // Веснік Брэсцкага ўніверсітэта. Серыя філалагічных навук. № 1(9).2008. — С.68-73

Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Сябры беларускага ПЭН-цэнтру
Антон Сомін

**Антон Аляксандравіч Сомін** (, Менск) — беларускі і расейскі мовазнаўца.

## Біяграфія
У 2012 годзе скончыў Расейскі дзяржаўны гуманітарны ўнівэрсытэт (спэцыяльнасьць «Тэарытычная і практычная лінгвістыка»). З 2015 году працуе навуковым супрацоўнікам Школы філялёгіі Вышэйшай школы эканомікі (Масква).

У 2016 годзе ў Маскве выкладаў беларускую мову ў «Школе моваў суседзяў».

## Навуковая дзейнасьць
Аўтар артыкулаў з пытаньняў сацыялінгвістыкі. У 2017 годзе выйшла яго кніга «Белорусский язык. Самоучитель» («Беларуская мова. Дапаможнік для саманавучання»), прызначаная для навучаньня беларускай мове як замежнай. Адметнасьць дапаможніка ў тым, што пры арыентацыі на афіцыйную норму паралельна падаюцца зьвесткі пра клясычны варыянт на ўсіх узроўнях мовы — фанэтыкі, марфалёгіі, сынтаксісу і артаграфіі.

## Асноўныя працы
* Языковая рефлексия в современной Беларуси сквозь призму комментариев в инрернет-СМИ // Вестник РГГУ. Серия «История. Филология. Культурология. Востоковедение» / Московский лингвистический журнал. Т. 17, 2015. С. 62—86.
* Метамоўная рэфлексія ў каментарыях да беларускамоўных навін не сацыялінгвістычнай тэматыкі // Беларуская мова ў ХХІ стагоддзі: асноўныя тэндэнцыі развіцця. — Мінск, 2015.
* Белорусский язык. Самоучитель. — М.: Живой язык, 2017. — 224 с. — .
* Белорусский язык / Н. В. Бирилло, Ю. Ф. Мацкевич, А. Е. Михневич, Н. В. Рогова, А. А. Сомин // Языки мира: Славянские языки (изд. 2-е, испр. и доп.). — СПб.: Издательство Нестор-История, 2017. — . — С. 576—624.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Со́мин Антон Александрович, Национальный исследовательский университет «Высшая школа экономики»

Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы
Катэгорыя:Расейскія мовазнаўцы
Галіна Булыка

**Галіна Булыка** ( 6 сьнежня 1960, в. Асава Воранаўскі раён) — беларуская пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і настаўнікаў. У 1966 годзе сям’я пераехала ў Менск. Скончыла хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1983). Працавала стажорам-дасьледчыкам у Інстытуце фізыка-арганічнай хіміі АН БССР, выхавацелем у рабочым інтэрнаце Менскага матацыклетнага і вэлясыпэднага заводу, інжынэрам-наладчыкам Упраўленьня пусканаладачных работ трэста «Аўтарэмбудмантаж» Мінаўтапрому СССР. У 1989 годзе скончыла Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Сябра СП СССР з 1987 году.

## Творчасьць
Зь вершамі ўпершыню выступіла ў друку ў 1975 годзе ў часопісе «Бярозка». Аўтар падборкі вершаў «Дзень нараджэньня сьнежня» ў калектыўным зборніку «Сьцяжына» (1983), зборніку паэзіі «Сінтэз» (1986).

## Кнігі
* 1986 — "Сынтэз"
* 1994 —  "Турмалін"

## Літаратура
* Галіна Булыка, Беларускія пісьменьнікі: 1917-1990. Менск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

## Вонкавыя спасылкі
* Творы Галіны Булыка на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вярэнаўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Варлен Бечык

**Варлен Леанідавіч Бечык** (25 чэрвеня 1939, в. Астрашыцкі Гарадок, Менскі раён — 13 верасьня 1985) — беларускі савецкі крытык і літаратуразнавец. Кандыдат філялягічных навук (1974). Сын Ларысы Кароткай.

## Жыцьцяпіс
Скончыў БДУ ў 1960 годзе. З 1972 году навуковы супрацоўнік інстытуту літаратуры АН БССР, з 1981 намесьнік галоўнага рэдактара выдавецтва «Мастацкая літаратура».

## Творчасьць
Друкуецца з 1959 году. Дасьледуе беларускую паэзію: праблемы яе грамадзянскасьці і мастацкасьці, пытаньні майстэрства, асаблівасьці творчых індывідуальнасьцяў майстроў паэтычнага слова (артыкулы пра Я. Купалу, А. Куляшова, У. Хадыку, А. Дудара, П. Броўку, П. Панчанку, А. Пысіна , А. Вярцінскага, Р. Барадуліна і інш: зборнік літаратурна-крытычных артыкулаў «Сьвет жывы і блізкі», 1974; манаграфія «Беларуская савецкая лірыка», 1979, сумесна з М. Ярашам). Аналізуе і празаічныя творы беларускай літаратуры (артыкулы пра В. Быкава, І. Пташнікава, Я. Сіпакова, І. Хадановіча і іншых).

## Бібліяграфія
* Бечык, В. Л. Сьвет жывы і блізкі : літаратурна-крытычныя артыкулы / В. Л. Бечык. — Менск : Мастацкая літаратура, 1974. — 205 с.
* Бечык, В. Л. Шлях да акіяна : кніга пра паэзію А. Куляшова / В. Л. Бечык. — Менск : Мастацкая літаратура, 1981. — 268 с.
* Бечык, В. Л. Прад высокаю красою… : літаратурна-крытычныя артыкулы / В. Л. Бечык. — Менск : Мастацкая літаратура, 1984. — 269 с.
* Бечык, В. Л. Выбранае : літаратурна-крытычныя артыкулы / В. Л. Бечык. — Менск : Мастацкая літаратура, 1989. — 476 с.
* Бечык, В. Л. Радкі і жыцьцё : Старонкі дзёньніка / В. Л. Бечык. — Менск : Мастацкая літаратура, 1993. — 295 с.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мінск: БелЭн, 1995. — 800 с.: іл. — 5000 экз. ISBN 985-11-0026-9. — С. 114.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менскім раёне
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Ларыса Кароткая

**Ларыса Лявонцьеўна Кароткая** (17 сакавіка 1919, в. Астрашыцкі Гарадок, Менскі раён — 2012, Менск) — беларускі літаратуразнавец, пэдагог, кандыдат філялягічных навук, дацэнт. Маці Варлена Бечыка.

## Жыцьцяпіс
Бацька — Лявонцій Кандратавіч працаваў фэльчарам, а маці — мэдсястрой. Пасьля заканчэньня Менскага пэдінстытуту ў 1938 годзе і да Другой сусьветнай вайны выкладала расейскую і беларускую мовы ў Астрашыцкім Гарадку. У час вайны ўдзельніца антыфашысцкага падпольля ў акупаваным Астрашыцкім Гарадку, партызанка брыгады «Штурмавая». Пасьля вайны працавала выкладчыцай і завучам у сярэдніх клясах школах Астрашыцкага Гарадку (1938—1941 і з 1944), Талькаўскай і Прылуцкай школах Менскай вобласьці.

У 1955—1957 гадах асьпірантка філялягічнага факультэта БДУ. У 1963 гадах абараніла кандыдацкую дысэртацыю «Антыцаркоўная традыцыя ў старажытнарускай літаратуры». Пасьля заканчэньня працавала выкладчыкам у БДУ (1936 — рабочы факультэт, выкладчык, 1960—1995 — філяляагічны факультэт, дацэнт катэры тэорыі і гісторыі літаратуры, катэдры гісторыі беларускай літаратуры).

## Навуковая дзейнасьць
Аўтар 9 манаграфій і больш як 100 навуковых артыкулаў. Сфэрай яе навуковых інтарэсаў была старажытная беларуская і расейская літаратура. Першыя артыкулы прысьвечаны праблемам школы «Любіце працу» (1946 г.), «За родную школу» (1947 г.), «Абмен вопытам работы» (1948 г.).

Выступала з артыкуламі пра сучасную беларускую літаратуру.

## Узнагароды
Узнагароджана ордэнам Айчыннай вайны І ступені, мэдалямі «За адвагу», «За перамогу над Нямеччынай», «Партызану Вялікай Айчыннай вайны І ступені». Заслужаны работнік БДУ (2011).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ларыса Кароткая
* ПРА ЛАРЫСУ ЛЯВОНЦЬЕЎНУ КАРОТКУЮ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Ілары Барашка

**Ілары (Ілярыён Мацвеевіч) Барашка** (, Менск — , Масква) — беларускі савецкі празаік і перакладчык з беларускай мовы на расейскую.

## Жыцьцяпіс
Скончыў БДУ ў 1930, кінаакадэмію ў Маскве ў 1938 годзе. Працаваў у пэрыядычным друку, на кінастудыі «Савецкая Беларусь» (1932-36). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасьля вайны ў міністэрствах культуры СССР і РСФСР. 

## Творчасьць
Аўтар празаічных зборнікаў «У прасторы» (1926), «Камунары», «На розныя тэмы» (абодва 1931), «Блізкія далі» (1959), аповесьці «Рыгор Галота» (1929), вершаванага нарысу «Асінстан» (1931), сцэнараў фільмаў «Дняпро ў агні» (сумесна з Р. Кобецам), 1937, «Якуб Колас — народны паэт Беларусі», «Георгій Скарына» (1963) і іншых.

Пераклаў з беларускай мовы шэраг драматургічных твораў, у прыватнасьці, п’есу А. І. Маўзона «Канстанцін Заслонаў».

## Бібліяграфія
* 

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднаньня «Маладняк»
Катэгорыя:Сябры Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі на расейскую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі зь беларускай мовы
Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты
Кукарава

**Кукарава** — вёска ў Пагосцкім сельсавеце Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці.

## Геаграфічнае становішча
Знаходзіцца на рацэ Клявіцы, ў 7 км ад цэнтара сельсавету вёскі Пагост. Мяжуе з вёскамі Вярхлёўка, Гацец, Дубраўка, Лісітнік, Стайчанка Пагосцкага сельсавету і Вяшэўка, Лясковічы, Ялоўка Дзьмітравіцкага сельсавету.

## Клімат
Клімат умерана кантынэнтальны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня -6,4 °С, ліпеня +17,7 °С. Сярэдняя колькасьць ападкаў складае 626 мм.

## Славутасьці
* Курганны могільнік X—XIII стагодзьдзі, 0,5 км на ўсход ад часткі вёскі, разьмешчанай на левым беразе р. Клявіца, зьлева ад дарогі ў в. Гацец

## Насельніцтва
* 2013 год — 104 чалавекі

## Асобы
* Павал Дзюбайла — беларускі літаратуразнаўца, прафэсар. Сябра СП СССР з 1967 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падарожжа па Бярэзінскім раёне 
* Вёска Кукарава і яе спрадвечныя звычаі. «ДЗЕДАВІЦА»

Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Вёскі Менскай вобласьці
Аповесьць пра трох каралёў

**«Апо́весьць пра трох каралё́ў»** — старабеларускі пераклад апокрыфу, напісанага ў 14-м стагодзьдзі нямецкім манахам Ёганам з Гільдэсгайму на лацінскай мове.

У 2-й палове 15-га стагодзьдзя перакладзены на старабеларускую мову. Пераклад захаваўся ў 3-х сьпісах. Найбольш раньні, Пецярбурскі, 15-га стагодзьдзя зьберагараецца ў Расейскай нацыянальнай бібліятэцы ў складзе рукапіснага збору разам з «Жыціем Аляксея, чалавека божага» і «Страсьцямі Хрыстовымі». У аснове аповесьці ўрывак Дабравесьця пра пакланеньне нованароджанаму Ісусу Хрысту 3-х усходніх цароў-язычнікаў, якія пасьля сталі хрысьціянамі. Апісваецца іх падарожжа ў Сьвятую зямлю, прырода земляў Блізкага Ўсходу, побыт, звычаі, веравызнаньні і народнасьці, у тым ліку армяне, грузіны, грэкі і сырыйцы. Аповесьць сьведчыць пра духоўныя запатрабаваньні беларускіх чытачоў 15—16 стагодзьдзяў і служыла крыніцай гісторыка-геаграфічных уяўленьняў пра краіны Блізкага Ўсходу. Пераклад зроблены без царкоўнаславянізмаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Літаратура XV стагодзьдзя
Катэгорыя:Літаратура Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Літаратурныя творы, перакладзеныя на беларускую мову
Глыбоцкі раён (неадназначнасьць)

**Глыбоцкі раён**:

* Глыбоцкі раён — раён у Віцебскай вобласьці, Беларусь
* Глыбоцкі раён — раён у Чарнавіцкай вобласьці, Украіна
Касьцёл сьвятога Валянціна (Смалявічы)

**Касьцёл сьвято́га Валянці́на** — мураваны каталіцкі храм у Смалявічах Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці.

## Мінуўшчына
За часам Рэчы Паспалітай у Смалявічах дзейнічала ўніяцкая царква, закрытая праўдападобна пасьля падзелаў.

У 1917 року была збудаваная рыма-каталіцкая капліца, закрытая ўладамі ў 1935 року і пазьней зьнесеная.

У 1996 року заснаваная парафія, у 2000 року пачалося будаўніцтва касьцёлу. У касьцёле нясуць служэньне браты-капуцыны.

## Глядзіце таксама
* Барысаўскі дэканат

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Парафія сьв. Валянціна (Смалявічы) // Catholic.by

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Смалявічаў
Катэгорыя:Касьцёлы Смалявіцкага раёну
Катэгорыя:Касьцёлы Менска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Валянціна
Катэгорыя:Капуцынскія храмы
Марына Барсток

**Марына (Марыя Мікітаўна) Барсток** (15 красавіка 1916, в. Наркавічы, Верхнядзьвінскі раён — 1994) — беларуская літаратуразнавец, паэтэса. Кандыдат філялягічных навук (1950). Сябра СП СССР з 1951 году.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сялянскай сям’і. У 1935 годзе скончыла Полацкі пэдагагічны тэхнікум. Два гады настаўнічала ў мястэчку Ветрына на Віцебшчыне. Вучылася завочна ў Магілёўскім пэдагагічным інстытуце, з 1973 году — студэнтка Менскага пэдагагічнага інстытута імя Горкага. Пасьля вызваленьня Заходняй Беларусі была накіравана працаваць загадчыкам аддзелу культуры Берасьцейскай абласной газэты «Заря». На пачатку Вялікай Айчыннай вайны пераехала ў Горкаўскую вобласьць. У 1945 годзе скончыла філлягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, потым асьпірантуру пры Інстытуце мовы, літаратуры і мастацтва АН БССР. У 1949—1979 гг. — навуковы супрацоўнік Інстытуту літаратуры імя Я. Купалы АН БССР.

## Творчасьць
У друку пачала выступаць з 1949 году. Напісала кнігі «Вобраз станоўчага героя ў творчасьці Якуба Коласа» (1951), «Пятро Глебка» (1952), «Вывучэньне творчасьці Кузьмы Чорнага ў школе» (1959; другое, дапоўненае выданьне ў 1973), «Максім Багдановіч» (1961; другое, дапоўненае выданьне ў 1974), «Адзінства і разнастайнасьць сучаснай беларускай паэзіі» (1973), «Руплівы поўдзень: Нарыс творчасьці Генадзя Бураўкіна» (1984). Выдала брашуру «Пятрусь Броўка» (1955), «Віднейшы беларускі дзіцячы пісьменьнік Янка Маўр» (1958), «Максім Танк» (1962), «Вялікі Кастрычнік і беларуская літаратура» (1977) і інш.

Адна з аўтараў «Гісторыя савецкай беларускай літаратуры» (1966), «История многонациональной советской литературы» (1977), «История белорусской советской литературы» (1977), дапаможніка для студэнтаў ВНУ «Беларуская дзіцячая літаратура» (1966). Выступала ў пэрыядычным друку зь вершамі і артыкуламі па пытаньнях дзіцячай літаратуры.

## Крыніцы

## Літаратура
* Барсток Марына (Марыя Мікітаўна) // Беларуская энцыкляпэдыя: у 18 т. — Мн.: БелЭн., 1996. — Т. 2. — С. 318.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дрысенскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Вольга Калацкая

**Во́льга Калацкая** ( 1971, Менск, Беларуская ССР) — беларуская перакладчыца, пэдагог.

## Жыцьцяпіс
Скончыла Менскі інстытут замежных моваў. У 1993—2001 рр. выкладала ангельскую мову і пераклад у Менскім дзяржаўным лінгвістычным унівэрсытэце. У 1999—2008 выкладала мастацкі пераклад на аддзяленьні філязофіі і літаратуры Беларускага Калегіюму.

Перакладала творы Вірджыніі Вульф, Ўільяма Голдынга, Артура Голдэна, Дэна Браўна, Пола Остэра, Тоні Парсанза, Тэнесі Ўільямса, Маргарэт Этвуд. Пераклады друкаваліся ў часопісах «Крыніца», «Дзеяслоў» і «ARCHE».

Супольна з Ілонай Урбановіч і Зьмітром Саўкам пераклала фільм «Глядыятар», мультфільмы «Шрэк», «Шрэк-2» і інш. У 2010—2015 перакладала фільмы для тэлеканалу «Белсат», у тым ліку «Гіцляў», «Ідэальнага мужа», «Сямейку Сьмітаў», «Мэдсястру Бэці», «Рычарда ІІІ».

15 студзеня 2021 року затрыманая па абвінавачваньні ў «злосным хуліганстве».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на бачыне „ПрайдзіСьвету“
* 

Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Катэгорыя:Перакладчыкі з ангельскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Да згоды

**«Да зго́ды»** — дэбютны зборнік вершаў Алеся Змагара. Зборнік складзены зь вершаў, якія збольшага былі напісаныя ў 1940-я. Да выданьня зборнік рыхтавалі Аляксандар Чупрын і Раман Кардонскі. На вокладцы зборніка можна пазнаць тэатар імя Янкі Купалы, ў якім прайшлі Першы й Другі Ўсебеларускія зьезды

## Зьмест
Зборнік падзелены на некалькі частак, у якія не ўваходзяць 2 першыя вершы: «Да згоды» й «№ 464». Зборнік мае разьдзелы:

* «Пад сьцягам Пагоні» (17 вершаў), які складаецца з патрыятычных вершаў.
* «Родны Край» (12 вершаў), які прасякнуты настальгіяй і сумам па Радзіме.
* «Настроі» (11 вершаў), у якім паэт зьвяртаецца ў вершах да сваіх знаёмых.
* «На палетках слуцкіх» (20 вершаў), прысьвечаны Слуцкаму збройнаму чыну, у якім удзельнічаў Алесь Змагар.

## Выданьні

* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Алесь Змагар. Да згоды (knihi.com)
* Pawet: Мой жыцьцяпіс

Катэгорыя:Кнігі 1962 году
Катэгорыя:1962 год у ЗША
Катэгорыя:Выданьні беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Выданьні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Баявая Ўскалось
Катэгорыя:Беларуская паэзія
Сумчатыя

**Сумчатыя**, **торбачнікі** (Marsupialia) — інфракляса сысуноў, члены якога распаўсюджаныя ў , Паўночнай і Паўднёвай Амэрыках.

## Распаўсюджанасьць і паводзіны
Сумчатыя распаўсюджаныя ў , Паўночнай і Паўднёвай Амэрыках; прадстаўнікі Peradectidae распаўсюдзіліся таксама ў Эўропе і Азіі ў кайназоі. Сумчатыя каланізавалі розныя асяроддзя пражываньня: лясы, лугі, горны рэльеф і пустыні. Многія віды жывуць на дрэвах. Толькі *Chironectes minimus* і, у меншай ступені, *Lutreolina crassicaudata* вядуць паўводны лад жыцьця. Сумчатыя могуць быць дзённыя і начныя, адзінкавыя і групавыя, аднак, іх сацыяльныя паводзіны даволі слаба развіты. Дыета таксама значна вар'іруецца — ёсць ярка выяўленыя траваедныя, таксама ўсяедныя і можна сустрэць мясаедных.

## Вонкавы выгляд
Адметнай характарыстыкай, агульнай для большасьці відаў сумчатых, ёсьць тое, што маці носяць у мяшочку маладняк. Да добра вядомых сумчатых адносяць кенгуру, валабі, каалы, апасумы, вомбаты, тасманійскіх д'яблаў і вымерлы тылацын. Самы буйны жывы сумчаты, чырвоны кенгуру, вырастае да 1,8 метра ў вышыню і да 90 кілаграмаў у вазе, але вымерлы *Diprotodon optatum* быў да 3 м у даўжыню і да 2790 кілаграмаў у вазе. Самы маленькі від — гэта *Pilbara ningaui*, даўжыня якога складае ад 4,6 да 5,7 см, а вага — усяго ад 2 да 9 г.

## Клясыфікацыя
**Сумчатыя** (Marsupialia) падзяляюцца на наступныя атрады: 
* Didelphimorphia
* Paucituberculata
* Dasyuromorphia
* Diprotodontia 
* Microbiotheria 
* Notoryctemorphia 
* Peramelemorphia
* † Yalkaparidon

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Баявая Ўскалось (часопіс)

**«Баява́я Ўскало́сь»** — беларускі літаратурны ілюстраваны часопіс, які выдаваў на эміграцыі Сяргей Хмара як Ворган Літаратурнай Сустані «Баявая Ўскалось». Часопіс выказваўся за адзінства беларускае культуры, незалежна ад месца пражываньня ейных творцаў, друкаваў творы беларускіх пісьменьнікаў, што жылі на эміграцыі, у БССР і на Беласточчыне, заходнебеларускую рэвалюцыйную паэзію, хроніку, кнігапіс і інш. Абапіраўся на ідэйную традыцыю Беларускай сялянска-работніцкай грамады.

Часопіс выдаваўся ў ліпені 1949 — лютым 1950 у Заходняй Нямеччыне, у 1954—81 у Канадзе (Таронта) на беларускай мове.

У часопісе Сяргей Хмара часта друкаваў польскіх беларусаў: Віктара Шведа, Уладзімера Гайдука, Сакрата Яновіча, Петруся Макаля, Алеся Барскага й іншых аўтараў. Зь пісьменьнікаў-эмігрантаў у часопісе сустракаліся: Анатоль Самотны, Міхась Кавыль, Язэп Таўпека, Васіль Вір і іншыя.

## Нумары
Усяго было выдадзена 18 нумароў, ніжэй паказаныя гады выпуску некаторых нумароў:

* № 6 — 1962.
* № 7 — 1962.
* № 8 — 1969.
* № 9 — 1970.
* № 10 — 1970.
* № 11 — 1971.
* № 12 — 1972.
* № 13 — 1973.
* № 14 — 1974
* № 15 — 1976.
* № 17 — 1977.
* № 18 — 1981.

## Рэдактары

* Міхась Панькоў (1949—50)
* Сяргей Хмара (1954—81)

## Крыніцы

## Літаратура

* Туронак Ю. «Баявая ўскалось» // 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1981 годзе
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Нямецкія часопісы
Катэгорыя:Канадзкія часопісы
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Баявая Ўскалось
Катэгорыя:Выданьні беларускай дыяспары
Катэгорыя:1949 год у Нямеччыне
Катэгорыя:Ліпень 1949 году
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы Канады
Зіновій Прыгодзіч

**Зіновій Кірылавіч Прыгодзіч** ( 15 кастрычніка 1944, в. Лышча, Пінскага раёна) — беларускі журналіст і літаратар.

## Жыцьцяпіс
Пасьля заканчэньня Лышчанскай сярэдняй школы ў 1960 годзе супрацоўнічаў з Лагішынскай раённай газэтай «Калгасная праўда» (1960–1962), працаваў карэспандэнтам-арганізатарам мясцовага радыёвяшчаньня. Пасьля заканчэньня факультэту журналістыкі БДУ ў 1967 годзе быў накіраваны на работу ў газэту «Звязда» літсупрацоўнікам, працаваў загадчыкам аддзела.

З 1977 году пачынае партыйную кар’еру: інструктар аддзелу культуры ЦК КПБ, памочнік сакратара (1978–1981), працуе ў апараце ЦК КПБ. Работу спалучаў з вучобай у асьпірантуры Акадэміі грамадзкіх навук пры ЦК КПСС (1981–1984). Вынікам вучобы стала абарона кандыдацкай дысэртацыі «Партийное руководство художественной культурой на этапе зрелого социализма» (1984). Пасьля працаваў у апараце ЦК КПБ, а з 1984 году — загадчык катэдры журналістыкі, мовы і літаратуры Менскай ВПШ.

Са студзеня 1989 году — намесьнік загадчыка ідэалягічнага аддзелу ЦК КПБ і рэдактар газэты «Советская Белоруссия», з 1992 году — галоўны рэдактар часопісу «Гаспадыня». У 1996–1999 гадах — першы намесьнік старшыні Дзяржкамдруку Беларусі. Адначасова з 2000 году працаваў ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце.

## Творчасьць
Друкавацца пачаў у 1957 годзе. Першае апавяданьне на расейскай мове «Деньги» было апублікавана ў пінскай раённай газэце «Полесская правда» (1963). Піша на беларускай і расейскай мовах вершы і апавяданьні, нарысы, дакумэнтальныя аповесьці, навэлы, лірычныя мініяцюры, крытычныя артыкулы, дзе аналізуюцца пытаньні разьвіцьця сучаснай беларускай літаратуры.

З 1986 году сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў, пасьля 2005 году перайшоў у прадзяржаўны Саюз пісьменьнікаў Беларусі.

### Кнігі
* 1968 — «На палях рэспублікі»
* 1974 — «Добры дзень, сад!»
* 1976 — «На сельских просторах»
* 1976 — «Строгая доброта»
* 1977 — «Крылы дужэюць у палёце»
* 1979 — «Жменя зярнят»
* 1984 — «Журавы на далёкай пойме»
* 1986 — «Ноч перад нядзеляю»

## Узнагароды
* Ляўрэат літаратурнай прэміі Беларусі 2017 году за лепшы публіцыстычны твор

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зяновій Прыгодзіч на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Кастусь Губарэвіч

**Кастусь (Канстанцін Лявонавіч) Губарэвіч** (, в. Радучы, Чавускі раён — ) — беларускі драматург. Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1966).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Магілёўскі пээдтэхнікум (1927), Дзяржаўны інстытут кінэматаграфіі ў Маскве (1932). Настаўнічаў, працаваў у газэце «Палеская праўда», на кінафабрыцы Белдзяржкіно і Беларускім радыё, з 1949 — у газэце «Літаратура і мастацтва», на кінастудыі «Беларусьфільм», у 1966—74 у Міністэрстве культуры Беларусі.

## Творчасьць
У 1926 дэбютаваў вершамі і апавяданьнямі. Першая кніга — зборнік апавяданьняў «Гайда туды і жывыя шрубы» (1930). Разам з І. Дорскім напісаў драму «Цэнтральны ход» (пастаўленая ў 1948) і лірычную камэдыю «Алазанская даліна» (паст. 1949). Аўтар гісторыка-рэвалюцыйных і ваенна-патрыятычных п’ес «Цытадэль славы» (пастаўленая 1949, пад назвай «Брэсцкая крэпасьць» 1953), «Простая дзяўчына» (паст. 1953), «На крутым павароце» (паст. 1956), «Галоўная стаўка» (паст. 1957), «Далёкая песьня» (паст. 1962), «А куды ж нам падзецца» (паст. 1963), «Салодкі месяц» (паст. 1970), «Берасьцейскі  мір» (паст. 1969), «Партызанская зона» (паст. 1976), «Даруй мне» (паст. 1980) і інш., у якіх выяўляецца вастрыня і драматызм канфліктаў, дынамічнасьць сюжэтаў, дакумэнтальнасьць грамадзка значных фактаў.

Выступаў як кінадраматург: сцэнарыі фільмаў «Баям насустрач» (1932, з Я. Гезіным і К. Мінецам), «Дзяўчынка шукае бацьку» (1958, з Я. Рысам), «Анюціна дарога» (1968), «Палянэз Агінскага» (1971), «Неадкрытыя астравы» (1973).

## Прэміі і ўзнагароды
* Прэмія Ленінскага камсамолу Беларусі 1968.
* Дзяржаўная прэмія Беларусі 1972.

## Бібліяграфія
* П’есы. Мн., 1969;
* Анютина дорога: Киноповести. Мн., 1980;
* Драмы і камедыі. Мн., 1981.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сабалеўскі А. Беларуская савецкая драма. Мн., 1972. Кн. 2. С. 86—118;
* Усікаў Я. Грамадзянскае сумленьне мастака. Мн., 1976. С. 186—192;
* Гаробчанка Т. Час вымяраецца здабыткамі // Полымя. 1976. № 12;
* Саламевіч І. Губарэвіч // БЭ ў 18 т. Т. 5. Мн., 1997. С. 516.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чавускім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Штэйнер

Прозьвішча **Штэйнер** маюць наступныя выбітныя асобы:

* Іван Штэйнер — беларускі літаратуразнаўца, літаратурны крытык, пісьменьнік, краязнаўца
* Якаб Штэйнер — швэйцарскі матэматык
Губарэвіч

Прозьвішча **Губарэвіч** маюць наступныя выбітныя асобы:

* Віталь Губарэвіч (1926—1976) — беларускі грамадзкі дзеяч.
* Кастусь Губарэвіч (1907—1987) — беларускі драматург.
* Юры Губарэвіч (нар. 1978) — беларускі палітык.
* Якаў Губарэвіч (1905—1971) — беларускі вучоны ў галіне вэтэрынарыі.
Даян Кітан

**Дая́н Кі́тан** (; 5 студзеня 1946 году — 11 кастрычніка 2025 году) — амэрыканская акторка і рэжысэрка. Кітан ёсьць вядомай дзякуючы сваёй індывідуальнасьці і стылем адзеньня. На сваім рахунку мае прэміі «Оскар», BAFTA, «Залаты Глёбус» і прэмію AFI за жыцьцёвыя дасягненьні.

## Біяграфія
Кітан пачала сваю кар’еру на сцэне і дэбютавала на экране ў якасьці статыста ў фільме *«[[Каханыя і іншыя незнаёмцы]]»* (1970). Яна стала вядомай дзякуючы сваёй першай галоўнай ролі ў кіно, зьняўшыся ў фільме *«[[Хросны бацька (фільм)|Хросны бацька]]»* (1972). Акрамя таго, зьняла ў працягу гэтага фільму, як то ў *«[[Хросны бацька 2]]»* (1974) і *«[[Хросны бацька 3]]»* (1990). Фільмы, якія найбольш паўплывалі на ейную кар’еру, ёсьць фільмы, дзе рэжысэрам выступіў Ўудзі Ален. Да гэтых фільмаў адносяцца *«[[Згуляй яшчэ раз, Сэм (фільм)|Згуляй яшчэ раз, Сэм]]»* (1972), *«[[Сонны чалавек]]»* (1973) і *«[[Каханьне і сьмерць (фільм, 1975)|Каханьне і сьмерць]]»* (1975), якія замацавалі за ёй рэпутацыю камэдыйнае акторцы. Чацьвёрты фільм з Ўудзі Аленам, рамантычная камэдыя *«[[Эні Гол]]»* (1977), прывяла да таго, што Кітан сталася ляўрэаткай прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю. Акрамя таго, сам фільм быў абраны найлершым на чарговай цырымоніі «Оскар».

Каб пазьбегнуць таго, каб яна назаўсёды засталася вядомай у вобразе Эні Гол, Кітан стала дасьведчаным драматычным выканаўцам, зьняўшыся ў фільмах *«[[У пошуках містэра Гудбара (фільм)|У пошуках містэра Гудбара]]»* (1977) і *«[[Інтэр’еры]]»* (1978). Акторка атрымала яшчэ тры намінацыі на «Оскар» за ролю фэміністычнай актывісткі Луізы Браянт у фільме *«[[Чырвоныя (фільм)|Чырвоныя]]»* (1981), жанчыны зь леўкеміяй у кінастужцы *«[[Марвінавы пакой (фільм)|Марвінавы пакой]]»* (1996) і драматурга ў фільме *«[[Нешта трэба даць]]»* (2003).

Сярод іншых папулярных фільмаў Кітан варта адзначыць *«[[Мангэтан (фільм, 1979)|Мангэтан]]»* (1979), *«[[Бэбі-бум (фільм)|Бэбі-бум]]»* (1987), *«[[Бацька нявесты (фільм, 1991)|Бацька нявесты]]»* (1991) і *«[[Бацька нявесты 2]]»* (1995), *«[[Таямніца забойства ў Мангэтане]]»* (1993), *«[[Клюб першых жонак]]»* (1996), *«[[Сям’я Стоўн]]»* (2005), і *«[[Кніжны клюб (фільм)|Кніжны клюб]]»* (2018).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Аляксандар Гутковіч

**Алякса́ндар За́лманавіч Гутко́віч** (, Аськеркі, Бешанковіцкі раён — 1989) — беларускі драматург, рэжысэр, Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1981). Першым ажыцьцявіў экранізацыю раману «Людзі на балоце» Івана Мележа.

## Жыцьцяпіс
У 1935 г. скончыў Вярхоўскую сямігадовую школу Бешанковіцкага раёну, потым год вучыўся ў будаўнічым тэхнікуме (Менск), пасьля здачы экстэрнам іспытаў за 8 і 9 клясы — у Бешанковіцкай сярэдняй школе. Пазьней стаў студэнтам Ленінградзага інстытуту інжынэраў прамысловага будаўніцтва, але вучоба ў тэхнічнай навучальнай установе Гутковіча не задавальняла, бо ён заўсёды марыў аб сцэне. Правучыўшыся год, пачаў займацца ў студыі Вялікага драматычнага тэатру імя М. Горкага ў Ленінградзе (1938—1939). Адначасова працаваў артыстам дапаможнага складу тэатру.

У 1939 годзе працягваў вучобу на рэжысёрскім факультэце Ленінградзкага тэатральнага інстытуту. У канцы таго ж года прызваны ў Чырвоную Армію. Служыў радавым стралковага палка, культмасавым работнікам у палітаддзеле спецвойскаў Ленінградзкага гарнізону. У траўні 1941 году дэмабілізаваўся і прыехаў да бацькоў у Бешанковічы, куды яны пераехалі з вёскі. Тут і застала вайна. Разам са сваякамі эвакуіраваўся ў Ніжні Тагіл, быў начальнікам клюбу вайсковага завода, потым ваеннага шпіталя ў Бійску. У 1942 годзе мабілізаваны на фронт. Ваяваў на Прыбалтыйскім фронце.

Пасьля вайны паступіў на актррскі факультэт Беларускага тэатральна-мастацкага інстытуту. Падчас вучобы Гутковіч зьяўляўся штатным, потым пазаштатным рэпарцёрам БелТА па Менску, а ў 1948—1950 — пазаштатным карэспандэнтам газэты «Звязда». Скончыўшы ў 1957 годзе інстытут, працаваў акторам Беларускага дзяржаўнага тэатра імя Я. Коласа ў Віцебску. З 1957 — загадчык пэдагагічнай часткі Беларускага рэспубліканскага тэатру юнага гледача, з 1959 — рэжысэр на Рэспубліканскай студыі Беларускага тэлебачаньня.

## Творчасьць
Літаратурнай працай займаўся з 1947 году. Аўтар шматлікіх п'ес і тэлевізійных пастановак. Разам з Ф. Казлоўскім напісаў п'есу «Справа яе жыцьця» (ставілася ў Віцебску і Гародне), «І праўда, і шчасьце» (Берасьце), інсцэніраваў раман К. Чорнага «Трэцяе пакаленьне» (Бабруйск) і раман Д. Гараніна «Шукальнікі» (Віцебск), разам з У. Хазанскім напісаў п'есу «Юныя мсьціўцы» («Менск»). Яго пастаноўкі вызначаліся імкненьнем да найбольш дакладнага пераносу літаратурнай першакрыніцы на тэлеэкран, добрымі сцэнічнымі якасьцямі, шматграннасьцю мастацкіх вобразаў і актуальнасьцю праблематыкі, яе сацыяльным гучаньнем.

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны 2-й ступені, Чырвонай Зоркі, мэдалямі.

## Літаратура
* Гутковіч Аляксандр // Беларускія пісьменьнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал. І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1992. — Т. 2. — С. 304—305.
* Гутковіч Аляксандр Залманавіч // Тэатральная Беларусь : энцыкляпэдыя : у 2 кн. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]; пад агул. рэд. А. В. Сабалеўскага. — Мн., 2002. — Т. 1. — С. 326.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бешанковіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія рэжысэры
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Катэгорыя:Беларускія кінарэжысэры
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў БССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай акадэміі мастацтваў
Delphinoidea

**Delphinoidea** — надсямейства клясы сысуноў, якая ўключае 3 сучасныя сямействы і 22 сучасныя роды. Самы буйны жывы член надсямейства — касатка — можа дасягаць 6 тон, у той час як найменшая —  — ад 30 да 55 кг.

## Сыстэматыка
**Delphinoidea**
* † Albireonidae
* Delphinidae
* † Kentriodontidae
* Monodontidae
* † Odobenocetopsidae
* Phocoenidae

## Галерэя

Выява:Odobenocetops BW.jpg|† *Odobenocetops leptodon* (рэканструкцыя)
Выява:Kentriodon BW.jpg|† *Kentriodon pernix* (рэканструкцыя)
Выява:Pod Monodon monoceros.jpg|*[[Monodon monoceros]]*
Выява:Daan Close Up.PNG|*[[Phocoena phocoena]]*
Выява:Killerwhales jumping.jpg|*[[Orcinus orca]]*


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кітападобныя
Катэгорыя:Надсямействы сысуноў
Залужаны (Самбарскі раён)

**Залужа́ны** (, **Татары** да 7 траўня 1946 году) — вёска ў Новакаліноўскай тэрытарыяльнай грамаде Самбарскага раёна Львоўскай вобласьці Ўкраіны. 

## Геаграфія
Залужаны размешчаны ў 11 км на ўсход ад цэнтра тэрытарыяльнай грамады места Новы Калінаў, 14,7 км на ўсход ад раённага цэнтра места Самбар, і ў 50 км на паўднёвы захад ад абласнога цэнтра места Львоў. 

## Клімат
Вёска мае ўмерана кантынэнтальны клімат. Максымальная зімовая тэмпэратура: -6.1 °C, а летнія: +23.2 °C. Самы халодны месяц — студзень, самы сьпякотны — ліпень. Сярэдняя колькасьць ападкаў: 830 мм штогод.

## Гісторыя
Першая згадка пра вёску адносіцца да X стагодзьдзя. На ўскраіне вёскі дасьледавана пасяленьне эпохі медзі (III тысячагодзьдзе да н. э.).

## Насельніцтва
Насельніцтва, станам на 2001 год, складае 386 чалавек.

## Інфраструктура
У вёсцы дзейнічае Клюб, Фэльчарска-акушэрскі пункт і Царква Нараджэньня Найсьвяцейшай Багародзіцы (Украінская грэка-каталіцкая царква).

## Крыніцы

## Літаратура
* **Залужани: Історія та сучасність. Історико&nbsp;— краєзнавчий нарис. Богдан Виханський. Видавництво «Коло» 2004&nbsp;р.**

## Вонкавыя спасылкі
* Залужаны Вярхоўная Рада Ўкраіны 

Катэгорыя:Вёскі Самбарскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў X стагодзьдзі
Катэгорыя:X стагодзьдзе ва Ўкраіне
Monodontidae

**Monodontidae** — сямейства клясы сысуноў, уключае 2 сучасныя і 4 вымерлыя віды. Сучасныя віды жывуць у паўночных (асабліва арктычных) морах; летам бялуха плавае ў вялікіх рэках. Гэта кіты сярэдняга памеру, даўжынёй ад 4 да 6 м і вагой да 2000 кг.

## Сыстэматыка
**Monodontidae**
* *Delphinapterus*
** *[[Delphinapterus leucas]]* (бялуха)
* *Monodon*
** *[[Monodon monoceros]]* (нарвал)
* † *Bohaskaia*
** † *Bohaskaia monodontoides*
* † *Casatia*
** † *Casatia thermophila*
* † *Denebola*
** † *Denebola brachycephala*
* † *Haborodelphis*
** † *Haborodelphis japonicus*

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Кітападобныя
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
CityLAZ-10LE

**CityLAZ-10LE (А152)** — украінскі гарадзкі нізкападолгавы аўтобус, што вырабляецца на Львоўскім аўтамабільным заводзе з 2007 году. Найменшы ў лінейцы гарадзкіх і прыгарадных аўтобусаў з нізкай падлогай заводу ЛАЗ.

## Апісаньне

Распрацоўваўся з 2006 году. Прызначаўся для перавозу 89 чалавек (35 сядзячых месцаў). Рухавік аўтобусу адпавядаў стандарту Эўра-3.

## Літаратура
* *Визначення нижчих власних частот коливань кузова автобуса ЛАЗ-А152 експериментальним шляхом* / Є. В. Харченко, Т. Ю. Підгайний // Науковий вісник НЛТУ України. — 2012.  Вип. 22.4. — С. 339-346.
## Крыніцы

Катэгорыя:Аўтобусы ЛАЗ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Нізкападолгавыя аўтобусы