open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прэм’ер-міністры Азэрбайджану

У артыкуле прадстаўлены **сьпіс [[Прэм’ер-міністар Азэрбайджану|прэм’ер-міністраў Азэрбайджану]]**, якія кіравалі ўрадам Азэрбайджану з 1918 году па цяперашні час. З моманту абвяшчэньня Азэрбайджанскай Дэмакратычнай Рэспублікі была ўведзеная пасада Старшыні Савета Міністраў. У гады савецкай улады кіраўніком урада зьяўляўся Старшыня Савета Народных Камісараў, а пазьней Старшыня Савета Міністраў. З набыцьцём Азэрбайджанам незалежнасьці была заснаваная пасада Прэмʼер-міністра. Прэмʼер-міністар Азэрбайджану прызначаецца Прэзыдэнтам Азэрбайджану з згоды Мілі Мэджліса Азэрбайджану.

## Сьпіс прэм’ераў

### Старшыні Савету міністраў [[Азэрбайджанская Дэмакратычная Рэспубліка|Азэрбайджанскай Дэмакратычнай Рэспублікі]]

### Кіраўнікі ўрадаў [[Азэрбайджанская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Азэрбайджанскай ССР]]

### Прэм’ер-міністры Азэрбайджану пасьля 1991 году

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Азэрбайджан (Azerbaijan) 


Катэгорыя:Азэрбайджанская палітыка
Сідра

**Сі́дра** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Сідры. Цэнтар сельскай гміны Сакольскага павету Падляскага ваяводзтва. Знаходзіцца за 18 км на поўнач ад Саколкі, за 52 км на поўнач ад Беластоку.

Сідра — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і руіны кальвінскага збору, помнікі архітэктуры XVI—XVIII стагодзьдзяў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Землі, на якіх заснавалі Сідру, знаходзіліся ў валоданьні Гаштольдаў, Галоўчынскіх, Валовічаў. У 1560-я гады Яўстах Валовіч заснаваў тут кальвінскі збор. У 1566 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст надаў Сідры мескія правы.

У 1630 годзе Сідра перайшла ў валоданьне Патоцкіх, якія перабудавалі замак пад палац. У 1704 годзе новыя ўладальнікі мястэчка Шчукі заснавалі тут каталіцкую парафію.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Сідра апынулася ў складзе Прусіі, у Беластоцкім дэпартамэнце. У 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай паміж Расеяй і Францыяй, мястэчка апынулася ў Беластоцкай вобласьці Расейскай імпэрыі. На 1878 год у Сідры было 110 драўляных будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Сідру занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сідра абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Сідра апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 15 верасьня 1939 году Сідру акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Сідра ўвайшла ў склад БССР, у Беластоцкую вобласьць. З чэрвеня 1941 да верасьня 1944 году вёска зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Сідру Польскай Народнай Рэспубліцы.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1878 год — 920 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 673 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Замчышча
* Збор кальвінскі (2-я палова XVI ст., захаваліся руіны)
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (XVIII ст.)

## Галерэя

Sidra góra zamkowa.jpg|Замчышча
Sidra ruiny zboru.jpg|Руіны збора
Kosciol w Sidrze front side.jpg|Касьцёл
Sidra kościół parafialny03.JPG|Інтэр’ер касьцёла


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сакольскі павет
Пляцяніцкі сельсавет

**Чырво́насельскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Чырвонае Сяло.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году як Пляцяніцкі сельсавет у складзе ў складзе Зэльвенскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. З 17 красавіка 1962 году па 30 ліпеня 1966 году ў складзе Слонімскага раёну.

18 сакавіка 1967 году да сельсавета далучана частка скасаванага Казловіцкага сельсавету. 21 красавіка 1969 году вёска Пляцянічы перайменавана ў Чырвонае Сяло, сельсавет перайменаваны ў Чырвонасельскі. 12 сакавіка 1973 году ў склад сельсавету з Галынкаўскага сельсавету перададзена вёска Раўтовічы.

24 жніўня 1981 году сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Сынкавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Зэльвенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1981 годзе
Дзешкавічы

**Дзешкавічы** — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сынковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 36 чалавек

## Славутасьці
* Праваслаўная капліца ХІХ ст. на могілках.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сынковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Раўтовічы

**Раўто́вічы** (таксама — *Рэ́ўтавічы, Раўтаві́чы*) — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сынковіцкага сельсавету.

12 сакавіка 1973 году вёска перададзеная з Галынкаўскага сельсавету ў склад Чырванасельскага сельсавету. 24 жніўня 1981 году Чырванасельскі сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Сынковіцкага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 2009 год — 38 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сынковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Капліца (Дзешкавічы)

**Праваслаўная [[капліца]]** ў вёсцы Дзешкавічах Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Знаходзіцца на могілках. Пабудавана ў 19 стагодзьдзі з бутавага каменю. Адноўлена ў пачатку 21 стагодзьдзя. Прыпісная да Царквы Сьвятога Архангела Міхаіла ў вёсцы Сынковічах.

## Архітэктура
Збудавана кубападобным аб’ёмам пад шатровым дахам, завершаным цыбулебадобнай галоўкай. З усходняга боку далучана пяцігранная апсіда пад вальмавым дахам. Бакавыя фасады прарэзаны 2 парамі прамавугольных аконных праёмаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

Катэгорыя:Дзешкавічы
Катэгорыя:Капліцы Гарадзенскай вобласьці
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Зэльвенскага раёну
Ярнева

**Я́рнева** — вёска ў Беларусі, на рацэ Луконіцы. Уваходзіць у склад Сынковіцкага сельсавету Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Назву вёскі зьвязваюць з германскім (паўночнагерманскім) імём Arni (Arne). Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Jarno (Ernus).

## Насельніцтва
* 2009 год — 47 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сынковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Лаўрынавіцкі сельсавет

Назву **Лаўры́навіцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Лаўрынавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Лаўрынавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзеснкай вобласьці
Лаўрынавіцкі сельсавет (Сьвіслацкі раён)

**Лаўры́навіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Лаўрынавічы.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Поразаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці БССР, з 20 верасьня 1944 году ў Гарадзеснкай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году да сельсавету далучана тэрыторыя скасаванага Дашкевіцкага сельсавету.

Пасьля скасаваньня Поразаўскага раёну 20 студзеня 1960 году ўвайшоў у склад Сьвіслацкага раёну. 2 сьнежня 1961 году скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Ханявіцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Поразаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1961 годзе
Лаўрынавіцкі сельсавет (Баранавіцкі раён)

**Лаўры́навіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар — вёска Лаўрынавічы.

Утвораны 16 ліпеня 1954 году ў складзе Навамыскага раёну Берасьцейскай вобласьці БССР шляхам аб’яднаньня скасаваных Дубаўскага і Русінскага сельсаветаў.

З 8 красавіка 1957 году ў складзе Баранавіцкага раёну. 22 сакавіка 1962 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Велікалуцкага (4 населеныя пункты: Грабавец, Капані, Крыжыкі і Русіно) і Каўпеніцкага (9 населеных пунктаў: Адахаўшчына I, Адахаўшчына II, Адахаўшчына III, Бор, Гірава, Дубава, Забродзьдзе, Лаўрынавічы і Якімавічы) сельсаветаў.

На момант скасаваньня ў склад сельсавету ўваходзілі 13 населеных пунктаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Баранавіцкага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Навамыскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1962 годзе
Дубаўскі сельсавет

Назву **Ду́баўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Дубаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Навамыскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Дубаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскага раёну Гарадзенскаай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Дубоўскі сельсавет
Філіпаў

**Філіпаў** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Распудзе. Цэнтар сельскай гміны Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2013 год — 2113 чалавек. Знаходзіцца за 24 км на паўночны захад ад Сувалак, за 124 км на поўнач ад Беластоку.

Філіпаў — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), колішні цэнтар староства на граніцы з Прусіяй. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, помнік архітэктуры XVI—XIX стагодзьдзяў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Філіпаў утварыўся паміж 1562 і 1568 гадамі ў выніку злучэньня вёсак Шэмбелева і Даўспуды. Гэтыя вёскі заснавалі ў пачатку XVI ст. літоўскія баяры браты Шэмбелі, якія атрымалі гэтыя землі ад вялікага князя Жыгімонта Старога ў 1513 годзе. У гэты час мясцовасьць уваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

8 верасьня 1570 году кароль і вялікі князь Жыгімонт Аўгуст надаў Філіпаву Магдэбурскае права і герб: *у срэбным полі чорны рак*. Адначасна з гербам мяшчане атрымалі дазвол на штотыднёвы торг і 3 кірмашы штогод. Апроч таго, тут заснавалі парафіяльны касьцёл. У 1574 годзе Філіпаўскае староства перадалі ў пажыцьцёвае валоданьне Аляксандру Гваньіні, аўтару Хронікі Эўрапейскай Сарматыі. Каля 1585 году ў Філіпаве пачаў дзеяць пратэстанцкі збор. У 1608 годзе ў месьце нарадзіўся арыянскі тэоляг Андрэй Віславаты.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Філіпаў апынуўся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні. На 1827 год у месьце было 323 будынкі, на 1861 год — 291. У 1870 годзе расейскія ўлады пазбавілі Філіпаў Магдэбурскага права.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Філіпаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Філіпаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

За часамі Другой сусьветнай вайны зь верасьня 1939 да 1945 году Філіпаў знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1975—1998 гадох вёска ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 2326 чал.; 1861 год — 2551 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2013 год — 2113 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (XVI—XIX стагодзьдзі)
* Могілкі: каталіцкія, пратэстанцкія, юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Збор эвангелісцкі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Studia i materiały do dziejów Suwalszczyzny. — Białystok; Warszawa: Białostockie Towarzystwo Naukowe; Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1965. — 681 s.

Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Катэгорыя:Сувальскі павет
Штабін

**Штабін** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Бобры. Цэнтар сельскай гміны Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2006 год — 920 чалавек.

Штабін — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Гісторыя Штабіна пачалася ў XVI ст., калі Храптовічы заснавалі тут вёску *Асінкі*. У гэты час мясцовасьць уваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

У 1513 годзе з фундацыі Фёдара Храптовіча ў Асінках збудавалі капліцу. У 1627 годзе Адам Храптовіч збудаваў на месцы капліцы царкву. Каля 1656 году замест царквы пачаў дзеяць касьцёл.

У 1760 годзе канцлер Яўхім Храптовіч надаў Асінкам новую назву — Штабін. У 1766 годзе мястэчка атрымала прывілей на таргі і кірмашы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Штабін апынуўся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні.  

У XIX ст. Штабін знаходзіўся ў валоданьні Бжастоўскіх. На 1827 год у мястэчку было 63 будынкі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Штабін занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Штабін абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Штабін апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Беластоцкім ваяводзтве. 

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 15 верасьня 1939 году Штабін акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Штабін увайшоў у склад БССР, у Беластоцкую вобласьць. З чэрвеня 1941 да верасьня 1944 году вёска зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Штабін Польскай Народнай Рэспубліцы. У 1975—1998 гадох вёска ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 447 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2006 год — 920 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Якуба (1910)
* Могілкі каталіцкія

### Страчаная спадчына
* Сядзіба (XIX ст.)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Шчэбра

**Шчэбра** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Блізьне. Уваходзіць у склад гміны Навінкі Аўгустоўскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2006 год — 280 чалавек. Знаходзіцца за 5 км на поўдзень ад Навінак, за 6 км на поўнач ад Аўгустова, за 88 км на поўнач ад Беластоку.

Шчэбра — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны). Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся драўляны касьцёл Сьвятога Юзэфа, помнік архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Мястэчка ўтварылася да 1783 году і ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Шчэбра апынулася ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні. На 1827 год у Шчэбры было 18 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Шчэбру занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Шчэбра апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

За часамі Другой сусьветнай вайны зь верасьня 1939 да 1945 году Шчэбра знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1975—1998 гадох яна ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 123 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 641 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Страчаная спадчына
* Касьцёл Сьвятога Юзэфа (XVIII ст.)

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўгустоўскі павет
Рачкі (Падляскае ваяводзтва)

**Рачкі** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Распудзе. Цэнтар сельскай гміны Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2008 год — 2322 чалавекі. Знаходзяцца за 15 км на паўднёвы захад ад Сувалкаў, за 100 км на поўнач да Беластоку.

Рачкі — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны) каля граніцы з Прусіяй, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы, помнік архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Гісторыя Рачкоў пачалася ў XVI ст., калі тут заснавалі вёску *Даўспуду*. Гэтая мясцовасьць знаходзілася ў валоданьні братоў Рачковічаў і ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва. У 1541 годзе ўпамінаецца царква Яна Хрысьціцеля, заснаваная тут Валовічамі. У дакумэнце 1558 году *Даўспуда Рачковіцкая* ўпамінаецца як мястэчка.

У 1682 годзе кароль і вялікі князь Ян Сабескі надаў Рачкам прывілей на штотыднёвыя таргі і 2 кірмашы на год. У 1748 годзе мястэчка перайшло да Пацаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Рачкі апынуліся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні.

На 1830 год у Рачках было 204 будынкі, на 1850 год — 140. У 1903 годзе ў вёсцы збудавалі царкву-мураўёўку з фундацыі расейскага ўладальніка маёнтку Карцава.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Рачкі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рачкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Рачкі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Беластоцкім ваяводзтве. У міжваенны час у вёсцы разабралі царкву-мураўёўку.

У Другую сусьветную вайну зь верасьня 1939 году да верасьня 1944 году Рачкі знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1975—1998 гадох вёска ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводзтва.


Rački, Raspuda. Рачкі, Распуда (1915).jpg|Рака Распуда (Даўспуда), 1915 г.
Rački. Рачкі (1915-18).jpg|Вуліца, 1915—1918 гг.
Rački, Spaskaja. Рачкі, Спаскія (1915-18).jpg|Царква-мураўёўка, 
Rački, Spaskaja. Рачкі, Спаскія (1915-18) (2).jpg|Царква-мураўёўка, 


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1830 год — 2500 чал.; 1850 год — 2079 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2008 год — 2322 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Найсьыяцейшай Тройцы (1767—1811)
* Могілкі каталіцкія

### Страчаная спадчына
* Царква Спаса Нерукатворнага (1903; мураўёўка)

## Крыніцы

## Літаратура
* Вашкевіч А. Паміж Ласоснай і Чорнай Ганчай: Гісторыя праваслаўных прыходаў Сапоцкінскага краю. — : ЮрСаПрынт, 2014. — 90 с.: іл. .
* Вашкевіч А., Нарэль Д. Паміж Ласоснай і Чорнай Ганчай: Гісторыя каталіцкіх парафій у паўднёва-ўсходняй частцы Аўгустоўскай пушчы. — : Зміцер Колас, 2006. — 128 с.: іл. .
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Тайфун

**Тайфун** (ад ) — трапічны цыклён штармавой і ўраганнай моцы, тыповы для паўночна-заходняй часткі Ціхага акіяну. У цэнтральнай частцы тайфунаў назіраецца найбольшае зьніжэньне ціску паветра на паверхні мора, дасягае 650 мм рт.сл. (зафіксаваны ў цыклёна Тып у 1979 годзе).
 
Зона актыўнасьці тайфунаў, на якую прыпадае трэцяя частка агульнай колькасьці трапічных цыклёнаў на Зямлі, знаходзіцца паміж узьбярэжжам Усходняй Азіі на захадзе, экватарам на поўдні і лініяй перамены даты на ўсходзе. Вялікая частка тайфунаў фармуецца з траўня па лістапад. Асабліва разбуральным быў сэзон тайфунаў 1991 году, калі ля ўзьбярэжжа Японіі назіраліся адразу некалькі тайфунаў ціскам 870—878 мбар.

## Літаратура
* 
* Тайфун // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. 

## Вонкавыя спасылкі

* Unisys Data 

Катэгорыя:Трапічныя цыклёны
Катэгорыя:Ціхі акіян
*
Blueberry Hill

**Blueberry Hill** — песьня, якую выканаў Прэм’ер-міністар Расеі Уладзімер Пуцін на дабрачынным канцэрце ў Санкт-Пецярбургу 10 сьнежня 2010 году. Канцэрт быў прысьвечаны дзецям з анкалягічнымі захворваньнямі. У ходзе канцэрта адна зь вядучых падыйшла да століка, дзе сядзеў Пуцін і прапанавала яму што-небудзь спэць.

— Я, як і пераважная большасьць людзей, ні сьпяваць, ні граць не ўмею, але люблю гэта рабіць … Вам прыйдзецца пацярпець, — папярэдзіў Пуцін прысутных, пасьля чаго падышоў да раяля і стаў найграваць.

Ён выканаў песьню пад акампанемэнт фартэпіяна і ў суправаджэньні джазавага аркестра. Зал вітаў выступ расейскага прэм’ера апладысьмэнтамі. Пасьля гэтага Пуцін выканаў кампазыцыю групы Зямляне «Трава каля дома» і сыграў на раяле «З чаго пачынаецца Радзіма».

Катэгорыя:Уладзімер Пуцін
Базыль Белаказовіч

**Базыль Белаказовіч** (, Відава, Беластоцкае ваяводзтва — , Варшава) — польскі літаратуразнавец, доктар філялёгіі, прафэсар.

Дасьледаваў беларускую літаратуру XIX стагодзьдзя, творчасьць польска-беларускіх пісьменьнікаў, беларускія тэмы і матывы ў польскай літаратуры і польскія ў беларускай.

Па паходжаньню на палову беларус, а на палову — паляк. У 1956 годзе скончыў філялягічны факультэт Ленінградзкага ўнівэрсытэту, а праз год там жа — гістарычны. Празь няпоўных дзесяць гадоў стаў ужо ганаровым доктарам таго ж унівэрсытэту. Падставы для гэтага дала манаграфія «З гісторыі польска-расейскіх літаратурных сувязяў ХІХ стагодзьдзя» (1971). А неўзабаве на яго ўсклалі грамадзкія абавязкі віцэ-прэзыдэнта Асацыяцыі выкладчыкаў расейскай мовы і літаратуры ў Польшчы.

Сакрат Яновіч рабіў у Ніве з 1956 па 1970 гады і з 1981 па 1988 гады і вучыўся ў 1968—1973 гадах у Варшаўскім унівэрсытэце на факультэце польскае й славенскае філялёгіі. Магістэрская работа была па ўспрыняцьцю беларускае літаратуры ў Польшчы. Яе пісаў пад кіраўніцтвам прафэсара Крыстыны Кулічкоўскае. Рэцэнзэнтам стаў прафэсар Базыль Белаказовіч, які рабіў у Польскае Акадэміі Навук. Ён убачыў у Сакраце Яновічы навукоўца, але з-за беднасьці Сакрат Яновіч адмовіўся ад навуковае работы.

Істотныя карэктывы ў навуковыя пляны ўнесьлі каардынацыйныя паездкі ў Беларусь, удзел у менскіх навуковых канфэрэнцыях і кангрэсах, знаёмствы зь Вячаславам Рагойшам, Алегам Лойкам і іншымі беларускімі ўнівэрсытэцкімі прафэсарамі. У выніку гэтага зьявілася сьмелая манаграфія «Мар’ян Зьдзяхоўскі і Леў Талстой» (1995), дзе ўладальнік Ракава выступае як роўны расейскаму клясыку. Пісаў артыкулы пра беларускую літаратуру ХІХ стагодзьдзя, пра творчыя сувязі беларускіх і польскіх пісьменьнікаў. Зрэшты, там, дзе не ставала такіх сувязей, ён іх арганізоўваў сам.

Памёр у Варшаве, пахаваны на праваслаўных могілках.

## Глядзіце таксама
* Ежы Папялушка

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Падляскім ваяводзтве
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Выкладчыкі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Польскія славісты
Катэгорыя:Польскія літаратуразнаўцы
Аляксандар Віктаравіч Чарвякоў

**Алякса́ндар Ві́ктаравіч Чарвяко́ў** (нар. 1966, в. Бабінічы, Аршанскі раён, Віцебская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі дзяржаўны дзяяч і эканаміст.

7-ы міністар эканомікі Беларусі (2020—2023). Кандыдат тэхнічных навук (2002), дацэнт. Аўтар і суаўтар 7 манаграфіяў, навучальных і даведачных дапаможнікаў, звыш 90 навуковых прац, 4 вынаходак.

## Жыцьцяпіс
У 1988 годзе скончыў Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію. У 1988—1991 гадах працаваў інжынэрам, вядучым інжынэрам-мэханікам у саўгас-камбінаце «Юбілейны» Аршанскага раёну. З 1991 да 1994 вучыўся ў асьпірантуры БДСГА.

У 1994—2010 гадах — асыстэнт, выкладчык, старэйшы выкладчык, дацэнт, дактарант катэдры мэханізацыі жывёлагадоўлі і электрыфікацыі сельскагаспадарчай вытворчасьці БДСГА. У 2010—2017 гадах — дырэктар ДНУ «НДЭІ Мінэканомікі Рэспублікі Беларусь».

З студзеня 2017 году — намесьнік міністра эканомікі Беларусі. Зь лістапада 2018 году — першы намесьнік міністра эканомікі. 4 студзеня 2020 году прызначаны Міністрам эканомікі Рэспублікі Беларусь.

У чэрвені 2022 году трапіў пад санкцыі Канады.

20 лістапада 2023 року прызначаны амбасадарам Беларусі ў Кітаі.

## Узнагароды
17 жніўня 2021 году ўзнагароджаны мэдалём «За працоўныя заслугі» — «за шматгадовую плённую працу ў органах дзяржаўнага кіраваньня, бездакорнае выкананьне службовых абавязкаў, значны асабісты ўклад у сацыяльна-эканамічнае разьвіцьцё» Беларусі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1966 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аршанскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Беларускія эканамісты
Катэгорыя:Беларускія дацэнты
Катэгорыя:Намесьнікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры эканомікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Кітаі
Аляксандар Чарвякоў (неадназначнасьць)

**Аляксандар Чарвякоў**:

* Аляксандар Рыгоравіч Чарвякоў (1892—1937) — дзяржаўны дзяяч БССР, публіцыст
* Аляксандар Віктаравіч Чарвякоў (нар. 1966) — 7-ы міністар эканомікі Беларусі
Уладзімер Станкевіч

**Уладзімер Міхайлавіч Станкевіч** (н. 1950 — ) — беларускі палітык, у 1990—1995 гадах адзін зь сяброў Апазыцыі БНФ у складзе Вярхоўнага Савету БССР 12-га скліканьня.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1950 годзе. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт.

Працаваў старэйшым юрысконсультам калгасу «Беларусь» Мядзельскага раёну. У 1990 годзе абраны ў Вярхоўны Савет БССР 12-га скліканьня ад грамадзкага аб’яднаньня «БНФ „Адраджэньне“» па Мядзельскай выбарчай акрузе № 78 у мястэчку Крывічы. У Вярхоўным савеце быў намесьнікам старшыні камісіі па заканадаўству, уваходзіў у фракцыю Беларускага народнага фронту.

Памёр 4 студзеня 2020 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту
Вялікая Сьвянціца

**Вялі́кая Сьвянці́ца** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вердаміцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 20 чалавек

## Славутасьці
* Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы, 1 палова 19 стагодзьдзя
* Сядзіба (XIX ст.)
* Прыдарожная капліца
* Каменныя могільнікі (XIV — XVI стагодзьдзі), ва ўрочышчы Чырвоны Ган і Ровы — 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Вердаміцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Вялікая Сьвянціца)

**Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы** — праваслаўны храм у вёсцы Вялікая Сьвянціца Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі. Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму.

## Гісторыя
Пабудавана ў першай палове XIX стагодзьдзя з цэглы і каменю, як касьцёл, які пасьля 1863 году быў пераасьвячоны ў праваслаўную царкву. Абкружана мураванай агароджай.

## Архітэктура
Вырашана невялікім прамавугольным аб’ёмам пад двухсхільным дахам. Галоўны фасад завершаны трохкутным франтонам, над якім узвышаецца цыбулепадобны купал на васьмігранным барабане. Уваход вылучаны нізкім дзьвухкалёным ганкам, над якім паўкруглая люкарна. Сьціплае дэкаратыўнае рашэньне фасадаў абмежавана атынкаванымі і пабеленымі вуглавымі лапаткамі, карнізам і ліштвамі прамавугольных аконных праёмаў на шэрым фоне муроў.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
*  
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Сьвятой Парасковы
Агародніцкі сельсавет

Назву **Агаро́дніцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Агародніцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага (у 1940—1962 гадах — Высокаўскага) раёну Берасьцейскай вобласьці
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці ў 1940—1964 гадах
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Агародніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці
Агародніцкі сельсавет (Сьвіслацкі раён)

**Агаро́дніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Агароднікі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Сьвіслацкага раёну Беластоцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Палонкаўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Шараговец

**Шараго́вец** або **Радавы́** — найніжэйшая годнасьць вайсковаслужбоўца ў шматлікіх войсках сьвету. У тэрміналёґіі НАТА мае ступені ад OR-1 да OR-3 у залежнасьці ад тыпу падразьдзела, у якім ён служыць.

## Беларусь
Ва Ўзброеных сілах Беларусі ё ніжэйшаю вайсковаю годнасьцю. Годнасьць прысвойваецца:
# грамадзяніну, які ня мае вайсковае годнасьці, прызванаму на тэрміновую вайсковую службу — пры залічэньні ў сьпісы асабовага складу васковае часткі; 
# грамадзяніну, які ня мае вайсковае годнасьці, прынятага для навучаньня ў вайсковую навучальную ўстанову — пры залічэньні ў сьпісы курсантаў; 
# грамадзяніну жаночае плоці, які не знаходзіцца ў запасе і паступіў на вайсковую службу па кантракце — пры залічэньні ў сьпісы асабовага складу вайсковае часткі.

Звычайна шарагоўцы займаюць ніжэйшыя пасады: стралок, кіроўца, нумар гарматнага разьліку, мэханік-кіроўца, сапёр, выведнік, радыст і г. д.

## Польшча

У Польшчы мае назву *szeregowy* і ё найніжэйшаю вайсковаю годнасьцю ва Ўзброеных сілах Польшчы.

Годнасьць прысвойваецца бранцам, што ўпершыню праходзяць вайсковую службу ў дзень іх зьяўленьня, а таксама добраахвотнікам і асобам, пераведзеным ў рэзэрву без праходжаньня вайсковае службы (да 31 сьнежня 2009 року) у дзень пераводу да рэзэрву.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайсковая гісторыя
Катэгорыя:Вайсковыя годнасьці Расеі
Катэгорыя:Вайсковыя годнасьці Беларусі
Зоран Міланавіч

**Зоран Міланавіч** (; , Сінь, Сацыялістычная Рэспубліка Харватыя, ФНРЮ) — харвацкі палітык левацэнтрысцкай арыентацыі, прэзыдэнт краіны з 2020 году, прэм’ер-міністар Харватыі (2011—2016 гг.). Лідэр кааліцыі Кукурыку і Сацыял-дэмакратычнай партыі Харватыі.

## Жыцьцяпіс
Вучыўся ў сярэдняй школе «Цэнтар кіраваньня і правасудзьдзя», пасьля з адзнакай скончыў юрыдычны факультэт у Загрэбскім унівэрсытэце.

Па сканчэньні вучобы працаваў у заграбскім судзе, а пасьля, у 1993 годзе, у Міністэрства замежных справаў. У МЗС, па іроніі лёсу, яго наймае яго будучы палітычны апанэнт і будучы прэм’ер-міністар Іва Санадэр). Праз год Міланавіч зьяжджае працаваць па лініі АБСЭ ў Нагорны Карабах. У 1996 годзе прызначаны дарадцам харвацкай місіі пры Эўразьвязе і НАТА ў Брусэлі. Там жа ён скончыў асьпірантуру. У 1999 годзе вяртаецца ў МЗС.

У гэты ж час Міланавіч пачынае сваю палітычную кар’еру. Ён уступае ў шэрагі Сацыял-дэмакратычнай партыі, утворанай у 1990 годзе на базе Саюзу камуністаў Харватыі. Да гэтага ён ня быў сябрам ні ў адной партыі. Пасьля перамогі СДП на выбарах 2000 году Міланавіч пачынае курыраваць у МЗС адносіны з НАТА. Праз тры гады становіцца памочнікам міністра замежных справаў Таніна Піцулы. Пасьля перамогі на выбарах 2003 году партыі Харвацкая дэмакратычная садружнасьць (ХДС) Міланавіч пакідае гэтую пасаду.

У 2004 годзе Міланавіча абіраюць у цэнтральны камітэт СДП, а праз два гады ён на кароткі час становіцца прэс-сакратаром партыі.

Пасьля сьмерці лідэра СДП Івіцы Рачана Міланавіч выстаўляе сваю кандыдатуру на пасаду старшыні партыі. Вылучэньне яго кандыдатуры сустракаюць авацыямі. Лічыцца, што Рачан, які незадоўга да сьмерці казаў пра неабходнасьць прыходу «новых сілаў», падтрымліваў менавіта Міланавіча. 2 чэрвеня 2007 году на дзясятым пазачарговым зьезьдзе СДП Міланавіча абіраюць старшынём партыі.

Рэйтынг СДП пачынае хутка расьці, і шмат хто ўжо прагназаваў яе перамогу на парлямэнцкіх выбарах 2007 году, аднак у Міланавіча было замала палітычнага досьведу і ХДС ізноў перамагла. СДП становіцца найбуйнейшай апазыцыйнай сілай у парлямэнце.

5 жніўня 2011 году Міланавіч стварае перадвыбарную кааліцыю Кукурыку, у якую апроч СДП вырашаюць увайсьці Харвацкая народная партыя (ХНП) на чале з Радзімірам Чачычам, Істрыйская дэмакратычная асамблея (ІДА) Івана Якаўчыча (Ivan Jakovčić) і Харвацкая партыя пэнсіянэраў (ХПП), якую ўзначальвае Сілвана Хрэля (Silvano Hrelja). Кааліцыя атрымлівае пераканаўчую перамогу на чарговых парлямэнцкіх выбарах 4 сьнежня 2011 году, атрымаўшы большасьць мандатаў.

У 2019 годзе Міланавіч удзельнічаў у прэзыдэнцкіх выбарах. Прайшоў у другі тур, набраўшы найбольшую колькасьць галасоў (29,5%) і абыйшоўшы дзеючую прэзыдэнтку Калінду Грабар-Кітаравіч (26,7%). Падчас другога туру, 5 студзеня 2020 году, Міланавіч набраў 53% галасоў, Калінда Грабар-Кітараві — 47%.

## Сям’я
З 1994 году ў шлюбе з Саняй Мусіч-Міланавіч. Маюць дваіх сыноў — Антэ і Марка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Блог

Катэгорыя:Выпускнікі Заграбскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Харвацкія палітыкі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Харватыі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Харватыі
Вялікія Баброўнікі

**Вял́ікія Бабро́ўнікі** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавету.

З 23 лютага 1976 году да 20 ліпеня 1992 году вёска ўваходзіла ў склад Вердаміцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 106 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Хрустава

**Хру́става** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавету.

У 1940—1954 гадах цэнтар Хрустаўскага сельсавету. З 1954 да 1960 гады ўваходзіла ў склад Крапіўніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 31 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Убель

**У́бель** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Кліноцкага сельсавету.

Убель — месца нараджэньня беларускага і польскага кампазытара Станіслава Манюшкі. У суседнім мястэчку Сьмілавічах дзейнічае ягоны музэй.

## Геаграфія
Убель разьмешчаная за 46 кілямэтраў на паўднёвы ўсход ад Менску, пры аўтамабільнай трасе М4 Менск — Магілёў, на беразе ракі Волмы. У ваколіцах вёскі рака ўтварае невялікае вадасховішча, што выконвае ролю падпорнай сажалкі ў сыстэме разьмешчанай ніжэй рыбгаспадаркі «Волма». Да вёскі прымыкаее лес.

## Мінуўшчына
З канца XVIII стагодзьдзя ўвесь ключ Сьмілаўшчына стаў уласнасьцю вайсковага судзьдзі Вялікага Княства Літоўскага Станіслава Манюшкі і Эвы з Вайніловічаў, якія зафундавалі тут капліцу. Іхні сын Чэслаў з Альжбэтай Маджарскай сталі бацькамі сына Станіслава, будучага кампазытара. Родавая сядзіба знаходзілася на супрацьлеглым адносна цяперашняга месцазнаходжаньня вёскі беразе ракі Волмы.

Па Манюшках Убельлю валодалі Дзікоўскія, а пазьней Азямблоўскія. Па кастрычніцкім перавароце 1917 року на месцы фальварку была створаная рыбная гаспадарка.

У красавіку 1944 року (паводле іншых зьвестак, у кастрычніку 1943) вёска Убель амаль напоўніцу была зьнішчаная немцамі. Па згадках сьведкаў, зьнішчэньне было акцыяй адпомсты. Сьпярша было праведзенае бамбаваньне з паветра, а ад расстрэлу жыхароў выратавала атака партызанскага аддзелу, што дзейнічаў у раёне. З 40 хатаў былі разбураныя 38.

У 1966 року на месцы колішняй сядзібы быў пастаўлены памятны знак з надпісамі па-маскальску ды польску і нотным запісам арыі з опэры Манюшкі «Галька».

## Турыстычная інфармацыя
* Сядзіба Станіслава Манюшкі XIX — пачатку XX стагодзьдзяў

## Вядомыя асобы
* Станіслаў Манюшка — кампазытар, дырыгент, стваральнік беларускай нацыянальнай опэры

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Кліноцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Дзяржаўны камэрны аркестар Беларусі

**Дзяржаўны камэрны аркестар Беларусі** — заслужаны аркестар Беларусі, заснаваны ў сакавіку 1968 году пры «Беларускай дзяржаўнай філярмоніі».

## Мінуўшчына
25 сакавіка 1968 году ў склад Менскага камэрнага аркестру Беларускай дзяржаўнай філярмоніі атрымалі залічэньне 10 музыкаў: віяланчэліст Алег Алоўнікаў, Л.Л. Ластаўка, В.А. Лагвіненка, У.П. Рылатка, І.Р. Штэйн, В.П. Гурына, В.М. Зяленін, В.Я. Прыцкер, В.А. Хадыка і арганіст Алег Янчанка. 29 лістапада 1969 году кіраўніком аркестру стаў віяланчэліст Юры Цырук, які ў траўні 1969 году ўвёў у праграму 14-ю сымфонію Дзьмітрыя Шастаковіча. Пад яго кіраўніцтвам сумесна з аркестрам гралі і сьпявалі 9 народных артыстаў: опэрная сьпявачка , піяніст , армянская сьпявачка , піяністка , віяланчэлістка , скрыпачка , піяністы  і , грузінская піяністка . 31 сьнежня 1984 году дырыгент Ігар Галаўчын зладзіў навагодні капусьнік, падчас якога адбылася прэм’ера опэры «Раймонда» Ігара Паліводы. На пачатку ж прагучала опэра Дамэніка Чымарозы «Дырыгент аркестра» ў выкананьні Віктара Скорабагатава.

У 1987 годзе скрыпач Аляксандар Палянічка атрымаў 1-ю прэмію на Ўсесаюзным конкурсе дырыгентаў, пасьля чаго ўзначаліў Менскі камэрны аркестар, які зрабіў Дзяржаўным камэрным аркестрам Беларусі. 23 красавіка 1991 году пад кіраўніцтвам Віктара Собалева выканалі опэру Вольфганга Моцарта «Выкраданьне з Сэралю». 23 кастрычніка 1991 году аркестар выканаў на фэстывалі «Адраджэньне беларускай капэлы» 3 палянэзы Мацея Радзівіла і партытуру опэры «Агатка» Яна Голанда. 30 кастрычніка 1991 году ў кампазытарскай вэрсіі Зьмітра Смольскага выканалі драму-опэру Міхала Цяцерскага «Апалён-заканадаўца», якую ў 1789 годзе ўпершыню ставілі вучні Забельскага дамініканскага калегіюму. У 1993 годзе Эрнст Райль зладзіў выкананьне «Царкоўнай імшы» і «Малай арганнай імшы» Ёзэфа Гайдна, канцэртнай сымфоніі для струнных, арфы, фагота і фартэпіяна Зьмітра Бартнянскага. У 2004—2009 гадах дырыгент Пётар Вандзілоўскі адзначыўся гастролямі па Гішпаніі, Італіі, Нідэрляндах, Нямеччыне, Расеі і Турэччыне. З 2010 году на запрашэньне дырыгента Яўгена Бушкова з аркестрам выступілі аўстрыйскі піяніст Паўль Бадура-Шкода, расейскія піяніст , баяніст  і актор , нарвэскі музыка Абрам Безаен і ангельская опэрная сьпявачка Ала Аблабердыева. Упершыню ў Беларусі паставілі творы індыйскага кампазытара  і ангельца , а таксама апрацоўкі для камэрнага аркестру квартэтаў  (Чэхія), Люіджы Керубіні і Ёганэса Брамса. Прэм’еры сваіх твораў пабачылі 5 кампазытараў: аўстрыец , Сяргей Картэс, Ларыса Сімаковіч,  і Яфрэм Падгайц.

### Дырыгенты
* Алег Янчанка (1968—1969)
* Юры Цырук (1969—1977)
* Аляксей Вінаградаў (1977—1978)
* Юры Цырук (1978—1985)
* Ігар Галаўчын (1985—1987)
* Аляксандар Палянічка (1987—1989)
* Віктар Собалеў (1989—1992, Расея)
* Эрнст Райль (1993—1999)
* Зьміцер Зубаў (1999—2001, Расея)
* Уладзімер Байдаў (2001—2003)
* Пётар Вандзілоўскі (2003—2009)
* Яўген Бушкоў (з 2009-га, Расея)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Старонка на Ютубе

Катэгорыя:Аркестры
Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Беларуская акадэмічная музыка
Катэгорыя:Культура Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1968 годзе
Ракаўшчына (Поразаўскі сельсавет)

**Ра́каўшчына** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ваўкавыскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Карэвічы (Сьвіслацкі раён)

**Карэ́вічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Росі. Уваходзяць у склад Поразаўскага сельсавету Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

## Назва

Каро, Кор або Кары (Caro, Kárr, Kari) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
1 сьнежня 2019 году Рэспубліканская навукова-мэтадычная рада пры Міністэрстве культуры Беларусі ўхваліла ўлучэньне ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Беларусі традыцыі прыгатаваньня пірага «Поразаўская банкуха» ў Карэвічах і суседнім пасёлку Поразаў.

## Насельніцтва
* 1905 год — 167 чалавек
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Фэлікс Гартман

**Фэ́лікс Га́ртман** (; 30 верасьня 1893 — 6 ліпеня 1974) — нарвэскі афіцэр у СС падчас Другой сусьветнай вайны. Меў непасрэднае дачыненьне да вынішчэньня на Беларусі жыдоў і партызанаў.

## Жыцьцяпіс
Бацькі Гартмана былі немцамі, яго бацька быў генэральным консулам Нямеччыны ў Нарвэгіі. Падчас Першай сусьветнай вайны Гартман ваяваў на Ўсходнім і Заходнім франтох, на нямецкім баку. Атрымаў Жалезны крыж першае клясы.

Пасьля Першае сусьветнае вайны ўдзельнічаў у фармаваньні Нарвэскае фэдэрацыі вэтэранаў вайны. Гэта прывяло да стварэньня Міжнароднага задзіночаньня вэтэранаў, лідэрам якога пэўны пэрыяд быў Гартман.

Падчас Другой сусьветнай вайны ён дасягнуў званьня штурмбанфюрэра.

Гартман гэтаксама, верагодна, распрацаваў плян па адміністрацыі Нарвэгіі ў Беларусі.

Андрэй Катлярчук кажа пра Гартмана наступнае:Гэта быў чалавек, які кіраваў усімі масавымі забойствамі, і рабіў Галакост у Беларусі, праводзіў антыпартызанскія акцыі. Гартман быў нарвэгам, але ўжо ў І сусьветную вайну ён змагаўся на нямецкім баку, стаў афіцэрам нямецкага войска. Потым ён застаўся ў Нямеччыне. Быў у вэтэранскіх арганізацыях Баварыі, дзе менавіта і нараджалася ідэя нацызму, пануючай белай расы. Прапанова выйшла ад яго. Ён лістуецца з нарвэгамі, з Гімлерам, і прапануе: а ці ня ўзяць нам пад свой кантроль Беларусь?
Пасьля вайны быў асуджаны падчас чысткі здраднікаў. Вёў бізнэс «Felix Hartmann A/S» да скону ў 1974 годзе.

## Глядзіце таксама
* Плян Гартмана

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкул пра Гартмана і ягоны плян
* Пра нарвэгаў у СС

Катэгорыя:Нарадзіліся 30 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1893 годзе
Катэгорыя:Памерлі 6 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1974 годзе
Катэгорыя:Асобы, зьвязаныя з Галакостам
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Жалезнага крыжа 1-й клясы
Катэгорыя:Галакост на Беларусі
Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Нарвэскія вайскоўцы
Катэгорыя:Нарвэскі калябарацыянізм
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Валіскаўшчына

**Валі́скаўшчына** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі

## Спадчына
* Сядзіба Высоцкіх (XIX ст.)

### Страчаная спадчына
* Сядзібны дом

## Крыніцы

Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Грушчаны

**Грушча́ны** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 14 чалавек

## Асобы
* Уладзімер Міхнюк (1947—2004) — беларускі і савецкі гісторык.

## Крыніцы

Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Грынявічы (Гарадзенская вобласьць)

**Грыняві́чы** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 65 чалавекі

## Славутасьці

* Касьцёл (царква) былога кляштару францысканцаў з фрагмэнтамі агароджы (1792) — 
* Руіны дома сьвятара
* Каталіцкія могілкі
* Капліца-надмагільле на могілках

## Крыніцы

Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Касьцёл францысканцаў (Грынявічы)

**Касьцёл францысканцаў** — каталіцкі храм у вёсцы Грынявічы (Сьвіслацкі раён). Пабудаваны ў 1792 годзе. Помнік архітэктуры позьняга барока.

## Архітэктура

Мураваная трохнефная базыліка зь бязьвежавым фасадам і прамавугольнай алтарнай апсідай накрытая пакатым (раней высокім) двухсхільным дахам. Кароткія бакавыя нэфы завершаныя невысокімі аб’ёмамі рызьніцай. Сьцены бакавых фасадаў рытмічна падзеленыя пляскатымі пілястрамі.

Вокны з лучковымі завяршэньнямі. Пукаты галоўны фасад падзелены на два ярусы на ўзроўні карнізаў нэфаў і завершаны фігурным франтонам. Дэкор галоўнага фасаду і інтэр'ер зьмененыя пры перабудове касьцёлу пад праваслаўную царкву ў 1870 годзе. Зьберагліся дзьверы з каванымі накладкамі, фрагмэнты мураванай агароджы і брама XVIII стагодзьдзя.

## Літаратура
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с.: іл. — ISBN 5-85700-078-5.
* Габрусь Т. В. Мураваныя харалы: Сакральная архітэктура беларускага барока / Т. В. Габрусь. Мн.: Ураджай, 2001.— 287 с.: іл. ISBN 985-04-0499-X, с. 249.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя праваслаўныя храмы Беларусі
Катэгорыя:Касьцёлы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1792 годзе
Лескаўскі сельсавет

**Ле́скаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Поразаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Лескі.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Поразаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. З 20 верасьня 1944 году ў Гарадзенскай вобласьці.

Скасаваны 16 ліпеня 1954 году, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Крапіўніцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Поразаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Лескі (Гарадзенская вобласьць)

**Ле́скі** — былая вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Поразаўскага пасялковага савету.

Цэнтар Лескаўскага сельсавету. 15 лістапада 1971 году ўключная ў склад вёскі Новасады.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Геруцева

**Геру́цева** — вёска ў Беларусі, калі ракі Росі. Уваходзіць у склад Поразаўскага сельсавету Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Герута (Gerutha) — імя германскага паходжаньня, якое зьвязваюць зь імём Гера.

## Насельніцтва
* 2009 год — 46 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Поразаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
1917 (фільм)

**«1917»** — мастацкі фільм брытанскага рэжысэра Сэма Мэндэса паводле ягонага сцэнара, напісанага пры ўдзеле Кірсьці Ўілсан-Кэрнз. Прэм’ера ў ЗША адбылася 25 сьнежня 2019 году. Выхад у пракат у Вялікабрытаніі з 10 студзеня 2020 году.

## Сюжэт
Увесну 1917 году брытанская армія плянуе наступ на Лінію Гіндэнбурга. Двое маладых салдат Блэйк і Скофід у амаль нерэальныя тэрміны павінны прынесьці на перадавую загад аб адмене атакі, інакш батальён з 1600 салдат патрапіць у пастку. Для Блэйка тое заданьне вельмі важнае, бо ў тым батальёне служыць ягоны брат.

## Акторы
* Дзін-Чарлз Чапмэн — малодшы капрал Блэйк
* Джордж Маккей — малодшы капрал Скофілд
* Марк Стронг — капітан Сьміт
* Эндру Скот — лейтэнант Лэсьлі
* Рычард Мэдэн — лейтэнант Блэйк
* Клэр Дзюбюрк
* Колін Фэрт — генэрал Эрынмор
* Бэнэдыкт Камбэрбэтч — палкоўнік Макэнзі
* Дэніэл Мэйз — сяржант Сандэрз
* Эдрыян Скарбора — маёр Хэпбёрн
* Джэймі Паркер — лейтэнант Рычардз
* Эліёт Бакстэр — шараговы Сынгэр
* Набган Рызван
* Дэніэл Макмілан
* Джордж Верал
* Джэмі Вон

## Прэм’ера і крытыка
Сусьветная прэм’ера фільму адбылася 4 сьнежня ў Вялікабрытаніі на адмысловым паказе.

На сайце агрэгаваньня рэцэнзіяў Rotten Tomatoes фільм мае рэйтынг 89%, заснаваны на 285 рэцэнзіях, сярэдні бал 8,4/10. Выснова: «…уражлівае тэхнічнае дасягненьне, *1917* здолеў перадаць акопную натуру Першай сусьветнай вайны з сырой непасрэднасьцю». Metacritic даў фільму сярэднюю адзнаку 79 з 100, улічваючы меркаваньне 53 крытыкаў, што азначае «шырокае прызнаньне».

Фільм атрымаў шырокае прызнаньне крытыкаў і патрапіў у некалькі сьпісаў найлепшых фільмаў году, сярод іх Бэнджамін Лі (The Guardian), Піт Трэвэрс (*[[Rolling Stone]]*), Тод Макарці (*[[The Hollywood Reporter]]*). Фільм атрымаў таксама мноства ўзнагарод і намінацыяў. Сярод іх — некалькі намінацыяў на «Залаты Глёбус», сярод якіх катэгорыі «Найлепшы фільм» і «Найлепшы рэжысэр». У дзьвюх гэтых намінацыях фільм атрымаў перамогу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Агляд і крытыка фільму на сайце Роджэра Эбэрта.

Катэгорыя:Фільмы 2019 году
Катэгорыя:Фільмы Сэма Мэндэса
Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусьветную вайну
Катэгорыя:Брытанскія фільмы
Катэгорыя:Брытанскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Брытанскія ваенныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Universal Pictures