Казіміра Буйвід

**Казіміра Буйвід**, часам **Казіміра Буйвідова** (; 16 кастрычніка 1867, Варшава — 8 кастрычніка 1932, Кракаў, Польшча) ― польская публіцыстка, грамадзкая дзяячка, фэміністка і атэістка.

## Жыцьцяпіс

Была дачкой Людвікі Шчэсьнеўскай і Казіміра Клімантовіча з дробнай літоўскай шляхты. Рана згубіла маці і пераехала жыць да цёткі Караліны Пэтранэлі Клімантовіч, удзельніцы Студзеньскага паўстаньня. Скончыла пансыянат для дзяўчатаў у Варшаве, здала іспыт і стала хатняй настаўніцай. Таксама яна скончыла курсы кравецтва і вывучала біялягічныя навукі ў Лятучым ўнівэрсытэце.

У 1886 годзе яна выйшла замуж за Ода Буйвіда і адначасова стала лябаранткай у майстэрні свайго мужа. У 1893 годзе сям’я пераехала ў Кракаў, дзе Ода пачаў працаваць у Ягелонскім унівэрсытэце, і Казіміра спачатку ўзяла на сябе адміністрацыйную працу, а з 1918 году — кіраваньне Zakład Produkcji Surowic i Szczepionek (Zakład Produkcji Surowic i Szczepionek), заснаваным ейным мужам. Падчас Першай сусьветнай вайны разам з мужам і старэйшай дачкой, лекаркай, кіравала шпіталем для параненых жаўнераў польскіх легіёнаў.

Казіміра Буйвід памерла ў 1932 годзе. Радавая магіла Буйвідаў знаходзіцца на Ракавіцкіх могілках у Кракаве.

## Грамадзкая дзейнасьць

З 1893 г. працавала ў Таварыстве народных школаў, была суарганізатаркай і прэзыдэнткай Кракаўскай жаночай чытальні, заснавала бясплатныя хаты-чытальні для моладзі. У 1890-я гады яна афіцыйна выйшла з Рымска-каталіцкай царквы і заявіла пра свой неканфэсійны, атэісцкі статус, што прывяло да сацыяльнага астракізму ў адносінах да Буйвідаў у кансэрватыўным кракаўскім асяродзьдзі. Разам з мужам не хавалі сваіх сымпатыяў да ідэяў сацыялізму.

У 1896–1906 гадах яна ўзначальвала Таварыства гімназійнай жаночай школы, заснавала першыя ў Польшчы гімназіі для дзяўчынак з праграмай і выпускным іспытам, эквівалентным у мужчынскіх гімназіях. Яна ініцыявала кампаніі па напісаньні індывідуальных і калектыўных жаночых заяваў на права на вучобу — гэта прывяло да прыёму першых студэнтак на навучаньне ў 1896 годзе.

У 1904 годзе яна падала пэтыцыю ў Нацыянальны сойм, а ў 1910 годзе ў Дзяржаўную раду ў Вене аб роўнасьці жанчынаў ва ўнівэрсытэтах. У 1908 годзе яна ўдзельнічала ў перадвыбарчай кампаніі Марыі Дулембы — першай жанчыны, якая балатавалася ў Нацыянальны парлямэнт.

У 1910 годзе ў якасьці дэлегаткі ад Галіцыі ўдзельнічала ў зьезьдзе па жаночых справах у Парыжы. У 1912 годзе была дэлегаткай Першага Аўстрыйскага кангрэсу па пытаньнях выбарчага права жанчынаў.

Падчас Першай сусьветнай вайны яна адмовілася ад актыўнай грамадзкай дзейнасьці, у тым ліку з-за хранічнага захворваньня.

У 1919 г. яна апублікавала *Праграмную дэклярацыю жанчынаў напярэдадні выбараў у заканадаўчы сойм*.

## Публіцыстычная дзейнасьць

У 1902–1907 гадах супрацоўнічала з пэрыядычным выданьнем «Nowa Reforma», а ў 1907–1911 гадах з выданьнем «Ster» і друкавалася ў  Nowym Słowie.

Была аўтаркай шматлікіх фэмінісцкіх брашураў, прысьвечаных жаночаму выбарчаму права, роўнасьці палоў, правоў студэнтак і настаўніцаў.

## Публікацыі
* Prawa nauczycielek 1903,
* Domy ludowe 1903,
* Reformę wychowania i ochronę dziecka 1905,
* Czy kobieta powinna mieć takie same prawa co mężczyzna 1909,
* U źródeł kwestii kobiecej 1910,
* O postępowym i niepostępowym ruchu kobiecym w Galicji 1913.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1867 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Польскія публіцысты
Катэгорыя:Польскія фэміністкі
Катэгорыя:Польскія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Катэгорыя:Пахаваныя на Ракавіцкіх могілках у Кракаве
Катэгорыя:Памерлі ў 1932 годзе
Катэгорыя:Памерлі 8 кастрычніка
Катэгорыя:Фэмінізм
Катэгорыя:Выбарчае права