open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Спата

**Спата** *(спатха)* — доўгі двухбаковавостры меч. Вынайдзены кельтамі. Выкарыстоўваўся пераважна як зброя пешага байца, але, бо яны да таго часу ўжо авалодалі верхавою яздою, спата стала ўжывацца й коньніцаю галаў. А пазьней і рымскай коньніцаю, што асабліва зразумела, калі ўлічыць, што ў I стагодзьдзі да н. э. менавіта з галаў яна й складалася. Ад рымлянаў спата патрапіла на ўзбраеньне франкаў, якімі захоўвалася ў нязьменнасьці аж да VIII стагодзьдзя. Была папулярная ў германцаў у V стагодзьдзе.

Першапачаткова спата была мячом, які сячэ, з закругленым ці прастакутным канцом з даўжынёю клінка да мэтру. Кельты (галы) выкарыстоўвалі яе ў ладу (Цэзар. Цыдулкі пра гальскую вайну). Галы былі захоплены колючымі ўласьцівасьцямі глядыюсу й забясьпечылі спату лязом. Мадыфікаваная спата ўяўляла сабою параўнальна кампактны рубільна-колючы меч масаю да 2 кг, з клінком шырынёю 4—5 гл і даўжынёю ад 60 да 80 гл. Для страявога бою спата падыходзіла дрэнна, але спалучала вялікія магчымасьці вядзеньня індывідуальнага бою з выгодаю нашэньня й магла, у прынцыпе, з прычыны сваёй адносна невялікай вагі й нізка разьмешчанага цэнтра цяжару, выкарыстоўвацца вершнікам і без страмёнаў.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зброя
Катэгорыя:Старажытнарымская зброя
Бітва пад Мірам

* Бітва пад Мірам (1792) — бітва ў часе вайны Рэчы Паспалітай з Расеяй
* Бітва пад Мірам (1812) — бітва ў часе напалеонаўскага паходу на Расею
Айнажы

**Айнажы** () – горад у паўночнай Латвіі, знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Відзэмэ. У адміністрацыйным значэньні адносіцца да Салацгрыўскага краю. Разьмяшчаецца на ўзьбярэжжы Рыжскай затокі Балтыйскага мора, недалёна ад мяжы з Эстоніяй. Айнажы аддалены ад Рыгі на 113 км. Колькасьць насельніцтва налічвае каля 1 тыс. чалавек.

## Гісторыя
У гістарычных зьвестках Айнажы ўзгадваюцца ў 1564 годзе як невялікае паселішча ліваў. Хуткае разьвіцьцё пачалося ў 1870-х гадах, калі тут быў пабудаваны марскі порт, а таксама карабельная вэрф. У 1864 годзе тут была адкрытая карабельная школа, у якой вучыліся дзеці эстонскіх і латыскіх сялянаў. Школа дзейнічала амаль 50 гадоў, пакуль не была зруйнаваная падчас Першай сусьветнай вайны.

У 1919 годзе латыскае войска выбіла немцаў з Айнажаў. Пасьля аканчэньня Першай сусьветнай вайны паселішча было далучанае да Латвіі, нягледзячы на тое, што большасьць насельніцтва зьяўлялася эстонцамі. У часы незалежнасьці Латвіі (1919—1940). Айнажы хутка разьвіваліся. У 1926 годзе паселішча атрымала статус гораду. Падчас Другой сусьветнай вайны горад быў значна разбураны і нягледзячы на тое, што порт быў часткова адноўлены пасьля вайны, значнасьць гораду зьнізілася.

Да 1917 году горад меў назву Гайнаш.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Салацгрыўскага краю
* Інфармацыя пра Айнажы на турыстычным партале mesta.lv
* Інфармацыя пра Айнажы ўтапанімічнай базе зьвестак

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Тып 59

**Тып 59** () — кітайскі сярэдні танк 1950-х гадоў, створаны на аснове савецкага Т-54.

## Гісторыя стварэньня
Пасьля заканчэньня грамадзянскае вайны ў 1949 году кітайскае войска было рэгулярнае, аднак жа вялікая частка ўзбраеньня была маральна састарэлае ці тэрмінова патрабавала рамонту. Гэта датычыцца й кітайскіх танкаў пэрыяду Другое сусьветнай вайны, вырабленым амэрыканцамі ці японцамі. Неўзабаве ў Кітай з СССР была пастаўлена вялікая колькасьць вайсковае тэхнікі, у тым ліку Т 34 85, 100-мм самаходная артылерыйская ўсталёўка СУ-100 і бронетранспартэры БТР-40 і БТР-152. Напачатку 1950-х гадоў рушылі ўсьлед новыя пастаўкі вялікай колькасьці тэхнікі, гэтым разам — галоўным чынам танкаў Т-54, вытворчасьць якіх была пазьней наладжана Кітаем пад пазначэньнем **Тып 59**. Першыя зробленыя ў Кітаі танкі былі слаба абсталяваныя — адсутнічала сыстэма стабілізацыі 100-мм гарматы і прыбора начнога бачаньня. Аднак пазьней гэтыя танкі былі абсталяваны поўным наборам ІЧ ПНВ для камандзіра, наводчыка й кіроўцы, а таксама сыстэмаю стабілізацыі гарматы. Усталяваныя ў насавой частцы танку й спараныя з гарматаю 7,62-мм кулямёты мелі пазначэньне Тып 59Т, а 12,7-мм савецкі кулямёт ДШКМ, усталяваны ў раёне люка, атрымаў пазначэньне Тып 54. Брытанская кампанія MEL паставіла невялікую колькасьць прыбораў начнога бачаньня для танку Тып 59, уключаючы пэрыскоп кіроўцы й прыцэлы для камандзіра ды наводчыка. Пазьней шмат такіх танкаў бачылі зь лязэрным далямэрам, усталяваным знадворку, над маскаю гарматы — на вельмі ўразьлівым для стралковай зброі й аскепкаў месцы.

## Далейшае разьвіцьцё танка
На зьмену танку Тып 59 прыйшоў Тып 69, пабудаваны на той жа базе. Галоўным яго адрозьненьнем зьяўлялася ўжываньне 100-мм гладкаствольнае гарматы замест 100-мм наразное гарматы. Далей зьявіўся Тып 79, які выпускаўся ў параўнальна невялікіх колькасьцях у 1980-х гадах (фактычна зьяўляўся танкам Тып 69 са 105-мм наразною гарматаю й малаважнымі зьменамі трансьмісіі й рухавіка). Але да таго часу гэтыя танкі ўжо пасьпелі вычарпаць свой рэсурс, у выніку чаго паралельна з выпускам танку Тып 79 Кітай пачаў праектаваньне новага танку. Гэтым танкам стаў танк Тып 80, які зьявіўся ў 1988 годзе.

## На ўзбраеньні
* Пакістан — 400 са складу УС Кітаю

## Тып 59 у масавай культуры
Гэты танк можна ўбачыць у папулярнае онлайн-гульні World of Tanks, а таксама ў некаторых шутарах і стратэгіях. Зрэшты, варта адзначыць, што адлюстраваньне характарыстыкаў тэхнікі ў гульнях часьцяком далёка ад рэчаіснасьці.

## Вонкавыя спасылкі
* Type 59 Main Battle Tank — Вайсковыя сілы Банглядэшу
* Type 59 Main Battle Tank — GlobalSecurity.org
* Type 59 Main Battle Tank — Кітайская бясьпека сёньня
* Type 59 Main Battle Tank — FAS
* Type 59 Main Battle Tank — CDI

Катэгорыя:Танкі Кітаю
Катэгорыя:Сярэднія танкі
Бітва пад Берасьцем (1792)

**Бі́тва пад Бе́расьцем** — бітва ў часе вайны Расеі з Рэччу Паспалітай, якая адбылася 23 ліпеня 1792 року.

Вайскавод вялікалітоўскі Міхал Забела, намагаючыся перакрыць дарогу на Варшаву, падзяліў сваё войска. У кірунку Берасьця ён адправіў свайго брата Шымана з 2000 жаўнераў. Па прыбыцьці на месца Шыман Забела злучыўся з гарнізонам места, павялічыўшы колькасьць свайго войска да 5000 (у тым ліку рэкрутаў). Была надзея, што на дапамогу можа пасьпець каронная дывізія генэрала Арнольда Бышэўскага, якая выступіла з Варшавы і 22 ліпеня затрымалася ў Янаве.

Кіраўнік расейскага корпусу генэрал Іван Ферзэн, намагаючыся не дапусьціць аб’яднаньня літоўскага войска ў Берасьці зь сіламі Бышэўскага, 21 ліпеня выступіў з Шарашова. Супраць Шымона Забела на Берасьце выступіў расейскі корпус з двух атрадаў – Ланскога і Кнорынга, пад агульным камандаваньнем генэрал-паручніка Ферзэна, які складаўся з 5 батальёнаў пяхоты, 6 эскадронаў кавалерыі, данскіх казакоў і 13 гармат. Высланы  ген. Ферзэнам на разьведку атрад Ланскога на досьвітку 23 ліпеня на ўскрайку Берасьця разьбіў перадавыя часткі суперніка і перасьледваў іх да места. Пасьля падыходу атрада Кнорынга баі перамясьціліся ў места. Літоўскае войска адбіла чатыры атакі суперніка. Толькі пасьля пятай, з-за таго, што ў літвінаў скончыліся боепрыпасы, расейцам удалося захапіць Берасьце і пераправы на рацэ Буг. Літвіны былі адкінутыя за Буг, да Тэрэспалю. Страціўшы 356 жаўнераў, Шыман Забела адышоў у кірунку Варшавы.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бітвы вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году
Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага


Катэгорыя:Бітвы на Беларусі
Бітва пад Зэльвай

**Бі́тва пад Зэ́львай** — бітва ў часе вайны Расеі з Рэччу Паспалітай, якая адбылася 4-5 ліпеня 1792 року.

Атрымаўшы паразу пад Мірам 10 чэрвеня 1792, літоўскі корпус пачаў адступленьне. 4 ліпеня атрад пяхоты (каля 1200 штыкоў) пад даводзтвам маёра Ведэльштэта на бродзе праз Зэльвянку сутыкнуўся з авангардам царскага войска. Пасьля кароткай бойкі атрад заняў брод і ўтрымліваў свае пазыцыі да зьмярканьня.

Увечары распачалася залева, і Міхал Забела загадаў разьбіць лягер ля ракі, палічыўшы, што благое надвор’е стрымае расейцаў. Наступным ранкам, нягледзячы на неспрыяльныя ўмовы, расейцы перагрупаваліся, пад дажджом пераправіліся праз раку і неспадзявана атакавалі літоўскае войска. Міхал Забела прыняў рашэньне адступаць.

Катэгорыя:Бітвы вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году
Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага
Дарога Р87 (Беларусь)

**Аўтамабільная дарога**  — Віцебск — Ворша. Замена магістралі 

Р87
Катэгорыя:Віцебскі раён
Катэгорыя:Аршанскі раён
Дэйвід Боўі

**Дэйвід Боўі** ( , сапраўднае імя **Дэйвід Робэрт Джонз**, ; 8 студзеня 1947, Лёндан — 10 студзеня 2016) — брытанскі рок-музыка, сьпявак, прадусар, гукарэжысэр, кампазытар, аўтар песень, мастак, актор. За манеру часта мяняць імідж празваны «хамэлеонам рок-музыкі».

## Крыніцы

## Літаратура
* *Buckley, David.* David Bowie: Complete Guide to His Music. — Omnibus, 2004.
* *Picaud, Loic.* David Bowie et le rock dandy. — Hors-Collection, 2007.
* *Robin, Pierre.* David Bowie: Du provocateur au seducteur ultramoderne. — Paris: B. Giovanangeli, 2005. — 252 p. — .
* *Sanford, Christopher.* Bowie: Loving the Alien. — Da Capo Press, 1998.
* *Seabrook, Thomas Jerome.* Bowie in Berlin: A New Career in a New Town. — Jawbone Press, 2008.
* *Soligny, Jerome.* — David Bowie.
* *Spitz, Marc.* Bowie: A Biography. — Crown Publishers, 2009.
* *Thompson, Dave.* — Hallo Spaceboy: The Rebirth of David Bowie. — Ecw Press, 2006.
* *Tremlett, George.* — David Bowie: Living on the Brink. — Carroll and Graf, 1997.
* *Ungemuth, Nicolas.* — David Bowie. — Librio, 1999.
* *Waldrep, Shelton.* Phenomenology of Performance // The Aesthetics of Self-Invention: Oscar Wilde to David Bowie. — University of Minnesota Press, 2004.
* *Welch, Chris.* David Bowie: We Could Be Heroes: The Stories Behind Every David Bowie Song. — Da Capo Press, 1999.
* *Wilcken, Hugo.* 33?: David Bowie’s. — Low, Continuum, 2005.
* Moonage Daydream: the life and times of Ziggy Stardust; photos by Mick Rock — textes by David Bowie. — Genesis Publications, 2002.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Дэйвіда Боўі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рок-музыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брытанскія сьпевакі
Катэгорыя:Брытанскія музыкі
Катэгорыя:Брытанскія кампазытары і кампазытаркі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Шалухі

Назву **Шалухі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Шалухі — вёска ў Жабінкаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Шалухі — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Шалухі — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Шалушына
Сьцяпан Андруховіч

**Сьцяпан Андруховіч** (1 студзеня 1909 году (19 сьнежня 1908 году паводле старога стылю), в. Губіна Узьдзенскага раёну — 5 красавіка 1989) — беларускі жывапісец.

## Жыцьцяпіс
У 1930 годзе скончыў Віцебскі мастацкі тэхнікум. З 1935 году пачаў выстаўляць свае працы на мастацкіх выставах. Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. Уступіў у Беларускі саюз мастакоў у 1949 годзе.

## Творчасьць

Працаваў у станковым жывапісу. Сярод тэмаў, якія распрацоўваў мастак, — палотны аб рэвалюцыйным руху («Арышт бальшавікоў-падпольшчыкаў» (1940)), жыцьці пасьляваеннай калгаснай вёскі («Веснавая сяўба» (1947), «Калгасны статак» (1950), «Пасьля работы. Гутарка агітатара» (1953), «Коні. На лузе» (1953), «Калгасны табун» («1958»)), лірычныя і індустрыяльныя пэйзажы («Жыта» (1947), «Менскае мора» (1954), «Новалукомль» (1966), «Растворны вузел» (1966), «Кар'ер» (1967), «Пэйзаж з лодкай» (1973), «Перад дажджом» (1975), «Пэйзаж з конямі» (1979) і інш.).

## Андруховіч і Янка Купала
Быў знаёмы зь Янкам Купалам з 1938 году. Часта  бываў  у гасьцях у паэта ў доме ў Менску па вул. Кастрычніцкай 40. Выканаў шэраг партрэтаў паэта: 1949 г., палатно, алей, захоўваецца ў Літаратурным музэі Янкі Купалы; 1959 г., палатно, тэмпэра, захоўваецца ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы; 1962 г., папера, аловак, захоўваецца ў Літаратурным музэі Янкі Купалы, 1963 г.; палатно, алей, захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі; 1979 г., палатно, алей, захоўваецца ў Літаратурным музэі Янкі Купалы.

Найбольш вядомая карціна на купалаўскую тэму — «Янка Купала з маці» (1951 г., алей, разам з Г. Бржазоўскім, захоўваецца ў Літаратурным музэі Янкі Купалы. На карціне Янка Купала са сваёй маці Б.І.Луцэвіч каля дома ў Менску, дзе паэт жыў у 1926—1941 гг.

## Літаратура
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т.. Т. 1./ Рэдкал.: І.П. Шамякін (гал.рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1984. — 727 с., 40 л. іл.: Артыкул «Андруховіч». — С. 115.
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Андруховіч» / Аўтар — Б. Крапак. — С. 41.
* Янка Купала ў выяўленчым мастацтве, 1882-2002: Кат. твораў выяўл. мастацтва Дзярж. літ. музея Я.Купалы / Дзярж. літ. музей Я.Купалы, Міжнар. фонд Я.Купалы; Уклад. Ваданосава Ф. і інш.; Рэдкал.: Дапкюнас Ж. (гал. рэд.), Бурбоўская А. — Мн., 2003.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Імі ганарыцца Узьдзеншчына

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўзьдзенскім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Спартак (кандытарская фабрыка)

**«Спарта́к»** — кандытарская фабрыка ў Гомлі, заснаваная ў 1924 годзе пад назовам «Прасьвет».

39,9% паёў праз амэрыканскае прадпрыемства «Дабл Стар Інтэрнэшнл» (Нью-Ёрк) валодае Марат Новікаў (нар. Менск). Прадпрыемства мае крамы ў кожным абласным цэнтры Беларусі і прадстаўніцтвы ў ЗША (Нью-Ёрк) ды Расеі (Масква).

## Вырабы
На 2019 год ААТ «Спартак» вырабляла: батончыкі, вафлі, глязуру, какава-алей, какавэлу, карамэль, мюсьлі, печыва, торты, цукеркі і шакаляд.

## Мінуўшчына
4 чэрвеня 1924 году ў Гомелі адчыніл кандытарскае прадпрыемства «Прасьвет», якое стала вырабляць ірыс, карамэль, мармэляд і цукеркі. 8 лістапада 1931 году атрымала назву «Спартак». У 1940 годзе вытворчасьць дасягнула 11 500 тонаў ласункаў.

6 жніўня 1958 году на прадпрыемстве выбухнуў воданагравальны кацёл, што разбурыла 3 паверхі бісквітнага і кандытарскага цэхоў. У выніку 15 работнікаў фабрыкі загінулі, яшчэ 22 атрымалі раненьні. Здарэньне адбылося празь пераабсталяваньне ў 1953 годзе цыстэрны ў воданагравальны бак для душавой. Дно бака вырвала празьмерным ціскам у выніку перагрэву пары да +150&nbsp;°C. Бак выкінула на вуліцу. На сваім шляху бак пашкодзіў нясучыя канструкцыі на першым паверсе галоўнага вытворчага корпуса, які абваліўся разам з 2-м і 3-м паверхамі. Аднаўленьне прадпрыемства пацягнула выдаткі на звыш 700 000 савецкіх рублёў.

У 1994 годзе прадпрыемства акцыянавалі. У 1998-м сталася сумесным.  У 2006 г. зьяўлялася найбуйнейшым вытворцам кандытарскіх вырабаў у Беларусі.

### Кіраўнікі
* Алеся Самсонава, Алег Кот (2000-я)

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія харчовыя кампаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Гандлёвыя маркі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Катэгорыя:Арганізацыі Гомля
Катэгорыя:Савецкія прадпрыемствы
Губінка

Назву **Гу́бінка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Губінка — вёска ва Ўшацкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Губінка — вёска ў Гарадзенскім раёне

## Глядзіце таксама
* Губін
* Губіна
* Губіншчына
Deep Blue

**Deep Blue** (літаральна *цёмна-сіні*) — шахматны супэркампутар, распрацаваны IBM, які 11 траўня 1997 году перамог чэмпіёна сьвету Гары Каспарава ў 6-партыйным матчы (дзьве перамогі супраць адной паразы, тры нічыі). Каспараў абвінаваціў IBM у махлярстве і патрабаваў перагуляць матч, але IBM адмовіла Каспараву і дэмантавала супэркампутар. У першым матчы, які прайшоў у 1996 годзе, Каспараў перамог папярэднюю вэрсію Deep Blue.

## Распрацоўка
Праект шахматнага супэркампутара быў пачаты пад назвай ChipTest ва Ўнівэрсытэце Карнэгі — Мэлан, спадкаемцам якога стаў кампутар Deep Thought. Пасьля атрыманьня ступені ва ўнівэрсытэце стваральнік ChipTest  і ўдзельнікі праекту Deep Thought Томас Анантараман і Мюрэй Кэмпбэл перайшлі ў IBM Research, каб працягнуць працу над стварэньнем шахматнага кампутура, які б мог перамагчы чэмпіёна сьвету. Сю і Кэмпбэл далучыліся да IBM восеньню 1989 году, Анантараман далучыўся пазьней. Пазьней ён канчаткова пакінуў працоўную групу, яго месца для распрацоўкі праграмнага складніка заняў Артур Джозэф Хоўн (.

Пасьля матчу Каспарава з Deep Thought у 1989 годзе IBM зладзіла конкурс на найлешую назву новага кампутара — кампутар быў названы *Deep Blue*, што ёсьць спасылкай на мянушку IBM — *Big Blue*. Пасьля сканчэньня працы над паменшанай вэрсіяй Deep Blue, Deep Blue Jr. (*Deep Blue малодшы*), зь якой згуляў гросмайстар Джоэл Бэнджамін, Сю і Кэмпбэл вырашылі наняць апошняга для распрацоўкі дэбютнай кнігі для супэркампутара.

У 1995 годзе прататып Deep Blue (названы Deep Thought II з маркетынгавых прычынаў) браў удзел у 8-м чэмпіянаце сьвету па кампутарных шахматах. Deep Blue згуляў з праграмай Wchess, прызначанай для пэрсанальных кампутараў, унічыю. У 5-м раўндзе Deep Blue, гуляючы белымі, прайграў кампутарнай праграме Fritz 3 у 39 хадоў, пры гэтым Fritz працаваў на звычайным кампутары з працэсарам Intel Pentium 90 МГц. У выніку прататып Deep Blue атрымаў другое месца разам з праграмай *Junior* (Junior таксама быў праграмай для пэрсанальных кампутараў).

## Глядзіце таксама
* Deep Blue супраць Гары Каспарава
* Штучны інтэлект

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Шахматныя праграмы
Катэгорыя:Архітэктура Power
Катэгорыя:Унікальныя кампутары
Катэгорыя:Супэркампутары IBM
Асноўны баявы танк

**Асно́ўны баявы́ танк** (**АБТ**) — адзін з выглядаў клясыфікацыі танкаў: танк шматмэтавага прызначэньня, які спалучае высокую агнявую моц, абароненасьць і рухомасьць. У гэтым тыпе танкаў спалучаюцца рухомасьць і прыстасаванасьць да масавай вытворчасьці сярэдніх танкаў з высокім узроўнем абароны й агнявое моцы цяжкіх танкаў.

У апошні час у значнай ступені выцесьніў іншыя тыпы танкаў, чым і вызначаецца падобная назва. Для шматлікіх краінаў асноўны баявы танк зьяўляецца адзіным тыпам танкаў, якія стаяць у іх на ўзбраеньні.

## Літаратура
* 
## Вонкавыя спасылкі
* Асноўныя баявыя танкі.
Сэрафін Міхалеўскі

**Сэрафі́н (Ко́рчак-)Міхале́ўскі** (; 18 траўня 1923, Брэст-над-Бугам — 15 студзеня 2006, Варшава) — беларускі і польскі філёзаф, філёляг, паэт.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і прадстаўнікоў старога шляхецкага роду. Дзяцінства правёў у вёсцы Росахі (цяпер у Пружанскім раёне). Скончыў польскую гімназію імя Адама Міцкевіча (1939), беларускую сярэднюю школу №1 (1941) у Пружане.

У 1941 сям’я вывезеная ў Сыбір, дзе Сэрафін паступіў у Новасыбірскі пэдагагічны інстытут, займаўся германскімі мовамі. З 1943 — на службе ў Войску Польскім, скончыў афіцэрскую артылярыйскую школу ў Кастраме. Камандаваў батарэяй у складзе  . Удзельнічаў у вызваленьні Варшавы, баях пад Бэрлінам. Тройчы быў паранены, стаў інвалідам. Узнагароджаны ордэнам Віртуці Мілітары, мэдалямі.

Па вайне навучаўся ва ўнівэрсытэтах Лодзі, Уроцлава, Варшавы. Атрымаў дыплёмы магістра па філязофіі і ангельскай філялёгіі. Працаваў навуковым супрацоўнікам у Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве, у Інстытуце матэматычных лічбавых машын, у бібліятэцы Акадэміі навук, у рэдакцыі футуралёгіі.

Рукапакладзены ў дыяканы, парафіянін варшаўскае праваслаўнае .

## Дзейнасьць
Займаўся навукова-дасьледчай дзейнасьцю ў галіне філязофіі, рэлігіі, філялёгіі.

Напісаў тэарэтычную працу «Ўводзіны да трансцэндэнтальнай мэдытацыі» і каля дзесяці навуковых рэфэратаў, прысьвечаных рэлігійна-філязофскаму вучэньню старажытнай Індыі — ёзе. У Варшаўскім унівэрсытэце наладзіў дзьве першыя ў Эўропе выставы, прысьвечаныя вучэньню ёгі.

Яму належыць тлумачэньне дагмату пра Сьвятую Тройцу і тэадыцэю, устанаўленьне сапраўднага аблічча Багародзіцы і Збавіцеля. Сэрафін Міхалеўскі пераклаў на польскую мову праваслаўную імшу сьвятога Яна Златавуснага.

Аўтар шматлікіх працаў па лінгвістыцы. Склаў два санскрыцка-польскія слоўнікі, сэлектыўную біяграфію па 900 мовах (слоўнікі і граматыкі), бібліяграфію караімскіх кніг. Распрацаваў праект рэформы кітайскага герагліфічнага пісьма. Афіцыйна засьведчанае ягонае валоданьне 17 мовамі.

Выдаў некалькі зборнікаў уласных афарызмаў на польскай мове. Болей, аднак, вядомы ў Польшчы як паэт. Уваходзіў у Міжнароднае таварыства паэтаў (). Паэтычныя творы друкаваліся на ангельскай, беларускай, польскай мовах у пэрыядычных выданьнях Варшавы, штотыднёвіку беларусаў Польшчы «Ніва», самвыдаце («Бельскі гостінэць», «Białowieżanin») і на радзіме паэта, у пружанскай газэце «Раённыя будні». У Музэі славутых паэтаў () адна з экспазыцыяў прысьвечаная Сэрафіну Міхалеўскаму.

## Сям’я
Меў брата Ежы (? — 1989, Польшча) і сястру Варвару (жыла і памерла ў Пружанах).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларусы ў сьвеце
* Цытаты Сэрафіна Корчак-Міхалеўскага

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Навучэнцы гімназіі імя Адама Міцкевіча (Пружаны)
Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Польскія філёлягі
Катэгорыя:Польскія філёзафы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Высланыя ў Сібір
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Паліглоты
Адплата каханьня

**«Адплата каханьня»** — паэма Янкі Купалы, напісаная ў 1905—1907 гг. і ўпершыню апублікаваная ў зборніку «Жалейка» ў  1908 годзе. Паэма мае падзагаловак «З праўдзівага здарэньня». 

Бліская да раньніх паэмаў Янкі Купалы («Зімою», «Нікому», «Калека»), паэма мае ў сваёй аснове мясцовыя паданьні з часоў прыгону. Сюжэт паэмы пабудаваны на трагічным здарэньні, што адбылося ў панскім маёнтку на Лагойшчыне. У творы паказаная характэрная для старажытных часоў гісторыя няроўнага каханьня з трагічным зыходам. Янка Лявончык зь беднае сялянскае сям'і, яго абраная Зося — з панскага роду. Перашкодай іх каханьню становіцца брат закаханай пан Лаўчынскі. Ня здолеўшы разлучыць закаханых, Лаўчынскі забівае і спальвае хлопца—парабка за тое, што ён наважыўся пакахаць яго сястру, багатую шляхцянку. Адна трагедыя цягне за сабой другую — Зося канчае жыцьцё самагубствам, а яе брат—забойца вар'яцее. Гэта адплата абразе каханьня і плата за каханьне ў сьвеце, дзе пануюць саслоўныя перагародкі.

Каштоўнасьць паэмы ня толькі ў яе сацыяльнае накіраванасьці, але й у высокім узроўні эстэтычнага асэнсаваньня жыцьцёвае драмы Янкі і Зосі, вобразы якіх увасабляюць рамантычную чысьціню і прыгажосьць каханьня. Побач з рамантычнай паэтызацыяй здаровых маральных асноваў народнага жыцьця ў паэме шмат выкарыстана сродкаў рэалістычнае дэталізацыі, асабліва ў адлюстраваньні сацыяльных кантрастаў вёскі.

Сваёй паэмай Янка Купала далей разьвіў жанр апавяданьня-быліцы, спавядальнае паэмы, да якой сярод іншых зьвярталіся В. Дунін-Марцынкевіч і Ф. Багушэвіч. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Петрушкевіч Ала. Біблейскія матывы ў ранніх паэмах Янкі Купалы/ Беларуская інтэрнет-бібліятэка kamunikat.org 

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Адплата каханьня» / Аўтар — М. М. Арочка. — С. 30.

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1907 годзе
Міраслаў Масакоўскі

**Мірасла́ў Ян Масако́ўскі** (; 23 верасьня 1929, Бяроза-Картуская, Польская Рэспубліка — 26 сьнежня 2001) — польскі лекар-нэўроляг і нэўрапатоляг, старшыня Польскай Акадэміі навук (1999—2001), аўтар больш за 200 навуковых прац, шматлікіх манаграфіяў і падручнікаў.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Бярозе-Картускай, скончыў тут пачатковую школу. Пасьля вучыўся ў пружанскай гімназіі, гімназіях у Цеханаўцу і Ліпне. Скончыў лекарскі факультэт Мэдычнай акадэміі ў Гданьску. Ад 1954 у асьпірантуры ў Інстытуце гістапаталёгіі нэрвовай сыстэмы ПАН у Варшаве. У 1958 року атрымаў спэцыялізацыю I ступені па нэўралёгіі, у 1961 — II ступені. У 1959—1960 роках стажыраваўся ў Манрэалі. У 1960 атрымаў тытул доктара мэдычных навук, у 1966 габілітаваўся. У 1966—1967 роках ізноў на стажыраваньні, гэтым разам у Бэтэсьдзе. Заснавальнік (1967) і шматгадовы кіраўнік Групы нэўрапаталёгіі Цэнтру экспэрымэнтальнай і клінічнай мэдыцыны (ЦЭіКМ) ПАН, ад 1975 дырэктар ЦЭіКМ.

Чалец Амэрыканскай асацыяцыі нэўрапатолягаў (ад 1960), Міжнароднага таварыства нэўрапатолягаў (ад 1967, віцэ-прэзыдэнт у 1976—1980), ганаровы сябра Польскага таварыства патолягаў, ганаровы сябра Таварыства польскіх нэўрапатолягаў, сябра Варшаўскага навуковага таварыства. Доктар honoris causa Ягелонскага ўнівэрсытэту і Мэдычных акадэмій у Гданьску, Беластоку ды Любліне.

Памёр у сьнежні 2001 року пасьля працяглай хваробы. Пахаваны на Павонзках.

## Выбраныя працы
* «Асновы нэўрапаталёгіі» (1981)
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Prof. Mirosław Mossakowski
* PAN Lublin

Катэгорыя:Польскія нэўролягі
Катэгорыя:Польскія нэўрапатолягі
Катэгорыя:Ганаровыя дактары Ягелонскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Польскай Акадэміі навук
Катэгорыя:Сябры Варшаўскага навуковага таварыства
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозе
Катэгорыя:Навучэнцы гімназіі імя Адама Міцкевіча (Пружаны)
Катэгорыя:Пахаваныя ў Варшаве
Леакадзія Раманоўская

**Леака́дзія Даміні́каўна Рамано́ўская** (у дзявоцтве — *Луцэвіч*; 15 лютага 1890 — 18 сьнежня 1970, Менск) — родная сястра Янкі Купалы, купалазнаўца, актыўная папулярызатарка творчасьці Янкі Купалы.

## Жыцьцяпіс
Янка Купала прысьвяціў Леакадзіі ў дзень яе нараджэньня свой першы верш—жарт, напісаны на польскай мове, калі сям’я Луцэвічаў жыла ў Селішчы.. Менавіта Янка навучыў сваю малодшую сястру Лёлю чытаць і пісаць.

У 1908—1909 гадах наведвала Купалу ў Вільні. У 1915 годзе выйшла замуж за Ю. Раманоўскага, які пасябраваў з Купалам у 1916 годзе, калі яны разам служылі ў дарожна-будаўнічым атрадзе Варшаўскай акругі шляхоў зносінаў.

У 1916 годзе наведвала Купалу ў Полацку, дапамагала яму матэрыяльна. З 1918 году сям’я Раманоўскіх жыла ў Кальзбэргу, дзе арандавала зямлю ў цесьця Б. Тарашкевіча. Сюды ў жніўні 1919 году прыяжджаў Купала і напісаў свае вершы «З павяўшай славы…», «На нашым…», «Паўстань», «Мая навука».

З 1927 году сям’я Раманоўскіх жыла ў Менску ў адным з Купалам доме, які яны набылі разам, па вул. Кастрычніцкай, 40. У 1930-я гады пэрыядычна жыла ў Лошніцы, Барысаве, дзе ў час творчых камандзіровак Купала наведваў яе. Кожнае лета з 1936 году жыла разам зь сям’ёй на дачы Купалы ў Ляўках. Часта выступала з успамінамі пра дзяцінства і юнацтва свайго брата перад дзецьмі і молалзьдзю, на сустрэчах у музэі, па тэлебачаньні і радыё. Пахаваная на Ўсходніх могілках у Менску.

## Бібліяграфія
Аўтар успамінаў пра Купалу «Дзіцячыя і юнацкія гады паэта» («Янка Купала», 1952), «Перад вялікай дарогай» («Вясёлка», 1962, № 7—8), «Слова пра брата» («Бярозка», 1962, №7).

## Крыніцы

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Раманоўскія» / Аўтары — Ж. Дапкюнас, Л. Кучынская. — С. 521—522.
* Баравікова Р. Раманоўскія / Часопіс «Работніца і сялянка». — 1993. — № 7. — С. 4-5.
* Лось Е. Купалавы сёстры (верш) / Газэта «Літаратура і мастацтва». — 1962. — 10 ліпеня.
* Гарэцкі П. Сястра (верш) / Часопіс «Беларусь». — 1973. — № 7.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менскай вобласьці
Катэгорыя:Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы
Катэгорыя:Купалазнаўцы
Катэгорыя:Асобы, зьвязаныя зь Янкам Купалам
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
У Піліпаўку

**«У [[Піліпаўка|Піліпаўку]]»** — паэма Янкі Купалы, напісаная ў 1908 годзе ў Вільні і ўпершыню апублікаваная ў газэце «Наша Ніва» 18 сьнежня 1908 году.

## Апісаньне
Жыцьцёвым матэрыялам, сюжэтна—трагедыйнай калізіяй і мастацка-стылявым ладам блізкая да паэмы «Зімою». У аснове твора паэтычны расповед пра няшчасны выпадак з дарэвалюцыйнага жыцьця беларускага сялянства. Герой твора Сьцяпан замёрз у сьцюдзёную ноч па дарозе з гораду дадому, ня здолеўшы давезьці лек хвораму сыну. Паэма прасякнутая шчырым лірызмам, глыбокім разуменьнем простага працоўнага чалавека, неспакойным роздумам аб яго лёсе, згубнай уладзе сацыяльных абставінаў. Паэт спагадліва ставіцца да лёсу сваіх герояў, але ён верны жыцьцёвай лёгіцы: лёс іх залежыць ад невыпадковага зьбегу акалічнасьцяў. Паэма вытрымана ў 4-стопным дактылічным памеры зь перакрыжаванай рыфмоўкай, але гэта не перашкаджае ёй быць рытмічна разнастайнай і інтанацыйна багатай.

Як адзначыў З. Санюк:

## Крыніцы

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «У Піліпаўку» / Аўтар — М.М.Арочка. — С. 607.
* Санюк, Зьм. Трагічнае ў дакастрычніцкай творчасці Янкі Купалы / Аўтарэферат на спашуканне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук. — Мн. – 23 с. 

## Вонкавыя спасылкі
* Петрушкевіч Ала. Біблейскія матывы ў ранніх паэмах Янкі Купалы/ Беларуская інтэрнет-бібліятэка kamunikat.org

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1908 годзе
Мётчанскі сельсавет

**Мётчанскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Новая Мётча.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Барысаўскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Менскай, з 15 студзеня 1938 году — Менскай вобласьці).

28 траўня 2013 году у склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Азьдзяцічы, Забер’е, Каменка, Клыпенка, Колкі, Лаўніца, Маталыга, Мулішча, Студзёнка, Чэрнеўка — ліквідаванага Азьдзяціцкага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 16

## Колішнія населеныя пункты
У склад сельсавету таксама ўваходзілі няісныя цяпер населеныя пункты: Антаневіцкі, Івашкавічы, Купейка, Паляны, вёскі Адамовічы, Бабіцкі, Дрозьдзенскі, Дуброўкі, Купейка 2 (Купейка 2-я), Лісава Поле, Папоў Бор, Папоўская Паляна, засьценак Усораж.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 168
*  С. 137


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Леванова

Назву **Левано́ва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Леванова — былы пасёлак у Хоцімскім раёне

* Менская вобласьць:
** Леванова — вёска ў Барысаўскім раёне
** Леванова — пасёлак у Капыльскім раёне
** Леванова — вёска ў Крупскім раёне
** Леванова — былы пасёлак у Стаўпецкім раёне

## Глядзіце таксама
* Левандаршчына
* Леванішкі
* Леваноўка
* Леванпольле
* Ліванова
* Лявонава
* Лявонавічы
* Лявонаўка
* Лявонаўцы
Джымі Пэйдж

**Джы́мі Пэйдж** (поўнае імя&nbsp;— *Джэймс Патрык Пэйдж*, ,  9 студзеня 1944)&nbsp;— брытанскі гітарыст, кампазытар, аўтар песень, прадусар. Пачынаў студыйным гітарыстам, пазьней быў запрошаны да гурту The Yardbirds, дзе граў з 1966 па 1968 рок. Пасьля распаду гурту стварыў уласны калектыў&nbsp;— Led Zeppelin.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Джымі Пэйджа

Катэгорыя:Брытанскія музыкі
Катэгорыя:Брытанскія сьпевакі
Катэгорыя:Рок-музыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брытанскія кампазытары і кампазытаркі
Катэгорыя:Led Zeppelin
Прыгарадны сельсавет

**Пры́гарадны сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — аграгарадок Старабарысаў.

## Гісторыя
Створаны ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Станам на 1 студзеня 1947 году адміністрацыйны цэнтар сельсавету знаходзіўся ў горадзе Барысаў.

8 красавіка 1957 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаванага Жыцькаўскаму сельсавету. 17 жніўня 1963 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаванага Бытчанскага сельсавету. 16 студзеня 1969 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаванага Вялікастахаўскага сельсавету.

30 кастрычніка 2009 году сельсавету перададзена частка тэрыторыі скасаванага Бродаўскага сельсавету, у тым ліку населеныя пункты Бродаўка, Дразы, Мядзьведзеўка, Плітчанка, Поўпрышчы, Ракаўцы, Старынкі, Судоль і Юзафова, і ўсе сельскія населеныя пункты — Вільянова, Кабыльшчына, Кішчына Слабада, Падбярэзьзе, Пасека, Селішча, Стралкаўцы, Цімкі — скасаванага Кішчынаслабадзкога сельсавету.

30 сакавіка 2016 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаванага Зачысцкага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 6

## Колішнія населеныя пункты
У склад сельсавету таксама ўваходзілі няісныя цяпер населеныя пункты Бродня, Дрыгба, Дымкі, Лядзішча, Максімаўка, Маяк Камунізму, Разуваеўка, Слабада, Старасельле ды Цына.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 193
*  С. 137

## Вонкавыя спасылкі
* Тут былі Радзівілы, Напалеон і Гітлер, а таксама ўнікальныя туалеты санаторыя // Наша Ніва, Зьміцер Панкавец


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Падгор’е

Назву **Падгор’е** маюць:

* Падгор’е — былы пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Падгор’е — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Падгор’е — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Падгор’е — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Падгор’е — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці
* Падгор’е — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці
Чарневіцкі сельсавет

**Чарне́віцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Чарневічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Барысаўскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Менскай, з 15 студзеня 1938 году — Менскай вобласьці).

Некаторы час — цэнтар сельсавету разьмяшчаўся ў маёнтку Шабынькі, а затым быў перанесены ў вёску Чарневічы.

8 лютага 2010 году сельсавет скасаваны, усе населеныя пункты — Беліна, Восава, Малышкі, Ніўкі, Пабярэжжа, Палялюм, Пескі, Сыч, Сяменькавічы, Цешкаўка, Чарневічы, Шабынькі — перададзеныя Глівінскаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 10

## Колішнія населеныя пункты
У склад сельсавету таксама ўваходзілі няісныя цяпер населеныя пункты Гарэлы Востраў, Зялёнка, Крушына, Прудок, Разувайка, Чырвоная Ніва, вёскі Вуглы, Дварок, Забродзьдзе, Калінаўка, Красоўшчына, Мядзьведзкае, Ніўкі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 209
*  С. 137

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2010 годзе
Белін

Назву **Белін** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Белін — вёска ў Дарагічынскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Белін — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці
Вайна на Пірэнэйскім паўвостраве

**Гішпанска-француская вайна** (**вайна на Пірэнэйскім паўвостраве**) — галоўны канфлікт на тэрыторыі Ібэрыйскага паўвострава падчас напалеонаўскіх войнаў. Саюз Гішпаніі, Партугаліі й Вялікабрытаніі ваяваў супраць Напалеонаўскай Францускай імпэрыі.

Вядома й іншая назва гэтае вайны — **вайна за незалежнасьць Гішпаніі** *()*. У расейскай і савецкай гістарыяґрафіі вайну часам завуць **Гішпанскай рэвалюцыяй 1808—1814 гадоў**.

Вайна доўжылася з 1808 году, гэта значыць з захопам французамі Гішпаніі й да 1814 году — году паразы Францыі.

## Статыстыка вайны на Пірэнэйскім паўвостраве

## Вынікі
Вызваленчая барацьба ў Гішпаніі стала аднае з першых нацыянальных войнаў і адным з першых зьяўленьняў вялікіх партызанскіх рухаў. Хоць падчас францускае акупацыі французы зьнішчылі гішпанскую адміністрацыю, якая раскалолася на правінцыйныя хунты (у 1810 годзе ў адроджаны нацыянальны ўрад умацаваўся ў Кадысе) і апынулася не ў стане набіраць, навучаць, ці абсталёўваць эфэктыўнае войска, аднак няздольнасьць Напалеона супакоіць народ Гішпаніі дазволіла гішпанскім, брытанскім і партугальскім сілам заставацца ў Партугаліі й даймаць францускія сілы на межах, а гішпанскім партызанам зьнішчаць акупантаў у самай Гішпаніі. Дзейнічаючы ўзгоднена, рэгулярныя й нерэгулярныя сілы саюзьнікаў прадухілілі падначаленьне мяцежных гішпанскіх правінцыяў.
Гады баёў у Гішпаніі паступова выматалі Напалеона й ягонае Вялікае Войска. Хоць францускія войскі нярэдка перамагалі ў бою, іх лініі паведамленьня былі часьцяком перарэзаны партызанскімі атрадамі, што абцяжарвала баявыя дзеяньні. Хоць французы разбілі гішпанскае войска й адсунулі яе да меж, яна не была зьнішчана й працягвала ваяваць. У 1812 годзе, калі Францыя сур’ёзна саслабла падчас уварваньня ў Расею, злучаныя саюзныя войскі пад камандаваньнем Вэлінґтана пачалі прасоўвацца ўглыб Гішпаніі. Вызваліўшы Мадрыд, яны перасьледвалі маршала Сульта з яго войскам падчас адыходу яго праз Пірэнэі ў Францыю на працягу зімы 1813 году.

Вайна й рэвалюцыя супраць акупантаў прывяла да прыняцьця Канстытуцыі Гішпаніі 1812 году, пасьля сталае краевугольным каменем эўрапейскага лібэралізму. Цяжар вайны зьнішчыў сацыяльную й эканамічную базу Гішпаніі ды Партугаліі, адкрыўшы шлях у эпоху сацыяльных беспарадкаў, палітычнае нестабільнасьці й эканамічнага застою. Спусташальныя грамадзянскія войны паміж лібэральнымі й абсалютыскімі фракцыямі, пачатак якім паклалі атрады, якія прайшлі падрыхтоўку на гэтай вайне, працягваліся ў Ібэрыі да 1850-х гадоў. Крызіс, выкліканы ўзрушэньнямі ад уварваньня й рэвалюцыі, садзейнічаў здабыцьцю незалежнасьці большасьці калёніяў Гішпаніі ў Амэрыцы й аддзяленьню Бразыліі ад Партугаліі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Урланис Б. Ц. *Войны и народонаселение Европы*. — Москва., 1960.
* Bodart G. *Losses of life in modern wars. Austria-Hungary; France*. — London., 1916.

## Вонкавыя спасылкі

* Вайна на Пірэнэйскім паўвостраве 1807—1814 гг. — Грэгары Фрымонт-Барнс

Катэгорыя:Напалеонаўскія войны
Катэгорыя:Войны Гішпаніі
Катэгорыя:Войны Францыі
Катэгорыя:Войны Партугаліі
Катэгорыя:Войны XIX стагодзьдзя
Гура

**Гура** (, ) — места ў Гураўскім павеце Ніжнесылескага ваяводзтва, сядзіба ўладаў меска-вясковай гміны. Знаходзіцца прыкладна за 69 км на паўночны захад ад Уроцлава. Па стане на 30 чэрвеня 2009 году — 12 377 жыхароў (345-е па колькасьці насельніцтва ў Польшчы).

## Мінуўшчына
Паселішча пад старапольскай назвай Гара ўпершыню згадваецца пад 1155 рокам ў буле папы Адрыяна IV. Да 1945 належала Нямеччыне.

У 1975—1998 роках мясцовасьць належала да Лешчынскага ваяводзтва.

## Турыстычная інфармацыя
* Глагоўская вежа (XV стагодзьдзе)
* Вязьніца ў даўняй абарончай вежы (XIV/XVI стст.)
* Абарончыя муры (XV ст.)
* Касьцёл сьв Кацярыны Александрыйскай (XV/XVI стст.)
* Касьцёл Божага Цела (XV/XVI стст.)
* Млын (1892)
* Вятрак (XV/XVI стст.)

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Людвік Матэўш Дэмбоўскі — польскі генэрал, удзельнік вайны з Расейскай імпэрыяй 1792 року і паўстаньня Касьцюшкі
* Вэрнэр Наўман — нацысцкі дзяржсакратар
* Радаслаў Калюжны — польскі футбаліст

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Фатаздымкі з падпісанымі вуліцамі места
* Фота- і відэаматэрыялы

Катэгорыя:Гарады Ніжнесылескага ваяводзтва
Катэгорыя:Гміна Гура
Мачаскі сельсавет

**Ма́часкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мачаск.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Бярэзінскага раёну Барысаўскай акругі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Ігуменскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены адноўленаму Бярэзінскага раёну.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Бабінка, Баравіца, Быковічы, Бярозаўка, Волы, Гужык, Дашніца, Дубраўка, Дулебы, Журавок, Забродзьдзе, Задор’е, Казлоў Бераг, Калінаўка, Карбаўское, Лосеўка, Любушаны, Мачаск, Несьцяроўка, Новыя Прыборкі, Падвосава, Пчэлінск, Рубеж, Старыя Прыборкі, Уюноўка, Хутар, Цярэсіна, Ягадка — перададзеныя ў склад Пагосцкага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 18

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 175
*  С. 136

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Паплаўскі сельсавет

**Папла́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Паплавы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Неганіцкі сельсавет у складзе Бярэзінскага раёну Барысаўскай акругі. 16 ліпеня 1954 году сельсавет перайменаваны ў Паплаўскі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Ігуменскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены адноўленаму Бярэзінскага раёну.

21 сьнежня 2007 году ў склад сельсавету перададзеныя вёскі Вялікія Лагі, Жарамец, Камісарскі Сад, Малыя Лагі, Пагулянка, пасёлкі Зялёны Гай, Калініна, Купы, Паўлаўка, Чырвоны Дар ліквідаванага Ляжынскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 175
*  С. 221, 222


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Ушанскі сельсавет (Бярэзінскі раён)

**Уша́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ўша.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Машчаніцкі сельсавет у складзе Бярэзінскага раёну Барысаўскай акругі. 16 ліпеня 1954 году сельсавет перайменаваны ва Ўшанскі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Ігуменскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены адноўленаму Бярэзінскаму раёну.

21 сьнежня 2007 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты Баравіно, Белічаны, Ляжына зь ліквідаванага Ляжынскага сельсавету.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Баравіно, Беліца, Белічаны, Бярозаўка, Восава, Грады, Дзямешкаўка, Замак, Калюжыца, Клёнаўка, Котава, Крупа, Любач, Ляжына, Мурава, Новая Князеўка, Новая Машчаніца, Снуя, Старая Князеўка, Старая Машчаніца, Сялянка, Уша — перададзеныя ў склад Бярэзінскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 175
*  С. 221, 222

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Высокая Гара

Назву **Высо́кая Гара́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Высокая Гара — вёска ў Бешанковіцкім раёне 

* Менская вобласьць:
** Высокая Гара — вёска ў Багушэвіцкім сельсавеце Бярэзінскага раёну
** Высокая Гара — вёска ў Дзьмітравіцкім сельсавеце Бярэзінскага раёну

## Глядзіце таксама
* Гара
Капланецкі сельсавет

**Капла́нецкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Капланцы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Бярэзінскага раёну Барысаўскай акругі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Ігуменскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены адноўленаму Бярэзінскаму раёну.

21 сьнежня 2007 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Васільеўка, Вязькуцін 2, Галынка, Дубраўка, Каменны Барок, Людвікова, Масьцішча, Мацевічы — ліквідаванага Каменнаборскага сельсавету.

28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — вёскі Астроўкі, Барсучына, Брадзец, Восава, Воступ, Жаліна, Ільлінка, Крапіўня, Месьціна, Міраслаўка, Налазы, Новае Жыцьцё, Падкамень, Плісічына, Пуцькава, Стары Койцін, Сяліба, Улесьсе, Усход, Чырвоны Араты і пасёлкі Адвага, Зорка, Колас, Краснае, Лучны Мост, Маёўка — ліквідаванага Сялібскага сельсавету. У выніку лік вёсак у сельсавеце вырас з 21 да 47, зь якіх было 3 пасёлкі (аграгарадкі).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 16
* 4 верасьня 2013 год — 47

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 175
*  С. 221, 222
*  С. 136


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Пётар Кахоўскі

**Пётар Кахоўскі** () (1797 або 1799—1826) — расейскі дваранін, дзекабрыст, забойца (1825) генэрала Міларадавіча й камандзіра лейб-ґвардыі Ґрэнадэрскага палка Мікалая Сьцюрлера (1786 — 1825).

Пётар Кахоўскі паходзіў са зьбяднелых дваранаў Смаленскае ґубэрні. Ён нарадзіўся ў 1797 годзе (або ў 1799 годзе ў сяле Праабражэнскім, вучыўся ў пансіёне пры Маскоўскім унівэрсытэце: «па-расейску, па-нямецку і па-француску чытаць, пісаць і казаць умее, гісторыю, ґеаґрафію і арыфметыку ведае». Па прызнаньні самога Кахоўскага, на фармаваньне ягоных думкаў паўплывала дзіцячае вывучэньне «грэкаў і рымлянаў», «нядаўнія перавароты ў кіраваньнях Эўропы» і знаходжаньне за мяжою ў 1823—1824 гг. У 1816 годзе Кахоўскі паступіў на вайсковую службу ў лейб-ґвардыі еґерскі полк юнкерам, але за «шум і розныя нядобрапрыстойнасьці… неплацёж грошай у кандытарскую краму й ленасьць да службы» быў разжалаваны ў радавыя і ў 1817 годзе адпраўлены на Каўказ, дзе за выдатную службу зноў зроблены ў юнкерам. Даслужыўшыся да паручніка, у 1821 годзе Кахоўскі па хваробе атрымаў адстаўку. Моцна бедаваў, быў вельмі самотны, бяз роднасных сувязяў і сяброў.

У 1825 годзе прыехаў у Пецярбург, намерваючыся адправіцца ў Грэцыю, каб ваяваць за яе незалежнасьць. Маючы «палкі характар, гатовы на самаадданасьць» (Кандрат Рылееў) і свабодалюбнасьць («я і ў ланцугах буду вечна вольны»), быў прыняты ў Паўночнае таемнае грамадства. Кахоўскі лічыў неабходным зьнішчэньне самадзяржаўнай ўлады, зьнішчэньне ўсёй царскай дынастыі і ўсталяваньне рэспублікі. Кахоўскага, як зусім самотнага чалавека, дзекабрысты азначылі царазабойцам. 14 сьнежня прыняў удзел у збройным выступленьні на Сэнацкае плошчы Кахоўскі забіў пецярбурскага ґенэрал-ґубэрнатара Міларадавіча й палкоўніка Сьцюрлера, параніў сьвіцкага афіцэра, але не вырашыўся забіць новага цара.

Быўшы ў зьняволеньні, на сьледзтве і на судзе паводзіў сябе дзёрзка, адкрыта выказваючыся пра недахопы расейскага дзяржаўнага ладу й непахвальна характарызуючы імпэратараў Аляксандра I і Мікалая I. У ліку пяці дзекабрыстаў быў павешаны. Сарваўшыся з завесы з-за неспрактыкаванасьці ката, быў павешаны другасна.
Дакладнае месца пахаваньня Кахоўскага невядома.

## Адрасы ў Санкт-Пецярбургу
* 1825 год — гасьцініца «Нэапаль» — набярэжная Екацярынінскага каналу, 79.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

## Заўвагі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1790-я гады
Катэгорыя:Дзекабрысты
Катэгорыя:Расейскія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Пакараныя рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Вязьні Петрапаўлаўскай крэпасьці
Катэгорыя:Дваране Расеі
Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Выхаванцы маскоўскага ўнівэрсытэцкага пансіёну
Каменнаборскі сельсавет

**Каменнабо́рскі сельсавет**, **Каме́нна-Бо́рскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Каменны Барок.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Валоўніцкі сельсавет у складзе Бярэзінскага раёну Барысаўскай акругі, які 21 жніўня 1925 году перайменаваны ў Каменна-Борскі.

21 сьнежня 2007 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Васільеўка, Вязькуцін 2, Галынка, Дубраўка, Каменны Барок, Людвікова, Масьцішча, Мацевічы — перададзеныя Капланецкаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 17

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 175
*  С. 221, 222
*  С. 136

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2007 годзе
The Yardbirds

**The Yardbirds**&nbsp;— брытанскі рок-гурт, які існаваў у 1960-х роках. У ім пачыналі сваю музычную кар'еру Эрык Клэптан, Джэф Бэк, Джымі Пэйдж.

## Дыскаграфія

* Live At The Craw-Daddy Club, Richmond, Surrey 8-9 Dec. (1964)
* Five Live Yardbirds (1964)
* RG Jones Studio Sessions Dec.'63-Feb.'64 (1964)
* For Your Love (1965)
* Live At The Craw-Daddy Club, Richmond, (London) (1965)
* Shapes Of Things (1965)
* Having a Rave Up (1965)
* Roger the Engineer (1966)
* Over Under Sideways Down (1966)
* Where The Action Is Live In Stockholm (1967)
* Little Games (1968)
* Live Yardbirds! Featuring Jimmy Page (1971)
* Birdland (2003)

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына The Yardbirds

Катэгорыя:Брытанскія музычныя гурты
Катэгорыя:Гард-рок-гурты
Дорскі сельсавет

**До́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Доры.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Валожынскага раёну Баранавіцкай вобласьці. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Маладэчанскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены адноўленаму Валожынскаму раёну.

30 кастрычніка 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Адамполе, Александрова, Батуркі, Білуці, Будраўшчына, Бярава, Даманоўшчына, Есьманы, Захажэва, Камароўка, Клерымонты, Ласокіна, Лесьнікі, Лужаны, Мяжэйкі, Навасады, Паліксаўшчына, Родзеўшчына, Седлішча, Сугвазды, Цябуты — ліквідаванага Сугваздаўскага сельсавету.

28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя хутар Ануліна, вёскі Бакшты, Вербаўцы, Гляі, Даўгулі, Дварэц, Кудзеўцы, Мажулева, Навасёлкі Есьманоўскія, Сазонаўшчына, Сарокі, Ядзейкі, Ясьманаўцы ліквідаванага Яршэвіцкага сельсавету; а вёска Родзеўшчына перададзеная з Дорскага ў Валожынскі сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 15

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 335, 336
*  С. 176


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Валожынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе