open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сэм’юэл Ўорд

**Сэм’юэл Ўорд** (; 1732—1820) — уладальнік маёмасьці ў Дэрбі і Рычмандзе ў Ангельшчыне. Яшчэ хлопчыкам, Сэм’юэл быў дэгустатарам у Красунчыка прынца Чарлі, за што быў узнагароджаны каштоўным алмазным кальцом. Пазьней быў намаляваны Джозэфам Райтам. Партрэт і кальцо цяпер захоўваюцца ў зборах Музэю і мастацкай галерэі Дэрбі.

## Біяграфія
Ўорд жыў у Дэрбі. Калі 4 сьнежня 1745 году Карл Эдўард Ст’юарт заставаўся ў Эксэтэр Гаўсе ў Дэрбі, ягоная маці дазволіла Сэм'юэлу быць дэгустатарам ежы маладога прэтэндэнта. У часе свайго непрацяглага знаходжаньня, малады прэтэндэнт на ангельскі пасад вырашыў адмовіцца ад барацьбы за карону Ангельшчыны, і да таго, як пакінуць маёнтак, даў маці Сэм'юэла алмазнае кальцо ў падзяку за аказаную службу. Залатое кальцо складалася з аднаго буйнога алмаза, аточнага дзесяцьцю драбнейшым алмазамі. Рашэньне на ўцёкі ў Шатляндыю азначала нежаданьне маладога прэтэндэнта атрымліваць карону Георга II. Пазьней войска Карла Ст'юарта было разьбіта ў 1746 годзе ў бітве пры Каладэне.

Па адбыцьці прынца Ўорд стаў дэрбскім бізнэсмэнам і быў намаляваны Джозэфам Райтам каля 1781 году. Падараванае кальцо засталося за ягонымі нашчадкамі, а карціна захоўваецца ў зборах Музэю і мастацкай галерэі Дэрбі. Нататкі, якія дайшлі разам з карцінай апісвалі Ўорда як чалавека «з Дэрбі, але пазьней з Рычманду». Ягоная жонка была з Рычманду і ён валодаў маёмасьцю і там, і ў Дэрбі.

## Гісторыя
Першыя зьвесткі пра партрэт фігуруюць у рахунках Джозэфа Райта 1781 году, дзе той ацэньвае кошт карціны ў дванаццаць гінэяў. Карціна Джозэфа Райта заставалася ў сям'і Ўордаў да сьмерці Сары Ўорд у 1947 годзе, пасьля чаго партрэт быў падараваны Мастацкай галерэі Дэрбі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1732 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1820 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дэрбі
Катэгорыя:Асобы, зьвязаныя з Музэем і мастацкай галерэяй Дэрбі
Рэгіёны Квэбэку

Падзел Квэбэку на адміністрацыйныя рэгіёны ўведзены 29 сакавіка 1966 і рэарганізаваны 22 сьнежня 1987 г. Да гэтага часу Квэбэк дзяліўся на раёны ().

Правінцыя падзелена на 17 адміністрацыйных рэгіёнаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэгіёны Квэбэку
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Любанскага раёну

У Любанскім раёне знаходзяцца 14 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 12 — помнікі археалёгіі, 2 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Любаншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Мядзельскага раёну

У Мядзельскім раёне знаходзяцца 53 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 29 — помнікі археалёгіі, 17 — помнікі архітэктуры, 7 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Мядзельшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Катэгорыя:Гісторыя Мядзельскага раёну
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Ашмянскага раёну

У Ашмянскім раёне знаходзяцца 18 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 4 — помнікі археалёгіі, 10 — помнікі архітэктуры, 4 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў былі выключаныя:

|}

## Крыніцы

Ашмяншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Харобрава (неадназначнасьць)

Назву **Харобрава** маюць:

* Харобрава — вёска ў Мышкінскім раёне Яраслаўскай вобласьці Расеі
* Харобрава — вёска ў Пераслаўскім раёне Яраслаўскай вобласьці Расеі

## Глядзіце таксама
* Харобраў
Вераб’ёва

Назву **Вераб’ёва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Вераб’ёва — вёска ў Дрысенскім раёне
** Вераб’ёва — вёска ў Мёрскім раёне

* Менская вобласьць:
** Вераб’ёва — вёска ў Слуцкім раёне

### [[Расея]]
* Вераб’ёва — вёска ў Гарадзецкім раёне Ніжагародзкай вобласьці
* Вераб’ёва — вёска ў Гагарынскім раёне Смаленскай вобласьці
* Вераб’ёва — вёска ў Цёмкінскім раёне Смаленскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Вераб’ёва (раней Кудайгул) — вёска ў Сацкім раёне Крыму
9/12 Прынца Ўэйлскага Каралеўскі ўланскі полк

**9/12 Прынца Ўэйлскага Каралеўскі ўланскі полк** () — кавалерыйскі полк у складзе брытанскай арміі. Полк у яго цяперашнім выглядзе быў сфармаваны 11 верасьня 1960 году ў гарнізоннай царкве Тыдўарта ў выніку аб'яднаньня 9-га Яе Вялікасьці Каралеўскага ўланскага палка і 12-га ўланскага палка.

З моманту фармаваньня полк разьмяшчаўся ў Аўганістане, Бэлізе, Босьніі, Нямеччыне, Іраке, Канадзе, Кіпры, Косава, Кувэйце, Паўночнай Ірляндыі і Саудаўскай Арабіі. У шэрагу краінаў полк удзельнічаў у баявых дзеяньнях.

Існуе дабрачынная асацыяцыя, якая ставіць за мэту дапамогу ўсім цяперашнім і былым чальцам палка (роўна як і чальцам падразьдзяленьня, зь якіх ён быў утвораны).

## Апэрацыі
Неўзабаве пасьля ўтварэньня полк быў пераведзены ў Паўночную Ірляндыю. Зь верасьня 1962 году полк год прабыў на Блізкім Усходзе, і далей перабазіраваўся ў Нямеччыну. 15 ліпеня 1965 году каралева Лізавета II як галоўнакамандуючы ўзброенымі сіламі, прыняла парад з удзелам палка. Яшчэ раз каралева наведала полк 9 траўня 1970 году. Шчыльная сувязь з горадам Дэрбі прывяла да ўзнагароджаньня палка «Freedom of the City» 10 траўня 1972 году.

У 1972 годзе полк прыняў удзел ва ўрэгуляваньні Канфлікту ў Паўночнай Ірляндыі. Полк актыўна ўдзельнічаў у апэрацыях у Босьніі, пачынаючы з 1992 году.

## Палкавая малітва

О Вечны Божа, дай нам, тваім слугам 9/12 каралеўскім уланам, сілаў, кірунак, сьмеласьць і непахісную веру, што мы здолеем калі-колечы служыць табе па-сапраўднаму, і, урэшце, міласьці Тваёй дасягнуць вечнае славы, праз Ісуса Хрыста, Госпада нашага — *Амэн*

## Палкавы музэй
Палкавы музэй падразьдзяленьня працуе ў рамках Музэю і мастацкай галерэі Дэрбі. Уваход у музэй — бясплатны, хоць прымаюцца ахвяраваньні на падтрыманьне калекцыі. У цяперашні выгляд галерэя была прыведзеная на сродкі гранта ад *Heritage Lottery Fund (HLF)* сумесна з 9/12 Прынца Ўэйлскага Каралеўскім уласнкім полкам, гарадзкой радай Дэрбі і падразьдзяленьнямі *Derbyshire Yeomanry*, *Worcestershire* и *Sherwood Foresters*. Адкрыцьцё адноўленай галерэі адбылося 25 кастрычніка 2008 году. Было выстаўлена каля 200 новых аб’ектаў, уключаючы макет танкавае вежы, зброя, мэдалі, поўнапамерныя рэканструкцыі ўланаў часоў Першай сусьветнай вайны і невялікі кавалак траншэі тых жа часоў разам з гукавымі эвэктамі. Экспазыцыя суправаджаецца аўдыё-відэа гідам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Узброеныя сілы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музэй і мастацкая галерэя Дэрбі
Будзьма беларусамі (мультфільм)

«**Будзьма беларусамі**» — першы прафэсійна зроблены анімацыйны фільм беларускай мовай, прысьвечаны гісторыі Беларусі ад «пачатку часоў» да 1991 году. Мультфільм зьяўляецца цэнтральным прадуктам праекту «БудзьмаTUT» культурніцкай кампаніі «Будзьма беларусамі!». Аўтары ідэі твору — кампанія «Будзьма беларусамі!» і Юлія Ляшкевіч, мастак-аніматар — Юлія Рудніцкая, аўтар тэксту — Лявон Вольскі, вакал — Аляксандар Памідораў.

Афіцыйна абвешчаная мэта праекту — зацікавіць шырокае кола гледачоў гісторыяй і культурай беларускага народу. Тэкст анімацыйнага фільму апісвае асноўныя падзеі ў гісторыі беларускай дзяржаўнасьці і беларусаў і выкананы з элемэнтамі гіп-гопу.

Пасьля афіцыйнага выхаду 28 траўня 2011 году за некалькі дзён мультфільм увайшоў у дзясятку рэйтынгу сайту YouTube сярод ролікаў, што абмяркоўваліся ў сьвеце найбольш, у топ-100 найбольш прагляданых ролікаў у Чэхіі і Польшчы, а таксама трапіў у тройку найлепшых на Яндэкс-відэа. Цягам 10 дзён пасьля прэзэнтацыі ролік на YouTube паглядзелі больш за 110 тысячаў разоў. Паводле ацэнкі Юліі Сакаловай, экспэрта кампаніі «Адкрытыя сацыяльныя мэдыі», агулам за няпоўны тыдзень пасьля рэлізу ролік прагледелі больш за 350 тысячаў чалавек, 66% зь якіх знаходзіліся на тэрыторыі Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мультфільм «Будзьма беларусамі!» на сайце праекту «БудзьмаTUT»
* МЗС Беларусі: «Мультфильм „Будзьма беларусамі!“ не стоит показывать иностранцам»
* Белорусы создали первый мультик по истории своей страны «Будзьма беларусамі!»
* «Будзьма беларусамі!»: Анімацыйная гісторыя Беларусі
* Як сёння анімуюць гісторыю ў Польшчы, Латвіі і Беларусі

Катэгорыя:Беларускія мультфільмы
Катэгорыя:Мультфільмы 2011 году
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Янаўскага раёну

У Янаўскім раёне знаходзіцца 21 аб’ект, які ўключаны ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 5 — помнікі археалёгіі, 13 — помнікі архітэктуры, 3 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Янаўшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Дрыбінскага раёну

У Дрыбінскім раёне знаходзяцца 7 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 2 — помнікі архітэктуры, 5 — помнікі гісторыі.

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Дрыбіншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Windows XP

**Windows XP** (Вокны)— апэрацыйная сыстэма сямейства Windows NT карпарацыі Microsoft. Яна была выпушчаная 25 кастрычніка 2001 году і зьяўляецца разьвіцьцём Windows 2000 Professional. Назва XP паходзіць ад  (вопыт, досьвед).

У адрозьненьне ад папярэдняй сыстэмы Windows 2000, якая пастаўлялася як у сэрвэрным, так і ў кліенцкім варыянтах, Windows XP зьяўляецца выключна кліенцкай сыстэмай. Яе сэрвэрным аналягам зьяўляецца Windows Server 2003. Выпускалася ў некалькіх вырыянтах — для хатняга выкарыстаньня, для прафэсіяналаў, для творцаў і г. д. Было перапісанае ядро Windows 95, што дазволіла больш гінка карыстацца памяцьцю і зрабіць больш зручны інтэрфэйс. У 2006 годзе была выпушчаная наступная вэрсія Windows Vista. Апошнім буйным абнаўленьнем Windows XP быў Service Pack 3, выпушчаны 21 красавіка 2008.
Тэрмін падтрымкі працягваўся да 8 красавіка 2014.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт праверкі легальнасьці копіі Windows XP
* Цэнтар загрузкі Майкрасофт: Windows

Катэгорыя:Microsoft Windows
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Горацкага раёну

У Горацкім раёне знаходзяцца 19 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 5 — помнікі архітэктуры, 13 — помнікі гісторыі, 1 — помнік мастацтва.

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Помнік мастацтва

|}

## Вонкавыя спасылкі

Гораччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Эскадрон сьмерці

**«Эскадро́ны сьме́рці»**, ***«швадро́ны сьме́рці»*** () — узброеныя падразьдзяленьні, што ствараюцца ці заахвочваюцца дзяржавай для выкраданьня, зьнішчэньня і запалохваньня злачынцаў, апазыцыі і варожых элемэнтаў. Гэтая дзейнасьць вядзецца ў закансьпіраваным рэжыме, дзяржава адмаўляе або існаваньне такіх падразьдзяленьняў, або сваё дачыненьне да іхняе дзейнасьці.

## Мэты і склад
Мэтамі эскадронаў сьмерці звычайна зьяўляюцца асобы, якія ўяўляюць *небясьпеку* або ёсьць *непажаданымі*. Гэта могуць быць палітычныя, рэлігійныя і прафсаюзныя лідары, журналісты, злачынцы, бяздомныя і беспрытульныя.

У якасьці эскадронаў сьмерці звычайна выступаюць разнастайныя ваенізаваныя арганізацыі, спэцпадразьдзяленьні арміі і паліцыі або звычайныя найміты. Чальцы эскадронаў сьмерці, як правіла, імкнуцца схаваць сваю сувязь з праваахоўнымі органамі.

## Мінуўшчына
Тэрмін зьявіўся ў Лацінскай Амэрыцы ў 1960-х роках. Першапачаткова ўжываўся як абагульненая назва арганізацыяў «Белая рука», «Эскадрон сьмерці», «Сальвадорская антыкамуністычная брыгада», «Карыбскі легіён», «Цэнтральнаамэрыканскі антыкамуністычны фронт», «Белы ваяўнічы зьвяз» («Узброеныя сілы антыкамуністычнага вызваленьня — вайна на вынішчэньне»), «Вока за вока», «Пурпурная ружа», «Новая антыкамуністычная арганізацыя», «Аргентынскі антыкамуністычны альянс» і шэрагу іншых, якія ў асноўным дзейнічалі ў Гватэмале і Сальвадоры. Гэтыя арганізацыі паўсталі з узмацненьнем левага рэвалюцыйнага руху і пачаткам грамадзянскае вайны як недзяржаўныя (прынамсі, афіцыйна) узброеныя атрады. Вядучую ролю згулялі лятыфундысты, супраць якіх быў накіраваны партызанскі тэрор.

## У Эўропе
У Эўропе эскадроны сьмерці паўсталі ў Гішпаніі за часам дыктатуры Франка дзеля змаганьня зь левай апазыцыяй і басцкімі сэпаратыстамі, у тым ліку чальцамі ЭТА. Такія групы найчасьцей выступалі пад назвай «Гішпанскі баскійскі батальён», «Байцы караля Хрыста» або «Апостальскі антыкамуністычны зьвяз». Па прыходзе да ўлады сацыялістаў паўстала новае фармаваньне пад назвай «Grupos Antiterroristas de Liberación» ().

## У краінах былога СССР
Выкарыстаньне дзяржавай эскадронаў сьмерці прызнанае сур’ёзным парушэньнем нормаў права і можа спрычыніцца да нэгатыўных палітычных наступстваў. Абвінавачаньні ў стварэньні і выкарыстаньні падобных падразьдзяленьняў ўжываюцца ў палітычнай барацьбе апазыцыянэраў з прыўладнымі групоўкамі і асобнымі палітыкамі. Такія абвінавачаньні ня раз гучалі у бок кіраўніцтва дзяржаваў постсавецкае прасторы.
* Беларуская апазыцыя вінаваціць Аляксандра Лукашэнку ў ліквідацыі з дапамогай эскадрона сьмерці апазыцыйных палітыкаў Юрыя Захаранкі і Віктара Ганчара, журналіста ОРТ Зьмітра Завадзкага і інш.
* На думку казаскай апазыцыі, забойствы апазыцыйных палітыкаў  і  былі выкананыя эскадронам сьмерці на загад Нурсултана Назарбаева.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі
Катэгорыя:Тэрарызм
Катэгорыя:Таемная паліцыя
Катэгорыя:Ваенізаваныя арганізацыі
Катэгорыя:Парушэньні правоў чалавека
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Наваградзкага раёну

У Наваградзкім раёне знаходзяцца 85 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 21 — помнікі археалёгіі, 55 — помнікі архітэктуры, 9 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў былі выключаныя:

|}

## Крыніцы

Наваградчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Vertu

**Vertu** — брытанскі вытворца мабільных тэлефонаў клясы «люкс». Раней зьяўлялася самастойнай кампаніяй, цяпер — незалежнае падразьдзяленьне фінскага вытворцы мабільных тэлефонаў Nokia.

## Канцэпцыя
Vertu праектуе і выпускае мабільныя тэлефоны клясы «люкс» такім самым чынам, як і вытворцы гадзіньнікаў клясы «люкс» Rolex, IWC і Patek Philippe. Найбольш дарагой мадэльлю тэлефона, створанай кампаніяй, была Signature Cobra, кошт якой складаў 213 000 фунтаў стэрлінгаў (прыблізна $310 000); найбольш дарагой сэрыйнай мадэльлю зьяўляецца Signature Diamond, кошт якой складае 55 000 фунтаў (каля $83 000). Кошты на мабільныя тэлефоны кампаніі пачынаюцца ад 3500 фунтаў за мадэль Constellation.

Сярод іншых мадэляў знаходзяцца: Ascent, Constellation, Ascent Ti, Ascent 2010, Ayxta і Quest. Тэлефоны стандартнай мадэлі Ascent даступныя ў шматлікіх варыянтах колераў.

У аздабленьні шматлікіх мадэляў тэлефонаў выкарыстаныя каштоўныя матэрыялы, такія як золата, сапфіры (для экрана мабільнага тэлефона), рубіны (для падшыпнікаў) і якасная скура. Кожная мадэль вырабляецца ўручную на фабрыках у Чэрч Крухэме, Гэмпшыр, Вялікабрытанія.

Кампанія знаходзіцца ў Вялікабрытаніі з офісамі ў Парыжы, Нью-Ёрку, Лас-Вэгасе, Сынгапуры, Токіё, Франкфурце-на-Майне і Ганконгу. На цяперашні час у кампаніі працуюць каля 600 чалавек.

### Апэрацыйныя сыстэмы
Як падразьдзяленьне кампаніі Nokia, тэлефоны Vertu выкарыстоўваюць падобныя апэрацыйныя сыстэмы, як і тэлефоны Nokia, але з палепшанай прашыўкай. Такім чынам, як і тэлефоны Nokia, папярэднія і актуальныя мадэлі тэлефонаў Vertu працуюць пад апэрацыйнай сыстэмай Symbian, а будучыя мадэлі тэлефонаў будуць працаваць пад Windows Phone 7.

### Распаўсюд
Мабільныя тэлефоны Vertu даступныя толькі ва ўласных крамах кампаніі, а таксама ў пэўных вядучых унівэрсальных крамах паводле заключаных пагадненьняў. Асноўная крама Vertu адчынілася ў 2002 годзе ў Парыжы і праз пэўны час у Сынгапуры. Цяпер розьнічная сетка налічвае больш за 600 крамаў.

### Кансьерж-сэрвіс
Адным з сэрвісаў, які атрымлівае ўладальнік мабільнага тэлефона Vertu, зьяўляецца гадавое бясплатнае абслугоўваньне ў кансьерж-сэрвісе пад назвай «Vertu Concierge», які абслугоўваецца значнай колькасьцю апэратараў па ўсім сьвеце. Сэрвіс даступны пасродкам адмысловай «кансьерж-кнопкі», якая знаходзіцца на бакавой панэлі кожнага тэлефона.

Скарыстаўшыся сэрвісам, карыстальнік трапляе да каманды мэнэджараў, якія могуць дапамагчы замовіць разнастайныя паслугі: арганізаваць вячэру, падарожжа або замовіць гатэль у любы час сутак.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
* Vertu Is Its Own Reward (TIME Stylewatch article)
* New Nokia Phones for Richie Rich (WIRED magazine)

Катэгорыя:Гандлёвыя маркі клясы «люкс»
Катэгорыя:Нокія
Катэгорыя:Вытворцы мабільных тэлефонаў
Родзевіч

**Ро́дзевіч** — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Леапольд Родзевіч (1895—1938) — беларускі драматург, рэвалюцыянэр
* Усевалад Родзевіч (1916—1998) — беларускі грамадзкі дзяяч
* Чэслаў Родзевіч (1889—1942) — беларускі тэатральны дзяяч
* Яраслаў Родзевіч ( 1973) — польскі фэхтавальнік
SMOK

**SMOK** (скарачэньне ад ) — студэнцкая міжунівэрсытэцкая арганізацыя крэсавікоў. У склад таварыства ўваходзяць палякі з розных краінаў былога ўсходняга лягеру, а менавіта зь Летувы, Беларусі, Украіны, Казахстану, Узбэкістану, Малдовы, Баўгарыі, Расеі, Польшчы, Румыніі й іншых.

Таварыства заснаванае навуковым супрацоўнікам Інстытуту сацыялёгіі Варшаўскага ўнівэрсытэту д-рам Робэртам Вышынскім. Мае аддзяленьні ў Любліне, Лодзі, Кракаве, Гданьску, Ольштыне і Калішы. У цяперашні час налічвае каля 300 асобаў.

## Мэты
* рэпрэзэнтацыя і інтэграцыя палянійных студэнтаў;
* аказаньне ім дапамогі і падтрымкі;
* інфармаваньне пра датычныя іх справы, правы і абавязкі;
* арганізацыя разнастайных імпрэзаў, курсаў і вышкалаў.

## Вонкавыя спасылкі
* SMOK у Варшаве
* SMOK у Гданьску
* SMOK у Кракаве

Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Польшчы
Краёўцы

**Краёўцы** () — плынь літоўскага («беларускага») нацыянальнага руху пачатку XX стагодзьдзя ў Беларусі і Летуве.

Краёўцы адчувалі свае літоўскія (беларускія ў заходнерускім сэнсе) карані, выйшлі з той часткі грамадзтва, сьвядомасьць якой часта акрэсьлівалася формулай: «*[[Ліцьвіны|ліцьвін]] паводле паходжаньня, [[паляк]] паводле нацыянальнасьці*». У сваёй грамадзка-палітычнай дзейнасьці яны грунтаваліся на нацыянальна-культурных, эканамічных, рэлігійных і гістарычных асаблівасьцях беларуска-летувіскага краю, кіраваліся мясцовымі (краёвымі) інтарэсамі. Ва ўмовах уздыму беларускага і летувіскага нацыянальных рухаў выступалі за аўтаномію Беларусі і Летувы, прытым імкнуліся захаваць пазыцыі палякаў у краі.

Сярод краёўцаў пераважалі прадстаўнікі кансэрватыўнага кірунку:
* Эдвард Вайніловіч
* Т. Дамбоўскі
* Іпаліт Корвін-Мілеўскі
* Эдвард Роп
* Раман Скірмунт і інш.

Яны выступалі за захаваньне памешчыцкіх зямельных уладаньняў.

Краёўцы-лібэралы:
* Людвік Абрамовіч
* Б. Крыжаноўскі
* Міхал Піюс Ромэр
* Тадэвуш Урублеўскі і інш.

Выступалі за адчужэньне памешчыцкай зямлі на карысьць сялянаў. З краёўцаў-кансэрватараў складаліся аб’яднаньні дэпутатаў ад Беларусі і Летувы ў I—IV Дзяржаўных думах Расеі і ў Дзяржаўным савеце.

У 1907 року краёўцы стварылі Краёвую партыю Літвы і Русі. У 1908 партыя зьнікла з палітычнай арэны. Зноў актывізавалася падчас Першай сусьветнай вайны. Па адраджэньні Польшчы як незалежнай дзяржавы і адмове ад канфэдэрацыйных плянаў краёвасьць перастала быць кірункам польскага грамадзка-палітычнага руху.

## Глядзіце таксама
* Ліцьвінства

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  — С. 246.
Гаспэзі-Іль-дэ-ля-Мадлен

**Гаспэзі-Іль-дэ-ля-Мадлен** () — адміністрацыйны рэгіён на ўсходзе правінцыі Квэбэк (Канада). У сьпісе рэгіёнаў правінцыі Квэбэк мае ўмоўны нумар «11».

## Геаграфія
Разьмешчаны на паўднёвым беразе ракі Сьв. Лаўрэнція. Як і вынікае з назвы, рэгіён займае ўскраек паўвострава Гаспэзі, а таксама Мадленскія астравы ў заліве Сьвятога Лаўрэнція. Адміністрацыйная сталіца і найбольшы населены пункт — горад Гаспэ (14 819 чал.). Паводле ацэнкі на 2005 год у рэгіёне пражывала толькі 1,3% ад усяго насельніцтва Квэбэку.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэгіёны Квэбэку
Volkswagen Touran

**Volkswagen Touran** — кампактны вэн на базе пятага пакаленьня Volkswagen Golf Mk5 вытворчасьці нямецкага канцэрну «Фальксваген». Сышоў з канвэеру ў 2003 годзе, каб запоўніць прагал у мадэльным шэрагу паміж малалітражкамі і мінівэнам «Volkswagen Sharan». Выпускалася ў пяці- і сямідзьвернай варыяцыях. На некаторых рынках (напрыклад, у Японіі) прадаваўся пад маркай **Golf Touran**.

Назва *Touran* паходзіць ад спалучэньня *Tour* і *[[Volkswagen Sharan|Sharan]]*.

## Вонкавыя спасылкі

* VW Touran на бачыне Volkswagen

Touran
Катэгорыя:Кампактныя аўтамабілі
Катэгорыя:Пярэднепрывадныя аўтамабілі
Катэгорыя:Аўтамабілі 2000-х
Катэгорыя:Аўтамабілі, прадстаўленыя ў 2003
Рапід Вена

«**Рапі́д**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Вены. Заснаваны ў 1899 годзе. 32-разовы чэмпіён Аўстрыі і 14-разовы ўладальнік Кубка Аўстрыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Вене
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1899 годзе
Валкоўскі сельсавет

**Валко́ўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Валкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пасялковы і сельсаветы Пастаўскага раёну


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Капіталь-Насьёналь

**Капіталь-Насьёналь** () — адзін з 17 адміністрацыйных рэгіёнаў правінцыі Квэбэк, Канада. Тут разьмешчаны ўрад Квэбэку. Плошча — 18 638,7 км². Насельніцтва — 675 450 чалавек (2007), у горадзе Квэбэку пражывае 74,3% ад усяго насельніцтва рэгіёну.

У склад рэгіёну ўваходзяць пяць зь дзевяці гістарычных раёнаў гораду Квэбэку. Гістарычны раён Старога Квэбэку ў Квэбэку быў кваліфікаваны ў якасьці сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэгіёны Квэбэку
Рэчыца-2014 (футбольны клюб)

«**Рэчыца-2014**» — беларускі футбольны клюб з Рэчыцы. Заснаваны ў 1946 годзе і расфармаваны ў 2015 годзе. У 1992—1996 гадах гуляў у найвышэйшым дывізіёне чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя

Выступаў пад назвамі: «Дняпровец» (1952), «Дняпро» (1962—1976), «Нафтавік» (1977—1979), «Спадарожнік» (1980—1991), «Ведрыч» (1992—1996), «Ведрыч-97» (1997—2013), у 2014—2015 гадах меў назву «Рэчыца-2014». У 1991 годзе клюб стаў апошнім пераможцам другой лігі чэмпіянату БССР (другі дывізіён) і атрымаў павышэньне.
 
У 1992—1996 гадох гуляў у першай лізе чэмпіянату Беларусі, якая на той момант была галоўным спаборніцтвам Беларусі, потым апусьціўся дывізіёнам ніжэй. Найвышэйшым дасягненьнем для клюбу лічыцца 8-е месца ў 1992 годзе. У 2000—2001 гадох вярнуўся ў эліту, а з 2002 году гуляе ў першай лізе. Паводле вынікаў сэзону 2004 году атрымаў права гуляць у вышэйшай лізе, але адмовіўся і застаўся ў другім паводле рангу дывізіёне беларускага футболу.

Сэзон 2013 году пачаўся для каманды няўдала. «Ведрыч-97» у першых пяці турах ня здолеў забіць ніводнага голу і апынуўся ў канцы табліцы. Улетку быў звольнены галоўны трэнэр Леанід Савіцкі. Пад кіраўніцтвам Міхаіла Ерамчука, а потым Аляксандра Бразевіча, які чарговы раз вяртаўся да клюбу, рэчычане пачалі набіраць пункты. Гэтаму садзейначала і паляпшэньне фінансавага становішча каманды, дзякуючы чаму ў клюб прыйшлі некалькі гульцоў з вышэйшай лігі. «Ведрыч-97» падняўся да сярэдзіны табліцы, але няўдалы фініш пакінуў каманду на 11 месцы.

У лютым 2014 году клюб, які доўгі час быў вядомы пад назвай «Ведрыч-97», зьмяніў форму ўласнасьці і стаў менавацца «Рэчыца-2014». У сакавіку 2014 году была зацьвержана новая эмблема клюбу з выявай «Пагоні». Сэзон каманда пачала добра, адразу апынуўшыся сярод лідэраў чэмпіянату. Шэраг няўдачаў у пачатку другога кола, аднак, адкінуў рэчычан у сярэдзіну табліцы, і яны выключылыся з барацьбы за прызавыя месцы. Тым ня менш, добры фініш дазволіў камандзе ўзьняцца на пятае месца, якое стала найлепшым у чэмпіянаце за 10 апошніх гадоў. У 2015 годзе каманда заняла апошняе месца ў першай лізе і вылецела ў другую лігу, пасьля чаго клюб быў расфармаваны.

## Дасягненьні
* Фіналіст Кубка Беларусі (1992/93).

## Статыстыка

### [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат]]

### [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]

## Галоўныя трэнэры
* Міхаіл Ерамчук (з красавіка па сьнежань 2015 году)
* Аляксандар Бразевіч (зь ліпеня 2013 па сакавік 2015)
* Міхаіл Ерамчук (з чэрвеня па ліпень 2013)
* Леанід Савіцкі (з сакавіка па чэрвень 2013)
* Аляксандар Бразевіч (з 1 жніўня 2012 па сакавік 2013)
* Леанід Савіцкі (з 19 студзеня па 1 жніўня 2012)
* Аляксандар Бразевіч (да 2011)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Рэчыца
Мартулі

**Мартулі́** — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валкоўскага сельсавету.

## Этымалёгія назвы
Назва вёскі паходзіць ад прозьвішча Мартуль, якое ўтварылася ад кананічнага хрысьціянскага імя Марцін (Мартын).

## Насельніцтва
* 2011 год — 4 чалавекі
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 9 чалавек
*1931 год — 46 чалавек
*1921 год — 53 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Валкоўскі сельсавет
Валкі (Віцебская вобласьць)

**Валкі́** — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Цэнтар Валкоўскага сельсавету.

## Гісторыя

У 2014 годзе была закрытая школа.

## Насельніцтва
* 2017 год — 138 чалавек
* 2010 год — 168 чалавек
* 1999 год — 229 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Смаргонскага раёну

У Смаргонскім раёне знаходзяцца 33 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 14 — помнікі археалёгіі, 17 — помнікі архітэктуры, 2 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў быў выключаны:

|}

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Смургоншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Баравыя (Мядзельскі раён)

**Баравы́я** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, уваходзіць у склад Кабыльніцкага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — зьяўлялася вёскай у складзе Занарачанскай воласьці Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні. Налічвала 6 двароў і 76 жыхароў.
* 1904 год — насельніцтва вёскі складала 88 жыхароў.
* У 1935—1936 гадох вяскоўцы бралі ўдзел у Нарачанскім выступленьні рыбакоў.
* 12 кастрычніка 1940 году вёска ўвайшла ў склад Шэметаўскага сельсавету Сьвірскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай).
* 5 жніўня 1954 году вёска ўвайшла ў склад Сырмескага сельсавету, 31 жніўня 1959 году — у склад Мядзельскага раёну.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* у 1960 годзе вёска налічвала 26 жыхароў.
* З 25 лютага 1971 году вёска знаходзіцца ў складзе Нарачанскага курортнага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 216 жыхароў
* 1999 год — 14 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 9 двароў, 16 жыхароў

## Інфраструктура
На поўначы вёскі на беразе возера Нарач знаходзіцца здраўніца «Баравое» (адкрыты ў 1974 г.). На захад ад вёскі на беразе возера разьмяшчаецца дзіцячы лягер «Зубраня». У вёсцы працуюць кінаўстаноўкі, аддзяленьне сувязі, 2 крамы. Каля вёскі разьмешчаны пансіянат «Жураўлік».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Кабыльніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Похва (неадназначнасьць)

**Похва** — гэта:

* Похва — унутраны плоцевы орган жанчыны
* Похва — ніжняя частка ліста ў некаторых расьлінаў, якая ахоплівае сьцябло ў выглядзе трубкі
* Похва — футарал для нашэньня халоднай рэжучай зброі; тое ж, што і ножны
Маланка

**Мала́нка**, **бліскаві́ца**, **пяру́н**, **жы́жаль**— велічэзны іскравы разрад у атмасфэры, які звычайна мае выгляд яркага выбліску сьвятла й суправаджаецца громам (рэзкім выбухам). Узьнікае ў кублавата-дажджавых воблаках. Маланка ўзьнікае як пасярод хмараў, так і між хмарамі й зямлёй.
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Маладэчанскага раёну

У Маладэчанскім раёне знаходзяцца 25 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 1 — запаведная мясьціна, 11 — помнікі археалёгіі, 6 — помнікі архітэктуры, 7 — помнікі гісторыі.

## Запаведная мясьціна

|}

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Маладэчаншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Катэгорыя:Славутасьці Маладэчанскага раёну
МТК Будапэшт

**МТК** () — вугорскі футбольны клюб з гораду Будапэшту. Заснаваны ў 1888 годзе. 23-разовы чэмпіён Вугоршчыны, 12-разовы ўладальнік Кубка Вугоршчыны, 2-разовы ўладальнік Супэркубка Вугоршчыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Будапэшце
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1888 годзе
Верхнежароўскі сельсавет

**Верхнежаро́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў, усе населеныя пункты — Верхнія Жары, Гдзень, Ніжнія Жары — перададзеныя ў склад Камарынскага пасялковага савету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе
Сіманы

Назву **Сіманы** маюць:

* Сіманы — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Сіманы — вёска ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Сіманы — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці
* Сіманы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Аляксандар Слушка

**Аляксандар Слушка** (каля 1580 — ліпень 1647) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян менскі (1618—1628) і жамойцкі (1628—1638), ваявода наваградзкі (1638—1642) і троцкі (з 1642).

Быў старостам рэчыцкім, прапойскім, гомельскім і мазырскім.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Слушкаў гербу «Астоя», сын Мікалая, старосты крычаўскага, і Альжбеты, дачкі маршалка гаспадарскага Яна Кміціча (прыходзілася ўнучкай ваяводу наваградзкаму Яну Літавору Храптовічу). Меў брата Крыштапа.

Быў каралеўскім дваранінам. 12 лістапада 1618 году атрымаў прызначэньне на кашталяна менскага «па Пятру Тышкевічу», 11 сакавіка 1628 году — на кашталяна жамойцкага «па сьмерці Адама Тальваша», 2 сакавіка 1633 году — на ваяводу менскага «па сьмерці Балтазара Стравінскага» (у Энцыкляпэдыі Вялікага Княства Літоўскага няма ўпаміна пра гэты урад), у 1638 годзе — на ваяводу наваградзкага, у ліпені 1642 году — на ваяводу троцкага «па сьмерці Паца». На сойме 1628 году абіраўся маршалкам Галоўнага Трыбуналу 1631 году. Быў камісарам аплаты войска, дэпутатам на Фіскальны Трыбунал у 1633 годзе.

Ажаніўся з Соф’яй Канстанцыяй, дачкой ваяводы берасьцейскага Крыштапа Зяновіча, сястрой кашталяна полацкага Мікалая і ўдавой Станіслава Кішкі. У шлюбе меў дачку Альжбету (першы раз выйшла за маршалка надворнага кароннага Адама Казаноўскага, другі — за падканцлера кароннага Гераніма Радзеёўскага) і сыноў Багдана Ўладзіслава (дваранін каралевіча Ўладзіслава; памёр у 1630 годзе, у пятнадцаць гадоў), Яўстаха Адама, Багуслава Юрыя і Жыгімонта Адама.

Выхоўваўся ў кальвінізьме, аднак пазьней разам з жонкай перайшоў у каталіцтва. Быў значным фундатарам Касьцёла. 23 красавіка 1623 году Аляксандар і Соф’я Слушкі з аднаго боку і правінцыял Рускай правінцыі дамініканаў айцец Марыян Крэпіцэнс і айцы Сымфарыян і Шчырыц з другога склалі ўгоду аб фундацыі Стаўпецкага кляштару дамініканаў, сам фундуш на кляштар выдалі 20 лістапада 1626 году. Над Нёманам спачатку збудавалі драўляныя касьцёл і кляштар, а потым мураваны касьцёл, абнавіліся таксама касьцельныя рэчы. Фундаваў дамініканскі кляштар у Рэчыцы і жаночы бэрнардынскі кляштар ў Менску. Збудаваў касьцёлы ў Валожыне (дзьве сьвятыні) і вёсцы Кавалеўшчыне, дзе яго пахавалі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Boniecki А. Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim w XV i XVI wieku. — Warszawa, 1887.
* Niesiecki K. Herbarz Polski / wyd. J.N. Bobrowicz. — Lipsk, 1839—1846.

Аляксандар
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Ваяводы менскія
Катэгорыя:Ваяводы наваградзкія (ВКЛ)
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Старосты гомельскія
Катэгорыя:Старосты мазырскія
Катэгорыя:Старосты прапойскія
Катэгорыя:Старосты рэчыцкія
Шышкі

Назву **Шы́шкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Шышкі — вёска ў Мёрскім раёне 
** Шышкі — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Шышкі — вёска ў Слонімскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Шышкі — былая вёска ў Ельскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Шышкі — вёска ў Койданаўскім раёне
** Шышкі — вёска ў Мядзельскім раёне

## Глядзіце таксама
* Шышава
* Шышова
* Шышчыцы
Антанізбэрг

**Антанізбэ́рг** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Кабыльніцкага сельсавету.

## Гісторыя
* 1847 год — зьяўлялася маёнткам Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні, які належаў братам Галкам. Насельніцтва маёнтку складала 79 рэвізійных душ. Маёнтак складаўся з засьценку Лапцена і вёсак Варанцы, Галубенькі, Логвіны, мелася карчма.
* 1868 год — маёнтак у складзе Кабыльніцкай воласьці Сьвянцянскага павету; насельніцтва складала 16 жыхароў.
* 1904 год — колькасьць насельніцтва — 14 жыхароў.
* З 12 кастрычніка 1940 году ўваходзіла ў склад Ляшчынскага сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай) вобласьці.
* 1949 год — утвораны калгас імя Леніна, куды ўвайшлі гаспадаркі вёсак Сіманы і Антанізбэрг.
* 1960 год — насельніцтва вёскі складала 42 жыхары.
* З 20 студзеня 1961 году вёска знаходзіцца ў складзе Менскай вобласьці.
* З 9 жніўня 1979 году вёска ўваходзіць у склад Кабыльніцкага сельсавету.
* З 1979 году вёска ў складзе калгасу «Нарач» з цэнтрам у вёсцы Чараўкі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 62 чалавекі
* 1999 год — 69 чалавек
* 1 студзеня 1997 году — 22 двары, 59 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Кабыльніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Лужаны

**Лужа́ны** — назва некалькіх населеных пунктаў.

## [[Беларусь]]
* Лужаны — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці

## [[Польшча]]
* Лужаны — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва

## [[Украіна]]
* Лужаны — мястэчка ў Кіцманскім раёне Чарнавіцкай вобласьці

## Іншае
* Лужаны — украінскі футбольны клюб зь мястэчка Лужаны
Сьцяг Сярэдняй Літвы

**Сьцяг Сярэдняе Літвы** — прастакутнае палотнішча тканіны чырвонага колеру, на якім пасярэдзіне былі зьмешчаныя выявы Арла і Пагоні без гербавае тарчы. Сьцяг ужываўся ў дзяржаве Сярэдняя Літва ў 1920—1922 роках. Быў уведзены *Дэкрэтам Найвышэйшага Даводцы Войскаў з 12 кастрычніка 1920 року*, апублікаваным у *Сярэдняя Літва. Урадавы Дзёньнік Часовае Кіраўнічае Камісіі* ў № 1 17 лістапада 1920 року, арт. 5 і 6.

## Глядзіце таксама

* Герб Сярэдняй Літвы

## Літаратура

* Kuczyński S. K., *Polskie herby ziemskie*, Warszawa 1993.

Катэгорыя:Сярэдняя Літва
Сярэдняя Літва
Катэгорыя:Кастрычнік 1920 году
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:1920 год у Беларусі
Катэгорыя:1920 год у Летуве
Калінавік

**Калінавік** (, кірыліцай: *Калиновик*) — места і грамада ў сэрбскай тэрытарыяльнай частцы Босьніі і Герцагавіны. Знаходзіцца за 20 км на поўдзень ад Усходняга Сараева, за 40 км на поўдзень ад Сараева. Мяжуе з грамадамі Фоча, Фоча-Ўсьцікаліна, Коньіц, Нявесінье, Гацка і Трнава.

Калінавік злучаны асфальтаванай дарогай зь местам Коньіцам. У 2002 годзе быў адноўлены мост на гэтай дарозе праз раку Люту, зруйнаваны ўвосень 1995 году.

Мяжа з муніцыпалітэтам Коньіцам зьяўляецца адначасна часткай дэмаркацыйнай лініі паміж дзьвюма часткамі Босьніі і Герцагавіны.

## Асобы
* Ратка Младзіч — сэрбскі вайсковы дзяяч

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Гарады Босьніі і Герцагавіны
Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь

**Нацыяна́льны статысты́чны камітэ́т Рэспу́блікі Белару́сь** (Белстат) — ведамства ўраду Беларусі, упаўнаважанае парадкаваць вядзеньне падлікаў. Старшыня камітэту ды 4 ягоныя намесьнікі прызначаюцца й здымаюцца з пасадаў прэзыдэнтам. Прэзыдэнтам таксама ўхваляецца склад калегіі камітэту з удзелам старшыні, ягоных намесьнікаў і кіраўнікоў цэнтральных ды мясцовых падразьдзяленьняў, падпарадкаваных камітэту ўстановаў. З 27 сьнежня 2014 году пасаду старшыні камітэту займае Іна Мядзьведзева.

## Будова
* Апарат — 15 галоўных управаў, 2 управы й 4 аддзелы.
* 7 управаў вобласьцяў ды Менску;
* 6 вылічальных цэнтраў у вабласных цэнтрах.

## Задачы
Паводле ўставы камітэт мае наступныя задачы:
* распрацоўка прыёмаў падліку паводле міжнародных абавязкаў;
* збор, апрацоўка, абагуленьне, накапленьне, захаваньне й абарона зьвестак аб падліках;
* перадача зводных зьвестак прэзыдэнту і ягонай адміністрацыі, Нацыянальнаму сходу, ураду і яго ведамствам, Камітэту дзяржаўнага кантролю, выканаўчым камітэтам вобласьцяў ды Менску;
* распаўсюд зводных зьвестак.

## Паўнамоцтвы
Паводле ўставы ведамства мае паўнамоцтвы на:
* атрыманьне ад установаў зьвестак для вядзеньня падлікаў ды стварэньня зводаў зьвестак;
* атрыманьне зьвестак з Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асобаў і індывідуальных прадпрымальнікаў ды іншых базаў зьвестак дзяржаўных установаў;
* прыцягненьне асобаў да падліковых назіраньняў;
* бясплатнае атрыманьне ад асобаў першасных падліковых зьвестак у запатрабаваным аб’ёме і ў тэрмін;
* бясплатнае атрыманьне ад упаўнаважаных на вядзеньне падлікаў установаў зводных зьвестак аб праведзеных назіраньнях;
* спраўджаньне першасных зьвестак шляхам супастаўленьня са зьвесткамі першасных уліковых дакумэнтаў;
* атрыманьне тлумачэньняў пры выяўленьні скажэньняў справаздачаў аб падліках;
* выданьне загадаў аб выпраўленьні выяўленых скажэньняў справаздачаў;
* ухваленьне ведамасных пастановаў;
* прыцягненьне для распрацоўкі прыёмаў падліку навукова-дасьледніцкіх установаў, навукоўцаў і адмыслоўцаў;
* тлумачэньне вядзеньня дзяржаўных падлікаў у сродках масавай інфармацыі;
* супрацу з адпаведнымі ведамствамі іншых дзяржаваў ды міжнароднымі арганізацыямі;
* распаўсюд зводных зьвестак аб падліках за плату;
* стварэньне й вядзеньне сьпісу падлікаў;
* стварэньне, ператварэньне, касаваньне ды ўхваленьне статутаў падпарадкаваных установаў.

## Мінуўшчына
За 2017 год Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь склаў звыш 2 000 000 справаздачаў. На кастрычнік 2018 году Нацстаткам Беларусі налічваў звыш 1500 супрацоўнікаў, зь іх 93 % складалі жанчыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Дзяржаўныя камітэты Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Статыстыка
Мюнхэн-1860 (футбольны клюб)

«**Мюнхэн-1860**» () — нямецкі футбольны клюб з гораду Мюнхэну. Заснаваны ў 1860 годзе. Чэмпіён Нямеччыны (1966), двухразовы ўладальнік Кубка Нямеччыны (1942, 1964).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мюнхэн
Пётар Тышкевіч

**Пётар Тышкевіч** (1571, места Берасьце — 1631) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян (1611—1618) і ваявода менскі (з 1618).

Быў старостам менскім. Граф на Лагойску й Бярдычаве

## Біяграфія
З лагойскай лініі роду Тышкевічаў гербу «Ляліва», сын Юрыя, ваяводы берасьцейскага, і Ганны з Катовічаў. Меў братоў Тэадора Фрыдэрыка, Марціна, Яна Яўстаха, Аляксандра, Юрыя.

28 ліпеня 1611 атрымаў урад кашталяна менскага «па сьмерці Шчаснага Галоўчынскага», 6 верасьня 1618 — ваяводы менскага «па Мікалаю Сапегу».

Быў адным з фундатараў касьцёла Сьвятога Тамаша Аквінскага і кляштару дамініканаў у Менску: у 1615 набыў пляц каля Высокага Рынку і скрыжаваньня вуліцаў Валоцкай і будучай Дамініканскай і пачаў будаваць мураваны касьцёл і 2-павярховы кляштар пры ім. 26 студзеня 1617 пацьвердзіў права татараў-магамэтанаў на мячэт і выдзеленую пад яго зямлю.

Ажаніўся з Рэгінай, дачкой кашталяна менскага князя Шчаснага Галоўчынскага. У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Казімер (памёр у 1652 бязьдзетным), падчашы вялікі літоўскі;
* Барбара, жонка Дынавея;
* Мар’яна, жонка ваяводы смаленскага Адама Мацея Саковіча (зь іму 1640 годзе фундавала кляштар дамініканаў у Зэмбіне);
* Соф’я, сьпярша жонка Аляксандра Калецкага, потым — князя Фёдара Друцкага-Горскага;
* Крыстына, сьпярша жонка менская стольніка Жыжэмскага, потым — Горскага;
* Дарота, памерлая ў дзявоцтве;
* Кацярына, жонка маршалка вялікага літоўскага Крыштапа Завішы..

Па сьмерці Пятра Тышкевіча, ягоная жонка выйшла замуж за ваяводу віцебскага Крыштапа Кішку.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Niesiecki K. Herbarz Polski / wyd. J.N. Bobrowicz. — Lipsk, 1839—1846.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.

Пётар
Тышкевіч
Тышкевіч
Тышкевіч
Лыскі

Назву **Лыскі** маюць:

* Лыскі — род вадаплаўных птушак сямейства пастушковых

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Лыскі — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Лыскі — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці

### [[Польшча]]
* Лыскі — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва

## Глядзіце таксама
* Лыска
* Лыскава
* Лыскаў
* Лыскаўка
* Лыскаўшчына
* Лыскова
* Лысковічы
* Лыскоўцы
Шчасны Галоўчынскі

**Шчасны Галоўчынскі** (, ) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, дзяржаўца любашанскі з 1581. 12 сакавіка 1600 названы кашталянам менскім. Валодаў маёнткамі Галоўчын, Езна, Цітва, Шацк і інш.

З роду князёў Галоўчынскіх герба «Лебедзь», сын маршалка гаспадарскага і ляхавіцкага старосты Яраслава Мацьвеевіча і Дароты Венцлаваўны Касьцевіч.

Быў жанаты на віленскай кашталянке Гальшке Хадкевіч і меў сына Яна, чашніка літоўскага, які памёр бяздзетным, і дачку Рэгіну, якая ў першы раз пабралася шлюбам з менскім ваяводай Пятром Тышкевічам, а пасьля яго сьмерці з чашнікам літоўскім, а потым ваяводай амсьціслаўскім і віцебскім Крыштапам Кішкай.

## Літаратура
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek – Warszawa 1899-1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 – Warszawa 1904-1938.
* 

Галоўчынскі
Лянадэр

**Лянадэр** () — адзін з 17 адміністрацыйных рэгіёнаў правінцыі Квэбэк, Канада. У сьпісе рэгіёнаў правінцыі Квэбэк мае ўмоўны нумар «14». Агульная колькасьць насельніцтва паводле перапісу 2006 году склала 429 053 жыхары.

## Геаграфія
Рэгіён разьмяшчаецца непасрэдна на паўночным усходзе ад Манрэалю, паміж р. Сьв. Лаўрэнція і Лаўрэнційскімі гарамі, паміж Марыса і Лаўрэнцідамі.

Лянадэр складаецца з трох розных геаграфічных груп:
* раўніны на поўдні;
* перадгорны цэнтар;
* Лаўрэнційскае плято на поўначы.

Катэгорыя:Рэгіёны Квэбэку
Бэтына фон Арнім

**Бэтына фон Арнім** (; 4 красавіка 1785, Франкфурт-на-Майне — 20 студзеня 1859, Бэрлін) — нямецкая пісьменьніца і адна з асноўных прадстаўнікоў нямецкага рамантызму. Дачка Максыміліяны фон Лярош, сястра Клемэнса Брэнтана і жонка пісьменьніка Ахіма фон Арніма.

## Біяграфія
Бэтына фон Арнім была шчыльна зьвязаная зь нямецкімі пісьменьнікамі Клемэнсам Брэнтана і Ахімам фон Арнімам: першы быў ейным братам, другі яе мужам. Яе дачка Гізэла фон Арнім таксама стала выбітнай пісьменьніцай.

Бэттына нарадзілася 4 красавіка 1785 году ў Франкфурце-на-Майне ў вялікай сям’і італьянскага гандляра. Яе маці Сафі фон Лярош была аўтаркай раманаў, а брат Клемэнс Брэнтана — выбітным паэтам і заснавальнікам гайдэльбэрскай школы рамантычнай паэзіі. Гэта ён натхніў яе на чытаньне сучаснай паэзіі таго часу, асабліва творчасьці Ёгана Вольфганга Гётэ.

### Бэтына фон Арнім і Гётэ
У 1806 годзе пачалося працяглае сяброўства Бэтыны фон Арнім з маці Гётэ, Катарынай Элізабэт Гётэ. Паэт не адказваў на ўзьнёслыя лісты Бэтыны. Праз год Бэтына была прадстаўлена абажанаму ёй Гётэ ў Ваймары, і завязалася ліставаньне, якое па сьмерці Гётэ было апублікавана Бэтынай фон Арнім пад загалоўкам «Ліставаньне Гётэ зь дзіцем». У 1811 годзе сяброўскія адносіны паміж Бэтынай і Гётэ былі разорваныя праз скандал паміж Бэтынай і жонкай Гётэ Крыстыянай.

На выставе карцінаў сябра Гётэ Ёгана Гэнрыха Маера Бэтына дазволіла сабе абразьліва адгукнуцца пра творчасьць мастака. У адказ на гэта Крыстыяна сарвала з Бэтыны акуляры, а Бэтына назвала Крыстыяну «шалёнай каўбасой». Адгэтуль дом Гётэ быў закрыты для Бэтыны і яе мужа. Пасьля сустрэчы з парай Арнімаў праз год у Бад-Тэпліцы, Гётэ зрабіў выгляд, што не заўважыў іх. На шматлікія лісты Бэтыны да Гётэ адказу таксама не пасьледвала.

Бэтыне быў прысьвечаны раман Мілана Кундэры «Несьмяротнасьць» (Nesmrtelnost; 1990).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія літаратаркі
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Гізэла фон Арнім

**Гізэла фон Арнім** (; 30 жніўня 1827 — 4 красавіка 1889) — нямецкая пісьменьніца, якая працавала збольшага ў жанры казкі.

## Біяграфія
Гізэла была самым малодшым дзіцем Ахіма і Бэтыны фон Арнім. Атрымала адукацыю ад сваіх сёстраў. У дзяцінстве захаплялася казачнымі апавяданьнямі і рамантычнай паэзіяй, асабліва творчасьцю Вільгельма Гаўфа. Неўзабаве літаратурныя творы на казачную тэматыку пачала пісаць і сама Гізэла. Разам з сваімі сёстрамі заснавала «Кафэтэрскі гурток», які неўзабаве пераўтварыўся ў паўнавартасны літаратурны салён, ганаровымі чальцамі якога былі Ганс Крыстыян Андэрсэн і Эмануэль Гайбэль). У 1859 годзе папбралася шлюбам з германістам і гісторыкам мастацтва Гэрманам Грымам, сынам Вільгельма Грыма.

## Творы
* *Das Leben der Hochgräfin Gritta von Rattenzuhausbeiuns* (разам з Бэтынай фон Арнім)
* *Mondkönigs Tochter*
* *Aus den Papieren eines Spatzen*
* *Das Licht*
* *Die gelbe Haube*
* *Dramatische Werke*

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія літаратаркі
Юзэф Корсак (сын Яна)

**Юзэф Корсак** (, каля 1540 — 1618) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, полацкі войскі з 1570 году, судзьдзя земскі з 1586 году, у жніўні 1597 году названы кашталянам менскім і полацкім з 25 кастрычніка 1597 году. Валодаў маёнткамі Залесьсе і Лятоўшчына.

З роду Корсакаў герба «Катвіца зьменены», сын полацкага падваяводы Яна Глебавіча.

Быў жанаты двойчы, першы раз ў 1576 годзе на Багуміле, дачке Адама Прытуліса, а другі раз на Тэадоре Лукашоўне Гарабурдзе, ўдаве Стэфана Галубіцкага-Корсака. Памёр бязьдзетным, завяшчаў маёнткі сынам свайго брата Гаўрылы.

## Літаратура
* Boniecki A. Herbarz polski, T. 1-17, dodatek — Warszawa 1899—1913.
* Uruski S. Rodzina. Herbarz szlachty polskiej, T. 1-15 — Warszawa 1904—1938.
* 

Катэгорыя:Кашталяны менскія
Катэгорыя:Кашталяны полацкія
Юзэф (сын Яна)
Мантэрэжы

**Мантэрэжы** () — адзін з 17 адміністрацыйных рэгіёнаў правінцыі Квэбэк, Канада. У сьпісе рэгіёнаў правінцыі Квэбэк мае ўмоўны нумар «16». Агульная колькасьць насельніцтва паводле перапісу 2006 году склала 1 386 963 жыхароў. Рэгіён складаецца з 14 графстваў і 178 мясцовых муніцыпалітэтаў.

## Геаграфія
Рэгіён разьмешчаны на паўднёвым беразе ракі Сьв. Лаўрэнція, насупраць Манрэалю і на мяжы з ЗША. Яе назва паходзіць ад Пагоркаў Мантэрэжы, цалкам якія знаходзяцца на яе тэрыторыі, выключаючы гару Мон-Руаяль. Рэгіён перасякаецца некалькімі буйнымі рэкамі

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэгіёны Квэбэку
Асарэвіцкі сельсавет

**Асарэвіцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў, усе населеныя пункты — Асарэвічы, Вяльле, Галкі — перададзеныя ў склад Новаялчанскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе
Андрэй Завіша (сын Мэльхіёра)

**Андрэ́й Заві́ша** (, ? — 1630) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, у 1628 годзе названы кашталянам менскім. На сойме 1629 году быў запісаны камісарам па аплаце войска ВКЛ.

З роду Завішаў гербу «Лебедзь зьменены», сын віцебскага кашталяна Мэльхіёра.

Меў трох сыноў:
# Крыштапа, ковенскага лясьнічага, які меў сыноў Банавентуру, памёршага маладым, і Аляксандра, новагародзкага падстолія;
# Яна, які меў толькі дачок;
# Ежы, загінуўшага бязьдзетным у Хоцінскай выправе ў 1621 годзе.
Крыштап і Ежы былі запісаны сярод ахвярадаўцаў кляштара дамініканаў у Менску.

## Літаратура
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T.1-31, 1879—1908.
* Niesiecki K. Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839—1846.

Андрэй
Катэгорыя:Кашталяны менскія
Паўночны Квэбэк

**Паўночны Квэбэ́к** () — cамы буйны з 17 адміністрацыйных рэгіёнаў, які ўвайшоў у склад правінцыі Квэбэк (Канада) у 1912 годзе (да гэтага вялікая частка гэтай тэрыторыі была вядомая пад назвай «Унгава»). У сьпісе рэгіёнаў правінцыі Квэбэк мае ўмоўны нумар «10». Агульная колькасьць насельніцтва паводле перапісу 2006 году склала 40 637  жыхароў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэгіёны Квэбэку