Dizzy

«**Dizzy**» — сэрыя кампутарных гульняў, распрацоўваных блізьнятамі Олівэр і выдаваных кампаніяй CodeMasters. Большасьць гульняў сэрыі зьяўляюцца плятформавымі з акцэнтам на разьвязаньне ламанінаў, падобна да графічных прыгодаў.

Цэнтральнаю фігураю сэрыі зьяўляецца вясёлая яйкападобная істота па імі Дызі (). На працягу гульняў Дызі намагаецца выратаваць сваіх сяброў і родных зь сям’і Ёлкфолк (), часта сутыкаючыся са сваім заклятым ворагам, злым ведзьмаком Заксам (). Дызі даводзіцца бадзяцца па розных казачных мясьцінах, зьбіраць прадметы, узаемадзейнічаць зь іншымі пэрсанажамі і разьвязваць лягічныя мазготні. У адрозьненьне ад тыповых плятформавых гульняў Дызі ня скоча, а куляецца і круціцца па гульнявым сьвеце; адсюль і імя «Dizzy» (). У гэтым стылі, які звычайна завецца прыгодніцкай аркадай, створаныя восем гульняў. Былі таксама выдадзеныя некалькі сьпін-офаў, такіх як «Fast Food», «Kwik Snax» і «Dizzy Down the Rapids».

Усе гульні асноўнае сэрыі атрымалі ў гульнявой прэсе адзнакі ад сярэдніх да высокіх. Чатыры гульні з сэрыі «Dizzy» ўвайшлі ў топ-50 найлепшых гульняў усіх часоў для ZX Spectrum паводле вэрсіі часопісу «Your Sinclair».

## Распрацоўка
Распрацоўкай гульні займаліся блізьняты Олівэр (заснавальнікі Interactive Studios). Пасьля выпуску Fantasy World Dizzy блізьняты спынілі распрацоўку, і наступныя гульні стварала кампанія Big Red Software.

Першая гульня сэрыі пад назовам Dizzy — The Ultimate Cartoon Adventure выйшла ў чэрвені 1987 року. Форма галоўнага пэрсанажу была абраная празаічна: графічны пакет, створаны братамі Олівэр, дазваляў карэктна апрацоўваць толькі простую геэмэтрычную форму. Першапачаткова аўтары меркавалі, што пэрсанаж уяўляе сабой твар з рукамі і нагамі. Але пасьля выхаду першае гульні гульцы пачалі атаясамліваць Дызі зь яйкам, і аўтары надалей вырашылі разьвіваць гэтую ідэю.

Першыя гульні распрацоўваліся пераважна для Amstrad CPC і ZX Spectrum, пазьней большасьць зь іх былі сканвэртаваныя для Commodore 64, Atari ST і Amiga. Некаторыя гульні скампіляваныя таксама для NES, Mega Drive, Game Gear і DOS. Існуюць таксама неафіцыйныя порты для савецкіх Электроника БК-0010 і Радио 86РК.

## Гульні сэрыі

### Асноўная сэрыя
* *[[Dizzy — The Ultimate Cartoon Adventure]]* (1987, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, Amstrad)
* *[[Treasure Island Dizzy]]* (Dizzy II, 1988, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, Amstrad, Atari, NES)
* *[[Fantasy World Dizzy]]* (Dizzy III, 1989, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, Amstrad, Atari, IBM PC)
* *[[Magicland Dizzy#Dizzy 3.5|Dizzy 3 and a half: Into Magicland]]* (Dizzy 3.5, 1991, Crash; ZX Spectrum)
* *[[Magicland Dizzy]]* (Dizzy IV, 1990, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, Amstrad, Atari, IBM PC)
* *[[Spellbound Dizzy]]* (Dizzy V, 1991, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, Amstrad, Atari)
* *[[Dizzy Prince of the Yolkfolk]]* (Dizzy VI, 1991/2011, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, Amstrad, Atari, NES, IBM PC)
* *[[Fantastic Dizzy]]* (Dizzy VII, 1991, Code Masters; Amiga, NES, Sega Mega Drive, IBM PC)
* *[[Crystal Kingdom Dizzy]]* (Dizzy VIII, 1992, Code Masters; ZX Spectrum, Amiga, Amstrad, Atari)

### Сьпін-офы

Гульні, дзе галоўным пэрсанажам таксама зьяўляецца Дызі, аднак гэймплэй значна адрозьніваецца ад гульняў асноўнае сэрыі.

* *[[Fast Food]]* (1987, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, Amstrad, Atari)
* *[[Kwik Snax]]* (1989, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, Amstrad, Atari)
* *[[Dizzy Panic!]]* (1990, Code Masters; ZX Spectrum, Amiga, Atari)
* *[[Bubble Dizzy]]* (1990, Code Masters; ZX Spectrum, C64, Amiga, IBM PC)
* *[[Dizzy Down the Rapids]]* (1991, Code Masters; ZX Spectrum)
* *[[Go! Dizzy Go!]]* (1992)

### Складанкі

#### 1992
* *[[Dizzy’s Excellent Adventures]]*
** *Kwik Snax*
** *Dizzy Panic*
** *Dizzy Down The Rapids*
** *Dizzy: Prince Of The Yolkfolk*
** *Spellbound Dizzy*

#### 1993
* *[[The Excellent Dizzy Collection]]*
** *Go! Dizzy Go! (Previously unreleased)*
** *Dizzy the Adventurer (A renamed conversion of Dizzy: Prince Of The Yolkfolk)*
** *Panic Dizzy (A renamed conversion of Dizzy Panic)*

#### 1994
* *[[The Big 6]]*
** *Dizzy: Prince of the Yolkfolk*
** *Crystal Kingdom Dizzy*
** *Fantastic Dizzy (in an enhanced AGA version)*
** *Treasure Island Dizzy*
** *Spellbound Dizzy*
** *Magicland Dizzy*

### Нявыдадзеныя
* *Dreamworld Pogie*
* *[[Wonderland Dizzy]]*

### Пародыі
* *Wibble World Giddy* (для Amiga Power)

Гульня мае падобны да сэрыі «Dizzy» гульнявы працэс (хоць і нашмат карацейшы). Галоўным пэрсанажам у ёй зьяўляецца яйка Giddy, якое адрозьніваецца ад Dizzy хіба тым, што замест баксэрскіх пальчатак мае вялікія далоні.

Гульня мела працягі «Giddy 2» і «Giddy 3».

## Ёлкфолк
Ёлкфолк — суполка пэрсанажаў, якія зьяўляюцца радзінай або сябрамі Дызі.

* **Дызі** () — галоўны пэрсанаж усяе сэрыі, якім кіруе гулец. Як і ўсе ёлкфолк, гэта яйка з баксэрскімі пальчаткамі на руках. Дызі заўжды ўсьміхаецца. Упершыню зьявіўся ў Dizzy: The Ultimate Cartoon Adventure.
* **Дзядуля Дызі** () найстарэйшы зь ёлкфолкаўцаў, дзядуля Дызі. Ходзіць з кіёчкам, мае белую бараду, «геніяльны» вынаходнік і дарадца. Упершыню зьявіўся ў Fantasy World Dizzy, дзе замест барады меў чорныя вусы.
* **Дозі** () — заўжды сьпіць, пры гэтым выдаючы храпеньне ў выглядзе літараў «Z». Па гэтым яго вельмі проста адрозьніць. Упершыню зьявіўся ў Fantasy World Dizzy.
* **Дора** () — адна з наймаладзейшых ёлкфолкаўцаў, сястра Дызі. Ад астатніх адрозьніваецца валасамі. Вельмі захопленая выпяканьнем піражкоў і не пераносіць жаб, асабліва «пабываўшы» ў іхняй скуры прынамсі двойчы. Вельмі баіцца цемры. Упершыню зьявілася ў Magicland Dizzy.
* **Дылан** () — хіпі, аматар пасядзець на прыродзе ля кастру. Носіць на галаве бандану. Упершыню зьявіўся ў Fantasy World Dizzy.
* **Дэйзі** () — сяброўка Дызі, якую даводзіцца ратаваць у некалькіх гульнях сэрыі. Вылучаецца ад астатніх яек сваімі валасамі. Упершыню зьявілася ў Fantasy World Dizzy.
* **Дэнзіл** () апантаны слухач музыкі і аматар новых тэхналёгіяў. Носіць акуляры і слухае плэер. Упершыню зьявіўся ў Fantasy World Dizzy.
* **Дэньні** () — пляменьнік Дызі з суседняе вёскі. Зьяўвіўся толькі ў адной гульні для ZX Spectrum — «Into Magicland».

## Будучыня
9 сьнежня 2011 року CodeMasters выпусьціў рымэйк гульні «Dizzy: Prince of the Yolkfolk» для iOS і Android.

У 2012 року блізьняты Олівэр абвесьцілі збор сродкаў на выданьне новай гульні Dizzy Returns для плятформаў ПК і iOS, аднак неабходная сума не была сабраная.

## Інструмэнты для распрацоўнікаў-фэнаў
У 2006 року быў выпушчаны спэцыялізаваны гульнявы рухавік DizzyAGE, каб дапамагчы фанатам ствараць уласныя гульні ў арыгінальным стылі «Спэктруму». Распрацоўнікі падтрымліваюць рухавік і шторок ладзяць конкурс на лепшую гульню, створаную за мінулы год. Цяпер на сайце DizzyAGE зарэгістраваныя 76 гульняў фанаў.

Альтэрнатыву гэтаму «афіцыйнаму» рухавічку можа скласьці Dizzy Quest Editor — аб’ектна-арыентаваны канструктар гульняў, які распаўсюджваецца на ўмовах GPL.

## Глядзіце таксама
* Seymour — падобная сэрыя гульняў ад CodeMasters
* Block-Dizzy

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* *Games*, No. 27, pp.&nbsp;104-109, Australia

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Yolkfolk.com
* Fantastic Dizzy
* Dizzy Stories
* Смайлікі ў стылі Дызі
* Dizzy на MobyGames
* Dizzy On-Line
* Апісаньне і праходжаньне сэрыі гульняў Dizzy