Берасьценава

**Берасьце́нава** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 6 кілямэтраў на ўсход ад Воршы. Месьціцца на правым беразе Дняпра, за 2 кілямэтры ніжэй ад месца ўпаданьня ў яго Крапівенкі. Берасьценава ўваходзіць у склад Андрэеўшчынскага сельсавету.

## Назва
Тапонім Берасьценава паходзіць ад слова бераст, якое азначае від дрэва з роду вяз (або ільм, вяз, бераст). Значэньне суадносіцца хутчэй за ўсё зь бераставым паркам, які ўзьнік у сярэдзіне XIX ст. Таксама магчыма, што назоў месца мог паходзіць ад слова берасьцень  — гарлач, берасьцяньнік — абгорнутая  бяростай гліняная  пасудзіна, альбо птушка берасьцянка, альбо човен берасьцянка.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Берасьценава ў складзе Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага вядома як сяло Кудаева ў XVIII стагодзьдзі — уласнасьць Сапегаў у межах Дубровенскага графства, маёнтак Дуброўна. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай 28 траўня 1772 году Берасьценава ў складзе Расейскай імпэрыі, у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні. 9 кастрычніка 1772 году ўтворана Аршанская правінцыя. З 22 сакавіка 1777 году да 10 студзеня 1778 году ў складзе Аршанскага павету Магілёўскай губэрні (Магілёўскае намесьніцтва, 10 студзеня 1778 — 12 сьнежня 1796). З 1 сьнежня 1796 па 27 лютага 1802 году Аршанскі павет Беларускай губэрні. З 27 лютага 1802 г. Магілёўская губэрня, Аршанскі павет, Высокаўская воласьць. Сяло й вёска адлюстраваны на пляне генэральнага межаваньня Аршанскага павету канца XVII ст. З 1787—1792 году ўласнасьць князя Ксавэрыя Любамірскага. У 1820 годзе князь Канстанцін Любамірскі атрымаў у спадчыну Межава (Канстанцінава) й 14 фальваркаў плошчай 40 000 дзесяцін. Графіня Кацярына Марыя Любамірская ў 1872 годзе атрымала ў спадчыну маёнтак Кудаева (Берасьценава) — 9980 дзесяцін зямлі, дзягцярны завод, млын й маёнтак Горбава — 6784 дзесяцін зямлі.

У 1910 годзе маёнтак Берасьценава (Кудаева) належаў Альфрэду Вільгельмавічу  фон Валю — 1040 дзесяцін зямлі.

; Берасьценеўскі косьцеабпальны і клеяварны завод
Санкт-Пецярбургскае «Акцыянэрнае таварыства косьцеабпальных заводаў». Дзейнічаў у 1885–1914 гадах. Завод заснавалі Альфрэд фон Валь, Гаральд Готліб Эрнэст фон Валь і Александар фон Штрык. 
 
Вырабляў касьцяную муку на ўгнаеньне й на корм жывёле (1884–95), штучныя ўгнаеньні, сталярны клей, касьцяны вугаль, касьцявое сала, сернакіслы аміяк, мыла, гліцэрын (1913). У 1890–93 гадах дзейнічалі 2 паравыя машыны (18-28 к. с.) і 2 паравыя катлы, з 1903 году – паравыя рухавікі (60 к. с.). У 1895 працавалі 24 рабочыя, выраблена прадукцыі на 28,5 тыс. руб. У 1905 працавала 50 чал., на паліва затрачана 2700 руб. У 1908 годзе завод не дзейнічаў. На выстаўцы ў Магілёве ў 1896 годзе прадукцыя завода ўзнагароджана Вялікім срэбраным мэдалём.

У 1897 годзе зарэгістравана германскае акцыянернае таварыства для сушкі драбіны (AG fuer Trebertrockung) з асноўным капіталам 6 млн. марак, па 1 тыс. марак акцыя. У планах гэтага таварыства было: перапрацоўка адходаў вінакурэння і піваварства, сухая перагонка дрэва і вытворчасць угнаенняў і гандлю імі. Статут зацверджаны 11 красавіка 1897 года. Пляцоўку для будаўніцтва аднаго з заводаў у маёнтку Барысценава сваім землякам прадаставіў Альфрэд фон Валь. Вытворчасць па выпуску ўгнаенняў плануюць размясціць на базе завода касцяной мукі. У Барысценава знаходзіцца агенцтва гэтага таварыства, Альфрэд фон Валь становіцца іх гандлёвым агентам. Але рэалізаваць такі вялікі праект акцыянерам самастойна не атрымоўваецца. У 1898 годзе ўсе планы былі перагледжаны, ад перапрацоўкі адходаў і вытворчасці ўгнаенняў адмовіліся, акцыянеры вырашылі займацца толькі лесахіміяй. 12 чэрвеня 1898 года зарэгістравана новае Акцыянернае таварыства сухой перагонкі  і хімічных вытворчасцей. Да яго перайшлі ўсе актывы германскага таварыства, толькі канвертаваныя ў расійскія рублі. Пляцоўкай для будаўніцтва завода сухой перагонкі дрэва замест Барысценава зацвярджаецца ўрочышча Выдрыца, другі завод будуюць у Маскве. Няпрофільнае прадпрыемства, былы завод фон Валя і Штрыка па выпуску касцяной мукі выстаўляецца у продаж і яго купляе Санкт-Пецярбургскае «Акцыянернае таварыства кастабпальных заводаў».

### Найноўшы час
З 14 верасьня 1917 году Магілёўская губэрня ў Заходняй вобласьці Расейскай рэспублікі. Уваходзіла ў склад Беларускай Народнай Рэспублікі, абвешчанай 25 сакавіка 1918, з 1 студзеня 1919 году ў ССРБ, з 27 лютага ў РСФСР. З 11 ліпеня 1919 году Аршанскі павет у Віцебскай губэрні. З сакавіка 1924 году ў БССР і з 17 ліпеня Кудаеўскі сельсавет, Аршанскі раён, Аршанская акруга, з 26 ліпеня 1930 году, Аршанскі раён, БССР. З 15 студзеня 1938 году Аршанскі раён, Віцебская вобласьць. Пасьля нацыяналізацыі маёнтка ў 1918 годзе ўтворана камуна «Берасьценава», якая пазьней пераўтворана ў саўгас «Берасьценава».

Пад нямецкай акупацыяй зь сярэдзіны ліпеня 1941 да 26 чэрвеня 1944 году. З кастрычніка 1943 году ў зоне баявых дзеяньняў. У 1944 годзе ў Берасьценаве ўтварылі калгас «імя Кірава», які ў 1950 годзе далучылі да калгаса «імя Чапаева» з цэнтрам у Міцькаўшчыне. Дзіцячы дом № 14 дзейнічаў у сядзібе да 1955 году. Аграфірма «Штотц Агро-Сэрвіс Міцькаўшчына» запрацавала ў 2003 годзе на зямлі плошчай 3000 га.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1886 год — сяло: 239 чалавек, 36 двароў
* XX стагодзьдзе: 1910 год — сяло: 8 дамоў, 71 мужчына, 49 жанчын; 1999 год — 32 чалавекі
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 19 чалавек

## Славутасьці
* Стаянка грэнскай культуры 8-га тыс. да н. э. памерам 200 на 70 мэтраў за 500 мэтраў на захад ад вёскі, на першай надпоймавай тэрасе, за 200 мэтраў ад ракі Дняпро. Выявіў у 1984 годзе й дасьледаваў у 1987—88 гг. У. П. Ксяндзоў. Культурны пласт да 0,5 мэтра. Знойдзена 2286 экзэмпляраў крамянёвых прылад і адыходаў іх вытворчасьці. 

* Сядзібна-паркавы ансамбль Берасьценава. Архітэктурны стыль нэаклясыцызм (XIX стагодзьдзе).


Bieraścienava manor-Wing front facade.jpg|Флігель 
Bieraścienava manor-Wing back facade.jpg|Сядзіба
Bieraścienava Park.jpg|Парк
Bieraścienava Park allée.jpg|Алея парку


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* .
* 
* 
*  С. 493, 494.
*  — С. 108.
* 
 
## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Віктар Лютынскі. Заседал революционный трибунал-13
* Вайна 1941—1945 гг. вачамі хлопчыка. З «успамінаў» Вадзіма Карпа

Катэгорыя:Андрэеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну