Кезгайла Валімонтавіч

**Кезгайла Валімонтавіч** (у каталіцтве **Міхал**; каля 1380 — каля 1449) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Староста генэральны жамойцкі (1412—1432, 1440 і з 1443), маршалак гаспадарскі (1413), кашталян віленскі (з 1445). Пачынальнік роду Кезгайлаў.

Валодаў часткай Дзявалтава, Солаў і Сьвядасьці. Ад вялікага князя Вітаўта атрымаў Крожы, Плоцеле ды іншыя маёнткі ў Жамойці. Быў старостам вількамірскім (1409—1412).

## Імя

Геза або Кеза (Geso, Keso) і Гайла (Gailo) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гез- (-гіз-, -кез-) (імёны ліцьвінаў Геска, Гізель, Гесмонт; германскія імёны Geske, Giesel, Gismondus) паходзіць ад гоцкага gais 'суліца, кап’ё', германскага gaizá 'завостраны кій', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Кезгайла азначае «жвавае кап’ё».

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Kesgaylo Wolymuntonis* (18 студзеня 1401 году); *Kynsgail* (17 жніўня 1404 году); *па(н) Кезкаилъ* (20 траўня 1407 году); *Michel andirs Kynsegail* (26 траўня 1410 году); *Nicolao alias Kynsgal* (20 красавіка 1411 году); *Kynsgalo capitaneo Samagittariun* (31 траўня 1412 году); *пану Кгескгоилу* (1413—1424 гады); *пану Кезкгаилу* (22 чэрвеня 1415 году); *Keynsgal capitaneo Samagittie* (22 чэрвеня 1421 году); *Michael Kinsgall capitaneus Samagitarum* (27 верасьня 1422 году); *Kinsgail Hauptmann von Samaiten* (10 ліпеня 1425 году); *Dominus Mychaell alias Kenzegall capitaneus terre Samagittarum* (13 лютага 1426 году); *Kinsgal* (29 красавіка 1431 году); *Gensegal* (22 чэрвеня 1431 году); *Kenzgal Capitanei Samagittie* (1 верасьня 1431 году); *Kiezygal capitaneo Samogitarum* (*Kiezygal capitaneus Samogitarum*; 24 верасьня 1432 году); *пан Кезкгаило староста Жомоитский* (27 верасьня 1432 году); *Kynszgail* (7 лістапада 1432 году); *Kynsgall* (13 лістапада 1432 году); *Kezigal Wostoltowicz* (27 лютага 1434 году); *Kynzegal* (4 лістапада 1434 году); *Kezigal Wolimuthawicz* (6 сьнежня 1437 году); *Michael alias Keszgal*, *Kesgaylo Wolymunthowicz*, *Kesgal*, *Kynsegal*, *Kisegal*, *Kiesgal*.

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Валімонта Бушкавіча. Меў братоў Румбольда, Яўнута, Шадзібора, Гудзігерда і Судзівоя.

Упершыню ўпамінаецца ў 1401 годзе пры складаньні Віленска-Радамскай уніі. Быў заўзятым прыхільнікам Вітаўта, пры падтрымцы якога стаў старостам жамойцкім. Актыўна спрыяў хрысьціянізаціі паганцаў-жамойтаў, у 1418 годзе здушыў сялянскае паўстаньне, а ў 1419 годзе выкрыў змову жамойцкага баярства супраць вялікага князя.

У 1413 годзе ад літоўскай дэлегацыі браў удзел у разьвязаньні справы Бэнэдыкта Макры. У 1425 (двойчы), 1430, 1437, 1444 і 1446 гадох езьдзіў да вялікага магістра. У 1431 годзе быў у складзе пасольства да караля Польшчы.

Па сьмерці Вітаўта ў 1430 годзе разам з братамі Румбольдам і Яўнутам падтрымаў абраньне вялікім князем Сьвідрыгайлы. Быў сярод падпісантаў антыпольскай Скірстымонскай умовы (1431 год). Па тым, як у 1432 годзе ў выніку перавароту да ўлады прыйшоў Жыгімонт Кейстутавіч, Валімонтавічаў узялі ў палон. Румбольда і Яўнута пакаралі сьмерцю, тым часам Кезгайлу вярнулі ўсе ягоныя ўладаньні. Магчыма, да гэтага прычынілася тое, што ягоная дачка ажанілася зь Янам Гаштольдам — уплывовым хаўрусьнікам Жыгімонта. Пазьней браў удзел у складаньні Гарадзенска-Троцкай уніі.

Ажаніўся з Аленаю (нявысьветленага паходжаньня), меў сыноў Міхайлу, Яна, Пятра, Дабяслава, Бутрыма і, магчыма, Таліята, а таксама дачок Даратэю (жонка Яна Гаштольда) і Мілохну (жонка Пятра Гедыгольдавіча).

У 1444 годзе фундаваў касьцёл у Дзявалтаве. У 1445 годзе з ініцыятывы жонкі яго ўпісалі ў кнігі Кракаўскага ўнівэрсытэту.

## Мова і культура

Да актаў Чартарыйскага замірэньня (1431 год), Гарадзенскай уніі (1432 год) і Гарадзенскай умовы (1434 год) прывесіў пячаці з лацінамоўнымі гатычнымі надпісамі:
**sigill… consgalos**
**+ s • domi • kynzgalonis**
**+ sigillum domini kyezgal**

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r. 1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R. 6, Nr. 11—12, 1913.

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Катэгорыя:Старосты жамойцкія
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Кезгайлы