open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Урал Екацярынбург

«**Урал**» () — расейскі футбольны клюб з гораду Екацярынбург. Заснаваны ў 1930 годзе. Адзін з найстарэйшых футбольных клюбаў Расеі, які мае гісторыю з моманту заснаваньня каманды «Машынабудаўнік» пры Ўральскім заводзе цяжкага машынабудаваньня, затым неаднаразова зьмяняў сваю назву.

## Гісторыя
Датай заснаваньня клюбу лічыцца 1930 год, аднак згодна з публікацыямі «Ўральскага працоўнага» вынікае, што ўралмашбудаўнікі стварылі першую футбольную каманду яшчэ ў 1927 годзе, калі толькі ўзводзіліся корпусы будучага заводу. Тады ж каманда дэбютавала ў восеньскім першынстве Сьвярдлоўску пад назвай «Машынабудаўнік». Дэбют каманды ў турнірах СССР адбыўся на Кубку СССР па футболе 1938 году. Тады клюб вылецеў на стадыі 1/128 фіналу, атрымаўшы паразу паводле сумы двух матчаў краснаўральскай камандзе «Калярмэт». Дэбют у чэмпіянаце СССР датуецца 1947 годам. У гэтым сэзоне сьвярдлоўскі клюб «Авангард» заняў у другой групе 9 месца з 10 магчымых. Каманда працягвала ўдзельнічаць у другой групе чэмпіянату СССР, прапусціўшы з прычыны рэзкага скарачэньня колькасьці камандаў у розыгрышы сэзоны 1950, 1951 і 1952 гадоў.

У сэзоне 1953 году адбылося вяртаньне клюбу ў першынство краіны. Пачынаючы з гэтага часу, каманда пачала прагрэсаваць і з кожным сэзонам набліжацца да найвышэйшай прыступкі лігі. У 1959 годзе «Машынабудаўнік» заняў другое месца ў 6 зоне клясы «Б». Праз два гады ён атрымаў канчатковую назву «Ўралмаш» і паўтарыў посьпех, а ў сэзоне 1962 году каманда заняла першае месца ў сваёй зоне. У фінале «Уралмаш» заняў трэцяе месца, што не дазволіла клюбу прайсьці на павышэньне ў клясе. Аднак у 1963 годзе Фэдэрацыя футболу СССР прыняла рашэньне павялічыць лік камандаў клясы «А» да 38, падзяліўшы клясу на дзьве групы. Дадзенае рашэньне спрыяла выхаду клюбу ў другую групу клясы «А». У другой групе клясы «А» каманда правяла шэсьць сэзонаў, завяршыўшы сэзон 1968 году на першым месцы.

Сэзон 1969 году клюб правёў у вышэйшай лізе чэмпіянату СССР, аднак заняўшы апошні радок, зноўку вярнуўся ў дывізіён ніжэй. Гэта быў першы і апошні ўдзел сьвярдлоўскага клюбу ў элітным савецкім футбольным дывізіёне. У далейшым клюб выступаў у другім і трэцім дывізіёнах савецкага першынства. У 1976 годзе быў зафіксаваны адзін з рэкордаў выніковасьці ў гісторыі «Ўралмашу». У рамках другой лігі СССР чыцінскі «Лякаматыў» прыехаў у Сьвярдлоўск, маючы ў сваім складзе толькі 10 футбалістаў. Матч скончыўся перамогай футбалістаў Сьвярдлоўска зь лікам 9:0.

Пасьля распаду СССР клюбу выдалася магчымасьць выступаць у вышэйшай лізе чэмпіянату Расеі. У ёй «Уралмаш» правёў пяць сэзонаў з 1992 па 1996 гады, а найлепшым дасягненьнем за гэты час было восьмае месца ў 1993 і 1995 гадох. У 1996 годзе клюб страціў магчымасьць выступаць у эліце і апусьціўся ў першую лігу. На наступны сэзон клюб апусьціўся яшчэ ніжэй — у другую лігу.

## Склад
: *Актуальны на 6 красавіка 2025 году*

## Галоўныя трэнэры
* Аляксандар Тарханаў (2013—2015)
* Віктар Ганчарэнка (2015)
* Вадзім Скрыпчанка (2015—2016)
* Аляксандар Тарханаў (2016—2018)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Екацярынбург
Мужчынская зборная Беларусі па гандболе

**Збо́рная Белару́сі па гандбо́ле** — каманда, якая прадстаўляе Беларусь у міжнародных спаборніцтвах па гандболе. Склад зборнай вызначае Беларуская фэдэрацыя гандболу. Галоўны трэнэр — Юры Шаўцоў.

Зборная Беларусі чатыры разы ўдзельнічала ў чэмпіянатах сьвету (1995 — 9 месца, 2013 — 15 месца, 2015 — 18 месца, 2017 — 11 месца) і чатыры разы ў чэмпіянатах Эўропы (1994 — 8 месца, 2008 — 15 месца, 2014 — 12 месца, 2016 — 10 месца).

## Статыстыка

### [[Гандбол на Алімпійскіх гульнях|Алімпійскія гульні]]
: *Ня ўдзельнічала*

### [[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў|Чэмпіянаты сьвету]]

### [[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў|Чэмпіянаты Эўропы]]

### Найбольш гульняў
*Актуальна на 4 студзеня 2019 году*
# Барыс Пухоўскі — 190 гульняў
# Іван Броўка — 189
# Аляксандар Цітоў — 178
# Максім Бабічаў — 161
# Сяргей Шыловіч — 145
# Максім Баранаў — 137
# Дзяніс Рутэнка — 126
# Дзьмітры Нікуленкаў — 109
# Максім Няхайчык — 107
# Андрэй Клімавец — 101

### Найбольш галоў
*Актуальна на 4 студзеня 2019 году*
# Барыс Пухоўскі — 824 галы
# Іван Броўка — 590
# Сяргей Рутэнка — 507
# Сяргей Шыловіч — 460
# Андрэй Курчаў — 340
# Максім Баранаў — 337
# Андрэй Клімавец — 328
# Дзяніс Рутэнка — 306
# Генадзь Халепа — 286
# Юры Грамыка — 277
# Андрэй Сіняк — 277

## Склад
Заяўка зборнай на чэмпіянат Эўропы 2018 году.

Заяўка зборнай на адборачныя матчы чэмпіянату Эўропы 2018 году ў траўні 2017 году.

## Галоўныя трэнэры
* Спартак Мірановіч
* Аляксандар Каршакевіч
* Георгі Сьвірыдзенка
* Юры Шаўцоў (з 2009)

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне ЭГФ
Канстантын Максімцаў

**Канстантын Іванавіч Максімцаў** (20 верасьня 1919, Гомель — 2004, Баранавічы) — беларускі мастак.

## Біяграфія
Вучыўся ў 1930—1936 гадах у Гомельскай студыі выяўленчага мастацтва, пазьней у 1937—1939 гадах навучаўся ў Віцебскай мастацкай вучэльні. Ягонымі настаўнікамі былі Леў Лейтман і Іван Ахрэмчык.

Пасьля вайны жыў у Баранавічах. З 1945 году — удзельнік мастацкіх выставаў. З 1946 году сябра Беларускага саюзу мастакоў (БСХ). Быў упаўнаважаным БСХ по Баранавіцкай вобласьці (1945—1952).

Узнагароджаны мэдалём БСХ «За заслугі ў выяўленчым мастацтве».

Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Гарыбальдчыкі

**Гарыбальдчыкі** або **Легіён Гарыбальдзі** — аддзел італійскіх дабраахвотнікаў, якія бралі ўдзел у Студзеньскім паўстаньні 1863 року. Іхняй арганізацыяй займаўся сын Джузэпэ Гарыбальдзі — Мэноцьці, а даводцам быў Франчэска Нульлё, які загінуў у адным з баёў на тэрыторыі Кангрэсавай Польшчы.

## Дзейнасьць
Прыхільнік польскіх паўстанцаў, Франчэска Нульлё склікаў у Бэргама ўсіх ахвотных. У красавіку 1863 року ягоны аддзел прыбыў у Кракаў. 3 траўня італійцы перайшлі мяжу з Кангрэсавай Польшчы ля Крышавіц. Злучыўшыся з паўстанцкім аддзелам палкоўніка Юзэфа Мінеўскага, яны ў той самы дзень разьбілі расейскае войска пад Падлэмжамі.

5 траўня адбылася бітва пад Кжыкаўкай, у якой гарыбальдчыкі атрымалі значныя страты, Франчэска Нульлё і Юзэф Мінеўскі былі забітыя, ад’ютант Нульлё Элья Маркецьці сканаў ад ран некалькі дзён пазьней. Некаторыя італійцы трапілі ў палон і былі сасланыя ў Сыбір, астатнія здолелі вярнуцца ў Італію.

## Уплыў
Большасьць дасьледнікаў ацэньваюць колькасьць гарыбальдчыкаў у дваццаць чалавек, таму яны не аказалі вялікага ўплыву на хаду вайсковых дзеяньняў. Аднак сталіся запамінальным прыкладам замежнай падтрымкі паўстанцаў. Цяпер імя Франчэска Нульлё ці ягонага аддзелу маюць шматлікія вуліцы і школы ў розных местах Польшчы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Польскае войска
Катэгорыя:Італьянска-польскія стасункі
Tygodnik Ilustrowany

**«Tygodnik Ilustrowany — Przyjaciel Ludu»** () — агульнапольскі літаратурна-мастацкі і грамадзка-палітычны ілюстраваны штотыднёвы часопіс, які друкаваўся ў Варшаве ў 1859—1939 роках.

Часопіс асьвятляў найважнейшыя грамадзкія падзеі, біяграфіі знакамітых людзей, помнікі і нацыянальныя сьвятыні, падарожжы, публікаваліся раманы і паэзія, зьмяшчаліся агляды ў галіне выяўленчага мастацтва, літаратуры, навукі, сельскай гаспадаркі, прамысловасьці і вынаходзтваў, народнага мастацтва, фальклёру, археалёгіі і да т.п.

Распаўсюджваўся ня толькі ў Польшчы, але і на тэрыторыі Расейскай імпэрыі.

Першапачаткова яго выдаўцом быў Юзэф Унгер (1859—1882), пазьней выпуск часопісу ажыцьцяўляла выдавецтва «Гебэтнэр і Вольф».

Галоўнымі рэдактарамі былі Людвік Еніке, Юзэф Вольф, Артур Опман, Станіслаў Лям, Зьдзіслаў Дэмбіцкі.

У 1860 часопіс выпускаўся пад мастацкім кіраўніцтвам Яна Лявіцкага, у 1862—1868 — Юліюш Косак, затым Францішка Тэгаца. Да 1890 року мастацкім кіраўніком часопісу быў Юзэф Халявінскі.

У пэрыяд пазытывізму быў органам так званага «старога друку». З часопісам на гэтым этапе супрацоўнічалі Юзэф Ігнацы Крашэўскі, Генрык Сянкевіч, Уладзіслаў Сабоўскі, Ян Захарэвіч, Зыгмунт Мілкоўскі, П. Хмялеўскі, В. Багуслаўскі, Марыян Гавалевіч, Юльян Вяняўскі, Казімер Вазьніцкі, Юры Александровіч, Станіслаў Ленц, Леапольд Стаф і інш.

На сваіх старонках часопіс зьмяшчаў навінкі літаратуры. Так, у 1884 тут упершыню быў апублікаваны раман Сянкевіча «Агнём і мечам», а ў 1897—1900 — ягоны ж «Крыжакі». У часопісе ўпершыню апублікавалі свае творы Эліза Ажэшка («Над Нёманам»), Баляслаў Прус («Фараон») і інш.

Акрамя польскіх твораў, публікаваліся навінкі літаратуры з іншых моў у перакладзе Марыі Канапніцкай, Зянона Пшэсмыцкага, Чэслава Янкоўскага й іншых.

Штотыднёвік адыграў важную ролю ў разьвіцьці польскай графічнай ілюстрацыі. Ілюстратарамі ў ім працавалі Войцех Герсон, Хенрык Пілаці, Францішак Кастжэўскі, Францішак Тэгаца, Станіслаў Рэйхан, Фэлікс Бжазоўскі, Міхал Эльвіра Андрыёлі. Асаблівай папулярнасьцю карысталіся ілюстрацыі, выкананыя ў тэхніцы графікі — ксыляграфіі (гравюра на дрэве).

## Вонкавыя спасылкі

* Tygodnik Ilustrowany у бібліятэцы ўніверсітэту ў Лодзі
* Падборка часопісу за 1859—1865 г.

Катэгорыя:Часопісы на польскай мове
Катэгорыя:Польскія часопісы
Катэгорыя:Штотыднёвыя часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1859 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1939 годзе
Катэгорыя:Літаратурныя часопісы
Аляксандраўскі сквэр (Менск)

**Аляксандраўскі сквэр** (*Цэнтральны сквэр*, народная назва — *Панікоўка*) — сквэр, разьмешчаны ў цэнтры Менску. На тэрыторыі сквэру знаходзіцца Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы. Разьмешчаны каля станцыяў мэтро «Купалаўскай» і «Кастрычніцкай». Акружаны праспэктам Незалежнасьці, а таксама вуліцамі Карла Маркса, Энгельса і Чырвонаармейскай. Выходзіць на Кастрычніцкую плошчу, рэзыдэнцыю прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь і Цэнтральны дом афіцэраў (ЦДА).

У цэнтры сквэру знаходзіцца адзін з самых вядомых фантанаў Менску — «Хлопчык зь лебедзем».

## Гісторыя
Сквэр быў закладзены ў 1836 годзе на месцы Новага рынку па ініцыятыве гарадзкога кіраўніка Леапольда Дэльпаца. Сваю назву сквэр атрымаў у гонар Аляксандра Неўскага (аднайменная капліца з 1869 году да 1930-х знаходзілася на месцы сучаснага ўваходу ў сквэр каля скрыжаваньня вуліцы Энгельса й праспэкта Незалежнасьці). Фантан «Хлопчык зь лебедзем» быў пабудаваны ў 1874 годзе. У 1890 годзе ў паўднёвай частцы сквэру адкрыўся тэатар (сёньня — Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы).

Пры ўваходзе ў сквэр у 1952 годзе быў усталяваны бюст народнага паэту Беларусі Янкі Купалы (скульптар Заір Азгур, арх. Ігар Рудэнка), які ў 1972 годзе быў перанесены на радзіму паэта ў вёску Вязынку.

У 1955 годзе сквэр абнесьлі з боку праспэкту гранітнай сьцяной, а з процілеглай — мэталічнай агароджай. Каля галоўнага ўваходу ўсталявалі гранітныя вазы й калёны, пераплянавалі алеі, пазьней пабудавалі трыбуну.

У 1970 годзе сквэр быў рэканструяваны й добраўпарадкаваны (арх. Ю. Грыгор’еў), былі створаныя кветнікі й траўнікі. У 1979 годзе на месцы, дзе ў 1942 годзе гестапаўцы павесілі сакратара Менскага падпольнага гаркаму КПБ Ісая Казінца й іншых чальцоў падпольля, быў усталяваны мэмарыяльны знак-помнік.

## Прыбіральня

У сквэры знаходзіцца прыбіральня даволі незвычайнай архітэктурнай формы, якую, як лічыцца, пабудаваў адзін архітэктар на ўласныя сродкі. Існуе вэрсія, што адзін заможны пан неяк заказаў яму пабудаваць для сябе дом. Архітэктар пабудаваў дом, выдатна выканаў заказ, але пан адмовіўся аплаціць яго працу. У адплату архітэктар пабудаваў у цэнтры гораду, у гэтым сквэры, дакладную паменшаную копію дома таго пана.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сады і паркі Менску
Krok (гурт)

**Krok** — беларускі музычны гурт. Удзельнікі фэсту «Басовішча» ў 2006 годзе.

## Дыскаграфія
* *[[Krok (альбом)|Krok]]* (West Records) (2006)

### Удзел у складанках
* *[[Прэм’ер Тузін 2006]] (2006) — «Рай»
* *Басовішча XVII* (2007) — «Адное і тое ж»
* *Прэм’ер Тузін 2007'' (2008) — «Навальніца»
## Літаратура
* 
## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Уладыслаў Негалеўскі

**Уладысла́ў Негале́ўскі** (12 верасьня 1819, маёнтак Власьцяеўкі каля Срэму — 19 сакавіка 1885, Познань) — польскі праўнік, лібэральны палітык, удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў.

## Біяграфія

Нарадзіўся ў сям’і ўдзельніка напалеонаўскіх паходаў, палкоўніка войска Польскага, грамадзкага дзеяча Анджэя Негалеўскага (1787—1857) ды Ганны з Крыжаноўскіх. Сярэднюю адукацыю атрамаў ў познанскіх гімназіях сьв. Марыі Магдалены і Фрыдрыха Вільгельма. Вывучаў права ва ўнівэрсітэце Бона, дзе ў 1845 абараніў доктарскую дысэртацыю на тэму «Аб дзяржаўным праве» (*O prawie dzierżawnym*). Адмовіўшыся ад прапанаванай яму працы на катэдры ў унівэрсітэту Цюрыха, вярнуўся на Радзіму (у Вялікапольшчу) і далучыўся да барацьбы за незалежнасьць. Быў адным з арганізатараў плянаванай атакі на Цытадэль ў Познані 2 сакавіка 1846. Быў зьняволены ў Познані і Бэрліне. Быў асуджаны на Бэрлінскім працэсе. У 1848 увайшоў у склад Нацыянальнага камітэту ў Познані. У 1849 абараняў вядомага адваката Якуба Кратоўскага-Краўтхофэра, прыцягнутага да суду за ўдзел у *вясьне народаў*. Як чалец польскай дэлегацыі выступаў ў абарону праў палякаў у парлямеце гораду Франкфурта. Шматразова быў дэпутатам прускага ландтагу (1849—1852, 1858—1861, 1867—1884), таксама быў дэпутатам Райхстагу Нямеччыны (з 1871). Супрацьстаяў гэрманізацыі. Выступаў ў абарону польскай мовы ў школах ды органах улады Вялікапольшчы, дамагаўся павагі да аўтаноміі Вялікага княства Познанскага. У 1859—1860 выкрыў правакацыю шэфа познанскай паліцыі, з фальсіфікацыяй антыпрускіх сьпісаў палякаў у Познані.

Браў удзел ў паўстаньні 1863—1864 гадоў. Быў паранены ў бітве пад Ігнацэвем.
Крыху раней 6 траўня 1863 палкоўнік Тачаноўскі прызначыў яго мэрам гораду Коле. Быў абвінавачаны ў здрадзе Радзімы, адбываў пакараньне ў Глогаве.

У 1884 прайграў выбары ў ляндтаг Прусіі Стэфану Цагельскаму, памёр годам пазьней у Познані. Быў жанаты з Вандай з Квілецкіх. Дзяцей ня меў.

## Культурніцкая дзейнасьць
Быў адным з арганізатараў Познанскага таварыства сяброў навук, якое было створана ў ягоным доме ў 1857. Напачатку ён выконваў абавязкі віцэ-прэзыдэнта таварыства і рэдактара «Штогоднікаў» таварыства. Стварыў таксама Таварыста народнай асьветы, Таварыства народнага чытаньня ды Центральнае гаспадарчае таварыства. Працаваў над равіцьцём Высшай земляробчай школы ў Забікове (заснаваная Аўгустам Цешкоўскім). Зь Людвікам Жэпецкім выдаваў газэту *Goniec Wielkopolski*, на старонках якой рашуча выступаў супраць супрацоўніцтва з Прусіяй.

## Літаратура
* Jan Słowikowski, *Władysław Niegolewski*, w: *Wielkopolski słownik biograficzny*, Warszawa-Poznań 1981, ISBN 83-01-02722-3
* Witold Jakóbczyk, *Przetrwać nad Wartą 1815—1914*, 55. część cyklu «Dzieje narodu i państwa polskiego», Warszawa 1989

## Вонкавыя спасылкі
* Выступ Уладыслава Негалеўскага у паряменце Прусіі ў абарону польскага народу ў жніўні 1849 году

Катэгорыя:Польскія юрысты
Катэгорыя:Польскія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Польскія адвакаты
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Льерс (футбольны клюб)

«**Льерс**» () — былы бэльгійскі футбольны клюб з гораду Ліру. Заснаваны ў 1906 годзе. Чатырохразовы чэмпіён Бэльгіі, двухразовы ўладальнік Кубка Бэльгіі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лір
Нулявы кілямэтар Беларусі

**Нулявы́ кілямэ́тар Белару́сі** — культавы знак, пазначэньне нулявога кілямэтру дарог Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя
Устаноўлены ў 1998 годзе на Кастрычніцкай плошчы Менску. Да гэтага нулявы кілямэтар адлічваўся ад Галоўпаштамту. Устаноўлены новы знак апынуўся роўна на 1 км у бок ад Галоўпаштамту.

## Апісаньне
Помнік выраблены з граніту ў форме піраміды, сымбалізуе вечнасьць і трываласьць. Вычасаны ў Партугаліі. Апраўляюць знак бронзавыя картушы, на якіх разьмешчаныя: мапа дарог, лацінскае выслоўе, вершы Я. Коласа. На бронзавай адмостцы «нулявога кілямэтру» указаны адлегласьці ад Менску да сталіц суседніх зь Беларусьсю дзяржаваў, абласных і раённых цэнтраў Беларусі. На паўднёва-ўсходнім баку піраміды на мэдальёне надпіс: «Пачатак дарог Беларусі» Да Кіева — 573 км. Да Гомеля — 315 км. Да Масквы — 700 км. Да Магілёва — 199 км.. Аўтары знаку: архітэктар А. Сардараў, скульптар А. Фінскі, мастак па мэталу У. Завядзееў. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт «Мінск стары-новы»
* Беларусь — Цэнтр Еўропы. Нулявы кіламетр Беларусі

Катэгорыя:Помнікі Менску
Катэгорыя:Кастрычніцкая плошча (Менск)
Катэгорыя:Творы Аляксандра Фінскага
Катэгорыя:Збудаваньні Армэна Сардарава
Беларусь
Вацлаў Багуцкі

**Ва́цлаў Анто́навіч Багу́цкі** (партыйны псэўданім *Шпак*, 1884, Буракаў, Варшаўская губэрня, Расейская імпэрыя, цяпер Польшча — 19 сьнежня 1937, Масква, «Камунарка», НКВД) — рэвалюцыянэр, савецкі партыйны дзяяч.

## Біяграфія
Зь сям’і рабочага. Па прафэсіі рабочы-мэталіст. У 1904 годзе ўступіў у партыю «Сацыял-дэмакратыя каралеўства Польскага і Літвы». За рэвалюцыйную дзейнасьць у Беларусі і на Каўказе 9 разоў арыштоўваўся, чатыры гады правёў у турмах. У 1906 годзе быў дэлегатам пятага зьезду Расейскай сацыял-дэмакратычнай работніцкай партыі ад Гарадзенскай губэрні. У 1910 годзе зьбег ад перасьледаў у ЗША, дзе працаваў па арганізацыі сацыял-дэмакратычных груп польскіх рабочых. У 1912 годзе вярнуўся ў Расею.

Удзельнік Першай сусьветнай вайны, на фронце вёў рэвалюцыйную агітацыю сярод салдат. Пасьля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 году арганізаваў групу сацыял-дэмакратыі Польшчы і Літвы ў Тыфлісе, дзе быў сябрам выканкаму Савета рабочых і салдат дэпутатаў ад арміі.

У 1918 годзе кіраўнік камітэту СДКПіЛ у Беластоку і Горадні, арганізатар ячэек Кампартыі Польшчы.

Старшыня Гарадзенскага падпольнага камітэту РКП(б) у 1918, старшыня Гарадзенскага савету рабочых дэпутатаў у студзені — красавіку 1919 году. У 1919—1920 гадах старшыня Надзвычайнай камісіі ў Менску, адначасова чалец Бюро па нелегальнай рабоце пры ЦК КП(б)ЛіБ.

У 1921 годзе займаўся аднаўленьнем камуністычных падпольных арганізацыяў на тэрыторыі Заходняй Беларусі і Віленшчыны. У 1921—1924 гадах загадчык арганізацыйнага аддзела, сакратар Цэнтральнага бюро КП(б)Б і намесьнік старшыні СНК БССР, намесьнік сакратара Часовага беларускага бюро ЦК РКП(б). Зьяўляўся прадстаўніком ЦК Кампартыі Польшчы ў Выканкаме Камінтэрну. Пасьля сканчэньня курсаў марксізму-ленінізму пры Камуністычнай акадэміі ў Маскве (1929) працаваў у ВЦСПС, быў старшынём ЦК прафсаюзаў работнікаў сувязі СССР, старшынём *Скандынаўскай сэкцыі Выканкаму Прафінтэрну*. Сябра ЦВК СССР у 1922—1924 гадах і яго прэзыдыюму ў 1924 годзе. З 1936 году ў Хабараўску, сябра калегіі краявога суду.

Арыштаваны 5 верасьня 1937 году ў Хабараўску па адрасе: вул. Камсамольская, д. 44. Асуджаны 19 сьнежня 1937 году за «ўдзел у контррэвалюцыйнай тэрарыстычнай арганізацыі» да НМП. Расстраляны. Рэабілітаваны ваеннай калегіяй Вярхоўнага суду СССР 31 сакавіка 1956 году.

Яго імем названа вуліца ў Горадні. У Менску на доме, у якім ён жыў, усталяваная мэмарыяльная дошка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП БССР
Катэгорыя:Расстраляныя НКУС
Норд Еўрапеан Банк

**[[Закрытае акцыянэрнае таварыства]] «Норд Еўрапеан Банк»** — колішні камэрцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь.

Статутны фонд — 46,71 млрд руб. (2013). Акцыянэры — рэзыдэнт ФРН Х. М. Танха (94%),  «Іст Трэйд Компані» (6%).

## Рэквізыты
Найменьне банку:
*  (скарочана *ЗАТ «Н. Е. Б. Банк»*)
*  (скарочана *ЗАО «Н. Е. Б. Банк»*)
*  (скарочана *CJSC «N.E.B. Bank»*)

Месцазнаходжаньне: 220004, Рэспубліка Беларусь, Менск, вул. Клары Цэткін, д. 51, пам. 1.

УНП 807000227, АКПА 378819175000.

S.W.I.F.T.: HNRBBY2X.

Тэлекс: 252252 HBANK BY.

Ліцэнзія на правядзеньне банкаўскай дзейнасьці №32 выдадзеная 6 траўня 2013 року Нацыянальным банкам РБ.

## Мінуўшчына
Заснаваны ў 2009 року пад назваю «Онэрбанк» са 100%-вым іранскім капіталам. Заснавальнікі — банкі  (40% статутнага фонду),  (37%) і  (23%). Ліцэнзію на правядзеньне банкаўскай дзейнасьці атрымаў 16 кастрычніка 2009.

У 2010 супраць «Онэрбанку» і банку «Гандлёвы капітал» былі ўведзеныя санкцыі Міністэрства фінансаў ЗША па падазрэньні ў суўдзеле заснавальнікаў гэтых банкаў у фінансаваньні іранскай ядзернай праграмы. 23 траўня 2011 року санкцыі супраць банку ўвёў і Эўрапейскі Зьвяз.

22 студзеня 2013 100% акцыяў былі прададзеныя новым уласьнікам за 5,1 млн эўра. 13 траўня 2013 «Онэрбанк» зьмяніў назву на «Норд Еўрапеан Банк».

28 верасьня 2016 року распачатая працэдура ліквідацыі банку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі
Мілаш Зэман

**Мі́лаш Зэ́ман** (, ; * 28 верасьня 1944, Колін, Пратэктарат Багеміі і Маравіі) — чэскі палітык, першы ўсеагульна абраны прэзыдэнт Чэхіі (2013). Раней займаў пасады прэм’ер-міністра (1998—2002), старшыні Палаты прадстаўнікоў чэскага парлямэнту (1996—1998). На пасадзе кіраўніка Сацыял-дэмакратычнай партыі ў 1990-я ператварыў яе ў адну з найбуйнейшых партыяў Чэхіі.

## Жыцьцяпіс
Мілашавы бацькі разьвяліся, калі таму было два гады. Выхаваньнем займалася маці, настаўніца па спэцыяльнасьці. Пасьля скончыў школу ў родным месьце і ў 1965 паступіў у Вышэйшую эканамічную школу ў Празе, якую скончыў у 1969.

У часе Праскай вясны 1968 Зэман стаў сябрам Камуністычнай партыі, аднак у 1970 быў выключаны зь яе за нязгоду з пактам пра ўварваньне ў Чэхаславаччыну. Таксама пазбавіўся працы і больш за дзесяць гадоў працаваў у спартовай арганізацыі *Sportpropag* (1971—1984). У 1984 уладкаваўся ў кампанію *Agrodat*, зь якой быў звольнены ў 1989 за свой крытычны артыкул *«Prognostika a přestavba»* (*Прагназаваньне і аднаўленьне*).

Улетку 1989 ягоны крытычны камэнтар на Чэхаславацкім тэлебачаньні, датычны нездавальняючага стану чэхаславацкай эканомікі, выклікаў скандал, а ў часе Аксамітнай рэвалюцыі ён стаў адным зь лідэраў Грамадзянскага форуму.

У красавіку 2001 Мілаш Зэман пакінуў пасаду старшыні партыі і пераехаў на адпачынак у Высачынскі край. У 2003 вылучаўся на выбарах прэзыдэнта, аднак саступіў Вацлаву Кляўсу з-за разьяднанасьці сваё партыі. Пасьля гэтага Зэман стаў жорстка крытыкаваць кіраўнікоў сацыял-дэмакратаў. 21 сакавіка 2007 з-за канфлікту зь лідэрам сацыял-дэмакратычнай партыі Іржы Пароўбэкам пакінуў партыю.

У 2013 року ўзяў удзел у першых усеагульных выбарах прэзыдэнта Чэскай рэспублікі, у другім туры перамогшы Карэла Шварцэнбэрга. У паўнамоцтвы ўступіў 8 сакавіка 2013.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Працы Мілаша Зэмана ў Worldcat

Катэгорыя:Сябры Чэскай сацыял-дэмакратычнай партыі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты прадстаўнікоў Чэскай рэспублікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Коліне
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чэхіі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Чэхіі
Катэгорыя:Выпускнікі Эканамічнага ўнівэрсытэту ў Празе
Катэгорыя:Дыябэтыкі
Мэнінгіт

**Мэнінгіт** — запаленьне мазгавой абалонкі (ахоўнай мэмбраны  галаўнога і сьпіннога мозгу) праз заражэньне вірусам або бактэрыяй (мэнінгакок). Уяўляе сьмяротную небясьпеку праз блізкасьць запаленьня да галаўнога і сьпіннога мозгу.

## Пашыранасьць і распаўсюд
Носьбітамі ўзбуджальніка найчасьцей ёсьць дарослыя, аднак хварэюць пераважна дзеці да 14 гадоў. Распаўсюджваецца праз дыханьне і дотык.

## Праява
Напачатку нагадвае застуду: запаленьне задняй сьценкі глоткі, нязначнае павышэньне тэмпэратуры, галаўны боль і насмарк. Праз гадзіну тэмпэратура ўзьнімаецца да +40 градусаў. Праз 6 гадзінаў пачынаюцца ваніты. Адмысловыя праявы — сып на руках, ягадзіцах і бакавых паверхнях тулава.

## Папярэджаньне
Дзеля прадухіленьня заражэньня варта:
* карыстацца марлевымі павязкамі;
* гуляць штодня на сьвежым паветры;
* ужываць багатую на вітаміны і мікраэлемэнты ежу; 
* разьмінацца і загартоўвацца штодня; 
* праветрываць штодня пакоі і рабіць вільготную прыборку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Захворваньні
Дынама (стадыён, Менск)

«**Дына́ма**» — стадыён у Менску, галоўная спартовая арэна краіны. Зьяўляецца таксама галоўнай арэнай футбольнай зборнай Беларусі. Месьціцца на вуліцы Кірава, 8. Умяшчальнасьць стадыёну складае 22 000 чалавек.

Стадыён быў афіцыйна адкрыты 12 чэрвеня 1934 году, рэканструяваны ў 1939 годзе, разбураны падчас Другой сусьветнай вайны, адноўлены ў 1954 годзе. Належаў Менскаму абласному савету фізкультурна-спартовага таварыства «Дынама». На стадыёне «Дынама» праходзілі футбольныя матчы падчас летніх Алімпійскіх гульняў 1980 году.

## Вонкавыя спасылкі

* Гісторыя стадыёну Дынама

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Катэгорыя:Стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Менску
ОФІ Іракліён

**ОФІ** () — грэцкі футбольны клюб з гораду Іракліёну. Заснаваны ў 1925 годзе. Уладальнік Кубка Грэцыі (1987).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Іракліён
Ангарская (мікрараён)

**Ангарская** — мікрараён у складзе Заводзкага раёну гораду Менску. Месьціцца на паўднёвым усходзе гораду. Тыпічны «спальны раён» з адпаведнай інфраструктурай.

## Забудова
Мікрараён забудаваны пяці-, дзевяці- і дванаццаціпавярховымі дамамі. Маецца вялікі масіў прыватнага сэктару. У двух кварталах Ангарская-1 пераважаюць дамы 1965-70 гадоў пабудовы, а таксама асобныя дамы сярэдзіны 1980-х. Квартал Ангарская-2 галоўным чынам забудаваны панэльнымі дамамі 1974-81 гадоў. Кварталы Ангарская-3 і 4 складаюцца з панэльных дамоў 1982-89 гадоў. Квартал Ангарская-5 (вуліца Ілімская) пабудаваны ў канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў і складаецца з 6-12 павярховых цагляных дамоў па індывідуальным праекце. Кварталы ўздоўж вуліцы Алтайская складаюцца з 9-12 павярховых дамоў сярэдзіны-канца 1980-х гадоў. У мікрараёне працягваецца будаўніцтва, зьявіліся некалькі 19-павярховых дамоў па вуліцы Байкальская.

## Вуліцы й грамадзкі транспарт
Асноўныя вуліцы — Ангарская, Несьцерава, Ілімская, Герасіменка, Байкальская й Алтайская. З поўдню ад мікрараёну праходзіць Партызанскі праспэкт. Існуе два выезды на МКАД. Зьвязваецца зь іншымі часткамі гораду (па стане на сьнежань 2012 году) аўтобуснымі маршрутамі 16, 20 с, 22, 27, 27д, 76э, 88 с і 106, тралейбуснымі маршрутамі 3, 3д, 34 і 60. Найбліжэйшая станцыя мэтро — «Магілёўская».

## Інфраструктура
У мікрараёне месьцяцца 12 харчовых крамаў, гандлёвы цэнтар «Евроопт», гандлёвы цэнтар «Simax», прамтаварная крама «Северянка»; паліклініка № 17, дзіцячая паліклініка № 23, аптэкі; 20 дзіцячых садкоў, 10 сярэдніх школаў, дзіцячыя бібліятэкі № 3 і 14; 3 філіялы Беларусбанку, 2 аддзяленьні сувязі; гасьцініца «Алмаз».

Катэгорыя:Мікрараёны Менску
Катэгорыя:Заводзкі раён (Менск)
Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Кеніі

**Сьпіс [[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО]] ў [[Кенія|Кеніі]]** складаецца з 7 аб’ектаў (на 2020 рок), што складае  ад агульнае колькасьці ( на ). Чатыры аб’екты ўключаныя ў сьпіс з культурных, тры — з прыродных крытэраў.

 рок яшчэ 17 аб’ектаў на тэрыторыі Кеніі знаходзяцца ў ліку кандыдатаў на ўключэньне ў сьпіс сусьветнай спадчыны. Кенія ратыфікавала Канвэнцыю пра ахову сусьветнай культурнай і прыроднай спадчыны 5 чэрвеня 1991 року. Першыя два аб’екты былі занесеныя ў сьпіс у 1997 року на 21-ай сэсіі Камітэту Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Сьпіс
У дадзенай табліцы аб’екты разьмешчаныя ў парадку іх даданьня ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Кандыдаты ў сьпіс
У дадзеным сьпісе зьмешчаныя аб’екты, прапанаваныя ўрадам Кеніі ў якасьці кандыдатаў на ўлучэньне ў сьпіс Сусьветнай спадчыны. У табліцы аб’екты разьмешчаныя ў парадку іхняга даданьня ў сьпіс кандыдатаў.

## Глядзіце таксама
* Турызм у Кеніі
* Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Афрыцы

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Кенія на UNESCO World Heritage Centre


Кенія
Келіх (сузор’е)

**Ке́ліх** або **Ча́ша** () — сузор’е на поўдзень ад нябеснага экватару. У грэцкай міталёгіі сузор’е асацыявалася з келіхам, што належыў Апалёну. Келіх быў адным з 48 сузор’яў, пералічаных Пталемэем, і застаецца адным з 88 сучасных сузор’яў.

Гэта невялікае і цёмнае сузор’е: у ім няма ніводнай зоркі больш як трэцяй зорнай велічыні.

## Міталёгія
У старажытнагрэцкай міталёгіі сузор’е асацыявалася зь мітам, паводле якога груган, што прыслужваў Апалёну, замест таго, каб прыпаднесьці вады, гультаяваў, чакаўшы, пакуль сасьпеюць плады смоквы. Па вяртаньні ён прынёс у келіху вадзяную зьмяю, якая бы не давала яму падляцець да ручая. Апалён, зразумеўшы ману, кінуў гругана, келіх і зьмяю на неба. Гэтак, паводле міту, на небе зьявіліся сузор’і Груган, Келіх і Гідра.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўднёвыя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем
Келіх (неадназначнасьць)

**Келіх** можа значыць наступнае:
* Келіх — пасудзіна для віна.
* Келіх — астранамічнае сузор’е.
Кіт (сузор’е)

**Кіт** () — сузор’е ў экватарыяльным поясе нябеснай сфэры. Назва сузор’я паходзіць ад Кіта — марской пачвары ў грэцкай міталёгіі. Кіт знаходзіцца ў «воднай» частцы зорнага неба, побач з Вадалівам, Рыбамі і Эрыданам.

## Адметнасьці

### Экліптыка
Кіт не зьяўляецца задыякальным сузор’ем, але экліптыка праходзіць побач зь яго граніцамі, таму ў сузор’і падчас можна пабачыць плянэты. Тым часьцей можна пабачыць у Кіце астэроіды, паколькі іх арбіты звычайна маюць большае нахіленьне да экліптыкі, як тое маюць плянэты. Так, у сузор’і Кіта ў 1807 годзе быў адкрыты астэроід 4 Вэста.

### Зоркі

Найадметнейшай зоркай Кіта зьяўляецца Міра ( Кіта) за  ад Зямлі. Яна стала першай зьменнай зоркай і правобразам для асобнага тыпу зьменных зорак. Кожныя 332 дні яна дасягае найбольшай, трэцяй, бачнай зорнай велічыні, і цьмее да 10-й, нябачнай няўзброеным вокам. Міра была адкрытая ў 1596 годзе Давідам Фабрыцыюсам.

### Аб’екты глыбокага космасу
Паколькі Кіт ляжыць па-за галяктычнай плоскасьцю, добра бачныя далёкія галяктыкі. Найярчэйшая зь іх — Мэсье 77 (NGC 1068) — сьпіральная галяктыка 9-й зорнай велічыні каля δ Кіта за  ад Зямлі. Яна павернутая да нас такім чынам, што можна разглядзець яе структуру і ядро, якое мае 10-ю зорную велічыню. Яна таксама зьяўляецца сэйфэртаўскай галяктыкай і ёсьць даволі яскравым аб’ектам у радыёспэктры. У сузор’і знаходзіцца скупнасьць галяктык JKCS 041 — найаддаленейшы зь вядомых аб’ектаў, падобных яму.

## Крыніцы і заўвагі

; Заўвагі

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Экватарыяльныя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем
Катэгорыя:Мітычныя жывёлы
Статусбанк

**[[Адкрытае акцыйнае таварыства]] «СтатусБанк»** — камэрцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. Статутны фонд — 43 млн руб. (2017). Асноўны акцыянэр — ААТ «Эўраторг» (99,5168% статуснага капіталу).

## Рэквізыты
МФА 153001735, УНП 807000043, АКПА 37568362.

S.W.I.F.T.: IRJSBY22.

Ліцэнзія на правядзеньне банкаўскай дзейнасьці №26 выдадзеная 1 студзеня 2010 року Нацыянальным банкам Беларусі.

Рэгістрацыйны нумар у Адзіным дзяржаўным рэгістры №80700000043.

Тэлекс: 252020 MRB BY

## Дзейнасьць
Банк мае аддзяленьні ў 16 месцах Беларусі.

## Мінуўшчына
«Міжнародны рэзэрвовы банк» зарэгістраваны 25 лютага 2002 року. З 29 сакавіка 2002 — рэзыдэнт СЭЗ «Менск».

24 жніўня 2007 уласьнікам банку стала польска-ўкраінская фірма «Догмат».

З 1 ліпеня 2009 Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь прыпыніў, а з 1 студзеня адклікаў ліцэнзію «Міжнароднага рэзэрвовага банку» на ажыцьцяўленьне банкаўскай дзейнасьці ў частцы прыцягненьня сродкаў фізычных асобаў з прычыны недахопу мінімальнага памеру капіталу.

15 траўня 2012 новым уласьнікам банку стала адкрытае акцыянэрнае таварыства «Эўрагандаль», якое набыла 92,5% акцыяў ( штукі) па цане 4,7 млн эўра.

28 студзеня 2013 банк зьмяніў назву на «Эўраторгінвэстбанк» у сувязі са зьменаю асноўнага акцыянэра банка.

25 траўня 2017 банк зьмяніў назву на «Статусбанк».

З красавіка 2023 году банк знаходзіцца пад санкцыямі Канады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Банкі Беларусі
Катэгорыя:2002 год у Беларусі
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2002 годзе
Самсунспор Самсун

«**Самсунспор**» () — турэцкі футбольны клюб з гораду Самсуну. Заснаваны ў 1965 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Самсун
Вінаградаўка

Назву **Вінаградаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Вінаградаўка — вёска ў Бабруйскім раёне
** Вінаградаўка — вёска ў Качэрыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Вінаградаўка — вёска ў Ігуменскім раёне
** Вінаградаўка — вёска ў Койданаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Вінаград
* Вінаградава
* Вінаградаў
* Новавінаградаў
Пад’ясенка

Назву **Пад’ясенка** маюць:

* Пад’ясенка — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Пад’ясенка — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўская вобласьці
Саломенка

Назву **Саломенка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Саломенка — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Саломенка — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Салома
Лебедзь (сузор’е)

**Ле́бедзь** () — сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба. Гэта вельмі адметнае сузор’е, якое можна назіраць у Беларусі ўвесну, улетку і ўвосень — перш за ўсё адметнае астэрызмам **Паўночны Крыж** (у процівагу Паўднёваму Крыжу), выцягнутым уздоўж Млечнага Шляху. Лебедзь быў зьмешчаны сярод 48 сузор’яў Пталемэя, і застаецца адным з 88 сучасных сузор’яў.

## Глядзіце таксама
* Арыён — сузор’е, зь якім астраномы-навічкі часта блытаюць Лебедзя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўночныя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем
Катэгорыя:Мітычныя жывёлы
Халодная Балка

**Хало́дная Ба́лка** () — вёска ў Бяляеўскім раёне Адэскай вобласьці Ўкраіны. Знаходзіцца за 21 км на паўночны захад ад Адэсы. Насельніцтва — 2582 чалавекі (2001), плошча — 3.17 км².

## Назва
Назва паходзіць ад асаблівасьцяў клімату мясцовасьці: узімку дзьмуць халодныя паўночна-ўсходнія вятры, і халоднае паветра затрымліваецца ў нізінах яраў і балак. Улетку тут наадварот цяплей, чым у Адэсе.

## Турыстычная інфармацыя
Халодная Балка вядомая як бальнэагразевы і кліматычны курорт у складзе Адэскай групы курортаў. Першая гразелекавальня тут зьявілася ў 1883 року.

У цяперашні час функцыянуе дзіцячая здраўніца на 350 месцаў, дзіцячая рэўматалягічная клініка і гразелекавальня. Асноўныя лекавыя фактары — гразь і рапа Хаджыбэйскага ліману. Акрамя гразелекаваньня і рапных ваннаў ладзіцца клімататэрапія, вінаградалекаваньне, фізыятэрапеўтычныя працэдуры, лекавая фізкультура, масаж.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Вярхоўная рада Ўкраіны 
* Бачына сельсавету 

Катэгорыя:Населеныя пункты Бяляеўскага раёну Адэскай вобласьці
Катэгорыя:Курорты Ўкраіны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1940 годзе
Катэгорыя:Вёскі Адэскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Лошыца (неадназначнасьць)

Назву **Лошыца** маюць:

* Лошыцкае прадмесьце — былая вёска, цяперака разьмешчаная ў паўднёвай частцы гораду
* Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс у мікрараёне Лошыца ​​гораду Менску
* Лошыцкі яр — месца пахаваньня ахвяраў сталінскіх рэпрэсіяў
* Лошыца — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці
* Лошыца — мікрараён Менску
* Лошыца — рака ў Менску
* Лошыца (плятформа)
Элізэйскі дагавор

**Элізэ́йскі дагаво́р** (), вядомы таксама як ***Дагавор сяброўства*** — міжнародная дамова, падпісаная 22 студзеня 1963 Шарлем дэ Голем і Конрадам Адэнаўэрам на знак прымірэньня між Францыяй і Нямеччынай. Дамова скончыла шматвекавую варажнечу між абедзьвюма дзяржавамі й ператварыла іх у найістотнейшых партнэраў.

## Значэньне
Дамова абавязвала да кансультацыяў і прыняцьця супольных рашэньняў між Заходняй Нямеччынай і Францыяй па ўсіх істотных пытаньнях зьнешняй палітыкі, бясьпекі й культуры. Таксама ўсталёўваліся рэгулярныя двухбаковыя саміты на вышэйшым узроўні.

Пагадненьне набыло моц пасьля яго падпісаньня 2 ліпеня 1963. Адразу пасьля гэтага, 5 ліпеня, быў створаны Француска-нямецкі моладзевы форум (*/*), за час дзейнасьці якога праграмамі абмену скарысталіся каля 8 мільёнаў немцаў і французаў. Іншымі непасрэднымі вынікамі стала адкрыцьцё француска-нямецкіх ВНУ і заключэньне братэрскіх стасункаў між нямецкімі й францускімі местамі, рэгіёнамі й школамі.

Гадавіна падпісаньня Элізэйскае дамовы шырока адзначалася абедзьвюма краінамі ў 2003 і 2013 роках.

## Глядзіце таксама
* Плян Фушэ
* Нямецка-францускія стасункі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Факсыміле пагадненьня
* Бачына, прысьвечаная сьвяткаваньню 50-рочча Элізэйскага дагавору ў 2013 року
* Бачына, прысьвечаная сьвяткаваньню 50-рочча Элізэйскага дагавору ў 2013 року

Катэгорыя:Нямецка-францускія стасункі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні 1963 году
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Нямеччыны
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Францыі
Этнікос Ахнас

«**Этнікос**» () — кіпрскі футбольны клюб з гораду Ахнасу. Заснаваны ў 1968 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ахнас
Ян Гэвэліюс

**Ян Гэвэліюс** (, , , іншыя формы прозьвішча: Hewel, Hewelke, Höfelcke, Hövellius, Höwelcke; 28 студзеня 1611 — 28 студзеня 1687) — гданьскі астраном, матэматык і канструктар навуковых інструмэнтаў. У якасьці астранома ён набыў вядомасьць «стваральніка месяцавай тапалёгіі». Яму ж належыць і стварэньне 10 новых сузор’яў, сем зь якіх уваходзяць у лік сучасных сузор’яў.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія астраномы
Катэгорыя:Польскія астраномы
Ліра (сузор’е)

**Лі́ра** () — невялікае сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба. Ліра паходзіць з доўгага шэрагу старажытнагрэцкіх сузор’яў: яно было ўключана ў лік 48 сузор’яў Пталемэя — цяпер яно зьяўляецца адным з 88 сучасных сузор’яў паводле вызначэньня Міжнароднага астранамічнага зьвязу. Побач зь Лірай знаходзяцца сузор’і Цмок, Гэркулес, Лісічка і Лебедзь. Найярчэйшая зорка Ліры — Вэга — уваходзіць у летне-восеньскі трыкутнік і ёсьць адной з найярчэйшых зорак на небе. У Беларусі сузор’е можна назіраць увесну, улетку і ўвосень.

## Крыніцы


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўночныя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем
Белаварска-Білагорская жупанія

**Белаварска-Білагорская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў цэнтры Харватыі. Сталіцай зьяўляецца горад Белавар. Другая частка назвы адміністрацыйнай адзінкі названая па ланцугу халмоў, які цягнецца ўздоўж паўночнай часткі жупаніі.

Белаварска-Білагорская жупанія мяжуе з Капрыўніцка-Крыжэвацкай жупаніяй на поўначы, Віравіціцка-Падраўскай жупаніяй на паўночным усходзе, Пажэска-Славонскай жупаніяй на паўднёвым ўсходзе, Сісацка-Маславінскай жупаніяй на паўднёвым захадзе і Загрэбскай жупаніяй на захадзе.

## Адміністрацыйны падзел
Білаварска-Білагорская жупанія складаецца з 5 гарадзкіх абшчынаў і 18 муніцыпалітэтаў:

## Дэмаграфія
Згодна зь перапісам насельніцтва 2001 году насельніцтва жупаніі налічвала 133 084 чалавекі, зь якіх:
* харваты: (82,56%)
* сэрбы: (7,08%)
* чэхі: (5,33%)
* іншыя: (5,03%)

## Гарады
Акрамя Белавару, буйнымі гарадамі зьяўляюцца:

* Дарувар
* Гарэчніца
* Чазма
* Грубічна Поле.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
274301 Вікіпэдыя

**274301 Вікіпэдыя** () — астэроід галоўнага поясу, адкрыты 25 жніўня 2008 году ў Андрушаўскай астранамічнай абсэрваторыі (Украіна).

## Адкрыцьцё
Астэроід быў адкрыты 25 жніўня 2008 году ў 22:47:45 (UTC) астраномамі Андрушаўскай абсэрваторыі. На тыя содні выпала назіраць яго яшчэ тройчы. Тры назіраньні былі зьдзейсьненыя і наступнай ноччу. Новаадкрытай малой плянэце было дадзенае часовае абазначэньне 2008 QH24 (2008 — год адкрыцьця, Q — другая палова жніўня, H24 — парадкавы нумар — 608-ы астэроід, адкрыты ў другой палове жніўня). 18 красавіка 2011 году астэроід атрымаў нумар 274301, а 27 студзеня 2013 году яму была нададзеная назва «Вікіпэдыя».

Было высьветлена, што астэроіды, якім былі дадзеныя абазначэньні 1997 RO4 і 2007 FK34 — гэта той самы астэроід 274301 Вікіпэдыя. Такім чынам, Вікіпэдыю ўпершыню назіралі 8 верасьня 1997 году ў 00:28:38 (UTC) у абсэрваторыі Касоль (Францыя).

## Характарыстыкі
Вікіпэдыя верціцца вакол Сонца на сярэдняй адлегласьці 2,3818160 а. а. з пэрыядам вярчэньня 3,68 гадоў. Эксцэнтрысытэт арбіты — 0,1455329, нахіл арбіты — 6,73225°. Абсалютная зорная велічыня — 16,9.

## Назва
Астэроід быў названы ў гонар вольнай сеціўнай энцыкляпэдыі «Вікіпэдыя». Афіцыйнае апісаньне назвы ў Цыркуляры малых плянэт №82403:

Вікіпэдыя — вольная капілэфтная супольна рэдагуемая сеціўная энцыкляпэдыя, якая пачала працу ў 2001 годзе. За 11 гадоў яе складаньня яна стала адным з найбуйнейшых даведнікаў і адным з найнаведвальных сайтаў у Інтэрнэце. Вікіпэдыя складаецца на больш як 270 мовах энтузыястамі з усяго сьвету.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 274301 Вікіпэдыя — аб’ёмнае інтэрактыўнае адлюстраваньне арбітальнага руху
* Зьвесткі пра назіраньне за малой плянэтай

Вікіпэдыя 274301
Гластанбэрскае абацтва

**Гластанбэ́рскае аба́цтва** () — колішні кляштар у Гластанбэры, Сомэрсэт, Ангельшчына. Рэшткі кляштару занесеныя ў сьпіс гісторыка-культурнай спадчыны Вялікабрытаніі і адкрытыя для наведваньня.

## Мінуўшчына
Існуе сярэднявечнае паданьне, нібыта абацтва было заснаванае ў I стагодзьдзі адным з вучняў або прыхільнікаў Хрыста Язэпам з Арыматэі. Гэтая неверагодная легенда шчыльна зьвязаная яшчэ з адной вэрсіяй, прапанаванай паэтам Робэртам дэ Баронам у XII стагодзьдзі, нібыта тут знаходзіцца Авалён, месцазнаходжаньне Сьвятога Граалю і пахаваньня караля Артура.

Абацтва заснаванае брытамі на пачатку VII стагодзьдзя. Пасьля бітвы пад Пеонумам яно перайшло ў рукі саксонцаў.

У X стагодзьдзі гластанбэрскі абат сьвяты Данстан разбудаваў царкву і ўсталяваў у абацтве Статут сьвятога Бэнэдыкта.

Пасьля заваёвы Ангельшчыны нарманамі ў 1066 новы нарманскі абат Тэрстын заняўся дабудовай царквы. Аднак у 1077 року ён быў зьняты з пасады за забойствы манахаў, учыненыя ягонымі ўзброенымі слугамі непасрэдна ля алтару.

Кляштар быў значна пашкоджаны падчас пажару ў 1184 року. Амаль неадкладна пачалася пабудова новае царквы, і ўжо ў 1186 адбылася кансэкрацыя . Набажэнствы ў рэкансэкраванай Вялікай царкве пачаліся на Раство 1213 року.

У XIV стагодзьдзі Гластанбэрскае абацтва саступала па заможнасьці і магутнасьці толькі Ўэстмінстэрскаму. Падчас вайны ружаў ягоныя ваколіцы былі абкружаныя мурамі дзеля аховы.

Падчас сэкулярызацыі Генрыха VIII абацтва было разрабаванае, апошні абат Рычард Ўайтынг у 1539 быў павешаны, выпатрашаны і чацьвяртаваны як здраднік. Камяні і волава з руінаў абацтва былі расьцягнутыя на пабудову іншых будынкаў.

Да XIX стагодзьдзя мясьціна пераходзіла да розных уласьнікаў, якія таксама выкарыстоўвалі руіны як будаўнічы матэрыял і нават як каменаломню. Урэшце парлямэнцкі акт 1882 року спыніў далейшы заняпад і адкрыў шлях да першых археалягічных і гістарычных дасьледаваньняў абацтва.

У 1908 року рэшткі Гластанбэрскага абацтва былі набытыя дыяцэзіяй Бата і Ўэлса і з тае пары належаць царкве Ангельшчыны. З 1924 сюды ладзяцца пілігрымкі; набажэнствы ладзяцца ў англіканскай, каталіцкай і праваслаўнай традыцыях.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Хрысьціянскія кляштары
Катэгорыя:Бэнэдыктынскія кляштары
Катэгорыя:Кляштары Ангельшчыны
Катэгорыя:Музэі Ангельшчыны
Катэгорыя:Зьявіліся ў VIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Месцы паломніцтва
Катэгорыя:Легенды пра караля Артура
Катэгорыя:Сомэрсэт
Зьвязда (неадназначнасьць)

**Зьвязда́** — назва каляднага рыштунку (шасьці- ці васьміканцовай саламянай зоркі), зь якім ходзяць шчадраваць.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Зьвязда — вёска ў Лепельскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Зьвязда — вёска ў Бабруйскім раёне
** Зьвязда — вёска ў Чэрыкаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Зьвязда — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Іншае
* Зьвязда — штодзённая дзяржаўная беларуская газэта
* Выдавецкі дом «Зьвязда» —  беларускае выдавецтва

## Падвойныя назвы
* Красная Зьвязда

## Крыніцы
Лязана (футбольны клюб)

«**Ляза́на**» () — швайцарскі футбольны клюб з гораду Лязаны. Заснаваны ў 1896 годзе. Сяміразовы чэмпіён Швайцарыі, дзевяціразовы ўладальнік Кубка Швайцарыі.

## Дасягненьні
* **[[Супэрліга чэмпіянату Швайцарыі па футболе|Чэмпіён Швайцарыі]]**: 7
** 1913, 1932, 1935, 1936, 1944, 1951, 1965

* **Уладальнік [[Кубак Швайцарыі па футболе|Кубка Швайцарыі]]**: 9
** 1935, 1939, 1944, 1950, 1962, 1964, 1981, 1998, 1999

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лязана
Усход (неадназначнасьць)

Назву **Усход** маюць:

* Усход — адзін з чатырох асноўных бакоў сьвету

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Усход — былая вёска ў Шумілінскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Усход — былая вёска ў Брагінскім раёне
** Усход — пасёлак у Губіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёну
** Усход — былы пасёлак у Забалоцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёну
** Усход — былы пасёлак у Веткаўскім раёне
** Усход — былы пасёлак у Радускім сельсавеце Веткаўскага раёну
** Усход — пасёлак у Гомельскім раёне
** Усход — былы пасёлак у Жлобінскім раёне
** Усход — вёска ў Лоеўскім раёне
** Усход — пасёлак у Рэчыцкім раёне
** Усход — пасёлак у Аторскім сельсавеце Чачэрскага раёну
** Усход — былы пасёлак у Халоцкім сельсавеце Чачэрскага раёну

* Магілёўская вобласьць:
** Усход — пасёлак у Бабруйскім раёне
** Усход — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Усход — пасёлак у Краснапольскім раёне
** Усход — пасёлак у Магілёўскім раёне
** Усход — адна з назваў вёскі Новых Шаламоў (Васькавіцкі сельсавет, Прапойскі раён)
** Усход — былы пасёлак у Гіжэнскім сельсавеце Прапойскага раёну
** Усход — вёска ў Кабінагорскім сельсавеце Прапойскага раёну

* Менская вобласьць:
** Усход — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Усход — былы пасёлак у Ігуменскім раёне
** Усход — пасёлак у Менскім раёне
** Усход — пасёлак у Слуцкім раёне

### [[Украіна]]
* Усход — пасёлак у Ясінавацкім раёне Данецкай вобласьці
* Усход — сяло ў Вясёлаўскім раёне Запароскай вобласьці

## Урбанонімы
* Усход — раён у Берасьці
* Усход — мікрараён у Першамайскім раёне Менску

## Рэгіёны
* Усход — макрарэгіён, які ўключае ў сябе Азію і Паўночную Афрыку
* Блізкі Ўсход — рэгіён у Заходняй Азіі і Паўночнай Афрыцы
* Сярэдні Ўсход — раён Заходняй Азіі паміж Эўропай і Пакістанам; часам замяняе тэрмін Блізкі Ўсход, але часьцей разумеецца як сукупнасьць краінаў Блізкага Ўсходу разам з Іранам, Пакістанам і Аўганістанам.
* Далёкі Ўсход — рэгіён, які ўключае Паўночна-Ўсходнюю, Усходнюю і Паўднёва-Ўсходнюю Азію. Складовая частка геапалітычнага паняцьця «Азіяцка-Ціхаакіянскі рэгіён».
* Прэтарыянская прэфэктура Ўсходу (, ) — адна з самых вялікіх прэфэктураў Рымскай імпэрыі.

## Транспартная інфраструктура
* Усход — прыпыначны пункт ў Слуцкім раёне Мінскай вобласьці
* Усход — станцыя Менскага мэтрапалітэну

## Іншае
* Усход (антарктычная станцыя)
* Усход (камбінат) — прадпрыемства ў Гомельскім раёне
* Усход (касьмічныя караблі) 

## Падвойныя назвы
* Чырвоны Ўсход

## Глядзіце таксама
* Усходні
* Усходняя
* Усходы

## Заўвагі

## Крыніцы
Чэмпіянат Беларусі па футболе 2013 году

**[[Чэмпіянат Беларусі па футболе]] 2013 году** — 23-і розыгрыш чэмпіянату Беларусі праходзіў з сакавіка да сьнежня. Спаборніцтвы адбываліся ў трох лігах.

Генэральным партнэрам чэмпіянату стаў «Беларусбанк» (у 2012 годзе ім быў «Альфа-Банк»). Упершыню чэмпіянат у вышэйшай лізе прайшоў у два этапы зь дзяленьнем на шасьцёркі пасьля дзьвюх колаў. Клюбам вышэйшай лігі будзе дазволена заяўляць па 5 легіянэраў, а грамадзяне краінаў мытнага саюзу (Казахстан і Расея) не лічыліся легіянэрамі.

## Вышэйшая ліга

У вышэйшай лізе прымалі ўдзел 12 клюбаў: да 11 клюбаў, якія выступалі ў чэмпіянаце 2012 году, далучыўся магілёўскі «Дняпро» — пераможца спаборніцтваў у першай лізе. Па выніках турніру апошняя каманда вылецела ў першую лігу (яе заменіць пераможца першай лігі), а перадапошняя правяла гульні плэй-оф з другой камандай першай лігі за месца ў вышэйшай лізе.

### Першы этап

:Менскае «Дынама» знаходзіцца ў табліцы вышэй за «Гомель» па выніках гульняў паміж сабой (1:0, 2:1)
:«Тарпэда»-БелАЗ знаходзіцца ў табліцы вышэй за «Белшыну» па выніках гульняў паміж сабой (0:1, 3:1)

### Другі этап
#### За 1—6 месцы

#### За 7—12 месцы

### Плэй-оф за месца ў вышэйшай лізе

## Першая ліга

У першай лізе прымалі ўдзел 16 камандаў, якія згулялі ў два колы. У параўнаньні зь мінулым сэзонам «Дняпро» выйшаў у вышэйшую лігу, «Рудзенск» заняў апошняе месца і згубіў месца ў першай лізе, замест іх дадаліся тры найлепшыя клюбы другой лігі — «Смалявічы», «Слонім» (аб’яднаная каманда «Белтрансгазу» і «Камунальніку») і «Іслач». Замест расфармаванага ДБК у першую лігу пераведзеная каманда «Менск-2», якая заняла ў 2012 годзе 5 месца ў другой лізе.

## Другая ліга

У другой лізе прымалі ўдзел 13 камандаў, якія згулялі ў два колы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка чэмпіянату на сайце БФФ

2013
Катэгорыя:2013 год у футболе