Ўільям Тэкерэй

**Ўільям Тэкерэй** (; 18 ліпеня 1811 — 24 сьнежня 1863) — ангельскі пісьменьнік, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў крытычнага буржуазнага рэалізму ў ангельскай літаратуры XIX стагодзьдзя. У сваіх раманах ён яскрава апісвае найвышэйшае грамадзтва — яго лад жыцьця, схільнасьці, норавы. Апісальная манера гэтага аўтара прасякнутая аналітызмам і сьведчыць пра добрае веданьне чалавечай натуры.

Карціна жыцьця кіруючых клясаў Англіі, створаная Тэкерэям, застаецца клясычным прыкладам сацыяльнай сатыры.

## Біяграфія
* 18 ліпеня 1811 — у Калькуце (Індыя) у сям’і буйнога чыноўніка Ост-Індыйскай кампаніі нарадзіўся Ўільям Тэкерэй;
* 1817—1822 — вучыўся ў прыватных школах Лёндана;
* 1822—1828 — вучыўся ў Чартэрхаус-скул. Неўзабаве пасьля сьмерці бацькі ў Лёндан пераязджае яго маці, якая другі раз выйшла замуж;
* 1829 — паступіў у Трыніці-каледж Кембрыдзкага ўнівэрсытэту. Неўзабаве Тэкерэй прайграў у карты значную частку сваёй спадчыны, а рэштку згубіў падчас краху Індыйскага агенцтва нерухомасьці. Такім чынам, праз год малады Тэкерэй кідае ўнівэрсытэт і едзе вандраваць па Эўропе. Ён бярэ ўрокі маляваньня ў Парыжы і спачатку спрабуе свае сілы ў графіцы і жывапісу. Пазьней ён набудзе славу вядомага карыкатурыста і сам будзе ілюстраваць свае творы.
* 1830 — у Веймары ў Тэкерэя адбылася сустрэча з Гётэ. Ня здолеўшы зрабіць кар’еру мастака, Тэкерэй зрабіўся парыскім карэспандэнтам і пайшчыкам лёнданскай газэты «Зэ Кансціцьюшнл» (*The Constitutional*).
* 1836 — пабраўся шлюбам з Ізабэлай Шо, зь якой у Тэкерэя нарадзілася трое дзяцей. У гэтым жа годзе Тэкерэй ледзь не зрабіўся мастаком-ілюстратарам «Пасмяротных нататак Піквікскага клуба» Дыкенза і ўсур’ёз пачаў займацца літаратурай. Захапленьне знакамітымі ангельскімі празаікамі XVIII стагодзьдзя — Г.Філдзінгам, Т.Смолетам і іншымі асьветнікамі.
* прыблізна 1836—1846 гг.: збольшага пад псэўданімамі, друкуе малыя творы (пародыі, эпіграмы, нарысы) ў найлепшых пэрыядычных выданьняў таго часу.
* 1837 — вяртаецца ў Лёндан, дзе ў якасьці фэльетаніста ды карыкатурыста пачынае супрацоўнічаць са шматлікімі газэтамі і часопісамі («*Fraser’s Magazine*», «*The New Monthly*» ды іншымі) пад рознымі псэўданімамі: *Jellowplush*, *Titmarsh* і г. д.
* 1839—1847 — друкуе «Раманы славутых аўтараў».
* 1839—1840 — друкуе авантурныя аповесьці «Кацярына» (*Katherine*), «Успаміны Бары Ліндана» (*The Luck of Barry Lyndon*, або *Memoirs of Barry Lyndon, Esq.*
* 1840 — друкуе зборнік «Парыскія нарысы» (*The Paris Sketchbook*).
* 1841 — друкуе авантурную аповесьць «Ліставаньне Джэлаўплаша» (*Jellowplush Correspondence*), сатырычную «Гісторыю Самюэля Цітмаша і Вялікага Дыяманта Хогарці» (*The History of Mr Samuel Titmarsh and the Great Hoggarty Diamond*).
* 1842—1843 гг.: друкуе сатырычныя «Нататкі Фіц-Будля» (*Fitz-Boodl’s Confessions and Professions*).
* 1843 — друкуе зборнік «Ірляндзкія нарысы» (*The Irich Sketch-book*) і піша побытавы раман «Выкшталцова-банальная гісторыя» (*A Shabby-Genteel Story*), які застаўся няскончаным.
* 1845—1851 гг.: супрацоўнічае зь вядомым гумарыстычным ангельскім часопісам «Панч» (*Punch*)
* 1846 — друкуе «Дарожныя нататкі ад Корнхіла да Вялікага Каіра» (*Notes of a Journey from Cornhill to Grand Cairo*). У гэтым жа годзе купляе дом і перавозіць туды двух сваіх дачок (трэцяя памерла) пасьля таго, як разыходзіцца з жонкай Ізабэлай, у якой разьвілася цяжкая псыхічная хвароба. Дачок выхоўваюць маці і айчым Тэкерэя.
* 1846—1848 — друкуе «Кнігу снобаў» (*The Book of Snobs*).
* 1847—1848 — штомесяцовыя выданьні частак «Кірмаша пыхлівасьці (Раман без героя)». Назва рамана і вобраз «кірмаша пыхлівасьці» запазычаныя з алегарычнага рамана Д.Беньяна «Шлях паломніка».
* 1848—1850 — піша раман «Пендэніс».
* 1850 — піша «Рэбэку і Равэну» — бурлескны канчатак рамана Вальтэра Скота «Айвэнга».
* 1851—1852 — у Ангельшчыне і Амэрыцы чытае публічныя лекцыі пра ангельскіх гумарыстаў XVIII стагодзьдзя (ад Сўіфта да Голдсміта), надрукаваныя ў 1853 г.
* 1852 — друкуе раман «Гісторыя Генры Эсманда».
* 1853—1855 гг.: друкуе раман «Ньюкомы». Па-за напісаньнем раманаў, Тэкерэй піша баляды ды вершы.
* 1853 — друкуе зборнік лекцый «Ангельскія гумарысты XVIII стагодзьдзя» (*The English Humourists of the Eighteenth Century*).
* 1854 — друкуе «Розу і пярсьцёнак», адну са сваіх пяці «калядных кніг».
* 1855 — падчас другой паездкі ў Амэрыку чытае сэрыю лекцый «Чатыры Георгі» (*The Four Georges*), дзе дае гумарыстычную характарыстыку гэтых манархаў і ангельскага побыту падчас іх панаваньня (надрукаваная ў 1861 годзе).
* 1858—1859 гг.: піша раман «Віргінцы», працяг «Гісторыі Генры Эсманда».
* 1860—1862 гг.: рэдактар часопіса «Корнхіл» (*Cornhill*), у якім друкуе і ўласныя творы: «Удавец Ловел» (*Lovel the Widower*, 1860), «Прыгоды Філіпа» (*The Adventures of Philip on his way through the world*, 1861—1862) і «Алегарычныя нататкі» (1860—1863).
* 1861 — друкуе зборнік уласных лекцый «Чатыры Георіі» (*The Four Georges*)
* 1963 — пачынае пісаць раман «Дэні Дзюваль» (Denis Duval, няскончаны, выдадзены пасьмяротна ў 1964 г.).
* 24 сьнежня 1863 — Тэкерэй памірае ў Лёндане.

Ўільям Тэкерэй вядомы як найвыдатнейшы рэаліст і сатырык свайго часу, які разьвіў рэалістычныя традыцыі, закладзеныя яго папярэднікамі веку Асьветніцтва. Рэзкая крытыка снабізму і сатыра яго твораў балюча біла па амбіцыях снобаў, хцівых да славы, вобразы якіх ён адлюстраваў у сваіх раманах.

## Творы
* «Раманы славутых аўтараў» (*Novels by Eminent Hands*, 1839—1847)
* «Кацярына» (*Katherine*, 1939—1940), авантурная аповесьць
* «Успаміны Бары Ліндана» (*The Luck of Barry Lyndon*, або *Memoirs of Barry Lyndon, Esq.*, 1839—1840)
* «Парыскія нарысы» (*The Paris Sketchbook*, 1840)
* «Ліставаньне Джэлаўплаша» (*Jellowplush Correspondence*, 1841), авантурная аповесьць
* «Гісторыю Самюэля Цітмаша і Вялікага Дыяманта Хогарці» (*The History of Mr Samuel Titmarsh and the Great Hoggarty Diamond*, 1841), сатырычная аповесьць
* «Нататкі Фіц-Будля» (*Fitz-Boodl’s Confessions and Professions*, 1842—1843), сатырычная аповесьць
* «Ірляндзкія нарысы» (*The Irich Sketch-book*, 1843)
* «Выкшталцова-банальная гісторыя» (*A Shabby-Genteel Story*, 1843), побытавы раман, няскончаны
* «Дарожныя нататкі ад Корнхіла да Вялікага Каіра» (*Notes of a Journey from Cornhill to Grand Cairo*, 1846)
* «Кніга снобаў» (*The Book of Snobs*, 1846—1848)
* «Кірмаш пыхлівасьці» (*Vanity Fair*, 1847—1848), раман
* «Пендэніс» (1848—1850), раман
* «Рэбэка і Равэна» (*Rebecca and Rowena*, 1850), бурлескны канчатак «Айвэнга» Вальтэра Скота
* «Гісторыя Генры Эсманда» (1852), раман
* «Ангельскія гумарысты XVIII стагодзьдзя» (*The English Humourists of the Eighteenth Century*, 1853), зборнік лекцыяў
* «Ньюкомы» (*Newcomers*, 1853—1855), раман
* «Роза і пярсьцёнак» (1854), адна зь пяці «калядных кніг» Тэкерэя
* «Віргінцы» (1857—1859), раман, працяг «Гісторыі Генры Эсманда»
* «Удавец Ловел» (1860)
* «Прыгоды Філіпа» (1861—1962), раман
* «Алегарычныя нататкі» (1860—1863)
* «Чатыры Георгі», (*The Four Georges*, 1861), зборнік лекцыяў
* «Дэні Дзюваль» (1863), няскончаны раман, выдадзены пасьмяротна ў 1864 годзе

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калкаце
Катэгорыя:Брытанскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане