open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бітва пад Стоўпцамі

**Бітва пад [[Стоўпцы|Стоўпцамі]]** адбылася 10 чэрвеня 1792. Атрад літоўскага ґенэрала Жозэфа Беляка тры гадзіны ваяваў пад Стоўпцамі з авангардам расейскага корпусу ґенэрала Барыса Меліна.

##### Сытуацыя перад боем
Ґенэрал Жозэф Юдыцкі, корпус якога складаўся з 7700 жаўнераў і 10 гарматаў, 7 чэрвеня атрымаў з праездаў інфармацыю пра набліжэньне з Койданава расейскага корпусу ґенэрала Меліна, які складаўся з 9600 жаўнераў і 13 гарматаў. Юдыцкі вырашыў адступіць да Міру, вылучыўшы атрад пад камандаваньнем ґенэрала Беляка, які павінен быў абараняць адыход літоўскіх войскаў і трымаць левы бераг Нёмана пад Стоўпцамі, затрымаць расейцаў падчас пераправы. У склад атраду Беляка ўвайшоў атрад татараў і брыгада нацыянальнай кавалерыі пад кіраўніцтвам Сулістроўскага.

##### Бітва

Раніцай 10 чэрвеня ў чаканьні расейцаў Беляк падвёў свой атрад да рачнога пагорку. Неўзабаве пад Стоўпцамі пачалі пераходзіць празь Нёман каля тысячы расейскіх драгунаў. Калі расейцы падышлі да берага, Беляк пакінуў нацыянальную кавалерыю Сулістроўскага, а сам з татарамі атакаваў суперніка. Татары пад кіраўніцтвам Беляка расьсеялі расейскіх драгунаў, якія кінуліся бегчы. Неўзабаве за ўцякаючым супернікам пагналіся літоўскія палкі. Але ў гэты час нізоўе Нёмана перасёк другі полк расейскіх драгун і раптам напаў на левае крыло літоўскага палку. Прыбыла ў дапамогу нацыянальная літоўская кавалерыя, якая неўзабаве зьмяшалася з адыходзячымі татарамі й зь перасьледуючымі іх расейцамі.

Бачачы драматычную сытуацыю сваіх войскаў, Беляк сабраў вакол сябе 100 жаўнераў і кінуўся ў адчайны напад, імкнучыся спыніць шматлікіх расейцаў. З панікі літоўскія атрады па прыкладзе Беляка таксама пачалі атакаваць. Расейскія драгуны пачалі адыходзіць да ракі, дзе ўжо патанула мноства расейцаў. Ад поўнага разгрому расейскую кавалерыю ўратавала прыбыцьцё пяхоты, якая ўсталявала на левым беразе артылерыю і пачала страляць па літоўскім войску. У сувязі з набліжэньнем асноўнага войска Меліна Беляк загадаў сваім жаўнерам адысьці ў кірунку Міра, дзе знаходзіўся корпус ґенэрала Юдыцкага. Бой працягваўся каля трох гадзінаў. Пасьля адыходу атрада Беляка расейскі корпус ґенэрала Меліна скончыў пераправу празь Нёман і ўстаў пад Залужжа. На наступны дзень адбылася бітва пад Мірам.

## Літаратура
* Piotr Borawski, *Tatarzy w dawnej Rzeczypospolitej*, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1986, ISBN 83-205-3747-9, str. 227—228

Катэгорыя:Бітвы вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году
Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага
Бітва пад Войшкамі

У той час як 14 ліпеня расейская армія набліжалася да Беластоку, літоўскі атрад Міхаіла Забэлы быў разьмешчаны ў Плоцку. Час ад часу былі толькі нязначныя сутыкненьні літоўскага войска з падыходзячымі данскімі казакамі. Для атрыманьня падрабязнай інфармацыі пра ворага Забэла накіраваў у напрамку Беластоку групу вайскоўцаў на чале зь Міхалам Кіркорам. У склад атраду ўвайшлі татары Кіркора, 200 стральцоў, 200 пехацінцаў і адна гармата. Пасьля пераправы на Нараў атрад Кіркора прыбыў ў Войшкі.

Пасьля прыпынку ў Войшках Кіркор вырашыў зладзіць засаду і з гэтай мэтай паставіў пяхоту й гармату на пагорку, схаваў стральцоў ў лесе, а татараў на ўзгорку. Камандзір казакоў Папоў таксама зрабіў засаду — ён схаваў большую частку свайго войска, а сам адправіўся зь невялікім атрадам жаўнераў на ліцьвінаў. Убачыўшы слабы атрад, татарскія коні кінуліся ў напад, і пасьля кароткай барацьбы казакі былі вымушаныя адступіць, не разумеючы, што адыход імітуецца.

Татары Кіркора раптам апынуліся супраць праўзыходных сіл праціўніка, і не спрабуючы зламаць яго, тут жа кінуўся бегчы. Пасьля перамогі данскіх казакоў над татарамі яны спрабавалі разьбіць літоўскую пяхоту, але іх атака правалілася пад шквальным агнём літоўскіх карабінаў.

Хоць бітва пад Войшкамі й не атрымалася для льцьвінаў удалай, атрад Кіркора дасягнуў асноўнай мэты сваёй паездкі й атрымаў інфармацыю пра наступны рух сілаў ґенэрала Крэчэтнікава.

## Літаратура
* Piotr Borawski, *Tatarzy w dawnej Rzeczypospolitej*, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1986, , стар. 232—233

Катэгорыя:Бітвы вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году
Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага
Менская вайсковая акруга

**Менская вайсковая акруга** ( — вайсковая акруга Расійскае імпэрыі.

## Гісторыя
Менская вайсковая акруга (штаб у г. Менску) створаная 19 ліпеня (1 жніўня) 1914 году з пачаткам Першае сусьветнай вайны на аснове Кіраваньня скасаванай тады ж Варшаўскай вайсковай акругі.

Складаўся з часткі ґубэрняў, якія ўваходзілі раней у склад Варшаўскай і Віленскай вайсковых акругаў: Келецкую, Менскую, Магілёўскую, Радомскую, Пятрокаўскую і Холмскую ґубэрні, частка Валынскае, Сядлецкай і Смаленскае ґубэрняў.

## Галоўны начальнік акругі
* 19 ліпеня 1914 — 31 сакавіка 1917 — генэрал ад кавалерыі, барон Яўген Аляксандравіч (Яўген Аляксандр Эрнст) Рауш-фон-Траубэнбэрг;

## Крыніцы
* Евгений Александрович Рауш-фон-Траубенберг
* http://polk.borda.ru/?1-13-0-00000012-000-0-0-1173769452

Катэгорыя:Вайсковыя акругі Расейскай імпэрыі
Бітва пад Крэменем

Літоўская армія галоўнакамандуючага пад кіраўніцтвам Міхаіла Забэлы пасьля адыходу зь Бельска перайшла 19 ліпеня праз Буг у Гран. Маючы намер спыніць расейскую армію ґенэрала Крэчэтнікава на лініі Буга, Забэла ўстаў каля Дзярзбамі, каля 3,5 км ад Крэменя. Калі 22 ліпеня на дапамогу арміі Забэлы прыбыў атрад Бушэўскага, літоўская армія дасягнула стану 12000 жаўнераў і 12 гарматаў. У той жа дзень для таго, каб прарвацца праз Буг, пад Пярлеевым стаў авангард арміі Крэчэтнікава колькасьцю 4500 жаўнераў і 12 гарматаў, якім камандаваў ґенэрал-маёр Фёдар Дзянісаў. У той жа час, генэрал-лейтэнант Даўгарукаў, маючы 3000 жаўнераў, зьбіраўся перасекчы Буг каля Драгічыну і атакаваць правае крыло арміі Забэлы. Каб пазьбегнуць акружэньня, 23 ліпеня адправіўся ў Драгічын з 2000 жаўнераў ґенэрал-лейтэнант Грабоўскі. Калі ён убачыў, што расейцы здолелі прабіцца да левага берага, вярнуліся ў лягер. Даўгарукаў адмовіўся ад намеру напасьці на польскае крыло, у той час як Дзянісаў 24 ліпеня, перабіўшы літоўскіх ахоўнікаў каля Грана, авалодаў пантонным мастом. Пасьля праходжаньня праз Буг Дзянісаў пасьля артпадрыхтоўкі пачаў рушыць на літоўскія сілы. Забыло ўдалося ўрэгуляваць сытуацыю й адціснуць Дзянісава ад ракі, затым ён разьмясьціў свае войскі ў дзьве лініі й заблякаваў расейцам праход.

Калі расейцы падышлі да літоўскіх пазыцыяў, Забэла адкрыў агонь і напаў на ўсім фронце. Дзянісаў спрабаваў прарвацца на правым крыле літоўскай арміі, але літоўская кавалерыя контратакай адкінула расейскія войскі. Дзянісаў своечасова вырашыў адыйсьці, тым самым выратаваць свае войскі ад зьнішчэньня. З-за хуткага адыходу расейскіх войскаў літоўская кавалерыя ня здолела адрэзаць ім дарогу да мосту.

У бітве, якая доўжылася з 5:00 да 7:00, літоўскае войска страціла каля 100 чалавек, а расейскія войскі — каля 250 чалавек. Маючы колькасную перавагу, Забэла здолеў выцягнуць Дзянісава ў засаду, аднак ён ня змог зьнішчыць яго, бо расейскі палкаводзец занадта хутка ўбачыў небясьпеку і загадаў неадкладна адступаць. У 19:00 Забэла атрымаў паведамленьне пра марш Даўгарукава з Драгічына і таму пачаў адступаць да Вэграва.

## Літаратура
* Mała Encyklopedia Wojskowa, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1967, Wydanie I, Tom 2

Катэгорыя:Бітвы вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году
Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага
Фрылянсэр

**Фрылянсэр** ( — вольны капейшчык, свабодны дзіданосец, найміт; ў пераносным значэньні — вольны мастак) — чалавек, які выконвае працу без заключэньня доўгачасовай дамовы з працадаўцам, наймаючыся толькі для выкананьня пэўнага пераліку работ (пазаштатны работнік).

Таксама фрылянсэрам зьяўляецца работнік, запрошаны для выкананьня работ у ходзе аўтстафінга. Будучы па-за штатам якой-небудзь кампаніі, фрылянсэр можа адначасова выконваць замовы для розных кліентаў. Тэрмін фрылянсэр ўпершыню ўжываецца Вальтэрам Скотам ў рамане «Айвенга» для апісаньня «сярэднявечнага наёмнага ваяра».

Фрылянсэр часьцей за ўсё сам прапануе свае паслугі — праз Інтэрнэт, газэтныя аб’явы або карыстаючыся асабістымі сувязямі. Фрылянс асабліва распаўсюджаны ў такіх галінах дзейнасьці, як журналістыка (і іншыя формы дзейнасьці, зьвязаныя з напісаньнем тэкстаў), кампутарнае праграмаваньне і дызайн ва ўсіх яго праявах (рэкляма, вэб-дызайн, дызайн інтэр’еру і г. д.), пераклад, рознага роду кансультацыйная дзейнасьць, прыватная фота-і відэаздымка.

Катэгорыя:Праца
Катэгорыя:Вольныя прафэсіі
Катэгорыя:Фрылянс
Ойген Палянскі

**О́йген Паля́нскі** (), народжаны **Багуслаў Эўгеніюш Палянскі** (;  17 сакавіка 1986 году, Сасновец, Польшча) — былы польскі футбаліст, паўабаронца. У 2011—2014 гадах выступаў за нацыянальную зборную Польшчы. Акрамя польскага мае й нямецкае грамадзянства.

## Біяграфія
У трохгадовым узросьце з бацькамі пераехаў у нямецкі горад Фірзэн непадалёк ад мяжы зь Нідэрляндамі, дзе й пачаў займацца футболам. Выступаў за аматарскі клюб «Канкордыя» зь Фірзэна, а ў 1994 годзе быў прыняты ў акадэмію мёнхэнглядбахскай «Барусіі». Пасьля 10 гадоў навучаньня дэбютаваў у асноўным складзе пад кіраўніцтвам Дыка Адвакаата: 12 лютага 2005 году ў матчы Бундэсьлігі супраць «Вэрдэра» ён выйшаў на замену на 81-й хвіліне замест Пэра Клюге. Гэта быў, дарэчы, ягоны адзіны матч у сэзоне 2004—2005 гадоў, а ў сэзоне 2005—2006 гадоў Ойген згуляў ужо 21 гульню. 19 лістапада 2005 году ён забіў першы гол у Бундэсьлізе ў браму левэркузэнскага «Баера», што прынесла камандзе нічыю 1:1. У 2006 годзе клюб заняў 10-е месца, а праз год і зусім прымудрыўся вылецець у Другую Бундэсьлігу. У сэзоне 2007—2008 гадоў Палянскі згуляў 9 матчаў, а затым пакінуў клюб.

Новай камандай у ягонай кар’еры стаў гішпанскі «Хэтафэ», у які яго запрасіў Віктар Муньяс. Палянскі перайшоў у гішпанскую каманду й дэбютаваў у Ля Лізе 28 сакавіка 2008 году ў матчы супраць «Атлетык Більбао», які «Хэтафэ» перамог зь лікам 1:0. Улетку на правах арэнды Ойген адправіўся ў «Майнц 05», а пасьля сэзона 2009—2010 гадоў і зусім падпісаў афіцыйны кантракт з клюбам на 4 гады.

## Нацыянальная зборная
У 2001—2005 гадох Палянскі выступаў за розныя зборныя Нямеччыны, а ў 2005—2008 гадох ён выступаў за зборную да 21 году й быў ейным капітанам. Аднак з 2011 году дэбютаваў за нацыянальную зборную Польшчы.

## Асабістае жыцьцё
Багуслаў Эўгеніюш Палянскі вымушаны быў зьмяніць сваё імя пры атрыманьні нямецкага пашпарта, паколькі таго патрабавала нямецкае заканадаўства, то бок нямецкага аналяга славянскаму імя Багуслаў не існуе, таму цяпер ягонае імя — Ойген Палянскі. У ліпені 2011 году ён атрымаў польскі пашпарт, які дазволіў яму гуляць за зборную Польшчы, але не памяняў імя й нават захаваў нямецкае грамадзянства.

Асабіста сябе лічыць больш па мэнталітэце немцам, чым палякам. Сям’я: жонка Караліна, дзеці Тыма (2003) і Лука (4 лістапада 2008). З 2009 году жыве ў Бінгене-на-Райне. Валодае нямецкай, польскай і гішпанскай мовамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на fussballdaten.de
* Профіль на transfermarkt.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Катэгорыя:Польскія футбалісты
Сэбастыян Бёніш

**Сэбастыян Бёніш** (, ;  1 лютага 1987 году, Глівіцы, Польшча) — былы польскі футбаліст. У 2010—2013 гадох выступаў за нацыянальную зборную Польшчы. Па большой частцы гуляе на левым флянзе абароны.

## Біяграфія
Прафэсійны дэбют Сэбастыяна адбыўся ў камандзе «Шальке-04» 11 лютага 2006 году, калі ён выйшаў на замену на 84 хвіліне ў пераможнай гульні зь лікам 7:4 супраць левэркузэнскага «Баеру». Акрамя гэтага матчу ў тым сэзоне Бёніш згуляў толькі ў у пераможным матчы зь лікам 2:1 Кубка УЭФА супраць «Эспанёлу».

У 2007 годзе Бёніш перайшоў у склад брэмэнскага «Вэрдэру».

## Нацыянальная зборная
Гуляў за моладзевую зборную Нямеччыны. У жніўні 2010 году прыняў рашэньне выступаць за зборную Польшчы й трапіў у заяўку на матч супраць зборнай Украіны.

## Дасягненьні
**«Вэрдэр»**:
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2009

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Вэрдэру»
* Профіль на fussballdaten.de

Катэгорыя:Польскія футбалісты
Адам Матушчык

**Адам Матушчык** (, ;  14 лютага 1989 году, Глівіцы, Польшча) — польскі футбаліст. З 2010 па 2013 гады бараніў колеры нацыянальнай зборнай Польшчы.

## Біяграфія
Ураджэнец Глівіц, у двухгадовым узросьце разам з бацькамі пераехаў у Нямеччыну і паступіў у школу каманды «Мэрцыг», пазьней выступаў за «Дылінген». Улетку 2003 году быў прыняты ў акадэмію «Кёльну» і пачаў трэніроўкі ў складзе другой каманды для падрыхтоўкі да сэзону 2008—2009 гадоў. У першай палове сэзона ён правёў 11 сустрэчаў, 3 лютага 2009 году атрымаў права гуляць за асноўную каманду. Дэбютаваў у складзе клюбу 27 лютага 2010 году ў матчы супраць клюбу «Баер». Першыя галы забіў 10 красавіка 2010 году, аформіўшы дубль у гульні супраць «Гофэнгайму».

## Нацыянальная зборная
Нягледзячы на наяўнасьць нямецкага пашпарта, палічыў за лепшае гуляць за зборную Польшчы. Быў выкліканы 19 сьнежня 2009 году для ўдзелу ў таварыскім турніры ў Тайляндзе, аднак клюб забараніў яму адпраўляцца ў зборную. 4 траўня 2010 году быў выкліканы для правядзеньня некалькіх таварыскіх сустрэчаў і 29 траўня 2010 году дэбютаваў у матчы супраць зборнай Фінляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на weltfussball.de
* Профіль на fussballdaten.de

Катэгорыя:Польскія футбалісты
Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Кіраў (Кіраўская вобласьць)

**Кі́раў** (, раней — **Вятка**, **Хлынаў**) — горад (з 1374 году) у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Кіраўскай вобласьці. Насельніцтва на 2012 год — 478 012 чалавек. Заснаваны ў 1181 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Кіраўская вобласьць
Эвангельле паводле Пілята

«**Эвангельле паводле Пілята**» () — другі раман францускага пісьменьніка Эрыка-Эманюэля Шміта, апублікаваны ў 2000 годзе. Тэатральная адаптацыя рамана мае назву «Мае эвангельлі» (Mes évangiles).

## Сюжэт
Частка першая. У Гефсіманскім садзе Ісус разважае аб мінулых падзеях свайго жыцьця і сваім цяперашнім становішчы, асабліва засяроджваючыся ў думках на тым, што мусіць здарыцца наступным ранкам. Калі рымскія салдаты прыйдуць па яго, распрацаваная зь Юдам Іскарыётам задума па распаўсюджаньні Божага слова стане ажыцьцяўляцца. Але Ісус сумняваецца: ці насампраўдзе ён сын Божы?

Частка другая. Рымскі прэфэкт Понтыюс Пілят расказвае ў лістах да свайго брата хаду даручанага яму рассьледаваньня па пошуку зьніклага цела ўкрыжаванага чалавека па імені Ешуа.

## Літаратура
* Eric-Emmanuel Schmitt: L'Evangile selon Pilate, A. Michel, Paris 2000, ISBN 2-226-11674-5
* Шміт, Э.-Э. Евангелле паводле Пілата: раман / пераклад з французскай мовы Андрэя Хадановіча. — Мінск: Зміцер Колас, 2012. — 205 с — (Littera scripta)

## Вонкавыя спасылкі
* А. Хадановіч пра раман «Эвангельле паводле Пілята» // YouTube

Катэгорыя:Француская літаратура
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2000 годзе
Віктар Ракаў

**Віктар Афанасьевіч Ракаў** (; в. Целяшы, Прапойскі раён, Магілёўская вобласьць — 10 чэрвеня 2000) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 22 студзеня 1935 году в. Целяшы Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці ў сям’і калгасьнікаў Афанасія Рыгоравіча, інваліда Вялікай Айчыннай вайны, і Анастасіі Іларыёнаўны, работніцы калгасу. Скончыў Целяшоўскую сярэднюю школу (1953), фізыка-матэматычны факультэт Магілёўскага пэдінстытуту (1958), Менскую вышэйшую партыйную школу (1971). Настаўнічаў у Целяшоўскай (1958—1960), Рэчкаўскай (1960—1965) сярэдніх школах на Магілёўшчыне.

Працаваў карэспандэнтам-арганізатарам Магілёўскага раённага радыёвяшчаньня (1965), загадчыкам сельскагаспадарчага аддзела шклоўскай раённай газэты «Ўдарны фронт» (1965—1969), літаратурным супрацоўнікам газэты «Звязда» (1969—1975), рэдактарам аддзелу публіцыстыкі часопісу «Полымя» (1975—1982). З 1982 году — адказны сакратар часопісу «Полымя». Сябра Саюзу пісьменнікаў Беларусі з 1979 году. Жыў ў Менску.

Памёр 10 чэрвеня 2000 году.

## Творчасьць
Аўтар зборнікаў паэзіі «Вернасьць» (1968), «Акно ў зялёны сад» (1972), «Пазыўныя» (1975), «Песьня і памяць» (1979), «І сноп, і птах, і я…» (1983), «Жыць-палоць» (1995).

Літаратурнай дзейнасцю пачаў займацца ў студэнцкія гады. Першы верш надрукаваў у газэце «Магілёўская праўда». Паэзія В. Ракава прысьвечана вёсцы, бацькоўскай зямлі, сялянскай працы (зборнікі «Вернасьць», «Акно ў зялёны сад»). Пісаў пра пераемнасьць пакаленьняў («Пазыўныя», «Песьня і памяць», «І сноп, і птах, і я»), пра гераізм нашых людзей у гады Вялікай Айчыннай вайны, захапленьне прыгажосьцю прыроды, каханьне. У творах В. Ракава раскрываецца тэма любві да Радзімы, сыноўняй вернасьці Магілёўшчыне, Прысожжу. Пісаў таксама нарысы, крытычныя артыкулы, рэцэнзіі.

## Узнагароды
* Грамата Вярхоўнага Савету БССР.

## Крыніцы

## Літаратура
* Савік, Л. С. Ракаў Віктар // Беларускія пісьменнікі: Біябібліягр. слоўн. У 6 т. Т. 5. Пестрак — Сяўрук / Б 43 Ін-т літ. імя Я. Купалы АН Беларусі; Беларус. Энцыкл.; Нацыянальны навукова-асветны цэнтр імя Ф. Скарыны. Пад рэд. А. В. Мальдзіса; Рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 132. — 480 с ISBN 5-85700-168-4
* Ракаў Віктар / 
* Ракаў В. А. // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: у 5 т. т. 4. Накцюрн-Скамскі / Рэд. кал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., 1986. — С. 481.

## Вонкавыя спасылкі
* Ракаў Вiктар Афанасьевiч на сайце Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Катэгорыя:Памерлі ў 2000 годзе
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прапойскім раёне
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Вярхоўнага Савету БССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР
Агульнаадукацыйны ліцэй імя Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага (Дарагічын)

**Агульнаадукацы́йны ліцэ́й імя Ю́зэфа Ігна́цыя Крашэ́ўскага** () — адукацыйная ўстанова ў Дарагічыне, якая знаходзіцца на вуліцы Варшаўскай, 51. Названая ў гонар польскага пісьменьніка Юзэфа Крашэўскага.

## Інфармацыя
Знаходзіцца па адрасе вул. Варшаўская, 51. У склад установы, акрамя агульнаадукацыйнага ліцэю імя Крашэўскага, уваходзіць пачатковая школа імя маршалка Юзэфа Пілсудзкага і гімназія імя Яна Паўла II.

## Мінуўшчына
Дакладная дата зьяўленьня ў Дарагічыне адукайнае ўстановы невядомая. Аднак у рэестрах Кракаўскае акадэміі XVI стагодзьдзя згадваюцца 8 вучняў з Дарагічыну.

У 1667 року езуіты заняліся расшырэньнем існай тут парафіяльнае школы, у 1747 школа атрымала мураваны будынак і афіцыйную назву Kolegium Drohiciensis. У 1774 року школу па езуітах перанялі піяры, аднак у выніку рэпрэсіяў пасьля здушэньня Лістападаўскага паўстаньня ў 1832 року яна зачыненая расейскімі ўладамі.

Пасьля здабыцьця Польшчай незалежнасьці ў Драгічыне паўстала прыватная гімназія імя Ігнацыя Падзярэўскага, вядомага ўжо на той час кампазытара і тымчасовага прэм’ер-міністра Польшчы. 1 верасьня 1919 пачаўся першы навучальны рок, а ў 1921 гімназія стала дзяржаўнай чатырохкляснай і атрымала імя Ганны Ябланоўскай. У 1933-34 навучальным року да гімназіі і 4-хкляснай пачатковай школы дадаўся двухгадовы ліцэй імя Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага. У 1940, ужо ў складзе БССР, уведзеная 10-гадовая адукацыя. Пасьля акупацыі Беларусі Нямеччынай у 1941—1944 дзейнічала падпольнае навучаньне.

Па вайне дзейнасьці школы адноўленая. У 1948-49 навучальным року ўсе тры ўстановы аб’яднаныя ў Агульнаадукацыйную школу пачатковай і ліцэйнай ступеняў. У 1954 школа была зачыненая, у будынку пачала дзейнічаць вучэльня мэталістаў (). Аднак ужо праз 3 рокі дзякуючы намаганьням грамадзкасьці сярэдняя школа (а з 1968-68 — агульнаадукацыйны ліцэй) у Дарагічыне аднавіла сваю дзейнасьць.

У 1969 року, на 50-рочча дзейнасьці школы, ліцэй атрымаў ад былых выпускнікоў штандар. Акрамя таго, ліцэю было прысвоенае імя Юзэфа Крашэўскага. У 1989 на 70-рочча ў ліцэі была адчыненая памятная дошка памяці палеглых у II сусьветнай вайне настаўнікаў і выхаванцаў.

У 1998 року ліцэй атрымаў новы будынак па вул. Варшаўскай, 51.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Старая афіцыйная бачына

Катэгорыя:Польскія вышэйшыя школы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе
Ен Мак’юэн

**Ен Мак’юэн** (; нар. ) — ангельскамоўны пісьменьнік. Ляўрэат Букераўскай і Ерусалімскай прэмій.

## Біяграфія

## Творчасьць

### Раман «Амстэрдам»

### Раман «Выкупленьне»

## Творы

### Раманы
* 1978 «Цэмэнтны сад» (*The Cement Garden*)
* 1981 «Суцяшэньне незнаёмцаў» (*The Comfort of Strangers*)
* 1987 «Дзіцё ў часе» (*The Child in Time*)
* 1990 «Нявінны» (*The Innocent*)
* 1992 «Чорныя сабакі» (*Black Dogs*)
* 1997 «Пікнік на руінах розуму» (*Enduring Love*)
* 1998 «Амстэрдам» (*Amsterdam*)
* 2001 «Выкупленьне» (*Atonement*)
* 2005 «Субота» (*Saturday*)
* 2007 «На беразе» (*On Chesil Beach*)
* 2010 «Сонейкавая» (*Solar*)

### Складанкі апавяданьняў
* 1975 «Першае каханьне, апошнія абрады» (*First Love, Last Rites*)
* 1978 «Паміж зьбітых прасьцінаў» (*In Between the Sheets*)

## Экранізацыі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Алдэршоце
Катэгорыя:Ангельскія літаратары
Катэгорыя:Выпускнікі ўнівэрсытэту Ўсходняй Ангельшчыны
Катэгорыя:Выпускнікі ўнівэрсытэту Сасэксу
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імпэрыі
Катэгорыя:Ангельскія гуманісты
Катэгорыя:Ляўрэаты Шэксьпіраўскай прэміі
Міхаіл Петруковіч

**Міхаі́л Петруко́віч** (;  в. Обеч Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці)&nbsp;— украінскі грамадзкі дзяяч, прадпрымальнік. Старшыня «Асьвета Берасьцейшчыны імя Тараса Шаўчэнкі», сябра праўленьня Ўкраінскага грамадзка-культурнага аб’яднаньня Берасьцейскай вобласьці.

Скончыў Берасьцейскі інжынэрна-будаўнічы інстытут. Жыве ў Берасьці.

Рэдагаваў газэту «Берестейський край» да яе закрыцьця беларускімі ўладамі. Зь ягонай дапамогаю выйшлі творы ўкраінцаў Антона Цвыда, Арсеня Цецерука, В. Вайнэра-Габурды, М. Тэлічкі.

На выбарах Прэзыдэнта Ўкраіны 2004 року быў назіральнікам.

## Узнагароды
18 жніўня 2009 року ўзнагароджаны ордэнам «За заслугі» ІІІ ступені.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінцы Беларусі
Катэгорыя:Украінскія грамадзкія дзеячы
Катэгорыя:Кавалеры ўкраінскага ордэна «За заслугі»
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Буда-Кашалёўскага раёну

У Буда-Кашалёўскім раёне знаходзяцца 26 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 11 — помнікі археалёгіі, 14 — помнікі гісторыі, 1 — помнік мастацтва.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Помнік мастацтва

|}

## Вонкавыя спасылкі

Будакашалёўшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Беларусь (радыё)

**Ра́дыё «Белару́сь»** — дзяржаўная радыёстанцыя Беларусі, заснаваная ў 1962 годзе.

Да зьяўленьня нямецкамоўных перадачаў у сакавіку 1985 году вяшчала выключна па-беларуску. У 1998 годзе дадалося ангельска- і расейскамоўнае вяшчаньне, у 2006-м — польскамоўнае, у 2010-м — гішпанска- і францускамоўнае. У студзені 2005 году пачалося сеціўнае вяшчаньне. Мае перадачу з урокамі беларускай мовы для замежных небеларускамоўных слухачоў. На 12 траўня 2007 году мела 27 супрацоўнікаў і 19 гадзінаў вяшчаньня за суткі: 9 — у этэры, 10 — у сеціве па-ангельску.

## Перадачы
* Беларусы ў сьвеце (аўтар Тацяна Гаргалык);
* Беларусь ад «А» да «Я» (аўтар Алесь Бадак);
* Беларусь прапануе (аўтар Алесь Бадак);
* Беларусь у люстэрку падзеяў (аўтар Тацяна Чабатар);
* Дзень за днём (вядоўца Аляксей Кулік);
* З каранёў славянскіх (аўтар Тацяна Сівец)
* З парлямэнцкай залы (вядоўца Вячаслаў Мацюшэнка);
* Магія слова (аўтар Алесь Бадак);
* На абсягах культуры (вядоўца Вольга Блажэвіч)
* На службе Айчыне (аўтар Раман Яніў);
* Нараджэньне зоркі (вядоўца Зьміцер Абрамчык);
* Пад зоркай юнацтва (вядоўца Тацяна Валасьнік);
* Сацыяльнае партнэрства (аўтар Рыгор Міцюшнікаў);
* Спартовая панарама (аўтар і вядоўца Яўген Калечыц);
* Геастратэгія: у кантэксьце супрацоўніцтва (аўтар Аляксей Кулік).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Радыёстанцыі Беларусі
Катэгорыя:Радыёстанцыі на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 196 годзе
Каралеўскі тракт

**Каралеўскі тракт**, таксама **Ягайлаўскі**, або **Ягелонскі шлях** () — старадаўні гасьцінец у Вялікім Княстве Літоўскім і Польскім каралеўстве, што злучаў абедзьве сталіцы — Вільню і Кракаў.

У нашыя часы каралеўскі тракт адноўлены турыстычнай арганізацыяй «Ягелонскі шлях» у якасьці міжнароднага турыстычнага шляху «Via Jagiellonica». З нагоды 580-й гадавіны Гарадзенскай уніі заплянаванае падарожжа па гэтым шляху, які праходзіць па наступных маршрутах:
* заходні (Кракаў—Вісьліца—Люблін—Беласток—Горадня—Вільня)
* усходні (Кракаў—Сандамір—Люблін—Берасьце—Вільня)

## Глядзіце таксама
* Царскі тракт

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Via Jagiellonica

Катэгорыя:Гістарычныя дарогі і шляхі
Катэгорыя:Турыстычныя дарогі і шляхі
Обеч

**О́беч** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лінаўскага сельсавету. Знаходзіцца за 22 км на поўдзень ад Пружанаў, 10 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
Паводле рэвізіі 1563 року ў Лінаўскім войтаўстве, уласнасьць Дабучынскага двару Кобрынскай эканоміі.

За расейскім часам — у Байкоўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. На пачатку XX стагодзьдзя ў вёсцы 444 жыхары.

За міжваеннай Польшчай — сьпярша ў гміне Байкі, а з 22 студзеня 1926 — у гміне Малеч Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 — у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці.

Паводле перапісу 1959 року 376 жыхароў; у 1970 — 278 жыхароў.

Да 2005 року ўваходзіла ў склад Бакунскага сельсавету. Рашэньнем Берасьцейскага абласнога савету дэпутатаў №190 18 лістапада 2005 сельсавет скасаваны, яго вёскі ўлучаныя ў склад Лінаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 99 жыхароў
* 2005 год — 82 жыхары, 41 двор
* 2010 год — 49 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Занявічы — Обеч.

## Асобы
* Міхаіл Петруковіч — грамадзкі дзяяч украінскай дыяспары Берасьцейшчыны

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў Обечы

Катэгорыя:Лінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Антоніё Начэрына

**Анто́ніё Начэры́на** (;  9 красавіка 1985 году, Нэапаль, Італія) — колішні італьянскі футбаліст, паўабаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Італіі.

## Кар’ера
### Першыя гады
Антоніё пачаў сваю кар’еру ў «Ювэнтусе» пасьля пэрыяду арэнды ў «Авэліна» й «Джэноа», які набыў 50% правоў на яго, паколькі Дамэніка Крышыта зьехаў у Турын. У ліпені 2007 году «Ювэнтус», які валодаў 50% правоў на гульца, купіў рэштку правоў у «П’ячэнцы», заплаціўшы 3,7 мільёну эўра. У ліпені 2008 году Начэрына перайшоў у «Палерма», як частка платы «Ювэнтусу» за Амаўры.

### «Мілян»
31 жніўня 2011 году падпісаў кантракт зь «Мілянам» тэрмінам да 30 чэрвеня 2016 году. Сума ўгоды склала 500 тысячаў эўра, а таксама палова правоў на 19-гадовага абаронцу Рыкарду Фэрэйра, які перайшоў у «Мілян» з «Бэнфікі» на правах вольнага агента тым жа летам. Трэнэр «Міляну» Масыміліяна Алегры бачыў у Начэрына замену атрымаўшаму цяжкую траўму калена Мат’ё Фляміні.

У 7-м туры чэмпіянату Італіі ў матчы супраць «Палерма» Начэрына забіў свой першы гол за «Мілян». А ў 9-м туры ў хатнім матчы супраць «Пармы» Начэрына нечакана зрабіў хет-трык, стаўшы найлепшым гульцом матчу. Для паўабаронцы гэта быў першы ў кар’еры хет-трык. 2 сьнежня Антоніё забіў свой пяты мяч у чэмпіянаце Італіі, на гэты раз у гасьцёх у браму «Джэноа». Да сярэдзіны сакавіка 2012 году Антоніё забіў яшчэ 4 мячы ў чэмпіянаце Італіі, давёўшы агульны лік сваіх мячоў у сэзоне да 9. Характэрна, што за ўсю кар’еру да «Міляну» Антоніё ў 150 матчах у Сэрыі А забіў ўсяго 6 мячоў.

Улетку 2012 году Начэрына зьмяніў свой нумар у клюбе на 8 пасьля сыходу Джэнара Гатуза ў швайцарскі «Сіён». Ён сказаў, што гэта ёсьць «вялікі гонар», атрымаць кашулю з нумарам 8, зрабіўшыся такім чынам пераемнікам Джэнара. Аднак на наступны сэзон ён зьмяніў гульнёвы нумар на 23 пасьля сыходу з каманды былога капітана Масыма Амбразыні.

### «Ўэст Гэм Юнайтэд»
25 студзеня 2014 году Антоніё падпісаў кантракт з клюбам ангельскай Прэм’ер-лігі «Ўэст Гэм Юнайтэд», перайшоўшы ў клюб на правах арэнды да канца сэзону. Дэбютаваў на Імглістым Альбіёне ў сустрэчы супраць «Чэлсі» 29 студзеня на Стэмфард Брыдж, выйшаўшы на замену Кевіну Нолану на 80 хвіліне матча, які скончыўся зь лікам 0:0.

### Міжнародныя выступы
У зборнай Італіі Антоніё дэбютаваў у таварыскім матчы супраць зборнай Паўднёвай Афрыцы 17 кастрычніка 2007 году. Наступны раз згуляў за зборную праз 3,5 году ў сакавіку 2011 году супраць каманды Славеніі. З 2011 году стаў асноўным гульцом зборнай, правёўшы за год 8 гульняў, у тым ліку 4 матчы ў адборачным турніры да Эўра-2012.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Сэрыі А
* Статыстыка на Soccerbase
* 
* 
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Катэгорыя:Італьянскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Адцьвітаньне (зборнік)

«**Адцьвітаньне**» — зборнік вершаў Янкі Купалы, выдадзены ў 1930 годзе ў Менску Беларускім дзяржаўным выдавецтвам у сэрыі «Мастацкае слова — масам». Тыраж зборніку склаў 5 тысячаў асобнікаў.

## Апісаньне

Зборнік складаецца з 38 вершаў, пераважная большасьць зь якіх напісаныя ў дакастрычніцкі час ці ў 1918—1919 гады. З пазьнейшых вершаў у зборнік увайшлі вершы «Крым» (1923) і «Ўлетку» (1926).

Зборнік названы па аднайменным вершу, напісаным ў 1909 годзе, які надае сумны і тужлівы настрой усяму зборніку. У зборніку шмат вершаў, прысьвечаных прыродзе, у асноўным — яе завяданьню («Зімой у лесе», «Зімовая ноч», «Сьнег», «Першы сьнег», «У вырай» і інш.). Адкрываецца зборнік вершам «Паляці, мая мысьль…» (1914), які перадае шчырае жаданьне паэта дапамагчы людзям перацярпець бяду-гора, не страціць надзею. Іншыя вершы прысьвечаны паэзіі працы вясковай жанчыны («Жняя»), гістарычнай мінуўшчыне («Наша мінуўшчына», «Званы», «Старцы», «Нябожчык», «Забытая карчма»), каханьню («Зь недацьветаў», «Па захадзе», «Не прасьці…» і інш.). Мілагучныя вершы «Над ракою ў спакою» і «Явар і каліна» пазьней сталі вядомымі песьнямі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Адцвітанне (зборнік вершаў)» / Аўтар — М.М.Барсток. — С.31.
* Лойка А.. Як агонь, як вада... — Мн., 1984.
* Юрэвіч Ул.. Янка Купала: Нарыс жыцця і творчасці. — Мн., 1983.

Катэгорыя:Паэтычныя зборнікі Янкі Купалы
Катэгорыя:Кнігі 1930 году
О’Браен (1984)

**О’Бра́ен** () — пэрсанаж раману Джорджа Орўэла «1984», высокапастаўлены чалец унутранае партыі. Характар часткова заснаваны на Глеткіне зь «Сьляпучае цемры» Артура Кэстлера.

## Зьнешнасьць і сацыяльнае становішча
Апісваецца як «высокі шчыльны мужчына з тоўстаю шыяю і грубіянскім кплівым тварам». Аднак пры гэтым О’Браен не пазбаўлены абаяньня, разумны, а зьнешнасць баксёра-цяжкавагавіка ў спалучэньні з выхаванасьцю дае дзіўны кантраст. Апрануты ў чорны камбінэзон чальца ўнутранае партыі. Ўінстан лічыць, што О’Браен зьяўляецца чальцом падпольнага Братэрства. На самой жа справе О’Браен зьяўляецца супрацоўнікам паліцыі думкаў і займаецца назіраньнем і перавыхаваньнем.

## Адносіны з Ўінстанам Сьмітам

О’Браен выклікае сымпатыю ва Ўінстана, ён вырашае, што яму можна давяраць. У сваім дзёньніку ён піша, што гэты дзёньнік вядзецца для О’Браена і толькі ён зможа дапамагчы яму ў барацьбе з дыктатураю ангсоца. О’Браен спачатку ўяўляецца Ўінстану і Джуліі як прадстаўнік таемнае арганізацыі, супрацьстаялае ангсоцу і ўзначаленае Эмануэлем Гольдштэйнам. Але неўзабаве высьвятляецца, што ён — аґент паліцыі думак. Аднак, нават пасьля свайго арышту Ўінстан захоўвае некаторую частку сваёй павагі да О’Браена.

## Дадатковыя зьвесткі
* У арыгінальным рамане не завецца імя О’Браена, нічога не гаворыцца пра яго мінулае.
* У экранізацыі раману 1956 году О’Браен атрымаў іншае прозьвішча — *О’Конар* (). Гэта было злучана з тым, што актора, выканаўцы роля Ўінстана, клікалі Эдмонд О’Браен.
* Роля О’Браена ў экранізацыі 1984 году стала апошняю роляю брытанскага актора Рычарда Бэртана.

## Крыніцы

Катэгорыя:Літаратурныя пэрсанажы
Катэгорыя:Джордж Орўэл
ЛАСК Лінц

**ЛАСК** () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Лінцу. Заснаваны 7 жніўня 1908 году. Чэмпіён Аўстрыі (1965), уладальнік Кубка Аўстрыі (1965). Клюб ёсьць найстарэйшым з рэгіёну Верхняя Аўстрыя. Выступае ў аўстрыйскае Бундэсьлізе, найвышэйшым дывізіёне айчыннага футболу. Традыцыйнымі колерамі клюбу зьяўляюцца чорны і белы. Таксама ў структуры клюбу маецца жаночая каманда. У 1965 годзе клюб стаў першым сярод клюбаў за межамі Вены, які здолеў стаць нацыянальным чэмпіёнам. Гэты чэмпіёнскі тытул на сёньня застаецца адзіным для клюбу. Хатнія матчы ў чэмпіянаце ЛАСК праводзіць на стадыёне «Вальдштадыён», які месьціцца ў прадмесьці Пашынг. У спаборніцтва, зарганізаваных пад эгідай УЭФА, гасьцёў клюб прымае на стадыёне «Лінцэр», які мае большую магутнасьць.

## Гісторыя
Узімку 1908 году Альбэрт Зымс, кіраўнік гаража лінцкай філіі каралеўскай пошты, які ўжо быў сябрам клюбу па цяжкай атлетыцы, пастанавіў стварыць футбольны клюб. Новы клюб атрымаў назву «Спартовы клюб Лінцу». Падчас надзвычайнай нарады 14 верасьня 1919 году была зацьверджаная канчатковая назва, у якую была дададзеная кампанэнта «атлетычны». Так фактычна клюб і атрымаў сваю сучасную назву ЛАСК ці Лінцкі атлетычны спартовы клюб (). Клюб упершыню зьявіўся ў найвышэйшых дывізіёнах па аншлюсе, заявіўшыся ў нямецкую аўстрыйскую лігу ў сэзоне 1940—1941 гадоў. ЛАСК заняў апошняе месца і быў апушчаны ў дывізіёны ніжэй.

ЛАСК дасягнуў свайго найбольшага посьпеху, здабыўшы перамогу ў чэмпіянаце Аўстрыі ў 1965 годзе. Аніводзін клюб па-за межамі Вены ніколі раней не здабываў аўстрыйскі тытул. Акрамя таго, у тым жа годзе клюб здабыў Кубак Аўстрыі. У Кубку УЭФА 1985—1986 гадоў ЛАСК у другім раўндзе 23 кастрычніка 1985 году нечакана перамог мілянскі «Інтэрнацыянале» зь лікам 1:0, але ў матчы ў адказ італьянцы зьнішчылі лінцаў зь лікам 4:0.

У 1997 годзе праз грамадзкі ціск ЛАСК аб’яднаўся з клюбам «Лінц», але назва клюбу, ягоныя колеры, старшыня і сябры засталіся ранейшымі. У той час напрыканцы 1990-х гадоў клюб быў вельмі амбітным. Аднак, ЛАСК сутыкнуўся зь фінансавымі цяжкасьцямі. Прэзыдэнт клюбу ўцёк на Лазурны Бераг зь вялікай колькасьцю наяўных грошай, і клюб застаўся на мяжы банкруцтва зь вялікімі даўгамі. ЛАСК быў вымушаны прадаць свае трэнавальныя прылады і прыстасаваньні і найлепшых гульцоў. У выніку каманда страціла і месца ў Бундэсьлізе, апусьціўшыся на дывізіён ніжэй.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лінц
Паліцыя думак

**Поліцыя думак** — рэпрэсіўны орган таталітарнай дзяржавы Акіяніі, апісаны Джорджам Орўэлам у рамане «1984». Займаецца пошукам і абясшкоджваньнем думзлачынстваў.

## Арґанізацыя і прынцыпы працы
У рамане няма зьвестак пра структуру паліцыі думак і яе кіраўніцтва. Вядома, што паліцыя думак — гэта карны орган, аналяґічны УНК/АДПУ/НКУС. Яна мае разьвітую сетку шпіёнаў, якія сочаць за простымі людзьмі і дакладваюць свайму кіраўніцтву пра верагодных думзлачынцах. Аґенты паліцыі думак увесь час знаходзяцца ў асяродзьдзі пролаў і чальцоў унутранае партыі. Для сачэньня таксама выкарыстоўваецца адмысловы прыбор, які ўяўляе сабою гібрыд тэлевізара і відэакамэры — тэлегляд.

## Вонкавыя спасылкі
* Энцыкляпэдычны слоўнік крылатых словаў і выразаў

Катэгорыя:Джордж Орўэл
Катэгорыя:Выдуманыя спэцслужбы
Рауль Альбіёль

**Рауль Альбіёль Тартахада** (;  4 верасьня 1985 году, Вільямарчантэ, Валенсія, Гішпанія) — гішпанскі футбаліст, абаронца італьянскага клюбу «Піза». Раней бараніў колеры зборнай Гішпаніі.

## Біяграфія
У 9 гадоў, дзякуючы сувязям свайго бацькі — былога футбаліста, ён стаў гульцом клюбу «Бэнідорм». У таварыскім матчы супраць «Валенсіі» Альбіёль добра праявіў сябе, і валенсійскі трэнэр прапанаваў ягонаму бацьку прагляд у сваім клюбе.

У 2005 годзе, ён выступаў за «Хэтафэ» на правах арэнды. У «Хэтафэ» Рауль набыў досьвед гульні на высокім узроўні й па прыезьдзе на «Мэстальлю» стаў гульцом асноўнага складу й кандыдатам у зборную Гішпаніі.

У чэрвені 2009 году Рауль Альбіёль перайшоў у футбольны клюб «Рэал Мадрыд» за 15 мільёнаў эўра, дзе стаў адным з удзельнікаў праекту Флярэнтына Пэрэса.

21 ліпеня 2013 году Альбіёль перайшоў у табар італьянскага клюбу «Напалі» за 12 млн эўра, падпісаўшы чатырохгадовы кантракт з камандай пад кіраўніцтвам Рафаэля Бэнітэса.

## Дасягненьні
**«Валенсія»**:
* Уладальнік Кубка УЭФА: 2004
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2008

**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2012
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2011
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2012

**«Напалі»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2014
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2014

**«Вільярэал»**:
* Уладальнік Лігі Эўропы: 2021

**Гішпанія**:
* Чэмпіён сьвету: 2010
* Чэмпіён Эўропы: 2008, 2012

## Асабістае жыцьцё
Рауль жанаты й мае дзьвюх дачок, Асаару (2009) і Альму (2010).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Валенсіі»

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Ад сэрца (зборнік)

«**Ад сэрца**» — зборнік вершаў Янкі Купалы, выдадзены ў 1940 годзе ў Менску Беларускім дзяржаўным выдавецтвам пры СНК БССР. Тыраж зборніку склаў 5 тысячаў асобнікаў. Савецкі ўрад ў сакавіку 1941 году прысудзіў Я.Купалу за гэты зборнік Дзяржаўную прэмію СССР першай ступені.

## Апісаньне
У зборнік увайшлі вершы, напісаныя ў 1937—1939 гады і паэма «Тарасова доля». З пазьнейшых вершаў у зборнік увайшлі вершы «Крым» (1923) і «Улетку» (1926).

Творы зборніку згрупаваны ў чатыры разьдзелы: «Аб Сталіне-сейбіту», «Чырвонай арміі паходы», «Сьвяточныя вершы», «На заходнебеларускія матывы».

## Крыніцы

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Ад сэрца (зборнік вершаў)» / Аўтары — А.Дз. Атаева, В. Л. Бечык. — С. 28.
* Лойка А.. Як агонь, як вада… — Мн., 1984.
* Юрэвіч Ул.. Янка Купала: Нарыс жыцця і творчасці. — Мн., 1983.

Катэгорыя:Паэтычныя зборнікі Янкі Купалы
Катэгорыя:Кнігі 1940 году
Катэгорыя:1940 год у Менску
Хросны бацька (раман)

**Хросны бацька** — раман Марыё П’юза, выдадзены ў 1969 годзе. Апавядае пра нью-ёрскую сыцылійскую мафіёзную сям’ю Карлеонэ. Хросны бацька — клясычны раман пра жыцьцё аднаго з магутных злачынных сындыкатаў Амэрыкі — мафіёзным кляне дона Карлеонэ. Напісаная з узрушаючаю пэўнасьцю кніга дазваляе чытачу бяз рызыкі для жыцьця зазірнуць у сьвятая сьвятых мафіі.

## Сюжэт
Віта Андаліні было дванаццаць гадоў (у кнізе), калі забілі яго бацьку, які ня зладзіў з сыцылійскай мафіяй. Паколькі мафія палюе і за сынам, Віта адсылаюць у Амэрыку. Там ён зьмяняе прозьвішча на Карлеонэ — па назьве вёскі, адкуль ён родам. Юны Віта паступае працаваць у бакалейную краму Абанданда. У васямнаццаць гадоў ён жэніцца, і на трэці год шлюбу ў яго зьяўляецца сын Сантына, якога ўсё ласкава завуць Сані, а затым і іншы — Фрыдэрыка, Фрэдзі ці Фрэда.

Фанучы — гангстар, які вымагае грошы ў крамнікаў, — прыбудоўвае на месца Віта свайго пляменьніка, пакінуўшы Віта бяз працы, і Віта змушаны далучыцца да свайго прыяцеля Клемэнцы і яго саўдзельніку Тэсіё, якія ўладкоўваюць налёты на грузавікі з шаўковымі сукенкамі, — інакш яго сям’я памрэ ад голаду. Калі ж Фанучы патрабуе сваю частку ад выгандлёваных на гэтым грошай, Віта, старанна ўсё разьлічыўшы, стрымана забівае яго. Гэта робіць Віта паважаным чалавекам у квартале. Кліентура Фанучы пераходзіць да яго. Урэшце ён засноўвае на пару са сваім сябрам Джэнка Абанданда гандлёвы дом па ўвозе аліўкавага масла. Крамнікамі, якія не жадаюць запасіцца іх маслам, займаюцца Клямэнца і Тэсіё — палаюць склады, паміраюць людзі… У часы сухога закону пад прычыненьнем гандлёвага дому Віта займаецца кантрабандаю сьпіртнога, пасьля адмены сухога закону пераходзіць на гульнявы бізнэс. Усё больш і больш людзей працуе на яго, і кожнаму Віта Карлеонэ забясьпечвае нябеднае жыцьцё і абарону ад паліцыі. Да яго імя пачынаюць дадаваць слова «дон», яго паважліва называюць Хросным бацькам.

Катэгорыя:Творы Марыё П’юза
Катэгорыя:Раманы 1969 году
Катэгорыя:Амэрыканскія раманы
Катэгорыя:Раманы на ангельскай мове
Рагава

**Рагава́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Рагава ўваходзіць у склад Шаршунага сельсавету. Празь вёску працякае рака Гуйка.

## Гісторыя
Да 28 траўня 2013 году вёска зьяўлялася цэнтрам Рагаўскога сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 55 чалавек
* 2010 год — 71 чалавек
* 2012 год — 59 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Лашаны (Менская вобласьць)

**Лаша́ны** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Лашаны ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Лашанскага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1703 годзе як вёска ў складзе маёнтку Заслаўе Менскага ваяводзтва ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 621 чалавек
* 1999 год — 575 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лашанскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Лугавая Слабада

**Лугава́я Слабада́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Лугавая Слабада ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Лугаваслабадзкога сельсавету. Вёска месьціцца недалёка ад ракі Слоўст.

## Гісторыя
У 1710 годзе згадваецца як моцна пацярпелая ў Паўночную вайну вёска Лагаўская Слабада (Логаўская Слабада, Лагоўская Слабада) ў складзе маёнтка Сьмілавічы-Бакшты ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1352 чалавекі
* 1999 год — 1185 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лугаваслабадзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Алімпіякос Нікасія

«**Алімпіякос**» () — кіпрскі футбольны клюб з гораду Нікасіі. Заснаваны ў 1931 годзе. Трохразовы чэмпіён Кіпру, уладальнік Кубка Кіпру (1977).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нікасія
Пятрышкі

**Пятры́шкі** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Пятрышкі ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Пятрышкаўскага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе галоўнага каналу Вялейска-Менскай воднай сыстэмы.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1757 чалавек
* 2010 год — 1993 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрышкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Radio Studio 54 Network

**Radio Studio 54 Network** — прыватная італьянская радыёкампанія, разьмешчаная ў Лёкры (правінцыя Калябрыя). Вяшчаньне вядзецца ў Калябрыі (у тым ліку ў Кампора-Сан-Джаваньні), Сыцыліі і Апуліі, а таксама празь сетку інтэрнэт.

Кампанію заснавалі Пётар Парэта і Франчэска Масара разам зь сябрамі зь Лёкры. Яе дэвізам зьяўляецца італьянскі пераклад выказваньня Боба Марлі: «*Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore*» («Сутнасьць музыкі ў тым, што калі ты яе слухаеш, то не адчуваеш болю»).

## Гісторыя
Станцыя была заснавана ў г. Лёкры П’етрам Парэта і Франчэскам Масару і двума іхнімі сябрамі 6 чэрвеня 1985 году. Офісы студыі разьмешчаны па адрасе: 148 Віа дон Віторыё, Лёкры. Яе слоган, «Il bello della musica è che quando ti colpisce non senti dolore», зьяўляецца перакладам знакамітай фразы Боба Марлі «Чым добрая музыка, так гэта тым, што, калі яна трапляе ў цябе, ты не адчуваеш болю».

У дадатак да трансьляцый у жывым этэры іх уласнага шоў Studio 54 LiveTour, станцыя таксама трансьлюе іншыя рэгіянальныя і нацыянальныя канцэрты ў жывым этэры, уключаючы падзеі на фэстывалі Сан-Рэма.

## Праграмы
**54 News* (з 07:00 да 21:00, штогадзіну)
**Soundtracks — il cinema alla radio* (08:40, 15:10, 23:00)
**Promodisco* (12:40, 17:40, 19:40)
**History Time* зь Лючана Пракопіё (13:30, 23:30, 5:10)
**Area 54 — All days* (14:30, 21:30)
**Pezzi da 90* (22:00)
**Rock Italia* (08:40, 09:45, 21:20, 23:45)
**Italia in Prima Pagina* (з 06:00 да 10:00)
**Rock Collection* (14:00, 21:00)
**54 Disco Hit* (07:30, 13:00, 18:00, 22:00)
**Rock a Mezzanotte* (па апоўначы)
**Action Parade* (09:45, 22:20)
**The Ultimate Ipod Collection* (10:20, 02:20)
**Edizione Limitata* (20:40, 03:40)
**Concerto Impossibile* (03:20, 20:40)
**Emozioni* (23:30)
**Dejà vu* (12:30)
**Celebrity* (10:10, 21:30)
**Storie* (14:00, 18:40)

## Каманда

* **Уладальнік**: Франчэска Масара.
* **Гукаапэратары**: Джузэпэ Рамэо, Мімі Дэ Марка, П’ера Ф’юмана, Вінчэнца Макра
* **Дакладчыкі**: луцианов Пракопіа, Розелла Лафас, Энцо ДиКьера, Марыка Торкивья, Демэтры Мальгьеры, Франка Сыцільяна, Паоля Гэтая, Мара Рэкікі.
* **Music Librarian**: Даніэля Панета.
***Гукаапэратары**: Франчэска д’Агельля, Даніэля Панэта.

## Studio 54 LiveTour

Studio 54 LiveTour — спэктакль на вольным паветры, які рэгулярна праводзіцца з 2000 году. Шоў працягваецца цэлы дзень, у праграме якога названыя спэцыяльныя госьці, музыка, гульні і дыскатэка.

## 54 Angels

«54 Angels» — гэта т.зв. «Франтавыя дзяўчыны», якія вандруюць на джыпах і кабрыялетах. Першапачаткова выкарыстоўваліся для падтрымкі падзей на сьвежым паветры, але ў 2010 годзе сталі забаўляльнай камандай, якая таксама зьяўляецца на падзеях, ня арганізаваных Студыяй 54.

## Studio 54 Stargate

Studio 54 Stargate месьцяць у сябе асноўныя заняткі станцыі і жывыя трансьляцыі. Гэта цалкам падрыхтаваная мабільная радыё-і тэлестудыя, якая складаецца з трох адзінак: кансоль для аўдыё і відэа і дзьве паасобныя адзінкі для вытворчасьці, пост-прадукцыі і вяшчаньня аўдыё і відэа.

## Нататкі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Радыёстанцыі
Катэгорыя:Калябрыя
IFA W50

**IFA W50** — грузавы аўтамабіль вытворчасьці НДР. Выпускаўся на працягу 25 гадоў, усяго было выраблена 571 800 асобнікаў.

Правільная назва гэтае машыны W50L, бо ІФА гэта абрэвіятура Індустрыяльнага аб’яднаньня аўтамабілебудаўнікоў НДР, а ня назва заводу, як шматлікія лічаць. Гэта аб’яднаньне складалася з практычна ўсіх аўтамабільных заводаў на тэрыторыі НДР. Завод, які выпускаў дадзеныя грузавікі, знаходзіўся ў горадзе Людзьвігвэльдзе, адгэтуль і літара L у індэксе мадэлі. Літара W пазначала горад Вэрдаў, 50 — грузападымальнасьць у цэнтнэрах (50 цэнтнэраў ці 5000 кг, гэта значыць 5 тонаў). Машына сэрыйна абсталёўвалася радным дызэльным чатырохцыліндравым маторам магутнасьцю 125 л. з. пры 2300 аб/хв. Існавала парадку 60 розных мадыфікацыяў гэтага грузавіка(вайсковыя, пажарныя, будаўнічыя і іншыя спэцаўтамабілі). У W50L мелася два варыянты базы: кароткая даўжынёю 3200 мм і доўгая — 3700 мм адпаведна. Некаторыя мадыфікацыі мелі поўны прывад, што павялічвала яго праходнасьць. Аўтакран на базе W50L меў дапушчальную грузападымальнасьць 10 тонаў. У варыянце аўтацягніка дапушчальная нагрузка на сядло складала 16 тонаў. У былой НДР гэта машына была асноваю парку пажарных машынаў.

Гэта машына атрымала шырокі распаўсюд ня толькі ў НДР, але і ва ўсіх краінах былога сацлягеру, а таксама ў дзяржавах Азіі, Афрыкі і Паўднёвае Амэрыкі. Адным з асноўных пакупнікоў аўтамабіляў гэтае мадэлі зьяўляўся Савецкі Саюз.

## Гістарычныя факты
Грузавікі IFA зьяўляліся базавымі ў ірацкае арміі падчас вайны ў Пэрсыдзкім заліве ў 1991 годзе.

## Галерэя

Файл:IFA W50 LA Bergungsfahrzeug.jpg|W50LA
Файл:TAKRAF_ADK_70_and_LIAZ_crane_Trucks.jpg|Аўтакраны на базе LIAZ і IFA
Файл:IFA W50 L Langkabine.jpg
Файл:W50 Ballonreifen.jpg
Файл:IFA W50 LA TLF16.jpg
Файл:TAKRAF_ADK_80.jpg
Файл:IFA W50 L Feuerwehrcontainer.jpg


## Глядзіце таксама
* Трабант
* Barkas
* Wartburg
* Multicar

Катэгорыя:Нямецкая Дэмакратычная Рэспубліка
Катэгорыя:Аўтамабілі Нямеччыны
Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі
Пінас

**Пінас** () — у XVI стагодзьдзі ветразева-вясьлярнае судна. Выкарыстоўвалася як посыльнае, выведвальнае, гарматная лодка, ці як працоўны баркас карабля. Магло быць разборным. У XVII—XVIII стагодзьдзях трохмачтавае судна. Атрымаў распаўсюд у паўночнай Эўропе.

У кругасьветным плаваньні Дрэйка меліся 4 разборныя пінасы, якія згулялі вялікую ролю ў выведцы гішпанскіх берагоў і сувязі паміж караблямі. Да канца плаваньня ўсе былі страчаны.

У пачатку XVII стагодзьдзі на поўначы Эўропы зьявіўся пінас, некалькі нагадвалы флейт, але які значна адрозьніваўся ад яго меней увагнутымі шпангоўтамі і плоскаю кармою. Пярэдняя частка карабля сканчалася амаль прастакутнаю папярочнаю пераборкаю, якая распасьціраецца па вышыні ад палубы да паўбака. Такая форма пярэдняе часткі судна праіснавала да пачатку XVIII стагодзьдзя. Пінас быў даўжынёю да 44 м, меў тры шчоглы і магутны бушпрыт. На грот- і фок-шчоглах паднімалі прамыя вэтразі, на бізань-шчогле — бізань і над ёю круйсэль, а на бушпрыце — блінд і бом-блінд. Водазьмяшчэньне пінасаў 150—800 т. Прызначаліся яны галоўным чынам для гандлёвых мэтаў.

У пазьнейшы пэрыяд пінас невялікіх памераў узброены вэтразем мог выкарыстоўвацца для транспартаваньня паведамленьняў паміж лінейнымі караблямі, для ўваходу ў гавань наперадзе флёту, падхвата пошты і т. д.

У Рэчы Паспалітай для Пінасу выкарыстоўвалі назву *Пінка*. Гэты карабель можг плаваць амаль ва ўсіх водах ў Балтыйскім моры. Выкарыстоўваецца для прыкрыцьця вялікіх судоў, патруляваньня, канвояў, захопа пунктаў гандлю ворага і г. д.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пінас
* Пінас

Катэгорыя:Ветразевыя караблі