Юры Радзівіл (біскуп)

**Ю́ры Радзіві́л** (31 траўня 1556, в. Лукішкі, цяпер у межах Вільні — 23 студзеня 1600, Рым) — царкоўны і дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай.

Юры Радзівіл — першы каталіцкі кардынал зь Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія

Паходзіў зь нясьвіскай лініі роду Радзівілаў, сын Мікалая «Чорнага», канцлера вялікага літоўскага, і Альжбеты з Шыдлавецкіх. Меў братоў Альбрэхта, Мікалая Крыштапа і Станіслава, а таксама сясьцёр Ганну Магдалену, Крыстыну, Соф’ю Агнешку і Альжбету.

Выхоўваўся ў духу кальвінізму. Навучаўся ў кальвінскіх школах у Вільні і Нясьвіжы, працягваў адукацыю ў Ляйпцыскім унівэрсытэце (1571—1573). Разам з братам Мікалаем Крыштапам Радзівілам Сіроткам езьдзіў у Францыю па абранага караля Генрыка Валезу. У 1576 годзе пры Пятру Скарзе перайшоў у каталіцтва. Вывучаў філязофію і тэалёгію ў Рымскім калегіюме.

Быў каад’ютарам (памочнікам-намесьнікам) біскупа Валяр’яна Пратасевіча (1574—1581). У 1577—1578 гадох зьдзейсьніў пілігрымку ў Сант’яга-дэ-Кампастэля. У 1581—1591 гадох біскуп віленскі, у 1583 годзе атрымаў годнасьць кардынала.

У 1581—1584 гадох быў намесьнікам караля (губэрнатарам) у Інфлянтах, зь цяжкасьцю выконваў абавязкі. Далучыў да Рэчы Паспалітай Пільтэнскую воласьць у Курляндыі ў 1583—1585 гадох. Спрыяў запрашэньню ў Рыгу нямецкіх езуітаў, стварэньню там калегіюму і пачатку вяртаньня Каталіцкага касьцёла ў былую Лівонію. Асабіста браў удзел у перамовах у часе каляндарных хваляваньняў у Рызе, будучы на яе замку ў 1585 годзе, і Інфлянцкай рэвізіі 1594 году.

Дзейна змагаўся супраць Рэфармацыі, у 1581 годзе ўвёў у сваёй дыяцэзіі цэнзуру друку. У 1582 годзе на ўласныя сродкі адкрыў Віленскую духоўную сэмінарыю.

Па сьмерці Стафана Баторыя на элекцыйным сойме 1587 году падтрымліваў выхадца з аўстрыйскае дынастыі Габсбургаў Максіміліяна, аднак каралём і вялікім князем абралі Жыгімонта Вазу. Па збліжэньні ў 1589 годзе з Габсбургам павялічыў свой уплыў пры двары. У 1589 годзе разам з ваяводам кракаўскім Мікалаем Фірлеем езьдзіў з пасольствам да Рудольфа ІІ Габсбурга, у 1591 годзе — у Рым, на зваротным шляху рэпрэзэнтаваў папу Клімэнта VIII. З 1591 году стаў біскупам кракаўскім. Спрыяў шлюбу Жыгімонта Вазы з эрцгэрцагіняй з дому Габсбургаў Ганнай у 1592 годзе. Быў адным з найбліжэйшых дарадцаў караля, у 1596—1597 гадох вёў перамовы пра далучэньне Рэчы Паспалітай да антытурэцкае каталіцкае лігі.

Браў удзел у канклавах, на якіх абіралі папамі рымскімі Інакенцыюса IX (1591 год) і Клімэнта VIII (1592 год). Браў удзел у падрыхтоўцы Берасьцейскай уніі. Памёр у Рыме, куды яго запрасілі для ўдзелу ў юбілеі 1600 году. Спачыў у касьцёле Іль Джэзу.

Аўтар напісаных на лаціне дзёньніка паездкі ў Італію 1575 годзе (выйшлі з друку ў 1935 годзе пад назвай «Dziennik podrozy do Wloch w 1575 roku») і ўспамінаў пра Інфлянты (надрукаваныя ў 1899 годзе).

## Галерэя

### Малярства

Jury Radzivił. Юры Радзівіл (XVI) (2).jpg|З партрэтнай галерэі Радзівілаў у Нясьвіжы, кан. XVI ст. 
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (1592).jpg|Невядомы мастак, 1592 г.
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (1600).jpg|Варыянт папярэдняга партрэта. Інстытут мастацтва ў Флярэнцыі
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (XVI).jpg|Варыянт папярэдняга партрэта з Валыні

Jury Radzivił. Юры Радзівіл (XVII).jpg|Невядомы мастак, XVII ст.
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (XVIII) (2).jpg|Меркаваны партрэт, XVIII ст. 
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (XVI, XIX).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (XVII, XIX).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.


### Графіка

Jury Radzivił. Юры Радзівіл (A. Mylius, 1594).jpg|А. Мыліюс, 1594 г.
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (D. Custos, 1586).jpg|Д. Кустас, 1586 г.
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (D. Custos, 1600).jpg|Д. Кустас, 1600 г.
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (1646-53).jpg|Невядомы мастак, 1646—1653 гг.

Jury Radzivił (biskup). Юры Радзівіл (біскуп).jpg|Г. Ляйбовіч, 1758 г.
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (J. Aziambłoŭski, 1833-63).jpg|Ю. Азямблоўскі,  
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (M. Starkman, 1857).jpg|М. Старкман, 1857 г.
Jury Radzivił. Юры Радзівіл (J. Wojnarowski, XIX).jpg|Я. Вайнароўскі, XIX ст.


## Дадатковыя зьвесткі
Фарны касьцёл у Нясьвіжы набыў свой манумэнтальны барокавы выгляд дзякуючы Юрыю Радзівілу. Менавіта ён ініцыяваў разборку муроў папярэдняга касьцёла, закладзенага ў 1581 годзе і збудаванага ў іншым, састарэлым на той час стылі. Апроч таго, першы будынак меў меншыя памеры, над ім не было купала.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Kurczewski J. Biskupstwo wileńskie od jego założenia aż do dni obecnych. — Wilno, 1912.
* Machay F. Działalność duszpasterska kardynała Radziwiłła biskupa krakowskiego (1591—1600). — Kraków, 1936.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лукішках
Юры Радзівіл
Катэгорыя:Кардыналы
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Біскупы кракаўскія