Барыс Іванавіч Сачанка

**Барыс Іванавіч Сачанка** (15 траўня 1936, Вялікі Бор, Хвойніцкі раён, Гомельская вобласьць — 5 ліпеня 1995, Менск, Беларусь) — беларускі пісьменьнік, перакладнік і выдавец.

## Біяграфія
Бацька, Іван Мікалаевіч, працаваў у хімлясгасе. Маці, Вера Міхайлаўна, працавала ў калгасе, але мусіла шмат клапаціцца пра дзяцей, якіх у сям’і было сямёра. У 1943 годзе нацысцкія войскі спалілі Вялікі Бор, а ў чэрвені таго ж году Барыс разам з бацькамі быў вывезены ў Нямеччыну. Працаваў на фэрме нямецкага земляўласьніка. Затым быў лягер перамешчаных асобаў. Вярнуўся на радзіму ў 1945 годзе.

У 1955 годзе Сачанка паступае на аддзяленьне журналістыкі філялягічнага факультэту БДУ, скончыў у 1960. У час вучобы ва ўнівэрсытэце (з 1958) пачаў працаваць у часопісе «Вожык».

Друкаваць свае творы Барыс Сачанка пачаў, яшчэ будучы студэнтам. У 1956 годзе часопіс «Маладосць» надрукаваў апавяданьне «Плынь». У сааўтарстве з Янкам Сіпаковым і Рыгорам Барадуліным пад псэўданімамі І. Сібарсач ці Р. Сібарсач зьмяшчалі ў «Вожыку» вострыя і надзённыя крытычныя нататкі, артыкулы, гумарэскі, сатырычныя замалёўкі.

У 1960—1976 працаваў у аддзеле прозы часопісу «Полымя», у 1976—1986 — сакратар праўленьня Саюзу пісьменьнікаў БССР. З 1986 — загадчык рэдакцыі перакладной замежнай літаратуры выдавецтва «Мастацкая літаратура». У 1993—1995 гадах — галоўны рэдактар выдавецтва «Беларуская Энцыклапедыя».

Прымаў удзел у рабоце XXXV сэсіі Генэральнай Асамблеі ААН (1980). Сябра СП СССР (з 1960).

## Творчасьць
### Уласныя творы
* 1960 — «Плынь» */ дэбют, апавяданьне ў часопісе «Маладосць»*

**Кнігі прозы:**
* 1960 — «Дарога ішла празь лес» */ кніга прозы* 
* 1962 — «Барвы раньняй восені»
* 1964 — «Зямля маіх продкаў»
* 1966 — «Пакуль не разьвіднела»
* 1968 — «Апошнія і першыя»
* 1971 — «Дарогі» 
* 1971 — «Аксана»
* 1973 — «Памяць»
* 1976 — «Тры аповесьці»
* 1978 — «Ваўчыца з Чортавай Ямы»
* 1987 — «Горкая радасьць вяртаньня»
* 1989 — «Вечны кругазварот»
* 1989 — «Родны кут»

**Раман**
* 1975 — «Чужое неба»

**Трылёгія**
* «Вялікі Лес» (1980, 1982, 1984)

**Кнігі гумару і сатыры**
* 1966 — «Вол-фігурыст»
* 1969 — «Халасцяк»

**Кнігі крытыкі і эсэістыкі**
* 1985 — «Жывое жыццё»
* 1990 — «Сняцца сны аб Беларусі...»

**Кнігі для дзяцей**
* 1986 — «Кошык малін»
* 1987 — «Бабка Адарка»

У 1981 выйшлі Выбраныя творы ў 2 тамах.

### Пераклады
Перакладаў з сэрбскай, славацкай, польскай моваў. Пераклаў на беларускую мову аповесьць Я. Гуцалы «Школьны хлеб» (1976), П. Андрэева (П. Абрасімава) «Аповесьць пра майго сябра» (1979), кнігу аповесьцяў і апавяданьняў І. Андрыча «Трывожны год» (1978), п’есы А. Салынскага «Барабаншчыца» (пастаўленая ў 1978) і А. Галіна «Апошняе спатканьне» (пастаўлена ў 1980), паасобныя творы М. Прышвіна, С. Нікіціна, У. Багамолава, П. Мірнага, М. Кацюбінскага, Ф. Крайцвальда і інш.

### Укладальнік кніг
Укладальнік кніг аповесьцяў і апавяданьняў Я. Гушчы «Пан Грацыян і іншыя» (1976), Я. Івашкевіча «Дзяўчына і галубы» (1977), выбранай прозы М. Булгакава (1985), Ф. Салагуба (1987), Б. Пільняка (1988), У. Набокава (1989), зборніка паэзіі Л. Геніюш «Белы сон» (1990), 2-томнай «Анталогіі рускага савецкага апавядання» (1987). У часопісах «Полымя», «Маладосць», «Спадчына», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва» апублікаваў (з прадмовамі і камэнтарыямі) забытыя ці малавядомыя і зусім невядомыя творы Я. Купалы, Я. Коласа, В. Ластоўскага, К. Сваяка, Л. Геніюш, У. Жылкі, У. Клішэвіча, А. Салаўя і інш. Напісаў сцэнар дакумэнтальнага фільму «Алесь Гарун» (зьняты ў 1990).

## Узнагароды
* Два ордэны «Знак Пашаны»
* Мэдаль Францыска Скарыны
* Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа (1982) за кнігу «Ваўчыца з Чортавай Ямы»
* Ляўрэат Літаратурнай прэміі СП Беларусі імя І.Мележа (1991) за кнігу «Сьняцца сны аб Беларусі…».

## Літаратура
* Сачанка Барыс // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
* Сачанка Барыс // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. Мн.: БелЭн, 1992—1995.

## Вонкавыя спасылкі
* Барыс Сачанка — віртуальны музэй аднае асобы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялікім Боры
Катэгорыя: Нарадзіліся ў Хвойніцкім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР