open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімер Бутрамееў

**Уладзімер Пятровіч Бутрамееў** (20 сакавіка 1953, в. Расна, Дрыбінскі раён, Магілёўская вобласьць) — беларускі пісьменьнік, драматург.

## Біяграфія
Нарадзіўся 20 сакавіка 1953 году ў в. Расна Дрыбінскага раёну Магілёўскай вобласьці ў сям’і настаўнікаў. У 1974 годзе скончыў геаграфічны факультэт Магілёўскага пэдагагічнага інстытуту.

Працаваў у школах Горацкага і Чэрыкаўскага раёнаў настаўнікам і загадчыкам навучальнай часткі. У 1980 годзе пераехаў у пасёлак Альбярцін пад Слонімам. Працаваў на Слонімскай папяровай фабрыцы, настаўнікам у вячэрняй школе, у Слонімскім прафэсійна-аматарскім тэатры. У 1986 годзе скончыў Вышэйшыя двухгадовыя курсы сцэнарыстаў і рэжысэраў у Маскве, атрымаў спецыяльнасьць кінадраматурга. У 1989 годзе залічаны на Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1987 году. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Творчасьць
Уладзімер Бутрамееў пачынаў шлях у літаратуру як празаік. Яго кнігі выходзілі ў Маскве на расейскай мове. Аўтар кніг аповесьцяў і апавяданьняў «Кахаць і верыць» (1986), «Зрух» (1990), аповесьці «Дзе сьвята, там і я, ці Казка-байка пра тое, як жыў, па свеце бадзяўся, памёр і жывым застаўся спрытны мужык Несьцерка» (зборнік «Дні гэтага году», 1986). У 1993 годзе пабачыў свет зборнік прозы на беларускай мове «Задарожжа».

Вядомасьць У. Бутрамееву як драматургу прынёс спэктакль на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы «Страсьці па Аўдзею» (другая назва — «Крык на хутары», 1989). Пастаноўку п’есы зьдзейсніў рэжысэр Валер Раеўскі. Канфлікт у драме Бутрамеева — паміж філязофіяй селяніна-працаўніка і сілай руйнаваньня, якую ўвасабляе сталінская калектывізацыя. Аўдзей, аднаасобнік на хутары, трымаецца спрадвечнага, традыцыйнага ўкладу жыцьця. Галоўная крыніца яго дабрабыту — праца: цяжкая, катаржная, але самаахвярная і сумленная. І неадольнае жаданьне селяніна мець кавалак уласнай зямлі, гаспадарыць на ёй, мець плён ад працы, быць гаспадаром лёсу. Аўтар паказвае прывязанасьць Аўдзея да зямлі як абсалютна натуральнае чалавечае пачуцьцё. Гісторыя раскулачваньня Аўдзея падаецца як ачышчальная пакута, як ахвярніцкі акт — адсюль і эвангельская назва сьпектаклю.

П’еса «Ізноў Несьцерка» (1986) — рымейк. Яна створаная паводле фальклёрных крыніцаў. Перад чытачом паўстае кемлівы і спрытны, дасьціпны і знаходлівы, практычны і крыху хітраваты селянін. Да таго ж ён — сапраўдны жыцьцялюб, па-народнаму мудры беларус.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская літаратура: дапам. для вучняў 11-га кл. агульнаадукац. устаноў з беларус. і рус. мовамі навучання / пад рэд. А. Бельскага, М. Тычыны. — Менск, Адукацыя і выхаванне, 2009. ISBN 978-985-471-320-5

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Барыс Бур’ян

**Барыс Іванавіч Бур’ян** (7 студзеня 1924, Масква — кастрычнік 2009) — беларускі крытык і празаік, перакладчык.

## Біяграфія
Нарадзіўся 7 студзеня 1924 году ў Маскве. Да нямецка-савецкай вайны працаваў артыстам у тэатрах Разані і Кінэшмы. У 1941 годзе скончыў тэатральную студыю пры Разанскім тэатры.

Са жніўня 1941 году служыў у Савецкай Арміі — у войсках сувязі, удзельнічаў у баях на 4-м Украінскім фронце. З 1946 году — карэспандэнт БелТА, у 1947—1951 гадох — стыльрэдактар газэты «Сталинская молодежь». Потым быў рэдактарам на Беларускім тэлебачаньні, на Менскай кінастудыі навукова-папулярных і хранікальна-дакумэнтальных фільмаў.

У 1952—1953 і ў 1963—1985 гадох — супрацоўнік газэты «Літаратура і мастацтва» (з 1967 году — загадчык аддзелу тэатру, музыкі і кіно), у 1953—1962 гадох — супрацоўнік часопісу «Советская Отчизна» (пазьней перайменаваны ў «Нёман»). Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1950 году.

Памёр у кастрычніку 2009 году.

## Творчасьць
Літаратурную дзейнасьць пачаў у 1947 годзе з тэатральных рэцэнзій. Пісаў на расейскай і беларускай мовах. Выдаў тэатразнаўчы нарыс «На высокім ўзьлёце» (зь І. Ліснеўскім, 1962), брашуру «Каму апладзіруе зала» (1972), зборнікі эсэ і артыкулаў «На тэатральных скрыжаваньнях» (зь І. Ліснеўскім, 1967), «Зь сёмага раду партэра» (1978), «Лёс чужы — як свой» (1982), «І толькі надпіс…» (1987). Выступаў і як літаратурны крытык.

Аўтар аповесьцяў «Першы сьнег» (1957), «Ля сіняй бухты» (1959), «Твая аповесьць» (1959), «Вальс Грыбаедава» (1960), «Вясёлкавы перазвон» (1964), «Навальнічныя адгалоскі» (выбранае, 1984).

Напісаў п’есы «Зорка Вэнэра» (з М. Алтуховым, 1961, пастаўлена ў 1967) і «Твой высокі поўдзень» (пастаўлена ў 1968). Стварыў шэраг сцэнарыяў для радыё, тэлебачаньня і дакумэнтальнага кінематографу.

Перакладаў на расейскую мову творы К. Чорнага, М. Лынькова, А. Васілевіч, І. Грамовіча, А. Якімовіча, А. Макаёнка, У. Шахаўца, Т. Хадкевіча, Я. Курто і іншых.

## Узнагароды
* ордэн Айчыннай вайны II ступені,
* ордэн «Знак Пашаны»,
* медалі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Марыя Шаўчонак

**Марыя Сіланцьеўна Шаўчонак** (11 траўня 1944, Новы Востраў, Клічаўскі раён, Магілёўская вобласьць) — беларуская паэтка.

## Біяграфія
Нарадзілася 11 траўня 1944 году ў в. Новы Востраў Клічаўскага раёну Магілёўскай вобласьці ў сялянскай сям’і. У 1965 годзе скончыла філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Настаўнічала ў Ракавіцкай сярэдняй школе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці. У 1966—1978 гадох працавала ў шчучынскай раённай газэце «Савецкая вёска». З 1978 году працавала старшым рэдактарам аддзелу прапаганды Гарадзенскай студыі тэлебачаньня. Жыве ў Горадні.

## Творчасьць
Першы верш надрукавала ў 1954 годзе ў газэце «Піянер Беларусі». Аўтар зборнікаў паэзіі «Белая ластаўка» (1971) і «Сьвята зямлі» (1976), «Бацькоўскае імя» (1981), «Раса-расінка» (1985).

На словы яе вершаў напісаныя песьні кампазытарамі Л. Захлеўным, Г. Вагнэрам, І. Кузняцовым.

## Творы
* Бацькоўскае імя: вершы. – Менск, Мастацкая літаратура, 1981. – 62 с.
* Белая ластаўка: вершы. – Менск, Мастацкая літаратура, 1971. – 75 с.
* Раса-расінка: вершы. – Менск, Мастацкая літаратура, 1985. – 70 с.
* Святая зямлі: вершы. – Менск, Мастацкая літаратура, 1976. – 80 с.
* Нябесны знак: альманах / укладальнік М.С. Шаўчонак. Слонім, ГАУПП “Слонімскі друк”, 2003. 128 с.

## Крыніцы

## Літаратура
* Марыя Сіланцьеўна Шаўчонак // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.
* Шаўчонак Марыя Сіланцьеўна // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. – Мінск, 1987. Т. 5. – С. 562.
* Марыя Шаўчонак // Пісьменнікі Савецкай Беларусі: кароткі даведнік. – Мінск, 1981. – С. 374.
* Шаўчонак Марыя Сіланцьеўна // Пісьменнікі Магілёўшчыны: бібліяграфічны паказальнік. – Магілёў, 1993. – С. 236.
* Марыя Шаўчонак // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Клічаўскага раёна. – Мінск, 1995. – С. 440.
* Марціновіч А. “Я адкажу”, “Зямная”: Творчасць М. Шаўчонак // Работніца і сялянка. – 1981. № 10. – С. 20—21.
* Петкевіч А. Одухотворенность: [творчество М. Шевченок] // Гродненская правда. – 1986. 9 января.
* Марыі Шаўчонак – 50 // ЛіМ. 1994. № 20. – С. 12.

Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Выпускнікі філялягічнага факультэту БДУ
Зьміцер Бугаёў

**Зьміцер Якаўлевіч Бугаёў** (12 студзеня 1929, в. Сычыкі, Крычаўскага раён, Магілёўскай вобласьць — 28 сьнежня 2017) — беларускі літаратуразнавец і крытык. Кандыдат філялягічных навук (1960), прафэсар.

## Біяграфія
Нарадзіўся 12 студзеня 1929 году ў в. Сычыкі Крычаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. У 1945—1948 гадох вучыўся ў Магілёўскай пэдагагічнай вучэльні. У 1948—1952 гадох — у Магілёўскім пэдагагічным інстытуце. У 1952—1955 гадох — у асьпірантуры Менскага пэдагагічнага інстытуту.

У 1955—1959 гадох працаваў у Мазырскім пэдагагічным інстытуце, у 1959—1964 гадох — у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР, з 1964 году — дацэнт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, дзе выкладаў на філялягічным факультэце. Сябра беларускага ПЭН-цэнтру з 1989 году. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1961 году.

Памёр 28 сьнежня 2017 году.

## Навуковая дзейнасьць
Друкаваўся з 1957 году. Выступаў у друку па праблемах сучаснага літаратурнага працэсу, мастацкага майстэрства і стылю. Адзін з аўтараў «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (т. 1-2, 1965-1966). Дасьледаваў творчасьць Максіма Танка, Уладзімера Дубоўкі, Максіма Гарэцкага, Івана Мележа, Васіля Быкава.

## Бібліяграфія
* «Шчодрае сэрца пісьменніка» (1963)
* «Паэзія Максіма Танка» (1964, 2003: 2-е выд.)
* «Уладзімір Дубоўка» (1965)
* «Максім Гарэцкі» (1968, 2003: 2-е выд.): першае, пасля часу замоўчваньня, даследаваньне творчасьці Гарэцкага.
* «Шматграннасць» (1970)
* «Зброяй сатыры, зброяй праўды» (1971, 2004: 2-е выд.)
* «Вернасць прызванню: Творчая індывідуальнасць Івана Мележа» (1977)
* «Талент і праца» (1979)
* «Чалавечнасць» (1985)
* «Васіль Быкаў» (1987)
* «Арганічнасць таленту» (1989)
* «Спавядальнае слова» (2001)
* «Служэнне Беларусі» (2003)

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры беларускага ПЭН-цэнтру
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Мазырскага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэта імя І. П. Шамякіна
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Мікола Сурначоў

**Міко́ла Сурначо́ў** (сьнежань 1917 г. у в. Слабада, Рагачоўскі павет, Магілёўская губэрня — 20 красавіка 1945, пад Бэрлінам) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сьнежні 1917 году ў в. Слабада Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні ў сялянскай сям’і. Пасьля заканчэньня Гомельскага сельскагаспадарчага тэхнікуму працаваў аграномам на Рагачоўшчыне. Потым перайшоў у раённую газэту «Камунар».

У 1937—1939 гадох навучаўся на літаратурным факультэце Гомельскага пэдагагічнага інстытуту. У 1939 году перавёўся ў Менскі пэдагагічны інстытут. Вучобу сумяшчаў з працай у рэспубліканскіх газэтах «Звязда» (1939—1940) і «Чырвоная зьмена» (1940—1941).

З 1941 году — у Савецкай Арміі, удзельнічаў у абароне Каўказу, у вызваленьні Беларусі, Украіны, Румыніі, Польшчы.

Старшы лейтэнант узвода зьнішчальнага процітанкавага артылерыйскага палка Сурначоў загінуў у ноч з 19 на 20 красавіка 1945 года ў рукапашным баі пад Бэрлінам. Пахаваны ў нямецкім пасёлку Фрайдэнберг, што за 8 кілямэтраў ад Бэрлінскай кальцавой дарогі, а потым парэшткі паэта былі перазахаваныя на брацкіх могілках Бад-Фрэенвальдэ.

## Творчасьць
Друкавацца пачаў у 1933 годзе ў рагачоўскай раённай газэце «Камунар». Выйшлі зборнікі паэзіі «На сурмах баравых» (1946), «Барвовая зара» (1959), кніга вершаў, лістоў і ўспамінаў «Акопны сьпеў» (1986). Выступаў з літаратурна-крытычнымі артыкуламі і рэцэнзіямі. 

Рытм і разнастайнасьць, сюжэтная завершанасьць уключаных дэталей і вобразаў, ляканічнасьць — выяўляюць асаблівасьць паэзіі Міколы Сурначова.

## Узнагароды
* ордэн Чырвонай Зоркі,
* ордэн Айчыннай вайны І ступені (пасьмяротна),
* мэдалі. 

## Ушанаваньне памяці
Яго імем названа вуліца ў Рагачове. 

## Кнігапіс
* 
* 
*  
* 
* 
*  
### Пераклады
* 	
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Энцыкляпэдыі
* Саламевіч І. У. Мікола Сурначоў. //  — С. 126. 127.
* Саламевіч І. У. Мікола Сурначоў. //  — С. 282. 
* Мікола Сурначоў. //  — С. 520.
* Мікола Сурначоў. //  — С. 446—448.
* Мікола Сурначоў. //  С. 196.

## Вонкавыя спасылкі
* Мікола Сурначоў на Беларускай палічцы.

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія паэты
Флюарэсцэнцыя

**Флюарэсцэ́нцыя** — сьвячэньне рэчыва, якое паглынула сьвятло ці іншае электрамагнітнае выпраменьваньне. У большасьці выпадкаў выпраменьванае сьвятло мае большую даўжыню хвалі (а таму і меншую энэргію), чым паглынутае выпраменьваньне. Найцікавейшы эфэкт флюарэсцэнцыі атрымліваецца пры паглынаньні ультрафіялетавага спэктру, які нябачны чалавечаму воку, а выпраменьваньне адбываецца ў бачным дыяпазоне. Пры зьнікненьні крыніцы асьвятленьня флюарэсцэнтныя матэрыялы перастаюць сьвяціцца, у адрозьненьне ад фосфарэсцэнтных матэрыялаў, якія яшчэ некаторы час працягваюць сьвячэньне.

Флюарэсцэнцыя мае розныя практычныя прымяненьні: у мінэралёгіі, гемалёгіі, мэдыцыне, хімічных чуйніках (флюарэсцэнтная спэктраскопія), флюарэсцэнтным маркіраваньні, фарбавальніках, біялягічных дэтэктарах, выяўленьні касьмічных прамянёў, вакуўмна-флюарэсцэнтных індыкатарах і катодна-прамянёвых трубках. У сёньняшні час найчасьцей прымяняецца ў энэргазьберагальных флюарэсцэнтных і сьвятлодыёдных лямпах, у якіх флюарэсцэнтнае пакрыцьцё пераўтварае кароткахвалевае сьвячэньне УФ- ці сіняга дыяпазону у даўжэйшае жоўтае, такім чынам імітуючы цёплае сьвячэньне энэрганеэфэктыўных лямпаў напальваньня.

Часта флюарэсцэнцыя сустракаецца ў прыродзе: у некаторых мінэралах і шматлікіх біялягічных арганізмах усіх царстваў прыроды. Дзеля адрозьненьня ад штучнай яна часам называецца *біяфлюарэсцэнцыяй*. Гэты тэрмін апраўданы толькі часткова, бо шмат у якіх выпадках рэчыва можа захоўваць флюарэсцэнтныя ўласьцівасьці нават у мёртвым арганізьме.

## Крыніцы


Катэгорыя:Фарбавальнікі
Катэгорыя:Малекулярная біялёгія
Катэгорыя:Радыяхімія
Вугляродная нанатрубка

**Вугляро́дная нанатру́бка (ВНТ)** — адна з алятропных адменаў вугляроду ў выглядзе трубкі дыямэтрам парадку нанамэтраў. Атрыманыя ў 1993 року у вугальнай дузе, падобнай да той, дзе вырабляецца фулерэн.

Аднасьценкавыя вугляродныя нанатрубкі (АСВНТ) з дыямэтрам у дыяпазоне нанамэтру зьяўляюцца пераходнай формай паміж фулерэнавымі каморкамі і плоскім графэнам. Шматсьценкавыя вугляродныя нанатрубкі (ШСВНТ) складаюцца зь некалькіх аднасьценкавых, слаба зьвязаных між сабой  у дрэваколцападобнай структуры.

АСВНТ можна прадставіць выразанкамі з двухвымернага  з атамаў вугляроду, скручаных уздоўж аднаго з вэктараў  да атрыманьня парожняга цыліндру.

Дзякуючы сваёй нанаструктуры і  маюць выключныя  і цеплаправоднасьць. Хіральныя нанатрубкі, якія складаюць большасьць у клясе вугляродных нанатрубак, маюць уласьцівасьці паўправаднікоў; група ахіральных АСВНТ валодаюць незвычайнай электраправоднасьцю.

Катэгорыя:Касьмічныя ліфты
Міхась Ларчанка

**Міхась Рыгоравіч Ларчанка** (14 лістапада 1907, в. Хварасьцяны, Быхаўскі павет, Магілёўская губэрня, — 31 ліпеня 1981) — беларускі літаратуразнавец, літаратурны крытык. Доктар філялягічных навук, прафэсар.

## Біяграфія
Нарадзіўся 14 лістапада 1907 году ў в. Хварасьцяны Быхаўскага павету Магілёўскай губэрні (цяпер — Слаўгарадзкі раён, Магілёўская вобласьць) ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Княжыцкай школе сялянскай моладзі, у Магілёўскім беларускім пэдагагічным тэхнікуме.

У 1929 годзе паступіў на літаратурна-лінгвістычнае аддзяленьне пэдагагічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (у 1931 годзе пэдфак пераўтвораны ў Вышэйшы пэдагагічны інстытут). Скончыў яго датэрмінова ў 1932 годзе. З 1935 годзе, пасьля заканчэньня аьспірантуры пры АН БССР, — супрацоўнік Інстытуту літаратуры і мастацтва АН БССР.

Падчас нямецка-савецкай вайны ўдзельнічаў у баях на Бранскім фронце, улетку 1942 году быў цяжка паранены.

З 1943 году — загадчык катэдры і дэкан філялягічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. У 1952—1955 гадох — дактарант Інстытуту сусьветнай літаратуры Акадэміі навук СССР, у 1955—1971 гадох — ізноў загадчык катэдры беларускай літаратуры і адначасова (да 1957 году) дэкан філялягічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Памёр 31 ліпеня 1981 году ў Менску. Пахаваны ў Менску на Паўночных могілках.

## Навуковая дзейнасьць
Як крытык і літаратуразнавец выступаў з 1932 году. Выйшлі манаграфіі «На шляхах да рэалізму» (1958), «Па шляху рэалізму» (1959), «Сувязі беларускай літаратуры з літаратурамі суседніх славянскіх народаў у другой палове XIX ст.» (1958), «Жывая спадчына» (1977), зборнікі літаратуразнаўчых працаў «Славянская супольнасьць» (1963), «Яднаньне братніх літаратур» (1974), «Літаратурнае пабрацімства славян» (1984), а таксама брашуры «Творчасьць М. Багдановіча» (1949), «А. М. Горкі і беларуская літаратура» (1951), «Гогалеўскія традыцыі ў беларускай літаратуры» (1952).

Складальнік хрэстаматыі для сярэдняй школы «Беларуская літаратура» (1945), адзін з аўтараў дапаможнікаў для ВНУ «Нарысы па гісторыі беларускай літаратуры» (1956), «Беларуская вусна-паэтычная творчасьць» (1966), «Старажытная беларуская літаратура» (1968), «Беларуская народна-паэтычная творчасць» (1979).

## Узнагароды
* ордэн Айчыннай вайны II ступені,
* медалі,
* ганаровая грамата Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету Беларускай ССР,
* Заслужаны дзеяч навукі Беларускай ССР (1977).

## Крыніцы

## Літаратура
* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Беларуская энцыклапедыя : У 18 т. Т.9 : Кулібін — Малаіта / Гал. рэд.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Менск, БелЭн імя П. Броўкі, 1999. — С. 138.
* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : У 5 т. Т.3 : Карчма — Найгрыш / Рэд. кал.: І. П. Шамякін (гал.рэд.) [і інш.]. — Менск, БелЭн імя П. Броўкі, 1986. — С. 202.
* Ларчанка Міхаіл Рыгоравіч // Памяць : Гіст.-дакум. хроніка Слаўгарадскага раёна. — Менск, БелТА, 1999. — С. 511—512.

Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя крытыкі
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі БССР
Ратуша (альманах)

**«Ра́туша»** — літаратурны альманах Віцебскага абласнога аддзяленьня Саюзу беларускіх пісьменьнікаў. Заснаваны ў 2014 годзе. Рэдактар Анастасія Лазебная.

Да 2019 году выйшла 5 нумароў альманаху.

## Цікавыя факты
„Брама“ — адзін зь пяці літаратурных штогадовікаў, створаных сябрамі ГА «Саюз беларускіх пісьменьнікаў», каб ажывіць літаратурнае жыцьцё ў рэгіёнах Беларусі. Цяпер у Гародні выходзіць альманах «Новы замак», у Магілёве ―  «Брама», у Берасьці ― «Жырандоля», у Гомлі ― «Палац».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Электронныя нумары на kamunikat.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія альманахі
Катэгорыя:Саюз беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Культура Віцебску
Мікола Воранаў

**Мікола (Мікалай Гаўрылавіч) Воранаў** (, в. Віры, Гарадоцкі раён — , Шаркоўшчына) — беларускі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Пасьля сканчэньня сямігодкі працаваў у леспрамгасе, Задзьвінскай МТС, служыў у ВМФ на Балтыцы. Пасьля дэмабілізацыі супрацоўнічаў з сураскай, аршанскай, сеньненскай раённымі газэтамі, незадоўга да выхаду на пэнсію — працаваў у шаркаўшчынскай раённай газэце «Кліч Радзімы». Жыў у Шаркоўшчыне.

## Творчасьць
Літаратурнай працай пачаў займацца ў 1952 годзе. Яго вершы і замалёўкі друкаваліся ў часопісе «Советский моряк», газэтах «Страж Балтыкі», «Советский флот». 
 
Першае апавяданьне «Прымак» апублікавана ў 1963 годзе ў газэце «Віцебскі рабочы». Выйшлі зборнікі апавяданьняў і аповесьцей «Ветраны дзень» (1976), «Перад адлігай» (1984). У часопісе «Маладосць» надрукаваны аповесьці «Завея», «Вадалазы», у тыднёвіку «Літаратура і мастацтва» — апавяданьні «Чалавек з дарогі», «Цёплая восень», «Раньнія замаразкі», «Суседзі» і іншыя. 
 
Апавяданьні Міколы Воранава перакладаліся на баўгарскую, расейскую, украінскую, чуваскую мовы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Воранаў Мікола // Беларускія пісьменьнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэд. А.В. Мальдзіса. — Мн., 1993. — Т. 2. — С. 50-52.
* Воранаў Мікалай Гаўрылавіч // Памяць: Гарадоцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Н. А. Бурунова [і інш.] ; уклад. С. І. Садоўская ; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Беларусь, 2004. — С. 718.
* Салтук, А. Праўда жыцця / А. Салтук // Віцебскі рабочы. — 2001. — 15 сьнежня — С. 3.
* Скапа, У. Шчыра, даверліва, задушэўна / У. Скапа // Віцебскі рабочы. — 1996. — 13 сьнежня. — С. 4.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадоцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Памерлі ў Шаркоўшчыне
Пятро Дудо

**Пятро Дудо** ( у в. Забалацьце Лепельскі раён — , Менск) — беларускі і савецкі літаратар, журналіст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. З 1935 году служыў у Чырвонай Арміі. У 1940 годзе скончыў Камуністычны інстытут журналістыкі ў Менску. У 1940-1941 гадах — намесьнік рэдактара газэты «Вольная праца» (Беласток), у гады Вялікай Айчыннай вайны — палітработнік, супрацоўнік армейскага друку. З 1949 году — карэспандэнт газэты «Во славу Родины» (Менск).

Пахаваны на вайсковых могілках у Менску.

## Творчасьць
Выступаў у пэрыядычным друку з нарысамі і апавяданьнямі з 1934 году. Аўтар аповесьці «Першы салют» (1958), сатырычнай камэдыі «Чортаў тузін» (1963).

## Узнагароды
* Ордэн Чырвонай зоркі
* Ордэн Чырвонай зоркі
* ордэн Айчыннай вайны II ступені
* ордэн Айчыннай вайны II ступені
* мэдалі

## Вонкавыя спасылкі
* Творы Дудо на беларускай палічцы
* Цікавым, каларытным чалавекам быў ураджэнец вёскі Забалацце Стайскага сельсавета журналіст і празаік, член Саюза пісьменнікаў Беларусі, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны Пётр Дудо, Лепельскі край, 2016

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лепельскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых могілках
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Ніна Галіноўская

**Ніна Васільеўна Галіноўская** (18 снежня 1935, в. Вялікія Лазіцы, Шклоўскі раён, Магілёўская вобласьць — 25 траўня 2025, Менск) — беларуская пісьменніца.

## Біяграфія
Нарадзілася 18 снежня 1935 году ў в. Вялікія Лазіцы Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці ў сялянскай сям’і.

У 1955 годзе скончыла Магілёўскую дашкольную пэдагагічную вучэльню. Працавала выхавацелькай дзіцячага садку торфапрадпрыемства «Калпеніца» Берасьцейскай вобласьці, карэктарам газэты «Мінская праўда» (1962—1963), карэктарам друкарні выдавецтва «Звязда», затым выдавецтва ЦК КПБ (1963—1967). У 1967—1968 гадох — рэдактар мастацкіх фільмаў газэты «Кинонеделя Минска».

Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1985 году. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Творчасьць
Першы верш апублікавала ў 1958 годзе ў скідальскай раённай газэце «Красное знамя». Аўтар кніжак вершаў для дзяцей «Давайце пазнаёмімся» (1962), «Лясная зарадка» (1965), «Размова сьняжынак» (1968), «Сяргейкаў параход» (1972), «Кніжчыны сябры» (1975), «Мой дзень» (1977), «Зай прагназіст» (1979), «Незвычайны карагод» (1986), «Восень едзе ў магазін» (1990), калектыўнага зборніку «Калі ветрык спачывае» (1985).

## Бібліяграфія
* «Давайце пазнаёмімся». Кніга вершаў для дзяцей. 1962 г.
* «Лясная зарадка». Кніга вершаў для дзяцей. 1965 г.
* «Размова сняжынак». Кніга вершаў для дзяцей. 1968 г.
* «Сяргейкаў параход». Кніга вершаў для дзяцей. 1972 г.
* «Кніжчыны сябры». Кніга вершаў для дзяцей. 1975 г.
* «Мой дзень». Кніга вершаў для дзяцей. 1977 г.
* «Зай прагназіст». Кніга вершаў для дзяцей. 1979 г.
* «Незвычайны карагод». Кніга вершаў для дзяцей. 1986 г.
* «Восень едзе ў магазін». Кніга вершаў для дзяцей. 1990 г.

## Узнагароды
* Літаратурная прэмія імя Янкі Маўра (2000)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  

Катэгорыя:Дзіцячыя паэты
Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Павал Шруб

**Па́вал Міха́йлавіч Шруб** (20 лютага 1955, в. Хільчыцы, Жыткавіцкі раён) — беларускі паэт.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў фізычны факультэт Ленінградзкага ўнівэрсытэту ў 1977 годзе. Працаваў старэйшым інжынэрам катэдры фізыкі Наваполацкага політэхнічнага інстытуту (1977—1979). Служыў у Савецкай Арміі (1981—1983). З 1983 году — выкладчык-мэтадыст Менскай спэцыяльнай сярэдняй школы міліцыі. Скончыў завочна Менскую вышэйшую школу Міністэрства ўнутраных справаў СССР (1987).

## Творчасьць
У беларускіх выданьнях друкуецца з 1979 году. Аўтар зборніка вершаў «Лябараторыя» (1987). Сябра СБП з 1988 году. Пасьля сябра Саюзу пісьменьнікаў Беларусі.

### Кнігі
* Лабараторыя: Вершы. — Мн., 1987.
* Позні світанак: Вершы. — Мн., 1992.
* Чорна-белы свет: Вершы. — Мн., 1995.
* Палескі рэквіем: Вершы // Прайсці праз зону: Проза, паэзія, публіцыстыка / Уклад. І. Бутовіч; Прадм. І. Шамякіна. — Мн.: Маст. літ., 1996. — С. 267—273.
* З кнігі «Шлях на Тураў»: [Вершы] // ЛіМ. — 2000. — 28 крас.

## Узнагароды
Ляўрэат прэміі Ленінскага камсамолу Беларусі (1988) за зборнік вершаў «Лабараторыя».

## Крыніцы

## Літаратура
* Ад школьнай парты: Шруб Павел Міхайлавіч // Памяць: Гіст. — дакум. хроніка Жыткавіц. р-на / Рэд. — укл. В. Р. Феранц. — Мн.: Ураджай, 1994. — С. 681—682.
* Бельскі А. Нас падманьваюць міражы: [ Аб кн. Паўла Шруба «Позні світанак»] // ЛіМ. — 1993. — 30 крас. — С. 6 — 7.
* Лісіцкі А. « І цяжка паверыць у крылы» // Гомел. праўда. — 1988. — 2 жн.
* На сцежках знаёмых і нязведаных // Бельскі А. Краса і смутак: Дапам. для настаўнікаў. — Мн.: Маст. літ., 2000. — С. 216—218.
* Пад жаўруковым крылом… // Баралулін Р. Парастак радка, галінка верша: Артыкулы, эсэ. — Мн.: Маст. літ., 1987. — С. 314—317.
* Феранц В. Нашчадак Кірылы Тураўскага // Нов. Палессе. — 1998. — 14 студз.
* Шруб Павел Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — С. 462.
* Шруб Павел // Беларускія пісьменнікі: Біябібліягр. слоўн. У 6 т. Т. 6. / Ін-т літ. імя Я. Купалы АН Беларусі, Беларус. Энцыкл.; Пад рэд. А. В. Мальдзіса; Рэдкал.: І. Э. Багдановіч і інш. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 385.
* Шруб Павел // Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік / Склад. А. К. Гардзіцкі; Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Маст. літ., 1994. — С. 608.
* Шруб Павел Міхайлавіч // Кулажанка Л. і інш. Літаратурныя мясціны Беларусі: Краязн. даведнік: У 3 кн. Кн. 1.: Брэсц., Віцеб. і Гомел. вобл. / Кулажанка, А. Мальдзіс, С. Сачанка; Маст. А. С. Забаўская. — Мн.: БелЭн, 2000. — С. 257.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Тацяна Гарэлікава

**Тацяна Іванаўна Гарэлікава** (28 лістапада 1947, в. Патапаўка, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласьць) — беларуская пісьменьніца.

## Біяграфія
Нарадзілася 28 лістапада 1947 году ў вёсцы Патапаўка Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласьці ў сялянскай сям’і.

У 1964 годзе скончыла Патапаўскую сярэднюю школу і паступіла на аддзяленьне беларускай мовы і літаратуры філялягічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, скончыла яго завочна ў 1970 годзе.

З 1968 году працавала бібліятэкаркай у Менску, з 1972 году — старшай піянэрважатай, з 1975 году — арганізатарам пазакласнай і пазашкольнай выхаваўчай работы Трасьцянецкай сярэдняй школы (Менскі раён). З 1976 году працавала дырэктарам Раўкуцевіцкай сярэдняй школы (Менскі раён), з 1978 году — інспектарам Менскага раённага аддзелу народнай адукацыі. З 1979 году — намесьнік загадчыка аддзелу прапаганды і агітацыі, з 1980 году — сакратар Менскага раённага камітэту КПБ.

У 1983—1985 гадох вучылася ў Менскай партыйнай школе. З 1985 году — рэдактар аддзелу прозы часопісу «Неман». Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1979 году. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Творчасьць
Першае апавяданьне «Пароль: «Зорка!» надрукавана ў 1962 годзе ў газэце «Піянер Беларусі», калі яна вучылася ў 8 клясе. Творы Тацяны Гарэлікавай друкаваліся ў дзіцячых часопісах «Вясёлка» і «Бярозка», Буда-Кашалёўскай раённай газэце «Авангард». З 1966 году рэгулярна выступае ў рэспубліканскім друку. Піша пра моладзь, маральна-этычную праблематыку узаемаадносінаў.

У 1978 годзе ў выдавецтве «Мастацкая літаратура» выйшла першая кніга яе прозы «Дзе лес шуміць». У кнізе ідзе гаворка пра тое, як нялёгка людзям разумець адзін аднаго ў сёньняшнім складаным сьвеце, адчуваецца аўтарская занепакоенасьць чалавечымі лёсамі, увага да тонкіх струнаў чалавечай душы, чалавечага болю. У 1985 годзе у друку выйшла кніга прозы «Пры сьвятле расстаньняў», якая сведчыць аб актыўнай аўтарскай пазіцыі, турбоце аб заўтрашнім дні Зямлі.

## Бібліяграфія
* «Дзе лес шуміць» : Аповесьць і апавяданьні. — Менск, 1978.
* «Пры сьвятле расстаньняў» : Аповесьці і апавяданьні. — Менск, 1985.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Іван Шуцько

**Іван Цітавіч Шуцько** (, в.Гаць, Крупскі раён — ) — беларускі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Да вайны скончыў восем клясаў у Крупках. Працаваў у Крупскім раённым камітэце радыёінфармацыі (1940—1941). У 1943 годзе разам з аднавяскоўцамі вывезены нацыстамі ў канцэнтрацыйны лягер (пад Гданьск). У 1944 годзе ўцёк з лягеру. 

У 1944—1946 гадах служыў у Савецкай Арміі. Працаваў брыгадзірам калгасу ў роднай вёсцы. У 1958—1961 гадах — літсупрацоўнік крупскай раённай газэты «Голас калгасніка». У 1963 годзе скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. У 1963 годзе — літсупрацоўнік, у 1964—1984 гадах працаваў фотакарэспандэнтам крупскай раённай газэты «Ленінскім курсам». Сябра СП СССР з 1954 году.

## Творчасьць
Друкавацца пачаў у 1940 годзе. Выдаў кніжкі для дзяцей «Мой мяч» (вершы, 1953), «Чужая хатка» (казкі, 1958), «Лепшая сяброўка» (вершы, 1959), «Дзедава рэліквія» (апавяданьні, 1960), «Першае слова» (вершы, 1964), «Дзіма хоча быць героем» (апавяданьні, 1965) і зборнік вершаваных баек, мініяцюраў «Са свайго пункту гледжаньня» (1966).

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крупскім раёне
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Валянцін Налівайчанка

**Валянцін Аляксандравіч Налівайчанка** (;  8 чэрвеня 1966, Запарожжа, Украінская ССР)&nbsp;— украінскі дзяржаўны дзяяч і дыплямат. Амбасадар Украіны ў Рэспубліцы Беларусь ад 30 сьнежня 2005 году па 1 траўня 2006 году, старшыня Службы Бясьпекі Ўкраіны. Кандыдат у прэзыдэнты Ўкраіны (2019).

## Жыцьцяпіс

Нарадзіўся 8 чэрвеня 1966 году ў гораде Запарожжа. Скончыў Кіеўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Т. Шаўчэнкі (1990).
 
## Узнагароды і званьні
* Ордэн князя Яраслава Мудрага IV&nbsp;ст. (2010) 
* Ордэн князя Яраслава Мудрага V&nbsp;ст. (2007)

## Глядзіце таксама
* Амбасада Ўкраіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пасольства Ўкраіны ў Рэспубліцы Беларусь

Катэгорыя:Амбасадары Ўкраіны ў Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Эўрамайдану
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 7-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 9-га скліканьня
Анатоль Шаўня

**Анатоль Аляксандравіч Шаўня** (, п.Дорахава, Рускі раён, Маскоўская вобласьць, РСФСР) — беларускі паэт, крытык.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і рабочага-перасяленца з Беларусі. Скончыў перакладчыцкі факультэт 1-га Маскоўскага дзяржаўнага пэдагагічнага інстытуту замежных моў (1954), працаваў у рэдакцыі газэты «Советская Белоруссия» літсупрацоўнікам, потым выконваў абавязкі загадчыка аддзелу крытыкі і бібліяграфіі. З 1959 году — літсупрацоўнік, пасьля рэдактар грамадзка-палітычнага аддзелу часопіса «Беларусь». З 1981 году — рэдактар студыі «Летапіс» кінастудыі «Беларусьфільм».

## Творчасьць
Першыя вершы надрукаваў у 1953 годзе у інстытуцкім выданьні. Аўтар зборнікаў вершаў «Паводка» (1975), «Урок дабрыні» (1980).

Перакладаў з італьянскай мовы на беларускую. У яго перакладзе асобнымі выданьнямі выйшлі аповесьць Л. Стурані «Праўдзівая гісторыя» (1957), «Прыгоды К’ядзіна» Марчэла Арджылі і Габрыэзл Паркі (1959), аповесьць В. Берціні «Юнацтва становіцца ў строй» (1960), раман Д. Арфэлі «Лішнія» (1965), анталягічны зборнік сучаснага італьянскага апавяданьня "Золата Фарчэлы (1968), «Казкі нашых дзён» Арджылі (1971). Шмат вершаў Джані Радары і сучасных італьянскіх паэтаў перакладзена ім для зборніка «Ад вежаў Ферары» (1974).

Напісаў таксама сцэнары мультыплікацыйнага фільму «Квака-задавака» (з З. Калядэнкам, пастаўлены ў 1977), дакумэнтальнага фільму «Кандрат Крапіва» (1982), шэрагу іншых дакумэнтальных і навукова-папулярных фільмаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Анатоль Аляксандравіч Шаўня // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскоўскай вобласьці
Катэгорыя:беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з італьянскай мовы
Шон Пэн

**Шон Джа́стын Пэн** (; нарадзіўся 17 жніўня 1960 году) — амэрыканскі актор, рэжысэр, сцэнарыст і прадусар. Уладальнік дзьвюх прэміяў «Оскар» за ролі ў загадкавай драме *«[[Таямнічая рака (фільм)|Таямнічая рака]]»* (2003) і біяграфічным фільме *«[[Мілк]]»* (2008). У дадатак да сваёй працы ў кіно Пэн займаецца палітычнай і грамадзкай дзейнасьцю. Ён быў вядомы за сваю крытыку адміністрацыі Джорджа Буша-малодшага, калі той займаў прэзыдэнцкую пасаду. Акрамя таго наладжваў кантакты з прэзыдэнтамі Кубы і Вэнэсуэлы, а таксама займаўся гуманітарнай працай пасьля ўрагану Катрына ў 2005 годзе і землятрусу ў Гаіці ў 2010 годзе. Быў жанаты з Мадоннай і Робін Райт, а з 2020 году знаходзіцца ў шлюбе з аўстралійскай акторкай Лэйлай Джордж, якая маладзейшая за яго больш чым на 30 гадоў.

## Біяграфія
Акторскую кар’еру Пэн пачаў на тэлебачаньні з кароткага выступу ў 112-м эпізодзе сэрыялу *«[[Маленькі дом у прэрыях (тэлесэрыял)|Маленькі дом у прэрыях]]»* 4 сьнежня 1974 году, калі рэжысэрам некалькіх эпізодаў стаў ягоны бацька Лео Пэн. Пасля дэбюту ў кіно ў драме *«[[Адбой (фільм, 1981)|Адбой]]»* (1981) і рознага кшталту роляў у кіно ў 1980-х, у тым ліку *«[[Хуткія зьмены ў школе Рыджмант-Гай]]»* (1982), Пэн прыцягнуў увагу кінакрытыкаў за ролі ў крымінальных драмах *«[[На блізкай адлегласьці]]»* (1986), *«[[Лагода (фільм)|Лагода]]»* (1990) і *«[[Шлях Карліта]]»* (1993). Папулярнасьць актор набыў дзякуючы выкананьню галоўнай ролі ў драме *«[[Ідзе нябожчык]]»* (1995), за якую атрымаў першую намінацыю на «Оскар» і стаў ляўрэатам прэміі на Бэрлінскім кінафэстывалі. Апасьля, Пэн атрымаў яшчэ дзьве намінацыі на «Оскар» за камэдыю-драму Ўудзі Алена *«[[Салодкі і брыдкі]]»* (1999) і драму *«[[Я — Сэм]]»* (2001), перш чым выйграць сваю першую прэмію «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю ў 2003 годзе за выкананьне ролі ў фільме *«[[Таямнічая рака (фільм)|Таямнічая рака]]»*. Двойчы ляўрэатам прэстыжнае кінапрэміі актор стаў дзякуючы выступу ў фільме *«[[Мілк]]»* (2008). Пэн стаў ляўрэатам прэмію за найлепшую мужчынскую ролю на Канскім кінафэстывалі ў фільме рэжысэра Ніка Касавэтэса *«[[Яна такая цудоўная]]»* (1997), а таксама атрымаў дзьве ўзнагароды за найлепшую мужчынскую ролю на Вэнэцыянскім кінафэстывалі за ролі ў індзі-фільме *«[[Вэрлах (фільм)|Вэрлах]]»* (1998) і драме *«[[21 грам]]»* (2003).

Займацца рэжысэрскай справай Пэн пачаў яшчэ ў 1990-я гады. Гэтак ягоны дэбют у новым амплюа адбыўся разам з паўнамэтражным кінафільмам *«[[Беглы індзеец]]»* (1991), затым рушылі драматычны фільм *«[[Паставы на скрыжаваньні]]»* (1995) і загадкавы фільм *«[[Абяцанка (фільм, 2001)|Абяцанка]]»* (2001). Усе тры кінастужкі былі добра прынятыя сярод кінааглядальнікаў. Ягоны чацьвёрты мастацкі фільм, які быў створаны ў якасьці рэжысэра, біяграфічная драма *«[[У дзікіх умовах|Ў дзікіх умовах]]»* (2007), атрымаў ухваленьне і дзьве намінацыі на прэмію «Оскар».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторы ЗША
ЭўраСлоўнік

**ЭўраСлоўнік** — унікальны шматмоўны слоўнік, выдадзены ў 2008 годзе. Зьмяшчае каля 100 тысячаў адзінак перакладу на 28 мовах. Аўтар — беларускі мовазнаўца Лявон Баршчэўскі. 

Прызначаецца найперш да чытаньня і разуменьня інфармацыйных, публіцыстычных, навукова-папулярных і мастацкіх тэкстаў, даступных у друкаваным выглядзе альбо ў інтэрнэце. У беларускай частцы прыводзяцца як афіцыйны, так і клясычны правапісныя варыянты.

## Апісаньне
Складваецца з чатырох частак. У першай зьмяшчаюцца беларускія лексычныя адзінкі зь перакладам на 27 моваў сьвету: лацінскую, ангельскую, баўгарскую, вугорскую, грэцкую, дацкую, ірляндзкую, ісьляндзкую, гішпанскую, італьянскую, латыскую, летувіскую, мальтыйскую, нарвэскую, нідэрляндзкую, нямецкую, партугальскую, польскую, румынскую, славацкую, славенскую, фінскую, францускую, харвацкую, чэскую, швэдзкую і эстонскую. У другой частцы слоўніка прыводзяцца запазычаныя словы і выклічнікі. Трэцяя частка — гэта беларуска-лацінскі слоўнік рэлігійных, біялягічных, хімічных і мэдычных тэрмінаў. У чацьвертай частцы зьмяшчаюцца беларускія прымаўкі і прыказкі.

Паводле аўтара Лявона Баршчэўскага і рэдактара Ўладзімера Сіўчыка, пры дапамозе «Эўраслоўніка» беларуская мова набліжаецца да патэнцыйных чытачоў беларускіх тэкстаў у эўрапейскіх краінах. А беларусы, дзякуючы слоўніку, могуць азнаёміцца з багацьцем эўрапейскіх моваў.

## Бібліяграфія
* Баршчэўскі Л. ЕўраСлоўнік = EuroThesaurus : беларуска-лацінска-англійска-балгарска-венгерска-грэцка-дацка-ірландска-ісландска-іспанска-італьянска-латышска-літоўска-мальтыйска-нарвежска-нідэрландска-нямецка-партугальска-польска-румынска-славацка-славенска-фінска-французска-харвацка-чэшска-шведска-эстонскі слоўнік : 28 моў : каля 100 000 адзінак перакладу. — : Радыёла-плюс, 2008. — 700 с. — .

## Крыніцы

Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Кнігі 2008 году
Міхаіл Шумаў

**Міхаіл Ёсіфавіч Шумаў** (*Шульман*) (, Магілёў) — беларускі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Магілёве ў сям’і служачых. Скончыў ў 1940 годзе сярэднюю школу. Вучобу на літаратурным факультэце Магілёўскага пэдінстытуту перапыніла вайна. Добраахвотна ўступіў у камсамольскі зьнішчальны батальён, які прымаў удзел у абароне Магілёву. Удзельнічаў у баях на Паўднёва-Заходнім і Заходнім франтах. Пасьля цяжкага раненьня ў 1943 годзе дэмабілізаваны. У 1944—1945 гг. працаваў мантажнікам і кантрольным майстрам на заводзе «Кінап» у Самаркандзе.

У 1945 годзе вярнуўся ў Магілёў, завочна закончыў пэдінстытут (1949). Працаваў выкладчыкам расейскай і беларускай моваў у Магілёўскай культасьветвучэльні і сярэдніх школах.

У 1994 годзе зьехаў у ЗША.

## Творчасьць
Літаратурную працу пачаў у 1959 годзе. Першую аповесьць «Жизнь зовет» (1960) надрукаваў у часопісе «Нёман». Сябра СП СССР з 1967 году.

У цыкле аповесьцей і раманаў пісаў пра лёс свайго пакаленьня, маладосьць якога прыпала на цяжкія 1930-я, ваенныя і пасьляваенныя гады: «Печеные яблоки», раман-трылёгія «Придет и твое время», "Хроника улицы Грушевской ", «Вечная дорога» і інш. Зрабіў літаратурны запіс успамінаў партызан З.Хаўранковай «Шесть сестер» (1971), Н.Храпко, Ф.Папова «По зову сердца» (1982).

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнамі Айчыннай вайны I і II ступені, мэдалямі.

## Літаратура
* Беларускія пісьменьнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад рэдакцыяй А. В. Мальдзіса. — Мінск, 1995. — Т. 6. — С. 388—389.
* Ножников, Н. Наш человек в Нью-Йорке / Николай Ножников // Веснік Магілёва. — 2008. — 31 октября. — С. 7.
* Рудковский, Н. Жизнь как захватывающая повесть / Николай Рудковский // Магілёўскія ведамасці. — 2008. — 18 кастрычніка. — С. 3.

## Вонкавыя спасылкі
* Шумаў на сайце магілёўскай бібліятэкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Георгі Шчарбатаў

**Георгі Шчарбатаў** (7 траўня 1919, в. Рэкатка, Горацкі раён — 2 лютага 1957) — беларускі літаратар.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 7 траўня 1919 году ў сялянскай сям’і. Скончыў Магілёўскую пэдагагічную навучальню ў 1938 годзе. Настаўнічаў у Бярэзінскім раёне, завочна вучыўся ў Магілёўскім пэдагагічным інстытуце. Працаваў у рэдакцыях газэт «Камунар Магілёўшчыны» (1939—1940), «Советская Белоруссия» (1940—1941).

На пачатку Вялікай Айчыннай вайны эвакуіраваўся ў Куйбышаў. У 1942 годзе знаходзіўся ў тыле ворага як карэспандэнт газэты «Савецкая Беларусь», у 1943—1944 гг. працаваў у газэце «Звязда», якая выдавалася падпольна на акупаванай тэрыторыі. Пасьля вайны працаваў у газэце «Звязда», карэспандэнтам газэты «Известия» па Беларускай ССР, загадчыкам аддзелу, намесьнікам галоўнага рэдактара часопісу «Маладосць». Сябра СП СССР з 1949 году.

## Творчасьць
Літаратурныя матэрыялы за подпісам Г. Шчарбатаў зьявіліся ў 1941 годзе (магчыма, да гэтага выступаў пад псэўданімам). Аўтар запісак «Партызанскія агні» (1950), нарысаў «Камсамол Беларусі ў баях за Радзіму» (1950, 2-е дапоўненае выданьне ў 1957), «Неспакойныя сэрцы» (1951), кніжак прозы «Шумелі пушчы» (1957), «Лясны фронт» (аповесьць, апавяданьні і нарысы, 1961), «Лясны фронт» (1970), «Партызанскія агні» (1979).

Пераклаў на беларускую мову «Слова перад пакараньнем сьмерцю» Ю. Фучыка (1953).

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сьцяга і мэдалямі.

## Літаратура
* Беларускія пісьменьнікі: 1917—1990. Менск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X
* Георгій Шчарбатаў // Пісьменнікі Савецкай Беларусі. — Мн., 1981. — С. 380—381.
* Георгій Шчарбатаў // Ішла вайна народная…: Беларускія пісьменнікі ў Вялікай Айчыннай. — Мн., 1991. — С. 774—777.
* Ліўшыц, У. Пісьменнік і баец // Раскопкі вакол Горацкага Парнаса / У. Ліўшыц. — Горкі: 2001. — С. 154—160.
* Лившиц, В. М. Щербатов Георгий Михайлович // Лившиц, В. М. Гордость и слава Горецкой земли : в 3-х книгах / В. М. Лившиц. — Горки, 2015. — Книга 3: Герои Социалистического Труда, заслуженные работники народного хозяйства, культуры, художники и писатели. — С. 62.
* Ліўшыц, У.Пачынаў у газеце «КАМУНАР МАГІЛЁЎШЧЫНЫ»// ГІСТОРЫЯ МАГІЛЁВА: МІНУЛАЕ І СУЧАСНАСЦЬ. Зборнік навуковых артыкулаў удзельнікаў ХІ Міжнароднай навуковай канфэрэнцыі. 20-21 чэрвеня 2019 г. — Магілёў: — С.447-452.
* Шчарбатаў Георгій Міхайлавіч // Беларуская ССР : кароткая энцыклапедыя : у 5 т. — Мінск, 1981. — Т. 5. — С. 675.
* Шчарбатаў Георгій Міхайлавіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Горацкага раёна. — Мінск, 1996. — С. 559—560.
* Шчарбатаў Георгій Міхайлавіч // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1987. — Т. 5. — С. 598.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горацкім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія рэдактары
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны
Шыловіч

**Шыловіч** — беларускае прозьвішча, утворанае ад слова шыла.

## Вядомыя носьбіты
*  Алізар Шыловіч (пам. 1486) — дзяржаўны і ваенны дзеяч Вялікага Княства Літоўскага, стараста луцкі (1480—1486), маршалак Валынскай зямлі.
* Георгі Шыловіч (нар. 1924) — беларускі пісьменьнік, сцэнарыст.
* Сяргей Шыловіч (нар. 1986) — беларускі гандбаліст.
Іван Шапавалаў

**Іва́н Шапава́лаў** (, в. Бежаўка, Бурынскі раён Сумской вобласьці — , каля Барысава) — беларускі савецкі празаік, паэт.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Камуністычны ўнівэрсытэт Беларусі. У 1923 годзе служыў у , у 1925—1939 гг. — у пагранічных войсках, з 1939 году — у палітуправе пагранічных войск НКУС СССР (Масква). Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны працаваў загадчыкам аддзелу ў часопісе «Пограничник» (Масква). Сябра СП СССР з 1934 г.

Загінуў на фронце пад Барысавам.

## Творчасьць
Друкаваць вершы, апавяданьні, нарысы пачаў напрыкацы 20-х гадоў. Пісаў на расейскай мове. Выйшлі ў Менску зборнікі вершаў «Товарищи» (1932), «Дзержинцы» (1934), «Время близится» (1937), паэма-аповесьць «Ян Рендя» (1932), аповесьць «Большевики границы» (1936) і кніжка прозы «Ненадуманные рассказы» (1939). Асобныя творы надрукаваны ў зборніку «Мы іх не забудзем» (1949).

У 1940 г. напісаў лібрэта опэры «Пагранічнікі» (музыка Аляксея Туранкова).

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. Менск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X
* Скрыжалі памяці : З творчай спадчыны пісьменнікаў Беларусі, якія загінулі ў гады Другой сусветнай вайны / Рэдактар: Бельскі А.. — Мінск : Беларускі кнігазбор, 2005. — Кн. 3. — 671 с — ISBN 985-504-016-3.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумской вобласьці
Катэгорыя:Памерлі ў Бабруйскім раёне
Катэгорыя:Загінулі ў баях нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Савецкія пагранічнікі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Камуністычнага ўнівэрсытэту БССР
Галіна Каржанеўская

**Галíна Каржанéўская** (27 жніўня 1950, в. Лясішча, Слуцкі раён, Менская вобласьць, БССР) — беларуская паэтка, пісьменьніца, настаўніца і грамадзкая дзяячка. 

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася 27 жніўня 1950 году ў в. Лясішча, Слуцкім раёне Менскай вобласьці ў сям’і служачых. Пераехала ў в. Янушкавічы Лагойскага раёну, калі бацьку накіравалі ў мясцовы саўгас дырэктарам.

У 1968 годзе скончыла Янушкавіцкую сярэднюю школу і паступіла на філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. З трэцяга курса перавялася на завочнае адзьдзяленьне ў сувязі з нараджэньнем дачкі і пачала настаўнічаць у Янушкавіцкай школе. Скончыла ўнівэрсытэт у 1973 годзе, выкладала беларускую мову і літаратуру ў сярэдняй школе мястэчка Плешчаніцы Лагойскага раёну.

У 1980—1982 гадох — рэдактарка літаратурна-драматычнай рэдакцыі Беларускага тэлебачаньня, з 1984 году — карэспандэнтка адзьдзелу прозы і паэзіі, з 1986 году — загадніца адзьдзелу крытыкі газэты «Літаратура і мастацтва».

Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1976 году, сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Творчасьць

Першая публікацыя зьявілася ў часопісе «Маладосьць» у 1967 годзе.  Выступае як публіцыстка, крытыца, перакладніца.

## Палітычная дзейнасьць
Актывістка аргкамітэту па стварэньні партыі «Беларуская хрысьціянская дэмакратыя». На мясцовых выбарах 2018 году балатавалася ў Менскі гарадзкі Савет дэпутатаў па Матусевіцкай выбарчай акрузе № 33 ад Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Фрунзэнская раённая выбарчая камісія вынесла ёй 2 лютага папярэджаньне за разьмяшчэньне плякату без выходных дадзеных, хоць выраб друкарскім салонам плакату быў аплочаны за кошт сродкаў выбарчага фонду, а яго ўзор быў 28 студзеня перададзены ў камісію. Другое папярэджаньне камісія вынесла за распаўсюд газэты «Народная воля». 13 лютага Фрунзэнская раённая выбарчая камісія пазбавіла яе рэгістрацыі ў якасьці кандыдаткі ў дэпутаты.

## Літаратура

* *Л. М. Гарэлік.* Каржанеўская Галіна Анатолеўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 8: Канто — Кулі. — 576 с. — 10 000 экз. —  (т. 8), .

## Творы
* «На мове шчасця». Зборнік пазіі. 1973 г.
* «Мой сад». Вершы і паэма. 1976 г.
*  «Званы гадоў». Зборнік пазіі. 1980 г.
*  «Іван Світаннік». П'еса для дзяцей. Пастаўлена ў 1981 г.
*  «Жыла-была». Зборнік пазіі. 1983 г.
*  «На што падобна аблачынка». Кніга вершаў для дзяцей. 1983 г. 
*  «Зуб мудрасці». П'еса. Часопіс «Маладосць», 1984 г.
*  «Шукайце кветку-папараць». П'еса для дзяцей. Пастаўлена ў 1985 г.
*  «Мора, аддай пярсцёнак». П'еса. Часопіс «Полымя», 1987 г. 
*  «Вечны водгук». Вершы і паэма. 1988 г.
*  «Сінічка на балконе». Кніга вершаў для дзяцей. 1989 г.
*  «Што варта радасці і слёз…». Біяграфія ў вершах і нарысах. 2013.
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Асобы Менску
Мікіта Крыўцоў

**Мікіта Сяргеевіч Крыўцоў** (31 ліпеня 1992 —  (?)) — беларускі футбольны фанат, загінулы ўдзельнік акцыяў пратэсту пасьля прэзідэнцкіх выбараў 2020 году.

## Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся ў Вялейцы, некаторы час жыў у Маладзечне. Быў фанатам ФК Маладзечна. З жонкаю гадаваў пяцігадовую дачку, сям’я жыла ў Жодзіна.

## Гібель
Прымаў актыўны ўдзел у акцыях пратэсту супраць фальсыфікацыяў на выбарах. 9 жніўня стаяў перад шэрагам АМАПу зь бел-чырвона-белым сьцягам на плошчы ў Маладзечне. 10 жніўня Мікіта казаў, што быў у Менску, дзе ледзьве не трапіўся АМАПу на Нямізе.

Зьнік 12 жніўня. Раніцаю гэтага дня ён паехаў на працу ў пасёлак Каралёў Стан пад Менскам. Паводле геалякацыі ягонага тэлефону, Мікіта ў дзень свайго зьнікненьня мог быць у шпіталі альбо ў міліцыі.

Увечары 22 жніўня вартаўнік дачнага кааператыву знайшоў цела Мікіты ў лесе на вуліцы Парніковай у Менску. Ён выклікаў міліцыю і зрабіў фота. На фотаздымку бачна, што Мікіта стаіць на зямлі, такім чынам, назіральнікі сумняюцца ў тым, што ён скончыў жыццё самагубствам. Паводле вартаўніка, твару ў Мікіты фактычна не было, але зубы засталіся цэлыя. Бацькам адмовіліся паказваць цела для апазнаньня.

Анжаліка, маці Мікіты Крыўцова, патлумачыла, што пасьля здымкаў праграмы для **«**Белсату**»** да яе падышоў малады чалавек, які распавёў, што разам з Мікітай пасля арышту быў ў нейкай спартыўнай залі. Там іх зьбівалі й там таксама апошні раз «засьвяціўся» мабільны тэлефон Мікіты. Паводле Анжалікі, гэты хлопец баіцца даваць паказаньні.

18 сакавіка 2021 году стала вядома, што Сьледчы камітэт адмовіўся распачынаць крымінальную справу па факце сьмерці Мікіты Крыўцова *«за адсутнасьцю ў чыіх-небудзь дзеяньнях складу злачынства»*.

## Памяць
19 лістапада 2022 года стала вядома, што ў палку Каліноўскага зʼявілася падраздзяленне БПЛА імя Мікіты Крыўцова.

24 лістапада 2022 года Крыўцоў быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Пагоні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Чытайце таксама
* Аляксандар Тарайкоўскі
* Аляксандар Віхор
* Раман Бандарэнка
* Генадзь Шутаў
* Сьпіс загінулых падчас акцыяў пратэсту ў Беларусі (2020—2021)

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)
Катэгорыя:Загінулыя на акцыях пратэсту ў Беларусі ў 2020 годзе
Катэгорыя:Узнагароджаныя Мэдалём Ордэну Пагоні