Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод

**«Мазы́рскі нафтаперапрацо́ўчы заво́д»** — адно з двух найбольшых нафтаперапрацоўчых прадпрыемстваў Беларусі, заснаванае ў студзені 1975 году.

Вырабляў бэнзін, дызэльнае паліва, мазуту, газу, дарожны і дахавы бітумы, а таксама звадкаваны вуглевадародны газ, серку і бэнзоль. Завод месьціцца за 20 км на поўдзень ад самога гораду Мазыра — на поўдні Мазырскага раёну, дзе знаходзіцца на ўсходзе Міхалкаўскага сельсавету і на поўдзень ад вёскі Міцькі. Работнікаў з гораду дастаўляе бясплатны Мазырскі трамвай. Уваходзіць у склад дзяржаўнага канцэрну «Белнафтахім». Мела 5 даччыных прадпрыемстваў: цалкам «Белфут» і «Палесьсе-Прамжылбуд» у Мазыры, «Палесьсе-Аграінвэст» у Петрыкаве (Гомельская вобласьць), 98,7% акцыяў мясаперапрацоўчага заводу «Партнэр і К» на паўднёвым захадзе Мазырскага раёну (вёска Козенкі).

## Вырабы
На 2018 год «Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод» вырабляў:
* аўтамабільны бэнзін АІ-92, АІ-95 і АІ-98 клясы Эўра-5;
* дызэльнае паліва экалягічнай клясы 5 — летняе гатунку С (гранічная тэмпэратура фільтравальнасьці не вышэй за −5°C), зімовыя гатунку F (да −20&nbsp;°C), клясы 0 (тэмпэратура памутненьня не вышэй за −10&nbsp;°C), клясы 1 (т.фільтр. −26&nbsp;°C, т.памутн. −16&nbsp;°C) і клясы 2 (т.фільтр. −326&nbsp;°C, т.памутн. −22&nbsp;°C), арктычнае клясы 4 (т.фільтр. −44&nbsp;°C, т.памутн. −34&nbsp;°C);
* пячное побытавае паліва паводле ТУ BY 400091131.004-2009 (тэмпэратура запальваньня ў зачыненым тыглі пры +62&nbsp;°C);
* топачная мазута (цеплыня згараньня 39 900 кіляджоўляў/кг, т.запальваньня +110&nbsp;°C, т.застываньня +25&nbsp;°C, да 3% серкі);
* дарожны бітум «Мазырбіт» марак 50/70 (пранікненьне пры +25&nbsp;°C у 5-7 мм), 55/65 (пранікненьне ў 5,5-6,5 мм), 70/100 (адпаведна 7-10 мм) і 75/90 (7,5-9 мм);
* дахавы бітум БНК 40/180 (т.разьмякчэньня +37&nbsp;°C — +44&nbsp;°C, глыбіня пранікненьня іглы 16—21 мм) і 45/190 (т.разьм. +40&nbsp;°C — +50&nbsp;°C, глыб.пранікн. іглы 16—22 мм);
* будаўнічы бітум БНК 70/30 (т.разьмякчэньня +70&nbsp;°C — +80&nbsp;°C, расьцягвальнасьць пры +25&nbsp;°C прынамсі 3 см) і 90/10 (т.разьм. +90&nbsp;°C — +105&nbsp;°C, расьцягвальнасьць 1 см);
* звадкаваны нафтавы газ (аўтамабільны прапан-бутан; ПБА) — актанавы лік прынамсі 89, лішкавы ціск насычанай пары пры +40&nbsp;°C да 1550 кіляпаскаль, прапану 50±10%;
* сумесь тэхнічных прапану і бутану (СПБТ) — бутанаў і бутыленаў разам менш за 60%;
* тэхнічны бутан (БТ) — бутанаў і бутыленаў разам звыш 60%;
* алькілят (актанавы лік прынамсі 91), які ёсьць высокаактанавым складнікам бэнзіну;
* мэтыл-трэт-бутылавы этэр (МТБЭ) марак А (98% этэру) і Б (96%);
* экалягічна палепшаная газа (т.запальваньня +40&nbsp;°C, да 10 міліграмы серкі на кг);
* тэхнічная газавая серка — вадкая (99,98% серкі) і цьвёрдая (камковая, 99,2% серкі) — для вырабу серкавай кісьлі і гумы;
* бітумная сыравіна;
* нафтавы бэнзол (тэмпэратура крышталізаваньня +5&nbsp;°C) для вырабу каўчука, плястмасы і фарбавальніка;
* лёгкі каталітычны газойль (т.запальваньня +80&nbsp;°C) марак А (т.застываньня −15&nbsp;°C) і Б (-5&nbsp;°C) для кацельні і нафтахіміі;
* прастагонны вакуўмны газойль (т.заст. +16&nbsp;°C) гатункаў А (кінэматычная клейкасьць пры +50&nbsp;°C ад 5 да 25 мм²/сэкунда) і Б (ад 25,1 да 50 мм²/сэкунда) для вырабу базавай алівы і цьвёрдай парафіны;
* водаачышчаны вакуўмны газойль (т.заст. +41&nbsp;°C) для каталітычнага крэкінгу.

## Дапаможная інфраструктура
ААТ «Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод» мае ў якасьці падразьдзяленьня трамвайнае кіраўніцтва (вул. Шашэйная, д. 30), якое з 1 жніўня 1988 году злучае Мазыр і завод сваім трамвайным маршрутам. Даўжыня маршруту складае каля 20 км, якія трамвай праходзіць за 40 хвілінаў. Штодня каля 50 трамваяў перавозяць блізу 5000 чалавек, большасьць якіх складаюць супрацоўнікі заводу, якія карыстаюцца гэтым транспартам задарма. Мазырскі політэхнічны каледж (вул. Катлаўца, д. 23) рыхтуе на патрэбы заводу адмыслоўцаў па спэцыяльнасьці «перапрацоўка нафты і газу», якія атрымліваюць прафэсію «апэратар тэналягічных установак». Навучаньне доўжыцца цягам амаль 4 гадоў і ўлучае праходжаньне практыкі на заводзе, куды ўладкоўваюцца ўсе выпускнікі.

Харчаваньне на заводзе забясьпечваюць 7 страўняў на 575 месцаў, у якіх штодня сілкуюцца каля 2000 чалавек. Камітэт фізычнай культуры заводу ўтрымлівае дзіцячы спартова-тэхнічны клюб «Старт» і дзіцяча-юнацкую школу алімпійскага рэзэрву «Жамчыжына Палесься». Палац культуры «Мазырскага НПЗ» (бульвар Юнацтва, д. 1а) улучае тэатральна-канцэртную залю на 850 месцаў. За 2012 год Палац культуры прыняў звыш 96 000 наведнікаў. На яго сцэне працуюць мясцовыя гурты «Сваякі» і «Жывіца», а таксама балет-судыя «Алексіс», якія выступаюць на тэлебачаньні і фэстывалях, у тым ліку за мяжой. На паўднёвым усходзе Мазырскага раёну «Мазырскаму НПЗ» належыць здраўніца «Сосны» (вёска Стрэльск, Крынічны сельсавет) на 136 месцаў. Здраўніца мае мэдычны корпус і басэйн, спартовае поле са штучным пакрыцьцём і спартовую залю, 1- і 2-мясцовыя нумары люкс і паўлюкс, пляж з распранальнямі на рацэ Прыпяць. 70% адпачывальнікаў складаюць супрацоўнікі завода зь сем’ямі, каля 15% — заводзкія пэнсіянэры, рэшту — расейскія турысты.

## Уласьнікі
Акцыянэрамі завода зьяўляюцца: Дзяржаўны камітэт па маёмасьці Рэспублікі Беларусь — 42,76%, ААТ НГК «Слаўнафта» (Масква, Расея) — 42,58%, ТАА «МНПЗ плюс» — 12,25%, фізычныя асобы — 2,41%.

## Мінуўшчына
30 студзеня 1975 году на Мазырскім нафтаперапрацоўчым заводзе пусьцілі сэкцыю 100 комплеску ЛК-6У № 1 і атрымалі першы аўтамабільны бэнзін. Першапачаткова глыбіня нафтапепрацоўкі складала 50%, у выніку чаго істотную частку вырабаў складала мазута, якая ішла на патрэбы энэргетыкі. За 1991—1994 гады Мазырскі НПЗ амаль 4-кратна скараціў нафтаперапрацоўку. У 1994 г. завод ператварылі ў адкрытае акцыянэрнае таварыства.

За 1996—1998 гады ўвялі ў дзеяньне сэкцыю каталітычнага рыформінгу ўстаноўку ЛК-6У № 2. Таксама перабудавалі вакуўмны блёк устаноўкі вытворчасьці бітуму і атмасфэрную калёну к-102 ЛК-6У № 2. Сярод іншага, увялі ў дзеяньне парагазатурбінную электрастанцыю (ПГТЭС) і энэргаблёк магутнасьцю 15 мэгаватаў, як і ўстаноўку канцэнтраваньня вадароду. У выніку наладзілі вытворчасьць высокаактанавых неэтыляваных бэнзінаў і чыстага дызэльнага паліва. У 1999—2000 гадох ўвялі ў дзеяньне ўстаноўку вакуўмнай дыстыляцыі мазуты. Таксама перабудавалі сэкцыю 300/1 для гідраачысткі дызэльнага паліва на ЛК-6У № 1 пад гідрапераўтварэньне вакуўмнага газойлю. Урэшце, увялі ў дзеяньне сэкцыю адпаркі кіслай вады на ўстаноўцы вытворчасьці серкі. Гэта дазволіла павялічыць вытворчасьць чыстай саляркі і ачышчанага газойлю. За 2000—2003 гады ўвялі ўдзеяньне ўстаноўку вісбрэкінгу гудрону. Таксама пераабсталявалі рэактарны блёк сэкцыі 300/1 ЛК-6У *№ 2*. Сярод іншага, замянілі ўнутраныя прылады рэктыфікацыйных калёнаў сэкцыі 400 з газафракцыявальнай устаноўкай на ЛК-6У- № 2, як і каталізацыйную сыстэму на ўстаноўцы лёгкага гідракрэкінгу. У выніку адышлі ад марнаваньня саляркі і газойлю на падрыхтоўку таварнай мазуты.

30 студзеня 2004 году ўвялі ў дзеяньне камбінаваную ўстаноўку каталітычнага крэкінгу, што павялічыла глыбіню нафтаперапрацоўкі і адбору сьветлых нафтапрадуктаў. Таксама гэта дазволіла выкарыстоўваць у якасьці сыравіны сумесь водаачышчанага вакуўмнага газойлю і мазуту нізкасярністай нафты. Выпуск аўтамабільнага бэнзіну вырас у 1,5 разу, звадкаванага газу — удвая. У 2006 годзе пабудавалі блёк вылучэньня бэнзольнага канцэнтрату і ўстаноўку экстрактыўнай дыстыляцыі бэнзолу. Гэта зьменшыла колькасьць бэнзолу ў высокаактанавых бэнзіне адпаведна эўрапейскаму стандарту EN 228 і дазволіла атрымаць нафтавы бэнзол для пастаўкі ў якасьці сыравіны на патрэбу нафтахімічнай прамысловасьці. Чысты прыбытак заводу ў 2006 годзе склаў 353 млрд беларускіх рублёў ($164,5 млн). 17 траўня 2007 году ААТ «Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод» выступіла сузаснавальнікам ЗАТ «Беларуская нафтавая кампанія» разам з ААТ «Нафтан» (Наваполацак) і УП «Беларуснафта» (Гомель). «Беларуская нафтавая кампанія» адчыніла замежныя прадстаўніцтвы ў 5 краінах Эўропы — Ангельшчыне, Латвіі, Польшчы, Расеі і Ўкраіне. Праз гэтыя прадстаўніцтвы наладзілі экспарт у 20 краінаў сьвету, у тым ліку 14 краінаў Эўропы. Пагатоў «Беларуская нафтавая кампанія» стала прадаваць нафтапрадукты і на ўнутраным рынку Беларусі. У 2008 годзе запусьцілі комплексную ўстаноўку фторыставадароднага алькіляваньня. У выніку атрымалі алькілят, які служыць высокаактанавым дадаткам да бэнзіну. Сярод іншага, у 2008 годзе запусьцілі парк нізкасярністай нафты, каб укараніць разьдзельную нафтаперапрацоўку. Гэта дазволіла напоўную загрузіць устаноўку каталітычнага крэкінгу нізкасеркавай мазутай і павялічыць вытворчасьць бэнзіну на 325 000 т за год. Таксама ў 2008 годзе ўвялі ў дзеяньне ўстаноўку ўтылізацыі факельных газаў. У выніку звыш 2500 кубамэтраў газу за гадзіну стала вяртацца ў агульназаводзкую сетку паліўнага газу.

На 2009 г. завод меў магутнасьць перапрацоўкі нафты ў 12 млн тонаў штогод, зь якіх загружанымі былі каля 11 млн тонаў. За год вырабляў каля 2,5 млн т аўтабэнзіна і 2,4 млн т дызэльнага паліва. У 2010 годзе дадалі ўстаноўку водаабязьсеркаваньня бэнзіну каталітычнага крэкінгу, што зьменшыла ўтрыманьне серкі ў высокаактанавым бэнзіне адпаведна эўрапейскаму стандарту EN 228:2008. Таксама адпаведна гэтаму стандарту сталі сэрыйна вырабляць бэнзін для аўтамабіляў экалягічнай клясы 5. Гэта стала магчымым дзякуючы даданьню ў рэцэптуру мэтыл-трэт-бутылавага этэру, які ёсьць высокаактанавым тленазьмяшчальным дадаткам. У траўні і чэрвені 2010 году «Мазырскі НПЗ» прыняў пробныя пастаўкі 80 000 тонаў нафты з Вэнэсуэлы праз чарнаморскі порт у Адэсе (Украіна). На пачатку 2011 году запусьцілі новую ўстаноўку вытворчасьці вадароду. У студзені 2012 году ўвялі ў дзеяньне ўстаноўку водаачысткі дызэльнага паліва, што дазволіла вырабляць яго паводле эўрапейскага стандарту EN 590. У сьнежні 2012 году пабудавалі ўстаноўку ізамэрызацыі пэнтан-гэксанавай фракцыі, прызначанай для атрыманьня ізамэрызату, які ёсьць экалягічна чыстым высокаактанавым складнікам бэнзіну. Гэта дазволіла атрымаць бэнзін экалягічнай клясы 5 АІ-92-К5-Эўра паводле СТБ 1656—2011 і адпаведна стандарту EN 228, а таксама спыніць выпуск нерэнтабэльнага нізкаактанавага бэнзіну «Нармаль-80» і сыравіннага бэнзіну для піролізу. У выніку вытворчасьць высокаактанавага бэнзіну перавысіла 200 000 тонаў за год. За 2010—2012 гады «Мазырскі НПЗ» увёў у дзеяньне 7 новых прамысловых установак агульнай вартасьцю $685 млн.

У 2012 годзе ААТ «Мазырскі НПЗ» паставіла да 65% вырабаў за мяжу. Звыш паловы вырабаў накіравалі ў краіны Заходняй (Нідэрлянды і Ангельшчына) і Паўночнай Эўропы (Швэцыя і Данія). Траціна экспарту прыпала на Ўкраіну, куды пераважна паставілі дызэльнае паліва і бэнзін. У межах міжурадавага пагадненьня ў Расею прадалі істотную частку бэнзінаў АІ-92 і АІ-95. У Італію праз чарнаморскія парты паставілі топачную мазуту. У 2012 годзе перапрацавалі 11,91 млн тонаў нафты, што было найбольшым паказьнікам за 10 гадоў. Рэнтабэльнасьць склала каля 10%. У 2013 годзе 80% бэнзіну адпавядала стандарту «Эўра-4», рэшта — «Эўра-5». Глыбіня нафтаперапрацоўкі складала каля 70%. За 2010—2013 гады для зьмяншэньня выкідаў «Мазырскі НПЗ» увёў у дзеяньне 2 новыя блёкі абаротнага водазабесьпячэньня, устаноўку ўтылізаваньня серкавадародазьмяшчальнага газу, станцыю ўльтрафіялетавага абеззаражваньня сьцёкавай вады, блёк утылізаваньня вуглевадароднага факельнага газу, нафтапасткі і флятатары на ачышчальных збудаваньнях, абсталяваньне абязводжваньня асадкаў сьцёкавай вады, комплекс перапрацоўкі нафташламу і ўстаноўку тактавага наліву бэнзіну для зьмяншэньня стратаў нафтапрадуктаў і выкідаў у паветра. На 2013 год прадпрыемства налічвала 4720 супрацоўнікаў, зь іх рабочыя склалі 69%, спэцыялісты — 17%, кіраўнікі — 10%, служачыя — 4%. Моладзь складала 25% супрацоўнікаў. Сярэдні ўзрост супрацоўнікаў складаў 39 гадоў. Таксама ў 2013 годзе запусьцілі ўстаноўку вакуўмнай перагонкі мазуты, што дазволіла паглыбіць нафтеперапрацоўку і павялічыць выхад сьветлых нафтапрадуктаў. У 2013 годзе «Мазырскі НПЗ» атрымаў 2-ю найбольшую выручку сярод прадпрыемстваў Беларусі ў памеры 28,014 трлн рублёў (2,945 млрд $).

1 ліпеня 2014 году «Беларускае рачное параходзтва» даставіла 4 рэактары ўстаноўкі гідракрэкінгу цяжкіх нафтавых рэшткаў (ЦНР) да прычала «Мазырскага НПЗ» у Стрэльску (Крынічны сельсавет) на Прыпяці. Перавозку ажыцьцявілі на несамаходных баржах ад вусьця Дняпра, куды рэактары даставілі морам. Кожны рэактар устаноўкі гідракрэкінгу ЦНР важыў 793 т і меў даўжыню 51,4 м, шырыню 7,5 м і вышыню 6 м з падстаўкай. Рэактары прызначаліся для паглыбленьня нафтаперапрацоўкі да 89 % пасьля 2017 году. У 2014 годзе адчынілі парк захоўваньня і адгрузкі бэнзіну АІ-92. У 2015 годзе адчынілі парк захоўваньня і адгрузкі дызэльнага паліва, а таксама парк захоўваньня мэтанолю.

У сакавіку 2016 году запусьцілі ўстаноўку адсарбцыйнай ачысткі бутанавай фракцыі С4. Яе прадукцыйнасьць склала 136 000 т за год. У выніку вырас тэрмін службы плятыназьмяшчальнага каталізатара і зьнізілася хуткасьць іржавеньня абсталяваньня і трубаправодаў сэкцыі алькіляваньня. Таксама гэта забясьпечыла ўстойлівую працу камбінаванай устаноўкі фторыставадароднага алькіляваньня, вырабам якой быў ізабутан як сыравіна для атрыманьня алькілятаў пад таварныя аўтабэнзіны. У траўні 2016 году запусьцілі ўстаноўку вытворчасьці серкі (Серка-2). Яна дазволіла атрымліваць серку з кіслых газаў, якія зьмяшчалі серкавадарод, атрыманых пры рэгенэрацыі насычанай рашчыны этаноламіну і адпарцы кіслай вады. У чэрвені 2016 году запусьцілі камбінаваную ўстаноўку вытворчасьці высокаактанавых кампанэнтаў бэнзіну (КУВВКБ), каб вырабляць бэнзіну стандарту «Эўра-5» з актанавым лікам 95 і вышэй. У 2017 годзе сукупная выручка заводу вырасла да 5,805 млрд рублёў (2,942 млрд $), а апэрацыйны прыбытак да 214 млн рублёў (108 млн $) пры скарачэньні чыстага прыбытку да 185 млн рублёў (94 млн $).

У кастрычніку 2022 году прадпрыемства было ўнесена ў санкцыйны сьпіс Украіны.

### Кіраўнікі
# Г.М. Крыўко (1966—1969)
# М.І Пятроў (1969—1976)
# В.П. Пушкароў (1976—1984)
# А.С. Зубоўскі (1984—1991)
# В.Н. Здобнаў (1991—1996)
# Анатоль Купрыянаў (1996—2016)
# Віталь Паўлаў (з 29 сакавіка 2017 году)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* УП «Беларускі нафтавы гандлёвы дом» — сыстэма электроннага гандлю на Адзінай гандлёвай пляцоўцы канцэрну «Белнафтахім»
* Даччынае УП «Белфут»

Катэгорыя:Эканоміка Мазырскага раёну
Катэгорыя:Беларускія хімічныя кампаніі
Катэгорыя:Вытворчыя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Прамысловыя прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Белнафтахім
Катэгорыя:Міхалкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Савецкія прадпрыемствы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1975 годзе