Ядвіга Бяганская

**Ядзьві́га Язэ́паўна Бяга́нская** (псэўданім: *Ядвіга Рута*; , Верхневудзінск, Забайкальская вобласьць Расейскай імпэрыі, цяпер Улан-Удэ — 3 красавіка 1992, Менск, Беларусь) — беларуская пісьменьніца (празаік), перакладніца.

## Жыцьцяпіс
Бацька Язэп (Ёсіф) Вікенцевіч Бяганскі — машыніст паравозу, маці — Браніслава з Самковічаў, перасяленцы ў Сыбір. У 1922 року Бяганскія вярнуліся на Беларусь, у 1924 пераехалі ў Менск. У 1926 Ядвіга скончыла чыгуначную школу і паступіла на падрыхтоўчыя курсы да паступленьня ў ВНУ, а праз год пачала навучаньне на літаратурна-лінгвістычным аддзяленьні пэдагагічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, якое скончыла ў 1930.

Настаўнічала ў Менску. Выйшла замуж за паэта Аляксандра Сака. У 1930 ён быў упершыню арыштаваны і асуджаны на 5 гадоў выпраўленчых працаў. 25 жніўня 1937 арыштаваны паўторна, а яшчэ праз два дні арыштаваны і бацька Ядвігі Язэп Бяганскі (абодвух расстралялі). 6 лістапада 1937 арыштаваная і сама Бяганская; 4 студзеня 1938 асуджаная за «контрарэвалюцыйную агітацыю» і «неданясеньне пра шпіёнскую дзейнасьць мужа» на 10 гадоў лягераў; сасланая на Калыму.

Вызваленая 6 лістапада 1947. У пачатку 1948 узяла шлюб з мастаком М. Леберфарбам, зь якім пазнаёмілася ў лягеры. Жылі на Чукотцы. У 1948 ім дазволілі вярнуцца ў БССР, дзе яны пасяліліся ў Рэчыцы. Працавала настаўніцай. Рэабілітаваная ў 1954. Пасьля рэабілітацыі першага мужа ў 1955 пераехала зь сям’ёй у Менск.

У 1956—1963 працавала рэдактаркай на Беларускім радыё. Сябра СП СССР з 1957. З 1963 на пэнсіі.

Памерла ў Менску, пахаваная на Паўночных могілках.

## Творчасьць
Дэбютавала вершам «Каваль» у 1926 року (часопіс «Малады араты» №12). З 1953 пачала выступаць як празаік. Аўтарка кніг для дзяцей «Далеко на Севере» (Магадан, 1954), «Жэнеў галубок» (Менск, 1958), «Сустрэча з морам» (Менск, 1962), «Зосіна зорачка» (Менск, 1965), «Кожны марыць стаць Калумбам» (Менск, 1968), «Над ракой Шушай» (Менск, 1977), «Нечаканая сустрэча» (Менск, 1978), «Сланечнікі» (Менск, 1980), «Ля самага сіняга мора» (Менск, 1982), «Сонцу і ветру насустрач» (Менск, 1988), кнігі ўспамінаў «Моя Голгофа» (Койданава — Якуцк, 1997).

Пераклала з польскай аповесьці Б.Ясенскага «» (1932),  «Вера і яе таварышы» (1965), Януша Корчака «Кароль Мацюсь Першы» (1970),  «Дом пад каштанамі» (1972),  «» (1973), Элізы Ажэшкі «Хам» (1975),  «Самая доўгая ноч» (1976),  «Нявыдуманыя гісторыі» (1976),  «» (1978). Са славацкай — раманы Мілаша Крно «Я вярнуся жывы» (1960),  «Жывыя і мёртвыя» (1961),  «Брат маўклівага ваўка» (1976),  «Яношак» (1980). З расейскай — К.Лявіцкай «Маліна» (Менск, 1931),  «Аповесьць пра нафту» (Менск, 1932), Якава Перэльмана «Цікавыя задачы» (Менск, 1932), Канстанціна Цыялкоўскага «На месяцы» (Менск, 1958), Надзеі Калінінай «Дзіўныя каменьні» (1959).

## Крыніцы

## Літаратура
* Агняцвет Э. Слова пра сяброўку // Літаратура і Мастацтва. 27 лютага 1968
* 
* Савік Л. С. Бяганская Ядвіга // 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на Slounik.org

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўлан-Удэ
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Высланыя на Калыму
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з расейскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі са славацкай мовы
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках