Кантынэнтальнае права

**Кантынэнта́льнае пра́ва**, таксама **рама́на-герма́нская права́вая сям’я́**&nbsp;— гэта прававая сыстэма (сям’я), якая ўзьнікла ў Італіі й Францыі й прынятая ў бальшыні краінах сьвету. Сучаснае кантынэнтальнае права ўзьнікла ў асноўным на аснове кодэкса Напалеона пачатку XІX стагодзьдзя й зьяўляецца працягам старажытнарымскага права. Ягоныя асноўныя прынцыпы кадыфікаваныя ў спасылачную сыстэму, якая служыць асноўнай крыніцай права.

Сыстэму кантынэнтальнага права часта супрацьпастаўляюць сыстэме агульнага права, якая ўзьнікла ў сярэднявечнай Ангельшчыне: у той час як кантынэнтальнае права мае форму прававых кодэксаў, агульнае права ўзьнікае зь некадыфікаванага прэцэдэнтнага права, якое ўзьнікае ў выніку судовых рашэньняў, якія прызнаюць папярэднія судовыя рашэньні ў якасьці юрыдычна абавязковага прэцэдэнту.

Гістарычна, кантынэнтальнае права&nbsp;— група прававых ідэяў і сыстэмаў, якія вынікаюць з «Corpus iuris civilis», але ў значнай ступені абапіраюцца на напалеонаўскую, нямецкую, кананічную, фэадальную й мясцовую практыкі, а таксама на такія дактрынальныя плыні, як прыроднае права, кадыфікацыя й прававы пазытывізм. Кодэкс Напалеона&nbsp;— самая распаўсюджаная сыстэма права ў сьвеце, якая дзейнічае ў розных формах прыкладна ў 120 краінах.

Канцэптуальна, кантынэнтальнае права зыходзіць з абстракцыяў, фармулюе агульныя прынцыпы й адрозьнівае матэрыяльныя нормы ад працэсуальных. Яно лічыць прэцэдэнтнае права другасным і падпарадкаваным статутнаму праву. Кантынэнтальнае права часта аб’ядноўваюць з вышуковым працэсам, але гэтыя тэрміны не зьяўляюцца сынонімамі. Існуюць ключавыя адрозьненьні паміж законам і кодэксам. Найбольш ярка выяўленымі асаблівасьцямі прававых сыстэмаў зьяўляюцца іхныя прававыя кодэксы з кароткімі й шырока прыдатнымі тэкстамі, якія звычайна пазьбягаюць факталягічна канкрэтных сцэнараў. Кароткія артыкулы ў кодэксе кантынэнтальнага права датычацца агульных палажэньняў і кантрастуюць са звычайнымі статутамі, якія часта бываюць вельмі доўгімі й вельмі падрабязнымі.

Сыстэма кантынэнтальнага права зьяўляецца найбольш распаўсюджанай сыстэмай права ў сьвеце, якая дзейнічае ў розных формах прыкладна ў 150 краінах, у тым ліку ў Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Glendon, Mary Ann, Paolo G. Carozza, & Colin B. Picker. *Comparative Legal Traditions in a Nutshell*, 4th edn. West Academic Publishing, 2015.
* Glendon, Mary Ann, Paolo G. Carozza, & Colin B. Picker. *Comparative Legal Traditions: Text, Materials and Cases on Western Law*, 4th edn. West Academic Publishing, 2014.
* Glenn, H. Patrick. *Legal Traditions of the World*, 5th edn. Oxford: Oxford University Press, 2014 (1st edn 2000).
* Hamza, G. «Origine e sviluppo degli ordinamenti giusprivatistici moderni in base alla tradizione del diritto romano», Andavira Editora, Santiago de Compostela, 2013.
* Kischel, Uwe. *Comparative Law*. Trans. Andrew Hammel. Oxford: Oxford University Press, 2019.
* 
* MacQueen, Hector L. «Scots Law and the Road to the New Ius Commune». *Electronic Journal of Comparative Law* 4, no.&nbsp;4 (December 2000).
* Moreno Navarrete, M. A. ''The Concept of Civil Law. Historical Dimension''. Revista de Derecho Actual, vol. III, 2017.
* John Henry Merryman & Rogelio Pérez-Perdomo. *The Civil Law Tradition: An Introduction to the Legal Systems of Europe and Latin America*, 4th edn. Stanford University Press, 2018.
* Moustaira, Elina N. *Comparative Law: University Courses*, Ant. N. Sakkoulas Publishers, Athens, 2004, 
*