ARM (працэсар)

**ARM** ( — удасканаленая RISC-машына) — 32-бітавая архітэктура набору інструкцыяў са скарочаным наборам камандаў, якая распрацоўваецца кампаніяй ARM Holdings. Дадзеныя працэсары маюць нізкае энэргаспажываньне, таму знайшлі шырокі распаўсюд ва ўбудоўваных сыстэмах і на рынку мабільных прыстрояў, для якіх нізкае энэргаспажываньне істотнае.

Першапачаткова працэсары ARM прызначаліся для ўстаноўкі ў пэрсанальныя кампутары фірмы Acorn Computers.

Па стане на 2009 год на працэсары ARM даводзіцца да 90% усіх убудаваных 32-разрадных RISC-працэсараў. Гэтыя працэсары шырока ўжываюцца ў КПК, мабільных тэлефонах, лічбавых носьбітах і прайгравальніках, партатыўных гульнявых кансолях, калькулятарах і кампутарных пэрыфэрыйных прыстроях, такіх як цьвёрдыя дыскі ці маршрутызатары.

Па ліцэнзіі брытанскай карпарацыі ARM мікрапрацэсары вырабляюць Alcatel-Lucent, Analog Devices, «Эпл», Atmel, Broadcom, Cirrus Logic, Digital Equipment Corporation, Freescale, «Інтэл» (да 27 чэрвеня 2006 году), LG, Marvell Technology Group, Microsoft, NEC, Nuvoton, nVidia, NXP (раней Philips), Oki, Qualcomm, Samsung, Sharp, Sony Ericsson, STMicroelectronics, Symbios Logic, Texas Instruments, VLSI Technology, Yamaha і ZiiLABS.

Прыклады найбольш выбітных сямействаў працэсараў кампаніі ARM Holdings: ARM7, ARM9, ARM11 і Cortex. Працэсарамі, што вырабляюцца па ліцэнзіі ARM, зьяўляюцца StrongARM (вытворчасьці DEC), i.MX (Freescale), XScale (Marvell, раней выпускаліся «Інтэлам»), Nintendo, Tegra (nVidia), Nomadik (ST-Ericsson), Snapdragon (Qualcomm), прадуктовая лінейка OMAP (Texas Instruments), Samsung Hummingbird і Apple A4.

## Апэрацыйныя сыстэмы

### Acorn-сыстэмы

Самыя першыя пакаленьні пэрсанальных кампутараў Acorn Archimedes на мікрапрацэсарах ARM выкарыстоўвалі часовую апэрацыйную сыстэму пад назвай Arthur, якая пазьней была перапрацаваная ў RISC OS і прызначаная для ўжываньня на наступных пакаленьняў ARM-сумяшчальных сыстэмаў фірмы Acorn і іншых вытворцаў.

### Інтэграваныя АС

Мікрапрацэсары архітэктуры ARM падтрымоўваюцца вялікай колькасьцю інтэграваных АС і сыстэмаў рэальнага часу, у тым ліку Windows CE, Symbian, eCos, Integrity, Nucleus PLUS, MicroC/OS-II, QNX, RTXC Quadros, ThreadX і VxWorks.

### Unix-оіды

Падтрымоўваецца такімі апэрацыйнымі сыстэмамі, як GNU/Linux, BSD, Plan 9 (Bell Labs), Inferno, Solaris, Apple iOS, WebOS і Android.

#### Linux

ARM-працэсары падтрымоўваюцца ніжэйпералічанымі дыстрыбутывамі Linux:
* Arch Linux
* Ångström
* Chrome OS
* DSLinux
* Debian
* ELinOS
* Fedora
* Gentoo Linux
* GoboLinux
* iPodLinux
* Maemo
* MeeGo
* MontaVista
* Slackware
* T2 SDE
* Ubuntu
* webOS
* Wind River Linux

#### BSD

ARM-працэсары падтрымоўваюцца ніжэйпералічанымі вытворнымі BSD:
* RISC iX
* FreeBSD
* NetBSD
* OpenBSD
* iOS

#### Solaris

* OpenSolaris

#### Windows

Microsoft 5 студзеня 2011 году абвясьціла пра тое, што зьбіраецца ўкараніць падтрымку архітэктуры ARM у сваю наступную вэрсію апэрацыйнае сыстэмы (Windows 8), а таксама прадэманстравала Windows (білд 6.2.7867), запушчаную на кампутары ARM.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ARM Ltd.
* Архітэктура і сыстэма камандаў RISС-працэсараў сямейства ARM
* http://phrack.org/issues.html?issue=63&id=6#article

Катэгорыя:Мікрапрацэсары
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1983 годзе