Ўільям Ўілбэрфорс

**Ўі́льям Ўілбэрфорс** (; 24 жніўня 1759, Кінгстан-апон-Гал, Ёркшыр, Ангельшчына — 29 ліпеня 1833, Лёндан, Ангельшчына) — брытанскі палітык, філянтроп, прадстаўнік абаліцыйнага руху. Узначаліў у парлямэнце Брытаніі кампанію супраць рабаўладаньня і за сацыяльныя рэформы. Ягоная кампанія завяршылася посьпехам у 1807 року, калі быў ухвалены закон пра скасаваньне гандлю рабамі.

## Жыцьцяпіс
Ўільям Ўілбэрфорс нарадзіўся ў 1759 року, быў адзіным сынам заможнага купца Робэрта Ўілбэрфорса і Элізабэт Бэрд. Рос слабы і хваравіты, да таго ж меў благі зрок.

У 1767 пайшоў у гімназію, кіраўніком якой тады быў малады, дынамічны дырэктар Джозэф Мілнэр, які пазьней стаўся сябрам Ўільяма на ўсё жыцьцё. Аднак у 1768, па сьмерці бацькі, быў вымушаны пераехаць у Лёндан да заможных сваякоў. Пад уплывам цёткі Ганны малады Ўільям зацікавіўся эвангельскім хрысьціянствам.

У 1776 Ўілбэрфорс паступіў у коледж сьвятога Яна ў Кембрыдзкім унівэрсытэце. Па сьмерці дзеда і дзядзькі (у 1776 і 1777 адпаведна) ён стаў багаты і незалежны ды цалкам рынуўся ў студэнцкае жыцьцё з картамі, азартнымі гульнямі, начнымі п’янкамі й іншымі складнікамі. Стаў вельмі папулярнай фігурай у аднакурсьнікаў дзякуючы сваёй дасьціпнасьці, сяброўскасьці і шчодрасьці. Сярод ягоных прыяцеляў былі некалькі ўплывовых у будучым фігураў кшталту будучага прэм’ер-міністра Ўільяма Піта. Тым ня меней, нягледзячы на свой стыль жыцьця, Ўілбэрфорс здолеў у 1781 скончыць навучаньне са ступеньню бакаляўра, а ў 1788 атрымаў ступень магістра гуманітарных навук.

У верасьні 1780, яшчэ падчас навучаньня, Ўілбэрфорс быў абраны дэпутатам парлямэнту ад Кінгстан-апон-Галу. Падтрымліваў як торы, так і вігаў, за што часта быў вінавачаны ў непасьлядоўнасьці. Калі парлямэнт у 1784 року быў распушчаны, Ўілбэрфорс вырашыў балятавацца ад графства Ёркшыр. 6 красавіка ён атрымаў месца ў парлямэнце, і на той момант яму было 24 гады.

У кастрычніку 1784 Ўільям Ўілбэрфорс выправіўся ў турнэ па Эўропе, якое зьмяніла ўсё ягонае жыцьцё. Пасьля вяртаньня ў Ангельшчыну ён прайшоў эвангельскія пераўтварэньні, пачаў у парлямэнце выступаць за зьмякчэньне пакараньня для злачынцаў, а ў 1787 далучыўся да групы праціўнікаў гандлю рабамі, неўзабаве зрабіўшыся выбітным прадстаўніком брытанскага абаліцыйнага руху.

12 траўня 1789 року ён выступіў у парлямэнце са сваёй знакамітай прамовай, у якой заклікаў да забароны гандлю рабамі. Был скліканы Камітэт за скасаваньне гандлю рабамі, у які ўвайшлі і гэтак званыя «эвангельскія англіканцы». Ўілбэрфорс ачольваў гэтую кампанію цягам 26 гадоў, пакуль 25 сакавіка 1807 року ня быў прыняты закон, што скасаваў гандаль рабамі.

Аднак сам інстытут рабства ў Брытаніі застаўся. Цягам усіх наступных гадоў Ўільям Ўілбэрфорс пасьлядоўна падтрымліваў кампанію за поўнае скасаваньне рабства, і гэта цягнулася ўсутыч да 1826 року, калі ён быў вымушаны пакінуць парлямэнт з прычыны пагаршэньня здароўя. У 1833 быў прыняты закон пра забарону рабства, і яно было афіцыйна скасаванае ў большасьці дзяржаваў Брытанскае імпэрыі.

Ўільям Ўілбэрфорс памёр праз тры дні пасьля слуханьняў, перакананы ў прыняцьці закону. Пахаваны ў Ўэстмінстэрскім абацтве побач са сваім сябрам Ўільямам Пітам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ангельскія палітыкі
Катэгорыя:Ангельскія філянтропы
Катэгорыя:Сябры торы
Катэгорыя:Брытанскія абаліцыяністы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кінгстан-апон-Гале
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Пахаваныя ў Ўэстмінстэрскім абацтве
Катэгорыя:Англіканскія сьвятыя