Крона славацкая

**Крона славацкая** () — грашовая адзінка Першае Славацкае Рэспублікі, якая існавала з 1939-га да 1945 году. Крона славацкая павінная была замяніць раней ужываную чэхаславацкую крону.

## Увядзеньне
Увядзеньне славацкае валюты (vi. nar. № 45 ад 4 красавіка 1939 году) павінны быў рабіць Славацкі нацыянальны банк (СНБ), каб пацьвердзіць ня толькі палітычную, але й эканамічную незалежнасьць краіны. Паколькі друкарня не была тэхнічна абсталяваная для друку банкнотаў у Славаччыне, пасьля пагадненьня з Нацыянальным банкам Багеміі і Маравіі (НББМ) славацкія банкноты былі надрукаваны ў ягонай друкарні ў Празе. Першыя славацкія банкноты адрозьніваліся ад арыгінальных чэхаславацкіх банкнотаў толькі надрукаваньнем напісу «Славацкая Дзяржава» ().

26 і 27 красавіка 1939 году банкноты наміналам 5000, 1000 і 500 чэхаславацкіх кронаў абменьваліся на банкноты Славацкай Дзяржавы наміналам 1000 і 500 славацкіх кронаў. У абарот не была ўведзеная банкнота наміналам 5000 кронаў. У наступныя месяцы ўсе чэхаславацкія банкноты й манэты паступова выводзіліся з абарачэньня.

Кіраўніцтва СНБ ведала, што выпуск банкнотаў з надпісам — толькі часовае рашэньне. Тэхнічная недасканаласьць дазволіла іх сфальшоўваць, асабліва ў Пратэктараце, адкуль іх незаконна вывезьлі ў Славаччыну. З гэтае прычыны 12 сакавіка 1940 году быў абвешчаны конкурс славацкіх банкнотаў і створаны камітэт канчатковага карэктаваньня прапановаў () пад старшынствам кіраўніка банку () й віцэ-кіраўніка (). На прапанову кіраўніка было прызначанае журы зь пяці чалавек зь ліку прадстаўнікоў СНБ (І. Карваш, М. Колар, Я. Трнавец, Я. Цынчык) і дэлегат Таварыства славацкіх мастакоў () у Браціславе ( В. Дропа). Упершыню журы сабралася 6 чэрвеня 1940 году, каб разглядзець прынятыя прапановы. Ужо на гэтым пасяджэньні было вырашана, што магчымая прапанова, якая будзе ўключаць у сябе партрэт прэзыдэнта Юзэфа Цісы на банкноце, будзе адхіленая на падставе невялікага прамежку часу для аб’ектыўнай ацэны ягонай асобы. З арыгінальных 32 прапановаў былі ацэненыя й прынятыя ў якасьці ідэяў, прыдатных да далейшага абмеркаваньня, толькі чатыры. Першы прыз ніхто не атрымаў. Другі прыз атрымаў акадэмічны мастак Штэфан Бэднар і Аўрэл Кайліх, якіх адначасова запрасілі скласьці канчатковыя дызайны новых банкнотаў, трэці прыз атрымаў мастак-графік Ёзэф Кубас.

Друк новых славацкіх банкнотаў намінальным коштам 1000 і 500 кронаў быў замоўлены ў друкарні банкнотаў НББМ у Празе, банкноты наміналам 100 і 50 кронаў былі замоўленыя ў нямецкай друкарні «Giesecke & Devrient» у Ляйпцыгу. Упершыню былі ўведзеныя ў абарачэньне банкноты ў сто кронаў (1 верасьня 1941 г.). Выпуск новых банкнотаў таксама патрабаваў адпаведных мераў бясьпекі з боку мытных органаў і аддзелаў фінансавай аховы. Быў зладжаны ўзмоцнены абгляд усіх асобаў, якія прыбывалі на тэрыторыю Славацкай Дзяржавы, каб прадухіліць кантрабанду банкнотаў з надпісам.

Ужо ў 1939 годзе нарадзілася ідэя пабудаваць у Славаччыне друкарню, здольную друкаваць якасныя банкноты й іншыя каштоўныя паперы. З дапамогай СНБ «Matica slovenská» пачала сваё будаўніцтва ў 1939 годзе. СНБ замовіў і набыў друкарскую тэхніку і абсталяваньне ў Нямеччыны й Пратэктарату і, са згоды ўраду, здаваў іх у арэнду «Matica slovenská» на 20 гадоў зь пераважным правам замоваў СНБ. Гэтая купля стала магчымай дзякуючы прэтэнзіям СНБ да Нямеччыны, якія ўзьніклі ў выніку абмену райхсмарак нямецкай арміі пад час нападу на Польшчу. Згодна з пагадненьнем паміж СНБ і Нямеччынай, банк мог выкарыстаць гэтую прэтэнзію для пакупкі тавараў у Нямеччыны для ўласных патрэбаў або для патрэбаў дзяржаўных карпарацыяў. Падобным чынам было разьвязанае пытаньне вытворчасьці банкнотнае паперы, якая да гэтага часу не выраблялася ў Славаччыне. Славацкія папяровыя фабрыкі, акцыянэрнае таварыства «Ружамбэрак» набылі самыя мадэрновыя адмысловыя машыны вытворчасьці ахоўнай і банкнотнай паперы. Прадастаўленьне тэхналогіяў і тэхнічнага абсталяваньня дазволіла вырабіць паперу й надрукаваць банкноты ў 1943 годзе, так што банкноты зь дзесяцьцю й дваццацьцю кронамі ўжо былі надрукаваныя ў новай друкарні «Neografia» у Марціне. Новыя славацкія манэты адчаканіў Дзяржаўны манэтны двор у Крэмніцы (). СНБ таксама выпусьціў дзьвюхкронную манэту, якая раней не зьяўлялася ў сыстэме чэхаславацкіх манэтаў. Выключаныя манэты чэхаславацкае чаканкі былі дэманэтызаваныя, і некаторыя зь іх былі набытыя ў 1939—1940 пратэктаратам Багеміі й Маравіі

## Абменны курс адносна райхсмаркі
Спачатку крона славацкая абменьвалася гэтак жа, як і крона Пратэктарату Чэхіі й Маравіі, паводле курсу 10 кронаў за 1 райхсмарку. Але ўсё зьмянілася пасьля Зальбурскіх перамоваў улетку 1940 году, зь 1 кастрычніка 1940 году курс ужо быў 11,62 кроны за 1 райхсмарку, хаця курс кроны Пратэктарату захаваўся бязь зьменаў. Колькасьць грошай ва ўжытку з красавіка 1939 да сакавіка 1945 году вырасла ў 9,5 разоў.

## Манэты

## Глядзіце таксама

* Славацкая крона
*Пратэктарацкая крона

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

* Пра чэскія і славацкія грошы
* Дробныя грошы Славаччыны
* Банкноты Славаччыны

Катэгорыя:Валюты Славаччыны
Катэгорыя:Першая Славацкая Рэспубліка
Катэгорыя:Крона
Катэгорыя:1939 год у Славаччыне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1948 годзе