open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юры Падабед

**Ю́ры Мікала́евіч Падабе́д** ( 5 сакавіка 1962, Слуцак) — былы камандзір палка міліцыі адмысловага прызначэньня ГУУС Менскага гарвыканкаму. Уваходзіць у «Чорны сьпіс ЭЗ», сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША.

## Біяграфія
Юры Падабед нарадзіўся ў 1962 годзе ў Слуцку. У 1985 годзе скончыў Менскую вышэйшую вайсковую палітычную вучэльню, у 2001 годзе — Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь па спэцыяльнасьці «Дзяржаўнае кіраваньне й справавое адміністраваньне». Пяць гадоў служыў у Польшчы, чатыры гады — на Далёкім Усходзе, а таксама ў Летуве й Нямеччыне. У 1996 годзе вярнуўся ў Беларусь, камандаваў батальёнам спэцпрызначэньня МУС. У красавіку 1999 году прызначаны начальнікам штабу менскага АМАП, праз паўгода стаў камандзірам атрада міліцыі адмысловага прызначэньня. У канцы ліпеня 2008 году па ўласным жаданьні пакінуў гэтую пасаду па стане здароўя. Падабед так пракамэнтаваў гэтае рашэньне:
«Я прыняў такое рашэньне сам. Дзе буду працаваць далей, яшчэ ня ведаю. У мяне ёсьць некаторыя праблемы са здароўем, прычым сур’ёзныя. У мяне з хрыбетнікам праблемы й ціск скача. Нічога дзіўнага: работа нэрвовая. Яшчэ раз паўтару: рашэньне пра сыход я прыняў сам, на мяне ніхто ня ціснуў. Магу сказаць, што жонка толькі задаволеная. Маладым дарогу трэба саступаць, а зьмена ў мяне больш чым годная».


Яго месца заняў Юры Караеў. Паводле розных вэрсіяў, пасьля адстаўкі Падабеду прапанавалі працу ў ГУУС, але ён адмовіўся, бо не хацеў працаваць намесьнікам Аляксандра Найдзенкі. Такім чынам, Падабед сышоў на пэнсію ва ўзросьце 46 гадоў.

Пасьля сыходу ў сваіх інтэрвію Падабед казаў, што можа паспрабаваць сябе ў іншай якасьці на нейкім прадпрыемстве.

З 2009 году ўзначальвае службу бясьпекі беларускага бізнэсоўца Юрыя Чыжа.

## Чыны й званьні
Палкоўнік міліцыі.

## Узнагароды
У 2006 годзе пасьля прэзыдэнцкіх выбараў Падабед быў узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені.

## Санкцыі ЭЗ, ЗША
Як камандуючы АМАП, які сам прымаў удзел і быў непасрэдна адказны за жорсткія разгоны мірных дэманстрацыяў і зьбіваньне супрацоўнікамі ўдзельнікаў акцыяў пратэсту, у прыватнасьці, у 2004 і 2008 гадох, Падабед у 2004 годзе быў занесены ў чорны сьпіс Эўразьвязу.

Таксама Падабед па выніках *«прынцыпова недэмакратычных»*, паводле ЗША, прэзыдэнцкіх выбараў 2006 году зь лютага 2007 году знаходзіцца ў сьпісе спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША за дзеяньні, якія падрываюць дэмакратычныя працэсы й інстытуты.

## Сям’я
Юры Падабед жанаты другі раз. Мае двух дарослых сыноў ад першага шлюбу й дачку ад другога.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Яшчэ адной сілавой структурай будзе кіраваць не ўраджэнец Беларусі // Наша Ніва, Зьміцер Панкавец
* Юры Падабед: «У Эўропе я для сябе Амэрыку не адкрыю…»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцку
Катэгорыя:Беларускія вайскоўцы
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Катэгорыя:Беларускія асобы ў сьпісе СВГ
Варанілавічы

**Варані́лавічы** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету. Знаходзіцца за 45 км на паўночны ўсход ад Пружанаў, 30 км ад чыгуначнай станцыі Івацэвічы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Ружанскай воласьці Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні. У 1886 року 310 жыхароў, 27 двароў, праваслаўная царква, школа, піцейны дом. На пачатку XX стагодзьдзя 478 жыхароў.

За польскім часам — у гміне Ружаны Косаўскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у Ружанскім, з 25 сьнежня 1962 у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці (з 8 студзеня да 19 чэрвеня 1954 — Гарадзенскай вобласьці). З 12 кастрычніка 1940 — цэнтар сельсавету. Паводле перапісу 1970 року 408 жыхароў; у 2003 — 322 жыхары, 130 гаспадарак.

Да 1 сьнежня 2009 году — цэнтар Варанілавіцкага сельсавету. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Варанілавіцкага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 276 жыхароў
* 2005 год — 300 жыхароў, 127 двароў
* 1999 год — 353 жыхары

## Інфраструктура
Сярэдняя школа, аддзяленьне сувязі, клюб, пункт бытавога абслугоўваньня насельніцтва.

Рамонтна-мэханічныя майстэрні, фэльчарска-акушэрскі пункт, вэтэрынарны пункт.

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Клепачы — Варанілавічы — Юндзілы і  Ружаны — Варанілавічы — Астравок.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Царква сьвятога Ўладзімера (1990-я), збудаваная на месцы разбуранай за савецкім часам Георгіеўскай царквы
* Братэрская магіла (1941—1944) савецкіх жаўнераў і партызанаў. Абэліск (1960)

### Страчаная спадчына
* Царква сьвятога Георгія (XIX стагодзьдзе)
* Капліца могілкавая

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
*  
* Надвор’е ў Варанілавічах

Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Вялікае Сяло (Пружанскі раён)

**Вялі́кае Сяло́** — аграгарадок у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Вялікае Сяло ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Велікасельскага сельсавету. Знаходзіцца за 18 км на паўночны захад ад Пружанаў, 25 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — цэнтар воласьці ў Пружанскім павеце Гарадзенскай губэрні, 2569 дзесяцін зямлі. У 1886 року 1558 жыхароў, 97 двароў, праваслаўная царква, валасное праўленьне, кузьня, 2 ветракі, піцейны дом. Паводле перапісу 1897 року 1035 жыхароў, 184 двары, народная вучэльня, хлебазапасная крама.

За польскім часам — сьпярша ў гміне Котра, а з 1932 — у складзе гміны Шарашоў Пружанскага павету Палескага ваяводзтва. У 1921 року 633 жыхары, 134 двары.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Паводле перапісу 1959 року 892 жыхары; у 1970 — 719 жыхароў. Ад 16 красавіка 1973 Вялікае Сяло — цэнтар сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 501 жыхар
* 2005 год — 447 жыхароў, 195 двароў
* 2010 год — 375 жыхароў

## Інфраструктура
Дзіцячы садок, базавая школа, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленьне сувязі.

Рамонтна-мэханічныя майстэрні, фэльчарска-акушэрскі і вэтэрынарны пункты, крама.

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Сьвіслач — Поразаў — Пружаны і  Купічы — Шарашоў — Вялікае Сяло.

## Турыстычная інфармацыя
* Касьцёл (пасьля 1990)
* Братэрская магіла 56 савецкіх жаўнераў і партызан (1941—1944)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
*  
* Надвор’е ў Вялікім Сяле

Катэгорыя:Велікасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Віктар Галаванаў

**Ві́ктар Рыго́равіч Галава́наў** (нарадзіўся ў 1952, Барысаў) — беларускі дзяржаўны дзяяч.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1952 г. у г. Барысаў Менскай вобласьці.

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, Менскую вышэйшую партыйную школу. Кандыдат юрыдычных навук. Паводле спэцыяльнасьці юрыст, палітоляг.

Пасьля сканчэньня БДУ ў 1979 г. — сябар Магілёўскай абласной калегіі адвакатаў. Займаў шэраг кіроўных пастоў на партыйна-гаспадарчай працы: быў інструктарам гаркаму, абкаму КПБ у Бабруйску і Магілёве, начальнікам аддзелу юстыцыі Магілёўскага аблвыканкаму, інструктарам аддзелу ЦК КПБ, намесьнікам начальніка кіраваньня Міністэрства юстыцыі Беларусі, намесьнікам старшыні Белдзяржпатэнту, начальнікам аддзелу кадраў АКБ «Беларусбанк».

## Кар’ера
У 1969—1971 працаваў сьлесарам на Бабруйскім дасьведчана-мэханічным заводзе, у 1971—1973 служыў у войску.

У 1979 — сябар Магілёўскае абласное калегіі адвакатаў.

У 1980—1987 — інструктар гаркаму, абкаму КПБ у Бабруйску і Магілёве.

У 1987—1988 — начальнік аддзелу юстыцыі Магілёўскага аблвыканкаму.

У 1988—1992 — інструктар дзяржаўна-прававога аддзелу ЦК КПБ, намесьнік начальніка кіраваньня Міністэрства юстыцыі Беларусі.

У 1992—1995 — намесьнік старшыні Белдзяржпатэнту, начальнік аддзелу кадраў АКБ «Беларусбанк».

У 1995—1996 — сябар Менскае гарадзкое калегіі адвакатаў.

У 1996—1999 — намесьнік, у 1999 — 28 верасьня 2000 — першы намесьнік міністра юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

11 верасьня 2000 прызначаны начальнікам галоўнага дзяржаўна-прававога кіраваньня Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь (вакантную пасьля адстаўкі Аляксандра Пласкавіцкага).

28 верасьня 2000 рашэньнем Рады міністраў Беларусі вызвалены ад пасады першага намесьніка міністра юстыцыі з фармулёўкай «у сувязі з пераходам на іншую працу».

1 кастрычніка 2001 указам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь № 558 прызначаны міністрам юстыцыі Рэспублікі Беларусь (на месца Генадзя Варанцова). Адстаўлены быў 4 кастрычніка 2011 году.
## Удзел у палітычных рэпрэсіях
Паводле рапарту, які падрыхтаваў польскі фонд «Свабода і дэмакратыя», Віктар Галаванаў у часе, калі быў міністрам юстыцыі, ''кіраваў шматлікімі судовымі перасьледамі супраць дэмакратычных дзеячоў, а таксама адказны за адміністрацыйныя рэпрэсіі супраць Саюза палякаў на Беларусі.

## Санкцыі
19 чэрвеня 2006 году  пашырыла сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў за кошт шэрагу беларускіх службоўцаў, у тым ліку Галаванава. Таксама Галаванава ўнесьлі ў Чорны сьпіс Эўразьвязу.

## Узнагароды
Узнагароджаны мэдалём «За працоўныя заслугі» (2006).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ» 
*  

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Міністры юстыцыі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія адвакаты
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія асобы ў сьпісе СВГ
Натальля Машэрава

**Ната́льля Пятроўна Машэрава** (нарадзілася ў 1945) — беларуская палітычная дзяячка, дачка Пятра Машэрава. Намесьнік начальніка галоўнага кіраваньня Парлямэнцкага сходу Саюзу Беларусі і Расеі.

Паводле адукацыі філёляг. Увосень 2000 абраная дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь II скліканьня па Заходняй выбарчай акрузе № 102, прычым у першым туры выбараў сярод яе супернікаў быў былы прэм’ер-міністар краіны Міхаіл Чыгір. Перамогу яе шмат у чым забясьпечыла яе актыўная праца па ўмацаваньні інтэграцыйных працэсаў з Расеяй, стварэньню Саюзнае дзяржавы Беларусі і Расеі.

Высоўвала сваю кандыдатуру на прэзыдэнцкіх выбарах у 2001, ініцыятыўная група па вылучэньні кандыдатам у прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь была зарэгістраваная, але да завяршэньня тэрміна збору подпісаў адклікала сваю заяву.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ» 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Дубнікі

Назву **Дубнікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Дубнікі — вёска ў Сеньненскім раёне 
** Дубнікі — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Дубнікі — хутар у Варнянскім сельсавеце Астравецкага раёну 
** Дубнікі — хутар у Міхайлішкаўскім сельсавеце Астравецкага раёну 

* Менская вобласьць:
** Дубнікі — вёска ў Ігуменскім раёне 
** Дубнікі — вёска ў Любанскім раёне 
** Дубнікі — вёска ў Мядзельскім раёне 
** Дубнікі — вёска ў Смалявіцкім раёне 
** Дубнікі — вёска ў Стаўпецкім раёне 

## Глядзіце таксама
* Дубкі 
* Дубнік 
* Дубніца 
* Дубніцкае 
* Дубніцы 
* Дубянец
Лушчыкі

Назву **Лушчыкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Лушчыкі — вёска ў Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Лушчыкі — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Лушчыкі — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Лушчык
Бабруйскі тралейбус

**Тралейбусны рух** у Бабруйску быў распачаты 30 жніўня 1978.

Сёлета тралейбусныя перавозкі ажыцьцяўляюцца УКПП «Бабруйская тралейбусная ўправа». Агульная плошча, якую займае прадпрыемства — 9,6053 га. Вытворчыя магутнасьці дэпо — на 50 рамонтных месцаў тралейбусаў. У цяперашні час працягласьць тралейбусных лініяў складае 40,7 км.

Сярод прадпрыемстваў гарэлектратранспарту Рэспублікі Беларусь УКПП БТУ на працягу шматлікіх гадоў займае адно з кіроўных месцаў па сваіх тэхніка-эканамічных паказчыках.

## Гісторыя

## Маршруты
У горадзе працуюць 3 маршруты:

* **Маршрут №1**   «Белшына – вул. Дзяржынскага»
* **Маршрут №2**   «вул. Сікорскага – ст. Бабруйск»
* **Маршрут №3**   «вул. Сікорскага – рынак "Яловікі"»
## Рухомы склад
На балянсе дэпо знаходзіцца 64 тралейбусы:

*ЗІУ-682В0В – 1 адзінка
*ЗІУ-682Г (і яго мадыфікацыі) – 37 адзінак
*АКСМ-101 – 8 адзінак
*АКСМ-201 – 9 адзінак
*АКСМ-20101 – 6 адзінак
*АКСМ-321 - 2 адзінкі
*АКСМ-333 - 1 адзінка

## Далягляды

У 2007 падрыхтаваная праектна-каштарысная дакумэнтацыя для ўключэньня ў інвэстыцыйную праграму на 2008 год будаўніцтва маршруту тралейбуснага руху па вуліцах Ульянаўская-Гагарына ад вуліцы Арджанікідзэ да вуліцы Менскай.

У 2009-2010 плянуецца ўлучыць у інвэстыцыйную праграму будаўніцтва колавага маршруту ад чыгуначнага вакзалу па вуліцах Станцыйнай-Крылова з выхадам на вуліцу Менская. Таксама да 2010 плянуецца вырабіць праектна-каштарысную дакумэнтацыю і пачаць будаўніцтва тралейбуснага маршруту па вуліцах Станцыйная-Маркса-Аранжарэйная-Бахарава-завулку першаму Бахарава.

## Крыніцы


## Гл. таксама
* Сьпіс гарадзкіх тралейбусных сыстэмаў

Катэгорыя:Тралейбусныя сыстэмы Беларусі
Тралейбус
Ляхавічы (неадназначнасьць)

Назву **Ля́хавічы** або **Ляхаві́чы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Ляхавічы — горад, цэнтар Ляхавіцкага раёну
** Ляхавічы — вёска ў Дарагічынскім раёне
** Ляхавічы — вёска ў Камянецкім раёне
** Ляхавічы — вёска ў Янаўскім раёне 

* Віцебская вобласьць:
** Ляхавічы — вёска ў Лепельскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Ляхавічы — вёска ў Зэльвенскім раёне
** Ляхавічы 1 — вёска ў Наваградзкім раёне
** Ляхавічы 2 — вёска ў Наваградзкім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Ляхавічы — вёска ў Жыткавіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Ляхавічы — вёска ў Мядзельскім раёне
** Ляхавічы — вёска ў Койданаўскім раёне

### [[Расея]]
* Ляхавічы — вёска ў Шумяцкім раёне Смаленскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Ляхава
* Ляхаўка
* Ляхаўцы
* Ляхаўшчына
* Ляхі
Стаўбунка

**Стаўбу́нка** — рака ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі і Бранскай вобласьці Расеі, левы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Даўжыня 22 км. Плошча вадазбору 192 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9‰.

Пачынаецца на паўночнай ускраіне вёскі Стаўбунка ў Бранскай вобласьці, вусьце каля вёскі Жалезьнікі Веткаўскага раёну. Мае каналізаванае рэчышча на працягу 17,3 км (ад граніцы з Расеяй да вёскі Стаўбун Веткаўскага раёну).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 349—350

## Вонкавыя спасылкі
* Мапа

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Веткаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Расеі
Струна

**Струна́**

* Струна (у музыцы)
* Струна (у фізыцы)
* Тэорыя струн — кірунак матэматычнай фізыкі
* Струнныя музычныя прылады
* Тэорыя базонных струн
* Тэорыя супэрструн
* Струна (рака) — рака, правы прыток ракі Страча (басэйн Нёмана)
Струна (рака)

**Струна́** — рака ў Беларусі й Летуве, правы прыток ракі Страчы (басэйн Нёману). Цячэ ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 31 км (даўжыня ў межах Беларусі 18 км). Плошча вадазбору 194 км². Выдатак вады ў вусьці 1,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Асноўны прыток — рака Пеляка.

Пачынаецца ў Летуве, перасякае граніцу на паўночным захадзе ад хутару Рудні. Цячэ паўночнымі схіламі Сьвянцянскіх градаў, упадае ў Страчу за 2 км на поўнач ад вёскі Вялікіх Стаўпянятаў.

Даліна трапэцападобная, яе шырыня 0,2—0,5 км у верхняй плыні, 1—1,5 км у сярэдняй і нізкай. Абалона вузкая. Рэчышча на працягу 10,3 км каналізаванае: ад чыгуначнага моста на дарозе мястэчка Лынтупы — места Пабродзьдзе да вёскі Масьцянаў (6,3 км) і перад вусьцем (4 км). У ніжняй плыні прымае сьцёк з мэліярацыйных каналаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Летувы
Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёну
Струнка

**Стру́нка** — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток Дзьвіны. Даўжыня 21 км. Плошча вадазбору 123 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 ‰.

Прыток — рака Тросьніца (праваруч).

Пачынаецца за 1 км на захад ад вёскі Шылы, вусьце каля вёскі Слабада Салоніцкага сельсавету. Рэчышча ад вытоку на працягу 4 км каналізаванае.

## Літаратура
*  С. 352

Катэгорыя:Прытокі Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёну
Азаркі Старыя

**Аза́ркі Стары́я** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1770 год — зьяўляліся вёскай Мядзельскага староства Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. Вёска налічвала 6 сем’яў.
* 1868 год — зьяўляліся вёскай у Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 7 двароў і 68 жыхароў.
* 1900 год — у вёсцы адчыненая школа граматы.
* 1904 год — вёска налічвала 109 жыхароў.
* 1907 год — у складзе вёскі 19 двароў, 111 жыхароў.
* 1921 год — знаходзіцца ў складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва. Вёска налічвала 22 двары і 108 жыхароў.
* 12 кастрычніка 1940 году вёска ўвайшла ў склад Лук’янавіцкага сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). Вёска налічвала 25 двароў і 109 жыхароў.
* ліпень 1943 году — падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі 11 двароў.
* 1948 год — створаны калгас «Чырвоны сьцяг».
* З 16 ліпеня 1954 году і з 25 студзеня 1996 году знаходзілася ў складзе Мядзельскага сельсавету, з 17 лістапада 1959 году — у складзе гарпассавету Мядзельскага раёну.
* З 1954 году вёска ўваходзіць у склад калгасу «Пераможца» з цэнтрам у вёсцы Лук’янавічы.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 жыхароў
* 1999 год — 24 жыхары
* 1 студзеня 1997 году — 16 двароў, 26 жыхароў

## Карысныя выкапні
Каля вёскі Азаркі Старыя знаходзіцца радовішча пяшчана-жвіровага матэрыялу. Разьведаныя запасы на радовішчы складаюць 467 м³.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Стыр

**Стыр** () — рака на поўдні Беларусі і паўночным захадзе Ўкраіны, правы прыток Прыпяці (басэйн Дняпра). Даўжыня 494 км, у межах Беларусі 70 км. Плошча вадазбору 12,9 тыс. км². Выдатак вады ў ніжняй плыні 49,5 м³/с. Агульны спад ракі 122,5 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,25 ‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Сланіўка, Іква, Канапелька, Кормін, Стубла 1, Стубла 2
* *Левыя*: Ліпа, Чарнагузка, Акінка

## На рацэ
* *[[горад|Месты]]*: Берастэчка, Луцак, Ражышча, Вараш
* *[[гарадзкі пасёлак|Мястэчкі]]*: Колкі, Пагост Зарэчны

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на вышыні 259 м над узроўнем мора на схілах узгорыстага масіву Варанякаў ў межах Падольскага ўзвышша, за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Галубіцы Бродаўскага раёну Львоўскай вобласьці, цячэ Палескай нізінай (Ровенская і Валынская вобласьці, у межах Беларусі Пінскі і Столінскі раёны). Упадае ў Прыпяць двума рукавамі: левы, больш шматводны, Прастыр, даўжыня 21 км, вусьце за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Вялікіх Дзіковічаў Пінскага раёну; правы рукаў даўжынёй 70 км, упадае за 64 км ад вусьця Прастыры ніжэй плыньню Прыпяці, за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Баразцоў Столінскага раёну.

Даліна трапэцападобная, у верхняй плыні вузкая, глыбокаўрэзаная, шырыня 0,2—0,3 км, у ніжняй плыні зьліваецца з далінай Прыпяці. Абалона суцэльная, двухбаковая, у ніжняй плыні шырыня да 2 км. Рэчышча мерна зьвілістае, у сярэдняй плыні ў асобных месцах каналізаванае, шырыня ў верхняй плыні 2—10 м, у ніжняй 30—50 м.

Найвышэйшы ўзровень разводзьдзя ў ніжняй плыні ў пачатку сакавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 1,3—1,5 м. Замярзае ў канцы сьнежня — пачатку студзеня, крыгалом у 1—2 дэкадзе сакавіка. Веснавы ледаход у сярэднім 1—2 дні. Суднаходная ад места Луцак (312 км ад вусьця).

## Галерэя

Река Стырь в Кузнецовске. Зима.JPG
Река Стырь. Кузнецовск. Зима.JPG
Река Стырь в Кузнецовске летом.JPG
Река Стырь в Кузнецовске. Лето. .JPG


## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 354.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Катэгорыя:Рэкі Пінскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Столінскага раёну
Сураў (рака)

**Су́раў** (у вярхоўі — **Сураўка**) — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Цячэ ў Клімавіцкім і Касьцюковіцкім раёнах Магілёўскай вобласьці. Даўжыня 49 км. Плошча вадазбору 215 км². Выдатак вады ў вусьці 1,1 м³/с.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Канічы.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на паўночнай ускраіне вёскі Завідаўкі Клімавіцкага раёну, вусьце ў вёсцы Федараўцы Касьцюковіцкага раёну. Цячэ паўднёва-ўсходняй часткай Аршанска-Магілёўскай раўніны.

Даліна пераважна трапэцападобная, шырынёй 0,5—1 км, месцамі да 1,5 км. Схілы ўмерана стромкія і стромкія (вышыня 5—15 м), у нізоўі абрывістыя (вышыня да 8 м), месцамі парэзаныя ярамі. Абалона перарывістая, пераважна адкрытая, чаргуецца па берагах, забалочаная, шырынёй 0,2—0,5 км. Рэчышча зьвілістае, вольна мэандруе, ад вытоку на працягу 8,4 км каналізаванае. Шырыня ракі ў межань 2—6 м.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 355—356.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Касьцюковіцкага раёну
Сухадроўка

**Сухадро́ўка**, **Сухо́драўка** — рака ў Лёзьненскім і Віцебскім раёнах Беларусі, правы прыток ракі Лучосы (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 66 км. Плошча вадазбору 519 км². Выдатак вады ў вусьці 3,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Выдрэя, Ласасіна
* *Левыя*: Ардзяжанка

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца каля паўночна-ўсходняй ускраіны вёскі Сьвірбы Лёзьненскага раёну, вусьце за 1 км на паўночны захад ад вёскі Кузьмянцы Віцебскага раёну. Цячэ ў межах Віцебскага ўзвышша.

Даліна трапэцападобная (шырыня 300—600 м, ёсьць звужэньні да 50 м), ніжэй за ўток ракі Ласасіна невыразная. Абалона чаргуецца па берагах, у высокай плыні месцамі адсутнічае, пераважная шырыня 100—300 м. Рэчышча вольна мэандруе, умерана зьвілістае, у сярэдняй плыні моцназьвілістае, паміж вёскамі Стасева і Вялікая Выдрэя Лёзьненскага раёну парожыстае.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 356
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Лёзьненскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёну
Суша (рака)

**Су́ша** — рака ў Клічаўскім і Качэрыцкім раёнах Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Ольсы (басэйн Дняпра). Даўжыня 40 км. Плошча вадазбору 364 км². Выдатак вады ў вусьці 1,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6‰.

Асноўны прыток — рака Перасопенка (праваруч). Прымае сьцёк зь сеткі мэліярацыйных каналаў.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 2 км на ўсход ад вёскі Рагі Клічаўскага раёну, вусьце за 0,7 км на поўдзень ад вёскі Ваевічы Клічаўскага раёну. Цячэ ў межах Цэнтральнабярэзінскай раўніны, на вялікім працягу празь лясныя масівы.

Даліна слабавыразная, у нізкай плыні зьліваецца з далінай Ольсы, шырыня ад 0,5 км да 1 км. Абалона перарывістая, чаргуецца па берагах, шырыня ад 0,1—0,2 км у высокай і сярэдняй плыні да 0,4—0,6 км ніжэй за ўток Перасопенкі. Рэчышча ад вытоку (шырыня 5—7 м), на працягу 7,5 км каналізаванае, ніжэй вольна мэандруе, моцназьвілістае. Берагі спадзістыя.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 356

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клічаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Качэрыцкага раёну
Сха

**Сха** — рака ў Беларусі, левы прыток Бярэзіны (басэйн Дняпра). Цячэ ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 80 км. Плошча вадазбору 577 км². Выдатак вады ў вусьці 3,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5 ‰.

На рацэ стаіць места Барысаў.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Глініца, Бродня
* *Левы*: Неманіца

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 0,5 км на ўсход ад вёскі Міхайлова, вусьце ў месьце Барысаве. Цячэ Верхнебярэзінскай раўнінай. Замярзае ў сярэдзіне — канцы сьнежня, крыгалом у канцы сакавіка. Рака выкарыстоўваецца як водапрыёмнік мэліярацыйных каналаў.

Даліна да ўтоку ракі Глініцы невыразная, ніжэй скрынкападобная, шырынёй 0,3—0,4 км, месцамі 1—2 км. Схілы спадзістыя і мерна стромкія (вышыня 15—20 м), парэзаныя ярамі і далінамі прытокаў. Асаблівасьць — шматлікія выхады грунтавых водаў. Абалона двухбаковая, зрэдку чаргуецца па берагах або адсутнічае; шырыня яе ў вярхоўі каля 0,1 км, у месцы ўтоку Неманіцы 0,9 км, у нізоўі зьліваецца з далінай Бярэзіны. Паверхня роўная, месцамі забалочаная і перасечаная мэліярацыйнымі каналамі. У разводзьдзе затапляецца на глыбіню 0,3—0,5 м тэрмінам да 5—10 дзён. Рэчышча ад вытоку на працягу 12,5 км каналізаванае, ніжэй моцназьвілістае, шырынёй 6—12 м. Берагі стромкія і абрывістыя.

Найвышэйшы ўзровень разводзьдзя ў пачатку красавіка, найбольшая вышыня над межанным узроўнем 1,7 м.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Бярэзіны
Сыч

**Сыч** — рака ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, правы прыток ракі Чапы (басэйн Дняпра). Даўжыня 6,8 км. Пачынаецца за 1 км на поўдзень ад вёскі Цешкаўка, вусьце ў вёсцы Чарневічы. Рэчышча ад вёскі Сыч да вусьця на працягу 3,5 км каналізаванае.

## Літаратура
*  С. 358

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну
Сівакоў

**Сівакоў** — прозьвішча.
Вядомыя носьбіты:
* Міхаіл Сівакоў — беларускі футбаліст
* Юры Сівакоў — беларускі палітыяны і дзяржаўны дзяяч
Галаванаў

**Галава́наў** (**Галава́нава**) — прозьвішча.

## Носьбіты
### Галаванаў
* Аляксандр Галаванаў (1904—1975) — савецкі вайскавод, Галоўны маршал авіяцыі, заснавальнік і адзіны камандзір Авіяцыяй далёкага дзеяньня СССР
* Васіль Галаванаў — журналіст і пісьменьнік
* Віктар Галаванаў (нар. 1952) — беларускі дзяржаўны дзеяч
* Дзяніс Галаванаў (нар. 1979) — расейскі тэнісіст
* Мікалай Галаванаў (1891—1953) — савецкі дырыжор, піяніст, кампазытар і пэдагог
* Сяргей Галаванаў (1909—1990) — савецкі кінаактор
* Яраслаў Галаванаў (1932—2003) — журналіст, пісьменьнік і папулярызатар навукі

### Галаванава
* Вольга Галаванава (нар. 1983) — расейская сноўбардыстка
* Натальля Галаванава (Катоўшчыкава) (нар. 1942) — савецкі рэжысэр мультыплікацыйных фільмаў
Гарадзенская пушча

**Гарадзенская пушча** (Руская пушча) — лясны масіў у Гарадзенскай вобласьці Беларусі, за 15—20 км на поўнач і паўночны ўсход ад места Горадні, у міжрэччы Нёману і Котры. Плошча больш за 40 тыс. га.

## Гісторыя
У XVI стагодзьдзі пушча цягнулася ад Нарвы да Гарадку і называлася **Пераломскай пушчай**.

Падчас паўстаньня 1863—1864 рокаў на тэрыторыі пушчы базаваліся партызанскія атрады паўстанцаў, у пэрыяд са жніўня 1944 па люты 1945 рокаў тут дзейнічала Армія Краёва.

Пасьля Другой сусьветнай вайны лясны масіў перайшоў да Беларускай ССР. Ад 1991 року — у межах незалежнай Беларусі.

## Агульныя зьвесткі
У цэнтральнай частцы пушча разьмяшчаецца сыстэма азёраў, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Пераважаюць верасова-імшыстыя боры. На захад ад возера Белае ўздоўж ракі Стрыеўка забалочанае паніжэньне з чорнаалешнікавымі пухнатабярозавымі лясамі, забалочанымі ельнікамі. На ўсход ад возера балотны масіў Сьвятое зь верхавымі, пераходнымі і асотава-сфагнавымі хвойнікамі ды бярэзьнікамі. Лясы маюць эксплюатацыйнае значэньне, хваёвыя лясы ў раёне возера Белае — курорталягічнае і рэкрэацыйнае значэньне.

## Літаратура
* Гродненская пуща // 

Катэгорыя:Пушчы Беларусі
Сьцяг Першага Слуцкага Палка

**Сьцяг Першага Слуцкага Палка Стральцоў** — сымбаль Першага Слуцкага Палка пад час Слуцкага Збройнага Чыну 1920 году.

Напрыканцы сьнежня 1920 паўстанцы Першага Слуцкага палка атрымалі свой сьцяг. Яго ахвяравалі палку беларускі-патрыёткі Горадні.

Сьцяг быў залацістага колеру. 2 мэтры даўжыні й 1 мэтар ушыркі. Пасярэдзіне Пагоня каля 45 см а навокал надпіс «1-шы Слуцкі полк стральцоў Беларускай Народнай Рэспублікі».

Сьцяг жаўнеры палка мелі з сабою, калі знаходзіліся ў польскіх лягерах для ваеннапалонных. Пасьля яго забраў з сабою камандзір палка Антон Сокал-Кутылоўскі.

Ён перахоўваў сьцяг да 1931 году калі пад час вобшуку польская паліцыя не знайшла яго й не канфіскавала.

Да таго Сокал-Кутылоўскі, улетку 1921 году, хацеў перадаць на перахаваньне сьцяг Пінска-Наваградзкаму Япіскапу Панцеляйману, які жыў на той час у Наваградку. Але апошні адмовіўся браць.

## Літаратура
* Слуцкі збройны чын 1920. у дакументах і ўспамінах., Менск, Медысонт, 2006. (Успаміны і паказаньні Сокала-Кутылоўскага)

Катэгорыя:Гісторыя БНР
Катэгорыя:Паўстаньні ў Беларусі
Катэгорыя:Слуцак
Катэгорыя:Слуцкі збройны чын
Клепачы (Мокраўскі сельсавет)

**Клепачы́** — аграгарадок у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Клепачы ўваходзяць у склад Мокраўскага сельсавету.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Котранскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні.

За польскім часам — у гміне Котра Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

Аграгарадок створаны 28 лютага 2008 году з былой вёскі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1182 чалавекі
* 1999 год — 1512 чалавек

## Інфраструктура
У аграгарадку месьціцца сядзіба ААТ «Жураўлінае».

Школа, дзіцячы садок, бібліятэка, амбуляторыя, гатэль.

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Пружаны — Клепачы — Котра.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Мокраўскі сельсавет
Кабылаўка

**Кабы́лаўка** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хараўскога сельсавету.

## Мінуўшчына
Вёска Кабылаўка пераўтвораная ў аграгарадок у 2005 року.

## Насельніцтва
* 1999 год — 482 чалавекі
* 2010 год — 499 чалавек

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Слонім — Высокае і  Кабылаўка — Гута.

## Інфраструктура
ААТ «Айчына».

Дом культуры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Калазубы

**Калазу́бы** () — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету.

## Назоў
Паводле легенды, некалі ў вёсцы была кузьня, дзе кавалі сельскагаспадарчы інвэнтар. Словы «кола» і «зубы» найбольш дакладна паказвалі на вёску з кузьняй, адгэтуль і пайшла назва вёскі.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Ружанскай воласьці Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні.

За польскім часам — у гміне Ружана Косаўскага павету Палескага ваяводзтва.

1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Варанілавіцкага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 183 чалавекі
* 1999 год — 326 чалавек

## Інфраструктура
Сядзіба аддзяленьня «Маеўскае» ААТ «Ружаны-Агра». Малочна-таварны комплекс на 1100 галоваў буйной рагатай жывёлы, зернесушка, камбікормавы завод.

Дом культуры, крама, гатэль, сталоўка, паштовае аддзяленьне.

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Горадня — Ружаны — Івацэвічы і  Бярэзьніца — Далкі — Калазубы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Калядзічы (Берасьцейская вобласьць)

**Каля́дзічы** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці, на шашы . Калядзічы ўваходзяць у склад Хараўскага сельсавету.

## Гісторыя
Вёска Калядзічы пераўтвораная ў аграгарадок у 2005 року.

## Насельніцтва
* 2010 год — 568 чалавек
* 1999 год — 634 чалавекі

## Інфраструктура
ААТ «Агра-Калядзічы».

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Слонім — Высокае і  Калядзічы — Ражковічы — Ляжайка.

## Інфармацыя для турыстаў
* Вятрак (канец XIX — пачатак XX стагодзьдзя)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

*  

Катэгорыя:Хараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Кацёлкі

**Кацёлкі** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Кацёлкі ўваходзяць у склад Шаняўскога сельсавету. Знаходзяцца за 7 км на паўднёвы захад ад Пружанаў, 19 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — вёска ў Міхайлаўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. У 1886 року 504 жыхары, 45 двароў, піцейны дом.

За польскім часам — у гміне Шані, а з 1926 року — у гміне Шарашоў Пружанскага павету Палескага ваяводзтва. У 1921 року 419 жыхароў, 168 двароў.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 — у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 610 жыхароў (перапіс); 1970 год — 502 жыхары; 1999 год — 244 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 257 жыхароў, 110 двароў; 2005 год — 249 жыхароў, 103 двары; 2010 год — 172 жыхары

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Шані — Кацёлкі — Шакуны.

## Турыстычная інфармацыя
* Курганны могільнік-1 (XI—XIII стагодзьдзі). За 1 км на паўночны ўсход ад вёскі. Належаў дрыгавічам.
* Курганны могільнік-2 (XVII—XVIII стагодзьдзі). Пахаваньні загіблых у адной з войнаў таго пэрыяду.

## Асобы
* Янка Хвораст (1902—1983) — беларускі танцоўшчык, балетмайстар, зьбіральнік беларускага харэаграфічнага фальклёру

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў Кацёлках

Катэгорыя:Шаняўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Крыніца (Берасьцейская вобласьць)

**Крыні́ца** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Шарашэўскага сельсавету.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Сухопальскай воласьці Пружанскага павету (Гарадзенская губэрня).

29 траўня 2015 году Шарашэўскі пасялковы савет, у які ўваходзіла вёска, ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 299 чалавек
* 2010 год — 243 чалавекі

## Інфраструктура
КСУП «Новая Крыніца».

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Шчарчова — Хіцёўшчына — Крыніца.

## Турыстычная інфармацыя
* Капліца Аляксандра Неўскага (XIX стагодзьдзе)
* Сядзібна-паркавы комплекс Саўчукоў (XIX ст.)
* Братэрская магіла чырвонаармейцаў (1920)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
*  

Катэгорыя:Шарашэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Аўгустоўская пушча

**Аўгустоўская пушча** — прыродна-лясная тэрыторыя на памежжы трох дзяржаваў — Беларусі, Польшчы і Летувы. Плошча пушчы складае каля 160 тыс. га (у межах Беларусі разьмешчаныя каля 12 тыс. га).

## Гісторыя
Ранейшыя назвы абшару — **[[Гарадзенская пушча]]**, **Перстунская пушча**. Пушча некалі займала тэрыторыю ад Горадні на паўднёвым усходзе да Балтыйскага мора на поўначы.

У часы ВКЛ пушча знаходзілася ва ўласнасьці вялікага князя. Ён мог надзяліць баярына кавалкам лесу, дазволіўшы яму стварыць там паселішчы, займацца земляробствам ці засноўваць борці. 

У кірунку пушчы ішла славянская калянізацыя земляў. Ужо ў пачатку XVI ст. русінскія паселішчы зьявіліся на другім баку пушчы, у ваколіцах прускай мяжы (у Даўспудзе і Рачках былі закладзеныя праваслаўныя цэрквы), і такім чынам, продкі сучасных беларусаў атрымалі супольную мяжу зь немцамі. Аднак, русінскія анклявы праіснавалі там нядоўга і зьніклі пасьля спусташальных войнаў XVII—XVIII стст.

Па меры высяканьня Гарадзенскай пушчы і аддаленьня яе ад Горадні, пушча стала называцца Перстунскай. Назва зьвязаная зь мясцовасьцю Перстунь, якая была адміністрацыйным цэнтрам мясцовых вялікакняскіх валоданьняў.

## Прырода

Беларуская частка пушчы — адзін з найбольшых хваёвых лясных масіваў Беларусі. Ён займае паўночна-заходнюю частку Гарадзенскага раёну на поўнач ад Аўгустоўскага канала. У пушчы склаўся ўнікальны прыродны комплекс з рэдкімі відамі расьлінаў і жывёлін: 22 віды сысуноў, 121 — птушак, 17 — амфібіяў і рэптыліяў, 103 — мохападобных, 13 — лішайнікаў, 371 від судзінкавых расьлінаў. 27 відаў расьлін і жывёлін занесеныя ў Чырвоную кнігу Беларусі, шэраг відаў зьмешчаны ў Эўрапейскі Чырвоны сьпіс расьлінаў і жывёлін. У 1978 року на беларускай частцы пушчы быў створаны біялягічны заказьнік дзяржаўнага значэньня Сапоцкінскі.

Польская частка пушчы складае каля 114 тыс. га. У яе паўночнай частцы, якая за ўнікальнасьць ляндшафту была названая паўночным Палесьсем, утвораны Вігерскі Нацыянальны Парк, разьмешчаны вакол возера Вігры. На астатніх плошчах былі ўтвораныя пятнаццаць запаведнікаў, зь якіх большасьць знаходзіцца ў зоне, якая прылягае да Аўгустоўскага канала. Паўднёвы адцінак канала пралягае па тэрыторыі, што належыць да Бебжанскай катлавіны, мяжуе зь Бебжанскім Нацыянальным Паркам. Гэты раён быў ахоплены Рамсарскай Канвэнцыяй.

## Крыніцы

## Літаратура
* А. Вашкевіч, Дз. Нарэль. Паміж Ласоснай і Чорнай Ганчай. Гісторыя каталіцкіх парафій у паўднёва-ўсходняй частцы Аўгустоўскай пушчы. — Менск, 2006. 
* Августовская пуща // 
* Надежда Вашкелевич. Гродненская Terra Incognita // «Народная Газета» №103 (4771), 06.06.2008

Катэгорыя:Пушчы Беларусі
Графская пушча

**Графская пушча** — лясны масіў, што пачынаецца за 12 км на паўночны ўсход ад мястэчка Карэлічы Гарадзенскай вобласьці, на поўдні прымыкае да Налібоцкіх лясоў. Плошча каля 3,2 тыс. га.

## Рэльеф
Рэльеф зьлёгку хвалісты з градава-ўзгорыстымі і западзіннымі формамі.

## Гідрагарфія
Паўднёва-заходняя частка пушчы прымыкае да ракі Нёману, паўночная да ракі Чорнай.

## Расьліннасьць
Хвойнікі верасовыя, імшыстыя, чарнічныя, багуновыя й сфагнавыя; ельнікі кісьлічныя, імшыстыя й чарнічныя; бярэзьнікі асотавыя, чарнічныя й мшыстыя.

## Гісторыя
У мінулым Графская пушча была ўласнасьцю Радзівілаў, месцам графскага паляваньня (адсюль пайшла назва). 

## Інфармацыя для турыстаў
Ляндшафт прыдатны для турызму і адпачынку.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пушчы Беларусі
Катранская пушча

**Катранская пушча** — лясны масіў у Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці, на левабярэжжы ракі Котра. Плошча 12,4 тыс. га.

Вузкай паласой уздоўж Котры цягнуцца верасовыя боры, якія чаргуюцца зь верхавымі сфагнавымі хвойнікамі. Раўналежна хваёвым лясам — забалочанае паніжэньне, занятае карэннымі асотавымі бярэзьнікамі і чорнаалешнікамі, сярод якіх сустракаюцца прыбалотныя чарнічныя ельнікі і бярэзьнікі. На невялікіх дзялянках ясянёвыя лясы.

## Літаратура
* Туристская энциклопедия Беларуси. — Мн. : БелЭн, 2007. — 648 с. — ISBN 978-985-11-0384-9

## Вонкавыя спасылкі
* Маршруты па Беларусі: Котра. Рака і пушча — Сяргей Харэўскі // Наша Ніва, 8 траўня 2009 г.

Катэгорыя:Пушчы Беларусі
Адыгея

**Рэспу́бліка Адыге́я** (; ) — суб’ект Расейскае Фэдэрацыі, уваходзіць у склад Паўднёвае фэдэральнае акругі. Сталіца — горад Майкоп. Мяжуе з Краснадарскім краем. Створаная 27 ліпеня 1922 году.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У складзе рэспублікі 2 гарадзкія акругі — Майкоп і Адыгейск, 7 муніцыпальных раёнаў, 5 гарадзкіх пасёлкаў, 43 сельскія пасяленьні, 225 сельскія населеныя пункты (2006).

**Гарадзкія акругі:**
* горад Адыгейск
* горад Майкоп

**Раёны:**
* Гіагінскі раён
* Кашахабльскі раён
* Майкопскі раён
* Тахтамукайскі раён
* Таўчэскі раён
* Чырвонагвардзейскі раён
* Шаўгенаўскі раён

## Насельніцтва
Насельніцтва — 442,7 тыс. чалавек (2006). Гарадзкое насельніцтва — 52,6 % (2006). Шчыльнасьць насельніцтва — 56,8 чал/км² (2006).

У рэспубліцы пражываюць прадстаўнікі больш як 80 нацыянальнасьцяў. Па дадзеных Усерасейскага перапісу насельніцтва 2002 году, нацыянальны склад рэспубліки быў наступным:

Адыгі (чаркесы) пражываюць у асноўным у 44 аулах, а таксама ў некалькіх іншых буйных населеных пунктах. Найкампактней яны разьмешчаныя ў Тахтамукайскім, Таўчэскім, Шаўгенаўскім, Кашахабльскім і Чырвонагвардзейскім раёнах. У 1998 з аўтаномнага краю Косава і Мятохія (Сэрбія) рэпатрыювала група чаркесаў (каля 200 асобаў), разселеная ў Майкопе і новым аўле Мафэхабль (Майкопскі раён). Рэшта насельніцтва ў сельскай мясцовасьці пражывае ў станіцах, хутарох, сёлах і пасёлках.

Расейцы разселеныя па ўсёй тэрыторыі рэспублікі, кампактна — у Гіагінскім і Майкопскім раёнах, вялікая іх колькасьць у Чырвонагвардзейскім і Тахтамукайскім раёнах.

Украінцы разселеныя дыспэрсна па ўсёй Адыгеі. Яны паддаліся моцнай асыміляцыі з расейцамі.

Кампактна ў Адыгеі жывуць татары: хутар Кіраў (Шаўгенаўскі раён), хутары Палітаддзел, Атрадны (Кашахабльскі раён), аўл Афіпсып (Тахтамукайскі раён), горад Майкоп.

Армяне разселеныя кампактна ў Майкопскім раёне: хутары Пралятарскі, Квяточны, Шаўмян, пасёлак Тульскі, станіца Кужорская, горад Майкоп.

Курды: сёлы Белае, Прэабражэнскае, Садовае, Яленаўскае, Чырвонагвардзейскае, аўл Бжэдугхабль (Чырвонагвардзейскі раён).

Грэкі: хутар Гавэрдаўскі (гарадзкая акруга «Майкоп»).

## Эканоміка
Адыгея — індустрыяльна-аграрная рэспубліка з добра разьвітымі галінамі прамысловасьці: харчовая прамысловасьць, лясная, дрэваапрацоўчая і цэлюлозна-папяровая, машынабудаваньне і мэталаапрацоўка.

Агульная плошча зямельных угодзьдзяў на канец 1998 году склала 781,4 тыс. гектараў, зь іх 244,7 гектару займаюць ворыўныя землі. Аснову мясцовай вытворчасьці складаюць расьлінаводзтва, сьвінагадоўля, авечкагадоўля, прамысловая птушкагадоўля, племянное коневодзтва.

На тэрыторыі рэспублікі дзейнічаюць мясцовыя авіялініі, разьвіты аўта- і чыгуначны транспарт. Суднаходзтва па рацэ Кубань.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына рэспублікі Адыгея
* Рэспубліка Адыгея на Адкрытым партале поўдню Расеі
* Афіцыйная бачына Адыгейскага дзяржунівэрсытэту
* Гісторыя нацыянальнага складу Адыгеі
* Даведнік адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу на 1 студзеня 2005 г. — каталёг
Ліпічанская пушча

**Ліпіча́нская пу́шча** — лясны масіў і ляндшафтавы заказьнік дзяржаўнага значэньня ў Зьдзецельскім, Мастоўскім і Шчучынскім раёнах Гарадзенскай вобласьці. Заказьнік створаны ў 2002 року для аховы рэдкіх прыродных маляўнічых ляндшафтаў і комплексаў. Ягоная плошча складае 15,1 тыс. га (2006).

Пераважае лясная расьліннасьць: верасова-імшыстыя боры, чарнічныя і кісьлічныя ельнікі, вытворныя бярэзьнікі і чорнаалешнікі. Уздоўж Нёмана дзялянкі абалонавых дуброваў. Максымальны век дуброваў 230 рокаў (асобныя дубы-«старажылы» да 450—500 рокаў).

Прыродна-тэрытарыяльныя комплексы заказьніку адрозьніваюцца высокай мазаічнасьцю біятапічных умоваў, што разам з наяўнасьцю буйных вадацёкаў, недасяжнасьцю шматлікіх дзялянак лясоў (асабліва ва ўсходняй частцы заказьніку) для наведваньня людзьмі, стварыла ўмовы для пасяленьня
рэдкіх відаў расьлінаў і жывёлін. У заказьніку вылучана 25 катэгорыяў асабліва каштоўных расьлінных супольнасьцяў, унікальныя геамарфалягічныя ўтварэньні.

У флёры 754 віды вышэйшых судзінкавых расьлінаў, зь якіх 16 у Чырвонай кнізе Беларусі: жывучка пірамідальная, касацік сыбірскі, лілея кучаравістая, шалвея лугавая і інш. Фаўна ўлучае 29 відаў сысуноў, 11 — амфібіяў і рэптыліяў, 30 рыбаў, 136 — птушак. У Чырвонай кнізе Беларусі барсук, соня арэшнікавая, стронга ручаёвая, рыбец, вусач і інш.

Лясы маюць вадаахоўнае значэньне. Зона адпачынку і турызму.

## Літаратура
* Туристская энциклопедия Беларуси. — Мн. : БелЭн, 2007. — 648 с — ISBN 978-985-11-0384-9
* Комплексный мониторинг экосистем на ООПТ

Катэгорыя:Пушчы Беларусі
Налібоцкая пушча

**Налібоцкая пушча**, або **Налібоцкія лясы** — найвялікшы лясны масіў у Беларусі, разьмешчаны ў басэйне правых прытокаў рэчак Нёман, Бярэзіна і Вуса да Ашмянскіх градаў на поўначы і Менскага ўзвышша на ўсходзе. Плошча 140 тыс. га.

Назва пушчы паходзіць ад разьмешчанага ў ёй мястэчка Налібакі. На тэрыторыі пушчы ляндшафтавы заказьнік дзяржаўнага значэньня Налібоцкі.

## Гісторыя
У часы ВКЛ пушча доўгі час зноходзілася ў руках розных уладальнікаў, пакуль у канцы XVI ст. не апынулася ва ўладаньні Радзівілаў. У XVIII ст. у Налібаках знаходзілася рэзыдэнцыя занёманскага і наднёманскага лоўчага, які кіраваў усімі радзівілаўскімі лясамі на паўночным захадзе сучаснай Беларусі. Тут жа знаходзілася сядзіба налібацкага падлоўчага. Увогуле сама пушча дзялілася на тры падлавецтвы: Налібоцкае, Дзераўнянскае і Хатаўское.

У часы Другой сусьветнай вайны пушча была зонай актыўных дзеяньняў Арміі Краёвай, а таксама габрэйскага і савецкага партызанскіх рухаў. Паводле розных ацэнак у 1939—1945 роках у Налібоцкай пушчы знаходзіліся ад 10 да 25 тысячаў чалавек: партызанаў, уцекачоў, бежанцаў і злачынцаў.

## Рэльеф
Займае ўсходнюю ўскраіну Верхнянёманскай нізіны. Рэльеф хвалісты з выдма- і марэнава-ўзгорыстымі формамі і забалочанымі паніжэньнямі.

## Гідраграфія й расьліннасьць
На поўдні масіва возера Кромань. Найбольш забалочаная па далінах рэчак Бярэзіна, Іслач, Волка і ў нізкай плыні Вусы, дзе на тарфяна-балотных глебах растуць алешнікі і бярэзьнікі. У цэнтральнай і ўсходняй частках пераважаюць хвойнікі. Сустракаюцца яловыя дубровы. Па паўднёва-заходняй частцы Налібоцкай пушчы праходзіць паўночная мяжа суцэльнага распаўсюджваньня граба.

## Жывёльны сьвет
Фаўна пушчы характэрная для лясоў сярэдняй паласы Беларусі. Водзяцца: алень, лось, дзік, янот, бабёр, буры мядзьведзь. Птушкі: глушэц, цецярук, слонка.

## Крыніцы

## Літаратура
* ;
* Туристская энциклопедия Беларуси. — Мн. : БелЭн, 2007. — 648 с — ISBN 978-985-11-0384-9

## Вонкавыя спасылкі
* Верхняе Панямонне: альманах лакальнай гісторыі
Ян Абрамовіч

**Ян Абрамовіч**, таксама **Ян Абрагамовіч** (? — 19 красавіка 1602) — дзяржаўны дзяяч ВКЛ. З шляхецкага роду Абрамовічаў. Бацька Мікалая Абрамовіча.

## Палітычная дзейнасьць
Сын Абрама Езафовіча. Выхоўваўся пры двары Мікалая Радзівіла Рудога. Падтрымліваў кальвінскую галіну Радзівілаў і іх апазыцыйную да Польшчы палітыку. Удзельнічаў у Інфлянцкай вайне. Віленскі войскі ў 1570 і падваявода ў 1572—1589, прэзыдэнт дорпацкі ў 1589—1601. Староста лідзкі ад 1579 й вэндэнскі ад 1589. На сойме 1585 дамагаўся ўключэньня Інфлянтаў у склад ВКЛ. Ваявода менскі 1593—1596 і смаленскі ад 1596 (абедзьве пасады атрымаў дзякуючы Крыштапу Радзівілу Перуну). У 1596 выступаў супраць узначальваньня віленскае дыяцэзіі палякам Бэрнардам Мацяёўскім.

## Погляды й грамадзкая дзейнасьць
Адзін з кіраўнікоў кальвіністаў у ВКЛ, быў таксама шчыльна зьвязаны з праваслаўнымі (у тым ліку з князем Канстантынам Астроскім). Ягоная жонка Ганна Дарота з Валовічаў была апякункай віленскага праваслаўнага Сьвятадухава брацтва. У 1581 уступіў у канфлікт зь віленскім біскупа Юр’ем Радзівілам адносна юрысдыкцыі біскупа ў справах веры. Удзельнічаў у дыскусіях зь езуітамі ў Вільні ў 1585 і 1599, у дысыдэнцкіх зьездах у Торуні ў 1595 і ў Вільні ў 1599. У сваім маёнтку Варняны ў Віленскім павеце (валодаў ад 1587) збудаваў кальвінскі збор, школу й шпіталь. Напісаў кнігу «*Меркаваньне ліцьвіна пра куплю таньней збожжа й больш дарагі продаж*» (*Zdanie Litwina, o kupczy taniej zboża a drogiej sprzedaży*; 1595). Апякаў Андрэя Воляна й Яна Радвана, якога схіліў да напісаньня паэмы «Радзівіліяда». Сваім коштам выдаў кальвінскі катэхізіс віленскага прапаведніка С. Суроўскага (Вільня, 1598).

З нагоды ягонае сьмерці аднавернікі надрукавалі «*Арацыю на жалобную сьмерць і пахаваньне вялікага патрону Збору Божага й мудрага сэнатара*» (*Oracya na żałobną śmierć i pogrzeb wielkiego patrona Zboru Bożego i mądrego Senatora*).

## Уладаньні
Валодаў маёнткамі Дубнікі й Язаў у Віленскім павеце, Сьвіраны, Сураж і Кабыльнік у Ашмянскім.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Ян
Катэгорыя:Ваяводы менскія
Катэгорыя:Ваяводы смаленскія
ВКЛ
Міліч

**Міліч** () — горад у Польшчы, уваходзіць у Ніжнесылескае ваяводзтва, Міліцкі павет. Мае статус гарадзкой гміны. Займае пляц 13,5 км². Насельніцтва на 2017 год — 11 522 чалавекі.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка гораду

Катэгорыя:Гарады Ніжнесылескага ваяводзтва
W-CDMA

**WCDMA** ( — шырокапалосны CDMA) — тэхналёгія радыёінтэрфэйсу, абраная большасьцю апэратараў мабільнай сувязі для забесьпячэньня шырокапалоснага радыёдоступу з мэтай падтрымкі паслуг 3G.

Тэхналёгія аптымізаваная для падаваньня высакахуткасных мультымэдыйных паслуг тыпу відэа, доступу ў Інтэрнэт і відэаканфэрэнцыяў; забясьпечвае хуткасьці доступу да 2 Мбіт/с на кароткіх адлегласьцях і 384 Кбіт/с на вялікіх з поўнай мабільнасьцю. Такія велічыні хуткасьці перадачы зьвестак патрабуюць шырокую палосу частасьцяў, таму шырыня паласы WCDMA складае 5 МГц.

Тэхналёгія можа быць дададзеная да існых сетак GSM і PDC, што робіць стандарт WCDMA найболей пэрспэктыўным з пункту гледжаньня выкарыстаньня сеткавых рэсурсаў і глябальнай сумяшчальнасьці.

## Літаратура
* Невдяев Л. М. Мобильная связь 3-го поколения. Серия изданий «Связь и бизнес», М., 2000—208 с. 

Катэгорыя:CDMA
Wireless LAN

**Wireless LAN**, **WLAN** () — бесправадная лякальная вылічальная сетка.

Пры такім спосабе пабудовы сетак перадача дадзеных ажыцьцяўляецца праз радыёэфір; аб'яднаньне прылад у сетку адбываецца без выкарыстаньня кабэльных злучэньняў.

Найболей распаўсюджанымі на сёньняшні дзень спосабамі пабудовы зьяўляюцца Wi-Fi і WiMAX.

Катэгорыя:Бяздротавыя сеткі