Царква Сьвятога Духа (Кодань)

**Царква Сьвятога Духа**, **Замкавая царква** — помнік архітэктуры XVI стагодзьдзя ў Кодні. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы колішняга мястэчка, на беразе ракі Бугу. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Канстантынопальскага патрыярхату, цяпер у будынку царквы дзее **касьцёл Сьвятога Духа**. Твор гатычнай архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага. Аб’ект Культурнага рэгістру спадчыны Польшчы.

У Замкавай царкве захоўваўся цудоўны абраз Маці Божай Коданскай, які, паводле паданьня, у 1630 годзе выкраў у Рыме Мікалай Сапега. Таксама тут выстаўлялася створаная ў 1709 годзе на заказ канцлера Яна Фрыдэрыка Сапегі партрэтная галерэя Сапегаў, якая складалася з 79 партрэтаў разьмешчаных у 9 шэрагаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Мураваную царкву ў Кодні разам з замкам збудавалі ў 1513—1520 гадох з фундацыі Івана Сапегі і яго сына Паўла. Выкончала ролю дворскай капліцай роду Сапегаў да XIX ст.

У пачатку XVIІ ст. царква прыняла Берасьцейскую унію.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Кодань апынуўся сьпярша ў складзе Аўстрыі, а з пачатку XIX ст. — у складзе Расейскай імпэрыі, у 1817 годзе царкву зачынілі з прычыны дрэннага тэхнічнага стану. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў зьвязку з магчымасьцю адабраньня будынка царквы ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) тут пачаў дзеяць касьцёл.

Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1875 годзе расейскія ўлады гвалтоўна зачынілі касьцёл. Пазьней будынак царквы перадалі Ўрадаваму сыноду.

### Найноўшы час
У міжваенны пэрыяд па рамонце царква часова служыла ў якасьці парафіяльнай сьвятыні адноўленай каталіцкай славяна-бізантыйскага абраду (уніяцкай) парафіі Сьвятога Міхала Арханёла.

Па 1945 годзе ў будынку царквы дзее філіяльны касьцёл рымска-каталіцкай парафіі Сьвятой Ганны. У 1960-я гады праводзілася грунтоўная рэстаўрацыя помніка.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры готыкі. Да амаль роўнага квадрата асноўнага аб’ёму далучаецца выцягнутая апсыда з паўцыркулярным завяршэньнем. Пэрымэтрам будынак умацоўваецца контрфорсамі паводле той жа схемы, што і Траецкі касьцёл у Ішкальдзі. Да паўночнай сьцяны далучаецца рызьніца (цяпер закрысьція). Уваход вылучаецца паўцыркульнай аркай, акцэнтаванай рэнэсанснай акаймоўкай. Паўднёвая сьцяна праразаецца паўцыркульнымі аконнымі праёмамі. Высокі сьпічасты багата аздоблены атынкаванымі нішамі гатычны франтон ёсьць тыповай прыкметай позьнегатычнай праваслаўнай архітэктуры ў Княстве (Мураванка, Сынковічы). Маляўнічасьць фасада ўзмацняецца паліхромнымі ўстаўкамі з выявамі сьвятых. У пазьнейшы час на скатах франтона надбудавалі фігурныя слупкі. На сьценах царквы перапаленай цэглай выкладаецца ромбападобны арнамэнт.

Унутраная прастора падзяляецца чатырма крыжападобнымі ў пляне слупамі на тры нэфы, перакрытыя сеткападабным скляпеньнем з нэрвюрамі.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (1838-46).jpg|1838—1846 гг.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (J. Aziambłoŭski, 1842).jpg|Ю. Азямблоўскі, 1842 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (J. Krašeŭski, 1843).jpg|Ю. Крашэўскі, 1843 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (K. Stronczyński, 1844-55).jpg|К. Стрончынскі, 


Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (K. Stronczyński, 1844-55) (2).jpg|К. Стрончынскі, 
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (J. Łoski, 1857).jpg|Ю. Лоскі, 1857 г.
Kodań. Кодань (E. Nicz, 1872).jpg|1872 г.
Kodanski zamak. Коданскі замак (1876).jpg|1876 г.


Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (1883).jpg|1883 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (1883) (2).jpg|1883 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (V. Griaznov, XIX).jpg|В. Гразноў, XIX ст.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (V. Griaznov, XIX) (2).jpg|В. Гразноў, XIX ст.


Kodań, Zamkavaja-Michajłaŭskaja. Кодань, Замкавая-Міхайлаўская (V. Griaznov, 1885).jpg|В. Гразноў, 1885 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (V. Griaznov, 1885).jpg|В. Гразноў, 1885 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (1900).jpg|1900 г.
Kodanski zamak. Коданскі замак (1876, 1901).jpg|1901 г.


### Гістарычныя здымкі

Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (F. Harbačeŭski, 1890).jpg|Ф. Гарбачэўскі, 1890 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (F. Harbačeŭski, 1890) (2).jpg|Ф. Гарбачэўскі, 1890 г.
Kodanski zamak. Коданскі замак (F. Harbačeŭski, 1891).jpg|Ф. Гарбачэўскі, 1891 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (1915-18).jpg|1915—1918 гг.


### Сучасныя здымкі

Koden Kosciol Sw Ducha.jpg|Агульны выгляд
Koden-dawna-cerkiew-zamkowa.jpg|З боку апсыды
Koden-dawna-cerkiew-zamkowa-portal.jpg|Партал
Kodeń, cerkiew, ob. kościół rzym.-kat. p.w. Św. Ducha 3.jpg|Скляпеньні


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Кодань
Кодань
Кодань
Кодань
Кодань
Кодань