Гетаўт (імя)

**Гетаўт** (*Геталт*, *Гетальд*, *Гецольд*, *Гецоўд*, *Гітаўт*, *Кіталт*, *Кетаўт*, *Гатаўт*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Кеталд або Гетальд, пазьней Катальда або Катаўда (Ketold, Getoldus, Cataldo, Cataudo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедзень, Гедвін, Гедмонт; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Гетаўт складаецца з асноваў -гед- (-гад-, -гід-) і -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) (імёны ліцьвінаў Таўтвід, Таўтывіл, Таўтгерд; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ'. Такім парадкам, імя Гетаўт азначае «ганарысты род». Адзначалася старажытнае германскае імя Theotgit (Theot-git).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gacołt (Gaczołt, Kiecołt, Gicołt, Giczołt).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Getawt*, *cum Gethowoth*, *Getowd*, *Gethawoth* (2 кастрычніка 1413 году); *Gettoth* (16 і 21 чэрвеня 1409 году); *Кгетолту чоловекъ [[Эйбут|Еибутъ]]* (1440—1492 гады); *Georgio Gottoltowycz* (13 ліпеня 1443 году); *Dorgys Gethowthowycz* (2 лістапада 1449 году); *Juszkone Gethowtowicz* (23 красавіка 1452 году); *именья отчины пани Моньковое Кгетовътовича* (18 чэрвеня 1482 году); *Окушъку Калениковичу… Брату его Кгетовъту* (12 кастрычніка 1488 году); *domino Pyethkone Gyethowthowycz* (15 траўня 1489 году); *Кгетовть Калениковичъ* (24 траўня 1497 году); *undecem homines videlicet [[Нарэйка|Narko]] Kitoltowicz* (17 лістапада 1502 году); *Кгетовту Калениковичу* (5 ліпеня 1513 году); *до наместника стоклишского Кгетовта* (5 лютага 1514 году); *Кгетовтъ Каленикович* (26 кастрычніка 1514 году); *Кгетовт Колениковичъ* (13 студзеня 1517 году); *земли пустыхъ у Ясвоинском волости в Лякове… Кгетовтовщину* (30 траўня 1517 году); *Мацъко Кгетовътовичъ*, *Кгетовътъ*, *Римъко Кгитовтовичъ* (1528 год); *земля Петрова, Петрашова Кгетовтовича* (12 жніўня, 14 верасьня і 30 кастрычніка 1529 году); *панъ Томко Кгетовтовичъ* (5 сакавіка 1533 году); *панъ Томъко Кгетол[ъ]товичъ* (7 сакавіка, 27 сакавіка, 30 красавіка, 8 траўня, 11 траўня, 28 траўня, 11 чэрвеня, 13 чэрвеня, 22 чэрвеня, 25 чэрвеня, 10 жніўня, 15 жніўня, 19 жніўня, 30 жніўня, 31 жніўня, 15 кастрычніка 1533 году, 31 жніўня 1534 году, 17 ліпеня 1535 году); *Томъко Кгетолтъ* (29 траўня 1539 году); *Миколай Кетовтович* (*Кгетовтович*) (12 траўня 1533 году); *Кгетол(ъ)това [городъня]* (1545 год); *панъ Александро Кгетолтъ* (3 жніўня 1546 году); *а Олександро Кгетолтъ* (7 верасьня 1549 году); *земенин Полоцкий Александро Кгетолтъ*, *брат того Александров, Матфей Кгетолтъ*, *Матфей Томкович Кгетолтъ* (Полацкая рэвізія 1552 году); *земян господарских земли Жомоитъское волости [[Вялёна|веленское]] Оршули Станиславовны Кгедтовтовича Балтромеевои Миколаевича Довкъша* (8 лістапада 1591 году); *року 1578… у [[Баркулабаў|Баркулабове]] переставилася пани Марья Кгитовтовна, городничая полоцкая* (Баркулабаўскі летапіс); *Giecołd* (1621 год); *Getoldus tertius filius Laurentij* (1641 год); *Maciey Gatowtt… Maciey Gatowt* (20 кастрычніка 1655 году); *Maciej Giecołd… Mikołaj Giecołd Steckiewicz… Mateusz Giecołd Steckiewicz*, *Jan Giecołd*, *Ród Giecowdów i Niewiarów: p. Tomasz Giecowd* (1690 год); *Antoni Gietowtt* (1763 год); *Parafia [[Кармялаў|kormiałowska]]… Giecołdowicze*, *droga do Gietowdowicz w. jm. pana Kozokowskiego na Dewołgowicze* (1784 год); *Olexandro Gietolt* (13 сакавіка 1793 году).

## Носьбіты
* Гетаўт ( па 1413) — літоўскі баярын, меў сыноў Юрыя і Дорга
* Гетаўт — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
* Гетаўт — намесьнік стаклішкаўскі, які ўпамінаецца ў 1514 годзе
* Гетаўт Каленікавіч (да 1474 — па 1528) — полацкі баярын, сын кіеўскага баярына Каленіка Каленікавіча, унук Каленіка Мішкавіча; меў сыноў Томку, Аляксандра і Мацьвея, дачок Марыю і Данімітру
* Мацка Гетаўтавіч — суміліскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Рымка Гітаўтавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Гетаўтавіч — прыстаў Радунскай воласьці, які ўпамінаецца ў 1533 годзе
* Гетаўт — баярын Менскага павету, які ўпамінаецца ў 1538 годзе
* Таміла Гетаўтаўна — літоўская баярыня, якая ўпамінаецца ў 1545 годзе
* Марын Гетальдзіч (1568—1626) — харвацкі матэматык, астраном і фізык
* Гецольд — ваўкавыскі баярын, які ўпамінаецца ў 1621 годзе

Гетаўты і Гецольды — літоўскія шляхецкія роды.

Гецолты (Giecołt) гербу Станкевіч — літоўскі шляхецкі род з Гарадзенскага павету.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся маёнткі Гетаўцішкі ў Жамойцкім старостве і Гецолдавічы ў Ковенскім павеце.

На гістарычнай Упіччыне існуе вёска Гетаўты.

## Глядзіце таксама
* Геда
* Вальда

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны