open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Плунгянскі раён

**Плунгянскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Цельшыцкім павеце Летувы. Знаходзіцца на захадзе краіны. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй раён належыць да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

## Паселішчы
У складзе Плунгянскага раёну знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 1 горад — Плунгяны
* 4 мястэчкі — *Алседы*, *Кула*, *Плацела* і *[[Кальварыя Жамойцкая]]*;
* 206 вёсак.

## Колькасьць насельніцтва
* *Плунгяны* — 23 646 чал;
* *Варкала* — 1234 чал;
* *Плацела* — 1021 чал;
* *Алседы* — 956 чал;
* *Кальварыя Жамойцкая* — 798 чал;
* *Кула* — 704 чал;
* *Шатекі* — 676 чал;
* *Прусалы* — 640 чал;
* *Бабрунга* — 616 чал;
* *Сталгена* — 465 чал;

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Плунгянскі раён падзяляецца на 11 старостваў:
* *Алседскае* (па-летувіску: *Alsėdžių seniūnija*)
* *Бабрунгскае* (па-летувіску: *Babrungo seniūnija*)
* *Кульскае* (па-летувіску: *Kulių seniūnija*)
* *Наўсодзкае* (па-летувіску: *Nausodžio seniūnija*)
* *Паўкштакскае* (па-летувіску: *Paukštakių seniūnija*)
* *Плацельскае* (па-летувіску: *Platelių seniūnija*)
* *Плунгянскае гарадзкое* (па-летувіску: *Plungės miesto seniūnija*)
* *Сталгенскае* (па-летувіску: *Stalgėnų seniūnija*)
* *Шатекскае* (па-летувіску: *Šateikių seniūnija*)
* *Кальварыйска-Жамойцкае* (па-летувіску: *Žemaičių Kalvarijos seniūnija*)
* *Жлібінскае* (па-летувіску: *Žlibinų seniūnija*)


Катэгорыя:Жамойць
Аблуква

**Аблуква** — возера на поўнач ад гораду Турава, за ракой Прыпяцьцю.

## Этымалёгія
Назва зьвязана з геаграфічным тэрмінам «блоква», «блуква» — нізіна, які зафіксаваны ва ўкраінскіх гаворках, «блук» — выган.

## Апісаньне
Возера праз раку Глушыцу злучаецца з возерам Бабінец.

## Літаратура
*  С. 701

Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Баркі (Гарадзенская вобласьць)

**Баркі́** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Баркі ўваходзяць у склад Верцялішкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Рыдзялі

**Рыдзялі́** — вёска ў Беларусі, каля возера Рыбніцы. Уваходзяць у склад Верцялішкаўскага сельсавету Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Рыдэль (Riedel) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 106 чалавек
* 2010 год — 73 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Асова

**Асо́ва**, **Асо́ва града́**, **Асо́вы брод**, **Асо́ўскае** — балоты ў навакольлях вёсак Ельна, Азяраны, Рычоў, Пагост (Жыткавіцкі раён).

У аснове найменьняў ляжыць старабеларускае слова «аса», «ось» (вось) — «асіна» (грыб-асавік — «падасінавік»). Такім чынам, Асова, Асоўскае і г.д. — «балоты, парослыя асінай».

## Літаратура
*  С. 701—702

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Жыткавіцкага раёну
Пракопавічы

У Гарадзенскай вобласьці:

* **[[Пракопавічы (Індурскі сельсавет)|Пракопавічы]]** — вёска ў Індурскім сельсавеце Гарадзенскага раёну.
* **[[Пракопавічы (Падлабенскі сельсавет)|Пракопавічы]]** — вёска ў Падлабенскім сельсавеце Гарадзенскага раёну.
Падазёркі

**Падазёркі** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Падазёркі ўваходзяць у склад Госкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Госкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Корчыкі

**Ко́рчыкі** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Корчыкі ўваходзіць у склад Азёрскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Азёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Бусовішча

**Бусовішча** — балота каля в. Рычоў (Жыткавіцкі раён).

Бусовішча — літаральна «месца, дзе вырабляліся бусы» — невялікая лодка, човен. 

## Літаратура
*  С. 702

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Жыткавіцкага раёну
Шчачынова

**Шчачыно́ва** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Шчачынова ўваходзіць у склад Путрышкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 45 чалавек
* 1999 год — 80 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Путрышкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Балоньне (Прыпяць)

: *Гэта артыкул пра мясцовасьць. Калі вас цікавіць урочышча, глядзіце [[Балоньне (урочышча)|Балоньне]].*
**Бало́ньне** — мясцовасьць у пойме Прыпяці, якая вясной затапляецца паводкай. Словы «балонь», «балоньне» азначаюць «нізкі луг, сенажаць, даліна каля ракі».

## Крыніцы

## Літаратура
* Кніга «Памяць»: Гіст.-дакум. хроніка Жыткавіц. р-на/П15 Рэд.-укл. В. Р. Феранц. — Мн.: Ураджай, 1994. — 767 с., [8] л. іл. ISBN 5-7860-0614-X

Катэгорыя:Прыпяць
Старадубавая

**Старадубава́я** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Старадубавая ўваходзіць у склад Адэльскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 294 чалавекі
* 1999 год — 338 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Навадзель (хутар)

**Навадзе́ль** — хутар у Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Навадзель уваходзіць у склад Адэльскага сельсавету.

Вёска Навадзель знаходзіцца па польскім баку мяжы.

## Насельніцтва
* 2010 год — 10 чалавек
* 1999 год — 23 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Белкі

**Белкі** — балота каля в. Бярэжцы (Жыткавіцкі раён).

У Жыткавіцкім раёне ўжываецца слова «белка» — «нягразкае балота, якое зарасло травой». Ад гэтага геаграфічнага тэрміна ўзьнікла назва балота. Слова «белка» ў сваю чаргу суадносіцца са словам «пелька», «пелка», якое на Палесьсі азначае «паглыбленьне круглай формы, часта з вадой», «невялікая махавая або сенажатная нізіна з вадой сярод поля». Даны геаграфічны тэрмін разглядаецца як даўняе запазычаньне з балцкіх гаворак.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 702

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Жыткавіцкага раёну
Прэнскі раён

**Прэ́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Ковенскім павеце Летувы. Знаходзіцца на поўдні краіны. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй раён належыць да этнаграфічнага рэгіёну Дзукія.

## Паселішчы
У складзе Прэнскага раёну знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 2 гарады — Прэны і Езна;
* 3 мястэчкі — *Бальберышкі*, *Пакуны* і *Вэйвера*;
* 401 вёска.

## Колькасьць насельніцтва
* *Прэны* — 11 353 чал;
* *Езна* — 1476 чал;
* *Бальберышкі* — 1180 чал;
* *Вэйвера* — 1100 чал;
* *Стаклішкі* — 940 чал;
* *Ішлаўжа* — 840 чал;
* *Скраўджа* — 727 чал;
* *Пакуны* — 680 чал;
* *Герула* — 561 чал;
* *Маўруча* — 394 чал.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У склад Прэнскага раёну ўваходзяць 10 старостваў:
* *Ашмінцкае* (па-летувіску: *Ašmintos seniūnija*)
* *Бальберышкаўскае* (па-летувіску: *Balbieriškio seniūnija*)
* *Ішлаўскае* (па-летувіску: *Išlaužo seniūnija*)
* *Езнаўскае* (па-летувіску: *Jiezno seniūnija*)
* *Новаўцкае* (па-летувіску: *Naujosios Ūtos seniūnija*)
* *Пакунскае* (па-летувіску: *Pakuonio seniūnija*)
* *Прэнскае гарадзкое* (па-летувіску: *Prienų miesto seniūnija*)
* *Стаклішкаўскае* (па-летувіску: *Stakliškių seniūnija*)
* *Шылавоцкае* (па-летувіску: *Šilavoto seniūnija*)
* *Віверыцкае* (па-летувіску: *Veiverių seniūnija*)

## Крыніцы

Катэгорыя:Раёны Ковенскага павету
Катэгорыя:Дзукія
Тэнцынг Норгэй

**Тэнцынг Норгэй** (нар. 15 траўня 1914 году — пам. 9 траўня 1986 году) — нэпальскі шэрпа, які нарадзіўся ў Кхумбу, разам з Эдмундам Гілары 29 траўня 1953 году зьдзейсьніў першы ўзыход на Эвэрэст — самую вялікую гару на Зямлі.

У 1935, 1936 і 1938 г.г. Тэнцынг працаваў як праваднік для брытанскіх экспэдыцый, якія спрабавалі скарыць Эвэрэст з тыбэцкага, паўночнага боку. У 1951 годзе ён браў удзел, у якасьці правадніка ў францускай экспэдыцыі на гару Нанда Дэві. Ён лічыў гэтую экспэдыцыю самай складанай у сваім жыцьці. У 1952 годзе браў удзел у двух швайцарскіх экспэдыцыях на Эвэрэст і пад час адной зь іх, разам з *Р. Ламбэртам* дасягнуў рэкорднай вышыні — 8600 м.

У 1953 годзе Норгэй узяў удзел у брытанскай экспэдыцыі на Эвэрэст, пад кіраўніцтвам *Джона Ханта* і 29 траўня, разам з Эдмундам Гілары дасягнуў вяршыні. За гэтае ўзыходжаньне Тэнцыг Норгэй быў узнагароджаны *Нэпальскай Зоркай* — вышэйшай узнагародай Нэпала і мэдалём *Георга VІ* (брытанскай узнагародай).

Пасьля гэтага падарожжа Тэнцынг Норгэй пераехаў у Індыю, дзе быў кіраўніком *Гімалайскага Горнага Інстытута* (*Himalayan Mountaineering Institute*) і быў старшынём супольнасьці Шэрпаў.

## Крыніцы

## Бібліяграфія
* «Man of Everest. Тне Autobiography of Tenzing told to James Ramsey Ullman». (1955)

* «After Everest. An Autobiographi of Tenzing Norgay Sherpa as told to Malcolm Barnes». 
(1977)

* «Тигр снегов. Автобиография Тенцинга, записанная с его слов Джеймсом Рамзаем Ульманом». (1957, 1961, 1982)

* «Тигр снегов. Автобиография Тенцинга, записанная с его слов Джеймсом Рамзаем Ульманом/Перевод с английского Л.Л. Жданова. После Эвереста. Автобиография Тенцинга, записанная с его слов Малькольмом Барнсом»/Перевод с английского О.Л. Орестова. (1988)

## Літаратура
* *Singh G.* Lure of Everest. — Delhi, 1961.

* *Unsworth W.* Everest. — London, 1982.0

* *Гвоздецкий Н. А., Голубчиков Ю. Н. * Горы. — Москва: Мысль, 1987. — 400 с — Серия: Природа мира. — 50 000 экз.

* *Поляков А. И.* Полюс высоты. — Москва: Советская Россия, 1982. — 152 с — 50 000 экз.

* *Хант Д. Г., Сесил Д.* Восхождение на Эверест/Перевод с английского Б. А. Гарфа, Е. Б. Гиппенрейтера и Ю. М. Широкова. — Москва, Иностранная литература, 1956. — 294 с.

* *Хиллари Э., Дойг Д.* На холодных вершинах. — Москва, 1983.

* *Алувалиа Х.* Выше Эвереста. — Москва, 1983.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нэпале
Катэгорыя:Нэпальскія альпіністы
Катэгорыя:Памерлі ў Індыі
Гарны

**Гарны́** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Гарны ўваходзяць у склад Квасоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 97 чалавек
* 2010 год — 62 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Квасоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Пракопавічы (Падлабенскі сельсавет)

**Прако́павічы** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Пракопавічы ўваходзяць у склад Падлабенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 33 чалавекі
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Белева (Гарадзенская вобласьць)

**Бе́лева** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Белева ўваходзіць у склад Індурскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 9 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Індурскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Хварасьцяны (Польшча)

**Хварасьця́ны** () — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы, на мяжы зь Беларусьсю, на дарозе . Знаходзіцца ў гміне Новы Двор.

## Гісторыя
У 1939—1940 і 1944—1946 гадах у Сапоцкінскім раёне БССР.

У 1946 годзе ў сувязі з карэкціроўкай дзяржаўнай мяжы паміж СССР і Польскай Народнай Рэспублікай вёска была перададзеная Польшчы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Машкі (Магілёўская вобласьць)

**Машкі́** — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскае вобласьці. Машкі ўваходзяць у склад Хімоўскага сельсавету.

## Месцазнаходжаньне
Знаходзіцца за 14 км ад чыгуначнае станцыі Бярэзіна на лініі Бабруйск — Жлобін.

## Назва
Назоў, верагодна, паходзіць ад асновы «мох»: месца, дзе расьце мох, мохавае балота.

## Гісторыя
Вядомыя паводле пісьмовых крыніцаў ад пачатку ХХ стагодзьдзя як хутар Качэрыцкае воласьці Бабруйскага павету. У яго склад уваходзілі 4 двары, дзе жылі 50 чалавек. Паводле перапісу 1926 году — пасёлак, 6 двароў, 35 жыхароў. У 1931 годзе створаны калгас «Чырвоная зорка».

## Насельніцтва
* 1997 год — 10 двароў, 14 жыхароў
* 1999 год — 13 жыхароў
* 2010 год — 7 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* Машкі // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 580

Катэгорыя:Хімоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Буса

**Буса** — невялікая лодка, човен. Літаральнае значэньне слова «буса» — «дзяўбаная лодка».

Слова было зафіксаванае ў самастойным выкарыстаньні на тэрыторыі Верасьніцкага і Азяранскага сельскіх саветаў.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Лодкі
Пабокавічы

Назву **Пабокавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Пабокавічы — вёска ў Асіпавіцкім раёне
** Пабокавічы — вёска ў Бабруйскім раёне

## Глядзіце таксама
* Бокаў
* Бокатаўка
* Забока
Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага

**Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага**, **Галоўны Трыбунал Вялікага Княства Літоўскага**, **Літоўскі Трыбунал** — установа на ўзор Кароннага Трыбуналу, вышэйшы апэляцыйны суд Княства, пастановы якога мелі сілу пастановаў сойма. Быў створаны ў 1581 року зь сядзібаю ў Вільні, пачаў працаваць у 1582 року. Складаўся з 46 судзьдзяў-дэпутатаў, якія выбіраліся на сойміках са шляхты па два ад кожнага павету тэрмінам на 1 рок (з 1588 року яшчэ выбіраліся 3 дэпутаты ад зямлі Жамойцкай).

Трыбунал разглядаў апэляцыі на рашэньні земскіх, замкавых і падкаморных судоў, а таксама скаргі на рашэньні павятовай адміністрацыі. Па першай інстанцыі ён разглядаў справы пра неналежнае выкананьне старостамі і замкавымі ўраднікамі сваіх абавязкаў пры судаводзтве. Да юрысдыкцыі трыбуналу адносіліся таксама справы духоўных асобаў; пры разглядзе такіх справаў удзельнічалі дэпутаты ад духавенства.

Сэсіі трыбуналу праходзілі пад старшынствам выбранага ім маршалка, пастановы прымаліся большасьцю галасоў на аснове Статутаў Вялікага Княства Літоўскага, соймавых канстытуцыяў і звычаёвага права. Месцам сэсіяў трыбуналу былі Вільня (шторок), Менск (кадэцыя літоўская) і Наваградак (кадэцыя руская) (па чарзе праз рок). Да 1588 року сэсіі праходзілі і ў Троках. З 1599 году сэсіі Трыбуналу ВКЛ адбываліся кожныя 2 гады і кожная сэсія цягнулася больш за 5 месяцаў (на год). З 1775 року сэсіі кадэцыі рускай адбываліся ў Горадні. 

## Літаратура
* Юрыдычны энцыклапедычны слоўнік / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: С.В. Кузьмін і інш. — Мн.:БелЭн, 1992. — 636 с.

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Базыль Камароў

**Базыль Камароў** — беларускі мастак. Жыве і працуе ў Магілёве.

## Адукацыя

## Праца
У сваіх працах Базыль Камароў адлюстроўвае пераважна карціны старога Магілёва, прычым большасьць твораў выкананыя з гістарычнай дакладнасьцю. 

Адна з карцін Камарова - панарама старога Магілёва, вісіць у кабінэце мэра горада Шорыкава.

Адзін з аўтараў памятнага знака на месцы пахаваньня Зьмітра Жылуновіча (Цішкі Гартнага) ў Магілёве, усталяванага «Мартыралёгам» у 1989 г.https://web.archive.org/web/20100318005525/http://historyka.swisshost.by/content/blogcategory/21/34/.

Афарміцель кішэннага календара на 2001-2002 гг., выпушчанага магілёўскай абласной арганізацыяй ТБМ http://tbm.org.by/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=55.

## Вонкавыя спасылкі
* "Белсат" пра адкрыцьцё пэрсанальнай выставы Камарова
* Працы Базыля Камарова (фота)
* Інтэрвію на радыё "Свабода"

Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Асобы Магілёва
Лодка

**Ло́дка** — невялікае судна. У вайскова-марскім слоўніку лодка вызначаецца як судна даўжынёй да дзевяці мэтраў, шырынёй да трох мэтраў і грузападымальнасьцю да пяці тонаў. Зазвычай лодкі — вёславыя судны, але бываюць таксама ветразевыя лодкі, аднак невялікія спартовыя ветразевыя судны прынята называць ня лодкамі, а яхтамі. Таксама лодка можа быць абсталяваная маторам (матор можа быць як дапаможнай, так і асноўнай крыніцай энэргіі). У адпаведнасьці з прынятай у большасьці краінаў клясыфікацыяй маторныя лодкі называюць суднамі з падвесным маторам. Невялікія судны з убудаваным маторам часьцей называюць катэрамі.

Асноўнымі матэрыяламі для вытворчасьці лодак зьяўляюцца лёгкія справа, драўніна, кампазытныя матэрыялы і палімэры. Асобым тыпам людак зьяўляюцца надзіманыя лодкі.

Цяпер лодкі выкарыстоўваюцца для адпычынку, рыбалоўства, высадкі людзей і перавозкі грузаў з судна на бераг там, дзе няма прычалаў, перасоўваньня па населеных пунктаў падчас паводкі, а таксама як ратавальны сродак (шлюпкі).

Апроч таго панятак «лодка» традыцыйна выкарыстоўваецца ў дачыненьні да пэўных тыпаў караблёў, памеры якіх ужо даўно не адпавядаюць вызначэньню лодкі (напрыклад, падводная лодка).

## Зноскі
Дзьмітры Дзьмітрыеў

**Дзьмітры Дзьмітрыеў** (нарадзіўся ў 1978 годзе ў Магілёве) — беларускі паэт. Скончыў Магілёўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Аркадзя Куляшова. Жыве і працуе ў Магілёве.

## Біяграфія
Удзельнік лонг-ліста прэміі «Дебют» 2001 (Масква), анталогій «Освобожденный Улисс», «Русские стихи 1950—2000 годов. Антология (Первое приближение) в 2 томах», аўтар паэтычных зборнікаў «Полое собрание сочинений» (Масква, Издательство Льва Шпринца, 2002), «Ліра спіралі» (Менск, Логвінаў, 2013).

На беларускай мове друкаваўся ў газэце «Наша Ніва» і часопісы «Arche». Удзельнік выставаў візуальнай літаратуры «Worttandem» (Бадэн, Швайцарыя) і «Wort» (Аараў, Швайцарыя), шорт-ліста «Залатая Літара» (2014). Пераклаў у суаўтарстве на беларускую мову вершы Генадзя Айгі.

## Узнагароды
* спецыяльны прыз прэміі «Дэбют-2014» за «дасягненьні ў візуальнай камбінаторнай паэзіі» зь кнігай «Ліра спіралі».

## Вонкавыя спасылкі
* «Arche» пра Дзьмітрыя Дзьмітрыева
* Вершы Дзьмітрыя Дзьмітрыева ў «Нашай ніве»
* Блог Дзьмітрыя Дзьмітрыева

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1978 годзе
Верацёнка

**Верацёнка** — левы прыток Прыпяці.

## Назва
Слова «верацея» ў значэньні «ўзгорак, узвышша сярод балота» ўжываецца ня толькі на Палесьсі, але і ў шматлікіх іншых гаворках на славянскай тэрыторыі, акрамя ўкраінскіх. Аднак нагаданае значэньне наўрад ці адлюстравалася ў назьве возера рэчкі Верацёнка. У Беларускім Палесьсі словы «верацея», «верацьцё» маюць яшчэ такія значэньні: «водмель», «сенажаць на беразе, якая ўтвараецца з вузкай і доўгай паласы, у якой з абодвух бакоў вузкі луг ці балота»; «нізкае месца»; «закінутае поле». У славянскай мове слова «вретье» азначае «выхад на паверхню падземнага ручая ці падземнай рэчкі».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 702.

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Жыткавіцкага раёну
Хімы

**Хімы́** — назоў шэрагу населеных пунктаў.

## Населеныя пункты
* Хімы — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці
* Хімы — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Хімы — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці
Востранка (рака)

**Во́странка** — рэчка ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці. 

У назьве рэчкі корань «востр-», што і ў слове «востры». Так маглі назваць рэчку з хуткім, імклівым цячэньнем. Такія рэчкі на Палесьсі называюць Стрэлкамі. Пад такой назвай вядомы вадацёк у навакольлях вёскі Азяраны. А ў вёсцы Дуброва запісалі слова «стрэльніца» — бакавое цячэньне ракі. 

## Літаратура
*  С. 702

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Жыткавіцкага раёну
Вусьцечына

**Вусьцечына** (мясцовае вымаўленьне — *Вусьцячы́на*) — возера каля в. Крэмнае (Жыткавіцкі раён).

Корань назвы відавочны — вусьц-; аднак вусьце — гэта, як правіла, «месца ўпадзеньня ракі ў другую раку, возера». У гэтым жа выпадку вусьце («вусьцечына») — наадварот, «выток рэчкі з возера». Такім чынам, Вусьцечына — «возера, зь якога выцякае рэчка, ручай».

## Літаратура
*  С. 702

Катэгорыя:Азёры басэйну Прыпяці
Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёну
Вятлішча

**Вятлішча** — балота паблізу в. Кольна (Жыткавіцкі раён). Літаральна «месца, дзе растуць вётлы» (у тураўскіх гаворках ветла — вярба; звычайна белая вярба).

## Літаратура
*  С. 702—703

Катэгорыя:Балоты Жыткавіцкага раёну
Выдра (возера)

**Выдра** — возера каля в. Новыя Залюцічы (Жыткавіцкі раён).

## Назва
У тураўскіх гаворках выдра, вудра, вудрань — «навіна, новараспрацаванае поле», у іншых беларускіх гаворках выдранка — «поле сярод лесу на месцы аблогі». Можна меркаваць, што вакол возера Выдры ў мінулым выцерабілі лес і кусты пад сенажаць, поле. З другога боку, нельга не параўнаць гэту назву з найменьнямі рэчак Выдрыжа, Выдраж, Ведрыч. У іх назвах выдзяляецца корань ведр-, выдр-, які існуе таксама ў форме одр- і мае значэньне «вада», «рака». Такім чынам, не выключна, што назва возера Выдра побач з Новымі Залюцічамі зьяўляецца вельмі старажытнай, «сьледам» старажытнарускай эпохі.

## Літаратура
*  С. 702

Катэгорыя:Азёры басэйну Прыпяці
Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёну
Сьвятаполк II Тураўскі

**Сьвятаполк Ізяслававіч**, **Сьвятаполк ІІ Тураўскі й Кіеўскі** — князь з роду Рурыкавічаў, заснавальнік роду Сьвятаполчычаў, што ўладарыў у Тураве ў канцы ХІ стагодзьдзя і ў другой палове ХІІ—ХІІІ стагодзьдзяў.

## Паходжаньне
Сьвятаполк ІІ паходзіў з дынастыі Рурыкавічаў. Ён быў унукам князя Яраслава Мудрага й сынам старэйшага зь Яраславічаў Ізяслава. Нарадзіўся будучы тураўскі князь блізу 1050 году.

## Палітычная дзейнасьць
Князь Сьвятаполк ІІ як прадстаўнік старэйшае галіны Яраславічаў быў вельмі актыўным дзеячам. У 1069 годзе, пасьля сьмерці ягонага брата Мсьціслава Ізяслававіча ў Полацку ён стаў князем крывіцкім. Праўда, ненадоўга, ужо ў 1071 годзе Ўсяслаў ІІ Чарадзей выгнаў Сьвятаполка з Полацку. Сьвятаполк не ачольваў барацьбу за Полацак, чамусьці выправу на Ўсяслава ІІ зьдзейсьніў ягоны брат Яраполк.

Пасьля выгнаньня з Полацку Сьвятаполк ІІ быў пры бацьку, пакуль у 1078 годзе ня стаў князем ноўгарадзкім. Тут ён сядзеў да 1088 году і праявіў сябе як люты вораг Полацка й Усяслава Чарадзея. У 1088 годзе Сьвятаполк перайшоў княжыць у Тураў. Галоўным чыньнікам зьмены княжяньня з Ноўгараду на Тураў стала імкненьне Сьвятаполка вярнуць сабе Кіеў. У той час сталіца Русі пераходзіла з рук у рукі. Нарэшце, у 1093 годзе тураўскі князь стаў і князем кіеўскім, пакінуўшы за сабою тураўскі пасад.

У Кіеве Сьвятаполк ніколі не забываўся на Тураў, пры ім была дружына з дрыгавічоў, зь якой ён заўжды раіўся. Кіяны не любілі свайго князя й ягоных набліжаных, справядліва бачачы, што Сьвятаполк ІІ заўжды імкнуўся выконваць парады тураўцаў.

## Сьмерць
Памёр Сьвятаполк ІІ Ізяслававіч 16 красавіка 1113 году. Пасьля ягонай сьмерці ў Кіеве пачаўся бунт, у выніку чаго сталіца Русі была лёгка захоплена Ўладзімерам Манамахам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1050 годзе
Катэгорыя:Полацкія князі
Катэгорыя:Тураўскія князі
Катэгорыя:Вялікія князі кіеўскія
Катэгорыя:Князі наўгародзкія
Катэгорыя:Асобы Турава
Новая Шараеўшчына

**Но́вая Шарае́ўшчына** () — вёска ў Хімоўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 13 км ад чыгуначнае станцыі Бярэзіна на лініі Бабруйск — Жлобін.

## Гісторыя
Назоў, верагодна, паходзіць ад прозьвішча Шарай, якое ў сваю чаргу ўтварылася ад асновы «шэры». Вядомая паводле пісьмовых крыніцаў ад пачатку ХХ стагодзьдзя як *Слабада Шараеўшчына* Бортнікаўскае воласьці Бабруйскага павету. У яе склад уваходзілі 28 двароў, дзе жылі 210 чалавек. У 1917 годзе — *Слабада Новая Шараеўшчына*, 44 двары, 266 жыхароў. Паводле перапісу 1926 году — вёска *Новая Шараеўшчына*, 39 двароў, 266 жыхароў. У 1930 годзе створаны калгас імя В. М. Молатава. У вёсцы брацкая магіла савецкіх жаўнераў, якія загінулі ў баёх у Вялікую Айчынную вайну. На магіле ў 1975 годзе ўсталяваны помнік-абэліск з мэмарыяльным надпісам.

## Насельніцтва
* 1997 год — 27 двароў, 57 жыхароў
* 1999 год — 46 жыхароў
* 2010 год — 45 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* Новая Шараёўшчына // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 583

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Хімоўскі сельсавет
Мілян (неадназначнасьць)

*Мілян — горад у Італіі

*Мілян — італьянскі футбольны клюб
Рэчыцкі павет (неадназначнасьць)

**Рэчыцкі павет** — назоў шэрагу адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі
* Рэчыцкі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага ваяводзтва ВКЛ у 1566—1793 гадах
* Рэчыцкі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскай губэрні Расейскай імпэрыі ў 1796—1926 гадах
Новая Беларусь

**Но́вая Белару́сь** — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскае вобласьці, за 4 км ад чыгуначнае станцыі Бабруйск, непадалёку ад шашы Бабруйск — Слуцак (). 114 км ад Магілёва. Новая Беларусь уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Заснаваны ў 1929 годзе ў сувязі з будаўніцтвам тарфянога заводу «Новая Беларусь». Гэты назоў як сымбаль новага ладу быў дадзены й пасёлку. У 1986 годзе ў складзе саўгасу «Кісялевічы».

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 134 жыхары (перапіс); 1970 год — 72 жыхары; 1986 год — 6 гаспадарак, 37 жыхароў; 1997 год — 10 двароў, 14 жыхароў; 1999 год — 16 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2007 год — 11 жыхароў, 6 двароў; 2010 год — 10 жыхароў

## Пляніроўка
Вёска ўяўляе сабой кароткую просталінейную вуліцу з аднабаковай драўлянай забудовай.

## Крыніцы

## Літаратура
* Новая Беларусь // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 583.

Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Бабруйскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Палошкава (Бабруйскі раён)

**Пало́шкава** () — вёска ў Глушанскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 19 км ад чыгуначнае станцыі Мірадзіна на лініі Бабруйск — Менск.

## Гісторыя
Назоў, верагодна, паходзіць ад прозьвішча Палошкаў. Заснаваная ў 1920-я. У 2013 годзе вёска перададзеная зь ліквідаванага Гарохаўскага ў склад Глушанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1997 год — 6 двароў, 7 жыхароў; 1999 год — 9 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2007 год — 2 жыхары, 2 двары; 2010 год — 4 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* Палошкава // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 585

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Глушанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Палошкава

**Палошкава** — назоў шэрагу населеных пунктаў.

## Населеныя пункты
* Палошкава — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскае вобласьці
* Палошкава — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскае вобласьці
Лейгабалі

**Лейгабалі**&nbsp;— да 1984 году&nbsp;— вёска ў Гарадзенскім раёне БССР.  

У 1984 былі ўключаны ў склад вёскі Новікі.
Багудзенька

**Багудзе́нька** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Багудзенька ўваходзіць у склад Скідзельскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Скідзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Міхайлаўка (Бабруйскі раён)

**Міха́йлаўка** — вёска ў Гарбацэвіцкім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 5 км ад чыгуначнае станцыі Красны Брод на лініі Бабруйск — Рабкор.

## Гісторыя
Назоў, верагодна, паходзіць ад імя Міхал, Міхайла ці ад вытворнага ад яго прозьвішча Міхайлаў. Вядомая паводле пісьмовых крыніцаў ад ХІХ стагодзьдзя. Паводле гаспадарчага рэестру 1847 году — вёска ў складзе маёнтку Каралеўская Слабада Бабруйскага павету, 16 двароў, 83 жыхары, уласнасьць роду Прушыноўскіх. Напачатку ХХ стагодзьдзя — вёска Гарбацэвіцкае воласьці Бабруйскага павету, было 11 гаспадарак і 79 жыхароў.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1917 год — 21 двор, 95 жыхароў; 1926 год — вёска, 23 двары, 113 жыхароў (перапіс); 1997 год — 2 двары, 2 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* Міхайлаўка // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 581

Катэгорыя:Гарбацэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Бярві

**Бярві́** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Бярві ўваходзяць у склад Скідзельскага сельсавету.

## Назва
Магчыма назва балцкага паходжання ад асновы «ткачы».

## Насельніцтва
* 1999 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Скідзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Бросты

**Бро́сты** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Бросты ўваходзяць у склад Капцёўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 13 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Кавальцы (Гарадзенская вобласьць)

**Кавальцы́** — да 1984 году вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці БССР. У 1984 годзе былі ўключаны ў вёску Славічы.

## Крыніцы
Навадзель

Назву **Навадзель** маюць:

* **[[Навадзель (хутар)|Навадзель]]** — хутар ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі.
* **[[Навадзель (вёска)|Навадзель]]** — вёска ў Сакольскім павеце Польшчы.
Галава (возера)

**Галава** — возера паблізу гораду Турава.

Слова «галава» ў Жыткавіцкім раёне вядома ў значэньнях «паўвостраў на павароце рэчкі», «калена ракі». У іншых раёнах Беларусі «галава» — «вяршыня, выток ракі, пачатак рова», «мель, грыва, якія знаходзяцца на балоце, возеры». Адно з нагаданых значэньняў слова «галава» абумовіла таксама назву невялікіх азёрцаў ля вёскі Вільча — Галоўчыцы.

## Літаратура
*  С. 703

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Азёры Жыткавіцкага раёну
Глушыца (рака)

**Глушыца** — левы прыток Прыпяці.

## Этымалёгія
У кнізе Н. І. Максімава «Днепр и его бассейн» (Кіеў, 1901) згадваецца слова «глушэц» — «старарэчышча, рукаў ракі, ператвораны ў заліў»; у расейскіх гаворках «глушица» — «затока, заліў, глухі рукаў ракі, старое рэчышча».

## Апісаньне
Рэчка сфармавалася на месцы старога рэчышча ракі Прыпяці. Зараз яна злучае два возеры — Аблуква і Бабінец і ўпадае ў раку Прыпяць. Раней на месцы былога рэчышча існавала адно возера, якое аб’ядноўвала ў сябе ўсе вышэй згаданыя азёры і мела адну агульную назву Глушыца.

## Літаратура
*  С. 703

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Жыткавіцкага раёну
Уладзімер Кіслы

**Уладзімер Кіслы** (нарадзіўся ў 1957 годзе, в. Дубна Мастоўскага раёну) — мастак і рэстаўратар.

## Адукацыя
Скончыў Геаграфічны факультэт БДУ ў 1979 годзе.

## Праца
З 1983 году працуе мастаком і рэстаўратарам музэю гісторыі рэлігіі ў Горадні. Майстэрству рэстаўрацыі вучыўся ў Менску, Варшаве, Рызе, Львове. Выратаваў сотні абразоў і іншых твораў сакральнага мастацтва. Наладзіў шмат аўтарскіх выстаў як жывапісец. Узнагароджаны ордэнам «Заслужаны для культуры польскай» за адшуканьне крыпты караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў вёсцы Воўчыне на Берасьцейшчыне ў 1991 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Уладзімер Кіслы — лекар сакральнага мастацтва

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія рэстаўратары
Арцём Махакееў

**Арцём Махакееў** (нар. 1979, Менск) - аўтар і вядучы праграмы "Дабравест" на тэлеканале "Лад".

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Менску, але жыў у Гомелі да 1996. Вярнуўся ў Менск. Са школьных гадоў цікавіўся рэлігіяй і геаграфіяй. Скончыў геаграфічны факультэт БДУ (разам з магістратурай). 

## Вонкавыя спасылкі
* Арцём Махакееў, асобы канала "Лад"

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія тэлевядучыя
Глушэц

Назву **Глушэ́ц** маюць:

* Глушэц — птушка сямейства цецеруковых атраду курападобных

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Глушэц — вёска ў Пружанскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Глушэц — вёска ў Лоеўскім раёне
** Глушэц — вёска ў Рэчыцкім раёне

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Глушэц — рака ў навакольлях в. Старажоўцы (Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласьць), правы прыток Сьцьвігі

## Глядзіце таксама
* Глуша
* Глушка
* Глушкава
* Глушкавічы
* Глушкі
* Глушынцы
* Глушыца
Шкленск

**Шкленск** — да 1943 вёска на ўсходзе сучаснага Гарадзенскага раёну.

У 1943 налічвала 17 двароў, 83 жыхары (Варонкі, Галубы, Гардзеі, Хохі). 

18 ліпеня  1943 спалена з жыхарамі разам зь вёскамі Сіні Камень і Дземша падчас карнай апэрацыі фашыстоўскай адміністрацыі. Загінула 68 з 83 жыхароў. 

Пасьля вайны не аднавілася. 

## Літаратура
 С. 167

Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Калёнія Ізаака

**Калё́нія Ізаа́ка** — вёска ў Гарадзенскім раёне БССР у 1939—1940 і 1944—1946.

У 1946 была зьнесена разам з вёскай Чарнаўшчызна, бо праз вёскі прайшла кантрольная паласа мяжы з ПНР.

## Крыніцы
Канстанцін Драпеза

**Канстанцін Драпеза** ( 11 траўня 1972, Барысаў) — сьпявак, удзельнік дуэта «Аляксандра і Канстанцін».

## Адукацыя
Скончыў СШ № 3, геафак Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

## Праца і творчасьць
Артыст заслужанага калектыву Дзяржаўнага аркестра РБ пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінберга. Прызёр фэстывалю «Славянскі базар» (2002). Удзельнік конкурсу «Эўрабачаньне-2004». Запісаў два дыскі «Ой за ліхімі за марозамі» і «Сойка».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт дуэта «Аляксандра і Канстанцін»

Катэгорыя:Нарадзіліся 11 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Беларускія ўдзельнікі конкурсу песьні Эўрабачаньне
Расенскі раён

**Расенскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў цэнтральнай Летуве, у складзе Ковенскага павету. Раён адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

## Паселішчы
У Расенскам раёне знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 2 гарады — Расены і Арэгала;
* 7 мястэчак — *Бэцігала*, *Гіркальны*, *Лідавена*, *Немакша*, *Шылува*, *Відукле* і *Жадзіны*;
* 590 вёсак.

## Колькасьць насельніцтва
* Расены — 12 541 чал;
* *Арэгала* — 3697 чал;
* *Відукле* — 1911 чал;
* *Гіркальны* — 997 чал;
* *Немакша* — 905 чал;
* *Шылува* — 800 чал;
* *Ногдэла* — 744 чал;
* *Бэцігала* — 559 чал;
* *Палепа* — 518 чал;
* *Гіла* — 509 чал.

## Староствы
Расенскі раён падзелены на 12 старостваў:
* *Арэгальскае* ()
* *Арэгальскае гарадзкое* (па-летувіску: *Ariogalos miesto seniūnija*)
* *Бэцігальскае* (па-летувіску: *Betygalos seniūnija*)
* *Гіркальнскае* (па-летувіску: *Girkalnio seniūnija*)
* *Кальнінскае* (па-летувіску: *Kalnujų seniūnija*)
* *Немакшанскае* (па-летувіску: *Nemakščių seniūnija*)
* *Пагаюцкае* (па-летувіску: *Pagojukų seniūnija*)
* *Палепскае* (па-летувіску: *Paliepių seniūnija*)
* *Расенскае* (па-летувіску: *Raseinių seniūnija*)
* *Расенскае гарадзкое* (па-летувіску: *Raseinių miesto seniūnija*)
* *Шылуўскае* (па-летувіску: *Šiluvos seniūnija*)
* *Відукльскае* (па-летувіску: *Viduklės seniūnija*)

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Жамойць
Чарнаўшчызна

**Чарнаўшчы́зна** — у 1939—1940 і 1944—1946 вёска ў Гарадзенскім раёне БССР.

У 1946 была зьнесена разам зь вёскай Калёнія Ізаака, бо празь вёскі прайшла кантрольная паласа мяжы з ПНР.
Азяркі

**Азяркі** — да 1957 вёска ў Гарадзенскім раёне БССР.

У 1957 зьнесена.
Дзьмітры Гулецкі

**Дзьмітры Гулецкі** (нар. 29 сакавіка 1981) — сучасны беларускі дасьледнік нумізматыкі і матэрыяльнае культуры. Актыўна займаецца нумізматычнымі дасьледваньнямі з 2005 году. Дэлегат ад Беларусі на нумізматычных канфэрэнцыях у Раўбічах, Беластоку і Вільні ў 2005—2007 гадах.

Друкаваў працы па нумізматыцы ў «Банкаўскім весніку» (Менск), «Svensk Numismatisk Tidskrift» (Стакгольм), «Bialoruskie Zeszyty Historyczne» (Беласток), «Numizmatika» (Вільня), газэтах «Беларус» (Нью-Ёрк) і «Советская Белоруссия» (Менск).

## Працы
* Адзiнкавая знаходка ранняе манеты ВКЛ тыпу «ПЕЧАТЬ-Звер» у Расii
* Выхад Вiленскае мынцы ў 1509—1516 гадох
* Групы штэмпеляў 1508—1529 гадоў, выкарыстаных для чаканкi паўгрошаў Жыгiмонта I Старога
* Манеты ВКЛ у зборы Каралеўскага Мюнцгабiнэта Швецыi
* Паўгрошы лiтоўскiя Жыгiмонта Старога: новае ў пытаннях вывучэння i класiфiкацыi
* Помнiкi працы майстроў Вiленскае мынцы пачатку XVI стагоддзя: аспекты вытворчасцi
* Рэдкiя манеты Жыгiмонта Старога 1508—1529 гадоў у зборах найвялiкшых польскiх музеяў
* Традыцыйныя грашовыя сыстэмы ў XVI—XVII стагоддзях: траякi i таляры
* Фальшаванне манет Рэчы Паспалiтай

## Кнігі
* «*Манеты беларускай даўніны*» (2007), выд. «Беларусь», 3000 асобнікаў
* «*Манеты Беларусі да 1707 года*» (2007, суаўтар кнігі)
* «*Калекцыйная Спадчына Вялікага Княства*» (2008, суаўтар кнігі)

## Глядзіце таксама
* Беларуская нумізматыка

## Вонкавыя спасылкі
* Працы Гулецкага на Скарбонка.орг
* НН пра кнігу Дз. Гулецкага ''Манеты беларускай даўніны''
* Рыцари и монеты из прошлого Белоруссии

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:Беларускія нумізматы
Феафан Шырокі

**Феафан Сергіёнак Шырокі** (**Fieafan Sierhijonak Šyroki**; 16 кастрычніка 1894, Міхалёва 2-е, Бортнікаўская воласьць, Бабруйскі павет, Менская губэрня, Расейская імпэрыя, цяпер Бортнікаўскі сельсавет, Бабруйскі раён, Магілёўская вобласьць, Беларусь — ?) — савецкі вайсковы дзеяч, генэрал-маёр авіяцыі (1944).

## Біяграфія

Ад 1915 ў войску. Ад кастрычніка 1917 у Чырвонай гвардыі, потым у Чырвонай Арміі. Удзельнік Грамадзянскае вайны, баёў на Ўсходнім, Паўднёвым і Заходнім франтох, ліквідацыі бандытызму.

Скончыў Барысаўскую лётную школу (1924), курсы ўдасканаленьня пры ваеннай акадэміі імя Жукоўскага (1930). 5 ліпеня 1938 арыштаваны НКУС, абвінавачваўся па артыкуле 58-1«б»-11 — здрада Радзіме вайскоўцам. На момант арышту быў сябрам-кандыдатам у сябры УКП (б), камандзірам 20-е авіябрыгады; пражываў у сяле Чарнышоўка (Анучынскі раён, Прыморскі край, РСФСР). Пад сьледзтвам знаходзіўся ў турме гораду Варашылаў. Вызвалены 2 студзеня 1940 празь недаказанасьць складу злачынства.

У нямецка-савецкую вайну ад 1941 — намесьнік камандзіра цяжкай бамбавальнай авіядывізіі, камандзір авіядывізіі далёкага дзеяньня. Удзельнік баёў пад Масквой, Ленінградам, Сталінградам, Курскам, вызваленьня Ўкраіны, Беларусі, Вісла-Одраскай, Усходне-Прускай і Бэрлінскай апэрацыяў. 5 лістапада 1944 прызначаны генэрал-маёрам авіяцыі.

Ад 1946 у запасе, потым у адстаўцы. Узнагароджаны ордэнам Леніна, 4 іншымі ордэнамі, мэдалямі.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Широкий Феофан Сергеевич / Жертвы политического террора в СССР

Катэгорыя:Нарадзіліся 16 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1894 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім раёне
Катэгорыя:Беларускія генэралы
Катэгорыя:Савецкія генэралы
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расеі
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Ліцьвіны (неадназначнасьць)

**[[Ліцьвіны]]** (таксама — *[[літвіны]]*; сынонім: *літоўцы*) — гістарычная саманазва беларусаў

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Ліцьвіны — вёска ў Берасьцейскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Ліцьвіны — былая вёска ў Віцебскім раёне
** Літоўцы — вёска ў Докшыцкім раёне
** Ліцьвіны — былая вёска ў Полацкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Ліцьвіны — гістарычная назва вёскі Суслаўкі (Дрыбінскі раён)
** Новае Заліцьвіньне — вёска ў Качэрыцкім раёне
** Старое Заліцьвіньне — вёска ў Качэрыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Ліцьвіна — хутары ў Барысаўскім раёне

### [[Латвія]]
* Ліцьвіны — вёска ў Дагдзкім краі

### [[Летува]]
* Ліцьвіны — вёска ў Шкудзкім раёне Клайпедзкага павету
* Ліцьвіны — былая вёска ў Бетыгольскім старостве Расенскага раёну Ковенскага павету
* Ліцьвіны — вёска ў Шыдлаўскім старостве Расенскага раёну Ковенскага павету

### [[Украіна]]
* Ліцьвіны — вёска ў Кабэляцкім раёне Палтаўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Літва
* Населеныя пункты, якія маюць аснову «Літва»

## Заўвагі

## Крыніцы
Ліцьвіны (Палтаўская вобласьць)

**Ліцьвіны** (**Літвіны**) () — вёска ў Кабэляцкім раёне Палтаўскай вобласьці. Насельніцтва складае 87 чалавек. Орган мясцовага самакіраваньня — Васілеўская сельская рада.

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў в. Ліцьвіны 

Катэгорыя:Населеныя пункты Палтаўскай вобласьці
Друцак

Назву **Дру́цак** маюць:

* Друцак — колішні горад на тэрыторыі Беларусі. Цяпер у тым жа месцы існуе вёска Друцак.
* Друцак — вёска ў Талачынскім сельсавеце Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.
Пасад

**Паса́д** — гарадзкое гандлёва-рамеснае паселішча за межамі ўмацаваньняў дзядзінца або вакольнага гораду. Наяўнасьць гандлёва-рамеснага пасада галоўнае адрозьненьне сярэднявечных гарадоў, у т. л. Літвы і Русі, ад вёсак і фэадальных сядзіб – замкаў. Ад вёсак пры замках пасады адрозьніваліся больш высокай занятасьцю насельніцтва ў гандлі і рамястве. З часам, але не абавязкова, пасады ўмацоўваліся і пераўтвараліся ў вакольныя гарады, але маглі захоўваць назву пасада, як напрыклад Вялікі пасад ў Полацку ўжо з 1030-х гг. у рэчаіснасьці быў вакольным горадам. На пасадзе звычайна пражывала асноўная частка насельніцтва гораду і знаходзіўся торг. Пры нападзе на горад неўмацаваны пасад зьнішчаўся, часта самімі абаронцамі, а насельніцтва хавалася ў дзядзінцу або вакольным горадзе.

## Глядзіце таксама
* Прадмесьце

Катэгорыя:Абарончая архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Друцкае княства

**Дру́цкае кня́ства** — удзельнае княства 12—16 ст. на ўсходніх землях сучаснай Беларусі.

Пасьля сьмерці полацкага князя Ўсяслава Брачыславіча (1101) яго тры сыны падзялілі спадчыну так, што Давыд застаўся гаспадарыць у Полацку, Глеб — у Менску, Барыс — у Друцку. У 14 ст. Друцкае княства ўвайшло ў склад ВКЛ, і сягала ад Барысава да Воршы і ад Лукомля да Цяцерына (за сучасным Круглым). З канца 15 ст. асобныя часткі Друцкага княства пераймаліся сем’ямі Сапегаў, Гаштольдаў, Ямантовічаў, Гарнастаяў. Частка князёў Друцкіх перайшла пад уладу Маскоўскага княства (1508). Пасьля адміністрацыйнай рэформы ВКЛ (1565—1566) землі княства цалкам уключаны ў Аршанскі павет.

## Літаратура
* Друцк старажытны: Да 1000-годдзя ўзнікнення горада / Рэд.кал.: Г. П. Пашкоў (гал.рэдактар) і інш.; Маст. У. М. Жук. -Мн.: БелЭН, 2000. —128 с.: іл. ISBN 985-11-0185-0
* Насевіч В. Друцкае княства і князі Друцкія // Друцк старажытны: Да 1000-годдзя ўзнікнення горада. — Мінск, 2000. С. 49-76

Катэгорыя:Удзельныя княствы ў складзе Вялікага Княства Літоўскага
Забочак

**Забо́чак** — балота каля в. Бечы (Жыткавіцкі раён).

Назва ўтварылася ад слова «забока», якое ў беларускіх гаворках азначае «бясьсьцёкавая азярына на лузе, якая ніколі не перасыхае». У расейскіх гаворках забока — «луг на лукавіне ракі», «заліў, затока», «рукаў ракі», «старое рэчышча, старык» і інш.

## Літаратура
*  С. 703

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Жыткавіцкага раёну
Друцак (вёска)

**Дру́цак** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Друці. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 10 км ад Талачына, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Талачын; каля шашы Талачын — Круглае (1 км).

## Гісторыя

Вёска разьмяшчаецца непадалёк ад дзядзінцу колішняга гораду Друцку і на месцы ягонага пасаду.

## Насельніцтва
* 2010 год — 264 чалавекі
* 1999 год — 294 чалавекі
* 1971 год — 73 гаспадаркі, 328 чалавек

## Інфраструктура
Камбінат побытавага абслугоўваньня, школа, фэльчарска-акушэрскі пункт, клюб, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Гарадзішча

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Мікалая
* Сядзіба Гардзялкоўскіх

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* в. Друцак на Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Катэгорыя:Талачынскі сельсавет
Талачынскі сельсавет

**Талачы́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — места Талачын (не ўваходзіць у склад савету).

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Талачынскага раёну Аршанскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету ўключаны 22 сельскія населеныя пункты скасаванага Плоскаўскага сельсавету.

10 кастрычніка 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — вёскі Азерцы, Букарава 2, Васкрэсенская, Вугалеўшчына, Галынка, Дроздава, Жураўлі, Забалацьце, Заднева, Зялёныя Дубы, Лунная, Міхайлаўшчына, Парэчча, Піямонт, Прудзец, Рыжычы, Скавышкі, Сьвідэршчына і пасёлкі Відэршчына, Забалацьце — ліквідаванага Азярэцкага сельсавету; а вёскі Новае Саколіна, Старое Саколіна, Шмідзельшчына, Яськаўшчына і пасёлак Усьвіж-Бук перададзеныя з Талачынскага ў Серкавіцкі сельсавет.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 496


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Талачынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Слабада (Хімоўскі сельсавет)

**Слабада́** () — вёска ў Хімоўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 6 км ад чыгуначнае станцыі Савічы на лініі Бабруйск — Жлобін, на шашы Бабруйск — Рагачоў.

## Гісторыя
Назоў паходзіць ад тыпу старажытнага тыпу паселішча — слабада. У 1621 годзе сяло ў Бабруйскім старостве Рэчыцкага павету Менскага ваяводзтва. Ва ўласнасьці казны, пасэсыя. Пасьля Другога падзелу Рэчы Паспалітай перайшла ў склад Расейскай імпэрыі. Паводле перапісу 1897 году — сяло *Слабада-Даўгарожаная* Бортнікаўскае воласьці Бабруйскага павету. У яе склад уваходзілі 39 двароў, дзе жылі 345 чалавек. Напачатку ХХ стагодзьдзя — вёска, 57 двароў, 381 жыхар. У 1913 годзе вёска разьбітая на 56 хутароў. У 1917 годзе 56 двароў, 338 жыхароў. У 1921 годзе ў нацыяналізаваным памяшканьні адчыненая працоўная школа першае ступені. У 1925 годзе ў школе навучаліся 64 хлопчыкі й дзяўчынкі, дзейнічаў пункт па ліквідацыі непісьменнасьці сярод дарослых. Паводле перапісу 1926 году — хутары, 76 гаспадарак, 366 жыхароў. У 1931 годзе створаны калгас імя Блюхера (12 сялянскіх гаспадарак). У 1976 годзе ў цэнтры вёскі ўсталяваны помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. Напачатку 1997 году было 139 двароў, 378 жыхароў. У вёсцы былі гаспадарчы двор, майстэрні па рамонце сельскагаспадарчае тэхнікі, фэрмы буйнога рагатага быдла й сьвінагадоўчая, працавалі пачатковая школа, клюб, бібліятэка, дзіцячыя ясьлі-сад, крама.

## Насельніцтва
* 2010 год — 261 чалавек
* 2007 год — 296 чалавек, 126 двароў
* 1999 год — 348 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* Слабада // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г.П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 591

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Хімоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Ракішкаўскі раён

**Ракішкаўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка па паўночным усходзе Летувы, у складзе Панявескага павету. Раён адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Паселішчы
У складзе Ракішкаўскага раёну знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 3 гарады — Ракішкі, Абяла, Пандзелы;
* 9 мястэчак — *Чадаса*, *Дукішкі*, *Юадупа*, *Южынта*, *Камая*, *Неманэлы*, *Неманы*, *Салас* і *Сувакішкі*;
* 689 вёсак.

## Колькасьць насельніцтва
* Ракішкі — 16 746 чал;
* *Юадупа* — 2043 чал;
* *Кавалішкі* — 1428 чал;
* *Абэле* — 1371 чал;
* *Пандзелы* — 1024 чал;
* *Камая* — 681 чал;
* *Скема* — 678 чал;
* *Баёра* — 671 чал;
* *Неманэлы* — 646 чал;
* *Лайбгала* — 503 чал.

## Староствы
Ракішкаўскі раён падзелены на 10 старостваў:
* *Абаляйскае* (па-летувіску: *Obelių seniūnija*)
* *Казьлішкаўскае* (па-летувіску: *Kazliškio seniūnija*)
* *Камаяйскае* (па-летувіску: *Kamajų seniūnija*)
* *Краўнскае* (па-летувіску: *Kriaunų seniūnija*)
* *Неманэльскае* (па-летувіску: *Panemunėlio seniūnija*)
* *Пандзельскае* (па-летувіску: *Pandėlio seniūnija*)
* *Ракішкаўскае гарадзкое* (па-летувіску: *Rokiškio miesto seniūnija*)
* *Ракішкаўскае сельскае* (па-летувіску: *Rokiškio kaimiškoji seniūnija*)
* *Юадупскае* (па-летувіску: *Juodupės seniūnija*)
* *Южынтайскае* (па-летувіску: *Jūžintų seniūnija*)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Панявескі павет
Катэгорыя:Аўкштота
Катэгорыя:Раёны Летувы
Ганчароўка

**Ганчароўка** (, ) — назоў шэрагу населеных пунктаў. Паходзіць ад віду рамёстваў — ганчарства.

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]

* Ганчароўка — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Ганчароўка — пасёлак у Капыльскім раёне Менскай вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Смалявіцкім раёне Менскай вобласьці

### [[Расея]]

* Ганчароўка — вёска ў Фёдараўскім раёне Башкартастану
* Ганчароўка — вёска ў Суджанскім раёне Курскай вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Таўрычаскім раёне Омскай вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Чырвонаармейскім раёне Прыморскага краю

### [[Украіна]]

* Ганчароўка — сяло ў Белгарад-Днястроўскім раёне Адэскай вобласьці
* Ганчароўка — сяло ў Манастырыскім раёне Тарнопальскай вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Золачаўскім раёне Львоўскае вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Ліцінскім раёне Віньніцкае вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Сватаўскім раёне Луганскае вобласьці
* Ганчароўка — вёска ў Тлумацкім раёне Івана-Франкоўскае вобласьці