open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімер Навумовіч

**Уладзімер Аляксандравіч Навумовіч** ( 29 кастрычніка 1943, в. Баўцічы, Карэліцкі раён, Гарадзенская вобласьць) — беларускі літаратуразнаўца, крытык.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і настаўніцы. У 1960 г. скончыў Ярэміцкую сярэднюю школу. Працаваў настаўнікам беларускае мовы і літаратуры беражноўскай васьмігадовай школы Карэліцкага раёну. У 1966 г. скончыў філялагічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Быў на камсамольскай працы — у Ленінскім райкаме камсамолу Менску, у Менскім абкаме камсамолу, лектарам ЦК ЛКСМБ.

У 1973 г. скончыў асьпірантуру пры катэдры беларускай літаратуры БДУ, у наступным годзе абараніўшы кандыдацкую дысэртацыю па філялёгіі (тэма «Проза „Маладняку“»). З 1973 г. выкладчык, з 1978 г. — дацэнт катэдры беларускае літаратуры філялягічнага факультэту БДУ.

У 1982—1983 гг. загадчык катэдры расейскае мовы для замежных студэнтаў, у 1989 г. — загадчык катэдры беларускае мовы й літаратуры для прыродазнаўчых факультэтаў, у 1989—2000 гг. — загадчык катэдры беларусазнаўства філялягічнага факультэту БДУ. У 1990—1994 гг. адначасова ўзначальваў Міжнародную школу беларускай мовы, літаратуры і культуры. У 2003—2008 гг. зьяўляўся дараднікам рэктара БДУ.

Сябар Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1990 г.

## Творчасьць
Першыя апавяданьні надрукаваў у 1964 г. (наваградзкая раённая газэта «Новае жыццё» і «Чырвоная змена»). Аўтар аповесьцяў «Узаранае поле» (часопіс «Маладосць», 1968), «Такое бывае аднойчы» (1982), манаграфіі «Шляхамі арлянят: Проза «Маладняка» (1984), дапаможнікаў «Беларусазнаўства: Навучальны дапаможнік для студэнтаў Вышэйшая навучальная ўстанова» (у сааўтарстве, пад рэд. П. І. Брыгадзіна) (1989), «Беларуская літаратура: Вучэбны дапаможнік для сярэдніх спецыяльных навучальных устаноў» (пад грыфам) (2000), «Беларуская літаратура ХХ стагоддзя: Гісторыя і сучаснасць» (2005).

## Літаратура

* Уладзімір Аляксандравіч Навумовіч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

## Вонкавыя спасылкі

* Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 359 «Аб узнагароджанні». Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь (4 верасьня 2018)

Катэгорыя:Выкладчыкі філялягічнага факультэту БДУ
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя крытыкі
Чорны замак Альшанскі

**«Чо́рны за́мак Альша́нскі»** — дэтэктыўны гістарычны раман Уладзімера Караткевіча, выдадзены ў 1978 годзе.

## Анатацыя
Гісторыя паглыбляецца карэньнямі ў падзеі XVII ст. У тыя далёкія часы, князь Альшанскі крадзе скарб паўстанцаў, але раптоўна памірае, захаваўшы пасьля сябе манускрыпт, у якім паказана месцазнаходжаньне скарбаў.

Паліёграф і пісьменьнік Антон Косьміч знаходзіць зашыфраваны пэргамэнт, расшыфраваньне якога распавядае пра схаваныя скарбы ў падзямельлі Альшанскага замку. Але гэтыя скарбы шукае і апошні атожылак роду Альшанскіх, які ў гады вайны меў зносіны з нацыстамі.

## Героі рамана
**Станоўчыя: **
*Косміч Антон;
*Пташынскі Мар'ян– сябар Косміча;
*Хілінскі Адам– іх сусед, прадстаўнік органаў бяспекі;
*Змагіцель Міхась ("Каўбой")– выкладчык беларускай мовы;
*Шаблыка Рыгор– выкладчык гісторыі;
*Рэчыц Станіслава– кіраўнік археалагічнай экспедыцыі;
*Мультан– вартаўнік замка і касцёла.
**Адмоўныя: **
*Высоцкі (Кулеш);
*Вітаўт Лыгіноўскі– псіхіятар, апошні з роду Альшанскіх;
*Ганчаронак Тодар– бухгалтар калгаса;
*Герард Пахольчык– кіяскёр.
**Другарадныя:**
*Марыя Сямёнаўна; Вячорка Мікола;
*Кухарчык– дворнік;
*Зоя Пярэрвенка; Кастусь Пярэрвенка;
*Шчука Андрэй– палкоўнік;
*Лапатуха– вар'ят.

## Спэктаклі й экранізацыя
* Год падрыхтоўкі Беларускім радыё 3-сэрыйнага радыёспэктаклю: 1984 («Літаратура і мастацтва», 27 сьнежня)
* Аўтар пастаноўкі і рэжысэр: Валер Анісенка
* Гукарэжысэр: Алесь Гіль
* Экранізацыя адбылася ў 1984 г.

## Вонкавыя спасылкі
* Чорны замак Альшанскі. У. С. Караткевіч. (1979 г.)
* Тэкст першай публікацыі раману ў часопісе «Маладосьць» (1979, № 7, 8; 1980, № 1, 2) — электроная вэрсія на сайце Музэя Уладзімера Караткевіча, створанага вучнямі і настаўнікамі Менскага дзяржаўнага прафэсійна-тэхналягічнага каледжу электронікі.

Катэгорыя:Раманы Ўладзімера Караткевіча
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Катэгорыя:Раманы 1978 году
Катэгорыя:Дэтэктыўныя раманы
Сэвэрын (папа рымскі)

**Сэвэрын** () — рымскі біскуп (папа рымскі) з кастрычніка 638 году па сваю сьмерць. Сэвэрын быў уцягнуты ў барацьбу з імпэратарам Гэракліюсам, які ціснуў на яго, каб ён прыняў монатэлітызм. Сэвэрын адмовіўся, што на працягу васямнаццаці месяцаў перашкаджала ягоным намаганьням атрымаць імпэрскае прызнаньне свайго абраньня. Папскім легатам у Канстантынопалі давалі зразумець, што пакуль рымскі пантыфік не падпіша эктэзу, то бок імпэратарскае пісьмо, што праслаўляе монатэлітызм і аб’яўляе яго адзінай афіцыйнай імпэрскай формай хрысьціянства, аніякага прызнаньня ня будзе. Легаты, тым ня менш, настройвалі, што папа рабіць гэтага ня будзе. Нарэшце, ягоны кантыфікат быў канчаткова санкцыянаваны, бо ў Канстантынопалі не жадалі разьвіваць канфлікт з Рымам. 28 траўня 640 году Сэвэрын афіцыйна наказам імпэратара быў вызнаны рымскім пантыфікам, але праз два месяцы папа памёр.

У *«[[Liber Pontificalis]]»* Сэвэрын быў апісаны як добры, шчодры і мяккі сьвяты чалавек, дабрачынец для духавенства і сябар для бедных.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Сэвэрын. Catholic Encyclopedia

Катэгорыя:Рымскія папы
Трэцяя ракета

**«Трэ́цяя раке́та»** — аповесьць Васіля Быкава, упершыню выйшла ў часопісе «Маладосць» №2 у 1962 годзе і ў асобным выданьні — у той самы год. За гэты твор у 1964 годзе Быкаў стаў Ляўрэатам Літаратурнай прэміі імя Я. Коласа.

## Падставы напісаньня
Васіль Быкаў, прачытаўшы некалькі вайсковых твораў Рыгора Бакланава, адклаў усё і жарсна сеў пісаць «Трэцюю ракету». Але не пасьпеў яе скончыць за вясну, а летам яго выклікалі на вайсковыя зборы ў Наваградак. Нават у войску Быкаў працягваў пісаць кнігу.

## Сюжэт
Нямецка-савецкая вайна ў Румыніі. Артылерыйскі разьлік трое содняў адрэзаны ад сваіх. Лёс зьвёў у адным акопе розных людзей, якім трэба адбіць першую танкавую атаку фашыстаў. У цяжкія часіны і сьмяротнай небясьпецы выяўляюцца сапраўдныя чалавечыя характары…

## Экранізацыя
У 1963 годзе Беларусьфільм зьняў фільм паводле аповесьці пад назвай «Трэцяя ракета». Гэта была першая экранізацыя твора Быкава.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Трэцяя ракета на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі пра Нямецка-савецкую вайну
Катэгорыя:Кнігі 1962 году
Катэгорыя:Беларускамоўныя літаратурныя творы
Ганорыюс I

**Ганорыюс I** () — рымскі біскуп (папа рымскі) з 27 кастрычніка 625 году па сваю сьмерць. У асноўным ён запомніўся сваёй перапіскай з канстантынопальскім патрыярхам Сэргіюшам I з нагоды вучэньня монатэлітызму. Ганорыюс быў пасьмяротна падвергнуты анатэме, спачатку за тое, што ён падпісаўся на монатэлітызм, а пазьней толькі за тое, што ня здолеў яго спыніць. Анатэма супраць Ганорыюса I стала адным з цэнтральных аргумэнтаў супраць дактрыны папскай беспамылковасьці.

## Біяграфія
Ганорыюс быў заможным шляхцічам і паходзіў з Кампаніі. Ягоным бацькам быў консул Пэтроніюс. Пра кар’еру Ганорыюса анічога не вядома да таго часу, пакуль ягоны не абралі папам 27 кастрычніка 625 году. Прыкметна, што абраны ён быў усяго толькі праз два дні пасьля сьмерці Баніфацыюса V. Такія хуткія выбары адбыліся, магчыма, праз прысутнасьць у Рыме Ісаака Армяніна, які быў упаўнаважаны зацьвердзіць абраньне папы, які імпэратарскі экзарх у Італіі.

Як папа рымскі, Ганорыюс I нанімаў у Лятэранскі палац манахаў, а ня сьвецкае духавенства. Першапачаткова ён падтрымліваў Адаляальда, зрынутага каталіцкага караля лянгабардаў, але ўсталяваў сардэчныя адносіны з арыянскім супернікам Арыяальдам. Ганорыюс ня здолеў урэгуляваць раскол Вэнэцыі і Істрыі, але ён зрабіў пасьпяховыя захады, каб залагодзіць арцыбіскупаў Равэнны, якія былі незадаволеныя сваім падпарадкаваньнем Рыму.

Ганорыюс прыняў удзел у раньніх дыскусіях адносна вучэньня пра монатэлітызм, якое заключаецца ў тым, што Хрыстос мае толькі адну энэргію і адну волю, у адрозьненьне ад вучэньня пра тое, што ён мае дзьве энэргіі і дзьве волі, як чалавечую, гэтак і боскую. Канстантынопальскі патрыярх Сэргіюш I напісаў першапачатковы ліст, у якім паведамляў Ганорыюсу аб супярэчнасьцях з монатэлітамі, просячы Ганорыюса падтрымаць пазыцыю, паводле якой адзінству Царквы не павінна пагражаць дыскусія альбо спрэчкі наконт таго, што Хрыстос валодае адной ці дзьвюма энэргіямі. Сэргіюш дадаў, што вучэньне пра дзьве энэргіі можа прывесьці да памылковага перакананьня, што Ісус мае дзьве супярэчлівыя волі. Адказ Ганорыюса ў 635 годзе падтрымаў гэтую думку, што ўсе дыскусіі павінны спыніцца, і пагадзіўся, што Ісус ня мае дзьвюх супярэчлівых воляў, але ёсьць адна, бо Ісус меў не сапсаваную чалавечую прыроду, якая мела месца пасьля ўчынку Адама, а чалавечую прыроду, якая існавала да падзеньня Адама.

Ён актыўна распаўсюджваў хрысьціянства сярод англасаксаў і спрабаваў пераканаць кельтаў вылічыць Вялікдзень па-рымску.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Ганорыюс I. Catholic Encyclopedia.

Катэгорыя:Рымскія папы
Каб людзі не журыліся

**Каб людзі не журыліся** — п’еса, напісаная А. Макаёнкам ў 1958 годзе і пастаўленая на сцэне Купалаўскага тэатру ў 1959 годзе.

У п’есе раскрываюцца праблемы сельскай рэчаіснасьці, пытаньні калгаснага будаўніцтва, паказваюцца людзі з абывацельскай псыхалёгіяй, асэнсоўваюцца жыцьцёвыя клопаты сельскіх працаўнікоў.

Хлёстка напісаныя сатырычныя вобразы калгаснага старшыні Самасеева і райплянаўскага начальніка Гудзеева.

## Ролі
* Сьцяпан Бірыла — Гудзееў, начальнік райпляну
* Барыс Платонаў — Кавальчук
* Глеб Глебаў — Самасееў, старшыня калгасу

## Цікавыя факты
Калі купалаўцы захацелі паехаць з п’есай у Кіеў, дазволу ня даў сакратар ЦК КПБ па ідэалёгіі Цімафей Гарбуноў, які палічыў, што суседзі будуць сьмяяцца зь беларусаў. І твор зьнялі з рэпэртуару.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Андрэй Макаёнак — Каб людзі не журыліся

Катэгорыя:Беларускія спэктаклі
Катэгорыя:Творы беларускай літаратуры
Катэгорыя:Творы Андрэя Макаёнка
Катэгорыя:Творы 1959 году
Кінгісепскі раён

**Кі́нгісепскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Ленінградзкай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца горад Кінгісеп.

## Геаграфія
Кінгісепскі раён мяжуе з Ламаносаўскім, Воласаўскім і Сланцаўскім раёнамі. На захадзе раёну праходзіць дзяржаўная мяжа з Эстоніяй. На паўночным захадзе пралягае Фінскі заліў. Плошча раёну складае 2907,14 км². Тэрыторыя раёну мае раўнінны рэльеф, абсалютныя вышыні складаюць да 150 мэтраў над узроўнем мора.

## Гісторыя
Кінгісепскі раён быў утвораны ў 1927 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі.
Румянцаўскі летапіс

**Румянцаўскі летапіс** — помнік беларуска-літоўскага летапісаньня; сьпіс пашыранай рэдакцыі «Хронікі Вялікага княства Літоўскага і Жамойцкага», аналягічны тэксту Альшэўскага летапісу.

## Зьмест
Асноўны зьмест Румянцаўскага летапісу — гісторыя Вялікага Княства Літоўскага ад легендарных часоў да 1567. Зборнік пачынаецца зь біблейных паведамленьняў пра падзел сьвету між нашчадкаў Ноя, абрываецца гэты разьдзел (з-за недахопу аркушаў) няскончаным апавяданьнем пра Гастамысла. На арк. 12—99 знаходзіцца апублікаваны летапіс. Арк. 100—140 прысьвечаныя гібелі Ерусаліму. На арк. 141—163 зьмешчаныя падзеі, зьвязаныя пераважна з заваёвай Русі Батыем. На арк. 164—176 гаворыцца пра гібель Канстантынопалю; на арк. 177—183 — пра Альбанію; на арк. 184—222 — пра захоп Канстантынопалю туркамі; на арк. 222 адв.—230 — «*Сказание Ивана Пересветова о царе турском...*»; потым ідзе кароткае паведамленьне (арк. 231—233).

Найбольш разгорнута і падрабязна апісаны кругабег княжаньня Вітаўта, пададзены паводле «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх».

Зьбярогся ў гістарычным зборніку 2-й палавіны 17 ст. расейскага паходжаньня, які ў 18 ст. бытаваў у Падмаскоўі, пасьля ў бібліятэцы графа М. П. Румянцава (ад гэтага і назва), цяпер у Расейскай дзяржаўнай бібліятэцы.

Апрача беларуска-літоўскай хронікі ў зборніку зьмешчана шмат летапісных урыўкаў і гістарычных твораў, прысьвечаных важным падзеям сусьветнай і расейскай гісторыі: пра падзеньне Ерусаліма, захоп Канстантынопалю туркамі, Кулікоўскую бітву.

Румянцаўскі летапіс упершыню быў апублікаваны щ 1902 годзе Барысам Вахевічам, перавыдадзены М. М. Улашчыкам у 35-ым томе «Поўнага збору рускіх летапісаў».

## Літаратура

* *Чамярыцкі В.А.* Румянцаўскі летапіс //  — С. 518.
* 
*  

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Летапіс Археалягічнага таварыства

**Летапіс Археалягічнага таварыства** — сьпіс другога зводу беларуска-літоўскіх летапісаў пашыранай рэдакцыі. Сьпіс блізкі Альшэўскаму летапісу, аналягічны Румянцаўскім летапісе і «Хронічцы» з Патрыяршага зборніка.

Летапіс складае апошнюю частку рукапіснага зборніка канца XVI ст. — пачатку XVII ст. У XIX стагодзьдзі зборнік захоўваўся ў кніжні Рускага археалягічнага таварыства, адкуль і атрымаў сваю назву. Цяпер захоўваецца ў фондзе Археалягічнага таварыства ў рукапісным аддзеле Расейскай нацыянальнай кніжні ў Санкт-Пецярбургу. Рукапіс ўпершыню быў апісаны Дзьмітрыем Празароўскім.

Акрамя летапісу, зборнік зьмяшчае й іншыя творы: «Список с печатных цесарских и галанских писем, каковы переведены в нынешнем во 178 году октября в 13 день» (лісты 1-9), 10-ы ліст пусты, «Список турского салтана к цесарю римскому з грамоты 1663» (лісты 11-13), «Список з грамоты цесаря римского к турскому салтану» (лісты 13-14), 15-ы ліст пусты, «Послание турского царя Салтана к царю и великому князю Ивану Васильевичю» (лісты 16 -18), «Послание царю и великому князю Ивану Васильевичу бывшаго его боярина князь Андрея Михайловича Курпъского» (лісты 18-20), 21-ы ліст пусты, пераклад зь нямецкага ліста турэцкага султана польскаму каралю (лісты 22-25), «Список» зь ліста турэцкага султана Магамэта «неметцким владетелям» (лісты 25-27), «Казаньне» пра ўезд ў Кракаў Яна Сабескага й пра пахаваньні каралёў Яна Казімера і Міхала Вішнявецкага (лісты 27-29), у лістах з 30 па 42 ўтрымліваюцца розныя весткі. Гэтыя першыя 42 лісты напісаныя некалькімі почыркамі хуткапісам XVII стагодзьдзя на белай мяккай паперы.

Уласна летапіс зьмяшчаецца ў другой частцы зборніка, на лістах з 43-га па 73-й абаротны. Ён напісаны адным почыркам паўуставам XVI стагодзьдзя цёмнымі чарніламі на больш шчыльнай і цёмнай, чым першая частка рукапісу, паперы. Пачынаецца летапіс са словаў «*тилася, которую называють святая Прикседы, а по руски Поросковея, которой же у [[Рым|Риме]] и костел збудован*» і сканчваецца расповедам пра паход Альгерда на Падольле: «*Опят отселе почнем. Коли князь [[Альгерд|Олкгирд]] пошол у поле з литовским войском и побил [[Крымскае ханства|татаров]], [[Крымскататарскія ханы|татарских князей]], Качея…*». Такім чынам, пачатак і канец летапісу ў рукапісе адсутнічаюць, а пачынаецца ён з паўслова.

Упершыню Летапіс Археалягічнага таварыства быў апублікаваны ў XVII томе Поўнага збору рускіх летапісаў (слупкі 246-278). Пры выданьні Станіслаў Пташыцкі аднавіў у летапісе адсутныя месцы паводле Румянцаўскай і Патрыяршага летапісаў, зь першай узяў і загаловак «*Кроиники [[Вялікае Княства Літоўскае|Великаго княжства Литовского и Жомоитскаго]]*». Перавыдадзены Мікалаем Улашчыкам ў XXXV томе Поўнага збору рускіх летапісаў, дзе займае старонкі зь 91 па 102.

## Крыніцы

## Літаратура

* *Чамярыцкі В.* Летапіс Археалагічнага таварыства //  — С. 190;
* *[[Мікалай Улашчык|Улащик Н. Н.]]* Предисловие // Полное собрание русских летописей. — Т. 35. — , 1980. — С. 8—9.

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Альшэўскі летапіс

**Альшэўскі летапіс** — помнік беларуска-літоўскага летапісаньня XVI ст.; сьпіс пашыранай рэдакцыі «Хронікі Вялікага княства Літоўскага і Жамойцкага», перакладзены на польскую мову, аналягічны тэксту Кракаўскага (на польскай мове) і Румянцаўскага сьпісаў (Румянцаўскі летапіс). У XIX ст. захоўваўся ў кніжні А. Хамінскага ў маёнтку Альшэве (ад яго і назва) каля Нарачы (Мядзельскі раён); цяпер зьберагаецца ў Нацыянальнай бібліятэцы Польшчы. Датуецца 1550 г.

У Альшэўскім летапісе пададзеная гісторыя Вялікага Княства Літоўскага ад легендарнага князя Палямона да сярэдзіны XV ст. Найбольш падрабязна асьветлены кругабег княжаньня Вітаўта, выкладзены паводле «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх». У канцы летапісу зюмешчаная «хронічка» — збор кароткіх датаваных зьвестак за 1307 — 1535 гг. У рукапісе зьмешчаны польскі пераклад Статуту ВКЛ 1529 г. Альшэўскі летапіс — самы раньні пераклад на польскую мову беларуска-літоўскага летапісу.

## Публікацыі

* Kodeks Olszewski Chomińskiego, Wielkiego księstwa Litewskiego i Zmódzkiego kronika / Podług rękopisu z roku 1550 wydał S.Ptaszycki. — Wilno, 1907.
* Kodeks Olszewski Chomińskiego, Wielkiego księstwa Litewskiego i Zmódzkiego kronika. — Warszawa — Lublin, 1932.
* Ольшевская летопись // Полное собрание русских летописей / Академия наук СССР, Институт истории СССР. Том 35: Летописи белорусско-литовские. — М.: Наука, 1980. — С. 173 — 191.
* Ольшевский список // Полное собрание русских летописей / Издано Императорской археографической комиссией. Том 17: Западнорусские летописи. — СПб: Типография М. А. Александрова, 1907. — С. 421 — 472.

## Вонкавыя спасылкі
* Альшэўскі рукапіc

## Літаратура

* Улащик, Н.Н. Введение в изучение белорусско-литовского летописания / Н.Н.Улащик; Академия наук СССР, Институт истории СССР; Отв. ред. В.И.Буганов. — М.: Наука, 1985. — С. 58 — 60.

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Катэгорыя:Творы XVI стагодзьдзя
Катэгорыя:Культура Мядзельскага раёну
Мая Бесядзь

**«Мая Бесядзь»** — верш Аркадзя Куляшова, напісаны ў 1940 годзе. Праграмны твор паэтычнай нізкі «Юнацкага свету», дзе галоўным героем зьяўляецца сам паэт, які выступае ў ролі абагульненага, тыпізаванага вобразу.

Верш увайшоў у кнігу выбраных вершаў Аркадзя Куляшова «Мая Бесядзь», выдадзеную ў 1973 годзе.

## Тэматыка і зьмест
Верш складаецца зь дзьвюх частак, першая зь якіх напісаная падобна да прытчавага зачыну, у якім распавядаецца легенда пра нараджэньне рэк. Стваральнікамі іх былі птушкі, якія вялікімі намаганьнямі капалі рэчышчы. Адна толькі ка́ня цешылася адпачынкам ды кпіла з працавітых птушак, за што яны паслалі ёй вечны праклён:

А. Куляшоў узмацняе карціну пакутаў кані, прысуджвае яе да сьмяротна-нямога скону, калі ў летнюю гарачыню пакутніца літасьціва чакае дажджавое кроплі з выпадковай хмаркі.
 
Прытчава-легендарны зачын зьяўляецца ў вершы фонам, на якім раскрываецца галоўная ідэя твора: сьцьвярджэньне паэтам таго, што толькі напружаная праца можа прынесьці плён для чалавека і грамадзтва. У другой частцы верша дамінуе вобраз лірычнага героя, які кантрастуе з вобразам кані. Рэчышча ўласнай ракі, якое капае герой, пэрсаніфікуецца ў зборны вобраз паэзіі. Мастаку твора таксама даводзіцца працаваць «*пад кпіны аматараў лёгкае славы*», пад якімі А. Куляшоў меў на ўвазе вульгарызаваных крытыкаў.

Лірычны герой упарты ў сваім перакананьні, ён аптыміст і працаўнік:

## Глядзіце таксама
* Беседзь

## Крыніцы

## Літаратура
* *Сенькавец У. А.* Аркадзь Куляшоў // Беларуская літаратура: вучэб. дапам. для 10-га кл. устаноў агул. сярэд. адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання / пад рэд. З. П. Мельнікавай, Г. М. Ішчанкі. — 2-е выд., перапрац. і дап. — Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2016. — 304 с.: іл. ISBN 978-985-559-664-9

## Вонкавыя спасылкі
* Спасылка на твор Мая Бесядзь на Беларускай Палічцы (сайт).

Катэгорыя:Беларускамоўныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Творы 1940 году
Катэгорыя:Творы Аркадзя Куляшова
Логвінаў

**Літаратурны дом «Логвінаў»** — беларускае выдавецтва і кнігарня, знаходзіцца ў Менску па адрасе пр. Незалежнасьці, 37А. Заснаванае ў 2000 годзе як невялікае выдавецтва, якое спэцыялізавалася на выданьні альтэрнатыўнай літаратуры, яно стала важнай часткай беларускамоўнай культурнай прасторы. У «Логвінаве» былі выдадзеныя і прадаюцца кнігі Адама Глёбуса, Альгерда Бахарэвіча, Андрэя Хадановіча, Наталкі Бабінай, Уладзімера Арлова, Франца Сіўка й іншых вядомых беларускіх аўтараў.

## Дзейнасьць
На базе памяшканьняў «Логвінава» рэгулярна праходзяць прэзэнтацыі беларускіх і замежных кніг, фэстывалі й іншыя культурныя дзеі. У кнігарні на праспэкце Незалежнасьці праходзяць выступы літаратараў зь Нямеччыны, Польшчы, Чэхіі, Швэцыі, Украіны, Летувы, Ізраілю, Швайцарыі, Японіі й іншых краінаў.

У сакавіку 2026 году КДБ Беларусі абвясьціў экстрэмісцкім фармаваньнем кааліцыю некалькіх выдавецтваў, уключаючы «Логвінаў».

## Цікаўкі

* Літаратурны дом «Логвінаў»  — адна зь нешматлікіх установаў Менску, дзе пэрсанал размаўляе з кліентамі пераважна па-беларуску.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы
Катэгорыя:2000 год у Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Менску
Катэгорыя:Праспэкт Незалежнасьці (Менск)
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2000 годзе
Катэгорыя:Выдавецтвы, заснаваныя ў 2000 годзе
Катэгорыя:Менскія выдавецтвы
Дзеці Аліндаркі

**«Дзе́ці Алінда́ркі»** — раман беларускага пісьменьніка Альгерда Бахарэвіча, выдадзены ў 2014 годзе ў выдавецтве «Галіяфы».

## Сюжэт
Беларускія нацыяналісты загуляліся ў «Мову» і «Гісторыю». Яны ня хочуць прымаць рэчаіснасьці, у якой ніякай «Мовы» няма, а пануе адзін непахісны «Язык». Больш за тое: валоданьне «Мовай» лічыцца псыхічным і фізыялягічным адхіленьнем — наступствамі пухліны пад языком, якую можна купаваць у раньнім дзяцінстве. У бацькоў, якія таемна вучаць малых размаўляць па-беларуску, спэцыяльныя службы забіраюць дзяцей, высылаючы іх у папраўчыя піянэрлягеры, дзе на дзяржаўныя гранты праводзіць свае экспэрымэнты доктар-самавук.

Адзін з бацькоў выкрадае сына і дачку з папраўчага лягеру і праз сваю нядбаласьць пакідае адных у цёмным лесе. Далей мы бачым рэчаіснасьць пераважна праз прызму карціны сьвету хлопчыка і дзяўчынкі, у якіх на вуснах перамяшаліся «Мова» ды «Язык», а таксама тыя ідэалягемы, якія з дапамогай гэтых малаткоў забілі ў іх галовы дарослыя.

Кампазыцыя раману сабраная вакол цэнтральнай лініі, у якасьці якой Альгерд Бахарэвіч узяў кананічны сюжэт з казкі братоў Грым «Гэнзэль і Грэтэль». Гэтая фабула выкарыстоўваецца для таго, каб ізноў падняць тэму беларускай гістарычнай траўмы — экспансіі моўнага імпэрыялізму, суіснуе з карыкатурным афіцыйным патрыятызмам і іранічна апісаным нацыяналізмам.

## Узнагароды
* Ляўрэат прэміі Беларускага ПЭН-цэнтру «Кніга году—2014» у намінацыі «Проза»,
* Трэцяе месца Літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца 2015 году

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Альгерд Бахарэвіч чытае ўрывак з кнігі «Дзеці Аліндаркі»
* Рэцэнзія Ціхана Чарнякевіча
* Рэцэнзія Марыі Мартысевіч
* Рэцэнзія Кацярыны Рускевіч
* Інтэрв’ю з Альгердам Бахарэвічам з нагоды выхаду кнігі «Дзеці Аліндаркі»

Катэгорыя:Творы Альгерда Бахарэвіча
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Катэгорыя:Кнігі 2014 году
Катэгорыя:Творы 2014 году
Кіраўскі раён (Ленінградзкая вобласьць)

**Кіраўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральный частцы Ленінградзкай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца горад Кіраўск.

## Геаграфія
Кіраўскі раён мяжуе з Волхаўскім, Кірыскім, Тосьненскім і Ўсеваласкім раёнамі. На захадзе раён мяжуе з Санкт-Пецярбургам. На поўнач ад раёну месьціцца Ладаскае возера. Плошча раёну складае 2590,46 км², што складае 3,08% ад агульнай тэрыторыі вобласьці.

## Гісторыя
Кіраўскі раён быў утвораны 1 красавіка 1977 году ў адпаведнасьці з пастановай Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета РСФСР у выніку памяншэньня Волхаўскага і Тосьненскага раёнаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Ламаносаўскі раён

Назву **Ламаносаўскі раён** маюць адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі ў Расеі:

* Ламаносаўскі раён — раён у Ленінградзкай вобласьці
* Ламаносаўскі раён — раён у Маскве
Яноўка (Краснапольскі раён)

**Яно́ўка** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар Яноўскага сельсавету. Знаходзіцца за 21 км ад Краснапольля, за 130 км ад Магілёва, за 43 км ад чыгуначнай станцыі Камунары.
 
## Гісторыя
У 1870 годзе вёска ва ўладаньні памешчыку, працавалі шынок, млын. У 1897 годзе вёска ў Саматэвіцкай воласьці Чэрыкаўскага павету Магілёўскай губэрні, працавала школа граматы. У аднайменным фальварку жыло 17 чалавек. Падчас Рэвалюцыі 1905—1907 гадоў у Расеі сяляне зьдзейсьнілі паўстаньне. У 1923 годзе быў створаны сельскагаспадарчы каапэратыў. У 1929 годзе заснаваны цагляны завод. У 1930 годзе створаны калгас «Матор рэвалюцыі», які ў 1932 годзе аб’ядноўваў 66 гаспадарак.

Падчас Нямецка-савецкай вайны з жніўня 1941 па 30 верасьня 1943 году была захопленая нямецкімі войскамі.

У 1967 годзе быў далучаны пасёлак Ленінскі. У 1990 цэнтар саўгасу «Дружба», які спэцыялізаваўся на мяса-малочнай жывёлагадоўлі.

Вёска пацярпела ад Чарнобыльскае катастрофы і трапіла ў зону з правам на адсяленьне.

## Насельніцтва
* 2019 год — 308 чалавек
* 2007 год — 395 чалавек
* 1999 год — 226 чалавек
* 1990 год — 309 чалавек
* 1926 год — 510 чалавек
* 1909 год — 464 чалавекі
* 1897 год — 507 чалавек

## Інфраструктура
У 2007 годзе ў вёсцы працавалі сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, дзіцячы садок, фэльчарска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, крама, сталовая, бутэрбродная.

## Крыніцы

## Літаратура
* Гарады і вёскі Беларусі: энцыклапедыя. Т. 6, Кн. 2. Магілёўская вобласць / под научн. ред. Т. В. Беловой. — Минск: БелЭн, 2009. — С. 301—302. — 592 с. — ISBN 978-985-11-0440-2.

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Яноўскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Васіль Шырко

**Васі́ль Алякса́ндравіч Шырко́** (, в. Чурылава, Узьдзенскі раён, Менская вобласьць) — беларускі пісьменьнік, сцэнарыст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту у 1972 годзе. Служыў у Савецкай Арміі (1972—1973). У 1973—1978 гг. працаваў карэспандэнтам «Сельской газеты», у 1973—1986 гг. — рэдактар, загадчык аддзелу галоўнай рэдакцыі літаратурна-драматычных праграмаў Беларускага тэлебачаньня. У 1986-? гг. — рэдактар аддзелу нарыса часопіса «Полымя».

У 2013 годзе галоўны рэдактар літаратурна-мастацкага часопісу Саюзу пісьменьнікаў Саюзнай дзяржавы «Белая вежа».

У 2018 чалец управы Саюзу пісьменьнікаў Беларусі.

## Творчасьць
Першыя падборкі вершаў надрукаваў у 1968 годзе ў часопісе «Маладосьць» і газэце «Чырвоная зьмена».  Аўтар пастановак паводле твораў М.Гарэцкага, Н.Гілевіча (1987), сцэнара дакумэнтальнага фільму «Песьня пшанічнага поля» (1984).

* 1987 — «Зямлі бацькоўскай прыцягненьне» (нарысы)
* 1989 — «Сьцяжына да людзей» (дакумэнтальныя аповесьці, нарысы)
* 1990 — «Дзед Манюкін не салжэ» (казкі)

## Узнагароды
* Ляўрэат літаратурнай прэміі «Залаты купідон» (2007)
* ганаровая грамата Вярхоўнага Савету БССР
* граматай Савету міністраў Рэспублікі Беларусь
* грамата Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
* падзяка Аляксандра Лукашэнкі (2018)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Васіль Шырко на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўзьдзенскім раёне
Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
Трэцяя ракета (неадназначнасьць)

Назву **Трэцяя ракета** маюць:

* Трэцяя ракета — аповесьць Васіля Быкава
* Трэцяя ракета — фільм па аповесьці Васіля Быкава
Камунары (станцыя)

**Камуна́ры** — чыгуначная станцыя ў горадзе Касьцюковічы Магілёўскай вобласьці. Разьмешчана на аднапутнай цеплавознай лініі Ворша—Крычаў—Унеча паміж станцыяй Валаскоўня і апорным пунктам Наваліпкаўскі. Станцыя належыць да Магілёўскага аддзяленьня Беларускай чыгункі.

## Гісторыя
Заснаваная ў 1918 годзе, да 1923 году мела назву Касьцюковічы, а рух быў даступны толькі ў кірунку гораду Ўнечы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фатаграфіі станцыі
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Станцыі Магілёўскага аддзяленьня Беларускай чыгункі
Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі, збудаваныя ў 1918 годзе
Камунары

**Камуна́ры** — тапонім:

## Беларусь
* Камунары — чыгуначная станцыя ў Касьцюковічах, на лініі Крычаў—Унеча

## Баўгарыя
* Камунары — сяло ў Варненскай вобласьці

## Расея
* Камунары — пасёлак у Прыазёрскім раёне Ленінградзкай вобласьці

## Украіна
* Камунары — сяло ў Краснагвардзейскім раёне ў Аўтаномнай Рэспубліцы Крыме
* Камунары — колішняе сяло ў Белапольскім раёне Сумской вобласьці

## Глядзіце таксама
* Камунар
Васіль Макарэвіч

**Васі́ль Сьцяпа́навіч Макарэ́віч** (, в. Купленка, Крупскі раён, Менская вобласьць — ) — беларускі паэт, журналіст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1957 годзе, пасьля заканчэньня сярэдняй школы, працаваў на лесараспрацоўках на Поўначы, з 1958 году — у калгасе «Ухвала» Крупскага раёну. Пасьля заканчэньня аддзяленьня журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту ў 1964 годзе чатыры гады працаваў у газэце «Чырвоная змена». У 1979-2003 гг. — спэцкарэспандэнт Беларускага радыё.

## Творчасьць
* 1963 — «Вогненная камэта», зборнік паэзіі 
* 1966 — «Мэрыдыяны і паралелі», зборнік паэзіі 
* 1967 — «Лясныя вандраваньні», вершаваная казка 
* 1971 — «Ліставей» (паэма і вершы) 
* 1974 — «Вечнае дрэва» (вершы і паэма)
* 1976 — «Палын і медуніца» (празаічная кніга аповедаў) 
* 1977 — «Радоўка» (вершы і паэма) 
* 1980 — «Зямное сузор'е» (нарысы) 
* 1982 — «Старт у будучыню» 
* 1983 — «Праталіна»
* 1987 — «Відушчы посах» (вершы, паэма)
* 1989 — «Сумежжа» (вершы, паэмы) 
* 1993 — «Вэзувій»
* 2000 — «Квадратура круга»
* 2001 — «Пяро і бліскавіца» (вершы, паэмы і артыкулы)
* 2005 — «Даміно» (зборнік сатыры і гумару) 
* 2012 — «Неба ў руках» (кнігі выбранага)

## Узнагароды
* Ляўрэат Літаратурнай прэміі імя Аркадзя Куляшова (1994).
* Ляўрэат літаратурнай прэміі «Залаты купідон» (2012).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крупскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Тацяна Барысік

**Таця́на Іва́наўна Бары́сік** (, Магілёў, цяпер Беларусь) — беларуская пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Скончыла факультэт дашкольнага выхаваньня Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту ў 1999 годзе. Працавала ў школах Бабруйскага і Магілёўскага раёнаў. Цяпер жыве і працуе ў Магілёве. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Творчасць
Аўтар самвыдавецкага зборніка паэзіі «Гаркну ў бліскучы мацюгальнік» (Асіповічы, 2003), зборніка апавяданьняў «Жанчына і леапард» (2014). Вершы, фэльетоны, нарысы і апавяданьні друкаваліся ў зборніку «Жанчыны выходзяць з-пад кантролю» (Логвінаў, 2007), часопісах «Першацвет», «ARCHE», газэтах «Наша Ніва», «Навінкі» і інш.

Удзельнічала ў рэспубліканскім конкурсе маладых талентаў «Дэбют», а таксама ў зьезьдзе маладых літаратараў у Іслачы (1999).

## Узнагароды
Ляўрэатка 2-й Прэміі Ежы Гедройца-2015 за кнігу «Жанчына і леапард». Таксама з кнігай «Жанчына і леапард» трапіла ў шорт-ліст прэміі «Гліняны Вялес» за 2014 год.

## Творы
* «Я хаджу па могілках, песенькі спяваю…»: (вершы) // «Першацвет» № 11, 2000. — С. 15.
* «Гаркну ў бліскучы мацюгальнік»: (зборнік вершаў). [— Асіповічы, 2003.]
* «Кропелькі»: (апавяданне) // «ARCHE» № 1, 2004. — С. 171—172.
* «Каханне ў нашым кусце», «Навіна тыдня», «Усю жызню узьніца»: (апавяданні) // «Жанчыны выходзяць з-пад кантролю». — Мн.: ІП Логвінаў, 2007. — С. 58-64.
* «Жадаю вам», «Пра любоў і „Дружбу“», «Дзень напаўжывога чалавека», «Кропелькі», «Навіна тыдня», «Усю жызню узьніца»: (апавяданні) // «Начная чытанка-2» [аўдыёдыск «Радыё Свабода»].

## Крыніцы

## Літаратура
* *Дынько А.* Таццяна Барысік: «Цяпер адзежы багата, але апранацца няма куды». Лаўрэатка другой прэміі Гедройца робіць аператарам ачысткі сцёкаў — шчырае інтэрв'ю — nashaniva.by, 15.06.2015, 07:48

## Вонкавыя спасылкі
* Асабістая старонка Тацяны Барысік на сайце Саюзу беларускіх пісьменьнікаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Барысік

Прозьвішча **Барысік** маюць:

* Васіль Барысік (нар. 1926) — Герой Сацыялістычнай Працы (1966), Заслужаны мэліяратар БССР (1965)
* Тацяна Барысік (нар. 1977) — беларуская пісьменьніца
Макарэвіч

**Макарэ́віч** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Алесь Макарэвіч (1918—1967) — беларускі крытык, літаратуразнавец
* Андрэй Макарэвіч (нар. 1953) — савецкі і расейскі музыкант
* Васіль Макарэвіч (1939—2017) — беларускі паэт, журналіст
* Вікенці Макарэвіч — беларускі дзяржаўны дзеяч
* Леанід Макарэвіч — беларускі архітэктар
* Мікалай Макарэвіч (нар. 1927) — удзельнік беларускага патрыятычнага падпольля
* Сьцяпан Макарэвіч (1908—1938) — беларускі журналіст, рэдактар

## Крыніцы
Арлоў

**Арло́ў** — прозьвішча.

Носьбіты:
* Дзьмітры Арлоў (нар. 1991) — расейскі хакеіст;
* Уладзімер Аляксандравіч Арлоў ( 1938) — беларускі кінарэжысэр;
* Уладзімер Аляксеевіч Арлоў ( 1953) — беларускі гісторык і пісьменьнік.
Кірыскі раён

**Кі́рыскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Ленінградзкай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца горад Кірышы.

## Геаграфія
Кірыскі раён мяжуе з Волхаўскім, Ціхвінскім, Тосьненскім і Кіраўскім раёнамі, а таксама з Наўгародзкай вобласьцю на поўдні. Плошча раёну складае 3019,3 км².

## Гісторыя
У 1927 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР былі створаны два раёны, як то Андрэеўскі з цэнтрам у вёсцы Андрэева і Будагашчанскі з цэнтрам у мястэчку Будагашч. 30 верасьня 1931 году райцэнтар Андрэеўскага раёну быў перанесены з Андрэева ў Кірышы, таму раён быў перайменаваны ў Кірыскі. 1 студзеня 1932 годучастку сельсаветаў і мястэчка Будагашч былі далучаныя да Кірыскі раёну.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі.
Ладзейнапольскі раён

**Ладзейнапольскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Ленінградзкай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца горад Ладзейнае поле.

## Геаграфія
Ладзейнапольскі раён мяжуе з Падпароскім, Ціхвінскім і Волхаўскім раёнамі, а таксама з Карэліяй на поўначы. Плошча раёну складае 4910,95 км², што складае 6,60% ад агульнай тэрыторыі вобласьці. Тэрыторыя раёну мае раўнінны рэльеф, абсалютныя вышыні складаюць да 150 мэтраў над узроўнем мора. На тэрыторыі раёну разьмешчаны Ніжнясьвірскі запаведнік, які ахоўваецца дзяржавай.

## Гісторыя
Ладзейнапольскі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР. У пэрыяд Другой сусьветнай вайны ў пачатку верасьня 1941 году паўночная частка раёну па правым беразе ракі Сьвір была занятая фінскім войскам. У сувязі з набліжэньнем фронту насельніцтва раёну было эвакуяванае. Аднак стабілізацыя фронту па Сьвірскім рубяжы дазволіла вярнуць частку насельніцтва. Да восені 1942 году ў межах раёну функцыянавалі 15 калгасаў і пражывала 2336 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі.
Лускі раён

**Лу́скі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Ленінградзкай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца горад Луга.

## Геаграфія
Лускі раён мяжуе з Гатчынскім, Тосьненскім, Сланцаўскім і Воласаўскім раёнамі, а таксама з Наўгарадзкай і Пскоўскай абласьцямі на поўдні. Плошча раёну складае 6006 км², што складае 8,11% ад агульнай тэрыторыі вобласьці. Тэрыторыя раёну мае раўнінны рэльеф. Маюцца паклады шклянога пяску і торфу.

## Гісторыя
Лускі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Прыазёрскі раён

**Прыазёрскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Ленінградзкай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца горад Прыазёрск.

## Геаграфія
Прыазёрскі раён мяжуе з Усеваласкім і Выбарскім раёнамі, а таксама з Карэліяй на поўначы. З паўночнага ўсходу тэрыторыя раёну абмываецца водамі Ладаскага возера. Плошча раёну складае 3597,03 км².

## Гісторыя
Тэрыторыя сучаснага раёну перайшла ў склад СССР паводле вынікаў Савецка-фінлядзкае вайны. Тэрыторыя была далучана да навастворанай марыянэткавай дзяржавы Карэла-Фінскай ССР, якая зьяўлялася часткай СССР. 24 лістапада 1944 году тэрыторыя раёну была перададзеная ў склад РСФСР і пераназваная ў Прыазёрскі раён.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Васіль Хомчанка

**Васі́ль Фё́даравіч Хо́мчанка** (, Канічы, Клімавіцкі павет, Магілёўская губэрня — , Менск) — беларускі пісьменьнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 12 студзеня 1919 году ў сялянскай сям’і. Вучыўся ў Менскім хіміка-тэхналягічным тэхнікуме (1934-35), на рабфаку пры Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце.

5 красавіка 1937 году быў рэпрэсаваны (рэабілітаваны Вярхоўным Судом БССР у 1969 годзе). Адбываў пакараньне на Далёкім Усходзе, да красавіка 1941 году — у Ніжне-Амурскім лягеры. У 1941—1968 гадох — у Савецкай Арміі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях як камандзір мінамётнага ўзводу. У 1944 годзе скончыў Буйнацкую пяхотную вучэльню, у 1951 годзе — Вайскова-юрыдычную акадэмію ў Маскве.

У 1972-85 гадох — загадчык рэдакцыі прозы выдавецтва «Мастацкая літаратура». Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1960 году.

## Творчасьць
У 1930-я гады выступіў у друку зь вершамі (газэта «Піянер Беларусі», часопіс «Іскры Ільіча»). Першыя кнігі апавяданьняў выйшлі ва Ўладзімеры на расейскай мове — «Куды зьнік грыб» (1957), «Жаўрук» (1958), «Апавяданьні» (1959). Пісаў пераважна для дзяцей. У Менску на беларускай мове выдаў зборнікі апавяданьняў «Наша вячэра» (1959), «Рукавіцы генэрала Даватара» (1960), «Аднойчы травеньскім днём» (1962), «Суседзі» (1962), «Чырвоны мак» (1964), «Верны рыцар» (1965), «Тваё чэснае слова» (1965), «Зімовы дождж» (1968), «Сустрэча з цудам» (1969), «Паляваньне на ільвоў» (гумарэскі, 1970), «Цёплая зямля» (1971), «Я ўжо вялікі» (1972), «Уначы пад сонцам» (1974), «Паклон» (1976), «Лёгкая рука» (гумарэскі, апавяданьні, 1979), аповесьці «Чырвоныя хвалі» (1968), «Я прынёс вам радасьць» (1981). Аповесьць «Пры апазнаньні – затрымаць» (1983) пра жыцьцёвы і творчы шлях Ф. Багушэвіча. Аўтар кніг аповесьцяў і апавяданьняў «Бацькава шабля» (1982), «Чэкістам стала вядома» (1985), «Стрэл у акно» (1988) і рамана «Вяртаньне ў агонь» (1978). У кнізе аповесьцяў і апавяданьняў «Цар — зэк Сямён Івашкін» (1992) адлюстраваны падзеі пэрыяду рэпрэсій.

Аўтар сцэнарыяў мастацкага фільму «Ветразі майго дзяцінства» (пастаўлены ў 1982) і тэлевізійнага фільму «Незнаёмая песьня» (пастаўлены ў 1983).

Пераклаў на беларускую мову казку Р. Кіплінга «Чаму ў слоніка доўгі нос» (1974), апавяданьні латыскіх і летувіскіх пісьменьнікаў.

## Узнагароды
Узнагароджаны двума ордэнамі Айчыннай вайны II ступені і мэдалямі.

## Крыніцы

## Бібліяграфія
* Выбранае. Мн., 1975.
* Выбраныя творы ў 2-х т. Мн., 1979.
* Стрэл у акно. Аповесці і апавяданні. Мн., 1988.

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990 / Уклад.: А. Гардзіцкі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Калядка

Прозьвішча **Калядка** маюць:

* Мікалай Калядка — беларускі дырыгент
* Міхаіл Калядка — беларускі футбаліст
* Сьвятлана Калядка — беларускі літаратуразнавец
Пры апазнаньні — затрымаць

**«Пры апазна́ньні — затрыма́ць»** — аповесьць беларускага пісьменьніка Васіля Хомчанкі (1983). Складаецца з дваццаці трох разьдзелаў. Кніга прысьвечаная беларускаму паэту Францішку Багушэвічу.

## Сюжэт
Судовы сьледчы Францішак Багушэвіч са сваім памочнікам Патапенкам займаецца раскрыцьцём злачынстваў у невялікім горадзе і найбліжэйшых вёсках. Аднаго разу, рассьледуючы чарговае злачынства, якое ўсе палічылі за падпал, Багушэвіч натыкаецца на доказы больш сур’ёзнай справы. Паступова сьледчы разумее, што ў горадзе хаваецца тэрарыст-«бамбіст», які вырабляе выбуховыя прыстасаваньні для барацьбы з расейскай уладай.

Ідучы па сьлядах злачынцы, Францішак дазнаецца, што злодзей — гэта Сяргей Сілаеў, вядомы ў горадзе як пан Сакалоўскі. Ён даўні знаёмы Багушэвіча, бо шмат гадоў таму, падчас паўстаньня 1863—1864 гадоў, выратаваў яго. Сьледчы спрабуе выратаваць Сяргея, якому здрадзілі і па якога адправілі жандараў. Сілаеў, што хацеў у гэты дзень ажаніцца са сваёй каханкаю Нонай, змушаны ўцякаць разам зь ёю.

## Вонкавыя спасылкі
* Васіль Хомчанка. Пры апазнаньні — затрымаць на сайце Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Беларускамоўныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Кнігі 1983 году
Катэгорыя:Творы 1983 году
Катэгорыя:Аповесьці на беларускай мове
Армін Ляшэт

**А́рмін Ля́шэт** (;  18 лютага 1961, Аахэн, ФРН) — нямецкі палітык, старшыня партыі Хрысьціянска-дэмакратычны саюз з 16 студзеня 2021 году, прэм’ер-міністар зямлі Паўночны Райн — Вэстфалія (з 2017 году).

## Жыцьцяпіс
У 18-гадовым узросьце ўступіў у ХДС. У 1981 годзе скончыў школу ў сваім родным горадзе Аахэн і пачаў вывучаць права ва ўнівэрсытэтах Мюнхэну і Бону. У 1986 годзе таксама пачаў журналісцкую дзейнасьць — у прыватнасьці, працаваў карэспандэнтам рэдакцыі навін на баварскім тэлебачаньні Bayerisches Fernsehen. У 1987 годзе здаў першы дзяржаўны юрыдычны іспыт. Праз чатыры гады ён стаў галоўным рэдактарам газэты KirchenZeitung Aachen, з 1995 па 1999 год кіраваў выдавецтвам Einhard-Verlag.

Абраны новым старшынём нямецкай партыі Хрысьціянска-дэмакратычны саюз, якая ўваходзіць у кіроўную кааліцыю 16 студзеня 2021 году. Яго кандыдатуру падтрымалі ўдзельнікі двухдзённага партыйнага зьезду, які праходзіў у рэжыме відэаканфэрэнцыі. Атрымаў у другім туры галасаваньня 521 голсасупраць 426, пададзеных за кансэрватара Фрыдрыха Мэрца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія палітыкі
Катэгорыя:Нямецкія журналісты
Тацяна Шамякіна

**Таця́на Іва́наўна Шамя́кіна** (, Менск) — беларускі крытык, літаратуразнаўца, перакладчык. Доктар філялягічных навук (2001).

## Біяграфія
Нарадзілася 8 кастрычніка 1948 году ў Менску ў сям’і беларускага пісьменьніка Івана Шамякіна. Скончыла філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1971) і асьпірантуру пры гэтым унівэрсытэце (1974). З 1974 году — выкладчыца, з 1982 году — дацэнт катэдры беларускай літаратуры Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

## Навуковая дзейнасьць
Дасьледуе беларускую міталёгію ў кантэксьце сусьветнай, у сувязі зь літаратурай і фальклёрам, праблемы сучаснай беларускай прозы, асаблівасьці стылю беларускіх пісьменьнікаў (Якуба Коласа, Алены Васілевіч, Івана Пташнікава, Аляксея Карпюка, Міхася Стральцова, Івана Чыгрынава й іншых). Аўтар манаграфій «На лініі перасячэньня» (1981), «Беларуская клясычная літаратура і міталёгія» (2001). Суаўтар падручнікаў па беларускай літаратуры для школ з паглыбленым і профільным вывучэньнем беларускай літаратуры, ліцэяў, каледжаў, гімназій і ВНУ.

## Творчасьць
Аўтар кнігі літаратурнай крытыкі «На лініі перасячэньня» (1981). Пераклала на расейскую мову аповесьці Івана Шамякіна «Гандлярка і паэт» (Масква, 1977), «Драма» (часопіс «Нёман», 1989), п’есу «Залаты мэдаль» (пастаўлена ў 1980), раманы «Вазьму твой боль» (Масква, 1980), «Петраград — Брэст» (Масква, 1985), «Зэніт» (Масква, 1988).

## Узнагароды
* прэміі «Залаты Купідон» (2010).

## Выбраная бібліяграфія
* Міфалогія Беларусі. — Мн., 2000.
* Міфалогія і беларуская літаратура: нарысы і эсэ. — Мн., 2008. ISBN 978-985-02-0925-2

## Крыніцы

## Літаратура
* Таццяна Іванаўна Шамякіна // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Дактары філялягічных навук
Ганна Крофта

**Га́нна Ўладзімераўна Крофта** (у дзявоцтве — Аўчы́ньнікава;  20 кастрычніка 1986, Гародня) — беларуская паэтка. Кандыдатка філялягічных навук.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася 20 кастрычніка 1986 году ў Гародні. Скончыла Гарадзенскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Я.Купалы, вучылася ў асьпірантуры гэтага ж унівэрсытэту. У 2014 годзе абараніла дысэртацыю на тэму «Словаўтваральная семантыка і структура агентываў ва ўсходнеславянскіх і польскай мовах». Працуе дацэнтам катэдры прыродазнаўчых і лінгвістычных дысцыплін і методык іх выкладаньня Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Я.Купалы.

## Творчасьць
Аўтар публікацыяў у часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць», газэце «Наша ніва», калектыўных зборніках.

У 2014 годзе пераклала на беларускую мову для Gods Tower песьню Лэсьлі Найфа «Людзі на балоце».

## Бібліяграфія
* 2011 — «Ад зачыненай брамы», зборнік паэзіі

## Узнагароды
У 2005 годзе стала ляўрэаткай літаратурнай прэміі «Залаты апостраф» у намінацыі «дэбют»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ганна Аўчыннікава. Кропля бурштыну. Вершы // Дзеяслоў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горадні
Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Яўген Хвалей

**Яўге́н Іва́навіч Хвале́й** ( 1 студзеня 1947, Белькаўшчына, Стаўпецкі раён, Менская вобласьць) — беларускі паэт, крытык, публіцыст.

## Біяграфія

Нарадзіўся 1 студзеня 1947 году ў в. Белькаўшчына Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

] ў сялянскай сям’і.

Пасьля заканчэньня Мікалаеўшчынскай сярэдняй школы (1965) працаваў будаўніком, у рэдакцыі стаўпецкай раённай газэты «Прамень». Скончыў філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1971). Настаўнічаў, працаваў у выдавецтве «Народная асьвета», Менскім абласным Доме народнай творчасьці, на Беларускім радыё і тэлебачаньні.

З 1985 году працаваў старшым рэдактарам выдавецтва «Юнацтва».

## Творчасьць
Першыя вершы надрукаваў у 1963 годзе ў стаўпецкай раённай газэце «Прамень». Аўтар кніг паэзіі «Ярына» (калектыўны зборнік «Нашчадкі», 1979), «Прычасьце» (1983), «Зялёны прамень аеру» (1987), вершаванай казкі для дзяцей «Насціны гасціны» (1989).

У пэрыядычным друку выступае і як крытык. Укладальнік зборнікаў «Вершы» Якуба Коласа (1987), «Гары, агонь Кастрычніка» (1987), «Бацька наш Нёман» (2001) і іншых.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія Яўгена Хвалея

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Юлія Алейчанка

**Ю́лія Алякса́ндраўна Але́йчанка** (, г. Ворша, Віцебская вобласьць) — беларуская пісьменьніца, літаратурная крытык, перакладчыца.

## Жыцьцяпіс
Скончыла філялягічны факультэт БДУ ў 2014 годзе, магістратуру ў 2015 годзе, асьпірантуру ў 2019 годзе. Працавала рэдактарам аддзелу паэзіі, адказным сакратаром часопісу «Полымя», галоўным рэдактарам часопісу «Нёман».

Піша вершы, апавяданьні, крытычныя артыкулы, перакладае. Вершы друкаваліся ў анталёгіях «Дняпроўскія галасы-60» (2010), «Першацьвет» (2017), пераклады — у кніжнай сэрыі «Сьветлыя знакі. Паэты Кітая». Творы перакладаліся на расейскую, украінскую, сэрбскую, кітайскую, азэрбайджанскую і іншыя мовы.

## Творы
* 2017 — «Пад чароўным шкельцам», зборнік вершаў
* 2018 — «Вецер у валасах», зборнік перакладаў

## Узнагароды
* Ляўрэат Міжнароднага конкурсу маладых літаратараў «Першацьвет» (2016) 
* Ляўрэат Нацыянальнай літаратурнай прэміі (2018) у намінацыі «Лепшы дэбют».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* творы Юліі Алейчанкі на сайце sozvuchie.by

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Юлія Зарэцкая

**Юлія Фра́нцаўна Зарэ́цкая** (нарадзілася ў 1978, в. Дунілавічы Пастаўскага раёну) — празаік, публіцыст, сатырык.

## Жыцьцяпіс
Скончыла БДПУ імя М. Танка з адзнакай. Працавала рэдактарам, потым загадчыкам аддзелу фэльетонаў і лістоў часопіса «Вожыка», намесьнікам галоўнага рэдактара, з 2009 да 2016 — галоўны рэдактар альманаху «Вожык». Сябар Саюзу журналістаў Беларусі й Саюзу пісьменьнікаў Беларусі, дзе в.а. сакратара сэкцыі сатыры й гумару.

## Творчасьць
Аўтар зборніка сатырычных і гумарыстычных твораў (апавяданьняў, п’есаў, гумарэсак, замалёвак з натуры). Друкавалася ў часопісах «Вожыку», «Маладосьці», газэтах «Чырвонай зьмене», «ЛіМе», «Зьвязьдзе», «Настаўніцкай газэце» і інш.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пастаўскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1978 годзе
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту