Міжнародная стандартная клясыфікацыя заняткаў

**Міжнаро́дная станда́ртная клясыфіка́цыя заня́ткаў** (МСКЗ) — абагульненьне зьвестак пра віды занятасьці, створанае Міжнароднай арганізацыяй працы (Жэнэва, Швайцарыя) ў 1957 годзе.

На 2019 год мае 4-узроўневую будову групаў заняткаў з 4-лікавымі кодамі іх пазначэньня: 1) асноўная група, 2) падгрупа, 3) малая група, 4) пачатковая група. Налічвае 10 асноўных групаў заняткаў: 1) кіраўнікі, 2) прафэсіяналы, 3) тэхнікі, 4) службоўцы, 5) абслугоўваньне і прадаўцы, 6) земляробы, лесаводы і рыбаловы, 7) прамыславікі́, 8) апэратары абсталяваньня, 9) некваліфікаваныя заняткі, 10) вайскоўцы. З 2008 году дзейнічае 4-е выданьне МСКЗ, якое з 2018 году ўвялі ў Беларусі.

## Узроўні кваліфікацыі
У Міжнароднай стандартнай клясыфікацыі заняткаў 2008 году (МСКЗ-08) вылучылі 4 узроўні кваліфікацыі: 1) пачатковая школа (4 клясы), 2) базавая школа (9 клясаў), 3) кароткі бакаляўрыят (вышэйшая адукацыя), 4) вышэйшая адукацыя сярэдняй працягласьці 1-й ступені (бакаляўрыят).

## Будова
6 сьнежня 2007 году 3-баковая сустрэча экспэртаў у статыстыцы працы МАП прыняла Рашэньне «датычна абнаўленьня Міжнароднай стандартнай клясыфікацыі заняткаў», што ўлучала Дадатак «МСКЗ-08: будова, найменьні групаў і коды»:
* 1 *Кіраўнікі*
** 11 Вышэйшыя службовыя асобы
*** 111 Заканадаўцы і вышэйшыя кіраўнікі
*** 112 Распараднікі вышэйшага зьвяна
** 12 Камэрцыйныя кіраўнікі
*** 121 Кіраўнікі справавой дзейнасьцю
*** 122 Кіраўнікі збытам і распрацоўкай
** 13 Кіраўнікі вытворчасьцю і паслугамі
*** 131 Кіраўнікі вытворчасьцю ў земляробстве, лесаводзтве і рыбалоўстве
*** 132 Кіраўнікі перапрацоўкай, здабычай, будоўляй і дастаўкай
*** 133 Кіраўнікі паслугамі інфармацыі і сувязі
*** 134 Кіраўнікі прафэсійнымі паслугамі
** 14 Кіраўнікі гасьціннасьцю і раздробным гандлем
*** 141 Кіраўнікі гасьцініцы і страўні
*** 142 Кіраўнікі раздробнага і гуртовага гандлю
*** 143 Кіраўнікі спадарожнымі паслугамі
* 2 *Прафэсіяналы*
** 21 Навукоўцы і інжынэры
*** 211 Фізыкі і геолягі
*** 212 Матэматыкі, актуары і статыстыкі
*** 213 Біёлягі
*** 214 Інжынэры
*** 215 Электратэхнолягі
*** 216 Дойліды, праектавальнікі, землямеры і дызайнэры
** 22 Мэдыкі
*** 221 Лекары
*** 222 Мэдсёстры і акушэры
*** 223 Ацаляльнікі
*** 224 Парамэдыкі
*** 225 Вэтэрынары
*** 226 Галіновыя мэдыкі
** 23 Настаўнікі
*** 231 Унівэрсытэцкія выкладнікі
*** 232 Выкладнікі сярэдніх спэцыяльных вучэльняў
*** 233 Настаўнікі сярэдняй школы
*** 234 Настаўнікі пачатковай школы і выхавальнікі дашкольных установаў
*** 235 Галіновыя настаўнікі
** 24 Прадпрымальнікі
*** 241 Фінансісты
*** 242 Распараднікі
*** 243 Прафэсіяналы ў збыце і сувязях з грамадзкасьцю
** 25 Тэхнолягі зьвестак і сувязі
*** 251 Распрацоўнікі і аналітыкі апраграмаваньня
*** 252 Прафэсіяналы ў базах зьвестак і сетках сувязі
** 26 Праўнікі, сацыякультурныя прафэсіяналы
*** 261 Праўнікі
*** 262 Бібліятэкары, архіварыюсы і музэйнікі
*** 263 Грамадзкія прафэсіяналы і сьвятары
*** 264 Пісьменьнікі, журналісты і мовазнаўцы
*** 265 Мастакі і артысты
* 3 *Тэхнікі*
** 31 Навукова-інжынэрныя тэхнікі
*** 311 Фізычныя тэхнікі
*** 312 Наглядчыкі здабычы, перапрацоўкі і будоўлі
*** 313 Кантралёры за ходам вытворчасьці
*** 314 Біятэхнікі
*** 315 Наглядчыкі караблёў і самалётаў
** 32 Мэдычныя тэхнікі
*** 321 Фэльчары і фармацэўты
*** 322 Памочнікі ацаляльніка
*** 323 Памочнікі вэтэрынара
*** 324 Галіновыя мэдтэхнікі
** 33 Справаводы
*** 331 Фінансава-ўліковыя адмыслоўцы
*** 332 Адмыслоўцы продажаў і закупак ды брокеры
*** 333 Справавыя агенты
*** 334 Кіраўнічыя пісары
*** 335 Чыноўнікі
** 34 Памочнікі праўнікаў і сацыякультурныя адмыслоўцы
*** 341 Памочнікі праўнікаў, грамадзкія адмыслоўцы і памочнікі сьвятароў
*** 342 Спартова-фізкультурныя працаўнікі
*** 343 Мастацкія, культурныя і кухарскія адмыслоўцы
** 35 Тэхнікі зьвестак і сувязі
*** 351 Тэхнікі падтрымкі зьвестак і сувязі
*** 352 Тэхнікі сувязі і вяшчаньня
* 4 *Службоўцы*
** 41 Галоўныя службоўцы
*** 411 Офісныя службоўцы
*** 412 Галоўныя пісары
*** 413 Клявішныя апэратары
** 42 Спажывецкія службоўцы
*** 421 Банкаўскія касіры і інкасатары
*** 422 Спажывецкія апавяшчальнікі
** 43 Службоўцы ўліку
*** 431 Службоўцы грашовага ўліку
*** 431 Службоўцы ўліку матэрыялаў і перавозак
** 44 Службоўцы падтрымкі
*** 441 Адмысловыя службоўцы падтрымкі
* 5 *Абслугоўваньне і прадаўцы*
** 51 Асабістае абслугоўваньне
*** 511 Суправаджальнікі падарожжа, кандуктары і праваднікі
*** 512 Кухары
*** 513 Афіцыянты і буфэтчыкі
*** 514 Цырульнікі і касмэтолягі
*** 515 Наглядчыкі за будынкам і хатняй гаспадаркай (аканомы, дамаводы)
*** 516 Адмысловая асабістая абслуга
** 52 Прадаўцы
*** 521 Вулічныя і рынкавыя прадаўцы
*** 522 Крамныя прадаўцы
*** 523 Касіры і білетэры
*** 524 Галіновыя прадаўцы
** 53 Асабістыя даглядчыкі
*** 531 Даглядчыкі дзяцей і памагатыя настаўнікаў
*** 532 Асабістыя даглядчыкі хворых
** 54 Працаўнікі аховы
*** 541 Галіновыя працаўнікі аховы
* 6 *Земляробы, лесаводы і рыбаловы*
** 61 Таварныя земляробы
*** 611 Таварныя садоўнікі і паляводы
*** 612 Жывёлаводы
*** 613 Мяшаныя земляробы
** 62 Таварныя лесаводы, рыбаловы і паляўнічыя
*** 621 Лесаводы
*** 622 Рыбаловы, паляўнічыя і лаўцы
** 63 Падсобныя земляробы, рыбаловы, паляўнічыя і зьбіральнікі
*** 631 Падсобныя расьлінаводы
*** 632 Падсобныя жывёлаводы
*** 633 Падсобныя рыбаловы, паляўнічыя, лаўцы і зьбіральнікі
* 7 *Прамыславікі́*
** 71 Будаўнікі
*** 711 Каркасныя будаўнікі
*** 712 Аддзелачнікі
*** 713 Маляры і ачышчальнікі паверхняў збудаваньняў
** 72 Мэталаапрацоўнікі і машынабудаўнікі
*** 721 Вальцоўшчыкі, канструкцыйныя мэталаапрацоўнікі, фармоўшчыкі і зваршчыкі
*** 722 Кавалі і інструмэнтальшчыкі
*** 723 Мэханікі і рамонтнікі
** 73 Рамесьнікі і друкары
*** 731 Рамесьнікі
*** 732 Друкары
** 74 Электрыкі і электроншчыкі
*** 741 Мантажнікі і рамонтнікі электраабсталяваньня
*** 742 Мантажнікі і рамонтнікі электронікі і прыладаў сувязі
** 75 Харчавікі, цесьляры і шаўцы
*** 751 Харчавікі
*** 752 Цесьляры і чырванадрэўшчыкі
*** 753 Шаўцы
*** 754 Адмысловыя рамесьнікі
* 8 *Апэратары абсталяваньня*
** 81 Апэратары завадзкога абсталяваньня
*** 811 Апэратары здабывальнага і горна-ўзбагачальнага абсталяваньня
*** 812 Апэратары мэталаплавільнага і мэталаапрацоўчага абсталяваньня
*** 813 Апэратары хімічнага і фатаграфічнага абсталяваньня
*** 814 Апэратары машынаў для вырабу гумы, плястмасы і паперы
*** 815 Апэратары тэкстыльнага, футраапрацоўчага і гарбарнага абсталяваньня
*** 816 Апэратары харчовага абсталяваньня
*** 817 Апэратары дрэваапрацоўчага абсталяваньня
*** 818 Апэратары адмысловага завадзкога абсталяваньня
** 82 Зборшчыкі
*** 821 Галіновыя зборшчыкі
** 83 Кіроўцы і апэратары рухомага абсталяваньня
*** 831 Машыністы лякаматываў
*** 832 Кіроўцы легкавікоў, фургонаў і матацыклаў
*** 833 Кіроўцы грузавікоў і аўтобусаў
*** 834 Апэратары рухомага абсталяваньня
*** 835 Удзельнікі палубнай каманды карабля
* 9 *Некваліфікаваныя заняткі*
** 91 Прыбіральшчыкі і прыслуга
*** 911 Хатнія, гасьцінічныя і офісныя прыбіральшчыкі і прыслуга
*** 912 Мыйшчыкі транспарту і вокнаў, прачкі
** 92 Чорнарабочыя земляробы, лесаводы і рыбаловы
*** 921 Адмысловыя чорнарабочыя земляробы, лесаводы і рыбаловы
** 93 Чорнарабочыя рудакопы, будаўнікі, прамыславікі і перавозчыкі
*** 931 Чорнарабочыя рудакопы і будаўнікі
*** 932 Чорнарабочыя прамыславікі
*** 933 Чорнарабочыя перавозчыкі і кладаўшчыкі
** 94 Памочнікі ў кухарстве
*** 941 Адмысловыя памочнікі ў кухарстве
** 95 Вулічныя гандляры і абслугоўваньне
*** 951 Вулічная абслуга
*** 952 Вулічныя прадаўцы рэчаў
** 96 Чорнарабочыя сьмецьцезьбіральнікі
*** 961 Адмысловыя чорнарабочыя сьмецьцезьбіральнікі
*** 962 Адмысловыя некваліфікаваныя заняткі
* 0 *[[Вайсковец|Вайскоўцы]]*
** 01 Афіцэры
*** 011 Адмысловыя афіцэры
** 02 Падафіцэры
*** 021 Адмысловыя падафіцэры
** 03 Жаўнеры
*** 031 Адмысловыя жаўнеры

## Мінуўшчына
У 1957 годзе 9-я Міжнародная нарада статыстыкаў працы (МНСП) МАП ухваліла Міжнародную стандартную клясыфікацыю заняткаў (МСКЗ-58). У 1966 годзе 11-я МНСП зацьвердзіла МСКЗ-68. У 1987 годзе 14-я МНСП зацьвердзіла абноўленую МСКЗ-88. 6 сьнежня 2007 году 3-баковая сустрэча экспэртаў у статыстыцы працы МАП прыняла Рашэньне «датычна абнаўленьня МСКЗ», Дадатак да якога зьмяшчаў МСКЗ-08. У сакавіку 2008 году Кіраўніцтва МАП ухваліла МСКЗ-08, якую 5 сьнежня 2008 году падтрымала 18-я МНСП.

24 ліпеня 2017 году Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь ухваліла Пастанову № 33 «Аб зацьвярджэньні Агульнадзяржаўнага клясыфікатара Рэспублікі Беларусь» (АКРБ «Заняткі»). Паводле Пастановы, з 1 студзеня 2018 году АКРБ 014-2017 увялі «наўзамен АКРБ 014-2007, АКРБ 006-2009». Згодна з 4-м пунктам АКРБ «Заняткі», «Агульнадзяржаўны клясыфікатар «Заняткі» (АКЗ) ... гарманізаваны з МСКЗ-08 на ўзроўні 4 знакаў коду». Пагатоў «адрозьненьні будовы АКЗ ад будовы МСКЗ-08 заключаюцца ў тым, што АКЗ зьмяшчае 40 падгрупаў, 124 малыя групы, 432 пачатковыя групы, а МСКЗ-08 — 43 падгрупы, 130 малых падгрупаў, 436 пачатковых групаў».

## Крыніцы

Катэгорыя:Клясыфікатары
Катэгорыя:Стандарты
Катэгорыя:Занятасьць
Катэгорыя:Сьпісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1957 годзе