open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікола Шабовіч

**Міко́ла Шабо́віч** (нар. 4 студзеня 1959, в. Бадзені, Мядзельскі раён, Менская вобласьць - ) — беларускі паэт, кандыдат філялягічных навук (2004), дацэнт (2008). Сябра Саюзу пісьменьнікаў Беларусі (1998). 

## Біяграфія
Нарадзіўся 4 студзеня 1959 году ў вёсцы Бадзені Мядзельскага раёну Менскай вобласьці.

У 1981 годзе скончыў філялягічны факультэт (беларускае аддзяленне) Менскага дзяржаўнага пэдагагічнага інстытуту па спецыяльнасьці «Беларуская мова і літаратура». У 1981—1986 гадох працаваў настаўнікам беларускай мовы і літаратуры ў Шыпкоўскай васьмігадовай школе Вялейскага раёну.

Цяпер працуе выкладчыкам Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту імя Максіма Танка.

## Творчасьць
Аўтар паэтычных зборнікаў:
* «Дом» (1996),
* «Яшчэ пакуль не лістапад» (1996),
* «Падары мне сваю адзіноту» (2002),
* «Мая надзея» (2006),
* «Хор болей не сьпявае: пародыі, эпіграмы, прысвячэньні» (2008),
* «Прыколы ад Міколы» (2015),
* «Маладыя мроі маладога лета» (2017).

Паэзія Міколы Шабовіча — лірычна-філязофская. Яна акумулюе як трагедычнасьць нашага часу, так і імгненьні шчасьця, радасьць жыць і тварыць на роднай зямлі. Галоўная тэма яго творчасьці — каханьне, сьветлае пачуцьцё да жанчыны.

На вершы Міколы Шабовіча напісана больш як 180 песень, якія выконвалі Ірына Дарафеева, Алеся Гайдук, Алег Цівуноў, Дзьмітры Мінько і іншыя. Шэраг песень на вершы Міколы Шабовіча напісаў кампазытар Мікалай Яцкоў.

Перакладае на беларускую мову творы расейскіх (Аляксандра Блока, Сяргея Ясеніна) і беларускіх (Анатоль Аўруцін, Юры Фатнеў, Т. Лейка) паэтаў.

## Навуковыя публікацыі

### Кнігі
* Шабовіч, М. В. Патрыятычнае выхаванне сродкамі сучаснай беларускай паэзіі / М. В. Шабовіч. — Дапаможнік. — Менск : БДПУ, 2007. — 54 с.
* Шабовіч, М. В. Беларуская мова і культура маўлення: зборнік тыпавых вучэбных праграм па беларускай мове. — Менск : Права і эканоміка, 2011. — 46 с. (у сааўтарстве).
* Шабовіч, М. В. Сучасная беларуская мова: зборнік тыпавых вучэбных праграм па беларускай мове. — Менск : Права і эканоміка, 2011. — 47 с. (у сааўтарстве).
* Шабовіч, М. В. Аказіянальныя словы ў беларускіх мастацкіх тэкстах 20-х гадоў ХХ стагоддзя: манаграфія / М. В. Шабовіч; навук.рэд. П. А. Міхайлаў. — Менск : Логвінаў, 2013. — 198 с.

## Крыніцы

## Літаратура
* Шабовіч, М. Мая надзея: вершы / Мікола Шабовіч. — Менск: Мастацкая літаратура, 2006. — 174 с.
* Жукоўскі, А. Дзіўнаспевы пачуццяў у новай кнізе Міколы Шабовіча // Літаратура і мастацтва. — 2018. — № 7. — С.6.
* Сенатарава, Н. Так хочацца быць патрэбным // Нёман. — 2018. — № 2. — С.178-181.

Шабовіч, Мікола
Дзьмітры Мядзьведзеў (неадназначнасьць)

**Дзьмі́тры Мядзьве́дзеў**:

* Дзьмітры Аляксандравіч Мядзьведзеў (нар. 1973) — расейскі актор.
* Дзьмітры Анатольевіч Мядзьведзеў (нар. 1965) — трэці прэзыдэнт Расеі, 14 лістапада 2005 — 7 траўня 2008: першы намесьнік старшыні Ўраду Расейскай Фэдэрацыі, былы старшыня савету дырэктараў ААТ «Газпрам».
* Дзьмітры Мікалаевіч Мядзьведзеў (1898—1954) — камандзір партызанскіх атрадаў падчас Вялікай Айчыннай вайны.

## Глядзіце таксама
* Мядзьведзеў
Джэк Ўілшэр

**Джэк Ўілшэр** (;  1 студзеня 1992 году) — былы ангельскі футбаліст, атакуючы паўабаронца. На сёньня галоўны трэнэр клюбу «Норыдж Сіці».

## Пачатак
Джэк Эндру Ўілшэр пачынаў свой шлях у акадэміі «Арсэналу». Ён вылучаўся сярод аднагодкаў вялікай хуткасьцю, філіграннай тэхнікай, пастаўленым ударам. Магчыма Ўілшэр не зайграў бы на такім узроўні, калі б яго трэнэрам ня быў Арсэн Вэнгер. Францускі трэнэр умее шукаць таленты ў самым раньнім узросьце. У адзін з прыездаў на гульню моладзёвай каманды Вэнгер убачыў выдатную гульню левага вінгэра, і прымеціў яго. Па хуткім часе галоўны трэнэр «Арсэналу» зразумеў, што хлопца трэба перакладаць у аснову, і Джэк быў да гэтага гатоў.

## Дэбют
Перад сэзонам 2008/2009 у заяўцы «Арсэналу» зьявіўся 16-гадовы паўабаронца. Яго дэбют адбыўся 13 верасьня ў матчы супраць «Блэкбэрну», Ўілшэр выйшаў на замену на 84 хвіліне. На той момант футбалісту было ўсяго толькі 16 гадоў 256 дзён. Джэк стаў самым маладым дэбютантам «Арсэналу» ў АПЛ, пабіўшы рэкорд Фабрэгаса. 23 верасьня Ўілшэр забіў свой першы гол за «Арсэнал» у браму «Шэфілд Юнайтэд» (6:0) у Кубку Лігі. Але гэта зьяўленьне стала адзіным для Джэка ў Прэм’ер-лізе ў гэтым сэзоне. У той жа час Ўілшэр добра выявіў сябе ў Кубку Лігі, дзе «Арсэнал» атрымаў пераканаўчыя перамогі над «Шэфілд Юнайтэд» (6:0) і «Ўіганам» (3:0).

Пазьней Ўілшэру атрымалася трохі пагуляць у Лізе чэмпіёнаў, выходзячы на замену ў матчах з «Дынама Кіеў» і «Порту».

5 студзеня 2009 году Ўілшэр падпісаў свой першы прафэсійны кантракт з «Арсэналам». У гэты час ён перастаў зьяўляцца ў складзе першай каманды, выступаючы галоўным чынам за рэзэрв і моладзевую каманду. З апошнімі Ўілшэр дамогся перамогі ў моладзевым Кубку Ангельшчыны, паказаўшы цудоўную гульню ў двух фіналах супраць «Лівэрпулю». Легендарны гулец «Арсэналу» Лаям Брэйдзі ахарактарызаваў Джэка, як гульцы валодаючага «адмысловым талентам», і выказаў меркаваньне, што пройдзе трохі часу, перш чым юны гулец стане гульцом асновы.

2 ліпеня 2009 году Ўілшэр падпісаў новы доўгатэрміновы кантракт. Падчас перадсэзоннай падрыхтоўкі 2009 году Ўілшэр ізноў прымусіў казаць пра сябе. У абодвух матчах «Кубка Эміратаў», перамогу ў якім атрымаў «Арсэнал», Джэк быў прызнаны «гульцом матчу».

## Дасягненьні
**«Арсэнал»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2014, 2015
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на афіцыйным сайце «Арсэналу»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Бальновішна

**Бально́вішна** — былы хутар у Барысаўскім раёне Менскай вобласьці. Бальновішна ўваходзіла у склад Іканскага сельсавету. Знаходзіўся за 1 км на поўдзень ад вёскі Іканы, на шашы .

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Барысаўскага раёну
Карсакавіцкі сельсавет

**Карса́кавіцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Карсакавічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Зэмбінскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Менскай, з 15 студзеня 1938 году — Менскай вобласьці). 22 верасьня 1927 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Барысаўскага раёну.

30 кастрычніка 2009 году сельсавет скасаваны, усе населеныя пункты — Бараўляны, Карсакавічы, Лісіно, Лісінская Рудня, Папярэжжа, Скупліно, Сялец — перададзены Зэмбінскаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 11

## Колішнія населеныя пункты
У склад сельсавету таксама ўваходзілі няісныя цяпер населеныя пункты: Валкоўшчына, Іванаўка, Падбярэзьзе, Улесьсе, Ферма, Цыгельня, пасёлак Казімірава, вёскі Асіньнікі, Жураўка, Забалацьце, Імшара (Ішмара), Рэчкі, Сукалены, Сібір, Чайкоўскі, хутар Барбарава.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 108, 129
*  С. 137

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Лярэтанская літанія

**Літанія да Найсьвяцейшай Панны Марыі (Лярэтанская літанія)** () — адна зь літаньняў да Маці Божай; малітва каталіцкая, якую сьвятар вымаўляе разам (напераменку) зь вернікамі. Звычайна адпраўляецца ў траўні.

Яна ўзьнікла ў 13 стагодзьдзі ў Францыі. Назва «Лярэтанская» паходзіць ад італьянскага мястэчка Лярэта, дзе знаходзіцца адна з найвялікшых марыйных сьвятыняў. Менавіта там літанія набыла вельмі вялікую папулярнасьць у вернікаў. У літаньніі Касьцёл праслаўляе вялікія цноты і прывілеі, якімі Бог адарыў сваю верную Слугу.

Вымаўленьне была афіцыйна зацьверджанае першы раз Папам Сыкстам V. У 1631 годзе Сьвятая Кангрэгацыя Абрадаў забараніла самавольна дадаваць да літаньніі непацьверджаныя звароты, і кожная наступная зьмена ў яе адбывалася толькі з дазволу касьцельнай улады. Так, некаторыя ранейшыя звароты былі выключаны з тэксту малітвы, а замест іх зьявіліся новыя: «Каралева Ружанца сьвятога» (1675), «Каралева без граху першароднага зачатая» (1846), «Маці добрай рады» (1903), «Каралева супакою» (1917), «Каралева ўнебаўзятая» (1950), «Маці Касьцёла» (1980), «Каралева сем’яў» (1995). Такім чынам, цяпер літанія складаецца ўсяго з 49 тытулаў і прывілеяў Найсьвяцейшай Панны Марыі. Гэта не тычацца аднак Польшчы, дзе літанія складаецца з 50 тытулаў — апошнім зьяўляецца «Каралева Польшчы». Гэты тытул, у форме «Каралева Польскай Кароны», быў афіцыйна зацьверджаны 12 кастрычніка 1923 году .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст літаньні / catholic.by

Катэгорыя:Літаньні
Катэгорыя:Ушанаваньне Маці Божай
Катэгорыя:Каталіцтва
690-я

**690-я**

Стагодзьдзі: VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе - XIII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
640-я
650-я
660-я
670-я
680-я
**690-я**
700-я
710-я
720-я
730-я
740-я


Гады: 
690, 691, 692, 693, 694, 695, 696, 697, 698, 699

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі
Другі дывізіён Футбольнай лігі

**Другі дывізіён Футбольнай лігі** () — другая па значнасьці частка старой сыстэмы чэмпіянату Ангельшчыны па футболе, якую пасьля 1992 году зьмяніў Чэмпіянат футбольнай лігі. Існавала з 1892 году, і з таго часу колькасьць удзельнікаў лігі толькі павялічвалася. Гэтак у 1893 годзе ў розыгрышу Другога дывізіёну бралі ўдзел 15 клюбаў, а з 1988 году па ліквідацыю дывізіёну ўдзельнікаў налічвалася ў колькасьці 24 клюбаў.

Ня варта блытаць стары Другі дывізіён з новай Другой лігай, бо апошняя ў сыстэме чэмпіянату Ангельшчыны зьяўляецца чацьвtртай па значнасьці.

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Баранавіцкае гета

**Баранавіцкае гета** — жыдоўскае гета, якое было створана пад час Другой сусьветнай вайны ў Баранавічах нацыстамі.

Гета было створана амаль адразу пасьля захопу гораду немцамі. 28 чэрвеня 1941 году баранавіцкія жыды мусілі перасяліцца ў раён Баранавічаў, празваны *Сахалінам*. Гета мела межы па вуліцах: *Віленская* (цяпер *Гагарына*), *Наратовіча* (цяпер *Камсамольская*), *Царкоўная* (цяпер *Лісіна*), *Панятоўскага* (цяпер *Багдановіча*), *Ажэшкі*. Уезд на тэрыторыю гета быў з вуліцы *Віленскай* па вуліцы *Садовай* (цяпер *Міцкевіча*). Усё гета было агароджана двума радамі калючага дроту.

На чалавека ў гета прызначаўся 1 м² жылой плошчы. Харчаваньне (200 грамаў эрзац-хлебу на дзень і 1 кг крупы на месяц) выдавалася толькі працуючым.

У студзені 1941 ў гета знаходзілася больш за 15 000 жыдоў з гораду і ваколіцаў.

У баранавіцкі юдэнрат уваходзіла 26 асобаў. На чале яго стаяў Аўсей Гіршэвіч Ізыксон, паліцыяй гета кіраваў Наім Піневіч Вальтман. Сядзіба юдэнрату знаходзілася ў будынку пры вуліцы Садовай, 10.

29 чэрвеня і 30 чэрвеня 1941 было расстраляна прыкладна па 500 і 300 жыдоў на старых жыдоўскіх могілках (цяпер вул. *Чарнышэўскага*). 30 чэрвеня 1941 немцы адабралі 36 жыдоў-дактароў быццам бы для лекаваньня савецкіх ваеннапалонных, і ў той самы дзень іх расстралялі.

9 ліпеня 1941 было паведамлена пра расстрэл 73 жыдоў, якія супрацоўнічалі з камуністамі. Напрыканцы ліпеня расстралялі яшчэ каля 70 чалавек інтэлігенцыі.

4 сакавіка 1942 быў праведзены масавы расстрэл жыхароў гета. Жывымі пакінулі толькі тых, хто мог працаваць. 3400 чалавек вывезьлі да *Зялёнага Мосту* за чыгункаю Баранавічы-Вільня і расстралялі. Забіты быў і старшыня гета Ізыксон.

17 сьнежня 1942 году пачалася поўная ліквідацыя Баранавіцкага гета. Жыды былі часткова зьнішчаныя (6000 расстраляныя каля вёскі Грабавец), часткова перавезены ў Калдычэўскі лягер сьмерці. Падвалы ў будынках, дзе хаваліся людзі, закідваліся гранатамі, некаторыя дамы паліліся. На ўезьдзе ў горад зьявіліся таблічкі «Свабодна ад жыдоў».

Летам 1942 у Баранавічы было прывезена некалькі тысячаў жыдоў з Чэхаславаччыны, Аўстрыі й Нямеччыны і расстраляныя недалёка ад гораду ва ўрочышчы Гай.

## Літаратура
* Шерман, Б. П. Барановичское гетто. Колдычевский лагерь смерти (Барановичи, 1997)
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Баранавіцкае гета, Руслан Равяка, Intex-Press
* Жыды пад час нямецкай акупацыі. Баранавіцкае гета

Катэгорыя:Габрэйскія гета ў Генэральным Камісарыяце Беларусь
Гета
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1942 годзе
Палацык Міхлера

**Палацык Міхлера (Міхля)** () — аднапавярховы жылы будынак у нэасэцэсійным стылі, які быў пабудаваны па вуліцы Вольскай, 40 у Варшаве і зруйнаваны падчас Другой сусьветнай вайны.

У канцы 19 стагодзьдзя купец Караль Міхлер купіў пляцоўку на вуліцы Вольскай у Варшаве, дзе пабудаваў млын і пякарню, а таксама жылы будынак накшталт палацу. На пачатку Варшаўскага паўстаньня за будынак адбыліся цяжкія баі паўстанцаў зь немцамі.

Паўстанцы занялі будынак 3 жніўня 1944 году для падрыхтоўкі засады на немцаў, якія для атакі барыкады на вуліцы Вольскай былі вымушаныя прайсьці ля будынка. Ранкам 5 жніўня паўстанцы абстралялі немцаў і нанесьлі ім значныя страты. Так пачаліся цяжкія баі за палацык і іншыя будынкі заводаў Міхлера. Нямецкая пяхота атакавала будынкі з выкарыстаньнем артылерыі і танкаў, супраць якіх паўстанцы мелі толькі машыннаю зброю ды гранаты, галоўным чынам — хатняй вытворчасьці. Толькі ўвечары палякі канчаткова аддалі палац.

Падчас вячэры ўвечары 4 жніўня польскія жаўнеры напісалі песеньку пра абарону палацыку («*Pałacyk Michla*»).

## Літаратура
* *«Pałacyk Michla, Żytnia, Wola…» Rozmowa z gen. Januszem Brochwicz-Lewińskim — «Gryfem», dowódcą obrony Pałacyku Michla na Woli*, Powstańczy Biuletyn Wolski. Bezpłatny Biuletyn Urzędu Dzielnicy Wola, [Urząd Dzielnicy Wola m. st. Warszawy 2008], ss.4-5 .

Катэгорыя:Палацы Польшчы
Катэгорыя:Варшаўскае паўстаньне
Аляндзкія астравы

**Аля́ндзкія астравы** (, ) — швэдзкамоўны архіпэляг астравоў, які палітычна адносіцца да Фінляндыі. У складзе Фінляндыі астравы маюць шырокую аўтаномію. Астравы знаходзяцца ў Балтыйскім моры каля Батнічнай затокі. Спэцыяльны статус астравоў гарантуецца міжнароднай супольнасьцю.

У склад архіпэлягу ўваходзяць каля 6,5 тыс. астравоў агульнай плошчай 1527 км². Плошча найбольшага востраву Аляндаў складае 650 км². Колькасьць насельніцтва складае каля 27,2 тыс. асобаў. Заселеныя каля 100 астравоў, пераважна людзьмі швэдзкага паходжаньня. Насельніцтва займаецца ў асноўным рыбнай лоўляй, жывёлагадоўляй і сельскай гаспадаркай. Адзіным горадам і сталіцай Аляндзкіх астравоў зьяўляецца Марыегамн (, ).
Тэрыторыя Аляндзкіх астравоў зьяўляецца дэмілітарызаванай зонай, тут забаронены нават пралёт самалётаў паветрана-вайсковых сілаў.

## Палітыка

Аляндзкія астравы, згодна з *Актам аб Самакіраваньні Аляндзкіх астравоў* ад 28 сьнежня 1951 году, зьяўляюцца парлямэнцкай рэспублікай у рамках аўтаноміі ў складзе Фінляндыі. Астравы маюць уласны парлямэнт (*Лагтынг*), які складаецца з 30 дэпутатаў, абраных праз агульныя тайныя выбары. Яму падпарадкоўваецца ўрад (*Ляндскапсрэгерынг*), які ў сваю чаргу складаецца зь міністраў адукацыі, культуры, фінансаў, сацыяльных справаў і навакольнага асяродзьдзя, адміністрацыі і ўзаемадзеяньня з Эўрапейскім Зьвязам, прамысловасьці і гандлю, і сувязі, які ўзначальваецца прэм’ер-міністрам (*ляндродам*).

## Гісторыя

У XVIII стагодзьдзі праз Аляндзкія астравы праходзіў важны шлях з Санкт-Пецярбургу ў Стакгольм. 18 сакавіка 1809 году, пад час расейска-швэдзкай вайны расейцы акупавалі астравы і далучылі іх, разам зь Фінляндыяй, да Расейскай імпэрыі.

У 1856 годзе Парыская мірная дамова надала астравам асаблівы статус дэмілітарызаванай зоны, які захоўваецца й да нашых дзён.

## Вонкавыя спасылкі
A Hard Day’s Night

***A Hard Day’s Night*** — студыйны альбом ангельскага гурту The Beatles і першы альбом, які складаўся цалкам з аўтарскіх сьпеваў гурта. Большасьць песень напісаныя для аднайменнага фільму, у якім удзельнікі гурту гралі саміх сябе. У СССР альбом быў выпушчаны фірмай «Мэлёдыя».

## Сьпіс кампазыцыяў
Усе трэкі падпісаныя Джонам Ленанам і Полам Макартні. Звычайна Пол і Джон уносілі аднолькавую колькасьць трэкаў на кожны альбом, але на гэтым Ленан дамінаваў, стварыўшы 13 трэкаў. Гэта таксама ж адзін з двух выдадзеных у Брытаніі альбомаў, на якіх Рынга Стар не сьпяваў сольна ні на адным з трэкаў. Трэкі «A Hard Day’s Night» ды «Can’t Buy Me Love» былі выпушчаныя на самотніках.

### Першы бок
# «A Hard Day’s Night» (Ленан/Макартні) 	2:34
# «I Should Have Known Better» (Ленан) 	2:46
# «If I Fell» (Ленан/Макартні) 	2:24
# «I’m Happy Just to Dance with You» (Гарысан)	1:59
# «And I Love Her» (Макартні) 	2:33
# «Tell Me Why» (Ленан) 	2:12
# «Can’t Buy Me Love» (Макартні) 	2:14

### Другі бок
# «Any Time at All» (Ленан) 	2:15
# «I’ll Cry Instead» (Ленан) 	1:49
# «Things We Said Today» (Макартні) 	2:40
# «When I Get Home» (Ленан) 	2:20
# «You Can’t Do That» (Ленан) 	2:39
# «I’ll Be Back» (Ленан/Макартні) 	2:20

Катэгорыя:Альбомы The Beatles
Катэгорыя:Брытанскія музычныя творы
Beatles for Sale

***Beatles For Sale*** — чацьверты альбом брытанскага гурту The Beatles, выпушчаны ў 1964 годзе. Паводле кантракту, гурт павінен быў запісаць альбом за кароткі час. Сэансы запісу праходзілі 11—14 жніўня і 29 верасьня — 26 кастрычніка 1964 году ў прамежках паміж бясконцымі выступамі на сцэне. У сувязі з гэтым аўтарства паловы песень належыць іншым музыкам. З гэтага альбома быў выпушчаны самотнік «Eight Days a Week». Ад гэтага дыску Джон Ленан пачаў ствараць больш аўтабіяграфічныя сьпевы. Трэк «I’m a Loser» прадэманстраваў уплыў Боба Дылана.

## Сьпіс кампазыцыяў
### Першы бок
# «No Reply» (Ленан) 2:15
# «I’m a Loser»(Ленан) 2:31
# «Baby’s in Black» (Ленан/МакКартні) 2:02
# «Rock and Roll Music» (Чак Бэры) 2:30
# «I’ll Follow the Sun» (МакКартні) 1:46
# «Mr. Moonlight» (Рой Лі Джонсан) 2:33
# «Kansas City/Hey, Hey, Hey, Hey» (Джэры Лэйбер і Майк Столер/Рычард Пэніман) 2:33

### Другі бок
#  «Eight Days a Week» (Ленан/МакКартні) 2:43
# «Words of Love» (Бадзі Холі) 2:12
# «Honey Don’t» (Карл Пэркінс) 2:55
# «Every Little Thing» (Ленан/МакКартні) 2:01
# «I Don’t Want to Spoil the Party» (Ленан) 2:33
# «What You’re Doing» (МакКартні) 2:30
# «Everybody’s Trying to Be My Baby» (Карл Пэркінс) 2:23

Катэгорыя:Альбомы The Beatles
Катэгорыя:Брытанскія музычныя творы
Help!

***Help!*** — пяты брытанскі і дзясяты амэрыканскі альбом The Beatles, гэтаксама ж і саўндтрэкам да аднайменага фільму. Сэсіі запісу альбома адбываліся 15—19 лютага, 13 красавіка, 10 траўня, 14—17 чэрвеня 1965 году. Ва ўсім сьвеце было прададзена больш за 3 мільёны экзэмпляраў гэтага альбому. У якасьці самотнікаў выйшлі «Help!», «Ticket to Ride». На вокладцы альбому разьмешчаная фатаграфія ўсіх музыкаў The Beatles, якія паказваюць слова «NUJV» на альфэбэце сэмафораў. Джон Ленан назваў песьню «Ticket to Ride» папярэдніцай стылю гэві-мэтал.

У 2003 годзе, альбом заняў 332-е месца ў сьпісе 500 найлепшых альбомаў часопісу Rolling Stone.

## Сьпіс трэкаў
Аўтарства музыкі — Ленан/МакКартні, калі не пазначана іншае. Ідэя галоўнага трэку альбома прыйшла Джону Ленану, пасьля чаго яе разьвівалі разам усе музыкі. Песьню «Act Naturally» сьпявае Рынга Стар. Ён таксама сьпеў у песьні «If You’ve Got a Trouble», але яна не ўвайшла ў альбом. Легендарная «Yesterday» Пола МакКартні была запісаная ў незвычайнай для The Beatles аранжыроўцы — пад акампанэмэнт струннага квартэту. Гэта адна з самых вядомых песень гурту.

### Бок першы
Усе трэкі першага боку трапілі ў кінастужку.

# «Help!» — 2:18
# «The Night Before» — 2:33
# «You’ve Got to Hide Your Love Away» — 2:08
# «I Need You» (Харысан) — 2:28
# «Another Girl» — 2:05
# «You’re Going to Lose That Girl» — 2:17
# «Ticket to Ride» — 3:10

### Бок другі
# «Act Naturally» (Джоні Расэл, Воні Морысан) — 2:29
# «It’s Only Love» — 1:54
# «You Like Me Too Much» (Харысан) — 2:35
# «Tell Me What You See» — 2:36
# «I’ve Just Seen a Face» — 2:04
# «Yesterday» — 2:03
# «Dizzy Miss Lizzy» (Лары Ўільямз) — 2:53

## Крыніцы

Катэгорыя:Альбомы The Beatles
Катэгорыя:Брытанскія музычныя творы
698

## Падзеі
* Тыбэрыюс III стаў імпэратарам Бізантыі

## Нараджэньні
* Ванг Чанглінг, кітайскі паэт і дзяржаўны дзеяч

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Натальля Эстэмірава

**Натальля Хусаінаўна Эстэмірава** (28 лютага 1958, Саратаўская вобласьць — 15 ліпеня 2009, Газі-Юрт, Інгушэтыя) — расейская праваабаронца, журналіст, супрацоўніца Праваабарончага цэнтру «Мэмарыял» у Грозным. Скрадзена каля свайго дому ў Грозным і забіта. Яе сьмерць выклікала грамадзкі й міжнародны рэзананс.

У 2004 намінавалася на прэмію Сахарава, адзначана 13 студзеня 2005 мэдалём імя Робэрта Шумана. Ляўрэатка прэміі ім. Анны Паліткоўскай у 2007 годзе. За сваю дзейнасьць шмат разоў крытыкавалася прарасейскім чачэнскім кіраўніцтвам.

Згодна інфармацыі Human Rights Watch Эстэміраву выкралі 15 ліпеня 2009 каля яе дому ў Грозным прыкладна а 08:30. Яе калегі праваабаронцы ўзьнялі трывогу, калі яна не прыйшла на заплянаваную сустрэчу. Былі апытаныя суседзі. Па дадзеным калег «Два сьведкі бачылі з гаўбца, як на вуліцы Багдана Хмяльніцкага, дзе Натальля пражывае, яе запхалі ў белы аўто маркі ВАЗ, яна пасьпела пракрычаць, што яе выкрадаюць».

Як паведаміла прэс-служба Сьледчага камітэту пракуратуры Расеі, цела кабеты з кулявымі раненьнямі ў галаву і грудзі было знойдзена а 16:30 (па дадзеным МУС Інгушэтыі — а 17:20) па маскоўскаму часу ў лесапалосцы за 100 мэтраў ад фэдэральнай аўтадарогі «Каўказ» каля сяла Газі-Юрт Назранаўскага раёну Інгушэтыі. У яе торбе знайшлі пашпарт, пасьведчаньне сябры экспэртнай рады апарату ўпаўнаважанага па правах чалавека ў РФ па Чачэнскай рэспубліцы і мандат грамадзкага назіральніка камісіі па грамадзкаму кантролю ў месцах прымусовага ўтрыманьня на імя Натальлі Эстэміравай.

Рамзан Кадыраў у інтэрвію расейскай службе радыё Свабода назваў Эстэміраву «Жанчынай бяз гонару, годнасьці і сумленьня».

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаўскай вобласьці
Катэгорыя:Праваабаронцы
Катэгорыя:Выкрадзеныя
Катэгорыя:Загінулыя журналісты
Джэфры Лібэр

**Джэфры Лібэр** (; нарадзіўся ў 1969 годзе, Эванстан, Іліной, ЗША) — амэрыканскі сцэнарыст. Вядомасьць прынесла праца над сэрыялам «Згубленыя».

Канал ABC нанаяў Лібэра напісаць сцэнар для пілётнай сэрыі сэрыялу. Першыя накіды, пасьля празваныя «Нідзе» (), уяўлялі сабою драму, шмат у чым падобную да «Валадара мух». Пасьля пачатку праекту, кіраўніцтва каналу ABC зьмяніла кірунак сэрыялу, і наняла Абрамса і Ліндэлафа, каб перапісаць сцэнар і якія атрымалі поўную свабоду на асабістай студыі.

Арбітражныя органы прынялі пастанову, а Амэрыканская гільдыя сцэнарыстаў прымусіла прызнаць Лібэра адным са стваральнікаў сэрыялу. Але Джэфры больш не прымаў удзел у праекце.

Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Бараўляны (Барысаўскі раён)

**Бараўля́ны** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 7 км на паўночны ўсход ад Карсакавічаў. Бараўляны ўваходзяць у склад Зэмбінскага сельсавету. Пляніроўка Т-падобнага тыпу. Галоўная вуліца арыентаваная з паўднёвага захаду на паўночны ўсход. Да яе паўднёвага боку пэрпэндыкулярна далучаецца другая вуліца. Забудова двухбаковая, месцам нашчыльная, драўлянай сядзібнага тыпу. На паўночна-ўсходняй ускраіне — гаспадарчы сэктар.

## Гісторыя
Вядомыя ад XVIII стагодзьдзя. У 1771 г. вёска ў Вялікім Княстве Літоўскім, 7 двароў, 23 жыхары мужчынскае плоці. Побач быў аднайменны маёнтак М. Радомскага. Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) у складзе Расейскай імпэрыі. Ад 1795 г. у Барысаўскім павеце Менскай губэрні.

У 1799 г. 16 двароў, 94 жыхары, уладаньне М. Сьлізьня. У 1897 г. 60 двароў, 397 жыхароў, у Зэмбінскай воласьці Барысаўскага павету. У 1910 пачала дзейнічаць школа (аднаклясная народная вучэльня). У 1917 г. 79 двароў, 452 жыхары.

Ад лютага да сьнежня 1918 г. на тэрыторыі, акупаванай войскамі кайзэраўскай Нямеччыны, ад жніўня 1919 да ліпеня 1920 г. — Польшчай.

Ад 1 студзеня 1919 году ў БССР у складзе Барысаўскага раёну, ад лютага — у Лет.-Бел. ССР. Ад 31 ліпеня 1920 зноў у БССР. Пасьля вызваленьня ад польскай акупацыі на базе земскай пачала працаваць працоўная школа 1-й ступені, у якой у 1923 г. вучыліся 80 хлопчыкаў і дзяўчынак. Ад 20 жніўня 1924 г. у складзе Карсакавіцкага сельсавету Зэмбінскага раёну Барысаўскай, ад 9 чэрвеня 1927 г. — Менскай акруг, ад 22 верасьня 1927 г. Барысаўскага раёну Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 г.), ад 20 лютага 1938 г. — Менскай вобласьці. Паводле перапісу 1926 г. 81 двор, 392 жыхары. У 1931 г. арганізаваны калгас «Чырвоны партызан», які першапачаткова аб’ядноўваў 10, а ў лютым 1932 г. — 71 гаспадарку. У 1940 г. 109 двароў, 450 жахароў. У Вялікую Айчынную вайну ад 30 чэрвеня 1941 да 30 чэрвеня 1944 г. акупаваная Нямеччынай. У ліпені 1942 г. вёска спаленая (109 двароў), 45 жыхароў загінулі, 50 жыхароў вывезеныя на прымусовую працу ў Нямеччыну. Пасьля вайны адноўленая. У 1960 г. 329 жыхароў. У 1988 г. 35 гаспадарак, 62 жыхары.

30 кастрычніка 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Карсакавіцкага ў склад Зэмбінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 18 жыхароў
* 2008 год — 17 жыхароў, 11 гаспадарак
* 1999 год — 35 жыхароў

## Інфраструктура
Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе празь вёскі Карсакавічы, Паляны, Кімія і далей па шашы Барысаў — Ніўкі.

## Інфармацыя для турыстаў
На захадзе і поўначы вёску агінае р. Смальніца (прыток р. Бярэзіна), на паўночным усходзе мяжуе зь лесам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зэмбінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Бараўляны

Назву **Бараўля́ны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Бараўляны — вёска ў Віцебскім раёне
** Бараўляны — вёска ва Ўшацкім раёне

* Менская вобласьць:
** Бараўляны — вёска ў Барысаўскім раёне
** Бараўляны — вёска ў Менскім раёне

## Глядзіце таксама
* Баравая 
* Баравое 
* Баравуха 
* Баравыя 
* Бараўская 
* Бор 
* Боркі
Папярэжжа

**Папярэ́жжа** (таксама *Папарэ́жжа*) — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 2 км на паўночны ўсход ад Карсакавічаў. Папярэжжа ўваходзіць у склад Зэмбінскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядома з 19 стагодзьдзя. У 1870 годзе маёнтак, у складзе Зэмбінскай воласьці Барысаўскага павету. У 1897 г. 1 двор, 4 жыхары. У 1908 г. 14 жыхароў. Ад лютага да сьнежня 1918 г. 1918 у складзе кайзэраўскай Нямеччыны, ад жніўня 1919 да ліпеня 1920 г. акупавана польскімі войскамі. Ад 1 студзеня 1919 г. у складзе БССР, ад лютага — у Літ.-Бел. ССР, ад 31 ліпеня 1920 г. у БССР. Ад 20 жніўня 1924 г. у складзе Карсакавіцкага сельсавету Зэмбінскага раёну Барысаўскай, ад 9 чэрвеня 1927 гг да 26 ліпеня 1930 г. Менскай акруг, ад 22 верасьня 1927 г. Барысаўскага раёну, ад 20 лютага 1938 г. Менскай вобласьці. Паводле перапісу 1926 г. пасёлак, 10 двароў, 62 жыхары. У 1940 г. 24 двары, 111 жыхароў. У Вялікую Айчынную вайну ад 30 чэрвеня 1941 да 30 чэрвеня 1944 г. акупавана нямецка-фашыстоўскімі захопнікамі. У чэрвені 1942 г. вёска цалкам спаленая, 4 жыхары загінулі. Пасьля вайны адбудаваная. У 1960 г. 85 жыхароў. У 1988 г. 9 гаспадарак, 18 жыхароў. Адзіная шыротная вуліца арыентаваная ўздоўж ручая і забудавана двухбакова, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

30 кастрычніка 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Карсакавіцкага ў склад Зэмбінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 жыхароў
* 2008 год — 11 жыхароў, 6 двароў
* 1999 год — 14 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Зэмбінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Лісіно

**Лісіно́** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 3 км на паўночны ўсход ад Карсакавічаў. Лісіно ўваходзіць у склад Зэмбінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1726 годзе згадваецца як вёска ў складзе маёнтку Карсакавічы ў Менскім ваяводзтве ВКЛ. 30 кастрычніка 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Карсакавіцкага ў склад Зэмбінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 68 чалавек
* 1999 год — 99 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Зэмбінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Лісіна

Назву **Лі́сіна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Лісіна — вёска ў Барысаўскім раёне 

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Ленінградзкая вобласьць:
** Лісіна — вёска ў Воласаўскім раёне 

* Яраслаўская вобласьць:
** Лісіна — вёска ў Любімскім раёне
** Лісіна — вёска ў Рыбінскім раёне 

## Глядзіце таксама
* Лісіна-Корпус — пасёлак у Тосьненскім раёне Ленінградзкай вобласьці
Антонаўшчына

Назву **Анто́наўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Антонаўшчына — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Антонаўшчына — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Антон
* Антонава
* Антонаў
* Антонаўка
* Антонаўцы
* Антоны
Казімірава

Назву **Казімі́рава** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Казімірава — вёска ў Камянецкім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Казімірава — вёска ў Жлобінскім раёне
** Казімірава — вёска ў Кармянскім раёне

* Менская вобласьць:
** Казімірава — былы пасёлак у Барысаўскім раёне

### [[Латвія]]
* Казімірава — вёска

### [[Летува]]
* Казімірава — вёска

### [[Расея]]
* Смаленская вобласьць:
** Казімірава — вёска ў Руднянскім раёне

## Глядзіце таксама
* Казімер
* Казіміраўка
* Казіміраўская Слабодка
* Казімірова
* Казімірцы
* Казімірышкі
Асіньнікі

Назву **Асі́ньнікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Асіньнікі — вёска ў Камянецкім раёне 

* Віцебская вобласьць:
** Асіньнікі — вёска ў Докшыцкім раёне 
** Асіньнікі — вёска ў Пастаўскім раёне 
** Асіньнікі — вёска ў Расонскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Асіньнікі — вёска ў Рагачоўскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Асіньнікі — былая вёска ў Барысаўскім раёне 
** Асіньнікі — хутар у Менскім раёне 

### [[Расея]]
* Асіньнікі — горад у Кемераўскай вобласьці
* Асіньнікі — вёска ў Пскоўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Асіна
* Асінавік
* Асінавіца
* Асінавы Мост
* Асінагарадок
* Асінаўка
* Асінаўшчына
* Асінка
* Асінкі
* Асінторф
* Асіньнік
Рэчка

Назву **Рэ́чка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Расея]]
* Рэчка — вёска ў Кіраўскім раёне Ленінградзкай вобласьці
* Рэчка — вёска ў Баравіцкім раёне Наўгародзкай вобласьці

### [[Славаччына]]
* Рэчка — вёска ў раёне Рымаўская Собата

## Падвойныя назвы
* Белая Рэчка
* Вялікая Рэчка
* Першая Рэчка
* Другая Рэчка
* Чырвоненькая рэчка
* Старая-Рэчка
* Сухая Рэчка
* Белая Рэчка
* Горана-Белая-Рэчка
* Долна-Белая-Рэчка
* Глухая рэчка
* Чорная рэчка

## Глядзіце таксама
* Рэчкі
* Рэчыца
* Рэчыцы
Рэчкі (Барысаўскі раён)

**Рэ́чкі** — былая вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці. Рэчкі ўваходзілі ў склад Карсакавіцкага сельсавету. Знаходзілася за 1 км на захад ад вёскі Сялец.

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Барысаўскага раёну
Сібір (неадназначнасьць)

Назву **Сібі́р** маюць:

* Сібір — паўночная частка Азіі.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Сібір — былая вёска ў Барысаўскім раёне

### [[Расея]]
* Сібір — горад, сталіца Сібірскага ханства.

## Іншае
* Сібір (1094 Siberia) — малая плянэта
* «Сібір» (S7 Airlines) — расейская авіякампанія.
* «Сібір» — атамны ледакол.
* Радыё Сібір — радыёстанцыя ў г. Томску.
* «Сібір» — запалкавая фабрыка ў г. Томску.
* «Сібір» — футбольны клюб з г. Новасібірску.
* Сібір (хакейны клюб) — хакейны клюб з г. Новасібірску.
* Syberia — кампутарная гульня.
* «Сібір» — слэнгавая назва сынтэтычнага наркотыка.

## Глядзіце таксама
* Сібірская
* Сібірскі
* Сібірскія

Катэгорыя:Сібір
Канюшы вялікі літоўскі

**Канюшы вялікі літоўскі** () — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім. Урад існаваў з канца XV стагодзьдзя. Адказваў за вялікакняскія табуны і стайні.

У сталым выглядзе ўрад заснаваны ў ВКЛ за часамі Жыгімонта Аўгуста як адпаведнік канюшага вялікага кароннага. Аднак зь цягам чаму гэта пасада зрабілася выключна ганаровай, бо абавязкі канюшага (нагляд за вялікакняскімі табунамі і стайнямі) выконваў падканюшы (*subagazo*). У 15 стагодзьдзі пры вялікім князю называўся канюшы дворны, у паветах — канюшы земскі. Напрыканцы XVII стагодзьдзя ўрад канюшага вялікага (канюшага ВКЛ) стаў дыгнітарскім (што пацьвердзіла канстытуцыя сойму ў 1768 годзе).

Канюшымі вялікімі літоўскімі былі:

* Нямір (1398, канюшы Вялікага князя Вітаўта)
* Марцін (1455)
* Грын (Грынко) Валовіч (1459)
* Богуш Міцута (1475)
* Міхал Грыгеравіч Ватароўскі (1483—1487)
* Марцін Багданавіч Храптовіч (1495 — 2.1509, дворны)
* Якуб Кунцэвіч (5.1511 — 1523, дворны)
* Васіль Багданавіч Чыж (8.6.1524 — 1537, дворны)

* Юры Воўчкавіч (да 1544)
* Мікалай Андрушовіч (1544—1547, дворны)
* Яраш Карыцкі (7.1548 — 1566, дворны)
* Якуб Пясецкі (1566—1587, дворны; 18.1.1569 намінаваны князь Хведар Галаўня, але гэта зьмена ня ўтрымалася)
* Геранім Юр’евіч Хадкевіч (31.3.1588 — 24.6.1593)
* Павал Багданавіч Сапега (25.6.1593 — 14.2.1623)
* Крыштап Геранімавіч Хадкевіч (14.3.1623 — 23.7.1633)
* Ян Казімер Хадкевіч (20.7.1633 — 3.4.1646)
* Крыштап Пац (13.4.1646, урад не прыняў)
* князь Багуслаў Радзівіл (28.4.1646 — 31.12.1669)

* Францішак Стэфан Сапега (1—2.1670 — 25.6.1686)
* князь Караль Станіслаў Радзівіл (1.10.1686 — 29.3.1690)
*  (1690 — 19.11.1700)
* граф Якуб Генрык Флемінг (1.2.1701 — 1707)
* Даніель Выгоўскі (1708 — 19.2.1713; намінаваны каралём Станіславам Ляшчынскім)
* граф Якуб Генрык Флемінг (паўторна 1709 — 30.4.1728)
* князь Міхал Казімер Радзівіл (28.6.1728 — 4.2.1734)
* князь Удальрык Крыштап Радзівіл (25.7.1734 — 11.12.1762)
*  (7.12.1762 — 20.12.1764)
* Антоні Тызэнгаўз (20.12.1764 — 15.6.1765)
* Стэфан Алендзкі (15.6.1765 — 1771)
* Дамінік Александровіч (6.3.1771 — 1791)
* граф Міхал Грабоўскі (18.4.1791 —)

## Глядзіце таксама
* Падканюшы літоўскі
* Канюшы

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Харунжы вялікі літоўскі

**Харунжы вялікі літоўскі** () — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім. Спачатку меў назву земскага, потым вялікага. У сталай форме зьявіўся ў часы вялікага князя Аляксандра (канец XV ст.). Паступова ўрад стаўся толькі намінальным.

Насіў харугву ВКЛ пры князю ў часе найважнейшых ганаровых мерапрыемстваў — каранацыі, пахаваньня, узнагароджваньня і г. д. Адказваў за захаваньне дзяржаўнага сьцяга. Таксама вёў улік вайсковаабавязаных і мабілізацыю. Стаяў зазвычай па правы бок вялікага князя. Адначасна іншых урадаў не займаў.

Харунжымі вялікімі літоўскімі былі:

* князь Іван Львовіч Глінскі (1501; харунжы земскі)
* Мікалай Юндыловіч (Юндзіловіч) (1509—1511; харунжы земскі)
* Добэк Скіландовіч (1514—1522)
* Сымон Скіндэр (1523; харунжы земскі)
* Войцех Нарбутовіч (1529—1540; харунжы земскі)
* Мікалай Івашкавіч Трэцяк (1546; харунжы земскі)
* Шчасны Гэрцык (1557—1563; харунжы земскі)
* Богуш Міцута (1580—1592; харунжы земскі)
* Андрэй Іванавіч Валовіч (10.5.1592 — 1610)

* Крыштап Хадкевіч (1610 — 14.3.1623)
* Самуэль Пац (5.5.1623 — 8.1.1627; харунжы земскі)
* Мікалай Сапега (22.1.1627 — 1638)
* князь Багуслаў Радзівіл (1638 — 28.4.1646; 11.4.1644 намінаваны крайчым, а харунжым «па ім» , але князь Багуслаў крайчыства не прыняў, таму намінацыя князя Міхала была адменена і пасьля ён стаў крайчым)
* Крыштап Пац (4.1646 — 1656)
* Зыгмунт Адам Слушка (16.8.1656 — 1674)
* Юзэф Багуслаў Слушка (1675—1683)
* Крыштап Казімер Белазор (1683—1687)

* князь Рыгор Агінскі (22.4.1687 — 14.7.1698)
* князь  (14.7.1698 — 1.8.1750)
* князь Геранім Флярыян Радзівіл (25.8.1750 — 17.5.1760)
* Станіслаў Фэрдынанд Жавускі (30.5.1760 — 1782)
* Станіслаў Перасьвет-Солтан (11.6.1782 — 24.12.1790)
* Тамаш Ваўжэцкі (3.1.1791 — 1791)
*  (15.11.1791 —)

## Глядзіце таксама
* Харунжы надворны літоўскі

## Літаратура
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Чайкоўскі (неадназначнасьць)

Назву **Чайко́ўскі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Чайкоўскі — былая вёска ў Барысаўскім раёне

### [[Расея]]
* Чайкоўскі — горад у Пермскім краі.

## Прозьвішчы
### Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Чайкоўскі (нар. 1946) — расейскі кампазытар, рэктар Пецярбурскай кансэрваторыі.
* Барыс Аляксандравіч Чайкоўскі (1925—1996) — расейскі кампазытар.
* Барыс Вітальевіч Чайкоўскі (1888—1924) — расейскі кінарэжысэр.
* Златка Чайкоўскі (1923—1998) — югаслаўскі футбаліст і трэнэр.
* Касыян (Касьян) Чайкоўскі (1893—1938) — камкор РККА.
* Мадэст Чайкоўскі (1850—1916) — расейскі драматург, лібрэтыст, музычны крытык, брат Пятра Чайкоўскага.
* Мікалай Чайкоўскі (1850/51—1926) — расейскі палітычны дзеяч, удзельнік народніцкага руху.
* Міхаіл Чайкоўскі (1804—1886) — польскі пісьменьнік-козакафіл, паўстанец, афіцэр асманскага войска.
* Пётар Чайкоўскі (1840—1893) — расейскі кампазытар.
* Юры Чайкоўскі (нар. 1940) — расейскі гісторык навукі, эвалюцыяніст, супрацоўнік ІГПТ.

## Іншае
* Чайкоўскі — фільм Ігара Таланкіна.

## Глядзіце таксама
* Чайкоўскага
* Чайкоўская
Барбарава

**Барба́рава** — фальварак, потым хутар у Барысаўскім раёне Менскай вобласьці. Барбарава ўваходзіла ў склад Карсакавіцкага сельсавету. Знаходзіўся за 2 км на поўнач ад вёскі Карсакавічы.

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Барысаўскага раёну
Кішчынаслабадзкі сельсавет

**Кішчынаслабадзкі́ сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кішчына Слабада.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Барысаўскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Менскай, з 15 студзеня 1938 году — Менскай вобласьці). 21 жніўня 1925 году сельсавет перададзены Зэмбінскага раёну. 22 верасьня 1927 году раён скасаваны, сельсавет вернуты Барысаўскаму раёну.

8 лютага 2010 году сельсавет скасаваны, усе населеныя пункты — Вільянова, Кабыльшчына, Кішчына Слабада, Падбярэзьзе, Пасека, Селішча, Стралкаўцы, Цімкі — перададзеныя Прыгараднаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 11

## Колішнія населеныя пункты
У склад сельсавету таксама ўваходзілі няісныя цяпер населеныя пункты: Бацвіньнікі, Кажарскія, Несьцераўка, Пажэга, Паплёўкі (Чужпаны), вёскі Дубовікі, Сьвярдліца і хутар Купель.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 133
*  С. 441

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2010 годзе
Ігар Мацьвіенка

**Ігар Ігаравіч Мацьвіе́нка** ( 6 лютага 1960, Масква, РСФСР) — вядомы расейскі музычны прадусар і кампазытар. Заслужаны дзяяч мастацтваў Расеі. Прадусар і аўтар шэрагу песень такіх гуртоў, як «Любэ», «Іванушкі international», шэрагу праектаў «Фабрыкі зорак». Прадусар Вікторыі Дайнекі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка продусарскага цэнтру Ігара Мацьвіенкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Расейскія музыкі
Альжбета Соф’я Гагэнцолерн

**Альжбе́та Со́ф’я Гагэнцо́лерн** (; , Бэрлін — , Франкфурт-на-Одры) — прадстаўніца арыстакратыі Нямеччыны і Рэчы Паспалітай.

## Біяграфія
Дачка маркграфа і курфюрста Брандэнбургу Ёгана Георга Гагэнцолерна і Альжбеты фон Ангальт-Цэрбст.

27 сакавіка 1613 у Бэрліне ўзяла шлюб з кашталянам віленскім Янушам Радзівілам. Потым жыла разам з мужам галоўным чынам у Гданьску. У 1616—1618 разам зь ім была на эміграцыі ў Нямеччыне.

Па сьмерці мужа ў 1620 зьехала з Рэчы Паспалітай у Сьвятую Рымскую імпэрыю, асела ў замку Ліхтэнбэрг. 27 лютага 1628 году ў Тоўжыме выйшла замуж за генэрала імпэратарскага войска, марыянэткавага князя саксэн-ляўэнбурскага, Юліюша Гэнрыха. Памерла пасьля родаў.

## Дзеці
* Багуслаў Радзівіл (1620—1669)
* Францыск Герман фон Саксэн-Ляўэнбург (1629—1666)

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Bogusław Radziwiłł. Autobiografia. — Warszawa, 1979. .

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бэрліне
Альжбэта
Катэгорыя:Памерлі ў Нямеччыне
Анатоль Папанаў

**Анато́ль Дзьмі́трыевіч Папа́наў** (31 кастрычніка 1922, Вязьма — 7 жніўня 1987, Масква) — расейскі актор тэатру і кіно беларускага паходжаньня.

Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

## Фільмаграфія
### Ролі ў кіно
* 1966 — «Сьцеражыся аўтамабіля» — *Сямён Васілевіч, цесьць Сяміцьветава*
* 1968 — «Сямёра старых і адна дзяўчына» — *юрыскансульт* 
* 1968 — «Дыямэнтавая рука» — *Лёлік, сябар і супольнік Гешы, кантрабандыст* 
* 1970 — «Беларускі вакзал» — *Мікалай Іванавіч Дубінскі* 
* 1971 — «Джэнтэльмэны ўдачы» — *шахматыст у гатэлі* 
* 1976 — «12 крэслаў» — *Іпаліт Мацьвеевіч (Кіса) Вераб’янінаў* 
* 1987 — «Халоднае лета пяцьдзясят трэцяга» — *Мікалай Паўлавіч Старабагатаў («Капалыч»)* 

### Агучка мультфільмаў
* 1968 — «Кот у ботах» — *людажэр*
* 1969—1994 — «Ну, пачакай!» (выпускі 1—18) — *Воўк*
* 1977 — «Як грыбы з гарохам ваявалі» — *цар Баравік*/*купец Дубавік*
* 1978 — «Падарунак для самага слабога» — *леў*
* 1979 — «Лятучы карабель» — *Вадзянік*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 31 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1922 годзе
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Памерлі 7 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1987 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Севярынец

* **Севяры́нец** — беларускае прозьвішча.

* Ганна Севярынец (нар. 1975) — беларуская пісьменьніца
* Канстанцін Севярынец (1952— 2021) — беларускі журналіст і паэт
* Павал Севярынец (нар. 1976) — беларускі палітык
Маласітнянскі сельсавет

**Маласітня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Полацкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Малое Сітна.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Дрэтунскага раёну Полацкай акругі. 3 ліпеня 1925 году раён перайменаваны ў Краснапольскі. 4 жніўня 1927 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Полацкага раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай).

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаванага Алёсаўскага сельсавету.

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету ўключаны 12 сельскіх населеных пунктаў скасаванага Трудаўскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 12

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 304
*  С. 538
*  С. 237


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Полацкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Дубовікі (Барысаўскі раён)

**Дубо́вікі** — былая вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 1 км на захад ад Падбярэзьзя. Дубовікі ўваходзілі ў склад Кішчынаслабадзкога сельсавету.

## Насельніцтва
Афіцыйна адносіцца да нежылых, што не адпавядае рэчаіснасьці (на 2007 год).

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Барысаўскага раёну
Дубовікі

Назву **Дубо́вікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Дубовікі — вёска ў Расонскім раёне 
** Дубовікі — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Дубовікі — былая вёска ў Барысаўскім раёне 
** Дубовікі — вёска ў Смалявіцкім раёне 

### [[Латвія]]
* Дубовікі — вёска

## Глядзіце таксама
* Дуб 
* Дубкі 
* Дубовік
Яан Трубяцкі

**Яан Трубяцкі** (; нарадзіўся 29 сьнежня 1938) — прадстаўнік княскага роду Трубяцкіх.

Сын Уладзімера (Валаца) Трубяцкога й эстонкі Лідыі Марыпуў. Жанаты з эстонкай Лейлі Рык (нарадзілася 10 лістапада 1937). Мае чатырох дзяцей — панк-музыку Тону Трубяцкога (нарадзіўся 24 красавіка 1963), Томаса (нарадзіўся 22 сьнежня 1967), Тоніса й Тойва.

## Вонкавыя спасылкі
*Радавод Трубяцкіх

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Яан
Малое Сітна

**Мало́е Сі́тна** — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, за 9 км на паўночны захад ад Засітніцы, ля вытоку Палаты з возера Ізмок. Малое Сітна ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Маласітнянскага сельсавету.

## Гісторыя
Праз Малое Сітна праходзіў гасьцінец з Полацку на Невель, і далей да Пскова ды Ноўгараду Вялікага.

У 1563-м, на пачатку Інфлянцкай вайны, стратэгічнае становішча Сітна ацаніў Іван Жахлівы — і пабудаваў на насыпаным узгор’і ля вытокаў Палаты, якраз насупраць вёскі, драўляную фартэцу. У 1566 годзе вялікалітоўскі ваявода Біруля фартэцу спаліў. Маскавіты ізноў адбудавалі ўмацаваньне, але пасьля вяртаньня Полацку ў 1579 годзе Сьцяпан Батура штурмам узяў Сітна і зьнішчыў стралецкую залогу.

## Насельніцтва
* 2010 год — 299 чалавек
* 1999 год — 405 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
### Страчаная спадчына
* Царква Сьв. Мікалая

## Асобы
У гэтай вёсцы на лесанарыхтоўках адбываў пакараньне беларускі палітык Павал Севярынец.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Малое Сітна на Радзіма.орг
* Прагноз надвор’я ў в. Малое Сітна
* Малое Сітна ад Рагвалода да Мілінкевіча // Павал Севярынец, Наша Ніва

Катэгорыя:Маласітнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Дынама (стадыён)

Стадыёны спартовага грамадзтва СССР «Дынама»; пасьля распаду Саюзу могуць прыналежаць каму заўгодна.

* Дынама (стадыён, Барнавул)
* Дынама (стадыён, Бранск)
* Дынама (стадыён, Кіеў)
* Дынама (стадыён, Масква)
* Дынама (стадыён, Махачкала)
* Дынама (стадыён, Менск)
* Дынама (стадыён, Самарканд)
* Дынама (стадыён, Санкт-Пецярбург)
* Дынама (стадыён, Тбілісі)
* Дынама (стадыён, Уладзівасток)
* Дынама (стадыён, Харкаў)

## Глядзіце таксама
* Дынама
Мірскі замак (манэта)

**Памятная манэта «Мірскі замак»** — беларускія юбілейныя манэты Нацыянальнага банку Беларусі ўведзеныя ў абарачэньне 29 сьнежня 1998 году. Манэты выбіта са срэбра — наміналам 20 рублёў і медна-нікелевая — 1 рубель.

## Наміналы
### Срэбраная
* проба срэбра: 925
* намінал: 20 рублёў
* вага манэты: 33.63 г
* вага чыстага срэбра: 31.1 г
* дыямэтар: 38.61 мм
* якасьць: «пруф»
* наклад: 2000 асобнікаў
* кошт продажу ў НББ — 56 830 руб. бяз футляру

### Медна-нікелевая
* намінал: 1 рубель
* вага манэты: 13.16 г
* дыямэтар: 32 мм
* якасьць: «пруф-лайк»
* наклад: 2000 асобнікаў
* кошт продажу ў НББ — 5 420 руб. бяз футляру

## Апісаньне
Манэта мае выгляд круга, рант манэты мае рыфленьне.
* **[[Авэрс]]**: у коле, з геамэтрычным арнамэнтам, — выява дзяржаўнага гербу Беларусі, долу зьмешчаны год біцьця, для срэбра — чыстая вага каштоўнага мэталю і проба; па колу — надпісы: з гары — «РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ», долу — «ДВАЦЦАЦЬ РУБЛЁЎ» на срэбранай і «АД3ІН РУБЕЛЬ» — на медна-нікелевай.
* **[[Рэвэрс (нумізматыка)|Рэвэрс]]**: па цэнтру — выява Мірскага замку; на плоскасьці ў выглядзе старажытнай пячаткі зьмешчана дата: XVI—XVIII; з гары — надпіс у тры радкі: «ПОМНІКІ АРХІТЭКТУРЫ БЕЛАРУСІ»; долу надпіс: «МІРСКІ ЗАМАК».

## Дызайн
* Тацьцяна Радзівілка

## Мынца
* АТ «Мынца Польская» (Варшава).

## Крыніцы
* Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусі
* пра нерухомасьць у нумізматыцы

Катэгорыя:Беларускія манэты
Манэта
Адам Міцкевіч (манэта)

міні|200пкс|Манэта да 200-годзьдзя нараджэньня Адама Міцкевіча, 20 рублёў, рэвэрс
міні|200пкс|Манэта да 200-годзьдзя нараджэньня Адама Міцкевіча, 20 рублёў, авэрс
**Памятная манэта да 200-годзьдзя нараджэньня Адама Міцкевіча** — беларускія юбілейныя манэты Нацыянальнага банку Беларусі. Манэты выбіты са срэбра — наміналам 20 рублёў (уведзена ў абарачэньне 21 кастрычніка 1998 году) і медна-нікеля — 1 рубель (уведзена ў абарачэньне 29 студзеня 1998 году).

## Наміналы
### Срэбраная
* проба срэбра: 925
* намінал: 20 рублёў
* вага манэты: 16,82 г
* вага чыстага срэбра: 15,55 г
* дыямэтар: 33 мм
* якасьць: «пруф»
* наклад: 2000 асобнікаў
* кошт продажу ў НББ — 26 040 руб. (без футляру)

### Медна-нікелевая
* намінал: 1 рубель
* вага манэты: 14,35 г
* дыямэтар: 33 мм
* якасьць: «пруф-лайк»
* наклад: 2000 асобнікаў
* кошт продажу ў НББ — ? 

## Апісаньне
Манэта мае выгляд круга; рант манэты мае рыфленьне.
* **[[Авэрс]]**: у коле, з геамэтрычным арнамэнтам, — выява дзяржаўнага гербу Беларусі, долу зьмешчаны год біцьця, для срэбра — чыстая вага каштоўнага мэталю і проба; па коле — надпісы: з гары — «РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ», долу — «ДВАЦЦАЦЬ РУБЛЁЎ» на срэбранай і «АД3ІН РУБЕЛЬ» — на медна-нікелевай.
* **[[Рэвэрс (нумізматыка)|Рэвэрс]]**: па цэнтры — выява Адама Міцкевіча; долу надпіс: «А.МІЦКЕВІЧ»; справа зьмешчаны гады жыцьця паэта: «1798—1855».

## Дызайн
* Тацьцяна Радзівілка 

## Мынца
* «Маскоўская мынца Дяржзнаку», Масква.

## Памылка друку
Продаж манэты пачаўся ў лютым 1999 году, але праз тыдзень 22 лютага продаж манэты быў спынены. Гэта сталася з-за таго, што маскоўская мынца «скараціла на год» дату жыцьця Міцкевіча: на манэтах былі выбітыя даты «1798—1854» замест «1798—1855».

Праз тры месяцы ў Маскве былі выбітыя новыя манэты з выпраўленаю датаю. Аднак за тыдзень было прададзена 94 (*па неафіцыйных зьвестках*) срэбраныя манэты з памылкаю. Медна-нікелевы варыянт з хібаю ў рэалізацыю ня трапіў.

На сёньня адна такая «няправільная» манэта захоўваецца ў музэі Нацыянальнага банку Беларусі. Астатнія нешматлікія асобнікі лічацца рарытэтам і карыстаюцца попытам сярод калекцыянэраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусі

Міцкевіч, 200-годзьдзе