Агінскія

**Агінскія** — княскі род гербаў уласных «Агінец» («Брама») і «Агінскі», які ўваходзіў у шэрагі магнатаў Вялікага Княства Літоўскага.

Сваё паходжаньне выводзілі ад Рурыкавічаў (казельская галіна чарнігаўскіх князёў). Паводле іншай вэрсіі, пачынальнік роду — смаленскі князь Іван Глушонак. Прозьвішча ўтварылася ад маёнтку Агінты ў Жыжмарскім павеце. Сьпярша вызнавалі праваслаўе, у XVII ст. прынялі каталіцтва.

У ХVІ стагодзьдзі род падзяліўся на дзьве лініі: старэйшую, прадстаўнікі якой ужывалі княскі, а потым і графскі тытул, і малодшую, якая страціла княскі тытул, але захавала за сабой шляхецтва. 3 красавіка 1868 году ўлады Расейскай імпэрыі прызналі Ірэнея Агінскага разам з сынамі ў княскай годнасьці і ўнесьлі іх у V частку Радаводных кнігаў.

Прадстаўнікам роду ў розны час належалі землі й маёнткі на Смаленшчыне, а таксама на тэрыторыі сучасных Беларусі (Віцебск, Маладэчна, Ганута, Залесьсе, Бабры, Мсьціславец, Бялынічы, Слонім, Чачэрск, Пінск і інш.), Летувы (Еўе, Кроны, Рэтаў, Плунге) і Польшчы (Гузаў, Саколаў).

## Пытаньне паходжаньня роду

Прадстаўнікі роду князёў Агінскіх, прыводзячы ў канцы XVIII ст. довады свайго шляхецкага паходжаньня, засноўвалі іх на зьвестках з кнігі А. Пяжарскага «Annibal ad Portas» і выводзілі пачынальнікаў свайго роду ад Уладзімера Кіеўскага, пры гэтым аднак пералічвалі няісных нашчадкаў апошняга.

Паводле адной з вэрсіяў, род Агінскіх пайшоў ад князя Міхала Ўсеваладавіча Чарнігаўскага (? — 1246), прапраўнук якога Ціт-Юры Фёдаравіч Казельскі (XV калена ад Рурыка) меў двух сыноў: Рыгора Цітавіча (Юр’евіча), па мянушцы «Агонь», які ўласна і распачаў род Агінскіх, і Ўладзімера Цітавіча (Юр’евіча), па мянушцы «Пузыр», які зрабіўся пачынальнікам роду Пузынаў.

Расейскі дасьледнік Г. Уласьеў, у сваёй кнізе «Нашчадкі Рурыка» даў наступную зацемку пра паходжаньне князёў Агінскіх і іхныя роднасныя зьвязкі з домам Рурыка: *«Род Агінскіх паходзіць ад старажытных князёў і ад 1547 году менаваўся ва ўсіх каралеўскіх рэскрыптах, соймавых пастановах і судовых актах, княскім тытулам»*.

Іншы расейскі дасьледнік П. Далгарукаў прыняў пачынальнікам роду Агінскіх князя Рыгора Цітавіча або Юр’евіча, зь мянушкай «Агонь». Ягонага бацьку Ціта-Юрыя Фёдаравіча дасьледнік разглядаў як роднага ўнука Ціта Мсьціслававіча Карачэўскага і такім чынам зьвязваў бесьперапынным ланцугом род Агінскіх з князем Міхалам Усеваладавічам Чарнігаўскім. Аднак у гістарычных крыніцах няма ніякіх зьвестак пра сына і ўнука Ціта Мсьціслававіча Карачэўскага. У наступным сваім выкладаньні найбліжэйшых да пачынальніка роду каленаў, П. Далгарукаў пагадзіўся з высновамі А. Пяжарскага.

Вядома, што ў 1408 годзе князь Юры Казельскі быў ваяводам у Ржэве і ў летапісах згадваецца як будаўнік гэтага гораду, але *«ці адносяцца гэтыя адзіныя ўказаньні Летапісаў да разгляданага князя Ціта-Юрыю Фёдаравічу, сьцьвярджаць цяжка, і яшчэ больш цяжка пагадзіцца з князем П. Далгарукавым, які сьцьвярджае разам з польскімі пісьменьнікамі, што ў яго было два сыны: Уладзімер, праз гарачнасьць свайго характару, названы „Агнём“, нашчадкі якога быццам бы сталі таму звацца Агінскімі, і Рыгор, праз сваю сытасьць названы „Пузыром (Бурбалкай)“, нашчадкі якога сталі звацца Пузынамі»*.

З дасьледаваньняў З. Л. Пташыцкага вынікае, што *«… у другой палове XV ст. існаваў князь Васіль Глазына, які меў двух сыноў — князя Алехну Васілевіча й князя Івана Васілевіча, уцекача ў [[Масква|Маскву]], які пакінуў у Літве пяць сыноў: князёў Зьмітра, Яна, Льва, Міхала й Андрэя. Гэтыя апошнія ў афіцыйных дакумэнтах завуцца дзецьмі князя Івана — Глазыніна брата, без згадваньня мянушак іх або прозвішчаў…»* Далей З. Л. Пташыцкі, на падставе дакумэнтаў, выводзіў род Пузынаў ад другога сына князя Івана Васілевіча Глазыні князя Івана Іванавіча Пузыны, які атрымаў ад Жыгімонта Старога двор Носава ў Мельніцкім павеце, а пра брата апошняга — князя Зьмітра Іванавіча, сьцьвярджае, што ад яго пайшоў род князёў Агінскіх.

Г. Уласьеў пісаў: «З укладаньня Адама Банецкага „Poczet Rodów w Wielkim K. Litewskiem“ вядома, што ў канцы XV ст. існавалі два брата Глушонкі — князь Зьміцер Іванавіч, які атрымаў ад вялікага князя Аляксандра двор Агінты Жыжмарскага павету, і князь Іван Іванавіч, які атрымаў у 1496 годзе вёску ў Мельніцкім павеце… унук князя Зьмітра Іванавіча — князь Хведар Багдановіч, мае прозьвішча Агінскага».

Пры параўнаньні імёнаў гэтых асобаў дасьледнікі прыйшлі да наступнай выновы: *«… трэба прызнаць, што ў абодвух выпадках гаворка ідзе пра адных і тых жа братаў — князёх Зьмітры й Іване Іванавічах родапачынальніках Агінскіх і Пузынаў з адрозьненьнем толькі ў мянушках»*.

## Радавод

Васіль Глазына, атрымаў ад вялікага князя Казімера маёнтак Мсьціславец на Смаленшчыне
# Іван Глазына, уцёк у Масковію, але ягоная жонка й дзеці былі вернутыя ў ВКЛ
## Юры, згадваецца ў 1496
## Зьміцер Глушонак (? — да 1510), ад вялікага князя Аляксандра атрымаў маёнтак Агінты ў Жыжмарскім павеце
### Багдан (? — да 1555), у 1510 атрымаў у спадчыну маёнтак Агінты, у 1542 судзіўся з князем Бароўскім за дом у Вільні; ж. — Багуміла
#### Мацей (?—1564), заснавальнік старэйшай галіны, прадстаўнікі якой ужывалі графскі й княскі тытул; цівун віленскі, лоўчы літоўскі, у 1556 падпісаўся князем Агінскім
#### Фёдар (?—1575), заснавальнік малодшай, браслаўскай галіны, прадстаўнікі якой страцілі княскі тытул; маршалак вялікі літоўскі, кашталян віленскі, дзяржаўца магілёўскі, староста гаінскі
## Іван
### Цімох Пузына, заснавальнік роду Пузынаў
## Леў
## Міхал
## Андрэй
# Алёхна Глазына, у 1458 ваяваў з крыжакамі, смаленскі акольнічы (ад 1486), у 1494—1500 намесьнік Лучына; у 1492 атрымаў сяло Мамаеўскае, у 1496 вёскі Кожухава, Вэхры, Разрабовічы, Нямлёнава, Наскова на Смаленшчыне, у 1498 — Шчарбінін, Казлоў, Чулкаў, у 1499 — Давыдкаў, Скавародна, у 1500 — двор Опса ў Браслаўскім павеце; ж. — Сапяжанка
## Фядора Глазынава; м. — Аляксандар Салтановіч, маршалак гаспадарскі

### Старэйшая (княская) галіна
]
]

Мацей (? — 1564), заснавальнік старэйшай галіны, прадстаўнікі якой ужывалі графскі й княскі тытул; цівун віленскі, лоўчы літоўскі, у 1556 падпісаўся князем Агінскім.
# Багдан (? — 1625); ж. — Раіна, д. ваяводы смаленскага Рыгора Валовіча.
## Раман (?)
## Ян Фэлікс (? — каля 1640), разам з бацькам і братам фундаваў праваслаўны манастыр сьвятых Пятра й Паўла ў Менску, у 1612 падпісаў зварот супраць уніяцтва; фундаваў Богаяўленскі манастыр у Магілёве; староста кармялаўскі (ад 1620), староста царквы сьвятога Духа ў Вільні, кашталян амсьціслаўскі (ад 1633)
## Аляксандар (1590—1653), ваявода менскі, кашталян троцкі
### Багдан (? — 1649), падчашы брацлаўскі (ад 1635), харужы надворны літоўскі
### Ян (?—1678)
### Марцыян Аляксандар (1632—1690), ваявода троцкі (ад 1670), канцлер вялікі літоўскі (ад 1684), граф на Дуброўне
## Зьміцер
### Юры (?)
## Самуэль Леў (каля 1595—1657), стольнік троцкі (ад 1620), ротмістар каралеўскі (ад 1625), цівун троцкі (ад 1633); уладальнік Агінтаў і Еўя ў Троцкім ваяводзтве й Мікуліна й Лёзна ў Віцебскім; разам з браслаўскім земскім судзьдзём Сэбасьцянам Мірскім аднавіў Віцебскі Маркаў манастыр; ж. — Соф’я зь Бялевічаў
### Сымон Караль (каля 1620—1699), ваявода амсьціслаўскі (1682—1685); 1-я ж. — Т. Стакманс, дачка бургамістра Франэкера; 2-я ж. — Тэадора з Корсакаў; 3-я ж. — Тэрэза з Войнаў-Ясянецкіх
#### (ад 1-й ж.) Соф’я
#### (ад 1-й ж.) Багуслаў Казімер
##### Караль (каля 1690—1716)
###### Юзэф (каля 1713—1787)
####### Ігнаці (1755—1787), староста дарсунінскі; ж. — Юзэфа Зоф’я (1762—1841), д. Андрэя Ігнацыя Агінскага
######## Габрыэль Юзаф (1784—1842)
#### (ад 2-й ж.) Марцыян Міхал (1672—1750), ваявода віцебскі (ад 1730); 1-я ж. — 1701 Тэрэза (?—1721), д. троцкага кашталяна Яна Ўладзіслава Бжастоўскага; 2-я ж. — 1723 Тэрэза з Тызэнгаўзаў; 3-я ж. — 1733 Крыстына з Абрамовічаў (?—1738); 4-я ж. — 1745 Тэкля Ганна зь Лярскіх
##### Станіслаў Юры (?—1748), староста вяжбоўскі, кашталян амсьціслаўскі (ад 1738), староста віцебскі (ад 1740)
###### Мацей (?—1786)
###### Аляіз (? — па 1769)
##### Францішак Ксавэры (? — па 1750), у 1733 уступіў у ордэн езуітаў, быў рэктарам Віленскага, Віцебскага й Менскага езуіцкіх калегіюмаў
##### Тадэвуш Францішак (1712—1783), ваявода троцкі (ад 1770); 1-я ж. — 1737 Ізабэла Кацярына з Радзівілаў; 2-я ж. — 1763 Ядвіга Тэрэза з Залускіх
###### (ад 1-й ж.) Андрэй Ігнаці (1740—1787), ваявода троцкі (ад 1783); ж. — 1763 Паўліна, д. Марка Шэмбека й Ядвігі з Рудніцкіх
####### Юзэфа Зоф’я (1762—1841); 1-ы м. — Ігнаці Агінскі (1755—1787); 2-гі муж — Ігнаці Шышка, падкаморы; 3-ці муж — Ян Нікадзім Лапацінскі (1747—1810), староста амсьціслаўскі.
####### Міхал Клеафас (1765—1833), сэнатар, кампазытар; 1-я ж. — 1789—1803 Ізабэла Лясоцкая (1764—1852); 2-я ж. — 1803 Марыя дэ Нэры (1778—1851), дачка карчмара
######## Тадэвуш Антоні (1798—1844), у 1821 разам з братам Францішкам Ксавэрыем прызнаны ў княскай годнасьці Каралеўства Польскага
######## Францішак Ксавэры (1801—1873)
######### Фэлікс (1828—?), цырыманімайстар імпэрэтарскага двара (ад 1883)
######## Амэлія (10 ліпеня 1803—1858); м. — 1826 Караль Тэафіл Залускі (1794—1845), маршалак шляхты Ўпіцкага павету
######## Ірэней Клеафас (1808—1863 або 1870), гафмайстар; 1-я ж. — Юзэфіна (1816—1844), д. генэрала Юзэфа Каліноўскага; 2-я ж. — 1845 Вольга (?—1899), сястра папярэдняй
######### Багдан Міхал Юзэф Францішак (1848—1909), стацкі саветнік (ад 1899); ж. — Габрыеля з Патуліцкіх
######### Міхал Мікалай Севярын Марк (1850—1902), стацкі саветнік (ад 1899); ж. — Марыя з Скаржэўскіх (1857—1945)
######## Эма (1810—1871), 1-ы м. — 1827 Іпаліт Бжастоўскі; 2-гі м. — Высоцкі
######## Іда (1813—?)
###### (ад 1-й ж.) Францішак Ксавэры Станіслаў (1742—1814), кухмістар вялікі літоўскі (1775—1780)
##### Казімер Ігнаці (? — па 1769)
##### Ігнаці (1698—1775), амбасадар у Расеі; ж. — 1739 Алена Агінская (каля 1700—1790)
#### (ад 2-й ж.) Юры
#### (ад 2-й ж.) Крыстына
#### (ад 2-й ж.) Элеанора
#### (ад 3-й ж.) Аляксандар
#### Самуіл (?)
### Караль
### Ян (?—1684), гетман польны літоўскі; 1-я ж. — 1645 Ганна зь Сямашкаў, 2-я ж. — 1660 Яна Тэадора з Нарушэвічаў
#### Мікалай Францішак, маршалак ваўкавыскі (1680—1685), мечнік вялікі літоўскі, падскарбі надворны літоўскі (ад 1695), кашталян троцкі (ад 1711), амбасадар у Расеі
##### Людвік Караль (?—1718), біскуп смаленскі
##### Юры
##### Антоні
#### Рыгор Антоні (?—1709), гетман польны літоўскі (з 1703)
##### Казімер Марцыян (?—1727), падстолі вялікі літоўскі (1722), староста мсьцібаўскі й езярыскі
###### Ян (?—1747)
##### Ян (?—1710), староста мсьцібаўскі, кухмістар вялікі літоўскі (ад 1709)
##### Альжбета Магдалена м. () — князь Антоні Міхал Пузына
#### Лявон Казімер (?—1700), падстолі вялікі літоўскі (ад 1689)
##### Міхал Антоні
#### Аляксандар
#### Казімер Дамінік (?—1773), староста гарждоўскі (ад 1698), ваявода троцкі (ад 1709), віленскі ад 1730; ж. — 1692 Элеанора Вайнянка
##### Марцыбэла
##### Тэрэза
##### Алена (каля 1700—1790, Варшава), у 1761 падаравала Бялыніцкаму касьцёлу цудатворны абраз Панны Марыі, спачыла ў Віцебскім езуіцкім касьцёле; м. — 1739 Ігнаці Агінскі (?—1775)
##### Мар’яна
##### Юзэф Тадэвуш (каля 1693—1736), генэрал-маёр літоўскага войска (1728), мечнік вялікі літоўскі (ад 1729), ваявода троцкі (ад 1730); ж. — Ганна, д. Міхала Сэрвацыя Вішнявецкага
###### Міхал Казімер (1728—1800), гетман вялікі літоўскі (1768—1793); ж. — 18 кастрычніка 1761 Аляксандра, д. Міхала Чартарыйскага
###### Аўгуста
###### Генавэфа
###### Кацярына
###### Казімера
###### Альжбета
#### Марцыян Антоні (?—1703), кашталян амсьціслаўскі
#### Ганна
#### Мар’яна
#### Алена
# Ян, стольнік вялікі літоўскі

### Малодшая (браслаўская) галіна

Фёдар (?—1575), заснавальнік малодшай, браслаўскай галіны, прадстаўнікі якой страцілі княскі тытул; маршалак вялікі літоўскі, кашталян віленскі, дзяржаўца магілёўскі, староста гаінскі
# Багдан (? — да 1607), падстолі троцкі (1593—1601), ктытар Царквы Сьвятога Духа ў Вільні, староста праваслаўнага брацтва
# Рыгор
## Багдан (?—1658)
### Міхал (?—1712)
#### Ян
##### Ігнаці
###### Ян, палкоўнік (ад 1785)
###### Аляіз
##### Міхал, маршалак брацлаўскі, кашталян браслаўскі (1793)
###### Тадэвуш
###### Канстантын
####### Аўгуст (1810—?)
####### Артур Юзэф Маўрыцы Аўгуст (1838—?)
######## Эдмунд Юзэф Ксавэры Андрэй Сымон
######## Ян Маўрыцы Юзэф Віктар (1849—?)
####### Маўрыцы Станіслаў (1811—?)
####### Вацлаў (1815 — да 1883)
######## Уладзіслаў
######### Вацлаў
######### Лявон
###### Юзэф Казімер Вінцэнт (1767—?), шамбялян караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага
####### Міхал (1794—1855)
######## Фэрдынанд
######### Вітальд
######### Браніслаў
######## Раймонд Напалеон (1826—?)
######### Мар’ян
######## Мікалай (1831—?)
######### Багдан
####### Канстантын (1795—?)
####### Юзэф (1797—?)
## Зьміцер
## Пётар Багдан
### Ян Юры (?—1678), маршалак Браслаўскага павету

## Галерэя

Aginski. Агінскі (XVIII).jpg|Невядомы з роду Агінскіх
Aginski. Агінскі (XVII).jpg|Невядомы з роду Агінскіх
Bol Marcjan Aleksander Ogiński.jpg|Марцыян Аляксандар Агінскі
Croix Grzegorz Antoni Ogiński.jpg|Рыгор Антоні Агінскі

Andrej Ahinski. Андрэй Агінскі.jpg|Андрэй Агінскі
Michał Kazimier Ahinski. Міхал Казімер Агінскі (XVIII).jpg|Міхал Казімер Агінскі
Michał Kleafas Ahinski. Міхал Клеафас Агінскі (François-Xavier Fabre, XIX).jpg|Міхал Клеафас Агінскі
Ireniej Kleafas Ahinski. Ірэней Клеафас Агінскі.jpg|Ірэней Клеафас Агінскі


Alaksandra Zaviša (Ahinskaja). Аляксандра Завіша (Агінская).jpg|Аляксандра Завіша (з Агінскіх)
Alžbieta Puzyna (Ahinskaja). Альжбета Пузына (Агінская), 135 x 98.jpg|Альжбета Пузына (з Агінскіх)
Eŭfrasińnia Pac (Ahinskaja). Эўфрасіньня Пац (Агінская).jpg|Эўфрасіньня Пац (з Агінскіх)
Ruža Krasinskaja (Aginskaja). Ружа Красінская (Агінская) (1723).jpg|Ружа Красінская (з Агінскіх)

Marcybeła Ahinskaja. Марцыбэла Агінская (1724).jpg|Марцыбэла Агінская
Izabeła Aginskaja (Radzivił). Ізабэла Агінская (Радзівіл) (1737-47).jpg|Ізабэла Агінская (з Радзівілаў)
Alaksandra Aginskaja (Čartaryjskaja). Аляксандра Агінская (Чартарыйская) (XVIII) (3).jpg|Аляксандра Агінская (з Чартарыйскіх)
Aŭgusta Plater (Ahinskaja). Аўгуста Плятэр (Агінская).jpg|Аўгуста Плятэр (з Агінскіх)

Marcyjana Patockaja (Aginskaja). Марцыяна Патоцкая (Агінская).jpg|Марцыяна Патоцкая (з Агінскіх)
Paŭlina Aginskaja (Szembek). Паўліна Агінская (Шэмбек).jpg|Паўліна Агінская (з Шэмбекаў) 
Izabeła Aginskaja (Lasockaja). Ізабэла Агінская (Лясоцкая) (J. Grassi, 1792-93).jpg|Ізабэла Агінская (зь Лясоцкіх)
Amelija Załuskaja (Ahinskaja). Амэлія Залуская (Агінская).jpg|Амэлія Залуская (з Агінскіх)


Іканаграфія роду Агінскіх у наш час захоўваецца ў зборах Аўстрыі, Беларусі, Латвіі, Летувы, Польшчы, Францыі.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Ahinski family // 

## Вонкавыя спасылкі
*