Чарнобыльскі саркафаг

**Саркафаг Чарнобыльскай АЭС** — масіўная бэтонная абалонка, што атачае чацьвёрты энэргаблёк Чарнобыльскай АЭС. Саркафаг быў створаны для прадухіленьня далейшага распаўсюджаньня радыяцыі ў атмасфэру пасьля Чарнобыльскай катастрофы 26 красавіка 1986 году, таксама мэтай яго стварэньня зьяўлялася накрыцьцё найбольш небясьпечнай зоны рэактару. Саркафаг замкнёны ў 200 тонах радыяактыўнага кору, 30 тонах моцна забруджанага пылу і 16 тонах урану і плютону. У 1996 лічылася немагчымым праводзіць рамонтныя работы ўнутры саркагфагу празь неймаверна высокія ўзроўні радыяцыі ў 10 000 Р/г (натуральная радыяактыўнасьць у гарадах звычайна складае каля 20-50 мкР/г.

## Будаўніцтва
Праектаваньне саркафагу пачалося 20 траўня 1986 г. Наступаванае будаўніцтва працягвалася 206 дзён, з чэрвеня да позьняга лістапада. Першай задачай да пачатку будаўніцтва было стварэньне пад рэактарам ахалоджвальнай пліты, каб прадухіліць плаўленьне падмурку раскалёным ядзерным палівам. Для пракопваньня неабходнага тунэлю былі запрошаны вугальныя прамыслоўцы, і па стане на 24 чэрвеня 1986 году сотні вугледабыўцоў змайстравалі 168-мэтровы тунэль. Калі радыяактыўны стан будынку стаў празьмерна высокім, стала немагчыма наўпрост завінчваць шрубы і ажыцьцяўляць любыя зварачныя апэрацыі на саркафагу, таму гэтую работу пачалі выконваць робаты. Швы саркафагу, тым ня менш, былі недастаткова змацаваныя. Працэс узьвядзеньня саркафагу складаўся з васьмі этапаў: зачыстка і заліўка бэтону на тэрыторыі чацьвёртага энэргаблёку, узьвядзеньне асноўных жалезабэтонных муроў па ўсяму пэрымэтру, будаўніцтва асобна разьмешчаных муроў паміж трэцім і чацьвёртым энэргаблёкамі, канструяваньне каскаднай сьцяны, накрыцьцё машыннае залі, устаноўка высотнага контрафорсу, узьвядзеньне падмогаў і ўстаноўка пакрыцьця рэактарнага аддзяленьня і ўстаноўка вэнтыляцыйнай сыстэмы.

 

За час узьвядзеньня саркафагу было выкарыстана больш за 400 000 м³ бэтону і 7 300 тонаў мэталічнага каркасу. Навастворанае збудаваньне пакрыла сабой 740 000 м³ забруджаных адыходаў унутры энэргаблёку разам з забруджаным грунтам. 11 кастрычніка 1986 г. Дзяржаўная камісія СССР прыняла «Вывад аб надзейнасьці і даўгавечнасьці канструкцыяў пакрыцьця, а таксама радыяцыйную бясьпеку рэактарнага аддзяленьня блёка № 4 Чарнобыльскай АЭС». Саркафаг мае больш за 60 буравых сьвідравінаў для назіраньня за нутранай часткай ядра рэактару. У многіх месцах былі спраектаваныя вэнтыляцыйныя ствалы, каб дазволіць працэс канвэкцыі. У дадзеных адтулінах былі разьмешчаныя фільтрацыйныя сыстэмы, каб прадухіліць трапляньне радыёактыўных элемэнтаў па-за плошчу саркафагу.

## Замена

22 сьнежня 1988 г. савецкія навукоўцы адзначылі, што саркафаг праіснуе толькі 20-30 гадоў да таго, як будзе патрэбны яго рамонт. У 1998 г. з дапамогай Эўрапейскага банку рэканструкцыі і разьвіцьця была завершана праграма па кансэрвацыі саркафагу, што ўключала ўмацаваньне кроквенных бэлек ад падзеньня. Тым ня менш, выкліканая дажджом карозія падтрымліваючых крокваў дагэтуль пагражае цэласнасьці саркафагу. Таксама было выяўлена, што скрозь адтуліны на даху працякае дажджавая вада, і, становячыся радыяактыўна забруджанай, прасочваецца цераз падмурак рэактару ў грунт. У 2013 г. Новы бясьпечны канфайнмэнт мусіць замяніць існы саркафаг. Аб’ект «Укрыцьцё» будзе ўяўляць сабой збудаваньне ў форме аркі вышынёй 105 м, даўжынёй 150 м і шырынёй 260 м, што дазволіць разабраць існы саркафаг і ачысьціць тэрыторыю ад радыяактыўнага матэрыялу.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ebel, Robert E.;Center for Strategic and International Studies (Washington, D.C.) (1994). Chernobyl and its aftermath: a chronology of events (1994 ed.). CSIS. ISBN 9780892063024. — Total pages: 43
* Marples, David R.; Risovanny, Yuri (May 1996). "Revelations of a Chernobyl Insider". Bulletin of the Atomic Scientists vol. 52 (no. 3): 64. ISSN 0096-3402.
* Marples, David R. (May 1996). "The Decade of Despair". Bulletin of the Atomic Scientists vol. 52 (no. 3): 64. ISSN 0096-3402.
* Wood, Janet ;Institution of Engineering and Technology (2007). Nuclear power: Volume 52 of Power engineer (2007 ed.). IET. ISBN 9780863416682. — Total pages: 239

## Вонкавыя спасылкі
* Chernobyl 25 years on: New Safe Confinement and Spent Fuel Storage Facility. European Bank for Reconstruction & Development 
* 25 years of satellite imagery over Chernobyl 

Катэгорыя:Чарнобыльская катастрофа
Катэгорыя:Збудаваньні Ўкраіны