open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вілярбан

**Вілярба́н** (, [vi.lœʁ.ban]) — горад (камуна) на ўсходзе Францыі, у прадмесьці Ліёну (на паўночны ўсход ад апошняга). З 1 студзеня 2015 уваходзіць у склад Ліёнскай мэтраполіі. Насельніцтва 156 928 чалавек (на 2021 год).

## Гісторыя
Назва *Вілрбан* паходзіць ад лацінскага *villa urbana* — рымскага паселішча, заснаванага тут каля 40 г. да н. э.. У сярэднявеччы Вілярбан быў часткай правінцыі Дафінэ, якая адыйшла да каралеўства Францыі ў 1349 (сам Вілёрбан стаў францускім толькі ў 1355). З пачаткам прамысловай рэвалюцыі ў Вілёрбане пачынае разьвівацца прамысловасьць — спачатку тэкстыльная, затым хімічная і машынабудаваньне. У сярэдзіне XIX стагодзьдзя вілёрбанцы, у адрозьненьне ад жыхароў некаторых іншых прадмесьцяў Ліёну, адмовіліся ад далучэньня іх гораду да буйнейшага суседа.

## Гарады-сябры
*  Альтэнбург, Нямеччына (з 1971)
*  Магілёў, Беларусь (з 1978)
*  Бат Ям, Ізраіль (з 1979) і інш.

## Дадатковыя зьвесткі

* Вілярбан зьяўляецца найбуйнейшым паводле колькасьці насельніцтва прадмесьцем Ліёну, найбуйнейшай камунай, якая не зьяўляецца цэнтрам аглямэрацыі, а таксама найбуйнейшым сярод тых гарадоў Францыі, што не зьяўляюцца адміністрацыйнымі цэнтрамі ні прэфэктураў, ні пад-прэфэктураў.
* У горадзе пражываюць прадстаўнікі самых розных рэлігійных канфэсіяў: каталікі, пратэстанты, юдэі, мусульмане, будысты. Істотнай зьяўляецца і супольнасьць украінцаў-уніятаў.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Францыі
Аржантэй

**Аржантэй** () — камуна (горад) на поўначы Францыі, у рэгіёне Іль-дэ-Франс, у прадмесьці Парыжу. Насельніцтва 110 468 чалавек (на 2016 год).

## Асобы
* Франк Бэр’я — францускі футбаліст

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* City Population

Катэгорыя:Гарады Францыі
Сэн-Поль

**Сэн-Поль** () — горад Францыі, заморскага дэпартамэнту Рэюньён. Насельніцтва на 2016 год складала 105 482 чалавекі.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Францыі
Сёдэртэлье (камуна)

**Сёдэртэ́лье** () — камуна на ўсходзе Швэцыі, у лэне Стакгольм, у ляндскапе Сёдэрманлянд, уваходзіць у склад Вялікага Стакгольму. Насельніцтва 102 519 чалавек (31 сьнежня 2023) — дзевятнаццатая паводле колькасьці жыхароў камуна Швэцыі (зь дзевятнаццаці камунаў у якіх насельніцтва перавышае 100 000 чалавек). Плошча 610,23 км². Галоўны горад — Сёдэртэлье.

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Стакгольм
Каламбус (Джорджыя)

**Каламбус** () — места штату Джорджыя, ЗША.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Джорджыі
Парцава

**Парцава** (, па-падляску: *Parciovo*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

Жыхары вёскі — этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Бельск-Падляскі).

## Гісторыя
Вёска існавала на мяшчанскай зямлі вялікакняскага, а пасьля каралеўскага Бельску ўжо ў 16 ст., а яе жыхары мелі статус мяшчанаў. Была заснаваная на гасьцінцы з Бельску ў Камянец. Парцава было моцна пашкоджанае ў час швэдзкіх войнаў, а паднялося з заняпаду толькі пасьля 1744 г., калі кароль Аўгуст Сас пацьвердзіў бельскія прывілеі. Паводле перапісу насельніцтва з 1798 г. было тут 120 гаспадарак. У 1847 годзе заснаваная была парцаўская сялянская школа - першая сялянская школа ў бельскім павеце. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 8 палякаў і 266 беларусаў. У час нямецкай акупацыі (1941 - 1944 гг.) у Парцаве існавала беларуская школа, якой загадвалі супругі Ільля і Натальля Федаровічы.

## Гістарычныя каштоўнасьці
**Зьмітраўская царква** — пабудаваная за сродкі жыхароў Парцава ў 1876 г. на вясковых могілках у цэнтры вёскі. У 1897 г. да царквы была дабудаваная вежа-званіца.


Файл:Cerkiew w Parcewie.JPG
Файл:Parcewo - Church of St. Dymitr Sołuński 02.jpg

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Сэнт-Джордж (Бэрмуды)

**Сэнт-Джордж** () — горад, які знаходзіцца на Бэрмудзкіх астравах (заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі).

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Бэрмудзкіх астравоў
Сьпіс гарадоў Мэксыкі

**Сьпіс местаў [[Мэксыка|Мэксыкі]] паводле колькасьці насельніцтва**. У сьпіс уключаныя месты з насельніцтвам ня менш за 500 000 чалавек па стане на 2010 год.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* City Population
Гвадаляхара

**Гвадаляхара** () — горад у цэнтры Мэксыкі.

## Гарады-сябры
*  Порту-Алегры, Бразылія

## Вонкавыя спасылкі

* City Population 

Катэгорыя:Гарады Мэксыкі
Пуэбля-дэ-Сарагоса

**Пуэбля-дэ-Сарагоса** () — горад у цэнтры Мэксыкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Мэксыкі
Сапопан

**Сапапан** () — горад у цэнтры Мэксыкі.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population 

Катэгорыя:Гарады Мэксыкі
Мантэрэй

**Мантэрэй** () — горад на поўначы Мэксыкі.

## Глядзі таксама
* Мантэрэйскі мэтрапалітэн

## Гарады-сябры
*  Більбао, Гішпанія
*  Дубай, Аб’яднаныя Арабскія Эміраты

## Вонкавыя спасылкі

* City Population
Марэна-Валі

**Марэна-Валі** () — места штату Каліфорнія, ЗША.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Канкун

**Канкун** () — горад на поўдні Мэксыкі.

## Асобы
* Карляс Вэля — мэксыканскі футбаліст

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Мэксыкі
Тарэон

**Тарэон** () — горад на поўначы Мэксыкі.

## Асобы
* Арыбэ Пэральта — мэксыканскі футбаліст

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва 

Катэгорыя:Гарады Мэксыкі
Сьпіс гарадоў Арубы

**Сьпіс усіх местаў [[Аруба|Арубы]] паводле колькасьці насельніцтва** па стане на 2010 год.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* City Population
* World Gazetteer
Кот лясны

**Кот дзікі**, **кот лясны** (*Felis silvestris*) — від клясы сысуноў атраду драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 50—75 см, даўжыня хвоста 21—35 см; маса дарослых 3—8 кг, саміцы драбнейшыя. Галава вялікая і шырокая. Вушы вялікія, без кутасікаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Felis silvestris | ARKive
* ADW: Felis silvestris
* Driscoll, C. & Nowell, K. 2010. Felis silvestris. The IUCN
* *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world — JHU Press, 2005. — С. 236. — 

Катэгорыя:Каціныя
Чэмпіянат шатляндзкай прафэсійнай лігі

**Чэмпіянат шатляндзкай прафэсійнай лігі** — другі дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Шатляндыі. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 10 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону пераможца атрымлівае права выступаць у Прэм’ер-лізе, а клюб, які заняў апошняе месца, выбывае ў першую лігу. Дзейным пераможцам зьяўляецца клюб «Сэнт-Мірэн».

## Гісторыя
Чэмпіянат быў заснаваны ў 2013 годзе, яго папярэднікам зьяўляецца шатляндзкі першы дывізіён.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Шатляндыі па футболе
Сьнежны барс

**Сьнежны барс** (ірбіс) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных. Сынонімы: *Felis uncia*, *Uncia uncia*

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 100-130 см, Даўжыня хвоста 80-100 см; маса дарослых 25-75 кг, саміцы драбнейшыя. Галава цяжкая. Вушы шырокыя, без кутасікаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Panthera uncia | ARKive 
* ADW: Panthera uncia 
* Jackson, R., Mallon, D., McCarthy, T., Chundaway, R.A. & Habib, B. 2008. Panthera uncia. The IUCN 

Катэгорыя:Каціныя
Felis nigripes

***Felis nigripes*** (Кот чорнаногі) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 33-50 см, Даўжыня хвоста 15-20 см; маса дарослых 1-2.75 кг, саміцы драбнейшыя. Галава вялікая і шырокая. Вушы круглявыя, без кутасікаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Felis nigripes | ARKive 
* ADW: Felis nigripes 
* Sliwa, A. 2008. Felis nigripes. The IUCN 
* *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world. — JHU Press, 2005. — С. 240. — ISBN 0801880327. 

Катэгорыя:Каціныя
Сынт-Нікаляас

**Сынт-Нікаляас** () — горад на поўдні Арубы, Каралеўства Нідэрляндаў.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Арубы
Pardofelis marmorata

***Pardofelis marmorata*** (Кот мармуровы) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 45-62 см, Даўжыня хвоста 35-55 см; маса дарослых 2.4-3.7 кг. Абалонка вока залацістая або бурштынавая. Вушы малыя, шырокыя, без кутасікаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Pardofelis marmorata | ARKive 
* ADW: Pardofelis marmorata 
* Grassman, L., Sanderson, J., Hearn, A., Ross, J., Wilting, A., Sunarto, S., Khan, J.A. & Mukherjee, S. 2008. Pardofelis marmorata. The IUCN 

Катэгорыя:Felinae
Катэгорыя:Таксоны, найменаваныя Ўільямам Чарльзам Лінэям Марцінам
Катэгорыя:Чырвоны сьпіс МСАП відаў, блізкіх да пагрозьлівага
Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны, апісаныя ў 1837 годзе
Сьпіс гарадоў Бэлізу

**Сьпіс усіх местаў [[Бэліз]]у паводле колькасьці насельніцтва** па стане на 1 ліпеня 2016 году.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* City Population
Хаскава (футбольны клюб)

«**Ха́скава**» () — баўгарскі футбольны клюб з гораду Хаскава. Заснаваны ў 1957 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* [Профіль клюбу](http://bgclubs.eu/teams/Haskovo2009(Haskovo)) на BGClubs.eu

Катэгорыя:Хаскава‎
Матырына

Назву **Матырына** маюць:

* Матырына — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці
* Матырына — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
Catopuma temminckii

***Catopuma temminckii*** (кот Тэмінка) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных. Сынонімы: *Pardofelis temminckii*, *Felis temminckii*. Відавы эпітэт ўшаноўвае нідэрляндскага заолага .

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 66–105 см, Даўжыня хвасту 40–57 см; маса дарослых 9–16 кг, саміцы драбнейшыя. Вышыня каля 56 см. Мае толькі 28 зубоў, замест звычайных 30 у каціных.

## Вонкавыя спасылкі

* Pardofelis temminckii | ARKive 
* ADW: Pardofelis temminckii 
* Sanderson, J., Mukherjee, S., Wilting, A., Sunarto, S., Hearn, A., Ross, J. & Khan, J.A. 2008. Catopuma temminckii. The IUCN 
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF 


Asiatische-Goldkatze-Catopuma-temminckii-tier-katze-0001 2.JPG|
Catopuma temminckii.jpg|
Asian Golden Cat.jpg|
Catopuma temminckii Safari Park Cisarua.JPG|
FelisAurataWolf.jpg|
Pardofelis temminckii in Lao Zoo.jpg|


Катэгорыя:Каціныя
Вобчын

**Во́бчын** (таксама *О́бчын*) — вёска ў Любанскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рачэнскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 569 чалавек
* 1999 год — 665 чалавек

## Культура
У вёсцы існуе сьпеўны гурт «Павалякі».

## Ураджэнцы
* Анатоль Дастанка (1937—2024) — беларускі навукоўца-вынаходнік і акадэмік.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рачэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Любанскага раёну
Prionailurus bengalensis

***Prionailurus bengalensis*** (Кот бенгальскы) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 44.5-107 см, даўжыня хвоста 23-44 см; маса дарослых 3-7 кг, вышыня 41 см. Галава малая. Абалонка вока цёмна-бурштынавая. Вушы малыя. Лапы даволі доўгія.

## Вонкавыя спасылкі
* ARKive: ''Prionailurus bengalensis'' 
* ADW: ''Prionailurus bengalensis'' 
* Sanderson, J., Sunarto, S., Wilting, A., Driscoll, C., Lorica, R., Ross, J., Hearn, A., Mujkherjee, S., Khan, J.A., Habib, B. & Grassman, L. 2008. Prionailurus bengalensis. The IUCN 
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF 


Lydekker - Leopard Cat (Javan variety).JPG|
Tsushima Cat 001.jpg|
Leopard Cat Tennoji.jpg|


Катэгорыя:Каціныя
Сэрвал

**Сэрвал** (*Leptailurus serval*) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных. Сынонімы: *Caracal serval*.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 67–100 см, даўжыня хвоста 24–45 см; маса дарослых 8.7–18 кг, вышыня 54–62 см. Галава малая. Абалонка вока цёмна-бурштынавая. Вушы і лапы доўгія.

## Вонкавыя спасылкі
* ARKive: ''Leptailurus serval'' 
* Canniff, T. 2011. *Leptailurus serval* Animal Diversity Web 
* Breitenmoser-Wursten, C., Henschel, P. & Sogbohossou, E. 2008. *Leptailurus serval*. The IUCN 
* *Ronald M. Nowak* Walker's Carnivores of the World.—JHU Press, 2005 Google Books 
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF 


Felis serval Elliot.jpg|
Serval portrait.jpg|
WhiteServalPharaoh.jpg|


Катэгорыя:Каціныя
Neofelis diardi

***Neofelis diardi*** (Пантэра барнэйская) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 61-106 см, даўжыня хвоста 55-91 см; маса дарослых 16-23 кг, вышыня 54-62 см. Абалонка вока бурштынавая. Лапы кароткія.

## Вонкавыя спасылкі
* ARKive: ''Neofelis diardi'' 
* Hancock, C. 2012. *Neofelis diardi* Animal Diversity Web 
* Hearn, A., Sanderson, J., Ross, J., Wilting, A. & Sunarto, S. 2008. *Neofelis diardi*. The IUCN 
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF 

Катэгорыя:Каціныя
Neofelis nebulosa

***Neofelis nebulosa*** (Пантэра дымчатая) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных. Сынонімы: *Felis macrocelis*, *Felis macroselloides*, *Felis melli*, *Felis nebulosa*, *Leopardus brachyurus*.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 61-106 см, даўжыня хвоста 55-91 см; маса дарослых 16-23 кг, вышыня 50-60 см. Абалонка вока залацістая або бурштынавая. Вушы кароткія і круглявыя. Лапы даволі кароткія.

## Вонкавыя спасылкі
* ARKive: ''Neofelis nebulosa'' 
* Holmes, K. 2009. *Neofelis nebulosa* Animal Diversity Web 
* Sanderson, J., Khan, J.A., Grassman, L. & Mallon, D.P. 2008. *Neofelis nebulosa* The IUCN 
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF 


LeopardusBrachyurusWolf.jpg|
Clouded Leopard SanDiegoZoo.jpg|
Rama head shot.jpg|
Stretched Out on a Log.jpg|
Clouded leopard.jpg|


Катэгорыя:Каціныя
Prionailurus rubiginosus

***Prionailurus rubiginosus*** (кот пляміста-рыжы) — від клясы сысуноў атраду драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 35—48 см, даўжыня хвоста 15—29 см; маса дарослых 0,8—1,6 кг, саміцы драбнейшыя. Абалонка вока залацістая. Вушы малыя, акруглыя, без кутасікаў.


Rusty-spotted cat (f. rubiginosa).JPG
Rostkatze Zoo Berlin.JPG
Rostkatze.JPG
Rustyspottedcat, crop.jpg


## Вонкавыя спасылкі

* ARKive: ''Prionailurus rubiginosus''
* ADW: ''Prionailurus rubiginosus''
* Khan, J.A. & Mukherjee, S. 2008. ''Prionailurus rubiginosus''. The IUCN
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF

Катэгорыя:Каціныя
Prionailurus planiceps

***Prionailurus planiceps*** (Кот суматранскы) — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд
Самцы: даўжыня цела 42-50 см, даўжыня хвоста 13-20 см; маса дарослых 1.5-2.75 кг, саміцы: даўжыня цела 33-37 см, даўжыня хвоста 15-17 см; маса дарослых 1.5 кг. Галава шырокая, плоская. Абалонка вока бурштынавая. Вушы малыя. Лапы даволі кароткія.

## Вонкавыя спасылкі
* ARKive: ''Prionailurus planiceps'' 
* ADW: ''Prionailurus planiceps'' 
* Wilting, A., Hearn, A., Sanderson, J., Ross, J. & Sunarto, S. 2010. ''Prionailurus planiceps''. The IUCN 
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF 


Flat-headed cat (f. planiceps).JPG|
Prionailurus planiceps cropped.png|


Катэгорыя:Каціныя
Pantherinae

***Pantherinae*** (Пантэравыя) — падсямейства клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд

## Клясыфікацыя
**Pantherinae **
* Neofelis  
** *[[Neofelis diardi]]* — Барнэйская пантэра
** *[[Neofelis nebulosa]]* — Дымчатая пантэра
* Panthera  
** *[[Panthera leo]]* — Леў
** *[[Panthera onca]]* — Ягуар
** *[[Panthera pardus]]* — Леапард
** *[[Panthera tigris]]* — Тыгр
** *[[Panthera uncia]]* — Барс

## Вонкавыя спасылкі
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF 

Катэгорыя:Каціныя
Казімер Хршчановіч

**Казіме́р-Віке́нці Хршчано́віч** (1794; маёнтак Бястроск каля былой вёскі Шунеўка, цяпер Докшыцкі раён, Віцебская вобласьць, Беларусь — 8 траўня 1871) — менскі губэрнскі архітэктар,  вядомы як аўтар многіх значных будынкаў Менску.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў шляхетнай сям’і ў маёнтку Бястроск, цяпер Докшыцкі раён Віцебскай вобласьці. У 1813 годзе паступіў у Віленскі ўнівэрсытэт, які скончыў у 1819 годзе атрымаўшы навуковую ступень кандыдата філязофіі, пасьля чаго некалькі гадоў займаўся выкладчыцкай дзейнасьцю. У сакавіку 1824 году быў прызначаны памочнікам унівэрсытэцкага архітэктара. Пасьля здачы дадатковых экзамэнаў у траўні 1825 атрымаў дыплём архітэктара.

13 кастрычніка 1825 году Хршчановіч быў прызначаны менскім губэрнскім архітэктарам, на пасадзе якога праслужыў амаль 40 гадоў (у адстаўку выйшаў у 1863). У 1836 узьведзены ў ранг тытулярнага саветніка.

## Творчасьць

Аўтар праекту Пішчалаўскага замку (1825).

У 1830-х пабудаваў гарадзкую бальніцу й вайсковы шпіталь на сёньняшняй вуліцы Фрунзэ.

У 1844 годзе на Францішканскай вуліцы (сучасная вуліца Леніна) паводле праекту Хршчановіча ўзьведзены будынак менскай мужчынскай гімназіі, пабудаваны ў стылі клясыцызму. Быў разбураны ў 2-й палове 1940-х гадоў у працэсе рэканструкцыі вуліцы Леніна. Таксама ў гэтым годзе паводле ягонага праекту быў пабудаваны дом Аскельрода (сёньня Рэвалюцыйная, 8).

У 1847 годзе К. Хршчановіч садзейнічаў узьвядзеньню царквы Марыі Магдаліны ў Менску.

У 1850-я гады спраектаваў новы комплекс архірэйскага падвор’я. Прымаў удзел у рэканструкцыі Марыінскага касьцёла. У 1857 годзе на рагу вуліцаў Падгорнай і Скобелеўскай — сучасныя вуліцы Карла Маркса й Чырвонаармейская пабудаваны Дом Гаўсмана. Разбураны ў канцы 1930-х гадоў пры будаўніцтве будынку ЦК КПБ. У 1870 стварыў Аляксандраўскі сквэр.

Паводле ягонага праекту пабудаваная адміністрацыйная ўстанова ў Барысаве (1844) і дом Ліпко (1847) у Пінску.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1794 годзе
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту
Будэ-Глімт (футбольны клюб)

«**Будэ-Глімт**» () — нарвэскі футбольны клюб з гораду Будэ. Заснаваны ў 1916 годзе. Чатырохразовы чэмпіён Нарвэгіі (2020, 2021, 2023, 2024) і двухразовы ўладальнік Кубка Нарвэгіі (1975, 1993). «Будэ-Глімт» быў першай камандай з Паўночнай Нарвэгіі, якая заваявала нацыянальны тытул, выйграўшы кубак краіны ў 1975 годзе, а таксама першай камандай з памянёнага рэгіёну, якая здабыла тытул чэмпіёнаў Нарвэгіі.

## Гісторыя
У той час як іншыя гарады ў фюльке Нурлян, як то Нарвік, Му-і-Рана ды Мушэн займелі свае футбольныя клубы раней, большы за іх горад Будэ ня меў буйнога клюбу ажно да сканчаэньня 1916 году. Новы клюб быў заснаваны з назвай «Глімт», што з нарвэскае мовы перакладаецца як ўспышка. Адным з заснавальнікаў клюбу быў Эрлінг Т’ерансэн, які таксама быў абраны першым прэзыдэнтам клюбу, а потым і ганаровым сябрам. Т’ерансэн быў вядомым футбалістам і лыжнікам. Першы свой матч каманда зладзіў супраць вучняў школы Будэ, бо на той час «Глімт» быў адзіным футбольным клюбам у горадзе.

У 1919 годзе каманда здабыла свой свой першы трафэй, то бок «Глімт» стаў чэмпіёнам фюльке Нурлян. 1920-я гады былі складанымі для дружыны празь нізкі маральны стан і дрэннае фінансаваньне. У нейкі час узьнікла пытаньне аб ліквідацыі клюбу, але пазьней дружына атрымала падтрымку з боку футбольных зорак і трэнэраў з Паўднёвай Нарвэгіі. Такім быў у 1929 годзе Ёрган Ювэ. У 1930-я гады «Глімт» пачаў трэнавацца ў памяшканьні, што значна зьнізіла негатыўны ўплыў суровага арктычнага клімату.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Будэ‎
Felinae

***Pantherinae*** (Малыя каціныя) — падсямейства клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных.

## Зьнешні выгляд

## Клясыфікацыя
**Felinae**
* Род Коткі (Felis)
** Чаротавы кот *(Felis chaus)*, *[[Felis margarita]]*, *[[Felis nigripes]]*, *[[Felis silvestris]]*
* Otocolobus 
** *[[Otocolobus manul]]*
* Prionailurus 
** *[[Prionailurus bengalensis]]*, *[[Prionailurus planiceps]]*, *[[Prionailurus rubiginosus]]*, *[[Prionailurus viverrinus]]*
* Acinonyx 
** *[[Acinonyx jubatus]]*
* Puma 
** *[[Puma concolor]]*, *[[Puma yagouaroundi]]*
* Lynx 
** *[[Lynx canadensis]]*, *[[Lynx lynx]]*, *[[Lynx pardinus]]*, *[[Lynx rufus]]*
* Leopardus 
** *[[Leopardus colocolo]]*, *[[Leopardus geoffroyi]]*, *[[Leopardus guigna]]*, *[[Leopardus guttulus]]*, *[[Leopardus jacobita]]*, *[[Leopardus pardalis]]*, *[[Leopardus tigrinus]]*, *[[Leopardus wiedii]]*
* Leptailurus 
** *[[Leptailurus serval]]*
* Caracal 
** *[[Caracal aurata]]*, *[[Caracal caracal]]*
* Pardofelis 
** *[[Pardofelis badia]]*, *[[Pardofelis marmorata]]*, *[[Pardofelis temminckii]]*

## Вонкавыя спасылкі
* *Stephen J. O'Brien and Warren E. Johnson* The Evolution of Cats&nbsp;— Scientific American. 08/2007; 297(1):68-75 PDF 
* ''Don E. Wilson & DeeAnn M. Reeder'' (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed) 
* International Union for Conservation of Nature and Natural Resources
Сан-Ігнасіё

**Сан-Ігнасіё** () — горад на захадзе Бэлізу.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Бэлізу
Каросаль

**Каросаль** () — горад на поўначы Бэлізу.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва 

Катэгорыя:Гарады Бэлізу
Бэліз (горад)

**Бэліз** () — горад на ўсходзе Бэлізу.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Бэлізу
Сьпіс гарадоў Сальвадору

**Сьпіс местаў [[Сальвадор]]у паводле колькасьці насельніцтва**. У сьпіс уключаныя месты з насельніцтвам ня менш за 50 000 чалавек па стане на 5 сьнежня 2007 году.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* City Population
Белэксімгарант

**«Белэксімгарант»** — дзяржаўнае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў 1997 годзе пад назовам «Белдзяржзьнешстрах» для страхаваньня экспарту. 23 траўня 2001 г. займеў сучасны назоў. Зь 2002 г. бярэ ўдзел у Праскім клюбе (Чэхія) міжнароднага Бэрнскага  пазыкаў і ўкладаньняў (Швайцарыя). 25 жніўня 2006 г. А.Лукашэнка Ўказам № 534 надаў прадпрыемству выключнае права страхаваць экспарт зь дзяржаўнай падтрымкай. На 2014 г. мела прадстаўніцтвы ва ўсіх абласных цэнтрах.

## Мінуўшчына
7 жніўня 1997 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь Пастановай № 1036 ухваліў стварэньне прадпрыемства «Белдзяржзьнешстрах» у якасьці даччынага прадпрыемства дзяржаўнай кампаніі «Белдзяржстрах». 23 траўня 2001 г. Савет міністраў Беларусі Пастановай № 752 падпарадкаваў прадпрыемства сабе і перайменаваў у «Белэксімгарант». У 2010 г. «Белэксімгарант» забясьпечыў страхавым пакрыцьцём 57% экспартных пазыкаў. Заняў 6-ае месца ў Беларусі паводле абсягу страхавых унёскаў (62,1 млрд руб; $20,7 млн). Дзель дзяржаўных прадпрыемстваў у агульным абсягу страхавога пакрыцьця склала 86,4%. На пачатак 2011 г. стаўся 2-ім страхаўніком краіны паводле ўласнага капіталу (463 млрд руб; $154,3 млн) і статутнага фонду. У 2012 г. аказаў паслугі звыш 8 тыс. прадпрыемствам краіны. Зьяўляўся 4-ым паводле прыбытковасьці страхавым прадпрыемствам Беларусі. У 2013 г. выплаты застрахаваным склалі 13% (59,5 млрд руб) ад іх унёскаў (463,4 млрд руб). Дзель унёскаў на страхаваньне экспарту склала 21% (99,4 млрд руб). На 4 жніўня 2014 г. статутны фонд прадпрыемства склаў 4060 млрд рублёў ($393,4 млн).

### Кіраўнікі
* Вячаслаў Балібок (29 студзеня 1998 — 2009)
* Генадзь Міцкевіч (з 29 сьнежня 2009 г.)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Страхаваньне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Катэгорыя:Менск
Катэгорыя:Дзяржаўная эканоміка
Младаст Лучані

«**Младаст**» () — сэрбскі футбольны клюб з гораду Лучані. Заснаваны ў 1952 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лучані‎
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1952 годзе
Катэгорыя:1952 год у Сэрбіі
Помнік Максіму Танку

**По́мнік Максі́му Та́нку** — адзіны ў Беларусі помнік паэту й перакладчыку Максіму Танку. Адкрыты 5 сьнежня 2014 року ў Мядзеле ля гарадзкога Дому культуры на пляцы Шаранговіча.

Конкурс на стварэньне эскізных праектаў помніка быў абвешчаны ў 2012 годзе да 100-годзьдзя зь дня нараджэньня паэта.

## Апісаньне
Помнік створаны паводле праекту скульптараў Івана Міско, Аляксандра Фінскага й архітэктара Армэна Сардарава.

Помнік вышынёй амаль у 3 мэтры ўяўляе сабой бронзавую фігуру паэта ў поўны рост, якая ўсталяваная на гранітным пастамэнце вышынёй у 1 мэтар. Непадалёк ад яе зьмешчаны валун з картушам у выглядзе раскрытай кнігі, дзе выбітыя радкі зь верша Максіма Танка: «Ёсьць адна песьня песьняў — пра Радзіму».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2014 годзе
Катэгорыя:Помнікі Менскай вобласьці
Катэгорыя:Максім Танк
Катэгорыя:2014 год у Беларусі
Катэгорыя:Славутасьці Мядзелу
Катэгорыя:Творы Івана Міско
Катэгорыя:Творы Аляксандра Фінскага
Катэгорыя:Збудаваньні Армэна Сардарава
Катэгорыя:Помнікі літаратарам
Станіслаў Іжакоўскі

**Станісла́ў Іжакоўскі** ( 22 жніўня 1994 году) — беларускі футбаліст, абаронца гомельскага «Паперпраму».

## Кар’ера
### Клюбная
Кар’еру пачаў у складзе «Гомля», з 2011 году гуляў за дубль. У 2012 годзе разам з камандай стаў пераможцам чэмпіянату дублёраў. У сэзонах 2013 і 2014 гадоў працягваў гуляць за дубль, аднак часам прыцягваўся да асноўнага складу каманды. 30 лістапада 2014 году дэбютаваў у асноўным складзе «Гомля» ў Найвышэйшай лізе ў матчы апошняга тура супраць менскага «Дынама», выйшаўшы на замену ў кампэнсаваны час.

Па заканчэньні сэзону 2014 году «Гомель» пакінула значная колькасьць гульцоў, і некалькі дублёраў, у тым ліку Іжакоўскі, былі пераведзеныя ў асноўную каманду. Сэзон 2015 году распачаў ужо адным з асноўных цэнтральных абаронцаў «Гомля». У чэрвені некаторы час не трапляў у асноўны склад, але потым зноў замацаваўся ў цэнтры абароны гамельчукоў. У сэзоне 2016 году працягваў быць асноўным абаронцам, а 5 лістапада 2016 году ў матчы апошняга тура Першай лігі забіў свой першы гол за «Гомель», які прынёс клюбу перамогу над «Ашмянамі» і першае месца ў Першай лізе. У лютым 2017 году выправіўся на прагляд у «Белшыну» і ў выніку быў арандаваны бабруйскім клюбам. У складзе «Белшыны» замацаваўся ў якасьці асноўнага абаронцы. Па заканчэньні сэзону ў сьнежні 2017 году вярнуўся ў «Гомель».

У пачатку 2018 году некаторы час трэнаваўся з «Гомлем» і гомельскім «Лякаматывам», а ў лютым далучыўся да мікашэвіцкага «Граніта», зь якім неўзабаве падпісаў кантракт. У студзені 2019 году перайшоў у жыткавіцкі ЮАС, аднак у сакавіку 2019 году далучыўся да рэчыцкага «Спадарожніка», зь якім у красавіку падпісаў кантракт. Здолеў замацавацца ў пачатковым складзе рэчыцкага клюбу. У студзені 2020 году стала вядома, што абаронца застаецца ў «Спадарожніку» на сэзон 2020 году. У 2020 годзе працягваў быць гульцом асноўнага складу, дапамог камандзе прасунуцца ў Найвышэйшую лігу. У 2021 годзе заставаўся гульцом стартавага складу «Спадарожніка» ў Найвышэйшай лізе.

У ліпені 2021 году, пасьля таго як «Спадарожнік» зьняўся з Найвышэйшай лігі, далучыўся да петрыкаўскага «Шахцёру». Замацаваўся ў першай адзінаццатцы каманды. У сьнежні 2021 году пакінуў петрыкаўскі клюб. У лютым 2022 году стаў гульцом рагачоўскага «Макслайна». Замацаваўся ў стартавым складзе каманды і дапамог ёй прабіцца ў Найвышэйшую лігу, аднак «Макслайн» ня быў дапушчаны да ўдзелу ў элітным дывізіёне. У студзені 2023 году праходзіў прагляд у «Гомлі» і ў лютым падпісаў кантракт з клюбам. У сэзоне 2023 году часьцей заставаўся на лаўцы запасных. У студзені 2024 году па заканчэньні кантракта пакінуў «Гомель» і неўзабаве далучыўся да гомельскага «Лякаматыву». Перад пачаткам 2025 году далучыўся да гомельскага «Паперпраму».

### Міжнародная
Гуляў за юнацкія зборныя Беларусі. Улетку 2013 году выступаў за зборную Беларусі (да 20 гадоў). 14 чэрвеня 2015 году згуляў свой адзіны матч за зборную Беларусі (да 21 году), выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць зборнай Расеі.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Гомелю»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Еўлеўскі казёл

**Еўлеўскі казёл** () — саламяная фігура каляднага казла, якую ўсталёўваюць у швэдзкім горадзе Еўле, пачынаючы з 1966 штогод, перад першай нядзеляй Адвэнту. 

## Гісторыя
У 1966 у прадпрымальніка Стыга Гаўлена ўзьнікла ідэя ўсталяваць на Замкавым пляцы ў Еўле гіганцкі варыянт традыцыйнага Каляднага казла. Стыг падзяліўся ідэяй і накідам будучай фігуры са сваім братам Ёргенам Гаўленам, які ў той час узначальваў Пажарную ахову Еўле. Пажарнікі пабудавалі гэтую фігуру (і рабілі гэта да 1970 году, а потым з 1986 да 2002 г.). Першага казла прафінансаваў Гары Стрэм, і 1 сьнежня 1966 саламяная фігура, вышынёй у 13 м, даўжынёю ў 7 м і вагой у 3 т, была ўсталявана на пляцы. Але ў Навагоднюю ноч, як толькі гадзіньнік прабіў 12, казёл быў падпалены.

З таго часу Еўлеўскага казла падпальваюць амаль штогод — але менавіта гэты факт зрабіў яго і горад Еўле сусьветнавядомымі. Аднак падпал зьяўляецца злачынствам і клясыфікуецца як сабатаж. Гарадзкімі ўладамі ажыцьцяўляюцца спробы не дазволіць злачынцам зьнішчаць казла: для гэтага, напрыклад, з 2006 фігуру апрацоўвалі пажарастойкім матэрыялам. Але праз гэта казёл мокнуў і выглядаў непрыгожа, таму з 2010 да яго, замест гэтага, прыстаўленыя ахоўнікі.

## Галерэя

Файл:Brannd bock.jpg|Падпалены казёл у 1998
Файл:Gavle christmas billy goat.jpg|Калядны казёл у 2003, за два дні да таго, як быць падпаленым
Файл:Christmas-Goat.JPG|Калядны казёл у 2004
Файл:Gavle christmas goat 2006.jpg|Калядны казёл у 2006
Файл:Gävle bock 2011 1.jpg|Калядны казёл у 2011


## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Адвэнт
Катэгорыя:Швэдзкая культура
Катэгорыя:Еўле
Давід (Панама)

**Давід** () — горад на захадзе Панамы.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Панамы
Ляс-Кумбрэс

**Ляс-Кумбрэс** () — горад у цэнтры Панамы.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Панамы
Герб Баранавічаў

**Ге́рб Бара́навічаў** — адзін з сымбаляў Баранавічаў разам са сьцягам.

Праект герба і сьцяга Баранавічаў ўхвалены пастановай Баранавіцкага гарадзкога савету дэпутатаў ад 30 лістапада 2012 году № 144 і мае станоўчую выснову геральдычнай экспэртызы.

## Афіцыйнае апісаньне
Герб гораду Баранавічы ўяўляе сабой перасечаны францускі шчыт, у верхнім чырвонім полі якога знаходзіцца выява залатога паравозу, павернутага ўправа. Долу на зялёным полі — палова шасьцярні зь дзевяцьцю зуб’ямі такога самага мэталу.

## Легенда
На афіцыйных геральдычных сымбалях — гербе і сьцягу Баранавічаў знаходзіцца залаты паравоз, які зьяўляецца сымбалем узьнікненьня і разьвіцьця гораду. Заснаваньне гораду Баранавічы зьвязанае з будаўніцтвам Маскоўска-Берасьцейскай чыгункі (Аляксандраўскай чыгункі), якая пачала працаваць у 1871 годзе. Каля станцыі і дэпо ўзьнікла паселішча, якое налічвала ў 1880 годзе каля 1.5 тыс. жыхароў. Будаўніцтва і далейшае разьвіцьцё чыгункі сталася штуршком да нараджэньня і разьвіцьця гораду. Шасьцярня на зялёным фоне сымбалізуе сучаснае разьвіцьцё прамысловасьці ў горадзе ў сучасным часе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Баранавічы
Баранавічы
Аляксандар Фінскі

**Алякса́ндар Міха́йлавіч Фі́нскі** (, пас. Вясёлы Гай, Пухавіцкі раён, Менская вобласьць, БССР) — беларускі скульптар. Дацэнт катэдры скульптуры Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (2011)

## Біяграфія
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1979 годзе. Удзельнік мастацкіх выставаў з 1978 году. Працуе ў манумэнтальнай і станковай скульптуры. З 1984 году — сябра Беларускага Саюзу мастакоў. Выкладчык Рэспубліканскай школы-інтэрнату па музыцы і выяўленчым мастацтве імя І. Ахрэмчыка (1977—1991), Беларускай акадэміі мастацтваў з 1991 году. Жыве і працуе ў Менску.

## Творчасьць
Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі, фондах БСМ, Магілёўскім абласным мастацкім музэі імя П. Масьленікава, Трацьцякоўскай галерэі ў Маскве, Полацкім гісторыка-культурным запаведніку, мастацкай галерэі Пухавіцкага краязнаўчага музэю.

Асноўныя творы: рэльеф «Максім Багдановіч» для бібліятэкі імя М. Багдановіча; кампазыцыя «Калыска» ў парку імя Я.Купалы; надмагільны помнік А. Анікейчыку, аб’ёмнапрасторавая кампазыцыя са сьвятлом «Багі Алімпу» для банку «Алімп», мэмарыяльная дошка кампазытару У. Алоўнікаву (усе ў Менску); кампазыцыі «Беларускія сьвяты» для Беларускага культурнага цэнтру ў г. Дортмунд (Нямеччына) і «Анёл-ахоўнік» у парку Нясьвіжу, а таксама кампазыцыі «Мары», «Раніца», «Жаночы партрэт», «Баляда аб міры», «Разьвітаньне», «Чаканьне», «Востраў смутку». Акрамя таго:

— мэмарыяльны комплекс «Чырвоны Бераг», пасёлак Чырвоны Бераг (архітэктар, і кіраўнік праекту Леанід Левін, скульптар Аляксандар Фінскі, мастак Сьвятлана Каткова)

— помнік С. Полацкаму ў Полацку (скульптар А. Фінскі, архітэктары Георгі Фёдараў і Натальля Цавік)

— помнік А. Міцкевічу ў Менску (у суаўтарстве з А. Засьпіцкім, архітэктар Георгі Фёдараў)

— скульптурныя кампазыцыі для Нацыянальнага тэатру опэры і балету ў Менску (у суаўтарстве са скульптарамі М. Шкробатам, Г. Буралкіным)

— знак «Нулявы кілямэтар» на Кастрычніцкай плошчы ў Менску (скульптар А. Фінскі, архітэктар А. Сардараў)

— мэмарыял «Яма. Менскае гета» ў Менску (архітэктар, і кіраўнік праекту Л. Левін, скульптары А. Фінскі, Э. Полак, архітэктары Я. Дзятлаў, А. Капалаў)

— помнік Максіму Танку ў Мядзеле (скульптары А. Фінскі, І. Міско, архітэктар А. Сардараў)


Файл:Symeon of Polotsk monument.JPG|помнік С. Полацкаму ў Полацку

Файл:Theatre opera&ballet, Minsk.JPG|Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балета Рэспублікі Беларусь

Файл:Belarus-Minsk-Memorial Pit-2.jpg|Мэмарыял «Яма» на вуліцы Мельнікайтэ ў Менску



## Навуковыя працы
* Фінскі А. На ўсе вякі. Мастацтва, № 2, 2006.
* Фінскі А. Час вызначае прыярытэты. Мастацтва, № 11, 2004.
* Фінскі А. Дэмаграфія творчасці — 2. Мастацтва, № 5, 2008.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фінскі Аляксандр Міхайлавіч

Катэгорыя:Беларускія скульптары
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Аляксандар Фінскі
Atelocynus microtis

***Atelocynus microtis*** — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 72–100 см, даўжыня хваста 25–35 см; маса дарослых 9–10 кг, вышыня 36 см. Галава вялікая. Вушы кароткія, акруглыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Atelocynus microtis'' | ARKive 
* ADW: ''Atelocynus microtis'' 

Катэгорыя:Сабачыя
Dusicyon australis

***Dusicyon australis*** — вымерлы від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 97 см, даўжыня хваста 28,5-35 см, вышыня 38 см. Морда кароткая і шырокая. Вушы кароткія.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Dusicyon australis'' | ARKive 
* ADW: ''Dusicyon australis'' 

Катэгорыя:Сабачыя
Cuon alpinus

**Горны** або **Чырвоны воўк**, **горны куон** — жывёла клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 90 см, даўжыня хваста 40–45 см, вышыня 50 см, маса дарослых самцоў 15–20 кг, саміц 10–13 кг. Вушы вялікія, акруглыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Cuon alpinus'' | ARKive 
* ADW: ''Cuon alpinus'' 

Катэгорыя:Сабачыя
Lycalopex fulvipes

***Lycalopex fulvipes*** — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 48—60 см, даўжыня хваста 17—26 см; маса дарослых 1,9—3,95 кг. Ногі кароткія. Хвост кароткі, пушысты. Мех цёмна-шэры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ADW: ''Lycalopex fulvipes'' 29 ліпеня 2007 

Fulvipes
Катэгорыя:Таксоны, найменаваныя Ўільямам Чарльзам Лінэям Марцінам
Катэгорыя:Чырвоны сьпіс МСАП загрожаных відаў
Катэгорыя:Чылаэ (архіпэляг)
Катэгорыя:Фаўна Паўднёвай Амэрыкі пад пагрозай выміраньня
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1837 годзе
Lycalopex griseus

***Lycalopex griseus*** — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 42—68 см, даўжыня хваста 30—36 см; маса дарослых 2—4 кг, вышыня 40—45 см. Вушы вялікія. Хвост доўгі, пушысты. Мех шэры.

## Вонкавыя спасылкі
* ''Lycalopex griseus'' | ARKive 
* ADW: ''Lycalopex griseus'' 
* Jiménez, J.E., Lucherini, M. & Novaro, A.J. 2008. ''Pseudalopex griseus''. The IUCN 

Катэгорыя:Сабачыя
Lycalopex sechurae

***Lycalopex sechurae*** — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 50—78 см, даўжыня хваста 27—34 см; маса дарослых 2.6—4.2 кг, вышыня 22—36 см. Галава малая. Вушы доўгія.  Хвост доўгі, пушысты. Мех шэры.

## Вонкавыя спасылкі
* ''Lycalopex sechurae'' | ARKive 
* Asa, C.S., Cossíos, E.D. & Williams, R. 2008. Pseudalopex sechurae. The IUCN 

Катэгорыя:Сабачыя
Lycalopex vetulus

***Lycalopex vetulus*** — від клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 58—72 см, даўжыня хваста 25—36 см; маса дарослых 2.7—4 кг, вышыня 33—37 см. Морда кароткая. Вушы вялікія.

## Вонкавыя спасылкі
* ''Lycalopex vetulus'' | ARKive 
* ADW: ''Lycalopex vetulus'' 
* Dalponte, J. & Courtenay, O. 2008. ''Pseudalopex vetulus''. The IUCN 

Катэгорыя:Сабачыя
Сабакападобныя

***Сабакападобныя*** — падатрад клясы сысуноў.

## Вонкавыя спасылкі
* Don E. Wilson & DeeAnn M. Reeder (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3rd ed) 
* *Terry Vaughan, James Ryan, Nicholas Czaplewski* Mammalogy — Jones & Bartlett Learning, 2011, p. 305 Google кнігі 

Катэгорыя:Сысуны
Кульпеа

**Кульпеа** або **патаганійская лісіца** ці **ліса Анд** або **Магеланавы сабака** (*Lycalopex culpaeus*)(кульпеа) — від клясы сысуноў атраду драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 44—93 см, даўжыня хваста 30—50 см; маса дарослых 3.4—14 кг. Хвост пушысты. Мех чырванавата-шэрага колеру.

## Вонкавыя спасылкі
* ''Lycalopex culpaeus'' | ARKive 
* ADW: ''Lycalopex culpaeus'' 
* Jiménez, J.E., Lucherini, M. & Novaro, A.J. 2008. ''Pseudalopex culpaeus''. The IUCN 

Катэгорыя:Сабачыя
Lycalopex

***Lycalopex*** — род клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых. Сынонім: *Pseudalopex*.

## Зьнешні выгляд
Даўжыня цела 53-120 см, даўжыня хваста 25-50 см; маса дарослых 2,7-13 кг. Мех, звычайна, густы. Галава, вушы і шыя часта чырванаватага колеру. Хвост доўгі, пушысты.

## Вонкавыя спасылкі
*
Павал Купцоў

**Павал Купцоў** (нарадзіўся 6 студзеня 1998 году) — беларускі футбаліст, нападнік клюбу «Горкі».

## Кар’ера
Выхаванец магілёўскага «Дняпра». Прафэсійную кар’еру пачаў у складзе роднага клюбу, выступаючы за дубль. Дэбютаваў у першай камандзе ў хатнім матчы заключнага тура чэмпіянату Беларусі 2014 году супраць «Слуцку», замяніўшы на 69-й хвіліне Аляксандра Гаўрушку. Нападнік стаў наймаладзейшым удзельнікам чэмпіянату ў складзе сваёй каманды. У красавіку 2016 году пакінуў магілёўскі «Дняпро». З чэрвеня 2016 году выступаў за магілёўскае «Тарпэда». З 2018 году выступае за клюб «Горкі».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Сьпіс гарадоў Швайцарыі

**Сьпіс [[горад|гарадоў]] [[Швайцарыя|Швайцарыі]] паводле колькасьці насельніцтва**. У сьпіс уключаныя гарады з насельніцтвам ня менш за 30 000 чалавек па стане на 31 сьнежня 2013 году. Колькасьць насельніцтва прыводзіцца адносна названага гораду без уліку пасяленьняў, якія складаюць яго прыгарады.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* City Population
Вінтэртур

**Вінтэртур** () — горад на поўначы Швайцарыі.

## Спорт
У горадзе працуе футбольны клюб Вінтэртур.

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Алесь Карлюкевіч

**Але́сь Мікала́евіч Карлюке́віч** (нар. ; Зацітава Слабада, Пухавіцкі раён, Менская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі пісьменьнік, краязнаўца, літаратуразнаўца, журналіст. Міністар інфармацыі з 2017 па 2020 гады.

## Біяграфія
Скончыў аддзяленьне журналістыкі Львоўскай вышэйшай вайскова-палітычнай вучэльні (1985) і Акадэмію кіраваньня пры Прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь (2002). У 1981—1995 гадах служыў ва Ўзброеных Сілах СССР і Рэспублікі Беларусь. Працаваў у газэтах «Зьвязда» (1995—1998), «Чырвоная зьмена» (1998—2002) — галоўны рэдактар, «Советская Белоруссия» (2002—2006). У 2006—2011 гадах дырэктар рэдакцыйна-выдавецкай установы «Літаратура і мастацтва». Адначасова ў 2009—2011 гадох галоўны рэдактар газэты «Літаратура і мастацтва», што ўваходзіла ў склад РВУ.

8 лістапада 2011 году прызначаны галоўным рэдактарам газэты «Зьвязда». Зь лістапада 2012 году — адначасова выконваючы абавязкі, са сьнежня 2012 — дырэктар-галоўны рэдактар Выдавецкага дому «Зьвязда». З кастрычніка 2011 году адначасова зьяўляецца старшынём Менскага абласнога аддзяленьня Саюзу пісьменьнікаў Беларусі.

З 15 сьнежня 2016 году стаў намесьнікам міністра інфармацыі Беларусі. 28 верасьня 2017 году быў прызначаны міністрам інфармацыі Рэспублікі Беларусь. Працаваў на гэтай пасадзе да 3 чэрвеня 2020 году.

## Творчасьць
Дасьледуе гісторыю і культуру Пухавіцкага раёну. Аўтар раду краязнаўчых кніг. У тым ліку:
* «Вяртанне да… Беларусі» (1994),
* «За Цітаўкаю — Слабада» (1997),
* «Літаратурная карта Пухаўшчыны» (1998),
* «Далёкія і блізкія суродзічы» (1999),
* «Ігуменскі блакнот» (2000),
* «Рэкі і азёры ў паэзіі Рыгора Барадуліна» (2000),
* «І векавечны толькі край» (2000),
* «Ад зямлі, якая нарадзіла ці натхняе» (2001),
* «Былое маё ажывае» (2002),
* «Сцежкамі Ігуменшчыны» (2008),
* «І марам волю дам» (2011),
* «Старонкі радзімазнаўства: Мясьціны. Асобы: краязнаўчыя нарысы» (Мн.: Звязда, 2013).

## Прызнаньне
* Сябра Саюзу журналістаў Беларусі
* Сябра Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
* Ляўрэат прэміі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэньне»

## Літаратура
* *Марціновіч А.* Карлюкевіч Алесь Мікалаевіч // Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 2. — Мн.: БелЭН, 2003. — С. 397.
* Старонкі радзімазнаўства: Мясьціны. Асобы: краязнаўчыя нарысы / Алесь Карлюкевіч. — Менск, Выдавецкі дом «Зьвязда», 2013. — 384 ст.: іл. — ISBN 978-985-7059-98-0.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Міністры інфармацыі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
Чэмпіянат Славеніі па футболе

**Чэмпіянат Славеніі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Славеніі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца з чатырох дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца першая ліга.

## Сыстэма
Валасачы

Назву **Валасачы** маюць:

* Валасачы — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Валасачы — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
Canis

***Canis*** — род клясы сысуноў атрада драпежных сямейства сабачых.

## Зьнешні выгляд
Цела высокае, ногі даўгія, хвост пушысты.

## Віды
HB=*Head and body length* (даўжыня цела, см), T=*Tail length* (даўжыня хваста, см), SH=*Shoulder height* (вышыня, см), W=*Weight* (маса, кг)

## Вонкавыя спасылкі
* The IUCN 
* *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world — JHU Press, 2005, p.&nbsp;91—108 Google кнігі
Іван Бахар

**Іва́н Ба́хар** ( 10 ліпеня 1998 году) — беларускі футбаліст, нападнік менскага «Дынама» і нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец футбольнага клюбу «Менск», зь якім з 2014 году пачаў выступаць за дубль і хутка замацаваўся ў ягоным складзе. 29 лістапада 2014 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе ў асноўнай камандзе «Менску», зьявіўшыся на зьмену на 73-й хвіліне матчу супраць берасьцейскага «Дынама» (5:2) і стаўшы, такім чынам, наймаладзейшым гульцом Найвышэйшай лігі 2014 году. У 2015—2016 гадах працягваў выступаць за дубль менчукоў, толькі эпізадычна зьяўляючыся ў асноўнай дружыне. У сэзоне 2017 году «Менск» пастанавіў рухацца ў напрамку амаладжэньня, і Бахар разам зь іншымі маладымі футбалістамі стаў трывала прыцягвацца да асноўнага складу. Нярэдка выхадзіў у стартавым складзе клюбу, і звычайна выкарыстоўваўся на пазыцыі левага паўабаронцы.

У студзені 2018 году падоўжыў кантракт са сталічным клюбам. У сэзоне 2018 году стаў адным з асноўных гульцоў каманды. У сакавіку 2019 году яшчэ на год падоўжыў пагадненьне зь «Менскам». У сэзоне 2019 году працягваў трывала гуляць у стартавым складзе, з 7 галамі стаў другім бамбардзірам каманды.

У сьнежні 2019 году стаў гульцом менскага «Дынама», дзе таксама замацаваўся ў аснове. У 2021 годзе шмат адсутнічаў праз траўмы, у 2022 годзе вярнуў месца ў аснове, з 11 галамі стаўшы найлепшым бамбардзірам каманды ў сэзоне. У сьнежні 2022 году перайшоў да складу ізраільскага «Гапаэль Іроні». З чэрвеня 2023 году стаў трэнавацца зь менскім «Дынама» і ў ліпені склаў працоўнае пагадненьне з клюбам. У сьнежні 2023 году перайшоў у тульскі «Арсэнал», зь якім ня здолеў вярнуцца ў расейскую Прэм’ер-лігу. У канцы чэрвеня 2024 году вярнуўся да сталічнага «Дынама». Праз паўгады працягнуў супрацу з клюбам.

### Міжнародная
У 2014—2015 гадах выступаў за юнацкую зборную Беларусі (да 17), якой дапамог выйсьці ў элітны раўнд чэмпіянату Эўропы. Увосень 2015 году ў складзе юніёрскай зборнай Беларусі (да 19) прымаў удзел у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. На наступны год у кваліфікацыі чэмпіянату Эўропы забіў вырашальны гол у матчы супраць зборнай Баўгарыі (1:0), які дапамог беларусам выйсьці ў элітны раўнд. 31 траўня 2017 году дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы другі тайм таварыскага матчу супраць зборнай Расеі (0:7). Стаў адным з асноўных гульцоў моладзевай зборнай.

6 верасьня 2019 году дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў адборачным матчы чэмпіянату Эўропы супраць зборнай Эстоніі, выйшаўшы на замену ў другім тайме.

## Дасягненьні
**«Дынама» Менск**:
* Чэмпіён Беларусі: 2023, 2024
* Срэбны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2025
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2021
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2025
* У сьпісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2022

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Менску»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Санкт-Гален

**Санкт-Га́лен** () — горад на поўначы Швайцарыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* City Population

Катэгорыя:Унівэрсытэцкія гарады Швайцарыі
Катэгорыя:Сталіцы кантонаў Швайцарыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 720 годзе
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў VIII стагодзьдзі
Катэгорыя:VIII стагодзьдзе ў Швайцарыі
Катэгорыя:Грамады Санкт-Галену
Біль (Швайцарыя)

**Біль** () — горад на поўначы Швайцарыі.

## Вонкавыя спасылкі
* City Population

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Тун

**Тун** () — горад у цэнтры Швайцарыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* City Population


Катэгорыя:Кельцкія тапонімы
Катэгорыя:Населеныя пункты на Аарэ
Катэгорыя:Населеныя пункты на Тунскім возеры
Катэгорыя:Грамады Бэрну
Шафгаўзэн

**Шафгаўзэн** () — горад на поўначы Швайцарыі.

## Спорт
У горадзе разьмешчаны футбольны клюб Шафгаўзэн.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескае насельніцтва
Люгана

**Люга́на** () — горад на поўдні Швайцарыі, у кантоне Тычына. Разьмешчаны на беразе аднайменнага возера, якое займае сёмае месца паводле плошчы ў Швайцарыі. Важны фінансавы цэнтар. 

Насельніцтва 62 464 чалавекі (31 сьнежня 2022). Гэта найбуйнейшы італамоўны горад па-за межамі Італіі.

## Спорт
У горадзе разьмешчаны футбольны клюб «Люгана».

## Вонкавыя спасылкі

* City Population

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Сьпіс гарадоў Італіі

**Сьпіс [[горад|гарадоў]] [[Італія|Італіі]] паводле колькасьці насельніцтва**. У сьпіс уключаныя гарады з насельніцтвам ня менш за 200 000 чалавек па стане на 31 траўня 2016 году. Колькасьць насельніцтва прыводзіцца адносна названага гораду без уліку пасяленьняў, якія складаюць яго прыгарады.

## Сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
* City Population
Бары (Італія)

**Бары** () — горад на поўдні Італіі. Насельніцтва 316 254 чалавекі (на 30 верасьня 2025 году).

## Галерэя

File:Castello normanno-svevo (Bari) 2017.jpg
File:Izlošci zbirke u Bariju.jpg
File:Bari u rujnu.jpg
File:Palazzo del Governo (Bari).jpg
File:Spomenik u talijanskom gradu Bariju.jpg
File:Palazzo delle Finanze (Bari).jpg
File:Katedrala sv. Sabina.jpg
File:Katedrala sv. Sabina, Bari, Apulija.jpg
File:U Bazilici svetog Nikole u Bariju 2017.jpg
File:Nadvratnik crkve u Bariju.jpg
File:U Bariju u crkvi 2017.jpg
File:Crkva, Bari 2017.jpg
File:Muzej sv. Nikole.jpg
File:U Bariju gradu.jpg


## Вонкавыя спасылкі

* City Population
Мэсына

**Мэсы́на** () — горад на поўдні Італіі. Гэта трэці паводле велічыні горад на востраве Сыцылія і 13-ы ў Італіі. Насельніцтва места складае больш за 219 тысяч жыхароў, пры гэтым насельніцтва з прадмесьцямі сягае 650 тысяч чалавек. Горад месьціцца на паўночна-ўсходнім ускрайку Сыцыліі ля Мэсынскай пратоцы, таму места ёсьць важным пунктам на шляху да рэгіёну Калябрыя на мацерыку.

У горадзе месьціцца марскі порт, які зьмяшчае як камэрцыйныя, гэтак і вайсковыя вэрфы. У Мэсыне часта заходзяць круізныя лайнэры. Важнымі сфэрамі эканомікі ёсьць гандаль і сельская гаспадарка. У рэгіёне займаюцца вытворчасьцю віна і вырошчваньнем лімонаў, апэльсінаў, мандарынаў і масьлінаў. Мэсына — цэнтар рымска-каталіцкага арцыбіскупства з 1548 году. У тым жа горадзе Ігнацы Ляёля заклаў у горадзе ўнівэрсытэт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* City Population

Катэгорыя:Гарады Італіі