open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ян Бацянскі

**Ян Бацянскі** (; 3 лістапада 1902, Плешаў — 2 лютага 1974, Лёндан) — польскі дыплямат.

## Біяграфія
Зь сялянскай сям’і, брат Людвіка Бацянскага. У 1926 годзе скончыў юрыдычны факультэт Познанскага ўнівэрсытэту. Працаваў сакратаром прэм’ер-міністраў Юзэфа Пілсудзкага і Казімежа Бартля. У 1931—1933 гадах быў аташэ амбасады ў Парыжы, у 1933—1935 гадах быў аташэ і потым намесьнікам консула ў Аполі, ў 1935—1938 гадах быў намесьнікам консула і фактычным кіраўніком консульства ў Мараўскай Астраве. У 1939 годзе працаваў у Міністэрстве замежных справаў.

З 17 верасьня 1939 году знаходзіўся ў Румыніі, пазьней — у Францыі і Вялікае Брытаніі. У 1943—1945 гадах працаваў у Міністэрстве замежных справаў эміграцыйнага ўраду. Памёр у Лёндане.

Узнагароджаны Срэбным Крыжам Заслугі (1930) ды крыжам кавалерскім ордэна Адраджэньня Польшчы (1938).

## Крыніцы

## Літаратура
* *Dzieje najnowsze*, Instytut Historii (Polska Akademia Nauk), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Oddział w Łodzi, 1972, s. 179. 
* *Kwartalnik historii żydów*, Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, Żydowski Instytut Historyczny—Instytut Naukowo-Badawczy 2001, s. 201.
* Wiktor Tomir Drymmer, *W służbie Polsce*, Warszawska Oficyna Wydawnicza «Gryf», 1998, , s. 310. 
* Krzysztof Nowak, *Z «teczki» wicekonsula Jana Bociańskiego*, Pamiętnik Cieszyński T.14:1999, Cieszyn 1999, Polskie Towarzystwo Historyczne Oddział w Cieszynie, ss. 119—121. 
* *Zjazdy i konferencje konsulów polskich w Niemczech: protokóły i sprawozdania, 1920—1939*, Henryk Chałupczak, Edward Kołodziej, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1999, , s. 245. 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Плешаве
Катэгорыя:Выпускнікі Ўнівэрсытэту імя Адама Міцкевіча
Катэгорыя:Польскія дыпляматы
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Гатэль Эўропа (Бабруйск)

**Эўропа** — гатэль, што знаходзіўся ў Бабруйску на рагу вуліц Скобелеўская й Палігонная (цяпер Карла Маркса й Чангарская адпаведна), зьнішчаны ў часе Другое сусьветнае вайны.

Паводле стану на 1914 — самы прэстыжны гатэль у горадзе. За савецкай уладай быў нацыяналізаваны, а ў часе другое сусьветнае вайны быў зьнішчаны й неадбудаваны да сёньня.

У суседнім будынку, што месьціўся таксама на рагу вуліц Скобелеўская й Палігонная, знаходзіўся гатэль «Бярэзіна» й галоўная паштовая ўправа гораду.

## Глядзіце таксама
* Гатэль Эўропа (Менск)

Катэгорыя:Гатэлі Бабруйску
MPEG-1

**MPEG-1** азначае групу стандартаў на лічбавы сьціск аўдыё і відэа, прынятую MPEG ( — Групай экспэртаў у вобласьці відэа).

MPEG-1 відэа выкарыстоўваецца ў фармаце Video CD. MPEG-1 audio layer 3 — поўная назва фармату сьціску аўдыё MP3.

MPEG-1 складаецца зь некалькіх частак:

# Сынхранізацыя і мультыплексаваньне аўдыё і відэа (MPEG-1 Program Stream).
# кодэк для відэа з прагрэсіўнай разгорткай.
# кодэк для гуку. Стандарт MPEG-1 вызначае тры ўзроўні сьціску гуку.
## MP1 або MPEG-1 частка 3 узровень 1 (MPEG-1 Audio Layer 1) 
## MP2 або MPEG-1 частка 3 узровень 2 (MPEG-1 Audio Layer 2) 
## MP3 або MPEG-1 частка 3 узровень 3 (MPEG-1 Audio Layer 3) 
# Працэдуры тэставаньня прадукцыйнасьці.
# Эталённае ПА (*Reference software*).

## MPEG-1 відэа
MPEG-1 відэа быў зыходна распрацаваны з мэтай дасягнуць прымальнай якасьці для відэа на струменях 1,5 мэгабіту/c і разрозьненьні 352x240. Нягледзячы на тое, што MPEG-1 ужываецца для кадаваньня зь нізкім разрозьненьнем і нізкім bitrate’ам, стандарт дазваляе выкарыстаць любое разрозьненьне да 4095x4095. Большасьць рэалізацыяў распрацаваныя з улікам спэцыфікацыі Constrained Parameter Bitstream.

У цяперашні час MPEG-1 — найболей сумяшчальны фармат у сямействе MPEG — ён прайграваецца практычна на ўсіх кампутарах з VCD/DVD-прайгравальнікамі.

Самым буйным недахопам MPEG-1 відэа зьяўляецца падтрымка толькі прагрэсіўнае разгорткі. Гэты недахоп у свай час дапамог хутчэйшаму прызнаньню больш унівэрсальнага стандарту MPEG-2.

## Глядзіце таксама
* JPEG
* JBIG
* AAC

## Вонкавыя спасылкі
* Стандарт ISO/IEC JTC1/SC29/WG11 (чэрвень 1996)

Катэгорыя:Аўдыёкодэкі
Катэгорыя:Відэакодэкі
Катэгорыя:MPEG
Плешаў

**Плешаў** () — горад у Велікапольскім ваяводзтве Польшчы, адміністрацыйны цэнтар гміны ды павету. Насельніцтва складае 17 757 жыхароў (2007).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка
Карабаны

Назву **Карабаны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Карабаны — вёска ў Берасьцейскім раёне

* Менская вобласьць:
** Карабаны — вёска ў Мядзельскім раёне

## Глядзіце таксама
* Карабанавічы
Сідаравічы

Назву **Сі́даравічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сідаравічы — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці
* Сідаравічы — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Сідаравічы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Сідаровічы
Вялікая сынагога (Бабруйск)

**Вялікая сынагога** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Бабруйску. Знаходзіцца ў Новым Месьце, на гістарычанай Цэнтральнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры эклектыкі. 

## Гісторыя
Мураваную Вялікую сынагогу ў Новым Месьце збудавалі ў 1901 годзе як галоўную ў Бабруйску. У 1927 годзе сынагогу зачынілі савецкія ўлады. Яе будынак выкарыстоўвалі як спартовую залю, краму. 

У 2005 годзе будынак сынагогі вярнулі юдэйскай суполцы, ідзе рэстаўрацыя. 

## Архітэктура
Помнік архітэктуры эклектыкі. Захаваліся элемэнты ўнутранай аздобы.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Babrujsk, Vialikaja synagoga. Бабруйск, Вялікая сынагога (1910).jpg|1910 г.
Babrujsk, Vialikaja synagoga. Бабруйск, Вялікая сынагога (1901-17).jpg|да 1918 г.
Babrujsk, Centralnaja-Šašejnaja. Бабруйск, Цэнтральная-Шашэйная (1943).jpg|каял 1943 г.


### Сучасныя здымкі

Babruysk 015.jpg|Агульны выгляд
Бабруйск. Бахарава (14).jpg|Рог гістарычных Цэнтральнай і Шашэйнай вуліцаў
Бабруйск. Бахарава (24).jpg|З боку гістарычнай Шашэйнай вуліцы


## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сынагогі Беларусі
Катэгорыя:Рэлігія ў Бабруйску
Кавалі

Назву **Кавалі́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Кавалі — вёска ў Ляхавіцкім раёне 
** Кавалі — вёска ў Пружанскім раёне 

* Віцебская вобласьць:
** Кавалі — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Кавалі — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Кавалі — вёска ў Лёзьненскім раёне
** Кавалі — вёска ў Казлоўшчынскім сельсавеце Пастаўскага раёну
** Кавалі — вёска ў Лынтупскім сельсавеце Пастаўскага раёну
** Кавалі — вёска ў Навасёлкаўскім сельсавеце Пастаўскага раёну
** Кавалі — вёска ў Полацкім раёне
** Кавалі — вёска ў Расонскім раёне
** Кавалі — вёска ў Сеньненскім раёне
** Кавалі — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Кавалі — вёска ў Астравецкім раёне
** Кавалі — вёска ў Малабераставіцкім сельсавеце Бераставіцкага раёну
** Кавалі — вёска ў Эйсмантаўскім сельсавеце Бераставіцкага раёну
** Кавалі — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Кавалі — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну
** Кавалі — вёска ў Трабскім сельсавеце Івейскага раёну
** Кавалі — вёска ў Лідзкім раёне
** Кавалі — вёска ў Слонімскім раёне
** Кавалі — вёска ў Смаргонскім раёне
** Кавалі — вёска ў Поразаўскім сельсавеце Сьвіслацкага раёну
** Кавалі — вёска ў Сьвіслацкім сельсавеце Сьвіслацкага раёну

* Гомельская вобласьць:
** Кавалі — вёска ў Брагінскім раёне
** Кавалі — вёска ў Ельскім раёне
** Кавалі — вёска ў Рудабельскім раёне
** Кавалі — пасёлак у Рудабельскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Кавалі — вёска ў Бабруйскім раёне

* Менская вобласьць:
** Кавалі — вёска ў Ільлянскім сельсавеце Вялейскага раёну 
** Кавалі — вёска ў Нарачанскім сельсавеце Вялейскага раёну 
** Кавалі — вёска ў Княгінінскім сельсавеце Мядзельскага раёну 
** Кавалі — вёска ў Слабадзкім сельсавеце Мядзельскага раёну

### [[Польшча]]
* Падляскае ваяводзтва:
** Кавалі — вёска ў Бельскім павеце, у Вышкаўскай гміне
** Кавалі — вёска ў Сакольскім павеце, у Кузьніцкай гміне, каля мяжы зь Беларусьсю
** Кавалі-Калёнія — вёска ў Сакольскім павеце, у Кузьніцкай гміне

## Глядзіце таксама
* Кавалеўшчына
* Кавалёва
* Кавалёнкі
* Кавалёў
* Кавалёўка
* Кавалёўцы
* Кавалёўшчына
* Кавалікі 
* Кавалінкі 
* Кавалічы
* Кавалішкі
Юшкавічы

Назву **Юшкавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* У Берасьцейскай вобласьці:
** Юшкавічы — вёска ў Баранавіцкім раёне

* У Гарадзенскай вобласьці:
** Юшкавічы — вёска ў Сьвіслацкім раёне

* У Магілёўскай вобласьці:
** Юшкавічы — вёска ў Амсьціслаўскім раёне
** Юшкавічы — вёска ў Чавускім раёне

* У Менскай вобласьці:
** Юшкавічы — вёска ў Любанскім раёне
** Юшкавічы — вёска ў Мядзельскім раёне
Мітрафан (Гутоўскі)

**Мітрафан (Гутоўскі)** (1897, Валынь — 12 верасьня 1959, Куйбышаў) — праваслаўны царкоўны дзяяч.

Паходзіць зь сям’і сьвятара. У 1919 скончыў Валынскую духоўную сэмінарыю, у 1931 Праваслаўны багаслоўскі факультэт Варшаўскага ўнівэрсытэту са званьнем магістра багаслоўя. Прыняў манаства (1930). 

Праходзіў паслухмянства ў Пачаеўскай Лаўры. З 1945 - рэктар Багаслоўска-пастырскіх курсаў пры Жыровіцкім манастыры. Рэктар Менскай духоўнай сэмінарыі і намесьнік Жыровіцкага манастыру ў сане архімандрыта (1947). Япіскап Бабруйскі, вікарый Менскае япархіі (1953-1955), Арлоўскі і Бранскі (1955), Куйбышаўскі (цяпер Самара) (1956-1959). Пры ім у Пакроўскім Саборы Куйбышава замест часавога быў усталяваны сталы мармуровы іканастас у бізантыйскім стылі. Сабору ўлады перадалі мноства канфіскаваных раней зь іншых храмаў абразаў і бронзавага начыньня. Пахаваны ў левай частцы створкі Пакроўскага Катэдральнага Сабору. 

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце Бабруйскае япархіі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1897 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўкраіне
Катэгорыя:Памерлі 12 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 1959 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Самары
Катэгорыя:Бабруйскія япіскапы
Катэгорыя:Самарскія япіскапы
Наносы (неадназначнасьць)

**Наносы** — гэта:

* Наносы — цьвёрдыя часьціцы, пераносныя водным або паветраным струменем
* Наносы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Піраміда

Азначэньне **піраміда** мае некалькі значэньняў:

* Піраміда — геамэтрычная фігура
* Піраміда — манумэнтальнае збудаваньне

## Глядзі таксама
* Фінансавая піраміда
Баяры

**Баяры** — ваенна-служылы слой фэадальнага грамадзтва ў X—XVII стагодзьдзях у Кіеўскай Русі, Маскоўскім княстве, Баўгарыі, Малдаўскім княстве, Валахіі, з XIV стагодзьдзя ў Румыніі.

У ВКЛ баярамі называлі як частку фэадалаў (пазьней гэты тэрмін выціснуты паняцьцем «шляхта»), так і сялян-слуг (баяры панцырныя, путныя і г. д.). У XVIII і ў XIX стагодзьдзях у Беларусі баярамі звалі тых, хто ахоўваў межы (панцырныя баяры), і тых, хто вазіў лісты (путныя баяры). У гэтыя часы яны па сваім статусе мала чым адрозьніваліся ад сялян. Паселішчы (ці частка паселішчаў), дзе жылі баяры, звычайна і зваліся Баяры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Саслоўі
Крывічы (неадназначнасьць)

**[[Крывічы|Крывічы]]** — буйная этнапалітычная супольнасьць пэрыяду Сярэднявечча

## Населеныя пункты
**Кры́ві́чы́** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Крывічы — вёска ў Пінскім раёне
 
* Віцебская вобласьць:
** Крывічы — вёска ў Глыбоцкім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Крывічы — вёска ў Зэльвенскім раёне 
** Крывічы — вёска ў Івейскім раёне 
** Крывічы — вёска ў Лідзкім раёне

* Менская вобласьць:
** Крывічы — мястэчка ў Мядзельскім раёне
** Крывічы — вёска ў Салігорскім раёне

## Іншае
* Крывічы — ранейшая назва футбольнага клюбу Лукі-СКІФ (Вялікія Лукі, Пскоўская вобласьць)
* Крывічы — чыгуначная станцыя на лініі Маладэчна—Полацак, за 3 км ад мястэчка Крывічы Мядзельскага раёну Менскай вобласьці
* Крывічы-1 — вадасховішча ў Пінскім раёне Берасьцейскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Вялікія Крывічы
* Малыя Крывічы

## Глядзіце таксама
* Крываеўшчына
* Крываселі 
* Крывасельцы 
* Крывая 
* Крывец 
* Крывіна
* Крывіца
* Крывіцы 
* Крывое
* Крывоўшчына
* Крывошын
* Крывы Мост
* Крывушчына 
* Крывяч
* Крыўка 
* Крыўкі
* Крыўляны
* Крыўск 
* Крыўцы
* Крыўча 
* Крыўчыцы
Піраміда (архітэктура)

**Піраміда** — манумэнтальнае збудаваньне ў форме звычайнай правільнай геамэтрычнай піраміды, у якой бакавыя стораны сыходзяцца ў адной кропцы. Паводле функцыянальнага прызначэньня піраміды ў старажытнасьці былі месцам пахаваньня, або адпраўленьня культу. Аснова пірамідаў можа быць трохкутнай, чатырохкутнай або ў форме шматкутніка з адвольным лікам вяршынь, але найбольш распаўсюджанай вэрсіяй зьяўляецца чатырохвугольная аснова. Часта піраміды не зьяўляюцца ідэальнымі геамэтрычнымі пірамідамі, а пабудаваныя ў форме асобных тэрасаў, памер якіх памяншаецца з вышынёй.

У суцэльнай пірамідзе цэнтар масы знаходзіцца даволі нізка, а верхнія частка канструкцыі ляжыць на шырокіх і стабільных ніжніх пластах, што дазваляла старажытным цывілізацыям, якія ня мелі дастатковых ведаў аб будаўніцтве, будаваць стабільныя манумэнтальныя збудаваньні.

На працягу тысячагодзьдзяў самымі штучнымі збудаваньнямі на Зямлі былі менавіта піраміды, у тым ліку першыя піраміды Дахшурскага нэкропаля, піраміды Гізы (адзінае зь Сямі цудаў сьвету, захаваліся да нашых дзён, у тым ліку самая высокая ў сьвеце Піраміда Хеопса вышынёй у 136 мэтраў, Вялікая піраміда Чалулы, найбуйнейшая па аб’ёмах у сьвеце — 4,450 млн м³), піраміды Тэатыўакана, самая высокая зь якіх — Піраміда Сонца вышынёй у 75 мэтраў.

Нарвэскі дасьледчык Тур Хэердал называў пірамідамі апісаныя ім малагабарытныя пабудовы на востраве Тэнэрыфэ пад назвай піраміды Гуімар і на Мальдыўскіх астравах. Зь нядаўна пабудаваных пірамідаў вядомыя шкляныя піраміды ў парыскім Люўры, піраміда Міру ў Астане і піраміды Голаду ў Расеі.

## Літаратура
* Лазука, Б.А. *Слоўнік тэрмінаў: Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва.* Мінск, 2001. ISBN 985-01-0124-5

## Вонкавыя спасылкі

* Піраміда
* Эгіпецкія піраміды
* Архітэктура пірамідаў
* Будаўніцтва пірамідаў
* Wolfgang Kosack: Die altägyptischen Pyramidentexte. In neuer deutscher Uebersetzung; vollständig bearbeitet und herausgegeben von Wolfgang Kosack Christoph Brunner, Berlin 2012, ISBN 978-3-9524018-1-1.

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Архітэктура Эгіпту
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Асуанскія дамбы

**Асуанскія дамбы** — найбуйнейшае гідратэхнічнае збудаваньне Эгіпту на першым парозе ракі Ніл непадалёк ад горада Асуан.

Складаюцца з дьвюх дамбаў: Верхняй і Ніжняй, або старой. Мэтай пабудовы стала патрэба рэгуляваньня вясновых паводкаў ва ўмовах росту насельніцтва ў рэгіёне поймы ракі Ніл, а таксама забесьпячэньне Эгіпту таннай электрычнасьцю.

## Гісторыя
* 1899—1902 — ангельцы пачалі будаўніцтва першай дамбы.
* 1960—1970 — будаўніцтва Верхняй дамбы.

Катэгорыя:Збудаваньні Эгіпту
Новы Сад

**Но́вы Сад** () — горад, разьмешчаны на поўначы Сэрбіі на беразе Дунаю, адміністрацыйны цэнтар аўтаномнага краю Ваяводзіна. Насельніцтва на 2010 год складала 381 388 жыхароў. Горад мае шматнацыянальны склад (глядзіце насельніцтва краю Ваяводзіна). Важны транспартны вузел, другі (пасьля Бялграду) па грузазвароце рачны порт у краіне.

Адзін з найважных прамысловых цэнтраў, галоўны эканамічны цэнтар Ваяводзіны. Машынабудаваньне (сельскагаспадарчыя машыны, станкі, прылады, мэдныя прыборы, рачныя судны, самалёты), электратэхнічная, хімічная і фармацэўтычная, харчовая, скурна-абутковая, тэкстыльная прамысловасьць. Штогадовыя сельскагаспадарчыя кірмашы, унівэрсытэт (1960).

Падчас апэрацыі НАТО супраць Сэрбіі ўвесну 1999 году горад дзясяткі разоў падвяргаўся бамбаваньням.

З 1920 году па 1929 год у горадзе на эміграцыі жыў і працаваў расейскі паэт-манархіст Сяргей Бяхцееў.

## Гаспадарка
На 2021 год у Новым Садзе месьцілася галаўная сядзіба прадпрыемства «Нафтавая індустрыя Сэрбіі», якое было найбольшым падаткаплатнікам Сэрбіі.

## Асобы
* Джорджэ Балашавіч — сьпявак і літаратар

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка
Філарэт (Раменскі)

**Філарэт** (**Феадосі Яўграфавіч Раменскі**; 25 сакавіка 1880, в. Старая Рудня, Рагачоўскі павет, Магілёўская губэрня, цяпер Жлобінскі раён, Гомельская вобласьць — 1 лістапада 1937, Менск, турма НКВД) — беларускі рэлігійны й грамадзкі дзеяч.

Скончыў гісторыка-філялягічны факультэт Маскоўскага ўнівэрсытэту (1911). Служыў сакратаром епархіяльнае вучыльнае рады ў Менску. У 1916—1917 гадах памочнік Аляксандра Панова, інспэктара Менскае духоўнае сэмінарыі. З 1918 году выкладаў у Менскай чыгуначнай гімназіі, іншых навучальных установах. У 1921 годзе пастрыжаны ў манашаскі сан зь імем Філарэт і рукапаложаны ў іераманаха. Служыў у Аляксандра-Неўскім храме ў Менску. Узнагароджаны санам протаіерэя.

У сакавіку 1923 мітрапалітам Мелхіседэкам (Паеўскім) хіратанісаны ў епіскапа Бабруйскага. Старшыня зьезду прадстаўнікоў духавенства і вернікаў Беларускай праваслаўнай епархіі (9—10 жніўня 1927; прынялі ўдзел прадстаўнікі 333 прыходаў), на якім было абвешчана аб стварэньні аўтакефаліі Беларускай царквы. Да 1930 году служыў у Мікалаеўскім саборы ў Бабруйску. Потым у Екацярынінскім саборы на Нямізе ў Менску, Сьвята-Іаанаўскай царкве в. Вялікая Сляпянка (цяпер у межах Менску). З 1934 году ў храме сьв. Марыі Магдаліны на вул. Старажоўскай. У сярэдзіне 1935 году даў згоду архіепіскапу Магілёўскаму Паўліну (Крошачкіну) на аб’яднаньне з кананічнай Царквой, прынёс пакаяньне і мітрапалітам Сергіем (Страгародзкім) прыняты ў зносіны з РПЦ. Пасьля закрыцьця вясной 1937 году ў Менску апошняга каталіцкага храма дазволіў вернікам-каталікам маліцца ў царкве сьв. Марыі Магдаліны.

Арыштаваны 28 ліпеня 1937 году ў Менску па адрасе: вул. Пажарная, д. 8. 3 верасьня 1937 году тамасама была арыштаваная ягоная сястра Марыя (нарадзілася 24 кастрычніка 1882). Асуджаныя 25 кастрычніка 1937 году разам з шэрагам сьвята- і царкоўнаслужыцелей і актыўных прыхаджанаў тройкай НКВД за «антысавецкую дзейнасьць» да вышэйшае меры пакараньня з канфіскацыяй маёмасьці. Расстраляныя 1 лістапада 1937 году. Сястра рэабілітаваная 11 сакавіка 1958 году трыбуналам БВА, сам япіскап — 31 сакавіка 1989 году пракуратурай БВА.

## Вонкавыя спасылкі
* Рэпрэсаваныя праваслаўныя свяшчэнна- і царкоўнаслужыцелі Беларусі. 1917—1967. Том 2

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобінскім раёне
Катэгорыя:Бабруйскія япіскапы
Катэгорыя:Япіскапы Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Прадстаяцелі праваслаўных цэркваў
Катэгорыя:Праваслаўныя манахі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Лявонці (Бондар)

**Мітрапаліт Лявонцій** (у сьвеце **Леанід Фадзеевіч Бондар**; 1913, Мерач, Троцкі павет, Віленская губэрня — 24 студзеня 1999) — беларускі й расейскі праваслаўны дзеяч.

## Біяграфія
Зь сям’і псаломшчыка. У 1935 годзе скончыў Віленскую духоўную сэмінарыю, а ў 1939 годзе — Праваслаўны багаслоўскі факультэт Варшаўскага ўнівэрсытэту, атрымаўшы ступень магістра багаслоўя. 

У 1940—1942 гадах паслушнік у Віленскім Сьвятадухаўскім манастыры. 26 сьнежня 1943 году пастрыжаны ў манаства, пасьвечаны ў іераманаха 2 студзеня 1946 году. У 1946 годзе прызначаны рэктарам Багаслоўска-пастырскіх курсаў пры Жыровіцкім манастыры з узьвядзеньнем у сан ігумена. У 1947—1949 гадах сьвятар у в. Хоўхла Маладэчанскага раёну і ў в. Ястрэбль Берасьцейскае вобласьці. У лістападзе 1949 году стаў інспэктарам і выкладчыкам Менскае духоўнае сэмінарыі пры Жыровіцкім манастыры. Выкладаў Сьвятое Пісьмо Старога запавету, склаў машынапісны канспэкт па Старым запавеце для ўсіх чатырох клясаў сэмінарыі. Зь ліпеня 1953 году — намесьнік Жыровіцкага манастыру ў сане архімандрыта.

23 ліпеня 1956 году стаў Бабруйскім япіскапам, вікарыем Менскае япархіі. Служыў у Сьвята-Мікольскім саборы Бабруйску аж да яго зачыненьня. У 1960 годзе часова кіраваў Менскай япархіяй. У траўні 1961—1963 кіравальны архірэй Новасыбірскае й Барнаульскае япархіі. З 1963 году кіраваў Арэнбурскай япархіяй. Ад 1971 году архіяпіскап. На інтранізацыі патрыярха Алексія II як самы старэйшы па хіратоніі архірэй у Расейскай праваслаўнай царкве ўручыў яму архіпастырскае жазло. Ад 1992 году мітрапаліт. За гады служэньня Лявонція ў Арэнбурскай япархіі колькасьць прыходаў вырасла больш чымся ў сем разоў і дасягнула ста адзінаццаці.

Пахаваны ў Мікольскім катэдральным саборы Арэнбургу. Быў узнагароджаны ордэнамі: вялебнага Сергія Раданескага I і II ступені, сьвятога роўнаапостальнага князя Ўладзімера II ступені, сьвятога вернага князя Данііла Маскоўскага I ступені, ордэнам Сяброўства народаў. Ганаровы грамадзянін Арэнбургу. Ведаў сем моваў і на памяць цытаваў Біблію. Сабраў велізарную бібліятэку.

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце Бабруйскае япархіі

Катэгорыя:Бабруйскія япіскапы
Катэгорыя:Мітрапаліты Расейскай праваслаўнай царквы‎
Катэгорыя:Біскупы Расейскай праваслаўнай царквы
Кіроўца

**Кіроўца** — фізычная асоба, якая кіруе транспартным сродкам, за выключэньнем асобы, якая навучаецца кіраваньню мэханічнага транспартнага сродку (здае кваліфікаваны практычны экзамэн на права кіраваньня мэханічным транспартным сродкам). Да кіроўцы прыраўноўваецца асоба, якая навучае кіраваньню мэханічнага транспартнага сродку (якая прыймае кваліфікацыйны практычны экзамэн на права кіраваньня мэханічным транспартным сродкам) і пры гэтым знаходзіцца ў ім, а таксама вершнік, паганяты скаціны.

## Знакі салідарнасьці
Пры неабходнасьці зносінаў на дарозе кіроўцы карыстаюцца наступнымі знакамі ветлівасьці й салідарнасьці.
* Калі сустрэчны кіроўца міргае дальнім сьвятлом — наперадзе кантроль аўтаінспэкцыі; 
* Калі кіроўца ззаду міргае дальнім сьвятлом — ён просіць даць яму дарогу. 
Таксама ў залежнасьці ад дарожнай сытуацыі, мірганьне дальнім сьвятлом можа значыць, або прапусьці мяне, або я цябе прапускаю.

*Ветлівы кіроўца заўжды падзякуе, улучыўшы на дзьве-тры сэкунды [[аварыйная сыгналізацыя|аварыйную сыгналізацыю]].*
* Паднятая ўгору рука, таксама ўнівэрсальны знак падзякі; 
* Мірганьне аварыйнай сыгналізацыяй звыш 5 сэкундаў, азначае выбачэньне за ня досыць удалы манэўр, што зрабіў перашкоду для іншых удзельнікаў руху; 
Калі наперадзе на вузкай дарозе ідзе дальнамер, ці аўтобус, тады ягоны кіроўца папярэджвае кіроўцаў ззаду правым сыгналам павароту, што дарога вольная, можна выканаць абгон, або левым, што абгон небясьпечны.

## Глядзіце таксама
* П'янае кіраваньне

Катэгорыя:Прафэсіі
Катэгорыя:Транспарт
Катэгорыя:Правілы дарожнага руху
РПЦ

* Расейская праваслаўная царква
* Румынская праваслаўная царква
* Расейская пастафарыянская царква
Кавярня

**Кавя́рня**, а таксама **кафэ́** (,  , , ) — гастранамічная ўстанова, дзе падаюць напоі — у першую чаргу каву, а таксама гарбату й сьпіртовыя напоі ды дэсэрты да іх: торты, цесткі, марозіва, фрукты. Часам мэню не абмяжоўваецца аднымі дэсэртамі.

Кавярні зьяўляюцца ўлюбёнымі месцамі сустрэчаў, зносінаў ды адпачынку шматлікіх людзей.

## Гісторыя

Кавярні, як месца сустрэчаў грамадзкасьці, зьявіліся ў краінах Сярэдняга Ўсходу ў XVI ст., дзе мужчыны зьбіраліся паразмаўляць, выпіць кавы (як правіла па-турэцку), або гарбаты, пакурыць кальян, таксама гралі ў шахі, нарды, ці слухалі музыку і аповеды суразмоўцаў. Першая такая кавярня (арабскай *al-maqhah*, пэрсыдзкай *qahveh-khaneh*, турэцкай *kahvehane* або *kıraathane*) адкрылася ў Дамаску ў 1530 року, праз рок у Каіры, а першая кавярня на тэрыторыі Эўропы зьявілася ў Стамбуле ў 1554 року.

У XVII стагодзьдзі зьяўляюцца першыя кавярні за межамі Асманскай імпэрыі:
* Італія: 1647, у Вэнэцыі на пляцы Марка была адкрытая кавярня.
* Англія: 1650, габрэй Якаў адкрывае першую кавярню Ангельшчыны ў Оксфардзе; 1652, у Лёндане была адкрытая «Virginia Coffee-House»; 1670, першая кавярня ў Бастоне,
* Францыя: 1671, адкрылася першая кавярня Парыжа.
* Нямеччына: 1686 «Cafe Prinzess» у Рэґенсбурзе, дзейнічае дагэтуль.
* Рэч Паспалітая Абодвух Народаў: 1724, за часамі панаваньня вялікага князя Літоўскага і караля Польскага Аўгуста ІІ Моцнага ў Варшаве, у раёне Саксонскага саду, адкрылася першая кавярня, якая ў хуткім часе збанкрутавала праз тое, што месьцічы не жадалі піць каву ў публічных месцах. Аднак ейная наступніца, адкрытая на рынку Старога Места, здабыла папулярнасьць.

Спачатку кавярні хутка здабылі папулярнасьць сярод гандляроў, а пазьней і сярод іншых пластоў насельніцтва. Ужо ў 1739 року ў Лёндане налічвалася 551 кавярняў. Наведвальнікаў пэўнай кавярні як правіла, аб’ядноўвалі пэўныя супольныя інтарэсы, у асноўным прафэсійныя. Так, вядома, што францускія асьветнікі Вальтэр, Дыдро ды Русо часта зьбіраліся ў парыскім «Café Procope», заснаваным у 1686 року і менавіта тут у іх нарадзілася ідэя першай энцыкляпэдыі — .

## Літаратура
* Вольфґанґ Шивельбуш. Смаки раю: Соціяльна історія прянощів, збудників і дурманів / Пер. з нім. Ю.Прохаська. — К.: «Критика», 2007. — 256 с.

Катэгорыя:Установы грамадзкага харчаваньня
Катэгорыя:Паслугі
Катэгорыя:Кава
Цукерня

**Цукерня** — крама, якая спэцыялізуецца на продажы кандытарскіх вырабаў.

Катэгорыя:Паслугі
Катэгорыя:Ласункі
Адцінак

**Адцінак** (**адрэзак**) — тэрмін, які можа ўжывацца для двух блізкіх паняцьцяў у геамэтрыі і матэматычным аналізе.

## Адцінак у геамэтрыі

**Адцінак простай лініі** — гэта мноства (частка простай лініі), якое складаецца з двух розных пунктаў і ўсіх пунктаў, што ляжаць паміж імі. Адцінак простай, які злучае два пункты \;A і \;B (якія завуцца *канцамі адцінка*), пазначаецца наступным чынам&nbsp;— [A;\;B]. Калі ў пазначэньні адцінка апускаюцца квадратныя дужкі, то пішуць «адцінак \;AB». Любы пункт, што ляжыць паміж канцамі адцінка, завецца яго *нутраным* пунктам. Адлегласьць паміж канцамі адцінка завуць яго *даўжынёй* і пазначаюць як \;|AB|.

## Адцінак лікавай простай лініі
**Адцінак лікавай (каардынатнай) простай лініі** або **лікавы адцінак** — мноства рэчыўных лікаў, якія задавальняюць няроўнасьці a\le x\le b, дзе лікі
a\, і b\, (a завуцца *канцамі* адцінка.
Звычайна пазначаецца [a,b]=\{x\in\mathbb R|a\le x\le b\}. Лік b-a\, завецца *даўжынёй* лікавага адцінка. 

Адцінак зьяўляецца замкнёным прамежкам.

## Накіраваны адцінак

Звычайна для адцінка простай абыякава, у якім парадку разглядаюцца яго канцы: гэта значыць адцінкі AB і BA уяўляюць сабой адзін і той жа адцінак. Калі ў адцінка вызначыць кірунак, гэта значыць парадак пераліку яго канцоў, то такі адцінак завецца **накіраваным**. Напрыклад, вышэй паказаныя накіраваныя адцінкі не супадаюць. Адмысловага пазначэньня ў накіраваных адцінкаў няма — тое, што ў адцінка важны ягоны кірунак звычайна паказваецца асоба.

Наступнае абагульненьне прыводзіць да паняцьця вэктару — клясы ўсіх роўных па даўжыні і аднанакіраваных накіраваных адцінкаў.

## Глядзіце таксама
* Інтэрвал
* Прамежак
* Альгарытмы пабудовы адцінка

## Крыніцы

Катэгорыя:Эўклідава геамэтрыя
Катэгорыя:Элемэнтарная матэматыка
Чарка

**Ча́рка** — невялікая шклянка ёмістасьцю ня больш за 50 г. Шырока выкарыстоўваецца для ўжываньня моцнаалькагольных напояў.
Галоўнае адрозьненьне ад кілішку — адсутнасьць ножкі.

## Глядзіце таксама
* Кілішак
* Шклянка
* Келіх
* Куфаль
* Скварка

## Крыніцы

Катэгорыя:Посуд
Келіх

**Келіх** — посуд для віна. Адрозніваюць келіхі:
* для шампанскага. Ёмістасьць — 125—150 г. Канічнай, падоўжанай, цыліндрычнай, грушападобнай і краманчатай формы.
* для сокаў і піва. Ёмістасьць — 250—400 г. Цыліндрычнай формы на нізкай ножцы.
* для фруктова-ягадных сокаў, фруктова-ягадных кактэйляў з марозівам або малочных. Ёмістасьць — 250—350 г.

Цікава, што клясычныя келіхі для салодкага шампанскага вырабляліся па форме і памеры грудзей каралевы Францыі Марыі-Антуанэты, якую абезгаловілі ў Парыжы ў 1793 годзе. Гэтыя келіхі адпавядаюць памеру «B» паводле міжнароднай клясыфікацыі памераў жаночых бюстаў і аб’ёму 200 мл паводле мэтрычнай сыстэмы. У наш час такія келіхі выкарыстоўваюцца для падачы шампанскага даволі рэдка.

У 1950-я гг. аўстрыец Кляўс Ёзэф Рыдэль стварыў розныя тыпы келіхаў для вінаў розных рэгіёнаў Францыі, Аўстрыі, Італіі, тэкілы, аквавіту, вэрмуту, кіршвасэру, грапы і іншых напояў. Вынайдзеныя ім формы выкарыстоўваюцца і ў наш час.

## Глядзіце таксама
* Чарка
* Кілішак
* Шклянка
* Куфаль

## Крыніцы

Катэгорыя:Посуд
Куфаль

**Ку́фаль**, **ку́халь** — келіх або кубак для піва. Можа быць выкананы з розных матэрыялаў напр. шкла, керамікі, мэталу альбо дрэва. Найчасьцей мае ёмістасьць ад 0,25 да 1 л. 

На куфаль нярэдка наносіцца атрыбутыка бровару або гатункі піва. Такія куфлі выкарыстоўваюцца вытворцамі піва для прасоўваньня свайго тавару на рынку, у прыватнасьці, прэзэнтуюцца ў рэклямных акцыях.

## Глядзіце таксама
* Чарка
* Кілішак
* Шклянка
* Келіх

## Крыніцы

Катэгорыя:Посуд
Шклянка

**Шклянка**&nbsp;— шкляная пасудзіна ў форме блізкай да цыліндру або ўсечанаму конусу аб'ёмам каля 200—250 мл. Прыдатная для ўжываньня як халодных, так і гарачых напояў.

## Глядзіце таксама
* Чарка
* Кілішак
* Келіх
* Куфаль

## Крыніцы

Катэгорыя:Посуд
Manifest

**Manifest** () — альбом беларускага гурта «Ляпіс Трубяцкі», запісаны ў 2008 годзе. Рэліз адбыўся 25 верасьня 2008 году на партале Афиша.ru.

# «Манифест»
# «Рок-пупсы»
# «Галактика»
# «Жлоб»
# «12 обезьян»
# «I Wanna Be Your Boyfriend»
# «Крэкс, пэкс, фэкс!»
# «Belarus Freedom»
# «Клип»
# «Зорачкі»
# «Трубецкой»
# «Рыбка золотая»

## Удзельнікі
* Сяргей Міхалок: вакал, аўтар музыкі і тэкстаў
* Павал Булатнікаў: вакал
* Аляксандар Старажук: барабаны, пэркусія
* Руслан Уладыка: гітара
* Дзяніс Стурчанка: бас-гітара
* Павал Кузюковіч: труба
* Іван Галушка: трамбон
* Аляксандар Ляшкевіч: канцэртны гукарэжысэр
* Дзьмітры Баброўка: тэхнік сцэны

У запісе прымалі ўдзел:
* Валер Шчарыца («Пятровіч»): труба (9)
* Аляксей Сагітаў («Саід»): трамбон (9)
* Павел Гузееў: тэнар-саксафон (9)
* Ягор Бекарэвіч: барытон-саксафон (9)
* Андрэй Шведц: туба (7)
* Натальля Сербіна, Ірына Барысенка: фальклёрны сьпеў (10)

Аўтар словаў і музыкі — Сяргей Міхалок.

«I Wanna Be Your Boyfriend» — музыка й словы Томі Рамоўн.

* Запіс — Улад Ярун, Аляксандр Пазьняк (асыстэнт)
* Праграмінг, сынтэзатары — Віталь Цялезін
* Зьвестка — Улад Ярун, Віталь Цялезін
* Майстарынг — Віталь Цялезін, Улад Ярун
* Саўнд-прадзюсары альбома — Віталь Цялезін, Улад Ярун

Альбом запісаны на студыі «211» у Кіеве з студзеня да верасьня 2008 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Альбом «Manifest» і кліп «Жлоб»
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Альбомы гурта «Ляпіс Трубяцкі»
Катэгорыя:Альбомы 2008 году
Крама

**Кра́ма** — адмыслова абсталяваны стацыянарны будынак або яго частка, прызначаны для продажу тавараў і абслугоўваньня пакупнікоў, і забясьпечаны гандлёвымі, дапаможнымі, адміністрацыйна-побытавымі памяшканьнямі, а таксама памяшканьнямі для прыёму, захоўваньня тавараў і падрыхтоўкі іх да продажу (складамі).

## Гісторыя
Крама зьяўляецца найбольш старажытным тыпам гандлёвага будынка на Беларусі. У дакумэнтах XVI ст. крамы часта называліся «клеткамі», «яткамі», «каморамі», што дае падставы меркаваць, што крамы паходзілі ад клецяў ці сьвірнаў. Старажытныя драўляныя крамы ўяўлялі сабою невялікі прастакутныя ці квадратныя збудаваньні накрытыя двухсхільным ці чатырохсхільным дахам. Уваход рабіўся ў тарцовай сьцяне і арентаваўся ў бок вуліцы ці плошчы, мог афармляцца слупавой падсеньню.

Азначэньне *магазын* зьявілася пазьней і выкарыстоўвалася ў адносінах гандлёвых збудаваньняў прызначаных для захаваньня і продажу збожжа і некаторых іншых прадуктаў харчаваньня. *Магазын* сумяшчаў у сабе функцыі і рысы архітэктуры крамаў, сьвірнаў і лямусаў. Меў выгляд прастакутнай у пляне пабудовы, галоўны фасад якой афармляўся слупавой галерэяй.

## Віды крамаў

Існуе паняцьце фармату крамы. Гэта шэраг характарыстык, уласьцівых пэўнаму віду крамаў. Сярод такіх адметнасьцяў: плошча гандлёвай залі, колькасьць таварных пазыцыяў, узровень абслугоўваньня пакупнікоў, тэхналёгія разьмяшчэньня тавару.

Большасьць крамаў належаць да адной з наступных групаў:
* супэрмаркет;
* гіпэрмаркет;
* бутык;
* дыскаўнтэр;
* cash&carry;
* унівэрсам;
* унівэрмаг;
* мінімаркет;
* крама каля дому;
* цукерня.

## Беларусь

На пачатак 2024 году ў Беларусі налічвалася 59 826 крамаў, якія складалі 89 % усіх гандлёвых кропак краіны.

## Глядзіце таксама
* Шапік
* Інтэрнэт-крама

## Крыніцы


Катэгорыя:Продажы
Катэгорыя:Раздробавы гандаль
Катэгорыя:Камэрцыйная нерухомасьць
Кілішак

**Кілі́шак** — звычайна шкляны або крышталёвы посуд для спіртовых напояў. У залежнасьці ад напою кілішкі бываюць:

* гарэлкавы. Выкарыстоўваецца для горкіх настоек і налівак, гарэлкі. Ёмістасьць — 50см³. Галоўнае адрозьненьне ад чаркі — наяўнасьць ножкі.
* мадэрны. Выкарыстоўваецца для мацаваных (мадэра, херас, партвэйн) і дэсэртавых (мушкат, кагор і інш.) вінаў. Ёмістасьць — 75см³.
* рэйнвэйны. Выкарыстоўваецца для белых сухіх і паўсухіх вінаў. Ёмістасьць — 100—150см³. На высокай ножцы, часьцей каляровы.
* ляфітны. Выкарыстоўваецца для чырвоных сталовых вінаў. Ёмістасьць — 100—125см³.
* каньячны. Выкарыстоўваецца для каньяку. Ёмістасьць — ад 75 да 250см³.
* лікёрны. Выкарыстоўваецца для лікёру. Ёмістасьць — 25-30см³. На высокай ножцы, каляровы.
* кактэйльны. Выкарыстоўваецца для моцных кактэйляў. Ёмістасьць — 125—150см³. На нізкай ножцы.
* келіх для шампанскага. Ёмістасьць — 125—150см³
* інгалярар-цюльпан. Выкарыстоўваецца для каньяку за кававым сталом або ў барах. Ёмістасьць — 100—125см³ Пашыраецца дадолу і звужанай формы, на нізкай ножцы.

## Глядзіце таксама
* Чарка
* Шклянка
* Келіх
* Куфаль

## Крыніцы

Катэгорыя:Посуд
Грыбоўшчына

Назву **Грыбоўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Грыбоўшчына — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Грыбоўшчына — хутар у Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Грыб
* Грыбава
* Грыбавец
* Грыбаўцы
* Грыбаўшчына
* Грыбіна
* Грыбкі
* Грыбна
* Грыбное
* Грыбова
* Грыбоўцы
* Грыбы
Целякі

Назву **Целякі** маюць:

* Целякі — вёска ў Жабінкаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Целякі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Целякі — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Целякі — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Целякі — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай воласьці
Ток (архітэктура)

**Ток** — месца для абмалоту зерня ў народным дойлідзтве. Звычайна быў часткаю гумна, аднак былі варыянты ўстройства тока на адкрытай пляцоўцы.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Гумнішча

**Гумнішча** — частка гаспадарчага двара селяніна, дзе будавалася гумно і шэраг іншых гаспадарчых збудаваньняў.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Талерка

**Тале́рка**&nbsp;— посуд, зь якога ўжываюць першую ды другую стравы, з трэціх страваў толькі дэсэрты. Пераважна талерка круглай формы. Талеркі таксама бываюць для хараства. Такія талеркі завуцца дэкаратыўныя талеркі.

## Матэрыял
Матэрыялы талеркі бываюць розныя. Матэрыял часта грае вялікую ролю ў прызначэньні талеркі.
* керамічныя
* гліняныя;
* шкляныя;
* парцалянавыя;
* драўляныя;
* мэталёвыя.

Таксама талеркі бываюць для аднаразовага прызначэньня:
* плястыкавыя;
* папяровыя.

## Прызначэньне
Талеркі маюць розную глыбіню. Глыбіня талеркі залежыць ад яе прызначэньня. Талеркі вялікай глыбіні пераважна прызначаныя для першай стравы, радзей трэцяй стравы. Талеркі малой глыбіні&nbsp;— для другой ды трэцяй стравы.

Талеркі малога памеру ды малой глыбіні часта выкарыстоўваюцца як ніжняя частка кубачка, каб налітае ў кубачак у асобных выпадках вылівалася на талерку. Такія талеркі завуць сподачкамі.

Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:Кухеннае начыньне
Сподак

**Спо́дак**&nbsp;— невялічкая талерачка з прыпаднятымі бакамі, на якую ставяць кубак або шклянку. Сподак выкарыстаюць для таго, каб разьлітая з кубка вадкасьць нікуды больш не лілася, а заставалася на ім. Гэтак жа са сподкаў часам пьюць гарачыя напоі, у асноўным гарбату, бо яны на ім хутчэй ахалоджваюцца.

Катэгорыя:Посуд
Праспэкт Пуціна

**Праспэ́кт Пу́ціна** (поўная назва: *праспэкт імя Ў. У. Пуціна*; ) — праспэкт у горадзе Грозным.

Праспэкт — галоўная магістраль гораду. Да рэвалюцыі гэта была **Ме́жавая ву́ліца**. Пазьней, у гонар перамогі грозненскіх чырвонаармейцаў у баях з белагвардзейцамі ў жніўні 1918 году, яе пераназвалі ў **ву́ліцу 11-га жніўня**. У 1950-х гадах магістраль стала **праспэ́ктам Перамо́гі**.

5 кастрычніка 2008 году указам прэзыдэнта Чачэніі Рамзана Кадырава яе ізноў пераназвалі. Гэтым разам у гонар другога прэзыдэнта Расейскай Фэдэрацыі Ўладзімера Пуціна. У гэты дзень праспэкт адкрылі пасьля рэканструкцыі. Падчас яе, па словах службоўцаў, праспэкту надалі выгляд 1950-х гадоў: першыя паверхі выклалі натуральным каменем, акрамя таго, выкарысталі чыгуннае ліцьцё і лепку.

Мэр чачэнскай сталіцы Муслім Хучыяў заявіў, што такім чынам былі адзначаныя «выбітныя заслугі Пуціна ў справе барацьбы з тэрарызмам, узнаўленьні эканомікі, сацыяльнай сфэры Чачэнскай рэспублікі».

Даўжыня праспэкту — 1,3 км. На ім знаходзяцца 26 жылых дамоў, 8 адміністрацыйных і 10 камэрцыйных будынкаў.

## Цікава
Улетку 1993 году пры дудаеўскім рэжыме ненадоўга праспэкт Перамогі насіў імя аднаго з ідэолягаў чачэнскай рэвалюцыі Ісы Арсемікава.
 

## Глядзіце таксама
* Праспэкт імя Джорджа Буша (Тбілісі)

## Вонкавыя спасылкі
* Проспект Победы в Грозном переименован в проспект имени Владимира Путина
* Ulica Putina w stolicy Czeczenii, tvn24.pl, 5 кастрычніка 2008 

Пуціна
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Пуціна
Пуціна
Ток

Азначэньне *ток* выкарыстоўваецца ў некалькіх значэньнях:

* Ток (архітэктура) — збудаваньне ў народным дойлідзтве.
* Ток (прадукт) — тлушч.
* Электрычны ток
Кубак

Назва **кубак** можа тычыцца:

* Кубак — пасудзіна невялікага аб’ёму для піцьця гарачых напояў
* Кубак — від спаборніцтва
Кубак (посуд)

**Кубак** — посуд невялікага аб’ёму (каля 200 мл), якая мае форму паўсфэры (з магчымымі варыяцыямі), да якой апцыянальна далучаная колцападобная «ручка» для трыманьня. Пасудзіна выкарыстоўваецца для непасрэднага піцьця гарачых напояў. У некаторых культурах з кубкаў прынята таксама есьці, у Японіі распаўсюджаны кубак бяз ручкі — *[[піяла]]*.

Кубкі бываюць:
* булёнавыя. Выкарыстоўваюцца для падачы булёнаў, супаў-пюрэ і заправачных супаў з дробна нарэзанымі прадуктамі. Ёмістасьць — 350—400 см³. Вырабляюць іх з дзьвюма (з процілеглых бакоў) ці з адной ручкамі.
* гарбатныя. Выкарыстоўваюцца для падачы гарбаты, кава з малаком або вяршкамі, кавы па-варшаўску, какавы, шакаляду. Ёмістасьць — 200—250 см°.
* кававыя. Выкарыстоўваюцца для падачы кавы чорнай (ёмістасьць — 75-100 см³) і кавы па-ўсходняму (ёмістасьць — 50-70 см³).

Катэгорыя:Посуд
Пан

Слова **Пан** мае некалькі значэньняў:

* **Пан…** () — пачатковая частка складаных словаў, паказвальная на поўны ахоп чагосьці, напрыклад, панарама і панамэрыканскі зьвяз
* **[[Пан (зваротак)|Пан]]** — шаноўны зваротак да мужчыны ў беларускай (нароўні з «спадаром»), польскай, славацкай, украінскай і чэскай мовах
* **Пан** — абшарнік, фэўдал
* **[[Пан (астэроід)|Пан]]** — малая плянэта №4450 у Сонечнай сыстэме
* **[[Пан (міталёгія)|Пан]]** () — грэцкі бог лясоў, статкаў ды пастухоў, заступнік прыроды
* **[[Пан (спадарожнік)|Пан]]** — найбліжэйшы да плянэты сатэліт Сатурна
* **Пан** — карціна Ўрубеля, якая паказвае старажытнагрэцкага бога
* **[[Пан (музычная прылада)|Пан]]** — ударная музычная прылада
* **[[Пан (марыйская міталёгія)|Пан]]** — мітычны герой-волат у марыйскім паганстве

### Абрэвіятуры
* **ПАН** (пірыдылазонафтол) — аналітычны рэагент для калярымэтрыя, арганічны фарбавальнік
* **ПАН** (паліякрыланітрыл) — распаўсюджаны палімэрны матэрыял
Сьвіран

**Сьвіран** (або *сьвіронак*) — гаспадарчае звычайна драўлянае памяшканьне для захоўваньня адборнага зерня для пасеву ў наступным року (ссыпалася ў засекі), у адрозьненьне ад клеці, у якой захоўвалася зерне для штодзённых патрэбаў. На Беларусі сьвірны сустракаюцца ўжо з ІХ—ХІІ стст.

Сьвірны ўзводзіліся звычайна на дубовых штандарах і падмурках зь бярвеньняў або брусоў, накрываліся драніцаю, гонтай, саломай і зрэдку мелі ламаныя дахі. Унутры рабілася столь і падлога. Зерне ў сьвірнах захоўвалі часьцей за ўсё ў засеках, а таксама ў вялікіх кадоўбах і кашах, якія плялі з лазы, вярбовых галінак і іншага ў выглядзе высокіх цыліндрычных дзежак. У паўночных раёнах Беларусі зерне таксама захоўвалі ў скрынях. Абавязковым элемэнтам былі крытыя ганкі ў ніжнім і галерэя з балюстрадаю на верхнім ярусе (калі сьвіран быў двухпавярховы). Аднапавярховыя сьвірны маглі падзяляцца ўнутры на некалькі памяшканьняў, кожнае зь якіх мела свой уваход.

## Глядзіце таксама
* Клець
* Лямус

## Літаратура
* *Народная сельскагаспадарчая тэхніка беларусаў.* Мінск, 1974.
* Сабаленка, Э.Р., Гуркоў, У.С., Іваноў, У.М., Супрун, Дз.Д. *Беларускае народнае жыллё*. Мн., 1973
* Якімовіч, Ю.А. *Драўлянае дойлідства беларускага Палесся.* Мн., 1978.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Склеп

**Склеп** — гаспадарчае памяшканьне для захаваньня гародніны ў выглядзе паўзямлянкі.

Склеп звычайна напалову закопваўся ў зямлю, а сьцены выкладваліся з дрэва, цэглы ці камянёў. На засыпанай зямлёю паверхні скляпа ўсталёўвалася спэцыяльная труба для вэнтыляцыі паветра. На зямлі рабіўся спэцыяльны насьціл, які таксама спрыяў вэнтыляцыі паветра. У некаторых выпадках скляпы маглі рабіцца пад падлогаю (у сенцах, або вэрандзе).

Бедныя сяляне замест скляпоў капалі адмысловыя ямы для захаваньня гародніны, у той час як скляпы былі характэрны для заможных сялянаў і фальваркаў. Мураваныя і цагляныя скляпы сяляне пачынаюць будаваць у канцы ХІХ — пачатку ХХ стагодзьдзяў. У 20-ыя гады ХХ ст. яны сустракаюцца паўсюдна. У цяперашні час распаўсюджаны скляпы з цэмэнту і бэтону.

## Глядзіце таксама
* Падвал
* Піўніца

## Літаратура
* *Народная сельскагаспадарчая тэхніка беларусаў.* Мінск, 1974.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Пляшка

**Пляшка** (), а таксама **бутэлька** () — невялікая ёмістасьць для доўгачасовага захоўваньня вадкасьцяў, высокая пасудзіна пераважна цыліндрычнай формы і з вузкім горлам, зручным для закаркоўваньня коркам. Вырабляецца пераважна са шкла (часта цёмнага), у апошні час часта з палімэравых матэрыялаў (звычайна з поліэтылену). Радзей сустракаюцца бутэлькі з керамікі, мэталу і іншых матэрыялаў. Вядомыя таксама натуральныя «гарбузовыя пляшкі» — калебасы.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Шклотара
Катэгорыя:Ёмістасьці
Бутэлька

Слова **Бутэлька** мае некалькі значэньняў:
*Бутэлька — шкляная пасудзіна з вузкім горлам.
*Бутэлька — старая мера вадкасьцяў, роўная 0,6 або 0,76 л.
Слоік

**Сло́ік**&nbsp;— шкляны, радзей керамічны посуд, які шчыльна закрываецца. 

Выкарыстоўваецца ў хатняй гаспадарцы для захоўваньня прадуктаў хатняга кансэрваваньня, ў лабараторыях - для прыгатаваньня біялягічных прэпаратаў і ў фармацыі для захоўваньня лекаў.

Катэгорыя:Посуд
Катэгорыя:Шклотара
Млын

**Млы́н**, або **ме́льніца** — гаспадарчае збудаваньне, абсталяванае мэханізмам для абмалоту зерня. Асноўнымі часткамі млына зьяўляюцца жорны, што непасрэдна мелюць зерне, і рухаючы мэханізм, паводле якога млыны падзяляюцца на тры тыпы: вадзяныя, ветраныя (ці ветракі) і паравыя.

Галоўным элемэнтам млына зьяўляюцца жорны ў выглядзе двух цыліндрычных камянёў, якія ўласна і мелюць зерне. Розным, аднак, магла быць сіла, якая прыводзіла гэты мэханізм у рух. Таму млыны падзяляюцца на:
* Ветраныя млыны, або ветракі;
* Вадзяныя млыны, або вадзякі;
* Паравыя млыны.

На тэрыторыі Беларусі першымі зьявіліся вадзякі (вадзяныя млыны), верагодна яшчэ ў ХІІ ст. У другой палове ХІХ шырокае распаўсюджаньне набылі ветракі (ветраныя млыны).

Чалавека, які займаўся вытворчасьцю мукі, называлі млынаром.

Слова *млын* (прас. **mъlinъ*) — лацінскага паходжаньня: ад  , утворанае ад дзеяслова  («мялю»); дапушчаецца пасярэдніцтва стараж. в. ням. *mulīn*.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Народная сельскагаспадарчая тэхніка беларусаў.* Мінск, 1974.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Анастас Анцыповіч

**Анаста́с Анцыпо́віч** — беларускі вайсковец, капітан, удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

Уваходзіў у склад Рады Случчыны. Першы камандзір Першай слуцкай брыгады БНР. Вызвалены з пасады 3 сьнежня 1920 году разам з Антонам Мірановічам і Яўгенам Рэўтам. Подле ўспамінаў Антона Сокал-Кутылоўскага, Анцыповіч быў выдадзены палякамі бальшавікам, пасьля чаго расстраляны. Подле ўспамінаў Антона Бачко, Анцыповіч пасьля паўстаньня заняўся гандлем на Палесьсі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Вайскоўцы БНР
Катэгорыя:Чальцы Рады Случчыны
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстаньня
Катэгорыя:Памерлі ў XX стагодзьдзі
Крэйда

**Крэйда** — белая горная парода, мяккая і сопкая, складаецца амаль выключна з драбнюткіх зярнятак скрытнакрышталічнага мінэралу кальцыту (прыроднага карбанату кальцыя), складаючага да 99 % ад агульнай масы.

## Склад
У складзе крэйды звычайна знаходзіцца невялікі прымешак драбнюткіх зярнятак кварцу і мікраскапічныя псэўдамарфозы кальцыту па выкапнёвых марскіх арганізмах (радыёлярыі і інш.). Часьцяком сустракаюцца буйныя закамянеласьці мелавога пэрыяду: белемніты, аманіты і інш.

## Ужываньне крэйды і яе аналягі

Молатая крэйда шырока ўжываецца ў якасьці таннага матэрыялу — пігмэнту, для пабелу, афарбоўкі плоту, сьцен, бардзюраў, для аховы ствалоў дрэваў ад сонечных апёкаў.

Ужываюць, акрамя гэтага, у лякафарбавай прамысловасьці (белы пігмэнт), гумавай, папяровай; у цукровай прамысловасьці — для ачысткі цукровабурачнага соку, для вытворства даўкіх рэчываў (вапна, партлянд-цэмэнт), у шклопрамысловасьці, для вытворства запалак.

Штучную крэйду атрымліваюць з вапняку. У большасьці школаў, інстытутаў крэйда выкарыстоўваецца для таго, каб пісаць ёю на вялікіх дошках для агульнага агляду і па гэты дзень.

## Паклады крэйды ў Беларусі
* Найбуйнейшыя паклады крэйды ў Эўропе знаходзяцца пад мястэчкам Хаціслаў у Маларыцкім раёне — 500 млн тон першасортнай крэйды (96 % чыстай крэйды), якія займаюць плошчу ў 2 тыс. гэктараў на глыбіні 12 мэтраў ад паверхні. 
* Паклады крэйды каля мястэчка Краснасельскі ў Ваўкавыскім раёне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Матэрыялы
Катэгорыя:Біямінэралы
Катэгорыя:Асадкавыя горныя пароды
Катэгорыя:Прыродны камень
Катэгорыя:Крэйдавы пэрыяд
Вольны тэатар

**«Во́льны тэа́тар»** (таксама «**Свабодны тэатар**») — андэграўндны тэатральны праект беларускіх прафэсійных актораў, рэжысэраў, драматургаў, які ўваходзіць у Эўрапейскую тэатральную канвэнцыю.

«Вольны тэатар» быў заснаваны 30 сакавіка 2005 году Мікалаем Халезіным і Натальляй Калядой. У траўні 2005 году ў склад «Вольнага тэатру» увайшоў рэжысэр Уладзімер Шчэрбань.

У Беларусі тэатар ня мае ні сцэны, ні памяшканьня для рэпэтыцый, ні дзяржаўнай падтрымкі. У Беларусі спэктаклі праходзяць пераважна на прыватных кватэрах.

Так, падчас прэм’ернага паказу спэктаклю францускага рэжысэра Крысьціяна Бэнэдэці паводле п’есы Эдварда Бонда «Адзінаццаць кашуль» у жніўні 2007 году супрацоўнікамі праваахоўных органаў былі затрыманыя ўсе гледачы і акторы «Вольнага тэатру». Халезіна некалькі разоў арыштоўвалі за выступы з крытыкай беларускіх улад.

Спэктаклі «Вольнага тэатру» пабывалі з гастролямі ў Рызе, Маскве, Магілёве, Барысаве, Летуве, Фінляндыі, Польшчы, Нямеччыне і Францыі, Вялікай Брытаніі, ЗША. «ВТ» выступаў на лепшых пляцоўках Эўропы, такіх як Швэдзкі каралеўскі тэатар, і браў удзел у самых прэстыжных эўрапейскіх фэстах — такіх, як Тэатральнае біенале ў Вісбадэне, фэст Эўрапейскай тэатральнай канвэнцыі ў Сэнт-Эцьене. У траўні 2007 году «Вольны тэатар» запрошаны Парыскім тэатрам пад кіраўніцтвам Крысьціяна Бэнэдэці на месячныя гастролі ў Парыж. У пачатку траўня «Вольны тэатар» прымаў удзел у фэсьце «Пасаж» у Нансі.

«Вольны тэатр» падтрымліваюць выдатныя творцы сучаснасьці: Том Стопард, Вацлаў Гавэл. Нобэлеўскі ляўрэат Гаралд Пінтэр яшчэ пры жыцьці даў тэатру права пастаноўкі ўсіх сваіх п’ес. «Свабодны тэатр» уваходзіць у Эўрапейскую тэатральную канвенцыю.

У сьнежні 2010 году Вольны тэатар паказаў ў адным з найбуйнейшых тэатраў Вялікабрытаніі, лёнданскім «Young Vic», 2 спэктаклі — «Спасьцігаючы каханьне» і «Лічбы». Удзел у пастаноўцы прынялі знакамітыя брытанскія акторы: Джуд Лоў, Іан Маккелен, Сэмюэль Уэст і іншыя.

Удзельнікі тэатру праводзілі неаднаразовыя акцыі пратэсту супраць парушэньняў правоў чалавека ў Беларусі ў Нью-Ёрку і Лёндане.

## Пастаноўкі
* 2005 — «Псыхоз 4.48» (Сары Кэйн, рэж. Уладзімер Шчэрбань),
* 2007 — «Мы. Самаідэнтыфікацыя» (паводле пьесаў Паўла Пражка, Паўла Расолька і Кастуся Сьцешыка, рэж. Уладзімер Шчэрбань)
* 2007 — «Тэхніка дыханьня ў беспаветранай прасторы» (Натальля Мошына, рэж. Уладзімер Шчэрбань)
* 2006 — «Белівуд» — (Павал Пражка, рэж. Уладзімер Шчэрбань)
* 2006 — «Пакаленьне Jeans» (Мікалай Халезін)
* 2006 — «Быць Гаральдам Пінтэрам» (паводле пьесаў Г. Пінтэра, рэж. Уладзімер Шчэрбань).
* 2009 — «Спасьцігаючы каханьне» (аўтар і рэж. Міклай Халезін)
* 2008 — «Лічбы» (рэж. Уладзімер Шчэрбань)

## Узнагароды й прэміі
* ляўрэат прэміі Францускай Рэспублікі ў галіне абароны правоў чалавека
* красавік 2008 — у грэцкіх Салёніках «Свабодны тэатр» атрымаў прэстыжную тэатральную прэмію «Эўропа — тэатру»
* Люблю Беларусь (2010)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Беларускія тэатры
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2005 годзе
Вятрак

Назву **Вятрак** маюць:

* Вятрак — ветраны млын
* Вятрак — генэратар энэргіі, які працуе ад ветру
* Вятрак — вёска ў Бранскай вобласьці Расеі
* Вятрак — вёска ў Калінінградзкай вобласьці Расеі