Альбэрта Аскары

**Альбэрта Аскары** (; 13 ліпеня 1918, Мілян, Італія — 26 траўня 1955, Монца, Італія) — італьянскі аўтагоначнік. Двухразовы чэмпіён сьвету ў Формуле-1 (, ), першы для каманды Фэрары і апошні дагэтуль італьянец, які заваяваў такі тытул. Адзіны італьянец, які станавіўся чэмпіёнам сьвету ў складзе Фэрары; а разам зь Міхаэлем Шумахэрам адзіныя, хто заваёўваў у Фэрары чэмпіёнствы запар. Першы гоначнік Формулы-1, які стаў неаднаразовым чэмпіёнам.

Ягоны бацька, Антоніё, таксама быў гоначнікам і загінуў падчас Гран-пры Францыі 1925 году. Сам Альбэрта таксама загінуў у маладым веку ў часе трэніроўкі на аўтадроме ў Монцы ў 1955 року.

## Жыцьцяпіс
Бацька — Антоніё Аскары, таленавіты ўдзельнік Гран-пры за каманду «Альфа Рамэо», загінуў, калі сыну не было яшчэ і сямі гадоў. Тым ня меней, Альбэрта захапіўся гонкамі яшчэ зь дзяцінства. Пачаў з матагонак у камандзе Bianchi. З 1940 року пачаў рэгулярна браць удзел у аўтагонках Тысячы міляў.

У часе II сусьветнай вайны на сваім сямейным прадпрыемстве займаўся рамонтам транспарту італьянскага войска, а таксама добра зарабіў на пастаўках паліва для арміі ў Паўночнай Афрыцы.

Па вайне далучыўся да каманды Maserati 4CLT ў Гран-пры, а пасьля прыняцьця формульных правілаў — і ў пераходных чэмпіянатах. Дабіўся перамог у некалькіх гонках, але найбольшага посьпеху здабыў, далучыўшыся да Фэрары разам з сваім паплечнікам і настаўнікам у Мазэраці Люіджы Вілярэзі. Кіраўніком у Фэрары быў сябар і паплечнік ягонага бацькі Антоніё Аскары. У першым сэзоне Формулы-1 1950 року каманда значна саступала Альфа Рамэо, таму засяродзілася на падрыхтоўцы балідаў да наступнага сэзону.

У 1951 року на аўтамабілі Tipo 375 Альбэрта Аскары склаў канкурэнцыю Альфа Рамэо і да апошняй гонкі ў Гішпаніі адставаў ад Хуана Мануеля Фанхіё на 2 пункты. Тут ён заваяваў поўл-пазыцыю, аднак памылка каманды ў выбары шынаў зьвяла ўсе намаганьні на нішто, і Аскары скончыў на 4-м месцы, а пераможцам і чэмпіёнам сьвету стаў Фанхіё.

Першую гонку 1952 року Альбэрта Аскары прапусьціў з-за ўдзелу ў 500 мілях Індыянапалісу. Ён стаў першым эўрапейцам за 11 гадоў правядзеньня чэмпіянату сьвету ў Індыянапалісе, аднак сышоў там пасьля 40 колаў праз сапсаваныя шыны. Пасьля гэтага ён перамог ва ўсіх астатніх шасьці Гран-пры Формулы-1, у кожным зь іх таксама паставіў найхутчэйшыя колы і стаў чэмпіёнам сьвету.

У пачатку наступнага сэзону перамог у трох гонках, што давяло колькасьць ягоных перамог запар да рэкордных дзевяці (ня лічачы Індыянапалісу); гэтая сэрыя спынілася чацьвертым месцам у Францыі. Яшчэ двух перамог у сэзоне яму хапіла для заваёвы другога чэмпіёнства запар, што занесла яго ў гісторыю Формулы-1 як першага двухразовага чэмпіёна.

У канцы сэзону Альбэрта Аскары з Фэрары не змаглі дамовіцца наконт заробку, і гоначнік сышоў у Лянчу. Аднак каманда не пасьпела падрыхтаваць машыну да чэмпіянату, і Аскары быў вымушаны прапусьціць большую частку сэзону, таму Джані Лянча дазволіў яму часова выступіць у складзе іншых камандаў. У Мазэраці ён падзяліў адно з найхутчэйшых колаў Гран-пры Вялікабрытаніі. На аўтамабілі Лянчы ён здолеў узяць удзел у гонцы Тысячы міляў і перамог там, нягледзячы на складаныя ўмовы надвор’я і паламаную дросельную спружыну, якую замянілі гумовым пасам. Аўтамабіль Lancia D50 быў падрыхтаваны толькі да апошняй гонкі ў Гішпаніі, дзе Альбэрта заваяваў поўл, усталяваў найхутчэйшае кола, але сышоў праз праблемы з счапленьнем.

Чарговы сэзон у Лянчы пачаўся аптымістычна перамогамі па-за залікам у Турыне і Нэапалі. 22 траўня 1955 року ў часе Гран-пры Манака Альбэрта Аскары, ідучы першым, на вялікай хуткасьці ўвайшоў у адну з шыканаў і, унікаючы сутыкненьня з бар’ерам, вырашыў зьехаць у затоку Міжземнага мора. Сам гоначнік здолеў выратавацца, толькі паламаўшы нос.

26 траўня прыехаў на аўтадром у Монцы, каб паназіраць за выпрабаваньнямі спартовага аўтамабілю Ferrari 750 Monza сваім сябрам Эўджэніё Кастэлёці, зь якім яны мелі ўзяць удзел у 1000-кілямэтровай гонцы ў Монцы. Хоць гэта было незаплянавана, аднак Аксары таксаам вырашыў выпрабаваць машыну ў звычайнай вопратцы, узяўшы толькі шлём Кастэлёці. На трэцім коле ў хуткім павароце аўто нечакана прабуксавала, устала носам і двойчы перакулілася. Аскары вылецеў на трасу і празь некалькі хвілінаў сканаў. Паварот, на якім адбылася трагедыя, пазьней быў перайменаваны ў ягоны гонар, а пасьля пераробкі ў шыкану стаў звацца *Варыянтам Аскары*.

Пахаваны побач з бацькам на Манумэнтальных могілках Міляну. Ягоная сьмерць лічыцца адной з прычынаў сыходу Лянчы з аўтаспорту ўжо праз тры дні па трагедыі. Усе ўладаньні каманды Джані Лянча перадаў Энца Фэрары (уключна з гоначнікамі і аўтамабілямі).

## Памяць
Імя Альбэрта Аскары нададзенае вуліцы ў Рыме, шыканам у Монцы і Буэнас-Айрэсе. У 1992 ён уведзены ў Міжнародную залю славы матаспорту, у 2017 — у Залю славы ФІА. У ягоны гонар названая брытанская кампанія па вырабе супэркараў Ascari Cars.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Karl Ludvigsen/Mario Andretti. *Alberto Ascari: Ferrari’s First Double World Champion* Haynes Manuals Inc.. 2000 978-1859606803.
* Pierre Menard/Jacques Vassal. *Alberto Ascari: The First Double World Champion* Chronosports. 2004 978-2847070644.
* Kevin Desmond. *Man with Two Shadows: Story of Alberto Ascari* Proteus Books, Ltd.. 1981 978-0906071090.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Grand Prix History — Hall of Fame, Alberto Ascari
* Alberto Ascari statistics
* Statistical analysis of drivers, 1950—2013
* 

Катэгорыя:Гоначнікі Гран-пры
Катэгорыя:Італьянскія гоначнікі Формулы-1
Катэгорыя:Кіроўцы „Фэрары“ ў Формуле-1
Катэгорыя:Кіроўцы „Мазэраці“ ў Формуле-1
Катэгорыя:Кіроўцы „Лянчы“ ў Формуле-1
Катэгорыя:Чэмпіёны Формулы-1
Катэгорыя:Пераможцы Гран-пры Формулы-1
Катэгорыя:Гоначнікі Індыянапалісу-500
Катэгорыя:Гоначнікі 24 гадзінаў Ле-Ману
Катэгорыя:Гоначнікі 24 гадзінаў Спа
Катэгорыя:Гоначнікі 12 гадзінаў Сэбрынгу
Катэгорыя:Гоначнікі Тысячы міляў
Катэгорыя:Уведзеныя ў Міжнародную залю славы матаспорту
Катэгорыя:Пахаваныя на Манумэнтальных могілках Міляну
Катэгорыя:Гоначнікі Сусьветнага чэмпіянату спартовых аўтамабіляў
Катэгорыя:Узнагароджаныя Срэбным ляўравым лістом