open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пазьдзеркі

**Па́зьдзеркі** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на скрыжаваньні дарог  і . Пазьдзеркі ўваходзяць у склад Крупіцкага сельсавету. Недалёка ад вёскі працякае рака Грэбенка.

## Насельніцтва
* 2010 год — 43 чалавекі
* 1999 год — 54 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Крупіцкі сельсавет
Сяргеевіцкі сельсавет (Пухавіцкі раён)

**Сярге́евіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сяргеевічы.

## Гісторыя
28 жніўня 1924 году створаны ў складзе Шацкага раёну Менскай акругі. 4 жніўня 1927 году раён скасаваны. 12 лютага 1935 году сельсавет далучаны да навастворанага Рудзенскага раёну. 6 ліпеня 1935 году раён перайменаваны ў Сьмілавіцкі, які з 11 лютага 1938 году атрымаў ранейшую назву. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Пухавіцкага раёну.

29 чэрвеня 2006 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Барбарова, Валасач, Дубрава, Кабылічы, Кавалевічы, Крыстампальле, Кукіга, Малінаўка,  Слопішчы, Сяргеевічы, Церабель — перададзеныя ў склад Праўдзінскага пасялковага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 9, 126
*  С. 203

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шацкага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьмілавіцкага раёну
Караліна

Назву **Каралі́на** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Караліна — вёска ў Менскім раёне
** Караліна — вёска ў Нясьвіскім раёне
** Караліна — вёска ў Навасьвержанскім сельсавеце Стаўпецкага раёну
** Караліна — вёска ў Шашкоўскім сельсавеце Стаўпецкага раёну

## Глядзіце таксама
* Каралін
* Каралінка
* Караліно
* Каралінова
* Караліны
Сінчанскі сельсавет

**Сінча́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сінча.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Пухавіцкага раёну Менскай акругі.

Сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Дубраўскаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 9

## Літаратура
*  С. 9
*  С. 144

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1972 годзе
Мытнік

**Мы́тнік** — службовая асоба ў ВКЛ, якая зьбірала пошліну (мыта) з купцоў за ўвоз і вываз тавараў.

## Літаратура
* . — С. 329.

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Пагосцкі сельсавет

Назву **Паго́сцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Пагосцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крывіцкага раёну Вялейскай вобласьці
* Пагосцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці
* Пагосцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Пагост
Нясьвіскі кадэцкі корпус

**Нясьвіскі кадэцкі корпус** — вайсковая навучальная ўстанова ў Нясьвіжы ў XVIII стагодзьдзі для падрыхтоўкі кадраў войска Радзівілаў — міліцыі.

## Гісторыя
Заснаваны вялікім гетманам ВКЛ Мікалаем Крыштафам Радзівілам «Рыбанькам». Паводле ягонае «Пастановы, служачай да адукацыі кадэцкага корпусу» ад 25 траўня 1747 году, на навучаньне прымаліся 14-гадовыя падлеткі са шляхты. Выкладаліся француская, нямецкая, расейская, лацінская мовы, а таксама геамэтрыя, матэматыка, цывільная й вайсковая архітэктура, маляваньне, айчыннае права, айчынная й агульная гісторыя. Кадэтаў абучалі верхавой язьдзе, фэхтаваньню, танцам. Вучні павінны былі размаўляць паміж сабою на замежных мовах. Яны адбывалі вартавую службу. У лістападзе 1761 году было 13 вучняў. Верагодна, корпус заняпаў у 1750-я гады.

Быў адроджаны Каралем Станіславам Радзівілам «Пане Каханку» ў 1767 годзе. Паводле яго інструкцыі ў корпус прымалі ўжо адукаваных падлеткаў — дзяцей мяшчан з радзівілаўскіх гарадоў і шляхецкую моладзь (у іншыя кадэцкія карпусы краіны прымалі толькі шляхту). Меркавалася набраць 48 чалавек, але фактычна было значна менш (напрыклад, у кастрычніку 1770 году — 17 кадэтаў).

Выкладчыкамі пераважны былі немцы, а таксама кадэту папярэдніх гадоў набору. Выкладаліся француская, нямецкая мовы, матэматыка, геамэтрыя, лёгіка, маляваньне, артылерыя, архітэктура.

Корпус месьціўся ў Нясьвіскім замку. Кадэтам штомесяц выплачвалася па 24 злотыя. У сярэдзіне 1770-х гадоў корпус заняпаў.

## Літаратура
* S., Kilka szczegółów o korpusie kadetów w Nieświetu
* Анішчанка, Я. Нясьвіскі кадэцкі корпус / Яўген Анішчанка // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 2: К — Я. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 373.

Катэгорыя:Вайсковыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Кадэцкія карпусы ВКЛ
Катэгорыя:Радзівілы
Фінал Лігі Эўропы УЭФА 2012 году

**Фінальны матч [[Ліга Эўропы УЭФА 2011—2012 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2012 году]]** праходзіў у Бухарэсьце на стадыёне «Нацыянальны», дзе сустракаліся гішпанскія клюбы «Атлетык Більбао» й «Атлетыка Мадрыд». Гэта быў 41-ы фінал у гісторыі Кубка УЭФА й 3-і як фінал Лігі Эўропы УЭФА. Футбольны матч праўшоў 9 траўня 2012 году. Пераможца Лігі Эўропы згуляе зь пераможцам Лігі чэмпіёнаў у гульні за Супэркубак УЭФА ў жніўні 2012 году, а таксама згуляе ў паўфінале клюбнага чэмпіянату сьвету па футболе.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* Фінал Лігі Эўропы УЭФА 2012 году // UEFA.com
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ліга Эўропы УЭФА
Катэгорыя:2012 год у футболе
Гаўрыльчыцкі сельсавет

**Гаўры́льчыцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гаўрыльчыцы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Лунінецкага раёну Пінскай вобласьці (з 8 студзеня 1954 году — Берасьцейскай). 14 жніўня 1979 году сельсавет выключаны са складу Лунінецкага раёну і ўключаны ў склад Салігорскага раёну.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Вейна, Гаўрыльчыцы, Дубіца, Пясчанка, Цясна — перададзеныя ў склад Капацэвіцкага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 3

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 203
*  С. 401
*  С. 213
*  С. 200

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Салігорскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Гоцкі сельсавет

**Го́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гоцак.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Лунінецкага раёну Пінскай вобласьці (з 8 студзеня 1954 году — Берасьцейскай).

16 ліпеня 1954 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Лугоўскага сельсавету. 

Утвораны зноў 23 сакавіка 1987 году ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці з часткі Хорастаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году — 1649 чалавек, зь іх 98,7 % — беларусы.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 1

## Літаратура
*  С. 203
*  С. 401
*  С. 200


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Салігорскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Зажэвіцкі сельсавет

**Зажэ́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Зажэвічы.

## Гісторыя
28 жніўня 1924 году створаны ў складзе Старобінскага раёну Слуцкай акругі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Любанскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет далучаны да Салігорскага раёну.

6 верасьня 2007 году на тэрыторыі сельсавету створаны пасёлак Заазёрны.

30 кастрычніка 2009 году населеныя пункты Саковічы і Язавінь перададзеныя Старобінскаму сельсавету, а вёска Цясова перададзеная зь ліквідаванага Пагосцкага сельсавету ў Зажэвіцкі сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 3

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 213, 411
*  С. 50


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Салігорскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Антоніё Лёпэс Герэра

**Антоніё Лёпэс Герэра** (;  13 верасьня 1981 году, Бэнідорм, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст, які гуляў на пазыцыі абаронцы. За нацыянальную зборную Гішпаніі правёў 16 матчаў і забіў адзін гол.

## Дасягненьні
**«Атлетыка»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2010, 2012
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце Атлетыка Мадрыд»
* Профіль на BDFutbol
* Профіль на Soccerway

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Старобінскі сельсавет

**Старо́бінскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Старобін (не ўваходзіць у склад савету).

## Гісторыя
28 жніўня 1924 году створаны ў складзе Старобінскага раёну Слуцкай акругі.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Лістападавіцкага сельсавету.

30 кастрычніка 2009 году Старобінскі пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет, якому перададзены населеныя пункты Саковічы і Язавінь Зажэвіцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 411


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Салігорскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2009 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Віцебскага раёну

У Віцебскім раёне знаходзяцца 54 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 23 — помнікі археалёгіі, 2 — помнікі архітэктуры, 29 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Віцебшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
За што?

**«За што?»** — паэма Янкі Купалы, завершаная ў апошні дзень 1908 году ў Вільні і ўпершыню апублікаваная ў газэце «Наша Ніва» 15 студзеня 1909 году.

## Апісаньне
У аснове паэмы, якая можа быць аднесена да жанру сацыяльна—побытавай, — рэальны жыцьцёвы выпадак: у свой час князі Радзівілы прагналі зь зямлі і выкінулі з хаты продкаў Янкі Купалы. Дарэчы, на аналягічным адпраўным пункце пабудаваны і сюжэт драмы «Раскіданае гняздо». Аўтар па-мастацку сьцісла і дакладна распавядае гісторыю трагічна зламанага лёсу галоўнага героя паэмы Юркі Дзягеля, які страціў усё, што меў, на што аддаў усе свае сілы. Пытаньне, вынесенае ў назву паэмы, прыкоўвае ўвагу, але аўтар не дае на яго наўпроставага адказу. Сутнасьць праблемы — зямля павінна належаць яе сапраўднаму гаспадару, чалавеку працы — выяўляецца самой лёгікай выкладзеных у творы падзей.

Кампазыцыйна паэма складаецца з 5 часткаў. Першая — своеасаблівы аўтарскі маналёг аб лёсе песьняра з народа, яго прызваньні і абавязку. Купала выкладае сваю эстэтычную праграму, жыцьцёвае, грамадзянскае і паэтычнае крэда. З другой часткі паэмы пачынаецца больш напружанае разьвіцьцё фабульнай асновы твору. Сюжэту паэмы ўласьцівая трагічная афарбоўка, якая яскрава ўзмацняецца ў фінале. Элегічная канцоўка з асаблівай сілай падкрэсьлівае экспрэсыўнасьць аўтарскіх думкаў-развагаў аб лёсе роднай старонкі. Паэма напісаная ў адзіным рытмічным ключы: яе вершаваны памер — трохстопны харэй з моцнай стыхіяй пірыхіяў, якія ўзмацняюць натуральнае гучаньне радкоў. Рыфма паэмы — перакрыжаваная.

## Водгукі

## Крыніцы

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «За што?» / Аўтары — М.М.Арочка і В.У. Ярац. — С. 235—236.

## Вонкавыя спасылкі
* Петрушкевіч Ала. Біблейскія матывы ў ранніх паэмах Янкі Купалы/ Беларуская інтэрнет-бібліятэка kamunikat.org

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1908 годзе
Хорастаўскі сельсавет

**Хо́растаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Хорастава.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Ленінскага раёну Пінскай вобласьці. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Старобінскага раёну. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Любанскага раёну. 30 красавіка 1965 году сельсавет далучаны да Салігорскага раёну.

## Літаратура
*  С. 350
*  С. 213, 411


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Салігорскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Сонечны радыюс

У астраноміі **сонечны радыюс** — адзінка дліны, выкарыстаемая для выраза памераў зоркаў. Яна раўна радыюсу Сонца і складае

: R_{\bigodot} = 6.960\times 10^8\hbox{ m} = 0.004652\hbox{ AU}

Радыюс Сонца прыкладна роўны 110 радыюсам Зямлі.

## Глядзіце таксама
* Астранамічная адзінка
* Сонечная маса
* Солнечная сьвяцільнасьць

Катэгорыя:Сонца
Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня
Сонечная маса

У астраноміі **со́нечнаю ма́саю** завуць адзінку вымярэньня масы для выраза масы зоркаў і іншых велізарных аб’ектаў (напрыклад, галяктыкаў). Яна роўная масе Сонца:

:: M_{\odot}=( 1.98892\ \pm\ 0.00025 )\ \times10^{30}\hbox{ kg}

Сонечная маса прыблізна ў 333 000 разоў перавышае масу Зямлі. Больш 99 % масы Сонечнае сыстэмы утрымоўваецца ў Сонцы. Большасьць асобных зорак Сусвету маюць масу ад 0,08 да 50 сонечных масаў, але маса чорных дзірак і цэлых галяктыкаў можа дасягаць мільёнаў і мільярдаў сонечных масаў.

Сонечная маса можа быць разьлічана з працягласьці году, дыстанцыі ад Зямлі да Сонца (астранамічная адзінка)(AU) і гравітацыйнае канстанты (*G*) як

: M_\odot=\frac{4 \pi^2 \times (1{\rm AU})^3}{G\times(1{\rm yr})^2},

## Глядзіце таксама
* Сонечная сьвяцільнасьць
* Сонечны радыюс

Катэгорыя:Сонца
Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня масы
Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня ў астраноміі
Геоід

**Геоід** (літаральна — «нешта падобнае да Зямлі») — геамэтрычнае цела, адбівалае разьмеркаваньне патэнцыялу сілы цяжару на Зямлі, важнае паняцьце ў геадэзіі.

## Вызначэньне паняцьця «геоід»
Геоід вызначаецца як эквіпатэнцыяльная паверхня зямнога поля цяжару (уровенная паверхня), прыблізна супадальная зь сярэднім узроўнем водаў Сусьветнага акіяна у неабураным стане і ўмоўна працягнутая пад мацерыкамі. Адрозненьне рэальнага сярэдняга узроўню мора ад геоіда можа дасягаць 1 м. Па вызначэньні эквіпатэнцыяльнай паверхні, паверхня геоіда ўсюды пэрпэндыкулярная стромай лініі.

Некаторыя аўтары пазначаюць вышэйапісанае паняцьце тэрмінам не «геоід», а «асноўная уровенная паверхня», у той час як сам геоід вызначаецца як 3-мернае цела, абмежаванае гэтаю паверхняю.

## Гісторыя
Тэрмін «геоід» быў прапанаваны ў 1873 годзе нямецкім матэматыкам Яганам Бэнэдыктам Лістынгам для пазначэньня геамэтрычнай фігуры, больш сапраўды адбівалае форму Землі, чым эліпсоід кручэньня.

## Ужываньне
Геоід зьяўляецца паверхняю, адносна якое вядзецца адлік вышыняў над узроўнем мора. Дакладныя веды геоіда неабходны, у прыватнасьці, у навігацыі — для вызначэньня вышыні над узроўнем мора на аснове геадэзічнае вышыні, непасрэдна вымяранае GPS-прымачамі, а таксама ў фізычнай акіяналёгіі — для вызначэньня вышыняў марское паверхні.

## Квазігеоід

Постаць геоіда залежыць ад разьмеркаваньня масаў і шчыльнасьцяў у целе Зямлі. Яна не мае дакладнага матэматычнага выраза і зьяўляецца практычна неазначальнае, у сувязі з чым у геадэзічных вымярэньнях у Расеі і некаторых іншых краінах замест геоіда выкарыстоўваецца яго набліжэньне — квазігеоід. Квазігеоід, у адрозненьне ад геоіда, адназначна вызначаецца па выніках вымярэньняў, супадае з геоідом на тэрыторыі Сусьветнага акіяна і вельмі блізкі да геоіду на сушы, адхіляючыся толькі на некалькі сантымэтраў на раўніннай мясцовасьці і не больш чым на 2 мэтра ў высокіх горах.

## Глядзіце таксама
* Постаць Землі
* Зямны эліпсоід

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* В. Л. Панцялеяў. «Тэорыя постаці Зямлі» (курс лекцыяў)

Катэгорыя:Геадэзія
Катэгорыя:Геамэтрычныя целы
Кузьміно

Назву **Кузьміно́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Кузьміно — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Кузьміно — былая вёска ў Сеньненскім раёне

## Глядзіце таксама
* Кузьмінічы 
* Кузьмінка
Вызьненскі сельсавет (Салігорскі раён)

**Вы́зьненскі сельсаве́т** (афіцыйная назва — *Чырвонаслабадзкі́ сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Вызна.

## Гісторыя
18 сьнежня 2009 году Вызьненскі пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

29 студзеня 2010 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Баравая, Вялікі Рожан, Добрая Лука, Новы Рожан — ліквідаванага Рожанскага сельсавету.

21 сьнежня 2010 году ліквідаваная вёска Дошнава.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 288—290
*  С. 175


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Салігорскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2009 годзе
Даманавіцкі сельсавет (Салігорскі раён)

**Дама́навіцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Салігорскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Даманавічы.

## Гісторыя
28 жніўня 1924 году створаны ў складзе Старобінскага раёну Слуцкай акругі. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Бабруйскай акругі. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Старобінскім раёне БССР. З 1935 году ў Старобінскім раёне Слуцкай акругі. Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу 20 лютага 1938 году ў Старобінскім раёне Менскай вобласьці. З 20 верасьня 1944 году па 8 студзеня 1954 году ў складзе Бабруйскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаванага Князь-Возерскага сельсавету, вёска Забярэзінец перададзена ў склад Камунараўскага сельсавету Любанскага раёну. 

11 кастрычніка 1961 году ў склад сельсавету з Доўгаўскага сельсавету перададзена вёска Ананчыцы. 

25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Любанскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет далучаны да Салігорскага раёну.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2009 году насельніцтва сельсавету складала 2026 чалавек, зь іх 97,2 % — беларусы.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 8

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 213, 411
*  С. 50


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Салігорскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Сеньненскага раёну

У Сеньненскім раёне знаходзяцца 19 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 9 — помнікі археалёгіі, 3 — помнікі архітэктуры, 7 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Сеньненшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Вялікая Барздынь

**Вялі́кая Барзды́нь** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Вялікая Барздынь уваходзіць у склад Гаранскага сельсавету. Вёска месьціцца каля вытока ракі Чарнаруч.

## Насельніцтва
* 2010 год — 17 чалавек
* 1999 год — 23 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гаранскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Вялікае Сяло (Менскі раён)

**Вялі́кае Сяло́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Вялікае Сяло ўваходзіць у склад Гаранскага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1703 годзе як вёска ў складзе маёнтку Паморшчына ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 55 чалавек
* 1999 год — 66 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гаранскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Гарані (Менскі раён)

**Гара́ні** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Гарані ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Гаранскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 126 чалавек
* 1999 год — 103 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гаранскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Белдзяржстрах

«**Белдзяржстрах**» — найбуйнейшае страхавое прадпрыемства Беларусі, што мае прадстаўніцтвы ў кожным раёне і займае больш за палову рынка страхавых паслугаў. Урад Беларусі ўтварыў прадпрыемства Пастановай ад 31 кастрычніка 1991 г. № 399 з Галоўнай управы дзяржаўнага страхаваньня Міністэрства фінансаў. Паводле заканадаўства з 2004 г. прадпрыемства мае выключнае права на абавязковае страхаваньне ад няшчасных выпадкаў на вытворчасьці і прафэсійных захворваньняў, як і грамадзянскай адказнасьці перавозьніка перад пасажырамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Страхаваньне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Катэгорыя:Менск
Катэгорыя:Дзяржаўная эканоміка
Круча

**Кру́ча** — вёска ў Беларусі, на рацэ Асьліку. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавету Круглянскага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 364 чалавекі. Знаходзіцца за 18 км на захад ад Круглага, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Слаўнае.

Круча — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны (частка Віцебшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Кручу датуецца 1674 годам. У гэты час яна ўваходзіла ў склад Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва. У XVIII ст. Круча ўпамінаецца як мястэчка. На 1775 год тут было 7 дымоў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Круча апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Копыскім павеце Магілёўскай губэрні. На 1820 год у мястэчку было 35 двароў, на 1880 год — 62 двары, працавалі карчма і млын, штогод праводзілася 3 кірмашы. Праз Кручу праходзіў Віленскі паштовы тракт. На 1909 год — 95 двароў, пошта, фэльчарска-акушэрскі пункт, скарбовая вінная крама, крэдытнае таварыства, царкоўна-прыходзкая школа.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1918 годзе Кручу занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Круча абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 году Кручу вярнулі БССР, дзе яна стала цэнтрам сельсавету Круглянскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1940 год тут было 170 двароў. У Другую сусьветную вайну зь ліпеня 1941 да 27 чэрвеня 1944 году вёска знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. 

На 1972 год у Кручы было 97 двароў, на 1997 год — 189, на 1998 год — 189. 21 сьнежня 2011 год у зьвязку зь ліквідацыяй Кручанскага сельсавету вёску перавялі ў склад Філатаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1820 год — 425 чал.; 1880 год — 430 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1902 год — 222 чал., зь іх 18 праваслаўных, 10 каталікоў, 8 старавераў, 186 юдэяў; 1909 год — 672 чал.; 1940 год — 620 чал.; 1972 год — 453 чал.; 1997 год — 473 чал.; 1998 год — 500 чал.; 1999 год — 505 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 364 чал.

### Інфраструктура
У Кручы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, дом культуры, пошта.

## Турыстычная інфармацыя
### Страчаная спадчына
* Царква

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Філатаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Круглянскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Успаміны пра Палесьсе, Валынь і Літву

**«Успамі́ны пра Пале́сьсе, Валы́нь і Літву́»** () — рэляцыя з падарожжа па Крэсах Язэпа Крашэўскага. Упершыню пабачыла сьвет у Вільні ў 1840 року; парыскае выданьне 1860 праілюстраванае эскізамі, выкананымі самім аўтарам.

У наш час перавыдадзенае ў Варшаве ў 1985 року.

## Бібліяграфічныя зьвесткі
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Лічбавая копія другога выданьня (1860) у фармаце pdf

Катэгорыя:Творы Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага
Катэгорыя:Кнігі 1840 году
Катэгорыя:Дакумэнталістыка
Красналукі

**Красналу́кі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Эсе. Цэнтар сельсавету Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 532 чалавекі. Знаходзіцца за 40 км ад Чашнікаў.

Красналукі — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны (частка Віцебшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Красналукі датуецца 1633 годам. Паселішча ўваходзіла ў склад Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва і ў розныя часы знаходзілася ў валоданьні Храптовічаў, Прыбораў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Красналукі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Барысаўскага павету Менскай губэрні. На 1859 год у мястэчку было 36 двароў.

За часамі Першай сусьветнай вайны у лютым 1918 году Красналукі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Красналукі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары мястэчка і воласьці атрымалі Пасьведчаньні Народнага Сакратарыяту БНР, накіроўвалі ў Народны Сакратарыят скаргі на дзеяньні нямецкіх войскаў. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Красналукі ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 году Красналукі вярнулі БССР, дзе яны сталі цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. 

На 1940 год у Красналуках было 96 двароў, на 1 студзеня 1996 году — 212.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1883 год — да 400 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1940 год — 592 чал.; 1 студзеня 1996 году — 569 чал.; 1999 год — 595 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2005 году — 550 чал.; 2010 год — 532 чал.

### Інфраструктура
У Красналуках працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Могілкі юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Сынагога (XIX ст.)
* Царква Сьвятога Міхала Арханёла (1911; мураўёўка)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Красналуцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чашніцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Глыбоцкага раёну

У Глыбоцкім раёне знаходзіцца 61 аб’ект, які ўключаны ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 34 — помнікі археалёгіі, 23 — помнікі архітэктуры, 4 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Глыбоччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Старое Радча

**Старо́е Ра́дча** — вёска ў Беларусі, на рацэ Гнілцы. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавету Круглянскага раёну Магілёўскай вобласьці. Знаходзіцца за 5 км на поўнач ад Круглага, за 14 км ад чыгуначнай станцыі Талачын (лінія Ворша — Менск); на шашы Круглае — Талачын.

Радча — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны (частка Віцебшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Радча ўпамінаецца ў XVI ст. як мястэчка Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва. У розныя часы паселішча знаходзілася ў валоданьні Друцкіх-Талачынскіх, Заслаўскіх, Гарнастаяў, Сапегаў. На 1669 год тут было 8 двароў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Радча апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Быхаўскім павеце Магілёўскай губэрні. У 1782 годзе Кацярына II падаравала паселішча Кацярыне Дашкавай. На 1785 год тут было 24 двары.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Радча занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Радча абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 году Радчу вярнулі БССР. На 1931 год тут было 22 гаспадаркі, на 1993 год — 74.

У 2008 годзе Радча атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1785 год — 137 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1999 год — 240 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 228 чал.

### Інфраструктура
У Радчы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, клюб, бібліятэка.

## Турыстычная інфармацыя

### Страчаная спадчына
* Царква

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  S. 533.

Катэгорыя:Круглянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Круглянскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Раманаў

Назву **Рама́наў** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Раманаў — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны, цяпер вёска Леніна Горацкага раёну Магілёўскай вобласьці
* Раманаў — даўняе мястэчка гістарычнай Случчыны, цяпер вёска Леніна Слуцкага раёну Менскай вобласьці

### [[Польшча]]
* *сьпіс няпоўны*
* Раманаў — вёска ў Бельскім павеце Люблінскага ваяводзтва

### [[Украіна]]
* Раманаў — вёска ў Раманаўскім раёне Жытомірскай вобласьці

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар I Раманаў‎ (1777 — 1825) — імпэратар усерасейскі
* Еўдакім Раманаў (1855 —1922) — беларускі археоляг, гісторык, этнограф, фальклярыст.

## Падвойныя назвы
* Раманаў Лес

## Глядзіце таксама
* Раман
* Раманава
* Раманавічы
* Раманавы
* Раманаўка
* Раманаўскае
* Раманаўская
* Раманаўскі
* Раманаўцы
* Раманаўшчына
* Раманішкі
* Раманішчы
* Раманчук
* Раманчукі
* Раманы
* Раманькі
* Раманюк
* Раманюкі
Джэрэмі Рэнэр

**Джэрэмі Рэнэр** (; нарадзіўся  году, Мадэста, Каліфорнія, ЗША) — амэрыканскі актор. Двойчы намінаваўся на прэмію «Оскар». Атрымаў прэмію Гільдыі кінаактораў ЗША за выдатную гульню калектыву ў фільме *«[[Амэрыканская афэра]]»* (разам з Эмі Адамз, Крыстыянам Бэйлам, Луісам Сі Кеем, Брэдлі Купэрам, Джэкам Г’юстанам, Джэніфэр Лоўрэнс, Алясандра Нівола, Майклам Пэньня, Элізабэт Рэм ды Шы Ўіггэмам.

## Фільмаграфія
* *«[[Доктар Гаўс]]»* (2007)
* *«[[Шафа з параненымі]]»* (, 2008)
* *«[[Місія невыканальная: Пратакол «Фантом»|Місія невыканальная: Пратакол „Фантом“]]»* (, 2011)
* *«[[Горад (фільм, 2010)|Горад]]»* (, 2011)
* *«[[Амэрыканская афэра]]»* (, 2013)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каліфорніі
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Акторы XXI стагодзьдзя
Катэгорыя:Прадусары ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША
Джош Дэмэл

**Джош Дэ́мэл** (; нарадзіўся  году, Паўночная Дакота, ЗША) — амэрыканскі актор. Вядомы дзякуючы ролям у сэрыялах «Усе мае дзеці» й «Лас-Вэгас», а таксама галоўным ролям у фільмах «Аднойчы ў Рыме», «Жыцьцё, як яно ёсьць» і «Ціхая гавань». Ад 2006 году сустракаўся са сьпявачкай Фэрджы, зь якой ажаніўся ў 2009 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў ЗША
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Акторы XXI стагодзьдзя
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Чачкава

**Ча́чкава** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Чачкава ўваходзіць у склад Гаранскага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе ракі Пціч.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1001 чалавек
* 1999 год — 965 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гаранскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Іна Соркіна

**Іна Соркіна** (нар. 1971, Горадня) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1998), дацэнт (2003).

## Біяграфія
Вучылася ў СШ № 2 г. Капыля.У 1993 скончыла гістарычны факультэт, у 1996 — асьпірантуру Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Янкі Купалы. З 1996 працуе ў ім на катэдры гісторыі Беларусі.

Дасьледуе гісторыю мястэчак Беларусі, гістарычную ўрбаністыку, гісторыю беларускіх габрэяў. Аўтар некалькіх дзясяткаў артыкулаў, апублікаваных у розных айчынных і замежных навуковых зборніках і часопісах, манаграфіі «Мястэчкі Беларусі ў канцы XVIII — першай палове ХІХ ст.» (Вільня: ЕГУ, 2010.). Выкладае спэцыяльныя курсы з гісторыі беларускага нацыянальнага руху, гістарычнай урбаністыкі на Беларусі.

## Бібліяграфія
* * Мястэчкі Беларусі ў канцы XVIII — першай палове ХІХ ст.
* Феномен белорусско-еврейской толерантности в местечках Белоруссии XIX — начала XX в. (по материалам мемуаристики) // Свой или чужой? Евреи и славяне глазами друг друга: Сборник статей. Москва, 2003.
* Мястэчкі Зэльва і Дзярэчын у святле архіўных звестак // Славуты Зэльвенскі край: Матэрыялы навук. гісторыка-краязнаўчай канфер. Ліда. 2004. С. 87—97.
* Праблемы мястэчак Беларусі на старонках часопіса «Наш край» (другая палова 1920-х гадоў) // Гістарычны альманах. Т. 10. 2004. С. 141—150.
* Высяленні яўрэяў з сельскай мясцовасці ў гарады і мястэчкі Беларусі і іх наступствы (канец XVIII—XIX ст.) // «Białoruskie Zeszyty Historyczne» № 24, 2005.
* Мястэчкі Гродзенскага ўезда ў XIX — пачатку ХХ ст. // «Rocznik grodzieński» № 1, 2007. S. 9—33.
* «Памежжа» народаў, рэлігій, культур: міжэтнічныя і міжканфесійныя ўзаемадачыненні ў мястэчках Беларусі ў ХІХ — пачатку ХХ ст. // «Białoruskie Zeszyty Historyczne» № 31, 2009.
* Адукацыя ў Гродне ў першай палове XIX ст. па матэрыялам фонда Канцылярыі Гродзенскага губернатара // Гарадзенскі палімпсест. 2009. Дзяржаўныя ўстановы і палітычнае жыццё. ХV — ХХ ст. Гародня, 2009. С. 260—290.
* Мястэчкі як культурна-гістарычны фэномэн Беларусі // «Arche» № 3, 2010.
* Святочная культура мястэчак Беларусі // «Arche» № 7—8, 2011. С. 112—137.
* Яўрэі ў сацыяльнай тапаграфіі Параднай (Саборнай) плошчы Гродна ў канцы ХІХ — пачатку ХХ стст. // Цайтшрыфт. Т. 6. 2011. С. 57—72.
* Шыбека Захар, Соркіна Іна. Ці існуе ў Беларусі гістарычная ўрбаністыка? // Гістарычная ўрбаністыка. Гродна, 2011. С. 13—30.

## Вонкавыя спасылкі
* Соркіна Іна на Pawet.net

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1971 годзе
Зьвінячы (пасёлак)

**Зьвіня́чы** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Зьвінячы ўваходзяць у склад Гаранскага сельсавету. Пасёлак месьціцца на беразе ракі Іслач.

## Насельніцтва
* 2010 год — 51 чалавек
* 1999 год — 58 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гаранскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Андрыс Бэрзіньш

**Андрыс Бэрзіньш** (; нарадзіўся 10 сьнежня 1944 году, Нітаўрэ) — латвійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэзыдэнт Латвіі (2011—2015). Прадпрымальнік. Мільянэр.

## Біяграфія

### Адукацыя
У 1958 годзе — скончыў Нітаўрскую сярэднюю школу. У 1971 годзе — скончыў Рыскі політэхнічны інстытут па спэцыяльнасьці «радыёінжынэр». У 1988 годзе — скончыў Латвійскі дзяржаўны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «плянаваньне прамысловасьці».

### Кар’ера ў савецкі пэрыяд
З 1970 году — інжынэр, пасьля — дырэктар прадпрыемства «Электрон». Быў у КПСС.

З 1988 году — намесьнік Міністра побытавых паслугаў Латвійскае ССР. Узначальваў Раду народных дэпутатаў і выканаўчы камітэт Вальміерскага раёну. У 1990 годзе быў абраны ў Вярхоўную раду Латвіі, працаваў у фракцыі Народнага фронту Латвіі. 4 траўня 1990 году галасаваў за аднаўленьне незалежнасьці.

### Кар’ера ў незалежнай Латвіі
У 1993 годзе ўзначаліў фонд прыватызацыі пры Банку Латвіі. У 1993—2004 гадах — прэзыдэнт АТ Latvijas Unibanka. Са сьнежня 2006 году па красавік 2009 году — старшыня рады Latvenergo. У 2006—2010 гадах на грамадзкіх пачатках працаваў прэзыдэнтам Гандлёва-прамысловае палаты.

Працаваў дараднікам прэзыдэнта Skandinaviska Enskilda Bank, AS Unibanka

Пасьля сыходу на пэнсію Бэрзіньш вярнуўся ў актыўную палітыку. У 2005 годзе ён стаў кандыдатам у дэпутаты думы Рыгі ад Саюзу зялёных і сялянаў (СЗС). З 2 лістапада 2010 году — дэпутат Сойму Латвіі 10-га скліканьня і сябра фракцыі СЗС. З 4 лістапада 2010 году — чалец, а з 8 лістапада — старшыня камітэта па эканамічнай, сельскагаспадарчай, экаляґічнай і рэґіянальнай палітыцы Сойму. З 4 лістапада 2010 году — чалец Камісіі па запытах Сойму. З 17 сакавіка 2011 году па 25 траўня 2011 году — чалец Парлямэнцкай камісіі па расьсьледаваньні ў сувязі зь меркаванаю незаконнаю дзейнасьцю па паглынаньні і рэструктурызацыі АТ Parex Bank.

### Дзейнасьць падчас прэзыдэнцкай гонкі
2 чэрвеня 2011 году ўдзельнічаў у прэзыдэнцкіх выбарах і атрымаў у другім туры перамогу, набраўшы 53 дэпутацкія галасы супраць 43, пададзеных за Затлэрса. Афіцыйна ўступіў на пасаду 8 ліпеня 2011 году.

## Узнагароды
* Ланцуг ордэну Трох зорак (2011 год)
* Вялікі крыж ордэну Віестура (2011 год)
* Крыж Прызнаньня (2011 год)

## Крыніцы

## Літаратура
* Лата Лапса, «Латыш звычайны», 2011 г.

## Вонкавыя спасылкі

* Дадзеныя пра Бэрзіньша як дэпутаце Вярхоўнай Рады, кандыдаце ў 10-й Сойм і дэпутаце 10-го Сойма
* Andris Berzins — newly elected president of Latvia

Катэгорыя:Латвійскія палітыкі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Латвіі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Трох Зорак
Катэгорыя:Банкіры Латвіі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай Рады Латвійскай Рэспублікі
Катэгорыя:Дэпутаты Дзясятага Сойму Латвіі
Катэгорыя:Прадпрымальнікі Латвіі
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Мільянэры
Крашэва

Мясцовасьці з назвай **Крашэ́ва** ў Польшчы:
* Крашэва — вёска ў гміне Ойжэнь Цеханаўскага павету Мазавецкага ваяводзтва
* Крашэва — вёска ў гміне Старэ Поле Мальбарскага павету Паморскага ваяводзтва
* Крашэва — вёска ў гміне Ілова-Асада Дзялдоўскага павету Вармінска-Мазурскага ваяводзтва
* Крашэва — вёска ў гміне Лідзбарк Вармінскі Лідзбарскага павету Вармінска-Мазурскага ваяводзтва

## Падвойныя назвы
* Крашэва-Гачулты
* Крашэва-Падборнае
* Крашэва-Роры
* Крашэва-Славэнцін
* Крашэва-Фалькі
* Крашэва-Чубакі
Алеся Александровіч

**Але́ся Александро́віч** (12 ліпеня 1904, Менск — 25 жніўня 1947, Менск) — беларуская літаратуразнаўца і пэдагог. Сястра паэта Андрэя Александровіча.

## Жыцьцяпіс

На пачатку 1920-х гадоў адыгрывала адметную ролю ў грамадзкім жыцьці Менску, прымала ўдзел у дзейнасьці клюбу беларускае мастацкае інтэлігенцыі «Беларуская хатка». Сябравала з паэтам М.Чаротам У 1921 годзе стала першай выканаўцай ролі Алесі ў музычнай драме М.Чарота «» у Беларускім дзяржаўным тэатры, якую ён напісаў спэцыяльна для яе.

На працягу некалькіх гадоў сьпявала ў славутым тады беларускім хоры, якім кіраваў Уладзімер Тэраўскі. Слухаць сольнае выкананьне Алесі вельмі любіў Янка Купала. Актор і тэатральны дзяяч Яўген Рамановіч пісаў, што

У 1928 годзе скончыла БДУ. Выкладала літаратуру ў Беларускім пэдагагічным тэхнікуме. Паэт Міхась Кавыль (Язэп Лешчанка) узгадваў:

З 1934 па 1936 гады працавала ў аддзеле рэкамэндацыйнай бібліяграфіі Дзяржаўнай бібліятэкі БССР. Склала чытанкі для малодшых клясаў беларускай школы, хрэстаматыі па беларускай літаратуры. Першая хрэстаматыя выйшла ў 1928 годзе, апошняя кніга для чытаньня «Роднае слова» (13-е выданьне) убачыла сьвет праз 10 гадоў пасьля сьмерці ўкладальніцы (у 1957 г.). У 1944—1947 гадох працавала ў Літаратурным музэі Янкі Купалы. Аўтарка артыкулаў пра творчасьць З. Бядулі, А. Куляшова, П. Труса, К. Чорнага. Пераклала на беларускую мову кнігі Н. Крупскай «Пра Уладзімера Ільліча» (1925), Ул. Караленкі «Куплены хлопчык» (1947) і інш.

## Алеся Александровіч і Янка Купала
Знаёмая зь Я. Купалам з пачатку 1920-х гадоў. Часта бывала на кватэры паэта. Улетку 1933 году на яе запрашэньне Купала з жонкай адпачываў у Капылі ў доме Марозаў, бацькоў мужа Александровіч. Складальніца жыцьцёвага і творчага летапісу Янкі Купалы да 1917 году. Аўтарка ўспамінаў пра Купалу.

## Творы
* «Іван Дамінікавіч Луцэвіч (Янка Купала)» («Савецкі селянін», 9 сьнежня 1945 году).
* «Сябра моладзі» («Сталинская молодежь», 29 чэрвеня 1945 году.
* «Аб дакастрычніцкай творчасьці Янкі Купалы» (часопіс «Полымя», 1947, №6).
* «Паэма Янкі Купалы „Адвечная песьня“ ў ацэнцы дарэвалюцыйнай крытыкі» (часопіс «Беларусь», 1947, №6).
* Успаміны ў зборніку «Янка Купала», Мн., 1952.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с., 26 л. іл.; Артыкул «Александровіч Алеся» / Аўтар — Н. П. Саламевіч. — С. 36.

## Вонкавыя спасылкі
* Стагодзьдзе Купалавай Алесі / Аўтар — А.Гесь / Газэта «Звязда», 13 ліпеня 2004 году

Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Купалазнаўцы
Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
Апэкс (астраномія)

**Апэкс** — пункт на нябеснай сфэры, у які накіраваная хуткасьць руху назіральніка адносна адвольнай сыстэмы адліку. Пункт, супрацьлеглы апэксу, завецца *антыапэксам*.

## Прыклады розных апэксаў

File:Hercules constellation map ru.svg|thumb|250px|Сонечны апэкс у сузор’і Гэркулеса
circle 113 175 12 Сонечны апэкс
rect 82 138 141 162 Сонечны апэкс
rect 152 79 186 94 M92
rect 207 124 235 140 M13
rect 41 147 64 158 Туманнасьць Кольца
rect 0 152 26 170 M56
rect 65 90 91 112 Вэга
rect 43 297 112 321 Зьмеядзержнік
rect 115 228 175 244 Гэркулес (сузор’е)
rect 63 47 101 66 Ліра (сузор’е)
rect 2 9 45 34 Лебедзь (сузор’е)
rect 184 6 232 25 Цмок (сузор’е)
rect 251 95 315 132 Паўночная Карона
rect 183 206 201 227 Карнэфорас
rect 185 278 210 291 Альфа Зьмеядзержніка

* Калі назіральніка зьмяшчаюць на паверхню Зямлі, то апэкс сутачнага руху назіральніка будзе супадаць з кропкаю усходу (*сутачны апэкс*).
* Апэкс арбітальнага руху Зямлі перасоўваецца на працягу года, застаючыся ў плоскасьці яе арбіты.
* Сонца рухаецца адносна найблізкіх зоркаў (адносна лякальнага стандарту супакою) з хуткасьцю 20 км/с з апэксам, які мае экватарыяльныя каардынаты α = 270°, δ = 30° (у сузор’і Гэркулеса). Пры гэтым Сонца рухаецца разам з гэтымі зоркамі вакол цэнтра Галяктыкі з хуткасьцю 220 км/с.
* Адносна міжзоркавага газу рух Сонца адбываецца ў кірунку α = 258°, δ = −17°.
* Адносна рэліктавага выпраменьваньня Сонца рухаецца ў кірунку да сузор’я Дзевы з хуткасьцю ≈370 км/с.

## Апэкс у «ЭСБЭ»
Напачатку XX стагодзьдзя «Энцыкляпэдычны слоўнік Бракгаўза і Эфрона» так апісваў гэтае паняцьце на сваіх старонках:

«Апэкс — ёсьць тая кропка на нябеснай сфэры, да якой у дадзены момант накіраваны рух Зямлі. Бо Зямля амаль не выходзіць з плоскасьці экліптыкі, то і апэкс ухіляецца ад гэтай плоскасьці толькі на вельмі малаважную велічыню, і бо арбіта Зямлі мала адрозьніваецца ад круга, то і кірунак А. складае заўсёды кут, блізкі да 90, з радыусам-вэктарам Зямлі. Такім чынам, прыблізнае становішча А. ёсьць λ = Θ—90°, β = 0. Больш дакладнае становішча А. атрымліваецца даведацца з наступных меркаваньняў. Калі *V* ёсьць хуткасьць Зямлі ў арбіце, *L* даўгата апэксу, то плошча, апісаная радыюсам вэктарам Зямлі ў адзінку часу, ёсьць \tfrac{1}{2}VR\sin(\Theta-L), што павінна ўраўноўвацца k\sqrt{1-e_2}, але V=k\sqrt{\tfrac{2}{R}-1}, такім чынам \sin(\Theta-L) = \frac{\sqrt{1-e_2}}{\sqrt{2R-R_2}}.

Калі \ R = 1+h, то \sin(\Theta-L) = \sqrt{\frac{1-e_2}{1-h_2}} ці \cos(\Theta-L) = \sqrt{\frac{e_2-h_2}{\sqrt{1-h_2}}}. Адгэтуль відавочна, што найвялікае значэньне \ \cos(\Theta-L) ёьсць *e*, што дае для Θ—L —90 найвялікае значэнне ±57°9″; *e* ёсьць велічыня сталая = 0,01677; h лёгка знаходзіцца для кожнага дня з Naut. Alm. і да т. п. календароў.

Становішча апэксу мае значэньне пры вызначэньні арбітаў мэтэорных струменяў, дзе, аднак, звычайна можна пакласці Θ—L = 90°».


## Крыніцы

Катэгорыя:Нябесная мэханіка
Катэгорыя:Астраномія
Дземяхоўскі сельсавет

**Дземяхоўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дземяхі (з 8 сьнежня 1926 году да 22 студзеня 2008 году).

## Гісторыя
У 1919 годзе створаны ў складзе Ровенскаслабадзкой (з 9 траўня 1923 году — Рэчыцкай воласьці) Рэчыцкага павету Гомельскай губэрні РСФСР (з 3 сакавіка 1924 — Беларускай ССР); з 8 сьнежня 1926 году — Рэчыцкага раёну Рэчыцкай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году — Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці).

30 сьнежня 1927 году ў выніку рэарганізацыі і ўзбуйненьня сельсаветаў Гомельскай акругі сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Салтаноўскага сельсавету.

22 студзеня 2008 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Дземяхі ў вёску Салтаноў.

Рашэньнем Гомельскай абласной рады дэпутатаў ад 19 чэрвеня 2008 году перайменаваны ў Салтаноўскі сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 12

У склад Дземяхоўскага сельсавету ўваходзілі пасёлкі: да 1962 году — Рымшаўка, да 1987 году — Новы Сьвет (зараз не існуюць).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 332, 333, 359, 360
*  С. 182

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2008 годзе
Перапіс насельніцтва ЗША

**Перапіс насельніцтва ЗША** — перапіс насельніцтва, які праводзіцца ў Злучаных Штатах Амэрыкі кожныя дзесяць гадоў. Адказнасьць за арганізацыю і правядзеньне перапісу нясе Бюро перапісу насельніцтва ЗША.

## Гісторыя
Артыкул 1 Канстытуцыі Злучаных Штатаў прадугледжвае, што перапіс насельніцтва павінен праходзіць не радзей аднаго разу ў дзесяць гадоў. Ад гэтага залежыць колькасьць мандатаў ад кожнага штату ў Палаце прадстаўнікоў і ў Калегіі выбаршчыкаў. Перапіс ажыцяўляецца кожныя 10 гадоў у гадах, якія сканчаюцца нулём (2000, 2010), і завецца «дзесяцігадовым». Разьдзел 13 Кодэксу Злучаных Штатаў апісвае працэдуру правядзеньня перапісу і апрацоўкі зьвестак.

Першы перапіс быў праведзены ў 1790 годзе пры Томасе Джэфэрсане.

З 1790 да 1840 гадоў перапіс праводзіўся сіламі шэрыфаў. З 1840 году ўзьнік цэнтральны офіс перапісу, які дзейнічаў толькі падчас дзесяцігадовага перапісу. У 1890 годзе ўпершыню пры перапісе выкарыстоўвалі электрычную табуляцыйную машыну Гэрмана Голерыта для апрацоўкі вынікаў.

## Вынікі перапісаў
* 1790 — 3 929 214,
* 1800 — 5 236 631,
* 1810 — 7 239 881,
* 1820 — 9 638 453,
* 1830 — 12 866 020,
* 1840 — 17 069 453,
* 1850 — 23 191 876,
* 1860 — 31 443 321,
* 1870 — 38 558 371,
* 1880 — 49 371 340,
* 1890 — 62 979 766,
* 1900 — 76 212 168,
* 1910 — 92 228 496,
* 1920 — 106 021 537,
* 1930 — 123 202 624,
* 1940 — 132 164 569,
* 1950 — 151 325 798,
* 1960 — 179 323 175,
* 1970 — 203 211 926,
* 1980 — 226 545 805,
* 1990 — 248 709 873,
* 2000 — 281 421 906,
* 2010 — 308 745 538.

## Публікацыя вынікаў
Пасьля правядзеньня перапісу публікуюцца абагульненыя статыстычныя вынікі, якія ня ўтрымліваюць пэрсанальных зьвестак грамадзян. Праз 72 гады пасьля перапісу закон дазваляе публікаваць поўную інфармацыю, атрыманую ў выніку перапісу.

2 красавіка 2012 году на сайце Нацыянальнага архіва ЗША выкладзены амаль 4 мільёны адсканаваных копіяў апытальных лістоў перапісу насельніцтва ЗША 1940 году, якія ўтрымліваюць інфармацыю аб 132,2 мільёна тагачасных амэрыканцаў.

## Крыніцы
Палата прадстаўнікоў ЗША

**Палата прадстаўнікоў ЗША** () — ніжняя палата Кангрэсу ЗША. У ёй прадстаўлены кожны штат прапарцыйна колькасьці насельніцтва. Колькасьць месцаў у палаце нязьменная і складае 435, хоць Кангрэс мае права зьмяняць колькасьць месцаў. Кожны прадстаўнік штату займае сваё месца на працягу двухгадовай кадэнцыі і можа быць пераабраны неабмежаваную колькасьць разоў. Кіраўніком палаты зьяўляецца сьпікер, які абіраецца сябрамі палаты.

Складаньне і паўнамоцтвы кангрэсу акрэсьленыя ў першым артыкуле Канстытуцыі ЗША. Пры гэтым не выкарыстоўваюцца паняцьці верхняя і ніжняя палаты. Асноўнай функцыяй Палаты зьяўляецца прыняцьцё фэдэральных законаў, гэта значыць такіх законаў, якія дзейнічаюць на тэрыторыі ўсіх штатаў. Білі, прынятыя ў Палаце, таксама праходзяць абмеркаваньне ў Сэнаце і візаваньне прэзыдэнтам ЗША, перш чым стануць законам.

## Глядзіце таксама
* Сэнат ЗША
* Кангрэс ЗША

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Сэнату ЗША

Катэгорыя:Палата прадстаўнікоў ЗША
ЗША
Катэгорыя:Палітыка ЗША
Тутэйшыя (фільм, 2007)

«**Тутэ́йшыя**» — мастацкі фільм Валерыя Мазынскага паводле п’есы Янкі Купалы, зьняты тэлеканалам «Белсат» супольна з кінастудыяй «Valred» у 2007 годзе. Прэм’ера фільму адбылася 9 сакавіка 2008 году ў Беластоку ў кінатэатры «Покуй».

## Акторы
* Павал Харланчук — *Мікіта Зносак*
* Анатоль Кот — *Янка Здольнік*
* Алег Гарбуз
* Яўгенія Жуковіч — *Аленка*
* Валер Шушкевіч
* Алена Іваньнікава
* Вольга Стахнюк
* Мікола Рабычын — *спраўнік*
* Вольга Лужкоўская
* Тацяна Папова — *Дама*
* Уладзімер Кішкурна — *поп*
* Франак Вячорка — *паніч*

## Дадатковыя зьвесткі
Фільм здымаўся ў польскім мястэчку Тыкоцін. Сцэна на кухні здымалася за 5 кілямэтраў ад Тыкоціна ў архаічнай вёсцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Тутэйшыя» (відэазапіс) на сайце LiveInternet
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Польскія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Беларускія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Польскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Валера Мазынскага
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Янкі Купалы
Катэгорыя:Фільмы 2007 году
Катэгорыя:Беларускія фільмы 2007 году