open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрэй Шаракоў

**Андрэй Шаракоў** ( 10 лістапада 1982 году) — колішні беларускі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
Выхаванец менскага РЦАП-БДУ. Пачынаў кар’еру ў «Дарыдзе» і «Зорцы-ВА-БДУ», а з 2004 году быў гульцом берасьцейскага «Дынама». У 2006—2009 гадах чатыры сэзоны запар зьяўляўся найлепшым бамбардзірам свайго клюбу, як то спачатку «Мікашэвічаў», а потым «Тарпэда». У 2009 годзе правёў палову сэзону ў азэрбайджанскім «Сымургу». У 2010 годзе вярнуўся ў Беларусь, дзе стаў гульцом «Менску». У сэзоне 2012 гуляў за «Гомель», а ў пачатку 2013 году перайшоў у мазырскую «Славію». Быў асноўным гульцом гэтага палескага клюбу. У жніўні 2013 году кантракт з «Славіяй» быў скасаваны на ўзаемную згоду, і Шаракоў перайшоў у «Граніт».

У «Граніце» замацаваўся ў якасьці асноўнага нападніка. Дапамог камандзе прабіцца ў Найвышэйшую лігу паводле вынікаў сэзону 2014 году. У лютым 2015 году падоўжыў кантракт з «Гранітам». Улетку 2016 году пакінуў каманду празь фінансавыя цяжкасьці клюбу і ўзгодніў працоўную дамову з сталічным «Промнем», якому дапамог заняць трэцяе месца ў Першай лізе.

У студзені 2017 пачаў падрыхтоўку да новага сэзону з «Промнем», аднак у лютым пакінуў каманду. Неўзабаве далучыўся да бабруйскай «Белшыны», зь якой у сакавіку падпісаў кантракт. Пакінуў бабруйскі клюб па заканчэньні сэзону ў сьнежні 2017 году. У ліпені 2018 году папоўніў склад другалігавай «Узды», дзе гуляў да канца году.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Гомелю»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Атэрасклероз

**Атэрасклероз** ( — «мякіна» + «цьвёрды») — зьмяншэньне крыватоку да тканак праз звужэньне прасьвету  ад высьціланьня яе ўнутраных сьценак халестэрынам у выглядзе бляшак. Выклікаецца халестэрынам, які ўваходзіць у склад  нізкай шчыльнасьці, пры адсутнасьці выдаленьня тлушчу і халестэрыну з   ліпапратэінамі высокай шчыльнасьці. Праяўляецца пры звужэньні прасьвету артэрыі напалову праз болевы прыступ. Найчасьцей церпяць каранарныя артэрыі, буйныя артэрыі галавы і ног, грудной і брушной поласьці. Зьяўляецца прычынай ішэміі ды вядзе да гангрэны ніжніх канцавінаў. На ўскладненьні хваробы прыпадае палова сьмяротных выпадкаў сярод дарослага насельніцтва Эўропы.

## Папярэджаньне
Разьвіцьцё хваробы стрымлівае ўніканьне тлустай ежы жывёльнага паходжаньня ды спажываньне гародніны (буракі, баклажаны, капуста й таматы) і ягадаў (агрэст, ажыны, маліны, чарнаплодныя рабіны, суніцы, чарнасьліў і яблыкі), што выводзяць халестэрын. Таксама варта ўнікаць тытунепаленьня і пераахаладжэньня.

## Чыньнікі
Хваробе спрыяе павышаны артэрыяльны ціск, залішняя вага цела, маларухомы лад жыцьця, хранічныя стрэсы й паленьне.

## Праявы
На першай (пачатковай) ступені хваробы адзначаецца зябкасьць, сутаргі ў , паколваньне і смыленьне ў кончыках пальцаў, стомленасьць. Перамежавальная кульгавасьць выяўляецца праз боль у  цягліцах галёнкі і ступні, што змушае спыняць хаду.

На другой ступені скура становіцца сухой і лушчыцца, зьяўляецца . Замаруджваецца рост пазногцяў, яны патаўшчаюцца, становяцца крохкімі з матавай і . Парушэньне росту валасоў вядзе да зьяўленьня ўчасткаў аблысеньня. Разьвіваецца атрафія падскурнай тлушчавай клятчаткі і дробных цягліцаў.

Трэцяя ступеня выяўляецца праз боль у пашкоджанай канцавіне ў спакоі, што замінае хадзіць. Афарбоўка скураных покрываў рэзка зьмяняецца ў залежнасьці ад позы пашкоджанай канцавіны. Яе пад’ём суправаджаецца пабяленьнем, апусканьне — пачырваненьнем скуры, якая вытанчаецца і становіцца лёгкаранімай. Дробныя раны ў выніку пацёртасьцяў, удараў, стрыжкі пазногцяў прыводзяць да ўтварэньня трэшчынаў і хваравітых язваў на паверхні.

На чацьвёртай ступені боль ў ступні і пальцах становіцца пастаянным і невыносным. Краі і дно язваў на пальцах пакрываюцца брудна- налётам. Далучаецца  ступні і галёнкі, разьвіваецца  пальцаў і ступняў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Кардыялёгія
Хойнаў

**Хо́йнаў** (), гіст. ***Га́йнаў*** (, ) — места і гміна ў Легніцкім павеце Ніжнесылескага ваяводзтва, на рацэ Скора. Найвялікашае па колькасьці насельніцтва места ў Легніцкім павеце і 27 — у ваяводзтве. Насельніцтва — 14 367 жыхароў (2011).

## Геаграфія
Хойнаў знаходзіцца ў цэнтральна-заходняй частцы Ніжнесылескага ваяводзтва, у заходняй частцы Легніцкага павету. Празь места ва ўсходнім кірунку працякае рака Скора і рака Млыноўка — у заходнім.

Хойнаў мае аўтамабільнае і чыгуначнае злучэньне з найбольшымі местамі Польшчы. За 5 км на поўдзень ад места знаходзіцца аўтастрада А4.

Места плошчаю 5,32&nbsp;км² займае 0,71% паверхні павету.

## Мінуўшчына
Паселішча зьявілася тут у XIII стагодзьдзі пад назваю Гайнаў. У 1333 року атрымала мескія правы і з тае пары пачало хутка разьвівацца.

Па наезьдзе гусітаў месца перажыла заняпад. Быў спалены амаль увесь цэнтар і замак, аднак княскія прывілеі дазволілі хутка вярнуць былую веліч. Найбольшага росквіту Хойнаў дасягнуў у XVI стагодзьдзі, аднак пад яго канец надышоў упадак, спрычынены як пажарамі, так і эпідэміяй зь вялікай колькасьцю ахвяраў (1613).

Пасьля Трыццацігадовай вайны 1618—1648 і чарговай эпідэміі насельніцтва амаль цалкам было зьнішчанае. Пасьля трох войнаў у 1740 року Хойнаў адышоў да Прусіі.

У сярэдзіне XIX стагодзьдзя адчыненая чыгунка, якая злучыла места з Баляслаўцам і Легніцай, што станоўча паўплывала на разьвіцьцё гаспадаркі, зьявіліся мэталюргічная, папяровая і скураная прамысловасьць, а таксама друкарня. У гэтую пару колькасьць насельніцтва вырасла ўдвая.

Напрыканцы II сусьветнай вайны Хойнаў апынуўся ў сфэры вайсковых дзеяньняў 1-га Ўкраінскага фронту Саветаў. 10 лютага 1945 52-я армія пад даводзтвам генэрала Кароцьева здабыла места; 60% яго было зруйнавана. Паводле вынікаў дамовы між дзяржавамі-пераможцамі места было перададзенае Польшчы. Нямецкае насельніцтва было пераселенае за Одру; места пэўны час называлася *Гаевіцка*, пасьля чаго была прынятая гістарычная форма *Хойнаў*.

## Турыстычная інфармацыя
* гістарычны цэнтар
* касьцёл парафіі Беззаганнага Зачацьця НПМ («малы касьцёл», 1909—1911)
* эвангельскі збор Панны Марыі, цяпер рыма-каталіцкі касьцёл сьвятых Пятра і Паўла («вялікі касьцёл», XIV, XV стагодзьдзі, 1659, 1857 рокі)
* замак Пястаў, цяпер Рэгіянальны музэй (другая палова XIII стагодзьдзя, XIV-XV стст., 1546 рок, канец XVIII ст., сяр. XX ст.)
* комплекс чыгуначнага вакзалу (1908)
* даўняя плябанія (XVIII, XIX стст.)
* комплекс цукроўні (1882, 1910-35)

## Насельніцтва

## Ураджэнцы і жыхары
* Горст Малер (нарадзіўся ў 1936) — нямецкі нэанацыст
* Георг Міхаэліс (1857—1936) — нямецкі канцлер

## Крыніцы

## Літаратура
* Henryk Szoka. Opowieści o Chojnowie. Legnica 1987.
* Dolnośląskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Towarzystwo Miłośników Chojnowa. Chojnów i okolice. Wrocław 1986.

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыйны партал места і гміны Хойнаў
* Хойнаў і хайнавяне
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Легніцкі павет
Катэгорыя:Гарады Ніжнесылескага ваяводзтва
850-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 858 да н. э. — Салманасар III стаў каралём Асырыі

-001150
Катэгорыя:IX стагодзьдзе да н. э.
Бойніцы

**Бо́йніцы** (, , ) — места ў цэнтральнай Славаччыне ў верхавінах ракі Нітра, побач з Прэвідзай. Насельніцтва — 4983 чалавекі (2005). Бойніцы добра вядомыя турыстычнымі атракцыёнамі: найстарэйшым заапаркам у Славаччыне, найбольш наведваным замкам і адным з найстарэйшых курортаў у Славаччыне.

Бойніцкі замак, які стаіць па-над местам, пабудаваны на травэртынавай скале з натуральнай пячорай. У замку здымаліся шматлікія міжнародныя фільмы, і шторок у ім ладзіцца міжнародны фэст прывідаў.

## Геаграфія
Бойніцы знаходзяцца ў верхнім цячэньні ракі Нітра, пад Стражаўскімі гарамі. Іхняя блізкасьць да Прэвідзы (4&nbsp;км) дазваляе мець супольную транспартную сыстэму. Сярод іншых найбольшых местаў — Жыліна (60&nbsp;км на поўнач) і Трэнчын (65&nbsp;км на захад).

## Мінуўшчына
Першыя пісьмовыя згадкі пра Бойніцы датаваныя 1113 рокам, калі ў  згаданы Бойніцкі замак і ягоныя ваколіцы. Акты пішуць і пра будаўніцтва фары. Пад 1244 сустракаюцца дакумэнтаваныя згадкі пра касьцёл, што пацьвярджае палажэньне места як цэнтру рэлігійнага жыцьця Верхняй Нітры. У 1366 року кароль Людвік I надаў Бойніцам мескія прывілеі.

У Сярэднявеччы дзеля абароны места Турзоны і Пальфі ўзьвялі вакол Бойніцаў абарончы мур, скончаны ў 1663 року. Значэньне Бойніцаў павысіла і пабудова  зь Вены да Сяміградзьдзя. З 1613 да 1823 року Бойніцы былі адной з паштовых станцыяў на гэтым тракце.

Разьвіцьцё гандлю і рамёстваў спрычынілася да ўтварэньня цэхаў, зь якіх у 1653 згаданыя цэх шаўцоў, муляраў, сапожнікаў, краўцоў, ткачоў, маляроў, гарбароў і бандароў. На чале места стаяў рыхтар з 12 сэнатарамі, яму дапамагаў пісар і гайдук.

Да 1872 Бойніцы былі гаспадарчым, адміністрацыйным і вайсковым цэнтрам рэгіёну; з пачатку XX стагодзьдзя гэтая роля перайшла да Прэвідзы. Мескія правы былі вернутыя ў 1966 року.

## Насельніцтва

## Турыстычная інфармацыя
* Бойніцкі замак XI стагодзьдзя, выяўлены ў мностве фільмаў і сэрыялаў, шторок у ім ладзіцца Фэст прывідаў і жахаў
* Касьцёл сьвятога Марціна XIV стагодзьдзя, першапачаткова гатычны, зь цікавым барокавым інтэр’ерам
* барокавая капліца сьвятога Яна Непамуцкага XVI стагодзьдзя
* рэнэсансныя і барокавыя жылыя дамы на плошчы
* Бойніцкі заапарк, найбуйнейшы ў Славаччыне
* Ліпа караля Мацея, 700-рокавая вялікалістная ліпа, адно з найстарэйшых дрэваў у Славаччыне
* Пячоры

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Міраслава Ваўрынец, тэнісістка
* Карына Габшудава, тэнісістка
* Робэрт Крэсьцьянка, бабсьляіст
* Юрай Куцка, футбаліст
* Марэк Мацяшка, біятляніст
* Міраслаў Мэчырж, тэнісіст
* Марцін Пэтраш, футбаліст
* Андрэй Сэкера, хакеіст

## Партнэрскія месты
*  Бад Кроцынген
*  Есенік
*  Затар
*  Роста

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Бойніцкі замак 
* Бойніцкі курорт 
* Фатаздымкі Бойніцаў


Катэгорыя:Курорты Славаччыны
Люгана (футбольны клюб)

«**Люга́на**» () — швайцарскі футбольны клюб з гораду Люгана. Заснаваны ў 1908 годзе. Трохразовы чэмпіён Швайцарыі, трохразовы ўладальнік Кубка Швайцарыі.

## Гісторыя
Футбольны клюб «Люгана» быў сфармаваны 28 ліпеня 1908 году і першыя гады кіраваўся Эрнэстам Карсыні. Упершыню клюб прасунуўся ў найвышэйшы дывізіён толькі ў 1922 годзе. Пасьля некалькіх гадоў ваганьняў паміж лігамі, «Люгана» здабыло свой першы Кубак Швайцарыі ў 1931 годзе. У наступным дзесяцігодзьдзі футбалісты з поўдня краіны здабылі тры тытулы чэмпіёнаў Швайцарыі ў 1938, 1941 і 1949 гадах. Першыя пяцьдзясят гадоў свайго існаваньня клюб ладзіў свае хатнія матчы на стадыёне Кампа Марцыё, але з нагоды добрых вынікаў каманды горад пабудаваў клюбу новы стадыён Карнарэда. Арэна была адкрытая 26 жніўня 1951 году і першапачаткова зьмяшчала 15 тысяч гледачоў.

У 1968 годзе «Люгана» здабыў свой чарговы Кубак Швайцарыі, дзякуючы чаму атрымаў права на ўдзел у розыгрышы Кубка ўладальнікаў кубкаў. Дэбют у эўрапейскім турніры быў няўдалым, бо швайцарцы двойчы саступілі гішпанскай «Барсэлёне». У дадатак матч у гасьцях быў зусім кепскім, бо люганцы атрымалі паразу зь лікам 3:0. Праз два гады «Люгана» дэбютавала і ў Кубку УЭФА, але тамака таксама выбылі ўжо ў першым раўндзе, у двубоі саступіўшы польскай «Легіі».

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Люгана
Галоўчыцы (Камянецкі раён)

**Гало́ўчыцы** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Галоўчыцы месьцяцца за 11&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 51&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 24&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Беласток.

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX стагодзьдзя: маёнтак і вёска ў Берасьцейскім павеце Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі, уладаньне Янішэўскага.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі 75 рэвіскіх душ.
* 2-я палова XIX стагодзьдзя: вёска і маёнткі ў Войскай воласьці таго ж павету.
* 1890: у вёсцы больш за 153 дзесяціны зямлі, маёнткі Івана Магільніцкага (больш за 100 дзесяцінаў зямлі) і Сьцяпана Нічыпарука (больш за 80 дзесяцінаў зямлі).
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 25 двароў, 170 жыхароў. У аднайменным маёнтку дзейнічалі школа граматы, хлебазапасная крама, 2 кузьні.
* 1905: у вёсцы — 199 жыхароў, у маёнтку — 11 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, вёска і фальварак у Войскай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: разам у вёсцы і фальварку 19 двароў, 96 жыхароў.
* 1928: у Дзьмітравіцкай гміне таго ж павету.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: вёска ў Агародніцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. 
* 1941—1945: цягам Другой сусьветнай вайны на франтах загінулі 6 жыхароў вёскі.
* 1948: у пачатковай школе 41 вучань.
* 1949: у вёсцы арганізаваны калгас «Франтавік».
* 1951: у калгасе «Новы шлях».
* 1962: у саўгасе «Белавескі» (у 1982 годзе перайменаваны ў «Першамайскі», у 1991 годзе рэарганізаваны ў калгас).
* 1964: у Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1960 год — 141 жыхар; 1970 год — 188 жыхароў; 1999 год — 123 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 123 жыхары, 52 двары; 2010 год — 97 жыхароў

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы». У вёсцы дзейнічаюць дом сацыяльных паслуг і бібліятэка.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;36.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
840-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 841 да н. э. — паход Салманасара III на Дамаск

-001160
Катэгорыя:IX стагодзьдзе да н. э.
Сава

Назву **Сава** маюць:

* Сава — драпежная птушка
* Сава — рака ў Эўропе, прыток Дунаю
* Сава — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
830-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 836 да н. э. — грамадзянская вайна ў Эгіпце

-001170
Катэгорыя:IX стагодзьдзе да н. э.
Харкаўка

Назву **Харкаўка** маюць:

* Харкаўка — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці
* Харкаўка — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Харкаўка — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Мікоз

**Мікоз** ( — грыб) — грыбковая інфэкцыя лёгкіх і скуры жывёлаў і чалавека, што выклікаецца ўдыханьнем і пранікненьнем у скуру грыбковых . Найчасьцей пашкоджвае скуру і пазногці пальцаў  і кісьцяў, таксама скуру тулава, валасістую частку галавы. Прыводзіць да такіх ускладненьняў, як , алергія, гнойная інфэкцыя,  запаленьне.

## Папярэджаньне
Прадухіленьню хваробы спрыяюць:
* штодзённае мыцьцё ног цёплай вадой з мылам;
* выціраньне да суха ног між пальцамі пасьля душа;
* рэгулярнае ачышчэньне мыйнымі сродкамі дывановых пакрыцьцяў, падлогі, ваннай, манікюрных нажніцаў і пэдыкюрных прыладаў, губак, мачалак;
* нанясеньне процігрыбковага крэма, мазі ў гарачы час году;
* адначаснае лячэньне з хворымі сваякамі дзеля ўнікненьня паўторнага заражэньня;
* хаджэньне абутым у лазьні, басэйне і спартзале;
* душ з мачалкай і мылам пасьля пляжа.

## Чыньнікі
Заражэньню грыбком спрыяюць цяпло і вільгаць у месцах агульнага карыстаньня (басэйн, душавы пакой, лазьня, пляж, спартовая зала), працяглае нашэньне цеснага, нязручнага, невэнтыляванага абутку, сваякі з захворваньнем, дэфармацыя ступняў, парушэньне кровазвароту ў сасудах ног, цукровы дыябэт, вузкія міжпальцавыя прамежкі, павышаная патлівасьць скуры, мікратраўмы.

## Праявы
Напачатку праяўляецца праз пачырваненьне, запаленьне, сьверб скуры. Потым зьяўляюцца пухіркі, якія лопаюцца, ператвараюцца ў эрозіі і трэшчынкі. Пасьля іх загойваньня назіраецца лушчэньне скуры. Скура становіцца сухой з прыкметнымі раўчукамі. Утвараюцца трэшчыны, адбываецца патаўшчэньне скуры.

Аб грыбковым парушэньні пазногцевых пласьцінак сьведчыць памутненьне, станчэньне, патаўшчэньне пазногцяў, зьяўленьне на іх палосаў і плямаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Захворваньні
Шклоўская ратуша

**Шкло́ўская ра́туша** — помнік архітэктуры XVIII ст. у Шклове, адзін з сымбаляў места. Знаходзіцца на гістарычным Рынку. Утварае адзіны ансамбль з гандлёвымі радамі. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Будавалася ў 1770—1772 гадох у ансаблі новага Рынку разам з гандлёвымі радамі. Ратуша з галоўнымі крамамі разьмяшчалася ў цэнтры гэтага комплексу. З чатырох кутоў комплексу знаходзіліся сьвірны, а пасярэдзіне верхняга рада — мескія вагі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай, калі Шклоў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, ратуша заставалася ў здавальняльным стане. Разам з тым, адбыліся некаторыя зьмены ў вонкавым выглядзе будынка.

### Найноўшы час
У Другую сусьветную вайну ратуша і гандлёвыя рады атрымалі пашкоджаньні.

У 1999 годзе ратушу адрэстаўравалі, а гандлёвыя рады адбудавалі наноў. У новым будынку месьціцца гімназія, а ў самой ратушы — школьны музэй.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта прастакутны, блізкі да квадрата ў пляне 2-павярховы будынак, накрыты вальмавым дахам. У цэнтры разьмяшчалаецца 2-ярусная 8-гранная вежа, якая падзяляецца пілястрамі і завяршаецца гранёным купалам зь фігурным шпілем. На вежы знаходзіліся гадзіньнік, звон і аглядальная пляцоўка. Сьцены таксама падзяляюцца пілястрамі і праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі. Першы паверх і пілястры дэкаруюцца роўным рустам. У першым ярусе ёсьць скразны праезд. На другі паверх вялі кутнія 2-маршавыя сходы. На першым паверсе знаходзіліся розныя службовыя памяшканьні. Асноўная частка памяшканьняў групавалася на другім паверсе з бакоў кароткага калідора.

З абодвух бакоў да ратушы далучаюцца 1-павярховыя гандлёвыя рады, якія ствараюць замкнёную кампазыцыю зь вялікім унутраным дваром. Крамы арыентуюцца аркамі ўва ўнутраны двор і на вуліцу, што дазволіла на адносна невялікай плошчы сканцэнтраваць да 120 гандлёвых памяшканьняў. Ува ўсходнім і заходнім карпусах гандлёвых радоў разьмяшчаюцца праезды. З кутоў комплексу разьмяшчаюцца 2-павярховыя квадратныя ў пляне сьвірны з шатровым пакрыцьцём. Фасады кутніх будынкаў падзяляюцца руставанымі пілястрамі.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Škłoŭskaja ratuša. Шклоўская ратуша (A. Astankovič, 1890-99).jpg|М. Астанковіч, 1905 г.
Škłoŭ, Rynak. Шклоў, Рынак (1918).jpg|1918 г.
Škłoŭ, Rynak. Шклоў, Рынак (1920-29).jpg|1920-я гг.
Škłoŭskaja ratuša. Шклоўская ратуша (A. Viner, 1939).jpg|А. Вінэр, 1939 г. 


Škłoŭskaja ratuša. Шклоўская ратуша (A. Viner, 1939) (2).jpg|А. Вінэр, 1939 г. 
Škłoŭskaja ratuša. Шклоўская ратуша (01.1942).jpg|студзень 1942 г.
Škłoŭ. Шклоў (1943).jpg|1943 г.
Škłoŭskaja ratuša. Шклоўская ратуша (06.1944).jpg|чэрвень 1944 г.


### Сучасныя здымкі

Шклоў. Ратуша ўзімку (03).jpg|Агульны выгляд
Шклоў. Ратуша ўзімку (01).jpg|Галоўны фасад
Ратуша ў Шклове 2015.jpg|Бакавы фасад
Шклоў. Ратуша (03).jpg|Гандлёвыя рады


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Ратушы
Шклоў
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:1772 год у Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1772 годзе
Катэгорыя:Славутасьці Шклова
Чачэрская ратуша

**Чачэ́рская ра́туша** — помнік архітэктуры XVIII ст. у Чачэрску, адзін з сымбаляў места. Знаходзіцца на гістарычным Рынку. Твор архітэктуры клясыцызму з элемэнтамі рэтраспэктыўнай готыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1510 годзе вялікі князь Жыгімонт Стары надаў Чачэрску Магдэбурскае права. Неўзабаве ў месьце збудавалі драўляную ратушу.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Чачэрск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у 1774 годзе маскоўская гаспадыня Кацярына II падарыла места генэрал-губэрнатару графу Чарнышову. Граф стварыў сымэтрычны мураваны архітэктурны ансамбль: вакол новай ратушы, на аднолькавай адлегласьці ў некалькі кварталаў выбудаваў 4 храмы: тры царквы і касьцёл (захавалася толькі Спаская царква).

### Найноўшы час
У 2003 годзе ратушу адрэстаўравалі. У верасьні 2004 году ў будынку адкрыўся Чачэрскі гістарычна-этнаграфічны музэй.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму з элемэнтамі рэтраспэктыўнай готыкі. Гэта мураваны 2-павярховы квадратны ў пляне будынак, завершаны 5 драўлянымі чацьверыковымі вежамі; 4 зь іх разьмешчаныя на кутах асноўнага аб’ёму і ўвянчаныя шпілямі, 5-я (больш высокая і звужаная ўверсе) — пасярэдзіне на масіўным чацьверыковым барабане. Аконныя праёмы прастакутныя, стральчатыя і з паўцыкулярнымі аркавымі завяршэньнямі. Карніз зь фігурнымі кранштэйнамі. Да 2 уваходаў з бакоў галоўнага фасаду вядуць манумэнтальныя каменныя сходы.

Паверхі маюць сымэтрычны плян: каля цэнтральнай квадвартнай у пляне залі групуюцца па 4 прастакутныя і круглыя ў пляне памяшканьні.

## Галерэя

Čačerskaja ratuša. Чачэрская ратуша (1895).jpg|1895 г.
Čačerskaja ratuša. Чачэрская ратуша (1941).jpg|1941 г.
Čačerskaja ratuša. Чачэрская ратуша (1941-44).jpg|1941—1944 гг.  
Čačersk, Rynak. Чачэрск, Рынак (1941-44).jpg|1941—1944 гг. 


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Ратушы
Чачэрск
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Слонімская ратуша

**Слонімская ратуша** — помнік архітэктуры XVIII ст. у Слоніме, адзін з сымбаляў места. Знаходзіцца на гістарычным Рынку, замыкаючы яго паўднёва-ўсходні бок. Твор архітэктуры барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ад перабудоваў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваную ратушу ў Слоніме збудавалі ў другой палове XVIII ст.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Слонім апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, расейскія ўлады пазбавілі места Магдэбурскага права. У XIX стагодзьдзі ратушу істотна перабудавалі.

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне ў будынку ратушы пэўны час разьмяшчалася меская адміністрацыя.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта прастакутны ў пляне 2-павярховы будынак пад 2-схільным дахам. Разам з службовымі карпусамі ён стварае замкнёны двор. Кампазыцыя будынка адносіцца да тыпу бязьвежавых, строга сымэтрычных (не было традыцыйнай вежы — сымбалю магістрату). Падзел фасадаў роўнічны: пілястры, філёнгі, нішы. 

Плян калідорна-анфіляднага тыпу з цэнтральным вэстыбюлем і міжпавярховай лесьвіцай. Апрача пакояў сябраў магістрату і залі паседжаньняў, у ратушы былі памяшканні суду, гаўптвахты, архіву.

Раней будынак аздабляўся 4-калённым портыкам з скульптурнай застаўкай на франтоне. Дваровы фасад дагэтуль захаваў дэкарацыю ў выглядзе пілястраў, што адносяцца да XVIII ст.

## Галерэя

Słonimskaja_ratuša._Слонімская_ратуша_(1814)_(2).jpg|значак|Слонімская ратуша, абмер 1814 году
Slonimskaja ratusa.jpg|значак|Слонімская ратуша, стан на 2021 год


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Караткевіч В., Кулагін А. Помнікі Слоніма. — Менск: Навука і тэхніка, 1983.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Ратушы
Слонім
Хвароба руху

**Хвароба руху** (*кінетоз*; народныя назвы — угойдваньне, марская хвароба) — разлад адчуваньняў  праз бачны рух пры адначасным бязьдзеяньні ног.

## Папярэджаньне
Унікненьню праяваў нядужасьці спрыяюць: 1) аэробіка, гайданьне на арэлях і гамаку, куляньне, плаваньне, практыкаваньні на турніку, скокі на батуце і танцы, 2) выспанасьць, пазьбяганьне паленьня, ужытку сьпірта, тлустай і вэнджанай ежы, малочных вырабаў і газаваных напояў, 3) паглыбленьне ў прыемныя ўспаміны і мары аб будучыні, 4) разьмяшчэньне тварам па ходзе руху, засяроджанасьць на нерумомым прадмеце замест мільгатлівага навакольля, пазьбяганьне чытаньня, 5) ляжаньне на сьпіне, праслухоўваньне лёгкай рытмічнай музыкі, 6) пазьбяганьне перагрэву, пераахаладжэньня, рэзкіх пахаў, 7) глыбокае і рытмічнае дыханьне, 8) кіслае пітво і жуйкі.

## Чыньнікі
Узьнікненьню недамаганьня спрыяюць частыя перапады хуткасьці, рэзкія павароты, сьпёка, духата.

## Праявы
Выяўляецца праз адчуваньне нястачы паветра, запамарока, моцны халодны пот, празьмернае сьлінааддзяленьне, млоснасьць, ваніты.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*
Чавуская ратуша

**Чавуская ратуша** — помнік архітэктуры XVIII ст. у Чавусах, адзін з сымбаляў места. Знаходзілася на гістарычным Рынку, побач з кляштарным комлексам айцоў-кармэлітаў. Твор архітэктуры барока. Існавала да сярэдзіны XIX ст.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
12 жніўня 1634 году кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза надаў Чавусам Магдэбурскае права. Неўзабаве ў цэнтры места, на Рынку збудавалі мураваную ратушу ў стылі барока. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Чавусы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у 1780 годзе на месцы, дзе цяпер знаходзіцца мэмарыяльны комплекс у мескім парку, збудавалі новую ратушу. На працягу 70 гадоў у Чавусах было дзьве ратушы. У сярэдзіне XIX ст. будынак старой ратушы прыйшоў у заняпад.

У 1840 годзе будынак новай ратушы перабудавалі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Але на старым падмурку будынак пачаў хутка разбурацца, і ўжо ў 1864 годзе царкву разабралі.

## Архітэктура
Ратуша мела вежавую кампазыцыю з купальным завяршэньнем. На будынку знаходзіўся вялікі гадзіньнік. 

Вакол ратушы ў адвольным парадку разьмяшчаўся комлекс крамаў.

## Галерэя

Čavuskaja ratuša. Чавуская ратуша (1801-50).jpg|1-я палова XIX ст.
Čavusy, Basia. Чавусы, Бася (1840).jpg|1840 г.
Čavuskaja ratuša. Чавуская ратуша (1842).jpg|1842 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* Зубовіч Я. Чавусы — горад Святога Марціна: (нарысы па гісторыі ад заснавання да 1917 г.). — Магілеў: Магілёўская абласная тыпаграфія, 2008. — 254, [1] с.: іл., факсім. ISBN 978-985-6848-34-9

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Ратушы
Чавусы
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Чавускі раён
Ружанская ратуша

**Ружа́нская ра́туша** — помнік архітэктуры XVIII ст. у Ружанах, адзін з сымбаляў мястэчка. Знаходзілася на Рынку, на месцы сквэру. Твор архітэктуры клясыцызму. Існавала да XIX ст.

## Гісторыя
20 чэрвеня 1637 кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза надаў Ружанам Магдэбурскае права. Неўзабаве ў мястэчку збудавалі ратушу.

Ратуша ўпамінаецца ў інвэнтары мястэчка 1728 году. У XVIII ст., відаць, замест старой збудавалі новую ратушу ў стылі клясыцызму. Захаваліся яе абмеры.

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795) расейскія ўлады пазбавілі Ружаны Магдэбурскага права, а ратушу зруйнавалі.

## Галерэя

Ružanskaja ratuša. Ружанская ратуша (J. Becker, 1762-88).jpg|Вежа
Ružanskaja ratuša. Ружанская ратуша (J. Becker, 1762-88) (3).jpg|Плян
Ružanskaja ratuša. Ружанская ратуша (J. Becker, 1762-88) (2).jpg|Агульны выгляд


## Крыніцы

Катэгорыя:Ратушы
Ружаны
Ратуша
Чэхаславацкі гандлёвы банк

**Чэхаслава́цкі гандлёвы банк** (, ČSOB) — камэрцыйны банк у Славаччыне і Чэхіі. Уласьнік — бэльгійскі банк KBC (100% акцыяў), які ўваходзіць у склад фінансавай групы KBC Group N.V. Банк аказвае паслугі фізычным асобам і прадпрымальнікам.

З 3&nbsp;200&nbsp;000 кліентаў банку 3 мільёны — рэзыдэнты Чэскай рэспублікі, астатнія 200 тысячаў — рэзыдэнты Славацкай рэспублікі. У Чэхіі дзейнічае 210 філіяў і 78 у Славаччыне.

## Мінуўшчына
Банк быў заснаваны ў 1964 року ў складзе г. зв. монабанкавай сыстэмы — Чэхаславацкага дзяржаўнага банку — і прызначаўся для забесьпячэньня фінансаваньня замежнага гандлю і кантролю над крэдытамі ў замежнай валюце зь міжнародных таргоў. Пасьля Аксамітнай рэвалюцыі 1989 року банк пачаў аказваць паслугі суб’ектам замежнага гандлю, а таксама новаствараным індывідуальным прадпрымальнікам і прыватным асобам.

У сьнежні 1997 чэскія ўлады абвясьцілі прыватызацыю найбуйнейшых банкаў, і першым на тэндары быў выстаўлены ЧСГБ. У чэрвені 1999 ягоныя акцыі па кошце 40 мільярдаў Kč набыў бэльгійскі банк KBC Bank зь фінансавай групы KBC Group N.V..

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная чэская бачына
* Афіцыйная славацкая бачына

Катэгорыя:Банкі Славаччыны
Катэгорыя:Банкі Чэхіі
Сальманэлёз

**Сальманэлёз** — заражэньне страўнікава-кішачнага тракта  роду . Назву атрымала ад прозьвішча адкрывальніка бактэрыі . Найчасьцей распаўсюджваецца ў высокаразьвітых гарадах з адзіным парадкам харчовага забесьпячэньня. Крыніцай ёсьць свойскія жывёлы. Найбольш небясьпечным бактэрыяносьбітам для немаўлятаў ёсьць дарослыя людзі праз брудныя рукі і прадметы догляду.

## Папярэджаньне
Найбольш дзейснымі спосабамі прадухіленьня заражэньня ёсьць мыцьцё рук перад ежай, захоўваньне мяса і птушкі на асобнай паліцы лядоўні ва ўпакаваным выглядзе, мыцьцё яек з мылам перад прыгатаваньнем, дастатковая тэрмічная апрацоўка мяса, выкарыстаньне асобных дошкі і нажа для апрацоўкі сырога мяса.

## Чыньнікі
Заражэньню спрыяюць прыём, прыгатаваньне i падаваньне ежы бруднымі рукамі, ужываньне недастаткова праваранага мяса, таксама недавараных i недасмажаных яек.

## Праявы
Праходзіць з павышэньнем тэмпэратуры, млоснасьцю,  i шматразовым паносам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Чатырохэвангельле Івана Аляксандра

**Чатырохэва́нгельле Іва́на Алякса́ндра**, ці **Чаты́ры Дабраве́сьці Івана Аляксандра** () — ілюмінаваны рукапісны Эвангеляр XIV стагодзьдзя, напісаны на сярэднебаўгарскай мове, падрыхтаваны й ілюстраваны падчас валадараньня цара Івана Аляксандра ў Другім Баўгарскім царстве. Рукапіс лічыцца адным з найбольш каштоўных літаратурных твораў сярэднявечнай баўгарскай культуры.

Манускрыпт, які цяпер захоўваецца ў Брытанскай бібліятэцы, улучае тэкст чатырох Эвангельляў, ілюстраваных 366 (або 352 у залежнасьці ад групаваньня) мініятураў і складаецца з 286 пэргамэнтных фаліянтаў памерам 33 × 24,3 см, пазьней пранумараваных алоўкам. Аркуш № 74 быў выразаны і скрадзены ў пазьнейшыя часы; найімаверней на ім была мініятура з выяваю Суднага дня.

## Мінуўшчына
Рукапіс быў напісаны манахам Сімяонам у 1355—1356 на загад цара Івана Аляксандра. Няпэўна, ці Сімяон уласнаручна ілюстраваў Чатырохэвангельле, ці толькі займаўся перапісваньнем. Почырк у рукапісе падобны да хронікаў Канстантына Манасія (1344—1345), таксама створаная Тарнаўскай літаратурнай школай. Першапачаткова манускрыпт быз аздоблены золатам, каштоўнымі камянямі і жамчугом, аднак пазьней гэтыя пласьціны зьніклі і былі замененыя цяперашнімі.

Пасьля захопу Тарнава атаманамі ў 1393 рукапіс быў перапраўлены ў Малдавію, верагодна баўгарскім уцекачом. Празь некалькі рокаў яго выкупіў князь Аляксандру чэл Бун, што засьведчана чырвоным запісам на аркушы № 5.

Далейшы лёс манускрыпту да моманту, калі ў XVII стагодзьдзі ён трапіў у манастыр Сьвятога Паўла на гары Атон, невядомы. У 1837 року абат манастыра перадаў Чатырохэвангельле ў якасьці падарунку ангельскаму вандроўніку і калекцыянэру Робэрту Кэрзану, што ўратавала рукапіс ад пажару, які цалкам зьнішчыў манастыр і ўсе яго зборы напрыканцы XIX стагодзьдзя.

Пасьля Кэрзанавай сьмерці ў 1873 року ягоная дачка Дарыя ў 1917 перадала ўсю калекцыю ў Брытанскі музэй. З 1973, пасьля стварэньня Брытанскай бібліятэкі, манускрыпт захоўваецца там.

## Глядзіце таксама
* Сафійскі псалтыр, 1337
* Томічаў псалтыр, каля 1360

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Атон
Катэгорыя:Баўгарская літаратура
Катэгорыя:Рукапісы Эвангельляў
Папоўцы

**Папоўцы** — адна з плыняў стараверства ў Расеі. Узьнікла на глебе беглапапоўшчыны. У адрозьненьне ад беспапоўцаў, маюць сваю царкоўную герархію й прызнаюць сем таінстваў. Розьніца з праваслаўнай царквой датычыць толькі абраду. Таму гэтая плынь стараабрадніцтва лёгка прымала ў свае шэрагі праваслаўных сьвятароў (папоў) пасьля мірапамазаньня або хрышчэньня. Гэта было зьвязана з тым, што для абраду хрышчэньня неабходны сьвятар, а іх прызначыць мог толькі архіярэй (біскуп, архібіскуп). Яны, у сваю чаргу ўсе прызналі Ніканаўскую ерась. Таму ў папоўцаў архіярэяў не было й хрысьціць у папоўцаў ніхто ня мог. Усе нехрышчаныя вернікі пойдуць у пекла. Каб пазьбегнуць гэтага папоўцы прымалі ў свае шэрагі сьвятароў Ніканаўскай царквы. Цяпер папоўцы маюць сваю царкоўную герархію — Белакрыніцкая герархія й Беглапапоўцы ў месьце Навазыбкаў.

Катэгорыя:Стараверства
820-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 823 да н. э. — Шамшы-Адад V стаў каралём Асырыі

-001180
Катэгорыя:IX стагодзьдзе да н. э.
Рада старцаў

**Рада старцаў Ісламскай рэспублікі [[Іран]]** ( — Маджлі́с-э хэбрэга́н) — дзяржаўная ўстанова Ірану, якая прызначае Рахбара, таксама назірае за яго дзейнасьцю на пасадзе. Складаецца з 84 мучтахідаў — знаўцаў ісламскага права. Радцаў выбірае народ Ірану на прамых і тайных выбарах на васьмігадовы тэрмін. Цяпер дзейнічае чацьвертая Рада старцаў Ісламскай рэспублікі Іран. Старшынюе былы прэзыдэнт Ірану — Алі Акбар Хашэмі Рафсанджані. Ён замяніў на гэтай пасадзе памёрлага Алегі Мэшкіні. Рада старцаў Ісламскай рэспублікі Іран зьбіраецца на два дні двойчы на год. Рада старажоў шарыяту можа ўхваліць або адхіліць любога чалавека ад пасады радцы ў Радзе старцаў Ісламскай рэспублікі Іран.

Катэгорыя:Іран
Горсэнс (футбольны клюб)

«**Горсэнс**» () — дацкі футбольны клюб з гораду Горсэнсу. Заснаваны ў 1994 годзе. Фіналіст Кубка Даніі (2012).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Горсэнс
Гушчына

Назву **Гушчына** маюць:

* Гушчына — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Гушчына — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Гушчына — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Гушчына — вёска ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці
Малькі

Назву **Малькі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Малькі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Малькі — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Малькава
* Малькавічы
* Малькаўка
* Малькаўшчына
* Малькевічы
Крыніца (гідралёгія)

**Крыні́ца** — натуральны выхад падземных водаў на наземную паверхню на сушы або пад вадой (падводная крыніца).

На ўтварэньне крыніц могуць уплываць розныя фактары:

* перасячэньне ваданосных паземаў адмоўнымі формамі сучаснага рэльефу (напрыклад, рачнымі далінамі, ярамі, азёрнымі катлавінамі);
* геалягічна-структурнымі асаблівасьцямі мясцовасьці (наяўнасьцю расколінаў, зонаў тэхнічных парушэньняў, кантактаў вывяржаных і асадкавых пародаў);
* фільтрацыйнай неаднастайнасьцю водаўтрымальных пародаў і інш.

Крыніцы бываюць: узыходзячымі — напорнымі і спадаючымі — безнапорнымі; часова дзейнымі (сэзоннымі) і пастаянна дзейнымі і інш.

Паводле тэмпэратуры крыніцы падзяляюцца на халодныя, цёплыя, гарачыя і кіпячыя.

Таксама вылучаюць крыніцы ў залежнасьці ад сілкаваньня вылучаюць грунтавай або артэзіянскай вадой.

Хімічны і газавы склад крыніц зазвычай разнастайны; ён вызначаецца пераважна складам падземных водаў і агульнымі гідрагеалягічнымі ўмовамі раёну.

## Літаратура
* Источники, ключи или родники // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Овчинников А. М. Общая гидрогеология. М., 1954.

## Вонкавыя спасылкі
Эгмант Прынц цур Ліпэ-Вайсэнфэльд

**Эгмант Прынц цур Ліпэ-Вайсэнфэльд** (; 14 ліпеня 1918, Зальцбург, Аўстрыя — 22 сакавіка 1944, Сэнт-Юбэр, Бэльгія) — нямецкі пілёт Люфтвафэ, вайсковы авіятар, начны ас арыстакратычнага паходжаньня. Ваяваў на баку Вэрмахта падчас Другой сусьветнай вайны. Эгманту прыпісваюць паветраную перамогу над пяці ці большай колькасьцю варожых самалётаў падчас паветранага бою. Усяго Эгманту было залічана 51 паветраная перамога, усе яны, як сьцьвярджаецца, былі зьдзейсьнены падчас начных баявых вылетаў.

## Крыніцы

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі

* Эгмант Прынц цур Ліпэ-Вайсэнфэльд

Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Нямецкія вайскоўцы
Катэгорыя:Нямецкія лётчыкі
Давід

**Давы́д** (; каля 1035 да н. э., Бэтлеем — каля 965 да н. э., Ерусалім) — цар юдэйскі, потым другі цар ізраільска-юдэйскі, малодшы сын Ясэя з Бэтлеема. У ісламскай традыцыі Дауд.

Паводле Старога запавету, у юнацтве Давыд пасьвіў авечак і вылучаўся добрай гульняў на арфе, дзякуючы гэтаму трапіў да двара цара Саула для суцяшэньня яго сваёй гульняў у час царскага сумнага настрою. Пасьля Давыд стаў царскім збраяносцам, а неўзабаве і зяцем цара Саула. Перамога, атрыманая Давыдам у адзінаборстве з філістымлянскім асілкам Галіяфам, зрабіла яго героем, але стала прычынай варожых да яго адносінаш цара Саула, які быў схільны бачыць у ім свайго ворага і некалькі разоў хацеў забіць. Гэта вымусіла Давыда хавацца ад перасьледу Саула ў п аўднёвай Палестыне, дзе ён стаў на чале вольніцы, а потым паступіць на службу да філістымлянаў.

Пасьля гібелі ў бітве зь філістымлянамі Саула і ягоных сыноў Давыд быў абвешчаны царом Юдэі, да якой ён потым далучыў тэрыторыю ізраільскіх плямёнаў, захапіў хананейскі горад Ерусалім, куды перанёс з Хэўрона сваю сталіцу, і стварыў моцнае цэнтралізаванае Ізраільска-Юдэйскае царства, якое дасягнула межаў Эгіпту. У выніку краіна і ейная сталіца значна ўзмацнелі і ўзбагаціліся. У мэтах павялічэньня аўтарытэту сталічнага горада Давыд перанёс у Ерусалім гэтам званы каўчэг запавету і ўвёў пры ім правільнае богаслужэньне. Ён правёў перапіс насельніцтва (каля 973 да н.э., ня скончаны), устанавіў падаткі, апроч народнага апалчэньня стварыў атрады целаахоўнікаў з іншаземцаў (крыцянаў і філістымлянаў).

Давыд меў намер пабудаваць у сталіцы храм у гонар Егавы, то бок Першы ерусалімскі храм), аднак міжусобіцы паміж ягонымі шматлікімі шлюбнымі і пазашлюбнымі нашчадкамі перашкодзілі яму ажыцьцявіць да канца гэтую задуму. Пры жыцьці Давыд толькі пасьпеў сабраць у Ерусалім для пабудовы храма вялізныя сумы грошай у золаце і срэбры, працоўных і каменячосаў, нарыхтаваць шмат жалеза, медзі і кедравай драўніны. Пабудаваў жа гэты храм ягоны сын Саламон, які нарадзіўся ад Батшэбы, якую Давыд забраў у аднаго са сваіх воінаў — Урыя.

У габрэйскім фальклоры Давыд паказваецца сьмелым пераможцам асілка Галіяфа. Біблеістыка адмаўляе прыпісваемае Давыду рэлігіёзнай традыцыяй складаньне псалмоў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Поўная біблейская генэалёгія. 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1035 годзе да н. э.
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бэтлееме
Катэгорыя:Памерлі ў 965 годзе да н. э.
Катэгорыя:Памерлі ў Ерусаліме
Катэгорыя:Ізраільскія цары
Катэгорыя:Юдэйскія цары
810-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 811 да н. э. — Адад-нірары III стаў каралём Асырыі

-001190
Катэгорыя:IX стагодзьдзе да н. э.
Аляксандар Грыцанаў

**Аляксандар Аляксеевіч Грыцанаў** (1958—2011) — філёзаф. Кандыдат філязофскіх навук (1983), дацэнт (1988). Быў галоўным рэдактарам і складальнікам найбуйнейшага ў СНД міжнароднага праекту «Гуманітарная энцыкляпэдыя» Менскай філязофскай школы, у рамках якога апублікаваныя: «Найноўшы філязофскі слоўнік» (1999 і 2001), «Сусьветная энцыкляпэдыя. Філязофія» (2001), «Сусьветная энцыкляпэдыя. Філязофія. ХХ стагодзьдзе» (2002), энцыклапэдыі «Постмадэрнізм» (2001), «Гісторыя філязофіі» (2002), «Эзатэрызм» (2002), «Сацыялёгія» (2003).

## Жыцьцяпіс
Скончыў філязофскае аддзяленьне гістарычнага факультэту БДУ (1980). У 1983 скончыў асьпірантуру катэдры філязофіі БДУ і абараніў дысэртацыю на сушуканьне ступені кандыдата філязофскіх навук на тэму «Крытычны аналіз канцэпцыяў „сярэдняй клясы“», стаўшы наймаладзейшым кандыдатам філазофскіх навук у СССР у 24 гады. У 1983—1988 — выкладнік, у 1988—1996 — дацэнт БДУ. У 1987—1989 вёў «Філязофскія чацвяргі» (разам з «Сучасьнікам», які ўзначальваў Л. Крывіцкі) — першы палітычны дыскусійны клюб у Менску. У 1996—1999 — дацэнт і загаднік катэдры сацыяльных і гуманітарных дысцыплінаў Усходне-Эўрапейскага недзяржаўнага інстытуту бізнэсу і права (Менск). У 1998—2001 — навуковы рэдактар-кансультант ТАА «Інвэст-сэрвіс». З 2001 — дацэнт катэдры філязофіі, сацыялёгіі і экалёгіі Міжнароднага дзяржаўнага ўнівэрсітэта імя А. Дз. Сахарава (Менск).

Выкладаў філязофскія і сацыялягічныя дысцыпліны. З 1989 чытаў лекцыі і курсы па псыхааналітычнай культуралёгіі і філязофіі ў ВНУ. Прымаў удзел у распрацоўцы канцэпцыі сацыялягічнага псыхааналізу — галіны веды і міждысцыплінарнага плюралістычнага напрамку сацыяльнай думкі, які прымае ў якасьці перадумовы дасьледаваньні і тлумачэньні сацыяльных зьяваў і працэсаў, дзеяньне і ўзаемадзеяньне грамадзкіх, групавых і індывідуальных псыхічных чыньнікаў.

Аўтар больш за 1500 навуковых артыкулаў па філязофіі, сацыялёгіі, гісторыі, паліталёгіі, культуралёгіі, псыхалёгіі і псыхааналізе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Філёзафы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Кандыдаты філязофскіх навук
Янушкавічы

Назву **Янушкавічы** маюць:

* Янушкавічы — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці
* Янушкавічы — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці
Вінэр-Нойштат (футбольны клюб)

«**Вінэр-Нойштат**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Вінэр-Нойштату. Заснаваны ў 2008 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вінэр-Нойштат
Патэнтат

**Патэнта́т** (ад  — магутны) — нефармальны тэрмін для абазначэньня асобы з надзвычайнай, звышнатуральнай уладай.

## Выкарыстаньне

Тэрмін першапачаткова азначаў абсалютнага манарха (то бок аўтакрата, як таксама тытулаваўся кіраўнік) вялікай дзяржавы. З адмоўнае канатацыі тэрміну, пераважна на Ўсходзе, і пайшло выкарыстаньне яго ў дачыненьні да кіраўніка любога таталітарнага і/або злачыннага рэжыму, як сынонім словаў дэспат, дыктатар, тыран.

У хрысьціянскай царкве гэтым тэрмінам называюць Ісуса Хрыста, напрыклад у 1 Цм. 6:15.

Катэгорыя:Тытулы
Джэймз Рэмзі Макдоналд

**Джэймз Рэ́мзі МакДо́налд** (; 12 кастрычніка 1866 — 9 лістапада 1937) — ангельскі палітык, прэм’ер-міністар Вялікабрытаніі.

Адзін з заснавальнікаў і лідэраў Лейбарысцкай партыі Вялікабрытаніі. У 1924 і ў 1929—1935 быў прэм’ер-міністрам Вялікабрытаніі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шатляндыі
800-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 804 да н. э. — памёр фараон Пэтубастыс I

-001200
Катэгорыя:IX стагодзьдзе да н. э.
Катэгорыя:VIII стагодзьдзе да н. э.
Вялікі слоўнік беларускай мовы

**«Вялі́кі сло́ўнік белару́скай мо́вы»** — лексыкаграфічны даведнік, складзены й выдадзены ў 2012 годзе беларускім лінгвістам Фёдарам Піскуновым. Аб’ём — болей за 222 000 словаў.

Слоўнік артаграфічна-парадыгматычнага тыпу створаны на аснове электроннай базы зьвестак шляхам апрацоўкі значных аб’ёмаў тэкставых матэрыялаў (больш за 70 млн словаўжываньняў з 2300 літаратурных крыніцаў). Нароўні з зафіксаванымі ў акадэмічных слоўніках словамі сюды ўключаныя таксама і тыя, што сустракаюцца толькі ў дыялектных зборніках і слоўніках, а таксама зафіксаваныя ў жывой мове.

У дадатках прыведзеныя афіцыйныя назвы дзяржаваў сьвету паводле сьпісу ААН, назвы населеных пунктаў Беларусі, іншыя геаграфічныя назвы.

## Крытыка
* Новы слоўнік беларускай мовы / Роднае слова, Мікалай Прыгодзіч, 04.2012 г.
* Падзвіжніцкая праца ў галіне роднай мовы / Наша слова, Мікалай Крыўко, 11 ліпеня 2012 г.
* Лыжка мёду і бочка дзёгцю. Зноў пра «Вялікі слоўнік беларускай мовы». Адказ М. Крыўко / Наша слова, Юрась Пацюпа, Крысьціна Пучынская, 8 жніўня 2012 г.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Сьвятлана Парамыгіна

**Сьвятла́на Вячасла́ваўна Парамы́гіна** (нарадзілася , Сьвярдлоўск, РСФСР, СССР) — савецкая й беларуская біятляністка.

## Біяграфія
Срэбны прызэр Алімпійскіх гульняў 1994 году ў спрынце, трохразовая чэмпіёнка сьвету на розных дыстанцыях (1990, 1991, 1994), двухразовы прызэр чэмпіянатаў сьвету (1993), уладальніца Кубка сьвету сэзону 1993/1994.

Пераможца летніх чэмпіянатаў сьвету (1997, 1998) і срэбны прызэр (1999); чэмпіёнка Эўропы (1995), срэбны (2000) і бронзавы прызэр (1996); чэмпіёнка СССР (1989), уладальніца Кубка СССР (1990).

Найлепшая спартоўка Беларусі (1994); узнагароджаная мэдалём НАК Беларусі «За выдатныя заслугі» (2002).

Заслужаны майстар спорту СССР (1991). Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1994).

Скончыла Полацкі дзяржаўны ўнівэрсытэт і Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт. Жыве ў Менску.

Бацька — Парамыгін Вячаслаў Сьцяпанавіч — дацэнт, ганаровы майстар спорту па лыжных гонках, заслужаны трэнэр СССР.

## Агульны залік Кубка сьвету
*1989—1990 — 9-е месца
*1990—1991 — 58-е месца
*1991—1992 — 23-е месца
*1992—1993 — 13-е месца
*1993—1994 — **1-е месца**
*1994—1995 — **2-е месца**
*1995—1996 — 10-е месца
*1997—1998 — 17-е месца
*1998—1999 — 21-е месца
*1999—2000 — 27-е месца
*2000—2001 — 27-е месца

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Міжнароднага зьвязу біятляністаў 

Катэгорыя:Беларускія біятляністкі
Катэгорыя:Беларускія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1992 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 1994 году
Прастатыт

**Прастатыт** ( — падкарэньніца + запаленьне) — запаленьне падкарэннай залозы. Паводле прычыны падзяляецца на інфэкцыйны і застойны. Заражэньне адбываецца праз мачаспуск, кроў і лімфатычныя сасуды. Ускладненьні хваробы выклікаюць зьніжэньне плоцевай цягі, бясплодзьдзе,  і рак падкарэньніцы.

## Папярэджаньне
Хваробу прадухіляюць *своечасовае* і поўнае вылечваньне запаленьняў мачаспуска і мачавіка, спаражненьне кішэчніка без затрымкі, пешыя прагулкі, бег і плаваньне, рэгулярныя любошчы, уніканьне сядзеньня звыш 90 хвілінаў запар і ўжыцьця сьпіртовых напояў, нашэньне вольнай баваўнянай бялізны і штодзённае ўжыцьцё расьліннай абалоніны.

## Чыньнікі
Разьвіцьцю хваробы спрыяюць пераахаладжэньне, маларухомы лад жыцьця, праца ў сядзячым становішчы, працяглае , рэгулярныя запоры, аслабленьне імунітэту праз стрэсы і сапсаванае харчаваньне.

## Праявы
Захворваньне выяўляецца праз павышэньне тэмпэратуры, ліхаманку, боль у , яечках і паясьніцы, частае і ўскладненае мачаспусканьне, затрымку брулёў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Захворваньні
Дзетазабойства

**Дзетазабо́йства**, ***інфантыцы́д*** — наўмыснае забойства дзяцей. Забойства ў першыя 24 гадзіны жыцьця немаўляці, называнае таксама *нэанатыцыдам*, пераважна зьдзяйсьняе сама маці; дзетазабойства пасьля гэтага тэрміну часьцей зьдзяйсьняе бацька.

У шматлікіх былых грамадзтвах пэўныя формы забойства дзяцей былі дапушчальныя. У некаторых
цяперашніх краінах жаночы інфантыцыд распаўсюджаны больш за забойства хлопчыкаў з прычыны кантролю нараджальнасьці дзяцей розных стацяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Кароткая гісторыя дзетазабойства

Катэгорыя:Забойства
Катэгорыя:Сьмерць
Катэгорыя:Правы дзяцей
Руска-беларускі слоўнік Александровіча

**«Ру́ска-белару́скі сло́ўнік» пад рэда́кцыяй Александро́віча** — нарматыўны (да другой паловы 1938) расейска-беларускі слоўнік, выдадзены ў двух тамох у Менску ў 1-й палове 1937 року, і канчаткова складзены пад рэдакцыяй Андрэя Александровіча.

Адметнасьцямі слоўніка былі надзвычай доўгі час, патрачаны на яго выпуск, і моцны ўплыў палітычных фактараў на яго падрыхтоўку. Праца над новым слоўнікам была ініцыяваная ў кастрычніку 1930, пасьля масавых рэпрэсій у беларускай мовазнаўчай навуцы 1930 г. і забароны карыстаньня працамі «ворагаў народа». Здача ў друк плянавалася на 1931, потым на 1932—1933, але рэальная праца над слоўнікам пачалася, відаць, не раней за пачатак 1932. Агульную рэдакцыю ў гэты час ажыцьцяўлялі П. Горын, А. Некрашэвіч, П. Шастакоў і Пятро Юргялевіч.

Як цэлае, слоўнік ня быў, відаць, гатовы раней за вясну 1933. Зь іншага боку, Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі амаль і не друкавала слоўніку (відаць, першага тому) да таго часу. Палітычныя падзеі (новая хваля барацьбы з «нацыянал-дэмакратызмам» 1933—1934) спынілі выпуск, адзін з рэдактараў, А. Некрашэвіч, зьняты з пасады, у прэсе была агучана думка пра тое, што «нацдэмы» стараліся «засьмеціць» і новы, рыхтаваны да друку, слоўнік. Апроч таго, спатрэбілася і перапрацоўка слоўніка на новы правапіс. Між іншым, Прэзыдыюм АН БССР зьвяртаўся з просьбай рэдагаваць падрыхтаваны слоўнік і даць па ім разгорнуты водгук да Б. Тарашкевіча (8.9.1933), зь невядомым вынікам. Каля канца 1933 — на пачатку 1934 новым адказным рэдактарам быў прызначаны Андрэй Александровіч.

Выпуск, пераплянаваны на 1934, не адбыўся, і верагодна, што ў канцы 1934 ранейшая праца была забракаваная і пачатая падрыхтоўка новай рэдакцыі, з заплянаванай здачай у друк у канцы 1935. Слоўнік, відаць, быў гатовы ў асноўным не пазьней за ліпень 1935, атрымаў станоўчую рэцэнзію А. Александровіча, і было пастаноўлена (19.8.1935) тэрмінова здаць яго ў друк.

Неўзабаве пасьля арышту А. Александровіча (1.7.1938) слоўнікам было забаронена карыстацца, як падрыхтаваным пад кіраўніцтвам «ворага народу» (2-я пал. 1938).

## Ацэнкі
Яшчэ да забароны слоўнік крытыкаваўся за надзвычайную русіфікаванасьць беларускай часткі, хоць і адзначаецца, што зь яго моцна русіфікаванай мэтавай аўдыторыяй (быў прызначаны перадусім «для партыйнага, камсамольскага, фабрычна-заводзкага і калгаснага актыву») ён, магчыма, цалкам задавальняў яе патрэбы. Верагодна, слоўнік быў тоесным з г. зв. «другой (варожай) рэдакцыяй» руска-беларускага слоўніка, узгаданай К. Гурскім сярод «першых дзьвюх рэдакцый, якія былі „зроблены ворагамі народа“».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Кнігі 1937 году