Статут СНД

**Статут Садружнасьці Незалежных Дзяржаваў** (**Статут СНД**; , **Устав СНГ**) — міжнародны дагавор паміж дзяржавамі, якія ўваходзяць у Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў (СНД).

## Гісторыя
Статут быў падпісаны 22 студзеня 1993 году ў Менску кіраўнікамі дзяржаваў Садружнасьці Незалежных Дзяржаваў (СНД) і пасьля здадзены на захоўваньне ў ААН. У ім вызначаны мэты, органы й функцыі СНД, а таксама крытэрыі членства. Дамову падпісалі й ратыфікавалі Расея, Беларусь, Армэнія, Казахстан, Кыргыстан, Малдова, Таджыкістан і Ўзбэкістан, пазьней да яе далучыўся Азэрбайджан. Грузыя таксама далучылася да дагавора ў 1993 годзе, прычым далучэньне ўступіла ў сілу ў 1994 годзе, але выйшла зь яго ў 2008 годзе, а выхад уступіў у юрыдычную сілу ў 2009 годзе. Украіна й Туркмэністан не падпісалі й не далучыліся да дамовы, хоць на момант падпісаньня дамовы яны лічыліся часткай СНД.

## Сяброўства
Пагадненьне аб Статуце СНД вызначае, якія краіны лічацца членамі СНД. Згодна з артыкулам 7, членамі лічацца толькі краіны, якія ратыфікавалі гэты дагавор. Аднак той жа артыкул вызначае краіны, якія ратыфікавалі Дагавор аб стварэньні СНД і зьвязаны зь ім пратакол, як «дзяржавы-заснавальніцы СНД». Гэта стварыла прававую нявызначанасьць, бо Ўкраіна й Туркмэністан ратыфікавалі дамову й пратакол і таму лічацца «дзяржавамі-заснавальніцамі СНД». Украіна й Туркмэністан ніколі не ратыфікавалі Статут СНД, а таму не маглі лічыцца членамі СНД пасьля ўступленьня Статута ў сілу. Тым ня менш, і Ўкраіна, і Туркмэністан працягвалі ўдзельнічаць у СНД, а Туркмэністан стаў асацыяваным членам СНД у жніўні 2005 году ў парадку, вызначаным артыкулам 8 Статута.

### Украіна

Украіна спыніла ўдзел у СНД у 2018 годзе, ствараючы нявызначанасьць адносна працэдуры, якой трэба было прытрымлівацца, каб спыніць удзел у СНД. Са сьнежня 2018 году Ўкраіна не зьяўляецца членам СНД і спыніла ў ім удзел. Тым ня менш, яна застаецца ўдзельніцай дагавора й адпаведнага пратаколу й, згодна са статутам, зьяўляецца «дзяржавай-заснавальніцай СНД», калі ў статут ня будуць унесены зьмены альбо ануляваны.

Акрамя таго, згодна з Дамовай аб стварэньні СНД і адпаведным пратаколум, а таксама іншымі Алма-Ацінскімі дэклярацыямі 1991 году, Украіна ўваходзіць у СНД. Такім чынам, у той час як Украіна фактычна выйшла зь неафіцыйнага ўдзелу ў СНД у яго цяперашняй форме, сакратарыят СНД адзначыў, што не атрымаў афіцыйнага паведамленьня ад Украіны аб сваім выхадзе. Такім чынам, сакратарыят СНД (як і паўнамоцны прадстаўнік Расеі ў СНД) лічыць, што Ўкраіна па-ранейшаму застаецца дзяржавай, якая не выйшла з СНД і можа ў ім удзельнічаць. З гэтай мэтай Сакратарыят СНД заявіў, што будзе працягваць запрашаць Украіну да ўдзелу, хоць Украіна не зьяўляецца членам і афіцыйна й фармальна вырашыла спыніць удзел.

Акрамя таго, Статут СНД таксама зьяўляецца дагаворам, які па сутнасьці фармалізаваў Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў, паколькі ён азначаў прававую сувязь паміж краінамі, якія падпісалі Алма-Ацінскі пратакол, і пашырыў Садружнасьць Незалежных Дзяржаваў за кошт прававога ўключэньня гэтых дзяржаваў. Тым ня менш, у той жа час ён фармальна вызначыў Украіну й Туркмэністан краінамі-неўдзельніцамі, паколькі гэтыя краіны ніколі не ратыфікавалі гэты дагавор. Тым ня менш, гэтыя краіны больш за дзесяць гадоў разглядаліся дзяржавамі-членамі СНД як роўныя ў кантэксьце СНД, запрашаліся да ўдзелу, што прывяло да іх неафіцыйнага тэрміна «дзяржавы-ўдзельніцы». Варта адзначыць, што ні Ўкраіна, ні Туркмэністан ніколі не прымянялі Статутную дамову СНД, нават часова, маючы права ўдзельнічаць у СНД пасьля 1993 году. Ім таксама дазволілі ўдзельнічаць у працы органаў СНД, такіх як Міжпарлямэнцкая асамблея.

### Грузія

Грузія выйшла са Статута СНД і ўсіх іншых дагавораў, зьвязаных з СНД, такіх як Дамова аб стварэньні СНД і адпаведны пратакол 18 жніўня 2008 году. Гэта рашэньне ўступіла ў сілу, згодна са Статутам, 12 жніўня 2009 году.

3 лютага 2006 году Грузыя выйшла са складу міністраў абароны СНД, бо сяброўства ў гэтай групе было несумяшчальна з удзелам у НАТА.

## Глядзіце таксама
* Уступленьне Грузіі ў Эўрапейскі Зьвяз
* Уступленьне Малдовы ў Эўрапейскі Зьвяз
* Уступленьне Ўкраіны ў Эўрапейскі Зьвяз

## Крыніцы

Катэгорыя:Садружнасьць незалежных дзяржаваў