open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Славенская Вікіпэдыя

**Славенская Вікіпэдыя** (па-славенску: Slovenska Wikipedija) — разьдзел Вікіпэдыі на славенскай мове, заснаваны 8 сакавіка 2002 году. 

Гэта 35-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, зьмяшчае больш за 106 тыс. артыкулаў (на 9 сакавіка 2011 году). 

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка славенскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Славенская мова
Турэцкая Вікіпэдыя

**Турэ́цкая Вікіпэ́дыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на турэцкай мове. Гэта 30-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны 5 сьнежня 2002 году, але першыя 100 артыкулаў напісалі толькі ў студзені 2004 году.  мае  .

## Мінуўшчына
У студзені 2007 году турэцкай Вікіпэдыі далі ўзнагароду — прыз «Altın Örümcek» як найлепшаму за ўсіх турэцкіх сайтаў у катэгорыі **Навука**.

29 красавіка 2017 турэцкія ўлады заблякавалі доступ да Вікіпэдыі. У сьнежні 2019 року Канстытуцыйны суд Турэччыны прызнаў блякаваньне парушэньнем свабоды слова, і 15 студзеня 2020 року блякаваньне было скончанае.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Галоўная старонка турэцкай Вікіпэдыі

Турэцкая
Катэгорыя:Турэцкія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Турэцкамоўныя вэб-сайты
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Сьнежань 2002 году
Катэгорыя:Цюрскія Вікіпэдыі
Вугорская Вікіпэдыя

**Вугорская Вікіпэдыя** (па-вугорску: Magyar Wikipédia) — разьдзел Вікіпэдыі на вугорскай мове. 

Гэта 18-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, зьмяшчае больш за 185 000 артыкулаў (на 9 сакавіка 2011 году). 

Гэта разьдзел Вікіпэдыі, заснаваны 8 ліпеня 2003 году. 7 лютага 2007 колькасьць артыкулаў у вугорскай Вікіпэдыі дасягнула 50 000. 

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка вугорскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Ліпень 2003 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Уральскія Вікіпэдыі
1201

## Падзеі
* Рыга робіцца горадам і сталіцаю Лівоніі

## Нараджэньні
*Даніла Раманавіч, князь Галіцка-Валынскі
*Ладзіслаў III, кароль Вугоршчыны

## Сьмерці
*Агнэс, жонка караля Францыі Філіпа ІІ Францускага
## Вонкавыя спасылкі
1165

## Падзеі
* Заснаваны горад Ляйпцыг
* Па патрабаваньні імпэратара Фрыдрыха I Барбаросы кёльнскі арцыбіскуп абвясьціў Карла Вялікага сьвятым

## Нараджэньні
* 21 жніўня — Філіп II Аўгуст, кароль Францыі (1180-1223)

## Сьмерці
* 9 сьнежня — Малкольм IV, кароль Шатляндыі
Чэская Вікіпэдыя

міні|Лягатып чэскай Вікіпэдыі

**Чэская Вікіпэдыя** (па-чэску: Česká Wikipedie) — разьдзел Вікіпэдыі на чэскай мове, заснаваны 14 лістапада 2002 году чэскім эспэрантыстам Міраславам Малаўцам. 

Гэта 23-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце. На 14 сьнежня 2012 году зьмяшчаў больш за 250 000 артыкулаў. Па стану на    году зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі

* Галоўная старонка чэскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Чэская мова
Францішак Палацкі

**Франці́шак Па́лацкі** (; 14 чэрвеня 1798, Годславіцэ, Маравія — 26 траўня 1876, Прага) — чэскі гісторык, літаратар, палітык і грамадзкі дзеяч.

Часта мянуецца «бацькам чэскай гістарыяграфіі». Найвышэйшае дасягненьне — «Гісторыя народу чэскага ў Чэхіі і Маравіі» ў 5 тамах (нямецкае выданьне — 1836—1876, чэскае выданьне — 1848—1876). Даведзеная да 1526 году. Як гістарыёграф прыналежыў да рамантычнай традыцыі.

Палацкі быў першым загадчыкам гістарычнага аддзелу Нацыянальнага музэю (1818—1841), з 1827 году па яго ініцыятыве музэй пачаў навуковыя публікацыі на чэскай мове.

Як палітык — прыхільнік і адзін з творцаў канцэпцыі аўстраславізму. Удзельнік рэвалюцыі 1848—1849 гадоў. Крах плянаў фэдэралістаў і імпрэза рэакцыі прымусілі яго ў 1852 годзе пакінуць палітыку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліяграфія Францішка Палацкага

Катэгорыя:Чэскія літаратары
Катэгорыя:Чэскія гісторыкі
Катэгорыя:Чэскія палітыкі
Катэгорыя:Чэскае нацыянальнае адраджэньне
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Санкт-Пецярбурскай акадэміі навук
Славацкая Вікіпэдыя

**Слава́цкая Вікіпэ́дыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на славацкай мове. Гэта 38-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны ў 2003 годзе.  мае **** .

Колькасьць артыкулаў у славацкай Вікіпэдыі значна павялічылася дзякуючы робатам. Робаты загрузілі, напрыклад, тысячы артыкулаў пра астэроіды.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка славацкай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
980

## Падзеі
* Першыя згадкі пра Тураў

## Нараджэньні
* Гадзіва, жонка Леафрыка, эрла Мэрсіі

## Сьмерці
*
1019

## Падзеі
* Першыя гістарычныя згадкі пра Берасьце ў «Аповесьці мінулых гадоў»
* Кнуд Вялікі, кароль Англіі, пасьля сьмерці свайго брата Гаральда II стаў каралём Даніі
* Маравія становіцца часткай Багеміі

## Нараджэньні
* Сыма Гуан, кітайскі гісторык і дзяржаўны дзеяч у пэрыяд дынастыі Сун

## Сьмерці
* Сьвятаполк Акаянны, князь тураўскі (з 988), князь кіеўскі (1015-1016; 1018-1019)
1065

## Падзеі
* Першая згадка ў летапісах пра Браслаў

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
1116

## Падзеі
* напад Глеба Усяславіча на Слуцак, першая згадка Слуцка ў крыніцах — «Аповесьці мінулых гадоў»
* паход Уладзімера Манамаха на Менск
* Усевадака пабраўся шлюбам з дачкой Уладзімера Манамаха Агаф’яй

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
Камэртон

**Камэртон** () — прылада для настройкі музычных інструмэнтаў.

Прынцып працы камэртона можа быць розным. Ёсьць механічныя і электронныя камэртоны.

Камэртон дазваляе атрымаць гук вызначанай частаты (у камэртонах для настройкі гітар звычайна выкарыстоўваецца нота Ля першай актавы - 440 Гц паводле ISO 16 (паводле амэрыканскага стандарту — 444 Гц) — 1-я струна на 5-м ладзе) і наладзіць музычны інструмэнт шляхам параўнаньня гуку на слых, гэта значыць дабіцца таго, каб гукі гучалі ў унісон.
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Музычныя інструмэнты
Ладзіслаў Фукс

**Ла́дзіслаў Фукс** (; 24 верасьня 1923, Прага — 19 жніўня 1994, тамсама) — чэскі пісьменьнік, аўтар псыхалягічнай прозы, прысьвечанай самоце і страху чалавека ва ўмовах вайны і фашызму.

Творы Ладзіслава Фукса вельмі самабытныя, вылучаюцца складанай мэтафорыкай і пабудовай сюжэту на дэталях і паўторы матываў.

## Бібліяграфія
* «*Pan Theodor Mundstock*» (1963, «Спадар Тэадор Мундшток»)
* «*Mí černovlasí bratři*» (1964, «Мае чарнявыя браты»)
* «*Variace pro temnou strunu*» (1966, «Варыяцыі для цёмнай струны»)
* «*Spalovač mrtvol*» (1967, «Крэматар»)
* «*Smrt morčete*» (1969, «Сьмерць марской сьвінкі»)
* «*Myši Natálie Mooshabrové*» (1970, «Мышы Натальлі Маасгабр»)
* «*Nebožtíci na bále*» (1972, «Нябожчыкі на балі»)
* «*Příběh kriminálního rady*» (1971, «Справа крымінальнага дарадцы»)
* «*Oslovení ze tmy*» (1972, «Зварот зь цемры»)
* «*Obraz Martina Blaskowitze*» (1980, «Партрэт Марціна Бласкавіча»)
* «*Návrat z žitného pole*» (1974, «Вяратаньне з жытнёвага поля»)
* «*Mrtvý v podchodu*» (1976, «Мярцвяк у падземным пераходзе»)
* «*Pasáček z doliny*» (1977, «Падпасак з даліны»)
* «*Křišťálový pantoflíček*» (1978, «Крыштальны чаравічак»)
* «*Vévodkyně a kuchařka*» (1983, «Герцагіня і кухарка»)
* «*Cesta do zaslíbené země*» (1990, «Падарожжа ў абяцаную зямлю»)
* «*Moje zrcadlo*» (1995, «Маё люстэрка»)

## Крыніцы

Фукс, Ладзіслаў
1142

## Падзеі
* Першыя гістарычныя згадкі пра Гомель ў "Кіеўскім летапісным зводзе"

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
1155

## Падзеі
* Першая згадка ў летапісах пра Мазыр

## Нараджэньні
* 11 лістапада — Альфонса VIII Кастыльскі, кароль Кастыліі

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Дацкая Вікіпэдыя

**Да́цкая Вікіпэ́дыя** () — разьдзел Вікіпэдыі дацкай мовай. Гэта 39-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны ў 2002 годзе. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Германскія Вікіпэдыі
Катэгорыя:Сайты дацкай мовай
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2002 годзе
1130

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* Кірыл Тураўскі, старажытнабеларускі пісьменьнік, прапаведнік, царкоўны дзеяч

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Партугальская Вікіпэдыя

**Партугальская Вікіпэдыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на партугальскай мове. Гэта 15-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны ў 2001 годзе. 26 студзеня 2006 году колькасьць артыкулаў у партугаламоўнай Вікіпэдыі дасягнула 100 000, 26 чэрвеня 2018 году — 1 000 000. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка партугальскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Партугальская мова
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Травень 2001 году
Катэгорыя:Партугальская мова ў сеціве
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
Фінская Вікіпэдыя

**Фінская Вікіпэдыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на фінскай мове. Гэта 20-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны ў 2002 годзе. 21 лютага 2006 колькасьць артыкулаў у фінскай Вікіпэдыі дасягнула 50 000, 11 лютага 2007 — 100 000, 28 сьнежня 2020 году — 500 000. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка фінскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Уральскія Вікіпэдыі
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Фінская мова ў сеціве
Лаза К. Лазаравіч

**Ла́за Ла́заравіч** (; 1 траўня 1851 — 10 студзеня 1891) — сэрбскі пісьменьнік і псыхіятар.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Шабцы ў сям’і гандляра. Сярэднюю адукацыю атрымаў у родным мястэчку, потым вучыўся ў Бялградзе і Бэрліне. Пасьля заканчэньня навучаньня працаваў лекарам у Бялградзе. Быў чальцом Сэрбскага навуковага таварыства і Акадэміі навук. Аўтар навуковых працаў у галіне мэдыцыны. Працаваў лекарам на войнах 1878—1879 і 1885 гадоў. Памёр у Бялградзе 10 студзеня 1891 году як асабісты лекар караля.

## Творчасьць
Літаратурную дзейнасьць пачаў зь перакладу Чарнышэўскага («*Што рабіць*?»). Уласныя творы пачаў пісаць пазьней, пасьля вяртаньня з Бэрліну. Першае апублікаванае апавяданьне «*Први пут с оцем на јутрење*» было сустрэтае вельмі прыязна. У васьмідзясятых гадах выходзяць яго галоўныя і найлепшыя апавяданьні «*Школска икона*», «*У добри час хајдуци*», «*На бунару*», «*Вертер*», «*Све ће то народ позлатити*» и «*Ветар*». Акрамя гэтага, калі не лічыць урыўкаў і замалёвак, напісаў яшчэ толькі два апавяданьні («*Он зна све*» і «*Швабица*»).

Лазаравіч быў адным зь першых сэрбскіх празаікаў, які зьвярнуў увагу на ўнутраны сьвет асобы, якую апісвае, і на псыхалягічны аналіз. У ягоных сучасьнікаў Мілавана Глішыча і Янкі Вэсэлінавіча псыхааналізу ў глыбокім сэньсе практычна няма. Лазаравіч апісвае менавіта зломы, зьмены ў людзкай псыхалёгіі. Распрацоўваў матыў «новага» чалавека (таксама як і сучасьнікі Мілаван Глішыч і Стэван Срэмац), нэгатыўна ставячыся да гэтай грамадзкай зьявы. Так пераходзіць і да крытыкі грамадзтва як цэлага.

Лаза Лазаравіч — найлепшы стыліст сэрбскага рэалізму, часам называны «сэрбскім Тургеневым».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Апавяданьні Лазы Лазаравіча

Катэгорыя:Сэрбскія літаратары
Катэгорыя:Сэрбскія псыхіятры
Катэгорыя:Сэрбскія перакладчыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1851 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 1 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў Бялградзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1891 годзе
Катэгорыя:Памерлі 10 студзеня
Румынская Вікіпэдыя

**Румынская Вікіпэдыя** (па-румынску: Wikipedia în limba română) — разьдзел Вікіпэдыі на румынскай мове. Гэта 29-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны 19 чэрвеня 2003 году. Па стане на    году зьмяшчае  

## Гісторыя

Цягам свайго існаваньня румынская Вікіпэдыя мела пэўныя праблемы. Напрыклад, аўтаматычнае стварэньне сэрыі праектаў на іншых мовах стымулявала стварэньне малдаўскай Вікіпэдыі на малдаўскай мове, паколькі гэтая мова мела па стандарце ISO 639 коды mo ды mol,  асобныя ад румынскай мовы. Напачатку гэты праект прымаў артыкулы як на лацініцы, так і кірыліцай (форма малдаўскай мовы да 1989), што моцна паўплывала на памяншэньне колькасьці артыкулаў у румынскай Вікіпэдыі. Пасьля шматлікіх ды гарачых абмеркаваньняў праект быў замарожаны ў 2006, бо малдаўская і румынская мовы былі прызнаныя ідэнтычнымі і ніводны з носьбітаў абедзьвюх моваў не праявіў жаданьня пісаць кірыліцай. У 2010 румынская Вікіпэдыя пачала выкарыстоўваць натуральныя дыякрытычныя знакі, дакладней – коскі пад  ș і ț (ш і ц), якія дагэтуль пісаліся як s i t (с і т). Гэты працэс неўзабаве быў аўтаматызаваны, і цяпер калі хтосьці піша або шукае ўнутры Вікіпэдыі без дыякрытыкаў, такія памылкі выпраўляюцца аўтаматычна.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка румынскай Вікіпэдыі
* Закрыцьцё малдаўскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Чэрвень 2003 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Румынская мова ў сеціве
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
Швэдзкая Вікіпэдыя

**Швэдзкая Вікіпэдыя** (дакладней, *Швэдзкамоўная Вікіпэдыя*, па-швэдзку: Svenskspråkiga Wikipedia) — разьдзел Вікіпэдыі на швэдзкай мове. Гэта 3-і паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце (пасьля ангельскага і сэбуанскага), заснаваны 3 траўня 2001 году. 27 верасьня 2012 быў створаны 500 000–ы артыкул, 15 чэрвеня 2013 — 1 000 000-ы, 21 жніўня 2013 — 1 500 000-ы, 6 верасьня 2015 — 2 000 000-ы, 27 красавіка 2016 — 3 000 000-ы. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка швэдзкай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Травень 2001 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Швэдзкая мова ў сеціве
Катэгорыя:Германскія Вікіпэдыі
Італьянская Вікіпэдыя

**Італьянская Вікіпэдыя** ({{Мова-it|Wikipedia in italiano}) — разьдзел Вікіпэдыі на італьянскай мове. Гэта 9-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны ў 2002 годзе. 22 студзеня 2013 году зьявіўся мільённы артыкул, 1 лютага 2019 году — 1 500 000-ы. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

Колькасьць артыкулаў у італьянскай Вікіпэдыі значна павялічылася дзякуючы робатам. Робаты загрузілі, напрыклад, тысячы артыкулаў пра населеныя пункты Гішпаніі і Францыі, астэроідах.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка італьянскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Італьянская мова
Катэгорыя:Травень 2001 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Італьянская мова ў сеціве
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
Нідэрляндзкая Вікіпэдыя

**Нідэрляндзкая Вікіпэдыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на нідэрляндзкай мове. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .
Гэта 6-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны 19 чэрвеня 2001 году. 19 кастрычніка 2005 колькасьць артыкулаў у нідэрляндзкай Вікіпэдыі дасягнула 100 000, 24 траўня 2006—200 000, 26 сьнежня — 250 000, 30 лістапада 2008—500 000. 17 сьнежня 2011 у ёй зьявіўся мільённы артыкул, 8 сакавіка 2020 — двухмільённы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка нідэрляндзкай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Чэрвень 2001 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Нідэрляндзкая мова ў сеціве
Катэгорыя:Германскія Вікіпэдыі
Хамад ібн Іса Аль Халіфа

**Хамад ібн Іса Аль Халіфа** (; нарадзіўся 28 сьнежня 1950 году ў Рыфе, Бахрэйн) — дзейны кароль Бахрэйну (з 2002 году), да гэтага быў эмірам (з 1999 году). Стаўшы наступнікам свайго бацькі, кароль Хамад правёў палітычную рэформу ў каралеўстве, якая ўключала вызваленьне палітычных зьняволеных, надзяленьне жанчын правам голаса, і правядзеньне парлямэнцкіх выбараў.

Ён сын Ісы бін Салмана Аль Халіфа, папярэдняга эміра. Ён і яго жонка, Шаіка Сабіка бінт Ібрагім Аль Халіфа, мелі шасьцёра дзяцей: Салмана бін Хамада бін Іса Аль Халіфа (нарадзіўся 21 кастрычніка 1969 году), Шэйха Абдулу (30 чэрвеня 1975 году), Шэйха Халіфа (4 ліпеня 1977 году) і Шэйха Наджла (20 траўня 1981 году). Малодшы сын караля, 15-гадовы прынц Фаісал ібн Хамад Аль Халіфа, загінуў у аўтамабільнай катастрофе 13 студзеня 2006 году.

Хамад ібн Іса скончыў Кембрыдзкі ўнівэрсытэт, вайсковыя акадэміі ў Вялікабрытаніі і Злучаных Штатах. 16 лютага 1979 году ён быў узьведзены ў рыцары Ордэна Сьвятога Міхаіла і Сьвятога Георгія ў Вялікабрытаніі.

У 2002 годзе кароль выступіў супраць любых вайсковых апэрацыяў Злучаных Штатаў супраць Іраку.

Катэгорыя:Бахрэйнскія палітыкі
Сіма Матавуль

**Сіма Матавуль** (; 14 верасьня 1852, Шыбэнік — 20 лютага 1908, Бялград) — сэрбскі пісьменьнік-рэаліст. Аўтар апавяданьняў з жыцьця Далмацыі, Чарнагорыі і Бялграду, а таксама двух раманаў — «*Bakonja fra Brne*» і «*Uskok*».

## Біяграфія
Пасьля навучаньня ў Шыбэніку і Задары настаўнічае па далмацкіх вёсках і ў Герцэг Новым. У 1881 годзе пераяжджае ў Чарнагорыю. Некалькі месяцаў правёў у Парыжы. Потым перасяляецца ў Сэрбію, дзе выкладае ў гімназіі і чыноўнічае. У Бялградзе правёў рэшту жыцьця. Быў сябрам Сэрбскай каралеўскай акадэміі.

Аўтар каля сямідзесяці апавяданьняў і навэляў, двух раманаў і некалькіх тамоў падарожных нататак, успамінаў і літаратурных артыкулаў рознага зьместу. Самы значны ягоны твор такога кшталту — «*Биљешке једног писца*». Напісаў дзьве драмы — «*3авјет*» і «*На слави*». Займаўся перакладам, перадусім з францускай.

Матавуль пачаў пісаць у сталым узросьце. Быў адным з самых адукаваных эўрапейскіх пісьменьнікаў. Цікавіўся філязофіяй і гісторыяй.

Да зьяўленьня Сімы Матавуля ў сэрбскай літаратуры пераважалі расейскія, вугорскія і нямецкія літаратурныя ўплывы. Зь ім пачынае адчувацца раманскі ўплыў, перш за ўсё францускі.

Як празаік вылучаецца вострым і цьвярозым сьветабачаньнем, здольнасьцю заўважаць характэрныя рысы пэрсанажаў і сытуацыяў.

Катэгорыя:Сэрбскія літаратары
Каталёнская Вікіпэдыя

**Каталёнская Вікіпэдыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на каталёнскай мове.

Гэта 17-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны ў 2001 годзе. У 2005 годзе колькасьць артыкулаў у каталёнскай Вікіпэдыі дасягнула 10 000. 11 сакавіка 2016 быў створаны 500 000-ы артыкул. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка каталёнскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
711

## Падзеі
* Партугалію захапілі маўры, краіна стала часткай Кордаўскага халіфату, якім правіла дынастыя Альмаравідаў

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
1133

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 5 сакавіка — Генрых II, кароль Англіі

## Сьмерці
*
1139

## Падзеі
* II Латэранскі Сабор
* Партугалія стала самастойным каралеўствам
## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Японская Вікіпэдыя

**Японская Вікіпэдыя** — разьдзел Вікіпэдыі на японскай мове.

Гэта 13-я па велічыні Вікіпэдыя ў сьвеце, заснавана 1 верасьня 2002 году. 11 лютага 2005 году колькасьць артыкулаў склала 100 000, 25 чэрвеня 2008 году — 500 000, 19 студзеня 2016 — 1 000 000. На сёньняшні дзень зьмяшчае  . Японская Вікіпэдыя адрозьніваецца ад астатніх вялікіх вікіпэдый большай колькасьцю ананімных удзельнікаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка японскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2002 годзе
1161

## Падзеі
* Ювелір Лазар Богша стварыў крыж Еўфрасінні Полацкай

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
## Вонкавыя спасылкі
Мікалай (Пакроўскі)

**Мікалай** (у сьвеце Пакроўскі Мікалай Уладзімеравіч) (1851 – 1932) – беларускі праваслаўны дзеяч, арцыбіскуп Полацка-Віцебскае эпархіі. Скончыў духоўныя сэмінарыю і акадэмію. Да 1902 году працаваў выкладчыкам мужчынскай і жаночай гімназіі гораду Уладзіміра. У 1902 – 1918 гадах жыў у Санкт-Пецярбурзе. Сан біскупа прыняў у чэрвені 1919 году. У красавіку 1929 году заняў Полацка-Віцебскую катэдру. Выступаў супраць зачыненьня праваслаўных цэркваў. Арыштаваны 23 сакавіка 1931 году. Асуджаны 14 ліпеня 1932 году да высылкі на 3 гады. Рэабілітаваны 12 верасьня 1989 году.

Мікалай (Пакроўскі)
Браніслаў Нушыч

**Браніслаў Нушыч** (; 20 кастрычніка 1864, Бялград — ) — сэрбскі празаік, драматург, эсэіст, журналіст і дыплямат.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Бялградзе як *Алкібіяд Нуша*. Ягоны бацька гандляваў збожжам, але ў хуткім часе пасьля нараджэньня дзіцяці страціў свой капітал. Сям’я пераехала ў Смэдэрэва, дзе Нушыч правёў дзяцінства. Па дасягненьні 18 гадоў афіцыйна зьмяніў імя на Браніслаў Нушыч. Скончыў юрыдычны факультэт у Бялградзе ў 1884 годзе.

Удзельнічаў у сэрбска-баўгарскай вайне 1885 году. Пасьля вайны надрукаваў у газэце «Днэвны ліст» кантравэрсыйны верш «*Два рабы*», за які быў асуджаны на два гады катаргі. У вершы высьмейвалася сэрбская манархія, і ў першую чаргу кароль Мілан Абрэнавіч.

У 1889 годзе заняў дзяржаўную пасаду — стаўся чыноўнікам Міністэрства замежных спраў і быў адпраўлены ў консульства ў Бітале, дзе ажаніўся ў 1893 годзе. На поўдні Сэрбіі і ў Македоніі правёў каля дзесяці гадоў. Ягонай апошняй пасадай у гэтым рэгіёне было месца віцэконсула ў Прышціне.

У 1900 годзе прызначаны сакратаром Міністэрства асьветы і загадчыкам літаратурнай часткі Нацыянальнага тэатру ў Бялградзе. З 1904 году кіраваў Сэрбскім нацыянальным тэатрам у Новым Садзе. У 1905 годзе пакінуў гэтую пасаду і пераехаў у Бялград, дзе працаваў журналістам. Пісаў пад псэўданімам «*Бен Акиба*». У 1912 годзе ў функцыі дзяржаўнага чыноўніка вярнуўся ў Біталу, а ў 1913 годзе заснаваў тэатар у Скоп’і, дзе жыў да 1915 году. Пакінуў краіну разам з войскам у часе Першай сусьветнай вайны, да канца баявых дзеяньняў жыў у Італіі, Швайцарыі, Францыі.

Пасьля вайны кіраваў аддзелам мастацтва Міністэрства асьветы (да 1923 году), Нацыянальным тэатрам у Сараеве. У 1927 годзе вяртаецца ў Бялград.

У 1933 годзе абраны ў сябры Сэрбскай каралеўскай акадэміі.

## Творчасьць

Пасьля першых паэтычных спробаў пераарыентаваўся на рэалістычную і гумарыстычную прозу і камэдыі, якія пісаў з 1880-х гадоў да канца XIX стагодзьдзя. У сатыры Нушыча адлюстроўвалася частка сэрбскай палітычнай рэчаіснасьці, і ўсё ж ён быў больш гумарыстам і жартаўніком, чым сатырыкам.

Патрыятычныя драмы Нушыча не дасягаюць літаратурнага ўзроўню ягоных камэдыяў.

## Бібліяграфія

### Драмы
* "*Тако је морало бити/Tako je moralo biti*"
* "*Јесења киша*" (1907)
* "*Иза божјих леђа*" (1910)
* "*Пучина*" (1901)

### Камэдыі
* "*Госпођа министарка*" (1929)
* "*Народни посланик*" (1883)
* "*Мистер Долар*" (1932)
* "*Ожалошћена породица*" (1935)
* "*Покојник*" (1938)
* "*Сумњиво лице*" (1887)
* "*Др*" (1936)
* "*Протекција*" (1889)
* "*Свет*" (1906)
* "*Пут око света*" (1910)

### Раманы
* "*Аутобиографија*" (1924)
* "*Општинско дете*" (1902, у Сараеве выдадзена як "*Općinsko dijete*")
* "*Хајдуци*" (1933)

### Апавяданьні
* "*Политички противник*"
* "*Посмртно слово*"
* "*Класа*"
* "*Приповетке једног каплара*"

### Трагедыі
* "*Кнез Иво од Семберије*"
* "*Хаџи-Лоја*"
* "*Наход*"

## Беларускія пераклады
* Аўтабіяграфія: аповесць / Браніслаў Нушыч. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1985. — 228, [1] с., [1] л. партр. — (Бібліятэка замежнай прозы)/

## Крыніцы

Катэгорыя:Сэрбскія літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1864 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бялградзе
Катэгорыя:Асобы на марках
Ледавік

**Ледаві́к** — натуральная маса крышталічнага лёду (*[[фірн]]а*), што рухаецца. Утвараецца на паверхні Зямлі ў выніку назапашваньня й наступнага ператварэньня цьвёрдых атмасфэрных ападкаў (сьнегу).

Неабходнай умовай утварэньня ледавікоў зьяўляецца спалучэньне нізкіх тэмпэратур паветра зь вялікай колькасьцю цьвёрдых атмасфэрных ападкаў, што мае месца ў халодных краінах высокіх шыротаў і на вяршынях гор. Пры ператварэньні сьнегу ў *фірн*, а затым у лёд, вялікае значэньне маюць ціск і *[[сублімацыя]]*, пад якой разумеецца выпарэньне лёду й новая крышталізацыя вадзянога пару. Пры сублімацыі вызваляецца цеплыня, якая спрыяе сплаўленьню асобных крышталяў. З ходам часу фірн паступова ператвараецца ў ледавіковы лёд.

Зараджаюцца ледавікі вышэй сьнегавай мяжы, дзе разьмяшчаюцца іх вобласьці сілкаваньня (*вобласьці акумуляцыі*). Але пры руху ледавікі выходзяць ніжэй сьнегавай мяжы ў *вобласьць абляцыі* (ла. *ablatio* — адыманьне, знос), дзе адбываецца паступовае памяншэньне масы ледавіка шляхам раставаньня, выпарэньня й мэханічнага разбурэньня. Гэтую зону часам называюць вобласьцю сьцёку або вобласьцю разгрузкі. У залежнасьці ад зьменлівых у часе суадносінаў акумуляцыі і абляцыі адбываецца асцыляцыя (лац. *oscillatio* — ваганьне) краю ледавіка. У выпадку істотнага ўзмацненьня сілкаваньня й перавышэньня яго над раставаньнем, край ледавіка прасоўваецца наперад — ледавік наступае, пры зваротных суадносінах ледавік адыходзіць. Часам працэс пасоўваньня ледавіка адбываецца вельмі хутка, ледавік пульсуе. Пры сталых суадносінах сілкаваньня й абляцыі край ледавіка займае стацыянарнае становішча. Сучасныя ледавікі пакрываюць плошчу звыш 16 млн км², або каля 11% сушы.
859

## Падзеі
* Першыя летапісныя згадкі пра племянны саюз крывічаў

## Нараджэньні
 
## Сьмерці
907

## Падзеі
* Удзел крывічаў і радзімічаў у паходзе кіеўскага князя Алега на сталіцу Бізантыйскай імпэрыі Царград (Бізантыя, Канстантынопаль)
* Канец дынастыі Тан у Кітаі, пачатак эпохі Пяці Дынастыяў
* Заснаваны ўкраінскі горад Чарнігаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Кітайская Вікіпэдыя

**Кітайская Вікіпэдыя** — разьдзел Вікіпэдыі на кітайскай мове. 

Гэта 14-я па велічыні Вікіпэдыя ў сьвеце, заснавана 21 кастрычніка 2003 году. 15 ліпеня (14 ліпеня?) 2012 колькасьць артыкулаў дасягнула 500 000, 13 красавіка 2018 году — 1 000 000. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка кітайскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Француская Вікіпэдыя

**Францу́ская Вікіпэ́дыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на францускай мове.

Гэта 5-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны 23 сакавіка 2001 году. 21 красавіка 2005 г. колькасьць артыкулаў у францускай Вікіпэдыі дасягнула 100 000, 4 сьнежня 2005 году — 200 000, 10 чэрвеня 2006 г. — 300 000, 27 лістапада 2006 г. — 400 000, 23 верасьня 2010 г. — 1 000 000, 9 ліпеня 2018 году — 2 000 000. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

Колькасьць артыкулаў у францускай Вікіпэдыі значна павялічылася дзякуючы робатам. Робаты загрузілі, напрыклад, тысячы артыкулаў пра населеныя пункты Францыі, астэроіды.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка францускай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Француская мова
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Сакавік 2001 году
Катэгорыя:Француская мова ў сеціве
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
Гішпанская Вікіпэдыя

**Гішпанская Вікіпэдыя** (па-гішпанску: Wikipedia en español) — разьдзел Вікіпэдыі на гішпанскай мове.

Гэта 8-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны в 2001 году. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

30 траўня 2005 колькасьць артыкулаў у гішпанскай Вікіпэдыі дасягнула 50 000, 8 сакавіка 2006 — 100 000, 5 жніўня 2009 г. — 500 000, недзе да 17 траўня 2013 г. — 1 000 000 (у той дзень адбылася карэктыроўка і высьвятлілася, што колькасьць ужо перавысіла 1 000 000), 20 студзеня 2019 году — 1 500 000.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка гішпанскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Гішпанская мова
Катэгорыя:Травень 2001 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
Катэгорыя:Гішпанская мова ў сеціве
Вікіпэдыя на мове эспэранта

**Вікіпэдыя на мове эспэранта** (на мове эспэранта: Vikipedio en Esperanto) — разьдзел Вікіпэдыі на мове эспэранта.

Гэта 15-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, самая вялікая Вікіпэдыя на штучнай мове. Зьмяшчае больш за 66 085 артыкулаў (на 7 лютага 2007 году).

Гэта разьдзел заснаваны в 2001 году. 7 ліпеня 2006 колькасьць артыкулаў у Вікіпэдыі на мове эспэранта дасягнула 50 000.

Колькасьць артыкулаў у Вікіпэдыі на мове эспэранта значна павялічылася дзякуючы ўлучэньню атрыкулаў з старых энцыкляпэдыяў та робатам. Робаты загрузілі, напрыклад, тысячы артыкулаў пра населеныя пункты Італіі ды астэроіды.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка Вікіпэдыі на мове эспэранта

Э
Ксенафонт Гаворскі

**Ксенафонт Антонавіч Гаворскі** (1821 — ) — заходнерускі гісторык, археоляг, выдавец. Паходзіў зь сям’і ўніяцкага сьвятара. Пасьля сканчэньня ў 1845 годзе Пецярбурскае духоўнае акадэміі працаваў у Полацкай духоўнай сэмінарыі. У 1857—1858 гадах — рэдактар неафіцыйнае часткі «Витебских губэрнских ведомостей». З 1862 году ў Кіеве, у 1864 годзе на просьбу генэрал-губэрнатара Міхаіла Мураўёва пераехаў у Вільню. У грамадзкай і навуковай дзейнасьці стаяў на рэакцыйных пазыцыях, усхваляў палітыку царызму ў Паўночна-Заходнім краі. Быў рэдактарам часопісу «Вестник Западной России», у якім асуджаў паўстаньне 1863—1864 гадоў. Адзін з пачынальнікаў заходнерусізму. Праводзіў раскопкі курганоў каля Полацку, упершыню ахарактарызаваў іхную структуру, вызначыў час іх узьнікненьня. Дасьледаваў гісторыю праваслаўных храмаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія археолягі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1821 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1871 годзе
Катэгорыя:Памерлі 29 чэрвеня
Нямецкая Вікіпэдыя

**Нямецкая Вікіпэдыя** (па-нямецку: Der deutschsprachigen Wikipedia) — разьдзел Вікіпэдыі на нямецкай мове.

Гэта 4-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

13 чэрвеня 2004 колькасьць артыкулаў у нямецкай Вікіпэдыі дасягнула 100 000, 24 лістапада 2006 — 500 000, 27 сьнежня 2009 — 1 000 000, 18 лістапада 2012 — 1 500 000, 19 лістапада 2016 — 2 000 000, 25 сакавіка 2025 — 3 000 000.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка нямецкай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Нямецкая мова
Катэгорыя:Германскія Вікіпэдыі
Катэгорыя:Нямецкая мова ў сеціве
Катэгорыя:Сакавік 2001 году
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
1147

## Падзеі
* Першая згадка ў летапісах пра Брагін
* 4 красавіка — першая летапісная згадка Масквы

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Арабская Вікіпэдыя

**Арабская Вікіпэдыя** (па-арабску: ويكيبيديا العربية) — разьдзел Вікіпэдыі на арабскай мове. 

Гэта 25-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, заснаваны ў 2003 году. Зьмяшчае больш за 143 000 артыкулаў (на 9 сакавіка 2011 году).

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка арабскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
1059

## Падзеі
* Першыя летапісныя зьвесткі пра горад Копысь (цяпер пасёлак у Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці) 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
1159

## Падзеі
* Першая згадка ў летапісах пра Чачэрск
* У Рымска-каталіцкай царкве кардыналам дадзенае права абіраць Папу, бо да таго Папа абіраўся духавенствам і царкоўнай кангрэгацыяй

* 7 верасьня — Папа Аляксандар III зьмяняе Папу Адрыяна IV як 170-ы Папа Рымскі

* У Японіі ўспыхвае паўстаньне Хэйдзі

* Туніс адваяваны халіфамі Альмагадамі ў нарманаў

## Нараджэньні
* Мінамото но Ёсіцунэ, японскі генэрал (пам. 1189)

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
1129

## Падзеі
* Высылка полацкіх князёў у Бізантыю

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Альбанская Вікіпэдыя

**Альбанская Вікіпэдыя** (па-альбанску: Wikipedia shqip) — разьдзел Вікіпэдыі на альбанскай мове. 

Гэта разьдзел Вікіпэдыі заснаваны 13 кастрычніка 2003 году. 23 лістапада 2006 году колькасьць артыкулаў у альбанскай Вікіпэдыі дасягнула 10 000. Гэта 67-ы па велічыні разьдзел зьмяшчае больш за 27 411 артыкулаў (на 5 верасьня 2010 году).

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка альбанскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Кастрычнік 2003 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Альбанская мова ў сеціве
Катэгорыя:Індаэўрапейскія Вікіпэдыі
1132

## Падзеі
* Полацкае веча выгнала кіеўскага стаўленіка і выбрала князем Васільку з роду Рагвалодавічаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
1160

## Падзеі
* Аблога Турава кааліцыйным войскам пяці валынскіх князеў ( тры тыдні )
* Вылучэнне Слуцкага ўдзельнага княства з Тураўскага княства
## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
## Вонкавыя спасылкі
1158

## Падзеі
* Першыя летапісныя зьвесткі пра Бельчыцу як рэзыдэнцыю полацкіх князёў
* 10-тыдневая беспасьпяховая аблога Турава і Пінску войскамі галіцкіх, валынскіх, смаленскіх і іншых князеў на чале з кіеўскім князем Ізяславам Давыдавічам. Аднаўленьне незалежнасьці Тураўскага княства ад Кіева

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Вікіпэдыя на мове іда

**Вікіпэдыя на мове іда** (на мове іда: *Wikipedio per Ido*) — разьдзел Вікіпэдыі на мове іда.

Гэта 93-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, 3-і на штучнай мове. Зьмяшчае больш за 25 600 артыкулаў (на 20 красавіка 2014 году).

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка Вікіпэдыі на мове іда

Іда
1162

## Падзеі
* Полацкае веча выбрала на княжаньне Ўсяслава Васількавіча (правіў з перапынкам да 1186 году)

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
## Вонкавыя спасылкі
Уліс

Назву **Ўліс** маюць:

* Уліс — раман Джэймса Джойса
* Уліс (*Ulysses*, *Ulyxes*) — лацінізаваная форма грэцкага імя мітычнага цара выспы Ітака Адысэя
* ULIS — беларускі рок-гурт
Сібірская Вікіпэдыя

**Сібірская Вікіпэдыя** (па-сібірску: *Сибирска Википеддя*) — зачынены разьдзел Вікіпэдыі сібірскай мовай.

Гэты разьдзел Вікіпэдыі заснаваны 1 ліпеня 2006 году. 3 кастрычніка 2006 колькасьць артыкулаў у сібірскай Вікіпэдыі дасягнула 5000. Гэты 80-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, зьмяшчаў больш за 7200 артыкулаў (на 11 жніўня 2007 году). Закрыты рашэньнем Фонду 19 верасьня 2007 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Запыт на закрыцьцё Сібірскай Вікіпэдыі 

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Сібір
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2006 годзе
1151

## Падзеі
* Паход гарадзенскага князя Барыса Ўсеваладавіча зь іншымі князямі на Кіеў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
1152

## Падзеі
* Пачатак будаўніцтва ў Полацку дойлідам Іаанам саборнага храма Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Ледавік Фокса

**Ледавік Фокса** (; ) — ледавік у Нацыянальным парку Ўэстлэнд на Паўднёвым востраве Новай Зэляндыі. Назву атрымаў у 1872 годзе ў гонар тагачаснага прэм’ер-міністра Ўільяма Фокса ў час яго візіту. На працягу прыкладна 100 гадоў ледавік паступова адступаў, з 1985 году кожны дзень спаўзае на 40 сантымэтраў. Як і яго сусед, ледавік Франца-Ёсіфа, ледавік Фокса бярэ свой пачатак у Новазэляндзкіх Альпах (Паўднёвыя Альпы). Выцякае праз раку Фокс у мора. Ледавік лёгкадасягальны для турыстаў праз пасёлак Фокс Гласіер.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Ледавікі
Катэгорыя:Геаграфія Новай Зэляндыі
Пэрсыдзкая Вікіпэдыя

**Пэрсыдзкая Вікіпэдыя** (па-пэрсыдзку: ویکی‌پدیای فارس) — разьдзел Вікіпэдыі на пэрсыдзкай мове, заснаваны ў 2004 годзе. 

18 лютага 2006 колькасьць артыкулаў у пэрсыдзкай Вікіпэдыі дасягнула 10 000. Гэта 19-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка пэрсыдзкай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
1106

## Падзеі
* Менскі князь Глеб Усяславіч з братамі ўчыніў паход на земгалаў ( адно з плямен продкаў латышоў ) 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
1105

## Падзеі
* Прызначэнне ў Полацак епіскапа Міны

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Мужыцкая праўда

**Мужыцкая праўда** — першая рэвалюцыйна-дэмакратычная ґазэта ў Беларусі й першая ґазэта на беларускай мове (лацінкай), якая выдавалася Кастусём Каліноўскім у ліпені 1862 — чэрвені 1863 году. Агулам выйшла 7 нумароў, кожны зь якіх пачынаўся з звароту да моладзі «*Dzieciuki!*», а зачыняўся подпісам «*Jaśko haspadar z pad Wilni*» і коштам: «*Kasztuje hroszy 5*» (акрамя №6, які каштаваў 6 грашоў). Выкрывала каляніяльную палітыку ўладаў Расейскай імпэрыі, тлумачыла сытуацыю ў краіне, выкрывала падман царскага маніфэсту аб скасаваньні прыгону, заклікала сялянаў да змаганьня.  

У чацьвертым нумары «Мужыцкай праўды» Кастусь Каліноўскі сфармуляваў ідэю дэмакратычнай народнай дзяржавы:

У кастрычніку 1862 году ў час канфлікту з палякамі паўстаў нумар «Мужыцкай праўды», які аднак зь нейкіх прычынаў не надрукавалі (у 1989 годзе ў віленскім касьцёле Сьвятога Францішка Азіскага знайшлі рукапісны дакумэнт пад назвай «№6 Мужыцкая праўда»). Гэты варыянт лічыцца ўнікальным і вылучаецца з усяе сэрыі, бо тлумачыць сялянам, як раней называлася іхная краіна і якую назву мае тутэйшы народ:

Адзначаецца, што Кастусь Каліноўскі менаваў свой родны край (ён нарадзіўся на Гарадзеншчыне) «Літвой»: «*„край наш няшчасны“ — Літва*». Тым часам сучасьнікі называлі Каліноўскага адным з найбольш «*высакародных мужоў Літвы*», у жамойцкіх песьнях ён выступае як «*кароль Літвы*». «Літоўскім народам», для якога адрасаваў Каліноўскі «Мужыцкую праўду», называў беларусаў паўстанец Юры (Ежы) Кучэўскі-Порай.

## Бібліяграфія

* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвіслацкія аркушы. Кастусь Каліноўскі. Мужыцкая праўда

## Вонкавыя спасылкі

* Мужыцкая праўда на Google Play

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:Паўстаньне 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Выданьні на беларускай мове лацінкай
1104

## Падзеі
* Паход кааліцыі князеў Кіеўскай Русі на Менск. Дружына менскага князя Глеба Усяславіча адбіла напад і аблогу горада

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
1021

## Падзеі
* Паход полацкага князя Брачыслава Ізяславіча на Ноўгарад.Далучэнне да полацкага княства гарадоў Віцебск і Усвят

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Нестар Кайгародаў

**Кайгародаў Нестар Нічыпаравіч** (22 лістапада 1840—1910) — расейскі вайсковы дзеяч, генэрал-лейтэнант (1906). Сябра Расейскага тэхнічнага таварыства. Скончыў Полацкі кадэцкі корпус (1856), Міхайлаўскія артылерыйскія вучэльню (1858) і акадэмію (1865). У 1876—1878 гадах пад ягоным кіраўніцтвам былі праведзеныя рэарганізацыя і пераабсталяваньне парахавых заводаў Расеі. Камандаваў артылерыяй Севастопальскай і Свэаборгзкай крэпасьцяў (Суаменліна). З 1900 году камэндант Выбаргзкай крэпасьці. З 1906 году ў адстаўцы пасьля таго, як у Пецярбургу стала вядома пра паўстаньне салдат у крэпасьці Суаменліна. Друкаваўся ў «Артиллерийском журнале». Браты Міхаіл ды Зьміцер (?).

Расейскія вайскоўцы
Катэгорыя:Памерлі ў 1910 годзе
Віетнамская Вікіпэдыя

**Віетнамская Вікіпэдыя** — разьдзел Вікіпэдыі на віетнамскай мове.

Гэта 12-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце. 28 верасьня 2012 году зьявіўся 500 000–ы артыкул. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка віетнамскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Грузінская Вікіпэдыя

**Грузінская Вікіпэдыя** — разьдзел Вікіпэдыі грузінскай мовай. Заснаваны ў лістападзе 2003 году.  зьмяшчае  .

## Статыстыка
Гэта 58-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце. Мае 4 адміністратараў і каля 111 000 зарэгістраваных удзельнікаў (2019).

## Мінуўшчына

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Грузінскія энцыкляпэдыі
Лацінская Вікіпэдыя

**Лацінская Вікіпэдыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на лацінскай мове.

Гэта 50-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, зьмяшчае больш за 52 000 артыкулаў (на 6 красавіка 2011 году).

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка лацінскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Лацінская мова
Катэгорыя:Чэрвень 2002 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
1117

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Анфруа II дэ Тарон, канетабль Ерусалімскага каралеўства

## Сьмерці
*
988

## Падзеі
* Прыняцьце хрысьціянскай рэлігіі ў Кіеўскай Русі

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
944

## Падзеі
* Удзел крывічаў у паходзе князя Ігара на Бізантыю

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
1103

## Падзеі
* Паход полацкага князя Давыда Ўсяславіча ў складзе кааліцыі князеў Кіеўскай Русі супраць полаўцаў

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
1040

## Падзеі
* Паход кіеўскага князя Яраслава Мудрага на Літву Першае ўпамінанне Літвы ў славянскіх летапісах 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 17 красавіка: Гаральд I (кароль Ангельшчыны)

## Вонкавыя спасылкі
Сялява (возера)

**Сяля́ва** — возера ў Крупскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад г. п. Крупкі.

Уваходзіць у водную сыстэму рэчкі Лукомкі (басэйн Дзьвіны), уяўляе сабою азёрнае вадасховішча, утворанае на месцы азёраў Сялява і Рабца. У возера ўпадаюць рэкі Высокая і Ракітаўка, на поўначы злучанае шырокай пратокай з возерам Абіда.

У цяперашні час агульная плошча воднага люстэрка складае 1500 га (324 км²). Даўжыня возера з поўначы на поўдзень дасягае 14,4 км. Даўжыня берагавой лініі 44,3 км. Найвялікшая шырыня ў паўночнай частцы складае 2,5 км, сярэдняя 1,04 км. Возера належыць да вадаёмаў сярэдняй глыбіні: максымальная глыбіня дасягае 17,6 м. Аб’ём вады 94,8 млн м³.

У цэнтральнай частцы вадаёма знаходзяцца тры выспы, найбуйнейшая зь іх мае плошчу каля 200 га і аддзелены ад сушы пратокай шырынёй 100—120 м, глыбінёй 2,2 м.

Схілы катлавіны вышынёй 6—8 м (на поўначы 3—5 м), пераважна парослыя хмызьняком, часткова — лесам. Берагі нізкія, месцамі забалочаныя, на поўдні зьліваюцца са схіламі. Уздоўж берагоў вузкая перарывістая паласа з асоту, чароту, трысьнягу, хвашчу. Дно да глыбіні 4—6 м, месцамі да 10 м пясковае, ніжэй высланае бузамі. Зарастае слаба.

У выніку будаўніцтва на рацэ Югна Сяляўскай ГЭС узровень возера падняты. З 1993 году ўваходзіць у склад заказьніка «Сялява».

## Літаратура
* 
* Озера Белоруссии. О.Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988. — 216 с.

Катэгорыя:Азёры Беларусі
Катэгорыя:Азёры Крупскага раёну
983

## Падзеі
* Першыя згадкі ў летапісах яцьвягаў
* 10 сьнежня — Ян XIV стаў 136-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Бэнэдыкт VII, Рымскі Папа

## Вонкавыя спасылкі
Бэнгальская Вікіпэдыя

**Бэнгальская Вікіпэдыя** — разьдзел Вікіпэдыі на бэнгальскай мове. 

Гэта 43-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, зьмяшчае больш за 15 041 артыкулаў (на 8 лютага 2007 году). 

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка бэнгальскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Галісійская Вікіпэдыя

**Галісійская Вікіпэдыя** (па-галісійску: Galipedia, Wikipedia en galego) — разьдзел Вікіпэдыі на галісійскай мове, заснаваны 8 сакавіка 2003. 

Гэта 35-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, зьмяшчае больш за 21 749 артыкулаў (на 8 лютага 2007 году). 

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка галісійскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Сакавік 2003 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
Катэгорыя:Галісійская мова ў сеціве
Тэлуская Вікіпэдыя

**Тэлуская Вікіпэдыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на тэлускай мове, заснаваны 9 сьнежня 2003 году. Гэта 78-ы паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце,  году зьмяшчае  .

17 жніўня 2005 колькасьць артыкулаў у тэлускай Вікіпэдыі дасягнула 1000. Тэлуская Вікіпэдыя — першы разьдзел Вікіпэдыі на мове Паўднёвай Азіі, які перакрочыў мяжу за 10 000 артыкулаў. 12 сьнежня 2006 году колькасьць артыкулаў перавысіла 25 000.

## Глядзіце таксама
* Інгуская Вікіпэдыя
* Тувінская Вікіпэдыя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Тайская Вікіпэдыя

**Та́йская Вікіпэ́дыя** () — разьдзел Вікіпэдыі тайскай мовай, заснаваны 25 сьнежня 2003. Гэта 53-і па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, зьмяшчае больш за 89 400 артыкулаў (на 1 верасьня 2014 году). 

Тайская Вікіпэдыя — другая анлайн-энцыкляпэдыя на тайскай мове пасьля праекту «Тайская дзіцячая энцыкляпэдыя», распрацаванага пад патранажам караля Тайлянду Пгуміпгона Адуньядэта.

Кожны параграф у артыкулах тайскай Вікіпэдыі пачынаецца з водступу («чырвонага радку»).

## Гісторыя
* 25 сьнежня 2003: створаная галоўная старонка тайскай Вікіпэдыі.
* 27 сьнежня 2003: створаны першы артыкул, які складаўся з адзінага слова «ดาราศาสตร์» (астраномія) і 32 інтэрвікаў.
* 28 лютага 2004: створаны першы паўнавартасны артыкул — Інфарматыка.
* 21 красавіка 2004: колькасьць артыкулаў дасягнула 100.
* 17 жніўня 2004: 500 артыкулаў.
* 10 сакавіка 2005: 1000 артыкулаў.
* 1 траўня 2005: першым абраным артыкулам стаў фрактал.
* 28 кастрычніка 2005: 5000 артыкулаў.
* сакавік 2006: масавая паўручная заліўка артыкулаў пра гады ад 543 да н. э. (1 будысцкай эры) да прыкладна 1800 з выкарыстаньнем JavaScript.
* 14 сакавіка 2006: 10 000 артыкулаў.
* 16 сакавіка 2007: 20 000 артыкулаў.
* 10 сьнежня 2007: 30 000 артыкулаў.
* 26 кастрычніка 2008: 40 000 артыкулаў.
* 4 верасьня 2009: 50 000 артыкулаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Сэбуанская Вікіпэдыя

**Сэбуа́нская Вікіпэ́дыя** — разьдзел Вікіпэдыі на сэбуанскай мове.

Гэта 2-і паводле велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце. На сёньняшні дзень зьмяшчае  , большасьць зь якіх створаныя робатам.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка сэбуанскай Вікіпэдыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Малайская Вікіпэдыя

**Мала́йская Вікіпэ́дыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на малайскай мове, заснаваны 12 жніўня 2003 году.

Гэта 41-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі зьмяшчае больш за 17 380 артыкулаў (на 8 лютага 2007 году).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Нэапалітанская Вікіпэдыя

**Нэапаліта́нская Вікіпэ́дыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на нэапалітанскай мове. 

Гэта 115-ы (па стане на 2016) паводле колькасьці артыкулаў разьдзел Вікіпэдыі на сёньня зьмяшчае  .

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка нэапалітанскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Сьнежань 2006 году
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
Катэгорыя:Італьянская мова ў сеціве
Сьвята пакрадзенае

***Сьвя́та пакра́дзенае*** — сольны альбом Аляксандра Памідорава. Зьмяшчае творы напісаныя з 1997 па 2001 год. Выдадзены 16 ліпеня 2002 году. Запісаны на студыі «Меzzoforte» у Менску.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Песьня праблемных дзетак»
# «Вітальная»
# «Нядзеля»
# «Крывавае сьвята»
# «Нам ня трэба болей жахаў»
# «Быць беларусам»
# «Данесьлі добрыя людзі»
# «Новы марш»
# «Прыганятыя» (feat. ULIS)
# «Сьвята пакрадзенае»
# «Пітная хата»

## Удзельнікі
* Аляксандар Памідораў: гітара, вакал
* Сяргей Канановіч: бас, гітара, вакал
* Вячаслаў Корань: гітара
* Аляксандар Быкаў: бубны
* Масуд Талібані: дарбука
* Т. Белавусава: віялянчэль
* Алег Хаменка: вакал, салома
* Андрэй Хвісевіч: дуда, вакал

## Выдаўцы
* Pomidoroff Records ltd.
* Дзяніс «Аліса» Борбух: запіс
* Сяргей «Шлёма» Лабандзіеўскі: зьвядзеньне, майстарынг

Катэгорыя:Pomidor/OFF
Катэгорыя:Альбомы 2002 году
1119

## Падзеі
* Паход менскага князя Глеба Усяславіча на Смаленскае і Наўгародскае княства

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 13 верасьня — Глеб Усяслававіч, князь менскі
1128

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Рагвалод-Барыс Усяслававіч , Рагвалод II -полацкі князь з 1101 па 1128 (нар. канец 1040-ых)
Ахоўныя помнікі Кітаю

**Ахо́ўныя по́мнікі Кіта́ю** ( — нацыянальныя гістарычныя мясьціны і культурныя каштоўнасьці, якія знаходзяцца пад аховай дзяржавы) — найвышэйшы статус, які надаецца дзяржаўным культурна-гістарычным каштоўнасьцям Кітаю ў мэтах іх аховы. Прапановы на атрыманьне статусу ўносяцца міністэрствам культуры і зацьвярджаюцца Дзяржаўным саветам Кітайскай Народнай Рэспублікі. На сёньняшні дзень у сьпісе ахоўных помнікаў дзяржаўнага значэньня знаходзяцца 2350 аб’ектаў.

### Колькасьць помнікаў у асобных правінцыях


  
    Пэкін
    北京
    98

 &nbsp; 

    Цяньцзінь
    天津
    14

 &nbsp; 

    Хэбэй
    河北
    163

 &nbsp; 

    Шаньсі
    山西
    270
  

  
    Унутраная Манголія
    内蒙古
    77

 &nbsp; 

    Ляонін
    辽宁
    52

 &nbsp; 

    Цзілінь
    吉林
    33

 &nbsp; 

    Хэйлунцзян
    黑龙江
    28
  

  
    Шанхай
    上海
    19

 &nbsp; 

    Цзянсу
    江苏
    119

 &nbsp; 

    Чжэцзян
    浙江
    130

 &nbsp; 

    Аньхой
    安徽
    56
  

  
    Фуцзянь
    福建
    85

 &nbsp; 

    Цзянсі
    江西
    51

 &nbsp; 

    Шаньдун
    山东
    95

 &nbsp; 

    Хэнань
    河南
    189
  

  
    Хубэй
    湖北
    91

 &nbsp; 

    Хунань
    湖南
    59

 &nbsp; 

    Гуандун
    广东
    66

 &nbsp; 

    Гуансі
    广西
    42
  

  
    Хайнань
    海南
    14

 &nbsp; 

    Чунцін
    重庆
    20

 &nbsp; 

    Сыджоў
    四川
    127

 &nbsp; 

    Гуйчжоу
    贵州
    39
  

  
    Юньнань
    云南
    76

 &nbsp; 

    Тыбэт
    西藏
    35

 &nbsp; 

    Шэньсі
    陕西
    138

 &nbsp; 

    Ганьсу
    甘肃
    71
  

  
    Цінхай
    青海
    18

 &nbsp; 

    Нінся
    宁夏
    17

 &nbsp; 

    Сіньцзян
    新疆
    58

  


Катэгорыя:Кітай
1144

## Падзеі
* Першыя згадкі пра чэскі горад Непамук
* Паход кіеўскага князя Усевалада на Галіцка-Валынскае княства

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 8 сакавіка: Цэлестын II (папа рымскі)
* Васілька Сьвятаслававіч (Васілька I) — полацкі князь з 1132 па 1144 (нар. 1080-я)

## Вонкавыя спасылкі
Карэйская Вікіпэдыя

**Карэйская Вікіпэдыя** () — разьдзел Вікіпэдыі на карэйскай мове, заснаваны ў 2002 годзе.

Гэта 20-ы па велічыні разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце, зьмяшчае больш за 159 000 артыкулаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка карэйскай Вікіпэдыі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі