Блакітніца звычайная

***', '''сі́няя сіні́ца''' — [[Вераб’інападобныя|вераб’інападобная]] [[птушка]] сямейства [[Сініцавыя|сініцавых]]. Адметная сваім сіня-жоўтым пер’ем і малым памерам.

Сінія сініцы шырока распаўсюджаныя ў мерным і субарктычным [[Эўропа|эўрапейскім]] і заходнім [[Палеарктыка|палеарктычным]] клімаце, дзе жывуць у лісьцевых ці зьмяшаных пераважна [[дуб]]овых лясох. Гнёзды робяць звычайна ў адтулінах дрэваў. Харчуюцца мошкамі і павукамі, семкамі і расьліннай ежай.

Звычайныя блакітніцы вядомыя акрабатычнымі штукамі, бо ўмеюць караскацца па галінках дрэваў і хмызьнякоў ды зьвешвацца дагары нагамі ў пошуках ежы.

== Таксаномія ==

Блакітніцу звычайную ўпершыню апісаў [[Карл Лінэй]] у 1758 року пад назвай ''Parus caeruleus''.

Вядомыя дзевяць падвідаў:

* ''C. c. caeruleus'' — <small>([[Карл Лінэй|Linnaeus]], 1758)</small>: пражывае ў кантынэнтальнай Эўропе да поўначы Гішпаніі, Сыцыліі, поўначы Турэччыны і паўночнага Ўралу;
* ''C. c. obscurus'' — <small>([[Ёзэф Прокап Пражак|Pražák]], 1894)</small>: пражывае на Ірляндыі, Брытаніі і Нармандзкіх астравох;
* ''C. c. ogliastrae'' — <small>([[Эрнст Гартэрт|Hartert]], 1905)</small>: пражывае ў Партугаліі, паўднёвай Гішпаніі, на Корсыцы і Сардыніі;
* ''C. c. balearicus'' — <small>([[Адольф фон Ёрданс|von Jordans]], 1913)</small>: пражывае на Маёрцы (Балеарскія астравы);
* ''C. c. calamensis'' — <small>([[Фрыдрых Парат|Parrot]], 1908)</small>: пражывае ў паўднёвай Грэцыі, на Пэляпанэсе, Кіклядах, Крыце і Родасе;
* ''C. c. orientalis'' — <small>([[Мікалай Зарудны|Zarudny]] & [[Джон Кляўдыюс Лоўдан|Loudon]], 1905)</small>: пражывае на поўдні эўрапейскай расеі;
* ''C. c. satunini'' — <small>(Zarudny, 1908)</small>: пражывае на Крымскім паўвостраве, Каўказе, Закаўказьзі і паўночна-заходнім Іране да ўсходняй Турэччыны;
* ''C. c. raddei'' — <small>(Zarudny, 1908)</small>: пражывае ў паўднёвым Іране;
* ''C. c. persicus'' — <small>([[Ўільям Томас Блэнфард|Blanford]], 1873)</small>: пражывае ў [[Загрос]]кіх гарах.

=== Гібрыды ===
***' (*Cyanistes × pleskei*) — распаўсюджаны міжвідавы гібрыд зь белай блакітніцай (*Cyanistes cyanus*). Галоўка цямнейшая ад белай, а хвост бляднейшы ад звычайнай блакітніцы.

## Апісаньне
Цёла 12 см даўжынёй, размах крылаў 18 см, маса — каля 11 г. На галоўцы — блакітная «карона», ад вачэй да падбародзьдзя ідзе цёмна-сіняя рыска. Лоб і шчокі белыя. Патыліца, крылы і хвост сінія, сьпіна — жоўта-зялёная. Ніжняя частка пераважна жаўтаватая. Дзюба чорная, ногі сіня-шэрыя, вясёлкавая абалонка цёмна-карычневая. Самкі і саміцы вельмі падобныя, адрозныя толькі пад ультрафіялетавым колерам: у самцоў карона на галаве сьвятлейшая. Маладыя птушкі заўважна жаўцейшыя за дарослых.

## Пражываньне
У Эўропе жыве ад 20 да 44 мільёнаў параў птушак, пераважна ў мерным або міжземнаморскім клімаце і часткова на Сярэднім Усходзе.

Разам зь вялікай сініцай утвараюць зімой зьмяшаныя зграі. Звычайна селяцца ў плюшчах або вечназялёных расьлінах. Гняздо могуць зрабіць у любой прыдатнай адтуліне дрэва, пня, сьцяны, падобна да вераб’я або вялікай сініцы, прычым вяртаюцца туды ж штогоду.

## Экалёгія

Звычайная блакітніца адкладае яйкі ў красавіку-траўні. Яйкі выседжвае саміца, а яе ў гэты час ежай забясьпечвае самец. Яйкі ад 14 да 18 мм даўжынёй і 10,7—13,5 мм шырынёй, звычайна іх 7-8 штук. Агульная маса кладкі можа быць у 1,5 раза большай за масу саміцы.

Выжывальнасьць маладых птушак — 38%, дарослых — 53%. Сярэдняя працягласьць жыцьця — тры гады. Максымальная зафіксаваная працягласьць жыцьця — 11 гадоў 7 месяцаў.

Харчуюцца пераважна казуркамі, але могуць есьці парасткі маладых дрэваў, спрабуючы знайсьці ў іх вусякоў. Палюе на розных матылькоў, аднак у той жа час найлепш за іншых птушак зьнішчае сельскагаспадарчых шкоднікаў: тлю ды чарвяцоў.

Для прывабліваньня пары або абароны тэрыторыі звычайная блакітніца карыстаецца сьпевамі. Рознымі гукамі камунікуе зь іншымі птушкамі, у тым ліку для папярэджаньня пра драпежнікаў, якімі могуць быць як наземныя жывёлы (кот, ліса, сабака), так і лятучыя (канюк, каршак, шуляк). Найбольш небясьпечны зь іх — , з наземных — хатні кот, а подлеткаў могуць выкрасьці сойкі. Гнёзды рабуюць тхары і вавёркі.

Блакітніцы ёсьць носьбітамі , радзей вошаў і .

## Ахоўны статус
Звычайная блакітніца ўнесеная ў сьпіс найменш загрожаных відаў Чырвонай кнігі МСАП.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* BirdLife
* eBird

Катэгорыя:Птушкі, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Птушкі Эўропы
Звычайная
Катэгорыя:Таксоны, найменаваныя Карлам Лінэем