Нікіфараўскі летапіс

**Нікі́фараўскі ле́тапіс** — сьпіс другое рэдакцыі беларуска-літоўскага летапісу 1446 году, які захаваўся ў складзе зборніка апошняй чвэрці XV стагодзьдзя. Рукапіс раней належыў Мікалаю Нікіфараву, адчаго і атрымаў сваю назву. Цяпер зборнік захоўваецца ў рукапісным аддзеле бібліятэкі Расейскай Акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу.

## Асаблівасьці
Зборнік ўяўляе сабой рукапіс у 1/4 з вокладкай з дошак, абцягнутых скурай. Рукапіс складаецца з 351 аркуша шчыльнай жаўтлявай паперы, напісаны карычневым атрамантам поўуставам XV стагодзьдзя, нелетапісныя тэксты зборніка — почыркамі XVI, XVII і XVIII стагодзьдзяў. Па філігранях (гронка вінаграду, бычыная галава з крыжом пад падбародкам, бычыная галава са стрыжнем з трыма лістамі авальнае формы паміж рогамі) рукапіс датуецца 1464-1491 гадамі. Нумарацыя ў правым верхнім куце алоўкам, ўнізе аркуша літарамі стараславянскай альфабэту пранумараваныя сшыткі. Ёсьць надпісы на палях — часьцей за ўсё беларускім хуткапісам XVI ст., Але надоле першага аркуша ёсьць запіс почыркам XVII або пачатку XVIII стагодзьдзя: «*Monasterii Minensis s. Spriti*», які паказвае прыналежнасьць рукапісу Менскаму манастыру Сьвятога духу. Верхні кут 245-га аркуша й ніжнія краі 241-243 аркушаў спарахнелі або абарваныя. Тэкст часам ідзе каля самога краю аркуша, аркушы ў рукапісе пераблытаныя. Тытлы ў летапісе адсутнічаюць.

## Зьмест
Склад рукапісу: да 66 аркушу ў зборніку ідуць рэлігійныя тэксты, на аркушах 66-165 — «*Сборник о бозе починаем, благослови отче, слово святого Василия от апостол*», з 166 па 203 — апокрыф пра Багародзіцу, 204-211 аркушы занятыя «*Временником великих царств, отколе кое царство пошло, и руское княжение святаго отца нашего Никифора, [[Патрыярх Канстантынопальскі|патриарха]] [[Канстантынопаль|Коньстянтинаграда]], летописець въскоре*», на 211-225 аркушах — «Летописець руских цареи», аркушы зь 226-га па 267-ы абаротны займае ўласна Нікіфораўскі летапіс, зь 269-га па 290-ы аркушы ідуць «*Главы наказателны царствии Василия, царя греческого, к сыну его*», зь 290-га па 329-ы — урывак павучаньня йіншы твор, з 331 па 338 — павучаньне, аркушы з 334-га па 338-ы займае тлумачэньне сьвятых тэкстаў, 339-348 — урывак з апісаньня Ерусаліма, 349-350 — урывак зь Вялікага Катэхізісу.

Рукапісы, якія захаваліся на аркушах зь 226-га па 267-ы абаротны летапіс, які ня мае пачатку й канца, пачынаецца як старажытнарускі летапіс, а сканчаецца апісаньнем падзеяў у Вялікім Княстве Літоўскім пасьля сьмерці Вітаўта. Сьпіс ня ўтрымлівае «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх», «Пахвалы Вітаўту» й «Аповесьці пра Падольле». Запісы ў летапісе кароткія, пагадавыя.

## Дасьледаваньне
Упершыню летапіс быў выдадзены ў 1898 годзе Сяргеем Белакуравым, ім таксама было выкананае апісаньне рукапісу. Пры публікацыі ён аднаўляў адсутныя месцы паводле Супрасьлеўскага летапісу ў выданьні Ігната Даніловіча. У 1903 годзе летапіс апісаў Вячаслаў Сразьнеўскі, у 1963 року летапіс быў больш падрабязна апісаны аўтарамі «*Апісаньня Рукапіснага аддзелу бібліятэкі [[Акадэмія навук Расеі|Акадэміі навук]]*».

У 1980 годзе Нікіфараўскі летапіс быў выдадзены Мікалаем Улашчыкам ў 35 томе Поўнага збору рускіх летапісаў.

## Крыніцы

## Літаратура

* *Чамярыцкі В.* Нікіфараўскі летапіс //  — С. 357.
* *[[Мікалай Улашчык|Улащик Н. Н.]]* Предисловие // Полное собрание русских летописей. — Т. 35. — , 1980. — С. 11.

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Катэгорыя:Творы XV стагодзьдзя
Катэгорыя:Старажытнарускія летапісы