open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Будзілавічы

**Будзілавічы** (русіфікаваная назва — *Будзілава*) — гістарычная мясцовасьць Менску, разьмешчаная ў паўднёва-ўсходняй частцы места, на левым беразе ракі Сьлепні.

На паўночны захад ад Будзілавічаў пачынаюцца Тры Карчмы, на поўнач — Малая Сьляпянка, на ўсход — Дражня, на поўдзень — Серабранскія Млыны, на захад — Сакалянка.

## Назва

Бодзіла або Будзіла, пазьней Будэль (Bodilo, Budilo, Budel) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Упершыню ў гістарычных крыніцах упамінаецца ў 1800 годзе як засьценак, уладаньне Менскага Петрапаўлаўскага манастыра. На 1897 год засьценак Сеніцкай воласьці Менскага павету, 13 двароў, 84 жыхары. На 1909 год урочышча, 87 жыхароў. На 1917 год ваколіца, 25 двароў, 129 жыхароў.

У 1959 годзе вёску ўлучылі ў межы Менску. У 1960-я — пачатку 1970-х гадоў на месцы вёскі збудавалі шматпавярховыя жылыя, адміністрацыйныя і навучальныя будынкі на Партызанскім праспэкце, вуліцах Будзёнага, Ванеева і Народнай, разьбілі парк вакол стадыёну «Трактар».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Менску
Мантвілішкі (Віленскі павет)

**Мантвілішкі** () — вёска ў Летуве, каля ракі Вярсокі. Уваходзяць у склад Калесьніцкага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Монтвіл цалкам адпавядае старажытнаму германскаму імю Muntwil, ад якога ўтварыліся назвы некалькіх мясцовасьцяў у Францыі (таксама адзначалася старажытнае германскае імя Wilmunt).

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
У XIX ст. Мантвілішкі ўваходзілі ў склад Лідзкага павету Віленскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1905 год — 137 чалавек у вёсцы Мантвілішках і 29 чалавек у ваколіцы Мантвілішках

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Мантвілішкі

Назву **Мантвілішкі** маюць:

## [[Летува]]
* Мантвілішкі — вёска ў Аранскім раёне Аліцкага павету
* Мантвілішкі — вёска ў Салечніцкім раёне Віленскага павету

## Глядзіце таксама
* Мантывіл
Будзілава (Чашніцкі раён)

**Будзі́лава** — вёска ў Беларусі, каля возера Галаўні. Уваходзіць у склад Кругліцкага сельсавету Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Бодзіла або Будзіла, пазьней Будэль (Bodilo, Budilo, Budel) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 288 чалавек
* 2009 год — 38 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Чашніцкага раёну
Катэгорыя:Кругліцкі сельсавет
Вітлін

**Ві́тлін** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Алы і Добасны. Уваходзіць у склад Побалаўскага сельсавету Рагачоўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Віціла або Віцела (Witila, Witelo) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 268 чалавек
* 2004 год — 43 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Побалаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёну
Вольберавічы

**Вольберавічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Поні. Уваходзяць у склад Бярэзінскага сельсавету Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Вольбэр або Вольбэра (Wolber, Wolbero) і Альбэр (Alber) — імёны германскага паходжаньня.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Hniezdziłów Olborowicze* (1690 год); *Olborowicze dwór, wieś, karczma* (1784 год).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Узьніклі не пазьней за XVI ст. на тэрыторыі ўладаньняў Манівідаў. У XVII—XVIII ст. упамінаюцца як уласнасьць кармэлітаў, уваходзілі ў Ашмянскі павет Віленскага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Докшыцкім, з 1797 году Барысаўскім павеце.

У XIX — пачатку XX ст. існавалі вёскі Ольберавічы (Альберавічы), Старыя і Новыя Вольбаравічы, а таксама фальварак Вольбаравічы ў Барысаўскім павеце Менскай губэрні.

### Найноўшы час
З 1924 году вёска ў Бярэзінскім сельсавеце Бягомельскага, у 1962—1965 гадох Глыбоцкага, у 1960—1962 гадох і з 1965 году Докшыцкага раёну.

## Насельніцтва
* 1909 год — 203 чалавекі у вёсцы Новых Вольберавічах і 466 чалавек у сяле Вольберавічах
* 2009 год — 17 чалавек

## Страчаная спадчына
* Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну
Катэгорыя:Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)
Віленка

**Віле́нка** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Алы. Уваходзіць у склад Баравіцкага сельсавету Качэрыцкага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Вілін або Вілен (Willin, Wilennus) — імя германскага паходжаньня. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Wilin.

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, ад гоцкага імя Williniu або Wilennus утварылася назва Вільні.

## Насельніцтва
* 1909 год — 209 чалавек
* 2009 год — 55 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Баравіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Качэрыцкага раёну
Олда

**Олда** (*Ольда*, *Оўда*), **Голда** (*Голдзь*), **Аўда** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Алда, Галда або Олда (Aldo, Haldo, Olda) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова алд- (алт-) паходзіць ад гоцкага alds 'стары' (з значэньнем мудрасьці). Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Алдыка (Олдыка, Аўдзіка, Гольдзіка), Альдона, Аўтаўт. Адзначаліся германскія імёны Aldiko, Aldona, Altolt. Апроч таго, існуе іменная аснова аўд- (од-, от-), якая паходзіць ад гоцкага audags 'шчасьце, асалода', германскага *auð 'багацьце, спор'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Olda (Olt, Holt, Olto, Holto), Awdan, Aldegundis (Aldegunda), Aldir (< Aldheri), Oltman, Aldmirus (Oldmirus), Oldrzych (Holdrzych), Aldwigus.

У Прусіі бытавалі імёны: *Aldegut* (1363 год), *Autor*, *Aldewisse* (1409 год). У 1604 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Johannes Aldus, Mimelensis Borussus*, у 1608 годзе — *Matthias Altt, Soldaviensis Borussus*, у 1622 годзе — *Georgius Aldt, Soldaviensis Borussus*, у 1641 годзе — *Christophorus Altus, Elbingensis Borussus*, у 1642 годзе — *Fridericus Aldus, Memelensis Prussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *двор ихъ отчиньи извечныи на имя Овдово… двор у [[Беліца|Белици]] Овдово* (9 траўня 1498 году); *с ыменья его Овдовского… тое именье на Овдове* (13 ліпеня 1503 году); *Auda* (1504 год); *тры земли у волости [[Стаклішкі|Стоклишъскои]]… Овъдовъщыну* (10 лютага 1561 году); *з ыменья Олдова въ повете Лидскомъ*, *з ыменей своихъ въ повете Новогородскомъ лежачихъ, з Овдовичъ* (1567 год); *въ маетности своей Ольдове въ повете Лидскомъ лежачой… кгрунту дворного Ольдовского… церкви Ольдовское… Ольдова* (1635 год); *iegomość pan Kazimierz Krzysztoph na Oldowie y Dziedzielowiczach Tryzna* (28 сакавіка 1669 году); *отецъ Клеменсъ на Ольдове и Лебеде Тризна* (30 чэрвеня 1678 году); *domek Adama Hołdziewicza* (1690 год); *Hołdowicze* (1744 год); *xiędzem Bonawenturą Hołdowiczem — exprowincyalem, gwardianem* (17 верасьня 1754 году).

## Носьбіты
* Ян Альд (*Jan Aldus*) — выхадзец зь Місьні (Нямеччына), які ў 1586—1590 гадох навучаўся ў Папскай сэмінарыі ў Вільні
* Адам Голдзевіч — віленскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1690 годзе

Галдзевічы і Равіч-Галдзевічы — літоўскія шляхецкія роды.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпамінаўся маёнтак Голдаў (таксама Олдаў) у Лідзкім павеце.

У 1600 годзе ўпамінаецца маёнтак Ольдавічы ў Наваградзкім ваяводзтве.

На 1882—1909 гады існавалі маёнтак і вёска (сядзіба і фальварак) Голдавічы на гістарычнай Наваградчыне каля Ляхавічаў.

На гістарычнай Лідчыне існуе старажытная вёска Голдава (Олдава).

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кандратаўск

**Кандра́таўск** — вёска ў Беларусі, на рацэ Віхры. Уваходзіць у склад Капачоўскага сельсавету Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Імя Кандрат лічыцца літоўска-рускай формай германскага імя Конрад. Апроч таго, бытавалі старажытныя германскія імёны Кундрат або Контрат (Kundrat, Conttrat) і Кундрада або Кондрада (Cundrada, Condrada), асноўнымі формамі якіх разглядаюць Гундарат (Gundarat) і Гундэрада (Gunderada).

## Насельніцтва
* 1910 год — 170 чалавек
* 2009 год — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Капачоўскі сельсавет
Бялкаў (Слубіцкі павет)

**Бя́лкаў** (, , ) — вёска ў гміне Цыбінка Слубіцкага павету Любускага ваяводзтва Польшчы.

## Геаграфія
Ляжыць за 4 км на поўдзень ад Цыбінкі, 26 км на паўднёвы ўсход ад Слубіцаў, 55 км на паўночны захад ад Зялёнай Гуры і за 70 км на паўднёвы захад ад Горава Велікапольскага.

Да вёскі далучаны прысёлак Бялкувак.

## Мінуўшчына
Выяўленыя ў вёсцы 8 археалягічных аб’ектаў, у тым ліку могілкі бронзавага веку і раньнесярэднявечнае паселішча, дазваляюць меркаваць, што мясцовасьць была населеная некалькі тысячагодзьдзяў. Першыя згадкі пра вёску ў крыніцах датаваныя 1413 рокам, калі яна належала роду фон Бэргольцаў (Біркгольцаў?). У тыя часы гэта былі землі маркграфства Брандэнбург. У 1480 — уласнасьць братоў фон Грунбэргаў (Грунэбэргаў?), за імі тут паўсталі рыцарскія сядзібы. Каля 1644 року фон Грунбэргі прадалі маёнтак роду фон Калькройтаў; ад 1659 року маёнтак перайшоў да фон Вэзэнбэкаў. Пазьнейшыя ўладары падзялілі зямлю. У 1804 року ў вёсцы 92 дамы, 399 жыхароў, 3 водныя млыны, вятрак і кузьня. У 1840 року на месцы старой кірхі (найхутчэй фахвэркавай) збудаваная новая. Астатнімі ўласьнікамі быў род Кунаў. У XVIII стагодзьдзі землі ўвайшлі ў склад Прусіі, а з 1871 да 1945 — Нямеччыны.

У 1945 року, пасьля перамогі ў II сусьветнай вайне, правабярэжная  (на ўсход ад Одры) улучаная ў склад Польшчы. У Бялкаў перасялілі палякаў з палескіх земляў, далучаных да БССР. Большасьць прыбыла з Пружанскага павету, зь вёсак Пецялёва (цяпер не існуе), Рагачы, Вугляны, Кашалёва.

У 1975—1998 роках Бялкаў належаў да Зеленагурскага ваяводзтва.

## Транспарт
Ля Бялкава праходзіць  . Мясцовая дарога злучае Бялкаў з Цыбінкай.

## Турыстычная інфармацыя
* Даўні пратэстанцкі збор (цяпер рыма-каталіцкі касьцёл сьвятога Андрэя Баболі), збудаваны ў 1840 року ў нэараманскім стылі
* Сядзіба фон Таўэнштайнаў XVIII стагодзьдзя

## Культура
У вёсцы дзейнічае Таварыства аматараў Палесься і Бялкава, ладзяцца агульнапольскія зьезды колішніх жыхароў Палесься ды іхніх нашчадкаў.

### Спорт
Мясцовы футбольны клюб «Палесьсе Бялкаў» удзельнічае ў Б-клясе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Бялкава  // Замкі Любускія
* Агульная характарыстыка  // Зямля Любуская
* Віртуальная экскурсія па музэі Палесься

Катэгорыя:Вёскі Слубіцкага павету
Катэгорыя:Археалягічныя аб’екты ў Польшчы
Даманова (пасёлак)

**Дамано́ва** — пасёлак у Беларусі, на рацэ Бярэзіне. Уваходзіць у склад Вішнёўскага сельсавету Бабруйскага раёну Магілёўскай вобласьці. 

## Назва

Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1905 год — 230 чалавек у вёсцы Даманова I, 28 чалавек на хутары Даманова і 7 чалавек у сядзібе Даманова
* 2009 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Жырмоны

Назву **Жырмо́ны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Жырмоны 1 — вёска ва Узьдзенскім раёне
** Жырмоны 2 — вёска ва Узьдзенскім раёне

## Глядзіце таксама
* Сурман
Карманоўка

**Кармано́ўка** — вёска ў Беларусі, на беразе Карманоўскага возера. Уваходзіць у склад Машчаніцкага сельсавету Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Карыман, Караман або Карман (Karimanns, Karaman, Caroman, Carman) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1905 год — 200 чалавек
* 2009 год — 17 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Машчаніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
Любічы (Віцебская вобласьць)

**Лю́бічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дзьвіны. Уваходзяць у склад Каўлякоўскага сельсавету Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Імя Люба (Leubo, Lubo, Liuba) можа мець як славянскае, так і германскае паходжаньне.

## Насельніцтва
* 1906 год — 45 чалавек
* 2009 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Каўлякоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёну
Любічы (Магілёўская вобласьць)

**Лю́бічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Ольсы. Уваходзяць у склад Бацэвіцкага сельсавету Клічаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Імя Люба (Leubo, Lubo, Liuba) можа мець як славянскае, так і германскае паходжаньне.

## Насельніцтва
* 1909 год — 73 чалавекі
* 2009 год — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бацэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клічаўскага раёну
Любанічы (Віцебская вобласьць)

**Люба́нічы** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Іржэўкі. Уваходзяць у склад Воўкавіцкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1623 як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1910 год — 211 чалавек
* 2009 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Воўкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Дынараўка

**Дына́раўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Плісы. Уваходзіць у склад Азярыцкаслабадзкога сельсавету Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Данары, пазьней Дэнэр (Danhari, Denner) — імя германскага паходжаньня.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Dynarówka* (1881 год); *Динаровка* (1909 год).

## Гісторыя
У XIX ст. Дынараўка ўваходзіла ў склад Барысаўскага павету Менскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1909 год — 361 чалавек
* 2019 год — 70 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Азярыцкаслабадзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
Любонічы

**Любонічы** (таксама *Люба́нічы*) — вёска ў Беларусі, на рацэ Любонцы. Цэнтар сельсавету Качэрыцкага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1943 годзе пад нямецкай акупацыяй дзейнічала пачатковая школа.

## Назва

Імя Любана (Liubona) можа мець як славянскае, так і германскае паходжаньне.

## Насельніцтва
* 1909 год — 489 чалавек у мястэчку Любонічах і 1240 чалавек у сяле Любонічах
* 2017 год — 661 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Любоніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Качэрыцкага раёну
Любінічы

**Любі́нічы** — вёска ў Беларусі, каля вытокаў ракі Мар’янкі. Уваходзяць у склад Славенскага сельсавету Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Любін або Любен (Lubin, Luben) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 620 чалавек
* 2009 год — 318 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Славенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Вялікая Людзьвінаўка

**Вялі́кая Людзьві́наўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Іпы. Уваходзіць у склад Давыдаўскага сельсавету Шацілавіцкага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Людвін або Лютвін (Liuduin, Liutwin) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 408 чалавек у вёсцы Людзьвінаўцы
* 2004 год — 280 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Давыдаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шацілавіцкага раёну
Пецялёва

**Пецялёва** — колішняя вёска на тэрыторыі цяперашняга Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Мінуўшчына
У 1562 року — уладаньне Вышэнскіх. У 1775 року — маёнтак, уласнасьць Гронскіх.

За расейскім часам — тры фальваркі і паселішча ў Равяціцкай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. Фальваркі: Крашэўскіх (59 дзесяцінаў), Федаровічаў (59 дзесяцінаў), трэці ў складзе маёнтку Сігневічы.

За польскім часам — вёска ў гміне Равяцічы, а з 1933 — Сігневічы Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

Па сканчэньні Другой сусьветнай вайны жыхары вёскі вымушаныя былі эміграваць. Хутар праіснаваў да 1970-х рокаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Petelewo

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Бярозаўскага раёну
Людзьвінаўка

Назву **Людзьві́наўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Вялікая Людзьвінаўка — вёска ў Шацілавіцкім раёне
** Малая Людзьвінаўка — вёска ў Шацілавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Лютвін
Людзьвіноў (Петрыкаўскі раён)

**Людзьвіноў** — вёска ў Беларусі, каля ракі Бобрыку. Уваходзіць у склад Муляраўскага сельсавету Петрыкаўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Людвін або Лютвін (Liuduin, Liutwin) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 11 чалавек
* 2004 год — 52 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Муляраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Петрыкаўскага раёну
Людзьвіноў (Брагінскі раён)

**Людзьвіноў** — былая вёска ў Беларусі, каля ракі Брагінкі. Уваходзіла ў склад Новаялчанскага сельсавету Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Людвін або Лютвін (Liuduin, Liutwin) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 24 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Новаялчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Марцыбелішкі

**Марцыбелішкі**, **Марцыбілішкі** — былы фальварак у Беларусі, на рацэ Слоўсьці. Уваходзілі ў склад Менскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Атрымалі назву ў гонар Марцыбэлы з князёў Агінскіх, жонкі Ігнація Завішы.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Уваходзілі ў склад Менскага павету Менскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага і належалі да Бакштанскага княства. Знаходзілася ў валоданьні Кезгайлаў, пазьней Завішаў і Агінскіх.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Марцыбелішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ігуменскім павеце Менскай губэрні. Уладаньне Ашторпаў, якія здавалі фальварак у арэнду, пазьней у валоданьні Азямблоўскіх.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году мястэчка занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Марцыбелішкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Пазьней савецкія ўлады ліквідавалі фальварак.

## Насельніцтва
* 1909 год — 18 чалавек
* 1917 год — 12 чалавек, усе беларусы

## Асобы
* Уладзіслаў Невяровіч (Ян Тысевіч) (1814—1891) — маляр і ілюстратар

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Медзін

**Медзін** (*Мэдын*), **Медзень** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Медзін, пазьней Мэдэн (Meddin, Medden) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова мад- (мед-, мат-) (імёны ліцьвінаў Матывік, Медвін, Матар; германскія імёны Mathwig, Medwinus, Matter) паходзіць ад гоцкага maþa 'добры, пачэсны'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у Ильке възьми у Медыница* (XII ст.); *Довъятъ Мединович з братомъ* (1528 год); *Miedziny* (1744 год); *Czwierć Daugule… Danila Medyn, Jonik Medyn* (1765 год); *Parafia [[Міхалішкі|michaliska]]… Miedzieniszki* (1784 год).

## Носьбіты
* Ілька Медыніч — жыхар Ноўгараду, які ўпамінаецца ў XII стагодзьдзі
* Даўят Медзінавіч — вялёнскі баярын, які ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Людвік Медзін (*Miedzin*) — уладальнік гаспадаркі ў Дацішках каля Відзаў на 1929 год

Мэдыновічы (Medynowicz) — літоўскі шляхецкі род.

На гістарычнай Слонімшчыне існуе вёска Мядзеневічы, у гістарычнай Прусіі — Мэдэнаў. Назву Меднікі маюць вёскі на гістарычных Ашмяншчыне і  Віленшчыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мервін

**Мервін** (*Мірвін*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Марвін або Мервін, пазьней Мэрэвін (Maruin, Meruin, Mervinus, Merevine) і Вінімар (Winimar) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Маргела, Валадзімер, Нетымер; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Адпаведнасьць імя Мярвойна германскаму імю Meruin (Maruin, Merevine, пазьней Meerwein) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мервино… Себестыянь Мервиньский з Мервина… Войтехъ Щесновичъ з Мервина… Янъ Липъчичъ з Мервина… Матей Климонтовичъ з Мервина… Петръ Климонтовичъ з Мервина*, *Бартошъ Степановичъ з Мирвина… Войтехъ Бартошевичъ з Мервина… Тофилъ Бартошевичъ з Мервина… Янъ Михаловичъ з Мервина… Вавърынець Михаловичъ з Мервина… Якубъ Бартошевичъ з Мервина… Станиславъ Бартошевичъ з Мервина… Троянъ Петровичъ з Мервина… Матей Яновичъ з Мервина… Матысъ Станиславовичъ з Мервина… Михалъ Якубовичъ з Мервина* (1567 год).

## Носьбіты
На гістарычнай Наваградчыне існуе вёска Мервіны.

У канцы XVIII ст. на гістарычнай Полаччыне існавала шляхецкая ваколіца Марвіна.

На 1906 год існавала вёска Мервінкі ў Себескім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Віцебшчыне існуе вёска Мервіна.

## Глядзіце таксама
* Міра
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мус (імя)

**Мус** (*Муш*, *Музь*), **Муса** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Mus (Musz). Іменная аснова мус- паходзіць ад нямецкага mūs 'мыш' або ад асновы -мод- (-мот-, -мут-).

У 1547 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Stanislaus Musa, Vilnensis*, у 1600 годзе — *Nicolaus Musa, Pilcaldensis Borussus*, у 1611 годзе — *Simon Musa, Tilsensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеки… да Хомицу Мушича у [[Шчытомірычы|Щитомеричох]]* (1440—1492 гады); *Muzewiczowa* (1671—1681 гады).

## Носьбіты
На гістарычнай Случчыне існуе вёска Мусічы, а на гістарычнай Рэччычыне — вёска Мушычы.

## Глядзіце таксама
* Мусіла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мушычы

**Му́шычы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Трэмлі. Уваходзяць у склад Валосавіцкага сельсавету Рудабельскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Mus (Musz).

## Насельніцтва
* 1909 год — 577 чалавек
* 2011 год — 78 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валосавіцкі сельсавет (Рудабельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Рудабельскага раёну
Нястанавічы

**Няста́навічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Трэмлі. Уваходзяць у склад Валосавіцкага сельсавету Рудабельскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Стэн, Стан або Стэйна (Sten, Stean, Steina) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 273 чалавекі
* 2011 год — 52 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Валосавіцкі сельсавет (Рудабельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Рудабельскага раёну
Альшаны (Віцебская вобласьць)

**Альша́ны** — вёска ў Беларусі, каля ракі Выдрыцы. Уваходзяць у склад Сарочынскага сельсавету Ўшацкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Alsz (Alisz).

## Насельніцтва
* 1906 год — 174 чалавекі
* 2009 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сарочынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Аліш

**Аліш**, **Альш**, **Алюш**, **Гальш**, **Аляш** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Алюш або Аліш (Alusch, Alisch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ал- (імёны ліцьвінаў Алігут, Альмін, Аламунт; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад гоцкага alls 'увесь, кожны'. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Alisz (Alusz, Alesz, Alsz, Halsz): *Halsch* (1383, 1460, 1466 і 1468 гады), *Alusch* (1379 і 1390 гады), *Allisch* (1426 год), *Alsch* (1438 год), *Halszch* (1465 год), *Holsch* (1469 год).

У Прусіі адзначалася прозьвішча Alesch.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *конюхи наши [[Слонім|слонимскии]] на имя Олишъ Лугинич* (18 ліпеня 1511 году); *земли пустовскии оу Витебском же повете на има Волишовщину* (31 сакавіка 1514 году); *а в татар новгородских, у Олиша а в [[Некраш]]а и в братонича их Олыма Чагиревичов* (28 траўня 1514 году); *дано люди [[Гарадзенскі павет|Городенского повета]]… Грыня Олишевича* (18 верасьня 1517 году); *Aniela Alaszewicz* (1852 год).

## Носьбіты
* Якаў Алюшыч — цырынскі зямянін, пустая зямля якога ўпамінаецца ў 1522 годзе
* Кацярына Янаўна Алюшэвіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1561 годзе
* Альбін, Юзэф, Антоні, Агата, Марыя, Ядвіга і Антаніна Альшэвічы (*Olszewicz*) — уладальнікі гаспадаркі ў Чорнай каля Паставаў на 1936 год
* Тэкля Аліш (*Alisz*) — уладальніца гаспадаркі ў Новых Турках каля Параф’янава на 1937 год

На 1904 год існавала вёска Ольшкі ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні.

На гістарычнай Берасьцейшчыне існуе вёска Алішавічы, на гістарычнай Ашмяншчыне — мястэчка Гальшаны. Назву Алішкі маюць вёскі на гістарычным Падляшшы, назву Альшаны — вёскі на гістарычных Берасьцейшчыне, Наваградчыне, Піншчыне і Полаччыне.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рагалі (Магілёўская вобласьць)

**Рагалі́** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Ваўчанкі. Уваходзяць у склад Гарбацэвіцкага сельсавету Бабруйскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Рагіла або Рэгель (Ragilo, Regel) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 157 чалавек
* 2009 год — 21 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Гарбацэвіцкі сельсавет
Мікалай Паляшчук

**Мікала́й Мікала́евіч Паляшчу́к** ( 1949, Галева, Пінскі раён, цяпер Берасьцейская вобласьць, Беларусь) — беларускі вірусоляг.

Напісаў навуковыя працы пра дыягностыку і патагенэз прыёнавых і спалучаных хлямідыйна-вірусных інфэкцыяў, эпідэміялёгію і папярэджаньне інфэкцыйных хваробаў. Доктар мэдычных навук (1995) і прафэсар. Выдатнік аховы здароўя Беларусі (1999).

У 1977 годзе скончыў Менскі мэдычны інстытут. У 1980 годзе ўладкаваўся загаднікам лабараторыі ў Рэспубліканскі навукова-практычны цэнтар эпідэміялёгіі і мікрабіялёгіі. У 1995 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю. У 1998 годзе стаў загаднікам аддзелу эпідэміялёгіі і імунапрафілактыкі інфэкцыйных захворваньняў у РНПЦ. Зь 2013 году займаў пасаду галоўнага навуковага супрацоўніка лябараторыі дыягностыкі спалучаных бактэрыяльна-вірусных інфэкцыяў РНПЦ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прафэсары
Катэгорыя:Беларускія вірусолягі
Катэгорыя:Савецкія вірусолягі
Катэгорыя:Дактары мэдычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выдатнікі аховы здароўя Беларусі
Ратміравічы

**Ратмі́равічы** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Нератоўкі і Пцічы. Уваходзяць у склад Рудабельскага сельсавету Рудабельскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Адзначалася старажытнае германскае імя Rademir (Ratmere, Ratmar). Разам з тым, бытавалі славянскія імёны Racimir і Radmir.

## Насельніцтва
* 1909 год — 286 чалавек
* 2011 год — 48 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Рудабельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рудабельскага раёну
Сваловічы

**Сваловічы** () — вёска ва Ўкраіне, на левым беразе ракі Прыпяці. Уваходзяць у склад Любяшоўскай сельскай грамады Камень-Кашырскага раёну Валынскай вобласьці.

Сваловічы — вёска гістарычнай Піншчыны (частка Берасьцейшчыны, на захадзе Палесься), на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Свала (Swala) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 309 чалавек
* 2023 год — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Валынскай вобласьці
Відэршчына

**Відэ́ршчына** — вёска ў Беларусі, каля ракі Крывой. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Відэр, пазьней таксама Вэдэр (Wiedher, Wider, Weder) і Эрвід (Ervid) — імёны германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Талачынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Тумар (імя)

**Тумар** (*Томар*), **Домар** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Домар, пазьней Думэр або Тумэр (Domarius, Dummer, Thumer) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -дом- (-тум-) (імёны ліцьвінаў Туміла, Домін, Даматурт; германскія імёны Tumila, Domin, Domedrudis) паходзіць ад гоцкага dōms 'вырак, суд; слава', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у Рогачевской волости Плесович данники, две полуйцы дають, Дамар и Маритин* (23 верасьня 1440—1444 гадоў); *Malass Damarew.* (1558 год); *Tomarowicz Heronim* (29 студзеня 1878 году).

## Носьбіты
* Васіль Тумаровіч — уніяцкі сьвятар, які ўпамінаецца ў 1796 годзе

На 1892—1909 гады існаваў фальварак (урочышча) Тумараўшчына (Тумароўшчына) у Барысаўскім павеце Менскай губэрні.

На 1906 год існавала вёска Домарышкі ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Рэчыччыне існуе вёска Тумараўка.

## Глядзіце таксама
* Тума
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сьвідзера

**Сьвідзе́ра** (таксама *Свідэ́ра*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Дняпра. Уваходзіць у склад Глыбаўскага сельсавету Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter, Schwender, Schwieder) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 42 чалавекі
* 2004 год — 42 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Глыбаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну
Сьвідэршчына (Талачынскі раён)

**Сьвідэ́ршчына** — вёска ў Беларусі, каля ракі Крывой. Уваходзіць у склад Талачынскага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Сьвіндэр або Сьвітэр, пазьней Швэндэр або Швідэр (Swindheri, Suither, Swyter, Schwender, Schwieder) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2019 год — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Талачынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Тумараўка

**Ту́мараўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Бярэзіны. Уваходзіць у склад Краснаўскага сельсавету Шацілавіцкага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Думэр або Тумэр (Dummer, Thumer) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 314 чалавек
* 2019 год — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Краснаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шацілавіцкага раёну
Шалагіры

**Шалагі́ры** — вёска ў Беларусі, каля ўтоку ракі Поні ў Бярэзіну. Уваходзяць у склад Бярэзінскага сельсавету Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Салагер (Salager) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 238 чалавек
* 2009 год — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну
Катэгорыя:Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)
Швалі

**Швалі** (з 1981 году — *Сьветлы Шлях*) — вёска ў Беларусі, каля каналу Вялейска-Менскай воднай сыстэмы. Уваходзяць у склад Пятрышкаўскага сельсавету Менскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Свала (Swala) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
14 сьнежня 1981 году савецкія ўлады перайменавалі вёску ў Сьветлы Шлях.

## Насельніцтва
* 1909 год — 141 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрышкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Entre dos tierras (самотнік Тыля Ліндэмана)

«**Entre dos tierras**» ()&nbsp;— самотнік нямецкага музыкі Тыля Ліндэмана, 11-ты самотнік у дыскаграфіі ягонага сольнага праекту. Песьня ёсьць кавэрам на аднайменны самотнік гурта Héroes del Silencio . «Entre dos tierras» выйшла 25 сьнежня 2023 году.

## Гісторыя
У 2015 годзе Тыль назваў «Entre dos tierras» гурта Héroes del Silencio адной з сваіх улюбёных песьняў. Існаваньне кавэр-вэрсіі самотніка было падцьверджана гішпанскай газэтай Heraldo 21 студзеня 2022 году.

Паводле зьвестак 2022 году, песьня была выкананая Rammstein і павінна была ўвайсьці ў іхны альбом ''Zeit''. Самотнік пратачыўся ў сетку 29 красавіка 2022 году, у дзень выхаду альбома Rammstein.

У 2023 годзе стала вядома, что кавэр зрабілі не Rammstein, а Тыль Ліндэман. Ён ня першы раз выконвае песьню на гішпанскай мове: раней ён выканаў песьню «Te quiero puta!» на альбоме Rammstein *[[Rosenrot (альбом)|Rosenrot]]* 2005 году.

Вядома, што Ліндэман гадамі спрабаваў зрабіць сваю вэрсію «Entre Dos Tierras», але сутыкаўся зь цяжкасьцямі пры вымаўленьні некаторых словаў, асабліва тых, што ўтрымліваюць літару «**[[R (літара)|r]]**».

Тыль шмат рыхтаваўся, каб выканаць гэтую песьню практычна ідэальна, таму паміж навіной пра песьню й ейным рэлізам прайшоў прамежак часу.

## Відэакліп
### Рэліз
Відэакліп быў анансаваны 9 студзеня 2024 году ў афіцыйным Instagram Тыля Ліндэмана.

Кліп быў выпушчаны 12 студзеня 2024 году. У канцы відэакліпу паказаная частка папярэдняга кліпу музыкі «NSL» (*гл. таксама [[Zunge (альбом)#NSL|Zunge&nbsp;§ NSL]]*).

### Гісторыя стварэньня
Відэа было зьнятае ў Мэксыцы ў лістападзе 2020 году. Кліп здымаў мэксыканскі фатограф Фелікс Бара.

Здымкі праходзілі ў лесе, недалёка ад Канкуна. Мастак Хасэ Роша таксама распрацаваў для відэа маскі, натхнёныя тымі, што насілі чумныя лекары.

## Сьпіс кампазыцыяў
На самотніку прысутнічае адна кампазыцыя:

## Ужывую
Тыль Ліндэман дэбютаваў з самотнікам на канцэртах у Мэксыцы ў рамках свайго канцэртнага тура ў канцы 2023 — пачатку 2024 году (31 сьнежня 2023, 1 і 4 студзеня 2024).

## Інфармацыя
Песьня выкананая Тылем Ліндэманам. Тэкст і музыка&nbsp;— гурт Héroes del Silencio: Банберы, Хуан Вальдзівія, Хаакін Кардыэль і Пэдра Андрэў. У тэксьце песьні гаворыцца пра тое, як лёгка можна стаць марыянэткай і патрапіць у пастку, страціўшы кантроль над уласным жыцьцём.

### Апісаньне
Вэрсія «Entre dos tierras» Тыля Ліндэмана мае некаторыя элемэнты, якія характарызуюць музыку Rammstein, такія як цяжкія гітары й электронныя аранжыроўкі. Вакальная мэлёдыя з своеасаблівым акцэнтам Тыля.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Самотнікі Till Lindemann
Катэгорыя:Самотнікі 2023 году
Катэгорыя:Кавэр-вэрсіі
Катэгорыя:Творы на гішпанскай мове
Барвін (вёска)

**Ба́рвін** — вёска ў Беларусі, на левым беразе Дзьвіны. Уваходзіць у склад Бабініцкага сельсавету Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Імя Барвін або Борвін (Barwin, Borwin) можа мець як славянскае, так і германскае (гоцкае) паходжаньне.

## Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца ў 1533 годзе: *на томъ перевозе Барвинъскомъ*.

## Насельніцтва
* 1906 год — 42 чалавекі ў *вёсцы Бервіне* і 7 чалавек у *былой карчме Бервіным перавозе*
* 2014 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Катэгорыя:Бабініцкі сельсавет (Віцебскі раён)
Навікі (Шапечынскі сельсавет)

**Навікі́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Лучосы. Уваходзяць у склад Шапечынскага сельсавету Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці.

Паўднёвую частку вёскі ўтварае былая вёска Букштыны. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Шапечынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Паляшчук

**Паляшчук** — прозьвішча.

Носьбіты:
* Дзьмітры Паляшчук ( 1985) — беларускі баскетбаліст;
* Мікалай Паляшчук ( 1949) — беларускі вірусоляг.
Бернікі (Віцебская вобласьць)

**Бе́рнікі** — вёска ў Беларусі, паміж азёрамі Астравітам і Бернскім. Уваходзіць у склад Варонаўскага сельсавету Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Бірніка або Берніка, пазьней Бэрнэка (Birnico, Bernico, Bernecke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 188 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Катэгорыя:Варонаўскі сельсавет
Лукішкі

Назву **Лукі́шкі** маюць:

* Лукішкі — гістарычная мясцовасьць Вільні
** Лукішкі — турма ў Вільні
* Лукішкі — гістарычная мясцовасьць Віцебску
* Лукішкі (упамінаюцца ў 1650 годзе) — сяло ва Ўкраіне, у Корасьценскім раёне Жытомірскай вобласьці

## Крыніцы
Лукішкі (Віцебск)

**Лукішкі** — гістарычная мясцовасьць Віцебску, на левым беразе ракі Дзьвіны пры ўтоку ў яе ракі Лучосы.

## Назва

Лука — руская форма грэцкага імя Loukas.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
У 1596 годзе ваявода віцебскі Мікалай Сапега перадаў месту Віцебску маёнтак Лукішкі разам зь пяцьцю сёламі.

На 1906 год у маёнтку Лукішках было 4 двары і 22 жыхары.

## Крыніцы

Катэгорыя:Віцебск
Калыбань

**Калы́бань** — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Належала да Камарынскага сельсавету.

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

16-м лістапада 1708 году датаваная скарга оўруцкага падстолія Тэадора Паўшы на пана Яна і іншых Трыпольскіх за зьбіцьцё іхнымі падданымі сялянаў, жонак і дзяцей апошніх, за вымаганьне грошай, забраньне хлеба, коней, свойскай птушкі і г. д. пры наезьдзе на сёлы Чыкалавічы, Харомнае і Калыбані. Цікава, што паны Трыпольскія таксама валодалі часткамі названых сёлаў. 

Згодна з тарыфам падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1734 году, вёска Калыбань належала сужэнцам панам Войнам.

У матэрыяле Генэральнай візытацыі Брагінскага дэканату 1743 году занатавана, што прыход царквы Ўваскрашэньня Хрыстова ў сяле Чыкалавічы ўзначальваў сьвятар Лаўрэнці Гудымовіч. Уладальніца маёнтку пані Антаніна з Чэхоўскіх Войніна, судзьдзёвая рэчыцкая, у фундушы царкве, выдадзеным 15 траўня 1742 г., назвала яго «прэсбітэрам чыкалаўскім і калыбанскім».

Паводле тарыфа 1754 году, з 36 двароў (×6 — каля 216 жыхароў) вёскі Калыбані пані Войніны «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 5 злотых, 18 грошаў, «na milicję» 22 злотых, 12 грошаў, а з 6 двароў (≈36 жыхароў) пана Міхала Антонія Паўшы, харунжага кіеўскага, — адпаведна 27 грошаў і 3 злотых, 18 грошаў.

Габрэйскія перапісы 1765, 1778 і 1784 гадоў засьведчылі пражываньне ў вёсцы Калыбань адпаведна 2, 2 і 8 плацельшчыкаў пагалоўшчыны (głow), што належалі да Чарнобыльскага кагалу.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793), Калыбань – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным Рэчыцкім павеце спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. З расейскай рэвізіі 1795 году вядома, што Калыбань пажыцьцёва належала пані Людвіцы з Ржэвускіх, удаве графа Яна, сына Адама, Хадкевіча, генэрала-ад'ютанта. На той час у вёсцы было 44 двары, а ў іх – 88 падданых мужчынскага і 81 жаночага полу.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Калыбань у складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну
Сала (імя)

**Сала** (*Шала*, *Шаль*, *Заль*, *Жоль*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Салва, Сала або Села (Salvo, Sallo, Salo, Selo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сал- (-салв-) паходзіць ад стараверхненямецкага sal 'заля, пакой' або германскага salwa 'цёмны, чорны'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Салейка, Салін, Сельвін, Сальгер, Салкірд (Саўгірд, Саўгард), Саламан (Сальман), Жалмонт, Гундыслаў. Адзначаліся германскія імёны Saleko, Salina, Selwin (Salawins), Salger, Salgerd (Salgard), Salaman (Salman), Salamund, Gundisalv.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Sala, Salmut (Zalmut), Salmar (Zalmar).

У Прусіі бытавалі імёны: *Sale* (1327 і 1346 гады), *Saluch / Saluke / Salucke* (1280, 1352, 1354, 1359 і 1407 гады), *Saleide / Saleyde* (1339, 1359 і 1419 гады). У 1627 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Jacobus Salbert, Regiomontanus Borussus*, у 1628 годзе — *Valentinus Salberth, Regiomontanus Borussus*, у 1636 годзе — *Jacobus Salbertus, Regiomontanus Borussus*.

У Ноўгарадзе бытавалі імёны Сяліла (*Селила*), Сялята (*Селята*) и Сальмір (*Сольмиръ*).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у повете [[Віцебск|Вытебъскомъ]], въ Ылемницъкой волости… земли пустовъских наймя Саловича* (15 жніўня 1530 году); *Жоль Станиславович* (1563 год); *Szala* (1565 год); *Олексей Жолевичъ*, *Янъ Жаль* (1567 год); *Ławryn Sałowicz* (1641 год); *Jerzy Stanisław Szalewicz* (1648 год паводле выданьня 1737 году); *Sały wielkie… Sały małe… Zaliszki… Szalewszczyzna* (1744 год); *zaścianki… Sały… wsi Sałły* (1782—1783 гады); *Franciszka Szalawicz* (1816 год).

## Носьбіты
* Жоль Станіслававіч — геранёнскі баярын, які ўпамінаецца ў 1563 годзе
* Юзэф і Андрэй Залевічы (*Zalewicz*) — уладальнікі гаспадарак у Даўгінаве на 1939 год

Шаловічы (Szałowicz) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род з Слуцкага княства.

Шалевічы (Szalewicz) гербу Шранява — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага ваяводзтва.

Саля (Sala) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Слонімшчыне існуе вёска Салавічы, на гістарычнай Случчыне — Шалавічы.

На 1909 год існаваў засьценак Шэльвілы ў Менскім павеце Менскай губэрні (адзначалася старажытнае германскае імя Selwilus).

На 1910 год існавала ваколіца Салараўшчына (Салароўшчына) у Амсьціслаўскім павеце Магілёўскай губэрні (адзначалася старажытнае германскае імя Salerius).

Назву Салавічы маюць вёскі на гістарычных Віцебшчыне і Слонімшчыне. На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Салішкі, у гістарычнай Прусіі — Зааляў.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Салавічы (Віцебская вобласьць)

**Са́лавічы** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Дзьвіны і Касплі. Уваходзяць у склад Задуброўскага сельсавету Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Салва або Сала (Salvo, Sallo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У пачатку XX ст. Салавічы ўваходзілі ў склад Віцебскага павету Віцебскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1906 год — 5 чалавек у маёнтку Салавічах і 247 чалавек у вёсцы Салавічах
* 2009 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Катэгорыя:Задуброўскі сельсавет
Васілішкі (неадназначнасьць)

Назву **Васілішкі** маюць:

* Васілішкі — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Васілішкі — былая вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці

## Крыніцы
Кулажын

**Кула́жын** — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Камарынскага сельсавету, месьцілася за 39 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 67 км ад чыгуначнай станцыі Хвойнікі (на галінцы Васілевічы — Хвойнікі ад лініі Каленкавічы — Гомель), 156 км ад Гомля.

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага

Ці не найраней паселішча згаданае ў запісе ад 15 лютага 1754 году «wieczystego prawa darownego» падканцлера літоўскага графа Міхала Сапегі войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму на добры Ёлча, у складзе якіх — фальварак Савічы, вёскі Бярозкі, Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793), Кулажын – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у тэрытарыяльна ўпарадкаваным Рэчыцкім павеце спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёскі Кулажын, Капоранка, Крукі, слабада Нежыхаў і іншыя  былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (ізноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Ўкраінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Кулажын у складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну
Тола

**Тола**, **Тула**, **Тул** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дола або Тола, пазьней Тула (Dolo, Tollo, Tulla) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова тул- (тол-, дол-) паходзіць ад гоцкага thulan 'цярпеньне' або стараверхненямецкага tuld 'сьвята'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Дольвін, Тульгаўд (Тулакалд), Дульмант (Доламунт, Тольмант). Адзначаліся германскія імёны Dolwin (Tulwine), Dolcaudus, Tolmunt. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Dolbert, Dolbricus.

У Прусіі бытавалі імёны: *Tole / Tolle / Tule* (1354, 1360, 1369, 1376 і 1388 гады), *Tulicke / Thuleke / Tolicke / Tolleke* (1344, 1350 і 1401 гады), *Tolusch* (1383 і 1387 гады), *Tulegawde* (1396 год), *Tulgede / Tulegide / Tulegedde* (1313, 1354, 1377 і 1396 гады), *Tulegerde* (1313 год), *Tulekand*, *Tulekynte / Thulekinth / Tulekint* (1356, 1360 і 1370 гады), *Tuleclaws* (1389 год), *Tulewirde* (1338 і 1437 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *сведоки… панъ Иванъ Толович* (29 траўня 1514 году); *Миколай Тулъ* (1567 год); *до дому мещанина Поневежъского Петра Яновича Туловича* (4 красавіка 1585 году); *мещанина места господарьского Поневежского Петра Яновича Толовича* (16 красавіка 1585 году); *Dolewicze* (1744 год).

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бутава

**Бу́тава** — вёска ў Беларусі, каля азёраў Мосарскага і Трошчы. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавету Ўшацкі раёну Віцебскай вобласьці. 

## Назва

Бота або Бута (Boto, Buto) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 233 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Сарочынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Трубіліна

**Трубі́ліна** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Крывінкі і Сьвячанкі. Уваходзіць у склад Бешанковіцкага сельсавету Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці. 

## Назва

Трубіла (Trubilo) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 57 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бешанковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Аскершчына

**Аске́ршчына** — вёска ў Беларусі, на рацэ Сьвячанцы. Уваходзіць у склад Бешанковіцкага сельсавету Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Аскер або Аскар (Ascher, Ascar) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бешанковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Аскерына

**Аске́рына** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Губкі і Чарнуйкі. Уваходзіць у склад Бычыхінскага сельсавету Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Аскер або Аскар (Ascher, Ascar) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Аскерына ўваходзіла ў склад Гарадоцкага павету Віцебскай губэрні.

## Насельніцтва
* 2009 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бычыхінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну