open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Палітычны вязень

**Паліты́чны вя́зень** — зьняволены за палітычную дзейнасьць, выступ супраць улады або крытыку ўраду ў сваёй краіне «Міжнародная амністыя» ўжывае свой тэрмін у адносінах да палітычных зьняволеных — вязьні сумленьня.

## Азначэньне Парлямэнцкае асамблеі Рады Эўропы
У кастрычніку 2012 году  (ПАРЭ) прыняла рэзалюцыю пра вызначэньне «палітычнага зьняволенага». Паводле яе, людзі, які знаходзіцца ў турме, зьяўляюцца палітычнымі зьняволенымі:
* калі яны знаходзяцца ў турме супраць  і яе пратаколаў (ЭКПЧ), асабліва супраць свабоды мысьленьня, сумленьня й рэлігіі, свабоды слова й інфармацыі, свабоды сходаў і асацыяцыяў;
* калі яны знаходзяцца ў турме з палітычных матываў, а не за злачынства;
* калі з палітычных прычынаў працягласьць альбо ўмовы пазбаўленьня волі не адпавядаюць прычыне, па якой яны знаходзяцца ў турме;
* калі з-за палітыкі яны знаходзяцца ў турме дыскрымінацыйна ў параўнаньні з іншымі людзьмі;
* калі яны знаходзяцца ў турме з-за несправядлівага судовага разгляду, зьвязанага з палітычнымі прычынамі.

## Палітычныя вязьні ў Рэспубліцы Беларусь
У жніўні 2021 году  у Беларусі складала больш за 800 (паводле «Вясны»). году гэтая лічба дасягнула 1080 чалавек.

## Глядзіце таксама
* Палітычная свабода
* 

## Крыніцы


Катэгорыя:Дысыдэнты
Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі
Ваеннае становішча

**Вае́ннае стано́вішча** (у гішпана- і партугаламоўных краінах — **[[Аблога|абложнае]] становішча**) — асаблівы прававы рэжым у дзяржаве або яе частцы, як правіла ў ваенны час, які ўсталёўваецца пастановай найвышэйшага органу дзяржаўнай улады ў выпадку агрэсіі супраць дзяржавы або непасрэднай пагрозы агрэсіі.

*Ваеннае становішча* характарызуецца ўвядзеньнем у дзеяньне пэўным законам дзяржавы сукупнасьці надзвычайных мер па ахове дзяржаўнай бясьпекі і грамадзкага парадку ў краіне. Усталёўваецца падвышаная адказнасьць (паводле законаў ваеннага часу) за непадпарадкаваньне (невыкананьне) загадам і распараджэньням вайсковых уладаў дзяржавы.

Тым ня менш, *ваеннае становішча* можа быць уведзена і з-за ўнутраных фактараў. Так, напрыклад, у мірны час *ваеннае становішча* ўводзілася ў Францыі (у 1948 годзе)), у розных штатах і гарадах ЗША для ўзброенага падаўленьня страйкаў, а таксама расавых (1962 і 1968 год) хваляваньняў, для падаўленьня незадаволенасьці ў Канадзе (у 1970 годзе), з-за ўзрастаньня незадаволенасьці насельніцтва было ўведзена ваеннае становішча ў Польшчы. У 2018 годзе Ўкраіна таксама часткова перайшла на ваеннае становішча.

*Ваеннае становішча* звычайна прадугледжвае істотнае абмежаваньне некаторых правоў і свабод грамадзянаў, у тым ліку такіх асноўных, як свабода перамяшчэньня, свабода сходаў, свабода слова, права на судовы разгляд справаў, права на недатыкальнасьць маёмасьці і гэтак далей. Акрамя таго, судовая і выканаўчая ўлада можа быць перададзеная ваенным судам і ваеннаму камандаваньню адпаведна.

## Беларусь
24 чэрвеня 2021 году Аляксандар Лукашэнка заявіў, што дапускае «ўвядзеньне ваеннага становішча ва ўмовах санкцый з боку Захаду»: «Няхай Караеў апранае генэральскую форму, Караніку таксама званьне прысвоена генэрал-маёра — і наперад. Ваеннае становішча, калі трэба. Але нідзе ніякага не павінна быць прасяданьня».

## Крыніцы


Катэгорыя:Правазнаўства
Катэгорыя:Паліталёгія
Катэгорыя:Грамадзянская абарона
Прылепскі заказьнік

**Прыле́пскі зака́зьнік** — рэспубліканскі краявідны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў сьнежні 2000 году на паўночным усходзе Менскага раёну.

Месьціцца на поўдні Астрашыцкагарадоцкага сельсавету ў ваколіцах вёскі Ўзбор’е. Зьмяшчае высокаўзроставыя хваёвыя лясы і рэдкія віды жывёлаў і расьлінаў. Улучае шыракахвалістыя водналедніковыя ўрочышчы з камавымі і марэннымі ўзгоркамі, даліны і лагчыны, вярховыя і пераходныя балоты. Лясы складаюцца з такіх карэнных дрэвастояў, як хвойнікі (56 %), ельнікі (35 %) і бярэзьнікі з дамешкам асіны (9 %). Расьлінны сьвет налічвае 428 відаў судзінкавых расьлінаў. Сярод іх было 16 рэдкіх відаў, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, у тым ліку: пірамідальная гарлянка, горны купальнік, эўрапейская пярэсна, чырвоны пылкагалоўнік, кучаравая лілея, лясны курасьлеп і чарапіцавы шпажнік. Сярод карысных у гаспадарцы відаў былі ажына, парэчкі і суніцы. Жывёльны сьвет улучаў такія занесеныя ў Чырвоную кнігу віды, як зялёны дзяцел і шэры саракуш.

## Крыніцы

Катэгорыя:Заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Менскі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет
Яніна Жаймо

**Яні́на Балясла́ваўна Жаймо́** (; 29 траўня 1909, Ваўкавыск Гарадзенскай губэрні, Расейская імпэрыя — 29 сьнежня 1987, Варшава, Польская Народная рэспубліка) — савецкая кінаакторка.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў Ваўкавыску (цяпер Гарадзенская вобласьць, Беларусь) у сям’і вандроўных цыркавых артыстаў. Бацька Юзэф Баляслаў Жаймо — паляк, маці — расейка. З трохгадовага веку выступала ў цырку — наезьніцай, гімнасткай, балерынай і музычным эксцэнтрыкам. У 1925—1927 роках выступала на эстрадзе.

Здымалася ў кіно з 1925 року. Скончыла майстэрню ФЭКС у Ленінградзе (1929).

Акторка кінастудыі «Ленфільм». Папулярнасьць прынесьлі фільмы «Абудзіце Леначку» (1934), «Сяброўкі» (1935) і «Ворагі» (1938). У 1939 року ўзнагароджаная ордэнам «Знак Пашаны».

Падчас нямецка-савецкай вайны знаходзілася ў блякадным Ленінградзе.

З 1949 па 1956 рокі — акторка Тэатру-студыі кінаактора.

У 1957 року з трэцім мужам, польскім рэжысэрам , зьехала ў Польшчу. Жыла ў Варшаве, прыяжджала ў Савецкі Саюз да дачкі.

Памерла ў Варшаве, пахаваная паводле запавету ў Маскве, на Вастракоўскіх могілках.

## Творчасьць
Шырокую вядомасьць акторцы прынесла роля *Папялушкі* ў аднайменным фільме Надзеі Кашаверавай.

Мела кволы дзявочы целасклад: рост 148 см, памер нагі 31. Да 40-гадовага веку Яніна выглядала дзяўчынай, што вызначала ейнае амплюа травесьці.

Зэдлік, на які Яніна Жаймо станавілася ў радыёстудыі, каб дастаць да мікрафону, на студыі называлі «жаймовачка».

## Сям’я
* Першы муж — Андрэй Кастрычкін (1901—1973), актор. Разьвяліся ў 1932 року.
** Дачка Яніна Кастрычкіна, працавала перакладчыцай фільмаў.
*** Унучка Яніна Кастрычкіна, працавала перакладчыцай разам з маці.
**** Праўнукі: Яніна Кастрычкіна, музыка; Аляксей Кастрычкін, актор Тэатру музыкі і паэзіі пад кіраўніцтвам Алены Камбуравай, актор і рэжысэр дубляжу; Аляксандар Кастрычкін, кіназнаўца і актор дубляжу.
* Другі муж — Ёсіф Хейфіц (1905—1995), кінарэжысэр.
** Сын Юлі Жаймо (да 16-гадовага веку — Хейфіц), польскі кінаапэратар.
*** Унукі Пётар і Павал.
* Трэці муж —  (1908—1997), польскі кінарэжысэр.

## Узнагароды
* Ордэн «Знак Пашаны» (01.20.1939) — за выкананьне ролі Асі ў фільме «Сяброўкі» (1935) і ролі Надзі ў фільме «Ворагі» (1938)

## Фільмаграфія

### Агучваньне

### Дубляваньне

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* *Козинцев Г. М.* Янина Жеймо // Искусство кино. 1937 № 4.
* *Лучанский М.* Янина Жеймо. М.: Госкиноиздат, 1939. — 52 с, фото. (Серия «Мастера киноискусства»)
* *Павлова М.* Янина Жеймо. М.: Искусство, 1980. — 121 с, илл.
* *Тарантул Ю.* Золушка, ваш выход // Первое сентября, 2000, № 29.
* *Трауберг Л. З.* Янина Жеймо. М.: Киноцентр, 1990. — 34 с.
* *Юткевич С.* Янина Жеймо // Кино. 1937. 11 августа.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Савецкія кінаакторкі
Катэгорыя:Акторы і акторкі Тэатру-студыі кінаактора (Расея)
Катэгорыя:Савецкія акторкі агучваньня
Катэгорыя:Выпускнікі Расейскага дзяржаўнага інстытуту сцэнічных мастацтваў
Катэгорыя:Расейскія эмігранты
Катэгорыя:Польскія імігранты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім павеце (Гарадзенская губэрня)
Пішчуха

**Пішчуха** (*Ochotona*) — адзіны род у сваім сямействе клясы сысуноў; ўключае 34 сучасныя віды. Пішчухі жывуць у сходняй Эўропе, Азіі, Паўночнай Амэрыцы. Насяляюць горныя, камяністыя, лугавыя, стэпавыя, лясныя альбо хмызьняковыя арэалы (ад 90 да 6000 мэтраў над узроўнем мора), дзе для іх сховішча даступныя шматлікія шчыліны, некаторыя віды таксама будуюць норы. Выкапныя рэшткі шырока сустракаецца ў Эўропе, а таксама ў Азіі і Паўночнай Амэрыцы.

Даўжыня ад носа да хваста складае 13–30 см, хваста не відаць, маса ў сярэднім 100–150 грамаў. Цела кампактнае, галава круглявая, вушы кароткія і круглявыя, канечнасьці кароткія (заднія трохі даўжэйшыя, чым пярэднія). Валасяны полаг густы і мяккі, у асноўным шэра-карычневага, пясочна-жоўтага або чырванавата-карычневага колеру. Зубная формула: 2/1, 0/0, 3/2, 2/3 = 36–40 зубоў.

Яны ў асноўным актыўныя ў прыцемках, але іх можна ўбачыць і днём. Хаця многія віды жывуць у халодных раёнах, яны не ўпадаюць у сьпячку. У той час як стэпавыя віды часта жывуць разам вялікімі групамі, віды, якія жывуць у гарах, як правіла, адзінкавыя. Рацыён складаецца ў асноўным з траў і сьцеблаў расьлінаў; на зіму ствараюць запасы ежы зь сена (запас адной жывёлы можа дасягнуць шасьці кіляграмаў сена). Падобна зайцам, пішчухі характарызуюцца высокім узроўнем нараджальнасьці. Два, тры і больш разоў на год самка нараджае да дванаццаці маладых жывёл.

## Сыстэматыка
* Сямейства **пішчухавыя** (Ochotonidae)
** Род: пішчуха *Ochotona*
** Выкапныя роды: †*Albertona*, †*Alloptox*, †*Amphilagus*, †*Australagomys*, †*Austrolagomys*, †*Bellatona*, †*Bellatonoides*, †*Bohlinotona*, †*Cuyamalagus*, †*Desmatolagus*, †*Eurolagus*, †*Gripholagomys*, †*Gymnesicolagus*, †*Hesperolagomys*, †*Heterolagus*, †*Kenyalagomys*, †*Lagopsis*, †*Marcuinomys*, †*Ochotonoides*, †*Ochotonoma*, †*Oklahomalagus*, †*Oreolagus*, †*Paludotona*, †*Piezodus*, †*Plicalagus*, †*Pliolagomys*, †*Prolagus*, †*Proochotona* (syn. *Ochotona*), †*Pseudobellatona*, †*Ptychoprolagus*, †*Russellagus*, †*Sinolagomys*, †*Titanomys*

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Станіслаў Нарбут

**Станісла́ў На́рбут**:

* Станіслаў Нарбут (1853—1926) — беларускі і польскі лекар
* Станіслаў Нарбут (?—1596) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзяяч
Дайнава Вялікая

**Дайнава́ Вялікая** (таксама сустракаецца — *Вялі́кая Дайнава́́*) — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году ўваходзіла ў склад ліквідаванага Узбалацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2019 — 64 чалавекі

## Асобы
* Іван Ліштван (1932—2023) — беларускі вучоны ў галіне фізыка-хіміі торфу і калёіднай хіміі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Валожынскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Родзеўшчына (Валожынскі сельсавет)

**Ро́дзеўшчына** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Валожынкі. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Сугваздаўскага сельсавету, а з 2009 па 2013 год знаходзілася ў Дорскім сельсавеце.

## Насельніцтва
* 2019 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валожынскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Кражына

**Кра́жына** (таксама сустракаецца — *Кра́жын, м.*) — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Сакаўшчынскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1662 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2019 — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валожынскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Петрашунцы

**Петрашу́нцы** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Сакаўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 37 чалавек

## Асобы
* Віктар Карзюк (нар. 1945) — беларускі матэматык, акадэмік НАН Беларусі (2014).

## Крыніцы

Катэгорыя:Валожынскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Джо Родан

**Джозэф Пітэр Родан** (;  22 кастрычніка 1997 году) — ўэйлскі футбаліст, цэнтральны абаронца клюбу «Лідс Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Ўэйлзу. Гуляе на пазыцыі цэнтральнага паўабаронца і ўінгера.

## Кар’ера
Нарадзіўся ў Сўонсі, дзе і пачаў займацца футболам у акадэміі мясцовага клюбу «Сўонсі Сіці». Свой першы прафэсійны кантракт падпісаў у ліпені 2015 году, і ўпершыню зьявіўся на лаве запасных клюбу ў студзені 2016 году ў матчы Кубка Ангельшчыны супраць «Оксфард Юнайтэд». 30 студзеня 2018 году далучыўся да табару клюбу Другой лігі «Чэлтэнгэм Таўн» да канца сэзону 2017—2018 гадоў на правох арэнды. Радон вярнуўся ў «Суонсі Сіці» перад пачаткам сэзону 2018—2019 гадоў, дэбютаваўшы ў рэшце рэшт пад кіраўніцтвам Грэма Потэра. Гулец стаў асноўным гульцом дружыны і правёў 21 матч у наступным сэзоне пад кіраўніцтвам новага трэнэра Стыва Купэра. 16 кастрычніка 2020 году абаронца склаў 5-гадовую дамову з клюбам Прэм’ер-Лігі «Тотэнгэм Готспур», сума пагадненьня склала каля 11 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. Радон дэбютаваў у Прэм’ер-Лізе ўжо 26 кастрычніка 2020 году, выйшаўшы на замену на 93-й хвіліне ў пераможным матчы супраць «Бэрнлі» зь лікам 1:0.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Валійскія футбалісты
Марсэль Забіцэр

**Марсэ́ль За́біцэр** (;  17 сакавіка 1994 году) — аўстрыйскі футбаліст, паўабаронца дортмундзкай «Барусіі» і нацыянальнай зборнай Аўстрыі.

## Кар’ера
Першым клюбам Забіцэра стаў «Адміра Вакер», пачаўшы гуляць за дружыну гэтага калектыву зь верасьня 2010 году. Дзякуючы добрым выступам за клюб прыцягнуў увагу венскага «Рапіду», выступаючы за год больш за году да чэрвеня 2014 году. 30 траўня Забітцэр падпісаў чатырохгадовы кантракт з «РБ Ляйпцыг», але першапачаткова гулец гуляў за аўтрыйскі філіял клюбу зальцбурскі «Рэд Бул» адзін сэзон на правох арэнды. Пачынаючы з сэзону 2015—2016 гадоў футбаліст стаў гульцом асноўнага складу. 10 сакавіка 2020 году Забіцэр двойчы забіў у пераможным матчы супраць «Тотэнгэму Готспуру» у розыгрышу Лізе чэмпіёнаў, што дапамагло Ляйпцыгу атрымаць агульную перамогу зь лікам 4:0 і выйсьці ў чвэрцьфінал спаборніцтваў.

## Дасягненьні
**«Рэд Бул» Зальцбург**:
* Чэмпіён Аўстрыі: 2015
* Уладальнік Кубка Аўстрыі: 2015

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2022
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2022

**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аўстрыйскія футбалісты
Дзяніс Мельянцоў

**Дзяні́с Анато́левіч Мельянцо́ў** ( 1980) — беларускі палітоляг, прапагандыст і міжнародны лябіст рэжыму Лукашэнкі.

## Біяграфія

Нарадзіўся ў Магілёве.

Скончыў гістарычны факультэт Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (2003), Інстытут палітычных навук і міжнародных адносінаў Віленскага ўнівэрсытэту (2006), а таксама Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт.

У студэнцкія часы быў палітычным актывістам, у прыватнасьці, намесьнікам старшыні магілёўскай гарадзкой арганізацыі Маладога Фронту. Займаўся грамадзянскай адукацыяй і выдавецкімі справамі.

У 2006—2009 гг. выкладаў у Эўрапейскім гуманітарным унівэрсытэце.

З 2007 па 2017 гг. працаваў старшым аналітыкам у Беларускім інстытуце стратэгічных дасьледваньняў (BISS).

## Прапагандысцкая дзейнасьць

Каардынатар праграмы «Зьнешняя палітыка Беларусі» Рады па міжнародных адносінах «Менскі дыялёг» — міжнароднага прапагандысцкага праекту рэжыма Лукашэнкі. Рэгулярна выступаў з камэнтарамі на падкантрольнай рэжыму дзяржаўнай тэлевізіі Беларусі.

Займаўся крытыкай увядзеньня санкцый супраць рэжыму Лукашэнкі, увязваньнем краінаў Захаду ў дыялёг з афіцыйным Менскам і схіленьнем да саступак рэжыму, прыкрываючыся ў тым ліку пагрозай Расеі. У 2012 годзе, паводле абвінавачаньняў М. Халезіна, стаў адным з ініцытараў ліста аб скасаваньні санкцый супраць рэжыму Лукашэнкі. Гэтае сьцьверджаньне пазьней адмаўлялася Аляксеем Пікулікам.

У агрэсіўнай форме крытыкаваў праціўнікаў А. Лукашэнкі.

Разам зь іншымі ўдзельнікамі праекту «Менскі дыялёг» займаўся пазыцыянаваньнем лукашэнкаўскай Беларусі як нібыта нэўтральнай пляцоўкі для перамоваў ва ўмовах пагаршэньня стасункаў Расеі і Захаду.

Абвінавачваў краіны Захаду, якія крытыкуюць рэжым Лукашэнкі за парушэньні правоў чалавека і дэмакратычных нормаў, у варожым і неаб’ектыўным стаўленьні да Беларусі. Абвінавачваў NATO ў агрэсіўных дзеяньнях супраць Беларусі.

Апраўдваў бязьдзеяньне беларускіх уладаў падчас пандэміі COVID-19.

Пасьля масавых мірных пратэстаў, выкліканых фальсыфікацыямі прэзыдэнцкіх выбараў 2020 г. і палітычным тэрорам супраць праціўнікаў А. Лукашэнкі, выступаў перад міжнароднай аўдыторыяй з публічнымі заявамі пра нібыта гвалтоўны характар пратэсту, зьмягчэньне рэпрэсій супраць пратэстоўцаў у выніку пагрозы страйкаў, а таксама з папярэджаньнем пра незаконнасьць магчымага страйку рабочых.

Перад беларускай аўдыторыяй заяўляў пра падтрымку пратэстаў з боку ЗША па геапалітычных матывах, выказваў шкадаваньне з-за немагчымасьці для рэжыма Лукашэнкі кантраляваць інтэрнэт і заяўляў пра жорсткасьць амэрыканскай паліцыі ў параўнаньні зь сілавікамі рэжыму Лукашэнкі. Напярэдадні выбараў сьцьвярджаў, што лукашэнкаўскія сілавікі ня будуць прымяняць масавы гвалт супраць пратэстоўцаў і папярэджваў пра гвалт з боку апазыцыі.

У чэрвені 2021 году агучыў пагрозу рэжыма нацыяналізаваць «Прыёрбанк» і тэлекамунікацыйнага апэратара «А1», якія належаць аўстрыйскім інвэстарам, а таксама спрыяць нелегальнай міграцыі ў адказ на ўвядзеньне Эўрапейскім Зьвязам санкцыяў супраць рэжыму Лукашэнкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія прапагандысты
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Маладога Фронту
Патрык Шык

**Па́трык Шык** (;  24 студзеня 1996 году) — чэскі футбаліст, нападнік нямецкага клюбу «Баер» і нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Далучыўся да акадэміі праскай «Спарты» ў веку 11 гадоў. Дэбютаваў у табары клюбу з роднага места 3 траўня 2014 году ў гасьцявым матчы супраць «Тэпліцаў», дзе пражаны трывалі паразу зь лікам 3:1. У наступным Шык рушыў у арэнду ў склад іншага праскага клюбу «Багеміянс-1905», дзе няблага засвоўся, зарабіўшы на ўласны рахунак 8 галоў у 27 матчах. Дзякуючы такой трапнай гульне, Шык падпісаў кантракт з італьянскай «Сампдорыяй» у чэрвені 2016 году, што каштавала апэнінцам 4 мільёны эўра. У сваім першым сэзоне ў Італіі футбаліст зьявіўся на пляцоўцы ў 32 матчах лігі і забіў 11 мячоў. У траўні 2017 году нападнік адмовіўся складаць новы кантракт, разьлічваючы перайсьці ў іншы клюб. У чэрвені 2017 году гульцом зацікавіўся «Ювэнтус», які быў гатовы выдаткаваць 30 мільёнаў эўра за гульца, але Шык праваліў быў мэдычныя дасьледваньні, і турынцы адмовіліся ад складаньня дамовы. Тым ня менш, чэх дамовіўся з «Ромай», да табару якой далучыўся 29 жніўня 2017 году, аднак у новым клюбе гульня нападніка не атрымалася.

2 верасьня 2019 году «РБ Ляйпцыг» абвесьціў аб падпісаньні Шыка. Ягоны першы гол у новым клюбе адбыўся 11 лістапада 2019 году ў матчы супраць «Падэрборну», які аднак ляйпцыскі клюб скончыў паразай зь лікам 3:2. Аднак, гэта пачало сэрыю з трох галоў у чатырох матчах у лізе, уключаючы гол пры выхадзе з лавы запасных у нічыйным матчы супраць дортмундзкай «Барусіі», які скончыўся зь лікам 3:3. Поруч з Тыма Вэрнэрам Шык запісаў на свой рахунак 10 галоў у матчах Бундэсьлігі, вярнуўшы сваю страчаную гульню. 8 верасьня 2020 году чэх далучыўся да «Баеру» згодна зь пяцігадовай умовай у памеры 26,5 млн эўра плюс бонусы. У левэркузэнскім клюбе гулец адразу стаў гульцом асноўнага складу.

### Міжнародная
Шык упершыню быў выкліканы ў склад зборнай Чэхіі на трэніравальны зборы да чэмпіянату Эўропы 2016 году, аднак у заяўку на спаборніцтва не патрапіў. Свой першы матч у складзе нацыянальнай дружыны правёў супраць зборнай Мальты 27 траўня 2016 году, у якім і адзначыўся трапным стрэлам у браму суперніка. На чэмпіянат Эўропы 2020 году быў вылучаны ў якасьці асноўнага нападніка клюбу. Ужо ў першым жа матчы турніру адзначыўся двума галамі, забясьпечыўшы Чэхію перамогай над зборнай Шатляндыі. Пры гэтым адзін з галоў быў забіты з адлегласьці 45 мэтраў, што стала рэкордам з 1980 году.

## Дасягненьні
**«Спарта»**:
* Чэмпіён Чэхіі: 2014
* Уладальнік Кубка Чэхіі: 2014
* Уладальнік Супэркубка Чэхіі: 2014

**«Баер»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2024
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2024
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Soccerway.
* Старонка на Transfermarkt.

Катэгорыя:Чэскія футбалісты
Томаш Вацлік

**Томаш Ва́цлік** (;  29 сакавіка 1989 году) — чэскі футбаліст, брамнік. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Чэхіі. Удзельнік некалькіх чэмпіянатаў Эўропы.

## Кар’ера
### Клюбная
Кар’еру пачынаў у «Віткавіцы», але потым перайшоў у склад жыжкаўскай «Вікторыі», зь якой у першым жа сэзоне дамогся падвышэньня да Першай лігі. У ліпені 2011 году Вацлік падпісаў трохгадовы кантракт зь нідэрляндзкім клюбам «Дэ Граафсхап», аднак, як стала вядома, гулец ня здолеў прайсьці мэдычны агляд у Нідэрляндах і таму вярнуўся ў Прагу. Працягваючы выступаць за «Вікторыю» ў Першай лізе, быў заўважаны праскай «Спартай», да табару якой далучыўся ў студзені 2012 году за 8,25 млн чэскіх кронаў.

У траўні 2014 году Вацлік падпісаў чатырохгадовы кантракт з «Базэлем» з швайцарскай Супэрлігі. Дэбют у першай камандзе адбыўся 19 ліпеня 2014 году ў гасьцявым пераможным матчы супраць «Аараў», які скончыўся зь лікам 2:1. Чэх стаў асноўным брамнікам клюбу, правёўшы ў складзе швайцарцаў шэраг удалых сэзонаў. 9 ліпеня 2018 году Вацлік падпісаў кантракт з клюбам «Сэвільля» з гішпанскай Ля Лігі.

### Міжнародная
Працягвацца да складу нацыянальнай зборнай Чэхіі пачаў у 2011 годзе, аднак, спачатку быў толькі трэцім брамнікам краіны. Дэбютаваў у зборнай 14 лістапада 2012 году ў таварыскай сустрэчы супраць зборнай Славаччыны, якая скончылася зь лікам 3:0 на карысьць чэхаў.

## Дасягненьні
**«Базэль»**:
* Чэмпіён Швайцарыі: 2015, 2016, 2017
* Уладальнік Кубка Швайцарыі: 2017

**«Сэвільля»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2020

**«Алімпіякос»**:
* Чэмпіён Грэцыі: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Чэскія футбалісты
Алтэр Друянаў

**А́лтэр Друя́наў** (), сапраўднае імя **Ашэр Абрагам Аба** (6 ліпеня 1870, Друя, Віленская губэрня Расейскай імпэрыі — 10 траўня 1938, Тэль Авіў, Брытанскі мандат у Палестыне) — жыдоўскі літаратар, рэдактар, журналіст, фальклярыст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў заможнай хасыдзкай сям’і рабіна і гандляра Гецэля (Пэсаха Эльякіма) Янкелевіча і Трайны Друянавых. Навучаўся ў Валожынскай ешыве, дзе далучыўся да прадвесьніка сіянісцкага руху „Хібат Цыён“. У 1890 року пачаў супрацоўніцтва з іўрытамоўнай газэтай «Ха-Мэліц», дзе апублікаваў свой першы фэльетон.

Па сканчэньні навучаньня вярнуўся на радзіму, дзе займаўся камэрцыяй. Ажаніўся з Брахай Гальперын, зь якой пазнаёміўся ў Дзьвінску. Да 1899 року публікаваў артыкулы і фэльетоны на іўрыце й ідышы ў розных пэрыядычных выданьнях. У 1900—1905 быў сакратаром адэскага Камітэту па засяленьні Палестыны. У 1906 эміграваў у Эрэц-Ісраэль, але ў 1909 вярнуўся ў Вільню і да 1914 рэдагаваў «Ха-Алам» (тады орган Усерасейскай сіянісцкай арганізацыі). У ваенным часе працаваў у адэскім Камітэце дапамогі жыдоўскім ахвярам вайны.

З 1918 у Адэсе супольна з Хаімам Нахманам Бялікам і  публікаваў пэрыядычныя зборнікі жыдоўскай фальклярыстыкі «Рэшумот» (вып. 1-4, Адэса — Бэрлін — Тэль-Авіў, 1918—1926).

З 1921 настала пасяліўся ў Эрэц-Ісраэлі.

## Творчасьць
Складальнік зборніку дакумэнтаў «Ктавім ле-талдот Хібат Цыён вэ-ішуў Эрец-Ісраэль» («Нататкі па гісторыі Хібат Цыён і засяленьні Палестыны»), выдадзеных у трох тамох у пэрыяд з 1919 па 1932). Вядомы як аўтар «Сэфэр ха-бдыха вэ-ха-хідуд» («Кніга жартаў і досьціпаў»), выдадзеных у трох тамох у пэрыяд з 1935 па 1938 рокі). У 1943—1945 пасьмяротна выйшаў двухтомнік ягоных твораў.

## Выбраная бібліяграфія
* 1922 *Сэфэр ха-бдыха вэ-ха-хідуд* (Кніга жартаў і досьціпаў);
* 1919—1932 *Ктавім ле-талдот Хібат Цыён* (Нататкі па гісторыі Хібат Цыён);
* 1932 *Ціянут бэ-Палянія* (Сіянізм у Польшчы);
* 1936 *Сэфэр Тэль Авіў* (Кніга Тэль Авіву).

## Памяць
Імем Алтэра Друянава названая вуліца ў Друі (былая Першамайская).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Друянов Алтер // Расейская жыдоўская энцыкляпэдыя

Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія сіяністы
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Жыдоўскія журналісты
Катэгорыя:Жыдоўскія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі на іўрыт
Катэгорыя:Жыдоўскія фальклярысты
Крычаўскі палац

**Крычаўскі палац** (**палац Пацёмкіна**, **палац Галынскіх**) — помнік архітэктуры канца XVIII ст. у Крычаве. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Шашэйнай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму з элемэнтамі нэаготыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Палац у Крычаве збудавалі ў 1778—1787 гадох паводле праекту расейскага архітэктара І. Старава, аўтара праекту Таўрычаскага палаца ў Пецярбургу, для князя Рыгора Пацёмкіна. З канца XVIII ст. палац перайшоў ва ўласнасьць Галынскіх, у 1840-я гады яго рэканструявалі.

За савецкім часам у будынку разьмяшчалася школа-інтэрнат, цяпер палац адрэстаўравалі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры раньняга клясыцызму з элемэнтамі нэаготыкі. Гэта мураваны П-падобны ў пляне 2-павярховы будынак, накрыты пакатым 2-схільным дахам. Кампазыцыйны цэнтар абодвух паверхаў — вялікія круглыя залі, якія выступаюць з асноўнага аб’ёму будынку ў бок двара. Галоўны фасад мае рысы рэтраспэктыўнай готыкі: цэнтар вылучаецца рызалітам, падзеленым гранёнымі пілёнамі, кутнія пілёны завяршаюцца зубцамі і нагадваюць вежы, вокны стральчатай формы. Астатнія фасады падзяляюцца пілястрамі, вокны на першым паверсе прастакутныя, на другім — паўцыркульныя. Тарцы бакавых крылаў маюць строгія клясыцыстычныя формы, завершаныя трыкутнымі франтонамі. Вокны аздаблюцца сандрыкамі: лучковымі на першым і трыкутнымі на другім паверсе.

Інтэр’еры заляў і пакояў мелі багатую ляпную аздобу, мармуровыя каміны, кафляныя печы. Першапачатковы анфілядны плян зьмянілі ў 1950-я гады.

Перад палацам быў пэйзажны парк (захаваўся часткова), за палацам — П-падобны ў пляне будынак стайні і пладовы сад.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Kryčaŭ, Paciomkin-Hałynski. Крычаў, Пацёмкін-Галынскі (1914).jpg|1914 г.
Kryčaŭ, Paciomkin-Hałynski. Крычаў, Пацёмкін-Галынскі (A. Viner, 1939).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Kryčaŭ, Paciomkin-Hałynski. Крычаў, Пацёмкін-Галынскі (A. Viner, 1939) (6).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Kryčaŭ, Paciomkin-Hałynski. Крычаў, Пацёмкін-Галынскі (A. Viner, 1939) (2).jpg|А. Вінэр, 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Крычаўскі палац XVIII ст. Выгляд праз уяздную браму (здымак 2009 год).jpg|2009 г.
Крычаўскі палац XVIII ст. Адваротны бок (здымак 2012 год).jpg|2012 г.
Крычаў. Палац Пацёмкіна і Галынскіх узімку (05).jpg|2013 г.
The Potemkin Palace (Krichev, Belarus).JPG|2015 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Палац Галынскі у Крычаве, Radzima.org

Палац
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Крычаў)

**Царква Ўваскрасеньня Хрыстова** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Крычаве. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычным Рынку. Твор архітэктуры клясыцызму. 

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Крычаве збудавалі ў першай палове XIX ст. з цэглы. У 1950-я гады савецкія ўлады перабудавалі яе пад кінатэатар. У 1990-я гады будынак вярнулі вернікам і часткова аднавілі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта асымэтрычны прастакутны аб’ём пад 2-схільным дахам. Царкву завяршаюць 2 купалы на васьмігранных барабанах над фасадамі і ў цэнтры даху, баня над алтарнай часткай. Роўнічныя фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Kryčaŭ, Šašejnaja. Крычаў, Шашэйная (M. Astankovič, 1890-99) (2).jpg|1890-я гг.
Kryčaŭ, Šašejnaja. Крычаў, Шашэйная (1901-18).jpg|да 1918 г.
Kryčaŭ, Rynak, Vaskrasienskaja. Крычаў, Рынак, Васкрасенская (07.1941).jpg|ліпень 1941 г.
Kryčaŭ, Rynak, Vaskrasienskaja. Крычаў, Рынак, Васкрасенская (1941-43) (2).jpg|1941—1943 гг.


### Сучасныя здымкі

Крычаў. Васкрасенская царква.jpg|2008 г.
В.И. Ленин смотрящий на церковь Святой Параскевы Пятницы (г. Кричев) - panoramio.jpg|2012 г.
Christ Resurrection churches in Krichev (Belarus)5.JPG|2015 г.
Christ Resurrection churches in Krichev (Belarus)7.jpg|2015 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Царква Ўваскрасеньня Хрыстова ў Крычаве, Radzima.org

Крычаў
Катэгорыя:Крычаў
Купалаўскі заказьнік

**Купа́лаўскі зака́зьнік** — рэспубліканскі краявідны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў красавіку 2000 году на поўначы Менскай вобласьці.

Месьціцца ў Лагойскім і Менскім раёнах. Зьмяшчае рэдкія віды расьлінаў. Прызначаецца для адраджэньня прыроднага асяродзьдзя радзімы Янкі Купалы. Мае істотны перапад вышыняў звыш 100 мэтраў ад 236 да 342 мэтраў над узроўнем мора (Лысая гара). Сустракаліся бурыя лясныя, дзярнова-падзолістыя і забалочаныя глебы. Пад лясамі было 80 % земляў. Пераважалі яловыя і хваёвыя (10 %) лясы. Расьлінны сьвет налічваў 568 відаў судзінкавых расьлінаў. Сярод іх у Чырвонай кнізе Беларусі: горны купальнік, баранец, шыракалісты званочак, эўрапейская пярэсна, кучаравая лілея і чарапіцавы шпажнік. Жывёльны сьвет улучаў 119 відаў наземных хрыбетных. Зь іх у Чырвонай кнізе былі пустальга і зялёны дзяцел.


Arnica montana.JPG|Горны купальнік
Türkenbund Lilie, Lilium martagon 2.JPG|Кучаравая лілея
Vessertal trollblumen.jpg|Эўрапейская пярэсна
Gladiolus imbricatus a1.jpg|Чарапіцападобны глядыёлус
Huperzia selago.jpg|Звычайны баранец
Campanula latifolia2.jpg|Шыракалісты званочак
Coeloglossum viride 01 mg-k.jpg|Зялёны пустапялёсьнік
Neottia ovata 050606.jpg|Яйцападобны тайнік


Купалаўскі заказьнік займаў у:
* Лагойскім раёне — 2090 гектараў у Сямкоўскім лясьніцтве (Бяларуцкі сельсавет) Лагойскай лясной гаспадаркі, землі калгасаў «Янушкавічы» (579 гектараў) і «Селішча» (69 га), а таксама 5 га Янушкавіцкага сельсавету;
* Менскім раёне — 956 га Краснасельскай лесапаляўнічай гаспадаркі (Шаршунскі сельсавет) Кіраўніцтва справамі прэзыдэнта Беларусі і 135 га земляў саўгасу «Буцэвічы» (Юзуфоўскі сельсавет).


03 vgrue-10-11.jpg|Зялёны дзяцел
Common kestrel falco tinnunculus.jpg|Пустальга


## Крыніцы

Катэгорыя:Заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Лагойскі раён
Катэгорыя:Геаграфія Менскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2000 годзе
Крычаўскі замак

**Крычаўскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Крычаве. Знаходзіўся на правым беразе ракі Сажа, на месцы гарадзішча XI ст. Існаваў у XIV—XVIII стагодзьдзях. Да нашага часу захаваліся рэшткі фартыфікацыяў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Перажыў аблогі ў 1507, 1508, 1514, 1535, 1633 (тройчы), 1648, 1651, 1654, 1658, 1661 і 1744 гадох. У час вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў маскоўскія захопнікі моцна зруйнавалі замак. У час працяглай аблогі войскаў маскоўскіх ваяводаў Шарамецева і Шчарбатага зьнясіленая залога абаронцаў Вялікага Княства Літоўскага мусіла здацца Канстанціну Паклонскаму.

У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) замак канчаткова зруйнавалі. Адрадзіўся толькі перад 1744 годам, калі змог вытрымаць штурмы паўстанцаў Васіля Вашчылы ў час Крычаўскага паўстаньня 1743—1744 гадоў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі. У 1778 годзе расейскія вайсковыя тапографы зафіксавалі замак з палісадам на вяршыні вала і амаль засыпаны роў. Па 1780-х гадох страціў вайсковае значэньне.

## Архітэктура
Замкавы комплекс складаўся з 5 вежаў, у тым ліку вежы-брамы. Сьцены фартыфікацыі мелі выгляд «клетей замковых» тыпу 2-ярусных гародняў. На замкавым двары былі драўляная царква Сьвятога Міколы, дом дзяржаўцы, сьвірны, стайні, паграбы, жылыя будынкі служак, цэйхгаўз-«скрабец» для захоўваньня пораху, амуніцыі і рознай зброі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Царква Сьвятога Мікалая (Крычаў)

**Царква Сьвятога Мікалая** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Крычаве. Знаходзіцца на Замкавай гары, на высокім левым беразе ракі Сажа, пад адрасам *вуліца Сожная*. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Царкву ў Крычаве збудавалі ў 1838 годзе з дрэва на месцы старажытнага касьцёла Сьвятога Ільлі, узьведзенага за вялікім князем Казімерам, паводле паданьня, на месцы паганскага капішча. У 1950-я гады царкву капітальна перабудавалі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Трохзрубную падоўжна-восевую кампазыцыю фармуюць прытвор, малітоўная заля, 5-гранная апсыда з бакавымі рызьніцамі. Галоўны фасад асноўнага выцягнутага прастакутнага зруба завяршаецца баняй на 2-ярусным 8-гранным барабане. Гарызантальна ашаляваныя бакавыя фасады падзяляюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах, вэртыкальнай шалёўкай вылучаецца цокальная і фрызавая часткі фасадаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Царква Сьвятога Мікалая ў Крычаве, Radzima.org

Крычаў
Катэгорыя:Крычаў
Паблё Сарабія

**Па́блё Сара́бія Гарсі́я** (;  11 траўня 1992 году) — гішпанскі футбаліст, атакуючы паўабаронца катарскага клюбу «Аль-Арабі» і нацыянальнай зборнай Гішпаніі. Выхаванец футбольнай акадэміі мадрыдзкага «Рэалу», але за асноўны склад клюбу ніколі не выступаў. Перш чым зьехаць у Францыю пасьпяхова выступаў за «Хэтафэ» і «Сэвільлю», правёўшы агулам больш за 200 матчаў у розыгрышах Ля Лігі.

## Дасягненьні
**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2020, 2022
* Уладальнік Кубка Францыі: 2020, 2021
* Уладальнік Кубка францускае лігі: 2020
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2019, 2020, 2022

**«Спортынг»**:
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Касьцёл Сьвятога Станіслава і кляштар дамініканаў (Маляцічы)

**Касьцёл Сьвятога Станіслава і кляштар дамініканаў** — помнік архітэктуры канца XVIII стагодзьдзя ў Маляцічах. Знаходзіўся ў цэнтры мястэчка. Твор архітэктуры барока.

Комплекс складаўся з касьцёла і кляштарнага корпусу. У 1934 годзе помнік дашчэнту зьнішчылі савецкія ўлады.

## Гісторыя

Мураваны касьцёл у Маляцічах збудавалі ў 1787—1794 гадох паводле праекту архітэктара Лаўрына Гуцэвіча на заказ магілёўскага арцыбіскупа Станіслава Богуша-Сестранцэвіча. Будаваньнем кіраваў вучань Л. Гуцэвіча архітэктар Я. Падчашынскі. Будынак меў выгляд, як лічаць, паменшанай у 8 разоў не зусім дакладнай копіі базылікі Сьвятога Пятра ў Рыме.

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар дамініканаў, а касьцёл перарабілі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1934 годзе савецкія ўлады цалкам зруйнавалі помнік.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта была 3-нэфавая крыжова-купальная базыліка. Складалася з асноўнага прастакутнага ў пляне аб’ёму і бакавых паўкруглых у пляне калянадаў, якія ўтваралі невялікі авальны пляц перад будынкам. Асноўны аб’ём завяршаўся купалам на сяродкрыжжы (на глухім шматгранным барабане), абапал яго на рамёнах трансэпту былі два невялікія купалы. Надзвычай шырокі і грувасткі галоўны фасад асноўнага аб’ёму меў ярусную кампазыцыю: ніжні (на ўзроўні другога паверху) падзяляўся пілястрамі і трохчвертнымі калёнамі, меў паўцыркульныя і прастакутныя вокны і нішы, аформленыя франтончыкамі, і завяршаўся трыкутным франтонам у цэнтры; верхні падзяляўся пілястрамі, паміж якімі былі прастакутныя вокны і нішы, завяршаўся атыкам і пакатым франтонам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Габрусь Т. Святыні ордэна прапаведнікаў // Наша Вера. № 1 (27), 2004.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Катэгорыя:Маляцічы
Царква Сьвятой Тройцы (Саматэвічы)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік гісторыі сярэдзіны XIX ст. (мураўёўка) у Саматэвічах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню царква ў Саматэвічах упамінаецца ў 1668 годзе. Драўляная царква дзейнічала ў мястэчку ў сярэдзіне XVIII ст.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У 1834 годзе старая драўляная царква згарэла. У 1835 годзе ўладальнік мястэчка Іван Галынскі ў памяць пра памерлую жонку Анастасію распачаў будаваньне новай мураванай царквы паводле праекту расейскіх архітэктураў. У 1842 годзе адбылося асьвячэньне новай царквы Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўская царквы).

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву, якую перарабілі пад зернесховішча, а пазьней — пад лядоўню. Па аварыі на Чарнобыльскай АЭС вёску адсялілі, а царква апынулася закінутай.

У 2008 годзе ў будынку адбыўся пажар, які зьнішчыў унутраныя драўляныя канструкцыі

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Крыжова-купальны храм з паўкруглай апсыдай і прастакутным прытворам. Кубападобны аб’ём завяраюць 5 купалоў-цыбулінаў на цыліндрычных барабанах. Бакавыя фасады ў цэнтры вылучаюцца рызалітамі з кутнімі гранёнымі пілёнамі. Паўцыркульныя аркавыя аконныя праёмы разьмяшчаююца ў верхняй частцы сьценаў, аздабляюцца плястычнымі ліштвамі з кілепадобнымі сандрыкамі, пілястрамі, кілепадобнымі арачкамі і прафіляванымі падваконьнікамі. Высокі цокаль вылучаецца арнамэнтальным рабрыстым пасам і падзяляецца філёнгамі. У асноўную прастору вядуць тры ўваходы, над якімі былі надпісы, выкладзеныя чыгуннымі літарамі.

У інтэр’еры 4 магутныя слупы, злучаныя падпружнымі аркамі, падтрымліваюць высокі сьветлавы барабан купала. Сем бакавых квадратных у пляне, вылучаных аркамі частак малітоўнай залі перакрываюцца цыліндрычнымі з распалубкамі і крыжовымі скляпеньнямі. Над уваходам на двух драўляных іянічных калёнах разьмяшчаюцца хоры, якія адкрываюцца ў залю аркавымі прасьветамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Саматэвічы
Касьцёл Сьвятога Казімера (Расна)

**Касьцёл Сьвятога Казімера** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Расьне. Знаходзіцца ў цэнтры гістарычнага мястэчка, на ўзвышшы. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Каталіцкая парафія ў Расьне ўпершыню ўпамінаецца ў 1744 годзе, калі яна належала да Аршанскага дэканату Віленскай дыяцэзыі. У 1747 годзе ў мястэчку заснавалі езуіцкую місію (дзеяла да 1773 году), якая падпарадкоўвалася Амсьціслаўскаму калегіуму. Праз чатыры гады з фундацыі Пацеяў на грошы парафіянаў у мястэчку збудавалі драўляны касьцёл Сьвятога Казімера, перададзены пад апеку езуітам.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай, калі Расна апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і місія працягвалі дзеяць. Драўляны будынак касьцёла згарэў у час пажару 1804 году. У 1812 годзе на яго месцы пачалося ўзьвядзеньне новага мураванага касьцёла, якое вялося за кошт ахвяраваньняў айцоў-езуітаў і Лявона Парчэўскага. У 1819 годзе касьцёл асьвяцілі. У 1868 годзе зь ліквідацыяй парафіі касьцёл стаў філіяльным.

У 1843 годзе будынак пацярпеў ад непагадзі, якая пашкодзіла дах. У 1853 годзе ў касьцёле праводзіліся рэстаўрацыйныя працы.

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі касьцёл, які сьпярша перарабілі пад клюб, а пазьней — пад склад. У Другую сусьветную вайну будынак пацярпеў ад абстрэлу і больш не аднаўляўся.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 3-нэфавая базыліка з прастакутнай у пляне апсыдай і дзьвюма закрысьціямі. Будынак накрываецца двухсхільным дахам. Галоўны фасад вылучаецца 4-калённым дарычным портыкам, завершаным трыкутным франтонам з разьвітым антаблемэнтам (з трыгліфамі і мэтопамі). З бакоў портыка знаходзіліся невялікія конхавыя нішы з трыкутнымі сандрыкамі. Бакавыя фасады таксама вылучалися рызалітамі з чатырохкалённымі портыкамі і паўцыркульнымі нішамі. 18 аконных і дзьвярных прастакутных праёмаў аздабляюцца сандрыкамі. У алтарнай частцы знаходзілася адзінае паўкруглае акно. Бабінец падзяляўся дзьвюма драўлянымі перагародкамі. На галоўным франтоне раней знаходзіўся драўляны крыж. Існавалі тры ганкі, да кожнага зь якіх вялі па тры прыступкі.

Унутраная прастора падзяляецца двума шэрагамі з шаснаццаці калёнаў дарычнага ордэру на тры нэфы, злучаныя цыліндрычнымі скляпеньнямі. У касьцёле было 4 алтары, арган.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Rasna, Jezuicki. Расна, Езуіцкі (1913).jpg|1913 г.
Rasna, Jezuicki. Расна, Езуіцкі (K. Skurevič, 1914).jpg|К. Скурэвіч, 1914 г.
Rasna, Jezuicki. Расна, Езуіцкі (A. Viner, 1939).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Rasna, Jezuicki. Расна, Езуіцкі (A. Viner, 1939) (2).jpg|А. Вінэр, 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Касцёл св. Казіміра.jpg|2010 г.
Фото путешествия по Беларуси 515.jpg|2011 г.
Расна. Касцёл Святога Казіміра (1819). Інтэр'ер.jpg|2013 г.
Расна. Занядбаны касцёл (06).jpg|2016 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Касьцёл Сьвятога Казімера ў Расьне, Radzima.org

Расна
Расна
Катэгорыя:Расна
Вялец (Менская вобласьць)

**Вялец** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Сакаўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Валожынскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Царква Ўшэсьця Гасподняга (Забычаньне)

**Царква́ Ўшэ́сьця Гаспо́дняга** — помнік гісторыі канца XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Забычаньні. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першая драўляная царква ў Забычаньні пад тытулам Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ўпамінаецца ў 1511 годзе. У пачатку XVII ст. мясцовы шляхціч збудаваў новую драўляную царкву Сьвятога Духа.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У 1893 годзе пачалося будаваньне мураванай царквы Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) за кошт зямяніна Аркадзя Астанкевіча і мясцовых жыхароў. У 1897 годзе адбылося асьвячэньне новай царквы.

### Найноўшы час
У 1932 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву. Будынак перадалі калгасу, які перарабіў яго пад зернесховішча. Царква пацярпела ў Другую сусьветную вайну.

У 1990-я гады пачалося аднаўленьне царквы, якую паўторна асьвяцілі 23 верасьня 2018 году.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. 4-часткавая падоўжна-восевая кампазыцыя будынка складаецца з прытвора, трапезнай, малітоўнай залі і 5-граннай апсыды. Вэртыкальнымі дамінантамі выступаюць 8-гранныя шатровыя барабаны надбудаванай над прытворам званіцы і цэнтральнага кубападобнага аб’ёму. Фасады падзяляюцца кутнікі трохчвэртнымі калёнкамі, зубчастымі фрызамі, аркатурнымі пасамі, праразаюцца падвойнымі аркавымі аконнымі праёмамі ў плястычных ліштвах. Вокны падвойныя, з паўцыркульнымі завяршэньнямі. Асаблівасьцю плястычнага разьвязку будынка ёсьць шчытавыя завяршэньні сьценаў аб’ёмаў і барабанаў, абрысы якіх паўтараюць шматсхільны дах.

Усярэдзіне ў малітоўную залю адкрываецца сьветлавы барабан з самкнутым скляпеньнем, абапёрты праз парусы на шырокія аркі прыдзелаў, апсыды і прытвору. Апсыда перакрываецца конхай. Арыгінальная дэкаратыўная аздоба не захавалася.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Забычаньне
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Касьцюковіцкага раёну
Катэгорыя:Забычаньне
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Унебаўзяцьця Гасподняга
Фэран Торэс

**Фэран Торэс Гарсія** (;  29 лютага 2000 году) — гішпанскі футбаліст, ўінгер клюбу «Барсэлёна» і нацыянальнай зборнай Гішпаніі, за якую дэбютаваў у 2020 годзе.

## Кар’ера
Далучыўся да акадэміі «Валенсіі» ў 6 гадоў. Зьяўляючыся яшчэ юнаком дэбютаваў за рэзэрвовую дружыну клюбу ў матчы Сэгунды Б, выйшаўшы на замену. У наступным усё больш прыцягваўся да матчаў гэтае каманды. 5 кастрычніка 2017 году, пасьля таго, як гульца зьвязвалі ўжо з «Барсэлёнай» і «Рэалам», ён працягнуў тэрмін свайго кантракту, згодна зь якім сума выкупу футбаліста павялічылася да 25 мільёнаў эўра. 1 студзеня 2018 году Торэс быў прыцягнуты да табару першай каманды клюбу[9], аднак, дэбютаваў гулец за клюб яшчэ раней. 30 лістапада 2017 году Торэс замяніў выпускніка моладзевай каманды Нача Хіля ў хатнім матчы Кубка Гішпаніі супраць «Рэалу Сарагосы», які скончыўся зь лікам 4:1 на карысьць валенсійцаў. Дэбют у Ля Лізе прыпаў на 16 сьнежня, калі Торэс згуляў апошнія дзевяць хвілінаў сустрэчы ў прагуляным матчы супраць «Эйбару» (1:2), стаўшы першым гульцом лігі, народжаным у 2000-х гадох. Торэс дэбютаваў у эўракубках у матчы Лігі чэмпіёнаў 23 кастрычніка 2018 году, пачаўшы ў старце нічыйнага матчу супраць швайцарскага «Янг Бойзу». Гішпанец забіў свой першы гол у Ля Лізе 19 студзеня 2019 году, празь дзесяць хвілінаў пасьля таго, як выйшаў на замену ў пераможнай гульні 2:1 супраць «Сэльты».

4 жніўня 2020 году ангельскі клюб «Манчэстэр Сіці» пацьвердзіў падпісаньне з Торэсам пяцігадовага кантракту да 2025 году. Як паведамлялася, выплата за пераход склала 23 мільёна эўра. У новым клюбе гішпанец атрымаў у спадчыну кашулю з нумарам 21, якую раней насіў легенда Валенсіі Давід Сыльва. Гулец дэбютаваў у першай жа гульні сэзону, выйшаўшы на замену і гасьцявым матчы супраць «Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз», дзе манчэстэрцы здабылі перамогу зь лікам 3:1.

## Дасягненьні
**«Валенсія»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2019

**«Манчэстэр Сіці»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2021

**«Барсэлёна»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2023, 2025
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2023, 2025, 2026

**Гішпанія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Касьцёл Сьвятых Анёлаў-Ахоўнікаў (Канічы)

**Касьцёл Сьвятых Анёлаў-Ахоўнікаў** — помнік архітэктуры пачатку XX ст. у Канічах. Знаходзіцца ў цэнтры гістарычнага мястэчка. Твор архітэктуры нэараманскага стылю, часткова зруйнаваны савецкімі ўладамі. 

## Гісторыя
Упершыню каталіцкая парафія ў Канічах упамінаецца ў першай трэці XIX ст., калі ўладальніца мястэчка Кардула Цеханавецкая заснавала капліцу, якая служыла пахавальняй гэтага роду. Будаваньне мураванага касьцёла распачалося ў 1900 годзе над капліцай-пахавальняй Цеханавецкіх. У 1910 годзе адбылася кансэкрацыя новага касьцёла.

У Другую сусьветную вайну ў купал касьцёла трапіў знарад. Па вайне савецкія ўлады спрабавалі разарваць муры касьцёла трактарамі на будаўнічыя матэрыялы, але намеры зьдзейсьніліся толькі часткова — абваліліся толькі дзьве калёны ля ўваходу.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэараманскага стылю. Гэта 2-вежавы прастакутны ў пляне будынак з вылучанай апсыднай часткай, звонку прастакутнай, знутры паўкруглай, завершанай трыкутным франтонам, падзяляюцца пілястрамі. Неатынкаваныя, апрацаваныя пілястрамі фасады завяршаюцца разьвітым антаблемэнтам. Галоўны фасад трохчасткавы, падзяляецца паўкруглымі люкарнамі, аркавымі аконнымі праёмамі і антаблемэнтам. З бакоў фасаду ўзвышаюцца 4-гранныя вежы, завяршэньне якіх не захавалася.

Усярэдзіне заля перакрывалася цыліндрычным скляпеньнем, паўкруглая алтарная частка, накрытая 2-схільным дахам — паўсфэрычнай конхай. Атынкаваныя сьцены падзяляюцца пілястрамі і апярэзваюцца прафіляваным карнізам з сухарыкамі. Пад апсыдай захавалася скляпеністая крыпта.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Касьцёл Сьвятых Анёлаў-Ахоўнікаў у Канічах, Radzima.org

Канічы
Катэгорыя:Канічы
Царква Сьвятога Спаса (Барань)

**Царква Сьвятога Спаса** — помнік архітэктуры XVIII ст. у Беларускім музэі народнай архітэктуры і побыту, перавезены зь места Барані. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Спаскую царкву ў Барані збудавалі ў 1704 годзе. У другой палове XІX ст. яе перабудавалі.

У 1930 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву, якую перарабілі пад клюб. У 1961 годзе ў будынку разьмясьцілі фуражны склад калгаса «Авангард». У 1989 годзе царкву перавезьлі ў Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аснову архітэктурнай кампазыцыі складае цэнтральны квадратны ў пляне высокі зруб з 4-схільным дахам, на якім стаіць высокі і вузкі барабан зь невялікім купалам-баняй. Даўжыня сьцяны цэнтральнага зрубу 9 м. Ніжэйшую 5-гранную апсыду накрывае шматсхільны дах. З трох бакоў вакол цэнтральнага зрубу ўзвышаецца галерэя, якая стварае ніжні ярус будынка. Галоўны ўваход вылучаецца ганкам у выглядзе чатырохкалённага портыка. Сьцены маюць вэртыкальную шалёўку з нашчыльнікамі. Вокны прастакутныя, на бакавых фасадах асноўнага аб’ёму патройныя, аркавыя.

Усярэдзіне асноўны аб’ём перакрываецца самкнутым скляпеньнем, астатнія памяшканьні маюць роўныя столі.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Царква Сьвятога Спаса ў Барані, Radzima.org

Барань
Катэгорыя:Барань