Мікалай Андрэевіч Кавалёў

**Мікала́й Андрэ́евіч Кавалё́ў** (нар. 1937, Стары Дзедзін, Клімавіцкі раён, цяпер Магілёўская вобласьць, Беларусь) — беларускі вэтэрынар-вірусоляг.

Доктар вэтэрынарных навук (1977) і прафэсар (1979). Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1994). Кавалер ордэна «Знак Пашаны» (1971). У 1972 годзе стаў сузаснавальнікам вэтэрынарнай вірусалёгіі ў Беларусі і стваральнікам навуковай школы вэтэрынарных імунолягаў і эпізоатолягаў. Распрацаваў звыш 10 прышчэпак супраць вірусных інфэкцыяў у жывёлаў. 8-ы кіраўнік Беларускага навукова-дасьледчага інстытуту экспэрымэнтальнай вэтэрынарыі (1988—1999).

## Жыцьцяпіс
У 1954 годзе скончыў Клімавіцкі зоавэтэрынарны тэхнікум. У 1959 годзе скончыў Віцебскі вэтэрынарны інстытут і заняў пасаду галоўнага вэтэрынарнага лекара ў «Высокаўскім» саўгасе Клімавіцкага раёну. У 1961-м паступіў у асьпірантуру Беларускага навукова-дасьледчага вэтэрынарнага інстытуту (БелНДВІ). У 1964-м перайшоў на працу малодшым навуковым супрацоўнікам у БелНДВІ. У 1965 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Эпізоаталёгія шаленства ў Беларусі і пытаньні адмысловай прафіляктыкі». У 1966-м стаў старэйшым навуковым супрацоўнікам, а ў 1968-м заняў пасаду загадніка аддзелу БелНДВІ. У 1971-м узнагароджаны ордэнам «Знак Пашаны» і ўзяў удзел у Міжнароднай нарадзе Сусьветнай арганізацыі аховы здароўя (СААЗ) ў Празе (Чэхаславаччына). У 1972 годзе стаў сузаснавальнікам вэтэрынарнай вірусалёгіі ў Беларусі і стваральнікам навуковай школы вэтэрынарных імунолягаў і эпізоатолягаў. У 1977 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю «Пытаньні патагенэзу і шляхі ўдасканаленьня лябараторнай дыягностыкі і адмысловай прафіляктыкі шаленства». У 1975-м стаў сябрам Усесаюзнай камісіі біяпрэпаратаў Міністэрства сельскай гаспадаркі СССР і сябрам доктарскай навуковай рады пры Маскоўскай вэтэрынарнай акадэміі (да 1991 году), а таксама навуковым кіраўніком шэрагу заданьняў Дзяржаўных навукова-тэхнічных праграмаў «Агракомплекс», «Імпартазамяшчэньне» і «Інавацыйныя біятэхналёгіі». Атрымаў некалькі мэдалёў Выставы дасягненьняў народнай гаспадаркі СССР у Маскве (Расейская СФСР). У 1979-м атрымаў навуковую годнасьць прафэсара.

У 1982-м выдаў у суатарстве кнігу «Новыя мэтады дыягностыкі заонозных інфэкцыяў». У 1988 годзе ўзначаліў Беларускі навукова-дасьледчы інстытут экспэрымэнтальнай вэтэрынарыі (БелНДІЭВ) і выдаў супольную манаграфію «Прафіляктыка інфэкцыйных хваробаў жывёлаў» у выдавецтве «Ураджай». У 1990-м выпусьціў разам з П.П. Кузьняцовым і Міхаілам Таршысам манаграфію «Шаленства жывёлаў», а таксама «Слоўнік хваробаў сельскагаспадарчых жывёлаў». У 1990 і 1992 гадох паўторна браў удзел у Міжнародных нарадах СААЗ у Парыжы (Францыя) і Жэнэве (Швайцарыя). Таксама ўдзельнічаў у Міжнародных вэтэрынарных зьездах у Мэксыцы, Аўстраліі і Расеі. У 1991-м удзельнічаў у паседжаньні Міжнароднага эпізоатычнага бюро ў Парыжы. У 1992-м быў абраны сябрам-карэспандэнтам Акадэміі аграрных навук Беларусі (ААНБ) і стаў акадэмікам-сакратаром Аддзяленьня жывёлагадоўлі і вэтэрынарнай мэдыцыны ААНБ. Напісаў навуковыя працы аб прыродна-ачаговых хваробах дзікай і свойскай жывёлы ў Беларусі. Распрацаваў спосабы хуткай дыягностыкі, папярэджаньня і лячэньня інфэкцыяў у жывёлаў. У 1994-м стаў акадэмікам Акадэміі аграрных навук Беларусі.

У 1993 і 1995 гадох паўторна браў удзел у паседжаньнях Міжнароднага эпізоатычнага бюро. У 1997-м стаў намесьнікам старшыні ААНБ. У 1999-м стаў загаднікам лябараторыі БелНДІЭВ. У 2002-м заняў пасаду галоўнага навуковага супрацоўніка БелНДІЭВ. У 2006-м стаў суаўтарам кнігі «Клясычная і сучасная імуналёгія». У 2010-м выдаў у суатарстве працу «Генэтычная і вузавая інжынэрыя». У 2012-м выдаў сумесную манаграфію «Вірусы і прыёны ў паталёгіі жывёлаў і чалавека». На 2013 год напісаў звыш 360 навуковых працаў, у тым ліку 8 манаграфіяў. Меў 19 патэнтаў і вынаходзтваў. У 2014 годзе выпусьціў супольную працу «Сьвет мікраарганізмаў у біясфэры».

## Навуковая праца
Правёў навуковыя дасьледаваньні ў галіне распрацоўкі сродкаў і спосабаў дыягностыкі, лячэньня і папярэджаньня вірусных хваробаў жывёлаў. Стварыў монапрышчэпкі супраць шаленства, парагрыпу-3 і рынатрахеіту ў кароваў, супраць ротавіруснай хваробы ў сьвіней і чумы сабакаў, парвавіруснага энтэрыту сьвіней і пастэрэлёзу коней. Таксама стварыў 2-валентныя прышчэпкі супраць парагрыпу-3 і рынатрахеіту, рынатрахеіту і віруснага паносу  кароваў, гастраэнэтрыту і ротавіруснай хваробы сьвіней, чумы і шаленства сабакаў. Сярод іншага, распрацаваў шматвалентныя прышчэпкі і сыроватачныя лекі супраць пастэрэлёзу, калібактэрыёзу, адэнавіруснай і ротавіруснай хваробаў у цялятаў і парсючкоў, а таксама пастэрэлёзу, хлямідозу і адэнавіруснай хваробы ў кароваў. Агулам распрацаваў звыш 35 біясродкаў і спосабаў выяўленьня і папярэджаньня заражэньняў у жывёлаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клімавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія вэтэрынары
Катэгорыя:Выпускнікі віцебскіх ВНУ
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі вэтэрынарнай мэдыцыны 
Катэгорыя:Дактары вэтэрынарных навук
Катэгорыя:Беларускія вынаходнікі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Імунолягі
Катэгорыя:Вэтэрынарная вірусалёгія