open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Яна Наг’ёва

**Я́на Наг’ёва** (; * 9 студзеня 1959, Комарна, Чэхаславаччына) — славацкая акторка і нямецкая антрэпрэнэрка, вядомая як выканаўца галоўнай ролі прынцэсы Арабэлі ў тэлесэрыяле «Арабэля» рэжысэра Вацлава Ворлічка.

## Жыцьцяпіс
Зь дзяцінства выступала ў аматарскіх тэатрах. Навучалася ігры на фартэпіяна і опэрным сьпевам у браціслаўскай кансэрваторыі.

На экране дэбютавала ў 12-гадовым узросьце. Папулярнасьць ёй прынесла роля прынцэсы ў тэлесэрыяле «Арабэля» (1979—1980) рэжысэра Вацлава Ворлічка.

Яе першы шлюб са спартовым трэнэрам Міра Кубавічам, заключаны ў раньнім узросьце, вельмі хутка распаўся з-за алькагалізму мужа. Ажаніўшыся зь нямецкім бізнэсоўцам Гаральдам Шлегелем, у 1987 Наг’ёва пераехала ў Нямеччыну.

У першай палове 1990-х, пасьля распаду другога шлюбу, на кароткі час вярнулася ў Прагу, дзе занялася бізнэсам у сфэры касмэтыкі.

У 1993 зьнялася ў сваім апошнім фільме «Pozemský nepokoj» і выдала кружэлку зь песенькамі для дзяцей. Пасьля распаду Чэхаславаччыны вярнулася ў Нямеччыну і пасялілася ў Эльсдорфе каля Кёльну. Ажанілася трэці раз з Тоні Пульмам.

Мае дзьвюх дачок: Яну (* 1983) і Сафію Эму (2002) — і сына Гаральда (1987).

## Фільмаграфія
* «Pozemský nepokoj» (1993)
* «Pražské tajemství» (1988)
* «Pravidlá kruhu» (1987)
* «Není sirotek jako sirotek» (1986)
* «Polepetko» (1986)
* «O sláve a tráve» (1985)
* «Múdra princezná» (1984)
* «Lekár umierajúceho času» (1983)
* «Rodinná anamnéza» (1983)
* «Výlet do mladosti» (1983)
* «Žakýlska Veronka» (1983)
* «Chlap prezývaný Brumteles» (1982)
* «Rozmar» (1982)
* «Slávne dievčatko» (1982)
* «Zlatá panna a prekliaty brat» (1982)
* «Bičianka z doliny» (1981)
* «Dozrievanie» (1980)
* «Mezi námi kluky» (1981)
* «Арабэля» (1980)
* «Nebezpečné známosti» (1980)
* «Triptych o láske» (1980)
* «Smrt stopařek» (1979)
* «Penelopa» (1977)
* «Sváko Ragan» (1976)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Профіль на Osobnosti 
* Чэхаславацкая фільмавая база 
* Профіль на Kinobox 
* Фільмавізія 

Катэгорыя:Славацкія акторкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Комарне
Катэгорыя:Антрэпрэнэры
Відзеўшчына

**Ві́дзеўшчына** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Відзеўшчына ўваходзіць у склад Красьненскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Уша, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Краснае.

## Насельніцтва
* 2010 год — 436 чалавек
* 1999 год — 408 чалавек
* 1931 год — 188 чалавек
* 1921 год — 166 чалавек
* 1866 год — 70 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Красьненскі сельсавет (Маладэчанскі раён)
Іўкі

**І́ўкі** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Іўкі ўваходзяць у склад Красьненскага сельсавету.

## Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. У міжваенны час засценак знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне гміны Краснае .

## Насельніцтва
* 2010 год — 30 чалавек
* 1999 год — 43 чалавекі
* 1931 год — 115 чалавек
* 1921 год — 88 чалавек
* 1866 год — 25 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Красьненскі сельсавет (Маладэчанскі раён)
Галавічполе

**Галавічпо́ле** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 463 чалавекі
* 1999 год — 527 чалавек

## Турыстычная інфармацыя
* Галавічпольская сядзіба (кан. ХІХ — пач. ХХ ст.).

## Асобы
* Леанард Іваноўскі
* Юры Іваноўскі
* Вацлаў Іваноўскі
* Тадэвуш Іваноўскі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
*
Унха

**Унха** або **Ынха** ( — «Млечны Шлях») — сэрыя паўночнакарэйскіх ракет-носьбітаў, грамадзянская вэрсія міжкантынэнтальнай балістычнай ракеты Тэпхадон-2.

## Мінуўшчына
Першы запуск ракеты пад назваю *Унха-2* адбыўся ў 2006 року. Праз 40 сэкундаў пасьля старту быў зафіксаваны выхад са строю першай ступені, з-за чаго ракета-носьбіт узарвалася за некалькі кілямэтраў ад месца запуску. Па паведамленьнях японскіх дасьледнікаў, другая яе ступень упала ў Ціхі акіян прыкладна за 3200 км ад месца запуску.

5 красавіка 2009 адбыўся старт, якім ракета «Унха» мела вывесьці на арбіту спадарожнік Кванмянсон-2. Па паведамленьнях Паўднёвае Карэі і ЗША выхад на арбіту не адбыўся з-за адмовы трэцяй ступені. Паўночная Карэя паведаміла, што ракета пасьпяхова выйшла на арбіту.

13 красавіка 2012 адбыўся першы запуск ракетаносьбіту *Унха-3*. Спадарожнік Кванмянсон-3 ня здолеў выйсьці на арбіту і разам з рэшткамі ракеты упаў у Жоўтае мора.

12 сьнежня 2012 а 00:49 UTC (7:49 EST) адбыўся пасьпяховы запуск ракетаносьбіту *Унха-3* са штучным спадарожнікам «Кванмянсон-3». ЗША пацьвердзілі пасьпяховы запуск.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «An Analysis of North Korea’s Unha-2 Launch Vehicle», David Wright, March 20, 2009.
* Robert S. Norris and Hans M. Kristensen, «Nuclear Notebook: North Korea’s nuclear program, 2005», «''Bulletin of the Atomic Scientists''», May/June 2005.
* «Footage Of North Korean Rocket Launch» April 5, 2009.
* «North Korea’s impressive space launch vehicle „Unha-2“»

Катэгорыя:Касьмічныя праграмы
Катэгорыя:Паўночная Карэя
Беларусь 3

**«Белару́сь 3»** — культурна-асьветніцкі тэлеканал Белтэлерадыёкампаніі, заснаваны ў лютым 2013 году.

Першы лічбавы тэлеканал Рэспублікі Беларусь. Вяшчае на беларускай і расейскай мовах.

## Гісторыя
Тэлеканал пачаў сваё вяшчаньне 8 лютага 2013 у 7:50 паказам Гімна Рэспублікі Беларусь, далей этэр працягнуў дакумэнтальны фільм АТН «Горацкія пацехі» з цыклю «Зямля беларуская». Вяшчаньне сканчаецца пасьля апоўначы. У пэрспэктыве канала паказ мастацкіх фільмаў і сэрыялаў, экранізацыяў літаратурных твораў. Тэлеканал «Беларусь 3» — першы лічбавы канал беларускай тэлевізіі, які трансьлюецца ў якасьці восьмага слота ў складзе першага мультыплекса, у бясплатным пакеце лічбавых тэлевізійных праграм.

На верасень 2013 году тэлеканал налічваў 32 штатныя супрацоўнікі. На 2016 год тэлеканал «Беларусь 3» здымаў і паказваў канцэрты і спэктаклі, у тым ліку опэры. Таксама прысутнічалі мастацкія фільмы паводле клясычных літаратурных твораў і клясыка кінэматографа. Перадачы тэлеканала разьмясьцілі на вэб-бачыне 3bеlаrus.bу і канале ў «Ютубе». Па выніках 3-гадовай дзейнасьці найбольш прагляданымі перадачамі былі: «Подых струн», «Размаўляем па-беларуску», «Бард-парад», гіт-парад «Сто песень для Беларусі», «Камэртон», «Дыяблог» і «Наперад у мінулае». У 2017 годзе каля 75% перадачаў уласнай вытворчасьці тэлеканала «Беларусь 3» былі беларускамоўнымі. Пагатоў штодзённае вяшчаньне тэлеканала па-беларуску склала 32% агульнага аб’ёму, што перавышала 5 гадзінаў за содні.

Штодзённая аўдыторыя канала ацэньваецца ў больш за 850 тыс. гледачоў.

## Праграмы
* «Дабраранак» (панядзелак-пятніца, 7:00; вядоўцы — Аляксандар Ждановіч і Алена Бікрэнева)
* «Калыханка» (штодня, 20:40; вядоўца — Уладзімір Варанкоў)
* «Наперад у мінулае» (панядзелак-пятніца і нядзеля; вядоўца — Аксана Вечар)
* «Сіла веры» (штотыдзень)
* «Суразмоўцы» (субота, 20:25; панядзелак, 23:55; вядоўца — Навум Гальпяровіч)

### Ранейшыя перадачы
* «Дыя@блог» (панядзелак-чацьвер; вядоўцы — Навум Гальпяровіч, Сяргей Макарэй, Аляксандар Цярэшчанка, Тацяна Сівец і Стэла Чыркова)
* «Зямля беларуская»
* «Культпрасьвет» (нядзеля, 22:10; вядоўцы — Аляксандар Дамарацкі і Андрэй Мукавозчык)
* «Размаўляем па-беларуску» (субота, 10:55; вядоўца Алена Трацэнка)
* «Росчырк часу»
* «Слоўца»
* «Таямніца душы» (нядзеля, 8:00)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сеціўнае вяшчаньне
* Праграма перадачаў на наступны тыдзень
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія тэлеканалы
Катэгорыя:Тэлеканалы на беларускай мове
Катэгорыя:Тэлеканалы на расейскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2013 годзе
Паўднёвая Рыба

**Паўднё́вая Ры́ба** () — сузор’е ў паўднёвай частцы зорнага неба. Адзінай яскравай зоркай Паўднёвай Рыбы зьяўляецца Фамальгаўт (α Паўднёвай Рыбы) — зорка галоўнай пасьлядоўнасьці за  ад Зямлі з экзаплянэтай і протаплянэтным дыскам, якая мае першую зорную велічыню.

Паўднёвая Рыба была адным з 48 сузор’яў, пералічаных у II стагодзьдзі старажытнагрэцкім астраномам Пталемэем, і зьяўляецца адным з 88 сучасных сузор’яў. У 1597 годзе Пэтэр Плянцыюс вынес частку сузор’я ў новы кавалак неба, якому даў назву Журавель.

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўднёвыя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем
Аўген Вярбіцкі

**Аўген Вярбіцкі**, Eugen Wierbicki, пс. *Дунін* (4 студзеня 1922, м. Краснае Маладзечанскага павету — 29 чэрвеня 1986, Філадэлфія, Пэнсыльванія) — біяхімік, сябра Нацыянальнай акадэміі навук ЗША, беларускі грамадзкі дзяяч у ЗША, адзін з найвыдатнейшых прадстаўнікоў беларускай эміграцыі.

Пад час Другой сусьветнай вайны навучаўся ў Адміністрацыйна-гандлёвым інстытуце ў Маладэчне пад кіраўніцтвам Барыса Кіта.

У пасьляваеннай Нямеччыне вучыўся ва ўнівэрсытэце УНРРА ў Мюнхэне на факультэце агракультуры. Сябра Беларускага студэнцкага згуртаваньня і Студэнцкага стыпэндыяльнага фонду.

У ЗША прыбыў у 1949 г. Скончыў біялягічны факультэт Ратгэрскага унівэрсытэту ў горадзе Нью-Брансьвіку, атрымаўшы ступень доктара навук. Ягоным прафэсарам быў вельмі вядомы амэрыканскі навуковец, Нобэлеўскі ляўрэат прафэсар Вахсман. Пераехаў у штат Аёва і пачаў спэцыялізавацца ў хіміі мясной вытворчасьці. У складзе навуковай групы займаўся тэмай узьдзеяньня кастрацыі быкоў на колькасьць вітамінаў у мясе.

Пазьней атрымаў пасаду галоўнага навукоўца ў ваеннай лябараторыі дасьледаваньняў ежы Масачусэтс. Дасягнуў вялікіх посьпехаў у галіне кансэрваваньня харчоў (шляхам апрамяненьня гама-выпраменьваньнем), стваральнік «*касьмічнае ежы*», якая выкарыстоўвалася ў касьмічных палётах амэрыканскіх астранаўтаў. За гэта атрымаў з рук прэзыдэнта ЗША кавалачак Месяца. За свае адкрыцьці быў абраны Амэрыканскім хімічным таварыствам чалавекам году. Загадчык Лябараторыі дасьледаваньня мясных прадуктаў у амэрыканскім войску. Меў пятнаццатую дзяржаўную ступень (самая вышэйшая, прэзыдэнцкая, — васямнаццатая).

Сябра Нью-ёрскай Акадэміі навук, Амэрыканскага хімічнага таварыства, Амэрыканскага інстытуту тэхналёгіі ежы, Амэрыканскага таварыства мясной прамысловасьці, ганаровы сябра Таварыства прагрэсу навукі. Першы навуковец беларускага паходжаньня, які трапіў у даведнік «American Men of Science» — «Амэрыканскія дзеячы навукі».

У 1954—1957 гг. быў заступнікам старшыні Галоўнай управы БАЗА. Старшыня Беларускага Стыпэндыяльнага Фонду на Амэрыку. Сябра БІНіМу. Прымаў актыўны ўдзел у дзейнасьці Беларускіх Амэрыканскіх Рэспубліканскіх Клюбаў. Чытаў лекцыі па гісторыі Беларусі. Аўтар артыкулаў «Пра паходжаньне беларусаў», «Пра назоў Беларусь», «Пра стан Беларусі» ў некаторых амэрыканскіх англамоўных часопісах. Друкаваўся ў беларускіх эмігранцкіх часопісах пад псэўданімам Дунін.

Меў жонку-немку, зь якой ажаніўся яшчэ ў Нямеччыне, і двое дзяцей — сына і дачку. У 1960 годзе ў складзе амэрыканскай дэлегацыі наведаў СССР з мэтай вывучэньня разьвіцьця мясной індустрыі. Быў ва Ўзбэкістане, Туркмэністане, але савецкія ўлады не далі дазвол яму наведаць Беларусь — прывезьлі яго сваякоў на сустрэчу ў Маскву.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аўген Вярбіцкі, Радыё Свабода, 2002
* Гутарка, 1984

Катэгорыя:Беларускія хімікі
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Хімікі ЗША
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Памерлі ў Філадэлфіі
Беларуска-амэрыканскае задзіночаньне

**Белару́ска-амэрыка́нскае задзіно́чаньне (скарочана БАЗА)** — грамадзкае аб’яднаньне беларускай дыяспары ў ЗША, заснаванае ў ліпені 1949 году ў Брукліне (Нью-Ёрк). Старшыня — Натальля Федарэнка.

Заснаванае ў 1949 годзе з ініцыятывы Міколы Гарошкі, Яна Станкевіча, Міколы Дарашэвіча, Янкі Ніхаёнка. Мае аддзелы ў некалькіх штатах ЗША (Нью-Ёрк, Нью-Джэрзі, Кліўлэнд ды Флорыда). Праводзіць сустрэчы беларусаў Паўночнай Амэрыкі. Выдае газэту «Беларус».

## Кіраваньне
* *Кангрэс*. Склікаецца аднойчы на 2 гады ў траўні. Складаецца з прадстаўнікоў гурткоў. Абсалютнай большасьцю галасоў выбірае старшыню, Управу ў складзе 9 сябраў і Рэвізійную камісію з 3 асобаў. Таксама вызначае заступніка старшыні, сакратара і скарбніка ў складзе Ўправы, якія разам са старшынёй утвараюць Урад.
* *Управа*. Складаецца з 9 сябраў на чале са старшынёй. Набывае нерухомасьць і прымае новыя гурткі. Зацьвярджае пастановы простай большасьцю галасоў у прысутнасьці 2/3 сябраў.
* *Урад*. Складаецца са старшыні, яго заступніка, сакратара і скарбніка. Выконвае пастановы Кангрэсу.
* *Рэвізійная камісія*. Складаецца з 3 сябраў. Штогод правярае грашовую справаздачнасьць Управы.

## Аддзяленьні
На 7 чэрвеня 2015 году налічвалася 8 аддзяленьняў:
* горад Нью-Ёрк (гарадзкі раён Бруклін, , д. 401
* , акруга , штат Нью-Джэрзі (Рачны праезд, д. 9)
* Лос-Анджэлес і Эрвайн, штат Каліфорнія (засн. 17 траўня 1959 г.)
* Чыкага, штат Іліной
* Нью-Гэйвэн, штат Канэктыкут
* , акруга , штат Агаё (праезд Ўэбстэра, д. 11022)
* Вашынгтон (акруга Калюмбія)
* Маямі-Біч, штат Флорыда

## Асноўныя мэты
* захаваньне і падтрымка беларускай культуры ў ЗША;
* узаемадапамога сяброў арганізацыі;
* інфармаваньне амэрыканскай грамадзкасьці і амэрыканскіх афіцыйных уладаў пра беларусаў у ЗША, пра беларускія культурныя каштоўнасьці, пра гісторыю і сучаснае становішча ў Беларусі;
* падтрымка беларускай нацыянальнай культуры, дэмакратыі й правоў чалавека ў Беларусі.

## Старшыні
* Мікола Гарошка (1949—1952)
* Францішак Кушаль (1952—1954)
* Міхась Тулейка (1954—1957)
* Мікола Кунцэвіч (1957—1959)
* Канстанцін Марляк (1959—1963)
* Станіслаў Станкевіч (1963—1965)
* Мікола Гарошка (1965—1967)
* Уладзімер Курыла (1967—1969)
* Вячаслаў Станкевіч (1969—1971)
* Расьціслаў Гарошка (1971—1975)
* Антон Шукелойць (1975—2007)
* Вячаслаў Станкевіч (2007—2011)
* Ганна Сурмач (2011—2017)
* Натальля Федарэнка (2017—)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аддзяленьне ў Паўднёвай Фларыдзе
* Аддзяленьне ў Нью-Ёрку
* Афіцыйная старонка на Фэйсбуку


Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1949 годзе
Катэгорыя:Ліпень 1949 году
Катэгорыя:1949 год у ЗША
Залаты грамафон

«**Залаты грамафон**» — расейская музычная прэмія мясцовага значэньня, якая ўручаецца FM-радыёстанцыяй «Рускае Радыё» з 1996 году. Лічыцца, што «Залаты грамафон» — гэта ўзнагарода не кампазытару, аўтару словаў ці прадусару, а выканаўцу за пэўную песьню. Неаднаразова бывала, што рэмікс або перапеўка старой песьні (напрыклад, песьні «Зеленоглазое такси» і «Восточная» ў 2001 годзе, «Так же, как все» ў 2009 годзе) зноў заваёўвалі папулярнасьць і ўдастойваліся гэтай прэміі. Тэлевэрсія выходзіць на Першым канале.

Катэгорыя:Музычныя прэміі
Воўкаўшчына (Маладэчанскі раён)

**Во́ўкаўшчына** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Воўкаўшчына ўваходзіць у склад Красьненскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Ваўкі, як і ўся Воўкаўшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету, пазьней (1927) у складзе Маладэчанскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Краснае.

## Насельніцтва
* 2010 год — 24 чалавекі
* 1999 год — 51 чалавек
* 1931 год — 129 чалавек
* 1921 год — 111 чалавекі
* 1866 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Красьненскі сельсавет (Маладэчанскі раён)
Гірдзі

**Гі́рдзі** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Бярэзіны і Вушы. Уваходзяць у склад Красьненскага сельсавету Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці.

## Назва

Герд або Гірд (Gerd, Gyrd) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Гірдзі ўваходзілі ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзіліся ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Краснае.

## Насельніцтва
* 1931 год — 89 чалавек
* 1921 год — 98 чалавек
* 1999 год — 17 чалавек
* 2010 год — 11 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Красьненскі сельсавет (Маладэчанскі раён)
Грунцішкі

**Гру́нцішкі** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Грунцішкі ўваходзяць у склад Красьненскага сельсавету.

## Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. У міжваенны час засценак знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне гміны Краснае .

## Насельніцтва
* 2010 год — 1 чалавек
* 1999 год — 6 чалавек
* 1931 год — 32 чалавекі
* 1921 год — 25 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Красьненскі сельсавет (Маладэчанскі раён)
Пэгас (сузор’е)

**Пэга́с** () — сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба, названае ў гонар Пэгаса з старажытнагрэцкай міталёгіі. Адно з найбуйнейшых сузор’яў (1121 кв. градус, што ставіць яго на 7-е месца паводле плошчы), яно было адным з 48 сузор’яў, пералічаных Пталемэем, і застаецца адным з 88 сучасных сузор’яў).

На тэрыторыі Беларусі можна назіраць улетку, увосень і на пачатку зімы.

## Адметнасьці
### Зоркі
α, β і γ Пэгаса разам з α Андрамэды ўтвараюць буйны астэрызм, вядомы як «Квадрат Пэгаса».

51 Пэгаса — першая зорка, падобная да Сонца, у якой была адкрытая экзаплянэта. IK Пэгаса — найбліжэйшы да Зямлі кандыдат у звышновыя зоркі.

Дзякуючы спэктральнаму аналізу экзаплянэты HD 209458 b, упершыню зьявіўся доказ існаваньня атмасфэрнай вадзяной пары па-за межамі Сонечнай сыстэмы. Адначасова, удалося атрымаць здымкі плянэт зоркі HR 8799 простым мэтадам, а ня толькі назіраць ускосныя прыкметы існаваньня плянэт.

### Названыя зоркі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўночныя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем
Раёўка (Маладэчанскі раён)

**Раёўка** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Раёўка ўваходзіць у склад Красьненскага сельсавету. Празь вёску працякае рака Рыбчанка.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася засценак i маёнтак ў складзе гміны Хаценчыцы, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

28 траўня 2013 году вёска перададзеная з Красьненскага ў Чысьцінскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 527 чалавек
* 1999 год — 763 чалавекі
* 1931 год — 327 чалавекi
* 1921 год — 104 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Чысьцінскі сельсавет
Бродзка-Пасаўская жупанія

**Бродзка-Пасаўская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка на паўночным усходзе Харватыі. Тэрыторыя жупаніі выцягнутая ўздоўж мяжы з Босьніяй і Герцагавінай па беразе ракі Сава. Бродзка-Пасаўская жупанія адносіцца да гістарычнага рэгіёну Пасавіна. Сталіца — горад Славонскі-Брод.

## Геаграфія
Плошча жупаніі складае 2043 км². На захадзе мяжуе зь Сісацка-Маславінскай жупаніяй, на ўсходзе з Вукаўска-Срэмскай жупаніяй, на поўначы з Пажэска-Славонскай жупаніяй, а на паўночным усходзе з Асіецка-Баранскай жупаніяй.

У паўднёвай частцы, якая прымыкае да ракі Сава, тэрыторыя нізінная, на поўначы пачынаюцца халмістая града, з самым высокім пунктам — гарой Псунь.

## Насельніцтва
Згодна са зьвесткамі перапісу 2011 году на тэрыторыі жупаніі жывуць 172 993 чалавекі.

Нацыянальны склад:
* 94% — харваты;
* 3% — сэрбы;
* 0,3% — цыганы;
* 0,21% — басьнійцы;
* 0,16% — альбанцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Рафал Карыцкі

**Рафал Карыцкі** — беластоцкі памешчык з маёнтку Залясяны, зяць Казімера Кабылінскага, удзельнік паўстаньня 1863—1864 рокаў. Браў удзел у бітве пад Ласасінам, дзе быў узяты ў палон.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Рокаш (неадназначнасьць)

**[[Рокаш]]** — бунт шляхты.

## Рокашы
* Рокаш Зебжыдоўскага
* Рокаш Любамірскага
* Ловіцкі рокаш

## Іншае
* Рокаш — беларускі музычны гурт
* Рокаш — вёска ў Велікапольскім ваяводзтве Польшчы
Геаграфія Польшчы

**[[Польшча]]** — краіна ў Цэнтральнай Эўропе, якая знаходзіцца паміж Нямеччынай на захадзе, Чэхіяй і Славаччынай на поўдні, Украінай і Беларусьсю на ўсходзе, і Балтыйскім морам, Летувай і Расеяй на поўначы. Яна займае плошчу ў  і мае збольшага ўмераны клімат.

## Становішча
Краіна працягваецца з поўначы на захад на 876 км, з усходу на захад — на 689 км, агульная плошча складае . Сярэдняя вышыня над роўнем мора складае 173 м, пагатоў толькі 3% тэрыторыі краіны — уздоўж паўднёвай граніцы — месьціцца на вышыні звыш 500 м. Найвышэйшы пункт — гара Рысы, якая сягае 2499 мэтраў і знаходзіцца ў Высокіх Татрах. Каля 60 кв. км уздоўж Гданьскай бухты палягаюць ніжэй за ровень мора.

Польшча мае ў асноўным раўнінны рэльеф, які толькі на поўдні ўпіраецца ў Карпацкія горныя ланцугі. На поўначы краіна дасягае Балтыйскага мора, але на захадзе і ўсходзе ня мае выразных межаў. Такім чынам, гэты край уяўна злучае Нямеччыну і іншыя краіны Заходняй Эўропы зь Беларусьсю, Летувой і іншымі краінамі Ўсходняй Эўропы. Зусім непрыметна польскія раўніны пераходзяць на захадзе ў нізіны Паўночна-Ўсходняй Нямеччыны, а на ўсходзе — у раўніны Беларусі.

## Гідраграфія

### Рэкі
Галоўныя рэкі Польшчы: Вісла, Одра і Варта — пачынаюцца блізка адна каля другой, і затым расьцякаюцца ў розныя бакі, ствараючы адзіную сетку водных артэрыяў.

Вісла пачынаецца ў Заходніх Карпатах і ў сваёй вышнявіне цячэ на ўсход па глыбокай даліне, агібаючы з поўдня Паўднёва-Польскія ўзвышшы. Далей Вісла прымае з правага боку прытоку Сан, якая таксама пачынаецца ў Карпатах. Злучыўшыся з Санам, Вісла прабіваецца ў вузкай цясьніне праз пас узвышшаў на поўнач і трапляе ў паласу нізін, дзе зварочвае на паўночны захад і прымае свае галоўныя прытокі: зьлева Піліца, справа Вепр, Нараў і Заходні Буг. Далей у сваёй нізавіне Вісла зноў цячэ на поўнач, прарываецца праз Вазёрныя ўзгор’і і шырока разьліваецца каля мора ў вялізную дэльту.

### Азёры

Азёры ў Польшчы ў асноўным ледавіковага паходжаньня (акрамя горных), разьмешчаныя ў значнай ступені на поўначы краіны й згрупаваныя ў раёнах, вядомых як азёрныя краі.
Найвялікшым возерам Польшчы зьяўляецца возера Сьнярдвы. Другім паводле плошчы - возера Мамры (абодва ў Мазурыі). Іншыя вялікія азёры - Лебскае й Драўскае азёры ў Памор'і.

Шмат невялікіх азёраў у так званых азёрных краях (у Вармінска-Мазурскім,Паморскім, Люблінскім, Велікапольскім ваяводзтвах). Існуе таксама вялікая колькасьць горных азёраў у Татрах. Возерам з найвялікшай глыбінёй зьяўляецца возера Ганча - больш за 100 м.

## Крыніцы

* 

## Літаратура
*
Вялічкі (Берасьцейская вобласьць)

**Вялі́чкі** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Вялічкі месьцяцца за 500&nbsp;м на поўдзень ад аўтадарогі «Абход тэрыторыі нацыянальнага парку „Белавеская пушча“» (), за 16&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 49&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 26&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Беласток.

## Гісторыя
* канец XIX ст.: вёска ў Дзьмітравіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 25 двароў, 169 жыхароў, у складзе Вялічкаўскай сельскай грамады.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у Дзьмітравіцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1939: у выніку пакту Молатава-Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, у вёсцы 22 двары, 119 жыхароў.
* 1941—1945: за час Другой сусьветнай вайны на франтах загінулі 2 жыхары вёскі.
* 1959: паводле перапісу 109 жыхароў.
* 1970: 63 жыхары.

## Насельніцтва
* 2010 год — 12 жыхароў
* 2005 год — 9 жыхароў, 8 двароў
* 1999 год — 19 жыхароў

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;34.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
367943 Дуэндэ

**367943 Дуэндэ**, ранейшая назва *2012 DA<sub>14</sub>* — калязямны астэроід Атонскай групы, адкрыты 23 лютага 2012 абсэрваторыяй Ля-Сагра ў Гранадзе (Гішпанія). Пры паўторным праходзе 15 лютага 2013 року ён прайшоў за 27 700 км ад Зямлі, што зьяўляецца найбліжэйшым занатаваным праходжаньнем падобнага нябеснага цела ад нашай плянэты (на адлегласьці 4,3 зямных радыюсы).

## Пралёты

Дуэндэ быў адкрыты абсэрваторыяй Ля-Сагра ў Гранадзе (Гішпанія) 23 лютага 2012, празь сем дзён пасьля таго, як ён прайшоў за 0,0174 АА (2 600 000 км) ад Зямлі. Назву атрымаў паводле міталягічнай істоты з пірэнэйскага фальклёру.

15 лютага 2013 астэроід ізноў праляцеў ля Зямлі на адлегласьці 0,0002276 а. а. (34 050 км) ад ейнага цэнтру, альбо 27 743 км ад паверхні плянэты — бліжэй, чым спадарожнікі геасынхроннай арбіты. Гэта першы выпадак настолькі блізкага падыходу астэроіду да Зямлі.

Наступнае збліжэньне Дуэртэ зь Зямлёй чакаецца 15 лютага 2046 року, калі ён праляціць за 0,0148 а. а. (2 210 000 км). Найбліжэйшае збліжэньне чакаецца 16 лютага 2123 року, калі Дуэндэ падляціць сама болей на адлегласьць 0,0002 а. а. (30 000 км) да цэнтру Зямлі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Asteroid 2012 DA14 to Safely Pass Earth (JPLnews video Feb 4, 2013)
* Guide to Asteroid 2012 DA14 Super Close Approach (Bruce Betts 2013/02/04 includes video)
* Physical characteristics of 2012 DA14, nasa.gov
* 2012 DA14 Earth Impact Risk Summary, nasa.gov

Катэгорыя:Атоны (астэроіды)
Катэгорыя:2012 год у навуцы
Герб Рэчы Паспалітай

**Герб [[Рэч Паспалітая|Рэ́чы Паспалі́тай]]** — сымбаль уніі Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага. Герб уяўляў шчыт, расьсечаны на чатыры часткі, у 1 і 4 чвэрцях знаходзілася выява Белага Арла, у 2 і 3 — Пагоні. Пагоня на гербе сымбалізавала ВКЛ, а Арол — Польшчу. На цэнтральным шчытку знаходзілася выява герба кіроўнай дынастыі.

## Герб паўстаньня 1863 року
Падчас паўстаньня 1863 году выкарыстоўваўся герб з трох частак. Акрамя ўжо існых сымбаляў дадавалася частка з выявай Арханёла Міхаіла, які павінен быў рэпрэзэнтаваць Украіну.

## Глядзіце таксама
* Рэч Паспалітая
* Пагоня

Катэгорыя:Рэч Паспалітая
Рэч Паспалітая
Катэгорыя:Гербы з арламі
Катэгорыя:Пагоня (герб)
Станіслаў Высьпянскі

**Стані́слаў Матэвуш Ігнацы Высьпя́нскі** (; , Кракаў — , там сама) — польскі паэт, драматург, жывапісец, дызайнэр мэблі і інтэр’ераў.

Патрыятычна настроены пісьменьнік стварыў сэрыю сымбалічных нацыянальных драм, прасякнутых мастацкай філязофіяй руху «Маладая Польшча». Высьпянскі зьяўляўся адным з найбольш выбітных і рознабаковых мастакоў Эўропы свайго часу. У творчасьці ён удала спалучаў ідэі мадэрну з фальклёрнымі і гістарычнымі матывамі. Неафіцыйна яго называлі «чацьвертым польскім прарокам» (разам з польскай «тройцай» паэтаў-прарокаў — Міцкевічам, Славацкім, Красінскім).

## Літаратура
* Marta Tomczyk-Maryon, Wyspiański, wyd. PIW, Warszawa 2009 .

## Беларускія пераклады
* Вяселле. Драмы. Пер. Л. Баршчэўскага. Менск: Зьміцер Колас, 2014.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кракаве
Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Польскія драматургі
Катэгорыя:Польскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Крыпце заслужаных на Скалцы
Палац Астроскіх

**Палац Астроскіх** — барокавы асабняк у Варшаве, у якім знаходзіцца Музычнае таварыства імя Фрыдэрыка Шапэна. Будаўніцтва варшаўскай рэзыдэнцыі задумаў апошні з князёў Астроскіх, Януш, які прыняў каталіцтва. Пасьля ягонай сьмерці ў 1620 року на месцы падрыхтаванага ім для замка ўзьнёслага бастыёну дыплямат Ян Гнінскі пабудаваў уласны асабняк (арх. Тыльман ван Гамерэн). У 1725 годзе палац набылі Замойскія.

У пачатку XIX стагодзьдзя струхлелы палац здаваўся пад кватэры, потым быў прыстасаваны пад ваенны шпіталь, пакуль яго ў 1859 годзе ня выкупіў Польскі музычны інстытут. Менавіта ў гэтым будынку працавалі такія буйныя музыкі, як Манюшка і Падзярэўскі. Падчас Другой сусьветнай вайны немцы разбурылі палац, але ў 1949-54 гг. ён быў адноўлены з руін.


Файл:Ostrogski Palace Chopin Museum June 2010 d.jpg
Файл:Ostrogski Palace Chopin Museum June 2010 c.jpg
Файл:Ostrogski Palace Chopin Museum June 2010 e.jpg
Файл:Ostrogski Palace Chopin Museum June 2010 g.jpg


## Глядзіце таксама
* Астроскі замак

## Літаратура
* Agnieszka Sypek, Robert Sypek: Zamki i warownie ziemi mazowieckiej. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2002, s. 38-39. ISBN 83-88542-34-6.
* Tadeusz S. Jaroszewski: Księga Pałaców Warszawy. Warszawa: Interpress, 1985. ISBN 83-223-2047-7.

Астроскіх
Катэгорыя:Славутасьці Варшавы
Катэгорыя:Музэі Польшчы
Катэгорыя:Астроскія
Катэгорыя:Барочная архітэктура Польшчы
Пазьнякі (Менская вобласьць)

**Пазьнякі́** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Пазьнякі ўваходзяць у склад Алёхнавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 51 чалавек
* 1999 год — 51 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Алёхнавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Катэдра Сьвятых Станіслава і Вацлава

**Катэ́дра сьвяты́х Станісла́ва і Ва́цлава** () — катэдральны сабор на Вавэльскім узгорку ў Кракаве (Польшча). Месца каранацыі і пахаваньня польскіх каралёў.

## Мінуўшчына
На месцы цяперашняга храму даўней разьмяшчаліся два іншыя будынкі: Катэдральны касьцёл сьв. Вацлава (пабудаваны ў 1020 і разбураны чэскім князем Бжэціславам у 1038), а пазьней асьвечаны ў 1142 трохнэфавы касьцёл біскупа і сьвятога велікамучаніка Станіслава Шчапаноўскага. Гэты будынак згарэў у 1305 року, засталася толькі крыпта сьв. Леанарда.

Празь некалькі гадоў біскуп Нанкер пачаў будаўніцтва трэцяга, ужо гатычнага храма. Паколькі Кракаў да 1609 року заставаўся сталіцаю Польшчы, катэдральны сабор служыў адначасна прыдворным храмам, а ў падземных пачывальнях спачываюць каралі Польшчы.

Вавельскі сабор у наступных стагодзьдзях неаднаразова быў перабудаваны. Вакол яго зьявіліся капліцы, сярод іх капліца караля Жыгімонта, шэдэўр рэнэсанснай архітэктуры, работы італійскага дойліда Барталямэо Берэцы (1533).

На званіцы Жыгімонта, пабудаванай у XIV стагодзьдзі як частка ўмацаваньняў Вавэльскага пагорку, знаходзіцца звон «Зыгмунт», самы вядомы са званоў Польшчы, нацыянальны сымбаль краіны.

У 1399 у архікатэдральным саборы была пахаваная каралева Польшчы сьвятая Ядвіга, а ў XVII стагодзьдзі ў цэнтры сабора пабудаваны маўзалей сьвятога Станіслава Шчапаноўскага.

## Асобы

У катэдры пахаваныя амаль усе каралі Польшчы ад Уладыслаў I Лакетка да Станіслава Ляшчынскага (17 каралёў, у тым ліку 2 каралевы), кракаўскія біскупы й іншыя вядомыя дзеячы.

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Віртуальная катэдра
* Віртуальны шпацыр па катэдры


Катэгорыя:Базылікі Польшчы
Кракаў
Кракаў
Катэгорыя:Храмы Кракава
Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні Польшчы
Дрэбск

**Дрэбск** — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавету.

## Назва
Назва вёскі паходзіць ад слова «*драб*» — пешы ваяр войска Вялікага Княства Літоўскага. Паводле мясцовага паданьня паселішча заснаванае ў часы падзелаў Рэчы Паспалітае жаўнерамі, якія трапілі ў палон да маскалёў. Палонных пасялілі каля ракі Цна дзеля таго, каб яны займаліся высечкай і сплавам дрэваў. Да гэтага часу сярод жыхароў навакольных вёсак ходзяць байкі пра ваяўнічы ды задзірлівы нораў «*дрэбчукоў*». Саманазоў жыхароў Дрэбску — «*дрэбляне*». У XVIII ст. на мапах назва вёскі пісалася Дрэпская Даліна.

## Насельніцтва
* 2010 год — 985 чалавек
* 1999 год — 1138 чалавек
* 1996 год — 1259 чалавек, 404 двары

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадоцкі сельсавет (Лунінецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну
Дзедзіч

«**Дзедзіч**» — берасьцейскае абласное маладзёвае грамадзкае аб’яднаньне, утворанае ў лістападзе 1999 году студэнтамі Берасьцейскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Атрымала рэгістрацыю ад Ўправы юстыцыі ў 2002 годзе, у 2006-м пазбавілася яе пастановай суду. 23 верасьня 2010 году рэгістрацыю аднавілі. Выдае аднайменную газэту і часопісы «Купалінка», «Эўраклюб» і «Юбілейка».

## Праграмы
* інфармацыйнае агенцтва «Dzedzich Week-News»
* экалягічны сэктар
* культурны сэктар
* маладзёвы інфармацыйны цэнтар
* маладзёвыя абмены
* цэнтар роўнага навучаньня
* праграма працы з валянтэрамі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* RSS-паток навінаў
* Газэта «Дзедзіч»
* Жывы часопіс
* Фэйсбук

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Моладзевыя арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Берасьцейскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя А. С. Пушкіна
Эўрапейская інтэграцыя

**Эўрапе́йская інтэгра́цыя** — працэс паступовага збліжэньня і паглыбленага супрацоўніцтва эўрапейскіх краінаў і народаў у сфэрах эканомікі, права, культуры і палітыкі.

Пачатак інтэграцыйных працэсаў на эўрапейскім кантынэнце датуецца канцом 1940-х гадоў. Эўрапейская інтэграцыя адбываецца галоўным чынам у рамках Эўрапейскага зьвязу, але таксама, прынамсі ў пэўных аспэктах, — Рады Эўропы, Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы і АБСЭ.

Паводле вядомага амэрыканскага палітоляга Леона Ліндбэрга, інтэграцыя — гэта двухузроўневы працэс:
# Добраахвотнае адмаўленьне з боку нацыянальных дзяржаваў ад паўнамоцтваў прымаць незалежныя рашэньні (сувэрэнітэту) ў пэўных сфэрах палітыкі (рашэньні прымаюцца або супольна ўрадамі дзяржаваў-удзельніц, або іх прымаюць наваўтвораныя цэнтральныя інстытуцыі);
# Пераарыентацыя прызнаньня, чаканьняў і дзейнасьці нацыянальных палітычных актараў на карысьць гэтага новага цэнтру.

Існуе 2 спосабы ажыцьцяўленьня інтэграцыі: праз шчыльнае міждзяржаўнае супрацоўніцтва або праз стварэньне наднацыянальных інстытуцыяў з уласнымі кампэтэнцыямі. У рамках эўрапейскай інтэграцыі былі створаныя міждзяржаўныя структуры і наднацыянальныя інстытуцыі, здольныя каардынаваць прыняцьцё і забясьпечваць выкананьне сваіх рашэньняў у самых разнастайных сфэрах жыцьцядзейнасьці. Дасьледчыкі лічаць, што да 80% сацыяльна-эканамічнага заканадаўства дзяржаваў-чальцоў прымаецца праз узаемадзеяньне ў рамках ЭЗ.

Інтэграцыя ставіць пад пытаньне межы сувэрэнітэту і нават мэтазгоднасьць існаваньня нацыянальнай дзяржавы як формы палітычнай арганізацыі чалавечых супольнасьцяў. Аднак больш як 60-гадовая гісторыя эўрапейскай інтэграцыі пакуль не спрычынілася да ейнага поўнага скасаваньня і ўзьнікненьня Злучаных Штатаў Эўропы.

## Літаратура
* Аляксандар Лагвінец. Эўрапейская інтэграцыя і лёс нацыянальнай дзяржавы // «Белорусский журнал международного права и международных отношений», №1, сентябрь-ноябрь 1996 г.

## Вонкавыя спасылкі
* Leon N. Lindberg, The Political Dynamics of European Economic Integration
* Ian Bache, Stephen George, and Simon Bulmer, Politics in the European Union. 3rd Edition; Chap. 1 Theories of European Integration
* Андрэй Казакевіч. Гісторыя эўрапейскай інтэграцыі
* Аляксандар Лагвінец. Эўрапейскі вэктар разьвіцьця — падмурак нацыянальнага інтарэсу Беларусі, 1 лістапада 2003
Публічная дыпляматыя

У сфэры міжнародных адносінаў паняцьце **публі́чная дыпляма́тыя** азначае замежную палітыку дзяржавы, адрасаваную да насельніцтва іншых краінаў; комплекс мер, накіраваных на вывучэньне й інфармаваньне замежнай аўдыторыі, а таксама на ўсталяваньне кантактаў.

Гэтая палітыка рэалізуецца празь інфармацыйную працу, працу зь недзяржаўнымі арганізацыямі, непасрэдныя людзкія кантакты. 

## Тэрмін
Упершыню тэрмін быў ужыты ў 1965 годзе ў працах Эдмунда Галіёна. Тэрмін характарызаваў інфармацыйную палітыку ЗША падчас Халоднай вайны. Новы стымул для разьвіцьця публічная дыпляматыя атрымала ў сувязі зь неабходнасьцю ЗША «заваяваць сэрцы і розум» мусульманскага насельніцтва пасьля трагедыі 11 верасьня 2001 году.

Аналізуючы посьпехі й недахопы публічнай палітыкі ЗША пасьля 2001 году, дасьледчыкі прыйшлі да высновы, што геапалітычныя працэсы ў сьвеце, а таксама ўзьнікненьне і разьвіцьцё новых інфармацыйных тэхналёгіяў, сталі перадумовай фармаваньня Новай публічнай дыпляматыі, якая абапіраецца ня столькі на інфармаваньне замежнай публікі, колькі на сталую супрацу з грамадзянскай супольнасьцю іншых краінаў праз НДА і непасрэдныя кантакты з насельніцтвам.

## Інструмэнты публічнай дыпляматыі
Інструмэнты публічнай дыпляматыі на сучасным этапе актыўна выкарыстоўваюцца ня толькі дзяржавамі. Міжнародныя інстытуты (інтэграцыйныя структуры, міжнародныя арґанізацыі) таксама зьвяртаюцца да публічнай дыпляматыі, так як праблема ўзаемадзеяньня з таварыствамі ў сучаснай сусьветнай палітыцы стаіць і перад імі. Аднак дадзенае пытаньне шмат у чым у навуковай і практыка-арыентаванай літаратуры застаецца слаба распрацаванай. Сярод інтэграцыйных структур сучаснасьці самым актыўным гульцом у сфэры публічнай дыпляматыі чакана зьяўляецца Эўрапейскі Зьвяз, тады як зь міжнародных ваенна-палітычных арґанізацыяў энэргічней за ўсё «мяккі» ўплыў спрабуе праецыраваць НАТА.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дыпляматыя
Біблія каралевы Соф’і

**Бі́блія карале́вы Со́ф’і**, ***Шаро́шпатацкая Бі́блія*** — найстарэйшая спроба перакласьці Стары Запавет на польскую мову. Зроблены па просьбе каралевы Соф’і Гальшанскай, жонкі караля Ягайлы. Пераклад зроблены з ранейшага чэскага перакладу Вульгаты і завершаны ў 1453—1455. Праца ілюстравалася і пазьней — у XVI ст. Адзін зь перакладнікаў — капелян каралевы Андрэй зь Яшовіц.

## Мінуўшчына
З 1708 року Біблія захоўвалася ў бібліятэцы кальвінскага калегіюму ў Шарошпатку (Вугоршчына). Ад гэтай мясцовасьці і паходзіць другая назва перакладу.

Да Другой сусьветнай вайны захаваліся 185 аркушаў з тэкстамі Старога Запавету да кнігі Эстэр. Былі знойдзеныя таксама фрагмэнты наступных кніг, аднак дакладна невядома, ці быў перакладзены таксама Новы Запавет.

Напрыканцы вайны Біблія была зьнішчаная, верагодна падчас бітваў за Будапэшт у 1945 року. Да нашага часу дайшлі толькі асобныя аркушы, два зь якіх знаходзяцца ва ўнівэрсытэцкай бібліятэцы ва Ўроцлаве, фрагмэнт яшчэ аднаго — у бібліятэцы Нацыянальнага музэю ў Празе.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Глядзіце таксама
* Пераклады Бібліі на беларускую мову
* Стары Запавет
* 

Катэгорыя:Біблійныя рукапісы
Тутанхамон

**Тутанхамо́н** — фараон Старажытнага Эгіпту з XVIII дынастыі, панаваў каля 1332 — каля 1323 году да н. э. у часы эгіпецкай гісторыі, вядомыя як Новае царства.

## Біяграфія
Зяць Амэнхатэпа IV (Эхнатона) і, магчыма, ягоны сын ці малодшы брат. Заступіў на трон у 12-гадовым узросьце пад імём Тутанхатон, памёр, ня дажыўшы да 20 гадоў. Фактычна ўлада знаходзілася ў руках візыра Эе і іншых шляхцічаў. Пры Тутанхамоне былі адмененыя рэлігійныя рэформы Эхнатона, адноўлены культ бога Амона, сам фараон адмовіўся ад імя Тутанхатон і вярнуў рэзыдэнцыю фараона з Эхэтатона ў горад Тэбы.

## Магільня
У 1922 годзе была выяўлена магільня Тутанхамона — адзінае амаль не разрабаванае пахаваньне фараона, дзе захаваліся цудоўныя помнікі мастацтва.

## Літаратура
* James T.G.H. Tutankhamun. — Cairo, 2001.

## Вонкавыя спасылкі

* Grim secrets of Pharaoh's city. BBC News

Катэгорыя:Фараоны
Катэгорыя:Фараоны 18-й дынастыі
Дзень Адраджэньня

**Дзень Адраджэньня** — дзень наданьня Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі сілы канстытуцыйнага закону 25 жніўня 1991 году. Вярхоўны Савет ухваліў шэраг рашэньняў аб эканамічнай і палітычнай самастойнасьці, аб часовым прыпыненьні дзейнасьці Камуністычнай партыі Беларусі і нацыяналізацыі партыйнай і камсамольскай маёмасьці. Міністэрства ўнутраных справаў і Камітэт дзяржаўнай бясьпекі выводзіліся з падпарадкаваньня Маскве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвяты Беларусі
Катэгорыя:Неафіцыйныя сьвяты
Культурная блізкасьць

**Культу́рная блі́зкасьць** () — тэрмін з дыскурсу антрапалёгіі культуры, які апісвае аспэкты культурнай ідэнтыфікацыі ў нацыянальнай дзяржаве. Дадзеныя каштоўнасьці з-за этычнага недастасаваньня да герархіі заходніх элемэнтаў культурнай ідэнтыфікацыі ўкрываюцца на міжнароднай арэне і лічацца сарамлівымі. Парадаксальна, але ў той жа час яны зьяўляюцца тымі якасцямі, якія аб’ядноўваюць грамадзкасьць. Дадзены дуалізм найчасьцей тычыцца тых грамадзтваў, якія знаходзяцца ў змаргіналізаваным стане, аналізуючы якія, бачны ўплыў розных незаходніх культур. Дадзены тэрмін быў апісаны ў кнізе Міхаэля Хэрцфельда «*Zażyłość kulturowa:Poetyka społeczna w państwie narodowym*».

## Галоўныя якасьці культурнай блізкасьці па Хэрцфельду
* Цэнтральная роля дзяржавы ў кшталтаваньні калектыўнай ідэнтыфікацыі як у публічнай, так і ў прыватнай сфэры грамадзкага жыцьця.
* Тэрмін культурная блізкасьць існуе толькі ў дачыненьні да ідэй дзяржаваў захаду.
* Сорам, які існуе з-за таго, што ўнутрыпалітычныя справы выстаўляюцца на міжнароднае абмеркаваньне.

## Агульная характарыстыка тэрміну
Дадзены тэрмін базуецца на дуалізме культурных узораў, распаўсюджаных дзяржавай і грамадзкай практыкай звычайных жыхароў. Нацыянальная дзяржава намагаецца стварыць адналіты ўнутраны вобраз народу, які пашырае на ўсіх жыхароў краіны. У гэтыя адзіныя, стандартызаваныя і ўсеабдымныя рамы культуры ня ўпісваюцца якасьці некаторых маргінальных груп, якія здабываюць ніжэйшае месца ў герархіі нацыянальных каштоўнасьцяў. Праз мэтафарызацыю кроўнай злучнасьці народу дзяржава спрабуе зуніфікаваць мэнтальнасьць адзінак да мэтафарычнай і аднароднай. Культурная блізкасьць — гэта працэс, які дазваляе дасбледваць як сацыяльныя групы ствараюць супольныя сымбалі, якія аб’ядноўваюць яе сяброў.

## Літаратура
* Herzfeld Michael, Zażyłość kulturowa: Poetyka społeczna w państwie narodowym, przekł. Michał Buchowski, Kraków : Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2007, ISBN 9788323323914

Блізкасьць культурная
Бульбамуві

«**Бульбамувi**» — кінафэстываль беларускіх фільмаў, які адбываецца ў Варшаве. Зьяўляецца пляцоўкай для сустрэчаў беларускіх кінэматаграфістаў. Праводзіцца ўвосень з 2011 году.

Праект мае на мэце зьвярнуць увагу на сучаснае беларускае кіно. Падчас дыскусіі з удзелам беларускага і польскага творчага асяродзьдзя падымаецца спроба высьветліць стан сучаснага беларускага кіно і ягонае месца ў Эўропе і сьвеце. Заснавальнік і арганізатар: Януш Гаўрылюк.

## Мінуўшчына
У 2011-м кінафэст быў своеасаблівай справаздачай пра фільмы, зробленыя ў Беларусі за апошнія дзесяць гадоў. Арганізатары паспрабавалі сканцэнтравацца на беларускім «офавым» кіно. Былі прадстаўленыя працы малавядомых у Польшчы творцаў Лобача, Каласоўскага, дакумэнтальныя фільмы Куцілы. Кінапрагляд быў падзелены на некалькі блокаў. Падчас Бульбамуві былі зарганізаваныя дыскусійныя панэлі з удзелам польскіх і беларускіх кінакрытыкаў, аўтараў і гледачоў. Галоўнай тэма абмеркаваньня было пытаньне пра тое, як зрабіць беларускі фільм канкурэнтаздольным на міжнародных кінафэстывалях. За 2,5 дні першага фэсту на яго прыйшлі каля 1,5 тысячы чалавек, большасьць зь якіх — палякі.

З 2012 году часткай праграмы «Бульбамуві» зьяўляецца конкурсная праграма для маладых творцаў беларускага кіно. У конкурсе бралі ўдзел мастацкія, дакумэнтальныя стужкі, створаныя за апошнія пяць гадоў. Журы абірала пераможцаў сярод амаль двух дзясяткаў прэтэндэнтаў. Узнагарода — «залатая», «срэбная», «бронзавая» бульбы. Галоўнай узнагароды ў 2012 годзе ніхто не атрымаў. Журы вызначыла адразу двух срэбных прызэраў — гэта праца Андрэя Палупанава «Жыцьцё ў торбе ў клетку» і стужка «Простыя рэчы» Арцёма Лобача.

## Глядзіце таксама
* Басовішча
* Бардаўская восень

## Вонкавыя спасылкі
* http://nn.by/?c=ar&i=77046
* “Бульбамуві”. Першы Варшаўскі прагляд беларускага кіно 22-23 кастрычніка
* http://belsat.eu/be/wiadomosci/a,10775,kinafiestyval-bulbamuvi-skonchyusia-biez-ghalounagha-pryzu-alie-z-dzviuma-srebnymi-uznagharodami.html

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2011 годзе
Катэгорыя:Польскія кінафэстывалі
Катэгорыя:Фэсты Варшавы
Антон Мухарскі

**Анто́н Дзьмі́трыевіч Муха́рскі** (; 14 лістапада 1968, Кіеў), вядомы пад сцэнічным псэўданымам **Орэст Люты** () — украінскі актор, шоўмэн, музыка.

## Біяграфічныя зьвесткі
Нарадзіўся 14 лістапада 1968 року ў г. Кіеве, у сям’і музыкаў (бацькі сьпявалі ў ансамблі «Мроя»).

Скончыў Кіеўскі дзяржаўны інстытут тэатральнага мастацтва ім. Карпэнка-Карога. Дванаццаць рокаў працаваў у .

Ляўрэат прэміі «Кіеўская пэктараль» за ролі: Хлестакова ў «Рэвізоры», Бэртрана ў выставе «Калі конь непрытомнее» і прызу крытыкаў за Раскольнікава ўва «Забойцы» на Эдынбургзкім тэатральным фэстывалі ў Шатляндыі. Найбольшую славу атрымаў дзякуючы рэкляме пральнага парашку «Тайд». На тэлебачаньні пісаў сцэнары, быў рэжысэрам і вядучым: апошняя праграма — «Квадратны мэтар» (тэлеканал «Інтэр»).

Ажэнены з акторкаю Сьняжанай Ягоравай, маюць сына Андрэя, дачку Арыну і сына Івана.

У 2009 року ініцыяваў містычна-культуралягічны праект «Жлоб. Жлобзтва. Жлабізм».

У жніўні 2012 лідэр гурту «Сталін & Гітлер капут» Орэст Люты (а па-за сцэнай — актор і тэлевядучы Антон Мухарскі) прэзэнтаваў свой «сьцёбны» праект «Лагодная ўкраінізацыя», які выконвае ўкраіназаваныя песьні савецкіх часоў. Паводле словаў шоўмэна, праект нарадзіўся каля 20 рокаў таму і мае на мэце ўкраінізаваць «найбольш адыёзныя праявы расейскага шансону».

## Творчасьць

### Ролі ў кінастужках
* 1985 — Чужий дзвінок
* 1995—1996 — Острів кохання
* 1997 — Приятель покійника (Росія, Україна, Франція), Клієнт в магазині Дмитра
* 1999 — День народження Буржуя — епізод
* 2000 — Мийники автомобілів
* 2001 — Якщо я не повернусь
* 2001 — Леді Бомж
* 2005 — Королева бензоколонки-2
* 2005 — Навіжена
* 2008 — Гудзик

### Орест Лютий: А я — не москаль (2012)
Інтэрнэт-альбом, што ўмяшчае 15 песень. У тэкстах прысутнічае дазаваная й матываваная ненарматыўная лексыка. Сьпіс песень:

1) Вставай країно рідная; 2) Груди#6 (мурка); 3) А я — не москаль; 4) Вагони повнії москалів; 5) КДБ працює; 6) Взорвали бюста в саду біля обкому (live); 7) З чого починалась Московія; 8) Лук’янівський СІЗО; 9) А чемний легінь у саду; 10) Сплять кургани в темряві (Народная Шахтьорская); 11) Ах, Бандеро- український Апостол; 12) Слава Україні!; 13) Убий у собі москаля; 14) Не буду більше врагам коритись (Бела Чао)

Працягласьць: 00:56:11

## Узнагароды
Ляўрэат прэміі «Кіеўская пастараль» за ролю Бэртрана ў спэктаклі «Калі конь губляе сьвядомасьць» (1992) і за ролю Хлестакова ў «Рэвізоры» (1999).

Прыз крытыкаў за ролю Раскольнікава ў спэктаклі «Забойца» на 49-ым Эдынбурзкім тэатральным фэстывалі ў Шатляндыі (1996).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеве
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 14 лістапада
Катэгорыя:Украінскія акторы
Катэгорыя:Украінскія тэлевядучыя
Зьвяз для дэмакратыі ў Беларусі

**Зьвяз для Дэмакратыі ў Беларусі** ) — недзяржаўная арганізацыя, якая паўстала ў 2004 годзе ў Польшчы з ініцыятывы беларускай і польскай моладзі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Рагачы (Польшча)

**Рагачы** (, па-падляску: *Rohačê*) — вёска, разьмешчаная ў Падляскім ваяводзтве, Сямяціцкі павет, Мілейчыцкая гміна, за 10 кілямэтраў ад мяжы зь Беларусьсю. Празь вёску працякае рака Нурчык.

## Гісторыя
Вёска заснаваная ў 15 стагодзьдзі.

Вёска — сядзіба праваслаўнага прыходу Нараджэньня Божай Маці. Царква з пачатку 19 стагодзьдзя, перанесеная ў Рагачы пасьля 1872 году. Прыход знаходзіцца на шляху пілігрымак вернікаў у Грабарку.

У 1960-я гады намаганьнямі жыхароў у Рагачах збудаваная пачатковая школа, якая дзейнічала да 1990-х гадоў. Цяпер будынак школы — сядзіба Фонду «Рагатая».

## Вонкавыя спасылкі
* Фундацыя «Рагатая»

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Гміна Мілейчыцы
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Прастора (антрапалёгія культуры)

**Прасто́ра** (, ) — агульная ідэя, якая тычыцца таго, дзе канкрэтныя рэчы павінны знаходзіцца ў стасунках паміж сабою. Гэта канцэптуалізацыя ўяўных фізычных стасункаў, якія дастаўляюць значэньні для грамадзтва.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Культурная антрапалёгія
Таранта

**Та́ранта** () — горад у Італіі, у рэгіёне Апулія, сталіца правінцыі Таранта. Порт і вайскова-марская база.

## Гісторыя

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Італіі
Пэрсэй (сузор’е)

**Пэрсэ́й** () — сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба, названае ў гонар героя старажытнагрэцкай міталёгіі Пэрсэя. Пералічанае ў II стагодзьдзі сярод 48 сузор’яў Пталемэя, Пэрсэй застаецца адным з 88 сучасных сузор’яў. Побач з Пэрсэем знаходзяцца й некаторыя з герояў паданьня пра Пэрсэя: Андрамэда (якую ён уратаваў), Кіт (марская пачвара, якую ён адолеў), і Цэфэй з Касіяпэяй (шляхетныя бацькі Андрамэды). На тэрыторыі Беларусі можна бачыць увесь год, акрамя позьняй вясны.

Найярчэйшай зоркай сузор’я зьяўляецца Мірфак (α Пэрсэя) — жоўта-белы звышгігант з зорнай велічынёй 1,79. Але ўсё ж найадметнейшай зьяўляецца зьменная зорка Альголь, зьменная яскраваць якой дала пачатак мноству легендаў. GK Пэрсэя была новай зоркай, якая выбліснула ў 1901 годзе да велічыні 0,2, стаўшы на кароткі час адным з найярчэйшых аб’ектаў начнога неба. Сузор’е дало назву Скупнасьці Пэрсэя (Эйбэл 426) — грамаднай скупнасьці галяктык за 250 млн сьветлавых гадоў ад Зямлі. У сузор’і Пэрсэі пачынаецца і адзін з найадметнейшых мэтэорных патокаў — Пэрсэіды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўночныя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем