Лявон Баразна

**Ляво́н Баразна́** (4 лютага 1929, в. Новае Сяло, Талачынскі раён — 15 жніўня 1972, Менск) — беларускі мастак дэкаратыўна-ўжытковага мастацтва і дасьледнік культуры, актывіст захаваньня гісторыка-культурнай спадчыны; забіты ў 1972 пры нявысьветленых абставінах.

## Біяграфія
У 1950 годзе пасьля службы ў савецкім войску ўпершыню трапіў у Менск. Паступіў у Менскую мастацкую вучыльню й ў 1952 годзе атрымаў дыплём. Падчас вучобы ён пачаў актыўна цікавіцца арнамэнтам, адзеньнем, ткацтвам. Хадзіў па вёсках і распытваў у людзей, што за вопратку яны носяць, якія выкарыстоўваюць арнамэнты, посьцілкі, як ткалі, як вышывалі; замалёўваў узоры. Вынікам сталі пазьней 4 альбомы пра скарбы беларускай народнай культуры, якія ён здаў у Мастацкі музэй. З 1957 году браў удзел у выставах. У 1963 годзе Баразна зноў прыехаў ў Менск, паступіў на мастацка-прамысловы факультэт (аддзяленьне ткацтва) Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытуту, які скончыў у 1968 годзе. Пасьля пачатку навучальнага году з Зянонам Пазьняком стварылі ў інстытуце суполку пад назовам «Аматары беларускага мастацтва», ладзілі экскурсіі па старым Менску, этнаграфічныя экспэдыцыі, арганізоўвалі вечарыны.

Моцна сябраваў з Уладзімерам Караткевічам. У 1969 разам зь Зянонам Пазьняком выступаў у абарону вуліцы Няміга. Іх сумесны артыкул надрукавала газэта «Правда», дзякуючы чаму Машэраў на 3 гады прыпыніў зьнішчэньне Нямігі.

У 1972 Баразна рыхтаваў публічную акцыю пратэсту супраць разбурэньня Нямігі. 15 жніўня 1972 у старым горадзе ён кінуўся на вуліцы ратаваць жанчыну, на якую напалі бандыты. Кабета імгненна зьнікла, а Лявон атрымаў сьмяротны ўдар.

Сьледчыя органы трактавалі гэтае забойства як звычайны крымінал, але пэўныя акалічнасьці даюць падставы падазраваць у зьдзяйсьненьні злачынства савецкія спэцслужбы.

Разьвітаньне адбывалася ў невялікай зале Саюза мастакоў. Пахаваны на талачынскіх могілках.

Забойцы былі схоплены. Суд над імі ператварыўся ў бясконцы фарс і зьдзек з сымуляцыяй вар’яцтва адным з забойцаў, з адмовай і заменай паказаньняў сьведак. Забойцы атрымалі мізэрныя тэрміны, неўзабаве скасаваныя амністыяй.

## Творчасьць
У выніку падарожжаў па Беларусі ў 1950—60-х гадах падрыхтаваў альбомы «Беларускае народнае адзеньне», «Беларуская народная вопратка», «Арнамэнт паўднёвай Беларусі», «Тканіны Гродзеншчыны» і вялікую сэрыю жывапісных і графічных пэйзажаў Беларусі. Паводле яго эскізаў створаны касьцюмы для ансамбляў песьні й танца: Гарадзенскага «Нёман», Смаргонскага імя Агінскага, Наваградзкага «Сьвіцязь» і інш. У 1966—69-х гадах галоўны мастак Мастацкага фонду Беларусі. Працаваў у тэхніках жывапісу — «Зязюленька», «Народны сьпявак Моніч», аўтапартрэт, партрэт «Маці»; акварэлі — «Стары Менск», «Гаспадар»; пастэлі — «Старая», «Мястэчка»; вітража — «Будаўніца», графікі і інш. Мастацтвазнаўчы аналіз, уступны артыкул, сістэматызацыя гравюр і складальнік альбома «Гравюры Францыска Скарыны» 1972 г., 2-е выданьне 1990 год.

## Узнагароды
* Грамата Вярхоўнага Савета БССР (1963)
* Граматы Міністэрства культуры БССР

## Ушанаваньне памяці
* У Талачынскім гісторыка-краязнаўчым музэі 2 траўня 2024 годы была адкрыта экспазыцыя работ мастака, яго асабістых рэчаў і мэмарыяльная дошка мастаку на хаце нумар 22, у якой ён калісьці жыў на вуліцы Горкага ў Талачыне.
### Фільмаграфія
* 

### Мастацкія выставы
* У 1975 яго сябры зладзілі ў Менску ягоную пэрсанальную выставу, якая мела вялікі грамадзкі рэзананс. 
* Выстава пад назовам «Лявон Баразна (1928—1972). Спадчына (жывапіс, графіка)», што праходзіла з 11 лютага да 8 красавіка 2010 году, ладзілася ў Нацыянальным мастацкім музэі й ўключала 90 твораў графікі й жывапісу з адлюстраванымі ўзорамі ткацтва, што былі рэканструяваны творцам у народных строях, а таксама геамэтрычнымі і расьліннымі арнамэнтамі з розных вобласьцяў Беларусі. Дэманстраваліся таксама акварэльныя аркушы «Сялянка ў чырвонай кофце», «Дзяўчына ў сьвяточным уборы», «Стары Менск», малюнкі «Вясельле ў Танежы», «Вежа Наваградка», «Гарадзенскі мост», «Ля возера» і іншыя з калекцыі музэя. Са збораў Талачынскага гісторыка-краязнаўчага музэя былі прадстаўлены фотаздымкі розных творчых калектываў у сцэнічных касьцюмах, выкананых па праектах Лявона Баразны.

## Кнігапіс
* 
* 
* .
* 

### Крытыка, рэцэнзіі
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Хаўратавіч І. П. Баразна, Лявон Цімафеевіч. // 
* Хаўратовіч І .П.  Баразна Лявон Цімафеявіч  //  — С.  437
* 
 
## Вонкавыя спасылкі
* 
*  
* Слоўнік.орг
* Урокі Лявона Баразны Сайт Міколы Купавы
* Пра Лявона-рыцара ды Лаўрэнція-аглабельніка Уладзімер Конан Народная Воля 2.12.2008 №183-184

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Талачынскім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Ахвяры забойстваў