Тыкоцін

**Тыкоцін** () — места ў Польшчы, на сутоках Бобры і Нарава. Цэнтар меска-сельскай гміны Беластоцкага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2018 год — 1980 чалавек. Знаходзіцца за 20 на захад ад Беластоку, за 17 км ад чыгуначнай станцыі Кнышын.

Тыкоцін — магдэбурскае места гістарычнага Падляшша каля мяжы з Мазовіяй, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага, побач зь местам праходзіць заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захавалася больш за 100 славутасьцяў, у тым ліку замак, алюмнат, комплексы кляштараў бэрнардынаў з капліцай Сьвятой Альжбеты і місіянэраў з касьцёлам Найсьвяйцейшай Тройцы, помнік Стэфану Чарнецкаму, Вялікая і Малая сынагогі, помнікі архітэктуры XVI—XVIII стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася царква Сьвятога Мікалая, помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры XVIII ст., перанесены ў вёску Саколы.

## Гісторыя

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Тыкоцін узьнік у XIV—XV стагодзьдзях пры пераправе цераз Нараў на шляху зь Вільні ў Каралеўства Польскае. У 1424 або 1425 годзе вялікі князь Вітаўт надаў месту Магдэбурскае права. У 1437 годзе ўпершыню ўпамінаецца касьцёл у Тыкоціне. У 1479 годзе Альбэрт Гаштольд заснаваў тут кляштар бэрнардынаў. У 1513 годзе Тыкоцін увайшоў у склад Падляскага ваяводзтва. У 1522 годзе ў ходзе змаганьня Радзівілаў з Гаштольдамі радзівілаўскія войскі спалілі Тыкоцінскі замак. У 1560-я гады ў месьце збудавалі новы мураваны замак, дзе знаходзіўся дзяржаўны арсэнал Рэчы Паспалітай. З 1566 году дзеяла Тыкоцінская мынца.

У 1569 годзе паводле ўмоваў Люблінскай уніі Тыкоцін перайшоў да Каралеўства Польскага. У 1644 годзе ён стаў цэнтрам староства. У 1659 годзе кароль і вялікі князь Ян Казімер перадаў Тыкоцін як узнагароду гетману С. Чарнецкаму. У XVIII ст. места знаходзілася ў валоданьні Браніцкіх, якія ўладкавалі тут сваю рэзыдэнцыю. Гетман Я. К. Браніцкі збудаваў у Тыкоціне касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1742—1748 гады), шпіталь (1750 год), кляштар місіянэраў (1771 год), новы кляштар бэрнардынаў (па 1771 годзе), паставіў помнік С. Чарнецкаму.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Тыкоцін апынуўся ў складзе Прусіі, а з 1815 году — у Расейскай імпэрыі. За часамі вызвольнага паўстаньня (1830—1831) 21 траўня 1831 году адбылася бітва пад Тыкоцінам, у якой перамаглі паўстанцы.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Тыкоцін занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Тыкоцін апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году Тыкоцін акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень места перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Тыкоін увайшоў у склад БССР, у Беластоцкі раён Беластоцкай вобласьці. З чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 году места зноў знаходзілася пад акупацыяй нацысцкай Нямеччыны. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Тыкоцін Польскай Народнай Рэспубліцы. У 1975—1998 гадох места ўваходзіла ў склад Беластоцкага ваяводзтва.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1826 году — 3085 чал.; 1840 году — 4762 чал.; 1860 году — 4910 чал., зь іх 1293 каталікі, 61 эвангеліст, 3545 юдэяў і 11 мусульманаў; 1898 году — 7539 чал., зь іх 2915 каталікоў, 44 праваслаўныя, 12 пратэстантаў і 4568 юдэяў
* **XXI стагодзьдзе**: 2008 году — 1907 чал.

## Транспарт
Праз Тыкоцін праходзіць аўтамабільная дарога № , якая крыжуецца каля Старога Яжэва з дарогай № .

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
Тыкоцін — турыстычны цэнтар міжнароднага значэньня.

### Славутасьці
* Алюмнат (1634—1638)
* Забудова гістарычная (XVIII — пачатак XX ст.)
* Замак (1560-я)
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар місіянэраў (1742—1771)
* Кляштар бэрнардынаў (1771—1790)
* Могілкі: каталіцкія, капліца Маці Божай Балеснай; юдэйскія
* Помнік Стэфану Чарнецкаму (1763)
* Сынагога Вялікая (1642)
* Сынагога Малая (XVIII ст.)

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Мікалая (1758)

## Галерэя

Hotel Alumnat Tykocin.jpg|Алюмнат
Tykocin 2010castle fc07.jpg|Замак
Tykocin klasztor 02.jpg|Кляштар бэрнардынаў
Tykocin voyage fc12.jpg|Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар місіянэраў 


Mały Rynek - Tykocin.jpg|Малы Рынак
StefanCzarniecki1.jpg|Помнік С. Чарнецкаму
Synagoga Tyk.jpg|Вялікая і малая сынагогі
Sokoly Holy Cross fc05.jpg|Царква Сьвятога Мікалая (цяпер у Саколах)


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:Беластоцкі павет