open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
MP3

**MPEG-1/MPEG-2 Audio Layer III** або **MP3** — запатэнтаваны фармат кадаваньня лічбавага гуку з выкарыстаньнем альгарытмаў стратнага сьцісканьня зьвестак. MP3 зьяўляецца распаўсюджаным фарматам утрыманьня аўдыёматэрыялаў і стандартам дэ-факта для перадачы і прайграваньня музыкі ў лічбавых аўдыёпрайгравальніках.

Фармат MP3 быў створаны працоўнай групай Moving Picture Experts Group (MPEG) у рамках стандарту MPEG-1 і пазьней яго пашыранай вэрсіі MPEG-2. Першая падгрупа MPEG — *Audio* (якая займалася гукавымі фарматамі) была сфармаваная з камандаў інжынэраў Fraunhofer IIS, Унівэрсытэту Гановэра, Bell Labs, Thomson-Brandt і іншых. Над MPEG-1 Audio была пачатая працэдура стандартызацыі, і пасьля стварэньня чарнавіка стандарту ISO/IEC выніковы дакумэнт ISO/IEC 11172-3:1993 быў апублікаваны ў 1993 годзе. У 1995 годзе было апублікаванае пашырэньне з адваротнай сумяшчальнасьцю MPEG-2 Audio (MPEG-2 Part 3), якое дадавала новыя бітрэйты і частасьці дыскрэтызацыі — ISO/IEC 13818-3:1995.

Выкарыстаньне ў фармаце альгарытмаў стратнага сьцісканьня дазваляе дасягнуць вялікіх узроўняў кампрэсіі гуку, пры гэтым пакінуўшы якасьць запісу на ўзроўні, амаль не адрозным для шырокага кола слухачоў. MP3-файл, створаны з выкарыстаньнем бітрэйту 128 Кбіт/с, будзе ў 11 разоў менш за арыгінальны запіс на CD. MP3-файл можа быць створаны з большым ці меншым бітрэйтам, што адаб’ецца на якасьці ў лепшы ці горшы бок адпаведна.

Сутнасьцю сьцісканьня зьяўляецца выдаленьне гукаў, якія знаходзяцца за межамі гукаўспрыманьня большасьці людзей. Уваходны гук праходзіць праз псыхаакустычныя мадэлі для падаўленьня неўспрымальных для слыху частак, а ўсе слушныя зьвесткі запісваюцца ў выніковы файл.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт MPEG 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Гукавыя тэхналёгіі
III тысячагодзьдзе

**III тысячаго́́дзьдзе** ад Нараджэньня Хрыстовага або нашай эры — прамежак часу, які пачаўся 1 студзеня 2001 году і скончыцца 31 сьнежня 3000 году паводле Грыгарыянскага календара (XXI—XXX стагодзьдзі).

## Стагодзьдзі і дзесяцігодзьдзі

## Заўвагі

## Крыніцы
Трэці крыжовы паход

**Трэці крыжовы паход** (1189—1192), вядомы таксама як **Паход каралёў**, быў чарговай спробай эўрапейскіх лідэраў адваяваць Сьвятую Зямлю ў Саладына. Паход у выніку быў адным з самых пасьпяховым, аднак, ён не апраўдаў сваёй канчатковай мэты, то бок адваёвы Ерусаліма.

Пасьля правалу другога крыжовага паходу дынастыя Зэнгідаў кіравала Сырыяй і ўдзельнічала ў канфлікце супраць дынастыі Фатымідаў, якія панавалі ў Эгіпце. У канчатковым выніку гэты канфлікт прывёў да аб’яднаньня эгіпецкіх і сырыйскіх войскаў пад камандаваньнем Саладына, які выкарыстаў іх для зьмяншэньня моцы хрысьціянскіх дзяржаваў, і ў 1187 годзе вярнуў Ерусалім пад мусульманскі кантроль. Натхнёныя рэлігійнай стараннасьцю, кароль Ангельшчыны Генрых II і кароль Францыі Філіп II скончылі барацьбу адзін з адным, каб узначаліць новы крыжовы паход. У 1189 годзе пасьля сьмерці Генрыха II ангельскае войска ачоліў Рычард Ільвінае Сэрца. Пажылы імпэратар Сьвятой Рымскай імпэрыі Фрыдрых Барбароса таксама адгукнуўся на заклік да зброі, сабраўшы вялікае войска, але патануў у рацэ ў Малой Азіі 10 чэрвеня 1190 году, не дайшоўшы да Сьвятой зямлі. Ягоная сьмерць выклікала найбольшы адцёк сярод нямецкіх крыжакоў. Большасьць нямецкіх жаўнераў у роспачы адправілася дадому.

Пасьля выгнаньня мусульманаў з Акры Леапольд V Аўстрыйскі й Філіп II пакінуў Сьвятую Зямлю ў жніўні 1191 году. Саладын ня здолеў перамагчы Рычарда ў некалькіх ваенных сутыкненьнях, і Рычард забясьпечыў сабе ўзяцьцё яшчэ некалькіх ключавых прыбярэжных гарадоў. Тым ня менш, 2 верасьня 1192 году Рычард склаў мірную дамову з Саладынам, паводле якой Ерусалім застаўся пад мусльманскім кантролем, але якая таксама дазволіла бяззбройным хрысьціянскім паломнікам і гандлярам наведваць горад. Рычард пакінуў Сьвятую Зямлю 9 кастрычніка. Посьпехі Трэцяга крыжовага паходу дазволілі крыжакам авалодаць значнымі тэрыторыямі, то бок было заснавана хрысьціянскае царства на Кіпры й на сырыйскім ўзьбярэжжы. Тым ня менш, ягоная няздольнасьць вярнуць пад хрысьціянскі кантроль Ерусалім прывяла да закліку да Чацьвёртага крыжовага паходу ўсяго праз шэсьць гадоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Трэці крыжовы паход

Катэгорыя:Крыжовыя паходы
Grand Theft Auto: San Andreas

**Grand Theft Auto: San Andreas** (**GTA: San Andreas**, **GTA: SA**) — пятая па ліку кампутарная й кансольная гульня з сэрыі гульняў
Grand Theft Auto. Распрацаваная кампаніяй Rockstar North. Падзеі адбываюцца ў выдуманым амэрыканскім штаце Сан-Андрэас, асновай для якога стаў штат Каліфорнія. Галоўны герой гульні — Карл «CJ» Джонсан.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гульні Action-adventure
Карляс III (кароль Гішпаніі)

**Карляс III** (; 20 студзеня 1716, Мадрыд, Гішпанія — 14 сьнежня 1788, Мадрыд, Гішпанія) — кароль Гішпаніі з 1759 году па сваю сьмерць, герцаг Пармскі пад імём Карл I з 1731 па 1734 гады, кароль Нэапалю й Сыцыліі пад імём Карл VII з 1734 па 1759 гады, адносіцца да сям’і Бурбонаў. Карляс быў сынам Філіпа V і ягонай другой жонкі, Элізабэты Фарнэзэ, а таксама стрыечным братам Людовіка XV. Прадстаўнік прасьветніцкага абсалютызму, ён правёў эфэктыўныя рэформы дзяржаўнага кіраваньня й эканомікі.

## Дзейнасьць
Карл дзякуючы намаганьням сваёй маці, апошняй у доме Фарнэзэ, быў прызнаны герцагам Пармы, а таксама спадчыньнікам ейных бязьдзетных сваякоў, то бок кіраўнікоў П’ячэнцы й Тасканы. Бабуля Карла, Даратэя Сафія Нойбурская, стала рэгентам ў гэтых уладаньнях.

У 1734 годзе Карл авалодаў Нэапалем і Сыцыліяй і, паводле Венскаму трактату 1735 году, быў прызнаны іхным каралём, аднак быў прымушаны адмовіцца ад астатніх італьянскіх валадарстваў на карысць свайгонага брата Філіпа, а таксама Франца Стэфана Лятарынскага, ад першага зь якіх паходзяць Пармскія Бурбоны.

Знаходзячыся пад уплывам ідэяў асьветнікаў і свайго міністра Бэрнарда Тануччы, Карл правёў у Нэапалі цэлы шэраг рэформаў, які здабылі яму вялікую папулярнасьць.

## Спадчына
Да 200-годзьдзя з дня сьмерці Карла III, у 1988 годзе ў Гішпаніі былі выпушчаныя паштовая марка й паштовы блёк годнасьцю ў 45 пэсэтаў.

## Літаратура
* Ferrer del Rio (1856). *Historia del reinado de Carlos III*. Madrid.
* Acton, Sir Harold (1956). *The Bourbons of Naples, 1734—1825*. London: Methuen.
* Lynch, John (1989). *Bourbon Spain, 1700—1808*. Oxford: Basil Blackwell.
* Petrie, Sir Charles (1977). *King Charles III of Spain: An Enlightened Despot.* London: Constable.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Historiaantiqua. Carlos III; (Spanish) (2008)

Катэгорыя:Бурбоны
Катэгорыя:Герцагі Пармы
Трэ крунур

**Трэ кру́нур** (, даслоўна *«тры кароны»*) — нацыянальны геральдычны сымбаль Швэцыі, які прысутнічае між іншым, на дзяржаўным гербе Швэцыі і складаецца з трох адкрытых карон, разьмешчаных дзьве над адной, на блакітным фоне. Гэты дзяржаўны сымбаль Швэцыі зьяўляецца маладзейшым за льва Фолькунгаў.

## Гісторыя і значэньне

Ужо ў 1539 годзе Оляўс Магнус адзначыў, што Тры кароны — гэта гістарычны сымбаль дзяржавы свэяў, а Леў Фолькунгаў — сымбаль дзяржавы ётаў. Крыху пазьней Юэн Пэтры Клінт тлумачыў яго як сымбаль трох асноўных багацьцяў Швэцыі: гор, лясоў і вады. Юганэс Шэфрэўс меркаваў, што тры кароны сымбалізуюць трох скандынаўскіх паганскіх багоў: Тора, Одына і Фрэя: гэты пункт гледжаньня становіцца вельмі папулярным сярод гатыцыстаў у XVII і XVIII стагодзьдзях. Напрыканцы XIX стагодзьдзя гісторыкі браты Гільдэбрант высунулі меркаваньне, што Тры кароны зьяўляліся швэдзкім варыянтам гербу Альбрэхта Мэкленбурскага. У часы Кальмарскай уніі Тры кароны прысутнічалі і на гербе каралевы Маргарыты. У 1980-я гады францускія гісторыкі знайшлі доказ, што Тры кароны выкарыстоўваліся ў якасьці сымбаля Швэцыі яшчэ ў 1330-я гады каралём Магнусам Эрыксанам: герб Тры кароны ўваходзіць у маляваны фрыз у Папскім палацы ў Авіньёне. На гэтым фрызе прадстаўлены гербы ўсіх кардыналаў і дзяржаваў, якія ў 1336 годзе ўдзельнічалі ў плянах Крыжовага паходу.

Аднак сам герб Тры кароны выкарыстоўваўся і раней. У XIII стагодзьдзі яны зьявіліся на гербе Кёльна, як сымбаль Трох Сьвятых каралёў, мошчы якіх былі перавезены ў Кёльн зь Міляну ў 1164 Фрыдрыхам Барбароса. У сярэднявечнай традыцыі Тры кароны лічыліся гербам легендарнага караля Артура. З 1294 году гэты герб выкарыстоўваў і кракаўскі біскуп Ян Муската, пасьля чаго ён стаў гербам усяго кракаўскага біскупства, а ў XV стагодзьдзі таксама і гербам Віленскай капітулы.

З 1938 году Тры кароны прысутнічаюць таксама на спартовай форме Нацыянальнай зборнай Швэцыі па хакеі. З 1982 выкарыстаньне Трох каронаў як сымбаля Швэцыі абароненае законам.

## Іншыя гербы з трыма каронамі

* Ніжняя частка гістарычнага гербу Галіччыны
* Герб ірляндзкай правінцыі Манстэр
* Герб Оксфардзкага ўнівэрсытэту (у камбінацыі з кнігаю)
* Герб францускага востраву Сэн-Бартэльмі, які з канца XVIII стагодзьдзя больш чым сто гадоў зьяўляўся швэдзкай калёніяй
* Герб расейскага гораду Выбарг, які з часу свайго заснаваньня і да 1721 году быў швэдзкім

## Глядзіце таксама
* Герб Швэцыі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Швэцыі
Трыюмвірат

**Трыюмвіра́т** (ад ) — палітычны рэжым, дзе дамінуюць тры ўплывовых асобы ці арганізацыі, кожны зь якіх называецца трыюмвірам. Такая дамова можа быць фармальнай ці нефармальнай, і не зважаючы на тое, што тры кіруючыя сілы, як правіла, роўныя на паперы, на самой справе гэта рэдкі выпадак. Тэрмін таксама можа быць выкарыстаны для апісаньня стану з трыма рознымі ваеннымі лідэрамі, кожны зь якіх сьцьвярджае, што зьяўляецца аднаасобным лідэрам. Першапачаткова выкарыстоўваўся ў якасьці апісаньня палітычнага пагадненьня, зьвяза ўплывовых палітычных дзеячаў і палкаводцаў у Старажытным Рыме ў пэрыяд грамадзянскіх войнаў I стагодзьдзя да н. э., накіраванага на захоп дзяржаўнай улады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Кіраўнікі ўрадаў
Катэгорыя:Трыё
Катэгорыя:Калектыўнае лідэрства
Бэрмудзкі трыкутнік

**Бэрмудзкі трыкутнік** — раён у Атлянтычным акіяне, у якім нібыта адбываюцца таямнічыя зьнікненьні марскіх і паветраных суднаў. Раён абмежаваны лініямі ад Флорыды да Бэрмудзкіх астравоў, далей да Пуэрта-Рыка й назад да Флорыды праз Багамы. Аналягічны «трыкутнік» у Ціхім акіяне называюць Д’ябальскім.

Раён зьяўляецца вельмі складаным для навігацыі: тут вялікая колькасьць водмеляў, часьцяком зараджаюцца цыклёны й штармы. Вылучаюцца розныя гіпотэзы для тлумачэньня загадкавых зьнікненьняў у гэтай зоне: ад незвычайных зьяваў надвор’я да выкраданьняў іншаплянэтнікамі або жыхарамі Атлянтыды. Скептыкі сьцьвярджаюць, аднак, што зьнікненьні суднаў у Бэрмудзкім трыкутніку адбываюцца не часьцей, чым у іншых рэгіёнах сусьветнага акіяна, і тлумачацца натуральнымі прычынамі. Такога ж меркаваньня прытрымліваецца Берагавая ахова ЗША і страхавы рынак Lloyd's.

## Вонкавыя спасылкі
* База зьвестак выбраных справаздачаў і запытаў. Берагавая ахова ЗША
* Місытка Бэрмудзкага трыкутніка. Gian Quasar

Катэгорыя:Атлянтычны акіян
Катэгорыя:Анамальныя зоны
Іржышчаў

**Іржы́шчаў** () — места ў Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 35,6 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2018 году — 7445 чал.

## Гісторыя
* 1151: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1506: магдэбурскае права
* 1995: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XII стагодзьдзі
Трэцяя Армэнія

**Трэцяя Армэнія** — правінцыя Бізантыйскай імпэрыі, утвораная на месцы былой Другой Армэніі паводле адміністрацыйнага дзяленьня Юстыніяна II (535—536 гады). Цэнтар вобласьці — Малат’я.

Населеная была, у асноўным, армянамі, а таксама жыдамі й грэкамі.

Катэгорыя:Гісторыя Армэніі
Трохгаловая цягліца пляча

**Трохгаловая цягліца пляча** — вялікая цягліца на заднім баку верхняй канцавіны многіх хрыбетных. Гэтая цягліца адказная за расхіленьне локцевай суставы, то бок выпростваньне рук. Складаецца з трох частак, як то доўгай (), лятэральнай () і мэдыяльнай (). Паводле лацінскай формы мае скарочаную назву — трыцэпс.

## Глядзіце таксама
* Біцэпс

## Вонкавыя спасылкі

* Трыцэпс. Чыкагаўскі ўнівэрсытэт Лаяла
* Выява трыцэпсу. Ithaca College

Катэгорыя:Цягліцы верхняй канцавіны
Pentium III

**Pentium III** — шэраг 32-бітных настольных і мабільных працэсараў «Інтэл» пад архітэктуру x86, заснаваных на мікраархітэктуры P6, прадстаўленай публіцы 26 лютага 1999 году. Першыя працэсары новай лінейкі былі даволі падобныя да папярэдніка Pentium II. Найбольш заўважнай адменай новых працэсараў зьяўлялася даданьне падтрымкі набору камандаў SSE (які дазваляў паскорыць выкананьне апэрацыяў над лікамі зь нефіксаванай коскай і паралельныя вылічэньні). Таксама працэсары Pentium III адзначыліся тым, што мелі праграмны ўнікальны ідэнтыфікатар працэсара, паводле якога можна было ідэнтыфікаваць карыстальніка. Пазьней з-за магчымасьці чытаць гэты ідэнтыфікатар з аддаленага кампутара «Інтэл» адмовіўся ад гэтай уласьцівасьці.

## Ядры працэсараў
Падобна Pentium II, трэцяя лінейка працэсараў «Інтэл» таксама мела палегчаную і магутнейшую вэрсіі: Celeron і Xeon (для сэрвэраў і працоўных станцыяў) адпаведна. Пазьней на зьмену Pentium III прыйшоў Pentium IV, але ядро *Tualatin* таксама дало рады ў мабільнай лінейцы працэсараў Pentium M. Менавіта ад працэсараў Pentium M, а не ад Pentium 4, узяла свой пачатак новая лінейка энэргаэфэктыўных працэсараў на базе мікраархітэктуры Core: Core 2, Pentium Dual-Core і Xeon.

### Katmai
Katmai - першая вэрсія працэсара Pentium III. Гэтыя працэсары прызначаныя для настольных кампутараў. Уяўляе сабой Deschutes з дададзеным да яго модулем SSE. Мелі частасьць 600 МГц.

### Coppermine
Працэсар Coppermine выпушчаны ў красавіку 2000 году. Ён ствараўся па 180-нм тэхналягічным працэсе, ядро працэсара Coppermine мае ад 28 млн да 29 млн транзыстараў у залежнасьці ад мадыфікацыі, напружаньне сілкаваньня 1,6 В. Адрозьненьне ад Katmai заключалася ў тым, што кэш другога ўзроўню знаходзіўся на самім працэсары, а не на мацярынскай плаце.

### Coppermine T
### Tualatin

## Праблемы зь бясьпекай
Pentium III былі першымі працэсарамі, якія мелі ўласны «сэрыйны нумар працэсара» (). Ён быў унікальным, і яго можна было лёгка прачытаць, дзякуючы адмысловым інструкцыям CPUID (калі толькі гэтая магчымасьць не была адключаная ў BIOS).

29 лістапада 1999 году камітэт *Science and Technology Options Assessment* пры Эўрапарлямэнце зрабіў справаздачу, датычную спосабаў сачэньня з выкарыстаньнем электронных сродкаў, і запытаў у чальцоў камітэту ў парлямэнце зрабіць прававую адзнаку і прапанаваў прыняць меры, каб «перадухіліць усталяваньне гэтых працэсараў на кампутары эўрапейскіх грамадзянаў».

«Інтэл» пазьней вырашыў адмовіцца ад гэтай функцыі, і ў працэсарах Pentium III зь ядром Tualatin PSN ужо не было. Не зьявілася гэтая функцыя ні ў Pentium IV, ні ў Pentium M. Адсутнічае яна і ў сучасных працэсарах «Інтэл x86».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Мікрапрацэсары Intel x86
Катэгорыя:32-бітныя мікрапрацэсары
Тангарыра

**Тангарыра** () — вульканічны масіў у цэнтральнай частцы Паўночнага вострава Новай Зэляндыі.

Масіў складаецца з 12 конусаў вышынёй да 1978 м, знаходзіцца на тэрыторыі аднайменнага нацыянальнага парку. Першае вывяржэньне вулькану датаванае прыкладна 250 тыс. год таму. З 1839 року зарэгістравана болей за 70 вывяржэньняў, апошняе адбылося ў 2012 пасьля 115-гадовага перапынку.

На схілах Тангарыра і суседняга вулькану Нгаўрухоэ ў 2000—2003 ладзіліся здымкі трылёгіі «Ўладар пярсьцёнкаў».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Volcano Live
* Volcano World
* Энцыкляпэдыя Te Ara
* Артыкул пра вывяржэньне 1892 року

Катэгорыя:Стратавульканы
Катэгорыя:Вульканы Новай Зэляндыі
Катэгорыя:Актыўныя вульканы
Трэ крунур (неадназначнасьць)

Назву **Трэ крунур** (даслоўна «Тры кароны») маюць:

* Трэ крунур — нацыянальны гэральдычны сымбаль Швэцыі
* Трэ Крунур (замак) — былы замак у Стакгольме, які існаваў з XIII стагодзьдзя да 1697 году
** Музэй Трэ крунур — музэй у Стакгольме, які прысьвечаны гісторыі вышэйназванага замку
* Трэ крунур — назва нацыянальнай зборнай Швэцыі па хакеі
* Трэ крунур — швэдзкі тэлевізійны сэрыял, паказаны ў 1994-1999 гадох па швэдзкім канале TV4
* Шэраг швэдзкіх караблёў, у т.л.:
** Tre kronor (1706) — лінейны карабель швэдзкага флёту ў XVIII–м стагодзьдзі
** HMS Tre Kronor — адзін з апошніх швэдзкіх крэйсэраў
** Tre Kronor af Stockholm — швэдзкі брыг, які быў спушчаны на ваду ў 2005 годзе
Вічэнца (футбольны клюб)

«**Вічэнца**» () — італьянскі футбольны клюб з гораду Вічэнцы. Заснаваны ў 1902 годзе. Уладальнік Кубка Італіі (1997).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вічэнца
Трыплян

**Трыплян** — разнавіднасьць самалёту, канструкцыя якога характарызуецца наяўнасьцю трох крылаў — трох паверхняў для стварэньня пад’ёмнай сілы. Як правіла, крылы разьмешчаныя адно над адным, пры гэтым такі самалёт завуць папярочным трыплянам. Найбольшы распаўсюд такія трыпляны набылі ў гады Першай сусьветнай вайны.

Імкненьне выкарыстоўваць шмат плоскасьцяў было характэрнай рысай зараджэньня авіяцыі — пра аэрадынаміку яшчэ было практычна нічога не вядома, і стваральнікі першых самалётаў — практычна заўсёды энтузіясты без сур’ёзнай адукацыі — імкнуліся такім чынам павялічыць пад’ёмную сілу. Аднак, з-за падвышанага лабавага супраціўленьня самалёты такой схемы хутка саступілі сваё месца біплянам і манаплянам.

Катэгорыя:Авіяцыйныя тэрміны
Катэгорыя:Самалёты
Алацківі

**Алацківі** () — пасёлак у Тартускім павеце Эстоніі, адміністрацыйны цэнтар воласьці Алацківі.

## Славутасьці
* Замак

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Юхан Лійв (1864—1913)
* Барон Ёган Кронман (1662—1737)

## Галерэя

Файл:Alatskivi loss.jpg|Замак Алацківі
Файл:Alatskivi kirik.jpg|Лютаранская царква
Файл:Vabadussõja monument Alatskivil.jpg|Помнік на могілках


## Вонкавыя спасылкі

* Воласьць Алацківі 

Катэгорыя:Воласьць Алацківі
Катэгорыя:Пасёлкі Эстоніі
Баўсунскі сельсавет

**Баўсу́нскі сельсавет** (афіцыйныя назвы — *Балсу́нскі сельсавет*, *Каза́цкабалсу́нскі сельсавет*) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвяцілавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Баўсуны.

## Гісторыя
8 сьнежня 1926 году створаны ў складзе Сьвяцілавіцкага (з 4 жніўня 1927 году — Веткаўскага, з 12 лютага 1935 году — Сьвяцілавіцкага) раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці БССР.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Вяліканямкоўскаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 4

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 219

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьвяцілавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Сдэрот

**Сдэро́т** (; , ) — места ў Паўднёвай акрузе Ізраілю, за 15 кілямэтраў на паўднёвы ўсход ад Ашкелону, за 1 км ад сэктару Газа.

## Мінуўшчына

Назва ў перакладзе з іўрыту азначае «праспэкт», «бульвар» і дадзеная ў гонар Жыдоўскае нацыянальнае фундацыі, якая ладзіла пасадкі дрэваў (алеі ўздоўж дарог) у рамках праграмы засваеньня і засяленьня паўночнай часткі пустыні Негеў. Рокам заснаваньня Сдэроту лічыцца 1951, калі тут, побач з кібуцам Нір-‘Ам, пачалі сяліцца ў палатках выхадцы з Ірану, Курдыстану), Марока і, у меншай ступені, Тунісу). Пазьней у паселішчы збудавалі баракі («ма‘бару»), і яно атрымала назву Ма‘бэрэт-Гевім — Дорат; да яго далучыліся рэпатрыянты з Паўночнай Афрыкі і Румыніі. У 1996 року Сдэрот атрымаў мескія правы.

## Адукацыя
Дзейнічаюць 14 школаў з 3578 навучэнцамі, коледж і ешыва. Усе навучальныя ўстановы і ўсе 120 аўтобусных прыпынкаў маюць узмоцненую абарону ад ракетаў.

## Прамысловасьць
У Сдэроце знаходзіцца буйная прамысловая зона — прадпрыемствы па вытворчасьці, сартаваньні і пакаваньні харчовых прадуктаў, мэталаапрацоўчыя, тэкстыльныя, кабельныя й іншыя фабрыкі. Некаторыя жыхары занятыя на нафтавых распрацоўках паблізу.

Аднак паводле сацыяльна-эканамічных паказьнікаў Сдэрот займае адно з апошніх месцаў у Ізраілі. Так, беспрацоўе сярод мясцовага насельніцтва складае больш за 20%, а ўзровень заробку ці не ўдвая меншы за сярэдні паказьнік па краіне. Прычынай гэтага зьяўляюцца пастаянныя абстрэлы з боку сэктару Газа.

## Транспарт
Ля места праходзіць аўтастрада №34  Яд-Мардэхай — Нэцівот.

## Інтыфада

З-за непасрэднай блізкасьці да мяжы з сэктарам Газа (да найбліжэйшага места Бэйт-Ханун 4 км) Сдэрот пэрыядычна трапляе пад абстрэл саматужнымі ракетамі кшталту «Касам». Ізраільскі ўрад усталяваў у месьце сыстэму раньняга апавяшчэньня, аднак яна малаэфэктыўная з прычыны таго, што папярэджвае пра атаку ракеты максымум за 15 сэкундаў да яе падзеньня. Ізраільскае войска пэрыядычна ладзіць прэвэнтыўныя апэрацыі ў сэктары Газа, зьнішчаючы агнявыя пазыцыі тэрарыстаў і майстэрні па вытворчасьці ракетаў.

На знак салідарнасьці з жыхарамі нацыянальная авіякампанія El Al дала аднаму са сваіх ляйнэраў Boeing 777 (4X-ECE) назву «Сдэрот».

## Гарады-сябры
* Антані
* Цэлендорф (Бэрлін)

## Ураджэнцы і жыхары
* Амір Пэрэц, былы міністар абароны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Мапа Сдэроту

Катэгорыя:Паўднёвая акруга Ізраілю
Катэгорыя:Гарады Ізраілю
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1951 годзе
Блажова

**Блажо́ва** () — места ў Жэшаўскім павеце Падкарпацкага ваяводзтва Польшчы. Плошча 4,23 км². Насельніцтва 2111 чалавек (2004).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Гарады Падкарпацкага ваяводзтва
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Населеныя пункты Жэшаўскага павету
Хет-трык

**Хет-трык** (ад ) — дасягненьне трох выніковых дзеяньняў у спартыўных гульнях. Тэрмін **хет-трык** быў упершыню выкарыстаны ў 1858 годзе на гульні ў крыкет адносна , які ўзяў браму трыма мячамі. У яго гонар, паводле тагачаснай традыцыі, быў аб’яўлены збор сродкаў, і на атрыманыя грошы Стэфэнсану быў падараваны капялюш. У друку слова ўпершыню зьявілася ў 1878 годзе.

Хутка тэрмін быў пазычаны і ў іншыя віды спорту, як футбол, воднае пола і гандбол. У Паўночнай Амэрыцы слова набыло папулярнасьць толькі ў сярэдзіне 1940-х, дзякуючы НХЛ: паводле традыцыі, пасьля выкананьня хет-трыку гульцом заўзятары кідаюць свае шапкі на лёд.

## Футбол
Хет-трыкам у футболе лічацца 3 і болей галоў ад аднаго гульца за адзін матч. Паводле правілаў уліку вынікаў, трапляньні з пэнальці не ідуць у лік, таму і ў выпадку з хет-трыкам 11-мэтровыя галы не залічваюцца. Хет-трык хутчэй за ўсіх аформіў Томі Рос, які гуляў за Рос Каўнці супраць , на матчы 28 лістапада 1964 году. У фінальным матчы Кубка сьвету ФІФА хет-трык быў аформлены толькі аднойчы: Джорджам Гэрстам у дадатковы час у фінальным матчы ЧС-1966.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Футбольная тэрміналёгія
Катэгорыя:Хакейная тэрміналёгія
Катэгорыя:Тэрміналёгія крыкету
Пружанскі малочны камбінат

**[[ААТ]] «Пружа́нскі мало́чны камбіна́т»** — харчовае прадпрыемства ў горадзе Пружаны Берасьцейскай вобласьці.

## Прадукцыя
Аснову вытворчасьці складаюць паўцьвёрдыя сычужныя сыры. Пасьля стварэньня сумеснага беларуска-расейскага прадпрыемства «Юнімілк Пружаны» спыненая вытворчасьць натуральнага малака, вырабляецца толькі сухое. Выпускаецца некалькі відаў масла.

Прадукцыя пастаўляецца па ўсёй Беларусі, да 65% экспартуецца ў Расею і Казахстан.

Прадукцыя выпускаецца па-расейску пад брэндам «Щедрая масленица» ().

## Мінуўшчына
Створаны ў 1939 року як падразьдзяленьне Раймаслапраму. Пасьля савецка-нямецкай вайны працаваў на патрэбы Чырвонай Арміі, выпускаючы сыр, масла, казэін і марозіва.

Па скасаваньні ў 1951 року Раймаслапраму завод стаў самастойным. У 1954 пачалося будаўніцтва новага масласырзаводу. Зьявілася кантора і вытворчы корпус, які складаўся з прыёмнага, апаратнага, масларобчага цэхаў, а таксама кацельня і кампрэсарная. У 1965—1967 збудаваны сыраробны цэх, праведзеная агульная рэканструкцыя.

У 1986 року збудаваны ўчастак па вытворчасьці сухога абястлушчанага малака. У 1992 пачалося будаўніцтва цэху па вытворчасьці сьпірту з сыроваткі. Завод стаў першым прадпрыемствам у Беларусі, які засвоіў тэхналёгію вытворчасьці сьпірту з адкідаў малочнай вытворчасьці.

30 сьнежня 1995 Пружанскі масласырзавод пераўтвораны ў Адкрытае акцыянэрнае таварыства, а ў 1998 перайменаваны ў ААТ «Пружанскі малочны камбінат».

У 2003 скончанае будаўніцтва цэху цэльнамалочнай прадукцыі. У 2007 року быў абноўлены цэх вытворчасьці сухіх малочных прадуктаў, у 2009 — абсталяваньне для сыраробнай вытворчасьці. Зьявілася аўстрыйскае і нямецкае абсталяваньне. Цяпер вытворчая лінія цалкам аўтаматызаваная: ад прыёмкі малака да пакаваньня гатовае прадукцыі. Замест старое аміячнае была запушчаная новая фрэёнавая кампрэсарная.

У 2009 року частка вытворчасьці была прададзеная расейскай кампаніі Юнімілк. На гэтай базе было створанае СТАА «Юнімілк Пружаны», якое перапрацоўвае значную частку малака з гаспадарак раёну. Як вынік, на малочным камбінаце зьменшыўся аб’ём вытворчасьці, экспарт і прыбытак. У кастрычніку 2010 року Пружанскі райвыканкам прыняў рашэньне пра кансалідацыю актываў камбінату і СП «Юнімілк-Пружаны». 25 студзеня 2011 року за нязгоду з гэтым рашэньнем быў звольнены дырэктар малочнага камбінату Ўладзімер Мікіціч, які кіраваў малочным камбінатам з пачатку 2000-х. Аднак пасьля ўмяшальніцтва Аляксандра Лукашэнкі, які падверг дзейнасьць Юнимилку рэзкай крытыцы, ужо 4 лютага Мікіціч быў адноўлены на пасадзе.

У 2011 року прэм’ер-міністар Міхаіл Мясьніковіч прапаноўваў аб’яднаць абодва прадпрыемствы.

### Кіраўнікі
* Мікалай Ханцэвіч
* Уладзімер Мікіціч

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Беларускія харчовыя кампаніі
Катэгорыя:Харчовая прамысловасьць
Катэгорыя:Прадпрыемствы Пружанаў
Катэгорыя:Прамысловасьць Беларусі
3 (лік)

**3** (**тры**) — трэці паводле парадку натуральны лік. Стаіць памеж 2 і 5.

## У матэматыцы
* II просты лік й першы суперпросты лік
* IV лік Фібаначы
* Нулявы лік Фэрма (3=2^{2^{0}}+1) 
* I просты лік Мэрсэна (3=2^{2}-1)
* II трохкутны лік
* II лік Сафі Жэрмэн
* IV меандравы лік
* 10³ ёсьць тысячай
* π ≈ 3
* e ≈ 3
* \sqrt{10} ≈ 3
* «злы лік»
* 2³ = 8
* 3³ = 27
* 3 = {\displaystyle\prod_{n=0}^{\infty} \frac{1}{2^n+1}+1}.

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Андрушаўка

**Андрушаўка** () — места ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 6,8 км². Насельніцтва на 2024 год — 8700 чал.

## Гісторыя
* 1683: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1975: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Жытомірскай вобласьці
Баранаўка (горад)

**Баранаўка** () — места ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 79 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2018 году — 11 765 чал.

## Гісторыя
* 1566: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 17 траўня 2001: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Незалежны інфармацыйны сайт горада Баранаўка

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці
Трэ Крунур (замак)

**Трэ Крунур** (, даслоўна «Тры кароны») — былы каралеўскі замак у Стакгольме, які існаваў з XIII стагодзьдзя да 1697 году. Цяпер на яго месцы знаходзіцца Стакгольмскі каралеўскі палац.

## Гісторыя
Першыя драўляныя прыстасаваньні для заходу чаўноў на востраве Стадсгольмэн існавалі ўжо ў X стагодзьдзі. Мяркуецца, што ў XII стагодзьдзі на ім узьніклі першыя ўмацаваньні. У наступным стагодзьдзі, у 1252 годзе, ярль Біргер пабудаваў тут замак, што дало пачатак гісторыі Стакгольму. Калі ў 1521 годзе Густаў Ваза вызваліў Швэцыю ад дацкага панаваньня, ён зрабіў замак Трэ крунур галоўнай каралеўскай рэзыдэнцыяй і значна ўмацаваў яго. Яго сын Юган III, які стаў каралём з 1568 году, перабудаваў замак у стылі рэнэсанс. У паўночна-ўсходняй вежы ён пабудаваў для сваёй жонкі Кацярыны Ягелонкі каталіцкую капліцу. У 1588 годзе, калі на адным са шпіляў былі ўсталяваны тры залатыя кароны, замак атрымаў сваю назву — Трэ крунур. У 1682 годзе ў замку нарадзіўся будучы кароль Карл XII. У 1692 годзе архітэктар Нікадэмус Тэсін малодшы пачаў перабудову замка ў стылі барока, узяўшы за ўзор палац Фарнэзэ ў Рыме. Аднак 7 траўня 1697 у Трэ крунур ўзьнік пажар, які амаль цалкам зьнішчыў замак. Нікадэмус Тэсін малодшы атрымаў загад пабудаваць новы замак, будаўніцтва якога было завершана ў 1754 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Замкі Швэцыі
Катэгорыя:Стакгольм
Чуднаў

**Чу́днаў** () — места ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 10 км². Насельніцтва 5583 чал. (1 студзеня 2018).

## Гісторыя
* 1416: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 2012: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1416 годзе
Grand Theft Auto III

**Grand Theft Auto III** — кансольная й кампутарная гульня з сэрыі гульняў Grand Theft Auto. Распрацаваная кампаніяй DMA Design (цяпер Rockstar North). Трэцяя па ліку й першая 3D-гульня з сэрыі GTA. Наступнай гульнёй у сэрыі стала GTA Vice City.

Катэгорыя:Grand Theft Auto
Катэгорыя:Гульні Action-adventure
Малын

**Малын** () — места ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 60,92 км². Насельніцтва 26 400 чал. (2023).

## Гісторыя
* 891: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 19 ст.: магдэбурскае права.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці
Зьвягель

**Зьвя́гель** () — места ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 26,67 км². Насельніцтва — 54,3 тыс. чал. (01.01.2025). Родны горад Лесі Ўкраінкі.

## Гісторыя
* 1257: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1795: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Жытомірскай вобласьці
Бахмач

**Бахмач** () — места ў Чарнігаўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 18,9 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2024 году — 16 500 чал.

## Гісторыя
* XIX ст.: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1938: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Чарнігаўскай вобласьці
III тысячагодзьдзе да н. э.

**III тысячаго́дзьдзе да н. э.** — часавы прамежак з 3000 па 2001 год да нашай эры. Пачатак бронзавага веку й канец нэаліту.
Гермэс

**Гермэс** () у грэцкай міталёгіі першапачаткова заступнік статкаў, бог гандлю, заступнік вандроўнікаў, юнакоў, атлетаў. Сын Зэўса ды горнай німфы арэады Маі. Быў правадніком чалавечых душ у царства Аіда.

Яму ўласьцівы падман, хітрасьць, спрытнасьць, выкрутлівасьць, часта зьвяртаецца да крадзяжу. Вынаходнік мераў, лічбаў, азбукі.

## Міты
### Нараджэньне
Нарадзіўся ў Аркадыі. Пасьля свайго нараджэньня ўжо да палудня змайстраваў сабе ліру з чарапахі, пасьля накіраваўся ў даліну Піэрыі (Старажытная Македонія), дзе Апалён пасьвіў свой статак і выкрадае ў яго пятнаццаць кароў. Прыгнаўшы іх у Пілас, дзьвюх кароў ён прыносіць у ахвяру, а астатніх хавае ў пячоры загнаўшы задам на перад, быццам выходзілі ад туль. Вечарам хлапец вяртаецца да сваёй маці ў грот, захутаўшыся ў калысцы. Разгневаны Апалён, абшукаўшы і не знайшоўшы сваіх кароў разумее хто мог выкрасьці і накіроўваецца да Гермэса, каб той вярнуў скрадзенае, нават пагражае зьвергнуць у Тартар. Але хлапец адпіраецца сьцьвярджаючы што нічога не ведае пра злочын. У рэшце - рэшт дылему вырашае вярхоўны Зэўс, які прымусіў Гермэса вярнуць забранае. Гермэс прывёў Апалёна да пячоры дзе схаваў кароў, і пакуль срэбралукі Апалён, выводзіў свой статак, хлапец граў на сваёй ліры. Юнаку спадабалася ігра Гермэса і абмяняў сваіх кароў на цудоўную ліру.

## Крыніцы

## Літаратура
* Кун, Н. А. Легенды и мифы древней Греции / Н. А. Кун. - М: Государственное учебно - педагогическое издательство министерства просвещения РСФСР, 1957. - 464с.
* Тахо-Годи, А. А. Греческая мифилогия / А. А. Тахо-Годи. - М: Искусство, 1989. - 304с.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Ǯ

Яна ўтвораная зь літары ʒ і гачка.

## Выкарыстаньне
Выкарыстоўваецца ў Міжнародным фанэтычным альфабэце.

Катэгорыя:Літары пашыранай лацініцы
Катэгорыя:Міжнародны фанэтычны альфабэт
Карукаўка

**Карукаўка** () — места ў Чарнігаўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 22 км². Насельніцтва 7000 чал. (1 студзеня 2023).

## Гісторыя
* 1657: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1958: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнігаўскай вобласьці
Ʒ

Яна выкарыстоўваецца міжнародным фанэтычны альфабэтам, у саамскай мове й некаторых афрыканскіх мовах.

Катэгорыя:Літары пашыранай лацініцы
Катэгорыя:Міжнародны фанэтычны альфабэт
Катэгорыя:Палеаграфія
З

**З**, **з** (**зэ**; ) — літара кірылічнага альфабэту. У беларускай мове пазначае зычны гук [z]. Прысутнічае ва ўсіх славянскіх кірылічных альфабэтах (дзявятая ў беларускім, расейскім, сэрбскім і македонскім, восьмая ў баўгарскім, дзясятая ва ўкраінскім).

## Гісторыя
Літара выкарыстоўваецца ў альфабэтах народаў былога СССР. У царкоўнаславянскім альфабэце носіць назву *Зямля*. У глаголіцы мае парадкавую лічбу 7, а ў кірыліцы — 9. Паходзіць ад грэцкай літары **[[Дзэта|Ζ ζ]]**, таму ў старых баўгарскіх і славянскіх літарах звычайна мае Z-падобны выгляд.

## Характарыстыка

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Сноўск

**Сноўск** (; у 1935—2016 гадах — *Шчорс*) — места ў Чарнігаўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 12,8 км². Насельніцтва каля 11 тыс. чал. (2024).

## Гісторыя
* 1860: утварэньне.
* 1924: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Ураджэнцы
* Лідзія Вакулоўская (1926—1991) — празаік, сцэнарыстка

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнігаўскай вобласьці
Сямёнаўка (горад)

**Сямёнаўка** () — места ў Чарнігаўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 19,9 км². Насельніцтва на 2023 год — 5600 чал.

## Гісторыя
* 1680: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1958: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Чарнігаўскай вобласьці
Усьцілуг

**Усьцілу́г** () — места ў Валынскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 4,03 км². Насельніцтва 2060 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя
* 1150: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1653: магдэбурскае права.
* 1940: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Валынскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XII стагодзьдзі
Ражышча

**Ражы́шча** () — места ў Валынскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 10 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2024 году — 13 381 чал.

## Гісторыя
* 1377: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1989: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Валынскай вобласьці
Ківерцы

**Ківерцы** () — места ў Валынскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 8,48 км². Насельніцтва 14 743 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя
* 1870: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1951: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Ківерцаўскага раёну
Гарохаў

**Гарохаў** () — места ў Валынскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 11 км². Насельніцтва 8444 чал. (1 студзеня 2023).

## Гісторыя
* 1240: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1600: магдэбурскае права.
* 1940: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарохаўскага раёну
Бярэзна (горад)

**Бярэзна** () — места ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 3,5 км². Насельніцтва 13 000 чал. (2024).

## Гісторыя
* 1584: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1584: магдэбурскае права.
* 2000: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Ровенскай вобласьці
Кастопаль

**Кастопаль** () — места ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 63,73 км². Насельніцтва 30 923 чал. (1 студзеня 2023).

## Гісторыя
* 18 ст.: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1939: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Ровенскай вобласьці
Новаднястроўск

**Наваднястроўск** () — места ў Чарнавіцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 7,09 км². Насельніцтва 10 622 чал. (1 студзеня 2020).

## Гісторыя
* 1973: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine
* Банк даних Державної служби статистики України

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнавіцкай вобласьці
Выжніца

**Выжніца** () — места ў Чарнавіцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 2,7 км². Насельніцтва 3,7 тыс. чал.

## Гісторыя
* 1158: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1904: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Вонкавыя спасылкі
* Банк даних Державної служби статистики України
* Cities & towns of Ukraine

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнавіцкай вобласьці
Герца

**Герца** () — места ў Чарнавіцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 3,2 км². Насельніцтва 2097 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя
* 1437: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1864: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнавіцкай вобласьці
Зічыўйфалу

**Зічыўйфалу** () — вёска ў Вугоршчыне, у мэд’е Фэеры. Насельніцтва на 2012 год — 941 чалавек. Займае плошчу 10,82 км².

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Вугоршчыны
Катэгорыя:Фэер
Кіцмань

**Кіцмань** () — места ў Чарнавіцкай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва 5850 чал. (1 студзеня 2025).

## Гісторыя
* 1413: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.

## Насельніцтва

## Крыніцы
Сакіраны

**Сакіра́ны** () — места ў Чарнавіцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 14,8 км². Насельніцтва 8100 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1666: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1966: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнавіцкай вобласьці
Чарткоў

**Чартко́ў** () — места ў Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 30 км². Насельніцтва каля 28 тыс. чал. (2024).

## Гісторыя
* 1427: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1939: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Тарнопальскай вобласьці
Беражаны (горад)

**Беражаны** () — места ў Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 16 км². Насельніцтва 17 000 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1375: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1530: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Тарнопальскай вобласьці
Збораў

**Збораў** () — места ў Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 6 км². Насельніцтва 6695 чал. (1 студзеня 2019).

## Гісторыя
* 15 ст.: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1939: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Тарнопальскай вобласьці
Чапунь

**Чапунь** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Чапунь ўваходзяць у склад Лелюкінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 2-й палове XVIII стагодзьдзя вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. Адносілася да Дудзкага староства. У 1789 г. 17 аселых гаспадарак, каля 10 валок зямлі.

У 1861 г. 78 рэвіскіх душ. Адносілася да маёнтку Лугамавічы памешчыка Мілеўскага, у складзе Лугамавіцкага сельскага таварыства. У 1866 г. 23 двары, 165 жыхароў, у 1897 г. 41 двор, 311 жыхароў, у 1909 г. 53 двары, 348 жыхароў, 377 дзесяцін зямлі.

У 1921 — 1939 гг. у Лугамавіцкай гміне Валожынскага павета Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 60 двароў, 277 жыхароў.

3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (71 двор, 396 жыхароў) у Лугамавіцкім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. 3 28 ліпеня 1941 г. да 7 ліпеня 1944 г. акупаваная нямецкімі захопнікамі. У 1952 г. створаны калгас «Герой». 3 16 ліпеня 1954 г. цэнтар сельсавету. 3 20 студзеня 1960 г. у Івейскім раёне. 3 1954 г. у калгасе «Ленінскі шлях», з 1975 г. у калгасе імя М.І.Калініна, з 1986 г. цэнтар калгаса «Савецкая Беларусь». У 1970 годзе —  381 жыхар.

У 1999 г. 138 двароў, 387 жыхароў.

### Інфармацыя для турыстаў
* Царква сьвятой Варвары
* Помнік Першай сусьветнай вайны нямецкім жаўнерам
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Глядзіце таксама
* Малая Чапунь

## Вонкавыя спасылкі
* Здымкі беларускай вёскі 1916 года прадаюцца за 1 еўра - фота, Наша Ніва, 18 лістапада 2012
* Сьвіная чума: рэпартаж з Чапуні Ютуб 06.2013

## Крыніцы

Катэгорыя:Лелюкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Падгайцы (Тарнопальская вобласьць)

**Падга́йцы** () — места ў Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва в 2024 году — 2500 чал.

## Гісторыя
* 1397: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1539: магдэбурскае права.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine

Катэгорыя:Гарады Тарнопальскай вобласьці
Малая Чапунь

**Мала́я Ча́пунь** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Малая Чапунь уваходзіць у склад Лелюкінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лелюкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Пачаеў

**Пачаеў** () — места ў Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 44 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2019 году — 7735 чал.

## Гісторыя
* 1450 году: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1778 году: магдэбурскае права.

## Насельніцтва

## Крыніцы
Яськавічы (Гарадзенская вобласьць)

**Я́ськавічы** — хутар у Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Яськавічы ўваходзяць у склад Лелюкінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 95 чалавек
* 2010 год — 48 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лелюкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Мунцавічы

Назву **Мунцавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Мунцавічы — хутар у Івейскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Мунцавічы — вёска ў Пастаўскім раёне
Шыльвы

**Шыльвы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Шыльвы ўваходзяць у склад Лелюкінскага сельсавету.

## Гісторыя
Пасьля вайны жыхары вёскі настойліва супраціўляліся і ня ўступалі ў калгас. Актыўную работу супраць стварэньня калгасу вялі сярод вяскоўцаў асобныя жыхары вёскі, за што і адбывалі пакараньне ў вязьніцы. Толькі ў 1955 годзе «па ўласнай волі» жыхары Шыльваў сталі калгасьнікамі аб’яднанага калгаса «17 верасьня».

## Крыніцы

Катэгорыя:Лелюкінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Тры мушкетэры

**«Тры мушкетэры»** () — раман Аляксандра Дзюма, напісаны ў 1844 годзе. Кніга прысьвечаная прыгодам юнага францускага шляхціча д’Артаньяна, які пакінуў сваю радзіму Гасконь, каб стаць мушкетэрам караля Францыі. Іншыя героі рамана й сябры мушкетэры: Атос, Партос і Араміс. Гісторыя д’Артаньяна працягваецца ў двух іншых раманах трылёгіі: «Праз дваццаць гадоў» і «Віконт дэ Бражэлён, або Праз дзесяць гадоў».

Гісторыя, пераказаная Дзюма, прысьвечаная прыгодам д’Артаньяна й ягоным сябрам у пэрыяд паміж 1625 і 1628 гадамі. У гэтыя гады яны былі ўключаныя ў прыгоды й інтрыгі паміж каралём Людовікам XIII, ягоным першым міністрам кардыналам Рышэльё, каралевай Ганнай Аўстрыйскай і ейным ангельскім палюбоўнікам лордам Бэкінггэмам.

Дзюма назваў свой раман «Атос, Партос і Араміс», але выдаўцу гэтая назва не спадабалася, гэтак на ягоную думку ў чытача магло скласьціся ўражаньне, што раман будзе распавядаць пра Старажытную Грэцыю. «Тры мушкетэры» былі надрукаваныя часткамі ў часопісе «Ле Сьекль» (Le Siècle) з сакавіка па ліпень 1844 году. Дзюма напісаў раман разам са сваім сталым суаўтарам Агюстам Маке, які, аднак, не фігураваў сярод аўтараў рамана празь фінансавыя меркаваньні, то бок творы Дзюма шанаваліся публікай значна больш.

Як адзначана ў прадмове аўтара, Дзюма абапіраўся пры напісаньні рамана на «Мэмуары д’Артаньяна», кнігу Гат’ена дэ Куртыля, напісаную ў 1700 годзе. Дзюма заняў асобнік гэтай кнігі на вечнае хаваньне ў публічнай бібліятэцы Марсэлю, пра што захаваўся запіс у фармуляры.

## Вонкавыя спасылкі
* «Тры мушкетэры» на праекце «Гутэнбэрг»
* «Тры мушкетэры» на сайце Ye Olde Library
* «Тры мушкетэры». Тэксты й аўдыёматэрыялы

Катэгорыя:Гістарычныя раманы
Катэгорыя:Творы на францускай мове
Катэгорыя:Творы 1844 году
Падгаецкі раён

**Падгаецкі раён** () — колішнія адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Падгайцы.

## Гісторыя
Раён скасаваны 19 ліпеня 2020 году ў рамках заканчэньня рэформы дэцэнтралізацыі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 2020 годзе
Тры гарэшкі для Папялушкі

**«Тры гарэ́шкі для Папялу́шкі»** — папулярная кінаказка вытворчасьці Чэхаславаччыны і НДР 1973 году. Для сямейнага прагляду. Галоўныя ролі выконвалі Лібушэ Шафранкава (Папялушка) і Павал Траўнічак (прынц).

Фільм здымаўся ў чэскай мясцовасьці Шумава, нямецкім замку Морыцбург («Рэзыдэнцыя караля») і чэскім замку Швіхаў («Дом мачыхі»). У Морыцбургу з 2011 ладзяцца шторочныя выставы, прысьвечаныя фільму.

## Сюжэт

У аснову фільма была пакладзена казка братоў Грым «Тры сястры» ў апрацоўцы Бажэны Немцавай — «Пра Папялушку і трох сясьцёр» — якая адрозьніваецца ад вэрсіі Шарля Пэро тым, што ў братоў Грым Папялушка набывае сваё шчасьце не з удзелам феі-хроснай, а з дапамогай чароўнага гарэшніку (у фільме — трох чароўных гарэшкаў). Акрамя таго, Папялушка ў фільме валодае яздой на кані, стральбой з арбалету і паляўнічымі навыкамі.

* Мачыха (Папялушкі): спрабуе выдаць сваю родную дачку Дору за Прынца і клапоціцца толькі пра ейнае шчасьце.
* Прынц: не жадае жаніцца, сварыцца з каралём (бацькам), зьбіраецца зьехаць з дому (палацу). Выпадкова сустракае прыгожую незнаёмку ў масцы, у якую адразу закахаўся, аднак з-за пэўных прычынаў хутка губляе яе з вачэй.
* Прыгожая незнаёмка ў масцы: спрытны стралок.
* Гарэзная дзяўчына: адначасова зьяўляецца прыгожай незнаёмкай у масцы (прынц да пэўнага часу пра гэта ня ведае).
* Чароўныя гарэшкі: чароўны інструмэнт, дзякуючы якому ў казцы адбываюцца пераўтварэньні гарэзьлівай дзяўчыны ў прыгожую незнаёмку ў масцы. У адным з гарэшкаў знаходзіўся вясельны падарунак для Папялушкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Нямецкі сайт, прысьвечаны фільму

## Глядзіце таксама
* Трэці прынц (фільм)

Катэгорыя:Фільмы 1973 году
Катэгорыя:Чэхаславацкія фільмы
Катэгорыя:Усходненямецкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы Вацлава Ворлічка
Катэгорыя:Фільмы на чэскай мове
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Экранізацыі Папялушкі
Катэгорыя:Экранізацыі твораў Шарля Пэро
Бальдуін III Ерусалімскі

**Бальдуін III** (, ; 1143 — 10 лютага 1162, Бэйрут, Лібан) — кароль Ерусаліму з 1143 году па 1162 год, сын і спадчыннік Фулька. Прыклад доблеснага рыцара. Бальдуін стаў каралём яшчэ ў дзяцінстве. У часы ягонага панаваньня Ерусалім стаў больш цесна зьвязаны зь Бізантыйскай імпэрыяй, у другім крыжовым паходзе паспрабаваў і ня здолеў заваяваць Дамаск. Бальдуін захапіў важную эгіпецкую крэпасьць Аскалён, але таксама меў справу з павелічэньнем уплыву Нур ад-Дына ў Сырыі. Памёр бязьдзетным, і яму успадкаваў ягоны брат Амары.

## Біяграфія
У 1152 годзе атрымаў перамогу пад Ерусалімам, але ў 1157 годзе патрываў страшную паразу ад алепскага атабэка Нур ад-Дына на берагах Ярдану.

Перамога, здабытая ім пры Тывэрыядзкім возеры ў 1158 годзе, прынесла ягонаму каралеўству ранейшае значэньне, і ён валадарыў з тых часоў, клапоцячыся аб захаваньні спакою ўнутры дзяржавы. Абраўшыя шлюбам з Тэадорай, пляменьніцай грэцкага імпэратара Мануіла, ён набыў у ім хаўрусьніка, але, нягледзячы на гэта, ягоны паход супраць Нур ад-Дына ня прынёс яму чаканых выгод.

Ерусалімскае каралеўства было занадта ўзрушана няўдалым другім крыжовым паходам і бясконцымі ўнутранымі міжусобіцамі, каб дасягнуць трывалага існаваньня, тым больш, што Бальдуін памёр у росквіце гадоў у Трыпалі, у Сырыі, 10 лютага 1162 году. Мяркуецца, што ён быў атручаны. Ягоным спадчыньнікам стаў брат Амары I, які памёр у 1173 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* William of Tyre; Babcock, E. A.; Krey, A. C. (trans.) (1943). «A History of Deeds Done Beyond the Sea». New York: Columbia University Press.
* Runciman, Steven (1952). «A History of the Crusades, vol. II: The Kingdom of Jerusalem». New York: Cambridge University Press.
* Hamilton, Bernard (1978). «Women in the Crusader States: The Queens of Jerusalem». In Baker, Derek. Medieval Women. Oxford: Ecclesiastical History Society. .

## Вонкавыя спасылкі
* Бітвы, у якіх браў удзел Бальдуін III

Катэгорыя:Каралі Ерусаліму
Катэгорыя:Удзельнікі Другога крыжовага паходу
Берагава (горад)

**Берагава** () — места ў Закарпацкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 19 км². Насельніцтва 24 505 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя
* 1063: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Закарпацкай вобласьці
Хуст

**Хуст** () — места ў Закарпацкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 8 км². Насельніцтва 29 тыс. чал.

## Гісторыя
* 1090: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1946: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine 
* Банк даних Державної служби статистики України 

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Закарпацкай вобласьці