Віктар Касэнка

**Віктар Сьцяпанавіч Касэнка** () — украінскі піяніст, кампазытар ды настаўнік. Майстар лірыкі. Музыка Віктара Касэнкі паядноўвае пастрамантычную стылістыку з інтанацыямі славянскіх народных песьняў ды заходнеэўрапейскімі ўплывамі. Ён напісаў звыш за 100 твораў для фартэпіяна, ў тым ліку шматлікія мазуркі, нактюрны, вальсы, прэдюдыі ды санаты. Таксама вялікую папулярнасьць мае ягоная саната для віяланчэлі ды фартэпіяна. Жыцьцё Выктара Касэнкі збольшага павязанае з такімі гарадамі як Санкт-Пецярбург, Варшава, Жытомір ды Кіеў. 
## Біяграфія
### Раннія гады і навучаньне
Віктар Касэнка нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і вайскоўца Сьцяпана Сямёнавіча Касэнкі, родам з Херсоншчыны. Маці — Леапольда Ёсіфаўна. Ў сям’і было чацьвера дзяцей, з якіх Віктар быў найменшым. Калі Віктару споўнілася два гады сям’я пераехала ў Варшаву. Тут ён атрымаў першыя музычныя ўражваньні. Ягоны бацька сьпяваў а маці добра грала на фартэпіяна. Браты Аляксандар ды Сямён таксама сьпявалі а сястра Марыя навучалася ў Кансерваторыі па класе фартэпіяна. Бацька вельмі любіў украінскія народныя песьні, да яго часта прыходзілі сябры і сяброўкі, сьпявалі ў хоры. Таксама вучылі арыі з опер, вучылі асобныя сцэны. Маці Віктара часам займалася апрацоўкай старажытнай музыкі. Спачатку Віктар пачаў вучыцца фартэпіяна самастойна, падбіраў мелодыі на слых, спрабаваў імправізаваць. Пасьля стаў прыватна браць заняткі цягам двух гадоў ў прафесара Юдыцкага а пасьля ў прафесара Міхалоўскага. Паралельна ён вучыўся ў Варшаўскай гімназіі, а ў 1907 – 1914 гадах — ў Кадэцкім корпусе. Ён ахвотна наведваў музычныя заняткі, сьпяваў ў хоры, арганізаваў дзіцячы аркестр народных інструментаў. Пасьля сканчэньня Кадэцкага корпусу ён рыхтаваўся вучыцца ў Варшаўскай кансерваторыі, але ў сувязі з пачаткам першай сусьветнай вайны ён паехаў ў Пяцярбург і паступіў ў Кансерваторыю там. У Пецярбургскай Кансерваторыі яго залічылі да двух факультэтаў: фартэпіяна (ў клясу І. Міклашэўскай) і тэарэтыка-кампазытарскі (кляса М. Сакалова). Інструмэнтоўку ён вывучае ў М. Штайнбэрга а дырыжорскую практыку — ў М. Чарапніна, заняткі па кампазыцыі бярэ ў Аляксандра Глазунова. Навучаньне ў Кансерваторыі Касэнка паядноўваў з працай канцэртмейстарам ў Марыінскім тэатры. Менавіта ў гэты перыяд зьяўляюцца першыя ягоныя вакальныя творы.

### Жытомірскі пэрыяд
Ў 1918 годзе, пасьля сканчэньня Пецярбургскай Кансэрваторыі, Касэнка пераяжджае ў Жытомір. Тут ён ажаніўся з Ангелінай Канэп. Яго любоў і глыбокае захапленне ёй былі настолькі моцнымі, што ён амаль штодня пісаў ёй лісты і вельмі засмучаўся, калі па якой-небудзь прычыне яна не магла адказаць яму так хутка, як ён жадаў. Творы, створаныя паміж 1919 і 1924 гадамі, прасякнутыя глыбокімі лірычнымі пачуццямі, таму ён прысвяціў ёй амаль усю сваю творчасць.   Ён пачаў выкладаць фартэпіяна ды тэорыю музыкі ў Музычным тэхнікуме, а пазней стаў дырэктарам Жытомірскай музычнай школы. У верасні 1922 года Косенка даў свой першы канцэрт, на якім прысутнічалі яго сям’я і блізкія сябры. У наступным годзе ён адправіўся ў Маскву, каб сустрэцца з кампазітарамі і музыкамі. Да гэтага часу Расійская асацыяцыя пралетарскіх музыкаў дазволіла апублікаваць яго першыя фартэпіянныя творы. Перыяд, які Касэнка правёў у Жытоміры, быў адным з самых плённых у яго музычнай кар’еры, бо менавіта тут ён удасканаліў свой уласны мастацкі стыль у інструментальнай, вакальнай і камернай музыцы — жанрах, у якіх ён быў вельмі актыўны ў той час. Тут ён стварыў вялікую колькасць фартэпіянных п’ес, больш за дваццаць рамансаў, санаты для скрыпкі і віяланчэлі, творы для дзяцей, а таксама музыку да спектакляў. Ён таксама актыўна ўдзельнічаў у розных музычных ініцыятывах, такіх як стварэньне музычнага таварыства, канцэртныя выступы, арганізацыя свайго фартэпіяннага камернага трыа, вакальных квартэтаў і нават сімфанічнага аркестра. Акрамя таго, ён суправаджаў розныя ансамблі ў музычным жыцці горада. Агалум ў Жытомры ён пражыў 10 гадоў і гэта быў вельмі прадуктыўны пэрыяд ягонай творчасьці. Ён пачаў выступаць як віртуоз-піяніст на сольных канцэртах і стварыў фартэпіяннае трыа разам са скрыпачом Уладзімірам Скараходам і віяланчэлістам Васілём Каламойцавым.

У 1927 годзе Косенка быў запрошаны Асацыяцыяй пралетарскіх музыкаў УССР для выступу ў Харкаве, які тады быў сталіцай УССР. Гэтая ж асацыяцыя зноў запрасіла яго ў 1928 і 1929 гадах. Касэнка пачаў канцэртную дзейнасьць у Харкаве, Кіеве, Дняпры, Луганску і іншых гарадах. У яго канцэртных праграмах гучалі творы ўкраінскіх кампазітараў Барыса Лятошынскага, Лэўка Рэвуцкага і Піліпа Казіцкага.

### Кіеўскі пэрыяд
Касэнка пераехаў ў Кіеў ў 1929 годзе, дзе яму запрапанавалі месца ў Інстытуце музыкі і тэатра імя Міколы Лысенкі ў якасці камернага музыканта і музычнага аналітыка, а ў 1932 годзе яго павысілі да прафесара музыкі. Касенка першапачаткова выкладаў курсы па фартэпіяна і камернаму ансамблю, а праз год пачаў таксама весьці спецыялізаваны курс аналізу музычных форм як на гістарычна-тэарэтычным, так і на кампазытарскім факультэтах. Пазней школа была рэарганізаваная, музычныя курсы былі перанесены ў Кіеўскую кансерваторыю, дзе ён выкладаў з 1934 па 1937 гады, у той час як астатняя частка школы ператварылася ў Нацыянальны ўніверсітэт тэатра, кіно і тэлебачаньня. Аднак нават у гэты перыяд ён не пакідаў сваёй дзейнасьці як піяніста і кампазытара, якую вельмі любіў. Яго часта запрашалі ў якасьці члена журы на конкурсы музычнага выканання як вядомага інтэрпрэтатара і аўтарытэтнага педагога. Сярод такіх паездак былі Масква ў 1931 годзе, Харкаў у 1933 годзе і Пецярбург у 1934 годзе. Гэты час стаў перыядам творчай сталасьці Касэнкі, які ўжо меў значную вагу ў музычным сьвеце Савецкага Саюза. Яго творчасць пачала ўключаць новыя жанры, у прыватнасьці, ён стварыў "Гераічную уверцюру" для сымфанічнай аркестры. Таксама Касэнка аранжыраваў украінскія народныя песьні, і ў 1936 годзе з ягоным удзелам была выдадзена першы зборнік савецкіх народных песняў. Ў 1938 годзе кампазітар нарэшце атрымаў ўласнае жыльлё па сучаснай вуліцы Міхайла Кацюбінскага ў Кіеве. Тут ён правёў свае апошнія месяцы. Кастэнка пакутваў ад раку ныркі. 

Кампазытар памёр 3 кастрычніка 1938 году. Пахаваны на Байкавых могілках. Там жа ўсталяваны і помнік аўтарства Леаніда Шэрвуда. 

## Творчасьць
Творы Касэнкі адносяць да неаклясыцызму. Ягоныя кампазыцыі апісваюцца як запамінальныя, але не заўсёды прадказальныя. Аднак некаторыя крытыкі адзначаюць недахоп глыбіні ў ягоных творах. Гэтае пытаньне з'яўляецца спрэчным. Так, яго фартэпіянавая соната Op. 14 часам параўноўваецца з працамі Аляксандра Скрабіна.

## Ушанаваньне памяці

Ў Жытоміры ў гонар Касэнкі названы фахавы каледж. Таксама ў Кіеве і Жытоміры ёсьць вуліцы названыя ў гонар музыкі. Імя Віктара Касэнкі мае так сама кіеўская дзіцячая музычная школа №3. З Кіеве на вуліцы Міхаіла Кацюбінскага (гістарычны назоў — Цімафееўская) дзейнічае музэй-кватэра Віктара Касэнкі, дзе кампазітар правёў апошнія месяцы свайго жыцьця. Спачатку пра музей клапацілася жонка Віктара Касэнкі, Ангельна Ўладзімераўна Канэп-Касэнка. Падчас нямецка-савецкай вайны, ў 1941-1944 гадах музей не працаваў. Ў 1964 атрымаў статус народнага, а ў 2007 — дзяржаўнага. Ў 2009 годзе, паводле рашэньня Кіеўскай гарадзкой Рады, музэй-кватэра Віктара Касэнкі стаў філіяй музэю тэатральнага, музычнага ды кінематаграфічнага мастацтва Ўкраіны. Ў музэі захоўваецца фотаархіў, асабістыя рэчы, рукопісы кампазытара. На Бакавых могілках, дзе пахаваны кампазытар, ўсталяваны помнік аўтарства Леаніда Шэрвуда. 

У 2001 годзе Міністэрства культуры Ўкраіны стварыла прэмію імя Віктара Касэнкі. Яе атрымоўваюць кампазытары за выбітныя дасягненьні ў галіне прафесійнай кампазытарскай творчасьці для дзяцей ды падлеткаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ноты твораў Віктара Касэнкі на бачыне imslp.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 23 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1938 годзе
Катэгорыя:Памерлі 3 кастрычніка
Катэгорыя:Украінскія піяністы
Катэгорыя:Украінскія кампазытары