Саюз беларускай моладзі

**Саю́з белару́скае мо́ладзі** (*СБМ*) — моладзевая арганізацыя на акупаванай Нямеччанай тэрыторыі ў Другую сусьветную вайну. Арганізацыя мела добраахвотніцкі характар.

Друкаванымі органамі былі часопіс «Жыве Беларусь!» і газэта «Юнацкі покліч».

## Гісторыя
Створаны 22 ліпеня 1943 году паводле ініцыятывы нямецкіх уладаў на ўзор саюзу гітлераўскае моладзі (Гітлер-югенд) паводле загаду генэральнага сакратара генэральнай акругі «Беларусь» Вільгельма Кубэ.

СБМ павінен быў аб’ядноўваць беларускую моладзь ва ўзросьце 10—20 гадоў. За чэрвень 1943 — ліпень 1944 гг. на акупаванай тэрыторыі Беларусі было падрыхтавана каля 1500 функцыянэраў малодшага, сярэдняга й найвышэйшага зьвяна СБМ. На 1 ліпеня 1944 году адзінкі СБМ былі створаныя ў 16 акругах і больш як 60 паветах, у іх налічвалася больш за 12,6 тыс. чалавек, зь якіх 3,5 тыс. былі аб’яднаныя ў працоўную групу СБМ «Германія» і працавалі на вайсковых прадпрыемствах Трэцяга Райху. Сябры саюзу прыцягвалі да ваенна-будаўнічых і гаспадарчых працаў на акупаванай тэрыторыі Беларусі.

У чэрвені 1944 году, напярэдадні наступу Чырвонай Арміі, у Нямеччыну выехалі амаль 5000 сяброў СБМ, якія добраахвотна запісаліся ў дапаможную службу Люфтвафэ. Некаторыя радавыя сябры перайшлі на бок савецкіх партызанаў, частка актыўных сяброў (каля 3 тыс. чалавек) пакінулі Беларусь разам зь нямецкім войскам, якое адступала, частка прыняла ўдзел у антысавецкім супраціве. Дзейнасьць СБМ працягвалася да вясны 1945 году на тэрыторыі Нямеччыны. За ўдзел у СБМ пасьля вайны ў СССР судзілі як за здраду Радзіме, садзейнічаньне акупантам і іншае.

У 1948–1949 гадах, па ўказаньні чэкістаў БССР польскія органы бясьпекі пачалі вышукваць, арыштоўваць і дэпартаваць у СССР дзеячаў СБМ і іншых беларускіх арганізацыяў, якія пасьля вайны апынуліся ў Польшчы
.

## Кіраўніцтва
Саюз беларускай моладзі дзейнічаў пад кантолем аддзелу моладзі Генэральнага сакратарыяту «Беларусь» і спэцслужбаў.

Найвышэйшым органам СБМ быў Кіраўнічы штаб на чале зь Міхасём Ганьком (мужчыны) і Надзеяй Абрамавай (жанчыны). Штаб месьціўся ў Менску, зь ліпеня 1944 году — у Бэрліне; падпарадкоўваўся Беларускай цэнтральнай радзе.

Службовыя ступені вышэйшых кіраўнікоў СБМ выглядаюць наступным чынам:

* Падправаднік, падправаднічка;
* Праваднік, праваднічка;
* Старшы праваднік, старшая праваднічка.

### Акруговыя кіраўнікі моладзі
На жнівень 1943 году акруговае кіраўніцтва СБМ выглядала наступным чынам:

* Акруга «Менск-горад» — кіраўнік Фёдар Каплуноў;
* Акруга «Менск» — кіраўнік Сяргей Бузак;
* Акруга «Баранавічы» — кіраўнік Шпак;
* Акруга «Слонім» — кіраўнік Барыс Суравы;
* Акруга «Ліда» — кіраўнік Максім Бабкоў;
* Акруга «Наваградак» — кіраўнік Мікіта Каляда (пазьней — Іван Жамойцін);
* Акруга «Глыбокае» — кіраўнік Яўген Мацюшонак;
* Акруга «Ганцавічы» — кіраўнік Барыс Дзячкоўскі;
* Акруга «Вялейка» — кіраўнік Сьценьнік;
* Акруга «Слуцак» — кіраўнік Манько.

## Арганізацыя
Сябры СБМ падзяляліся на тры суполкі:

* ад 10 да 14 год: малодшыя юнакі, малодшыя юначкі;
* ад 15 да 18 год: юнакі, юначкі;
* ад 19 да 20 год: старшыя юнакі, старшыя юначкі.

Адзінкі СБМ складаліся з моладзі аднаго роду й суполкі веку. Яны выглядаюць наступным чынам:

## Заўвагі


## Крыніцы

## Літаратура

* . Архіўная копія;
* . Архіўная копія
* Рудак А., Вайна пасля вайны // Наша гісторыя, №2, 2018, с. 32-35. 

## Вонкавыя спасылкі

* Жыве Беларусь! — архіў афіцыйнага часапісу арганізацыі
* Ц. Клыкоўская — Саюз беларускай моладзі — вяртаньне з забыцьця
* Ю. Туронак — Саюз беларускай моладзі ў Нямеччыне
* Л. Юрэвіч — Вырваныя бачыны. Да гісторыі Саюзу беларускае моладзі
* Саюз беларускай моладзі // Беларускі нацыяналізм: Даведнік. Менск: Голас Краю, 2001


Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Моладзевыя арганізацыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1943 годзе
Катэгорыя:Ліпень 1943 году
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1944 годзе