open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арганізацыя чарнаморскага эканамічнага супрацоўніцтва

**Арганізацыя чарнаморскага эканамічнага супрацоўніцтва** — міжурадавая арганізацыя, якая аб’ядноўвае 12 дзяржаваў Прычарнамор’я і Паўднёвых Балканаў. АЧЭС заснавана 1 траўня 1999 на падставе Дамовы пра чарнаморскае эканамічнае супрацоўніцтва ад 25 чэрвеня 1992. Штаб-кватэра арганізацыі разьмешчана ў Стамбуле.

## Склад
**Удзельнікі**
*  Азэрбайджан
*  Альбанія
*  Армэнія
*  Баўгарыя
*  Грузія
*  Грэцыя
*  Малдова
*  Расея
*  Румынія
*  Сэрбія
*  Турэччына
*  Украіна

**Назіральнікі**
*  Аўстрыя
*  Беларусь
*  ЗША
*  Ізраіль
*  Італія
*  Нямеччына
*  Польшча
*  Славаччына
*  Туніс
*  Францыя
*  Харватыя
*  Чэхія
*  Эгіпет

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт АЧЭС

Катэгорыя:Міжнародныя эканамічныя арганізацыі
Кутнявічы

**Кутняві́чы** (таксама — *Кутне́вічы*) — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лінаўскага сельсавету. Знаходзіцца за 13 км на паўднёвы ўсход ад Пружанаў, 10 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Байкоўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні, 172 дзесяціны. На пачатку XX стагодзьдзя 164 жыхары.

За польскім часам — сьпярша ў гміне Байкі, а з 22 студзеня 1926 — у гміне Малеч Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у Бакунскім сельсавеце Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці БССР. Паводле перапісу 1959 року 245 жыхароў; у 1970 — 185 жыхароў.

Рашэньнем Берасьцейскага абласнога савету дэпутатаў №190 18 лістапада 2005 року Бакунскі сельсавет скасаваны, яго вёскі ўлучаныя ў склад Лінаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 55 жыхароў
* 2005 год — 43 жыхары, 17 двароў
* 2010 год — 51 жыхар

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Чахец — Кутнявічы і  Аранчыцы — Бакуны — Вінец.

## Турыстычная інфармацыя
* Прысядзібны парк «Байкі» (XIX стагодзьдзе)
* Братэрская магіла (1941—1944) 50 савецкіх жаўнераў і партызанаў, абэліск (1946)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
*  

Катэгорыя:Лінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
DVD

**DVD** — фармат аптычных дыскаў, створаны Philips, «Соні», Toshiba і Panasonic у 1995 годзе. Маючы тыя ж памеры, што і кампакт-дыск, DVD можа ўтрымліваць значна болей інфармацыі.

На рынку існуюць DVD-дыскі розных відаў. Найбольш распаўсюджаныя папярэдне запісаныя DVD-дыскі — DVD-ROM, якія штампуюцца ў вялікіх аб’ёмах паводле арыгінальнай матрыцы. Для аднаразовага запісу існуюць два фарматы: DVD-R і DVD+R. Перазапісвальныя DVD (DVD-RW, DVD+RW, DVD-RAM) можна запісваць і сьціраць шматразова.

DVD-Video, спажывецкі фармат лічбавага відэа, выкарыстоўвае DVD-дыскі ў якасьці носьбіту. DVD-дыскі выкарыстоўваюцца і ў аналягічным аўдыё-фармаце DVD-Audio. Таксама DVD-дыскі, як і CD, могуць утрымліваць звычайныя лічбавыя зьвесткі для выкарыстаньня ў кампутары.


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Побытавая электроніка
Луначарскі сельсавет

**Лунача́рскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Луначарскае.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Валынецкага раёну Полацкай акругі. 9 сакавіка 1929 году раён перайменаваны ў Боркавіцкі. 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Дрысенскага раёну Полацкай акругі (з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай).

22 сьнежня 1960 году сельсавет скасаваны.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 32

## Літаратура
*  С. 60, 214
*  С. 304
*  С. 232

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1960 годзе
Фіна-валжанскія мовы

**Фі́на-валжанскія мовы** — ґрупа роднасных моваў у складзе фіна-вугорскае галіны ўральскае моўнае сям'і, на якіх размаўляюць фіна-волскія народы, што пражываюць у Паволжы (носьбіты непасрэдна фіна-валжанскіх моваў), побач з Балтыйскім морам і ў прыватнасьці на ўзьбярэжжы Батнічнага заліву (носьбіты прыбалтыйска-фінскіх моваў) і Паўночнага Ледавітага акіяну (носьбіты саамскіх моваў).
ВПС Вааса

**ВПС** () — фінскі футбольны клюб з гораду Ваасы. Заснаваны ў 1924 годзе. Двухразовы чэмпіён Фінляндыі (1945, 1948), фіналіст Кубка Фінляндыі (1972).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вааса
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
АКСМ-100

**АКСМ-100** — двухвосевы тралейбус вытворчасьці Менскага заводу «Белкамунмаш» з рэастатна-кантактарнай сыстэмай кіраваньня пускам цягавага рухавіка. Выпускаўся ў 1993—1994 гадах на аснове тралейбуса ЗІУ-682, уніфікаваны зь ім практычна ўсімі вузламі і мае вельмі блізкае вонкавае падабенства. Стандартнай кампаноўкі машын не існавала. Выпускаліся машыны як практычна якія капіявалі **[[ЗІУ-682]]У** з электрычным прывадам дзьвярэй, так і нейкая сумесь **ЗІУ-682В013** і **ЗІУ-682Г** з пнэўматычным прывадам дзьвярэй. Аснова кузаву мае рамную канструкцыю з адкрытага профіля (швэлера). Вядучыя масты ўсталёўваліся тыя ж, што і на грузавіках МАЗ-500.

Ужо неўзабаве завод «Белкамунмаш» працягнуў канструктарскія распрацоўкі і ў 1994 годзе пачаў выпуск удасканаленай мадэлі АКСМ-101, дзе скарыстана вынясеньне на дах пуска-тармазных і шунтовых супраціваў і групавога рэастатнага кантралёру.

Катэгорыя:Тралейбусы Белкамунмашу
АКСМ-101

**АКСМ-101** — двухвосевы тралейбус вытворчасьці менскага заводу «Белкамунмаш» з рэастатна-кантактарнай сыстэмай кіраваньня пускам цягавым рухавіком. Зьяўляецца наступнай распрацоўкай тралейбуса **[[АКСМ-100]]**. Тралейбусы маюць рамную канструкцыю з адкрытага профілю (швэлера). У адрозьненьне ад свайго папярэдніка АКСМ-100 ва ўсіх АКСМ-101 пуска-тармазныя і шунтовыя супрацівы і групавы рэастатны кантралёр усталяваныя на даху, а кампаноўка прыведзена да адзінага стандарту (пнэўматычны прывад дзьвярэй, разьмяшчэньне кабіны кіроўцы зьяўляецца копіяй **[[ЗІУ-682]]Г00**).

## Мадыфікацыі
Выпускалася некалькі мадыфікацыяў:
* **АКСМ-101** выпускалася ў 1994—1997 гадах. Для сілкаваньня нізкавольтных ланцугоў выкарыстоўваецца дапаможны рухавік-генэратар.
* **АКСМ-101А** — выпускалася ў 1996—1999 гадах. Пярэдні мост звычайны. 
* **АКСМ-101М** — выпускалася ў 1996—2002 гадах. Ужыты пярэдні мост «СУПЭРМАЗ», зьменена мацаваньне цягавага рухавіка.
* **АКСМ-101ПС** — выпускалася ў 1997—2003 гадах. Адрозьненьне ад мадэлі 101М — для сілкаваньня нізкавольтных ланцугоў замест дапаможнага рухавік-генэратару выкарыстоўваецца статычны пераўтваральнік на 24В. У адрозьненьне ад іншых АКСМ 101 у ПС квадратныя фары, як у БКМ 201.

## Вонкавыя спасылкі
* Фота АКСМ-101 у Гомлі

Катэгорыя:Тралейбусы Белкамунмашу
Мілітарызм

**Мілітары́зм** (, ад  — вайсковы) — дзяржаўная ідэалёгія, скіраваная на апраўданьне палітыкі няспыннага нарошчваньня вайсковай моцы дзяржавы і адначасова дапушчальнасьці выкарыстаньня вайсковае сілы пры вырашэньні міжнародных і ўнутраных канфліктаў. Мілітарызму ўласьцівая гонка ўзбраеньняў, узрост вайсковых расходаў дзяржаўнага бюджэту, нарошчваньне вайсковай прысутнасьці з палітычнымі мэтамі за мяжой, вайсковае ўмяшальніцтва ў справы іншых сувэрэнных дзяржаваў (як з боку дзяржаваў-агрэсараў, так і з боку вайскова-палітычных блёкаў), узмацненьне ўплыву вайскова-прамысловага комплексу ў эканоміцы краіны і ейнай зьнешняй і ўнутранай палітыцы, і, часьцяком, як наступства — узрост зьяваў унутранай эканамічнай крызы, што выражаецца ва ўзбагачэньні прывілеяванай вайскова-палітычнай эліты краіны, таксама ў зьбядненьні бюджэтных рэсурсаў, падзеньні ўнутраных эканамічных паказьнікаў. Аднак пад уплывам гонкі ўзбраеньняў заўважаецца навукова-тэхнічнае разьвіцьцё, ухваляецца спорт, масавая вайсковая падрыхтоўка.

Катэгорыя:Палітычныя тэорыі
Катэгорыя:Вайсковая сацыялёгія
Катэгорыя:Вайсковая стратэгія
Замежная палітыка

**Заме́жная палі́тыка** — агульны курс дзяржавы ў міжнародных справах. Замежная палітыка рэгулюе дачыненьні гэтай дзяржавы зь іншымі дзяржавамі і народамі ў адпаведнасьці зь яе прынцыпамі й мэтамі, дасягальнымі ўжываньнем розных сродкаў і мэтадаў. Найважнейшы сродак замежнае палітыкі — дыпляматыя.

Замежная палітыка непарыўна зьвязаная з унутранай палітыкаю дзяржавы.

Галоўнае замежнапалітычнае ведамства дзяржавы — унутрыдзяржаўны орган замежных зносін, які ажыцьцяўляе практычную дзейнасьць у правядзеньні замежнай палітыкі дзяржавы, — у шматлікіх краінах называецца міністэрствам замежных справаў і ўзначальваецца міністрам замежных справаў.

У ЗША гэтае ведамства называецца дзяржаўным дэпартамэнтам і ўзначальваецца дзяржаўным сакратаром ЗША; у Францыі — міністэрствам замежных зносін, у Швайцарыі — палітычным дэпартамэнтам, у Аргентыне — міністэрствам замежных зносін і культу, і г. д.
Сядзібна-паркавы комплекс Ляжэнскіх

**Сядзі́бна-па́ркавы ко́мплекс Ляжэ́нскіх** — былая сядзіба ў вёсцы Аранчыцы (цяпер у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі).

## Мінуўшчына
Першую сядзібу збудавалі ў 1560 року тагачасныя ўладальнікі Аранскія, ад якіх атрымала назву вёска Аранчыцы. Пазьней маёнтак перайшоў да Іжыцкіх, а пасьля ў якасьці пасагу панны Дэрамэр дастаўся Ігнацыю Ляжэнскаму, афіцэру паўстаньня Касьцюшкі. Магіла Юзэфы Ляжэнскай (у дзявоцтве Дэрамэр) дагэтуль знаходзіцца на каталіцкіх могілках Пружаны.

Па Ігнацыі Ляжэнскім уласьнікамі маёнтку і двару ў Аранчыцах былі:
* Фэрдынанд Ляжэнскі (1794—1858), пахаваны ў Пружане
* Баляслаў Ляжэнскі (†1917)
* Павал Ляжэнскі (1880—1945), апошні ўласьнік Аранчыц, дзед польскага пісьменьніка Цэзарыя Ляжэнскага

Па прыходзе бальшавікоў у 1939 року маёнтак быў разрабаваны. У 1943 року двор быў падпалены партызанскім аддзелам Арміі Краёвай пад даводзтвам капітана Войцеха Зьбілюта () ў часе сутычкі зь немцамі і згарэў дашчэнту.

## Апісаньне
Двор у Аранчыцах быў простакутны, 20×7 м. Дах гонтавы. З адваротнага боку хаты знаходзілася адкрытая вэранда. Ганак падтрымлівалі 4 мураваныя калёны.

Маёнтак меў 2 стайні, каменны і драўляны хлявы, кароўнік, стадолу, хату на 4 сям’і, флігель.

Сядзібу атачаў парк плошчай 200×300 м з рыбнымі ставамі, пляжам і двума алеямі.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сядзібы Пружанскага раёну
Катэгорыя:Ляжэнскія
Катэгорыя:Аранчыцы
Крымскія татары

**Кры́мскія тата́ры**, **крымцы** — цюркамоўная нацыя, якая жыве на паўвостраве Крым. Размаўляюць на крымскататарскай мове. Этнагенэз крымскіх татар праходзіў незалежна ад волскіх татараў.

## Расьсяленьне
Пражываюць у асноўным у Крыме (каля 253 тыс. у 2001 г) і прылеглых раёнах кантынэнтальнай Украіны, а таксама ў Турцыі, Румыніі (20,3 тыс. у 2011 годзе), Узбэкістане (90 тыс., ацэнкі ад 10 тыс. у 2000 г. да 100 тыс.), Расеі (2449 у 2010 г., у асноўным у Краснадарскім краі), Баўгарыі (3 тыс.).

## Гісторыя

### Этнагенэз
Крымскія татары сфармаваліся як народ у Крыме і зьяўляюцца нашчадкамі розных народаў. Яны мігравалі на тэрыторыю паўвострава. Асноўныя этнічныя групы, якія засялялі ў розныя часы Крым і якія прынялі ўдзел у фармаваньні крымскага народу — гэта таўры, скіфы, сарматы, аланы, булгары (протабаўгары), грэкі, готы, хазары, печанегі, полаўцы, італьянцы, чаркесы, малаазійскія туркі.

Іслам стаў актыўна распаўсюджвацца ў Крыме пасьля прыняцьця яго Узбэк-ханам у якасьці дзяржаўнай рэлігіі.

У выніку перавагу на тэрыторыі паўвострава атрымала імя «татары», пачаліся працэсы асіміляцыі і кансалідацыі стракатага этнічнага канглямэрату ў адзіную крымскую нацыю. На працягу некалькіх стагодзьдзяў склалася сучаснае нацыянальнае аблічча крымскіх татараў і крымскататарская мова на аснове палавецкай мовы.

### Пасьля 1917 году
Пасьля качтрычніцкага перавароту 1917 году пачалі дзейнічаць палітычныя грамады крымчакоў. Самаю важнаю стала Народная грамада (1917—1921 гг..), або больш вядомаю была пад назваю «Татарская партыя».

У 1921 годзе была створаная Крымская Аўтаномная Савецкая сацыялістычная рэспубліка нягледзячы на тое, што крымскія татары складалі ў ёй толькі 25 % насельніцтва.

У маі 1944 году кіраўнік СССР Ёсіф Сталін загадаў дэпартаваць 200000 крымскіх татар ва Ўзбэкістан з-за таго, што яны, нібыта, былі нацысцкімі калябарантамі. Паводле афіцыйных зьвестак ураду СССР, у першы год пасьля дэпартацыі 25 % крымскіх татар загінулі. Падлікі саміх крымскіх татар сьведчаць, што загінулі 46 % чалавек.
Паводле перапісу насельніцтва Ўсбэкістану ў 1989 годзе там пражывалі  крымскіх татараў.

## Глядзіце таксама
* Джаніке

## Крыніцы

Катэгорыя:Цюрскія народы
Палінова

**Паліно́ва** — хутар у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 2 км на поўнач ад Пружанаў, 14 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце. Уваходзіць у склад Пружанскага сельсавету.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — фальварак у Дабучынскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. У 1886 року дзейнічалі вінакурня, бровар, цагельня, вятрак і конны млын.

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Пружаны — Казлы.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 жыхары
* 2005 год — 3 жыхары, 2 двары
* 2010 год — 2 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пружанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Якаў Навуменка

**Я́каў Па́ўлавіч Наву́менка** (28 сакавіка 1959, Ворша, Віцебская вобласьць, цяпер Беларусь — 27 жніўня 2012, Севастопаль, Украіна) — вядомы беларускі сьпявак.

## Жыцьцяпіс
У 1976—1977 навучаўся ў Севастопалі ў прыборабудаўнічым інстытуце, які кінуў дзеля сцэны. Навучаўся ў менскай кансэрваторыі, Расейскай акадэміі музыкі імя Гнесіных, дзе ягонымі настаўнікамі былі Ёсіф Кабзон, Леў Лешчанка, Гэлена Веліканава. Яго песьні сьпявалі такія вядомыя калектывы, як ансамблі народнай музыкі «Сьвята» і «Бяседа». З 1986 году працаваў у Беларускай дзяржаўнай філярмоніі. Прынёс на эстраду песьню «Будзем жыць як набяжыць» на словы Алеся Бадака і музыку Ізмаіла Капланава. У 2006 г. выдаў альбом «Хай жа на гэтым сустрэнемся сьвеце перад сустрэчай на тым» зь песьняй «Будзьма» на верш Рыгора Барадуліна. Таксама напісаў музыку для песьні «Колькі год Беларусі» на верш Барадуліна.

У 2011 годзе атрымаў званьне народнага артыста Беларусі. Выступаў сольна і ў складзе Нацыянальнага акадэмічнага народнага аркестра імя Жыновіча. Уваходзіў у склад нацыянальнага аркестру пад кіраўніцтвам Міхаіла Фінбэрга.

У апошнія гады займаўся зборам і пераносам старых запісаў беларускіх песень 1970-х (якіх не было нават у фондах Беларускага радыё) на сучасныя носьбіты.

У жніўні 2012 году адпачываў зь сям’ёю ў Крыме. 19 жніўня прысутнічаў у якасьці гледача на фэстывалі ў Севастопалі. Хацеў падняцца на сцэну, дзе выступаў ягоны сябар. Ахоўнік канцэрту не прапускаў сьпевака і ўрэшце ўжыў сілу. Навуменку праламілі чэрап, а ягонаму сыну зламалі сківіцу. Пасьля 5 дзён у коме сьпявак памёр у мясцовай лякарні.

Паводле іншых зьвестак, ён з сынам слухалі вулічнага скрыпача ў цэнтры Сімфэропалю сярод натоўпу людзей. І ў натоўпе яго двойчы ўдарылі.

## Сям’я
* Жонка Ала Якаўлеўна.
** Сын Ціхан скончыў Інстытут журналістыкі БДУ
** Дачка Вераніка працуе на тэлеканале «Эўранавіны» ў Ліёне (Францыя)
*** 2 унукі

## Літаратура
* 
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фан-сайт
* Песьні он-лайн Якава Навуменкі

Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Народныя артысты Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Памерлі ва Ўкраіне
Дрысенскі сельсавет

**Дры́сенскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Полацкай акругі. Адміністрацыйны цэнтар — места Дрыса.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Дрысенскага раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай вобласьці).

21 жніўня 1925 году сельсавет перайменаваны ў Цястоўскі.

## Літаратура
*  С. 304

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1925 годзе
ВІТ-Джорджыя Тбілісі

«**ВІТ-Джорджыя**» — грузінскі футбольны клюб з гораду Тбілісі. Заснаваны ў 1997 годзе. Двухразовы чэмпіён Грузіі (2004, 2009), уладальнік Кубка Грузіі (2010).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Тбілісі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе
Юта Нагатома

**Юта Нагатома** (;  12 верасьня 1986 году, Сайдзё, Японія) — японскі футбаліст, абаронца клюбу «Токіё» і гулец нацыянальнай зборнай Японіі. Разам са сборнай дамогся перамогі ў Кубку Азіі 2011 году.

## Кар’ера
### «Токіё»
Сваю прафэсійную кар’еру Нагатома пачаў у клюбе «Токіё», за які выступаў на працягу 3,5 сэзону. За «Токіё» Нагатомо гуляў да чэрвеня 2010 году, згуляўшы за яго ў 72 матчах Джэй-лігі.

### «Чэзэна»
У ліпені 2010 году Нагатома на правах арэнды на адзін сэзон перайшоў у «Чэзэну». 28 студзеня 2011 году «Чэзэна» цалкам выкупіла ягоны кантракт за 1,7 мільёну эўра.

### «Інтэрнацыянале»
31 студзеня 2011 году Нагатома на правах арэнды перайшоў у мілянскі «Інтэр». 6 лютага дэбютаваў за «Інтэр» у матчы 24 туру супраць «Ромы», замяніўшы на 75-й хвіліне Вэсьлі Снэйдэра. 6 сакавіка ў матчы 28 тура супраць «Джэноа» забіў свой ​​першы гол у Сэрыі А, выйшаўшы на замену за 13 хвілінаў да канца матчу.

## Міжародная кар’ера
У нацыянальнай зборнай Японіі Юта Нагатома дэбютаваў 24 траўня 2008 году ў матчы супраць зборнай Кот д’Івуару, да гэтага моманту ён правёў у ейным складзе 30 матчаў, у якіх забіў 3 галы. Нагатома прымаў удзел у чэмпіянаце сьвету 2010 году.

## Дасягненьні
### Клюбныя
**Токіё**:
* Уладальнік Кубка Джэй-лігі: 2009

**«Інтэрнацыянале»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2011

«Галатасарай»:
* Чэмпіён Турэччыны: 2018, 2019
* Уладальнік Кубка Турэччыны: 2019
* Уладальнік Супэркубка Турэччыны: 2019

**Японія**
* Пераможца Кубка Азіі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на fifa.com
* Профіль на transfermarkt.co.uk
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Японскія футбалісты
Катэгорыя:Японскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Зрынскі Мостар

«**Зрынскі**» () — басьнійскі футбольны клюб з гораду Мостару. Заснаваны ў 1905 годзе харвацкай моладзьдзю. Такім чынам, клюб стаўся найстарэйшым у Босьніі і Герцагавіне. Па Другой сусьветнай вайне клюб трапіў пад забарону, бо браў удзел у розыгрышах чэмпіянату Харватыі ў ваенны час. Забарона доўжылася ажно па здабыцьцё незалежнасьці Харватыі. Апошнім часам «Зрынскі» мае значныя посьпехі ў айчынным футболе, стала здабываючы тытулы і выступаючы ў эўрапейскіх спаборніцтвах. У розыгрышы Лігі канфэрэнцыяў 2022—2023 гадоў клюб прасунуўся да раўнду плэй-оф, выбіўшы альбанскую «Тырану» і казаскі «Табол». Толькі ў сэрыі пасьляматчавых пэнальці саступілі славацкаму «Словану». Аркамя футбольнай дружыны ў структуру клюба ўваходзяць таксама дружыны па баскетболе, гандболе, у тым ліку жаночыя каманды, а таксама па іншых відах спорту.

## Тытулы
* **[[Чэмпіянат Босьніі і Герцагавіны па футболе|Чэмпіён Босьніі і Герцагавіны]]**: 9
** 2005, 2009, 2014, 2016, 2017, 2018, 2022, 2023, 2025
* **Уладальнік [[Кубак Босьніі і Герцагавіны па футболе|Кубка Босьніі і Герцагавіны]]**: 3
** 2008, 2023, 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мостар
Міхалкі

Назву **Міхалкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Міхалкі — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Міхалкі — пасёлак у Мазырскім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Міхал
* Міхалаў
* Міхалеўшчына
* Міхалёва
* Міхалёў
* Міхалёўка
* Міхалёўцы
* Міхалёўшчына
* Міхалі
* Міхалін
* Міхаліна
* Міхалінава
* Міхалінак
* Міхалінка
* Міхалінкі
* Міхаліно
* Міхалішкі
* Міхалкавічы
* Міхалова
* Міхалоў
* Міхалоўка
* Міхалпольле
* Міхальцы
Брэй Ўондэрэрз

«**Брэй Ўондэрэрз**» () — ірляндзкі футбольны клюб з гораду Брэю. Заснаваны ў 1928 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Ірляндыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Брэй (Ірляндыя)
Міт Ромні

**Ўілард Міт Ромні** (; нарадзіўся 12 сакавіка 1947 году, Дэтройт, ЗША) — амэрыканскі палітык. Кандыдат у прэзыдэнты ЗША на выбарах 2012 году ад Рэспубліканскае партыі. Чалец Царквы Ісуса Хрыста Сьвятых апошніх дзён (мармоны).

## Біяграфія
Пасьля заканчэньня школы Міт Ромні паступіў у Стэнфардзкі унівэрсытэт, дзе правучыўся два сэмэстры. З Стэнфарду Міт адправіўся ў Францыю, дзе займаўся місіянэрскай працай.

Па вяртаньні з Францыі Ромні паступіў ва ўнівэрсытэт Брыгама Янґа, скончыўшы яго ў 1971 годзе з дыплёмам бакаляўра ґуманітарных навук. Пасьля гэтага паступіў у Гарвардзкі ўнівэрсытэт, атрымаўшы ў 1975 годзе ступень доктара права й магістра дзелавога адміністраваньня (MBA).

Зьяўляўся старшынём арґкамітэту зімовай Алімпіяды ў Солт-Лэйк-Сіты 2002 году. Працаваў ґубэрнатарам штату Масачусэтс з 2003 па 2007 гады. Быў адным з прэтэндэнтаў у кандыдаты ў прэзыдэнты ЗША ад Рэспубліканскае партыі на выбарах 2008 году, аднак 7 лютага, пасьля «супэраўторку», зьняў сваю кандыдатуру (на гэты момант ён меў 294 дэлегаты на партыйны зьезд, Макейн — 707 галасоў, Гакабі — 195 галасоў).

Кандыдат у прэзыдэнты ЗША на выбарах 2012 году. Перамог на ўнутрыпартыйным праймэрыз у склад Рэспубліканскай партыі у некалькіх штатах. Па хадзе перадвыбарнай кампаніі адбыўся канфуз, калі камандай Міта Ромні ў траўні быў выпушчаны дармовы мабільны дастасунак для смартфонаў «iPhone» і іншых прыладаў з апэрацыйнай сыстэмай «Apple iOS», якое ўсталёўвае ў перасылальныя малюнкі словы «Амэрыка лепей зь Мітам» з памылкай друку ў выглядзе слова «Amercia», што стала чыньнікам шматлікіх насьмешак у СМІ й інтэрнэце.

Вядомы праз уласныя рэзкія выказваньні ў бок кіруючых рэжымаў Расеі й Кітаю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка сеціва
* Біяґрафія на WhoRunsGov.com
* Біяграфія на National Governors Association
* Фінансавая інфармацыя на OpenSecrets.org
* Навіны й камэнтары пра Ромні на The Guardian
* Працы Міта Ромні ці пра яго на WorldCat

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дэтройце
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мічыгане
Катэгорыя:Чальцы Рэспубліканскай партыі ЗША
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты ЗША
Катэгорыя:Губэрнатары Масачусэтсу
Катэгорыя:Выпускнікі Гарвардзкага ўнівэрсытэту
Марвэн Мартэн

**Марвэн Мартэн** (;  10 студзеня 1988 году, Парыж, Францыя) — колішні францускі футбаліст, паўабаронца. У 2011—2012 гадах выступаў за нацыянальную зборную Францыі.

## Кар’ера
### «Сашо»
Мартэн пачаў сваю футбольную кар’еру ў адным з малавядомых клюбаў Парыжу — «Манруж 92». У 2004 годзе ён трапіў у юнацкую акадэмію футбольнага клюбу «Сашо», зь якім у далейшым падпісаў і свой ​​першы прафэсійны кантракт.

Мартэн гуляў за асноўны склад «Сашо» з сэзону 2008—2009 гадоў. Дэбютаваў у Лізе 1 30 жніўня 2008 году ў прайграным зь лікам 1:2 выязным матчы супраць «Марсэлю». 13 траўня 2009 году Мартэн забіў першы ў сваёй кар’еры гол у браму «Манака».

Паводле вынікаў чэмпіянату Францыі 2010—2011 гадоў Мартэн з 17 галявымі перадачамі ўзначаліў сьпіс найлепшых асыстэнтаў турніру.

### «Ліль»
20 чэрвеня 2012 году францускі клюб «Ліль» пацьвердзіў на сваім сайце, што Мартэн далучыўся да клюбу пасьля ўзгадненьня пяцігадовага кантракту. Трансфэрны кошт быў нераскрыты.

## Міжнародная кар’ера
6 чэрвеня 2011 году Мартэн дэбютаваў у складзе зборнай Францыі. Ён выйшаў на замену на 76 хвіліне матчу супраць зборнай Украіны й адзначыўся двума забітымі галамі ў браму Андрэя Пятава.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Сашо»
* Профіль на сайце LFP.fr.
* Профіль на сайце transfermarkt.at

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Мікалай Жукавец

**Мікала́й Жукаве́ц** ( 13 жніўня 1986, Менск) — беларускі яхтсмэн.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2008 году

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі RS:X, дзе па 10 гонках заняў 27 месца і ня трапіў у фінал.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія яхтсмэны
Катэгорыя:Беларускія яхтсмэны і яхтсмэнкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Яхтсмэны і яхтсмэнкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Яхтсмэны і яхтсмэнкі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Тацяна Драздоўская

**Тацяна Драздоўская** (нарарадзілася 6 сьнежня 1978 году, Менск) — беларуская яхтсмэнка. Чэмпіёнка сьвету 2007 году. Чэмпіёнка Эўропы 2015 году. Уладальніца Кубка Эўропы (2011, 2012). Пераможца Кільскай рэгаты.

## Біяграфія
Пачынала займацца плаваньнем, у ветразевы спорт перайшла ў 14 гадоў. Скончыла Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт фізычнай культуры. Прымала ўдзел ў летніх Алімпійскіх гульнях 2000, 2004, 2008 і 2012 гадоў.

Удзельнца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі Лазэр-Радыял, дзе па 10 гонках заняла 15 месца і ня трапіла ў фінал.

На Алімпійскіх гульнях 2016 году ў катэгорыі Лазэр-Радыял заняла 19 месца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тацьцяна Драздоўская: Сьцяг незалежнасьці — бел-чырвона-белы

Катэгорыя:Беларускія яхтсмэны
Катэгорыя:Беларускія яхтсмэны на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Яхтсмэны на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году
Катэгорыя:Яхтсмэны на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Яхтсмэны на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Яхтсмэны на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Яхтсмэны на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Дзьмітры Касьпяровіч

**Дзьмітры Касьпяровіч** (нарадзіўся 15 кастрычніка 1977, Менск) — беларускі гімнаст.

Чэмпіён сьвету 2001 году (у камандзе), срэбны прызэр ЧС-2006 (апорны скачок), срэбны прызэр ЧС-1997 (у камандзе), бронзавы прызэр ЧС-1999 (у камандзе), ЧС-2010 (апорны скачок), чэмпіён Эўропы 2002 году (апорны скачок), срэбны прызэр ЧЭ-2008 (апорны скачок).

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў кваліфікацыі на асобных снарадах і ў шматборстве, дзе ў апорным скачку заняў 9-е месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія гімнасты і гімнасткі
Катэгорыя:Беларускія гімнасты і гімнасткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гімнасты і гімнасткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Настасься Марачкоўская

**Настасься Марачкоўская** (нарадзілася 19 верасьня 1990, Менск) — беларуская гімнастка.

Бронзавы прызэр этапу Кубку сьвету 2007 году ў апорным скачку.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў кваліфікацыі на асобных снарадах, дзе ў выступе ня бервяне заняла 35-е месца, а ў апорным скачку — 10-е.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія гімнасты і гімнасткі
Катэгорыя:Беларускія гімнасты і гімнасткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гімнасты і гімнасткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Меліціна Станюта

**Меліціна Станю́та** (нарадзілася 15 лістапада 1993 году, Менск) — беларуская гімнастка.

Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету 2009 году ў практыкаваньнях з абручом. Бронзавы прызэр ЧС-2010 у шматборстве ўпершыню ў гісторыі выступленьняў беларускіх гімнастак. Бронзавы прызэр чэмпіянату Эўропы 2011 году ў практыкаваньнях са скалкаю. Шматразовы прызэр ЧС і ЧЭ ў камандным турніры.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў асабістым шматборстве, дзе ў кваліфікацыі заняла 12 месца і ў фінал ня трапіла. На Алімпійскіх гульнях 2016 году заняла 5 месца ў шматборстве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія мастацкія гімнасткі
Катэгорыя:Беларускія гімнасты і гімнасткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гімнасты і гімнасткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Гімнасты і гімнасткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Беларусі
Дзямянчыцы

**Дзямя́нчыцы** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 200 м на поўдзень ад аўтадарогі Слонім&nbsp;—&nbsp;Высокае (), за 200 м на ўсход ад левага берагу ракі Лясной, за 20 км на паўднёвы захад ад Камянцу, за 27 км на поўнач ад Берасьця, за 15 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Лышчыцы на лініі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Беласток. Уваходзіць у Відамлянскі сельсавет.

## Гісторыя
* XVI ст.: вёска ў Берасьцейскім павеце ВКЛ.
* 1795: у складзе Расейскай імпэрыі. 
* 2-я палова XIX ст.: вёска ў Турнаўскай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні, адносілася да маёнтку Дзямянчыцы, уласнасьць памешчыцы Баяроўскай.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі ў вёсцы 402 рэвіскія душы.
* 1905: 826 жыхароў.
* 1921: у складзе Турнаўскай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.
* 1939: у складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: вёска ў Турнаўскім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, 166 двароў, 620 жыхароў.
* 1949: арганізаваны калгас «Сталінскі шлях».
* 1954: у Ратайчыцкім сельсавеце.
* 1960: 297 жыхароў.
* 1961: у калгасе «Радзіма».
* 1970: 239 жыхароў.
* 2006: у Відамлянскім сельсавеце.

## Насельніцтва
* 2010 год — 32 жыхары
* 2005 год — 58 жыхароў, 29 двароў
* 1999 год — 72 жыхары

## Інфраструктура
У складзе ААТ «Агра-Турна». Працуе крама.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;44—45.

Катэгорыя:Відамлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Сухарукаўскі сельсавет

**Сухару́каўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асьвейскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сухарукава.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Асьвейскага раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай вобласьці).

У 1958 годзе сельсавет перайменаваны ў Відоцкі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 20

## Літаратура
*  С. 204
*  С. 235

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асьвейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1958 годзе
Крымінальнае чытво

«**Крыміна́льнае чытво́**» () — фільм рэжысэра Квэнтына Тарантына.

## Агучваньне на беларускай мове
Стужка была перакладзена і агучана па-беларуску ініцыятывай «Беларускі гальфстрым» у 2008 годзе. Ініцыятарам дубляжу выступіў Франак Вячорка, рэжысэрам — Аляксандар Памідораў. Пераклад зрабіў Макс Шчур, а рэдактарамі выступілі Юрась Бушлякоў, Вінцук Вячорка й Пятро Садоўскі.

## Зьмест
Фільм складаецца зь некалькіх навэлаў, якія аб’яднаныя агульным сюжэтам і паказаныя не ў храналягічным парадку. У адной зь іх бандыты Джулз і Вінсэнт адпраўляюцца за валізкай свайго боса Марсэласа Ўолеса. У іншай — Вінсэнт ідзе на спатканьне з жонкай Марсэласа. У трэцяй баксэр Бутч падманвае Марсэласа і выйгравае дагаварны бой, у чацьвертай парачка рабаўнікоў спрабуе абрабаваць наведвальнікаў у кафэ, у якім абедаюць Вінсэнт і Джулз. Ва ўсіх гэтых навэлах іх героі пападаюць у розныя незвычайныя сытуацыі і пераплятаюцца паміж сабой складанымі асабістымі сувязямі.

## Акторы
* Джон Траволта — *Вінсэнт Вэга*
* Сэм’юэл Л. Джэксан — *Джулз Ўінфілд*
* Ума Турман — *Мія Ўолес*
* Брус Ўіліс — *Буч Куліч*
* Тым Рот (ў перакладзе агучваў Лявон Вольскі)
*  — *Ўінстан Вульф*

## Узнагароды
* Залатая пальмавая галіна фэсту ў Канах

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Крымінальнае чытво на Кінакіпа
* Крымінальнае чытво // Сеціўная крама «Прастора»

Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Квэнтына Тарантына
Катэгорыя:Фільмы 1994 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1994 году
Горыца Нова-Горыца

«**Горыца**» () — славенскі футбольны клюб з гораду Нова-Горыцы. Заснаваны ў 1947 годзе. Чатырохразовы чэмпіён Славеніі, трохразовы ўладальнік Кубка Славеніі (2001, 2002, 2014).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нова-Горыца
Зьміцер Лапкес

**Зьміцер Лапкес** (нарадзіўся 4 чэрвеня 1976, Менск) — беларускі фэхтавальнік.

Срэбраны прызэр чэмпіянату сьвету 2011 у камандзе. Пераможца ЧЭ-2008 у асабістым заліку. Прызэр чэмпіянтаў Эўропы-2000, -2007, -2008, -2011 у камандзе. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2004 году (4-е месца). Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2008 году (24-е месца асабістае і 5-е ў камандзе).

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў асабістай шаблі, дзе дайшоў да 1/8 фіналу і заняў 13 месца. У каманднай шаблі заняў 7-е месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія фэхтавальнікі і фэхтавальніцы
Катэгорыя:Беларускія фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Дзьмітраўскі сельсавет

Назву **Дзьмі́траўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Дзьмітраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёну Віцебскай вобласьці
* Дзьмітраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёну Магілёўскай вобласьці
Атлянтас Клайпеда

«**Атлянтас**» () — летувіскі футбольны клюб з гораду Клайпеды. Заснаваны ў 1962 годзе. Шасьціразовы ўладальнік Кубка Летувы.

## Гісторыя
Заснаваны ў 1962 годзе пад назвай «Гранітас».

## Сэзоны (2004—2019)

## Галоўныя трэнэры
* Віктар Дабрацоў (2019)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Клайпедзе
Раўнапольскі сельсавет

**Раўнапо́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расонскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Роўнае Поле.

## Гісторыя
Створаны ў складзе Расонскага раёну Віцебскай вобласьці. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Дрысенскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Расонскага раёну.

## Літаратура
*  С. 250

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Расонскага раёну
Fujifilm FinePix S6500 FD

**FinePix S6500fd** — псэўдалюстэркавы лічбавы фотаапарат фірмы Fujifilm, анансаваны 13 ліпеня 2006 году. У некаторых краінах, у прыватнасьці ЗША, выпускаецца з мадэльным нумарам **FinePix S6000fd**. Прызначаны для выкарыстаньня як пачаткоўцамі, так і дасьведчанымі фатографамі-аматарамі.

## Характарыстыкі
* Сэнсар: -мэгапіксэлаў 1/1.7-цаляў Super CCD HR — найбольшае разрозьненьне 2848 × 2136

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Фотаапараты Fujifilm
Катэгорыя:Лічбавыя фотакамэры
Бараўлянскі сельсавет

Назву **Бараўля́нскі [[сельсавет]]** маюць:

* Бараўлянскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці
* Бараўлянскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці
Навасельскі сельсавет

Назву **Навасе́льскі [[сельсавет]]** маюць:

* Навасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці 
* Навасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці 
* Навасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці
* Навасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шаркоўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Навасёлкаўскі сельсавет
Дражнаўскі сельсавет

Назву **Дра́жнаўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Дражнаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кузьняцоўскага раёну Віцебскай акругі
* Дражнаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадароскага раёну Менскай вобласьці
Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Быхаў)

**Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Быхаве. Знаходзіўся на высокім правым беразе ракі Дняпра, на поўнач ад замка, на Касьцельнай вуліцы. Твор архітэктуры барока з элемэнтамі клясыцызму. У 1960-я гады савецкія ўлады зруйнавалі касьцёл. Да нашага часу захаваліся падмуркі і суседні будынак кляштару канонікаў лятэранскіх.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

У 1619 годзе уладальнікі Быхава Хадкевічы фундавалі ў ім кляштар канонікаў лятэранскіх з драўляным касьцёлам пад тытулам Сьвятога Казімера. Існуюць зьвесткі, што за часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) маскоўскі гаспадар Аляксей Міхайлавіч, войскі якога акупавалі места, загадаў гвалтоўна перарабіць існы мураваны касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату.

У 1765 годзе тагачасныя ўладальнікі Быхава Сапегі збудавалі на месцы драўлянага новы мураваны касьцёл пад тытулам Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі. На 1744 год парафія належала да Аршанскага дэканату і ўлучала, апрача Старага і Новага Быхава, 24 населеныя пункты.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Быхаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Існуюць зьвесткі, што па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) расейскія ўлады ліквідавалі кляштар і зруйнавалі касьцёл, муры якога вярнулі каталікам толькі ў пачатку XX стагодзьдзя.

### Наноўшы час
За савецкім часам бальшавікі зачынілі касьцёл, а потым ўзарвалі касьцельную званіцу. Канчаткова будынак касьцёла зруйнавалі ў 1960-я гады.

## Архітэктура
Касьцёл — помнік архітэктуры барока з элемэнтамі клясыцызму. Асобна стаяла вышынная дамінанта — 3-ярусная вежа-званіца. 

Касьцельны пляц атачаўся мурам з брамай.

## Галерэя

Bychaŭ, Kaścielnaja, Lateranski. Быхаў, Касьцельная, Лятэранскі (M. Astankovič, 1905).jpg|М. Астанковіч, 1905 г.
Bychaŭ, Haradzieckaja. Быхаў, Гарадзецкая (M. Astankovič, 1905).jpg|М. Астанковіч, 1905 г.
Bychaŭ, Haradzieckaja, Lateranski. Быхаў, Гарадзецкая, Лятэранскі (M. Astankovič, 1905).jpg|М. Астанковіч, 1905 г.
Bychaŭ, Dniapro. Быхаў, Дняпро (1911).jpg|1911 г.


Bychaŭ, Kaścielnaja. Быхаў, Касьцельная (1911).jpg|1911 г.
Bychaŭ, Kaścielnaja, Lateranski. Быхаў, Касьцельная, Лятэранскі (1911).jpg|1911 г.
Bychaŭ, Lateranski. Быхаў, Lateranski (1917).jpg|Званіца і брама, 1917 г.
Bychaŭ, Kaścielnaja, Lateranski. Быхаў, Касьцельная, Лятэранскі (1918).jpg|1918 г.


Bychaŭ, Kaścielnaja, Lateranski. Быхаў, Касьцельная, Лятэранскі (A. Viner, 1939).jpg|А. Вінэр, 1939 г. 
Bychaŭ, Haradzieckaja-Rynak. Быхаў, Гарадзенская-Рынак (1941).jpg|Рынак. Налева — касьцёл, 1941 г.
Bychaŭ, Rahačoŭskaja-Rynak. Быхаў, Рагачоўская-Рынак (1941) (2).jpg|1941 г.
Bychaŭ, Łaźnievaja. Быхаў, Лазьневая (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Быхаў
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Кляштар канонікаў лятэранскіх (Быхаў)

**Кляштар канонікаў рэгулярных лятэранскіх** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Быхаве. Знаходзіцца на высокім правым беразе Дняпра, на поўнач ад замка, на гістарычнай Касьцельнай вуліцы. У склад комплексу ўваходзіў касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, які ў 1960-я гады зруйнавалі савецкія ўлады.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1619 годзе ўладальнікі Быхава Хадкевічы фундавалі ў ім кляштар канонікаў лятэранскіх з драўляным касьцёлам пад тытулам Сьвятога Казімера. У 1765 годзе тагачасныя ўладальнікі места Сапегі збудавалі на месцы драўлянага новы мураваны касьцёл пад тытулам Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Быхаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, кляштар працягваў дзеяць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар, у будынках якога разьмясьцілася жаночая гімназія. Пазьней у кляштарным корпусе працавала расейская вязьніца.

### Найноўшы час
За савецкім часам у колішнім кляштары працавала аўтамабільная школа.

## Галерэя

Bychaŭ, Dniapro. Быхаў, Дняпро (1911).jpg|1911 г.
Bychaŭ, Kaścielnaja, Lateranski. Быхаў, Касьцельная, Лятэранскі (1917).jpg|1917 г.
Bychaŭ, Lateranski. Быхаў, Лятэранскі (1917) (2).jpg|1917 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Быхаў
Ністру Атач

**Ністру** () — былы малдаўскі футбольны клюб з гораду Атач. Заснаваны ў 1953 годзе. Уладальнік Кубка Малдовы (2005).

Катэгорыя:Атач
Войтаўскі сельсавет

**Во́йтаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Войтава.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці). 15 лютага 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Сураскага раёну. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Віцебскага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 42

## Літаратура
*  С. 335, 336
*  С. 448
*  С. 88

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Віцебскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Шамахы Баку

«**Шамахы**» () — азэрбайджанскі футбольны клюб з гораду Баку. Заснаваны ў 1997 годзе. Двухразовы чэмпіён Азэрбайджану, двухразовы Кубка Азэрбайджану (2018, 2021).

## Гісторыя
Да 28 кастрычніка 2017 году меў назву «Інтэр». Затым быў перайменаваны ў «Кешла», але 6 красавіка 2022 году быў нарачоны назвай «Шамахы».

## Дасягненьні
* **[[Прэм’ер-ліга чэмпіянату Азэрбайджану па футболе|Чэмпіён Азэрбайджану]]**: 
** 2008, 2010

* **Уладальнік [[Кубак Азэрбайджану па футболе|Кубка Азэрбайджану]]**: 
** 2018, 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Баку
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе
Юская мова

**Ю́ская мова** — мова кецка-юскае галіны енісейскае моўнае сям’і, на якой размаўляе (прынамсі размаўляў) народ югі, які пражывае ў Енісейскім раёне Краснадарскага краю. Уваходзіць у енісейскую сям'ю моваў, якая ня мае даведзеных роднасных моўных групаў альбо сем'яў. Раней разглядалася як дыялект кецкае мовы.

У нашыя часы зьвесткі пра стан мовы зьяўляюцца спрэчнымі. Паводле перапісу насельніцтва Расеі 2010 г. мовай валодаў толькі 1 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Енісейскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Алі Шабанаў

**Алі Шабанаў** (нарадзіўся 25 жніўня 1989, Кизилюрт) — беларускі барэц вольнага стылю расейскага паходжаньня.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 66 кг, дзе прайграў ў 1/4 фіналу і заняў 10-е месца. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія барцы
Катэгорыя:Беларускія барцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Саслан Гатцыеў

**Саслан Гатцыеў** (нарадзіўся 27 верасьня 1985, Узбэкістан) — беларускі барэц вольнага стылю ўзбэцкага паходжаньня.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 84 кг, у змаганьні за бронзу саступіў грузіну Дато Марсагішвілі ды заняў 5-е месца..

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія барцы
Катэгорыя:Беларускія барцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Руслан Шэйхаў

**Руслан Шэйхаў** (нарадзіўся 4 чэрвеня 1977, Махачкала) — беларускі барэц вольнага стылю расейскага паходжаньня.

Бронзавы прызэр чэмпіянатаў сьвету 2006, 2010, 2011 гадоў.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 96 кг, дзе ў 1/8 фінала прайграў і заняў 17 месца..

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія барцы
Катэгорыя:Беларускія барцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Кецкая мова

**Ке́цкая мова** (саманазва: *остыганна ӄа’*) — мова кецка-юскае галіны енісейскае моўнае сям’і, на якой размаўляе народ кеты. Адносіцца да енісейскае моўнае сям’і, якая ня мае даведзеных роднасных моўных сем’яў або групаў. Часта лічыцца адзінай жывой мовай енісейскае сям’і з прычыны нявызначанага статусу іншай енісейскай мовы, юскай, зьвесткі пра носьбітаў якой адрозьніваюцца (паводле адных зьвестак можа мець толькі 1 носьбіта, паводле іншых — ужо зьяўляецца мёртвай).

Мова хутка зьнікае — у нашыя часы з прыкладна 1200 кетаў на кецкай мове размаўляе прыкладна 200 чалавек.

Улучана ў Атляс зьнікаючых моваў паводле вэрсіі ЮНЭСКО.

## Агульная характарыстыка
### Пісьмовасьць
Кецкая мова базавалася на лацінскай і кірылічнай графіцы. У 30-я гады ХХ ст. на хвалі ўсесавецкае лацінізацыі быў уведзены лацінскі альфабэт. Пазьней кецкая мова была пераведзена на кірыліцу.

Сучасны выгляд кецкага альфабэту.

### Дыялекты
Раней да дыялектаў кецкае мовы таксама залічвалі юскую мову, якая разглядалася як сымскі дыялект кецкае мовы.

## Гісторыя вывучэньня
Першыя згадкі пра кецкую мову прыпадаюць на 1788 год. У гэтым годзе навукоўца і вандроўнік Пэтэр Сымон Паляс у сваіх шляхавых нататках упершыню адзначыў існаваньне мовы.

У 1858 годзе дасьледчык фіна-вугорскіх і самадыйскіх моваў Матыяс Аляксандар Кастрэн выдаў першае апісаньне граматыкі кецкае мовы. У тыя часы мову называлі асьцяка-енісейскай і памылкова лічылі яе фіна-вугорскай.

Пазьней, у ХХ ст. вывучэньне мовы значна пашырылася. У 1934 годзе Н. Каргерам апублікавана граматыка й лемантар кецкае мовы, у 60-я гг. мова вывучалася праз шэраг экспэдыцыяў, таксама мова вывучалася У. Тапаровым, А. Дульзонам, Е. Крэйновічам і інш.

У нашыя часы робяцца спробы далучыць ізаляваную енісейскую моўную сям’ю (у якую ўваходзіць кецкая мова) да іншых, буйнейшых моўных сем’яў: сына-каўкаскае і дэнэ-енісейскае групы, ставяцца спробы давесьці роднасьць кецкае мовы з мовай бурушаскі і сына-тыбэцкімі мовамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Енісейскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Выміраючыя мовы
Аляксей Шамараў

**Аляксей Шамараў** (нарадзіўся 16 верасьня 1982, Калінінград) — беларускі барэц вольнага стылю расейскага паходжаньня.

Чэмпіён сьвету 2011 году, срэбны прызэр чэмпіянату Эўропы 2011 году.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 120 кг, дзе прайграў у 1/4 фінале і заняў 8-е месца..

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія барцы
Катэгорыя:Беларускія барцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Барцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Елгава (футбольны клюб)

«**Елгава**» () — латвійскі футбольны клюб з гораду Елгавы. Заснаваны ў 1977 годзе. Шасьціразовы ўладальнік Кубка Латвіі (1993, 1996, 2010, 2014, 2015, 2016).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Елгава
Барыс Акунін

**Рыго́р Ша́лвавіч Чхартышві́лі** (;  20 траўня 1956) — расейскі пісьменьнік, вучоны-японазнаўца, перакладчык, грамадзкі дзяяч. Свае літаратурныя творы выдае пад псэўданімамі **Барыс Акунін**, **Ганна Барысава** і **Анатоль Брусьнікін**.

## Творы
### Пад псэўданімам Барыс Акунін
*У дужках дадзены гады, калі адбываюцца дзеі кнігі*

* Новы дэтэктыў (прыгоды Эраста Фандорына)
** 1998 — Азазэль (1876 год)
** 1998 — Турэцкі гамбіт (1877 год)
** 1998 — Левіяфан (1878 год)
** 1998 — Сьмерць Ахілеса (1882 год)
** 1999 — Піковы валет (складанка «Асабістыя даручэньні») (1886 год)
** 1999 — Дэкаратар (складанка «Асабістыя даручэньні») (1889 год)
** 1999 — Стацкі дараднік (1891 год)
** 2000 — Каранацыя, ці Апошні з Раманаў (1896 год)
** 2001 — Палюбоўніца сьмерці (1900 год)
** 2001 — Палюбоўнік сьмерці (1900 год)
** 2003 — Дыямэнтавая калясьніца (1878 і 1905 гады)
** 2007 — Нэфрытавыя пацеркі (Рымэйкі клясычных дэтэктываў) (1881—1900 гады)
** 2009 — Увесь сусьвет тэатар (1911 год)
** 2009 — Паляваньне на Адысея (1914 год)
* Правінцыяльны дэтэктыў (прыгоды сястры Пелагіі)
** 2000 — Пелагія й белый бульдог
** 2001 — Пелагія й чорны манах
** 2003 — Пелагія й чырвоны певень
* Прыгоды магістра (у цыклі дзейнічаюць нашчадкі й продкі Эраста Фандорына)
** 2000 — Алтын-талабас (1995, 1675—1676 гады)
** 2002 — Пазакляснае чытаньне (2001, 1795 гады)
** 2006 — Ф. М. (2006, 1865 гады)
** 2009 — Сокал і Ластаўка (2009, 1702 гады)
* Жанры (у цыклі дзейнічаюць нашчадкі й продкі Эраста Фандорына)
** 2005 — Дзіцячая кніга (2006, 1914, 1605—1606 гады, будучае)
** 2005 — Шпіёнскі раман (1941 год)
** 2005 — Фантастыка (1980—1991 гады)
** 2008 — Квэст (1930, 1812 гады)
* Сьмерць на брудэршафт (сэрыя апавяданьняў)
** 2007 — Немаўля й чорт, Пакута разьбітага сэрца (1914 год)
** 2008 — Лётаючы слон, Дзеці Луны (1915 год)
** 2009 — Дзіўны чалавек, Гром перамогі, раздавайся! (1915, 1916 гады)
** 2010 — «Марыя», Марыя…, Нічога сьвятога (1916 год)
** 2011 — Апэрацыя «Транзыт», Батальён анёлаў (1917 год)
* Асобныя кнігі
** 2000 — Казкі для Ідыётаў
** 2000 — Чайка
** 2002 — Камэдыя/Трагедыя
** 2006 — Інь і Ян (з удзелам Эраста Фандорына)
** 2011 — Любоў да гісторыі


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Lib.Ru: Борис Акунин

Катэгорыя:Расейскія літаратары
Катэгорыя:Расейскія драматургі
Катэгорыя:Расейскія перакладчыкі
Катэгорыя:Цэнзура ў Расеі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зэстафоні
Катэгорыя:Выпускнікі Інстытуту краінаў Азіі і Афрыкі МДУ
Катэгорыя:Расейскія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ўзыходнага сонца 4-й клясы
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі ТЭФІ
Катэгорыя:Літаратары, вядомыя пад псэўданімамі
Катэгорыя:Перакладчыкі зь японскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на расейскую мову
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Расейскія праваабаронцы
Пумпакольская мова

**Пумпакольская мова** — мова арына-пумпакольскае галіны енісейскае моўнае сям’і, на якой размаўляла народнасьць пумпаколы. Носьбіты мовы пражывалі на памежнай тэрыторыі сучаснае Томскай вобласьці і Краснаярскага краю Расеі.

Зьнікла прыкладна ў XVIII ст.

Катэгорыя:Енісейскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Мёртвыя мовы