Ражанка

**Ража́нка** — вёска ў Беларусі, на рацэ Тур’і. Цэнтар сельсавету Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1766 чалавек. Знаходзіцца за 7 км на поўдзень ад Шчучына, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Ражанка; на аўтамабільнай дарозе Масты — Шчучын.

Ражанка — даўняе мястэчка гістарычнай Лідчыны (частка Віленшчыны), колішняя сталіца графства. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла, помнік архітэктуры XVII—XIX стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся палацава-паркавы комплекс Пацаў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Ражанка ўпамінаецца ў XVI ст., калі яна ўваходзіла ў склад Лідзкага павету Віленскага ваяводзтва і знаходзілася ў валоданьні г.зв. гетманскай галіны роду Пацаў (называліся «графамі на Ражанцы», пачынальнік галіны — Павал Пац). У 1674 годзе тут збудавалі касьцёл Сьвятых Пятра і Паўла. 

Міхал Казімер Пац, гетман вялікі, перадаў Ражанку ў заставу Халецкім, якія ў 1685 годзе адмовіліся ад яе на карысьць Яна Крыштапа Паца. Апошні прадстаўнік галіны роду Юзэф Пац пакінуў мястэчка свайму далёкаму сваяку Людвіку Міхалу Пацу (прадстаўнік старэйшай сэнатарскай галіны роду).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Ражанка апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Лідзкім павеце Гарадзенскай губэрні. У 1804 у мястэчку існавала прыходзкая вучэльня. На 1829 год — 19 будынкаў (9 хрысьціянскіх і 10 юдэйскіх). Па здушэньні вызвольнага паўстаньня ў 1832 расейскія ўлады канфіскавалі маёнтак у Пацаў. 

У 1843 годзе Ражанку разам зь Лідзкім паветам перавялі ў склад Віленскай губэрні, у 2-й пал. XIX ст. мястэчка стала цэнтрам воласьці. На 1863 год — 52 жылыя дамы. У 1866 годзе існавалі касьцёл, царква, сукнавальная фабрыка. На 1885 год — 63 двары, валасная ўправа, 2 вадзяныя млыны, 3 корчмы. У 1907 годзе з адкрыцьцём чыгункі Ліда — Масты — Ваўкавыск пачала дзеяць чыгуначная станцыя.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Ражанку занялі войскі Нямецкай імпэрыі.


Ražanka, Horny. Ражанка, Горны (N. Orda, 1861-77).jpg|Касьцёл. Н. Орда, 1861—77 г.
Ražanka, Śviatych Piatra i Paŭła. Ражанка, Сьвятых Пятра і Паўла (H. Markoni, 1827).jpg|Праект рэканструкцыі касьцёла, 1827 г.
Ražanka, Śviatych Piatra i Paŭła. Ражанка, Сьвятых Пятра і Паўла (H. Markoni, 1827) (2).jpg|Праект рэканструкцыі касьцёла, 1827 г.


### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ражанка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Ражанка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Наваградзкім павеце. У гэты час існавалі аднайменныя мястэчка (115 дамоў) і фальварак (4 дамы). На 1933 год дзеялі касьцёл і царква, працавала пошта.

У 1939 годзе Ражанка ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стала цэнтрам сельсавету Шчучынскага раёну Баранавіцкай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году ў Гарадзенскай вобласьці). Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1940 год тут было 117 двароў, няпоўная сярэдняя і пачатковая школа, пошта з тэлефонным камутатарам на 10 нумароў, вадзяны млын, хата-чытальня, лякарня; на 1999 год — 795 двароў, на 1 студзеня 2001 год — 796. У 2000-я гады Ражанка атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».


Ražanka, Horny, Śviatych Piatra i Paŭła. Ражанка, Горны, Сьвятых Пятра і Паўла (1900).jpg|Касьцёл, каля 1900 г.
Ražanka, Horny, Śviatych Piatra i Paŭła. Ражанка, Горны, Сьвятых Пятра і Паўла (1926).jpg|Касьцёл, 1926 г.
Ražanka, Horny, Śviatych Piatra i Paŭła. Ражанка, Горны, Сьвятых Пятра і Паўла (1926) (2).jpg|Касьцёл, 1926 г.
Ražanka, Śviatych Piatra i Paŭła. Ражанка, Сьвятых Пятра і Паўла (1926).jpg|Інтэр’ер касьцёла, 1926 г.

Ražanka, Śviatych Piatra i Paŭła. Ражанка, Сьвятых Пятра і Паўла (1926) (2).jpg|Росьпісы касьцёла, 1926 г.
Ražanka, Pac. Ражанка, Пац (1901-39).jpg|Палац Пацаў, да 1939 г.
Ražanka, Čyhunačnaja. Ражанка, Чыгуначная (1938).jpg|Чыгуначная станцыя, 1938 г.
Ražanka, Školny Dvor. Ражанка, Школьны Двор (1901-39).jpg|Юдэйская школа, да 1939 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1829 год — 89 чал., у тым ліку 54 хрысьціяніны і 35 юдэяў; 1861 год — 883 чал.; 1869 год — 432 чал.; 1885 год — 604 чал.; 1888 год — 883 чал. (445 муж. і 438 жан.); 1897 год — 777 чал., у тым ліку 543 юдэі
* **XX стагодзьдзе**: 1905 год — 45 чал. у *маёнтку Ражанцы*, 504 чал. у *мястэчку Старой Ражанцы*, 135 чал. у *Новай Ражанцы*; 1919 год — 744 чал.; 1921 год — 734 чал. у *мястэчку Ражанцы* і 83 чал. у *фальварку Ражанцы*; 1933 год — 734 чал.; 1939 год — 965 чал.; 1940 год — 918 чал.; 1999 год — 2,3 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2001 году — 2280 чал.; 2010 год — 1766 чал.

### Інфраструктура
У Ражанцы працуюць базавая школа, школа-інтэрнат, дашкольная ўстанова, лякарня, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Гаспадарчы двор (XIX ст.)
* Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (1674, 1827)
* Каплічка прыдарожная (XIX ст.)
* Сынагога (цяпер у валоданьні Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату)
* Чыгуначная станцыя (1-я пал. XX ст.; знаходзіцца за 4 км ад гістарычнага мястэчка ў *станцыі Ражанцы*)

### Страчаная спадчына
* Сядзібна-паркавы комплекс Пацаў (XVII ст.)

## Галерэя

Church of the Holy Apostles Peter and Paul in Ražanka (2.10.2011).jpg|Касьцёл з боку апсыды
Ражанка. Касцёл Св. апосталаў Пятра і Паўла (05).jpg|Касьцёл, інтэр’ер
Ражанка. Касцёл Св. апосталаў Пятра і Паўла (03).jpg|Касьцёл, алтар
Ражанка. Касцёл Св. апосталаў Пятра і Паўла (04).jpg|Касьцёл, хоры

Ražanka, mohilki (2.10.2011).jpg|Могілкі і касьцёл
Ражанка. Прыдарожная капліца.jpg|Прыдарожная капліца
Former synagogue in Ražanka (2.10.2011).jpg|Колішняя сынагога
Ражанка. Царква Святога Мікалая (01).jpg|Царкоўная брама


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Ражанка, Radzima.org