open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сычоўка (неадназначнасьць)

Назву **Сычоўка** маюць:

* Сычоўка — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Сычоўскага раёну Смаленскай вобласьці
* Сычоўка — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
Агдамскі раён

**Агда́мскі раён** () — раён у цэнтральнай частцы Азэрбайджану. З 1993 году паўднёва-заходняя частка раёну кантралюецца непрызнанай Нагорна-Карабаскай Рэспублікай. Згодна з рэзалюцыяй Рады Бясьпекі ААН дадзеныя тэрыторыі разглядаюцца як акупаваныя армянскімі сіламі.

Адміністрацыйны цэнтар — горад Агдам, часова пасёлак Кузанлы.

## Крыніцы
Агдаскі раён

**Агдаскі раён** () — раён у цэнтральнай частцы Азэрбайджану. Адміністрацыйны цэнтар — горад Агдаш.

## Вонкавыя спасылкі
* Агдаскі раён

Катэгорыя:Раёны Азэрбайджану
Аджыкабулскі раён

**Аджыкабулскі раён** () — раён на ўсходзе Азэрбайджану. Адміністрацыйны цэнтар — горад Казі-Магамэд.

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс раёнаў Азэрбайджану

Катэгорыя:Раёны Азэрбайджану
Чэрчыл (рака)

**Чэрчыл** () — зьяўляецца адной з асноўных рэк Канады. Працякае па тэрыторыі Албэрты, Саскачэвану й Манітобы. Яна бярэ свой пачатак ад азёр правінцыяў Албэрта й Саскачэвану. Рака была названа ў гонар Джона Чэрчыля, 1-га герцага Мальбара й губэрнатара кампаніі Гудзонаў заліў з 1685 па 1691 рок. На мове племені Кры назва ракі *Missinipi*, што азначае «вялікая вада».

Басэйн ракі знаходзіцца амаль цалкам на Канадзкім шчыце. Крыніцай для ракі служаць азёры паўночна-ўсходняй Албэрты, шэраг азёр Саскачэвану й Манітобы. Чэрчыл аддае 60% сваёй вады Нэлсану праз канал, дзеля павялічэньня аб’ёмаў выпрацоўкі электраэнэргіі на гідраэлектрастанцыях, што знаходзяцца на рацэ Нэлсан. Участак ракі даўжынёй 487 кілямэтраў намінаваны на ўключэньне ў Сьпіс ахоўных рэк Канады.

Даўжыня ракі складае 1609 км. Плошча басэйну 281 300 км². Асноўныя прытокі: Бівэр і Рэйндзір.

## Віды рыб
Чэрчыл зьяўляецца радзімай некалькіх відаў рыб, у тым ліку: судак жоўты, судак канадзкі, акунь жоўты, шчупак, стронга азёрная, мянтуз.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Канады
Эдўард Сноўдэн

**Э́дўард Джо́зэф Сно́ўдэн** (нар. 1983, Элізабэт Сіці, штат Паўночная Караліна, ЗША) — супрацоўнік выведкі ЗША, які ўцёк у Расею ў 2013 годзе.

У 2006—2009 гадах працаваў тэхнічным асыстэнтам Цэнтральнай разьведвальнай управы ЗША, у тым ліку з сакавіка 2007 году пад дыпляматычным прыкрыцьцём у Прадстаўніцтве ЗША пры ААН у Жэнэве (Швайцарыя). У 2009—2013 гадах быў падраднікам Агенцтва нацыянальнай бясьпекі ЗША праз прыватныя прадпрыемствы. Спачатку па найме «Дэл» (Раўнд-Рок, штат Тэхас) займаўся абаронай кампутарных сетак ад кітайскіх хакераў на амэрыканскай авіябазе Ёкота ў Японіі, што на захад ад Токіё. У 2011 годзе вярнуўся ў ЗША, дзе ў штаце Мэрылэнд год працаваў вядучым тэхнолягам «Дэл»  па падрадзе ЦРУ. У сакавіку 2012 году быў накіраваны на базу АНБ Кунія на гавайскім востраве Оаху, дзе працаваў паводле дамовы з «Буз Ален Гамільтан» (Маклін, штат Вірджынія). У пачатку чэрвеня 2013 году Сноўдэн перадаў газэтам The Guardian і The Washington Post сакрэтную інфармацыю АНБ, якая тычылася татальнага сачэньня амэрыканскіх спэцслужбаў за інфармацыйнымі камунікацыямі паміж грамадзянамі шматлікіх дзяржаваў па ўсім сьвеце, пры дапамозе існых інфармацыйных сетак і сетак сувязі, уключаючы зьвесткі пра праект PRISM, а таксама X-Keyscore і Tempora.

У сувязі з гэтым у ЗША 14 чэрвеня 2013 г. яму былі завочна прад’яўленыя абвінавачваньні ў шпіянажы й выкраданьні дзяржаўнай уласнасьці. Абвешчаны амэрыканскімі ўладамі ў міжнародны вышук.  Неўзабаве бег з ЗША спачатку ў Ганконг, затым у Расею, дзе прабыў больш за месяц ў транзытнай зоне аэрапорту «Шарамецьцева» й атрымаў часавае сховішча.  У наш час (жнівень 2013 г.) пражывае ў Расеі за межамі Масквы; яго дакладнае месцазнаходжаньне не выдаецца зь меркаваньняў бясьпекі. Паводле падлікаў Міністэрства абароны ЗША, у якасьці супрацоўніка выведкі Сноўдэн скапіяваў каля 1,7 млн файлаў пра выведвальную дзейнасьць Узброеных сілаў ЗША. Большасьць файлаў тычылася бягучай дзейнасьці Арміі ЗША, а таксама Вайскова-марскіх і Вайскова-паветраных сілаў ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Edward Snowden says motive behind leaks was to expose ‘surveillance state’ // Washington Post, 2013-06-09 

Катэгорыя:Выведка
Катэгорыя:Праваабаронцы ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў ЗША
Макавішчы (Берасьцейская вобласьць)

**Ма́кавішчы** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Макавішча месьціцца за 15&nbsp;км на поўнач ад Камянцу, за 52&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 40 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Жабінка (лінія Берасьце&nbsp;— Баранавічы).

## Гісторыя
* 1857: вёска ў складзе маёнтку Пашукі, уладаньне Насаржэўскіх.
* 2-я палова XIX ст.: у Дзьмітравіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1863: у лютым сяляне Макавішча разам зь сялянамі іншых вёсак адмовіліся выконваць павіннасьці ў маёнтку адстаўнога падпалкоўніка Насаржэўскага.
* 1890: Макавішчанская сельская грамада мела 278 дзесяцінаў сядзібнай зямлі, 89&nbsp;— ворыўнай зямлі, 50 дзесяцінаў лесу.
* 1897: паводле перапісу 33 двары, 224 жыхары, хлебазапасная крама.
* 1905: 47 гаспадарак, 220 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у складзе Дзьмітравіцкай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 28 двароў, 129 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: вёска ў Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, 41 двор, 231 жыхар.
* 1941—1945: цягам Другой сусьветнай вайны на фронце загінулі 2 жыхары вёскі.
* 1948: у пачатковай школе 52 вучні.
* 1959: паводле перапісу ў вёсцы 172 жыхары.
* 1970: 173 жыхары, у саўгасе імя Дзімітрава.

## Насельніцтва
* 2010 год — 26 чалавек
* 2005 год — 21 гаспадарка
* 1999 год — 40 чалавек

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы».

## Транспартныя сувязі
Праз аўтадарогу мясцовага значэньня Дзьмітравічы&nbsp;— Абрамава () вёска злучаецца за пазначанымі вёскамі Дзьмітравічы (цэнтар сельсавету) і Абрамава.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;61.

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў вёсцы Макавішчы

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Палац незалежнасьці (Менск)

**Пала́ц незале́жнасьці** — палац у Менску (Беларусь) па праспэкце Пераможцаў.

## Пабудова
Праектаваньнем збудаваньня выступіла УП «Белпраект», а першыя рэндэры праекту зьявіліся разам з пачаткам будаўніцтва — у чэрвені 2011 году.

Ад пачатку пабудова была абгароджаная і засакрэчаная, будоўля ахоўвалася міліцыяй, уваход на тэрыторыю зроблены толькі па прапускох. Гэта выклікала размаітыя чуткі кшталту тых, што будучы будынак стане новай рэзыдэнцыяй Лукашэнкі. Аляксандар Лукашэнка абверг іх, выказаўшы думку, што новае збудаваньне стане Палацам незалежнасьці.

Тым ня меней, будынак усё-ткі будзе выкарыстоўвацца найперш кіраўніком дзяржавы: назва на фасадзе гучыць як «Палац незалежнасьці. Рэзыдэнцыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь». Пачаткова нават надпіс быў зроблены па-расейску, аднак пасьля грамадзкага розгаласу літары давялося замяніць на беларускія. Гэта ўжо дванаццатае збудаваньне для прэзыдэнцкіх патрэбаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Урмас От

**У́рмас От** (; 23 красавіка 1955, Отэпя, ЭССР, СССР — 17 кастрычніка 2008, Тарту, Эстонія) — савецкі й эстонскі сьпявак і тэлежурналіст.

## Жыцьцяпіс
Урмас От пачаў сваю кар’еру ў 1980-я на Эстонскім тэлебачаньні ў якасьці дыктара навінаснай праграмы «Актуальная камэра». У 1981—1983 паралельна з дыктарскай працай быў вядоўцам папулярнай музычнай перадачы «Азбука эстрады» ().

Праславіўся напрыканцы 1980-х у эпоху перабудовы, працуючы вядоўцам папулярнай праграмы «Телевізыйнае знаёмства» (; 1986—1993), якая трансьлявалася як па Эстонскім тэлебачаньні, так і па Цэнтральным тэлебачаньні СССР. У 1984 здымаўся ў фільме «Дзьве пары і самота» ў ролі Карла.

У 1992—1998 вёў перадачу «Карт-блянш» на Эстонскім тэлебачаньні, у 1998—1999 быў вядоўцам нізкі перадачаў-інтэрвію «Урмас От з…» на расейскім тэлеканале «РТР».

У 1998 перанёс першы інфаркт, а праз рок стаў выпадковай ахвярай злачыннага нападу на аўтастаянцы, падчас якога атрымаў 9 нажавых раненьняў.

У 2001 От вёў перадачу «Жнівеньскае сьвятло» () на Эстонскім тэлебачаньні.

У 2003—2004 выступаў у ролі камэнтатара ў перадачы «Найлепшыя шоў сьвету з Урмасам Отам» на расейскім тэлеканале REN-TV.

У 2003—2006 быў вядоўцам перадачы «Happy Hour» на прыватным эстонскім тэлеканале «Kanal-2», аднак быў вымушаны спыніць уласную тэлевізійную кар’еру з прычыны хваробы.

2 апошнія гады жыцьця Урмас От хварэў на лейкемію, аднак усутыч да апэрацыі не спыняў працы. З 2007 да чэрвеня 2008 року вёў перадачу «У межах прыстойнасьці» на расейскамоўным канале Эстонскага радыё Raadio 4.

Памёр ад інфаркту міякарду 17 кастрычніка 2008 у клініцы Тартускага ўнівэрсытэту, праз тыдзень па пасьпяховай апэрацыі па перасадцы касьцявога мозгу.

Урмас От ня быў жанаты і ня меў дзяцей.

## Прэміі і ўзнагароды
* Прэмія Саюзу журналістаў СССР за сэрыю перадачаў-інтэрвію «Тэлевізійнае знаёмства» (1988)
* Кавалер Ордэна Белай зоркі 4-й ступені (2005)
* «Гербавы знак Таліну» за заслугі ў разьвіцьці журналістыкі і нацыянальнай культуры (2008)

## Бібліяграфія

Урмас От быў суўладальнікам выдавецтва SE&JS, якое выдала наступныя ягоныя кнігі:
* «Плэйбэк» *(«Playback»)* (1994)
* «Карт-блянш» *(«Carte Blanche»)* (1995) — складанка інтэрвію са знакамітасьцямі, якія аўтар браў у сваёй перадачы «Карт-блянш»
* «Анкор! Нээме Ярві» *(«Encore! Neeme Järvi»)* (2001) — пра дырыгента Дэтройцкага сымфанічнага аркестра эстонца Нээме Ярві
* «Сэплэйс» — асабістая кніга пра Эрыке Салумяэ *(Isikuraamat Erika Salumäest «Surplace»)* (2002) — пра двухразовую алімпійскую чэмпіёнку па веласпорце і дэпутатцы эстонскага парлямэнту Эрыке Салумяэ
* «Ан фас» — асабістая кніга пра Варда Румесэне *(Isikuraamat Vardo Rumessenist «En face»)* (2002) — пра эстонскага піяніста, музыказнаўцу і палітыка Варда Румесэне
* «Асмэры. У двайным люстэрку». *(«Asmerid. Topeltpeeglis»)* (2007).

Катэгорыя:Савецкія тэлевядучыя
Катэгорыя:Эстонскія тэлевядучыя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валгамаа
Катэгорыя:Памерлі ў Тарту
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Цары Каляды

**Цары́ Каля́ды** — традыцыйны навагодні абрад у вёсцы Семежаў Капыльскага раёну Менскай вобласьці ў Беларусі. Сьвяткуюць напярэдадні Новага году па юліянскім календары, у Шчодры вечар — з 13 на 14 студзеня. У 2009 годзе ўключаны ў сьпіс нематэрыяльных культурных каштоўнасьцяў ЮНЭСКО, як аб’ект, якому неабходная тэрміновая абарона.

## Гісторыя
Лічыцца, што абрад «Цары Каляды» зьявіўся ў XVIII стагодзьдзі, калі недалёка ад вёскі стаялі раскватараваныя часьці царскай расейскай арміі. Паводле мясцовага паданьня, у дні сьвяткаваньня Новага году па старым стылі (Юліянскім календары) салдаты й афіцэры хадзілі па дварах, зьдзяйсьняючы вясёлы паказ, за што гаспадары адорвалі іх пачастункам. Пасьля перадысьлякацыі салдатаў у іншае месца традыцыю працягнулі мясцовыя маладыя людзі, якія апранаюцца ў касьцюмы, што нагадваюць ваенную форму. Дадзеная папулярная вэрсія была выказаная мясцовым былым настаўнікам Мікалаем Аляшкевічам (1924 году нараджэньня), але спробы дасьледчыкаў па яе пацьверджаньні не далі станоўчых вынікаў. Шэраг тэатразнаўцаў выказвае думку, што семежаўскі абрад зарадзіўся задоўга да атраду расейскай арміі.

Абрад праводзіўся да 1960-х гадоў. Пасьля 40-гадовага перапынку быў адроджаны ў 1996 годзе па ініцыятыве мясцовых жыхароў. У 2000-х гадах абрад выконваўся некалькімі групамі «цароў» адначасова.

У кастрычніку 2009 г. абрад «Калядныя цары» рашэньнем Міжурадавага камітэту ЮНЭСКО па ахове нематэрыяльнай культурнай спадчыны быў уключаны ў Сьпіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны, якой патрабуецца тэрміновая ахова. ЮНЭСКО прызнала неабходнасьць у абароне сьвята з-за перасяленьня актыўнага насельніцтва ў гарады й страце цікавасьці з боку моладзі.

## Апісаньне абраду
У абрадзе ўдзельнічаюць маладыя мужчыны й юнакі, так званыя «цары», апранутыя ў спэцыяльныя касьцюмы. Касьцюмы прадстаўляюць сабой белыя штаны й кашулі. На грудзях кожнага цара крыж-накрыж павязаныя чырвоныя семежаўскія паясы з геамэтрычным арнамэнтам. На галаве — высокія шапкі з рознакаляровымі папяровымі стужкамі. Цароў на сьвяце суправаджаюць камічныя пэрсанажы Дзеда (выконвае дзяўчына ў абарванай мужчынскай вопратцы) і Бабы (выконвае хлапец).

Працэсія цароў наведвае дамы вяскоўцаў і разыграе драму «Цар Максіміліян». Пасьля прадстаўленьня адбываецца традыцыйнае віншаваньне гаспадароў дома, якія шчодра адорваюць удзельнікаў абраду.

З надыходам цемры «цары» запальваюць факелы, што надае дзеі незвычайную відовішчнасьць.

## Крыніцы й заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* «Цары Каляды» на сайце ЮНЭСКО
* 

Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Беларусі
Катэгорыя:Сьвяты Беларусі
Аараў (футбольны клюб)

«**Аараў**» () — швайцарскі футбольны клюб з гораду Аараў. Заснаваны ў 1902 годзе. Трохразовы чэмпіён Швайцарыі, уладальнік Кубка Швайцарыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аараў
Энецкая мова

**Э́нецкая мова** (па-энецку: *онай базаан*) — самадыйская мова ўральскае моўнае сям'і, на якой размаўляе самадыйскі народ энцы.

Распаўсюджаная ў навакольлі ніжняе плыні Енісею, што ў Краснаярскім краі Расеі. Мова мае два досыць адроных дыялекты — лясны ды тундравы, якія могуць разглядацца як асобныя мовы. На мове размаўляе прыкладна 40-70 чалавек, большасьць — на тундравым дыялекце. Большая частка носьбітаў — людзі пажылога ўзросту, пры гэтым усе яны зьяўляюцца білінгвамі (з удзелам расейскай), а некаторыя — нават трылінгвамі (з удзелам яшчэ і нганасанскай).

## Нарыс
Мова зьяўляецца блізкай да ненецкай мовы, прычым да такой ступені, што раней энецкую мову нярэдка разглядалі як дыялект ненецкай. Іншай блізкай да энецкай мовай зьяўляецца нганасанская мова. Зь ненецкай ды нганасанскаю мовамі энецкую мову збліжаюць падабенствы ў сфэрах граматыкі й лексыкі, што абумоўлена іх блізкай роднасьцю і кантактаваньнем. Навогул, нават назвы ненецкай, энецкай ды нганасанскай моваў — nenesa, enesa, nganasa адпаведна — зьяўляюцца этымалягічна тоеснымі.

Меншым (паводле колькасьці носьбітаў) дыялектам зьяўляецца лясны дыялект. Паводле зьвестак на зіму 2006/2007 рок, на ім размаўляла прыкладна 35 чалавек (6 — у Дудзінцы, 20 — у Патапаве, 10 — у Тухардзе). Большасьць зь іх — трылінгвы (ведаюць лясны дыялект, тундравы дыялект і расейскую мову), пры гэтым у маўленьні яны аддаюць перавагу тундраваму дыялекту.

У граматычным пляне мова зьяўляецца аглютынацыйнай. У энецкай мове прысутнічае разьвітае чаргаваньне асноваў і шырока ўжываюцца фузійныя зьявы.

### Пісьмовасьць
Альфабэт для энецкае мовы распрацаваны на мяжы 1980-1990-х рокаў. Афіцыйна не прыняты, але на ім выдадзеныя тры кнігі (у тым ліку, школьны расейска-энецкі слоўнік).

Разам з гэтым, у газэце «Таймыр», якая зрэдку публіку матэрыялы па-энецку, дадаткова выкарыстоўваюцца літары Ӈӈ Э̇э̇ ʼ ʼʼ (э з кропкай, апостраф, падвойны апостраф).

## Літаратура
* Mikola T.: Morphologisches Wörterbuch des Enzischen. Szeged, 1995 (= Studia Uralo-Altaica 36)
* Болина, Д .С.: *Русско-энецкий разговорник.* Санкт-Петербург : Просвещение, 2003, 111p. 5-09-00269-7
* Сорокина, И. П.; Болина, Д .С.: *Энецкий-русско и русско-энецкий словарь.* Санкт-Петербург : Просвещение, 2001, 309p. 5-09-002526-6
* Сорокина, И. П.; Болина, Д .С.: *Энецкий словарь с кратким грамматическим очерком : около 8.000 слов*. Санкт-Петербург: Наука 2009, 488p. ISBN 978-5-98187-304-1
* Сорокина, И. П.: *Энецкий язык*. Санкт-Петербург: Наука 2010, 411p. ISBN 978-5-02-025581-4
* Siegl, Florian: *Materials of Forest Enets : an indiginous language of northern Siberia.* (Dissertationes Philologicae Uralicae Universitatis Tartuensis 9) Tartu : Univ. Pr. 2011, 455 p. 978-9949-19-672-2 (print ed.) ISBN 978-9949-19-673-9 (PDF)

## Вонкавыя спасылкі

* Enets, Forest | Ethnologue
* Enets, Tundra | Ethnologue
* The Red Book of the Peoples of the Russian Empire
* Enzische Sprachmaterialien

## Крыніцы

Катэгорыя:Самадыйскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расеі
Чужая бацькаўшчына (фільм)

**«Чужа́я ба́цькаўшчына»** — драма 1982 году пра даваеннае жыцьцё і лёс беларускіх сялянаў. Фільм зьняты паводле раманаў пісьменьніка Вячаслава Адамчыка «Чужая бацькаўшчына» і «Год нулявы».

## Сюжэт
Фільм расказвае пра жыцьцё заходнебеларускіх сялянаў 1938 году. Маладая сялянка цяжарная і дзеля шчасьця з каханым чалавекам хоча за любую цану атрымаць сабе жытло і гаспадарку. Уздымаецца праблема беларускага нацыянальнага жыцьця ў гады Другой Рэчы Паспалітай.

## Узнагароды
* 1983 — Валер Рыбараў — Дыплём Усесаюзнага кінафэстывалю.

## У ролях
* Уладзімер Гасьцюхін
* Віктар Гогалеў
* Стэфанія Станюта
* Антаніна Бендава
* Вольга Бяляўская
* Стасіс Пэтранайціс
* Натальля Бражнікава
* Андрэй Дружкін
* Уладзімер Палякоў

## Здымачная група
* Рэжысэр — Валер Рыбараў
* Аўтар сцэнару — Аляксандар Лапшын
* Апэратар-пастаноўшчык — Фэлікс Кучар
* Мастак-пастаноўшчык — Яўген Ігнацьеў, Аляксандар Верашчагін
* Гукарэжысэр — Сяргей Чупраў
* Кампазытар — Пётар Альхімовіч

Катэгорыя:Фільмы 1982 году
Катэгорыя:Савецкія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы Валерыя Рыбарава
Сталічны дывізіён (НХЛ)

**Сталічны дывізіён** () Нацыянальнай хакейнай лігі быў заснаваны ў 2013 годзе як частка Ўсходняй канфэрэнцыі.

## Каманды
* Вашынгтон Кэпіталз
* Каламбус Блю Джэкетс
* Караліна Харыкэйнз
* Нью-Джэрзі Дэвілз
* Нью-Ёрк Айлэндэрз
* Нью-Ёрк Рэйнджэрз
* Пітсбург Пінгвінз
* Філядэльфія Флаерз

## Зьмены ў складзе дывізіёну
### З 2013 году
* Вашынгтон Кэпіталз
* Каламбус Блю Джэкетс
* Караліна Харыкэйнз
* Нью-Джэрзі Дэвілз
* Нью-Ёрк Айлэндэрз
* Нью-Ёрк Рэйнджэрз
* Пітсбург Пінгвінз
* Філядэльфія Флаерз

#### Зьмены пасьля [[НХЛ у сэзоне 2012—2013 гадоў|сэзону 2012—2013 гадоў]]
* У сувязі з рэарганізацыяй дывізіёнаў Паўночна-ўсходні і Паўднёва-ўсходні дывізіёны расфармаваныя
* Нью-Джэрзі Дэвілз, Нью-Ёрк Айлэндэрз, Нью-Ёрк Рэйнджэрз, Пітсбург Пінгвінз, Філядэльфія Флаерз прыйшлі з Атлянтычнага дывізіёну
* Вашынгтон Кэпіталз і Караліна Харыкэйнз прыйшлі з Паўднёва-ўсходняга дывізіёну
* Каламбус Блю Джэкетс прыйшлі з Цэнтральнага дывізіёну

## Глядзіце таксама
* Нацыянальная хакейная ліга
* Усходняя канфэрэнцыя
* Атлянтычны дывізіён

Катэгорыя:Нацыянальная хакейная ліга
Абрамава

**Абра́мава** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Абрамава месьціцца за 18&nbsp;км на поўнач ад Камянцу, за 55&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 46 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Жабінка (лінія Берасьце&nbsp;— Баранавічы).

## Гісторыя
* 1857: калёнія, 88 рэвіскіх душ, дзяржаўная ўласнасьць.
* 2-я палова XIX ст.: габрэйская калёнія Абрамава (Плясішча) у Дзьмітравіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1897: паводле перапісу 16 двароў, 133 жыхары, каля 120 дзесяцінаў сядзібнай і ворыўнай зямлі, дзейнічаў малітоўны дом.
* 1905: 100 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, калёнія ў складзе Дзьмітравіцкай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 18 двароў, 97 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: вёска ў Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, 24 двары, 128 жыхароў.
* 1942: у жніўні вёска была спалена нямецкімі захопнікамі, загінулі 76 мірных жыхароў.
* 1960: у вёсцы 61 жыхар.
* 1970: 47 жыхароў, у саўгасе імя Сьвярдлова.

## Насельніцтва
* 2010 год — 3 чалавекі
* 1999 год — 12 чалавек

## Транспартныя сувязі
Праз аўтадарогу мясцовага значэньня Дзьмітравічы&nbsp;— Абрамава () вёска злучаецца з цэнтрам сельсавету&nbsp;— вёскай Дзьмітравічы і зь вёскай Макавішчы таго ж сельсавету.

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;12.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Маторская мова

**Мато́рская мо́ва** — самадыйская мова ўральскае моўнае сям'і, на якой размаўлялі маторы. За сёньняшнім часам зьяўляецца мёртвай мовай.

Была распаўсюджаная ў рэгіёне паўночнае часткі Саянаў, непадалёк ад сучаснае мяжы Расеі з Манголіяй, у прыватнасьці носьбіты маторскае мовы жылі на абшарах ад места Мінусінск (паўднёвы захад Краснаярскага краю Расеі) уздоўж ракі Енісей па возера Байкал.

## Кароткі нарыс
Падзялялася на тры дыялекты: уласнаматорскі, тайгійскі, карагаскі (часам разгляданыя як асобныя мовы, між тым, адрозьненьні між дыялектамі не зьяўляюцца істотнымі).

За сёньняшнім часам панятак *маторы* ўжываецца як альтэрнатыўная назва кайбалаў — тэрытарыяльнае падгрупы хакасаў (варта адзначыць, што этнонім *кайбалы*, як і *маторы*, таксама паходзіць з самадыйскіх моваў).

Датычна сваёй клясыфікацыі маторская мова разам зь селькупскай ды камасінскай мовамі часта разглядаецца як частка паўднёвасамадыйскае падгрупы групы самадыйскіх моваў, аднак гэтая падгрупа зьяўляецца толькі спробай вылучэньня ў складзе самадыйскіх моваў падгрупы па *тэрытарыяльнай* прыкмеце.

## Зьвесткі пра носьбітаў
Перадусім вядомая паводле запісаў вандроўнікаў XVIII — пачатку XIX стст. Колькасьць носьбітаў маторскае мовы ўжо ў XVII стагодзьдзі ня была большай за некалькі соцень чалавек. Паводле зьвестак фінскага філёляга і дасьледніка ўральскіх моваў Матыяса Кастрэна, апошні чалавек, які размаўляў па-маторску, памёр у 1839 року.

## Літаратура
* Helimski, Eugen. 1997. ''Die Matorische Sprache: Wörterbuch – Grundzüge der Grammatik – Sprachgeschichte''.

Катэгорыя:Самадыйскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Камасінская мова

**Камасінская мова** — самадыйская мова ўральскае моўнае сям'і, на якой размаўлялі камасінцы. За сёньняшнім часам зьяўляецца мёртвай мовай.

Была распаўсюджаная ў рэгіёне паўночнае часткі Саянаў; дыялект камасінскае мовы, на якім размаўлялі *кайбалы*, утвараў асобны анкляў на поўдзень ад асноўнага абшару камасінцаў. Носьбіты гэтага дыялекту жылі ў басэйнах рэк Абакан, Амыл, Кандат, Кебеж, Туба, Оя, Шадат (паўднёвы захад Краснаярскага краю Расеі).

## Кароткі нарыс
Камасінская мова падзялялася на два дыялекты: камасінскі ды кайбальскі. Мова ўваходзіла ў склад паўднёвае падгрупы самадыйскае групы ўральскае моўнае сям'і.

Найбольш значныя матэрыялы па мове, у тым ліку і фальклёрныя тэксты, сабраў у пачатку ХХ ст. фінскі лінгвіст Кай Донэр. Таксама мову дасьледавалі А. Тугарынаў, фінскі філёляг і дасьледнік уральскіх моваў Матыяс Кастрэн. У 1963 годзе экспэдыцыяй Уральскага ўнівэрсытэту пад кіраўніцтвам Аляксандра Матвеева ў вёсцы Аблакава былі знойдзеныя людзі пажылога ўзросту, якія яшчэ памяталі мову. У 1960-70 гадох зь імі працаваў эстонскі лінгвіст Ага Кюнап. Апошні носьбіт камасінскае мовы — Клаўдзія Плотнікава — памёрла ў 1989 року ва ўзросьце 94 гадоў.

Лінгвісты здолелі запісаць блізу 1500 словаў камасінскае мовы.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Britannica*, 1984 Edition, Vol. 18, p.&nbsp;1025
* Donner K. Samojedische Wörterverzeichnisse. Helsinki, 1932.
* Donner K. Kamassisches Wörterbuch. Helsinki, 1944.
* Wixman, Ronald. *The Peoples of the USSR*. p.&nbsp;109

## Вонкавыя спасылкі
* Kamas | Ethnologue
* Kamassian-English Glossary
* Kamassian-Russian Dictionary. Камасинско-русский словарь
* M. Alexander Castrén's Grammatik der samojedischen Sprachen : Matthias Alexander Castrén, Anton Schiefner
* M. Alexander Castrén's Wörterverzeichnisse aus den samojedischen Sprachen ... : Matthias Alexander Castrén, Anton Schiefner
* Матвеев А. К. Новые данные о камасинском языке и камасинской топонимике// Вопросы топономастики. Вып. 2. Свердловск, 1965.

Катэгорыя:Самадыйскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Юрацкая мова

**Юрацкая мова** — самадыйская мова ўральскае моўнае сям'і. За сёньняшнім часам зьяўляецца мёртвай мовай.

## Кароткі нарыс
Носьбіты мовы жылі ў абшары тундравых тэрыторыяў на захад ад ракі Енісей і на тэрыторыі Таймыру, Расея. Юрацкая мова займала прамежкавую пазыцыю паміж энецкай ды ненецкай мовамі самадыйскае групы.

Зьвестак пра мову сабрана няшмат. Аднымі з найважнейшых крыніцаў пра юрацкую мову зьяўляюцца запісы фінскага лінгвіста Матыяса Аляксандра Кастрэна, зробленыя ў сярэдзіне ХІХ ст. Мажліва, юрацкая мова зьяўлялася архаічнай часткай энецкае падгрупы. Можа клясыфікавацца як дыялект ненецкае мовы, мае вызначаныя рысы, агульныя з энецкай мовай.

Апошнія носьбіты мовы вымерлі напачатку ХІХ стагодзьдзя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Engangered languages in Northeast Asia: report

Катэгорыя:Самадыйскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Першая Прачыстая

**Першая Прачыстая** (*Успленьне, Багародзіца, Прачыстая, Вялікая Прачыстая, Аспажа, Гаспажа, Спажа, Вялікая Спажа, Зялёная, Зельная, Спленьне, Успленье, Талака, Дажынкі*) — старажытнае земляробчае сьвята ўраджаю і падрыхтоўкі да сяўбы. Адзначаецца 28 жніўня.

## Славянскія звычаі
Асьвячалі апошні снапок, насеннае зерне, якім пасьля Прачыстай пачыналі засеўкі азімых, а таксама зёлкі і гародніну. Наладжвалі Сьвята Сьвечкі: пераносілі яе з адной хаты ў другую, гасьцявалі. На Палесьсі рыхтавалі кашу з проса новага ўраджаю. Назіралі за бусламі, якія зьбіраліся на зжатых палях і рыхтавалі малады вывадак да далёкага пералёту ў цёплыя краі.

Прымаўкі гэтага дня: «Прыйшла Прачыстая — стала поле чыстае», «Прачыста — сяўба чыста, а касьба не чыста», «Гаспажа — хлеба дзяжа» (Берасьцейскі павет); «Прыйшла Прачыстая — перапечка чыстая» (Ігуменскі павет); «Надышло Ўспленьне — цягні бульбу за карэньне» (Столінскі раён); «Прачыстая не глядзіць бяла, а глядзіць, каб паляніца была» (Клічаўскі раён).

У народных песьнях гэты дзень згадваецца ў сувязі з разнастайнымі сельскагаспадарчымі работамі: «Прачыста снапкі падае», «на восець носіць», «папары мяшае», «пчолак ладзіць, кадкі мёдам налівае».


Прачыста маці ішла зажынаці 
У чыстае поле з пшонным пірагом. 
З пшонным пірагом, з залатым сярпом. 
У левай руцэ пшонны піражок, 
У правай руцэ залаты сярпок: 
Я раз разну — я сноп нажну, 
Я і два разну — я капу нажну! 
Сноп ад снапа — на валовішча, 
Капа ад капы — паўтараста шагоў! 
:*(Магілёўская губ.)*



Прачыста жытцо сеець, 
А меншая ў помач стала, 
Жытцо скора запахала, 
:*(Мёрскі раён)*


У некаторых раёнах лічылася, што ад Прачыстай пачынаецца «маладое бабскае лета», якое заканчваецца на Галавасека 11 верасьня.

Этнографамі зафіксавана вялікая колькасьць звычаяў, абрадаў і павер’яў, што датычаць гэтага моманту, ад якога ў многім залежаў будучы ўраджай. Першыя зьвязаны з такімі магічнымі атрыбутамі, як «поўня»,  «яйка», «сякера», «ахвяраваньне зямлі», «сустрэча», «чысьціня» і іншымі, што суправаджаюцца рознымі і шматлікімі павер'ямі, другія — з асьвечаным зернем, малітвай. Некаторыя дасьледчыкі лічаць, што 28 жніўня зьяўляецца агульнаславянскім сьвятам ураджаю. 

На Палесьсі Прачыстую называлі Зельнаю, бо асьвячалі разам са збожжам «усялякія зельля».

У 1930-х гадах у Заходняй Беларусі, якая ўваходзіла ў склад Польшчы, у верасьні праходзілі фэстывалі «Дажынкі», прысьвечаныя сабранаму ўраджаю.

У незалежнай Беларусі штогод праходзіў фэстываль «Дажынкі».

## Крыніцы й заўвагі

## Літаратура
* *Лозка А.* Беларускі народны каляндар. — Мінск: Полымя, 2002.

Катэгорыя:Традыцыйныя сьвяты беларусаў
Катэгорыя:28 жніўня
Гродыг (футбольны клюб)

«**Гродыг**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Гродыгу. Заснаваны ў 1948 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гродыг
Ходараў (неадназначнасьць)

Назву **Ходараў** маюць:

* Ходараў — горад у Львоўскай вобласьці Ўкраіны
* Ходараў — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
Хваянаўка

**Хвая́наўка** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Хваянаўка месьціцца за 17&nbsp;км на поўнач ад Камянцу, за 55&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 31 км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск (лінія Берасьце&nbsp;— Беласток).

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска ў Берасьцейскім павеце Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі 181 рэвіская душа, дзяржаўная ўласнасьць.
* 1860-я: у Дзьмітравіцкай воласьці таго ж павету.
* 1890: Хваянаўская сельская грамада мела каля 400 дзесяцінаў ворыўнай зямлі, 27 дзесяцінаў лесу.
* 1897: паводле перапісу у вёсцы 36 двароў, 236 жыхароў, у аднайменнай сядзібе (належала Далінскаму)&nbsp;— 1 двор, 5 жыхароў.
* 1905: 46 гаспадарак, 260 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у складзе Дзьмітравіцкай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 3 двары, 20 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: вёска ў Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, 39 двароў, 175 жыхароў.
* 1941—1945: цягам Другой сусьветнай вайны на франтах загінулі 8 жыхароў вёскі. У 1942 годзе за сувязь з партызанамі ў Прускаўскім лесе расстраляныя 3 вяскоўцы.
* 1950: у складзе калгасу імя С. М.&nbsp;Кірава.
* 1960: у вёсцы 125 жыхароў.
* 1970: 99 жыхароў, у саўгасе «Белавескі».

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 25 чалавек

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы».

## Транспартныя сувязі
Праз аўтадарогу мясцовага значэньня Дзьмітравічы&nbsp;— Амелянец&nbsp;— Вярховічы () вёска злучаецца з цэнтрам сельсавету&nbsp;— вёскай Дзьмітравічы (празь вёску Дашэвічы) і зь вёскай Ражкоўка таго ж сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;94.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Цэнтральная адміністрацыйная акруга

**Цэнтра́льная адміністрацы́йная акру́га** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Масквы, адміністрацыйная акруга. Разьмешчаная ў цэнтральнай частцы места.

У акрузе разьмешчаныя амаль усе чыгуначныя вакзалы Масквы, галаўная сядзіба «Расейскай чыгункі» і вялікая колькасьць фэдэральных установаў Расеі (у прыватнасьці, Крэмль, Дзяржаўная дума, Рада Фэдэрацыі, Дом ураду, большасьць міністэрстваў Расейскае Фэдэрацыі). Значную частку тэрыторыі займаюць офісныя будынкі.

У склад адміністрацыйнай акругі ўваходзяць 10 раёнаў. Мяжуе з Заходняй, Паўночна-Заходняй, Паўночнай, Паўночна-Ўсходняй, Усходняй, Паўднёва-Ўсходняй, Паўднёвай, Паўднёва-Заходняй адміністрацыйнымі акругамі Масквы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Масква
Паўночна-Ўсходняя адміністрацыйная акруга

**Паўночна-Ўсходняя адміністрацы́йная акру́га** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Масквы, адміністрацыйная акруга. Разьмешчаная ў паўночна-ўсходняй частцы места.

У склад адміністрацыйнай акругі ўваходзяць 17 раёнаў. Мяжуе з Заходняй, Паўночнай і Цэнтральнай адміністрацыйнымі акругамі Масквы, а таксама з тэрыторыяй Маскоўскае вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Масква
Музэй гісторыі гораду Менску

Дзяржаўная ўстанова «**Музэй гісторыі гораду Менску**», **Музэй гісторыі Менску** — музэй гісторыі гораду Менску.

Уласьнік — упраўленьне культуры Менгарвыканкаму, дата рэгістрацыі — 24.05.2010, дата атрыманьня статусу «камунальная» — 08.04.2010, СААТА — Цэнтральны раён

## Гісторыя

Створаны рашэньнем Менскага гарадзкога выканаўчага камітэту ад 8 красавіка 2010 году № 815.

Разьмясьціўся ў двухпавярховых цагляных будынках тыпавой гарадзкой забудовы другой паловы XIX стагодзьдзя. Будынкі зьяўляюцца помнікамі архітэктуры міжнароднага значэньня, занесеныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь) агульнай плошчай 860 м².

Ва ўнутраным дворыку музэю — выстаўка аднаго твора Ўладзімера Жбанава — скульптурная кампазыцыя «Гусар» (2004 г., бронза, ліцьцё).

## Экспазыцыя
Аснову фондаў музэю складае калекцыя архэалягічных раскопак Менску XI—XIX стагодзьдзяў: кераміка, вырабы са скуры, косьці, дрэва, мэталу, ювэлірныя ўпрыгожваньні, прадметы нумізматыкі й г. д. Плянуецца адкрыцьцё экспазыцыі прысьвечанай уласна гісторыі Менску, але частка залі будзе выкарыстоўвацца для часовых экспазыцыяў.

Вядзецца навуковая распрацоўка стацыянарных экспазыцыяў Менскага замчышча (пр. Пераможцаў, 2), сядзібнага быту ў Лошыцкім сядзібна-паркавым комплексе (праезд Чыжэўскіх, 8), мастацкай галерэі М. А. Савіцкага (пл. Свабоды, 15).

## Крыніцы

Катэгорыя:Музэі Менску
Катэгорыя:Гарадзкія музэі
Малы гасьціны двор

**Малы гасьціны двор** — колішні гандлёва-складзкі комплекс у Менску на паўночным баку пл. Свабоды. Падмуркі будынкаў зьяўляюцца гісторыка-культурнай каштоўнасьцю рэспубліканскага значэньня. 

## Гісторыя
Комплекс узьведзены ў XVIII—пач. XIX стст. і складаўся з трох двух-трохпавярховых будынкаў, якія ўтваралі замкнутую кампазыцыю з двума ўнутранымі дворыкамі. Быў часткова разбураны падчас Другой сусьветнай вайны, захаваліся толькі два будынкі.
Будынкі былі зьнішчаныя ў наш час. Цяпер на месцы будынкаў пакладзеная плітка. 

## Архітэктура

Дамы № 19 і 21 уяўлялі сабой Ш-падобны комплекс. Двухпавярховы будынак № 19 на высокім цокалі меў няправільную форму ў пляне. З заходняга боку да яго была прыбудаваная галерэя-тэраса, пад якой месьціліся крамы й складзкія памяшканьні. З боку ўнутранага двара на ўзроўні другога паверху праходзіла вонкавая галерэя, на якую вяла лесьвіца з ажурнай чыгуннай агароджай. Унутраная пляніроўка была анфіляднай.

Трохпавярховы будынак № 21 меў форму няправільнага чатырохвугольніка й часткай дваровага фасаду прымыкаў да будынка № 19. На галоўным фасадзе вылучаўся неглыбокі рызаліт, завершаны трохвугольным шчытом з круглай люкарнай, над ўваходам праходзіў ступеньчаты карніз. Першы паверх руставаны, аддзелены ад астатніх карнізам. Аконныя праёмы невялікія прамавугольныя. Бакавы фасад па вуглах умацаваны руставанымі лапаткамі, пляніроўка — калідорна-анфілядная.

У XX ст. комплекс быў перабудаваны й накрыты складаным па канфігурацыі дахам з дахоўкі.

## Крыніцы й заўвагі

## Літаратура
* 
* 
*
Зеленаград

**Зеленагра́д**, **Зеленагра́дзкая адміністрацы́йная акру́га** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Масквы, адміністрацыйная акруга. Разьмешчаная на паўночны захад ад астатняе тэрыторыі Масквы.

У склад Зеленаграду ўваходзяць 5 раёнаў. Адміністрацыйная акруга Зеленаград месьціцца на паўночным захадзе ад асноўнае тэрыторыі Масквы, зьяўляючыся яе эксклявам унутры тэрыторыі Маскоўскае вобласьці і мяжуючы такім чынам толькі зь ейнаю тэрыторыяй. Паводле плошчы зьяўляецца найменшай адміністрацыйнай акругай Масквы.

Утвораная ў ліпені 1991 года шляхам далучэньня места Зеленаград да Масквы. Стварэньне акругі было замацавана пастановаю Прэзыдэнта Расейскае Фэдэрацыі і старшыні Вярхоўнага Савету РФ ад 3 студзеня 1992 году, статус места Зеленаграду як адміністрацыйнай акругі Масквы быў зафіксаваны ў законе места Масквы 5 ліпеня 1995 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Масква
Новамаскоўская адміністрацыйная акруга

**Новамаскоўская адміністрацы́йная акру́га** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Масквы, адміністрацыйная акруга. Разьмешчаная на паўднёвы захад ад асноўнае часткі места.

Мяжуе з Заходняй, Паўднёва-Заходняй і Траецкай адміністрацыйнымі акругамі Масквы, а таксама з тэрыторыяй Маскоўскае вобласьці. Заходняя адміністрацыйная акруга мае два эксклявы на паўночным захадзе акругі.

Утвораная 1 ліпеня 2012 року ў выніку ажыцьцяўленьня праекту пашырэньня Масквы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Масква
Траецкая адміністрацыйная акруга

**Трае́цкая адміністрацы́йная акру́га** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Масквы, адміністрацыйная акруга. Разьмешчаная на паўднёвы захад ад асноўнае часткі места.

Мяжуе толькі з адной адміністрацыйнай акругай Масквы — Новамаскоўскай. Мяжуе таксама з тэрыторыямі Маскоўскае (унутры якой мае экскляў) ды Калускае вобласьці.

Утвораная 1 ліпеня 2012 году шляхам ажыцьцяўленьня праекту пашырэньня Масквы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйныя акругі Масквы
Зеленаград (неадназначнасьць)

Назва **Зеленагра́д** () і аднакарэнныя ёй маюць некалькі сэнсаў. Калі ласка, выберыце той, які вас цікавіць:

* Зеленаград
* Зеленаградзкая (тэрытарыяльная адзінка з асаблівым статусам)
* Зеленаград (падводная лодка)
* Зеленаград (футбольны клюб)
* Зеленаград (хакейны клюб)
* Зеленаград (рэгбійны клюб)
Фарул Канстанца

«**Фарул**» () — румынскі футбольны клюб з гораду Канстанцы. Заснаваны ў 1920 годзе. Чэмпіён Румыніі (2023).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Канстанца
Новая Каменка

Назву **Новая Каменка** маюць:

* Новая Каменка — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці
* Новая Каменка — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
Верхняя Вугоршчына

**Верхняя Вугоршчына** (, ) — назва тэрыторыі ў паўночнай частцы Каралеўства Вугоршчына. У цяперашні час прыкладна супадае з тэрыторыяй Славаччыны. У часе асманскіх войнаў назва Верхняя Вугоршчына распаўсюджвалася толькі на паўночна-ўсходнія рэгіёны Вугорскага каралеўства, а паўночна-заходнія адносіліся да Ніжняе Вугоршчыны. У XVIII—XIX стагодзьдзях гэтае азначэньне стала ўжывацца ў дачыненьні да ўсёй паўночнае часткі каралеўства.

Насельніцтва Верхняй Вугоршчыны было разнастайным і складалася са славакаў, вугорцаў, немцаў і русінаў. Паводле першых поўных дэмаграфічных зьвестак, што зьяўляюцца ў XVIII стагодзьдзі, славакі складалі большасьць насельніцтва. Яны называлі гэтую тэрыторыю тэрмінам «Slovensko» (), вядомым у пісьмовых крыніцах яшчэ з XV стагодзьдзя, аднак без акрэсьленых межаў і бяз пэўнага вызначанага статусу ў Вугоршчыне. У вугорскай літаратуры гэты рэгіён часта завецца «Felvidék» ().

## Этымалёгія

### Гістарычнае ўжываньне

Гістарычныя значэньні:

# Стары вугорскі тэрмін *Felső-Magyarország* (літаральна «Верхняя Вугоршчына») ў XVI—XVIII стагодзьдзях фармальна тычыўся сучаснай тэрыторыі Славаччыны і нефармальна — усяе паўночнае часткі каралеўства Вугоршчына ў XIX стагодзьдзі.
# У асобных дакумэнтах XVI стагодзьдзя тэрыторыя каралеўства Вугоршчына, населеная славакамі, завецца «Sclavonia» або «Slováky», што вылучае рэгіён як этнічна, так і геаграфічна.
# Вугорскае слова *Felvidék* (літаральна «ўзвышша», «узвышэньне») мела некалькі нефармальных значэньняў:
* У XVIII—XIX стагодзьдзях магло азначаць:
** горную паўночную частку каралеўства Вугоршчына ў адрозьненьне ад раўнінных паўднёвых земляў
** увогуле тэрыторыі, якія знаходзіліся на большай вышыні, чымся дадзены населены пункт
** сынонім тагачаснаму значэньню *Felső-Magyarország*
* Пасьля Першай сусьветнай вайны значэньне тэрміну абмяжоўвалася Славаччынай і Карпацкай Русьсю, а па Другой сусьветнай вайне стала тычыцца толькі Славаччыны. Адначасна слова *felvidék* захавалася ў значэньні «ўзвышша», напрыклад, *Balaton-felvidék*, пагоркавы рэгіён і нацыянальны парк ля возера Балатон.

### Сучаснае ўжываньне
Па I сусьветнай вайне значэньне вугорскага слова *Felvidék* (*Felső-Magyarország* выйшла з ужытку) звузілася да Славаччыны і Карпацкай Русі. Цяпер выкарыстаньне слова *Felvidék* ў дачыненьні да сваёй краіны славакі лічаць абразаю, і яно ўжываецца вугорцамі выключна ў гістарычнай літаратуры для апісаньня сярэднявечнае тэрыторыі (хоць на той час гэты тэрмін яшчэ не ўвайшоў ва ўжываньне). Нават у дачыненьні да трох дзяржаваў рэгіёну, што засталіся ў складзе Вугоршчыны пасьля Першай сусьветнай вайны, цяпер ужываецца выраз Паўночная Вугоршчына (*Észak-Magyarország*), а ня Верхняя. Аднак прадстаўнікі вугорскай меншасьці ў паўднёвых памежных рэгіёнах Славаччыны працягваюць карыстацца звыклай назвай дзеля азначэньня тэрыторыі пражываньня пераважна вугорцаў. Некаторыя называюць сябе *felvidéki magyarok* ().

## Глядзіце таксама
* Карпацкія немцы
* Жыды ў Верхняй Вугоршчыне

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Славаччыны
Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці каралеўства Вугоршчына
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Масквы

**Адміністрацы́йна-тэрытарыя́льны падзе́л Масквы́** — сукупнасьць падзелу места на адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, якая прадстаўляе зь сябе 12 адміністрацыйных акругаў. Таксама тэрытарыяльнымі адзінкамі места зьяўляюцца раёны і паселішчы. Усе адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі маюць найменьні ды межы, замацаваныя прававымі актамі места.

Узроўнямі (далей у пералічэньні гэтага абзацу — паводле зьмяншэньня) адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Масквы зьяўляюцца:

* Адміністрацыйныя акругі (агульная колькасьць якіх складае 12)
** раёны і паселішчы (агульная колькасьць — 125 і 21 адпаведна; пры гэтым паселішчы існуюць толькі ў тэрыторыях, далучаных да Масквы цягам ажыцьцяўленьня пашырэньня Масквы ў 2012 року).

## Структура
У склад Масквы ўваходзяць 12 адміністрацыйных акругаў.

Сучасны выгляд адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу места ў цэлым усталяваўся ў 1991 року па прыняцьці закону «Пра ўсталяваньне часовых межаў муніцыпальных акругаў Масквы». Паводле гэтага закону ўводзіліся адміністрацыйныя аругі, якія падзяляліся на муніцыпальныя акругі і тэрытарыяльныя адзінкі з асаблівым статусам.

У 1995 року, па прыняцьці закону «Пра тэрытарыяльны падзел места Масквы», муніцыпальныя акругі былі юрыдычна скасаваныя і замененыя з прыкладным захаваньнем межаў на адміністрацыйныя раёны, што ўваходзяць у адміністрацыйныя акругі.

Зь 1 ліпеня 2012 року, з прычыны пашырэньня Масквы, былі ўтвораныя 2 дадатковыя адміністрацыйныя акругі — Траецкая і Новамаскоўская, а ў іх складзе — 21 паселішча.

## Дадатковыя зьвесткі
* Пасьля пашырэньня тэрыторыі места 1 ліпеня 2012 року Масква беспасярэдне выйшла да мяжы з Калускаю вобласьцю.
* Серад вышэйпамянёнага 21 паселішча існуе 2 мескія акругі (Траецк і Шчэрбінка), такім чынам, у склад Масквы ўваходзяць 2 былыя месты.

## Крыніцы

Катэгорыя:Масква
Кійлі (воласьць)

**Кі́йлі** () — вясковая воласьць у павеце Хар’ю на паўночным захадзе Эстоніі. Насельніцтва — 4182 чалавекі (2009), плошча — 100,4&nbsp;км².

Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Кійлі. У муніцыпалітэце таксама 2 пасёлкі (): Кангру і Луіге — і 13 вёсак ().

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Воласьці Эстоніі
Катэгорыя:Хар’юмаа
Споведзь

**Споведзь** — у аўраамічных рэлігіях (юдаізьме, хрысьціянстве й ісламе) адзін з абрадаў (у праваслаўі і каталіцтве — таінства (сакрамэнт)) пакаяньня, які складаецца ў прызнаньні ў зробленым граху. Для зьдзяйсьненьня споведзі абавязковыя раскаяньне і намер у далейшым не грашыць.

## Споведзь у хрысьціянстве
Як у Праваслаўнай, гэтак і ў Каталіцкай царкве споведзь зьяўляецца сакрамэнтам (таінствам).

Катэгорыя:Хрысьціянства
Абіда

**Абі́да** — возера ў Крупскім раёне Менскай вобласьці, знаходзіцца за 30&nbsp;км на поўнач ад гораду Крупкаў, каля вёскі Хальнявічы (Халопеніцкі сельсавет).

Возера знаходзіцца ў басэйне ракі Югна (Дзьвіна), на вытоку якой з возера пабудаваная плаціна і ГЭС. Плошча паверхні возера&nbsp;— 0,64&nbsp;км², вадазбору&nbsp;— 327&nbsp;км², найбольшая глыбіня&nbsp;— 17&nbsp;м. 

## Геаграфія
Вадазбор раўнінны, пераважаюць пяскі, тарфянікі, радзей марэнныя супяскі. Шырокай пратокай злучанае з возерам Сялява, выцякае рака Югна, упадаюць 2 ручаі.

## Будова
Возера эўтрофнае, катлавіна авальнай формы, схілы спадзістыя, парослыя хмызьняком і рэдкалесьсем, на паўднёвым захадзе і паўночным усходзе вялікія лясныя масівы. Берагі нізкія, пясчаныя, на паўднёвым усходзе забалочаныя. 

Мелкаводзьдзе вузкае, уздоўж берагоў пясчанае (месцамі гліністае), глыбей дно глініста-ілістае і сапрапэлістае. Зарастае умерана.

## Фаўна
Водзяцца плотка, лін, шчупак, акунь, лешч, джгір, укляя, мянтуз, язь і іншая рыба.

## Крыніцы

## Літаратура
* . С.&nbsp;28.
* . С.&nbsp;17.
* . С.&nbsp;199.

## Вонкавыя спасылкі
* Інтэрнэт-энцыкляпэдыя «Все озера Беларуси», т.4

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Крупскага раёну
Уладзімер Шаблінскі

**Уладзімер Шаблінскі** ( 1970, Менск, цяпер Беларусь) — беларускі музычны прадусар.

Дырэктар канцэртных агенцыяў «Лінія гуку» і «Шаблі», уладальнік аграсядзібы «Шаблі».

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1970 годзе ў Менску. Скончыў Менскі энэргетычны тэхнікум і Мас-мэдыя-цэнтр пры ЭГУ. У маладосьці быў салістам гурту «Шабаш». З 1993-га па 1996-ы год працаваў вядоўцам музычных праграм на радыёстанцыі «*[[Радыё Бі-Эй]]*». У 1997 заснаваў канцэртную агенцыю «*[[Лінія гуку]]*», працяглы час працаваў канцэртным дырэктарам рок-гурту N.R.M.

У 2004 годзе набыў хутар у вёсцы Малое Запрудзьдзе (Валожынскі раён), які стаў аграсядзібай і атрымаў назву «*Шаблі*». Каб набыць сядзібу за 1500 даляраў у мінулых сямейных гаспадароў, прадаў пазадарожнік «Міцубісі Паджэра». Дагэтуль жыў у Менску на вуліцы Калініна (Першамайскі раён) з жонкай Аксанай і дачкой. Пачаў катаць падарожнікаў па ваколіцах на роварах і квадрацыклах.

Аграсядзіба «*[[Шаблі (аграсядзіба)|Шаблі]]*» стала папулярнай пляцоўкай для правядзеньня музычных фэстываляў, такіх як "Вольнае паветра", «Пікнік.by», «Шаманы Шаблі». У 2014 годзе драўляная сядзіба згарэла, бо сябры распалілі камін і выйшлі ў поле.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1970 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Музычныя прадусары
Аляксандар Ляказэт

**Алякса́ндар Ляказэ́т** (;  28 траўня 1991 году, Ліён, Францыя) — францускі футбаліст, нападнік саудаўскага клюбу «Нэом». Раней бараніў колеры нацыянальнай зборнай Францыі. Можа згуляць на пазыцыі адцягнутага нападніка ці атакуючага паўабронцы.

## Кар’ера
### Клюбная
Аляксандар Ляказэт знаходзіўся ў сыстэме юнацкіх камандаў «Ліёну» з 12-гадовага ўзросту. За асноўны склад дэбютаваў 5 траўня 2010 году ў матчы супраць «Асэру». 30 кастрычніка 2010 году забіў свой першы гол за «Алімпік» у матчы 11-га туру чэмпіянату супраць «Сашо». У Лізе чэмпіёнаў Ляказэт дэбютаваў 2 лістапада 2010 году ў выязным матчы супраць «Бэнфікі», выйшаўшы на замену на 71-й хвіліне пры ліку 4:0 на карысьць гаспадароў, форвард запісаў на свой рахунак дзьве галявыя перадачы.

Пасьпяховая гульня Аляксандра прыцягнула ўвагу функцыянэраў італьянскага клюбу «Рома». Прагрэсуючы, Ляказэт стаўся найлепшым бамбардзірам францускай Лігі 1 і здабыў тытул гульца году ў сэзоне 2014—2015 гадоў. У 2017 годзе быў набыты ангельскім клюбам «Арсэнал» за сплату ў 53 млн эўра. У Ангельшчыне здабыў кубак краіны і дайшоў да фіналу Лігі Эўропы 2019 году. У 2022 годзе нападнік павярнуўся ў родны Ліён, склаўшы трохгадовую ўгоду з клюбам. Пасьля 5 сэзонаў адсутнасьці забіў свой першы гол у дэбютным матчы сэзону 2022—2023 гадоў супраць «Аячча» з пэнальці і дапамог здабыць перамогу зь лікам 2:1.

### Міжнародная
Ляказэт прыцягваўся да гульняў усіх юнацкіх і моладзевых зборных краіны. 23 траўня 2013 году Ляказэт атрымаў сваё першае запрашэньне ў нацыянальную зборную Францыі прад траўму Жэрэмі Мэнэза. 5 чэрвеня ён дэбютаваў у складзе дружыны краю, калі зьявіўся на пляцоўцы на 58-й хвіліне матчы замест Аліўе Жыру ў матчы супраць зборнай Уругваю. Гэты матч у Мантэвідэо скончыўся паразай французаў зь лікам 1:0.

## Дасягненьні
**«Алімпік»**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2012
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2012

**«Арсэнал»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2020
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Алімпік» Ліён
* Статыстыка на L’Équipe
* Статыстыка на UEFA

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Катэгорыя:Францускія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году
Рэмі Вэркутр

**Рэмі́ Вэрку́тр** (;  26 чэрвеня 1980 году, Гранд-Сынт, Францыя) — былы францускі футбаліст, брамнік. Выступаў за «Манпэлье», ліёнскі «Алімпік», «Страсбург» і «Кан».

## Кар’ера
Рэмі Вэркутр зьяўляецца выхаванцам футбольнага клюбу «Манпэлье». У асноўнай камандзе «Манпэлье» Рэмі дэбютаваў у сэзоне 1998—1999 гадоў, адгуляўшы адзін матч у чэмпіянаце Францыі. У сэзоне 2000—2001 гадоў «Манпэлье» выступаў у Лізе 2 і ў Рэмі зьявіўся шанец стаць першым брамнікам клюбу. Рэмі адгуляў 20 матчаў у чэмпіянаце, а «Манпэлье» фінішаваў на трэцім месцы, вярнуўшыся ў першую лігу Францыі.

У 2002 годзе Рэмі перайшоў у «Алімпік» зь Ліёну, дзе стаў другім брамнікам клюбу пасьля Грэгары Купэ. Дэбют Рэмі ў складзе «Алімпіку» адбыўся 20 кастрычніка 2002 году ў матчы чэмпіянату Францыі 2002—2003 гадоў супраць «Аячча», дзе Вэркутр згуляў увесь матч, а ягоны клюб сьвяткаваў перамогу зь лікам 1:0.

Пасьля сыходу Юго Лярыса ў ангельскі «Тотэнгэм» у жніўні 2012 году Вэркутр стаў першым брамнікам ліёнскага клюбу. Аднак ужо ў канцы сэзону 2012—2013 гадоў Рэмі страціў месца галоўнага галкіпэра каманды, саступіўшы яго партугальскаму брамніку Антоні Лопішу. У чэрвені 2014 году Вэркутр пасьля 12 гадоў, праведзеных у структуры клюбу, падпісаў 2-гадовы кантракт з клюбам «Кан», які толькі зьявіўся ў Лізе 1.

## Дасягненьні
**Ліён**:
* Чэмпіён Францыі (5): 2003, 2004, 2006, 2007, 2008
* Уладальнік Кубка францускай лігі: 2005
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2006
* Уладальнік Кубка Францыі (2): 2008, 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Алімпік» Ліён
* Статыстыка на L'Équipe
* Статыстыка на LFP.fr

Катэгорыя:Францускія футбалісты