Беларуская Вікіпэдыя (наркамаўка)

**Беларуская Вікіпэдыя наркамаўкай** () — разьдзел Вікіпэдыі наркамаўкай, заснаваны ў сакавіку 2007 року згодна з пастановай моўнага падкамітэту фундацыі Wikimedia.

Пры яго стварэньні Беларускую Вікіпэдыю, якая ад заснаваньня ў 2004 годзе стваралася на нерусіфікаваным стандарце беларускай мовы, без публічнага абгрунтаваньня з боку Фундацыі «Вікімэдыя» перанесьлі з асноўнага беларускага паддамэну трэцяга ўзроўню «*be*» на пабочны «*be-x-old*». Яе адрас «*be.wikipedia.org*» заняў перанесены з інкубатару разьдзел, створаны русіфікаваным моўным стандартам. У 2024 годзе — хоць Наркамаўская Вікіпэдыя займае асноўны беларускі паддамэн («*be*»), а не пабочны (напрыклад, «*be-narkam*») — тамтэйшая супольнасьць рэдактараў пастанавіла прыбраць з галоўнай старонкі беларускага паддамэну «*be.wikipedia.org*» спасылку на Беларускую Вікіпэдыю на пабочным паддамэне «*be-tarask.wikipedia.org*», якую мусіла зьмясьціць ад моманту пераносу. Увогуле, у наркамаўскім разьдзеле з 2010 году існуе асобны шаблён «Userbox/Супраць be-tarask» з тэкстам «*Удзельнік выступае за закрыццё Вікіпедыі на тарашкевіцы і перавод яе ў рэжым „толькі для чытання“*», які на 2024 год разьмясьцілі на сваіх старонках 12 удзельнікаў, у тым ліку два абраныя супольнасьцю адміністратары.

Ахвотна (бяз вонкавага гвалтоўнага прымусу) ужывае і, увогуле, папулярызуе як асноўны (а не часовы, да спыненьня гібрыднай расейскай акупацыі Беларусі) русіфікаваны стандарт беларускай мовы, стварэньне якога разглядаецца як адзін з захадаў палітыкі русіфікацыі (расейскага этнацыду) беларусаў, што праводзілася ў двух асноўных кірунках: па-першае, бесьперапыннай русіфікацыі дазволенай да ўжытку беларускай мовы і, па-другое, сыстэматычнага выцісканьня з ўжытку гэтай русіфікаванай мовы і замены яе расейскай мовай. У самым пачатку артыкулаў пра населеныя пункты Беларусі сыстэматычна падае іх назвы на расейскай мове, а таксама на няіснай з 2023 году афіцыйнай трансьлітарацыі, створанай за рэжымам Лукашэнкі ў рэчышчы імітацыі «мяккай беларусізацыі» замест традыцыйнай лацінкі.

## Мінуўшчына
З моманту ейнага стварэньня ў 2004 року Беларуская Вікіпэдыя вялася «тарашкевіцаю», праз пэўны час да яе далучыліся і прыхільнікі наркамаўкі. Пэўны час удзельнікі суіснавалі разам, пішучы артыкулы кожны сваім правапісам, аднак яны жадалі таксама мець і адпаведны інтэрфэйс, таму вырашылі аддзяліцца.

3 жніўня 2006 року ў гэтак званым інкубатары паўстаў беларускі разьдзел наркамаўкай. Ужо 25 жніўня ягоныя ўдзельнікі падалі запыт на стварэньне новага разьдзелу Вікіпэдыі, аднак па выніках галасаваньня ім было ў гэтым адмоўлена.

4 сьнежня 2006 року беларускія ўдзельнікі вікіінкубатару падалі новы запыт на стварэньне разьдзелу Вікіпэдыі наркамаўкай. За гэты час правілы падачы заявак на адкрыцьцё новых разьдзелаў былі зьмененыя, і рашэньне пра іхняе стварэньне прымалася не галасаваньнем, а рашэньнем фундацыі «Вікімэдыя».

27 сакавіка 2007 згодна з пастановай моўнага падкамітэту фундацыі Wikimedia асноўны беларускі дамэн «be.wikipedia.org» быў аддадзены ўдзельнікам Вікіпэдыі наркамаўкай, на яго былі перанесеныя ўсе створаныя артыкулы з інкубатару (на той час іхняя колькасьць складала 3565). Больш за 6000 артыкулаў, створаных з моманту заснаваньня Беларускай Вікіпэдыі, якія дагэтуль знаходзіліся на азначаным адрасе, зьніклі, што выклікала немалое зьдзіўленьне карыстальнікаў. Пазьней, аднак, было паведамлена, што яны перанесеныя на новы дамэн «be-x-old.wikipedia.org», які адгэтуль займае Вікіпэдыя клясычным правапісам беларускай мовы. Прыхільнікі наркамаўкі зьмясьцілі на галоўнай старонцы адмысловае паведамленьне пра тое, што цяпер артыкулы «тарашкевіцай» знаходзяцца па новым адрасе, а «be.wikipedia.org» адгэтуль ствараецца «ў нарматыўнай беларускай мове».

Паводле некаторых зьвестак, прычынаю перамяшчэньня разьдзелаў стала адсутнасьць асобнага ISO-коду для клясычнага правапісу. Празь месяц Адміністрацыя адрасовае прасторы Інтэрнэту ўвяла для гэтага варыянту правапісу асобны тэг «be-tarask», аднак у Вікіпэдыі да восені 2015 року захоўвалася дамэнная прыстаўка «be-x-old».

## Скандал
Перамяшчэньне Беларускай Вікіпэдыі на пабочны дамэн зь перадачай асноўнага дамэну прыхільнікам наркамаўкі выклікала скандал, які выявіўся ў матэрыялах беларускіх мэдыяў і камэнтарах пад імі: на вэб-бачыне «Нашай Нівы» ў артыкуле Зьмітра Панкаўца «Вікіпэдыі тарашкевіцай больш не існуе» і ў артыкуле «Скандал у беларускай Вікіпэдыі» на Generation.by. Апроч таго, у фундацыю «Вікімэдыя» падалі запыт на закрыцьцё разьдзелу наркамаўкай ды пераносу яго пад іншую назву з адначасовым вяртаньнем на стары адрас Беларускай Вікіпэдыі. Ён, аднак, пасьля непрацяглага абмеркаваньня быў заархіваваны без падвядзеньня вынікаў.

## Пачынальнікі
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Прагляданасьць

Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Сакавік 2007 году
Катэгорыя:Беларуская мова ў сеціве
Катэгорыя:Беларускія энцыкляпэдыі