Сэнтэндрэ

**Сэ́нтэндрэ** () — горад на поўначы  Вугоршчыны, у мэд’е Пэшце, разьмешчаны  за 20 км на паўночны захад ад Будапэшту, на правым беразе Дунаю. Насельніцтва на 2018 год — 26 447 чалавек.

Горад зьяўляецца важным турыстычным цэнтрам у навакольлі Будапэшту, ён вядомы сваімі шматлікімі мастацкімі майстэрнямі і музэямі.

## Назва
Горад названы ў гонар Сьвятога Андрэя.

## Гісторыя

Мясцовасьць, дзе знаходзіцца Сэнтэндрэ, была заселеная чалавекам яшчэ 20 000 гадоў таму. Пазьней тут жылі плямёны ілірыйцаў і эравіскаў. У I стагодзьдзі н. э. рымляне заснавалі тут вайсковы лягер і фартэцыю Ўльцы́зыя Ка́стра (*Ulcisia Castra*, даслоўна *Воўчы лягер*). У V стагодзьдзі тут быў важны населены пункт спачатку лянгабардаў, затым авараў.

У пісьмовых крыніцах Сэнтэндрэ ўпершыню згадваецца ў 1009 годзе: тут на схіле знаходзіўся касьцёл Сьвятога Андрэя, вакол якога і вырас горад. Прынамсі да XIV стагодзьдзя ён заставаўся даволі важным цэнтрам паміж Будай і Вішэградам. Па захопе Буды туркамі ў 1541 годзе Сэнтэндрэ часова прыходзіць у заняпад.

Аднак калі ў 1690 годзе туркі зноў захапілі Бялград, кайзэр Леапольд I надаў сэрбам прывілеі сяліцца ў Сэнтэндрэ, чым і скарысталіся 6000 чалавек. За імі ў горад пацягнуліся і эмігранты з Далмацыі, Грэцыі і Босьніі. Па стане на 1720 год колькасьць славянаў складала 88% насельніцтва гораду, большасьць зь якіх былі сэрбы. Але ў XIX стагодзьдзі значная колькасьць сэрбаў вярнулася на сваю радзіму: іх колькасьць у Сэнтэндрэ скарацілася з 45% да 20%. На іх месца прыйшлі вугорцы, дунайскія швабы і славакі.

У XX стагодзьдзі ідылічнае мястэчка адкрылі для сябе мастакі, музы́кі ды паэты і заснавалі ў ім у 1926 годзе мастацкую калёнію. З 1990-х гадоў горад стаў важным турыстычным цэнтрам.

## Насельніцтва
### Нацыянальны склад (на 2011 год)
* Вугорцы — 92.3%
* Немцы — 1%
* Славакі — 0.6%
* Цыганы — 0.5%
* Сэрбы — 0.4%
* Іншыя — 1%
* Няма адказу — 4.2%

### Рэлігійны склад
* Каталікі — 49.3%
* Кальвіністы — 13.5%
* Лютэране — 2%
* Уніяты — 1.4%
* Іншыя хрысьціяне — 1.2%
* Іншыя рэлігіі — 0.3%
* Атэісты — 16.9%
* Няма адказу — 15.4%

## Славутасьці

* пляц Фё Тэр — галоўны пляц гораду, з шматлікімі будынкамі ў стылях барока й ракако, царквой Дабравешчаньня і калёнай, узьведзенай у 1763 годзе, з нагоды заканчэньня эпідэміі чумы.
* Праабражэнская сэрбская царква (таксама вядомая як Табацкая царква), XVIII ст.
* Белградзкі сабор
* Царква Сьвятога Арханёла Міхаіла (Пажаравацкая царква), XVIII ст.
* Касьцёл Сьвятых Пятра і Паўла
* Кандытарская Добаш

### Музэі
* Музэй грамадзкага транспарту Будапэшту
* Дом-музэй сям’і Санта
* Музэй Лаяша Вайды
* Музэй Карая Фэрэнцы
* Музэй марцыпану
* Музэй віна
* Музэй сэрбскага праваслаўнага мастацтва
* Вугорскі этнаграфічны музэй пад адкрытым небам

## Гарады-сябры
* Вэртгайм, Нямеччына (з 1981 г.)
* Гадманчэстэр, Вялікабрытанія (з 1996 г.)
* Губ’ё, Італія (з 2013 г.)
* Каліш, Польшча (з 1989 г.)
* Салён-дэ-Праванс, Францыя (з 1976 г.)

## Асобы
* Ёван Авакумавіч (1748—1810) — сэрбскі паэт
* Каці Вольф (* 1974) — вугорская сьпявачка і мадэль, удзельніца Эўрабачаньня-2011
* Якаў Ігнятавіч (1822—1889) — сэрбскі пісьменьнік
* Бені Фэрэнцы (1890—1967) — вугорскі скульптар і графік
* Шандар Шопрані (1926–1995) — вугорскі археоляг

## Галерэя

Файл:Blagovesztenszka-templom (7351. számú műemlék) 4.jpg
Файл:Szentendre1.jpg
Файл:Szentendre Hungary.JPG
Файл:Szentendre2.jpg
Файл:Szentendre3.jpg
Файл:Szentendre4.jpg


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Вугоршчыны