open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Viverricula indica

***Viverricula indica*** (Малая цывэта) — від драпежных жывёлаў зь сямейства вівэравых.

## Апісаньне
Даўжыня цела складае 45–63 см, даўжыня хваста — 30–43 см, маса — 2–4 кг. Гэта жывёлы зь цёмнымі плямамі, якія ўтвараюць падоўжныя шэрагі ўздоўж сьпіны і бакоў. Хвост з 6–9 чорнымі і белымі кольцамі. Лапы, як правіла, цёмна-карычневага або чорнага колеру.

## Пражываньня
Распаўсюджаны ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі. Жывуць у розных месцах: лясы, лугі, хмызьнякі і ў бліжэйшых вёсках.

## Паводзіны
Вядзе адзіночны, наземны і начны вобраз жыцьця; хутка і добра лазіць па дрэвах. Здабыча: дробныя сысуны, птушкі, паўзуны, бясхвостыя, вусякі і садавіна.

## Вонкавыя спасылкі
* Choudhury, A., Duckworth, J.W., Timmins, R., Chutipong, W., Willcox, D.H.A., Rahman, H., Ghimirey, Y. & Mudappa, D. 2015. Viverricula indica. The IUCN 
* Viverricula indica | ARKive 
* Shirley, E. 2009. "Viverricula indica" (On-line), Animal Diversity Web 
*  

Катэгорыя:Драпежныя
Цывэта афрыканская

**Цывэта афрыка́нская** (*Civettictis civetta*) — від драпежных жывёлаў зь сямейства вівэравых.

## Апісаньне
Даўжыня цела складае 67–84 см, даўжыня хваста — 34–47 см, маса — 9.5–20 кг. Гэта плямістыя жывёлы з доўгім моцным целам, шырокай галавой з завостранай пысай, круглявымі малымі вушамі, доўгімі нагамі і пухнатым паласатым хвастом. Ёсьць грэбень цёмных валасоў ўздоўж хрыбетніка да хваста.

## Пражываньня
Распаўсюджаны ў Афрыцы на поўдзень ад Сахары. Жывуць у розных месцах: лясы, саванны і балоты.

## Паводзіны
Вядзе адзіночны ці парны і начны вобраз жыцьця. Усяедны, здабыча: дробныя грызуны, птушкі, паўзуны, вусякі і іншыя беспазваночныя, плады, падлу. Пры руху выгінае спіну і трымае галаву нізка.

## Вонкавыя спасылкі
* Do Linh San, E., Gaubert, P., Wondmagegne, D. & Ray, J. 2015. Civettictis civetta. The IUCN 
* Civettictis civetta | ARKive 
* Shalu, T. 2000. "Civettictis civetta" (On-line), Animal Diversity Web 

Катэгорыя:Драпежнікі Афрыкі
Катэгорыя:Чырвоны сьпіс МСАП відаў з найменшай рызыкай
Катэгорыя:Вівэравыя
Катэгорыя:Сысуны, апісаныя ў 1776 годзе
Poiana

***Poiana*** (Паяна) — род драпежных жывёлаў зь сямейства вівэравых.

## Апісаньне
Сярэдняя даўжыня цела складае 384 мм, даўжыня хваста — 365 мм, маса — 500–700 гр. Гэта жывёлы зь цёмнымі плямамі і паласатым хвастом.

## Пражываньня
Распаўсюджаны ў Заходняй і Цэнтральнай Афрыкі.

## Паводзіны
Вядзе начны вобраз жыцьця. Здабыча: птушкі, вусякі і арэхі колы.

## Віды
Род **Poiana**
* *[[Poiana leightoni]]*
* *[[Poiana richardsonii]]*

## Вонкавыя спасылкі
* The IUCN 
*  

Катэгорыя:Драпежныя
Беларускае жыцьцё (1919)

**«Беларускае жыцьцё»** —  ілюстраваны літаратурна-мастацкі часопіс. Выходзіў на беларускай мове, у Вільні з 5 чэрвеня 1919, і ў Менску з 12 сьнежня 1919 па 18 сакавіка 1920). Рэдактар-выдавец Францішак Аляхновіч. Літаратурны кіраўнік Зьмітрок Бядуля.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Часопіс «BIELARUSKAJE ŹYĆCIO» у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі
* «Беларускае жыцьцё» (1919—1920) // Камунікат. Беларуская інтэрнэт-бібліятэка. 
* «Беларускае жыцьцё» (1919—1920) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх  (

## Літаратура
* Конан, У. М. «Беларускае жыцьцё» // С. 353

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Выданьні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Грамадзянін (1919)

«**Грамадзянін**» («Hramadzianin») —  газэта левае фракцыі Беларускае партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў. Выдавалася з 14 студзеня да 25 сакавіка 1919 року ў Вільні беларускай мовай. З №5 друкавалася лацінкай.

Выходзіла 2 разы на тыдзень. Выступала ў абарону інтарэсаў сялянаў і рабочых Беларусі і Летувы, за самавызначэньне народаў, агітавала за стварэньне сялянскіх і работніцкіх радаў і іх камітэтаў, рэальнага народаўладзьдзя.

Выйшла 20 нумароў, зь іх 14 і 15 здвоеныя. Закрытая ў сувязі з наступам польскіх легіёнаў і пераездам асноўнага аўтара Т. Грыба ў Горадню.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ліс А. «Грамадзянін» // 

## Вонкавыя спасылкі
* «Грамадзянін» (1919) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх (

Катэгорыя:Выданьні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Віленскія газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зьявіліся 14 студзеня
Катэгорыя:Зьніклі ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зьніклі 25 сакавіка
Катэгорыя:Беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянэраў
Генэральны штаб Нямеччыны

**Генэральны штаб Нямеччыны** (Großer Generalstab, літаральна «Вялікі Генэральны штаб») — найвышэйшы орган кіраваньня войскамі Ўзброеных сіл Нямеччыны ў 19 — 20 стагодзьдзях.

Генэральны штаб Нямеччыны на працягу 150 год выконваў ролю паўнавартаснага працоўнага органа вайсковага кіраваньня, узначальваў спачатку прускія войскі, а пасьля імпэрскую армію Нямеччыны, Райхсвэр і Вэрмахт. Генштаб нёс поўную адказнасьць за бесьперапыннае вывучэньне ўсіх аспэктаў вайны, а таксама за падрыхтоўку і разгляд плянаў мабілізацыі і ваенных кампаніяў. Гэты орган кіраваньня існаваў неафіцыйна з 1806 году, а афіцыйна першы Генэральны штаб Прусіі быў заснаваны ў 1814 годзе.

Камплектаваньне Генэральнага штабу афіцэрскім корпусам кардынальна адрозьнівалася ад звычайнага фармальнага адбору службовых асобаў. Неабходнымі ўмовамі для атрыманьня пасады ў Генэральным штабе былі цэласнасьць характару, бездакорныя паводзіны на службе і ў побыце. Далей прымаліся пад увагу вайсковыя здольнасьці, баявы стаж, тактычная і тэхнічная падрыхтоўка, арганізацыйны талент, фізычная і духоўная разьвіцьцё, стараннасьць, цьвярозасьць розуму, рашучасьць, а не заступніцтва ці багацьце.

На працягу доўгага часу свайго разьвіцьця Генэральны штаб выхоўваў і навучаў паўнавартасных ў разумовых і маральных дачыненьнях афіцэраў, здольных кіраваць нямецкімі ўзброенымі сіламі ў складаных умовах.

Прускі Генэральны штаб карыстаўся большай свабодай ад палітычнага кантролю, чым яго сучасьнікі, і гэтая аўтаномія была замацаваная ў законе аб стварэньні Нямецкай імпэрыі ў 1871 годзе. Ён лічыўся падмуркам нямецкага мілітарызму ў пэрыяд пасьля Першай сусьветнай вайны, калі пераможцы спрабавалі прыціснуць прускі ваенны дух. Аднак ён выжыў, каб адыграць сваю ролю ў пераўзбраеньні Нямеччыны і ў Другой сусьветнай вайне.

Катэгорыя:Вайсковая гісторыя Нямеччыны
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Заручаўская)

**Царква Ўваскрасеньня Хрыстова на Заручаўі** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Віцебску. Знаходзілася ў прадмесьці Заручаўі, на Заручаўскай вуліцы. Твор архітэктуры віленскага барока. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі царкву.

Таксама мела назву Гарбарская праз тое, што ў Заручаўскім прадмесьці здаўна жылі гарбары.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Драўляная Ўваскрасенская царква, фундаваная гарбарамі, на Заручаўскім пасадзе ўпамінаецца пад 1618 годам. У 1624 годзе тутэйшы сьвятар Ільля Давыдовіч браў удзел у забойстве архіяпіскапа Язафата Кунцэвіча. У 1698 годзе ў навальніцу з Заручаўскай царквы сарвала купал.

16 сакавіка 1752 году драўляная царква згарэла. У 1771 годзе пачалося будаваньне мураванай царквы, скончанае ў 1800 годзе (або ў 1777 годзе).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. У вайну 1812 году будынак пэўны час выкарыстоўвалі як млын. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі яго Ўрадаваму сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царкве).

У XIX ст. мела прыпісныя цэрквы Покрыва Багародзіцы і могілкавую Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа.

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву і часткова перабудавалі яе.

У Другую сусьветную вайну царква згарэла. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі помнік архітэктуры.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры віленскага барока. Гэта была 3-нэфавая крыжова-купальная 2-вежавая базыліка. Над сяродкрыжжам стаяў высокі барабан з купалам.

Інтэр’ер царквы аздаблялі росьпісы. Унутраныя памеры царквы — 34 на 17 мэтраў.

## Галерэя

Viciebsk, Dźvina-Zaručaŭskaja. Віцебск, Дзьвіна-Заручаўская (1904).jpg|1904 г.
Viciebsk, Teatralnaja-Zamkavaja. Віцебск, Тэатральная-Замкавая (1907) (2).jpg|1907 г.
Viciebsk, Zaručaŭskaja. Віцебск, Заручаўская (S. Prokudin-Gorsky, 1912).jpg|С. Пракудзін-Горскі, 1912 г.
Viciebsk, Dźvina-Zaručaŭskaja. Віцебск, Дзьвіна-Заручаўская (1901-18).jpg|да 1918 г.


Viciebsk, Dźvina-Zaručaŭskaja. Віцебск, Дзьвіна-Заручаўская (1901-18) (2).jpg|да 1918 г.
Viciebsk, Ruś-Dźvina, Zaručaŭskaja. Віцебск, Русь-Дзьвіна, Заручаўская (05.09.1917).jpg|5 верасьня 1917 г.
Viciebsk, Kanatnaja. Віцебск, Канатная (1929).jpg|1929 г.
Viciebsk, Zaručaŭskaja. Віцебск, Заручаўская (1941-43).jpg|1941—1943 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Віцебск
Віцебск
Віцебск
Віцебск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Збудаваньні Віцебску
Ўваскрасеньня Хрыстова, Віцебск
Prionodon

***Prionodon*** (азіяцкі лінзанг) — род драпежных жывёлаў зь сямейства вівэравых.

## Апісаньне
Даўжыня цела складае 31–45 см, даўжыня хваста — 30–42 см, маса — 0.6–0.8 кг. Гэта стройныя плямістыя жывёлы з паласатым хвастом. Асноўны колер цела ад белавата-шэрага да карычнева-шэрага і становіцца крэмавым на ніжняй часткі цела.

## Пражываньня
Распаўсюджаны ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі. Жывуць пераважна ў лясах.

## Паводзіны
Вядзе драўняны і начны вобраз жыцьця. Здабыча: дробныя сысуны, птушкі, яйка і вусякі.

## Вонкавыя спасылкі
* The IUCN 
* 

Катэгорыя:Драпежныя
Наша зямля

**«Наша зямля»** —  двухтыднёвы часопіс. Выходзіў на беларускай мове ў Коўне з кастрычніка 1920 па лістапад 1921).

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх  (

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Царква Сьвятога Спаса (Віцебск)

**Царква Сьвятога Спаса** — помнік архітэктуры пачатку XIX стагодзьдзя ў Віцебску. Знаходзілася на Спаскай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі царкву (захаваліся падмуркі).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную Спаскую царкву збудавалі ў XV—XVI стагодзьдзях. Упершыню яна ўпамінаецца ў інвэнтары 1552 году.

У 1750 годзе збудавалі новую драўляную царкву, якая мела 5 купалоў і гонтавы дах.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. У канцы XVIII ст. царква згарэла, захавалася толькі мураваная званіца. У 1810 годзе пачалося будаваньне мураванай царквы. У вайну 1812 году будынак зруйнавалі. У 1813—1819 гадох на цяперашнім месцы збудавалі новую мураваную царкву, пазьней — мураваную званіцу.

Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі яго Ўрадаваму сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царкве). Царкву перабудоўвалі ў 1847 і 1855 гадох.

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву.

У Другую сусьветную вайну царква нязначна пацярпела. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі помнік архітэктуры.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Царква мела крыжова-купальны плян. Над сяродкрыжжам узвышаўся купал.

Інтэр’ер меў рысы стылю барока.

## Галерэя

Viciebsk, Dźvina-Zadźvińnie, Nabiarežnaja. Віцебск, Дзьвіна-Задзьвіньне, Набярэжная (1911) (2).jpg|1911 г. (удалечыні)
Viciebsk, Dźvina. Віцебск, Дзьвіна (1901-18).jpg|да 1918 г. (удалечыні)
Viciebsk, Spaskaja. Віцебск, Спаская (1920-29).jpg|1920-я гг.
Viciebsk, Spaskaja. Віцебск, Спаская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


Viciebsk, Spaskaja. Віцебск, Спаская (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Spaskaja. Віцебск, Спаская (1941-44) (3).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Spaskaja. Віцебск, Спаская (1941-44) (4).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Spaskaja. Віцебск, Спаская (1941-44) (5).jpg|1941—1944 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Віцебск
Віцебск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Збудаваньні Віцебску
Спаская, Віцебск
Крывяны ціск

**Крывяны́ ціск** — ціск крыві на сьценкі крывяносных сасудаў звыш атмасфэрнага. Ёсьць паказьнікам стану кровазвароту, абумоўлены нагнятальнай здольнасьцю сэрца, супраціўленьнем сасудаў і гідрастатычнымі сіламі. З узростам павышаецца.

## Віды
* *[[Артэрыя]]льны*. Павялічваецца пры скарачэньні (сыстале) сэрца: найбольшы, сысталічны ціск 115-125 мілімэтраў ртутнага слупка. Зьніжаецца пры расслабленьні (дыястале) сэрца: найменшы, дыясталічны ціск 70-80 мм ртутнага слупка. Розьніца між сысталічным і дыясталічным ціскам складае пульсавы ціск: найлепшы менш за 120/80 мм ртутнага слупка (сыст./дыяст.); звычайны 120-129/80-84 мм рт. слупка; высокі 130-139/85-89 мм рт. слупка; 1-я ступеня гіпэртаніі 140/90 мм ртутнага слупка.
* * Венозны*. У пэрыфэрычных венах складае 60-100 мілімэтраў вадзянога слупка.
* *[[Капіляр]]ны*.

## Вымярэньне
* *Бяскроўнае* (непрамое). Сфігмаманомэтрам на плечавой артэрыі вымяраецца артэрыяльны ціск.
* *Крывавае* (прамое). Увядзеньнем у вену іголкі, злучанай са сфігмаманомэтрам, вымяраюць венозны ціск.


Файл:Blood Pressure - Take Your Own.png|Вымярэньне ціску сабе
Файл:Blood Pressure - Take Another Person.png|Вымярэньне ціску іншаму


## Крыніцы
Вызваленьне народу

«**Вызваленьне народу**» — тыднёвая народная газэта орган П. Н. П. «Вызваленьне» Віленскай, Наваградзкай і Палескай земляў. Выдавалася ў Вільні (3.9.1922 — 16.3.1923). Кіраўнік рэдакцыі: Людзьвік Хомінскі. Сябры рэдакцыі: С. Ваяводзкі, Ф. Галавач, С. Балін, В. Шакун, Б. Ігнатовіч, Язэп Драздовіч, М. Дварэцкі, А. Шапель. Рэдактар-выдавец С. Ваяводзкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Царква Сьвятых Барыса і Глеба (Віцебск)

**Царква Сьвятых Барыса і Глеба** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Віцебску. Знаходзілася на левым беразе ракі Дзьвіны, на Пескаваціку. Твор архітэктуры віленскага барока. У 1888 годзе расейскія ўлады зруйнавалі царкву (імаверна, захаваліся падмуркі).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
На думку гісторыка архітэктуры Расьціслава Баравога мураваную царкву маглі збудаваць ў XII—XIII стагодзьдзях пры замескай княскай рэзыдэнцыі. Царква Сьвятых Барыса і Глеба ўпамінаецца ў інвэнтары 1552 году.
 

У XVIII ст. царкву перабудавалі (або збудавалі наноў) у стылі віленскага барока. Яны была прыпісной да Тадулінскага манастыра.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі яго Ўрадаваму сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царкве). 

Пазьней царкву перарабілі пад парахавы склад. Помнік хутка прыйшоў у заняпад. У 1885 годзе царкву пастанавілі прадаць на цэглу, што зрабілі ў 1888 годзе.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры віленскага барока. Гэта быў прастакутны будынак з паўкруглай апсыдай, ня выдзеленай ва ўнутранай прасторы. Згодна з плянам, складзеным Д. Струкавым, будынак меў тоўстыя сьцены.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Баравы Р. Невядомы помнік старажытнабеларускай архітэктуры // Спадчына. № 1, 1993. С. 64—68.

Віцебск
Віцебск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Збудаваньні Віцебску
Спаская, Віцебск
Голас студэнта (1937)

«**Голас студэнта**» — газэта-аднадзёнка. Выдавалася ў Вільні 25 чэрвеня 1937 году. Выдавец — В. Ярмалковіч.

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліятэка Акадэміі навук Летувы імя Ўрублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты-аднадзёнкі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1937 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Палац Кудзіновічаў (Віцебск)

**Палац Кудзіновічаў ** (з 1806 году — **Палац губэрнатара**) — помнік архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў у Віцебску. Знаходзіцца на левым беразе ракі Дзьвіны, на гістарычнай Палацавай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

У 1772 годзе прадстаўнікі шляхецкага роду Кудзіновічаў збудавалі ў Віцебску мураваны палац. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у будынку разьмясьціўся шляхецкі сход. У 1806 годзе палац стаў рэзыдэнцыяй расейскага губэрнатара. Да 1811 году да палаца прыбудавалі паўднёвы корпус. Перабудовай займаўся архітэктар Ф. Санкоўскі.

У вайну 1812 году 28 ліпеня ў палацы спыніўся Напалеон. У 1912 годзе на пляцы перад палацам расейскія ўлады паставілі помнік вайны 1812 году (архітэктар І. Фамін).

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне ў будынку разьмясьцілася абласная ўправа КДБ.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 3-павярховы прастакутны ў пляне будынак. Галоўны фасад паўночнага корпуса вылучаецца рызалітам і чатырма паўкалёнамі дарычнага ордэра, якія падтрымліваюць балькон. Бакавы фасад, зьвернуты да Дзьвіны, аздабляецца 4-калённым портыкам. Фасады дэкаруюцца рустам, завяршаюцца разьвітымі карнізамі і атыкамі. Вокны будынка прастакутныя, маюць разнастайны дэкор.

На першым паверсе корпуса знаходзіўся парадны вэстыбюль з сходамі і пакоі прыслугі.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1860-99).jpg|1860—1899 гг.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (S. Jurkoŭski, 1900).jpg|С. Юркоўскі, 2-я пал. XIX ст.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1900).jpg|каля 1900 г.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1903) (2).jpg|1903 г.


Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1909).jpg|1909 г.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1911).jpg|1911 г.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1901-18).jpg|да 1918 г.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1901-18) (2).jpg|да 1918 г.


Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1901-18) (3).jpg|да 1918 г.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1901-18) (4).jpg|да 1918 г.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1901-18) (5).jpg|да 1918 г.
Viciebsk, Pałacavaja, Kudzinovič. Віцебск, Палацавая, Кудзіновіч (1901-18) (6).jpg|да 1918 г.


### Сучасныя здымкі

Віцебск. Губернатарскі палац.jpg|Агульны выгляд 
Советская 18.jpg|Галоўны фасад
Дворец губернатора.jpg|З боку парку


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Збудаваньні Віцебску
Новае жыцьцё (газэта)

«**Новае жыцьцё**» — грамадзка-палітычная газэта. Выдавалася ў Вільні з 3 сакавіка 1923 па 18 траўня 1923. Рэдактар-выдавец Я. Лагіновіч.

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліятэка Акадэміі навук Летувы імя Ўрублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Царква Раства Хрыстова (Віцебск)

**Царква Раства Хрыстова** — помнік архітэктуры пачатку XIX стагодзьдзя ў Віцебску. Знаходзілася ў прадмесьці Заручаўі, на Раства-Набярэжнай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму. У 1940-я гады савецкія ўлады зруйнавалі царкву.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную царкву Раства Багародзіцы ў Віцебску заснавалі ў XVII—XVIII стагодзьдзях.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. У 1810 годзе на месцы драўлянай збудавалі мураваную царкву, якую 1 кастрычніка асьвяціў полацкі архіяпіскап Ян Красоўскі. 

Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі яго Ўрадаваму сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царкве). У другой палове XIX ст. да царквы прыбудавалі званіцу ў маскоўскім стылі. У пачатку XX ст. купал-баню замянілі на цыбуліну.

### Найноўшы час
У Другую сусьветную вайну царква пацярпела. Да 1950 году савецкія ўлады зруйнавалі помнік архітэктуры.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Царква мела крыжова-купальны плян. На сяродкрыжжам узвышаўся купал. 

Унутраныя памеры царквы: даўжыня каля 15,5 мэтраў, шырыня — каля 11.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, каля 1800 г.
Viciebsk, Zaručaŭje, Rastva Chrystova. Віцебск, Заручаўе, Раства Хрыстова (1844).jpg|1844 г.
Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1943-44).jpg|1943—1944 гг.


### Гістарычныя здымкі

Viciebsk, Zaručaŭje, Rastva Chrystova. Віцебск, Заручаўе, Раства Хрыстова (1910).jpg|Па надбудове маскоўскай званіцы, 1910 г.
Viciebsk, Dźvina-Nižni Zamak. Віцебск, Дзьвіна-Ніжні Замак (1912) (1).jpg|1912 г.
Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (S. Prokudin-Gorsky, 1912).jpg|С. Пракудзін-Горскі. 1912 г.
Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1941).jpg|Па надбудове купала-цыбуліны, 1941 г.


Viciebsk, Zaručaŭje, Rastva Chrystova. Віцебск, Заручаўе, Раства Хрыстова (1941-43).jpg|1941—1943 гг.
Viciebsk, Zaručaŭje, Rastva Chrystova. Віцебск, Заручаўе, Раства Хрыстова (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.


Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1941-44) (3).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1941-44) (4).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1941-44) (5).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zaručaŭje. Віцебск, Заручаўе (1941-44) (6).jpg|1941—1944 гг.


## Заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Віцебск
Віцебск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Збудаваньні Віцебску
Спаская, Віцебск
Царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля (Віцебск)

**Царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля** — помнік архітэктуры пачатку XIX стагодзьдзя ў Віцебску. Знаходзілася ў прадмесьці Задунаўі, на Задунаўскай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму. Па гвалтоўным адабраньні ад Сьвятога Пасаду ў валоданьне Маскоўскага патрыярхату (1839 год) помнік да непазнавальнасьці перабудавалі ў маскоўскім стылі. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі царкву

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Першая драўляная царква Яна Хрысьціцеля знаходзілася на беразе ручая Дуная і ўпершыню ўпамінаецца ў інвэнтары 1618 году.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. У канцы XVIII ст. драўляны будынак царквы згарэў у пажары. У 1808—1818 гадох вялося будаваньне мураванай царквы. У вайну 1812 году будынак зруйнавалі. У 1813—1819 годзе на цяперашнім месцы збудавалі новую мураваную царкву, пазьней — мураваную званіцу.

Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі яго Ўрадаваму сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царкве). Пазьней царкву да непазнавальнасьці перабудоўвалі. Мела прыпісныя цэрквы: мураваную Мікольскую Завіцьбенскую, драўляны Пакроўскую ў Пушкарцове і Міхайлаўскую ў Скуловічах.

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву.

У Другую сусьветную вайну царква пацярпела. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі помнік архітэктуры.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Царква мела крыжова-купальны плян. Над сяродкрыжжам узвышаўся купал.

## Галерэя

Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1893).jpg|1893 г.
Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (07.1941).jpg|ліпень 1941 г.
Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1941-44) (3).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Zadunaŭje, Pradciečanskaja. Віцебск, Задунаўе, Прадцечанская (1942-44).jpg|1942—1944 гг.


## Заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Віцебск
Віцебск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Збудаваньні Віцебску
Яна Хрысьціцеля, Віцебск
Маркаўшчына (Віцебск)

**Маркаўшчына** — гістарычная мясцовасьць Віцебску, на паўднёва-заходняй ускраіне места на правым беразе ракі Дзьвіны.

Назву атрымала ад Маркава манастыра Сьвятой Тройцы, вядомага тут з XIV стагодзьдзя.

У наш час назва пашырылася на мікрараён Віцебску, які ўтварыўся вакол старажытнага прадмесьця.

## Літаратура
* Витебск: Энциклопедический справочник. / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1.

Катэгорыя:Віцебск
Заручаўе

**Заручаўе** (Заручаўская слабада) — гістарычная мясцовасьць Віцебску, на паўднёвым усходзе места, на правым беразе Дзьвіны.

Пашыралася на гістарычныя Заручаўскую, Гарбарскую, Раства-Нябарэжную і іншыя вуліцы. Назву атрымала ад Замкавага ручая, які аддзяляў слабаду ад Ніжняга замка. Заручаўскі пасад адлюстравалі на рысунку места Віцебску 1664 году.

Да 1345 году віцебскі князь Альгерд Гедзімінавіч, які стаў вялікі князем літоўскім, пабудаваў у Заручаўі праваслаўную царкву Сьвятога Духа, якая стала галоўным храмам аднайменнага жаночага манастыра ў Віцебску.

Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся цэрквы Раства Хрыстова, клясыцызм XIX ст., і Ўваскрасеньня Хрыстова, віленскае барока XVIII ст., а таксама Вялікая сынагога, клясыцызм XIX ст. Усе гэтыя помнікі архітэктуры па Другой сусьветнай вайне зруйнавалі савецкія ўлады.

## Крыніцы

## Літаратура
* Витебск: Энциклопедический справочник. / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1.

Катэгорыя:Віцебск
Задунаўе (Віцебск)

**Задунаўе**, **Задунаўская слабада** — гістарычная мясцовасьць Віцебску, на ўсходзе места, на левым беразе ракі Віцьбы. Пашыралася на гістарычныя Задунаўскую і Мікольскую вуліцы. Складалася з Кстоўскай гары на поўначы мясцовасьці і Задунаўскага прадмесьця на поўдні.

Назву атрымала ад ручая Дуная, які аддзяляў слабаду ад Ніжняга замка. Задунаўскую слабаду адлюстравалі на рысунку места Віцебску 1664 году.

Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля ў стылі клясыцызму, помнік архітэктуры XIX ст., зруйнаваны савецкімі ўладамі.

## Літаратура
* Витебск: Энциклопедический справочник. / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1.

Катэгорыя:Віцебск
Русь (Віцебск)

**Русь**, **Рускі пасад** — гістарычная мясцовасьць Віцебску, у паўднёвай частцы Задзьвіньня, на правым беразе Дзьвіны. Пашыралася на гістарычныя Папярочна-Пятроўскую, Шпітальную, Лабазную і Сярэдненабярэжную вуліцы.

Назву атрымала ад паходжаньня яе першых жыхароў — купцоў з Кіева (з гістарычнай Русі).

Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ў стылі віленскага барока, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя, зруйнаваны савецкімі ўладамі.

## Глядзіце таксама
* Рускі Горад (Вільня)
* Руская Слабада (Вяліж)
* Татарская Слабада (Менск)
* Нямецкае прадмесьце (Менск)

## Крыніцы

## Літаратура
* Витебск: Энциклопедический справочник. / Гл. редактор И. П. Шамякин. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1988. — 408 с. — 60 000 экз. — ISBN 5-85700-004-1.

Катэгорыя:Віцебск
Маладое жыцьцё

«**Маладое жыцьцё**» — часопіс беларускае моладзі. Выдаваўся ў Вільні з 14 лютага 1921 да студзеня 1923. Выйшла 7 нумароў.
Рэдактар-выдавец Аляксандар Пусько.

## Літаратура
* 
* «Маладое жыцьцё»// — С. 54.
* «Маладое жыцьцё»// — С. 556.

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Ўрублеўскіх (

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1921 годзе
Аксытанія (неадназначнасьць)

Назву **Аксыта́нія** маюць:

* Аксытанія — гістарычны рэгіён на паўднёвым захадзе Эўропы (пераважна ў Францыі)
* Аксытанія — адміністрацыйны рэгіён на паўднёвым захадзе Францыі
Змаганьне (1923)

«**Змага́ньне**» — газэта, якая выходзіла два разы ў тыдзень з 28 кастрычніка 1923 году па 31 студзеня 1924 году ў Вільні. Рэдактар-выдавец Мікалай Шыла.

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх (

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Аліва

**Аліва** — тэхнічная вадкасьць з сумесі высокамалекулярных нафтавых вуглевадародаў, якія выкарыстоўваюцца ў якасьці змазачнага, электраізаляцыйнага, кансэрвацыйнага і працоўнага рэчыва.

## Віды
Паводле прызначэньня:
* **'. Выкарыстоўваецца для зьмяншэньня [[Церце|церця]] між рухомымі паверхнямі.
** **' (рухавіковая, машынная). Для поршневых рухавікоў унутранага згараньня.
** *Газатурбінная*. Для турбавінтавых і турбарэактыўных рухавікоў.
** *Турбінная*. Для турбінаў і мае стойкасьць да ўтварэньня эмульсіі з вадой.
** **'. Для мэханічных [[трансьмісія]]ў.
** ''Цыліндровая''. Для цыліндраў і клапанаў [[Парасілавая ўстаноўка|паравых машынаў]].
** **' (індустрыяльная). Для станкоў і мэханізмаў прамысловага абсталяваньня.
** *Прыладная*. Для прыладаў і дакладных мэханізмаў.
** *Кампрэсарная*. Для поршневых і ратацыйных кампрэсараў.
* *Ахаладжальная*. Для адвядзеньня цеплыні ад халадзільнікаў.
* **' (трансфарматарная). З высокімі [[Дыэлектрык|дыэлектрычнымі]] ўласьцівасьцямі для электраізаляваньня.
* ''Антыкаразійная''. Для абароны [[мэтал]]ічных паверхняў ад утварэньня іржы.
* ''Адноўленая'' (Рэгенэраваная). Выпрацаваная, але адноўленая да патрэбнага ўзроўню якасьці.



Паводле складу:
* **' (мінэральная).
* **.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нафтапрадукты
Катэгорыя:Хімічныя сумесі
Расінг Люксэмбург

«**Расінг**» () — люксэмбурскі футбольны клюб з гораду Люксэмбургу. Заснаваны ў 2005 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Люксэмбургу (2018, 2022).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Люксэмбург (горад)
Царква Прачыстай Багародзіцы (Магілёў)

**Царква Прачыстай Багародзіцы** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Магілёве. Знаходзілася на паўднёва-ўсходняй ускраіне места, на Прачысьценскай вуліцы. Твор архітэктуры магілёўскага барока. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі царкву.

Утварала адзіны комплекс зь невялікай цёплай царквой і званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваную Прачысьценскую царкву ў Магілёве збудавалі ў 1670 годзе ў традыцыях Магілёўскай школы дойлідзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Магілёў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква канчаткова перайшла ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). у 1863—1866 гадох яе перабудавалі ў стылі клясыцызму.

### Найноўшы час
Будынак царквы пацярпеў у Другую сусьветную вайну. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі помнік архітэктуры.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры магілёўскага барока. Будынак меў крыжова-купальную кампазыцыю і складаў у пляне лацінскі крыж. Асноўныя аб’ёмы падзяляліся ўзаемна пэрпэндыкулярнымі 2-схільнымі дахамі з трыкутнымі франтонамі на тарцах. Над сяродкрыжжым на масіўным шматгранным барабане ўзвышаўся купал-баня. Невялікія паўцыркульныя апсыды, бакавыя ўваходныя тамбуры, якія далучаліся да крылаў трансэпта, і гранёны тамбур галоўнага ўваходу дапаўнялі агульную кампазыцыю. Сьцены падзяляліся пілястрамі і праразаліся паўцыркульнымі аконнымі праёмамі ў аркавых нішах.

Асноўны нэф перакрываўся цыліндрычным скляпеньнем з распалубкамі, крылы трансэпта — крыжовымі скляпеньнямі.

## Галерэя

Mahiloŭ, Dniapro-Dubravienka, Pračyścienskaja. Магілёў, Дняпро-Дубравенка, Прачысьценская (1916).jpg|1916 г.
Mahiloŭ, Dniapro-Dubravienka. Магілёў, Дняпро-Дубравенка (1916).jpg|1916 г.
Mahiloŭ, Dniapro-Dubravienka. Магілёў, Дняпро-Дубравенка (1916) (2).jpg|1916 г.
Mahiloŭ, Dniapro-Dubravienka. Магілёў, Дняпро-Дубравенка (1901-17) (2).jpg|1916 г.


Mahiloŭ, Dniapro-Dubravienka. Магілёў, Дняпро-Дубравенка (1901-17) (3).jpg|да 1918 г.
Mahiloŭ, Pračyścienskaja. Магілёў, Прачысьценская (1901-18) (2).jpg|да 1918 г.
Mahiloŭ, Dniapro-Dubravienka. Магілёў, Дняпро-Дубравенка (1918).jpg|1918 г.
Mahiloŭ, Dubravienka-Dniapro. Магілёў, Дубравенка-Дняпро (1918).jpg|1918 г.


Mahiloŭ, Dubravienka-Dniapro. Магілёў, Дубравенка-Дняпро (1935).jpg|1935 г.
Mahiloŭ, Pračyścienskaja. Магілёў, Прачысьценская (A. Viner, 1939).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Mahiloŭ, Pračyścienskaja. Магілёў, Прачысьценская (A. Viner, 1939) (2).jpg|А. Вінэр, 1939 г.
Mahiloŭ, Pračyścienskaja. Магілёў, Прачысьценская (A. Viner, 1939) (3).jpg|А. Вінэр, 1939 г.


Mahiloŭ, Pračyścienskaja. Магілёў, Прачысьценская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Mahiloŭ, Dubravienka-Dniapro. Магілёў, Дубравенка-Дняпро (1942).jpg|1942 г.
Mahiloŭ, Dubravienka-Dniapro. Магілёў, Дубравенка-Дняпро (04.1942).jpg|красавік 1942 г.
Mahiloŭ, Pračyścienskaja. Магілёў, Прачысьценская (1944).jpg|1944 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Магілёва
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні ВКЛ
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні Беларусі
Дэчыч Тузі

«**Дэчыч**» — чарнагорскі футбольны клюб з гораду Тузі. Заснаваны ў 1926 годзе. Чэмпіён Чарнагорыі (2024) і ўладальнік Кубка Чарнагорыі (2025).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Спорт у грамадзе Тузі
Оршанский вестник (1915)

«**Оршанский вестник**» — штодзённая грамадзка-палітычная газэта была ўтвораная ў 1915 годзе, была органам Расейскай сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі й Бунда.

Выдавалася зь 10 лютага 1915 да 9 сакавіка 1918 году ў Воршы на чатырох мовах: расейскай, беларускай, польскай і ідыш. Рэдактар-выдавец газэты Хаім Маісеявіч Іоселевіч — уласьнік друкарні ў Воршы. Выйшла 1040 нумароў. Адрас рэдакцыі: Ворша, Магілёўская вул. 64. 

Газэта асьвятляла мясцовыя навіны, унутранае й міжнароднае становішча краіны, падзеі на франтах 1-й сусьветнай вайны. Прыхільна сустрэла Лютаўскую рэвалюцыю 1917 году, агітавала за падтрымку Часовага ўрада, скліканьне Ўстаноўчага сходу й вайну да пераможнага канца. Выступіла супраць кастрычніцкага перавароту 1917 г. Інфармавала пра беларускі нацыянальны рух, выступленьне ў Воршы Першага таварыства беларускай драмы і камэдыі (паведамленьні «Сярод беларусаў», «Беларускія спэктаклі» і інш.). Друкавала лірычныя вершы, апавяданьні і нарысы мясцовых аўтараў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  
* Конан. У. М. «Оршанский  вестник».  С. 451
* Сяменчык. Мікалай. «Оршанский  вестник».  — С. 359.
* 
*   

## Вонкавыя спасылкі
* «Оршанский  вестник» у фондзе Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
* Віцебская абласная бібліятэка. Сьпіс лічбавых дакумэнтаў.
* Воспоминания Иоселевича. Ч.5
* 
 

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі
Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1915 годзе
Катэгорыя:Газэты на расейскай мове
Аляксандра Зорына

**Аляксандра Зорына (сапр.: Аляксандра Цьвікевіч)** (нар. 17 верасьня 1899, Баранавічы, Менская губэрня, Расейская імпэрыя — 31 траўня 1973, Сан-Рафэл, Каліфорнія, ЗША) — акторка беларускага паходжаньня, зорка нямецкага нямога кіно 1920-х — пачатку 1930 гадоў.

## Біяграфія
Нарадзілася 17 верасьня 1899 году ў сям’і Аляксандра і Марыі (з роду Міхневічаў) Цьвікевічаў у Баранавічах. Аляксандра была старэйшая сярод іншых дзяцей сям’і Цьвікевічаў, у якіх былі яшчэ: Ганна, Анатоль, Яўген.

Аляксандра мела творчы склад характару, пісала вершы і складала музыку. Яе мара была стаць піяністкай. Аднак яе мары ня спраўдзіліся.

У Варшаве яе заўважыў работнік кінастудыі і прапанаваў зьняцца ў кіно. На кінастудыі «Universum Film AG» зьвярнулі ўвагу на маладую сымпатычную акторку і як толькі скончылася вайна яна пераехала ў Бэрлін. Хутка зрабіла кар’еру і ўдзельнічала ў фільмах разам зь вядомымі акторамі Гары Лідткэ, Эмілем Янінгсам, Астай Нільсэн, Лаянэлам Бэрымарам, Конрадам Фэйдтам і інш.

Лічылася адной з самых прыгожых жанчынаў Эўропы таго часу, была знаёмая зь Сяргеем Ясеніным, Уладзімерам Набокавым, Фёдарам Шаляпіным. Апошні нават рабіў Аляксандры прапанову рукі і сэрца. У 1922 яна пазнаёмілася з кінапрадусэрам Сяргеем Оцупам.

Аляксандра Цьвікевіч з 1918 году здымалася ў нямецкіх і чэхаславацкіх фільмах пад псэўданімам Аляксандра Зорына (Alexandra Sorina). Як творчая актыўнасьць перапынілася ў 1932 годзе.

## Фільмаграфія
* 1918/1919 Каруселі жыцьця / Das Karussell des Lebens
* 1922 Пётар Вялікі / Peter der Große — *Еўфрасіньня*
* 1923 Грошы д’ябла / Der Geldteufel — *Marlén Cyproenne*
* 1924 Жыцьцё як дом / Das Haus am Meer — *Ginos Ehefrau*
* 1924 Рукі Орлака / Orlacs Hände — *Івона Орлак*
* 1924 Пэрліны доктара Толмэджа / Die Perlen des Dr. Talmadge
* 1924 Малайская джонка /Die malayische Dschonke
* 1925 Тайна старой дзевы / Das Geheimnis der alten Mamsell — *Тора Брынк*, (у тытрах:  Agnes Soriana)
* 1925 Жанчына з дрэннай рэпутацыяй / Die Frau mit dem schlechten Ruf — *Herminia Barton*
* 1925 Спадар генэральны дырэктар / Der Herr Generaldirektor — *Ганна Вэйль*
* 1925 Прынцэса цырка / Die Zirkusprinzessin
* 1926 Паклоньнікі сонца / Vyznavači slunce — *баранэса Тамонава*, (у тытрах: Ніка Зорына)
* 1927 Ганначка, што з табой будзе? / Hanicko, co s tebou bude?
* 1928 Любоўныя прыгоды Распуціна / Rasputins Liebesabenteuer — *актрыса Варварава*
* 1928 Самая прыгожая жанчына Парыжу / Die schönste Frau von Paris
* 1932 Распуцін: Дэмон жанчынаў / Rasputin, Dämon der Frauen — *[[Ганна Вырубава]]*

## Вонкавыя спасылкі
* ALEXANDRA SORINA. By her daughter Tatiana Otzoup Guliaeff

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Беларускія акторкі
Катэгорыя:Нямецкія акторкі
Арэпа

**Арэпа** ( эрэпа — кукуруза) — прэсная кукурузная аладка паўпляскатай формы. Звычайна падаецца на сьняданак у Балівіі, Калюмбіі, Панаме і Вэнэсуэле. У Вэнэсуэле існуюць страўні пад назовам *арэпэра*, якія адмыслоўваюцца на іх прыгатаваньні і продажы. Страву ядуць рукамі без сталовых прыбораў пасьля даданьня начыньня (звычайна плаўленага сыру). Штовосень ладзіцца Калюмбійскі фэстываль арэпы па чарзе ў 5 буйных гарадах: Багата (сталіца), Баранкія, Букараманга, Калі і Медэльін.

## Прыгатаваньне

Спачатку на вадзе замешваецца цеста з кукурузнай мукі, у якое дадаюць соль. Цеста выпякаецца на плоскай прастакутнай патэльні без накрыўкі цягам 5—10 хвілінаў. Страва падаецца да стала з начыньнем у асобнай глыбокай талерцы. Затым арэпу распалавіньваюць уздоўж нажом, як булку для гамбургэра. Потым распалавіненую арэпу фаршуюць начыньнем з талеркі пры дапамозе лыжкі. Начыньнем найчасьцей служыць круглая луста плаўленага сыра з малака буйваліцы. Таксама ў якасьці начыньня можа выкарыстоўвацца масла, кураціна, ялавічына, кансэрваваны тунец з гароднінай і морапрадукты.

## Назоў
На  карыбскай народнасьці куманаготаў, якія жывуць на ўсходнім узьбярэжжы Вэнэсуэлы (штат Ансаатэгі), слова *эрэпа* абазначае кукурузу. У 1884 г.  (Мадрыд) прыняла слова *арэпа*.

## Мінуўшчына
У 1539 г. флярэнтыйскі падарожнік Галеото Сэі (1513—1579) упершыню пісьмова згадаў «арэпы» ў сваім італьянскамоўным дзёньніку «Падарожжы і апісаньне Індыяў» (1539—1553 гг.), як «від хлеба з кукурузы ў якасьці піражка таўшчынёй з палец, круглага і вялікага». Падарожнік таксама згадаў «прыгатаваньне на патэльні над агнём з размазваньнем змазкі для прадухіленьня зьліпаньня і паварочваньнем да гатовасьці з абодвух бакоў». У 1548 г. гішпанскі каралеўскі скарбнік ў правінцыі  — Пэдра Руіс дэ Тапіа — згадваў, што звычайна людзі штодня спажывалі па 3 індзейскія арэпы з кукурузы на абед і вячэру. У 1626 г. францішканскі манах  (1574—1628) згадаў прыгатаваньне арэпы ў правінцыі Вэнэсуэла ў сваіх «Навінах гісторыі заваёваў мацерыка ва Заходніх Індыях».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Аладкі
Катэгорыя:Выпечка
Катэгорыя:Заедкі
Катэгорыя:Фаст-фуд
Катэгорыя:Калюмбійская культура
Катэгорыя:Вэнэсуэльская культура
Беларуская доля (1925)

**«Беларуская доля»** — заходнебеларуская газэта. Выдавалася з 11 студзеня да 22 траўня 1925 году ў Вільні на беларускай мове 3 разы на тыдзень. Выданьне спынена ўладамі.
 
## Крыніцы

 
## Літаратура
* 
* Говін С. В.  «Беларуская доля».  //  — С. 410.
* Ліс, А. С.  «Беларуская доля». //  — С. 371, 372 .

## Вонкавыя спасылкі
* «Беларуская доля» (1925) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Бюлетэнь пасольскага клюбу Беларускай сялянска-работніцкай грамады (1925)

«**Бюлетэнь пасольскага клюбу Беларускай сялянска-работніцкай грамады**» — заходнебеларуская газэта. Выдавалася з 11 ліпеня 1925 да 4 сьнежня 1926 году ў Вільні на беларускай мове.

Бюлетэнь выходзіў пад назвамі: 1925, № 1 — Бюлетэнь Пасольск. Клюбу Беларускае Сялянска-Работніцкае Грамады; 1925, № 2 — Бюлетэнь Соймовага Клюбу «Беларуская Сялянска-Работніцкая Грамада»; 1926, № — Інформацыйная справаздача Соймовага Клюбу «Беларуская Сялянска-Работніцкая Грамада»; 28-га сьнежня 1926 — Справаздача Соймовага Клюбу «Беларуская Сялянска-Работніцкая Грамада».

## Крыніцы

## Літаратура
* Арсень Ліс. «Бюлетэнь Пасольскага Клуба Беларускай Сялянска-Работніцкай Грамады» //  — С. 154.  
* Арсень Ліс. «Бюлетэнь Пасольскага Клуба Беларускай Сялянска-Работніцкай Грамад»  //  — С. 389.

## Вонкавыя спасылкі
* «Бюлетэнь пасольскага клюбу Беларускай сялянска-работніцкай грамады» (1925—1926) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:БСРГ
Беларуская хата (1926)

**«Белару́ская ха́та»** — заходнебеларуская газэта орган незалежнай дэмакратычнай Беларускай думкі. Выдавалася з 7 кастрычніка 1926 году ў Вільні на беларускай мове раз на тыдзень. Выданьне спынена на № 3  19 снежня 1926. Друкарня «Новачэсна» Біскупья 12, Вільня.

## Зьмест
Рубрыкі — агляд прэсы, апошнія навіны, бібліяграфія, за тыдзень, палітычная хроніка, тутэйшая хроніка.
На старонках газэты зьмяшчаліся навіны з Польшчы й з-за мяжы, інфармацыя «З украінскага жыцьця», юрыдычныя й гаспадарчыя парады. Артыкул «У 20-я ўгодкі беларускай прэсы» у першым нумары газэта прысьвяціла першай легальнай беларускай газэты «Наша доля», у якім паведамлялася, што праз 20 гадоў колькасьць беларускіх пэрыядычных часопісаў і газэт дасягнула 119 і 35 аднадзёнак, і артыкул ў сувязі з 20-годдзем паэтычнай дзейнасьці Якуба Коласа. Крытычны нарыс Макара Краўцова пра творчасьць Натальлі Арсенневай падпісан псэўдонімам Язэп Сьвятазар. Апавяданьне пад псэўдонімам *Г-ка* «Татунькіна місія». Байкі Балеслава Друцкага.

## Рэдактары-выдаўцы
Рэдактары-выдаўцы — Аляксей Кабычкін №№ 1, 2 й М. Малейка. № 3. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Дзяшко В. І.  «Беларуская хата». //  — С. 417. 

## Вонкавыя спасылкі
* «Беларуская хата» (1926) // Беларуская Палічка
* Архіў газэты «Беларуская хата»: Орган Незалежнай Дэмакратычнай Беларускай Думкі ў Беларускай Інтэрнэт-Бібліятэкі Камунікат
* «Беларуская хата» (1926) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1926 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Алейная брама

**Алейная брама** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Магілёве. Знаходзілася ў земляным вале пры ўезьдзе на Рынак з боку Дняпра. Твор архітэктуры рэнэсансу. У першай палове XIX стагодзьдзя ўлады Расейскай імпэрыі зруйнавалі браму.

## Назва
Атрымала сваю назву ад прылеглых крамаў, дзе гандлявалі льняным і канапляным алеем.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Будаваньне брамы пачалося ў 1640-я гады і завяршылася ў 1646 годзе. У 1679—1692 гадох будынак рэгулярна рамантаваўся. 

За часамі Вялікай Паўночнай вайны ў ніжнім ярусе брамы захоўвалі порах, які выбухнуў у 1708 годзе. Таго ж году будынак моцна пацярпеў ад пажару. Пазьней браму аднавілі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), у выніку якога Магілёў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у першай палове XIX ст. расейскія ўлады зруйнавалі браму.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры рэнэсансу. Гэты быў масіўны чатырохкутны ў пляне будынак з падоўжанай праезнай часткай. Сьцены ўмацоўваліся контрфорсамі. Фасад падзяляўся нішамі.

Усярэдзіне разьмяшчаліся сходы. Першы паверх праразалі высокія праезныя аркі. Другі ярус займала капліца, вокны якой мелі выгляд байніцаў. Трэці ярус выконваў ваенныя функцыі і меў байніцы, тут стаялі гарматы.

## Заўвагі

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Магілёва
Берасьцейскі абласны тэатар лялек

**Берасьцейскі абласны тэатар лялек** — лялечны тэатар у Берасьці, які зьявіўся ў 1963 року. На час рэканструкцыі асноўнага будынку разьмяшчаецца па адрасе Партызанскі праспэкт, 15.

## Мінуўшчына
Датай пачатку існаваньня тэатру лічыцца 1963 рок, калі пры Берасьцейскім абласным драматычным тэатры імя ЛКСМБ паўстала трупа лялечнікаў пад кіраўніцтвам заслужанага дзеяча культуры БССР Леаніда Ваўчэцкага і заслужанай артысткі БССР Аляксандры Асторынай.

У 1964 року калектыў узначаліў рэжысэр Аляксандар Сярогін. У 1968 група пераўтвораная ў самастойны тэатар лялек, які дэбютаваў спэктаклем «Салдат Даніла» («Птушынае малако»)  і .

У 2007 року тэатру прысвоенае званьне «Заслужаны калектыў Рэспублікі Беларусь».

У чэрвені 2010 року пачалася рэканструкцыя будынку тэатру па вуліцы Леніна, 56. На кастрычнік 2016 року рэканструкцыя не завершаная.

Тэатар зьяўляецца адным з заснавальнікаў Міжнароднага фэстывалю тэатраў драмы і лялек «Белая вежа». У будынку тэатру разьмяшчаецца таксама штаб-кватэра Беларускага цэнтру .

## Крыніцы

## Літаратура
* Брэсцкі абласны тэатр лялек // 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Тэатры Берасьця
Катэгорыя:Тэатры лялек Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1968 годзе
Покліч

**«Покліч»** () — беларуская грамадзкая прэдвыбарная часопісь. Рэдактары-выдаўцы Рагінскі, Ст. Высоцкі, Е. Гайдукевіч. Выдавалася з  1926 па 1927 год у Коўне на беларускай мове.

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1926 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Уладзіслаў Барысенка

**Уладзіслаў Барысенка** (нарадзіўся 5 сакавіка 1997 году) — беларускі футбаліст, абаронца клюбу «Вэртыкаль».

## Кар’ера
Нарадзіўся ў Каленкавічах, але ў малым узросьце пераехаў у Менск. У сталіцы пачаў займацца футболам у школе «Зьмена», але пазьней перабраўся ў «Дынама». У складзе дынамаўцаў дайшоў да дубля, аднак за асноўную каманду не згуляў. У жніўні 2016 году стаў гульцом мазырскай «Славіі». Спачатку гуляў за дубль, але неўзабаве пачаў прыцягвацца да асноўнага складу. 26 верасьня 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе ў матчы супраць «Белшыны» (0:2), адгуляўшы ўсе 90 хвілінаў на пазыцыі правага абаронцы, і пазьней замацаваўся ў стартавым складзе.

У ліпені 2017 году аддадзены ў арэнду наваполацкаму «Нафтану». У клюбе з поўначы краіны ня даў рады, таму выступаў пераважна за дубль. У пачатку 2018 году праходзіў прагляд у «Смалявічах» і «Менску», але беспасьпяхова. У сакавіку далучыўся да «Ліды». У складзе лідчанаў стаў выходзіць на замену, а з чэрвеня не зьяўляўся на полі праз траўмы. У жніўні 2018 году пакінуў лідзкі клюб, і ў верасьні 2018 году далучыўся да «Чысьці».

У пачатку 2019 году праходзіў прагляд у бабруйскай «Белшыне», аднак у выніку пачаў сэзон у складзе клюбу «Слонім-2017». У ліпені 2019 году пакінуў слонімскую каманду. У красавіку 2020 году далучыўся да мікашэвіцкага «Граніту», дзе гуляў да канца сэзону 2020 году. Зь лета 2021 году пачаў выступаць у Другой лізе за каленкавіцкую «Вэртыкаль».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каленкавічах
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Славія» Мазыр
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нафтан» Наваполацак
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ліда»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Андэрдог» Чысьць
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Слонім-2017»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Граніт» Мікашэвічы
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Вэртыкаль» Каленкавічы
Беларуская культура (1927)

**«Беларуская культура»** — беларускі штомесячны літаратурна-грамадзкі часопіс. Выдаваўся зь ліпеня 1927 да верасьня 1927 году ў Вільні на беларускай мове.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ліс, Арсень.  «Беларуская культура». //  — С. 413.
* Ліс, Арсень.  «Беларуская культура». //  — С. 375.  

## Вонкавыя спасылкі
* «Беларуская культура» (1927) — Беларуская Палічка
* «Беларуская культура» (1927) у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі
* «Беларуская культура» (1927) ў Беларускай Інтэрнэт-Бібліятэкі Камунікат
* «Беларуская культура» (1927) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()
* Ад "Нашае Долі" да "Беларускае Культуры". Беларуская Культура. 1927. № 1. С. 38-41. // на pawet.net

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)