Палацава-паркавы комплекс Булгакаў (Жылічы)

**Палацава-паркавы комплекс Булгакаў** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX ст. у Жылічах каля Добасны. Знаходзіцца на беразе ракі Добасны. Твор архітэктуры позьняга клясыцызму. Аб'ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Рэзыдэнцыя Булгакаў — добра сплянаваны маштабны палацава-паркавы ансамбль. У яго склад, апроч палацу з паркам, уваходзілі вялікія пладовыя сады, агароды, вадаёмы, дзе вялася рыбная гаспадарка. Быў вялікі гаспадарчы двор, вадзяны млын, вінакурня, крухмальны і цукровы заводы. Да нашага часу  захаваліся палац, флігель, парк, сьвіран ды іншыя гаспадарчыя пабудовы.
 
## Гісторыя

Мураваны палац у Жылічах збудавалі ў 1830-я рокі на заказ бабруйскага павятовага маршалка Ігната Булгака (1798—1848) паводле праекту архітэктара Караля Падчашынскага. Узводзіўся ў два прыёмы: спачатку збудавалі галоўны П-падобны корпус, а пазьней у 1864—1876 рокі да яго прыбудавалі доўгае двухпавярховае крыло з палацавым касьцёлам і дадатковымі жылымі памяшканьнямі. Такі архітэктурны разьвязак утварыў напаўадкрыты ўнутраны двор. Паводле некаторых зьвестак, заходнюю частку палаца дабудавалі ў 1914 року. Першымі работамі з 1825 року кіраваў навучэнец Пецярбурскай Акадэміі мастацтваў Клабукоўскі.

У 1848 па сьмерці Ігната Булгака маёнтак перайшоў да ягонага малодшага сына Эдгара. За ім дабудавалі палац — зьявіліся два аднапавярховыя флянгі з касьцёлам, аранжарэяй і службовымі памяшканьнямі. Будаваньнем, імаверна, кіраваў Караль Падчашынскі.

Апошні ўласьнік маёнтку, пляменьнік Эдгара Эмануэль Булгак, памёр у Польшчы ў міжваенны час. Па бальшавіцкім перавароце 1917 року тут разьмяшчаўся дзіцячы дом, у 1930-х роках — заатэхнічны тэхнікум. За часами Другой сусьветнай вайны паўднёвае крыло, у якім знаходзілася аранжарэя, разабралі. Палац ператварылі ў шпіталь, а ў парку хавалі памерлых жаўнераў.

Па вайне ў палацы знаходзілася Бабруйская трохгадовая агранамічная школа. Па тым, як дзеля яе непадалёк збудавалі новы будынак, палац пачаў прыходзіць у заняпад. На першым паверсе заставалася бугальтэрыя з аддзелам кадраў. У 1973 року архітэктар Я. Курто распрацаваў праект рэстаўрацыі комплексу, які пазьней ажыцьцявілі. Гаспадарчыя пабудовы часткова выкарыстоўваліся ў гаспадарчых мэтах, астатнія разбураліся.

З 1996 року ў будынку разьмяшчаецца краязнаўчы музэй і музычная школа. У 2009 року пачалася рэстаўрацыя палацава-паркавага комплексу. Паводле пастановы Савету Міністраў ад 3 чэрвеня 2016 року № 437 яго ўлучылі ў лік 27 аб’ектаў, выдаткі на захаваньне якіх (у частцы капітальных выдаткаў) могуць фінансавацца з рэспубліканскага бюджэту.

## Архітэктура

Палац — помнік архітэктуры позьняга клясыцызму, цэнтар кампазыцыі палацава-паркавага ансамблю. Гэта прастакутны ў пляне будынак з калённым портыкам на галоўным фасадзе і прастакутным рызалітам на паркавым фасадзе. Галоўны корпус вылучаецца ў цэнтры шасьцікалённым портыкам карынцкага ордэру з франтонам, дэкараваным ляпным гербам, і бэльвэдэрам над лесьвічнай кратай. Тарцы галоўнага корпусу афармляюцца ідэнтычнымі чатырохкалённымі портыкамі. Пэрымэтрам будынку праходзіць разьвіты карніз з фрызам, аздоблены ляпнымі гірляндамі і разэткамі. Галоўны фасад бакавога корпусу праразаецца аркавымі ваконнымі праёмамі і аздабляецца калянадай. Цэнтар вылучаецца двухпавярховым аб’ёмам палацавага касьцёла. 

Мае мяшаны калідорна-анфілядны плян. Распрацоўку ўнутраных памяшканьняў прыпісваюць таксама Клабукоўскаму. Унутраная прастора багата аздабляецца ляпнінай, дробнай скульптурнай плястыкай, росьпісамі, пазалотай, люстэркамі, дэкаратыўнай абіўкай. У дэкоры выкарыстоўваюцца ампірныя элемэнты: буйныя фрызы, панэлі з барэльефнымі антычнымі сцэнамі. Прытым кожны з 100 пакояў дэкаруецца індывідуальна. На другім паверсе паўднёвага крыла галоўнага корпусу вылучаецца прастакутная ў пляне парадная заля, падзеленая калёнамі на тры часткі. Заля дэкаруецца шырокім шматфігурным барэльефным фрызам зь сюжэтамі на тэмы паляваньня, бітвы, ахвярапрынашэньня. Калёны і пілястры маюць пазалочаныя капітэлі. Асноўны плястычны эфэкт стварае кесанаваная столь з багата арнамэнтаванай ляпнінай. Падлога паркетная, печкі пакрываюцца кафляй.

Тадэвуш Раствароўскі на заказ гаспадароў сядзібы аздобіў  заляў сцэнамі з антычнымі міталягічнымі сюжэтамі.

## Парк
Алеі рэгулярнага парку ўтвараюць выцягнуты з усходу на захад прастакутнік. Плошча парку складае 18 га, а ўсяго комплексу з вадаёмамі, пладовымі садамі, падсобнымі збудаваньнямі — каля 100 га. Раўнінную частку парку перасякае рака Добасна з маляўнічымі сажалкамі і выспамі. Захаваліся руіны павільёну-купальні, альтанак, масткоў. Перад галоўным фасадам палацу парк мае рэгулярны характар і партэрнае азеляненьне. Астатняя частка парку мае пэйзажны характар, створаны ў 1830-я рокі, з разнастайнасьцю насаджэньняў, у тым ліку і экзотаў, напрыклад, , , ,  ды іншых.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (N. Orda, 1864-76).jpg|Н. Орда, 1864—1876 рр.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (N. Orda, 1864-76) (2).jpg|Н. Орда, 1864—1876 рр.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1878).jpg|Невядомы мастак, 1878 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1878) (2).jpg|Каляровая вэрсія, 1878 р.


### Гістарычныя здымкі

Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1901).jpg|1901 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1901) (2).jpg|1901 р.
Dobasna, Bułhak, Kaplica. Добасна, Булгак, Капліца (J. Bułhak, 1911).jpg|Я. Булгак, 1911 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (J. Bułhak, 1911).jpg|1911 р.


Dobasna, Bułhak, Aranžareja. Добасна, Булгак, Аранжарэя (J. Bułhak, 1914).jpg|Я. Булгак, 1914 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (J. Bułhak, 1914).jpg|Я. Булгак, 1914 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (J. Bułhak, 1914) (2).jpg|Я. Булгак, 1914 р.
Dobasna, Bułhak, Amfilada. Добасна, Булгак, Амфіляда (J. Bułhak, 1914).jpg|Я. Булгак, 1914 р.


Dobasna, Bułhak, Balnaja. Добасна, Булгак, Бальная (J. Bułhak, 1914).jpg|Я. Булгак, 1914 р.
Dobasna, Bułhak, Jadalnia. Добасна, Булгак, Ядальня (J. Bułhak, 1914).jpg|Я. Булгак, 1914 р.
Dobasna, Bułhak, Jadalnia. Добасна, Булгак, Ядальня (J. Bułhak, 1914) (2).jpg|Я. Булгак, 1914 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1914).jpg|1914 р.


Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1914) (2).jpg|1914 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1914) (3).jpg|1914 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1914) (4).jpg|1914 р.
Dobasna, Bułhak, Jadalnia. Добасна, Булгак, Ядальня (1914).jpg|1914 р.


Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1901-17) (2).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1901-17) (3).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Amfilada. Добасна, Булгак, Амфіляда (1901-17).jpg|да 1918 р.


Dobasna, Bułhak, Aranžareja. Добасна, Булгак, Аранжарэя (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Balnaja. Добасна, Булгак, Бальная (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Choł. Добасна, Булгак, Хол (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Choł. Добасна, Булгак, Хол (1901-17) (2).jpg|да 1918 р.


Dobasna, Bułhak, Jadalnia, Kamin. Добасна, Булгак, Ядальня, Камін (1901-17) (2).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Jadalnia. Добасна, Булгак, Ядальня (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Jadalnia. Добасна, Булгак, Ядальня (1901-17) (2).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Jadalnia. Добасна, Булгак, Ядальня (1901-17) (3).jpg|да 1918 р.


Dobasna, Bułhak, Paviljon. Добасна, Булгак, Павільён (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Salon. Добасна, Булгак, Салён (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Salon. Добасна, Булгак, Салён (1901-17) (2).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Salon. Добасна, Булгак, Салён (1901-17).jpg|да 1918 р.


Dobasna, Bułhak, Kupalnia. Добасна, Булгак, Купальня (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak, Kaplica. Добасна, Булгак, Капліца (1901-17).jpg|да 1918 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1918).jpg|1918 р.
Dobasna, Bułhak. Добасна, Булгак (1939).jpg|1939 р.


### Сучасныя здымкі

Жиличи. Дворец Булгаков, вид с воздуха DJI 0439-HDR (51396543269).jpg|Агульны выгляд
Жиличи. Дворец Булгаков, вид с воздуха DJI 0515-HDR (51395047007).jpg|Касьцёл
Жиличи. Дворец Булгаков, вид с воздуха DJI 0505-HDR (51396070748).jpg|Вежа
Інтэр'ер палаца ў Жылічах 13.jpg|Інтэр'ер


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
*  — С. 108—115.
* *[[Раман Афтаназы|Aftanazy, R.]]* Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej : w 11 t. / R. Aftanazy. — Wrocław — Warszawa — Kraków : Zaklad im Ossolinskich, 1991. — Cz. 1. Wielkie księstwo Litewskie. Inflanty. Kurlandia. — T. 1. Województwa mińskie, mścisławskie, połockie, witebskie. — 352 s.
* Федорук А. Т. Садово-парковое искусство Белоруссии. — Минск: «Ураджай», 1989. — 247 с. .

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* Комплекс да рэстаўрацыі
* Комплекс у час рэстаўрацыі
* У Жылічах реканструююць палацавы комплекс роду Булгакаў 

Катэгорыя:Славутасьці Качэрыцкага раёну
Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Булгакі
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Жылічы (пасёлак, Магілёўская вобласьць)