open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сьпявак

**Сьпявак** (ж.р. — **сьпявачка**) — той, хто сьпявае, займаецца сьпевамі; выканаўца вакальнай музыкі: песень, рамансаў, арый, хораў і да т. п.; музыкант, выканаўца музыкі на музычным інструмэнце, якім зьяўляецца яго ўласны голас.
Сьпявак&nbsp;— найбольш распаўсюджаная разнавіднасьць вакаліста.

## Клясыфікацыя паводле жанраў
Сьпевакі спэцыялізуюцца ў вызначаным музычным жанры:
* опэрны сьпявак
* камэрны сьпявак — выконвае вакальную музыку на канцэрце, часьцей за ўсё ў суправаджэньні фартэпіяна ці іншага музычнага інструмэнту
* джазавы сьпявак
* эстрадны сьпявак
* Рэп-сьпявак
* рок-сьпявак
* бард
* харыст — артыст хору, у царкве — пеўчы


Катэгорыя:Музычныя прафэсіі
Катэгорыя:Сьпевы
Аляксей Воўкаў

**Аляксе́й Во́ўкаў** (; 5 красавіка 1988, Радужны, ХМАА, СССР) — расейскі біятляніст, чэмпіён Алімпійскіх гульняў 2014 году ў эстафэце, чатырохразовы чэмпіён Эўропы.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Расейскія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Дзень сьвятога Патрыка

**Дзень сьвято́га Па́трыка** () — культурніцкае і рэлігійнае сьвята, якое адзначаецца 17 сакавіка. Названае ў гонар сьвятога Патрыка (каля 385—461), заступніка Ірляндыі.

Дзень сьвятога Патрыка стаў афіцыйна адзначацца царквой на пачатку XVII стагодзьдзя. Яго сьвяткуюць у каталіцкай, англіканскай, праваслаўнай і лютэранскай цэрквах. Акрамя згадкі пра самога Патрыка, у гэты дзень таксама адзначаецца прыход хрысьціянства ў Ірляндыю, а таксама культура ірляндцаў у цэлым.

Афіцыйным сымбалем сьвята ёсьць трылісьнік — лісьце канюшыны. Звычайна ў дзень сьвятога Патрыка праводзяцца парады, фэсты, кейлі, іхнія ўдзельнікі апранаюць зялёную вопратку альбо носяць трылісьнікі й ірляндзкія сьцягі.

У Ірляндыі, Паўночнай Ірляндыі, Ньюфаўндлэндзе і Лябрадоры, а таксама ў Мансэраце гэты дзень зьяўляецца афіцыйным сьвятам.

## Сьвяткаваньне дня сьв. Патрыка ў Ірляндыі

Saint Patrick's Day (1).jpg
Saint Patrick's Day (2).jpg
Saint Patrick's Day (4).jpg
Saint Patrick's Day (5).jpg
Saint Patrick's Day (6).jpg
Saint Patrick's Day (7).jpg
Saint Patrick's Day (8).jpg
Saint Patrick's Day (9).jpg
Saint Patrick's Day (10).jpg
Saint Patrick's Day (11).jpg
Saint Patrick's Day (12).jpg
Saint Patrick's Day (13).jpg
Saint Patrick's Day (14).jpg
Saint Patrick's Day (15).jpg
Saint Patrick's Day (3).jpg


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Гісторыя сьвята
* Дзень сьвятога Патрыка на канале «History»

Катэгорыя:Сьвяты Патрык
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвяты
Катэгорыя:Сьвяты Ірляндыі
Катэгорыя:Сакавіцкія сьвяты
Катэгорыя:Нацыянальныя сьвяты
Беларуска-славацкія стасункі

**Узаемныя стасункі між [[Беларусь|Беларусяй]] і [[Славаччына]]й** былі ўсталяваныя ў 1993. Амбасада Славаччыны ў Менску дзейнічае з 1995 року. Беларуская амбасада дзейнічае ў Браціславе.

Абедзьве краіны зьяўляюцца ўдзельніцамі АБСЭ.

Ганаровым консулам Славаччыны ў Беларусі быў беларускі бізнэсовец .

## Глядзіце таксама
* Зьнешняя палітыка Беларусі
* Зьнешняя палітыка Славаччыны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Амбасада Беларусі ў Славаччыне 
* Амбасада Славаччыны ў Беларусі 

Славаччына
Беларусь
Сьпіс малых базылік Славаччыны

**Сьпіс малых базылік Славаччыны** ўяўляе сабой сьпіс каталіцкіх касьцёлаў Славаччыны, якім Ватыкан прысвоіў тытул малой базылікі. Гэты ганаровы тытул прысвойваецца рымскім папам у адзначэньне старажытнасьці храма, ягонай гістарычнай важнасьці або значнасьці як паломніцкага цэнтру.

Па стане на пачатак 2013 року дванаццаць славацкіх храмаў мелі тытул малой базылікі.

## Вонкавыя спасылкі
* Базылікі Славаччыны
* Сьпіс малых базылік Славаччыны
* Малыя базылікі Славаччыны на мапе Google


Катэгорыя:Сьпісы:Славаччына
Катэгорыя:Сьпісы збудаваньняў
Яўген Усьцюгаў

**Яўге́н Рама́навіч Усьцю́гаў** (; 4 чэрвеня 1985, Краснаярск, СССР) — расейскі біятляніст, двухразовы алімпійскі чэмпіён і бронзавы прызэр, двухразовы срэбны прызэр чэмпіянату сьвету, уладальнік малага Кубка сьвету.  

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Расейскія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Антон Шыпулін

**Анто́н Уладзі́меравіч Шыпу́лін** (; 21 жніўня 1985, Цюмень, Расея) — расейскі біятляніст, алімпійскі чэмпіён 2014 году ў эстафэце, бронзавы прызэр алмпійскіх гульняў 2010 году ў эстафэце, чатырохразовы прызэр чэмпіянатаў сьвету.

## Вонкавыя спасылкі
Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Расейскія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Інгліш Вінгліш

***І́нгліш Ві́нгліш*** () — балівудзкая камэдыйная драма 2012 року індыйскай рэжысэркі Гаўры Шындэ. Фільм распавядае пра хатнюю гаспадыню, якая вырашае запісацца на курсы ангельскае мовы, каб спыніць кпіны свайго мужа і дачкі, адначасна атрымліваючы ўпэўненасьць у сваіх сілах. Прататыпам галоўнай гераіні паслужыла маці рэжысэркі Гаўры Шындэ. *Інгліш Вінгліш* быў зьняты на гіндзі, пазьней прадубляваны па-тамільску і на тэлугу. Выканаўца галоўнай ролі, Шрыдэві, зьнялася ў фільме ўпершыню пасьля 15-гадовага перапынку; сярод галоўных выканаўцаў таксама францускі актор Мэхдзі Нэбу, а таксама Адыль Хусаін ды Прыя Ананд. У ролі камэо здымаліся Амітабг Бачан (вэрсіі на хіндзі і тамільскай) і Аджыт Кумар (тэлугу).

Неўзабаве пасьля прэм’еры фільм стаў супэргітом ня толькі ў Індыі, але і за мяжой. У 2012 року Гаўры Шындэ атрымала за *Інгліш Вінгліш* усе ўзнагароды за найлепшы рэжысэрскі дэбют. Фільм трапіў у кароткі сьпіс ад Індыі на атрыманьне прэміі Акадэміі за найлепшы фільм на замежнай мове. На некалькіх міжнародных фэстывалях фільм атрымаў шырокае прызнаньне, а Шрыдэві была названая «індыйскай Мэрыл Стрып» і «жаночым аналягам Раджніканта ў Японіі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Індыйскія фільмы 2010-х гадоў
Катэгорыя:Фільмы 2012 году
Катэгорыя:Індыйскія фільмы 2012 году
Катэгорыя:Камэдыйна-драматычныя фільмы
Катэгорыя:Кінарэжысэрскія дэбюты
Катэгорыя:Фільмы на гіндзі
Катэгорыя:Фільмы на тамільскай мове
Чэмпіянат Чэхіі па футболе

**Чэмпіянат Чэхіі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Чэхіі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца зь дзевяці дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца першая ліга.

## Сыстэма
П’ер Гасэндзі

**П’ер Гасэндзі** (, 22 студзеня 1592, Шантэрсье, Праванс, Францыя — 24 кастрычніка 1655, Парыж, Францыя) — францускі філёзаф, матэматык, астраном, мэханік і дасьледчык старажытных тэкстаў, сучасьнік Рэнэ Дэкарта.

У 40-х гадох XVII стагодзьдзя першым пачаў адкрытую палеміку з картэзіянствам. Ягоныя працы, як то «Мэтафізычныя дасьледаваньні супраць Дэкарта», «Мэтафізычныя дасьледаваньні, або Сумнёў і пярэчаньні супраць мэтафізыкі Дэкарта» былі накіраваныя супраць тэзаў пра фундамэнтальнасьць прынцыпу «мэтадалягічнага сумнёву» і  «дакладнасьці Я, які здольны мысьлі».

Гасэндзі даказвае, што ня толькі мысьленьне, але і кожнае дзеяньне чалавека можа быць прынята ў якасьці зыходнай дакладнасьці, калі вынікі дзеяньняў супадаюць з плянаванымі. Разьвіваючы свой панятак дзейнасьці, ён робіць выснову, што меркаваньне пра самога сябе бяз вонкавага аб’екту, без адносінаў да яго як вонкавага проста немагчымая. Трэба ставіцца да сябе ня як да Я, а як да ня-Я, каб думаць пра сябе.

Гасэндзі распрацаваў пасьлядоўную сыстэму сэнсуалісцкага вучэньня пра пазнаньне. Аснову гэтага вучэньня складае перакананьне аўтарытэтнасьцю індуктывісцкай гнасэалёгіі, якая прызнае ўзьнікненьне агульных паняткаў праз абагульненьне адзінкавых зьяваў.

## Вонкавыя спасылкі
* Pierre Gassendi Stanford Encyclopedia of Philosophy
* De proportione qua gravia decidentia accelerantur 1646

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шантэрсье
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія філёзафы
Катэгорыя:Францускія астраномы
Катэгорыя:Францускія матэматыкі
Карчаватка

Назву **Карчаватка** маюць:

* Карчаватка — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Карчаватка — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці
Сьпіс памерлых у 2013 годзе

## Студзень
* 20 студзеня: Міхась Чарняўскі (74) — беларускі гісторык. 
* 31 студзеня: Мікалай Амельяновіч — першы старшыня праўленьня Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь.

## Люты
* 17 лютага: Сакрат Яновіч (76) — беларускі пісьменьнік .
* 19 лютага: Васіль Старавойтаў (88) — беларускі дзяржаўны дзяяч, дэпутат Вярхоўнага Савету СССР 8-га і 10-га скліканьняў, дэпутат Вярхоўнага Савету БССР, двойчы Герой Сацыялістычнай Працы
* 25 лютага: Міхаіл Высоцкі (85) — беларускі навуковец і канструктар машынабудаваньня, Герой Беларусі.

## Сакавік
* 5 сакавіка: Уга Чавэс (58) — вэнэсуэльскі вайсковец і палітык, прэзыдэнт Рэспублікі Вэнэсуэла (1999—2013).
* 6 сакавіка: Раман Вайніцкі (52) — кіраўнік аб’яднаньня беларускіх суполак Летувы і клюбу літоўскіх беларусаў «Сябрына», намесьнік старшыні Савету нацыянальных суполак пры Міністэрстве культуры Летувіскай Рэспублікі; забіты.
* 23 сакавіка: Барыс Беразоўскі (67) — расейскі прадпрымальнік і палітычны дзяяч.
* 30 сакавіка: Валеры Залатухін (71) — савецкі і расейскі актор тэатра і кіно, народны артыст РСФСР.

## Красавік
* 8 красавіка: Маргарэт Тэтчэр (90) — прэм’ер-міністар Вялікабрытаніі (1979—1990).
* 17 красавіка: Георгі Валкавыцкі (90) — беларускі паэт і пісьменьнік, заснавальнік штотыднёвіку беларусаў Польшчы «Ніва».
* 22 красавіка: Мікалай Вайцянкоў (64) — беларускі палітык і дыплямат.

## Травень
* 13 траўня: Уладзімер Раманоўскі (55) — савецкі і беларускі спартовец, чэмпіён Летніх Алімпійскіх гульняў 1976 году, двухразовы чэмпіён сьвету, заслужаны майстар спорту СССР.
* 15 траўня: Нінэль Шчасная (79) — беларуская мастачка, заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі.
* 17 траўня: Хорхэ Відэля (87) — аргентынскі вайсковы і дзяржаўны дзяяч, кіраўнік Аргентыны (1976—1981).

## Чэрвень
* 7 чэрвеня: Уладзімер Стальмашонак (85) — беларускі мастак, народны мастак Беларусі.

## Ліпень
* 14 ліпеня: Алена Лось (80) — беларуская мастачка.

## Жнівень
* 26 жніўня: Арлен Кашкурэвіч (83) — беларускі мастак-графік, народны мастак Беларусі.

## Верасень
* 14 верасьня: Пётар Юрчанкоў (62) — беларускі актор тэатру і кіно, заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь.
* 18 верасьня: Генадзь Лавіцкі (83) — беларускі вайсковец і дыплямат, старшыня КДБ Беларусі (1994).

## Кастрычнік
* 1 кастрычніка: Норбэрт Рандаў (83) —  нямецкі славіст, беларусазнавец, перакладчык і выдавец.
* 7 кастрычніка: Яана Хмялеўская (81) —  вядомая польская пісьменьніца.

## Лістапад
* 26 лістапада: Дорыс Лесінг (94) — брытанская пісьменьніца, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі па літаратуры.
* 30 лістапада: Юры Якаўлеў (85) — вядомы савецкі і расейскі актор тэатру і кіно, народны артыст СССР.

## Сьнежань
* 5 сьнежня: Нэльсан Мандэла (95) — прэзыдэнт Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі (1994—1999), ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру.
* 23 сьнежня: Міхаіл Калашнікаў (94) — знакаміты канструктар стралковай зброі ў СССР і Расеі.

## Крыніцы


2013
Даніель Бём

**Даніе́ль Бё́м** (; 16 чэрвеня 1986, Клаўсталь-Цэлерфэльд, ФРН) — нямецкі біятляніст, срэбны прызэр Алімпійскіх гульняў 2014 году ў эстафэце.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Нямецкія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Akute

**«Akute»** (Акутэ) — музычны гурт з Магілёва, заснаваны ў 2008 годзе ў складзе дуэту былых удзельнікаў гурта «Глюкі», сьпевака Стаса Мытніка і бас-гітарыста Рамана Жыгарава.

## Мінуўшчына
Упершыня гурт выступіў прыканцы жніўня 2009 г. на фэстывалі «Прыход» пад Магілёвам. Першая ж студыйная песьня «Адзіноцтва», прадстаўленая ў лістападзе, заняла ІІІ месца ў гіт-парадзе «Tuzin.fm» за 2010 год. 26 чэрвеня выступіў на фэстывалі Be2gether (вёска Нарвілішкі, Салечніцкі раён, Віленскі павет, Летувіская Рэспубліка). Таксама перамог на «Басовішчы» (Польшча) і «Верціфэсьце» (Украіна), заняў другое месца на «Адкрытым музычным сьвяце Графіці» (Менск). Увосень запісаў усе песьні будучага першага альбому на магілёўскай студыі «Арзамас-16».

У чэрвені 2011 году выйшаў першы альбом «Дзевачкі і космас», за які гурт адзначылі ў намінацыі «Прарыў году» на «Рок-каранацыі». 21 красавіка 2012 г. у менскі клюбе «Рэпаблік» адбылася прэзэнтацыя другога альбому «Не існуе». У верасьні граў на разагрэве ў брытанскага гурта Placebo. У сьнежні стаўся гуртом году паводле «Тузіну гітоў». Песьні гурта ўвайшлі ў саўндтрэк маладзёвага фільму «Вышэй за неба».

## Ацэнкі
Зьміцер Падбярэскі сказаў пра гурт у 2014 годзе так: *«„Akute“ — гэта „[[ULIS]]“ сёньняшніх часоў»*.

Віталь Маціеўскі, франтмэн гурта «Open Space», ацаніў пераможны выступ гурта на «Басовішчы-2010»: *«Яны ўвогуле малайцы! Яны скамбавалі эўрапейскі саўнд з беларускай моваю. Я з задавальненьнем слухаю іх песьні»*.

## Дыскаграфія
* «Дзевачкі і космас» (2011)
* «Kroŭ» (люты 2012)
* «Не існуе» (2012)
* «Ihołki» (кастрычнік 2012)
* «Рэальнасць і сны» (2014)
* «Пластыка» (2016)
* «V» (2019)
* «Напалову тут» (2022)

## Узнагароды
* 2010 — галоўныя ўзнагароды «Басовішча» (Гарадок, Беластоцкі павет, Падляскае ваяводзтва, Рэспубліка Польшча) і «Верціфэсту» (Кіеў, Украіна).
* 2012 — гурт году паводле «Tuzin.fm», Ultra-Music.
* 2013 — артысты году паводле прэміі «Рок профі».

## Фэстывалі
* 2009 — «Прыход» (Магілёўскі раён, Беларусь)
* 2010 — Be2gether (Летува), «Басовішча» (Польшча), «Верціфэст» (Украіна)
* 2011 — Канцэрт на траве (хутар Шаблі, Валожынскі раён, Менская вобласьць)
* 2012 — Пікнік.by (Менск), Рок па вакацыях (Менск)
* 2013 — Мост (Баравая, Менскі раён), «Галапагаі» (Езяросы, Уцянскі павет, Летува), «Самаход» (Менск), «Men's Fest» (Берасьце)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фэйсбук
* Артыкулы на Тузін гітоў 
* Артыкулы на Пакаленьні Y

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Культура Магілёва
Літоўцы (неадназначнасьць)

Назву **Літоўцы** маюць:

* Літоўцы — жыхары Вялікага Княства Літоўскага
* Літоўцы — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Канкордыя К’яжна

«**Канкордыя**» () — румынскі футбольны клюб з гораду К’яжны. Заснаваны ў 1957 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:К’яжна
Стойкі арганічны забруджвальнік

**Стойкі арганічны забруджвальнік** (САЗ) — атрутнае хімічнае злучэньне з пэрыядам паўраспаду ў вадзе звыш 2 месяцаў, у глебе і наносе — звыш 6 месяцаў, у паветры — звыш 2 дзён.  і  ў водных арганізмах перавышае 5000 міліграмаў/кіляграм.  між  і вадой звыш 5. Стакгольмскае пагадненьне аб стойкіх арганічных забруджвальніках 2001 году, да якога ўрад Беларусі далучыўся ў 2003 годзе, забараняе вытворчасьць і выкарыстаньне 7 наступных САЗ-аў: альфа- і бэта-, , , ,  і .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Атруты
Катэгорыя:Таксыкалёгія
Катэгорыя:Ахова прыроды
Катэгорыя:Сьмецьце
Катэгорыя:Экалягічнае права
Гапаэль Ако

«**Гапаэль**» — ізраільскі футбольны клюб з гораду Ако. Заснаваны ў 1946 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ако
Разлад асобы

**Разла́д асо́бы** (псыхапатыя;  — душа + пакута) — хваравіты стан душэўнай дзейнасьці чалавека. Адхіленьні характару, якія вызначаюць душэўнае аблічча асобы, выяўляюцца зь дзяцінства, яскрава выражаюцца ў падлеткаў і захоўваюцца праз усё жыцьцё. Праяўляецца няўзгодненасьцю пачуцьцёва-валявых уласьцівасьцяў асобы (празьмерная раздражняльнасьць, замкнёнасьць і самазасяроджанасьць), парушэньнем прыстасавальнасьці да навакольнага асяродзьдзя пры адносным захаваньні разважнасьці.

**Віды:**
# гістэрычны,
# узбудлівы,
# шызоідны,
# дыссацыяльны.

Паводле зьвестак Сусьветнай арганізацыі аховы здароўя, псыхічныя разлады можна вызначыць толькі на падставе таго, як чалавек думае, успрымае зьмены, адчувае і дзейнічае. На дзеянні чалавека ўплывае дасканаласць мозгу, таму мы можам у пэўнай ступені сцвярджаць, што нервовая сістэма і мозг звязаны з псіхічнымі захворваннямі.

## Крыніцы
Грыцавічы

Назву **Грыцавічы** маюць:

* Грыцавічы — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Грыцавічы — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Грыцэвічы
Докса Катакапіяс

«**Докса**» () — кіпрскі футбольны клюб з гораду Катакапіясу. Заснаваны ў 1954 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Катакапіяс
Параф’янава (неадназначнасьць)

Назву **Параф’янава** маюць:

* Параф’янава — аграгарадок, цэнтар Параф’янаўскага сельсавету Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Параф’янава — вёска ў Сітцаўскім сельсавеце Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці
Ладу

**Ладу** (, , , , , , , ) — папулярная на Індыйскім субкантынэнце салодкая страва ў выглядзе куляў, якая вырабляецца з мукі, цукру і некаторых іншых інгрэдыентаў.

## Этымалёгія
Назва *ладу* паходзіць ад санскрыцкага слова *ладука* або *латыка*, што азначае маленькую кулю. Амаль агульнапрынята, што страва зьявілася ў мітхіландзкім рэгіёне Біхару ў часы Чандрагупты.

## Складанкі
Звычайна для прыгатаваньня ладу выкарыстоўваецца бэсан (нутавая мука),  (пшанічныя манныя крупы) і земляны какос. Да іх могуць дадавацца цукар і іншыя смакавыя рэчывы. Цеста смажаць на гхі, пасьля чаго выляпляюць зь яго шарыкі. Існуюць рэцэпты ладу з аюрведычнымі мэдычнымі інгрэдыентамі, такімі як пажытнік ці гуміарабік.

## Прымяненьне
Ладу гатуюць на фэсты ці сямейныя сьвяты — вясельлі, нараджэньні; падаюць як прасаду ў індуісцкіх храмах. У некаторых мусульманскіх грамадах ладу — традыцыйны дэсэрт на рамазан.

У махарашцкай кухні існуюць рэцэпты ладу для далёкіх вандровак.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дэсэрты
Катэгорыя:Ласункі
Катэгорыя:Індыйская кухня
Катэгорыя:Нэпальская кухня
Чаховічы

**Чахо́вічы** (Ляхавіцкія-Чаховічы) — баронскі шляхецкі род гербу Астоя.

## Гісторыя
Радавод пачынаецца з XVI стагодзьдзя, з часоў Жыгімонта III.

## Уладаньні
Паводле інвэнтароў 1697, 1742 і 1776 гг. роду належала сядзіба ў вёсцы Багданаў (цяпер Валожынскі раён, Менская вобласьць, Беларусь). Пасьля сьмерці Віктара Чаховіча перайшла яго сыну Казімеру (пам. у 1834 г). Пасьля сьмерці ўдавы Казімера яе прадалі з малатка адвакату Фэрдынанду Рушчыцу (1786—1848) гербу Ліс, жанатаму на Ганьне з Чаховічаў.

У 1741 г. род атрымаў ад Сулістроўскіх маёнтак Мацкоўцы (цяпер Пастаўскі раён, Віцебская вобласьць, Беларусь), які адабралі пасьля арышту Зыгмунта Чаховіча за ўдзел у паўстаньні Каліноўскага і прадалі за даўгі ў 1875 годзе разам з маёнткам Крашаны. У вёсцы на месцы сядзібы захавалася нетыповая пляноўка і штучныя ставы.

У канцы 19 стагодзьдзя Мечыслаў Чаховіч атрымаў ад бацькі Зыгмунта ў спадчыну фальварак Трусавічы (цяпер Лагойскі раён, Менская вобл.).

## Прадстаўнікі
* Зыгмунт Чаховіч (1831—1907) — адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1863—1864 гадоў.
* Бэрнард Чаховіч — завілейскі падкаморы, удзельнік паўстаньня 1830—1831 гадоў.
* Густаў Чаховіч (1837 — пасьля 1871) — удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў.
* Лявон Чаховіч (1841—1913) — удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Шляхецкія роды Вялікага Княства Літоўскага
Аблысеньне

**Аблысеньне** (пляшывасьць;  — «аляпэцыя») — парадзеньне і выпадзеньне валасоў, што адбываецца празь ператварэньне мужчынскага плоцевага гармону тэстастэрону ў дыгідратэстастэрон пад узьдзеяньнем фэрмэнту . Пераважна адзначаецца на галаве ў старэчым узросьце (інвалюцыя). Яму спрыяюць атручаньне, радыёактыўнае апрамяненьне, пашкоджаньне скуры, нэрвова-псыхічныя і эндакрынныя хваробы. Віды: 1) гнездавое — на абмежаваным участку скуры, 2) татальнае — на ўсёй галаве і іншых участках скуры, 3) рубцаватае — на зьмененых участках скуры (праз грыбок і фурункулёз).

## Папярэджаньне

Росту валасоў спрыяе масаж валасістай часткі галавы і багатае на бялок (бабовыя, нятлустая кураціна і ялавічына), жалеза (арэх, гранат і крупа) і цынк (гарбузовае насеньне, вустрыцы, рачная рыба, сачавіца і соя) харчаваньне.

## Чыньнікі
Сілкаваньне валасяных цыбулінаў парушае паленьне і алькаголь, няўстойлівы расклад харчаваньня, начное няспаньне, штодзённае мыцьцё галавы жорсткай і хляраванай вадой, стрэс (праз адліў крыві ад галавы пры спазьме сасудаў). Таксама шкодзіць абыходжаньне без галаўнога ўбору ўзімку, захапленьне лазьняй і саўнай, як і багатая на халестэрын (ікра, яйка), вострая, вэнджаная, салёная, салодкая і тлустая ежа.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Дэрматалёгія
Катэгорыя:Уплыў выпраменьваньня на здароўе чалавека
Катэгорыя:Валасы
Стачка

**Ста́чка** (русізм: забастоўка; ангельцызм: страйк ад  або германізм: штрайк ад ) — шырока ладжанае, супольнае спыненьне працы з мэтай задавальненьня патрабаваньняў. Спрыяе ўзьнікненьню прафэсійных зьвязаў і партыяў.

## Віды
* Паводле дзейнікаў: вязьняў, гандляроў, работнікаў сельскай гаспадаркі, рамесьнікаў, штата служачых.
* Паводле галіны: прамысловы, прафэсійны, студэнцкі, сялянскі, шматгаліновы.
* Паводле спосабу: галодны, зваротны, па хваробе, праз звальненьне, пратэсту, салідарнасьці, сядзячы.
* Паводле правядзеньня: абмежаваны, без папярэджаньня, выбарачны, з распаўсюдам, пачарговы, сымбалічны, усеагульны, частковы.

## Мінуўшчына
Першы стыхійны гаспадарчы страйк ў Эўропе адбыўся ў 1345 годзе ў Флярэнцыі (Італія). У XVI—XVIII стагодзьдзях страйкі суправаджаліся палітычнымі патрабаваньнямі і ўзброенай барацьбой (Ліёнскія паўстаньні 1831 і 1834 гадоў, Сылескае паўстаньне 1844 году). Найбольшы палітычны страйк І паловы XIX ст. адбыўся ў красавіку 1820 г. ў Брытаніі. Цягам XIX ст. зьявіліся заканадаўства аб страйках. У 1896—1905 гадох у ЗША адбылося 21 950 страйкаў. У Эўропе найбольш страйкаў адбылося ў Нямеччыне ў 1900—1907 гг. — 14 790.

## Беларусь
У XIX ст. у Беларусі адбыліся першыя мясцовыя абарончыя страйкі. У пачатку XX ст. яны сталі наступальнымі. У 1903 г. адбылося 20 палітычных страйкаў, за 2 месяцы 1904-га — 17. У кастрычніку 1905 году праходзіў усеагульны палітычны страйк, што ахапіла Баранавічы, Берасьце, Воршу, Гомель, Лунінец, Пінск, усе прадпрыемствы, пошту і тэлеграф у Менску і сельскагаспадарчых працаўнікоў у 25 з 35 паветаў Беларусі. У 1927—1928 гадох у Заходняй Беларусі (Беласток, Берасьце, Ліда, Маладэчна, Наваградак і Пінск) было 370 гаспадарчых страйкаў, што спалучаліся з барацьбой за народнае вызваленьне. У 1932—1933 гадох ладзіўся страйк у Белавескай пушчы. У 1935—1939 гадох адблося Нарачанскае выступленьне рыбакоў. У красавіку 1990 году ў Гомелі і ў красавіку 1991 году ў Менску ладзіліся страйкі супраць ураду СССР. 15 сьнежня 1992 году зьявілася беларускае заканадаўства аб страйках.

Цягам апошняга тыдня чэрвеня 2013 году гандляры рынкаў і гандлёвых цэнтраў, якія складалі 70% індывідуальных прадпрымальнікаў Беларусі, правялі страйк. Прычынай паслужыла ўвядзеньне абавязку мець пасьведчаньні якасьці ад вытворцаў замежных тавараў, што прадугледжваў новы тэхнічны рэглямэнт Мытнага зьвязу Беларусі, Казахстану і Расеі.

## Крыніцы
Сказ

**Сказ** — гэта найменшая адзінка мовы (ці па-навуковаму *моўных зносін*), якая складаецца з аднаго або болей слоў й мае свае значэньне. На канцы сказа ставяць: кропку, шматкроп'е, пытальнік або клічнік. Напрыклад, *Восень. Ноч. Завываюць вятры. Пагасіла свае агні Вязынь*. (П. Глебка). У гэтым прыкладзе — чатыры сказы-паведамленьні. Першыя два — сказы-словы.

## Падзел сказаў з улікам паведамленьня
З улікам задачы паведамленьня сказы бываюць:
* апавядальныя
* пытальныя
* пабуджальныя
* клічныя
Як правіла, кожнаму віду сказа адпавядае свае вымаўленьне.

### Апавядальны сказ

Апавядальны сказ паведамляе пра якую-небудзь падзею, зьяву.

### Пытальны сказ

Пытальны сказ выражае пытаньне. Заканчваецца знакам прыпынку — пытальнік.

### Пабуджальны сказ

Пабуджальны сказ выражае загад, просьбу ці жаданьне. Заканчваецца знакам прыпынку — клічнік, кропка.

### Клічны сказ
Сказы, дзе паведамленьне, пытаньне ці пабуджэньне набывае ўрачыстае або пачуцьцёвае гучаньне (што суправаджаецца адпаведным голасам-вымаўленьнем), зьяўляюцца ***клічнымі***: *Эх, слаўна ў лесе, слаўна, братцы!* (Якуб Колас). *Ах ты фея! Што ж ты нарабіла?! Ты спалохала мне казку, фея!* (Ніл Гілевіч). *Зара, ярчэй гары!* (А. Александровіч).

## Падзел сказаў па будове
У залежнасьці асаблівасьцяў будовы сказы бываюць:
* неразьвітыя й разьвітыя
* двухстастаўныя й аднасастаўныя
* поўныя й няпоўныя
* простыя й складаныя

### Неразьвітыя й разьвітыя сказы
*Неразьвітымі* зьяўляюцца сказы без даданых членаў сказа: *Расьце дзерава. Вечарэе.*
*Разьвітыя* сказы маюць, апрача галоўных, і даданыя члены сказа: *За ноч пабялелі маўклівыя сосны*. (С .Грахоўскі). *Усе сухія баравіны пакрыты завязьзю суніц*. (П. Глебка). *Улетку вечарэе позна*.

### Двухсастаўныя й аднасастаўныя сказы
*Двухсастаўныя* (асабовыя) сказы маюць абодва галоўныя члены (іх саставы): *Мы з табою жылі і ў бядзе, і ў нятсачы*. (С. Грахоўскі).
*Аднасастаўныя* — сказы толькі з адным галоўным членам (яго саставам): *А на сьвітаньні па суніцы пайшлі з гладышкамі ў гушчар*. (С. Грахоўскі). *Як хацелася б гэтых пабачыць сяброў: самых сьціплых і самых найлепшых!* (Уладзімер Дубоўка). *Вячэрняя задумная хвіліна…* (Пімен Панчанка).

### Поўныя й няпоўныя сказы
*Поўным* называецца сказ, дзе маюцца ўсе члены сказа.
*Няпоўным* называецца сказ, які ня мае аднаго або некалькіх членаў сказа (пры гэтым яны лёгка аднаўляюцца ў галаве чалавека без дадатковага тлумачэньня зьместу сказа): *А рыбакам прысьніцца мора. Вандроўнікам — турысцкі шлях*. (Пятрусь Броўка). *А чаго ён да цябе заходзіў? — Наконт брата*. (Кузьма Чорны). Другі сказ у двух выпадках — няпоўны.

### Простыя й складаныя сказы
*Просты* сказ мае адну сярэдзіну (граматычную аснову): *Ходзіць месяц дазорам па цёплай расе, баравое жыцьцё аглядае*. (А. Александровіч).
*Складаны* сказ мае два або болей сярэдзінаў (граматычных асноў), дзе кожны састаўны член — просты сказ: *Зямля жыве: у бераг б’юць прылівы, у вырай адлятаюць жураўлі…* (С. Грахоўскі).

## Віды сувязі слоў

Словы цесна зьвязаныя паміж сабою. Існуе два віды сувязі слоў:
* злучэньне
* падпарадкаваньне.

## Літаратура
*
Прэзыдэнцкія выбары ў Славаччыне 2014 году

**Прэзыдэ́нцкія вы́бары ў Слава́ччыне 2014 го́ду** — чацьвертыя ўсенародныя выбары ў гісторыі сувэрэннай Славацкай Рэспублікі, якія праходзілі 15 сакавіка (1-ы тур) і 29 сакавіка (2-і тур).

У 1-м туры ўзялі ўдзел 14 кандыдатаў, сярод якіх 7 беспартыйных. У другі тур прайшлі кандыдат ад партыі Курс — сацыяльная дэмакратыя Робэрт Фіца (з 28% галасоў) і філянтроп і прадпрымальнік Андрэй Кіска (24%). У другім туры перамог Андрэй Кіска, набраўшы 59,38% галасоў выбарцаў супраць 40.61% у Фіцы.

Дзейны прэзыдэнт Іван Гашпаравіч ня браў удзелу ў выбарах, паколькі абмежаваны двума тэрмінамі.

## Кандыдаты
* Д’юла Бардаш — вылучэнец Партыі вугорскай грамады
* Ёзэф Бэгіл — бізнэсоўца, грамадзкі дзяяч
* Павал Грушаўскі — кансэрватыўны палітык Хрысьціянскага дэмакратычнага руху
* Андрэй Кіска — базнэсоўца, філянтроп
* Мілан Княжка — актор, лідэр Аксамітнай рэвалюцыі
* Станіслаў Марцінчка — бізнэсоўца, лідэр Кааліцыі грамадзянаў Славаччыны
* Гелена Мезенская — дэпутатка ад Звычайных людзей і незалежных асобаў
* Мілан Мэлнік — навукоўца ў галіне каардынацыйнай і біянеарганічнай хіміі
* Радаслаў Прохазка — юрыст, былы сябра Хрысьціянскага дэмакратычнага руху
* Робэрт Фіца — дзейны прэм’ер-міністар, вылучэнец Курсу — сацыяльная дэмакратыя
* Вільям Фішэр — кардыёхірург
* Ян Чарнагурскі — экс-старшыня Хрысьціянскага дэмакратычнага руху
* Ёзэф Шымка — мэр Рымаўскай Собаты
* Ян Юрышта — колішні амбасадар у Аргентыне, вылучэнец Камуністычнай партыі

## Вынікі

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнцкія выбары ў Славаччыне
Славаччына
Катэгорыя:2014 год у Славаччыне
Яўгенія Мінеўская

**Яўге́нія Міне́ўская** (* 31 кастрычніка 1992, Менск, Беларусь) — нямецкая гандбалістка, якая выступае ў клюбе Мэтцынген.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія гандбалісткі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія эмігранты
Катэгорыя:Нямецкія імігранты
Андрэй Клімавец

**Андрэй Клімавец** (; нарадзіўся 18 жніўня 1974 году, Гомель, Беларусь) — колішні беларускі і нямецкі гандбаліст. Чэмпіён сьвету-2007 у складзе зборнай Нямеччыны.

## Кар’ера
Андрэй Клімавец восем разоў станавіўся чэмпіёнам Беларусі ў складзе СКА Менск. Правёў 112 матчаў за беларускую зборную.

З 2005 року выступаў за Нямеччыну.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Нямецкія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Нямеччыны
Катэгорыя:Нямецкія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па гандболе
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Нямеччыны па гандболе
Катэгорыя:Нямецкія гандбольныя трэнэры‎
Катэгорыя:Беларускія эмігранты
Катэгорыя:Нямецкія імігранты
Катэгорыя:Гандбалісты СКА Менск
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Фленсбург-Гандэвіт»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Райн-Нэкар Лёвэн»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Мэльзунген»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Вэцляр»
Музэй Беларускага Палесься

**Музэ́й Белару́скага Пале́сься** — адзіны рэгіянальны музэй Беларусі, месьціцца ў Пінску. На ліпень 2012 року ў фондах музэю налічвалася болей за 66 тысячаў адзінак экспанатаў і болей за 15 тысячаў адзінак навукова-дапаможнага фонду. Сабраная тут калекцыя сярод іншых музэяў Беларусі лічыцца другой па значэньні пасьля збораў менскага Нацыянальнага мастацкага музэю. Разьмешчаны ў будынку былога калегіюму езуітаў.

## Гісторыя
Паводле рашэньня Палескага краязнаўчага таварыства ад 17 кастрычніка 1924 року было прынятае рашэньне пра стварэньне Палескага краязнаўчага музэю, які адкрыў свае дзьверы перад наведвальнікамі 1 ліпеня 1926 року. У 1939 року атрымаў назву «Пінскі абласны гісторыка-краязнаўчы музэй», з 1944 року — «Пінскі абласны (занальны) краязнаўчы музэй». З 1954 — «Пінскі краязнаўчы музэй», а з 1978 — «Беларускі дзяржаўны музэй сацыялістычнага пераўтварэньня Палесься». У 1990 року атрымаў сучасную назву.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Партал «Музеі Беларусі»
* Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал
* Interfax.by
* TOP-10 экспанатаў Музея Беларускага Палесся

Катэгорыя:Беларускія этнаграфічныя музэі
Катэгорыя:Славутасьці Пінску
Катэгорыя:Культура Пінску
Музэй і асяродак беларускай культуры (Гайнаўка)

**Тавары́ства «Музэ́й і асяро́дак белару́скай культу́ры ў [[Гайнаўка|Га́йнаўцы]]»** () — няўрадавая арганізацыя беларускай меншасьці ў Польшчы.

## Дзейнасьць
Галоўнаю мэтаю Таварыства ёсьць захаваньне культурнае спадчыны беларусаў Польшчы. Цяпер у ім каля 100 сябраў.

## Мінуўшчына
29 чэрвеня 1983 року ўлады Гайнаўкі перадалі пад беларускі музэй зямлю й будынак у цэнтры места. Таварыства зарэгістраванае 20 чэрвеня 1984 року.

Будаўніцтва музэю вялося дваццаць гадоў, з канца 80-х рокаў XX стагодзьдзя. Удзел у ім бралі польскія прадпрымальнікі, установы і простыя жыхары, а таксама беларусы замежжа.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* 
* 
* Зьвесткі  на бачыне павятовага староства

Катэгорыя:Гайнаўка
Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:Польскія этнаграфічныя музэі
Катэгорыя:Арганізацыі Падляскага ваяводзтва
Улада

**Ула́да** — ажыцьцяўленьне волі асобы праз узьдзеяньне на кшталт і кірунак дзейнасьці і паводзінаў іншых людзей. Забясьпечвае прызнаны ў грамадзтве правапарадак.

Існуе эмацыйны разлад, які ўплывак на тых, хто праяўляе ўладу ў любой зь яе формаў, сярод відаў такога разладу вылучаюцца сындром нахабства, мэгаляманія, гамарція або нарцысізм.

## Віды
Вылучаецца некалькі відаў улады: бацькоўская, гаспадарчая, грамадзкая, вяшчальная, палітычная. Апошняя ажыцьцяўляецца праз дзяржаву з дапамогай права і падзяляецца на выканаўчую, заканадаўчую і судовую.

## Крыніцы ўлады
* Пашана. Упэўненасьць у законным і маральным доўгу падпарадкоўвацца.
* Людзі. Колькасьць і значнасьць асобаў, якія падначальваюцца, супрацоўнічаюць і дапамагаюць.
* Дасьведчанасьць. Веды аб выкананьні дзеяньняў людзьмі, якія супрацоўнічаюць.
* Нярэчыўны ўплыў. Душэўны прымус да падпарадкаваньня і дапамогі.
* Рэчыўныя сродкі. Кіраваньне і доступ да маёмасьці, прыродных багацьцяў, грошай, гаспадарчага ладу, сродкаў сувязі і перавозу.
* Гвалт. Неабходныя для кіраваньня пакараньні і пагрозы супраць непакорных і тых, хто адмаўляецца супрацоўнічаць.

## Крыніцы
Пярга

**Пярга́** — рэчыва з кветкавага пылку, сабранага пчоламі, зьмяшанага з сакрэтам залозаў і нэктарам, утрамбаванага і залітага мёдам. Дзякуючы слою мёду ў соты не паступае паветра. У гэтых умовах пад узьдзеяньнем бактэрыяў, фэрмэнтаў і дрожджавых грыбкоў павялічваецца колькасьць малочнай кісьлі, якая забясьпечвае кансэрвацыю сумесі пылку і мёду і пераўтварэньне яе ў гранулы памерам 1—2 мм і масаю 5—6 г.

Найбольшая колькасьць пяргі назапашваецца ў траўні — ліпені, найменшая — у красавіку.

## Выкарыстаньне

Пярга — вельмі пажыўны корм для пчолаў. Яны ўжываюць яе таксама для вытворчасьці воску.

У склад пяргі ўваходзяць бялкі (13—40%), тлушчы (0,3—12%), вугляводы (24—70%), фэрмэнты, гармоны, вітаміны, мінэральныя солі. Зьберагаецца доўгі час, не губляючы сваіх лекавых уласьцівасьцяў. У пярзе значна больш вітамінаў, чым у пылку, асабліва A, B, E, K. Таксама пры пераўтварэньні пчоламі пылку ў пяргу руйнуюцца алергенныя кампанэнты.

Пярга максымальна засвойваецца арганізмам. Гаючыя ўласьцівасьці пярга атрымлівае зь лекавых траваў, паколькі найбольш карысныя рэчывы найчасьцей канцэнтруюцца ў кветках. Пярга аднаўляе дзейнасьць страўнікава-кішачнага тракту, печані, шчытападобнай залозы, паляпшае кровазварот, зьмяншае інтаксыкацыю, запавольвае рост пухлін.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Лекаваньне пяргою 

Катэгорыя:Пчалярства
Праца

**Пра́ца** — мэтазгодная сьвядомая дзейнасьць чалавека, накіраваная на захаваньне, відазьмяненьне і прыстасаваньне асяродзьдзя пражываньня для задавальненьня ўласных патрэбаў праз вытворчасьць тавараў і паслугаў.

У ходзе прыстасаваньня да зьнешняга асяродзьдзя людзі разьвіваюць і ўдасканальваюць прылады, сродкі і падзел працы. Пры абмене з прыродай людзі выкарыстоўваюць мэханічную, фізычную і хімічную якасьці прадметаў і зьяваў прыроды празь іх узаемаўплыў адзін на аднаго для дасягненьня загадзя вызначанай мэты. Зьмест выяўляецца ў акрэсьленасьці працоўнага прызначэньня, абумоўленага прыладай, тэхналёгіяй, ладам вытворчасьці і майстэрствам працаўніка. Адлюстроўвае спосаб спалучэньня вытворцы са сродкамі вытворчасьці, абумоўлены ўзроўнем разьвіцьця вытворчых сілаў.

## Прызначэньне
Вылучаюць тры прызначэньні працы:
* *апасродкаванае*: устанаўленьне ўзаемасувязяў між прадметамі прыроды праз саматужныя, рамесныя прылады і эмпірычнае пазнаньне;
* *упарадкавальнае*: уплыў на ўзаемадзеяньне між прыроднымі зьявамі і прадметамі праз машыны і прыродазнаўчыя веды;
* *кіравальнае*: кіраваньне ўнутраным мэханізмам зьяваў і прадметаў прыроды праз навукова-тэхнічны пераварот.

## Законы
* *Закон падзелу працы*. Грамадзкі лад спараджае спосабы і віды (цялесная і разумовая, прамысловая і сельскагаспадарчая, не- і кваліфікаваная, выканаўчая і кіраўніцкая) падзелу працы, што вынікаюць з узроўню разьвіцьця вытворчых сілаў і прыроды гаспадарчых дачыненьняў. Грамадзтва падзяляецца паводле занятасьці пэўнымі відамі працы. Дачыненьні між грамадзкімі групамі залежаць ад іх становішча і пашаны працы.
* *Закон перамены працы*. Замена вытворчасьці вымагае гнуткіх, шматбакова разьвітых працаўнікоў, здольных да навучаньня і перанавучаньня ў ходзе зьмены вытворчых дзеяньняў.
* *Закон [[Канкурэнцыя|спаборніцтва]]*. Спаборнасьць прымушае капітал напружваць вытворчыя сілы.

## У розных краінах

### Беларусь
Паводле зьвестак Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Беларусі, на канец 2012 году каля 800 000 працоўных месцаў, якія складалі 1/3 ад іх агульнага ліку, мелі шкодныя ўмовы. За 2013 год палепшылі ўмовы на больш як 55 000 працоўных месцаў, а ў адпаведнасьць з правіламі гігіены прывялі 27 000 працоўных месцаў. Пры гэтым, на вытворчасьці загінула 169 чалавек у 2012 годзе і 168 — у 2013-м. Найбольш загінула ў Менскай, Віцебскай і Гарадзенскай абласьцях. Найчасьцей людзі гінулі на працоўным месцы праз парушэньне нарматываў ладжаньня працы і ап’яненьне сьпіртовымі напоямі.

## Глядзіце таксама
* Работнік
* Працаўнік

## Крыніцы


Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Эканамічныя тэорыі
Катэгорыя:Сацыяльная філязофія
Катэгорыя:Фактары вытворчасьці
Супэрліга чэмпіянату Даніі па футболе

**Дацкая супэрліга** — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Даніі. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 12 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону клюбы, якія занялі два апошнія месцы, пераводзяцца ў Першы дывізіён, а іхнае месца займаюць дзьве наймацнейшыя каманды Першага дывізіёну. Дзейным чэмпіёнам зьяўляецца клюб «Капэнгаген».

## Чэмпіёны
* Капэнгаген — 16 тытулаў
* Брэнбю — 7
* Міт’юлян — 4
* Ольбарг — 4
* Люнгбю — 1
* Сылькебарг — 1
* Гэрфэльге — 1
* Норшэлян — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Даніі па футболе
Абаўская воласьць

**Абаўская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Талсінскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Гібульская, Лібаская, Вірбская, Кандаўская, Маткульская, Кабільская, Рэндзкая. Адміністрацыйны цэнтар — Ваўгалэ. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1695 чалавек. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт воласьці

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Талсінскі край
Аглонская воласьць

**Аглонская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Аглонскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Гравэрская, Кастулінская, Шкелтаўская, Амбэльская, Вішкеўская, Рушанская. Адміністрацыйны цэнтар — Аглонь. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 2151 чалавек. Воласьць была ўтворана ў 1936 годзе. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт воласьці

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Аглонскі край
Крывая (Магілёўская вобласьць)

**Крыва́я** — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці, на рацэ Мурашка, за 2 км на поўдзень ад Родні. Крывая ўваходзіць у склад Родненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2013 год — 1 чалавек
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 7 чалавек

## Вядомыя ўраджэнцы
* Іван Лягенчанка (1897—1984) — акушэр-гінеколаг, кандыдат мэдыцынскіх навук, дацэнт, Заслужаны ўрач БССР. У 1947 годзе абгрунтаваў і ўкараніў у практыку мэтад ажыўленьня нібыта памерлых немаўлят, які ўвайшоў ва ўсе кіраўніцтва па акушэрстве і гінэкалёгіі як у СССР, так і за мяжой, і дазволіў зьнізіць сьмяротнасьць немаўлят, якія нарадзіліся ў стане асьфіксіі, з 20—25% да 2,8—4%.

## Крыніцы

Катэгорыя:Родненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімавіцкага раёну
Абэльская воласьць

**Абэльская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Екабпілскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Дзігнайская, Калнская, Сальская (Бабіцкі край), Турская, Куцкая, Віпская. Адміністрацыйны цэнтар — Бродзі. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 995 чалавек. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Екабпілскі край
Адуліенская воласьць

**Адуліенская воласьць** () — былая воласьць, якая знаходзілася ў Латвіі, у Маданскім павеце. Адміністрацыйны цэнтар — Адуліена. Паводле зьвестак на 1935 год насельніцтва складала 1076 чалавек. Была ліквідавана ў 1949 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Маданскі павет
Айвіексцкая воласьць

**Айвіексцкая воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Плявінскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Клінтайнская, Віеталваўская, Калснаваская, Крустпілская, Варыеская. Адміністрацыйны цэнтар — Крышкалны. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 829 чалавек. Воласьць была ўтворана ў 1922 годзе. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Плявінскі край
Айзкалнская воласьць

**Айзкалнская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Прэйльскім краі. Мяжуе з Пэлэцкай, Прэйльскай, Рушанскай і Варкаўскай валасьцямі. Адміністрацыйны цэнтар — Айзкалнэ. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 694 чалавекі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Прэйльскі край
Іван Лягенчанка

**Іван Сяргеевіч Лягенчанка** (10 лютага 1897, Крывая — 9 траўня 1984) — акушэр-гінеколаг, кандыдат медыцынскіх навук, дацэнт, Заслужаны ўрач БССР.

У 1947 годзе абгрунтаваў і ўкараніў у практыку мэтад ажыўленьня нібыта памерлых немаўлят, які ўвайшоў ва ўсе кіраўніцтва па акушэрстве і гінэкалёгіі як у СССР, так і за мяжой, і дазволіў зьнізіць сьмяротнасьць немаўлят, якія нарадзіліся ў стане асьфіксіі, з 20-25% да 2,8-4%.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 10 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1897 годзе
Катэгорыя:Кандыдаты мэдычных навук
Катэгорыя:Памерлі 9 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1984 годзе
Айзкраўкльская воласьць

**Айзкраўкльская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Айзкраўкльскім краі. Мяжуе з Крапскай, Кокнэскай і Сэрэнскай валасьцямі. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1277 чалавек. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт воласьці

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Айзкраўкльскі край
Айзпуцкая воласьць

**Айзпуцкая воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Айзпуцкім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Цыраўская, Лаская (Айзпуцкі край), Казданская, Калвэнская, Вэцпілская, Дунальская. Адміністрацыйны цэнтар — Рокасьбірзэ. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1003 чалавекі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Айзпуцкі край
Акнісцкая воласьць

**Акнісцкая воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Акнісцкім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Асарская, Гарсэнская, Элкшнінская, Калнская, Лэйманская, Рубэнская. Адміністрацыйны цэнтар — Акністэ. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 531 чалавек. Воласьць была ўтворана ў 1863 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Акнісцкі край
Алаская воласьць

**Алаская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Сігулдзкім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі: Сігулдзкая, Інчукалнская, Крымулдзкая. Адміністрацыйны цэнтар — Алажы. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1956 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт воласьці

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Сігулдзкі край
Амацкая воласьць

**Амацкая воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Амацкім краі. Мяжуе зь іншымі валасьцямі, як то Вайваўская, Драбэская, Лігатненская, Нітаўрская, Скуенская. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складала 822 чалавекі, а на 2016 год — 763 чалавекі. Воласьць была створаная ў 1945 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Амацкі край
Алсьвіцкая воласьць

**Алсьвіцкая воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Алуксьненскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Яўнлайцэнская, Зіемэрская, Яўналуксьнінская, Анінская, Калнцэмпская, Зэлцінская, Ілзэнская, Апская, Трапэнская. Адміністрацыйны цэнтар — Алсьвікі. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1614 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Алуксьненскі край
Амбэльская воласьць

**Амбэльская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Дзьвінскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Бікерніецкая, Вішкеўская, Аглонская, Шкелтаўская, Ізвалцкая. Адміністрацыйны цэнтар — Амбэлі. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 695 чалавек. Воласьць была ўтворана ў 1945 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт воласьці

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Дзьвінскі край
Анцкая воласьць

**Анцкая воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Вэнтсьпілскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Таргальская, Попская, Пуская (Вэнтсьпілскі край), Колцкая, Дундаская. Адміністрацыйны цэнтар — Анцэ. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 712 чалавек. Воласьць была ўтворана ў 1925 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Вэнтсьпілскі край
Андрупэнская воласьць

**Андрупэнская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Дагдзкім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Андзэльская, Дагдзкая, Констанцінаўская, Аўлэйская, Гравэрская, Кастулінская, Пуская (Рэзэкненскі край), Маканькалнская. Адміністрацыйны цэнтар — Андрупэнэ. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1379 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Дагдзкі край
Анэніецкая воласьць

**Анэніецкая воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Добэльскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Добэльская, Аўрская, Наўдзіцкая, Зэбрэнская, Біксцкая, Ільская, Яўнпілская, Джуксцкая. Адміністрацыйны цэнтар — Какеніекі. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1127 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Добэльскі край
Апская воласьць

**Апская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Апскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Трапэнская, Алсьвіцкая, Яўнлайцэнская, Вэцлайцэнская і з Хаан’ямаа ў Вырумаа. Адміністрацыйны цэнтар — Апэ. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складала 576 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Апскі край
Апрыцкая воласьць

**Апрыцкая воласьць** () — былая воласьць, якая знаходзілася ў Латвіі, у Айзпуцкім павеце. Адміністрацыйны цэнтар — Апрыкі. Паводле зьвестак на 1935 год насельніцтва складала 866 чалавек. Была ліквідавана ў 1949 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Айзпуцкі павет
Аранская воласьць

**Аранская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Маданскім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі, як то Сарканская, Лазданская, Бэрзаўнская, Вэсьціенская, Юмурдзкая, Ліезэрская, Цэсвайнская. Адміністрацыйны цэнтар — Куса. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1551 чалавек. Воласьць была ўтворана ў 1945 годзе. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Маданскі край
Асарская воласьць

**Асарская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Акнісцкім краі. Мяжуе зь іншымі воласьцямі — Гарсэнскай, Акнісцкай, Рубэнскай, Продзкай. Адміністрацыйны цэнтар — Асарэ. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 557 чалавек. Воласьць была ўтворана ў 1866 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Акнісцкі край
Араксцкая воласьць

**Араксцкая воласьць** () — былая воласьць, якая знаходзілася ў Латвіі, у Валміераўскім павеце. Адміністрацыйны цэнтар — Аракстэ. Была ліквідавана ў 1933 годзе.

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Валміераўскі павет
Арлаўская воласьць

**Арлаўская воласьць** () — воласьць, якая знаходзіцца ў Латвіі, у Талсінскім краі. Адміністрацыйны цэнтар — Валдэмарпілс. Паводле зьвестак на 2010 год насельніцтва складае 1233 чалавекі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт воласьці

Катэгорыя:Воласьці Латвіі
Катэгорыя:Талсінскі край
Хрвацкі Драгаволяц Заграб

«**Хрвацкі Драгаволяц**» () — харвацкі футбольны клюб з гораду Заграбу. Заснаваны ў 1975 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Заграбе
Сатурн V

**Сатурн-5** () — амэрыканская ракета-носьбіт, якая была распрацаваная НАСА ў рамках праграмы «Апалён» дзеля вывучэньня чалавекам Месяцу. Складаецца з трох ступеняў і сілкуецца вадкім палівам. Ракета выкарыстоўвалася з 1967 па 1973 гады, калі ёй карысталіся пры запуску дзевяці экіпажаў на Месяц і дзеля запуску на першую амэрыканскую касьмічную станцыю Скайлаб.

Катэгорыя:Праграма «Апалён»