Марыя Прымачэнка

**Мары́я Аксе́нцеўна Прымачэ́нка** (; , вёска Балотня, Іванкаўская воласьць, Радамышальскі павет, Кіеўская губэрня&nbsp;— 18 жніўня 1997, тамсама)&nbsp;— украінская народная малярка ў жанры наіўнага мастацтва; ляўрэатка Нацыянальнай прэміі Ўкраіны імя Тараса Шаўчэнкі. Заслужаная дзяячка мастацтваў УССР, народная малярка Ўкраіны (1988).

## Жыцьцяпіс
Марыя Прымачэнка нарадзілася ў палескай вёсцы Балотні, Кіеўская губэрня (цяпер Вышгарадзкі раён Кіеўскай вобласьці) ў сям’і цесьляра Аксенція Рыгоравіча і майстрыхі-вышывальніцы Параскі Васілеўны. У дзяцінстве хварэла на поліяміеліт.

Першыя творы Марыя Прымачэнка былі створаныя на картоне і паперы па матывах традыцыйных насьценных росьпісаў, вышывак. У 1935 годзе на працы Марыі зьвярнула ўвагу кіеўская мастачка Тацяна Флору падчас збору твораў для выставы народнага мастацтва. У 1935—1936 гг Марыя працавала ў цэнтральных экспэрымэнтальных майстэрнях пры Кіеўскім дзяржаўным музэі ў групе майстроў разам з Тацянай Пату, Параскай Уласенка, Натальляй Воўк, займалася маляваньнем, вышыўкай ды керамікай. У 1936 року Марыя Прымачэнка запрошаная ў Школу народных майстроў пры Кіеўскім музэі ўкраінскага мастацтва. На I рэспубліканскай выстаўцы народнай творчасьці ў гэтым жа годзе творам майстрыхі была адведзеная цэлая заля. Яна атрымала дыплём выстаўкі першай ступені. Ейныя творы выстаўляліся ў Маскве, Санкт-Пецярбургу, Варшаве, Парыжы (1937, залаты мэдаль Сусьветнай выставы), Сафіі, Манрэалі, Празе.

Падчас навучаньня Марыя пазнаёмілся з будучым мужам Васілём Марынчуком. Пад час Другой сусьветнай вайны вярнулася ў родную вёску. У сакавіку 1941 року ў яе нарадзіўся сын Хведар, а Васіль загінуў на вайне.

У 1960 годзе падчас Дэкады ўкраінскага мастацтва і літаратуры працы Марыі выстаўляліся на выставе дэкаратыўнага мастацтва, пасьля чаго яе ўзнагародзілі ордэнам Пашаны. У 1970 г. стала заслужаным дзеячам мастацтваў УССР, у 1988 г. — народным мастаком Украіны.

Памерла 18 жніўня 1997 г. Пахаваная ў в. Балотня.

## Творчасьць
Творчасьць Прымачэнкі ўвабрала разнастайную школу народнага мастацтва, шматвекавую культуру народу. Яе стыль характарызуецца як прымітывізм, наіўнае мастацтва. Працавала ў тэхніцы акварэлі (у 1930-я) і гуашы (ад 1960-х гг). Агульная колькасьць графічных работ больш за 800.

У 1960—1965 гадох працавала над цыклем «Людзям на радасьць», у які ўвайшлі працы «Сланечнік», «Блакітны вазон з кветкамі», «Жар-птушка», «Голуб на каліне», «Паўлін у кветках», «Леў». За яго Марыі ў 1966 г. прысуджаная Дзяржаўная прэмія УССР Тараса Шаўчэнкі. Займалася ілюстрацыямі дзіцячых кніг. У 1970-я больш малявала бытавыя сцэны, сюжэты для работ брала ў сваім жыцьці. У гэты час пачала рабіць на сваіх працах надпісы, якія тлумачылі зьмест.

Каля 650 твораў захоўваецца ў Музэі ўкраінскага народнага дэкаратыўнага мастацтва. Творы маляркі захоўваліся ў гісторыка-краязнаўчым музэі Іванкава Кіеўскай вобласьці, зьнішчаным 27 лютага 2022 року ў часе расейскага нападу.

Аўтар невялікіх вершаў.

## Ушанаваньне памяці
* У кастрычніку 1998 року ў гонар маляркі названая малая плянэта&nbsp;— 14624 Прымачэнка.
* 2009 год рашэньнем ЮНЭСКО абвешчаны годам Марыі Прымачэнкі.
* Помнікі ўсталяваныя ў Кіеве, Краматорску, Ягатыне
* Ейнае імя носяць вуліцы ў Барыспалі, Браварах, Кіеве, Краматорску

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* *Михайлова, Р. Д.* Примаченко Марія Авксентіївна // 
*  / Вступне слово П. Багрія, М. Маричевського.
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Украінскія мастачкі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў УССР
Катэгорыя:Народныя мастакі УССР
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід
Катэгорыя:Наіўнае ўкраінскае малярства
Катэгорыя:Плошча зорак (Кіеў)