Янаў Падляскі

**Я́наў Падля́скі** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Крыўцы. Цэнтар сельскай гміны Бельскага павету Люблінскага ваяводзтва . Насельніцтва на 2008 год — 2655 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Белай, за 115 км на паўночны ўсход ад Любліна, каля беларуска-польскай граніцы.

Янаў — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Берасьцейшчыны, побач зь якім праходзіць паўднёва-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваліся замак луцкіх біскупаў, касьцёлы Найсьвяцейшай Тройцы і Сьвятога Яна Хрысьціцеля (дамініканскі), помнікі архітэктуры XV—XIX стагодзьдзяў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Янаў упамінаецца ў XIV ст. як вёска *Порхаў*, якую ў 1423 вялікі князь Вітаўт падараваў Луцкаму катэдральнаму касьцёлу. У 1428 годзе Вітаўт заснаваў у Порхаве касьцёл. У 1465 годзе біскуп Ян Ласовіч заклаў тут мястэчка, якое атрымала Хэлмінскае права і новую назву *Янаў* у гонар біскупа. У 1497 годзе вялікі князь Аляксандар выдаў мястэчку прывілей на 3 кірмашы.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Янаў увайшоў у Берасьцейскі павет Берасьцейскага ваяводзтва. У XVI ст. луцкія біскупы мелі тут сваю рэзыдэнцыю, якая разьмяшчалася ў замку, умацаваным 4 бастыёнамі. На 1575 год у мястэчку было больш за 500 будынкаў.

У 1648 годзе ў Янаве адкрылася каталіцкая духоўная сэмінарыя, таксама ў мястэчку дзеяла драўляная царква. У 1735 годзе скончылася будаваньне мураванага касьцёла Найсьвяцейшай Тройцы. У 1788—1796 гадох у Янаве жыў і памёр Адам Нарушэвіч; тут яго пахавалі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Янаў апынуўся ў складзе Аўстрыі, з пачатку XIX ст. — у складзе Расейскай імпэрыі, у Канстантынаўскім павеце Седлецкай губэрні. Гэта адарвала мястэчка ад губэрняў зь пераважна беларускім насельніцтвам. На 1827 год ў мястэчку было 228 будынкаў, на 1861 год — 217.
 
За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Янаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.


Janaŭski zamak. Янаўскі замак (J. Łoski, 1876).jpg|Замак біскупаў, 1876 г.
Janaŭ, Rynak, Trajecki. Янаў, Рынак, Траецкі (XIX).jpg|Траецкі касьцёл
Janaŭ, Adam Naruševič. Янаў, Рынак, Адам Нарушэвіч (XIX).jpg|Капліца-пахавальня Адама Нарушэвіча


### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Кодань апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам Канстантынаўскага павету. З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў 1939 годзе Янаў занялі войскі Трэцяга Райху. У 1940 годзе ён страціў статус места.

У 1944 годзе Янаў занялі савецкія войскі, па чым яго зноў перадалі Польскай Народнай Рэспубліцы.


Janaŭ, Rynak, Trajecki. Янаў, Рынак, Траецкі (25.04.1916).jpg|Траецкі касьцёл, 
Janaŭ, Rynak, Daminikanski. Янаў, Рынак, Дамініканскі (25.04.1916).jpg|Дамініканскі касьцёл па маскоўскай перабудове
Janaŭ. Янаў (25.04.1916).jpg|Вуліца, 25.04.1916 г.
Janaŭskaja synagoga. Янаўская сынагога (1936).jpg|Сынагога, каля 1936 г.


## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 1380 чал.; 1861 год — 1960 чал., у тым ліку 448 юдэяў
* **XXI стагодзьдзе**: 2008 год — 2655 чал.; 2011 год — 2720 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Бэнзінавая станцыя (1928), адна з найстарэйшых у Польшчы
* Замак луцкіх біскупаў (XV—XVIII стагодзьдзі)
* Капліца Сьвятога Роха на могілках (XIX ст.)
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1717—1735)
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1790—1801, 1874)
* Капліца-пахавальная Адама Нарушэвіча (1796)
* Могілкі юдэйскія
* Стайні (XIX ст.)

### Страчаная спадчына
* Кляштар дамініканаў
* Сынагога
* Царква

## Галерэя

Janów Podlaski-Zamek Biskupi po odbudowie.JPG|Замак луцкіх біскупаў
Janów Podlaski-grota A Naruszewicza.jpg|Капліца-Пахавальня А. Нарушэвіча
Kościół dominikanów, ob. fil. p.w. św. Jana Chrzciciela (1790-1801, XIX) Janów Podlaski JoannaPyka.JPG|Касьцёл дамініканаў
Janów Podlaski.woj.lubelskie,pow.bialski,gm.Janów Podl..jpg|Стайня


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIV стагодзьдзі