Віленская ратуша

**Віленская ратуша** — помнік гісторыі і архітэктуры XIV—XVIII стагодзьдзяў у Вільні, адзін з сымбаляў места. Знаходзіцца ў Старым Месьце, на Ратушным пляцы. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Мураваную ратушу ў Вільні, відаць, збудавалі па атрыманьні местам Магдэбурскага права ў 1387 годзе. У пісьмовых крыніцах яна ўпершыню ўпамінаецца ў 1432 годзе.

У 1662 годзе на апошнім ярусе вежы ўсталявалі мескі гадзіньнік. У час рамонту 1680 году галоўны і бакавы фасады аздобілі скульптурамі анёлаў.

У 1725 годзе стары гадзіньнік замянілі на новы з пазалочанымі літарамі работы віленскага майстра А. Скачкоўскага. Тады ж на вежу ўзьнялі званы, а будынак ратушы накрылі новай дахоўкай. У гэты час вышыня вежы ратушы дасягала 44,85 мэтра. У выніку пажараў 1848 і 1749 гадоў будынак значна пацярпеў, а паседжаньні магістрату часова перанесьлі ў прыватны дом. У 1769 годзе будынак ратушы аднавілі паводле праекту архітэктара Яна Гляўбіца. Аднак у 1781 годзе абвалілася вежа, якая пашкодзіла частку будынка. У 1786—1789 гадох ратушу аднавілі паводле праекту архітэктара Лаўрына Гуцэвіча.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Вільня апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, расейскія ўлады скасавалі Магдэбурскае права. Ратуша перастала выконваць свае функцыі.

У 1811—1924 гадох у будынку ратушы разьмяшчаўся мескі тэатар. У 1854 годзе тут адбылася прэм’еры опэры Станіслава Манюшкі «Галка».

### Найноўшы час
У 1936—1939 гадох праводзілася рэстаўрацыя будынка ратушы паводле праекту С. Нарэмбскага. У 1940 годзе тут адкрыўся Віленскі мескі музэй. Па Другой сусьветнай вайне з 1944 году ў будынку ратушы месьціўся Мастацкі музэй.

У 1995 годзе экспазыцыю Мастацкага музэя перамясьцілі ў іншыя памяшканьні Нацыянальнага мастацкага музэя Летувы, а ў будынку ратушы разьмясьціўся Палац работнікаў мастацтваў, які займаў перад тым Біскупскі палац, які стаў рэзыдэнцыяй прэзыдэнта Летувы. У 1999 годзе ў будынку ратушы пачала працаваць дзяржаўная ўстанова «Віленская ратуша», рэарганізаваная ў 2001 годзе ў грамадзкую ўстанову. Тут праходзяць урачыстыя паседжаньні, сьвяткаваньні дзяржаўных сьвятаў, цырымоніі ўручэньня розных узнагародаў і прэміяў Віленскага самакіраваньня, прыёмы дэлегацыяў, прэзэнтацыі выданьняў, выставы, балі, канцэрты, сэмінары і канфэрэнцыі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняй готыкі, сьпярша перабудаваны ў стылі барока, а потым — клясыцызму (пры апошняй перабудове выкарыстоўвалася частка муроў і сутарэньні старога будынка). Ад пачатку гэта быў 2-павярховы будынак зь вежай на восі галоўнага фасаду. У аснове вежы быў чацьвярык, вышэй — васьмярык. Па апошняй перабудове гэта квадратны ў пляне 2-павярховы будынак, які мае строгія прапорцыі і сымэтрычнасьць формаў. Галоўны фасад, зьвернуты да трыкутнага гістарычнага Рынку (цяпер Ратушны пляц) і пастаўлены восьсю пляцу, вылучаецца ўрачыстым портыкам з шасьцю калёнамі дарыцкага ордэру зь невысокім трыкутным франтонам.

Дэкор унутраных памяшканьняў, аздобленых барэльефамі і калёнамі, багацейшы і больш разнастайны за вонкавы. Пакоі на першым паверсе разьмяшчаюцца вакол прасторнага вэстыбюлю (ад пачатку гэта быў пакой дзеля мескіх шаляў, цяпер фае першага паверху плошчай 277 м²) і шырокіх цэнтральных сходаў, аздобленых іянічнымі калёнамі. На другім паверсе разьмяшчаліся галоўная парадная заля і анфіляда вакол яе, купецкая заля і заля магістрату. Галоўная заля (цяпер Вялікая або Калённая, плошча 336 м²) слыла добрай акустыкай. На другім паверсе знаходзяцца Камэрная заля плошчай 109 м², Шэрая заля плошчай 95 м² і рэпрэзэнтацыйная гасьцёўня мэра Вільні.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (1600).jpg|каля 1600 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (T. Makoŭski, 1604).jpg|Т. Макоўскі, 1604 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (P. Rossi, 1763).jpg|П. Росі, 1763 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (P. Rossi, 1785).jpg|П. Росі, 1785 г.


Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (Ł. Gucevič, 1785-86).jpg|Л. Гуцэвіч, 1785—1786 гг.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (Ł. Gucevič, 1785-86) (2).jpg|Л. Гуцэвіч, 1785—1786 гг.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (Ł. Gucevič, 1785-86) (3).jpg|Л. Гуцэвіч, 1785—1786 гг.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (Ł. Gucevič, 1785-86) (4).jpg|Л. Гуцэвіч, 1785—1786 гг.


Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (Ł. Gucevič, 1785-86) (5).jpg|Л. Гуцэвіч, 1785—1786 гг.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Pieška, 1797).jpg|Ю. Пешка, 1797 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (P. Rossi, 1799).jpg|П. Росі, 1799 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Pieška, 1808).jpg|Ю. Пешка, 1808 г.


Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (V. Timm, 1812).jpg|В. Тым, 1812 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Aziambłoŭski, 1835).jpg|Ю. Азямблоўскі, 1835 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Aziambłoŭski, 1835) (3).jpg|Ю. Азямблоўскі, 1835 г.
Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (1845).jpg|1845 г.


Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (V. Adam, 1846).jpg|Я. Дамель, 1846 г.
Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (W. Floyd, 1851).jpg|Ў. Флойд, 1851 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (1863).jpg|1863 г.
Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (1882).jpg|1882 г.


Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (1890-1920).jpg|1890—1920 гг.
Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (K. Albrecht, 1915).jpg|К. Альбрэхт, 1915 г.
Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (A. Holler, 1917).jpg|А. Голер, 1917 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (Grützke, 1917).jpg|1917 г.


### Гістарычныя здымкі

Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (A. Śviajkoŭski, 1861-66).jpg|А. Сьвяйкоўскі, 
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (S. Fleury, 1899).jpg|С. Флёры, 1899 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Bułhak, 1912).jpg|Я. Булгак, 1912 г.
Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (J. Bułhak, 1920-28).jpg|Я. Булгак, 1920—1928 гг.


Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Bułhak, 1929).jpg|Я. Булгак, 1929 г.
Vilenskaja ratuša. Віленская ратуша (J. Bułhak, 1934).jpg|Я. Булгак, 1934 г.
Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (1915-18) (2).jpg|да 1937 г.
Vilnia, Rynak. Вільня, Рынак (H. Poddębski, 1936).jpg|Г. Паддэмбскі, 1936 г.


### Сучасныя здымкі

Vilnius Universitetas Šv. Jono Bažnycios Bokštas Blick auf das Rotuše.jpg|Агульны выгляд
Vilniaus Rotušė.jpg|З боку пляцу
Vilnius City Hall.JPG|Галоўны фасад уночы
Town hall in Vilnius inside3.JPG|Калянада парадных сходаў


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Славутасьці Вільні
Ратушы
Катэгорыя:Ратушы Беларусі