Калюмны

**Калю́мны** — герб, адзін зь дзяржаўных сымбаляў Вялікага Княства Літоўскага: у чырвоным полі тры белыя слупы, злучаныя ўнізе.

Калюмны з азначэньнем «Пячаць Полацкая» зьмяшчаліся на вялікай пячаці маскоўскага гаспадара Івана IV Тырана і меркавана ўжываліся як геральдычны сымбаль Полацку ў 1463—1583 гадох (зь перапынкамі).

## Паходжаньне

Няма адназначнасьці пра паходжаньне Калюмнаў. На падставе візуальнага падабенства частка гісторыкаў выводзіць іх ад знакаў Рурыкавічаў, так званых «трызубцаў». Відаць, сьпярша Калюмны былі гербавым знакам Полацкага княства, разам з далучэньнем якога яны перайшлі да Вялікага Княства Літоўскага.

Паводле пазьнейшай легенды, герб Калюмны прывёз з сабою з Рыму мітычны Палямон. За ім гэтым гербам пачаў карыстацца літоўскі княскі род, які памянёная легенда назвала нашчадкамі мітычнага князя — Палямонавічамі.

## Гісторыя
Пачатак выкарыстаньня Калюмнаў ў якасьці дзяржаўнага сымбалю зьвязваюць з пэрыядам княжаньня Гедзіміна, таму гэты герб атрымаў таксама назву *Слупы Гедзіміна*. Калюмны ўпершыню сустракаюцца на манэтах Вялікага Княства Літоўскага па 1386—1420 гадох.

У Грунвальдзкай бітве (1410 год) з 40 харугваў Вялікага Княства Літоўскага 10 былі з выявай Калюмнаў (паводле Яна Длугаша, такім знакам Вітаўт пазначаў коней). Дасьледнікі лічаць гэтыя харугвы надворнымі, якімі Вітаўт кіраваў як вялікі князь. Выкарыстаньне срэбных Калюмнаў на чырвоных сьцягах сьведчыць, што гэта былі вайсковыя і геральдычныя знакі.

Зьяўленьне гербу Калюмнаў на манэтах і яго выкарыстаньне поруч з Пагоняй зьвязваюць з тым, што такім чынам падкрэсьліваўся высокі статус Полацкага княства ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. Пры гэтым калі Пагоня ўвасабляла Літву, то Калюмны — Русь. Аднак у такім значэньні герб Калюмны перастаў выкарыстоўвацца з згасаньнем дынастыі Ягайлавічаў. Пазьней сустракаюцца толькі адзінкавыя матэрыяльныя помнікі, дзе Калюмны — шляхецкі герб.

## Галерэя

### XV стагодзьдзе

Kalumny. Калюмны (1416).jpg|1416 г.
Columns of Gediminas from the Armorial Lyncenich, 15th century.png|З Armorial Lyncenich. ~1435
Coat of arms of the Trakai Voivodeship with an armed soldier and Columns of Gediminas from the Armorial Lyncenich - olde dratun. 15th century. Retouch.png|Герб Троцкага княства, 
Coat of arms of Lithuania from the Armorial Lyncenich.png|На тарчы Пагоні.~1435


Kalumny. Калюмны (1440).jpg|~1445 г.
Pahonia. Пагоня (1440).jpg|На тарчы Пагоні, ~1445 г.
Kalumny. Калюмны (1460-64).jpg|1460—1464 гг.
Pahonia. Пагоня (1475-99).jpg|На тарчы Пагоні, 1475—1499 гг.


### XVI стагодзьдзе

Coat of Arms of Polotsk (XVI c.).svg|«Пячаць Полацкая», XVI ст.
Recueil d'armoiries polonaises - Columns of Gediminas.png|1555 г.
Kalumny. Калюмны (1575).jpg|1575 г.
Kalumny. Калюмны (1578).jpg|1578 г.


### XVII стагодзьдзе

Troki, Kalumny. Трокі, Калюмны (A. Hogenberg, 1616).jpg|Герб Троцкага ваяводзтва, 1616 г.
Uładzisłaŭ Vaza, Pahonia. Уладзіслаў Ваза, Пагоня (1638).jpg|Пячаць Уладзіслава Вазы, 1638 г.
Symon Samuel Sanguška, Pahonia-Kalumny. Сымон Самуэль Сангушка, Пагоня-Калюмны (1639).jpg|Герб Сымона Самуэля Сангушкі, 1639 г. 
Žygimont Aŭgust, Pahonia-Kalumny. Жыгімонт Аўгуст, Пагоня-Калюмны (J. Radzivił, 1651).jpg|З гарматы Жыгімонта Аўгуста, 1651 г.


Jan Kazimier, Pahonia. Ян Казімер, Пагоня (1659).jpg|Пячаць Яна Казімера, 
Michał Karybut Višniaviecki, Kalumny. Міхал Карыбут Вішнявецкі, Калюмны (1669).jpg|З прывілею Міхала Карыбута Вішнявецкага, 1669 г.
Jan Sabieski, Pahonia. Ян Сабескі, Пагоня (1678).jpg|Пячаць Яна Сабескага, 
Kalumny. Калюмны (1601-1700).jpg|З Armorial universel


### XVIII стагодзьдзе

Sapieha, Kalumny-Pahonia. Сапега, Калюмны-Пагоня (1709).jpg|Герб Сапегаў, 1709 г.
Aŭgust Mocny, Pahonia. Аўгуст Моцны, Пагоня (1718).jpg|Пячаць Аўгуста Моцнага, 1718 г.
Sapieha, Kalumny-Pahonia. Сапега, Калюмны-Пагоня (1724).jpg|Герб Сапегаў, 1724 г.
Aŭgust Sas, Pahonia. Аўгуст Сас, Пагоня (1736).jpg|Пячаць Аўгуста Саса, 1736 г.


Aŭgust Sas, Pahonia. Аўгуст Сас, Пагоня (1738, 1883).jpg|Пячаць Аўгуста Саса, 1738 г.
Kalumny. Калюмны (P. Böse, 1742).jpg|З генэалёгіі Радзівілаў, 
Stanisłaŭ Aŭgust Paniatoŭski, Pahonia. Станіслаў Аўгуст Панятоўскі, Пагоня (1768).jpg|Пячаць Станіслава Аўгуста Панятоўскага, 1768 г.
Pahonia-Kalumny. Пагоня-Калюмны (1794).jpg|Пячаць 1-га палку пярэдняй варты ВКЛ, 1794 г.


### XIX стагодзьдзе

Kalumny. Калюмны (1844).jpg|1844 г.
Kalumny. Калюмны (1856).jpg|1856 г.
Kalumny. Калюмны (1872).jpg|1872 г.
Kodań, Kalumny-Pahonia. Кодань, Калюмны-Пагоня (V. Griaznov, 1885).jpg|З Замкавай царквы ў Кодні, 1885 г.


Kalumny. Калюмны (B. Starzyński, 1555, 1875-1900).jpg|Б. Стажынскі, Пасля 1875 г.
Kalumny. Калюмны (B. Starzyński, 1875-1900).jpg|Б. Стажынскі
Giedzimin, Pahonia-Kalumny. Гедзімін, Пагоня-Калюмны (B. Starzyński, 1875-1900).jpg|Гербы Гедзіміна. 
Aldona, Kalumny. Альдона, Калюмны (B. Starzyński, 1875-1900).jpg|Герб Альдоны. 


### XXI стагодзьдзе

Emblem of the Pahonia Regiment.png|Эмблема палку «Пагоня»
1st assault company Belarus.png|Эмблема 1-й асобнай беларускай дэсантна-штурмавой групы


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гербы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гербы Беларусі