open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1884

## Падзеі
* У 1884 годзе быў прадстаўлены cамы стары дзеючы аўтамабіль у сьвеце&nbsp;— .

### Ліпень
* 14 ліпеня — распачаў дзейнасьць Народны банк Сэрбіі.

## Нараджэньні
* 17 студзеня — Антон Луцкевіч, грамадзкі дзяяч, гісторык, літаратуразнаўца, публіцыст
* 20 студзеня — Аляксандар Сянкевіч, партыйны і дзяржаўны дзяяч БССР, міністар аховы здароўя БССР
* 20 сакавіка — Лявонці Стасевіч, праваслаўны сьвятар, рэпрэсаваны ў БССР
* 29 красавіка — Самуіл Агурскі, беларускі і габрэйскі гісторык
* 10 траўня — Вітольд Івіцкі, каталіцкі сьвятар, мучанік
* 14 верасьня — Фабіян Абрантовіч, беларускі рэлігійны і грамадзкі дзяяч
* 25 кастрычніка — Сяргей Дубінскі, беларускі археоляг і гісторык

## Сьмерці
* 29 сьнежня — Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, беларускі драматург, паэт
1808

## Падзеі
* У выніку нашэсьця Напалеона яго брат, Жазэф Банапарт, узышоў на гішпанскі трон
* У Сыднэі адбыўся так званы Ромавы бунт.

## Нараджэньні
* 4 лютага — Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, беларускі драматург, паэт
* 17 сакавіка — Шыман Канарскі, удзельнік паўстаньня 1830-1831 гадоў, дзяяч вызвольнага руху
* 11 красавіка — Леан Зянковіч, паэт-«паляшук», публіцыст, мэмуарыст
* 29 сьнежня — Эндру Джонсан, амэрыканскі палітык, 17-ты прэзыдэнт ЗША

## Сьмерці
*
Высокі друк

**Высо́кі друк**:

## Гравюры
У вытворчасьці гравюры высокім друкам завецца тэхналёгія, пры якой паверхню друкарскай формы гравіруюць (выразаюць канаўкі). На паверхню валікам альбо тампонам наносіцца фарба, якая не трапляе ў канаўкі. Да формы прыціскаецца папера, на якой атрымоўваецца адбітак паверхні пакрыты незафарбаванымі лініямі.

Па гэткай тэхналёгіі ствараецца дрэварыт, лінагравюра, гравюра на гіпсе, гравюра на кардоне і цынкагравюра.

## Паліграфія
У паліграфіі высокі друк — адзін са спосабаў друку, пры якім адбітак друкуецца з формы, якая мае выступаючыя (друкуючыя) і паглыбленыя (прабельныя) элемэнты. Да пачатку 1990-х найбольш пашыраны спосаб друку кніг, часопісаў і газэт, пры якім тэкст набіраўся зь літар. Разам з афсэтным друкам выкарыстоўваецца для друку паштовых марак з-за сваёй таннасьці.
}

## Глядзіце таксама
* Глыбокі друк

Катэгорыя:Эстамп
Катэгорыя:Выдавецкая справа
Гравюра

**Гравю́ра** ( ад  — «выразаць», «ствараць рэльеф»), таксама **рыці́на** ( ад ) — від графічнага мастацтва, стварэньне выяваў, якія можна дубляваць кантактным друкам з рэльефных паверхняў ці праз трафарэт. Кожны адбітак лічыцца аўтарскім творам.

## Клясыфікацыя
У залежнасьці ад матэрыялу формы выдзяляюць некалькі відаў гравюры — гравюра на мэтале, лінагравюра, ксілаграфія, літаграфія, гравюра на картоне, воску і г. д.

У залежнасьці ад спосабу апрацоўкі формы гравюра на мэтале яшчэ разьдзяляецца на віды: гравюра разцом на медзі, афорт, мецца-цінта, аквацінта, сухая ігла і інш. Для стварэньня рэльефа ў гэтых выпадках выкарыстоўваецца або мэханічны спосаб (разьба іглой, разцом і да т. п.), або хімічны (траўленьне кіслатой).

## Мастакі, якія рабілі гравюры
* Альбрэхт Дурэр (1471—1528)
* Францішак Скарына (1490—1551)
* Ўільям Гогарт (1697—1764)

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Спасылкі на тысячы фатаграфій гравюраў з розных музэяў у інтэрнэце
* Гравюра // Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Дапаможнік для вучняў. Менск: Беларусь, 2001. 
* Фатаграфіі гравюраў

Катэгорыя:Эстамп
Аквафортэ

**А́квафо́ртэ** (), тое ж, што і **афорт** () — разнавіднасьць гравюры па мэтале. У працэсе стварэньня выявы праводзіцца траўленьне паверхні кіслотамі. Вядомая з пачатку 16 стагодзьдзя.

Сучасным майстрамі беларускага '''аквафортэ''' з'яўляюцца мастакі Юрый Якавенка ды Сяргей Балянок.

Катэгорыя:Эстамп
1807

## Падзеі
* 2 чэрвеня — бітва пад Фрыляндам між Напалеонам і расейска-аўстрыйскім войскам, у складзе якога былі беларускія фармаваньні

## Нараджэньні
* 11 лютага — Напалеон Орда, беларускі мастак, пэдагог, пісьменьнік, кампазытар, удзельнік паўстаньня 1830-1831 гадоў
* 24 лютага — Генры Лангфэла, амэрыканскі паэт і перакладчык

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Глыбокі друк

**Глыбо́кі друк** — спосаб, пры якім друкуючыя элемэнты заглыбленыя.

1) У эстампе на вырытай пласьціне фарбай запаўняюцца канаўкі, а з паверхні фарба змываецца. Чым глыбей канаўкі, тым больш фарбы пераходзіць з пласьціны на адбітак. Добра перадае паўтаны. Гэткім чынам ствараюцца наступныя віды гравюры: аквацінта, афорт, белы штрых, лавіс, меца-цінта, мяккі лак, пункцірная гравюра, разцовая гравюра, сухая іголка, траўлёны штрых, рэзерваж.

2) У паліграфіі скарыстоўваўся пераважна для друку ілюстраваных часапісаў, фотаальбомаў, партрэтаў.

## Глядзіце таксама
* Высокі друк

Катэгорыя:Эстамп
Катэгорыя:Выдавецкая справа
1883

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 10 лютага — Станіслаў Булак-Балаховіч, беларускі вайскова-палітычны дзяяч, кіраўнік паўстаньня супраць савецкай улады
* 9 сакавіка — Францішак Аляхновіч, беларускі драматург, адзін са стваральнікаў новага нацыянальнага тэатру
* 27 сакавіка — Марыя Ундэр, эстонская паэтка, перакладніца
* 30 красавіка — Яраслаў Гашак, чэскі пісьменьнік
* 8 траўня — Сьцяпан Некрашэвіч, беларускі мовазнаўца, грамадзкі дзяяч, адзін з бацькоў-заснавальнікаў сучаснай беларускай дзяржаўнасьці
* 10 траўня — Янка Маўр, беларускі пісьменьнік
* 5 чэрвеня — Джон Кэйнс, ангельскі эканаміст
* 22 чэрвеня — Аляксандар Цьвікевіч, беларускі палітычны дзяяч, гісторык
* 30 кастрычніка — Янка Быліна, каталіцкі сьвятар, пісьменьнік
* 8 лістапада — Вацлаў Ластоўскі, беларускі пісьменьнік, публіцыст і палітычны дзяяч
* 18 лістапада — Язэп Лёсік, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, мовазнаўца

## Сьмерці
* 13 лютага — Рыхард Вагнэр, нямецкі кампазытар
* 14 сакавіка — Карл Маркс, нямецкі філёзаф і эканаміст
* 26 красавіка — Напалеон Орда, беларускі мастак, кампазытар, пісьменьнік
* 28 красавіка — Уладзімер Кавалеўскі, беларускі прыродазнаўца, заснавальнік эвалюцыйнай палеанталёгіі, удзельнік паўстаньня 1863-1864 гадоў
* 30 красавіка — Эдуард Манэ, францускі мастак-імпрэсіяніст 
* 3 верасьня — Іван Тургенеў, расейскі пісьменьнік
1986

## Падзеі
* 21 лютага — абвешчаны заказьнік «Мазырскія яры»
* 19 сакавіка — Савецкая армія прыняла на ўзбраеньне ЗРК «Тор»
* 26 красавіка — Чарнобыльская катастрофа

## Нараджэньні
* 28 сакавіка — Lady Gaga, амэрыканская поп-сьпявачка
* 8 красавіка — Ігар Акінфееў, расейскі футбаліст, брамнік і капітан маскоўскага клюбу «ЦСКА» і нацыянальнай зборнай Расеі
* 13 мая — Аляксандар Рыбак, нарвэскі скрыпач, сьпявак, кампазытар і актор беларускага паходжаньня, перамодца Эўрабачаньня ў 2009 годзе
* 21 мая — Марыё Манджукіч, харвацкі футбаліст, нападнік
* 26 мая — Вераніка Шуткова, беларуская лёгкаатлетка (скачкі ў даўжыню)
* 3 чэрвеня — Рафаэль Надаль, гішпанскі тэнісіст
* 8 чэрвеня — Сяргей Крывец, беларускі футбаліст, паўабаронца, Найлепшы футбаліст Беларусі (2014)
* 18 чэрвеня — Аляксандар Валадзько, беларускі футбаліст, паўабаронца
* 20 чэрвеня — Паліна Сыркіна, беларуская акторка, артыстка тэатру і кіно
* 3 жніўня — Дар’я Домрачава, беларуская біятланістка, трохразовая алімпійская чэмпіёнка, Герой Беларусі
* 8 жніўня — Юлія Ціханава, беларуская лыжніца, раней выступала за Расею
* 21 жніўня — Усэйн Болт, спрынтэр зь Ямайкі, сяміразовы алімпійскі чэмпіён
** Сьвятлана Сярова, беларуская легкаатлетка (кіданьне дыску), удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012
* 30 верасьня — Аліўе Жыру, францускі футбаліст, нападнік
* 13 кастрычніка &mdash; Вольга Лета, прадпрымальніца і займаецца твэркам
* 1 лістапада — Настасься Якімава, беларуская тэнісістка
* 22 лістапада — Вольга Хіжынкова, Міс Беларусь-2008.

## Сьмерці
* 6 сакавіка — Джорджыя О’Кіф, амэрыканская мастачка
* 1 траўня — Сьцяпан Александровіч, беларускі літаратуразнаўца
* 9 траўня — Тэнцынг Норгэй, нэпальскі альпініст
* 29 траўня — Алена Аладава, заслужаная дзяячка мастацтваў БССР, мастацтвазнаўца, дырэктарка Дзяржаўнага мастацкага музэю БССР
* 15 ліпеня — Казімер Гечыс, летувіскі і польскі каталіцкі сьвятар, гісторык, доктар тэалягічных і філязофскіх навук
* 22 лістапада — Мікалай Улашчык, беларускі гісторык і археограф
Ксыляграфія

**Ксы́лягра́фія** (ад  — зрубленае дрэва + *gr&#225;ph&#333;* — пішу, крэсьлю) — тое-ж, што і дрэварыт (гравюра на дрэве).

Катэгорыя:Эстамп
1917

## Падзеі
* 1 студзеня — Эдмунд Шультгэс стаў новым прэзыдэнтам Швайцарыі
* 21 студзеня — ахвярамі землятрусу невядомай сілы на Балі (Інданэзія) сталі каля 15000 чалавек
* 15 сакавіка — расейскі цар Мікалай II адмовіўся ад стальцу
* 6 красавіка — Першая сусьветная вайна: ЗША абвяшчаюць вайну Нямеччыне
* 13 траўня — зьяўленьне дзевы Марыі ў Фатыме
* 11 ліпеня — пачатак бітвы пры Пашэндэйле
* 7 лістапада — у выніку кастрычніцкага перавароту (па юліянскім календары 25 кастрычніка) у Расеі бальшавікі скінулі Часовы ўрад і прыйшлі да ўлады
* 10 лістапада — заканчэньне бітвы пры Пашэндэйле
* 20 лістапада:
** Украіна абвешчаная рэспублікай
** пачатак бітвы пры Камбрэ, калі ўпершыню ў гісторыі войнаў, у масавай колькасьці ўжываліся танкі
* 6 сьнежня — абвешчаная незалежнасьць Фінляндыі ад Расеі
* 7 сьнежня — заканчэньне бітвы пры Камбрэ
* 22 сьнежня — у Менску быў створаны Выканаўчы камітэт Першага Ўсебеларускага зьезду
* 27 сьнежня — у Расеі выдадзены дэкрэт аб нацыяналізацыі банкаў
* Упершыню была ўручаная Пуліцэраўская прэмія

## Нараджэньні
* 25 лютага — Энтані Бэрджэс, ангельскі пісьменьнік
* 4 студзеня — Віктар Ярмалковіч, беларускі і польскі гісторык
* 25 красавіка — Эла Фіцжэралд, амэрыканская джаз-сьпявачка
* 11 траўня — Арон Салавейчык, артадаксальны юдаіст, вядомы дасьледнік Талмуду, Галахі і Рош ешывы
* 29 траўня — Джон Фіцджэралд Кенэдзі, 35 прэзыдэнт ЗША
* 30 ліпеня — Ціхан Кісялёў, першы сакратар ЦК КПБ
* 4 жніўня — Янка Брыль, беларускі пісьменьнік
* 19 жніўня — Міхаіл Гармоза, савецкі вайсковец, капітан гвардыі, Герой Савецкага Саюзу
* 22 жніўня — Джон Лі Гукер, выбітны амэрыканскі блюзавы гітарыст, сьпявак і кампазытар
* 23 жніўня — Пімен Панчанка, беларускі паэт, перакладчык, крытык. Народны паэт Беларусі (1973)
* 4 верасьня — Мікалай Казак (мастак), клясык геамэтрычнага мастацтва
* 21 сьнежня — Гайнрых Бёль, нямецкі пісьменьнік

## Сьмерці
* 8 сакавіка — Фэрдынанд Цэпэлін, нямецкі авіяканструктар
* 14 красавіка — Людвік Замэнгоф, стваральнік мовы эспэранта
* 25 траўня — Максім Багдановіч, беларускі паэт
* 27 верасьня — Эдгар Дэга, францускі мастак-імпрэсіяніст
* 28 кастрычніка — Язэп Дудзінскі, удзельнік рэвалюцыяў 1905—1907 і кастрычніцкага перавароту 1917 року ў Расеі
* 17 лістапада — Агюст Радэн, францускі скульптар
1891

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 15 студзеня — Восіп Мандэльштам, расейскі літаратар, перакладнік
* 23 лютага — Міхаіл Піятуховіч, беларускі літаратуразнавец, крытык, пэдагог
* 23 красавіка — Сяргей Пракоф’еў, расейскі кампазытар
* 14 ліпеня — Аляксандар Мяленцьевіч Волкаў, расейскі пісьменьнік
* 21 ліпеня — Сымон Кандыбовіч, беларускі дзяржаўны дзяяч, гісторык.
* 18 жніўня — Антон Васілеўскі, беларускі пісьменьнік, выдавец сатырычнага часопіса «Авадзень»
* 16 верасьня — Карл Дэніц, нямецкі дзяржаўны і вайсковы дзяяч
* 29 верасьня — Аркадзь Смоліч, беларускі навукоўца, палітычны і грамадзкі дзяяч
* 18 кастрычніка — Лукаш Голад, праваслаўны сьвятар, прыхільнік беларусізацыі царквы, выдавец часопісу «Праваслаўная Беларусь»
* 13 лістапада — Янка Саланевіч, расейскі тэарэтык манархізму
* 9 сьнежня — Максім Багдановіч, беларускі паэт

## Сьмерці
* 23 студзеня — Фрыдрых фон Шміт, нямецкі і аўстрыйскі архітэктар
* 10 лютага — Соф’я Кавалеўская, расейскі матэматык і мэханік, пісьменьніца й публіцыстка, першая ў сьвеце жанчына-прафэсар
* 31 жніўня — Уладзіслаў Віктар Акінчыц, лекар, паўстанец 1863 року
1971

## Падзеі
* 2 лютага — у Рамсары (Іран) падпісаная канвэнцыя па ахове водна-балотных надзелаў міжнароднага значэньня
* 26 сакавіка — Бангладэш абвяшчае незалежнасьць ад Пакістана
* 3 верасьня дзень незалежнасьці Катару
* 2 сьнежня — утварэньне Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
* 16 сьнежня — Пакістанскія ваенныя часткі на тэрыторыі Бангладэш здаюцца ў палон; Бангладэш атрымлівае незалежнасьць
* Пачаліся археалягічныя абсьледаваньні ля в. Гнесічы (Шчорсаўскі сельскі савет, Наваградзкі раён, Гарадзенская вобласьць)
* Утвораны другі Каледж міжнароднай супольнасьці — ў Паўднёва-Усходняй Азіі

## Нараджэньні
* 9 лютага —  Ніна Галяйн, архітэктар, пісьменьніца і кравец з Аўстрыі
* 16 красавіка — Натальля Зьверава, самая пасьпяховая беларуская тэнісістка часоў СССР
* 16 красавіка — Сэлена Кінтанілья-Пэрэс, сьпявачка мэксыканаамэрыканскага паходжаньня, салістка гурта «Selena y Los Dinos», прызнаная публікай як «Каралева Тэхана»
* 27 траўня — Сяргей «Скрыпа» Скрыпнічэнка, лідэр гурта žygimont VAZA
* 20 ліпеня — Зьміцер Вайцюшкевіч, беларускі сьпявак і музыка
* 22 жніўня — Рычард Армітэдж, ангельскі актор
* 15 верасьня — Кастусь Калесьнікаў, беларускі рок-музыка, удзельнік гуртоў IQ48 і žygimont VAZA
* 15 кастрычніка — Алексус Грынкевіч, амэрыканскі вайскавод беларускага паходжаньня і 21-ы вярхоўны саюзны камандзір у Эўропе
* 20 кастрычніка — Андрэй Кудзіненка, беларускі кінарэжысер, сярод фільмаў — Акупацыя. Містэрыі і Масакра
* 21 сьнежня — Аляксандар Памідораў, беларускі музыка

## Сьмерці
* 3 ліпеня — Джым Морысан, лідэр музычнага гурта The Doors
* 3 жніўня — Янка Маўр, беларускі пісьменьнік
* 14 жніўня — Кастусь Юхневіч, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст
* 18 сьнежня — Аляксандар Твардоўскі, расейскі савецкі паэт
* Рыгор Засім, удзельнік барацьбы за ўстанаўленьне Савецкай улады на Пружаншчыне
3 жніўня

## Падзеі
* 1492 — выгнаньне жыдоў з Гішпаніі
* 1569 — далучэньне Інфлянтаў да Рэчы Паспалітай як супольнага валоданьня Княства і Кароны
* 1914 — Першая сусьветная вайна: Нямеччына абвясьціла вайну Францыі
* 1940 — Летуву прынялі ў склад СССР
* 1946 — заснаваньне Нацыянальнае баскетбольнае асацыяцыі ЗША
* 1958 — амэрыканская субмарына «Наўтылюс» прайшла пад Паўночным полюсам
* 2004 — Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь надаў Тураву статус гораду

## Нараджэньні
* 1770 — Фрыдрых Вільгельм III, кароль Прусіі
* 1856 — Альфрэд Дыкін, аўстралійскі журналіст і палітык, другі прэм’ер-міністар краіны
* 1884 — Жозіяс Браўн-Блянке, адзін з буйнейшых геабатанікаў ХХ стагодзьдзя
* 1899 — Баляслаў Грабінскі, беларускі грамадзка-палітычны дзеяч
* 1903 — Хабіб Бургіба, палітычны дзяяч Тунісу і першы прэзыдэнт Тунісу
* 1904 — Кліфард Дональд Саймак, амэрыканскі пісьменьнік-фантаст
* 1923 — Шэнуда III Александрыйскі, патрыярх Копцкай праваслаўнай царквы
* 1952 — Зьбігнеў Гадлеўскі, рабочы Гданьскай вэрфі ім. Парыскай камуны, застрэлены ў часе сьнежаньскіх падзеяў 1970 году
* 1953 — Валеры Шаблюк, беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук
* 1959 — Станіслаў Рудовіч, беларускі гісторык
* 1963 — Джэймз Алан Хэтфільд, гітарыст, вакаліст (гурт Metallica)
* 1977 — Анджэла Бісьлі, брытанская Інтэрнэт-прадпрымальніца
* 1979 — Эванджэлін Лілі, канадзкая акторка, мадэлька
* 1981 — Паблё Ібаньнес, гішпанскі футбаліст, цэнтральны абаронца, былы гулец нацыянальнай зборнай Гішпаніі
* 1984 — Аляксандар Музыкантаў, беларускі піяніст
* 1984 — Міле Едынак, аўстралійскі футбаліст, паўабаронца, удзельнік нацыянальнай зборнай Аўстраліі
* 1984 — Раян Лохтэ, амэрыканскі плывец, чатырохразовы алімпійскі чэмпіён
* 1986 — Дар’я Домрачава, беларуская біятляністка
* 1987 — Гары Мэдэль, чылійскі футбаліст, паўабаронца абарончага пляну, гуляе за нацыянальную зборную Чылі

## Сьмерці
* 1460 — Джэймз II, кароль Шатляндыі
* 1971 — Янка Маўр, беларускі пісьменьнік
* 1994 — Інакенці Смактуноўскі, савецкі актор
* 1998 — Альфрэд Шнітке, савецкі кампазытар і піяніст
* 2008 — Аляксандар Салжаніцын, савецкі і расейскі пісьменьнік, гісторык, грамадзкі дзеяч, нобэлеўскі ляўрэат

## Сьвяты
*
7 студзеня

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 1858 — Эліэзэр Бэн-Егуда, «бацька сучаснага іўрыту», заснавальнік гэбраізму, піянэр сучаснага сіянізму
* 1896 — Яўхім Кіпель, беларускі пэдагог і актывіст дыяспары
* 1897 — Язэп Адамовіч, беларускі дзяржаўны дзяяч, які быў прэм’ер-міністрам краіны ў часы савецкае беларусізацыі — з 1924 да 1927
* 1907 — Соф'я Друкер, опэрная сьпявачка, народная артыстка Беларусі
* 1907 — Канстанцін Лукашоў, беларускі навуковец, рэктар Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
* 1910 — Канстанцін Заслонаў, адзін з кіраўнікоў беларускага партызанскага руху
* 1912 — Іван Якубоўскі, маршал Савецкага Саюзу, двойчы Герой Савецкага Саюзу
* 1939 — Пётар Чавус, беларускі вайсковы дзяяч, першы міністар абароны Рэспублікі Беларусь
* 1963 — Мікола Аўтуховіч, беларускі прадпрымальнік, палітычны актывіст, палітвязень
* 1971 — Джэрэмі Рэнэр, амэрыканскі актор
* 1972 — Уладзімер Дуброўшчык, беларускі лёгкаатлет
* 1987 — Сірушо, папулярная армянская эстрадная сьпявачка

## Сьмерці
* 1355 — Інэш дэ Каштру, каханка будучага караля Партугаліі Пэдру I (забітая па загадзе ягонага бацькі Афансу IV)
* 1943 — Нікола Тэсла, вынаходнік і інжынэр
* 1964 — Янка Журба, беларускі паэт
* 1969 — Кліменці Шут, беларускі археоляг
* 1991 — Кандрат Крапіва, беларускі паэт

## Сьвяты
* Каляды ў шасьці аўтакефальных праваслаўных цэрквах
1896

## Падзеі
* 14 лістапада — закладзеная Менская гарадзкая тэлефонная сетка

## Нараджэньні
* 7 студзеня — Яўхім Кіпель, беларускі пэдагог і актывіст дыяспары
* 31 студзеня — Соф’я Яноўская, стваральніца савецкай школы філязофіі матэматыкі
* 5 сакавіка — Кандрат Крапіва, беларускі драматург, паэт, сатырык
* 4 красавіка — Мікола Шчаглоў-Куліковіч, беларускі кампазытар, музыколяг
* 27 красавіка — Ўолес Карозэрс, амэрыканскі хімік
* 24 ліпеня — Аляксандар Орса, беларускі пэдагог і грамадзка-культурны дзяяч
* 15 верасьня — Сямён Мікульскі, савецкі вайсковы дзяяч, удзельнік Першай і Другой сусьветных войнаў
* 13 кастрычніка — Мікола Шчакаціхін, беларускі мастацтвазнавец і пэдагог
* 15 сьнежня — Кастусь Юхневіч, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст

## Сьмерці
* 10 сьнежня — Альфрэд Нобэль, швэдзкі хімік, інжынэр, вынаходнік дынаміту, фундатар Нобэлеўскай прэміі
* Ерухам Егуда Ляйб Пэрэльман, рабін Менску (1883—1896) і кіраўнік менскай яшывы
1991

## Падзеі
* 13 студзеня — савецкія войскі бяруць штурмам будынак тэлецэнтру ў Вільні; адзначаецца ў Летуве як Дзень абаронцаў свабоды
* Студзень — заснаваны музычны ансамбль «Бяседа»
* 26 сакавіка —заснаваная «Летувіская энэргетыка»
* 27 сакавіка —заснаваная тэатральная ўзнагарода «Крыштальная Паўлінка»
* 15 красавіка — заснаваны Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця
* 18 красавіка — заснаваная «Заграбская біржа»
* 7 траўня — Выйшла Mac OS System 7
* 8 траўня — заснаваны «Аграпрамбанк Малдовы»
* 3 чэрвеня — заснавалі «Славенскае прэс-агенцтва»
* 4 чэрвеня — заснаваны Нацыянальны банк Малдовы
* 27 ліпеня — Вярхоўны Савет БССР прыняў пакет рашэньняў аб незалежнасьці і эканамічнай самастойнасьці Беларусі
* 21 жніўня — Латвія абвясьціла незалежнасьць ад СССР
* 25 жніўня — дэклярацыі аб незалежнасьці Беларусі нададзеная сіла канстытуцыйнага закону (Дзень Адраджэньня)
* 5 верасьня — самараспусьціўся Зьезд народных дэпутатаў СССР
* 23 кастрычніка — Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Беларусі падпарадкавалі Вярхоўнаму Савету Беларусі згодна з Дэклярацыяй аб сувэрэнітэце
* 9 лістапада — Джахар Дудаеў быў абраны першым прэзыдэнтам Чачэніі
* 1 сьнежня — Усеўкраінскі рэфэрэндум аб незалежнасьці
* 8 сьнежня — падпісаныя Белавескія пагадненьні, што паклалі канец існаваньню СССР
* 27 сьнежня — Віетнам прызнаў незалежнасьць Рэспублікі Беларусь
* 28 сьнежня — Беларусь устанавіла дыпляматычныя дачыненьні з ЗША
* Вынайдзеныя вугляродныя нанатрубкі

## Нараджэньні
* 11 траўня — Юзары, беларускі сьпявак і кампазытар

## Сьмерці
* 7 студзеня — Кандрат Крапіва, беларускі літаратар
* 27 студзеня — Міраслаў Валек, славацкі паэт, публіцыст, перакладнік, дзяржаўны дзяяч
* 19 красавіка — Антон Каржанеўскі, беларускі мастак
* 23 красавіка — Зьміцер Касмовіч, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч
* 7 ліпеня — Міхась Рудкоўскі, беларускі паэт і перакладнік
* 25 жніўня — Вацлаў Пануцэвіч, беларускі палітычны і рэлігійны дзяяч, гісторык
* 6 кастрычніка — Ігар Талькоў, расейскі сьпявак
* 8 кастрычніка — Зоська Верас, беларуская пісьменьніца, грамадзкая дзяячка
* 24 лістапада — Фрэдзі Мэркуры, брытанскі сьпявак, лідэр гурта Queen
* 30 лістапада — Вацлаў Пянткоўскі, беларускі каталіцкі сьвятар, стваральнік падпольнай каталіцкай духоўнай сэмінарыі
* верасень — Усевалад Ян Якімюк, польскі інжынэр-авіяканструктар
1900

## Падзеі
* 2 ліпеня:
** першы палёт дырыжабля над Бадэнскім возерам ля Фрыдрыхсгафэну, Нямеччына
** у Парыжы адкрыліся 2-я Алімпійскія гульні
* У Кішынёве выдадзена кніга ўраджэнца Беларусі А. Н. Шыманоўскага «Аляксандар Сяргеевіч Пушкін: Аб знаходжаньні яго ў Кішынёве ў сувязі з папярэднім і наступным жыцьцём».

## Нараджэньні
* 5 студзеня — Эдлі Стывэнсан, амэрыканскі палітык
* 15 студзеня — Павал Горын-Каляда, беларускі навуковец, дзяржаўны дзяяч
* 22 студзеня — Люіс Бунюэль, гішпанскі кінарэжысэр
* 22 лютага — Казімер Гечыс, летувіскі і польскі каталіцкі сьвятар, гісторык, доктар тэалягічных і філязофскіх навук
* 23 сакавіка — Эрых Фром, нямецка-амэрыканскі філёзаф, сацыяльны псыхоляг
* 27 сакавіка — Уладзімер Жылка, беларускі паэт
* 14 чэрвеня — Міхась Забэйда-Суміцкі, беларускі сьпявак
* 24 чэрвеня — Кузьма Чорны, беларускі пісьменьнік
* 29 чэрвеня — Антуан дэ Сэнт-Экзюпэры, францускі пісьменьнік і лётчык
* 3 верасьня — Эдуард ван Бэйнум, нідэрляндзкі дырыжор
* Іаан Наўродзкі, беларускі праваслаўны сьвятар
* Якуб Харэўскі, беларускі падпольнік, адзін з кіраўнікоў антысавецкага руху супраціву ў Беларусі

## Сьмерці
* 6 студзеня — Пётар Лаўроў, расейскі філёзаф і сацыёляг
* 27 красавіка — Францішак Багушэвіч, беларускі паэт
* 25 жніўня — Фрыдрых Ніцшэ, нямецкі паэт ды філёзаф
* 30 лістапада — Оскар Ўайлд, ірляндзкі літаратар
1840

## Падзеі
* 6 лютага. Новая Зэляндыя набыла статус калёніі Аб’яднанага Каралеўства паводле пагадненьня Вайтангі.
* 6 траўня. У Вялікабрытаніі паступілі ў продаж першыя ў сьвеце паштовыя маркі
* 20 чэрвеня. Сэм’юэл Морзэ атрымаў патэнт на вынаходніцтва тэлеграфу
*  Загадам расейскага цара Мікалая I на тэрыторыі Беларусі ўведзенае імпэрскае заканадаўства. Канчаткова спыненае дзеяньне Трэцяга статуту ВКЛ
* Дунін-Марцінкевіч набыў слынную Люцінку за Ракавам

## Нараджэньні
* 21 сакавіка — Францішак Багушэвіч, беларускі паэт
* 16 верасьня — Мэноцьці Гарыбальдзі, італійскі й польскі вайсковец
* 12 лістапада — Агюст Радэн, францускі скульптар

## Сьмерці
* 27 траўня — Нікола Паганіні, італьянскі скрыпач-віртуоз і кампазытар
27 красавіка

## Падзеі
* 1509 — папа рымскі Юліюс II адлучыў ад Касьцёла Вэнэцыю
* 1613 — заснаваньне грэка-каталіцкага (вуніяцкага) кляштару ў Жыровічах 
* 1622 — пад час трыццацігадовай вайны адбылася бітва пры Вісласе
* 1794 — Паўстаньне Т. Касьцюшкі: войскі Вялікага Княства Літоўскага пад камандай Стэфана Грабоўскага атрымалі перамогу над расейцамі
* 1906 — адбылося першае паседжаньне Дзяржаўнае думы Расейскае імпэрыі
* 1919 — польскія войскі занялі Горадню, дзе знаходзіўся ўрад Беларускае Народнае Рэспублікі і беларускае войска
* 1945 — БССР увайшла ў склад заснавальніц ААН
* 1966 — Андрэй Грамыка зрабіўся першым савецкім дзеячом, якога прыняў Папа Рымскі
* 1967 — адкрыцьцё Сусьветнае выставы ў Манрэалі
* 2006 — нэпальскі кароль Гіянэндра прызначыў на вакантную пасаду прэм’ер-міністра апазыцыйнага палітыка Гірыю Прасад Кайрала

## Нараджэньні
* 1494 — Сулейман I, асманскі султан
* 1782 — Нікола Паганіні, італьянскі скрыпач і гітарыст-віртуоз, кампазытар
* 1791 — Сэм’юэл Морзэ, адзін з вынаходнікаў аднадротавага электрычнага тэлеграфу, адзін са стваральнікаў азбукі Морзэ, мастак
* 1822 — Уліс Грант, 18-ы прэзыдэнт ЗША
* 1896 — Ўолес Карозэрс, амэрыканскі хімік
* 1901 — Фрэнк Бэлнэп Лонг, амэрыканскі пісьменьнік у жанрах жахаў, фэнтэзі, навуковае фантастыкі, паэзіі, гатычнага рамана, коміксаў, і нон-фікшн
* 1914 — Аванэс Шыраз (пам. 1984), армянскі паэт
* 1931 — Кшыштаф Камэда, польскі кампазытар
* 1955 — Эрык Шмідт, амэрыканскі інжынэр, старшыня Google Inc.

## Сьмерці
* 1521 — Фэрнан Магелан, партугальскі падарожнік
* 1584 — Мікалай Радзівіл «Руды», дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* 1882 — Ралф Ўолда Эмэрсан, амэрыканскі эсэіст, паэт і філёзаф
* 1886 — Генры Гобсан Рычардсан, амэрыканскі архітэктар-гістарыст, якая заклаў асновы нацыянальнае архітэктурнае традыцыі
* 1943 — Міхаіл Стакун, савецкі партыйны й дзяржаўны дзеяч
* 1953 — Мод Гон, ірляндзкая грамадзка-палітычная дзяячка
* 1953 — Іван Саланевіч, расейскі тэарэтык манархізму
* 1972 — Кўамэ Нкрума, ганскі філёзаф, сацыёляг і палітоляг; першы прэм’ер-міністар і першы прэзыдэнт незалежнай Ганы
* 1998 — Вітаўт Тумаш, беларускі грамадзкі дзяяч, лекар, скарыназнаўца
* 2006 — Міхал Вітушка, кіраўнік беларускага нацыянальнага антысавецкага руху Супраціву ў Савецкім Саюзе
* 2007 — Мсьціслаў Растраповіч, расейскі й савецкі музыкант

## Сьвяты
*
25 траўня

## Падзеі
* 1085 — кароль Кастыліі і Леона Альфонс VI адбіў у маўраў Таледа
* 1787 — у Філадэлфіі (ЗША) пад старшынствам Джорджа Вашынгтона распачаўся Канстытуцыйны канвэнт
* 1792 — кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў Геранёнам Магдэбурскае права і герб
* 1863 — Нацыянальна-вызвольнае паўстаньне: параза ад расейскіх войскаў у бітве пад Горкамі
* 1907 — У Вільні адбыўся зьезд настаўнікаў, на якім быў створаны Беларускі настаўніцкі саюз
* 1933 — У Менску адкрыўся Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатар опэры і балету
* 1935 — амэрыканскі лёгкаатлет Джэсі Оўэнз на працягу 45 хвілінаў усталяваў чатыры сусьветныя рэкорды
* 1953 — першае і адзінае ў гісторыі ЗША выпрабаваньне ядзернае артылерыі
* 1989 — запрацаваў Зьезд народных дэпутатаў СССР
* 1991 — У Менску пачаўся I Міжнародны кангрэс беларусістаў (завершаны 27 траўня 1991)
* 1992 — паралельна з расейскім рублём уводзяцца разьліковыя білеты Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь («зайчыкі»)

## Нараджэньні
* 1868 — Давід Яноўскі, адзін з наймацнейшых шахматыстаў сьвету канцу XIX — пачатку XX стагодзьдзяў
* 1846 — Наім Фрашэры (пам. 1900), альбанскі паэт і празаік, дзяяч Альбанскага нацыянальнага адраджэньня
* 1880 — Вацлаў Іваноўскі, беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч, доктар тэхнічных навук
* 1889 — Ігар Сыкорскі, авіяканструктар, стваральнік першых расейскіх самалётаў і першых амэрыканскіх шрубалётаў
* 1892 — Ёсіп Броз Ціта, дзяржаўны дзяяч, прэзыдэнт Фэдэратыўнай Народнай Рэспублікі Югаславіі
* 1905 — Сяргей Хмара (сапр. Сіняк), беларускі пісьменьнік, паэт, журналіст, грамадзка-палітычны дзяяч
* 1911 — Фёдар Сурганаў, беларускі савецкі палітычны дзяяч
* 1920 — Артур Вінт, ямайскі лёгкаатлет і чэмпіён Алімпійскіх гульняў
* 1937 — Мікола Купрэеў, беларускі паэт, пісьменьнік
* 1937 — Сяргей Іванавіч Сідор, беларускі географ, прафэсар БДУ
* 1949 — Леанід Барткевіч, беларускі сьпявак і музыка
* 1951 — Васіль Далгалёў, беларускі палітык і дыплямат
* 1953 — Даніэль Пасарэла, аргентынскі футбаліст, чэмпіён сьвету 1978 г.
* 1978 — Павал Мажэйка, беларускі журналіст

## Сьмерці
* 1261 — Аляксандар IV, рымскі папа
* 1681 — Пэдра Кальдэрон дэ ля Барка, гішпанскі драматург і паэт
* 1798 — Казімір Нестар Сапега, гербу Ліс — генэрал артылерыі ВКЛ, маршалак літоўскай канфэдэрацыі Чатырохгадовага Сойма, удзельнік паўстаньня 1794 году, паэт
* 1917 — Максім Багдановіч, беларускі паэт
* 1926 — Сымон Пятлюра, украінскі дзяржаўны і палітычны дзяяч, публіцыст, стваральнік украінскіх узброеных сілаў
* 1937 — Станіслаў Гайдукевіч, беларускі архітэктар
* 1945 — Дзям’ян Бедны (сапраўднае імя Яфім Аляксеевіч Прыдвораў), паэт
* 1948 — Вітольд Пілецкі, польскі вайсковец-падпольнік
* 1970 — Мікола Абрамчык, беларускі грамадзкі й палітычны дзяяч, публіцыст, інжынэр
* 1987 — Аўген Калубовіч, беларускі гісторык, палітычны дзяяч, настаўнік
* 2007 — Уладзімер Каткоўскі, беларускі блоґер, вэб-рэдактар сайту «Радыё Свабода», пачынальнік беларускай Вікіпэдыі
* 2014 — Войцех Ярузэльскі, польскі вайсковец і палітык

## Сьвяты
*
FTP

**FTP** () — гэта пратакол перадачы файлаў. У цяперашні час практычна ўсе функцыі даступны і праз HTTP, аднак FTP усё яшчэ выкарыстоўваецца як асноўны пратакол для доступу да вялікіх архіваў файлаў у сетцы. Пошук па гэтакім архівам, як правіла, называецца FTP-search.

Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналёгіі
6 жніўня

## Падзеі
* 1409 — вялікі магістар Ордэну Ульрых фон Юнгінгэн абвясьціў вайну Вялікаму Княству Літоўскаму і Польскаму Каралеўству
* 1517 — Францішак Скарына выдаў першую друкаваную беларускую кнігу — «Псалтыр»
* 1623 — падчас трыццацігадовай вайны адбылася Бітва пры Штадтлоне
* 1845 — у Санкт-Пецярбургу заснаванае Расейскае геаграфічнае таварыства
* 1918 — Бітва на Марне, вялікая бітва між нямецкімі й англа-францускімі войскамі на рацэ Марна пад час Першай Сусьветнай вайны, якая скончылася паразай немцаў
* 1923 — заснаваная «Люблянская біржа»
* 1940 — Эстонія далучаная да СССР у якасьці ЭССР
* 1945 — першы ў гісторыі выпадак ужываньня атамнае зброі — бамбардыроўка гораду Хірасіма (Японія)
* 1990 — Вайна ў Пэрсыдзкай Затоцы: Рада Бясьпекі ААН абвяшчае сусьветнае эмбарга на гандаль з Іракам
* 1992 — Урад Расеі запатрабаваў ад краінаў Балтыі 7,7 мільярда даляраў за вывад былых савецкіх войскаў
* 2008 — у ходзе Расейска-грузінскай вайны адбылося ўварваньне Расеі ў Грузію

## Нараджэньні
* 1715 — Мацей Догель, гісторык-археограф, правазнавец ВКЛ
* 1840 — Альгерд Абуховіч, беларускі паэт, перакладчык
* 1928 — Эндзі Ўорхал, выбітны прадстаўнік поп-арту і сучаснай культуры
* 1953 — Ежы Мазур, польскі, беларускі й расейскі каталіцкі дзеяч, біскуп
* 1957 — Мікалай Пінігін, беларускі рэжысэр
*1965 — Алесь Пушкін, беларускі мастак, палітвязень
* 1965 — Эла Оліна (Гарэцкая), беларуская праваабаронца, журналіст
* 1972 — Ірына Рынейская, дзяржаўная дзяячка Беларусі
* 1977 — Здэнка Подкапава, чэская фотамадэль і акторка
* 1978 — Марыса Мілер, амэрыканская мадэль
* 1980 — Роман Вайдэнфэлер, нямецкі футбаліст

## Сьмерці
* 1221 — Сьвяты Дамінік, заснавальнік Ордэну дамініканаў
* 1660 — Дыега Вэляскес, гішпанскі мастак, адзін з найвялікшых прадстаўнікоў гішпанскага Залатога веку
* 1877 — Іван Насовіч, беларускі мовазнавец, лексыкограф, фальклярыст, этнограф
* 1920 — Рэмус фон Войрш, прускі афіцэр пяхоты, каралеўскі генэрал-фэльдмаршал
* 1973 — Фульхэнсіё Батыста, кубінскі прэзыдэнт і дыктатар
* 1978 — Павал VI, рымскі папа
* 2020 —  Уладзімер Заблоцкі, беларускі палітык. Кандыдат тэхнічных навук. Дэпутат Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня

## Сьвяты
* Праваслаўныя:
** праслаўленьне Сьвяціцеля Георгія
* Каталіцкія:
** Перамяненьне Панскае
*  — Дзень беларускага кнігадруку
Разьліковыя білеты Нацыянальнага Банка Беларусі ўзору 1992 году

**Разьліковыя білеты Нацыянальнага Банка Беларусі ўзору 1992 году** — разьліковыя білеты, уведзеныя ў абарот на тэрыторыі Беларусі Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь у траўні 1992 году.

## Глядзіце таксама
* Беларускі рубель

## Крыніцы

Катэгорыя:Нумізматыка
Катэгорыя:Эканоміка Беларусі
Генэзіс (капсула)

У пустэльні штату Юта (ЗША) 8 верасьня 2004 году разьбілася капсула «**Генэзіс**», якая ўпершыню ў гісторыі чалавецтва павінна была даставіць на нашу плянэты сонечныя часьціцы, рэчыва, зь якога складаецца Сонца, сонечны вецер і 99 Сонечнай сыстэмы. «Ґенэзіс» запусьцілі NASA ў 2001 годзе, ён паляцеў у бок Сонца, да Першай кропкі Лагранжа, дзе гравітацыйныя сілы Зямлі й Сонца ўраўнаважваюцца, і за колькі месяцаў злавіў мільярд мільярдаў іёнаў сонечнага ветру, якія важылі некалькі міліграмаў.

8 верасьня 2004 «Ґенэзіс» меўся прызямліцца. Спэцыялісты з NASA выклікалі галівудзкіх каскадзёраў на гелікоптары, каб тыя злавілі крукам капсулу «Ґенэзіс», але не спрацавалі абодва парашуты, якія павінны былі запаволіць падзеньне капсулы, і галівудзкія спэцыялісты таксама не далі рады. На хуткасьці 160 км/г капсула ўрэзалася ў пясок. Цэнтар кіраваньня палётамі пакуль ня ведае, ці захавалася нешта ўнутры капсулы.

Катэгорыя:Астраномія
2004

## Падзеі
* 1 сакавіка — расейскія спэцслужбы забілі Руслана Гелаева
* 10 сакавіка — прыхільнік групы «Бітлз» з Ганконгу набыў на аўкцыёне пасму валасоў Джона Ленана за 4460 даляраў
* 11 сакавіка — за 2 дні да выбараў у гішпанскі парлямэнт у мадрыдзкіх электрычках падарваліся 10 бомбаў, каля 200 чалавек загінулі, а больш за 1000 атрымалі раненьні
* 12 сакавіка — кібэрспорт, пад якім разумеюцца кампутарныя гульні, прызнаны афіцыйным відам спорту ў Расеі
* 1 траўня — да Эўрапейскага Зьвязу далучыліся 10 новых краінаў — Вугоршчына, Рэспубліка Кіпр, Латвія, Летува, Мальта, Польшча, Славаччына, Славенія, Чэская Рэспубліка, Эстонія
* 12 жніўня — заснаваная беларуская вэрсія Вікіпэдыі
* 8 верасьня — разьбілася Капсула Ґенэзіс
* 7 лістапада — пачала трансьляцыі Беларуская служба «Радыё Швэцыя»
* 26 сьнежня — землятрус у Індыйскім акіяне, наймацнейшы землятрус на плянэце за апошнія 40 гадоў

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 17 студзеня — Чэслаў Немэн, польскі музыка
* 8 сакавіка — Міхась Наўмовіч, дзяяч беларускай эміграцыі, мастак
* 25 сакавіка — Валянтына Пашкевіч, беларускі пэдагог, грамадзкая і культурная дзяячка
* 10 красавіка — Яцэк Качмарскі, польскі бард часоў Салідарнасьці
* 5 чэрвеня — Роналд Рэйган, саракавы прэзыдэнт ЗША
* 10 чэрвеня — Рэй Чарлз, амэрыканскі музыка і сьпявак
* 3 ліпеня — Андрыян Нікалаеў, савецкі касманаўт
* 20 ліпеня — Антоніё Гадэс, гішпанскі танцор і харэограф
* 29 ліпеня — Язэп Юхо, беларускі навукоўца, доктар юрыдычных навук
* 14 жніўня — Чэслаў Мілаш, польскі паэт, празаік, эсэіст, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі (1980)
* 17 верасьня — Рыгор Рэлес, беларускі пісьменьнік і паэт, які пісаў на ідыш
* 19 верасьня — Мікола Купрэеў, беларускі паэт, пісьменьнік
* 24 верасьня — Франсуаза Саган, француская пісьменьніца
* 25 верасьня — Майкл Дэвіс, брытанскі каталіцкі вучоны й публіцыст
* 8 кастрычніка — Жак Дэрыда, францускі філёзаф
* 14 кастрычніка — Іван Шамякін, беларускі пісьменьнік
* 20 кастрычніка — Вераніка Чаркасава, беларуская журналістка
* 11 лістапада — Ясір Арафат, кіраўнік палестынскай аўтаноміі
* 30 лістапада — Аляксей Хвасьценка, расейскі паэт і бард
* 9 сьнежня — Сяргей Войчанка, беларускі мастак і дызайнэр
* 11 сьнежня — Канстанцін Шышэя, змагар за беларускую незалежнасьць, антысавецкі дзяяч
Лічбы

**Лічбы**&nbsp;— сымбалі, якія ўжываюцца для напісаньня лікаў. Прыкладам лічбаў ёсьць 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9; у адрозьненьне ад рымскіх лічбаў, якія насамрэч ёсьць літарамі. 

На Беларусі раней для запісі лікаў выкарыстоўвалі кірылічныя літары. Каб адрозьніць літары, што мелі лічбавае значэньне, над імі ставілі *цітлу* - надрадковы знак у выглядзе ламанае рыскі. У такім запісы «А» зь цітлам азначала **1**, «И»&nbsp;— **8**, «І»&nbsp;— **10**, адсюль назвы: «і восемковая», «і дзесятковая». (Гл. таксама Альфабэтная сыстэма зьлічэньня).

Катэгорыя:Зьлічэньне
1517

## Падзеі
* 6 жніўня — Францішак Скарына выдаў першую друкаваную беларускую кнігу
* 10 верасьня — Францішак Скарына выдаў у Празе Кнігу Ёва
* 31 кастрычніка — Мартын Лютэр супрацьпаставіў гандляру індульгенцыямі Ёгану Тэцэлю свае 95 тэзісаў
* 5 сьнежня — Францішак Скарына выдаў у Празе Кнігу Ісуса Сірахава
* скончыўся V Лятэранскі сабор
* Эгіпет быў заваяваны Асманскай імпэрыяй
* Мэка далучаная да Асманскай імпэрыі
* была апублікавана праца «Аб дарунку Канстантына» італьянскага гуманіста Лярэнца дэля Вальля
* Францыска Эрнандэс дэ Кордава адкрыў паўвостраў Юкатан
* рашэньнем папы Льва X адна з галінаў францішканаў вылучаная ў асобны ордэн Канвэнтуальныя францішкане

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 19 чэрвеня: Люка Пачолі, італьянскі манах, матэматык
* 4 сьнежня: Іван Сапега, дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода віцебскі (1511—1514) і падляскі (з 1514).
* Раман Андрэевіч Сангушка
* Земак з Госткава, чашнік цеханоўскі ў 1513, кашталян цеханоўскі 1516, кашталян вышагродзкі 1517
Дробы

* **Простыя дробы** — гэта рацыянальныя лікі, запісаныя ў выглядзе аднаго цэлага ліку (*лічнік*), падзеленага на іншы ненулявы цэлы лік (*назоўнік*). Асобныя падвіды простых дробаў:
** **Непрыводныя дробы**: простыя дробы ў «найменшых складніках», дзе лічнік — цэлы лік, а назоўнік — дадатны цэлы, і найбольшы агульны множнік гэтых лікаў ёсьць 1.
** **Уласьцівы (правільны) дроб**: просты дроб, значэньне якога ляжыць паміж 0 і 1.
** **Няправільны дроб**: просты дроб, значэньне якога большае за 1.
** **[[Дзесятковыя дробы]]**: простыя дробы, дзе назоўнік — гэта ступень ліку 10.
* **Зьмяшаны дроб**: сума цэлага ліка і простага дробу.
* **[[Ланцуговы дроб]]**: выраз: 
:x = a_0 + \frac{1}{a_1 + \frac{1}{a_2 + \frac{1}{a_3+\dots}}} , дзе ўсе ai — дадатныя цэлыя.
Грошы Расейскай Імпэрыі часу цараваньня Мікалая II

Грошы Расейскай імпэрыі часу цараваньня Мікалая II

Катэгорыя:Рубель
Мікалай II
Катэгорыя:Мікалай II Раманаў
Уладзімер Шыцік

**Уладзі́мер Мікала́евіч Шы́цік** (31 жніўня 1922 — 15 студзеня 2000) — беларускі журналіст, пісьменьнік, сябра Саюза беларускіх пісьменьнікаў з 1962 году. Значнае месца ў творчасьці займала фантастыка.

## Бібліяграфія твораў фантастыкі

### Кнігі
* Апошняя арбіта: Фантастычная аповесць. Мінск, 1962.
* Последняя орбита: Фантастическая повесть / Пер. Н. Маркушевич. Минск, 1964.
* Зорны камень: Фантастычная аповесць. Мінск, 1967.
* Ultima orbita: Povestire fantastica / Trad. J. Block. Bucuresti, 1967. (Апошняя арбіта. На румынскай мове).
* Парсекі за кармой: Фантастычныя апавяданні і аповесць. Мінск, 1970.
* Сліди ведуть на Землю: Фантастична повість / Пер. В. Зінченко. Одеса, 1971 (на ўкраінскай мове).
* Трансплутонавыя Афеліі: Апавяданні і аповесць. Мінск, 1980.
* Левы рэйс: Аповесці і апавяданні. Мінск, 1983. (Бібліятэка прыгод і фантастыкі).
* Халыпа / Терж. Б. Гулов. Ашхабад, 1988. (Настаўнік ?. На туркменскай мове).
* Падстаўка: Аповесці. Мінск, 1990. (Бібліятэка прыгод і фантастыкі).
* Двойная бухгалтерия: Детективные повести и фантастические рассказы. Минск, 1993.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на Slounik.org
* Творы на «Беларускай Палічцы»
* Творы на старонцы «Русская фантастика»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклове
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія літаратары
1922

## Падзеі
* 8 студзеня — праходзяць выбары ў Віленскі сойм Сярэдняй Літвы, байкатаваныя на знак пратэсту беларусамі і летувісамі
* 30 студзеня — у Менску засноўваецца Інстытут беларускай культуры (Інбелкульт), папярэднік Беларускай акадэміі навук
* 6 лютага — у РСФСР ствараецца палітычная спэцслужба — Галоўнае палітычнае ўпраўленьне пры НКВД (ГПУ)
* 20 лютага — пастановай Віленскага сойму Вільня далучаецца да Польшчы
* 28 лютага — Ангельшчына вызнала незалежнасьць Эгіпту
* 3 красавіка — Іосіфа Сталіна прызначаюць генэральным сакратаром ЦК РКП(б)
* 7 верасьня — заснаваны Банк Латвіі
* 3 кастрычніка — урачыстае адкрыцьцё пружанскае гімназіі імя Адама Міцкевіча
* 11 кастрычніка — Прэзыдыюм Рады БНР і Ўрад БНР засноўваюць Дзяржаўную Калегію БНР
* 27 кастрычніка — пачынаецца «Марш на Рым», у выніку якога да ўлады ў Італіі прыходзяць фашысты
* 5 лістапада — адбываюцца выбары ў Польскі Сойм, 11 беларускіх дэпутатаў (паслоў) ствараюць Беларускі пасольскі клюб
* 30 сьнежня — утвараецца СССР у складзе РСФСР, УССР, БССР і Закаўкаскай СФСР са сталіцай у Маскве, Савецкая Беларусь страчвае дэклярацыйную самастойнасьць

## Нараджэньні
* 21 студзеня — Лёля Флёрэс, выбітная гішпанская сьпявачка й танцорка флямэнка
* 1 лютага — Аба Шагаловіч, беларускі савецкі шахіст і трэнэр
* 1 траўня — Алесь Салавей, беларускі паэт
* 6 траўня — Уладзімер Этуш, расейскі актор
* 2 ліпеня — Генрых Вагнэр, беларускі кампазытар, Народны артыст Беларусі, найбольш вядомы музычнымі творамі дзіцячай і савецкай патрыятычнай тэматыкі
* 31 жніўня — Уладзімер Шыцік, беларускі журналіст, пісьменьнік
* 3 кастрычніка — Міхась Наўмовіч, дзяяч беларускай эміграцыі, мастак
* 11 лістапада — Курт Вонэгут, амэрыканскі пісьменьнік
* 23 лістапада — Мануэль Фрага, гішпанскі палітык 
* 22 сьнежня — Алена Васілевіч, беларуская пісьменьніца

## Сьмерці
* 12 сакавіка — Кузьма Цярэшчанка, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч
* 20 сакавіка — Аляксандар Бурбіс, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст, актор і рэжысэр
* 1 красавіка — Карл I Габсбург, апошні імпэратар Аўстра-Вугоршчыны
* 2 жніўня — Аляксандар Бэл, амэрыканскі навукоўца, вынаходнік тэлефону
* 18 лістапада — Марсэль Пруст, францускі пісьменьнік
15 студзеня

## Падзеі
* 1734 — у Вавэлі адбыліся апошнія пахаваньні каралёў і вялікіх князёў — Яна Сабескага, ягонай жонкі Марыі Казімеры і Аўгуста Моцнага
* 1791 — прэм’ера драмы «Вяртаньне пасла Юльяна Ўрсына Нямцэвіча»
* 1797 — у Лёндане паступілі ў продаж новыя галаўныя ўборы — цыліндры
* 1892 — у Масачусэтсе (ЗША) Джэймз Нэйсьміт упершыню апублікаваў правілы баскетболу ў школьнай газэце
* 1919 — Марк Шагал заснаваў Віцебскую народную мастацкую вучэльню
* 1926 — у Вільні выйшаў першы нумар беларускага ілюстраванага сатырычнага часопісу «Маланка»
* 1976 — увод у эксплюатацыю Вялейска-Менскае воднае сыстэмы
* 1991 — заснаваньне Нацыянальнага дзяржаўнага гуманітарнага ліцэю ў Менску
* 1992:
** У Беларусі ўводзяцца «Карткі спажыўца» з мэтай абароны ўнутранага рынку
** Вярхоўная Рада Ўкраіны  зацьвердзіла гімн "Ще не вмерла Украіна"
** заснаваная Ўправа вайсковай контарвыведкі КДБ Беларусі
* 1992 — Эўрапейская супольнасьць вызнала незалежнасьць Харватыі і Славеніі
* 1994 — у Менск з афіцыйным візытам прыехаў прэзыдэнт ЗША Біл Клінтан; гэта быў першы прыезд кіраўніка ЗША ў незалежную Беларусь
* 2001 — запрацаваў сайт «Вікіпэдыі»

## Нараджэньні
* 1662 — Мальер, камэдыёграф Францыі і новай Эўропы, стваральнік клясычнай камэдыі
* 1725 — Пётар Румянцаў-Задунайскі, расейскі ваеначальнік, генэрал-фэльдмаршал
* 1742 — Францішак Нарвойш, беларускі інжынэр, матэматык
* 1850 — Соф’я Кавалеўская, расейскі матэматык і мэханік, пісьменьніца й публіцыстка, першая ў сьвеце жанчына-прафэсар
* 1863 — Аляксандар Лапо-Данілеўскі, расейскі гісторык, сацыёляг, археограф
* 1869 — Станіслаў Высьпянскі, польскі паэт, драматург, жывапісец
* 1891 — Восіп Мандэльштам, расейскі літаратар, перакладнік
* 1900 — Павал Горын-Каляда, беларускі навуковец, дзяржаўны дзяяч
* 1908 — Заір Азгур, беларускі скульптар
* 1921 — Леанід Аляксееў, гісторык і археоляг
* 1923 — Яўген Весьнік, савецкі актор
* 1929 — Марцін Лютэр Кінг, амэрыканскі грамадзкі дзяяч
* 1936 — Янка Сіпакоў, беларускі пісьменьнік
* 1939 — Васіль Шынкароў, беларускі гісторык
* 1946 — Аляксандар Герасіменка, беларускі палітык і дыплямат

## Сьмерці
* 1829 — Тадэвуш Кундзіч, рымска-каталіцкі дзяяч, навуковец
* 1885 — Антоні Эдвард Адынец, паэт, перакладчык, сябар таварыства філярэтаў
* 1919 — Роза Люксэмбург, нямецкая рэвалюцыянэрка польска-габрэйскага паходжаньня
* 1983 — Мэер Ланскі, амэрыканскі гангстэр габрэйскага паходжаньня
* 2000 — Уладзімер Шыцік, беларускі пісьменьнік і журналіст
* 2006 — Сэрафін Міхалеўскі, беларускі і польскі філёзаф, філёляг, паэт
* 2008 — Лазар Шарашоўскі, расейскі паэт, перакладнік
* 2010 — Андрэй Капустнікаў, беларускі скульптар
* 2018 — Далорэс О’Рыярдан, ірляндзкая сьпявачка

## Сьвяты
* Вікіпэдыя — Дзень Вікіпэдыі
1893

## Падзеі
* Нагаі Нагаёсі сынтэзаваў мэтамфэтамін.

## Нараджэньні
* 12 студзеня — Альфрэд Розэнбэрг, дзяяч гітлераўскага Райху
* 13 студзеня — Хаім Суцін, францускі мастак-экспрэсіяніст беларускага паходжаньня (пам. 9.8.1943)
* 18 лютага — Максім Гарэцкі, беларускі пісьменьнік і навукоўца
* 6 красавіка — Язэп Гаўрылік, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч.
* 12 верасьня — Томаш Жук-Рыбіцкі, польскі афіцэр, археоляг-аматар
*13 верасьня — Андрэй Мрый, беларускі пісьменьнік
* 5 лістапада — Кастусь Езавітаў, беларускі палітычны, грамадзкі і ваенны дзяяч, публіцыст, перакладчык, пэдагог. Рэпрэсаваны.

## Сьмерці
* 13 ліпеня — Францішак Генрык Духінскі, польскі этнограф і гісторык
* 1 лістапада — Ян Матэйка, польскі мастак
18 лютага

## Падзеі
* 1386 — вялікі князь Ягайла ажаніўся з каралевай польскай Ядвігай Анжуйскай 
* 1495 — у Вільні вялікі князь Аляксандар ажаніўся з маскоўскай князёўнай Аленай
* 1885 — публікацыя кнігі Марка Твэна «Прыгоды Гекльбэры Фіна»
* 1908 — у Стакгольме адкрыўся Каралеўскі драматычны тэатар
* 1918 — Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду ўзяў у свае рукі ўладу ў Менску
* 1929 — абвяшчэньне першых ляўрэатаў кінапрэміі «Оскар»
* 1943 — Другая сусьветная вайна: у Бэрліне нацысцкі прапагандыст Ёзэф Гёбэльс выступіў з  прамоваю пра татальную вайну
* 1979 — у пустыні Сахара выпаў сьнег
* 1993 — заснаваны аўтазавод «Аўдзі Вугоршчыны»
* 2018 — 7-я мясцовыя выбары ў Рэспубліцы Беларусь

## Нараджэньні
* 1013 — Герман з Райхенаў, нямецкі паэт і навуковец
* 1516 — Марыя I, каралева Ангельшчыны
* 1745 — Аляксандар Вольта, італьянскі фізык, у яго гонар названа адзінка вымярэньня электрычнага патэнцыялу — вольт
* 1887 — Уладзіслаў Талочка, рыма-каталіцкі сьвятар, гісторык, літаратурны крытык
* 1893 — Максім Гарэцкі, беларускі пісьменьнік і вучоны
* 1921 — Оскар Фельцман, кампазытар
* 1922 — Міхаіл Савіцкі, народны мастак Беларусі, жывапісец, пэдагог
* 1933 — Ёка Она, мастачка, жонка Джона Ленана
* 1935 — Сяргей Картэс, кампазытар, стваральнік беларускай клясычнай музыкі
* 1954 — Джон Траволта, амэрыканскі актор, рэжысэр
* 1973 — Клод Макелеле, францускі футбаліст, паўабаронца

## Сьмерці
* 1538 — Ян з княжатаў літоўскіх, рымска-каталіцкі і дзяржаўны дзяяч ВКЛ і Польшчы
* 1546 — Мартын Лютэр, нямецкі рэфарматар царквы
* 1564 — Мікелянджэлё, італьянскі скульптар, жывапісец, архітэктар, паэт, прадстаўнік мастацтва эпохі Адраджэньня
* 1703 — Ілона Зрыні, вугорская графіня
* 1788 — Джон Ўайтгэрст, ангельскі навуковец і майстар гадзіньнікаў
* 1845 — Ігнат Анацэвіч, беларускі гісторык і архівіст
* 1870 — Іван Офэнбэрґ, расейскі вайсковы й дзяржаўны дзяяч, генэрал ад кавалерыі, чалец Вайсковае Рады, інспэктар кавалерыі
* 1918 — Баляслаў Масьціцкі, польскі вайсковец, палкоўнік
* 1943:
** Юры Кашыра, рымска-каталіцкі дзяяч, ксёндз-марыянін, пакутнік, блажэнны рымска-каталіцкага касьцёлу
** Антоні Ляшчэвіч, рымска-каталіцкі дзяяч, ксёндз-марыянін, пакутнік, блажэнны рымска-каталіцкага касьцёлу
* 1944 — Лётар Фройтэль, нямецкі военачальнік у Другой сусьветнай вайне
* 1956 — Янка Семашкевіч, беларускі каталіцкі сьвятар, грамадзкі дзяяч, паэт
* 1979 — Юрка Гаўрук, беларускі перакладчык, крытык, паэт і рэжысэр
* 1995 — Заір Азгур, беларускі скульптар, народны мастак Беларусі
* 2004 — Іван Палякоў, беларускі савецкі палітычны дзяяч
* 2009 — Каміля Скалімоўская, польская кідальніца молата

## Сьвяты
*
10 лютага

## Падзеі
* 1763 — Парыскі мір сканчае сямігадовую вайну
* 1904 — Японія афіцыйна абвесьціла вайну Расеі
* 1965 — заснаваны Інстытут тэхнічнай кібэрнэтыкі
* 1967 — БССР падпісала Міжнародную дамову аб космасе
* 1992:
** Беларусь устанавіла дыпляматычныя дачыненьні з Бразыліяй
** у межах акцыі "Даць надзею" вайскова-транспартны самалёт ЗША даставіў у Менск мэдыкамэнты
* 1998 — у Азэрбайджане адмянілі сьмяротнае пакараньне
* 2022 — пачаліся вучэньні «Саюзная рашучасьць-2022» у Беларусі

## Нараджэньні
* 1808 — Георг Вэбэр, нямецкі філёляг і гісторык
* 1868 — Карусь Каганец, адзін з пачынальнікаў беларускага адраджэньня
* 1882 — Францішак Умястоўскі, беларускі пісьменьнік
* 1890 — Барыс Пастарнак, расейскі паэт, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры за 1958 год
* 1898 — Бэртольд Брэхт, нямецкі пісьменьнік
* 1903 — Вінцэнт Жук-Грышкевіч, беларускі палітык і пэдагог
* 1911 — Мсьціслаў Келдыш, савецкі тэарэтык касманаўтыкі, прэзыдэнт АН СССР
* 1928 — Міхаіл Сьцяпанавіч Высоцкі, беларускі навуковец і канструктар машынабудаваньня, грамадзкі дзяяч, акадэмік Акадэміі навук Беларусі
* 1932 — Аляксандар Ігнаценка, беларускі гісторык
* 1948 — Іван Шэйко, навуковец у вобласьці жывёлагадоўлі
* 1964 — Ігар Крывушэнка, беларускі футбольны трэнэр
* 1973 — Павал Латушка, беларускі палітык і дыплямат
* 1981 — Югася Каляда, беларуская пісьменьніца

## Сьмерці
* 1452 — Сьвідрыгайла Альгердавіч, у каталіцкім хрышчэньні Баляслаў, вялікі князь літоўскі
* 1755 — Шарль Люі дэ Мантэск'ё, францускі пісьменьнік, правазнаўца і філёзаф
* 1829 — Леў XII, папа рымскі
* 1837 — Аляксандар Пушкін, расейскі паэт і пісьменьнік
* 1891 — Соф’я Кавалеўская, матэматык і мэханік, пісьменьніца і публіцыстка беларускага паходжаньня
* 1923 — Вільгельм Рэнтген, нямецкі фізык
* 1938 — Максім Гарэцкі, клясык беларускай літаратуры
* 1992 — Уладзімер Бровікаў, беларускі й савецкі дзяржаўны й партыйны дзяяч, дыплямат
* 2020 — Павэл Вілікаўскі, славацкі празаік, перакладчык і публіцыст

## Сьвяты
*