Ковель

**Ко́вель** () — места абласнога падпарадкаваньня ў Валынскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Тур’і. Адміністрацыйны цэнтар Ковельскага раёну. Плошча 47,3 км². Насельніцтва на 2024 год — 70 тыс. чал.

Знаходзіцца за 70 км на паўночны захад ад Луцку. Адзін з найбольшых чыгуначных вузлоў Заходняй Украіны. Празь места праходзяць аўтамабільныя шляхі ,  эўрапейскага значэньня і ,  дзяржаўнага значэньня.

## Гісторыя
* XIV стагодзьдзе: першыя згадкі пра паселішча, у Вялікім Княстве Літоўскім; меў замак.
* XV стагодзьдзе: валоданьне Сангушак.
* 24 сьнежня 1518: атрымаў Магдэбурскае права.
* 1543: перайшоў да каралевы Боны.
* 1547: у Ковелі натуральную рэнту замянілі грашовай — па адным чырвонцы з кожнага будынка.
* 1556: выйшла каралеўская грамата, якая дазволіла мясцовым рамесьнікам ствараць цэхі; у Ковелі праводзілася два кірмашы на рок.
* 1564: вялікі князь Жыгімонт Аўгуст перадаў Ковель у валоданьне ўцекачу з Масковіі князю А. Курбскаму.
* 1565/66: у Валынскім ваяводзтве.
* 1569: паводле ўмоваў Люблінскай уніі перайшоў да Каралеўства Польскага.
* XVII ст.: буйны эканамічны і гандлёвы цэнтар заходняй Валыні.
* 1790: паводле інвэнтару, у Ковелі было больш за 400 дамоў.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, цэнтар павету Валынскай губэрні.
* 1893: у Ковелі дзейнічалі 4 праваслаўныя цэрквы, касьцёл, сынагога, 7 габрэйскіх малітоўных дамоў; працавалі мужчынская і жаночая, прыватная 2-клясная жаночая вучэльні, 2 лякарні (адна габрэйская), 2 аптэкі, 1 друкарня, 2 фатаграфіі.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшоў у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Валынскім ваяводзтве.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.
* 28 чэрвеня 1941 — 7 ліпеня 1944: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
### Колькасьць
* XIX стагодзьдзе: 1863 год — 3646 чал.; 1881 год — 4675 чал.; 1893 год — 15&nbsp;116 чал, зь іх паводле веравызнаньня: праваслаўных 5498, рымска-каталікоў 3088, юдаістаў 5810, пратэстантаў 612, іншых 108; паводле стану: шляхты 696, мяшчанаў 13&nbsp;032, сялянаў 1266, замежных падданых 65, іншых 57.
* XX стагодзьдзе: 1972 год — 36 тыс. чал.; 1991 год — 69,7 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2001 год — 66&nbsp;401 чал.; 2018 год — 69&nbsp;089 чал.

### Мова

## Эканоміка
Завод сельскагаспадарчых машынаў, ільнозавод; дрэваапрацоўчы, будматэрыялаў, мясны камбінаты.

## Славутасьці
* Гістарычная забудова места (канец XIX — пачатак XX стагодзьдзяў)
* Касьцёл Сьв. Ганны (перавезены зь вёскі Вішанькі, 1771)
* Сынагога (XIX ст.)
* Царква Дабравешчаньня Прасьв. Багародзіцы (1877)
* Царква Сьв. Міхала (1903)
* Царква Ўваскрэшаньня Хрыстова (1877)

## Галерэя

Ковель - Костел (дер.) з с. Вишеньки Рожищенського району-1.jpg|Касьцёл Сьв. Ганны
БлаговЦеркваКовель.JPG|Царква Дабравешчаньня Прасьв. Багародзіцы
ВоскрСоборКовель.JPG|Царква Ўваскрэшаньня Хрыстова
АптекаКовель.JPG|Даўняя аптэка


## Месты-сябры

* Хелм, Польшча (1995)
* Буча, Украіна (2001)
* Вальсродэ, Нямеччына (2003)
* Пінск, Беларусь (2003)
* Ржэў, Расея (2003)
* Легіянова, Польшча (2005)
* Уцяна, Летува (2005)
* Бжэг-Дольны, Польшча (2005)
* Ленчна, Польшча (2006)
* Сьмела, Украіна (2006)
* Краснастаў, Польшча (2008)
* Барзынгхаўзэн (2008)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Kowel //  S. 516—517
* Ковель // 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Валынскай вобласьці