open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1488

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 11 чэрвеня — Джэймс III, кароль Шатляндыі
Антун Шолян

**Антун Шолян** (па-харвацку: *Antun Šoljan*) (1 сьнежня 1932 — 12 ліпеня 1993) — харвацкі літаратар.

Нарадзіўся ў Белградзе, вывучаў англістыку і германістыку ў Загрэбе. Празаік, паэт, драматург, рэдактар, перакладнік зь нямецкай, ангельскай і расейскай моваў. У літаратуры з 1940-х гадоў. У 1950-х удзельнічае ў заснаваньні літаратурных часопісаў *«Međutim», «Krugovi»* і *«Književnik»*. Уклаў шэраг анталёгій, пісаў эсэ, фэльетоны.

### Бібліяграфія
* *«Na rubu svijeta»* (1956) («На краі сьвету»)
* *«Bacač kamena»* (1985) («Кідальнік каменьняў»)
* *«Izdajice»* (1961) («Здрадцы»)
* *«Kratki izlet»* (1965) («Кароткая вандроўка»)
* *«Luka»* (1976) «Луг»
* *«Drugi ljudi na mjesecu»* (1978) («Іншыя людзі на Месяцы»)

Катэгорыя:Нарадзіліся 1 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1932 годзе
Катэгорыя:Харвацкія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 12 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1993 годзе
Бэлфаст

**Бэ́лфаст** (, ) — горад у Вялікабрытаніі. Сталіца і найбуйнейшы горад Паўночнай Ірляндыі. Насельніцтва на 2001 год складала 276 459 жыхароў.

## Асобы
* Джэры Адамз — ірляндзкі палітык, кіраўнік партыі Часовая Шын Фэйн

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Ірляндыі
Брэйкбіт

**Брэйкбіт** () — агульнае паняцьце, што аб’ядноўвае ў сабе ўсе кірункі электроннае музыкі са зламаным рытмам.

## Сьпіс усіх кірункаў брэйкбіту
;Ґэрыж (*Garage*):
*Брытанскі / Ту-стэп ґэрыж (*UK / 2Step Garage*)
**4х4 Ґэрыж (*4x4 Garage*)
*Ґрайм (*Grime*)
*Дабстэп (*Dubstep*)
**Брэйкстэп (*Breakstep*)
;Райў / Рэйў (*Rave*):
*Гардкорны брэйкбіт (*Breakbeat Hardcore*)
**Дарк-кор (*Darkcore*)
;Джанґл (*Jungle*):
*Раґа-джангл (*Ragga-jungle*)
*Гіп-гоп джанґл (*Hip-hop Jungle*)
*Атмасфэрны джанґл (*Atmospheric Jungle*)
*Дарксайд джанґл (*Darkside Jungle*)
;Драм-н-бас (*Drum and Bass*):
*Даркстэп/Гардстэп (*Darkstep/Hardstep*)
*Тэхстэп (*Techstep*)
;Біґ біт (*Big Beat*)
;Брэйкз (*Breaks*):
*Нью-скул брэйкз (*Nu skool breaks*) 
*Прагрэсіў брэйкз/Брэйк-транс (*Progressive Breaks/Breaktrance*)
*Дарк брэйкз (*Dark Breaks*)
;Разумная танцавальная музыка (*Intelligent Dance Music*):
*Брэйккор (*Breakcore*)
**Джанглкор (*Junglecore*)
**Амэн-панк (*Amen Punk*)
**Дрылкор (*Drillcore*)
**Раґакор (*Raggacore*)
*Дрыл-н-бас (*Drill and Bass*)
;Іншыя кірункі:
*Ўонкі Тэхна (*Wonky Techno*)
*Броўкн-Біт (*Brokenbeat*)
;Гіп-гоп (*Hip-Hop*):
*Электра (*Electro*)
*Трып-гоп (*Trip-Hop*)
**Футурыстычны трып-гоп (*Futuristic Trip-Hop*):
**Пост трып-гоп (*Post Trip-Hop*)
**Абстрактны гіп-гоп (*Abstract Hip-Hop*)
*Гард-гоп (*Hard-Hop*)
;Джаз (*Jazz*):
*Футур джаз (*Future jazz*)
; Электронны / танцавальны гардкор (*Hardcore Electronic / Dance Music*):
*Тэрор Брэйкз (*Terror Breaks*)
;Індастрыел / Нойз (*Industrial / Noise*):
*Тэхнойд (*Technoid*)
*Драм-н-нойз (*Drum and Noise*)

Катэгорыя:Музычныя жанры
Новэ Бжэска

**Новае Брэска** () — места у паўднёва-заходняй частцы Польшчы на рацэ Вісла ў Прашаўцкім павеце Малапольскага ваяводзтва.

## Гісторыя
Паміж 1279—1869 гадамі Новае Брэска атрымала Магдэбурскае права.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Малапольскага ваяводзтва
1487

## Падзеі

## Нараджэньні
* 10 верасьня — Юліюс III, рымскі папа

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Паўночная Ірляндыя

**Паўночная Ірля́ндыя** (, , ольстэрск.-шатл. *Norlin Airlann*) — адміністрацыйна-палітычная частка Злучанага Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірляндыі, разьмешчаная ў паўночна-ўсходняй частцы востраву Ірляндыя. Адміністрацыйны цэнтар і найбуйнейшы горад — Бэлфаст. Адміністрацыйна падзеленая (з 1975) на 6 графстваў ().

## Геаграфія
У цэнтральнай частцы разьмешчанае возера Лох-Ёй, найбуйнейшае ў Вялікабрытаніі (392 км²). Другая па велічыні сыстэма азёраў — Верхняе й Ніжняе Лох-Эрн на паўднёвым захадзе Паўночнай Ірляндыі. Паміж гэтымі азёрамі знаходзіцца раўнінная частка Паўночнай Ірляндыі, а паўночны ўсход, паўднёвы ўсход і захад яе тэрыторыі займаюць горы. Найвышэйшы пункт Паўночнай Ірляндыі — Сьліў-Донард  у гарах Морн (вышыня 848 м).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Адміністрацыйна Паўночная Ірляндыя падзеленая на 6 графстваў і 26 акругаў. Востраў Ірляндыя лічыцца падзеленым на чатыры гістарычныя рэгіёны — Ольстэр, Манстэр, Лейнстэр і Конахт. Шэсць графстваў Паўночнай Ірляндыі ўваходзяць у склад Ольстэру. Тры графствы Ольстэру — Донэгал, Каван і Монаган — уваходзяць у склад Рэспублікі Ірляндыя. У публіцыстыцы тэрміны *Ольстэр* і *Паўночная Ірляндыя* часта ўзаемна атаясамліваюцца, што, аднак, не адпавядае рэчаіснасьці, бо некалькі графстваў гістарычнага Ольстэру ўваходзяць у склад Ірляндыі — такім чынам, Ольстэр зьяўляецца падзеленым між Ірляндыяй і Паўночнай Ірляндыяй, якая ўваходзіць у склад Вялікабрытаніі.

## Крыніцы
Эразм Ратэрдамскі

**Эра́зм Ратэрда́мскі** (, сапраўднае імя: **Геерт Геертсэн**, ; 28 кастрычніка 1466, Ратэрдам — 12 ліпеня 1536, Базэль) — выбітны нідэрляндзкі гуманіст, каталіцкі сьвятар, сацыяльны крытык, пэдагог, тэоляг.

Эразм жыў на фоне росту эўрапейскай рэлігійнай Рэфармацыі, але ў той час ён крытычна ставіўся да злоўжываньняў у Касьцёле і заклікаў да рэформаў, ён трымаўся на адлегласьці ад Лютэра й Мэлянхтона, працягваючы прызнаваць уладу папы. Эразм прытрымліваўся сярэдняга шляху паміж пратэстантамі і каталікамі, прасоўваючы глыбокую павагу да традыцыйнай веры, пабожнасьці й ласкі, адхіліўшы шлях Лютэра, таму Эразм заставаўся чальцом каталіцкай царквы ўсё сваё жыцьцё. Ягоны сярэдні шлях выклікаў расчараваньне й нават абурэньне мысьляроў з абодвух бакоў, як пратэстантаў гэтак і каталікоў.

Эразм памёр у Базэлі ў 1536 годзе падчас падрыхтоўкі свайго вяртаньня ў Брабант. Быў пахаваны ў Базэльскім саборы. У 1622 годзе ў Ратэрдаме была ўсталявана бронзавая статуя ў гонар мысьляра й гуманіста.

## Біяграфія

Адукацыю атрымаў у Парыскім унівэрсытэце, займаўся навуковай дзейнасьцю ў Францыі, Італіі, Нямеччыне, Швайцарыі, усталёўваючы ідэі гуманізму й вальнадумства. Ягоная літаратурная спадчына ўключае творы па філязофіі і багаслоўю, этычныя і пэдагагічныя трактаты, навучальныя дапаможнікі й анталёгіі антычнай мудрасьці, сатырычныя дыялёгі й лірычныя вершы. Шмат часу Эразм Ратэрдамскі аддаў перакладчыцкай і выдавецкай дзейнасьці.

## Творы
### «Пахвала Дурасьці»
У «Пахвале Дурасьці» (1509) выкрываліся і высьмейваліся бязглуздыя звычкі й заганы, бессэнсоўныя правілы, што панавалі сярод людзей. Эразм Ратэрдамскі быў перакананы, што чалавек павінен жыць пад знакам высокіх маральных ідэалаў, у гармоніі з розумам, прыродай і прыгажосьцю, але ў поглядах і ўчынках людзей ён бачыў дурасьць. Ейная прысутнасьць выяўляецца Эразмам у паўсядзённых жыцьцёвых справах, у норавах грамадзтва й у псэўдамудрасьці філязофскіх павучаньняў. Дурасьць, праслаўляючы сябе, імкнецца пераканаць, што ў гэтым сьвеце найбольшую карысьць прыносяць менавіта тыя справы, у якія не ўмешваюцца розум, здаровы сэнс, развага, чым дурней, тым лепш. «Пахвала Дурасьці» выяўляе сапраўдную каштоўнасьць і схільнасьць чалавечай асобы, дазваляючы убачыць у ёй уласныя слабасьці й недасканаласьць.

## Беларускія пераклады
* Пахвала дурасці / Пер. з лац. У. Шатона. — Мн.: Колас, 2006. — 112 с. — (Галерэя чалавечай думкі).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Эразм Ратэрдамскі // 
* Працы Эразма ў праекце Гутэнбэрг 


Катэгорыя:Нідэрляндзкія пэдагогі
Катэгорыя:Нідэрляндзкія філёзафы
Катэгорыя:Рэнэсансныя гуманісты
Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі на лацінскую мову
Катэгорыя:Выпускнікі Парыскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Турынскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Пацыфісты
Катэгорыя:Аўгустынцы
Катэгорыя:Альхімікі
Катэгорыя:Памерлі ад дызэнтэрыі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Базэлі
1485

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 22 жніўня — Рычард III, кароль Англіі
Салетравая вайна

**Сале́травая вайна́** () — вайна, якую Чылі вяла паміж 1879 і 1883 гадамі супраць Балівіі і Пэру за ўплыў на землях Антафагаста, што сёньня адміністрацыйна адносяцца да чылійскай правінцыі Атакама. Справа была ў тым, што галоўным багацьцем рэгіёну былі незвычайна вялікія залежы нітратаў.

Чылійскія прадпрыемствы пачалі здабычу нітратаў, што ў 1873 годзе дало падставу Пэру і Балівіі да ўтварэньня патаемнага альянсу з мэтай авалоданьня чылійскімі прадпрыемствамі. Па пагадненьні 1874 году Чылі гарантавала Балівіі кантроль над спрэчнымі тэрыторыямі, але пры ўмове, што чылійскія кампаніі на 25 гадоў вызваляюцца ад падаткаў.

Нягледзячы на пагадненьні, у 1878 годзе прэзыдэнт Балівіі Іларыён Даса (*Hilarión Daza*) запатрабаваў падаткі ад прадпрыемстваў, датуючы іх яшчэ 1874 годам. Гэта было правакацыяй на інтэрвэнцыю, якая ў сваю чаргу зьнішчала сілу дзеяньня пагадненьняў па рубяжах. Паміж Чылі і Пэру было падпісана Анконскае пагадненьне, па якім гарады Арыка (*Arica*) і Такна (*Tacna*) заставаліся часова пад чылійскім кантролем. Толькі ў 1929 годзе Такна быў аддадзены Пэру, Арыка так і застаўся ў Чылі. Балівія страціла выхад у Пацыфіку і таксама шматлікія тэрыторыі пустыні Атакама, што было прызнана Балівіяй у пагадненьні 1904 году. Але Балівія і па сёньняшні дзень патрабуе ад Чылі свабодны выхад да Ціхага акіяна.

Катэгорыя:Гісторыя Балівіі
Катэгорыя:Гісторыя Пэру
Катэгорыя:Гісторыя Чылі
Катэгорыя:Войны
Марка Цэпэнкаў

**Марка Костаў Цэпэнкаў** (па-баўгарску i па-македонску *Марко Костов Цепенков*; 1829, Прылеп — 1920, Сафія) — баўгарскі фальклярыст, найвыбітнейшы зьбіральнік македонскай вуснай народнай творчасьці. Нарадзіўся ў Прылепе ў вельмі беднай сям’і. Празь нястачу ня змог атрымаць сярэднюю адукацыю. Вывучыўся на краўца. У 1856 годзе пад уплывам дзейнасьці Дзімітра Міладзінава пачаў зьбіраць вусную народную творчасьць. Сярод усіх фальклярыстаў Марка Цэпэнкаў мае найдаўжэйшую зьбіральніцкую практыку — больш за 40 гадоў. Фонд сабранай ім народнай творчасьці зьяўляецца найбагацейшым сярод усіх македонскіх фальклярыстаў. Сабраў больш за 5500 прыказак і прымавак, 150 песьняў, 100 загадак, больш за 200 тлумачэньняў сноў, 67 дзіцячых гульняў. Свой матэрыял Марка Цэпэнкаў зьбіраў у ваколіцах Прылепу, а таксама Біталы, Скоп’я, Штыпу, Вэлесу і Дэбару. Запісы публікаваў у *«Зборніку народнай творчасьці, навукі і літаратуры»* ў Сафіі.

Акрамя зьбіраньня фальклёру пісаў стылізаваныя пад фальклёрную паэзію вершы.

Памёр Марка Цэпэнкаў у нястачы, самотны і забыты 29 сьнежня 1920 у Сафіі, дзе і быў пахаваны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Паўночнамакедонскія літаратары
Катэгорыя:Паўночнамакедонскія навукоўцы
Катэгорыя:Баўгарскія літаратары
1482

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 25 жніўня — Маргарыта Анжуйская, каралева Англіі

## Вонкавыя спасылкі
Паліна Смолава

**Палі́на Смо́лава** (нарадзілася 3 верасьня 1980 году ў Менску) — беларуская сьпявачка, прадстаўніца Беларусі на конкурсе Эўрабачаньне-2006 зь песьняй *Mum* (*Мама*).

## Біяграфія
Паліна Смолава нарадзілася 3 верасьня 1980 году ў Менску. Яе кар'ера пачалася з удзелу ў дзіцячых фальклёрных калектывах. Паліна сьпявала ў дзіцячым фальклёрным тэатры «Госьціца», у ансамблі беларускай народнай песьні «Жавараначкі». Сьпявачка скончыла музычную школу па клясе фартэпіяна, музычнае вучылішча імя Глінкі, аддзяленьне сольнага народнага сьпеву Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту культуры і мастацтваў. Была кіраўнічкай дзіцячага ансамблю беларускай народнай песьні «Цернічка». Артыстка Моладзевага тэатру эстрады, салістка аркестру ГУУС Мінгарвыканкаму. Мае званьне прапаршчыка.

У 2006 брала актыўны ўдзел у агітацыйнай кампаніі Аляксандра Лукашэнкі на прэзыдэнцкіх выбарах, выступаючы на канцэртах «За Беларусь!».

## Дасягненьні і ўзнагароды

* Дыплямантка і ўладальніца спэцыяльнай прэміі Міжнароднага конкурсу «Мальвы - 2001» (Польшча)
* Ляўрэатка Першага рэспубліканскага конкурсу беларускай народнай песьні «Галасы радзiмы» (2002)
* Ляўрэатка Міжнароднага конкурсу песьні ў Маскве (2002)
* Дыплямант Міжнароднага конкурсу патрыятычнай песьні ў Санкт-Пецярбургу (2002)
* Уладальніца Першай прэміі на Міжнародным фэстывалі «Галасы Эўропы» (2003)
* Уладальніца Гран-пры конкурсу маладых выканаўцаў «Славянскі кірмаш» (2005)

У 2005 годзе атрымала ганаровае званьне «Мінчанка году». Па выніках галасаваньня «Тэлепартацыі-2005» (Першай музычнай прэміі рэспублікі) Паліна Смолава названа «Экспрэсіяй году».

## Выступ на Эўрабачаньні
10 лютага 2006 года былі названыя імёны трох фіналістаў рэспуліканскага адборачнага туру міжнароднага конкурсу песьні «Эўрабачаньне-2006». Імі сталі Паліна Смолава зь песьняй «Мама», Алена Грышанава з кампазыцыяй «You Can't Stop This Dance» і гурт «Лявоны» зь песьняй «Come back». Фінал беларускага туру «Эўрабачаньня-2006» прайшоў 24 лютага 2006 году. У гэты дзень журы вызначыла афіцыйнага прадстаўніка ад Беларусі на песенным форуме. На «Эўрабачаньні-2006» выступіла Паліна Смолава. Песьня, зь якой яна выступала, была напісана адмыслова для эўрапейскага конкурсу кампазытарам Сяргеем Сухамліным і паэтам Андрэем Касьцюгавым. Суправаджаў выступ Паліны танцавальны балет Сяргея Епіхава. Конкурсныя строі для артысткі распрацаваў беларускі дызайнэр Іван Айплатаў.

Смолава не прайшла ў фінал Эўрабачаньня, заняўшы 22 месца з 23.
 
## Альбомы
* *Smile...* (2005)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт сьпявачкі
* Дасье Паліны Смолавай на сайце БелТА
* Афіцыйны канал Паліны Смолавай на YouTube

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
Катэгорыя:Беларускія ўдзельнікі конкурсу песьні Эўрабачаньне
Палятын

**Палятын** () — адзін зь сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Мае дзьве вяршыні — Гермаль (вышыня 51 мэтар) і Паляцый (вышыня 51,2 мэтра). Пагорак абмежаваны невялікімі доламі Рымскага Форума і Вялікага Цырка. Паводле паданьня, пагорак абавязаны сваім імем Палесе, багіні пастухоў, у гонар якой праводзіліся Паліліі — сьвяты ачышчэньня, якія наладжвалі яшчэ з часоў узьнікненьня Рыма.

Рымляне атаясамлівалі з Палятынам месца, дзе Ромул пабудаваў горад і насамрэч на ім былі выяўлена самае старажытнае ў Рыме паселішча. Захаваліся рэшткі муроў так званага «Квадратнага Рыма» (8 стагодзьдзе да н. э.), узьведзеных, паводле паданьня, Ромулам. У час Рэспублікі на гэтым пагорку знаходзіліся храмы Юпітэра Віктара (пабудаваны ў 295 да н. э.), Юпітэра Статара (294 да н. э.) і іншыя, а таксама дамы заможных патрыцыяў, сярод іх жытло Краса і Цыцэрона. У пэрыяд Імпэрыі тут была рэзыдэнцыя імпэратараў, Палятын ператварыўся ў грандыёзны ансамбль імпэратарскіх палацаў (Паляцый Аўгуста, палацы Тыберыя, Флявіяў і Сэптымія Сэвэра). У сярэднявеччы быў каменяломняй.

Катэгорыя:Сем пагоркаў Рыма
Эсквілін

**Эсквілін** (па-лацінску: *Esquilinus*) — адзін з сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Мае вяршыні — Цысьпій (вышыня 54 мэтры), Опій (вышыня 53 мэтры) і Фагуталь.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сем пагоркаў Рыма
Перапіс насельніцтва

**Пе́рапіс насе́льніцтва** — працэс збору, абагульненьня, ацэнкі, аналізу і публікацыі дэмаграфічных, эканамічных і сацыяльных зьвестак пра насельніцтва, якое пражывае на адпаведны момант часу ў краіне альбо на яе выразна акрэсьленай частцы.

## Беларусь

Першы перапіс насельніцтва на тэрыторыі Беларусі быў праведзены ў 1897 годзе, колькасьць насельніцтва склала 6 930 000 чалавек. Наступныя перапісы праводзіліся на тэрыторыі БССР у 1926 (4 985 000), 1937 (5 475 000), 1939 (5 570 000), 1959 (8 031 700), 1970 (8 992 200), 1979 (9 532 500), 1989 (10 151 800) гадох. У 1999 годзе быў праведзены першы перапіс насельніцтва Беларусі пасьля атрыманьня незалежнасьці, колькасьць насельніцтва склала 10 045 200 чалавек.

Апошні перапіс насельніцтва на тэрыторыі Беларусі быў праведзены ў 2019 годзе. Паводле вынікаў перапісу колькасьць насельніцтва Беларусі склала 9 413 446 чалавек.

## Глядзіце таксама
* Перапіс насельніцтва ЗША

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вынікі перапісаў насельніцтва Беларусі 1999 і 2009 гадоў // Нацыянальны статыстычны камітэт Рэспублікі Беларусь
Цэліё

**Цэліё** () — адзін зь сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Мае дзьве вяршыні — уласна Цэліё і малы Цэліё (па-лацінску: *Celiolus*). Рымскі цар Тул Гастылі расьсяліў на ім палонных лацінаў, якія атрымалі рымскае грамадзянства, і пабудаваў тут свой дом (7 стагодзьдзе да н. э.). Цэліё быў раёнам прыбытковых дамоў, а пасьля пажару 27 году забудаваны дамамі заможных рымлянаў.

## Глядзіце таксама
* Сем пагоркаў Рыма

Катэгорыя:Сем пагоркаў Рыма
Віміналь

**Віміналь** () — адзін зь сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым, (вышыня 56 мэтраў). Месьціцца паміж Квірыналем і Эсквілінам. У імпэратарскі час на Віміналі былі пабудаваныя тэрмы Дыяклетыяна — самыя буйныя ў антычнасьці. Цяпер на гэтым пагорку месьціцца Teatro dell’Opera.

## Глядзіце таксама
* Сем пагоркаў Рыма

Катэгорыя:Сем пагоркаў Рыма
Капітоліюм

**Капітоліюм** () — адзін зь сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Мае дзьве вяршыні — Капітоль (вышыня 46 мэтраў) і Цытадэль (*Arx*; вышыня 49,2 мэтру), паміж імі месьціцца западзіна Асылюм (*Asylum*; вышыня 36,5 мэтру). Капітоліюм, найменшы з усіх пагоркаў Рыму, ўзвышаецца каля паўднёвага берагу Тыбру, на паўночны-захад ад Палятына, над разьмешчаным у доле Форумам. Палітычны і культурны цэнтар Старажытнага Рыму. На Капітоліюме завяршаліся трыюмфальныя шэсьці рымскага войска. У пачатку сярэднявечча антычныя пабудовы былі разбураныя. У гонар рымскага Капітоліюма названы будынак Кангрэсу ЗША ў Вашынгтоне.

## Гісторыя
Па паданьні ў час этрускаў зваўся Сатурнійскім або Тарпэйскім пагоркам, стромкі схіл адной зь яго вяршыняў — Тарпэйскай скалы, служыў месцам пакараньняў. У рэспубліканскі час на тым месцы быў пабудаваны храм Юноны Дарадчыцы. Новы назоў атрымаў ад перанесенага з Квірыналя сьвяцілішча сабінаў якое звалася Капітоліюмам, каля яго адбываліся паседжаньні сэната і народныя сходы. Доўгі час захоўваўся і стары Капітоліюм (*Capitolium vetus*) які знаходзіўся на Квірынале.

## Глядзіце таксама
* Сем пагоркаў Рыма

## Вонкавыя спасылкі
* Капітоліюм. Roma Interactive.

Катэгорыя:Сем пагоркаў Рыма
Авэнтын

**Авэнтын** () — адзін зь сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Мае дзьве вяршыні — Вялікі Авэнтын (вышыня 46 мэтраў) і Малы Авэнтын (вышыня 43 мэтры), падзеленыя лагчынай.

Паводле паданьня, на Авэнтын і Ватыканскія горы сыходзілі плебэі ў час барацьбы з патрыцыямі. З 450-х гадоў да н. э. землі Авэнтына былі падзеленыя паміж плебэямі. У X стагодзьдзі на гэтым пагорку знаходзіўся кляштар сьвятога Аляксея, у якім нейкі час жыў Бруна Квэрфурцкі.

## Глядзіце таксама
* Сем пагоркаў Рыма

Катэгорыя:Сем пагоркаў Рыма
1282

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Трайдзень, вялікі князь літоўскі, забіты падасланымі забойцамі

## Вонкавыя спасылкі
1481

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 2 ліпеня — Крыстыян II, кароль Даніі, Нарвэгіі і Швэцыі

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Бярозаўскі раён

**Бяро́заўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Берасьцейскай вобласьці Беларусі з цэнтрам у горадзе Бярозе. Бярозаўскі раён мяжуе з Дарагічынскім, Івацэвіцкім, Кобрынскім, Пружанскім і Янаўскім раёнамі Берасьцейскай вобласьці.

## Адміністрацыйны падзел
Бярозаўскі раён адміністрацыйна падзелены на 11 сельсаветаў: Блудзенскі сельсавет (8 вёсак), Бярозаўскі сельсавет (10 вёсак), Зьдзітаўскі сельсавет (8 вёсак), Малецкі сельсавет (16 вёсак), Міжлескі сельсавет (8 вёсак), Пескаўскі сельсавет (9 вёсак), Сакалоўскі сельсавет (5 вёсак), Сігневіцкі сельсавет (20 вёсак), Спораўскі сельсавет (2 вёскі), Стрыгінскі сельсавет (8 вёсак) і Сялецкі сельсавет (16 вёсак). Усяго ў Бярозаўскім раёне 112 населеных пунктаў (у тым ліку Бяроза і Белаазёрск).

## Гісторыя

Раён быў сфармаваны ў 1940 годзе пасьля далучэньня Заходняй Беларусі да СССР. У 1958—1967 гадах у раёне была пабудаваная гідраэлектрастанцыя. Для працаўнікоў электрастанцыі ў 1958 годзе быў збудаваны горад Белаазёрск. Таксама ў пасьляваенныя гады пад Бярозай  у Осаўцах быў разьмешчаны 927-ы авіяполк.

## Геаграфія
Раён разьмяшчаецца ў цэнтральнай частцы Берасьцейскай вобласьці, займае паўднёва-ўсходнюю частку Прыбужанскай раўніны і паўночна-заходнюю частку Прыпяцкага Палесься. Працягласьць з захаду на ўсход 48 км, з поўначы на поўдзень&nbsp;— 41 км.

Праз тэрыторыю раёну працякае рака Ясельда. Найбольшыя вадаёмы — азёры Чорнае, Спораўскае, Белае, вадасховішча Сялец. Рэчкі і азёры займаюць 100 км². На тэрыторыі раёну знаходзіцца 17 водных аб’ектаў, прыдатных для рыбагаспадарчага выкарыстаньня.

На тэрыторыі Бярозаўскага раёну часткова ляжыць рэспубліканскі біялягічны заказьнік «Спораўскі».

Лес займае 25,2&nbsp;% тэрыторыі раёну. Асноўны лесафондатрымач&nbsp;— Івацэвіцкая лясгаспадарка. Плошча паляўнічых угодзьдзяў Бярозаўскага раёну складае 115 тысячаў га.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 66 988 чал. (перапіс); 2016 год — 63 710 чал.; 2017 год — 63 338 чал.; 2018 год — 62 882 чал.

## Эканоміка
Прадпрыемствы раёну вырабляюць сельскагаспадарчую прадукцыю, керамічную плітку, будаўнічыя матэрыялы, тэкстыль. Праз раён праходзяць важная аўтамабільная траса і чыгунка, якія злучаюць Берасьце і Менск.

## Славутасьці
* Чарняхаўская праваслаўная царква Сьвятога Мікалая (1725)
* Бярозаўскі кляштар — руіны кляштару картузаў, Бяроза
* Старапескаўскі маёнтак (XIX стагодзьдзе)
* Касьцёл Сьвятой Панны Марыі, Сігневічы (1795)

## Жыхары і ўраджэнцы
* Алесь Разанаў (1947—2021) — беларускі паэт, ляўрэат Купалаўскай прэміі (1990)
* Кадзя Маладоўскі (1894—1975) — габрэйская паэтка, пісала на ідыш
* Ніна Мацяш (1943, в. Нівы — 2008) — беларуская паэтка і перакладчыца
* Адам Пуслоўскі (1803, в. Пескі — 1854) — беларускі шляхціч, удзельнік Лістападаўскага паўстаньня 1830—1831 рр. на Беларускім Палесьсі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Бярозаўскі раённы выканаўчы камітэт
Квірыналь

**Квірыналь** () — адзін з сямі пагоркаў, на якіх паўстаў Старажытны Рым. Самы высокі (вышыня 61 мэтар), да яго дамыкае Віміналь. Названы па імі Квірынуса, аднаго з трох асноўных богаў, якім пакланяліся старажытныя рымляне. Імпэратар Даміцыян узьвёў на гэтым пагорку маўзалей дынастыі Флявіяў, да якой ён і прыналежыў. Каракала ўзьвёў храм у гонар бога Сэрапіса. Імпэратар Канстанцін пабудаваў тэрмы. З самых старажытных часоў і да 19 стагодзьдзя Квіріналь быў заможным рымскім прадмесьцем.

## Глядзіце таксама
* Сем пагоркаў Рыма

Катэгорыя:Сем пагоркаў Рыма
Старажытны Рым

**Старажы́тны Рым** — старажытная міжземнаморская дзяржава, якая існавала паміж 8 стагодзьдзем да н. э. і 5 стагодзьдзем н. э. з цэнтрам у горадзе Рым. Форма дзяржаўнай улады Рыму неаднаразова зьмянялася на працягу гісторыі: Рым прайшоў шлях ад Царскага пэрыяду да Рэспублікі і канчаткова да Імпэрыі, кіраваньне якой ажыцьцяўлялася кайзэрам (імпэратарам). Зь невялікага паселішча Рым ператварыўся ў імпэрыю, у грамадзкую форму і ў унівэрсалістычную ідэю (*imperium sine fine* — «бязьмежная імпэрыя»).

## Гістарычны агляд

Пэрыядызацыя гісторыі Старажытнага Рыма заснавана на формах кіраваньня, якія адлюстроўвалі сацыяльна-палітычныя ўмовы: ад царскай улады ў пачатку гісторыі да імпэрыі-дамінату ў яе канцы.

### Царскі пэрыяд

Старажытнарымскія крыніцы датуюць заснаваньне Рыма 754 ці 753 годам да н. э.; гэты момант пазьней сталі лічыць пачаткам летазьлічэньня *([[ab urbe condita]])*. Тэрыторыя сямі пагоркаў, на якіх згодна паданьню ўзьнік Рым, была заселена яшчэ да заснаваньня горада плямёнамі лацінаў і сабінэраў. З раскіданых па навакольлі невялічкіх вёсак урэшце і ўтварыўся Рым. Неўзабаве да ўлады ў Рыме прыйшлі этрускія каралі, а эпоха іх кіраваньня атрымала ў гістарычных крыніцах назву царскага пэрыяду. Пры этрусках адбылося значнае эканамічнае ўзмацненьне Рыма: горад-краіна ажыцьцяўляў кантроль над дзьвюма буйнымі гандлёвымі шляхамі — Віа Лаціна («лацінскі шлях», *Via Latina*) і Віа Салярыя («саляны шлях», *Via Salaria*).

Згодна некаторым легендам, царскі пэрыяд рымскай гісторыі мае непасрэднае дачыненьне да гісторыі Троі: выжыўшых траянцаў прывёў за сабой на тэрыторыю Лацыі Энэй, сын Анхіза і багіні Вэнэры. Але гэтыя міталягічныя паданьні і легенды зьявіліся празь некалькі стагодзьдзяў ўжо пасьля заснаваньня Рыму, і таму не вытрымліваюць крытыкі.

Моцны ўплыў на культурнае станаўленьне Рыму аказалі этрускі, менавіта праз этрускаў у рымскі быт прасачыліся элемэнты грэцкай культуры. Прыкладамі таму зьяўляюцца этрускія лічбы, грэцка-этрускае пісьмо, зь якога пазьней утварыўся лацінскі альфабэт, этрускае яснабачаньне, а такасма пахавальны рытуал, які найбольш яскрава праявіўся некалькі пазьней у баях глядыятараў. Скінуўшы зь сябе цяжар улады этрускіх каралёў прыкладна ў 500 годзе да н. э., Рым хутка пачаў узмацняць свой уплыў у Італіі. Апошні рымскі кароль этрускага паходжаньня — Луцый Тарквіній Супербус (Луцый Тарквіній Горды) — быў прагнаны з Рыма пад кіраўніцтвам Луцыя Юнія Брута; згодна паданьню, падставай для гэтага і апошняй кропляй цярпеньня грамадзян стала згвалтаваньне адным з сыноў караля дабрадзейнай рымскай жанчыны Лукрэцыі.

### Рэспубліка

Рэспубліка () — этап фармаваньня палітычнага і грамадзкага ладу Старажытнага Рыму. У гэты час закладаўся падмурак далейшай магутнай імпэрыі.

### Імпэрыя

## Крыніцы
Ладзіслаў Кліма

**Ладзіслаў Кліма** (; 22 жніўня 1878 — 19 красавіка 1928) — чэскі празаік, драматург і паэт, а таксама арыгінальны філёзаф.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Дамажліцах у сям’і канцылярскага службоўца. З маладосьці цікавіўся філязофіяй, наведваў гімназію да 1895 году, калі яго выключылі за непрыязнае выказваньне ў адрас манархіі. Пасьля гэтага перайшоў у загрэбскую гімназію, але, ня скончыўшы яе, вярнуўся ў Прагу, дзе жыў на самоце і пачаў друкавацца ў часопісах. Ня маючы скончанай адукацыі, жыў з спадчыны, якую атрымаў ад сваякоў, а таксама дзякуючы фінансавай дапамозе сяброў, сярод якіх быў вядомы паэт Отакар Бржэзіна.

Ягоная філязофія была заснаваная на тэорыях саліпсызму і валюнтарызму. Знаходзіўся пад уплывам філязофскіх поглядаў Джорджа Бэрклі, Артура Шапэнгаўэра і Фрыдрыха Ніцшэ.

Кліма пісаў філязофскія артыкулы і творы мастацкай літаратуры, але вялікая частка ягоных твораў засталася ў рукапісах і была выдадзеная толькі пасьля ягонай сьмерці. Паводле ўласных словаў, Кліма сам зьнішчыў 90% сваіх твораў. Збор твораў быў выдадзены толькі ў 1990-х гадох.

Пад уплывам сваёй філязофіі Ладзіслаў Кліма адмаўляў здабыткі цывілізацыі, злаўжываў алькаголем. Памёр на сухоты.

### Бібліяграфія
* *Svět jako vědomí a nic* (1904)
* *Traktáty a diktáty* (1922)
* *Matěj Poctivý* (1922)
* *Vteřina a věčnost* (1927)
* *Utrpení knížete Sternenhocha* (1928)
* *Slavná Nemesis* (*1932*)
* *Vlastní životopis filosofa L.K.* (1937)
* *Lidská tragikomedie* (1991)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Чалавечая трагікамэдыя (дзея 1), (дзея 2), (дзея 3). Пераклад Макса Шчура
* Што пасля смерці. Апавяданне

Катэгорыя:Чэскія літаратары
Катэгорыя:Чэскія філёзафы
Генадзь Навіцкі

**Гена́дзь Васі́левіч Наві́цкі** ( 2 студзеня 1949 году ў Магілёве) — прэм’ер-міністар Рэспублікі Беларусь (2001—2003), старшыня Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу (2003—2008).

## Бiяграфiя
У 1971 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спэцыяльнасьці інжынэр-будаўнік. Пасьля сканчэньня БПІ працаваў майстрам, начальнікам участку будаўнічага ўпраўленьня 56-га будаўнічага трэсту Магілёва. З 1974 па 1977 год — галоўны інжынэр будаўнічага ўпраўленьня 92-га будаўнічага трэсту Магілёва. З 1977 па 1981 год — інструктар аддзелу будаўніцтва Магілёўскага абкаму КПБ. З 1981 па 1985 год — галоўны інжынэр Магілёўскага Аблміжкалгасбуду. З 1985 па 1988 году — загадчык аддзелам будаўніцтва Магілёўскага абкаму КПБ. У 1988 годзе скончыў Акадэмію грамадзкіх навук пры ЦК КПСС. З 1988 па 1994 год — старшыня праўленьня Магілёўскага аблсельбуду.

Падчас выбарчай кампаніі 1994 году зьбіраў подпісы за Аляксандра Лукашэнку.

З 1994 па 1997 год — Міністар архітэктуры і будаўніцтва Беларусі. З 1997 па 2001 год — Намесьнік прэм’ер-міністра Беларусі. 6 кастрычніка 2000 году прызначаны прадстаўніком дзяржавы ў ААТ «Беларускі банк разьвіцьця».

1 кастрычніка 2001 году ўказам прэзыдэнта прызначаны выканаўцам абавязкаў прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь (на месца Ўладзімера Ярмошына). 10 кастрычніка 2001 году ўказам прэзыдэнта са згоды Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь прызначаны прэм’ер-міністрам Рэспублікі Беларусь. 10 ліпеня 2003 году ўказам прэзыдэнта вызвалены з пасады.

28 ліпеня 2003 году сэсіяй верхняй палаты парлямэнту адзінагалосна абраны старшынём Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі другога скліканьня. 15 лістапада 2004 году Г. Навіцкі зноў абраны старшынём Савету Рэспублікі. 27 верасьня 2008 году сышоў у адстаўку з паста старшыні Савету Рэспублікі.

## Сям’я
Жанаты. Мае двух сыноў.

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на сайце Савету Рэспублікі
* Біяграфія на cайце Агентства Фэдэральных дасьледваньняў
* Профіль на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Міністры архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня
Катэгорыя:Беларускія інжынэры-будаўнікі
Навіцкі

**Навіцкі** — прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Алег Навіцкі ( 1971) — расейскі касманаўт беларускага паходжаньня
* Аляксей Навіцкі (1914—1994) — украінскі паэт
* Анджэй Навіцкі (1953—2000) — польскі гітарыст
* Анджэй Навіцкі (1909—1986) — польскі пісьменьнік
* Анджэй Навіцкі (1919—2011) — польскі філёзаф
* Генадзь Навіцкі ( 1949) — беларускі чыноўнік
* Марэк Навіцкі ( 1935) — польскі рэжысэр
* Марэк Навіцкі (1947−2003) — польскі фізык і праваабаронца
* Мечыслаў Навіцкі ( 1951) — польскі раварыст
* Мікола Навіцкі ( 1936) — беларускі перакладчык, літ. крытык, паэт
* Міхаіл Навіцкі (1933—1976) — беларускі жывапісец
* Пётар Навіцкі (1885—1942) — расейскі апэратар-кінадакумэнталіст
* Станіслаў Навіцкі (1899—1972) — беларускі цымбаліст
* Сяргей Навіцкі ( 1981) — расейскі фігурыст
* Уладзімер Восіпавіч Навіцкі ( 1939) — гісторык
* Уладзімер Навіцкі ( 1954) — беларускі спартовы камэнтатар
* Ян Навіцкі ( 1939) — польскі актор
* Яўген Навіцкі (1912—1997) — Герой Савецкага Саюза (1945)
Сьпіс прэзыдэнтаў Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі

## Беларуская акадэмія навук (1928—1936)

1. Усевалад Ігнатоўскі (сьнежань 1928 — студзень 1931)

2. Павал Горын (Каляда) (люты 1931 — люты 1936)

## Акадэмія навук Беларускай ССР (1936—1991)

3. Іван Сурта (люты 1936 — сьнежань 1937)

4. Канстанцін Гораў (люты 1938 — красавік 1947)

5. Антон Жэбрак (травень 1947 — кастрычнік 1947)

6. Мікалай Грашчанкаў (лістапад 1947 — сакавік 1951)

7. Васіль Купрэвіч (студзень 1952 — сакавік 1969)

8. Мікалай Барысевіч (травень 1969 — сакавік 1987)

9. Уладзімер Платонаў (сакавік 1987 — красавік 1992)

## Акадэмія навук Беларусі (1991—1997)

10. Леанід Сушчэня (красавік 1992 — травень 1997)

## Нацыянальная акадэмія навук Беларусі (з 1997)

11. Аляксандар Вайтовіч (травень 1997 — студзень 2001)

12. Міхаіл Мясьніковіч (кастрычнік 2001 — сьнежань 2010) *З кастрычніка 2004 — Старшыня Прэзыдыюма.*

13. Анатоль Русецкі (сьнежань 2010 — 2012)

14. Уладзімер Гусакоў (15 кастрычніка 2013 — 22 траўня 2025)

15. Уладзімер Каранік (ад 22 траўня 2025 году)

## Вонкавыя спасылкі
* Прэзыдэнты НАНБ з 1928 году

Катэгорыя:Сьпісы прэзыдэнтаў
1480

## Падзеі
* Леанарда да Вінчы вынайшаў парашут

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 19 траўня — Ян Длугаш, польскі гісторык

## Вонкавыя спасылкі
Сьпіс рэктараў Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту

# Уладзімер Пічэта (ліпень 1921 — кастрычнік 1929)
# Язэп Каранеўскі (11 кастрычніка 1929 — 28 ліпеня 1931)
# Іван Ермакоў (сьнежань 1931 — верасень 1933)
# Ананій Дзякаў (люты 1934 — верасень 1935)
# Аляксей Кучынскі (красавік 1936 — люты 1937)
# Нічыпар Бладыка (3 ліпеня 1937 — 19 сьнежня 1937)
# Ануфрый Андрушчанка (в. а. 1937 — 1938)
# Уладзімер Бабраўніцкі (8 студзеня 1938 — 12 ліпеня 1938)
# Парфён Савіцкі (13 сьнежня 1938 — 12 сьнежня 1946)
# Уладзімер Тамашэвіч (1 сьнежня 1946 — люты 1949)
# Іван Чымбург (26 ліпеня 1949 — 19 ліпеня 1952)
# Канстанцін Лукашоў (14 жніўня 1952 — красавік 1957)
# Антон Сеўчанка (30 красавіка 1957 — 13 верасьня 1972)
# Усевалад Сікорскі (9 кастрычніка 1972 — 14 чэрвеня 1978)
# Уладзімер Белы (1978—1983)
# Леанід Кіселеўскі (1983—1989)
# Фёдар Капуцкі (1990—1995)
# Аляксандар Казулін (1996 — 17 лістапада 2003)
# Васіль Стражаў (17 лістапада 2003 — 31 кастрычніка 2008)
# Сяргей Абламейка (31 кастрычніка 2008 — 29 верасьня 2017)
# Андрэй Кароль (29 верасня 2017 — да бягучага часу)

Рэктары БДУ
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт
101

### Падзеі
* Пачатак Першай Дакійскай вайны Траяна

### Нараджэньні
* Пталямэй, грэцкі матэматык, астраном і географ

### Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
102

### Падзеі
* Рымскі імпэратар Траян пасьпяхова завяршыў чарговую вайну з Дакія, Дэцэбал прызнаў сваю залежнасьць ад Рымскай імпэрыі.

### Нараджэньні
*

### Сьмерці
*
1479

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 25 сакавіка — Васіль III, вялікі князь маскоўскі

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Балканскі паўвостраў

**Балканскі паўвостраў, Балканы** — паўвостраў на паўднёвым усходзе Эўропы геаграфічны і гістарычны рэгіён паміж Чорным і Адрыятычным морам. На поўначы Балканы абмежаваныя ракой Савай і ніжнім цячэньнем Дунаю. Займае плошчу прыкладна 505 000 км².

Назоў «Балканы» паходзіць ад колішняга найменьня баўгарскай горнай сыстэмы Стара Планіна.

На Балканах разьмяшчаюцца дзяржавы былой Югаславіі (Босьнія і Герцагавіна, Сэрбія, Чарнагорыя, Паўночная Македонія; Славенія і Харватыя звычайна ня лічацца балканскімі краінамі), Баўгарыя, Альбанія, Грэцыя і эўрапейская частка Турэччыны. Часам да балканскіх краінаў адносяць і Румынію.

## Крыніцы


Катэгорыя:Паўастравы
Шварн

**Шварн** (1230-я — 1270) — вялікі князь літоўскі (1267—1270), князь галіцкі (1264—1270). Малодшы сын галіцка-валынскага князя Данілы Раманавіча.

## Імя
Дасьледнікі адзначаюць незвычайнасьць імя Шварн для Рурыкавічаў. Разам з тым, у Іпацьеўскім летапісе ўпамінаецца кіеўскі ваявода Шварн, які жыў у XII стагодзьдзі і, магчыма, паходзіў з Ноўгараду. 

Няма адзінага меркаваньня пра паходжаньне імя. Гісторык-славіст Марфа Шчэпкіна меркавала, што Шварн — гэта галіцка-валынская форма лацінскага імя Севярын. Таксама існуе вэрсія пра стараславянскае паходжаньне Шварну як варыянту імя Сварамір, корань якога паходзіць ад праславянскага слова, што азначае сварку, разлад або калатнечу (чэскае і славацкае svár — 'сварка, разлад'). Бізантыйскі гісторык Агафі Мірынейскі ўпамінае ў сваёй працы «Пра валадараньне Юстыніяна» славянскага воіна на імя Сварун, які праславіўся ў вайне 555—556 гадоў супраць паўстанцаў-місіміянаў на Каўказе. Апроч таго, у заходнеславянскіх мовах, напрыклад чэскай і славацкай, ёсьць слова švarný у значэньні 'прыгожы, ладны', але асабістых імёнаў з падобным коранем не сустракаецца.

Формы імя князя ў гістарычных крыніцах: *Шеварно* (1256 год), *Шьварно* (1262 год), *Шварно* (1255, 1258, 1264 і 1268 гады), *Swarno* (польская хроніка).

## Біяграфія
Каля 1253 ажаніўся з дачкой Міндоўга, а ўжо ў 1255 годзе браў удзел у яго выправе на Люблін.

У 1256 разам з бацькам, братамі Раманам і Львом, ваўкавыскім князем Глебам і сьвіслацкім князям Ізяславам хадзіў на яцьвягаў. Браў удзел у выправах Данілы супраць гарадоў, што прызналі татарскую ўладу.

Позна ўвесну 1262 году браў удзел у выправе Міндоўга на Мазовію. Па захопе Плоцку яны аблажылі ў Яздаве пад Варшавай мазавецкага князя Земавіта з сынам Конрадам. У выніку здрады Яздаў захапілі войскі Міндоўга і Шварна, у час штурму загінуў Земавіт, а Конрад трапіў у палон. Паводле адной з вэрсіяў, Шварн уласнаруч адсек галаву Земавіту, свайму швагру, які трапіў да яго ў палон, але гэта вельмі малаімаверна. Мазавецкае рыцарства наладзіла пагоню, але пацярпела паразу ад войскаў Міндоўга і Шварна пад Длугасёдламі 5 жніўня 1262 году.

У 1264 годзе па сьмерці бацькі атрымаў Усходнюю Галічыну з Галічам, Забужжам з Белзам, Чэрвенам, Холмам, Мельнікам і Дарагічынам. У тым жа годзе разам зь дзядзькам Васількам дапамог Войшалку вярнуць уладу ў Літве, заваяваць Нальшаны і Дзяволтву, адпомсьціць ворагам. Па гэтым на чале ўласных войскаў і войскаў ВКЛ учыніў напад на Малую Польшчу, але Баляслаў Сарамлівы ў адказ парабаваў уладаньні Шварн і нанёс паразу яго пагоне пад Бранскам, гэта пахіснула пазыцыі Шварна ў Галіцка-Валынскім княстве на карысьць яго брата і канкурэнта Льва.

У 1266 годзе войска Шварна з падмацаваньнем з аддзелаў ВКЛ і татараў напала на Сандаміршчыну, але яго разьбіў Баляслаў Срамлівы 18 ліпеня 1266 году ў бітве пад Завіхостам, бо не дачакаўся валынскіх падмацаваньняў ад свайго дзядзькі Васількі і напаў на палякаў першым, за гэта Васілька і наракаў яму.

У 1267 атрымаў ад Войшалка велікакняскую ўладу ў ВКЛ.

У 1270 годзе памёр не пакінуўшы нашчадкаў. Паводле іншых зьвестак, загінуў у бітве з войскамі брата Льва на раце Ясельдзе. Спачыў у Холме.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
*
1477

## Падзеі
* 5 студзеня — Бітва каля Нансі скончылася паразай бургундзкіх войскаў і прывяла да завяршэньня Бургундзкіх войнаў

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Отакар Бржэзіна

**Отакар Бржэзіна** (, сапраўднае імя *Вацлаў Ебавы*;  — 25 сакавіка 1929) — чэскі паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў мястэчку Пачаткі. Першыя літаратурныя спробы, выдаваныя пад псэўданімам *Вацлаў Даншаўскі*, адносяцца да гадоў навучаньня ў гімназіі ў Тэлчы (1883—1887). Першыя апублікаваныя вершы маюць эпічны характар і зь лёгкім сацыяльным падтэкстам апісваюць звычайныя жыцьцёвыя гісторыі. У прозе трымаецца наіўна-бадзёрага гумару, з дапамогай якога спрабуе намаляваць розныя чалавечыя тыпы. У прозе адчувальны ўплыў Яна Нэруды. Пасьля заканчэньня гімназіі працуе настаўнікам, жыве на самоце з пачуцьцём адзіноты і нерэалізаванасьці.

У 1887—1892 гадах піша пераважна прозу. Адмаўляецца ад гумарыстычнага тону, творы гэтага пэрыяду носяць прыкметы натуралізму, галоўнымі матывамі стаюцца сьмерць, згадкі пра мінулае і непераадольная адзінота. Навэлы «Důležitý den života příštipkáře», «Protější okno».

У 1890—1891 гадах узьнікае «*Román Eduarda Brunnera*», які аўтар праз год сам зьнішчыў. Няўдача гэтага раману, у які Отакар Бржэзіна ўкладаў шмат аўтарскіх надзеяў, стала прычынай творчага крызісу. Ён захапляецца Бадлерам і Шапэнгаўэрам, у творах пераважаюць пэсымістычныя, мэлянхалічныя настроі. Прымае Шапэнгаўэрава ўяўленьне пра сьвет як абсалютны самападман і ілюзыю. У гэты час узьнікае тэорыя арыстакратычнай выключнасьці мастацтва. Отакар Бржэзіна стаецца з рэалістычнага празаіка паэтам-сымбалістам.

У гэты час чэская літаратура перажывала крызіс і стаяла на парозе неабходнасьці пераходу да новых мастацкіх сродкаў. Шмат паэтаў рэзка зьмяняюць характар сваёй творчасьці (Антанін Сова, Карэл Главачэк, Станіслаў Костка Нойман, Іржы Карасэк зь Львовіцаў), пачынаецца новая эпоха ў літаратурнай крытыцы (Францішак Ксавэр Шальда).

У 1907 годзе Отакар Бржэзіна перастае займацца літаратурнай творчасьцю.

Два разы (у 1924 і 1928 гадах) быў намінаваны на Нобэлеўскую прэмію ў галіне літаратуры.

## Літаратурная творчасьць
Паэтычная творчасьць Отакара Бржэзіны, знаходзячыся на памежжы мастацтва і філязофскай мэдытацыі, належыць да каштоўнасьцяў эўрапейскага літаратурнага сымбалізму. Цалкам у суладзьдзі з сымбалістычнай тэорыяй паэт успрымаў рэлігійныя факты як сымбалі. Хаця канстанты аўтарскага мастацкага сьвету знаходзяцца пад пэўным уплывам хрысьціянства, ягоны духоўны сьвет не кіруецца законамі хрысьціянскай духоўнасьці, а прасякнуты духоўнасьцю філязофскага ідэалізму. Літаратурная творчасьць Отакара Бржэзіны знаходзіцца на вяршыні чэскага сымбалізму. Сымбалісцкія сродкі выразнасьці ў паэта хутка аўтаматызаваліся, ператвараліся ў мэтафарычныя клішэ, праз гэта сымбалізм хутка страчваў сваю мастацкую сутнасьць. Таму многія паэты ў хуткім часе адышлі ад сымбалізму (Антанін Сова), а новае пакаленьне ўжо стаіць на новых, антысымбалісцкіх пазыцыях (Франя Шрамэк, Францішак Гельнэр, Віктар Дык, Карэл Томан)

## Бібліяграфія (паэтычныя зборнікі)
* «*Tajemné dálky*» (1895) («Таемныя далячыні»)
* «*Svítání na západě*» (1896) («Сьвітаньне на захадзе»)
* «*Větry od pólů*» (1897) («Вятры з палюсоў»)
* «*Stavitelé chrámu*» (1899) («Будаўнікі храму»)
* «*Ruce*» (1901) («Рукі»)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Чэскія літаратары
Іржы Кратахвіл

**Іржы Кратахвіл** (; нарадзіўся 4 студзеня 1940 году) — чэскі празаік, драматург і публіцыст.

## Біяграфія
У 1963 годзе скончыў філязофскі факультэт Карлавага ўнівэрсытэту ў Празе. Прафэсійна займаецца літаратурнай творчасьцю з 1989 году. Атрымаў шэраг чэскіх літаратурных прэміяў.

## Бібліяграфія
* "*Případ s Chantoniem*" (самвыдат 1978) 
* "*Medvědí román*", (самвыдат 1987, 1990) 
* "*Uprostřed nocí zpěv*" (1992) 
* "*Orfeus z Kénigu*" (1994) 
* "*Má lásko, postmoderno*" (1994) 
* "*Avion*" (1995)
* "*Příběhy příběhů*" (1996) 
* "*Siamský příběh*" (1996) 
* "*Slepecká cvičení*" (1997)
* "*Nesmrtelný příběh, aneb život Soni Trocké-Sammlerové čili román karneval*" (1997, 2005) 
* "*Noční tango*" (1999) 
* "*Urmedvěd*" (1999) 
* "*A babička slaví devětadevadesáté narozeniny*" (1999)
* "*Truchlivý Bůh*" (2000) 
* "*Brno nostalgické i ironické*" (2001) 
* "*Vyznání příběhovosti*" (2001) 
* "*Lehni, bestie*" (2002) 
* "*Lady Carneval*" (2004)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Чэскія літаратары
Рэкі Беларусі

**Рэкі Беларусі** — адкрытыя пастаянныя водныя патокі Беларусі, якія цякуць у распрацаваных рэчышчах і жывяцца за кошт сьцёку вадазбору.

Найдаўжэйшай ракой Беларусі быў Дняпро, а найкарацейшай — Скема ў Мядзельскім раёне, што мела даўжыню менш за 200 мэтраў. Агулам налічвалася каля 20 800 рэк сумарнай даўжынёй каля 90 600 км. Блізу 19 300 (93 %) рэк былі малымі з даўжынёй ад 5 да 10 км, 41 — сярэдняй з даўжынёй ад 101 да 500 км і 7 — буйнымі з даўжынёй звыш 500 км.

Суднаходныя рэкі: Бярэзіна, Дзьвіна, Дняпро, Нёман, Прыпяць, Сож і іншыя.

## Каналы

Рачную сетку дапаўняюць штучныя каналы: Агінскі, Аўгустоўскі, Бярэзінскі, Дняпроўска-Бужанскі. 

На Дняпроўска-Бужанскім канале ажыцьцяўляецца суднаходзтва, астатнія каналы транспартнага значэньня ня маюць. У 1971 годзе пабудавана Вялейска-Менская водная сыстэма, даўжынёй каля 120 кілямэтраў. У раёнах масавага асушэньня зямель пракладзеныя мэліярацыйныя каналы.

## Крыніцы
Прэмія Іржы Ортэна

**Прэмія Іржы Ортэна** — чэская літаратурная ўзнагарода. Прэміяй Іржы Ортэна ўзнагароджваецца аўтар празаічнага ці паэтычнага твора на чэскай мове да 30 гадоў. Прэмія ўзьнікла ў 1986 годзе.

## Ляўрэаты
* 2006 — Марэк Шындэлка, "*Strychnin a jiné básně*"
* 2005 — Катэржына Кавачава, "*Hnízda*" 
* 2004 — Марыя Шцястна, "*Krajina s Ofélií*" 
* 2003 — Радэк Малы, "*Vraní zpěvy*" 
* 2002 — Марцін Лянгер, "*Pití octa*"; Яраслаў Рудзіш, "*Nebe pod Berlínem*" 
* 2001 — прэмія не ўручалася
* 2000 — Вера Росі, "*Holý bílý kmen*" 
* 1999 — Павэл Брыч, "*Jsem město*" 
* 1998 — Багдан Трояк, "*Pan Twardowski*" 
* 1997 — Ян Яндоўрэк, "*V jámě lvové*" 
* 1996 — Божэна Спраўцава, "*Výmluva*" 
* 1995 — Пэтр Боркавэц, "*Ochoz*" 
* 1994 — Ярамір Тыплт, "*Ztracené peklo*" 
* 1993 — Міхал Вівэг, "*Báječná léta pod psa*" 
* 1992 — Яраслаў Піжл, "*Manévry*" 
* 1991 — Віт Крэмлічка, "*Lodní deník*" 
* 1990 — Тэрэза Боўчкава, "*Indiánský běh*" 
* 1989 — Пэтр Плацак, "*Medorek*" 
* 1988 — Марцін М. Шымэчка, "*Žabí rok*" 
* 1987 — Зузана Брабцава, "*Daleko od stromu*"

Ортэна,Іржы
1476

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 28 чэрвеня — Павал IV, рымскі папа

## Сьмерці
* Улад III Цэпэш (Дракула), князь Валахіі
* Міхал Кезгайла, дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, канцлер вялікі літоўскі.
* Фёдар Шуйскі, князь Шуйскі ды Суздальскі ў 1446—1447 гадох

## Вонкавыя спасылкі
Уладзіслаў Блін

**Уладзіслаў Блін** ( 31 траўня 1954) — каталіцкі біскуп Віцебскі (ад 1999 году да 25 лютага 2013 году).

Высьвечаны на сьвятара 25 траўня 1980. З 1989 быў пробашчам катэдры ў Магілёве. У 1998 атрымаў ступень доктара тэалёгіі. 13 кастрычніка 1999 Папа Ян Павал ІІ прызначыў Уладзіслава Бліна біскупам навастворанае Віцебскае дыяцэзіі. 20 лістапада таго ж году Уладзіслаў Блін быў высьвечаны на біскупа.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на старонцы «Рыма-каталіцкі Касцёл на Беларусі»
* Інфармацыя на сайце «Catholic Hierarchy»

Катэгорыя:Нарадзіліся 31 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1954 годзе
Катэгорыя:Віцебскія біскупы
1472

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Афанасі Нікіцін, расейскі падарожнік

## Вонкавыя спасылкі
1470

## Падзеі
* 3 жніўня — заснаваны Жыровіцкі манастыр

## Нараджэньні
* 4 лістапада — Эдвард V, кароль Ангельшчыны

## Сьмерці
*
Дарк-кор

**Дарк-кор** (, скарачэньне ад *Dark Hardcore*) — напрамак электроннае музыкі, разнавід гардкорнага брэйкбіту. Узьнік у 1993 годзе, у ім жа практычна спыніў сваё існаваньне.

## Гучаньне
Рытм — тыповы для гардкорнага брэйкбіту: нескладаны, з хуткасьцю прыблізна 145—160 грукаў за хвіліну, у некаторых тэмах — з багатай пэркусіяй. Мэлёдыя — рэзкія й гучныя басовыя гукі, некаторыя з нотаў ускладненыя эфэктам pitch (увогуле характэрным для рэйвовае музыкі), гэта дадае мэлёдыі атанальнасьці. На тэму цалкам звычайна накладаецца эфэкт reverb, што стварае ўражаньне прайграваньня ў вялізным пустым памяшканьні.

## Дарк-кор сёньня
У 21 стагодзьдзі дарк-кор тэмы зьяўляюцца даволі рэдка, яны могуць мець элемэнты для іх неўласьцівыя, напрыклад дадатковыя мэлёдыі, што не адпавядаюць патрабаваньням да клясычнага дарк-кору. Прыклад такое тэмы — *Ray Keith — Andromeda*.

## Тыповыя кампазыцыі
* *Q Project — Champion Sound*
* *Q Project — Champion Sound (Alliance remix)*
* *DJ Hype — Weird Energy*

Катэгорыя:Музычныя жанры
Concord Dawn

**Concord Dawn** — драм-н-бас гурт з Ніўэ. Удзельнікі: Мэт Гэрві й Эвэн Шот. Першая кружэлка выйшла ў 2000 годзе.

## Дыскаграфія
### Плыткі (7", 10", 12")
* *Killsaw / Haemorhage (12")*, 2001 
* *Succubus (12")*, 2001 
* *The Fallen (12")*, 2001 
* *Bitch Killer / The Drill (12")*, 2002 
* *Chameleon / Shinkansen (12")*, 2002 
* *Morning Light / Check This Sound (12")*, 2002 
* *The Sun / Epilogue (12")*, 2002 
* *Be There 4 U / Bad Bones (12")*, 2003 
* *Scorched Earth (Kemal Remix) / Tick Tock (12")*, 2003 
* *Slinky / Junglist (12")*, 2003 
* *Steam / Rail Road (12")*, 2003 
* *The Martians / Bad Bones (Ill.Skillz Remix) (12")*, 2003 
* *Zulu / Quattro (12")*, 2003 
* *Labyrinth / Daylight (12")*, 2004 
* *Morning Light (Klute Remix) / Don't Tell Me (12")*, 2004 
* *Shout - Volume 3 (12")*, 2004 
* *Tonite (Pendulum Remix) / Apollo 13 (12")*, 2004 
* *Uprising EP (2x12")*, 2004 
* *Watch Me Now / Platinum (Remix) (12")*, 2004 
* *Blow / Vulcan (12")*, 2005 
* *Broken Eyes / Say Your Words (12")*, 2006 

### Кружэлкі
* *Concord Dawn (CD)*, 2000 
* *Disturbance (CD)*, 2001 
* *Uprising (CD)*, 2003 
* *Chaos By Design (CD)*, 2006

Катэгорыя:Выканаўцы драм-н-бэйс
Pendulum

**Pendulum** — драм-н-бас гурт з Аўстраліі. Удзельнікі: Ґэрэт МакҐрылн, Пол Гардынг, Роб Сўайэ. Першая плытка выйшла ў 2003 годзе.

## Дыскаграфія
### Плыткі (7", 10", 12")
* *Spiral / Ulterior Motive (12")*, 2003 
* *Another Planet / Voyager (12")*, 2004 
* *Back 2 You / Still Grey (12")*, 2004 
* *Slam / Out Here (12")*, 2005 
* *Tarantula / Fasten Your Seatbelt (12")*, 2005 
* *Hardware Limited 03 (Limited Edition) (12")*, 2006 
* *Hold Your Colour (Remix) / Streamline (12")*, 2006 
### Кружэлкі
* *Jungle Sound - The Bassline Strikes Back !(2xCD)*, 2004
* *Hold Your Colour (CD)*, 2005
* ''In Silico', 2008

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Аўстралійскія музычныя гурты
Катэгорыя:Выканаўцы драм-н-бэйс
Fresh

**DJ Fresh** — драм-н-бас прадусар з Вялікай Брытаніі. Сапраўднае імя: Дэн Стэйн (*Dan Stein*). Першая плытка выйшла ў 1996 годзе.

## Дыскаграфія
### Плыткі (7", 10", 12")
**Morning Glory / Thunder And Rain (12")*   
**Dope Demand / Hijack (12")*, 1996 
**Hand Of Fate / Zero Degrees (12")*, 1997
**Heart Beat / Forbidden Fruit (12")*, 1997 
**Monsoon / Retrostatic (12")*, 1997 
**Innocence / Rehab (12")*, 2002 
**Mutated for 200X (2x12")*, 2002 
**Dalicks / Temple Of Doom (12")*, 2003 
**Dead Man Walking / Formula One (12")*, 2003 
**Music Maker EP (2x12")*, 2003 
**Signal / Big Love (12")*, 2003 
**The Original Junglesound E.P. (2x12")*, 2003 
**Colossus / Hooded (12")*, 2004 
**Floodlight / Tomb Raider (12")*, 2004 
**Submarines (12")*, 2004 
**Submarines (John B's Trance & Electroesque Mixes) (12")*, 2004 
**Twister / Capture The Flag (12")*, 2004 
**When The Sun Goes Down (12")*, 2004 
**When The Sun Goes Down (Remixes) (12")*, 2004 
**All That Jazz (12")*, 2005 
**Cactus Funk '02 (12")*, 2005 
**Supernature / Farenheit (12")*, 2005 
**Supernature / The Shakedown (12")*, 2005 
**Tarantula / Fasten Your Seatbelt (12")*, 2005 
**Nervous / Matador (Picture Disc) (12")*, 2006
**The Immortal / Living Daylights II (12")*, 2006

### Кружэлкі
**Music Forever (2xCD)*, 2005 
**Escape From Planet Monday (CD)*, 2006 

Катэгорыя:Брытанскія музыкі
Катэгорыя:Выканаўцы драм-н-бэйс