Сяргей Чалы

**Сярге́й Вячасла́вавіч Ча́лы** (, ; нар. , Менск, БССР, СССР) — беларускі эканаміст-аналітык, трэйдар і журналіст-аналітык у галіне эканомікі.

## Выхаваньне і сям'я
Нарадзіўся 27 кастрычніка 1970 г. у Менску.

Па паходжаньні — украінец, але лічыць сябе патрыётам Беларусі і прыналежным да беларускай грамадзянскай нацыі: *«Я прыхільнік такой ідэалёгіі, якая ня дзеліць грамадзян дзяржавы на сваіх і чужых, сапраўдных [[Беларусы|беларусаў]] і несапраўдных, правільных і няправільных»*.

Не жанаты.

## Вучоба
У 1977—1987 гг. вучыўся і скончыў сярэднюю палітэхнічную школу (гімназію) №6 у Менску.

У 1987—1992 гг.  вучыўся і скончыў фізычны факультэт БДУ па спэцыяльнасьці «фізік-тэарэтык». Вучыўся ў асьпірантуры, але ня скончыў.

У 1997—1998 гг. вучыўся, праходзячы перападрыхтоўку, у Акадэміі кіраваньня пры Прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь.

Прайшоў адукацыйны курс макраэканамічнага праграмаваньня, які арганізоўваўся Міжнародным валютным фондам (МВФ).

Займаецца таксама самаадукацыяй у галіне эканамічнай тэорыі, антрапалёгіі і сыстэмнага аналізу.

## Работа і грамадская дзейнасьць
У пачатку 1990-х гг. адзін год быў прыхільнікам арганізацыі Славянскі сабор Белая Русь, бо адмоўна тады адносіўся да беларускага этнічнага нацыяналізму, які ў пачатку 1990-х гг. фармаваў сваю дактрыну на этнічных каранях (умоўна кажучы, на прынцыпах «крыві і глебы»). З фармаваньнем пазьней у Беларусі ідэалёгіі беларускай грамадзянскай нацыі, стаў з той пары прыхільнікам падобнай дактрыны.

У 1993 г. Сяргей Чалы быў запрошаны ў якасьці аналітыка ў перадвыбарчы штаб кандыдата ў прэзыдэнты Беларусі Аляксандра Лукашэнкі. Сваё ўключэньне ў прадвыбарчы штаб Чалы пазьней патлумачыў цікавасьцю і  жаданьнем знайсьці практычнае прымяненьне сваім ведам, набыць досьвед у палітычных тэхналёгіях, што было ў тыя часы новым у Беларусі. Сяргею Чаламу ў той час прапаноўвалі стаць аналітыкам у прадвыбарчым штабе кандыдата ў прэзыдэнты Станіслава Шушкевіча за грошы, але Сяргей згадзіўся быць аналітыкам у штабе Лукашэнкі і бясплатна, бо, па-першае, лічыў, што менавіта Лукашэнка мае самыя высокія шанцы выйграць прэзыдэнцкія выбары і, па-другое, лічыў у той час, што менавіта ў эканамічнай камандзе Лукашэнкі зможа рэалізаваць сябе ў справе правядзеньня важных і патрэбных эканамічных рэформ у Беларусі.

У 1994—1998 гг. працаваў у Апэратыўна-аналітычным цэнтры пры Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, дзе займаўся працай зь міжнароднымі фінансавымі арганізацыямі. Аднак пасьля правядзеньня ў Беларусі рэферэндума ў 1996 г. ужо вырашыў для сябе кідаць працу ў Адміністрацыі прэзыдэнта і фактычна з таго часу палітыкай больш не займаўся. Паводле ўласных словаў, менавіта за час сваёй працы ў аналітычным цэнтры адміністрацыі прэзыдэнта Сяргею давялося кантактаваць са спэцыялістамі МВФ і прайсьці навучальны курс фонда па макраэканамічным праграмаваньні, што стала вельмі карысным, каб разумець узаемасувязі ў эканоміцы больш, чым з тэорыі айчынных падручнікаў ці досьведу айчынных выкладчыкаў. Сяргей Чалы патлумачыў гэта вялікай кампэтэнтнасьцю і досьведам супрацоўнікаў фонда, якія на практыцы  ўдзельнічаюць у распрацоўцы і ажыцьцяўленьні стабілізацыйных і антыкрызісных праграм па ўсім сьвеце.

У 1998 г. пайшоў у прыватны бізнэс, працаваў у 1998—2002 гг. кіраўніком актываў у інвэстыцыйнай кампаніі «Aigenis» (г. Менск, Беларусь).

У 2001 г. Сяргей Чалы пазнаёміўся з Аляксандрам Мілінкевічам, які ў той час быў кіраўніком прадвыбарчага штаба кандыдата ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь Сямёна Домаша; пазьней Чалы стаў неафіцыйным кансультантам па эканамічных пытаньнях у Мілінкевіча, калі апошні высунуў сябе кандыдатам у дэпутаты Беларусі.

З 2003 г. пачаў працаваць як незалежны эканамічны экспэрт і фінансавы аналітык і стаў адным з самых вядомых, папулярных і запатрабавальных аналітыкаў Беларусі ў галіне макраэканамічнай палітыкі.

У 2009—2010 гг. працаваў журналістам-аналітыкам у галіне эканомікі на радыё «Euroradio» (г. Менск, Беларусь).

Зьяўляецца эканамічным экспэртам грамадзкай ініцыятывы «Народная праграма» (з 2010 г.). Выказваўся, што ня меў і ня мае прэзыдэнцкіх амбіцый, але з задавальненьнем заняў бы пасаду кіраўніка Нацыянальнага банка Беларусі па прапанове прэзыдэнта краіны з рынкавымі поглядамі. З 2010 г. зьяўляецца запрошаным экспэртам Беларускага інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў (BISS).

З 17 лютага 2011 г. і па сёньняшні час зьяўляецца вядучым аўтарскай аналітычнай праграмы «Эканоміка на пальцах» на партале «TUT.BY». Вядзе свой  блог у Інтэрнэце.

У 2013 г. Сяргей Чалы выказаўся, што з пачатку 1990-х гг. да сёньняшняга часу ніякіх зьмен у эканамічных і палітычных поглядах у яго не адбылося, а заўсёды заставаўся і зьяўляецца ў прыхільнікам рынкавых эканамічных поглядаў і т. зв. «клясычнага лібэралізму», чыя дактрына найболей выразна адлюстравана ў зборніку філязофскіх эсэ «Федэраліст» («Запіскі федэраліста»), адным з галоўных аўтараў якога быў амэрыканскі дзяржаўны дзеяч Аляксандр Гамільтан (1755/1757—1804). Сяргей Чалы лічыць Аляксандра Гамільтана ўзорам для сябе і сваім кумірам, а «Запіскі федэраліста» — самым выдатным палітычным і эканамічным маніфэстам «усіх часоў і народаў».

Чытаў пэрсанальныя лекцыі па эканоміцы, у тым ліку па запрашэньні рэктарату ў Беларускім дзяржаўным эканамічным універсітэце і Акадэміі кіраваньня пры Прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь.

Браў удзел у электаральнай кампаніі 2015 г. у Беларусі — у якасьці даверанай асобы кандыдата ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь Тацьцяны Караткевіч: быў 26-м у сьпісе з 30 давераных асобаў Тацьцяны Караткевіч, афіцыйна зарэгістраваных 11 верасьня 2015 г. Цэнтрвыбаркамам Рэспублікі Беларусь. Па гэтай прычыне аўтарская аналітычная праграма Сяргея Чалага «Эканоміка на пальцах» на партале «TUT.BY» з 17 верасьня 2015 г. да канца выбарчай прэзыдэнцкай кампаніі ў Беларусі часова перайшла з он-лайнавага рэжыма ў тэкставы (каб не парушыць правілы прадвыбарнай агітацыі).

31 ліпеня 2024 году стала вядома, што Сяргея Чалага ўнесьлі ў базу вышуку МУС Расеі.

## Сеціўная актыўнасць
* сайт аўтарскай праграмы «Эканоміка на пальцах» // tut.by
* акаунт Сяргея Чалага ў сацыяльнай сетцы (першы) // facebook.com
* акаунт Сяргея Чалага ў сацыяльнай сетцы (другі) // vk.com
* акаунт Сяргея Чалага ў сацыяльнай сетцы (трэці) // twitter.com
* акаунт Сяргея Чалага ў сацыяльнай сетцы (чацвёрты) // linkedin.com
* блог Сяргея Чалага // livejournal.com

## Выказваньні аб жыцьці
* *(аб беларускай нацыі і гістарычнай суб'ектнасці)*: «Гісторыю краіны і народа — неабходна асэснаваць як цэласную і бесперапынную, а не адмаўляць у "праўдзівасці" савецкага перыяду (як гэта часта робяць ідэолягі апазыцыйнага лягера) або не пачынаць гісторыю з "партызанкі" часоў Другой сусветнай вайны (як гэта часта робяць тэарэтыкі "ідэалёгіі беларускай дзяржаўнасьці"). Без прадстаўленьня нацыі (грамадзянскай нацыі) як адзінства і гісторыі як бесьперапыннай няма і ня можа быць суб’ектнасьці гэтай нацыі. А без суб’ектнасьці мы будзем асуджаныя быць аб’ектам дзейнасьці іншых гістарычных суб’ектаў — г.зн. фактычна ня будзем гаспадарамі ўласнага лёсу.» (2013)
* *(аб грамадскай салідарнасці)*: «Мне ня блізкая ідэалёгія тых, якія называюць сябе лібертарыянцамі — зь іх дарвінісцкім поглядам на грамадзтва як "змаганьне ўсіх супраць усіх", у якім "выжывае наймацнейшы". Як цяпер вядома з антрапалогіі і эвалюцыйнай псіхалогіі, каапэрацыя і супрацоўніцтва ігралі ў фармаваньні чалавека як віду значна большую ролю, чым канкурэнцыя — проста пагугліце тэрмін "reciprocal altruism".  Дзяржава ёсьць толькі інструмэнт і вынік калектыўных дзеяньняў грамадзян па дасягненьні сваіх мэт. А ўласна палітычная (у шырокім сэнсе слова) дзейнасьць — ёсьць ні што іншае як майстэрства ствараць кааліцыі для дасягненьня гэтых самых мэт. Дарэчы, насуперак распаўсюджанаму перакананьню, людзі заходняй цывілізацыі ў дасканаласьці валодалі майстэрствам калектыўнага дзеяньня, і наадварот, мы бачым, як часта ў нас (у краіне і ўвогуле на постсавецкай прасторы) пераважае стратэгія індывідуальнага выжываньня.» (2013)
* *(аб сваёй мроі дабіцца цвёрдасьці беларускай валюты на пасадзе кіраўніка [[Нацыянальны Банк Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага Банку Беларусі]])*: «Мне б хацелася, каб у Беларусі была нарэшце свая паважаная і прызнаная ў сьвеце валюта, калі б людзі пачалі нарэшце рахаваць у розуме цэны ў ёй, а не перакладаць увесь час у розуме ва "умоўныя адзінкі".  Пакінуць свой подпіс на купюрах сапраўдных беларускіх грошай — гэта было б годнай справай усяго жыцця :).» (2013)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сергей Вячеславович Чалый // tut.by
* Сергей Вячеславович Чалый // ekonomika.by
* Визави. Второй заход в большой доход // belgazeta.by
* Online-конференция с Сергеем Чалым с читателями сайта «БелГазеты» // belgazeta.by
* Online-конференция с Сергеем Чалым с читателями сайта «БелГазеты» // belgazeta.by *(копія з кэша Google)*
* Профіль Сяргея Чалага на партале livejournal.com
* Сайт грамадскай ініцыятывы «Народная праграма» // prahrama.by
* «Экономика на пальцах» будет выходить в текстовом виде до конца выборов // tut.by
* Опубликованы списки доверенных лиц кандидатов в президенты. Среди них — Руммо, Чалый и Щеткина // tut.by
* Кандидат в президенты Республики Беларусь Короткевич Татьяна Николаевна // vybory2015.by

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Супрацоўнікі Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія эканамісты
Катэгорыя:Беларускія прадпрымальнікі
Катэгорыя:Беларускія журналісты