Клічаў

**Клі́чаў** — места ў Беларусі, на рацэ Ольсе. Адміністрацыйны цэнтар Клічаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 7512 чалавек. Знаходзіцца за 91 км на паўднёвы захад ад Магілёва, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Нясёта (лінія Магілёў — Асіпавічы).

Клічаў — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны (частка Віцебшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Клічаў як вёску Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва датуецца 1592 годам. Пад 1738 годам ён упамінаецца як дзяржаўнае сяло (20 гаспадарак) у складзе Любашанскага староства.

У 1775 годзе Клічаў меў статус мястэчка (25 двароў) і ўваходзіў у Мацэвіцкае войтаўства.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Клічаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ігуменскім павеце Менскай губэрні. На 1859 год у мястэчку было 57 двароў. У 1865 годзе статус Клічава панізілі да сяла, у якім было 79 двароў, дзеяла царква. На 1886 год у Клічаве было 50 двароў. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, існавалі аднайменныя сяло (77 двароў, кіравалася валасной управай Даўжанскай воласьці), і мястэчка (падпарадкоўвалася мяшчанскай управе). У *мястэчку Клічаве* разьмяшчаліся расейская народная вучэльня (з 1875 году), царква Сьвятой Тройцы (у 1894 годзе ўзьвялі новы будынак) юдэйскі малітоўны дом, хлебазапасны магазын, 4 крамы, шынок, 4 млыны; 2 разы на год праводзіліся кірмашы. Побач зь ім знаходзіўся *фальварак Клічаў*, уладаньне графа Патоцкага. У 1904—1914 гадох у мястэчку працавала гута, на якой выраблялі бутэлькі, аптэчны, парцалянавы і хімічны посуд.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Клічаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Клічаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Клічаў вярнулі БССР, дзе 17 ліпеня 1924 году ён стаў цэнтрам раёну Бабруйскай акругі (з 20 лютага 1938 году ў Магілёўскай вобласьці). 27 верасьня 1938 году Клічаў атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. На 1940 год тут працавалі маслазавод, 2 хлебазаводы, раённы прамысловы камбінат (з 1930 году), шавецкая, кравецкая і кандытарская арцелі, завод безалькагольных напояў, тэлеграф, пошта, радыёвузел, бібліятэка, лясная прамысловая гаспадарка, сярэдняя школа, паліклініка, мэтэастанцыя. У Другую сусьветную вайну з 5 ліпеня 1941 да 28 ліпеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У чэрвені 1942 году, каля Клічава за 10 дзён утварыўся першы на тэрыторыі Беларусі партызанскі аэрадром. Дзеяў Клічаўскі апэратыўны цэнтар, які кіраваў аднайменным партызанскім злучэньнем.

У 1944—1954 гадох Клічаў уваходзіў у склад Бабруйскай вобласьці, у 1962—1965 гадох — у Качэрыцкім раёне. 11 верасьня 2000 году ён атрымала статус места. 3 студзеня 2005 году афіцыйна зацьвердзілі герб і сьцяг Клічава.


Kličaŭ, Załataja. Клічаў, Залатая (1920-29).jpg|Залатая вуліца, 1920-я гг.
Kličaŭ, Škoła. Клічаў, Школа (1927).jpg|7-я (выпускная) кляса школы, 1927 г.
Kličaŭ, Krama. Клічаў, Крама (1934).jpg|Хлебная крама, 1934 г.
Kličaŭ, Rynak. Клічаў, Рынак (1940).jpg|Мітынг на Рынку, 1940 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія


ImageSize = width:auto height:130 barincrement:31
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:9000
ScaleMajor = unit:year increment:3000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1865 from:0 till:427 
  bar:1886 from:0 till:390 
  bar:1897 from:0 till:608 
  bar:1933 from:0 till:1900 
  bar:1972 from:0 till:5300
  bar:1997 from:0 till:8600 
  bar:2004 from:0 till:7700 
  bar:2009 from:0 till:7521
  bar:2018 from:0 till:7512
TextData=
  fontsize:10px pos:(25,195)
  text:



* **XIX стагодзьдзе**: 1865 год — 427 чал.; 1886 год — 390 чал.; 1897 год — 608 чал. у *мястэчку Клічаве* і 30 чал. у *фальварку Клічаве*
* **XX стагодзьдзе**: 1933 год — 1,9 тыс. чал.; 1972 год — 5,3 тыс. чал.; 1997 год — 8,6 тыс. чал.; 1998 год — 8,6 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2004 год — 7,7 тыс. чал.; 2006 год — 7,5 тыс. чал.; 2008 год — 7,2 тыс. чал.; 2009 год — 7521 чал. (перапіс); 2015 год — 7407 чал.; 2016 год — 7423 чал.; 2017 год — 7457 чал.; 2018 год — 7512 чал.

### Адукацыя
У Клічаве працуюць аграрна-тэхнічны каледж, УПК, 2 сярэднія, мастацкая і спартовая школы.

### Мэдыцына
Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляе меская лякарня.

### Культура
Дзеюць дом культуры, 2 бібліятэкі, краязнаўчы музэй.

## Забудова
### Плян
У забудове пераважаюць дамы сядзібнага тыпу. Цэнтар фармуюць 2—5-павярховыя будынкі. Утварыўся лесапарк, дэндрарый.

### Вуліцы і пляцы

## Эканоміка
Працуюць прадпрыемствы харчовай, дрэваапрацоўчай, лесанарыхтоўчай прамысловасьці.
* Прыватнае ўнітарнае прадпрыемства «Камбінат каапэратыўнай прамысловасьці» Клічаўскага раённага спажывецкага таварыства
* Унітарнае камунальнае прадпрыемства «Побытпаслугі».

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
Дзее Клічаўскі краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў гатэлі «Ольса».

### Славутасьці
* Могілкі юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятой Тройцы (XVIII ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Клічаў, Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Клічаўскага раёну
Катэгорыя:Гарады Магілёўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Клічаў