Дукора

**Дуко́ра** — вёска ў Беларусі, на рацэ Сьвіслачы. Цэнтар сельсавету Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1304 чалавекі. Знаходзіцца за 25 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, на скрыжаваньні аўтамабільных дарог Менск — Бабруйск і Рудзенск — Сьмілавічы.

Дукора — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны. Да нашага часу тут захаваліся збудаваныя ў стылі клясыцызму сядзіба Ашторпаў і царква Сьвятога Ільлі, помнікі архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся клясыцыстычны палац Ашторпаў, помнік архітэктуры XVIII ст., зруйнаваны савецкімі партызанамі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

У XVI стагодзьдзі Дукора знаходзілася ў складзе маёнтку Бакштаў і належала Кезгайлам, з 1554 году — у валоданьні іхных нашчадкаў паводле жаночай лініі: Завішаў і Шэметаў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча ўвайшло ў склад Менскага павету Менскага ваяводзтва. Першы пісьмовы ўпамін пра Дукору як уласнасьць непаўналетніх дзяцей Я. Завішы, маці якіх другім шлюбам выйшла за князя А. Вішнявецкага, датуецца 1582 годам. Тады ж упамінаецца тутэйшы сельскі старац Еська Юр’евіч. Пад 1592 і 1595 гадамі ў якасьці ўладальнікаў паселішча значацца Ян і Вацлаў Шэметы, старца — С. Мазоўка.

З 1606 году Дукора знаходзілася ў супольным валоданьні ўдоваў А. Завішы і В. Шэмета, старац — Ц. Мазоўчыч. У 1615 годзе сяло аддалі ў заклад К. Слушку, у гэты час тут былі 84 двары сялянаў-кунічнікаў. Пазьней уласьнікамі маёнтку сталі Агінскія. Апошнім уладальнікам Дукоры і ўсяго Бакштанскага графства з роду Агінскіх быў гетман Міхал Казімер.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Дукора апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні. З канца 1790-х гадоў маётак перайшоў да Францішка Ашторпа — сына аселага на Літве швэдзкага жаўнера арміі Карла ХІІ. У 1800 годзе Дукора складалася зь сядзібы, невялікага мястэчка, сяла; мела Ўзьвіжанскую царкву, юдэйскую школу, будаваўся мураваны касьцёл; штогод праводзіліся 4 кірмашы. У 1-й палове XIX ст. Ашторпы (сыны Францішка Лявона, 1786—1851) збудавалі мураваны палац, у гэты ж час працавалі цырк з замежнымі акторамі, аркестар, бібліятэка.

Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня ў 1864 годзе расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1874 годзе маёнтак перайшоў да галяндца Канстантына Гартынга (памёр у 1891 годзе), радзіна якога ўсталявалася на Меншчыне ў пачатку XIX ст. У 1876 годзе ў Дукоры існаваў вадзяны млын і 3 карчмы. У 1881 годзе мястэчка зьлілося зь сялом; у гэты час тут было 2 царквы, шпіталь.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Дукору занялі войскі Нямецкай імпэрыі. 

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Дукора абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары мястэчка і воласьці накіроўвалі ў Народны Сакратарыят БНР скаргі на дзеяньні нямецкіх войскаў. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Дукора ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У жніўні 1919 — ліпені 1920 году Дукора знаходзілася пад польскай уладай і было цэнтрам гміны. 

20 жніўня 1924 году Дукора стала цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. 

На 1970 год у Дукоры было 797 двароў, на 1993 год — 652, на 1997 год — 596. У 2000-я гады паселішча атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».


Dukora, Aštorp. Дукора, Ашторп (1914).jpg|Брама сядзібы Ашторпаў, 1914 г.
Dukora, Aštorp. Дукора, Ашторп (1914) (4).jpg |Палац Ашторпаў, 1914 г.
Dukora, Aštorp. Дукора, Ашторп (1914) (3).jpg|Бакавы фасад палаца, 
Dukora, Aštorp. Дукора, Ашторп (1932).jpg|Школа ў палацы, 1932 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1861 год — 225 чал. у *мястэчку Дукоры* і 133 чал. у *сяле Дукоры*; 1881 год — 842 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — 102 чал. у *маёнтку Дукоры* і 1444 чал. у *мястэчку Дукоры*; 1970 год — 2258 чал.; 1993 год — 1588 чал.; 1997 год — 1429 чал.; 1999 год — 1331 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 1304 чал.

### Інфраструктура
У Дукоры працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Могілкі юдэйскія
* Палацава-паркавы комплекс Ашторпаў і Гартынгаў (XVIII ст.)
* Царква Сьвятога Ільлі (XIX ст., Сьвяты Пасад, цяпер у валоданьні Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату)

### Страчаная спадчына
* Палац Ашторпаў (XVIII ст.)
* Сынагога (XIX ст.)
* Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа (XVIII ст.)

## Галерэя

Gates and Stables in Palace of Hartings in Dukora.JPG|Брама і стайня сядзібы Ашторпаў
Stable in Palace of Hartings in Dukora.JPG|Стайня
Church of Elias Prophet in Dukora 01.JPG|Царква
Central Square of Dukora.JPG|У цэнтры вёскі


## Асобы
* Васіль Гарбацэвіч (1893—1985) — драматург, мэмуарыст, пэдагог
* Шмуэль Нігер (1883—1955) — літаратурны крытык і публіцыст
* Аляксандар Чарвякоў (1892—1937) — дзяржаўны дзяяч БССР, публіцыст

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Дукора, Radzima.org
* «Край|BY»: На радзіму беларускага цырка — у Дукору!


Катэгорыя:Дукорскі сельсавет