Робэрт Льюіс Стывэнсан

**Ро́бэрт Лью́іс Сты́вэнсан** (, пачаткова *Robert Lewis Balfour Stevenson*; 13 лістапада 1850, Эдынбург — 3 сьнежня 1894, Ваіліма, Самоа) — шатляндзкі пісьменьнік і паэт, галоўны прадстаўнік нэарамантызму ў ангельскай літаратуры. Аўтар прыгодніцкіх раманаў. 

## Біяграфія
Стывэнсан нарадзіўся ў Эдынбургу (Шатляндыя). Ягоны бацька, *Томас Стывэнсан*, і дзядуля, *Робэрт Стывэнсан*, былі архітэктарамі і інжынэрамі марскіх маякоў. Маці будучага паэта звалі *Маргарэт Бэлфур*. Пад час хрышчэньня атрымаў імя *Робэрт Льюіс Бэлфур*. Ад нараджэньня хлопчык меў слабае здароўе, ён хварэў на складаную форму сухотаў. Узімку ён праводзіў дні разам з сядзелкай, якая чытала яму Біблію. Улетку Робэрта таксама абмяжоўвалі ў гульнях на адкрытым паветры. Бацька марыў, што Робэрт будзе займацца радзіннай справай, тым больш што хлопчык меў здольнасьці да тэхнікі. Аднак пасьля школы малады чалавек паступіў у Эдынбурскі ўнівэрсытэт, дзе вырашыў вучыцца на юрыдычным факультэце (скончыў у 1875 годзе). Атрымаўшы адвакацкі дыплём, Стывэнсан не працаваў па спэцыяльнасьці з-за здароўя, а таксама з-за першых посьпехаў як пісьменьнік. Ва ўзросьце 18 гадоў Робэрт адмовіўся ад часткі «Бэлфур» у сваім імені, а ў слове «Льюіс» зьмяніў спосаб напісаньня з «Lewis» на «Louis», што не зьмяніла вымаўленьня.

У 1873—1879 гадах Стывэнсан жыў пераважна ў Францыі, дзе пазнаёміўся са шматлікімі францускімі мастакамі. У гэтыя гады ён зьдзейсьніў падарожжы па Францыі, Нямеччыне і сваёй Шатляндыі, вынікам якіх сталі дзьве кнігі «Падарожжа ўнутры краіны» (*Іn Inland Voyage*, 1878 год) і «Вандроўка аслом у Чэвэне» (*Travels with a Donkey in the Cevennes*, 1879). У францускай вёсцы *Гроз* пісьменьнік пазнаёміўся з *Фаньні Осбарн*, амэрыканкай, якая была старэйшая за яго на дзесяць гадоў. Разьвёўшыся з мужам, яна з трыма дзецьмі жыла ў Эўропе. Стывэнсан закахаўся і пасьля таго, як развод быў аформлены, 19 траўня 1880 году яны ажаніліся ў Сан-Францыска. Іхняе сумеснае жыцьцё суправаджалася бесперапынным клопатам Фаньні пра здароўе мужа. Стывэн пасябраваў зь яе дзецьмі, і празь некаторы час пасынак *Сэмюэль Осбарн* стаў сааўтарам трох ягоных кнігаў.

Практычна ўсё сваё наступнае жыцьцё Стывэнсан правёў у падарожжах, шукаючы лепшага клімату для свайго здароўя. Ён наведаў Швайцарыю, поўдзень Францыі, *Борнмут* (Ангельшчына), а ў 1887—1888 гадах жыў у *Саранак-Лэйк*, штат Нью-Ёрк. Турбуючыся пра сваё здароўе, а таксама жадаючы набыць больш матэрыялаў для сваіх твораў, Стывэнсан разам з жонкай, маці і пасынкам на яхце адправіўся ў паўднёвую частку Ціхага акіяна. Разам яны наведалі Маркіскія астравы, Туамоту, Таіці, Гаваі, Мікранэзію і Аўстралію, набылі ўчастак зямлі на Самоа, вырашыўшы тут застацца на працяглы час. Свой новы маёнтак Стывэнсан назваў «*Ваіліма*» (*Пяцірэчча*). Пісьменьнік зблізіўся з мясцовым насельніцтвам. Да гэтага пэрыяду жыцьця адносіцца ягоны твор «Восем гадоў у небясьпецы на Самоа» (*A Footnote to History: Eight Years of Trouble in Samoa*, 1893 год). Клімат выспы спрыяў здароўю Стывэнсана, аднак ён памёр 3 сьнежня 1894 году ад інсульту ў сваім маёнтку Ваіліма.

## Творчасьць
Яго першая кніга *«Пэнтландскае паўстаньне»*, выйшла ў сьвет у 1866 годзе. Сусьветную вядомасьць Робэрт Стывэнсан атрымаў пасьля выхаду ў сьвет прыгодніцкага рамана «*Выспа скарбаў*» (*Treasure Island*) у 1883 годзе. Пасьля гэтага былі выданы гісторыка-прыгодніцкія раманы «*Прынц Ота*» (*Prince Otto*, 1885 год), «*Выкрадзены*» (*Kidnapped*, 1886 год), *«Чорная страла»* (*The Black Arrow*, 1888 год), «*Уладар Балантрэ*» (*The Master of Ballantrae*, 1889 год), «*Катрыёна*» (*Catriona*, 1893 год), «*Сент-Іў*» (*St. Ives*), які быў скончаны толькі пасьля сьмерці аўтара. Апошні раман Стывэнсана «Ўір Гэрмістан» (*Weir of Hermiston*) застаўся няскончаным. Акрамя гэтага Стывэнсан займаўся і напісаньнем вершаў, выдаўшы зборнікі вершаў «Дзіцячы кветнік вершаў» (1885 год) і «*Баляды*» (1890 год).

На беларускую мову быў перакладзены твор Стывэнсана «*Чортава бутэлька*», пераклад Баляслава Грабінскага і Вітаўта Тумаша.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Нарадзіліся ў Эдынбургу
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту