open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Спораўскі заказьнік

**Спо́раўскі зака́зьнік** — рэспубліканскі біялягічны заказьнік Беларусі, утвораны ў жніўні 1991 року на тэрыторыі 4-х раёнаў Берасьцейскай вобласьці: Бярозаўскага, Дарагічынскага, Івацэвіцкага й Янаўскага.

Плошча — 19 384 гектары. У 1999 року заказьнік першым сярод беларускіх прыродных угодзьдзяў атрымаў міжнародны статус ахоўнага Рамсарскага ўгодзьдзя. У заказьніку растуць 11 відаў зьнікаючых расьлінаў, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі. Яго фаўна прадстаўлена 20 відамі млекакормячых, 112 відамі птушак, зь якіх 17 занесеныя ў Чырвоную кнігу, 6 відамі рэптыліяў, 8 відамі амфібіяў. Тут гняздуе 60% сусьветнай папуляцыі вяртлявай чаротаўкі ().

Асноўная частка тэрыторыі заказьніку занятая адкрытымі нізіннымі балотамі (43,2%), нізіннымі балотамі з мазаічна разьмешчанымі хмызьнякамі (17,9%), балотамі, парослымі хмызьнякамі (4,1%). На тэрыторыі заказьніку знаходзіцца Спораўскае балота — адно з самых вялікіх натуральных нізінных балотаў у Эўропе з унікальнай флёрай і фаўнай. У цэнтры заказьніку працякае рака Ясельда зь вельмі зьвілістым і зарослым воднай расьліннасьцю рэчышчам. Пойма шырынёй ад 0,5 да 2 кілямэтраў з абодвух бакоў рэчышча ўяўляе сабой тыповае нізіннае балота. У цэнтры заказьніку знаходзіцца возера Спораўскае. На ўчастках на ўсход ад Спораўскага возера ў вялікай колькасьці растуць рэдкія ахоўныя віды архідэяў.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Інфармацыя пра заказьнік на бачыне ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны»

Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Бярозаўскага раёну
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Дарагічынскага раёну
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Янаўскага раёну
Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Кубак Лібэртадорэс

**Кубак Лібэртадо́рэс** () — галоўны паўднёваамэрыканскі футбольны турнір, які праводзіць КОНМЭБОЛ сярод найлепшых клюбаў краінаў рэгіёну. Названы ў гонар памяці пра войны за вызваленьня паўднёваамэрыканскіх народаў. Ладзіцца з 1960 году, пры гэтым на пачатку бралі ўдзел у турніры толькі чэмпіёны сваіх краінаў, аднак ужо з 1966 году да розыгрышу прыцягваліся таксама клюбы, якія занялі 2 месца ў сваіх краінах. У 1998 годзе ўпершыню былі запрошаныя мэксыканскія клюбы, якія рэгулярна ўдзельнічалі ў розыгрышах кубка з 2000 па 2016 гады. У 2000 годзе групавы турнір быў павялічаны з 20 да 32 дружынаў. Сёньня ў турніры ўдзельнічаюць прынамсі чатыры клюбы ад кожнай краіны, пры гэтым найбольшую колькасьць прадстаўнікоў маюць Аргентына і Бразылія, то бок шэсьць і сем клюбаў адпаведна. Ад пачатку ў розыгрышах прысутнічаў групавы этап, але колькасьць удзельнікаў у ім заўсёды зьмянялася. Пераможца Кубка Лібэртадорэс атрымлівае права гуляць у клюбным чэмпіянаце сьвету па футболе і ў Рэкопе Паўднёвай Амэрыкі. Аргентынскі «Індэпэнд’ентэ» ёсьць самым пасьпяховым клюбам у гісторыі, аздабываючы запаветны трафэй сем разоў. Аргентынскія клюбы ўвогуле здабылі найбольшую колькасьць перамогаў у турніры, у той час як Бразылія мае найбольшую колькасьць прадстаўнікоў-уладальнікаў кубка.

## Гісторыя
У 1948 годзе быў праведзены Клюбны чэмпіянат Паўднёвай Амэрыкі, у якім прынялі ўдзел чэмпіёны (у большасьці сваёй) 7 краінаў Паўднёвай Амэрыкі. Пераможцам стаў бразыльскі «Вашку да Гама». Гэты турнір быў прызнаны КОНМЭБОЛ папярэднікам Кубка Лібэртадорэс.

## Пераможцы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кубак Лібэртадорэс на сайце КОНМЭБОЛ
* Статыстыка Клюбу Лібэртадорэс на сайце RSSSF


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1960 годзе
Павукападобныя

**Павукападобныя** (*Arachnida*) — кляса суставаногіх з падтыпу хеліцэравых (*Chelicerata*). Найбольш вядомыя прадстаўнікі: павукі, скарпіёны, кляшчы.

Вывучэньнем павукападобных займаецца навука арахналёгія.

## Клясыфікацыя
* Acari — кляшчы
* Amblypygi
* Araneae — павукі
* Opiliones
* Palpigradi
* Pseudoscorpionida
* Ricinulei
* Schizomida
* Scorpiones — скарпіёны
* Solifugae
* Uropygi

## Глядзіце таксама
* Арахнафобія

## Вонкавыя спасылкі
Густаў Гусак

**Гу́стаў Гу́сак** (; 10 студзеня 1913, Дубраўка — 18 лістапада 1991, Браціслава) — апошні прэзыдэнт сацыялістычнай Чэхаславаччыны, славак па нацыянальнасьці.

## Жыцьцяпіс
Густаў Гусак нарадзіўся ў сям’і рабочага. У 16 гадоў стаў сябрам арганізацыі камуністычнай моладзі, калі вучыўся ў гімназіі ў Браціславе. У 1933 годзе, будучы студэнтам-юрыстам, стаў сябрам Кампартыі Чэхаславаччыны. У 1938 годзе ажаніўся з акторкай Магдай Лаквэнцавай. У час Другой сусьветнай вайны выступаў супраць марыянэткавай славацкай фашысцкай дзяржавы, чатыры разы арыштоўваўся. Смутным фактам у яго біяграфіі ў гэты час зьяўляецца яго цеснае сяброўства зь лідэрам славацкіх фашыстаў Аляксандрам Махам і іх сумесная паездка ў акупаваны СССР у Катынь. Гусак пасьля сьцьвярджаў, што Мах прымусіў яго паехаць пры дапамозе пагроз. Падчас антыфашысцкага Славацкага народнага паўстаньня быў намесьнікам старшыні Славацкай Народнай Рады, якая каардынавала паўстаньне. У 1948 годзе пасьля дзяржаўнага перавароту і прыходу камуністаў да ўлады зрабіў хуткую кар’еру, але ў 1950 годзе быў абвінавачаны ў «буржуазным нацыяналізьме» і ў лютым 1951 году арыштаваны. У 1954 годзе быў прысуджаны да пажыцьцёвага зьняволеньня, на працэсе не прызнаў віну. Пакараньне адбываў разам з Аляксандрам Махам і іншымі былымі сябрамі фашысцкага ўраду Славаччыны. У 1960 годзе прэзыдэнт Новатны амніставаў Гусака, а ў 1963 годзе поўнасьцю рэабілітаваў.

У 1960-х — адзін з маладых рэфарматараў Кампартыі ЧССР, гарачы прыхільнік Дубчака, выступаў супраць умяшаньня СССР у справы Чэхаславаччыны. На маскоўскіх перамовах у жніўні 1968 году Гусак «прагматычна» зьмяніў курс і стаў прыхільнікам Брэжнева.

У 1969 годзе становіцца Першым сакратаром Камуністычнай партыі Чэхаславаччыны, у 1971 становіцца Генэральным сакратаром. Курс Гусака атрымаў назву «нармалізацыі», гэта значыць ліквідацыі наступстваў палітычных рэформаў, зробленых падчас Праскай вясны, што кампэнсавалася эканамічнымі стымуламі. У кіраўніцтве КПЧ наступіў застой — склад ЦК і Палітбюро амаль не зьмяніўся з 1971 па 1989 год. У 1975 годзе стаў прэзыдэнтам ЧССР.

У 1987 годзе сышоў у адстаўку з пасады Генэральнага сакратара ЦК КПЧ (яго зьмяніў Мілаш Якэш), аднак захаваў пасаду прэзыдэнта ЧССР. Пасьля аксамітнай рэвалюцыі 1989 году Гусак даручыў Марыяну Чалфе скласьці «Ўрад народнай згоды» і сышоў у адстаўку. Новым прэзыдэнтам быў абраны дысідэнт Вацлаў Гавэл.

Узнагароджаны вышэйшымі ўзнагародамі Чэхаславаччыны і іншых сацыялістычных дзяржаваў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Прэзыдэнты Чэхаславаччыны
Лінія электраперадачы

**Лінія электраперадачы** (ЛЭП) — частка электрычнай сеткі, прызначаная для перадачы электраэнэргіі на вялікія адлегласьці.

Адрозьніваюць паветраныя і кабельныя лініі электраперадачы.

Пры перадачы на вялікія адлегласьці назіраюцца страты электраэнэргіі, якія залежаць ад сілы току. Чым большы ток, тым большыя страты. Для паніжэньня стратаў напругу шматкротна павялічваюць, такім чынам памяншаючы сілу току. З ростам напругі пачынаюць адбывацца рознага роду разрадныя зьявы.

## Беларусь
На ліпень 2020 году агульная працягласьць лініяў электраперадачы ў Беларусі складала 280 000 км.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Электраэнэргетыка
Загор’е (Славаччына)

**Заго́р’е** (, , ) — гістарычная вобласьць Славаччыны, разьмешчаная паміж Белымі і Малымі Карпатамі, Маравіяй і Аўстрыяй. У цяперашні час Загор’е падзелена на 4 адміністрацыйныя раёны — Малацкі, Сэніца, Скаліца і Міява.

Назва «Загор’е» паходзіць ад факту, што яно аддзелена ад астатняй Славаччыны Малымі Карпатамі, у той час як частка на супрацьлеглым баку Малых Карпатаў называецца «Падгор’е». Тут склалася свая самабытная культура і свой дыялект славацкай мовы — пераходны да мараўскага дыялекту чэскай.

Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Славаччыны
Міява (рака)

**Мі́ява** () — рака ў заходняй Славаччыне і паўднёвай Маравіі, левы прыток Моравы, працякае на тэрыторыі трох раёнаў Міява і Сэніца.

Выток Міявы знаходзіцца ў чэскіх Белых Карпатах у гары Шыбенічны Вэрх, непадалёк ад вёскі Нова Лгота. На Міяве разьмешчаны гарады Міява, Сэніца і Шашцін-Стражэ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Славаччыны
Катэгорыя:Рэкі Чэхіі
Катэгорыя:Прытокі Моравы
Сьнінскі камень

**Сьнінскі камень** () — гара з вышынёй 1005 м над узроўнем мора ў Вігарлаце (Славаччына), дамінуючая вяршыня ў навакольлях Сьніны, у вёскі Зэмплінске Гамрэ над возерам Морске ока. Ахоўваецца як помнік прыроды з 1982 году, агульная плошча 5,52 га. Гара зьяўляецца андэзытавым скальным масівам, які складаецца зь дзьвюх частак — меншага, але больш высокага Малога Сьнінскага камня (1005 м) і большага, але болей нізкага Вялікага Сьнінскага камня (998 м). На скалістыя вяршыні вядуць жалезныя лесьвіцы, зь вёскі Зэмплінске Гамрэ сюды накіроўвае зялёная турыстычная сьцежка, а зь Сьніны — сіняя турыстычная сьцежка, якая вядзе далей празь перавал Тры табле (825 м) да Морскаму оку, а чырвоная турыстычная сьцежка злучае вёску Рэмэтске Гамрэ празь Сьнінскі камень і Нежабэц (1023 м) зь вёскай Подгарадзь. З Морскага ока сюды вядзе і навуковая сьцежка.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Горныя вяршыні Славаччыны
Уладзіслаў I Герман

**Уладзіслаў I Герман** (; 1043 — 4 чэрвеня 1102) — польскі князь (1079—1102), прадстаўнік дынастыі Пястаў.

## Барацьба за сталец
Уладзіслаў I Герман быў сынам князя Польшчы Казімера I Аднавіцеля й Дабранегі, дачкі Ўладзімера I, вялікага князя кіеўскага. У 1079 годзе ачольваў мяцеж буйной арыстакратыі супраць свайго старэйшага брата, караля Польшчы Балеслава II Сьмелага. Уладзіслаў дамогся зьмены ўлады й заняў польскі сталец.

У адрозьненьне ад сваіх папярэднікаў Уладзіслаў I ня быў моцным і аўтарытарным кіраўніком і поўнасьцю падпарадкаваўся дыктату магнатаў. Імкнучыся да мірных адносінаў зь Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыяй, Уладзіслаў Герман быў гатовы на адмову аб польскай самастойнасьці, якая была з цяжкасьцю здабыта ягоным папярэднікам: ён не прыняў каралеўскага тытулу й на працягу ўсяго часу свайго кіраваньня менаваўся князем Польшчы. У зьнешняй палітыцы Ўладзіслава чакала нядоля: поўным крахам скончыліся походы ў Заходняе Памор’е. Адначасова ўзмацнілася тэндэнцыя да фэадальнай раздробленасьці: правінцыяльная шляхта выходзіць з-пад кантроля княскай улады, у войнах выкарыстоўваюцца толькі апалчэньне з памежных рэгіёнаў. Сам князь трапіў пад уплыў да аднаго з лідэраў польскай знаці, ваеводы Сецеха.

Найбольш сэпаратысцкія настроі зьявіліся ў Сылезіі. Ачольваў мясцовае шляхецтва старэйшы сын Уладзіслава Зьбігнеў. Абапіраючыся на ваенную дапамогу Чэхіі, Зьбігнеў захапіў у 1092 годзе Ўроцлаў і стварыў у Сылезіі паўнезалежнае княства. Ваявода Сецех, які прадстаўляў цэнтральную ўладу, змог у хуткім часе дамовіцца з Чэхіей і ў 1096 годзе разьбіць Зьбігнева. Аднак Уладзіслаў Герман быў вымушаны пайсьці на падзел польскай дзяржавы: па дамове 1097 году, князь перадаў Зьбігневу частку Вялікай Польшчы, а малодшаму сыну Балеславу — Сылезію. Сам Уладзіслаў I застаўся вярхоўным князем, галоўнакамандуючым войскам польскім, кіраўніком зьнешняй палітыцы й дзяржаўнай адміністрацыі. Але ўжо ў 1098 годзе вайна князя са сваімі сынамі аднавілася. Зьбігнеў й Балеслаў змаглі разьбіць войска бацькі й у 1099 годзе прымусілі яго да новага падзела краіны: Зьбігнеў атрымаў астанюю частку Вялікай Польшчы, Куявію й Серадзка-Лэнчыцкія землі, а Балеслаў — Малую Польшчу разам з Кракавам. У выніку пад уладай князя Уладзіслава засталася толькі Мазовія. Высілкамі братоў таксама быў зьмешчаны ваявода Сецех — лідэр цэнтралісцкай партыі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1043 годзе
Катэгорыя:Пясты
Катэгорыя:Памерлі 4 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1102 годзе
Славацкія паветраныя сілы

**Славацкія паветраныя сілы** () — назва ВПС Першай Славацкай рэспублікі. Узьніклі пасьля падзелу Чэхаславаччыны. У сакавіку 1939 году ўдзельнічалі ў славацка-вугорскай вайне, дзе згубілі 10 самалётаў. Першы зьбітым самалётам быў вугорскім Fiat CR.32, які зьбіў 24 сакавіка 1939 году Францішак Ганавец. У верасьні 1939 году ўдзельнічалі ў Польскай кампаніі на баку вэрмахта. Зь ліпеня 1941 году Славацкія паветраныя сілы прымалі ўдзел у вайне з СССР. 29 ліпеня 1941 году адкрылі лік, зьбіўшы на біпляне Avia B-534 самалёт И-16 у раёне Кіева. Апошні зьбіты самалёт Ла-5 зьбіў 27 кастрычніка 1943 году Францішак Ганавец у раёне Керчы. Пасьля гэтага славацкія эскадрыльлі былі перакінутыя назад у Славаччыну, дзе ахоўвалі тэрыторыю перад налётамі амэрыканскіх і ангельскіх бамбардзіроўшчыкаў. Пасьля пачатку Славацкага нацыянальнага паўстаньня значная колькасьць лётчыкаў пераляцела да партызанаў і пазьней удзельнічала ў баях зь нямецкай авіяцыяй (да 18 кастрычніка 1944 году, калі Францішак Ганавец зьбіў Ju-88).

Сьпіс асаў Славацкіх паветраных сілаў:

## Глядзіце таксама

* 13-е зьвяно

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Узброеныя сілы Першай Славацкай Рэспублікі
Касэрын (вілает)

**Касэрын** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмяшчаецца ў заходне-цэнтральнай частцы Туніса на мяжы з Альжырам. Плошча — 8066 км², насельніцтва — 412 278 чалавек (2004 год).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Кебілі (вілает)

**Кебілі** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмешчаны ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе з Альжырам. Плошча — 22 084 км². Насельніцтва складае 143 тыс. чалавек (2004 год). Адміністрацыйны цэнтар — Кебілі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Махдзія (вілает)

**Махдзія** (‎) — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмешчаны ў цэнтральна-ўсходняй частцы краіны. Плошча — 2966 км², насельніцтва — 378 тыс. чалавек (2004 год). Адміністрацыйны цэнтар — Махдзія.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Сфакс (вілает)

**Сфакс** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмешчаны ва ўсходняй частцы краіны. Плошча — 7545 км², насельніцтва — 860 тыс. чалавек (2005 год). Адміністрацыйны цэнтар — Сфакс.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Тураўскае Эвангельле

**Тураўскае Эвангельле** («*Тураўскія лісткі*») — помнік старабеларускай пісьмова-кніжнай культуры, рукапіснае Эвангельле-апракос, створанае ў XI ст., тэкст напісаны кірыліцай. Захоўваецца ў бібліятэцы Акадэміі навук Летувы. Тураўскае Эвангельле зьяўляецца адным са старажытнейшых помнікаў славянскага пісьменства.

Ад рукапісу захавалася ўсяго 10 аркушаў. Яны былі знойдзеныя ў Тураве ў 1865 годзе ў скрыні з-пад вугалю ўдзельнікамі арганізаванай Віленскай навучальнай акругай археаграфічнай экспэдыцыі — М. І. Сакаловым, звышштатным настаўнікам Віленская навучальнай акругі, и У. І. Гразновым, настаўнікам маляваньня Віленскай гімназіі. Рукапіс трапіў у Віленскую публічную бібліятэку, дзе быў дасьледаваны і выдадзены. У 1868 годзе было выдадзенае храмалітаграфічнае выданьне Эвангельля, а ў 1869 годзе ў Вільні выйшла дасьледаваньне тэксту Тураўскага Эвангельля, падрыхтаванае Пятром Гільтэбрантам — «*Тураўскае Эвангельле XI ст.: 1. Кароткія зьвесткі аб Тураўскім эвангельлі; 2. Старажытны тэкст з сучасным насупроць і з адзнакамі па Астраміраву Эвангельлі*». У 1876 годзе Ізмаіл Сразьнеўскі выдаў яго ў Санкт-Пецярбургу.

Рукапіс напісаны ўставам на пэргамэнце каштанавым чарнілам. Выкарыстаныя аркушы памерам каля 22,2 см ў даўжыню і 17,8 см у шырыню, разьлінаваныя на 17-18 радкоў. У фрагмэнтах, якія захаваліся, маюцца адзінаццаць ініцыялаў зь літарамі «О», «Р» і «В», які размалёваныя сінім, зялёным і чырвоным колерамі. На двух аркушах захаваліся два ўкладныя запісы пачатку XVI ст. (1508 і 1513 гадоў) на зямлі тураўскай Праабражэнскай царквы, датаваныя ёй князем Канстантын Астроскім. Указаныя ўклады былі пацьверджаныя ў 1731 і ў 1790 гадох, аб чым на палях таксама былі зробленыя запісы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Старабеларуская літаратура
Катэгорыя:Творы беларускай літаратуры
Катэгорыя:Гісторыя Турава
Парыская плошча

**Парыская плошча** () — вядомая плошча ў цэнтры Бэрліна. Займае каля 1 ½ га, квадратнай формы, знаходзіцца ў гістарычным квартале Даратэенштат ў раёне Мітэ цэнтральнай акрузе нямецкае сталіцы.

Знаходзячыся з усходняга боку ад Брандэнбурскай брамы, Парыская плошча вянчае бульвар Унтэр-дэн-Ліндэн і зьяўляецца панданам да разьмешчанай па другі бок Плошчы 18 сакавіка, дзе заканчваецца вуліца 17 чэрвеня, якая перасякае Вялікі Тыргартэн.

Катэгорыя:Плошчы Бэрліну
Міжнароднае бюро міру

**Міжнароднае бюро міру** (, ) — інтэрнацыянальны рух за мір, заснаваны ў 1891 годзе.

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Пэргамін

**Пэрга́мін** (, ад , Пэрга́м) — матэрыял для пісьма зь недублёнай скуры жывёл (да вынаходжваньня паперы). Таксама старажытны рукапіс на такім матэрыяле. Назва паходзіць ад старажытнага гораду Пэргам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кніжнае аздабленьне
Катэгорыя:Скураныя тавары
Катэгорыя:Пісьмовыя матэрыялы
Катэгорыя:Вывучэньне тэкстаў
Катэгорыя:Пэргам (дзяржава)
Ляўра Чынчыльля

**Ляўра Чынчыльля Міранда** (; нар. 28 траўня 1958 году) — былая прэзыдэнтка Коста-Рыкі, першая ў гісторыі Коста-Рыкі жанчына-прэзыдэнт, і восьмая ў Лацінскай Амэрыцы. Ейная кадэнцыя на чале краіны цягнулася з 2010 па 2014 гады.

## Крыніцы
Ляўрэнс

**Ляўрэнс** () **Lr** — сынтэтычны хімічны элемэнт, актыноід; атамны нумар 103. Радыяактыўны элемэнт, мэтал, атрыманы штучна, у прыродзе не сустракаецца. Як і ўсе элемэнты з атамным нумарам большым за 100, ляўрэнс можа быць атрыманы штучна толькі ў паскаральніках часьцінак шляхам бамбаваньня лёгкіх элемэнтаў зараджанымі часьцінкамі. Вядома чатырнаццаць ізатопаў ляўрэнса, але найбольш стабільным ёсьць 266Lr з пэрыядам паўраспаду ў 11 гадзінаў.

Хімічныя экспэрымэнты пацьвярджаюць, што ляўрэнс паводзіцца як цяжэйшы за свой гамоляг лютэц у пэрыядычнай табліцы і ёсьць трохвалентным. Такім чынам, яго таксама можна клясыфікаваць як першы зь пераходных мэталаў 7-га пэрыяду. Ягоная электронная канфігурацыя анамальная для ягонай пазыцыі ў пэрыядычнай табліцы, маючы канфігурацыю s2p замест канфігурацыі s2d ягонага гамолягу лютэцу. Аднак гэта, відаць, не ўплывае на хімію ляўрэнсу.

У 1950-х, 1960-х і 1970-х гадах лябараторыі ў СССР і ЗША шмат разоў заяўлялі пра сынтэз элемэнта рознай якасьці. Першаснасьць адкрыцьця і, адпаведна, назва элемэнта аспрэчвалася паміж савецкімі і амэрыканскімі навукоўцамі. Міжнародны зьвяз тэарэтычнай і дастасоўнай хіміі першапачаткова ўсталяваў ляўрэнс як афіцыйную назву элемэнта і надаў амэрыканскай камандзе заслугу ў ягоным адкрыцьці. Гэтая пастанова была перагледжаная ў 1992 годзе, прычым абедзьве каманды атрымалі пашану за адкрыцьцё элемэнта, але назва засталася нязьменнай.

Катэгорыя:Хімічныя элемэнты
Катэгорыя:Актыноіды
Лаўрэнці Загоскін

**Лаўрэнці Аляксеевіч Загоскін** (,  — ) — расейскі марскі афіцэр, падарожнік, дасьледчык Аляскі. Плямяньнік пісьменьніка М. Н. Загоскіна. У 1842—1844 гадах кіраваў дасьледаваньнямі ў раёне заліваў Нортан і Кацэбу, у басэйнах рэк Юкон і Кускакуім.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1808 годзе
Катэгорыя:Расейскія падарожнікі
Катэгорыя:Асобы Разані
Катэгорыя:Памерлі ў Расеі
Катэгорыя:Дасьледчыкі Амэрыкі
Лафает Рональд Габард

**Лафает Рональд Габард** (; 13 сакавіка 1911, Тылдэн, Нэбраска, ЗША — 24 студзеня 1986, Каліфорнія, ЗША) — амэрыканскі пісьменьнік і філёзаф, стваральнік дыянэтыкі і саенталёгіі.

Напісаў больш за 500 мастацкіх твораў. Яго працы па дыянэтыцы і саэнталёгіі складаюцца з больш чым 3000 лекцыяў, 84 фільмаў, 3 энцыкляпэдычных сэрыяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нэбрасцы
Катэгорыя:Літаратары ЗША
Катэгорыя:Амэрыканскія літаратары-фантасты
Катэгорыя:Саентолягі
Катэгорыя:Памерлі ў Каліфорніі
Рукапіс

**Рукапіс** — зборная назва тэкстаў, напісаных ад рукі, сынонім тэрміна манускрыпт.

Таксама рукапісам называюць чарнавікі літаратурных твораў, ці іх узоры, напісаныя аўтрарам ад рукі.

## Глядзіце таксама
* Аўтограф (рукапіс)
* Папера
* Пэргамэнт
* Сынайскі кодэкс
* Супрасьлеўскі кодэкс


Катэгорыя:Выдавецкая справа
Лахта

**Ла́хта** (ад - заліў) — гістарычны раён Санкт-Пецярбурга на беразе Фінскага заліва (Прыморскі раён). Увайшоў у межы горада указам прэзыдыюма Вярхоўнага Савета РСФСР ад 16 студзеня 1963 (у склад тады Жданаўскага раёна Ленінграда, да гэтага быў у складзе Сестрарэцкага раёна).

Катэгорыя:Санкт-Пецярбург
Лацінскі квартал

**Лацінскі квартал** () — традыцыйны студэнцкі квартал у 5-ым і 6-м акругах Парыжа на левым беразе Сэны вакол унівэрсытэту Сарбона.
 
Назва паходзіць ад лацінскай мовы, на якой раней выкладалі ў Сарбоне. Квартал пазначае не адзін з 80-ці парыжскіх адміністрацыйных кварталаў (па-француску quartiers administratifs), а ўяўляе сабой раён з неакрэсьленымі межамі, якія разьмясьціліся на схілах гары (ўзгорка) Св Жэнэв’евы.

Катэгорыя:Парыж
Геранім Праскі

**Герані́м Пра́скі** (1379; Прага, цяпер Чэхія — 1416; Канстанц, цяпер зямля Бадэн-Вюртэмбэрг, Нямеччына) — чэскі хрысьціянскі прапаведнік, сябар і аднадумца Яна Гуса.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Багеміі, скончыў Праскі ўнівэрсытэт. З 1396 году працягваў навучаньне ў Оксфардзе, адкуль прывез у Прагу першыя багаслоўскія сачыненьні Ўікліфа. Пазьней працаваў у Гайдэльбэргу, Кёльне й Парыжы; у кожным з гэтых унівэрсытэтаў быў прызнаны герэтыком і вымушаны вярнуцца ў Багемію. Шмат вандраваў, падчас аднаго зь вяртаньняў на радзіму (1407) пасябраваў зь Янам Гусам.

У 1410 року была выдадзеная папская була супраць лістоў Ўікліфа, і на гэтай падставе Геранім Праскі быў арыштаваны ў Вене, аднак здолеў уцячы ў Маравію.

У 1413 годзе наведаў у Вільні вялікага князя літоўскага Вітаўта. Пасьля ў складзе ягонай сьвіты зьдзейсьніў падарожжа па паўночна-ўсходняй Беларусі дзеля распаўсюджаньня гусіцкага вучэньня, наведаўшы Віцебск і Пскоў.

Даведаўшыся пра працэс над Янам Гусам, у 1414 року накіраваўся на Канстанцкі сабор дзеля ягонай абароны. На просьбу сяброў, якія непакоіліся за ягонае жыцьцё, вырашыў вярнуцца дадому, аднак 20 красавіка 1415 быў арыштаваны ў Гіршаў і дастаўлены ў Канстанц дзеля суду. Пасьля працяглага знаходжаньня ў турме адмовіўся ад падтрымкі поглядаў Ўікліфа і Гуса, аднак быў пакінуты ў вязьніцы. 23 і 26 траўня 1416 ізноў трапіў на суд, дзе адмовіўся ад сваіх ранейшых словаў, і 30 траўня быў спалены па абвінавачаньні ў ерасі.

Кананізаваны старакаталіцкай царквою.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1379 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэхіі
Катэгорыя:Памерлі ў Канстанцы
Катэгорыя:Гусіты
Катэгорыя:Пакараныя за ерась
Катэгорыя:Спаленыя на вогнішчы
Катэгорыя:Пратэстанцкія мучанікі
Катэгорыя:Хрысьціянскія багасловы
Катэгорыя:Чэскія філёзафы
Катэгорыя:Адлучаныя ад царквы
Катэгорыя:Выпускнікі Карлавага ўнівэрсытэту
Цярэспальская брама

**Цярэспальская брама** — адна з чатырох брамаў, якія вядуць ў Берасьцейскую крэпасьць. Пабудавана ў клясычным стылі у XIX стагодзьдзі. Названая імем гораду Тэрэспаль. Да Вялікай Айчыннай вайны брама мела тры паверхі й невялікія вежы наверсе. Унутры меліся два велізарныя бака для вады, празь якія пастаўлялі ваду ў цытадэль (праз крэпасьць працякаў Буг). 22 чэрвеня 1941 году вэрмахт атакаваў крэпасьць. Падчас бітвы брама была моцна пашкоджана, а верхняя частка цалкам зьнішчана.

Катэгорыя:Берасьцейская крэпасьць
Катэгорыя:Брамы Беларусі
Зьбігнеў (князь)

**Зьбігнеў** (; 1070 — 8 ліпеня 1113?) — князь Вялікапольскі, Мазавецкі й Куяўскі з 1102 па 1107 гады, сын польскага князя Уладзіслава I Германа. У 1095 годзе Зьбігнеў зьявіўся з войскам каля Ўроцлава й вымусіў свайго бацьку зрабіць яго кіраўніком Сылезіі. Ува ўзніклай паміж ім і ўплывовым ваяводам Сецехам нязгодзе страціў свой надзел і трапіў за краты са згоды свайго бацькі. Вызваліўшыся зь няволі пры падтрымцы эпіскапаў і некаторых сьвецкіх паноў, Зьбігнеў аб’яднаўся з братам Балеславам; яны разам аблажылі бацьку ў Плоцку й вымусілі выгнаць Сецеха, пакінулі бацьку Мазовію, а астатнюю краіну падзялілі паміж сабой. Пасьля сьмерці Ўладзіслава з 1102 года Зьбігнеў, які лічыў толькі сябе законным пераемнікам свайго бацькі, пастаянна пад’юджваў супраць Балеслава зьнешніх ворагаў — нямецкага імпэратара Генрыха V і чэхаў — і часьцяком разам зь імі нападаў на брата. У 1106 годзе пасьля няўдалай вайны супраць брата зьбег у Нямеччыну. Праз тры гады Генрых V пад падставай аднаўленьня ўлады Зьбігнева ўварваўся ў Польшчу, але атрымаў паразу. У 1111 годзе Зьбігнеў усё ж такі вярнуўся на радзіму, але па загаду Балеслава быў кінуты за краты й там асьлеплены. Праз нейкі час памёр.

## Літаратура
* Tymiński, «Źycie księcia Zbigniewa» (Radom, 1830).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1070 годзе
Катэгорыя:Пясты
Катэгорыя:Памерлі 8 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1113 годзе
Любань (возера)

**Лю́бань** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Мухаўцу. Знаходзіцца ў Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 3 км на паўночны ўсход ад гістарычнага мястэчка Дывіна. Плошча паверхні возера 1,83 км ². Даўжыня 2,2 км, найбольшая шырыня 1,4 км. 

## Апісаньне
Возера карставага тыпу. Схілы катлавіны на захадзе і ўсходзе спадзістыя, пясковыя, вышынёй 4—5 м, парасьлі хвояй, на поўначы і поўдні невыразныя. Берагі нізкія, пясковыя. Вадазбор — забалочаная раўніна. 

У возера ўпадае рака Літкава і канал. На поўдні каналам Казацкім возера злучаецца праз сыстэму каналаў з Дняпроўска-Бужанскім каналам.

На ўсходнім беразе возера разьмяшчаюцца археалягічныя помнікі: паселішча бронзавага веку і стаянкі эпохі мэзаліту і нэаліту.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Природа Белорусии: Популярная энциклопедия / Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — 2-е изд. — Мн.: БелСЭ им. П. Бровки, 1989. — 599 с. — 40 000 экз. — .

Катэгорыя:Азёры Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Кобрынскі раён
Мотальскае возера

**Мотальскае возера** — разьмешчана ў Янаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі, на поўнач ад вёскі Моталь. Плошча люстэрка — 1,15 км². Сярэдняя глыбіня 1 м. Найбольшая глыбіня 2 м. Аб’ём вады 1 180 000 м³. Плошча вадазбору 3588 км².

Разьмешчана ў басэйне ракі Ясельда, якая цячэ праз возера. Катлавіна возера лопасьцевай формы (выцягнутая з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход на 2,5 км; максымальная шырыня — 0,77 км, сярэдняя — 0,46 км) сфармавана ў выніку разьліву ракі Ясельда. Берагавая лінія даўжынёй 6,9 км утварае мноства заліваў. Звужаючыся ў сярэдняй частцы, катлавіна падзяляецца на 2 плёсы. Схілы катлавіны вышынёй да 6 м, часткова разараныя. Берагі нізкія. Дно плоскае, сапрапэлістае. Зарастае больш за палову плошчы возера.

Катэгорыя:Азёры Янаўскага раёну
Давыд-Гарадоцкі раён

**Давыд-Гарадоцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1961 гг. Утвораны ў 1940 г. у складзе Пінскай вобласьці. Цэнтар — г. Давыд-Гарадок. Падзяляўся на 11 сельсаветаў. З 1954 г. у складзе Берасьцейскай вобласьці. У 1961 г. раён скасаваны, яго тэрыторыя перададзена ў Столінскі раён.

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел БССР
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Давыд-Гарадоцкі павет

**Давыд-Гарадоцкі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на Беларусі ў канцы XVII ст. Створаны ў час 3-га падзелу Рэчы Паспалітай (1795 г.) у Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. Павятовы цэнтар — г. Давыд-Гарадок. Скасаваны 23 сьнежня 1796 году.

Катэгорыя:Паветы Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Паветы, створаныя ў 1795 годзе
Катэгорыя:Паветы, скасаваныя ў 1796 годзе
Сялец (вадасховішча)

**Сялец** — вадасховішча, разьмешчанае на поўначы Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Утворана ў абалоні ракі Ясельды. Знаходзіцца за 7 км ад г. Бяроза, каля в. Сялец.

Даўжыня возера складае 11,8 км, найбольшая шырыня — 4,1 км. Даўжыня берагавой лініі — 33,5 км. Аб’ём вады — 56,3 млн м³, сярэдні штогадовы сьцёк — 101 млн м³.

Створана ў 1985 годзе для водазабесьпячэньня сажалак рыбгасу «Сялец», увільгатненьня глеб, добраўпарадкаваньня прылеглых населеных пунктаў. Галоўнае гідратэхнічнае збудаваньне — земляная намыўная плаціна даўжынёй 4,3 км з хвалеўстойлівым верхавым адхонам. Агараджальная дамба цягнецца на 13,9 км. Ваганьні ўзроўню вады на працягу году складаюць 2,5 м.

Пабудовай вадасховішча былі зьнішчаны рачулкі Радахоч і Тураса. На вадасховішчы засталося некалькі вялікіх адкрытых выспаў, вусьцевая зона моцна зарасла трысьнягом. Па берагах растуць хвойныя і яловыя лясы, забалочаныя алешнікі.

Вадасховішча часткова ўваходзіць у склад рэспубліканскага біялягічнага заказьніка «Буслаўка». У пасьлягнездавы пэрыяд на берагах і выспах вадасховішча і прылеглых да яго тэрыторыях канцэнтруецца больш за 20 тыс. водна-балотных птушак. Найбольш шматлікімі ў гэты час зьяўляюцца лыска *Fulica atra*, качка-крыжанка *Anas plathyrynchos*, вялікі баклан *Phalacrocorax carbo*, шэрая *Ardea cinerea* і вялікая белая чапля *Egretta alba*.

Нестабільнасьць узроўню вады на вадасховішчы ў пэрыяд гнездаваньня прыводзіць да масавага зьнішчэньня птушыных гнёздаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Сайт ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны»

Катэгорыя:Вадасховішчы Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Вадасховішчы Бярозаўскага раёну
Аброўскі сельсавет

**Абро́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. У сельсавет уваходзіць толькі адна вёска — Аброва.

Колькасьць двароў — 531, колькасьць жыхароў — 1254.

Старшыня — Зінаіда Шалюціна, кіраўнік справамі — Тамара Курыс.

## Гісторыя
8 жніўня 1959 году да Івацэвіцкага раёну далучаны Аброўскі сельсавет скасаванага Целяханскага раёну.

Скасаваны 9 жніўня 2022 году. Усе вёскі і землі увайшлі ў склад Сьвятавольскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 468


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2022 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Івацэвіцкага раёну
Амяльнянскі сельсавет

**Амяльня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар сельсавету — вёска Амяльная. Колькасьць двароў — 582, колькасьць жыхароў — 1142.

Старшыня — Сяргей Лукашэвіч. Кіраўнік справамі — Валянціна Гарошка

## Гісторыя
Скасаваны 9 жніўня 2022 году. Усе вёскі і землі увайшлі ў склад Сьвятавольскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2022 годзе
Дзікі Нікар

**Дзі́кі Нікор** ― балота на поўначы Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці Беларусі, у вадазборы каналу Нараўкі (зарэгуляваны прыток ракі Нарава).

## Апісаньне балота
Плошча 7,2 тыс. га. Глыбіня торфу да 3,2 м, сярэдняя 1,3 м, ступень разлажэньня 38%, зольнасьць 13,3%. Большая частка балота ў межах Белавескай пушчы.

## Флёра
На тэрыторыі пушчы балота не асушана, пераважаюць гіпнава-асаковыя асацыяцыі. Сярод балота адзіны ў Беларусі ўчастак зь белай піхты. Астатняя частка асушаная адкрытай сеткай у 1950 годзе. Вырошчваюць збожжавыя і кармавыя культуры, сеяныя травы.

## Літаратура
* Подопличко А. П. Торфяные месторождения Белоруссии: генезис, стратиграфия и районирование. — Мн., 1961.
* 

Катэгорыя:Балоты Пружанскага раёну
Мінічы (вадасховішча)

**Мі́нічы** — вадасховішча, разьмешчанае ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці Рэспублікі Беларусь за 10 км на поўдзень ад гораду Ляхавічы каля вёскі Мінічы. Знаходзіцца на рацэ Шчара. Збудавана ў 1985 годзе для водазабесьпячэньня г. Баранавічы, арашэньня сельгасугодзьдзяў і рыбаводзтва. Ваганьні ўзроўню вады на працягу году складаюць 2 м.

## Вонкавыя спасылкі
* Рыбалоўна-турыстычны партал

Катэгорыя:Вадасховішчы Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Ляхавіцкі раён
Катэгорыя:Вадасховішчы Ляхавіцкага раёну
Глінная

**Глі́нная** — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у Сьвятавольскі сельсавет.

Да 9 жніўня 2022 году ўваходзіла ў склад скасаванага Амяльнянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 487 чалавек
* 1999 год — 644 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвятавольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Любішчыцкі сельсавет

**Любі́шчыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар сельсавету — вёска Любішчыцы.

Старшыня — Мікалай Варановіч, кіраўнік справамі — Галіна Асіпік.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Любішчыцкі сельсавет у складзе Косаўскага раёну Берасьцейскае вобласьці.

Скасаваны 9 жніўня 2022 году. Усе вёскі і землі увайшлі ў склад Яглевіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
Колькасьць двароў — 799, колькасьць жыхароў — 1749.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 467


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2022 годзе
Любішчыцы

**Любі́шчыцы** — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Яглевіцкага сельсавету. Знаходзіцца за 7 км на паўночны ўсход ад Івацэвічаў.

Празь вёску працякае рака Руднянка, праходзіць рэспубліканская аўтадарога  Стоўпцы — Івацэвічы — Кобрынь. Па паўночна-заходняй ваколіцы вёскі праходзіць чыгунка Менск — Берасьце.

## Гісторыя
Да 9 жніўня 2022 году цэнтар скасаванага Любішчыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1315 чалавек
* 2010 год — 1157 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Яглевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Прагрэсіўная разгортка

**Прагрэсіўная разгортка** ці **парадковая разгортка** — гэта мэтад адлюстраваньня, захоўваньня і перадачы рухомых малюнкаў, пры якім кожны радок ідзе парадкоўна (у адрозьненьне ад празрадкоўнай разгорткі, дзе спачатку ідуць няцотныя, а потым цотныя радкі). Шырока выкарыстоўваецца ў пэрсанальных кампутарах.

Катэгорыя:Тэлебачаньне
Майск (Берасьцейская вобласьць)

**Майск** — пасёлак у Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у Яглевіцкі сельсавет.

На ўсход ад вёскі працякае Косаўскі канал. На поўнач ад вёскі праходзіць міжнародная аўтамагістраль  Варшава — Берасьце — Менск — Масква.

## Гісторыя
Да 9 жніўня 2022 году ўваходзіла ў склад скасаванага Любішчыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 399 чалавек
* 2010 год — 328 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Яглевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Рэчкаўскі сельсавет (Івацэвіцкі раён)

**Рэ́чкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар сельсавету — вёска Рэчкі. Колькасьць двароў — 885, колькасьць жыхароў — 2133.

Старшыня — Леаніда Солтан, кіраўнік справамі — Ганна Латышэвіч.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Рэчкі (Берасьцейская вобласьць)

**Рэ́чкі** — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар Рэчкаўскага сельсавету. Знаходзіцца каля ракі Вісьліцы. За 65 км на паўднёвы ўсход ад гораду і чыгуначнай станцыі Івацэвічы, 200 км ад Берасьця.

## Насельніцтва
* 2010 год — 852 жыхары
* 2001 год — 970 жыхароў, 324 двары
* 1999 год — 966 жыхароў

## Інфраструктура
Цэнтар калгасу. Сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, амбуляторыя, камбінат бытавога абслугоўваньня, аддзяленьне сувязі.

## Рэлігія
Царква (2000), малітоўны дом эвангельскіх хрысьціян-баптыстаў.

## Славутасьці
Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэчкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Гутка (Берасьцейская вобласьць)

**Гу́тка** — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у Рэчкаўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 97 чалавек
* 1999 год — 145 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэчкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Аброва (Івацэвіцкі раён)

**Абро́ва** — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар і адзіная вёска Сьвятавольскага сельсавету.

Да 9 жніўня 2022 году цэнтар скасаванага Аброўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1110 чалавек
* 1999 год — 1504 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Бунт у Аброве: як палеская вёска АМАПаўцаў зьбівала

Катэгорыя:Сьвятавольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Бабровіцкае возера

**Бабро́віцкае** — возера ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Каля возера знаходзіцца вёска Бабровічы, горад Івацэвічы разьмешчаны за 30 км.

Належыць да басэйну ракі Грыўды. Плошча возера — 9,47 км², даўжыня берагавой лініі — 14,4 км, максымальная глыбіня — 8,0 м, сярэдняя — 2,5 м. Асноўную плошчу займаюць глыбіні 02/04 м. Берагі нізкія, тарфяныя, парослыя хмызьняком. Тэрыторыя вадазбору — плоская нізіна, напалову пакрыта лясамі і хмызьнякамі, напалову балотамі і забалочанай тэрыторыяй. Канал Дзявяты злучае возера з ракой Грыўдай.

Возера багата рыбай (карасі, карпы, таўсталобік, лешч, шчупак, плотка, акунь). У 1970-я гады ў возера засялялі сярэбраных карасёў, белых карпаў, белых амураў і таўсталобікаў. Фітаплянктон прадстаўлены 89 відамі водарасьцяў (у асноўным зялёныя і сіне-зялёныя). Возера моцна зарастае.

Разам з Выганашчанскім возерам і навакольнай тэрыторыяй Бабровіцкае возера ўваходзіць у заказнік «Выганашчанскае» плошчай 43 тыс. га.

## Літаратура
*  С. 49

Катэгорыя:Азёры басэйну Нёману
Катэгорыя:Азёры Івацэвіцкага раёну
Бабровічы (Берасьцейская вобласьць)

**Бабро́вічы** — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у Целяханскі сельсавет. Знаходзіцца на паўднёвым беразе Бабровіцкага возера.

## Мінуўшчына
Падчас другой сусьветнай вайны ў нядзелю 13 верасьня 1943 году нямецкія карнікі спалілі вёску і забілі 676 яе жыхароў за дапамогу партызанам. Уратаваліся адзінкавыя вяскоўцы — Фёдар Петруковіч і яго 10-гадовая дачка Надзея, 7-гадовы Іван Петруковіч і яго старэйшая 15-гадовая сястра Вольга.

26 чэрвеня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Выганашчанскага ў склад Целяханскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 56 чалавек
* 1999 год — 104 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Целяханскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Стрэлкавы пядзенік

**Стрэлкавы пядзенік** (*Gagitodes sagittata* ці *Perizoma sagittata*) — від матылькоў сямейства Larentiinae.

## Арэал
Сустракаецца ва Ўсходняй Азіі, у тым ліку ў Японіі, Карэі і Кітаі, а таксама ў Цэнтральнай і Паўночнай Эўропе. У Беларусі вядомы па выпадковых залётах.

## Апісаньне
Размах крылаў 26—34 мм. Цела матылька карычневае. Асноўны тон верху пярэдняга крыла ад чырванавата-карычневага да цёмна-карычневага са сьветлымі разводамі. Лёт зь ліпеня па жнівень у залежнасьці ад мясцовасьці.

Лічынкі кормяцца расьлінамі роду .

## Ахова
Від уключаны ў Чырвоныя кнігі Беларусі, Маскоўскай вобласьці Расеі, Усходняй Фэнаскандыі (Нямеччына) і Швэцыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Стрэлкавы пядзенік у Чырвонай кнізе Беларусі
* Выявы імага і лічынак
* www.nic.funet.fi
* www.schmetterlinge-deutschlands.de
* [s4ads.com/rotelisten](https://web.archive.org/web/20110715221256/http://s4ads.com/rotelisten/redlists/getknoten.php3?knoten_id=42085&taxon=Perizoma+sagittata+(Fabricius,+1787)&test=xxx)

Катэгорыя:Лускакрылыя
Выганашчанскае (заказьнік)

**Выганашча́нскае** — ляндшафтны заказьнік рэспубліканскага значэньня ў Берасьцейскай вобласьці.

Заказьнік быў створаны як гідралягічны заказьнік у 1968 годзе на мяжы Ганцавіцкага, Івацэвіцкага і Ляхавіцкага раёнаў Пастановай СМ БССР ад 18.11.68 № 342 з мэтай захаваньня аднаго з буйнейшых леса-балотных масіваў Эўропы на галоўным эўрапейскім водападзеле рэк Балтыйскага і Чорнага мораў басэйнаў рэк Шчара і Ясельда.

Плошча заказьніка — 43 тыс. га, працягласьць з поўначы на поўдзень — 27 км, з захаду на ўсход — 46 км. У заказьнік уключаныя азёры Выганашчанскае і Бабровіцкае, а таксама прылеглая тэрыторыя, якая прадстаўляе сабою ў асноўным забалочаную раўніну. Каля 10 тысячаў гадоў таму на гэтым месцы знаходзілася вялізнае прыледавіковае возера плошчай каля 500 км².

На тэрыторыі заказьніка флёра прадстаўлена прыкладна 250 відамі расьлінаў, фаўна — 58 відамі сысуноў, 220 відамі птушак, 7 відамі рэптылій і 12 відамі земнаводных. Многія віды занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі. Азёры багаты рыбай.

Заказьнік «Выганашчанскае» — аб’ект экалягічнага турызму. Частка Агінскага канала, пабудаванага ў 1767—1783 гг., знаходзіцца на тэрыторіі заказьніка.

Адміністрацыя заказьніка знаходзіцца ў горадзе Івацэвічы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ландшафтны заказнік «Выганашчанскае»
* Заказнік «Выганашчанскае» — прыродны комплекс на галоўным еўрапейскім водападзеле
* Заказнік рэспубліканскага значэння «Выганашчанскае»
* Гідралагічны заказнік рэспубліканскага значэння Выганашчанскае

Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1968 годзе
Берасьцейская і Кобрынская япархія

**Берасьце́йская і Ко́брынская япа́рхія** — япархія Беларускага экзархата Расейскай праваслаўнай царквы. Тэрыторыя дыяцэзіі ўключае заходнюю частку Берасьцейскай вобласьці з раёнамі Берасьцейскім, Бярозаўскім, Драгічынскім, Жабінкаўскім, Камянецкім, Кобрынскім, Маларыцкім і Пружанскім.

Катэдральны горад — Берасьце, катэдральныя саборы — Сімяона Стоўпніка (Берасьце), Аляксандра-Неўскі (Кобрын). Заснаваная ў 1990 годзе.

Налічвае (2005): 167 прыходаў; 181 сьвятароў (165 сьвятароў, 16 дыяканаў).

## Кіруючыя архірэі
* Канстанцін (Хоміч) (19 лютага 1990 г — 19 верасьня 2000)
* Сафроній (Юшчук) (4 лютага 2001 — 7 кастрычніка 2002)
* Іаан (Хома) 7 кастрычніка 2002 г. па цяперашні час.

## Дабрачынныя акругі
* Берасьцейская
* Бярозаўская
* Драгічынская
* Жабінкаўская
* Камянецкая
* Кобрынская
* Маларыцкая
* Пружанская

Катэгорыя:Праваслаўныя япархіі Беларусі
Выганашчанскае балота

**Выганашча́нскае балота** — балота нізіннага (94%) і зьмешанага тыпу, у Ляхавіцкім, Івацэвіцкім і Ганцавіцкім раёнах Беларусі.

Сток ажыцьцяўляецца па Агінскім і іншых каналах у Выганашчанскае возера.

## Апісаньне балота
Плошча балота складае 34,9 тысячы гектараў. Глыбіня торфу — да 4,7 мэтру, сярэдняя 2,1 мэтру, ступень разлажэньня 26% (зьмяшаны тып) і 36% (нізінны), зольнасьць адпаведна 4,7% і 8,5%. Пад торфам у некаторых месцах залягае мэргель, сапрапэль магутнасьцю да 1,6 мэтру.

## Флёра
На тэрыторыі Ляхавіцкага раёну ў 1964—1969 гадах адкрытай арашальнай сеткай асушаны масіў 4400 га. На асушаных землях вырошчваюць шматгадовыя травы, збожжавыя і абганяльныя культуры. На неасушаных землях — лес зь бярозы, алешыны і вербы, зрэдку хвоя і асакі. На тэрыторыі Івацэвіцкага раёну балота не асушана. Пераважаюць асакі, мох сфагнум, вярба. На плошчы 1300 га лес зь бярозы і хвоі.

## Літаратура
* Подопличко А. П. Торфяные месторождения Белоруссии: генезис, стратиграфия и районирование. — Мн., 1961
* 

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Берасьцейскай вобласьці
Царква Раства Багародзіцы (Парэчча)

**Царква Раства Багародзіцы** — драўляная царква ў цэнтры вёскі Парэчча Пінскага раёну.

У аснове пляніровачнай арганізацыі храма цэнтральны трох’ярусны зруб, бакавыя простакутныя прыдзелы і прытвор, пяцігранная апсыда з маленькімі бакавымі рызьніцамі. Дынамічную вэртыкальна разьвітую аб’ёмную кампазыцыю храма фармуюць трох’ярусная званіца з востраканечным шатром і трох’ярусны асноўны чацьверыковы зруб, завершаны сфэрычным купалам з цыбулепадобнай галоўкай. З чатырох бакоў да яго прымыкаюць нізкія алтары і пяцігранная апсыда, якія надаюць царкве крыжападобны плян. Фасады гарызантальна ашаляваныя. У дэкоры карнізаў, ліштвы, вуглавых накладак выкарыстана разьба.

Пабудавана ў 1912 годзе. Гарэла і была адноўлена ў 2003—2005 гадах.

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Беларусі
Яглевіцкі сельсавет

**Ягле́віцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івацэвіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар сельсавету — Яглевічы. Колькасьць двароў — 956, колькасьць жыхароў — 2003.

Старшыня — Валянціна Бязносік, кіраўнік справамі — Ала Асіпік

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Яглевіцкі сельсавет у складзе Косаўскага раёну Берасьцейскае вобласьці.

9 жніўня 2022 году у склад сельсавету ўключаны вёскі і землі скасаванага Любішчыцкага сельсавету - Любішчыцы, Майск, Панкі, Плехава і Падстарынскага сельсавету -Падстарынь, Азярцо, Боркі, Кушняры, Руда, Сенькавічы, Халап’я.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 467


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Яглевічы

**Ягле́вічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Грыўды. Цэнтар сельсавету Івацэвіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Назва

Агела (Agelo, Agella) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Яглевічы ўваходзілі ў склад Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1479 чалавек
* 2010 год — 1417 чалавек

## Інфраструктура
На тэрыторыі вёскі знаходзяцца: сярэдняя школа, сельскі клюб, шпіталь, аддзяленьне сувязі, крама, бібліятэка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Яглевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Бараны (Івацэвіцкі раён)

**Бараны́** — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у Яглевіцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 317 чалавек
* 2010 год — 269 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Яглевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івацэвіцкага раёну
Берасьцейскі лядовы палац спорту

**Берасьцейскі лядовы палац спорту** — спарткомплекс у горадзе Берасьце, Беларусь. Уведзены ў эксплюатацыю 30 чэрвеня 2000 году. Асноўнае прызначэньне — правядзеньне матчаў па хакеі з шайбай, спаборніцтваў па фігурным катаньні, шорт-трэк у і іншых лядовых відах спорту.

Прадугледжана магчымасьць трансфармаваньня хакейнай каробкі ў пляцоўку для гульнявых відаў спорту, спартыўных адзінаборстваў, тэніса, цяжкай атлетыкі, гімнастыкі, бокса, а таксама ў сцэну для правядзеньня канцэртаў і іншых відовішчных мерапрыемстваў. Умяшчальнасьць палаца складае 2000 гледачоў, маюцца VIP месцы. У вольны ад спартовых мерапрыемстваў час лядовая пляцоўка задзейнічана для правядзеньня масавых катаньняў на каньках.

Палац спорту пабудаваны за кошт сродкаў рэспубліканскага бюджэту і зьяўляецца гарадзкой камунальнай уласнасьцю. Арэна служыць хатняй пляцоўкай хакейнага клюбу «Берасьце» выступае ў беларускай экстралізе, а таксама базай для дзіцячых хакейных сэкцый і ДЮСШ.

Катэгорыя:Спорт у Берасьці
Катэгорыя:Хакейныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Збудаваньні Берасьця
Сярэдняя Прыпяць

**Ляндшафтны заказьнік рэспубліканскага значэньня «Сярэдняя Прыпяць»** — прыродаахоўчая тэрыторыя, якая месьціцца на тэрыторыях Столінскага, Пінскага, Лунінецкага раёнаў Берасьцейскай вобласьці і Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці.

## Апісаньне
Заказьнік быў створаны пастановай Савету Міністраў ад 19 ліпеня 1999 году па месцы заказьнікаў «Вусьце Лані», «Нізоўе Ясельды», «Нізоўе Случы». Поўная назва — Рэспубліканскі ляндшафтны заказьнік «Сярэдняя Прыпяць». Плошча складае 90 447 га. Месьціцца ў сярэдняй пойме ракі Прыпяць. Каардынаты: 52°15 N 27°00 E. Міжнародны статус аховы: ТВП утворана ў 1998 годзе (код — BY017, крытэрыі А1, А4, В1, В2, В3). Рамсарскае ўгодзьдзе заснавана ў 2001 годзе (крытэрыі 1а, 1 с, 2а, 3а, 3 с, 4b).

## Гаспадарчая дзейнасьць чалавека
На 64% тэрыторыі заказьніка вядуць сваю гаспадарку 34 калгасы. Асноўныя віды выкарыстаньня: сенакосы, выпас жывёлы (каля 14% плошчы), на мінэральных астравах вядзецца распашка зямель. 27% тэрыторыі заказьніка выкарыстоўваецца пад мэты лясной гаспадаркі.

У пойме Прыпяці захавалася бортніцтва. Акваторыя ракі выкарыстоўваецца для суднаходзтва.

## Флёра
Каля 92% тэрыторыі складаюць плошчы, занятыя натуральнай расьліннасьцю. На тэрыторыі заказьніка шмат пойменных лясоў і лугоў. Сярод лясоў пераважаюць чорнаалешнікі і дубравы. На тэрыторыі заказьніка можна знайсьці ўсе тыпы лугоў: ад вельмі забалочаных да сухіх, якія па структуры набліжаюцца да стэпаў. У пойме таксама прысутнічаюць тыповыя нізінныя балоты, якія ствараюць біятопы, што знаходзяцца пад пагрозай зьнікненьня ў Эўропе. Самыя вялікія балоты сканцэнтраваныя ў вусьцях рэк Ясельда і Стыр, якія зьяўляюцца прытокамі Прыпяці.

На тэрыторыі заказьнікі растуць 725 відаў расьлінаў, зь іх 11 відаў занесеныя ў Чырвоную кнігу.

## Фаўна
На тэрыторыі заказьніка добрыя ўмовы для падтрыманьня колькасьці рэдкіх каляводных сысуноў. Тут сустракаюцца 16 відаў земнаводных і паўзуноў, сярод якіх: балотная чарапаха, звычайная квакша, чаротная рапуха.

На плошчы заказьніка «Сярэдняя Прыпяць» сустракаецца 37 відаў рыб, якія жывуць у Прыпяці і азёрах-старыцах. Адзначана 182 віды птушак, 52 зь якіх занесены ў Чырвоную кнігу, а 5 — пад глябальнай пагрозай зьнікненьня: вяртлявая чаротаўка, вялікі арлец Aquila clanga, драч, дубальт, белавокі нырэц і гусі-піскулькі. 155 відаў птушак адзначаны пры гнездаваньні, 39 зь якіх знаходзяцца пад аховай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сохранение биоразнообразия Полесья, «Средняя Припять». Час доступу: 6 лютага, 2011
* ГА «Ахова птушак Бацькаўшчыны», «Сярэдняя Прыпяць»
* «Палеская праўда» ад 23.12.2010 08:01. Час доступу: 6 лютага, 2011

Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Тэрыторыі, важныя для птушак
Катэгорыя:Прыпяць