Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (Барысаў)

**Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Барысаве. Знаходзіцца ў Старым Месьце, на гістарычнай Менскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляны Фарны касьцёл у Барысаве збудавалі ў 1642 годзе з фундацыі старосты А. Казановіча. У часы маскоўскай акупацыі 1655—1662 гадоў ён ня дзеяў.

У канцы XVIII ст. пры касьцёле існаваў кляштар. У яго валоданьні знаходзіліся 7 мескіх пляцаў і маёнтак Ратуцічы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Барысаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Аднак у 1806 годзе ён згарэў. У 1806—1823 гадох вялося будаваньне новага мураванага касьцёла. У 1836—1837 гадох сьвятыню часткова перабудавалі — на пярэднім фасадзе замест калёнаў з портыкам паставілі вежу. Пры касьцёле існавалі шпіталь на 27 ложкаў і пачатковая школа на 80 вучняў.

Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) расейскія ўлады зачынілі касьцёл. У 1899 годзе намаганьнямі ксяндза Гурко сьвятыню вярнулі каталікам. У час пажару 1900 году касьцельныя будынкі згарэлі. Пры касьцёле існавалі парафіяльная і павятовая школы.

### Найноўшы час
У 1937 годзе савецкія ўлады арыштавалі пробашча, канфіскавалі начыньне і зачынілі касьцёл. Будынак выкарыстоўвалі пад склад. У Другую сусьветную вайну парафіяне аднавілі набажэнствы. У 1945 годзе савецкія ўлады, у адрозьненьне ад тутэйшага сабора Маскоўскага патрыярхату, зноў зачынілі касьцёл. У будынку разьмясьцілі кінатэтар, пры гэтым зруйнавалі званіцу, зьнішчылі мастацкія росьпісы і фрэскі. У 1965 годзе будынак перадалі мэдычнай вучэльні, якая зладзіла ў ім спартовую залю.

У 1988 годзе сьвятыню вярнулі каталікам. 14 ліпеня 1990 году касьцёл асьвяціў біскуп Тадэвуш Кандрусевіч. У 1990-я гады вялося аднаўленьня касьцельнай вежы.

## Архітэктура

### Драўляны касьцёл
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Паводле акту візытацыі 1654 году, гэта быў аб’ём крыжовай формы з гранёнай званіцай над нартэксам. У будынку было 8 вялікіх аконных праёмаў, 8 круглых люкарнаў, два уваходы, пры апсыдзе была закрысьція. Інтэр’ер аздаблялі тры алтары. На цьвінтары стаяла драўляная скульптура «Ўкрыжаваньне».

### Мураваны касьцёл
Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму (ампіру). Гэта 3-нэфавая базыліка з масіўнай 5-яруснай (2 васьмерыкі на 3 чацьверыках) вежай у цэнтры галоўнага фасада, якая завяршаецца высокім гранёным шпілем і крыжом ажурнай формы. Ад пачатку ўваходны партал меў выгляд манумэнтальнага клясыцыстычнага портыка. У ніжнім ярусе вежы месьцяцца тры аркавыя ўваходы, аформленыя клясычнымі пілястравымі парталамі з трыкутнымі франтонамі. Бакавыя нэфы на фасадзе вылучаюцца магутнымі аркавымі аконнымі праёмамі і прастакутнымі парапэтамі ў завяршэньні. Аб’ём цэнтральнага нэфу больш высокі, накрыты 2-схільным дахам, які над прастакутнай апсыдай утварае трыкутны франтон, завершаны чацьверыковай сыгнатуркай. У цэнтральнай частцы сьценаў цэнтральнага нэфу разьмяшчаюцца паўкруглыя люкарны, бакавыя фасады рытмічна падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі і буйнымі пілястрамі ў прасьценках, апярэзваюцца шырокім карнізам.

Унутраная прастора падзяляецца на нэфы магутнымі калёнамі, якія падтрымліваюць высокі антаблемэнт з трыгліфным фрызам. Цэнтральны нэф перакрываўся цыліндрычнымі скляпеньнямі на падпружных арках, бакавыя — крыжовымі. Над уваходам месьцяцца хоры, пад будынкам — крыпта. Галоўны алтар мае выгляд 4-калённага портыка з «разарваным» франтонам. У ім захоўваўся абраз Маці Божай зь дзіцем у срэбнай рызе. На сьценах бакавых нэфаў разьмяшчаліся тэракотавыя гарэльефныя пано-сюжэты на тэму Крыжовага шляху, створаныя ў 1899 годзе.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Barysaŭ, Mienskaja, Naradžeńnia. Барысаў, Менская, Нараджэньня (1900).jpg|каля 1900 г. 
Barysaŭ, Mienskaja, Naradžeńnia. Барысаў, Менская, Нараджэньня (M. Astankovič, 1905).jpg|1905 г. 
Barysaŭ, Mienskaja-Vižynskaja. Барысаў, Менская-Віжынская (1909) (2).jpg|1909 г.
Barysaŭ, Mienskaja, Naradžeńnia. Барысаў, Менская, Нараджэньня (1909) (2).jpg|1909 г.

  
Barysaŭ, Biarezina. Барысаў, Бярэзіна (S. Prokudin-Gorsky, 1911).jpg|С. Пракудзін-Горскі, 1911 г.
Barysaŭ, Mienskaja, Naradžeńnia. Барысаў, Менская, Нараджэньня (1914).jpg|1914 г.
Barysaŭ, Naradžeńnia. Барысаў, Нараджэньня (1914).jpg|1914 г.
Barysaŭ, Mienskaja, Naradžeńnia. Барысаў, Менская, Нараджэньня (1914) (2).jpg|1914 г. 

  
Barysaŭ, Mienskaja, Naradžeńnia. Барысаў, Менская, Нараджэньня (1914) (3).jpg|1914 г.  
Barysaŭ, Biarezina. Барысаў, Бярэзіна (1918) (6).jpg|1918 г.
Barysaŭ, Biarezina. Барысаў, Бярэзіна (11.07.1941).jpg|10 ліпеня 1941 г.
Barysaŭ, Mienskaja, Naradžeńnia. Барысаў, Менская, Нараджэньня (1941-44).jpg|1941—1944 г.


### Сучасныя здымкі

Catholic Church in Barysaŭ.jpg|Галоўны фасад
Belarus-Barysau-Catholic Church.jpg|Вежа-званіца
Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Барысаве 07.JPG|Бакавы фасад
Касцёл Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі ў Барысаве 04.JPG|Інтэр’ер


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Барысаў
Катэгорыя:Касьцёлы Менска-Магілёўскай архідыяцэзіі