Парыс Бардонэ

**Парыс Бардонэ** (; 1500, хрышчоны 5 ліпеня, Трэвіза — 19 студзеня 1570, Вэнэцыя) — італьянскі мастак вэнэцыянскае школы, прадстаўнік маньерызму.

## Біяґрафія
З 1516 па 1518 Бардонэ працуе ў майстэрні Тыцыяна. У 1538 годзе Парыс Бардонэ паступае на службу да францускага караля Францыска І у Фантэнбло, дзе піша партрэты караля й прыдворных. На жаль, ніводнага зь іх у францускіх калекцыях знайсьці не атрымалася. У 1540 г. мастак пераязджае ў Аўгсбург, дзе працуе над размалёўкамі палацу Фугэраў (не захаваліся). Вярнуўся ў Вэнэцыю, дзе памёр 19 студзеня 1570 г.

## Творы

Пэрыядам найбольшага творчага росквіту Бардонэ былі 1520—1530 гг.

У 1520-х Бардонэ рапрацоўвае адзін з улюбёных матываў раньняга Тыцыяна, трактуючы традыцыйныя тэмы: *«Багародзіца са сьвятымі»*, *«Сьвятая сям’я»*, як ідылічныя сцэны павольнага адпачынку й ціхай гутаркі на фоне букалічнага пэйзажу з зялёнымі лугамі, круглявымі кронамі дрэў, далёкімі ўзгоркамі (*«Сьв. Сямейства са сьв. Кацярынай»*, Санкт-Пецярбург, Дзярж. Эрмітаж; *«Багародзіца са сьвятымі»*, Глазга, Мастацкая галерэя; *«Багародзіца з сьв. Георгам і Іаанам Прадцечай»*, Масква, Дзярж. музэй выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна). Прыгажосьць пэйзажа й рамантычныя інтанацыі вызначаюць характар альтарнае кампазіцыі *«Бітва сьв. Георга з драконам»* (каля 1525, Ватыкан, Пінакатэка).

Лепшай і найбольш вядомай працай Бардонэ з’яўляецца манумэнтальнае палатно *«Уручэньне пярсьцёнка вэнэцыянскаму дожу»* (1534, Вэнэцыя, галерэі Акадэміі), прысьвечанае адной з гістарычных легенд Вэнэцыі — перадачы рыбаком пярсьцёнка вэнэцыянскаму дожу, якое той атрымаў ад Сьв. Марка.

Абапіраючыся на традыцыі гістарычных і апавядальных кампазыцыяў майстраў XV стагодзьдзя, мастак стварае гістарычную кампазыцыю новага тыпу. Вялізарную ролю ў карціне грае цудоўная архітэктура, якая стварае атмасфэру сьвяточнага трыюмфу, вызначаючы вобразны пачатак усёй кампазыцыі. Насычаныя кантрасты сьвятла й глыбокіх ценяў падкрэсьліваюць грандыёзнасьць і стракатасьць архітэктурных формаў адчыненага павільёна, дзе сядзіць дож і яго набліжаныя, магутнасьць каласальнае аркі, у пралёце якой адчыняецца цудоўная панарама ўходячых у глыбіню мармуравых палацаў.

Сярод папулярных і характэрных для творчасьці жывапісцаў матываў — выяўленьне Багародзіцы зь немаўлём і сьвятымі, вядомы як *«Sacra Conversazione»* («Сьвятая гутарка»). Менавіта гэты сюжэт і прадстаўляецца ў кампазыцыі *«Мадона зь немаўлём паміж сьвятым Энрыка з Упсалы й сьвятым Антоніё»*.

Карціна Парыса Бардонэ адлюстроўвае Багародзіцу зь немаўлём Езусам, якая сядзіць на мармуравым прыступкавым троне. Справа, у біскупавым адзеньні сьвяты Энрыка Упсальскі, злева — у адзеньні францысканскага ордэна — сьвяты Антоні Падуанскі. Традыцыйна для Бардонэ — выяўленьне сцэны на фоне ўзгорыстага пэйзажу, асьветленага пяшчотным залацістым сьвятлом.

Першапачаткова малюнак *«Мадона зь немаўлём паміж сьвятым Энрыка з Упсалы й сьвятым Антоніо»* знаходзілася ў капліцы Боскага Цела катэдральнага сабору Бары, пазьней перайменаванага ў капліцу сьвятых Энрыка й Антонія. У 1536 годзе капліцу выкупілі Габрыель і Галеаца Танцы, якія замовілі альтарную карціну некалькі год пасьля. Намаляваны на парт’еры герб, хутчэй за ўсё, з’явіўся ў XVIII ст.

Браты Танцы прысьвяцілі гэтую карціну сьвятому Энрыка з Упсалы, выказваючы пашану свайму дзядулі — Энрыка Танцы, які памёр за два гады да гэтага й, верагодна, пераехаў зь Міляна ў Бары ўсьлед за Ізабэлай Арагонскай, маці каралевы Боны Сфорца.

Карціна *«Мадона зь немаўлём паміж сьвятым Энрыка з Упсалы й сьвятым Антоніё»* зьяўляецца шэдэўрам сталага Бардонэ — аднаго з найвытанчанейшых прадстаўнікоў вэнэцыянскага жывапісу XVI ст.

У 1550—1560-х Бардонэ стварае шэраг алегарычных кампазыцыяў (*«Двое закаханых у вобразе Марса й Вэнэры, увенчаных Перамогай»*, каля 1560, Вена, Музэй гісторыі мастацтва) і сэрыю жаночых партрэтаў, г. зв. куртызанак (Лёндан, Нац. галерэя; Вена, Музэй гісторыі мастацтва) халодных і ўражлівых, з дбайна выпісанымі мудрагелістымі прычоскамі й зіхаткімі складкамі стракатых адзеньняў.

### Выставы ў Беларусі
1 кастрычніка 2009 пры садзейнічаньні Амбасады Італіі ў Нацыянальным мастацкім музэі ў Менску адкрылася выстава карціны *«Мадона зь немаўлём паміж сьвятым Энрыка з Упсалы й сьвятым Антоніё»*. Выстава арганізаваная ў рамках мерапрыемства «Італьянскае адраджэньне ў Беларусі».

## Галерэя

Файл:Paris_Bordone_004.jpg|*«Партрэт маладой жанчыны».*
Файл:Presentation of the Ring to the Doges of Venice.jpg|*«Уручэньне пярсьцёнка вэнэцыянскаму дожу»*
Файл:Paris bordone 018.jpg|«*Дафніс і Хлоя*»
Файл:P._Bordone_Thronende_Maria_mit_dem_Kind_und_Fabianus,_Rochus,_Sebastian_und_Katharina_von_Alexandrien.jpg|«*Багародзіца са сьвятымі*»


## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Трэвізе
Катэгорыя:Італьянскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ў Вэнэцыі