open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Летува (неадназначнасьць)

**[[Летува|Летува́]]** — краіна ў Паўночнай Эўропе.

## Газэты
* Летува — летувіская газэта;
* Маладая Летува — летувіская газэта;
* Незалежная Летува — летувіская газэта;
* Савецкая Летува — летувіская газэта, якая друкавалася ў часы існаваньня Летувіскай ССР

## Іншыя значэньні
* Летува — дзяржаўны ансамбль песьні і танца пры Дзяржаўнай філярмоніі Летувіскай ССР, заснаваны ў 1940 годзе летувіскім кампазытарам Янам Швядасам
* Летува — гасьцініца ў Вільні
* Летува — санаторый у Друскеніках (Летува)
* «**Летува золотое имя**» / «**Летува залатое імя**» (Парыж, 1927) — паэма летувіскага паэта Яўгена Шкляра 

## Глядзіце таксама
* Літва (неадназначнасьць)
Уладзімер Буднік

**Уладзіме́р Іва́навіч Бу́днік** (28 красавіка 1949, Жыткавічы — 8 жніўня 2007) — беларускі кампазытар.

## Біяграфія
Закончыў Гомельскае музычнае вучылішча імя Н. Сакалоўскага па клясе баяна, Беларускую дзяржаўную кансэрваторыю па клясе кампазыцыі прафэсара А. В. Багатырова. 

## Творчасьць
Аўтар сымфоніі, кантаты, інструмэнтальнай творчасьці, шырока вядомы яго песьні «Пах чабаровы», «Палесьсе», «Шумі, мой лес», «Зямля мая адзіная», «Вятры Палесься», «Маці-зямля», «Белая лілея», «Сьвятло тваіх вачэй», «Водар чаромхі», «Я зачараваная табой», «Папараць-кветка», «Каця-Кацярына», «Ксеня», «Вечаровая песьня самотніцы», «Жаданае каханьне» і іншыя. Ляўрэат прэміі Ленінскага камсамолу Беларусі (1982), ляўрэат прэміі Фэдэрацыі прафзьвязаў Беларусі (1993), сябар зьвязу кампазытараў Беларусі (1977).

Уладзімер Буднік — аўтар шэрагу патрыятычных песьняў. Вакальны твор «Янка Купала» меў посьпех і на эўрапейскіх фэстывалях.

Каля дваццаці вакальных твораў Уладзімера Будніка зьмешчана на старонках «Зьвязды».

Асаблівасьцямі песеннай спадчыны Ўладзімера Будніка зьяўляюцца выразнасьць мэлёдыяў, эмацыйная непасрэднасьць і нацыянальны калярыт.

## Ушанаваньне памяці
3 сьнежня 2007 году ў Белдзяржфілярмоніі адбыўся канцэрт памяці беларускага кампазытара Ўладзімера Будніка.

## Дадатковыя зьвесткі
Песьня «Янка Купала» ў сапраўднасьці называецца «Веснавыя званы».

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 21.BY, Пах чабаровы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавічах
Катэгорыя:Беларускія кампазытары
Шкудзкі раён

**Шкудзкі раён** () – адміністрацыйная адзінка на паўночным захадзе Летувы ў складзе Клайпедзкага павету, на мяжы з Латвіяй. Раён адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

## Паселішчы
У Шкудзкім раёне знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 1 горад — Шкуды;
* 4 мястэчкі — *Барстычы*, *Ілака*, *Ленкімы* і *Маседы*;
* 171 вёска.

## Колькасьць насельніцтва
* *Шкуды* — 7896 чал;
* *Маседы* — 1379 чал;
* *Ілака* — 1165 чал;
* *Ленкімы* — 779 чал;
* *Барстычы* — 659 чал;
* *Даўкша* — 601 чал;
* *Натэна* — 482 чал;
* *Шаўкла* — 467 чал;
* *Шаты* — 457 чал;
* *Мажейкі-Рушупа* — 451 чал.

## Староствы
Шкудзкі раён складаецца з 9 старостваў:
* *Аляксандраўскае* (па-летувіску: *Aleksandrijos seniūnija*)
* *Барстычаўскае* (па-летувіску: *Barstyčių seniūnija*)
* *Ілацкае* (па-летувіску: *Ylakių seniūnija*)
* *Ленкімскае* (па-летувіску: *Lenkimų seniūnija*)
* *Маседзкае* (па-летувіску: *Mosėdžio seniūnija*)
* *Натэнскае* (па-летувіску: *Notėnų seniūnija*)
* *Шкудзкае* (па-летувіску: *Skuodo seniūnija*)
* *Шкудзкае гарадзкое* (па-летувіску: *Skuodo miesto seniūnija*)
* *Шацкае* (па-летувіску: *Šačių seniūnija*)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Клайпедзкі павет
Катэгорыя:Жамойць
Катэгорыя:Раёны Летувы
930-я

**930-я**

Стагодзьдзі: IX стагодзьдзе - X стагодзьдзе - XІ стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
880-я
890-я
900-я
910-я
920-я
**930-я**
940-я
950-я
960-я
970-я
980-я


Гады: 
930, 931, 932, 933, 934, 935, 936, 937, 938, 939

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі
938

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Гуга Капэт, кароль Францыі

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
937

## Падзеі
* Магдэбург стаў сталіцай Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 11 ліпеня — Рудальф ІІ Бургундзкі
* 14 ліпеня — Арнульф Баварскі
Аляксей Трубяцкой

**Аляксей Мікітавіч Трубяцкі** () гербу Пагоня Літоўская (17 сакавіка 1600? — 1680) — апошні князь Трубяцкога княства ў межах Рэчы Паспалітай (1634—1645) і пасьля ў граніцах Расеі (1660—1672). Хросны бацька цара Пятра Першага. Брат Вігунда Гераніма Трубяцкога.

У 1646—1662 ачольваў прыказы — Сыбірскі, Казанскага палацу ды Палкавых справаў. У сакавіку 1654 браў удзел у перамовах з гетманскім урадам пра ўмовы заключэньня ўкраінська-маскоўскага вайськова-палітычнага хаўрусу.

У 1654 годзе пад час вайны Расеі з РП камандаваў паўднёвай часткай царскага войска. Хутка захапіў землі між Дняпром і Бярэзіною. Войска Трубяцкога жорстка паводзіла сябе на акупаных землях. Выпальваліся вёскі, выводзіліся ў Расею сяляне. 22 ліпеня 1654 у Амсьціславе адбылася празваная пасьля разьня Трубяцкога. 24 жніўня 1654 перамог у бітве пад Шапялевічамі значна меншае літоўскае войска начале зь Янушам Радзівілам. Пасьля ваяваў пад Луцкам. У 1656 браў удзел здабыцьці Дорпту (Тарту, Эстонія) падчас маскоўска-швэдзкае вайны.

У 1659 начале 150 000 войска Трубяцкой уварваўся ва Ўкраіну. У бітве пад Канатопам страціў каля 20 000 чалавек. У тым самым годзе разам з палкоўнікам казакаў Іванам Сіркай браў удзел у вайсковых дзеях супраць Крымскага Хансктва. У жніўні 1659 атачыў сваімі аддзеламі казацкую раду ў Пераяславе й прымусіў новаабранага гетмана Юр’я Хмяльніцкага падпісаць Пераяслаўскія артыкулы 1659 году.

У 1672 хрысьціў будучага цара Пятра Першага, якому падарваў Трубчэўск.

Памёр бязьдзетным у 1680 годзе, прыняўшы манаства пад імем Афанасі.

## Крыніцы

Аляксей
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў
Катэгорыя:Расейскія вайскоўцы
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расеі
Катэгорыя:Нарадзіліся 17 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1680 годзе
Таболіч

**Табо́ліч** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Алена Таболіч — беларуская перакладчыца; 
* Алесь Таболіч — музыка, лідэр гурта «Znich‎»

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Леанід Марголін

**Леані́д Ю́р’евіч Марго́лін** ( 5 верасьня 1957, Жыткавічы, Гомельская вобласьць, Беларусь) — расейскі музыка-мультыінструмэнталіст, кампазытар, аранжоўнік.

## Біяграфія

Нарадзіўся ў Беларусі (бацька — будаўнік, маці — сакратар-машыністка), быў пятым дзіцем у бацькоў. Зь дзяцінства захапляўся музыкай, па ўласным жаданьні быў запісаны ў музычную школу, якую скончыў па клясе баяна. У 1972 годзе, пасьля канчатка 8-га клясу, працягнуў атрыманьне спэцыяльнай адукацыі ў музычнай вучэльні ў горадзе Мазыр (Гомельская вобласьць). Раўналежна самастойна асвойваў гульню на гітары, клявішных і нават духавых музычных iнструмэнтах.

Вялікі ўплыў на яго творчасьць аказалі гурты «Песьняры» і «Deep Purple».

У 1978—1980 гадах праходзіў службу ва Ўзброеных сілах СССР, хібна патрапіўшы ў стройбат. Па месцы мінаньня службы, у вёсцы Раманцава Маскоўскай вобласьці, пры раманцаўскім Дому культуры стварыў вакальна-інструмэнтальны ансамбль, якім застаўся кіраваць і пасьля дэмабілізацыі.

Каля 10 гадоў сьпяваў і гуляў у маскоўскіх рэстаранах. У 1995—1998 гадах працаваў у гурце Міхаіла Таніча «Лесоповал». З 1998 году — нязьменны аранжоўнік і акампаніятар Алега Міцяева.

Жанаты, мае двух дочак — Натальлю і Жану.

## Творчасьць

З 1998 году прымаў удзел у запісы ўсіх альбомаў Алега Міцяева ў якасьці аранжоўніка, акампаніятара і бэк-вакаліста. Напісаў музыку да альбома А. Міцяева «Ни страны, ни погоста…» («Ні краіны, ні пагосту…») (2002) на вершы Іосіфа Бродзкага, да песьні А. Міцяева «Благодать» («Мілата») з альбома «Запах снега» («Пах сьнегу») (2005).

У 2004 годзе выпусьціў сольны альбом «Время, послушное ветру» («Час, паслухмянае ветру») на вершы М. Рубцова, А. Чуксінай, А. Міцяева, куды ўлучыў песьню «Крык птушкі» (словы Ю. Рыбчынскага, музыка Ў. Мулявіна), прысьвечаную памяці свайго куміра Ўладзімера Мулявіна.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Леаніда Марголіна

Катэгорыя:Расейскія музыкі
Катэгорыя:Расейскія кампазытары
Таль (вёска)

**Таль** — вёска ў Беларусі, на рацэ Таліцы. Цэнтар сельсавету Любанскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Тала або Таль (Talo, Thal) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 1768 чалавек
* 1999 год — 1478 чалавек
* 2010 год — 1065 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Любанскага раёну
Катэгорыя:Тальскі сельсавет
Данііл (Нусіра)

**[[Мітрапаліт]] Такійскі і Ўсёй Японіі Данііл** (у сьвеце *Ікуо Нусіра*, 主代郁夫,  5 верасьня 1938 году) — прадстаяцель Аўтаномнай Японскай праваслаўнай царквы.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў праваслаўнай сям’і ў г. Таёхасі, прэфэктура Айчы. У 1965 годзе скончыў Такійскую ДС, у 1968 годзе — Сьвята-Ўладзімерскую праваслаўную акадэмію ў Нью-Ёрку, ЗША, дзе атрымаў ступень магістра багаслоўя. У лістападзе 1969 году ў Такійскім саборы Ўваскрэсеньня Хрыстовага пасьвечаны ў дыякана, у студзені 1972 году ў прэсьвітэра, прызначаны плябанам храма ап. Матфэя ў Таёхасі. 14 лістапада 1999 г., пасьля пастрыжэньня ў манаства ў Троіца-Сергіевай лаўры, хіратанісан у біскупа Кіёцкага, кіраўніка Заходне-Японскай епархіяй Японскай Аўтаномнай Праваслаўнай Царквы. З 2000 году мітрапаліт Такійскі і ўсёй Японіі, кіраўнік Японскай Аўтаномнай Праваслаўнай Царквы.

## Узнагароды
* Ордэн сьв. князя Данііла Маскоўскага (I ступені)

## Дадатковыя зьвесткі
Падчас інтэрнэт-галасаваньня за абраньне новага патрыярха Маскоўскага сярод парафіян у студзені 2009 году ў выніку флэш-моба займаў першае месца, апярэджваючы іншых кандыдатаў, але потым галасы ў яго карысьць былі зьнятыя, а анкета Данііла выдаленая з галасаваньня. Пазьней анкета была адноўленая і нягледзячы на абнуленьне вынікаў, у ноч 13—14 студзеня 2009 году японскі мітрапаліт Данііл ізноў набраў галасы і ў чарговы раз апярэдзіў мітрапаліта Кірыла. На 02:00 15 студзеня 2009 году Данііл зьяўляўся лідэрам галасаваньня, набіраючы больш 22 000 галасоў (78%), другі — Мітрапаліт Смаленскі і Калінінградзкі Кірыла мае толькі 2245 галасоў (каля 8%).

Каля імя Мітрапаліта Такійскага ў дужках адміністратары сайту зьмясьцілі наступны тэкст — «аб’ект хакерскага нападу, накіраванага на стварэньне штучнага рэйтынгу».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мітрапаліт Такійскі і Ўсёй Японіі Данііл 

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя мітрапаліты
Катэгорыя:Рэлігія ў Японіі
Забегліцкае

**Забегліцкае** — балота каля в. Бечы (Жыткавіцкі раён).

Назва зьвязана з беларускім геаграфічным народным тэрмінам «забега», забежніца — глухое, аддаленае месца. Аднак не выключана, што корань бег-л — у даным найменьні ўказвае на былую затоку, адгалінаваньне ад ракі, якое нібы «зьбегла» ў бок ад асноўнага рэчышча.

## Літаратура
*  С. 703

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Жыткавіцкага раёну
Літвакі

**Літвакі́** ( — *лі́твак*, *лі́твяк* або *літвэ́к*) — тэрытарыяльна-лінгвістычная падгрупа (субэтнас) ашкенаскіх жыдоў і гістарычна зьвязаная зь імі артадаксальная плынь у юдаізме, якая сфармавалася на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага.

## Мова
Літвакі як тэрытарыяльна-лінгвістычная падгрупа ашкенаскіх жыдоў ёсьць носьбітамі літоўскага дыялекту, або літоўскае гаворкі (, *лі́твіш*), мовы ідыш. Гэты дыялект быў гістарычна пашыраным на тэрыторыі большае часткі сучаснае Беларусі, Летувы, Латвіі, у некаторых прылеглых раёнах сучасных Расеі й Польшчы. З часоў Рэчы Паспалітае, у сувязі з унутраным тэрытарыяльным падзелам польска-літоўскае дзяржавы, гэты арэал пашырэньня паўночна-ўсходняга дыялекту ідыш у жыдоўскіх крыніцах адпаведна называецца «Літвой» (, *лі́тэ*), а ягоная гістарычная сталіца й цэнтар жыдоўскае культуры ў рэгіёне, Вільня — «Літоўскім Ерусалімам» (ашкенаская арамэйская ירושלים דליטא, *ерушола́йім д’лі́то*).

## Традыцыі
Як этналінгвістычная падгрупа, жыды-літвакі, апроч уласнага дыялекту ідышу і адпаведнага яму вымаўленьня старажытнажыдоўскае й арамейскае моваў, валодаюць таксама некаторымі адметнымі асаблівасьцямі традыцыйнае кухні і рысаў характару, якія ім прыпісваюць.

На поўначы арэалу пражываньня ашкенаскіх жыдоў (гэта значыць у жыдоўскай Літве, гл. вышэй) хасыдызм у пэрыяд свайго росквіту не атрымаў вялікага пашырэньня, галоўным чынам дзякуючы ўплыву Віленскага гаону, прыхільнікаў якога ў проціпастаўленьні прыхільнікам хасыдызму звалі міснагдым («пратэстоўцы»). Пазьней літвакамі сталі зваць усіх міснагдым (пасьлядоўнікаў Віленскага Гаону, супраціўнікаў хасыдызму) незалежна ад іхнага месца знаходжаньня й грамады, адкуль яны паходзілі.

## Гісторыя
Зь сярэдзіны XIX ст. пасьлядоўнікі Віленскага Гаону разьвілі ўласную сыстэмы рэлігійнае адукацыі, цэнтрамі якой сталі ешыботы Міру, Валожыну і Панявежу, якія звалі звычайна ешыботамі (або ешывамі) літоўскага толку або кірунку. Ужо ў пачатку ХХ ст. філіялы гэтых навучальных установаў пачалі зьяўляцца ў Амэрыцы, а па разбурэньні традыцыйных цэнтраў рэлігійнае адукацыі літоўскіх жыдоў і самі ешывы былі ўзноўленыя ў ЗША (штатах Нью-Ёрк і Нью-Джэрзі) і Ізраілі (Ерусалім і Бнэй-Брак). Гэтыя ешывы аб’ядноўвае традыцыйная літоўская мэтодыка вывучэньня Торы, распрацаваная ў канцы XIX — пачатку ХХ стагодзьдзяў.

Апрача ўласна літоўскае плыні ў артадаксальным юдаізьме, сярод літвакоў атрымалі значнае пашырэньні й хасыдзкія дынастыі спэцыфічна літвацкага паходжаньня — Хабад (любавіцкага й нежынскага толку) і Каралінская-Столінская, а таксама некаторыя іншыя.

## Глядзіце таксама
* Віленскі гаон
* Аўрам Ешаяў Карэліц

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Katz D. Lithuanian Jewish Culture. — Вільня: Baltos lankos, 2004.
* Levin D., Teller A. The Litvaks: A Short History of the Jews of Lithuania. — Berghahn Books, 2001.
* Nikžentaitis A., Schreiner S., Staliūnas D., Donskis L. The Vanished World of Lithuanian Jews. — Rodopi, 2004.

## Вонкавыя спасылкі
* Літвакі — невядомая нацыя

Катэгорыя:Плыні ў юдаізьме
Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае
Катэгорыя:Габрэйскія этнасы
Літва (Берасьцейская вобласьць)

**Лі́тва** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 6 км на захад ад Баранавічаў, на прамым беразе ракі Шчары. Літва ўваходзіць у склад Конькаўскага сельсавету. Празь вёску праходзіць аўтадарога .

## Насельніцтва
* 2010 год — 678 чалавек
* 1999 год — 657 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
### Архітэктура
* Царква

## Крыніцы

Катэгорыя:Конькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Ліцьвякі (Бешанковіцкі раён)

**Ліцьвякі́** — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласьці, на левым беразе ракі Сьвячанкі, на поўнач ад Сьвячы і , за 8 км на захад ад Бешанковічаў. Ліцьвякі ўваходзяць у склад Бешанковіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Сьвячанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 29 чалавек
* 1999 год — 69 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бешанковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Вуліца Элізы Ажэшкі (Горадня)

**Ву́ліца Элі́зы Ажэ́шкі** (былыя назвы — *Раскоша*, *Мураўёўская*, *Садовая*) — вуліца ў цэнтральнай частцы горада Горадні, названая ў гонар польскай пісьменьніцы Э. Ажэшкі. Працягласьць складае каля 1000 м, ад вуліцы Савецкай да Прывакзальнай плошчы. Буйны цэнтар грамадзкага жыцьця гораду.

Пачала фарміравацца ў 1760—1780 як вуліца Гарадніцы. Тут былі пабудаваныя першыя на Беларусі тыпавыя дамы для наёмных рабочых Гарадзенскіх каралеўскіх мануфактураў (захаваўся толькі адзін дом), будынак мэдыцынскай школы (цяпер адміністрацыйная ўстанова), корчмы, прымыкалі палац Тызэнгаўза й батанічны сад. Асабліва інтэнсіўна вуліца пачала разьвівацца пасьля атрыманьня Горадняй статусу сталіцы губэрні. Пасьля пракладкі ў 1862 чыгункі Пецярбург-Варшава вуліца зьвязала вакзал з цэнтрам і стала адной з галоўных вуліцаў гораду.

Сярод 19-20 стст., якія захаваліся — былы дом віцэ-губэрнатара, былая жаночая гімназія (цяпер корпус Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Янкі Купалы), былы шпіталь, сабор Покрыва Прасьвятой Багародзіцы, жылая забудова.

У 1930-я будаваліся 2-3 паверхавыя каменныя дамы й аднапаверхавыя драўляныя, падчас Другой сусьветнай вайны моцна разбураная. У 1960—70 гістарычная забудова часткова рэканструяваная, пабудаваныя сучасныя будынкі. Адноўлены дом Элізы Ажэшкі, усталяваны помнік Янку Купалу.

## Цікавыя аб’екты
* Дом-музэй Элізы Ажэшкі;
* Парк імя Жылібэра;
* Галоўны корпус Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Янкі Купалы;
* Гарадзенскі сабор Покрыва Прасьвятой Багародзіцы.

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Вуліцы Горадні
Ліцьвякі (Талачынскі раён)

**Ліцьвякі́** — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці, за 20 км на поўдзень ад шашы , за 19 км на паўночны захад ад шашы  (). Ліцьвякі ўваходзяць у склад Валосаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 27 чалавек
* 1999 год — 74 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Валосаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Вуліца Савецкая (Горадня)

**Вуліца Савецкая** — пешаходная вуліца ў цэнтральнай частцы Горадні. Назва з 1940 г. Даўжыня — 500 м. 

Праходзіць ад вуліцы Ажэшкі да Савецкай плошчы.

Перасякаецца з вуліцамі Віленская, Тэльмана, Найдуса, Дамініканская і Кастрычніцкая.
 
## Гісторыя
Старыя назвы — *Віленская*, *Гімназіяльная*, *Саборная*, *Дамініканская* (па-польску: *Dominikańska*), *Hinderburg str*.

## Цікавыя аб'екты

## Літаратура
Салечніцкі раён

**Салечніцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Летувы ў складзе Віленскага павету, на мяжы зь Беларусьсю. Адносіцца да выдуманага летувіскімі ідэолягамі этнаграфічнага рэгіёну Дзукія (Віленшчына). Значная частка раёну з трох бакоў абкружана Беларусьсю. Большая частка насельніцтва (80,4%) складаюць палякі.

## Паселішчы
У складзе Салечніцкага раёну знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 3 гарады — Салечнікі, Эйшышкі і Белая Вака;
* 2 мястэчкі — *Дзевянішкі* і *Яшуны*;
* 450 вёсак.

## Колькасьць насельніцтва
* *Салечнікі* — 6722 чал;
* *Эйшышкі* — 3765 чал;
* *Яшуны* — 1879 чал;
* *Белая Вака* — 1073 чал;
* *Салечнікі (вёска)* — 1058 чал;
* *Дзевянішкі* — 916 чал;
* *Завішаны* — 670 чал;
* *Тургелі* — 663 чал;
* *Сальчынінкі* — 620 чал;
* *Калясьніка* — 618 чал.

## Староствы
Салечніцкі раён падзеляецца на 13 старостваў:
* *Акмянскае* (па-летувіску: *Akmenynės seniūnija*)
* *Белавацкае* (па-летувіску: *Baltosios Vokės seniūnija*)
* *Бутрымаўскае* (па-летувіску: *Butrimonių seniūnija*)
* *Дайнаўскае* (па-летувіску: *Dainavos seniūnija*)
* *Дзевянішкаўскае* (па-летувіску: *Dieveniškių seniūnija*)
* *Эйшышкаўскае* (па-летувіску: *Eišiškių seniūnija*)
* *Гервішкаўскае* (па-летувіску: *Gerviškių seniūnija*)
* *Яшунскае* (па-летувіску: *Jašiūnų seniūnija*)
* *Калесьнінскае* (па-летувіску: *Kalesninkų seniūnija*)
* *Пабарскае* (па-летувіску: *Pabarės seniūnija*)
* *Пашконскае* (па-летувіску: *Poškonių seniūnija*)
* *Салечніцкае* (па-летувіску: *Šalčininkų seniūnija*)
* *Тургельскае* (па-летувіску: *Turgelių seniūnija*)

## Асобы
* Баляслаў Калышка (1837—1863) — удзельнік нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў

## Крыніцы

Катэгорыя:Віленскі павет (Летува)
Катэгорыя:Дзукія
Катэгорыя:Раёны Летувы
Ліцьвякі (Палтаўская вобласьць)

**Ліцьвякі** (*Літвакі*; ) — вёска ў Лубенскім раёне Палтаўскай вобласьці. Насельніцтва складае 822 чалавек. Орган мясцовага самакіраваньня — Засульская сельская грамада.

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў в. Ліцьвяках 

Катэгорыя:Населеныя пункты Палтаўскай вобласьці
Плошча Савецкая (Горадня)

thumb
**Плошча Савецкая** — адна з галоўных плошчаў у цэнтральнай частцы Горадні. 

Назва з 1940 г. 

Разьмешчана на сутыку вуліц Савецкай, Кірава, Карла Маркса, Стэфана Баторыя, Маставой, Замкавай і Кастрычніцкай.
 
## Гісторыя
Старыя назвы — *(Стары) Рынак*, *[[Ратуша|Ратушная]]*, *Парадная*,  *Саборная*, *[[Стэфан Баторы|Стэфана Баторыя]]*.

## Цікавыя аб'екты
* Касьцёл Сьвятога Францішка Ксаверыя і даўні кляштар езуітаў;
* даўні мескі гадзіньнік
* даўні палац Сангушкаў
* дом купца Мураўёва
* месца зруйнаванай камуністамі ратушы;
* месца зруйнаванага камуністамі палацу Радзівілаў;
* месца зруйнаванага камуністамі гандлёвых радоў;
* месца ўзарванай камуністамі Фары Вітаўта (цяпер сквэрык).

## Літаратура
934

## Падзеі
* адбылася самае моцнае вывяржэньне вулькана Элдгья ў Ісьляндыі

## Нараджэньні
* Донг Янг, кітайскі мастак

## Сьмерці
* каралева Эма Француская

## Вонкавыя спасылкі
Валянцін Агееў

**Валянцін Агееў** — граў на бубнах у самым першым складзе «Камэлоту», калі гурт яшчэ ня меў назвы. Нязьменны бубнач «Камэлоту» да 1995 году, а пасьля — зь перапынкамі. Аднакляснік Сідаровіча, таму першыя свае спробы граць музыку Сідаровіч, Агееў і яшчэ шэраг іх сябраў, якія потым адыйшлі ад музычнай дзейнасьці, пачыналі разам, яшчэ ў сярэдзіне 1980-х гадоў.

Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Камэлот
933

## Падзеі
* арабы заснавалі першыя паселішчы на Каморскіх выспах

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Альфонса IV Ліёнскі
930

## Падзеі
* з узьнікненьнем *Альтхінга* (старэйшага парлямэнта ў сьвеце), узьнікла *Ісляндзкая садружнасьць*

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Зажыдзьдзе

**Зажы́дзьдзе** — балота ў навакольлях в. Вятчынская Рудня (Жыткавіцкі раён). 

Корань жыд- у складзе назвы той жа самы, што і ў найменьні Жыцкае возера (возера Жыд) — Князь-возера, возера Чырвонае ў дакумэнтах XVI-XVII ст. Зажыдзьдзе — балота, якое разьмешчана за возерам Жыд.

## Літаратура
*  С. 703

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Катэгорыя:Балоты Жыткавіцкага раёну
935

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Фердаўсі Таўсі, пэрсыдзкі паэт

## Сьмерці
* Гаральд І Нарвэскі
Traveling Wilburys

**Traveling Wilburys** — супольны музычны праект, створаны вялікімі рок-музыкамі і выканаўцамі Джорджам Гарысанам (*George Harrison*), Джэфам Лінам (*Jeff Lynne*), Роем Орбісанам (*Roy Orbison*), Томам Пэці (*Tom Petty*) і Бобам Дыланам (*Bob Dylan*).

Катэгорыя:Музычныя гурты
Камэлёт (замак)

**Камэлёт** () — легендарны рыцарскі замак караля Артура, у якім знаходзіўся яго Круглы стол і зьбіраліся рыцары і дзе ён правёў большую частку свайго жыцьця. Камэлёт не фігуруе ў раньніх артураўскіх гісторыях і ўпершыню згадваецца толькі ў францускіх рамансах XII стагодзьдзя, цягам часу атрымаўшы статус фантастычнай сталіцы каралеўства Артура і сымбалем чароўнага артураўскага сьвету.

## Глядзіце таксама
* Кракожыя

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кельцкая міталёгія
Катэгорыя:Выдуманыя замкі
Ліцьвінава (Гарадоцкі раён)

**Ліцьві́нава** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Ліцьвінава ўваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Стадолішчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Ліцьвінава (Крычаўскі раён)

**Ліцьві́нава** — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Ліцьвінава ўваходзіць у склад Краснабудзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 34 чалавекі
* 1999 год — 43 чалавекі

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Краснабудзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крычаўскага раёну
Ліцьвінава (Асіпавіцкі раён)

**Ліцьві́нава** — вёска ў Асіпавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вязьзеўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 39 чалавек
* 1999 год — 46 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вязьзеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіпавіцкага раёну
Ліцьвінава (Астроўшчынскі сельсавет)

**Ліцьві́нава** — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, на шашы . Ліцьвінава ўваходзіць у склад Астроўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 31 чалавек
* 1999 год — 44 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Астроўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Ліцьвінкі (Віцебская вобласьць)

**Ліцьві́нкі** — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Ліцьвінкі ўваходзяць у склад Ярэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 15 чалавек
* 1999 год — 26 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ярэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Ліцьвінкава

**Ліцьві́нкава** (таксама *Ліцьві́наўка, ж.. Літві́нкава, н.*) — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці. Ліцьвінкава ўваходзіць у склад Астрошыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 3 чалавекі
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрошыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Ліцьвінавічы (Гомельская вобласьць)

**Ліцьві́навічы** — вёска ў Беларусі, на рэках Вялейцы і Касалянцы пры ўтоку іх у Сож. Цэнтар сельсавету Кармянскага раёну Гомельскай вобласьці. Знаходзяцца за 8 км на паўночны ўсход ад Кармы, за 40 км паўднёвы захад ад Прапойску.

## Назва

Ліцьвіны — назва тытульнага народу Вялікага Княства Літоўскага, гістарычнае найменьне і саманазва беларусаў эпохі ВКЛ.

## Гісторыя
У 2009 годзе атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».

## Насельніцтва
* 1910 год — 1084 чалавекі
* 1999 год — 1231 чалавек
* 2010 год — 998 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Прагноз надвор’я ў в. Ліцьвінавічах

Катэгорыя:Ліцьвінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёну
Літвіца (Гарадзенская вобласьць)

**Літві́ца** — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Літвіца ўваходзіць у склад Беняконскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 99 чалавек
* 1999 год — 136 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Беняконскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Ліцьвяны

Назву **Ліцьвяны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Ліцьвяны — вёска ў Астравецкім раёне
** Ліцьвяны — хутар у Астравецкім раёне

* Менская вобласьць:
** Ліцьвяны — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

## Глядзіце таксама
* Літва
* Ліцьвін

## Заўвагі
Ліцьвяны (вёска, Гарадзенская вобласьць)

**Ліцьвя́ны** — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Ліцьвяны ўваходзяць у склад Рытанскага сельсавету.

## Гісторыя
26 лютага 2013 году сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменаваны з Кемелішкаўскага ў Рытанскі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 155 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Рытанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Ліцьвяны (Менская вобласьць)

**Ліцьвя́ны** — вёска ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці. Ліцьвяны ўваходзяць у склад Узьдзенскага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1703 годзе як вёска ў складзе маёнтку Грэбень у Менскім ваяводзтве ВКЛ.

Да 28 траўня 2013 году — цэнтар Ліцьвянскага сельсавету. 28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Ліцьвянскага ў склад Узьдзенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 344 чалавекі
* 2010 год — 342 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Узьдзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Узьдзенскага раёну
Ліцьвянскі сельсавет

**Ліцьвя́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ўзьдзенскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ліцьвяны.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Каменскі сельсавет у складзе Ўзьдзенскага раёну Менскай акругі.

15 жніўня 1974 году сельсавет перайменаваны ў Ліцьвянскі.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — вёскі Вялікая Ўса, Губіна, Каменка, Лісаўшчына, Ліцьвяны, Макавішчы, Малая Ўса, Новая Старына, Сакольшчына і пасёлкі Камароўка, Каменка — перададзеныя ў склад Узьдзенскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 569

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ўзьдзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1974 годзе
Ліцьвінкі (Менская вобласьць)

**Ліцьві́нкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Ліцьвінкі ўваходзяць у склад Куранецкага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Ліцьвінкі, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Куранец.

## Насельніцтва
* 2010 год — 57 чалавек
* 1999 год — 71 чалавек
* 1931 год — 192 жыхары, 29 двароў.
* 1921 год — 169 жыхароў, 29 двароў.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Куранецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Цымбалы

**Цымбалы** — струнны ўдарны музычны інструмэнт. Цымбалы маюць рэзанатарны корпус трапэцападобнай формы. Колькасьць радоў струнаў вагаецца ад 12 да 24, колькасьць струнаў у адной пасьме складае ад 3 да 8.

На тэрыторыі Беларусі цымбалы вядомыя з XVI стагодзьдзя.

## Глядзіце таксама
* Ксыляфон

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Струнныя музычныя інструмэнты
Літва (Гарадзенская вобласьць)

**Літва́** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Літва ўваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавету. Вёска разьмешчаная на паўночным захадзе ляснога масіва Літва.

## Насельніцтва
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 38 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Літва (Маладэчанскі раён)

**Літва́** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Літва ўваходзіць у склад Палачанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 277 чалавек
* 1999 год — 347 чалавек

## Транспарт
Чыгуначная станцыя на лініі Маладэчна — Ліда.

## Інфармацыя для турыстаў
У пачатку 1990-х гадоў на ўскраіне вёскі Літва быў знойдзены скарб манэтаў і пояс, які, як мяркуюць гісторыкі, належаў вялікаму князю літоўскаму Вітаўту.

## Выхадцы
* Кастусь Харашэвіч (1927—2013) — беларускі мастак-жывапісец

## Крыніцы

Катэгорыя:Палачанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Літва (Узьдзенскі раён)

**Літва́** — вёска ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці, за 12 км на паўднёвы захад ад Узды. Літва ўваходзіць у склад Нёманскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 49 чалавек
* 1999 год — 94 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Нёманскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Узьдзенскага раёну
Паддубскі

**Паддубскі** (? — 22 лютага 1649, Бабруйск) — кіраўнік казацка-сялянскага аддзелу на Беларусі падчас казацка-сялянскае вайны 1648—1651.

У кастрычніку 1648 аддзел Паддубскага падтрымаў паўстанцаў Бабруйску й зь імі адбіваў спробы войска ВКЛ на чале з Уладзіславам Валовічам вызваліць горад. У час штурму гораду войскам ВКЛ на чале з гетманам Янушам Радзівілам ў лютым 1649 быў узяты ў палон й пасаджаны на палю.

Катэгорыя:Казацка-сялянская вайна 1648—1651 гадоў
Катэгорыя:Памерлі ў Бабруйску
Лена Куўрмаа

**Ле́на Ку́ўрмаа** (;  26 верасьня 1985 году, Талін, Эстонія) — эстонская музыкантка, сьпявачка, удзельніца гурта Vanilla Ninja.

## Біяграфія
Яшчэ ў дзяцінстве Лена марыла пра тое, каб стаць сьпявачкай. Першапачаткова ейныя бацькі ставіліся да гэтага крытычна. Але пакрысе Лена пачала зьяўляцца на сцэне. Яна брала ўдзел у мюзіклах «Кароль і я», «Гукі музыкі». Адным з найвялікшых посьпехаў стаўся ўдзел у паўфінале «Fizz Superstar 2002». Лена не выйграла, але менавіта там яе прыкмеціў рэжысэр Свэн Лыхмус (), уладальнік лэйбла TopTen.

Пасьля заканчэньня школы Лена зь ейнай аднаклясьніцай Маар’яй Ківі і яшчэ дзьвюма дзяўчынкамі — Пірэт Ярвіс і Катрын Сіскай стварылі гурт Vanilla Ninja. Першы дыск Vanilla Ninja быў выдадзены ў 2003 годзе. Гурт быў удзельнікам «Эўравізіі-2005», ён карыстаўся вялікай папулярнасьцю ў Эўропе (асабліва ў Эстоніі, Нямеччыне, Швайцарыі).

Пасьля канфлікту з чарговым прадусарам Дэвідам Брэндасам, Лена разам зь іншымі ўдзельніцамі пачала сама складаць лірыку і музыку для сваіх песьняў. У дадзены момант гурт Vanilla Ninja складаецца зь Лены Куурмаа, Пірэт Ярвіс і Катрын Сіскі. Лена зьяўляецца вядучай сьпявачкай, піша песьні. Яна грае на гітары і скрыпцы.

У кастрычніку 2007 году Лена зьнялася ў эстонскім фільме «Kuhu põgenevad hinged» («Куды бягуць душы») пра жыцьцё падлеткаў. Таксама яна зьяўляецца акторкай эстонскага сэрыялу «Kodu keset Linna».

Лена валодае эстонскай, нямецкай і ангельскай мовамі. Апроч удзелу ў Vanilla Ninja Лена пяе сола, а таксама выступае зь іншымі гуртамі ды артыстамі.

На Eesti laul 2010 году Лена ўдзельнічала зь песьняй «Rapunzel». У фінале конкурсу яна заняла другое месца.

## Дыскаграфія
У 2009 г. быў выдадзены сынгл «Musta Pori Näkku». У 2010 г. Лена са сваім аднайменным гуртом запісала эстонскамоўны альбом *[[Lenna]]*, што адразу заняў першае месца ў музычных чартах Эстоніі.

## Дадатковыя зьвесткі
* Лена мае лябрадора па мянушцы Ніньдзя
* Ейны дэвіз: «Тыя, хто ведаюць, чаго хочуць — выйграюць». Яна мае татуіроўку з такім тэкстам на назе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Міжнародны фан-клюб

Катэгорыя:Эстонскія сьпявачкі
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песьні Эўрабачаньне
Круці

**Кру́ці** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1770 год — зьяўляліся вёскай Мядзельскага староства Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. Вёска налічвала 23 сям’і.
* 1868 год — зьяўляліся вёскай у Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 19 двароў і 198 жыхароў.
* З 1890 году ў вёсцы працавала школа граматы.
* 1904 год — вёска налічвала 338 жыхароў.
* 1908 год — 54 двары, 395 жыхароў.
* 1921 год — знаходзіцца ў складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва. Вёска налічвала 55 двароў і 313 жыхароў.
*1931 год — 55 двароў і 291 жыхароў.
* З 12 кастрычніка 1940 году знаходзілася ў складзе Мядзельскага сельсавету Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). Вёска налічвала 55 двароў і 231 жыхара. 
* У верасьні 1943 году падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі цалкам спалілі вёску — 55 двароў. Пасьля вайны Круці вёска была адбудаваная наноў.
* 1949 год — створаны калгас імя Даватара. З красавіка 1954 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Пераможца».
* З 21 траўня 1951 году — у складзе Лук’янавіцкага сельсавету, з 16 ліпеня 1954 году і з 25 студзеня 1996 году — у складзе Мядзельскага сельсавету. З 17 лістапада 1959 году — у складзе гарпассавету Мядзельскага раёну.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 жыхароў
* 1999 год — 18 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 14 двароў і 23 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Літвічы

**Лі́твічы** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Літвічы ўваходзяць у склад Задор’еўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 35 чалавек
* 1999 год — 46 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Задор’еўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Скарады (Мядзельскі раён)

**Скарады́** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1770 год — зьяўляліся вёскай Мядзельскага староства Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. Вёска налічвала 5 сем’яў.
* 1868 год — зьяўляліся вёскай у Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 7 двароў і 78 жыхары.
* 1904 год — вёска налічвала 128 жыхары. У вёсцы знаходзілася школа граматы, у якой ў 1896/97 навучальным годзе вучыліся 17 хлопчыкаў.
* 1908 год — 21 двор, 131 жыхар.
* 1921 год — знаходзіцца ў складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва. Вёска налічвала 24 двары і 137 жыхароў.
*1931 год — вёска налічвала 28 двары і 146 жыхароў.
* З 12 кастрычніка 1940 году і з 25 студзеня 1996 году знаходзілася ў складзе Лук’янавіцкага сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай).
* У верасьні 1943 году падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі вёск — 31 двор — і забілі трох жыхароў. Пасьля вайны вёска была адбудаваная.
* 1948 год — створаны калгас «Пераможца». З красавіка 1954 году вёска знаходзіцца ў складзе сучаснага калгасу «Пераможца» з цэнтрам у вёсцы Лук’янавічы.
* З 16 ліпеня 1954 году і з 25 студзеня 1996 году вёска знаходзіцца ў складзе Мядзельскага сельсавету, з 17 лістапада 1959 году — у складзе гарпассавету Мядзельскага раёну. 
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 2010 год — 3 жыхары
* 1999 год — 16 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 18 двароў, 23 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Ліпнякі (Магілёўская вобласьць)

**Ліпнякі́** (*Lipniaki*) — пасёлак у Бортнікаўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 8 км ад чыгуначнае станцыі Цялуша на лініі Бабруйск — Жлобін.

## Назва
У аснове назову слова «ліпа», якіх, відаць, было шмат на месцы гэтага паселішча.

## Гісторыя
Заснаваны ў 1922 на землях колішняга маёнтку Рогня яго батракамі. Паводле перапісу 1926 у вёсцы было 12 двароў, 56 жыхароў, напачатку 1997 — 16 двароў, 13 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 2007 год — 8 двароў, 12 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* Ліпнякі // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 577

Катэгорыя:Бортнікаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў XX стагодзьдзі
Ліпнякі

**Ліпнякі** — назва шэрагу населеных пунктаў.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Ліпнякі — вёска ў Лоеўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Ліпнякі — вёска ў Бабруйскім раёне

## Глядзіце таксама
* Ліпа
* Ліпава
* Ліпавая
* Ліпавец
* Ліпавіца
* Ліпакі
* Ліпанты
* Ліпаў
* Ліпаўка
* Ліпаўкі
* Ліпаўцы
* Ліпаціна
* Ліпка
* Ліпкі
* Ліплюны
* Ліплянск
* Ліпляны
* Ліпна 
* Ліпні 
* Ліпнік 
* Ліпнікі 
* Ліпніца 
* Ліпнішкі
* Ліпня 
* Ліпнянск 
* Ліпск
Узнога (Бабруйскі раён)

**Узно́га** () — вёска ў Бортнікаўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 4 км ад чыгуначнае станцыі Цялуша на лініі Бабруйск— Жлобін на рацэ Ала (прыток Бярэзіны).

## Гісторыя
Назоў, верагодна, паходзіць ад слова «ўзножжа». У шырокім сэнсе — паселішча ў падножжы ўзгорку, тэрасы, ля краю балота, лесу й г. д. Вядомая як сяло Бабруйскага староства Рэчыцкага павету Вялікага Княства Літоўскага. Ад 1793 у складзе Расеі, ад 1796 у Бабруйскім павеце Менскае губэрні. У сярэдзіне ХІХ ст. у складзе маёнтку Рыньня роду Прушыноўскіх. Паводле перапісу 1897 — вёска Бортнікаўскае воласьці Бабруйскага павету. У яе склад уваходзілі 53 двары, дзе жылі 432 чалавекі, была хлебазапасная крама. У 1917 — вёска, 66 двароў, 432 жыхары.

У 1919 адчыненая пачатковая школа, для якой у 1923 пабудаванае новае памяшканьне; у 1925 у школе быў 51 вучань. Паводле перапісу 1926 — вёска, 70 двароў, 377 жыхароў. У 1931 створаны калгас імя Л. Літвінава, працавала кузьня. У 1975 на брацкай магіле савецкіх жаўнераў, якія загінулі ў баёх у Вялікую Айчынную вайну, усталяваны помнік-абэліск з мэмарыяльным надпісам. Напачатку 1997 у вёсцы было 45 двароў, 80 жыхароў, працавалі фэрма буйнога рагатага быдла, лесапільня, клюб, бібліятэка, крама.

## Насельніцтва
* 2010 год — 57 жыхароў
* 2007 год — 68 жыхароў, 35 двароў
* 1999 год — 76 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* Узнога // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 596

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Бортнікаўскі сельсавет
Узнога

Назву **Узнога** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Узнога — вёска ў Бабруйскім раёне
** Узнога — былая вёска ў Качэрыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Узнога — вёска ў Клецкім раёне

## Глядзіце таксама
* Узнаж
* Узногі
* Узнож
* Узноснае
Марцінаўка (Бабруйскі раён)

**Марці́наўка** (таксама — *Марты́наўка*; ) — вёска ў Бортнікаўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 4 км ад чыгуначнае станцыі Цялуша на лініі Бабруйск — Жлобін.

## Гісторыя
Назоў паходзіць ад імя Мартын ці прозьвішча Мартынаў. У 1922 годзе фальварак Мартынаўка ператвораны ў пасёлак. Паводле перапісу 1926 году — пасёлак, 20 гаспадарак, 108 жыхароў. Пазьней пасёлак ператвораны ў вёску. У 1931 годзе створаны калгас «Абарона СССР» (14 сялянскіх гаспадарак).

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1997 год — 9 двароў, 12 жыхароў; 1999 год — 11 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2007 год — 8 двароў, 12 жыхароў; 2010 год — 7 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* Мартынаўка // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 580

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Бортнікаўскі сельсавет
Мартынаўка

Назву **Мартынаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Мартынаўка — вёска ў Шацілавіцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Мартынаўка — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Мартынавічы
* Мартыненкі
* Мартынюкі
* Мартыняты
* Марцінаўка
Лебядзёўка (Бабруйскі раён)

**Лебядзёўка** () — вёска ў Бортнікаўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 6 км ад чыгуначнае станцыі Цялуша на лініі Бабруйск — Жлобін, непадалёку ад шашы Бабруйск — Рагачоў.

## Гісторыя
Назоў паходзіць ад прозьвішча Лебедзь, Лебедзеў ці ад назову птушкі лебедзь. Заснаваная напачатку 1920-х на выдзеленым зь дзяржаўнага фонду вялікім участку зямлі. Паводле перапісу 1926 году — пасёлак, 8 двароў, 29 жыхароў. У 1930-я гады пасёлак ператвораны ў вёску. У 1931 годзе створаны калгас «Другі зьезд калгасьнікаў-ударнікаў». Напачатку 1997 году ў вёсцы было 27 двароў, жыў 41 чалавек, працавала фэрма буйнога рагатага быдла.

## Насельніцтва
* 2010 год — 29 жыхароў
* 2007 год — 37 жыхароў, 23 двароў
* 1999 год — 41 жыхар

## Крыніцы

## Літаратура
* Лебядзёўка // Памяць. Бабруйскі раён: Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г.П. Пашкоў. –Мн., 1998. – с.576

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Бортнікаўскі сельсавет
Лебядзёўка (неадназначнасьць)

**Лебядзёўка** — назоў шэрагу геаграфічных аб’ектаў.

## Населеныя пункты
* Лебядзёўка — пасёлак у Добрускім раёне Гомельскае вобласьці
* Лебядзёўка — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскае вобласьці
* Лебядзёўка — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскае вобласьці
* Лебядзёўка — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскае вобласьці
* Лебядзёўка — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскае вобласьці

## Іншыя аб’екты
* Лебядзёўка — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Быстрая (басэйн Дняпра)
Цэцылія Рэната Габсбург

**Цэцылія Рэната Габсбург, Цэцылія Рэната Аўстрыяцкая** (, ; 6 ліпеня 1611, Грац, цяпер Аўстрыя — 24 сакавіка 1644, Вільня) — каралева польская й вялікая княгіня літоўская, жонка Ўладзіслава Вазы.

## Біяграфія
Была шостым дзіцём імпэратара Сьвятое Рымскае імпэрыі Фэрдынанда ІІ й Марыя Ганны Вітэльсбах. Дзяцінства праводзіла ў Грацы, Вене й Празе.

Першапачатковай кандыдатурай на жонку Ўладзслава Вазы прапаноўвалася француская князёўна Людвіка Марыя Ганзага, але пасьля пад націскам каталіцкае партыі (узначальвалі Альбрыхт Станіслаў Радзівіл і Ежы Асалінскі) выбар быў спынены на Габсбуржанцы. 15 жніўня 1637 у Вене адбыўся шлюб *[[per procura]]* (Уладзіслава замяняў брат Ян Казімер Ваза), уласна ж шлюб адбыўся 12 верасьня 1637 у Варшаве. 13 верасьня ў варшаўскай катэдры сьвятога Яна адбылася каранацыя. Гэта была першая ад часоў Уладзіслава Лакетка каранацыя ў польскай гісторыі, што адбылася па-за межамі Кракава. У 1639 Цэцыліі Рэнаце было перададзенае ўва ўладаньне Бабруйскае староства, дзе ў 1643 яна заснавала горад Казімер.

Цэцылія Рэната была цяжарная тройчы. У 1640 яна нарадзіла сына Жыгімонта Казімера (памёр у веку сямі гадоў), 8 студзеня 1642 — дачку Марыю Ганну Ізабэлю (памерла 7 лютага таго ж году). Трэцяе ж дзіця нарадзілася мёртвым у 1644. 24 сакавіка 1644 ад заражэньня памерла й сама Цэцылія Рэната. Была пахаваная ў катэдры на Вавэлі ў Кракаве.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Цэцылія Рэната
Цэцылія Рэната
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Грацы
Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія
Катэгорыя:Каралевы польскія
Катэгорыя:Старосты бабруйскія
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавэльскай катэдры
Катэгорыя:Памерлі падчас родаў
Барыс Гельфанд

**Барыс Абрамавіч Гельфанд** ( 24 чэрвеня 1968 году, Менск) — ізраільскі, раней беларускі, шахматыст, гросмайстар (1989).

## Біяграфія
Родам зь Беларусі, у 1998 годзе іміграваў у Ізраіль. У цяперашні час жыве ў Рышон-ле-Цыёне. Жанаты, мае дачку. Уваходзіць у склад зборнай Ізраілю.

## Спартовыя дасягненьні

* 1-4-е месца разам з Аляксеем Выжманавінам, Ільлём Сьмірынам, Канстантынам Лернэрам у 1987 годзе [URS-ch адбор, 7 з 11]
* 1-е месца ў Арнэме ў 1987 годзе [EU-ch U20, 11? з 13, +11=1-1]
* 1-3-е месца разам з Барысам Гулько, Эрыкам Лобранам у Амстэрдаме ў 1988 годзе [OHRA-B, 6? з 9]
* 1-4-е месца разам з Васілём Іванчуком, Рыгорам Серперам, Жаэлем Лацье ў Адэлаідзе ў 1988 годзе [Wch U20, 9 з 13, +7=4-2]
* 2-е месца ў Клайпедзе ў 1988 годзе [URS-ch FL56, 10? з 16, +6=9-1, 9-я катэгорыя, кругавы турнір]
* 1-2-е месца разам з Аляксеем Дрэевым у Арнэме ў 1988 годзе [EU-ch U20, 10? з 13, +10 =1 −2]
* 2-е месца ў Лінарэсе ў 1990 годзе [Лінарэс 8th, 7? з 11, +6=3-2, 16-я катэгорыя, кругавы турнір]
* 2-е месца ў Дортмундзе ў 1990 годзе [Dortmund-A, 8? з 11, +6=5-0, 13-я катэгорыя, кругавы турнір]
* Вэна (1996, 1-2-е месца разам з Анатолем Карпавым, (+2 =7 −0))

## Змаганьне за званьне чэмпіёна сьвету
З 1993 году Гельфанд зьяўляецца сталым удзельнікам бітваў за званьне чэмпіёна сьвету. Ён дайшоў да чвэрцьфіналу прэтэндэнцкага турніру ў 1993 і паўфіналу — у 1996. Гельфанд удзельнічаў і ў чэмпіянатах сьвету па накаўт-сыстэме ў 1998—2004 (найлепшы вынік — паўфіналіст у 1997).

Найболей пасьпяховым у кар’еры Гельфанда стаў выступ на апошнім чэмпіянаце сьвету ў Мэксыцы ў верасьні 2007 году. У адборачных матчах ён перамог Рустама Касымджанава і Гату Камскага, а на самім чэмпіянаце набраў 8 пунктаў з 14 (+3 =10 -1) і падзяліў другое месца з Уладзімерам Крамнікам: ззаду Вішы Ананда, але наперадзе Пэтэра Лека, Лявона Ароняна, Аляксандра Маразевіча, Аляксандра Грышчука і Пятра Сьвідлера.

## Крыніцы

## Літаратура
* Шахматы : Энциклопедический словарь. Москва : Советская энциклопедия, 1990. С. 81. .

## Вонкавыя спасылкі
* Дэталёва пра біяграфію

Катэгорыя:Беларускія шахматысты
Катэгорыя:Ізраільскія шахматысты
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры
Катэгорыя:Выхадцы зь Беларусі ў Ізраілі
Жыгімонт Казімер Ваза

**Жыгімонт Казімер Ваза** (; 1 красавіка 1640 — 9 жніўня 1647) — адзіны сын вялікага князя й караля Ўладзіслава Вазы й ягонае першае жонкі Цэцэліі Рэнаты Габсбург.

## Імя

Зігімунд, Зігімунт, Зігісмунд або Зігісмонд, пазьней Зыгмунд, Зыгмант або Жыгмант (Sigimund, Sigimunt, Sigismund, Sigismondus, Siegmund, Zygmont, Żygmont) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сіг- (зыг-, зег-) (імёны ліцьвінаў Зігібут, Зыгел, Зыгер; германскія імёны Sigibot, Sigel, Siger) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага sigus 'перамога', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Скірмунт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Жыгімонт азначае «перамога гарлівасьці».

Адпаведнасьць імя Жыгімонт германскаму імю Sigimund сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

## Біяграфія
Названы ў гонар дзеда Жыгімонта й дзядзькі Яна Казімера. Быў галоўным кандыдатам на абраньне каралём пасьля сьмерці бацькі. Як адзначаў францускі падарожнік Ле Лябур’е, быў жвавым, шчуплым і спраўным. Хутка навучаўся й у сем гадоў бегла размаўляў па-польску, нямецку, рабіў посьпехі ў лацінскай мове. Любіў польскі строй, абураўся калі да яго зьвярталіся па-нямецку, кажучы: «Я — паляк, таму й размаўляйце са мной па-польску».

Улетку 1647 нечакана захварэў: як сьцьвярджалі адны — атруціўся садавінай, паводле ж іншых — заразіўся дызэнтэрыяй ад паморскіх ваяводзічаў Дэнгафаў. Пасьля дзён хваробы й крываўкі памёр. Ягоная сьмерць моцна паўплывала на караля Ўладзіслава, які нават адмовіўся ехаць на пахаваньне ў Кракаў.

## Горад Казімер
У гонар яго быў названы заснаваны ў 1643 горад Казімер у Бабруйскім старостве. Горад праіснаваў толькі 12 гадоў і быў зьнішчаны ў 1655 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* Czapliński W. *Na dworze Władysława IV*. — Warszawa, 1959,
* Fabiani B. *Życie codzienne na Zamku Królewskim w epoce Wazów*. — Warszawa: Wydawnictwo «Volumen», 1996.

Жыгімонт Казімер
Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавэльскай катэдры