Быценскі манастыр

**Прачысьценскі манастыр [[Ордэн базылянаў Сьвятога Язафата|базылянаў]]** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Быцені. Знаходзіцца на гістарычным Рынку. Будаваўся як манастыр для манахаў-базылянаў Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы. Сёньня адзіная ацалелая царква з усяго манастырскага комплексу будынкаў — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры позьняга рэнэсансу, раньняга і віленскага барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс Быценскага базылянскага манастыра складаўся з цэркваў Сьвятога Язафата і Прачыстай Багародзіцы, званіцы і манастырскага корпусу. Усе пабудовы атачаў мур з брамамі. У 1914 годзе на загад генэрала Аляксеева расейскія войскі ўзарвалі царкву Сьвятога Язафата, пазьней савецкія ўлады зруйнавалі рэшткі гэтай царквы і званіцу. 

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Манастыр базылянаў у Быцені заснаваў кіеўскі мітрапаліт Язэп Вельямін Руцкі, які разам з Язафатам Кунцэвічам заняўся рэформай тагачаснага манаскага жыцьця. У 1607 годзе маршалак слонімскі Рыгор Трызна разам з жонкай Рэгінай з Сапегаў склалі фундацыю на манастыр базылянаў, якім перадалі маёнтак Дзяткавічы. Пачаткова манастыр плянавалі зрабіць жаночым для дачкі Рыгора Трызны — Эўфрасіньні, аднак яна прыняла пострыг у Віленскім базылянскім манастыры, таму Быценскі манастыр стаў мужчынскім. Адным зь першых зьверхнікаў манастыра ў 1613 годзе быў манах і прапаведнік Язафат Кунцэвіч. У 1615 годзе пры манастыры з дазволу і бласлаўленьня Папы Рымскага адкрыўся навіцыят. Сын Рыгора Трызны, падскарбі вялікі Мікалай Трызна ў 1626 годзе заснаваў пры манастыры шпіталь на 10 месцаў. У 1640 годзе ён перадаў манахам мястэчка Быцень і заклаў мураваную Прачысьценскую царкву, відаць, як пахавальню роду.

За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) надзейна ўмацаваны манастыр даў прытулак базылянам зь Вільні, Віцебску, Менску і Полацку. Тут захоўваўся цудоўны абраз Маці Божай зь Віленскага Траецкага манастыра, а таксама Жыровіцкі і Барунскі абразы. З 1656 году ў манастыры знаходзіўся протаархімандрыт Чыну Сьвятога Базыля Вялікага Бэнэдыкт Цярлецкі. Тут захоўваліся таксама нятленныя мошчы старца Сімяона Стаўроўскага, зьверхніка манастыра з 1640 году.

Па 1673 годзе пад кіраўніцтвам ігумена манастыра Язэпа Пяткевіча пры манастыры збудавалі мураваную царкву. У 1710 годзе яе асьвяцілі ў гонар сьвятога мучаніка Язафата Кунцэвіча. У 1775 годзе спадчыньнік згаслага роду Трызнаў падскарбі надворны Антоні Тызэнгаўз адсудзіў у манастыра мястэчка Быцень.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Быцень апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, манастыр працягваў дзеяць як уніяцкі. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынкі манастыра ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Расейскія ўлады інтэрнавалі ў Быцень непакорных уніяцкіх сьвятароў і манахаў. У 1845 годзе манастыр зачынілі, манастырскую царкву Сьвятога Язафата перарабілі пад прыходзкую і пераасьвяцілі пад тытулам Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1914 годзе на загад генэрала Аляксеева расейскія войскі ўзарвалі царкву Сьвятога Язафата.

### Найноўшы час
Да 1929 году царкву Сьвятога Язафата часткова аднавілі. У ёй праходзілі службы. Помнік пацярпеў у Другую сусьветную вайну, па якой савецкія ўлады дашчэнту зьнішчылі званіцу і царкву Сьвятога Язафата.

У 1990-я гады перад Прачысьценскай царквой збудавалі браму-званіцу з купалам-цыбулінай, якая не адпавядае архітэктуры помніка.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (B. Podbielski, 1862).jpg|1862 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1862).jpg|1862 г.
Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1851-99).jpg|XIX ст.
Bycień, Bazylanski. Быцень, Базылянскі (1851-99) (2).jpg|XIX ст.


### Гістарычныя здымкі

Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1915) (2).jpg|1915 г.
Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1915).jpg|1915 г.
Bycień, Bazylanski. Быцень, Базылянскі (1915).jpg|1915 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1915).jpg|1915 г.


Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1915) (2).jpg|1915 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1915) (3).jpg|1915 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (11.1915).jpg|лістапад 1915 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (11.1915) (2).jpg|лістапад 1915 г.


Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (11.1915).jpg|лістапад 1915 г.
Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1916).jpg|1916 г.
Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata-Pračyścienskaja. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата-Прачысьценская (1920-29).jpg|1920-я гг.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (3.05.1927-30).jpg|1927—1930 гг.


Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1919-39).jpg|да 1939 г.
Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1919-39) (2).jpg|да 1939 г.
Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1919-39) (3).jpg|да 1939 г.
Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1919-39) (4).jpg|да 1939 г.


Bycień, Bazylanski, Śviatoha Jazafata. Быцень, Базылянскі, Сьвятога Язафата (1919-39) (5).jpg|да 1939 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1919-39).jpg|да 1939 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1919-39) (2).jpg|да 1939 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1919-39) (3).jpg|да 1939 г.


Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1919-39) (4).jpg|да 1939 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1919-39) (5).jpg|да 1939 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1919-39) (6).jpg|да 1939 г.
Bycień, Rynak, Bazylanski. Быцень, Рынак, Базылянскі (1920-39).jpg|да 1939 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Быцень