open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мэркабім

**ТАА «Тэхналё́гіі пераво́зак Мэркабі́м»** альбо проста **Мэркабім** () — ізраільская кампанія-вытворца аўтобусаў, заснаваная ў 1946 року. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Кесарыі.

Займаецца выпускам аўтобусаў для грамадзкага транспарту, турыстычных, мікрааўтобусаў, а таксама спэцыялізаваных: куленепрабівальных, аўтазакаў, дзеля перавозкі віп-асобаў. Знаходзіцца ў супольнай уласнасьці кампаніяў Mayer Cars (Ізраіль) і AB Volvo (Швэцыя).

## Мадэлі
### Міжгароднія

* «Марс» — найбольш распаўсюджаны міжгародні аўтобус у Ізраілі ().

### Мескія
* «Піянэр» — нізкаўваходны/падлогавы
* «НЛ» — нізкаўваходны/падлогавы
* «БРТ» — складаназлучаны
* «Мэркурый» — нізкаўваходны/падлогавы

### Турыстычныя
* «Апалён»
* «Апалён Прэміюм»

### Мікрааўтобусы
* «Места 22» — на базе Mercedes-Benz Sprinter
* «Карал» — човен на базе Mercedes-Benz Sprinter

### Браняваныя
* «Марс абаронца»

### Спэцыялізаваныя
* «Апалён Прэміюм ВІП» — перавозкі бізнэс-клясы
* Перасоўная бібліятэка
* Аўтазак

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
Аньні М. Г. Шміт

**А́нна Мары́я Геертру́да «А́ньні» Шміт** (; 20 траўня 1911, Капэльле, Нідэрлянды — 21 траўня 1995, Амстэрдам, Нідэрлянды) — нідэрляндзкая пісьменьніца. Лічыцца маці нідэрляндзкай тэатральнай песьні, каралевай нідэрляндзкай дзіцячай літаратуры і адной з найлепшых літаратарак Нідэрляндаў.

Аньні Шміт пісала ў розных жанрах: паэзію, прозу, п’есы, мюзыклы, радыё- і тэлеспэктаклі, аднак найбольш вядомая як аўтарка дзіцячых кнігаў. Найбольш вядомыя ейныя творы — дзіцячая сэрыя «Іп і Янэке».

## Жыцьцяпіс
Анна Марыя Геертруда нарадзілася ў сям’і рэфармацкага пастара Ёганэса Даніеля Шміта (1871—1951) і школьнай настаўніцы Геертруды Марыі Боўгвэйс. Мела старэйшага брата Ўіма і дзьвюх старэйшых сёстраў, якія памерлі яшчэ да ейнага нараджэньня, таму гадавалася самотна. Ужо ў 6-гадовым веку Аньні адышла ад царквы і засталася перакананай атэісткай.

Па сканчэньні сярэдняй школы ў Гусе працавала прыслугай у Нямеччыне, аднак пасьля прыходу да ўлады нацыстаў бацькі забралі яе дадому. Тут Аньні прайшла курсы па навучаньні бібліятэчнай справе і да 1946 року працавала бібліятэкаркай.

У 1947 пачала друкавацца ў амстэрдамскай газэце «Het Parool», неўзабаве стала складаць песьні і замалёўкі для такіх артыстаў, як Вім Сонэвэльд і Вім Кан. З пачатку 1950-х рокаў пачала пісьменьніцкую кар’еру, пісала песьні і п’есы для тэатру, пастаноўкі для радыё- і тэлевізійных перадачаў, дзіцячыя кнігі.

На наступны дзень пасьля свайго 84-годзьдзя скарысталася эўтаназіяй. Пахаваная ў Амстэрдаме.

## Прэміі і ўзнагароды
* Дзяржаўная прэмія Нідэрляндаў (1964) за найлепшую кнігу для дзяцей і моладзі
* Залаты мэдаль імя Ганса Крыстыяна Андэрсэна (1988)

## Ушанаваньне памяці
Імя Аньні М. Г. Шміт уключанае ў канон нідэрляндзкай гісторыі.

## Бібліяграфія
* «Abeltje» (1953)
* «De A van Abeltje» (1955)
* «Ibbeltje» (1961)
* «Minoes» (1970)
* «Pluk van de Petteflet» (1971)
* «Otje» (1980)
* «Wat Ik Nog Weet» (1992)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капэльле
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Канстантэйна Гюйгенса
Катэгорыя:Нідэрляндзкія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Нідэрляндзкія драматургі
Катэгорыя:Нідэрляндзкія паэткі
Катэгорыя:Нідэрляндзкія сцэнарысты
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Ганса Крыстыяна Андэрсэна
Катэгорыя:Дзіцячыя літаратаркі
Катэгорыя:Фэнтэзійныя літаратаркі
Катэгорыя:Літаратары-самагубцы
Катэгорыя:Памерлі ў Амстэрдаме
Катэгорыя:Памерлі ад эўтаназіі
Бабы (Берасьцейская вобласьць)

**Ба́бы** — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 3 жыхары
* 1999 год — 17 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадоцкі сельсавет (Лунінецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну
Бабы

**Бáбы** — памінальны дзень у Беларусі, які папярэднічаў Дзядам.

## Сутнасьць
Ушанаваньне продкаў у старажытнасьці праводзілася 2 дні — у адпаведнасьці з полам нябожчыка. *Бабы* адрозьніваліся ад Дзядоў больш сьціплым асартымэнтам страў: не ставілі на стол скаромнага, пяклі посныя бліны, варылі квас з грыбамі ці вяленай рыбай, кісель.

Ужо ў XIX ст. *Бабы* не адзначалі.

## Глядзіце таксама
* Дзяды

## Крыніцы
* , ст 265.

Катэгорыя:Славянскія сьвяты
Катэгорыя:Беларуская культура
Катэгорыя:Традыцыйныя сьвяты беларусаў
Катэгорыя:Сьвяты
Катэгорыя:Культ продкаў
Бабы (неадназначнасьць)

Назву **Ба́бы́** маюць:

* Бабы — плод расьлінаў сямейства Бабовыя. Часам гэтак жа называюць зярняты кавы.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Бабы — вёска ў Лунінецкім раёне
* Менская вобласьць:
** Бабы — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Сьвяты
* Бабы — памінальны дзень у Беларусі, які папярэднічаў Дзядам
Кісель

**Кісе́ль** — салодкая дэсэртная жэлепадобная страва, прыгатаваная са сьвежай ці сушанай садавіны, ягад, фруктова-ягадных сокаў, сыропаў, варэньня, малака з даданьнем бульбянога або кукурузнага крухмалу або збожжавай закваскі.

Кісель хуткі ў прыгатаваньні. Большасьць кісялёў рыхтуецца з даданьнем цукру. Звычайна фруктова-ягадныя кісялі рыхтуюцца на бульбяным крухмале, а малочныя і міндальныя кісялі — на кукурузным крухмале.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія стравы
Катэгорыя:Расейская кухня
Катэгорыя:Польская кухня
Катэгорыя:Літоўская кухня
Катэгорыя:Дэсэрты
Катэгорыя:Безалькагольныя напоі
Вірджыл ван Дэйк

**Вірджыл ван Дэйк** (;  8 ліпеня 1991 году) — нідэрляндзкі футбаліст, абаронца ангельскага клюбу «Лівэрпул» і нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў. Лічыцца адным з найлепшых абаронцаў у сьвеце. Вылучаецца сваёй сілай, лідэрствам і добрай гульнёй у паветры. Гулец стаўся першым абаронцам, які здабыў тутыл гульца году паводле вэрысіі УЭФА.

## Дасягненьні
**«Сэлтык»**:
* Чэмпіён Шатляндыі: 2014, 2015
* Уладальнік Кубка шатляндзкай лігі: 2015

**«Лівэрпул»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2020, 2025
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2022
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2022, 2024
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2022
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2019
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2019
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Герб Кажан-Гарадку

**Герб Кажан-Гарадку** — герб вёскі Кажан-Гарадок Лунінецкага раёну. Герб зацьверджаны ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 659.

## Апісаньне
Герб Кажан-Гарадку ўяўляе сабой вараскі шчыт, скошаны зьлева, у правым блакітным полі якога намалявана срэбраная лілеяпадобная кветка, у левым зялёным — залаты высокі бот на абцасе.

## Вонкавыя спасылкі
* Указ прэзыдэнту Рэспублікі Беларусь ад  г. № 659

Катэгорыя:Кажан-Гарадок
Кажан-Гарадку
Балак

**Бала́к** ()&nbsp;— дыялект польскае мовы, што быў пашыраны ў местах Галічыны напрыканцы XIX&nbsp;— першае паловы XX стагодзьдзя.

Ужываная менш асьвечанымі палякамі Драгобыча, Барыслава ды іншых местаў Галічыны. Найхарактэрнейшая яго рыса&nbsp;— насычанасьць лексыкі ўкраінскімі словамі (агульна-ўкраінскімі й дыялектнымі) і вялікі ўплыў украінскае фанэтыкі («chlib» замест «chleb», «h» замест «g» у шматлікіх словах ды іншыя). З украінскім мескім дыялектам балак меў таксама агульныя запазычаньні нямецкіх словаў, асабліва зьвязаных з аўстрыйскімі рэаліямі ў адміністрацыі, эканоміцы, вайсковым побыце. У шматлікіх выпадках балак ператвараецца ў мешаную польска-ўкраінскую гаворку, асабліва калі ёю карыставаліся людзі ўкраінскага паходжаньня. Стылізацыя пад балак была галоўным сродкам індывідуалізацыі тэксту твораў некаторых польскіх празаікаў з Заходняе Ўкраіны (Анджэй Хцюк, Атлантида: Розповідь про Велике Князівство Балаку) і аўтараў гумарыстычна-лірычных вершаў і песенных тэкстаў (Мар’ян Гемар). Збольшага з польскае літаратуры, а збольшага з гаворкі львоўскіх украінцаў старэйшага пакаленьня элемэнты балака запазычаюць у апошні час асобныя львоўскія ўкраінскія пісьменнікі (Юры Віньнічук).

Некаторыя крыніцы адносяць львоўскую ґвару да балака, аднак варта памятаць, што львоўская ґвара адразьняецца ад балака разнастайнасьцю запазычаньняў: так, балак сфармаваны ў выніку ўкраінскіх запазычаньняў у польскае мовы, калі ў аснове львоўскае ґвары ляжыць сумесь польскае, украінскае, нямецкае ды ідышу. То бок, нягледзячы на аднолькавыя чыньнікі фармаваньня, Балак і львоўская ґвара маюць розныя асновы, а таксама істотна адрозьніваюцца між сабою.

## Глядзіце таксама
* Львоўская гвара
* Суржык
* Трасянка
* Дэнгліш

## Літаратура
* Kurzowa Zofia. Polszczyzna Lwowa i Kresów południowo-wschodnich do 1939 r. Варшава, 1985;
* Górowski W. Słownik gwary lwowskiej // Poradnik Językowy. 1982. Z. 2;
* Rudnyćkyj J. Lemberger ukrainische Stadtmundart (Znesinnja). Ляйпцыґ, 1943.
* Ярысевіч Д. Энцыкляпэдыя сучаснай Украіны.&nbsp;— Т. 2.&nbsp;— Кіеў, 2003., стар. 129
* Гарбач О. Арґо ва Ўкраіне.&nbsp;— Львоў: Інстытут украіназнаўства імя І.&nbsp;Крыпякевіча НАНУ, 2006
* Хабзей Н., Сімовіч К., Ястрэмская Т., Мэўш-Дыдык Г.. Лексыкон львоўскі: важна і на жарт.&nbsp;— Львоў: Інстытут украіназнаўства імя І.&nbsp;Крыпякевіча НАНУ, 2009

## Вонкавыя спасылкі
* ''Анджэй Хцюк.'' «Сьляпыя на матчы ня ходзіць» (пераклад Наталкі Рымскае)
* ''Анджэй Хцюк.'' Хаімік (пераклад Наталкі Рымскае)
* Як мы гаварылі&nbsp;— БАЛАК! Матэрыял пра Балак на сайце «Drohobyczer zeitung»
* «Драгабыцкія каханіцы»&nbsp;— твор з выкарыстаньнем балаку

Катэгорыя:Украінская мова
Катэгорыя:Польская мова
Катэгорыя:Дыялекты ўкраінскай мовы
Катэгорыя:Галіччына
Аляксеева

**Аляксе́ева** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Мяжанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 3 чалавекі
* 1999 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мяжанскі сельсавет (Гарадоцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Новая Слабодка

Назву **Новая Слабодка** маюць:

* Новая Слабодка — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Новая Слабодка — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Цна (Берасьцейская вобласьць)

**Цна** — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гарадоцкага сельсавету. Каля вёскі працякае рэчка Цна.

## Насельніцтва
* 2009 год — 528 жыхароў
* 1999 год — 677 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадоцкі сельсавет (Лунінецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну
Віктораўка

**Вікто́раўка** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Раваніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 16 чалавек
* 2010 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Раваніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Чырвоная Беларусь

Назву **Чырвоная Беларусь** маюць:

* Чырвоная Беларусь — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
* Чырвоная Беларусь — грамадзка-палітычны і літаратурна-мастацкі часопіс
Бродніца

Назву **Бро́дніца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Бродніца — вёска ў Лунінецкім раёне
** Бродніца — вёска ў Янаўскім раёне

### [[Польшча]]
* Куяўска-Паморскае ваяводзтва
** Бродніца — горад у Куяўска-Паморскім ваяводзтве
Бродніца (Лунінецкі раён)

**Бро́дніца** — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вулькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 870 жыхароў
* 1999 год — 1073 жыхары
* 1996 год — 1140 жыхароў, 339 двароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Вулькаўскі сельсавет (Лунінецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну
Карэнтэн Талісо

**Карэнтэ́н Талісо** (;  3 жніўня 1994 году) — францускі футбаліст, паўабаронца ліёнскага клюбу «Алімпік» і нацыянальнай зборнай Францыі. Чэмпіён сьвету 2018 году.

## Дасягненьні
**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2018, 2019, 2020, 2021, 2022
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2019, 2020
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2017, 2018, 2020, 2021
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2020
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2020
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2020

**Францыя**:
* Чэмпіён сьвету: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Тарган Азар

**Тарган Азар** (;  29 сакавіка 1993 году) — бэльгійскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Андэрлехт» і нацыянальнай зборнай Бэльгіі. У складзе зборнай удзельнічаў у чэмпіянаце сьвету 2018 году. Ад чэрвеня 2019 да 2023 году выступаў за дортмундзкую «Барусію».

Імя «Тарган» прыдумалі бацькі — яны замянілі апошнюю літару ў імені пэрсанажа бэлігійскіх коміксаў Таргала. У Таргана ёсьць старэйшы брат Эдэн Азар, таксама футбаліст.

## Дасягненьні
**«Барусія» Дортмунд**:
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2021

**ПСВ**:
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты
Натаніел Клайн

**Натаніел Клайн** (;  5 красавіка 1991 году) — ангельскі футбаліст, абаронца клюбу «Крыстал Пэлас» і нацыянальнай зборнай Ангельшчыны.

## Дасягненьні
**«Крыстал Пэлас»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Ашмянскі разлом

**Ашмя́нскі разло́м** —  тэктанічная структура ў Ашмянскім, Смаргонскім, Маладэчанскім і Менскім раёнах Беларусі, у межах Беларускай антэклізы.

## Геаграфія
Распасьціраецца з паўднёвага ўсходу на паўночны захад і абмяжоўвае з паўночнага ўсходу Валожынскі грабен. Прасочваецца ў фундамэнце, верхнепратэразойскіх, ніжнепалеазойскіх і сылюрыйскіх адкладах. Вэртыкальная амплітуда ссоўваньня па паверхні фундамэнту вагаецца ад дзясяткаў да 250 м.

Па глыбіні пранікненьня разлом адносіцца да катэгорыі коравых. 3 паверхні ўздоўж яго распасьціраецца Ашмянскае ўзвышша.

## Мінуўшчына
Залажэньне разлому адбывалася ў вэндзе, найбольшая актывізацыя — у раньнім палеазоі і сылюры.

У 1908 року на разломе каля станцыі Гудагай адбыўся рэкордны для Беларусі землятрус моцай 6—7 балаў па шкале Рыхтэра. Эпіцэнтар землятрусу знаходзіўся за 35—40 км ад Беларускай атамнай электрастанцыі (54,60° паўн. шыр. 25,80° усх. даўг.).

## Крыніцы

## Літаратура
* *Гарэлік З.* Ашмянскі разлом // 

Катэгорыя:Беларуская антэкліза
Катэгорыя:Геалёгія Ашмянскага раёну
Катэгорыя:Геалёгія Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Геалёгія Менскага раёну
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Тэктоніка Беларусі
Пакроўскі (Магілёўская вобласьць)

**Пакро́ўскі** — пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Навабыхаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 9 чалавек
* 1999 год — 16 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навабыхаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну
Кліны

Назву **Кліны** маюць:

* Кліны — былая вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Кліны — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці
Кіран Трып’ер

**Кіран Трып’ер** (;  19 верасьня 1990 году) — ангельскі футбаліст, абаронца клюбу «Ньюкасл Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Ангельшчыны.

## Дасягненьні
**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2021

**«Ньюкасл Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Вароўскага

Назву **Вароўскага** маюць:

* Вароўскага — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Вароўскага — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
Малькаўка

Назву **Малькаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Малькаўка — вёска ў Амсьціслаўскім раёне
** Малькаўка — вёска ў Крычаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Малькава
* Малькавічы
* Малькаўшчына
* Малькевічы
* Малькі
Андрэеўскі крыж

**Андрэеўскі крыж** (☓) — дыяганальны крыж, які абазначае расьпяцьце апостала Андрэя Першазванага.

У саборы сьвятога Андрэя ў грэцкім горадзе Патры на паўвостраве Пэляпанэс (вобласьць Заходняя Грэцыя) захоўваецца дыяганальны крыж-рэлікварый, у які ўклалі часткі крыжа, на якім расьпялі апостала Андрэя. У якасьці сымбалю выкарыстоўваецца на гербах, пячатках і сьцягах, у тым ліку на сьцягах Шатляндыі і Ямайкі. Таксама выкарыстоўваецца на дарожных знаках для абазначэньня чыгуначнага пераезду.

## Беларусь
28 ліпеня 2013 году сьвятары Царквы Грэцыі даставілі Андрэеўскі крыж у Менск на цягніку. Затым яго разьмясьцілі ў храме Андрэя Першазванага (Ленінскі раён, мікрараён Серабранка, вул. Малініна, д. 19). Пасьля набажэнства на менскім Замчышчы крыж да 2 жніўня заставаўся ў Храме ўсіх сьвятых (Першамайскі раён, мікрараён Усход, вул. Каліноўскага, д. 121). За час знаходжаньня Андрэеўскага крыжа ў храмах Менску яго пабачылі звыш 60 000 хрысьціянаў.

## Мінуўшчына
Апостал Андрэй пражыў апошнія гады свайго жыцьця ў грэцкім горадзе Патры (правінцыя Ахея, Рымская імпэрыя), дзе заснаваў хрысьціянскую грамаду. 30 лістапада 70 году мясцовы праконсул Эгеат загадаў расьпяць Андрэя Першазванага на крыжы. Крыж вырабілі з дрэва масьліны. Апостала расьпялі на крыжы пад нахілам, таму той крыж выглядаў Х-падобным. Крыж апостала Андрэя атрымаў назву «андрэеўскага». Да 13-га стагодзьдзя Андрэеўскі крыж захоўваўся хрысьціянскай грамадой у горадзе Патры ў якасьці сьведчаньня хрысьціянскай веры і пакутніцкай сьмерці апостала. Пазьней Андрэеўскі крыж перавезьлі ў Францыю, дзе захоўвалі ў ківоце ў манастыры сьвятога Віктара ў Марсэлі. 19 студзеня 1980 году Андрэеўскі крыж вярнулі ў горад Патры (Грэцыя), дзе разьмясьцілі ў Саборы сьвятога Андрэя.

## Галерэя

Flag of Scotland.svg|Сьцяг Шатляндыі
Flag of Jamaica.svg|Сьцяг Ямайкі
Flag of Alabama.svg|Сьцяг штату Алабама (ЗША)
Flag of Nova Scotia.svg|Сьцяг правінцыі Новая Шатляндыя (Канада)
Flag of Arkhangelsk Oblast.svg|Сьцяг Архангельскай вобласьці (Расея)
Bandeira da cidade do Rio de Janeiro.svg|Сьцяг гораду Рыё-дэ-Жанэйра (Бразылія)
Flag of Tenerife.svg|Сьцяг вострава Тэнэрыфэ (Гішпанія)
Flag of Burundi.svg|Сьцяг Бурундзі
South African Burgers Flag.svg|Сьцяг гораду Пачэфструм (Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка)


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Андрэй (апостал)
Катэгорыя:Крыжы
Катэгорыя:Хрысьціянскія сымбалі
Клёд Зыдзі

**Клёд Зідзі** (1934, Парыж, Францыя) — францускі кінарэжысэр і сцэнарыст.

Да 37 гадоў працаваў апэратарам-пастаноўнікам, пасьля чаго стаў рэжысэрам кінакамэдыяў. У 1970—1980-я гады яго фільмы ставілі ў савецкім кінапракаце. У 1985 годзе атрымаў францускую кінаўзнагароду «Сэзар» за лепшую рэжысуру і лепшы фільм, якім стала стужка «Гнілякі» 1984 году.

## Фільмаграфія
### Рэжысэр
* «Навабранцы ў шаленстве» (1971)
* «Вар'яты на стадыёне» (1972)
* «Вялікі рынак» (1973)
* «Гарчыца падступае да носу» (1974)
* «Навабранцы ідуць на вайну» (1974)
* «Гонка за цыбуляй-шалот» (1975)
* «Крылца або ножка» (1976)
* «Жывёла» (1977)
* «Разлад» (1978)
* «Дурны, але дысцыплінаваны» (1979)
* «Бяздарнасьці» (1980)
* «Інспэктар-недарэка» (1980)
* «Бяздарнасьці на вакацыях» (1982)
* «Банзай» (1983)
* «Гнілякі» (1984)
* «Каралі жарту» (1985)
* «Група зламысьнікаў» (1987)
* «Двое» (1989)
* «Гнілякі супраць гнілякоў» (1989)
* «Падрахунак» (1991)
* «Нізкапрофільны» (1993)
* «Арлета» (1997)
* «Астэрыкс і Абэлікс супраць Цэзара» (1999).
* «Скрынка» (2001)
* «Гнілякі 3» (2001)
* «Безыменныя гнілякі» (2011)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія сцэнарысты
Катэгорыя:Францускія кінарэжысэры
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сэзар»
Даніел Субашыч

**Даніел Субашыч** (;  27 кастрычніка 1984 году) — колішні харвацкі футбаліст, брамнік. Гулец нацыянальнай зборнай Харватыі. У табары клюбу «Манака» Даніел правёў больш за 7 гадоў.

## Дасягненьні
**«Хайдук»**:
* Уладальнік Кубка Харватыі: 2010, 2022, 2023

**«Манака»**:
* Чэмпіён Францыі: 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Харвацкія футбалісты
Пянюгі

**Пяню́гі** — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1913 г. у найманым памяшканьні дзейнічала школа граматы (у 1913&nbsp;г. 20 хл. і 9 дз.).

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Холстаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну
Форэст Гамп

«**Фо́рэст Гамп**» () — дзявяты фільм рэжысэра Робэрта Зэмэкіса, які выйшаў на экраны ў 1994 годзе. Гэта найбольш пасьпяховы фільм рэжысэра, які быў прызнаны найлепшым згодна меркаваньня гледачоў (першае месца па зборах у 1994 годзе), так і сярод крытыкаў і прафэсійных кінэматаграфістаў (38 узнагарод, уключаючы прэмію «Оскар»).

У фільме галоўны герой — Форэст Гамп (сугучна з анг. *forest gump*, то бок «дурань зь лесу») з выдуманага гораду Грынбоў, штат Алабама. Па сюжэце, разумова адсталага Форэста жыцьцё як птушынае пяро праносіць праз найважнейшыя падзеі амэрыканскай гісторыі другой паловы XX стагодзьдзя. Але ён не губляецца і, дзякуючы сваім спартовым здольнасьцям, добраму характару і прышчэпленай маці незвычайнай жыцьцяўстойлівасьці, зьдзяйсьняе ваенныя подзьвігі, дамагаецца «амэрыканскай мары» і міжволі, уплывае на палітыку і культуру ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы 1994 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1994 году
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы 1994 году
Катэгорыя:Фільмы-камэдыі
Катэгорыя:Кінакамэдыі 1994 году
Катэгорыя:Кінакамэдыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы Робэрта Зэмэкіса
Домінік Саланке

**Домінік Саланке** (;  14 верасьня 1997 году) — ангельскі футбаліст, нападнік клюбу «Тотэнгэм Готспур» і нацыянальнай зборнай Ангельшчыны.

## Дасягненьні
**«Тотэнгэм Готспур»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Сан-Джавані Борга-Маджорэ

«**Сан-Джавані**» () — санмарынскі футбольны клюб з гораду Борга-Маджорэ. Заснаваны ў 1948 годзе.

Катэгорыя:Борга-Маджорэ
Васількі

Назву **Васількі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Васількі — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Васількі — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Васількі — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Малыя Васількі

## Глядзіце таксама
* Васілева
* Васілевічы
* Васілеўшчына
* Васілёва
* Васілёў
* Васілёўка
* Васілёўскае
* Васілёўская
* Васілёўскі
* Васілёўшчына
* Васілінкі
* Васіліны
* Васілішкі
* Васільева
* Васільевы
* Васільеў
* Васільеўка
* Васільеўскае
* Васільеўскі
* Васількава
* Васількішкі
* Васількова
* Васількоў
* Васількоўка
* Васільпольле
* Васільчыцы
* Новавасільеўск
Леанід Калодзежны

**Леані́д Трафі́мавіч Кало́дзежны** (*27.02.1935, вёска Солаўе, цяпер Андрэеўшчынскі сельсавет, Аршанскі раён, Віцебская вобласьць, Беларусь — †26.12.2003,  Ворша, Віцебская вобласьць, Беларусь) — беларускі пісьменьнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 27 лютага 1935 году ў сялянскай сям’і вёсцы Солаўе. Пасьля заканчэньня школы вучыўся ў Віцебскай мастацка-графічнай педвучэльні з 1951 па 1953 год. 
Служыў у арміі з 1954 па 1957 год. Супрацоўнік аршанскай раённай газэты «Ленінскі прызыў» у 1958-1960 гадах. З 1961 году – мастак-афарміцель на Аршанскім льнокамбінаце. 
З 1977 году ў Саюзе пісьменьнікаў БССР. Памёр 26 сьнежня 2003 года. Пахаваны на могілках у вёсцы Солаўе.

## Творчасьць
Аповесьці й апавяданьні яго вытрыманы  ў традыцыйнай для беларускай літаратуры рэалістычнай манеры. 
Тэматычна творы Леаніда Калодзежнага зьвязаны пераважна з жыцьцём вёскі.
Першае апавяданьне пабачыла сьвет у літаратурна-мастацкім альманаху «Дзьвіна» за 1958 год.  
Мноства апавяданьняў, навэлаў і аповесьцей: «Буян»  (1992 г.), «Вечнасьць дымоў»  (1996 г.), «Пад халодным небам»  (1998 г.) — 
надрукаваны ў пэрыядычных выданьнях «Літаратура і мастацтва», «Полымя», «Маладосць» і інш. 
Аўтар кніг апавяданьняў «Аўсяны звон» (1975 г.) і «Бярозы ў жыце» (1981 г.). 

## Бібліяграфія
*  
*  
*  
* 
* 
*  
* 
* 
*  

## Літаратура
* 
*  
* 
* Калодзежны, Леанід Трафімавіч. //  С. 424.
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Леанід Калодзежны: «Прадзьвінскі край — гісторыя, сучаснасьць» 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аршанскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР
Кантрабанда

**Кантрабанда** (ад &nbsp;— «супраць + указ»)&nbsp;— таемнае перамяшчэньне празь дзяржаўную мяжу прадметаў і рэчываў, абмежаваных для перамяшчэньня паводле мытнага заканадаўства.

Звычайна тычыцца грузаперавозак каштоўнасьцяў кшталту валюты й тавараў. Караецца ў адпаведнасьці з крымінальным заканадаўствам.

## Цыгарэты

У 2012 годзе траціна сусьветнага экспарту цыгарэтаў прыпала на кантрабанду. Прыбытковасьць кантрабанды адной скрыні (50 блёкаў) цыгарэтаў склала $1766, фургона&nbsp;— $78 500, кантэйнэра&nbsp;— $1,57&nbsp;млн.

## Беларусь
Паводле 228-га артыкула Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь 1999 году, кантрабанда вартасьцю звыш 2000 базавых велічыняў караецца спагнаньнем або абмежаваньнем волі на тэрмін да 5 гадоў. Пагатоў кантрабанда дурманлівых і радыяактыўных рэчываў, атруты, выбухоўкі, зброі і боепрыпасаў караецца пазбаўленьнем волі на тэрмін ад 3 да 7 гадоў з магчымай канфіскацыяй маёмасьці. За кантрабанду ў змове зь іншай асобай, або з гвалтам супраць мытніка, ці асабліва небясьпечных дурманлівых рэчываў прадугледжваецца зьняволеньне ад 5 да 10 гадоў з магчымай канфіскацыяй маёмасьці. Кантрабанда ў складзе арганізаванай групы караецца зьняволеньнем ад 7 да 12 гадоў з магчымай канфіскацыяй маёмасьці.

Артыкул 14.1 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністратыўных правапарушэньнях 2003 году прадугледжвае спагнаньне ад 30 да 50 базавых велічыняў (б.&nbsp;в.) з магчымай канфіскацыяй тавара і транспартнага сродку, на якім яго везьлі, за правоз тавараў (вартасьцю менш за 2000 б.&nbsp;в.) празь мяжу ў абыход мытні. Пагатоў зь індывідуальнага прадпрымальніка (ІП) ў такім выпадку спаганялі ад 100 да 150 базавых велічыняў, зь юрыдычнай асобы&nbsp;— ад 500 да 800 базавых велічыняў, таксама з магчымай канфіскацыяй тавару і транспарту. Правоз тавараў, якія падлягаць дэкляраваньню, праз мытню ў тайніку або з наданьнем выгляду іншага тавара прадугледжвае спагнаньне да 30 базавых велічыняў з магчымай канфіскацыяй тавара, тайніка і транспарту. Пагатоў з ІП спаганялі да 100 базавых велічыняў, зь юрыдычнай асобы&nbsp;— да 500 базавых велічыняў, таксама з магчымай канфіскацыяй тавара, тайніка і транспарту.

## У культуры
Паэт Янка Сіпакоў напісаў баляду «Кантрабанда» пра беларускага першадрукара Францішка Скарыну.

## Галерэя

Policía de Misiones interceptó media tonelada de marihuana en Puerto Leoni (06).jpg|Кантрабанда 550 кг марыхуаны на грузавіку (Аргентына, 2017 г.)
San Luis CBP Nabs Smuggler with $67K of Meth (14241725992).jpg|Кантрабанда 10 кг мэтамфэтаміну ў аўтамабільнай шыне (ЗША, 2014 г.)


## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Махлярства
Катэгорыя:Злачынствы
Катэгорыя:Міжнародныя эканамічныя стасункі
Катэгорыя:Міжнародныя пагранічныя пераходы
Катэгорыя:Нефармальная эканоміка
Дэдрык Баята

**Дэдры́к Баята́** (;  28 лістапада 1990 году) — бэльгійскі футбаліст, абаронца. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Бэльгіі.

## Дасягненьні
**«Манчэстэр Сіці»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2011

**«Сэлтык»**:
* Чэмпіён Шатляндыі: 2016, 2017, 2018, 2019
* Уладальнік Кубка Шатляндыі: 2017, 2018
* Уладальнік Кубка шатляндзкай лігі: 2018, 2019

**«Бруге»**:
* Чэмпіён Бэльгіі: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты
Ляхавіцкі строй

**Ляхавіцкі строй** — традыцыйны комплекс беларускага народнага адзеньня Цэнтральнай Беларусі. Бытаваў у ХІХ — пачатку ХХ ст. на тэрыторыі Ляхавіцкага, Нясвіскага і Клецкага раёнаў.

## Жаночае адзеньне

Аснову летняга жаночага касьцюму складалі кашуля, спадніца, фартух, пояс, гарсэт. Кашулю кроілі з прамымі плечавымі ўстаўкамі, аздаблялі вузкімі паскамі чырвонага натыканьня, якія кампанаваліся ў гарызантальныя шлякі, разьмешчаныя на грудзях, рукавах, плечавых устаўках, адкладным каўняры. У строгім арнамэнце амаль адсутнічаў рамбічны і расьлінны ўзор. Шырокая, кроеная з 4—5 полак шарсьцянкі спадніца (выбіванка, андарак, плацянковая спадніца) вызначалася суладзьдзем сакавітых разнаколерных (у вясёлкавай гаме) гарызантальных шлякоў, якія чаргаваліся зь цёмна-сінім, цёмна-зялёным, бурачковым ці чорным колерам фону. Прасавалася ў дробныя складкі. Фартух шылі з 2 полак кужалю, аздаблялі, як і кашулю. Аднаполкавы фартух шылі са стракатых тканін. Вузкі пояс, тканы геамэтрычнымі ўзорамі ў чырвона-зялёным калярыце, завязваўся сьпераду. Гарсэты цёмна-сінія, зялёныя, чорныя ў выглядзе безрукаўкі з баскай-клінкамі ці накшталт кароткага ліфа з адразной баскай на сьпіне.

Галаўныя ўборы — падвічка, намітка ці хустка, аздобленыя букетамі кветак, зеляніны, гірляндачкай (гафрыраванай разнаколернай паперай, сабранай у веер). Нагрудныя і шыйныя ўпрыгожаньні — пацеркі, тасёмкі, стужкі, абразкі.

## Мужчынскае адзеньне
Мужчынскае адзеньне складалі кашуля навыпуск, пояс і шарачковыя нагавіцы. Галаўнымі ўборамі былі саламяныя капелюшы, упрыгожаныя чырвонымі стужкамі, кветкамі, каласкамі жыта. Верхняе мужчынскае і жаночае адзеньне — сярмяга са складкамі на сьпіне, кароткая копта з нашыўкамі чорнага аксаміту, блакітны каптан з чырвонымі выкладамі на грудзях і рукавах.

## Літаратура
*  С. 436.

Катэгорыя:Беларускае нацыянальнае адзеньне
Катэгорыя:Культура Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Культура Менскай вобласьці
Катэгорыя:Цэнтральная Беларусь
Катэгорыя:Ляхавіцкі раён
Катэгорыя:Нясьвіскі раён
Катэгорыя:Клецкі раён
Дэні Роўз

**Дэні Роўз** (;  2 ліпеня 1990 году) — колішні ангельскі футбаліст, абаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Ангельшчыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Катэгорыя:Брытанскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Баранскі сельсавет

Назву **Баранскі [[сельсавет]]** маюць:

* Баранскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці
* Баранскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Халопеніцкага раёну Менскай вобласьці
Галееўка (Магілёўская вобласьць)

**Гале́еўка** — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Чарнаборскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1904 г. у сялянскай хаце дзейнічала школа граматы (у 1913&nbsp;г. 32 хл. і 7 дз.).

## Насельніцтва
* 1999 год — 45 чалавек
* 2010 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Чарнаборскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну
Марцэла Брозавіч

**Марцэ́ла Бро́завіч** (;  16 лістапада 1992 году) — харвацкі футбаліст, паўабаронца саудаўскага клюбу «Аль-Наср» і нацыянальнай зборнай Харватыі. Разам з нацыянальнай дружынай шмат разоў браў удзел як у чэмпіянатах сьвету, гэтак і чэмпіянатах Эўропы. У 2018 з харвацкай зборнай дайшоў да фіналу сусьветнага першынства, дзе правёў на пляцоўцы ўвесь матч, што, аднак, не дапамагло балканцам пераадоліць супраціў зборнай Францыі. Брозавіча часта называюць адным зь лепшых у сьвеце абарончых паўабаронцаў.

## Дасягненьні
**«Дынама»**:
* Чэмпіён Харватыі: 2013, 2014
* Уладальнік Супэркубка Харватыі: 2013

**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2021
* Уладальнік Кубка Італіі: 2022, 2023
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2021, 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Харвацкія футбалісты
Адаменка (пасёлак)

**Ада́менка** — пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Навабыхаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навабыхаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну
Пражэктар

Назву **Пражэктар** маюць:

* Пражэктар — асьвятляльная прылада

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Пражэктар — пасёлак у Бялыніцкім раёне
** Пражэктар — вёска ў Качэрыцкім раёне
Тэльманаўскі сельсавет

**Тэльманаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Паўстынь.

## Гісторыя
27 верасьня 1938 году мястэчка Ўрэчча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У сувязі з гэтым 23 чэрвеня 1940 году гарадзкі пасёлак Урэчча выдзелены з складу Ўрэцкага сельсавету, які быў перайменаваны ў Тэльманаўскі зь пераносам цэнтра ў вёску Паўстынь. Уваходзіў у склад Слуцкага раёну Менскай (з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Бабруйскай) вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Ўрэцкаму пасялковаму савету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 1

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 389
*  С. 354
*  С. 246

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слуцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Нэўрацыркуляторная дыстанія

**Нэўрацыркулято́рная дыстані́я** (НЦД) — разлад рэгуляцыі ссудзіннага тонусу.

## Папярэджаньне
Немач прадухіляюць дастатковае высыпаньне, 4-разовае харчаваньне зь перавагай гародніны і садавіны і адмова ад шкодных звычак на карысьць штодзённай разьмінкі дзеля пераадоленьня стрэсу. Варта штодня гуляць на сьвежым паветры, пазьбягаць дадаваньня солі ў ежу і захоўваць здаровую вагу. Пры НЦД з паніжаным крывяным ціскам (гіпатанія) карысна на сьняданак і ў абед выпіваць па кубку моцнай гарбаты або кавы (бяз цукру).

## Чыньнікі
Нядужасьць выклікаюць інфэкцыя, стрэс і шкодныя ўмовы працы.

## Праявы
Пры немачы адзначаюцца слабасьць, хуткая стамляльнасьць, плаксівасьць, раздражняльнасьць і галаўны боль. Паводле праяваў вылучаюць наступныя віды НЦД: 1) сардэчны — боль у сэрцы, сэрцабіцьцё, заміраньне ў сэры і перабоі ў сэрцы; 2) дыхальны — пачашчанае дыханьне, немагчымасьць зрабіць глыбокі ўжых і нечаканыя глыбокія ўдыхі; 3) дысдынамічны — павышэньне або паніжэньне артэрыяльнага ціску; 4) тэрмарэгуляторны — павышэньне тэмпэратуры цела да +37°С — +38°С або паніжэньне да менш як +35°С на кароткі (прыступ) або працяглы тэрмін, ці пастаянна; 5) дыспэпсічны — боль у жываце, млосьць, ваніты, адрыжка і парушэньне рухавасьці кішачніка праз стрэс.

## Дыягностыка
Для выяўленьня нядужасьці праводзіцца да 7 абсьледаваньняў у кардыёляга, нэўроляга і эндакрыноляга: электракардыяграма, рэнтгенаграфія грудной клеткі, ультрагукавое дасьледаваньне сэрца, брушной поласьці і шчытападобнай залозы, артастатычная проба, аналіз крыві на гармоны і содневы нагляд за артэрыяльным ціскам.

## Лячэньне
Нядужасьць лекуюць пры дапамозе найстоек валяр’яну і сардэчніку, якія аднаўляюць працу сэрца. Таксама прызначаюць электрасон і электрафарэз, масаж шыйнага і груднога аддзелаў хрыбетніка, а таксама азотныя, вуглякіслыя і радонавыя ванну і душ, абгортваньне і абліваньне. Урэшце для трываласьці да стрэсу і заразных хваробаў прапісваюць настойку жэньжэню. Пры паніжаным ціску прымаюць настойкі араліі, лімоньніку і элеўтэракоку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні нэрвовай сыстэмы
Катэгорыя:Нэўралёгія
Катэгорыя:Чалавечыя захворваньні і разлады
Катэгорыя:Псыхатэрапія
Сяргей Сплашноў

**Сяргей Сплашноў** (10 верасьня 1907, Масква, Расейская імпэрыя — 6 красавіка 1979, Менск, БССР) — беларускі савецкі рэжысэр і сцэнарыст, заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі (1970).

## Біяграфія
Нарадзіўся 10 верасьня 1907 году ў Маскве. З 1928 па 1929 год працаваў на кінастудыі Межрабпамфільм на пасадзе памочніка рэжысэра, а з 1929 па 1933 год працаваў асістэнтам рэжысэра на кінастудыі Ленфільм.

У 1933 годзе пераехаў у БССР і быў прыняты ў склад кінастудыі Белдзяржкіно, дзе і працаваў аж да пачатку Вялікай Айчыннай вайны. У 1941 годзе ў пачатку вайны пайшоў добраахвотнікам на фронт і трапіў у акружэнне і апынуўся ў палоне, але яму ўдалося адтуль збегчы і ён далучыўся да партызанскага атраду, быў цяжка паранены і ў сувязі з гэтым быў дэмабілізаваны ў 1944 годзе і вярнуўся на кінастудыю Беларусьфільм.

Памёр 6 красавіка 1979 году ў Менску.

## Фільмаграфія

### Актор
* 1930 — Весёлая вайна — Жорж.
* 1932 — Пячатка часу — кіраўнік.

### Рэжысэр
* 1941 — Песьня пра сяброўства
* 1948 — Родныя напевы
* 1955 — Зялёныя агні
* 1957 — Нашыя суседзі
* 1973 — Цешча

### Сцэнарыст
* 1938 — Маска (арыгінальны тэкст — Антон Чехаў) + рэжысэр 
* 1938 — Мянтуз (арыгінальны тэкст — Антон Чехаў) + рэжысэр 
* 1959 — Каханьне трэба берагчы + рэжысэр

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падрабязная біяграфія

Катэгорыя:Беларускія рэжысэры
Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты
Анхэля Эсьпіноса Руіс

**Анхэля Эсьпіноса Руіс** (;  6 лютага 1993, Маляга, Гішпанія) — гішпанская беларускамоўная паэтка.

## Біяграфія
Скончыла ў 2011 г. школу з гуманітарным профілем (з лацінскай і старагрэцкай мовамі) і музычную школу. Скончыла Славянскую філялёгію ў Гранадзкім унівэрсытэце ў 2015 годзе. Магістрантка на катэдры Беларускай філялёгіі Варшаўскага ўнівэрсытэту.

Ляўрэат журналісцкай прэміі «Беларусь у фокусе» (2011), фіналістка паэтычнага конкурсу «Эксьлібрыс» імя Рыгора Барадуліна 2015 году. У тым самым годзе апублікавала зборнік вершаў «Раяль ля мора» ў Менску і электронны зборнік «Памяць пра будучыню». Вершы друкаваліся ў часопісе «Маладосць», «Дзеяслоў», газэце «Наша Ніва».

У 2017 годзе зрабіла пераклад на гішпанскую мову вершаў Максіма Багдановіча.

## Прэміі і ўзнагароды
* 2011 год — журналісцкая прэмія «Беларусь у фокусе».
* 2019 год — Прэмія імя Міхася Стральцова, «За пачуцьцёвае і мэтафарычнае багацьце паэтычнай мовы і адважнае імкненьне асэнсаваць таемнасьць беларускага быцьця». Арганізатыры прэміі: ГА «Саюз беларускіх пісьменьнікаў» і ГА «Беларускі ПЭН-цэнтар».

## Бібліяграфія
* «Раяль ля мора» (выд. «Логвінаў», 2015 г.) — зборнік прозы і паэзіі.
* «Ecos de mi tierra» (, выд. «Ediciones Irreverentes», Гішпанія, 2017 г.) — зборнік абраных вершаў Максіма Багдановіча на беларускай і гішпанскай мовах, у перакладзе Анхэлі Эсьпіносы Руіс. У зборнік ўвайшло 30 вершаў розных гадоў, гістарычныя матэрыялы пра жыцьцё і творчасьць паэта.
* «Pomme de ciel» (, выд. «Кнігазбор», 2017 г.) — зборнік паэзіі.
* «Колер крылаў. Паэзія і проза» (выд. «Кнігазбор», 2019 г.) — у кнігу ўвайшлі паэтычныя творы (як новыя, так і выбраныя з ранейшых кніг), а таксама апавяданьні, калюмністыка. Асобным раздзелам прадстаўлены пераклады з бэнгальскай, ангельскай, гішпанскай, польскай, расейскай, чэскай і японскай моваў.

## Вонкавыя спасылкі
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Малязе
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Міхася Стральцова
Катэгорыя:Перакладчыкі зь беларускай мовы
Урэцкі сельсавет (Слуцкі раён)

**Урэ́цкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Ўрэчча (да 15 ліпеня 1935 году — вёска, з 27 верасьня 1938 году — гарадзкі пасёлак).

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Слуцкага раёну Слуцкай (з 9 чэрвеня 1927 году — Бабруйскай) акругі. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы, 26 ліпеня 1930 году ў Слуцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 году ў Слуцкім раёне Слуцкай акругі. Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу, 20 лютага 1938 году ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. 23 чэрвеня 1940 году гарадзкі пасёлак Урэчча выдзелены з складу Ўрэцкага сельсавету, які быў перайменаваны ў Тэльманаўскі зь пераносам цэнтра ў вёску Паўстынь.

Зараз тэрыторыя былога сельсавету ўваходзіць у склад Любанскага раёну.

## Літаратура
*  С. 203
*  С. 297
*  С. 352
*  С. 359

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слуцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1940 годзе
Мяжонка

Назву **Мяжонка** маюць:

* Мяжонка — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Мяжонка — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці
Добрая Воля (Лунінецкі раён)

**До́брая Во́ля** — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вулькаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Лічыцца найбольш пацярпеўшай ад радыяактыўнага забруджаньня вёскай у раёне. У 1990 годзе большую частку жыхароў вёскі адсялілі ў адмыслова ўзьведзены для перасяленцаў пасёлак Дубаўка.

## Насельніцтва
* 2009 год — 21 жыхар
* 1999 год — 38 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Вулькаўскі сельсавет (Лунінецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну
Красная Воля

**Кра́сная Во́ля** — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вулькаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з 1651 году.

## Насельніцтва
* 1999 год — 954 жыхары
* 2009 год — 806 жыхароў

## Асобы
* Янка Раковіч (1923—2006) — кіраўнік культурнага таварыства «Полацак» (Кліўлэнд, ЗША)

## Крыніцы

Катэгорыя:Вулькаўскі сельсавет (Лунінецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Янка Раковіч

**Янка Раковіч** (, в. Красная Воля Лунінецкі раён — , ЗША) — кіраўнік культурнага таварыства “Полацак” (Кліўленд, ЗША).

Вучыўся ў Лунінецкім чыгуначным тэхнікуме. Вывезены ў Нямечыну разам з маці. Адпрацаваў на заводзе тры гады.

Працаваў чыноўнікам у сыстэме UNRRA і IRO. Вучыўся ў беларускай гімназіі імя Янкі Купалы.

Пераехаў у ЗША ў 1950 годзе.  У 1965 годзе быў запрошаны на інаўгурацыю прэзыдэнта Джонсана.

Беларусь наведаў толькі аднойчы, калі прывозіў дапамогу для дзяцей Чарнобыля.

## Літаратура
* Янка Раковіч. Беларускае жыцьцё ў нас у запусьценьні // Аляксандар Адзінец. Паваенная эміграцыя: скрыжаванні лёсаў: зборнік успамінаў

Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Полацак (цэнтар)

**«По́лацак»** — беларуска-амэрыканскі культурна-асьветны цэнтар у ЗША. Разьмешчаны ў ваколіцы Стронгсьвіл каля Кліўлэнду, штат (Агаё).

Заснаваны ў 1968 г. па ініцыятыве і пры падтрымцы беларускіх грамадзкіх дзеячаў у эміграцыі Сяргея Карніловіча і Кастуся Калошы. Зьяўляецца месцам сходаў і вечарын грамадзкасьці, сустрэч беларусаў Паўночнай Амэрыкі, сямейных сьвяткаваньняў, мастацкіх выстаў, спартовых спаборніцтваў.

Зьбірае і адпраўляе ў Беларусь гуманітарную дапамогу (у т.л. лекі) пацярпелым ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС (1986), прымае на лячэньне і аздараўленьне беларускіх дзяцей з забруджанай зоны. На тэрыторыі цэнтру дзейнічае праваслаўная царква Жыровіцкай Божай Маці, будуецца новая царква. На ахвяраваныя цэнтрам сродкі набыта выдавецкае абсталяваньне і ў 1991 — 1997 гг. выдаваўся часопіс «Полацак». Кіруючы орган — управа.

Доўгі час кіраўніком цэнтру быў Янка Раковіч.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Агаё
Полацак (часопіс)

**«По́лацак»** — беларускамоўны грамадзкі, гісторыка-культуралягічны і літаратурны ілюстраваны часопіс, які выдаваўся ў 1991—1997 гг. у Кліўлэндзе (Агаё, ЗША) беларуска-амэрыканскім культурна-асьветніцкім цэнтрам «Полацак». Галоўная мэта выданьня часопіса — спрыяньне паяднаньню беларусаў замежжа і Бацькаўшчыны.

## Разьдзелы і рубрыкі
* «Наша гісторыя»
* «Роднае слова»
* «Чарнобыльскі шлях»
* «Вобразы Бацькаўшчыны»
* «З жыцьця эміграцыі»
* «З эмігранцкіх выданьняў»

Апублікаваў дакумэнты 19-й і 20-й сустрэч беларусаў Паўночнай Амэрыкі, I зьезд беларусаў сьвету, сустрэчы кіраўнікоў беларускіх суполак у замежжы, артыкулы па гісторыі і сучасным стане беларускай эміграцыі, матэрыялы пра беларускіх асьветнікаў і інш. Выйшла больш за 40 нумароў.

Рэдактарам часопісу была Сьвятлана Белая.  У рэдакцыйную калегія ўваходзілі: Міхась Белямук (сакратар), С. Карніловіч, І. Каханоўская, В. Дубаневіч (МакДэрмат), Л. Лазар-Ханенка, Я. Ханенка.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Электронныя асобнікі часопісу, Камунікат

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы ЗША
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1997 годзе
Асоўшчына

**Асо́ўшчына** — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Лудчыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лудчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну
Маска (фільм, 1938)

«**Ма́ска**» () — мастацкі фільм (камэдыя), зьняты ў 1938 годзе на кінастудыі «Савецкая Беларусь» па аднайменным апавяданьні Антона Чэхава.

## Сюжэт
У грамадзкім клюбе з дабрачыннай мэтай давалі баль-маскарад. У самы разгар весялосьці невядомы ў фурманскім гарнітуры і чорнай масцы ўчыніў скандал. Ён выштурхаў з чытальнай залі высакародных паноў і ўладкаваўся за сэрвіраваным столікам з дзьвюмя жанчынамі. Ніякія ўгаворваньні клюбнага старшыны і паліцэйскага чыну не рабілі на яго ўплыву. Ён толькі яшчэ больш лаяўся, піў і куражыўся з гасьцей, якія працягвалі абурацца.

Калі дэбашыр зьняў маску, то перад ашаломленай публікай паўстаў Ягор Нілыч Пяцігораў, вядомы мільянэр і мясцовы дабрадзей. Усеагульнае абурэньне хамскімі паводзінамі п’янага хулігана зьмянілася задаволенымі сьмешкамі. Кожны стараўся паказаць, што шануе выхадкі такога выдатнага жартаўніка. Распарадчык выпраўляе ганаровага госьця да экіпажу і да вялікага задавальнення тых, хто сабраўся, кажа, што Ягор Нілыч зьехаў задаволены.

## У ролях
* Сьцяпан Каюкаў — *Пяцігораў*
* Віталь Паліцэймака — *Яўстрат Спірыдонавіч*
* Аляксандар Беніямінаў — *дырыжор*
* Мікалай Ліцьвінаў — *таўстун*
* Канстанцін Адашэўскі — *Белебухін*
* Уладзімер Таскін — *дыректар банка Жэсцякоў*
* Пётар Гофман — *старшына клюбу*
* Іван Назараў — *лёкай*

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Беларуска-швайцарскія дачыненьні

**Белару́ска-швайца́рскія дачыне́ньні** — двухбаковыя міжнародныя дачыненьні Беларусі й Швайцарыі.

10 лютага 1992 году ўрады Беларусі й Швайцарыі падпісалі Пратакол «Аб усталяваньні дыпляматычных дачыненьняў». 27 студзеня 1993 году ў Муры-Бэрн (кантон Бэрн) адчынілася Амбасада Беларусі ў Швайцарыі, якую ўзначаліў амбасадар Анатоль Мардовіч. 28 траўня 1993 году ўрады Беларусі й Швайцарыі падпісалі Пагадненьне «Аб спрыяньні ажыцьцяўленьню й узаемнай ахове інвэстыцыяў», якое набыло моц 13 ліпеня 1994 году. Адначасна бакі падпісалі Пагадненьне «Аб гандлі й эканамічнай супрацы», якое набыло моц 1 жніўня 1994 году. 15 сакавіка 1994 году ўрады Беларусі й Швайцарыі падпісалі Пагадненьне «Аб рэгулярных паветраных зносінах», што набыло моц 1 красавіка 1997 году. 26 красавіка 1999 году бакі заключылі Пагадненьне «Аб пазьбяганьні падвойнага падаткаабкладаньня ў дачыненьні падаткаў на даходы й капітал», што набыло моц 28 сьнежня 1999 году. 18 сьнежня 2000 году набыло моц Пагадненьне «Аб міжнародных аўтамабільных пасажырскіх і грузавых перавозках». 12 верасьня 2004 году ўрады падпісалі Пагадненьне «Аб супрацы ў выпадку стыхійнага бедзтва, крызы альбо буйное аварыі», што набыло моц 30 ліпеня 2005 году.

1 ліпеня 2007 году ў Менску запрацавала Прадстаўніцтва Швайцарыі ў Беларусі (Цэнтральны раён, плошча Свабоды, д. 11). У лютым 2010 году А. Лукашэнка наведаў Швайцарыю з працоўным візытам. 17 сакавіка 2010 году ў Цюрыху адчынілі Ганаровае консульства Беларусі (вул. Алены, д. 11). На наступны дзень ўрады Беларусі й Швайцарыі заключылі Пагадненьне «Аб умовах аздараўленьня непаўналетніх грамадзянаў Рэспублікі Беларусь у Швайцарскай Канфэдэрацыі». 17 сакавіка 2012 году ў Гэральдсвілі (кантон Цюрых) заснавалі Беларускае аб’яднаньне ў Швайцарыі, якое ўзначаліў Алесь Сапега. 17 сьнежня 2013 году «Белавія» пачала палёты ў міжнародны аэрапорт Жэнэвы й назад тройчы на тыдзень аўторкамі, пятніцамі й нядзелямі. Цана пералёту склала 248 эўра ў адзін бок і 275 эўра зь вяртаньнем. У 2016 годзе двухбаковы таваразварот скараціўся на 33% да $155,9 млн. Імпарт у Беларусь упаў на 28% да $150,5 млн, што панізіла адмоўнае сальда Беларусі са Швайцарыяй па таварах на 22% да $145 млн. У Беларусь паставілі прамысловыя станкі, машыны й прыборы, лекі й хімічныя злучэньні. Пагатоў экспарт паслугаў у Швайцарыю склаў $105 млн, што стварыла станоўчае сальда ў іхняй гандлі са Швайцарыяй для Беларусі. У Швайцарыю паставілі такія паслугі, як аўтамабільныя й чыгуначныя перавозкі, а таксама кампутарныя паслугі. За 2016 год са Швайцарыі паступіла $38,7 млн укладаньняў, зь іх $18 млн наўпроставых. На ўліку ў Беларусі стаяла 122 прадпрыемствы з удзелам швайцарскага капіталу.

Адным з ганаровых консулаў Беларусі ў Швайцарыі зьяўляецца швайцарскі бізнэсоўца .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускае аб’яднаньне ў Швайцарыі

Катэгорыя:Двухбаковыя стасункі Беларусі
Катэгорыя:Замежная палітыка Швайцарыі