open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Селішчанскі сельсавет

Назву **Се́лішчанскі [[сельсавет]]** маюць:

* Селішчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Селішчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ўшацкага раёну Віцебскай вобласьці
Горкаўскі сельсавет

Назву **Го́ркаўскі (Го́рацкі) [[сельсавет]]** маюць:

* Горкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мехаўскага раёну Віцебскай вобласьці
* Горкаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадароскага раёну Менскай вобласьці
Маёнтак

**Маёнтак** (ад польск. *majątek*), або **двор** — агульная назва землеўладаньня з панскай гаспадаркай (жылыя і гаспадарчыя будынкі, прадпрыемствы і г.д.) у фэадальным і капіталістычным грамадзтвах.

## Глядзі таксама
* Сядзіба
* Вотчына

## Літаратура
* , С.&nbsp;500

Катэгорыя:Тыпы населеных пунктаў
Катэгорыя:Формы ўласнасьці
Катэгорыя:Фэадалізм
Міхаіл Аверын

**Міхаіл Ігнатавіч Аверын** (1891, в. Пачапава Наваградскі павет, цяпер Баранавіцкі раён — 8 траўня 1943, ГУЛАГ) — дзяржаўны дзяяч БССР.

## Біяграфія
Паходзіў зь сялянскай сям’і. У красавіку 1933 году прызначаны намесьнікам наркаму Рабоча-сялянскай інспэкцыі БССР. Пасьля пастановай сакратарыята ЦК КП(б)Б «*у мэтах умацаваньня кіраўніцтва Віцебскай кантрольнай камісіі рэкамэндаваны яе старшынём*». У 1934—1935 гадах старшыня Віцебскага гарадзкога савету. З 1936 году начальнік цэху Беларускай раённай электрастанцыі, пасьля дырэктар Полацкага цагельнага заводу.

2 верасьня 1936 году пастановай Аршанскага райкаму КП(б)Б выключаны з партыі як «трацкіст», «*падазроны ў службе ў белай арміі*» і «*агент польскай разьведкі*». У лютым 1937 году выведзены са складу ЦВК БССР. Па яго апэляцыі бюро ЦК КП(б)Б у красавіку 1937 году адмяніла рашэньне Аршанскага РК КП(б)Б, бо факты, што сталі падставай для гэтага, не пацьвердзіліся.

6 сьнежня 1937 году арыштаваны і 28 верасьня 1938 году «тройкай» НКВД асуджаны да 10 гадоў папраўча-працоўных работ. Этапаваны ў адзін з канцлягераў НКВД Новасыбірскай вобласьці. Загінуў у зьняволеньні. Рэабілітаваны трыбуналам Беларускай ваеннай акругі 8 красавіка 1958 году.

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік Маракова

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1891 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі ў ГУЛАГУ
Асіпоўскі сельсавет

**Асіпо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Асіпова.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Езярышчанскага раёну Віцебскай акругі.

12 кастрычніка 1929 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Гарадоцкага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

## Літаратура
*  С. 349

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Руднянскі сельсавет (Езярышчанскі раён)

**Рудня́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Езярышчанскага раёну Віцебскай акругі. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Рудня.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Езярышчанскага раёну Віцебскай акругі.

9 кастрычніка 1929 году сельсавет перайменаваны ў Езярышчанскі.

## Літаратура
*  С. 349

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Езярышчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1929 годзе
Дзень без аўтамабіля

**Дзень без аўтамабіля** (), таксама **Сусьветны дзень без аўтамабіля** () — міжнародная экалягічная кампанія, якая праводзіцца штогод 22 верасьня.

## Апісаньне

Падчас кампаніі цэнтры многіх местаў замыкаюцца для аўтамабільнага руху. Ідэя гэтага дня паўстала ў 1998 годзе ў Францыі. Мэтай кампаніі зьяўляецца кшталтаваньне праэкалягічнай мадэлі паводзінаў, распаўсюд інфармацыі аб нэгатыўных наступствах ужываньня аўтамабіля, перакананьне эўрапейцаў да альтэрнатыўных сродкаў транспарту, прамоцыя публічнага транспарту і дэманстрацыя, што жыцьцё ў месьце без аўтамабіля ёсьць ня толькі магчымае, але таксама значна прыемнейшае. Кампанія датычыць таксама зьмяньшэньня шуму і забруджваньня паветра, праз што ўплывае на паляпшэньне якасьці жыцьця ў месьце.

## У Эўропе і сьвеце
У Польшчы Дзень без аўтамабіля праводзіцца ад 2002 року, пад патранатам Міністэрства навакольнага асяродзьдзя. У 2008 да кампаніі далучыліся 84 польскія месты. У гэты дзень ня трэба набываць білет у любым відзе публічнага транспарту, чаму папярэднічае інфармацыйная прапаганда пакінуць у гэты дзень аўтамабіль і скарыстацца грамадзкім транспартам.

## Глядзіце таксама
* Зялёныя
* Вэганства

Катэгорыя:Аўтамабільны транспарт
Катэгорыя:Экалёгія
Пратакол перадачы гіпэртэксту

**Пратако́л перада́чы гіпэртэ́ксту** (, HTTP) — пратакол прыкладнога ўзроўню перадачы зьвестак (першапачаткова ў выглядзе гіпэртэкставых дакумэнтаў). Асновай HTTP зьяўляецца тэхналёгія «кліент-сэрвэр», гэта значыць мяркуецца існаваньне спажыўцоў (кліентаў), якія ініцыююць злучэньне й пасылаюць запыт, і пастаўшчыкоў (сэрвэраў), якія чакаюць злучэньня для атрыманьня запыту, вырабляюць неабходныя дзеяньні й вяртаюць назад паведамленьне з вынікам.

HTTP у цяперашні час паўсюдна выкарыстоўваецца ў сусьветнай павуціне для атрыманьня інфармацыі з ўэб-сайтаў. У 2006 годзе ў Паўночнай Амэрыцы доля HTTP-трафіку перавысіла долю P2P-сетак і склала 46%, зь якіх амаль палова — перадача струменевага відэа й гуку. HTTP выкарыстоўваецца таксама ў якасьці «транспарту» для іншых пратаколаў прыкладнога ўзроўню, як то SOAP, XML-RPC, WebDAV.

Асноўным аб’ектам маніпуляцыі ў HTTP зьяўляецца рэсурс, на які паказвае URI () ​​у запыце кліента. Звычайна такімі рэсурсамі зьяўляюцца файлы, якія захоўваюцца на сэрвэры, але імі могуць быць лягічныя аб’екты або нешта абстрактнае. Асаблівасьцю пратаколу HTTP зьяўляецца магчымасьць паказаць у запыце й адказе спосаб прадстаўленьня аднаго й таго ж рэсурсу паводле розных парамэтраў: фармату, кадоўцы, мовы й іншага. Для чаго выкарыстоўваецца HTTP-загаловак. Менавіта дзякуючы магчымасьці ўказаньню спосабу кадаваньня паведамленьня кліент і сэрвэр могуць абменьвацца двайковымі зьвесткамі, хоць дадзены пратакол зьяўляецца тэкставым.

Аналягічнымі пракатоламі для HTTP зьяўляюцца FTP і SMTP. Абмен паведамленьнямі ідзе па звычайнай схеме «запыт-адказ». Для ідэнтыфікацыі рэсурсаў HTTP выкарыстоўвае глябальныя URI. У адрозьненьне ад многіх іншых пратаколаў, HTTP не захоўвае свайго стану. Гэта азначае адсутнасьць захаваньня прамежкавага стану паміж парамі «запыт-адказ». Кампанэнты, якія выкарыстоўваюць HTTP, могуць самастойна ажыцьцяўляць захаваньне інфармацыі аб стане, зьвязанай з апошнімі запытамі й адказамі. Напрыклад, «маркёры» (біркі) на баку кліента, «сэсіі» на боку сэрвэра. Браўзэр, які пасылае запыты, можа адсочваць затрымкі адказаў. Сэрвэр можа захоўваць IP-адрасы й загалоўкі запытаў апошніх кліентаў. Аднак сам пратакол не дасьведчаны аб папярэдніх запытах і адказах, у ім не прадугледжана ўнутраная падтрымка стану, да яго не прад’яўляюцца такія патрабаваньні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Спэцыфікацыя HTTP/1.1
* Прыклад пасьлядоўнасьці HTTP-абмену
* Прынцыпы функцыянаваньня HTTP-сэрвэра

Катэгорыя:TCP/IP
Катэгорыя:Сеткавыя пратаколы
*
Катэгорыя:Адкрытыя фарматы
Юліян Драксьлер

**Юліян Драксьлер** (;  20 верасьня 1993 году, Глядбэк, Нямеччына) — нямецкі футбаліст, які выступае за катарскі клюб «Аль-Аглі» і нацыянальную зборную Нямеччыны на пазыцыі паўабаронцы. Чэмпіён сьвету 2014 году.

## Кар’ера
### Клюбная
Драксьлер дэбютаваў у Бундэсьлізе 15 студзеня 2011 году ў матчы супраць «Гамбургу» (0:1). Тады ён стаў чацьвертым у сьпісе самых маладых гульцоў за ўвесь час існаваньня Бундэсьлігі. Праз тыдзень Юліян выйшаў у стартавым складзе ў матчы супраць «Гановэру» (1:0). Ён стаў другім пасьля Нуры Шахіна самым маладым гульцом за ўвесь час існаваньня Бундэсьлігі, выходзячы на ​​поле ў стартавым складзе. 1 красавіка 2011 году Драксьлер забіў свой ​​першы гол у Бундэсьлізе ў браму клюбу «Санкт-Паўлі».

19 чэрвеня 2011 году Драксьлер падоўжыў кантракт з «Шальке-04» да 2016 году. 23 ліпеня 2011 году Юліян разам са сваім клюбам стаў уладальнікам Супэркубка Нямеччыны. Драксьлер адыграў увесь першы тайм і ў перапынку яго замяніў гішпанец Хасэ Мануэль Хурада. «Шальке-04» у тым матчы абыграў дортмундзкую «Барусію» па пэнальці зь лікам 4:3. У ліпені 2011 году гулец быў узнагароджаны DFL залатым мэдалём Фрыца Вальтэра ва ўзроставай катэгорыі да 18 гадоў. У сэзоне 2011—2012 гадоў Драксьлер згуляў важную ролю ў забесьпячэньні клюбам трэцім радком і кваліфікаваньнем у Лігу чэмпіёнаў, зьяўляючыся ў 30 з 34 матчаў, гуляючы ў асноўным на левым флянзе паўабароны, у той час як Льюіс Голтбі выконваў ролю гульца цэнтральнай восі.

На наступны сэзон Юліян працягнуў даказваць, што зьяўляецца важным гульцом каманды, забіўшы ў матчах супраць «Гройтэр Фюрту», «Вэрдэру», мёнхэнглядбаскай «Барусіі» й у пераможным зь ліам 5:4 матчы супраць «Гановэру-96». Драксьлер працягваў гуляць важную ролю пасьля сыходу Голтбі й падпісаньня Мішэла Бастаса, файна гуляючы на сваёй улюбёнай пазыцыі атакаючага паўабаронцы. 10 траўня 2013 году Юліян падоўжыў кантракт на два гады, павялічыўшы сваё знаходжаньне ў клюбе да лета 2018 году, скончыўшы, такім чынам, прасоўваньне плётак ад сыходзе ў дортмундзкую «Барусію».

### Міжнародная
7 траўня 2012 году Драксьлер быў названы адным з 27 гульцоў пашыранага складу зборнай Нямеччыны на чэмпіянат Эўропы 2012 году. Гэта ягонае першае прыцягненьне да асноўнай зборнай краіны. 26 траўня 2012 году ў матчы супраць швайцарцаў Драксьлер дэбютаваў за галоўную зборную Нямеччыны, на 62 хвіліне замяніўшы Лукаша Падольскага.

## Дасягненьні
**«Шальке-04»**:
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2011
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2011

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2018, 2019, 2020, 2022
* Уладальнік Кубка Францыі: 2017, 2018, 2020, 2021
* Уладальнік Кубка францускае лігі: 2017, 2018, 2020
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2017, 2020

**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2023

**Нямеччына**:
* Чэмпіён сьвету: 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце fussballdaten.de
* Профіль на сайце transfermarkt.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па футболе
Энкамп (футбольны клюб)

«**Энкамп**» () — андорскі футбольны клюб з гораду Энкампу. Заснаваны ў 1950 годзе. Двухразовы чэмпіён Андоры (1996, 2002).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Энкамп
Мадэль OSI

**Мадэль OSI** (), ISO/IEC 7498-1 — стандартызаваная мадэль узаемадзеяньня ўнутры камунікацыйнай сыстэмы, разгледжаная ў перарэзе ўзроўняў абстракцыі. Пратаколы, што маюць сходныя паводзіны і ўласьцівасьці, падзеленыя на 7 узроўняў, дзе кожны вышэйшы, болей канкрэтызаваны, залежыць ад узроўню, болей абстрактнага, што палягае ніжэй. Падобная мадэль спрашчае разуменьне працы кампутарных сетак і палягчае распрацоўку новых пратаколаў.

## Апісаньне ўзроўняў OSI

Паводле рэкамэндацыі X.200 у мадэлі існуюць 7 узроўняў (пранумараваныя ад 1 да 7, зьнізу ўверх). Кожны аб’ект узроўню N+1 залежыць ад аб’екта ўзроўню N.

На кожным узроўні існуе ўласная мінімальная адзінка зьвестак для перадачы — блёк зьвестак пратаколу (). Блёк зьвестак сэврісу () — набор зьвестак, які перадаецца з зыходнага ўзроўню ніжэй па мадэлі, які аднак яшчэ ня быў загорнуты ў блёк зьвестак пратаколу (PDU).

### Узровень 1: фізычны ўзровень

### Узровень 2: канальны ўзровень

### Узровень 3: сеткавы ўзровень

### Узровень 4: транспартны ўзровень

### Узровень 5: сэансавы ўзровень

### Узровень 6: прадстаўнічы ўзровень

### Узровень 7: прыкладны ўзровень
Прыкладны ўзровень у мадэлі OSI бліжэй за ўсіх палягае да карыстальніка. На гэтым узроўні пратаколы зьяўляюцца прамым інструмэнтам апраграмаваньня, зь якім узаемадзейнічае карыстальнік. Тым часам, самое гэтае апраграмаваньне ня ўключанае ў сфэру інтарэсаў OSI, таму і не разглядаецца ў мадэлі. Задачай пратаколаў прыкладнога ўзроўню зьяўляецца вызначэньне суб’екта для ўзаемадзеяньня, вызначэньне ягонай дасягальнасьці і ініцыяцыя злучэньня. Некаторыя з пратаколаў прыкладнога ўзроўню:
* у стэку OSI:
** FTAM
** X.400
** CMIP
* у стэку TCP/IP:
** HTTP
** FTP
** SMTP
** SNMP

## Вонкавыя спасылкі

* [Стандарт ISO/IEC 7498-1:1994](http://standards.iso.org/ittf/PubliclyAvailableStandards/s020269_ISO_IEC_7498-1_1994(E).zip) (PFD у архіве ZIP) 
* Стандарт ITU-T X.200

Катэгорыя:Стандарты ISO
Катэгорыя:Рэкамэндацыі ITU-T
Катэгорыя:Кампутарныя сеткі
Крыстыян Поўльсэн

**Крыстыян Б’ёрнсгёй Поўльсэн** (;  28 лютага 1980 году, Аснэс, Данія) — дацкі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Даніі, за якую афіцыйна скончыў свае выступы.

## Кар’ера
### Раньнія гады
Сваю футбольную кар’еру распачаў у сваім родным горадзе Аснэс, зь якога транзытам праз футбольны клюб «Гольбэк» трапіў у склад «Капэнгагену», зь якім адразу падпісаў свой першы прафэсійны кантракт. Амаль адразу Крыстыян узяў на сабе лідэрскую ролю ў клюбе, пасьля таго як сваю кар’еру ў клюбе скончыў нарвэскі паўабаронца Столе Сольбакен.

### «Шальке 04»
Пасьля кубка сьвету 2002 году Поўльсэн перашоў у склад нямецкага клюбу «Шальке 04». Сума трансэфру склала 7 млн эўра, што было рэкордам продажу для дацкага клюбу. Крыстыян бязь цяжкасьцяў прыжыўся ў клюбе, што ня ў малай ступені было зьвязаны з тым, што ягоны напарнік па зборнай Эбэ Сан таксама гуляў за нямецкі клюб.

### «Сэвільля»
У 2006 годзе Крыстыян пераехаў у Гішпанію, каб гуляць за клюб з поўдня гэтай краіны «Сэвільлю». Дэбютаваў за клюб у матчы за Супэркубак Эўропы, дзе сэвільскія футбалісты былі мацней за гульцоў «Барсэлёны».

### «Ювэнтус»
Капітан зборнай Даніі ўлетку 2008 году быў набыты «Ювэнтусам» за 9,75 млн эўра. У адсутнасьць траўмаванага Крыстыяна Дзанэцьці, Поўльсэн стаў асноўным цэнтральным паўабаронцам клюбу.

### «Лівэрпул»
12 жніўня 2010 году было абвешчана аб пераходзе Крыстыяна ў «Лівэрпул». Сума трансфэру склала 4,5 мільёну эўра.

### «Эвіян»
31 жніўня 2011 году пачатковец францускай Лігі 1 клюб «Эвіян» абвесьціў, што заключыў з дацкім паўабаронцам кантракт.

### «Аякс»
22 жніўня 2012 году амстэрдамскі «Аякс» абвесьціў аб дамоўленасьці па пераходзе Поўльсэна ў склад чырвона-белых. На наступны дзень Крыстыян падпісаў з клюбам двухгадовы кантракт, які разьлічаны на два сэзоны.

## Міжнародная кар’ера
За зборную Даніі правёў 92 матчы, забіў 6 мячоў. У жніўні 2012 году Крыстыян абвесьціў аб рашэньні спыніць выступы за зборную.

## Дасягненьні
### Клюбныя
**«Капэнгаген»**
* Чэмпіён Даніі: 2001

**«Шальке 04»**
* Уладальнік Кубка нямецкай Лігі: 2005

**«Сэвільля»**
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2006
* Уладальнік Кубка УЭФА: 2007
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2007
* Уладальнік Супэркубак Гішпаніі: 2007

**«Аякс»**
* Чэмпіён Нідэрляндаў (2): 2013, 2014
* Уладальнік Супэркубак Нідэрляндаў: 2013

### Асабістыя
Футбаліст году ў Даніі (2): 2005, 2006

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце «Лівэрпула»
* Профіль на сайце ESPN
* Статыстыка на сайце National Football Teams
* Статыстыка на сайце soccerbase.com

Катэгорыя:Дацкія футбалісты
Кевін Строотман

**Кевін Строотман** (;  13 лютага 1990 году, Рыдэркерк, Нідэрлянды) — колішні нідэрлядзкі футбаліст, паўабаронца. Гулец нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў.

## Кар’ера
Кар’еру Кевін пачынаў у ратэрдамскай «Спарце», ягоныя першыя сэзоны апынуліся вельмі пасьпяховымі, і пазьней ён перайшоў ва «Утрэхт». Ува «Утрэхце» правёў досыць кароткі тэрмін, бо яго заўважылі сэлекцыянэры ПСВ.

### ПСВ
28 чэрвеня 2011 году Кевін падпісаў кантракт з ПСВ.

### «Рома»
19 ліпеня 2013 году ПСВ і «Рома» дамовіліся аб пераходзе гульца, сумма ўгоды склала 17 млн​​ эўра, якая можа патэнцыйна павялічыцца да 19 млн эўра.

## Міжнародная кар’ера
Кевін гуляў за ўсе ўзроставыя каманды зборнай Нідэрляндаў, пасьля чаго быў выкліканы ў асноўную зборную. Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай у таварыскім матчы супраць зборнай Аўстрыі 9 лютага 2011 году, замяніўшы Тэо Янсэна.

## Дасягненьні
**ПСВ**:
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2012
* Уладальнік Супэркубак Нідэрляндаў: 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на сайце voetbalstats.nl
* Статыстыка на сайце Voetbal International

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Хвошненскі сельсавет

**Хво́шненскі сельсавет**, **Хвашня́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мехаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Хвошна.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Езярышчанскага раёну Віцебскай акругі. 12 кастрычніка 1929 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Гарадоцкага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці). 12 лютага 1935 году сельсавет далучаны да навастворанага Мехаўскага раёну.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 41

## Літаратура
*  С. 349
*  С. 129
*  С. 83

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мехаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Марыя Ундэр

**Мары́я У́ндэр** (; 27 сакавіка 1883, Талін, Эстонія — 25 верасьня 1980, Стакгольм, Швэцыя), у першым шлюбе **Марыя Ха́кер**, у другім **Марыя А́дсан** — эстонская паэтка і перакладніца. Адна з найбольш перакладаных эстонскіх паэтаў, «эстонская Ахматава».

## Жыцьцяпіс
Марыя Ундэр нарадзілася ў сям’і настаўніка Фрыдрыха і Ляены Ундэраў. Акрамя Марыі, бацькі мелі яшчэ 4 дзяцей.

У 1891—1900 навучалася ў прыватнай нямецкай дзявочай школе ў Таліне, пасьля працавала прадавачкай у кнігарні. Вершы пачала складаць у 14-гадовым узросьце па-нямецку.

У 1902 року ажанілася з эстонскім бугальтарам Карлам Хакерам і пераехала ў Маскву. З Карлам яны мелі дзьвюх дачок. У 1906 року Ундэр вярнулася ў Талін.

Ейны сябар, эстонскі мастак Анца Ляйкмаа, пераканаў Марыю перакласьці сваю творчасьць на эстонскую мову і разьмясьціў гэтыя пераклады ў мясцовым друку. Яна пачынае ўсё часьцей пісаць вершы па-эстонску.

У 1913 Ундэр спаткала Артура Адсана, які стаў ейным сакратаром і скампіляваў першыя тамы паэзіі Марыі. У 1917 Марыя далучылася да літаратурнай суполкі Сыуру, у гэты пэрыяд ейная паэзія знаходзіцца пад моцным уплывам сымбалізму. Вершы паэткі зрабіліся жыцьцядайнымі, праслаўляючымі Любоў і Прыроду. Пасьля выхаду ў тым самым 1917 року ейнага першага зборніку «Санэты» Марыя Ундэр была прызнанай першай сярод паэтаў у Эстоніі.

У 1924 Ундэр разьвялася і ажанілася з Адсанам.

У 1944, па акупацыі Эстоніі Саветамі, Ундэр зь сям’ёй эмігравалі ў Швэцыю, дзе амаль рок правялі ў лягеры для ўцекачоў. У 1945 пераехалі на пражываньне ў прадмесьце Стакгольму, *[[Мэляргёйдэн]]*, дзе Марыя Ундэр працавала ў адным з тэатральных музэяў.

Шмат перакладала. Займала варожую да савецкай улады пазыцыю, што стала нагодай для замоўчваньня ейнае творчасьці ў СССР працяглы час.

Памерла ў *Mälarhöjden*-е 25 верасьня 1980. Пахавалі яе на Лясных могілках Стакгольму.

Вершы паэткі перакладзеныя на некалькі дзясяткаў моваў.

## Бібліяграфія
* «Sonetid» (, 1917)
* «Eelõitseng» (1918)
* «Sinine puri» (1918)
* «Verivalla» (1920)
* «Pärisosa» (1923)
* «Hääl varjust» (, 1927)
* «Rõõm ühest ilusast päevast» (, 1928)
* «Õnnevarjutus» (1929)
* «Lageda taeva all» (1930)
* «Kivi südamelt» (, 1935)
* «Mureliku suuga» (1943)
* «Sädemed tuhas» (, 1954)
* «Ääremail» (, 1963)
* «Mu süda laulab» (1981)

## Беларускія пераклады
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Ушанаваньне памяці
У 1996 року Эстонская пошта выпусьціла марку з выявай Марыі Ундэр у сэрыі «Europa».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Легендарная Марыя Ундэр
* Марыя Ундэр у фатаздымках

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Таліне
Катэгорыя:Эстонскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Эстонскія перакладчыкі
Катэгорыя:Паэткі
Катэгорыя:Шматмоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Памерлі ў Стакгольме
Катэгорыя:Асобы на марках
ТВі

**ТВі** (вымаўляецца як *ці-ві-ай*) — украінскі тэлеканал, што распачаў вяшчаньне 17 сакавіка 2008 году.

Канал пакрывае 60,5% гарадоў з насельніцтвам больш за 50 тыс. людзей і 85% кабэльных сетак Украіны. З 2010 году ТВі называюць аднім зь нешматлікіх незалежных украінскіх тэлеканалаў. За вынікамі дасьледваньняў, праведзенага ў чэрвеню 2012 году Акадэміяй украінскай прэсы, навіны на ТВі ацэньваюць як болей збалянсаваныя, чым на іншых нацыянальных украінскіх каналах. Выданьне The Global Journal адзначыла, што тэлеканал справядліва надае этэрны час апазыцыйным партыям ды закранае такія супярэчлівыя тэмы, як асабістае багацьце кіруючых элітаў Украіны ды дзяржаўныя закупкі, а таксама паведамляе пра карупцыю ды ўхіленьне ад падаткаў вышэйшых чыноўнікаў.

У 2012 годзе канал стаў аб’ектам уціскаў з боку дзяржавы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт ТВі

Катэгорыя:Тэлеканалы
Катэгорыя:Украінская культура
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе
Дгарма

**Дхарма** (з Санскрыту धर्म) альбо **Дгама**, **Дхама** (з палійскае धम्म) — шматзначны тэрмін у будызьме і індуізьме.

## [[Індуізм]]
У клясычных тэкстах брамінізму гэтае слова азначала супольнасьць падставовых кармічных правілаў, рашаючых аб усіх здарэньнях, якія маюць месца ў жыцьці чалавека, як і род таемных ведаў на тэму гэтых справаў, даступных вуключна рышам (мудрацам).

## [[Будызм]]
Дхама ёсьць адным з падставовых будыйскіх тэрмінаў. Мае мноства значэньняў:

* Агульнае Права, канчатковая рэчаіснасьць
* Будыйская дактрына, навукі Буды
* Праўда
* Зьявы (такімі якія яны ёсьць, «такасьць»)
* Рэчы, элементы, атамы

### Цытата з сутры тлумачэньняў для караля
''Вялікі каролю, калі будзеш прабіты дзідай Спадара Сьмерці, лопне цэлая твая пыха. Ня будзе для цябе ніводнага сховішча. Ніхто цябе не абароніць і табе не дапаможа. Будзеш курчыцца ў кананьнях хваробы. Вусны твае высахнуць. Зьменіцца колер тваёй скуры. Ледзьве што будзеш мог рухацца. Ня будзеш у стане працаваць. Будзеш варочацца ва ўласнай флегме, сьліне, мачы і ванітах. Тваё дыханьне будзе кароткае. Лекары будуць цябе пазьбягаць. Скончыцца твой самсарычны жывот. Будзеш баяцца пасланцаў Ямы, Спадара Сьмерці. Тваё дыханьне спыніцца і са страху адкрыеш вусны. Пакінеш гэты сьвет і адродзісься ў абсалютна іншым месцы. Агарне цябе цемра. Упадзеш у бяздоньне і будзеш цягнуты водамі акіяну і кармічным ветрам. Ня будзеш ведаць, дзе знаходзісься. Ня будзе нікога, каму будзеш мог раздаць сваю маёмасьць. Будзеш клікаць матку, бацьку, дзяцей, але ніхто не пачуе — ня будзе для цябе ніводнага прыстанішча. Ніхто ня прыйдзе з дапамогай. Адзіным ратункам ёсьць магутны кароль, альбо Дхарма.

Цытата паходзіць з сутры махаяны і не зьяўляецца цытатай словаў гістарычнага Буды Гатамы.

## Глядзіце таксама
* Дгамапада
* Чатыры шляхетныя праўды
* Шляхетная Васьмёркавая Сьцежка

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Будызм
Катэгорыя:Будыйская філязофія
Фальгорэ Фальчыяна

«**Фальгорэ**» () — санмарынскі футбольны клюб з гораду Фальчыяна. Заснаваны ў 1972 годзе. Пяціразовы чэмпіён Сан-Марына (1997, 1998, 2000, 2015, 2021), уладальнік Кубка Сан-Марына (2015).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фальчыяна
Дангхой

**Дангхо́й** ( — найбуйнейшы горад Куангбіню, Віетнам.
Насельніцтва — 108 000 чалавек (2009).
Клімат гораду тыповы для паўночнага Віетнаму: сьпякотнае і вільготнае лета з частымі дажджамі, адносна прахалодныя і сухія зімы.
Аэрапорт Дангхой (IATA:VDH) разьмешчаны за 6 км на паўднёвы ўсход ад Дангхою.
Ханой, сталіца Віетнаму, разьмешчаная за 485 км на паўднёвы ўсход ад Дангхою.

Катэгорыя:Гарады Віетнаму
Вольга Пярн

**Во́льга Пярн**, у дзявоцтве ***Ма́рчанка*** (; нарадзілася 1 студзеня 1976 году, Менск, БССР) — эстонская рэжысэрка, апэратарка беларускага паходжаньня. Жонка эстонскага рэжысэра Прыйта Пярна.

## Жыцьцяпіс
Вольга Марчанка скончыла Менскі мастацкі ліцэй (1994). Пачынала кар’еру мастака-аніматара на студыі «Беларусьфільм» (1996—2003), спэцыялізавалася на пясочнай анімацыі. У 2000 року скончыла аддзяленьне графікі Беларускай мастацкай акадэміі.

У 2002 зьехала ў Францыю дзеля працягу навучаньня ў школе анімацыі La Poudriére (Валянс, 2003—2005). Тут вёў майстар-клясу эстонскі рэжысэр Прыйт Пярн, які стаў кіраўніком Вольгавай дыплёмнай работы, а пазьней і мужам.

З 2006 року сям’я Пярнаў жыве ў Эстоніі, дзе Вольга працуе на анімацыйнай студыі «Eesti Joonisfilm». Уваходзіць у склад апякунскае рады Грамадзкай бібліятэкі імя Ўладзімера Караткевіча ў Таліне.

Увайшла ў сьпіс 87 самых вядомых ураджэнцаў Менску/Беларусі паводле вэрсіі IMDb, якія маюць дачыненьне да кінаіндустрыі.

## Фільмаграфія
* «Ўільям, Мігель і маленькі Боб» (1 хв., 2004)
* «Кот ёсьць кот» (1 хв., 2004)
* «Летуценьнік» (4 хв. 23 сэк., 2005)
* «Усё жыцьцё я адчуваю кулю ў патыліцы» (2 хв., 2007)
* «Жыцьцё без » (44 хв., 2008)
* «Вадалазы пад дажджом» (23 хв., 2009)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Профіль на бачыне анімацыйнай студыі «Eesti Joonisfilm»
* Жыцьцяпіс на бачыне Міжнароднай акадэміі анімацыі ў Люцэрне
* Вольга Пярн — крыху клёўн і крыху муза

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія мультыплікатары
Катэгорыя:Эстонскія мультыплікатары
Катэгорыя:Рэжысэры мультыплікацыі
Талінская цэнтральная бібліятэка

**Та́лінская цэнтра́льная бібліятэ́ка** () — грамадзкая муніцыпальная бібліятэка ў Таліне (Эстонія).

## Мінуўшчына
Публічная бясплатная бібліятэка і чытальны пакой у Таліне былі адчыненыя 27 кастрычніка 1907. Пры адкрыцьці фонд бібліятэкі налічваў 2000 тамоў.

У 1920 року бібліятэка пераехала ў новае памяшканьне на Эстонскай алеі, 8, збудаванае ў 1894—1895 для Талінскага Расейскага Грамадзкага сабраньня. Аўтарам праекту гэтага будынку быў акадэмік Міхаіл Прэабражэнскі, які таксама праектаваў сабор Аляксандра Неўскага на Вышгарадзе.

У 1926 была адчыненая першая філія, у 1933 — Моладзевая бібліятэка (пазьней Эстонская дзіцячая бібліятэка), у 1938 — Архіўная бібліятэка.

Пасьля прыходу Саветаў фонды бібліятэкі былі значна скарочаныя за кошт «чысткі». Так, калі ў 1937 року фонд налічваў 113 601 кнігу, дык у 1951 — 63 000. Да таго ж у 1951 року была ліквідаваная Архіўная бібліятэка зь яе 40 000 асобнікаў.

За Саветамі ў бібліятэцы пачалі ладзіцца разнастайныя мерапрыемствы, у 1993 зьявіліся першыя кампутары. Пасьля сканчэньня рамонту галоўнага будынку ў 2002 зьявіліся дзіцячы і музычны аддзелы, месцы для працы ў Сэціве.

## Структура

У цяперашні час бібліятэка мае 17 філіяў, 1 026 928 адзінак выданьняў, зь якіх 58% на эстонскай, 37% на расейскай і 5% на іншых мовах.

У дадатак да сеткі філіяў з 13 траўня 2008 року талінцаў абслугоўвае таксама бібліятэчны аўтобус, які рухаецца па зададзеным маршруце з панядзелка па чацьвер. У пятніцы яго можна запрасіць у дзіцячыя сады, школы ды іншыя ўстановы (бясплатна ў межах Таліна). Узятыя ў бібліятэчным аўтобусе кнігі можна здаць у любой філіі Цэнтральнай бібліятэкі.

### Філіі
* Хаабэрсьці
** Бібліятэка Нурмэнуку
** Бібліятэка Вяйке-Ыйсьмяэ
* Ласнамяэ
** Бібліятэка Ляагна
** Бібліятэка Паэпеалсэ
* Мустамяэ
** Бібліятэка Сяэзэ
** Бібліятэка Кяннукуке
** Бібліятэка Мяньні
* Нымэ
** Бібліятэка Мяньніку
** Бібліятэка Нымэ
** Бібліятэка Пяэскюля
* Пірыта
** Бібліятэка Пірыта
** Бібліятэка Мэрывялья
* Пых’я
** Бібліятэка Калямая
** Бібліятэка Пэльгурана
** Бібліятэка Сыле
* Цэнтар
** Бібліятэка Кадрыёру
** Бібліятэка Тондзі
** Бібліятэка Торупільлі

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Бібліятэкі Эстоніі
Катэгорыя:Талін
Хашымін

**Хашымі́н** () — найбуйнейшы горад Віетнаму. Насельніцтва на 2009 год — 7 400 000 чалавек. Клімат гораду тыповы для паўночнага Віетнаму: сьпякотнае і вільготнае лета з частымі дажджамі, адносна прахалодныя і сухія зімы.

## Беларуская прысутнасьць
5 сьнежня 2022 году Генэральнае консульства Беларусі ў Хашыміне пачало аказаньне паслуг. Амбасадар Беларусі ў Віетнаме Ўладзімер Баравікоў, генэральны консул Руслан Варанкоў і намесьніца старшыні Менскага гарвыканкаму Надзея Лазарэвіч узялі ўдзел у адпаведнай урачыстасьці. Генконсульства мела прымаць наведнікаў у панядзелак, сераду і пятніцу з 9:30 да 12:30. Яго разьмясьцілі ва ўсходнім прадмесьці Тхудык на 31-м праезьдзе, д. 2, корп. 6 (акруга Ан Кхань, 2-і квартал).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Віетнаму
Катэгорыя:Сталіцы колішніх дзяржаваў
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Катэгорыя:Ха Шы Мін
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1698 годзе
Катэгорыя:Гарады-порты Віетнаму
Катэгорыя:Паўднёва-Ўсходні рэгіён (Віетнам)
Акністэ

**Акністэ ** () — горад у паўднёвай Латвіі на мяжы зь Летувой. Горад знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Сэлія. Праз горад цячэ рака Дзенвідсусея. Насельніцтва гораду налічвае 1237 чалавек.

## Гісторыя
У гістарычных крыніцах Анікстэ ўпершыню ўзгадваюцца ў 1298 годзе. З XVII стагодзьдзя горад увайшоў у склад ВКЛ, а потым у Рэч Паспалітую. Пасьля падзелаў Рэчы Паспалітай Анікстэ трапілі ў склад Расейскай імпэрыі. Пасьля Першай сусьветнай вайны паселішча апынулася ў складзе Летувы, але ў 1921 годзе было абмененае на Палангу.

Падчас Другой сусьветнай вайны паселішча было занятае нямецкімі войскамі, якія ўчынілі масавае забойства габрэйскага насельніцтва 18 ліпеня 1941 году.

У 1991 годзе Анікстэ атрымалі статус гораду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Акнісцкага краю
* Інфармацыя пра Акністэ ў тапанімічнай базе зьвестак

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIII стагодзьдзі
Кудзінскі сельсавет

**Ку́дзінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кудзіны.

## Гісторыя
16 ліпеня 1954 створаны ў складзе Мехаўскага раёну. 18 сакавіка 1958 году раён перайменаваны ў Езярышчанскі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Гарадоцкага раёну.

## Літаратура
*  С. 349
*  С. 129

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Кузьмінскі сельсавет

**Кузьмі́нскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Езярышчанскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кузьміно.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці). 12 лютага 1935 году сельсавет далучаны да навастворанага Мехаўскага раёну. 18 сакавіка 1958 году раён перайменаваны ў Езярышчанскі.

16 верасьня 1960 году сельсавет перайменаваны ў Бычыхінскі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 18

## Літаратура
*  С. 480
*  С. 349
*  С. 129
*  С. 83

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Езярышчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1960 годзе
Дэпартамэнт паліцыі міністэрства ўнутраных справаў Летувіскай Рэспублікі

**Паліцэйскі дэпартамэнт міністэрства ўнутраных справаў Летувіскай Рэспублікі** () — цэнтральны орган унутраных справаў, мэта якога — арганізацыя і кантроль працы паліцыі для забесьпячэньня асабістай, грамадзкай бясьпекі і грамадзкага парадку . Дэпартамэнт паліцыі забясьпечвае каардынацыю паміж усімі структурамі паліцыі Летувы, і мае 16 установаў, разьмешчаных па ўсёй тэрыторыі Летувы.

## Сыстэма паліцыі Летувы
Паліцыя Летувы складаецца з:
* **Дэпартамэнт паліцыі пры Міністэрстве ўнутраных справаў** () — паліцэйскае ўпраўленьне, прызначанае для дапамогі Генэральнаму камісарыяту паліцыі пры фармаваньні стратэгіі дзеяньняў і кантролю за яе ажыцьцяўленьнем, а таксама для арганізацыі і каардынацыі мясцовых паліцэйскіх органаў упраўленьня;
* **Мясцовыя паліцэйскія ўлады** () — камісарыяты паліцыі, надзеленыя паўнамоцтвамі ў рамках заканадаўства, з ўскладзенымі на іх функцыямі на пэўнай тэрыторыі.
* **Паліцэйскія навучальныя установы** () — створаныя Генэральным камісарыятам аддзелы паліцыі, прызначаныя для прафэсійнага навучаньне а таксама для забесьпячэньня прафэсійнага росту супрацоўнікаў паліцыі.
* **Спэцыялізаванае аддзяленьне паліцыі** () — за межамі ўсталяванага тэрытарыяльнага прынцыпу дадзеныя паліцэйскія падразьдзяленьні ўдзельнічаюць у межах дэлегаваных ім пэўных (спэцыяльных) функцый паліцыі.

## Функцыі

Дэпартамэнт паліцыі:
* забясьпечвае выкананьне пастаўленых задач паліцыі;
* кантралюе і каардынуе дзейнасьць падпарадкаваных органаў паліцыі і прадастаўляе ім кансультацыі і рэкамэндацыі;
* распаўсюджвае падпарадкаваным паліцэйскім органам форму стратэгіі апэрацыйнай і кадравай палітыкі;
* забясьпечвае рэалізацыю праграмаў дзяржаўных установаў паліцыі;
* арганізуе выкананьне і кантроль рашэньняў Генэральнага камісарыяту паліцыі.

## Структура

* Дэпартамэнт паліцыі;
* Інстанцыі, якія належаць Дэпартамэнту паліцыі:
** Тэрытарыяльныя органы паліцыі:
*** Камісарыят паліцыі Панявескага павету;
*** Камісарыят паліцыі Таўраскага павету;
*** Камісарыят паліцыі Алітускага павету;
*** Камісарыят паліцыі Мар’ямпальскага павету;
*** Камісарыят паліцыі Шаўліскага павету;
*** Камісарыят паліцыі Цельшыскага павету;
*** Камісарыят паліцыі Клайпедзкага павету;
*** Камісарыят паліцыі Уцянскага павету;
*** Камісарыят паліцыі Віленскага павету;
*** Камісарыят паліцыі Ковенскага павету;
** Летувіская паліцыя антытэрарыстычных апэрацыяў каманды «Aras»;
** Бюро крымінальнай паліцыі Летувы ;
** Цэнтар крыміналістыкі паліцыі Летувы;
** Школа паліцыі Летувы;
** Дарожная паліцыя Летувы;
** Грамадзянская паліцыя Летувы каманды «Vytis».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт паліцыі Летувы

Катэгорыя:Летувіская паліцыя
Бэрлінскі мэтрапалітэн

**Бэрлінскі мэтрапалітэн** () — сыстэма грамадзкага транспарту ў Бэрліне (Нямеччына). Адкрыты ў 1902 годзе і зьяўляецца найстарэйшым мэтрапалітэнам Нямеччыны. У цяперашні час налічвае 10 лініяў і 170 станцый. Супольна з *S-Bahn*,  сыстэмай прыгарадных цягнікоў, мэтро зьяўляецца галоўным транспартным сродкам для месьцічаў.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Мэтрапалітэн
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Алая

**А́лая** () — горад у паўночнай Латвіі недалёка ад мяжы з Эстоніяй. Горад знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Відзэмэ. Назва гораду паходзіць ад ліўскага слова «*ala*» якое азначае — «*нізіна*», «*старажытная даліна*». Насельніцтва гораду налічвае каля 1350 чалавек. Статус гораду Алая атрымала ў 1992 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афицыйны сайт гораду
* Інфармацыя пра Алаю на турыстычным партале mesta.lv
* Інфармацыя пра Алаю ў тапанімічнай базе зьвестак

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Нью-Ёрскі мэтрапалітэн

**Нью-Ёрскі мэтрапалітэн** () — найбуйнейшая ў сьвеце сыстэма мэтрапалітэну па колькасьці станцыяў. Знаходзіцца ў горадзе Нью-Ёрк (ЗША). Зьявілася ў 1868 годзе, калі была адкрытая надземная лінія чыгункі з канатнай цягай. Першыя падземныя часткі былі адкрытыя ў 1904 годзе. Налічвае 34 лініяў і 422 станцыяў (агульная кольскасьць станцыяў  — зачыненых або якія знаходзяцца на рэканструкцыі — 469).

Паводле паказьніка гадавога пасажырапатоку Нью-Ёрскі мэтрапалітэн займае першае месца ў ЗША ды ў Заходнім Паўшар’і, і сёмае месца ў сьвеце пасьля мэтрапалітэнаў Пэкіну, Сэулу, Шанхаю, Масквы, Токіё ды Гуанчжоў.

Большасьць станцыяў працуе кругласуткава.

## Вонкавыя спасылкі

Мэтрапалітэн
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Заходаўскі сельсавет

**Захо́даўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Заходы.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў Дуброўскі сельсавет перайменаваны ў Заходаўскі з цэнтрам у вёсцы Заходы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рэчыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2006 годзе
Лотэ з Самаробкіна

«**Лётэ з Самаро́́бкіна**» (, ) — эстонска-латвійскі анімацыйны фільм рэжысэраў Гэйкі Эрніца і Яна Пылдмы, выпушчаны ў 2006 року. Першы поўнамэтражны эстонскі анімацыйны фільм, створаны на аснове надзвычай папулярнага ў краіне дзіцячага сэрыялу пра прыгоды жыхароў вёскі вынаходнікаў Самаробкіна.

## Сюжэт
Недзе ў Эўропе каля вялікага мора разьмясьцілася невялікая вёсачка. Ейныя жыхары, ярка-каляровыя жывёлы, захопленыя вынаходніцтвам разнастайных прыладаў і прыстрояў для аблягчэньня хатніх абавязкаў кшталту прасаваньня. Спаборніцтвы на лепшае вынаходніцтва адбываюцца ў самы галоўны дзень року — Дзень вынаходніка.

Адзін з найлепшых вынаходнікаў у вёсцы — Оскар, бацька энэргічнае сабачкі Лётэ. Оскар шторок перамагае ў конкурсе, аднак сёлета зьявіўся новы магутны супраціўнік — трус Адальбэрт. Перамога ў конкурсе вельмі важная, бо прынясе славу ўсёй сям’і.

Аднойчы Лётэ, плаваючы ў рацэ, знайшла кнігу, у якой апынулася пчала зь Японіі. Пчала на імя Сусуму навучыў усіх жыхароў Самаробкіна дзюдо. Лётэ зь сябрамі — кацянём Брунам і зайчанём Альбэртам — вырашаюць паўдзельнічаць у чэмпіянаце па дзюдо ў Японіі…

## Узнагароды і адзнакі
* Прыз Латвійскага кінафэстывалю за найлепшы анімацыйны мастацкі фільм (2007, Рыга)
* Улетку 2011 самая масавая газэта Эстоніі «Postimees» апытала 20 дзеячоў кінамастацтва з мэтай вызначыць лепшыя эстонскія фільмы з моманту вяртаньня незалежнасьці (1991—2011). У гэтым сьпісе мультфільм «Лётэ з Самаробкіна» падзяліў 8—9 месцы з дакумэнтальным фільмам «Дыска і атамная вайна».

## Дадатковыя зьвесткі
Дзьве песьні для мультфільму напісаў і выканаў саліст гурту «Brainstorm» Рэнарс Каўпэрс, прычым адразу для трох гукавых дарожак: па-латыску, па-ангельску і па-расейску.

Латыская вэрсія песьні, якая гучыць у фінале («*Lotes maršs*»), стала гімнам аддзелу дабраахвотнікаў, якія займаюцца добраўпарадкаваньнем паркаў і сквэраў у Латвіі. Да гэтага кавалярыйскага аддзелу далучыўся таксама і Рэнарс Каўпэрс.

У 2007 року Эстонская пошта выпусьціла марку і капэрту першага дню з выявамі галоўных герояў мультфільму.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* 
* Профіль на CinEuropa 

Катэгорыя:Эстонскія мультфільмы
Катэгорыя:Латвійскія мультфільмы
Катэгорыя:Мультфільмы 2006 году
Катэгорыя:Сямейнае кіно
Катэгорыя:Фільмы на эстонскай мове
Ільяшэвіч

**Ільяшэ́віч** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Мікола Ільяшэвіч — беларускі грамадзкі дзяяч, гісторык, псыхоляг, настаўнік, выдавец.
* Хведар Ільяшэвіч — беларускі паэт, журналіст, гісторык, беларускі палітычны дзяяч.

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Шалічы

Назву **Ша́лічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Шалічы 1 — вёска ў Відамлянскім сельсавеце Камянецкага раёну 
** Шалічы 2 — вёска ў Відамлянскім сельсавеце Камянецкага раёну
Язбы

Назву **Язбы́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Язбы — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці
* Язбы — пасёлак у Крупскім раёне Менскай вобласьці
Сьвята сьвятла

**Сьвя́та сьвятла́** () — традыцыйнае сьвята ў горадзе Ліёне, якое праходзіць напачатку сьнежня.

## Гісторыя

Пачатак сьвяткаваньня адносіцца да 1643 году, калі ва ўсёй Эўропе зьявілася эпідэмія чумы. Гарадзкія дарадцы прынялі пастанову зьвярнуцца непасрэдна да Дзевы Марыі з просьбай пра заступніцтва і прынялі загадзя абяцаньне ўсімі даступнымі ім сіламі праславіць яе. 8 верасьня чума сьціхла, і Ліён стаў адзіным у Францыі горадам, які практычна не закранула эпідэмія.

Абяцаньне было ўвасоблена ў выглядзе статуі Маці Божай, выкананай з пазалочанай бронзы. Аднак у верасьні, як правіла, адбываецца паводка, якая ўскладняла доступ да месца знаходжаньня статуі. Таму цырымонія была перанесена на 8 сьнежня. У дзень, прызначаны для правядзеньня гарадзкога сьвята, надвор’е было вельмі дрэннае. Аднак паўсюль панавала агульная радасьць, горад быў упрыгожаны агнямі, званілі званы і стралялі гарматы. Аднак як толькі кардынал дэ Богард асьвяціў статую, распачалася навальніца, і з прычыны непагадзі агні давялося пагасіць і скончыць цырымонію.

Калі навальніца прайшла, насельніцтва яшчэ знаходзілася ў сьвяточным настроі і без афіцыйнага на тое ўказаньня запаліла паўсюдна агні, працягнуўшы сьвята. Так зьявілася традыцыя ілюмінацыі.

## Сучаснасьць
З часам сьвята набыла сьвецкі характар. Муніцыпалітэт Ліёну ўсьвядоміў, што штогадовыя сьнежаньскія ілюмінацыі значна падвышаюць прывабнасьць гораду ва ўсіх значэньнях гэтага слова: «*…падсвятленьне ўяўляе сабой унікальны спосаб адназычць асаблівасьці гораду, яго сьцен і архітэктурных скарбаў*».

У 1989 г. быў зацьверджаны «Плян Асвятленьне», згодна зь якім прынята штоноч асьвятляць 325 грамадзкіх будынкаў гораду. У 2002 годзе сьвята было заменена Фэстам агнёў, які доўжыцца чатыры дні з 8 сьнежня. Штогод гэта велічнае сьвята прыцягвае ў горад да трох мільёнаў турыстаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ліён
Катэгорыя:Падзеі сьнежня
Канчанскі сельсавет

**Канча́нскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Канчане.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 24

## Літаратура
*  С. 480
*  С. 78

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Hotchkiss H35

**Hotchkiss H35** (Ачкі́с Аш35) — францускі лёгкі танк падтрымкі кавалерыйскіх злучэньняў 1930-х гадоў стварэньня. Створаны фірмай «Hotchkiss» у 1933 годзе і быў уніфікаваны з танкам R 35, адрозьніваючыся ад апошняга галоўным чынам толькі рухальнай усталёўкай і падвескай. Экіпаж танка H35 складаўся з двух чалавек, узбраеньне ўключала 37-мм кароткастволавую гармату і 7,5-мм кулямёт, а таўшчыня брані складала ад 12 да 34 мм. Падчас сэрыйнай вытворчасьці, з 1935 года і да капітуляцыі Францыі ў 1940 годзе, было выпушчана каля 1000 танкаў гэтага тыпу ў некалькіх мадыфікацыях. Яны актыўна выкарыстоўваліся францускімі войскамі ў Другой сусьветнай вайне, а пасьля капітуляцыі Францыі дасталіся нямецкім войскам (каля 600 танкаў гэтага тыпу), якія выкарыстоўвалі іх да 1944 году: 60 адзінак былі перароблены немцамі ў 75-мм САУ, 48 шт. — у 105-мм САУ.

## Машыны на базе Hotchkiss H35
* H38 — мадыфікацыя, абсталяваная рухавіком магутнасьцю 120 л. с., з павялічанай да 12,8 тон масай
* H39 — мадыфікацыя з узмоцненым да 45 мм браняваньнем корпуса і гарматай SA 38 з даўжынёй ствала 33 калібра

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Лёгкія танкі
Сьпіс дэпутатаў НС РБ 5-га скліканьня

**[[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь]] пятага скліканьня** — беларускі парлямэнт, абраны на парлямэнцкіх выбарах 23 верасьня 2012 году.

## Сьпіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў
23 верасьня 2012 году былі абраныя 109 дэпутатаў з 110. У Навабеліцкай акрузе (№36) адзіны дэпутат не набраў неабходнай колькасьці галасоў.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс дэпутатаў НС РБ 4-га скліканьня
* Парлямэнцкія выбары ў Беларусі 2012 году

## Крыніцы


Катэгорыя:Сьпісы беларусаў
Бранябойны знарад

**Бранябойны знарад** — боепрыпас, прызначаны для барацьбы са сродкамі суперніка, абароненымі бранёй, напрыклад, з бронетэхнікай, караблямі, шрубалётамі. Па сваёй будове бранябойныя знарады ў сваю чаргу падпадзяляюцца на калібэрныя, падкалібэрныя са сталым ці адлучаючымся паддонам, каморныя і суцэльныя, тупагаловыя і вострогаловыя, з бранябойнымі і балістычнымі наканечнікамі.

Асноўнай баявой уласьцівасьцю бранябойных знарадаў зьяўляецца бронепрабіваемасьць. Страты мэцы дасягаюцца толькі за кошт кінэтычнай энэргіі знарада.

Пашкоджаньні наносяцца фрагмэнтамі знарада і аскепкамі брані мэты.

Катэгорыя:Баявыя прыпасы
104-ы батальён дапаможнай паліцыі

**104-ы батальён дапаможнай паліцыі**, **104-ы ахоўны паліцэйскі батальён** () — калябарацыйнае падразьдзяленьне нямецкай дапаможнай «ахоўнай паліцыі» ().

## Мінуўшчына
Батальён быў арганізаваны нямецкім акруговым камісарам Берасьцейшчыны напачатку 1943 року. Разьмяшчаўся ў Кобрыні і складаўся з добраахвотнікаў з суседніх населеных пунктаў — Пружаны, Бяроза, Косаў. Колькасны склад дасягаў 1000 жаўнераў.

Ачольваў батальён беларус Ляўковіч, лейтэнантамі таксама былі беларусы з Косава Луцэвіч, Гарашчык і іншыя. Аднак неўзабаве ў склад батальёны былі пераведзеныя з Галіччыны 150 прыхільнікаў АУН (р). Яны занялі ўсе ніжэйшыя камандныя пасады, адхіліўшы ад кіраўніцтва беларусаў, і намагаліся ўкраінізаваць беларускіх жаўнераў: уся справаздачнасьць, абвесткі пачалі падавацца па-ўкраінску (дагэтуль — па-беларуску). Пасьля гэтага немцы, вырашыўшы разабрацца ў сытуацыі, зладзілі галасаваньне па нацыянальным складзе ўсяго батальёну, якое дало наступныя вынікі: 91,5% беларусаў і 8,5% украінцаў. Было вырашана, што батальён мусіць захаваць беларускі характар.

На ўзбраеньні жаўнеры мелі найчасьцей састарэлыя нямецкія карабіны, а таксама трафэйныя савецкія вінтоўкі, кулямёты і мінамёты. Батальён займаўся аховай шлюзаў Каралеўскага каналу, браў удзел у вайсковых апэрацыях супраць партызанаў; ладзілася навучаньне валоданьню зброяй, барацьбе супраць танкаў і іншай цяжкай зброі.

4 рота батальёну ў сярэдзіне студзеня 1943 ладзіла антыпартызанскія апэрацыі ў раёне Століна. Яна налічвала 147 жаўнераў, зь якіх 60 палякаў, 71 беларус і 16 украінцаў. 8 лютага 1943 частка аддзелу на чале з унтэр-афіцэрам Мікалаем Куніцкім ў ходзе пацыфікацыйнай апэрацыі ў вёсцы Воўчын зьліквідавала нямецкі камандзірскі склад з 16 чалавек і далучылася да савецкага партызанскага аддзелу імя Васіля Чапаева.

У траўні 1943 року батальён быў перадысьлякаваны ў Дарагічын. Пасьля аднае з апэрацыяў супраць савецкіх партызанаў ўкраінцы, якія прымалі ўдзел у акцыі, дэзэртыравалі, далучыўшыся да паўстанцкага руху. Пасьля гэтага немцы расфармавалі 104-ы батальён. Былыя стральцы Палескай Сечы Тараса Бульбы-Бараўца ўвайшлі ў склад 105-га ахоўнага батальёну ў Сарнах, а астатнія жаўнеры былі ўключаныя ў склад іншых беларускіх батальёнаў шуцманшафт.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Калябарацыянізм у Другой сусьветнай вайне
Катэгорыя:Узброеныя сілы Трэцяга райху
Катэгорыя:Валынь
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1943 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Беларускія фармаваньні шуцманшафту
Катэгорыя:Войска ў Кобрыні
Катэгорыя:Войска ў Дарагічыне
Марат Жылінскі

**Марат Генадзевіч Жылінскі** (нарадзіўся 23 сакавіка 1976 году, Ухвала, Крупскі раён, БССР) — кандыдат гістарычных навук, дацэнт, намесьнік дырэктара Інстытуту гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па навуковай працы, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь 5-га скліканьня, рэктар Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь (2014-2018).

## Жыцьцяпіс
У 1998 годзе скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту імя Максіма Танка па спэцыяльнасьці «гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны».

У 2001 годзе скончыў у асьпірантуру БДПУ імя М.Танка. Абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму: «Адукацыя на акупаванай тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны (чэрвень 1941 — ліпень 1944 гг.)» (2002, навуковы кіраўнік — доктар гістарычных навук А. Мацко, Аляксандар Каваленя), мае званьне дацэнта (2006). Марат Жылінскі займаў наступныя пасады: асыстэнт катэдры айчыннай і сусьветнай гісторыі БДПУ імя М. Танка (2001—2003), намесьнік дэкана па навучальнай працы БДПУ імя М. Танка (2003—2004), дацэнт катэдры айчыннай і сусьветнай гісторыі БДПУ імя М.Танка (2004—2006), вучоны сакратар Інстытуту гісторыі НАН Беларусі (2006—2011). У красавіку 2011 году Жылінскі прызначаны на пасаду намесьніка дырэктара Інстытуту гісторыі НАН Беларусі па навуковай працы. 24 верасьня 2012 году абраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь 5-га скліканьня па Каліноўскай выбарчай акрузе №108 гораду Менску.

## Навуковая дзейнасьць
Навуковая дзейнасьць Марата Жылінскага накіравана на вывучэньне гісторыі Беларусі ў гады Другой сусьветнай і Вялікай Айчыннай войнаў. За падрыхтоўку ў складзе аўтарскага калектыву навучальнага дапаможніка для агульнаадукацыйнай і вышэйшай школы «Великая Отечественная война советского народа (в контексте Второй мировой войны)» стаў ляўрэатам стыпэндыі Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь для таленавітай моладзі (2006). У 2009 годзе ўзнагароджаны Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны юбілейным мэдалём «65 гадоў Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» (2011).
Марат Жылінскі — Аўтар 86 навуковых публікацыяў, у тым ліку 7 манаграфіяў (зь іх 6 у суаўтарстве), 2 зборнікаў дакумэнтаў, 7 падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў (у суаўтарстве).

## Дадатковыя зьвесткі
Падчас выбарчай кампаніі ў Палату прадстаўнікоў Марат Жылінскі знаходзіўся на шостай пазыцыі сярод самых багатых кандыдатаў, гадавы даход якога склаў 152 мільёны рублёў. Ён зьяўляецца акцыянэрам домабудаўнічага камбінату (150 акцыяў) і «Белінвестбанку» (880 акцыяў).

## Крыніцы

## Літаратура
* Жилинский Марат Григорьевич // Корзенко Г. В. Историки Беларуси в начале XXI столетия. — Мн.: «Беларуская наука»,2007. — с. 120—121.

Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га скліканьня