Карыбут

**Карыбу́т Альге́рдавіч** (у праваслаўі **Дзьмітры**; каля 1358 — па 1404) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, князь наваградзкі.

Ад нашчадкаў Карыбута паходзяць роды Збараскіх, Карыбут-Вішнявецкіх, Карыбут-Варанецкіх, Порыцкіх.

## Імя

Карыбода або Карыбут (Karibaudis, Korybut) — імя германскага паходжаньня. Іменная -кар- (-кор-) (імёны ліцьвінаў Караман, Карымонт, Карыят; германскія імёны Caroman, Caromond, Cariatto) паходзіць ад гоцкага kaurus 'цяжкі, важкі' або ад гоцкага і бургундзкага kara 'турбота, клопат', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-) (у старажытных тэкстах *bod* праз доўгае *о* пісалася як *baud*). Такім парадкам, імя Карыбут азначае «цяжкі корань».

Германскае паходжаньне імя Карыбут (Korybut) сьцьвердзіў этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук — ад германскага імя Hariboth (Harboth), якое таксама фіксуецца ў форме Cariobaud (Cario-baud). Адзначалася гістарычнае бытаваньне імя Карыбут у Польшчы: *Mathias Coributh… vicarius perpetuus in ecclesia [[Гнезна (Польшча)|Gneznensi]]* (1440 год); *domino… Coributh* (1451 год); *Koributh… Kuriboth* (1495 год).

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *Cariebut* (31 кастрычніка 1382 году); *Caribut* (31 кастрычніка 1382 году); *Coribut* (14 жніўня 1385 году); *Се язъ великии князь Дмитрии Олгирдовичь*; *Nos Demetrius, alias Korybuth, dux Litwanie, dominus et heres de Nowogrodek* (23 кастрычніка 1386 году); *Coributh Nowogrodensi* (20 лютага 1387 году); *Corybutho Novogrodensi*, *Coriboto Nouogrodensi* (17 лютага 1387 году); *Coributo Novogrodensi* (22 лютага 1387 году); *Karibut* (1387 год); *Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Новгородьскии и Северскии* (26 красавіка 1388 году); *Мы Дмитрии инемъ именемъ Корибутъ князь Литовскии* (18 траўня 1388 году), *Karobud* (10 жніўня 1388 году); *Мы, княз Дмитрий Олгердович* (16 сьнежня 1388 году); *зять мой князь Корибутъ* (1393 год); *Koributh* (Ян Длугаш); *Korbut* (Хроніка Быхаўца); *Корибут… Корибут Олгердович* (Хроніка літоўская і жамойцкая).

## Біяграфія

Трэці сын вялікага князя літоўскага Альгерда і яго другой жонкі, цьвярской князёўны Ўльляны. Упершыню ўпамінаецца ў 1382 годзе, калі разам з братамі Ягайлам, Скіргайлам ды іншымі падпісаў на рацэ Дубісе ўмову з крыжакамі.

У 1386 годзе ў Луцку прысягнуў польскаму каралю Ягайлу, прытым назваў сябе гаспадаром і спадкаемцам Наваградку. Ахвяраваў Лаўрышаўскаму манастыру вёску і возера Морына, у прыпісцы на першым аркушы Лаўрышаўскага эвангельля называецца вялікім князем. У 1390 годзе дапамог Ягайлу пры аблозе Горадні, за гэта атрымаў у дзяржаньне Ліду. Адмовіўся прысягаць Вітаўту як вялікаму князю літоўскаму, у 1392 годзе разьбіты яго войскам каля Дакудава, зачыніўся ў Наваградку, па штурме якога трапіў у палон з жонкай і дзецьмі. Адпушчаны дзякуючы заступніцтву цесьця, разанскага князя Алега Іванавіча, але страціў Наваградзкае княства. Неўзабаве замірыўся зь Вітаўтам, браў удзел у яго выправах. Апошні раз упамінаецца ў 1404 годзе як удзельнік выправы на Смаленск.

Ажаніўся з Настасьсяй, дачкой разанскага князя Алега Іванавіча, у шлюбе меў дзяцей:
* Іван (? — па 1431)
* Жыгімонт (? — 1435)
* Хведар (? — па 1440)
* Настасься, м. — ад да 1400 Васіль ІІІ Цьвярскі (? — 1426)
* Алена (? — па 2 сакавіка 1449), да 16 студзеня 1407 году выйшла замуж за Ёгана ІІ Фэрэя (1375—1424), князя Тропава
* Марыя, м. — Фёдар Варатынскі (? — па 1455)

У гістарыяграфіі часта блытаюць Карыбута і яго брата Дзьмітрыя Альгердавіча. Некаторыя дасьледнікі лічаць Карыбута князем Ноўгараду Северскага (сучасная Ўкраіна).

## Мова і культура

Карыстаўся пячацьцю з гербам Пагоняй і рускім надпісам «ПЕЧЯТЬ КНЯЗЯ КОРИБУТА».

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Альгердавічы