Сноў

**Сноў** — вёска ў Беларусі, на рацэ Сноўцы. Цэнтар сельсавету Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 2420 чалавек. Знаходзіцца за 15 км на захад ад Нясьвіжу, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы (лінія Менск — Баранавічы); на аўтамабільнай дарозе Нясьвіж — Баранавічы.

Сноў — даўняе мястэчка гістарычнай Наваградчыны. Да нашага часу тут захаваўся барокавы касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя, які пацярпеў ад маскоўскай перабудовы, а таксама збудаваныя ў стылі клясыцызм палац Рдултоўскіх, сядзіба «Горны Сноў» Гартынгаў і Казьмадзям’янаўская царква, помнікі архітэктуры XIX стагодзьдзя.

## Гіторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Сноў датуецца 18 ліпеня 1478 году. Пад 1529 годам ён упамінаецца як маёнтак паноў Сноўскіх. У 1564 годзе паселішча атрымала статус мястэчка.

У пачатку XVII ст. Сноў перайшоў у валоданьне Я. Пратасевіча, потым — Рдултоўскіх. У 1650 годзе тут зьявілася каталіцкая парафія, з 2 жніўня 1699 году дзеяў касьцёл.

З 1767 году у Снове дзеяла царква. За часамі Барскай канфэдэрацыі (1768—1772) мястэчка спазначала значныя разбурэньні. 15 верасьня 1785 году тут спыняўся кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Сноў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам воласьці Наваградзкага павету. У вайну 1812 году 9 лістапада тут адбыўся бой францускай дывізіі Я. Дамброўскага з казакамі. У 1827 годзе ў мястэчку збудавалі палац, у 1836 годзе ў *Дольным Снове* — бровар.

На 1861 год у Снове было 45 двароў, царква, сынагога, цагельня, у 1865 годзе адкрылася царкоўнапрыходзкая школа. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Урадавага сыноду (Маскоўскага патрыярхату). Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у Горным Снове было 19 двароў, дзеяла капліца і працаваў бровар (заснаваны ў 1891 годзе), у Дольным Снове (да 1939 году таксама называўся Сінілавам) — 16 двароў, працавалі бровар і сыраварня.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Сноў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сноў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён ўвайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Сноў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Нясьвіскага павету.

У 1939 годзе Сноў увайшоў у склад БССР, дзе 12 сьнежня 1940 году стаў цэнтрам сельсавету Нясьвіскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. У гэты час тут было 167 двароў, крухмальны завод, 2 млыны, электрастанцыя, маслазавод, 8-гадовая школа, лякарня. У 1990-я гады *Сноў* і *Дольны Сноў* злучыліся. На 2000 год у вёсцы было 1157 двароў, на 2001 год — 1104. У 2000-я гады Сноў атрымаў афіцыйны статус «аграгарадку».


Snoŭ Dolny. Сноў Дольны (T. Boretti, 1894).jpg|Дольны Сноў, 1894 г.
Snoŭ Horny, Kaźmadziamjanaŭskaja. Сноў Горны, Казьмадзям’янаўская (1900).jpg|Царква, каля 1900 г.
Snoŭ, Rdułtoŭski. Сноў, Рдултоўскі (J. Bułhak, 1911).jpg|Палац Рдултоўскіх, 1911 г.
Snoŭ, Niaśviskaja, Śviatoha Jana. Сноў, Нясьвіская, Сьвятога Яна (1918) (2).jpg|Касьцёл па маскоўскай перабудове


Snoŭ, Rynak. Сноў, Рынак (1918).jpg|Рынак, 1918 г.
Snoŭ, Chvojaŭskaja. Сноў, Хвояўская (1920-29).jpg|Вуліца Хвояўская
Snoŭ, Niaśviskaja, Śviatoha Jana. Сноў, Нясьвіская, Сьвятога Яна (1918).jpg|Вуліца Нясьвіская
Snoŭ Horny, Harting. Сноў Горны, Гартынг (1930) (3).jpg|Горны Сноў, сядзіба Гартынгаў


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1830 год — 184 муж., зь іх шляхты 7, духоўнага стану 3, мяшчанаў-юдэяў 58, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 116; 1861 год — 378 чал.; 1897 год — 91 чал. у *Горным Снове* і 70 чал. у *Дольным Снове*
* **XX стагодзьдзе**: 1940 год — 1065 чал.; 1999 год — 2673 чал.; 2000 год — 2665 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 2567 чал.; 2010 год — 2420 чал.

### Інфраструктура
У Снове працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта, дзіцячы цэнтар.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

З урбананімічнай спадчыны Снова да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Клецкая, Нясьвіская і Сталавіцкая. У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Пагарэльская вуліца.

## Эканоміка
* СВК «Агракамбінат „Сноў“»

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1760)
* Могілкі: вайсковыя часоў IСВ, старыя хрысьціянскія
* Палацава-паркавы комплекс Рдултоўскіх (1827)
* Сядзібна-паркавы комплекс Гарцінгаў (XIX ст.)
* Царква Сьвятых Казьмы і Дзям’яна (1836, 1893)

### Страчаная спадчына
* Сынагога

## Галерэя

Сноў. Касцёл 2.jpg|Касьцёл 
Горны Сноў. Сядзіба Гартынгаў (02).jpg|Сядзіба Гартынгаў
Snoŭ. Сноў (22.03.2009).jpg|Царква
Snoŭ. Сноў (2009).jpg|Будынак школы


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:Сноўскі сельсавет