Пераклады Бібліі на інуіцкія мовы

**Пераклады Бібліі на інуі́цкія мовы** — поўныя пераклады Бібліі, выкананыя на тры дыялекты інуіцкай мовы (грэнляндзкі, лябрадорскі й інуктытут). Таксама ў артыкуле прыведзеныя зьвесткі пра пераклады Новага Запавету (яшчэ дзьве мовы) і асобных кнігаў Бібліі.

«Ethnologue» пералічвае пяць асноўных інуіцкіх гаворак: усходнеканадзкая, заходнеканадзкая, паўночна-аляскінская, паўночна-заходне-аляскінская і грэнляндзкая. На кожную зь іх перакладзены прынамсі Новы Запавет. Хоць інуіцкая мова даволі распасьцёртая, часам межы паміж дыялектамі вызначаюцца даволі ўмоўна. Напрыклад, «Ethnologue» лічыць лябрадорскую і ўсходнеарктычную/бафінаву інуіцкую гаворку адным дыялектам, аднак існуюць пераклады Бібліі ў абодвух гэтых правапісах.

## Грэнляндзкі дыялект
Першымі перакладнікамі Бібліі на інуіцкія мовы сталі нарвэскія місіянэры Ганс і Паўль Эгедэ. Іхняе выданьне Новага Запавету на грэнляндзкім дыялекце выйшла часткамі ў 1744, а ў 1766 поўным выданьнем.

Другі пераклад, зьдзейсьнены Ота Фабрыцыюсам, выйшаў у 1794 і 1799. У 1827 у Капэнгагене выйшла перавыданьне, рэцэнзаванае Нільсам Гесынгам.

У 1822 Ёган Кляйншміт выканаў пераклад, які атрымаў некалькі перавыданьняў, а ў 1893 быў перавыдадзены з рэдагаваньнямі Ёргенсэна.

Поўны пераклад Бібліі быў скончаны да 1902 року. У 1999 дацкае Біблійнае таварыства скончыла пераклад Бібліі на сучасны грэнляндзкі дыялект.

## Лябрадорскі/усходнеканадзкі дыялект
У 1810 у Лёндане была выдадзеная гармонія Эвангельляў Бэнджаміна Кольмайстра. Ён пераклаў таксама Дабравесьце Яна, таксама выдадзенае ў 1810 сродкамі Брытанскага і замежнага біблійнага таварыства накладам 1000 асобнікаў. Яно было прынятае вельмі прыхільна, і ў 1813 выйшаў пераклад трох астатніх Эвангельляў.

Брытанскае таварыства выдала ў 1819 пераклад Апостальскіх дзеяў і Пасланьняў, а ў 1826 — поўнае выданьне Новага Запавету, зьдзейсьненыя мараўскімі місіянэрамі. У 1839 выйшла новая рэдакцыя Дзеяў, Пасланьняў і кнігі Адкрыцьця.

У першай палове XIX стагодзьдзя ў Лёндане яшчэ некалькі разоў выдаваліся асобныя кнігі Старога Запавету, а ў 1840 быў перавыдадзены Новы Запавет.

Пераклад поўнае Бібліі быў скончаны да 1867 року, аднак адной кнігай не выдаваўся.

## Паўночнаўзьбярэжны (аляскінскі) дыялект
Рой Амагока з Дональдам і Тэльмай Ўэбстэрамі з Wycliffe Bible Translators пераклалі на паўночнаўзьбярэжную гаворку Новы Запавет, выдадзены Амэрыканскім біблійным таварыствам у 1967. У 1992 ён быў перавыдадзены пад назовам «Uqalugiksuat». Вядзецца пераклад Старога Запавету.

## Паўночназаходні дыялект
У 1971 быў надрукаваны пераклад асобных частак Новага Запавету Ўілфрыда Зыбэла, «Agaayutim Ukałhi». Перакладам астатніх кнігаў заняліся Вольф і Гільдэгард Сэйлер з Wycliffe Bible Translators, і ў 1997 выйшаў поўны пераклад Новага Запавету, вядомы як «Ipqitchuat Makpiġaat».

## Інуінактун/заходнеканадзкі дыялект
У 1920 Брытанскае і замежнае біблійнае таварыства надрукавала пераклад Дабравесьця паводле Марка на дыялект Макензі зь міжрадковымі камэнтарамі для інуінактунамоўных. Гэтае выданьне не было прынятае носьбітамі мовы.

У 1972 Канадзкае біблійнае таварыства выдала чатыры Дабравесьці й Апостальскія дзеі пад назовам «Godim Ukauhiit Gospelit Hitamanguyun Apostlit Havaangillu». Выйшла таксама асобна кніга Рут. У 1983 быў выдадзены поўны Новы Запавет.

## Усходнеарктычны дыялект
Англіканскі місіянэр Эдмунд Джэймз Пэк, які намагаўся ўвесьці ў інуіцкую мову складовае пісьмо, перапісаў вытрымкі з Новага Запавету, якія выйшлі ў 1878 року. За імі наступавалі Эвангельлі (1897). Пераклады амаль ідэнтычныя лябрадорскім, за выняткам артаграфіі.

Брытанскае і замежнае біблійнае таварыства выдала Новы Запавет у 1912 року, Псальмы — у 1917.

Сучасныя пераклады на ўсходнеарктычны дыялект запачаткаваныя ў 1978 намаганьнямі Аб’яднаных біблійных таварыстваў і Англіканскай дыяцэзіі Арктыкі; перакладам займалася група англіканскіх міністраў. Іхні Новы Запавет выйшаў у 1992, а ў 2012 выдадзеная ўся Біблія.

## Параўнаньне перакладаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Інуіцкія мовы
Інуіцкія