Гао Ман

**Гао Ман** (псэўданім: У Ланьхань, ; 1926, Харбін, правінцыя Хэйлунцзян, Кітай — 2017, Пэкін, Кітай) — кітайскі перакладнік, мастак і пісьменьнік.

Перакладаў у тым ліку зь беларускай вершы Максіма Танка. Быў сябрам Саюзу кітайскіх пісьменьнікаў (1954), Кітайскай акадэміі грамадзкіх навук (1964), Саюзу кітайскіх мастакоў і Саюзу кітайскіх перакладнікаў. Кавалер расейскага ордэна Сяброўства (1997) і ўкраінскага ордэна «За заслугі» (2010). У 2013 годзе атрымаў прэмію «Расея-Новае стагодзьдзе» за пераклад паэмы Ахматавай «Рэквіем». Заслужаны дзяяч культуры Расеі.

## Жыцьцяпіс
У 1933 годзе паступіў у Харбінскую 10-гадовую школу Хрысьціянскага аб'яднаньня маладзёнаў (Швайцарыя), якую заснавалі амэрыканскія місіянэры. Школу падтрымлівалі расейскія перасяленцы-ўдзельнікі Белага руху, таму вывучыў расейскую мову і чытаў творы Аляксандра Пушкіна, Міхаіла Лермантава і Льва Таўстога. У 1930-я гады падчас навучаньня чытаў творы пражываўшага ў Харбіне пісьменьніка Ўсевалада Іванова (1888—1971) родам з Ваўкавыску (Гарадзенская губэрня). Яго настаўнікамі былі расейскія мастакі Аляксей Кляменцьеў і Ўладзімер Восіпаў, таму ў 1943 годзе ў 17 гадоў зрабіў першую выставу сваіх карцінаў. У 1943 годзе яго першым перакладам стаў твор Івана Тургенева, які выйшаў у харбінскай газэце. У 1945 годзе пачаў працаваць рэдактарам часопіса Таварыства кітайска-савецкага сяброўства. Таксама маляваў плякаты і загадваў бібліятэкай. Стаў перакладаць расейскія творы пад псэўданімам У Ланьхань. Пераклаў п'есу «Павал Карчагін» Фёдара Бандарэнкі, якую ў 1948 годзе паставіў мастацкі калектыў Харбінскага аб'яднаньня настаўнікаў. У гэты час пазнаёміўся з артысткай Сунь Цзэ, якая выконвала ролю Тоні, і пазьней зь ёй ажаніўся ды меў зь ёй дачку Сунь Сяолан.

У 1949 годзе пераклаў з украінскай расказ Алеся Ганчара «Заўсёды ў страю», які перадрукавалі некалькі газэтаў і часопісаў, а ў 1951 годзе пераклад трапіў у падручнік кітайскай мовы для сярэдняй школы. У 1954 годзе перайшоў на працу ва Ўсекітайскае таварыства кітайска-савецкага сяброўства ў Пэкіне і ўступіў у Саюз кітайскіх пісьменьнікаў. У якасьці перакладніка шматкроць наведваў Савецкі Саюз, дзе сустракаўся з расейскімі пісьменьнікамі Барысам Палявым і Мікалаем Ціханавым, кыргыскім пісьменьнікам Чынгізам Айтматавым, мастаком Арэстам Вярэйскім і скульптарам Міхаілам Анікушыным і кітаязнаўцамі Львом Эйдліным і Ўладзіславам Сарокіным. У 1955 годзе пазнаёміўся з Максімам Танкам, пасьля чаго пераклаў кнігу ягоных выбраных вершаў на кітайскую разам з Гэ Баоцянем.

У 1962 годзе перайшоў на працу ў часопіс «Сусьветная літаратура», дзе працаваў да выхаду на пэнсію ў 1989 годзе і прайшоў шлях да галоўнага рэдактара. Пераклаў з украінскай паэму Тараса Шаўчэнкі «Кацярына». З расейскай перакладаў вершы Пушкіна, Ганны Ахматавай, Марыны Цьвятаевай, Восіпа Мандэльштама, Бэлы Ахмадулінай, Андрэя Вазьнясенскага, Робэрта Раждзественскага і Яўгена Еўтушэнкі. У 1964 годзе стаў супрацоўнікам Інстытуту замежнай літаратуры Кітайскай акадэмі грамадзкіх навук. Таксама пераклаў драму Лермантава «Гішпанцы», п'есы Ўладзімера Маякоўскага «Клоп» і «Лазьня», Барыса Пастарнака «Людзі і ўмовы». Стаў першым кітайскім перакладнікам песьняў Уладзімера Высоцкага. Сярод іншага, перакладаў беларускія народныя байкі. У Менску наведаў майстэрню народнага мастака Заіра Азгура, пра якога пісаў раней у Кітаі. Таксама стварыў некалькі артыкулаў пра беларускага графіка Георгія Паплаўскага (1931—2017), які стварыў ілюстрацыі да кніг Васіля Быкава і Алеся Адамовіча. Сярод іншага, намаляваў партрэты Якуба Коласа, Янкі Купалы, Сьвятланы Алексіевіч і Навума Гальпяровіча. Таксама ў 1990 годзе перакладаў кнігу Сьвятланы Алексіевіч «Цынкавыя хлопчыкі».

Напісаў звыш 80 кніг і манаграфіяў. Ладзіў выставы свайго жывапісу ў Пэкіне, Шанхаі і Харбіне, а таксама ва Ўладзівастоку і Маскве. У тэхніцы гохуа выканаў партрэты Мікалая Гогаля і расейскіх пісьменьнікаў Аляксандра Герцэна, Антона Чэхава, Фёдара Дастаеўскага, Максіма Горкага, Аляксандра Фадзеева, Міхаіла Шолахава, Данііла Граніна, Віктара Астаф'ева і Рыгора Бакланава.

## Асноўныя творы
* «Даўно не бачыліся, Масква»
* «Мёртвае дрэва»
* «Падарожжа на Сьвятую Гару»
* «Расейскія мастацкія эсэ»
* «Нататкі пра жыццё»
* «Расейская літаратура і я»
* «Чарнільныя сьляды»

## Асноўныя пераклады
* «Вершы Пушкіна»
* «Адзінокі анёл» (Джэк Керуак)
* «Вершы Лермантава»
* «Вершы Буніна»
* «Вершы Ясеніна»
* «Вершы Ганны Ахматавай»
* «Апавяданьні Ганчара» (з украінскай)
* «Людзі і ўмовы» (Барыс Пастарнак)
* «Сын палка» (Валянцін Катаеў)
* «Гліна і парцаляна» (Арвід Грыгуліс, з латыскай)
* «Вышытая хустка» (Кахал)
* «Крылы» (Аляксандар Карняйчук, з украінскай)
* «Клоп», «Лазьня» (Маякоўскі)
* «Плоць і кроў» (Афінаген)
* «Юнацтва Карла Маркса» (Глябнёў)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кітаі
Катэгорыя:Кітайскія літаратары
Катэгорыя:Перакладчыкі зь беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з расейскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Катэгорыя:Мастакі XX стагодзьдзя