open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ніна Каменская

**Ніна Васільеўна Каменская** (23 сьнежня 1913, места Асіпавічы — 22 сакавіка 1986) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1959), прафэсар (1961). Чалец-карэспандэнт АН Беларусі (1959). 

У 1937 скончыла гістарычны факультэт Магілёўскага пэдінстыта. Працавала выкладніцай у школах Магілёва і Бабруйску. 3 1944 у Інстытуце гісторыі АН Беларусі. 3 1962 дырэктар Інстытуту гісторыі АН Беларусі. 3 1969 прарэктар, загаднік катэдры гісторыі Беларусі Менскага пэдагагічнага інстытуту, з 1974 старшы навуковы супрацоўнік Інстытуту гісторыі АН Беларусі. Аўтар навуковых працаў па гісторыі Кастрычніцкай рэвалюцыі і грамадзянскай вайны на Беларусі, стварэньня Беларускай ССР, кампартыі і камсамолу Беларусі. Суаўтар і рэдактар «Гісторыі Мінска» (2-е выд., 1967), «Нарысаў гісторыі Камуністычнай партыі Беларусі» (ч. 1, 2-е выд., 1968), «Гісторыі Беларускай ССР» у 5 тамах (1972—1975), «Гісторыі Беларускай ССР» (1977).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1913 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Асіпавічах
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Памерлі 22 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1986 годзе
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Яфрэм Карнейчык

**Яфрэм Іванавіч Карнейчык** (17 сакавіка 1900, вёска Турын Ігуменскага павету, цяпер Пухавіцкі раён — 18 студзеня 1972) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1944). 

Скончыў Камуністычную вышэйшую навучальную ўстанову імя Леніна ў Менску (1929). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў навуковым супрацоўнікам Інстытуту гісторыі АН Беларусі, намесьнікам дэкана гістарычнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, з 1946 намесьнікам дырэктара Інстытуту гісторыі партыі пры ЦК КП(6)Б, а ў 1950—1970 старэйшым навуковым супрацоўнікам Інстытуту гісторыі АН Беларусі. Вывучаў пытаньні гісторыі Беларусі  у тым ліку і Менску, пэрыяду Кастрычніцкай рэвалюцыі, бальшавізму і непралетарскіх партыяў, ідэйна-тэарэтыянай барацьбе ў гістарычнай навуцы Беларусі. Адзін з аўтараў «Гісторыі БССР» (т. 1—2, 2-е выд., 1961).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1900 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Памерлі 18 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1972 годзе
Кавалеўская

Прозьвішча **Кавалеўская** маюць:

* Соф'я Кавалеўская — расейскі матэматык, пісьменьніца, публіцыстка, першая ў сьвеце жанчына-прафэсар
* Софія Кавалеўская — беларуская фальклярыстка, этнограф, пісьменьніца
Пагоня (газэта, 1920)

**Паго́ня** (29 ліпеня — 31 сьнежня 1920, Коўна) — беларуская газэта, органу Міністэрства беларускіх справаў у Летуве ў Коўне. За час існаваньня выйшла 18 нумароў. Газэта пісала пра падзеі ў Беларусі, на летувіска-польскім фронце, ва Ўсходняй Эўропе. Трымалася ідэі летувіска-беларускага супрацоўніцтва.
## Вонкавыя спасылкі
* «Паго́ня» (1920) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх  (

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Нясьвіская ардынацыя

**Нясьвіская ардынацыя** — маярат нашчадкаў Радзівілаў па мужчынскай лініі з цэнтрам у Нясьвіжы.

Сядзібай ардынацыі быў Нясьвіскі замак Радзівілаў.

Ардынацыя існавала з 1586 па 1939 гады.

## Тэрыторыя ардынацыі

## Ардынаты на Нясьвіжы
* Мікалай Крыштоф Радзівіл «Сіротка», I ардынат
* Ян Юры Радзівіл, II ардынат, сын папярэдняга
* Альбрэхт Уладыслаў Радзівіл, III ардынат, брат папярэдняга
* Зыгмунт Караль Радзівіл, IV ардынат, брат папярэдняга
* Аляксандр Людвік Радзівіл, V ардынат, брат папярэдняга
* Міхал Казімер Радзівіл, VI ардынат, сын папярэдняга
* Юры Юзаф Радзівіл, VII ардынат, сын папярэдняга
* Караль Станіслаў Радзівіл (канцлер ВКЛ), VIII ардынат, брат папярэдняга
* Міхал Казімер Радзівіл «Рыбанька», IX ардынат, сын папярэдняга
* Караль Станіслаў Радзівіл «Пане Каханку», X ардынат, сын папярэдняга
* Дамінік Геранім Радзівіл, XI ардынат, пляменьнік папярэдняга
---*перарываньне Нясьвіскай галіны Радзівілаў*----
* Антоні Генрых Радзівіл, XII ардынат, брат у далёкім стрыечаньні,
* Вільгельм Радзівіл, XIII ардынат, сын папярэдняга
* Антоні Вільгельм Радзівіл, XIV ардынат, сын папярэдняга
* Юры Фрыдэрык Радзівіл, XV ардынат, сын папярэдняга
* Альбрэхт Антоні Вільгельм Радзівіл, XVI ардынат, сын папярэдняга
* Леан Уладыслаў Радзівіл, XVII ардынат, брат папярэдняга, апошні ардынат.
Пётар Кірэеўскі

**Пётар Васільевіч Кірэеўскі** (23 лютага 1808, вёска Долбіна Ліхвінскага павету Калускай губэрні — 6 лістапада 1856) — расейскі фальклярыст.

Ідэі агульнаславянскага народазнаўства, дэмакратычныя прынцыпы ў зьбіральніцкай працы пераняў у пачынальніка славянскай фальклярыстыкі З. Даленгі-Хадакоўскага. Народныя песьні пачаў зьбіраць у 1830-я. Пры дапамозе шматлікіх карэспандэнтаў сабраў тысячы народных песень, пераважна з цэнтральных губэрняў Расеі. У 1830-я наведаў Беларусь, усталяваў кантакты зь мясцовымі зьбіральнікамі, ад якіх атрымаў больш за 800 тэкстаў беларускіх народных песень і прыпевак, пераважна зь Менскай губэрні. Беларускія матэрыялы даслала П. Кірэеўскаму карэспандэнтка зь Меншчыны І. Гудвіловіч. Яны склалі асноўную частку гэтак званага «Беларускага архіву» Кірэўскага, каштоўнасьць якога вызначаецца раньнім часам запісу і значнасьцю памераў. Запісы зробленыя лацінкай кваліфікавана, дакладна перададзены асаблівасьці мовы твораў, адзначаны месцы запісаў, шырока адлюстравана жанрава-тэматычная разнастайнасьць беларускага песеннага рэпэртуару з ваколіцаў Менска, Слуцку і іншых. Частку матэрыялаў П. Кірэеўскага апублікаваў у зборніках «Дзіцячыя песьні» і «Беларускія песьні» П. Бяссонаў, якія выдадзеныя адпаведна ў 1868 і 1871.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1808 годзе
Катэгорыя:Расейскія фальклярысты
Катэгорыя:Памерлі 6 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1856 годзе
Альбрэхт Радзівіл

**Альбрэхт Радзівіл** (мянушка «*Юстыніян*»; , Лукішкі каля Вільні — , Кракаў) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Маршалак надворны (1579—1586) і вялікі літоўскі (з 1586).

Валодаў Клецкім і Давыд-Гарадоцкім княствамі, маёнткамі Лебедзевам, Хажовам, Геранёнамі і Лаздунамі ў Ашмянскім павеце. Быў старостам ковенскім (з 1579), румбарскім і луцкім. I ардынат клецкі (з 1586).

## Біяграфія

Зь нясьвіскай лініі роду Радзівілаў гербу «Трубы», сын Мікалая «Чорнага», канцлера вялікага літоўскага, і Альжбеты з Шыдлавецкіх. Меў братоў Станіслава, Юрыя, Мікалая.

Навучаўся ў Ляйпцыскім унівэрсытэце (1570—1573) і ў Рыме (1575—1576). У 1574 годзе ў Вільні перайшоў з кальвінізму ў каталіцтва.

У 1579 годзе атрымаў урад маршалка надворнага літоўскага, у 1586 годзе — маршалка вялікага літоўскага.

У 1579—1581 гадох браў удзел у Інфлянцкай вайне (1558—1582), за ўдзел у вызваленьні Полацку атрымаў пасаду надворнага маршалка. Браў удзел у складаньні Ям-Запольскага міру (1582). 

У Клецку збудаваў мураваны касьцёл, фундаваў шпіталь. Фундаваў драўляныя касьцёлы ў Суботніках і Лаздунах.

Ажаніўся 12 студзеня 1586 году з Ганнай (1567—1617), малодшай дачкой герцага курляндзкага Готарда Кетлера (1517—1587) і Ганны Мекленбург-Гюстраўскай (1533—1602). У гонар гэтага шлюбу Гальяш Пельгрымоўскі напісаў панэгірык «На шлюб найсьвятлейшага князя і гаспадара Альбэрта Радзівіла» (Вільня, 1585). У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Ян Альбрэхт (1591—1626), II ардынат на Клецку
* Ганна (пам. 1569), жонка князя Яна Ўладзіслава Сангушкі (пам. 1652)
* Кацярына, памерла непаўналетняй
* Барбара (1590–1614), жонка Мікалая Кішкі (пам. 1644), ваяводы дорпацкага

Спачыў 26 студзеня 1593 году ў касьцёл Сьвятых Янаў у Вільні.

## Галерэя

Albrecht Radzivił Justynijan. Альбрэхт Радзівіл Юстыніян (D. Custos, 1601).jpg|З Амбраскай калекцыі дасьпехаў, 1601
Albrecht Radzivił Justynijan. Альбрэхт Радзівіл Юстыніян (1646-53).jpg|Невядомы мастак, 1646—1653 
Albrecht Radzivił Justynijan. Альбрэхт Радзівіл Юстыніян (H. Lajbovič, 1758).jpg|З альбома «Выявы роду Радзівілаў». Г. Ляйбовіч, 1758
Albrecht Radzivił Justynijan. Альбрэхт Радзівіл Юстыніян (M. Starkman, 1857).jpg|М. Старкман, 1857


У картцы да артыкула прыводзіцца партрэт, напісаны каля 1733 году невядомым мастаком, зь Нясьвіскай партрэтнай галерэі, які цяпер захоўваецца ў Летуве.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*
Анатоль Куляшоў

**Анато́ль Ні́лавіч Куляшо́ў** ( 25 ліпеня 1959 году ў горадзе Алі‑Байрамлы ў Азэрбайджанскай ССР) — беларускі палітык, міністар унутраных справаў Рэспублікі Беларусь (2 чэрвеня 2009 — 11 траўня 2012). Генэрал-лейтэнант міліцыі.

## Біяграфія
Скончыў Менскую школу МУС СССР (1986) і Акадэмію МУС СССР (1992).

У органах унутраных справаў з 1980 году. З 8 траўня 2001 году быў начальнікам упраўленьня ўнутраных справаў Гомельскага абласнога выканаўчага камітэту. 2 чэрвеня 2003 году стаў начальнікам упраўленьня ўнутраных справаў Менскага гарадзкога выканаўчага камітэту.

29 жніўня 2008 году быў прызначаны намесьнікам міністра ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь. 5 сьнежня таго ж году, пасьля адстаўкі Аляксандра Шчуркі, заняў пасаду першага намесьніка міністра ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь й начальніка крымінальнай міліцыі Рэспублікі Беларусь.

6 красавіка 2009 году быў прызначаны в.а. міністра ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь. 2 чэрвеня 2009 году быў прызначаны міністрам.

28 траўня 2007 году ўзнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

11 траўня 2012 году Аляксандар Лукашэнка сваім указам адправіў у адстаўку Анатоля Куляшова і прызначыў на ягонае месца Ігара Шуневіча, які да гэтага служыў у КДБ.

## Санкцыі ЭЗ
2 лютага 2011 году трапіў у Чорны сьпіс ЭЗ. У абгрунтаваньні  было ўказана, што Куляшоў актыўна ўдзельнічаў у рэпрэсіях супраць грамадзянскае супольнасьці ў Беларусі і як міністар унутраных справаў камандаваў войскамі, якія жорстка здушылі мірныя дэманстрацыі 19 сьнежня 2010 году ды праявілі гонар за гэтую адказнасьць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ» 
* Афіцыйная біяграфія на старонцы Міністэрства Ўнутраных Справаў Рэспублікі Беларусь 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Азэрбайджане
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія генэралы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Рудня (Лагойскі сельсавет)

**Ру́дня** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці, на рацэ Гайна, за 6 км на ўсход ад Лагойску. Рудня ўваходзяць у склад Лагойскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 37 жыхароў
* 2003 год — 51 жыхар, 23 двары
* 1999 год — 62 жыхары

## Інфармацыя для турыстаў
### Страчаная спадчына
Сьвята-Георгіеўская царква была пабудавана ў 19 ст. Разьмяшчалася на могілках. Была прыпісана да лагойскай Сьвята-Мікалаеўскай царквы. Помнік народнага драўлянага дойлідзтва. Царква была вырашана прамавугольным зрубам на падмурку (4 × 3,5 × 2,5 сажня). Над гонтавым дахам узвышаўся купал, сьцены чляніліся 3 вокнамі і аднымі дзьвярамі. Над уваходным ганкам была устаноўлена 4-слуповая званіца. На могілках бачны каменны падмурак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лагойскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Алыка

**Алыка** () — колішняе места, цяпер мястэчка ў Ківерцаўскім раёне Валынскай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва на 2022 год — 3000 чал.

Знаходзіцца за 35 км ад Луцку, за 9 км ад чыгуначнай станцыі Алыка (на ліні Роўна — Берасьце).

## Гісторыя
* 1149: першы ўспамін у Іпацьеўскім летапісе, атрымала сваю назву ад рэчкі Алыча.
* 1199: у Галіцка-Валынскім княстве.
* 1340: у складзе Вялікага Княства Літоўскага.
* 1460: уладальнік Алыкі Пётар Белы збудаваў у ёй касьцёл Сьв. Апп. Пятра й Паўла — найстарэйшы на Валыні.

* 1547: новы ўладальнік мястэчка Мікалай Радзівіл Чорны атрымаў ад імпэратара Карла V тытул «Князя на Нясьвіжы й Алыцы».
* 31 траўня 1564: атрымала Магдэбурскае права, мела мескі герб з двух паляўнічых ражкоў.
* 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі перайшло ў Каралеўства Польскае.
* 1570: у Алыцы было 318 будынкаў.
* 1586: сыны Мікалая Радзівіла Чорнага заснавалі Нясьвіскую, Клецкую і Алыцкую ардынацыі, першым алыцкім ардынатам быў С. Радзівіл.
* 1593: у месьце заснавалі шпіталь.
* 1638: у Алыцы пачала дзейнічаць калегіята Найсьв. Тройцы, філія Акадэміі ў Замосьці, дзе 5 прафэсараў выкладалі лёгіку, рыторыку, граматыку, тэалёгію і асновы навук.
* 1667: у зьвязку са згасаньнем алыцкай лініі Радзівілаў ардынацыя перайшла да нясьвіскай лініі.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі.
* 1812: палац ператварылі ў вайсковы шпіталь (выкарыстоўваўся такім чынам да 1837).
* 1870: згарэла меская ратуша.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшла ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Валынскім ваяводзтве.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.

## Насельніцтва
* 1870 год — 1073 чал., зь іх 51% юдаістаў.
* 2001 год — 2865 чал.

## Славутасьці
* Былая вуніяцкая, цяпер праваслаўная царква (1784)
* Замак Радзівілаў (1558)
* Калегіята Найсьв. Тройцы (1635—1640)
* Касьцёл Сьв. Апп. Пятра й Паўла (1460)
* Луцкая брама (1630-я)
* Царква Сьв. Тройцы (1886)

## Галерэя

Olyka5.JPG|Калегіята Найсьв. Тройцы
Брущатка до Олыки, проложена Радзивилами.jpg|Брукаванка да Алыкі, пракладзеная Радзівіламі
Olyka3.JPG|Капліца на могілках
Olyka4.JPG|Царква Сьв. Тройцы


## Асобы
* Альбрэхт Станіслаў Радзівіл (1593—1656) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзяяч, пісьменьнік, гісторык
* Міхал Казімер Радзівіл «Рыбанька» (1702—1762) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзяяч, мэцэнат

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Алыка. Украінскі замак князёў Радзівілаў у блогу Глеба Лабадзенкі
* «У радзівілаўскім замку Алыка зараз вар’ятня…» // Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё, 15 траўня 2009

Катэгорыя:Населеныя пункты Ківерцаўскага раёну
Баранавіцкая газэта

«**Бара́навіцкая газэ́та**», таксама «**Baranavickaja Hazeta**», «**Baranowitscher Zeitung**», «**Паго́ня**» (22 ліпеня 1941 — 24 чэрвеня 1944, Баранавічы) — беларускамоўная газэта Баранавічаў і Баранавіцкай акругі пад нямецкай акупацыяй. У студзені — чэрвені 1944 году выдавалася пад новай назвай — «Пагоня». Напачатку выходзіла па-нямецку, потым па-беларуску лацінкаю. З чэрвеня 1943 — кірыліцаю.

Выходзіла 2 разы на тыдзень. Агулам пабачыла сьвет 223 нумары.

Інфармавала пра падзеі на франтах Другой сусьветнай вайны, праўдзівасьць якіх была прапарцыйна посьпехам нямецкай арміі. Таксама на старонках выдаваліся загады і звароты нямецкіх уладаў, апісвалася жыцьцё і дзейнасьць беларускіх грамадзкіх і вайсковых арганізацыяў, пра барацьбу з партызанкаю. Друкавала літаратурныя творы.

Галоўнымі рэдактарамі былі: К. Берэнд, А. Бурскі, а. Леў Гарошка, Б. Шышко.

## Літаратура
* Баранавіцкая газета // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т.2. — Мн. : БелЭн, 1993.
* Библиография оккупационных периодических изданий, выходивших на территории Белоруссии в 1941—1944 гг. / Автор-составитель С. В. Жумарь; Белорусский научно-исследовательский центр документоведения, археографии и архивного дела. Мн.: БелНИЦДААД, 1995. — 48 с.

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя «Баранавіцкай газэты»

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:СМІ ў Баранавічах
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Друк беларускіх калябарантаў
Катэгорыя:1941 год у Беларусі
775

## Падзеі
* Багдад стаў самым буйным горадам у сьвеце
* Леа IV стаў бізантыйскім імпэратарам
* Альпін II Пікцкі стаў каралём піктаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Сініёод Пікцкі
* 14 верасьня — Канстантын V, бізантыйскі імпэратар

## Вонкавыя спасылкі
Штат (тэрыторыя)

**Штат** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў шэрагу фэдэратыўных краінаў.

## Краіны, якія маюць штаты
* Аўстралійскі Зьвяз
* Бразылія
* Індыя
* ЗША
* Мэксыка

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі
Летнія Алімпійскія гульні 1964 году

**Летнія Алімпійскія гульні 1964 году** (), афіцыйна вядомыя як **Гульні XVIII Алімпіяды**, праходзілі ў Токіё, сталіцы Японіі, з 10 кастрычніка па 24 кастрычніка 1964 году.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні
Міжнародны алімпійскі камітэт

**Міжнародны алімпійскі камітэт** (*МАК*) (Comité international olympique) — міжнародная арганізацыя, заснаваная 23 чэрвеня 1894 году ў Парыжы баронам П’ерам дэ Кубэртэнам дзеля адраджэньня Алімпійскіх гульняў і распаўсюджваньня алімпійскага руху. Штаб-кватэра камітэту знаходзіцца ў Лязане (Швайцарыя). Цяпер МАК — адна з самых вялікіх спартовых арганізацыяў. Нацыянальны алімпійскі камітэт Рэспублікі Беларусь устанавіў зносіны з МАК 9 сакавіка 1992 году.

Штогод, 23 чэрвеня, сьвяткуецца Міжнародны Алімпійскі дзень.

## Задачы
Паводле хартыі задачамі МАК ёсьць:
* навучаньне моладзі справядлівай гульні бязь лютасьці;
* падтрымка гульнявых спабораў;
* забесьпячэньне своечасовага і бясьпечнага правядзеньня Алімпійскіх гульняў;
* спрыяньне замірэньню праз гульнявую супрацу зь іншымі ўстановамі;
* захаваньне самастойнасьці і адзінства алімпійскага руху;
* супраціў абмежаваньню алімпійскага руху;
* падтрымка ўдзелу жанчынаў у гульнях;
* супраціў паляпшэньню выніковасьці ў гульнях пры дапамозе лекаў;
* спрыяньне ахове здароўя спартоўцаў;
* супраціў урадаваму й гандлёваму злоўжываньню гульнёй і спартоўцамі;
* заахвочваньне гульнявых зьвязаў і ўрадаў да забесьпячэньня спартоўцаў маёмасьцю і занятасьцю;
* спалучэньне гульні з выхаваньнем і навучаньнем;
* падтрымка Міжнароднай алімпійскай акадэміі.

## Кіраваньне
* *Нарада*. Склікаецца штогод. Складаецца найбольш з 115 чальцоў: да 70 не зьвязаных з пасадамі, 15 спартоўцаў, 15 прадстаўнікоў міжнародных гульнявых зьвязаў, 15 ад краёвых камітэтаў. Правамоцная пры ўдзеле больш як паловы чальцоў. Ухваляе пастановы большасьцю пададзеных галасоў. Абірае чальцоў МАК, Управу, аўдытара ды места правядзеньня Алімпійскіх гульняў. Устанаўлівае ды касуе зносіны зь іншымі ўстановамі.
* *Управа*. Складаецца з старшыні, 4 намесьнікаў ды 10 іншых чальцоў, абраных на 4 гады. Ухваляе штогадовы каштарыс ды захоўвае справаздачы аб усіх пасяджэньнях МАК. Выконвае пастановы Нарады аб правядзеньні гульняў. Аднойчы на 2 гады ладзіць сустрэчы зь міжнароднымі гульнявымі зьвязамі ды краёвымі камітэтамі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1894 годзе
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
774

## Падзеі
* Сіла Астурыйскі стаў каралём Астурыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Оскар Кольбэрг

**Оскар Кольбэрг** (; 22 лютага 1814, вёска Прысуха Апочынскага павету Келецкага ваяводзтва — 3 чэрвеня 1890) — польскі этнограф, фальклярыст, кампазытар. Акадэмік Акадэміі ведаў у Кракаве (1875).

Пісаў паланэзы, мазуркі кракавякі, рабіў апрацоўкі народных песень. Аўтар опэры «Кароль пастухоў» (1859). Зьбіраў фальклёрна-этнаграфічныя матэрыялы на тэрыторыя сучасных Беларусі, Летувы і іншых краінаў. У 1857—1890 выдаў працу «Народ. Яго звычаі, лад жыцьця, мова, паданьні, прыказкі, абрады, забабоны, забавы, песьні, музыка і танцы». У 1961—1990 убачыў сьвет яго «Поўны збор працаў» у 68 тамах, у 52-м томе якога «Беларусь — Палесьсе» зьмешчаныя 723 песьні, 105 нотных запісаў, зробленых у навакольлі Менску. У разьдзеле «Народ» прыведзеныя выказваньні дасьледнікаў пра беларусаў, матэрыялы пра сацыяльнае і эканамічнае становішча беларускіх сялянаў. Большасьць матэрыялаў О. Кольбэрг узяў з працаў Э. Ажэшкі, П. Баброўскага, Р. Зянькевіча, Ю. Крашэўскага,  А. Рыпінскага, Я. Тышкевіча, рукапісаў невядомых аўтараў. Аўтар працаў «Казкі з Палесься», «Вясельныя звычаі і абрады з Палесься» (абедзьве 1889), «Этнаграфічныя замалёўкі» (т. 1—11, 1882—1891).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1814 годзе
Катэгорыя:Польскія этнографы
Катэгорыя:Польскія фальклярысты
Катэгорыя:Польскія кампазытары
Катэгорыя:Памерлі 3 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1890 годзе
Уладзімер Красьнянскі

**Уладзімер Гаўрылавіч Красьнянскі** (21 ліпеня 1863, сяло Руціна Валдайскага павету Наўгародзкай губэрні — 4 траўня 1930) — беларускі гісторык і краязнавец.

Скончыў ў 1886 гістарычна-філялягічны факультэт Пецярбурскага ўнівэрсытэту, выкладаў у рэальнай вучэльні і ў Жаночым інстытуце Беластоку. Разам з інспэктарам гэтага інстытуту М. Авенарыюсам удзельнічаў у раскопках у маёнтку Эсьманы Магілёўскай губэрні. У 1896—1903 працаваў настаўнікам гісторыі і геаграфіі ў Менскай мужчынскай гімназіі, потым кіраваў канцылярыяй Віленскай навучальнай акругі, у 1906 атрымаў прызначэньне на пасаду дырэктара Амсьціслаўскай мужчынскай гімназіі. Захоплены старажытным, забытым тады павятовым местам зь яго асаблівым жыцьцём і багатым гістарычньші мінулым Уладзімер Красьнянскі зьвярнуўся да яго гісторыі і ўпершыню надрукаваў невялікую, але вельмі каштоўную манаграфію пра Амсьціслаў (1912). 3 1911 у Віцебску быў дырэктарам рэальнай вучэльні. Пасьля кастрычніцкіх падзеяў 1917 року вызвалены з гэтай пасады. Працаваў у шматлікіх установах, у 1927 выйшаў на пэнсію.

Свае працы дасьледнік рыхтаваў на падставе пратаколаў Менскага губэрнскага кіраваньня, архіву менскага губэрнатара і вялікай колькасьці друкаваных працаў. У 1912 ім быў напісаны артыкул пра гісторыю Менску на падставе справаў Барысаўскай падпрафэктуры, што зьберагаліся ў Віленскай публічнай бібліятэцы. Распрацаванае ім дэталёвае дасьледаваньне віцебскага гандлю 1605 року грунтуецца на асобым рэестры, які быў створаны праз 8 рокаў пасьля атрыманьня местам Магдэбурскага права.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 21 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1863 годзе
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы
Катэгорыя:Памерлі 4 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1930 годзе
Леанід Ліпінскі

**Леанід Паўлавіч Ліпінскі** (10 лістапада 1921, вёска Казусёўка Клімавіцкага раёну — 7 верасьня 1982) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1975), прафэсар (1974).

Скончыў Магілёўскі пэдагагічны інстытут у 1948. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў намесьнікам дырэктара Цэнтральнага дзяржаўнага гістарычнага архіву БССР у Менску, з 1952 старшым навуковым супрацоўнікам Інстытуту гісторыі АН Беларусі. 3 1966 у Беларускім політэхнічным інстытуце.

Дасьледаваў сялянскі рух на Беларусі ў 1900—1917 роках, станаўленьне і разьвіцьцё капіталізму ў беларускай вёсцы, сацыяльнае расслаеньне сялянства, сталыпінскую аграрную рэформу на Беларусі, прамысловасьць, гандаль, мескае кіраваньне, жыльлёва-камунальную гаспадарку Менску ў пачатку XX ст. і іншае. Адзін з аўтараў «Гісторыі Мінска» (1967), «Нарысаў гісторыі прафсаюзаў Беларусі (1905—1969 гг.)» (1970).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клімавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Васіль Мілаванаў

**Васіль Андрэевіч Мілаванаў** (22 лютага 1918, хутар Грачо-Вешанскага раёну Данской акругі, цяпер Растоўская вобласьць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1954).

У 1949 скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт. Працаваў у Інстытуце гісторыі, потым у Інстытуце эканомікі АН Беларусі. У 1965—1991 у Інстытуце народнай гаспадаркі. Дасьледуе гісторыю падрыхтоўкі і правядзеньня сялянскай рэформы 1861—1863 рокаў у Беларусі, Летуве і Правабярэжнай Украіне, сельскай гаспадаркі Беларусі XIX ст. — 1-й паловы XX ст. Адзін з аўтараў зборнікаў «3 гісторыі садыялістычнага будаўніцтва Беларусі» (1959), калектыўных працаў «Гісторыя Беларускай ССР» (т. 2, 1961), «Эканоміка Беларусі ў эпоху Імперыялізму, 1900—1917» (1963), «Сацыялістычныя пераўтварэнні ў эканоміцы Беларусі ў 1917—1920 гг.» (1966). «Гісторыя Мінска» (1967) і іншых. Аўтар зборнікаў вершаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Леанід Пракопчык

**Леанід Цімафеевіч Пракопчык** (14 лістапада 1933, Менск — 7 сьнежня 1998) — беларускі краязнавец, пісьменьнік. 

Скончыў Маскоўскую сельскагаспадарчую акадэмію імя Ціміразева ў 1958. Працаваў брыгадзірам, аграномам, настаўнікам, у рэдакцыях газэтаў «Калгасная праўда» і «Знамя юности», рэдактарам на Беларускім тэлебачаньні рэжысэрам на кінастудыі мультфільмаў. 

Дасьледаваў мясьціны, зьвязаныя з жыцьцём і творчасьцю Зьмітрака Бядулі, В. Дунін-Марцінкевіча, Я. Чачота, С. Манюшкі, Ядвігіна Ш. У біяграфіі Янкі Купалы выявіў новыя зьвесткі. Сабраў і літаратурна апрацаваў народныя легенды і паданьні. Аўтар краязнаўчых нарысаў, кінасцэнарыяў, п'есаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 7 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1998 годзе
Рыгор Кручок

**Рыгор Раманавіч Кручок** (2 кастрычніка 1918, вёска Навасёлкі Барысаўскага раёну — 4 сакавіка 1987) — беларускі навуковец у галіне мэдыцыны. Доктар мэдычных навук (1965), прафэсар (1967).

## Біяграфія
Скончыў Менскі мэдычны інстытут у 1940. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасьля вайны працаваў у аддзелах аховы здароўя, намесьнікам міністра аховы здароўя, у Менскім мэдычным інстытуце, кіраўніком аддзела Усесаюзнага навукова-дасьледчага інстытуту мэдычнай і мэдыка-тэхнічнай інфармацыі. 3 1982 узначальваў катэдру Гарадзенскага мэдычнага інстытуту. Дасьледаваў народныя лекі ад вытокаў да пачатку XX ст., гісторыю разьвіцьця сельскай мэдыцыны ў 1-й палове XIX — сярэдзіне XX стст., аптэчнай справы, мэдычнай адукацыі і навуковай думкі на Беларусі, у тым ліку ў Менску. Аўтар манаграфіі «Нарысы гісторыі медыцыны Беларусі» (1976), навуковых працаў.

## Літаратура
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 2-я. — Мн.: БЕЛТА, П15 2002. — 704 с.: іл. ISBN 985-6302-46-3. С. 555—556

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Памерлі 4 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1987 годзе
Мікалай Купчын

**Мікала́й Сямёнавіч Купчы́н** (8 сакавіка 1923, Горкі, Магілёўская вобласьць — 25 лістапада 1979) — беларускі філёзаф. Кандыдат філязофскіх навук (1956).

Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт у 1952. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў старэйшым навуковым супрацоўнікам, з 1967 загаднікам сэктару гісторыі філязофіі Інстытуту філязофіі і права АН Беларусі. Дасьледаваў гісторыю філязофскай і грамадзкай думкі Беларусі, пэрыядычнага друку, навуковых і аматарскіх таварыстваў прыродазнаўства. Адзін з аўтараў калектыўных манаграфіяў з гісторыі філязофіі, а таксама «Нарысаў гісторыі марксісцка-ленінскай філязофіі ў Беларусі 1919—1968» (1968), «Нарысаў гісторыі філязофскай і сацыялягічнай думкі Беларусі (да 1917 г.)» (1973) і інш.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Кандыдаты філязофскіх навук
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Станіслаў Рудовіч

**Станіслаў Сьцяпанавіч Рудовіч** (3 жніўня 1959, вёска Волма, Валожынскі раён ( цяпер Койданаўскі раён) Менская вобласьць, БССР, СССР) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1987).

У 1981 скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт. У 1986—1988 гадах і з 1994 году навуковы супрацоўнік Інстытуту гісторыі Нацыянальнай АН Беларусі. У 1988—1994 гадах працаваў у выдавецтве «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі.

Дасьледуе палітычную гісторыю Беларусі пачатку XX ст., рэвалюцыйныя падзеі 1917 року, беларускі нацыянальны рух, узьнікненьне беларускай дзяржаўнасьці найноўшага часу. Аўтар манаграфіі «Час выбару: Праблема самавызначэння Беларусі ў 1917 г.» (2000), шматлікіх артыкулаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Рудовіч Станіслаў Сцяпанавіч. // 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Койданаўскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Сьцяпан Рункевіч

**Сьцяпан Рыгоравіч Рункевіч** (11 студзеня 1867—1919?) — беларускі гісторык царквы.

Сын протаярэя Менскай эпархіі. Скончыў Пецярбурскую духоўную акадэмію, выкладаў у ёй. Працаваў сакратаром Сіноду. Выдаў 5 выпускаў «Матэрыялаў для гісторыі Менскай эпархіі», якія выйшлі ў сьвет у Менску ў 1892—1894. У Менску ў 1893 выдаў «Кароткі гістарычны нарыс стагодзьдзя Менскай эпархіі…». Таго ж року ў Санкт-Пецярбургу ўбачыла сьвет яго «Гісторыя Менскай архіяпіскапіі (1793—1832 гг.)». Аўтар іншых дасьледаванняў, а таксама артыкулаў, якія друкаваў у часопісе «Минские епархиальные ведомости».

У сваіх працах і публікацыях па гісторыі вуніяцкай царквы і Менскай эпархіі праваслаўнай царквы ў XVIII—XIX стст. разглядаў пытаньні гісторыі Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў напярэдадні яе падзелу, яе ўзаемаадносіны з Расейскай імпэрыяй, падрабязна распрацаваў пытаньне пра вяртаньне вуніятаў у праваслаўе. Выкарыстаў вялікі архіўны матэрыял і прасачыў дадзены працэс у кожным прыходзе, аднак прытрымліваўся афіцыйна прынятага на той час пункту гледжаньня.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 11 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1867 годзе
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Памерлі ў 1919 годзе
Уладзімер Сакалоў

**Уладзі́мер Гле́бавіч Сакало́ў** — беларускі этнограф і фальклярыст 2-й паловы XIX ст.

Чалец Менскага губэрнскага статыстычнага камітэту, Расейскага геаграфічнага таварыства. Працаваў міравым пасрэднікам, надворным саветнікам, міравым судзьдзём у Тураве, Мазыры. Друкаваўся ў «Минских губернских ведомостях», «Минских епархиальных ведомостях».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія этнографы
Катэгорыя:Беларускія фальклярысты
Ёсіф Саладкоў

**Ёсіф Іванавіч Саладкоў** (12 ліпеня 1906, вёска Падбельле Магілёўскага павету, цяпер Магілёўскі раён — 18 кастрычніка 1996) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1959), прафэсар (1962).

У 1933 скончыў Камуністычны інстытут журналістыкі ў Менску, у 1950 — Акадэмію грамадзкіх навук пры ЦК ВКП(6). У 1938—1941 выкладнік Менскага мэдычнага інстытуту. 3 1946 рэдактар часопіса «Бальшавік Беларусі». У 1950—1963 працаваў выкладнікам, загаднікам катэдры Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэта, рэдактарам часопіса «Камуніст Беларусі», у Інстытуце гісторыі АН Беларусі, 3 1964 выкладнік Беларускага політэхнічнага інстытуту.

Аўтар працаў «Сацыльна-эканамічнае становішча Беларусі да Вялікай Кастрычніцкай сацыялістычнай Рэвалюцыі (канец XIX — пачатак XX ст.)», «Бальшавікі Беларусі ў перыяд падрыхтоўкі і правядзення Вялікай Кастрычніцкай Рэвалюцыі (сакавік 1917 — люты 1918)», якія выдадзеныя ў 1957.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Памерлі 18 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1996 годзе
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Панцеляймон Селіванаў

**Панцеляймон Аляксеевіч Селіванаў** (25 верасьня 1919, сяло Ірта Ленскага раёну Архангельскай вобласьці — 2002) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (1976).

У 1952 скончыў Вайскова-палітычную акадэмію ў Маскве. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1960—1991 працаваў у Інстытуце гісторыі АН Беларусі навуковым супрацоўнікам, загаднікам сэктару. Дасьледуе гісторыю Беларусі 1918—1920 рокаў пэрыяду грамадзянскай вайны і інтэрвэнцыі. Аўтар манаграфіяў, суаўтар калектыўных працаў «Гісторыя Мінска», «Перамога Савецкай улады ў Беларусі», выдадзеных у 1967. Памёр у 2002 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 25 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Памерлі ў 2002 годзе
Віталь Скалабан

**Віталь Уладзімеравіч Скалабан** (5 жніўня 1947, вёска Шылавічы Слонімскага раёну — 20 жніўня 2011, Менск) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук.

У 1970 скончыў Ленінградзкі ўнівэрсытэт. 3 1972 працаваў у выдавецтве «Беларуская Энцыклапедыя» рэдактарам, загадчыкам рэдакцыі. У 1995—2000 намесьнік дырэктара, дарадца Беларускага навукова-дасьледчага інстытуту дакумэнтазнаўства і архіўнай справы. З 2000 намесьнік дырэктара Нацыянальнага навукова-асьветнага цэнтру імя Ф. Скарыны, з 2002 навуковы супрацоўнік Нацыянальнага архіву Рэспублікі Беларусь.

Дасьледаваў гісторыю беларускага нацыянальнага руху, культуры XIX — пачатку XX стагодзьдзяў, пытаньні архівазнаўства, краязнаўства і бібліяграфіі. Рэдактар-складальнік гістарычна-дакумэнтальнай хронікі «Памяць. Ляхавіцкі раён», выдадзенай у 1989. Адзін са складальнікаў бібліяграфічных дапаможнікаў. Аўтар шматлікіх артыкулаў. Суаўтар сцэнарыяў дакумэнтальна-мастацкіх тэлефільмаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Мінска. У 4 кн. Кн. 2-я. — Мн.: БЕЛТА, 2002. — 704 с.: іл. ISBN 985-6302-46-3.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія археографы
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Фёдар Турук

**Фёдар Фёдаравіч Турук** (20 лютага 1889, вёска Балотца Наваградзкага павету — 20 ліпеня 1960) — беларускі гісторык і грамадзкі дзеяч. Прафэсар (1921).

У 1915 скончыў гістарычна-філялягічны і археалягічны інстытут у Петраградзе. Выкладаў у гімназіях Менску і Масквы, а з сакавіка 1918 загадваў аддзелам Беларускага нацыянальнага камісарыяту. Адзін з арганізатараў Беларускага народнага ўнівэрсытэту і Беларускага навуковага таварыства ў Маскве. 3 1919 працаваў загадчыкам беларускага пададдзела аддзела асьветы РСФСР; садзейнічаў выхаду ў сьвет першага зборніка Янкі Купалы на расейскай мове «Выбраныя вершы ў перакладах расейскіх паэтаў», які выдадзены ў 1919. Прымаў удзел у арганізацыі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэта, з 1921 ягоны прафэсар. 3 1923 выкладнік Камуністычнага ўнівэрсытэту нацыянальных меншасьцяў Захаду ў Маскве. У 1923—1955 прафэсар ВНУ Масквы.

Аўтар працаў па гісторыі Беларусі. У кнізе «Беларускі рух» (1921) гісторыю Беларусі разглядаў з аб’ектывісцкіх пазыцыяў. Аўтар прадмовы і складальнік «Курса беларусазнаўства» (1918—1920).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1889 годзе
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Памерлі 20 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1960 годзе
Панізоўе (Менская вобласьць)

**Панізо́ўе** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці, на рацэ Гайна, за 8 км на ўсход ад Лагойску. Панізоўе ўваходзіць у склад Лагойскага сельсавету.

## Гісторыя
У 18 стагодзьдзі вёска ў складзе фальварку Заазер’е, уласнасьць віленскага капітула, у 2-й палове ўладаньне Тызэнгаўзаў і Тышкевічаў. Паводле рэвізіі 1795 г. 16 двароў, 126 жыхароў. У 1811 г. вёска, 87 рэвіскіх душ мужчынскага полу, уласнасьць графа П. Тышкевіча. У 1813 г. на могілках пабудавана драўляная Сьвята-Міхайлаўская царква. У 1833 г. у складзе маёнтку Лагойск. З 1866 г. вёска адносілася да Лагойскага праваслаўнага прыходу Сьвята-Мікалаеўскай царквы.

## Насельніцтва
* 2010 год — 46 чалавек
* 2003 год — 87 чалавек, 37 двароў
* 1999 год — 83 чалавекі

## Інфармацыя для турыстаў
### Страчаная спадчына
* Сьвята-Міхайлаўская царква. Пабудавана ў 1813 г. Царква — помнік народнага драўлянага дойлідзтва. Знаходзілася на могілках. Была вырашана прамавугольным у пляне зрубам (12,5 × 10,5 × 5,5 сажня). Над яго 2-схільным дахам узвышалася 4-слуповая званічка, 2 бакавыя акны асьвятлялі малітоўную залю. Была прыпісана да Сьвята-Мікалаеўская царквы ў Лагойску.

* Адрына. Пабудавана з дрэва ў 1912 г.

## Выхадцы
* Уладзімер Рудак — партызан-разьведчык, удзельнік апэрацыі па ліквідацыі В. Кубэ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Панізоўе на Radzima.org

Катэгорыя:Лагойскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Аляксандар Станкевіч

**Аляксандар Андрэевіч Станкевіч**, у манастве **Анатолій** (1821 — 6 траўня 1903) — беларускі праваслаўны царкоўны дзеяч, гісторык, публіцыст. Кандыдат багаслоўя (1853).

Зь сям’і сьвятара Менскай эпархіі. У 1853 скончыў Пецярбурскую духоўную акадэмію. У 1848 прыняў манаства. 3 1853 інспэктар Менскай духоўнай сэмінарыі. У 1860—1868 рэктар Полацкай духоўнай сэмінарыі. У 1879 настаяцель царквы расейскага пасольства ў Грэцыі. 3 1886 япіскап балцкі. Друкаваў свае гістарычна-публіцыстычныя і багаслоўскія працы ў Менскіх, Літоўскіх і Гарадзенскіх «Епархиальных ведомостях».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1821 годзе
Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя дзеячы
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Памерлі 6 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1903 годзе
Летнія Алімпійскія гульні 1896 году

**Летнія Алімпійскія гульні 1896 году** (), афіцыйна вядомыя як **Гульні I Алімпіяды**, праходзілі ў Атэнах, сталіцы Грэцыі, з 6 красавіка па 15 красавіка 1896 году.

На гэтых гульнях была ўпершыню ўведзеная традыцыя выкананьня Алімпійскага гімну.

## Вонкавыя спасылкі

* Игры на сайте Международного олимпийского комитета  
* Официальный отчёт МОК об Играх  
* Результаты Игр 
* Игры на сайте databaseOlympics.com 
* Книга «Олимпийские игры 1896», авторы Билл Маллон и Тур Видланд 

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні
Гарадзенскія габрэі

**Гарадзенскія жыды** — жыдоўская абшчына Горадні.

## Гісторыя

## Вядомыя выхадцы
У Горадні нарадзіліся:
* Леў Бакст (1866—1924) — мастак, сцэнограф, кніжны ілюстратар, майстар станкавага жывапісу і тэатральнай графікі.
* Лейб Найдус (1890—1918) — жыдоўскі паэт.
* Сара Розэнбэрг и Эйтан Ліўні (1919—1991) — ізраільскія грамадзка-палітычныя дзеячы, бацькі Цыпі Ліўні.
* Мэер Ланскі — вядомы амэрыканскі гангстэр і канкурэнт Аль Капонэ.

## Сынагогі

## Могілкі
* Старыя габрэйскія могілкі (зруйнаваныя);
* Новыя габрэйскія могілкі (зруйнаваныя);
* Габрэйскія занёманскія могілкі.

## Гарадзенцы ў Ізраілі

## Крыніцы
* Гродно. Электронная еврейская энциклопедия. The Jewish Encyclopedia in Russian on the Web

Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Горадня
Габрыель Нарутовіч

**Габрыель Нарутовіч** (; 17 сакавіка 1865, Цельшы, Ковенская губэрня, цяпер Летува — 16 сьнежня 1922, Варшава) — першы прэзыдэнт Польскай Рэспублікі, займаў пасаду ўсяго 5 дзён, з 11 сьнежня (абраны 9) па 16 сьнежня 1922.

Прафэсар Тэхналягічнага інстытуту ў Цюрыху, гідраінжынэр. Родны брат Нарутовіча, Станіслаў Нарутовіч, зрабіў кар’еру як летувіскі палітык і ўдзельнічаў у абвяшчэньні незалежнай Летувы ў 1918 годзе. Габрыэль Нарутовіч прысутнічаў у польскай палітыцы з 1919 як беспартыйны дэпутат; быў міністрам грамадзкіх прац, потым замежных справаў. Абраны на пост прэзыдэнта рэспублікі Соймам, пасьля чаго яму перадаў уладу «Начальнік дзяржавы» Юзэф Пілсудзкі.

16 сьнежня новаабраны прэзыдэнт быў застрэлены на мастацкай выставе ў Варшаве экстрэмістам Элігіюшам Невядомскім — крытыкам-мадэрністам і мастаком, які прытрымліваўся скрайне правых поглядаў. Той помсьціў Нарутовічу за тое, што яго абраньне было падтрымана левымі і Блёкам нацыянальных меншасьцяў. Кампанія цкаваньня была разгорнутая нацыяналістамі адразу пасьля абраньня Нарутовіча. Нацыяналісты абвясьцілі яго «прэзыдэнтам габрэяў», які «ня ведае польскай мовы» і г. д.

Невядомскі быў прысуджаны да сьмяротнага пакараньня і расстраляны 31 студзеня 1923 у Варшаўскай цытадэлі. На пахаваньнях забойцы прысутнічала 10 тысячаў чалавек, і нацыяналісты абвясьцілі яго пакутнікам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Польшчы
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Пахаваныя ў катэдральным саборы сьв. Яна Хрысьціцеля ў Варшаве
Артафэрн (сатрап)

**Артафэрн** (па-элямску: *Irdapirna*, ; ? — пасьля 493 да н. э.) — пэрсыдзкі сатрап, прадстаўнік дынастыі Ахемэнідаў, сын Гістаспа, брат Дарыя І.

Каля 513 да н.э. прызначаны сатрапам Лідыі замест Атана. У 507 да н.э. прымаў атэнскіх паслоў, якія прапанавалі яму «зямлю й ваду» — старажытны знак падпарадкаваньня. У 499 да н.э. грэцкі тыран Мілету Арыстагор папрасіў у Артафэрна дапамогі ў захопе Наксасу. У адказ Артафэрн вылучыў войска на чале з Мэгабатам. Аднак не зусім удалы паход паказаў янійскім грэкам, што пэрсы не непераможныя.

У выніку янійскія грэцкія гарады з дапамогай Атэнаў паўсталі супраць пэрсаў. Разам яны здолелі нават захапіць сталіцу Лідыі Сарды. Аднак Артафэрн, абараніўшы замак, дагнаў адступіўшых грэкаў і разьбіў іх. Адбудаваўшы Сарды, ён далучыўся да іншых вайскаводаў, якія ваявалі з паўстанцамі, што пацьвярджаецца як Герадотам, так і пэрсэпольскімі таблічкамі.

У 493 да н.э., калі паўстаньне ўжо было задушанае, Артафэрн рэарганізаваў кіраваньне сваёй сатрапіяй. Грэцкі астраном Гекатэй Мілецкі папрасіў яго быць міласьцівым да пераможаных, і, на дзіва, Артафэрн стрымаў дадзенае слова. Гэта апошні вядомы ўчынак Артафэрна напасадзе сатрапа Лідыі. Яго наступнікам на гэтай пасадзе быў ягоны сын, таксама Артафэрн.

## Вонкавыя спасылкі
* Artafernes

Катэгорыя:Сатрапы Ахемэнідзкай імпэрыі
Катэгорыя:Памерлі ў V стагодзьдзі да н. э.
Міхал Геранім Бжастоўскі

**Міха́л Герані́м Бжасто́ўскі** () гербу Стрэмя (17 красавіка 1762, Нясьвіж — 1806) — менскі староста, апошні чашнік вялікі літоўскі, маршалак віленскай губэрні.

## Біяграфія
Бацькі — Станіслаў Бжастоўскі (інфлянцкі ваявода) і Тэафіля з Радзівілаў. Навучаўся ў школе піяраў у Вільні.

У 1788 годзе быў абраны паслом на Вялікі Сойм ад троцкага павету. Удзельнічаў у дэпутацыі па пытаньнях гораду, прапаноўваў забараніць карыстацца срэбнымі прадметамі ўсім акрамя караля (1 сакавіка і 3 траўня 1790 г.).

У 1790 г. атрымаў ордэн сьв. Станіслава, а ў 1791 г. Ордэн Белага арла. Мальтыйскі кавалер.

Быў зьняволены Таргавіцкай канфэдэрацыяй. У 1794 г. выбраны ў Найвышэйшую дзяржаўную Раду. У 1795 г. стаў маршалкам Завілейскага павету, а ў 1801 — маршалкам шляхты Менскай губэрні. У тым жа годзе ўдзельнічаў у дэпутацыі да Аляксандра І супраць прыцясьненьня шляхты.

Быў жанаты зь Евай Храптовіч, дачкой Яўхіма Храптовіча. Меў 2 дзяцей: Караля і Ізабэлу.

## Літаратура
* Mościcki H. Brzostowski Michał Hieronim // Polski Słownik Biograficzny. Tom III. Kraków. 1937. С. 53

## Вонкавыя спасылкі
* Генэалёгія Бжастоўскіх

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1762 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясьвіжы
Міхал Геранім
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты менскія
Катэгорыя:Памерлі ў 1806 годзе
Артафэрн (вайскавод)

**Артафэрн** (па-элямску: *Irdapirna*, ; ? — пасьля 480 да н. э.) — пэрсыдзкі сатрап, прадстаўнік дынастыі Ахемэнідаў, сын Артафэрна, дзядзька Дарыя І.

Замяніў бацьку на пасадзе сатрапа Лідыі каля 493 да н. э. У 490 да н. э. кіраваў пэрсыдзкім войскам у паходзе на Грэцыю. Удзельнічаў у захопе Эрэтрыі, якая была зруйнаваная, а яе насельніцтва было пераселенае ў Пэрсію. Трохі пазьней быў разьбіты атэнцамі на чале зь Мільтыядам Малодшым у бітве пры Маратоне. Быў змушаны адступаць. Удзельнічаў у 480 да н. э. у новым паходзе на Грэцыю, але на ніжэйшых пасадах.

Катэгорыя:Ахемэніды
Катэгорыя:Сатрапы Ахемэнідзкай імпэрыі
Катэгорыя:Памерлі ў V стагодзьдзі да н. э.
Станіслаў Нарутовіч

**Станісла́ў Наруто́віч** (, ; 2 верасьня 1862, маёнтак Брэвікі каля Цельшаў — 31 сьнежня 1932, Коўна) — юрыст і польска-летувіскі палітычны дзяяч; старэйшы брат першага польскага прэзыдэнта Габрыэля Нарутовіча.

## Біяграфія

Бацька Ян Нарутовіч — удзельнік паўстаньня 1863 году. Вучыўся ў гімназіі ў Лібаве і на аддзяленьні права ў Санкт-Пецярбурскім унівэрсытэце. Удзельнічаў у таемнай студэнцкай арганізацыі «Gmina». У 1890 выдаваў штотыднёвік «Tygodnik Powszechny». Быў жанаты зь Яанай Білевіч (1868—1948), стрыечнай сястрой Юзэфа Пілсудзкага.

31 сьнежня 1932 застрэліўся ў Коўне.

## Дзейнасьць

У 1905 браў удзел у Вялікім Віленскім сойме. Быў кандыдатам у Дзяржаўную думу. У верасьні 1917 быў чальцом арганізацыйнага камітэту Віленскай канфэрэнцыі. На канфэрэнцыі быў абраны ў Летувіскую Тарыбу. Разам зь іншымі чальцамі Тарыбы падпісаў 16 лютага 1918 «Акт незалежнасьці Летувы». Пазьней выйшаў з складу Тарыбы, пратэстуючы супраць яе пранямецкай арыентацыі.

Жыў у сваім маёнтку. У 1919—1931 абіраўся ў раду Цельшаў. Выступаў за мірнае вырашэньне польска-летувіскага канфлікту.

## Вонкавыя спасылкі
* Stanislovas Narutavičius

Катэгорыя:Летувіскія палітыкі
Катэгорыя:Польскія палітыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Коўне
Катэгорыя:Палітыкі-самагубцы
Віктар Цой

**Ві́ктар Ро́бэртавіч Цой** нарадзіўся ў Ленінградзе ў сям’і выкладчыка фізкультуры Валянціны Васільеўны Цой і інжынэра Робэрта Максімавіча Цоя. Адзінае дзіця ў сям’і. З 1974 да 1977 наведвае сярэднюю мастацкую школу, дзе ўзьнікае гурт «Палата № 6» на чале з Максімам Пашковым. Пасьля выключэньня за непасьпяховасьць з мастацкага вучылішча імя В. Сярова (зараз імя Мікалая Рэрыха) паступае ў СГПТВ-61 на спэцыяльнасьць «разьбяра па дрэве». У маладосьці быў прыхільнікам актора Міхаіла Баярскага і Ўладзімера Высоцкага, пазьней Бруса Лі, імідж якога пачаў пераймаць. Захапляўся ўсходнімі адзінаборствамі, прафэсійна выразаў фігуркі з дрэва нэцкэ.

## Фільмаграфія
У 1988 годзе паводле вынікаў апытаньня кінакрытыкаў часопіса «Советский экран» за выкананьне ролі *Моро* Цой быў названы лепшым акторам году.

# 1986 — «Йа-Хха» (дакумэнтальнае відэа). Рэжысэр Рашыд Нугманаў
# 1986 — Канец канікул. Рэжысэр Сяргей Лысенка
# 1987 — Рок (дакумэнтальныя кадры). Рэжысэр Аляксей Учыцель
# 1988 — «Аса». Рэжысэр Сяргей Салаўёў
# 1988 — «Іголка». Рэжысэр Рашыд Нугманаў
# 1992 — «Апошні герой». Рэжысэр Аляксей Учыцель

## Сям’я
* Марыяна Цой (1959—2005) — жонка
* Аляксандар Цой (1985) — сын

## Глядзіце таксама
* Песьня «Хочу перемен!»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фан-сайт
* Фан-сайт
* Фан-сайт
* Віктар Цой і «Кіно» на киноман.net
* Біяграфія Віктара Цоя на peoples.ru
* Артыкул пра акторскія працы Віктара Цоя і здымках рок-гурта «Кіно»
* Віктар Цой — Інтэрв’ю на YouTube
* Кіношнік — Сайт прыхільнікаў творчасьці Віктара Цоя і рок-гурта Кіно
* Віктар Цой і гурт КІНО — зорка з імем Сонца


Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Артафэрн

**Артафэрн** (па-элямску: *Irdapirna*, ) — пэрсыдзкае мужчынскае імя.

Паходзіць ад старажытнапэрсыдзкіх словаў: «Арта + Фарнаг». Корань *Арта* (Арда, Ард, Орд) быў вельмі распаўсюджаны ў пэрсыдзкай мове, было характэрнае для імёнаў прадстаўнікоў дынастыі Ахемэнідаў. Арта ў перакладзе значыць «ісьціна, найвышэйшая праўда». Фарнаг жа (Авэстыйскае *Хварэнаг*) значыць «бляск, слава». У зараастрыйскім Іране Фарнаг пазначаў містычную, боскую моц, нададзеную толькі некаторым людзям. Такім чынам «АртаФарнаг» — «абдораны ісьцінай».

## Носьбіты
* Артафэрн (сатрап) (? — пасьля 493 да н. э.), сатрап Лідыі
* Артафэрн (вайскавод) (? — пасьля 480 да н. э.), сатрап Лідыі, сын папярэдняга

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Катэгорыя:Пэрсыдзкія імёны
773

## Падзеі
* Багдадзкія матэматыкі пачалі ўжываць лічбу «нуль»

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Партыя абаронцаў Айчыны

**Партыя абаронцаў Айчыны** () — палытічная партыя сучаснай Украіны. Старшыня партыі — народны дэпутат Украіны Юры Кармазін.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Казаская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Казаская Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка**, **Казаская ССР** — адна з рэспублік Саюзу Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік. Зараз стала незалежнай краінай пасьля распаду СССР. Вядомая пад назвай Казахстан.

## Дзеяпіс
Утворана першапачаткова як Кіргіская АССР у складзе РСФСР 26 жніўня 1920 года з сталіцай у Арэнбурзе. У лютым 1925 года Арэнбургская вобласьць была выведзена са складу Кіргіскае АССР і перададзена РСФСР, а сталіца была перанесена ў Кызыл-Арду (1925), потым у Алма-Ату (1929).

У выніку нацыянальна-дзяржаўнага размежаваньня Сярэдняй Азіі ў 1924-1925 гадах усё казаскія зямлі аб'ядналіся. У 1925 году Кіргіская АССР была перайменавана ў Казацкую АССР. 20 ліпеня 1930 года ад яе да РСФСР была аддзеленая Каракалпакія, пазьней перададзеная ў склад Узбэцкай ССР. 5 лютага 1936 года Казацкая АССР была перайменавана ў Казаскую АССР.

5 сьнежня 1936 года Казаскай АССР быў нададзены стан саюзнай рэспублікі.

## Крыніцы
Кіргіская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Кіргіская Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка**, **Кіргіская ССР** — адна з саюзных рэспублік Саюзу Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік.

## Крыніцы
Таджыцкая Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Таджыцкая Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка**, **Таджыцкая ССР** — адна з рэспублік Саюзу Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік.
Туркмэнская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Туркмэ́нская Саве́цкая Сацыялісты́чная Рэспу́бліка**, **Туркмэнская ССР** — адна з рэспублік Саюзу Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік.