Галоўны выдавецкі скарб Украіны

**Галоўны выдавецкі скарб «Украіна»** (, ) &mdash; установа, якую стварыла ў дзяржаўным камісарыяце Ўкраіна нямецкая ўлада. Галоўная задача была стварэньне ўражаньня аднаўленьня мірнага і спакойнага жыцьця ў захопленае Ўкраіне. Ісьцінаю задачаю была высмоктваньне багацьцяў Украіны для ўзбагачэньня немцаў.

## Нагляд
Нагляд за дзейнасьцю "Выдавецкага скарбу" чынілі з Бэрліну праз ***дзяржаныя закуповыя скарбы***.

Дзяржаўныя закуповыя скарбы мелі Галоную ўправу ў Бэрліне. Галоўная ўправа &mdash; рада. Яе ўзначаліў начальнік Дзяржаўнага скарбу Нямеччыны. Галоўная ўправа займалася наглядам за:
* грашовым абаротам маркі ў заваяваных землях.
* выдачай грашовых пазыкаў

ДЗС мелі галоўную задачу &mdash; забясьпячэньне дзейнасьці нямецкага войска на заваяваных землях. Дадатковаю дзейнасьцю стала выманьваньне ў насельнікаў заваяваных земляў каштоўных папер і золата. Для гэтага зь Нямеччыны прывозіліся ў ДЗС ***скарбовыя білеты'''. Іх выдавалі па меры неабходнасьці нямецкім ваякам. Яны заказвалі ў нямецкіх дзяржаўных установах харчаваньне, паліва, адзеньне, ўзбраеньне і г.д.

ДЗС было абавязанае прызначыць даручэнцаў ва ўсе аддзяленьні колішняга савецкага Дзяржаўнага банка СССР. Яны назіралі за дзейнасьцю тых аддзяленьняў.

== Грошы ==
На заваяваных немцамі землях Украіны меліся ў абароце два віда грошаў:
* савецкія рублі, якія засталіся ад колішняе ўлады
* карбованцы
* маркі, якія ўвялі на заваяваных землях. Яны ня дзейнічалі ў Нямеччыне.

Савецкія рублі засталіся ў абароце, бо іх была вялікая колькасьць і тэхнічна было вельмі цяжка пад час вайны іх усе выняць з абароту.

Маркі пачалі дзейнічаць яшчэ з 1939 году. Пасьля заваёвы чарговае краіны Нямеччына выводзіла яе грошы з абароту, а замест уводзіла новыя ***маркі***. Іх у абарот уводзілі т. зв. ***дзяржаўныя закуповыя скарбы***. Яны займаліся праўленьнем грашовага абароту ў заваяваваных краінах і землях. Да канца 1942 году было створана боль 50 ДЗС. Большасьць іх была на землях заваяваных у СССР.

Пасьля пачатку вайны Нямеччыны з СССР у пачатку ліпеня 1941 г. міністар усходніх земляў А. Розэнбэрк пастанавіў аб мене савецкіх рублёў на маркі. Ён быў такі: 10 рублёў мяняўся на 1 марку (10:1).

=== Грошы для ваякаў ===
Грошы, які ўвялі ў абарот немцы для сваіх ваякаў:
:
* лісты дзяржаўных закуповых скарбаў
* лісты для нямецкіх ваякаў (т. зв. ***плацёжныя сродкі харчаваньня***)

Лісты для нямецкіх ваякаў &mdash; 1, 5, 10, 50 рэйхспфэнінгаў, а таксама 1 і 2 рэйхсмаркаў. Іх выкарыстоўвалі нямецкія ваякі для ўласнага харчаваньня і для адзяваньня, якія закупалі ў сваіх вайсковых крамах.

== Дзяржбанк ==
Пасьля заваяваньня земляў нямецкія ўлады аднавілі дзейнасьць аддзяленьняў [[Дзяржаўны банк СССР|Дзяржаўнага банку СССР]]. Яны нават захавалі назву ***дзяржаўны банк***, але бяз слова ***СССР***. Аддзяленьні займаліся гаспадарчымі задачамі. Забясьпечвалі работу неабходных для немцаў прадпрыемстваў:
* чыгунка
* вагонарамонтныя заводы
* тэлеграф

і іншыя прадпрыемствы неабходныя для дзейнасьці нямецкага войска. 

== Пазыкі ==
Пазыкі даваліся прадпрыемствам пад нямецкім наглядам. Памер быў строга ўказаны ў службовых загадах. Простыя людзі маглі пазычыць грошы з асабістага дазволу немцаў (генеральны камісар, або камісар) ці ўкраінца на пасадзе бургамістра. Памер пазыкі ня больш 10 000 карбованцаў і пад 4,5 % гадавых. Большы памер пазыкі мог быць толькі з асабістага дазволу генэральнага камісара генэральных камісарыятаў Украіны.

== Уклады ==
Былі дазволеныя ўклады ў банкі. Праўда, савецкія ўклады былі забытыя і непрызнаваліся нямецкімі ўладамі. Уклад можна было з красавіка 1942 году. Уклады давалі 2,5 % гадавых. Прымаліся савецкія рублі і карбованцы. 

Аднак у насельнікаў было мала наяўных грошаў, бо не было работы.

== Карбованцы ==
У рэйхскамісарыяце Ўкраіна ў месьце [[Роўна]] пачалі выпускаць грашовыя знакі &mdash; карбованцы па 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 і 500 карбованцаў. Адзін карбованец быў роўным аднаму савецкаму рублю. Насельнікам загадвалі да 25 ліпеня 1942 году абмяняць савецкія рублі на карбованцы.

Выпускам карбованцаў займаўся ***Галоўны выдавецкі скарб***. Галоўная ўправа скарбу мела сядзібу ў месьце Роўна. Ён пачаў выпускаць карбованцы 1 чэрвеня 1942 году. Скарб абменьваў савецкія рублі 5 і больш рублёў на карбованцы. Адзін савецкі рубель мяняўся на адзін карбованец. Пры абмене 10 і больш рублёў карбованцы не выдавалі, а захоўваліся на рахунку (***конта**'). Рахунак быў бяз росту, таму даходу не прыносіў.

Пасьля абмену ў абароце засталіся:
* карбованцы
* савецкія рублі 1 і 3 рублёў
* савецкія капейкі (г. зн. усе савецкія манэты)
* нямецкія маркі і пфэнінгі (плацёжныя сродкі харчаваньня для ваякаў)

Галоўны выдавецкі скарб праводзіў праваслаўленьне абмену савецкіх рублёў на карбованцы.

 Уклад на конта &mdash; зьберажэньне на будучыню.

 Кантаваньне &mdash; спосаб узмацненьня грошай.

## Канец дзейнасьці
Галоўны выдавецкі скарб Украіны выдаў па стане на пачатак 1944 году 1 195 млн марак.

Выдавецкі скарб Украіны прыпыніў дзейнасьць пасьля захопу места Роўна савецкім  Чырвоным войскам ў 1944 годзе. 

## Крыніцы

## Заўвагі

Катэгорыя:Другая сусьветная вайна на Беларусі
Катэгорыя:Былыя банкі