Гарадок (Глускі раён)

**Гарадо́к**, **Глуск Пагарэлы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Пцічы. Уваходзіць у склад Завалочыцкага сельсавету Глускага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 83 чалавекі. Знаходзіцца за 17 км на поўнач ад Глуску, за 36 км ад чыгуначнай станцыі Старыя Дарогі.

Гарадок, або Глуск Пагарэлы, — даўняе мястэчка гістарычнай Случчыны, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Да нашага часу тут захавалася драўляная царква Сьвятых Казьмы і Дзям’яна ў стылі клясыцызму, помнік архітэктуры XIX ст.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Глуск упамінаецца ў 2-й палове XV стагодзьдзя ў кантэксьце, які сьведчыць пра больш раньняе яго існаваньне. Відаць, паселішча ўзьнікла ў XII—XIII стагодзьдзях. Маёнтак знаходзіўся ў супольным валоданьні Гальшанскіх, Астроскіх і Гаштольдаў.

У 1-й палове XVI стагодзьдзя Юры Гальшанскі-Дубровіцкі заснаваў у сваёй частцы Глускай воласьці новыя замак і мястэчка, якія пазьней атрымалі назву *Глуск Дубровіцкі* (сучасны Глуск). *Стары Глуск* застаўся ў Гаштольдаў, князёў Астроскіх і другога сына Івана Гальшанскага — Аляксандра. Па сьмерці сына Альбэрта Гаштольда (памёр без нашчадкаў у 1542 годзе) і сына князя Аляксандра біскупа віленскага Паўла Гальшанскага (памёр у 1555 годзе) іхныя долі ў Глуску і воласьці перайшлі да вялікага князя Жыгімонта Аўгуста.

У якасьці дзяржаўнай воласьці Глуск упамінаецца пад 1557 годам, неўзабаве аднак яго наноў перадалі Гераніму Хадкевічу, сын якога Ян, відаць, прадаў сваю частку Глуску князю Юр’ю Алелькавічу-Слуцкаму і ягонай жонцы Кацярыне Тэнчынскай, пазьней мясьціна перайшла да іхных сыноў. Доля князя К. Астроскага паводле спадчыны адыйшла да ягонага сына Ільлі, а пазьней па сьмерці апошняга ўдаве Бэаце Касьцялецкай. Яна паўторна выйшла замуж за Альбрэхта Ласкага, які ў 1569 годзе здаў сваю частку Глускага замка ў заклад ляхавіцкаму дзяржаўцу Ўладзімеру Забалоцкаму. Неўзабаве праз умовы закладу паміж імі выбухнуў канфлікт і ў 1570 годзе апошні спаліў замак, па чым Стары Глуск у дакумэнтах пачаў звацца *Глускам Пагарэлым* або *Гарадком Глускам-Пагарэлым*.

У канцы XVI стагодзьдзя замак і мястэчка Глуск Пагарэлы з 96 дамамі, 2 цэрквамі, 2 фальваркамі і 16 навакольным вёскамі (больш за 300 сялянскіх дымоў) выкупіў Крыштап Радзівіл «Пярун». Пазьней у выніку шлюбу, уся мясьціна далучылася да Слуцкай лятыфундыі Радзівілаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Глуск Пагарэлы апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Бабруйскім павеце Менскай губэрні. У 1814 годзе тут збудавалі драўляную царкву Сьвятых Казьмы і Дзям’яна. На 1846 год існавалі аднайменныя мястэчка (30 двароў) і вёска (24 двары). На 1859 год — 34 двары. У 1866 годзе тут збудавалі другую драўляную царкву. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у Гарадку было 48 двароў, вадзяны млын, заезны двор, 3 крамы, у вёсцы — 52 двары, хлебазапасны магазын, крама, царква, у маёнтку, які знаходзіўся побач, быў 1 двор. На 1917 год таксама існавалі мястэчка (66 двароў), вёска (99 двароў) і маёнтак (1 двор), якія ўваходзілі ў склад Гарадоцкай воласьці.
 
За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Гарадок занялі войскі Нямецкай імпэрыі. 

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гарадок абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. У жніўні 1919 — ліпені 1920 году Гарадок займалі польскія войскі. 20 жніўня 1924 году мястэчка стала цэнтрам сельсавету Глускага раёну БССР (з 24 чэрвеня 1960 году ў складзе Завалочыцкага сельсавету). На 1926 год у вёсцы было 75 двароў, у мястэчку — 66. Пазьней яны злучыліся. 

На 1993 год у Гарадку было 77 двароў, на 1996 год — 71.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1847 год — 148 чал. у *вёсцы Гарадку*; 1861 год — 314 чал.; 1897 год — 342 чал. у *мястэчку Гарадку*, 337 чал. у *вёсцы Гарадку* і 4 чал. у *маёнтку Гарадку*
* **XX стагодзьдзе**: 1917 год — 473 чал. у *мястэчку Гарадку*, 466 чал. у *вёсцы Гарадку* і 6 чал. у *маёнтку Гарадку*; 1926 год — 456 чал. у *мястэчку Гарадку*, 459 чал. у *вёсцы Гарадку*; 1993 год — 122 чал.; 1996 год — 107 чал.; 1999 год — 106 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 2010 год — 83 чал.

### Інфраструктура
У Гарадку працуюць фэльчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка і пошта.

## Турыстычная інфармацыя
### Інфраструктура
Гарадок — старажытны цэнтар ганчарства, у 1930—1980-я тут існавала ганчарная арцель.

### Славутасьці
* Царква Сьвятых Казьмы і Дзям’яна (1814)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Гарадок, Radzima.org