open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Верхняя Марна

**Верхняя Марна** () — дэпартамэнт на паўночным усходзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Гранд-Эст (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Шампань-Ардэны). Парадкавы нумар 52. Адміністрацыйны цэнтар — Шамон. Насельніцтва складае 182 136 чалавек (2012 г.).

Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 17 кантонаў і 438 камунаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Валамінскі павет

**Валамінскі павет** () — павет у Мазавецкім ваяводзтве Польшчы. Адміністрацыйны цэнтар — горад Валомін.

## Вонкавыя спасылкі
Маен (дэпартамэнт)

**Маен** () — дэпартамэнт на захадзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Пэі-дэ-ля-Люар. Парадкавы нумар 53. Адміністрацыйны цэнтар — Ляваль. Насельніцтва складае 307 453 чалавек (2012 г.).

Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 17 кантонаў і 261 камуну.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Чэмпіянат Грузіі па футболе

**Чэмпіянат Грузіі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Грузіі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца з трох дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца нацыянальная ліга.

## Сыстэма
Мёрт-і-Мазэль

**Мёрт і Мазэль** () — дэпартамэнт на паўночным усходзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Гранд-Эст (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Лятарынгія). Парадкавы нумар 54. Адміністрацыйны цэнтар — Нансі. Насельніцтва складае 733 266 чалавек (2012 г.).

Дэпартамэнт уключае 4 акругі, 23 кантоны і 594 камуны.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы
Мёз (дэпартамэнт)

**Мёз** () — дэпартамэнт на паўночным усходзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Гранд-Эст (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Лятарынгія). Парадкавы нумар 55. Адміністрацыйны цэнтар — Бар-лё-Дзюк. Насельніцтва складае 192 800 чалавек (2012 г.). Назва паходзіць ад ракі Маас (, вымаўляецца *Мёз*).

Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 17 кантонаў і 501 камуну.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Ільвэс Тампэрэ

«**Ільвэс**» () — фінскі футбольны клюб з гораду Тампэрэ. Заснаваны ў 1931 годзе. Чэмпіён Фінляндыі (1983), 4-разовы ўладальнік Кубка Фінляндыі (1979, 1990, 2019, 2023).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тампэрэ
Крукі 1

**Крукі́ 1** — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Камайскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Камайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Стэфан Банах

**Стэ́фан Банах** (, ; 30 сакавіка 1892, Кракаў — 31 жніўня 1945, Львоў) — матэматык, адзін са стваральнікаў сучаснага функцыянальнага аналізу і львоўскай матэматычнай школы, прафэсар Львоўскай палітэхнікі і Львоўскага ўнівэрсытэту з 1924 году, дэкан фізыка-матэматычнага факультэту Львоўскага ўнівэрсытэту з 1939 году. Сябра Польскай АН з 1924 году і сябра-карэспандэнт АН УССР з 1940 году, дэпутат Львоўскага гарадзкога савету (1940). Кіраўнік Львоўскага філіялу Інстытуту матэматыкі АН УССР з 1940 году.

## Жыцьцяпіс
Пасьля навучаньня ў IV Кракаўскай гімназіі (1902—1910) паступіў на факультэт будовы машын Львоўскай політэхнічнай школы. У 1911 годзе яго перавялі на факультэт інжынэрыі па спэцыяльнасьці «Сухапутная інжынэрыя», дзе скончыў чацьверты апошні (1913—1914) навучальны год. З 1920 г. да 1922 г. працаваў асыстэнтам на катэдры матэматыкі Львоўскай палітэхнікі ў прафэсара Антонія Ломніцкага. Апублікаваў шэраг навуковых прац. У 1920 годзе атрымаў навуковую ступень доктара філязофіі. У 1924 годзе быў зацьверджаны ў вучоным званьні надзвычайнага прафэсара катэдры матэматыкі Львоўскага ўнівэрсытэту і абраны на чальца-карэспандэнта Польскай акадэміі ведаў. У 1927 годзе стаў звычайным прафэсарам.

## Працы
* *[https://web.archive.org/web/20160304130138/http://kielich.amu.edu.pl/Stefan_Banach/rachunek.html Rachunek różniczkowy i całkowy]* (tom 1), wyd. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Lwów, 1929 r., s. 294 
* *[https://web.archive.org/web/20160304130138/http://kielich.amu.edu.pl/Stefan_Banach/rachunek.html Rachunek różniczkowy i całkowy]* (tom 2), wyd. Książnica-Atlas, Lwów-Warszawa, 1930 r., s. 248 
* *[https://web.archive.org/web/20170416085325/http://kielich.amu.edu.pl/Stefan_Banach/teoria-operacji-pol.html Teoria operacji. Tom I: Operacje liniowe]*, wyd. Kasy im. Mianowskiego Instytutu Popierania Nauki, Warszawa, 1931 r., s. VIII + 236 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Партал прысьвечаны Стэфан Банаху
* Біяграфія матэматыка на партале, прысьвечаным Стэфану Банаху
* Біяграфія матэматыка на партале, прысьвечаным Стэфану Банаху
* Матэматычная генэалёгія Стэфана Банаха

Катэгорыя:Украінскія матэматыкі
Катэгорыя:Польскія матэматыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскай палітэхнікі
Катэгорыя:Выкладчыкі Львоўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Львоўскай палітэхнікі
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Львоўская матэматычная школа
Катэгорыя:Дактары філязофіі
Катэгорыя:Памерлі ад раку лёгкіх
Катэгорыя:Сябры Польскай акадэміі ведаў
Катэгорыя:Сябры Львоўскага навуковага таварыства
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла (Польшча)
Алесандра Вольта

**Алеса́ндра Джузэ́пэ Анто́ніё Анастасі́ё Джэраля́ма Умбэ́рта Во́льта** (; 18 лютага 1745, Кома, Мілянскае герцагства, Італія — 5 сакавіка 1827, Кома, Каралеўства Італія) — італьянскі фізык, хімік, фізыёляг і вынаходнік, адзін з заснавальнікаў вучэньня аб электрычнасьці; граф (1801). Чалец Нідэрляндзкай каралеўскай акадэміі навук, чалец Прускай акадэміі навук, замежны чалец Лёнданскага каралеўскага таварыства. Прафэсар Павійскага унівэрсытэта.

Вольта ўпершыню зьмясьціў пласьціны з цынку і медзі ў кісьлю, каб атрымаць бесьперапынны электрычны ток, стварыўшы першую ў сьвеце хімічную крыніцу току («Вольтаў слуп»). Імем Вольта названа адзінка вымярэньня электрычнага напружаньня — вольт.

У 1800 годзе пабудаваў хімічную батарэю: стала магчымым атрымліваць электрычнасьць з дапамогай хімічных рэакцыяў.

Астэроід «8208 Вольта» носіць яго імя.

## Крыніцы

## Літаратура
* «Вольта, Алессандро» // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — г. СПб., 1890—1907 гг. 
* «Вольта Алессандро» // Большая советская энциклопедия (3-е издание) 
* *Храмов Ю. А.*, «Вольта Алессандро» // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — г. Москва: изд. «Наука», 1983 г. — С. 67. — 400 с 

## Вонкавыя спасылкі
* Вольта Алесандра — жыцьцяпіс, факты з жыцьця, фатаздымкі, даведачная інфармацыя

Катэгорыя:Італьянскія фізыкі
Катэгорыя:Італьянскія хімікі
Катэгорыя:Электратэхнікі
Катэгорыя:Італьянскія вынаходнікі
Катэгорыя:Выкладчыкі Павійскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Лёнданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Сябры Прускай акадэміі навук
Катэгорыя:Сябры Турынскай акадэміі навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Коплі
Катэгорыя:Вучоныя, у гонар якіх названы фізычныя адзінкі вымярэньня
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёну
Катэгорыя:Лацінскія пісьменьнікі
Катэгорыя:Графы
Ёзэф Вёльфль

**Ёзэф Вёльфль** (; 24 сьнежня 1773, Зальцбург — 21 траўня 1812, Лёндан) — аўстрыйскі піяніст і кампазытар.

## Жыцьцяпіс
Ёзэф Вёльфль нарадзіўся ў Зальцбургу, дзе вывучаў музыку ў Леапольда Моцарта і Ёгана Міхаэля Гайдна. Упершыню выступіў у якасьці скрыпача-саліста ў сямігадовым веку. Пераехаўшы ў Вену, у 1790 року ён наведаў Вольфганга Амадэя Моцарта і, магчыма, узяў у яго заняткі. Першая опэра Вёльфля, «Der Höllenberg», была складзеная ў 1795 року.

Сучасьнікі ставілі Вёльфля вышэй за Бэтговэна, аднак пасьля паразы, нанесенай яму Бэтговэнам у «фартэпіянным двубоі» ў хаце графа Вэцляра (1799), папулярнасьць Вёльфля пачала падаць. Бэтговэну прысьвечаныя санаты скл. 6 (1798).

Прабавіўшы 1801—1805 у Парыжы, Вёльфль пераехаў у Лёндан, дзе упершыню выступіў 27 траўня 1805. У Лёндоне ён меў камэрцыйны посьпех. У 1808 року ён апублікаваў санату, скл. 41, названую з-за тэхнічнай цяжкасьці «Non Plus Ultra». У адказ на гэта саната Дусека, пачаткова названая «Вяртаньне ў Парыж», была перавыдадзеная пад назвай «Plus Ultra», з іранічным прысьвячэньнем «Non Plus Ultra».

Вёльфль быў вельмі высокі і, як казалі сучасьнікі, мог узяць тэрцдэцыму, што палягчала яму выкананьне тэхнічна складаных пасажаў, чым ён і карыстаўся падчас імправізацыяў.

Сканаў Вёльфль у Лёндане, у доме на Грэйт Марылебан стрыт, 21 траўня 1812.

## Творы

### Фартэпіянныя канцэрты
* Канцэрт для фартэпіяна № 1 скл. 20 соль мажор ( 1802—1803)
* Канцэрт для фартэпіяна № 2 скл. 26
* Канцэрт для фартэпіяна № 3 скл. 32 фа мажор
* Канцэрт для фартэпіяна № 4 скл. 36 соль мажор «Штыль»
* Канцэрт для фартэпіяна № 5 скл. 43 до мажор «Вялікі ваенны канцэрт» (1799?)
* Канцэрт для фартэпіяна № 6 скл. 49 рэ мажор «Зязюля» (апублікаваны ў 1811)

### Сымфоніі
* Сымфонія соль мінор скл. 40. Прысьвечаная Люіджы Керубіні.
* Сымфонія до мажор скл. 41. Прысьвечаная Ёгану Пэтэру Салямону.

### Струнныя квартэты
* Струнны квартэт мі-бэмоль мажор скл. 30 № 1. Прысьвечаны Басьсі Гуаіта
* Струнны квартэт до мажор скл. 30 № 2. Прысьвечаны Басьсі Гуаіта
* Струнны квартэт рэ мажор скл. 30 № 3. Прысьвечаны Басьсі Гуаіта
* Шэсьць струнных квартэтаў op.51.

### Опэры
* *Der Höllenberg* (1795)
* *Das schöne Milchmädchen, oder Der Guckkasten* (1797)
* *Der Kopf ohne Mann* (1798)
* *Liebe macht kurzen Prozess, oder Heirat auf gewisse Art* (1798)
* *Das trojanische Pferd* (1799)
* *L’Amour romanesque* (1804)
* *Fernando, ou Les maures* (1805)

### Санаты
* Санаты скл. 6, прысьвечаныя Людвігу ван Бэтговэну
* Саната до мінор, скл. 25
* Саната рэ мажор, скл. 31
* 3 санаты, скл. 33
* Саната для фартэпіяна ў чатыры рукі і флейты, скл. 42

### Іншыя
* Вялікі дуэт рэ мінор для фартэпіяна і віялянчэлі скл. 31. Прысьвечаны мадам Голяндэр.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зальцбургу
Катэгорыя:Аўстрыйскія піяністы
Катэгорыя:Аўстрыйскія кампазытары
Катэгорыя:Аўстрыйскія акадэмічныя музыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Марбіян

**Марбіян** (, ) — дэпартамэнт на захадзе Францыі, адзін з чатырох дэпартамэнтаў рэгіёну Брэтань. Парадкавы нумар 56. Адміністрацыйны цэнтар — Ван. Насельніцтва дэпартамэнту складае 732 372 чалавек (2012 г.).

Дэпартамэнт знаходзіцца на марскім узьбярэжжы. Уключае 3 акругі, 21 кантон і 261 камуну.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Смольнікі

Назву **Смольнікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Смольнікі — вёска ў Камянецкім раёне
** Смольнікі — вёска ў Янаўскім раёне

### [[Летува]]
* Смольнікі — горад у Юрбурскім раёне Таўроскага павету
Падгай

Назву **Падгай** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Падгай — вёска ў Вярэнаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Падгай — пасёлак у Любанскім раёне
** Падгай — вёска ў Менскім раёне

## Глядзіце таксама
* Падгаі
* Падгайна
* Падгайцы
* Падгайшчына
Старыя Набаркі

**Стары́я На́баркі** — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Каўбчанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 6 чалавек
* 1999 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Каўбчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клічаўскага раёну
Эльдар Разанаў

**Эльда́р Раза́наў** (25 ліпеня 1927, Самара — 29 лістапада 2015, Масква) — савецкі і расейскі кінарэжысэр, актор, сцэнарыст, паэт. Народны артыст СССР (1984).

## Выбраная фільмаграфія
* 1956 — Карнавальная ноч
* 1975 — Іронія лёсу, або Зь лёгкай парай!
* 1977 — Службовы раман
* 1979 — Гараж
* 1982 — Вакзал на дваіх
* 1984 — Жорсткі раманс
* 1991 — Нябёсы абетаваныя
* 2003 — Ключ ад спальні
* 2006 — Андэрсэн. Жыцьцё без каханьня

## Крыніцы

Катэгорыя:Савецкія кінарэжысэры
Катэгорыя:Расейскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Савецкія сцэнарысты
Катэгорыя:Расейскія сцэнарысты
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Савецкія паэты
Катэгорыя:Расейскія паэты
Мазэль (дэпартамэнт)

**Мазэль** () — дэпартамэнт на паўночным усходзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Гранд-Эст (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Лятарынгія). Парадкавы нумар 57. Адміністрацыйны цэнтар — Мэц. Насельніцтва складае 1 046 468 чалавек (2012 г.).

Дэпартамэнт уключае 6 акругаў, 27 кантонаў і 730 камуны.

## Крыніцы
Ньеўр

**Ньеўр** () — дэпартамэнт на ўсходзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Бургундыя — Франш-Камтэ (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Бургундыя). Парадкавы нумар 58. Адміністрацыйны цэнтар — Нэвэр. Насельніцтва складае 216 786 чалавек (2012).

Уключае 4 акругі, 17 кантонаў і 312 камунаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Славянскія кампазытары

«**Славянскія кампазытары**» () — групавы партрэт славянскіх (расейскіх, польскіх і чэскіх) кампазытараў, намаляваны Ільлём Рэпіным у 1871—1872 роках на замову маскоўскага прадпрымальніка Аляксандра Парахоўшчыкава.

## Мінуўшчына
На хвалі славянафільства 1860—1870-х Аляксандар Парахоўшчыкаў вырашыў увасобіць натхняльную для яго ідэю славянскага братэрства ў рэстаране «Славянскі базар». У межах рэалізацыі гэтай ідэі ён задумаў карціну «Сабраньне расейскіх, польскіх і чэскіх кампазытараў». Паводле згадак І. Рэпіна, сьпярша Парахоўшчыкаў зьвярнуўся да знанага ў той час майстра гістарычнага жывапісу К. Макоўскага, аднак запрошаная ім сума 25&nbsp;000 рублёў апынулася празьмернай для бюджэту праекту. Меней знакамітыя жывапісцы былі гатовыя працаваць за 15&nbsp;000. Нядаўні выпускнік Акадэміі мастацтваў Рэпін пагадзіўся выканаць замову за 1500 рублёў. Плянавалася, што карціна мела выконваць дэкаратыўныя функцыі і прызначалася дзеля прагляду зь вялікай адлегласьці.

У працы над карцінай актыўную дапамогу мастаку аказваў Уладзімер Стасаў, які ўзяў на сябе задачу пошуку партрэтаў сканалых і не дасяжных дзеля натурнага партрэтаваньня музыкаў. На агульную думку Рэпіна і Стасава ў кампазыцыю было неабходна ўлучыць Мусаргскага і Барадзіна, аднак гэтая ідэя была адрынутая замоўцам:

Асноўны аб’ём працы над карцінай быў выкананы ў Санкт-Пецярбургу, канчаткова даробленая карціна была ўжо на месцы, у Маскве. Урачыстае адкрыцьцё «Славянскага базару» адбылося 10 траўня 1872 року. Тады гасьцям была прадстаўлена, у прыватнасьці, канцэртная заля, выкананая ў нацыянальным духу, пад назовам «Расейская палата». Яна мела другую назву — «Бяседа». Інтэр’ер замоўца даручыў пецярбурскаму акадэміку Андрэю Гуну. У вялікай залі сярод партрэтаў выставілі на ўсеагульны агляд карціну, якая атрымала назву «Славянскія кампазытары».

## Апісаньне
Сьпіс кампазытараў для Парахоўшчыкава складаў Мікалай Рубінштэйн, кіруючыся ўласнымі музычнымі ўпадабаньнямі. Вялікая частка кампазытараў, выяўленых на карціне, да моманту ейнага стварэньня ўжо памерлі.

У цэнтры карціны выяўленыя расейскія кампазытары: на першым пляне Міхаіл Глінка (памёр у 1857) гутарыць зь Міліем Балакіравым, Уладзімерам Адоеўскім (памёр у 1869) і Мікалаем Рымскім-Корсакавым. Ззаду гэтай купкі сядзіць на крэсьле Аляксандар Даргамыскі (памёр у 1869), за якім відаць Івана Ласкоўскага, справа Аляксей Львоў (памёр у 1870), які слухае Аляксея Вярстоўскага (памёр у 1862). Ля раялю — браты Антон і Мікалай Рубінштэйны, між Антонам Рубінштэйнам і Львовым стаіць Аляксандар Сяроў.

У глыбіні за імі групу ўтвараюць Аляксандар Гурылёў (памёр у 1858), Зьміцер Бартнянскі (памёр у 1825) і Пётар Турчанінаў (памёр у 1856).

На заднім пляне карціны — польскія музыкі Станіслаў Манюшка (скрайні справа), Фрыдэрык Шапэн (памёр у 1849), Міхал Клеафас Агінскі (памёр у 1833) і Караль Ліпінскі (на фоне дзьвярэй).

Левы край — чэскія кампазытары Эдуард Напраўнік (з краю), Бэдрыжых Сьмятана,  ды .

Большасьць асобаў былі намаляваныя з партрэтаў, акрамя Мілія Балакірава, Мікалая Рымскага-Корсакава і Напраўніка.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Карціны Ільлі Рэпіна
Катэгорыя:Карціны 1872 году
Катэгорыя:Групавыя партрэты
Вясёлае (Спартакаўская сельская рада)

**Вясёлае** () — сяло ва Ўкраіне, у Ясінавацкім раёне Данецкай вобласьці. У сяле жыве 569 чалавек.

Катэгорыя:Спартакаўская сельская рада
Катэгорыя:Населеныя пункты Ясінавацкага раёну
Крутая Балка (Данецкая вобласьць)

**Крута́я Ба́лка** () — пасёлак ва Ўкраіне, у Ясінавацкім раёне Данецкай вобласьці. У пасёлку жыве 305 чалавек.

Катэгорыя:Спартакаўская сельская рада
Катэгорыя:Населеныя пункты Ясінавацкага раёну
Вадзяное (Ясінавацкі раён)

**Вадзяное** () — сяло ва Ўкраіне, у Ясінавацкім раёне Данецкай вобласьці. У вёсцы жыве 0 чалавек. 

Катэгорыя:Пяскоўская сельская рада (Ясінавацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ясінавацкага раёну
Катэгорыя:Вёскі Данецкай вобласьці
Керамік (Данецкая вобласьць)

**Кера́мік** () — пасёлак гарадзкога тыпу ва Ўкраіне, у Ясінавацкім раёне Данецкай вобласьці. У пасёлку жыве 385 чалавек.

Катэгорыя:Ачарэцінская пасялковая рада
Катэгорыя:Населеныя пункты Ясінавацкага раёну
Бэтманава

**Бэ́тманава** (; да 2016 году — *Чырвоны Партыза́н*) — пасёлак ва Ўкраіне, у Ясінавацкім раёне Данецкай вобласьці. У пасёлку жыве 913 чалавек.

Катэгорыя:Верхнетарэцкая пасялковая рада
Катэгорыя:Населеныя пункты Ясінавацкага раёну
Астроўскае

**Астро́ўскае** () — пасёлак ва Ўкраіне, у Пакроўскім раёне Данецкай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мар’інскага раёну
Александропаль (Пакроўскі раён)

**Александропаль** () — вёска ва Ўкраіне, у Пакроўскім раёне Данецкай вобласьці. У вёсцы жыве 388 чалавек.

Катэгорыя:Вёскі Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Пакроўскага раёну (Данецкая вобласьць)
Аляксандраўка (Мар’інскі раён)

**Алякса́ндраўка** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Мар’інскім раёне Данецкай вобласьці Ўкраіны. У пасёлку жыве 4080 чалавек.

Катэгорыя:Вёскі Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мар’інскага раёну
Новаўкраінка (Мар’інскі раён)

**Новаўкраінка** () — вёска ва Ўкраіне, у Мар’інскім раёне Данецкай вобласьці. У вёсцы жыве 1523 чалавекі.

Катэгорыя:Вёскі Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мар’інскага раёну
Курахава

**Кура́хава** () — места ва Ўкраіне, у Мар’інскім раёне Данецкай вобласьці. У месьце жыве 3 000 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Мар’інскага раёну
Ільлінка (Мар’інскі раён)

**Ільлі́нка** () — пасёлак гарадзкога тыпу ва Ўкраіне, у Мар’інскім раёне Данецкай вобласьці. Пасёлак знішчаны з-за баявых дзеянняў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Мар’інскага раёну
Уаза (дэпартамэнт)

**Ўаза** () — дэпартамэнт на поўначы Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну О-дэ-Франс (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Пікардыя). Парадкавы нумар 60. Адміністрацыйны цэнтар — Бавэ. Насельніцтва складае 810 300 чалавек (2012 г.).

Уключае 4 акругі, 21 кантон і 692 камуны.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Тэрбуні Пука

«**Тэрбуні**» () — альбанскі футбольны клюб з гораду Пукі. Заснаваны ў 1936 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Пука‎
Біяграфістыка

**Біяграфістыка**, **біяграфіка** — навуковая гістарычная дысцыпліна, якая вывучае тэорыю, мэтадалёгію, гістарыяграфію, гісторыка-біяграфічную тэрміналёгію, праблематыку крыніцазнаўства на складаньне біяграфій і віды біяграфічнай прадукцыі. 

Тэрмін «біяграфістыка» замяніў тэрмін «біяграфіка», які выкарыстоўваўся ў шырокім пляне для абазначэньня літаратурна-біяграфічнага жанру. Таму адрозьніваюць:

* «донавуковую» біяграфістыку (ад эпохі антычнасьці) і
* навуковую біяграфістыку (з канца XVIII ст. да пачатку XIX ст.).

Донавуковая біяграфістыка, была як збор правілаў папярэджаньня, і разьвівалася ў пачатку пада уплывам агіяграфіі, а пазьней была жыцьцяпісам манархаў і вяльможаў. 

Навуковая біяграфістыка зьвязаная з разьвіцьцём гуманітарных навук у XIX ст.. З ростам аб'ёмаў друкаванай прадукцыі, з пашырэньнем структуры даведачна-інфармацыйных магчымасьцяў і разьвіцьцём слоўнікава-энцыкляпэдычнай справы.

## Літаратура
* Енциклопедія історії України : у 10 т. / редкол.: В. А. Смолій (голова) та ін. ; Інститут історії України НАН України. — Київ : Наукова думка, 2003. — Т. 1. : А–В. — 688 с. : іл. 
* Петровская И.Ф. Биографика. Введение в науку и обозрение источников исторических сведений о деятелях России 1801 - 1917 годов, СПб.: ИД Петрополис, 2009. - 382 с. 
* «Теория и методология исторической науки. Терминологический словарь», отв. ред. А. О. Чубарьян, г. Москва, 2014 г., — С. 33. 

## Вонкавыя спасылкі
* Биографистика 
* Биографика 

Катэгорыя:Спэцыяльныя гістарычныя навукі
Катэгорыя:Асобы
Катэгорыя:Чалавек
Зборная Андоры па футболе

**Зборная Андоры па футболе** — прадстаўляе Андору на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Футбольная фэдэрацыя Андоры.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Фэдэрацыі футболу Андоры

Катэгорыя:Андорскі футбол
Андора
Младаст Цараў Двор

«**Младаст**» () — паўночнамакедонскі футбольны клюб з гораду Цараў Двор. Заснаваны ў 1929 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Цараў Двор‎
Рэлігіязнаўства

**Рэлігіязна́ўства** — комплекс навуковых акадэмічных (тэарэтычных, дасьледчых і навучальных) дысцыплін, якія вывучаюць грамадзкую прыроду рэлігіі — яе гісторыю, разьвіцьцё і месца ў культуры і соцыюме, тыпалёгія і гэтак далей. Прадметам якой зьяўляюцца ўсе рэлігіі, якія існавалі ў мінулым і існуючыя цяпер. *Рэлігіязнаўства* варта адрозьніваць ад багаслоўя (тэалёгіі).

*Рэлігіязнаўства* вывучае працэс ўзьнікненьня, функцыянаваньня і разьвіцьця рэлігіі, яе будынак, праявы ў гісторыі грамадзтва, ролю ў жыцьці асобнага чалавека, канкрэтных таварыстваў, ўзаемасувязь і ўзаемадзеяньне з іншымі абласьцямі культуры. Гэта комплексная галіна чалавечых ведаў. *Рэлігіязнаўства* сфармавалася ў выніку намаганьняў прадстаўнікоў багаслоўска-тэалягічнай, філязофскай і навуковай думкі.

Як галіна гуманітарных ведаў *рэлігіязнаўства* паўстала ў Эўропе ў другой палове XIX стагодзьдзя. Бацькамі-заснавальнікамі *рэлігіязнаўства* лічацца *Фрыдрых Макс Мюлер*, *Корнеліс Пітэр Тіле* і *П’ер Шантепі дэ ля Сосе*.

## Літаратура
* Адзіночанка В. А., «Рэлігіязнаўства», ГДУ ім. Ф.Скарыны, Мінск, 2014 г. — ISBN 985-09-0369-4 
* «Академічне релігієзнавство» : Підручник / За редакцією А. Колодного.&nbsp;— м. Київ, 2000 р. 
* «Религиоведение»: Учебное пособие / Под редакцией А.&nbsp;В.&nbsp;Солдатова.&nbsp;— г. СПб., 2004 г. 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Бібліятэка па рэлігіязнаўстве 
* Рэлігіязнаўства: Бібліятэка вучэбнай літаратуры 
* Дуань Дэжы. «Рэлігіязнаўства», 2010 — ISBN 9787010090597 
* Рэлігіязнаўства: Навучальныя матэрыялы анлайн
Орн (дэпартамэнт)

**Орн** () — дэпартамэнт на паўночным захадзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Нармандыя (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Ніжняя Нармандыя). Парадкавы нумар 61. Адміністрацыйны цэнтар — Алянсон. Насельніцтва складае 290 015 чалавек (2012 г.). 

Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 21 кантон і 495 камунаў.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Пюі-дэ-Дом

**Пюі-дэ-Дом** () — дэпартамэнт у цэнтры Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Авэрнь — Рона-Альпы (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Авэрнь). Парадкавы нумар 63. Адміністрацыйны цэнтар — Клермон-Фэран. Насельніцтва складае 638 092 чалавек (2012 г.).

Уключае 5 акругаў, 31 кантон і 470 камунаў. Назва дэпартамэнту паходзіць ад вулкану Пюі-дэ-Дом.

## Крыніцы
Багданішкі

Назву **Багданішкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Багданішкі — вёска ў Астравецкім раёне
** Багданішкі — вёска ў Ашмянскім раёне

## Глядзіце таксама
* Багданава
* Багданавічы
* Багданаў
* Багданаўка
* Багданаўцы
* Багданаўшчына
* Багданка
* Багданова
* Багданцы
* Багданы
Прэм’ер-дывізіён чэмпіянату Ірляндыі па футболе

**Прэм’ер-дывізіён** — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Ірляндыі. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 10 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону клюб, які заняў апошняе месца, пераводзяцца ў Першы дывізіён, а яго месца займае наймацнейшая каманда Першага дывізіёну. Дзейным чэмпіёнам зьяўляецца клюб «Шэмрак Ровэрз».

## Чэмпіёны
* Шэмрак Ровэрз — 22 тытулы
* Дандолк, Шэлбурн — 14
* Багэміян — 11
* Сэнт-Патрыкс Атлетык — 8
* Ўотэрфард Юнайтэд — 6
* Драмкондра, Корк Юнайтэд — 5
* Слайга Ровэрз, Корк Сіці — 3
* Дэры Сіці, Лімэрык, Атлон Таўн, Сэнт-Джэймз Гейт, Корк Атлетык — 2
* Корк Сэлтык, Драгеда Юнайтэд, Корк Гібэрніянз, Долфін — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Ірляндыі па футболе
Алексіевіч

**Алексіе́віч** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Ільля Алексіевіч ( 1991) — беларускі футбаліст
* Сьвятлана Алексіевіч ( 1948) — беларуская пісьменьніца

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Па-дэ-Кале (дэпартамэнт)

**Па-дэ-Кале** () — дэпартамэнт на поўначы Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну О-дэ-Франс (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Нор-Па-дэ-Кале). Парадкавы нумар 62. Адміністрацыйны цэнтар — Арас. Насельніцтва складае 1 463 628 чалавек (2012 г.).

Уключае 7 акругаў, 39 кантонаў і 895 камунаў.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Таль (неадназначнасьць)

Назву **Таль** маюць:

* Таль — хімічны элемэнт ІІІ групы пэрыядычнай сыстэмы
* Таль — вёска ў Любанскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Таль — вёска ў фэдэральнай зямлі Штырыя ў Аўстрыі
Палянэз (цягнік)

**«Палянэ́з»** — міжнародны пасажырскі цягнік PKP, які курсуе па маршруце Варшава — Масква (вакзалы Варшава-Заходняя — Беларускі вакзал). Цягнік названы паводле танцу «палянэз», у прыватнасьці палянэзу Агінскага.

## Мінуўшчына
Цягнік «Палянэз» быў запушчаны ў чэрвені 1973 як адзін з сымбаляў «польска-савецкай дружбы». За часам ПНР адносіўся да катэгорыі *Interexpress* (адпавядае катэгорыі *[[InterCity]]* ў Заходняй Эўропе). У састаў магло ўваходзіць да 20 спальных вагонаў. У 90-х даўжыня цягніку паступова зьмяншалася, ад звычайных 12 вагонаў скарачаючыся да 4-6.

11 сьнежня 2005 року PKP Intercity спынілі курсіраваньне цягніку, тлумачачы гэта вялікімі выдаткамі на абслугу і малой напаўняльнасьцю, якая зьменшылася пасьля ўвядзеньня ў 2003 візавага рэжыму між Польшчай і Расеяй. 27 траўня 2007 маршрут быў узноўлены, цягнік складаўся максымум з 4 спальных вагонаў. На польскай тэрыторыі дадаткова далучаюцца чатыры-пяць агульных вагонаў зь сядзячымі месцамі. На беларускай і расейскай тэрыторыі цягнік складаецца са спальных вагонаў і рэстарану.

Цягнік эксплюатуецца на парытэтнай аснове: у абароце 1 састаў польскага і 1 састаў расейскага бакоў.

## Літаратура
* Henryk Suchar. Teatr Moskwa, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2004.
* Marek Graff. Reaktywacja pociągu Polonez rel. Warszawa-Moskwa, *Świat kolei* nr 7/2007, s. 4-5.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Польскія цягнікі
Катэгорыя:Польская чыгунка
Вежанка

Назву **Вежанка** маюць:

* Вежанка — вёска ў Любанскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Вежанка — прысёлак вёскі Волька ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы
Фэстываль імя Міхала Клеафаса Агінскага

**Міжнаро́дны фэстыва́ль імя́ кня́зя Міха́ла Клеафаса Агінскага** () — фэст клясычнае музыкі, які адбываецца ў Івоніч-Здруі шторок у жніўні-лістападзе. Падчас фэстывалю выконваюцца творы патрона фэстывалю й іншых польскіх кампазытараў.

Канцэрты адбываюцца ў даўняй бальнай залі мескага пансыянату. Ініцыятарамі й арганізатарамі фэсту ёсьць д-р Андрэй Хмура, Таварыства аматараў Івоніч-Здрую, гмінны Цэнтар культуры і мастацкі дырэктар фэстывалю праф. Андрэй Пікуль з Музычнай акадэміі Кракаву.

Фэстываль ладзіцца ў Івоніч-Здруі як памяць пра повязь зь ім Міхала Клеафаса Агінскага празь ягоную дачку Амэлію, жонку Караля Залускага, які аднавіў івоніцкі курорт.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі пра фэстываль 

Катэгорыя:Івоніч-Здруй
Катэгорыя:Польскія музычныя фэсты
Катэгорыя:Фэсты клясычнай музыкі
Катэгорыя:Міхал Клеафас Агінскі
Навасёлаўка Першая (Данецкая вобласьць)

**Навасёлаўка Пе́ршая** () — сяло ва Ўкраіне, у Ясінавацкім раёне Данецкай вобласьці. У сяле жыве 70 чалавек.
 
Катэгорыя:Навасёлаўскапершая сельская рада
Катэгорыя:Населеныя пункты Ясінавацкага раёну
Атлянтычныя Пірэнэі

**Атлянтычныя Пірэнэі** () — дэпартамэнт на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Нувэль-Акітэн (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Аквітанія). Парадкавы нумар 64. Адміністрацыйны цэнтар — По. Насельніцтва складае 660 871 чалавек (2012 г.).

Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 27 кантонаў і 547 камунаў.

## Глядзіце таксама
* Жанто

## Крыніцы
Верхнія Пірэнэі

**Верхнія Пірэнэі** () — дэпартамэнт на паўднёвым захадзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Аксытанія (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Поўдзень-Пірэнэі). Парадкавы нумар 65. Адміністрацыйны цэнтар — Тарб. Насельніцтва складае 228 854 чалавек (2012 г.). Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 17 кантонаў і 474 камуны.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Гудзяняты (Івейскі раён)

**Гудзяня́ты** — вёска ў Беларусі, каля ракі Чапунькі. Уваходзяць у склад Бакштаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Гудзін або Годзен (Gudin, Godenus) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У канцы XVII стагодзьдзя маёнтак Гудзяняты ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У 1690 г. належаў падстолію наваградзкаму Парэмбскаму (Палемскаму), затым яго ўдаве.

У сярэдзіне XIX стагодзьдзя вёска ў Лугамавіцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні, у складзе маёнтка Лаздуны, уласнасьць Мілеўскіх. У 1861 г. 96 рэвіскіх душ, 2 аднадворцы. Паводле перапісу 1897 г., у вёсцы 40 двароў, 365 жыхароў, жыдоўскі малітоўны дом. У 1905 г. 336 жыхароў, 536 дзесяцін зямлі, у 1909 г. 47 двароў, 346 жыхароў.

У 1921—1939 гг. у Лугамавіцкай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 55 двароў, 252 жыхары.

3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (88 двароў, 304 жыхары) у Бобравіцкім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. Працавалі пачатковая школа, крама. У 1951 г. арганізаваны калгас «Змагар». 3 20 студзеня 1960 г. у Івейскім раёне. 3 1969 г. у складзе калгаса «Іскра». У 1970 г. 209 жыхароў, у 1986 г. 44 двары, 120 жыхароў. У 1999 г. 29 двароў, 59 жыхароў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Бакштаўскі сельсавет (Івейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Гудзішкі (Івейскі раён)

**Гудзішкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Бярэзіны. Уваходзяць у склад Бакштаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Гуда або Года (Gudo, Godo) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Крыніцы

Катэгорыя:Бакштаўскі сельсавет (Івейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Палянэз (неадназначнасьць)

**Палянэ́з** можа азначаць:

* палянэз — польскі народны танец
** Палянэз Агінскага — найбольш вядомы твор Міхала Клеафаса Агінскага
*** Палянэз Агінскага — беларускі мастацкі фільм 1971 року
* FSO Polonez — польскія аўтамабілі
* «Палянэз» — цягнік Варшава — Масква Польскай чыгункі
* «Палянэз» — беларуская ракетная сыстэма
Вясёлка (часопіс)

**«Вясёлка»** — беларускі штомесячны часопіс для дзяцей. Прадназначаны ў асноўным для чытачоў малодшага школьнага ўзросту, некаторыя матэрыялы даступны і для чытаньня дашкольнікам. Сярод часопісаў, якія выдаюцца ў Рэспубліцы Беларусь для розных узроставых груп дзяцей, стаіць паміж чытанкай-маляванкай для дашкольнікаў «Буся» і часопісам для сярэдняга і старэйшага школьнага ўзросту «Бярозка». Распаўсюджваецца праз падпіску поштай і продаж у «Белсаюздруку». Падпісныя індэксы на «Белпошце»: для індывідуальных падпісчыкаў — 74845, для ведамасных — 748452.

## Публікацыі
Публікуе пераважна літаратурна-мастацкія творы і матэрыялы на грамадзкія тэмы, розныя па памерах і складанасьці — як для самастойнага чытаньня дзяцьмі 6 — 10 год, так і для чытаньня дзецям дарослымі альбо больш старэйшымі школьнікамі.

Друкуе апавяданьні, казкі, вершы беларускіх пісьменьнікаў, пераклады, загадкі, рэбусы, галаваломкі, песьні беларускіх кампазытараў для дзяцей. Распавядае пра культуру і гісторыю Беларусі і іншых краінаў. Мае розныя тэматычныя рубрыкі. Вядзе літаратурную адукацыю і маральна-этычнае выхаваньне сваіх чытачоў. Перавага аддаецца казкам, якія прапагандуюць дабро і справядлівасьць, узаемадапамогу.

У савецкія часы наклад часопісу складаў 100 тыс. экземпляраў. У красавіку 2012 г. наклад часопісу складаў  асобнікаў, часопіс зьяўляўся самаакупным.

 г. выдадзена 720 нумароў.

Рэдакцыя «Вясёлкі» зьяўляецца таксама заснавальнікам чытанкі-маляванкі для дашкольнікаў «Буся». Да пачатку выданьня «Бусі» (жнівень 2013) «Вясёлка» была адзіным беларускім пэрыядычным выданьнем для дзяцей як дашкольнага, так і малодшага школьнага ўзросту.

## Сайт
З лютага 2011 г. дзейнічае сайт часопіса, на якім зьмешчаны казкі і дзіцячыя вершы. У творах дакладна расстаўлены маральныя акцэнты, гэта адносіцца як да фальклёрных казак («Каралевіч, чараўнік і ягоная дачка», «Заяц і вожык», «Дзяцел, лісіца і варона» і інш.), гэтак і да літаратурных твораў з казачным сюжэтам («Цямлівы кот і шляхецкі сын» А. Грушэцкага, «Прынцэса Румзаніда ў Краіне Лялек» А. Масла, «Пра кашэчага караля і мышку-прынцэсу» Р. Баравіковай, «Бусел і бусляняты» Я. Лёсіка і інш.). На сайце створана фотагалерэя, ладзяцца конкурсы.

## Узнагароды
«Вясёлка» ўзнагароджана Ганаровымі граматамі Вярхоўнага Савета БССР і Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь, зьяўляецца пераможцам Нацыянальнага конкурсу «Залатая Ліцера» 2004, 2007, 2010 гадоў.

## Галоўныя рэдактары
* Васіль Вітка (1957—1974)
* Еўдакія Лось (1974—1976)
* Анатоль Грачанікаў (1976—1978)
* Уладзімер Ліпскі (1978—2022)
* Анастасія Радзікевіч (з 2022)

## Некаторыя аўтары
* Эдзі Агняцьвет
* Лідзія Арабей
* Алесь Бачыла
* Раіса Баравікова
* Сяргей Грахоўскі
* Алег Грушэцкі
* Васіль Зуёнак
* Казімер Камейша
* Уладзімер Карызна
* Анатоль Клышка
* Пятрусь Макаль
* Алена Масла
* Павел Місько
* Мікола Мятліцкі
* Аксана Спрынчан
* Васіль Хомчанка
* Мікола Чарняўскі
* Алесь Якімовіч

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* *Альсовы, П.* І «стылёвыя» дзеткі чытаюць «Вясёлку»!.. // Звязда. — 2014. — 3 кастрычніка.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Беларускія дзіцячыя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Сельская газэта

**«Се́льская газэ́та»** () — грамадзка-палітычная ўрадавая газэта Беларусі, якая асьвятляе пытаньні палітыкі, аграрнай эканомікі, экалёгіі, навукі і культуры.

## Гісторыя
Першы нумар газэты выйшаў 15 студзеня 1921 году. Больш чым за 90 гадоў існаваньня газэты ў выданьня было больш за дзясятак галоўных рэдактараў і сем назваў. Газэта выходзіла як «Беларуская вёска», «Беларуская веска», «Калгаснік Беларусі», «Савецкі селянін», «Калгасная праўда», «Сельская газета», «Белорусская нива» і ізноў як «Сельская газета».

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1921 годзе
Усходнія Пірэнэі

**Усходнія Пірэнэі** () — дэпартамэнт на поўдні Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Аксытанія (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Лянгедок-Русыён). Парадкавы нумар 66. Адміністрацыйны цэнтар — Пэрпіньян. Насельніцтва складае 457 793 чалавек (2012 г.). Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 17 кантонаў і 226 камунаў.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы
Ніжні Райн (дэпартамэнт)

**Ніжні Райн** () — дэпартамэнт на паўночным усходзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Гранд-Эст (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Эльзас). Парадкавы нумар 67. Адміністрацыйны цэнтар — Страсбург. Насельніцтва складае 1 104 667 чалавек (2012 г.).

Дэпартамэнт уключае 5 акругаў, 23 кантоны і 527 камунаў.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Верхні Райн (дэпартамэнт)

**Верхні Райн** () — дэпартамэнт на паўночным усходзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Гранд-Эст (да 1 студзеня 2016 у складзе рэгіёну Эльзас). Парадкавы нумар 68. Адміністрацыйны цэнтар — Кальмар. Насельніцтва складае 755 202 чалавек (2012 г.).

Дэпартамэнт уключае 4 акругі, 17 кантонаў і 377 камунаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Каркаваду

**Каркаваду** (, што азначае «гарбаты») — гара на тэрыторыі места Рыё-дэ-Жанэйра.

## Геаграфія

Гранітны пік вышынёй 710 мэтраў, разьмешчаны ў лесе Ціжука, у нацыянальным парку, у межах гораду. Гара Каркаваду ляжыць на захад ад цэнтру Рыё-дэ-Жанэйра і бачная зь вялікай адлегласьці з амаль усіх раёнаў места. Гара зьяўляецца сусьветна вядомай каштоўнасьцю дзякуючы статуі Ісуса Хрыста вышынёй 38 мэтраў, якая стаіць на яе вяршыні. Статуя таксама вядомая як «Хрыстос Збаўца» або «Ісус на Каркаваду».

## Наведваньне
Да вяршыні і статуі можна дабрацца вузкай аўтамабільнай дарогай або на цягніку па зубчастай чыгунцы «Каркаваду», даўжыня якой складае 3,8 кілямэтраў, якая была адчынена ў 1884 року і адрэстаўраваная ў 1980. Чыгунка выкарыстоўвае адначасова тры электрычныя цягнікі з двух вагонаў кожны, агульнай умяшчальнасьцю 540 пасажыраў у гадзіну. Уздым у гару на цягніку займае каля 20 хвілінаў і адбываецца кожныя 20 хвілінаў. З-за абмежаванай пасажыраўмяшчальнасьці, чаканьня месца на станцыі можа заняць некалькі гадзінаў. Ад канчатковай станцыі цягніку і дарогі да назіральнай пляцоўцы ля падножжа статуі можна дабрацца па лесьвіцы ў 223 прыступкі, ліфтамі і эскалатарамі. Гэта адзін з самых папулярных турыстычных маршрутаў у Рыя-дэ-Жанэйра на працягу ўсяго року.

## Крыніцы

Катэгорыя:Геаграфія Бразыліі
Катэгорыя:Вяршыні вышынёй да 1000 мэтраў
Катэгорыя:Горы Бразыліі
Шэшылы

**Шэшылы** (, па-падляску: *Šešyły*) — вёска ва ўсходняй Польшчы ў Боцькаўскай гміне Бельскага павету. Знаходзіцца ў гміне гміне Боцькі.

## Насельніцтва
Жыхары Шэшылаў ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Усьпеньня Божай Маці ў Боцьках).

## Гісторыя
У 1506 г. князь Аляксандар Ягелончык дарыў шляхціцу  маёнтак у Дубне, у склад якога ўжо ўваходзілі Шэшылы. Косінскі памяняў маёнтак у Дубне з Сапегамі на іншыя вёскі ў 1513 г., а гэтыя даравалі Шэшылы боцькаўскай каталіцкай парафіі, якая тут мела ўжо млын. Да 1540 г. у Шэшылах існаваў асобны невялікі фальварак Сенькі Бакіевіча, які быў адабраны  Фрыдэрыкам Сапегай. Яшчэ ў 1541 г. вялікі князь прыказаў зварот маёмасьці Бакіевічу, але ўжо ў канцы 16 ст. Шэшылы прыналежалі Сапегам. У 1647 г. усе Шэшылы прыналежалі боцькаўскаму касьцёлу і прынамсьці да канца 18 ст. стаяла тут сядзіба боцькаўскіх пробашчаў, пр якой праўдападобна пабудаваная бла рымакаталіцкая капліца. У гэты самы час усе мужыкі Шэшылаў былі ўніятамі і хадзілі на службы ў боцькаўскаю царку. Да 20-х гадоў 19 ст. маёнтак парафіі быў зруйнаваны (напрыклад у 1828 г. млін быў у руіне), а самая сядзіба адабраня царскім урадам у 1843 г.. Толькі частка зямлі засталася пры каталіцкай парафіі ў Боцьках, так як большая частка адыхла ў казну, а некаторая невялікая частка была адданая тутэйшым мужыкам. Жыхары Шэшылаў самаарганізаваліся і перанялі ад ксядзоў карчму, а ў 1884 г. пабудавлі першую школу. У 1896 г. пражывалі тут 231 жыхары. У міжваенны пэрыяд  Шэшылы прыналежалі да гміны Дубяжын Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 169 жыхароў (усе праваслаўныя беларусы).У 90-е гады 20 ст. на мясцовых могілках была пабудаваная невялікая капліца ў гонар сьв. Панцеляймона.
## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Дзецін

**Дзе́цін** (, па-падляску: *Dziécin*) — вёска ва ўсходняй Польшчы ў Боцькаўскай гміне Бельскага павету. Знаходзіцца ў гміне гміне Боцькі.

Побач зь вёскай праходзіць краёвая дарога .

## Насельніцтва
Жыхары Дзеціна ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Усьпеньня Божай Маці ў Боцьках). Пражываюць тут таксама палякі каталікі
(парафія Парафія сьвятога Язэпа і сьвятога Антонія ў Боцьках).

## Гісторыя
Вёска Дзецін была заснаваная толькі каля 1817 г., калі Францішак Патоцкі, уладальнік Боцькаў заснаваў тут невялікі маёнтак для свайго малалетняга сына Яна Алойзага Патоцкага. У міжваенны пэрыяд Дзецін прыналежаў да гміны Лубін Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 27 жыхароў (1 паляк каталік і 26 праваслаўных беларусаў). Пасьля скасаваньня гміны Лубін у 1934 г. Дзецін адыйшоў да новастворанай гміны Боцькі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Гаўрылкі

**Гаўры́лкі** (, па-падляску: *Havrýłki*) — вёска ва ўсходняй Польшчы ў Боцькаўскай гміне Бельскага павету. Знаходзіцца ў гміне гміне Боцькі.

## Насельніцтва
Жыхары Гаўрылкаў ў большасьці палякі каталікі (парафія Парафія сьвятога Язэпа і сьвятога Антонія ў Боцьках).  Пражываюць тут таксама этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Усьпеньня Божай Маці ў Боцьках).

## Гісторыя
У 1481 г. Казімер Ягелончык надаў намесьніку бельскаму Бартошу Мантаўтовічу падданага Бадака, які пражываў у Гаўрылках. Вядома, што ў 1525 г. у Гаўрылках пражывалі браты Іван і Хведзька, які ў наступным годзе атрымаў права валоданьня Гаўрылкамі і суседнімі Шумкамі. Гаўрылкі былі цесна зьвязаныя зь Бельскам, бо яшчэ ў 16 ст. былі купленыя мяшчанам бельскім Хведарам Сегеневічам. У 17 ст. вёска стала цэнтрам невялікага маёнтку, які валодалі сем’і дробнай шляхты Франкоўскія, Шумкоўскія і Жэльскія. У 1906 г. у Гаўрылках пражывалі 121 жыхары (114 каталікоў і 7 првасалаўных). У міжваенны пэрыяд Гаўрылкі прыналежалі да гміны Лубін Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 123 жыхароў (109 каталікоў і 14 праваслаўных, усе былі пагалоўна запісаныя палякамі). Пасьля скасаваньня гміны Лубін у 1934 г. Гаўрылкі адыйшлі да навастворанай гміны Боцькі. У ліпені 1944 г. адступаючыя немцы спалілі вёску, забіваючы пры тым 5 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Нурэц (гміна Боцькі)

**Нурэ́ц** (, па-падляску: *Nuréć*) — вёска ва ўсходняй Польшчы ў Боцькаўскай гміне Бельскага павету. Знаходзіцца ў гміне гміне Боцькі.

## Насельніцтва
Жыхары Нурца ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Усьпеньня Божай Маці ў Боцьках). Пражываюць тут таксама палякі каталікі
(парафія Парафія сьвятога Язэпа і сьвятога Антонія ў Боцьках).

## Гісторыя
Пад канец 16 ст. вёска Нурэц уваходзіла ў склад боцькаўскіх маёмасьцяў Сапегаў. У 1577 г. тутэйшыя мухыкі працавалі на 6 валоках зямлі і ў млыне. Каля паловы 17 ст. жыхары Нурца славіліся бондарствам. У 1790 г. было тут 9 хатаў і карчма побач зь вёскай. Да 1896 г. колькасьць хатаў паднйлася да 19, пражывалі ў іх 117 жыхары.. У міжваенны пэрыяд Нурэц прыналежаў да гміны Дубяжын Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 109 жыхароў (1 каталік, 105 праваслаўных і 3 сектантаў, усе былі запісаныя беларусамі). Пасьля скасаваньня гміны Дубяжын у 1934 г. Нурэц адыйшоў да новастворанай гміны Боцькі. 2 жыхараў вёскі былі забітыя атрадам 3-й Віленскай брыгадай Нацыянальнага вайсковага задзіночаньня Рамуальда Райса ў масакры 1946 г. ў Старых Пухалах. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Мацкі

Назву **Мацкі** маюць:

* Мацкі — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Мацкі — вёска ў Лашанскім сельсавеце Менскага раёну Менскай вобласьці
* Мацкі — вёска ў Юзуфоўскім сельсавеце Менскага раёну Менскай вобласьці
* Мацкі — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
УНА Штрасэн

**УНА** () — люксэмбурскі футбольны клюб з гораду Штрасэну. Заснаваны ў 1922 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Штрасэн‎
Беларуская транскрыпцыя кітайскай мовы

**Беларуская транскрыпцыя кітайскай мовы** (*[[Кітайская мова|кіт. спрошч.]]* 白俄罗斯式拼音, *[[Кітайская мова|кіт. падан.]]* 白俄羅斯式拼音, *піньінь* bái'èluósī shì pīnyīn) — спроба перадаць гукі стандартнае кітайскае мовы (путунхўа ці мандарынская мова) як мага бліжэй да першаўзору з дапамогаю беларускага альфабэту. Мае падставаю расейскамоўную сыстэму Палядыя, з улікам асаблівасьцяў фанэтыкі ды гуказлучэньняў беларускае мовы. У 2009 годзе беларускую кірылічную транскрыпцыю кітайскіх герогліфаў распрацавалі выкладнікі філялягічнага факультэту БДУ на чале з Тацянай Смольскай, якую выдалі ў складзе слоўніка «Кітайска-беларускі бізнэс-дыялёг».

## Пачатнікі

Паўтлустыя літары вызначаюць перадачу складу беларускім пісьмом, а знакі ў дужках — сымбаль у Міжнародным фанэтычным альфабэце.

1 *di*, *dia*, *dian*, *diang*, *diao*, *die*, *ding*, *diu* перадаюцца па-беларуску адпаведна як *ды*, *д’я*, *д’янь*, *д’ян*, *д’яў*, *д’е*, *дын*, *д’ю*
² *ti*, *tian*, *tiang*, *tiao*, *tie*, *ting* перадаюцца па-беларуску адпаведна як *ты*, *т’янь*, *т’ян*, *т’яў*, *т’е*, *тын*.

## Канчатнікі

## Практычныя прыклады

* 毛澤東 = *піньінь* Mao Zedong, *бел.* Маў Зэдун (Мао Цзэдун)
* 北京 = *піньінь* Beijing, *бел.* Бэйдзін (Пэкін)
* 人民日報 = *піньінь* Renmin Ribao, *бел.* Жэньмінь Жыбаў (уплывовая кітайская газэта)
* 黃河 = *піньінь* Huang He, *бел.* Хўанхэ (Хуанхэ)
* 蔣介石 = *піньінь* Jiang Jieshi, *бел.* Дзян Дзешы (Чан Кайшы, паводле паўночнае вымовы)
* 白俄羅斯 = *піньінь* Baeiluosi, *бел.* Баэйлосы (Беларусь)
* 天安門廣場 = *піньінь* Tian’anmen Guangchang, *бел.* Т’яньаньмэнь Ґўанчан (Плошча Цяньаньмэнь)
* 孔子 = *піньінь* Kongzi, *бел.* Кунзы (Канфуцый)
* 中華人民共和國 = *піньінь* Zhonghua Renmin Gongheguo, *бел.* Джунхўа Жэньмінь Ґунхэґо (Кітайская народная рэспубліка)
* 三國演義 = *піньінь* Sanguo Yanyi, *бел.* Саньґо Яньі («Тры дзяржавы», клясычны кітайскі раман)
* 紅樓夢 = *піньінь* Hongloumeng, *бел.* Хунлоўмэн («Сон у чырвоным цераме», клясычны кітайскі раман)

## Крыніцы

Катэгорыя:Трансьлітарацыя і транскрыпцыя
Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Кітайская мова
Папоўшчына

Назву **Папоўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Папоўшчына — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Папоўшчына — вёска ў Хвойніцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Папоўшчына — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Падпапок
* Паповічы
* Папоўка
* Папоўкі
* Папоўцы
* Поп
Джарылгач

**Джарылгач** ()&nbsp; — востраў у Чорным моры, належыць Украіне.

## Вонкавыя спасылкі
* Фотагалэрэя
* Пра востраў на Skadovsk.com
* Джарылгач, востраў
* Острів Джарилгач&nbsp;— Скадовськ
* Фотогалерея острова Джарилгач
* Докладний звіт про краєзнавчу туристичну подорож на Джарилгач у липні 2001 року
* Вікіновина: Вікіекспедиція до національного природного парку «Джарилгацький»
* Вікіновина: Вікіекспедиція до національного природного парку «Джарилгацький» (частина друга)
* Вікмандри: Джарилгач - туристичний путівник

Катэгорыя:Астравы Чорнага мора
Катэгорыя:Астравы Ўкраіны
Кальміўс

**Кальміўс** () — рака ва Ўкраіне, у Данецкай вобласьці. Даўжыня ракі 209 км, плошча воднага басэйну складае 5070 км². Рака бярэ пачатак на паўднёвым схіле Данецкага кражу і ўпадае ў Азоўскае мора ў Марыюпалі. Нахіл ракі складае 0,91 м/км. Сярэдні сьцёк вады складае 8,25 м³/с каля мястэчка Сартана. На рацэ дзейнічае 4 вадасховішча. У верхнім і сярэднім цячэньні даліна Кальміўсу пераважна вузкая, глыбокая (да 60 м), разьдзеленая ярамі і бэлькамі, у ніжняй — схілы даліны спадзістыя, шырынёй 2,5 км і больш. Поплава ракі двухбаковая, у месцах звужэньня даліны — адсутнічае, шырыня поплавы ад 150 м да 2 км. Рэчышча, акрамя вярхоўя, зьвілістае, месцамі сустракаюцца парогі; шырыня яго ад 1-1,5 м да 70-80 м (нізоўі). У межах Данецку Кальміўс цячэ ў штучным рэчышчы шырынёй да 7 м. Глыбіня да 1,5-1,7 м.

Жыўленьне пераважна дажджавое і крынічнае. Замярзае ў сярэдзіне сьнежня, ускрываецца напрыканцы лютага. На рацэ стаяць такія месты, як Данецк і Марыюпаль. На рацэ разьвіваецца водны турызм, асабліва на парогавых участках.

## Галерэя


File:Spring of sourse of the River Kalmius.jpg|Найвялікшая крыніца  сярод іншых вытокаў Кальміўсу
File:kalmius Pavlopil2.JPG|Скальны каньён ў сяле Паўлопаль
File:kalmius Pavlopil.JPG|Рака ўтварае падкову
File:kalmius Pavlopil3.JPG|Уверх ад каньёну месьціцца ГЭС
File:Місце злиття Кальміуса і Кальчика 01.JPG|Месца зьліцьця Кальміўсу і Кальчыка
File:Старий Азовстальський міст.JPG|Стары жалезны мост
File:Місце злиття Кальміуса і Кальчика 03.JPG|Месца зьліцьця Кальміўсу і Кальчыка



## Літаратура
* Слюсарев А. А. Природа Донбаса. Научно-популярные очерки. Донецк, 1983.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны