open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вазон

**Вазо́н** — былая вёска ва Ўборкаўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
23 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Лоеўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Уборкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Ліпнякі (Гомельская вобласьць)

**Ліпнякі́** — вёска ва Ўборкаўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Уборкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Людміла Радчанка

**Людміла Радчанка** (, 11 лістапада 1978, Омск, Расея) — расейская фотамадэль, італьянская тэлевядучая, акторка. Брала ўдзел у конкурсе «Міс Расея».

## Жыццяпіс
Людміла Радчанка ...

## Тэлекар’ера
* *[[La sai l'ultima?]]* (2001)
* *[[Passaparola (programma televisivo)|Passaparola]]* (2001-2002)
* *[[Spicy Tg]]* (2003)
* *[[La talpa (reality show)|La talpa]]* (2005)
* *[[On the Road (programma televisivo)|On the Road]]* (2006)
* *Tuning and Fanatics* (2007)
* *Reality Game* (2007)
* *[[Modeland]]* (2008)

## Фільмаграфія
* Il viaggio, regia di Ettore Pasculli — Film TV (2005)
* R.I.S. — Delitti imperfetti, regia di Alexis Sweet e Pier Belloni — Serie TV (2006) — Episodi: * L'ora del veleno e Bella da morire
* A Light of Passion, regia di Ulderico Acerbi — Film (2006)
* Scaccomatto, regia di Carlo Fumo — Cortometraggio (2008)
* L'ispettore Coliandro: Sesso e segreti, regia di Manetti Bros. — Film TV (2009)
* Un posto al sole d'estate, registi vari — Soap opera (2009) — Ruolo: Natasha
* Ganja Fiction regia di Mirko Virgili — Film — Ruolo: Luna

## Мадэльныя агенцтвы
* Urban Management
* Gwen Management

## Літаратура
* Pop Art, Edizioni Skira-Feltrinelli (2010) EAN 9788857208923

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 
* Людмила Радченко в каталоге модельных агентств

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1978 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Омску
Катэгорыя:Італьянскія тэлевядучыя
Катэгорыя:Расейскія фотамадэлі
Чорны чацьвер (фільм)

**«Чо́рны чацьве́р. Я́нак Вішне́ўскі загі́нуў»** ( ці ) — польскі драматычны фільм 2011 году рэжысера Антона Краўзэ.

Здымаўся: 16 лютага — 31 сакавіка 2010.

## Сюжэт
Фільм аднаўляе падзеі з чацьвера 17 сьнежня 1970 году пад час пратэстаў і сутычак працоўных з міліцыяй і войскам. Расказвае пра лёсы працоўных Сточні Гдыня, Брунона Дрывы і яго родных.

## Галерэя сцэнаў

Файл:Filmmaking of 'Black Thursday' on crossway of ulica Świętojańska and Aleja Józefa Piłsudskiego in Gdynia - 154.jpg|Міліцыянты ў сьнежні 1970
Файл:Filmmaking of 'Black Thursday' on crossway of ulica Świętojańska and Aleja Józefa Piłsudskiego in Gdynia - 132.jpg|Сьлезацечны газ у сьнежні 1970
Файл:Filmmaking of 'Black Thursday' on crossway of ulica Świętojańska and Aleja Józefa Piłsudskiego in Gdynia - 110.jpg|Танк у сьнежні 1970 
Файл:Filmmaking of 'Black Thursday' on crossway of ulica 10 Lutego and ulica Świętojańska in Gdynia - 06.jpg|Марш у цэнтар 17 сьнежня 1970 
Файл:Filmmaking of 'Black Thursday' on crossway of ulica Świętojańska and Aleja Józefa Piłsudskiego in Gdynia - 075.jpg|Разгон дэманстрацыі ў сьнежні 1970
Файл:Filmmaking of "Black Thursday" on ulica Podjazd in Gdynia - 09.jpg|Войска ў сьнежні 1970


Катэгорыя:Польскія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Польскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Антоні Краўзе
Катэгорыя:Фільмы 2011 году
Вадуц (футбольны клюб)

«**Ва́дуц**» — ліхтэнштайнскі футбольны клюб з гораду Вадуцу. Заснаваны ў 1932 годзе. 50-разовы ўладальнік Кубка Ліхтэнштайну. Праз адсутнасьць чэмпіянату ў Ліхтэнштайне, клюб выступае ў чэмпіянаце Швайцарыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вадуц
Пераростаўскі сельсавет

**Пераростаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрускага раёну Гомельскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Перарост.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Добрускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Фонд школы Рамапа «Дзецям Чарнобыля»

**Фонд шко́лы Рама́па «Дзе́цям Чарно́былю»** () — амэрыканскі школьны дабрачынны фонд, які ў 1990-х гадох аказваў маштабную гуманітарную дапамогу дзецям з пацярпелых ад чарнобыльскай катастрофы раёнаў Беларусі.

Заснавальнікамі і галоўнай рухавай сілай фонду былі выкладчык гісторыі сярэдняй школы Рамапа ў г. Спрынг-Вэлі (штат Нью-Ёрк, ЗША) Дон (Дональд) Кэрнз і Пэт (Патрыцыя) Дэфранчэска.

Фонд распачаў сваю працу ў 1990 годзе.  Школа Рамапа ў Спрынг-Вэлі была цэнтрам збору сродкаў для набыцьця гуманітарнай дапамогі. У гэтай працы ўдзельнічалі амаль усе навучэнцы школы. Мясцовыя фармацэўтычныя кампаніі ахвяравалі ў фонд лекі і мэдычныя сродкі.

Партнэрам фонду ў Беларусі было Беларускае таварыства сяброўства і сувязяў з замежнымі краінамі.

За час сваёй працы фонд паставіў у Беларусь лекаў, мэдыцынскіх рэчаў для шпіталяў і цацак для дзіцячых дамоў агульным коштам **20 мільёнаў даляраў ЗША**.

Гуманітарны ўнёсак фонду ў чарнобыльскія намаганьні Беларусі быў адзначаны Прэзыдэнтам Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*  At a New York High School, Chernobyl Is a Continuing Course, Нью Ёрк Таймз, 21 траўня 1994 году
* [Стэнаграма пасяджэньняў Палаты прадстаўнікоў [Кангрэс ЗША|Кангрэсу ЗША]]
* U.S. students aid Chernobyl victims / Радыё Свабода, 9 красавіка 1996 году

Катэгорыя:Грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:ЗША
Катэгорыя:Наступствы Чарнобыльскай катастрофы
Катэгорыя:Дабрачыннасьць
Глушэц (Лоеўскі раён)

**Глушэ́ц** — вёска ў Бывалькаўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Геаграфія

За 27 км на паўднёвы захад ад Лоева, 84 км ад чыгуначнай станцыі Рэчыца (на лініі Гомель — Каленкавічы), 109 км ад Гомеля, за 1 км ад мяжы з Украінай.

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага і Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай

Упершыню Глушэц згаданы ў падатковым рэестры ад 6 студзеня 1571 году як сяло воласьці Любецкага замку ў Кіеўскім ваяводзтве Каралеўства Польскага. Тады ў ім налічвалася 7 дымоў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Як вынік другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793), Глушэц — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году — у адноўленым Рэчыцкім павеце Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году — Менскай губэерні Расейскай імпэрыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёска Глушэц у складзе Лоеўскага маёнтку належала генэралу-лейтэнанту польскай службы Юзафу Юдыцкаму.

У парэформавы пэрыяд Глушэц адміністрацыйна належаў да Дзяражыцкай воласьці.

Згодна зь перапісам 1897 году, у вёсцы Глушэц — 45 двароў, 286 жыхароў. Тут праходзіла дарога з Мазыра да Чарнігава, дзейнічалі прыстань і паромная пераправа на Дняпры. На 1909 год у паселішчы налічвалася 56 двароў з 414 жыхарамі.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Глушэц у складзе Дзяражыцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.
 
1 сьнежня 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Сяўкоўскага сельсавету ў Бывалькаўскі сельсавет.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бывалькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Майск (Гомельская вобласьць)

**Майск** — пасёлак у Бывалькаўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году перададзены зь ліквідаванага Сяўкоўскага сельсавету ў Бывалькаўскі сельсавет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бывалькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Сьпіс краінаў Эўрапейскага Зьвязу

У Эўразьвяз на 1 студзеня 2022 году ўваходзяць 27 краінаў. Сярод сучасных 27 сябровак Эўразьвязу ёсьць 6 краінаў-заснавальніцаў хаўрусу: Бэльґія, Італія, Люксэмбурґ, Нідэрлянды, Нямеччына й Францыя, якія спачатку стварылі «Аб'яднаньне вуглю й сталі» ў 1952 годзе. Апошняю, хто далучыўся да хаўрусу, стала Харватыя. У 2004 годзе да хаўрусу далучыліся 8 краінаў усходняга блёку. Эўразьвяз стаў найвялікім паводле колькасьці далучыўшыхся. Да 2020 году ў сьпіс краінаў-сябровак уваходзіла Вялікабрытанія, якая адмовілась ад хаўрусу пасьля праведзенага рэфэрэндуму ў 2016 годзе, які атрымаў назву «Брэкзыт» *(Brexit)*.

## Краіны-кандыдаткі ў Эўразьвяз
Яшчэ 10 краінаў праходзяць шлях далучэньня да Эўрапейскага Зьвязу. Сучасная праґрама пашырэньня Эўрапейскага Зьвязу тычыцца Турэччыны й балканскіх краінаў (Альбаніі, Босьніі й Герцагавіны, Косава, Паўночнае Македоніі, Чанагорыі й Сэрбіі). Гэтыя краіны павінны абмеркаваць умовы свайго далучэньня ў ЭЗ з сучаснымі краінамі-сябройкамі й прывесьці сваё ўнутранае заканадаўства ў адпаведнасьць з заканадаўствам хаўрусу да далучэньня.

Розныя краіны выдадкоўваюць час да далучэньня да зьвязу па-рознаму: напрыклад Турэччына пачала свой шлях да далучэньня да ЭЗ у 1987 годзе (з папярэдняй асацыяцыяй у 1964 годзе), але статус краіны-кандыдаткі атрымала толькі праз 12 з паловай год. Шлях да далучэння фактычна прыпыніўся ў 2016 годзе. Гэта зьвязана с палітычнымі праблемамі краіны. С другога боку шэраг балканскіх краін, якія пачалі свой шлях амаль пасьля 2010 года. Напрыклад Чарнагорыя ды Сэрбія ўжо маюць статус краінащ-кандыдатак да сяброўства з краінамі Эўразьвязу. У параўнаньні з Турэччынай ім патрэбілася каля 2-3 год пасьля падачы заяўкі на статус краіны-кандыдаткі.

У лютым-сакавіку 2022 году сваю заяву на сяброўства падалі Грузія, Малдова й Украіна.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Эўрапейскі Зьвяз
Дзень вар’ята

**«Дзень вар’я́та»** () — польскі камэдыйна-драматычны фільм 2002 году рэжысэра Марэка Катэрскага.

## Сюжэт
Фільм распавядае гісторыю пра Адася Мяўчыньскага, нэўрасьценіка-інтэлектуала, які працуе выкладчыкам польскай мовы ў школе. Галоўны герой, відавочна мае нэрвовы разлад ды засяроджвана на сваім вопыце і зьдзіўленьнях, трапляе ва ўсё больш і больш канфліктаў з навакольнымі людзьмі і сам з сабою, што псыхічна зьнясільвае яго.

Фільм рэклямаваўся як камэдыя, але павінен клясыфікавацца як псыхалягічны гратэск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Польскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Польскія камэдыйныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Марэка Катэрскага
Катэгорыя:Фільмы 2002 году
Турбаў

**Турбаў** () — мястэчка ў Ліпавецкім раёне Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва каля 6 тыс. чал. (2024). Знаходзіцца на рацэ Дзясна.

Знаходзіцца за 25 км ад Віньніцы, 31 км ад раённага цэнтру Ліпавец. Ёсьць чыгуначная станцыя.

Заснаваны ў 1545 годзе.

## Насельніцтва
* **21 стагодзьдзе**: 2011 — 6558 чал.; 2013 — 6527 чал.

## Эканоміка
Цукровы, машынабудаўнічы заводы; здабыча граніту.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ліпавецкі раён
Катэгорыя:Мястэчкі Віньніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1545 годзе
Юрась Шамецька

**Юра́сь Шаме́цька** (нарадзіўся , Менск) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Скончыў Менскі радыётэхнічны інстытут. З 1997 жыве і працуе ў Атаве, Канада. Аўтар зборнікаў вершаў «Шлях да вяртання» (Мн., 2011), «Атава» (Мн.,2015) і «Непрадказальнае» (Мн.,2019). Вершы друкаваліся ў часопісах «Дзеяслоў», «Маладосьць», газеце «Літаратура і Мастацтва», альманаху «Беларус».

## Творы
* Юрась Шамецька «Шлях да вяртання». Мінск, «Кнігазбор», 2011.
* Юрась Шамецька «Атаўскага неба палёт» «Дзеяслоў» №49.
* Юрась Шамецька «Шукаем шчасця, як маленства…» «Дзеяслоў» №62.
* Юрась Шамецька «Атава». Мінск, «Кнігазбор», 2015. https://shametka.files.wordpress.com/2020/03/d0a8d0b0d0bcd0b5d186d18cd0bad0b0_d090d182d0b0d0b2d0b0_d0b2d0bed0bad0bbd0b0d0b4d0bad0b0_1.jpg
* Юрась Шамецька «Мой Мінск — Атава», «Дзеяслоў» №78
* Юрась Шамецька «Непрадказальнае». Мінск, «Кнігазбор», 2019. https://shametka.files.wordpress.com/2019/06/book-1.png

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Дзёньнік у LiveJournal
* Паломцава В. З Атавы — Мінску, з любоўю // Літаратура і мастацтва. — 2012. — №43. — с.13
* Аўтарская старонка на «Вершы РУ»
* Старонка творцы на сайце праекта «Родныя вобразы»
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту інфарматыкі і радыёэлектронікі
Страдубка

**Стра́дубка** — вёска знаходзіцца ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласьці й зьяўляецца цэнтрам Страдубскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Страдубскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Бушацін

**Буша́цін** — вёска ў Страдубскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Страдубскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Рудня Каменева

**Ру́дня Ка́менева** — вёска ў Страдубскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Страдубскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Абрамаўка (Лоеўскі раён)

**Абра́маўка** — вёска ў Ручаёўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ручаёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Грохаў

**Гро́хаў** — вёска ў Ручаёўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ручаёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Карчомка (Гомельская вобласьць)

**Карчо́мка** — вёска ў Ручаёўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 2010 год — 40 чалавек
* 1999 год — 21 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ручаёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Старая Алешкаўка

**Стара́я Але́шкаўка** — былая вёска ў Ручаёўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
23 верасьня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Лоеўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ручаёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Пярэдзелка

**Пярэ́дзелка** — вёска ў Страдубскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 1 сьнежня 2009 году — цэнтар Пярэдзелкаўскага сельсавету. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Пярэдзелкаўскага сельсавету ў Страдубскі сельсавет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Страдубскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Левадыя Талін

«**Левадыя**» () — эстонскі футбольны клюб з гораду Таліна. Заснаваны ў 1998 годзе. 11-разовы чэмпіён Эстоніі, 11-разовы ўладальнік Кубка Эстоніі.

## Гісторыя
Пасьля сэзону 2017 году да клюбу далучыўся іншы талінскі клюб — «Інфанэт».

## Дасягненьні
* Чэмпіён Эстоніі: 11
** 1999, 2000, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2013, 2014, 2021,
** 2024

* Уладальнік Кубка Эстоніі: 11
** 1999, 2000, 2004, 2005, 2007, 2010, 2012, 2014, 2018, 2021
** 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Талін
Белая Русь (гарэлка)

«**Бе́лая Русь**» — чыстая жытнёвая гарэлка, якая ўтрымлівае 40% алькаголю. Вырабляецца з 1991 году прадпрыемствам Мінск Крышталь. Прадаецца ў бутэльках з матавага шкла ёмістасьцю 500, 700 і 1000 мл, таксама заліваецца ў бутэлькі цыліндрычнай формы.

## Вонкавыя спасылкі
* Гарэлка «Белая Русь»

Катэгорыя:Гарэлка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Пружанскі

**Пружа́нскі** — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Арон (Аркадзь) Пружанскі (нар. 1950) — расейскі сьпявак, заслужаны артыст Расейскай Фэдэрацыі
* Мікалай Пружанскі (1844/1846—1919) — расейскі празаік, публіцыст
* Яфрэм Пружанскі (1930—1995) — украінскі савецкі рэжысэр, мультыплікатар
Будэнброкі

**Будэнброкі. Заняпад адной сям'і** () — раман, напісаны Томасам Манам, распачаты ў кастрычніку 1896 і скончаны 18 ліпеня 1900 году. На прыкладзе чатырох пакаленьняў заможняга роду любэцкіх камэрсантаў аўтар паказаў заняпад нямецкага бюргерства. Час дзеяньня рамана — з 1835 да 1877 — канца XIX стагодзьдзя . Па ўласным прызнаньні аўтара, стварэньне яго рамана падтрымлівала чытаньне твораў Льва Талстога.

За гэты раман Томас Ман быў удастоены Нобэлеўскай прэміі па літаратуры ў 1929 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раманы Томаса Мана
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1901 годзе
Катэгорыя:Экранізаваныя раманы
Станіслаў Сангін

**Станіслаў Сангі́н (Со́нгін)** гербу «Шранява» (каля 1818 — 15 лютага 1863, каля Рэчыцы Пружанскага павету, Расейская імпэрыя) — удзельнік нацыянальна-вызвольнага руху.

## Біяграфія
Гарадзенскі чыноўнік. Выступаў у віленскім друку з артыкуламі на эканамічныя тэмы, быў абраны ў Віленскую археалягічную камісію, зьбіраў экспанаты для Віленскага музэю старажытнасьцяў. Па выхадзе ў адстаўку працаваў упраўляючым маёнтку ў Бельскім павеце.

Паплечнік Кастуся Каліноўскага. Разам з Фэліксам Ражанскім і Валерам Урублеўскім прымаў удзел у выданьні й распаўсюдзе «Мужыцкай праўды». Сфармаваў у Сямятычах паўстанцкі атрад, удзельнічаў у выправе Рамана Рагінскага ў глыб Беларусі.  аб’яднаны атрад Сангіна і Браніслава Рыльскага захапіў Пружану. Праз два дні загінуў у баі пад Рэчыцай (цяпер у Камянецкім раёне).

Ягоная жонка Багуміла (у дзявоцтве Барташэвіч) памерла 3 сьнежня 1868 у . Мелі сына Мацея.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвіслацкія аркушы
* Генадзь Кісялеў. Разам з вялікім Кастусём

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1818 годзе
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Памерлі 15 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1863 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Камянецкім раёне
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Ігар Кузьняцоў

**Ігар Кузьняцоў** (1956; Маладэчна, Менская вобл., цяпер Беларусь) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, гісторык, выкладчык, кандыдат гістарычных навук, дацэнт. Прадстаўнік міжнароднага праваабрончага таварыства «Мэмарыял» у Беларусі. На 1988 г. меў вайсковае званьне падпалкоўніка.

Скончыў 42-ю сярэднюю школу ў Менску. У 1977 годзе скончыў  Данецкую ваенна-палітычнае вучэльню (Украінская ССР, СССР). Затым служыў ва Ўруччы ў Менску. У 1985 годзе паступіў у Маскоўскую ваенна-гуманітарную акадэмію на ваенна-пэдагагічны факультэт. Пасьля сканчэньня 5 гадоў выкладаў у Томскай вышэйшай каманднай вучэльні сувязі (Расейская СФСР, СССР). Завочна паступіў у асьпірантуру Томскага ўнівэрсытэту, дзе ў 1992 годзе абараніў дысэртацыю «Масавыя рэпрэсіі ў 1930-я гады і рэабілітацыя ахвяраў тэрору».

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Энэіда (мультфільм)

**Энэі́да** — украінскі мультыплікацыйны фільм, створаны за матывамі ўкраінскага пісьменьніка, паэта й драматурґа Івана Катлярэўскага. Паэма пісалася як эратычная пародыя на «Іліяду» Гамэра й «Энэіду» Вэргіліюса.

## Зьмест
Далёкае стагодзьдзе да нашае эры. Траянская Сеч. Мужнасныя запарожцы абараняюць места ад набегу краважэрных грэкаў. Галоўнакамандуючы Энэй, кашавы атаман войска траянскага атрымоўвае тэлеґраму з папярэджаньнем выбірацца зь места. Далейшыя ягоныя здарэньні дзецям пажадана не паказваць.

Катэгорыя:Украінскія мультфільмы
Тырана (футбольны клюб)

«**Тырана**» () — альбанскі футбольны клюб з гораду Тыраны. Заснаваны ў 1920 годзе. 26-разовы чэмпіён Альбаніі, 16-разовы ўладальнік Кубка Альбаніі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тырана
Мікалаеўка

Назву **Мікала́еўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Мікалаеўка — вёска ў Губіцкім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёну 
** Мікалаеўка — вёска ў Мікалаеўскім сельсавеце Буда-Кашалёўскага раёну
** Мікалаеўка — вёска ў Добрускім раёне
** Мікалаеўка — вёска ў Ельскім раёне
** Мікалаеўка — вёска ў Лоеўскім раёне
** Мікалаеўка — вёска ў Шацілавіцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Мікалаеўка — вёска ў Вішоўскім сельсавеце Бялыніцкага раёну 
** Мікалаеўка — пасёлак у Вішоўскім сельсавеце Бялыніцкага раёну 
** Мікалаеўка — пасёлак у Ланькаўскім сельсавеце Бялыніцкага раёну
** Мікалаеўка — вёска ў Касьцюковіцкім раёне
** Мікалаеўка — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Мікалаеўка — вёска ў Магілёўскім раёне
** Мікалаеўка 1 — вёска ў Магілёўскім раёне
** Мікалаеўка 2 — вёска ў Магілёўскім раёне
** Мікалаеўка 3 — вёска ў Магілёўскім раёне
** Мікалаеўка — вёска ў Шклоўскім раёне
** Мікалаеўка 1 — вёска ў Шклоўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Мікалаеўка — вёска ў Крупскім раёне

## Глядзіце таксама
* Мікалаева
* Мікалаевічы
* Мікалаеў
* Мікалаеўшчына
Чорны дрозд (верш)

**Чорны дрозд** () — верш, напісаны ангельскім празаікам і паэтам Томасам Гардзі 31 сьнежня 1900 і апублікаваны 1 студзеня 1901 году ў газэце The Times.

Верш выказвае думку аб невынішчальнасьці і ўрачыстасьці жыцьця. Першыя радкі пачынаюцца з апісаньня змрочнага і бляклага зімовага краявіду, але журботны тон пераўтвараецца ў яскравую, аптымістычную песьню дразда. У канцы твора, аўтар робіць выснову, што дрозд мае «надзею, тайны сэнс якой, ён ведаў, а я не».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Томас Гардзі. Чорны дрозд
* The Darkling Thrush 

Катэгорыя:Паэзія Томаса Гардзі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1901 годзе
Рогавічы

**Ро́гавічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вязынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 63 чалавекі
* 2010 год — 37 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вязынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Аранчыцы

**Ара́нчыцы** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лінаўскага сельсавету. Знаходзіцца за 13 км на поўдзень ад Пружанаў, 1 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце. Насельніцтва на 2012 год — 803 жыхары, 346 двароў.

## Этымалёгія назвы
Паводле пружанскай гісторыка і краязнаўцы Веры Церахавай, назва вёскі паходзіць ад роду Аранскіх, якія пасяліліся тут у XVI стагодзьдзі, а іхняё найменьне ў сваё чаргу паходзіць ад роду дзейнасьці, якім яны займаліся — «араць».

## Мінуўшчына
За часам караля Жыгімонта Аўгуста Аранскія залажылі тут маёнтак і ў 1560 року збудавалі драўляны палац на цагляным падмурку. Па імі ўласьнікаў мясцовасьць атрымала назву Аранчыцы. Пазьней маёнтак перайшоў да Іжыцкіх, а пасьля ў якасьці пасагу дастаўся Ігнацыю Ляжэнскаму, афіцэру паўстаньня Касьцюшкі. Ягоны партрэт у мундзіры паручніка пешай літоўскай гвардыі вісеў у Аранчыцах да 1939 року.

За расейскім часам — у Лінаўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні, зь вёскай Лінёўка 487 дзесяцін, царква. Маёнтак Утгафаў Лінёва, 869 дзесяцін. У 1886 року ў вёсцы 384 жыхары, 38 двароў, праваслаўная царква, піцейны дом. Паводле перапісу 1897—523 жыхары, 73 двары. На пачатку XX стагодзьдзя 429 жыхароў.

У 1906 року адбылося хваляваньне сялянаў Аранчыцаў і вакольных вёсак, жорстка здушанае ўладамі, 20 чалавек кінутыя ў турму.

За польскім часам — вёска і фальварак у гміне Лінова Пружанскага павету Палескага ваяводзтва. У 1921 року ў вёсцы 371 жыхар, 71 двор, у фальварку 35 жыхароў, 4 дамы.

У верасьні-кастрычніку 1939 року бальшавікі зьнішчылі сядзібу Ляжэнскіх. Магіла Юзэфы Ляжэнскай (з Дэрамэраў) знаходзіцца на каталіцкіх могілках у Пружане. З 15 студзеня 1940 вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці.

У 1940 годзе з чыгуначнай станцыі Аранчыцы адбываліся дэпартацыі насельніцтва далучанай Заходняе Беларусі ў Архангельскую і Кустанайскую вобласьці РСФСР.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1886 год — 384 жыхары, 38 двароў; 1897 год — 523 жыхары, 73 двары
* XX стагодзьдзе: пачатак стагодзьдзя — 429 жыхароў; 1921 год — 371 жыхар, 71 двор; 1959 год — 645 жыхароў (перапіс); 1970 год — 682 жыхары, 215 двароў; 1999 год — 955 жыхароў.
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 900 жыхароў, 375 двароў; 2005 год — 907 жыхароў, 369 двароў; 2010 год — 777 жыхароў; 2012 год — 803 жыхары, 346 двароў

## Транспарт
Чыгуначная станцыя Аранчыцы на лініі Берасьце — Баранавічы.

Аўтамабільныя дарогі  Аранчыцы — Бакуны — Вінец і  Аранчыцы — Млынок.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Праваслаўная Крыжаўзьвіжанская царква
* Магіла ахвяраў фашызму (1941—1944), абэліск (1975)

### Страчаная спадчына
* Сядзіба Ляжэнскіх

## Культура
У вёсцы дзейнічае Аранчыцкі дом фальклёру, які ладзіць абрад «Юр’я».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 


Катэгорыя:Лінаўскі сельсавет
Avast Antivirus

**Avast Antivirus** — антывірус чэскага прадпрыемства Avast, што выпускаецца з 1988 году. Назва паходзіць ад скароту з ангельскай: **A**nti-**V**irus — **A**dvanced **S**e**t** (). Выпускаецца на 38 мовах, у тым ліку на беларускай. Бясплатныя выданьні антывірусу існуюць для апэрацыяных сыстэмаў Linux і Microsoft Windows. У кастрычніку 2011 году колькасьць карыстальнікаў праграмы перасягнула 165 мільёнаў. Складаецца з 8 наступных заслонаў: файлавая, паштовая, сеціўная, абменная, паведамленьняў, скрыптовая, сецявая, паводзінаў.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Беларусіфікаваныя праграмы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1988 годзе
Блажкі

Назву **Блажкі** маюць:

* Блажкі — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Блажкі — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці
* Блажкі — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Блажкі — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці
Зіновічы

Назву **Зіно́вічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Зіновічы — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Зіновічы — вёска ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Зенявічы
* Зінявічы
Труханавічы

Назву **Труханавічы** маюць:

* Труханавічы — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Вялікія Труханавічы — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Труханавічы — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Труханавічы — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці
Крыўчанскі сельсавет

**Крыўча́нскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
24 кастрычніка 2002 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў, усе населеныя пункты — Аляксееўка, Дзямееўка, Дуброва, Красная Ніва, Крыўча, Пераносы — перададзеныя ў склад Малажынскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2002 годзе
Майкоп

**Майко́п** (па-адыгейску — Мыекъуапэ (мые — яблык, к'уапэ — даліна, паслоўны пераклад — *даліна яблыняў*)) — горад у Расеі, сталіца Адыгеі. 
 
Насельніцтва на 2010 год склала 154,8 тыс. чал. Нацыянальны склад: расейцы — 69,8 %, адыгі — 19,1 %, армяне — 2,9 %, украінцы — 2,5 %, іншыя — 5,7 %.
Горад разьмешчаны на правым беразе ракі Белая (прыток Кубані). 

## Крыніцы


Катэгорыя:Гарады Расеі
Герб Масквы

**Герб Масквы** зьяўляецца сымбалем Масквы. Афіцыйны статус набыў у 1993 годзе.  

## Апісаньне
Герб Масквы ўяўляе сабой чатырохкутны, з закругленымі ніжнімі кутамі і завостранымі ва ўскрайку цёмна-чырвоны геральдычны шчыт з малюнкам разгорнутага направа ад гледача вершніка — Сьвятога Георгія Пераможцы ў срэбраных дасьпехах і блакітнай мантыі (плашчы), на срэбраным кані са срэбранай збруяй, які паражае залатым дзідам чорнага Зьмея.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Масквы

## Вонкавыя спасылкі
* Закон горада Масквы «О гербе города Москвы» (рас.)
* Гісторыя герба Масквы (рас.)

Масква
Катэгорыя:Масква
Катэгорыя:Гербы з выявай вершніка
Масква (рака)

**Масква́** (звычайна Масква́-рака) — рака ў Цэнтральнай Расеі, у Маскоўскай ды часткова Смаленскай вобласьцях, левы прыток Акі.

Даўжыня ракі ў старым рэчышчы складала 502 км, аднак пасьля выпрамленьня пры дапамозе гідратэхнічных збудаваньняў і з улікам няпэўнасьці вытоку даўжыня скарэктавана да 473 км. Плошча басэйну — 17 600 км². Рака пачынаецца на схіле Смаленска-Маскоўскага ўзвышша і ўпадае ў Аку на тэрыторыі гораду Каломна. Воды ракі шырока выкарыстоўваюцца для забесьпячэньня патрэбаў Масквы.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ака
Катэгорыя:Масква
Катэгорыя:Рэкі Маскоўскай вобласьці
Катэгорыя:Рэкі Смаленскай вобласьці
Астраглядаўскі сельсавет

**Астрагля́даўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
18 сакавіка 2005 году быў перайменаваны рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў у Буркоўскі сельсавет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2005 годзе
Чапялі

Назву **Чапялі́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Чапялі — вёска ў Камянецкім раёне
** Чапялі — вёска ў Пружанскім раёне

* Менская вобласьць:
** Чапялі — вёска ў Салігорскім раёне 

### [[Польшча]]
* Чапялі — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва.

### [[Украіна]]
* Чапялі — вёска ў Ражышчанскім раёне Віньніцкай вобласьці.
* Чапялі — вёска ў Бродаўскім раёне Львоўскай вобласьці.
* Чапялі — вёска ў Залачоўскім раёне Харкаўскай вобласьці.
Ўэстмінстэрскае абацтва

**Саборная царква Сьвятога Пятра ва Ўэстмінстэры**, амаль заўсёды званая **Ўэстмінстэрскае абацтва** — гатычная царква ва Ўэстмінстэры (Лёндан), на захад ад Ўэстмінстэрскага палаца. Будавалася зь перапынкамі з 1245 па 1745 гады, але аблічча захоўвае гатычнае. Традыцыйнае месца каранацыі манархаў Вялікабрытаніі і пахаваньняў манархаў Ангельшчыны. Нароўні зь блізкай царквой Сэнт-Маргарэт абацтва прылічанае да Сусьветнай спадчыны.

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Архітэктура Лёндану
Цераспольле

Назву **Цераспольле** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Цераспольле — хутар у Глыбоцкім раёне
** Цераспольле — былы хутар у Мёрскім раёне
** Цераспольле — вёска ў Полацкім раёне
** Цераспольле — хутар у Шаркоўшчынскім раёне

* Менская вобласьць:
** Цераспольле — вёска ў Нясьвіскім раёне
Асінаўка (Шаркоўшчынскі раён)

**Асі́наўка** — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Лужкі, Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 38 чалавек
* 2010 год — 20 чалавек
*1931 год — 23 чалавекi
*1921 год — 39 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Лужкоўскі сельсавет (Шаркоўшчынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну
Чаромушкі

Назву **Чаро́мушкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Чаромушкі — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Чаромушкі — савецкая назва вёскі Мондзіна ў Наваградзкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Чаромушкі — вёска ў Магілёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Чаромушкі — вёска ў Вялейскім раёне
Ізабеліна

Назву **Ізабе́ліна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Ізабеліна — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Ізабеліна — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Ізабеліна — вёска ў Качэрыцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Ізабеліна — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Ізабелін
Венсампольле

**Венсампо́льле** — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час фальварак знаходзілася ў складзе гміны Сцефанполле, пазней у складзе гміны Германавічы, Дзісенскага павету, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1 чалавек
* 1999 год — 4 чалавекі
* 1931 год — 36 чалавек
* 1921 год — 32 чалавекi

## Крыніцы

Катэгорыя:Лужкоўскі сельсавет (Шаркоўшчынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну
Верацеі (Шаркоўшчынскі раён)

**Вераце́і** — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавету.

## Гісторыя
31 сьнежня 2010 году вёска перайменаваная зь Верацеі 1 у Верацеі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 202 чалавекі
* 1999 год — 319 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лужкоўскі сельсавет (Шаркоўшчынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаркоўшчынскага раёну
Андрэй Кавячынскі

**Андрэй Кавячынскі** (; ? — 29 студзеня 1667) — езуіт.

Нарадзіўся ў шляхоцкай сем’і, якая асела ў Наваградзкім ваяводзтве. Пасьля заканчэньня клясы паэзіі 10 жніўня 1634 г. паступіў паслушнікам ордэна езуітаў у Вільні. У 1636—1638 гг. вывучаў рыторыку ў Нясьвіжы, а затым філязофіі ў Віленскай Акадэміі. (1638—1641), затым 5 гадоў выкладаў у малодшых клясах гімназіяў у Пултуску, Ломжы, Воршы і Полацку. Па двухгадовых тэалягічных курсах (маральная тэалёгія), якая адбыў ў Kрожaх на Жмудзі (1646—1648), ён вярнуўся да выкладаньня ў старэйшых клясах гімназіі.

У час выбуху Маскоўскай войны (1654) быў пракуратарам маёнтку Пінскага калегіюму на Палесьсі, а ў наступным годзе загадчыкам рэктара калегіюму у Наваградку.

Калі 8 верасьня 1655 г. маскоўскае войска захапіла Наваградак ён быў захоплены і вывезены ў маскоўскую няволю і прабыў у Сыбіры 10 гадоў.

«Августа 16 по памяти из Розряда за приписью дьяка Григорья Богданова в Казанский дворец послан с Москвы в ссылку в Сибирь у Нарымский острог польские земли езувит Андрей Ковачинского, а государева жалованья поденного корму велено ему давать по 8 денег, и того над ним велено смотреть и беречь накрепко, чтоб он никуды не ушел, а к Москве ево и в ни в которые городы без указу великого государя отпускать не велено; а государева грамота об нем в Нарымский острог послана 12 сентября 168 [1660] года». Андрэй Кавячынскі прабыў у Сыбіры 10 гадоў, а пасьля вяртаньня на пачатку 1672 г. з Сыбіры (верагодна разам з Адамам Рыгорам Каменскім Длужыкам) напісаў успаміны, якія цяпер невядомыя і верагодна захоўваюцца ў Ватыкане. Памёр 29 студзеня 1667 г. у Нясьвіжы, куды Кавячынскія гербу «Астоя» прыбылі з Польшчы (родавы маёнтак Кавячын у Сьвецкім павеце Польшчы) і прычыніліся, як удзельнікі рэфармацыйнага руху, да выданьняў у Нясьвіскай друкарні кніг на беларускай мове. Год і месца сьмерці Андрэя Кавячынскага бывае прыпісваюць Адаму Рыгору Каменскаму Длужыку.

## Крыніцы

## Літаратура
* Zieliński S. Kaweczyński Jędrzej // Zieliński S. Mały słownik pionierów polskich kolonjalnych i morskich. Podróżnicy, odkrywcy, zdobywcy, badacze, eksploratory, emigrańci-pamiętnikarze, działacze i pisarze migracyjni. Warszawa. S. 209.
* Krzyszkowski J. Pierwszy polski jezuita na Sybirze. O. Jędrzej Kawieczyński. // Nasze Wiadomośći. Chicago. 1955. Nr 15 (styczeń-marzec). S. 3-5.
* Natoński B. Kawieczyński (Kawaczyński, Kawęczyński) Andrzej h. Ostoja (1619—1667), sybirak, pamiętnikarz, jezuita. // Polski słownik biograficzny. T. XII. Wrocław, Warszawa, Kraków. 1966—1967. Reprint. Wrocław. 1990. S. 249.
* Юры Бажэнаў. Кавячынскія. — С. 520—521.
* Валеры Пазднякоў. Кавячынскі Андрэй.  — С. 251.

Катэгорыя:Езуіты
Трымурці

**Трымурці** (, ) — канцэпцыя ў індуізьме, у якой касьмічныя функцыі стварэньня, падтрыманьня й разбурэньня ўяўляюць сабой формы Брагмы стваральніка, Вішну суправаджальніка ці захавальніка, і Шыва разбуральніка альбо трансфарматара. Гэтыя тры боствы ёсьць «індуісцкай трыядай» альбо «Вялікай Троіцай», якая часьцяком разглядаецца як «Брагма-Вішну-Магешвара».

Адзін з тыпаў выявы для Трымурці паказвае тры галавы на адной шыі, і нават існуюць выявы, на якой намаляваны тры твары з адной галавой, кожны зь якіх глядзіць у іншы кірунак адносна астатніх.

## У індуізьме
### Саўрам
Сэкта Саўрам, якая ўшаноўвае Сур’ю як вышэйшую боскую асобу, не прымае панятак Трымурці, бо лічыць, што толькі Сур’я зьяўляецца богам. Больш раньнія формы Трымурці ўключаюць Сур’ю замест Брагмы ці як чацьвёртую постаць, у той час як тры астатнія лічацца праявай Сур’і, то бок Сур’я зьяўляецца Брагмам раніцай, Вішну — у другой палове дня, і Шывам — вячэрні час. Сур’я быў таксама чальцом арыгінальнай вэдыйскай Трымурці, які ўключаў Варуну й Ваю. Некаторыя пасьлядоўнікі Саўры пакланяюцца Вішну, Брагме або Шыве, як праявам Сур’і, іншыя пакланяюцца Трымурці як праяве Сур’і, а астатнія выключна як Сур’і.

### Шываізм
Шываіты лічаць, што, у адпаведнасці з Агама, Шыва выконвае пяць дзеяньняў — стварэньне, захаваньне, растварэньне, схаваньне й раскрыцьцё міласьці. Адпаведна, першыя тры дзеяньні зьвязаныя з Шывай як Брагма, Вішну й Рудра. Такім чынам, гэтыя тры вышэй пералічаныя боствы не адрозьніваюцца ад Шывы, а хутчэй зьяўляюцца ягонымі формамі. Як Брагма Шыва стварае, як Вішну Шыва захоўвае й як Рудра ён раствараецца. Гэта кардынальна адрозьніваецца ад стаўленьня, што Шыва зьяўляецца богам разбурэньня. Для шываітаў Шыва ёсьць богам, які выконвае ўсе дзеяньні, зь якіх зьнішчэнне не зьяўляецца адзінай. У выніку, для прыхільнікаў шываізму Трымурці зьяўляецца адной з формай самога Шывы. Шываіты лічаць, што Шыва зьяўляецца вышэйшым за ўсё, ён бярэ сабе розныя ролі й прымае адпаведныя імёны й формы. Яскравым прыкладам шываіцкай вэрсіі Трымурці зьяўляецца скульптура Трымурці ў пячорах Элефанты на аднайменным востраве каля Мумбаі.

### Брагманізм
Брагманы зьяўляюцца пасьлядоўнікамі Брагмы. З прычыны, што Брагма пакланяўся Шыве, яны, кіруючыся гэтаму, таксама пакланяюцца Шыве. Для брагманаў Брагма зьяўляецца вярхоўнай істотай, і яны лічаць, што Вішну й Шыва зьяўляюцца дзецьмі Брагмы і, такім чынам, толькі ягонымі формамі. Паводле брагманізму Брагма ёсьць стваральнікам, Вішну — захавальнікам, а Шыва ёсьць разбуральнікам.

### Шактызм
Прыхільнікі шактызму лічаць Трымурці формай трох вярхоўных багоў у жаночым абліччы, то бок Сарасваці — стваральніца, Лакшмі — ахоўніца, Магакалі — разбуральніца. Гэта жаноцкі варыянт Трымурці мае назоў Трыдэві (*«тры багіні»*). Мужчынскім багам Брагме, Вішну й Шыве адводзіцца роля дапаможных агентаў вышэйшай жаночай Трыдэві.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Трымурці. Энцыкляпэдыя Britannica. 
* Трымурці. New World Encyclopedia. 

Катэгорыя:Індуізм
Міка Ерэван

«**Міка**» () — армянскі футбольны клюб з гораду Ерэван. Заснаваны ў 1985 годзе, адроджаны ў 2022 годзе. Шасьціразовы ўладальнік Кубка Армэніі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Ерэване
Койданаўскі бой 1812 году

**Койданаўскі бой 1812 году** — адбыўся пад м. Койданавам Менскай губэрні Расейскай імпэрыі на дарозе Нясьвіж — Менск паміж расейскім корпусам К. В. Ламберта і францускім атрадам Ф. К. Касецкага 3 (15) лістапада 1812 году ў вайну расейцаў з французамі.

У кастрычніку 1812 г. 32-тысячная расейская Дунайская армія на чале з адміралам П. В. Чычаговым, наступаючы з поўдня, заняла Берасьце. Авангард Дунайскай арміі знаходзіўся ля Слоніму. Калі Чычагоў даведаўся пра адступленьне Напалеона з Масквы, 7 (19) кастрычніка 1812 г. рушыў са Слоніма, каб пераняць францускія войскі на р. Бярэзіне.

Камандуючы авангардам 3-й Заходняй расейскай арміі Ламберт 30 кастрычніка (11 лістапада) накіраваў атрад палкоўніка К. Б. Кнорынга да Нясьвіжу, а сам з галоўнымі сіламі 1 (13) лістапада выбіў часьці генэрала Касецкага з Новага Сьвержаню, сярод якіх быў і 22 пяхотны полк пад камандаю Станіслава Чапскага. Францускі губэрнатар Менску А. А. Бранікоўскі прыдаў Касецкаму зь Менскага гарнізону 5 тыс. чал. і 2 гарматы і загадаў адкінуць расейскія войскі ад Нясьвіжу.

Касецкі адступіў да Койданава, дзе 3 (15) лістапада адбылася галоўная бітва. Расейцы акружылі мясцовы рэкруцкі полк на чале з графам Чапскім і ўзялі ў палон. Французы адбілі некалькі атак, але пад націскам намнога большых расейскіх войскаў пачалі адступаць у напрамку Менску, але былі акружаны і прымушаны здацца. Касецкі пад Койданавам страціў каля 3 тыс. чал. палоннымі, а за 2 дні (1 і 3 лістапада) больш за 1 тыс. чал. забітымі, 65 афіцэраў і 3870 чал. ніжніх чыноў палоннымі.

Разам з Касецкім у Менск прарваліся паводле адных зьвестак 500 чал., паводле другіх — каля 100 чал. У выніку Койданаўскага бою быў адкрыты шлях 3-й Заходняй арміі П. В. Чычагова на Менск і Барысаў.

Пасьля страты 4 (16) лістапада Менску, у якім знаходзіліся значныя запасы харчаваньня, амуніцыі і боепрыпасаў, Напалеон вымушаны быў адступаць па дарозе на Вільню.

## Літаратура
* Богданович М. История Отечественной войны 1812 г. по достоверным источникам. Т. 3. СПб. 1860. С. 219—225.
* Краснянский В. Г. Минский департамент Великого княжества Литовского (эпизод из истории войны 1812 г.). СПб. 1902.
* Михайловский-Данилевский А Н. Описание Отечественной войны в 1812 г. Ч. 1. СПб. 1839.
* Койданаўская бітва 1812. // Беларуская савецкая энцыклапедыя. Т. VI. Мінск. 1972. С. 49.
* Бекцінееў Ш. Койданаўскі бой 1812. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. 4. Мінск. 1997. С. 224.
* Бекцінееў Ш. І. Койданаўскі бой 1812. // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 8. Мінск. 1999. С. 378.
* Бекцінееў Ш. Койданаўскі бой 1812. // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. Мінск. 2004. С. 86-87.

Катэгорыя:Бітвы расейска-францускай вайны 1812 году
Катэгорыя:Гісторыя Койданава
Літавец

**Літавец** — былая вёска на тэрыторыі Дабрынёўскага сельсавету Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі, у студзені 1943 году зьнішчаная нямецкімі акупантамі разам з жыхарамі ў час карнай апэрацыі «Якаб». Знаходзілася за 7 км на захад ад в. Самадураўшчына (з 1964 г. Радзіма).

З 1620 г. уваходзіла ў інвэнтар зямель князя Радзівіла, потым перайшла ва ўладаньне графа Чапскага. Да 1939 г. уваходзіла ў склад Зенькавіцкага сельсавету Ўзьдзенскага раёну Менскай вобласьці. У ёй жылі 208 чалавек, быў створаны калгас «Ударнік». Старшынём калгаса быў Міхаіл Аляксадравіч Лімантаў. З кастрычніка 1939 г. вёска ўваходзіла ў склад Станькаўскага сельсавету Койданаўскага раёну Менскай вобласьці.

## Літаратура
* Камінскі М. І. Літавец. // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945: Энцыклапедыя. — Мінск, 1990. С. 305.
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Любажанка

**Любажанка** — былая вёска на тэрыторыі Дабрынёўскага сельсавету Койданаўскага раёну Менскай вобласьці, у студзені 1943 г. зьнішчаная нямецкімі акупантамі разам з жыхарамі ў час карнай апэрацыі «Якаб». Знаходзілася за 1 км на захад ад в. Самадураўшчына (з 1964 г. Радзіма).

Першыя ўспаміны пра вёску Любажанка сустракаюцца ў інвэнтарнай кнізе землеўладальнікаў Чапскіх як пра засьценак Люб у 1780 г. Перад 2-й Усясьветнай вайной у ёй жылі 59 чалавек, 14 сямей. Уваходзіла ў склад калгаса «Прамень сацыялізму».

## Літаратура
* Любажанка // Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945: Энцыклапедыя. — Мінск, 1990. С. 309
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Ян Сямён Алелькавіч

**Ян Сямён Алелькавіч** (? — ) — грамадзкі дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія
З княскага роду Алелькавічаў, сын Юрыя і Кацярыны з Тэньчынскіх. Меў братоў Аляксандра і Юрыя, разам зь якімі вандраваў эўрапейскімі ўнівэрсытэтамі. Наведаў Балёньню, Рым. Перайшоў у каталіцтва.

У 1582 годзе пры падзеле спадчыны з братамі атрымаў Новае Места ў Слуцку, Капыль, Лішкаў ды іншыя. Прадаў свой маёнтак Гавязну Мікалаю Радзівілу «Сіротку».

Пабраўся шлюбам з Соф’яй, дачкой ваяводы падольскага Мікалая Мялецкага. Дзяцей не пакінуў. Быў апошнім з мужчынскай лініі роду.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Ян Сямён
Аляксандар Алелькавіч

**Аляксандар Алелькавіч** (? — ) — грамадзкі дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія
Прадстаўнік княскага роду Алелькавічаў, сын Юрыя і Кацярыны з Тэньчынскіх. Меў братоў Юрыя і Яна Сямёна, разам зь якімі падарожнічаў па эўрапейскіх унівэрсытэтах. Наведаў Інгальштат, дзе перайшоў у каталіцтва, а таксама Страсбург, Базэль, Італію.

У 1582 пры падзеле спадчыны з братамі атрымаў Востраў у Слуцку, маёнткі на Случчыне, Петрыкаўскую воласьць у Мазырскім павеце, Ваўкалату ў Ашмянскім павеце, Сямёнавічы ў Менскім павеце.

Памёр у Кракаве, пахавалі князя ў Слуцку.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Аляксандар
Юры Алелькавіч

* Юры Сямёнавіч Алелькавіч (1492—1542)
* Юры Юр’евіч Алелькавіч (1531—1578)
* Юры Юр’евіч Алелькавіч малодшы (1559—1586)
Засімавічы (авіябаза)

**Авіяба́за «За́сімавічы»**, ***Авіяба́за «Пружа́ны»***, ***181 баява́я верталё́тная ба́за*** — авіяцыйная база ў вайсковым гарадку Новыя Засімавічы Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці Беларусі. Выкарыстоўваецца ВПС РБ. На ўзбраеньні верталёты Мі-8 і Мі-24.

## Мінуўшчына
Паводле дырэктывы Генэральнага штабу УС СССР у 1953 року на аэрадром Засімавічы БВА была пераведзеная 95-я зьнішчальная дывізія, улучаная ў склад 26-й паветранай арміі. Пасьля штаб дывізіі пераведзены ў Шчучын.

У 1984 року на аэрадроме быў сфармаваны 357-ы асобны штурмавы авіяцыйны полк. У 1986—1987 полк прымаў удзел у баявых дзеяньнях у Аўганістане, у сьнежні 1988 пераведзены на авіябазу Брандыс (, НДР) у склад . На ўзбраеньні меў 35 летакоў Су-25, 2 Су-25УБ, 6 L-39C. Выведзены зь Нямеччыны 28 красавіка 1992 року на аэрадром Бутурлінаўка (Расея).

У 1988 на авіябазу «Пружаны» з Аўганістану выведзены 181-ы асобны шрубалётны полк. Пасьля развалу Савецкага Саюзу ўвайшоў у склад ВПС Беларусі. 1 кастрычніка 1993 року на базе палку сфармаваная 181-я баявая шрубалётная база.

## Здарэньні
* 29 лістапада 2011 року пры заходзе на пасадку за 1,5 кілямэтры ад аэрадрому разьбіўся гелікоптэр «Мі-24» 181-й баявой шрубалётнай базы ВПС і войскаў СПА Узброеных сілаў Беларусі. Усе тры чальцы экіпажу загінулі.

## Вайсковыя фармаваньні
* в/ч 15402 (1978—1980)

## Глядзіце таксама
* Пружанскі аэрадром
* Сьпіс авіябазаў Беларусі

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на бачыне Ouarairports

Катэгорыя:Авіябазы Беларусі
Катэгорыя:Аэрадромы Беларусі
Сланімцы

**Слані́мцы** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пружанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 530 чалавек
* 1999 год — 507 чалавек

## Прамысловасьць
ААТ «Пружанскае».

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Пружанскі сельсавет
Плошча Кірава (Петразаводзк)

**Плошча Кірава** — плошча ў горадзе Петразаводзк.

## Гісторыя назваў
* 18 стагодзьдзе — Прыгонная плошча
* 1860 — Саборная плошча
* 1918 — плошча Рэспублікі
* 1923 — плошча Свабоды
* 1930 — плошча Працы
* 1936 — плошча Кірава
* 1941 — плошча Свабоды
* 1944 — плошча Кірава
                                                                                                       
## Будынкі
* Музычны тэатар Рэспублікі Карэлія

Катэгорыя:Петразаводзк
Плошча Гагарына (Петразаводзк)

Плошча Гагарына — плошча ў горадзе Петразаводзк.

## Гісторыя
1953 — плошча Новага Вакзала
1955 — Прывакзальная плошча
1961 — Плошча Гагарына

## Будынка
Побач з плошчу размешчаны чыгуначны вакзал.
Катэгорыя:Петразаводзк
Вярэйскія

**Вярэйскія** — малодшая лінія маскоўскіх вялікіх князёў (Рурыкавічаў), прадстаўнікі якой жылі ў ВКЛ. Паходзяць і вядуць радаслоўную ад вялікага князя маскоўскага Дзьмітрыя Іванавіча, па мянушцы Данскі.

Прозьвішча сваё атрымалі ад места Вярэя (у 1389—1432 гг. Вярэя уваходзіла ў склад Мажайскага княства, а ў 1432—1486 гг. была цэнтрам Вярэйскага княства, у 1445 г. была разрабавана літвінамі, цяпер места раённага падпарадкаваньня ў Нара-Фамінскім раёне Маскоўскай вобласьці Расейскай Фэдэрацыі), якое ім належала. Перад сьмерцю Дзьмітры Данскі ў тастамэнце адпісаў ва ўдзел свайму трэцяму сыну Андрэю Дзьмітрыевічу (1382—1432) Мажайскае (куды ўваходзіла і Вярэйская воласьць) і Белазерскае княствы. Пасьля сьмерці Андрэя Дзьмітрыевіча гэты ўдзел быў падзелены: старэйшы сын Іван Андрэевіч (з 1432 по 1454, князь Мажайскі, пасьля 1454, князь Чарнігаўскі, пасьля 1454, князь Гомельскі, з 1454, князь Любечскі, пасьля 1454, князь Старадубскі), зрабіўся прадаўжальнікам роду князёў Мажайскіх, а ўзьнікшае ў 1432 г. Вярэйскае княства разам зь Белазерскім княствам атрымаў ягоны малодшы сын Міхаіл Андрэевіч (? — 1486) — родапачынальнік князёў Вярэйскіх. Падчас вайны за пасад Маскоўскага вялікага княства паміж вялікім князем маскоўскім Васілём II і князем зьвянігарадзка-галіцкім Юрыем Дзьмітрыевічам Міхаіл Андрэевіч падтрымаў спачатку Юрыя Дзьмітрыевіча, свайго дзядзьку, але потым перайшоў на бок Васіля II, які даводзіўся яму стрыечным братам. Разам з Васілём ІІ хадзіў супраць хана Улуг-Мухамеда ды трапілі ў палон але пазьней былі вызваленыя. У 1471 г. разам з Іванам III хадзіў на Ноўгарад Вялікі. У 1484 г., калі ягоны сын Васіль Удалы зь сям’ёю ўцёк у ВКЛ (дзе ў 1484 г. Казімер ІV Ягелончык перадаў Удалому ўладаньне Любеч на Дняпры, Койданаў, Вусу, Старынкі, Іслач, Валожын ды Радашковічы), Іван III прымусіў яго падпісаць некалькі пагадненьняў, паводле якіх апошні абавязаўся не падтрымліваць з сынам сувязь, не прымаць яго ў свае ўладаньні, у тастамэнце адпісаць свой удзел вялікаму князю маскоўскаму. Пасьля сьмерці Міхаіла Андрэевіча Вярэйскае княства было далучанае да Маскоўскага вялікага княства. Таксама меў сына Івана, які памёр да 1485 г.

## Літаратура
* Грыцкевіч А. П. Вярэйскія. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Мінск. Т. 2. 1994. С. 442—443.
* Грыцкевіч А. П. Вярэйскія. // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 4. Мінск. 1997. С. 399.
* Валахановіч В. І. Князі Вярэйскія. // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. Мінск. 2004. С. 78.