Віялет Ледзюк

**Віялéт Ледзюк** (франц. *Violette Leduc*, 7 красавіка 1907, Арас, Па-дэ-Кале, Францыя ― 28 траўня 1972, Факон, Ваклюз, Францыя) ― француская пісьменьніца. 

## Жыцьцяпіс
Віялет Ледзюк нарадзілася ў Арасе 7 красавіка 1907 году, пазашлюбная дачка Бэрты Ледзюк і Андрэ Дэбараля, сына сям’і з вышэйшай буржуазіі Валянсьена, які адмоўвіўся прызнаць дзіця. Зь дзяцінства жыла ў сораме ад свайго нараджэньня.

Віялет навучалася ў калежы Валянсьена, затым у калежы Дуэ, дзе яна сустрэлася з Ізабэль П., зь якой у яе завязаліся гарачыя любоўныя адносіны. У каледжы Віялет Ледзюк захапілася чытаньнем літаратуры: расейская клясыка, Ж. Както, Ж. Д’юамэль, А. Жыд, М. Пруст і А. Рэмбо. 

У 1925 годзе Віялет зьблізілася з школьнай наглядніцай і выдатнай музыкай Дэніз Эртжэс, маладыя жанчыны сталі каханіцамі. Але пра іх адносіны даведаліся ў калежы, разгарэўся скандал, маладых жанчынаў выключылі з установы. 

У 1926 годзе В. Ледзюк разам з маці і айчымам пераехала ў Парыж і паступіла ў ліцэй Расіна. У тым годзе яна не атрымала ступень бакаляўра і пачала працаваць прэс-сакратаркай у выдавецтве Plon. Пазьней яна стала асьвятляць навіны пра публікацыі выдавецтва. Яна працягвала жыць у прадмесьці Парыжу з каханкай Д. Эртжэс на працягу дзевяці гадоў. Маці старалася абароніць Віялету ад пазашлюбнай цяжарнасьці, а таму падтрымлівала ейныя гомасэксуальныя стасункі.

У 1938 годзе яна пазнаёмілася з Марысам Саксам (будучым аўтарам рамана «Sabbat»). У 1942 годзе ён адвёз Віялету ў Нармандыю. Там яна напісала рукапіс кнігі «L'Asphyxie (*Удушша*). Віялета ў той час гандлявала на чорным рынку, што дазваляла ёй зарабляць на жыцьцё.

У 1939 годзе яна выйшла замуж за Жака Мерсье, старога сябра, вясельнага фатографа і мастака, але пара рассталася праз год. Віялет Ледзюк зацяжарыла, але зрабіла спарон на пяці з паловай месяцах цяжарнасьці, яе ледзьве выратавалі. Гэты драматычны досьвед падрабязна апісаны ў рамане «Ravages» (*Спусташэньні*).

У 1944 годзе Віялета Ледзюк пазнаёмілася з Сымонай дэ Бавуар і ў 1945 годзе перадала ёй копію рукапісу кнігі «L'Asphyxie» (*Удушша*).  Гэты раман атрымаў высокую ацэнку ад Сымоны дэ Бавуар, Жан-Поля Сартра, Жана Както і Жана Жэне. 

Сяброўства і каханьне Ледзюк да Марыса Сакса падрабязна апісаныя ў іншай кнізе ― «La Bâtarde» (*[[Байстручка]]*). Посьпех гэтай кнігі быў імгненны: яна разышлася шматасобнікавым накладам (больш за 170 000 асобнікаў).

Закаханая ў Сымону дэ Бавуар, яна пачала пісаць «L'Affamée» (*Прагная*), паэму у прозе, летуценны дзёньнік закаханай жанчыны, прысьвечаны С. дэ Бавуар.

Пры жыцьці многія раманы пісьменьніцы цэнзураваліся праз дэталёвасьць і сьмеласьць апісаньня лесьбійскага каханьня. У поўнай вэрсіі многія ейныя цэнзураваныя тэксты выйшлі толькі ў 2000 годзе.

Ледзюк захварэла на рак малочнай залозы і памерла пасля дзьвюх аперацыяў у Факоне ва ўзросьце 65 гадоў. Сымона дэ Бавуар была прызнаная спадчыньніцай ейнай літаратурных правоў і ў 1973 годзе апублікавала раман «La Chasse à l'amour» (*Паляваньне на каханьне*). 

## Творчасьць

Яна зьяўляецца аўтаркай вельмі сьмелых, па сутнасьці, аўтабіяграфічных мастацкіх тэкстаў, якія парушаюць культурныя коды, каб вылучыць розныя тыпы сэксуальнай і эмацыйнай маргінальнасьці, настолькі, што ейныя творы часта шакавалі і абражалі публіку. Нягледзячы на тое, што па паходжаньні і навучаньні яна не належыла да літаратурных колаў, яна, тым не менш, была прызнаная як адна з лепшых аўтарак свайго часу, і карысталася моцнай падтрымкай Сымоны дэ Бавуар.

Ледзюк ― адна з пачынальніцаў аўтабіяграфічнага ці сацыялягічнага раману, зрабіла сваё жыцьцё асноўнай тэмай сваіх кнігаў. Відавочная прастата стылю,  асаблівая музыкальнасьць твораў надаюць ім праўдзівы, асабісты і вельмі мілы тон.

## Творы

• *L'Asphyxie*, Gallimard, 1946, 196 p.

• *L'Affamée*, Gallimard, 1948, 196 p.

• *Ravages*, Gallimard, 1955, 477 p.

• *La Vieille Fille* *et le Mort* suivi de *Les Boutons dorés*, Gallimard, 1958, 227 p.

• *Trésors à prendre*, Gallimard, 1960, 320 p.

• *La Bâtarde*, avec une préface de Simone de Beauvoir, Gallimard, 1964, 462 p.

• *La Femme au petit renard*, Gallimard, 1965, 144 p.

• *Thérèse et Isabelle*, Gallimard 1955, 1966

• *La Folie en tête*, Gallimard, 1970, 602 p.

• *Le Taxi*, Gallimard, 1971, 92 p.

**Пасьмяротныя**

• *La Chasse à l'amour*, Gallimard 1973, 407 p.

• *Thérèse et Isabelle*, texte intégral de 1954, notes et postface de Carlo Jansiti, Gallimard, 2000, 138 p.

• *Je hais les dormeurs*, illustré par Béatrice Cussol, Éditions du Chemin de fer, 2006, 57 p.

• *Correspondance 1945-1972*, lettres choisies, établies, annotées et préfacées par Carlo Jansiti, Gallimard, 2007, 512 p.

• *La Main dans le sac*, édition établie par Catherine Viollet, Éditions du Chemin de fer, 2014, 73 p.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Францыі
Катэгорыя:Францускія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Катэгорыя:Памерлі ад раку малочнай залозы
Катэгорыя:ЛГБТ
Катэгорыя:Нарадзіліся 7 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1907 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1972 годзе
Катэгорыя:Памерлі 28 траўня