Кіеўская мітраполія Ўкраінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхату

**Кіеўская мітраполія** — мітраполія Ўкраінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхату, заснаваная ў 988 годзе Канстатынопальскім патрыярхатам (Бізантыйская імпэрыя; цяпер Турэччына).

## Склад
На 2017 год Кіеўская мітраполія налічвала 168 храмаў і 2 капліцы ў 15 дабрачыньнях Кіева: Абалонскае (12 храмаў), Галасееўскае (14 храмаў і 1 капліца), 1-е Дарніцкае (14 храмаў), 2-е Дарніцкае (12), Дзясьнянскае (10 храмаў і 1 капліца), Дняпроўскае (10 храмаў), Кладавішчанскае (11), 1-е Лякарневае (8), 2-е Лякарневае (8), Падольскае (12), Пячорскае (14), Саломенскае (12), Сьвятошынскае (13), 1-е Шаўчэнкаўскае (9) і 2-е Шаўчэнкаўскае (9). Таксама працавала 14 манастыроў, зь іх 10 мужчынскіх: Арханёла-Міхайлаўскі Зьвярынецкі, Дабравешчанскі, Дзесяцінны, Кіева-Пячэрская лаўра, Кітаеўская пустынь, Пакроўскі, Траецкія Ёнінскі і Кірылаўскі, Раства Багародзіцы, Увядзенскі. У япархіі служыў 381 сьвятар: 186 пратаярэееў, 134 ярэі, 41 дыякан, 11 протадыяканаў і 9 архімандрытаў. Таксама ў япархіі дзейнічалі Літургічная і Юбілейная камісіі і 13 аддзелаў: архітэктуры, будаўніцтва і помнікаў царкоўнай архітэктуры; аховы здароўя і пастырскай апекі мэдычных установаў; дабрачыннасьці і грамадзкага служэньня; духоўна-фізычнага выхаваньня моладзі; інфармацыйна-асьветніцкі; місіянэрскі; у справах моладзі; рэлігійнай асьветы і катэхізацыі; у справах сям’і; пастырскай апекі турэмнай сыстэмы; узаемінаў з Узброенымі сіламі і іншымі вайсковымі фармаваньнямі Ўкраіны; юрыдычны. Вікарыямі Кіеўскай мітраполіі выступалі 3 мітрапаліты, 6 архіяпіскапаў і 8 япіскапаў.

## Мінуўшчына
У 988 годзе Канстантынопальскі патрыярхат (Бізантыйская імпэрыя; цяпер Турэччына) утварыў Кіеўскую мітраполію ў выніку хрышчэньня Кіеўскай Русі вялікім князем Уладзімерам Сьвятаславічам. У 1299 годзе кіеўскі мітрапаліт Максім перасяліўся ва Ўладзімер-на-Клязьме (цяпер Расея). У 1325 годзе яго наступнік Пятро Ратэнскі пераехаў у Маскву (Вялікае Княства Маскоўскае). Пагатоў паводле 82-га правіла Картагенскага сабору 419 году (Заходняя Рымская імпэрыя; цяпер Туніс), «хай ня будзе дазволена ніякаму япіскапу пакідаць галоўнае места сваёй катэдры і адыходзіць да якойсьці царквы, што ў складзе яго япархіі». Тым часам у 1317 годзе ў Наваградку (Вялікае Княства Літоўскае; цяпер Беларусь) Канстантынопальскі патрыярхат заснаваў Літоўскую мітраполію. 15 сьнежня 1448 году Сабор япіскапаў Вялікага Княства Маскоўскага абраў маскоўскім мітрапалітам Ёну Аднавушава, якога канстантынопальскі патрыярх адмовіўся зацьвердзіць. У 1458 годзе Канстантынопальскі патрыярхат (Асманская імпэрыя) аднавіў Кіеўскую мітраполію (Вялікае Княства Літоўскае; цяпер Украіна) ў сувязі з утварэньнем адасобленай Маскоўскай мітраполіі (Вялікае Княства Маскоўскае). Маскоўскі сабор 1459 году ўтварыў «Маскоўскую царкву», што Канстантынопальская праваслаўная царква (Асманская імпэрыя) палічыла за некананічны раскол (схізму). У 1589 годзе Канстантынопальскі патрыярхат прызнаў самастойнасьць (аўтакефалію) Маскоўскай царквы ў межах Маскоўскага царства.

Пасьля Берасьцейскай уніі 1596 году Кіеўскую мітраполію пад націскам на вышэйшае духавенства перападпарадкавалі рымскаму папу ў выглядзе Рускай уніяцкай царквы. У выніку адбыўся раскол праваслаўнай царквы ў Рэчы Паспалітай. У 1620 годзе ерусалімскі патрыярх Тэафан ІІІ на даручэньне канстантынопальскага патрыярха Цімафея II аднавіў Кіеўскую праваслаўную мітраполію і высьвяціў на мітрапаліта Ёва Барэцкага. У ліпені 1685 году кіеўскім мітрапалітам абралі Гедэона Сьвятаполк-Чацьвярцінскага (Гетманшчына), якога 8 лістапада высьвяціў маскоўскі патрыярх Ёакім за прысягу Маскоўскаму патрыярхату. Пагатоў паводле 8-е правіла Эфэскага сабору 431 году (Бізантыйская імпэрыя; цяпер Турэччына) патрабуе, «каб ніхто з богаласкавых япіскапаў не распаўсюджваў сваю ўладу на чужую япархію, якая раней і спачатку не была пад яго рукой, або яго папярэднікаў». Таксама паводле 2-га правіла 1-га Канстантынопальскага сабору 381 году (Рымская імпэрыя), «Абласныя япіскапы хай не распаўсюджваюць сваёй улады на цэрквы за межамі сваёй вобласьці».

У 1686 годзе маскоўскі цар Аляксей Міхайлавіч прапанаваў Асманскай імпэрыі дамову аб міры з умовай згоды новага канстантынопальскага патрыярха Дыянісія на перадачу Кіеўскай мітраполіі Маскоўскаму патрыярхату. У траўні 1686 году патрыярх Дыянісі выдаў грамату аб перадачы Кіеўскай мітраполіі маскоўскаму патрыярху, за што атрымаў ад маскоўскага пасла Мікіты Аляксеева 400 залатых манэтаў і 120 сабаліных шкурак. У 1687 годзе Канстантынопальскі сабор пазбавіў Дыянісія патрыяршага пасаду за хабарніцтва (грэцк. сыманію), празь якое той адмовіўся ад Кіеўскай мітраполіі на карысьць маскоўскага патрыярха. З 1721 году Кіеўскую мітраполію падпарадкавалі Сьвяцейшаму ўрадаваму сыноду Расейскай імпэрыі, якое было ведамствам ураду.

21 кастрычніка 1921 году Ўсеўкраінскі царкоўны сабор абраў кіеўскім мітрапалітам Васіля (Ліпкоўскага). У межах Украінскай ССР мітрапаліт узначаліў Украінскую аўтакефальную праваслаўную царкву, якая спыніла існаваньне ў 1937 годзе ў выніку перасьледу з боку бальшавікоў. У 1941 годзе Кіеўская мітраполія аднавіла дзейнасьць у складзе Ўкраінскага экзархату Расейскай праваслаўнай царквы. У 1990 годзе ўвайшла ў склад Украінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхату.

### Мітрапаліты
* Міхаіл (988—992)
* Лявонці (992—1008)
* Тэафілакт (1008—1018)
* Ян I (1019—1035)
* Феапемпт (1035—1049)
* Кірыл I (1049—1051)
* Іларыён (1051—1055)
* Яфрэм І (1055—1061)
* Георгі (1062—1073)
* Ян II (1076—1089)
* Ян III (1089—1091)
* Яфрэм ІІ (1091—1097)
* Мікалай (1097—1101)
* Нікіфар I (1104—1121)
* Мікіта (1122—1126)
* Міхаіл II (1130—1145)
* Клімент Смаляціч (1147—1156)
* Кастанцін I (1156—1159)
* Фёдар (1161—1163)
* Ян IV (1164—1166)
* Кастанцін II (1167—1169)
* Міхаіл ІІІ (1171—1179)
* Нікіфар II (1182—1198)
* Мацьвей (1200—1220)
* Кірыл II (1225—1236)
* Восіп (1237—1240)
* Пятро Акеравіч (1242—1246)
* Кірыл III (1247—1281)
* Максім (1285—1305)
* Пятро Ратэнскі (1308—1326)
* Феагност (1328—1353)
* Аляксей (Бяконт) (1354—1378)
* Міхаіл (Міцяй) (1378—1380)
* Пімен (1382—1384)
* Дыянісі (1384—1385)
* Кіпрыян (1385—1406)
* Фоці (1409—1431)
* Герасім (1433—1435)
* Ісідор (1437—1441)
* Ёна Аднавушаў (1442—1458)
* Рыгор II Баўгарын (1458—1473)
* Місаіл Пструч (1474—1480)
* Сьпірыдон (1480—1481)
* Сімяон (1481—1488)
* Ёна Глезна (1492—1494)
* Макар І (1495—1497)
* Восіп Баўгарын (1498—1501)
* Ёна ІІ (1503—1507)
* Язэп Солтан (1508—1521)
* Восіп ІІІ Русін (1522—1533)
* Макар ІІ Масквіцянін (1534—1555)
* Сыльвэстар (Бялькевіч) (1556—1567)
* Ёна ІІІ (Пратасевіч) (1568—1577)
* Ільля (Куча) (1577—1579)
* Анісідор (Дзевачка) (1579—1589)
* Міхал Рагоза (1589—1599), з 1596 году ўніяцкі
* Іпаці Пацей (1599—1613), уніяцкі
* Язэп Руцкі (з 1613-га), уніяцкі
* Ёў (Барэцкі) (1620—1631)
* Ісая Капінскі (1631—1633)
* Пятро Магіла (1633—1646)
* Сыльвэстар Косаў (1647—1657)
* Дыянісі (Балабан) (1658—1663)
* Восіп (Нелюбовіч-Тукальскі) (1663—1676)
* Антоні Віньніцкі (1676—1679)
* Лазар (Барановіч) (1679—1685)
* Гедэон (Чацьвярцінскі) (1685—1690)
* Варлаам (Ясінскі) (1690—1707)
* Ёасаф (Кракоўскі) (1708—1718)
* Варлаам (Ванатовіч) (1722—1730), архіяпіскап
* Рафаіл (Збароўскі) (1731—1747)
* Цімафей (Шчарбацкі) (1748—1757)
* Арсень (Магілянскі) (1757—1770)
* Гаўрыла (Крамянецкі) (1770—1783)
* Самуіл (Мсьціслаўскі) (1783—1796)
* Ерафей (Маліцкі) (1796—1799)
* Гаўрыла (Банулеску-Бадоні) (1799–1803)
* Серапіён (Аляксандраўскі) (1803—1822)
* Яўген (Балхавіцінаў) (1822—1837)
* Філарэт (Амфітэатраў) (1837—1857)
* Ісідор (Нікольскі) (1858—1860), архіяпіскап
* Арсень (Масквін) (1860—1876), архіяпіскап
* Філафей (Усьпенскі) (1876—1882)
* Платон (Гарадзецкі) (1882—1891)
* Янікі (Руднеў) (1891—1900)
* Феагност (Лебедзеў) (1900—1903)
* Флавіян (Гарадзецкі) (1903—1915)
* Уладзімер (Богаяўленскі) (1915—1918)
* Антоні (Храпавіцкі) (1918—1919)
* Назар (Бліноў) (1919—1921), архіяпіскап
* Васіль (Ліпкоўскі) (1921—1927)
* Мікола (Барэцкі) (1927—1930)
* Іван (Паўлоўскі) (1930—1936)
* Канстанцін Дзьякаў (1937)
* Аляксандар (Пятроўскі) (1937—1938)
* Мікалай (Ярушэвіч (1941—1944)
* Ян (Сакалоў) (1944—1964)
* Ёасаф (Лялюхін) (1964—1966)
* Філарэт (Дзенісенка) (1966—1992)
* Уладзімер (Сабадан) (1992—2014)
* Ануфры (Беразоўскі) (з 2014-га)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кіева-Пячэрская лаўра

Катэгорыя:Хрысьціянства ва Ўкраіне
Катэгорыя:Канстантынопальскі патрыярхат
Катэгорыя:Расейская праваслаўная царква
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Катэгорыя:Кіеўская Русь
Катэгорыя:Рэлігія ў Вялікім Княстве Літоўскім