Кустаўніца

**Ку́стаўніца** — былая вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Міхалкаўскага сельсавету.    

## Гісторыя

  

### Вялікае Княства Літоўскае ў Рэчы Паспалітай

Найранейшыя пакуль згадкі пра паселішча сустрэтыя ў рэестрах двайнога і трайнога падымнага Мазырскага павету 1670 году. У  першым выпадку пан Ян Міткевіч з аднаго дыму ў Кустаўніцы выплачваў 1 злоты, а пан Марушэўскі 3 злотыя з 3 дымоў. У другім пан Барташ Язерскі плаціў падатак з 4 дымоў у Кустаўніцы і Міткаўшчыне. Яшчэ ішла выплата з 3 дымоў у тых жа Кустаўніцы і Міткаўшчыне, але з-за абрэзанага аркуша справы імя ўладальніка не чытаецца. Наступныя зьвесткі пазначаныя 1683-м годам, калі ў Мазырскім павеце выбіралася пагалоўнае. Паводле крыніцы, пан Міхал Чыжэўскі за сябе і жонку, г. зн. за шляхту, выплачваў 4 злотых і 1 грош, за 8 сваіх падданых «простага стану» зь вёсак Дабрынь, Кустаўніца і Міткаўшчына – яшчэ 8 зл. Пан Ян Піатроўскі таксама за сябе і жонку выплачваў 4 зл. і 2 зл. за 2 сялянаў з Кустаўніцы.

У дакумэнце пад назвай «Akt popisu powiatu Mozyrskiego» 1765 году названая «okolica Kustownicka», у якой жылі шляхецкія радзіны — Шыраі, Сапліцы, Абрамовічы, Зубрыцкія, Сёгоўскія.... Падобна, сялянаў у Кустаўніцы ўжо не было. 

У мэтрычных кнігах Юравіцкага касьцёлу Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі ёсьць запіс, датаваны 17-м сакавіка 1769 году, што да хросту ўніяцкім сьвятаром зь вёскі Міхалкі Іосіфам Рудніцкім немаўляці Юзафа Цыпрыяна, сына шляхетных Яна і Барбары Сапліцаў зь вёскі Кустаўніцы Бабіцкай парафіі; кумамі — Антоні Зубрыцкі і Феліцыяна Асецкая.

Пазначаная Кустаўніца і на мапе Мазырскага павету, складзенай, імаверна, у апошняй трэці-чвэрці XVIII ст.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Кустаўніца апынулася ў межах Расейскай імпэрыі, ад 3 траўня 1795 году ў адноўленым Мазырскім павеце Менскага намесьніцтва, з 12 сьнежня 1796 губэрні.

Паводле шляхецкай рэвізіі 1795 году, дзедзічнымі, г. зн. спадчыннымі, землямі ў Кустаўніцы валодалі Томаш, сын Рамана, Віславух, Адам, сын Станіслава, Стравінскі, Вікенці, сын Паўла, Крупскі, Пётар, сын Томаша, Стахоўскі, Міхал, сын Даніэля, Віславух, Канстанцін, сын Тэадора, Піатроўскі, Міхал, сын Юзафа, Шырай, Антоні, сын Яна, Ракіцкі, Пляцыда, дачка Антонія Мархулевіча, Радзееўская, Станіслаў, сын Тэадора, Піатроўскі, Феліцыян, сын Ігнацыя, Збароўскі, Ян, сын Пятра, Сапліца, Юзаф, сын Адама, Садкоўскі,  Геранім, сын Тэадора, Стахоўскі, Аляксандар, сын Антонія, Шырай, Юзаф, сын Рамана, Віславух, Міхал, сын Паўла, Ведніч, Феліцыян, сын Антонія, Абрамовіч, Мікалай, сын Яна, Кунцэвіч, Ігнацы, сын Базыля, Лазінскі, Ігнацы, сын Андрэя, Гарбатоўскі, Ян, сын Яна, Ракіцкі, Ян, сын Шымона, Бярнацкі.

У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што дваране і аднадворцы аколіцы Кустаўніца, якіх агулам налічвалася 351 асоба, былі вернымі парафіяльнага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі ў Кімбараўцы.

Ад парэформавага пэрыяду Кустаўніца адміністрацыйна належала да Міхалкаўскай воласьці.

У крыніцы пад назвай «Список волостей, обществ и селений Минской губернии на 01. 01. 1870 г.» сказана, што Кустаўніца на той час зьяўлялася цэнтрам аднайменнага сельскага таварыства, і што жылі ў ёй 52 мужчынскія душы зь ліку былых аднадворцаў і 7 вольных хлебаробаў. Прыпісаныя да названага таварыства таксама 6 вольных хлебаробаў зь вёскі Ясеншчына, 15 аднадворцаў з засьценку Міцькі, 17 аднадворцаў з Тварычаўкі, 10 аднадворцаў і 1 вольны хлебароб зь вёскі Пянькі. Усе тыя людзі належалі да Галоўчыцкай рыма-каталіцкай парафіі.

На 1909 год у аколіцы Кустаўніца — 119 двароў з 331 жыхаром.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Германія перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Кустаўніца ў складзе Міхалкаўскай воласьці, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзеяла «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага.

У 1924—1926 гадох — цэнтар Кустаўніцкага сельсавету, у 1926—1937 гг. — Кустаўніцкага нацыянальнага польскага сельсавету.

У дакумэнце пад назвай «Сьпісак нацыянальных сельскіх і местачковых Саветаў (1929 г.)» зазначана, што ў Кустаўніцкім польскім сельсавеце агулам налічвалася 697 жыхароў, зь якіх беларусаў было 17 чалавек, «палякаў», як здаўна называлі каталікоў, незалежна ад нацыянальнай прыналежнасьці, — 658 чалавек, людзей іншых нацыянальнасьцяў — 22 чалавекі.

Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў Кустаўніцы было 107 двароў з 356 жыхарамі. У ліпені 1943 году акупанты спалілі 120 дамоў тут і ў вёсцы Ляхаўцы. 

Скасавана 24 мая 1978 года, жыхары перасяліліся ў пасёлак Крынічны.

## Асобы
* Адам Стравінскі — прадзед Хведара Стравінскага, артыста Марыінскага тэатру ў Пецярбургу, прапрадзед Ігара Стравінскага, сусьветнавядомага кампазытара
* Мечыслаў Збароўскі (1895 — ?) — удзельнік Першай і Другой сусьветных войнаў. 9 сьнежня 1937 г. арыштаваны па абвінавачваньню ў шпіёнскай дзейнасьці на карысьць Польшчы. 11.XII.38 рэабілітаваны, 13.XII.38 вызвалены з-пад варты; генэрал
* Пётар Ракіцкі (1903 — 1977) — беларускі генэтык, акадэмік Акадэміі навук БССР (1967), доктар біялягічных навук (1940), прафэсар (1940). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1973)

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
Деревни и люди Мозырщины: историко-документальная хроника Мозырского района, всех сельсоветов и населённых пунктов региона (деревень, посёлков, хуторов). – Мозырь: Колор, 2001. С. 90-93

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Мазырскага раёну