Сымона Вэйль (філёзафка)

**Сымона Вэйль** (; 3 лютага 1909, Парыж, Францыя — 24 жніўня 1943, Эшфард, Кент, Вялікабрытанія) — француская філёзафка, хрысьціянская містыца і грамадзкая дзяячка.

## Жыцьцяпіс

Сымона Вэйль нарадзілася ў 1909 годзе ў Парыжы, у сям’і жыдоўскага паходжаньня з Эльзасу па бацьку. Ейная маці, Саламея Райнгерц, нарадзілася ў Растове-на-Доне, вырасла ў Бэльгіі. У Сымоны быў на тры гады старэйшы за яе брат, матэматык Андрэ Вэйль.

Сымона — дзіця зь вельмі далікатным здароўем. На працягу ўсяго жыцьця яна пакутавала ад моцных галаўных боляў, сінусіту і дрэннай фізічнай каардынацыі. Да ўсяго хварэла на сухоты. 

Навучалася ў Лявальскай жаночай школе. Рэлігійнай адукацыі яна не атрымала, аб чым сьведчыць сама: «Мяне выхоўвалі бацькі і мой брат у поўным агнастыцызме». Адной з істотных рысаў ейнага жыцьця зьяўляецца спагадлівасьць да няшчасных: каля пяці гадоў, даведаўшыся пра пакуты жаўнераў на вайне 1914 году, яна адмовілася есьці цукар і пасылала яго на фронт.

С. Вэйль навучылася вельмі хутка, у 12 гадоў яна ўжо авалодала старажытнагрэцкай мовай. Неўзабаве пасля прачытаньня Бхагавад-Гіты яна авалодала санскрытам.

У 1924—1925 гадах яна наведвала заняткі ў філёзафа Рэнэ Лё Сэна ў ліцэі Віктора-Д’юрая ў Парыжы, а ў чэрвені 1925 году атрымала ступень бакаляўркі філязофіі ва ўзросьце шаснаццаці гадоў.

У 1928 годзе Сымона Вэйль заняла першае месца на ўступных іспытах у Нармальную школу (інстытут). Другое месца заняла самая вядомая з аднагодкаў Сымоны Вэйль Сымона дэ Бавуар.

С. Вэйль вывучала філязофію ў Нармальнай школе. Дыплём атрымала ў 1931 годзе.

Пазьней яна выкладала філязофію ў сярэдняй школе для дзяўчынак Лё Пюі, якая была яе асноўным месцам працы на працягу ўсяго жыцьця.

На працягу лета 1932 году правяла некалькі тыдняў у Нямеччыне з мэтай зразумець прычыны ўздыму нацызму.

З верасьня 1934 году яна часова кінула настаўніцкую дзейнасьць, бо вырашыла прыняць ва ўсёй жорсткасьці стан працоўнага ня як просты досьвед, а як поўнае ўвасабленьне, каб мець дасканалае ўсьведамленне бяды; яна захацела задумацца пра ўзаемасувязь сучаснай тэхнікі, масавай вытворчасьці і свабоды. Свае ўражаньні яна пакінула ў сваім «Journal d’usine» (*Завадзкі дзёньнік*).

У жніўні 1936 году, нягледзячы на пацыфізм, яна вырашыла прыняць удзел у грамадзянскай вайне ў Гішпаніі, патлумачыўшы Жоржу Бэрнаносу так: «Я не люблю вайны; але падчас вайны мяне заўсёды больш за ўсё жахала становішча тых, хто знаходзіцца ў тыле і пляткарыць пра тое, чаго не ведае». Яна далучылася да ваеннай калёны Дуруці на пачатку грамадзянскай вайны ў Гішпаніі разам з анархістамі і рэвалюцыянэрамі.

Пасьля паразы Францыі ў Другой сусьветнай вайне ў 1942 годзе яна пераехала ў Нью-Ёрк. Неўзабаве пасьля гэтага яна прыбыла ў Лёндан і ўстанавіла кантакт з Камітэтам Свабоднай Францыі.

Кволая і хворая на сухоты ў 1943 годзе яна была дастаўленая ў санатор у Эшфардзе, дзе і памерла.

## Філязофія Сымоны Вэйль

Акрамя хрысьціянства, на ейную філязофію паўплывалі габрэйскі і старажытнагрэцкі містыцызм, а таксама індуізм і будызм. Аднак Сымона Вэйль адмоўна ставілася да рытуальнага боку рэлігіі. Яна засяродзіла ўвагу на праблеме пакутаў, асабліва пакутаў нявінных. У раньні пэрыяд Вэйль падыходзіла да гэтага пытаньня з пазіцыяў марксізму і сацыялізму, лічачы неабходнай сацыяльную рэарганізацыю грамадзтва.

Пазьней яна лічыла галоўнай неабходнасьць аднаўленьня сувязяў чалавека з прыродай і грамадзтвам, то бок пошук і аднова «каранёў». На ейную думку, гэтыя карані парушаныя ў сучасным грамадзтве уплывам грошай, улады і ідэалёгіі. Адным з мэтадаў аднаўленьня каранёў С. Вэйль лічыла «адухоўленасьць працы».

С. Вэйль прапануе новае прачытаньне грэцкай думкі; яна камэнтуе філязофію Плятона, у якім бачыць «бацьку заходняй містыкі»; яна таксама перакладае і інтэрпрэтуе вялікія грэцктя літаратурныя, філязофскія і рэлігійныя тэксты, у якіх яна адкрывае «дахрысьціянскія інтуіцыі», якія параўноўвае зь сьвятымі індуісцкімі пісаньнямі і з катарызмам. Ейныя творы, дзе розум зьмешваецца з рэлігійнымі інтуіцыямі, а таксама навуковымі і палітычнымі элемэнтамі, нягледзячы на іх, відавочна, разрозьнены характар, утвараюць цэлае, кіруючую нітку якога можна знайсьці ў ейнай ўладнай любові да праўды, якую яна вызначала як найсьвяцейшую патрэбу чалавечай душы.

Альбэр Камю ахарактарызаваў Сымону Вэйль як «адзіны вялікі розум нашага часу». А. Камю зьяўляецца адным зь першых, хто раскрыў важнасьць твораў Сымоны Вэйль і аддаў ёй даніну памяці, назваўшы ейны твор «L’Enracinement» (*Укараненьне*) «адной з самых зразумелых, высокіх і найпрыгажэйшых кнігаў, напісаных пра нашу цывілізацыю». Альбэр Камю заснаваў калекцыю «Espoir» у выдавецве Gallimard, каб зрабіць вядомай думку Сымоны Вэйль і апублікаваць ейную спадчыну.

## Творы

• 1932—1942: *Sur la science*, Paris, Gallimard, 1966.

• 1933: *Réflexions sur la guerre*, revue La Critique sociale, n° 10, novembre 1933.

• 1933—1934: *Leçons de philosophie*, (lycée de Roanne 1933—1934), Leçons de philosophie transcrites et présentées par Anne Reynaud-Guérithault, 1re éd. Paris, Plon, 1959; Paris UGE, coll. «10/18», 1970. Réédition en 1989, Les Classiques des sciences sociales.

• 1934: *Un soulèvement prolétarien à Florence au xive siècle*, revue La Critique sociale, n° 11, mars 1934, sur la révolte des Ciompi. Rééd. sous le titre *La révolte des Ciompi* (textes de Simone Weil et Nicolas Machiavel, Postface d’Emmanuel Baro), CMDE, 2013.

• 1933—1934: *Carnet de bord* (le premier des Cahiers de Simone Weil, et le seul qui soit antérieur à la guerre; il contient essentiellement des esquisses préparatoires aux Réflexions…). 1re éd. Œuvres complètes, t. VI, Gallimard, 1994.

• 1933—1943: *Oppression et liberté*, Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1955, 280 p.

• 1934: *Réflexions sur les causes de la liberté et de l’oppression sociale*, Revue «La révolution prolétarienne»; Œuvres complètes, t. II, 1955.

• 1936—1942: *La Source grecque*, 1re éd. Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1953.

• 1937: *La Condition ouvrière*, 1re éd. avant-propos d’Albertine Thévenon, Paris, Gallimard, 1951, coll. «Espoir», 276 p.; rééd. Gallimard, coll. «Folio», 2002, 528 p.

• 1939: *L’Iliade ou le poème de la force*, Revue «Les Cahiers du Sud», Marseille, décembre 1940-janvier 1941.

• 1940: *Note sur la suppression générale des partis politiques*, 1re éd. 1950; Paris, Climats, 2006.

• 1940: *Poèmes, suivis de Venise sauvée*, *Lettre de Paul Valéry*, 1re éd. Gallimard, coll. «Espoir», 1955.

• 1940—1942: *Cahiers. I* (dès oct. 1940, à Marseille), 1re éd. par Simone Pétrement, Paris, Plon, coll. «L'Épi», 1951; nouvelle éd. revue et augmentée par Florence de Lussy, Gallimard, 1970.

• 1940—1942: *Cahiers. II*, 1re éd. Paris, Plon, 1953, coll. «L'Épi»; nouvelle éd. revue et augmentée, 1972.

• 1940—1942: *La Pesanteur et la Grâce*, Extraits des 11 Cahiers écrits à Marseille entre oct. 1940 et avril 1942, préface de Gustave Thibon, Paris, Plon, 1947, 208 p.

• 1940—1943: *Pensées sans ordre concernant l’amour de Dieu*, Paris, Gallimard, 1962.

• 1940—1942: *Cahiers. III*, 1re éd. Paris, Plon, 1956, coll. «L'Épi»; nouvelle éd. revue et augmentée, 1974.

• 1941—1942: *Intuitions pré-chrétiennes*, Paris, La Colombe, 1951, Éd. du Vieux-Colombier; nouvelle édition Fayard 1985.

• 1942: *Lettre à un religieux*, Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1951; nouvelle éd. Paris, Seuil, coll. «Livre de Vie», 1974.

• 1942: *Attente de Dieu*, (lettres de janv. à mai 1942 au Père J.-M. Perrin), introduction de Joseph-Marie Perrin, O. P., 1re éd. Paris, La Colombe, Éd. du Vieux Colombier, 1950, 344 p.; rééd. Paris, Fayard, 1966.

• 1942: *Correspondance 1942, Simone Weil & Joë Bousquet*, édition établie, préfacée et annotée par Florence de Lussy, Éditions Claire Paulhan, Paris, 2019, 200p. (ISBN 978-2-912222-63-3)181.

• 1942—1943: *La connaissance surnaturelle*, 1re éd. (par Albert Camus) Paris Gallimard coll. «Espoir», 1950, 337 p.; rééd. Œuvres complètes, t. VI, vol. 4, 2006, 656 p.: Cahiers, juillet 1942-juillet 1943, La connaissance surnaturelle (Cahiers de New York et de Londres).

• 1943: «*L’agonie d’une civilisation vue à travers un poème épique*» et «*En quoi consiste l’inspiration occitanienne*», Cahiers du Sud consacré à «Génie d’Oc et monde méditerranéen» (sous le pseudonyme d’Émile Novis).

• 1943: *L’Enracinement*, Prélude à une déclaration des devoirs envers l'être humain, 1re éd. Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1949, 381 p.; rééd. Gallimard, coll. «Folio essais», 1990, 384 p.

• 1943: *Écrits de Londres et dernières lettres*, Paris, Gallimard, 1957, coll. «Espoir», 264 p.

• *Écrits historiques et politiques*, Paris, Gallimard, coll. «Espoir», 1960.

• 1950: *Note sur la suppression générale des partis politiques*, Paris, Allia, 2017, 48 p. (ISBN 979-10-304-0504-0).

• 1957: *La Personne et le sacré: collectivité, personne, impersonnel, droit, justice*, Paris, Allia, 2018, 80 p. (ISBN 979-10-304-0797-6).

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія філёзафы
Катэгорыя:Францускія містыкі
Катэгорыя:Францускія гуманісты
Катэгорыя:Францускія грамадзкія дзеячы
Катэгорыя:Удзельнікі грамадзянскай вайны ў Гішпаніі
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў
Катэгорыя:Асобы Парыжу