Радоўка

**Радоўка** — род шапкавых базыдыяльных грыбоў сямейства радоўкавых.

На 1984 год было вядома звыш 80 відаў радовак, пашыраных амаль па ўсім зямным шары. У Беларусі сустракалася 36 відаў. Большасьць відаў была сапратрофамі, а некаторыя ўтваралі грыбакорань. Растуць адзіночна і скапленьнямі пераважна ў хвойных лясах. Пладаносяць у верасьні—кастрычніку. Ёсьць ядомыя і неядомыя віды. На 2001 год налічвалася каля 100 відаў. Назва паходзіла ад разьмяшчэньня пладовых целаў радкамі.

## Выгляд

Паўшарападобная шапка радоўкі была з падагнутым уніз або адагнутым і хвалістым, зрэдку лопасьцепадобным расьсечаным краем. Пазьней шапка станавілася распасьцёртай. Лускаватая, зярністая і няяркая скурка бывала сьлізкай або сухой, гладкай або валакністай. Прырослыя або выемчатыя пласьцінкі часам мелі вышчарлены край. Шчыльная ножка была цыліндрычнай або крыху патоўшчанай зьнізу. Гладкія і эліпсоідныя споры былі ў масе белыя, радзей крэмавыя.

## Беларусь
Найбольшае пашырэньне сярод радовак у Беларусі мелі зялёнка, падзялёнка (шэрая радоўка) і сівуха (сухая радоўка). Таксама часта сустракаліся яшчэ 4 віды, зь якіх 3 былі малавядомымі ядомымі.

* *[[Лашанка (грыб)|Лашанка]]* (бела-карычневая або бела-рудая радоўка). Шарападобная, каштанава-карычневая і крыху ліпкая шапка з прыціснутай радыяльнай валакністасьцю мае прамер 4—9 см. Пазьней шапка становіцца пляскатай. Добра разьвітая і белая мякаць была крыху чырванавата-карычневатай пад скуркай. Белыя пласьцінкі былі з чырванавата-бурымі дробнымі плямамі. Суцэльная ножка мае белы колер або аднолькавае з шапкай адценьне. Пладаносіла ў жніўні—верасьні. Спажывалася пасьля адварваньня без адвару.
* *[[Жоўта-рудая радоўка]]* (жоўта-карычневая радоўка). Пукатая шапка мела прамер 5—8 см і рыжа- або жоўта-бурае адценьне. Пасярэдзіне шапка была крыху ліпкая і валакністая, а таксама мела больш цёмнае адценьне. Пазьней шапка станавілася пляскатай. Жаўтаватыя пласьцінкі з узростам бурэлі, асабліва па краі. Полая ножка была крыху ліпкай і валакністай, а таксама мела аднолькавае з шапкай адценьне. Расьце ў ігліцавых і бярозавых лясах. Пладаносіла ў жніўні—верасьні. Спажывалася як папярэдні грыб.

* *[[Дахоўкавая радоўка]]* (карычневая радоўка). Шырокакаўпакападобная і валакніста-лускаватая шапка з падагнутым краем мела прамер 3—8 см і цагельна-бурае адценьне. Пазьней шапка станавілася пукатай. Белая мякаць з часам станавілася крыху бураватай. Слабапрырослыя і белаватыя пласьцінкі з узростам станавіліся іржава-плямістымі. Слабаапушчаная і падоўжана-валакністая ножка была белаватай і пабурэлай унізе, а таксама часам крыху завужанай унізе. Пладаносіла ў жніўні—верасьні. Спажывалася пасьля адварваньня без адвару.

* *[[Мыльная радоўка]]*. Паўшарападобная і гладкая або дробна-лускаватая шапка з шырокім бугром і зьвілістым краем мела прамер 4—8 см і аліўкава-шараватае або жаўтавата-бураватае адценьне. З часам шапка станавілася пукатай. Белаватая мякаць ружавела на зломе і пры націсканьні. Белыя пласьцінкі з цагельна-ружовымі плямамі пазьней станавіліся жаўтаватымі або блакітна-зеленаватымі. Сьветла-жоўтая ножка была гладкай або пакрытай дробнымі лускавінкамі, якія паступова чарнелі, а таксама часам мела аранжава-ружовае адценьне. Была неядомай. Расла ў ігліцавых і мяшаных лясах. Пладаносіла ў жніўні—верасьні.

## У харчаваньні

Найперш зьбіраюць маладыя радоўкі, бо сьпелыя маюць горкі прысмак. Гэтыя рыбы ўтрымліваюць багата вітамінаў Б1 і Б2, а таксама марган, медзь і цынк. Таксама радоўкі валодаюць супрацьбактэрыяльнымі ўласьцівасьцямі і высокай каштоўнасьцю для хворы на сухоты. Яны маюць вельмі прыемны смак. Пасьля папярэдняй апрацоўкі іх марынуюць, смажаць і соляць. У выніку цеплавой апрацоўкі становяцца сьветла-шэрымі і набываюць насычаны смак. Радоўкі найлепш спалучаюцца з бульбай і мясам, а таксама цыбуляй.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Эўропы