Герда

**Герда** — жаночае імя. Мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча — **Герд** (*Гердзь*, *Герт*), **Гард** (*Гардзь*) або **Гірд** (*Гірт*).

## Паходжаньне

Герд, Герт, Герда або Гарда (Gerd, Geard, Gert, Gerda, Gardo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гард- (-герд-, -герт-) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'). Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Гердзейка, Гердзіла (Гардзель), Гердзень, Гердун, Гердут (Кердут), Гертаўт (Гортаўт, Кіртаўт), Гірдзівід (Гірдвід), Гірдзімонт, Альгерд (Альгард, Альгарт, Гэльгерд, Гольгерт), Вігерд, Відзегірд, Вільгерд (Вільгард), Віргірд, Вісігерд (Візгерд), Гудзігерд, Даўгерд (Даўгард), Зэгерд, Кангерд, Кантыгерд, Легарт, Людгарда, Лянгерд, Манігерд, Мінгірд, Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд), Салкірд (Саўгірд, Саўгард), Сіргірд, Скаўгард, Сунгард, Таўцігерд (Тэўтыгерд), Эйгерд (Эйгард, Эгерд), Эзгірд, Ягірд (Агірд). Адзначаліся германскія імёны Gerdeke, Gardila (Gerdele), Garden, Gerdun, Kerdut, Gertoldus (Kartold), Gyrdvid (Gertwidus), Gardmund (Gertmund), Algerd (Algart, Halgardus, Hallgerðr, Olgard), Wigerd, Widgerd, Vilgerd (Vilgard), Wergerd (Wirgardus), Visigerd (Wisgeard), Gudegerdus, Daugaard, Segard, Cundigart, Cunigard, Legart, Leutgardis (Liudgerda), Langarda, Manegardus (Mangerðr), Mingard, Mundgerd, Salgerd (Salgard), Sirigardus, Skowgard, Sungart, Teutgerdis, Eigardus (Eigardus), Esgerd, Iógærðr (Agard).

Адпаведнасьць імя Гірд германскаму імю Gardo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Gierda (Gierdo, Gard, Girda, Gierdej), Gierdek, Gerdan (Girdan), Gerden (Gerdin, Girden), Girdon, Ermegardis, Ingardis, Lukardis ( Kondrath Gierdziow.  Szidor Gierdziewicz* (1558 год); *отъ Петра Кгирдовича… Петромъ Кгирдовичомъ* (27 верасьня 1581 году і 12 красавіка 1584 году); *boiarowie naszi ziemie Żmuydzkiey włosci Retowskiey Matys, Walęty y Woyciech Gierdowicz… Matys, Walenty y Woyciech Gierdowicz* (сакавік 1590 году паводле выпісу 8 студзеня 1712 году); *Fiedor Girda* (1650 год); *Samuel Gierdzic* (сакавік — красавік 1656 году); *po Iwanie Gardzie* (26 жніўня 1658 году); *Gierdzieiowce* (1744 год); *Jozef Gierd* (лістапад 1775 году).

== Носьбіты ==
* [[Герд (міталёгія)|Герда]] (таксама Герд) — веліканка, пэрсанаж [[Паўночнагерманскія мовы|паўночнагерманскай (скандынаўскай)]] міталёгіі
* Гард (*Gard*) — сын [[Нор (конунг)|Нора]], легендарнага конунга-заснавальніка [[Нарвэгія|Нарвэгіі]]
* Гарда-Кетыль (*Garða-Ketill*) — дружыньнік [[Эймунд Хрынгсан|Эймунда Хрынгсана]] паводле сагі «[[Пасма пра Эймунда]]»
* [[Гірд і Гнупа|Гірд]] — кароль [[Данія|Даніі]] ў X стагодзьдзі (разам з братам Гнупам)
* [[Гірд Годвінсан]] (*Gyrd*; каля 1032—1066) — [[эрл]] [[Усходняя Англія|Усходняй Англіі]]
* [[Гердут]] (паводле тэксту [[Салінскі дагавор|Салінскай умовы]], *Girde* або *Gyrde*) — [[Ліцьвіны|літоўскі баярын]]
* Шыдла Гердавіч — літоўскі баярын, які засьведчыў [[Хрыстмэмэльская ўмова|Другую Хрыстмэмэльскую ўмову]]
* Гард — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў наданьні [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Казімер Ягайлавіч|Казімера]]
* [[Ганус (імя)|Ганус]] Гірдавіч — намесьнік [[ваўкавыск]]і
* [[Станіслаў Даўгайла|Даўгайла Гердавіч]] — харужы [[Харунжы вялікі літоўскі|земскі літоўскі]] (1413) і віленскі (1431—1437)
* Пётар Гірдавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1581 годзе
* Фёдар Гірда — [[Войт|войт]], які ўпамінаецца ў рэестры [[Падымнае|падымнага]] [[Смаленскае ваяводзтва|Смаленскага ваяводзтва]] 1650 году
* Іван Гарда — [[Наваградак|наваградзкі]] збройнік, які ўпамінаецца ў 1658 годзе
* Максім Гірда — жыхар вёскі [[Скопніна]] ([[Полацкае ваяводзтва]]), які ўпамінаецца ў 1747 годзе
* Герда — пэрсанаж казкі [[Ганс Крыстыян Андэрсэн|Ганса Крыстыяна Андэрсэна]] «[[Сьнежная каралева]]» (1844 год)

Гардзевічы (Gardziewicz) — прыгонныя зь вёскі [[Паліхоўшчына|Паліхоўшчыны]] ([[Ашмянскі павет]]), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Гердзевічы (Gierdzewicz, Gierdziewicz) гербу [[Вага (герб)|Вага]], Гертовічы (Giertowicz), Гірдзевічы (Girdziewicz, Girdzewicz) гербу [[Кердэя]] і Гіртовічы (Girtowicz) гербу [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — [[Літва|літоўскія]] шляхецкія роды зь [[Вільня|Вільні]] і [[Віленскі павет (ВКЛ)|Віленскага павету]].

Гердзевічы (Gierdzewicz) і Гіртовічы або Гертовічы (Girtowicz, Giertowicz) гербу [[Ястрабец (герб)|Ястрабец]] — літоўскія шляхецкія роды з [[Троцкі павет|Троцкага павету]].

Гердзевіч (Gierdziewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах [[Сувалкі|Сувалкаў]].

Гардэ (*Garde'') — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся сёлы Гардава і Герды і маёнтак Гердышкі ў Жамойцкім старостве, а таксама маёнтак Гердава ў Наваградзкім ваяводзтве.

У XVI ст. існавалі маёнтак Гарды, сяло Гардышкі, маёнтак і сяло Герды ў Жамойцкім старостве.

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Гірдзі, на гістарычнай Наваградчыне — Гірдаўка, на гістарычнай Лідчыне — Гердзеўцы, у гістарычнай Прусіі — Гердаўэн.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Жаночыя імёны