open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малапольскае ваяводзтва

**Малапо́льскае ваяводзтва** () — адно з 16 ваяводзтваў Польшчы. Ахоплівае частку тэрыторыі гістарычнай краіны Малапольшчы. Утворана 1 студзеня 1999 з наступных ваяводзтваў папярэдняга адміністрацыйнага падзелу: Кракаўскага, Навасондэцкага (цалкам), часкова Бельскага, Катавіцкага, Кросьненскага, Келецкага ды Тарнаўскага.

## Геаграфія
Ваяводзтва знаходзіцца ў паўднёвай Польшчы, мяжуе з Славаччынай і ваяводзтвамі:

* Падкарпацкім,
* Сьвентакшыскім,
* Сылескім.

Сядзіба ваяводзкае ўлады — Кракаў.

## Гарады
У Малапольскім ваяводзтве налічваецца 57 населеных пунктаў з гарадзкімі правамі, у тым ліку 3 гарады існуюць на правах павету.

## Паветы
Малапольскае ваяводзтва складаецца з 22 паветаў — 19 земскіх і 3 гарадзкіх.
* Вяліцкі павет
* Горліцкі павет
* Навасондацкі павет
* Прашаўцкі павет

## Гміны і населеныя пункты
У склад ваяводзтва ўваходзяць 182 гміны. Акрамя гарадоў, ёсьць 2630 населеных пунктаў.

## Глядзіце таксама
* Беч
* Бжэшчэ
* Новэ Бжэска

## Вонкавыя спасылкі
Чэрнева

Назву **Чэрнева** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Баўгарыя]]
* Чэрнева — сяло ў Варненскай вобласьці

### [[Беларусь]]
* Чэрнева — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Чэрнева — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці

### [[Расея]]
* Чэрнева — вёска ў Валакаламскім раёне Маскоўскай вобласьці
* Чэрнева — вёска ў Данілаўскім раёне Яраслаўскай вобласьці
* Чэрнева — вёска ў Пераслаўскім раёне Яраслаўскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Новае Чэрнева
* Старое Чэрнева

## Глядзіце таксама
* Чэрневічы
* Чэрнеў
* Чэрнеўка
* Чэрнеўшчына
Петкуны (Слабодкаўскі сельсавет)

**Петкуны́** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Друйкі і яе прытоку Плесавіцы. Уваходзяць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 15 чалавек
* 2010 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Новы Праект

**Но́вы Прае́кт** — вёска ў Беларусі, паміж азёрамі Дрывятамі і Цном. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Мутараўшчына

**Му́тараўшчына** — вёска ў Беларусі, каля возера Несьпішу. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.  

## Назва

Мотар або Мутар (Motar, Muotar) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мутаўт, Вішымут, Эймут; германскія імёны Muotolt, Vismuot, Eimuot) паходзіць ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Муражы

**Мура́жы** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Несьпішу. Уваходзяць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 97 чалавек
* 2010 год — 119 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
701

## Падзеі
* 30 кастрычніка — Ян VI стаў 85-м Рымскім Папам 

## Нараджэньні
* Лі Бо, кітайскі паэт

## Сьмерці
* 8 верасьня — Сьвяты Сергі І, Рымскі Папа
Пэрсыдзкая затока

**Пэрсыдзкая затока** ( khalīj-e-Fārs;  al-khalīj al-farsi) знаходзіцца ў паўднёва-заходняй Азіі, зьяўляецца працягам Аманскай затокі, разьдзяляе Іран і Арабійскі паўвостраў.

Затока была полем бойкі ў вайне паміж Іранам і Іракам (1980—1988 гг). У 1991 годзе Пэрсыдзкая затока ізноў стала арэнай «вайны ў Затоцы», падчас якой Ірак акупаваў Кувэйт, але потым праз умяшаньне амэрыканскіх войскаў быў вымушаны вярнуцца ў свае межы.

Навакольнае асяродзьдзе Пэрсыдзкай затокі раней было прадстаўлена вялікай колькасьцю рыбы, каралавымі рыфамі, падводнай расьліннасьцю, але ўсё гэтае багацьце было зьнішчанае ў выніку распачатай здабычы нафты на берагах затокі і нядаўнімі войнамі, адным са спосабаў вядзеньня якіх былі зьнішчэньні нафтапровадаў і нафтапераапрацоўчых заводаў.

## Геаграфія
Пэрсыдзкая затока мае плошчу прыкладна 233 000 км², на ўсходзе зьвязаная з Аманскай затокай Армускай пратокай, на захадзе пераходзіць у дэльту, утвораную рэкамі Эўфрат і Тыгр. Яе даўжыня – 989 км, аддзяляе Іран ад Саудаўскай Арабіі. Шырыня Хармускай пратокі 56 км. Затока не глыбокая, максымальная глыбіня 90 мэтраў, сярэдняя – 50 м.

Краіны, разьмешчаныя на ўзьбярэжжы Пэрсыдзкай затокі: Іран, Аман, Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, Саудаўская Арабія, Катар, Бахрэйн, Кувэйт і Ірак. Існуе мноства невялікіх выспачак.

## Нафта і прыродны газ

Пэрсыдзкая затока і прылеглыя вобласьці маюць самыя вялікія ў сьвеце радовішчы нафты. Праз гэта нафтаздабыча і нафтаперапрацоўка дамінуюць у эканоміцы рэгіёну. Значныя радовішчы прыроднага газу падзеленыя паміж Катарам і Іранам.

Багатыя на нафту краіны (за выняткам Іраку), якія разьмяшчаюцца на ўзьбярэжжы Пэрсыдзкай затокі, называюць краінамі Пэрсыдзкай затокі. Выхад Іраку да ўзьбярэжжа блякуецца балоцістай дэльтай Эўфрата і Тыгра.

## Этымалёгія
Навукоўцы, якія дасьледавалі паходжаньне назвы затокі, прыйшлі да высновы, што назва «пэрсыдзкая» найбольш дакладная. Апошнія 2 500 год амаль усе гісторыкі і аўтары Бліжняга Ўсходу менавіта так называлі гэтую затоку.

Пісьмовыя крыніцы часоў старадаўняй Пэрсыдзкай імпэрыі не дайшлі да нашых часоў, але ў вуснай мове ўсе народы рэгіёна называюць яе *Мора Ірана*, *Парскае мора*.

З 550 году да 330 году да н. э. амаль усе пісьмовыя крыніцы называлі Пэрсыдзкую затоку *Мора Парс*.

Але ў наш час некаторыя краіны аспрэчваюць дакладнасьць назвы затокі. Нягледзячы на гэта, на Дваццаць трэцяй сэсіі ААН у сакавіку — красавіку 2006 году назва *Пэрсыдзкая затока* зацьверджаная як афіцыйная назва, якая выкарыстоўваецца краінамі-ўдзельніцамі ААН.

## Брытанскае ўладаньне
З 1763 да 1971 году Вялікабрытанія рознымі шляхамі і формамі (праз Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, Бахрэйн, Кувэйт, Аман і Катар) кантралявала Пэрсыдзкую затоку.

І ў наш час Вялікабрытанія мае свае інтарэсы ў гэтым рэгіёне.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Блізкі Ўсход
Катэгорыя:Затокі Індыйскага акіяна
705

## Падзеі
* 1 сакавіка — Ян VIІ стаў 86-м Рымскім Папам 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 11 студзеня — Ян VI, Рымскі Папа
Рыяд

**Рыяд** () — сталіца і самы вялікі горад Саудаўскай Арабіі, разьмешчаны ў мясцовасьці Рыяд у вобласьці Наджд. Разьмешчаны ў цэнтры Арабійскай паўвыспы на вялікім плято, ён зьяўляецца домам для 4 260 000 чалавек (прыблізна 20% насельніцтва краіны).

Акрамя Рыяду існуюць яшчэ дзьве густазаселеныя вобласьці ў краіне: вакол Джыды і Мэкі на ўзьбярэжжы Чырвонага мора, і вакол Джубаілу і Дхахрану на ўзьбярэжжы Пэрсыдзкай затокі. Каардынаты Рыяду: 24°42’42" паўночнай шыраты, 46°43’27" усходняй даўгаты.

Горад падзелены на 17 муніцыпалітэтаў якія маюць уласныя органы кіраваньня, пад агульным кантролем прынца Салмана Абдул Азіза.

Горад знаходзіцца ў пустэльнай мясцовасьці, але добра забясьпечаны вадой, дзякуючы пяці дамбам, 96 калодзежам і 467 км трубы, якая дастаўляе ваду ад апрасьняльных заводаў на ўзьбярэжжы Пэрсыдзкай затокі.

## Назва
Назва гораду атрымана ад арабскага слова, якое азначае «месца садоў і дрэваў» («rawdah»). Некалькі ручаёў (зараз засмаглых), паблізу Рыяда, са старажытных часоў рабілі гэту мясцовасьць урадлівай вобласьцю ў цэнтры паўвыспы.

## Гісторыя
У перадісламскія часы, паселішча на месцы будучага Рыяду мела назву Хаджар. Гістарычна гэта месца было вядома багацьцем вады і садоў. Вялікая колькасьць вады дазволіла існаваць некалькім паселішчам. Сучасная назва ўжывалась толькі для паселішчаў зь вялікай колькасьцю садоў, потым распаўсюдзілася на ўсю мясцовасьць.

Да канца 18 стагодзьдзя, Рыяд уваходзіў у склад першай дзяржавы саўдыдаў, са сталіцай у Дырыяху. Пасьля разбурэньня Дырыяху ў 1818 годзе туркамі, сталіца была перанесена ў Рыяд.

У 1902 годзе горад быў захоплены Абдулам Азізам бін Рахманам Аль-Саўдам. Ён стварыў каралеўства Саўдыдаў у сучасным выглядзе ў 1932 годзе, з Рыядам як сталіцай дзяржавы. Дыпляматычная сталіца заставалася ў Джэдаху да 1982 году. За кароткі час насельніцтва гораду шматразова павялічылася. У 1960-х гадах насельніцтва складала 150 000 чалавек. У наш час насельніцтва складае 4,5 млн чалавек.

## Насельніцтва

Паміж 1974 і 1992 гадамі штогадовы прырост насельніцтва складаў 8,2%.

Катэгорыя:Гарады Саудаўскай Арабіі
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Камень (неадназначнасьць)

Назву **Камень** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Камень — вёска ў Кобрынскім раёне
** Камень — вёска ў Пінскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Камень — вёска ў Лепельскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Камень — вёска ў Мазырскім раёне
** Камень — пасёлак у Рагачоўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Камень — вёска ў Касьцюковіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Камень — вёска ў Валожынскім раёне
** Камень — вёска ў Капыльскім раёне
** Камень — вёска ў Доўгаўскім сельсавеце Салігорскага раёну
** Камень — вёска ў Зажэвіцкім сельсавеце Салігорскага раёну

### [[Польшча]]
* Падляскае ваяводзтва:
** Камень — вёска ў Аўгустоўскім павеце
** Камень — вёска ў Гайнаўскім павеце

## Іншае
* Камень — гара ў Ключаўской групе вульканаў Камчаткі

## Падвойныя назвы
* Белы Камень
* Камень-Валун
* Каралеўскі Камень
* Шляхецкі Камень

## Глядзіце таксама
* Каменец
* Каменічы
* Каменішча
* Каменка
* Каменкаўскае
* Каменкі
* Каменнае
* Каменная
* Каменны
* Каменск
* Каменскае
* Каменская
* Каменскі
* Каменшчына
* Каменьне
* Каменьнік
* Каменьнікі
* Камянец
* Камяні
* Камяністае
* Камяністая
* Камяніца
* Камяніцы
* Камянічнік
* Камянічы
* Камянішча
* Камяннае
* Камянное
* Камяное
* Камянборак
* Камянпольле
* Камянчане
* Камянчаны
* Камяншчына
Манастыр (неадназначнасьць)

**[[Манастыр (суполка)|Манастыр]]** — рэлігійная суполка манахаў і манашак, а таксама комплекс будынкаў, які ёй належыць.

Назву **Манастыр** маюць:
* Манастыр — вілает Тунісу
* Манастыр — горад у Тунісе
* Манастыр — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Манастыр — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Лябірынт Фаўна

**Лябіры́нт Фа́ўна** () — фільм гішпанскага рэжысэра Гільерма дэль Тора.

## Ролі
* Івана Бакера — Афэлія
* Дуг Джонс — Фаўн
* Сэржы Лопэс — Капітан Відаль
* Арыядна Хіль – Кармэн
* Марыбэль Вэрду – Мэрсэдэс
* Алекс Ангула – доктар Фэрэйра

## Крыніцы

Катэгорыя:Гішпанскія фільмы
Катэгорыя:Мэксыканскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2006 году
Янава

Назву **Я́нава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Янава — горад, раённы цэнтар

* Віцебская вобласьць:
** Янава — вёска ў Талачынскім раёне
** Янава — вёска ў Чашніцкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Янава — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Янава — хутар у Вярэнаўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Янава — пасёлак у Быхаўскім раёне
** Янава — былая вёска ў Качэрыцкім раёне
** Янава — вёска ў Круглянскім раёне
** Янава — пасёлак у Хоцімскім раёне

* Менская вобласьць:
** Янава — вёска ў Койданаўскім раёне

### [[Летува]]
* Янава — места, адміністрацыйны цэнтар Янаўскага раёну Ковенскага павету

### [[Расея]]
* Янава — сяло ў Сяргацкім раёне Ніжагародзкай вобласьці
* Янава — вёска ў Пачынкаўскім раёне Смаленскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Іванава
* Іванавічы
* Іванаў
* Іванаўка
* Іванаўск
* Іванаўскія Агароднікі
* Іванаўцы
* Іванаўшчына
* Іванічы
* Іванішча
* Іванішчавічы
* Іванкі
* Іванкавічы
* Іванкаўшчына
* Іванпольле
* Іванск
* Іванскія
* Іванцава
* Іванчыцы
* Янавічы
* Янаў
* Янаўка
* Янаўцы
* Янаўшчына
* Янова
* Яноўка
Дубавое

Назву **Дубавое** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Дубавое — вёска ў Дарагічынскім раёне
** Дубавое — вёска ў Камянецкім раёне
** Дубавое — вёска ў Кобрынскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Дубавое — вёска ў Аршанскім раёне
** Дубавое — вёска ў Докшыцкім раёне
** Дубавое — былая вёска ў Мёрскім раёне
** Дубавое — вёска ў Серкавіцкім сельсавеце Талачынскага раёну
** Дубавое — вёска ў Талачынскім сельсавеце Талачынскага раёну
** Дубавое — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Дубавое — вёска ў Асіпавіцкім раёне
** Дубавое — вёска ў Качэрыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Дубавое — вёска ў Вялейскім раёне
** Дубавое — вёска ў Крупскім раёне
** Дубавое — вёска ў Пухавіцкім раёне
Гаўрылаўцы

**Гаўры́лаўцы** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Друйкі. Уваходзяць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 113 чалавек
* 2010 год — 97 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
707

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*  18 кастрычніка — Ян VII, Рымскі Папа
708

## Падзеі
* 15 студзеня — Сізыні стаў 87-м Рымскім Папам
* 25 сакавіка — Канстанцін І стаў 88-м Рымскім Папам 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 4 лютага — Сізыні, Рымскі Папа
715

## Падзеі
* 19 траўня — Сьвяты Рыгор ІІ стаў 89-м Рымскім Папам 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 9 красавіка — Канстанцін І, Рымскі Папа
752

## Падзеі
* 26 сакавіка — Стэфан ІІ стаў 92-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Сьвяты Захары , Рымскі Папа
Рэтараманская мова

**Рэтараманская мова** — раманская мова, носьбітамі якой зьяўляюцца 0,5% насельніцтва Швайцарыі, перадусім у кантоне Граўбюндэн. Адна з афіцыйных моваў гэтага кантону (побач з італьянскай і нямецкай), а з 1999 году таксама адна з чатырох афіцыйных моваў Швайцарыі.

У лінгвістыцы рэтараманская мова падзяляецца на 6 асноўных ідыёмаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мовы Швайцарыі
Катэгорыя:Раманскія мовы
757

## Падзеі
* 29 траўня — Сьвяты Павал І стаў 93-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 26 красавіка — Стэфан ІІ , Рымскі Папа
767

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 28 чэрвеня — Сьвяты Павал І , Рымскі Папа
Фрыульская мова

**Фрыульская мова** ( італ. *friulano*, па-фрыульску *furlan*)— раманская мова, носьбіты якой насяляюць часткі італьянскага рэгіёну Фрыулі-Вэнэцыя-Джулія (ваколіцы гораду Удынэ). Мае агульныя рысы з лядынскай мовай (распаўсюджаная ў гарыстым рэгіёне Трэнтына) і рэтараманскай мовай.

Катэгорыя:Раманскія мовы
Катэгорыя:Мовы Італіі
772

## Падзеі
* 9 лютага — Адрыян І стаў 95-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Стэфан ІІІ , Рымскі Папа
795

## Падзеі
* 27 сьнежня — Сьвяты Леў ІІІ стаў 96-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 25 сьнежня — Адрыян І , Рымскі Папа
816

## Падзеі
* 22 чэрвеня — Стэфан IV стаў 97-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 12 чэрвеня — Сьвяты Леў ІІІ, Рымскі Папа
Гавейкі

**Гаве́йкі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Друйцы. Уваходзяць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Гаўка (Gauke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гаў- (імёны ліцьвінаў Гавіла, Гаўвід, Гаўгонт; германскія імёны Gavilo, Gauwida, Gavigunt) паходзіць ад гоцкага gawi, германскага gaawja 'мясцовасьць, багатая воднымі крыніцамі; месца пасяленьня'. 

Паходжаньне імя Гавейка ад старажытнага германскага імя Gavo з даданьнем германскага суфіксу з элемэнтам -к- (-k-) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 42 чалавекі
* 2010 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Веркаўшчына

**Ве́ркаўшчына** — вёска ў Беларусі, пры ўтоку ракі Абабіцы ў Друйку. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 41 чалавек
* 2010 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
817

## Падзеі
* 25 студзеня — Сьвяты Пасхалі І стаў 98-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Стэфан IV, Рымскі Папа
824

## Падзеі
* 2 траўня — Яўген ІІ стаў 99-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 11 лютага — Сьвяты Пасхалі І, Рымскі Папа
827

## Падзеі
* жнівень — Валянцін стаў 100-м Рымскім Папам
* кастрычнік — Рыгор IV стаў 101-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Яўген ІІ, Рымскі Папа
* верасень — Валянцін, Рымскі Папа
Камароўка (Берасьцейская вобласьць)

**Камаро́ўка** — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Камароўка ўваходзіць у склад Тамашоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 490 чалавек
* 2010 год — 407 чалавек

## Вядомыя выхадцы і жыхары
Тут нарадзіўся лётчык-касманаўт, двойчы Герой Савецкага Саюзу Пётар Клімук.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тамашоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Селяхі

Назву **Селяхі** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Селяхі (альбо *Селяхоўскае*) — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Селяхі — вёска ў Тамашоўскім сельсавеце Берасьцейскага раёну 
** Селяхі — вёска ў Чэрнінскім сельсавеце Берасьцейскага раёну 

* Гарадзенская вобласьць:
** Селяхі — вёска ў Ваўкавыскім раёне 
** Селяхі — вёска ў Лідзкім раёне
Кацельня Баярская (Клейнікаўскі сельсавет)

**Каце́льня Бая́рская** () — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Кацельня Баярская ўваходзіць у склад Клейнікаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 21 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Клейнікаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Рыцец

**Ры́цец** () — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Рыцец уваходзіць у склад Тамашоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 11 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Тамашоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Тамашоўка

**Тамашо́ўка** — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар Тамашоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1131 чалавек
* 1999 год — 1183 чалавекі

## Славутасьці
* Вайсковыя могілкі часоў Першай сусьветнай вайны
* Будынак чыгуначнай станцыі Ўладава

## Ураджэнцы і жыхары
* Пётар Клімук (нар. 1942) — савецкі касманаўт-беларус, двойчы Герой Савецкага Саюзу, генэрал-палкоўнік авіяцыі
* Пётар Пракаповіч (нар. 1942) — беларускі дзяржаўны дзяяч, герой Беларусі, старшыня праўленьня Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь (1998—2011), намесьнік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. Вучыўся ў Тамашоўскай сярэдняй школе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Тамашоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Тамашоўскі сельсавет

**Тамашо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Берасьцейскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Тамашоўка.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Берасьцейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
844

## Падзеі
* студзень — Сергі ІІ стаў 102-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* студзень — Рыгор IV, Рымскі Папа
Орхава

**О́рхава** — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Орхава ўваходзіць у склад Тамашоўскага сельсавету. Знаходзіцца на рацэ Буг ненашмат вышэй за польскае мястэчка Архувэк.

## Гісторыя
Напачатку XVI стагодзьдзя Юры Крупскі выдзяліў з Архова разьмешчаны на другім беразе Бугу Архувэк і заснаваў там места, якое першапачаткова таксама звалася Архова. У наступных стагодзьдзях вёска Архова належыла наступным уладальнікам Архоўкі і Валодава. У XIV стагодзьдзя належала Замойскім з Ружанкі. У вёсцы працавала вапнярня. Да вёскі належаў хутар Рыцец. У складзе Расейскай імпэрыі знаходзілася ў Берасьцейскім павеце Гарадзенскай губэрні. Паміж Архувэкам і Арховам раней быў ўзьведзены мост, які злучаў чыгуначныя станцыі *Буг Улодаўскі* (Архувэк) і *[[Улодава (Тамашоўка)|Ўлодава]]* (Тамашоўка).

У міжваеннае дваццацігодзьдзе вёска належыла гміне Прыборава, пазьней — гміне Дамачава Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.

За часам Другой сусьветнай вайны чыгуначны мост быў зьнішчаны.

Па заканчэньні вайны мясцовасьць апынулася ў складзе СССР і з 1991 году ў незалежнай Беларусі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 226 чалавек
* 1999 год — 272 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е у Архове
* Архова на мапе прыроднага рэзэрфату «Надбугаўскае Палесьсе»
* 

Катэгорыя:Тамашоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
847

## Падзеі
* 10 красавіка — Сьвяты Леў IV стаў 103-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 27 студзеня — Сергі ІІ, папа рымскі
858

## Падзеі
* 24 красавіка — Сьвяты Мікалай І Вялікі стаў 105-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* красавік — Бэнэдыкт III, Рымскі Папа
855

## Падзеі
* 29 верасьня — Бэнэдыкт ІІІ стаў 104-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Сьвяты Леў IV, Рымскі Папа
867

## Падзеі
* 14 сьнежня — Адрыян ІІ стаў 106-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 13 лістапада — Сьвяты Мікалай І Вялікі, Рымскі Папа
872

## Падзеі
* 14 сьнежня — Ян VIII стаў 107-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Адрыян, Рымскі Папа
Беразьвечча

**Беразьве́чча**, або **Бярэзьвічы** — гістарычная мясцовасьць Глыбокага.

Беразьвечча — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны.

У Беразьвеччы знаходзіцца адна з самых вялікіх турмаў суворага рэжыму, якая месьціцца ў былым манастыры базыльянаў. Пасьля камуністычнага перавароту савецкімі ўладамі быў арганізаваны беразьвецкі лягер сьмерці. У ім загінулі ксяндзы Ўладыслаў Мацькавяк, Станіслаў Пыртак і Мечыслаў Багаткевіч. Яны адмовіліся пакінуць вернікаў і загінулі разам зь імі. Пазьней яны, як мучанікі за веру, былі бэатыфікаваныя каталіцкай царквою. Апроч таго, у Беразьвеччы савецкімі ўладамі было забіта больш за 4700 тутэйшых людзей. А пасьля ўжо гітлераўцы закатавалі там 27 000 асобаў з розных краінаў. У 1921—1924 гадах канцэнтрацыйны лягер на гэтым месцы стварылі палякі.

Беразьвеччу прысьвечаны верш Рыгора Барадуліна «Залачу далонь» з томіка «Евангелле ад Мамы. Кніга паэзіі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Глыбокае. Касьцёл кармелітаў босых
* Базыльяне на землях Вялікага Княства Літоўскага ў другой палове ХVIII ст.
* Памяць і самасвядомасць

Катэгорыя:Глыбокае
Малыя Матыкалы

**Малы́я Матыка́лы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Лясной. Уваходзяць у склад Матыкальскага сельсавету Берасьцейскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 42 чалавекі
* 2010 год — 69 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Катэгорыя:Матыкальскі сельсавет
Вашынгтон (штат)

**Вашынгто́н** (; абазначэньне WA) — штат на паўночным захадзе ЗША, 42-і штат у складзе саюзу. Сталіца — Алімпія, найбуйнейшы горад — Сіэтл. Насельніцтва — каля 7 млн чалавек (2014). У пазьбяганьне блытаніны са сталіцай назоў той звычайна суправаджаюць скаротам DC (што азначае «Акруга Калюмбія»), а да назову штата дадаюць слова «штат». Афіцыйная мянушка — «Вечназялёны штат».

## Геаграфія
На поўначы штат Вашынгтон мяжуе з канадзкай правінцыяй Брытанская Калумбія, на ўсходзе — са штатам Айдага, на поўдні — са штатам Арэгон. На захадзе ён амываецца водамі Ціхага акіяна. Агульная плошча складае 184 824 км² (18-е месца ў ЗША), зь іх на сушу прыходзіцца 172 587 км².

## Гісторыя
Да прышэсьця на заходняе ўзьбярэжжа эўрапейцаў тэрыторыя цяперашняга Вашынгтону была заселеная шматлікімі індзейскімі плямёнамі, якія прамышлялі рыбалоўствам і паляваньнем на кітоў. Першым эўрапейцам, чыё зьяўленьне на гэтай тэрыторыі было зафіксавана ў хроніках, быў гішпанскі капітан Бруна дэ Эсэта, які прыбыў сюды ў 1775 годзе ў разьдзеле эскадры з двух караблёў. У 1778 годзе брытанскі капітан Джэймс Кук праплываў у вусьце праліва Хуан дэ Фуку, але ўпершыню пралівы, які падзяляюць цяпер штат Вашынгтон і Брытанскую Калюмбію, былі дасьледаваныя ў 1789 годзе экспэдыцыяй капітана Чарлза Барклі. У пачатку 1790-х дасьледаваньні працягнулі гішпанскія капітаны Мануэль Кімпэр і Франсыска Эліса, а таксама брытанец Джордж Ванкувэр. У 1792 годзе капітан Робэрт Грэй адкрыў вусьце ракі Калюмбія.

У 1819 Гішпанія адмовілася ад сваіх дамаганьняў на тэрыторыю цяперашняга штату на карысьць ЗША. З гэтага часу тэрыторыя стала прадметам спрэчкі паміж ЗША і Вялікабрытаніяй. Спрэчка вырашылася на карысьць ЗША 15 чэрвеня 1846 году, калі была складзеная Арэгонская дамова.

11 лістапада 1889 году Вашынгтон стаў 42-м штатам у складзе ЗША.

## Эканоміка
У 2003 ВУП штату Вашынгтон склаў $244 млрд (11-е месца ў ЗША). Тут разьмяшчаюцца прадпрыемствы такіх карпарацыяў, як «Боінг» і «Майкрасофт».

## Крыніцы
PST

**Паўночнаамэрыканскі ціхаакіянскі час** () прытрымліваецца стандартнага часу, але з адставаньнем на 8 гадзін ад Унівэрсальнага каардынаванага часу (UTC-8).

У ЗША і Канадзе гэты час завецца **Ціхаакіянскі Час** ().

Час у гэтым часавым поясе адстае на 1 гадзіну ад часавага поясу Аляскі і на 1 гадзіну апярэджвае Горны час.

У ЗША штаты Вашынгтон і Каліфорнія цалкам знаходзяцца ў гэтым часавым поясе. Практычна ўся Нэвада, за выняткам Заходняга Вэндоверу прытрымліваецца гэтага часу. У дадатак, паўночная частка Айдага і ўвесь Арэгон, за выняткам вялікай часткі Акругі Малхейм, таксама знаходзяцца ў гэтым часавым поясе.

## Найважнейшыя гарады, якія знаходзяцца ў гэтым часавым поясе
ЗША
* Анахайм
* Фрэсна
* Лас-Вэгас
* Лос-Анджэлес
* Оклэнд
* Рына
* Портлэнд (Арэгон)
* Сакрамэнта
* Сан-Дыега
* Сан-Францыска
* Сіетл

Канада
* Ванкувэр
* Вікторыя

## Глядзіце таксама
* Часавы пас
* Часавы пас Аляскі 
* Горны час

Катэгорыя:Часавыя пасы
Падляскае ваяводзтва

**Падля́скае ваяво́дзтва** () — адно з 16 ваяводзтваў Польшчы. Ахоплівае частку тэрыторыі гістарычнай краіны Падляшша, Сувальшчыны, Мазоўша, Палесься, Чорнай Русі. Утворанае 1 студзеня 1999 на падставе ўставы ад 24 ліпеня 1998 году «*аб увядзенні тэрытарыяльнага падзелу дзяржавы*», з наступных ваяводзтваў папярэдняга адміністрацыйнага падзелу: Беластоцкага (цалкам), часткова Ломжынскага ды Сувальскага.

## Геаграфія
Ваяводзтва знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй Польшчы, мяжуе зь Летуваю і Беларусяй і ваяводзтвамі:
* Мазавецкім
* Люблінскім
* Вармінска-Мазурскім

Сядзіба ваяводзкае ўлады — Беласток. У ваяводзтве знаходзяцца 4 запаведнікі (*нацыянальныя паркі*).

## Гарады
У Падляскім ваяводзтве налічваецца 38 населеных пунктаў з гарадзкімі правамі. Гарады прадстаўленыя паводле колькасьці жыхароў. Колькасьць жыхароў і плошча пададзеныя паводле зьвестак Галоўнага статыстычнага ўпраўленьня Польшчы ад 31 сьнежня 2005.

#  Беласток — **294 830** (102 км²)
#  Сувалкі — **69 268** (65,50 км²)
#  Ломжа — **63 819** (32,71 км²)
#  Аўгустоў — **29 971** (80,93 км²)
#  Бельск-Падляскі — **26 893** (26,88 км²)
#  Замбраў — **22 782** (19,02 км²)
#  Граева — **22 718** (18,93 км²)
#  Гайнаўка — **22 159** (21,29 км²)
#  Саколка — **18 945** (18,61 км²)
#  Лапы — **16 611** (11,90 км²)
#  Сямяцічы — **15 178** (36,25 км²)
#  Кольна — **10 772** (25,08 км²)
#  Монькі — **10 461** (7,66 км²)
#  Чорная Беластоцкая — **9611** (14,28 км²)
#  Высокае Мазавецкае — **9279** (15,24 км²)
#  Васількаў — **8872** (28,15 км²)
#  Дуброва Беластоцкая — **6165** (22,64 км²)
#  Сейны — **5971** (4,49 км²)
#  Хорашч — **5424** (16,79 км²)
#  Цеханавец — **4923** (26,01 км²)
#  Супрасьль — **4554** (5,68 км²)
#  Бранск — **3800** (32,43 км²)
#  Міхалова — **3621** (2,15 км²)
#  Шчучын — **3576** (13,23 км²)
#  Кнышын — **2851** (23,68 км²)
#  Крынкі — **2709**  (3,85 км²)
#  Ліпск — **2500** (4,97 км²)
#  Ставішкі — **2455** (13,28 км²)
#  Заблудаў — **2396** (14,30 км²)
#  Сухаволя — **2255** (25,95 км²)
#  Дарагічын — **2092** (15,68 км²)
#  Новы Грод — **2014** (20,55 км²)
#  Ядвабна — **1908** (11,47 км²)
#  Тыкоцін — **1906** (28,96 км²)
#  Гонядзь (Ганёндз) — **1903** (4,28 км²)
#  Райгарад — **1677** (35,18 км²)
#  Кляшчэлі — **1438** (46,71 км²)
#  Сураж — **980** (33,86 км²)

## Паветы
Падляскае ваяводзтва складаецца з 17 паветаў — 14 земскіх і 3 гарадзкіх.

### Адміністрацыйны падзел

## Гміны і населеныя пункты
У склад ваяводзтва ўваходзяць 118 гмін (13 гарадзкіх, 23 сельска-гарадзкія і 82 сельскія). Акрамя гарадоў, налічваецца 3272 населеныя пункты.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вароты Падляшша
Арызона (неадназначнасьць)

Назву **Арызона** маюць:
* Арызона — штат у ЗША
* Арызона — горад у ЗША, штаце Арызона
* Арызона — горад у Гандурасе, дэпартамэнце Атлянтыда
898

## Падзеі
* студзень — Ян ІХ стаў 116-м Рымскім Папам 

## Нараджэньні
*
 
## Сьмерці
*

Катэгорыя:898
Ворша (неадназначнасьць)

Назву **Ворша** маюць:

### Населеныя пункты
#### У [[Беларусь|Беларусі]]
* Ворша — горад у Віцебскай вобласьці 

#### У [[Расея|Расеі]]
* Ворша — пасёлак у Цьвярской вобласьці 

### Рэкі
* Ворша — рака ў Цьвярской вобласьці Расеі

### Іншае
* «Ворша» — футбольны клюб з гэтага гораду
* «Ворша» — гандбольны клюб з гэтага гораду

## Іншае
* Баярын Ворша — фільм
* Ворша 1991 &mdash; карціна
Люіджы Капуана

**Люіджы Капуана** (; 28 траўня 1839, Мінэо — 29 лістапада 1915, Катанія) — італьянскі пісьменьнік, журналіст, тэарэтык і гісторык літаратуры, адзін з галоўных тэарэтыкаў вэрызму.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Італьянскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі ў Катаніі
Дына Буцаці

**Ды́на Буца́ці** (; 16 кастрычніка 1906 — 28 студзеня 1972) — італьянскі пісьменьнік, журналіст і мастак.

## Біяграфія
Буцаці нарадзіўся ў Бэлюна на віле, дзе ягоная заможная мілянская сям’я праводзіла летнія месяцы. Быў трэцім з чатырох дзяцей. Ягоны малодшы брат Адрыяна стаў славутым генэтыкам. Бацька, Джуліё Чэзарэ, паходзіў са старой бэлюнскай дынастыі. Маці Альба Мантавані (дачка пісьменьніка Дына Мантавані) была вэнэцыянкай і належала да дынастыі вэнэцыянскіх дожаў Бадоэр Партэчыпацыё. Буцаці вельмі любіў музыку (навучаўся граць на фартэпіяна і скрыпцы), маляваньне і горы. Гэтыя захапленьні і сфармавалі шматбаковы талент пісьменьніка.

Зь юнацтва жыў у Міляне, дзе наведваў юрыдычны факультэт, каб задаволіць жаданьне бацькі бачыць яго адвакатам. У 1928 годзе, незадоўга да заканчэньня навучаньня, уладкаваўся практыкантам у рэдакцыю газэты «*Corriere della Sera*», дзе пазьней працаваў карэспандэнтам. У гэтым жа годзе завяршыў навучаньне.

У 1933 годзе выйшаў яго першы раман «*Bàrnabo delle montagne*» («Барнаба з гор»), а праз два гады «*Il segreto del Bosco Vecchio*» («Таямніца Старога Лесу»). Паводле абодвух раманаў італьянскімі рэжысэрамі былі зьнятыя кінафільмы: першы экранізаваў Марыё Брэнта ў 1994 годзе, другі Армана Ольмі ў 1993 годзе.

У 1935 і 1936 гадох Буцаці займаўся штомесячным літаратурным дадаткам да газэты.

Найвялікшы посьпех 1939 году — раман «*Il deserto dei Tartari*» («Татарская пустыня»), паводле якога рэжысэр Валерыё Дзурліні зьняў аднайменны фільм. У гэтыя гады Буцаці пачынае пісаць свае славутыя кароткія апавяданьні, некаторыя зь іх публікуючы ў «*Corriere della Sera*». Разам зь пісьменьніцкай дзейнасьцю Буцаці працягвае займацца і дзейнасьцю журналісцкай. Выбраныя эсэ зьмешчаныя ў зборніку «*Cronache terrestri*» («Зямныя кронікі»).

Сваім фэерычным стылем пісьма Буцаці супрацьстаіць тэмам і пачуцьцям тугі, страху сьмерці, магіі і містыкі, нязьменнасьці лёсу. Частым героем літаратурных твораў Буцаці зьяўляецца менавіта лёс, усемагутны і неасяжны, часта зьдзеклівы. Нават творы пра каханьне закранаюць непрадказальнасьць фатуму. Творчасьць Буцаці адносіцца да фантастычнага жанру, а таксама выяўляе блізкасьць да жанру літаратуры жахаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Біяграфія

Катэгорыя:Італьянскія літаратары
Аляска (неадназначнасьць)

Найменьне **Аляска** маюць:
* **[[Аляска (штат)|Аляска]]** — штат у ЗША
* **[[Аляска (сьпявачка)|Аляска]]** — гішпанская сьпявачка й акторка
Обаль (неадназначнасьць)

Назву **О́баль** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Обаль — пасёлак гарадзкога тыпу ў Шумілінскім раёне
** Обаль — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Обаль — вёска ў Сеньненскім раёне

## Рэкі
* Обаль — рака, прыток Дзьвіны

## Глядзіце таксама
* Новая Обаль
Ломжа

**Ло́мжа** () — горад і гарадзкая гміна ў Падляскім ваяводзтве, адміністрацыйны цэнтар павету. Да 1999 году горад быў цэнтрам Ломжынскага ваяводзтва. Ломжа стаіць на рацэ Нараў. Насельніцтва складае 63 880 жыхароў.

## Гісторыя
У 1940—1941 і 1944 — цэнтар Ломжынскага раёну Беластоцкай вобласьці БССР.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Падляскага ваяводзтва
Катэгорыя:Населеныя пункты БССР, якія страцілі статус райцэнтру
Правапіс

**Пра́вапіс** (таксама **артагра́фія**, ад грэцкага **ορθογραφία**, якое складаецца са словаў **ορθος** «правільны» і **γράφειν** «пісаць») — прызнаная ці рэкамэндаваная сыстэма правілаў перадачы маўленьня на пэўнай мове на пісьме з дапамогай альфабэту гэтай мовы і іншых знакаў.

Звычайна прызнаным зьяўляецца правапіс, які замацавала адпаведная дзяржаўная навуковая ўстанова (у Беларусі Інстытут мовазнаўства НАН) альбо аўтарытэтны навуковец, альбо той правапіс, якім карыстаецца значная частка носьбітаў мовы.

Правапіс замацоўваецца на аснове пэўных прынцыпаў, якія зьвязаныя з рознымі сфэрамі пісьмовай практыкі: пунктуацыя, вялікія і малыя літары, разьдзельнае і зьлітнае напісаньне словаў, запіс гукаў і іншыя.

Правапісы канкрэтных моваў клясыфікуюць галоўным чынам паводле спосабу запісу гукаў. Правапіс канкрэтнай мовы практычна ніколі не бывае заснаваны на адным такім спосабе (прынцыпе). Але зь некалькіх прынцыпаў адзін як правіла пераважае, паводле яго правапіс і набывае сваю характарыстыку.

## Прынцыпы правапісу

### [[фанэтыка|Фанэтычны]] прынцып
Паводле гэтага правіла гукі мусілі б запісвацца дакладна так, як вымаўляюцца. Гэта значыць, што, напрыклад, слова «*сьнег*» мусіла б быць запісаным як «*с’н'эх*». Фанэтычны правапіс рэдка ў якой мове можа пераважаць (бадай, ледзь не адзіным прыкладам можа быць санскрыт, з агаворкай, што яго пісьмовы варыянт увялі ў той час, калі мова была ўжо мёртвай).

### [[фаналёгія|Фаналягічны]] прынцып
Калі ў мовазнаўстве не былі адасобленыя фанэтыка і фаналёгія, правапісы, якія былі арганізаваныя паводле фаналягічных прынцыпаў, называлі фанэтычнымі. Фаналёгія займаецца не гукамі ў іхнім фізычным выражэньні, а гукамі, якія існуюць у сьвядомасьці маўленцы пэўнай мовы. Гэтыя абагульненыя гукі называюцца фанэмамі. Паводле фаналягічнага прынцыпу адна фанэма пішацца заўсёды аднолькава. Напрыклад, па-беларуску пішам «*разьбіць*», але «*расьпісаць*», таму што «**с**'» ў сьвядомасьці маўленцы — той жа гук, што і ў слове «*сьнег*», і адрозны ад гуку «**з**'» у слове «*разьбіць*»).

### [[Марфалёгія (мовазнаўства)|Марфалягічны]] прынцып
Паводле гэтага прынцыпу запісваюцца ня тыя фанэмы, якія сапраўды вымаўляюцца, а тыя, якія на іхнім месцы вымаўляліся ў асноўнай форме слова альбо ў вытворным слове. Напрыклад, у слове «*касьба*» пішацца «**сь**», а не «**зь**», таму што яно ўтворана ад слова «*касіць*», дзе вымаўляецца і пішацца фанэма «**с**'». У некаторых крыніцах марфалягічны прынцып называецца этымалягічным.

### Этымалягічны прынцып
Гэты прынцып таксама дасюль не пераважаў ні ў водным правапісе. Гэты прынцып — «паглыблены» марфалягічны. У ім, каб растлумачыць напісаньне пэўнага знаку, не дастаткова знайсьці вытворнае слова, таму што такога слова можа ня быць. Трэба ведаць этымалёгію слова.

## Глядзіце таксама
* Беларускі правапіс
Паўлюк Быкоўскі

**Паўлюк Быкоўскі** (Павел Быкоўскі; нарадзіўся 29 кастрычніка 1971 у Менску) — беларускі журналіст.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Менску. 2 гады вучыўся на факультэце беларускай філялёгіі і культуры Менскага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту імя Максіма Танка; спэцыялізацыя: беларуская мова і літаратура. З 1999 году — студэнт Віленскага пэдагагічнага ўнівэрсытэту (); факультэт славістыкі; спэцыялізацыя: «беларуская філялёгія». Выпускнік Літоўскага эдукалягічнага ўнівэрсытэту (Lietuvos edukologijos universitetui).

Самаадукацыя ў галіне журналістыкі і паліталёгіі. У лістападзе 1997 году прайшоў месячную стажыроўку на RFE/RL у Празе па тэме «прынцыпы незалежнай журналістыкі».

Працаваў рэпартэрам у газэтах «Чырвоная зьмена» і «Свабода», рэдактарам на радыёстанцыі «Крыніца», камэнтатарам Рэдакцыі перадач для Другой рэспубліканскай праграмы Беларускага радыёвяшчаньня (інфармацыйна-музычны канал «Радыё-2») Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь, супрацоўнічаў з радыёстанцыямі «Юность/Молодежный канал» (Масква), «Нямецкая хваля» (Бон), газэтамі «Бизнес&Балтия» (Рыга), «Лабрит» (Рыга), «Караван» (Алматы). Публікаваўся ў аналітычным часопісе PRISM, які выдаецца *Jamestown Foundation* (Вашынгтон).

З 2015 г. акрэдытаваны пры МЗС Беларусі ў якасьці карэспандэнта Deutsche Welle.

З 1995 па 2015 г. — супрацоўнік недзяржаўнага аналітычнага тыднёвіка «Белорусы и рынок», быў загадчыкам аддзела грамадзка-палітычнай інфармацыі.

Па сумяшчальніцтве працаваў уласным карэспандэнтам у Менску праваабарончага тыднёвіка «Экспресс-хроника» (Масква), а таксама харвацкага інфармагенцтва STINA (Спліт). Зь лістапада 1999 па травень 2002, а таксама зноў з 2006 году — аўтар і вядучы праграмы «Кантэкст (Рэфлексіі з нагоды мінулага тыдня)» на беларускай радыёстанцыі «Рацыя».

Публікацыі паводле Google Акадэмія.

Ляўрэат прэміі «Dot-Журналистика» ў намінацыі «За пределами Рунета» ў 2012 — 2014, 2016 гадах.

Распрацаваныя курсы: «Кампутары і інтэрнэт для журналістаў», «Пошук інфармацыі ў інтэрнэце», «Новыя мэдыя як інструмэнт прамоцыі грамадзкіх актывістаў», «Журналісцкае расьледаваньне ў сетцы інтэрнэт», «Пошук інфармацыі ў сацыяльных сетках», «Компас журналіста ў сацыяльных сетках», «Манэтызацыя кантэнту ў інтэрнэце», «Новыя мэдыя як інструмэнт прамоцыі грамадзкіх актывістаў», «Прасоўваньне вынікаў дасьледаваньняў і праца са СМІ» (уключае працу з сацыяльнымі сеткамі, SMM), «Прававая бясьпека журналістаў. Асьвятленьне ў СМІ пытаньняў бясьпекі праваабаронцаў, грамадзянскіх актывістаў» (уключае працу з сацыяльнымі сеткамі, SMM), «Інфармацыйныя тэхналёгіі, інтэрнэт і сацыяльныя сеткі для прафсаюзных актывістаў. Праблемы бясьпекі і абароны прыватнай інфармацыі ў Сусьветнай павуціне» (SMM), «Вядзеньне акаўнта ў сацыяльных сетках» (SMM).

Жанаты, ёсьць дачка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*  Асабісты блог на LiveJournal.com
* Паўлюк Быкоўскі, ІМХО пра адрозненьні блогераў і журналістаў // Радыё Свабода, 10 красавіка 2009 г.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія журналісты
928

## Падзеі
* Травень — Леў VI стаў 123-м рымскім папам
* Сьнежань — Стэфан VII стаў 124-м рымскім папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
955

## Падзеі
* 16 сьнежня — Ян ХІІ стаў 130-м рымскім папам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Агапіт ІІ, рымскі папа
963

## Падзеі
* 6 сьнежня — Леў VIII стаў 131-м рымскім папам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
931

## Падзеі
* Люты — Ян XІ стаў 125-м рымскім папам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
964

## Падзеі
* 22 траўня — Бэнэдыкт V стаў 132-м рымскім папам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Г’юстан

**Г’юстан** (, мянушка: *Касьмічны горад*) — горад у ЗША, разьмешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы штату Тэхас, за 30 км ад узьбярэжжа Мэксыканскага заліву. Г’юстан зьяўляецца першым паводле колькасьці насельніцтва горадам Тэхасу і чацьвертым у ЗША.

## Гісторыя
Горад быў заснаваны 30 жніўня 1836 году братамі Аўгустусам Чапмэнам Аленам і Джонам Кірбі Аленам. Стаў горадам 5 чэрвеня 1837 году і быў названы ў гонар генэрала Сэма Г’юстана (*Sam Houston*), першага прэзыдэнта Рэспублікі Тэхас.
## Дэмаграфія

## Глядзіце таксама
* Сьпіс самых высокіх будынкаў Г’юстану

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Тэхасу
972

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 6 верасьня — Ян XIII, рымскі папа
Блакітная сойка

**Блакі́тная со́йка, паўночнаамэрыка́нская блакітная сойка** *(Cyanocitta cristata)* — сьпеўная птушка. Даўжыня цела каля 28 см, размах крылаў 42 см, важыць каля 52 г. Вызначаецца блакітнай афарбоўкай пер’я на сьпіне, кароткім блакітным хахалком, чорным кальцом вакол шыі, бела-блакітна-чорным узорам на крылах і чорна-белымі палоскамі ўздоўж хваста. Від распаўсюджаны выключна ў Паўночнай Амэрыцы. Жыцьцёвы арэал птушкі прасьціраецца ад усходняга ўзьбярэжжа Паўночнай Амэрыкі праз поўдзень Канады да Мэксыканскае затокі. Папуляцыі поўночных регіёнаў — пералётныя птушкі, якія зімой адлятаюць на поўдзень.

Блакітная сойка — лясны жыхар, але сёньня ўсё часьцей і пераважна ўзімку сустракаецца таксама нападалёку ад сельскагаспадарчых мурогаў, у вёсках, парках і прадмесьцях невялікіх гарадоў. Асобіны паўночнаамэрыканскай сойкі жывуць пераважна парамі альбо невялікімі сямействамі. У пералётны пэрыяд птушкі зьбіраюцца ў вялікія групы. Побач з тыповым *піііе-піііе* птушка валодае вялікім рэпэртуарам іншых гукаў, пераймае галасы іншых відаў, добра імітуе драпежных птушак. Такім чынам блакітная сойка засьцерагае іншых птушак віда і абараняе свой жыцьцёвы арэал ад ворагаў.

Рэдкі від, занесены ў сьпіс ахоўваных птушак IUCN 2004.

## Вонкавыя спасылкі
* '''<font size=2><font color=black>You</font><font color=red>Tube</font></font>''': Блакітная сойка ласуецца арэшкамі  (Даўжыня 03:52)
* '''<font size=2><font color=black>You</font><font color=red>Tube</font></font>''': Блакітная сойка шукае галінкі для гнязда  (Даўжыня 01:56)

Катэгорыя:Крумкачовыя
Сьенфуэгас

**Сьенфуэ́ґас** (па-гішпанску: *Cienfuegos*) — горад на паўднёвым узьбярэжжы цэнтральнае Кубы, адміністратыўны цэнтар Правінцыі Сьенфуэґас.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Кубы
Санкці-Сьпірытус (правінцыя)

**Са́нкты-Сьпі́рытус** () — адна з 14 кубінскіх правінцыяў. Адміністрацыйны цэнтар — горад Санкты-Сьпірытус.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Матансас

**Мата́нсас** (па-гішпанску: *Matanzas*) — горад на поўначы Кубы, каля Бухты Матансас, адміністатыўны цэнтар Правінцыі Матансас.
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Кубы
Матансас (правінцыя)

**Мата́нсас** () — адна з 14 кубінскіх правінцыяў. Адміністрацыйны цэнтар — горад Матансас. Буйныя гарады — Кардэнас і Хавэльлянас, а таксама курорт Варадэра.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Сьенфуэгас (правінцыя)

**Сьенфуэ́ґас ** () — адна з 14 кубінскіх правінцыяў. Адміністрацыйны цэнтар — горад Сьенфуэґас.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Стайкі (Пінскі раён)

**Ста́йкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Прыпяці. Уваходзяць у склад Хойнаўскага сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 26 чалавек
* 2010 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хойнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Санкці-Сьпірытус

**Са́нкці-Сьпі́рытус** () — горад у цэнтральнай Кубе, адміністратыўны цэнтар правінцыі Санкці-Сьпірытус.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Кубы
Стайкі

Назву **Ста́йкі** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Стайкі — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Стайкі — вёска ў Івацэвіцкім раёне
** Стайкі — вёска ў Пінскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Стайкі — вёска ў Аршанскім раёне
** Стайкі — вёска ў Віцебскім раёне
** Стайкі — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Стайкі — вёска ў Дрысенскім раёне
** Стайкі — вёска ў Мёрскім раёне
** Стайкі — вёска ва Ўшацкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Стайкі — вёска ў Качэрыцкім раёне
** Стайкі — вёска ў Галіцкім сельсавеце Клімавіцкага раёну
** Стайкі — вёска ў Ціманаўскім сельсавеце Клімавіцкага раёну
** Стайкі — вёска ў Краснапольскім раёне
** Стайкі — вёска ў Магілёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Стайкі — вёска ў Барысаўскім раёне
** Стайкі — вёска ў Валожынскім раёне
** Стайкі — вёска ў Вялейскім раёне
** Стайкі — вёска ў Каменскім сельсавеце Лагойскага раёну
** Стайкі — вёска ў Янушкавіцкім сельсавеце Лагойскага раёну

### [[Польшча]]
* Стайкі — населены пункт у Люблінскім ваяводзтве

### [[Расея]]
* Калуская вобласьць:

* Смаленская вобласьць:
** Стайкі — вёска ў Ельнянскім раёне
** Стайкі — вёска ў Хаславіцкім раёне

### [[Украіна]]

## Глядзіце таксама
* Стаі
* Стаішча
* Стайск
Хойна

**Хо́йна** — вёска ў Беларусі, каля ракі Прыпяці. Цэнтар сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 472 чалавекі
* 2010 год — 380 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Катэгорыя:Хойнаўскі сельсавет
Дызайн

**Дызайн** ( — «задума», «плян», «намер», «мэта» і ад  — «адмяраць», «вызначаць») — творчая дзейнасьць, мэтай якой зьяўляецца вызначэньне фармальных якасьцяў прамысловых вырабаў. Гэтыя якасьці ўключаюць і зьнешнія рысы вырабу, але галоўным чынам тыя структурныя і функцыянальныя ўзаемасувязі, якія ператвараюць выраб у адзінае цэлае як з пункту гледжаньня спажыўца, так і з пункту гледжаньня вытворцы. Дызайн імкнецца ахапіць усе аспэкты навакольнага асяродзьдзя, якое абумоўленае прамысловай вытворчасьцю.

Чалавека, які займаецца мастацка-тэхнічнай дзейнасьцю ў рамках якой-небудзь з галінаў дызайну, таксама завуць *дызайнэрам* (у тым ліку архітэктара, праектыроўшчыка, ілюстратара, дызайнэра плякатнай і іншай рэклямнай графікі, вэб-дызайнэра).

## Літаратура
* 

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
Семехавічы

**Семехаві́чы** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Семехавічаў. Уваходзяць у склад Хойнаўскага сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 109 чалавек
* 2010 год — 64 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Катэгорыя:Хойнаўскі сельсавет
Жыдча

**Жы́дча** — вёска ў Беларусі, каля вадасховішча Жыдчы. Уваходзіць у склад Хойнаўскага сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Гісторыя
Упершыню вёска ўпамінаецца ў 1525 годзе, калі пінскі златнік Цімафей Дзьмітрыевіч атрымаў пацьверджаны каралевай Бонай прывілей на ўласнасьць у Жыдчы, якую ён атрымаў ад пінскага князя Фёдара Яраслававіча. Пазьней вёска знаходзілася ў каралеўскім уладаньні.

У 1664 годзе ў вёсцы будуецца царква сьвятога Міхаіла, фундатарам выступіла сям’я Кужанецкіх, якія былі гаспадарамі Жыдчы да 1878 году.

У XIX стагодзьдзі ў вёсцы была пабудаваная драўляная царква сьвятой Параскевы Пятніцы. Царква была страчаная пасьля 1910 году.

Вёска Жыдча — радзіма шляхецкага роду Жыдзецкіх.

## Насельніцтва
* 1999 год — 656 чалавек
* 2010 год — 574 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* в. Жыдча на Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Катэгорыя:Хойнаўскі сельсавет
Хойнаўскі сельсавет

**Хо́йнаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці з цэнтрам у вёсцы Хойна. У склад сельсавету ўваходзяць 7 вёсак.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Коньскаволя

**Ко́ньскаво́ля** () — горад ў Пулаўскім павеце Люблінскага ваяводзтва Польшчы. Коньскаволя стаіць на рацэ Кураўцы. Знаходзіцца за 43 км ад Любліна і за 120 км ад Варшавы, на аўтамабільнай дарозе дзяржаўнага значаньня  ды чыгуначнай дарозе нумар 7.

Насельніцтва горада складае 2208 жыхароў (2008).

## Асобы
* Анджей Шонэўс — прафэсар Кракаўскай акадэміі, пробашч коньсковольскі
* Юзэф Арлоўскі — вайсковец, там памёр
* Станіслаў Тарла — біскуп пшэмыскі, пробашч коньсковольскі
* Юзэф Каблянскі — адукацыйны дзеяч, пробашч коньсковольскі
* Рыгор Пірамовіч — адукацыйны дзеяч, пробашч коньсковольскі
* Францішак Дыянізі Князьнін — паэт, жыў у Коньсковолі, там памёр
* Францішак Заблоцкі — паэт, пробашч коньсковольскі, там памёр
* Юлія Пірот — француская фатограф яўрэйскага паходжаньня, там нарадзілася
* Францішак Садурскі — партызан, дэпутат сойму, там нарадзіўся
* Малгажата Садурская — дэпутат сойму, сэкрэтэр стану ў Канцылярыі прэзыдэнта Польшчы, там жыве

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка 
* Старонка пра гісторыі Коньскаволі 


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIV стагодзьдзі
Бандуры

**Бандуры́** — хутар у Беларусі, каля ракі Друйкі. Уваходзяць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 4 чалавекі
* 2010 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Лепаўка

**Ле́паўка** — былы хутар у Беларусі, каля ракі Плоды. Уваходзіла ў склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Браслаўскага раёну
996

## Падзеі
* створана графства Э
* Першыя згадкі пра Палоннае
* 3 траўня — Грыгорыюс V стаў 138-м Рымскім Папам 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* сакавік — Ян XV, Рымскі Папа
* 24 кастрычніка — Гуга Капэт, кароль Францыі