Берасьцейскае ваяводзтва

**Берасьце́йскае ваяво́дзтва** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Вялікага Княства Літоўскага. Плошча каля 40,6 тыс. км². Сталіца — места Берасьце. Найбольшыя месты: Пінск, Камянец, Кобрынь, Белая, Уладава, Воўчын, Дубровіца, Тураў і Столін.

## Гісторыя

Берасьцейскае ваяводзтва ўтварылася згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў шляхам вылучэньня з Троцкага ваяводзтва. 

У часе складаньня Люблінскай уніі (1569 год) у адрозьненьне ад украінскай шляхты, берасьцейцы адмовіліся пераходзіць пад юрысдыкцыю Каралеўства Польскага. Ваяводзтва засталося ў складзе Вялікага Княства Літоўскага.

У 1596 годзе адбыўся царкоўны сабор, на якім абвясьцілі Берасьцейскую царкоўную унію. У 1616 годзе ад Берасьцейскага павету да Мельніцкага павету Падляскага ваяводзтва Польшчы далучылі шэраг маёнткаў: Бокавічы, Вітулін, Гарадзішча, Казерады, Межырэч, Палюбічы, Росаш, Яблань ды іншыя. У 1659—1666 гадох у Берасьці працавала мынца. З канца XVII ст. дзеля адрозьненьня ад Берасьце (Бжэсьць) Куяўскага ваяводзтва Польшчы часам ужывалася назва Берасьце Літоўскае ваяводзтва.

Захаваліся сьведчаньні азначэньня жыхароў Берасьцейскага ваяводзтва ліцьвінамі: «*литвин… Мартишка з города с [[Кобрынь|Кобрина]]*» (1609—1610 гады), «*[старец] Иона (литвин из [[Пінск|Пинска]])*» (1624 год), а паводле пінскай варыяцыі старажытнай народнай песьні — «*два літвіны із [[Дзівін|Дывін]] прынесьлі гаршчык батвін*». Паводле асабовага каталёгу езуітаў, Мікалай Грэбянеўскі (уступіў у ордэн у 1572 годзе) азначаецца як *Lithuanus, ex Brzestae districtu*, а паводле каталёгу студэнтаў Грэцкай калегіі ў Рыме, Ісыдор Ляшчынскі азначаецца як *Lithuanus, ex Palatinatu Brestensi* (1714 год). У матрыкуле Базэльскага ўнівэрсытэту пад 1599/1600 годам значыцца *Nicolaus Zenowitz, Palatinides Brestensis Lituanus*, у матрыкуле Каралявецкага ўнівэрсытэтуту пад 1775 годам — *Pusch Dan. Gottlob Ernest., [[Славатычы|Slawaticza]]-Litthuan.* У запісах мэтрыкі папскай сэмінарыі ў Оламаўцу значацца *Serapion Lozowsky Lithuanus Brestensis* (1711—1714 гады), *Sylvester Arteczky Lituanus ex Palatinatu Brestensi* (1738—1742 гады). Паводле каталёгу ордэну трынітарыяў у Рэчы Паспалітай (1785 год), *Maria de Mercede Grabowski… Lithuanus, in palatinatu Brestensi natus… Omnibus Sanctis Zadarnowski… Lithuanus, in palatinatu Brestensi natus*. Апроч таго, сярод вернікаў некалькі парафіяў ўпамінаецца старалітва, якую крыніцы зьвязваюць з русінамі: Чарнаўчыцы (1721 год), Камянец (1726 год), Равяцічы (1746 год).

Згодна з Канстытуцыяй Рэчы Паспалітай 1791 году ўтварыліся Кобрынскі і Пінска-Зарэчны паветы з цэнтрамі ў Кобрыні і Плотніцы адпаведна. У 1792 годзе Пінска-Зарэчны павет перайменавалі ў Запінскі, а павятовы цэнтар перанесьлі ў Столін.

У 1793 годзе другім падзелам Рэчы Паспалітай Расейская імпэрыя анэксавала Пінскі павет. У выніку трэцяга падзелу (1795 год) практычна ўся тэрыторыя ваяводзтва апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, а крайнія заходнія рэгіёны — у Аўстрыі і Прусіі.

Паводле зьвестак 1930-х гадоў, назва ліцьвіны пашыралася ў вярхоўях Ясельды да Лунінца, на Прыпяцкім правабярэжжы арэал гэтай назвы ішоў ад Давыд-Гарадку на Столін і далей у двух кірунках — на Ракітнае і на Кастопаль.

## Сымболіка
Герб ваяводзтва меў наступны выгляд: *«белая [[Пагоня]] ў чырвоным полі з рыцарам, прыбраным у блакітныя фарбы»*.

Ваяводзкая харугва была блакітнага колеру з выяваю гербу Пагоня ў цэнтры.


Bieraście, Pahonia. Берасьце, Пагоня (1712).jpg|1712 г.
Bieraście, Pahonia. Берасьце, Пагоня (1720) (2).jpg|каля 1720 г.
Bieraście, Pahonia. Берасьце, Пагоня (1794).jpg|1794 г.
Bieraście, Pahonia. Берасьце, Пагоня (B. Starzyński, 1875-1900).jpg|канец XIX ст. (рэканструкцыя)


## Геаграфія

На поўначы межавала з Гарадзенскім паветам Троцкага ваяводзтва, Ваўкавыскім, Слонімскім і Наваградзкім паветамі Наваградзкага ваяводзтва, Слуцкім княствам, Мазырскім паветам Менскага ваяводзтва, на ўсходзе — з Оўруцкім паветам Кіеўскага ваяводзтва, на поўдні —  з Крэменецкім, Луцкім і Ўладзімерскім паветамі Валынскага ваяводзтва і Холмскай зямлёй, на захадзе — зь Любельскім ваяводзтвам Каралеўства Польскага і Бельскай, Драгічынскай і Мельніцкай землямі Падляскага ваяводзтва.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел

Ваяводзтва падзялялася на два паветы: Берасьцейскі (тэрыторыя колішніх Берасьцейскага і Камянецкага паветаў) і Пінскі (землі Пінскага, Кобрынскага, Тураўскага, Давыд-Гарадоцкага і Дубровіцкага княстваў).

Ваяводзкі соймік праводзіўся ў Берасьці. Павятовыя соймікі праходзілі ў Берасьці і Пінску, тамака ж склікалася паспалітае рушаньне.

Берасьцейская і пінская шляхта абірала чатырох паслоў на Вальны сойм Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў, а таксама чатырох дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.

## Дэмаграфія
У сярэдзіне XVII ст. Берасьцейскае ваяводзтва налічвала 63 717 дымоў. Паводле сучасных падлікаў, да вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) колькасьць насельніцтва складала каля 510 тыс. чал., па вайне яно скарацілася да 239 тыс. чал.

## Ураднікі

У Сэнаце Рэчы Паспалітай Берасьцейскае ваяводзтва мела двух прадстаўнікоў — ваяводу і кашталяна. Згодна зь Люблінскай уніяй (1569 год) ваявода і кашталян берасьцейскія паводле значнасьці займалі месцы па раўскіх сэнатарах. За ўвесь час свайго існаваньня Берасьцейскае ваяводзтва мела 24 ваяводы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Ваяводзтвы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыя Берасьцейскай вобласьці