open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Траецка-Пячорскі раён

**Трае́цка-Пячорскі раён** (, комі-зыр. *Мылдін район*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны на паўднёвым захадзе рэспублікі. Мяжуе з Вусьць-Куломскім, Саснагорскім, Вуктыльскім раёнамі рэспублікі, а таксама з Краснавішэрскім, Чардынскі раёнамі Пермскага краю, Іўдзельскай мескай акругай Сьвярдлоўскае вобласьці і Бярозаўскім раёнам Ханты-Мансійскае АА. Плошча раёну складае 40 700 км². На тэрыторыі раёну працякаюць рэкі Пячора, Ілыч, Унья. На тэрыторыі раёну знаходзіцца Пячора-Ілыцкі запаведнік.

## Гісторыя
Спачатку на тэрыторыі раёну не знаходзілася пастаянных паселішчаў, тут разьмяшчаліся паляўнічыя ўгодзьдзі народу мансі. Засяленьне тэрыторыі раёну пачалося толькі ў 17 стагодзьдзі, калі ў месцы зьліяньня Пячоры й Паўночнае Мылвы быў заснаваны пагост Пячора, які пазьней набыў назву Траецка-Пячорск.

Раён утвораны 20 лютага 1931 году у складзе Аўтаномнае Вобласьці Комі (Зыранаў). Да 1923 году тэрыторыя раёну зьяўлялася Траецка-Пячорскай воласьцю Чардынскага павету Пермскае губэрні.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 15 243 чалавекі, большасьць зь якіх (прыкладна 70%) — комі. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністратыўнае ўладкаваньне
У склад раёну ўваходзяць 10 сельскіх паселішчаў і адно гарадзкое.

## Транспарт
Чыгуначным адгалінаваньнем Траецка-Пячорск злучаны з станцыяй Саснагорск, пунктам Паўночнае чыгункі. Таксама праз Саснагорск пасёлак злучаны чыгункай і зь іншымі буйнымі гарадамі Комі. 

Таксама ў раёне маюцца аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія зьвязваюць Траецка-Пячорск зь Ніжняй Омрай, Покчай, Вусьць-Ілычам, Камсамольскам-на-Пячоры, Знаменкай, Якшой, Кур’ёй, а таксама зь іншымі навакольнымі рёнамі Комі. З Ханты-Мансійскай АА аўтамабільнае паведамленьне адсутнічае. Ёсьць аўтамабільнае паведамленьне да раннага цэнтру Чардынскага раёну — горадам Чардынь.

## Глядзіце таксама
* Пячора-Ілыцкі запаведнік
* Тэлпасіз

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Официальный сайт муниципального образования муниципального района «Троицко-Печорский»
* Информационный сайт Троицко-Печорского района
* ООПТ России — Печоро-Илычский биосферный заповедник

Катэгорыя:Раёны Комі
Клепачы (аэрадром)

**Аэрадро́м Клепачы́** — аэрадром ля вёскі Клепачы Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Характарыстыка
Аэрадром чацьвёртае (E) клясы. Прызначаны для базіраваньня, выкананьня навучальна-трэніравальных палётаў, спэцыяльных палётаў шрубалётаў усіх тыпаў, плянэраў, звышлёгкай авіяцыі, правядзеньня спаборніцтваў па авіяцыйных відах спорту і авіямадэлізьме, выкананьня авіяцыйных працаў.

Памеры лётнага поля 1000х150 м, лётнае паласы — 920х78 м. Паверхня лётнага поля грунтовая.

Ангар для захоўваньня і абслугоўваньня авіяцыйнай тэхнікі.

На аэрадроме базіруецца авіятэхніка ТАА «Пружаны Авіяхімсэрвіс» — 4 дэльталёты, 2 шрубалёты.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Фатаздымкі інфраструктуры аэрадрому

Катэгорыя:Аэрадромы Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Пружанскага раёну‎
Марына Шкерманкова

**Марына Шкерманкова** (нарадзілася 9 красавіка 1990 году, Глыбокае) — беларуская штангістка.

Двухразовая чэмпіёнка Эўропы сярод юніёраў (2009, 2010), срэбны прызэр маладзёвага чэмпіянату Эўропы-2009, бронзавы прызэр маладзёвага чэмпіянату Эўропы-2011. Бронзавы прызэр Алімпіяды 2012 году, дзе 1 жніўня 2012 году завявала першы беларускі мэдаль на гэтых спаборніцтвах. Такі самы вынік паказала і румынка Раксана-Даніель Кокас, якая аказалася лягчэйшай за беларускую ўдзельніцу і атрымала срэбра. У кастрычніку 2016 году была пазбаўленая бронзавага мэдаля Алімпіяды-2012 праз допінг.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбокім
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Сі-о-Се Поль

**Сі-о-Се Поль ці мост Алавэрдзі-хана** (у перакладзе з мовы фарсі: «мост трыццаці трох арак») — адзін з адзінаццаці мастоў Ісфагану.

Мост быў так названы, бо складаецца з 33 арак. Пабудаваны ў 1602 годзе калі зьвязаў горад Ісфаган з армянскай калёніяй Джульфа. На мосьце знаходзіцца традыцыйная чайхана.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1602 годзе
Катэгорыя:Іран
Дзіна Сазанавец

**Дзіна Сазанавец** (нарадзілася 25 кастрычніка 1990, Клічаў) — беларуская штангістка.

Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету сярод юніёраў (2010), срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы сярод юніёраў (2011). Чэмпіёнка Беларусі (2012).

На Алімпіядзе 2012 году, 1 жніўня 2012 заняла чацьвертае месца. Паказала такі самы вынік, як і беларуска Марына Шкерманкова, але апошняя важыла лягчэй за Сазанавец і атрымала «бронзу».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 25 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клічаве
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Трыятлён на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[трыятлён]]е на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі 4 (жанчыны) і 7 (мужчыны) жніўня. Спаборніцтвы адбываліся ў Гайд Парку ў Лёндане. Былі разыграныя два камплекты мэдалёў: індывідуальныя ў мужчынаў і жанчын.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Вусьць-Куломскі раён

**Вусьць-Куломскі раён** (рас. *Усть-Куломский район*, комі-зыр. *Кулöмдін район*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны на поўдні Комі. Мяжуе з Корткераскім, Саснагорскім, Траецка-Пячорскім, а таксама зь мескай акругай Ухта рэспублікі Комі, Чардынскім і Гайнскім раёнамі Пермскага краю. Плошча раёну складае 26 200 км². На тэрыторыі раёну працякаюць рэкі Вычагда, Нем, Вясьляна, Лоп’я і Пільва.

## Гісторыя
Першыя згадкі аб населеных пунктах на месцы раёну адносяцца да 17 стагодзьдзя — узгадваюцца паселішчы Аныб, Вусьць-Кулом, Вусьць-Нем, Дзеравянск, Кужба і Мыелдзіна.

У 18 стагодзьдзі ўладамі Расейскае імпэрыі была арґанізавана праца па злучэньні Волскага й Паўночнадзьвінскага рачных басэйнаў. Канал быў адкрыты ў 1813 годзе.

Раён утвораны 15 ліпеня 1929 году ў складзе тагачаснае Аўтаномнае Вобласьці Комі (Зыранаў).

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 29 856 чалавек, прыкладна 80% зь якога складаюць комі. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністратыўнае ўладкаваньне
У склад раёну ўваходзяць 22 сельскія паселішчы.

## Транспарт
У раёне маюцца аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія зьвязваюць адміністрацыйны цэнтар Вусьць-Кулом з навакольнымі паселішчамі і суседнімі раёнамі Комі. Аўтамабільнае паведамленьня зь Пермскім краем адсутнічае.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* МР «Усть-Куломский»

Катэгорыя:Раёны Комі
Вусьць-Вымскі раён

**Вусьць-Вымскі раён** (рас. *Усть-Вымский район*, комі-зыр. *Емдін район*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны на ўсходзе Комі. Мяжуе з Удорскім, Княжпагосцкім, Сыктыўдзінскім раёнамі рэспублікі, а таксама зь Ленскім раёнам Архангельскае вобласьці. Плошча раёну складае 4775 км². На тэрыторыі раёну працякаюць рэкі Вычагда, два яе дробныя прытокі і рака Вым.

## Гісторыя
Прыкладна да 17 стагодзьдзя мясцовасьць уваходзіла ў склад Пермі Вычагодзкае — гістарычнае комі-зыранскае вобласьці, якая зьяўлялася адной з частак фэадальных уладаньняў комі.

Раён утвораны 15 ліпеня 1929 году ў складзе Аўтаномнае Вобласьці Комі (Зыранаў). У 1939 годзе з раёну вылучана паўночна-ўсходняя частка, зь якой быў утвораны Княжпагосцкі раён. Да 1943 году цэнтар раёну знаходзіўся ў сяле Вусьць-Вым, пасьля пераведзены ў сяло Айкіна.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 30 674 чалавекі, большасьць зь якіх складаюць комі і расейцы. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністратыўнае ўладкаваньне
У склад раёну ўваходзяць 10 сельскіх і 2 гарадзкія паселішчаў.

## Транспарт
Праз раён праходзяць лініі Паўночнае чыгункі, дзякуючы якой мястэчка Мікунь зьвязанае з паселішчамі Ільля-Шор, Мяжог, Мадмас, а таксама з гарадамі Котлас, Сыктыўкар і Ўхта.

У раёне маюцца аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія зьвязваюць Вусьць-Вым і Мікунь зь іншымі паселішчамі раёну, а таксама з суседнімі раёнамі Комі і Архангельскае вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Официальный сайт Усть-Вымского района Республики Коми

Катэгорыя:Раёны Комі
Такары (Берасьцейская вобласьць)

**Такары́** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 46 км на захад ад Камянцу, за 43 км на паўночны захад ад Берасьця, за 10 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце&nbsp;— Беласток і за 500 мэтраў на ўсход ад беларуска-польскай мяжы. Такары ўваходзяць у Агародніцкі сельсавет, знаходзяцца ў складзе ААТ «Макарава-Агра». Празь вёску праходзіць аўтамабільная шаша рэспубліканскага значэньня  (Слонім&nbsp;— Высокае). У вёсцы маецца Міхайлаўская царква.

## Гісторыя
* 2-я палова XVI ст.: шляхецкая ўласнасьць.
* 1567: А. Букраба з маёнтка Такары выстаўляў для войска коней.
* 1795: пасьля 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у складзе Расейскай імпэрыі.
* 1-я палова XIX ст.: сяло і 5 аднайменных маёнткаў.
* 1816: пабудавана Міхайлаўская царква.
* паводле 8-й рэвізіі (1833) і інвэнтароў (1844—1847) існавалі:
** маёнтак памешчыка Лянкевіча, фальварак, у вёсцы 39 рэвіскіх душ, больш за 312 дзесяцінаў зямлі;
** маёнтак памешчыкаў Валковіцкіх, у вёсцы 29 рэвіскіх душ, больш за 81 дзесяціну зямлі;
** маёнтак Паўла Залескага, фальварак, у вёсцы 20 двароў, 121 рэвіская душа, 486 дзесяцінаў памешчыцкай зямлі і 350 дзесяцінаў сялянскай зямлі, млын, карчма, вінакурня;
** маёнтак Аляксандра Такаржэўскага, 7 рэвіскіх душ, 31 дзесяціна зямлі;
** маёнтак Івана Такаржэўскага, у вёсцы 3 двары, 19 рэвіскіх душ, 58 дзесяцінаў памешчыцкай зямлі і 34 дзесяціны сялянскай зямлі.
* 1857: у Такарах усяго 292 рэвіскія душы.
* у канцы XIX ст.: у Высока-Літоўскай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні.
* 1890: маёнткі Т***о***кары належалі Паўлу Залескаму (274 дзесяціны зямлі), Тэафіліі Такаржэўскай (звыш 87 дзес.), Міхаілу Груявіцкаму (47 дзес.), Казіміру Янкоўскаму і Ігнату Валкавіцкаму (64 дзес.), Ёсіфу Лянкевічу (225 дзес.).
* 1897: паводле перапісу сяло Т*о*кары, праваслаўная царква (больш за 2500 прыхаджан), народнае вучылішча, кузьня, карчма.
* 1905: у народным вучылішчы 80 навучэнцаў.
* 1921: ў складзе Высока-Літоўскай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.
* 1923: у вёсцы Такары 92 двары, 529 жыхароў, побач аднайменныя фальваркі — 7 двароў, 84 жыхары.
* 1939: у складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: цэнтар Такарскага сельсавету Высокаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. У вёсцы 182 двары і 1069 жыхароў, пачатковая школа.
* 1945: тэрыторыя сельсавету перададзена Польшчы.
* 1948: у пачатковай школе 83 вучні.
* 1950: пасьля ўдакладненьня савецка-польскай мяжы вёска ў Агародніцкім сельсавеце.
* 1959: 220 жыхароў.
* 1962: у Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці.
* 1970: 181 жыхар.

## Насельніцтва
* 1999 год — 132 жыхары
* 2005 год — 85 жыхароў, 36 двароў
* 2010 год — 77 жыхароў

## Ураджэнцы
* Усевалад Ігнатоўскі (1881 — 1931) — беларускі гісторык, грамадзкі і палітычны дзяяч. Першы прэзыдэнт Акадэміі навук Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 90.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Агародніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Саснагорск (муніцыпальны раён)

**Саснагорскі раён** (, комі-зыр. *Сöснагорт район*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны ў цэнтральнай частцы Комі. Мяжуе з Пячорскім, Іжэмскім, Вуктыльскім, Траецка-Пячорскім, Вусьць-Куломскім раёнамі, а таксама зь мескай акругай Ухта. Плошча раёну складае 16 500 км². Раён знаходзіцца ў басэйне ракі Іжмы, на тэрыторыі раёну працякаюць рэкі Іжма, Аюва, Сэбысь і Лем'ю. 

## Гісторыя
Першыя паселішчы ў раёне Саснагорску заснаваны на мяжы 18 і 19 стагодзьдзяў. Разьвіцьцё раёну пачалося ў 1930 гадох, калі ў гэтай мясцовасьці распачалася індустрыялізацыя.

Раён утвораны 29 лістапада 1979 году шляхам вылучэньня тэрыторыі ўсходняе часткі Ўхцінскага мескага савету.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 49 790, большасьць зь якіх складаюць расейцы (прыкладна 75%). Доля тытульнае нацыі рэспублікі — комі — складае 10%. У раёне ў заўважнай колькасьці прысутнічаюць і беларусы, доля якіх складае 2%. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністратыўнае ўладкаваньне
У склад раёну ўваходзяць 7 сельскіх і 3 гарадзкіх паселішчаў.

## Транспарт
Праз раён праходзяць лініі Паўночнае чыгункі, якія зьвязваюць Саснагорск паселішчамі Малая Пера, Іраёль, а таксама зь іншымі раённымі цэнтрамі Комі. Маецца адгалінаваньне ў Траецка-Пячорск.

Аўтамабільнымі дарогамі мясцовага ўзроўню Саснагорск зьвязаны з паселішчамі раёну, а таксама зь іншымі раённымі цэнтрамі рэспублікі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Администрация муниципального района «Сосногорск» | Официальный сайт | Статьи/Новости

Катэгорыя:Раёны Комі
Рыгор Осьцік (сын Юрыя)

**Рыгор Осьцік** (каля 1535 — ) — палітычны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, з 1569 — дваранін каралеўскі, у 1580 годзе абвінавачаны ў дзяржаўнай здрадзе і пакараны сьмерцю.

## Біяграфія
З магнацкага роду Осьцікаў. Пасьля ад’езду Генрыха Валуа і новага безкаралаўя ў Рэчы Паспалітай далучыўся да прамаскоўскай партыі, у лютым 1576 г. напісаў ліст да цара Івана IV, абяцаючы дапамогу ад сябе і літоўскай шляхты ў атрыманьні стальца. У выпадку посьпеху спадзяваўся атрымаць Ковель і Бельск, а таксама ўрад гетмана. Аднак у 1575 каралём быў абраны (каранаваны ў 1576) Стэфан Баторы.

У 1579 памёр брат Р. Осьціка — Юры Осьцік, які не пакінуў нашчадкаў, але ўсю сваю маёмасьць запісаў на сваю другую жонку Магдалену з Брамоўскіх. Р. Осьцік пачаў судовы працэс з Магдаленаю аб ануляваньні тэстамэнта, але прайграў. Пасьля гэтага ён абвінаваціў братаву ўдаву ў атручэньні мужа, а таксама сфабрыкаваў фальшывы дакумэнт, што брат пазычыў у яго 20 тыс. коп грошаў. У выніку М. Брамоўская саступіла маёмасьць мужа, у т.л. Варняны і Гіртушкі, на карысьць Р. Осьціка.

У чэрвені 1580 да караля ў Вільню прыбыў маскоўскі пасол Р. А. Нашчокін, які меў царскі ліст і да Р. Осьціка, які пад прычынаю пакупкі футра і іншых маскоўскіх тавараў атрымаў дазвол на сустрэчы з Р. А. Нашчокіным. Частыя сустрэчы і багаты падарунак Нашчокіна — дарагі конь — выклікалі падазрэньні, таксама на Р. Осьціка данёс яго слуга. Пасьля гэтага Р. Осьцік быў арыштаваны, вобшук ў яго доме выявіў падробленыя пячаткі многіх сэнатараў, а ў маёнтку Каварск пад Вільняй абсталяваньне для фальшаваньня манэтаў. Арыштаваны давераны слуга Р. Осьціка Барталамей пад катаваньнямі паказаў, што яго пан меў зносіны з Масквою яшчэ да бескаралаўя і атрымліваў адтуль лісты. На судзе Р. Осьцік спачатку адмаўляў здраду, кажучы, што з Масквою і Р. А. Нашчокіным яго зьвязвалі толькі гандлёвыя адносіны, а падробленыя пячаткі выкарыстоўваў адно ў сваіх маёмасных справах, але потым прызнаўся, што нават абяцаў пры магчымасьці забіць караля, праўда, рабіў гэта толькі з-за беднасьці, спадзеючыся гэтым выцягнуць з расейцаў грошы. Р. Осьцік на каленях прасіў аб памілаваньні, але 15 чэрвеня 1580 быў прыгавораны судом да сьмерці, а 18 чэрвеня пакараны на Ратушнай плошчы ў Вільні.

Пасьля сьмерці бацькі атрымаў у спадчыну частку Аванты і маёнтак Шатэчну, апроч гэтага валодаў Чадосамі, Ганушынкамі i Эмельнікамі (усе — тэрыторыя сучаснай Летувы). Таксама меў дом у Вільні на вул. Вялікай (цяпер на месцы *Didžioji g. 7*) насупраць палацу Радзівілаў (цяпер *Didžioji g. 10*), пасьля пакараньня Р. Осьціка дом быў перададзены С. Баторыям свайму паплечніку Г. Бекешу, які праўда валодаў ім нядоўга. У канцы 1580 уладаньні Р. Осьціка былі вернутыя яго ўдаве Ядвізе Юр’еўне з Насілоўскіх.

## Літаратура
* 
* Łowmiańska M. Hrehory Ościk i jego zdrada w roku 1580 // Alma Mater Vilensis Biblioteka. 1933. Zesz. 3;
* Кавалёў С. Паэма Станіслава Лаўрэнція «Лямант няшчаснага Рыгора Осціка» (1580) // Працы кафедры гісторыі беларускае літаратуры БДУ. Выпуск 3. — Мн., 2002.

Катэгорыя:Осьцікавічы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Абезгалоўленыя
Катэгорыя:Пакараныя палітыкі
Аляксандра Герасіменя

**Аляксандра Герасіменя** (нарадзілася 31 сьнежня 1985 году, Менск) — беларуская плыўчыха. Чэмпіёнка сьвету па плаваньні 2011 году ў Шанхаі, чэмпіёнка і срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы 2010 году ў Будапэшце. Трохразовая чэмпіёнка Эўропы сярод юніёраў 2001 году. Рэкардсмэнка Эўропы сярод юніёраў. Майстар спорту міжнароднай клясы.

Выйграла 2 жніўня 2012 году срэбраны мэдаль у заплыве на 100 мэтраў вольным стылем на летніх Алімпійскіх гульнях у Лёндане, а 4 жніўня ўзяла срэбра ў катэгорыі 50 м вольным стылем.

На Алімпійскіх гульнях 2016 году выйграла бронзавы мэдаль на дыстанцыі 50 мэтраў вольным стылем.

18 жніўня Герасіменя падпісала адкрыты ліст прадстаўнікоў спартовай галіны Рэспублікі Беларусь з патрабаваньнем прызнаць несапраўднымі выбары прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь, якія прайшлі 9 жніўня 2020 году. Была сярод атлетаў, што заявілі аб стварэньні Свабоднага аб’яднаньня спартоуцаў Беларусі ў верасьні 2020 году, удзельнічала ў пратэстах, якія адбываліся пасля прэзідэнцкіх выбараў. Актыўна выказвалася супраць гвалту ў краіне і за правядзеньне паўторных выбараў, падпісала адкрыты ліст да ўлады і сілавікоў і пастаянна хадзіла на нядзельныя маршы. 28 верасьня 2020 году выставіла на аўкцыён форму, якую надзявала на цырымонію ўзнагароджаньня на Алімпіядзе ў Рыё-дэ-Жанэйра ў 2016 годзе — там яна ўзяла бронзавы мэдаль у заплыве на 50 мэтраў вольным стылем. Грошы ад продажу будуць перададзеныя для дапамогі пацярпелым спартоўцам, якія падпісалі зварот да ўладаў з патрабаваньнем палітычных зьменаў. У кастрычніку 2020 году пераехала ў Вільнюс і ўзначаліла Беларускі фонд спартыўнай салідарнасьці. Адказная за маладзёжную палітыку і спорт у Народным антыкрызісным упраўленьні.

26 снежня 2022 году ў Беларусі завочна прысуджана да 12 гадоў пазбаўленьня волі.

27 лістапада 2023 г. уганараваная Мэдалём Ордэну Пагоні з боку Рады БНР.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Профіль на сайце belswimming

Катэгорыя:Нарадзіліся 31 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Катэгорыя:Узнагароджаныя Мэдалём Ордэну Пагоні
Катэгорыя:Завочна асуджаныя
Выгнаньне габрэяў з Гішпаніі

**Выгнаньне габрэяў з Гішпаніі** — выгнаньне габрэяў з тэрыторыі Гішпаніі, Сардыніі і Сыцыліі, якое было ініцыявана дэкрэтам уладароў Гішпаніі Фэрдынандам II Арагонскім і Ізабэлай Каталіцкай, які быў прыняты 31 сакавіка 1492 году ў Альгамбры. **Альгамбраўскі дэкрэт** (), таксама вядомы пад назвай **Гранадзкі эдыкт** або **Эдыкт аб выгнаньні**, прадпісваў усім габрэям Гішпаніі ў трохмесячны тэрмін або перайсьці ў хрысьціянства, або пакінуць краіну; знаходжаньне габрэяў на тэрыторыі краіны пасьля гэтага тэрміну аб’яўлялася незаконным. Габрэі беглі або ў Партугалію (дзе праз 30 гадоў гісторыя паўтарылася), а адтуль — на поўнач Эўропы, або ў Італію, Асманскую імпэрыю, краіны Паўночнай Афрыкі. Для габрэяў выгнаньне апынулася нацыянальнай катастрофай.

Фармальна эдыкт тычыўся ўсіх пасьлядоўнікаў юдаізму, незалежна ад іх этнічнай прыналежнасьці. Сэнс указу палягаў у тым, каб пакінуць габрэяў без абароны закону, што рабіла іх безбароннымі перад злачыннасьцю, яны былі пазбаўленыя права на законны суд. У такіх умовах відавочна не была магчымая ніякая камэрцыйная і фінансавая дзейнасьць, якая давала гішпанскім габрэям асноўны прыбытак. Для вяртаньня пад абарону закону было дастаткова ахрасьціцца, але большая частка вырашыла захаваць веру і эмігравала з Гішпаніі.

Эдыкт быў юрыдычна скасаваны 16 сьнежня 1968 году, пасьля Другога Ватыканскага сабору. На сёняшні дзён у Гішпаніі пражывае каля .

## Крыніцы

Катэгорыя:Падзеі 1492 году
Катэгорыя:Антысэмітызм
Катэгорыя:Гісторыя габрэяў Гішпаніі
Катэгорыя:Гісторыя Гішпаніі
Тайлер Клэйры

**Скот Тайлер Клэйры** (; нарадзіўся 12 сакавіка 1989 году, Рэдлэнд, штат Каліфорнія, ЗША) — амэрыканскі плывец, алімпійскі пераможца ў плаваньні брасам на 200 мэтраў. Клэйры зьяўляецца ўладальнікам нацыянальнага рэкорду ў комплексным плаваньні на 400 ярдаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль USA Swimming 

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэдлэндзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каліфорніі
Катэгорыя:Плыўцы ЗША
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па плаваньні
Барацьба на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[барацьбе]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі з 5 па 12 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся ў Выставачным цэнтры Лёндану. Былі разыграныя 18 камплектаў мэдалёў.

## Узнагароды

### Вольная барацьба

### Грэка-рымская барацьба

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Сынхроннае плаваньне на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[сынхроннае плаваньне|сынхронным плаваньні]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі з 5 па 10 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся ў Водным цэнтры Лёндану. Былі разыграныя 2 камплекты мэдалёў: сярод жаночых дуэтаў і жаночых камандаў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Хмялі

**Хмялі́** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 41 км на захад ад Камянцу, за 35 км на паўночны захад ад Берасьця, за 8 км на поўдзень ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце — Беласток. Месьціцца на правым беразе ракі Пульвы. Уваходзяць у Агародніцкі сельсавет, у складзе ААТ «Александрыя-Агра».

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска ў складзе фальварка Александрыя маёнтку Высока-Літоўск у Берасьцейскім павеце Гарадзенскай губэрні.
* 1845: паводле інвэнтару ўладаньне князя К. Сапегі, у вёсцы 11 двароў, 84 наяўныя сялянскія душы.
* 1857: вёска маёнтку Высока-Літоўск графіні Патоцкай.
* канец XIX ст.: ў складзе Высока-Літоўскай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні.
* 1890: у складзе Хмялёва-Агародніцкай сельскай грамады, якой належала каля 322 дзесяцінаў лугу.
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 18 двароў, 134 жыхары, вадзяны млын на рацэ Пульва (пры ім 8 жыхароў).
* 1905: 144 жыхары.
* 1921: вёска ў складзе Высока-Літоўскай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.
* 1923: 7 двароў, 34 жыхары.
* 1939: у складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у складзе Агародніцкага сельсавету Высокаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці; у вёсцы 110 жыхароў.
* 1949: арганізаваны калгас «8 Сакавіка», які ў 1950 налічваў 37 чальцоў.
* 1952: вёска ў калгасе «Бальшавік», які ў 1962 годзе перайменаваны ў калгас «Дружба».
* 1960: 108 жыхароў.
* 1962: у Камянецкім раёне.

## Насельніцтва
* 1999 год — 21 жыхар
* 2005 год — 16 жыхароў, 10 двароў
* 2010 год — 17 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;94.

Катэгорыя:Агародніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Пячора (муніцыпальны раён)

**Пячорскі раён** (, комі-зыр. *Печора район*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны на паўночным усходзе Комі. Мяжуе зь Інцінскай і Ўсінскай мескімі акругамі, Іжэмскім, Саснагорскім, Вуктыльскім раёнамі рэспублікі Комі, а таксама зь Бярозаўскім раёнам Ханты-Мансійскае АА.

## Гісторыя
З 18 стагодзьдзя да 1891 году тэрыторыя раёну ўваходзіла ў Пустазёрскі, а потым у Мезенскі паветы Архангельскае губэрні Расейскае імпэрыі. Пасьля на тэрыторыі раёну існаваў асобны Пячорскі павет. 

22 жніўня 1921 году тэрыторыя раёну ўвайшла ў новаўтвораную Аўтаномную Вобласьць Комі (Зыранаў), амаль праз год тэрыторыя сучаснага Пячорскага раёну ўвайшла ў склад Іжма-Пячорскага павету, які ў 1929 годзе набыў статус раёну. З 1936 году тэрыторыя раёну ўваходзіла ў склад Вусьць-Усінскага раёну Пячорскае акругі, празь пяць гадоў з раёну вылучаны Кожвінскі раён. У кастрычніку гэтага ж году акруга скасавана. 27 красавіка 1959 году Кожвінскі й Вусьць-Усінскі раёны аб'яднаны ў Пячорскі раён. У 1963 году горад Пячора вылучаны з складу раёну, стаўшы горадам рэспубліканскага падпарадкаваньня Комі АССР, застаючыся пры гэтым адміністратыўным цэнтрам раёну. У 1974 і 1975 гадох з тэрыторыі раёну вылучаны тэрыторыі, зь якіх былі ўтвораны Ўсінскі й Вуктыльскі раёны адпаведна.

У 1989 годзе раён скасоўваецца і яго тэрыторыя пераходзіць у непасрэднае падпарадкаваньне Пячорскаму мескаму савету народных дэпутатаў. У 1998 годзе з гэтай тэрыторыі ўтворана муніцыпальнае ўтварэньне «Горад Пячора и падпарадкаваная яму тэрыторыя». З 2006 году ў выніку ўсерасейскае адміністратыўнае рэформы муніцыпальнае ўтварэньне пераўтворана ў муніцыпальны раён «Пячора».

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 57 728, большасьць зь якіх складаюць расейцы й комі. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністрацыйнае ўладкаваньне
У склад раёну ўваходзяць 10 сельскіх і 4 мескіх паселішчаў.

## Транспарт
Праз раён праходзяць лініі Паўночнае чыгункі, якая зьвязвае Пячору з пасёлкамі Кожва, Чыкшына, Каджэром і Сыня, а таксама зь іншымі гарадамі Комі. Ад пасёлку Сыня адыходзіць чыгуначнае адгалінаваньне ўва Ўсінск.

Аўтамабільнымі дарогамі мясцовага ўзроўню горад Пячора злучаны з паселішчамі раёну, а таксама з паселішчамі Вуктыльскага, Саснагорскага раёну і Ўсінскае мескае акругі. Буйных аўтамаґістраляў, якія зьвязвалі б раён з цэнтральнымі раёнамі Комі, няма.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Муниципальный район «Печора»

Катэгорыя:Раёны Комі
Карона Каралеўства Польскага

**Карона Карале́ўства Польскага** (, ) — тэрмін, які вызначае ўладкаваньне польскай дзяржавы на заходзе Сярэднявечча. Карона вызначала незалежнасьць дзяржаўных інстытутаў ад асобы манарха. У той жа час, Карона — імя палітычнай ідэалёгіі, якая выражала новы вобраз улады, створанай пад уплывам ідэяў, што прыйшлі з Чэхіі і Вугоршчыны.

## Карона як назва дзяржавы
Пасьля падпісаньня уніі з Вялікім Княствам Літоўскім тэрмін Кароны Каралеўства Польскага быў прыняты як папулярнае і зручнае ў карыстаньні найменьне Каралеўства Польскага. У процівагу «Літве» ці «Вялікаму княству» Польшча называлася проста «Каронай». Пад гэтай назвай Каралеўства зьяўлялася адной зь дзьвюх частак Рэчы Паспалітай Абодвух Народаў (паводле Люблінскай уніі 1569 году).

Ідэалёгія Кароны Каралеўства аказала, акрамя таго, уплыў на тэрміналёгію, што выкарыстоўвалася ў вышэйшым грамадзтве. З канца Сярэднявечча дзяржаўныя органы і пасады, якія называліся да той пары каралеўскімі, сталі звацца кароннымі.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Рэч Паспалітая
Субмарына (неадназначнасьць)

**Субмарына**:
* Падводная лодка — карабель, здольны пагружацца і трывалы час заставацца і дзейнічаць пад вадой.
* Субмарына () — брытанска-амэрыканская камэдыйная драма 2010 году.
Сяргей Анатольевіч Мартынаў

**Сяргей Анатольевіч Марты́наў** (нарадзіўся 18 траўня 1968, Вярэя, Маскоўская вобласьць, РСФСР) — беларускі спартовец (кулявая стральба). Алімпійскі чэмпіён, удзельнік шасьці Алімпійскіх гульняў.

Бронзавы прызэр Алімпіядаў 2000 і 2004. Чэмпіён сьвету 2006 і 2010. Алімпійскі чэмпіён 2012 году ў стральбе з дробнакалібернай вінтоўкі з 50 мэтраў лежачы.

Заслужаны майстар спорту Беларусі. 6 разоў на працягу 15 гадоў паўтараў безумоўны сусьветны рэкорд (600 ачкоў) у стральбе зь вінтоўкі на 50 м са становішча лежачы (1997, 1998, 2000, 2005, 2006, 2012).

Займаўся ў Берасьці ў будынку СШ № 12.

Чэмпіён сьвету ў камандным заліку (Масква, Расея, 1990 г. ВМ; Мілян, Італія 1994 УП). Срэбны прызэр у камандным заліку (Загрэб, Харватыя, 1989 г. УП). Чэмпіён Эўропы ў камандным заліку (Брно, Чэхія, 1993 г. ВМ), у асабістым заліку (Фінляндыя, 1990 г. ВМ). Уладальнік Кубку сьвету (1989, 2000 г. ВМ). Чэмпіён ІХ Спартакіяды народаў СССР (Масква, 1987 г.) у асабістым заліку (УП) і бронзавы прызэр у асабістым заліку (ВМ).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вярэі
Катэгорыя:Беларускія стральцы
Катэгорыя:Беларускія стральцы і стральчыхі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Стральцы і стральчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 году
Катэгорыя:Стральцы і стральчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 году
Катэгорыя:Стральцы і стральчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году
Катэгорыя:Стральцы і стральчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Стральцы і стральчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Стральцы і стральчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Асобы Берасьця
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Сяргей Мартынаў (неадназначнасьць)

* Сяргей Мартынаў — беларускі палітычны дзяяч, дыплямат
* Сяргей Мартынаў — беларускі спартовец (кулявая стральба). Алімпійскі чэмпіён
Як пошуг маланкі

«**Як по́шуг мала́нкі**» — дакумэнтальны фільм пра антысавецкі супраціў у Заходняй Беларусі пасьля Другой сусьветнай вайны.

Да гэтага часу застаюцца невядомымі факты супраціву савецкай уладзе з боку моладзі Беларусі пасьля ІІ сусьветнай вайны. Удзельнікі супраціву яшчэ сёньня жывуць сярод нас, і дагэтуль зь іх ня зьнялі кляйма «вораг народу». Былых зьняволеных раскідала па сьвеце: нехта пасьля ГУЛАГу застаўся ў Расеі, нехта апынуўся ў Летуве, але большасьць — у Польшчы.

У цэнтры аповеду — лёс Расьціслава Лапіцкага, кіраўніка моладзевага антысавецкага супраціву на паўночным захадзе Беларусі — на Мядзельшчыне й Смаргоншчыне — у 1950-х гадох. Удзельнікаў супраціву вельмі жорстка пакаралі, даўшы каму 10, каму 25 гадоў зьняволеньня, а Расьціслава прысудзілі да «найвышэйшае меры». Сёньня на месцы яго расстрэлу людзі ставяць крыжы — адзін за адным, але кожнага разу чаго крыж нішчаць невядомыя зламысьнікі. Пасьля кожнага такога акты вандалізму людзі ставяць новы крыж…

Галоўную ролю — Расьціслава Лапіцкага — сыграў 22-гадовы Ўладзімер Шульжыцкі, кіраўнік смаргонскае суполкі «Моладзі БНФ». Паплечнікаў Лапіцкага ўвасобілі Дзяніс Лазар з Маладэчна, Юстына Саўка зь Менску, вайскоўцаў і спэцслужбоўцаў — Павал Гарадніцкі, Аляксей Кавалец, Аляксей Сюдак ды інш. Здымкі праходзілі ў Маладэчне, Вялейцы, Смаргоні, Вільні, вёсках і мястэчках.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Анонс фільму

Катэгорыя:Беларускія дакумэнтальныя фільмы
Катэгорыя:Польскія дакумэнтальныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2010 году
Катэгорыя:Беларускія фільмы 2010 году
Катэгорыя:Польскія фільмы 2010 году
Сыктыўкар (гарадзкая акруга)

**Меская акруга Сыктыўка́р** (, комі-зыр. *Сыктывкар каркытш*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Акруга разьмешчаная на паўднёвым усходзе Комі. Мяжуе з Сыктыўдзінскім раёнам, тэрыторыя якога поўнасьцю атачае тэрыторыю акругі. Плошча акругі складае 152 км². На тэрыторыі акругі працякаюць рэкі Вычагда й Сысала.

У склад акругі ўваходзяць горад Сыктыўкар, пгт Красназатонскі, Верхняя Максакаўка, Седкыркешч і сёлы Выльтыдор, Трохазёрка, Верхні Мыртыю.

## Гісторыя
У часы Расейскае імпэрыі тэрыторыя акругі ўваходзіла ў Вусьць-Сысольскі павет Валагодзкага намесьніцтва. З 1921 году тэрыторыя акругі ўваходзіла ў Сысольскі павет Аўтаномнае вобласьці Комі (Зыранаў), а з 1936 году — ў Сыктыўкарскі раён Комі АССР.

Акруга ўтворана ў 2006 годзе ў выніку ўсерасейскае адміністрацыйнае рэформы.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 235 845 чалавек, большасьць зь якіх складаюць расейцы і комі. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Транспарт
Праз акругу праходзіць траса фэдэральнага значэньня Р-176 «Вятка», якая злучае Сыктыўкар і Кіраў. Маецца адгалінаваньне Паўночнае чыгункі, якое зьвязвае Сыктыўкар зь мястэчкам Мікунь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт администрации МО ГО ’Сыктывкар’

Катэгорыя:Раёны Комі
Інта (гарадзкая акруга)

**Меская акруга Інта́** (, комі-зыр. *Инта каркытш*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Акруга знаходзіцца на ўсходняй поўначы Комі, празь яе тэрыторыю праходзіць Паўночны палярны круг. Акруга мяжуе з Варкуцінскай і Ўсінскай мескімі акругамі, Пячорскім раёнам, а таксама з Запалярным раёнам Ненецкае аўтаномнае акругі Архангельскае вобласьці, Бярозаўскім раёнам Ханты-Мансійскае аўтаномнае акругі і Шурышкарскім раёнам Ямала-Ненецкае аўтаномнае акругі. Плошча акругі складае 10 300 км². На тэрыторыі акругі працякаюць рэкі Кожым, Косью, Пячора, Лемва і Ўса.

У склад акругі ўваходзяць горад Інта, пгт Верхняя Інта і Кожым, сёлы Абезь, Адзьвавом, Камаю, Касьцюк, Качмес, Лазурны, Уса, Фіён, Юсьтыдор, Касьювом, Пятрунь і вёскі Абезь, Адзьва, Епа, Кажымвом, Рагавая, Тошпі, Яг'ёль, Ярпіяг.

## Гісторыя
У часы Расейскае імпэрыі тэрыторыя акругі ўваходзіла ў Архангельскую губэрню. З 1921 году — ў Іжма-Пячорскі павет Аўтаномнае вобласьці Комі (Зыранаў). Потым тэрыторыя акругі была ў складзе Кожвінскага раёну, зь якога ў 1954 годзе быў вылучаны Інцінскі раён.

У выніку ўсерасейскае адміністратыўнае рэформы 2006 году тэрыторыя акругі набыла свой сучасны статус.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва акругі складае 33 861 чалавек, большасьць зь якіх складаюць расейцы і комі. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Транспарт
Праз акругу праходзяць лініі Паўночнае чыгункі, якая злучае Інту з навакольнымі пасёлкамі і некаторымі раённымі цэнтрамі Комі. Існуюць аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія зьвязваюць Інту з навакольнымі паселішчамі. Буйных аўтамаґістраляў, што зьвязвалі б акругу з цэнтральнай часткай рэспублікі, няма. Маецца аэрапорт мясцовага значэньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Официальный сайт МОГО «Инта»

Катэгорыя:Раёны Комі
Сэнт-Эт’ен (футбольны клюб)

**Сэнт-Эт’ен** () — францускі футбольны клюб з гораду Сэнт-Эт’ену. Клюб быў заснаваны ў 1919 годзе. Прадстаўнік Лігі 1, найвышэйшага дывізіёну францускага футболу. «Сэнт-Эт’ен» праводзіць хатнія матчы на стадыёне імя Жафруа Гішар, які разьмешчаны ў межах гораду.

«Сэнт-Эт’ен» зьяўляецца, бадай, самым пасьпяховым клюбам у гісторыі францускага футболу, маючы на сваім рахунку 10 чэмпіёнскіх тытулаў і перамогаў розгрышу Кубка Францыі, што зьяўляецца рэкордным паказчыкам сярод усіх францускіх клюбаў. Галоўным супернікам клюбу зьяўляецца «Алімпік», які базуецца ў суседнім горадзе Ліён. Дэрбі паміж абодвума клюбамі мае назоў Дэрбі дзю Рон. У 2009 годзе клюб дапоўніў сваю структуру жаночым футбольным клюбам.

У клюбе бліскалі такія зоркі міжнароднага футболу, як Эмэ Жаке, Жак Сантыні, Ляран Блян і Мішэль Плятыні, амаль кожны зь якіх прыцягваўся да францускай нацыянальнай зборнай у якасьці гульца ці трэнэра.

## Гісторыя
### Раньнія гады
Гісторыя «Сэнт-Эт’ена» пачалася ў 1919 годзе, калі супрацоўнікі супэрмаркета сеткі «Groupe Casino» стварылі футбольную каманду пад назвай «Amicale des Employés de la Société des Magasins Casino» (ASC). Каманда прыняла рашэньне выступаць у форме зялёнага колеру, якую супрацоўнікі апраналі на працы ў «Casino». У 1920 годзе з-за забароны Фэдэрацыі футбола Францыі на выкарыстаньне таварных знакаў у назьве камандаў, клюб зьмяніў сваю назву на «Amical Sporting Club», каб захаваць абрэвіятуру ASC, а пасьля зьліцьця зь іншым мясцовым клюбам «Stade Forézien Universitaire», зьмяніў сваю назву на «Association sportive Stéphanoise» (ASS). У 1927 годзе прэзыдэнтам клюбу быў абраны П’ер Гішар — сын Жафруа Гішара, які быў заснавальнікам «Casino».

У 1930 годзе нацыянальная фэдэрацыя футбола дазволіла клюбам мець прафэсійны статус. У 1933 «зялёныя» таксама атрымалі прафэсійны статус і зьмянілі назву на цяперашную — «Association Sportive Saint-Étienne». У тым жа годзе «Сэнт-Эт’ен» заявіўся ў новаўтвораную Лігу 2 і заняў паводле выніках сэзона 1933—1934 гадоў другое месца ў Паўднёвай групе. Клюб заставаўся ў Лізе 2 яшчэ чатыры сэзоны, перш чым у сэзоне 1938—1939 гадоў дэбютаваў у Лізе 1 пад кіраўніцтвам шатляндзкага спэцыяліста Ўільяма Дакўорта, скончыўшы сэзон на ганаровым чацьвёртым месцы. Аднак разьвіць посьпех не атрымалася з-за пачатку Другой сусьветнай вайны.

## Тытулы
* **[[Чэмпіянат Францыі па футболе|Чэмпіён Францыі]]**: 10
** 1957, 1964, 1967, 1968, 1969, 1970, 1974, 1975, 1976, 1981
* **Уладальнік [[Кубак Францыі па футболе|Кубка Францыі]]**: 6
** 1962, 1968, 1970, 1974, 1975, 1977
* **Уладальнік [[Кубак францускай лігі па футболе|Кубка Лігі Францыі]]**: 1
** 2013
* **Уладальнік [[Супэркубак Францыі па футболе|Супэркубка Францыі]]**: 6
** 1957, 1962, 1967, 1968, 1969

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сэнт-Эт’ен
Ірына Кулеша

**Ірына Кулеша** (нарадзілася 26 чэрвеня 1986 году, Абяроўшчына, Камянецкі раён або Берасьце) — беларуская штангістка.

## Біяграфія
Нарадзілася ў шматдзетнай сям’і. Займалася бегам, валейболам і толькі пасьля перайшла ў цяжкую атлетыку.

Займала чацьвертае месца на двух чэмпіянатах сьвету 2010 і 2011 гадоў.

У лістападзе 2016 году праз допінг было ануляванае чацьвертае месца Кулешы на Алімпіядзе-2008, а таксама яна была пазбаўленая бронзавага мэдаля Алімпіяды 2012 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 26 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Камянецкім раёне
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Варкута (гарадзкая акруга)

**Меская акруга Варкута́** (, комі-зыр. *Вöркута каркытш*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Акруга знаходзіцца на крайняй усходняй поўначы Комі, зьяўляецца самай паўночнай тэрытарыяльнай адзінкай рэспублікі. Акруга мяжуе з Інцінскай мескай акругай рэспублікі Комі, а таксама з Запалярным раёнам Ненецкае аўтаномнае акругі Архангельскае вобласьці і Прыўральскім раёнам Ямала-Ненецкае аўтаномнае акругі. Плошча акругі складае 24 400 км². На тэрыторыі акругі працякаюць рэкі Варкута, Уса, Малая Ўса, Вялікая Ўса.

У склад акругі ўваходзяць горад Варкута, пгт Воргашар, Ялецкі, Запалярны, Камсамольскі, Мульда, Акцябарскі, Прамышленны, Северны, сёлы Мескашор, Сейда, Сівамаскінскі, Ханавей, Юршор, вёскі Ялец і Нікіта, пасёлкі Мантажны, Страіцельны, Руднік, Хальмер-Ю, Юршор і Южны ў нашыя часы закінутыя.

## Гісторыя
Акруга была ўтворана ў 2006 годзе ў выніку ўсерасейскае адміністрацыйнае рэформы.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва акругі складае 88 026 чалавек, большасьць зь якіх складаюць расейцы і комі. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Транспарт
Праз тэрыторыю акругі праходзяць лініі Паўночнае чыгункі, якая непадалёк ад пасёлку Сейда мае адгалінаваньне ў Лабытнангі і Варкуту. У пасёлку Ханавей маецца адгалінаваньне ў пасёлак Мульда. Такім чынам, гарады Варкута, Лабытнангі і пасёлак Мульда зьяўляюцца канцавымі пунктамі Паўночнае чыгункі.

У акрузе маюцца аўтамабільныя дарогі мясцовага ўзроўню, якія зьвязваюць Варкуту з навакольнымі пасёлкамі і раёнамі. У Варкуце знаходзіцца аэрапорт мясцовага ўзроўню.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Информационный портал администрации муниципального образования городского округа «Воркута»

Катэгорыя:Раёны Комі
Ухта (гарадзкая акруга)

**Меская акруга Ўхта́** (, комі-зыр. *Ухта каркытш*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Акруга знаходзіцца ў цэнтральнай частцы рэспублікі Комі. Мяжуе зь Іжэмскім, Саснагорскім, Вусьць-Куломскім, Корткераскім і Княжпагосцкім раёнамі рэспублікі. Плошча акругі складае 30 100 км². На тэрыторыі акругі працякаюць рэкі Іжма, Сед’ю, Ухта, Аюва, Тобысь.

У склад акругі ўваходзяць горад Ухта, пгт Баравой, Водны, Шудаяг, Ярага, Дальні, сёлы Вясёлы Кут, Гэрд’ёль, Ізьюр, Кедвавом, Кэмдзін, Ніжні Даманік, Первамайскі, Сед’ю, Тобысь, вёскі Гажаяг, Ізваіль, Лайкава, Парамес. Існуе тры сельскія паселішчы: Ізваільскае, Кедвавомскае, Сед’юскае.

## Гісторыя
У часы Расейскае імпэрыі тэрыторыя акругі ўваходзіла ў Архангельскую губэрню. З 1921 году — у Іжма-Пячорскі і Вусьць-Куломскі паветы Аўтаномнае вобласьці Комі (Зыранаў). У 1929 годзе тэрыторыя акругі апынулася ў Іжэмскім раёне, а праз 10 гадоў з раёну быў выдзелены асобны Ўхцінскі раён.

Акруга ўтворана ў 2006 годзе ў выніку ўсерасейскае адміністрацыйнае рэформы.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва акругі складае 127 100 чалавек, большасьць зь якіх складаюць расейцы (75%) і комі (9%), доля беларусаў у акрузе складае 2%. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Транспарт
Праз акругу праходзяць лініі Паўночнае чыгункі, якая злучае Ўхту з навакольнымі пасёлкамі і некаторымі раённымі цэнтрамі Комі. Існуюць аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія зьвязваюць Ухту з навакольнымі паселішчамі. Маецца аэрапорт мясцовага значэньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Главная страница - Портал Администрации МОГО «Ухта»

Катэгорыя:Раёны Комі
Мікалай Новікаў

**Мікалай Новікаў** ( 13 чэрвеня 1986, м. Добруш) — беларускі штангіст.

Бронзавы прызэр чэмпіянату Эўропы 2009, 4-е месца на чэмпіянаце Эўропе 2011. 1-е месца на Кубку Беларусі ў 2012 годзе. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 85 кг, дзе заняў 8-е месца з вынікам 363 кг (167+196).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Добрушы
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Усінск (гарадзкая акруга)

**Меская акруга Ўсі́нск** (, комі-зыр. *Ускар каркытш*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Акруга знаходзіцца ў паўночнай частцы рэспублікі Комі, празь яе праходзіць Паўночны палярны круг. Мяжуе з Вусьць-Цылемскім, Іжэмскім, Пячорскім раёнамі, мескай акругай Інта, а таксама з Запалярным раёнам Ненецкае аўтаномнае акругі Архангельскае вобласьці. Плошча акругі складае 30 600 км². На яе тэрыторыі працякаюць рэкі Пячора, Уса, Колва, Лыжа, Лая і Вялікая Сыня.

У склад акругі ўваходзяць горад Усінск, пгт Парма і селськія паселішчы Вусьць-Лыжынскае, Вусьць-Усінскае, Колвінскае, Мутнамацярыцкае, Усадорскае, Шчальябоскае.

## Гісторыя
У часы Расейскае імпэрыі тэрыторыя акругі ўваходзіла ў Архангельскую губэрню. З 1921 году — у Іжма-Пячорскі павет Аўтаномнае вобласьці Комі (Зыранаў). У 1929 годзе тэрыторыя акругі апынулася ў Іжэмскім раёне, а потым з раёну быў выдзелены асобны Ўхцінскі раён.

Акруга ўтворана ў 2006 годзе ў выніку ўсерасейскае адміністрацыйнае рэформы.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 43 283 чалавекі, большасьць зь якіх складаюць расейцы і комі. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Транспарт
З пасёлку Сыня Пячорскага раёну ўва Ўсінск адыходзіць адгалінаваньне Паўночнае чыгункі, дзякуючы якой горад зьвязаны з цэнтральнай часткай Комі. Існуюць аўтадарогі мясцовага ўзроўню, якія зьвязваюць Усінск з навакольнымі пасёлкамі і горадам Пячора. Маецца аэрапорт мясцовага ўзроўню.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Администрация МО ГО «Усинск»

Катэгорыя:Раёны Комі
Андрэй Рыбакоў

**Андрэй Рыбакоў** (нарадзіўся 4 сакавіка 1982 году, Магілёў) — беларускі штангіст.

Срэбраны прызэр Алімпійскіх гульняў 2004 году, чэмпіён сьвету 2006 і 2007 гадоў, чэмпіён Эўропы 2006 году. Рэкардсмэн сусьвету ў рыўку і шматбор’і. Чэмпіён Беларусі 2012 году ў катэгорыі 94 кг.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 85 кг, дзе ня здолеў паказаць выніку.

У кастрычніку 2016 году пазбаўлены срэбнага мэдаля Алімпіяды-2008 за допінг.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 4 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году
Аляксандар Макаранка

**Алякса́ндар Мака́ранка** (нарадзіўся 2 лютага 1990, Ворша) — беларускі штангіст. Бронзавы прызэр юніёрскага чэмпіянату сьвету 2009, чэмпіён моладзевага чэмпіянату Эўропы 2011 году. Другое месца на чэмпіянаце Беларусі 2012 году ў катэгорыі да 94 кг.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі да 94 кг, дзе заняў 10 месца.

У сакавіку 2014 году было абвешчана, што допінг-проба Макаранкі на чэмпіянаце сьвету 2013 году дала станоўчы вынік, за гэта ён атрымаў дыскваліфікацыю на 2 гады (да 15 лістапада 2015 году).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Яўген Жарнасек

**Яўген Жарнасек** (нарадзіўся 9 жніўня 1987, Лепель) — беларускі штангіст.

Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету 2011. Чэмпіён Беларусі 2012 году ў катэгорыі больш за 105 кг. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі больш за 105 кг, дзе заняў 9 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лепелі
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Цяжкаатлеты і цяжкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Яна Максімава

**Я́на Максі́мава** ( 9 студзеня 1989, Вільня, Летувіская ССР) — беларуская лёгкаатлетка.

Бронзавая прызэрка моладзевага чэмпіянату сьвету 2011. На чэмпіянаце сьвету 2012 — 8-я, чэмпіянаце Эўропы 2010 — 18-я. Шматразовая чэмпіёнка Беларусі ў сяміборстве і скачках у вышыню.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў сяміборстве.

## Асабістае жыццё

Яна замужам за беларускім спартсменам Андрэем Краўчанкам. На фоне вымушанай рэпатрыяцыі і наступнай дэзерціры беларускай спрынтаркі Крысціны Ціманоўскай на летняй Алімпіядзе ў Токіа ў 2021 годзе Максімава заявіла, што яны з мужам Краўчанкам таксама не будуць вяртацца ў Беларусь і будуць шукаць прытулку ў Германіі, дзе пара трэніруецца. Раней Краўчанку ўжо затрымлівалі ў Беларусі за ўдзел у акцыях пратэсту супраць Аляксандра Лукашэнкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Алена Дылько

**Але́на Дылько́** ( 14 верасьня 1988, Баранавічы) — беларуская раварыстка.

Бронзавая мэдалістка чэмпіянату Эўропы 2011 году ў каманднай гонцы перасьледу. Другое месца на этапе Кубку сьвету 2011/12 у Пэкіне ў каманднай гонцы перасьледу.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў каманднай гонцы перасьледу, дзе каманда заняла 7 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія раварысты
Катэгорыя:Беларускія раварысты на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Валейбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[валейбол]]е на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі з 28 ліпеня па 12 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся ў выставачным цэнтры «Эрлз Корт», а спаборніцтвы па пляжным валейболе ў «Горс Гард Пэрэйд». Былі разыграныя 4 камплекты мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012