Касьцёл Сьвятой Ганны і кляштар бэрнардынаў (Полацак)

**Касьцёл Сьвятой Ганны і кляштар бэрнардынаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Полацку. Знаходзіцца на левым беразе Дзьвіны, у Задзьвіньні. Дзеяў да 1832 году. Твор архітэктуры барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс Полацкага бэрнардынскага кляштару складаўся з касьцёла, кляштарнага корпуса, гаспадарчых пабудоваў (пякарні, бровара, лядоўні, кузьні, стайні, лазьні) і пладовага саду з агародам. У 1940-я гады касьцёл часткова зруйнавалі савецкія ўлады. У наш час у былым жылым корпусе месьціцца мэдычная ўстанова, руіны касьцёла патрабуюць неадкладнай кансэрвацыі і рэстаўрацыі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1498 вялікі князь Аляксандар заснаваў у Полацку кляштар бэрнардынаў. У 1502 годзе манахі збудавалі першы драўляны касьцёл. У Інфлянцкую вайну (1558—1583) маскоўскія акупанты гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату. У 1563 годзе кляштарныя будынкі згарэлі ў пажары.

У 1696 годзе ваявода полацкі Аляксандар Слушка зноў запрасіў бэрнардынаў у Полацак, дзе ахвяраваў ім пляц на слабадзе Кабаку. Па яго сьмерці ахвяраваньні на кляштар рабілі Буйніцкія — падчашыя Полацкага ваяводзтва. У 1695 годзе кляштар перанесьлі на левы бераг Дзьвіны.

Па пажары 1758 году на месцы драўляных збудавалі мураваныя касьцёл і жылы корпус. У 1769 годзе касьцёл асьвяцілі. На 1772 год у кляштары было 10 манахаў, дзеяла філязофская школа.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі задзьвінская частка Полацку апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У 1778 на месцы драўлянага збудавалі мураваны кляштарны корпус.

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар, касьцёл і кляштарны корпус гвалтоўна адабралі ў Сьвятога Пасаду і перадалі Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царкве).

### Найноўшы час
У 1920-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву. У Другую сусьветную вайну комплекс атрымаў пашкоджаньні.

Па вайне савецкія ўлады часткова зруйнавалі касьцёл.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — 2-вежавая 1-нэфавая базыліка пад 2-схільным дахам з трансэптам. Франтоны галоўнага і бакавога фасадаў мелі фігурныя завяршэньні. Над галоўным фасадам узвышаліся 4-ярусныя вежы, у трэцім ярусе якіх былі скразныя паўцыркульныя вокны. У плястыцы фасадаў выкарыстоўваўся клясычны ордэр.

Усярэдзіне нэф касьцёла перакрываўся цыліндрычным скляпеньнем. Над уваходам на 2 слупах-пілёнах выступалі хоры, на іх і вышэй на званіцу вялі вітыя сходы.

### Кляштарны корпус
Кляштарны корпус — выцягнуты прастакутны ў пляне будынак, які з захаду завяршаецца пэрпэндыкулярна разьмешчаным крылом з трапезнай на першым паверсе. Будынак меў стрыманы дэкор: роўныя пілястры, прастакутныя ліштвы, прафіляваныя карнізы. Плян галерэйны з аднабаковым разьмяшчэньнем кельляў, перакрыцьці памяшканьняў скляпеністыя. Будынак накрывала дахоўка.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (H. Lajbovič, 1760).jpg|каля 1760 г.
Połacak, Vialikaja. Полацак, Вялікая (XVIII).jpg|XVIII ст.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (J. Perli, XVIII).jpg|XVIII ст.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (A. Giedviła, 1.07.1802).jpg|Плян, 1802 г.


Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (B. Vilbik, 1.07.1802).jpg|Плян, 1802 г.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (F. Klimašeŭski, 1.07.1802).jpg|Плян, 1802 г.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (F. Vasilkievič, 1.07.1802).jpg|Плян, 1802 г.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (G. Valantovič, 1.07.1802).jpg|Плян, 1802 г.


Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (Vajšviła, 1.07.1802).jpg|Плян, 1802 г.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1817).jpg|па 1816 г.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1819).jpg|1819 г.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1838).jpg|1838 г.


Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1838) (2).jpg|1838 г.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1838) (3).jpg|Праект маскоўскай перабудовы, 1838 г.
Połacak, Vialikaja. Полацак, Вялікая (1862) (1).jpg|1862 г.
Połacak, Vialikaja. Полацак, Вялікая (D. Strukov, 1864-67) (2).jpg|Д. Струкаў, 1865 г.


### Гістарычныя здымкі

Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1889-91).jpg|1889—1891 гг.
Połacak, Illinskaja-Prabojnaja. Полацак, Ільлінская-Прабойная (1903) (3).jpg|1903 г.
Połacak, Illinskaja-Prabojnaja. Полацак, Ільлінская-Прабойная (1903).jpg|1903 г.
Połacak, Zadźvińnie. Полацак, Задзьвіньне (1910).jpg|1910 г.


Połacak, Zapałoćcie-Zadźvińnie. Полацак, Запалоцьце-Задзьвіньне (1916) (2).jpg|1916 г.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне (1916).jpg|1916 г.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1901-17).jpg|да 1918 г.
Połacak, Prabojnaja-Vialikaja. Полацак, Прабойная-Вялікая (F. Krauskopf, 1918).jpg|Ф. Краускопф, 1918 г.


Połacak, Vialikaja. Полацак, Вялікая (F. Krauskopf, 1918) (2).jpg|Ф. Краускопф, 1918 г.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1918).jpg|1918 г.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1901-19).jpg|да 1920 г.
Połacak, Vialikaja, Franciškanski. Полацак, Вялікая, Францішканскі (1920-24).jpg|1920—1924 гг.


Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1920-29).jpg|1920-я гг.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1920-29).jpg|1920-я гг.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1941).jpg|1941 г.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне (1941).jpg|1941 г.


Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1941).jpg|1941 г.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне (1941) (2).jpg|1941 г.
Połacak, Vialikaja, Franciškanski. Полацак, Вялікая, Францішканскі (1941).jpg|1941 г.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Połacak, Dźvina-Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Дзьвіна-Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1941-44) (3).jpg|1941—1944 гг.
Połacak, Zadźvińnie, Bernardynski. Полацак, Задзьвіньне, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Połacak, Zadźvińnie, Lepielskaja. Полацак, Задзьвіньне, Лепельская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Полацак
Полацак
Полацак
Катэгорыя:Касьцёлы Полацку
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі