Жаўрук-сьмяцюх

**Жаўрук-сьмяцюх** () — від птушак сямейства жаўруковых.

## Апісаньне
Вялікі чуб, які востра заканчваецца (большы, чым у палявога і баравога жаўрукоў), крайнія рулявыя рыжаватыя і больш сьветлыя, чым астатнія. У маладых чуб невялікі. Голас: падобны на голас палявога жаўрука, але больш прарэзьлівы, больш частыя перапынкі. Позыў — прарэзьлівае «ді-діі-трі» або «ірі-трі-тріэ», мяккае «джютт». Даўжыня цела 17—19 см, размах крылаў 29—38 см.

### Падвіды
Вядома 37 падвідаў жаўрукоў-сьмецюхоў:

* *Galerida cristata cristata*
* *Galerida cristata pallida*
* *Galerida cristata neumanni*
* *Galerida cristata apuliae*
* *Galerida cristata tenuirostris*
* *Galerida cristata meridionalis*
* *Galerida cristata caucasica*
* *Galerida cristata subtaurica*
* *Galerida cristata cypriaca*
* *Galerida cristata zion*
* *Galerida cristata cinnamomina*
* *Galerida cristata magna*
* *Galerida cristata leautungensis*
* *Galerida cristata coreensis*
* *Galerida cristata iwanowi*
* *Galerida cristata lynesi*
* *Galerida cristata kleinschmidti*
* *Galerida cristata riggenbachi*
* *Galerida cristata carthaginis*
* *Galerida cristata balsaci*
* *Galerida cristata arenicola*
* *Galerida cristata helenae*
* *Galerida cristata festae*
* *Galerida cristata brachyura*
* *Galerida cristata nigricans*
* *Galerida cristata maculata*
* *Galerida cristata halfae*
* *Galerida cristata senegallensis*
* *Galerida cristata jordansi*
* *Galerida cristata alexanderi*
* *Galerida cristata isabellina*
* *Galerida cristata altirostris*
* *Galerida cristata somaliensis*
* *Galerida cristata tardinata*
* *Galerida cristata chendoola*
* *Galerida cristata randoni*
* *Galerida cristata macrorhyncha*

Зь іх у Эўропе сустракаюцца:
* *G. c. cristata* (сын. *G. c. tenuirostris*) — цэнтральная і ўсходняя Эўропа;
* *G. c. pallida* — Пірэнейскі паўвостраў;
* *G. c. meridionalis* (сын. *G. c. neumanni*)- Балканы і Поўдень Апенінскага паўвострава;
* *G. c. caucasica* — Родас, Кіпр, Крыт, заходняя Турэччына, Каўказ.

## Біятоп
Сухія адкрытыя тэрыторыі зь нізкай і рэдкай наземнай расьліннасьцю бяз дрэваў і кустоў. Ахвотна займае розныя тыпы антрапагенна зьмененых біятопаў, часта паўпустынных (напрыклад, пагоркі паблізу пабудоваў, рудэральныя біятопы, навакольле чыгуначнай каляі і партоў, прамысловыя раёны).

## Гняздо
На зямлі ў выграбенай ямцы сярод няшчыльнай расьліннасьці або сярод грудкоўзямлі, камянёў і да т. п., даволі добра схаванае. Зьнешняя частка з кароткіх, тоўстых, выгнутых па перымэтры лісьця і сьцёблаў траў з дадаткам каласкоў, канцы якіх у мностве тырчаць па-за краямі гнязда. Высьцілка з тонкай і сухой травы і валокнаў завялых расьлінаў, месцамі валосьсе. D = 9—15 см, d = 6,5—7 см, h = 4,5—5 см.

## Яйкі
3—5 (2—6), крыху падоўжаныя, часта ўздутыя. На белым або шараватым фоне сьветла-шэрыя ці шэра-фіялетавыя глыбокія плямкі (якіх няма на яйках *A. arvensis*), паверхневыя — густыя, аліўкава-карычневыя або шэра-карычневыя. Часам утвараюць пояс або «шапачку» на шырокім канцы. Памеры: 22,0 × 17,0 мм (19,0—25,5 × 15,0—19,5 мм).

## Арэал
Эўропа (акрамя поўначы), паўдёвая і цэнтральная Азія да паўнёва-ўсходняга Кітаю і ўсходняй Індыі, на поўдзень да Арабійскага паўвострава, паўночная Афрыка, а таксама ад Маўрытаніі і Сэнэгалу да Самалі.

## Пералёты
Аселы, папуляцыі з крайняй паўночнай часткі арэала — пералётныя.

## Месца зімовак
У межах гнездавога арэала, за выключэньнем паўночнай часткі.

## На Беларусі
У паўночнай і ў цэнтральнай частцы адзначаецца падвід *G. c. cristata*, а на поўдні *G. c. tenuirostris*, які, аднак, часьцей не адрозьніваецца ад папярэдняга падвіду і лічыцца яго сынонімам. Занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.

## Выявы

Galerida cristata meridionalis.jpg
Galerida cristata Chaabi.jpg
Crested Lark (Galerida cristata) at Sultanpur I Picture 118.jpg
Galerida cristata (Marek Szczepanek).jpg
Galerida cristata 001.JPG
Galerida cristata MHNT 232 Sbekia Algérie.jpg|


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жаўруковыя
Катэгорыя:Чырвоная кніга Беларусі
Катэгорыя:Птушкі Эўразіі
Катэгорыя:Птушкі Азіі
Катэгорыя:Птушкі Афрыкі
Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе