open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юркавіцкі сельсавет (Веткаўскі раён)

**Ю́ркавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёну Гомельскай акругі. Цэнтар — вёска Юркавічы.

Пасьля другога ўзбуйненьня БССР з 8 сьнежня 1926 году сельсавет у складзе Веткаўскага раёну Гомельскай акругі БССР. 30 сьнежня 1927 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Шарсьцінскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Веткаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1927 годзе
Юльянова (Менская вобласьць)

**Юльяно́ва** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Плешчаніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 40 чалавек
* 2019 год — 26 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Плешчаніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Юркавіцкі сельсавет (Лагойскі раён)

**Ю́ркавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці БССР. Цэнтаар — вёска Юркавічы.

Утвораны 20 жніўня 1924 году як **Моладскі сельсавет** у складзе Лагойскага раёну Менскай акругі БССР. Цэнтар — вёска Моладзі. 29 кастрычніка 1924 году цэнтар сельсавету перанесены ў вёску Юркавічы, сельсавет перайменаваны ў Юркавіцкі. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Лагойскім раёне БССР.

11 чэрвеня 1932 году рэарганізаваны ў **Юркавіцкі нацыянальны польскі сельсавет**, які 26 траўня 1935 году быў рэарганізаваны ў беларускі сельсавет. З 20 лютага 1938 году ў складзе Менскай вобласьці.

25 ліпеня 1959 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Чырванашвабаўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лагойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Нацыянальныя польскія сельсаветы БССР
Чабатары

**Чабатары́** (таксама *Чабата́ры*) — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Швабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Швабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Ганявічы (Лагойскі раён)

**Ганяві́чы** (таксама *Гане́вічы*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Цны. Уваходзяць у склад Швабскага сельсавету Лагойскага раёну Менскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1516 годзе вялікі князь Жыгімонт Стары азначыў жыхароў Ганявічаў ліцьвінамі (літвой): «*гдзе сядзелі Пётар з брацьцею, Літва, каторыя ж дзей даньнікі зь людзьмі вашымі ў Ганявіцкай зямлі… і дань давалі к [[Лагойск]]у*».

## Насельніцтва
* 2009 год — 153 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Швабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Іжуі

**Іжуі́** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 84 тысяч чалавек. Месьціцца за 395 км ад сталіцы штату гораду Порту-Алегры.

## Гісторыя
Горад ёсьць даволі маладым у параўнаньні з суседнімі местамі. Паселішча было заснаванае 19 кастрычніка 1890 году. Першым мэрам места быў інжынэр і палітык Аўгусту Пэстана. Як асобны муніцыпалітэт быў вылучаны 31 студзеня 1912 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Ко Ітакура

**Ко Ітакура** (;  27 студзеня 1997 году) — японскі футбаліст, цэнтральны абаронца і паўабаронца абарончага пляну нідэрляндзкага клюбу «Аякс» і нацыянальнай зборнай Японіі.

## Дасягненьні
**«Кавасакі Франтале»**:
* Чэмпіён Японіі: 2017

**«Вэгалта Сэндай»**:
* Уладальнік Кубка імпэратара: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Японскія футбалісты
Катэгорыя:Японскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Санту-Анжэлу

**Санту-Анжэлу** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 76 тысяч чалавек. Месьціцца за 443 км ад сталіцы штату гораду Порту-Алегры.

## Гісторыя
Горад быз закладзены 12 жніўня 1796 году бэльгійскім езуітам Дыега дэ Газэ. Зьнішчанае ў 1756 годзе за часам гуаранскай вайны, паселішча было закінутае амаль на сто гадоў. У канцы XIX стагодзьдзя вёска пачалі хутка павялічвацца за кошт мігрантаў з Эўропы. З 1930-х гадоў у горадзе зьявілася прамысловасьць, дзякуючы якой места квітнела. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Сапіранга

**Сапіра́нга** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 80 тысяч чалавек. Месьціцца за 59 км ад сталіцы штату гораду Порту-Алегры. Мае мянушку «Горад ружаў».

## Гісторыя
Да свайго вылучэньня з складу гораду Сан-Леаполду, горад быў пятым раёнам узгаданага места. Гісторыя паселішча фактычна пачалася з прыбыцьцём першых нямецкіх імігрантаў у 1824 годзе. Эўрапейскія каляністы займаліся сельскай гаспадаркай. 15 жніўня 1903 году было скончанае будаўніцтва чыгункі, якая цягнулася з Нову-Амбургу да Такуары. Працяглы час галоўнай мовай населенага пункту была нямецкая, але з 1970-х гадоў партугальская мова набыла ключовую ролю. Гэта было зьвязанае з актыўнаў міграцыяй сюды бразыльцаў зь іншых местаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Санта-Роза (Рыю-Грандзі-ду-Сул)

**Са́нта-Ро́за** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 74 тысяч чалавек. Паселішча было закладзенае ў 1915 годзе эўрапейскімі каляністамі, якія прыбылі зь Нямецкай і Расейскай імпэрыяў, а таксама Італіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Санта-Роза

Назву **Санта-Роза** маюць наступныя геаграфічныя пункты:

## Бразылія
* Санта-Роза — горад у штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул

## ЗША
* Санта-Роза — возера ў штаце Каліфорнія
* Санта-Роза — возера ў штаце Флорыда
* Санта-Роза — горад у штаце Каліфорнія
* Санта-Роза — горад у штаце Нью-Мэксыка
* Санта-Роза — горад у штаце Тэхас

## Глядзіце таксама
* Санта-Роса
Крус-Алта

**Крус-А́лта** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 60 тысяч чалавек. Назва Крус адсылае да крыжа, які быў усталяваны тут у XVII стагодзьдзі на загад сьвятара. Горад быў утвораны 11 сакавіка 1833 годзе паводле імпэрскай рэзалюцыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Аўгусту Пэстана

**Аўгусту Пэстана** (; 22 траўня 1868 году — 29 траўня 1934 году) — бразыльскі інжынэр і палітык. Не зважаючы, што ён нарадзіўся ў Рыю-дэ-Жанэйру, у канцы 1880-х гадоў Пэстана пераехаў у самы паўднёвы штат Бразыліі Рыю-Грандзі-ду-Сул. Тут быў прызначаны кіраўніком дзяржаўных воднага забесьпячэньня ў 1897 годзе і тэлеграфіі ў 1898 годзе. Таксама працаваў спэцыялістам у галіне чыгуначнай тэхнікі і дзяржаўнага кіраваньня, а таксама быў адным зь лідэраў Рэспубліканскай партыі Рыю-Грандзі-ду-Сул. Пэўны час быў мэрам гораду Іжуі, а потым абіраўся ў Нацыянальны кангрэс.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бразыльскія інжынэры
Катэгорыя:Бразыльскія палітыкі
Хэрсан Торэс

**Хэ́рсан То́рэс** (;  28 жніўня 1997 году) — костарыканскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Сапрыса» і нацыянальнай зборнай Коста-Рыкі.

## Кар’ера
### Клюбная
Торэс пачаў займацца футболам у акадэміі клюбу «Бэлен». Да асноўнай дружыны клюбу далучыўся ў 2015 годзе, калі каманды трэнаваў Хэрарда Ўрэньня. У красавіку дэбютаваў на прафэсійным узроўні ў матчы айчыннага першынства супраць «Пэрэса Сэледона», зьявіўшыся толькі на 22 хвіліны. Наступную частку году амаль не гуляў, але ў 2016 годзе замацаваўся ў складзе клюбу. Першы гол за каманду забіў 18 студзеня 2016 году ў браму «Сапрысы», што, аднак, не забясьпечыла клюбу перамогу (2:1). Улетку таго ж голу далучыўся на правах арэнды да складу «Эрэдыяны», зь якой таксама дэбютаваў у Лізе чэмпіёнаў КОНКАКАФ. У наступным сэзоне Торэс знаходзіўся ў арэндзе ў мэксыканскім клюбе «Амэрыка», але пасьля паніжэньня клюбу ў лізе быў вымушаны сысьці. Гульца перахапіў іншы сэксыканскі клюб «Нэкакса», але там ён толькі вобмаль часу правёў на пляцоўцы. Па вяртаньні ў «Эрэдыяну» паўабаронца замацаваўся ў асноўным складзе.

### Міжнародная
Гулец дэбютаваў за нацыянальную зборную Коста-Рыкі 15 студзеня 2017 году ў пераможнай таварыскай сустрэчы супраць зборнай Бэлізу (3:0). Упершыню ўлучыць мяч у браму супернікаў, абараняючы колеры краіны, у матчы супраць зборнай Гандурасу 16 лістапада 2021 году ў трэцім кваліфікацыйным раўндзе адбору КОНКАКАФ да чэмпіянату сьвету 2022 году. Гэта дазволіла гандурасцам атрымаць важкую перамогу зь лікам 2:1.

## Дасягненьні
**«Эрэдыяна»**:
* Чэмпіён Коста-Рыкі: 2018(а), 2019(а)

**«Нэкакса»**:
* Уладальнік Кубка Мэксыкі: 2018(к)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Костарыканскія футбалісты
Запольле (Швабскі сельсавет)

**Запо́льле** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Швабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Швабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Юсэф Эн-Нэсыры

**Юсэф Эн-Нэсыры** (;  1 чэрвеня 1997 году) — мараканскі футбаліст, нападнік саудаўскага клюбу «Аль-Ітыгад» і нацыянальнай зборнай Марока. Амаль усю сваю кар’еру гулец правёў у Гішпаніі, выступаючы за «Малягу», куды патрапіў з акадэміі імя караля Магамэда VI, «Леганэс» і «Сэвільлю». Самым пасьпяховым лічыцца пэрыяд у «Сэвільлі», асабліва сэзон 2020—2021 гадоў, калі футбаліст заняў пяты радок у сьпісе найлепшых бамбардзіраў з 18 галамі на рахунку. У тым жа сэзоне гулец быў абраны найлепшым футбалістам студзеня ў Ля-Лізе, бо 9 студзеня адзначыўся хет-трыкам у матчы супраць «Рэал Сасьедаду» (3:2), а 23 студзеня столькі ж галоў улучыў у браму «Кадысу» (3:0).

## Дасягненьні
**«Сэвільля»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2020, 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мараканскія футбалісты
Азарыцкія лягеры сьмерці

**Азарыцкія лягеры сьмерці** — 3 канцэнтрацыйныя лягеры, якія нямецкія захопнікі стварылі ў Даманавіцкім раёне Беларускай ССР у сакавіку 1944 году ў якасьці жывой заслоны на шляху наступу Чырвонай арміі.

У пачатку сакавіка 1944 камандзір 9-й арміі Нямеччыны Ёзэф Гарпэ загадаў стварыць 3 лягеры сьмерці ў Даманавіцкім раёне (цяпер Каленкавіцкі раён) на пярэдняй лініі абароны. У 3 лягеры прыгналі каля 50 000 жыхароў Гомельскай, Магілёўскай і Палескай вобласьцяў Беларускай ССР, а таксама жыхароў Смаленскай і Арлоўскай вобласьцяў Расейскай СФСР. Да 12 сакавіка іх прыганялі жаўнеры 35-й пяхотнай дывізіі і камандаваньня ахоўных атрадаў.

Папярэдне ў гэтыя лягеры завезьлі хворых на сыпны тыф, каб сарваць наступ Чырвонай арміі за кошт эпідэміі сярод вайскоўцаў. Зборнік матэрыялаў «Нюрнбэрскі працэс над галоўнымі нямецкімі ваеннымі злачынцамі» згадваў: «19 сакавіка 1944 году наступаючыя часьці Чырвонай арміі ў раёне мястэчка Азарычы Палескай вобласьці Беларускай ССР знайшлі на пярэднім краі нямецкай абароны тры канцэнтрацыйныя лягеры, у якіх знаходзілася больш за 33 тысячы дзяцей, непрацаздольных жанчынаў і старых. Першы з гэтых лягераў знаходзіўся на балоце каля пасёлка Дзерць. Другі — за 2 кілямэтры на паўночны захад ад мястэчка Азарычы. Трэці — на балоце за 2 кілямэтры на захад ад вёскі Падасіньнік. Лягеры ўяўлялі сабой адкрытую пляцоўку, абнесеную калючым дротам. Подступы да іх былі замінаваныя. Ніякіх пабудоваў, нават лёгкага тыпу, на тэрыторыі лягераў не было. Зьняволеныя разьмяшчаліся тут жа на зямлі. Многія з іх, што не маглі ўжо рухацца, без памяці ляжалі ў брудзе. Зьняволеным было забаронена разводзіць вогнішчы, зьбіраць гальлё для падсьцілкі. За самую нязначную спробу парушыць гэты рэжым гітлераўцы расстрэльвалі людзей».

З трох лягераў вызвалілі 33 480 чалавек, з іх 15 960 (48 %) дзяцей ва ўзросьце да 13 гадоў і 13 072 (39 %) жанчынаў, а таксама 4448 (13 %) старых. Адразу па вызваленьні вязьняў камандзір 1-га Беларускага фронту Канстанцін Ракасоўскі падпісаў Распараджэньне аб стварэньні 25 вайскова-палявых шпіталёў для лекаваньня вязьняў сіламі каля 2000 жаўнераў. Падчас лекаваньня тыфозных хворых заразілася і загінула звыш 50 чырвонаармейцаў. Адпаведна ад тыфу загінула некалькі сотняў вязьняў. Таксама было шмат памерлых ад абмаражэньня і раненьняў. Вайсковая пракуратура 65-й арміі расьсьледавала ваенныя злачынствы нямецкіх захопнікаў у Азарыцкіх лягерах сьмерці. Агулам ад голаду, тыфу і холаду за некалькі тыдняў загінула звыш 13 000 вязьняў.

## Памяць
У 1965 годзе на месцы Азарыцкага лягеру сьмерці ўзьвялі мэмарыяльны комплекс. 24 чэрвеня 2004 году ў Азарычах (Каленкавіцкі раён) адчынілі Музэй памяці. У 2005 годзе зьнялі дакумэнтальны фільм «Азарычы, 1944 г.».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лягеры сьмерці Трэцяга райху
Катэгорыя:Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы нацыстаў у Беларусі
Катэгорыя:Каленкавіцкі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1944 годзе
Падгор’е (Кракаў)

**Падгор’е** (па-польску: *Podgórze*) — раён у горадзе Кракаў у Польшчы, які ахоплівае заходнюю частку цяперашняга XIII раёна. Раней незалежны горад, які атрымаў гарадзкія правы 26 лютага 1784 года (нібыта як **Ёзэфштадт**, чаму, аднак, няма пераканаўчых доказаў). 4 ліпеня 1915 года ён аб’яднаўся з Кракавам. Яго часта называюць *Старым Падгор'ем.* У 1994 годзе Падгор’е разам са Старым горадам, Вавэлем, Страдамам, Пяскам, Казімірам і Новым Сьветам былі прызнаныя помнікам гісторыі.

Катэгорыя:Кракаў
Данфэрмлін

**Данфэ́рмлін** (, ) — горад у Шатляндыі. Знаходзіцца ў вобласьці Файф на беразе заліву Фёрт-оф-Форт, паўночна-заходней Эдынбургу.

## Гісторыя
Данфэрмлін — адзін з гістарычных гарадоў Шатляндыі. У Сярэднявечча тут разьмяшчалася адна з галоўных рэзыдэнцый каралёў Шатляндыі (цяпер у развалінах). Данфэрмлінскае абацтва служыла іх магільным склепам.

У 1624 годзе старая частка гораду згарэла і з тых часоў не аднаўлялася.

## Асобы
* Эндру Карнегі — харэограф
* Дэн Макафэрці — удзельнік рок-гурту Nazareth
* Кенет Макмілан — удзельнік рок-гурту Nazareth
* Ен Андэрсан — лідар гурту Jethro Tull .

## Крыніцы

Катэгорыя:Каралеўскія самакіравальныя мястэчкі Шатляндыі
Плешчаніцкае ўзвышша

**Плешчані́цкае ўзвы́шша** — частка Менскага ўзвышша. Разьмешчана на поўначы Менскай вобласьці і на поўдні Віцебскай вобласьці.

Абмежавана Нарачана-Вілейскай і Верхнебярэзінскай нізінамі на захадзе і ўсходзе, скразнымі далінамі рэк Вілія — Поня на поўначы і Ілія — Гайна на поўдні. Частка водападзелу паміж рэкамі Балтыйскага і Чорнага мораў.

## Геалёгія
У тэктанічных адносінах прымеркавана да Вілейскага пахаванага выступу Беларускай антэклізы. На фундамэнце залягаюць адклады сярэдняга дэвону, перакрытыя антрапагэнавай тоўшчай. Сярэдняя магутнасьць антрапагенавых адкладаў 110—120 м. Прадстаўлены ледавіковымі, водналедавіковымі і міжледавіковымі (алювіяльнымі, азёрнымі, балотнымі, схілавымі) утварэньнямі. Карысныя выкапні: легкаплаўкія гліны, пясчана-жвіровы матэрыял, торф.

Сучасны градава-ўзгорысты і ўзгорыста-ўвалісты рэльеф сфарміраваўся ў выніку ледавіковай акумуляцыі ў час сожаскага зледзяненьня і пазьнейшай эразійна-дэнудацыйнай перапрацоўкі ў позьнім атрапагене і галяцэне.

## Рэльеф
Найвышэйшы пункт Плешчаніцкага ўзвышша разьмешчаны ў паўднёвай частцы, у Менскай вобласьці, Лагойскім раёне. Знаходзіцца за 3,4 км на паўночны паўночны захад ад в. Алешнікі, за 4,2 км на паўночны захад ад в. Юркавічы, за 5,2 км на паўночны ўсход ад в. Слагавішча, за 3,6 км на поўдзень ад мэмарыяльнага комплексу Хатынь. Гара 315,4 м моцна ўзвышаецца над навакольнай мясцовасьцю, на вяршыні захаваліся рэшткі драўлянага трыянгулятара, ёсьць геадэзічная адзнака вышыні.

Вылучаюцца 3 паласы град. Зьнешнія грады насыпныя, спадзістыя; унутраныя і цэнтральныя з лускавата-насоўнымі і складкавымі гляцыядыслякацыямі. Трапляюцца озы і камы. На поўдні, на прыўзьнятых участках, рэльеф буйнаўзгорысты.

Узвышша праразаюць старажытныя лагчыны сьцёку, якія часткова насьледаваны сучаснымі рэкамі. На заходнім схіле — Дзьвінаса, Ілія (прытокі Віліі), на ўсходнім — Гайна і Цна (басэйн Бярэзіны). Даліны рэк неглыбокія, слабатэрасаваныя, месцамі забалочаныя. На р. Дзьвінаса створана Плешчаніцкае вадасховішча.

## Глебы і расьліннасьць
Пераважаюць дзярнова-падзолістыя глебы, таксама пашыраны тарфяна-балотныя і поймавыя.

Пад лесам 50% тэрыторыі, на поўначы вялікія хваёвыя і ялова-хваёвыя масівы, цэнтральная частка пад яловымі зяленамошна-кіслічнымі лясамі з дамешкам шыракалістых парод, паўднёвая — з участкамі ялова-хваёвых брусьнічна-мохавых і чарнічных лясоў. У поймах рэк трапляюцца чорнаальховыя лясы.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Узвышшы Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Менскай вобласьці
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Геаграфія Лагойскага раёну
Габрыел Мартынэльлі

**Габрыел Тэадору Мартынэльлі Сылва** (;  18 чэрвеня 2001 году) — бразыльскі футбаліст, нападнік ангельскага клюбу «Арсэнал» і нацыянальнай зборнай Ангельшчыны. Алімпійскі чэмпіён 2020 году.

## Кар’ера
Мартынэльлі пачынаў гуляць у футзал у акадэміі «Карынтыянсу», але ў выніку пераключыўся на футбол. Прафэсійную кар’еру пачаў у клюбе «Ітуану», падпісаўшы кантракт 4 лістапада 2017 году. Дэбют гульца адбыўся ў матчы Лігі Паўлісты 17 сакавіка супраць «Сан-Бэнту». Свой першы гол забіў 8 верасьня 2018 году, улучыўшы другі мяч сваёй дружыны ў браму «Атлетыку» з Табуану-да-Сэры ў матчы Кубка Паўлісты. Канчаткова замацаваўшыся ў шэрагах «Ітуану» Мартынэльлі выдатна правёў розыгрыш Лігі Паўлісты 2019 году, калі адзначыўся шасьцю галамі, стаўшы найлепшым бамбардзірам клюбу. Сам «Ітуану» дайшоў да чвэрцьфіналу.

У выніку гулец зацікавіў шэраг клюбаў, але кантракт прапанаваў бразыльцу «Арсэнал», выдаткаваўшы ў ліпені 2019 году 6 млн фунтаў стэрлінгаў. Маючы італьянскі паспарт, гулец не падлягаў лімітам на ўтрыманьне паўднёваамэрыканскіх футбалістаў. Гулец адразу выправіўся разам з клюбам у перадсэзонны тур у ЗША, уразіўшы трэнэрскі штаб «кананіраў». 11 жніўня 2019 году нападнік дэбютаваў за лёндацаў у матчы Прэм’ер-лігі супраць «Ньюкасл Юнайтэд», зьявіўшыся на пляцоўцы на 84-й хвіліне. У верасьні гулец адзначыўся ў Кубку футбольнай лігі, а ў кастрычніку двойчы ўлучыў мяч у браму бэльгійскага «Стандарду». Футбаліст стаў часьцей зьяўляцца ў складзе, але па вяртаньні розыгрышу зь перапынку праз пандэмію каронавірусу, быў вымушаны лекаваць сваё траўмаванае калена. Вярнуўся гулец толькі 19 сьнежня 2020 году ў матчы супраць «Эвэртану», дзе «Арсэнал» атрымаў паразу. Пазьней Мартынэльлі стаў гульцом асноўнага складу дружыны.

## Дасягненьні
**«Арсэнал»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2020
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2023

**«Бразылія»**:
* Чэмпіёна Алімпійскіх гульняў: 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Сьцяг (аднадзёнка)

«**Сьцяг**» — грамадзка-палітычная газэта-аднадзёнка Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі, якая выйшла 19 жніўня 1923 году ў Вільні пад рэдакцыяй Ганны Клімашэўскай.  

Наступніца зачыненай газэты «Вольны Сьцяг», якая з мэтаю кансьпірацыі й з прычыны цэнзурных забарон выходзіла пад рознымі назвамі: «Наш Сьцяг», «Падняты Сьцяг», «Сьцяг», «Сьцяг народу» і інш.

## Літаратура
* 
* Говін С. В. «Вольны Сьцяг».  //  — С. 268.
* Арсень Ліс.  «Вольны сцяг». //  — С. 355. 

## Вонкавыя спасылкі
* «Сьцяг: аднаднёўка» (19 жніўня 1923) // Бібліятэка Акадэміі навук Летувы імя Ўрублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты-аднадзёнкі
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Зьніклі ў 1923 годзе
Чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году (склады)

У гэтым артыкуле знаходзяцца склады, заяўленыя на чэмпіянат сьвету па футболе 2022 году фэдэрацыямі адпаведных краінаў. Звычайна ў нацыянальных камандах розная колькасьць гульцоў. На афіцыйныя спаборніцтвы гэтая колькасьць абмяжоўваецца. Апошні тэрмін падачы заявак 18 сьнежня 2022 году. Калі нейкі з заяўленых гульцоў атрымаў траўму, яго можна замяніць не пазьней, чым за 24 гадзіны да першага матчу зборнай. Колерам, вылучаны гулец, які зьяўляецца капітанам каманды. У заяўцы павінны прысутнічаць максымум 26 гульцоў, сярод іх 3 брамнікі. Клюбная прыналежнасьць пададзенае паводле стану на пачатак розыгрышу.

## Група A
###### 
Галоўны трэнэр:  Густава Альфара

###### 
Галоўны трэнэр:  Люі ван Гааль

###### 
Галоўны трэнэр:  Фэлікс Санчэс

###### 
Галоўны трэнэр:  Алію Сысэ

## Група B
###### 
Галоўны трэнэр:  Гарэт Саўтгейт

###### 
Галоўны трэнэр:  Карлуш Кейруш

###### 
Галоўны трэнэр:  Грэг Бэргалтэр

###### 
Галоўны трэнэр:  Роб Пэйдж

## Група C
###### 
Галоўны трэнэр:  Ліянэль Скалёні

###### 
Галоўны трэнэр:  Хэрарда Мартына

###### 
Галоўны трэнэр:  Чэслаў Міхневіч

###### 
Галоўны трэнэр:  Эрвэ Рэнар

## Група D
###### 
Галоўны трэнэр:  Грэм Арнальд

###### 
Галоўны трэнэр:  Каспэр Юльман

###### 
Галоўны трэнэр:  Дыд’е Дэшам

###### 
Галоўны трэнэр:  Джалель Кадры

## Група E
###### 
Галоўны трэнэр:  Люіс Фэрнанда Суарэс

###### 
Галоўны трэнэр:  Гансі Флік

###### 
Галоўны трэнэр:  Хадзімэ Марыясу

###### 
Галоўны трэнэр:  Люіс Энрыке

## Група F
###### 
Галоўны трэнэр:  Рабэрта Мартынэс

###### 
Галоўны трэнэр:  Джон Гэрдман

###### 
Галоўны трэнэр:  Златка Даліч

###### 
Галоўны трэнэр:  Валід Рэгрыгі

## Група G
###### 
Галоўны трэнэр:  Тытэ

###### 
Галоўны трэнэр:  Рыгабэр Сонг

###### 
Галоўны трэнэр:  Драган Стойкавіч

###### 
Галоўны трэнэр:  Мурат Якін

## Група H
###### 
Галоўны трэнэр:  Ота Адо

###### 
Галоўны трэнэр:  Фэрнанду Сантуш

###### 
Галоўны трэнэр:  Паўлу Бэнту

###### 
Галоўны трэнэр:  Дыега Алёнса

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Склады
Швабы (Менская вобласьць)

**Шва́бы** (да 2007 году — *Чырво́ная Шва́баўка*) — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Швабскага сельсавету.

## Геаграфія
Знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы Лагойскага раёна, за 24 км ад Лагойску, за 65 км ад Менску, за 35 км ад чыгуначнай станцыі Барысаў.

## Насельніцтва
* 2003 год — 368 жыхароў, 158 двароў.
* 2009 год — 319 чалавек

## Славутасьці
* царква Сьвятой Жываначальнай Тройцы
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Помнік землякам, загінуўшым у Вялікую Айчынную вайну

## Асобы
* Мікола Захаранка (нар. у 1949) ― беларускі пісьменьнік

## Крыніцы

Катэгорыя:Швабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Мікола Захаранка

**Мікалай (Мікола) Захаранка** (, Васілевічы, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласьць) — беларускі паэт, празаік, драматург. Сябар Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Доўгі час настаўнічаў у вёсцы Швабы Лагойскага раёну Менскай вобласьці.

## Творчасьць
Трагічнасьць і радасьць жыцьця, вясковая будзённасьць у творах Захаранкі пераплятаецца з казачнай быліннасьцю, афарбавана яе прывідным сьвятлом. Апавяданьні друкаваліся ў часопісах «Полымя», «Маладосць», «Нёман», «Дзеяслоў», «Роднае слова», «Вясёлка», газэце «Звязда»; вершы і публіцістыка ― ў «ЛІМе».

Аўтар дзіцячых п’ес, зборнікаў апавяданьняў «І тады ўдарыў бом…» (Мн., Кнігазбор, 2013), які вылучаўся на літаратурную прэмію Ежы Гедройца, «Такі вецер, такі вецер…» (Кнігазбор, 2019). П’еса «Паехалі» ставілася ў 1996 годзе на сцэне Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мікола Захаранка. Забойства на вуліцы з прысадамі // Дзеяслоў, 2000, № 32
* *Захаранка М.* «Песня пра зубра» Міколы Гусоўскага ў кантэксце культуры еўрапейскага адраджэння // Роднае слова: Штомесячны навуковы і метадычны часопіс. ― 2010. ― № 9
* Мікола Захаранка: паэт, празаік, драматург  // Кастусь Ладуцька. Sozvuchie.by, 27 красавіка 2019
* Николай Захаренко. Ангел мой  // Литературная Россия, 2016, 14 октября
* Вольга Бабкова. «Такі вецер, такі вецер» — новая кніга добрага аўтара // Наша ніва, 23.07.2019

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Захаранка

**Захаранка** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Мікола Захаранка, беларускі пісьменьнік
* Юры Захаранка, міністар унутраных спраў Рэспублікі Беларусь
Сьцяг Аргентыны

**Сьцяг Арґентыны** — трохпалосны дзяржаўны сьцяг Арґентынскай Рэспублікі, які складаецца з трох аднолькава шырокіх гарызантальных палос сьветла-блакітнага і белага колераў.

Ёсьць некалькі інтэрпрэтацый прычын гэтых колераў. Сьцяг быў створаны Мануэлем Бэльґрана ў адпаведнасьці са стварэньнем кукарды Арґентыны й ўпершыню быў узьняты ў горадзе Расарыа 27 лютага 1812 году падчас вайны за незалежнасьць Арґентыны. Пазьней на гэтым месцы быў пабудаваны мэмарыял Дзяржаўнага сьцяга. Першы трыюмвірат не ўхваліў выкарыстаньне сьцяга, але Asamblea del Año XIII дазволіў выкарыстаньне сьцяга ў якасьці ваеннага. Гэта быў Канґрэс Тукумана, які канчаткова прызначыў яго нацыянальным сьцягам у 1816 годзе. Жоўтае майскае сонца было дададзена ў цэнтры ў 1818 годзе.

Поўны сьцяг з выявай сонца называецца афіцыйным цырыманіяльным сьцягам (гішп.: Bandera Oficial de Ceremonia). Сьцяг бяз сонца лічыцца дэкаратыўным сьцягам Bandera de Ornato. Нягледзячы на ​​тое, што абедзьве вэрсіі аднолькава лічацца нацыянальнымі сьцягамі, дэкаратыўная вэрсія заўсёды павінна ўздымацца пад сьцягам афіцыйнай цырымоніі. У вексыляляґічным пляне Афіцыйны цырыманіяльны сьцяг — гэта грамадзянскі, дзяржаўны й ваенны сьцяг і прапар, у той час як Арнамэнтальны сьцяг — гэта альтэрнатыўны грамадзянскі сьцяг і прапар. Існуюць спрэчкі адносна сапраўднага колеру першага сьцяга паміж гісторыкамі і нашчадкамі Мануэля Бэльґрана паміж блакітным і бледна-блакітным.

Гэта адзін зь пяці сьцягоў, якія выкарыстоўваюць прапорцыю 5:8, іншыя — Ґватэмала, Палаў, Польшча і Швэцыя.

## Крыніцы

Аргэнтына
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Аргентыны
Губенічы

**Губе́нічы** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Янушкавіцкага сельсавету.

Утворана ў 2014 годзе.

## Насельніцтва
* 2019 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Янушкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2014 годзе
Герб Лагойску

**Герб Лагойску** — геральдычны знак горада Лагойск у Беларусі.

## Апісаньне
На шчыце ў блакітным полі залацісты паўмесяц і залацістая зорка над залацістымі пагоркамі, падзеленых далінамі.

Паўмесяц з зоркай — польскі шляхецкі прыватнаўласніцкі герб Ляліва, якім карыстаўся шляхецкі род Тышкевічаў, уладальнікі гораду Лагойску.

Герб быў зацьверджаны 16 чэрвеня 1998 году.

## Крыніцы

Лагойск
Катэгорыя:Лагойск
Сан-Боржа

**Сан-Бо́ржа** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 60 тысяч чалавек. Месьціцца ля самай мяжы з Аргентынай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Азломль

**Азло́мль** (таксама *Азло́м (за Азло́мам)*) — вёска ў Любанскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавету.

Да 29 верасьня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Ямінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 53 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Асавецкі сельсавет (Любанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Любанскага раёну
Лажэаду

Назву **Лажэа́ду** маюць наступныя геаграфічныя пункты ў Бразыліі:

* Лажэаду — горад у штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул
* Лажэаду — раён у штаце Сан-Паўлу
* Лажэаду — горад у штаце Такантынс
* Лажэаду-Грандзі — горад у штаце Санта-Катарына
* Лажэаду-Нову — горад у штаце Мараньян
Трайчаны (неадназначнасьць)

Назву Трайчаны маюць:

* Трайчаны - вёска ў Любанскім раёне Менскай вобласьці
* Трайчаны (Слуцак) — прадмесьце Слуцку, якое разьмяшчалася на левым беразе ракі Случ
Трайчаны (Слуцак)

thumb|Слуцкі Троіцкі манастыр. Трайчаны. 1909 год.
**Трайчаны** — прадмесьце Слуцаку, якое разьмяшчалася на левым беразе ракі Случ, на захад ад Старога гораду. 

Паселішча ўзьнікла вакол вядомага з XV стагодзьдзя Траецкага манастыру, у які ўваходзілі дзьве царквы — драўляная Благавешчаньня і мураваная Траецкая, а таксама кельлі, жылыя дамы, сад, сажалка. Прадмесьце Трайчаны кароткім участкам прылягала да абарончага пояса гораду. 

Праз манастыр ад слуцкай Віленскай брамы праходзіла дарога да Нясьвіжу, і далей да Вільні. Калі побач з манастыром вырасла прадмесьце, адрэзак дарогі да горада стаў вуліцай Трайчанскай. Цяпер гэта жылы раён уздоўж вуліцы Віленскай ад Чортавага мосьціка да мэдыцынскага каледжу.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гісторыя Слуцку
Міхаіл Шэшка

**Міхаіл Антонавіч Шэшка** (нар. , Зялёнкі, Любанскі раён, Менская вобласьць — ) — беларускі матэматык, доктар фізыка-матэматычных навук (1993, Набліжанае разьвязаньне сынгулярных інтэгральных раўнаньняў з дапамогай вылічэньняў), прафэсар (1995).

## Жыцьцяпіс
Скончыў БДУ (1961), дзе і працаваў. Навуковыя працы па сынгулярных інтэгральных раўнаньнях і іх дастасаваньнях. Распрацаваў новы мэтад набліжанага разьвязаньня сынгулярных інтэгральных раўнаньняў з ядрамі Кашы і Гільберта.

## Навуковыя працы
* О точном и приближенном решениях сингулярного интегрального уравнения с ядром Коши на бесконечном контуре // ДУ. 1996. Т. 32, № 8;
* Прямой метод решения системы сингулярных интегральных уравнений с ядром Коши // ДУ. 1997. Т. 33, № 9 (разам з Д.Шуляевым);
* О точном и приближенном решениях системы сингулярных интегральных уравнений с ядром Гильберта // ДУ. 1998. Т. 34, № 9.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  Шешко Михаил Антонович // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2019. — Т. 5 : Минская область : в 3 кн., кн. 3. — С. 347.
*  Шешко Михаил Антонович // Прафэсары і дактары навук Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, 1921—2001. — Минск, 2001. — С. 311.
*  Шешко Михаил Антонович // Физический факультет / Белорусский государственный университет. — Минск, 2008. — С. 200.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любанскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Беларускія матэматыкі
Катэгорыя:Дактары фізыка-матэматычных навук
Касьцяшы

Назву **Касьцяшы́** маюць:
## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Касьцяшы — вёска ў Любанскім раёне
** Касьцяшы — вёска ва Ўзьдзенскім раёне
Гаранін

**Гара́нін** — расейскае прозьвішча. Жаночая форма — **Гараніна**. Вядомыя носьбіты:

* Алена Гараніна ( 1956) — савецкая фігурыстка
* Аляксей Гаранін (1921—1943) — савецкі лётчык, Герой Савецкага Саюзу
* Вераніка Гараніна ( 1992) — расейская гандбалістка
* Іван Гаранін ( 1945) — савецкі лыжнік
* Ідэя Гараніна (1937—2010) — савецкая рэжысэрка-мультыплікатарка, сцэнарыстка
* Ксенія Гараніна ( 1997) — армянская і расейская футбалістка
* Сьцяпан Гаранін (1898—1950) — савецкі вайсковец, кат
Мануэль Бэльграна

**Мануэль Хасэ Хаакін дэль Карасон дэ Хэсус Бэльґрана–і-Гансалес** (; 3 чэрвеня 1770 — 20 чэрвеня 1820), звычайна званы Мануэль Бэльґрана (гішпанскае вымаўленьне: [mãˈnwel βelˈɣɾano]) — аргентынскі дзяржаўны служачы, эканаміст, юрыст, палітык, журналіст і вайсковы лідэр. Прымаў удзел у Варгентынскіх войнах за незалежнасьць і стварыў Сьцяг Арґентыны. Бэльграна лічыцца адным з галоўных бацькоў-заснавальнікаў краіны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аргентынскія палітыкі
Асначы на Волзе

**[[Аснач]]ы на Волзе** () — карціна ўкраінска-расейскага мастака Ільлі Рэпіна (1844—1930), над якой ён працаваў з 1870 па 1873 год. Захоўваецца ў Дзяржаўным Расейскім музэі ў Санкт-Пецярбургу (інв. Ж-4056). Памер — 131,5×281 сантымэтраў (па іншых дадзеных — 132×283 см). Малюе чараду асначоў падчас транспартыроўкі барліны. Задума карціны ўзьнікла ў Рэпіна ў канцы 1860-х гадоў, падчас прагулкі на параходзе па Няве, якую ён зьдзяйсьняў разам з Канстантынам Савіцкім.

Для таго, каб адлюстраваць сапраўдных асначоў, у 1870 годзе Рэпін адправіўся ў паездку на Волгу разам з мастакамі Фёдарам Васільлевым і Яўгенам Макаравым, а таксама сваім малодшым братам Васілём. Пасьля вяртаньня з паездкі прывезеныя Ільлём Рэпіным работы былі паказаныя князю Ўладзіміру Аляксандравічу, які замовіў мастаку вялікую карціну па адным з эскізаў. Увесну 1871 года першая вэрсыя вялікага палатна «Асначы на Волзе» экспанавалася на штогадовай конкурснай выставе Таварыства заахвочваньня мастакоў у Санкт-Пецярбургу, дзе яна атрымала першую прэмію сярод твораў жанравага жывапісу. Пасьля выставы Рэпін працягнуў працу над палатном і ўнёс у яго шэраг істотных зьменаў. У 1872 годзе мастак зьдзейсніў яшчэ адну паездку па Волзе, падчас якой стварыў шэраг нарысаў, пасьля выкарыстаных для завяршэньня палатна «Асначы на Волзе». Акрамя таго, ён напісаў іншы варыянт карціны, вядомы пад назвай «Асначы, якія йдуць уброд».

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1873 годзе
Катэгорыя:Карціны Ільлі Рэпіна
Аснач

**Аснач**, або **бурлак** у строгім сэнсе гэтага слова — прафэсія, якая існавала ў Расейскай імпэрыі і ў раньні пэрыяд СССР. Асначом або бурлаком менаваўся працоўны, які ўваходзіў у сябрыню, якая цягнула на ліне судна супраць плыні ракі. У шырокім сэнсе слова бурлацтва як зьява ў рознай форме, пад тымі ці іншымі назвамі існавала аж да сярэдзіны XX стагоддзя ў шматлікіх краінах, у месцах, дзе тып глебы або характар берагавой лініі ня дазваляў ці ўскладняў выкарыстаньне жывёльнай цяглавай сілы.

## Гісторыя тэрміна
У XIX стагодзьдзі расейскія энцыкляпэдыі давалі тэрміну «аснач» іншае азначэньне. «Аснач — селянін, які сыходзіў на заробкі, пераважна на рачныя суда». У абавязкі суднарабочых уваходзіў увесь комплекс прац зьвязаных з абслугоўваньнем судна і грузу. У наш час тэрмін «аснач» выкарыстоўваецца ў вузейшым значэньні.

Таксама словам «аснач» у Бэсарабіі ў XIX стагодзьдзі абазначаліся халастыя і бязьдзетныя ўдаўцы, якія жывуць асобнай гаспадаркай і выдзяляліся ў рэвіскіх казках як асобная катэгорыя падатных саслоўяў.

Катэгорыя:Састарэлыя прафэсіі
Катэгорыя:Водны транспарт
Катэгорыя:Гісторыя транспарту Расеі
Наўгародзкае княства

**Наўгарóдзкае кня́ства, Наўгарóдзкая рэспýбліка, Наўгарóдзкая зямля́** — дзяржава ў паўночна-ўсходняй Эўропе з 1136 па 1478 гады з цэнтрам у Вялікім Ноўгарадзе, кіруючая эліта якой складалася з буйнога баярства. У пэрыяд найбольшага росквіту, акрамя самой Наўгародзкае зямлі, у яе ўваходзілі тэрыторыі ад Балтыйскага мора на захадзе да Ўральскіх гор на ўсходзе і ад Белага мора на поўначы да вышнявінаў Волгі і Заходняе Дзьвіны на поўдні.

## Станаўленьне і рост
Тэндэнцыі да адзьдзяленьня ад Кіева Вялікага Ноўгарада — сталіцы Наўгародзкае рэспублікі — праявіліся ўжо ў пачатку XI стагодзьдзя. Іх прадстаўніком было наўгародзкае баярства, падтрыманае насельніцтвам горада, абавязаным плаціць даніну і пастаўляць войска для паходаў кіеўскага князя. У пачатку XII стагоддзя Ноўгарад ужо пачаў запрашаць князёў без узгадненьня зь вялікім князем кіеўскім. У 1136 годзе баяры і купецкая верхавина Наўгародзкай фэадальнай рэспублікі, выкарыстоўваючы шырокі рух народных масаў, дабіліся палітычнай самастойнасьці. Значныя гандлёва-рамесныя пасады існавалі ў старажытных наўгародзкіх гарадах - Старой Русе, Ладазе, Таржку, Карэлі, Арешку, якія мелі палітычнае самакіраваньне і лічыліся прадмесьцямі (васаламі) Вялікага Ноўгарада.

У XII–XIII стагодзьдзях у склад Наўгародзкай рэспублікі ўваходзіў Пскоў, які з сярэдзіны XIII стагодзьдзя пачаў адзьдзяляцца ад Ноўгарада. Юрыдычна яго незалежнасьць ад Ноўгарада была прызнана Балатоўскай дамовай 1348 года. У XII–XIII стагодзьдзях тэрыторыя Наўгародзкай фэўдальнай рэспублікі пашырылася ва ўсходнім і паўночна-ўсходнім напрамках. Асвойваліся Абаножжа, Падзьвіньне, узьбярэжжа Белага мора. Вугорскія плямёны, якія пражывалі на Паўночным Урале, плацілі даніну Вялікаму Ноўгараду. Вялікае эканамічнае значэньне для Наўгародзкай фэўдальнай рэспублікі мелі паўночныя ўладаньні, багатыя на футра, марскіх жывёлаў, рыбу, соль і інш.
Керчанская пратока

[alt=Керчанская пратока: від з космасу|значак|Керчанская пратока: від з [Космас|космасу]]**Керчанская пратока** (крымскатат. *Keriç boğazı, Керыч богъазы*; укр. *Керченська протока*) — пратока, якая належыць акваторыі Азоўскага мора і злучае яго з Чорным морам.

Заходнім берагам праліва зьяўляецца Керчанскі паўвостраў Крыма, усходнім — Таманскі паўвостраў. Пратока зьяўляецца мяжой паміж Эўропай і Азіяй. Шырыня пратокі - ад 4,5 да 15 кілямэтраў. Найбольшая глыбіня - 18 метраў. Найважнейшы порт - горад Керч.

У канцы XVIII — пачатку XX стагодзьдзяў пратоку таксама называлі Таўрычнай, Енікальскай, Керч-Енікальскай. Старажытныя грэкі называлі яго Баспор Кімэрыйскай (грэц: *Βόσπορος Κιμμέριος*), дзе Βόσπορος гэта «каровіны брод», а Κιμμέριος дадзена па імені старажытнага народа кімэрыйцаў. У іншых крыніцах называўся Кімэрыйскі Басфор (Басфор Кімэрыйскі).

## Крыніцы

Катэгорыя:Азоўскае мора
Камакуан

**Камакуа́н** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 66 тысяч чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Друкарская машынка

**Друкарская машынка** — мэханічная, электрамэханічная, або электронна-мэханічная прылада, абсталяваная наборам клявішаў, націск якіх прыводзіць да друку адпаведных сымбаляў на носьбіце (у большасьці выпадкаў гэта папера). Шырока выкарыстоўвалася ў XIX-XX стагоддзях. У цяперашні час друкарскія машынкі па большай частцы выйшлі з ужываньня, іх функцыю сталі выконваць пэрсанальныя кампутары, укамплектаваныя друкаркамі.

Прынцып працы большасьці друкарскіх машынак складаецца ў нанясеньні знакаў на паперу пры дапамозе адмысловых рычагоў, якія скончваюцца пляцоўкамі з мэталічнымі ці плястыкавымі літарамі. Пры націску адпаведнай клявішы рычаг ударае па прасякнутай чарнілам стужцы, пакідаючы, такім чынам, адбітак літары на якое падводзіцца лісьце паперы. Перад пячаткай наступнага знака выконваецца аўтаматычны зрух папяровага ліста (а таксама, як правіла, перасоўваньне паперы з мэтай падставіць пад літару сьвежы яе ўчастак). Для друку некалькіх копіяў аднаго і таго ж дакумэнта выкарыстоўваюцца аркушы капіравальнай паперы, якія пракладаюцца паміж звычайнымі папяровымі аркушамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прылады
Сан-Габрыел

Назву **Сан-Габрыел** маюць наступныя геаграфічныя пункты ў Бразыліі:

* Сан-Габрыел — горад у штаце Баія
* Сан-Габрыел — горад у штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул
* Сан-Габрыел-да-Кашуэйра — горад у штаце Амазонас
* Сан-Габрыел-да-Пальля — горад у штаце Эсьпірыту-Санту
* Сан-Габрыел-ду-Эсьці — горад у штаце Мату-Гросу-ду-Сул
Стварэньне Адама

**«Стварэньне Адама»** () — фрэска Мікелянджэлё, напісаная каля 1511 году.

## Апісаньне
Фрэска ёсьць чацьвертай зь дзевяці цэнтральных кампазыцыяў столі Сыкстынскай капэлы, прысьвечаных дзевяці сюжэтам кнігі Роду. Фрэска ілюструе эпізод:

«Стварэньне Адама» — адна з найбольш вядомых кампазыцыяў росьпісу Сыкстынскай капэлы. У бясконцай прасторы ляціць Бог-Бацька, акружаны бяскрылымі анёламі, з чырвонай тунікай, якая разьвявацца за ім. Правая рука выцягнутая насустрач руцэ Адама і амаль дакранаецца яе. Цела Адама, якое ляжыць на зялёнай скале, паступова прыходзіць у рух, абуджаецца да жыцьця. Уся кампазыцыя сканцэнтраваная на жэсьце дзьвюх рук. Рука Бога дае імпульс, а рука Адама прымае яго, даючы ўсяму целу жыцьцёвую энэргію. Тым, што іх рукі не датыкаюцца, Мікелянджэлё падкрэсьліў немагчымасьць злучэньня боскага і чалавечага. У вобразе Бога, на задумку мастака, пераважае не цудоўны пачатак, а гіганцкая творчая энэргія. У выяве Адама Мікелянджэлё апявае сілу і прыгажосьць чалавечага цела. Фактычна, перад намі паўстае не само стварэньне чалавека, а момант, у які той атрымлівае душу, гарачае шуканьне боскага, смагу спазнаньня.

## Літаратура
* 
* 
* 
* Day, Fergus & Williams, David (ed.) (1998). *Art: A World History*
* Meshberger, Frank Lynn. «An Interpretation of Michelangelo’s Creation of Adam Based on Neuroanatomy», JAMA. 10 October 1990; 264(14):1837-41.
* Stokes, Adrian (1955). *Michelangelo: A Study in the Nature of Art*
* Letters in comment: JAMA. 6 March 1991; 265(9):1111.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт пра фрэску «Стварэнне Адама»

Катэгорыя:Ватыкан
Катэгорыя:Сыкстынская капэла
Беларусь у асобах і падзеях

**«Беларусь у асобах і падзеях»** – беларуская он-лайн-энцыкляпэдыя, якая падтрымліваецца Нацыянальнай бібліятэкай Беларусі. Рэсурс дазваляе апэратыўна атрымліваць пэўныя зьвесткі пра Беларусь, не зьвяртаючыся да шматлікіх даведкавых і энцыкляпэдычных выданьняў.

## Зьмест
Зьмяшчае інфармацыю пра:
* найбольш важныя падзеі ў эканамічнай, грамадзка-палітычнай, культурнай і іншых сфэрах жыцьця краіны;
* вядомых людзях, якія зрабілі значны ўнёсак у навуковую, культурную й духоўную спадчыну Беларусі;
* мэмарыяльныя комплексы, помнікі гісторыі, культуры, прыроды;
* установы, арганізацыі, прадпрыемствы, прафэсійныя творчыя калектывы;
* віды спорту, што атрымалі разьвіцьцё ў краіне;
* беларускія пэрыядычныя выданьні;
* абʼекты, якія зьяўляюцца першымі ці ўнікальнымі (першы буквар, першая школа, першая нацыянальная опэра й інш.).

Фактаграфічная інфармацыя дапоўнена біяграфічнымі й гістарычнымі даведкамі, ілюстрацыйным матэрыялам, бібліяграфічнымі зьвесткамі пра друкаваныя публікацыі, спасылкамі на інтэрнэт-рэсурсы.

## Вонкавыя спасылкі
* «Беларусь у асобах і падзеях»

Катэгорыя:Беларускія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Он-лайн энцыкляпэдыі
Радрыга Дэ Паўль

**Радры́га Дэ Паўль** (;  24 траўня 1994 году) — аргентынскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Інтэр Маямі» з МЛС і нацыянальнай зборнай Аргентыны.

## Кар’ера
### Клюбная
Займацца футболам пачаў у клюбе «Расінг». У веку 18 гадоў далучыўся да галоўнай каманды клюбу, першы раз зьявіўшыся на лаве запасных 24 чэрвеня 2012 году ў матчы супраць «Вэлес Сарсьфільду». Дэбют гульца прыпаў на 10 лютага 2013 году, калі Дэ Паўль зьявіўся на пляцоўцы на 86-й хвіліне замест Маўра Камаранэзі ў матчы супраць «Атлетыка Рафаэлі». Свой першы гол паўабаронца забіў празь месяц у матчы супраць «Сан-Мартыну». Гульца з хуткім прагрэсам запрыкмецілі ў Эўропе і запрасілі ў «Валенсію». Гішпанцам гэта каштавала 6,5 млн эўра. 23 жніўня 2014 году Дэ Паўль упершыню апрануў валенсійскую кашулю ў матчы супраць «Сэвільлі». Гулец выйшаў на поле на 65-й хвіліне, але быў выдалены праз хвіліну за грубае парушэньне. Першы гол аргентынец улучыў 4 сьнежня ў браму «Раё Вальекана» ў розыгрышу Кубка Гішпаніі. Першы ж гол у матчах Ля Лігі гулец улучыў стрэлам у браму «Атлетыка» зь Більбао. З прыходам у клюб трэнэра Гэры Нэвіла гулец страціў месца ў складзе і быў аддадзены ў арэнды ў свой родны «Расінг». Па вяртаньні з арэнды футбаліст сышоў у італьянскі «Ўдынэзэ» ў ліпені 2016 году. Першы матч за ўдынцаў Дэ Паўль правёў 20 жніўня 2016 году супраць «Ромы», але клюб атрымаў паразу зь лікам 4:0. Першага голу трэба было чакаць каля паўгады, калі аргентынец пацэліў мяч у браму «Міляну», што дапамагло выгуляць мілянцаў зь лікам 2:1. Пасьпяхова для гульца пачаўся сэзон 2018—2019 гадоў, калі Дэ Паўль чатыры разы адзначыўся голам у шасьці матчах Сэрыі А. Сэзон спартовец скончыў найлепшым бамбардзірам «Удынэзэ», у дадатак зарабіўшы шмат галявых перадачаў. У 2020 годзе аргентынец быў прызначаны капітанам клюбу пасьля сыходу Кевіна Лязаньні.

12 ліпеня 2021 году Дэ Паўль склаў пяцігадовы кантракт з мадрыдзкім «Атлетыкам». Ён далучыўся да свайго новага клюбу празь некалькі дзён пасьля перамогі ў Кубку Амэрыкі. 7 сьнежня 2021 году гулец пацэліў свой першы гол за мадрыдцаў у пераможным матчы супраць «Порту» (3:1) ў апошняй гульні групавой стадыі Лігі чэмпіёнаў 2021—2022 гадоў.

### Міжнародная
Дэ Паўль дэбютаваў за нацыянальную зборную Аргентыны 11 кастрычніка 2018 году ў пераможным матчы супраць зборнай Іраку (4:0), а пазьней стаў асноўным паўабаронцам пры кіраўніцтве Ліянэля Скалёні. Гулец уваходзіў у склад зборнай на Кубку Амэрыкі 2019 году, калі аргентынцы занялі трэцяе месца. Таксама спартовец узяў удзел у пераможным Кубку Амэрыкі 2021 году. Менавіта ягоны далёкі пас дапамог Анхэлю Дзі Марыі забіць адзіны гол у браму зборнай Бразыліі ў фінале турніру.

## Дасягненьні
**«Інтэр»**:
* Уладальнік Кубка МЛС: 2025

**«Аргентына»**:
* Чэмпіён сьвету: 2022
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2021, 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Гансалё Мантыель

**Ганса́лё Мантые́ль** (;  1 студзеня 1997 году) — аргентынскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Рывэр Плэйт» і нацыянальнай зборнай Аргентыны. Выхаванец акадэміі «Рывэр Плэйту», за які доўгі час выступаў з пачатку прафэсійнай кар’еры. Да гішпанскай «Сэвільлі» прыяднаўся 13 жніўня 2021 году, склаўшы дамову тэрмінам на тры гады. У студзені 2025 году вярнуўся ў родны клюб з «Сэвільлі».

## Дасягненьні
**«Рывэр Плэйт»**:
* Чэмпіён Аргентыны: 2021
* Уладальнік Кубка Аргентыны: 2016, 2017, 2019
* Уладальнік Супэркубка Аргентыны: 2017, 2019
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2018
* Пераможца Рэкопы Паўднёвай Амэрыкі: 2016, 2019

**«Сэвільля»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2023

**Аргентына**:
* Чэмпіён сьвету: 2022
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2021, 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Кім Мін-Джэ (футбаліст)

**Кім Мін-Джэ** (;  15 лістапада 1996 году) — паўднёвакарэйскі футбаліст, цэнтральны абаронца нямецкага футбольнага клюбу «Баварыя» і нацыянальнай зборнай Рэспублікі Карэя, былы гулец італьянскага клюбу «Напалі». Мімаходзь, ёсьць вядомы тым, што стаў найдаражэйшым футбалістам з Азіі ў гісторыі гэтага кшталту спорту з коштам трансфэру 50 мільёнаў эўра, абмінуўшы такім чынам Сёю Накадзіму, японскага футбаліста з турэцкага футбольнага клюбу «Антальяспор», які дагэтуль трымаў рэкорд на кошт трансфэру 35 мільёнаў эўра .
 
Раней далучыўся да нэапальскага клюбу, каб замяніць Каліду Кулібалі, які сышоў у «Чэлсі». У другім месяцы свайго знаходжаньня ў Італіі абаронца быў абраны гульцом месяцу Сэрыі А. Да гэтага пасьпяхова выступаў у турэцкай Супэрлізе, абараняючы колеры стамбулькага «Фэнэрбахчэ». Вылучаецца высокім паказьнікам перамог у адзінаборствах, а таксама фізычнай сілай і хуткасьцю.

## Дасягненьні
**«Чонбук Хёндэ Мотарз»**:
* Чэмпіён Рэспублікі Карэя: 2017, 2018

**«Напалі»**:
* Чэмпіён Італіі: 2023

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2025
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія футбалісты
Эдуарда Рыдэль

**Эдуарда Рыдэль** (; , Рыю-дэ-Жанэйру, Бразылія) — 12-ы й цяперашні губэрнатар Мату-Гросу-ду-Сул, абраны 30 кастрычніка 2022 году на выбарах у Бразыліі.

У 1994 годзе ён ажаніўся з Монікай Мораіс, якая замяшчае Марселу і Рафаэля. 

У 1995 годзе ён возьме на сябе кіраваньне сельскай маёмасьцю сям'і ў Маракажу, набываючы вопыт кіраваньню. Ад llavors ён пачне браць на сябе ролі, зьвязаныя з l'administració. У 2015 годзе Рыдэль зьбіраецца аддзяліцца ад пасады дырэктара Фэдэрацыі земляробаў Мату-Гросу-ду-Сул (2012-2014), каб далучыцца да Сакратарыя дзяржаўнага кіраваньню і стратэгічнага кіраваньню ва ўрадзе Рэйнальда Азамбуджы, carrec en el que va romandre заканчваецца ў 2021 годзе. Es va прысутнічае з кандыдатам на дзяржаўных выбарах у Мату-Гросу-ду-Сул у 2022 годзе, выбіраючы пасаду губэрнатара, у суправаджэньні Барбасінья на пасаду віцэ-губэрнатара. 

У першым туры, які адбудзецца 2 кастрычніка 2022 году, ён набярэ 361 981 галасоў (25,16%), вынікаючы з другога месяцу галасаваньня кандыдатаў. У другім раўндзе, 20 кастрычніка, капітан Рэнан Контар дэль PSL. Набярэ 56,90 % галасоў, адпаведны Азамбуджа і 2023 год з новым губэрнатарам Sulmatogrossense.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Вакарыя

**Вакары́я** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 67 тысяч чалавек.

## Гісторыя
Першымі жыхарамі паселішча былі ў XVI стагодзьдзі гішпанскія езуіты. Асноўным заняткам жыхароў была жывёлагадоўля. У XIX стагодзьдзя ў мясьцінах гораду дзеяліся баі паміж імпэратарскім войскам і рэспубліканскімі рэвалюцыянэрамі ў вайне Фарапус.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Каразыньню

**Каразы́ньню** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 62 тысяч чалавек. Значнасьць колькасьць насельніцтва мае нямецкае паходжаньне. Эканоміка населенага пункту і паселішчаў навокал базуецца на сельскай гаспадарцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Плюсна

**Плюсна́** — вёска ў Любанскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Асавецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 33 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Асавецкі сельсавет (Любанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Любанскага раёну
Кампу-Бон

**Ка́мпу-Бон** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Рыю-Грандзі-ду-Сул. Паводле зьвестак на 2020 год насельніцтва гораду складала каля 69 тысяч чалавек. Горад ёсьць прадмесьцем Нову-Амбургу, праз што мае вялікі патэнцыял. Быў закладзены як паселішча нямецкіх каляністаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт