open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сома (рака)

**Сома** () — рака на поўначы Францыі. Даўжыня 245 км, плошча басэйну 5,5 тыс. км². Бярэ пачатак каля гарадка Фансом (дэпартамэнт Эна, цячэ збольшага на захад, упадае ў праліў Ля-Манш ствараючы Сомскую затоку.

Рака вядомая дзякуючы бітве на Соме, якая адбылася пад час Першай Сусьветнай вайны ў 1916 годзе. Тады ўпершыню былі выкарыстаны танкі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Францыі
Будзькаўшчына (Гарадзенская вобласьць)

**Бу́дзькаўшчына** — хутар у Беларусі, каля вытоку ракі Ашмянкі. Уваходзіць у склад Каменналоскага сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Бодзіка, пазьней Будэка або Будка (Bodico, Buddeke, Buddecke, Budke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Каменналоскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Вільянова (Гарадзенская вобласьць)

**Вільяно́ва** — былы хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Вільянова ўваходзіла ў склад Каменналоскага сельсавету.

## Гісторыя
22 лістапада 2012 году хутар ліквідаваны.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ашмянскага раёну
Граўжы

**Граўжы́** — хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Граўжы ўваходзяць у склад Каменналоскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 4 чалавекі
* 2010 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Каменналоскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Каменны Лог

**Каме́нны Лог** — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці, цэнтар Каменналоскага сельсавету.

Каменны Лог разьмешчаны за 18 кілямэтраў на паўночны захад ад Ашмянаў, 206 кілямэтраў ад Горадні, 15 кілямэтраў ад чыгуначнай станцыі Гудагай, каля аўтадарогі Ашмяны — Вільня.

## Гісторыя
У 1662 г. згадваецца ў складзе Віленскага ваяводзтва ВКЛ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Каменны Лог

Катэгорыя:Каменналоскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Ваўкоўшчына

**Ваўко́ўшчына** — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Ваўкоўшчына ўваходзіць у склад Каменналоскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 46 чалавек
* 2010 год — 34 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Каменналоскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Меднікі (Беларусь)

**Ме́днікі** — вёска ў Беларусі, паміж рэкамі Вільняй і Лошай. Уваходзяць у склад Каменналоскага сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Медзін (Meddin) — імя германскага паходжаньня.

На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапонім Меднікі мае зьвязкі зь медным рамяством.

## Насельніцтва
* 1999 год 18 чалавек
* 2010 год — 17 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Каменналоскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Вялікія Лукі

**Вялі́кія Лу́кі** () — горад абласнога падпарадкаваньня ў паўднёва-ўсходняй частцы Пскоўскай вобласьці Расеі, зьяўляецца цэнтрам Вялікалуцкага раёну, але не ўваходзіць у ягоны склад.  Праз горад працякае рака Ловаць (упадае ў возера Ільмень). Насельніцтва складае 90 922 жыхароў (2020).

## Гісторыя
Упершыню згадваецца ў Наўгародзкім летапісе пад 1166 годам. Частка Наўгародзкай рэспублікі. У 1167 годзе спалены смаленскім князем Раманам Расьціславічам і ягоным братам Мсьціславам. У 1198 пацярпеў ад полацкага княства. У 1211 годзе пабудаваная крэпасьць. Да 1406 году меў назву Лукі. У 1478 годзе ўвайшоў у склад Рускай дзяржавы. У 1580 годзе ў выніку аблогі ўзяты арміяй польскага караля Стэфана Баторыя, але паводле Ям-Запольскага міра 1582 году вернуты Рускай дзяржаве. У 1611 годзе быў цалкам разбураны швэдзкімі войскамі. Падчас Другой сусьветнай вайны быў моцна разбураны, адноўлены пасьля вайны.

## Транспарт
Буйны чыгуначны вузел Акцябрскай чыгункі. У 1900 годзе праз Вялікія Лукі прайшла лінія Маскоўска-Віндава-Рыбінскай чыгункі. У 1901 годзе адчыненая чыгуначная станцыя. У 1907 годзе праз Вялікія Лукі прайшла лінія Мікалаеўскай чыгункі. Празь Вялікія Лукі праходзяць чыгуначныя лініі Рыга-Масква, і Балагова-Полацак. Аэрапорт «Вялікія Лукі» разьмешчаны ў вёсцы Максімава, адчынены ў 1928 годзе, эксплюатаваўся да 1993 году.

## Адукацыя і культура
Вялікалукская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія (заснаваная ў 1957 годзе як сельскагаспадарчы інстытут), філіял Пецярбургскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту шляхоў камунікацый Імпэратара Аляксандра I (адчынены ў 1964 годзе). Вялікалукская дзяржаўная акадэмія фізычнай культуры і спорту (адчыненая ў 1970 годзе).

У горадзе працуе краязнаўчы музэй (адчынены ў 1919 годзе). Драматычны тэатар (1919). Помнікі Канстанціну Ракасоўскаму, Аляксандру Матросаву.

## Прамысловасьць
У горадзе разьмешчаныя машынабудаўнічыя прадпрыемствы, якія выпускаюць электрабытавыя прылады, акумулятары і інш. Агульны ўнёсак прадпрыемстваў Вялікіх Лукаў у аб'ём вытворчасьці Пскоўскай вобласьці скаладае амаль 40 %. У 1944 годзе заснаваны Вялікалукскі завод мэханічных вырабаў, які першапачаткова выпускаў будаўнічыя і сталярныя інструманты. Ад 1953 году працуе Вялікалукскі завод «Лесхозмаш». У 1957 годзе заснаваны радыёзавод, які выпускаў радыё- і высакавольтную апаратуру (зачынены ў 2010 годзе). У 1960 годзе заснаваны вялікалукскі завод «Рэастат», які выпускае нізкавольтную пускарэгулюючую апаратуру. Працуе АТ «Вялікалукскі вопытны машынабудаўнічы завод» (вытворчасьць грузапад'ёмнага абсталяваньня). У 1998 годзе заснаваны Вопытны завод «Мікрон», які вырабляе гандлёвае абсталяваньне. Прадпрыемствы лёгкай, харчовай, дрэваапрацоўчай прамысловасьці.

## Насельніцтва
* 1939 год —  чалавек
* 1970 год —  чалавек
* 1994 год —  чалавек
* 2005 год —  чалавек
* 2006 год — 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Пскоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XII стагодзьдзі
Перабродзкі сельсавет

**Перабро́дзкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Перабродзьдзе.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Мёрскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай).

З 28 чэрвеня 2017 году ліквідаваныя хутар Падгорныя і вёска Янкоўшчына.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 20

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 130
*  С. 234


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Мёрскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Рай

**Рай** — у рэлігійным уяўленьні: прыстанішча праведных душ пасьля цялеснай сьмерці альбо канца сьвету; пасьлясьмяротнае месца праведнікаў і прарадзіма чалавецтва. У пераносным сэнсе — дасканалы стан шчасьця. Традыцыйнае разьмяшчэньне рая — Нябёсы, хаця існуе ўяўленьне пра Зямны Рай (Эдэм). Часта супрацьпастаўляецца **[[пекла|пеклу]]**.

Уяўленьне пра рай існуе ў паганскіх традыцыях, а таксама ў хрысьціянстве, ісламе, многіх школах будызму, а таксама ў трансгуманізьме ў выглядзе канцэпцыі *paradise engineering*.

## Вонкавыя спасылкі
* Рай і пекла ў беларускай міталёгіі — Беларуская Атлянтыда // Радыё «Свабода»


Катэгорыя:Сэнс жыцьця
Цудзенішкі

**Цу́дзенішкі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Лошы. Уваходзяць у склад Каменналоскага сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Дудзен або Цьюдзін (Duden, Thiudin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тот- (-дод-) (імёны ліцьвінаў Туцейка, Тутыла, Доман; германскія імёны Tuoticha, Tuotilo, Domann) паходзіць ад стараверхненямецкага toto 'хросны бацька', а аснова -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) (імёны ліцьвінаў Таўтвід, Таўтывіл, Таўтгерд; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) — ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ'.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва ўсходнегерманскіх мовах быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Thudeniskin* (Паведамленьні аб літоўскіх дарогах); *Tudeniski* (2 лютага 1395 году); *Thudeniszky* (9 траўня 1397 году); *Тюденишки* (15 траўня 1525 году); *до Тюденишокъ съ Тюденишокъ* (каля 1565—1566 гадоў).

## Насельніцтва
* 1999 год — 172 чалавекі
* 2010 год — 183 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Каменналоскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Павал Вечаркевіч

**Павал Пётар Вечаркевіч** (; нар. ў 1948 году ў Варшаве — пам. 23 сакавіка 2009 году) — польскі гісторык.

Выпускнік Варшаўскага ўнівэрсытэту (1971), доктар гісторыі з 1976 году, доктар габілітаваны з 1993 году, прафэсар звычайны з 2003 году. Працаваў у Варшаўскім унівэрсытэце і Акадэміі Гістарычнай імя Александра Гейштора ў Пултуску. Спэцыялізаваўся ў гісторыі Польшчы ХХ стагодзьдзя, гісторыі войска і гісторыі СССР.

## Вонкавыя спасылкі
* prof. dr hab. Paweł Piotr Wieczorkiewicz, Nauka Polska 
* Zmarł profesor Paweł Wieczorkiewicz, Polskie Radio 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1948 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Польскія гісторыкі
Катэгорыя:Памерлі 23 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 2009 годзе
Рай (неадназначнасьць)

**Рай** — шматзначны тэрмін.

* Рай — частка замагільнага сьвету, прызначанага для праведнікаў.

## Населеныя пункты
**Рай** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

### [[Ангельшчына]]
* Рай — горад у графстве Ўсходні Сасэкс.

### [[Беларусь]]
* Рай — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Рай — хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці

### [[Расея]]
* Рай — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласьці.

## Прозьвішчы
### Вядомыя носьбіты
* **[[Айшвар'я Рай]]** — індыйская акторка.

## Фільмы
* **[[Рай (фільм, 1982)]]** — фільм рэжысэра Сьцюарта Гіларда.
* **[[Рай (фільм, 1991)]]** — фільм рэжысэра Мэры Агнэс Донах'ю.
* **[[Рай (фільм, 2001)]]** — фільм рэжысэра Амоса Гітаі.
* **[[Рай (фільм, 2002)]]** — фільм рэжысэра Тома Тыквэра.

## Іншае
* **«Рай»** — верш Анры Валахонскага, сталы словамі знакамітай песьні Горад залатой.
* **[[Рай (мера плошчы)]]** — мера плошчы, выкарыстоўваецца ў Тайляндзе

## Глядзіце таксама
* Райскае
Мураванаашмянкоўскі сельсавет

**Мураванаашмянкоўскі сельсавет**, **Мурава́на-Ашмя́нкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мураваная Ашмянка.

## Гісторыя
15 ліпеня 2008 году рашэньнем Ашмянскага раённага Савету дэпутатаў ліквідаваны хутар Памерач.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Ашмянскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Журавы

**Журавы** — шматзначны тэрмін.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Журавы — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Журавы — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці

## Іншае
* «Журавы» — альбом беларускага этна-трыё «Троіца»

## Глядзіце таксама
* Журавец 
* Журавок
* Жураўка
* Жураўкавічы 
* Жураўкаўка 
* Жураўлёўка 
* Жураўлі
* Жураўцы
Слабада (Гродзінскі сельсавет)

**Слабада́** — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Слабада ўваходзіць у склад Гродзінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 87 чалавек
* 1999 год — 127 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гродзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Аляксандраўка (Ашмянскі раён)

**Алякса́ндраўка** — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Аляксандраўка ўваходзіць у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 16 чалавек
* 2010 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мураванаашмянкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Гаўрыланцы

**Гаўрыла́нцы** — хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Гаўрыланцы ўваходзяць у склад Мураванаашмянкоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мураванаашмянкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Рай (Віцебская вобласьць)

**Рай** — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці. Рай уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Расьненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 49 чалавек
* 1999 год — 37 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямойтаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Вельмуты

**Вельмуты́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Ашмянкі. Уваходзяць у склад Гродзінскага сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Веламут (Welamuot) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гродзінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Кузьміно (Сеньненскі раён)

**Кузьміно́** — былая вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці. Кузьміно ўваходзіла ў склад Нямойтаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Расьненскага сельсавету.

16 ліпеня 2016 году вёска ліквідаваная.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Сеньненскага раёну
Рай (Смаленская вобласьць)

**Рай** — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскай вобласьці. Уваходзіць у склад Прыгорскага сельскага паселішча. Насельніцтва на 2007 год — 132 чал.

Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы вобласьці, за 1,5 км на поўдзень ад аўтамагістралі  Арол — Віцебск і за 6 км да паўднёвы захад ад Смаленску.

## Гісторыя
Паўднёванямецкі рыцар Якаў фон-Ляр пасьля паступленьня на службу да караля польскага і вялікага князя літоўскага Ўладзіслава IV, атрымаў зямельныя валадарствы ў Смаленскім павеце, пасьля чаго быў прылічаны да польска-літоўскага дваранства. Пасьля ён дадаў да свайго прозьвішча празваньне «Лярскі». Пасьля 1654 году (калі Смаленск быў захоплены Маскоўскім княствам) Якаў фон-Ляр перайшоў на службу да цара Аляксея Міхайлавіча і, захаваўшы свае валадарствы, стаў менавацца Ванлярлярскім. Раем назваў сваю сядзібу Аляксандар Ванлярлярскі (быў жанаты на У. Д. Паўтарацкай — стрыечнай сястры Ганны Керн). З 1813 году сядзіба ўзмоцнена забудоўвалася, быў збудаваны сябзібны дом, мураваная царква, разьбіты парк.

## Славутасьці
Казанская царква і званіца, раней уваходзілі ў комплекс сядзібы Ванлярлярскіх.

## Асобы
* Васіль Ванлярлярскі (1814—1853) — пісьменьнік

## Літаратура
* Рай // Смоленская область: Энциклопедия в 2 т. / Редкол.: Г. С. Меркин (отв. ред.) и др. Т. 2: А—Я. — Смоленск: СПГУ, 2003. — 624 с.

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёну
Ванлярлярскі

**Ванлярлярскі** — беларускае шляхецкае прозьвішча.

## Этымалёгія
Продкі Ванлярлярскіх былі выхадцамі зь Нямеччыны, дзе менаваліся па сваім валоданьні *von Laar* — «зь ». Перайшоўшы на службу ў Польскае каралеўства, фон Ляры дадалі да прозьвішча яго польскі пераклад, у выніку чаго атрымалася *фон Ляр-Лярскі*. З 1655 году яны служылі маскоўскаму цару.

## Вядомыя носьбіты
* Васіль Ванлярлярскі
* Іван Ванлярлярскі (памёр 1853) — контр-адмірал. У 1844 г., начальнік Ахоцкага порта, капітан 1 рангу.
* Мікалай Ванлярлярскі (1769) — перакладнік.
* Якаў Ванлярлярскі (1741 г.) — генэрал-маёр, смаленская шляхта.
* Яўген Ванлярлярскі (памёр 11 лістапада 1881 г.) — ганаровы апякун.

## Крыніцы

## Літаратура
* «Этымалягічныя слоўнік» Фасмэр.
* «Біяграфічны слоўнік»
* «Вялікая біяграфічная энцыкляпэдыя»

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Рэпішча (Гарадзенская вобласьць)

**Рэ́пішча** — вёска ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Рэпішча ўваходзіць у склад Зьдзецельскага сельсавету.

## Гісторыя
13 ліпеня 2007 году вёска была перададзеная зь Вензавецкага ў Зьдзецельскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 21 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьдзецельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Руда Яварская

**Руда́ Я́варская** — вёска ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Парэцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 28 жніўня 2013 году — цэнтар Рудаяварскага сельсавету. 28 жніўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Рудаяварскага ў склад Парэцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 336 чалавек
* 1999 год — 424 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Палонка, Руда-Яварская, Капці // Газэта «Звязда»

Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Зьдзецельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Воткуп

**Во́ткуп** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, уваходзіць у склад Княгінінскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — існавалі 2 вёскі Воткуп у Княгінінскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Адна зь іх налічвала 3 двары і 30 жыхароў, а другая — 4 двары і 21 жыхара.
* 1904 год — на месцы сучаснай вёскі разьмяшчаліся 2 вёскі Воткуп і фальварак, які зьяўляўся прыватным ўладаньнем Салаўя. Вёска Воткуп 1-я налічвала 73 жыхароў, Воткуп 2-я — 33 жыхароў, фальварак — 9 жыхароў.
* 1921 год — на месцы вёскі знаходзіліся вёскі і засьценак ў складзе гміны Касьцяневічы Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва. У складзе вёскі знаходзіліся 18 двароў і 78 жыхары, у засьценку — 6 двароў і 28 жыхароў.
* 1931 год — на месцы вёскі знаходзіліся вёскі, засьценак i фальварак складзе гміны Касьцяневічы Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва. У складзе вёскі знаходзіліся 19 двароў і 82 жыхары, у засьценку — 3 двароў і 19 жыхароў, у фальваракў — 2 двароў і 14 жыхароў.
* З 12 кастрычніка 1940 году вёска знаходзіцца ў складзе Княгініскага сельсавету Крывіцкага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай).
* 1950 год — з 25 вясковых гаспадарак створаны калгас імя Калініна.
* З 1957 году вёска знаходзіцца ў складзе саўгасу «Крывічы» з цэнтрам у вёсцы Княгінін.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* 1960 год — насельніцтва вёскі складала 73 жыхары.
* З 25 сьнежня 1962 году вёска знаходзіцца ў складзе Мядзельскага раёну.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 2010 году — 10 жыхароў
* 1 студзеня 1999 году — 25 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 14 двароў, 24 жыхары

## Інфраструктура
У вёсцы працуе крама.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* {{SgKP|VII|757|Otkup, wieś, powiat wilejski, gmina Kniahinin}

Катэгорыя:Княгінінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Лужы

Назву **Лужы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Лужы — хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Лужы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Мікуцяны

**Мікуця́ны** — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Мікуцяны ўваходзяць у склад Жупранскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 26 чалавек
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Жупранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Агароднікі (Ашмянскі раён)

**Агаро́днікі** — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Агароднікі ўваходзяць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 64 чалавекі
* 1999 год — 112 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Гудзянята

**Гудзяня́та** — вёска ў Беларусі, каля ракі Панаркі. Уваходзяць у склад Навасёлкаўскага сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Гудзін або Годзен (Gudin, Godenus) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 89 чалавек
* 2010 год — 55 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Янова (Навасёлкаўскі сельсавет)

**Яно́ва** — хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Янова ўваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ашмянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Агароднікі

**Агаро́днікі** — катэгорыя земляробаў у ВКЛ.

Згодна з «Уставай на валокі» (1557), паводле якой праводзілася перамерваньне зямлі на валокі, нявольная чэлядзь (рабы) атрымлівала па 3 маргі (каля 2 га) зямлі і рабілася звычайнымі сялянамі без права пераходу. Агароднікаў сьсялялі ў вёскі па 10–20 двароў паблізу фальваркаў. За выдзеленую зямлю яны працавалі на землеўласьніка 1 дзень у тыдзень, а іх жонкі — 6 дзён за лета. Агароднікамі таксама называлі жыхароў мястэчак і вёсак, якія мелі вельмі маленькія кавалачкі зямлі — агарод (1–2 га ці яшчэ менш). Назву «Агароднікі» мае нямала паселішчаў у Беларусі, асабліва ў былых уладаньнях Радзівілаў.

## Літаратура
* Герасіменя В. Агароднікі // Малая краязнаўчая энцыклапедыя / Ганцэвіцкі краязнаўчы музей.
* Выбранае /М. Улашчык; — Мн.: «Беларускі кнігазбор», 2001. (ст. 156) ISBN 985-6638-08-9

Катэгорыя:Прафэсіі
Гудзяняты

Назву **Гудзяня́ты** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Гудзяняты — вёска ў Ашмянскім раёне
** Гудзяняты — вёска ў Івейскім раёне

## Глядзіце таксама
* Гуды
Пірава перамога

**Пі́рава перамо́га** — перамога, здабытая празьмерным коштам; перамога, роўная паразе.

Выраз пайшоў ад бітвы пры Аўскуле ў 279 да н. э. Тады эпірская армія цара Піра на працягу двух дзён наступала на войска рымлянаў і разьбіла іх, але страты былі такія вялікія, што Пір сказаў: «Яшчэ адна такая перамога, і я застануся бяз войска».

Катэгорыя:Перамога
Перамога
Катэгорыя:Вайна на зьнясіленьне
Катэгорыя:Вайсковая тэрміналёгія
Катэгорыя:Вайсковая стратэгія
Катэгорыя:Мэтафары
Фрыц фон Белоў

**Фрыц фон Белоў** (; 23 верасьня 1853, Гданьск — 23 лістапада 1918, Ваймар) — прускі генэрал, што служыў у Арміі Нямецкай імпэрыі падчас Першай сусьветнай вайны.

Падчас бітвы на Соме камандаваў 2-й нямецкай арміяй на Заходнім фронце.

Кавалер ордэна Pour le Mérite, які атрымаў 16 сьнежня 1915 году за заслугі для нямецкай арміі на ўсходнім фронце.

## Сям’я
* Кузінам Фрыца быў Ота фон Белоў — таксама камандуючы нямецкімі арміямі

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1853 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гданьску
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Нямецкія генэралы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Pour le Mérite
Катэгорыя:Памерлі 23 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1918 годзе
We Don’t Need to Whisper

***We Don’t Need to Whisper*** — дэбютны альбом гурта Angels & Airwaves. Рэліз адбыўся 20 траўня 2006 году ў Аўстраліі, 22 траўня ў Вялікабрытнаніі, 23 траўня ў Паўночнай Амэрыцы.

Альбом разыйшоўся ў Канадзе накладам больш як 50 000 копіяў за 3 дні. На ліпень 2007 году альбом быў прададзены накладам болей за 800 000 копіяў па ўсім сьвеце.

## Песьні
# «Valkyrie Missile» — 6:39
# «Distraction» — 5:36
# «Do It for Me Now» — 4:33
# «The Adventure» — 5:12
# «A Little's Enough» — 4:45
# «The War» — 5:07
# «The Gift» — 5:02
# «It Hurts» — 4:14
# «Good Day» — 4:30
# «Start the Machine» — 4:11

*iTunes-бонус:*
# «The Adventure (Live from Whispers Studio)» — 6:07

*Wal-Mart-бонус:*
# «It Hurts (Live from FUSE „7th Ave. Drop“)» — 4:21

*UK-бонус:*
# «The Machine» — 3:42
# «Do It for Me Now (Live from FUSE „7th Ave. Drop“)» — 4:39

## Намінацыі
* «The Adventure» перамагла ў намінацыі за лепшую песьню 2006 году на цэрэмоніі San Diego Awards.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Angels and Airwaves
* Афіцыйны Myspace Angels and Airwaves
* Фан-сайт
* Сайт альбому I-Empire

Катэгорыя:Альбомы Angels & Airwaves
Катэгорыя:Альбомы 2006 году
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Сяргей Алейнік

**Сярге́й Фё́даравіч Але́йнік** (нар. 28 студзеня 1965 году ў Менску) — беларускі палітык і дыплямат. Міністар замежных спраў Беларусі (2022—2024).

## Біяграфія
Скончыў Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моваў (1986). На дыпляматычнай службе з 1992 году. У 1997 і, другі раз, у 1998 году прызначаны быў Пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі па забароне хімічнай зброі. З 5 кастрычніка 2002 году быў Пастаянным прадстаўніком пры аддзяленьні Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў і іншых міжнародных арганізацыях у горадзе Жэнэве.

10 красавіка 2008 году быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь пры Сьвятым Прастоле, Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь пры Незалежным Ваенным Ордэне Госьпіталераў Сьвятога Яна Ерусалімскага, Радоса й Мальты па сумяшчальніцтве.

9 студзеня 2009 году быў прызначаны намесьнікам міністра замежных справаў з захаваньнем пасадаў амбасадара. Адстаўлены быў толькі з пасады Пастаяннага прадстаўніка ў Жэнэве. З пасады ў міністэрстве адстаўлены стаў 9 студзеня 2013 году.

8 студзеня 2013 году стаў амбасадарам у Аб’яднаным Каралеўстве Вялікае Брытаніі ды Паўночнае Ірляндыі а таксама амбасадарам у Рэспубліцы Ірляндыя па сумяшчальніцтве.

У 2020 стаў намесьнікам Уладзімера Макея ў Міністэрстве замежных справаў, дзе ўжо працаваў з 2009 па 2013 гг. 10 лютага 2022 году Лукашэнка паставіў Алейніка першым намесьнікам Макея.

Пасьля раптоўнай сьмерці Макея 13 сьнежня 2022 году Аляксандар Лукашэнка прызначыў яго міністрам замежных спраў.

27 чэрвеня 2024 году Алейнік быў вызвалены ад пасады міністра замежных спраў і прызначаны членам Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кіраўніцтва МЗС 

Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі ў ААН
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Ірляндыі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Ватыкане
Катэгорыя:Намесьнікі міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры замежных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га скліканьня
Уладзімер Каралёў

**Уладзімер Раманавіч Каралёў** — беларускі палітык і дыплямат.

29 жніўня 2000 году быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Швайцарскай Канфэдэрацыі, 18 лютага 2002 году стаў таксама амбасадарам пры Сьвятым Прастоле па сумяшчальніцтве. З абодвух гэтых пасадаў быў адстаўлены 3 студзеня 2008 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Амбасадары Рэспублікі Беларусь у Швайцарскай Канфэдэрацыі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Ватыкане
Талька (вёска)

**Та́лька** — вёска ў Беларусі, на рацэ Талі. Уваходзіць у склад Блускага сельсавету Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Таліка або Талька (Taliko, Talke) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Першы пісьмовы ўпамін пра Тальку датуецца 1833 годам. Паводле дакумэнту «Аб ліквідацыі Сьмілавіцкага місіянэрскага рымска-каталіцкага манастыру», які захоўваецца ў Нацыянальным гістарычным архіве Беларусі, пасьля паўстаньня 1830—1831 гадоў расейскія ўлады дзеля абмежаваньня каталіцкага і польскага ўплыву зачынілі місіянэрскі кляштар у Сьмілавічах. Маёмасьць кляштару было загадана прадаць з адкрытага торгу й грошы перадаць у казну Менскай губэрні. На торг зьехаліся шляхта і купцы-габрэі, у тым ліку згадваецца купец Ёсель Ёселевіч з Талькі.

Па адкрыцьці ў 1873 годзе руху на лініі Вялейка — Бабруйск Лібава-Роменскай чыгункі вёска стала разьвівацца і расьці.

20—22 верасьня 1941 году ў лесе каля Талькі нямецкімі захопнікамі было расстраляна мірнае габрэйскае насельніцтва Талькі. На месцы іх пахаваньня былі пастаўленыя мармуровыя пліты з прозьвішчамі забітых: Прус, Цывіны, Зубаравы, Фрукмкіны, Меламед, Розін, Кац. Ініцыятарам мэмарыялу выступіў генэрал , сваякі якога таксама ў ліку забітых.

З 20 жніўня 1924 году да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад і зьяўлялася цэнтрам Талькаўскага сельсавету.

## Галерэя

Файл:Church of Tal`ka.jpg|Праваслаўная царква ў Тальцы
Файл:Tal`ka House of Culture Library.jpg|Дом культуры і бібліятэка ў Тальцы
Файл:Tal`ka House of Culture.jpg|Уваход у Дом культуры
Файл:Talka station.JPG|Чыгуначная станцыя ў Тальцы
Файл:Talka Yakub Kolas.JPG|Мэмарыяльная дошка ў памяць пра Якуба Коласа, які жыў калісьці ў Тальцы
Файл:Talka River.JPG
Файл:Talka Forestry.JPG|Талькаўскае лясьніцтва
Файл:Talka Monument of Soldiers.JPG|Помнік загінулым салдатам і партызанам у пэрыяд Вялікай Айчыннай вайны (1941—1945)
Файл:Talka Grave of Gomula William.JPG|Магіла ў Тальцы сяржанта Емяльянава і партызана з Чэхіі Вільяма Гамулы (1924—1944)
Файл:Talka bunker.JPG|Уваход у лядоўню, пабудаваную ў 1913 годзе. Талька
Файл:Talka railway construction1.JPG|Чыгуначная службовая пабудова канца XIX — пачатку XX ст.
Файл:Talka railway construction2.JPG|Чыгуначная службовая пабудова канца XIX — пачатку XX ст.
Файл:Talka railway construction3.JPG|Чыгуначная казарма пачатку ХХ стагодзьдзя
Файл:Talka railway construction4.JPG|Чыгуначная казарма пачатку ХХ стагодзьдзя
Файл:Cemetery of the Jews killed by nazis 22.09.1941 in Talka.JPG
Файл:Cemetery of the Jews killed by nazis 22.09.1941 in Talka - General Pruss.JPG
Файл:Cemetery of the Jews killed by nazis 20.09.1941 in Talka Zubarevy.JPG
Файл:Cemetery of the Jews killed by nazis 22.09.1941 in Talka Melamed Kats family.JPG


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Школьны краязнаўчы сайт

Катэгорыя:Блускі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Ніна Мазай

**Ніна Мікалаеўна Мазай** (1950, вёска Чалюшчавічы, Петрыкаўскі раён Гомельская вобласьць — 26 чэрвеня 2019) — беларускі палітык і дыплямат.

## Біяграфія
У 1972 годзе скончыла БДУ. 27 сьнежня 1991 году была прызначана Пастаянным прадстаўнікам Рэспублікі Беларусь пры ЮНЭСКО. 27 студзеня 1993 году была дадаткова прызначана Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Францыі, 3 сьнежня 1994 году стала таксама амбасадарам у Гішпаніі й Партугаліі па сумяшчальніцтве. З усіх гэтых пасадаў была адстаўлена 20 студзеня 1997 году, калі была прызначана намесьнікам міністра замежных справаў. З пасады намесьніка міністра была адстаўлена 29 студзеня 1999 году.

8 траўня 2001 году стала амбасадарам у Канадзе, якім заставалася да 3 студзеня 2008 году. Чалец Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня.

11 лютага 2010 году ўзнагароджана Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кто есть кто в Республике Беларусь

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петрыкаўскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету БССР
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Канадзе
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Францыі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Гішпаніі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Партугаліі
Катэгорыя:Намесьнікі міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі ў ЮНЭСКО
Мажэйкаўскі сельсавет

**Мажэйкаўскі сельсавет**:

* Мажэйкаўскі сельсавет — адміністрацыйная адзінка ў складзе Лідзкага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Мажэйкаўскі сельсавет — адміністрацыйная адзінка ў складзе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці
Ходараўскі сельсавет

Назву **Хо́дараўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Ходараўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідзкага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Ходараўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёну Магілёўскай вобласьці
Ходараўскі сельсавет (Лідзкі раён)

**Хо́дараўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лідзкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ходараўцы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Жалудоцкага (з 17 красавіка 1962 году — Лідзкага) раёну Баранавіцкай (з 20 верасьня 1944 году — Гарадзенскай) вобласьці БССР.

20 верасьня 2002 году сельсавет перайменаваны на расейскай мове (Ходоровецкий → Ходоровский).

18 кастрычніка 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Бабры, Вялікае Сяло, Голдава, Зіновічы, Ігнаткаўцы, Лесьнікі, Малышы, Семашкі, Хадзюкі, Цьвербуты — ліквідаванага Голдаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году (15 населеных пунктаў) — 855 чалавек, зь іх 74,4 % — беларусы, 22,5 % — палякі, 1,4 % — цыганы.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 5
* 1 студзеня 1974 году — 15
* 1 студзеня 1981 году — 15
* 1 студзеня 1986 году — 15

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 362
*  С. 255
*  С. 165


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Мажэйкаўскі сельсавет (Лідзкі раён)

**Мажэ́йкаўскі сельсаве́т** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Лідзкага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мажэйкава.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лідзкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Забалаць (неадназначнасьць)

Назву **Забалаць** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Забалаць — вёска ў Вярэнаўскім раёне
** Забалаць — да 2008 году вёска ў Гарадзенскім раёне, цяпер у межах Горадні
** Забалаць — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну
** Забалаць — вёска ў Эйгердаўскім сельсавеце Івейскага раёну
** Забалаць — вёска ў Наваградзкім раёне
** Забалаць — вёска ў Шчучынскім раёне
** Забалаць — адна з назваў вёскі Сабакінцаў (Шчучынскі раён)

* Менская вобласьць:
** Забалаць — вёска ў Валожынскім раёне
** Забалаць — вёска ў Любанскім раёне
** Забалаць — вёска ў Слуцкім раёне

## Іншае
* Забалаць — рака ў Ашмянскім раёне, прыток Ашмянкі, басэйн Нёмана

## Глядзіце таксама
* Забалацьце
Багданаўцы

**Багда́наўцы** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Багданаўцы ўваходзяць у склад Мажэйкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 66 чалавек
* 1999 год — 115 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Вялікае Мажэйкава

**Вялі́кае Мажэ́йкава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Ішчальнянкі. Цэнтар сельсавету  Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Мазека або Мазіка (Mazecha, Mazika) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Гісторыя
У пісьмовых крыніцах Мажэйкава ўпершыню ўпамінаецца ў пачатку XVI стагодзьдзя як дварэц (фальварак) у складзе велікакняскай Жалудоцкай воласьці Троцкага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 1999 год — 802 чалавекі
* 2010 год — 672 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікае Мажэйкава, Radzima.org

Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
860

## Падзеі
* Гаральд І Нарвэскі стаў каралём
* Бізантыйскія місіянеры Кірыла і Мэфодзій прыбылі ў Хазарскі каганат

## Нараджэньні
* Ібн Абд Раббіх, арабскі паэт

## Сьмерці
* Хальфдан Чорны, кароль Нарвэгіі
Сафія Рудзьева

**Сафі́я Андрэ́еўна Ру́дзьева** (нарадзілася 15 лістапада 1990, Санкт-Пецярбург, СССР) — расейская мадэль, пераможца конкурсу Міс Расея 2009 году.

## Біяграфія
Нарадзілася 15 лістапада 1990 году ў Санкт-Пецярбургу. У сям’і скульптара і мастака Андрэя Рудзьева і мастачкі Тацяны Шкарынай. У дзесяць гадоў займалася ў тэатральнай студыі, але пакінула яе пасьля двух гадоў навучаньня. Улетку 2008 году скончыла школу № 203 імя А.З. Грыбаедава. Плянуе паступіць у вну, аднак з прафэсіяй пакуль не вызначылася. У мадэльны бізнэс Соня патрапіла, калі ёй было 15. Ва ўзросьце 16 гадоў яна прымала ўдзел у конкурсе «*Elite Model Look Russia 2007*».

У 14 гадоў дзяўчына здымалася для замежнага часопіса «Perfect10», які спэцыялізуецца на эратычных фатаграфіях.

У 2009 годзе стала пераможцам конкурсу «Міс Расея». Дадзеная перамога, гэта беспрэцэдэнтны выпадак у гісторыі конкурсу прыгажосьці. Раней у фінале ўдзельнічалі толькі пераможцы рэгіянальных конкурсаў. Сафія, не зьяўляючыся  «Міс Пецярбург», перамагла ў фэдэральным конкурсе. Такое стала магчыма дзякуючы новым правілам, дзейсным на «Міс Расеі» з 2009 году. Для ўдзелу ў конкурсе зараз трэба толькі мінуць кастынг у Маскве. Валодаць тытулам «Міс Пецярбург» або «Міс Масква» неабавязкова.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* NEOModels.ru, Фатаграфіі Сафіі Рудзьевай на сайце мадэльнага агенцтва NEOModels

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Расейскія фотамадэлі
Віктар Шых

**Віктар Адамавіч Шых** — беларускі дыплямат.

З 15 студзеня 2002 году чалец калегіі Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь. 6 сьнежня 2002 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Румыніі.

26 кастрычніка 2004 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь ў Францыі, Гішпаніі й Партугаліі, а таксама Пастаянным прадстаўнікам пры ЮНЭСКА па сумяшчальніцтве, адстаўлены з гэтых пасадаў быў 26 лютага 2008.

30 чэрвеня 2014 году быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Аўстралійскім Саюзе, Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Новай Зэляндыі па сумяшчальніцтве.

У сувязі з закрыцьцём амбасады Рэспублікі Беларусь у Аўстралійскім Саюзе згодна з указам Лукашэнкі быў вызвалены з пасады.

## Крыніцы

Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Гішпаніі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Партугаліі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Румыніі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Францыі
Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі ў ЮНЭСКО
Кубельнікі

**Ку́бельнікі** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Кубельнікі ўваходзяць у склад Алекшыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 11 чалавек
* 1999 год — 13 чалавек

## Ураджэнцы
* Мікалай Марцінчык (1901—1980) — беларускі грамадзка-палітычны дзеяч ў Заходняй Беларусі, доктар, публіцыст, мэмуарыст

## Крыніцы

Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Красьнікі

Назву **Кра́сьнікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Красьнікі — вёска ў Докшыцкім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Красьнікі — вёска ў Бераставіцкім раёне 

## Глядзіце таксама
* Краснае
* Красная
* Красьнік
* Красьніца
Масаляны

**Масаля́ны** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Масаляны ўваходзяць у склад Алекшыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1662 г. згадваецца ў складзе Гарадзенскага павету ВКЛ.

У 1919—1939 гадах — у складзе Польскай Рэспублікі. У 1919—1922 гадах — цэнтар гміны ў Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва. У выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа і нападу СССР на Польшчу 17 верасьня 1939 году, занята савецкімі войскамі.

18 верасьня 1939 году ў маёнтку Масаляны зьявілася група камуністаў і бандытаў, якой кіраваў Язэп Гаўрылюк, з мэтай забойства ўладальніка маёнтку, ардыната Яна Бісьпінга, а таксама рабунку каштоўнасьцяў з маёнтку. Мясцовыя жыхары аднак папярэдзілі пана пра небясьпеку ад савецкіх бандаў, дзякуючы чаму яму і яго сям’і атрымалася зьбегчы папярэдняй ноччу. Жыхары Масалянаў сфармавалі вясковы камітэт, які абараніў маёнтак і прымусіў банду Гаўрылюка хутка зьехаць.

2 лістапада 1939 году вёска апынулася ў складзе Беларускай ССР. З 1991 году ў складзе незалежнай Беларусі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 665 жыхароў
* 2010 год — 570 жыхароў

## Інфармацыя для турыстаў

### Помнікі архітэктуры
* Капліца Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
* Царква Нараджэньня Божай Маці

### Страчаная спадчына
* Палац Бісьпінгаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Масаляны на Radzima.org
* Падарожжа Дылетанта. Масаляны

Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Красьнікі (Віцебская вобласьць)

**Кра́сьнікі** — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці. Красьнікі ўваходзяць у склад Бягомельскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 88 чалавек
* 2010 год — 57 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бягомельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну
Чупры

**Чупры́** — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці, на левым беразе ракі Камяніца, за 4 км на паўночны захад ад шашы , на мяжы з Лагойскім раёнам. Чупры ўваходзяць у склад Бягомельскага сельсавету.

## Гісторыя
20 чэрвеня 1944 году фашысцкі карны атрад сагнаў у адрыну і спаліў 56 жыхароў разьмешчаных паблізу вёсак Таўшчы, Верацеі і Чупры. Сярод загінулых — 29 дзяцей, у тым ліку маляняты ва ўзросьце ад двух да шасьці гадоў. 20 чэрвеня 2009 году адбылося адкрыцьцё мэмарыяльнага знаку ў памяць спаленых у гады Вялікай Айчыннай вайны мірных жыхароў трох мясцовых вёсак.

## Насельніцтва
* 1999 год — 7 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* У Докшыцкім раёне адкрыецца мэмарыял мірным жыхарам, спаленым у гады ВАВ // БелаПАН

Катэгорыя:Бягомельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну
Замасточча

Назву **Замасто́чча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Замасточча — вёска ў Аршанскім раёне
** Замасточча — вёска ў Віцебскім раёне
** Замасточча — вёска ў Бягомельскім сельсавеце Докшыцкага раёну
** Замасточча — вёска ў Бярэзінскім сельсавеце Докшыцкага раёну

* Магілёўская вобласьць:
** Замасточча — вёска ў Глускім раёне

* Менская вобласьць:
** Замасточча — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Замасточча — вёска ў Ігуменскім раёне
** Замасточча — вёска ў Лагойскім раёне
** Замасточча — вёска ў Менскім раёне

## Глядзіце таксама
* Замосьце
* Мост
* Маставая
* Маставуха
* Маставы
* Масток
* Масты
Аляксандар Паўлоўскі

**Алякса́ндар Аляксе́евіч Паўло́ўскі** ( 14 лютага 1950 году ў Маскоўскай вобласьці Расеі) — беларускі вайсковец (генэрал-лейтэнант) і дыплямат.

## Жыцьцяпіс
У 1971 годзе скончыў Казанскую вышэйшую танкавую камандную вучэльню, у 1978 годзе — Вайсковую акадэмію бранятанкавых войскаў, у 1996 — Вайсковую акадэмію Генэральнага штаба Ўзброеных сілаў Расейскай Фэдэрацыі.

Да 5 ліпеня 1994 году камандзір 6-й гвардзейскай аддзельнай мэханізаванай брыгады 28-га армейскага корпуса. У 1996—1997 гадах Начальнік Галоўнага ўпраўленьня пагранічных войскаў Рэспублікі Беларусь. У 1997—2007 гадах старшыня Дзяржаўнага камітэту пагранічных войскаў.

26 лютага 2008 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь ў Францыі, а таксама Пастаянным прадстаўніком пры ЮНЭСКО. 10 ліпеня 2008 году стаў таксама амбасадарам у Гішпаніі й Партугаліі па сумяшчальніцтве.

12 жніўня 2003 году ўзнагароджаны Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, а 25 лютага 2010 году — Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рэспублікі Беларусь у Французскай Рэспубліцы — Пасол Беларусі ў Францыі'' (<small>па стане на 17 лістапада 2012 году</small>)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскоўскай вобласьці
Катэгорыя:Беларускія генэрал-лейтэнанты
Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі ў ЮНЭСКО
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Гішпаніі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Партугаліі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Францыі
Катэгорыя:Выпускнікі Казанскай вайсковай вучэльні
Катэгорыя:Выпускнікі Вайсковай акадэміі бранятанкавых войскаў Расеі
Катэгорыя:Выпускнікі Вайсковай акадэміі Генэральнага штабу Расеі
Паўлоўскі

**Паўло́ўскі** — беларускае шляхецкае прозьвішча. Паходзіць ад мужчынскага імені Павал (Паўлаў сын).

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Паўлоўскі (нар. 1950) — беларускі вайсковец і дыплямат
* Аляксандар Іванавіч Паўлоўскі (н. 1932) — беларускі палітык, дэпутат Вярхоўнага Савету БССР 12 скліканьня
* Глеб Паўлоўскі (нар. 1951) — расейскі паліттэхноляг, палітоляг
* Іван Рыгоравіч Паўлоўскі (1922—2007) — міністар шляхоў паведамленьня СССР
* Іван Рыгоравіч Паўлоўскі (1909—1999) — савецкі вайсковец, Герой Савецкага Саюза, генэрал арміі
* Ігар Паўлоўскі сакратар Таварыства беларускай культуры імя Францішка Скарыны
* Ігнацы Паўлоўскі (1776—1841) — рымска-каталіцкі дзеяч, арцыбіскуп магілёўскі (1841).
* Павал Язэпавіч Паўлоўскі (н. 1922) — драматург
* Павал Яўгенавіч Паўлоўскі (н. 1969) — расейскі і ўкраінскі топ-мэнэджар (МТС, Транзас)
* Павал (Паўлоўскі) (1865—1937) — Біскуп Рускай праваслаўнай царквы, біскуп Енісейскі і Краснаярскі (1931—1933), арцыбіскуп Іркуцкі (1933—1937)
* Пятро Паўлоўскі (1925—2012) — польскі актор
* Юры Паўлоўскі (нар. 1937) — расейскі навуковец-матэматык
* Юры Паўлоўскі (нар. 1964) — беларускі музыка, бубнач гурту «Троіца»

## Глядзіце таксама
* Паўлоўская

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Дудзічы (неадназначнасьць)

Назву **Ду́дзічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Дудзічы — вёска ў Баранавіцкім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Дудзічы — вёска ў Зьдзецельскім раёне 
** Дудзічы — вёска ў Сьвіслацкім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Дудзічы — вёска ў Каленкавіцкім раёне
** Дудзічы — вёска ў Чачэрскім раёне

* Менская вобласьць:
** Дудзічы — вёска ў Пухавіцкім раёне
Петкавічы

Назву **Петкавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Петкавічы — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Петкавічы — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці
Боркі (Зьдзецельскі раён)

**Бо́ркі** — вёска ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Боркі ўваходзяць у склад Дварэцкага сельсавету.

## Гісторыя
28 жніўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Раготнаўскага ў склад Дварэцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 62 чалавекі
* 1999 год — 125 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дварэцкі сельсавет (Зьдзецельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Жыкавічы

**Жыкаві́чы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Лядзінкі. Уваходзяць у склад Дварэцкага сельсавету Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Зіга, Зыг або Зык (Sigo, Sieg, Sick) — імя германскага паходжаньня. 

## Гісторыя
28 жніўня 2013 году вёска перадалі зь ліквідаванага Раготнаўскага ў склад Дварэцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 35 чалавек
* 2010 год — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дварэцкі сельсавет (Зьдзецельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Дом-музэй Элізы Ажэшкі

**Дом-музэй Элізы Ажэшкі** — дом у Горадні, дзе некаторы час жыла і памерла пісьменьніца Эліза Ажэшка.

Сучасны адрас: вуліца Ажэшкі, 17.

Дом належаў адвакату Станіславу Нагорскаму — другому мужу Э. Ажэшкі. У гэтым доме пісьменьніца пражыла шаснаццаць гадоў і памерла ў 1910 г.

Доўгі час у доме было абласное аддзяленьне Саюзу пісьменьнікаў Беларусі. У былой гасьцёўні Элізы Ажэшкі быў кабінэт, дзе працавалі вядомыя празаікі — Васіль Быкаў і Аляксей Карпюк. Саюз палякаў Беларусі дамогся высяленьня пісьменьніцкай філіі з памяшканьня, і тады пачаўся збор экспанатаў.

11 красавіка 2009 году помнік гісторыі і культуры, вядомы гараджанам як домік Элізы Ажэшкі, адкрыў дзьверы для наведвальнікаў пасьля завяршэньня рэканструкцыі.

Пачынаецца знаёмства наведвальнікаў з домам-музэем з працоўнага кабінэту знакамітай пісьменьніцы, дзе яна напісала лепшыя аповесьці і раманы і правяла свае апошнія дні ў 1910-м. Гасьцям паказваюць сапраўдныя прыжыцьцёвыя выданьні Ажэшкі і іншых аўтараў яе часу — Балеслава Пруса, Тадэвуша Сянкевіча, Чарльза Дыкенза, Аляксандра Дзюма, Джорджа Эліёта.

У астатніх памяшканьнях дому, які знаходзіцца зусім побач з Гарадзенскім дзяржаўным Купалаўскім унівэрсытэтам, разьмясьціўся юнацкі філіял абласной навуковай бібліятэкі імя Е. Ф. Карскага і аддзел літаратуры на замежных мовах. Бібліятэкары імкнуцца захоўваць ня толькі музэйныя экспанаты, але і традыцыі, закладзеныя Элізай Ажэшкай, якая, як сьведчаць гістарычныя факты, была вядомай дабрачынцай. Тут ужо шмат гадоў зьбірае творчых людзей салён «У пані Элізы», з года ў год для дзяцей-сірот праводзяцца калядныя сьвяты ў елкі, у цесным супрацоўніцтве з Гарадзенскай епархіяй, мэдыцынскімі, адукацыйнымі і праваахоўнымі службамі арганізуюцца дабрачынныя акцыі.

## Вонкавыя спасылкі

* У Горадні адкрыўся музэй Элізы Ажэжкі
* У Горадні пасьля рэканструкцыі адкрыўся домік Элізы Ажэжкі

Катэгорыя:Збудаваньні Горадні
Ажэшка, Эліза
Катэгорыя:2001 год у Беларусі
Катэгорыя:Музэі, заснаваныя ў 2001 годзе
Сьцяткоўшчына

**Сьцятко́ўшчына** — вёска ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Сьцяткоўшчына ўваходзіць у склад Вензавецкага сельсавету.

## Гісторыя
13 ліпеня 2007 году вёска была перададзеная зь ліквідаванага Гярбелевіцкага ў Вензавецкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 44 чалавекі
* 1999 год — 102 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вензавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну