Уладзімер Русак

**Уладзі́мер Сьцяпа́навіч Руса́к** (17 чэрвеня 1949, вёска Муцькавічы, Навамыскі раён, Баранавіцкая вобласьць, БССР — 20 красавіка 2019, Баранавічы) — протадыякан Расейскай праваслаўнай царквы, царкоўны гісторык, публіцыст, савецкі дысыдэнт і палітычны вязень. Сябра Саюзу расейскіх пісьменьнікаў.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў праваслаўнай сям’і Сьцяпана Ігнатавіча (1906—1972) і Вера Сьцяпанаўны (1906—1982). Старэйшы брат — протаярэй Пётар Русак (1938—1978), праваслаўны сьвятар, прапаведнік. Старэйшая сястра — Марыя.

У 1967—1970 роках навучаўся на фізыка-матэматычным факультэце Менскага дзяржаўнага пэдагагічнага інстытуту. У 1970—1980 — стажэр, рэфэрэнт, рэдактар, навуковы рэдактар (з 1977) «Часопісу Маскоўскай патрыярхіі». У 1973 року скончыў Маскоўскую духоўную сэмінарыю, у 1977 — Маскоўскую духоўную акадэмію з ступеньню кандыдата багаслоўя.

У 1976 рукапакладзены ў сан дыякана. Паралельна з працай у рэдакцыі пісаў кнігу па гісторыі бальшавісцкіх рэпрэсіяў супраць праваслаўнай царквы, за што звольнены з работы. У 1980—1981 роках служыў дыяканам у вёсцы Іванісава Нагінскага раёну Маскоўскай вобласьці. У 1982 накіраваў просьбу мітрапаліту Беларускаму Філарэту і пераведзены ў Віцебск. У 1983 року за казань у віцебскім Казанскім саборы пра мучанікаў за веру ў СССР пазбаўлены права служэньня. Сасланы ў Жыровіцкі манастыр. Некаторы час служыў пры храме ў Давыд-Гарадку.

Пазьней вярнуўся ў Маскву, працаваў дворнікам. 23 красавіка 1986 за самвыдатную кнігу «Сьведчаньне абвінавачаньня» арыштаваны КДБ. 10 верасьня асуджаны за «антысавецкую агітацыю і прапаганду» да 7 гадоў калёніі строгага рэжыму і 5 гадоў ссылкі. Тэрмін правёў у Пермскай вобласьці. У выніку міжнароднага заступніцтва прысуд быў зьменшаны да 2,5 гадоў, ссылка скасаваная. Вызвалены 22 кастрычніка 1988 року. Рэабілітаваны ў 1993.

У кастрычніку 1989 року зьехаў у ЗША. У 1989—1996 выкладаў гісторыю Расейскай праваслаўнай царквы і кананічнае права ў сэмінарыі Джорданвілю.

У 1996 року вярнуўся ў Маскву. Працаваў у «Народным доме» Сяргея Філатава, выкладаў у Расейскім дзяржаўным гуманітарным ўнівэрсытэце (1997), Ангельска-амэрыканскай школе пры амбасадзе ЗША (1997—1999).

У 2000—2008 зноўку ў ЗША. Рэдагаваў парафіяльныя газэты ў Нью-Ёрку (2004) і Сан-Дыега (2005—2006). У 2008—2014 зноўку ў Маскве, пасьля ў Дэс-Плэйнс (Іліной, ЗША). Сканаў у Баранавічах.

## Творчасьць
У 1987 року ў ЗША выйшла па-расейску кніга «Сьведчаньне абвінавачаньня». На базе сваіх лекцый у Джорданвільскай сэмінарыі напісаў кнігу «Гісторыя Расейскай царквы. З часу заснаваньня да нашых дзён» (1993). Апошняя вялікая праца Ўладзімера Русака — чатырохтомнае дасьледаваньне, прысьвечанае гісторыі Расейскай праваслаўной царквы ў XX стагодзьдзі.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Антич О.* Диакон Владимир Русак освобождён // Православная Русь. — 1988. — № 22 (1379). — С. 9
* Владимир Степанович Русак // Попов А. В. Российское православное зарубежье: История и источники. — М.: ИПВА, 2005. — С. 118—119
* *Горянин А. Б.* У Володи Русака, временного русского американца // Грани. — 1996. — № 182. — С. 180—189
* *Дзярновіч, Алег*. Русак Уладзімір Сцяпанавіч // Нонканфармізм у Беларусі. 1953—1985. Даведнік. Том І. — Мінск, 2004. — С. 161—162.
* Ещё раз об о. Владимире Русаке // Православная Русь. — 1987 — № 7. — С. 12
* *Землянских Т., Строев Ю.* Свидетель. В гостях у «СВ» // Союзное Вече. Газета парламентского собрания Беларуси и России. — 2008. — № 14 (202). — С. 7
* Интервью с о. Владимиром Русаком // Православная Русь. — 1988. — №. 22 — С. 10
* *Краснов-Левитин А. Э.* Факты и обвинения. Отец Владимир Русак. Свидетельство обвинения // Континент. — 1988. — № 56. — С. 291—306
* Новый страдалец за верность истине // Православная Русь. — 1987. — № 1. — С. 6-7
* Отец Владимир Русак // Православная Русь. — 1988. — № 6 (1363). — С. 1
* Первое интервью после освобождения. О. Владимир Русак рассказывает Сергею Григорьянцу // Православная Русь. — 1988. — № 24. — С. 11-12
* *Попов А. В.* Историк Русской Православной Церкви Владимир Степанович Русак: жизнь и творческое наследие // Макарьевские чтения: материалы четырнадцатой международной научно-практической конференции (24-26 октября 2019 года) / Отв. ред. Ф. И. Куликов. — Горно-Алтайск: БИЦ ГАГУ, 2019. — С. 178—191
* Преследование диакона Владимира Русака // Православная Русь. — 1986. — № 20. — С. 5
* Русак Владимир Степанович // Историки России. Кто есть Кто в изучении отечественной истории. Биобиблиографический словарь / Автор-составитель А. А. Чернобаев. — Саратов, 1998. — С. 305—306
* *Русак М. С.* Воспоминания сестры Владимира Степановича Русака о брате // Православная Русь. — 1988. — № 14 (1371). — С. 12-13
* *Русак М. С.* Воспоминания сестры Русака Владимира Степановича Марии о брате // Вече. — 1998. — № 30. — С. 144—148
* Свидетельство и свидетель // Ступени. — Жировичи, Беларусь. — 2002. — № 1(6)
* Степанов (Русак) // Фирсов С. Л. Время в судьбе. Святейший Патриарх Московский и Всея Руси Сергий (Страгородский). — СПб.: Сатис, 2005. — С. 340—341
* 
* Rusak Vladimir // Dictionary of International Biography. A Biographical Record of Contemporary Achievement. Twenty-fourth edition. — Cambridge, England: International Biographical Centre, 1996. — С. 287

Катэгорыя:Савецкія дысыдэнты
Катэгорыя:Праваслаўныя дыяканы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Катэгорыя:Савецкія рэлігійныя дзеячы
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай духоўнай сэмінарыі
Катэгорыя:Савецкія гісторыкі
Катэгорыя:Расейскія гісторыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай духоўнай акадэміі
Катэгорыя:Асобы Жыровіцкага манастыра
Катэгорыя:Выкладчыкі Расейскага дзяржаўнага гуманітарнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Саюзу расейскіх пісьменьнікаў