open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Biely Odpor

**«Biely Odpor»** () — славацкі гурт, які грае ў жанры рок супраць камунізму. Галава гурту — Ондрэй Дзюрыца, зь 2019 году сьпікер НПНС.

## Нэанацызм
Ондрэй Дзюрыца заяўляў у адказ на артыкул у «*[[Nový čas]]*»:

*Пазоўнік адмаўляў, што гурт меў заўзятараў, асабліва з шэрагу [[нэанацызм|нэанацыстаў]]. Сувязь гурту ў артыкуле зь меркаваным [[расізм]]ам ня мае ніякіх фактычных падставаў. У артыкуле няма прыкладу групавой альбо сольнай працы заяўніка. У тэкстах песень абвінавачаных нябачныя ідэі перавагі [[эўрапеоіды|белае расы]], вызначэньня ворага, які нясе адказнасьць за сацыяльныя праблемы, [[сусьветная змова|міжнародныя змовы]] й да таго падобнае.*

Аднак у песьні «*Hriechom proti rase*» () ёсьць наступныя радкі:

*Мы пакараем кожнага здрадніка расы, гэты дотык будзе пагібельным. Хто супрацьстаіць нам, пакаштуе пах сьмерці! Усталюем шыбеніцу, хутка прыйдзе наш час, дзень расплаты набліжаецца, я ўжо чую ворагаў плач. Аб’явім нястомную барацьбу зь імі, яны павінныя пакутаваць з кожным уздыхам! Грэх супраць крыві й расы заслугоўвае самага жорсткага пакараньня — найцяжэйшага пакараньня*
У песьні «*Prvý muž národa*» () праслаўляецца Ёзэф Ціса, прэзыдэнт Славаччыны Першае Славацкае Рэспублікі, якая фактычна была марыянеткавай дзяржавай Нямеччыны.

Тэкст песьні «*Hudba tvojho svedomia*» () відавочна расісцкі. У прыпеўцы гаворыцца:

*Музыка падобная да крышталю, танец пранікае ў цела. Гэтая кроў чыстая, злучыла нас усіх, [[White Power|белая сіла]] ... Выбух басоў аднойчы ўсё скончыць, ня будзе [[гіп-гоп]]у, [[рэгі]], [[рэп]]у, [[джаз]]у й [[соўл]]у, гул малпаў назаўжды згубіцца, будучыня — белы [[рок-н-рол]].*

### Альбомы

* На вокладцы альбому «*Vitazstvo alebo smrť*» ёсьць падзякі нэанацысцкім гуртам «VLAJKA», «ZÁŠŤ 88», «KONKWISTA 88», «ADL 122», «CORONA FERREA», «KRÁTKY PROCES» і «*людзям, якія робяць усё магчымае ў барацьбе за белую будучыню, незалежна ад наступстваў і ахвяр...*» Напрыканы ж: «*Верны сабе, шчыльна наперад*».
* На адваротным баку вокладкі альбому «*Slobody sen*» — прывітаньне, напрыклад, іншага нэанацысцкага гурту «Krátky proces», і падзякі некалькім неанацысцкім гуртам. З чэскай нацысцкай сцэны гэта «Vlajka». Ёсьць таксама надпіс «*[[White Power]]*».
* На вокладцы альбому «*The Best of*» — знаходзіцца падзяка «*людзям, якія робяць усё магчымае ў барацьбе за белую будучыню*,» а таксама прывітаньне неанацысцкаму гурту «Ancestors».

## Творчасьць

### Зборнікі
«Skins' songs vol. 3» (1996)

### Альбомы

* «Live» (1994)
* «Hlas krvi» (1996, 2000)
* «Vitazstvo alebo smrť» (1996)
* «Slobody sen» (1999)
* «The Best of» (2003)

## Вонкавыя спасылкі

* Biely Odpor | Дыскаграфія | Discogs
* 

Катэгорыя:Славацкія РСК-гурты
Катэгорыя:Славацкія панк-рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Гурты Браціславы
20-ы полк лёгкай артылерыі

**20-ы полк лёгкай артыле́рыі** (20 пла) — падразьдзяленьне лёгкай артылерыі міжваенная Польшчы.

## Мінуўшчына
Полк вядзе свой радавод ад часу вылучэньня з 1-га палку палявой артылерыі (ппа) у Лідзе запасной батарэі, зь якой утвораная запасная батарэя 2-га ппа. Гэтая батарэя была перагрупаваная ў Ваўкавыск. 11 траўня 1920 пачатае стварэньне I і II дывізіёнаў. Для камплектаваньня другога дывізіёну былі ўжытыя дзьве батарэі з Горадні. З увагі на згаршэньне ваеннай сытуацыі запасную батарэю перавялі ў Сахачаў. Тут адбылося пераўзбраеньне батарэяў францускім абсталяваньнем. 1 лістапада 1920 року 2-і ппа быў перайменаваны на 20-ы ппа. III дывізіён у складзе двух батарэяў (7 і 8) пад даводзтвам капітана Адама Эпштайна фармаваўся ў вёсцы Ніжнія Вычэрпы (цяпер раён Чанстаховай).

31 сьнежня 1931 року міністар вайсковых справаў маршалак Юзэф Пілсудзкі перайменаваў 20 ппа на 20 пла.

Палкавое сьвята адзначалася 11 траўня, у гадавіну ўтварэньня першых камандаваньня і батарэі палка.

У міжваенны час 20 пла складаўся з чатырох дывізіёнаў. Увесну 1939 року ў пружанскіх кашарах кватаравала палкавое камандаваньне (падпалкоўнік Эдмунд Зымэр) з 1-м намесьнікам — падпалкоўнікам Анастасам Макоўскім, а таксама II і III дывізіёны гаўбіцаў. У Баранавічах кватаравалі I і IV дывізіёны гарматаў пад даводзтвам 2-га намесьніка палка — падпалкоўніка Карноўскага.

У траўні 1939 року II дывізіён палка быў перайменаваны на 59-ы дывізіён лёгкай артылерыі, а ягоная назва перайшла на IV дывізіён.

У верасьнёўскай кампаніі 1939 року полк ваяваў у складзе 20-й пяхотнай дывізіі. 1—3 верасьня дапамагаў пяхоце ў бітве пад Млавай. Пры адступленьні 4 верасьня быў разьбіты нямецкім бамбаваньнем. Адноўлены ў раёне цьвердзі Модліна і Яблонны. З ацалелых 17 гарматаў створаныя пяць батарэяў. 14 верасьня 20 пал адступіў да Прагі і браў удзел у абароне Варшавы.

## Палкавыя сымбалі
### Штандар
27 лістапада 1937 прэзыдэнт Польшчы зацьвердзіў узор штандару для 20 пла. 17 ліпеня 1938 року ў Замасьці маршал Эдвард Сьміглы-Рыдз уручыў штандар камандзіру палка.

### Памятная адзнака
12 сьнежня 1929 року міністар вайсковых справаў, маршал Польшчы Юзэф Пілсудзкі зацтвердзіў узор і статут памятнай адзнакі 20 палка палявой артылерыі. Адзнака памерамі 39×39 мм мела форму простага раўнастароньняга крыжа, плечы якога эмаляваныя белага колеру з пазалочанымі краямі. Па цэнтры крыжа накладзеная круглая тарча, эмаляваная зялёным, на якой выяўленыя скрыжаваныя гарматныя ствалы і падпаленая граната, а таксама ўпісаны нумар і ініцыялы „20 P.A.P.” з годам заснаваньня палка „1920”. Тарча абмедзеная чорнай эмаляванай абводкай. Афіцэрская адзнака, дзьвюхчасткавая, выкананая ў тампаку, пазалочаная і эмаляваная. Адзнаку расправацаў Ян Кнэдлер з Варшавы. У 1931 року ініцыялы былі замененыя на „20 PAL”.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Артылерыйскія палкі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Узброеныя сілы Польскай Рэспублікі (1918—1939) у Пружанах
Катэгорыя:20-я дывізія пяхоты Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Ніна Ватацы

**Ні́на Бары́саўна Вата́цы** (, Цэсіс — ) — беларускі бібліёграф. Заслужаны дзеяч культуры БССР (1963).

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў горадзе Вэндэн Ліфляндзкай губэрні (сучасны Цэсіс у Латвіі).
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт ў 1930 годзе. З 1930 году працавала ў Дзяржаўнай бібліятэцы БССР (з 1945 году — галоўны бібліёграф).

## Навуковая дзейнасьць
Друкавалася з 1932 году. Асноўныя працы па беларускай літаратуры і літаратуразнаўстве. Адшукала і апублікавала невядомыя тэксты, аўтографы і фатаздымкі Максіма Багдановіча, склала літаратурны альбом пра яго жыцьцё і творчасьць (сумесна з Алегам Лойка, 1968) і зборнік успамінаў і біяграфічных матэрыялаў «Шлях паэта» (1975), бібліяграфічны паказальнік твораў, аўтографаў і крытычнай літаратуры «Максім Багдановіч» (1977).

## Крыніцы

## Літаратура
* Ватацы Ніна Барысаўна // Беларусь: энцыклапедычны даведнік / Рэдкал. Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. М. В. Драко, А. М. Хількевіч. — Мінск: БелЭн, 1995. — 800 с.: іл. — 5000 экз. ISBN 985-11-0026-9. — С. 152.

## Вонкавыя спасылкі
* Классик белорусской литературной библиографии Нина Борисовна Ватаци: к 100-летию со дня рождения 
* Ніна Барысаўна Ватацы — бібліёграф, літаратуразнавец, заслужаны дзеяч культуры Беларусі // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* ''Эмануіл Іофе'' «Джаконда», да канца не спазнаная // Культура — 2018-05-26 
* Агляд фонда асабістага паходжання Ватацы Н. Б.

Катэгорыя:Беларускія бібліятэкары
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія бібліёграфы
Захар Бірала

**Заха́р Я́каўлевіч Бірала** (псэўданімы: Бульбянік; Захар Бульбянік; Селянін Бульбянік; Зэшка Бірала; Зэшка; 15 лютага 1906, в. Раўнапольле, Ігуменскі павет, Менская губэрня — 14 верасьня 1993, Мар’іна Горка, Пухавіцкі раён, Менская вобласьць) — беларускі паэт, сатырык.

## Біяграфія
Нарадзіўся 15 лютага 1906 году ў в. Раўнапольле Ігуменскага павету Менскай губэрні (цяпер Пухавіцкі раён, Менская вобласьць). Пасьля сканчэньня пачатковай школы актыўна займаўся самаадукацыяй. У 1925—1928 гадох працаваў разам з бацькамі на сваёй гаспадарцы.

У 1931 годзе скончыў рабфак Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. У 1934 — МВПТ. У 1934—1936 гадох выкладаў беларускую і расейскую мовы ў Лагойскай сярэдняй школе. Арыштаваны 14 лістапада 1936 году. У 1937 годзе прыгавораны да 8 гадоў пазбаўленьня волі. Пакараньне адбываў у Горкаўскай вобласьці на станцыі Сухабязводная, дзе працаваў на лесанарыхтоўках. Вызвалены ў 1940 годзе. У 1940—1941 гадох настаўнічаў у в. Сеніца Менскага раёну, выкладаў беларускую мову і літаратуру.

Падчас нямецка-савецкай вайны жыў з бацькамі ў в. Астравы Рудзенскага раёну Менскай вобласьці. У 1944—1945 гадох — у дзеючай арміі, быў цяжка паранены. У 1945—1973 гадох — выкладчык беларускай і расейскай мовы і літаратуры Мар’інагорскага сельгастэхнікуму. Арганізаваў у тэхнікуме літаратурны гурток. Быў кіраўніком літаратурнага аб’яднаньня пры раённай газэце «Сцяг працы». Рэабілітаваны ў 1958 годзе. Толькі пасьля рэабілітацыі ў Бірылы зьявілася магчымасьць ізноў публікаваць свае кнігі. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1980 году.

Памёр 14 верасьня 1993 году ў г. Мар’іна Горка Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці.

## Творчасьць
Першыя вершы надрукаваныя ў 1926 годзе ў газэце «Беларуская вёска». У хуткім часе творы Біралы пачалі зьяўляцца на старонках газэтаў «Чырвоная зьмена», «Савецкая Беларусь», часопісу «Малады араты».

Выступаў у жанры сатыры і гумару. Аўтар кніг гумарыстычных вершаў «Сьмех і радасьць вёскі» (1929), «Цьвітуць кветкі» (1963), «У пажарным парадку» (1968), «На светлым чорнае» (1974), «Прыляцела птушка» (1977), зборніку лірыкі, сатыры і гумару «Ружы і крапіва» (1986).

## Узнагароды
* ордэн Айчыннай вайны І ступені.

## Ушанаваньне памяці
* У лютым 2016 году ў пасёлку Мар’іна на доме, у якім з 1984 году па 1993 год жыў пісьменьнік, зьявілася мэмарыяльная дошка За­ха­ру Бі­ра­лу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Пятро Прыходзька

**Пятро (Пётар Фёдаравіч) Прыходзька** (25 лютага 1920, вёска Альшоў, Хоцімскі раён, Магілёўская вобласьць — 30 лістапада 2006, Менск) — беларускі паэт, перакладчык.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1936 годзе працаваў кіраўніком спраў Хоцімскага райкаму камсамолу. Пасьля заканчэньня Магілёўскай газэтнай партыйнай школы (1938) — адказны сакратар хоцімскай раённай газэты «Калгасная зьвязда». У 1939 годзе, пасьля заканчэньня Хоцімскай сярэдняй школы, паступіў у Камуністычны інстытут журналістыкі імя С. М. Кірава ў Менску. У 1940 годзе прызваны ў Савецкую Армію. Удзельнічаў у баях на Бранскім фронце, на Курскай дузе, у вызваленьні Беларусі, Польшчы, у баях за Бэрлін, за вызваленьне Прагі. З 1947 году працаваў у акруговай газэце «Во славу Родины» (Менск), іншых ваенных газэтах. У 1953 годзе дэмабілізаваны. У 1956 годзе скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Працаваў у часопісе «Беларусь» (1953—1954), газэтах «Звязда» (1956—1957), «Літаратура і мастацтва» (1957—1961), на менскай студыі дакумэнтальных фільмаў (1961—1966). У 1967—1971 гг. — рэдактар выдавецтва «Беларусь», у 1972—1979 гг. — старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура».

## Творчасьць
Аўтар зборнікаў паэзіі «Голас сэрца» (1947), «Салдаты міру» (1951), «Ранак над Эльбай» (1952), «Пасьля разьвітаньня» [1958), «Цёплы каравай» (1960), «Вішнёвы агонь» (1963), «Сонца раней узышло» (вершы і паэмы, 1967), «Калінавыя зоры» (вершы і паэма, 1969), «Прызнаньне: Выбранае» (1970), «Не здадзеныя вышыні» (вершы і паэма, 1972), «На пераправе» (вершы і паэмы, 1974), «Лірыка» [1975), «Пляцдарм» (вершы і паэма, 1978), «Лісты з даў» (выбранае, 1980), «Вячэрняя паверка» (вершы, баляды, паэмы, 1982), «Парог памяці» (вершы, баляды, паэмы, 1983), «Апаленыя вёрсты» (вершы, баляда, паэма, 1986), «Водгульле грому» (1989), «Споведзь любові» (выбранае, 1990) і кнігі нарысаў «На новых землях» (з П.Багаценкавым, 1954). Для дзяцей выдаў зборнік вершаў «Сустрэча з маленствам» (1967), «Каляка-маляка» (1981), «Сьцяблінка» (1986), паэму «Сын камунара» (1973).

## Узнагароды
* Ляўрэат Літаратурнай прэміі БССР імя А. Куляшова (1985) за зборнік «Парог памяці».
* Узнагароджаны двума ордэнамі Чырвонай Зоркі, двума ордэнамі Айчыннай вайны II ступені і мэдалямі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хоцімскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Аркадзя Куляшова
Прыходзька

**Прыходзька** () — украінскае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Анастасія Прыходзька (нар. 1987) — украінская і расейская сьпявачка
* Пётар Прыходзька (1918—1944) — Герой Савецкага Саюза
* Пятро Прыходзька (1920—2006) — беларускі паэт, перакладчык
Мікола Кусянкоў

**Мікола (Мікалай Сяргеевіч) Кусянкоў** ( 11 лютага 1935, в. Перарост, Добрускі раён, Гомельская вобласьць) — беларускі празаік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. У 1953 годзе скончыў Буда-Кашалёўскі лясны тэхнікум. Працаваў у лясгасах Калінінградзкай вобласьці, лесаўпарадчыкам на Беларусі і ў Сыбіры. У 1969 годзе паступіў на Вышэйшыя літаратурныя курсы пры СП СССР. Пасьля заканчэньня курсаў (1971) — намесьнік адказнага сакратара абласной газэты «Гомельская праўда». З 1977 году — рэдактар дакумэнтальных фільмаў на кінастудыі «Беларусьфільм». У 1980—1985 гадах — рэдактар аддзелу прозы часопісу «Полымя». З 1985 году — загадчык рэдакцыі прозы выдавецтва «Мастацкая літаратура», з 1986 году — намесьнік галоўнага рэдактара гэтага выдавецтва. Скончыў завочна факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1982).

Першы верш надрукаваў у 1955 г. Аўтар зборнікаў вершаў «Жывіца» (1966), «Без прывалу» (1969), «Дуброва» (1990). Выдаў кнігу апавяданьняў «Завязь» (1987).

## Узнагароды
Ляўрэат Літаратурнай прэміі імя Аркадзя Куляшова (1991) за кнігу вершаў «Дубрава».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* творы Міколы Кусянкова на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Добрускім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Аркадзя Куляшова
Віктар Супрунчук

**Ві́ктар Пятро́віч Супрунчу́к** (7 сьнежня 1949, в. Сялец, Бярозаўскі раён, Берасьцейская вобласьць) — беларускі пісьменьнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 7 сьнежня 1949 году ў в. Сялец Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці ў сялянскай сям’і. Пасьля заканчэньня Сялецкай сярэдняй школы (1967) працаваў грузчыкам на Нова-Бярозаўскім вапнавым заводзе, вучыўся ў Белаазёрскай прафэсійна-тэхнічнай вучэльні № 82 электратэхнікі (скончыў у 1968).

У 1968—1970 гадох служыў у Савецкай Арміі. Працаваў электрамантажнікам і электразваршчыкам у трэсьце «Электрацэнтрмантаж». У 1976 годзе скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Працаваў карэспандэнтам шматтыражнай газэты «Электрон» заводу ЭВМ імя Арджанікідзэ. З 1977 году — спэцыяльны карэспандэнт «Сельской газеты», з 1981 году — рэдактар аддзелу літаратуры Беларускага тэлебачаньня, з 1983 году — загадчык аддзелу нарысаў, з 1986 году — старшы рэдактар аддзелу прозы часопісу «Полымя». З 1990 году — намесьнік старшыні Саюзу пісьменьнікаў БССР. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1985 году.

## Творчасьць
Друкуецца з 1977 году. Аўтар зборнікаў апавяданьняў і аповесьцяў «Страсьці» (1983), «Недзе баліць ля сэрца» (1986), «Набат» (1989), аповесьці «Банальны дэтэктыў» (1989), раманаў «Жывеш толькі раз» (1988) і «З плоці і крыві» (часопіс «Полымя», 1990).

## Узнагароды
* Літаратурная прэмія імя Івана Мележа (1997).

## Крыніцы

## Літаратура
* Супрунчук Віктар Пятровіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15: Следавікі — Трыо. — 552 с — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (т. 15), ISBN 985-11-0035-8.

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Раман Тармола-Мірскі

**Раман Якубавіч Тармола-Мірскі** (4 красавіка 1936, Мір, Карэліцкі раён — 25 чэрвеня 2011) — беларускі паэт, сцэнарыст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і рамесьніка. У 1960 годзе скончыў гісторыка-філялягічны факультэт Менскага пэдагагічнага інстытуту. Працаваў старэйшым рэдактарам, загадчыкам літаратурна-мастацкага аддзелу, галоўным рэдактарам літаратурна-драматычных праграм, камэнтатарам па літаратуры і мастацтву Беларускага тэлебачаньня. З 1977 году сябра сцэнарна-рэдакцыйнай калегіі мастацкіх фільмаў кінастудыі «Беларусьфільм», з 1980 году — сябра сцэнарна-рэдакцыйнай калегіі тэлевізійных фільмаў Беларускага тэлебачаньня.

## Творчасьць
Першыя творы публікавалі ў 1957 годзе («Настаўніцкая газета», «Чырвоная змена»). Аўтар кніг паэзіі «Асколкі і росы» (1964), «Поўня» (1966), «Абнаўленьне» (1968), «Міранка» (1971), «Побач» (1974), «Павага» (1976), «Зямное — зямному» (выбранае, 1979), «Вобразы вечара» (1982), «Толькі б дагаварыць» (1986), «Спрадвечнасьць» (выбранае, 1989). Выдаў кнігі для дзяцей «Каго баяцца ў лесе» (1973), «Казкі-падказкі» (1984).

Напісаў сцэнарыі дакумэнтальных фільмаў «Людзям сябе пакажы» (зьняты ў 1973 годзе), «Я не самотны… Максім Багдановіч» (зьняты ў 1982 годзе), тэлеспэктаклю «Зачараваны Валерка» (пастаўлены ў 1976 годзе). У 1979 годзе быў рэдактарам кінадрамы «Дзень вяртаньня».

У 2000-м годзе выйшаў у сьвет апошні зборнік паэзіі «Прычасьце».

## Узнагароды
Ляўрэат літаратурнай прэміі імя Аркадзя Куляшова У 1996 годзе за вершы ў «Полыме» і «ЛіМе» (з кнігі вершаў «Прычасьце»).

## Літаратура
* Раман Якубавіч Тармола-Мірскі // Беларускія пісьменьнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Якуб Ермаловіч

**Якуб Ермаловіч** (7 жніўня 1910, в. Вяшэўка, Ігуменскі павет, Менская губэрня, цяпер Бярэзінскі раён, Менская вобласьць — 18 красавіка 1987, Бярэзінскі раён) — беларускі празаік.

## Біяграфія
Друкавацца пачаў у раённых газэтах у 1929 годзе, у цэнтральных беларускіх выданьнях у 1931 годзе. У 1931 годзе скончыў Мсьціслаўскія двухгадовыя пэдагагічныя курсы. Выкладаў у вёсцы Ўсушак Чавускага раёну, з 1932—1933 гг. літсупрацоўнік газэты «Калектывіст» у Ігумене (Менская вобласьць). У 1933 годзе паступіў на літаратурны факультэт Менскага пэдагагічнага інстытуту.

Арыштаваны 2 кастрычніка 1936 г., асуджаны да зьняволеньня.

У пэрыяд нямецкай акупацыі жыў у вёсцы Вяшэўцы. Зь верасьня 1944 настаўнік беларускае мовы і літаратуры ў Беразіне, потым у сярэдняй школе ў вёсцы Пагост Бярэзінскага раёна. У 1959 годзе завочна скончыў Магілёўскі пэдінстытут. Член СП СССР з 1961 г. Пахаваны ў вёсцы Вяшэўцы.

## Творы

* Над Бярозай: Апавяданьні. Мн., 1960;
* Душа чалавека: Аповесьць і апавяданьні. Мн., 1962;
* Родная зямля: Аповесьць і апавяданьні. Мн., 1967;
* Твар у твар: Аповесьць і апавяданьні. Мн., 1970;
* Сьлед на зямлі: Аповесьці. Мн., 1977;
* Сіняя птушка: Аповесьці й апавяданьні. Мн., 1980;
* Акопы не пазарасталі: Аповесьці. Мн., 1985.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1910 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 7 жніўня
Катэгорыя:Памерлі 18 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1987 годзе
Кусянкоў

Прозьвішча **Кусянкоў** маюць наступныя выбітныя асобы:

## Вядомыя носьбіты
* Ігар Кусянкоў, беларускі гандбаліст
* Мікола Кусянкоў, беларускі пісьменьнік
Уладзімер Казьбярук

**Уладзі́мер Міха́йлавіч Казьбяру́к** (29 жніўня 1923, в. Бандары, Беластоцкі павет, Беластоцкае ваяводзтва, Польская Рэспубліка — 4 красавіка 2016) — беларускі літаратуразнавец.

## Біяграфія
Нарадзіўся 29 жніўня 1923 году ў в. Бандары Беластоцкага павету Беластоцкае ваяводзтва, Польскай Рэспублікі. У 1949 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт. У 1949-52 гадох — настаўнік у Наваградзкім раёне, выкладчык Полацкага пэдагагічнага інстытуту. У 1952—1955 гадох навучаўся ў асьпірантуры пры Менскім пэдагагічным інстытуце. У 1959—1991 гадох працаваў у Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы Акадэміі навук Беларусі. Кандыдат філялягічных навук (1963). Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Навукова-дасьледчыцкая дзейнасьць
Вывучаў беларуска-польскія літаратурныя стасункі, беларускі рамантызм ХІХ — пачатку ХХ ст. Аўтар дасьледаваньняў па гісторыі Беларусі і беларускай культуры (ліквідацыя беларускай дзяржаўнасьці і нацыянальнай сьвядомасьці ў XVII—XVIII ст., беларускае нацыянальнае адраджэньне ў ХІХ — пачатку ХХ ст., утварэньне БНР, жыцьцё і літаратурная дзейнасьць Ф. Скарыны, Г. Пельгрымоўскага, С. Тшашчкоўскай, К. Каліноўскага, А. Гаруна, З. Бядулі і іншых).

## Бібліяграфія
* Ступені росту: Беларуская літаратура канца ХІХ — пач. ХХ ст. і традыцыі польскіх пісьменнікаў. Мн., 1974.
* Паэма Якуба Коласа «Новая зямля»: У святле славянскіх традыцый. Мн., 1979.
* Назіранні над беларускім рамантызмам пач. ХХ ст. Мн., 1983.
* Светлай волі зычны звон: Алесь Гарун. Мн., 1991.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Яўген Шабан

**Яўге́н Пятро́віч Шаба́н** (29 сьнежня 1936, в. Калодзіна, Пастаўскі павет, Віленскае ваяводзтва, Польская Рэспубліка — 30 ліпеня 1982, Віцебск) — беларускі драматург, паэт, актор, рэжысэр.

## Біяграфія
Нарадзіўся 29 сьнежня 1936 году ў в. Калодзіна Пастаўскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі ў сялянскай сям’і. У 1958 годзе скончыў акторскі факультэт Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытуту. Працаваў акторам, загадчыкам літаратурнай часткі Беларускага дзяржаўнага тэатру імя Я.Коласа ў Віцебску (1958—1965), рэжысэрам студыі Беларускага тэлебачаньня (1965—1976). У 1976—1980 гадох — загадчык літаратурнай часткі Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага тэатру імя Я.Купалы.

Памёр 30 ліпеня 1982 году ў Віцебску. Пахаваны ў Менску на Паўночных могілках.

## Творчасьць
Літаратурную працу пачаў у 1960 годзе. Выдаў зборнікі вершаў «Нарачанка» (1969), «Чырвоныя сумёты» (1977). Аўтар п’ес «Ракіроўка» (1975), «Прад’явіце пропуск» (1975), «Сіні сьнег» (пастаўлена ў 1975), «Шрамы» (апублікавана і пастаўлена ў 1977), «Чалавек зь легенды» (з І. Ражковым, апублікавана і пастаўлена ў 1978), «Востраў Алены» (апублікавана і пастаўлена ў 1982), лібрэта тэлеопэры «Ранак» (пастаўлена ў 1968), сцэнарыю тэлефільму «І сьмех, і бяда» (пастаўлены ў 1973), тэлеспэктаклю «Вячэра» (пастаўлены ў 1980).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Беларускія рэжысэры
Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Сьцяпан Гаўрусёў

**Сьцяпан Захаравіч Гаўрусёў** (, в. Нова-Аляксандраўка, цяпер Дрыбінскі раён, Магілёўская вобласьць — , Менск) — беларускі паэт, перакладчык.

## Жыцьцяпіс
Зь сялянскай сям’і. Скончыў Магілёўскую пэдагагічную вучэльню (1951). Служыў у Савецкай Арміі. У 1954—1957 гг. быў супрацоўнікам рэспубліканскай газэты Звязда, у 1964—1965 гг. — рэдактарам выдавецтва «Беларусь». Сябра Саюза пісьменьнікаў СССР з 1955 году.

## Творчасьць
Дэбютаваў вершамі ў 1948 годзе. Аўтар зборнікаў паэзіі «Паходныя кастры» (1955), «На грэбнях хваль» (1959), «Шчодрасьць» (1962), «Ураган» (1966), «Профіль веку» (1969), «Кляновыя лісты» (1971), «Пераклічка» (1973), «Клопат» (1976), «Водсьветы» (1978), «Азарэньне» (1980), «Крона» (выбранае, 1981), «Пладаноснасьць» (1986), «Званы нябёс» (1988). Выступаў у друку з рэцэнзіямі і літаратурна-крытычнымі артыкуламі.

Скразны матыў, які прагучаў у паэзіі Сьцяпана Гаўрусёва ўзбуйнена і драматычна, як біяграфія цэлага пакаленьня, — памяць аб вайне («Я вырас пад гарматнымі стваламі»). Трывога за мір на сьвеце, адказнасьць за ўсё жывое на зямлі ў паэме «Профіль веку» (1967), вершах. Паэт адухаўляе, паэтызуе працу, сілу і прыгажосьць чалавека. У яго многа любоўных вершаў, каханье ў якіх наіўнае, пакутнае, цнатлівае і далікатнае, але яно ўзвышае чалавека. Аўтар умее ўздымаць лірычную споведзь ад інтымных пачуцьцяў да сацыяльнага патасу, ад канкрэтнага, рэальнага вобразу ўзвышацца да рамантычнага, мэтафарычнага. У душы рамантычнага герою яго паэзіі, «сонцапаклонніка», які жыве ў касьмічнаўзбуйненых маштабах, — няспыннае змаганьне дабра са злом. Але пры ўсёй манумэнтальнасьці гэта жывы, зямны чалавек. Характэрныя рысы паэзіі Гаўрусёва — прадметнасьць, канкрэтная, пачуцьцёвая вобразнасьць, гіпэрбалізаванасьць, экспрэсіўнасьць пачуцьцяў, спалучэньне страснай публіцыстыкі зь лірычнай задушэўнасьцю, інтанацыйная разнастайнасьць, гарманічная традыцыйная форма верша.

### Перакладчыцкая дзейнасьць

Пераклаў на беларускую мову шэраг твораў А. Твардоўскага, М. Ісакоўскага, М. Сьвятлова, А. Пракоф'ева, М. Дудзіна, С. Нараўчатава, Я. Райніса, Гафура Гуляма, Міртэміра, Я. Судрабкална, І. Харыка, паэму «Ануш» А. Туманяну, «Маабіцкі сшытак» М. Джаліля (з А. Пысіным, 1975), асобныя вершы таджыцкіх, узбэцкіх, азэрбайджанскіх і башкірскіх паэтаў.

## Бібліяграфія
* «Паходныя кастры» (1955)
* «На грэбнях хваль» (1959)
* «Шчодрасьць» (1962)
* «Ураган» (1966)
* «Профіль веку» (1969)
* «Кляновыя лісты» (1971)
* «Пераклічка» (1973)
* «Клопат» (1976)
* «Водсьветы» (1978)
* «Азарэньне» (1980)
* «Крона» (выбранае, 1981)
* «Пладаноснасьць» (1986)
* «Званы нябёс» (1988).
* 3бор твораў. Т. 1—2. Мн., 1993—94.

## Прэміі
Ляўрэат Літаратурнай прэміі СП БССР імя А. Куляшова (1987) за кнігу вершаў «Пладаноснасьць».

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Саламевіч І. Гаўрусёў // БЭ ў 18 т. Т. 5. — Мн., 1997.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дрыбінскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Мэтрабудаўнікоў (станцыя мэтро, Дніпро)

**Мэтрабудаўнікоў** () — станцыя Дніпроўскага мэтрапалітэну. Адкрытая 29 сьнежня 1995 году.
**Рэжым працы**&nbsp;— 05:35&nbsp;— 23:00.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Станцыі Дніпроўскага мэтрапалітэну
Праспэкт Свабоды (станцыя мэтро)

**Праспэкт Свабоды** () — станцыя Дніпроўскага мэтрапалітэну. Адкрытая 29 сьнежня 1995 году.
**Рэжым працы**&nbsp;— 05:35&nbsp;— 23:00.

Катэгорыя:Станцыі Дніпроўскага мэтрапалітэну
Праспэкт Пераможцаў (станцыя мэтро)

**Праспэкт Пераможцаў** — станцыя Менскага мэтрапалітэну на Зялёналускай лініі. Ня мае пераходаў. Суседняя станцыя — Юбілейная плошча. Станцыю плянуецца разьмясьціць на скрыжаваньні праспэкту Пераможцаў і вуліцы Мельнікайтэ. Увогуле Зялёналуская лінія будзе складацца з 14 станцыяў. Паводле плянаў, будаўніцтва павінна быць скончанае да 2028 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зялёналуская лінія мэтро
Катэгорыя:Станцыі Менскага мэтрапалітэну
Герцэна (станцыя мэтро)

**Герцэна** () — непабудаваная станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну, на Сырэцка-Пячэрскай лініі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Сырэцка-Пячэрская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну
Масьціцкая (станцыя мэтро)

**Масьці́цкая** () — будаваная станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну, на Сырэцка-Пячэрскай лініі. Плянуецца, што яна будзе разьмешчаная паблізу скрыжаваньня Паўночна-Сырэцкай і Мэжавой вуліцаў на паўночна-заходняй ускраіне Кіева. Плянуецца адкрыць у канцы 2021 году.

Станцыя будзе разьмяшчацца паміж станцыямі Сырэц і Праспэкт Праўды або Вінаградар. Праектна разьмешчаная на заходняй ускраіне масіва Белічча Поле.

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Сырэцка-Пячэрская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну
Іван Шальманаў

**Іван Ігнатавіч Шальманаў** (5 верасьня 1936, в. Каромка, Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласьць — 10 ліпеня 1993) — беларускі празаік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 5 верасьня 1936 году ў в. Каромка Буда-Кашалёўскага раёна Гомельскай вобласьці ў сялянскай сям’і. У 1955 годзе скончыў Рагінскую сярэднюю школу і быў прызваны ў Савецкую Армію.

З 1958 году працаваў на Менскім цагельным заводзе, качагарам на паравозе, сьлесарам на розных прадпрыемствах Менску. З 1968 году — літаратурны супрацоўнік рэдакцыі газэты «Связист Белоруссии», рэдактар на Беларускім радыё. З 1975 году — рэдактар, намесьнік дырэктара Менскага абласнога дому народнай творчасьці. У 1976—1979 гадох — старшы рэдактар Менскага экспэрымэнтальна-канструктарскага тэхналягічнага бюро скургалянтарэйнай і фурнітурнай прамысловасьці. У 1981 годзе скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. З таго часу працаваў на Беларускім радыё. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1977 году.

Памёр 10 ліпеня 1993 году.

## Творчасьць
Першае апавяданьне «Сябры» надрукавана ў 1960 годзе ў газэце «Чырвоная зьмена». Пісаў нарысы, апвяданьні, аповесьці. Аўтар зборніка апавяданьняў «Дзень пачаўся» (1969), аповесьцяў «Зарыва ў начы» (1968), «Цагельня» (1977). Творы перакладаліся на польскую і расейскую мову.

## Крыніцы

## Літаратура
* Іван Ігнатавіч Шальманаў // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Галіна Егарэнкава

**Галіна Іванаўна Егарэнкава** (, , Ніжні Ноўгарад, Расея — , Ніжні Ноўгарад) — савецкая і беларуская літаратуразнаўца, кандыдат філялягічных навук, дацэнт

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і рабочага ў горадзе Горкі (цяпер Ніжні Ноўгарад). У 1965 годзе скончыла філялягічны факультэт Горкаўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Выкладала расейскую мову і літаратуру ў школах Горкага (1965-1967). Скончыла асьпірантуру пры Літаратурным інстытуце ў Маскве. З 1972 годзе — асыстэнт, з 1978 году — дацэнт катэдры расейскай і зарубежнай літаратур Менскага пэдагагічнага інстытуту. Па сумяшчальніцтве выкладала расейскую літаратуру ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце (1972-1978). З 1980 году жыла ў Горкім і працавала дацэнтам катэдры літаратуры Пэдагагічнага інстытуту ў Горкім. Кандыдат філялягічных навук. Сябра СП СССР з 1979 году. Пахаваная на Румянцаўскіх (Ольгінскіх) могілках.

## Творчасьць
Выступаць у друку пачала ў 1964 годзе. Літаратурна-крытычныя артыкулы і літаратуразнаўчыя працы прысьвечаны творчасьці А.Пушкіна, Ф.Дастаеўскага, Л.Талстога, М.Гогаля, М.Лермантава, беларускіх пісьменьнікаў І.Шамякіна, А.Адамовіча, Г.Далідовіча, В.Казько, І.Пташнікава, І.Чыгрынава і інш.

Аўтар кніг «Духовная жажда» (Горкі, 1983), «Земная основа» (літаратурна-крытычныя артыкулы, Горкі, 1987). У 1990 годзе. у Менску выйшаў зборнік літаратурна-крытычных артыкулаў аб беларускай прозе 70-80-х гадоў «Звено связующее».

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменьнікі: 1917-1990. Менск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжнім Ноўгарадзе
Катэгорыя:Памерлі ў Ніжнім Ноўгарадзе
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Расейскія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Савецкія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Алесь Есакоў

**Алесь Есакоў** ( в. Новікава Галіцкі раён, Кастрамская вобласьць — ) — беларускі пісьменьнік, літаратуразнаўца.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і рабочага. Працаваў на Менскай шчотачнай фабрыцы імя Н.К.Крупскай у 1928 годзе. Быў артыстам і загадчыкам літаратурнай часткі Тэатру рабочай моладзі. Вучыўся на рабфаку, у Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва імя А.В.Луначарскага (1932-1935). Служыў у Чырвонай Арміі (1935-1936). З 1936 году — загадчык аддзелу мастацтва ў газэце «Літаратура і мастацтва», з 1938 году — дырэктар Рэспубліканскага тэатру юнага гледача, з 1940 г. — начальнік аддзелу тэатраў Упраўленьня па справах мастацтва пры СНК БССР.

Удзельнічаў як ваенны журналіст у паходзе Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і ў савецка-фінляндзкай вайне. У час Вялікай Айчыннай вайны знаходзіўся ў дзеючай арміі, потым у партызанскім атрадзе на Меншчыне. Быў паранены.

Пасьля вайны працаваў начальнікам Галоўрэперткому БССР (1944-1945), загадчыкам аддзелу ў газэце «Літаратура і мастацтва» (1945-1951), літкансультантам у СП БССР (1951-1960). У 1960-1974 гадах — навуковы сакратар Літаратурнага музэя Янкі Купалы. Сябра СП СССР з 1947 году.

## Творчасьць
Літаратурную дзейнасьць пачаў у 1928 годзе. Адзін з аўтараў п’есы «Першы штандар» (1930, пастаўлена ў 1929). Выдаў манаграфічны нарыс «Уладзімер Крыловіч» (1956), нарысы «Калгасны хор сяла Азершчына» (з Б.Смольскім, 1953) і «Старэйшы самадзейны калектыў» (1958), манаграфію «Янка Купала і беларускі тэатар» (1972), брашуру «Янка Купала і беларускае мастацтва» (1972). У 1977 годзе выйшла кніга «Зерне да зерня: Абразкі з жыцьця Янкі Купалы».

## Узнагароды
Узнагароджаны мэдалямі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменьнікі: 1917-1990. Менск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кастрамской вобласьці
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі савецкага ўварваньня ў Польшчу (1939)
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Чэрыкаўскі павет

**Чэрыкаўскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Расейскай імпэрыі, РСФСР і БССР у 1773-1924 гадох. Цэнтар — г. Чэрыкаў. Утвораны 13 жніўня 1773 г. у складзе Рагачоўскай правінцыі. З 3 красавіка 1777 г. у Магілёўскай, з 3 студзеня 1797 г. — у Беларускай губэрнях. У 1796 г. частка Чэрыкаўскага павету на поўдні перададзена ў Рагачоўскі павет, на ўсходзе да Чэрыкаўскага павету далучаны амаль увесь скасаваны Клімавіцкі павет. Зь 10 сакавіка 1802 г. у Магілёўскай губэрні з аднаўленьнем межаў 1777 г. Меліся 4 мястэчкі: Краснапольле (Маластоўка), Крычаў, Маляцічы, Студзянец. З 1861 г. падзяляўся на 16 валасьцей:
* Беліцкую;
* Брацькавіцкую;
* Доўгавіцкую;
* Доўжанскую;
* Дубраўскую;
* Камаровіцкую;
* Краснапольскую;
* Крычаўскую;
* Лабанаўскую;
* Маляціцкую;
* Мхініцкую;
* Наваельнінскую;
* Палускую;
* Саматэвіцкую;
* Старынскую;
* Студзянецкую.

Плошча 4084 кв. вярсты, каля 150,3 тыс. чалавек (1897 г.), зь іх 135,3 тыс. праваслаўных, 1,7 тыс. каталікоў, 13 тыс. юдэяў. З 26 красавіка 1919 г. Чэрыкаўскі павет у складзе Гомельскай губэрні РСФСР, 14 лютага 1923 г. да яго далучана Прапойская воласьць скасаванага Быхаўскага павету. У жніўні 1919 г. у Маляціцкай воласьці выбухнула антысавецкае паўстаньне, у якім удзельнічалі каля 300 чалавек.

У выніку ўзбуйненьня (1923 г.) засталося 8 валасьцей:
* Брацькавіцкая;
* Краснапольская;
* Крычаўская;
* Маляціцкая;
* Наваельнінская;
* Прапойская;
* Саматэвіцкая;
* Чэрыкаўская.

3 сакавіка 1924 г. Чэрыкаўскі павет перададзены БССР, 2 чэрвеня 1924 г. аб’яднаны з Клімавіцкім паветам пад назвай Калінінская акруга.

## Крыніцы

Катэгорыя:Паветы Магілёўскай губэрні
Катэгорыя:Паветы Гомельскай губэрні
Гэлен Гант

**Гэ́лен Элі́забэт Гант** (; нарадзілася 15 чэрвеня 1963 году) — амэрыканская акторка і рэжысэрка. Ляўрэат мноства ўзнагародаў, у тым ліку прэміі «Оскар» і чатырох прэміяў «Эмі».

## Біяграфія
Гант атрымала папулярнасьць дзякуючы ролі Джэймі Бакман у тэлесэрыяле *«[[Вар’яцею ад цябе]]»*, які прынёс ёй тры ўзнагароды «Залаты Глёбус» за найлепшую жаночую ролю ў тэлесэрыяле і чатыры прэміі «Эмі» за найлепшую жаночую ролю ў камэдыйным сэрыяле.

Гант стала ляўрэаткай прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю, зьняўшыся ў рамантычнай камэдыі *«[[Лепш не бывае]]»* (1997). У гэтай кінастужцы акторка выканала ролю афіцыянткі і маці-адзіночкі, якая закахалася ў мізантропічнага і дакучлівага пісьменьніка, якога сыграў Джэк Нікалсан. Гант і Нікалсан выдатна паразумеліся падчас здымак, што пасьпяхова адбілася на фільме, які ў выніку атрымаў 314 мільёнаў даляраў касавых збораў. У 2000 годзе сыграла ў фільме *«[[Доктар Т. і ягоныя жанчыны]]»*. Сярод іншых ейных прыкметных фільмаў ёсьць *«[[Віхраслуп (фільм, 1996)|Віхраслуп]]»*, *«[[Выгнаньнік (фільм, 2000)|Выгнаньнік]]»*, *«[[Чаго хочуць жанчыны]]»* (2000), *«[[Заплаці іншаму (фільм)|Заплаці іншаму]]»* (2000), *«[[Бобі (фільм, 2006)|Бобі]]»* (2006), *«[[Сэрфэр душы]]»* (2011) і *«[[Цудоўны сэзон]]»* (2018). За фільм *«[[Сурагат (фільм)|Сурагат]]»* (2012) акторка была намінаваная на прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога пляну, аднак прыз яна не атрымала.

Гант дэбютавала як рэжысэр разам зь фільмам *«[[Тады яна мяне знайшла]]»* (2007). Таксама, яна выступіла ў якасьці рэжысэра фільму *«[[Язда (фільм, 2014)|Язда]]»* (2014). Акрамя таго, зрэжысэравала шэраг эпізодаў тэлесэрыялаў, у тым ліку ў 2019 годзе дэбютны эпізод перазапушчанага сэрыялу *«Вар’яцею ад цябе»*, зь якога пачалася ейная зорная кар’ера.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Анатоль Кудравец

**Анато́ль Па́ўлавіч Кудраве́ц** (1 верасьня 1936, в. Аколіца, Клічаўскі раён, Магілёўская вобласьць — 8 траўня 2014, Менск) — беларускі пісьменьнік, перакладчык, кінасцэнарыст.

## Біяграфія
Нарадзіўся 1 верасьня 1936 году ў в. Аколіца Клічаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. У 1955 годзе скончыў Слуцкую пэдагагічную вучэльню, у 1963 годзе скончыў аддзяленьне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Працаваў настаўнікам, рэдактарам на Беларускім радыё, літаратурным работнікам газэты «Літаратура і мастацтва», рэдактарам выдавецтва «Беларусь», адказным сакратаром часопісу «Маладосьць», галоўным рэдактарам выдавецтва «Мастацкая літаратура» (1972—1974), інструктарам, загадчыкам сэктару мастацкай літаратуры цэнтральнага камітэту Камуністычнай партыі Беларусі (1974—1978), на працягу 19 гадоў — галоўным рэдактарам часопісу «Нёман» (1978—1997). Займаўся перакладамі. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1969 году.

Памёр 8 траўня 2014 году ў Менску. Пахаваны ў Менску на Каладзішчанскіх могілках.

## Асноўныя творы
* «На зялёнай дарозе» (1968)
* «Раданіца» (1971)
* «Дзень перад сьвятам» (1975)
* «Зімы і вёсны» (1976)
* «На балоце скрыпелі драчы» (1979)
* «За чужымі далямі» (1981)
* «Сачыненьне на вольную тэму» (1985)
* Выбраныя творы ў двух тамах (1986—1987)
* «Блакітны вярблюд» (1990)
* «Сьмерць нацыяналіста» (1992)

## Узнагароды
* ордэн Дружбы народаў.
* ляўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Якуба Коласа за раман «Сачыненьне на вольную тэму» (1986)
* ляўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2012)

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Зьбеглая нявеста

**«Зьбе́глая няве́ста»** () — амэрыканскі рамантычны камэдыйны фільм 1999 году рэжысэра Гэры Маршала, галоўныя ролі якога выканалі Джулія Робэртс і Рычард Гір. Гэта другі фільм, у якім у галоўных ролях зьняліся Гір і Робэртс, пасьля фільму *«[[Красуня]]»* (1990).

## Зьмест
Мэгі Карпэнтэр (Джулія Робэртс) ёсьць энэргічнай і прывабнай маладой жанчынай, якая мела шэраг няўдалых адносінаў. Мэгі, знэрваваная шлюбамі, пакінула некалькі жаніхоў, якія чакалі яе каля алтару ў дзень вясельля.

Тым часам у Нью-Ёрку журналіст-аглядальнік Гамэр Эйзэнгаўэр Грэм альбо Айк (Рычард Гір) піша пра яе артыкул, які ўтрымлівае некалькі фактычных памылак, перададзеных яму чалавекам, якога ён сустракае ў бары. Як высьвятляе пазьней Айк, гэты чалавек быў адным з жаніхоў, якога кінула ля алтару гэтая нявеста. Айка звальняюць за тое, што ён ня спраўдзіў свае крыніцы, але яго запрасілі напісаць новы артыкул пра Мэгі ў другім часопісе, і ён узяўся за працу, паспрабуючы аднавіць сваю рэпутацыю. Ён паехаў у Гэйл, штат Мэрылэнд, дзе знаходзіцца Мэгі, якая жыве са сваёй сям’ёй і ў чацьверты раз спрабавала выйсьці замуж. Чацьверты будучы жаніх, Боб Кэлі (Крыстафэр Мэлоні), зьяўляецца мясцовым трэнэрам па футболе ў сярэдняй школе, які выкарыстоўвае спартовыя аналёгіі, каб дапамагчы Мэгі ў сваіх праблемах.

Айк пачынае супрацоўнічаць з Мэгі дзеля напісаньня гісторыі, бо Мэгі зацікаўлена ў тым, каб ён апублікаваў праўду. Яны збліжаюцца адзін з адным, больш часу праводзячы разам. Падчас дасьледаваньня гэтае гісторыі Айк разумее, што Мэгі карэктуе свае інтарэсы, каб імітаваць інтарэсы сваіх жаніхоў, каб дагадзіць ім.

## Крытыка
Фільм атрымаў у цэлым неадназначныя водгукі крытыкаў. Паводле агрэгатару «Rotten Tomatoes» фільм мае рэйтынг 46% на аснове 87 аглядаў і сярэдняй адзнакі 5,31/10.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьбеглая нявеста на сайце Internet Movie Database 
* Зьбеглая нявеста на сайце AllMovie 
* Зьбеглая нявеста на сайце Rotten Tomatoes 

Катэгорыя:Фільмы 1999 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1999 году
Катэгорыя:Рамантычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Гэры Маршала
Штаб Беларускага корпусу самааховы

**Штаб БСА** — кіроўны орган БСА, таксама **Вярхо́ўнае кама́ндаваньне БСА**. Штаб збольшага займаўся стварэньнем беларускіх вайсковых фармаваньняў у межах БСА.

## Стварэньне
29 чэрвеня Вільгэльм Кубэ даручыў фармаваньне батальёнаў БСА Івану Ермачэнку й адначасова папярэдзіў, што яны будуць падпарадкоўвацца камандоўцу СС і паліцыі ў Беларусі.  Ніякіх іншых дэталяў ён не зазначыў — іх распрацоўкай павіннае было заняцца кіраўніцтва БНС.

Па вайне Францішак Кушаль пісаў, што загад гэты зрабіў на іх вельмі непрыемнае ўражаньне. Зь яго ясна вынікала, што роля доктора Ермачэнкі й людзей, пакліканых Ермачэнкам, зводзілася толькі да таго, каб паклікаць людзей, адзець іх, заквартараваць і накарміць, а астатняе належала ўжо да немцаў.

Аднак Ермачэнка адразу ж узяўся за справу. Неўзабаве пасьля атрыманьня загаду Цэнэра (ад 15 ліпеня аб стварэньні БСА) ён распачаў арганізацыю штаба БСА і прызначыў ягоным шэфам падпалкоўніка Язэпа Гуцьку.

## Склад
Каб стварыць бачнасьць таго, што корпус знаходзіцца пад беларускім кіраўніцтвам, немцы на ўсе вышэйшыя камандныя пасады ў ім дазволілі прызначыць беларусаў. У выніку да красавіка 1943 году, вярхоўнае камандаваньне БСА выглядала наступным чынам:

* Кіраўнік Цэнтральнай рады БНС Іван Ермачэнка — шэф (галоўны камэндант) БСА
* Падпалкоўнік Язэп Гуцько — начальнік штабу БНС
* Капітан Францішак Кушаль — Галоўны рэфэрэнт («ваенны міністар») БНС і начальнік яе ваеннага аддзелу (Галоўны Вайсковы Рэферэнт БСА). У яго падначаленьні ў кожнай акрузе Беларусі знаходзіліся адмысловыя акруговыя рэфэрэнты, якія павінныя былі адказваць за фармаваньне мясцовых батальёнаў самаабароны.

## Заняпад
Напрыканцы ліпеня 1942 году ляяльнага да палітыкі Кубэ Цэнэра зьмяніў СС-брыгадэфюрэр Вальтэр Шымана, які адразу ж пачаў выпраўляць «памылкі» свайго папярэдніка. У верасьні ён адабраў у Ермачэнкі тытул «галоўнага камэнданта» БСА й распусьціў ягоны штаб. А  ў красавіку 1943 году была распушчаная й Самаахова.

## Крыніцы

## Вонкавя спасылкі

* Спробы арганізацыі беларускага войска пры нямецкай акупацыі Беларусі
*Часткі аховы парадку: ад самааховы да беларускай паліцыі
* Мэтады акупацыі ў Беларусі

Катэгорыя:Беларускі корпус самааховы
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1942 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1942 годзе
Катэгорыя:1942 год у Беларусі
Катэгорыя:Ліпень 1942 году
Джулія Робэртс

**Джу́лія Фіёна Робэртс** (; нарадзілася 28 кастрычніка 1967 году) — амэрыканская акторка і прадусарка. Ляўрэатка трох прэміяў «Залаты Глёбус». Яна таксама была намінаваная чатыры разы на прэмію «Оскар», але атрымала прэстыжную прэмію за найлепшую жаночую ролю толькі аднойчы за выступ у фільме *«[[Эрын Брокавіч (фільм)|Эрын Брокавіч]]»* (2000). Робэртс была адной з самых высокааплатных акторак у сьвеце на працягу большай часткі 1990-х і ў першай палове 2000-х гадох. Ейны ганарар за здымкі ў кінастужцы *«[[Красуня]]»* (1990) склаў 300 тысячаў даляраў, у 2003 годзе ёй выплацілі беспрэцэдэнтныя 25 мільёнаў даляраў за ролю ў фільме *«[[Усьмешка Моны Лізы|Ўсьмешка Моны Лізы]]»* (2003). Агулам фільмы зь яе ўдзелам прынесьлі стваральнікам больш за 2,8 мільярдаў даляраў, што робіць яе адной з самых прыбытковых акторак у сьвеце.

## Біяграфія
Робэртс зарэкамэндавала сябе як вядучая акторка ў Галівудзе пасьля выкананьня галоўнай ролі ў рамантычнай камэдыі *«[[Красуня]]»* (1990), які зарабіў па ўсім сьвеце 464 мільёны даляраў. Цікава, што на гэтую ролю плянаваліся іншыя акторкі, як то Мішэль Пфайфэр, Молі Рынгўолд, Мэг Раян, Джэніфэр Джэйсан Лі, Кэрэн Элен. Аднак, усе яны адмовіліся ў здымках па розных чыньнікаў. Сярод найбольш пасьпяховых ейных фільмаў ёсьць *«[[Містычная піцца]]»* (1988), *«[[Сталёвыя магноліі]]»* (1989), *«[[У ложку з ворагам]]»* (1991), *«[[Справа пэліканаў]]»* (1993), *«[[Вясельле майго найлепшага сябра]]»* (1997), *«[[Нотынг-Гіл (фільм)|Нотынг-Гіл]]»* (1999), *«[[Зьбеглая нявеста]]»* (1999), *«[[Эрын Брокавіч (фільм)|Эрын Брокавіч]]»* (2000), *«[[Адзінаццаць сяброў Оўшэна]]»* (2001), *«[[Дванаццаць сяброў Оўшэна]]»* (2004), *«[[Вайна Чарлі Ўілсана]]»* (2007), *«[[Дзень сьвятога Валянціна (фільм, 2010)|Дзень сьвятога Валянціна]]»* (2010), *«[[Ясі, маліся, кахай]]»* (2010), *«[[Грашовы монстар]]»* (2016) і *«[[Цуд (фільм, 2017)|Цуд]]»* (2017). Робэртс была намінаваная на прэмію «Эмі» за найлепшую акторку другога пляну ў міні-сэрыяле альбо ў фільме за выступ у тэлевізійным фільме HBO *«[[Нармалёвае сэрца (фільм)|Нармалёвае сэрца]]»* (2014). У 2018 годзе яна зьнялася ў сэрыяле псыхалягічнай накіраванасьці *«[[Вяртаньне дадому (тэлесэрыял)|Вяртаньне дадому]]»*.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Міхась Зарэмба

**Міхась Зарэмба** (2 студзеня 1941, в. Падонкі (*з 1969 - Знаменка*), Лагойскі раён — 2002) — беларускі пісьменьнік.

Нарадзіўся ў сям’і службоўцаў. Пасьля заканчэньня Лагойскай сярэдняй школы № 1 працаваў у калгасе, памочнік брыгадзіра калгаса «Перамога» (1957-1960). У 1965 годзе скончыў аддзяленьне журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. З 1965 году літсупрацоўнік, з 1968 году загадчык аддзелу школьнага і піянэрскага жыцьця газэты «Піянер Беларусі». З 1989 году працаваў загадчыкам рэдакцыі літаратуры для дзяцей малодшага школьнага ўзросту выдавецтва «Юнацтва». Сябра СП БССР і СП СССР з 1989 году. Пахаваны ў в. Сьвідна Лагойскага раёну.

Пераклаў на беларускую мову раман Ўэлза «Чалавек-невідзімка» (1997), шэраг твораў расейскіх і ўкраінскіх пісьменьнікаў.

## Творчасьць
Першы верш апублікаваў у 1956 годзе (газэта «Піянер Беларусі»). Аўтар кніг аповесьцей і апавяданьняў для дзяцей «Камандзір зялёнага патруля» (1967), «Загадка без адгадкі» (1972), «Бі, барабан!» (1972), «Хто каго?» (1978), «Пераправа» (1987), «Сакрэт тэлепата» (1989), Дзеці магнітнай буры (1992), «Малінавая шкатулка» (1997), «Арэхавы спас» (1997), «Рыжая ластаўка» (2001).

## Узнагароды
Узнагароджаны мэдалём і граматай Вярхоўнага Савету БССР.

Выдатнік народнай асьветы Беларусі (1978).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Творы Міхася Зарэмбы на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лагойскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Зарэмба

Прозьвішча **Зарэмба** маюць наступныя выбітныя асобы:.

## Вядомыя носьбіты
* Мікалай Зарэмба — расейскі пэдагог, кампазытар
* Міхась Зарэмба — беларускі пісьменьнік
* Станіслаў Зарэмба — польскі матэматык
* Эдуард Зарэмба — беларускі футбаліст
* Якуб Зарэмба — каталіцкі дзеяч, пэдагог, выкладчык Полацкага езуіцкага калегіюму

## Глядзіце таксама
* Зарэмба (герб) — шляхецкі герб
Нэварская Вікіпэдыя

**Нэва́рская Вікіпэ́дыя** (па-нэварску: *नेपालभाषा विकिपिडियाया देवनागरी इन्पुट व्यवस्था*) — разьдзел Вікіпэдыі на нэварскай мове. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Крыніцы

Катэгорыя:Сына-тыбэцкія Вікіпэдыі
Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Чэрвень 2006 году
Катэгорыя:Нэварская мова ў сеціве