Башкірская содавая кампанія

**«Башкірская содавая кампанія»** () — прамысловае прадпрыемства Расеі, заснаванае ў сакавіку 1945 году ў якасьці «Стэрлітамацкага содавага заводу» (цяпер Башкартастан).

На 2025 год была адным з найбольшых хімічных прадпрыемстваў Расеі. Займала 1-е месца ў Расеі паводле вытворчасьці кальцынаванай (58%) і харчовай соды (76%). Была адным зь вядучых у Расеі вытворцаў полівінілхлярыду (ПВХ; 20%), каўстычнай соды (34%) і кабэльных плястыкаў (10%). Таксама была адзіным у Расеі вытворцам тэрэфталёілхлярыду, анодаў з рутэн-ірыдавым пакрыцьцём і флёкулянта катыённага поліэлектраліту. У 2023 годзе выкарыстаньне вытворчых магутнасьцяў склала 87 %.

## Вырабы
На 2025 год «Башкірская содавая кампанія» вырабляла:
* кальцынаваную соду;
* харчовую соду;
* белыя сажы;
* хлёрысты кальц;
* полівінілхлярыд (ПВХ);
* кабэльныя плястыкаты з ПВХ;
* каўстычную соду;
* саляную кісьлю;
* дыхлёрэтан;
* запавольнікі ржавеньня;
* хлёрпарафіны;
* стужкі ПВХ;
* комавую і молатую вапну;
* вапнавае малако;
* крэмнязём;
* кокса-антрацыта-вугальную сумесь;
* павараную выварачную соль;
* натравае вадкае шкло;
* вадкі і газападобны азот;
* тытанавыя аноды з мэталааксідным актыўным пакрыцьцём і безь яго;
* вадкі і газападобны тлен;
* хлёрысты дымэтылдыялілямоній;
* серчаную кісьлю;
* гіпахлярыт натру;
* водараспушчальны катыённы і сынтэтычны поліэлектраліты;
* эпаксідную смалу;
* тэрэфталёілхлярыд.

## Мінуўшчына
У 1936 годзе дружына геолягавыведнікаў выявіла запасы вапняку для вытворчасьці цэмэнту і соды ў стэрлітамацкіх гарах (Башкірская АССР). Таксама пры выведцы нафтавых радовішчаў каля Ішымбая выявілі паклады каменнай солі, якая была 2-м складнікам у вытворчасьці соды. У 1939 годзе абралі пляцоўку для будоўлі «Стэрлітамацкага содавага заводу». У 1941 году распачалі яго ўзьвядзеньне. Пасьля пачатку Нямецка-савецкай вайны сюды вывезьлі абсталяваньне Славянскага і Данецкага содавых заводаў ва Ўкраінскай ССР.

У сакавіку 1945 году атрымалі першую партыю каўстычнай соды. У жніўні 1945 году Савет народных камісараў СССР ухваліў павелічэньне вытворчасьці кальцынаванай і каўстычнай соды. У 1946 годзе пачалі ўзводзіць цэмэнтны завод. 10 лістапада 1951 году «Стэрлітамацкі содавы завод» пачаў устойлівы выпуск кальцынаванай соды пасьля пуску першай чаргі цэхоў. У красавіку 1952 году атрымалі першы цэмэнт. У 1952 годзе побач з цэмэнтным заводам пачалі ўзводзіць завод дахавага шыфэру, які запрацаваў 18 лютага 1956 году. У 1956 годзе выйшлі на 1-е месца ў Савецкім Саюзе паводле выпрацоўкі соды. 1 ліпеня 1957 году на аснове содавага, цэмэнтнага і шыфэрнага заводаў з агульнай сыравіннай базай утварылі «Стэрлітамацкі содава-цэмэнтны камбінат», які стаў найбольшым прадпрыемствам у горадзе.

У 1960-я гады пабудавалі цэхі ачышчанай харчовай соды і белай сажы. У 1970-я гады запусьцілі 3-ю чаргу вытворчасьці кальцынаванай соды і пабудавалі першы ў Савецкім Саюзе цэх цяжкай соды, цэх будаўнічага гіпсу, цэхі баравай вытворчасьці і цэх вапняковай мукі для земляробства. У 1975 годзе камбінат перайменавалі ў вытворчае аб'яднаньне «Сода». У 1980-я гады ўвялі ў дзеяньне вытворчасьці сынтэтычных мыйных сродкаў і сьценавых блёкаў, а таксама цэх вуглекісьлевай белай сажы.

У сьнежні 1994 году прадпрыемства пераўтварылі ў адкрытае акцыйнае таварыства. 1 ліпеня 2008 году са складу прадпрыемства вылучылі ЗАТ «Будаўнічыя матэрыялы» і «Сыравінную кампанію». У траўні 2013 году адбылося аб'яднаньне з ААТ «Каўстык», якое заснавалі 8 жніўня 1964 году ў якасьці «Стэрлітамацкага хімічнага заводу» на Яр-Бікадацкім радовішчы солі і нафты. Перад тым да 2001 году на «Каўстыку» павялічылі магутнасьць запушчанай у 1966 годзе вытворчасьці полівінілхлярыду (ПВХ) з 45 000 да 120 000 тонаў за год і пабудавалі вытворчасьць вінілхлярыду магутнасьцю 135 000 т за год. У выніку аб'яднаньня ўтварылі «Башкірскую содавую кампанію». У 2022 годзе асноўную частку даходаў далі продажы кальцынаванай соды — 42 %, ПВХ — 21 %, каўстычнай соды — 8 % і харчовай соды — 5 %. У склад прадпрыемства ўваходзілі 2 вытворчасьці «Каўстык» і «Сода», «Беразьнікоўскі содавы завод» (95 %), гандлёвы дом «Башхім» і сумеснае зь нямецкім «Гайдэльбэрскім Цэмэнтам» прадпрыемства «СК». Урад Расеі меў 57 % паёў, зь іх перадаў 12 % ураду Башкартастану ў давернае кіраваньне, а 38 % паёў наўпрост меў урад Башкартастану.

### Кіраўнікі

* Ан Ен Док (2007 — 1 ліпеня 2019)
* Эдуард Давыдаў (ад 1 ліпеня 2019 году)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Прамысловыя прадпрыемствы
Катэгорыя:Прадпрыемствы Расеі
Катэгорыя:Башкартастан
Катэгорыя:Хімічныя кампаніі
Катэгорыя:Стэрлітамацкі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1945 годзе