open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Раманаўскі замак

**Раманаўскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Раманаве. Знаходзіўся на беразе ракі Морачы. Існаваў у XVII ст. 

## Гісторыя
Драўляны замак у Раманаве збудавалі ў XVII ст. 

## Архітэктура
Атачаўся валам і астрогам. У цэнтры замкавага двара месьціўся галоўны жылы дом (2 жылыя пакоі, алькеж, сенцы, 3 каморы), накрыты драніцай. Паблізу стаялі дом старосты (меў сенцы, 2 жылыя памяшканьні, камору), вязьніца, варыўня, пякарня. Гаспадарчы двор, які з замкам злучаўся брамай, улучаў 2-павярховую скарбніцу, сьвірны, вазоўню, стайню, склеп. Па-за межамі замка разьмяшчаўся комплекс з сталовай, гумном з 2 асецямі, броварам..

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Каралінскі замак

**Каралі́нскі за́мак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Пінску. Знаходзіўся ў прадмесьці Караліне, на беразе ракі Піны. Існаваў у XVII—XVIII стагодзьдзях. Да нашага часу захаваўся падземны ход, якім можна выйсьці на бастыёны.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваны замак, які меў як ваенную, так і рэпрэзэнтацыйную функцыю, збудаваў маршалак Ян Караль Дольскі, які ў 1690 годзе атрымаў ад Сойма зямлю каля Пінску, дзе неўзабаве паўстала прадмесьце Каралін.

Па сьмерці Яна Караля Дольскага замак перайшоў паводле спадчыны да князёў Вішнявецкіх. За часамі Вялікай Паўночнай вайны ў 1706 годзе замак зруйнавалі войскі швэдзкага караля Карла XII.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Пінск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, працягвалася руйнаваньне замка. У 1868 годзе некалькі замалёвак руінаў замка зрабіў мастак Напалеон Орда.

### Найноўшы час
У 1936 годзе сэрыю здымкаў руінаў замкаў зрабіў польскі фатограф Генрык Паддэмбскі.

## Архітэктура
Збудаваны ў новаітальянскай фартыфікацыйнай сыстэме, быў прастакутным у пляне і меў памеры 76 на 38 на 46 на 76 мэтраў. Два паўднёвыя бастыёны выходзілі на раку Прыпяць і мелі невялікія памеры. Перад замкам ішоў роў шырынёй да 9 мэтраў з пад’ёмным мостам. На дзядзінцы стаяў палац уладальніка замка.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Pinsk, Karalin. Пінск, Каралін (N. Orda, 15.11.1868).jpg|Н. Орда, 15 лістапада 
Pinski zamak. Пінскі замак (N. Orda, 1868).jpg|Н. Орда, 1868 г.
Pinski zamak. Пінскі замак (N. Orda, 1868) (2).jpg|Н. Орда, 1868 г.
Pinsk, Karalin. Пінск, Каралін (N. Orda, 1875) (2).jpg|Паводле Н. Орды, 1875 г.


### Гістарычныя здымкі

Pinski zamak. Пінскі замак (H. Poddębski, 1936).jpg
Pinski zamak. Пінскі замак (H. Poddębski, 1936) (2).jpg
Pinski zamak. Пінскі замак (H. Poddębski, 1936) (4).jpg
Pinski zamak. Пінскі замак (H. Poddębski, 1936) (5).jpg


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Каралін (Пінск)
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дольскія
Катэгорыя:Вішнявецкія
Катэгорыя:Зьявіліся ў XVII стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1706 годзе
Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Пінску
Брагінскі замак

**Брагінскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Брагіне. Знаходзіўся на беразе ракі Брагінкі, на месцы старажытнага дзядзінца, вядомага з 1147 году. Існаваў у XV—XVII стагодзьдзях.
 
## Гісторыя
Драўляны замак у Брагіне збудавалі ў XV ст. З XVІ ст. належаў князям Вішнявецкім, упамінаецца ў дзельчым лісьце 1574 году братоў князёў Аляксандра і Міхала Вішнявецкіх.

У 1648 годзе жыхары Брагіна адчынілі браму казакам палкоўнікаў Антона Нябабы і Хвяська. За гэта места зруйнаваў аддзел Рэчы Паспалітай, а жыхароў пакаралі. Замак больш не аднаўляўся і ператварыўся ў двор князёў Вішнявецкіх.

## Архітэктура
Займаў пляцоўку памерам 90 на 70 мэтраў, умацаваную валам вышынёй 5—6 мэтраў, шырынёй ў аснове больш за 10 мэтраў. Паводле інвэнтару 1574 году, на вале былі сьцены-гародні з усходамі на блянкаваньне, абарончая вежа з боку ракі Брагінкі. Браму зрабілі ў адной з гародняў, наверсе якой збудавалі вялікую сьвятліцу. Налева ад уезду ў лініі гародняў стаяла драўляная царква Сьвятой Тройцы. На двары былі падклецьці, сьпіжарні, склеп і «сьвятліцы ў сьцяне». Да брамы вёў мост на палях, апошняе зьвяно якога падымалася з брамы на ланцугах.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Валянцін Мураўёў

**Валянці́н Уладзі́меравіч Мураўё́ў** (1938, Мішнева, Новасакольніцкі раён, Пскоўская вобласьць, цяпер Расея) — беларускі радыёфізык.

Доктар тэхнічных навук (1977), прафэсар (1978), заслужаны дзяяч навукі і тэхнікі Беларусі (1988), сябар-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1989) і кавалер ордэна Айчыны 3-й ступені (1998). Аўтар звыш 250 навуковых працаў, у тым ліку 35 вынаходак і 13 патэнтаў. Правёў навуковыя дасьледаваньні ў галіне генэраваньня і ўзмацненьня электрамагнітных ваганьняў звышвысокіх (ЗВЧ) і вельмі высокіх частасьцяў. Прапанаваў новыя спосабы павышэньня ўстойлівасьці частасьці і разьліку ЗВЧ аўтагенэратара, сынхранізаваных генэратараў і ўзмацняльніка на паўправадніковых прыборах з улікам уласьцівасьцяў дзейнага складніка. Дзеля гэтага распрацаваў тэарэтычныя асновы працы кароткіх дыёдаў зь нітрыду галю. Таксама распрацаваў звышвысокачастасьцевыя генэратары і ўзмацняльнікі ў дыяпазоне ад 4 да 100 гігагэрц.

## Жыцьцяпіс
У 1960 годзе скончыў Ленінградзкую вышэйшую інжынэрную марскую вучэльню (Расейская СФСР) па спэцыяльнасьці «радыётэхніка». Пазьней скончыў асьпірантуру ў Кіеўскім політэхнічным інстытуце (Украінская ССР). У 1965 годзе ўладкаваўся старэйшым выкладнікам у Менскі радыётэхнічны інстытут (МРТІ), дзе ў 1966 годзе заняў пасаду дацэнта. У 1975—1979 гадох быў дэканам канструктарска-тэхналягічнага факультэту МРТІ. У 1977 годзе атрымаў навуковую ступеню доктара тэхнічных навук, а ў 1978-м — навуковую годнасьць прафэсара. У 1979—2004 гадох займаў пасаду прарэктара ў навуковай працы МРТІ, які ў 1993 годзе перайменавалі ў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт інфарматыкі і радыёэлектронікі (БДУІР). У 1988 годзе атрымаў ганаровую годнасьць «Заслужанага дзеяча навукі Беларускай ССР», а ў 1989-м стаў сябрам-карэспандэнтам Акадэміі навук Беларускай ССР. У 1998 годзе быў узнагароджаны ордэнам Айчыны 3-й ступені.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пскоўскай вобласьці
Катэгорыя:Выпускнікі санкт-пецярбурскіх ВНУ
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага політэхнічнага інстытуту
Катэгорыя:Выкладчыкі менскіх ВНУ
Катэгорыя:Беларускія фізыкі
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі і тэхнікі БССР
Заводзкі райвыканкам (Менск)

**Райвыканкам Савета народных дэпутатаў Заводзкага раёна места Менск** &mdash; управа Заводзкага раёну места Менск. Управа выконвала задачы, які выконвае раённы выканаўчы камітэт у сельскіх раёнах Беларусі.

## Управа
### Умовы
Раённы выканаўчы камітэт меў начальніка  &mdash; старшыню райвыканкаму. Ён зацьвярджаўся Саветам народных дэпутатаў Заводзкага раёна места Менск. Аднак да галасавньня на Савеце мясцовы райкам КПБ зацьвярджаў будучага старшыню на паседжаньні бюро райкаму.

Старшыня павінен быў быць:
* грамадзянін СССР, а пазьней пасьля распаду СССР, грамадзянін Беларусі
* узрост 18 гадоў і болей
* мець вопыт кіраваньня ў дзяржаўных установах
* членства ў КПБ (да распаду СССР)

Былі іншыя патрабаваньні да чалавека, які хацеў быць старшынём райвыканкаму. Напрыклад, вернасьць, паслухмянасьць сваім начальнікам.

Катэгорыя:Менск
Катэгорыя:Заводзкі раён
Катэгорыя:Райвыканкамы гарадзкіх раёнаў Беларусі
Малоткава

**Мало́ткава** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бокшыцкага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 2009 — 65 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бокшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Сіямская затока

**Сія́мская зато́ка** — неглыбокая затока ў паўднёва-заходняй частцы Паўднёва-Кітайскага мора, абмежаванай паміж паўднёва-заходнімі берагамі Індакітайскага паўвострава і паўночнай паловай Малайскага паўвострава. Затока мае каля 800 км у даўжыню і да 560 км у шырыню, а ейная плошча паверхні скаладе 320 тысяч км². Затока атачаецца з поўначы, захаду і паўднёвага захаду берагавой лініяй Тайлянду, а на паўночным усходзе Камбоджай, у той час як у дэльце Мэконгу зь Віетнамам. Толькі з паўднёвага ўсходу адчыняецца выхад да Паўднёва-Кітайскага мора.

## Крыніцы

Катэгорыя:Затокі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Затокі Тайлянду
Катэгорыя:Затокі Камбоджы
Катэгорыя:Затокі Віетнаму
Валеры Пекрэс

**Валеры́ Пекрэ́с** (; 14 ліпеня 1967 году) — француская палітыкіня, якая з 2015 году займае пасаду прэзыдэнта рэгіянальнай рады Іль-дэ-Франс. Фундатарка палітычнае партыі Будзем свабоднымі, якую яна заснавала пасьля сыходу з партыі Рэспубліканцы ў 2017 годзе. Двойчы абіралася дэпутаткай Нацыянальнай асамблеі з 2002 па 2007 гады і зноўку з 2012 па 2016 гады. Працавала міністрам вышэйшай адукацыі і дасьледаваньняў з 2007 па 2011 гады і міністрам бюдэту і прэсавай сакратаркай ураду з 2011 па 2012 гады. У адказ на галасаваньне па Брэксыту ў 2016 годзе Пекрэс разам з іншымі францускімі палітыкамі, як то Ан Ідальго, Жэрар Мэстральле і Крыстыян Наер, заклікала прыцягнуць бізнэс зь Лёндану.

У 2021 годзе Пекрэс выступіла за больш абмежавальны падыход у пытаньні іміграцыі, разглядаючы гэта як «галоўную праблему грамадзтва». У прыватнасьці, яна прапанавала ўсталяваць максымальную штогадовую іміграцыйную граніцу і скарыстаць больш жорсткія ўмовы выдачы віду на жыхарства, напрыклад, пры наяўнасьці дастатковых рэсурсаў, наяўнасьці павагі да сэкулярызму і каштоўнасьцяў рэспублікі, і пры ўмове валоданьня францускае мовы. Нарэшце, палітыкіня прапанавала выключыць зь сьпісаў сацыяльнае дапамогі людзей, якія пражываюць у Францыі менш чым за пяць гадоў.

У ліпені 2021 году Пекрэс вылучыла сваю кандыдатуру ад рэспубліканцаў на прэзыдэнцкіх выбарах 2022 году. 4 сьнежня 2021 году яна была абраная кангрэсам рэспубліканцаў сваім кандыдатам на выбарах 2022 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія палітыкі
Капуцынавыя

**Капуцынавыя** (Cebidae) — сямейства клясы сысуноў, якое ўключае 3 сучасныя роды і 30 відаў. Насяляюць трапічныя і субтрапічныя тэрыторыі Паўднёвай і Цэнтральнай Амэрыкі. Асяроддзем іх пражываньня з’яўляюцца лясы — ад густых вечназялёных да сухіх. Выкапныя рэшткі вядомыя ад канца алігацэну.

Капуцынавыя, як правіла, дробныя прыматы з даўжынёй цела ад 33 да 56 см і вагой ад 2.5 да 3.9 кілаграма. Як тыя, што належаць да парватрада шыраканосых малпаў, капуцынавыя маюць шырокія пляскатыя насы. Зубная формула: 2/2, 1/1, 3/3, 2–3/2–3.

Гэта драўняныя жывёлы, якія рэдка падарожнічаюць па зямлі. Гэта сацыяльныя жывёлы, якія жывуць групамі ад пяці да сарака асобін. Звычайна яны вядуць дзённы лад жыцьця. Яны ўсяедныя, у асноўным ядуць плады і вусякоў. Самкі нараджаюць аднаго або двух дзіцянятаў пасьля пэрыяду цяжарнасьці ад 130 да 170 дзён.

## Сыстэматыка
Сямейства **капуцынавыя** (Cebidae)
* род *Cebus* — віды: *C. aequatorialis*, *C. albifrons*, *C. brunneus*, *C. capucinus*, *C. castaneus*, *C. cesarae*, *C. cuscinus*, *C. imitator*, *C. kaapori*, *C. leucocephalus*, *C. malitiosus*, *C. olivaceus*, *C. unicolor*, *C. versicolor*, *C. yuracus*
* род *Saimiri* — віды: *S. boliviensis*, *S. cassiquiarensis*, *S. collinsi*, *S. macrodon*, *S. oerstedii*, *S. sciureus*, *S. ustus*, *S. vanzolinii*
* род *Sapajus* — віды: *S. apella*, *S. cay*, *S. flavius*, *S. libidinosus*, *S. nigritus*, *S. robustus*, *S. xanthosternos*
* вымерлыя роды: †*Panamacebus*, †*Branisella*, †*Chilecebus*, †*Acrecebus*, †*Dolichocebus*, †*Saimiri*

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Гдоўскі раён

**Гдоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Пскоўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца места Гдоў.

## Геаграфія
Гдоўскі раён мяжуе з Пскоўскім, Плюскім і Струга-Красьнянскім раёнамі, а таксама з Ленінградзкай вобласьцю. Плошча раёну складае 3391,4 км².

## Гісторыя
Гдоўскі раён быў утвораны ў 1924 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Краснагародзкі раён

**Краснагародзкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Пскоўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца мястэчка Краснагародзк.

## Геаграфія
Краснагародзкі раён мяжуе з Пыталаўскім, Востраўскім, Пушкінагорскім, Апочацкім і Себескім раёнамі, а таксама з Латвіяй. Плошча раёну складае 1320,4 км².

## Гісторыя
Краснагародзкі раён быў утвораны 1 жніўня 1927 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Henkel

**Henkel** (*Henkel-Konzern*, *Henkel Group*, ) — нямецкая хіміка-прамысловая кампанія, вытворца сродкаў для мыцьця і чысткі, касмэтыкі і сродкаў асабістай гігіены, клею.  займала 486-е месца в Fortune Global 500. Штаб-кватэра месьціца ў Дусэльдорфе.

## Гісторыя
У 1876 годзе ў Аахэне малады гандляр Фрыц Гэнкель разам з двума сябрамі заснаваў кампанію Henkel&Cie, якая вырабляла Universalwaschmittel — першы ўнівэрсальны пральны парашок, прыгатаваны на аснове сылікатаў. Значны імпульс у разьвіцці фірма атрымала ў 1907 годзе дзякуючы вываду на рынак маркі Persil. Рэклямуючы сваю прадукцыю, уладальнікі Henkel першымі сярод іншых нямецкіх кампаній пачалі інфармаваць пакупнікоў аб складзе і асаблівасьцях прадукцыі. Да канца XX стагодзьдзя Henkel ператварылася ў буйную міжнародную карпарацыю.

Падчас Другой сусьветнай вайны кампанія Henkel выкарыстоўвала працу зьняволеных і ваеннапалонных.

У 1995 годзе пасьля паглынаньня кампаніі Schwarzkopf у складзе Henkel Group створана касмэтычнае падразьдзяленьне Schwarzkopf & Henkel, якое спэцыялізуецца на сродках па догляду за валасамі.

## Дзейнасьць у Беларусі
7 сьнежня 2021 году стала вядома, што Henkel адмовілася рэклямавацца на БТ пасьля крытыкі Libereco. «Мы шакаваныя тым, што нямецкія кампаніі фінансуюць тэлеканалы Лукашэнкі за кошт рэклямных сродкаў, нягледзячы на шматлікія задакумэнтаваныя парушэньні правоў чалавека ў Беларусі. Перад і пасьля прапагандысцкіх выпускаў навін і праграмаў, у якіх вывальваюць тоны бруду на крытыкаў рэжыму, кампанія Henkel дае рэкляму мыйных сродкаў. Калі мэдычнае абслугоўваньне 900 палітвязьняў зусім неадэкватнае, нямецкія фармацэўтычныя кампаніі рэклямуюць свае лекі. Гэтыя вельмі сумнеўныя з маральнага пункту гледжаньня акцыі павінны быць неадкладна спыненыя», — заявіла Марка Фібэр, кіраўніца нямецкага аддзяленьня Libereco.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1876 годзе
Катэгорыя:Кампаніі, акцыямі якіх гандлююць на Франкфурцкай біржы
Катэгорыя:Нямецкія хімічныя кампаніі
Катэгорыя:Вытворцы тавараў бытавой хіміі
Катэгорыя:Вытворцы касмэтыкі і парфумы
Антоні ван Леэўвэнгук

**Анто́ні ван Ле́эўвэнгук** (; 24 кастрычніка 1632 году — 26 жніўня 1723 году) — нідэрляндзкі навуковец Залатога веку галяндзкае навукі і тэхнікі. У значнай ступені чалавек-самавук, ён шырока вядомы як «бацька мікрабіялёгіі» і адзін зь першых мікраскапістаў і мікрабіёлягаў. Ван Леэўвэнгук найбольш вядомы сваёй піянэрскай працай у галіне мікраскапіі і ўнёскам у стварэньне мікрабіялёгіі як навуковай дысцыпліны.

## Біяграфія
Гадаваўся ў Дэльфце, які быў часткай Нідэрляндзкай рэспублікі. Ван Леэўвэнгук у юнацтве зарабляў на жыцьцё выцінанкай, заснаваўшы ўласную краму ў 1654 годзе. Ён цікавіўся мясцовай палітыкай, а таксама займаўся вырабам лінзаў. У 1670-я гады ён пачаў дасьледаваць мікробнае жыцьцё з дапамогай свайго мікраскопу. Гэта было адно з прыкметных дасягненьняў Залатога веку галяндзкіх дасьледаваньняў і адкрыцьцяў, які цягнуўся з 1590 па 1720-я гады.

Леэўвэнгук вынайшаў уласныя мікраскопы, якія складаліся з адной якаснай лінзы зь вельмі кароткай фокуснай адлегласьцю, у той час такім простым мікраскопам аддавалі перавагу перад складанымі, што пагаршала праблему храматычнае абэрацыі. Менавіта, велізарная перавага Леэўвэнгукаўскага мікраскопу дазволіла яму ўбачыць рэчы ў тым, што Робэрт Гук нядаўна пачаў называць вузамі, якія на той час аніхто ня мог убачыць, што, вядома, выклікала некаторыя неадназначнасьці ў ягоных высновах. Ён быў першым чалавекам, які прыйшоў да высновы, што рухомыя аб’екты, якія можна было ўбачыць празь ягоны мікраскоп, на самай справе былі маленькімі жывёламі. Гэтае адкрыцьцё дазволіла яму ідэнтыфікаваць і апісаць розныя мікраарганізмы, як то бактэрыі, найпрасьцейшыя і калаўроткі. Дзеля колькаснай ацэнкі сваіх высноваў Леэўвэнгук распрацаваў новую шкалу, заснаваную на звычайных невялікіх цьвёрдых целах у якасьці эталёнаў вымярэньняў. Навуковец першы вызначыў памеры мікраарганізмаў з адноснай дакладнасьцю. Большасьць «жывёлаў» цяпер называюць аднавузавымі арганізмамі, хоць ён назіраў і шматвузавыя арганізмы ў сажалцы. Ён таксама быў першым, хто задакумэнтаваў мікраскапічныя назіраньні за цягліцавымі валокнамі, бактэрыямі, народкамі, эрытрацытамі, крышталямі падагрычных тофусаў, і адным зь першых пабачыў крывацёк у капілярах. У 1680 годзе ён заўважыў, што дрожджы складаюцца з дробных шарападобных часьцінак. Не зважаючы на ​​тое, што ван Леэўвэнгук не выдаваў аніякіх кнігаў за сваю жыцьцё, ён апісваў свае адкрыцьці ў лістах у Каралеўскае таварыства, якое апублікавала шмат ягоных лістоў. Ліставаньне ён меў і з асобамі з шэрагу іншых эўрапейскіх краінаў. Свае лісты навуковец пісаў на сваёй гутарковай нідэрляндзкай мове, гэтак і не апублікаваўшы належнай навуковай працы на лацінскай мове. Ён настойліва аддаваў перавагу працаваць у адзіночку, не давяраючы шчырасьці тых, хто прапаноўваў сваю дапамогу. Лісты былі перакладзеныя на лацінскую або ангельскую мову Гэнры Ольдэнбургам, які вывучыў нідэрляндзкую мову менавіта дзеля гэтае мэты.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нідэрляндзкія вынаходнікі
Катэгорыя:Нідэрляндзкія мікрабіёлягі
Джордж Майкл

**Джордж Майкл** (, сапраўднае імя **Ёргас Карыякас Панаёту** ; 25 чэрвеня 1963 — 25 сьнежня 2016) — брытанскі сьпявак, аўтар песень і прадусар кіпрскага паходжаньня. Лічыцца адным з самых значных дзеячаў культуры эпохі MTV у галіне вытворчасьці музыкі, напісаньні песень, вакальнага выкананьня і візуальнай прэзэнтацыі.

Папулярнасьць набыў як удзельнік музычнага дуэту Wham! а пазьней распачаў сольную кар’еру. За часам гурта з Эндру Рыджлі, сьпевакі выпусьцілі два альбомы *«[[Fantastic]]»* (1983) і *«[[Make It Big]]»* (1984), якія занялі першае месца ў брытанскім чарце альбомаў і ў амэрыканскім сьпісе Billboard 200. Іхныя гіты-сынглы *«[[Wake Me Up Before You Go-Go]]»* і *«[[Last Christmas]]»* набылі неверагодную папулярнасьць. У красавіку 1985 году музыкі нават наведалі з гастролямі Кітай, што сталася першым візытам выканаўцаў заходняе папулярнае музыкі ў гэтую краіну. Першы сольны сынгл Майкла, *«[[Careless Whisper]]»*, заняў першае месца ў больш чым 20 краінах, улучаючы Вялікабрытанію і ЗША. Перш чым прыступіць да вытворчасьці свайго першага сольнага альбому, Майкл выпусьціў яшчэ два сынглы, як то *«[[A Different Corner]]»* і *«[[I Knew You Were Waiting (For Me)]]»*. Дэбютны сольны альбом *«[[Faith]]»* пабачыў сьвет у 1987 годзе, ачоліўшы брытанскі чарт альбомаў і застаючыся на першым месцы ў Billboard 200 на працягу 12 тыдняў. У сьвеце было прададзена 25 мільёнаў асобнікаў, а чатыры сынглы з альбому, як то *«Faith»*, *«Father Figure»*, *«One More Try»* і *«Monkey»*, дасягнулі першага месца ў Billboard Hot 100. Майкл стаў самым прадаваным музыкам 1988 году, а *«Faith»* была нарачоная альбомам году на ўручэньні прэміі Грэмі ў 1989 годзе. Ягоны другі сольны альбом *«[[Listen Without Prejudice Vol. 1]]»* 1990 году таксама меў добрыя продажы, аднак, колькасьць набытых слухачамі асобнікаў скарацілася да 8 мільёнаў. Тым ня менш, альбом заняў першы радок у чарце Вялікабрытаніі.

У 1998 годзе Майкл абвесьціў пра сваю нетрадыцыйную сэксуальную арыентацыю. Ён быў актыўным борцам за правы ЛГБТ і дабрачынныя зборы сродкаў на ВІЧ/СНІД. Асабістае жыцьцё Майкла, ужываньне наркотыкаў і юрыдычныя праблемы сталіся тэмамі, якія аьвятляліся ў часопісах і газэтах у канцы 1990-х і 2000-х гадох. У 1998 годзе сьпявак быў арыштаваны за публічную распусту, апасьля таксама не абыходзілася без арышту за некалькі злачынстваў, зьвязаных з наркотыкамі. 25 сьнежня 2016 году Майкл быў знойдзены мёртвым у сваім доме ў горадзе Горынг-он-Тэмз у графстве Оксфардшыр.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Джордж Майкл на AllMusic.
* 

Катэгорыя:Брытанскія сьпевакі
Гібонавыя

**Гібонавыя** (Hylobatidae) — сямейства клясы сысуноў, якое ўключае 4 сучасныя роды і 20 відаў. Насяляюць трапічныя і субтрапічныя тэрыторыі паўднёва-ўсходняй Азіі, у тым ліку на Суматры, Барнэа, Яве і іншых астравах. Асяроддзем іх пражываньня з’яўляюцца густыя лясы. Выкапныя рэшткі вядомыя ад міяцэну паўднёва-ўсходняй Азіі.

Гібонавыя — сярэдніх памераў прыматы з вагой ад 3.9 да 12.7 кілаграма. Хвост адсутнічае. Перадплечча надзвычай доўгія, а пярэднія і заднія ступні доўгія і тонкія. Шэрсьць гэтых малпаў звычайна чорная, шэрая або карычняватая, часта з белымі меткамі на руках, ступнях і вобласьці твару. Прысутнічаюць седалищные мазалі. Некаторыя віды маюць павялічаны горлавы мяшок. Лыч кароткі. Яны належаць да парватрада вузканосых малпаў і іх ноздры знаходзяцца блізка адзін да аднаго. Зубная формула: 2/2, 1/1, 2/2, 3/3 = 32.

Гібонавыя — манагамныя, жывуць невялікімі сямейнымі атрадамі, як правіла, з 2–6 роднасных асобін. Гэтыя групы тэрытарыяльныя. Яны ў першую чаргу вэгетарыянцы, сілкуюцца інжырам і іншымі пладамі, лісьцем і парасткамі. Гібоны скачуць з галіны на галіну, часам за адзін раз пераадольваючы больш за 9 м. Актыўныя днём.

## Сыстэматыка
Сямейства **гібонавыя** (Hylobatidae)
* род *Hoolock* — віды: *H. hoolock*, *H. leuconedys*, *H. tianxing*
* род *Hylobates* — віды: *H. abbotti*, *H. agilis*, *H. albibarbis*, *H. funereus*, *H. klossii*, *H. lar*, *H. moloch*, *H. muelleri*, *H. pileatus*
* род *Nomascus* — віды: *N. annamensis*, *N. concolor*, *N. gabriellae*, *N. hainanus*, *N. leucogenys*, *N. nasutus*, *N. siki*
* род *Symphalangus* — від *S. syndactylus*
* вымерлыя роды: †*Bunopithecus*, †*Junzi*, †*Kapi*

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Пушкінагорскі раён

**Пушкінагорскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Пскоўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца мястэчка Пушкінскія Горы.

## Геаграфія
Наваржэўскі раён мяжуе з Востраўскім, Наваржэўскім, Апочацкім і Краснагародзкім раёнамі. Плошча раёну складае 1059,2 км².

## Гісторыя
Пушкінагорскі раён быў утвораны ў 1927 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Мураўёў

**Мураўё́ў** — расейскае прозьвішча.

Носьбіты:
* Валянцін Мураўёў (нар. 1938) — беларускі радыёфізык,
* Міхаіл Мураўёў (1796—1866) — дзяржаўны дзяяч Расейскай імпэрыі.
Dr. Theiss

**Dr. Theiss** — нямецкая група кампаніяў, якая вырабляе лекі, лекавую касмэтыку і сродкі гігіены. Штаб-кватэра — у Гомбургу, Заарлянд. 

Апроч уласна брэнду Dr. Theiss, улучае Lacalut, Natursana, Долгит, Medipharma cosmetics. Налічвае каля дзьвюх тысячаў работнікаў, у тым ліку каля 510 у Гомбургу і каля 500 у Расеі.

## Фінансаваньне рэжыму Лукашэнкі

Паводле аналізу рэклямных ролікаў на прапагандысцкіх тэлеканалах рэжыму Лукашэнкі, праведзенага 15—21 лістапада 2021 году кампаніяй НКА Libereco і Прафэсійным зьвязам беларусаў у Вялікай Брытаніі, Dr. Theiss займаў дзявятае месца колькасьцю разьмешчанай платнай рэклямы, чым фактычна працягваў фінансаваць тэлеканалы Лукашэнкі за кошт рэклямных сродкаў, нягледзячы на шматлікія задакумэнтаваныя парушэньні правоў чалавека ў Беларусі.

У адказе на запыт Deutsche Welle кампанія афіцыйна паведаміла, што Dr. Theiss «далёкая ад палітыкі», і што яна захоўвае абавязаньні аб рэкляме ў Беларусі на 2021 год, а права перагледзець сваю далейшую стратэгію пакідае за сабой.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Нямецкія кампаніі
Мартын Шын

**Ма́ртын Шын** (), сапраўднае імя **Рамо́н Анто́ніё Хэра́рда Эстэ́вэс** (; нарадзіўся 3 жніўня 1940 году) — амэрыканскі актор гішпанскага паходжаньня. Набыў папулярнасьць дзякуючы ролям у такіх фільмах, як то *«[[Калі б ня ружы (фільм)|Калі б ня ружы]]»* (1968) і *«[[Пустка (фільм)|Пустка]]»* (1973), а пазьней атрымаў шырокае прызнаньне за галоўную ролю капітана Бэнджаміна Ўілара ў фільме *«[[Апакаліпсіс цяпер]]»* (1979). Таксама здымаўся ў шэрагу тэлевізійных праектах, якія надалі яму вядомасьць і ўхваленьне, як то тэлесэрыял *«[[Заходняе крыло]]»* (1999–2006) і *«[[Грэйс і Фрэнкі]]»*, апошні зь якім цягнецца з 2015 году. За сваю доўгую працу ў кінэматографе атрымаў шэраг прэміяў, як то прыз за найлепшую мужчынскую ролю на Сан-Сэбастыянскім кінафэстывалі. У за выкананьне ролі капітана Ўіларда ў фільме «Апакаліпсіс цяпер» быў намінаваны на прэмію BAFTA за найлепшую мужчынскую ролю. Ягоныя сыны Чарлі Шын і Эміліё Эстэвэс таксама зьяўляюцца акторамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Акторы ЗША
Якагама

**Якагама** () — другі паводле колькасьці насельніцтва горад у Японіі. Места ёсьць сталіцай і самым густанаселеным горадам у прэфэктуры Канагава, маючы насельніцтвам на 2020 год у памеры 3,8 мільёнаў чалавек. Якагама абмываецца Такійскай затокай, месьцячыся на поўдзень ад Токіё, у рэгіёне Канто на галоўным японскім востраве Хансю. Якагама таксама ёсьць буйным эканамічным, культурным і камэрцыйным цэнтрам раёну Вялікага Токіё.

Якагама належыў да ліку гарадоў, якія атрымалі дазвол на гандаль з Захадам па сканчэньні палітыкі адасобленасьці ў 1859 годзе, і з тых часоў ён быў вядомы як сусьветніцкі партовы горад. Да таго ж горад стаў першым замежным гандлёвым портам. У ім упершыню ў гісторыі Японіі зьявіўся Кітайскі квартал у 1859 годзе, спартовыя пляцоўкі на эўрапейскі ўзор у 1860-х гадах, пачала выданьне ангельскамоўныя газэта ў 1861 годзе, запрацавала кандытарская і піўная вытворчасьць у 1865 годзе, зьявілася штодзённая газэта ў 1870 годзе, былі ўсталяваныя вулічныя газавыя ліхтары ў 1870-я гады, а таксама была пабудаваная чыгуначная станцыя ў 1872 годзе і электрастанцыя роўна праз дзесяць гадоў пасьля таго. Якагама хутка квітнела і па сканчэньні пэрыяду самаізаляцыі Японіі ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя і на сёньня зьяўляецца адным з галоўных партоў краіны поруч з Кобэ, Осакай, Нагояй, Фукуокай, Токіё і Тыба.

Свае штаб-кватэры ў горадзе маюць такія буйныя вытворцы ды прадпрыемствы, як то Nissan, JVCKenwood, Keikyu, Koei Tecmo ды Sotetsu.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Такійская затока

**Такі́йская зато́ка** — затока, якая месьціцца ў паўднёвай частцы рэгіёну Канто ў Японіі і ахоплівае ўзьбярэжжа Токіё і прэфэктураў Канагава ды Тыба. Такійская затока злучаецца зь Ціхім акіянам праз каналам Урага. Рэгіён затокі зьяўляецца адначасова самым густанаселеным і найбуйнейшым прамыслова разьвітым рэгіёнам Японіі. Мялізна паміж мысам Фуцу ў прэфэктуры Тыба і мысам Хонмаку ў Якагаме вядомы як Наканосэ і мае глыбіню ў 20 мэтраў. На поўнач ад гэтага месца затока мае глыбіню толькі ў 40 мэтраў і гладкі падводны рэльеф. У водах затокі было пабудавана мноства штучных астравоў ў якасьці вайскова-марскіх умацаваньняў за часам Мэйдзі і Тайсё. Па Другой сусьветнай вайне гэтыя астравы былі ператвораныя ў жытло альбо атрымалі рэкрэацыйнае выкарыстаньне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Затокі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Затокі Японіі
Стругі Красныя

**Стругі Красныя** () — мястэчка ў Пскоўскай вобласьці Расеі, адміністрацыйны цэнтар Струга-Красьнянскага раёну. Размешчаны за 68 км на паўночны ўсход ад Пскова. Чыгуначная станцыя на лініі Луга — Пскоў.
## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пскоўскай вобласьці
Касьцёл і прытулак Сьвятога Духа (Горадня)

**Касьцёл і прытулак Сьвятога Духа** — помнік архітэктуры XVI—XIX стагодзьдзяў у Горадні. Знаходзіцца ў цэнтры места, на рагу гістарычнай Віленскай і Пясковай вуліцаў. Твор архітэктуры рэнэсансу і клясыцызму. У другой палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі зачынілі касьцёл і прытулак, па чым іх часткова зруйнавалі ў выніку перабудоваў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Касьцёл Сьвятога Духа ў Горадні збудавалі ў 1551 годзе з фундацыі вялікай княгіні Боны. Будынак паўстаў на Пушкарскім месцы, дзе ў XVI ст. праходзіла абарончая мяжа места. З XVII ст. пры касьцёле пачаў дзеяць прытулак для бедных. У 1768 годзе праводзілася рэканструкцыя комплексу.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Горадня апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць як дом міласэрнасьці. У 1802, 1817 і 1843 гадох будынак рэканструявалі.

Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) расейскія ўлады зачынілі дом міласэрнасьці, а яго будынак прадалі купцу Абелю Тарлоўскаму, які па пажары 1885 года перапрадаў дом Ёўну Хозэ. У 1890 годзе былы касьцёл перабудавалі. Па сьмерці Хозэ ў 1896 яго сын Альтэрам-Шмуэль перарабіў будынак касьцёла і прытулку пад гатэль «Славянскі» на 25 нумароў.

### Найноўшы час
У міжваенны час у будынку працавала сталоўка «Cynke», «Polskі Bank Kresowy», гандлёвы дом «Палёнія», вінна-гастранамічная крама Мухенбэрга. У Другую сусьветную вайну тут разьмяшчаўся нямецкі вайсковы пансіянат «Стары Сябра», сталоўка якого знаходзілася ў касьцёле. У гэты ж час зруйнавалі апсыду касьцёла.

Па вайне будынак займаў абласны камітэт КПБ, які ў сьнежні 1952 году вызваліў яго пад Гарадзенскі гарвыканкам.

## Архітэктура
Ад пачатку ў цэнтры сучаснага будынка быў 1-нэфавы касьцёл з паўкруглай апсыдай, унутраная прастора якога перакрывалася стральчатых скляпеньнем. Аконныя праёмы былі на галоўным фасадзе і ў апсыдзе. Да бакавых фасадаў далучаліся карпусы прытулку. Галоўны фасад завяршаў высокі трыкутны франтон.

Пе перабудовах гэта 2-павярховы Т-падобны ў пляне будынак. Кампазыцыя галоўнага фасада ярусная, сымэтрычная. Паверхі аддзяляюцца фрызамі. Цэнтральная частка вылучаецца чатырма пілястрамі і завяршаецца трыкутным франтонам. Паміж пілястрамі на другім паверсе паўцыркульныя аконныя праёмы ў ліштвах, у цэнтры — балькон. Бакавыя часткі вылучаюцца здвоенымі пілястрамі, паміж якімі разьмяшчаецца па два збліжаныя акны, і завяршаюцца паўкруглымі франтонамі. Праёмы першага паверха прастакутныя. Завяршальны карніз прафіляваны, зь невялікім вынасам. Цокаль абліцоўваецца керамічнай пліткай.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Горадзенская каталіцкая парафія ў XV—XVII ст. Частка трэцяя: Касцёл св. Тройцы, касцёлы і прытулкі св. Мікалая і св. Духа ў Горадні, Harodnia.com

Горадня
Катэгорыя:Касьцёлы Горадні
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Ордэн брыгітак

**Ордэн брыгітак**, больш дакладна **Ордэн Сьвятога Збаўцы** (, скарочана **OSsS**) — каталіцкі манаскі ордэн, заснаваны ў XIV стагодзьдзі Сьвятой Брыгітак.

Назва «брыгіткі» паходзіць ад імя дачкі швэдзкага князя Біргера Пэрсана — Брыгіты (у швэдзкай транскрыпцыі Біргіта). Нарадзілася Брыгіта каля 1303 году. У веку 13 гадоў супраць волі яе выдалі замуж за рыцара Ульфа Гудмарсана, ад якога мела 8 дзяцей. Паводле паданьняў, была набожнай і на працягу жыцьця надыктоўвала духоўнікам думкі, якія па сьмерці былі складзеныя ў асобны твор, які ў 1492 годзе быў выдадзены пад назвай «Адкрыцьцё Сьвятой Брыгіты».

Твор «Адкрыцьцё Сьвятой Брыгіты» можна характарызаваць ня толькі як апавяданьне пра трансцэндныя перажываньні, але прыпавесьць. Мроі Брыгіты ёсьць у існасьці алегорыямі, паэтычнымі фігурамі, уласьцівымі жанру Адкрыцьця. Каталіцкая царква хоць і прызнала «Адкрыцьцё» карысным для навучаньня вернікаў, але не прызнала яго праўдзіва дагматычным.

У 1346 годзе па сьмерці мужа Брыгіта заснавала ордэн Збаўцы ў мястэчку Вадстэна ў Паўднёвай Швэцыі, які потым стаў называцца брыгіцкім. У 1349 годзе ордэн зацьверджаны Папам Рымскім. Паводле статуту ордэну, які напісала сама Брыгіта, асноўнаю мэтаю ордэну было пашырэньне культу пакутаў Хрыста і культу Маці Боскай. Статут новага ордэну ня быў вельмі суровым і набліжаўся да статута Сьвятога Аўгустына. Наадварот, суровым было стаўленьне да разьвітаньня зь сьветам праз сталы напамін пра сьмерць. Таму перад уваходам на хоры ў касьцёлах брыгітак стаялі катафалкі, а абатысы штодзённа праводзілі манашак на мясцовыя могілкі. Само заснаваньне ордэну лічылася праявай культу Панны Марыі. У статуце было закладзенае імкненьне адпавядаць дуалізму чалавецтва — пажадана было ў кожным месьце засноўваць парныя кляштары — жаночы і мужчынскі. Але найчасьцей кляштары ўзьнікалі толькі жаночыя, так сталася і ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Ордэн атрымаў пашырэньне ў паўночнай Эўропе. Нягледзячы на тое, што некалькі кляштараў брыгітак існавала ў Францыі і Італіі, у асноўным ордэн пашырыўся ў Швэцыі, Ангельшчыне і Паўночнай Нямеччыне. Але зь перамогай Рэфармацыі ў вышэйазначаных краінах, маёмасьць ордэну была канфіскаваная, а кляштары распушчаныя. Ордэну быў нанесены моцны ўдар, ад якога ён так і не аправіўся, таму брыгіцкія кляштары былі даволі рэдкімі і малавядомымі.

На Беларусі існавалі толькі два кляштары брыгітак: у Горадні і ў Берасьці. Аднак кляштар зь Берасьця быў перанесены ў Луцак і зьвестак пра яго амаль не захавалася. Таму адзіны кляштар брыгітак на Беларусі захаваўся толькі ў Горадні.

## Крыніцы
Жорсткі раманс

**Жорсткі раманс** () — савецкі мэлядраматычны фільм рэжысэра Эльдара Разанава, зьняты ў 1984 годзе па матывах п’есы Аляксандара Астроўскага «Беспрыданьніца» (1878), трэцяя расейская экранізацыя гэтага твора. Галоўную ролю выканала Ларыса Гузеева, для якой гэты фільм стаў дэбютам ў кіно.
## Сюжэт
Дзеяньне фільма адбываецца на беразе Волгі ў правінцыйным горадзе Брахімаве ў 1877—1878 гадах. Серыі фільма храналагічна адрозніваюцца: эпізоды, паказаныя ў 1 сэрыі, доўжацца на працягу амаль усяго году, тады як 2 сэрыя паказвае менш, чым адны суткі, у якіх адбываецца кульмінацыя і развязка дзеяньня.

## У ролях
* Ларыса Гузеева — *Ларыса Агудалава*
* Аліса Фрэйндліх — *Харыта Агудалава*
* Мікіта Міхалкоў — *Сяргеў Паратаў*
* Андрэй Мягкоў — *Юры Карандышэў*
* Віктар Праскурын — *Васіль Важэватаў*
* Аляксей Пятрэнка — *Мокі Кнураў*

## Узнагароды
* Журнал «Савецкі экран» (1984):
** Найлепшы фільм
** Найлепшы актор (Мікіта Міхалкоў)
* Міжнародны фэстываль ў Дэлі (1985)
## Вонкавыя спасылкі
* 
Катэгорыя:Фільмы 1984 году
Катэгорыя:Фільмы Эльдара Разанава
Катэгорыя:Фільмы «Масфільму»
Нарыманаўскі раён (Астраханская вобласьць)

**Нарыма́наўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Астраханскай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Нарыманаў.

## Геаграфія
Нарыманаўскі раён паводле гадзіньнікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе зь Енатаеўскім, Харабалінскім, Краснаярскім, Прыволскім, Ікранаеўскім і Ліманскім раёнамі, а таксама з Астраханьню. На захадзе раён мяжуе з Калмыкіяй. Плошча раёну складае 6125,45 км².

## Гісторыя
Нарыманаўскі раён быў утвораны ў 1931 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК у складзе Ніжняволскага краю. Пазьней раён належыў Сталінградзкай вобласьці, а ў 1943 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Астраханскай вобласьці.

## Насельніцтва
Насельніцтва раёну па стане на 2021 год складала 46954 чалавекі. Асноўную долю насельніцтва фармуюць расейцы, але значную частку таксама складаюць казахі і татары.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Ліманскі раён (Астраханская вобласьць)

**Ліма́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Астраханскай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца мястэчка Ліман.

## Геаграфія
Ліманскі раён паводле гадзіньнікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Нарыманаўскім і Ікранаеўскім раёнамі. На поўдні мае невялікую берагавую лінію з Касьпійскім морам. На захадзе раён мяжуе з Калмыкіяй. Плошча раёну складае 5238 км².

## Гісторыя
Першыя селішчы зьявіліся ў гэтым месцы на пачатку XVIII стагодзьдзя, калі царскі ўрад прыступіў да будаваньня Кізьлярскага шляху, які меў патрэбу ў ахове і ўтрыманьні паштовых станцыяў. Раён быў створаны ў савецкія часы 25 студзеня 1935 году як Долбанскі ўлус у складзе Калмыцкай аўтаномнай вобласьці. У 1943 годзе раён быў пераназваны ў Ліманскі і ўвайшоў у склад навастворанай Астраханскай вобласьці.

## Насельніцтва
Насельніцтва раёну па стане на 2021 год складала 28840 чалавек. Асноўную долю насельніцтва фармуюць расейцы, іншымі этнічнымі групамі ёсьць калмыкі, чачэнцы, казахі ды іншыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Чарнаярскі раён

**Чарнаярскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Астраханскай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца вёска Чорны Яр.

## Геаграфія
Чарнаярскі раён паводле гадзіньнікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Ахтубінскім і Енатаеўскім раёнамі. Акрамя таго, раён, лежачы на ўскрайку вобласьці, мае мяжу з Валгаградзкай вобласьцю на поўначы і з Калмыкіяй на захадзе. Плошча раёну складае 4229,58 км². Фактычна па усходняе мяжы раёну працякае Волга, якая насычае вадой вадасховішча Крывая Лука.

## Гісторыя
Чарнаярскі раён быў утвораны ў ліпені 1925 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК у складзе Ніжняволскага краю. Пазьней раён належыў Сталінградзкай вобласьці, а ў 1947 годзе быў далучаны ў склад Астраханскай вобласьці. У сьнежні 1962 году раён быў скачаваны, але ўжо ў 1964 быў створаны нанова.

## Насельніцтва
Насельніцтва раёну па стане на 2021 год складала 18331 чалавек. Асноўную долю насельніцтва фармуюць расейцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Прыволскі раён (Астраханская вобласьць)

**Прыволскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Астраханскай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца вёска Началава.

## Геаграфія
Прыволскі раён паводле гадзіньнікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Краснаярскім, Валадарскім, Камызяцкім, Ікранаеўскім і Нарыманаўскім раёнамі, а таксама з Астраханьню. Плошча раёну складае 840,9 км².

## Гісторыя
Прыволскі раён быў утвораны ў 1980 годзе шляхам вылучэньня ягонай тэрыторыі з часткі Нарыманаўскага раёну.

## Насельніцтва
Насельніцтва раёну па стане на 2021 год складала 53945 чалавек. Асноўную долю насельніцтва фармуюць расейцы і татары. Акрамя таго, казахі таксама складаюць значную частку насельніцтва.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Харабалінскі раён

**Харабалі́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Астраханскай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Харабалі.

## Геаграфія
Харабалінскі раён паводле гадзіньнікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Ахтубінскім, Краснаярскім, Нарыманаўскім і Енатаеўскім раёнамі. На ўсход ад раёну пралягае расейская дзяржаўная мяжа з Казахстанам. Плошча раёну складае 7435,81 км², што робіць яго другім паводле велічыні раёнам вобласьці. Рэгіён разьмешчаны ў Волга-Ахтубінскай пойме ва ўсходняй частцы рэгіёну, у паўпустэльнае зоне.

## Гісторыя
З 1254 па 1395 гады на тэрыторыі раёну месьцілася сталіца Залатой Арды горад Сарай-Бату. Харабалінскі раён быў утвораны ў 1925 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК у складзе спачатку Астраханскай губэрні, а потым Ніжняволскага краю. Пазьней раён належыў Сталінградзкай вобласьці, а ў 1943 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Астраханскай вобласьці.

## Насельніцтва
Насельніцтва раёну па стане на 2021 год складала 39050 чалавек. Асноўную долю насельніцтва фармуюць расейцы і казахі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Краснаярскі раён

Назву **Краснаярскі раён** маюць адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Расеі:

* Краснаярскі раён — раён у Астраханскай вобласьці
* Краснаярскі раён — раён у Самарскай вобласьці
Нарыманаўскі раён

Назву **Нарыманаўскі раён** маюць адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі:

## [[Азэрбайджан]]
* Нарыманаўскі раён — раён у Баку

## [[Расея]]
* Нарыманаўскі раён — раён у Астраханскай вобласьці
Прыволскі раён

Назву **Прыволскі раён** маюць адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Расеі:

* Прыволскі раён — раён у Астраханскай вобласьці
* Прыволскі раён — раён у Іванаўскай вобласьці
* Прыволскі раён — раён у Казані
* Прыволскі раён — раён у Самарскай вобласьці
Дўэйн Джонсан

**Дўэйн Джо́нсан** (; нарадзіўся 2 траўня 1972 году) — амэрыканскі актор, прадусар, бізнэсовец і былы рэсьлер вядомы пад мянушкай Скала (). Лічыцца адным з найвялікшых прафэсійных дужаньнікаў усіх часоў. Гэтай працай ён займаўся восем гадоў, перш чым заняцца акторскай справай. Ягоныя фільмы агулам назьбіралі больш за 3,5 мільярдаў даляраў у Паўночнай Амэрыцы і больш за 10,5 мільярдаў даляраў ва ўсім сьвеце, што робіць яго адным з самых прыбытковых і высокааплатных актораў у сьвеце. У 2016 і 2019 гадах Джонсан быў названы часопісам Time адным з самых уплывовых людзей у сьвеце.

## Біяграфія
Джонсан нарадзіўся ў Каліфорніі ў сям’і прафэсійнага канадзкага рэсьлера Рокі Джонсана, але гадаваўся ў Новай Зэляндыі ў сям’і ягонай маці. Праз маці мае паходжаньне самоа, а бацька мае афрыканскія і крыху ірляндзкія карані. У дзяцінстве захапляўся рэгбі, але потым вярнуўся ў ЗША, часта зьмяняючы месца жыхарства.

Джонсан гуляў у каледжны футбол у складзе Маямскага ўнівэрсытэту і нават здабываў з дружынай нацыянальны чэмпіянат у 1991 годзе. Ён імкнуўся да прафэсійнае кар’еры ў амэрыканскім футболе, але ня быў задрафтаваны на драфце НФЛ 1995 году. Склаўшы ўгоду з «Калгары Стэмпэдэрс» з Канадзкае футбольнае лігі, Джонсан быў выключаны з каманды ў першым жа сэзоне. Пасьля няўдачы спартовец скіраваў свой позірк на рэсьлінг, бо ягоныя бацька і дзед з матчынай лініі былі прафэсійнымі дужаньнікамі. У выніку Джонсан склаў кантракт з Сусьветнай фэдэрацыяй рэсьлінгу ў 1996 годзе. Набыў вядомасьць дзякуючы распрацоўцы ўласнага пэрсанажу харызматычнага рэсьлера-гаваруна у пэрыяд здабыцьця папулярнасьці гэтае забавы ў канцы 1990-х і пачатку 2000-х гадоў. Джонсан вырашыў сысьці з рэсьлінгу ў 2004 годзе, але вяртаўся яшчэ пэўны час, але тэрмінова.

Першай галоўнай роляй Джонсана была роля галоўнага герою ў фільме пра чараўніцтва *«[[Кароль скарпіёнаў]]»* (2002), але першае сур’ёўнае зьяўленьне на экранах адбылася за год да таго, калі актор узяў удзел у здымках фільму *«[[Мумія вяртаецца]]»*. З тых часоў ён здымаўся ў камэдыях *«[[Плян гульні (фільм)|Плян гульні]]»* (2007), *«[[Зубная чараўніца (фільм, 2010)|Зубная чараўніца]]»* (2010) і *«[[Цэнтральная выведка (фільм)|Цэнтральная выведка]]»* (2016); прыгодніцкіх баевіках *«[[Падарожжа 2: Таямнічы востраў]]»* (2012), *«[[Жаўнер Джо: Кідок кобры 2]]»* (2013), *«[[Гэркулес (фільм, 2014)|Гэркулес]]»* (2014) і *«[[Хмарачос (фільм, 2018)|Хмарачос]]»* (2018); навукова-фантастычных фільмах *«[[Разлом Сан-Андрэас]]»* (2015) і *«[[Рэмпэйдж]]»* (2018). Зьяўленьне пэрсанажу Люк Гобс у ягоным выкананьні ў сэрыі фільмаў *«[[Фарсаж (франшыза)|Фарсаж]]»* пачынаючы з кінастужцы *«[[Фарсаж 5: Рабаваньні ў Рыю]]»* (2011), дапамагла фільму стаць адной з самых прыбытковых кінафраншызаў сьвеце. Джонсан таксама бярэ ўдзел ў кінафраншызе *«[[Джуманджы (франшыза)|Джуманджы]]»*, выканаўшы ролі ў фільмах *«[[Джуманджы: Покліч джунгляў]]»* (2017) і *«[[Джуманджы: Наступны ўзровень]]»* (2019).

Джонсан займаецца таксама і прадусаваньнем. У 2000 годзе пабачыла сьвет аўтабіяграфія актора *«[[Скала гаворыць]]»*, якая стала сапраўдным бэстсэлерам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Рэсьлеры ЗША
Міхал Сапель

**Міхал Са́пель** (17 лістапада 1967 — 10 сьнежня 2021) — беларускі каталіцкі сьвятар, першы пробашч адроджанай парафіі Касьцёлу Найсьвяцейшай Тройцы (сьвятога Роха) на Залатой Горцы ў Менску.

## Дзяцінства, адукацыя
Сапель нарадзіўся ў Браславе. Ягоны бацька быў праваслаўным і працаваў электрыкам, а маці каталічкай, якая працавала на мясцовым рыбазаводзе.

У 1984 годзе ён паступіў у мэдычную вучэльню ў латвійскім Даўгаўпілсе, але праз год перавёўся ў духоўную сэмінарыю ў Рызе, якую пасьпяхова скончыў у 1990 годзе.

## Сьвятарская й іншая дзейнасьць
У 1990 годзе Сапель быў прызначаны вікарыем Касьцёлу Ўзвышэньня Сьвятога Крыжа на Кальварыйскіх могілках у Менску. Пазьней ён атрымаў ад арцыбіскупа і будучага кардынала Казімера Сьвёнтка заданьне душпастырскай апекі над тымі, хто ў Менску жадаў маліцца па-беларуску: «Ты мусіш заняцца беларусамі».

Дзякуючы грамадзка-палітычным пераменам на пачатку 1990-х гадоў аднавіліся набажэнствы ў адной з забраных савецкімі ўладамі менскіх сьвятынь — Касьцёле Найсвяцейшай Тройцы (Сьвятога Роха) на Залатой Горцы. У 1990-я парафія "стала сапраўды залатым месцам, дзе зьбіралася шмат [беларускай] выбітнай інтэлігенцыі".

Сапель разьвіваў мэтадычную працу па перакладзе літургічных тэкстаў на беларускую мову, галоўным плёнам якой стаў выдадзены ў 2004 годзе «Рымскі Імшал для дыяцэзій на Беларусі».  Таксама ён наладжваў дабрачынную дзейнасьць — у 1991 годзе ў Менску зьявілася свая арганізацыя Caritas, якая праз некалькі год стварыла дзіцячы цэнтар у Ляскоўцы. У 1992 годзе было наладжана выданьне часопіса «Хрысьціянская думка».

Акрамя парафіі на Залатой Горцы, Сапель да 1996 году быў пробашчам парафіі ў Ракаве і пэўны час з душпастырскай неабходнасьці служыў вернікам у Заслаўі.

## Сьмерць
Сапель памёр 10 сьнежня 2021 на 55-м годзе жыцця.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
ПТБ-3 Кельцы

**ПТБ-3-Кельцы** () &mdash; польскае тэлебачаньне. Галоўны ўласьнік &mdash; польская дзяржава. Усе перадачы на польскае мове. Вяшчае мастацкія карціны, забавы, навіны.

## Даходы
ПТБ мае грашовую падтрымку ад польскае дзяржавы. Асаблівасьць ПТБ &mdash; адсутнасьць платнае рэклямы, бо аснова даходаў грошы са скарбу краіны.

## Глядзі таксама
* Старонка ў сеціве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэлебачаньне польскай мовай
Катэгорыя:Дзяржаўныя каналы ў Польшчы
Вышэй за неба (2019)

**«Вышэ́й за не́ба»** () — расейская мэлядрама рэжысэркі Аксаны Карас. У галоўных вобразах: Таісія Вілкова і Піліп Аўдзееў. Карціна пачала свой агляд у Расеі 27 чэрвеня 2019 году.

## Зьмест
Галоўны вобраз карціны — ***Саша***. Ёй 18 гадоў. У яе хворае сэрца, і разам зь сям’ёю яна едзе лячыцца ў санаторы ў Маскоўскае вобласьці. У гэты час нечакана ў санаторыі забіваюць чалавека. Наступныя сем дзён для Сашы стануць важнымі і цяжкімі. Яна сустрэне свае першае каханьне і зробіць адкрыцьцё: яна здаровая, а яе маці падманвала.

Карціна мае дзеі плоцкія і таму трэба аднесьці да мяккае парнаграфіі.

## Вобразы
У карціне маецца некалькі вобразаў для мужчын і жанчын.

## Здымкі
Здымкі карціны «Вышэй неба» пачаліся летам 2018 году і адбываўся ў санаторыі Міколавае гары (Маскоўская вобласьць).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Выше неба» — МАРС МЕДИА

Катэгорыя:Фільмы 2019 году
Катэгорыя:Фільмы на расейскай мове
Катэгорыя:Фільмы «Марс Медиа Энтертейнмент»
Забалаць (Слуцкі раён)

**За́балаць** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бокшыцкага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 2009 — 14 чалавек
* 2019 — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бокшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Даўгапяткавыя

**Даўгапяткавыя** (Tarsiidae) — сямейства клясы сысуноў, якое ўключае 3 сучасныя роды і 14 відаў. Насяляюць астравы паўднёва-ўсходняй Азіі, у тым ліку Суматра, Барнэа, Сулавэсі і частка Філіпінскіх астравоў. Асяроддзем іх пражываньня з’яўляюцца лясы, хмызьнякі і ўчасткі з густой расьліннасьцю. Выкапныя рэшткі вядомыя ад эацэну Азіі, Эўропы, Паўночнай Амэрыкі.

Даўгапяткавыя — невялікія прыматы з вагой ад 80 да 165 г. Даўжыня цела ад 85 да 160 мм. Хвост голы за выключэньнем пучкоў валасоў на кончыку, тонкі і доўгі, ад 135 да 275 мм. Галава круглая. Вочы вельмі вялікія. Вушы вельмі рухомыя. Лыч кароткі, а шыі, здаецца, амаль няма. Пярэднія канечнасьці кароткія, а заднія падоўжаныя. Шэрсьць шаўкавістая, шэравата-бурая, шаравата-карычневая або цёмна-карычневая на сьпіне і шараватая або жаўтлява-карычневая зьнізу. Зубная формула: 2/1, 1/1, 3/3, 3/3 = 34.

Даўгапяткавыя вядуць начны або прыцемковы лад жыцьця. Большасьць відаў жывуць невялікімі сацыяльнымі групамі, часам толькі з аднаго самца і самкі. *C. bancanus*, здаецца, больш адзіночныя. Яны ў першую чаргу вусякаедныя, але таксама ядуць птушак, яшчарак і зьмей.

## Сыстэматыка
Сямейства **даўгапяткавыя** (Tarsiidae)
* род *Carlito* — від: *C. syrichta*
* род *Cephalopachus* — від: *C. bancanus*
* род *Tarsius* — віды: *T. dentatus*, *T. fuscus*, *T. lariang*, *T. niemitzi*, *T. pelengensis*, *T. pumilus*, *T. sangirensis*, *T. spectrumgurskyae*, *T. supriatnai*, *T. tarsier*, *T. tumpara*, *T. wallacei*
* вымерлыя роды: †*Hesperotarsius*, †*Oligotarsius*, †*Xanthorhysis*

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямействы сысуноў