open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Расічка

**Расічка** (*Digitaria*) — род кветкавых расьлінаў сямейства метлюжковых.

Каля 350 відаў. Пашыраны ў трапічных і субтрапічных (пераважна ў Афрыцы) і часткова ў цёплаўмераных вобласьцях. На Беларусі 4 віды, трапляюцца на пясках, па берагах вадаёмаў, як пустазельле на палях.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Расьліны
Катэгорыя:Метлюжковыя
Раса

**Ра́сы** чалавека ( ад ) — групы людзей, якія складаліся гістарычна і маюць адзінства паходжаньня, што выяўляецца ў агульных спадчынных марфалягічных і фізыялягічных адзінках — колер скуры, валасоў і вачэй, формы носа і вуснаў, рост і прапорцыі цела, група крыві і інш. Арэалы распаўсюджаньня розных адзнак не супадаюць, таму расавыя межы невыразныя і ўмоўныя.


Катэгорыя:Антрапалёгія
Раска

**Ра́ска** (*Lemna*), **жабіна дзяружка** — род кветкавых расьлінаў сямейства ароньнікавых.

Каля 10—13 відаў. Пашыраны амаль усюды. На Беларусі распаўсюджаны 3 віды.

Трапляюцца ў азёрах, старыцах, канавах, часам утвараюць суцэльнае покрыва на паверхні стаячага вадаёма.

Катэгорыя:Роды кветкавых
Катэгорыя:Ароньнікавыя
Рамуальд Траўгут

**Рамуа́льд Тра́ўгут** (; 16 студзеня 1826, в. Шастакова, Берасьцейскі павет, Гарадзенская губэрня, Расейская імпэрыя — 5 жніўня 1864, Варшава; Псэўданім: *Кракоўскі*) — генэрал, удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў, адзін зь яго кіраўнікоў.

## Паходжаньне і станаўленьне

Род Рамуальда паходзіць з Саксоніі, што асеў у Рэчы Паспалітай у першай палове XVIII стагодзьдзя. Дзед Якуб Траўгут быў удзельнікам паўстаньня 1794 году, паплечнік Тадэвуша Касьцюшкі. Бацькі Людвіг і Аляіза з Блоцкіх трымалі маёнтак ў Шастакова. Найвялікшы ўплыў у выхаваньні Рамуальда зрабіла ягоная бабуля Юстына Блоцкая, якая выхоўвала яго ў духу патрыятызму.

У 1836—1842 гадох навучаўся ў Сьвіслацкай гімназіі, якую скончыў з срэбным мэдалём. Спрабаваў паступіць ў Пецярбурскі інстытут інжынэрнай камунікацыі, але інстытут быў рэарганізаваны і Рамуальд ня быў прыняты. Тады ён надумаў пайсьці на службу ў армію Расейскай імпэрыі.

Трагічныя часы для Рамуальда выпадаюць на 1859 і 1860 гады. За кароткі прамежак часу сьмерць забірае спачатку ў лістападзе 1859 году бабулю Юстыну, потым паводле чаргі паміраюць у кастрычніку — дачка, у студзені 1860 году — жонка Ганна, у траўні — сын. Таксама памерлы ў лютым 1860 году дзед Віталь Шуйскі (Witalis Szujski) пакідае Рамуальду ў спадчыну невялікі маёнтак ў Востраве (цяпер Астроўе), што ля Кобрыню. Там Траўгут знаёміцца з Антанінай Касьцюшкоўнай (Antonine Kosciuszkowne), дачкой Аляксандра (быў паплечнікам Тадэвуша Касьцюшкі) і каб забясьпечыць двух малых яе дачок, бярэ Антаніну сабе ў жонкі. Шлюб адбыўся 13 чэрвеня 1862 году. Таго ж году ў годнасьці падпалкоўніка звольніўся з войска на пэнсію з правам нашэньня мундзіра і жалаваньнем 230 рублёў. Жыве ў Востраве да самага пачатку паўстаньня.

## Паўстаньне
У красавіку 1863 году ўзначаліў Кобрынскі паўстанцкі аддзел. З кастрычніка 1863 году кіраўнік Нацыянальнага ўраду ў Варшаве, фактычна дыктатар паўстаньня. Арыштаваны расейскімі акупантамі 30 сакавіка 1864 году, згодна з выракам расейскага вайсковага суду павешаны ў Варшаўскай цытадэлі.

У 1928 годзе ў месьце Сьвіслачы паставілі помнік Рамуальду Траўгуту, адноўлены ў 1989 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* Paniszewa H. Szlakiem Traugutta po Polesiu / H. Paniszewa // Echa Polesia. Nr. 1, 2013. S. 3—15

## Вонкавыя спасылкі
* Астроўе на Radzima.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Камянецкім раёне
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Вязьні Варшаўскай цытадэлі
Катэгорыя:Павешаныя
Рамэн Ралян

**Рамэн Ралян** (; , Клямсі, Ньеўр, Францыя — , Вэзьле) — францускі пісьменьнік, грамадзкі дзяяч, вучоны-музыказнаўца. Ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры (1915).

## Беларускія пераклады
* «Кала Бруньён» (аповесьць, урыўкі), Мн., 1936, — перакладчык Ян Скрыган
* «Жан-Крыстоф» (раман, урыўкі), Мн., 1938
* Артыкул «Застольныя гутаркі з Бэтховенам», Мн., 1937

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Францыі
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры
Катэгорыя:Францускія літаратары
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай нармальнай школы (Парыж)
Растравая графіка

У кампутарнай графіцы **растравай** выявай (або лічбавай выявай) называюць файл зьвестак ці структуру піксэлаў ці каляровых кропак у выглядзе простакутнай сеткі на кампутарным маніторы, паперы ці іншым носьбіце. Растравыя выявы захоўваюцца ў файлах выяў розных фарматаў.

Катэгорыя:Кампутарная графіка
Рауль Кастра

**Рауль Мадэст Кастра Рус** (1931; Біран, Куба) — дзяржаўны дзяяч Кубы. Малодшы брат Фідэля Кастра, якога замяніў на пасадзе старшыні Дзяржаўнай рады Кубы ў 2008 годзе. Старшыня Савету міністраў і Вярхоўны галоўнакамандуючы Ўзброенымі сіламі Кубы з 2008, генэрал арміі, Герой Кубы. Удзельнічаў у кубінскай рэвалюцыі, а затым заняў другое пасьля брата месца ў дзяржаўным і партыйным кіраўніцтве Кубы.

4 лістапада 2011 г. сваёй пастановай скасаваў зь 10 лістапада больш як 50-гадовую забарону на гандаль нерухомасьцю, самастойнае ўстанаўленьне ўласьнікамі цэнаў на сваё жытло і свабодную зьмену месца жыхарства.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кубінскія палітыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся на Кубе
Раўнамерны рух

**Раўнаме́рны рух** — разнавіднасьць механічнага руху, калі цела (матэрыяльны пункт) пераадольвае аднолькавыя адлегласьці за аднолькавыя прамежкі часу.

Пры раўнамерным руху

* велічыня хуткасьці зьяўляецца пастаяннай велічынёй (яе напрамак можа зьмяняцца)
* тангенцыяльнае паскарэньне цела роўнае да нуля (нармальнае паскарэньне можа адрозьнівацца ад нуля)
* шлях, зроблены целам за некаторы адрэзак часу t, складае s = vt, дзе v — велічыня яго хуткасьці.

Такім чынам, раўнамерны рух можна вызначыць як рух з нязьменнай (па велічыні) хуткасьцю.

Катэгорыя:Кінэматыка
Ро (літара)

**Ρ**, **ρ** (назва: **ро**, ) — 17-я літара грэцкага альфабэту.

У сыстэме грэцкага альфабэтнага запісу лікаў мае лікавае значэньне 100. Паходзіць ад фінікійскага знаку «рош». Ад знаку «ро» паходзяць лацінскі знак R і кірылічны Р.

Катэгорыя:Літары
Катэгорыя:Грэцкія літары
Робэрт Інгл

**Робэрт Ф. Інгл** (; нар. 10 лістапада 1942, Сайрэк’юз, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканскі эканаміст, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па эканоміцы (2003) «за распрацоўку метадаў аналізу эканамічных часовых шэрагаў з часовымі зьменамі».

Вучыўся ў Карнэльскім унівэрсытэце. Выкладаў у Масачусэцкім тэхналягічным інстытуце. Прафэсар Нью-Ёрскага ўнівэрсытэту.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне эканомікі
Катэгорыя:Навукоўцы ЗША
Робэрт Гук

**Робэрт Гук** (англ. *Robert Hooke*; 1635—1703) — ангельскі натураліст. Удасканаліў канструкцыю мікраскопа і першы выкарыстаў яго для вывучэньня жывых арганізмаў. Выявіў вузавую будову тканак, увёў тэрмін «вуза».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1635 годзе
Катэгорыя:Ангельскія біёлягі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту
Робэрт Музыль

**Робэрт Музіль** (; 6 лістапада 1880, Клягенфурт, Аўстрыя — 15 красавіка 1942) — аўстрыйскі пісьменьнік.

Вучыўся ў ваеннай акадэміі ў Вене, скончыў вышэйшую тэхнічную школу (1901 г.), Бэрлінскі ўнівэрсытэт (1908 г.). З 1938 г. у эміграцыі (Швайцарыя).

## Бібліяграфія
* *Die Verwirrungen des Zöglings Törleß* (1906).
* *Vereinigungen. Zwei Erzählungen.* (1911)
* *Die Schwärmer* (1921)
* Grigia. Novelle (1923)
* *Drei Frauen* (1924)
* *Nachlaß zu Lebzeiten* (1936, у т.л. апавяданьне *Die Amsel*)
* *Gesammelte Werke.* 2 т. Hg. v. Adolf Frisé. Reinbek, Rowohlt 1978 [ISBN 3-498-04256-4]
* *Der literarische Nachlaß.*  CD-ROM-Edition. Hg. von Friedbert Aspetsberger, Karl Eibl und Adolf Frisé. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt 1992. (DOS-basierte Bedienungsoberfläche.)

## Літаратура
* Адмони, В. Г. «Человек без свойств» Р.Музиля // Адмони, В. Г. Поэтика и действительность. — Л., 1975.
* Белобратов, А. В. Роберт Музиль: Метод и роман. — Л., 1990.
* Лявонава, Е. А. Музіль Роберт / Е. А. Лявонава // Беларуская энцыклапедыя: У 18 тамах / Беларуская энцыклапедыя; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]. Том 11: Мугір — паліклініка. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2000. — С. 14.

Катэгорыя:Аўстрыйскія літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся 6 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1880 годзе
Катэгорыя:Памерлі 15 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1942 годзе
Робэрт Сэсыл

**Робэрт Сэсыл** (анг. Robert Cecil, поўнае імя Эдгар Алджэрнон Робэрт Гэскойн Сэсыл (Віконт Сэсыл-оф-Чэлвуд) 14 верасьня 1864 — 24 лістапада 1958) — юрыст, парлямэнцкі, грамадзкі і дзяржаўны дзяяч, актыўны супрацоўнік і ідэоляг Лігі Нацыяў, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру (1937), уручанай яму за заслугі перад Лігай Нацыяў.

Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі міру
Катэгорыя:Брытанскія палітыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1864 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 14 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 1958 годзе
Катэгорыя:Памерлі 24 лістапада
Вогненая Зямля

**Вогненая Зямля́** (, вымаўл. ) — архіпэляг на крайнім поўдні Паўднёвай Амэрыкі, у склад якога ўваходзіць каля 40 тысячаў астравоў. Плошча — 73 753 км², зь іх на Ісьля-Грандэ прыпадае каля 48 тыс. км². Вогненая Зямля аддзеленая ад матэрыку Магеланавым пралівам, а ад Антарктыды — пралівам Дрэйка. Найбуйнейшы востраў Ісьля-Грандэ й астравы Остэ і Наварына падзеленыя пралівам канал «Бігля».

## Вонкавыя спасылкі
Магеланава пратока

**Магела́нава прато́ка** () — пратока, якая падзяляе кантынэнтальную Паўднёвую Амэрыку і архіпэляг Вогненая Зямля, вузкая (мінімальная шырыня — 2,2 км) і ў некаторых месцах вельмі небясьпечная для мараплаўства. Даўжыня пратокі — 575 км, найменшая глыбіня на фарватэры — 20 м.

Упершыню была пераадоленая Магеланам падчас яго кругасьветнага падарожжа, аднак, ёсьць вэрсіі, што пратока была вядомая і раней, а Вогненая Зямля ў той час лічылася паўночнай часткай Невядомай Паўднёвай зямлі.


Файл:StraitOfMagellan.jpg
Файл:NaoVictoria.JPG
Файл:Commerson's_dolphins_(Cephalorhynchus_commersonii)_in_the_Strait_of_Magellan.jpg
Файл:US_Navy_040621-N-6536T-066_The_Nimitz-class_aircraft_carrier_USS_Ronald_Reagan_(CVN_76)_cruises_through_the_Straits_of_Magellan.jpg
Файл:Ferry_magallanes.jpg


## Крыніцы
Пратока Дрэйка

**Прато́ка Дрэ́йка** — пратока, якая злучае Атлянтычны і Ціхі акіян (часта пратоку адносяць да Паўднёвага акіяну), абмежаваная на поўначы архіпэлягам Вогненая Зямля, а з поўдня Паўднёвымі Шэтляндзкімі астравамі (Антарктыда). Зьяўляецца самай шырокай пратокай на Зямлі — каля 820 кілямэтраў у самай вузкай частцы.

Катэгорыя:Пратокі Атлянтычнага акіяна
Катэгорыя:Пратокі Ціхага акіяна
Робэрт Бойль

**Робэрт Бойль** (, ;  — ) — ангельскі фізык, хімік і багаслоў. Таксама займаўся праблемамі мэдыцыны, біблійнага мовазнаўства. Сёмы сын Рычарда Бойля, графа Корскага, вяльможы часоў Лізаветы Ангельскай. Ва ўзросьце 8 гадоў паступіў у Ітан. У 1662 годзе сфармуляваў закон, згодна зь якім аб’ём газа пры сталай тэмпэратуры адваротна прапарцыйны ціску. У 1679 годзе францускі фізык Эдме Марыёт (1620—1684) незалежна адкрыў той жа закон. Адзін з заснавальнікаў Лёнданскае каралеўскага таварыства. Ганаровы доктар фізыкі Оксфардзкага ўнівэрсытэту.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ірляндыі
Катэгорыя:Брытанскія фізыкі
Катэгорыя:Брытанскія хімікі
Катэгорыя:Брытанскія філёзафы
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту
Робэрт Герсуні

**Робэрт Герсуні** (; 15 студзеня 1844 — 31 кастрычніка 1924) — аўстрыйскі хірург.

Вынаходнік шэрагу хірургічных і гінэкалягічных апэрацыйных мэтадаў, якія шырока практыкуюцца і ў сучаснай мэдыцыне. Да апошніх адносіцца, між іншым, павелічэньне памераў жаночых грудзей, упершыню зьдзейсьненае Герсуні ў 1890 годзе.

Катэгорыя:Хірургі
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1844 годзе
Катэгорыя:Памерлі 31 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1924 годзе
Паўднёвыя Шэтландзкія астравы

**Паўднёвыя Шэтландзкія астравы** () — група вульканічных астравоў у праліве Дрэйка, каля паўночна-заходніх берагоў Антарктычнага паўвострава.

Складаецца з 11 буйных і вялікай колькасьці дробных астравоў і скал. Пл. каля 4,3 тыс. км². Вышыня да 2300 м (на востраве Кларэнс). Складзеныя з вывернутых мэтамарфічных і часткова асадкавых парод. Большай часткай укрыты сьнегам і лёдам. Лежбішчы цюленяў і марскіх ільвоў, калёніі пінгвінаў і іншых марскіх птушак.


File:Cornwallis_Antarctica.jpg
File:Canoas_entre_el_hielo.jpg
File:Deception-Tourists.jpg
File:Collins_Harbor_100_9687.jpg


Катэгорыя:Антарктыка
Катэгорыя:Архіпэлягі
Катэгорыя:Астравы Паўднёвага акіяна
Ушуая

**Ушуа́я** (, (54°48′S 68°19′W) — горад на высьпе Вогненая Зямля, самы паўднёвы горад сьвету. Знаходзіцца на беразе пратокі Бігля. Насельніцтва — каля 50 тыс. жыхароў. У турыстычны сэзон — да 70 тысячаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады-порты Аргентыны
Катэгорыя:Сталіцы правінцыяў Аргентыны
Катэгорыя:Колішнія крымінальныя калёніі
Катэгорыя:Вогненая Зямля (правінцыя)
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1884 годзе
Пратока Бігля

**Пратока Бі́гля** — пратока, якая адасабляе галоўны востраў архіпэляга Вогненая Зямля і вострава на поўдні ад яго Остэ і Наварына, а таксама маленькіх астравоў. На беразе пратокі разьмешчаны такія вядомыя населеныя пункты, як горад Ушуая, вайсковая база Пуэрта-Ўільямс, рыбацкая вёска Пуэрта-Тора, якая лічыцца самым паўднёвым населеным пунктам у сьвеце.

Пратока названы ў гонар карабля «Бігл(ь)», на якім Чарлз Дарвін падчас свайго знакамітага падарожжа абмінуў Паўднёвую Амэрыку. Пратока ёсьць даволі вузкай, месцамі шырыня складае ўсяго толькі 5-6 кілямэтраў.

Катэгорыя:Пратокі
Пуэрта-Тора

**Пуэрта-То́ра** () — маленькая чылійская вёска на востраве Наварына (архіпэляг Вогненая Зямля) на беразе праліва Бігля. У ёй пражываюць каля 50 чалавек — рыбакі і чальцы іхных сем’яў. Ня лічачы антарктычных станцыяў, Пуэрта-Тора — самае паўднёвае пасяленьне ў сьвеце (хаця такімі часам прызнаюць Пуэрта-Ўільямс, але часьцей — горад Ушуая).

## Крыніцы

Катэгорыя:Геаграфія Чылі
Ала Сямёнава

**Альбіна (Ала) Іванаўна Сямёнава** (9 жніўня 1938, с. Бальшарэцкае, Бальшарэцкі раён, Камчацкая вобласьць, РСФСР, СССР — 18 лютага 2022, Менск) — пісьменьніца.

## Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і служачых, юрыстаў. Бацькі ў 30-я гады па камсамольскіх пуцёўках паехалі на Чукотку, жылі на Камчатцы, затым бацьку перавялі ва Ўладзівасток, пазьней у Хабараўск, удзельнік ВАВ. У 1944 г. сям’я вярнулася на радзіму ў Беларусь. Жылі ў Вялейцы ды Наваградку, дзе Альбіна скончыла сярэднюю школу (1955) і паступіла ў БДУ. Пасьля заканчэньня філялягічнага факультэту БДУ (1960) працавала рэдактарам і старшым рэдактарам выдавецтва «Навука і тэхніка». У 1968—1972 гг. літсупрацоўнік у прэс-бюлетэні «Служба быту Беларусі», у 1972—1986 гг. — рэдактар, старшы рэдактар рэдакцыі крытыкі, літаратуразнаўства і драматургіі выдавецтва «Мастацкая літаратура». З 1986 г. — літсупрацоўнік, з 1987 г. — рэдактар аддзела мастацтва, крытыкі і бібліяграфіі часопіса «Нёман». З 2000 году ўваходзіла ў рэдакцыйную калегію часопіса Наша Вера. Сябра СП СССР з 1982 г., потым Саюзу беларускіх пісьменьнікаў. Узнагароджана мэдалём. З рэцэнзіямі, літаратурна-крытычнымі артыкуламі і эсэ выступае з 1966 г.

## Творы
* Ішлі ў паходы партызаны. — Мінск. 1968. 55 с.
* Гарачы след таленту. Літаратурна-крытычныя эцюды. Мінск. 1979. 188 с.
* Слова сапраўднага лад. Літаратурныя эцюды. Мінск. 1986. 206 с.
* Святло загадкі. Імпрэсіі і адлюстраванні. Мінск. 1995. 235 с.
* Таямніцы пакутны колер. Эсэ. Апавяданні. Мінск. 2004. 103 с.
* Перад геніем лёсу. Літаратурныя версіі паводле рэальнага, іррэальнага, дамысленага. Мінск. 2006. 357 с.
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Козіч В. І. Сямёнава, Ала. Бібліяграфія. // Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік у 6 тамах. Т. 5. Мінск 1995. С. 477.
* Савік Л. С. Сямёнава, Ала. // Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік у 6 тамах. Т. 5. Мінск 1995. С. 476—477.
* Спрынчан А. В. Сямёнава, Ала.. //  — С. 345. 
* Сямёнава, Ала. //  — C. 526.

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 9 жніўня
Адам Дзьмітрыеў

**Ада́м Марты́навіч Дзьмі́трыеў** (1902, в. Ніканавічы, Быхаўскі павет, Магілёўская губэрня, Расейская імпэрыя — студзень 1936, Ялта, РСФСР, СССР) — пісьменьнік.

## Біяграфія
У 1912 г. Дзьмітрыевы пераехалі на жыхарства ў Сыбір. Пасьля ўстанаўленьня Савецкай улады Адам працаваў у валасным выканкаме. У пачатку 1920-х гадоў скончыў камвуз, працаваў у павятовым рэўкаме, у губкаме партыі, упаўнаважаным па зборы харчовага падатку. У канцы 1922 г. чырванафлётца, потым палітработнік на Далёкаўсходнім флёце, удзельнічаў у дэсанце ў Ахоцкім моры пры ліквідацыі рэшткаў «хэўраў» генэрала Пепяляева. З 1925 г. на Балтыйскім флёце: памочнік камісара крэйсэра «Прафінтэрн», сакратар партыйнага камітэту брыгады эсьмінцаў і інструктар палітупраўленьня марскіх сілаў Балтыйскага мора.

У 1926 годзе ў часопісе «Красный Флот» было надрукавана першае апавяданьне пісьменьніка «За хищниками» (пра барацьбу Далёкаўсходняй флятыліі супраць японскіх інтэрвэнтаў). У пачатку 1930-х гадоў ён быў сярод стваральнікаў літаратурнага аб’яднаньня Чырвонай Арміі і Флёту ЛАЧАФ. У творах пераважае далёкаўсходняя тэматыка.

Памёр пасьля цяжкай хваробы ў студзені 1936 г. 

## Творы
* … Есть — вести корабль. Роман. Ленинград — Москва. 1932. 148 с.
* … Есть — вести корабль. Роман. Ленинград. 1934. 152 с.
* «Адмирал Макаров». Роман. Ленинград. 1934. 308 с.
* «Адмирал Макаров». Роман. 3 изд. Ленинград. 1935. 244 с.
* … Есть — вести корабль. Роман. Ленинград. 1936. 177 с.
* … Есть — вести корабль. Повесть; «Адмирал Макаров». Роман. Ленинград. 1936. 403 с.

## Літаратура
* Адам Мартынавіч Дзмітрыеў //  С. 150.
* Белакузаў. В. Адам Дзмітрыеў — пісьменнік з Ніканавіч. // Маяк прыдняпроўя. 22 студзеня 1987. С. 2.
* Дмитриев Адам Мартынович. // Краткая Литературная Энциклопедия в 9 томах. Т. 2. Москва. 1964. С. 705.

Катэгорыя:Савецкія літаратары
Павал Калечыц

**Па́вал Трафі́мавіч Кале́чыц** (1893, Койданава, Менскі павет, Менская губэрня, Расейская імпэрыя — 1923) — дзяяч беларускага антыбальшавіцкага руху, кіраўнік Койданаўскай самастойнай рэспублікі.

## Біяграфія
Паходзіў з роду Калечыцаў, вядомых пад Койданавам з XVI стагодзьдзя. Бацькі — шараговы запасу арміі Трафім Мікалаевіч і Марта Іосіфаўна з Янкоўскіх Калечыцы — паходзілі з дзяржаўных сялян в. Макаўчыцы.

Удзельнік Першай сусьветнай вайны, капітан расейскай імпэратарскай арміі.

Пасьля лютаўскай рэвалюцыі 1917 году ў Койданаве «замест прыстава Ільлюкевіча і вурадніка Шпілені засталіся абшарнік зь Вертнік — Арцюшэўскі і местачковы — Павел Калечыц». 8 сьнежня 1918 г. Павел Калечыц прызначаны начальнікам койданаўскай міліцыі. У жніўні 1919 г. арыштаваны польскімі акупацыйнымі ўладамі. За Калечыца паручыўся койданаўскі ксёндз, ён быў вызвалены і ў хуткім часе ўзначаліў польскую дэфэнзыву (контрразведку) ў мястэчку Койданава, затым знаходзіўся ў г. зв. «нэўтральнай зоне». У лістападзе 1920 г. арганізаваў Койданаўскую самастойную рэспубліку, якая праіснавала 4 дні і была разгромленая кавалерыстамі 12-га стралковага палка Чырвонай арміі. Калечыц і іншыя чальцы «самастойнай рэспублікі» адступілі на захад ў бок вёсак Дзягільна — Касілавічы — Янава. Калечыц перайшоў савецка-польскую лінію фронту, некаторы час жыў у Стоўбцах. У Стоўбцах быў агентам польскай афензівы (вайсковай разведкі 2-га аддзелу Генеральнага штабу). Член інфармацыйнага аддзела «Народнага Саюза абароны Радзімы і Свабоды» у Стоўбцах. Па ўспамінах Б. Савінкава, вызваўся прадстаўляць беларускае насельніцтва на поўнач ад усходняй мяжы. У 1921 г. сфарміраваў партызанскі атрад у 1500 чалавек у Ракаве, дзе кватэраваўся атрад палкоўніка Бяляева.

Быў схоплены невядомымі на стаўпецкім базары, перапраўлены на савецкую тэрыторыю і перададзены Менскай ЧК. Расстраляны ў 1923 г.

## Літаратура
* Калечыц Павел // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. Мінск. 2004. С. 127.
* Высоцкий Н. И. Верность служебному долгу. Посвящается 90 летию образования Дзержинской милиции. Дзержинск. 2008. С. 5, 7.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Койданаве
Шклоўскі ідал

**Шкло́ўскі і́дал** — скульптурная выява паганскага боства, знойдзеная ў 1963 годзе каля г. Шклова, на беразе ракі Серабранкі. Высечаны зь пясчаніку, выш. 1,2 м, вага каля 250 кг, тулава цыліндрычнае, ніжняя частка апрацаваная як пастамэнт, твар мае індывідуальныя рысы. Датуецца X ст. Захоўваецца ў Дзяржаўным музэі Беларусі ў Менску.

## Літаратура
* Штыхов Г. Интересная находка. // Искусство. № 4. 1964.
* Шклоўскі ідал // Беларуская Савецкая Энцыклапедыя. Т. ХІ. Мінск. 1974. С. 330—331.
* Шклоўскі ідал //  С. 653.
* 
* 
* Герасімаў В. Шклоўскі ідал. // Герасімаў В. Выбраныя творы. Койданава. 2010. С. 5—6.

Катэгорыя:Ідалы Беларусі
Катэгорыя:Археалягічныя знаходкі 1963 году
Катэгорыя:Славянскае паганства
Катэгорыя:Экспанаты Нацыянальнага гістарычнага музэю Беларусі
Катэгорыя:Археалягічныя аб’екты Шклоўскага раёну
Заходні Азэрбайджан

**Захо́дні Азэрбайджа́н** ( — *Âzarbâyjân-e Qarbi*, , ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўночным-захадзе краіны. Плошча — 39 487 км², насельніцтва — 2 949 426 чалавек (2005 год). Адна з чатырох правінцыяў Іранскага Азэрбайджана. Адміністрацыйны цэнтар — Урмія.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Ардабіль (астан)

**Ардабіль** (, ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на поўначы краіны, мяжуе з Азэрбайджанам. Плошча — 17 800 км², насельніцтва — 1 257 624 чалавекі (2005 год). Адна з чатырох правінцыяў Іранскага Азэрбайджану. Адміністрацыйны цэнтар — Ардабіль.

## Крыніцы
Бушэр (астан)

**Бушэр** () — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на поўдні краіны на беразе пэрсыдзкай затокі. Плошча — 22 743 км², насельніцтва — 816 115 чалавек (2005 год). Адміністрацыйны цэнтар — Бушэр.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Гілян

**Гілян** ( — *Gilân*, , ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на поўначы краіны, мяжуе з Азэрбайджанам. Мае выйсьце да Касьпійскага мора. Плошча — 14 042 км², насельніцтва — 2 530 696 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Рэшт.

## Крыніцы
Галенстан

**Галеста́н** ( — *Golestân*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўночным-усходзе краіны, мяжуе з Туркмэністанам. Плошча — 20 367 км², насельніцтва — 1 868 819 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Гарган.

## Крыніцы
Занджан (астан)

**Занджа́н** ( — *Zanjân*, ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўночным-захадзе краіны. Плошча — 21 773 км², насельніцтва — 1 057 461 чалавек (2006 год). Адна з чатырох правінцыяў Іранскага Азэрбайджана. Адміністрацыйны цэнтар — Занджан.

## Крыніцы
Ілам (астан)

**Ілам** ( — *Ilâm*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на захадзе краіны, мяжуе з Іракам. Плошча — 20 133 км², насельніцтва — 580 158 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Ілам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Ісфаган (астан)

**Ісфага́н** () — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны ў цэнтры краіны. Плошча — 107 029 км², насельніцтва — 5 120 850 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Ісфаган.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Казьвін (астан)

**Казьвін** ( — *Qazvin*, ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўночным-захадзе краіны. Плошча — 15 567 км², насельніцтва — 1 273 761 чалавек (2005 год). Адміністрацыйны цэнтар — Казьвін.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Керман (астан)

**Керман** ( — *Kermân*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўднёвым-усходзе краіны. Плошча — 180 726 км², насельніцтва — 3 164 718 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Керман.

## Крыніцы
Керманшаг (астан)

**Керманша́г** ( — *Kermânšâh*, , ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на захадзе краіны, мяжуе зь Іракам. Плошча — 25 009 км², насельніцтва — 1 952 434 чалавекі (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Керманшаг. З 1979 па 1990 гады правінцыя мела назоў Бахтаран.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Кухгілюе і Буер Ахмад

**Кухгілюе і Буер Ахмад** ( — *Kohgiluyeh o Buyer-Ahmad*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўднёвым-захадзе краіны. Плошча — 15 504 км², насельніцтва — 713 052 чалавекі (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Ясудж.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Кум (астан)

**Кум** (, ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Правінцыя была створана з часткі астана Тэгеран у 1995 годзе. Плошча — 11 526 км², насельніцтва — 1 292 283 чалавекі (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Кум.

У склад астану ўваходзіць адно места, трынаццаць мястэчак, 256 вёсак. Кум зьяўляецца адным з асяродкаў шыізму ў Іране.

## Крыніцы
Курдыстан (астан)

**Курдыста́н** ( — *Kordestân*, , ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Ня блытаць са значна большым ірацкім Курдыстанам. Разьмешчаны на захадзе краіны, мяжуе зь Іракам. Плошча — 29 137 км², насельніцтва — 1 603 011 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Санандаж.

## Крыніцы
Лурэстан

**Лурэста́н** ( — *Lorestân*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на захадзе краіны. Плошча — 28 294 км², насельніцтва — 1 760 649 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Харэмабад.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Мазандаран

**Мазандаран** ( — *Māzandarān*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на поўначы краіны, мае выйсьце да Касьпійскага мора. Плошча — 23 842 км², насельніцтва — 3 283 582 чалавекі (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Сары.

## Крыніцы
Марказі

**Марказі́** ( — *Ostan-e Markazi*,  — «*цэнтральная правінцыя*») — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны ў цэнтры краіны. Плошча — 29 127 км², насельніцтва — 1 429 475 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Эрак.

## Крыніцы
Украінцы ў Беларусі

**Украі́нцы ў Белару́сі** () — нацыянальная меншасьць у Рэспубліцы Беларусь. Налічвае 158,7 тыс. асобаў. Гэта 1,7% ад агульнай колькасьці насельніцтва краіны. Украінцаў падзяляюць на аўтахтонных і мігрантаў. Аўтахтонныя ўкраінцы жывуць, галоўным чынам, у Берасьцейскай ды Гомельскай вобласьцях. Тэрытарыяльна, болей за ўсё ўкраінцаў жыве на Берасьцейшчыне (40 тыс. асобаў, альбо 2,9% ад усяго насельніцтва вобласьці). Найбольшая канцэнтрацыя ўкраінцаў — у паўднёва-заходняй частцы вобласьці.

## Гісторыя

Карэннае насельніцтва Берасьцейшчыны расейскія навукоўцы другой паловы XIX стагодзьдзя лічылі ўкраінскім, якое размаўляла «малороссийским наречием» (зрэшты, існавалі іншыя погляды на этнічную прыналежнасьць мясцовых жыхароў — Баброўскі, Доўнар-Запольскі). Так, паводле вынікаў перапісу 1897 року, у Гарадзенскай губэрні было 362,5 тыс. украінцаў, гэта 22,6% ад усяго насельніцтва губэрні. Украінцы былі ў большасьці ў наступных паветах:
* Кобрынскі — 146 789 (79,6%)
* Берасьцейскі — 140 561 (64,4%)

## Мова
У дачыненьні мовы, украінцы паступова асымілююцца, але не беларусіфікуюцца, а, галоўным чынам, русіфікуюцца. Гаворкі вышэйпамянёнага аўтахтоннага палескага насельніцтва ў беларускай дыялекталёгіі падзяляюць на дзьве групы: мазырскую й берасьцейска-пінскую.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* *Сяргей Лашчанка*. ''Беларуская Кубань''. Як жывуць украінцы на этнічных землях Берасьцейшчыны? // «Україна Молода» № 164 за 7 верасьня 2010 року
* Інтэрнэт-старонка Ўкраінскага Дому

Катэгорыя:Украінцы
Катэгорыя:Насельніцтва Беларусі
Сэмнан (астан)

**Сэмнан** ( — *Сэмнан*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на поўначы краіны. Плошча — 97 491 км², насельніцтва — 702 360 чалавек (2016 год). Сталіца астану — Сэмнан.

## Крыніцы
Сыстан і Балучыстан

**Сыста́н і Бэлуджыста́н** () — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўднёвым-усходзе краіны, мяжуе з Аўганістанам і Пакістанам. Самы вялікі астан. Плошча — 181 785 км², насельніцтва — 2 775 014 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Захедан.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Тэгеран (астан)

**Тэгера́н** ( — *Tehrân*, , ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на поўначы краіны. Плошча — 18 814 км², насельніцтва — 13 267 637 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Тэгеран.

У Шэміранcкай акрузе дзейнічала Арганізацыя эканамічнай супрацы.

## Крыніцы
Фарс (астан)

**Фарс** () — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на поўдні краіны, каля Пэрсыдзкай затокі. Плошча — 122 608 км², насельніцтва — 4 851 274 чалавекі (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Шыраз.

Правінцыя — гістарычная радзіма пэрсаў і пэрсыдзкай мовы, а таксама калыска іранскай дзяржаўнасьці.

## Крыніцы
Хамадан (астан)

**Хамада́н** ( — *Hamadân*, , ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на захадзе краіны. Плошча — 19 368 км², насельніцтва — 1 738 234 чалавекі (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Хамадан.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Харасан Рэзаві

**Харасан Рэзаві** ( — *Xorāsān-e Razāvi*, ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўночным-усходзе краіны, мяжуе з Туркмэністанам і Аўганістанам. Плошча — 118 884 км², насельніцтва — 6 434 501 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Мэшхэт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Паўночны Харасан

**Паўно́чны Хараса́н** ( — *Xorâsân-e Šemâli*, ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўночным-усходзе краіны, мяжуе з Туркмэністанам. Плошча — 28 434 км², насельніцтва — 863 092 чалавекі (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Баджнурд.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Паўднёвы Харасан

**Паўднёвы Харасан** ( — *Xorâsân-e Janubi*, ) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на ўсходзе краіны, мяжуе з Аўганістанам. Плошча — 151 193 км², насельніцтва — 768 898 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Баджнурд.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Хармазган

**Хармазга́н** ( — *Hormozgân*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на поўдні краіны на беразе Пэрсыдзкай затокі. Плошча — 70 697 км², насельніцтва — 1 776 415 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Бэндэр-Абас.

## Крыніцы
Францішак Сапега

**Францішак Сапега** (, Варшава — , Дзярэчын) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Генэрал артылерыі літоўскай (1793—1795), шэф карпусоў артылерыі і інжынэраў.

Валодаў маёнткамі Ружаны і Дзярэчын, у якіх трымаў тэатры, а таксама шэрагам маёнткаў у Магілёўскай акрузе, у т.л. Новым Быхавам, Дашкавым, Гайшыном, Бязуевічамі.

## Біяграфія

З магнацкага роду Сапегаў гербу «Ліс», сын Аляксандра Міхала і Магдалены зь Любамірскіх.

Навучаўся ў Галоўнай школе Вялікага Княства Літоўскага. У 1792 увайшоў у кіраўніцтва Таргавіцкай канфэдэрацыі, у складзе яе дэлегацыі наведаў Пецярбург.

Удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстаньня Т. Касьцюшкі (1794), ягоны кіраўнік у Слонімскім, Ваўкавыскім паветах і на ўсходнім Падляшшы. Атрымаў чын генэрал-лейтэнанта, камандаваў дывізіяй.

Па здушэньні паўстаньня прысягнуў Кацярыне II, атрымаў чын тайнага саветніка, быў маршалкам шляхты Менскай губэрні.

Меў сына Яўстаха Каятана.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Францішак
Катэгорыя:Канфэдэраты таргавіцкія
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году
Катэгорыя:Генэралы артылерыі літоўскай
Хузэстан

**Хузэста́н** ( — *Xuzestân*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўднёвым-захадзе краіны на беразе Пэрсыдзкай затокі, мяжуе зь Іракам. Плошча — 64 055 км², насельніцтва — 4 710 509 чалавек (2016 год). Адміністрацыйны цэнтар — Ахваз.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Чармахаль і Бахціярыя

**Чармахаль і Бахціярыя** () — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны на паўднёвым-захадзе краіны. Плошча — 16 332 км², насельніцтва — 947 763 чалавекі (2016). Адміністрацыйны цэнтар — Шэхрэ-Корд.

## Крыніцы
Язд (астан)

**Язд** ( — *Язд*) — адзін з трыццаці астанаў Ірану. Разьмешчаны ў цэнтры краіны. Плошча — 76 469 км², насельніцтва — 1 138 533 чалавекі (2016). Адміністрацыйны цэнтар — Язд.

## Крыніцы
Віктар Казько

**Віктар Казько** (нарадзіўся ) — беларускі празаік, піша на беларускай і расейскай мовах.

## Біяграфія
У гады Вялікай Айчыннай вайны ад выбуху бомбы загінула маці, замерзла маленькая сястрычка. Пасьля вайны Віктар не прыжыўся ў новай сям’і бацькі, падлеткам сышоў з дому. Выхоўваўся ў Вільчанскім і Хойніцкім дзіцячых дамах на Палесьсі. Пасьля сканчэньня ў 1956 васьмі клясаў, вучобу працягваў у Кемераўскім горным індустрыяльным тэхнікуме. Потым працаваў у шахце, у геолягаразьведцы. Яго ўражаньні пра гэты час рэалізаваліся ў аповесьцях «Цёмны лес — тайга густая» (1973), «Дзень добры й бывай» (1974), напісаных на расейскай мове.

3 1962 году зьвязаў свой лёс з журналістыкай: быў загадчыкам аддзела прамысловасьці таштагольскай гарадзкой газэты «Красная Шорня», літаратурным супрацоўнікам абласной газэты «Комсомолец Кузбасса», карэспандэнтам абласнога радыё. У 1970 скончыў завочнае аддзяленьне Літаратурнага інстытуту імя А. М. Горкага. Праз год пераехаў у Менск. 3 1971 году Казько супрацоўнік газэт «Чырвоная змена», «Советская Белоруссия», у 1973—1976 гадох — часопіса «Нёман». 3 1976 году на творчай рабоце. У 1985—1988 гадох сакратар Саюза пісьменьнікаў БССР. 3 1988 году зноў на творчай рабоце.

## Творы
* 1972 «Высакосны год»
* 1973 «Цёмны лес — тайга густая»
* 1974 «Дзень добры й бывай»
* 1978 «Суд у Слабадзе»
* 1978 «Цвіце на Палессі груша»
* «Неруш»
* 1987 «Хроніка дзетдомаўскага саду» — раман
* 1990 «Но пасаран» — аповесьць
* 1991 «Выратуй і памілуй нас, чорны бусел»
* 2009 «Бунт незапатрабаванага праху» — кніга прозы

## Экранізацыі на кінастудыі «Беларусьфільм»
* «Паводка»
* «Сад»
* «Судны дзень»
* 2009 «Знакі лёсу. Віктар Казько» — дакумэнтальны фільм аб пісьменьніку

## Узнагароды
* 1977 — Прэмія Ленінскага камсамолу (за кнігу «Добры дзень і бывай»)
* 1982 — Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Якуба Коласа (за аповесьць «Суд у слабадзе»)
* 2009 — Гліняны Вялес (за кнігу прозы «Бунт незапатрабаванага праху»)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* У Беларусі стала сорамна жыць// Інтэрвію Віктара Казько для «Радыё Свабода» — «Салідарнасьць», 10 сакавік 2006
* Творы на «Беларускай Палічцы»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каленкавічах
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Гліняны Вялес»
Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Якуба Коласа
Джызан (правінцыя)

**Джызан** () — адна з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана на паўднёвым-захадзе краіны, мяжуе зь Емэнам і мае выйсьце да Чырвонага мора. Плошча — 11 671 км², насельніцтва — 1 359 790 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Джызан.

## Крыніцы
Наджран (правінцыя)

**Наджран** () — адна з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана на поўдні краіны, мяжуе зь Емэнам. Плошча — 119 000 км², насельніцтва — 484 895 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Наджран.

## Крыніцы
Эль-Баха (правінцыя)

**Эль-Баха** () — самая маленькая з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана на паўднёвым-захадзе краіны. Плошча — 15 000 км², насельніцтва — 397 336 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Эль-Баха.

## Крыніцы
Эль-Джаўф (правінцыя)

**Эль-Джаўф** () — адна з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана на поўначы краіны, мяжуе зь Ярданіяй. Плошча — 100 212 км², насельніцтва — 361 676 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Эль-Джаўф.

## Крыніцы
Эль-Касым

**Эль-Касым** () — адна з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана ў цэнтры краіны. Плошча — 65 000 км², насельніцтва — 1 159 438 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Бурайда.

## Крыніцы
Эль-Мэдына

**Эль-Мэдына** () — адна з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана на захадзе краіны, мае выйсьце да Чырвонага мора. Плошча — 173 000 км², насельніцтва — 1 747 129 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Мэдына.

## Крыніцы
Эль-Худуд эш-Шамалія

**Эль-Худуд эш-Шамалія** () — адна з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана на поўначы краіны, мяжуе зь Ярданіяй і Іракам. Плошча — 127 000 км², насельніцтва — 303 465 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Арар.

## Крыніцы
Пацеі

**Пацеі** — шляхецкі род гербу Вага.

Паходзілі ад Ходзькі Каранеўскага, сын якога Тышка за службу ў вялікага князя Казімера атрымаў некалькі вёсак у Камянецкім старостве. Ад імя сына Тышкі Пацея пайшло прозьвішча роду.

Валодалі маёнткамі ў Берасьцейскім, Троцкім і іншых ваяводзтвах Вялікага Княства Літоўскага.

## Найбольш вядомыя з роду
* Іпаці Пацей (1541—1613) — мітрапаліт кіеўскі, галіцкі й усяе Русі
* Леанард Габрыель Пацей (1632—1695) — ваявода віцебскі
* Людвік Канстантын Пацей (1664—1730) — гетман вялікі літоўскі, ваявода віленскі
* Казімер Аляксандар Пацей (1666—1728) — ваявода віцебскі
* Антоні Пацей (?—1749) — стражнік вялікі літоўскі
* Аляксандар Пацей (1698—1770) — ваявода троцкі
* Людвік Пацей (каля 1726—1771) — абозны і стражнік вялікі літоўскі
* Леанард Пацей (каля 1730 — 1774) — стражнік вялікі літоўскі

## Галерэя

Antoni Paciej. Антоні Пацей (1770).jpg|Антоні Пацей
Krystyna Sadoŭskaja (Paciej). Крыстына Садоўская (Пацей) (XVIII).jpg|Крыстына Садоўская (з Пацеяў)
Ludvik Kanstantyn Paciej. Людвік Канстантын Пацей.jpg|Людвік Канстантын Пацей
Emerecyjana Paciej. Эмэрэнцыяна Пацей (1724).jpg|Эмэрэнцыяна Пацей (з Варшыцкіх)
Leanard Paciej. Леанард Пацей (1770).jpg|Леанард Пацей
Alaksandar Paciej. Аляксандар Пацей (1770).jpg|Аляксандар Пацей
Karalina Radzivił (Paciej). Караліна Радзівіл (Пацей) (XVIII).jpg|Караліна Радзівіл (з Пацеяў)
Viktoryja Paciej (Patockaja). Вікторыя Пацей (Патоцкая) (F. Paŭlikovič. 1760-69).jpg|Вікторыя Пацей (з Патоцкіх)


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Генэалёгія
*
Амэрыканскі кінаінстытут

**Амэрыка́нскі інстыту́т кінамаста́цтва** () — незалежная некамерцыйная арганізацыя, створаная Нацыянальным фондам мастацтваў, створаным у 1967 годзе, калі прэзыдэнт Ліндан Джонсан падпісаў закон пра Нацыянальны фонд мастацтва і гуманітарных навук.

Першым выканаўчым дырэктарам і адміністратарам быў Джордж Стывенс-млалодшы. З 1980 году і дасюль гэтыя дзьве пасады займае Джын Пікер Фірстэнберг.

У 1973 годзе інстытут заснаваў прэмію Life Achievement Award.

У 1987 годзе заснаваў асабісты кінафэстываль (**AFI Fest**), які штогод праводзіцца дасюль. Фэстываль Амэрыканскага інстытуту кінамастацтва стаўся першым у ЗША, які атрымаў акрэдыдацыю FIAPF.

У 1998 годзе, пад час стогадовага юбілею амэрыканскага кінематографу, істытут пачаў цыкль AFI 100 Years… («AFI 100 год…») з мэтаю падвышэньня цікавасьці да гісторыі кіно. Цыкль быў скрытыкаваны за сваю непасьлядоўнасьць: некаторыя фільмы па некалькі разоў патрапілі ў некаторыя катэгорыі, нягледзячы на меркаваньне кінакрытыкаў і фанатаў, а зрэдчас нават і нягледзячы на іншыя жанры фільмаў.

Інстытут займаецца захаваньнем старых кінастужак, якія могуць зьнішчыцца ад старасьці.

Катэгорыя:Кінэматограф ЗША
Всеукраїнське об’єднання «Свобода» (газэта)

«**Всеукраїнське об’єднаньня „Свобода“**» () — штотыдневая ўкраінская палітычная газэта нацыяналістычнага кірунку. Зьяўляецца партыйным выданьням Усеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода». Поўная вэрсія налічвае 20 тыс асобнікаў. Гэта варыянт для падпісчыкаў, таксама газэта прадаецца ў гарадох Заходняе Ўкраіны: Львову, Тарнопалі, Івана-Франкоўску, Луцку ды іншых меншых местах ды мястэчках. Вэрсія друкуецца «ў 2 колеры», чорны ды жоўты. Бясплатная вэрсія друкуецца раз на два тыдні, пад час выбараў яе наклад дасягае лічбы ў адзін мільён асобнікаў. Бясплатная вэрсія друкуецца ў адзін (чорны) колер.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка газэты

Катэгорыя:Украінскія газэты
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2005 годзе
Пацы

**Пацы** (у XV—XVI стагодзьдзях **Пацавічы**) — шляхецкі род гербу Газдава, які ў XVII—XVIII стагодзьдзях увайшоў у лік найбольш уплывовых магнатаў Вялікага Княства Літоўскага (у 1660-х — сярэдзіне 1680-х гадоў фактычна кіравалі дзяржавай).

Валодалі маёнткамі ў Лідзкім (XV ст.), Берасьцейскім і Гарадзенскім паветах (XVI ст.), мястэчкамі Магільна, Астравец (XVI ст.), Чартарыйск, Відзы, Галоўчын, Княжыцы (XVII ст.) ды іншымі.

## Прозьвішча

Паца (Patza, Pazzo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова пац- (бац-, пэц-) (імя ліцьвінаў Пацолт, германскае імя Pazolt) паходзіць ад стараверхненямецкага baz 'лепшы' або ад хрысьціянскага імя Petrus.

## Паходжаньне
Паходзілі ад Паца Даўкшавіча (упамінаецца пад 1450 годам), ад імя якога ўтварылся прозьвішча роду. Існавала некалькі галінаў Пацаў, апошні з роду — Людвік Міхал Пац — памёр у 1835 годзе.

## Найбольш вядомыя з роду
* Стэфан Пац (1587—1640) — падканцлер вялікі літоўскі
* Міхал Казімер Пац (каля 1624—1682) — гетман вялікі літоўскі, ваявода віленскі
* Крыштап Жыгімонт Пац (1621—1684) — канцлер вялікі літоўскі

## Галерэя

Файл:Mikałaj Pac. Мікалай Пац.jpg|Мікалай Пац
Файл:Stefan Pac. Стэфан Пац (1601-39).jpg|Стэфан Пац
Файл:Michał Kazimier Pac. Міхал Казімер Пац (1675-99).jpg|Міхал Казімер Пац
Файл:Kryštap Žygimont Pac. Крыштап Жыгімонт Пац (1651-1700).jpg|Крыштап Жыгімонт Пац
Файл:Klara Isabelle Pac (de Mailly). Клара Ізабэла Пац (дэ Майлі) (D. Schultz, 1670).jpg|Клара Ізабэла Пац (дэ Майлі)
Файл:Mikałaj Stefan Pac. Мікалай Стэфан Пац (1683).jpg|Мікалай Стэфан Пац
Файл:Kazimier Pac. Казімер Пац (XVII).jpg|Казімер Пац
Файл:Kazimier Michał Pac. Казімер Міхал Пац.jpg|Казімер Міхал Пац
Файл:Eŭfrasińnia Pac (Aginskaja). Эўфрасіньня Пац (Агінская) (1750).jpg|Эўфрасіньня Пац (з Агінскіх)
Файл:Tereza Barbara Pac (Radzivił). Тэрэза Барбара Пац (Радзівіл) (1756-58).jpg|Тэрэза Барбара Пац (з Радзівілаў)
Файл:Michał Jan Pac. Міхал Ян Пац (A. Roslin, XVIII).jpg|Міхал Ян Пац
Файл:Ludvik Michał Pac. Людвік Міхал Пац (1834).jpg|Людвік Міхал Пац


## Крыніцы

## Літаратура
*
Элізабэт Тэйлар

**Элізабэт Роўзмунд Тэйлар** (; 27 лютага 1932, Лёндан — 23 сакавіка 2011, Лос-Анджэлес) — ангельска-амэрыканская акторка. Каралева Галівуду ў пэрыяд яго росквіту, Элізабэт Тэйлар двойчы атрымала прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю. Яна была першай акторкай, ганарар якой склаў мільён даляраў. Таксама прыцягвала да сябе ўвагу яе прыватнае жыцьце і яе сем шлюбаў.

## Фільмаграфія Тэйлар
* These Old Broads 2001
* Sweet Birds of Youth 1989
* Giovane Toscanini 1988
* Poker Alice 1987
* There Must Be a Pony 1986
* Malice in Wonderland 1985
* The Mirror Crack'd 1980
* Winter Kills 1979
* Return Engagement 1978
* A little Night music 1978
* Victory at Entebbe 1976
* The Blue Bird 1976
* Identikit 1974
* Ash Wednesday 1973
* Night Watch 1973
* Divorce His — Divorce Her 1973
* Hammersmith is out 1972
* Under Milk wood 1972
* Zee an Co. 1972
* The Only game in Town  1970
* Anne of the Thousand Days 1969
* Secret Ceremony 1968
* Boom 1968
* The Comedians 1967
* Reflections in a Golden Eye 1967 
* Doctor Faustus 1967
* The Taming of the Shrew 1967
* Who's afraid of Virgina Woolf? 1966 (Vann Óskarsverðlaun)
* The Sandpipers 1965
* The V.I.P.s 1963
* Cleopatra 1963
* BUtterfield 8 (Vann Óskarsverðlaun)
* Scent of Mystery 1960
* Suddenly, Last Summer 1959
* Cat on a Hot Tin Roof 1958
* Raintree Country 1957
* Giant 1956
* The Last Time i saw Paris 1954
* Beau Brummell 1954
* Elephant Walk 1954
* Rhapsody 1954
* The Girl who Had everything 1953
* Ivanhoe 1952
* Love is better than Ever 1952
* Quo Vadis 1951
* A place in the Sun 1951
* Father's Little Dividend 1951
* Father of the bride 1950
* The big Hangover 1950
* Conspirator 1949
* Little Women 1949
* Julia Misbehaves 1948
* A Date with Judy 1948
* Cynthia 1947
* Life with Father 1947
* Courage of Lassie 1946
* National Velvet 1944
* The white Cliffs of Dover 1944
* Jane Eyre 1944
* Lassie Come Home 1943
* There's One Born every minute 1942

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёндане
Катэгорыя:Брытанскія акторкі
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Катэгорыя:Памерлі ў Лос-Анджэлесе
Хаіль (правінцыя)

**Хаіль** () — адна з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана на поўначы краіны. Плошча — 103 887 км², насельніцтва — 585 970 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Хаіль.

## Крыніцы
Эш-Шаркія

**Эш-Шаркія** () — самая буйная з трынаццаці правінцыяў Саудаўскай Арабіі. Разьмешчана на ўсходзе краіны, мяжуе зь Емэнам, Аманам, ААЭ, Бахрэйнам, Кувэйтам і Іракам,  а таксама мае выйсьце да Пэрсыдзкай затокі. Плошча — 710 000 км², насельніцтва — 3 762 225 чалавек (2010 год). Адміністрацыйны цэнтар — Дамам.

## Крыніцы
Црвена Зьвезда Бялград

«**Црвена Зьвезда**» () — сэрбскі футбольны клюб з гораду Бялграду. Заснаваны ў 1945 годзе. 19-разовы чэмпіён Югаславіі, 5-разовы чэмпіён Сэрбіі і Чарнагорыі, 11-разовы чэмпіён Сэрбіі. 12-разовы ўладальнік Кубка Югаславіі, 9-разовы ўладальнік Кубка Сэрбіі і Чарнагорыі, 8-разовы ўладальнік Кубка Сэрбіі. Уладальнік Кубка чэмпіёнаў (1991).

Паводле апытаньня, праведзенага ў 2008 годзе, «Црвена Зьвезда» зьяўляецца самым папулярным футбольным клюбам Сэрбіі, маючы падтрымку ў 48,2% апытаных. Клюб таксама мае шмат прыхільнікаў у іншых былых югаслаўскіх рэспубліках і ў сэрбскіх дыяспарах за мяжой. Галоўнымі супернікамі клюбу зьяўляецца бялградзкі «Партызан». Матчы чэмпіянату паміж гэтымі двума клюбамі вядомыя як «Адвечнае дэрбі». Згодна са сьпісам Міжнароднай фэдэрацыі гісторыі футболу і статыстыкі «Црвена Зьвезда» ўваходзіць у лік лепшых 200 эўрапейскіх клюбаў XX стагодзьдзя, маючы самы высокі рэйтынг сярод сэрбскіх клюбаў і клюбаў былой Югаславіі, займаючы 27-ы радок у сьпісе разам зь нідэрляндзкім клюбам «Фэеноорд».

## Гісторыя

У лютым 1945 году, падчас Другой сусьветнай вайны, група маладых людзей, актыўных гульцоў, студэнтаў і чальцоў Сэрбскай аб’яднанай антыфашысцкай моладзевай лігі прыняла рашэньне стварыць Моладзевае таварыства фізычнае культуры, якое паўстала 4 красавіка таго ж году ў Бялградзе. Раней, са сьнежня 1944 году, усе даваенныя сэрбскія клюбы былі распушчаныя, а 5 траўня 1945 году сакратар спорту паводле камуністычных пытаньняў Мітра Мітравіч падпісаў пастанову аб афіцыйным скачаваньні ўсіх даваенных клюбаў на тэрыторыі Сацыялістычнай Рэспублікі Сэрбія. Клюбы былі распушчаныя праз тое, што за часам нямецкае акупацыі была спроба арганізаваць лігу з удзелам існых клюбаў, таму ўсе гэтыя клюбы былі прызнаныя праціўнікамі камуністычнага рэжыму Ёсіпа Броза Ціта. 

Двума найбольш папулярнымі клюбамі Бялграду на той час былі «Югаславія» і БСК. «Црвена Зьвезда» была сфарміраваная на рэштках клюбу «Югаславія», то бок новы клюб успадкаваў стадыён «Югаславіі», офіс, шэраг гульцоў і нават іхныя чырвона-белыя колеры, а таксама лягатып, на які дадалі чырвоную зорку. Назва клюбу «Црвена Зьвезда» () была прынятая пасьля доўгіх дыскусіяў. Іншымі прапанаванымі назовамі былі «Народная зорка», «Сіняя зорка», «Пралетэр», «Сталін», «Ленін» і іншыя. Чырвоная зорка неўзабаве была прынятая як сымбаль сэрбскага нацыяналізму ў Югаславіі і далучаная на сьцяг СФРЮ.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Бялградзе
Катэгорыя:1945 год у Сэрбіі
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1945 годзе
Катэгорыя:Сакавік 1945 году
Лыскі (Падляскае ваяводзтва)

**Лыскі** () — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Хорашч.

## Ураджэнцы
* Яўген Міклашэўскі (нар. 1936) — беларускі паэт і перакладнік.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гміна Хорашч
Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва