open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Іван Пірожнік

**Іван Іванавіч Пірожнік** ( 1952) — прафэсар, доктар геаграфічных навук, дэкан геаграфічнага факультэта БДУ. Загадчык катэдры эканамічнай геаграфіі замежных краін (з 2002).

## Навучаньне
У 1973 г. скончыў геафак БДУ, потым асьпірантуру на катэдры эканамічнай геаграфіі замежных краін.

## Навуковая дзейнасьць
У 1976 г. абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Эканоміка-геаграфічныя праблемы фарміраваньня тэрытарыльных рэкрэацыйных сыстэм і рэкрэацыйнага раянаваньня ў буйным эканамічным раёне (на прыкладзе Беларускай ССР)».

У 1993 г. на паседжаньні навуковага савета факультэта біялёгіі і навук пра Зямлю Ягелёнскага ўнівэрсытэта (Кракаў, Польшча) абараніў доктарскую дысэртацыю на тэму «Сацыяльна-геаграфічныя тэндэнцыі разьвіцьця і тэрытарыяльнай арганізацыі турысцкага абслугоўваньня (на прыкладзе СССР у 1976—1990 гг.)».

Навуковае званьне прафэсара прысвоена ў 1997 г. Таксама зьяўляецца прафэсарам Люблянскага і Кракаўскага ўнівэрсытэтаў.

Катэгорыя:Беларускія географы
Элісан Кэры

**Элісан Кэры** () — адзін з асноўных пэрсанажаў сэрыі фільмаў «Піла». Яе грае Дзіна Маер.

## Біяграфія
Кэры была дэтэктывам, якая першапачаткова працавала з дэтэктывамі Тэпам і Сынгам пры расьсьледаваньні справы «Пілы». Пасьля іх згубы яна працягнула з дэтэктывам Мэцьюзам. Пасьля падказкі пакінутай Пілой, Мэцьюз разам з паліцэйскім спэцпрызам і Кэры прыбылі на закінуты завод, дзе знаходзіўся Піла. Тамака яны спрабавалі разблытаць гульню Пілы прапанаваную Мэцьюзу, сын якога знаходзіўся разам з шасьцю іншымі людзьмі ў невядомым месцы. Пасьля таго як Мэцьюз і Піла зьніклі ў невядомым кірунку, Кэры і спэцпрыз спрабавалі іх знайсьці, але дарэмна. Па сканчэньні часу, Кэры расьсьледавала сьмерць яшчэ адной ахвяры Пілы, бо вельмі хвалявалася за Мэцьюза які дагэтуль ня быў знойдзены і лічыўся палонным Пілы. Пазьней Кэры была выкрадзеная Амандай. Ачуўшыся яна апынулася падвешанай на ланцугах якія былі злучаныя з сталёвым каркасам. Сталёвыя дубцы былі шчыльна прыціснутыя да яе грудной клетцы. Перад яе тварам вісеў сасуд з кіслатой на дне якога ляжаў ключ. Голас з экрана сказаў, што ключом можна адкрыць замак пасткі і вызваліцца, але часу мала — ключ разьядае кіслата. Перабораў боль і зьнявечыўшы руку, Кэры дастае ключ, спрабуе адкрыць замок, але дарэмна — замок не адчыняецца. Мэханізм прылады спрацоўвае і разьдзірае грудную клетку на дзьве часткі. Кэры памірае імгненна. У наступстве яе труп будзе знойдзены.

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20090103193916/http://www.imdb.com/character/ch0002600/ 

Катэгорыя:Пэрсанажы Пілы
Матчы зборнай СССР па футболе 1954 году

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1954 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Беларускае піва

**[[Піва]] ў Белару́сі** — традыцыйны напой, які гатаваўся яшчэ ў сярэднявеччы. Найбольш вядомыя сучасныя беларускія бровары — гэта «Крыніца», «Аліварыя», «Сябар», «Лідзкае піва» і «Берасьцейскае піва». За 2010 г. беларускія бровары зварылі 39,9 млн дэкалітраў піва, зь якіх за мяжу паставілі 5 млн дэкалітраў (12,5%). У 2010 г. доля айчыннага піва на рынку Беларусі склала 70%, у 2011 г. — вырасла да 76%.

## Спажываньне па папулярнасьці
Абьём вытворчасьці 2008 году ААТ «Крыніца» па выніках на лістапад 2008 году склаў 38,1% ад усёй беларускай вытворчасьці піва, ААТ «Піўзавод Аліварыя» — 18%, ПК «Сябар» — 13,7%, ААТ «Лідзкае піва» — 12,9%. Дзель ААТ «Берасьцейскае піва» склалася ў памеры 8,1%, ААТ «Рэчыцапіва» — 7,6%. Дзель астатніх вытворцаў сумарна склала 1,6%.

Паводле зьвестак канцэрна «Белдзяржхарчпрам», у разрэзе пакунку найбольшы аб’ём піва ў рэспубліцы выпускаецца ў ПЭТ-пакаваньні — 74,5% абьёму вытворчасьці. Паводле праграмы разьвіцьця піваварнай галіны, у 2008 годзе ў Беларусі павінна быць рэалізавана 48 млн дал айчыннага піва.

## Бровары па гарадах
* Менск
** Аліварыя
** БАССинвест
** Bierbank
** Красный волк
** Крыніца
** Навукова-вытворчы цэнтар ЭКОВО
** Рэстаран «Ракаўскі Бровар»
* Берасьце
** Берасьцейскае піва
** ПТП аддзяленьне беларускай чыгункі
* Віцебск
** Віцебскі бровар
* Гомель
** Арагаст
** Беккер Систем СП
* Горадня
** Гарадзенскі бровар
* Магілёў
** ЛАФ («Нагорный посад»)
** Магілёўскі бровар
* Іншыя гарады
** Глыбоцкі бровар, Глыбокае
** Агрантек ТЧУП, Койданаў
** Лідзкае піва, Ліда
** Мозырпіва, Мазыр
** Маладэчанскі бровар, Маладэчна
** Мышковичи миниПЗ, Качэрычы
** Аршанскі бровар, Ворша
** Полацкі бровар, Полацак
** «Піваварная кампанія „Сябар“», Бабруйск
** Сноўскі крахмальны завод, Сноў
** СП Рэчыцапіва, Рэчыца
** WPB СП, Пружаны
** Баранавіцкі Камбінат харчовых прадуктаў, Баранавічы
** Бабруйскі сока-морсавы завод, Бабруйск
** Барысаўскі бровар, Барысаў
** вытворча-харчовы завод Менскага АСС, Клецак
** Гузанова ЧП, Гомель
** Кобрынскі бровар, Кобрынь
** Кансэрвава-гароднінасушыльны завод, Шаркоўшчына
** Крычаўскі завод напояў, Крычаў
** Нарачанскі бровар, Нарач
** Наваградзкі бровар, Наваградак
** Пінскі кансэрвавы завод, Пінск
** Рагачоўскі кансэрвава-броварны камбінат, Рагачоў
** Триэл БШ СП, Мазыр
** Чэрыкаўскі бровар, Чэрыкаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Нарыс пра піва нашага гарадка»: агляд піўнога рынку Менску з 90-х гадоў і па сёньня
* Беларускі піўны партал 
* Сайт рэстарана-бровара «Ракаўскі Бровар» 
* Піўны блог — «Куфель піва»
* Суполка беларускіх аматараў піва ў Livejournal

Катэгорыя:Піва
Матчы зборнай СССР па футболе 1956 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч [[Летнія Алімпійскія гульні 1956 году|XVI Алімпіяды]]

### Адборачны матч [[Летнія Алімпійскія гульні 1956 году|XVI Алімпіяды]]

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Матч 1/8 фіналу [[Летнія Алімпійскія гульні 1956 году|XVI Алімпіяды]]

### Матч 1/4 фіналу [[Летнія Алімпійскія гульні 1956 году|XVI Алімпіяды]]

### Паўторны матч 1/4 фіналу [[Летнія Алімпійскія гульні 1956 году|XVI Алімпіяды]]

### Матч 1/2 фіналу [[Летнія Алімпійскія гульні 1956 году|XVI Алімпіяды]]

### Фінал [[Летнія Алімпійскія гульні 1956 году|XVI Алімпіяды]]

Катэгорыя:1956 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Volvo Cars

**Volvo Cars** або **Volvo Personvagnar AB** () — швэдзкая аўтамабілебудаўнічая кампанія, вытворца аўтобусаў, аўтамабіляў маркі «Volvo». Штаб-кватэра — у горадзе Гётэборг, Швэцыя. У перакладзе з латыні «volvo» азначае «я кручуся» або «я качуся».

## Гісторыя
Кампанія заснаваная ў 1927 годзе Асарам Габрыэльсанам () і Густавам Ларсанам () як даччыная кампанія вядомага вытворца падшыпнікаў SKF. Першы аўтамабіль быў сабраны на заводзе ў Гётэбургу ў 1927 годзе. Пасьля набыцьця некалькіх пастаўшчыкоў і пашырэньня ўласных вытворчых магутнасьцей яна ператварылася ў буйнога вытворцу. Ужо ў 1935 годзе Volvo здабывае поўную незалежнасьць ад SKF.

## Уласьнікі і кіраўніцтва
Ад 1999 года Volvo знаходзіўся пад кантролем Ford Motor Company. 28 сакавіка 2010 году Volvo за $1.8 млрд. набыў кітайскі аўтавытворца Geely Automobile. Канчаткова ўгода была закрытая 2 жніўня 2010 г.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт 
* Volvo Aktiebolaget Britannica.com

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле марак
Бабруйскі бровар

**«Бабруйскі бровар»** — беларускі бровар, разьмешчаны ў Бабруйску і заснаваны ў 1976 годзе.

## Вытворчасьць
На 2018 год ЗАТ «Бабруйскі бровар» вырабляла 2 гатункі хлебнага квасу «Хатні» ў пляшках абсягам 0,9, 1,4 і 1,9 літра — «Спраўны» і «Цёмны». Таксама «Бабруйскі бровар» выпускаў 3 ўласныя гатункі піва — «Баброў», «Жыгулёўскае» і «Рэчыцкае» (апошняе на заводзе «Рэчыцапіва»). Па замежнай рэцэптуры выраблялі яшчэ 2 гатункі піва: нідэрляндзкае «Амстэл» і славацкае «Златы Бажант» (бел. Залаты фазан).

## Гісторыя
Бабруйскі піваварны завод быў пабудаваны ў 1976 годзе. У 2001 годзе на яго базе было створана ААТ «Дедново», было прынятае рашэньне пра прыцягненьне замежнага фундатара. У 2003 годзе акцыянэрам стала амэрыканская інвэстыцыйная кампанія «Detroit Investments Group», была праведзеная рэканструкцыя заводу. У 2004 годзе было зарэгістравана СЗАТ «Беларуская піваварная кампанія» (частка акцыяў амэрыканскага боку — больш за 75 %). У 2005 годзе прадпрыемства пераназванае ў СЗАТ «Піваварная кампанія „Сябар“».
* люты 2004 г. — рэгістрацыя СЗАТ «Піваварная кампанія «Сябар». Заснавальнікамі сумеснага прадпрыемства зьяўляюцца кампанія Detroit Belarus Brewing Company LLC (DBB Company), створаная з удзелам амэрыканскай інвэстыцыйнай групы Detroit Investments Ltd. і Міжнароднай фінансавай карпарацыі, і ААТ «Дедново»
* травень 2005 г. — пачатак першага этапу мадэрнізацыі заводу 
* кастрычнік 2005 г. — завяршэньне першага этапу, пачатак вытворчасьці і рэалізацыі піва «Баброў» 
* травень 2006 г. — дзель піва «Баброў» на беларускім рынку перавысіла 10%, «Баброў» — самы хуткарослы піўны брэнд Беларусі 
* кастрычнік 2006 г. — завяршэньне другога этапу рэканструкцыі заводу, пачатак вытворчасьці і рэалізацыі піва «Баброў» у шклянай тары, рэбрэндынг «Баброва» 
* лістапад 2006 г. — візыт і азнаямленьне зь дзейнасьцю піваварнага заводу кампаніі «Сябар» у Бабруйску прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі
* ліпень 2007 г. — пачатак вытворчасьці піва пад брэндам «Сябар»
* сьнежань 2007 г. — «Сябар» уваходзіць у склад міжнароднага піваварнага холдынгу Heineken N. V.

У 2007 годзе частка СЗАТ «ПК Сябар» у агульным аб’ёме вытворчасьці піва ў Беларусі склала 15,7 %. Прадпрыемства выпускала 7 гатункаў піва: «Бобров светлое», «Бобров классическое», «Бобров крепкое», «Бобров ICE», «Сябар светлае», «Сябар арыгінальнае» і «Сябар моцнае». На пачатак 2008 году бровар выпускаў 13,7% ад выпуску ўсяго беларускага піва.

1 верасьня 2017 г. кіпрская Група «Аазіс» (г. Сьвяты Ціхан, Лімасольская вобласьць), якая мела 5 бровараў у 4 краінах і да 2008 году называлася «Дэтроіцкія ўкладаньні», набыла ЗАТ «Бровары Хайнікен». 1 лютага 2018 году прадпрыемства зьмяніла назву на «Бабруйскі бровар». Кіраваць броварам сталі праз сумеснае ААТ «Аазіс Груп» у Менску (Цэнтральны раён, вул. Нарачанская, д. 11).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія бровары
Катэгорыя:Бабруйск
Катэгорыя:Heineken
Матчы зборнай СССР па футболе 1957 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Адборачны матч VI чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Адборачны матч VI чэмпіянату сьвету

### Адборачны матч VI чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Адборачны матч VI чэмпіянату сьвету

### Дадатковы адборачны матч VI чэмпіянату сьвету

Катэгорыя:1957 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Берасьцейскае піва

ААТ «**Берасьцейскае**» — беларускі бровар, разьмешчаны ў Берасьці. Заснаваны ў 1967 годзе. На лістапад 2008 году бровар выпускае 8,1% ад выпуску ўсяго беларускага піва.

## Гісторыя
У 1967 годзе ў адпаведнасьці з Пастановай СМ БССР №463 «Аб пляне разьвіцьця народнай гаспадаркі БССР» пачата будаўніцтва броварна-вінаробнага камбіната. Першая прадукцыя выпушчаная 17 красавіка 1970 году на плошчы вінавытворчасьці. Выпуск піва пачаты ў сакавіку 1971 году. Колькасьць працуючых на прадпрыемстве складала 202 чалавекі.

У 1996 годзе ўводзіцца нямецкае абсталяваньне ў цэху разьліваньня піва, якія дазволілі падняць да ўзроўню сусьветных стандартаў вонкавае афармленьне і павялічыць тэрміны рэалізацыі піва да 30 сутак.

У 1997 годзе наладжаны выпуск піва ў кегі (вытворчасьць фірмы «БЛЕФУ») зьмяшчальнасьцю 50 літраў і вытворчасьць слабаалькагольных напояў.

У 1998 годзе ўкаранёная аўтаматычная лінія па разьліваньні безалькагольных напояў у бутэльку ПЭТ 1,5 літра.

З мэтай максымальнай загрузкі магутнасьцяў на вінавытворчасьці, узровень выкарыстаньня якіх у 1996 годзе зваліўся да 7,2 %, у 1998 годзе ўводзіцца ўчастак па перапрацоўцы яблыкаў на сокі і асвойваецца новая вытворчасьць — пладовых зброжана-сьпіртованых сокаў і вінаў.

У вытворчасьці піва ўкаранёныя прагрэсіўныя сусьветныя тэхналёгіі. Забесьпячэньне камбіната вадой, цеплынёй, холадам, сьціснутым паветрам ажыцьцяўляецца аўтаномна. Маецца ўласная кацельня, якая забясьпечвае цеплынёй і найбліжэйшы мікрараён, халадзільна-кампрэсарная станцыя, паветраная станцыя, тры артэзіянскіх сьвідравіны агульным дэбітам 240 мэтраў кубічных у гадзіну і станцыя абезжалезваньня вады магутнасьцю 2500 м. куб/суткі.

## Гатункі піва
### Сучасныя
* «Беловежское»
* «Брестское XXI»
* «Брестское Олимпийское»
* «Брестское светлое»
* «В десяточку»
* «Европейское классическое»
* «Корона»

### Старыя (не выпускаюцца)
* «Барон Таубе»
* «Белорусское»
* «Брестское»
* «Брестское 2000»
* «Брестское ОК»
* «Брестское особое»
* «Брестское специальное»
* «Брестское темное»
* «Дуплет»
* «Жигулевское»
* «Зубр»
* «Портер»
* «Футбольный клуб Чемпион 82»

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія бровары
Катэгорыя:Прадпрыемствы Берасьця
Рэчыцапіва

ААТ **«Рэчыцапіва»** — беларускі бровар, разьмешчаны ў Рэчыцы. Заснаваны ў 1973 годзе. На лістапад 2008 году бровар выпускае 7,6% ад выпуску ўсяго беларускага піва.

## Гісторыя
1973: пачатак будаўніцтва піваварнага заводу ў Рэчыцы.

1975: заканчэньне будаўніцтва. Завод уведзены ў эксплюатацыю да новага году — 29 сьнежня 1975.

1978: выхад на праектную магутнасьць: 4 мільёны дал піва (у пераліку на 11%-е піва) і 10 тысяч тон соладу ў год. Пераход ад чыгуначных паставак да паставак спэцаўтатранспартам. У 70-х гадах завод вырабляў абавязковыя для савецкай піваварнай прамысловасьці гатункі — «Жигулёвское», «Мартовское», «Бархатное».

1984: пашырэньне асартымэнту. Замена бочкавага разьліваньня піва на бястарны спосаб дастаўкі.

1989: распрацоўка і выпуск знакамітага цёмнага «Рэчыцкага піва», які прынёс заводу ўсерэспубліканскую вядомасьць.

1991: пераход на арэндную форму гаспадараньня. Засваеньне пастэрызацыі. Выпуск слоікавага піва. Пераход на фірмовы асартымэнт прадукцыі. Першыя перамогі на міжнародных конкурсах-дэгустацыях.

1996: стварэньне акцыянэрнага таварыства «Речыцапіва». Засваеньне выпуску піва ў кегах. Пашырэньне рынкаў збыту ў Беларусі і ў Расеі.

2000: стварэньне беларуска-літоўскага сумеснага прадпрыемства «Рэчыцапіва» ААТ. Пачатак комплекснай рэканструкцыі заводу.

2002: прадпрыемства становіцца ляўрэатам конкурсу «100 лепшых тавараў Рэспублікі Беларусь».

2003: прадпрыемства становіцца ляўрэатам конкурсаў «100 лепшых тавараў Рэспублікі Беларусь» і «100 лепшых тавараў Рэспублікі Беларусь на рынку Расеі».

2004: завяршэньне асноўнага этапу рэканструкцыі. Распрацоўка новай маркетынгавай стратэгіі прадпрыемства. Пашырэньне дылерскай сеткі. Адкрыцьцё ўласных складоў у Гомелі, Магілёве, Менску. Выпуск новага гатунку «Лебенбир» — флягмана заводу, піва класа Прэміюм.

19 розных гатункаў піва варылася на Рэчыцкім заводзе без малога за 30 гадоў. У актыве Рэчыцкага заводу 24 узнагароды міжнародных выстаў, у тым ліку 18 залатых і 6 срэбных мэдалёў; Гран-Пры выставы «Піва і напоі — 2003» у Менску за піва «Рэчыцкае Цёмнае».

## Гатункі піва
### Сучасныя
* «Дняпроўскае»
* «Кварта»
* «Лебенбір»
* «Рэчыцкае аматарскае»
* «Рэчыцкае арыгінальнае»
* «Рэчыцкае Партэр»
* «Рэчыцкае сьветлае»
* «Рэчыцкае цёмнае»
* «Рэчыцкае хмяльное»
* «Рэчыцкае юбілейнае»
* «Рэчыцкае буршынавае»

### Старыя (не выпускаюцца)
* «Беларускае»
* «Асьвяжаючае»
* «Палескае»
* «Рэчыцкае»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Беларускія бровары
Bierbank

**Bierbank** — беларускі бровар, разьмешчаны ў Менску. Заснаваны ў 2007 годзе. Піва выпускае мініпіваварня, разьмешчаная ў боўлінг-клюбе «Ямайка». Уладальнік бровара — Анатоль Анатольевіч Байдачны, сын вядомага беларускага футбаліста і трэнэра. Завод выпускае 5 гатункаў (солад беларускі, на спэцгатункі ідзе нямецкі, хмель жацецкі) беларускага піва і прадае ў ПЭТ і кегах. Напой прадаюць на разьліў у найбуйнейшых супэрмаркетах у плястыкавыя бутэлькі.

Дызайн пакунку патрапіў у лік лепшых па вэрсіі ангельскамоўнага часопіса Smashing Magazine.

## Гатункі піва
### Сучасныя
* «Процентное»
* «Рублёвое»
* «Фабричное»
* «Валютное»
* «Рубиновое»

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія бровары
Матчы зборнай СССР па футболе 1958 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Матч групавога турніру [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1958 году|VI чэмпіянату сьвету]]

### Матч групавога турніру [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1958 году|VI чэмпіянату сьвету]]

### Матч групавога турніру [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1958 году|VI чэмпіянату сьвету]]

### Дадатковы матч за другое месца групавога турніру [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1958 году|VI чэмпіянату сьвету]]

### Матч 1/4 фіналу [[Чэмпіянат сьвету па футболе 1958 году|VI чэмпіянату сьвету]]

### Таварыскі матч

### Матч 1/8 фіналу I Кубка Эўропы

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1958 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1959 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Адборачны матч у 3-й групе эўрапейскай зоны XVII Алімпіяды

### Адборачны матч у 3-й групе эўрапейскай зоны XVII Алімпіяды

### Адборачны матч у 3-й групе эўрапейскай зоны XVII Алімпіяды

### Таварыскі матч

### Адборачны матч у 3-й групе эўрапейскай зоны XVII Алімпіяды

### Зваротны матч 1/8 фіналу Кубка Эўропы

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1959 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1961 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Адборачны матч у групе VII чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Адборачны матч у групе VII чэмпіянату сьвету

### Адборачны матч у групе VII чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Адборачны матч у групе VII чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1961 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Горжды

**Го́ржды** (, па-жамойцку: *Gargždā*) — горад у заходняй Летуве, адміністрацыйны цэнтар староства ў Клайпедзкім раёне. Горад знаходзіцца на рацэ Мінія (правы прыток Нёмана), за 18 км ад Клайпеды. Праз горад ідзе аўтадарога Вільня — Клайпеда. Насельніцтва гораду налічвае 15,9 тыс. чалавек.

## Гісторыя
Упершыню паселішча ўзгадваецца ў 1253 годзе. Правы гораду і герб Горжды атрымалі ў 1792 годзе. Пасьля падзелаў Рэчы Паспалітай горад трапіў у склад Расейскай імпэрыі.

У 1965 годзе Горждам быў нададзены статус гораду.
Матчы зборнай СССР па футболе 1962 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Матч групавога турніру VII чэмпіянату сьвету

### Матч групавога турніру VII чэмпіянату сьвету

### Матч групавога турніру VII чэмпіянату сьвету

### Матч 1/4 фіналу VII чэмпіянату сьвету

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:1962 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1963 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Адборачны матч першага этапу ў 3-й групе эўрапейскай зоны XVIII Алімпіяды

### Адборачны матч першага этапу ў 3-й групе эўрапейскай зоны XVIII Алімпіяды

### Таварыскі матч

### Матч 1/8 фіналу II Кубка Эўропы

### Матч 1/8 фіналу II Кубка Эўропы

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1963 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
1460-я

**1460-я**

Стагодзьдзі: XІV стагодзьдзе - XV стагодзьдзе - XVI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1410-я
1420-я
1430-я
1440-я
1450-я
**1460-я**
1470-я
1480-я
1490-я
1500-я
1510-я


Гады: 
1460, 1461, 1462, 1463, 1464, 1465, 1466, 1467, 1468, 1469

----

## Асноўныя падзеі

*

Катэгорыя:1460-я
1450-я

**1450-я**

Стагодзьдзі: XІV стагодзьдзе — XV стагодзьдзе — XVI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1400-я
1410-я
1420-я
1430-я
1440-я
**1450-я**
1460-я
1470-я
1480-я
1490-я
1500-я


Гады: 
1450, 1451, 1452, 1453, 1454, 1455, 1456, 1457, 1458, 1459

----

## Асноўныя падзеі

* войска Атаманскай імпэрыі ўзяла Канстантынопаль
* Ёган Гутэнбэрг стварыў першую друкарскую машыну

Катэгорыя:1450-я
Матчы зборнай СССР па футболе 1960 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Матч 1/2 фіналу [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1960 году|I Кубка Эўропы]]

### Фінальны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1960 году|I Кубка Эўропы]]

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1960 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Акратыры і Дэкелія

**Акратыры і Дэкелія** (; ) — дзьве брытанскія заморскія тэрыторыі на Кіпры, якія адначасова зьяўляюцца вайсковымі базамі. Акратыры і Дэкелія кіруюцца з аднаго каманднага пункта ў Япіскопіі, і як вайсковыя базы маюць адно камандуючага, які адначасова выконвае абавязкі губэрнатара.

## Гісторыя
У 1960 годзе брытанская калёнія Кіпр атрымала незалежнасьць, але Вялікабрытанія заставіла сабе два эксклавы, разьмясьціўшы тут свае гарнізоны. Важнасьць гэтых тэрыторыяў для Вялікабрытаніі абумоўлена стратэгічным палажэньнем Кіпра ва ўсходняй частцы Міжземнага мора, блізкасьць да Суэцкага канала і Блізкага Ўсходу.

У ліпені 2001 году кіпрыёты разграмілі некаторыя вайсковыя камунікацыі на базах. Пратэстуючыя лічылі, што вайсковыя базы забруджваюць навакольнае асяродзьдзе і выклікаюць рак у мясцовых жыхароў. Брытанскі ўрад абверг усе абвінавачваньні.

## Палітыка
Базы кіруюцца губэрнатарам, які назначаецца брытанскімі манархамі па прапанове Міністэрства абароны. Губэрнатар мае ўсю заканадаўчую і выканаўчую ўладу на тэрыторыях. Мясцовыя жыхары маюць права ўдзельнічаць у брытанскіх выбарах.

## Геаграфія
Акратыры і Дэкелія займаюць каля 3% плошчы Кіпру. Зь іх 60% зямлі належыць грамадзянам Кіпру ці Вялікабрытаніі, а 40% належаць Міністэрству абароны Вялікабрытаніі.

Акратыры разьмяшчаецца на поўдні выспы, недалёка ад гораду Лімасол. Дэкелія знаходзіцца на паўднёвым усходзе выспы, каля Ларнакі. Тэрыторыя Акратыры абкружаная грэцкім Кіпрам, а Дэкелія мяжуе як з грэцкім Кіпрам, так і з буфэрнай зонай ААН, якая падзяляе грэцкую і турэцкую часткі выспы.

На тэрыторыі Дэкеліі знаходзяцца два анклявы Рэспублікі Кіпр — вёскі Ксыліцімву і Армідыя.

## Дэмаграфія
Пад час утварэньня вайсковых базаў былі выбраныя незаселеныя тэрыторыі, але ў наш час у Акратыры і Дэкеліі жывуць каля 14,5 тыс. чалавек, зь якіх 7 тыс. мясцовых грэкаў-кіпрыётаў, 7,5 тыс. брытанскіх грамадзянаў. Грэкі працуюць як абслугоўваючы пэрсанал на вайсковых базах, ці займаюцца сельскай гаспадаркай па-за межамі базаў.

## Вонкавыя спасылкі
Toyota

**Toyota Motor Corporation** (, *Тоёта Дзідося Кабусікіґайся*, або **Toyota**) — найбуйнейшая японская аўтамабілебудаўнічая карпарацыя, якая таксама прадстаўляе фінансавыя паслугі і мае некалькі дадатковых кірункаў у бізнэсе. Штаб-кватэры — у гарадох Таёта і Токіё (Японія).

Toyota Motor Corporation зьяўляецца асноўным чальцом Toyota Group. З гэтай кампаніяй у асноўным асацыюецца брэнд Toyota. Лягатып кампаніі адлюстроўвае стылізаваную ткацкую завесу і зьвязаны з тым, што сваю дзейнасьць кампанія пачынала з выпуску аўтаматычных ткацкіх станкоў.

## Беларусь
Першым афіцыйным дылерам аўтавытворцы ў Беларусі зьяўляецца сумеснае ТАА «Эмір Мотарс».

У 2019 годзе пачаў працаваць другі афіцыйны дылер — «Атлянт М Альянс». Адначасова гэтая кампанія зьяўляецца першым афіцыйным дылерам Lexus у Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле марак
Opel

**Adam Opel [[GmbH]]** (**Opel**) — нямецкі вытворца аўтамабіляў. Кампанія была заснаваная 21 студзеня 1863 году і прыступіла да вытворчасьці аўтамабіляў у 1899 годзе. У цяперашні час Opel зьяўляецца даччынай кампаніяй канцэрну General Motors.

## Мадэлі
* Opel Blitz
* Opel Zafira

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Голядзь

**Го́лядзь** — балтамоўнае племя, якое паводле рускіх пісьмовых крыніцаў XI — XII стагодзьдзяў, нясяляла вярхоўе ракі Протвы (на тэрыторыі сучасных Маскоўскай і Калускай абласьцей), паміж землямі вяцічаў і крывічаў.

## Гісторыя
Першая згадка пра голядзь датуецца 1058 годам. Паводле летапісаў, чарнігаўскі князь Сьвятаслаў Ольгавіч хадзіў на голядзь каля 1147 году. Да канца XII стагодзьдзя голядзь цалкам асымілявалі славянскія плямёны (галоўным чынам вяцічы).

Продкамі голядзі, магчыма, былі галінды, якія жылі ў Прыбалтыцы (яны згадваюцца яшчэ ў II стагодзьдзі Клаўдзіем Пталямэем). Яны далі імя мясцовасьці Галіндыі ва Ўсходняй Прусіі, у раёне Мазурскіх азёраў.

## Тапаніміка
У цяперашні час у Дзьмітраўскім раёне Маскоўскай вобласьці існуе сяло з назвай *Голядзі*.

## Глядзіце таксама
* Балты
* Вяцічы
* Радзімічы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Балты
Nissan Motors

**Nissan Motor Corporation, Limited** (, *Нісан Дзідося Кабусікігайся*) — японская кампанія, другі паводле велічыні аўтавытворца ў Японіі пасьля Toyota. Штаб-кватэра — у Якагаме. Вырабляе таксама рухавікі, у тым ліку дызэльныя.

## Уласьнікі і кіраўніцтва
44,4% акцыяў кампаніі належаць францускай кампаніі «Рэно», 3,1% — нямецкай кампаніі Daimler. Цьеры Генэральны дырэктар — Цьеры Баларэ, старшыня рады дырэктараў — Жан-Дамінік Сэнар. Прэзыдэнт (ад чэрвеня 2000 да 2019) і старэйшы выканаўчы дырэктар (ад чэрвеня 2001 да 2019) — Карлас Гон.

## Аўтамабілі
* Nissan 370Z
* Nissan Skyline GT-R (R32)
* Nissan Leaf
* Nissan Micra

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Японскія кампаніі
Фольксваген

**«Фо́льксваген»** (,  — народны аўтамабіль) — аўтамабілебудаўнічая транснацыянальная карпарацыя Нямеччыны,  заснаваная ў траўні 1937 году ў Бэрліне.

Найбуйнейшы ў Эўропе вытворцаў аўтамабіляў. Штаб-кватэра знаходзіцца ў горадзе Вольфсбург, Нямеччына. Складае ядро канцэрну «Фольксваген», які ўваходзіць у чацьвёрку найбуйнейшых сусьветных вытворцаў аўтамабіляў, такіх як General Motors (*Джэнэрал Мотарс*), Toyota (*Таёта*) і Ford Motor Company.  

## Глядзіце таксама
* Volkswagen Passat
* Volkswagen Touran

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1937 годзе
Катэгорыя:Ніжняя Саксонія
Матчы зборнай СССР па футболе 1964 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Матч 1/4 фіналу [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1964 году|II Кубка Эўропы]]

### Таварыскі матч

### Матч 1/4 фіналу [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1964 году|II Кубка Эўропы]]

### Адборачны матч другога этапу ў 3-й групе эўрапейскай зоны [[Летнія Алімпійскія гульні 1964 году|XVIII Алімпіяды]]

### Зваротны адборачны матч другога этапу ў 3-й групе эўрапейскай зоны XVIII Алімпіяды

### Матч 1/2 фіналу II Кубка Эўропы

### Фінальны матч II Кубка Эўропы

### Дадатковы адборачны матч другога этапу ў 3-й групе эўрапейскай зоны XVIII Алімпіяды

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1964 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Fiat

**Fiat S.p.A.** (**FIAT Group**) — італьянскі аўтамабільны канцэрн. Асноўная вытворчасьць разьмешчана ў Турыне (Паўночная Італія). Заснаваная ў 1899 годзе Джаваньні Аньнельлі. У 1969 годзе група Fiat атрымала кантроль над аўтамабілебудаўнічай кампаніяй Lancia, заснаванай у 1906 годзе Вінчэнца Лянча. Галоўны кіраўнік — Сэрджыё Маркіёнэ.

## Мадэлі

* Fiat Stilo

## Глядзіце таксама
* Simca

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Селы

**Се́лы** (Село́ны)&nbsp;— усходнебалцкае племя, што ў ХІІІ стагодзьдзі жыло на левым беразе Заходняй Дзьвіны, на поўдні сучаснай Латвіі і часткова паўночным усходе Летувы. Колішнім племянным цэнтрам селаў лічыцца гарадзішча Селпілс (існуе з 6 ст.) на беразе Заходняй Дзьвіны. Селы вялі барацьбу супраць нямецкай агрэсіі, але ў 1208 трапілі пад уладу Лівонскага ордэна. 

У 2021 годзе ў Латвіі прыняты закон, згодна зь якім вылучаецца пяты гістарычны рэгіён у складзе Латвіі&nbsp;— Сэлія (апроч Латгалэ, Зэмгалэ, Курзэмэ й Відзэмэ).

## Назва
Назва селаў найімаверней гідранімічнага паходжаньня, ад назвы краю **Sėlia* (Се́ля, Се́лія), якая ад не захаванай да сёньня рачной назвы тыпу балцк. **Sēla*.

Ад кораня **sel-sal-*, ад якога таксама латвійскія гідронімы тыпу *Sēlīte, Salaca, Salate, Saliene, Sal-upe*, літоўскія *Sėliupis, Sal-upis, Sala, Salantas*, таксама балцкія гідронімы на Павоччы тыпу *Села, Селна, Сельна, Сэлена, Салона*.

Зьвязана зь летувіскім *salti* «памалу цячы, разьлівацца», прускім *salus* «дажджавы ручай». Назва ракі Села значыла «Плыткая (рака)».

Адзіны тапонім, зьвязаны зь селамі, на тэрыторыі сучаснай Беларусі&nbsp;— Селігоры ( *z* і *š > s*.

Недалёка ад іх, на тэрыторыі Літвы, уздоўж літоўска-латвійскай мяжы&nbsp;— азёры, назвы якіх таксама вызначаюцца як сялонскія: *Zarasas, Vazajis, Zalvas, Zalvė**.*

Далей на ўсходзе вядомыя некалькі балцкіх гідронімаў «сялонскага» тыпу:

* назва ракі Вазуза (на паўночным усходзе Смаленскай вобласьці, правы прыток Волгі) суадносіцца з назвай возера Важа (каля Мёраў, недалёка ад Вісятаў);
* рачная назва Сезельда (на Ніжнім Павоччы, са структурай як у гідроніма Ясельда)&nbsp;— з назвай ракі Сежа (у басэйне Вазузы)*.*

## Крыніцы

## Літаратура
* Moora, H. Pirmatnējā kopienas iekārta un agrā feodālā sabiedrība Latvijas PSR teritorijā.&nbsp;— Rīga, 1952.
* Генрих Латвийский. Хроника Ливонии.&nbsp;— 2-е издание.&nbsp;— М.&nbsp;— Л., 1938.
* История Латвийской ССР. Том 1.&nbsp;— Рига, 1952.
* 

Катэгорыя:Гісторыя Латвіі
Катэгорыя:Гісторыя Летувы
Катэгорыя:Усходнія балты
Катэгорыя:Старажытныя народы
Матчы зборнай СССР па футболе 1965 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч. Разьвітальны матч [[Ігар Нэта|І. Нэта]] за [[Зборная СССР па футболе|зборную СССР]]

### Адборачны матч VIII чэмпіянату сьвету

### Адборачны матч VIII чэмпіянату сьвету

### Адборачны матч VIII чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч VIII чэмпіянату сьвету

### Адборачны матч VIII чэмпіянату сьвету

### Адборачны матч VIII чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1965 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Яраслаў Раманчук

**Ярасла́ў Чэсла́вавіч Раманчу́к** ( 1966; гарадзкі пасёлак Сапоцкін, Гарадзенскі раён, цяпер Беларусь) — беларускі палітык і эканаміст.

Быў кандыдатам у прэзыдэнты Беларусі ад Аб’яднанай грамадзянскай партыі на выбарах 2010 году.

## Біяграфія
Скончыў Менскі дзяржаўны лінгвістычны ўнівэрсытэт, асьпірантуру Рэспубліканскага інстытуту вышэйшай школы пры Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце, катэдру эканамічных вучэньняў. Дысэртацыя па тэме «Канцэптуальныя падыходы і парадыгмы сыстэмных эканамічных рэформаў у трансфармацыйным грамадзтве. Параўнальны аналіз». Працаваў выкладчыкам, журналістам, дырэктарам прадпрыемства, аналітыкам (жнівень 1990 — кастрычнік 1997).

Галоўны спэцыяліст Камісіі па эканамічнай палітыцы і рэформах Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня.

Эканамічны аглядальнік, затым намесьнік галоўнага рэдактара, выканаўчы дырэктар штотыднёвіка «Белорусская газета» (студзень 1997 — травень 2002). Кіраўнік «Навукова-дасьледчага цэнтра Мізэса», аналітычнага цэнтру «Стратэгія» (зь лютага 2002).

## Эканамічная і палітычная дзейнасьць
Чалец «Міжнароднага таварыства індывідуальных вольнасьцяў» (), ляўрэат штогадовай узнагароды Вольнасьці ISIL 2003 году, Ляўрэат прэміяў Atlas Economic Research Foundation (2006—2007), ляўрэат прэміі імя сэра Энтані Фішэра ў 2006 і 2007 годзе за кнігі «Беларусь: дорога в будущее» і «Бизнес Беларуси: в круге первом».

Самы вядомы прадстаўнік і папулярызатар аўстрыйскай школы эканомікі ў Беларусі. Экспэрт па праблемах сыстэмных сацыяльна-эканамічных трансфармацыяў. Экспэрт па праблемах эўрапейскай інтэграцыі і супрацоўніцтва краінаў на постсацыялістычнай прасторы. Аўтар канцэпцыі інтэграцыі Беларусі ў ЭЗ, а таксама партнэрства Беларусі і Расеі.

З красавіка 2000 году да 21 верасьня 2011 году — намесьнік старшыні Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Абавязкі: міжнародныя адносіны, выпрацоўка эканамічных праграм і законапраектаў, а таксама стратэгіі разьвіцьця краіны. Аўтар альтэрнатыўнага законапраекта аб бюджэце, падатковай сыстэмы, канцэпцыі пэнсійнай, адміністрацыйнай рэформы, альтэрнатыўнага законапраекта аб прыватызацыі, ваеннай рэформе, а таксама рэформе сыстэмы аховы здароўя.

Сябра Саюза палякаў на Беларусі. Вядучы перадачы «Ярослав-style» на інтэрнэт-радыё «Liberty News»

## Важныя публікацыі
* «Выбор экономического будущего» (1999)
* «Беларусь — типичный пример неоплановой экономики» (2004)
* «Беларусь: дорога в будущее. Книга для парламента» (ліпень 2005)
* «Бизнес Беларуси. В круге первом» (2006)
* «Либерализм. Идеология счастливого человека» (2007)
* «Экономическая конституция Республики Беларусь» (2007)
* «В поисках экономического чуда» (2008)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* «Навукова-дасьледчы цэнтар Мізэса»
* TUTэйшыя. Ярослав Романчук: Будь я минчанином, экономистом не стал бы
* Блог Ярослава Романчука

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Палітыкі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія эканамісты
Катэгорыя:Эканамісты аўстрыйскай школы
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь (2010)
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Куршы

**Куршы** (у рускіх летапісах — *корсь*, лацінізаваная назва — *куроны*; ; ) — балтыйскае племя, якое жыло на захадзе сучаснай Латвіі. Ад куршаў утварылася назва гістарычнай краіны Курляндыі.

## Гісторыя
У VII—XIII стагодзьдзях куршы адбілі напады скандынаваў (вікінгаў). Да пачатку XVII ст. зьліліся зь іншымі латыскімі плямёнамі (зэмгаламі і латгаламі) у адзіную латыскую народнасьць.

Аўстрыйскі дыплямат , які ў 1661 годзе наведаў Мэмэль, засьведчыў, што яго жыхары звычайна камунікуюць на чатырох мовах: нямецкай, куршаўскай, польскай і літоўскай.

У 1855 годзе ў «Навуковых запісках Імпэратарскай акадэміі навук» прыводзілася сьведчаньне роспыту «літоўскага селяніна» з Жамойці, які шмат езьдзіў суседнімі губэрнямі і адрозьніваўся асаблівым веданьнем моваў: на пытаньне, якімі мовамі ён валодае, апроч польскай і расейскай, той адказаў, што можа гаварыць «*па-літоўску, па-жамойцку, па-латыску, па-куршаўску і трошачкі па-нямецку*».

## Повязі зь фінамі
Дасьледнікі XIX стагодзьдзя з спасылкай на швэдзкага гісторыка і лінгвіста  азначалі старажытных куршаў як фінскае племя: сярод іншага, яны спасылаліся на пагадненьне ад 1230 году, дзе павет куршаў мае назву *Kiligunda* (тым часам у фінаў павет называўся *Kihlakonda*). У навуковай публікацыі 1876 году зазначалася: «*Паўночныя зьбіральнікі саг вельмі рана ўпамінаюць насельнікаў Прыбалтыйскага краю — [[Эсты|эстаў]], народ які відавочна належаў паводле мовы, утварэньню чэрапа і адзежы да чудзка-фінскага племя, да таго племя, якое расейцы называюць чудзьдзю, чухонцамі, і аднаплемянных зь імі куршаў, краіна якіх падзялялася, прынамсі збольшага, на эстонскі лад, г. зн. на кулігунды (акругі) і дзе назвы месцаў, а менавіта тых, якія сканчаліся на ерв (возера) і кюль (вёска) выглядаюць утворанымі з эсцкай мовы. Куршы жылі на захад ад эстаў да [[Клайпеда|Мэмэлю]] і Курыш Гафа, які атрымаў паводле гэтага народу сваю назву*».

## Глядзіце таксама
* Курская пярэспа
* Курская затока

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Балты
Ford Motor Company

**Ford Motor Company** () — амэрыканская аўтамабілебудаўнічая кампанія, вытворца аўтамабіляў маркі «Форд». Займае 7 месца ў сьпісе найбуйнейшых публічных амэрыканскіх кампаніяў Fortune 1000 2007 году і 12 месца ў сьпісе найбуйнейшых сусьветных карпарацыяў Fortune Global 500 2007 году (сьпісы складаліся па памеры выручкі 2006 году). Штаб-кватэра — у горадзе Дырбарн (прыгарад Дэтройту, штат Мічыган).

## Вытворчасьць Ford у Беларусі

З 1997 па 2000 гады на заводзе «Форд Юніён» у вёсцы Апчак пад Менскам зьбіраліся камэрцыйныя аўтамабілі Ford Transit і легкавыя Ford Escort. Магутнасьці заводу дазвалялі зьбіраць да 6000 машынаў штогод. 12 траўня вытворчасьць аўтамабіляў была спыненая ў сувязі зь нізкім попытам на прадукцыю. Агулам за амаль тры гады на беларускім заводзе былі сабраныя 3660 машынаў Ford.

## Рэкляма
У чэрвені 2011 году ў Беларусі адбылася першая рэклямная кампанія прадпрыемства на беларускай мове.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Форд у Беларусі


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1903 годзе
Катэгорыя:Кампаніі, акцыямі якіх гандлююць на Нью-Ёрскай біржы
Катэгорыя:Вытворцы аўтобусаў
Катэгорыя:Вытворцы грузавых аўтамабіляў
Катэгорыя:Мічыган
Jaguar Cars

**Jaguar Cars Limited** — ангельская аўтамабільная кампанія, якая спэцыялізуецца на вытворчасьці аўтамабіляў клясы «люкс». Зьяўляецца самастойным аддзяленьнем індыйскай кампаніі Tata Motors.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле марак
Honda

**Honda Motor Company, Limited** ( — [*Хонда Гікэн Когё Кабушыкі-Кайша*]) — міжнародная прамысловая кампанія, галоўным чынам вядомая як вытворца аўтамабіляў. Кампанія заснаваная 24 верасьня 1948 году, заснавальнік — Саітыра Хонда.

Прадукцыя — легкавыя аўтамабілі, грузавікі, самалёты, матацыклы, скутэры, электрагэнэратары, робаты, марскія рухавікі, газонакасілкі. Плянуецца вырабляць біяпаліва (этаноль), фотаэлектрычныя элемэнты.

## Удзел у [[Формула-1|Формуле-1]]
Кампанія мела каманду «Хонда», якая ў канцы 2008 году была перакупленая кампаніяй Mercedes-Benz і зьмяніла назву на Brawn GP.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Вытворцы матацыклаў
Адам Фолкнэр

**Адам Фолкнэр** () — асноўны пэрсанаж фільму «Піла». Яго грае сцэнарыст і аўтар ідэі фільму Лі Ўонэл.

## Апісаньне
Цікаўны фатограф-аматар, які жыў у трухлявай кватэры, і зарабляў на жыцьцё тым, што прадаваў кампрамэтуючыя фатаграфіі сваім заказчыкам. Быў наняты дэтэктывам Тэпам каб сачыць за доктарам Лоўрэнсам Горданам, якога Тэп падазраваў у змове з забойцам «Пілой». Быў пазьней выкрадзены Амандай (памагатай Пілы). Ачуўшыся ў брудным і цёмным туалеце, прыкаваным ланцугом за нагу да трубы, убачыў з процілеглага боку Гордана, які быў у такой жа сытуацыі. Голас на плёнцы паведаміў ім, што калі Гордан жадае, каб яго сям’я засталася ў жывых, на працягу некалькіх гадзін ён павінен забіць Адама. Адам і Гордан дзейнічалі разам, каб знайсьці выхад з гэтай сытуацыі і выратаваць жонку і дачку Гордана. Калі час выйшаў, у адчаі Гордан адпілаваў нажоўкай сабе ступню, каб вызваліцца і стрэліў зь пісталета ў Адама. Калі зьяўляецца Зэп Хіндл (яшчэ адная пешка ў гульні Пілы), каб скончыць сваю справу, паранены Адам да сьмерці забівае яго туалетным вечкам. Піла, які ляжаў ня рухаючыся ўвесь гэты час пасярод пакою, адлюстроўваючы труп, устае і накіроўваецца да выхаду. Адам у шоку. Ад зьдзіўленьня ён застывае, адкрыўшы рот. Ачуўшыся, ён пачынае крычаць, але Піла, сказаўшы «Гульня скончаная!» выключае сьвятло і захлопвае за сабой дзьверы, пакідаючы Адама паміраць у гэтым склепе. Пазьней, Аманда вяртаецца ў склеп і (па незразумелых для гледача чыньніках, магчыма з жалю, каб палегчыць яго пакуты, а магчыма, з-за сваіх садысцкіх схільнасьцяў) да сьмерці душыць Адама. У наступстве знаходзяць яго труп.

## Вонкавыя спасылкі
* [Адам Фолкнэр на [IMDb]] 

Катэгорыя:Пэрсанажы Пілы
Юры Жадобін

**Ю́ры Ві́ктаравіч Жадо́бін** (нарадзіўся 14 лістапада 1954, Днепрапятроўск, Украінская ССР) — беларускі вайсковы і дзяржаўны дзяяч.

Сёмы міністар абароны Беларусі (2009—2014).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў г. Днепрапятроўску (цяпер Украіна).

Ва Ўзброеных Сілах — з 1972 г. У 1976 г. скончыў Казанскую вышэйшую танкавую камандную вучэльню, у 1985 г. — камандны факультэт Ваеннай акадэміі бранетанкавых войскаў у Маскве. З 1976 г. па 1990 г. мінуў усе службовыя прыступкі ад камандзіра ўзвода да камандзіра палка. З 1990 г. па 1999 г. служыў на камандных пасадах у сыстэме Грамадзянскай абароны Беларусі, унутраных войсках МУС Рэспублікі Беларусь.

З 1999 г. займаў пасаду намесьніка міністра ўнутраных справаў — камандавалага ўнутранымі войскамі. 9 верасьня 2003 г. указам прэзыдэнта прызначаны на пасаду начальніка Службы бясьпекі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь (на месца Яўгена Дзьверніцкага). 17 ліпеня 2007 г. указам прэзыдэнта прызначаны старшынём Камітэту дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь (зьмяніў Сьцяпана Сухарэнка; на пост начальніка службы бясьпекі прэзыдэнта РБ быў прызначаны падпалкоўнік Андрэй Утурын, які займаў да таго часу пасаду начальніка ўпраўленьня асабістай аховы прэзыдэнта).

15 ліпеня 2008 г. указам прэзыдэнта прызначаны на пасаду сакратара Рады бясьпекі Рэспублікі Беларусь (на месца Віктара Шэймана; пост кіраўніка КДБ РБ заняў генэрал-маёр Вадзім Зайцаў). Адстаўлены быў 4 сьнежня 2009 г. й адначасова прызначаны міністрам абароны. 25 лістапада 2014 вызвалены ад пасады міністра абароны.

Званьне — генэрал-лейтэнант (2 ліпеня 2009).

## Узнагароды
Указам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 10.09.2003 N 391 Узнагароджаны ардэнамі «За службу Радзіме» трэцяй ступені і «Чырвонай зоркі», мэдалём «За бездакорную службу» першай ступені. 12 студзеня 2014 году ўзнагароджаны ордэнам Айчыны 3-й ступені «за ўзорнае выкананьне вайсковага абавязку, службовых абавязкаў, высокі прафэсіяналізм і ўмацаваньне абараназдольнасьці дзяржавы».

## Рэакцыя
Наконт прызначэньня Юрыя Жадобіна на пост сакратара Савету Бясьпекі былы падпалкоўнік КДБ Валеры Костка ў інтэрвію прэс-цэнтру Хартыі’97 заявіў:

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ» 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дніпры
Катэгорыя:Беларускія генэралы
Катэгорыя:Намесьнікі міністра ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Камітэту дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры абароны Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Чорны сьпіс ЭС
Катэгорыя:Беларускія імігранты
Papa Roach

**Papa Roach** — амэрыканскі альтэрнатыўны рок-гурт, які складаецца з чатырох удзельнікаў. Заснаваны ў горадзе Вакавіль, Каліфорнія. Здабыў вядомасьць дзякуючы свайму тварэньню — тройчы плятынаваму альбому *[[Infest]]* (2000). Посьпех групы замацавалі наступныя працы — *[[Lovehatetragedy]]* (2002) і *[[Getting Away with Murder]]* (2004). Іх пяты альбом, *[[The Paramour Sessions]]*, выйшаў 12 верасьня 2006 году. У 2009 годзе пабачыў сьвет альбом *[[Metamorphosis]]*, а ў 2010 годзе — *[[Time for Annihilation]]*.

## Удзельнікі
### Сучасны склад
* Джэкабі Шэдыкс: вакал
* Джэры Гортан: гітара, бэк-вакал
* Тобін Эспэранс: бас-гітара, бэк-вакал
* Тоні Палерма: барабаны, пэркусія

### Былыя ўдзельнікі
* Дэйв Бакнэр: барабаны (1993—2008)

## Дыскаграфія
* *[[Old Friends from Young Years]]* (1997)
* *[[Infest]]* (2000)
* *[[Lovehatetragedy]]* (2002)
* *[[Getting Away with Murder]]* (2004)
* *[[The Paramour Sessions]]* (2006)
* *[[Metamorphosis]]* (2009)
* *[[Time for Annihilation]]* (2010)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Старонка на сайце Geffen Records
* 

Катэгорыя:Музычныя гурты ЗША
Катэгорыя:Ню-мэтал гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты з Каліфорніі
Slipknot

**Slipknot** ( — «пятля») — амэрыканскі ню-мэтал-гурт зь мястэчка Дэс Мойн, штат Аёва, заснаваная ў 1995 годзе, хоць першыя прыкметы зьяўленьня датаваныя 1991 годам, калі сфармаваўся мінімальны склад гурту.

Усе альбомы Slipknot запісаныя ў розных стылях: Slipknot — самы цяжкавызначальны, Iowa — мэталкор, Vol. 3: (The Subliminal Verses) — альтэрнатыўны мэтал.

Усе альбомы атрымалі статут плятынавых, а песьні зь іх былі намінаваныя на Грэмі, у катэгорыях «Лепшая гэві-мэтал-кампазыцыя» і «Лепшая гард-рок-кампазыцыя». У 2006 яны выйгралі Грэмі ў намінацыі «Лепшае мэтал-выкананьне» за песьню «Before I Forget».

## Склад

### Сучасны склад
* Сыд Ўілсан — фанограф (1998 — цяпер)
* Джо Джордзісан — барабаны (1995 — цяпер)
* Chris Fehn — пэркусія, бэк-вакал (1998 — цяпер)
* Джэймс Рут — гітара (1999 — цяпер)
* Крэг Джонс — сэмплы (1996 — цяпер)
* Шон Крэн — пэркусія, бэк-вакал (1995 — цяпер)
* Мік Томсан — гітара (1996 — цяпер)
* Коры Тэйлар — вакал (1997 — цяпер)

### Былыя ўдзельнікі
* Доні Сьціл — гітара (1995—1996)
* Андэрс Кальсэфіні — вакал, пэркусія (1995—1997)
* Грэг Ўэлтс — пэркусія (1997—1998)
* Джош Брэйнард — гітара, бэк-вакал (1995—1999)
* Пол Грэй — бас-гітара, бэк-вакал (1995—2010)†

## Дыскаграфія

### Студыйныя альбомы
* 1996: *[[Mate. Feed. Kill. Repeat.]]* (Дэма)
* 1999: *[[Slipknot (альбом)|Slipknot]]*
* 2001: *[[Iowa]]*
* 2004: *[[Vol. 3: (The Subliminal Verses)]]*
* 2008: *[[All Hope Is Gone]]*
* 2014: *[[.5: The Gray Chapter]]*
* 2019: *We Are Not Your Kind*
* 2022: *The End, So Far*

### Канцэртныя альбомы
* 2005: *[[9.0: Live]]*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* [Slipknot на [MySpace]]
Генадзь Нявыглас

**Гена́дзь Мікала́евіч Нявыглас** (нарадзіўся 11 лютага 1954, ст. Парахонск Пінскага раёна Берасьцейскай вобласьці) — беларускі дзяржаўны дзяяч, старшыня асацыяцыі «Беларуская фэдэрацыя футболу» (2003—2011), дзяржаўны сакратар Савету бясьпекі Рэспублікі Беларусь (2001—2006), кіраўнік Адміністрацыі прэзыдэнта Беларусі (2006—2008).

## Біяграфія
Скончыў Маскоўскую вышэйшую памежную камандную вучэльню КДБ і Вышэйшую школу КДБ СССР імя Ф. Э. Дзяржынскага. З 1975 па 2000 год служыў на розных камандных, штабных пасадах у памежных войсках. З пасады намесьніка старшыні Дзяржаўнага камітэту памежных войскаў Рэспублікі Беларусь у лістападзе 2000 году прызначаны начальнікам службы бясьпекі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь. 12 верасьня 2001 году ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь № 4492 прызначаны на пасаду дзяржаўнага сакратара Савету бясьпекі Рэспублікі Беларусь — памагатага прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь па пытаньнях нацыянальнай бясьпекі. Узначальваў асацыяцыю «Беларуская фэдэрацыя футболу» ў 2003—2011 гадах.

Зьяўляецца чальцом Прэзыдыюму Беларускага фізкультурна-спартовага таварыства «Дынама».

У пачатку кастрычніка 2008 году прэзыдэнт А. Лукашэнка падпісаў указ №551, якім у чарговы раз зьмяніў склад Савету бясьпекі. Са складу Савету разам з Генадзем Нявыгласам выведзеныя Віктар Шэйман, Пётар Міклашэвіч і Мікалай Корбут. У яго ўведзеныя генпракурор Рыгор Васілевіч, старшыня КДБ Вадзім Зайцаў, кіраўнік Адміністрацыі прэзыдэнта Ўладзімер Макей і міністар фінансаў Андрэй Харкавец.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыю ўзначаліў кагэбіст, а Раду бясьпекі — ахоўнік прэзыдэнта // «Наша Ніва»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінскім раёне
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія спартовыя дзеячы
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Вялічкава

**Вялі́чкава** — вёска ў Хімоўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца за 11 км ад чыгуначнае станцыі Бярэзіна па лініі Бабруйск — Жлобін, побач з шашой Бабруйск — Рагачоў.

## Гісторыя
Назоў ад прозьвішча Вялічка: гэтак звалася ўрочышча, дзе заснаванае паселішча. Вядомае ад 1639 году як урочышча Вялічкава. Вёска вядомая з XIX стагодзьдзя. У 1857 годзе — вёска Вялічкі ў Бабруйскім павеце, уласнасьць Кялчэўскіх (уваходзілі ў маёнтак Валосавічы). Паводле перапісу 1897 году 12 двароў, 73 жыхары. Побач быў аднайменны фальварак, 1 двор, 9 жыхароў. На пачатку ХХ стагодзьдзя — вёска, 14 двароў, 66 жыхароў. У 1917 годзе 17 двароў, 122 жыхары. У 1923 годзе побач на былых памешчыцкіх землях перасяленцамі зь вёскі Вялічкава створаны пасёлак Новае Вялічкава, а вёска стала звацца Старое Вялічкава. Паводле перапісу 1926 году ў Старым Вялічкаве было 17 двароў, 97 жыхароў, у Новым — 36 двароў, 175 жыхароў. У 1931 годзе створаны калгас імя Э. Тэльмана. У 1967 годзе Старое й Новае Вялічкавы аб’ядналіся ў вёску Вялічкава. На пачатак 1997 году 25 двароў, 34 жыхары. У вёсцы фэрма буйнога рагатага быдла. На могілках — брацкая магіла савецкіх жаўнераў, якія загінулі ў ВАВ. На магіле ў 1975 годзе ўсталяваны помнік-абэліск з мэмарыяльным надпісам.

## Насельніцтва
* 1999 год — 30 жыхароў
* 2007 год — 41 жыхар, 25 двароў
* 2010 год — 22 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* Ганчароўка // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г.П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 595

Катэгорыя:Хімоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Уладзімер Нікалаеў

**Уладзі́мер Мікала́евіч Нікала́еў** (; 1873-1942) – сын вялікага князя Мікалая Мікалаевіча Раманава й балярыны Кацярыны Чысловай. Быў жанаты чатыры разы: зь першай жонкай разьвёўся ў 1907, другая жонка – сьпявачка Элеанора Леансыёні (памерла ў 1913), трэцяя – Вольга Заботкіна (памерла ў 1925), чацьвёртая – ейная сястра Марыя (1878-1951). Ад гэтых шлюбаў меў шмат дзяцей. Пахаваны на могілках Сэнт-Жэнэўеў-дэ-Буа.

## Крыніцы
*Біяграфія
Катэгорыя:Раманавы ў эміграцыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1873 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1942 годзе
Кацярына Чыслова

**Кацяры́на Гаўры́лаўна Чыслова** (;1846-1889) – расейская балерына. Ад вялікага князя Мікалая Мікалаевіча Раманава мела сына Ўладзімера Мікалаевіча Нікалаева. Пахаваная каля Санкт-Пецярбурга. 

## Крыніцы
* Біяграфія

Катэгорыя:Расейскія балерыны
Катэгорыя:Раманавы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1846 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1889 годзе
Георгі Сідаровіч

**Георгі Сьцяпанавіч Сідаровіч** (21 лістапада 1903, Менск — 6 траўня 1985) — савецкі вайсковы дзяяч, генэрал–палкоўнік танкавых войскаў (1962). Скончыў вайсковую акадэмію мэханізацыі й матарызацыі (1937), Генштаб (1941). У Чырвонай Арміі ад 1922, камандыр батарэі, кіраўнік штабу дывізіёну. У Вялікую Айчынную вайну ад 1941 кіраўнік штабу асобнае танкавае дывізіі, у штабе Галоўнага бранятанкавага ўпраўленьня Чырвонае Арміі. Ад 1944 на 1-м Прыбалтыйскім, 1-м і 2-м Беларускіх франтох: кіраўнік штабу мэханізаванага корпусу танкавае арміі. Удзельнік баёў пад Смаленскам, Сталінградам, Кіевам, на Курскай дузе, вызваленьня Беларусі, Прыбалтыкі, Усходне-Прускае апэрацыі. Ад 1945 на адказных пасадах у войску, цэнтральным апараце Міністэрства абароны СССР.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Савецкія генэралы
Катэгорыя:Беларускія генэралы
Катэгорыя:Другая сусьветная вайна на Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся 21 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Памерлі 6 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1985 годзе