open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Геральт

**Ґэральт** — галоўны герой сэрыі раманаў Анджэя Сапкоўскага.

**Імёны:** Ґэральт, Ґэральт з Рывіі, Белы Воўк, Gwynbleidd

Ґэральт (на Старэйшай мове — *Gwynbleidd*) — вядзьмар. Мае мянушку *“Белы Воўк”* праз тое, што на шыі носіць срэбны мэдальён з выявай воўчай выскаленай пысы й мае белыя (сівыя) валасы. Маці Ґэральта — чараўніца-знахарка (мажліва друідэса) *Вісэна* , бацька — найміт *Корын*. Вісэна аддала сына на выхаваньне ведзьмарам з Каэр Морхэна, дзе Ґэральт мусіў стаць ведзьмаром.

Машына для забойстваў. Прытрымліваецца таямнічага вядзьмарскага кодэксу, які сам сабе й прыдумаў. Выдатна валодае мячом. Па ўласных словах, мае жудасны выгляд. (Ну і паршывая ж ў мяне ўсьмешка, — падумаў Ґэральт, калі пацягнуўся за мячом. — «Ну і паршывы ж твар. Ну і паршыва жа я жмуру вочы! Дык вось як я выглядаю! Зараза!» (з апавяданьня *«Вечны агонь»*))

Ґэральт Рыўскі — гэта рыцарскі тытул, што быў падараваны Ґэральту за бойку-ля-мосту. Поўнае імя ведзьмара — *Ґэральт з Рывіі*. Імя вядзьмар прыдумаў сабе сам, паколькі гнёўся непрыкаянасьцю ў варожым сьвеце. Ён ня толькі назваўся выхадцам з *Рывіі*, але й таксама навучыўся пераймаць рыўскае вымаўленьне, хоць насамрэч ніякага дачыненьня да гэтага каралеўства ня меў. Але людзі больш ахвотна давяралі Ґэральту з Рывіі, чым дзіўнаму чужынцу без радзімы. Ягоны лёс цесна зьвязаны зь *«дзіцём прызначэньня»* – Цыры. Найлепшым сябрам Ґэральта зьяўляецца бард Казялец, а каханай — чараўніца Еніфэр.

Катэгорыя:Літаратурныя пэрсанажы
Катэгорыя:Вядзьмар
Еніфэр

**Еніфэр** (поўнае імя — **Еніфэр з Вэнгербэргу**) — адна з галоўных дзеючых асобаў у сэрыі раманаў Анджэя Сапкоўскага.

Чараўніца. Каханая Геральта й названая маці Цыры. Заўжды апраналася ў спалучэньне чорнага зь белым. Ад яе заўжды пахла бэзам і агрэстам. Была самым маладым сябрам *Рады Чараўнікоў*. Як і большасьць чараўніц, была бясплоднай, з-за чаго вельмі шкадавала. Яе прыгажосьць можна патлумачыць тым, што ў сьвеце Сапкоўскага чараўніцы заставаліся вечна маладымі, дзякуючы спэцыяльным узварам. Гэтыя ўзвары таксама надавалі прыгажосьць. У час падзеяў, што апісаныя ў рамане «*Вежа Ластаўкі*», ёй было 94 гады. У саге пра ведзьмара сказана, што калісьці Еніфэр была агіднай старой бабулькай. У бойцы на ўзгор’і *Саддэн* была пазбаўлена зроку (але пасьля аднавіла яго).

Упершыню ўзгаданая ў апавяданьні «*Апошняе жаданьне*». Зьяўляецца таксама ў апавяданьнях «*Мяжа мажлівасьці*», «*Аскепак льду*», «*Меч Прызначэньня*», «*Штосьці большае*», а таксама ва ўсіх раманах сагі пра Ведзьмара.

Катэгорыя:Літаратурныя пэрсанажы
Катэгорыя:Вядзьмар
Казялец

**Казялец** () — адзін з галоўных герояў сэрыі раманаў Анджэя Сапкоўскага. Казялец — творчы псэўданім, сапраўднае імя — Юліян дэ Летэнховэ. У сьвеце «Ведзьмара» шырока вядомы бард і трубадур, стваральнік вялікай колькасьці вершаў, балядаў, песьняў. Аўтар кнігі «50 гадоў паэзіі».

Сустракаецца ў апавяданьнях: «Мяжа мажлівасьці», «Вечны агонь», «Троху самаахвярнасьці», «Меншае зло», «Канец сьвету», «Апошняе жаданьне», «Штосьці скончыцца, штосьці пачнецца», а таксама ва ўсіх раманах сагі пра Ведзьмара.

## Біяграфія
Сябар галоўнага героя Геральта, перажыў разам зь ім шмат прыгодаў, заўсёды трапляў у нейкія недарэчныя сітуацыі. Граў пры дварох каралёў Недаміра, Візыміра, Вянзлава. Узрост — каля 40 гадоў. Як кажа пра яго Дыйкстра: «Мае гадоў каля сарака, выглядае на трыццаць, уяўляе, што яму дваццаць, а робіць так, быццам бы яму дзесяць». Навучыўся пісаць у прыватнай школе ва ўзросьце васьмі гадоў, вершы й мэлёдыі пачаў складаць у дванаццаць (з-за каханьня). Вымушаны ўжываць псэўданім, бо зманіў жонку князя Раймунда, князёўну Анну Генрыетту й уцякаў ад ягонага гневу. Чатыры гады вывучаў «сем вольных навукаў» у Оксэнфурцкім унівэрсітэце, атрымаў дыплём. Таксама выкладаў там на катэдры трубадурства й паэзіі. Атрымаў славу п’яніцы й гулякі. Некаторы час жыў у Вэспулі, кабеты з Навіграду, пакуль яна не раскрыла ягоных здрадаў. Час ад часу шпіёніць для Сыгізмунда Дыйкстры, кіраўніка тайных службаў караля Візыміра Рэданскага.

Найбольш вядомыя творы Казяльца: «Зоркі над гасьцінцам», «Час княжаньня», «Пра каралеву Мар’ен і чорнага крумкача», «Пра вясёлую млынарку», «Вечны агонь» або «Зіма», «Паўстагодзьдзі паэзіі», баляды пра «ільвёнка» з Цынтры.

## Зьнешнасьць і характар
Казялец ёсьць маладым прывабным мужчынам, якога з-за прыгажосьці час ад часу блытаюць з эльфам. У ягоным адзеньні пераважае салатавы, яркі колер. Носіць капялюш зь пяром чаплі. Цераз плячо перакінута лютня, падарунак эльфаў. Казялец занадта ўпэўнены ў сваім таленце, непаўторнасьці й прыгажосьці. Часта кажа тое, чаго ня трэба было б казаць, з-за чаго у яго з Геральтам пачынаюцца непрыемнасьці. Ёсьць своеасаблівай супрацьлегласьцю вобразу Геральта.

Катэгорыя:Літаратурныя пэрсанажы
Катэгорыя:Вядзьмар
Якуб Шынкевіч

**Яку́б Шынке́віч** (1884—1966) — татарскі рэлігійны й грамадзкі дзеяч Беларусі, Летувы, Польшчы, доктар арыенталістыкі.

## Жыцьцяпіс
У 1925 скончыў навучаньне ў Бэрлінскім унівэрсытэце, дзе атрымаў ступень доктара філязофіі. 28 кастрычніка 1925 абраны віленскім муфтэем усіх музульманаў Польшчы. У 1926—1932 з мэтай выпраўленьня памылак у рэлігійных тэкстах некалькі разоў езьдзіў на Ўсход. У 1926 быў сябрам Сусьветнага музульманскага кангрэсу ў Эгіпце, у 1928 наведаў музульманскія суполкі ў Югаславіі й Баўгарыі й Турэччыну. У 1930 зноўку наведаў Эгіпэт, дзе быў прыняты каралём Фаудам І. З Эгіпту зьдзейсьніў хадж у Мэку й Мэдыну. У 1935 выдаў на польскай мове тлумачэньні Алькарану. Гэтаксама спрыяў урэгуляваньню прававога становішча музульманаў Польшчы. 21 красавіка 1936 падпісаў Статут пра стасункі дзяржавы й Музульманскага Рэлігійнага Зьвязу. У часе ІІ Сусьветнай вайны супрацоўнічаў зь нямецкімі акупантамі, спрыяў увядзеньню татарскае адміністрацыі й стварэньню татарскае паліцыі. Дзякуючы ягоным намаганьням, у траўні 1944 быў заснаваны Саюз Татарскай Моладзі. Памёр на эміграцыі ў ЗША.

Катэгорыя:Калябарацыя на Беларусі
Катэгорыя:Беларускія мусульманскія дзеячы
Катэгорыя:Беларускія татары
Катэгорыя:Татарскі калябарацыянізм
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ляхавічах
Катэгорыя:Памерлі ў ЗША
Цыры

Адна з галоўных дзеючых асобаў цыклу раманаў Анджэя Сапкоўскага.
**Імёны:** *Цыры́лла, Ластаўка, Zireael (Старэйшая мова)*
**Поўнае імя:** *Цырылла Фьёна Элен Рыанон.*

Народжаная ў *1249* годзе падчас сьвята *Бэлетэ́йн*. Былая княгіня Цынтры. Маці — *Паве́та*, бацька — *Дані (Ёж з Эрэнвальду)*. Унучка каралевы-«ільвіцы» *Калантэ*. Легендарнае *«дзіця-неспадзёўка»*, што было абяцанае Геральту. Дзяцінства правяла ў *Цынтры* пры двары свае бабулі. У час зьнішчэньня *Цынтры* была ўратаваная ныльфгаардзкім рыцарам *Кахірам*. Падчас вайны хаваецца ў *Садэне*. Геральт знаходзіць яе й забірае ў Каэр Морхэн, дзе з дапамогай *Вэсэміра* й *Эскеля* атрымоўвае вядзьмарскае выхаваньне, аднак пазьбягае *«[[выпрабаваньне травамі|выпрабаваньня травамі]]»*.

Мае вялікі магічны патэнцыял, які выпадкова ў ёй знаходзіць *Трыс Мерыгольд*. Менавіта яна пачынае вучыць *Цы́ры* магіі.Пасьля *Цыры* працягвае магічную адукацыю ў храме *«Маткі Зямлі»*, пад кіраўніцтвам *Нэнэке*. Менавіта там *Цыры* сустракаецца з Еніфэр. Страчвае мажлівасьць карыстацца магіяй у *пустцы Карах*, аднак пазьней часткова верне свае здольнасьці чараўніцы. Еніфэр забірае *Цыры* на *востраў Танэнд* у школу чараўнікоў, адкуль зьбягае праз магічны партал у час *бунту Вільгэфорца*. Такім чынам трапляе ў *пустку Карах*. Там ледзьве ня гіне ад голаду, але яе знаходзяць лаўцы нявольнікаў. У хуткім часе ўцякае з чальцом *банды «Пацукоў»* і далучаецца да іх. Пасьля таго, як *«Пацукоў»* зьнішчае *Банарт*, становіцца яго нявольніцай, але ў хуткім часе зьбягае й трапляе да *пустэльніка Высаготы*.

Нягледзячы на свой малады ўзрост, *Цыры* выдатна валодае мячом, амаль што як ведзьмары, толькі што не прайшла *«[[выпрабаваньне травамі]]»*. Прадстаўленая як валявая асоба, якая ведае, чаго хоча.
Упершыню ўзгадваецца ў апавяданьні *«Меч прызначэньня»*.

Катэгорыя:Літаратурныя пэрсанажы
Катэгорыя:Вядзьмар
Павал Сьвірыд

**Па́вал Сьвіры́д** (1886 — 1 лістапада 1948, Рэгенсбург, Заходняя Нямеччына) — грамадзкі дзяяч, юрыст.

## Біяграфія

У 1930-х працаваў у Наваградку. У 1941 узначаліў Беларускі Нацыянальны Камітэт у Наваградку, пасьля быў старшынём Наваградзкага акруговага суду, што аб’ядноўваў міравыя суды Баранавіцкае, Ганцавіцкае, Наваградзкае й Слонімскае акругаў.

У чэрвені 1942 узначаліў аддзел школьніцтва Цэнтральнага Бюро Беларускае Народнае Самапомачы, у жніўні таго ж году браў удзел ува Ўсебеларускім Праваслаўным Саборы, на якім была абвешчаная Беларуская Аўтакефальная Праваслаўная Царква.

Удзельнік Другога Ўсебеларускага Кангрэсу 27 чэрвеня 1944, на якім быў абраны ў склад Беларускае Цэнтральнае Рады (кіраваў юрыдычнымі й рэлігійнымі справамі).

Ад лета 1944 — на эміграцыі ў Нямеччыне.

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвірыд Павал

Катэгорыя:Удзельнікі Другога ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Сябры Беларускай народнай самапомачы
Катэгорыя:Сябры Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1886 годзе
Катэгорыя:Памерлі 1 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1948 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Рэгенсбургу
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларускія калябаранты з нацысцкай Нямеччынай
Залесныя

**Зале́сныя** — хутар у Беларусі, каля возера Янеляў. Уваходзяць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох фальварак у складзе гміны Друя Дзісенскага павету (з 1926 году Браслаўскага павету) Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 10 чалавек
* 1931 год — 11 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Мазары-Шарыф

**Мазары́-Шары́ф** (дары: مزار شریف — даслоўна «сьвятарная сьвятыня») — самы вялікі горад у паўночным Аўганістане (чацьверты па велічыні ў краіне) і адначасова сталіца правінцыі Балх. Колькасьць насельніцтва на 2002 год складала каля 183 000 чалавек. Асноўнай мовай, якая ўжываецца ў горадзе, зьяўляецца дары. У Мазары-Шарыфе знаходзіцца сьвятарны для шыітаў блакітны мячэт (*Rauze-e Szarif*), дзе пахаваны халіф Алі, дзякуючы гэтаму горад зьяўляецца адным з цэнтраў ісламскага паломніцтва.

З 1992 да 1997 году горад зьяўляўся рэзыдэнцыяй генэрала Абдул-Рашыд Дустума. З 1998 году да 2001 году кантраляваўся Талібанам. 25 лістапада 2001 году каля Мазары-Шарыфу адбыўся бунт палонных талібаў, пры падаўленьні якога загінула 700 чалавек.

Мазары-Шарыф калісьці быў сталіцай аўганскага Туркестану, старажытнай імпэрыі якая знаходзілася паміж Гератам, гарамі Гіндукуш і ракой Амудар’яй на поўначы, зьнішчанай Чынгісханам у 1220 годзе.
 
Горад вядомы вытворчасьцю дываноў і гандлем авечай поўсьцю. Жыхары таксама займаюцца дробнай прамысловасьцю, пераапрацоўкай мэталічных руд.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Аўганістану
Ганчароўка (Бабруйскі раён)

**Ганчаро́ўка** () — вёска ў Хімоўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці. Знаходзіцца паблізу шашы Бабруйск — Магілёў за 10 км ад чыгуначнае станцыі Бярэзіна на лініі Бабруйск — Жлобін.

## Гісторыя
Назоў паходзіць ад роду заняткаў пасяленцаў — ганчарства ці ад прозьвішча Ганчар (Ганчароў). Заснаваная ў 1925 годзе на колішніх панскіх землях сялянамі з навакольных вёсак як пасёлак. У 1926 годзе тут было 5 двароў і 23 жыхары. У 1934 годзе быў створаны калгас «Сталінская перамога». Першым пахаваным на мясцовых могілках быў 87-гадовы Іван Балдзенка ў 1940 годзе. У 1941—1944 гадах вёска была акупаваная нямецкімі войскамі, старастам быў прызначаны Павал Асіпёнак, які быў неўзабаве забіты партызанамі. У 1944 годзе падчас вызваленьня вёскі загінула 36 савецкіх жаўнераў. Агулам за гады ВАВ на фронце загінула 16 вяскоўцаў.

У 1959 годзе ў вёсцы жыло 106 чалавек. У 1967 годзе да Ганчароўкі далучылі вёску Новая Вёска, у 1970 годзе тут было 205 жыхароў. У 1986 годзе — 63 гаспадаркі й 135 жыхароў, сама вёска ўваходзіла ў склад калгасу «Шлях Леніна». У 1997 годзе дзейнічала крама.

## Насельніцтва
* 1997 год — 78 чалавек, 48 двароў
* 1999 год — 72 чалавекі
* 2007 год — 64 чалавекі, 40 гаспадарак.
* 2010 год — 42 чалавекі

## Пляніроўка
Вёска ўяўляе сабой арыентаваную з паўднёвага захаду на паўночны ўсход прамалінейную вуліцу з двухбаковай драўлянай забудовай сядзібнага тыпу.

## Славутасьці
На вясковых могілках знаходзіцца агульная магіла савецкіх вояў, якія загінулі пры вызваленьні вёскі, у 1975 годзе тут быў пастаўлены помнік-абэліск.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ганчароўка // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 196

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Хімоўскі сельсавет
Студыя БМ

***Студыя БМ*** (скарочана ад «Беларуская Маладзёжная»; іншая назва «Гурт Мроя») — трэці альбом беларускага рок-гурта Мроя. Запісаны ўлетку 1988 году і выдадзены на кампакт-касэтах у тым самым годзе. Увосень на Беларускім радыё было запісана яшчэ пяць песень пад агульнай назвай *Студыя БМ-2*. Песьня «Ён яшчэ вернецца» з альбому *Студыя БМ* перамагла ў гіт-парадзе радыё «Беларуская маладзёжная» напрыканцы 1988 году (праводзілася галасаваньне слухачоў). Гэтая ж песьня ўвайшла першай у складанку Лепшыя песьні з альбомаў 1988—1990. Таксама ў складанку ўвайшлі песьні «Зямля», «Зондэркаманда», «Вайна» і «Пераможцы». Песьня «Зямля» таксама ўвайшла ў альбом «Акустычныя канцэрты канца XX стагодзьдзя» гурту N.R.M.

## Зьмест

## Удзельнікі
* Алег Дземідовіч: ударная ўстаноўка, дадатковы сьпеў
* Юрась Ляўкоў: бас-гітара, дадатковы сьпеў
* Лявон Вольскі: сьпеў, клявішы
* Уладзімер Давыдоўскі: гітара, дадатковы сьпеў

## Крыніцы

Катэгорыя:Альбомы Мроі
Барахас (Мадрыд)

**Бара́хас** (па-гішпанску: *Barajas*) — мястэчка ў цэнтральнай Гішпаніі, ад 1949 году — адзін з паўночна-заходніх мікрараёнаў горада Мадрыд. Каля мястэчка месьціцца мадрыдзкі міжнародны аэрапорт Барахас.

Катэгорыя:Мадрыд
Біяполе

***Біяполе*** — апошні студыйны альбом беларускага рок-гурта Мроя. Запісаны ў верасьні 1990 годзе. Выдадзены на кампакт-касэце ў 1991 годзе. Прэзэнтацыя альбому *Біяполе* адбылася ў Тэатральна-мастацкім інстытуце (цяпер Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў) ў 1990 годзе. Перавыдадзены Літаратурна-Мастацкай Суполкай ў 1997 годзе.

## Зьмест

## Дадатковыя зьвесткі
Альбом атрымаў назву паводле назвы трэцяга трэку. Запісваўся з новым гітарыстам — Венедыктам Конеў-Петушковічам, які да таго часу працаваў гукарэжысэрам гурту. Песьня «Хоп-Гоп» (іншыя назвы «Хоп-Гоб» ці «Марш гопніка») сьпяваецца ў першай асобе. У альбом не ўвайшлі песьні «Так і трэба», «Беларуская Афрыка». Пазьней ў складанку «Лепшыя песьні з альбомаў 1988—1990» увайшлі песьні «Гуляй, душа», «Я ў лесе ягады збіраў», «Я на сямі вятрах», «Хоп-Гоп» (пад назвай «Марш гопніка») ды «Краіна крывавых дажджоў». Песьню «Халі-галі» перазапісаў гурт N.R.M. на альбоме ŁaŁaŁaŁa, якая пазьней таксама ўвайшла ў слкаданку Made in N.R.M.. Песьню «Краіна крывавых дажджоў» у 1999 годзе выканаў гурт N.R.M. на альбоме Акустычныя канцэрты канца XX стагодзьдзя.

## Удзельнікі
* Алег Дземідовіч: ударная ўстаноўка, дадатковы сьпеў
* Юрась Ляўкоў: бас-гітара, дадатковы сьпеў
* Лявон Вольскі: сьпеў, клявішы
* Венедыкт Конеў-Петушковіч: гітара, дадатковы сьпеў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Mroja&nbsp;— ''Біяполе'' = ''Bijapole'' (1991, Cassette). Discogs.
* ''Біяполе'' — Мроя. Last.fm.
* Тэкст песьні «Гуляй душа!»
* Тэкст песьні «Біяполе»
* Тэкст песьні «Крык»
* Тэкст песьні «Краіна крывавых дажджоў»

Катэгорыя:Альбомы Мроі
Стары храм

***Стары храм*** — альбом беларускага рок-гурту «Мроя». Запісаны ў 1983—1986 гадох на студыі гурту «Бонда».

## Зьмест

## Удзельнікі
* Алег Дземідовіч: ударная ўстаноўка, дадатковы сьпеў
* Юрась Ляўкоў: бас-гітара, дадатковы сьпеў
* Лявон Вольскі: сьпеў, клявішы
* Уладзімер Давыдоўскі: гітара, дадатковы сьпеў

Катэгорыя:Альбомы Мроі
Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту

**Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту ** (**Ліцэй БДУ**) — установа адукацыі пры Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце, ляўрэат прэміі Ўраду Рэспублікі Беларусь за дасягненьні ў галіне якасьці ў 2004 годзе. Забясьпечвае профільнае навучаньне ў 10—11 клясах, падрыхтоўвае да паступленьня ў ВНУ.

## Гісторыя
Заснаваны згодна з пастановай Савету міністраў БССР ад 18 ліпеня 1989 году «Аб арганізацыі пры БДУ імя Леніна Менскай сярэдняй спэцыялізаванай школы». Першыя заняткі адбыліся 10 студзеня 1990 году ў СШ № 189. У 1991 годзе Менскай сярэдняй спэцыялізаванай школе быў вылучаны асобны будынак на вуліцы Маякоўскага, 96. Паводле загаду міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь № 172 ад 8 чэрвеня 1993 году школа рэарганізаваная ў Ліцэй пры БДУ. У 1994 годзе Ліцэй БДУ атрымаў статус рэспубліканскага ліцэю. У 1996 годзе ліцэй быў рэарганізаваны ў структурнае падразьдзяленьне БДУ, а 29 чэрвеня 1999 году на рашэньне Менгарвыканкаму была зарэгістраваная вучэбна-адукацыйная ўстанова «Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Ульяны Коньнік». Ліцэю быў вылучаны новы будынак на Ўльянаўскай, 8, дзе з 1 верасьня 2001 году пачаліся заняткі.

## Удзел ліцэістаў у рэспубліканскіх алімпіядах

## Удзел ліцэістаў у міжнародных алімпіядах

## Пазанавучальная дзейнасьць
У Ліцэі БДУ вялікая ўвага надаецца фізычнаму выхаваньню моладзі, штогод ладзяцца шматлікія спартовыя мерапрыемствы. Апроч таго пры ліцэі дзейнічае клюб «Дэбаты», навучэнцамі былі створаныя каманды па «Што? Дзе? Калі?», якія дабіліся вялікіх посьпехаў у шматлікіх турнірах. Вучні ліцэю прымалі ўдзел у рэспубліканскіх і міжнародных Турнірах юных фізыкаў, дзе займалі прызавыя месцы. На базе Ліцэю ў 1996 годзе быў створаны танцавальны ансамбль «Глёрыя». Выдаюцца газэты «Новая лига» (найлепшае школьнае выданьне ў 2004 годзе), «Рукі», «View».
Ліцэй БДУ мае шматлікія ўласныя традыцыі, адной з галоўных зьяўляецца так званая «Рака».

## Дырэктары Ліцэю БДУ
* Аляксандар Іванавіч Жук (1989—1992)
* Генадзь Уладзімеравіч Пальчык (1992—2004)
* Тацяна Аляксандраўна Калевіч (2005—2010)
* Вадзім Эдвардавіч Матуліс (2010—2014)
* Макар Аляксандравіч Шніп (2014—2019)
* Ігар Мікалаевіч Варакса (2019—2021)
* Ганна Сяргееўна Чубарава (2021—2023)
* Мамчыц Таццяна Паўлаўна (ад 2023)

## Вядомыя выпускнікі
* Антон Францішак Брыль — перакладчык і паэт
* Яўген Валошын — беларускі музыка і журналіст
* Лейла Ісмаілава — журналістка, вядучая тэлевізійных праграмаў, мадэлька
* Марына Казлоўская — перакладчык, кандыдат філялягічных навукаў
* Андрэй Курэйчык — беларускі сцэнарыст
* Аляксей Шэін — сустаршыня «Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі», адзін з заснавальнікаў «Маладога фронту»

## Гімн
З 2002 году Ліцэй мае свой гімн, напісаны адным з выпускнікоў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Буклет «Лицей Белорусского государственного университета»

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Ліцэю БДУ
* Суполка Ліцэю БДУ на Livejournal

Катэгорыя:Беларускія сярэднія навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Генадзь Карпенка

**Генадзь Дзьмітрыевіч Карпенка** (17 верасьня 1949 — 6 красавіка 1999) — беларускі навуковец і палітык.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Менску. У 1987 годзе стаў дырэктарам Маладэчанскага заводу парашковай мэталюргіі. У 1990 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю па тэхналёгіі матэрыялаў. Зрабіў 50 вынаходніцтваў, укаранёных у 15 краінах. У 1994 годзе абраны членам-карэспандэнтам Акадэміі навук Беларусі. Уганараваны Дзяржаўнай прэміяй. Атрымаў пасьведчаньне дэпутата Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня, дзе кіраваў камісіяй па навуцы й навукова-тэхнічным прагрэсе. У 1992 годзе ўзначаліў Маладэчанскі гарвыканкам, і за два гады зладзіў ў горадзе эканамічныя рэформы, запачаткаваў музычны і тэатральны фэстывалі, стварыў футбольны клюб, карэнным чынам дэсаветызаваў гарадзкую тапанімію. У 1996 годзе Генадзь Карпенка, тагачасны намесьнік старшыні Вярхоўнага савету 13 скліканьня, накіроўваў працэс імпічмэнту прэзыдэнта Лукашэнкі. У 1998 годзе ён стаў на чале Нацыянальнага выканаўчага камітэту, створанага перад заканчэньнем легітымнага тэрміну кіраваньня Лукашэнкі. Генадзь Карпенка лічыўся лідэрам беларускай апазыцыі і найбольш верагодным кандыдатам ад апазыцыі на наступных прэзыдэнцкіх выбарах.

## Абставіны сьмерці
31 сакавіка 1999 году Генадзь Карпенка быў дастаўлены ў 9-ы менскі клінічны шпіталь з дыягназам «крывацёк у мозг». 1 красавіка яму зрабілі апэрацыю па выдаленьні гематомы. Усе гэтыя дні ён знаходзіўся ў рэанімацыйным аддзяленьні шпіталю ў несьвядомым стане. Генадзь Карпенка памёр а 7 гадзіне раніцы 6 красавіка.

Сьмерць палітыка была нечаканай, бо перад гэтым ён ніколі ня скардзіўся на дрэннае здароўе. Генадзь Карпенка памёр за месяц да альтэрнатыўных прэзыдэнцкіх выбараў, прыхільнікі правядзеньня якіх адмовіліся прызнаць навязаныя Лукашэнкам зьмены ў Канстытуцыі, што працягвалі тэрмін ягоных паўнамоцтваў на два гады. Празь месяц пасьля сьмерці Карпенкі бясьсьледна зьнік адзін зь яго найбліжэйшых паплечнікаў — Юры Захаранка, яшчэ праз паўгоду другі — Віктар Ганчар. Некаторыя людзі, у тым ліку сваякі Карпенкі, схільныя зьвязваць гэтыя падзеі ў адзін ланцуг.

## Крыніцы

## Літаратура
* Гиль Н.С. «У времени в плену». — М.: Можайск-Терра, 2001. — 224 с. 

## Вонкавыя спасылкі
* Curriculum vitae Генадзя Карпенкі на старонцы Нацыянальнай акадэміі навук Рэспублікі Беларусь
* Інфармацыя на сайце Грамадзкае ініцыятывы «Мы памятаем»
* Імёны свабоды: Генадзь Карпенка
* Генадзь Карпенка: мінула 8 гадоў з дня сьмерці

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Сябры Аб’яднанай грамадзянскай партыі
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Народны пісьменьнік Беларусі

**Народны пісьменьнік Беларусі** — ганаровае званьне, што надаецца пісьменьнікам, якія стварылі выдатныя творы мастацкае літаратуры й маюць вялікія дасягненьні ў разьвіцьці беларускае літаратуры. Уведзенае на загад Прэзыдуюму Вярхоўнага Савету БССР ад 27 сакавіка 1956 году, ад 1994 году прысвойваецца Прэзыдэнтам Рэспублікі Беларусь.

## Сьпіс народных пісьменьнікаў Беларусі
* Кандрат Крапіва (1956)
* Міхась Лынькоў (1962)
* Іван Мележ (1972)
* Іван Шамякін (1972)
* Андрэй Макаёнак (1977)
* Васіль Быкаў (1980)
* Янка Брыль (1981)
* Іван Чыгрынаў (1994)
* Іван Навуменка (1995)
* Мікалай Чаргінец (2022)


Катэгорыя:Ганаровыя званьні Рэспублікі Беларусь
Літва (неадназначнасьць)

Назву **Літва** маюць:

* Літва старажытная — гістарычны рэгіён, што аб’ядноўвае захад Беларусі, паўднёвы ўсход Летувы і частку Падляскага ваяводзтва Польшчы
* Літва — дзяржава караля Міндоўга (1251—1263)
* Вялікае Княства Літоўскае — сярэднявечная дзяржава
* Сярэдняя Літва — дзяржаўнае ўтварэньне на тэрыторыі Віленшчыны і Гарадзеншчыны з цэнтрам у Вільні (1920—1922)

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Літва — вёска ў Ляхавіцкім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Літва — вёска ў Слонімскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Літва — вёска ў Маладэчанскім раёне
** Літва — вёска ў Стаўпецкім раёне 
** Літва — вёска ў Узьдзенскім раёне 

* Населеныя пункты, якія маюць аснову «Літва»:
** Высока-Літоўск — горад у Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці
** Літвічы — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці
** Літоўцы — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці
** Літоўчыкі — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці
** Літоўшчына — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
** Ліцьвінак — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Літвіца — вёска ў Дубровіцкім раёне Ровенскай вобласьці

### [[Польшча]]
* Літва — вёска ў Мельніцкім павеце Падляскае ваяводзтва, якая ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1567 году
* Населеныя пункты, якія маюць аснову «Літва»:
** Ліцьвінавічы — вёска ў Сямятыцкім павеце Падляскага ваяводзтва
**  — пасёлак у Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва
** Ліцьвінкі — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва
**  — вёска ў Нідзіцкім павеце Вармінска-Мазурскага ваяводзтва
**  — вёска ў Сямятыцкім павеце Падляскага ваяводзтва
**  — вёска ў Высокамазавецкім павеце Падляскага ваяводзтва
**  — вёска ў Высокамазавецкім павеце Падляскага ваяводзтва
**  — вёска ў Высокамазавецкім павеце Падляскага ваяводзтва
**  — вёска ў Высокамазавецкім павеце Падляскага ваяводзтва

### [[Расея]]
* Літоўскае — былая вёска ва Ўгранскім раёне Смаленскай вобласьці.

## Газэты
* Litwa (Літва) — беларускі часопіс, выдаваўся ў ЗША

## Іншае
* Літва дваровая — асобая служылая праслойка ў Масковіі XVI стагодзьдзя, якая складалася з выхадцаў з ВКЛ
* Літва — лясны масіў у Івацэвіцкім раёне
* Літва — племя на тэрыторыі сучаснай Беларусі ў раньнім Сярэднявеччы

## Падвойныя назвы
* Старалітва
* Усьць-Літва

## Глядзіце таксама
* Ліцьвін
* Ліцьвіны
* Літвакі/Ліцьвякі
* Населеныя пункты, якія маюць аснову «Ліцьвін»/«Літвін»
* Літвіца
* Ліцьвяны
* Літоўск
* Літоўскі
* Люцічы
* Летува

## Крыніцы
Народны паэт Беларусі

**Наро́дны паэ́т Белару́сі** — ганаровае званьне, што надаецца паэтам, якія стварылі выдатныя творы мастацкае літаратуры й маюць вялікія дасягненьні ў разьвіцьці беларускае літаратуры. Уведзенае на загад Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету БССР ад 27 сакавіка 1956 году, ад 1994 году прысвойваецца прэзыдэнтам Рэспублікі Беларусь. Званьні Народнага паэта Беларусі нададзеныя Янку Купалу й Якубу Коласу паводле пастановы СНК БССР.

## Сьпіс народных паэтаў Беларусі

* Янка Купала (1925)
* Якуб Колас (1926)
* Пятрусь Броўка (1962)
* Аркадзь Куляшоў (1968)
* Максім Танк (1968)
* Пімен Панчанка (1973)
* Ніл Гілевіч (1991)
* Рыгор Барадулін (1992)
* Уладзімер Карызна (2024)

Катэгорыя:Ганаровыя званьні Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Народныя паэты Беларусі
Сьпіс гарадоў Летувы

У Летуве выдзяляюцца тры тыпы населеных пунктаў: гарады, мястэчкі і вёскі. Статус гораду надае Сойм Летувіскай Рэспублікі. Па стане на 2005 год у краіне было 103 гарады.

## Вонкавыя спасылкі
* Arms of municipalities, cities and towns
* Гербы гарадоў Летувы


Гарады
Каэр Морхэн

**Каэр Моргэн** (на Старэйшай мове *Caer a’Muirehen*) — прытулак ведзьмароў, фантастычны замак у сьвеце, што створаны Анджэем Сапкоўскім («Сага пра Ведзьмара»).

Каэр Моргэн — замак у гарах Каэдвэн. Замчышча было зьнішчанае падчас бунту фанатыкаў, што лічылі ведзьмароў монстрамі, ня вартымі таго, каб існаваць. Як напамін пра той страшны пэрыяд, пад мастом, што вядзе да замчышча Каэр Моргэн, ляжаць косткі загінуўшых. Але ведзьмары, каму пашчасьціла выжыць, засталіся жыць у ягоных руінах.

Менавіта ў Каэр Моргэне з маладых хлопчыкаў (атрыманых па «праве нечаканасьці») робяць ведзьмароў шляхам мутацый і трэніровак. Тамака ж вучылася на вядзьмарку й Цыры (хаця не прайшла «выпрабаваньня травамі»). Гэтыя дзеці мусілі бараніць людзей ад пачвараў (быць ведзьмарамі).

Катэгорыя:Вядзьмар
Лукашэнка

**Лукашэ́нка** — беларускае і ўкраінскае прозьвішча. Паходзіць ад памяншальнай формы *Лукаш* (ад імя Лука), утворанае пры дапамозе распаўсюджанага ўкраінска-беларускага суфіксу *-енка*/*-энка*. Беларускі варыянт прозьвішча — Лукашонак, Лукашонкаў.

Ва Ўкраіне ў пачатку 2000-х гг. пражывала больш за 6 тыс. людзей з дадзеным прозьвішчам.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Лукашэнка — прэзыдэнт Беларусі з 1994 году
* Віктар Аляксандравіч Лукашэнка — памагаты прэзыдэнта Беларусі (свайго бацькі А. Р. Лукашэнкі) па нацыянальнай бясьпецы, чалец Савету Бясьпекі Рэспублікі
* Віктар Аўрамавіч Лукашэнка — савецкі футбаліст
* Галіна Лукашэнка — жонка прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі
* Дзьмітры Лукашэнка — старшыня цэнтральнага савету беларускага рэспубліканскага дзяржаўна-грамадзкага аб’яднаньня «Прэзыдэнцкі спартовы клюб», чалец НАК Беларусі, сын прэзыдэнта Беларусі А. Р. Лукашэнкі

## Падвойныя назвы
* Аляксандар Лукашэнка — гатунак глядыёлусаў, названы ў гонар прэзыдэнта Беларусі Аляксандра Лукашэнкі

## Глядзіце таксама
* Лукаш
* Лукашоў
* Лукашэвіч
* Лукашэнкі

## Крыніцы
Цынтра

**Цы́нтра** (на Старэйшай мове — *Xin’trea*) — фантастычная дзяржава ў сьвеце, што прыдуманы Анджэем Сапкоўскім («Сага пра Ведзьмара»).

Цынтра ляжыць на паўдзённым беразе ракі Яругі. Была спаленая войскамі Нільфгаарду. З часоў заснаваньня ўладары Цынтры ўладарылі таксама Бруге, Садэнам, Скэлігай, Атрэ, Аб Яра. Апошняя вядомая каралева Цынтры — Цыры. Да яе краінай кіравала яе бабуля Кала́нтэ (па мянушцы «Ільвіца»). Калантэ была забітая падчас вайны зь Нільфгаардам.

Герб Цынтры — тры залатыя ільвы на блакітным фоне. Паводле Сапкоўскага: «Ад часоў караля Корама Другога львы носяць кароны».

Катэгорыя:Вядзьмар
Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя

**Чачэнская Рэспубліка Ічкерыя** () — самаабвешчаная дзяржава на тэрыторыі колішняе ЧІАССР (дакладней раёнаў, у якіх пражываюць чачэнцы), што ўваходзіла тады ў РСФСР. Была прызнаная толькі грузінскім урадам у выгнаньні на чале зь Зьвіядам Гамсахурдыем і рухам Талібан, што кантраляваў Аўганістан. Абвяшчэньне незалежнасьці ЧРІ спрычынілася да працяглага ваеннага канфлікту на Паўночным Каўказе.

## Гісторыя

## Палітычны лад

### Канстытуцыя
Галоўны закон ЧРІ быў прыняты 2 сакавіка 1992 году. Ён адмяніў раней існуючы Асноўны закон ЧІАССР, які дзейнічаў з 1978 году. У 1996 і 1997 гадох прымаліся пппраўкі ў асноўны закон ЧРІ, якія ня мелі вялікага значэньня для зьместу канстытуцыі ЧРІ.

### Найвышэйшыя ўстановы ЧРІ
У асноўным законе ЧРІ былі створаны ўрады паводле заходніх уяўленьняў: выбарнасьць вышэйшага кіраўніцтва грамадзянамі краіны, іх замяняльнасьць на выбарах, якія праводзіліся пастаянна празь некаторы час.
* Парлямэнт, які выбіраўся грамадзянамі ЧРІ.
* Вярхоўны галоўнакамандуючы, прадстаўнік ЧРІ за мяжой — прэзыдэнт ЧРІ.
* Вярхоўны суд ЧРІ, які чыніў суд над усімі людзьмі, што парушылі законы ЧРІ.

## Сьпіс кіраўнікоў ЧРІ
* Джахар Мусаевіч Дудаеў, 1 прэзыдэнт ЧРІ (27 кастрычніка 1991 — 21 красавіка 1996)
* Зэлімхан Абдулмусьлімавіч Яндарбіеў, в. а. прэзыдэнта ЧРІ (22 красавіка 1996 — 27 студзеня 1997)
* Аслан Аліевіч Масхадаў, 2 прэзыдэнт ЧРІ (27 студзеня 1997 — 8 сакавіка 2005)
* Абдул Халім Абдусаламавіч Садулаеў, 3 прэзыдэнт ЧРІ (8 сакавіка 2005 — 17 чэрвеня 2006)
* Доку Хаматавіч Умараў, 4 прэзыдэнт ЧРІ (17 чэрвеня 2006 — 30 кастрычніка 2007).

7 сьнежня 2007 году Ўмараў аб’явіў пра пераўтварэньне ЧРІ ў «вілаят Нахчыйчо» ў складзе абвешчанай ім ісьлямскай джыхадысцкай дзяржавы «Каўкаскі Эмірат», эмірам якое ён сябе прызначыў. У адказ на гэта Ахмед Закаеў пры падтрымцы часткі чачэнскай эміграцыі, якая не прызнала ліквідацыю ЧРІ, запатрабаваў адстаўкі Ўмарава і абвясьціў сябе кіраўніком ураду ЧРІ ў выгнаньні.

* Ахмед Халідавіч Закаеў — кіраўнік ураду ЧРІ ў выгнаньні з 22 лістапада 2007 году й па сёньняшні час.

## Адукацыя

## Крыніцы

Катэгорыя:Непрызнаныя дзяржавы на тэрыторыі былога СССР
Black Celebration

***Black Celebration*** — пяты студыйны альбом брытанскага гурту Depeche Mode. Выдадзены кампаніяй Mute Records 17 сакавіка 1986 году, ён запісаны ў цёмных танах, каторыя Алан Уайлдэр таксама выкарыстоўваў у альбоме *[[Construction Time Again]]*. Ён адрозьніваецца вельмі ўдалае камбінацыяй электрапопу й гатычнага року. Альбом перавыдадзены 30 сакавіка 2007 году ў Нямеччыні, а 2 красавіка пабачыла сьвет міжнароднае перавыданьне.

## Агляд
*Black Celebration* — адзіны альбом Depeche Mode, у каторым ажно на 4 песьнях («A Question of Lust», «Sometimes», «It Doesn't Matter Two» і «World Full of Nothing») галоўным выканаўцам зьяўляецца Мартын Гор. Астатнія трэкі былі сьпетыя Дэйвам Гаанам. Песьня «Fly on the Windscreen» была выдадзена на баку B сынгла «It's Called a Heart». Гурт вырашыў пераапрцаваць гэтую песьню (дадаць новыя эфэкты й зрабіць яе больш стэрэафанічнай) і выдаць на «фінальнай» вэрсіі гэтага альбома.

## Сьпіс кампазыцыяў
Усе тэксты песень напісаныя Марцінам Горам, акрамя «Black Day», каторая была напісаная ў саставе: Марцін Гор/Алан Уайлдэр/Дэніэл Мільлер.

UK LP/CD

# «Black Celebration» — 4:55
# «Fly on the Windscreen — Final» — 5:18
# «A Question of Lust» — 4:20
# «Sometimes» — 1:53
# «It Doesn't Matter Two» — 2:50
# «A Question of Time» — 4:10
# «Stripped» — 4:16
# «Here Is the House» — 4:15
# «World Full of Nothing» — 2:50
# «Dressed in Black» — 2:32
# «New Dress» — 3:42
#: *Толькі на CD-вэрсіі:*
# «Breathing in Fumes» — 6:07
# «But Not Tonight (extended)» — 5:13
# «Black Day» — 2:36

US LP/CD

# «Black Celebration» — 4:55
# «Fly on the Windscreen — Final» — 5:18
# «A Question of Lust» — 4:20
# «Sometimes» — 1:53
# «It Doesn't Matter Two» — 2:50
# «A Question of Time» [U.S. version] — 4:10
# «Stripped» — 4:16
# «Here Is the House» — 4:15
# «World Full of Nothing» — 2:50
# «Dressed in Black» — 2:32
# «New Dress» — 3:42
# «But Not Tonight» — 4:15

Катэгорыя:Альбомы Depeche Mode
Some Great Reward

***Some Great Reward*** — чацьверты студыйны альбом гурта Depeche Mode, выдадзены ў 1984 годзе кампаніяй Mute Records у Вялікабрытаніі й на лэйбле Sire Records у ЗША.

## Агляд
Па гэтым альбоме бачна, што музыка Depeche Mode ўсё ў большай ступені становіцца цёмнай. Агульны тон тэкстаў песень гэтага альбома менш залежаў ад словаў, чым у *[[Construction Time Again]]*, за выключэньнем гіта «People Are People», у каторым асуджаўся расізм. Але са сваімі разважаньнямі аб сьвеце й жыцьці, *Some Great Reward* усё-такі стаў больш рамантычным і інтраспэктыўным альбомам. 2 кастрычніка 2006 году альбом быў перавыдадзены ў Вялікабрытаніі, а 3 кастрычніка — у ЗША.

## Сьпіс кампазыцыяў
**Рэліз 1984: Mute / Stumm 19 (Вялікабрытанія)**
# «Something to Do» — 3:47
# «Lie to Me» — 5:03
# «People Are People» — 3:52
# «It Doesn't Matter» — 4:44
# «Stories of Old» — 3:13
# «Somebody» — 4:27
# «Master and Servant» — 4:12
# «If You Want» — 4:41
# «Blasphemous Rumours» — 6:22

**Перавыданьне 2006 году**

# «Something to Do» — 3:47
# «Lie to Me» — 5:03
# «People Are People» — 3:52
# «It Doesn't Matter» — 4:44
# «Stories of Old» — 3:13
# «Somebody» — 4:27
# «Master and Servant» — 4:12
# «If You Want» — 4:41
# «Blasphemous Rumours» — 6:22

**Бонус (у DTS 5.1, Dolby Digital 5.1, PCM Stereo):**
# «If You Want (Live In Basel And Liverpool, Autumn 1984)» — 5:16
# «People Are People (Live In Basel And Liverpool, Autumn 1984)» — 4:21
# «Somebody (Live In Basel And Liverpool, Autumn 1984)»
# «Blasphemous Rumours (Live In Basel And Liverpool, Autumn 1984)» — 5:30
# «Master And Servant (Live In Basel And Liverpool, Autumn 1984)» — 5:38
# «In Your Memory» — 4:00
# «(Set Me Free) Remotivate Me» — 4:16
# «Somebody (Remix)» — 4:19

**Дадатковы матэрыял:**
# «Depeche Mode 84 (You Can Get Away With Anything If You Give It A Good Tune)» — 31 хв. (відэа)

Усе песьні напісаныя Мартынам Горам, акрамя «If You Want» і «In Your Memory», каторыя былі напісаны Аланам Уайлдэрам.

## Сынглы
* «People Are People» (12 сакавіка 1984)
* «Master and Servant» (20 жніўня 1984)
* «Blasphemous Rumours / Somebody (Remix)» (29 кастрычніка 1984)

Катэгорыя:Альбомы Depeche Mode
Лепшыя песьні з альбомаў 1988—1990

***Лепшыя песьні з альбомаў 1988—1990*** — альбом-кампіляцыя беларускага рок-гурта Мроя. Выдадзены ў 1992 годзе фірмай «Ковчег».

## Зьмест

## Дадатковыя зьвесткі
Альбом таксама вядомы пад назвай *Лепшае*.

## Удзельнікі
* Алег Дземідовіч: барабаны, дадатковы сьпеў
* Юрась Ляўкоў: бас-гітара, дадатковы сьпеў
* Лявон Вольскі: сьпеў, клявішы
* Уладзімер Давыдоўскі: (1, 3—5, 8—13) гітара, дадатковы сьпеў
* Венедыкт Конеў-Петушковіч: (2?, 6, 7) гітара, дадатковы сьпеў

Катэгорыя:Альбомы Мроі
Хворы на Rock-n-Roll

***Хворы на Rock-n-Roll*** — першы альбом беларускага рок-гурту «Крама». Запісаны ў 1991—1993 гадох. Альбом запісваўся цішком у студыі «Песьняроў» — штоноч гукаапэратар студыі і добры сябра «крамаўцаў» Аляксандар Папроцкі праводзіў музыкаў «уціхую».

## Зьмест
# «Бяжы, хлопец!»
# «Здраднік»
# «Хворы на рок-н-рол»
# «Выпі са мной да дна»
# «Чыкага найтс»
# «Каханьне а шостай гадзіне»
# «Стэфаніда»
# «Мне мой сябра сказаў»
# «Новая кроў»
# «Будзь разам з намі»

## Удзельнікі
* Ільля Шэўчык: гітара
* Ігар Варашкевіч: сьпеў
* Анатоль Горбач: бубны
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Алесь Белізяк: гукарэжысэр
* Руслан Праўда: бас-гітара
* Зьміцер Лукашук: тэксты, мэнэджмэнт

Катэгорыя:Альбомы Крамы
Камэндант (альбом)

***Камэндант*** — жывы альбом беларускага рок-гурта «Крама». Запісаны ў 1995 годзе.

## Зьмест

## Удзельнікі
* Ільля Шэўчык: лідэр-гітара
* Ігар Варашкевіч: сьпеў
* Анатоль Горбач: ударная ўстаноўка
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Алесь Белізяк: гукарэжысэр
* Руслан Праўда: бас-гітара
* Зьміцер Лукашук: тэксты, мэнэджмэнт

## Запіс
Альбом запісаны ў бамбасховішчы піўзавода «Крыніца».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Камэндант ~ Release group by Крама. musicbrainz

Катэгорыя:Альбомы Крамы
Што дапаможа нам

***Што дапаможа нам*** — альбом беларускага рок-гурта «Крама». Запісаны ў 1998 годзе. Падчас працы над ім удзельнікі гурту спасылаліся на яго пад назваю «Лянівыя танцы».

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Што дапаможа нам»
# «Круцiся стужка»
# «Дзе ж ты хадзiла»
# «Дзеўчына на шары»
# «Тут мы i будзем»
# «Дзе тое месца»
# «Лянiвыя танцы»
# «Абуджаны воўк»
# «Нас пакiнуў Божа»
# «Вецер жыве ў травах»
# «Гомельскi вальс»

## Удзельнікі
* Ільля Шэўчык: гітара
* Ігар Варашкевіч: сьпеў
* Анатоль Горбач: ударная ўстаноўка
* Сяржук Трухановіч: гітара
* Алесь Белізяк: гукарэжысэр
* Руслан Праўда: бас-гітара
* Зьміцер Лукашук: тэксты, мэнэджмэнт

## Крыніцы

Катэгорыя:Альбомы Крамы
Антоніё Гаўдзі

**Анто́ніё Пла́сіда Ґільлерма Ґаўдзі́-і-Карнэ́т** (, ; 25 чэрвеня 1852, Рэус, Каталёнія — 10 чэрвеня 1926, Барсэлёна) — гішпанскі архітэктар, каталёнец з паходжаньня, нарадзіўся ў Барсэлёне, дзе месьціцца большасьць яго дзівачна-фантастычных твораў. Ґаўдзі́ працаваў у час росквіту мадэрну (ар-нуво), але стыль архітэктара быў такім унікальным і непаўторным, што нельга адназначна суадносіць яго зь нейкай плыньню.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гішпанскія архітэктары
Сага пра Ведзьмара

**Сага пра Ведзьмара** — гэта цыкл кніг Анджэя Сапкоўскага, які ёсьць працягам сэрыі апавяданьняў таго ж аўтара *«Вядзьмар»* (Ці ў пазьней выдадзеным варыянце *«Апошняе жаданьне»*) і *«Меч прызначэньня»*.

У склад сагі ўваходзяць наступныя кнігі: *«Кроў эльфаў»* (па-польску — *Krew elfów*), *«Час пагарды»* (па-польску — *Czas pogardy*), *«Хрышчэньне агнём»* (па-польску — *Chrzest ognia*), *«Вежа ластаўкі»* (па-польску — *Wieża jaskółki*), *«Уладарка возера»* (па-польску — *Pani jeziora*).
Некаторыя далучаюць да сагі два апавяданьні: *«Штосьці скончыцца, штосьці пачнецца»* (па-польску — *«Coś się kończy, coś się zaczyna»*), дзе апісваецца шлюб Геральта зь Еніфэр, і *«Дарога без вяртаньня»* (па-польску — *«Droga, z której się nie wraca»*), дзе апісваюцца прыгоды *Вісэны* й* Корына* (мажлівых бацькоў Геральта). Аднак сам пан Сапкоўскі лічыць гэтыя апавяданьні самастойнымі творамі. Пачаткам сагі было апавяданьне *«Вядзьмар»*, што было зьмешчанае у часопісе «Fantastyka» у сьнежні 1986 году.

Галоўным героем кніг ёсьць Геральт з Рывіі — вядзьмар, мутант, забойца пачвараў, майстар мяча, які таксама валодае магіяй (у межах вядзьмарскіх знакаў). Сага апісвае лёс Геральта, які па *«праве неспадзяванасьці»* (вядзьмар у абмен на паслугу мае права забраць дзіцё) зьвязаў сябе прызначэньнем з Цыры — таямнічай дзяўчынкай, *«ільвянём»* з Цынтры. Падзеі адбываюцца падчас вайны з *Нільфгаардам* на поўначы каралеўства (*Тымэрыя*, *Рэданія*, *Аэдырн*, *Каэдвэн*). Таксама героямі сагі зьяўляюцца: чараўніца Еніфэр, бард Казялец і іншыя.

Падчас падзеяў, што апісаныя ў сазе, Геральт вымушаны прымаць удзел у вайне, нягледзячы на тое, што адным з прынцыпаў ягонага *вядзьмарскага кодэксу* было заўжды захоўваць нэўтральнасьць, хоць яму й казалі, што тое немагчыма. Але ён мусіць бараніць сваіх сяброў.

Сьпярша Сапкоўскі плянаваў назваць сагу *«Кроў эльфаў»*, тады як першая кніга звалася *«Ільвяня»*. Назва *«Сага пра Ведзьмара»* зьявілася дзякуючы выдавецтву й сталася настолькі папулярнай сярод прыхільнікаў творчасьці пана Сапкоўскага, што слова *«Вядзьмар»* неад’емна асацыюецца зь ягонымі творамі.

## Беларускія пераклады
* *Сапкоўскі, А.* Зерне праўды; пер. з пол. Аляксандр Сакалоў // Далягляды, 1992: замежная літаратура. / [рэдкалегія: А. Гардзіцкі (укладальнік), А. Вярцінскі (галоўны рэдактар) і інш.] — Мінск: Мастацкая літаратура, 1992. — 278 с.
* Вядзьмар. Апошняе жаданне / Анджэй Сапкоўскі; пер. з пол. К. С. Маціеўскай. — Мінск: А. М. Янушкевіч, 2019. — 344 с.: іл. ISBN 978-985-7210-26-8
* Вядзьмар. Меч наканавання / Анджэй Сапкоўскі; пер. з пол. К. С. Маціеўскай. — Мінск : А. М. Янушкевіч, 2020. — 416 с. : іл. ISBN 978-985-7210-62-6.
* Вядзьмар. Кроў эльфаў / Анджэй Сапкоўскі; пер. з пол. Кацярыны Маціеўскай. — Мінск : А. М. Янушкевіч, 2021. — 368 с. : іл. ISBN 978-985-7210-97-8.
* Вядзьмар. Час ганьбы / Анджэй Сапкоўскі; пер. з пол. Кацярыны Маціеўскай. — 2024. — 392 с. ISBN 978-839-7029-23-1.
* Хрышчэнне агнём. 2025.
Вядзьмарскія знакі

У цыклу кніг Анджэя Сапкоўскага «Сага пра Ведзьмара» можна знайсьці апісаньні некаторых так званых «знакаў». Насамрэч гэта прымітыўныя чары, што патрабуюць мінімум здольнасьцяў. З-за таго, што ўсе гэтыя чары ўтвараюцца пры дапамозе жэстаў, яны называюцца «знакамі». Ведзьмары, што не валодалі магіяй, павінныя былі піць спэцыяльныя ўзвары для мажлівасьці карыстацца «знакамі».

## Сьпіс знакаў

**Знак Аард.**

Назва перакладаецца са Старэйшай мовы як «найвышэйшы», але насамрэч гэта самыя прымітыўныя чары. Эфэкт чараў — моцны штуршок паветра (накіраванага магічнай энэргіяй) у бок таго, на што гэты знак накіраваны. Ведзьмары вывучылі гэты знак досыць добра й могуць выкарыстоўваць яго з даволі вялікай сілай.

**Знак Ігні.**

Назва паходзіць з лаціны й значыць «агонь» і вельмі трапна апісвае сутнасьць гэтага знаку. Утворанае з дапамогай гэтых чараў полымя можа мець розную сілу й памер, але гэты знак дзейнічае толькі на невялікай адлегласьці й ня можа быць выкарыстаны як вядомыя па шматлікіх RPG чары — «агністая куля».

**Знак Гэліятроп.**

Зноўку назва паходзіць з лаціны, аднак ня мае дачыненьня да сутнасьці знаку. Знак гэліятропу выкарыстоўваецца для аховы ведзьмара ад магіі. Аднак ягонае дзеяньне не дасканалае й часьцей за ўсё толькі памяньшае эфэкт чараў.

**Знак Куэн**

Знак стварае вакол ведзьмара магічную заслону, што ахоўвае яго ад зьнешніх узьдзеяньняў. Аднак аб’екты, што маюць вялікую хуткасьць (напрыклад стрэлы), усё ж такі могуць прабіць заслону.

**Знак Аксый.**

Тэлепатычны знак, часьцей за ўсё выкарыстоўваецца дзеля заспакойваньня жывёлаў (напрыклад коней), якія маглі б спужацца ці ўцячы. У дачыненьні да больш «складаных» істотаў (кшалту людзей) знак патрабуе вялікіх затратаў энэргіі й больш складаных жэстаў.

**Знак Юрдэн.**

Пра гэты знак вядома няшмат. Адзінае — вядома, што ён выкарыстоўваецца для таго, каб зачыняць ці адчыняць аб’екты. Аднак ягонае дзеяньне невядомае: мажліва, ён стварае магічную заслону.

Катэгорыя:Вядзьмар
Джаваньні Фэрары

**Джаваньні Фэрары** (; 6 сьнежня 1907, Алесандрыя, Італія — 2 сьнежня 1982, Мілян, Італія) — футбаліст зборнай каманды Італіі. Нападнік, трэнэр. Чэмпіён сьвету 1934 і 1938 гадоў. Лічыцца аднім з самых таленавітых гульцоў свайго пакаленьня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па футболе
Construction Time Again

***Construction Time Again*** — трэці прафэсійны студыйны альбом Depeche Mode быў выдадзены 22 жніўня 1983 году. У ім праявіліся дзьве значныя зьмены ў стылі Depeche Mode. Па-першае, стала больш глыбокай лірычная сутнасьць песень, а тэксты сталі больш асэнсаваныя. Па-другое, гучаньне гурта пачало станавіцца больш «цёмным», і *[[Black Celebration]]*, выдадзены праз тры гады, пераняў гэтыя эфэкты ў свайго папярэдніка й у выніку гэты саўнд стаў нязьменным спадарожнікам Depeche Mode. Таксама *Construction Time Again* — першы альбом, у запісе каторага ўдзельнічаў новыы сябра гурту — Алан Уайлдэр. Альбом перавыдадзены ў сакавіку 2007 году.

## Сьпіс кампазыцыяў
***Рэліз 1983: MuteStumm 13 (UK)***

# «Love, In Itself» — 4:29
# «More Than A Party» — 4:45
# «Pipeline» — 5:54
# «Everything Counts» — 4:19
# «Two Minute Warning» — 4:13
# «Shame» — 3:50
# «The Landscape Is Changing» — 4:47
# «Told You So» — 4:24
# «And Then…» — 4:34
# «Everything Counts (Reprise)» — 1:05

***Рэліз на CD 1983: Sire9 23900-2 (US)***

# «Love, In Itself» — 4:27
# «More Than A Party» — 4:30
# «Pipeline» — 6:08
# «Everything Counts» — 4:24
# «Two Minute Warning» — 4:10
# «Shame» — 3:50
# «The Landscape Is Changing» — 4:46
# «Told You So» — 4:25
# «And Then…» — 5:40
# «Everything Counts [Long Version]» — 7:23

***Перавыданьне 2007 году***

Mute: DM CD 3 (CD/SACD + DVD)CDX STUMM 19 (CD/SACD)

# «Love, In Itself» — 4:29
# «More Than A Party» — 4:45
# «Pipeline» — 5:54
# «Everything Counts» — 4:19
# «Two Minute Warning» — 4:13
# «Shame» — 3:50
# «The Landscape Is Changing» — 4:47
# «Told You So» — 4:24
# «And Then…» — 4:34

Бонус: (у DTS 5.1, Dolby Digital 5.1, PCM Stereo):

# «Get The Balance Right!»
# «The Great Outdoors!»
# «Work Hard»
# «Fools»
# «Get The Balance Right (Combination Mix)»
# «Everything Counts (In Larger Amounts)»
# «Love, In Itself 4»

Дадатковы матэрыял:

# «Depeche Mode 83 (Teenagers, growing up, bad government and all that stuff)» [Відэа — 31 хвіліна]

* Усе песьні напісаныя Мартынам Горам акрамя трэкаў 5 і 7, напісаных Аланам Уайлдэрам.
* Дэйвід Гаан — галоўны вакаліст усіх песень, акрамя «Pipeline», каторая сьпета Горам.

## Самотнікі
# «Everything Counts» (11 ліпеня 1983)
# «Love, in Itself» (19 верасьня 1983)

Выдадзены Дэніалам Мільлерам і Depeche Mode. Запісаны ў студыі The Garden (Лёндан). Зьмікшаваны ў Hansa Mischraum (Бэрлін).

* Аўтар вокладкі: Браян Грыфін
* Ілюстрацыі: Ян Райт
* Дызайн: Марцін Аткінс

Катэгорыя:Альбомы Depeche Mode
Рок за баброў

«**Рок за баброў**» — беларускі музычны фэстываль, што ладзіцца ў Бабруйску броварнай кампаніяй «Сябар», вытворцам піва «Бобров». Першы фэстываль адбыўся ў 2005 годзе.

## Удзельнікі
### 2005
* Сябры
* Indiga
* Madera Hard Blues 
* IQ48
* Slang
* Flat
* Svet Boogie Band
* Сестра
* Стокс

### 2006
* Madera Hard Blues
* Slang
* Indiga
* Сестра
* Flat
* ТТ-34
* Клёндайк
* Би-2
* Neo

### 2007
* ТТ-34
* Стокс
* Стая
* Ляпис Трубецкой
* Синица
* beZ bileta
* J:морс
* Метеор
* Deimos
* Тайланд

Катэгорыя:Беларускія музычныя фэстывалі
Катэгорыя:Бабруйск
Дзем’яны

**Дзем’яны́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Друйкі. Уваходзяць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 8 чалавек
* 2010 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет