Мапэт-шоў

**Мапэт-шоў** (; дакладны пераклад — «*Шоў мапэтаў*») — тэлевізійны сэрыял, зроблены ў выглядзе тэатру-кабарэ з удзелам лялек-мапэтаў і запрошанай зоркі (чалавек). Быў створаны ў 1976 годзе лялечным майстрам і рэжысэрам Джымам Гэнсанам. Скончыў сваё існаваньне ў 1981 годзе.

## Гісторыя
У 1969 годзе малады амбіцыйны актор і майстар-лялечнік Джым Гэнсан распачаў працу ў тэлевізійным пазнавальным праекце «Вуліца Сэзам». Але зь цягам часу рамкі працы для маленькіх дзяцей сталі для яго занадта малымі й ён задумаўся аб стварэньні праґрамы якая была б аднолькава цікавая для прадстаўнікоў усіх катэгорыяў гледачоў. Нават былі створаныя дзьве пілётныя сэрыі. Але кіраўніцтва каналу CBS, вырашыўшы дарэмна не рызыкаваць, паставіла шоў у этэр з ранку ў 7:30, у час, які быў звычайна аддадзены рэгіянальным філіям каналу, таму мапэты амаль нікога не зацікавілі.

Але адным зь нешматлікіх аматараў «Мапэт-шоў» быў сэр Лю Грэйд, кіраўнік ангельскай тэлекампаніі ATV. Ён узяў Гэнсана пад сваю апеку, запрасіў яго ў Брытанію дзеля стварэньня шоў, знайшоў выхад на кампанію «ITV Інтэртэйнмант», якая стала прадаваць прадукцыю Гэтсана на сусьветны тэлерынак. Грэйд таксама прапанаваў ідэю, якая стала адмэтнай рысаю «Мапэт-шоў»: запрашэньне ў госьці зорак (вядомых актораў тэатру й кіно, сьпевакоў, музыкаў), над якімі, альбо з удзелам якіх прапанавалася жартаваць і зьдзеквацца з дапамогай мапэтаў.

Але празь некаторы час фармат тэле-шоў перастаў задавальняць Гэнсана і ён спачатку ў якасьці экспэрымэнту, а пасьля сур’ёзна пачаў ствараць мастацкае кіно з удзелам мапэтаў. У 1981 годзе «Мапэт-шоў» закрылася.

## Мапэты

### Галоўныя пэрсанажы
* Кэрміт (*Kermit the Frog*) — рэжысэр, гаспадар і канфэрансье шоў
* Спадарыня Піґі (*Miss Piggy*) — глямурная сьвінка, мроячая аб уласнае зорнасьці й каханьні Кэрміта. Супэрзорка сэрыялу «Сьвіньні ў космасе» (*Pigs in Space*)
* Скутэр (*Scooter*) — асыстэнт Кэрміта й пляменьнік гаспадара тэатру, у якім праходзіць шоў
* Ґонза (*Gonzo*) — апэратар, неадэкватная істота, артыст шоў, усебаковы псыхапат. Безадказна закаханы ў Піґі.
* Фозі (*Fozzie Bear*) — слабога таленту камічны мядзьведзь. Неафіцыйна другі пэрсанаж, пасьля Кэрміту. Зорка сэрыялу «Мядзьведжы патруль» (*Bear On Patrol*).
* Доктар Бансэн (*Dr. Bunsen Honeydew*) — кіраўнік мапэт-лябараторыі. Вучоны й вынаходнік.
* Бікэр (*Beaker*) — асыстэнт і галоўны лябараторны пацук доктара Бансэна
* Доктар Тыз (*Dr. Teeth*) — лідэр і клявішнік супэр-гіпэр-ультра крутога гурту «Доктар Тыз і электрычны мэйхэм»
* Сэржант Флёйд Пэпэр (*Sgt. Floyd Pepper*) — басыст і харызматычная асоба з гурту доктара Тыза
* Рольф (*Rowlf the Dog*) — піяніст, які зрывае дахі сваёй ігрой
* Джэніс (*Janice*) — гіпанутая чыкса, лідэр-ґітарыстка бэнду. Аб’ект паўсюднага кадражу Флёйду.
* Зьвер (*Animal*) — дзікі й неадэкватны бубнач гурту
* Зут (*Zoot*) — саксафаніст з гурту доктара Тыза, які заўсёды сьпіць
* Ліпс (*Lips*) — трубач гурту
* Статлер і Вальдорф (*Statler & Waldorf*) — два дурныя і даўно зьехаўшыя з глузду старыя, якія прыходзяць на кожнае шоў, толькі дзеля таго, каб яго крытыкаваць

### Дапаможныя пэрсанажы
* Швэдзкі кухар (*The Swedish Chef*) — пародыя на шматлікія кулінарныя шоў. Дзядзька размаўляючы на (быццам) швэдзкае мове й гатуючы ежу незусім прыстасаваную для спажытку, кшталту жывога кураня.
* Сэм, Лысы амэрыканскі арол (*Sam the (American Bald) Eagle*) — зануда, амэрыканскі зьверхпатрыёт і саманазваны цэнзар Шоў.
* Дыктар Мапэт-навінаў (*The Muppet newscaster*) — пэрсанаж чытаючы кароткія анонсы здарэньняў у якія часам сам жа праз імгненьне трапляе.
* Лінк Сьвінапульс (*Link Hogthrob*) — Бессьмяротны, але й бязмозглы парсюк. Капітан зоркалёту «Сьвінячы шлях» (*Swinetrek*). Зорка сэрыялаў «Сьвіньні ў космасе» ды «Мядзьведжы патруль»
* Доктар Юліюс Чужакумпяк (*Dr. Julius Strangepork*) — вайскова-касьмічны доктар, афіцэр зоркалёту «Сьвінячы шлях». Гэрой сэрыялу «Сьвіньні ў космасе»
* Звар’яцелы Гары (*Crazy Harry*) — піратэхнік і экспэрт па бомбах. Празьмерны аматар усялякіх выбухаў.
* Лятаючыя браты Цукіні (*The Flying Zucchini Brothers*) — гурт акрабатаў і паветраных гімнастаў, вядомыя сваімі стрэламі жывымі істотамі з гарматы.
* Дзядзечка Мерцьвяк (*Uncle Deadly*) — фантом «Мапэт шоў». Злы пэрсанаж, які валэндаецца па будынку тэатру дзе праходзіць Шоў і адчасу дэманструе сябе.
* Іншыя асобы — лялькі, якія ня граюць асаблівых роляў, альбо створаныя на адно ці два шоў.

### Акторы-кіраўнікі
* **[[Джым Гэнсан]]** (1936—1990) — аўтар і майстар усіх мапэтаў. У Шоў кіраваў Кэрмітам, Швэдзкім Кухарам, Рольфам, Доктарам Цізам, Вальдорфам, Дыктарам Навінаў, Капітанам Лінкам Сьвінапульсам. У 1980-е гады сышоў у рэжысуру й больш кіраваньнем лялек не займаўся.
* **Фрэнк Оз** (*Frank Oz*) *сапраўднае імя *'Рычард Фрэнк Азновіч** ''(''Richard Frank Oznowicz '') — даўні паплечнік Гэнсана яшчэ па «Вуліцы Сэзам». Лялечнік, актор, рэжысэр, агучваў джэдая Ёду ў эпапэі «Зорныя Бойкі» '' Star Wars''. У Шоў адказваў за Піґі, Фозі, рукі Швэдзкага Кухара, Амэрыканскага арла Сэма, Зьвера, аднаго з братоў Сучыні.
* **Джэры Нэльсан** (''Jerry Nelson'') ''поўнае імя **Джэром Нэльсан** ''(''Jerome Nelson'') — актор-лялечнік. Кіраваў Флёйда Пэпэрсам, Доктарам Юліюсам Чужакумпяком, Дзядзечкай Мерцьвяком, Звар’яцелым Гары, адным з братоў Сучыні, пасьля сьмерці Рычарда Ганта ўзяўся кіраваць Статлерам.
* **Рычард Гант** (''Richard Hunt'';1951-1992) — актор-лялечнік. Кіраўнік Скутэра, Бікэра, Статлера, Джэніс, аднаго з братоў Сучыні й іншых мапэтаў.
* **Дэйв Ґоэльз** (''Dave Goelz'') — актор-лялечнік. Кіраўнік Ґонзы, Доктара Бансэна, Зута, аднаго з братоў Сучыні й г.д.
* **Стыў Вітмайр** (''Steve Whitmire'') — актор-лялечнік. Кіраўнік Ліпса й разнастайных дадатковых мапэтаў. Пасьля сыходу Джыма Гэнсана ў рэжысуру, атрымаў у спадчыну Кэрміта. А пасьля скону Ганта Бікэра.
* **Люіза Ґольд** (''Louise Gold'') — сьпявачка й акторка-лялечніца. У Шоў кіравала дадатковымі пэрсанажамі.
* **Кэці Мулен** (''Kathy Mullen'') ''поўнае імя **Кэтрын Мулен** ''(''Kathryn Mullen'') — акторка, лялечніца, рэжысорка галасоў, акторка агучваньня. Агучвала дадатковыя пэрсанажы.
* **Эрэн Оскар** (''Eren Ozker''; 1948—1993) — акторка й лялечніца. Працавала ў Шоў у першым сэзоне, была першай кіраўніцай Джэніс і разнастайнымі дадатковымі пэрсанажамі.
* **Джон Лаўлэдзі*' (*John Lovelady*) — актор-лялечнік. Працаваў у Шоў у першым сэзоне. Быў першым кіраўніком Звар’яцелага Гары.

== Запрошаныя зоркі ==

=== Першы сэзон ===


=== Другі сэзон ===



=== Трэці сэзон ===



=== Чацьверты сэзон ===



=== Пяты сэзон ===



== Мапэцяняты ==
Muppet Babies (у пракаце [[СССР]] ішоў, як «Куколки-малышки») — анімацыйны сэрыял студыі Джыма Гэнсана, у якім ідзе гаворка аб дзіцінстве асноўных мапэтаў Кэрміта, Піґі, Ґонзы, Фозі, Рольфа, Зьвера, Скутэра, Бансана, Бікэра. У сэрыяле таксама сустракаюца маладыя Статлер і Вальдорф й дадатковыя пэрсанажы: сястра-блізьнюк Скутэра — Скітэр і няня мапэтаў. Нягледзячы на апеку няні мапэты, паўсюдна трапляюць у разнастайныя прыгоды. Адметная рыса «Мапэцянятаў» — сьвет паказаны, нібы з пункту гледжаньня дзяцей, ад дарослых застаюцца толькі ногі й галасы. Фільм зьняты як маляваная анімацыя, з выяўнымі цытатамі з мастацкага й дакумэнтальнага кіно.

=== Здымачны гурт ===
* Стваральнік: Джым Гэнсан
* Рэжысэры: Джон Ґібс (*John Gibbs*) і Боб Рычардсан (*Bob Richardson*)
* Сцэнарысты: Джым Гэнсан, Кацярына Лоўрэнс (*Katherine Lawrence*, *першы эпізод*), Кен Кунс (*Ken Koonce*) , Сындзі Макэй (*Sindy McKay*), Гэнк Сараян (*Hank Saroyan*), Джэфры Скот (*Jeffrey Scott*), Марк Стрэтан (*Mark Stratton*) і Лары Свэрлаў (*Larry Swerdlove*)
* Акторы-агучкі: Ґрэґ Бэрґ (*Greg Berg*): *Малы Фозі, Малы Скутэр*, Барбара Білінґсьлі (*Barbara Billingsley*): *Няня*, Дэйв Кулер (*Dave Coulier*, 1985—1991): *Малы Зьвер, Малы Бансан, Дзядзька Статлер, Дзядзька Вальдорф*, Кэці Лей (*Katie Leigh*): *Малы Рольф*, Гаўі Мэндал (*Howie Mandel*, 1984—1985): *Малы Зьвер, Малы Бансан, Малая Скітэр*, Лоры О’Браен (*Laurie O’Brien*): *Малая Піґі*, Расі Тэйлар (*Russi Taylor*): *Малы Гонза*, Фрэнк Ўэлкер (*Frank Welker*): *Малы Кэрміт, Малая Скітэр* (1985—1991), *Малы Бікэр*

== Іншыя мапэт-праекты ==
* [[Сэм і сябры]] (*Sam and Friends*, 1955)
* [[Князь Жабак]] (*Frog Prince*, 1971)
* Брэмэнскія мапэт-музыкі (*The Muppet Musicians of Bremen*, 1972)
* Калядны глякавы аркестар Эмэта Отэра (*Emmet Otter’s Jug Band Christmas*, 1977)
* Джон Дэнвэр і Мапэты: Каляды разам (*тэлевізійны*; *John Denver and the Muppets: A Christmas Together*, 1979)
* Мапэт-фільм (*The Muppet Movie*, 1979)
* Вялікае мапэт-бязглузьдзе (*The Great Muppet Caper*, 1981)
* Мапэты захопываюць Манхэтэн (*Тhe Muppets Take Manhattan*, 1984)
* Каляды мапэт-сям’і (*A Muppet Family Christmas*, 1987)
* Мапэт-сьвет Ўолта Дыснэю (*тэлевізійны*; *The Muppets at Walt Disney World *, 1990)
* МапэтВізія 3D Джыма Гэнсана (*3D фільм*; *Jim Henson’s MuppetVision 3D*, 1991)
* Мапэт-калядкі (*The Muppet Christmas Carol*, 1992)
* Мапэт-выспа скарбаў (*Muppet Treasure Island*, 1996)
* Мапэты ў космасе (*Muppets from Space*, 1999)
* Гэта вельмі вясёлая калядная мапэт-кіношка (*It’s a Very Merry Muppet Christmas Movie*, 2002)
* Дрыгвяныя гады Кэрміта (*Kermit’s Swamp Years*, 2002)
* Мапэт-чараўнік краіны Оз (*The Muppets' Wizard of Oz'', 2005)

## Вонкавыя спасылкі

* «Зорныя бойкі» ў гасьцях у «Сьвіньняў у космасе»
* Мапэт-шоў
* Вікі-мапэты

Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША