Пераклады Бібліі на грэцкую мову

**Пераклады на [[Грэцкая мова|грэцкую мову]]** тычацца найперш Старога Запавету, паколькі Новы быў напісаны на кайнэ. Аднак з-за вялікай колькасьці дыялектаў грэцкай мовы існуюць і розныя пераклады ўсяе Бібліі, якія можна падзяліць на два пэрыяды — да і пасьля 1500 року.

## Да 1500 да н. э.
Першы вядомы пераклад Бібліі на грэцкую мову называецца Сэптуагінтай (LXX; III—I стагодзьдзі да н. э.). Ён напісаны мовай кайнэ і зьмяшчае пераклад габрэйскае Бібліі з іўрыту і арамэйскай мовы. Таксама ў яго ўключаныя другакананічныя кнігі, асобныя зь якіх маглі быць першапачаткова напісаныя па-грэцку.

LXX — збор найстарэйшых вядомых перакладаў Сьвятога Пісьма на мовы сьвету. Ён шырока разышоўся ў асяродзьдзі старадаўніх эліністычных жыдоў і пазьней быў скарыстаны грэцкамоўнымі хрысьціянамі ў якасьці свайго старазапаветнага канону. LXX стаў крыніцаю большасьці старазапаветных цытатаў пры напісаньні Новага Запавету. Разам зь іўрыцкімі ды арамэйскімі тэкстамі ён выкарыстоўваецца ў якасьці крыніцы інфармацыі па Старым Запавеце.

Сярод іншых раньніх перакладаў Габрэйскага Пісаньня, захаваных толькі часткова, ёсьць пераклады Акілы Сынопскага (II стагодзьдзе), Тэадатыёна (II стагодзьдзе), Сымаха (III стагодзьдзе) і фрагмэнты перакладу самарытанскага Пяцікніжжа.

## Пасьля 1500 да н. э.
Арыгінал Новага Запавету ствараўся адразу на кайнэ, за выняткам часткі спасылак, якія перакладаліся з арамэйскай мовы. Аднак з часам грэцкая мова зьмянялася, і спатрэбіліся пераклады на ейныя сучасныя варыянты. З тае ж прычыны працягваліся і пераклады Старога Запавету.

Агапіюс Крыцкі пераклаў і ў 1543 року выдаў сучаснай грэцкай мовай кнігу Псальмаў.

У 1547 року ў Канстантынопалі раманіётамі было выдадзенае грэцкае і шматмоўнае выданьне Пяцікніжжа, вядомае як «Канстантынопальскае Пяцікніжжа, якое ў сярэдзіне старонкі мела тэкст на іўрыце, унізе — па-арамэйску, а паабапал іўрыцкага тэксту — пераклады па-еваніцку і сэфардзку.

З ініцыятывы пра-рэфармісцкага канстантынопальскага патрыярха Кірыла Лукарыса Максімас Галіпаліт на аснове перакладу 1629 року на мясцовай мове стварыў і выдаў у 1638 року ўласны пераклад у Жэнэве.

У 1703 ангельскае  у Лёндане выдала пераклад Новага Запавету навагрэцкай мовай у рэдакцыі Сэрафіма Мітылінскага. Пераклад быў фармальна асуджаны ў 1704 кіроўным патрыярхам канстантынопальскім Габрыелем III.

У 1833 року пераклад Пяцікніжжа і кнігі Ісуса сына Нава ў перакладзе зь іўрыту на новагрэцкую мову выдаў Франгіскас Саавіяс.

 на літаратурную катарэвусу  упершыню быў надрукаваны ў 1850 пасьля 20-гадовае працы. У якасьці асновы перакладу была ўзятая Біблія караля Якуба.

У 1901 на новагрэцкую пераклаў Дабравесьце Аляксандрас Пальліс. Пасьля публікацыі ў газэце ягонага перакладу, вядомага як «Эвангеліка» (), у Атэнах выбухнулі пратэсты студэнтаў, якія сьцьвярджалі, што перакладнік хоча разбурыць грэцкую рэлігійна-нацыянальную еднасьць, прадаўшы краіну славянам ды туркам. Усесь наклад перакладу быў канфіскаваны. Сьвяты Сынод Грэцкай праваслаўнай царквы асудзіў любы пераклад Эвангельляў як «блюзьнерскі» і непатрэбны, які таксама «ўшчувае самасьвядомасьць [грэкаў] і перакручвае боскія ідэі [Дабравесьця] і павучальныя пасланьні».

У 1967 року група навукоўцаў Атэнскага ўнівэрсытэту на чале з Васілём Вэльлясам ()  з дапамогай Эліністычнага Біблійнага таварыства. Пераклад грунтаваўся на Textus Receptus са зваротамі да крытычнага Novum Testamentum Graece.

У другой палове 1960-х яшчэ адна група навукоўцаў Атэнскага і Тэсалёніцкага ўнівэрсытэтаў з дапамогай Эліністычнага Біблійнага таварыства пачала працу над перакладам Бібліі на сучасную гутарковую мову. Новы Запавет адаптаваўся з арыгінальнай вэрсіі на кайнэ, пераклад Старога Запавету зьдзяйсьняўся з габрэйскай Бібліі і арамейскіх тэкстаў. Пераклад, які зьявіўся ў 1997 року, стаў вядомы пад назвай «». Ён атрымаў дабраславеньне і ўхвалу Сьвятога Сыноду Царквы Грэцыі і выкарыстоўваецца таксама ў эвангельскіх і харызматычных цэрквах.

У 1994 выйшла першае выданьне Вамвасавага перакладу Бібліі на сучасную гутарковую мову ў рэдакцыі Сьпіраса Філяса (). Гэты пераклад ужываецца Грэцкай эвангельскай царквой і прызнаны праваслаўнай царквой.

## Крыніцы