Салечнікі

**Сале́чнікі** () — места ў Летуве, на рацэ Сольчы. Адміністрацыйны цэнтар Салечніцкага раёну Віленскага павету. Насельніцтва на 2018 год — 6609 чалавек. Знаходзяцца за 45 км ад Вільні, каля беларуска-летувіскай граніцы, на аўтамабільнай дарозе Вільня — Ліда; чыгуначная станцыя на лініі Вільня — Ліда.

Вялікія Салечнікі — даўняе мястэчка гістарычнай Віленшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваліся капліца Маці Божай аўтарства Лаўрына Гуцэвіча і палацава-паркавы ансамбль Вагнэраў, помнікі архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XVIII—XIX стагодзьдзяў.

## Назва
Тапонім Салечнікі ўтварыўся ад ракі Сольчы.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Scholczniky* (8 сьнежня 1485 году); *Solieczniki* (26 жніўня 1494 году).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Салечнікі датуецца 1311 годам (у прускіх хроніках упамінаецца пад назвай *Salsniken* або *Saletzniken*), калі іх захапіла і зруйнавала крыжацкае войска з 150 рыцараў і 2 тыс. пяхоты пад камандаю ордэнскага камтура Генрыха. Крыжакі захапілі вялікую здабычу і 700 палонных. Напады на паселішча Тэўтоўскі ордэн учыняў у 1378, 1382 і 1394 гадох.

З XIV стагодзьдзя Салечнікі знаходзіліся ў валоданьні Глябовічаў. У 1410 годзе тут збудавалі першы касьцёл. У 1523 годзе Глябовічы перадалі Салечнікі мясцовай каталіцкай парафіі. У гэты час ў мястэчку існавала пратэстанцкая капліца і юдэйскі малітоўны дом. За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) у 1655 годзе Салечнікі захапіла і зьнішчыла маскоўскае войска.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Салечнікі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віленскім павеце Віленскай губэрні. Мястэчка пацярпела ў вайну 1812 году. Увосень 1821 году ў Салечніках гасьцяваў Адам Міцкевіч, які назіраў на мясцовых могілках беларускі абрад Дзядоў. Абрад зрабіў на паэта вялікае ўражаньне і паслужыў штуршком да напісаньня паэмы «Дзяды». Жыхары мястэчка ўзялі актыўны ўдзел у вызвольным паўстаньні 1830—1831 гадоў. Паўстанцы з Салечнікаў змагаліся з расейскімі войскамі пад камандаю Людвіка Нарбута.

Па ліквідацыі прыгоннага права ў 1861 годзе Салечнікі пачалі хутка разьвівацца. На 1866 год тут быў 31 будынак. Асаблівы штуршок у разьвіцьці Салечнікаў адбыўся ў 1882 годзе, калі празь мястэчка прайшла чыгунка.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Салечнікі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.


Vialikija Salečniki. Вялікія Салечнікі (A. Adam, 8.07.1812).jpg|Вуліца, 1812 г.
Vialikija Salečniki. Вялікія Салечнікі (A. Adam, 9.07.1812).jpg|Штаб, 9 ліпеня 1812 г.
Vialikija Salečniki. Вялікія Салечнікі (A. Adam, 9.07.1812) (2).jpg|Штаб, 9 ліпеня 1812 г.
Vialikija Salečniki, Śviatoha Piatra. Вялікія Салечнікі, Сьвятога Пятра (1931).jpg|Стары касьцёл, 1931 г.


### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Салечнікі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Віленскім павеце Віленскага ваяводзтва.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году Салечнікі занялі савецкія войскі, у лістападзе таго ж году мястэчка ўвайшло ў склад Беларускай ССР. 1—2 кастрычніка 1940 году ўлады СССР перадалі Салечнікі Летувіскай ССР. У 1941—1944 гадох мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

У 1956 годзе Салечнікі атрымалі статус места, а ў 1972 годзе сюды з Эйшышак перанесьлі цэнтар раёну.


Vialikija Salečniki, Śviatoha Piatra. Вялікія Салечнікі, Сьвятога Пятра (J. Bułhak, 1930-39).jpg|Касьцёл. Я. Булгак, 
Vialikija Salečniki, Vagner. Вялікія Салечнікі, Вагнэр (1906).jpg|Сядзіба, 1906 г.
Vialikija Salečniki, Vagner. Вялікія Салечнікі, Вагнэр (1919-39) (2).jpg|Сядзіба, да 1939 г.
Vialikija Salečniki, Vagner. Вялікія Салечнікі, Вагнэр (1919-39) (3).jpg|Сядзіба, да 1939 г.


Vialikija Salečniki, Vagner. Вялікія Салечнікі, Вагнэр (1919-39) (4).jpg|Сядзіба, да 1939 г.
Vialikija Salečniki, Vagner. Вялікія Салечнікі, Вагнэр (1919-39) (5).jpg|Сядзіба, да 1939 г.
Vialikija Salečniki, Vagner. Вялікія Салечнікі, Вагнэр (1919-39) (6).jpg|Сядзіба, да 1939 г.
Vialikija Salečniki, Vagner. Вялікія Салечнікі, Вагнэр (1919-39) (7).jpg|Сядзіба, да 1939 г.


## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 459 чал., зь іх 316 каталікоў, 9 праваслаўных і 134 юдэі
* **XX стагодзьдзе**: 1929 год — 587 чал.; 1939 год — 844 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2018 год — 6609 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
*Помнікі*: Адаму Міцкевічу; Кастусю Каліноўскаму і паўстанцам 1863—1864 гадоў (аўтар —
Валяр'ян Янушкевіч), пастаўлены зь ініцыятывы Беларускага цэнтру культуры ў Салечніках

### Славутасьці
* Капліца прыдарожная Маці Божай (канец XVIII ст.)
* Могілкі каталіцкія
* Сядзіба Вагнэраў (1840-я)

### Страчаная спадчына
* Капліца-пахавальня Вагнэраў (XIX ст.)
* Касьцёл Сьвятога Пятра (XVIII ст.)
* Сынагога (XIX ст.)

## Галерэя

Salcininku dvaras2015.JPG|Сядзіба
Šalčininkai, koplytėlė.JPG|Капліца
Bažnyčia, Šalčininkai.JPG|Новы касьцёл
Šalčininkai, Lithuania - panoramio (136).jpg|Помнік Адаму Міцкевічу


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гарады Летувы