Аранжавая рэвалюцыя

**Ара́нжавая рэвалю́цыя** (*Майдан*, ) — кампанія агульнанацыяльных пратэстаў, мітынгаў, пікетаў, страйкаў і іншых акцыяў грамадзянскага непадпарадкаваньня ва Ўкраіне, арганізаваная і праведзеная прыхільнікамі Віктара Юшчанкі, асноўнага кандыдата ад апазыцыі на прэзыдэнцкіх выбарах у лістападзе-сьнежні 2004 году, пасьля абвяшчэньня Цэнтральнай выбарчай камісіяй папярэдніх вынікаў, згодна якіх перамог яго супраціўнік — Віктар Януковіч. Акцыя пачалася 22 лістапада 2004 году.

У гэты дзень Юшчанка заявіў: «Мы не давяраем падлікам Цэнтральнай выбарчай камісіі. Мы заклікаем нашых прыхільнікаў прыйсьці на майдан Незалежнасці і абараніць сваю перамогу».

На Майдан Незалежнасьці ў Кіеве выйшла да 100—150 тысячаў чалавек. Усе пратэстоўцы мелі з сабой, што-небудзь аранжавае (стужачкі, паветраныя шарыкі, садавіны і г. д.). У Кіеве і многіх іншых гарадах Украіны зьяўляюцца намётавыя мястэчкі.

Да 24 лістапада аранжавыя мітынгі ахапілі заходнюю і цэнтральную Ўкраіну і пачалі перакідаць на ўсход краіны. У Кіеве прыхільнікі Юшчанка блакавалі будынак урада і адміністрацыю прэзыдэнта, у былым музэі Леніна яны разьмясьцілі свой штаб. Аднак у 18:30 па мясцовым часе ЦВК Украіны аб’яўляе Віктара Януковіча пераможцам другога тура прэзыдэнцкіх выбараў. У адказ на гэта апазыцыя стварае «Камітэт нацыянальнага выратаваньня».

25 лістапада Вярхоўны суд забараняе ЦВК афіцыйна публікаваць вынікі другога туру і зьдзяйсьняць любыя дзеяньні, зьвязаныя з выкананьнем абскарджанага пастановы, да 29 лістапада, калі суд мае намер разгледзець скаргу прадстаўнікоў апазыцыі. У адказ на гэта прыхільнікі Януковіча праводзяць мітынгі ў Луганску, Харкаве, Запарожжы і Днепрапятроўску, але мітынгі прыхільнікаў Юшчанкі праходзяць у больш вялікай колькасьці гарадоў. У Данецкай, Луганскай, Харкаўскай і Днепрапятроўскай абласьцях зьявіліся намётавыя мястэчкі сініх (прыхільнікаў Януковіча).

26 лістапада праходзяць безвыніковыя перамовы паміж Януковічам і Юшчанкам. На наступны дзень Вярхоўная Рада прызнала выбары несапраўднымі. Таксама 26 лістапада ў Кіеве прайшоў сіні мітынг прыхільнікаў Януковіча.

28 лістапада прыхільнікі Януковіча зьбіраюць зьезд у Севераданецку. Зьезд вырашае лічыць пастанову ЦВК пра перамогу Януковіча легітымным і заяўляе, што ў выпадку прыходу да ўлады Віктара Юшчанкі паўднёвыя і ўсходнія вобласьці запатрабуюць шырокай аўтаноміі. На зьезьдзе Януковіч заявіў: «Я веру, што моцных і здаровых людзей нашмат больш, чым тых казлоў, якія нам перашкаджаюць жыць!»

3 сьнежня Вярхоўны суд Украіны прызнаў, што Цэнтрвыбаркам парушыў шэсьць артыкулаў закону аб ЦВК і восем — закону аб выбарах прэзыдэнта.

Асноўнай базай аб’яднанай апазыцыі сталі заходнія і цэнтральныя рэгіёны краіны, у той час як Віктара Януковіча падтрымаў усход і поўдзень Украіны. Грамадзкая думка заходніх краінаў была пераважна на баку ўкраінскай апазыцыі.

Асноўным вынікам рэвалюцыі было прызначэньне судом паўторнага другога туру прэзыдэнцкіх выбараў (не прадугледжанага наўпрост заканадаўствам). У выніку кампрамісу, дасягнутага фракцыямі Вярхоўнай Рады, пасьля прызначэньня паўторнага другога туру выбараў былі прынятыя зьмены да Канстытуцыі, якія атрымалі назву *Канстытуцыйная рэформа*. Канстытуцыйная рэформа зьменшыла паўнамоцтвы прэзыдэнта, і, такім чынам, зьнізіла ўзровень значнасьці спрэчных прэзыдэнцкіх выбараў.

Па выніках галасаваньня ў паўторным другім туры выбараў перамогу атрымаў Віктар Юшчанка.

Зьмена кіруючай эліты Ўкраіны, што адбылася ў выніку «Аранжавай рэвалюцыі», і зьвязаная з гэтым радыкальная пераарыентацыя ўнутранага і зьнешнепалітычнага курсу краіны далі падставу шматлікім назіральнікам казаць аб чарзе «каляровых» рэвалюцыяў, якая пачалася са зьмены ўлады ў Сэрбіі і працягнулася ў Грузіі, Украіне ды Кыргыстане, спрабаваць знайсьці аналёгіі паміж імі і вызначыць тыя дзяржавы, у якіх магчымы паўтор «каляровых» рэвалюцыяў. Са свайго боку, улады краінаў, якія называліся як патэнцыйныя аб’екты скарыстаньня «рэвалюцыйнага досьведу», пачалі пэўныя контрзахады для недапушчэньня гэтага (у тым ліку і Беларусь).

Галоўным лёзунгам рэвалюцыі стала выслоўе «Разом нас багато, нас не подолати!» ()

## Вонкавыя спасылкі
* Фотаархіў Аранжавай рэвалюцыі
* Віктор Андрійович Ющенко. Недержавні Таємниці. (аудіокнига) Харків, Фоліо. — 2014, 512 с.


22