Бамбэрг

**Ба́мбэрг** (, у сярэдневеччы *Babenberg*, на бамбэрскай гаворцы франконскага дыялекту *Bambärch*) — горад у Нямеччыне, у фэдэральнай зямлі Баварыя, у акрузе Верхняя Франконія. Унівэрсытэцкі горад, цэнтар аднайменнага арцыбіскупства. Разьмешчаны на сямі ўзгорках, Бамбэрг мае мянушку «Франконскі Рым». Насельніцтва на 31 сьнежня 2012 году складала 70 863 чалавекі.

Стары горад Бамбэргу — найбуйнейшы з найлепш захаваных гістарычных цэнтраў нямецкіх гарадоў. У 1993 годзе ён быў уключаны ў Сьпіс сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Гісторыя
Бамбэрг упершыню згадваецца ў 902 годзе як уладаньне роду Бабэнбэргаў *Castrum Babenberch* (вымаўляецца «*Каструм Бабэнбэрх*»). У 973 годзе імпэратар Атон II падараваў Бамбэрг свайму стрыечнаму брату Генрыху. Яго сын, Генрых II заснаваў тут у 1007 годзе біскупства і распачаў будаўніцтва Бамбэрскага сабору. У 1430 годзе да гораду падыйшлі гусіты, аднак маркграф Фрыдрых Брандэнбурскі здолеў адкупіцца ад аблогі за 12 000 гульдэнаў. У наступныя стагодзьдзі Бамбэрг моцна цярпеў ад іншаземных войскаў: у Трыццацігадовую вайну — ад швэдзкіх, у Сямігадовую — ад прускіх, а ў часы Напалеона — ад францускіх. Але ў пэрыяд барока, асабліва з канца XVII і да сярэдзіны XVIII стагодзьдзя, Бамбэрг перажывае культурны росквіт. З 1802 году Бамбэрг у складзе Баварыі. У час Рэвалюцыі 1848—1849 гадоў Бамбэрг становіцца адным з цэнтраў кіруемых дэмакратамі. Пасьля Другой сусьветнай вайны Бамбэрг знаходзіўся ў амэрыканскай акупацыйнай зоне: з таго часу і дагэтуль у горадзе разьмешчаны гарнізон арміі ЗША.

## Славутасьці
* Стары горад, зь вялікай колькасьцю архітэктурных помнікаў, у тым ліку:
** Бамбэрскі катэдральны сабор
** Старая ратуша
** Фартэцыя Альтэнбург
** Кляштар Сьвятога Міхаіла
** Старая рэзыдэнцыя біскупаў ()
** Новая рэзыдэнцыя біскупаў
** Царква Сьвятога Якава (1073—1109)
** Царква Сьвятога Гангольфа (XI стагодзьдзе)
** Царква Сьвятога Стэфана
** Царква Сьвятога Мартына (1686—1691)
** Царква Сьвятой Веры
** Квартал «Малая Вэнэцыя»
* Музэй Дыяцэзы
* Гістарычны музэй
* Новая Рэзыдэнцыя зь Дзяржаўнай галерэяй
* Франконскі броварны музэй
* Дом Э.Т.А. Гофмана

## Эканоміка
У горадзе разьвіта вытворчасьць камлектуючых для аўтамабіляў, электратэхнікі і харчовая прамысловасьць, асабліва вытвочасьць піва. Значную ролю ў эканоміцы гораду грае турызм.

## Асобы

### Нарадзіліся ў Бамбэргу
* Конрад III Гогэнштаўфэн (1093—1152) — кароль Нямеччыны
* Увэ Босэрт (нар. у 1974) — гітарыст гурта Reamonn

### Зьвязаныя з Бамбэргам
* Ульрых Бамбэрскі (памёр у 1127) — летапісец
* Георг Вільгельм Фрыдрых Гэгель (1770—1831) — нямецкі філёзаф
* Эрнст Тэадар Амадэй Гофман — нямецкі пісьменьнік, кампазытар, мастак

## Бамбэрг у фільмах
Бамбэрг служыў дэкарацыямі для шматлікіх фільмаў, сярод якіх:

* Лёля Монтэс (1955, з Пітэрам Усьцінавым)
* Лятучы клясны пакой (1973)
* Карлік-Нос (2007)
* Тры мушкетэры (2011, з Логанам Лерманам і Мілай Ёвавіч)

## Гарады-сябры
* Філях, Аўстрыя
* Фэльдкірхэн, Аўстрыя
* Эстэргом, Вугоршчына
* Бэдфард, Вялікабрытанія
* Радэз, Францыя
* Прага (раён Прага I), Чэхія

## Галерэя

Bamberger Dom.jpg|Бамбэрскі катэдральны сабор
Bamberg-AlteHofhaltung2-Asio.JPG|Старая рэзыдэнцыя 
Bamberg Neue Residenz.jpg|Новая рэзыдэнцыя
Klein-venedig.jpg|«Малая Вэнэцыя» 
St Michael vom Rosengarten aus.jpg|Царква Сьвятога Міхаіла з боку Парку Ружаў
Altenburg von Süden 14-09-2003 (3).JPG|Замак Альтэнбург
Bamberg Sankt Gangolf BW 2.jpg|Царква Сьвятога Гангольфа
Martinskirche in Bamberg.JPG|Царква Сьвятога Мартына
St Getreu Bamberg.jpg|Царква Сьвятой Веры
Bamberg-Obstmarkt.JPG|У цэнтры гораду (будынак справа на востраве — Старая ратуша)


## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка


Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Нямеччыне