open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гацукоўскі сельсавет

**Гацуко́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёну Менскае вобласьці. Цэнтар — вёска Гацук.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Грэскага раёну Слуцкай акругі. 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Слуцкага раёну. 15 сьнежня 1931 году сельсавет далучаны да Ўзьдзенскага раёну. 12 лютага 1935 году сельсавет перададзены адноўленаму Грэскаму раёну. 17 сьнежня 1956 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Ўзьдзенскага раёну. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Слуцкага раёну.

28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя вёскі Вераб’ёва, Забелы, Ульянаўка, Швяды, Шышчыцы, Яўладавічы, якія ўваходзілі ў склад Грэскага сельсавету.

## Насельніцтва
У склад сельсавету ўваходзяць 8 вёсак, у якіх налічваецца 714 двароў і жывуць 1073 жыхары.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 168
*  С. 352, 569


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Слуцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Гацук

**Гацук**:

* Гацук — вёска ў Слуцкім раёне Менскае вобласьці, цэнтар сельсавету
* Гацук — прозьвішча беларускага ці ўкраінскага паходжаньня

## Глядзіце таксама
* Гатцук
* Гатцукі
* Гацак
Гацук (прозьвішча)

**Гацу́к** — прозьвішча беларускага ці ўкраінскага паходжаньня. Варыянтамі дадзенага прозьвішча, магчыма, зьяўляюцца прозьвішчы Гацак, Гатцук, Гатцак.

## Паходжаньне

Паходжаньне прозьвішча аналягічнае паходжаньню такіх прозьвішчаў, як Гац, Гацько, Гацкевіч, Гацэвіч, Гацко, Гацура, Гацак, Гацэнка, Гатцак, Гатцук. Паводле Ўладзімера Юрэвіча, яны ўтварыліся ад дзеяслова *гацаць*, г.зн. ехаць шпарка вярхом на кані або хутка ісьці, ледзь ня бегчы.

Паводле іншае вэрсіі, дадзеныя прозьвішчы належаць да адных з найстарэйшых беларуска-ўкраінскіх прозьвішчаў, якія ўтварыліся ў XVI-XVII стст. У той час пад уплывам польскае моўнае традыцыі зацьвердзіліся скарочаныя формы асабістых імёнаў з асновай на -ц, ад якой пазьней з дапамогай розных суфіксаў (-ко, -віч, -ур, -енка, -ук, -ак) і ўтварыліся прозьвішчы. Прыкладам такіх асноваў ад іншых імёнаў ёсьць: селянін Уладзімерскага староства Грыц Антонік (1620), селянін-чацьвяртнік Стэц Бяроза (1645), селянін Галіцкага староства Яц Грыцык (1642), сакалоўскі мяшчанін Луц (1647). Імя Гац, ад якога, верагодна, пайшлі прозьвішчы, утварылася ад імёнаў, якія зьмяшчаюць у сабе склад -га-: Гаўрыла, Галактыён, Агафон, Гарасім. Дадзенае імянная форма была вельмі рэдкай і ў крыніцах амаль не сустракаецца.

Існуе таксама вэрсія адыгейскага паходжаньня прозьвішча. Паводле яе Гацук (Гатцук) ёсьць вытворным ад Хачэцук (Хьак1эц1ык1у, “маленькі госьць”, дзе хьак1э можна пачуць як хачэ, хатчэ, гатчэ і г.д.) ці ад Хацук — хьац1ык1у “маленькі сабачка”; Хачак — Хьак1акъу, «той, хто ходзіць у госьці».

## Найбольш вядомыя

*Аляксандар Гацук

## Вонкавыя спасылкі
*Уладзімір Юрэвіч. Беларускія прозвішчы 
*Адыги - основатели Запорожского казачества?

## Глядзіце таксама

*Гатцук
*Гацак
*Гатцак
*Гацько
*Гацкевіч
*Гацэвіч
*Гацко
*Гацура
*Гацэнка
*Гац 
*Гатцукі

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Катэгорыя:Украінскія прозьвішчы
Аляксандар Гацук

**Алякса́ндар Сямёнавіч Гацу́к** (1897, Сялец, Пружанскі павет, Гарадзенская губэрня, цяпер Івацэвіцкі раён, Берасьцейская вобласьць — 1 лютага 1938, Менск, турма НКУС) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, сябар ВКП(б).

## Біяграфія
Зь беларускае сялянскае сям’і. Працаваў інспэктарам Пухавіцкага раённага аддзелу народнае адукацыі. Быў жанаты, меў двох дзяцей. Арыштаваны 9 верасьня 1937 году ў пасёлку Мар’іна Горка Пухавіцкага раёну. Асуджаны 9 сьнежня 1937 тройкай НКУС як «агент польскае выведкі» да найвышэйшае меры пакараньня. Расстраляны 1 лютага 1938 году. Пахаваны ў Менску. Рэабілітаваны пракурорам Беларускае вайсковае акругі 31 сакавіка 1989 году. Асабовая справа Г. № 21740-с з фатаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Вонкавыя спасылкі
* Александр Семенович Гацук
* Аляксандар Сямёнавіч Гацук

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1897 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Івацэвіцкім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім павеце (Гарадзенская губэрня)
Катэгорыя:Палітыкі БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Расстраляныя
Замосьце

**Замо́сьце** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Замосьце — вёска ў Талачынскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Замосьце — вёска ў Веткаўскім раёне
** Замосьце — былы хутар у Жыткавіцкім раёне
** Замосьце — вёска ў Каленкавіцкім раёне
** Замосьце — вёска ў Петрыкаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Замосьце — вёска ў Лагойскім раёне
** Замосьце — вёска ў Маладэчанскім раёне
** Замосьце — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Замосьце — вёска ў Слуцкім раёне
** Замосьце — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Замосьце — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

### [[Польшча]]
* Замосьце — горад у Люблінскім ваяводзтве

## Іншае
* Замосьце — прадмесьце Слоніму

## Глядзіце таксама
* Замасточча
* Мост
* Маставая
* Маставуха
* Маставы
* Масток
* Масты
Гацук (вёска)

**Гацу́к** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Случы і Лошы. Цэнтар сельсавету Слуцкага раёну Менскае вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 946 чалавек. Знаходзіцца за 55 км на поўдзень ад Менску, за 31 км на поўнач ад Слуцку, каля аўтамабільнай дарогі Р-23 Менск — Мікашэвічы.

## Назва
Назва вёскі, відаць, утварылася ад прозьвішча Гацук.

## Гісторыя
У XIX ст. вёска Гацук належала да Будзка-Грэскага маёнтку, у складзе Слабодзка-Пырашаўскай воласьці Ігуменскага павету. Маёнткам валодалі князі Вітгенштэйны. У 1866—1870 гадох у вёсцы было 7 двароў, 175 дзесяцін зямлі, сяляне плацілі аброк 155 рублёў. У пачатку XX ст. — 29 двароў. Прозьвішчы сялянаў — Каляда, Заяц, Хацько, Казючыц. У 1914—1917 гадох у Гацуку існавала народная вучэльня (настаўнік Іван Нікановіч). 

На 1 студзеня 1998 году ў вёсцы было 378 двароў. У 2000-я гады Гацук атрымаў афіцыйны статус аграгарадку.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — 170 чал.; 1 студзеня 1998 году — 1136 чал.; 1999 год — 1098 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 946 чал.

### Інфраструктура
У Гацуку працуюць сярэдняя школа, дом фальклёру, торфапрадпрыемства «Слуцкае», пошта, аддзел банку.

## Асобы
* Леанід Заяц (нар. 1958) — дзяржаўны дзяяч Беларусі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Гацукоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Парэчча (Бераставіцкі раён)

**Парэ́чча** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Парэчча ўваходзіць у склад Канюхоўскага сельсавету.

## Гісторыя
Да верасьня 1939 году ў складзе Польшчы. Наступствам пакту Молатава — Рыбэнтропа і нападу СССР на Польшчу 17 верасьня 1939 году ўвайшла ў склад Беларускай ССР. З 1991 году ў складзе незалежнай Беларусі.

Паводле агульнага сьпісу з 1921 году, у вёсцы жыў 451 чалавек, у тым ліку 427 палякаў.

18 кастрычніка 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Макараўскага ў Канюхоўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 5 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Канюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Парэчча (Талачынскі раён)

**Парэ́чча** — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці. Парэчча ўваходзіць у склад Талачынскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1676 годзе згадваецца як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ.

10 кастрычніка 2013 году вёска, разам зь іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Азярэцкага сельсавету, перададзеная ў склад Талачынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 58 чалавек
* 2010 год — 30 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Талачынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Гацак

**Гаца́к** — прозьвішча. Верагодна, зьяўляецца варыянтам прозьвішча Гацук.

## Носьбіты
* Віктар Гацак (нарадзіўся ў 1933 годзе) — расейскі зьбіральнік і тэарэтык фальклёру

## Глядзіце таксама
* Гацук
* Гатцак
* Гатцук
* Гатцукі
Макараўскі сельсавет (Бераставіцкі раён)

**Мака́раўскі сельсавет** (афіцыйная назва — *Мака́равецкі сельсавет*) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Макараўцы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Крынкаўскага раёну Беластоцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. З 25 сьнежня 1962 году ў Сьвіслацкім раёне. 16 ліпеня 1954 году да сельсавету далучаная тэрыторыя скасаванага Сямёнаўскага сельсавету. З 30 ліпеня 1966 году ў адноўленым Бераставіцкім раёне.

18 кастрычніка 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — вёскі Астапкаўшчына, Белакозы, Вішнеўка, Генюшы, Ігнатавічы, Кудрычы, Курчоўцы, Лапенеўцы, Лішкі, Макараўцы, Парэчча, Пачобуты, Пяцельчыцы, Русакі, Рэпавічы, Сямёнаўка, Трахімы, хутары Дольны Уснар, Служкі — перададзеныя ў склад Канюхоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году — 1167 чалавек, зь іх 64,5 % — палякі, 30,4 % — беларусы, 4,1 % — расейцы.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 13
* 1 чэрвеня 1955 году — 21
* 1 студзеня 1964 году — 21
* 1 студзеня 1968 году — 21
* 1 студзеня 1974 году — 19
* 1 студзеня 1981 году — 19
* 1 студзеня 1986 году — 19

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 291
*  С. 188
*  С. 128

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бераставіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Парэчча (Зьдзецельскі раён)

**Парэ́чча** — вёска ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Парэчча ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Парэцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 306 чалавек
* 2010 год — 186 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Зьдзецельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Парэчча (Лідзкі раён)

**Парэ́чча** — вёска ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Парэчча ўваходзіць у склад Беліцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 163 чалавекі
* 2010 год — 80 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Лідзкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лідзкага раёну
Беліцкі сельсавет (Лідзкі раён)

**Бе́ліцкі сельсавет** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Лідзкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Беліца.

## Гісторыя
26 верасьня 2016 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Андрашоўшчына, Белеўцы, Буцілы, Вангі, Карытніца, Мастаўляны, Моцевічы, Панямонцы, Пескаўцы, Чахоўшчына, Шаўдзіні — ліквідаванага Пескаўскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лідзкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Гатцукі

**Гатцукі** — украінскі спачатку казацка-старшынскі, а пасьля даваранскі род гербу Пэлікан. Падчас Паўночнае вайны 1700-1733 прадстаўнікі роду падтрымлівалі гетмана Івана Мазэпу. У Расейскай імпэрыі былі зацьверджаныя ў шляхецтве ў Чарнігаўскай губэрні.

## Найбольш вядомыя

*Аляксей Гатцук (1832—1891) — расейскі й украінскі журналіст і археоляг.
*Мікола Гатцук (19 стагодзьдзе) — украінскі фальклярыст, мавазнаўца, пісьменьнік.

## Глядзіце таксама

*Гацук
*Гатцук

## Вонкавыя спасылкі

*СПИСОК ФАМИЛИЙ, УПОТРЕБЛЯЮЩИХ ПОЛЬСКО-ЛИТОВСКИЕ ГЕРБЫ
*ГАТЦУК

Катэгорыя:Генэалёгія
Катэгорыя:Украінскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Гатцук

**Гатцу́к** — прозьвішча. Верагодна, зьяўляецца варыянтам прозьвішча Гацук.

## Носьбіты
* Аляксей Гатцук (1832—1891) — расейскі й украінскі журналіст і археоляг
* Мікола Гатцук (XIX стагодзьдзе) — украінскі фальклярыст, мавазнаўца, пісьменьнік

## Глядзіце таксама
* Гацук
* Гатцак
* Гацак
* Гатцукі
Парэчча (Наваградзкі раён)

**Парэ́чча** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Парэчча ўваходзіць у склад Валеўскага сельсавету.

## Гісторыя
25 чэрвеня 2008 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Ятраўскага ў Валеўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 46 чалавек
* 2008 год — 28 чалавек
* 2010 год — 30 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Парэчча (Слонімскі раён)

**Парэ́чча** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Парэчча ўваходзіць у склад Васілевіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1647 як вёска ў Слонімскім павеце ВКЛ, ва ўласнасьці ў Героніма-Андрэя Талькі, што дасталася яму ад дзеда Юрыя.

## Насельніцтва
* 1999 год — 237 чалавек
* 2010 год — 199 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Васілевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Віленскае ваяводзтва (1926—1939)

**Ві́ленскае ваяво́дзтва** () — ваяводзтва ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі з 1926 году да перадачы гэтай тэрыторыі Савецкім Саюзам Летуве і Беларускай ССР у верасьні 1939 году. Было ўтворанае ў 1923 годзе. Сталіца ваяводзтва знаходзілася ў Вільні.

## Апісаньне

Большасьць тэрыторыі ваяводзтва складала Сярэдняя Літва, якая была інкарпараваная да Польшчы ў 1922 годзе. З 6 красавіка 1922 году да 22 сьнежня 1925 году тэрыторыя ваяводзтва была вядомая пад назвай *Віленская Зямля*.

Плошча ваяводзтва складала 29 011 квадратных кілямэтраў, а колькасьць насельніцтва паводле перапісу насельніцтва ў Польшчы ў 1931 годзе — 1 276 000 чалавек. Большасьць насельніцтва складалі палякі (59,5%) і беларусы (22,7%). Таксама былі летувісы (5,2%), расейцы (3,4%) і іншыя (0,3%) ўключна ў караімамі. У гарадох (за выняткам Вільні) значную колькасьць насельніцтва складалі жыды (8,5% ад усяго насельніцтва). 61,2% былі прызнаныя рыма-каталікамі, 26,9% — праваслаўнымі, 9,4% — юдэйцамі, 2,4% прыпадалі на іншыя веравызнаньні.

## Месцазнаходжаньне

Ваяводзтва разьмяшчалася ў паўночна-ўсходняй частцы дзяржавы, межавала з Савецкім Саюзам на ўсходзе, Летувай на захадзе, Латвіяй на поўначы Наваградзкім ваяводзтвам на поўдні і Беластоцкім ваяводзтвам на паўднёвым захадзе. Мясцовасьць была раўнінная, месцамі гарыстая, у склад ваяводзтва ўваходзілі некалькі азёраў (напрыклад, Нарач — найвялікшае возера Беларусі і найвялікшае возера Польшчы ў міжваенны пэрыяд). На 1 студзеня 1937 году лясы займалі 21.2% плошчы тэрыторыі ваяводзтва.

## Гарады і адміністрацыйны падзел

Вільня зьяўлялася пятым паводле велічыні горадам у Польшчы (у 1939 годзе налічвала 195 тысячаў месьцічаў). Віленскае ваяводзтва налічвала 14 гарадоў.

У 1922—1939 гадох Віленскае ваяводзтва падзялялася на 9 паветаў:

* Браслаўскі павет  (плошча 4217&nbsp;км², нас. 143 100),
* Дзісноўскі павет  (плошча 3968&nbsp;км², нас. 159 900),
* Маладэчанскі павет  (плошча 1898&nbsp;км², нас. 91 300),
* Ашмянскі павет  (плошча 2362&nbsp;км², нас. 104 600),
* Пастаўскі павет  (плошча 3050&nbsp;км², нас. 99 900),
* Сьвянцянскі павет  (плошча 4017&nbsp;км², нас. 136 500),
* Вялейскі павет  (плошча 3427&nbsp;км², нас. 131 100),
* павет гораду Вільні (з 1930 году)  (плошча 105&nbsp;км², нас. 195 100),
* Віленска—Троцкі павет   (плошча 5967&nbsp;км², нас. 214 500. Гэта быў найвялікшы павет ва ўсёй міжваеннай Польшчы, большы за аўтаномнае Сылескае ваяводзтва).

Сталіцы паветаў паводле зьвестак на 1931 год налічвалі: Вільня — 190 172 жыхароў, Браслаў — 1587 жыхароў, Дзісна — 4413 жыхароў, Маладэчна — 1997 жыхароў, Ашмяны — 6000 жыхароў, Паставы — 974 жыхары, Сьвянцяны — 6000 жыхароў, Вялейка — 3417 жыхароў.

## Падзел 1939 году

У 1939 годзе выяводзтва было падзеленае паміж СССР і Летувіскай рэспублікай, а польскія дзяржаўныя дзеячы сышлі ў падпольле.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ваяводзтвы Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Віленскае ваяводзтва (1926—1939)
Катэгорыя:Вільня
Аляксей Гатцук

**Аляксей Аляксеевіч Гатцук** (14 сьнежня (2 сьнежня паводле старога стылю) 1832, Адэса — 4 лістапада (23 кастрычніка паводле старога стылю) 1891, Масква) — расейскі й украінскі археоляг і публіцыст.

## Біяграфія

Паходзіў з маларасейскага дваранскага роду Гатцукоў Чарнігаўскае губэрні. вучыўся ў Маскве: у 1-й і 4-й гімназіях, на філялягічным факультэце Маскоўскага ўнівэрсытэту. Скончыў унівэрсытэцкі курс са званьнем сапраўднага студэнта ў 1857, а затым вытрымаў выпрабаваньне на ступень кандыдата. У 1859 атрымаў пасаду ад’юнкта па катэдры расейскае славеснасьці ў Рышельеўскім ліцэі ў Адэсе. Тады жа ён выявіў сябе як публіцыст артыкуламі ў газэтах "Одесский вестник" і "Московские Ведомости".

У 1861 пераехаў у Маскву. У 1862 надрукаваў у часопісе "Основа" развагі пра некаторыя ўкраінскія кнігі. Ад 1866 быў выдаваў у Маскве "Крестный Календарь", а ад 1875 дадатак да яго "Газета Гатцука" (першая расейская ілюстраваная газэта).

Быў сябрам-заснавальнікам Маскоўскага Археалягічнага Таварыства, дасьледваў курганы Маскоўскае губэрні. Ён меркаваў, што рака Масква служыла рэзкай археалягічнай мяжой. Паказваў, што да поўдня ад ракі жылі роднасныя, хоць і разначасовыя, фіна-ўгорскія плямёны, а да поўначы па ягоным меркаваньні былі сьляды славянскага племя. У якасьці сябра Археалягічнага Таварыства настойваў на сыстэматычным назіраньні за землянымі працамі ў старажытных гарадох.

Пахаваны ў Данскім манастыры Масквы.

## Працы

*Новости малороссийской литературы ("Московские Ведомости" №№ 98 і 112)
*Евреи в русской истории и поэзии ("Сион" 1861 г., №№ 1, 5, 10, 11, 38, 39). 
*Старина Русской земли
*О курганах Московской губернии (у "Чтениях общества истории и древностей", 1863 — 64).
*Отчёт об археологических раскопках в окрестностях Москвы («Голос», № 4, 1864),
*О некоторых древних вещах из Чертковского собрания («Русский архив», 1864)
*О курганах, господствующих в Московской губернии («Чтения в ОИДР», 1869, кн. 4), 
*Заметка о "каменных бабах" близ Москвы (тамсама, 1870, кн. 3), 
*А.С. Пушкин под секретным надзором в Москве в 1829 («Русская старина», 1884, № 6).
*Николай Коперник, основатель новой астрономии (М., 1873 г., изд. Общ. Распр. Пол. Кн.) *Житие св. Тихона Задонского (М., 1884 г.).
*О Бисмарке русском, главноначальствующем южной (украинской) армией в 1747 г. (Чт. Общ. Ист. и Др., 1871, кн. 3); 
*Об указе царя Алексея Михайловича касательно немцев ("Рус. Арх.", 1871, кн. 6); 
*Очерк истории книгопечатного дела в России ("Рус. Вестн.", 1872, кн. 5); 
*300-летие присоединения Сибири ("Газета Гатцука", 1882, №№ 50—52).

## Вонкавыя спасылкі
*Гатцук, Алексей Алексеевич
*ГАТЦУК АЛЕКСЕЙ АЛЕКСЕЕВИЧ
*Гатцук Алексей Алексеевич

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1832 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Адэсе
Катэгорыя:Расейскія археолягі
Катэгорыя:Расейскія публіцысты
Катэгорыя:Украінскія археолягі
Катэгорыя:Украінскія публіцысты
Катэгорыя:Памерлі 4 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1891 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Беняконскі сельсавет

**Беняконскі сельсавет** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вярэнаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Мікола Гатцук

**Мікола Аляксеевіч Гатцук** (; ?-?) - украінскі фальклярыст, мовазнаўца, пісьменьнік. Псэўданімы - **М. Глек**, **М. Куций** ды іншыя.

## Дзейнасьць

Займаўся зборам фальклёру, выдаў зборнікі "Ужинок рідного поля" (1857; зьмясьціў украінскія сьпевы, думы, прыказкі, прымаўкі) і "Дев'ять струн української бандури" (1863; украінскія песьні з нотамі). Аўтар аднаго зь першых украінскіх лемантароў, што называўся "Українська абетка". дзе таксама зьмясьціў украінскія думы пры Хвэська Ганжу Андыбэра, пра сьмерць казака-бандурыста, пра бедную ўдаву, пра сястру й брата, украінскія прыказкі, прымаўкі, калядкі. Аўтар драмы "Оксана" (1907), напісанае пад уплывам укроаінскіх народных песьняў.

## Правапіс

Займаўся пытаньнямі ўкраінскага правапісу. У артыкуле "Про правописи, заявлені українськими письменниками з 1834 року по 1861 р." (Основа, 1862, № 7) ахарактырызаваў распрацаваныя Міхайлам Максымовічам, Леўкам Баравікоўскім, Амвросіем Мятлінскім, Панцеляймонам Кулішам сыстэмы ўкраінскага правапісу. Артыкул быў скіраваны супраць кулішоўкі. 

Ува ўласным правапісе фактычна ўжываў фанэтычную транскрыпцыю. Празь вялікую колькасьць дыякрэтычных знакаў, кропак, дужак, рысак правапіс быў нязручным і таму не набыў папулярнасьці: 

 Ŏколиб нε ц’а важка скрута татарс’кого лиха, миб ўже здаўнаб мали своу рідну моўу, пис’мєнє
 і достоту °вироблєну; св’атоблиўε °слово Божε і о’го заповіт вірісне кожнй-б тамиу; і нε 
 було б ўнεвічинε ріднε слоўо; миб тоді мали своу’ Літεратуру, своу’ осноўу а’сного жит’а’.

## Літаратура

* Гатцук Микола // Український радянський енциклопедичний словник.  — С. 374.
* *Брицина О. Ю.* Гатцук Микола Олексійович // Українська літературна енциклопедія. — С. 395.
* Мистецтво України: Біографічний довідник / За редакцією А. В. Кудрицького. — К., 1997. —С. 144.
* *Поповський А. М.* Гатцук Микола Олексійович // Українська мова: Енциклопедія.&nbsp;— К., 2000.&nbsp;— С. 87—88.
* Гатцук Н. С. // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона
* Розширення фунціональних меж української мови // ''Русанівський Віталій''. Історія української літературної мови. — К., 2001.

Катэгорыя:Украінскія фальклярысты
Катэгорыя:Украінскія мовазнаўцы
Катэгорыя:Украінскія літаратары
Наваградзкае ваяводзтва (неадназначнасьць)

**Наваградзкае ваяводзтва**:

* Наваградзкае ваяводзтва — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе ВКЛ
* Наваградзкае ваяводзтва — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі
Езяроскі раён

**Езяроскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ва ўсходняй Летуве ў складзе Ўцянскага павету, на мяжы зь Беларусяй і Латвіяй. Раён адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Паселішчы
У складзе Езяроскага раёну знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 2 гарады — Езяросы й Дусяты;
* 2 мястэчкі — Анталепты й Турманты;
* 793 вёскі.

## Колькасьць насельніцтва
* *Езяросы* — 8365 чал;
* *Ужтылты* — 1079 чал;
* *Дусяты* — 914 чал;
* *Салака* — 604 чал;
* *Дзімітрышкі* — 470 чал;
* *Антазава* — 461 чал;
* *Турманты* — 397 чал;
* *Авіла* — 373 чал;
* *Анталепты* — 359 чал;
* *Дзягуча* — 324 чал;

## Староствы
Езяроскі раён складаецца з 10 старостваў:
* *Анталепцкае* (па-летувіску: *Antalieptės seniūnija*)
* *Антазаўскае* (па-летувіску: *Antazavės seniūnija*)
* *Дзягучайское* (па-летувіску: *Degučių seniūnija*)
* *Дусяцкае* (па-летувіску: *Dusetų seniūnija*)
* *Імбрадзкае* (па-летувіску: *Imbrado seniūnija*)
* *Салацкае* (па-летувіску: *Salako seniūnija*)
* *Сувэцкае* (па-летувіску: *Suvieko seniūnija*)
* *Турманцкае* (па-летувіску: *Turmanto seniūnija*)
* *Езяроскае* (па-летувіску: *Zarasų seniūnija*)
* *Езяроскае гарадзкое* (па-летувіску: *Zarasų miesto seniūnija*)

## Крыніцы


Катэгорыя:Аўкштота
922

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Ліютпранд, гісторык

## Сьмерці
* Аль-Найзіры, пэрсыдзкі матэматык і астраном
923

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Аль-Табары, арабскі фізык, матэматык, філёзаў і астраном

## Вонкавыя спасылкі
921

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Эдмунд І Ангельскі

## Сьмерці
* 15 верасьня — сьвятая Людміла, уладарка Багеміі
* Вратыслаў І Багемскі
920

## Падзеі
* адбылася вывяржэньне вулькана Катла ў Ісьляндыі

## Нараджэньні
* 10 верасьня — Люі ІV Францускі
* Хакон І Нарвэскі

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Аляксандар Дзядзюшка

**Алякса́ндар Ві́ктаравіч Дзядзю́шка** (20 траўня 1962, Ваўкавыск, БССР — 3 лістапада 2007, Уладзімерская вобласьць) — беларускі і расейскі актор тэатру і кіно.

## Біяграфія
Аляксандар Дзядзюшка нарадзіўся 20 траўня 1962 году ў горадзе Ваўкавыск Гарадзенскай вобласьці.

У школьныя гады захапляўся мастацкай самадзейнасьцю: займаўся ў танцавальных ансамблях, гуляў у «капусьніках», добра чытаў вершы. Але паступіць у інстытут адразу пасьля школы не атрымалася: год працаваў аўтасьлесарам. Затым тры гады служыў на Балтыйскім флёце (на кабэлеўкладчыку «Данецк»). Пасьля службы год працаваў цэхавым фізоргам на заводзе ЗІЛ. У наступным годзе паступіў у Горкаўскаю тэатральную вучэльню, якую скончыў праз 3,5 году. Паўгады працаваў у тэатры Менску, затым шэсьць сэзонаў ва Ўладзімерскім драматычным тэатры (больш за палову роляў — галоўныя).

Першая эпізадычная роля ў кіно — начальнік патруля ў вайсковай камэдыі «ДМБ». Першая сур’ёзная роля — у «Дырэкторыі сьмерці» (1999). У 2003 годзе зорнай гадзінай Аляксандра Дзядзюшкі стала роля ў сэрыяле Ігара Талпы «Апэратыўны псэўданім». У далейшым здымаўся ў асноўным у вострасюжэтных тэлесэрыялах.

Загінуў 3 лістапада 2007 году ў аўтакатастрофе разам зь сям’ёй (жонкай і сынам). Аляксандар Дзядзюшка на сваім аўтамабілі перасёк дзьве суцэльныя лініі і выехаў на сустрэчную паласу, дзе на крайняй левай паласе сустрэчнага руху сутыкнуўся з грузавіком Scania. Кіроўца грузавіка застаўся ў жывых.

Аляксандар Дзядзюшка быў пахаваны на Траекураўскіх могілках у Маскве разам з жонкай Сьвятланай Чарнышковай і сынам Зьмітром Дзядзюшкам (1999 году нараджэньня). Сын Зьміцер таксама здымаўся ў кіно: тэлесэрыял «Сармат», фільмы «Рэальны тата» і «Вячэрняя казка».

## Фільмаграфія
* 1997 — Злодзей
* 1999 — тэлесэрыял Дасье дэтэктыва Дуброўскага «Кошт галавы»
* 1999 — тэлесэрыял Дырэкторыя сьмерці «Ход фэрзем»
* 1999 — Сямейныя таямніцы
* 2000 — ДМБ
* 2000—2004 — тэлесэрыял «Марш Турэцкага» «Небясьпечна для жыцьця», прымаў удзел ва ўсіх сэзонах
* 2003 — Чорны мяч
* 2001 — Лялька
* 2003 — тэлесэрыял Дружная сямейка
* 2003 — Таямніца блакітнай даліны
* 2003 — тэлесэрыял Апэратыўны псэўданім
* 2003 — тэлесэрыял Спэцпрызн
* 2004 — тэлесэрыял Сармат
* 2005 — Каманда чэмпіёнаў
* 2005 — Хлопцы са сталі
* 2005 — Замах (сэрыял?)
* 2005 — тэлесэрыял Апэратыўны псэўданім-2
* 2005 — Расейскі бізнэс 21 стагодзьдзя
* 2006 — Афіцэры
* 2006 — Псэўданім «Альбанец»
* 2007 — Я шпік
* 2007 — Вячэрняя казка
* 2007 — Калі ты мяне чуеш
* 2008 — Псэўданім «Альбанец»-2
* 2009 — Тарас Бульба

## Прэміі і ўзнагароды
* Прэмія ФСБ за 2007 год у намінацыі «Акторская праца» (пасьмяротна) за фільмы «Псэўданім „Альбанец“», «Сармат», «Апэратыўны псэўданім».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт актора Аляксандра Дзядзюшкі
* Старонка прысвечаная Аляксандру на форуме Ваўкавыску

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыску
Катэгорыя:Выпускнікі Горкаўскай тэатральнай вучэльні
Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Памерлі ва Ўладзімерскай вобласьці
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Пахаваныя на Траекураўскіх могілках
Крамяніцкі сельсавет

**Крамяні́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Крамяніца.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Зэльвенскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. З 17 красавіка 1962 году ў складзе Ваўкавыскага раёну. 23 сакавіка 1964 году да сельсавету далучана тэрыторыя скасаванага Самаравіцкага сельсавету. З 30 ліпеня 1966 году ў складзе адноўленага Зэльвенскага раёну.

11 лютага 1972 году да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Ялуцавіцкага сельсавету. 23 чэрвеня 1980 году ў склад сельсавету з Зэльвенскага сельсавету перададзены вёскі Аўдзеевічы, Вішнеўка, Забагоньне, Мадзейкі, Пасуцічы, Савічы, Сухінічы.

24 жніўня 1981 году з часткі Крамяніцкага сельсавету зноў утвораны Ялуцавіцкі сельсавет.

25 лістапада 2004 году ў склад сельсавету былі перададзеныя 11 населеных пунктаў — Дзеркачы, Жадзейкі,  Крамяніца Горная, Крамяніца Дольная, Падгрушаны, Рэксьці, Станелевічы, Сьвінашкі, Тадзіно, Шавулічы, Ялуцавічы — ліквідаванага Ялуцавіцкага сельсавету.

Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году — 2628 чалавек, зь іх 79,3% — палякі, 18,4% — беларусы, 1,7% — расейцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Зэльвенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Габрусь

**Га́брусь** (**Habruś**, ) — беларускае прозьвішча. Паходзіць ад скарочанага варыянту імя Габрыэль — Га́бру́сь. У Польшчы з дадзеным прозьвішчам у асноўным пражываюць у Падляшшы ля мяжы зь Беларусьсю, Летувой, Расеяй (Элцкі, Алэцкі, Сувалскі паветы Вармінскага-Мазурскага й Падляскага ваяводзтваў).

## Найбольш вядомыя
*Тамара Габрусь (нарадзілася ў 1945) — беларускі гісторык архітэктуры, мастацтвазнавец.
*Уладзімер Габрусь (нарадзіўся ў 1948) — расейскі грамадзкі й палітычны дзеяч. 

## Вонкавыя спасылкі
*Kompletny podział dla 'Gabruś'

## Глядзіце таксама
*Габрусевіч
*Габрусянец
*Габрушкевіч

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Эйгердаўскі сельсавет

**Эйгердаўскі сельсавет** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

## Вонкавыя спасылкі
* Эйгердаўскі сельсавет

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Івейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Дзядзюшка

**Дзядзюшка** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Дзядзюшка (1962—2007) — беларускі і расейскі актор тэатру і кіно
* Уладзімер Дзядзюшка (1905—1973) — савецкі актор тэатру і кіно, Народны артыст СССР
Грэбень (Менская вобласьць)

**Грэ́бень** — вёска ў Беларусі, на рацэ Пцічы. Уваходзіць у склад Навапольскага сельсавету Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці. Знаходзіцца за 38 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Рудзенск (лінія Менск — Асіпавічы).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У пісьмовых крыніцах Грэбень упершыню ўпамінаецца ў XVI ст. Пад 1567 годам ён значыцца як сяло ў Менскім павеце Менскага ваяводзтва, шляхецкая ўласнасьць. 

У 1743 годзе ў Грэбні збудавалі царкву. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Грэбень апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі. На 1800 год ў вёсцы было 30 двароў, дзейнічала царква Раства Багародзіцы, працавалі карчма, вадзяны млын і сукнавальня. 

У 1839 годзе на сродкі зямянкі А. Лыкавай у Грэбні збудавалі новую драўляную царкву. У 1858 годзе існавалі аднайменныя сяло і маёнтак у Дудзіцкай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні, прыватная ўласнасьць. У 1861 годзе ў Грэбні адкрылася народная вучэльня. У канцы XIX ст. у сяле было 60 двароў, дзейнічала царква, працавалі хлебазапасны магазын, млын і шынок; у маёнтку было 2 двары.

У пачатку XX ст. у Грэбні было 54 двары. Зь лютага да сьнежня 1918 году сяло займалі войскі кайзэраўскай Нямеччыны, з жніўня 1919 да ліпеня 1920 году — войскі Польшчы. 

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Грэбень абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 року ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Да пачатку 1920 году тут утварылася школа 1-й ступені. У 1930 годзе савецкія ўлады стварылі калгас «Сьвітаньне», існавалі кузьня, стальмашня, рымарня. У 1938 годзе Грэбень атрымаў статус вёскі.

У Другую сусьветную вайну з канца чэрвеня 1941 да пачатку ліпеня 1944 году Грэбень знаходзіўся пад акупацый нацысцкай Нямеччынай. У 1980-я гады ён быў у саўгасе «Навапольскі».

На 2002 год у Грэбні быў 41 двор,. У 2010 годзе ў вёсцы 33 гаспадаркі, 60 жыхароў. У 2013 годзе — на тэрыторыі СВК «Агра-Абярэг».

## Насельніцтва
* **XVIII стагодзьдзе**: 1800 год — 209 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1858 год — 153 чал.; 1897 год — 375 чал. у *сяле Грэбні* і 43 чал. у *маёнтку Грэбні*
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — 349 чал. у *сяле Грэбні* і 104 чал. у *маёнтку Грэбні*; 1917 год — 202 чал. у *сяле Грэбні* і 104 чал. у *маёнтку Грэбні*; 1960 год — 296 чал.; 1999 год — 109 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2002 году — 74 чал.; 2010 год — 62 чал.

### Інфраструктура
Цэнтар гаспадаркі «Навапольскі», працуюць сярэдняя школа, фэльчарска-акушэрскі пункт, дом культуры, бібліятэка, вэтэрынарны ўчастак, майстэрні рамонту сельска-гаспадарчай тэхнікі, пошта.

## Турыстычныя інфармацыя

### Славутасьці
* На паўночна-ўсходняй ускраіне Грэбня, ува ўрочышчы Курганах, побач з балотам месьціцца археалягічны помнік — курганны могільнік.

### Страчаная спадчына
* Капліца
* Царква Сьвятога Міхаіла Арханёла 
* Сядзіба (канец XVIII ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Навапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Вадапойла

**Вадапо́йла** — былая вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 4 км на захад Найды. Вадапойла ўваходзіла ў склад Руднянскага сельсавету.

## Гісторыя
Да пачатку нямецка-савецкай вайны ў вёсцы налічвалася 24 двары, 119 жыхароў. Зь першых дзён акупацыі ў вёсцы была створана падпольная група на чале І. М. Петрушкевічам (да вайны — старшыня калгасу ў Наваленіне). Актыўнымі ўдзельнікамі падпольнай групы былі жыхары вёсак Вадапойла, Рудня, Грэбень. Часта ў вёску прыходзілі акружэнцы, цэлыя вайсковыя часьці, бежанцы.

Даведаўшыся пра гэта фашысты спалілі хаты падпольшчыкаў, папярэдзілі, што так будзе з усімі, хто захоча змагацца з «новай уладай». У Вадапойле і іншых вёсках часта былі аблавы, зьяўляліся карныя атрады. У выніку многія жыхары пакідалі свае хаты, перабіраліся ў іншыя вёскі або ў партызанскія атрады. Некаторыя зрабілі курані, зямлянкі ў лесе і пасяліліся ў іх — паміж вёскамі Найда і Вадапойла быў вялікі лясны масіў Казённае. І ў гэтым лясным паселішчы нярэдка бывалі партызаны. 18 красавіка 1943 году карнікі абкружылі лягер. Ворагі зьнішчылі лясное паселішча разам зь людзьмі: расстралялі, спалілі жывымі ў куранях. Цудам засталіся жывымі некаторыя вяскоўцы, якія ў карнай апэрацыі ня трапілі ў аблаву: Піліп Рагавіцкі і Канстанцін Некрашэвіч, якія былі сьведкамі расправы гітлераўцаў над мірнымі жыхарамі. Выратаваліся таксама двое дзяцей — сыны Аўдоцьці Некрашэвіч — Мікалай і Іван, якім удалося выбрацца.

5 ліпеня 1944 году вёска была вызваленая ад нямецкіх захопнікаў. 

Вёска пасьля вайны не аднавілася.

## Насельніцтва
* 1924 год — хутар: 12 двароў, 87 жыхароў
* 1940 год — вёска: 24 двары, 119 жыхароў

## Геаграфія
Вёска разьмяшчалася на левым беразе ракі Навуці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Леніна

Назву **Ле́ніна** маюць: 

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Леніна — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Леніна — вёска ў Добрускім раёне
** Леніна — у савецкія часы (да 1975) такую назву мела вёска Ленін (Жыткавіцкі раён)
** Нова-Леніна — у савецкія часы такую назву мела вёска Новы Ленін (Жыткавіцкі раён)
** Леніна — вёска ў Каленкавіцкім раёне
** Леніна (нежыл.) — пасёлак у Нараўлянскім раёне
** Леніна (нежыл.) — пасёлак у Хвойніцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Леніна — вёска ў Асіпавіцкім раёне
** Леніна — пасёлак у Бялыніцкім раёне
** Леніна — пасёлак у Гарбацэвіцкім сельсавеце Бабруйскага раёну
** Леніна — пасёлак у Сычкаўскім сельсавеце Бабруйскага раёну
** Леніна — вёска ў Навабыхаўскім сельсавеце Быхаўскага раёну
** Леніна — пасёлак у Ніжнятошчыцкім сельсавеце Быхаўскага раёну
** Леніна — вёска ў Горацкім раёне
** Леніна — вёска ў Краснапольскім раёне

* Менская вобласьць:
** Леніна — пасёлак у Капыльскім раёне
** Леніна — вёска ў Койданаўскім раёне
** Леніна — пасёлак у Менскім раёне
** Леніна — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Леніна — вёска ў Слуцкім раёне

### [[Расея]]
* Леніна — вёска ў Істрынскім раёне Маскоўскай вобласьці
* Леніна — вёска ў Ліпецкай вобласьці
* Леніна — вёска ў Прыморскім краі
* Леніна — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне Смаленскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Леніна — пасёлак гарадзкога тыпу на ўсходзе Крыма 

### Глядзіце таксама
* Ленін
* Леніндар
* Ленінец
* Ленінск
* Ленінскі
* Ленінцы

## Прозьвішчы
**Ле́ніна** — жаночая форма прозьвішча Ленін.

### Вядомыя носьбіты
* Алена Леніна — расейская і француская фотамадэль, пісьменьніца, журналістка, акторка, тэлевядучая

### Глядзіце таксама
* Ленін

## Іншае
* Леніна — станцыя Маскоўскага мэтрапалітэну
Бірштанскае самакіраваньне

**Бірштанскае самакіраваньне** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Ковенскага павету Летувы. Самакіраваньне было ўтворана ў 2000 годзе на тэрыторыі гораду Бірштаны і часткі Прэнскага раёну. Частка Бірштанскага самакіраваньня адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Дзукія, другая частка да Судовіі.

## Паселішчы
У складзе Бірштанскага самакіраваньня знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 1 горад — Бірштаны;
* 49 вёсак.

## Колькасьць насельніцтва
* *Бірштаны* — 3225 чал;
* *Бірштаны вянкімы* — 605 чал;
* *Кернувы* — 175 чал;
* *Бучуна* — 138 чал;
* *Сіпоны* — 121 чал;
* *Гележуна* — 116 чал;
* *Юндалішкі* — 101 чал;
* *Шкевоны* — 95 чал;
* *Нвудзуна* — 87 чал;
* *Жамойткі* — 87 чал.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ковенскі павет
Катэгорыя:Судовія
Катэгорыя:Дзукія
Катэгорыя:Самакіраваньні Летувы
Нойшванштайн

**Замак Нойшванштайн** ( [], літаральна: «Новы лебядзіны камень») — замак 19 стагодзьдзя каля невялікага гораду Фюсэн і Замка Хоэншвангаў у паўднёва-заходняй частцы Баварыі, непадалёк ад аўстрыйскай мяжы. Замак зьяўляецца збудаваньнем у Баварыі, якое наведваецца і фатаграфуецца часьцей за ўсё.

Будаўніцтва замка пачалося ў 1869 годзе каралём Людвігам II, таксама вядомым пад мянушкай *Людвіг Утрапёны*. Замак быў спраектаваны Крыстыянам Джанкам, прыдворным архітэктарам Людвіга II. Нойшванштайн разьмешчаны непадалёк ад Замка Хоэншвангаў, які пабудаваў бацька Людвіга II Максыміліян II, і возера Альп-Зэе. За растрачаньне казны на будоўлю Людвіг II быў адхілены ад улады яшчэ да сканчэньня будаўніцтва. Пасьля таямнічай сьмерці Людвіга II у 1886 годзе замак зь выдатным інтэр’ерам быў адкрыты для наведваньня. На вялікай колькасьці карцінаў былі паказаныя сцэны з розных опэраў Рыхарда Вагнэра. Аднак пэўныя пакоі не былі ўпрыгожаныя, толькі аздабленьне 14 пакояў было скончанае да сьмерці Людвіга. Тым ня менш, цалкам адкрыты для турыстаў ён быў толькі 3,5—4 гады пазьней, калі былі дабудаваныя пэўныя вонкавыя часткі.

У інтэр’ерах замка галоўную ролю выконваюць выявы да опэраў Вагнэра і старых нямецкіх легендаў. Лебядзіны матыў — тое, чым пранізаная ўся архітэктура замка і мастацкія ўпрыгожаньні. Лебедзь — геральдычная птушка старога роду графаў Швангаў — пераемнікам гэтага роду лічыў сябе бацька Людвіга, Максыміліян II Баварскі.

Напрыканцы Другой сусьветнай вайны частка золата Рэйхсбанка захоўвалася ў замку. У апошнія дні вайны золата было вывезенае ў невядомым кірунку. Паводле чутак, яно было затопленае ў бліжэйшым возеры Алат. У замку таксама захоўваліся скрадзеныя каштоўнасьці, карціны, мэбля, якія прызначаліся для асабістай калекцыі Гітлера.

На Нойшванштайн адкрываецца цудоўны від з бліжэйшага мосту Marienbrücke.

## Культурныя алюзіі

* Замак зрабіўся крыніцай натхненьня пры будаўніцтве замка Сьпячай Прыгажуні ў парыскім Дыснэйлэндзе. Аднак не зусім правільна лічыць, што ён быў узяты за аснову замка Золушкі ў іншых Дыснэйлэндах. Для іх выкарыстоўваўся францускі замак Шато Дзюсэ().

* Нойшванштайн таксама паказаны ў фільме 1968 году Chitty Chitty Bang Bang як замак прыдуманай зямлі Вулгарыі.

* Відам Нойшванштайна быў захоплены Чайкоўскі — і менавіта тут па меркаваньнях гісторыкаў у яго зьявілася задума балета «Лебядзінае возера».

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
* Фатаздымкі замка
* Фатаздымкі замка Нойшванштайн на http://www.flickr.com

Нойшванштайн
Катынь (неадназначнасьць)

**Каты́нь**:

* Катынь — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскае вобласьці Расеі
* Катынь — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Катынь — мастацкі фільм рэжысэра Анджэя Вайды (2007)

## Глядзіце таксама
* Катынскі расстрэл
Катынь

**Ка́тынь** () — вёска ў Смаленскім раёне Смаленскае вобласьці Расеі, на рацэ Дняпры. Адміністрацыйны цэнтар Катынскага сельскага паселішча. Знаходзіцца за 18 км на захад ад Смаленску, чыгуначная станцыя.

Катынь сталася вядомай у сьвеце як месца сталінскага генацыду (Катынскі расстрэл) эліты міжваеннай Польскай Рэспублікі.

10 красавіка 2010 году ў выніку авіякатастрофы загінулі ўсе чальцы польскай урадавай дэлегацыі на чале з прэзыдэнтам Лехам Качынскім, якая мелася ўзяць удзел у жалобных ўрачыстасьцях, прысьвечаных 70-й гадавіне Катынскага расстрэлу.

## Этымалёгія назвы
Існуе дзьве вэрсіі паходжаньня назвы:
* ад дзеяслова *катаць*, *каціць* (магчыма што судны на Шляху з варагаў у грэкі перакочваліся на коўзанках з басэйну Дняпра ў басэйн Дзьвіны);
* ад старажытнарускага *каць*, *катунь* (постаць, лягер).

## Славутасьці
На ўсход ад Катыні, каля Гняздова, ад адцінку 5 км па правым беразе Дняпра знаходзяцца некалькі тысячаў курганоў і два гарадзішчы IX—X стагодзьдзяў.

У найбліжэйшым лесе, празваным Катынскім лесам, ва ўрочышчы *Казіныя горы* побач з Гнёздавам знаходзіцца месца катынскіх расстрэлаў — месца масавага забойства афіцэраў Войска Польскага і савецкіх грамадзянаў.

## Заўвагі

## Літаратура
* Катынь // Смоленская область: Энциклопедия в 2 т. / Редкол.: Г. С. Меркин (отв. ред.) и др. Т. 2: А—Я. — Смоленск: СПГУ, 2003. — 624 с.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Бачына мэмарыялу «Катынь»
* Даведнік па Расеі

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёну
Майк Мэнтцар

**Майк Мэнтцар** (, мянушка — **Mr. Heavy Duty**; 15 лістапада 1951, Пэнсыльванія, ЗША — 10 чэрвеня 2001, Ролінг Гілз, Каліфорнія, ЗША) — амэрыканскі культурыст-прафэсіянал. Аўтар альтэрнатыўнай Джо Вэйдэру тэорыі трэніровак, выкладзенай у кнізе «Супэртрэнінг».
   
## Біяграфія
Паходзіў зь нямецкага мястэчка пад Філадэлфіяй у штаце Пэнсыльванія. Праз пару гадоў пасьля яго нараджэньня сям’я пераехала на 60 міль на захад у Эфрату (маленькае фэрмэрскае мястэчка ў тым самым штаце). Пабачыўшы ў 11 гадоў у краме культурыстычны часопіс пачаў захапляцца гэтым спортам. У 19 гадоў пачаў прымаць стэроіды. У 1971 упершыню выступіў на спаборніцтвах па бодыбілдынгу («Містэр Амэрыка», Ёрк, Пэнсыльванія), дзе заняў 10 месца.

У 1971 пасьля знаёмства праз Кейсі Ваятара з Артурам Джонсам, кардынальна зьмяніў сваў стаўленьне да трэніровак. У 1979 узяў удзел у конкурсе «Містэр Алімпія-79», які выйграў у цяжкай катэгорыі, але прайграў лягчэйшаму за яго Фрэнку Зэйну ў абсалютным заліку. Пасьля таго, як у 1980 заняў пятае месца на «Містэр Алімпія-80» (Сыднэй, Аўстралія), перастаў браць удзел у спаборніцтвах і засяродзіўся на трэнэрскай працы.

Аўтар некалькіх кніг і мноства артыкуляў па бодыбілдынгу. Распрацаваў новую сыстэму, што прадугледжвала значнае скарачэньне колькасьці і працягласьці трэніровак і адводзіла значна больш часу на адпачынак. Кансультаваў шасьціразовага чэмпіёна Алімпіі Дорыяна Ятса.

Памёр 10 чэрвеня 2001 ад сардэчнага прыступу. Быў знойдзены ў сябе ў кватэры сваім братам Рэем Мэнтцарам, які, відавочна, будучы сам цяжка хворым, ня здолеў перанесьці сьмерці брата.

## Спаборніцтвы
* 1971 Містэр Амэрыка — AAU, 10-ы 
* 1971 Моладзевы Містэр Амэрыка — AAU, 2-і 
* 1975 Містэр Амэрыка — IFBB, сярэдняя вага, 3-і 
* 1975 Містэр ЗША — ABBA, сярэдняя вага, 2-і 
* 1976 Містэр Амэрыка — IFBB, абсалютны чэмпіён
* 1976 Містэр Амэрыка — IFBB, сярэдняя вага, 1-ы 
* 1976 Містэр Сусьвету — IFBB, сярэдняя вага, 2-і 
* 1977 Чэмпіянат Паўночнае Амэрыкі — IFBB, абсалютны чэмпіён
* 1977 Чэмпіянат Паўночнае Амэрыкі — IFBB, сярэдняя вага, 1-ы 
* 1977 Містэр Сусьвету — IFBB, цяжкая вага, 2-і 
* 1978 ЗША супраць Сьвету — IFBB, цяжкая вага, 1-ы 
* 1978 Чэмпіянат сьвету сярод аматараў — IFBB, цяжкая вага, 1-ы
* 1979 Кубак Канады — IFBB, 2-і 
* 1979 Запрашальны Кубак Флярыды — IFBB, 1-ы 
* 1979 Ноч Чэмпіёнаў — IFBB, 3-і 
* 1979 Містэр-Алімпія — IFBB, цяжкая вага, 1-ы 
* 1979 Запрашальны кубак Пітсбургу — IFBB, 2-і 
* 1979 Кубак Поўдню — IFBB, 1-ы 
* 1980 Olympia — IFBB, 5-ы

## Вонкавыя спасылкі
* Майк Ментцер

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пэнсыльваніі
Катэгорыя:Культурысты ЗША
Катэгорыя:Памерлі ў Каліфорніі
Казулічы

**Казу́лічы** (**Kazuličy**) — вёска ў Качэрыцкім раёне Магілёўскае вобласьці, уваходзіць у склад Мышкавіцкага сельсавету. Каля вёскі знаходзіцца найвышэйшая кропка раёну — 196,4 м.

## Гісторыя
Назоў вёскі паходзіць ад прозьвішча Казуліч. Вядомая ад 1560 як сяло, вялікакняскае ўладаньне ў Бабруйскім старостве Вялікага княства Літоўскага. Вёска ўваходзіла ў склад маёнтку Любонічы. У 1639 жыхары сяла мелі 40 валок зямлі, зь іх 21 — аседлая, 19 пустых. Сяляне плацілі чынш (з адной вёскі 1 коп) й натуральныя падаткі (21 бочку жыта, 21 бочку аўсу, 21 гусь, 42 куры, 12 камянёў, 2 бязьмены мёду). Апроч таго, яны былі абавязаныя выконваць падводную павіннасьць і 2 дні на тыдзень адбываць паншчыну. У 1750 у вёсцы было 18 валок.

У 1810 у вёсцы была карчма. У 1886 тут было 40 двароў і 540 жыхароў. У 1909 — вёска Любоніцкае воласьці Бабруйскага павету Менскае губэрні. Тут было 184 двары й 1294 жыхары, у 1917 — 205 двароў і 1293 жыхары. У вёсцы меліся смалакурны завод і млын.

У чэрвені 1942 вёска была спаленая немцамі разам з жыхарамі, што было апісана ў аповесьці «Карнікі» Алеся Адамовіча. З паказаньняў зондэрфюрэра гарнізоннае камэндатуры Бабруйску Рольфа Бурхарда (Менскі працэс 1946 году, 23 студзеня 1946):

«*Калі не памыляюся, гэта здарылася напачатку ліпеня 42-га году… Эсэсаўцы атачылі вёску Казулічы, што ў Кіраўскім раёне, і павыганялі ўсіх людзей з хатаў. Я дастаў свой пісталет і таксама ўзяў удзел у гэтым. Усім жыхаром было загадана зшыхтавацца, пасьля чаго іх, за выняткам старосты ды сем’яў паліцэйскіх, пагналі да краю вёскі. Там іх загналі ў млын, які адразу ж падпалілі. Тых, хто спрабаваў уцячы, расстрэльвалі на месцы. Я бачыў, як эсэсаўцы запіхвалі ці папросту кідалі дзяцей і старых у млын, які ўжо палыхаў*».

Пасьля вайны вёска была адноўленая.

Да 22 лютага 2013 году зьяўлялася цэнтрам Казуліцкага сельсавету, 22 лютага 2013 году сельсавет быў ліквідаваны, а Казулічы разам зь іншымі населенымі пунткамі перададзеныя ў склад Мышкавіцкага сельсавету.

## Нарадзіліся
* Уладзімер Сьвірыдаў (у 1897) — савецкі генэрал-лейтэнант артылерыі.
* Уладзімер Габрусь (у 1948) — расейскі грамадзка-палітычны дзяяч.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* «Mit soldatischer Ritterlichkeit oder mit der Genfer Konvention hat dieser Kampf nicht mehr zu tun»

Катэгорыя:Мышкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Качэрыцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Казуліцкі сельсавет

**Казу́ліцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Качэрыцкага раёну Магілёўскае вобласьці. Цэнтар — вёска Казулічы. У склад сельсавету ўваходзілі 11 вёсак, у якіх пражывалі 1426 жыхароў.

## Гісторыя
22 лютага 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Казулічы, Каладзіно, Кострыцкая Слабодка, Красьніца, Ляскі, Малінаўка, Падказулічча, Падлесьсе, Падрэчча, Пацава Слабада, Стаўпішча — перададзеныя ў склад Мышкавіцкага сельсавету

## Інфраструктура
Дзейнічалі СПК «Сьвітанак» і ААТ «Кіраўскі райаграпрамтэхзабесьп».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Качэрыцкага раёну

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Качэрыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Красьніца

Назву **Красьніца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Красьніца — вёска ў Чашніцкім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Красьніца — вёска ў Рагачоўскім раёне
** Красьніца — пасёлак у Чачэрскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Красьніца 1 — вёска ў Быхаўскім раёне
** Красьніца 2 — вёска ў Быхаўскім раёне
** Красьніца — вёска ў Качэрыцкім раёне
** Красьніца 1 — вёска ў Магілёўскім раёне
** Красьніца 2 — вёска ў Магілёўскім раёне
** Красьніца — вёска ў Чавускім раёне

* Менская вобласьць:
** Красьніца — вёска ў Вялейскім раёне

## Глядзіце таксама
* Красная
* Красьнік
* Красьнікі
Ляскі

**Ляскі** — назва населеных пунктаў:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Ляскі — адселены пасёлак у Веткаўскім раёне
** Ляскі — былы хутар у Жыткавіцкім раёне 
** Ляскі — вёска ў Каленкавіцкім раёне
** Ляскі — пасёлак у Рэчыцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Ляскі — вёска ў Качэрыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Ляскі — вёска ў Вялейскім раёне
** Ляскі — вёска ў Любанскім раёне
** Ляскі — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

### [[Паўночная Македонія]]
* Ляскі — сяло ў абшчыне Вініца

## Глядзіце таксама
* Лескі
Межыца

**Ме́жыца** — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці. Межыца ўваходзіць у склад Горскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 688 чалавек
* 1999 год — 890 чалавек

## Вайсковая частка
У вёсцы дысьлякуецца 29-я ракетна-зэнітная частка Ўзброеных сілаў Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* вёска Межыца

Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну
Катэгорыя:Горскі сельсавет (Лепельскі раён)
Плюскі сельсавет

**Плю́скі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Плюсы.

## Гісторыя
21 сьнежня 2007 году ліквідаваныя вёскі Астравіты, Вангішкі, Шамялькі і хутары Васількішкі 6, Петкунішкі, Шакелі Баравыя. 13 верасьня 2011 году ліквідаваныя вёскі Дзерукі, Масьцішча 2, Прохараўка і хутары Думарышкі 4, Думарышкі 7, Соміна.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 31

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 226


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Горскі сельсавет (Лепельскі раён)

**Го́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лепельскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Горкі.

## Гісторыя
26 верасьня 2008 году ліквідаваная вёска Пунты.

24 сьнежня 2009 году вайсковы гарадок Заслонава ператвораны ў вёску Заслонава.

17 верасьня 2013 году васковы гарадок №2 Межыца ператвораны ў вёску Межыца 2.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лепельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі