Старажоўка

**Старажоўка**, **Старажоўскае [[прадмесьце]]** — гістарычная мясцовасьць Менску, разьмешчаная ў паўночнай частцы места, за Траецкай гарой. На захад ад прадмесьця знаходзіліся Старажоўскія могілкі. Часам Старажоўку звалі Пярэспай.

На захад ад Старажоўкі пачынаецца Старосьцінская Слабада, на поўнач — Пярэспа, на паўночны ўсход — Камароўка, на поўдзень — Траецкае прадмесьце.

## Гісторыя

Сваю назву прадмесьце атрымала ад вартаўнічай (старажовай) заставы, што знаходзілася пры выезьдзе зь места з боку Старавіленскага і Даўгінаўскага трактаў у Барысаўскім кірунку (цяпер гэта скрыжаваньне вуліцаў Максіма Багдановіча і Кісялёва).

З 1797 року Старажоўскімі пачалі называць і праваслаўныя могілкі, дзе ў 1847 року збудавалі мураваную царкву Сьвятой Марыі Магдаліны.

На пачатак XX ст. прадмесьце ўваходзіла ў трэцюю паліцэйскую частку места. Праз Старажоўку праходзілі Мікалаеўская (цяпер Крапоткіна), Міхайлаўская (Камуністычная), Старажоўская (Кісялёва), Старавіленская, Вялікая Барысаўская (Максіма Багдановіча) вуліцы.

У 1987 року менскія ўлады назвалі «Старажоўскай» вуліцу, якая праходзіла ўздоўж набярэжнай Сьвіслачы паблізу крамы «Панарама», што з гістарычнага гледзішча не было дакладным.

22 сьнежня 2006 року мескія ўлады надалі безназоўнаму сквэру на рагу праспэкта Машэрава і вуліцы Старажоўскай назву «Старажоўскі сквэр».

## Старыя адрасы
* *Рог Вялікай Барысаўскай і Старажоўскай.* Бровар «Багемія», заснаваны ў 1894 року графам К. Чапскім. Меў паравы рухавік і дасканалае на той час абсталяваньне. Праз два рокі бровар набылі Лекерты. Прадукцыя прадпрыемства атрымала пачэсную грамату Ўсерасейскай прамысловай і мастацкай выставы 1896 року ў Ніжнім Ноўгарадзе.
* *Міхайлаўская 81.* Дрожджава-вінакурны завод Г. Гатоўскага. Пачаў дзеяць у 1881 року. У 1895 року пачаў вырабляць яшчэ й сьпірт. Меў паравы кацёл, які абслугоўваў таксама млын пры заводзе. У пачатку XX ст. прадпрыемства ўваходзіла ў склад манапалістычнага аб’яднаньня дрожджава-вінакурных заводчыкаў Паўночна-Заходняга краю. Цяпер будынак належыць хлебазаводу №2 (Камуністычная, 70).
* *Стара-Віленская, 26, дом Фэльдмана.* Кансьпіратыўная кватэра РСДРП у часы першай сусьветнай вайны. Прыкладна на тым месцы цяпер стаіць будынак на рагу вуліцаў Старавіленскай і Кісялёва (Старавіленская, 56).
* *Старажоўскія могілкі.* Царква роўнаапостальнай Марыі Магдалены, заснаваная ў 1847 року. У 1950-я рокі царкву перабудавалі, да 1989 року будынак належыў Архіўнаму кіраваньню БССР. Па рэстаўрацыі царкву перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату (Кісялёва, 78).

## Галерэя
### Праекты і пляны

Miensk, Staražoŭka. Менск, Старажоўка (1839) (2).jpg|Праект царквы, 1939 р.
Miensk, Staražoŭka, Marynskaja. Менск, Старажоўка, Марынская (1839).jpg|Праект царквы, 1939 р.
Miensk, Staražoŭka, Marynskaja. Менск, Старажоўка, Марынская (22.03.1839).jpg|Праект царквы, 
Miensk, Staražoŭka, Alivaryja. Менск, Старажоўка, Аліварыя (1864).jpg|Праект Бровара Аліварыя, 1864 р.


Miensk, Piarespa-Staražoŭka. Менск, Пярэспа-Старажоўка (XIX).jpg|Плян Старажоўкі і Пярэспы, да 1900 р.
Miensk, Piarespa, Gutman. Менск, Пярэспа, Гутман (XIX).jpg||Дом Гутмана, да 1900 р.
Miensk, Staražoŭka, Alivaryja. Менск, Старажоўка, Аліварыя (1910).jpg|Праект лядоўні пры бровары Лекерта, 1910 р.
Miensk, Staražoŭka, Ściapanaŭ. Менск, Старажоўка, Сьцяпанаў (26.01.1913).jpg|Плян Сьцяпанаўскага саду, 26.01.1913 р.


### Гістарычныя здымкі

Miensk, Staražoŭka, Vialikaja Barysaŭskaja, Alivaryja. Менск, Старажоўка, Вялікая Барысаўская, Аліварыя (1903).jpg|Гістарычная Вялікая Барысаўская вуліца, 1903 р.
Miensk, Staražoŭka. Менск, Старажоўка (L. Daškievič, 1920-29).jpg|Царква. Фота Л. Дашкевіча, 1920-я рр.
Miensk, Staražoŭka, Vialikaja Barysaŭskaja, Alivaryja. Менск, Старажоўка, Вялікая Барысаўская, Аліварыя (1920-39).jpg|Бровар, да 1940 р.
Miensk, Staražoŭka, Vialikaja Barysaŭskaja, Alivaryja. Менск, Старажоўка, Вялікая Барысаўская, Аліварыя (1930-39).jpg|Бровар, 1930 р.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Боровой Р. Минские пригороды XVI — начала XX века // Архитектура и строительство. — 2008. — № 11. — С. 46—50.

## Вонкавыя спасылкі
* Старажоўка. Гісторыя і сучаснасьць
* Сацукевіч І. Тапанімія вуліцы і плошчаў Менска ў ХІХ — пачатку ХХ стст. // «Беларускі калегіюм», 4 чэрвеня 2008.
* План губернского города Минска (1903), Бібліятэка Менчука
* Формирование территории Минска (1800—2004), Бібліятэка Менчука
* План губернского города Минска (1898), Бібліятэка Менчука

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Менску