open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крапіўны суп

**Крапіўны суп** — суп з маладой крапівы.

Можа ўжывацца дзеля паляпшэньня абмену рэчываў і страваваньня, вывядзеньня шкодных рэчываў з арганізму і папярэджаньня малакроўя, а таксама дзеля паніжэньня ўзроўню цукру ў крыві. Страва нясе карысьць праз багатасьць крапівы на вітаміны А, Б, Ц, Е і К, а таксама на такія мікра- і макраэлемэнты, як медзь, манган, жалеза, бор і нікель. Таксама яе ўжываньне павышае згусальнасьць крыві.

## Складнікі
Для прыгатаваньня крапіўнага супу выкарыстоўваюць па 100 грамаў крапівы і бульбы, 220 грамаў курынага булёну, 5 грамаў зеляніны пятрушкі і кропу, рэпчатую цыбулю і моркву, кавалкі адварнога яйка, сьмятану і прыправы.

## Прыгатаваньне

Пасьля закіпаньня ў ваду разам з курацінай кладуць цыбуліну, нарэзаную долькамі моркву і каранёвую пятрушку, а таксама бульбу. Праз гадзіну курыны булён здымаюць з агню і працэджваюць. Кураціну разьбіраюць на дробныя кавалкі і разам з морквай, пятрушкай ды бульбай вяртаюць у булён. Пакуль булён гатуецца маладую крапіву старанна прамываюць і апускаюць у кіпень іншага рондаля, дзе адварваюць да мяккасьці пры адчыненай накрыўцы. Затым крапіву адкідваюць на друшляк і абдаюць халоднай вадой. Пасьля гэтага крапіву адціскаюць, дробна рэжуць і апускаюць у курыны булён. Потым перамешваюць і даюць пагатавацца яшчэ 5 хвілінаў. У талеркі зьмяшчаюць кавалкі адварнога яйка і зеляніну. Наверх наліваюць суп і дадаюць сьмятану.

Пры гатаваньні без кураціны ў кіпень могуць пакласьці сьвежую капусту і бурак. Парэзаную крапіву мажліва дадаць у суп без абдаваньня кіпнем, каб захаваць больш вітамінаў. Урэшце, могуць парэзаць туды зоркаўку, лебяду і шчаўе. Замест варанага яйка мажліва дадаць сыр.

## Крыніцы

Катэгорыя:Супы
Катэгорыя:Стравы з гародніны
Катэгорыя:Эўрапейская кухня
Катэгорыя:Іранская кухня
Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Турэцкая кухня
Катэгорыя:Старажытныя стравы
Катэгорыя:Амэрыканская кухня
Катэгорыя:Харчаваньне ў Паночнай Амэрыцы
Катэгорыя:Культура індзейцаў
Барыс Шарварка

**Бары́с Гео́ргіевіч Шарва́рка** (; 17 траўня 1929, Наваград-Валынскі&nbsp;— 31 траўня 2002, Кіеў)&nbsp;— украінскі рэжысэр фэстаў, канцэртных праграмаў, тэатралізаваных прадстаўленьняў. Народны артыст УССР (1984). Прафэсар.

## Жыцьцяпіс
Скончыў факультэт рэжысуры Маскоўскага дзяржаўнага інстытуту культуры (1966).

Працаваў дырэктарам Наваград-Валынскага Дому культуры, дырэктарам і мастацкім кіраўніком Жытомірскага музычна-драматычнага тэатру, ачольваў Кіеўскі тэатар апэрэты, быў намесьнікам дырэктара Кіеўскага тэатру імя Івана Франко.

З 1977 року&nbsp;— галоўны рэжысэр фэстываляў і культурных праграмаў Укрканцэрту (у 1976—1982 роках&nbsp;— адначасна галоўны рэжысэр Тэатру песьні).

З 1992 року&nbsp;— генэральны дырэктар і мастацкі кіраўнік Усеўкраінскага дзяржаўнага цэнтру фэстываляў і канцэртных праграмаў.

Пахаваны на Байкавых могілках Кіеву.

## Творчасьць
Сярод пастановак&nbsp;— фэстывальныя канцэрты «Крымскія золкі», «Кіеўская вясна», «Залатая восень». За пяцьдзясят гадоў творчай дзейнасьці паставіў амаль тысячу канцэртаў.

Дзякуючы Барысу Шарварку падчас правядзеньня Кангрэсу ўкраінцаў у канцы 80-х рокаў, яшчэ за савецкім часам, на сцэне Кіеўскага опэрнага тэатру ўпершыню залунаў жоўта-блакітны сьцяг і прагучаў гімн «Ще не вмерла Україна» ў апрацоўцы Яўгена Станковіча.

Дзесяць гадоў займаўся пастаноўкай канцэртаў Дзён украінскай культуры на «Славянскім базары» ў Віцебску.

Барысу Шарварку закідаюць зьяўленьне за савецкім часам вядомай пад назвай «» псэўдафальклёрнай зьявы, калі ўсё ўкраінскае атаясамлівалася зь сялянскім і казацкім, у прыватнасьці, шараварамі.

## Ушанаваньне памяці
У 2009 року ў Кіеве на будынку, дзе Барыс Шарварка пражываў з 1985 року да самай сьмерці, адкрытая памятная дошка. Яшчэ адна дошка ўсталяваная ў Кіеве ў 2016 року на фасадзе Нацыянальнага палацу мастацтваў, дзе творца працаваў з 1977 року.

У 2011 року ў Наваградзе-Валынскім частка вуліцы Чарнышэўскага перайменаваная ў вуліца Барыса Шарваркі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Митці України : Енциклопедичний довідник. / упоряд. : М. Г. Лабінський, В. С. Мурза ; за ред. А. В. Кудрицького. — Київ : «Українська енциклопедія» імені М. П. Бажана, 1992. — ISBN 5-88500-042-5. — С. 638—639.
* Мистецтво України : Біографічний довідник. / упоряд.: А. В. Кудрицький, М. Г. Лабінський ; за ред. А. В. Кудрицького. — Київ : «Українська енциклопедія» імені М. П. Бажана, 1997. — ISBN 5-88500-071-9. — С. 640.
* Хто є хто в Україні. 1997: Біографічний словник.&nbsp;— К., 1997.&nbsp;— С. 290.

Катэгорыя:Украінскія рэжысэры
Поплаў ракі Сож

**«Поплаў ракі Сож»** — рэспубліканскі водна-балотны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў лютым 2015 году на паўночным усходзе Гомельскай вобласьці.

Быў утвораны дзеля захаваньня краявідаў поплава Сожа ад Чачэрску да Веткі разам з рэдкімі відамі вадаплаўных птушак, занесенымі ў Чырвоную кнігу Беларусі. 4 лютага 2015 году Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 71 «Аб рэспубліканскіх заказьніках», паводле якой заснаваў заказьнік «Поплаў ракі Сож» плошчай 85,63 кв.км у 3-х раёнах Гомельскай вобласьці:
* Буда-Кашалёўскім на 253 га Дуравіцкага лясьніцтва (Папоўскі сельсавет) «Буда-Кашалёўскай досьледнай лясной гаспадаркі»;
* Веткаўскім на 4993,5 га Вяліканямкоўскага і Сьвяцілавіцкага лясьніцтваў «Веткаўскай спэцыяльнай лясной гаспадаркі», 122,9 га воднага фонду і 320,62 га земляў запасу;
* Чачэрскім на 442 га Дуравіцкага лясьніцтва «Буда-Кашалёўскай досьледнай лясной гаспадаркі», 526,5 га Вяліканямкоўскага лясьніцтва «Веткаўскай спэцыяльнай лясной гаспадаркі», 1816 га Чачэрскага лясьніцтва «Чачэрскай спэцыяльнай лясной гаспадаркі» і 89,2 га воднага фонду.

Шырыня поплава Сожа дасягала 6 км. Пры пералёце тут спыняліся чароды гусей, качак і кулікоў. Асаблівае значэньне поплаў меў для гнездаваньня куліка-марадункі, вялікага грыцука, дубальта, качкі-чыркі і балотных рыбачак. Старыцы, старыя лясы каля Сожа і мазаічнасьць краявіду спрыялі таксама гнездаваньню чорнага каршуна, занесенага ў Чырвоную кнігу. Таму заказьнік быў тэрыторыяй, важнай для птушак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Тэрыторыі Эўропы, важныя для птушак
Катэгорыя:Буда-Кашалёўскі раён
Катэгорыя:Чачэрскі раён
Катэгорыя:Веткаўскі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Навозы

Назву **Навозы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Навозы — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці
* Навозы — вёска ў Клецкім раёне Менскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Навозы — сяло ў Чарнігаўскім раёне Чарнігаўскай вобласьці
Аладка

* Аладкі — пышныя бліны з пшанічнай мукі.

* Алена Аладка (нар. 1985) — беларуская мадэль, «Міс фота» на конкурсе «Міс Беларусь-2004».
Кавержыцы

**Каве́ржыцы** (таксама сустракаецца — *Каве́ржычы*)— вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рачкавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 0 чалавек
* 2019 год — 0 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Рачкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Танежыцы

**Тане́жыцы** (таксама сустракаецца — *Тане́жычы*)— вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рачкавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2002 год — 706 жыхароў, 278 двароў
* 2009 год — 606 чалавек

## Асобы
* Аляксандар Бранавіцкі (1914—1975) — беларускі савецкі навуковец-патафізыёляг
* Дзьмітры Гапановіч (1896—1952) — савецкі генэрал-лейтэнант
* Пётар Герасімовіч (1912—1990) — беларускі мастак-графік
* Уладзімер Кудзінаў (н. 1959) — бізнэсмэн, дэпутат Вярхоўнага Савета 13-га скліканьня, адзін з ініцыятараў імпічмэнту Аляксандра Лукашэнкі ў лістападзе 1996 году
* Павал Шуба (1926—2000) — савецкі і беларускі лінгвіст.

## Інфраструктура
* экспэрымэнтальная база «Танежыцы»
* Сярэдняя школа
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Аддзяленьне сувязі

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

Катэгорыя:Рачкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Аладкі

**Ала́дкі** — пышныя бліны з пшанічнай мукі.

Даўней муку замешвалі на заквасцы, разьведзенай малаком, сыраквашай і сыроваткай. Выпякалі ў гарачым духу печы на папярэдне змазанай тлушчам патэльні. На сьвята аладкі гатуюць з пшанічнай мукі найвышэйшага гатунку, а ў цеста дадаюць яйка, масла, соду або дрожджы. На Каляды гатовыя аладкі паліваюць цёртым макам, змазваюць маслам і мачаюць у варэньне або сьмятану. На Беларускім Палесьсі аладкі таксама гатуюць з таркаванай бульбы памерам «па лыжцы» і на ўсю патэльню. Адмысловая чыгунная патэльня называецца аладніцай. Да аладак могуць падаваць таксама джэм, мёд і іншыя ласункі. У цеста часам дадаюць гарэхі, павідла і садавіну. Таксама існуюць аўсяныя і тварожныя аладкі (тварожнікі).

## Складнікі
Для прыгатаваньня аладак выкарыстоўваюць 150 грамаў мукі і 200 мілілітраў кефіру, яйка і 2 сталовыя лыжкі цукру або яго замяняльніка, а таксама 0,5 гарбатнай лыжкі соды.

## Прыгатаваньне
У падцеплены кефір дадаюць соду і зьмешваюць да ўзьнікненьня рэакцыі. Затым дадаюць яйка, цукар і муку, пасьля чаго замешваюць густое і цягучае цеста. Аладкі фармуюць сталовай лыжкай. Патэльню папярэдне разаграюць. Смажуць на алеі пад вечкам на сярэднім агні з абодвух бакоў.

## Крыніцы


Катэгорыя:Выпечка
Катэгорыя:Бліны
Катэгорыя:Калядная ежа
Катэгорыя:Беларускія стравы
Лядна (неадназначнасьць)

Назву **Ля́дна** маюць:

* Лядна — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці
* Лядна — возера ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці
Царква Сьвятога Мікалая (Лядна)

*'Царква Сьвятога Мікалая* — мураваны праваслаўны храм у вёсцы Лядна Слуцкага раёну Менскай вобласьці.

## Гісторыя
Прыход храма Сьвяціцеля Мікалая Цудатворца быў зарэгістраваны 3 верасьня 2008 году. Прыход прыстасаваў пад малітоўнае памяшканьне сельскі дом.

8 сакавіка 2015 году, япіскап Слуцкі і Салігорскі Антоній зьдзейсьніў чын закладкі каменя ў падмурак храма Сьвятога Мікалая Цудатворца. 25 лістапада 2015 году Ўладыка Антоній зьдзейсьніў чын асьвячэньня купалоў і надкупальнага крыжа храма. 3 чэрвеня 2016 году былі асьвечаныя званы для храма.

21 траўня 2017 году япіскап Слуцкі і Салігорскі Антоній зьдзейсьніў чын асьвячэньня храму.

Пробашчам храму зьяўляецца іерэй Павел Сяргееў.

## Крыніцы

Лядна
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Слуцкай епархіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2017 годзе
Уступленьне Грузіі ў Эўрапейскі Зьвяз

Грузія подала заяўку на ўступ у Эўрапейскі Зьвяз у адзін дзень з Малдовай 3 сакавіка 2022 году й два дня пасьля Ўкраіны. Гэтую кандыдатуру падтрымала прэзыдэнтка Грузіі Саломэ Зурабішвілі й прэм’ер-міністар Іраклі Гарыбашвілі падчас прэс-канфэрэнцыі 2 сакавіка 2022 году.

17 чэрвеня 2022 году Эўракамісыя адмовілася рэкамэндаваць Грузыю на атрыманьне статусу кандыдата, заявіўшы, што Грузыя атрымае статус кандыдата толькі пасьля выкананьня пэўных умоў.

## Гісторыя

### Кантэкст
Пасьля звароту прэзыдэнта Ўкраіны Ўладзімера Зяленскага 28 лютага 2022 году аб уступленьні ў Эўрапейскі Зьвяз, праз 4 дні пасьля пачатку расейскага ўварваньня ва Ўкраіну, старшыня Партыі «Грузінская мара» Іраклі Кабахідзэ таксама заявіў на прэс-канфэрэнцыі аб «рашэньні безадкладна падаць заяўку на ўступленьне ў ЭЗ і Брусэль павінен тэрмінова разгледзець гэтую кандыдатуру».

Больш таго, у гэтым запыце гаворыцца, што Грузія ўжо раней перажыла расейскае ўварваньне 2008 году, што прывяло да страты двух сэпаратысцкіх тэрыторыяў. Пры гэты Ўрад Грузіі раней плянаваў подаць заяўку на ўступленьне ў Эўрапейскі Зьвяз толькі ў 2024 году.

## Глядзіце таксама
* Уступленьне Малдовы ў Эўрапейскі Зьвяз
* Уступленьне Ўкраіны ў Эўрапейскі Зьвяз

## Крыніцы

Катэгорыя:Замежная палітыка Грузіі
Катэгорыя:Замежная палітыка Эўрапейскага Зьвязу
Катэгорыя:Грузія і Эўрапейскі Зьвяз
Г
Індэкс разьвіцьця чалавечага патэнцыялу

**І́ндэкс разьвіцьця́ чалаве́чага патэнцыя́лу (ІРЧП)** — статыстычны зводны індэкс чаканай працягласьці жыцьця, адукацыі (куды ўлучаюць сярэднія гады заканчэньня школы і чаканых гадоў навучаньня пры паступленьні ў структуры сыстэмы вышэйшай адукацыі) і паказьнікаў прыбытку на душу насельніцтва, якія выкарыстоўваюцца дзеля ранжаваньня краінаў на чатыры ўзроўні разьвіцьця. Краіна атрымлівае больш высокі ўзровень ІРЧП, калі працягласьць жыцьця ў ёй ёсьць больш высокай, ўзровень адукацыі ёсьць больш высокім і валавы нацыянальны прадукт паводле парытэту пакупніцнай здольнасьці на душу насельніцтва таксама ёсьць вышэйшым. Індэкс быў распрацаваны пакістанскім эканамістам Магбубам уль Гакам і ў далейшым выкарыстоўваўся дзеля вымярэньня разьвіцьця дзяржаваў у Бюро па справаздачы аб разьвіцьці чалавека Праграмы разьвіцьця ААН.

У справаздачы аб чалавечым разьвіцьці за 2010 год быў уведзены індэкс разьвіцьця чалавечага патэнцыялу з улікам няроўнасьці. Не зважаючы на тое, што просты ІРЧП застаецца карысным, звычайна робяць заўвагу, што гэты паказьнік ёсьць карысным, калі разглядаць яго як індэкс патэнцыйнага разьвіцьця, якога можна было б дасягнуць пры адсутнасьці няроўнасьці. Індэкс заснаваны на падыходзе да чалавечага разьвіцьця, распрацаваным Магбубам уль Гакам, базуючыся на працы Амарт’і Сэна аб чалавечых магчымасьцях. То бок лічыцца, што людзі жадаюць быць сытымі, абароненымі, здаровымі і імкнуцца рабіць працу, атрымліваць адукацыю, галасаваць і браць удзел у грамадзкім жыцьці. Свабода выбару ёсьць цэнтральным пунктам, бо хтосьці выбірае быць галодны, напрыклад з рэлігійных чыньнікаў, што значна адрозьніваецца ад таго, хто галодны, бо не можа дазволіць сабе купіць ежу, або таму, што ў краіне голад. Індэкс не ўлічвае некалькі фактараў, як то чыстае багацьце на душу насельніцтва або адносную якасьць тавараў, якія прадаюцца крамах краіны. Такая сытуацыя, як правіла, зьніжае рэйтынг некаторых з самых разьвітых краінаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Джордж Альбэрт Крол

**Джордж Альбэрт Крол** (;  1956, Пітсбург, Пэнсыльванія) — дыплямат, пасланьнік-дарадца  ЗША.

## Жыцьцяпіс
Наймалодшы з трох сыноў у сям’і Энтані Дж. Крола. Навучаўся ў прыватнай школе Сьвятога Пятра ў Джэрзі-Сіці (Нью-Джэрзі), атрымаў ступень бакаляўра гісторыі з адзнакай Гарвардзкага ўнівэрсытэту, магістарскія званьні ў філязофіі, палітыцы й эканоміцы Оксфардзкага ўнівэрсытэту (Вялікабрытанія).

З 1982 року ў Зьнешнепалітычнай службе ЗША, атрымаў ранг пасланьніка-дарадцы. Працаваў у Польшчы, Індыі, СССР, Расеі, Украіне і Беларусі.

У 1993—1995 — намесьнік амбасадара,  у Менску (Беларусь). У 1995—1999 — у Вашынгтоне, супрацоўнік аддзелаў у справах СНД, пасьля Паўднёвай і Цэнтральнай Азіі. У 1999—2002 — пасланьнік-дарадца ў палітычных пытаньнях Амбасады ЗША ў Маскве (Расея). У 2003—2006 — амбасадар ЗША ў Беларусі. У 2011—2014 — амбасадар ЗША ва Ўзбэкістане. У 2015—2018 — амбасадар ЗША ў Казахстане.

З 2018 — у адстаўцы, жыве ў Мідлтаўне (Род-Айлэнд).

Валодае беларускай, маскальскай, польскай мовамі.

## Прэміі і ўзнагароды
* Ордэн Сяброўства (Казахстан, 2018)
* Мэдаль да стагодзьдзя БНР (2019)

## Сям’я
Мае двух старэйшых братоў.

Жонка — Мэліса Ўэлч.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Амбасадар ЗША ў Беларусі Джордж Крол: „Мой радавод паходзіць з Рэчы Паспалітай, я тутэйшы“ // Радыё „Свабода“

Катэгорыя:Амбасадары ЗША ў Беларусі
Катэгорыя:Амбасадары ЗША ў Казахстане
Катэгорыя:Амбасадары ЗША ва Ўзбэкістане
Катэгорыя:Выпускнікі Гарвардзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Супрацоўнікі Зьнешнепалітычнай службы ЗША
Бялевічы (Менская вобласьць)

**Бяле́вічы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рачкавіцкага сельсавету

## Гісторыя
Згадваецца ў 1705 годзе як вёска ў Наваградзскім ваяводзтве ВКЛ.

У 1924—1954 гадах цэнтар Бялевіцкага сельсавету Чырвонаслабодзкага раёну.

## Насельніцтва
* 2009 год — 158 чалавек

## Асобы
* Дзмітры Зубовіч (1909—1976) — савецкі вайсковы дзеяч
* Мікалай Макаед (1938—2017) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністар гандлю БССР
* Аляксандар Сержпутоўскі (1864—1940) — беларускі і савецкі этнограф, фальклярыст, мовазнавец, літаратар
* Міхаіл  Шкель (1918—2003) — вучоны ў галіне земляробства, доктар сельскагаспадарчых навук

## Крыніцы

Катэгорыя:Рачкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Юлісіно

**Юлісіно́** — пасёлак у Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рачкавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 12 чалавек
* 2019 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Рачкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Новыя Рачкавічы

**Но́выя Ра́чкавічы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Цэнтар Рачкавіцкага сельсавету.

Вёска знаходзіцца за 25 км у напрамку на паўднёвы захад ад Слуцку, за 130 км ад Менску, каля ракі Волка, за 7 км ад аўтамабільнай дарогі .

## Насельніцтва
* 2000 год — 411 жыхароў у 186 дварах
* 2009 год — 265 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Рачкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Амговічы

**Амго́вічы** (таксама сустракаецца — *Амгаві́чы*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сораскага сельсавету.

Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Амговіцкага сельсавету.

## Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 23 км у напрамку на паўночны ўсход ад гораду Слуцак, за 125 км ад Менску, за 25 км ад чыгуначнай станцыі Слуцак. Праз вёску працякае рака Ніжняя Вясейка.

## Насельніцтва
* 1995 год — 520 жыхароў, 202 двары.
* 2009 год — 401 чалавек

## Славутасьці
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан, загінуўшых у Вялікую Айчынную вайну.
* За 0,3 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца гарадзішча жалезнага веку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сораскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Ціхань (Менская вобласьць)

**Ці́хань** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сораскага сельсавету.

Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Амговіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 3 чалавекі
* 2019 год — 2 чалавекі

## Асобы
* Анатоль Ваньковіч (нар. 1958) — беларускі палітык

## Крыніцы

Катэгорыя:Сораскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Сьліўка (неадназначнасьць)

Назву **Сьлі́ўка** маюць:

* Сьліўка — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці
* Сьліўка — ручай у Слуцкім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ручая Муравішчына
Старэва

**Старэ́ва** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сораскага сельсавету.

У 1924—1954 гадах цэнтар Старэўскага сельсавету. Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Амговіцкага сельсавету.

У 1897–1925 гадах у вёсцы працаваў Старэўскі шклозавод.

## Асобы
* Сьцяпан Майхровіч (1908—1981) — беларускі крытык, літаратуразнавец.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сораскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Аступішча (Амговіцкі сельсавет)

**Асту́пішча** (таксама сустракаецца — *Асту́пішчы, мн.*) — былая вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сораскага сельсавету.

Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Амговіцкага сельсавету.

Ліквідавана 28 студзеня 2011 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сораскі сельсавет
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Слуцкага раёну
Затаўка

**За́таўка** (закра́са, запра́ва, пе́рнасьць, спэ́цыя, прыпра́ва) — частка расьліны або неарганічнае рэчыва, якое дадаюць у ежу дзеля смаку і паху. Фактычна ў кулінарным мастацтве заправай называецца любое насеньне, плод, корань, кара або іншая расьлінная частка ў форме, якая перадусім выкарыстоўваецца дзеля араматызацыі або афарбоўваньня ежы. Затаўкі адрозьніваюцца ад траваў, якія ўяўляюць сабою лісьце, кветкі або сьцёблы расьлінаў, што выкарыстоўваюцца дзеля араматызацыі або ў якасьці ўпрыгожваньня. Расьлінныя падсалодвальнікі, як то цукар, не ўважаюцца за спэцыямі.

Прыкладамі служаць перац, імберац, кары, гвазьдзікі, харчовая соль, базылік і ляўровы ліст. Таксама бывае ежай, якую дадаюць да галоўнай стравы. Напрыклад, сала — найлепшая закраса для першых страваў. Закрасы можна выкарыстоўваць у розных формах, у тым ліку сьвежымі, цэлымі, сушанымі, таркаванымі, кроенымі, здробненымі, меленымі або пераробленыя ў настой. Гэтыя працэсы могуць адбывацца перад продажам спэцыяў, падчас гатаваньня ежы на кухні або нават за сталом пры падачы стравы, напрыклад, можна дадаць меленага перцу ў якасьці закрасы на гатовую страву. Некаторыя спэцыі, як то куркума, зрэдку дасяжныя ў сьвежым або цэлым выглядзе і звычайна купляюцца меленымі. Дробнае насеньне, як то фэнхель і гарчыца, можна выкарыстоўваць як у цэлым выглядзе, гэтак і ў выглядзе сьцертага парашку, у залежнасьці ад кулінарных патрэбаў. Сушаныя спэцыі маюць найдаўжэйшы тэрмін захоўваньня, таму яе можна купляць і захоўваць у большай колькасьці, што робіць яе таннейшай у разьліку на порцыю. Сьвежыя заправы, якто імберац, звычайна больш духмяныя, чым у сушаным выглядзе, але сьвежыя прыправы даражэйшыя і маюць значна карацейшы тэрмін захоўваньня.

Індыя вырабляе 75% сусьветнай прадукцыі прыправаў. Гэта адлюстроўваецца ў культуры празь ейную кухню. Гістарычна гандаль спэцыямі разьвіваўся ва ўсім Індыйскім субкантынэнце, а таксама ва Ўсходняй Азіі і на Блізкім Усходзе. Попыт Эўропы на закрасы быў адным з эканамічных і культурных варункаў, якія стымулявалі дасьледаваньні ў раньні Новы час. На сёньня людзям бракуе дастаткова клінічных доказаў таго, што ўжываньне затавак неяк уплывае на здароўе чалавека.

## Крыніцы

Катэгорыя:Спэцыі
Катэгорыя:Расьлінныя прадукты
Катэгорыя:Запраўкі
Катэгорыя:Духмяныя рэчывы
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Ксаўер Шварцэнбэргер

**Ксаўер Шварцэнбэргер** (нар. 2 красавіка 1946, Вена — аўстрыйскі кінаапэратар і кінарэжысэр, які з 1970 году зьняў больш за 100 фільмаў. Яго карціна «Ціхі акіян» была прадстаўлена на 33-м Бэрлінскім кінафэстывалі, дзе выйграла прэмію «Срэбны мядзведзь» за ўклад у мастацтва".
Алег Судлянкоў

**Алег Аляксандравіч Судлянкоў** (, Хабараўск — , Менск) — беларускі бібліяфіл, калекцыянэр графікі, кніжных знакаў.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Хабараўску, вучыўся ў сярэдняй школе ў Прыбалтыцы; але большая частка яго жыцьця зьвязана з Беларусьсю і Менскам. Па адукацыі інжынэр (скончыў два політэхнічныя інстытуты — у Менску і ў Ташкенце). Пачаў зьбіраць экслібрысы з 1966 году. Сабраў некалькі тысяч такіх кніжных знакаў.

Аўтар шматлікіх артыкулаў пра экслібрыс у перыядычным друку, а таксама аўтарскіх публікацый у часопісах «Нёман», «Мастацтва». Арганізатар, удзельнік выставачных праектаў. Ахвотай перадаваў для экспазыцыі розных музэяў і выстаў кніжныя знакі са сваёй калекцыі.

Арганізаваў выданьне ў Кіеве некалькіх кніг беларускіх кніжных графікаў — Генадзя Вяля, Рамана Сустава, Юрыя Якавенкі. Дапамог менскаму выдаўцу Але Зьміёвай выдаць сэрыю альбомаў, прысьвечаных творчасьці такіх экслібрысістаў, як Ганна Ціханава, Арлен Кашкурэвіч, Мікола Селяшчук, Юры Якавенка, Генадзь Вяль.

Быў добра знаёмы з такімі легендамі і стварэньня кніжнага знака, і яго калекцыяніраваньня, як Сяргей Фарцінскі, Лембіт Лыхмус, Якаў Бэрдзічэўскі, Алег Ласунскі, Валер Палікарпаў, Генадзь Вяль, Фёдар Шурмялёў…

## Творы

### Кнігі
* «Гісторыя беларускіх кніжных знакаў XVI—XX стст.», 2022, выдавецкі дом «Звязда»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Олег Судленков: Ряд редких книг имеет ценность, сопоставимую с ценностью алмазов

Катэгорыя:нарадзіліся ў Хабараўску
Катэгорыя:Беларускія калекцыянэры
Катэгорыя:Беларускія бібліёграфы
Катэгорыя:Беларускія бібліяфілы
Сьпіс землятрусаў у Азэрбайджане

У сьпісе прадстаўлены землятрусы, якія адбыліся на тэрыторыі сучаснага Азэрбайджану ў розныя пэрыяды яго гісторыі.

## Крыніцы


Землятрус
Уступленьне Малдовы ў Эўрапейскі Зьвяз

**[[Малдова|Рэспубліка Малдова]]** **падала заяўку на сяброўства** ў **[[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапэйскім Зьвязе]]** 3 сакавіка 2022 году, у адзін дзень з Грузіяй і тры дня пасьля Украіны. Гэтую кандыдатуру аб’явіла прэзыдэнтка краіны Мая Санду.

17 чэрвеня 2022 году Эўрапэйская Камісія афіцыйна рэкамэндавала Эўрапэйскаму Савету прадаставіць Рэспубліцы Малдова эўрапэйскую пэрспэктыву й статус кандыдата на ўступленьне ў Эўрапэйскі Зьвяз, з шэрагам умоў адносна пачатку перамоваў аб уступленьні.

## Гісторыя

### Кантэкст
У кантэксьце расейскага ўварваньня ва Ўкраіну дзяржавы Асацыаванага трыё абмеркавалі ўступ ў Эўрапэйскі Зьвяз. Пасьля звароту прэзыдэнта Ўкраіны Ўладзімера Зяленскага аб уступленьні ў Эўрапэйскі Зьвяз 28 лютага 2022 году Грузія й Малдова афіцыйна падалі свае кандыдатуры 3 сакавіка 2022 году.

## Глядзіце таксама

* Уступленьне Грузіі ў Эўрапейскі Зьвяз
* Уступленьне Ўкраіны ў Эўрапейскі Зьвяз

## Крыніцы

Катэгорыя:Замежная палітыка Малдовы
Катэгорыя:Замежная палітыка Эўрапейскага Зьвязу
Катэгорыя:Малдова і Эўрапейскі Зьвяз
М
Мускатны гарэх

**Мускатны гарэх** (мускатнае дрэва) — род вечназялёных двухдомных дрэваў сямейства мускатныя.

У тропіках Старога Сьвету сустракалася 10 відаў. Невялікае вечназялёнае разгалістае дрэва 9—12 мэтраў вышынёй. Лісьце скурыстае, эліптычнае з выцягнутай верхавінай, цэльнакрайняе, даўжынёй да 13 см. Верхні бок ліставой пласьцінкі бліскучы і цёмна-зялёны, а ніжні — матавы. Разьмяшчэньне лісьця — чарговае. Кветкі сьветла-жоўтыя і духмяныя. Па 2—3 жаночыя кветкі сабраныя ў пазухах лісьця, а мужчынскія — у гронкападобных або парасонападобных суквецьцях, якія зьмяшчаюць да 20 кветак. Апыляюцца невялікімі казуркамі, такімі як жукі, трыпсы і мухі. Плод касьцянкападобны, даўжынёй 6—9 см, жоўты, зь мясістым каляплоднікам, утрымлівае буйное насеньне, забясьпечанае галінастым чырванаватым мясістым прысяменьнікам (арылусам).

## Крыніцы

Катэгорыя:Лекавыя расьліны
Катэгорыя:Спэцыі
Катэгорыя:Ядомыя гарэхі і насеньне
Мелітонава

**Меліто́нава** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сораскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 5 чалавек
* 2019 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Сораскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Сорагі

**Со́рагі** (таксама сустракаецца — *Со́раг, м. (у Со́разе)*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сораскага сельсавету.

Знаходзіцца за 30 кілямэтраў на ўсход ад Слуцку, за 135 кілямэтраў ад Менску, за 9 кілямтраў ад чыгуначнай станцыі Ўрэчча.

## Насельніцтва
* 2000 год — 654 жыхароў, 291 двор
* 2009 год — 478 чалавек

## Асобы
* Канстанцін Герчык (1908—2001) — другі начальнік першага ў сьвеце касмадрому — «Байканур»

## Крыніцы

Катэгорыя:Сораскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Лучнікоўскі сельсавет

**Лучніко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёну Менскай вобласьці. Цэнтар сельсавета — вёска Лучнікі.

Утвораны 1 студзеня 1925 году ў складзе Слуцкага раёну Слуцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Бабруйскай акругі.

Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Слуцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 году ў Слуцкім раёне Слуцкай акругі. Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу 20 лютага 1938 году ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Бабруйскай вобласьці.

З 8 студзеня 1954 году ў складзе Менскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Сяраскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слуцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Гарбузовы хлеб

**Гарбузо́вы хлеб** — хлеб на аснове гарбузовага пюрэ з духмянымі прыправамі.

У Паўночнай Амэрыцы страву падаюць у якасьці сьвяточнай на Дзень усіх сьвятых.

## Складнікі
Для прыгатаваньня гарбузовага хлеба выкарыстоўваюць па 150 грамаў гарбузовага пюрэ й пшанічнай мукі найвышэйшага гатунку, па 100 грамаў алею і цукру, паўшклянкі вады і 2 вялікія яйкі, па гарбатнай лыжцы харчовай соды і молатай карыцы, па 30 грамаў грэцкіх арэхаў і разынак, 3/4 гарбатнай лыжкі солі, палову гарбатнай лыжкі молатага мускатнага гарэху і 1/4 гарбатнай лыжкі молатага гвазьдзіка.

## Прыгатаваньне
Спачатку ўключаюць духоўку на +180°С для разагрэву. Тым часам, зьмешваюць муку і цукар, харчовую соду і мускатны гарэх, карыцу і гвазьдзік. Каб прыбраць смак харчовай соды, дадаюць соль. У асобнай місцы ўзьбіваюць яйкі з алеем. Затым дадаюць ваду і гарбузовае пюрэ, папярэдне нацёртае на дробнай тарцы або кансэрваванае бяз цукру. Узьбітую сумесь спалучаюць з сухімі складнікамі і вымешваюць цеста да стану сярэднетлустай сьмятаны. Пасьля даданьня здробненых грэцкіх арэхаў і разынак гарбузовы хлеб выпякаюць прынамсі гадзіну пры тэмпэратуры +180°С. Сярэдзіну буханкі пратыкаюць зубачысткай і правяраюць гатоўнасьць стравы паводле чысьціні зубачысткі пры яе даставаньні. Пасьля выпечкі хлеб пакідаюць у форме на 10 хвілінаў. Гарбузовы хлеб падаюць да супу і гародніннай салаты, калі замест разынак выкарыстоўваюць насеньне сланечніка і кунжут, а таксама дадаюць менш цукру. Пры даданьні разынак, курагі і чарнасьліва яго падаюць да піцьця гарбаты.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хуткі хлеб
Катэгорыя:Стравы з гародніны
Катэгорыя:Печаныя стравы
Катэгорыя:Кухня ЗША
Катэгорыя:Дэсэрты
Катэгорыя:Сьвяточныя стравы
Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Радзіма

**** — месца, дзе сфармавалася нацыянальная ці этнічная тоеснасьць. Паводле іншага азначэньня — краіна нараджэньня чалавека. Як імя ўласнае Радзіма часта мае этнічна-нацыянальныя канатацыі. У розных культурах альбо мовах радзіму могуць называць таксама *[[бацькаўшчына]]й*, *[[айчына]]й* ці *[[Родны край|родным краем]]*.

*Малая радзіма* — гістарычна невялікі абшар паходжаньня этнасу альбо месца нараджэньня асобы, якая зь цягам часу зьмяніла месца жыхарства. Калі гэта іншая краіна, то з часам яна можа стаць для чалавека *новай радзімай* у выпадку, калі ён успрыме новую культуру і здабудзе прывязанасьць.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нацыяналізм
Катэгорыя:Кансэрватызм
Катэгорыя:Культурніцкая геаграфія
Катэгорыя:Нацыянальная палітыка
Шэметава (вёска, Мядзельскі раён)

**Шэ́метава** (), **Шамято́ва** () — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавету.

У 1940—1960 роках — цэнтар Шэметаўскага сельсавету. Да 28 траўня 2013 вёска ўваходзіла ў склад Сырмескага сельсавету.

## Геаграфія
Знаходзіцца за 10 км на ўсход ад пасёлку Сьвір і за 25 км на паўднёвы захад ад цэнтру места Мядзела. Каля вёскі працякае рака Вялікі Перакоп (Малінаўка), якая ўпадае ў возера Сьвір. На поўдзень ад вёскі праходзіць аўтадарога Занарач — Сьвір — Лынтупы.

## Мінуўшчына
Фальварак Шэмэтава належаў заможнаму роду Шэметаў гербу «Лебедзь». Пасьля Шэметава перайшло ва ўласнасьць ашмянскага падкаморага Адама Боскага гербу «Ясеньчык». Ён ня меў дзяцей, і па сьмерці маёнтак перайшоў да ягонай сястры Кацярыне Каспаравай Швыкоўскай. У 1638 року ейная дачка Соф’я Янава Стаброўская прадала Шэметава Пятру-Паўлу і Ганьне з Кіевічаў Пшазьдзецкім гербу «Рох ІІІ». Ад іх Шэметава перайшло да сына, наваградзкага кашталяна Мікалая Ўладыслава, а пасьля да ягонай дачкі Сусаны Крыштафавай Зяновічавай, ваяводзіне менскай. Пазьней ва ўладаньні Сулістроўскіх, Скірмунтаў.

У 1861 року ў маёнтку Шамятоўшчына налічвалася 282 крапасных душаў мужчынскай стаці і 64 двары, 960 дзесяцінаў. У 1862 збудаваная вінакурня з паравым рухавіком. У 1864 адкрытая народная вучэльня. Дзейнічалі лазьня, пральня, цагляны завод, маслазавод, вадзяны млын, 4 рыбныя сажалкі.

У 1890 року — 23 дымы, 233 жыхары, валасная ўправа.

Зь верасьня 1915 року Шэметава — на нямецкім боку фронту; з кастрычніка таго ж году ў сядзібе Шамятоўшчына разьмясьціўся штаб нямецкай 75-й рэзэрвовай дывізіі генэрал-лейтэнанта фон Зэйдвіца.

За польскім часам Скірмунты займаліся прамысловым гадаваньнем рыбы. Дзеля гэтага збудавалі вялікую сыстэму штучных сажалак. На землях апошняга ўладальніка Шэметава Баляслава Скірмунта была нават мэліярацыя. У аранжарэі вырошчвалі экзатычную садавіну: апэльсіны, абрыкосы, вінаград.

Пасьля прыходу савецкіх уладаў маёнтак і зямля адабраныя ва ўласьніка. Гелена Скірмунт з маці здолелі зьехаць у Польшчу.

У навагоднюю ноч 1942 року партызаны аддзелу Фёдара Маркава спалілі сядзібу, забіўшы 19 мірных жыхароў, сярод іншых Габрыелу Скірмунт, ейную дачку Лідзію Габрыелу Карыбут-Дашкевіч, князь Юзэфа Друцкага-Любецкага.

Па вайне — вёска ў складзе Сырмескага сельсавету. 23 траўня 2013 року ўвайшла ў склад Занарацкага сельсавету.

Дзейнічае рыбны гадавальнік «Шэметава» нацыянальнага парку «Нарачанскі». Агульная плошча 22 сажалак — 45 га.

## Турыстычная інфармацыя
* Касьцёл Маці Божай Нястомнай Дапамогі (канец XVIII — пачатак XIX стагодзьдзя, мураваны).
* Вінакурня пачатку XX стагодзьдзя, збудаваная Баляславам Скірмунтам. Захаваліся руіны бакавога цаглянага фасаду і цокальнага паверху з бутавага камяню.
* Кузьня.

### Страчаная спадчына
* Сядзіба Скірмунтаў, збудаваная прыблізна ў 1770—1780-х Аляізам Сулістроўскім зь лістоўніцы ў барочным стылі. У пачатку XIX стагодзьдзя перабудаваная ў стылі клясыцызму. Зьнішчаная ў часе пажару 1943 року.

## Крыніцы
Бязьверхавічы (вёска)

**Бязьве́рхавічы** (таксама сустракаецца — *Бязве́рхаўцы*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сяраскага сельсавету.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Акцябарскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 322 чалавекі
* 2019 год — 257 чалавек

## Асобы
* Рыгор Мурашка (1902—1944) — беларускі пісьменьнік.
* Рыгор Крушына (1907—1979) — беларускі паэт, празаік, крытык.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сяраскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Варкавічы

**Варкаві́чы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сяраскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 304 чалавекі

## Асобы
* Мікалай Касьцюкевіч (1904—1978) — навуковец ў галіне мэтэаралёгіі, доктар сельскагаспадарчых навук.
* Юры Лістапад (1897—1938) — беларускі палітычны дзеяч, публіцыст, удзельнік Слуцкага Збройнага чыну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сяраскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Марыё Драгі

**Ма́рыё Дра́гі** (; нарадзіўся 3 верасьня 1947 году) — італьянскі палітык, эканаміст, банкір, былы прафэсар і дзяржаўны службоўца, які займае пасаду прэм’ер-міністра Італіі з 2021 году. Да прызначэньня прэм’ер-міністрам займаў пасаду прэзыдэнта Эўрапейскага цэнтральнага банка з 2011 па 2019 гады. Драгі таксама быў старшынём Рады па фінансавай стабільнасьці з 2009 па 2011 гады і кіраўніком Банка Італіі з 2006 па 2011 гады.

Пасьля працяглай кар’еры акадэмічнага эканаміста ў Італіі Драгі працаваў у Сусьветным банку ў Вашынгтоне ў 1980-я гады. У 1991 годзе Драгі вярнуўся ў Рым, дзе заняў пасаду генэральнага дырэктара італьянскай скарбніцы. Гэтую пасаду эканаміст займаў дзесяць гадоў, пасьля чаго далучыцца да Голдман Сакс, дзе працаваў ажно да свайго прызначэньня кіраўніком Банка Італіі ў 2006 годзе. Менавіта ў гэты час на долю Драгі прыпала фінансавая крыза 2008 году. У 2011 годзе Драгі ачоліў Эўрапейскі цэнтральны банк. Ён кіраваў гэтай установай падчас крызы ў эўразоне, праславіўшыся на ўсю Эўропу тым, што сказаў, што будзе гатовы зрабіць усё, што трэба, каб прадухіліць крах эўра. У 2014 годзе Драгі ўвайшоў у сьпіс часопіса Forbes як восьмы паводле ўплыву чалавек у сьвеце. У 2015 годзе часопіс Fortune назваў яго другім найвыбітным лідэрам у сьвеце. У 2021 годзе выданьне Politico Europe абрала яго самым выбітнай асобай Эўропы. У 2019 годзе Пол Кругман нарок яго найвялікшым банкірам сучаснасьці. Больш за тое, дзякуючы ягонай грашова-крэдытнай палітыцы, Драгі шырока лічыцца выратавальнікам эўра падчас эўрапейскай пазыковай крызы. Такая слава прывяла да таго, што Драгі часам пачалі клічыць Супэр Марыё.

Па сканчэньні сваіх паўнамоцтваў у структурах Эўразьвязу, Драгі ўзяў на некаторы час адпачынак. 3 лютага 2021 году прэзыдэнт Італіі Сэрджа Матарэльля запрасіў Драгі сфармаваць урад нацыянальнага адзінства пасьля адстаўкі Джузэпэ Контэ. Пасьля пасьпяховых перамоваў з партыямі, з такімі, як то Ліга Поўначы, Рух пяці зорак, Дэмакратычную партыю і Форца Італія, 11 лютага Драгі прынёс прысягу ў якасьці прэм’ер-міністра, паабяцаўшы сачыць за эфэктыўнай рэалізацыяй эканамічных стымулаў па эпідэміі каранавірусу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце ўраду Італіі.

Катэгорыя:Італьянскія палітыкі
Катэгорыя:Італьянскія эканамісты
Кальяры

**Ка́льяры** () — італьянскі горад і сталіца правінцыі Сардыніі ў Італіі. Па-сардынску горад мае назву Кастэду, што азначае *замак*. У горадзе налічваюцца каля 155 тысячаў жыхароў, у той час як аглямэрацыя Кальяры ўлучае яшчэ 16 найбліжэйшых населеных пунктаў, дзе агулам жывуць больш за 431 тысячаў жыхароў. Кальяры быў сталіцай Сардынскага каралеўства з 1324 па 1848 гады, але апасьля сталіца была перанесеная ў Турын, які пазьней у 1861 годзе стаў першай сталіцай аб’яднанага Каралеўства Італіі. Сёньня горад ёсьць рэгіянальным культурным, адукацыйным, палітычным і мастацкім цэнтрам, вядомым сваёй разнастайнай архітэктурай у стылі мадэрн і некалькімі помнікамі. Гэта таксама эканамічны і прамысловы цэнтар Сардыніі, які мае адзін з найбуйнейшых партоў у Міжземным моры. З 1607 году ў месьце функцыянуе Кальярскі ўнівэрсытэт.

## Геаграфія
Горад Кальяры месьціцца на поўдні Сардыніі на беразе Кальярскай затокі. Горад месьціцца па-над і вакол пагорка, дзе гістарычна знаходзіцца раён Кастэльлё, і дзевяці іншых вапняковых пагоркаў, сягаючы ў вышыню крыху больш за 100 мэтраў над узроўнем мора. На самай справе раўніна ўяўляе сабой грабэн, які ўтварыўся падчас альпійскага гарагенэзу кайназою, які аддзяліў Сардынію ад эўрапейскага кантынэнту, прыкладна там, дзе цяпер знаходзіцца Ільвіная затока.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Кальяры
Бананавы хлеб

**Бананавы хлеб** — хлеб з расьцёртых бананаў.

У 1933 годзе амэрыканскі перапрацоўнік збожжа «Пілзбэры» (штат Мінэсота) выдаў кнігу «Збалянсаваныя рэцэпты», якая ўпершыню зьмяшчала спосаб прыгатаваньня бананавага хлеба. Пазьней у ЗША ўсталявалі Дзень бананавага хлеба, які прызначылі на 23 лютага.

## Складнікі
Для прыгатаваньня бананавага хлеба выкарыстоўваюць 500 грамаў (5) бананаў, 300 грамаў пшанічнай мукі найвышэйшага гатунку або з цэльнага збожжа, 80 мілілітраў алею, 70 грамаў цукру і 1 гарбатную лыжку соды.

## Прыгатаваньне
Спачатку бананы здрабняюць у блэндэры або відэльцам. Затым дадаюць муку і алей, цукар і соду ды разьмешваюць да атрыманьня густога цеста, каб тое трымалася на лыжцы. Атрыманае цеста перакладаюць у сыліконавую форму, інакш форму змазваюць алеем або засьцілаюць пэргамэнтам. Выпякаюць у разагрэтай духоўцы пры +180 градусах каля 40 хвілінаў. Гатовасьць хлеба правяраюць калыпком, пакуль на ім не застанецца мокрага цеста.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хуткі хлеб
Катэгорыя:Стравы з садавіны
Катэгорыя:Печаныя стравы
Катэгорыя:Дэсэрты
Катэгорыя:Кухня ЗША
Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1933 годзе
Копыш (заказьнік)

**«Копыш»** — рэспубліканскі біялягічны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў жніўні 1979 году на поўдні Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці.

Быў створаны для захаваньня месцаў росту журавінаў. Меў плошчу звыш 10 кв.км і ўлучаў аднайменнае вярховае балота. Пераважала хваёва-мховая і хваёва-багунова-хваёвая расьліннасьць. На ўскраінах балота і мінэральных дзялянках месьціліся хваёвыя, хваёва-бярозавыя і асінава-яловыя лясы кісьлічнага, сьніткавага, чарнічнага і даўгамошнага відаў. Заказьнік месьціўся на захад ад Плітніцы (Блускі сельсавет) і чыгуначнай станцыі Блужа на чыгуначнай лініі Менск — Асіпавічы, а таксама ад аўтадарогі Н9341. На поўначы знаходзіўся Сьпічнік, на захадзе — Вітораж, а на поўдні — вёска Пушча (Дубраўскі сельсавет).

## Крыніцы

Катэгорыя:Біялягічныя заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Прырода Менскай вобласьці
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Пухавіцкі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1979 годзе
Генадзь Бурбуліс

**Генадзь Эдуардавіч Бурбуліс** (; 4 жніўня 1945, Першаўральск, Сьвярдлоўская вобласьць, РСФСР — 19 чэрвеня 2022, Баку) — савецкі і расейскі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Адзін з бліжэйшых паплечнікаў Барыса Ельцына ў пачатку яго прэзыдэнцтва.

## Жыцьцяпіс
8 сьнежня 1991 году разам з прэзыдэнтам Расеі Барысам Ельцыным ад імя Расеі падпісаў Белавескае пагадненьне, якое канстатавала спыненьне існаваньня СССР. Менавіта ён прыдумаў фармулёўку «СССР як суб’ект міжнароднага права і геапалітычная рэальнасьць спыняе сваё існаваньне».

У 1991—1992 гадах займаў пасады Дзяржаўнага сакратара і першага намесьніка старшыні Ўрада Расеі. Дэпутат Дзяржаўнай думы Расейскай Фэдэрацыі I і II скліканьняў (1993—1999). Віцэ-губэрнатар Наўгародзкай вобласьці (2000—2001), чалец Савету Фэдэрацыі ад рэгіёна (2001—2007).

Бурбуліс не падтрымліваў імпэрскай палітыкі Пуціна і Мядзьведзева. Ён называў палітыку Расеі ў дачыненьні да Ўкраіны «трагедыяй, парушэньнем базавых нормаў і расейскага заканадаўства, і міжнароднага» і заяўляў, што Крым павінен вярнуцца ў склад Украіны.

Раптоўна памёр падчас паездкі ў Азэрбайджан на міжнародны форум.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сьвярдлоўскай вобласьці
Катэгорыя:Памерлі ў Баку
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Кандыдаты філязофскіх навук
Катэгорыя:Савецкія палітыкі
Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расейскай Фэдэрацыі
Лоцьвіны

**Ло́цьвіны** (таксама сустракаецца — *Ло́твіны*) — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бабаўнянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 261 чалавек
* 2019 год — 149 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* Łotwiny // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Tom V (Kutowa Wola — Malczyce), 1884. — S. 741

Катэгорыя:Бабаўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Думічы

**Ду́мічы** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бабаўнянскага сельсавету.

Да 24 мая 1960 году вёска ўваходзіла ў склад Старакапыльскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 116 чалавек

## Асобы
* Аляксандар Сташэўскі (1889-1938) — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабаўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Заруднае

**Зару́днае** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бабаўнянскага сельсавету.

Да 8 чэрвеня 1963 году вёска ўваходзіла ў склад Пясочанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 31 чалавек
* 2019 год — 17 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабаўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Вялешына

Назву **Вяле́шына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць
** Вялешына — вёска ў Капыльскім сельсавеце Капыльскага раёну
** Вялешына 1 — вёска ў Бабаўнянскі сельсавеце Капыльскага раёну
** Вялешына 2 — вёска ў Слабада-Кучынскім сельсавеце Капыльскага раёну
Ушытае праграмнае забесьпячэньне

**Ушы́тае прагра́мнае забесьпячэ́ньне** () — асобны кляс кампутарных праграмаў, які забясьпечвае нізкаўзроўневае кіраваньне апаратнымі функцыямі прылады. Прыкладам, BIOS (якая ўяўляе сабой прыклад ушытай праграмы) можа кіраваць базавымі функцыямі пэрсанальнага кампутара і прадастаўляць паслугі апаратнай абстракцыі праграмнаму забесьпячэньню вышэйшага ўзроўню, напрыклад апэрацыйнай сыстэме. У прасьцейшых прыладах ушытае праграмнае забесьпячэньне можа працаваць як паўнавартасная апэрацыйная сыстэма, якая выконвацьме ўсе функцыі кіраваньня, кантролю і апрацоўкі зьвестак. Прыкладамі прыладаў з ушытым праграмным забесьпячэньнем ёсьць убудаваныя сыстэмы (з убудаваным апраграмаваньнем), дамашнія і асабістыя побытавыя прыборы, кампутары і кампутарная пэрыфэрыя.

Ушытае праграмнае забесьпячэньне захоўваецца ў энэрганезалежных прыладах: ROM, EPROM, EEPROM або флэш-памяці. Абнаўленьне ўшытага праграмнага забесьпячэньня вымагае фізычнай замены інтэгральных схемаў ROM альбо спэцыяльнай працэдуры пераграмаваньня (перапрашыўкі) EPROM ці флэш-памяці. У некаторых выпадках носьбіты для захоўваньня ўшытага праграмнага забесьпячэньня ўсталёўваюцца без магчымасьці замены. Звычайна абнаўленьне ўшытых праграмаў патрэбнае дзеля выпраўленьня хібаў ці паляпшэньня функцыянальнасьці.

## Глядзіце таксама
* Загрузчык апэрацыйнай сыстэмы
* Апэрацыйная сыстэма рэальнага часу

## Крыніцы
Убудаванае праграмнае забесьпячэньне

**Убудава́нае прагра́мнае забесьпячэ́ньне** — кампутарнае праграмнае забесьпячэньне, прызначанае для кіраваньня машынамі ці прыладамі, вядомымі пад агульнай назвай убудаваныя сыстэмы. Звычайна такія праграмы спэцыялізаваныя пад канкрэтнае апаратнае забесьпячэньне, на якіх выконваецца, і мае абмежаваньні ў часе і памяці. Часам пад убудаваным можа падразумявацца ўшытае праграмнае забесьпячэньне.

На этапе стварэньня вытворцы ўбудоўваюць праграмнае забесьпячэньне ў электроніку аўтамабіляў, тэлефонаў, мадэмаў, робатаў, побытавых прыладаў, цацак, электракардыястымулятараў, тэлевізараў і , гадзіньнікаў ды інш. Такое праграмнае забесьпячэньне можа выконваць як толькі найпрасьцейшыя функцыі (кіраваньне асьвятленьнем) да выкананьня складаных задачаў працадзейнасьці маршрутызатараў, самалётаў, ракетаў і сыстэмаў аўтаматызацыі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Edward A. Lee, «Embedded Software», *Advances in Computers* (Marvin Victor Zelkowitz, editor) **56**, Academic Press, London, 2002.
Вароніцкі востраў

**«Вароніцкі востраў»** — рэспубліканскі водна-балотны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў лютым 2015 году на паўднёвым захадзе Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці.

4 лютага 2015 году Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 71 «Аб рэспубліканскіх заказьніках», паводле якой абвясьціў 9 заказьнікаў, у тым ліку «Вароніцкі востраў». Папярэдне Нацыянальная акадэмія навук Беларусі аднесла гэтыя землі да ядра экалягічнай сеткі міжнароднай значнасьці. Паводле Пастановы № 71, заказьнік «Вароніцкі востраў» абвясьцілі на плошчы 828,44 гектараў. Землі заказьніка перадалі пад кіраваньне Пухавіцкага раённага выканаўчага камітэту пры фінансаваньні зь мясцовага бюджэту. Месьціўся на 546,2 га Вецярэвіцкага лясьніцтва (Задашчэньне, Шацкі сельсавет) «Пухавіцкай лясной гаспадаркі» і 282,24 га ААТ «Вецярэвічы». Быў заснаваны дзеля захаваньня паплавоў ракі Асінаўкі з вадаплаўнымі відамі птушак і прылеглых забалочаных лясоў з гняздоўямі шэрага жураўля, а таксама дзікіх жывёлаў і дзікарослых расьлінаў, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі. 13 лютага 2015 году кіраўніца ўправы біялягічнай і краявіднай разнастайнасьці Мінпрыроды Беларусі Натальля Мінчанка адзначыла: «Многія аб’яўленыя заказьнікі маюць міжнародны статус аховы, хаця дагэтуль ня мелі нацыянальнага».

## Крыніцы

Катэгорыя:Заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Прырода Менскай вобласьці
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Пухавіцкі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Гаспача

**Гаспача** — гішпанскі халодны суп з сырой, перацёртай агародніны.

## Складнікі
Для прыгатаваньня гаспачы выкарыстоўваюць 1 кг таматаў і 2 чырвоныя баўгарскія перцы, 1 агурок і палову салодкай чырвонай цыбулі, 2 зубчыкі часнаку і 2 сталовыя лыжкі аліўкавага алею, па сталовай лыжцы лімоннага соку і чырвонага віннага воцату, лусту белага хлеба без скарынкі і палову гарбатнай лыжкі цукру.

## Прыгатаваньне
Таматы надразаюць крыжападобна з боку пладаножкі і апускаюць на хвіліну ў кіпень, а затым у халодную ваду. Затым з таматаў здымаюць скурку, разразаюць іх на 4 часткі і вымаюць пладаножкі. Баўгарскі перац ачышчаюць ад зярнятаў, выдаляюць зь яго пладаножку і наразаюць кубікам. Сьвежы агурок вычышчаюць ад скуркі і наразаюць кубікам. Часнок ачышчаюць і раздушваюць нажом. Усю агародніну складваюць у блэндэр і здрабняюць да стану пюрэ. Кавалак белага хлеба разламваюць на часткі, дадаюць ад атрыманай сумесі і пакідаюць на 7 хвілінаў для разьмякчэньня. Затым паўторна ўключаюць блэндэр і здрабняюць усё да аднастайнай масы. Пасьля дадаюць сок лімона, цукар і вінны воцат. Атрыманую сумесь праціраюць празь сіта ад зярнятаў тамата, дадаюць аліўкавы алей і ставяць у лядоўню на 3 гадзіны. У астуджаны суп кладуць дробна нарэзаную чырвоную цыбулю і зялёны баўгарскі перац. Гаспача падаюць з грэнкамі, якія гатуюць з дробна нарэзанага белага хлеба на аліўкавым алеі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Супы
Катэгорыя:Стравы з гародніны
Катэгорыя:Андалюская кухня
Катэгорыя:Кухня ЗША
Катэгорыя:Гішпанская кухня
Рымашы (Менская вобласьць)

**Рымашы́** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Тур’і. Уваходзяць у склад Бабаўнянскага сельсавету Капыльскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rymsza. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, фармант -рым- паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'.

## Насельніцтва
* 1909 год — 697 чалавек у вёсцы Рымашох і 4 чалавекі ў маёнтку Рымашох
* 2009 год — 141 чалавек
* 2019 год — 83 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабаўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну