Холы

**Холы** (з 1920 году — *Лі́пень*) — вёска ў Беларусі, на рацэ Сьвіслачы. Цэнтар сельсавету Асіпавіцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва на 2007 год — 905 чалавек. Знаходзяцца за 20 км на паўночны ўсход ад Асіпавічаў і аднайменнай чыгуначнай станцыі, за 126 км ад Магілёва; на аўтамабільнай дарозе Асіпавічы — Сьвіслач.

Холы — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны.

## Назва
Варыянты традыцыйнай назвы мястэчка: *Холы* (*Хола*), *Холва* (*Холвы*), *Холуя* (*Халуй*, *Халуі*).

У 1920 годзе бальшавікі перайменавалі Холы ў «Ліпень» у гонар месяца захопу імі мястэчка — ліпеня таго ж году.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Згадваецца ў 1593 і 1594 гг. як вёска Халуй у складзе маёнтка Жыцін у Менскім павеце ВКЛ. Уваходзіла ў склад Менскага павету Менскага ваяводзтва.

У 1793 годзе каля мястэчка існаваў маёнтак Халуйкі, дзеяў касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Холы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ігуменскім павеце Менскай губэрні. У 1797 годзе айцы-езуіты збудавалі ў мястэчку новы касьцёл.

На 1861 год у Холах існавалі царква і малітоўная школа. У 1885 годзе расейскія ўлады збудавалі новую царкву. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у мястэчку было 57 двароў, дзеялі царква і малітоўны дом, працавалі школа, карчма і 7 крамаў. У пачатку XX ст. тут збудавалі лесапільню і млын. На 1917 год — 84 двары.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Холы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Холы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 годзе ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, дзе 20 жніўня 1924 году сталі цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1926 годзе у Холах было 98 двароў, працавалі млын і лесапільны завод, на 1940 год — 284 двары.

У 1967 годзе да Холаў далучылі вёскі Крынічкі, Новае Жыцьцё, Валадарск, Старасельле, Акоп і Тодараў Кут. На 1986 год у вёсцы было 406 двароў, на 1999 год — 401, на 2002 год — 385. У 2000-я гады Холы атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1880 год — 235 чал.; 1897 год — 563 чал. у *мястэчку Холах* і 115 чал. у *маёнтку Холах*; 
* **XX стагодзьдзе**: 1907 год — 561 чал.; 1917 год — 568 чал. у *мястэчку Холах*, 119 чал. у *маёнтку Холах* і 6 чал. у лясной вартоўні; 1940 год — 852 чал.; 1959 год — 894 чал.; 1970 год — 1123 чал.; 1986 год — 951 чал.; 1999 год — 1000 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2002 год — 872 чал.; 2007 год — 905 чал.

### Інфраструктура
У вёсцы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбуляторыя, дом культуры, пошта.

## Плян
Плян Холаў прастакутна-радыяльны, квартальны. Забудова ў асноўным драўляная сядзібнага тыпу. Мураваныя будынкі на паўночнай ускраіне. Адміністрацыйна-грамадзкі цэнтар на скрыжаваньні 2 галоўных вуліцаў, вакол сквэру.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Забудова гістарычная (кан. XIX — пач. XX стагодзьдзя; фрагмэнты)

### Страчаная спадчына
* Касьцёл Сьвятога Крыжа (1797)
* Царква Раства Багародзіцы (XIX ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Ліпеньскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіпавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі