open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Падымнае

**Пады́мнае** — падатак у Вялікім Княстве Літоўскім і ў Каралеўстве Польскім, які зьбіраўся з дыму. Апошні ўлучаў сялянскую гаспадарку зь зямлёй, пабудовамі, цяглавай і прадукцыйнай жывёлай, з усім гаспадарскім рыштункам і начыньнем. Зьвесткі пра паборы прысутныя ў крыніцах з XV ст. У Кіеўскай зямлі падымнае спачатку зьбіралася раз у 3 гады зь сялянаў-слуг, калі тыя не выходзілі на вайну. У Мазырскай воласьці ў 1528 годзе ім абкладаліся мяшчане і сяляне, у тым ліку прыватнаўласьніцкія. У 1529 вялікі князь адмовіўся ад падымнага на карысьць мясцовых земляўласьнікаў. Адноўлены збор падымнага на дзяржаўны скарб у 1628 годзе. Абкладаліся мяшчане, сяляне і заградовая шляхта. Яго памер залежаў ад вялічыні асобнай гаспадаркі і цэлага места. 

У XVIII ст. адзін дым маглі складаць 80 (1724 г. Кіеўскі павет, 1724 і 1734 г. Жытомірскі павет), 120 (1734 г Оўруцкі павет), 160 (1734 г. Кіеўскі павет), 320 (1754 г. Кіеўскае ваяводзтва) гаспадарак. Адпаведна, вялічыня розных паселішчаў вымяралася такімі адзінкамі, як дым, палова, чвэрць, паўчвэрці, шаснаццатка, паўтары шаснаццаткі, паўшаснаццаткі дыму і, нарэшце, усяго некалькі хат.

## Літаратура
* Довнар-Запольский М. Государственное хозяйство Великого княжества Литовского при Ягеллонах. Киев, 1901. Т. 1. С. 713—715
* Архив Юго-Западной России. Ч. VII. Т. I. Акты о заселении Юго-Западной России. — Киев, 1886. С. 356—411, 387—397
* Тарифи подимного податку, сеймикові лауди і люстрації Київського воєводства першої половини XVIII століття. /Вид. друге, доп. Укл. Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015
* Тариф подимного податку Київського воєводства 1754 року. / Опрацював Конрад Жеменецький. — Біла Церква, 2015

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Яўген Сьмірноў

**Яўген Аляксандравіч Сьмірноў** ( 15 сакавіка 1949, Ражск, Разанская вобласьць, Расейская Савецкая Фэдэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка, СССР) — беларускі юрыст і дзяржаўны дзеяч. Заслужаны юрыст Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, юрыст.

Служыў у радах Узброеных Сіл. Быў майстрам, начальнікам бюро працы й заработнай платы Менскага электрамэханічнага заводу. Выбіраўся народным судзьдзёю, старшынём суду Першамайскага раёну Менску. Працаваў судзьдзёю суду гораду Менску, начальнікам упраўленьня судовых органаў Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, судзьдзёю Вярхоўнага суду Рэспублікі Беларусь, намесьнікам, першым намесьнікам старшыні Вышэйшага гаспадарчага суду Рэспублікі Беларусь.

Выбіраўся сябрам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня.

## Узнагароды
Узнагароджаны Ганаровай граматаю Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Санкцыі ЭЗ
Як першы намесьнік старшыні Вышэйшага гаспадарчага суду 2 лютага 2011 году быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу за ўдзел у меркаваных падлогах ды парушэньнях правоў чалавека.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Сьмірноў

**Сьмірноў** — прозьвішча.

* Аляксей Андрэевіч Сьмірноў (1906—1945) — савецкі военачальнік.
* Яўген Сьмірноў (нар. 1949) — беларускі юрыст і дзяржаўны дзеяч, які быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу.

## Тапонім
* Сьмірноў — былы пасёлак у Хвойніцкім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
* Сьмірноў — хутар у Ракіцянскім раёне Белгародзкая вобласьці Расеі
Франц Вітко

**Франц Пятро́віч Вітко́** ( 3 верасьня 1951, вёска , Глыбоцкі раён, Віцебская вобласьць, БССР) — беларускі прафсаюзны дзеяч і навуковец. Другі старшыня Фэдэрацыі прафсаюзаў Беларусі (2001—2002). Кандыдат эканамічных навук (1991). Вымушаны быў сысьці ў адстаўку з пасады старшыні ФПБ за крытыку ў адрас урада і быў заменены адданым Лукашэнку Леанідам Козікам. Стаў выкладчыкам у Інстытуце бізнэсу БДУ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбоцкім раёне
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Выпускнікі БДАТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Старшыні Фэдэрацыі прафсаюзаў Беларусі
Віктар Ляхар

**Ві́ктар Алякса́ндравіч Ля́хар** ( 1965, Берасьце, Беларуская ССР) — беларускі гісторык, маляр.

## Жыцьцяпіс
Скончыў берасьцейскую школу №10, працаваў маляром на берасьцейскім заводзе „Тэкстыльмаш“.

У 1987 року скончыў  па спэцыяльнасьці „культпрасьветработнік“. На вайсковай службе ў СССР, а пасьля ў Беларусі займаўся распрацоўкай вайсковай сымболікі, атрыбутыкі, рэканструкцыяй дасьпехаў і вайсковай формы. Быў вайсковым маляром у часопісе „Армия“, намесьнікам начальніка Вайсковай інфармацыйнай агенцыі Ўзброеных сілаў Беларусі „Ваяр“. Падпалкоўнік запасу.

У 2001—2018 роках уваходзіў у склад Геральдычнай рады пры прэзыдэнце Беларусі.

Сябра Беларускага саюзу журналістаў і Міжнароднага саюзу дызайнэраў.

Аўтар шматлікіх працаў у геральдыцы, сымболіцы, атрыбутыцы і вопратцы дзяржаўных установаў і грамадзкіх аб’яднаньняў.

## Бібліяграфія
* «7 битв 2-й мировой» (2010, у суаўт.)
* «7 битв белорусского воинства» (2010)
* «7 битв Белой Руси» (2010, у суаўт.)
* «Твои сыновья, Беларусь!: XII―XVIII вв.» (2010, у суаўт.)
* «Военная символика белорусов: знамёна и мундиры» (2014)
* «Военная история Беларуси: герои, символы, цвета» (2019)
* «Ваенная гісторыя Беларусі: героі, сімвалы, колеры» (2019)
* «Сражение со звездой: символика, атрибутика, униформа, знаки различия антисоветских формирований на территории Беларуси в годы Второй мировой войны» (2018)
* «Служить Беларуси! Иллюстрированная история» (2020)
* «Современный мундир Беларуси: о современной форменной одежде различных ведомств» (2020)
* «Символы ада. Войска НКВД и СС» (2020)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Беларуская геральдыка
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскай вышэйшай вайскова-палітычнай вучэльні
Леў Крыштаповіч

**Леў Яўста́ф’евіч Крыштапо́віч** (25 ліпеня 1949, в. Пекалін, Смалявіцкі раён, Менская вобласьць) — прапагандыст рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі. За часамі кіраваньня Аляксандра Лукашэнкі атрымаў ступень доктара філязофскіх навук (1998) і званьне прафэсара.

## Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт БДУ. У 2008—2014 гадох быў намесьнікам кіраўніка Апэратыўна-аналітычнага цэнтру пры Аляксандры Лукашэнку.

Аўтар кнігаў «Беларусь як расейская сьвятыня» () і «Беларусь і Расея: гісторыяфілязоўскае й цывілізацыйнае адзінства» ().

7 верасьня 2021 году ў нумары 68 газэты «Мінская праўда» надрукаваў артыкул «Што хвалюе ў Беларусі каталіцкіх дзеячаў і іх польскіх куратараў?» (), праілюстраваны на першай старонцы газэты карыкатурай на каталіцкіх сьвятароў і беларускую нацыянальную сымболіку. На малюнку выяўляюцца каталіцкія сьвятары у характэрным адзеньні, свастыка, бел-чырвона-белы сьцяг і словы беларускага хрысьціянскага гімну «Магутны Божа» на фоне перакручанай рэплікі абраза Росіцкіх пакутнікаў — сьвятароў, якія ў час Другой сусьветнай вайны разам з сваімі вернікамі мужна прынялі сьмерць ад рук нацысцкіх карнікаў. Малюнак мае подпіс на расейскай мове: «*Мутация веры. Кресты бывают разные...*». Пры гэтым іншы матэрыял на тытульнай старонцы мае назву, якая адсылае ў часы Нацысцкай Нямеччыны: «У чым меў рацыю Гёбэльс?» (). Беларускі каталіцкі касьцёл даў афіцыйны адказ на гэтую публікацыю:

Раней прэсавы сакратар Беларускага каталіцкага касьцёла айцец Юры Санько адзначыў, што памянёная карыкатура зьневажае хрысьціянскі крыж, што абражае ўсіх хрысьціянаў прапагандай нацысцкай сымболікі.

## Санкцыі ЭЗ
Па прэзыдэнцкіх выбарах 2010 году, 2 лютага 2011 году быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Крыштаповіч як намесьнік кіраўніка Апэратыўна-аналітычнага цэнтру ў пастанове  ад 15 кастрычніка 2012 году быў названы важным голасам прапаганды, які падтрымлівае і апраўдвае рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасьці й , якія сыстэматычна асьвятляюцца ў нэгатыўнай і зьневажальнай форме з выкарыстаньнем фальсыфікаванай інфармацыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Філёзафы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Філёзафы XXI стагодзьдзя
Катэгорыя:Беларускія прапагандысты
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Сяброўства (Расея)
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Пуні (неадназначнасьць)

Назву **Пуні** маюць:

## Тапонімы
* Пуні — вёска ў Валожынскім раёне Мінскай вобласьці

## Прозьвішча
* Іван Пуні (1884—1956) — расейскі мастак-авангардыст, выкладаў у Віцебскай народнай мастацкай вучэльні.
* Цэзар Пуні (1802—1870) — італьянскі і расейскі кампазытар, дзед мастака Івана Пуні.
Шальціны (Менская вобласьць)

**Шальці́ны** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету. 

Да 25 траўня 1967 году вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавету, да 30 кастрычніка 2009 году — у складзе Падбярэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 7 чалавек
* 2019 — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Мяхі

Назву **Мяхі́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Мяхі — вёска ў Шумілінскім раёне
* Менская вобласьць:
** Мяхі — вёска ў Валожынскім раёне
Шумілінскі валун

**Шумі́лінскі валу́н** — рэспубліканскі геалягічны помнік прыроды Беларусі, абвешчаны ў 1963 годзе ў Шумілінскім раёне (Віцебская вобласьць).

Ёсьць найбольшым у Беларусі валуном. Месьціцца за 500 мэтраў на захад ад вёскі Горкі (Дабейскі сельсавет) і за 400 мэтраў ад аўтадарогі Шуміліна—Бешанковічы. Меў у абводзе 32 мэтры і вагу 460 тонаў. Быў прынесены падчас апошняга зьледзяненьня каля 18 000 гадоў таму з Выбарскага мазіву Балтыйскага шчыта. Меў даўжыню бачнай часткі 11 мэтраў, шырыню — 5,6 мэтры і вышыню — 2,8 мэтры над паверхняй зямлі. Быў прасападобнага выгляду зь цёмна-карычневым адценьнем. Складаўся з буйназярністага ружовага граніту рапаківі з авоідамі палявога шпату. Упоперак меў парослую лішайнікам і мхом расколіну. З паўднёвага боку валуна было адколата 0,5 кубамэтры. Ахоўная прастора вакол валуна складала 3 мэтры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Шумілінскі раён
Катэгорыя:Славутасьці Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Дабейскі сельсавет
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1963 годзе
Лявон Гмырак

**Ляво́н Гмырак** (сапр. **Мечыслаў Бабровіч**; 18 красавіка 1891, фальв. Пархвенава, Вялейскі павет, цяпер у Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці — 13 ліпеня 1915) — беларускі крытык, публіцыст і празаік.

## Жыцьцяпіс
Скончыў 1-ю Віленскую гімназію (1908), прыватную тэхнічна-прамысловую школу ў Варшаве (1912). Працаваў наглядчыкам у бацькоўскім фальварку, тэхнікам у Вільні.

У 1914 року прызваны ў армію, даслужыўся да прапаршчыка. Загінуў на фронце Першай Сусьветнай вайны пад Коўнам. Пасьмяротна ўзнагароджаны Георгіеўскім крыжам.

Біяграфія вывучана недастаткова, магчыма, што ён зьяўляецца братам дзеяча рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі Яна Бабровіча.

## Творчасьць
Друкавацца пачаў з 1913 року ў газэце «Наша ніва», зь якой супрацоўнічаў і пазьней: друкаваў там апавяданьні («Васілёва вясельле»), фэльетоны, публіцыстычныя і крытычныя артыкулы. Друкаваўся таксама ў зборніку „Велікодная пісанка“, часопісе „Лучынка“, альманаху „Маладая Беларусь“.

Аўтар апавяданьня «Васілёва вясельле» (1913), артыкулаў па гісторыі беларускай культуры, актуальных праблемах сацыяльна-палітычнага жыцьця, артыкулу «Тарас Шаўчэнка» (1914) і інш. Нарыс па гісторыі нацыянальна-культурнага руху «Беларускае нацыянальнае адраджэньне» (1914) прысьвечаны гісторыі нацыянальна-культурнага руху.

Выступаў за культурна-нацыянальную аўтаномію Беларусі ў саюзе з дэмакратычнымі сіламі Расеі, супраць хутарызацыі, падатковай палітыкі царызму і да т. п. Як крытык абараняў пазыцыі рэалізму і , выступаў супраць , заклікаў пісьменьнікаў адгукацца на ўсе важныя зьявы жыцьця, абуджаць у грамадзтве гуманныя імкненьні, навучацца ў клясыкаў сусьветнай літаратуры.

## Бібліяграфія
* Творы: Проза. Крытыка. Публіцыстыка. Мн., 1992.

## Крыніцы

## Літаратура
* Александровіч С. Пуцявіны роднага слова. Мн., 1971. С. 217—219.
* 
* Гарэцкі М. Лявон Гмырак (1891—1915) // Гарэцкі М. Творы. Мн., 1990.
* Гмырак Лявон // 
* Конан У. Гмырак Лявон // 
* 
* Хілько, В. Любіў свой край пакутны / В. Хілько // Родныя вытокі (Докшыцы). — 2001. — 14 крас. — С. 2.
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Лявон Гмырак — нашанівец
* Беларусь у асобах і падзеях

Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
У гушчарах

**«У гушча́рах»** — папулярная беларуская патрыятычная песьня на словы Натальлі Арсеньневай і музыку Міколы Шчаглова-Куліковіча.

Песьня ўпершыню публікавалася ў час Другой сусьветнай вайны ў часопісах «Беларус на варце» й «Жыве Беларусь». У 1944 годзе яна таксама ўвайшла ў зборнік песень СБМ «Юнацкі сьпеўнік». У 1979 годзе песьня ўвайшла ў зборнік выбраных твораў паэткі «Між берагамі» (разьдзел «Тэма вясны»).

Перакладзеная на ангельскую мову Гаем Пікардам.

## Словы
У 1944 годзе песьня складалася з трох строфаў. У зборніку «Між берагамі» паэтка дадала да іх чацьвёртую, якая стала ў вершы трэцяй. Існуе варыянт з заменаю радка «*не маскаль-бальшавік і ня ляхі*» на «*не чужыя варожыя сілы*». Таксама варыятыўна ў другой страфе сьпяваецца «сэрцы» (замест «сэрцах») ды «толькі» (замест «але»).

## Выканаўцы
Пасьля Другой сусьветнай вайны і да канца 1980-х гадоў песьня выконвалася ў суполках беларускае эміграцыі.

У Беларусь песьня вярнулася ў позьнесавецкі час і сьпявалася шматлікімі выканаўцамі, у тым ліку такімі як:

* Белы легіён
* Стары Ольса
* N.R.M.
* Данчык
* Унія
*Молат
У 2016 выходзіць аднайменны альбом гурту Trollwald зь песьняй пад гэтакай жа назвай, але яны не зьвязаныя зь песьняй на словы Натальлі Арсеньневай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускамоўныя песьні
Катэгорыя:Творы 1944 году
Катэгорыя:Калябарацыя на Беларусі
Катэгорыя:Беларускія патрыятычныя песьні
Музэй Марка Шагала (Віцебск)

**Музэ́й Ма́рка Шага́ла** — музэйны комплекс у Віцебску (Беларусь), прысьвечаны жыцьцю і творчасьці беларускага маляра Марка Шагала, заснаваны ў 1992 року.

## Склад

* Арт-цэнтар Марка Шагала (вул. Путна, 2) быў створаны ў 1992 року. Тут ладзяцца выставы графічных работаў Марка Шагала (літаграфіі, ксыляграфіі, афорты, акватынты). У калекцыі арт-цэнтру знаходзіцца сэрыя ілюстрацыяў да паэмы Мікалая Гогаля «Мёртвыя душы» (1923—1925), сэрыі каляровых літаграфіяў на тэму «Біблія», створаныя ў 1956 і 1960 роках, нізка каляровых літаграфіяў «12 каленаў Ізраіля» (1960) ды іншыя работы маляра. Дзейнічае навуковая бібліятэка, прысьвечаная творчасьці Марка Шагала і маляроў авангарду, якая налічвае больш за 3,5 тысячы выданьняў.

* Мэмарыяльны дом-музэй Марка Шагала (вул. Пакроўская, 11). Гэты будынак у пачатку 1900-х рокаў збудаваў бацька маляра, і Марк Шагал правёў тут юначыя гады, пра што пазьней напісаў у аўтабіяграфічнай кнізе «Маё жыцьцё». Мэмарыяльны дом-музэй быў адкрыты тут у 1997 року. У ім прадстаўленыя прадметы побыту пералому XIX—XX стагодзьдзяў, а таксама копіі архіўных дакумэнтаў і працаў маляра, што распавядаюць пра гады жыцьця Марка Шагала і сям’і ягоных бацькоў у Віцебску.

 рок асноўны фонд музэю налічваў 4996 адзінак захоўваньня, навукова-дапаможны — 490 адзінак. Агульная плошча экспазыцый — 294 м². Мае 5 экспазыцыйных і 4 выставачныя залі.

## Мінуўшчына
Заснаваны паводле рашэньня Віцебскага гарвыканкаму 23 кастрычніка 1991 року. У 1994 року ўключаны ў склад гарадзкога Цэнтру культуры і вольнага часу як структурнае падразьдзяленьне. У 1996 року вылучаны ў самастойную адзінку. 3 28 сьнежня 2007 року мае назву «Музэй Марка Шагала ў Віцебску».

## Крыніцы

## Літаратура
* Музей Марка Шагала // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Віцебска : у 2 кн. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; склад. А. І. Мацяюн; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн., 2003. — Кн. 2. — С. 646—647.
* Музей Марка Шагала // Шагал і Віцебск : альбом / Л. У. Хмяльніцкая. — Мн., 2006. — С. 6—9.
* *Шишанов В. А.* Витебский музей современного искусства: история создания и коллекции. 1918—1941. Минск: Медисонт, 2007. — 144 с.;

Катэгорыя:Беларускія мастацкія музэі
Шагал
Шагал
Катэгорыя:Музэі Віцебску
Катэгорыя:Марк Шагал
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:1992 год у Віцебску
Дзяржаўная аўтамабільная інспэкцыя МУС Беларусі

**Дзяржаўная аўтамабільная інспэкцыя Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь** (Дзяржаўтаінспэкцыя,  ДАІ) — падраздзяленьне ў структуры Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь, якое ажыцьцяўляе кантрольныя, наглядныя й дазвольныя функцыі ў галіне забеспячэньня бясьпекі дарожнага руху.

Задачамі Дзяржаўтаінспэкцыі зьяўляюцца забеспячэньне выкананьня прадпрыемствамі, арганізацыямі й грамадзянамі нарматыўна-прававых актаў у галіне бясьпекі дарожнага руху, а таксама захаваньне жыцця й здароўя грамадзянаў на вуліцах і аўтадарогах Беларусі. Важным складнікам дадзенай працы Дзяржаўтаінспэкцыя лічыць актыўную прапаганду бясьпекі дарожнага руху, асабліва сярод дзяцей і моладзі.

26 траўня 2016 году на пасаду начальніка ўпраўленьня ДАІ быў прызначаны палкоўнік міліцыі Дзьмітрый Карзюк.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
Гаўрыла (Ургебадзэ)

**Гаўры́ла Самтаўры́йскі** (), у сьвеце **Гадэрдзі Васілевіч Ургебадзэ** (; 26 жніўня 1929, Тбілісі, Закаўкаская СФСР, СССР — 2 лістапада 1995, Мцхэта, Грузія) — праваслаўны сьвяты, архімандрыт Грузінскай праваслаўнай царквы.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Тбілісі 26 жніўня 1929 року. Ахрышчаны ў царкве вялікамучаніцы Варвары ў Наўтлугі (прадмесьце Тбілісі). Бацька, Васіль Ургебадзэ, зацяты камуніст, быў забіты, калі Гадэрдзі было 2 гады. Маці, Варвара, была верніцай, пазьней пастрыглася ў манашкі з імем Ганна. Яна перажыла сына і сканала 26 красавіка 2000 року. Гадэрдзі меў яшчэ брата Міхаіла і сястру Эму, а ад другога шлюбу маці — зводную сястру Джульету.

У часе Нямецка-савецкай вайны пачаў юродзтваваць. Зьдзейсьніў пілігрымкі ў манастыры Бэтані і Марткопі. У 1949 року, скончыўшы шэсьць клясаў школы, быў прызваны ў армію. Падчас службы ў пагранічнай частцы ў Батумі таемна трымаўся посту і наведваў набажэнствы ў царквы сьвятога Мікалая.

Вярнуўшыся з войска, у 1950-х роках ён быў прызнаны псыхічна хворым празь відзежы, якія меў яшчэ ў падлеткавым веку. Яму прызначылі пэнсію па інваліднасьці і забаранілі займаць пэўныя пасады. Гадэрдзі пачаў у двары сямейнага дому будаваць капліцу; хадзіў на набажэнствы ў Сіёнскі катэдральны сабор, куды яго пазьней узялі вартаўніком, а тады псальмяром.

У студзені 1955 року рукапакладзены ў сан дыякана. 23 лютага ў манастыры Мацамэта ў Кутаісі прыняў манаства зь імем Гаўрыіл у гонар вялебнага Гаўрыіла Афонскага. 26 лютага рукапакладзены ў сан ераманаха. У 1955—1960 роках служыў у Сіёнскім катэдральным саборы, у 1960—1962 — у манастыры Бэтані.

Пасьля закрыцьця бальшавікамі манастыра вярнуўся ў Тбілісі. У 1962—1965 роках служыў у саборы Найсьвяцейшай Тройцы. Скончыў будаўніцтва капліцы ў сямейным двары, якую ўлады некалькі разоў разбуралі. Капліца захавалася і знаходзіцца на Тэтрыцкаройскай вуліцы, 11 у Тбілісі.

1 траўня 1965 року падчас камуністычнай дэманстрацыі ераманах Гаўрыла падпаліў вялізны партрэт Леніна. Зьбіты разьюшаным натоўпам, з васямнацьцю пераломамі, быў арыштаваны за «антысавецкую дзейнасьць» ды зьмешчаны ў псыхіятрычную лякарню на мэдычную экспэртызу. Выпісаны 12 кастрычніка, прызнаны «псыхапатычнай асобай».

У 1971 року прызначаны спаведнікам жаночага манастыра Перамяненьня Гасподняга ў Самтаўро, жыў адасоблена. У апошнія гады жыцьця да яго сталі наведвацца пілігрымы, якія верылі ў ягоную здольнасьць прадбачаньня і цудадзейнага ацаленьня. Незадоўга да сьмерці Гаўрыла захварэў на вадзянку, ад якой і памёр. Пахаваны паводле запавету каля царквы Перамяненьня Самтаўрыйскага манастыру Мцхэты.

## Ушанаваньне
24 сьнежня 2012 року Сьвяты сынод Грузінскай праваслаўнай царквы прызнаў архымандрыта Гаўрыіла вялебным.

25 сьнежня 2014 року Сьвяты сынод Расейскай праваслаўнай царквы ўключыў у месяцаслоў дзень памяці вялебнага Гаўрылы Самтаўрыйскага 2 лістапада.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пахаваныя ў Мцхэце
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Катэгорыя:Грузінскія сьвятыя
Катэгорыя:Аскеты
Катэгорыя:Юродзівыя
Катэгорыя:Архімандрыты Грузінскай праваслаўнай царквы
Іван Корж

**Іван Аляксеевіч Корж** (нар. , в. Навасёлкі Петрыкаўскага раёну Гомельскае вобласьці) — беларускі вайсковец і палітык. Генэрал-маёр.

## Біяграфія
Скончыў з адзнакаю факультэт кіраваньня працэсамі перавозак Беларускага інстытуту інжынэраў чыгуначнага транспарту, контраразьведавальны факультэт Вышэйшае школы Міністэрства бясьпекі Расейскай Фэдэрацыі імя Ф. Э. Дзяржынскага (г. Масква).

Працаваў дзяжурным па станцыі, манэўровым дыспэтчарам, намесьнікам начальніка па апэратыўнай рабоце станцыі Віцебск Беларускай чыгункі. Праходзіў службу ў органах дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь на пасадах афіцэрскага складу ва ўправе КДБ па Віцебскае вобласьці, намесьніка начальніка, начальніка ўправы КДБ па Гомельскае вобласьці, начальніка ўправы КДБ па Гарадзенскае вобласьці, начальніка дзяржаўнае ўстановы адукацыі «Інстытут нацыянальнае бясьпекі Рэспублікі Беларусь».

Выбіраўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га скліканьня.

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені, мэдалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступені, «За адзнаку ў воінскай службе», нагрудным знакам «Ганаровы супрацоўнік КДБ», ведамаснымі ўзнагародамі.

## Санкцыі ЭЗ
Пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 году, 2 лютага 2011 году быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Рашэньнем  ад 15 кастрычніка 2012 году Корж як начальнік управы КДБ па Гарадзенскае вобласьці быў прызначаны адказным за рэпрэсіі КДБ супраць  й грамадзянскай супольнасьці на Гарадзеншчыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём За бездакорную службу 3 ступені
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём За бездакорную службу 2 ступені
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём За бездакорную службу 1 ступені
Катэгорыя:Беларускія вайскоўцы
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га скліканьня
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Пернікавы домік

**Пе́рнікавы до́мік** — калядны торт зь пернікавага цеста і айсінгу.

У якасьці аздабленьня дадаюць такія прысмакі, як: гарэхі і зэфір, мармэляд і печыва, цукаты і шакаляд, а таксама цукеркі манпасье і ў выглядзе марскіх каменьчыкаў.

## Складнікі
Для папярэдняга прыгатаваньня пернікавага цеста выкарыстоўваюць: 800 грамаў мукі і 280 грамаў цукровай пудры, 120 грамаў мяккага маргарыну і 5 сталовых лыжак топленага мёду, па 2 яйкі і жаўткі, па 2 чайныя лыжкі соды і прыправы для пернікаў. Такая прыправа ўлучае молатыя гвазьдзік, імбір, кардамон і мускатны гарэх. У прыгатаваньні айсінгу патрэбныя яйка, 150 грамаў цукровай пудры і дробка лімоннай кісьлі. У якасьці ўпрыгожваньня выкарыстоўваюць дробныя рознакаляровыя цукеркі.

## Прыгатаваньне
Падрыхтоўку пернікавага цеста пачынаюць з замесу мукі, цукровай пудры і заправы для пернікаў. У атрыманай сумесі робяць ямку, куды дадаюць маргарын, яйкі і мёд. Іх вымешваюць да атрыманьня мяккага гладкага цеста. Гатовае цеста загортваюць у харчовую плёнку і пакідаюць на 2 гадзіны ў лядоўні. Затым на кардоне або паперы накрэсьліваюць 4 сьцяны і 2 дэталі даху, а таксама вокны, дзьверы і ніз пернікавага доміка. Накрэсьленыя шаблёны выразаюць. Цеста раскачваюць плястом 5 мілімэтраў і прыкладаюць да яго шаблёны. Нажом зь цеста выразаюць дэталі доміка, якія пераносяць на бляху. Іх запякаюць у духоўцы пры тэмпэратуры 160—180 °C да румянай скарынкі. Пасьля дэталі доміка пакідаюць падсыхаць. 

Тым часам, пачынаюць гатаваць айсінг, дзеля чаго бялок аддзяляюць ад жаўтка. Бялок узьбіваюць у пену. Цукровую пудру прасяваюць і дадаюць да бялка паступова з пастаянным памешваньнем. Затым дадаюць лімонную кісьлю і ўсё вымешваюць да атрыманьня пругкай сумесі.

Пернікавы домік зьбіраюць на выпечаным зь пернікавага цеста каржы, плоскай талерцы або шчыльным кардоне. Блюда вышароўваюць айсінгам і выкладаюць на яго аснову доміка. З дапамогай айсінгу прымацоўваюць сьцены і злучаюць іх міжсобку. Дах дадаткова замацоўваюць зубачысткамі. Усе стыкі дэталяў доміка вышароўваюць айсінгам. Затым пернікавы домік пакідаюць на ноч у сухім памяшканьні. На наступны дзень айсінгам малююць вокны і ледзяшы на даху, а таксама прымацоўваюць дзьверы. На даху з дапамогай кандытарскага мяшка робяць айсінгам чарапічны ўзор і прымацоўваюць дробныя рознакаляровыя цукеркі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпечка
Катэгорыя:Дэсэрты
Катэгорыя:Тарты
Катэгорыя:Калядная ежа
Катэгорыя:Эўрапейская кухня
Катэгорыя:Беларускія стравы
Катэгорыя:Зьявіліся ў X стагодзьдзі
Building 429

«**Building 429**» () — хрысьціянскі рок-гурт з ЗША, які з 2019 году працуе пад сваім музычным лэйблам «3rd Wave Music».

## Узнагароды й намінацыі
У 2005 годзе на 36-й цырымоніі «GMA Dove Awards» гурт атрымаў намінацыі ў катэгорыях «Новы артыст году» (перамога), «Сьпеў году» й «Рок / Сучасны запісаны сьпеў году» (абедзьве за *[[Glory Defined]]*).

На ўладаньне музычнаю прэміяю ''Billboard'' Music Awards за  ў 2013 годзе была вылучана песьня «Where I Belong», у 2014 — *[[We Won’t Be Shaken]]*.

На 56-й цырымоніі «Грэмі» ў 2014 годзе альбом *We Won’t Be Shaken* быў намінаваны ў катэгорыі «Найлепшы альбом сучаснай хрысьціянскай музыкі».

## Назва гурта
Назва «Building 429» паходзіць ад біблейскага ўрыўку з пасланьня да эфэсянаў 4:29, які абвяшчае: «Ніякае брыдкае слова хай ня выходзіць з вуснаў вашых, а толькі добрае на будаўніцтва ў веры, каб яно давала мілату слухачам».

## Дыскаграфія
### Студыйныя альбомы

* 2000: *Building 429*
* 2002: *Flight*
* 2004: *Space in Between Us*
* 2006: *Rise*
* 2007: *Iris to Iris*
* 2008: *Building 429*
* 2011: *Listen to the Sound*
* 2013: *We Won’t Be Shaken*
* 2015: *Unashamed*
* 2018: *Live the Journey*

## Удзельнікі

* Джэйсан Рой — вядучы вакал, гітара, клявішныя (1999—)
* Джэсі Гарсія — гітара, бэк-вакал, клявішныя (2005—)
* Аарон Бранч — бас-гітара, бэк-вакал (2007—)
* Майкл Андэрсан — ударныя (2003—)

;Былыя ўдзельнікі:
* Крысьціян Фюрэр — ударныя (1999—2002)
* Сол Джонсан — ударныя (2002—2003)
* Пол Боўдэн — гітара (2001—2006)
* Скоці Бэшэрс — бас-гітара (1999—2007)

## Крыніцы

Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя квартэты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1999 годзе
Сацыялістычная Рэспубліка Сэрбія

**Сацыялісты́чная Рэспу́бліка Сэ́рбія** ()— адна з 6 сацыялістычных рэспублік, што ўтваралі СФРЮ. Цяпер гэта Рэспубліка Сэрбія.

## Кіраўніцтва рэспублікі

### Старшыні Прэзыдыюму Народнае скупшчыны
* Сініша Станковіч (1945—1953)

### Старшыні Народнае скупшчыны
* Пётр Стамболіч (1953—1957)
* Йован Веселінаў (1957—1963)
* Душан Пятровіч Шане (1963—1967)
* Мілаш Мініч (1967—1969)
* Драгаслаў Маркавіч (1969—1974)
* Зіван Васільевіч (1974)

Катэгорыя:Гісторыя Сэрбіі
Сэрбія
Катэгорыя:Колішнія дзяржавы Балканаў
Чарамшына (гурт)

**„Чарамшы́на“** () — польскі музычны гурт з Падляшша, які выконвае народную музыку беларуска-ўкраінскага памежжа.

Рэпэртуар ансамблю складаюць галоўным чынам народныя сьпевы беларуска-польска-ўкраінскага памежжа на падляскіх гаворках. Музыкі карыстаюцца акардэонамі, бас-балалайкамі, цымбаламі, фуярамі, мандалінамі, скрыпкамі, сапілкамі ды бубнамі.

## Мінуўшчына
Заснаваны ў лістападзе 1993 року ў Чаромсе (Падляскае ваяводзтва).

Гурт удзельнічаў у шматлікіх фэстах у Польшчы і за мяжой (між інш. Бэльгія, Вугоршчына, Італія, Латвія, Летува, Нідэрлянды, Нямеччына, Францыя, Швэцыя).

У 2003 року выйшла кружэлка „*Hulaj póki czas*”, якая стала ляўрэаткай конкурсу „Wirtualne Gęśle”. У лістападзе 2003 року пачаў супрацоўніцтва зь беларускім сьпеваком Тодарам. Праз год зьявілася канцэртная праграма „Dla Puszczy i ludzi”, прысьвечаная Белавескай пушчы. У 2010 року выйшла супольная кружэлка праекту „Што на сэрцы“.

## Дыскаграфія
* „Czom ty ne pryszow” (MC, 1996)
* „Źródło” (MC і CD, 1998)
* „…” (MC і CD, 2000)
* „Hulaj póki czas” (MC і CD, 2003)
* „Uśmiechnij się” (CD, 2008)
* Czeremszyna/Todar „co na sercu…” (2010)
* „Tęsknoty” (CD, 2018)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Энцыкляпэдыя Белавескай пушчы 

Катэгорыя:Польскія фолк-гурты
Катэгорыя:Чаромха (Падляскае ваяводзтва)
Катэгорыя:Ляўрэаты конкурсу „Віртуальныя гусьлі“
Катэгорыя:Беларускі фальклёр
Катэгорыя:Польскі фальклёр
Катэгорыя:Украінскі фальклёр
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1993 годзе
Галянова (Менская вобласьць)

**Галяно́ва** (таксама сустракаецца — *Геляно́ва*) — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету. 

Да 25 траўня 1967 году вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавету, да 30 кастрычніка 2009 году — у складзе Падбярэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Янка Багдановіч

**Я́нка Анто́навіч Багдано́віч** (псэўданімы і крыптанім:* Я. Ваўштолскі; Янка Ваўштолскі; Я. Б.*; 17 лістапада 1906, в. Гірбінята Ашмянскага павету, Віленскай губэрні, цяпер Валожынскі раён — 13 ліпеня 1990, Вільня) — беларускі празаік, паэт, публіцыст, мэмуарыст.

## Жыцьцяпіс
Пасьля сьмерці бацькоў у 1918 жыў і выхоўваўся ў Барунскім і Віленскім дзіцячых прытулках, якія былі арганізаваны ў час Першай сусьветнай вайны беларускай інтэлігенцыяй. У 1927 скончыў Віленскую беларускую гімназію. Да 1941 працаваў у Друкарні імя Францішка Скарыны. Там-жа і жыў.

Публікаваўся з 1930 году. Адзін з выдаўцоў часопісу «Шлях моладзі» (1929-38). У гады 2-й сусьветнай вайны навучаўся ў Віленскай настаўніцкай сэмінарыі; адначасова і пасьля заканчэньня яе настаўнічаў.

У 1952 паступіў у Нова-Віленскі пэдагагічны інстытут, але 22 жніўня таго ж году арыштаваны. 13 кастрычніка 1952 году Вярхоўны Суд Летувіскай ССР прыгаварыў яго да 25-ці гадоў зьняволеньня. Пасьля суду яго перавезьлі на Лукішкі і пратрымалі там яшчэ амаль паўгоду. 23 сакавіка 1953 году Янку Багдановіча, разам зь яшчэ адным супрацоўнікам былой друкарні, Мар’янам Пецюкевічам адправілі, нарэшце, этапам у Ленінград.

Зь Ленінграду 5 красавіка іх этапавалі ў Волагду, а напрыканцы таго-ж месяца — у Варкуту. Працаваў на шахце № 8 у бугальтэрыі, пасьля — рахункаводам, настаўнікам, улікоўцам.

Рэабілітаваны ў верасьні 1956 году. Вярнуўся ў Вільню, дзе працягваў настаўнічаць. Скончыў пэдагагічны інстытут. Напісаў кніжку ўспамінаў, якая выйшла пасьля ягонай сьмерці.  

Пахаваны на віленскіх могілках Саўлес, што на Антокалі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Янка Саламевіч. Слоўнік беларускіх псеўданімаў і крыптанімаў (XVI―XX стст.)
* Валянцін Стэх. "У памяць Янкі БАГДАНОВІЧА", Беларус, №572

## Вонкавыя спасылкі
* Архіў Янкі Багдановіча ў Віленскім Беларускім Музэі імя Івана Луцкевіча.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Навучаліся ў Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Беларускія мэмуарысты
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Беларусы ў Летуве
Відэйкаўшчына

**Відэ́йкаўшчына**  — вёска ў Беларусі, каля ракі Альшанкі. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Відэка (Wideke) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 30 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Галіна Арлова

**Галіна Аляксандраўна Арло́ва** (30 лістапада 1928, Віцебск — 21 жніўня 2021, Менск) — беларуская акторка. Народная артыстка Беларусі (1991). Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1989).

## Жыцьцяпіс
У 1948 годзе скончыла студыю Беларускага тэатру імя Якуба Коласа і была залічана ў трупу тэатра імя Якуба Коласа. У Купалаўскім тэатры з 1959 году.

## Творчасьць
Лепшыя ролі: Нэлі («Прыніжаныя і зьняважаныя» паводле Ф. Дастаеўскага), Ягадка («Амністыя» М. Матукоўскага), Кудрыцкая («Брама неўміручасьці» К. Крапівы), Патрык Кэмпбэл («Мілы лгун» Дж. Кілці), Антаніна Львоўна («І змоўклі птушкі» паводле І. Шамякіна), Маша, Каця Маслава («Жывы труп», «Уваскрэсеньне» паводле Л. Талстога), Алена («Жаніцьба Бялугіна» А. Астроўскага), Карпухіна («Дзядзечкаў сон» паводле Ф. Дастаеўскага), Кукушкіна («Даходнае месца» А. Астроўскага), Васіліса («На дне» М. Горкага), Ганна Андрэеўна («Рэвізор» М. Гогаля), Ірына («Веру ў цябе» Вадзім Карастылёў), Надзея («Сябры і гады́» Л. Зорына), Леакадзія Бэкбік («Чалавек ёсьць чалавек» Б. Брэхта), Вольга Носава («Традыцыйны збор» В. Розава), Кісялёва («Характары» паводле В. Шукшына), Эма Гэрбэрт («Бераг» паводле Ю. Бондарава), Грыпіна («Ажаніцца — не журыцца» бр. Далецкіх, М. Чарота), Генэральша («Вечны Фама» У. Бутрамеева паводле Ф. Дастаеўскага), Жонка Зуйка («Страсьці па Аўдзею» У. Бутрамеева), Маці Ёрана Пэрсана («Эрык XIV» А. Стрындберга), Хенавева («Аранжыкавае віно» А. Касоны).

## Сям’я
Жонка народнага артыста СССР Мікалая Яроменкі-старэйшага, маці Мікалая Яроменкі-малодшага.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Народной артистке Беларуси Галине Орловой сегодня исполняется 85 лет 
* Галина Александровна Орлова 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Беларускія акторкі
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Народныя артысты Беларусі
Катэгорыя:Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы
Сабаленка

**Сабале́нка** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Аляксандар Сабаленка ( 1993) — беларускі плывец;
* Арына Сабаленка ( 1998) — беларуская тэнісістка;
* Раман Сабаленка (1907—1975) — беларускі пісьменьнік, паэт, празаік, публіцыст;
* Эла Сабаленка ( 1936) — беларуская этнографка.
Асобная служба актыўных мерапрыемстваў

**Асобная служба актыўных мерапрыемстваў** (АСАМ) — орган спэцпрызначэньня Дзяржаўнага пагранічнага камітэту Беларусі для барацьбы з тэрарызмам.

## Мінуўшчына
АСАМ сфармаваная 31 траўня 1993 року. Ейным першым кіраўніком стаў Генадзь Нявыглас. За ўвесь пэрыяд існаваньня спэцпадразьдзяленьня ягоныя супрацоўнікі затрымалі больш за 1000 парушальнікаў дзяржаўнай мяжы і 6000 нелегальных транзытных мігрантаў. Зь незаконнага звароту выдалена больш за 30 адзінак вагняпальнай зброі, каля 13 000 адзінак боепрыпасаў, значныя аб’ёмы наркатычных і псыхатропных рэчываў.

У сувязі зь міграцыйным крызісам на мяжы Асобная служба актыўных мерапрыемстваў (а таксама яе начальнік Ігар Кручкоў) 2 сьнежня 2021 году была ўнесена ў чорны сьпіс Эўразьвязу. Таксама службу ды Кручкова ў свой санкцыйны сьпіс уключыла Швайцарыя. 22 сьнежня да адпаведнага пакету санкцый ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Сэрбія, Чарнагорыя.


2020 АСАМ Беларусь нагрудны знак.jpg|Нагрудны знак АСАМ зь 2020 году


## Задачы

АСАМ выконвае наступныя задачы:
* збор інфармацыі пра варожую дзейнасьць на дзяржаўнай мяжы і ў пунктах пропуску церазь яе спэцслужбаў замежных дзяржаваў, экстрэмісцкіх і злачынных груповак, а таксама барацьба зь імі;
* абарона ў экстрэмальных умовах памяшканьняў, транспартных сродкаў ды іншых аб’ектаў апэратыўных органаў;
* правядзеньне выведвальна-пошукавых мерапрыемстваў;
* забесьпячэньне бясьпекі мерапрыемстваў пад эгідай пагранічнага камітэту;
* вызваленьне закладнікаў зь ліку вайскоўцаў пагранічнай службы;
* удзел у правядзеньні спэцыяльных мерапрыемстваў, зьвязаных з рэалізацыяй канкрэтнай апэратыўнай інфармацыі, інфармацыі ўзаемадзейных праваахоўных органаў;
* удзел у вышуку і затрыманьні ўзброеных суполак і асобаў, якія перайшлі ці спрабуюць перайсьці граніцу;
* гарантаваньне бясьпекі кіраўніцтва пагранічнай службы ў часе паездак па краіне і за мяжу;
* гарантаваньне бясьпекі апэратыўнага складу пагранічнай службы пры правядзеньні мерапрыемстваў на дзяржаўнай граніцы;
* гарантаваньне асабовай бясьпекі вайскоўцаў Пагранічных сілаў і сябраў іхніх сем’яў у выпадках, прадугледжаных заканадаўствам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Спэцыяльныя падразьдзяленьні Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўны пагранічны камітэт Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1993 годзе
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Куцяняты

**Куцяня́ты** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавету. Знаходзіцца за 13 км на паўночны захад ад Валожыну, 8 км ад чыгуначнай станцыі Валожын на лініі Маладэчна—Ліда, 86 км ад Менску.

## Геаграфія
Рэльеф раўнінна-ўзгорысты, на паўднёва-заходняй ускраіне цячэ рака Заходняя Бярэзіна (правы прыток р. Нёман). Транспартныя сувязі па шашы Валожын—Гародзькі, якая праходзіць празь вёску.

Пляніровачна складаецца з плаўна выгнутай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход і забудаванай няшчыльна, двухбакова, драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Грамадзкі цэнтар і гаспадарчы сэктар адасоблены ў заходнім баку.

## Гісторыя
У 1897 годзе — вёска, 23 двары, у Забрэскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні.

У 1921—1939 гадах пад уладай Польскай Рэспублікі. Зь лістапада 1939 году ў БССР. З 12 кастрычніка 1940 году ў Філіпіняцкім сельсавеце Валожынскага раёну Баранавіцкай вобласьці, 33 двары. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 да 5 ліпеня 1944 году пал нямецкай акупацыяй.

З 20 верасьня 1944 году ў Маладэчанскай вобласьці. 14 сьнежня 1949 годуа арганізаваны калгас «Прамень камуны», які абслугоўвала Вішнеўская МТС. З 16 ліпеня 1954 году ў Забрэскім сельсавеце. З 1956 году ў складзе калгасу «Перамога» (цэнтар — в. Філіпіняты). Разьмяшчаліся вытворчы ўчастак калгасу, фэрма буйной рагатай жывёлы, кармацэх, зернясклад, бібліятэка, дзіцячы сад, пачатковая школа, крама.

З 20 студзеня 1960 году ў Менскай вобласьці, з 25 сьнежня 1962 году ў Маладзечанскім, з 6 студзеня 1965 году ў Валожынскім раёнах. 12 лістапада 1966 году да вёскі далучана в. Ясянішкі. Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Забрэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1897 — 142 жыхары
* 1904 — 157 жыхароў
* 1908 — 169 жыхароў
* 1921 — 168 жыхароў, 30 двароў
* 1940 — 199 жыхароў 
* 1959 — 181 жыхар
* 1994 — 123 жыхары, 60 гаспадарак
* 2009 — 65 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гародзькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Алешчаняты

**Алешчаня́ты** (таксама сустракаецца — *Алешчыня́ты*) — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавету. 

## Геаграфія
Рэльеф раўнінна-ўзгорысты, на поўначы цячэ рака Заходняя Бярэзіна (прыток Нёману). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз вёскі Роўкавічы, Куцяняты і далей па шашы Валожын — Гародзькі.

Пляніровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход уздоўж ракі і забудаванай аднабакова, шчыльна, традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Гісторыя
У 1897 годзе вёска, 14 двароў, у Вішнеўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. З 1921 году ў складзе Польшчы, 17 двароў. З лістапада 1939 году ў складзе БССР. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 году да 5 ліпеня 1944 году пад нямецкай акупацыяй. 

У 1950 годзе створаны калгас, потым у складзе калгасу «Перамога» (цэнтар — в. Філіпіняты). Вёска знаходзілася ў Забрэскім сельсавеце Валожынскага раёну Маладэчанскай.

З 20 студзеня 1960 году ў Менскай вобласьці, з 25 сьнежня 1962 году ў Маладзечанскім, з 6 студзеня 1965 году ў Валожынскім раёнах. 12 лістапада 1966 году да вёскі далучана в. Ясянішкі. Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Забрэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1897 — 94 чалавек
* 1904 — 97 чалавек
* 1908 — 88 чалавек
* 1921 — 82 чалавек
* 1959 — 71 чалавек
* 1994 — 26 чалавек
* 2009 — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гародзькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Максыміліян Бжазоўскі

**Максыміліян Бжазоўскі** (? — 1659) — праваслаўны шляхціч, вайсковы і палітычны дзеяч Рэчы Паспалітай.

Сын Івана Бжазоўскага і Юстыны зь Елавіцкіх. Род вёўся ад вёскі Бярозаўка (Бжазоўка) на Берасьцейшчыне.
Асеў на Кіеўскім ваяводзтве, дзе меў значныя маёнткі, замак ды воласьць Трыпольле, якую набыў у 1633 годзе. Удзельнічаў у польска-турэцкіх бітвах як паручнік ваяводы Станіслава Любамірскага, які потым спрыяў яго кар’еры. У 1635 годзе стаў кіеўскім падстолім. У 1638 годзе ваяваў супраць казакоў, якія зруйнавалі маёнтак ягоны Трыпольле. 4 сьнежня 1638 году, быўшы адным з паслоў Рэчы Паспалітай падпісаў пагадненьне з казакамі.

З 1648 да 1653 году займаў пасаду кіеўскага кашталяна. Пасьля элекцыйнага сойму разам з Адамам Кісялём быў пасланы да багдана Хмяльніцкага дзеля перамоваў; падобную місыю выконваў і пасьля Збораўскага пагадненьня. Ваявода берасьцейскі з 6 траўня 1653 году, ад 1654 году — тлумацкі староста. У 1655 годзе быў удзельнікам Тышавецкай канфэдэрацыі, арганізаванай дзеля адпору швэдам.

Меў цесныя стасункі з Кіеўскай праваслаўнай мітраполіяй. Пётар Магіла прысьвяціў яму сваю працу «Літнас» (1642), як «стачачнаму сыну царквы сьвятой». Ахвяраваў сродкі на патрэбы царквы. Меў вялікі архіў, які згарэў подчас вайны ў Палоннам.

## Літаратура
* Władysław Tomkiewicz. *Brzozowski Maksymilian, herbu własnego (†1659)* / Польскі Біяграфічны Слоўнік.— Кракаў, 1937.— т. III/1, стр. 66. (перавыданьне 1989&nbsp;г.) ISBN 83-04-03291-0 

Катэгорыя:Сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы берасьцейскія
Катэгорыя:Кашталяны кіеўскія
Дж (дыграф)

**Дж**, **дж** — дыграф, які выкарыстоўваецца ў кірыліцы. Складаецца з двух асобных кірылічных літараў д і ж. Пазначае мяккі звонкі альвеольна-паднябённы афрыкат [d͡ʑ], цьвёрды звонкі постальвеольны афрыкат [d͡ʒ] або цьвёрды звонкі рэтрафлексавы афрыкат [ɖ͡ʐ]; [d͡ʒ] перад /i, j/ пазначае паляталізаваны (памякчаны) [d͡ʒʲ]. Выкарыстоўваецца ў славянскіх (беларускай і ўкраінскай) і неславянскіх (абазынскай, адыгейскай, асэтынскай, кабардына-чаркескай) мовах.

## Гукі
*[d͡ʒ] (дж) — глухі паднябённа-альвеольны (постальвеольны) афрыкат
* [d͡ʑ] (мяккі дж) — звонкі альвеольна-паднябённы афрыкат
* [d͡ʐ] (цьвёрды дж) — звонкі рэтрафлексавы афрыкат

## Мовы

У беларускай і ўкраінскай мовах на сутыку прэфіксу і кораню слова **дж** чытаецца як два асобныя гукі (напрыклад: ; ).

## Іншыя пазначэньні
У кірылічных абэцэдах гук [d͡ʒ] таксама пазначаецца як:
*Џ — сэрбская, македонская мова;
*Ж — кыргыская мова;
*Ӂ — малдоўская мова;
*Җ — калмыцкая мова;
*Ӝ — удмурцкая мова;
*Ҷ — таджыцкая мова;
*Ӌ — хакаская мова;
*Ҹ — азэрбайджанская мова.
У некірылічных мовах:
*Ջ — армянская мова
*ჯ — грузінская мова
*dž, j — мовы, якія выкарыстоўваюць лацінку.

Звук [d͡ʒʲ] у кірылічных абэцэдах таксама пазначаецца:
*Ѓ — македонская мова
*Ђ — сэрбская мова

## Глядзіце таксама
* Дж (літара)

## Літаратура
* 
* *[[Рыгор Паўтарак|Півторак Г. П.]]* Ч // Українська мова. Енциклопедія.&nbsp;— К.: Українська енциклопедія ім. М.&nbsp;П.&nbsp;Бажана, 2000.
* 
*

Катэгорыя:Кірылічныя дыграфы
Ԫ

**Ԫ**, **ԫ** (**лігатура Ԫ**; ) — літара пашыранай кірыліцы. Форма гэтай літары зьявілася як лігатура кірылічных літараў Д і Ж.

Выкарыстоўвалася ў старых альфабэтах для моваў комі і асэтынскай, а таксама ў адным з старых варыянтаў якуцкага альфабэту. Літара азначае афрыкату .

У некаторых выданьнях асэтынскай мовай ужывалася асаблівая форма літары, у якой правая частка была круглай (С-падобнай) замест К-падобнай.

## Глядзіце таксама
* Дж (дыграф)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кірылічныя лігатуры
Мікола Андросік

**Мікала́й Мікала́евіч Андро́сік** (1945, в. Каменка, Нясьвіскі раён, цяпер Менская вобласьць, Беларусь — 2008) — беларускі мікрабіёляг-вэтэрынар і эпізаатоляг.

Акадэмік Акадэміі аграрных навук Беларусі, доктар вэтэрынарных навук (1989) і прафэсар. Аўтар навуковых працаў па дыягностыцы, папярэджаньні і захадах супраць інфэкцыйных хваробаў жывёлаў. Распрацаваў кірунак вывучэньня малавядомых хваробаў жывёлаў.

## Жыцьцяпіс
У 1970 годзе скончыў Віцебскі вэтэрынарны інстытут. У 1972 годзе працаўладкаваўся ў Беларускі навукова-дасьледчы інстытут экспэрымэнтальнай вэтэрынарыі (пасёлак Кунцаўшчына, Менскі раён) Акадэміі навук БССР. У 1989 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю «Прафіляктыка пнэўманіяў сьвіней». У 1990 годзе выдаў у суатарстве па-расейску «Слоўнік хваробаў сельскагаспадарчых жывёлаў». У 1992 годзе атрымаў навуковае званьне сябра-карэспандэнта Акадэміі аграрных навук Беларусі. У 1994 годзе стаў начальнікам Галоўнай управы аграрнай адукацыі Міністэрства сельскай гаспадаркі і харчаваньня Беларусі. У 1995 годзе выдаў у суаўтарстве з М. В. Якубоўскім і Я. А. Панкаўцом «Слоўнік хваробаў маладняка жывёлаў».

У 1999—2003 гадах узначальваў «Інстытут экспэрымэнтальнай вэтэрынарыі» НАНБ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясьвіскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі віцебскіх ВНУ
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі вэтэрынарнай мэдыцыны
Катэгорыя:Беларускія вэтэрынары
Катэгорыя:Дактары вэтэрынарных навук
Катэгорыя:Беларускія акадэмікі
Катэгорыя:Эпідэміялёгія
Унівэрсытэт Брытанскай Калюмбіі

**Унівэрсытэт Брытанскай Калюмбіі** () — адзін з самых вядомых унівэрсытэтаў Канады, знаходзіцца ў горадзе Ванкувэр.

На тэрыторыі ўнівэрсытэту знаходзіцца Цэнтар выканальніцкіх відаў мастацтва Чань, пры якім функцыянуе Канцэртная заля Чань Шунь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт унівэрсытэту

Катэгорыя:Канадзкія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Ванкувэр
Аркадзь Эскін

**Арка́дзь Бары́савіч Э́скін** (24 красавіка 1939, Харкаў, Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка, СССР — 12 жніўня 2006, Менск, Беларусь) — беларускі джазавы піяніст, кампазытар, аранжыроўшчык, пэдагог. З 1981 па 1986 гады быў клявішнікам ВІА «Песьняры».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія джазмэны
Катэгорыя:Песьняры
Катэгорыя:Беларускія кампазытары
Сяргей Рубніковіч

**Сяргей Пятровіч Рубніковіч** ( 1974, Шаркоўшчынскі раён, Віцебская вобласьць, БССР) — беларускі лекар. Доктар мэдычных навук (2012), прафэсар (2015).

## Біяграфія
У 1996 годзе скончыў стаматалягічны факультэт Менскага мэдычнага інстытуту. У 1998 годзе скончыў клінічную ардынатуру па артапэдычнае стаматалёгіі на катэдры артапэдычнае стаматалёгіі Беларускае мэдычнае акадэміі пасьлядыпломнае адукацыі. З 1998 году працаваў асыстэнтам, а затым з 2004 году дацэнтам катэдры артапэдычнае стаматалёгіі БДМУ. У 2002 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Выбар куксавай штыфтавай укладкі й штыфтавых зубоў з улікам захаванасьці сьценак каналаў каранёў (экспэрымэнтальна-клінічнае дасьледаваньне)», а ў 2011 годзе доктарскую дысэртацыю на тэму: «Лазэрна-аптычная дыягностыка хваробаў пэрыядонту й абгрунтаваньне мэтадаў іхняга лячэньня (экспэрымэнтальна-клінічнае дасьледаваньне)». З красавіка 2013 году загадчык катэдры артапэдычнае стаматалёгіі й артадантыі з курсам дзіцячае стаматалёгіі Беларускае мэдычнае акадэміі пасьлядыпломнае адукацыі.

21 верасьня 2020 году прызначаны на пасаду рэктара Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту.

## Навуковая дзейнасьць
Зьяўляецца заснавальнікам і кіраўніком навуковай школы па стаматалёгіі з выкарыстаньнем клетачных і лічбавых тэхналёгіяў. Аўтар больш як 450 навуковых працаў, у тым ліку 7 манаграфіяў, 35 кніжных выданьняў, 300 артыкулаў у беларускіх і замежных выданьнях, 20 патэнтаў на вынаходзтвы, 19 інструкцыяў па прымяненьні, зацьверджаных Міністэрствам аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, мае звыш 250 актаў укараненьняў у практычную ахову здароўя й навучальны працэс.

## Санкцыі ЭЗ, іншых краінаў
21 чэрвеня 2021 году Рубніковіч быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Паводле рашэньня , Рубніковіч *«нясе адказнасьць за рашэньне адміністрацыі ўнівэрсытэту адлічыць студэнтаў за ўдзел у мірных акцыях пратэсту»*, пастановы аб чым былі прыняты пасьля закліку Аляксандра Лукашэнкі 27 кастрычніка 2020 году адлічаць студэнтаў унівэрсытэтаў, якія ўдзельнічаюць у акцыях пратэсту й страйках — рэпрэсіі супраць грамадзянскае супольнасьці й падтрымку рэжыму Лукашэнкі. З той жа фармулёўкай 7 ліпеня 2021 году Рубніковіч трапіў і ў санкцыйны сьпіс Швайцарыі. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакету санкцыяў ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рубникович Сергей Петрович

Катэгорыя:Дактары мэдычных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі БДМУ
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ