Міхал Казімер Агінскі

**Міхал Казімер Агінскі** (1730 — 31 траўня 1800, Варшава) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай; кампазытар, паэт і мэцэнат. Чашнік вялікі (1744—1748), генэрал-маёр войска Вялікага Княства Літоўскага і пісар польны (1748—1764), ваявода віленскі (1764—1768), гетман вялікі (1768—1793).

Быў старостам слонімскім. Кавалер ордэнаў Сьвятога Станіслава (1765 год), Белага Арла, расейскіх Андрэя Першазваннага і Аляксандра Неўскага, прускага Чорнага Арла.

Міхал Казімер Агінскі — ініцыятар і фундатар будаваньня Агінскага каналу.

## Біяграфія

### Паходжаньне і юнацтва
З старэйшай княскай лініі роду Агінскіх: ягоны бацька, Юзэф, быў ваяводам троцкім; маці, Ганна, — з роду магнатаў Вішнявецкіх.

Рана страціў бацьку, спачатку гадаваўся пад апякунствам дзеда — гетмана Вішнявецкага, пазьней пад наглядам віцебскага ваяводы Марцыяна Міхала Агінскага, і, урэшце, канцлерам Міхалам Фрыдэрыкам Чартарыйскім. Вядома, што ён вывучаў музыку і жывапіс, меў здольнасьці да мастацтва. Пазьней талент Агінскага ўхваліць у сваіх мэмуарах францускі літаратар і энцыкляпэдыст Дэні Дыдро і папросіць яго напісаць артыкул «Арфа» для францускай «Энцыкляпэдыі».

### Дзяржаўная служба і эміграцыя
У 1744 годзе атрымаў урад чашніка вялікага, у 1748 годзе — пісара польнага літоўскага. Абіраўся паслом на соймы ад Пінскага (1746 год) і Старадубскага паветаў (1748 год). У 1748—1764 гадох быў генэрал-маёрам войска Вялікага Княства Літоўскага.

У 1754—1761 гадох знаходзіўся ў Францыі, служыў у войску. Ажаніўся з дачкою канцлера вялікага літоўскага Міхала Фрыдэрыка Чартарыйскага Аляксандрай, атрымаў Слонімскую эканомію. Жыў у Пецярбургу, разглядаўся як адзін з кандыдатаў на сталец Рэчы Паспалітай.

У 1764 годзе атрымаў урад выяводы віленскага і стаў адным з кандыдатаў на сталец ад Расейскай імпэрыі. Быў сябрам Вайсковай Камісіі Вялікага Княства Літоўскага ў 1764 годзе. Браў удзел у Радамскай канфэдэрацыі (1767 год).

У 1768 годзе стаў вялікім гетманам літоўскім. У 1771 годзе перайшоў на бок Барскай канфэдэрацыі, аднак пацярпеў паразу ад Суворава ў бітве пад Сталовічамі. Эміграваў, жыў у Вене і Парыжы. Тамака здабыў сабе вядомасьць як музыка.

### Вяртаньне з эміграцыі. Жыцьцё ў Слоніме
У 1775 годзе атрымаў амністыю і вярнуўся ў Слонім, дзе заснаваў шэраг мануфактураў, друкарню, тэатар, капэлу, балетную школу і знакаміты Агінскі канал, які злучаў басэйны Балтыйскага і Чорнага мораў. Праз палескія балоты намаганьнямі князя былі адноўленыя пракладзеныя раней два гасьцінцы, што злучылі Пінск з Слонімам і Валыньню. Адчыненая балетная школа мела назву «Дэпартамент балетных дзяцей», у якой акрамя танцаў вучылі чытаньню і пісьму дзяцей прыгонных сялянаў. Для свайго тэатра гетман уласнаручна напісаў чатыры опэры.

У 1781 годзе атрымаў прызначэньне на намесьніка Літоўскай правінцыі.

### Паўторная эміграцыя і сьмерць
У 1782 годзе зноў выехаў за мяжу, быў у Бэрліне, Брусэлі, Амстэрдаме, потым у Ангельшчыне. Прасіў дапамогі ў прускага караля Фрыдрыха Вільгельма II, каб вярнуць канфіскаваныя маёнткі ў Расейскай імпэрыі.

У часе Чатырохгадовага Сойму далучыўся да патрыятычных колаў. Аднак у 1791 годзе перадаў амаль усе свае маёнткі далёкаму сваяку Міхалу Клеафасу Агінскаму з умовай, што той выплаціць ягоныя пазыкі, і адыйшоў ад палітычнай дзейнасьці.

Па скасаваньні Канстытуцыі 3 траўня адмовіўся ад гетманскай булавы, выехаў у Вену. У часе паўстаньня Касьцюшкі знаходзіўся ў Вільні. У 1795 годзе прысягнуў на вернасьць Кацярыне II. Будучы цяжка хворым, па-ранейшаму займаўся музыкай і наладзіў сяброўства з Францам Ёзэфам Гайднам. У канцы 1795 году пераехаў у Варшаву, дзе і памёр.

## Творчасьць
Выявіў здольнасьці музыкі-віртуоза, аўтар палянэзаў, опэраў і песень на ўласныя вершы. Пад псэўданімам «Słonimski» напісаў шэраг літаратурных твораў. Для ўласнага тэатру ў Слоніме напісаў опэры «Цыганы», «Елісейскія палі», «Сілы сьвету», «Становішча станаў». Выдатна выконваў на розных інструмэнтах свае скрыпічныя і іншыя музычныя творы, за што сярод сучасьнікаў атрымаў мянушку «гетман-клярнэт».

Выдаў паэтычныя зборнікі «Кніжка ў вялікую актаву» (; Львоў, 1781 год), «Гістарычныя і маральныя аповесьці» (; Варшава, 1782 год), «Байкі і ня-байкі» (; Варшава, 1788 год).

Як мэцэнат зрабіў багатыя ахвяраваньні для кляштару і касьцёла ў Сьмілавічах, а таксама заснаваў дабрачынны фонд для студэнтаў Віленскага ўнівэрсытэту.

## Галерэя

Michał Kazimierz Ogiński .jpg|Г. Лісеўская, 1755 г.
Portret Michała Ogińskiego.jpg|Г. Лісеўская, 1755 г.
Michał Kazimier Aginski. Міхал Казімер Агінскі (1757-61).jpg|Невядомы мастак, 1757—1761 гг.
Michał Kazimier Aginski. Міхал Казімер Агінскі (XVIII).jpg|Невядомы мастак, XVIII ст.
Michał Kazimier Aginski. Міхал Казімер Агінскі (J. Pitschmann, 1790-92).jpg|Ю. Пічман, 1790—1792 гг.
Michał Kazimier Aginski. Міхал Казімер Агінскі (A. Kauffmann, 1792-99) (2).jpg|А. Каўфман, па 1791 г.
Michał Kazimier Aginski. Міхал Казімер Агінскі (A. Kauffmann, 1792-99).jpg|Копія партрэта, прыпісанага А. Каўфман, па 1791 г.
Michał_Kazimier_Aginski._Міхал_Казімер_Агінскі_(A._Romanet,_1800).jpg|A. Romanet, каля 1800 г.


## Памяць
Імя Міхала Казімера Агінскага носіць вуліца ў Слоніме.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Вершы Міхала Казімера Агінскага на Kamunikat.org (пераклад Васіля Сёмухі)

Міхал Казімір
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1730 годзе
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Кандыдаты на выбарны трон Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Гетманы вялікія літоўскія
Катэгорыя:Пісары польныя літоўскія
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы віленскія
Катэгорыя:Барскія канфэдэраты
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792
Катэгорыя:Кампазытары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Паэты Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Літаратары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Польскія перакладчыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Асобы Слоніму