open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бодружал

**Бо́дружал** (; па-русінску: *Бодруджал*) — вёска ў Прашаўскім краі Славаччыны. Знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Шарыш на колішнім гандлёвым шляху з Вугоршчыны ў Польшчу. Першыя згадкі пра вёску датуюцца 1600 годам.

## Выбітныя мясьціны
### Царква Сьвятога Мікалая
У вёсцы знаходзіцца царква Сьвятога Мікалая, збудаваная ў 1658 годзе паводле лямкоўскага паўночна-заходняга тыпу. Яна складаецца з прэсьбітэрыя, нэфа і бабінцы. Гэтая патроенасьць выяўляецца і ў цыбулепадобных вежах царквы. Царква рамантавалася і рэканструявалася некалькі разоў. На паўночным муры царкоўнага нэфа захаваліся размалёўкі, якія ілюструюць Укрыжаваньне і апошні Суд. Паміж прэсьбітэрыям і нэфам разьмяшчаецца іканастас 1794 году. У прэсьбітэрыі знаходзіцца галоўны алтар з іконай Укрыжаваньня, побач зь якім месьціцца больш сьціплы алтар 1706 году з іконай Ecce Homo.

Разам зь іншымі драўлянымі цэркавмі славацкіх Карпатаў у 2008 годзе быў уключаны ў сьпіс Сусьветнай спадчныы ЮНЭСКО.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Славаччыны
Гронсек

**Гронсек** () — вёска ў Банскабыстрыцкім краі Славаччыны.

## Гісторыя
У гістарычных крыніцах вёска ўпершыню згадваецца ў 1500 годзе. На працягу сваёй гісторыі вёска шмат разоў зьмяняла сваё імя (1500 Zyklafalu, 1506 Czwiklafalwa, 1514 Galoyczfalwa, 1515 Galowycz, 1522 Czwyklina, 1558 Czwyklina alias Galfalwa, 1565 Garanzk). Яна належала раёну Зволен. Ад XV да XVII стагодзьдзяў мястэчка пераходзіла ва ўладаньне прадстаўнікам розных шляхетных родаў.

## Выбітныя мясьціны
Артыкулярная драўляная царква 1726 году зьяўляецца адным зь пяці падобных архітэктурных збудаваньняў на тэрыторыі Славаччыны. Разам з навакольнай барокавай званіцай царква ў 2008 годзе была ўнесена ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Галерэя

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Славаччыны
Пуату-Шарант

**Пуату-Шарант** () — былы рэгіён на захадзе Францыі. Меў межы з наступнымі былымі рэгіёнамі: на паўночным захадзе з Пэі-дэ-ля-Люар, на паўночным усходзе — з Цэнтрам, на ўсходзе — зь Лімузэнам, на поўдні — з Аквітаніяй, а на захадзе абмываецца Атлянтычным акіянам. Плошча 25 809 км². Насельніцтва па стане на 2012 год складала 1 783 991 чалавек. У склад рэгіёну ўваходзілі 4 дэпартамэнты: Шаранта, Прыморская Шаранта, Дэ-Сэўр і Віена. Адміністрацыйным цэнтрам і найбуйнейшым горадам быў Пуат’е (87 646 жыхароў). У выніку  тэрытарыяльнай рэформы францускіх рэгіёнаў 2014 году, 1 студзеня 2016 увайшоў разам з Аквітаніяй і Лімузэнам у склад новаўтворанага рэгіёну Нувэль-Акітэн (з цэнтрам у Бардо).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт рэгіёну Пуату-Шарант
* Турызм у Пуату-Шарант
Нэфралёгія

**Нэфралёгія** (ад , што азначае «нырка», і  — «вучэньне, навука») — разьдзел мэдыцыны, які вывучае функцыі і хваробы нырак.

## Глядзіце таксама
* Урэмія
Урэмія

**Урэмія** — вострае або хранічнае самаатручваньне арганізму, абумоўленае ныркавай нястачай; назапашваньне ў крыві галоўным чынам таксычных прадуктаў азоцістага абмену (азатэмія), парушэньні кісьлева-лужнай і асматычнай раўнавагі.

Праявы: млявасьць, галаўны боль, ваніты, панадворак, скурны зуд, сутаргі, кома і інш.

Катэгорыя:Захворваньні нырак
Таксін

**Таксі́н** ( (toxikos) — атрутны) — атрута біялягічнага паходжаньня.

Выпрацоўваюцца напрыклад пухлінавымі вузамі, інфэкцыйнымі ( — насычаць, заражаць) агентамі — бактэрыямі, вірусамі, грыбамі (мікатаксін), або паразытамі, у прыватнасьці гельмінтамі. Шырокая група таксінаў выпрацоўваецца расьлінамі і марскімі бесхрыбетнымі.

Катэгорыя:Мэдыцына
Нэапалітанская затока

**Нэапалітанская затока** () — частка Тырэнскага мора, на заходнім беразе Італіі, славіцца прыгажосьцю навакольнай мясцовасьці, вельмі багаты жывёльны сьвет.

Ад мыса Мізено на захадзе да мыса Кампанэла на ўсходзе 30 км шырыні. Берагі густа населеныя. У заходняй ўскраіне вялікія астравы Іскія і Прачыда, у ўсходняй ўскраіне — Капры. Вакол нэапалітанскай затокі з паўночнага захаду на паўднёвым усходзе знаходзяцца руіны антычнага рымскага горада Байа, горад Пацуолі зь яго Флегрэйскімі палямі, вялікі горад Нэапаль, вулькан Везувій і раскопкі старажытных гарадоў Пампэі і Геркулянум, гарады Тор-дэль-Грэка і Кастэлямарэ-і-Стабія. На паўднёвым усходзе затокі разьмяшчаецца паўвостраў Сарэнта.

Катэгорыя:Затокі Італіі
Катэгорыя:Затокі Атлянтычнага Акіяну
Нэгус

**Негус** — тытул імпэратара Этыёпіі аж да зьвяржэньня манархіі у 1975. Нэгус быў галавою дзяржавы і галавою ўрада, засяроджваў у сваіх руках поўную выканаўчую і заканадаўчую ўладу. Часопіс National Geographic заве імпэрскую Этыёпію «намінальнай канстытуцыйнай манархіяй» і «добразычлівай аўтакратыяй».

Цягам некалькіх стагодзьдзяў гэтым тытулам менаваліся фэўдальныя кіраўнікі буйных правінцыяў Этыёпіі. Цар Мэнэлік II (1889-каля.1913 гг.), які змагаўся за цэнтралізацыю Этыёпскай дзяржавы, захаваў тытул нэгус толькі за цэнтральным кіраўніком. Нэгус Хайле Сэласіе I абвясьціў сябе імпэратарам у 1930 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
# Nathaniel T. Kenney, «Ethiopian Adventure», *National Geographic*, **127** (1965), стар. 555.

Катэгорыя:Тытулы
Улус

**Улу́с** (з манг. — *дзяржава, народ, людзі*) — доля, вобласьць імпэрыі Чынгісхана; вядомасьць атрымалі сярэднеазіяцкі ўлус сына Чынгісхана Чагатая (Чагатайскі ўлус) і ўлус Джучы (больш вядомы як Залатая Арда).

У 1920—1943 гадах улус — адміністрацыйная адзінка Калмыкіі, аналяг раёну.

У сучаснай Расеі ўлусамі мянуюцца вёскі і сёлы Буратыі і Калмыкіі, а таксама раёны Якутыі.

Катэгорыя:Мангольскія дзяржавы
Катэгорыя:Муніцыпальныя ўтварэньні Якутыі
Катэгорыя:Тыпы населеных пунктаў
Катэгорыя:Гісторыя Сярэдняй Азіі
Катэгорыя:Часткі дзяржаваў
Катэгорыя:Раёны
Нэўрахірургія

**Нэўрахірургія** — разьдзел хірургіі, які займаецца пытаньнямі апэратыўнага лячэньня захворваньняў нэрвовай сыстэмы.

## Беларусь
На жнівень 2013 году ў Беларусі налічвалася звыш 120 нэўрахірургаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хірургія
Нэйстрыя

**Нэйстрыя** (, ,  — літаральна «ня-ўсход») — паўднёва-заходняя частка франскага каралеўства Мэравінгаў са сталіцай у Парыжы (Лютэцыі). Ахоплівала вобласьці паміж Шэльдай і Люарай.

Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Францыі
Неарганічная хімія

**Неаргані́чная хі́мія** — разьдзел хіміі, зьвязаны з вывучэньнем структуры, рэакцыйнай здольнасьці й уласьцівасьцяў ўсіх хімічных элемэнтаў і іхных неарганічных злучэньняў. Гэты разьдзел ахоплівае ўсе хімічныя злучэньні, за выключэньнем арганічных рэчываў (кляса злучэньняў, у якія ўваходзіць вуглярод, за выключэньнем некалькіх простых злучэньняў, якія звычайна адносяцца да неарганічных). Адрозьненьне паміж арганічнымі рэчывамі Зямлі і злучэньнямі, якія ўтрымліваюць вуглярод, зьяўляюцца па некаторых уяўленьнях адвольнымі. Неарганічная хімія вывучае хімічныя элемэнты й утвараныя імі простыя й складаныя рэчывы, акрамя арганічных злучэньняў. Гэты разьдзел хіміі забясьпечвае стварэньне матэрыялаў найноўшай тэхнікі. Колькасьць неарганічных рэчываў набліжаецца да 400 тысячам.

Тэарэтычным падмуркам неарганічнай хіміі зьяўляецца пэрыядычны закон і заснаваная на ім пэрыядычная сыстэма Дзьмітрыя Мендзялеева. Важнейшая задача неарганічнай хіміі складаецца ў распрацоўцы й навуковым абгрунтаваньні спосабаў стварэньня новых матэрыялаў з патрэбнымі для сучаснай тэхнікі ўласьцівасьцямі.

## Канцэпцыя
Многія неарганічныя злучэньні ўяўляюць сабой іённыя злучэньні, якія складаюцца з катыёнаў і аніёнаў, злучаных іённай сувязьзю. Прыкладамі соляў, якія зьяўляюцца іённымі злучэньнямі, зьяўляюцца магн хларыд MgCl2, які складаецца з катыёнаў магну Mg2+ і хларыд-аніёнаў Cl−; або натр аксыд Na2O, які складаецца з катыёнаў натру Na+ і аксыду аніёнаў O2−. У любой солі прапорцыі іёнаў такія, што электрычныя набоі скарачаюцца, такім чынам, што асноўная частка злучэньня зьяўляецца электрычна нэўтральным. Іёны апісваюцца сваёй ступеньню акісьленьня, а іхная лёгкасьць стварэньня можа быць выведзена з патэнцыялу іянізацыі (для катыёнаў) або праз роднасьць да электрону (аніёны) бацькоўскіх элемэнтаў.

Да важных клясаў неарганічных злучэньняў адносяцца аксыды, карбанаты, сульфаты і галагеніды. Многія неарганічныя злучэньні характарызуюцца высокімі тэмпэратурамі плаўленьня. Неарганічныя солі, як правіла, зьяўляюцца дрэннымі праваднікамі ў цьвёрдым стане. Іншыя важныя асаблівасьці таксама ўключаюць іхную лёгкасьць крышталізацыі. У той час як некаторыя солі, як то NaCl, добра расчыняюцца ў вадзе, іншыя солі, як то SiO2, не адпавядаюць такой уласьцівасьці.

Найпростай неарганічнай рэакцыяй ёсьць рэакцыя абмену, калі пры зьмешваньні двух соляў іёны мяняюцца месцамі бязь зьмены ступені акісьленьня. У акісьляльна-аднаўленчых рэакцыях адзін рэагент, акісьляльнік, зьніжае сваю ступень акісьленьня ў той час. як другі рэагент, аднаўляльнік, павялічвае свой стан акісьленьня. Канчатковым вынікам зьяўляецца абменам электронамі. Абмен электронамі можа адбывацца апасродкавана.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Неарганічная хімія на ximia.org


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Но Му Хён

**Но Му Хён** (1 верасьня 1946 — 23 траўня 2009) — прэзыдэнт Рэспублікі Карэі з 25 лютага 2003 да 25 лютага 2008 году.

12 сакавіка 2004 году парлямэнт краіны аб’явіў яму імпічмэнт, аднак 14 траўня 2004 году канстытуцыйны суд скасаваў гэтае рашэньне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Прэзыдэнты Паўднёвай Карэі
Нубія

**Нубія** — гістарычная вобласьць у даліне Ніла, паміж першым і шостым парогамі, г.зн. на поўнач ад суданскай сталіцы Хартума і на поўдзень ад Асуана ў Эгіпце. Назва, магчыма, паходзіць ад старажытнаэгіпецкага слова nub — золата. У старажытнасьці на тэрыторыі Нуіі пасьлядоўна існавалі розныя культуры і дзяржавы. Сталіцай царства ў той час быў Мэроэ. У VII—XIV стагодзьдзях тут знаходзілася некалькі хрысьціянскіх дзяржаваў нубійцаў. Затым Нубія была ісламізавана і часткова заселеная арабскімі плямёнамі. Нубія была крыніцай рабоў і прыродных багацьцяў (золата і слановай косьці).

Сучасныя нубійцы гавораць на дзьвюх роднасных мовах нубійской галіны ўсходнесуданскай надсям’і — нобін (нашчадак старанубійскай) і кенузі-дангола, а частка — толькі на арабскай.

Катэгорыя:Судан
Катэгорыя:Эгіпет
Катэгорыя:Старажытны Эгіпет
Брытанская Калумбія

**Брыта́нская Калю́мбія** (, ІРА: /ˌbrɪtɨʃ kəˈlʌmbiə/; ) — адна з правінцыяў Канады. Мяжуе з ЗША на паўночным захадзе, з тэрыторыяй Юкан на поўначы, з Паўночна-Заходнімі тэрыторыямі на паўночным усходзе, з правінцыяй Албэрта на ўсходзе і з ЗША на поўдні.

## Крыніцы
Нэнсі Рэйган

**Нэнсі Дэвіс Рэйган** (, народжаная **Ганна Фрэнсіс Робінз**,  — ) — жонка 40-га прэзыдэнта ЗША Роналда Рэйгана, першая лэдзі ЗША з 1981 па 1989 гады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Жонкі прэзыдэнтаў
Катэгорыя:Памерлі 6 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 2016 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Лос-Анджэлесе
Марта Вашынгтон

**Марта Вашынгтон** (народжаная — **Dandridge**) (;  — ) — першая лэдзі ЗША, жонка першага прэзыдэнта ЗША Джорджа Вашынгтона.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вірджыніі
Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Элізабэт Манро

**Элізабэт Картрайт Манро** (30 чэрвеня 1768 — 23 верасьня 1830) — першая лэдзі ЗША з 1817 па 1825 год. Яна была жонкай Джэймза Манро, пятага прэзыдэнта ЗША, які займаў гэтую пасаду на працягу двух тэрмінаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жонкі прэзыдэнтаў
Элеанора Рузвэлт

**Элеано́ра Ру́звэльт** (; 1884, Нью-Ёрк, ЗША — 1962, Нью-Ёрк, ЗША) — жонка амэрыканскага прэзыдэнта Франкліна Дэлана Рузэлта (1933—1945). Выступала супраць прымусовай рэпатрыяцыі перамешчаных асобаў у СССР, а таксама і адна з аўтараў Усеагульнай дэклярацыі правоў чалавека.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Элеанора Рузвэлт. The History channel. A&E Television Networks.
Бэці Форд

**Элізабэт Эн Блумэр Ўорэн Форд** (;  — ), больш вядомая як **Бэці Форд** — удава былога прэзыдэнта ЗША Джэральда Р. Форда, першая лэдзі ЗША з 1974 па 1977.

Вядомая сваёй актыўнай пазыцыяй па вострых пытаньнях грамадзкага жыцьця ЗША таго часу. Лічыцца найбольш палітычна ўплывовай першай лэдзі пасьля Элеаноры Рузвэльт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чыкага
Разалін Картэр

**Элеанора Разалін Сьміт Картэр** (, нар. ), больш вядомая як **Разалін Картэр** — жонка былога прэзыдэнта ЗША Джымі Картэра, першая лэдзі ЗША з 20 студзені 1977 г. па 20 студзеня 1981 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Першыя лэдзі ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзыдэнцкім мэдалём Свабоды
Барбара Буш

**Барбара Буш** (, 8 чэрвеня 1925 — 17 красавіка 2018) — жонка 41-га прэзыдэнта ЗША Джорджа Буша старэйшага, маці 43-га прэзыдэнта Джорджа Буша малодшага і 43-га губэрнатара Флорыды Джэба Буша.

## Біяграфія
Нарадзілася 8 чэрвеня 1925 году ў раёне Нью-Ёрка Кўінз.

З будучым мужам Джорджам Бушам пазнаёмілася ў шаснаццацігадовым узросьце падчас каляднага балю. Праз паўтара года, перад самым сыходам Буша ў войска, адбыліся заручыны. Падчас службы лётчыкам марской авіяцыі Джордж Буш называў ўсе самалёты, на якіх ён лётаў, у гонар будучай жонкі — «Барбара I», «Барбара II», «Барбара III». Падчас чарговага адпачынку Джорджа Буша 6 студзеня 1945 года яны пабраліся шлюбам. Пасля заканчэньня вайны яны пераехалі ў Мідлэнд (штат Тэхас), дзе ў іх нарадзілася шасцёра дзяцей.

Памерла 17 красавіка 2018 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Асобы ЗША
Катэгорыя:Літаратары і літаратаркі ЗША
Катэгорыя:Жонкі прэзыдэнтаў
[[Катэгорыя:Мэмуарысты]
Нямецкая катэдра

**Няме́цкая ка́тэдра** () — катэдра ў бэрлінскім раёне Мітэ, на пляцы Жандармэнмаркт, адна са славутасьцяў гораду. Нямецкая катэдра ў вузкім сэнсе — назва пабудаванай у 1780—1785 гадрў купальнай вежы над Нямецкай царквой, якая, зрэшты, ніколі не выконвала сакральных функцый, а ў шырокім сэнсе — назва ўсяго архітэктурнага комплексу Нямецкай царквы і купальнай вежы. Нямецкая царква ў стылі барока была пабудавана ў 1701—1708 гадоў паводле праекту Мартына Грунбэрга на швайцарскіх могілках лютэранскай супольнасьці бэрлінскага Фрыдрыхштату. Пасьля моцнага пашкоджаньня падчас бамбардзіроўкі Бэрліна ў Другой сусьветнай вайне рэканструкцыя была завершаная толькі ў 1988 годзе. Касьцёл цяпер выконвае функцыю музэю. 22 сакавіка 1848 году на паўночным баку царквы былі выстаўленыя труны 183 бэрлінцаў, забітых падчас Сакавіцкай рэвалюцыі. Пасьля эвангельскай службы ў малітоўнай зале эвангельскага пастара, каталіцкі сьвятар і рабін, адзін за адным, неўзабаве выступілі былі перад прысутнымі, перш чым натоўп суправадзіў труны да магілаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аіфцыйны сайт.

Катэгорыя:Пратэстанцкія храмы Бэрліну
Катэгорыя:Колішнія хрысьціянскія храмы Нямеччыны
Катэгорыя:Музэі Бэрліну
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы пад купалам
Катэгорыя:Гістарычныя музэі Нямеччыны
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні Нямеччыны
Катэгорыя:Нэаклясычныя збудаваньні Нямеччыны
Катэгорыя:Жандармэнмаркт
Прагноз надвор’я

**Прагноз надвор’я** — навуковае прадбачаньне зьмяненьняў надвор’я, якія маюць адбыцца. Прагноз надвор’я можа давацца для пэўнага пункту, маршруту або трасы, раёну, мора, акіяна і г. д., у вайсковай справе — для паласы дзеяньня войскаў.

Адрозьніваюць кароткатэрміновыя (ад некалькіх гадзін да 1—2 дзён), даўгатэрміновыя (ад 3—10 дзён да 1 мес. і больш).

## Літаратура
* Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с : 30 л. ил.. С.593.
Атранта (пратока)

**Атранта** () — пратока паміж узьбярэжжамі Італіі і Альбаніі, злучае Адрыятычнае і Іанічнае мора. Названая так ад горада Атранта ў Італіі. Шырыня 75 км, максымальная глыбіня — 850 м.

Катэгорыя:Пратокі Эўропы
Праміскуітэт

**Праміскуітэт** (ад  — зьмяшаны, агульны) — бязладныя, нічым не абмежаваныя палавыя сувязі са шматлікімі партнэрамі. Сустракаецца як сярод мужчынаў, так і сярод жанчынаў. Выклікаецца нястачай цялесных і пачуцьцёвых стасункаў з маці ва ўзросьце да трох гадоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сэкс
Катэгорыя:Антрапалёгія
Катэгорыя:Сэксуальнасьць чалавека
Катэгорыя:Эталёгія
Пралетарыят

**Пралетарыят** (, ад  — пралетар) — адзін зь дзьвюх асноўных клясаў буржуазнага грамадзтва; кляса пазбаўленых уласнасьці на прылады і сродкі вытворчасьці наёмных працоўных, адзінай крыніцай існаваньня якіх зьяўляецца продаж імі сваёй працоўнай сілы капіталістам — іншай асноўнай клясу буржуазнага грамадзтва. 

Катэгорыя:Капіталізм
Катэгорыя:Марксізм
Катэгорыя:Сацыялёгія
Прасьліца

**Прасьліца** — гліняны або каменны грузік з адтулінай у цэнтры, які насаджвалі на верацяно, каб павялічыць інэрцыю яго вярчэньня. Звычайна прасьліцы былі шаравіднай ці грушавіднай формы, упрыгожаныя нескладаным арнамэнтам або, радзей, надпісамі. Зьявіліся ў час позьняга нэаліту з узьнікненьнем прадзеньня і ткацтва.
Вуліца Мазурава (Гомель)

**Вуліца Мазурава** — адна з галоўных вуліц Цэнтральнага раёну Гомля. Пачынаецца ля сканчэньня вуліцы Хатаевіча, сканчаецца ля Прудкоўскага рынка (скрыжаваньне вуліц Камяншчыкава і Агарэнкі). Вуліца была названая ў гонар Кірылы Мазурава.

## На вуліцы разьмешчаны
* Лядовы палац г. Гомля
* супэрмаркет Алмі
* Аптэка №58
* сярэдняя школа №72
Да таго ж на вуліцы ў цыперашні час вядзецца будаўніцтва новай паліклінікі.

## Перасякае вуліцы

* Хатаевіча
* Галавацкага
* Каменьшчыкава
* Агарэнкі

Мазурава
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Гомель)
Ліптаўскі Мікулаш

**Ліптаўскі Мікулаш** (да 1952 году — *Liptovský Svätý Mikuláš* (Ліптаўскі Сьвяты Мікулаш) ; ) — места ў паўночнай Славаччыне, на рацэ Ваг. Мікулаш знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Ліптаў, ля Нізкіх Татраў.

## Гісторыя

Ліптаўскі Мікулаш упершыню ўзгадваецца ў 1286 годзе, з XIV ст. места набывае вялікае эканамічнае значэньне, асабліва з 1677 году, калі яно становіцца цэнтрам Ліптаву. Да 1918 году места знаходзілася ў Каралеўстве Вугоршчына. У XIX ст. Ліптаўскі Мікулаш лічыўся цэнтрам славацкага нацыянальнага руху.

У цяперашні час Ліптаўскі Мікулаш зьяўляецца важным прамысловым цэнтрам паўночнае Славаччыны.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2001 году насельніцтва места склала 33 тыс. чалавек. 94,07% зь іх — славакі, 2,3% цыганы, 2,1% чэхі й 0,28% вугорцы. 34,48% насельніцтва места адносяць сябе да каталікоў, 32,26% не прылічылі сябе ні да адной канфэсіі й 26,85% назвалі сябе лютаранамі.

## Славутасьці

* Касьцёл сьв. Мікалая
* Жупны дом
* Лютаранская кірха
* Гатычны кляштар францысканцаў Окалічнэ
* Вадасховішча Ліптаўска Мара

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Славаччыны
Сэміраміда

**Сэміраміда** альбо **Шаміра**, **Шамурамат** (, ; ) — у акадзкай і старажытнаармянскай міталёгіях легендарная царыца Асырыі, жонка легендарнага цара Ніна, якая забіла яго хітрасьцю і завалодала ўладай. Гістарычным правобразам Сэміраміды зьяўляецца асырыйская царыца Шамурамат (812—803 гг. да н. э.), Вядомая фактычна толькі тым, што правіла аднаасобна, гэта зьяўляецца надзвычай рэдкай зьявай у краінах Старажытнага Ўсходу. У вобраз Шаміра-Сэміраміды ўпляліся таксама рысы некаторых багінь, у прыватнасьці — Мэсапатамскай багіні каханьня Іштар (Істар). З імем Сэміраміды традыцыйна зьвязваюць вісячыя сады Сэміраміды, адно зь сямі цудаў сьвету.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сем цудаў сьвету
Міхаіл Зімянін

**Міхаіл Васільевіч Зімя́нін** (21 лістапада 1914, Віцебск - 3 траўня 1995, Масква) — савецкі партыйны дзяяч, кіраўнік ЦК КПБ у 1953 годзе.

## Біяграфія

Міхаіл Зімянін нарадзіўся 21 лістапада 1914 году ў Віцебску ў сям’і працоўнага. Пачаў працаваць у 1929 годзе працоўным паравознага дэпо. У 1934—1936 г.г. працаваў настаўнікам у сярэдняй школе, а ў 1936—1938 г.г. служыў у Чырвонай Арміі. З 1938 году пачаў працаваць у Камсамоле. З 1939 году стаў сябрам ВКП(б) і ў гэтым жа годзе скончыў Магілёўскі пэдагагічны інстытут. Адразу быў прызначаны сакратаром ЦК Камсамола Беларусі. У 1940—1946 г.г. займаў пасаду першага сакратара ЦК ЛКСМ Беларусі. Пад час Другой сусьветнай вайны займаўся стварэньнем камсамольскага падпольля і падпольных камсамольскіх органаў. У 1942 годзе, у якасьці сябры Паўночна-Заходняй апэратыўнай групы ЦК КП(б)Б быў закінуты на тэрыторыю БССР акупіраваную нямецкімі войскамі, дзе вёў працу па разьвіцьцю савецкага партызанскага руху.

У 1946 годзе быў прысьвечаны міністрам асьветы БССР. З 1947 году стаў сакратаром, а потым другім сакратаром ЦК КПБ. З 1952 да 1956 і з 1966 году — сябра ЦК КПСС (у 1956—1966 г.г. — сябра Цэнтральнай Рэвізійнай Камісіі КПСС).

У чэрвені 1953 году па прапанове Лаўрэнція Бэрыі быў прызначаны першым сакратаром ЦК КПБ, але пасьля арышту Бэрыі яго пераводзяць у цэнтральны апарат МЗС СССР. У 1956—1958 г.г. быў паслом СССР ў Віетнаме, з 1960 да 1965 году ў Чэхаславаччыне. У 1965 годзе стаў намесьнікам міністра замежных справаў СССР, але хутка быў пераведзены на пасаду галоўнага рэдактара газэты «Праўда», на якой працаваў да 1976 году.

З 1966 да 1976 году Зімянін быў кіраўніком праўленьня Саюзу пісьменьнікаў СССР. 5 сакавіка 1976 году стаў сакратаром ЦК КПСС і разам з М. Суславым займаўся ідэалягічнымі пытаньнямі, а таксама навукай, адукацыяй і культурай у СМІ.

У кастрычніку 1980 году прадстаўляў Палітбюро ЦК КПСС на пахаваньні П. Машэрава.

З 1987 году на пэнсіі.

Пахаваны на Траекураўскіх могілках у Маскве.

Дачка — Натальля, расейскі музычны крытык. Сын — Уладзімер, расейскі дыплямат.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Міхаіл Зімянін: «Заўсёды стараўся сумленна служыць Радзіме» // Газета «Звязда»

Катэгорыя:Палітыкі БССР
Катэгорыя:Савецкія палітыкі
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП БССР
Катэгорыя:Сябры ЦК КПБ
Катэгорыя:Пахаваныя на Траекураўскіх могілках
Нянавісьць

**Няна́вісьць** — інтэнсіўнае, адмоўна афарбаванае пачуцьцё, якое адлюстроўвае ўспрыманьне аб’екта нянавісьці як вельмі нэгатыўна ўплывовага на жыцьцё суб’екта, які перашкаджае задавальненьню ягоных важных патрэбаў. Характарызуецца пачуцьцём гневу, варожасьці, агіды, жаданьнем спрычыніць аб’екту нянавісьці боль, як фізычны, гэтак і маральны, або зашкодзіць.

Нянавісьць вызначаецца як антытэза любові, то бок ейная поўная супрацьлегласьць. Гэта значыць, што калі любоў вызначаецца актыўнай зацікаўленасьцю ў жыцьці і разьвіцьці аб’екта любові, у гэты час нянавісьць ёсьць актыўная зацікаўленасьць у дэградацыі і зьнішчэньня аб’екта нянавісьці. Яна можа існаваць без аб’екта, быць накіраванай ані на што, або быць скіраванай суб’ектам на самога сябе. Існуе розьніца паміж апантанай нянавісьцю, пры якой прага помсты настолькі моцная і асьляпляльная, што носьбіт нянавісьці фізычна ня можа кінуць думаць пра яе. У цяжкіх выпадках апантаная нянавісьць можа перарасьці ў псыхічны разлад, калі сэнс існаваньня суб’екта ўжо неаддзельны ад ірацыянальнага жаданьня задаволіць смагу помсты любымі сродкамі. Нянавісьць можа кансалідаваць адную групу людзей супраць іншай, адзін народ супраць іншага народа ці ўсяго сьвету.

Нянавісьць можа ахопліваць шырокі спэктар градацыяў эмоцыяў і мець вельмі розныя праявы ў залежнасьці ад культурнага кантэксту і сытуацыі, якая выклікае эмацыйную або інтэлектуальную рэакцыю. У залежнасьці ад кантэксту, у якім узьнікае нянавісьць, яна можа ўспрымацца станоўча, неўхвальна або нэўтральна рознымі грамадзтвамі.

## Літаратура
* Love and hate: the natural history of behavior patterns. Irenäus Eibl-Eibesfeldt 
* «Müssen wir hassen?» Margarete Mitscherlich // DTV Deutscher Taschenbuch; Auflage: N.-A. (1991), 256 Seiten. ISBN 978-3-423-15048-4 

## Вонкавыя спасылкі
* Нянавісьць. Чалавек і грамадзтва: Энцыкляпэдычны даведнік.

Катэгорыя:Эмоцыі
Гомельскі дзяржаўны цырк

**Гомельскі дзяржаўны цырк** — стацыянарны цырк, разьмешчаны ў горадзе Гомелі.

Упершыню цырк у Гомелі быў пабудаваны ў 1890-я гады прадпрымальнікам І. Слабадовым. Ён быў драўляны і разьмяшчаўся на Коннай плошчы (дзе цяпер разьмешчаны цэнтральны рынак), будынак існаваў да 1917 году. Другі цырк у Гомелі быў пабудаваны ў 1926 годзе, у 1932 годзе будынак быў перададзены тэатру, а ў 1941 годзе згарэў. У 1950-я гады працаваў цырк-шапіто. 

Катэгорыя:Гомель
Цырк

**Цырк** (лац. circus (што азначае «круг») — від відовішчнага мастацтва, па законах якога будуецца забаўляльнае шоў, як правіла, на арэне спэцыяльнага будынка (круглай формы з высокім купалам). Асновай цыркавога мастацтва лічыцца дэманстрацыя незвычайнага (эксцэнтрыка) і сьмешнага; характэрнай прыналежнасьцю сучаснага цырка зьяўляецца дэманстрацыя фокусаў, пантанімы, клаўнады, выключных здольнасьцяў, часта зьвязаных з рызыкай (шпагаглытаньне, вогнеглытаньне, фізычная сіла, акрабатыка, эквілібрыстыка, скачкі), дрэсіраваныя жывёлы. Цыркавая трупа можа ўвесь час грунтавацца ў горадзе і мець пэўны будынак, вялікую ролю ў гісторыі жанру гуляў вандроўны цырк. Міжнародны Дзень Цырка адзначаецца 17 красавіка.

## Стацыянарныя цыркі Беларусі
* Беларускі дзяржаўны цырк
* Гомельскі дзяржаўны цырк

## Вонкавыя спасылкі
Фэстываль

**Фэстыва́ль** (, ад  — «сьвяточны») — масавае сьвята, паказ (агляд) дасягненьняў музычнага, тэатральнага, эстраднага, цыркавога або кінамастацтва.

## Гісторыя
* Першыя фэстывалі, якія зьявіліся ў Вялікабрытаніі, былі музычнымі.
* З XX стагодзьдзя становяцца папулярнымі міжнародныя фэстывалі.
* Некаторыя фэстывалі моладзі і студэнтаў праходзілі пад лёзунгамі «За мір і дружбу» і «За салідарнасьць, мір і дружбу».
* Адным зь першых фэстываляў у незалежнай Беларусі адкрыўся 18 ліпеня 1992 году — «Славянскі базар у Віцебску».
Славянскі базар у Віцебску

**Славя́нскі База́р у Ві́цебску** — міжнародны фэстываль мастацтваў, які ладзіцца штоліпень у Віцебску ад 1992 году. Фэстываль зьяўляецца міждзяржаўнай, буйнамаштабнай і дастаткова доўгатэрміновай культурнай акцыяй Беларусі. Адна з мэтаў фэстывалю — аб’яднаць творчыя сілы блізкіх па культуры краінаў і стварэньне мірнай супольнасьці.

Ёсьць стратным мерапрыемствам.

## 2002 год
11-ы фэстываль адкрыўся 20 ліпеня 2002 года . У адкрыцьці прыняў удзел прэзыдэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка. На фэстывалі выступілі Ансамбль народнага танца пад кіраўніцтвам Ігара Маісеева, ірляндзкі «Рывэр-данс», джазмэн Давід Галашчокін. У конкурсе маладых выканаўцаў удзельнічалі 22 прадстаўнікоў краін сьвету. Гран-пры атрымаў Зікі зь Югаславіі.

Самаакупнасьць у 2014 г. склала 77,5% пры выручцы ад продажу квіткоў у 37 млрд рублёў. У 2013 г.— 75,8% пры выручцы Br30,3 млрд, у 2012 г. — 67,1% пры выручцы Br22,9 млрд.

## Глядзіце таксама
* Лейла Ісмаілава

## Крыніцы

## Літаратура
 26 ліпеня.

Катэгорыя:Віцебск
Катэгорыя:Беларускія музычныя фэстывалі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Падзеі ліпеня
Сьвята

**Сьвя́та**&nbsp;— дзень альбо дні, калі ўрачыста адзначаюць выбітныя падзеі, вядомыя даты; некалькі непрацоўных дней запар з нагоды ўрачыстасьцяў; адзначальны звычаем альбо царквой дзень у гонар якой-небудзь падзеі ці сьвятога.
Блёк

**Блёк** — простая мэханічная прылада, якая дазваляе рэгуляваць сілу, вось якой замацавана пры ўздыме грузаў, не падымаецца і не апускаецца. Уяўляе сабой кола з жолабам па акружнасьці, якое верціцца вакол сваёй восі. Жолаб прызначаны для ліны, ланцуга, рамяня і г. п. Вось блёка зьмяшчаецца ў абоймах, прымацаваных на бэлькі ці сьцяны, такі блёк называецца нерухомым, а калі да гэтых абоймаў прымацоўваецца груз, і блёк разам зь імі можа рухацца, то такі блёк называецца рухомым.

**Нерухомы блёк** ўжываецца для ўздыму невялікіх грузаў або для зьмены кірунку сілы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Найпрасьцейшыя мэханізмы
Рычаг

**Рыча́г** — самая простая мэханічная прылада, якая ўяўляе сабой цьвёрдае цела (ашэстак), якое верціцца вакол кропкі апоры. Бакі перакладзіны па баках ад кропкі апоры завуцца плячыма рычага.

Рычаг выкарыстоўваецца для атрыманьня большага намагання на кароткім плячы з дапамогай меншага намаганьня на доўгім плячы (або для атрыманьня большага перамяшчэньня на доўгім плячы з дапамогай меншага перамяшчэньня на кароткім плячы). Зрабіўшы плячо рычага досыць доўгім, тэарэтычна, можна разьвіць любое намаганьне.

Прыватнымі выпадкамі рычага зьяўляюцца таксама два іншыя простыя мэханізмы: варот і блёк.

Катэгорыя:Найпрасьцейшыя мэханізмы
Ірына Асмус

**Іры́на Па́ўлаўна А́смус** (28 красавіка 1941 — 15 сакавіка 1986, Гомель) — савецкая цыркавая артыстка, клоўн, вядомая па ролі Ірыска ў тэлевізійнай перадачы «Абвгдэйка».

Катэгорыя:Цырк
Катэгорыя:Памерлі ў Гомлі
Катэгорыя:Памерлі ў 1986 годзе
Катэгорыя:Памерлі 15 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся 28 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1941 годзе
Ісламская рэвалюцыя ў Іране

**Ісламская рэвалюцыя**, **Рэвалюцыя 1979 году** (паводле іранскага календара) — ланцуг падзей у Іране ў студзені 1978 — лютым 1979 гадоў, вынікам якіх стала звяржэньне шаха Махамэда Рэза Пэхлеві, зьвяржэньне манархіі і ўсталяваньне новай адміністрацыі, якую ўзначаліў аятала Хамейні.
Чорная сьмерць

**«Чорная сьмерць»** («чорны мор») — пандэмія чумы, якая працякала пераважна ў бубоннай форме і занесенай з Усходняга Кітаю, якая прайшла па Эўропе ў сярэдзіне XIV стагодзьдзя (1346—1351). Узбуджальнікам бубоны чумы зьяўляецца чумная палачка. Сьмяротнасьць пры бубоннай форме чумы вагаецца ад 27 да 95% (калі не праводзіцца лячэньне). Ва ўмовах сучаснай тэрапіі сьмяротнасьць пры бубоннай форме не перавышае 5-10%, але і пры іншых формах працэнт выздараўленьня досыць высокі, калі лячэньне пачалі рана.

Катэгорыя:Гісторыя Эўропы
Катэгорыя:Эпідэміялёгія
Ліхаманка

**Ліхама́нка** () — неспэцыфічны тыповы паталягічны працэс, адным з прыкметаў якога зьяўляецца зьмяненьне тэрмарэгуляцыі і павышэньне тэмпэратуры цела.

У эвалюцыі ліхаманка ўзьнікла як абаронча-прыстасаванчая рэакцыя на інфэкцыю арганізма вышэйшых жывёлаў і чалавека, таму акрамя павышэньня тэмпэратуры цела пры гэтым працэсе назіраюцца і іншыя зьявы, характэрныя для інфэкцыйнай паталёгіі.

У беларускіх народных замовах сустракаецца да 77 найменьняў ліхаманкі, у тым ліку вясьнянка, лядзянка, лістападніца, касьцяніца, квактуха, начніца і смутніца. Сынонімамі ліхаманкі былі словы цяцюха, хінцюха, хінця, хіндзя і трасавіца.

## Глядзіце таксама
* Мышыная ліхаманка

## Крыніцы

Катэгорыя:Паталёгія
Катэгорыя:Мэдыцына
Рысарджымэнта

**Рысарджымэнта** ( — адраджэньне, абнаўленьне) — гістарыяграфічны тэрмін, які пазначае пэрыяд барацьбы за палітычнае аб’яднаньне Італіі.

Спачатку слова ўжывалася па аналёгіі з Il Rinascimento (Эпоха Адраджэньня) і ўжывалася выключна ў культурна-літаратурным кантэксце. І толькі пасьля пры Віторыё Альф’еры (1749—1803) яго значэньне пачало паступова пашырацца ў бок меркаванага аб’яднаньня Італіі ў палітычным, культурным і нацыянальным пляне.

Катэгорыя:Гісторыя Італіі
Ангельская рэвалюцыя

**Ангельская рэвалюцыя XVII стагодзьдзя** (Ангельская грамадзянская вайна; ; у савецкай гістарыяграфіі Ангельская буржуазная рэвалюцыя) — працэс пераходу ў Англіі ад абсалютнай манархіі да канстытуцыйнай, пры якой улада караля абмежаваная ўладай парлямэнта, а таксама гарантаваныя грамадзянскія свабоды, які цягнуўся з 1642 па 1651 год.

Рэвалюцыя прыняла форму канфлікту выканаўчай і заканадаўчай уладаў (кароль супраць парлямэнту), што перарасло ў грамадзянскую вайну, а таксама ў форму рэлігійнай вайны паміж англіканамі і пурытанамі. У Ангельскай рэвалюцыі быў заўважаны, хоць гуляў і другарадную ролю, таксама элемэнт нацыянальнай барацьбы (паміж ангельцамі, шатляндцамі і ірляндцамі).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гісторыя Эўропы
Чума

**Чума́** () — вострае прыродна-ачаговае інфэкцыйнае захворваньне групы карантынных інфэкцыяў, якое працякае ў выключна цяжкім агульным стане, ліхаманкай, паразай лімфавузлоў, лёгкіх і іншых нутраных органаў, часта з разьвіцьцём сэпсісу. Захворваньне характарызуецца высокай сьмяротнасьцю.
Страх

**Страх** — адмоўнае пачуцьцё, якое ўзьнікае ў выніку пагрозы жыцьцю арганізма, асобе і яе каштоўнасьцям, ідэалам, мэтам і прынцыпам. 

Утвораныя пры страху рэакцыі ёсьць стойкімі і захоўваюцца пры разуменьні іх бессэнсоўнасьці. Выхаваньне ўстойлівасьці да страху накіроўваюць на выпрацоўку ўменьня самавалоданьня. Разглядаецца ў якасьці галоўнай крыніцы нэўрозу ў нэафройдызьме.

## Папярэджаньне
Дзеля прадухіленьня страху карысна адмовіцца ад самапрыгнёту за мінуўшчыну і самазагону ў трывогу за тое, што яшчэ не адбылося і можа ня здарыцца. Таксама варта ўмець атрымліваць асалоду ад сустрэчаў зь сябрамі і сузіраньняў прыроды. Сярод іншага, карысна аддаваць перавагу стаўленьню сям'і, сваякоў і сяброў перад грашовай выгадай. Пры гэтым, належыць пазьбягаць стасункаў зь людзьмі, ад размоваў зь якім становіцца горш, бо тыя абуджаюць няўпэўненасьць і штораз скардзяцца на няўдачы. Для падтрыманьня настрою варта чытаць жарты і глядзець камэдыі, а таксама прыбягаць да нацягнутай усьмешкі менавіта пры надыходзе адчаю, каб прагнаць змрочныя думкі. Урэшце, дапамагае адмова ад непасільных абавязкаў і самапрыманьне без патрабаваньня поўнай дасканаласьці.

## Чыньнікі
Узьнікненьню страха спрыяюць жаданьне рабіць усё бездакорна правільна і адпавядаць усім агульнапрынятым правілам, а таксама дакучлівае параўнаньне ўласных дасягненьняў з дасягненьнямі іншых людзей. Таксама да страху вядуць патрабаваньні, што супярэчаць магчымасьцям і патрэбам чалавека, празьмерная чуласьць і ўнутраная ўспрымальнасьць. Сярод іншага, чыньнікамі страху служаць непасьлядоўнасьць ва ўказаньнях па выкананьні працы і ў выхаваньні, супярэчлівыя патрабаваньні на працы і ў навучаньні. Урэшце, застрашвае самаўладны спосаб выхаваньня ў сям'і.

## Мэханізм
Пакутлівую і беспрадметную трывогу падмяняюць на страх, каб пазбавіцца ад неакрэсьленасьці, бо той зьвязаны з дакладнай акалічнасьцю, прадметам і падзеяй. Страх-заменьнік узрушвае, але ўскладняе сьвет ілюзіяў, пакуль застаецца прычына трывогі, якая ўзьдзейнічае прыгнятальна. Працяглы страх-заменьнік з часам пераўтвараецца ў: абрадавыя дзеяньні, аднабаковыя і замкнёныя захапленьні-самамэты, сыход у фантазіі. Пры адсутнасьці захадаў пераадоленьня можа перарасьці ў фобію.

## Крыніцы
Гнеў

**Гнеў** — адмоўна афарбаваны афэкт, накіраваны супраць адчуваемай несправядлівасьці, і суправаджаецца жаданьнем ліквідаваць яе.

## У [[іслам]]е
У ісламе гнеў разумеецца як эмацыйная ўзрушанасьць, выкліканая моцнай незадаволенасьцю з-за крыўды або несправядлівасьці. Лічыцца, што «імгненны гнеў», узьнікненьне якога непадуладна кантролю чалавека, зьяўляецца натуральным і не заганным. У адрозьненьне ад яго, дзеяньні, якія зьдзяйсьняюцца пад уплывам гневу — асуджаюцца.

## У [[хрысьціянства|хрысьціянстве]]
У хрысьціянстве гнеў разумеецца як «моцны, узбуджаны стан духу супраць блізкага», грахоўнасьць або бязгрэшнасьць якога залежыць ад яго прычынаў, мэты і ступені. Лічыцца, што гнеў набожных людзей уяўляе сабой іх крайнюю агіду і абурэньне супраць граху, зьяўляецца бязгрэшным і не чужым нават Богу. У той жа час гнеў супраць блізкага, асабліва зацягвальны, лічыцца грахоўным, здольным перарастаць у злосьць і жаданьне помсты. Грахоўны гнеў лічыцца адным зь сямі сьмяротных грахоў.

Катэгорыя:Мараль
Катэгорыя:Грахі
Абэль Янсзан Тасман

**Абэль Янсзан Тасман** (; 1603, Лют’егаст, правінцыя Гронінген — 1659, Батавія, цяпер Джакарта) — галяндзкі мараплавец, дасьледчык і купец. Атрымаў сусьветнае прызнаньне за ўзначаленыя ім марскія паходы ў 1642—1644 гадах. Першым сярод вядомых эўрапейскіх дасьледчыкаў дасягнуў берагоў Новай Зэляндыі, Тонга і Фіджы. Вынікам яго падарожжаў стала пацьверджаньне таго, што Аўстралія гэта адзіны зямельны масіў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1603 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нідэрляндах
Катэгорыя:Падарожнікі
Катэгорыя:Дасьледнікі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Гісторыя Нідэрляндаў
Катэгорыя:Памерлі ў 1659 годзе
Катэгорыя:Дасьледнікі Аўстраліі і Акіяніі
Мара

**Мара**, таксама **Мроя** — запаветнае жаданьне, ідэалізаваная мэта, якая абяцае шчасьце. Мара можа быць у кожнага чалавека, але таксама кажуць пра мару сацыяльных групаў, грамадзкіх клясаў. Мара зьяўляецца адной з асноўных тэм рамантычнай літаратуры, кінафільмаў. Звычайна лічаць, што летуценнасьць ўласьцівая маладому пакаленьню. Мара таксама зьяўляецца ідэалягічным клішэ, выкарыстоўваным у прапагандзе, напрыклад «мара аб свабодзе», «мара аб сьветлай будучыні», «мара аб бясьпечных адносінах». У ЗША папулярна клішэ «амэрыканская мара». Часам мары прыпісваюць колер — «блакітная мара», «ружовая мара». Гэтак жа мары бываюць не гэтак глабальнымі, як гэта прынята лічыць. У аднаго чалавека можа быць некалькі «мараў». Гэта могуць быць проста жаданьні, па нейкіх прычынах не выкананыя ў момант іх узьнікненьня, але чалавек усё ж жадае, каб яны ўвасобіліся ў рэальнасьць. Напрыклад, такой марай можа быць жаданьне паехаць у нейкае месца — гэта не ашчасьціць чалавека да канца яго дзён, затое ён будзе ўспамінаць аб гэтай падзеі досыць доўга, як аб адным з найбольш прыемных момантаў у якім-небудзь пэрыядзе яго жыцьця.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асабістае жыцьцё
Шчасьце

**Шча́сьце** — 1) псыхалягічны стан, пры якім чалавек адчувае ўнутраную задаволенасьць умовамі свайго быцьця, поўніцу і асэнсаванасьць жыцьця, і ажыцьцяўленьне свайго прызначэньня; 2) эўфарычны стан індывіда падчас фрустрацыі.

Да гэтага часу фэномэн шчасьця вывучаецца філязофіяй, этыкай і псыхалёгіяй. Аднак з прычыны таго, што канкурэнцыя ідэалёгіяў набывае асабліва востры характар, патрабуецца строга навуковы падыход да дадзеных дасьледаваньняў. Гэта нараджае неабходнасьць стварэньня асаблівай навукі (напр., «фэліцыталёгіі» або «эўдэмалёгіі»).


Катэгорыя:Філязофскія тэрміны
Сьпіс банкаў Славаччыны

**Сьпіс банкаў [[Славаччына|Славаччыны]]**.

## Цэнтральныя банкі
* Eximbanka SR
* Нацыянальны банк Славаччыны

## Камэрцыйныя банкі
Па стане на 31 сакавіка 2013:
* Чэхаславацкі гандлёвы банк, уласнасьць банку KBC Bank http://www.csob.sk
* ČSOB Stavebná sporiteľňa https://web.archive.org/web/20130117163722/http://www.csobsp.sk/
* Dexia banka Slovensko, чалец Dexia http://www.dexia.sk
* OTP Banka Slovensko, чалец OTP Bank https://web.archive.org/web/20141125085921/http://www.otpbank.sk/
* Паштовы банк http://www.pabk.sk
* Prima banka, чалец Penta https://web.archive.org/web/20121017112208/http://www.primabanka.sk/pre-ludi
* Privatbanka, чалец Penta http://www.privatbanka.sk
* Prvá stavebná sporiteľňa http://www.pss.sk
* Sberbank Slovensko, чалец Сбербанку https://web.archive.org/web/20130130074558/http://www.sberbank.sk/
* «Славацкая ашчаджальня», даччынае прадпрыемства Эрстэ-Банку http://www.slsp.sk
* Славацкі банк гарантыі і разьвіцьця http://www.szrb.sk
* Tatra banka, чалец Raiffeisen Zentralbank http://www.tatrabanka.sk
* UniCredit Bank, чалец UniCredit http://www.unicreditbank.sk
* Všeobecná úverová banka, чалец Intesa Sanpaolo https://web.archive.org/web/20220522201931/https://www.vub.sk/
* Wüstenrot stavebná sporiteľňa https://web.archive.org/web/20130926002453/http://www.wustenrot.sk/

## Філіі замежных банкаў
Па стане на 11 чэрвеня 2013:
* AXA Bank Europe https://web.archive.org/web/20130310082303/http://axabanka.sk/
* Banco Banif Mais S. A. https://web.archive.org/web/20130523142749/http://banifplus.sk/
* BKS Bank AG http://www.bksbank.sk/
* BRE Bank SA http://www.mbank.sk/
* Citibank Europe plc, чалец Citigroup http://www.citibank.sk
* Commerzbank AG http://www.commerzbank.sk
* Fio banka http://www.fio.sk/
* ING Bank N.V., чалец ING Group http://www.ing.sk
* J&T Banka, чалец J&T Group https://web.archive.org/web/20230921223036/http://jt-bank.sk/
* KDB Bank (Magyarország)
* Komerční banka, чалец Société Générale https://web.archive.org/web/20210624081457/https://koba.sk/
* Oberbank AG http://www.oberbank.sk
* The Royal Bank of Scotland N.V.
* ZUNO Bank AG, чалец Raiffeisen Zentralbank http://www.zuno.sk/

## Прадстаўніцтвы замежных крэдытных таварыстваў
Па стане на 31 сакавіка 2013:
* Banque Privee Edmond De Rothschild Europe
* Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця
* Першы чэска-рускі банк

## Зачыненыя банкі
* AG Banka
* Devín Banka
* Dopravná banka
* Slovenská kreditná banka

## Філіі і прадстаўніцтвы славацкіх банкаў за мяжой
Па стане на 15 траўня/31 сакавіка 2013:
* Poštová banka — офіс у Чэхіі
* Privatbanka, чалец Penta — офіс у Празе, Чэхія
* Sberbank Slovensko, чалец Сбербанку  — офіс у Вічэнцы, Італія
* Všeobecná úverová banka, чалец Intesa Sanpaolo — офіс у Празе, Чэхія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Нацыянальнага банку Славаччыны

Банкі Славаччыны
Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне 2006 году

**Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне 2006 году** адбыліся 17 чэрвеня 2006 году. На 150 месцаў Народнай Рады Славацкая Рэспублікі прэтэндавала 21 партыя. Найбольшую колькасьць мандатаў здабыла партыя «Курс — сацыяльная дэмакратыя» на чале з Робэртам Фіца. Шэсьць партыяў пераадолелі пяціпрацэнтны бар'ер, каб набраць прынамсі адно месца ў парлямэнце. 

Першапачаткова выбары меліся прайсьці 16 верасьня 2006 году, аднак 8 лютага ўрад прапанаваў правесьці выбары раней, пасьля таго як партыя «Хрысьціянскі дэмакратычны рух» далучылася на ўрадавай кааліцыі. Прапанова была ўхваленая парлямэнтам 9 лютага і прэзыдэнтам 13 лютага. Першы раз у гісторыі славацкай незалежнай рэспублікі яе грамадзяне, якія жылі за мяжой былі злольныя аддаваць свае галасы цераз сваіх прадстаўнікоў.

## Вынікі выбараў

**Канчатковыя вынікі парлямэнцкіх выбараў у Славаччыне 2006 году**
|-style="background:#E9E9E9;"
!colspan="2" align="left"|Партыі
!Галасоў
!Месцаў
!Δ з 2006
|-
|bgcolor="#ff0000"|
|align="left"|Курс — сацыяльная дэмакратыя
|671 185 (29,14%)
|50
| 25
|-
|bgcolor="blue"|
|align="left"|Славацкая дэмакратычная і хрысьціянская унія — Дэмакратычная партыя
|422 815 (18,35%)
|31
| 3
|-
|bgcolor="brown"|
|align="left"|Славацкая нацыянальная партыя
|270 230 (11,73%)
|20
| 20
|-
|bgcolor="#007700"|
|align="left"|Партыя вугорскай кааліцыі
|269 111 (11,68%)
|20
|
|-
|bgcolor="lightblue"|
|align="left"|Народная партыя — Рух за дэмакратычную Славаччыну
|202 540 (8,79%)
|15
| 21
|-
|bgcolor="yellow"|
|align="left"|Хрысьціянскі дэмакратычны рух
|191 443 (8,31%)
|14
| 1
|-
|bgcolor="#00cc00"|
|align="left"|Камуністычная партыя Славаччыны
|89 418 (3,88%)
|0
| 11
|-
|bgcolor="#ffaa00"|
|align="left"|Вольны форум
|79 963 (3,47%)
|0
|
|}

## Наступствы
Паводле вынікаў выбараў левацэнтрысцкая партыя «Курс — сацыяльная дэмакратыя», папулісцкая «Народная партыя — Рух за дэмакратычную Славаччыну» і нацыяналістычная «Славацкая нацыянальная партыя» сфармавалі кіруючую кааліцыю. Прэм'ер-міністрам краіны стаў Робэрт Фіца.

Катэгорыя:Выбары ў Славаччыне
Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне 2002 году

**Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне 2002 году** адбыліся 20 і 21 верасьня 2002 году. На 150 месцаў Народнай Рады Славацкай Рэспублікі прэтэндавала 25 партыяў. Яўка склала 70,07%.

## Вынікі выбараў

**Канчатковыя вынікі парлямэнцкіх выбараў у Славаччыне 2002 году**
|-style="background:#E9E9E9;"
!colspan="2" align="left"|Партыі
!Галасоў
!Месцаў
!Δ
|-
|bgcolor="lightblue"|
|align="left"|Народная партыя — Рух за дэмакратычную Славаччыну
|560 691 (19,5%)
|36
| 7
|-
|bgcolor="blue"|
|align="left"|Славацкая дэмакратычная і хрысьціянская унія — Дэмакратычная партыя
|433 953 (15,1%)
|28
|Упершыню
|-
|bgcolor="#ff0000"|
|align="left"|Курс — сацыяльная дэмакратыя
|387 100 (13,5%)
|25
|Упершыню
|-
|bgcolor="#007700"|
|align="left"|Партыя вугорскай кааліцыі
|321 069 (11,2%)
|20
| 5
|-
|bgcolor="yellow"|
|align="left"|Хрысьціянскі дэмакратычны рух
|237 202 (8,3%)
|15
|Упершыню
|-
|bgcolor="#ffaa00"|
|align="left"|Альянс новых грамадзянаў
|230 309 (8,0%)
|15
|Упершыню
|-
|bgcolor="#00cc00"|
|align="left"|Камуністычная партыя Славаччыны
|105 084 (3,7%)
|0
|Упершыню
|-
|bgcolor="brown"|
|align="left"|Славацкая нацыянальная партыя
|95 633 (3,3%)
|0
| 14
|}

## Наступствы

Паводле вынікаў выбараў партыі «Славацкая дэмакратычная і хрысьціянская унія», «Хрысьціянскі дэмакратычны рух», «Альянс новых грамадзянаў» і «Партыя вугорскай кааліцыі» сфармавалі кіруючую кааліцыю. Прэм'ер-міністрам стаў Мікулаш Дзурында.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйныя вынікі
* Slovak Election Data Project

Катэгорыя:Выбары ў Славаччыне
Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне 1998 году

**Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне [[1998]] году** адбыліся 25 і 26 верасьня. На 150 месцаў Народнай Рады Славацкай Рэспублікі прэтэндавала 17 партыяў. Яўка склала 84,24%. У выніку новым прэм'ер-міністрам стаў Мікулаш Дзурында.

## Вынікі выбараў

**Канчатковыя вынікі парлямэнцкіх выбараў у Славаччыне 1998 году**
|-style="background:#E9E9E9;"
!colspan="2" align="left"|Партыі
!Галасоў
!Месцаў
!Δ
|-
|bgcolor="lightblue"|
|align="left"|Народная партыя — Рух за дэмакратычную Славаччыну
|907 103 (27,00%)
|43
| 18
|-
|bgcolor="blue"|
|align="left"|Славацкая дэмакратычная кааліцыя
|884 497 (26,33%)
|42
|Упершыню
|-
|bgcolor="#ff0000"|
|align="left"|Дэмакратычная левая партыя Славаччыны
|492 507 (14,66%)
|23
|Упершыню
|-
|bgcolor="#007700"|
|align="left"|Партыя вугорскай кааліцыі
|306 623 (9,12%)
|15
| 2
|-
|bgcolor="brown"|
|align="left"|Славацкая нацыянальная партыя
|304 839 (9,07%)
|14
| 5
|-
|bgcolor="yellow"|
|align="left"|Партыя грамадзянскага ўзаемапаразуменьня
|269 343 (8,01%)
|13
|Упершыню
|-
|bgcolor="#00cc00"|
|align="left"|Камуністычная партыя Славаччыны
|94 015 (2,79%)
|0
|
|}

## Вонкавыя спасылкі
* Elections on the Statistical Office of Slovakia page

Катэгорыя:Выбары ў Славаччыне
Эўрапейская грашовая адзінка

**Эўрапейская грашовая адзінка** ( — трансьліт. ЭКЮ) — складаная разьліковая грашовая адзінка краінаў-удзельніц Эўрапейскай супольнасьці, уведзеная ў дзеяньне 13 сакавіка 1979 року.
1 студзеня 1999 року на зьмену ЭКЮ прыйшла грашовая адзінка Эўразьвязу — эўра.

## Мінуўшчына

Да ўвядзеньня ЭКЮ ў разьліках выкарыстоўвалася , абменны курс якой таксама быў роўны аднаму ЭКЮ. Мінімізацыя ваганьняў курсаў нацыянальных валютаў і ЭКЮ забясьпечвалася . ЭКЮ таксама выкарыстоўваўся ў некаторых міжнародных фінансавых транзакцыях.

## Абарачэньне
ЭКЮ мела код XEU паводле ISO 4217. Існавала толькі ў безнаяўных разьліках, манэты выпускаліся толькі ў некаторых краінах для прыватнага сэктару.

Суадносіны ЭКЮ да валютаў іншых краінаў вызначаліся сыходзячы з таго, што ЭКЮ служыла абагульненым прадстаўніком кошыку валютаў краінаў ЭЭС.

1 студзеня 1999 ЭКЮ быў заменены на эўра ў суадносінах 1 € = 1 ₠. У адрозьненьне ад ЭКЮ эўра — сапраўдная валюта.

## Сымбаль
Сымбаль валюты, ₠ (U+20A0), спалучае накладзеныя C і E, якія зьяўляюцца пачатковы літарамі фразы «Эўрапейская супольнасьць» на шматлікіх эўрапейскіх мовах. Аднак гэты сымбаль не атрымаў шырокага распаўсюду, бо мог адлюстроўвацца толькі некаторымі тагачаснымі сыстэмамі, ды і банкі ўвогуле пераважна (як і з усімі іншымі валютамі) ўжывалі код XEU паводле ISO.

## Курс, вызначаны паводле кошыка валютаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі з Эўрапейскага цэнтральнага банку па эканамічным і манэтарным супрацоўніцтве

Катэгорыя:Эўрапейскія валюты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1998 годзе
Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне 1992 году

**Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне 1992 году** прайшлі 5 і 6 чэрвеня. Гэтыя выбары былі другімі па ліку пасьля Аксамітнай рэвалюцыі. Яны адбываліся ў межах Парлямэнцкіх выбараў у Чэхаславаччыне 1992 году, то бок грамадзяне Славаччыны абіралі дэпутатаў як у славацкі парлямэнт, так і ў фэдэральны парлямэнт Чэхаславаччыны.

## Вынікі выбараў у Парлямэнт Славаччыны

## Вонкавыя спасылкі
* Elections on the Statistical Office of Slovakia page

Катэгорыя:Выбары ў Славаччыне
Вуліца Крупскай (Гомель)

**Вуліца Крупскай** — адна з вуліц Чыгуначнага раёну гораду Гомля.

Названая ў 1957 годзе ў гонар Н.К.Крупскай, раней звалася Безназоўны праезд. Пачынаецца ад вуліцы пуцепроваду з вуліцы Малайчука, і потым плаўна перацякае ў шашэйную дарогу на Ветку. Забудаваная пераважна асабістымі 1- і 2-х павярховымі дамамі.

## Перасякае вуліцы

* 1-ы завулак Крупскай
* Камяньшчыкава
* Сьвірыдава
* Ягаўкіна

Крупскай
Катэгорыя:Чыгуначны раён (Гомель)