Ян Дамель

**Ян Дамель** (1780, Мітава ў Курляндыі — , Менск) — беларускі маляр, прадстаўнік мастацкай школы Віленскага ўнівэрсытэту. Пакінуў значны сьлед у мастацтве сучасных Беларусі і Летувы.

## Біяграфія
Скончыў Віленскі ўнівэрсытэт (1809 год), быў вучнем вядомых мастакоў Францішка Смуглевіча і Яна Рустэма. У 1809—1820 гадох выкладаў на катэдры малюнку і малярства.

У 1820 годзе праз хлусьлівае зьвінавачаньне ўлады Расейскай імпэрыі выслалі Яна Дамеля ў Сыбір. Знаходзіўся ў высылцы ў Табольску, Томску, Енісейску. Выконваў размалёўку тамтэйшых сакральных будынкаў, зблізіўся з кіраўніком Сыбіры графам М. Сьпяранскім, што аблегчыла ягоную долю і дапамагло хутчэй вярнуцца на Радзіму.

Па вызваленьні з 1822 году жыў у Менску.

Спачыў у касьцёле Ўзвышэньня Сьвятога Крыжа на Кальварыйскіх могілках Менску. Замест помніка над магілай павесілі карціну «Маленьне збаўцы», якую нябожчык лічыў адным з найлепшых сваіх твораў.

## Творчасьць

Творчасьць Яна Дамеля сфармавалася пад уплывам клясыцызму.

Пісаў пераважна на гістарычныя тэмы: «Сьмерць магістра крыжаносцаў Ульрыха фон Юнгінгена ў бітве пад Грунвальдам», «Сьмерць князя Панятоўскага» (абедзьве 1820-я), «Хрышчэньне славянаў», «Сьмерць Глінскага ў няволі», «Вызваленьне Т. Касьцюшкі зь цямніцы» (1830-я), «Твардоўскі паказвае Жыгімонту Аўгусту цень яго жонкі Барбары», «Напалеон на бівуаку пад Аўстэрліцам», «Адступленьне французаў праз Вільню ў 1812» ды іншыя.

Сярод працаў мастака партрэты князя Дамініка Радзівіла, графаў Яўхіма Храптовіча, Канстантына Тышкевіча, рэктара Віленскага ўнівэрсытэту С. Малеўскага, ксяндза Ф. Галанскага, «М. Равіч з сынам», «Атон Горват з жонкай», «Валадковіч з жонкай», М. Сьпяранскага, С. Строганава, Е. Кабылінскага ды іншых. Уласьцівасьцю найлепшых зь іх ёсьць тонкая псыхалягічная характарыстыка. Некаторыя партрэты (аўтапартрэт, партрэт прафэсара Яна Рустэма) маюць рысы рамантызму.

Выканаў таксама творы рэлігійнай тэматыкі: «Сьвятая Дзева зь дзіцем», «Хрыстос і самарыцянка», «Адрачэньне Сьвятога Пятра», «Палажэньне ў труну», «Маленьне пра чашу», «Спакушэньне Хрыста», «Агар у пустыні», «Сьвяты Язэп зь дзіцяткам Езусам» — алтарны вобраз касьцёла ў Вішневе.

Стварыў пэйзажы Менску і ягоных ваколіцаў, малюнкі і замалёўкі на тэмы побыту народаў Сібіры.

## Галерэя

Tadevuš Kaściuška. Тадэвуш Касьцюшка (J. Damiel, XIX).jpg|Вызваленьне Т. Касьцюшкі зь цямніцы
Battle of Vienna 1683.PNG|Бітва пад Венай
Tomasz Wawrzecki 1.PNG|Партрэт Тамаша Ваўжэцкага
Stanislovas Bogušas Sestšencevičius by Jonas Damelis.jpg|Партрэт Станіслава Богуш-Сестранцэвіча


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* [Творы Дамеля з калекцыі Нацыянальнага музэю ў Варшаве](http://cyfrowe.mnw.art.pl/dmuseion/results?action=AdvancedSearchAction&type=-3&contentQuery=&content%3Aoperation=AND&search_attid1=2&search_value1=Damel,%20Jan%20Krzysztof%20(1780?-1840)&search_op2=OR&search_attid2=3&search_value2=Damel,%20Jan%20Krzysztof%20(1780?-1840))
* Жывапіс і графіка Дамеля з калекцыі Літоўскага мастацкага музэю

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1780 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Латвіі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Высланыя ў Сібір
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Пахаваныя на Кальварыйскіх могілках