open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чырвоная Зара (Гомельская вобласьць)

**Чырво́ная Зара́** (ранейшая назва **Карнэліянаў**) — былы пасёлак у Хвойніцкім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіў у склад Паселіцкага сельсавету.    

## Гісторыя

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

На тапаграфічнай мапе Менскай губэрні А. К. Фіцінгофа 1846 году на месцы будучага пасёлка савецкіх часоў Чырвоная Зара паказаны фальварак Карнэліянаў. Але, паводле Віктара Гілеўскага, у мэтрычных кнігах Мікуліцкай царквы гэты фальварак згаданы яшчэ ў 1839 годзе, калі там нарадзіўся Канстанцін, сын Ігнацыя Ігнацыевага і Аляксандры Іванавай з роду брагінскіх Скараходаў Стравінскіх. Ёсьць зьвестка пра Карнэліянаў і ў мэтрычных кнігах Астраглядаўскага касьцёла на кастрычнік 1849 году: тут ва ўзросьце 68 гадоў памёр шляхетны Ігнацы, сын Адама, Стравінскі, пахаваны ксяндзом Францішкам Пазьняком на парафіяльных могілках. Нябожчык быў дзедам Хведара Стравінскага, артыста Марыінскага тэатра ў Пецярбургу, і прадзедам сусьветна вядомага кампазытара Ігара Стравінскага.

На 1909 год у аднадворным фальварку Карнільянаўка (*Карпильяновка*) Мікуліцкай воласьці, што за 3 вярсты ад сяла Мікулічаў і за 15 вёрст ад мястэчка Брагін, жыло 8 чалавек.

### Найноўшы час

Пасёлак заснаваны ў 1920-я гады перасяленцамі з суседніх вёсак на былых фальваркавых землях. На 1926 год у Чырвонай Зары было 14 двароў. Прозьвішчы гаспадароў: Ходас, Новік, Сергеенка, Повад, Алейнік, Калыхан, Горбач (прозьвішча-лідар — 4), Ганчарэнка (2), Жэбіт, Ганчар. У 1930 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Паводле перапісу 1959 г. — 52 жыхары. У складзе калгасу «Бальшавік» з цэнтральнай сядзібай у вёсцы Веляцін.

Ліквідаваны 2 лістапада 2009 году.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну
Ларыса Ўрбан

**Ларыса Ўрбан** (*псэўд. Ларыса Верас*; 20 траўня 1939, Менск — 28 ліпеня 2021, Мюнхэн) — беларуская журналістка, дыктарка Радыё Свабода.

## Жыцьцяпіс
Працавала ў Мюнхэне ад сярэдзіны 70-х да пераезду радыё ў Прагу ў 1995 годзе. Пачынала як тэхнічны работнік, пасьля працавала дыктаркай. Выступала на радыёхвалях пад імем Ларыса Верас. Пасьля 1991 году была адной зь першых супрацоўнікаў Радыё Свабода, якія наведалі Беларусь. Неадраразова прыяжджала ў справах арганізаванага ў Нямеччыне Чарнобыльскага фонду дапамогі пацярпелым ад катастрофы Чарнобыльскай АЭС.

Жывучы ў Нямеччыне, Ларыса Ўрбан старалася зьвяртаць увагу немцаў на Беларусь, каб беларускія праблемы былі чуваць на Захадзе.

### Асабістае жыцьцё
Муж Ларысы Ўрбан — эміграцыйны дзяяч, гісторык Павал Урбан (1924—2011).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія журналісткі
Катэгорыя:Дзеячы беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Анатоль Рудакоў

**Анато́ль Рудако́ў** (, , Вялікае Сітна, Полацкі раён — ) — савецкі і расейскі актор тэатру і кіно, кінапрадусар, заслужаны артыст Расеі (1996).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Вялікае Сітна Віцебскай вобласьці ў Беларусі. Сям’я ў хлопчыка была вялікая: мама, тата, двое братоў і сястра. Бацька ваяваў на фронце. Пасьля нараджэньня будучага актора бацькі вырашылі зьехаць у горад Чулым Новасыбірскай вобласьці. З 1957-га па 1967 год хлопчык правёў у школе, у якой ужо пачаў граць у розных спэктаклях. Пасьля заканчэньня навучальнай установы паехаў у Менск для паступленьня ў тэатральную вучэльню, чаго прагнуў з самага малалецтва, але не трапіў нават у другі тур творчага іспыту. Таму Рудакоў зьехаў у Ленінград, дзе спрабаваў паступіць, але быў прызваны ў войска.

Адслужыўшы, паступіў у Ленінградзкі дзяржаўны інстытут тэатра, музыкі і кінэматаграфіі, які скончыў у 1975 годзе. Стаў акторам кінастудыі Ленфільм. Яшчэ падчас вучобы пачаў здымацца ў кіно. Першая роля — яфрэйтар Асінін у карціне рэжысэра Бірмана "Я служу на гранцы» (1973). Актыўна здымаўся ў 1970-1980-я гады. У пачатку 1990-х перайшоў заняўся бізнэсам, заснаваў мэталюргічную кампанію.

Працаваў у фірме, якая займалася забесьпячэньнем буйных прадпрыемстваў і будоўляў Санкт-Пецярбургу вырабамі з мэталю. Быў віцэ-прэзыдэнтам Сестрарэцкай Асацыяцыі малых інстытутаў (ААТ "Самі"). У 2006 годзе вярнуўся да кінаіндустрыі, заснаваў кінакампанію «Кінацэнтр», у якім зьяўляўся генэральным дырэктарам. Здымаўся ў сэрыялах.

Памёр 1 жніўня 2021 году ад каранавірусу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Полацкім раёне
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
43-і вузел сувязі ВМФ Расеі

**43-і вузел сувязі ВМФ Расеі «Вялейка»** (радыёстанцыя «Антэй», RJH69) — вузел сувязі, які забясьпечвае простую і адваротную сувязь Галоўнага штаба ВМФ Расеі з атамнымі падводнымі лодкамі, якія нясуць баявое дзяжурства ў раёнах Атлянтычнага, Індыйскага і часткова Ціхага акіянаў. Таксама ладзіць радыётэхнічную выведку і радыёэлектронную барацьбу. Адна зь некалькіх падобных радыёстанцый адзінай глябальнай стала дзейнай сыстэмы сувязі ВМФ і працуе ў інтарэсах іншых відаў войскаў: РВСП, ВПС, Касьмічных войскаў, перадаючы ў этэр сыгналы эталённага часу ў рамках праекту «Бэта».

Разьмешчаны ў Беларусі, за 10 км на захад ад места Вялейкі Менскай вобласьці. Перадатчык радыёстанцыі магутнасьцю 1000 кВт забясьпечвае на звышдоўгіх хвалях дальнасьць сувязі на адлегласьці болей за .

Рашэньне пра будаўніцтва было прынятае ў канцы 1950-х рокаў — на той час гэта быў другі падобны аб’ект у СССР

Вузел сувязі ўведзены ў эксплюатацыю 22 студзеня 1964 року. Агульная плошча 650 га. На аб’екце служаць 350 афіцэраў і мічманаў ВМФ Расеі, а таксама беларускія цывільныя найманцы, якія займаюцца ваенізаванай аховай. Антэнны комплекс (каля 400 га) складаецца з 15 краткавых апорных мачтаў вышынёй 270 м і 3 «круглых» антэнных (выпраменьвальных) мачтаў вышынёй 305 м. Мачты падтрымліваюць антэннае палатно парасоннага тыпу, якое складаецца з нацягнутых тросаў масай 900 т. Дыямэтр «круглых» мачтаў складае 2,2 м пры таўшчыні мэталу 2 см. Пад кожнай мачтай знаходзіцца антэнны павільён з комплексам абсталяваньня, які забясьпечвае работу радыёстанцыі. Памяшканьні радыёстанцыі разьмяшчаюцца ў фартыфікацыйным збудаваньні і заглыбленыя пад зямлю. Яны зьяўляюцца аўтаномнымі і абсталяваныя ўсімі неабходнымі сыстэмамі жыцьцезабесьпячэньня.

Рашэньне пра разьмяшчэньне аб’екту прымалася з улікам спрыяльнага геаграфічнага становішча. Высокай якасьці радыёсувязі спрыяюць адносная блізкасьць да мора і наяўнасьць вакольных балотаў. Структурна ў склад радыёстанцыі «Антэй» таксама ўваходзіць кароткахвалевы прыёма-перадавальны радыёцэнтар, разьмешчаны ў некалькіх будынках у Вялейцы.

Статус аб’екту вызначаны беларуска-расейскім пагадненьнем ад 6 студзеня 1995 року. Пагадненьне набыла моц 31 траўня 1996 року на тэрмін 25 гадоў.

2 ліпеня 2021 року зьявіліся зьвесткі пра спробу падрыву вузла сувязі і пайманьне выканаўцаў тэракту. 20 жніўня 2021 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 321, якім ухваліў праект Пратаколу аб працягу тэрміну дзеяньня Пагадненьня аб парадку выкарыстаньня і ўтрыманьня радыёстанцыі Вялейка ад 6 студзеня 1995 году. 20 кастрычніка 2021 году ў Маскве міністры абароны Беларусі і Расеі Віктар Хрэнін і Сяргей Шайгу падпісалі дакумэнт аб працягу на 25 гадоў тэрміну дзеяньня Пагадненьня аб разьмяшчэньні ў Беларусі 43-га вузла сувязі Вайскова-марскога флёту Расеі «Вялейка».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фатаздымкі комплексу

Катэгорыя:Вялейскі раён
Катэгорыя:Расейскія вайсковыя базы
Катэгорыя:Радыёстанцыі і перадавальнікі
Катэгорыя:Радыёмачты
Катэгорыя:Вымярэньне часу
Катэгорыя:Расейская вайсковая прысутнасьць за мяжою
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Вайскова-марскі флёт Расеі
Наркаўшчына

**На́ркаўшчына** — вёска ў Беларусі, каля ракі Альшанкі. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Норыка або Норка (Noriko, Norco, Norke) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 12 чалавек
* 2019 — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Бэнэдыкт Нурсійскі

**Бэнэдыкт Нурсійскі**, **Сьв. Бэнэдыкт**, **Сьв. Вэнэдыкт** , 480?, Нурсія (суч. Норча), Італія — 21 сакавіка 547, Монтэ-Касына, Італія) — заснавальнік заходняга манаскага руху. Сьвяты каталіцкай і праваслаўнай царквы. У праваслаўнай традыцыі лічыцца вялебным. Аўтар «Статута Сьв. Бенедыкта» — самага значнага з манаскіх статутаў лацінскай традыцыі. Лічыцца апекуном Эўропы і ўсяго Захаду, а таксама настаўнікаў і школьнікаў.

Практычна адзінай крыніцай зьвестак пра жыцьцё сьв. Бэнэдыкта зьяўляецца кніга «Дыялёгі» сьв. Рыгора Вялікага, папы Рымскага.

## Жыцьцяпіс
Паходзіў з багатай сям’і. Пакінуўшы вучобу ў Рыме, стаў жыць пустэльнікам. Праз пэўны час вакол яго сабралася шмат іншых манахаў, і каля 529 году ён разам з паплечнікамі заснаваў на поўдні ад Рыму славуты кляштар Монтэ-Касына. Асноўным правілам манаскага жыцьця ў ім былі словы «Ora et labora» («Маліся і працуй»), якія сталі дэвізам ордэна бэнэдыктынаў. У Монтэ-Касына Бэнэдыкт напісаў статут — Ordo Sancti Benedicti, — які стаў асноваю для большасьці манаскіх супольнасьцяў Захаду.

Сьвяты Бэнэдыкт памёр 21 сакавіка 547 году і быў пахаваны на Монтэ-Касына каля магілы сваёй сястры-блізьняці сьвятой Схалястыкі. У Царкве вельмі папулярны мэдалік зь яго выявай і крыжам, што абараняе ад злых чараў і магіі.

## Бэнэдыктыны
Заснаваны ім ордэн бэнэдыктынаў на працягу стагодзьдзяў быў найбольш значным духоўным, культурным і навуковым асяродкам Эўропы. У 590 годзе бэнэдыктын упершыню стаў папам Рымскім. Гэта быў сьвяты Рыгор Вялікі — славуты рэфарматар Царквы, які пакінуў найбольш зьвестак пра сьвятога Бэнэдыкта (і пазьней вельмі часта на Пасадзе сьвятога Пятра знаходзіліся менавіта бэнэдыктыны). Такім чынам сьціплы манах-пустэльнік распачаў найбольшае ў гісторыі аднаўленьне Царквы і стаў «будаўніком хрысьціянскага Захаду».

## Сьвята
Яго літургічнае сьвята адзначаецца ў каталіцкай, англіканскай і эвангельскай Цэрквах 11 ліпеня ў памяць аб перанясеньні рэліквій з Монтэ-Касына ў абацтва Флеры (11 ліпеня 673 г.). Гэтае штогадовае сьвята было ўстаноўлена Паўлам VI.

Сьвята бэнэдыктынаў, цыстэрцыянаў і трапістаў адзначаецца ў дзень сьмерці сьв. Бэнэдыкта — 21 сакавіка, а дзень дабраславеньня кляштару Монтэ-Касына адзначаецца 1 кастрычніка.

Праваслаўная Царква адзначае памяць сьвятога манаха 14/27 сакавіка, гэта значыць 27 сакавіка паводле грыгарыянскага календара.

У Армянскай Царкве, якая выкарыстоўвае юліянскі каляндар у сваім літургічным жыцьці, успамінае сьв. Бэнэдыкта 21 сакавіка/3 красавіка, гэта значыць 3 красавіка паводле грыгарыянскага календара.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* СВЯТЫ БЭНЭДЫКТ НУРСІЙСКІ, Наша Вера, № 3(37)/2006

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Італіі
Катэгорыя:Італьянскія сьвятыя
Катэгорыя:Заснавальнікі каталіцкіх ордэнаў
Катэгорыя:Сьвятыя Адзінай Царквы
Катэгорыя:Айцы Царквы
Катэгорыя:Бэнэдыктынцы
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя VI стагодзьдзя
Катэгорыя:Абаты Монтэ-Касына
Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Катэгорыя:Памерлі ў Італіі
Катэгорыя:Памерлі ў Монтэ-Касына
Далёкія (Віцебская вобласьць)

**Далёкія** () — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці, цэнтар сельсавету.

## Геаграфія
Знаходзіцца за 27 км на паўднёвы захад ад Браслава, за 247 км ад Віцебску.

## Мінуўшчына
За расейскім часам, у 1865 — у складзе Богінскай воласьці, 53 жыхары.

За часам Другой Рэчы Паспалітай — у гміне Богіна Дзісенскага павету Наваградзкага ваяводзтва (ад 1926 — у Браслаўскім павеце Віленскага ваяводзтва).

Паводле перапісу 1921 року ў вёсцы пражывалі 186 асобаў, 175 рыма-каталіцкага і 11 праваслаўнага веравызнаньня, зь якіх 164 — польскай нацыянальнасьці, 22 — беларусы. 38 жылых будынкаў.

## Насельніцтва
* 1865 — 53 жыхары;
* 1921 — 186 жыхароў;
* 1997 — 460 жыхароў, 184 двары.

## Турыстычная інфармацыя
* Касьцёл сьвятога Станіслава (1930-я)
* Курганны могільнік (VIII—XІ стагодзьдзі) — 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
*
Беняконі (пагранічная застава)

**Пагранічная застава «Беняконі»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. Разьмешчана па адрэсе вёска Беняконі, вул. Міцкевіча, 17.

## Гісторыя
Зьяўляецца правапераемнікам пагранічнага паста «Канвелішкі», сфармаванага ў студзені 1993 году, у складзе камэндатуры «Ліда» Смаргонскага пагранічнага атраду. З 2 сьнежня 2011 году пагранічная застава «Беняконі» прыступіла да аховы дзяржаўнай граніцы агульнай працягласьцю каля 40 кілямэтраў з новага месца дысьлякацыі. Новы комплекс пагранічнай заставы, пабудаваны па Праграме ўладкаваньня зьнешняй граніцы Саюзнай дзяржавы на пэрыяд 2007-2011 гадоў.

## Умовы
Адлегласьць ад заставы да дзяржаўнай граніцы ўсяго каля 2,5 кілямэтраў, што дазваляе значна скараціць час рэагаваньня па абстаноўцы.  Комплекс заставы абсталяваны найноўшым тэхналягічным абсталяваньнем, інфармацыйнымі, тэлекамунікацыйнымі, інжынэрнымі сеткамі і сыстэмамі відэаназіраньня. Таксама ў склад комплексу, які можа працаваць у аўтаномным рэжыме, увайшлі 8-кватэрны жылы дом, склад гаруча-змазачных матэрыялаў, гарадок для службовых сабак, спартовыя пляцоўкі, трансфарматарная станцыя, воданапорная вежа з артэзіянскімі сьвідравінамі, ачышчальныя збудаваньні. На першым паверсе будынка разьмешчаны службовыя памяшканьні, на другім — блёк харчаваньня і адпачынку вайскоўцаў.

## Інцыдэнты
У ноч з 3 на 4 жніўня 2021 году на вучастку пагранічная застава «Беняконі» быў знойдзены паранены нелегальны мігрант з Іраку, які хутка памёр. Беларускія ўлады абвінавацілі ў зьбіцьці летувіскіх пагранічнікаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2011 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Геранёны (пагранічная застава)

**Пагранічная застава «Геранёны»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. Разьмешчана па адрэсе: вёска Геранёны, вул. Палявая.

## Гісторыя
Сфармавана паводле Загаду Старшыні Дзяржпагранкамітэту ад 04.02.2011 году № 47 зь месцам дысьлякацыі ў вёсцы Геранёны Іўеўскага раёну. З 6 ліпеня 2011 году пагранічная застава «Геранёны» прыступіла да аховы дзяржаўнай граніцы агульнай працягласьцю каля 30,5 кілямэтраў. Адлегласьць ад пагранічнай заставы да дзяржаўнай граніцы каля 4 кілямэтраў. ННовы комплекс пагранічнай заставы, пабудаваны па Праграме ўладкаваньня зьнешняй граніцы Саюзнай дзяржавы на пэрыяд 2007-2011 гадоў і абсталяваны найноўшым тэхналягічным абсталяваньнем, інфармацыйнымі, тэлекамунікацыйнымі, інжынэрнымі сеткамі і сыстэмамі відэаназіраньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2011 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Драбішуны (пагранічная застава)

**Пагранічная застава «Драбішуны»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. Разьмешчана па адрэсе вёска Паляцкішкі, вул. Пагранічная, 1.

## Гісторыя
Зьяўляецца правапераемнікам пагранічнага паста «Паляцкішкі», які з 1 студзеня 1993 году ахоўваў вучастак граніцы каля 30 км. Новы комплекс пагранічнай заставы, пабудаваны па Праграме ўладкаваньня зьнешняй граніцы Саюзнай дзяржавы на пэрыяд 2007-2011 гадоў і дзейнічае з 25 сьнежня 2009 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Доцішкі (пагранічная застава)

**Пагранічная застава «Доцішкі»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. Разьмешчана па адрэсе вёска Доцішкі, вул. Савецкая, 2.

## Гісторыя
Зьяўляецца правапераемнікам пагранічнага паста «Нача». З 17 сакавіка 2012 году пагранічная застава "Доцішкі" прыступіла да аховы дзяржаўнай граніцы працягласьцю каля 37 кілямэтраў з новага месца дысьлякацыі. Новая застава мае двухпавярховы адміністрацыйны будынак, гаражы, гадавальнік, гарадок пагранічнай службы, а побач 12-кватэрны дом для сем’яў прапаршчыкаў і афіцэраў. Службовыя кватэры для пагранічнікаў з поўным аздабленьнем, мэбляй і бытавой тэхнікай. Таксама ўсе выгоды створаны і для салдат тэрміновай службы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Забалаць (пагранічная застава)

**Пагранічная застава «Забалаць»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. Разьмешчана па адрэсе вёска Забалаць, вул. Савецкая, 29.

## Гісторыя
Пачала фармавацца ў студзені 1993 году, у складзе камэндатуры «Ліда» Смаргонскага пагранічнага атраду. З 1 лістападу 1993 году падразьдзяленьне ўзяло пад ахову дзяржаўную мяжу працягласьцю каля 20 км. Першапачаткова адміністрацыйныя памяшканьні падразьдзяленьня разьмяшчаліся ў «Доме калгасьніка» у мястэску Забалаць. Па заканчэньні будаўніцтва будынка пагранічнай заставы ў 1995 годзе ў адпаведнасьці з Праграмай уладкаваньня граніцы Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расеі, падразьдзяленьне перадысьлякавалі на новае месца на ўскраіне мястэчка Забалаць.

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Суботнікі (пагранічны пост)

**Пагранічны пост «Суботнікі»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. Разьмешчаны па адрэсе: вёска Суботнікі, вул. Пагранічнікаў, 1.

## Гісторыя
Пагранічны пост «Суботнікі» зь месцам дысьлякацыі ў мястэчку Суботнікі Іўеўскага раёну пачаў фармавацца са жніўня 1993 году, а з 1 лістапада 1993 году быў прыняты пад ахову ўчастак Дзяржаўнай граніцы працягласьцю каля 40 кілямэтраў. Зь лістапада 2007 па ліпень 2011 году ў склад пагранічнага паста ўваходзіла група пагранічнага кантролю, якая ажыцьцяўляла пропуск у пунктах пропуску «Геранёны» і «Піцкуны».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Сурвілішкі (пагранічны пост)

**Пагранічны пост «Сурвілішкі»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. Разьмешчаны ў вёсцы Сурвілішкі.

## Гісторыя
З кастрычніка 2013 году праходзілі будаўнічыя працы і абсталяваньне новага пагранічнага паста ў будынку былой вясковай школы ў вёсцы Сурвілішкі Іўеўскага раёну. Пагранічны пост у студзені 2015 году пачаў ахоўваць беларуска-летувіскі ўчастак граніцы Лідзкага пагранічнага атраду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Беняконі-1 (пагранічны пункт пропуску)

**Пагранічны пункт пропуску «Беняконі-1»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. 

## Гісторыя
Аддзяленьне пагранічнага кантролю пачало сваё фармаваньне ў студзені 1993 году. У сакавіку 1993 году ўстаноўлены вагончык каля старога млына вёскі Беняконі, а з 5 траўня 1993 году адкрыты стацыянарны аўтадарожны пункт пропуску. У пэрыяд з траўня 2008 па ліпень 2011 году праведзена рэканструкцыя пункта пропуску. З 26 ліпеня 2010 году пункт пропуску функцыянуе па схеме пропуску з улікам зялёных і чырвоных калідораў і прымяненьня прынцыпу аднаго прыпынку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Беняконі-2 (пагранічны пункт пропуску)

**Пагранічны пункт пропуску «Беняконі-2»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы.

## Гісторыя
Аддзяленьне пагранічнага кантролю пачало сваё фармаваньне ў студзені 1993 году на станцыі «Беняконі» Беларускай чыгункі. Ажыцьцяўленьня пропуску празь Дзяржаўную граніцу пачалося з 5 траўня 1993 году. Першапачаткова аддзяленьне разьмяшчалася ў тыпавых модулях, а зь вясны 2001 году падразьдзяленьне знаходзіцца ў будынку чыгуначнага вакзала на станцыі «Беняконі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Доцішкі (пагранічны пункт пропуску)

**Пагранічны пункт пропуску «Доцішкі»** — падразьдзяленьне Лідзкага пагранічнага атраду на вучастку беларуска-летувіскай граніцы. 

## Гісторыя
Аддзяленьне пагранічнага кантролю пачало сваё фармаваньне на ўчастку пагранічнага паста "Нача" ў пагранічнай паласе, каля вёскі Доцішкі ў красавіку 1993 году. Да пропуску грамадзян транспартных сродкаў і тавараў міждзяржаўны пункт пропуску прыступіў з 1 чэрвеня 1993 году. 

З 2015 году пагранічны кантроль ажыцьцяўляецца ў 3 пунктах спрошчанага пропуску: 
* пункт спрошчанага пропуску "Доцішкі", 
* пункт спрошчанага пропуску «Геранёны», 
* пункт спрошчанага пропуску «Піцкуны».

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Лідзкі пагранічны атрад
Беняконі (неадназначнасьць)

Назву **Беняконі** маюць: 

* Беняконі — вёска ў Беларусі, у Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Беняконі — чыгуначная станцыя ў Беларусі
* Беняконі — пагранічная застава на беларуска-летувіскай граніцы
* Беняконі-1 — пагранічны пункт пропуску на беларуска-летувіскай граніцы
* Беняконі-2 — пагранічны пункт пропуску на беларуска-летувіскай граніцы
Камуністычны ўнівэрсытэт БССР

**Камуністы́чны ўнівэрсытэ́т Белару́сі імя́ У. І. Ле́ніна** — вышэйшая партыйная навучальная ўстанова, якая рыхтавала кіроўныя кадры партыйных і савецкіх работнікаў. Існавала з кастрычніка 1925 року да верасьня 1932 року. Разьмяшчалася на вуліцы Карла Маркса, 29.

Заснаваны ў Менску на базе Цэнтральнай савецка-партыйнай школы (1920—1925). Меў аддзяленьні: партыйнае, савецкае, прапагандысцкае, газэтнае, народнай адукацыі (з 1930); сэктары: асноўны (з падрыхтоўчым курсам), вячэрні, завочны (з 1927), курсавы. Тэрмін навучаньня — 3 гады.

Рэарганізаваны ў . На базе газэтнага аддзяленьня ўнівэрсытэту створаны .

## Рэктары
* 
* 
* Алесь Сянкевіч (1928)

## Крыніцы

## Літаратура
* Камуністычны ўніверсітэт Беларусі імя У. І. Леніна // 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:1925 год у Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1932 годзе
Спэцыя (футбольны клюб)

«**Спэ́цыя**» () — італьянскі футбольны клюб з гораду Ля-Спэцыі правінцыі Лігурыі. Заснаваны 10 кастрычніка 1906 году. У сэзоне 2020—2021 гадоў клюб упершыню ў сваёй гісторыі дамогся права на ўдзел у спаборніцтве Сэрыі А. Большую частку сваёй гісторыі «Спэцыя» праводзіла ў трэцім ці чацьвертым дывізіёнах.

## Гісторыя
Футбольная дружына была заснаваная ў 1906 годзе. Аднак клюб пачаў выступы ў футбольных лігах толькі ў 1917 годзе, дэбютаваўшы ў рэгіянальнай лізе. У 1926 годзе клюб выступаў ужо ў Другім дывізіёне, а потым нават прасунуўся ў Першы дывізіён, які на той час быў другім паводле сыстэмы дывізіёнам італьянскага футболу. У 1929 годзе «Спэцыя» атрымала перамогу ў Першым дывізіёне, аднак чэмпіянат быў перафарматаваны і ліга стала трэцім паводле сыстэмы дывізіёнам Італіі, таму каманда засталася на другім узроўні, выступаючы ў Сэрыі Б. У сэзоне 1929—1930 гадоў клюб дэбютаваў у першым сэзоне новаўтворанай Сэрыі Б і зьмяніў назву на «Спэцыя». На гэтым узроўні дружына заставалася да свайго паніжэньня ў 1935 годзе, але хутка каманда вярнулася ў Сэрыю Б у сэзон 1936—1937 гадоў.

У 1944 годзе з прычыны набліжэньня фронту Другой сусьветнай вайны італьянская фэдэрацыя футболу прыняла рашэньне падзяліць найвышэйшую лігу на рэгіянальныя групы. Каманда «Спэцыі», у тым ліку камплектаваная з пажарнікаў, была ўключана ў групу Эміліі-Раманьні. «Спэцыя» перамагла ў сваёй групе і трапіла ў паўфінал, дзе сустракалася з «Сузарай», «Карпі» і «Модэнай». Гэты раўнд таксама стаў пераможным для клюбу, які атрымаў перамогі ў пяці з шасьці згуляных матчаў ды атрымаў паразу толькі ад «Карпі». Далей «Спэцыю» чакала «Балёньня», і першы матч дружыны павінен быў прайсьці ў гасьцёх. Матч, згуляны ў Балёньні, быў прыпынены праз інцыдэнт, выкліканы заўзятарамі гаспадароў пасьля таго, як госьці адкрылі лік. У выніку «Спэцыя» атрымала перамогу зь лікам 2:0. Матч у адказ, які павінен быў адбыцца ў Ля-Спэцыі, спачатку быў перанесены ў Карпі праз бамбаваньне гораду з боку хаўрусьнікаў у гэты пэрыяд, а пасьля быў увогуле адменены праз пратэсты старшыні «Балёньні» Рэната Даль’Ары, таму «Спэцыя» была дапушчаная да фінальнага раўнду без правядзеньня гульні ў адказ.

У фінале, які праходзіў у Міляне, акрамя «Спэцыі» таксама ўдзельнічалі «Вэнэцыя» і «Тарына». 9 ліпеня 1944 году быў згуляны першы матч паміж «Спэцыяй» і «Вэнэцыяй», які скончыўся зь лікам 1:1. 16 ліпеня «Спэцыя» сустрэлася ў матчы супраць «Тарына», у якой на той час выступаў выбітны нападнік Сыльвіё Піёля. Матч скончыўся эпічнай перамогай «Спэцыі» зь лікам 2:1. Пасьля трэцяга матчу, у якім «Тарына» выгуляла «Вэнэцыю» зь лікам 5:2, «Спэцыя» была абвешчаная чэмпіёнам. Тым ня менш, сама фэдэрацыя доўгі час не прызнавала розыгрыш 1944 году афіцыйным праз скарочаны фармат і вайну, якая актыўна праходзіла ў той час на тэрыторыі краіны. Толькі ў 2002 годзе афіцыйна скудэта клюбу было афіцыйна пацьверджанае.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Спэцыя
Асадныя сяляне

**Асадныя сяляне** — катэгорыя фэўдальна-залежных сялянаў ВКЛ у XVI ст., галоўнай павіннасьцю якіх была асада. Паводле «Уставы на валокі» 1557 году, яны, як і цяглыя сяляне, плацілі чынш, давалі дзякла і стацыю натурай альбо грашыма, адбывалі талокі і згоны. Кошт усіх асноўных павіннасьцяў складаў 106 грошаў з валокі дрэннай зямлі. Асадныя сяляне пераважалі ў дзяржаўных уладаньнях і складалі значную колькасьць у маёнтках буйных фэўдалаў. З разьвіцьцём фальваркаў доля асадных сялянаў зьмяншалася. На ўсходзе Беларусі большасьць сялянскага люду складалі асадныя.

## Літаратура
* Спірыдонаў, М. Ф. Асадныя сяляне. // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: А — К. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 256

Катэгорыя:Сялянства‎
Лідзкі пагранічны атрад

**Лідзкі пагранічны атрад** — тэрытарыяльны орган пагранічнай службы Рэспублікі Беларусь. Ахоўвае ўчастак беларуска-летувіскай граніцы.

## Гісторыя
Лідзкі пагранічны атрад быў утвораны згодна пастановы прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 31 ліпеня 1997 году № 419 «Пра меры па ўзмацненні аховы Дзяржаўнай мяжы». 
Ён разьмясьціўся ў горадзе Ліда на тэрыторыі былога вайсковага гарадка 49 дывізіі ракетных войскаў стратэгічнага прызначэньня Расейскай Фэдэрацыі «Паўночны».

## Працягласьць граніцы
Канчаткова ўчастак дзяржаўнай граніцы, які знаходзіцца ў зоне адказнасьці Лідзкага пагранатрада, сфармаваўся да 27 жніўня 2005 году па выніках працы сумеснай дэмаркацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь і Летувіскай Рэспублікі. Працягласьць ўчастка складае — 184.5 км, у тым ліку: сухапутнага — 111.5 км; рачнога — 66 км; азёрнага — 7 км.

## Падразьдзяленьні
### Заставы
* Беняконі
* Геранёны
* Доцішкі
* Драбішуны
* Забалаць

### Пункты пропуску
* Беняконі-1
* Беняконі-2
* Доцішкі

### Пасты
* Суботнікі
* Сурвілішкі

## Камандзіры
Першым начальнікам пагранічнага атрада прызначаны палкоўнік Аляксандар Мэндаль. Ён з групай афіцэраў кіраваньня прыступіў да выкананьня службовых абавязкаў 14 верасьня 1997 году.

У розны час Лідзкім памежным атрадам кіравалі палкоўнікі:

* Аляксандар Мэндаль
* Уладзімер Пыж
* Уладзімер Ляўда
* Мікалай Кукін
* Юры Брычак
* Аляксей Кузьменка
* Сяргей Жылінскі
* Аляксандар Давідзюк (*на 2021 год*)

## Асаблівыя даты
Днём частцы вызначана 25 жніўня. У першую гадавіну ўтварэньня, 25 жніўня 1998 году, атрад атрымаў Баявы сьцяг.

## Інцыдэнты
У ноч з 3 на 4 жніўня 2021 году на вучастку пагранічнай заставы «Беняконі» быў знойдзены паранены нелегальны мігрант з Іраку, які хутка памёр. Беларускія ўлады абвінавацілі ў зьбіцьці летувіскіх пагранічнікаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Лідзкага пагранічнага атраду, сайт Пагранкамітэту

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе
*
Катэгорыя:Ліда
Каморнікі

**Каморнікі** (кутнікі, бабылі) — катэгорыя вольных і прыгонных людзей у XVI — XIX стагодзьдзі без уласнага двара і зямлі. 
Жылі ў чужых хатах, займаючы камору ці кут, працавалі ў якасьці парабкаў на паноў і заможных гаспадароў зь людзей простых саслоўяў. Іншыя маглі займацца рамёствамі, земляробствам, дробнымі промысламі. Каморнікі не адпрацоўвалі паншчыну і не выплачвалі чынш, але былі абавязаныя ўладальніку меншай платай за пражываньне на яго зямлі. Зьліліся з асноўнай масай прыгонных па меры ўкараненьня падушных рэвізій, забароны вольных пераходаў, надзяленьня зямлёй пры правядзеньні абавязковай інвэнтарызацыі маёнткаў у 1840 — 1850 гады. Жылі таксама ў местах і мястэчках.

## Літаратура
* Мялешка, В. І. Бабылі. // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 1: А — К. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2005. С. 275. 
* Анішчанка, Я. К. Каморнік 2). // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 3 т. / рэд. Г. П. Пашкоў і інш. Т. 2: К — Я. — Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 2006. С. 27.

Катэгорыя:Сялянства‎
Белаэранавігацыя

**«Белаэранавігацыя»** — дзяржаўнае прадпрыемства аэранавігацыйнага абслугоўваньня паветранага руху Беларусі, заснаванае ў сакавіку 1996 году.

Таксама прадпрыемства аказвае аэрапортавыя, транспартна-лягістычныя й аздараўленчыя паслугі.

## Гісторыя
Прадпрыемства было створана 1 сакавіка 1996 году ў адпаведнасьці з загадам Дзяржаўнага камітэту па авіяцыі Рэспублікі Беларусь.

За 2013 год «Белаэранавігацыя» абслужыла 1082 паветраных перавозчыкі зь 97 краінаў. Лік палётаў вырас на 6 % да 255 208. Пры гэтым, на 11 % вырас лік узьлётаў і пасадак у Беларусі да 18 130 (7 % палётаў). Лік пералётаў празь Беларусь павялічыўся на 5 % да 211 311 (82 % усіх палётаў). Звыш 36 % (92 890) палётаў прыпала на авіяпрадпрыемствы Расеі, 9 % (23 790) — на авіяперавозчыкаў Нямеччыны і 8 % (22 570) — на беларускія авіяпрадпрыемствы.

Асноўныя віды дзейнасьці «Белаэранавігацыі»: прадастаўленьне аэранавігацыйнага абслугоўваньня паветранага руху й аказаньне аэрапортавых паслугаў. Прадпрыемства аб’ядноўвае ў сабе ўсю сыстэму аэранавігацыі рэспублікі, у тым ліку ўсе абласныя аэрапорты краіны, а таксама філію па аздараўленьню. Абслугоўваньнем паветранага руху ў паветранае прасторы Рэспублікі Беларусь займаюцца Менскі раённы дыспэтчарскі цэнтар і Менскі аэрадромны дыспэтчарскі цэнтар дзяржаўнага прадпрыемства «Белаэранавігацыя», якія месьцяцца на тэрыторыі Нацыянальнага аэрапорту «Менск», а таксама службы паветранага руху ва ўсіх абласных аэрапортах Беларусі.

## Структурныя падразьдзяленьні
* Берасьцейская філія;
* Віцебская філія;
* Гомельская філія;
* Гарадзенская філія;
* Магілёўская філія.
## Міжнародныя санкцыі
21 чэрвеня 2021 году прадпрыемства трапіла ў чацьвёрты пакет санкцый Эўрапейскага Зьвязу з-за захопу самалёта рэйсу Ryanair 4978.  аргумэнтавала рашэньне тым, што яно адказвае за кантроль паветранага руху ў Беларусі й, як вынік, перанакіраваньне пасажырскага рэйсу FR4978 у менскі аэрапорт без належнага абгрунтаваньня 23 траўня 2021 году дзеля арышту журналіста Рамана Пратасевіча й Соф’і Сапегі — рэпрэсіі супраць грамадзянскае супольнасьці й . Адначасова з гэтым генэральны дырэктар «Белаэранавігацыі» Леанід Чуро быў унесены ў чорны сьпіс Эўразьвязу. Акрамя таго, «Белаэранавігацыю» й Чуро ў свае санкцыйныя сьпісы ўключылі Вялікабрытанія, Канада, востраў Джэрзі, Швайцарыя. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакету санкцыяў ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя. Таксама Чуро трапіў у санкцыйны сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША.

18 сьнежня 2023 году начальніка Гомельскага філіялу «Белаэранавігацыі» Уладзімера Чаравухіна дадалі ў санкцыйны сьпіс Эўразьвязу, накіраваны супраць асоб, якія маюць дачыненьне да ўварваньня Расіі ва Ўкраіну. Празь некалькі дзён пасьля гэтага да эўрапейскага пакету санкцый далучылася Швайцарыя, а ў лютым 2024 году – Альбанія, Босьнія і Герцагавіна, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Малдова, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя, Украіна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1996 годзе
Катэгорыя:Авіяцыя Беларусі
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя  асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Рымавічы

**Рымавічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Альшанкі. Уваходзяць у склад Вішнеўскага сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Рым (Rim, Rimo) — імя германскага паходжаньня. 
Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага (гоцкага) імя Rym.

## Гісторыя
Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 52 чалавекі
* 2019 — 36 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Сантокі

**Санто́кі** (таксама сустракаецца — * Суто́кі*) — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 8 чалавек
* 2019 — 8 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Аляксандар Івулін

**Аляксандар Івулін** ( 10 жніўня 1992, г. Ворша, Беларусь) — беларускі спартовы журналіст, блёґер, футбаліст й палітычны вязень рэжыму Лукашэнкі.

У студзені 2022 году Аляксандра Івуліна асудзілі на два гады калёніі. У лютым 2023 году ён выйшаў на волю і зьехаў зь Беларусі.

## Біяграфія
Мама працавала выхавацелькаю ў дзіцячым садку, тата ў маладосьці быў мараком, ёсьць старэйшы брат.

Выпускнік аршанскай ДЮСШАР-2. Выступаў за каманду «Ворша-2» у чэмпіянаце Віцебскае вобласьці. Скончыў Аршанскі каледж на тэхніка-праграміста. Пасьля каледжу паступіў у Інстытут журналістыкі БДУ, дзе выступаў за каманду ВНУ з 2012 па 2017 год, быў капітанам. У Менску займаўся ў школе МТЗ-РІПА, але траўма перашкодзіла стаць прафэсійным футбалістам. Гуляў за аматарскую каманду «Лібертас» у чэмпіянаце АЛФ.

Рабіў рэпартажы на Goals.by і інтэрнэт-партале «» (блёґ «Аршанскі вакзал»). Таксама аўтар відэаблоґу «ЧаснОк».

У 2021 годзе падпісаў прафэсійны кантракт з менскімі «Крумкачамі». Заробак Івуліна ў «Крумкачах» складаў 230 BYN. Упершыню дэбютаваў 3 красавіка ў таварыскім матчы супраць магілёўскага «Дняпра»: на 88 хвіліне замяніў .

## Палітычны перасьлед
Быў арыштаваны 15 лістапада 2020 году ў Менску, калі праходзіў марш памяці Рамана Бандарэнкі. Пасьля сутачнага ўтрыманьня ў ізалятары, дзе ён захварэў на COVID-19, быў выпушчаны. Суд быў прызначаны на 20 лістапада, але праз хваробу працэс перанесьлі на 18 сьнежня. 18 сьнежня быў абвешчаны перапынак да 30 сьнежня для выкліку сьведкі з боку абароны. 30 сьнежня суд Маскоўскага раёну Менску прысудзіў Івуліну штраф у памеры 30 базавых велічынь паводле арт. 23.34 КаАП.

3 чэрвеня 2021 году быў затрыманы разам з апэратарам «ЧаснАка» Яраславам Пісарэнкам у кватэры. 4 чэрвеня быў асуджаны да 30 сутак арышту нібыта за бела-чырвона-белы сьцяг на акне кватэры (Пісарэнка атрымаў 15 сутак) паводле ч. 3 арт. 24.23 КаАП судом Фрунзенскага раёну Менска (судзьдзя — Юлія Блізьнюк), нягледзячы на тое, што, паводле Івуліна, ніякага сьцяга вывешана не было.

Пасьля 30 сутак арышту ён на волю не выйшаў, і стала вядома, што Івуліна перавялі ў СІЗА №1, а сам журналіст абвінавачваецца ў зьдзяйсьненьні крымінальнага злачынства паводле арт. 342 КК (Групавыя дзеяньні, якія груба парушаюць грамадзкі парадак). 5 ліпеня 2021 году сумеснаю заяваю васьмі арганізацыяў, сярод якіх «Вясна», Беларуская асацыяцыя журналістаў, Івулін быў прызнаны палітычным вязьнем

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка Аляксандра Івуліна на сайце Праваабарончага цэнтра «Вясна»
* Канал «ЧаснОк» на YouTube

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крумкачы» Менск
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Вязьні сумленьня паводле ПЦ „Вясна“
Катэгорыя:Вязьні Валадаркі
Гэлен Б’ёрклюнд

**Гэле́н Б’ёрклюнд** (, у дзявоцтве – **Пэрсан** (); ) – швэдзкі палітык сацыял-дэмакратычнай работніцкай партый Швэцыі. З 2018 году зьяўляецца чальцом Рыксдагу ад акругі Блекінге. Як дэпутат уваходзіць у Камітэт па абароне.

## Біяграфія
Нарадзілася й вырасла ў камуне Сёльвэсборг. Бацькі: Гунар Пэрсан (нар. 1947) і Моніка Гад (нар. 1953). На 2021 год жыла там жа з мужам Маркусам Александэрсанам і чатырма дзяцьмі.

Скончыла . Б’ёрклюнд паводле прафэсіі настаўніца.

## Палітычная кар’ера
Б’ёрклюнд пачала палітычную кар’еру як муніцыпальны палітык у  камуны Сёльвэсборг. З 2006 па 2018 год была старшынёй муніцыпальнай рады, пакуль у 2018 годзе не была абрана яе пераемніца . 

Б’ёрклюнд зьяўляецца прэзыдэнтам сацыял-дэмакратычнай работніцкай партый Швэцыі ў акрузе Блекінге, дзе яна таксама зьяўляецца сябрам праўленьня.

2 чэрвеня 2021 году ўзяла шэфства над Соф’яй Сапегай, расейска-беларускаю палітычнаю зьняволенаю.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка Гэлен Б’ёрклюнд на сайце Рыксдагу

Катэгорыя:Дэпутаты Рыксдагу
Ручнікі

**«Ручнікі́»** — любоўная песьня 1959 году на верш Веры Вярбы і музыку Міколы Пятрэнкі.

Упершыню прагучала ў 1959 годзе ў Віцебску на аглядзе мастацкай самадзейнасьці, пасьля чаго яе сталі выконваць прафэсійныя сьпевакі, у тым ліку гурт «Песьняры». На першых грамзапісах памылкова пазначалася ў якасьці народнай. Стала найбольш папулярнай сярод больш як 200 песьняў кампазытара Міколы Пятрэнкі.

## Вобразнасьць
Выкладнік беларускай мовы і літаратуры Мікола Пятрэнка (1919—1997) заўважыў верш «Ручнікі» студэнткі БДУ Веры Вярбы (Гертруды Сакаловай; 1942—2012) ў часопісе «Полымя». Яго кранула дзея і дасьціпнасьць гутаркі на падставе народных вобразаў. Ручнік абазначаў утульнасьць дому, гасьціннасьць яго гаспадароў і повязь усіх пакаленьняў роду. Таму ручнік выступаў абярэгам сям’і. Вада ўвасабляла жыцьцё, а рака ўспрымалася ў якасьці плыні, якая жывіць навакольле каханьнем. Словы «ўпусьціла дзеўка беленькі ручнік» абазначалі кіданьне сямейных патрабаваньняў у плыню асабістага каханьня. Пацалунак служыў ахоўнікам узьніклых стасункаў між каханкамі, якіх аберагаў ад спакусьлівай вірлівасьці. У выкананьні гурта «Песьняры» злучнік «што як» замяніў «бо», у выніку чаго выраз стаў перадаваць гумар хлопца.

## Словы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія песьні
Катэгорыя:Беларускамоўныя песьні
Катэгорыя:Песьні 1959 году
Цэпэліны

**Цэпэлі́ны** — бульбяныя клёцкі зь мясам.

Страва вядомая ў Беларусі некалькі стагодзьдзяў.

## Прыгатаваньне
Спачатку чысьцяць 2 кг бульбы. Затым яе надзіраюць на тарцы або прапускаюць праз блэндэр. На місу або рондаль кладуць друшляк, які засьцілаюць марляй. Таркаваную бульбу порцыямі зьмяшчаюць у марлю і адціскаюць рукамі зь яе сок. Атрыманую мякаць бульбы высыпаюць у асобны посуд. Сабраны пад друшляком сок зьліваюць. Крухмал са дна посуду дадаюць у адціснутую бульбяную масу для лепшай лепкі. Мяса наразаюць нажом на маленькія кубікі. У мяса кідаюць рэпчатую цыбулю і перамешваюць.

Кавалак бульбянога цеста кладуць на далонь і расплюшваюць. Наступны кавалак цеста кладуць на сярэдзіне, а зьверху — мясное начыньне. Краі цэпэліна залепліваюць і мнуць з усіх бакоў да гладкасьці. Кожны цэпэлін кладуць на дошку бяз дотыку да іншага. На пліце ў рондалі кіпяцяць ваду, у якую кідаюць цыбулю для водару. Затым кожную клёцку па адной кідаюць у рондаль. Пасьля лыжкай правяраюць цэпэліны дзеля прадухіленьня зьліпаньня. Пасьля ўсплываньня іх вараць да набыцьця цёмна-шэрага адценьня. Цэпэліны падаюць на талерцы са сьмятанай або з жыжкай. Таксама іх смажаць на блясе да залацістага адценьня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія стравы
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Катэгорыя:Стравы зь мяса
Катэгорыя:Эўрапейская кухня
Катэгорыя:Літоўская кухня
Катэгорыя:Летувіская кухня
Катэгорыя:Польская кухня
Сяргей Кавалёў

* Сяргей Адамавіч Кавалёў — расейскі праваабаронца
* Сяргей Валер’евіч Кавалёў — беларускі драматург
Анатоль Кашталапаў

**Анато́ль Міха́йлавіч Каштала́паў** (20 ліпеня 1948, Магілёў, БССР — 25 сьнежня 2018) — беларускі танцоўшчык і музыка, мастацкі кіраўнік беларускага дзяржаўнага ансамблю народнай музыкі „Сьвята“. Заслужаны артыст Беларусі.

## Жыцьцяпіс
Бацька — родам з Сыбіры, каваль; маці — з Магілёўшчыны. Анатоль займаўся грой на баяне ў Доме піянэраў, хадзіў у харэаграфічны гурток пры Магілёўскім мэталюргічным заводзе. Пасьля навучаўся ў Магілёўскай культпрасьветвучэльні імя Крупскай на танцавальным аддзяленьні.

Вайсковую службу праходзіў у музычнай роце ў Асіповічах, дзе навучаўся гры на флейце, граў у зводным аркестры Беларускай вайсковай акругі. Пасьля працаваў у саўгасе „Вейна“ мастацкім кіраўніком самадзейнасьці.

У 1970 року пераехаў у Менск на запрашэньне Белдзяржфілярмоніі, дзе трапіў у трупу балету Дзяржаўнага народнага хору Беларусі пад кіраўніцтвам Генадзя Цітовіча.

Пасьля заснаваньня ў 1974 року ўвайшоў у склад ансамблю „Харошкі“ пад кіраўніцтвам Валянціны Гаявой; акрамя танцаў і гры на музычных інструмэнтаў, захапіўся зьбіраньнем фальклёру. У ансамблі пазнаёміўся з сваёй будучай жонкай Сьвятланай.

З 1988 року — артыст балету ў ансамблі „Сьвята“, з 2001 і да скону — ягоны мастацкі кіраўнік. Пасьля сыходу з „Харошак“ першы шлюб, у якім з Сьвятланай мелі дачку, распаўся. Другая жонка — Ганна Пухнарэвіч.

Сябра Саюзу кампазытараў Беларусі.

## Дзейнасьць
Рознаплянавы музыка-мультыінструмэнталіст. Валодаў майстэрствам граньня на акарыне, баяне, гармоніку, дудках, жалейцы, флейце. Ад Вячаслава Пратасевіча пераняў уменьне граньня на саломінцы.

За 48 гадоў творчай дзейнасьці зьдзейсьніў мноства фальклёрных экспэдыцыяў. На аснове сабранага ў розных рэгіёнах Беларусі і апрацаванага ім фальклёру стварыў музычна-харэаграфічную („Музыкі граюць“) і песенна-музычную („Застольная“) кампазыцыі, танцы й інш.

## Прэміі і ўзнагароды
* Заслужаны артыст Беларусі (1983)
* Нагрудны знак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусі (2003)
* Ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусі (2011)
* Ганаровая грамата Менскага гарадзкога выканаўчага камітэту (2017)

## Ушанаваньне памяці
Правобраз маладога Анатоля Кашталапава намаляваны ў мазаічных пано на фасадзе дамоў насупраць Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*  // Беларусь 3
* Вольная энцыкляпэдыя Магілёву 

Катэгорыя:Беларускія народныя музыкі
Катэгорыя:Беларускія танцоўшчыкі
Катэгорыя:Беларускія фальклярысты
Катэгорыя:Народны хор імя Цітовіча
Катэгорыя:Харошкі (ансамбль)
Катэгорыя:Сьвята (ансамбль)
The Carpenters

«**The Carpenters**» () — амэрыканскі поп-дуэт з Канэктыкуту, які складаўся з братоў і сясьцёр Рычарда і Карэн Карпэнтэраў. Дуэт быў вельмі папулярны ў 1970-я гады і прадаў больш за сто мільёнаў альбомаў. Іхні альбом *Close to You* займае 175-е месца ў сьпісе 500 найлепшых альбомаў усіх часоў паводле вэрсіі часопісу «Rolling Stone». Некаторыя зь іхніх песень па-ранейшаму папулярныя, напрыклад, «(They Long to Be) Close to You», «Yesterday Once More» і іншыя.

Дуэт распаўся ў 1983 годзе ў выніку сьмерці салісткі Карэн Карпэнтэр у 32-гадовым веку ад анарэксіі.

## Дыскаграфія

* *[[Ticket to Ride (альбом)|Ticket to Ride]]* (1969)
* *[[Close to You]]* (1970)
* *[[Carpenters (альбом)|Carpenters]]* (1971)
* *[[A Song for You (альбом)|A Song for You]]* (1972)
* *[[Now & Then]]* (1973)
* *[[Horizon (альбом)|Horizon]]* (1975)
* *[[A Kind of Hush]]* (1976)
* *[[Passage (альбом The Carpenters)|Passage]]* (1977)
* *[[Christmas Portrait]]* 1978)
* *[[Made in America (альбом The Carpenters)|Made in America]]* (1981)
* *[[Voice of the Heart]]* (1983)
* *[[An Old-Fashioned Christmas]]* (1984)
* *[[Lovelines]]* (1989)
* *[[As Time Goes By (альбом)|As Time Goes By]]* (2001)

## Вонкавыя спасылкі
* Carpenters
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1970 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1980 годзе
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Поп-гурты
Белая Крыніца (Радамышальскі раён)

**Белая Крыніца** () — мястэчка ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 1,75 км². Насельніцтва 816 чал. (2019).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Облікова картка
* Українська радянська енциклопедія : у 12 т. / гол. ред. М. П. Бажан ; редкол.: О. К. Антонов та ін. — 2-ге вид. — К. : Головна редакція УРЕ, 1974–1985.
Історія міст і сіл Української РСР. — К. : Головна редакція УРЕ АН УРСР. — 15 000 прим.
* Енциклопедія сучасної України : у 30 т. / ред. кол. І. М. Дзюба [та ін.] ; НАН України, НТШ. — К. : Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2001­–2020. — 10 000 прим. — ISBN 944-02-3354-X.

Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці
Вакулянчук

**Вакулянчук** () — мястэчка ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 4,5 км². Насельніцтва 1800 чал. (2022).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ВАКУЛЕНЧУ́К (до 1986&nbsp;— Великі Коровинці-2) // ЕСУ
*  Парафія Святих верховних апостолів Петра і Павла УГКЦ.

Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці
Клімы

**Клімы́** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету. 

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Сакаўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 77 чалавек
* 2019 — 56 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Чопавае

**Чопавае** — падатак з вырабу і продажу моцных напіткаў у Кароне Польскай і Вялікім Княстве Літоўскім. У Польшчы вядома з XIII стагодзьдзя як дзяржаўны падатак з вырабу і рэалізацыі піва, мёду, гарэлкі, віна ў корчмах, броварах, шынках, млынах, лазьнях усіх тыпаў уласнасьці. У Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVI стагодзьдзі называлася капшчына. У выніку наданьня прыватным землеўладальнікам права вольнай прапінацыі (1576) чопавае пачало зьбірацца толькі зь дзяржаўных уладаньняў і іх трымальнікаў. Традыцыйна чопавае ішло на ўтрыманьне войска. У XVII—XVIII стагодзьдзі прыносіла 8—9 % даходаў скарбу Вялікага Княства Літоўскага. Чопавае зьбіралі спэцыяльныя паборцы (экзактары, правізары, камісары). У местах іх прызначалі з бурмістраў і радцаў, у вёсках — з войтаў, лаўнікаў, арандатараў па вызначэньні дзяржаўцаў, ваяводаў і судовых старастаў. Падаткам не абкладаўся выраб напіткаў на хатнія патрэбы. Сойм 1766 году ўвёў для Вялікага Княства Літоўскага чопавае ў памеры 10 % ад кошту напіткаў у кожнай карчме і шынку пад прысягай вытворцаў і ўласьнікаў. З 1 сакавіка 1768 году гэты падатак быў павінен замяніць падымнае, для чаго назначалася генэральная люстрацыя вытворчых і гандлёвых пунктаў пад наглядам скарбовых экзактараў і з выкарыстаньнем вайсковай дапамогі. Сойм 1775 году пашырыў зьбіраньне чопавае з усіх гатункаў віна, у тым ліку замежных, і ўвёў адзіную стаўку абкладаньня напіткаў пры захаваньні за шляхтай свабоды розьнічнага гандлю імі. Пасьля далучэньня Беларусі да Расейскай імпэрыі ў канцы XVIII ст. чопавае заменена на вінакурную пошліну, зыходзячы з колькасьці рэвіскіх душ у землеўладаньнях.

## Літаратура
* Довнар-Запольский М. Государственное хозяйство Великого княжества Литовского при Ягеллонах. Т. 1. Киев. 1901;
* Pawіńskі A. Skarbowość w Polsce і jej dzieje za Stefana Batorego. Warszawa, 1881;
* Korzon T. Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764—1794). T. 3—4. 2 wyd. Kraków; Warszawa, 1897;
* Fіlірczak-Kocur A. Skarb litewski za pierwszych dwu Wazów, 1587—1648. Wrocław, 1994.
* Яўген Анішчанка, 2006.

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага