open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Негаўка

**Негаўка** — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі, правы прыток ракі Дняпра. Даўжыня 3,3 км.  

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 0,5 км на поўнач ад вёскі Міцькаўшчына. У вярхоўі штучная дамба ўтварае невялікае вадасховішча. Вусьце Негаўкі знаходзіцца за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Кудаева.

## Славутасьці
* *[[Бастыённы замак (Вялікая Міцькаўшчына)|Замчышча XIV—XVII стагодзьдзяў]]* на левым беразе Негаўкі ў межах вёскі Вялікая Міцькаўшчына.
* *[[Вялікі камень кудаеўскі|Валун кудаеўскі]]*. Трэці па велічыні камень Беларусі з памерамі: доўгая вось — 6,9 м, кароткая — 5 м, вышыня — 2 м, акружнасьць — 22,8 м, вага — больш за 180 тон — помнік прыроды рэспубліканскага значэньня, ляжыць у кар’еры за адзін кілямэтр на поўдзень ад вёскі Кудаева.

## Крыніцы

## Літаратура
*  
* 
*  

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёну
Ульянаўка (рака)

**Улья́наўка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Дняпра. Цячэ ў Аршанскім і Шклоўскім раёнах. Даўжыня 19 км. Плошча вадазбору 106 км².

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*:
** Знаболіца, выток на паўднёвы захад ад вёскі Зубрэвічаў, упадае ў раку Ўльянаўку ля вёскі Казекаў, даўжыня 5 км.
** Вілейка (Ялоўка), выток за 1 км на паўднёвы захад адвёскі Капысіцы, упадае ў раку Ўльянаўку ля вёскі Александрыи, даўжыня 6 км.

* *Левыя*:
** Мошарня (Плясьнеўка), выток ля вёскі Малога Замошша, упадае ў раку Ўльянаўку ля вёскі Александрыи, даўжыня 4 км.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на паўночным усходзе ад вёскі Балотавічаў. Цячэ паўднёвай ускраінай Аршанскага ўзвышша. Ля ўтоку Ульянаўкі ў Дняпро знаходзіцца вёска Александрыя. Вусьце на ўсходняй ускраіне вёскі Александрыі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 375.
*  С. 163.
* 
* 

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёну
Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі і Сьвятога Станіслава (Сёмкаў Гарадок)

**Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі і Сьвятога Станіслава** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Сёмкавым Гарадку. Знаходзіцца ў цэнтры гістарычнага мястэчка, на могілках. У другой палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барокавага клясыцызму, часткова зруйнаваны Маскоўскім патрыярхатам.

У наш час у будынку касьцёла дзее **царква Раства Багародзіцы** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваны парафіяльны касьцёл у Сёмкавым Гарадку збудавалі па 1791 годзе з фундацыі ўладальніка маёнтку Адама Хмары.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Сёмкаў Гарадок апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Аднак па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1868 годзе расейскія ўлады гвалтоўна адабралі касьцёл у каталікоў і перарабілі яго пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час

У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву. У час Другой сусьветнай вайны царква зноў адкрылася і дзеяла да 1959 году.

На пачатак 1990-х гадоў помнік стаяў без даху, калі яго перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату. У 2000-я гады ў выніку рэканструкцыі цалкам зьнішчылі фігурны франтон і дэкаратыўнае аздабленьне сьценаў. Над будынкам паставілі вялізны пазалочаны купал.

## Архітэктура

Помнік архітэктуры барокавага клясыцызму. Гэта 1-нэфавая прастакутная ў пляне базыліка пад 2-схільным дахам, вышынёй амаль роўным нэфу, з магутнымі франтонамі на абодвух тарцах. Ніжняя частка галоўнага фасаду вэртыкальна падзялялася шырокімі руставанымі лапаткамі, якія працягваліся вышэй на фігурным франтоне і завяршаліся драўлянымі вазамі-пінаклямі. Цэнтральную частку фасаду вылучаў накладны трыкутны франтон, над якім у цэнтры тымпана асноўнага франтона знаходзілася гарэльефная кампазыцыя «Ўсебачнае вока».

Усярэдзіне ў межах строга прастакутнага пэрымэтру вылучаліся тры асноўныя часткі: нартэкс, каталікон і алтар. 3 усходняга боку каталікон скругляўся мураванай перагародкай, па-за якой утваралася прастакутная ў пляне алтарная прастора і сымэтрычныя няроўнабаковыя закрысьціі. У бакавых падугах мураванай перагародкі былі нішы-табэрнакулы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Сёмкаў Гарадок
Катэгорыя:Касьцёлы Беларусі
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні ВКЛ
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Сёмкаў Гарадок
Казанак

**Казана́к** (), або **Казуна́к** () — традыцыйны салодкі румынскі, малдаўскі і баўгарскі пірог, які ўва ўсіх трох народаў гатуюць на Вялікдзень, а ў першых двух — яшчэ й на Каляды й на Новы год.

Гатуецца з дрожджавага цеста з малаком, яйкамі, маслам, цукрам і разынкамі. У Румыніі, у залежнасьці ад рэгіёну, дадаюць яшчэ й лясны арэх, валоскі арэх, ваніль, мак, або ром.

## Глядзіце таксама
* Куліч
* Панэтонэ
* Паска

## Вонкавыя спасылкі
* Rețete Cozonac
* Колекция рецепти за козунак

Катэгорыя:Румынская кухня
Катэгорыя:Малдаўская кухня
Катэгорыя:Баўгарская кухня
Храноў

**Храно́ў** (таксама — *Храно́ва*; з 1964 году — **Ве́тка**) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 168 чалавек
* 1999 год — 201 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Грэскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Мушына

Назву **Мушына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Мушына — вёска ў Дрысенскім раёне Віцебскай вобласьці
* Мушына — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Пяшчанік

**Пяшчанік**, **пескавік** — асадкавая горная парода зь зерняў пяску, сцэмэнтаваных гліністым, карбанатным, крамяністым, жалезістым і іншым матэрыялам. Паводле памераў зерняў і мінэральнага складу вылучаюць тыя ж разнастайнасьці, што і сярод пяскоў. Вылучаюць таксама аркозы, граўвакі (пяшчанікі зь мінэралаў і абломкаў асноўных вывергнутых парод, пераважна эфузіўных) і туфагенныя пяшчанікі (утрымліваюць піраклястычны матэрыял да 50%). Паводле ступені зьвязанасьці вылучаюць пяшчанікі слаба-, сярэдне-, моцнасцэмэнтаваныя. Шчыльнасьць — 2,25-2,67% г/см³, порыстасьць 0,69-6,7%, мяжа трываласьці на сьцісканьне 30-266 МПа. Пры мэтамарфізьме пяшчанік ператвараецца ў кварцыт.

Шырока выкарыстоўваецца ў будаўніцтве (вытворчасьць друзу, жвіру; як бутавы камень, сьценавы і аздабленчы матэрыял), як абразіў. Кварцавы пяшчанік ідзе на выраб вогнетрывалай дынасавай цэглы, шкла, кісьлятрывалых матэрыялаў.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Прыродны камень
Катэгорыя:Абломкавыя горныя пароды
Бучэдзкі Сьфінкс

**Бучэдзкі Сьфінкс** () — натуральная скальнае ўтварэньне ў гарах Бучэджы, на тэрыторыі прыроднага парку Бучэджы (Румынія).

Знаходзіцца на вышыні 2216 мэтраў над узроўнем мора. Сваёй незвычайнай формай, абрысамі нагадвае скульптуру старажытнаэгіпецкага сьфінксу. Бучэдзкі Сьфінкс утвораны дзякуючы ўзьдзеяньню ветравой эрозіі пясчаніка  і вапняка, зь якіх складаецца скала. Існуюць і містычныя вэрсіі аб зьяўленьні «асобы» на скале.

Бучэдзкі Сьфінкс, разам са скаламі Бабеле, уваходзіць у сьпіс Сямі прыродных цудаў Румыніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Sanctuare din Muntii Carpati | Romania Libera
* Славутасьці Румыніі

Катэгорыя:Славутасьці Румыніі
Катэгорыя:Горы Румыніі
Водбіца

**Водбіца** (*Вольбіца*, *Воцьбіца*) — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі, левы прыток ракі Дняпра. Даўжыня 5 км.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца ва ўсходніх ваколіцах вёскі Шатравіна. Ад вёскі Брылі да вусьця цячэ ў вузкай, глубокай даліне. Вусьце Водбіцы знаходзіцца за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Сяглава насупраць вёскі Берасьценава на правым беразе Дняпра.
 
## Славутасьці
Гарадзішча на правым беразе каля вёскі Сяглава.

## Крыніцы

## Літаратура
*  

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёну
Раман Чапоўскі

**Рама́н Чапо́ўскі** () — вайсковец, лейтэнант МУС Украіны.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (21.8.2014)

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Фінал Лігі Эўропы УЭФА 2018 году

**Фінальны матч [[Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2018 году]]** праходзіў у Дэсын-Шарпэ каля Ліёну на стадыёне «Парк Алімпік Ліянэ», дзе сустракаліся клюбы «Алімпік Марсэль» і «Атлетыка Мадрыд». Гэта быў 47-ы фінал у гісторыі Кубка УЭФА і 9-ы як фінал Лігі Эўропы УЭФА. Футбольны матч праўшоў 16 траўня 2018 году.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* Фінал Лігі Эўропы УЭФА 2018 году

Катэгорыя:Ліга Эўропы УЭФА
Катэгорыя:2018 год у футболе
Шымэ Вэрсалька

**Шы́мэ Вэрса́лька** (;  10 студзеня 1992 году) — колішні харвацкі футбаліст, абаронца. Гулец нацыянальнай зборнай Харватыі. У студзені 2019 году пашкодзіў калена і на некалькі месяцаў спыніў выступы.

## Дасягненьні
**«Дынама» Заграб**:
* Чэмпіён Харватыі: 2010, 2011, 2012, 2013
* Уладальнік Кубка Харватыі: 2011, 2012

**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2021
* Пераможца Лігі Эўропы: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Харвацкія футбалісты
Вярэйкі

**Вярэ́йкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Ваўпянкі. Цэнтар сельсавету Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Верыка (Wericho, Werica) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 1905 год — 198 чалавек у сяле Вярэйках і 58 чалавек у маёнтку Вярэйках
* 1999 год — 1103 чалавекі
* 2010 год — 984 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падарожжа з Жыгамонтам. Вярэйкі

Катэгорыя:Вярэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Куцейнка

**Куцейнка** — рака ў Аршанскім раёне Беларусі, левы прыток ракі Дняпра. Даўжыня 6 км.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца ў ваколіцах вёскі Стаўры. Да вусьця цячэ ў вузкай, глубокай даліне. Упадае ў Дняпро каля места Воршы.

## Славутасьці
Куцеінскі Богаяўленскі манастыр па правым беразе каля вусьця Куцейнкі.

## Страчаная спадчына
Куцеінскі Прачысьценскі манастыр на левым беразе Куцейнкі.


Kucejna river upper valley.jpg|Рачная даліна
Kucejna river valley.jpg|Рачная даліна
Epiphany monastery of Kucejna. View from east.jpg|Куцеінскі Богаяўленскі манастыр. Выгляд з усходу


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Выток легендарнай ракі Куцейна. БЕЛАРУСКАЕ РАДЫЁ РАЦЫЯ, Беласток

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёну
Саюз выратаваньня Румыніі

**Саюз выратаваньня Румыніі** () — румынская парлямэнцкая палітычная партыя, якая была ўтвораная ў 2016 годзе пасьля посьпеху на мясцовых выбарах Саюзу выратаваньня Бухарэсту (). Пасьля афіцыйна рэгістрацыі ў якасьці партыі ў 2016 годзе, яна 21 жніўня 2016 году аб’ядналася з Саюзам выратаваньня Бухарэсту і Саюзам Кодля ().

## Гісторыя
1 ліпеня 2015 году прэзыдэнт Асацыяцыі выратаваньня Бухарэсту () Нікушор Дан, абвясьціў аб стварэньні партыі Саюзу выратаваньня Бухарэсту.. Сярод задачаў новай арганізацыі заяўлялася захаваньне гістарычнай забудовы гораду, паляпшэньне кіраваньня, абарона правоў гараджан.

23 лютага 2016 году Нікушор Дан напісаў у Facebook сваю праграму на выбарах у мэры Бухарэсту. Дан, на выбарах мэра, і Саюз, на выбарах у гарадзкую Раду, занялі другое месца. Увечары 5 чэрвеня, у дзень мясцовых выбараў, Дан абвясьціў пра намер зарэгістраваць агульнанацыянальную партыю Саюз выратаваньня Румыніі.

21 жніўня 2016 году Саюз выратаваньня Румыніі, Саюз выратаваньня Бухарэсту і Саюз Кодла аб’ядналіся ў адзіную партыю для сумеснага ўдзелу ў парлямэнцкіх выбарах 2016 году .

## Выбары
Першымі ў гісторыі новай партыі выбарамі сталі мясцовыя выбары ў Бухарэсьце. Лідэр Саюза Нікушор Дан заняў другое месца на выбарах мэра румынскай сталіцы, набраўшы 175 119 галасоў (30,52%). На выбарах у гарадзкую Раду Саюз таксама фінішаваў на другім месцы, набраўшы каля 25% галасоў і заваяваўшы 15 месцаў з 55.

Наступнымі выбарамі, у якіх партыя прыняла ўдзел, стала кампанія па абраньні новага складу румынскага парлямэнту ў сьнежні 2016 году. Па дадзеных апытаньняў партыя магла атрымаць ад 7 да 15% галасоў.

Па выніках выбараў, Саюз выратаваньня Румыніі атрымаў на выбарах у Сэнат 629 375 галасоў (8,92%) і 625 154 галасоў (8,87%) на выбарах у Палату дэпутатаў, стаўшы трэцяй па пулярнасьці партыяй у краіне, прапусьціўшы наперад сацыял-дэмакратаў і нацыянал-лібералаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітычныя партыі Румыніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Парлямэнт Румыніі

**Парля́мэнт Румы́ніі** () — прадстаўнічы орган і носьбіт заканадаўчай улады (парлямэнт) Румыніі.

## Склад
Парлямэнт складаецца зь дзьвюх палат:
*Палата Дэпутатаў
*Сэнат

## Узаемадзеяньне палат
Да зьмен у канстытуцыі ў 2003 годзе абедзьве палаты мелі аднолькавыя паўнамоцтвы і сумесна зацьвярджалі законы. Раней, калі меркаваньне палат разыходзілася, то адмысловая камісія (*comisie de mediere*) з дэпутатаў і сэнатараў узгадняла канчатковы тэкст закону. Пасьля рэфэрэндуму 2003 году Сэнат быў абвешчаны вырашальнай палатай (*cameră decizională*), што паскорыла ўзгадненьне законаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Палаты дэпутатаў
* Афіцыйны сайт парлямэнту
Варгуцьцева

**Варгу́цьцева** — вёска ў Беларусі, каля ракі Беразоўкі. Уваходзіць у склад Філатаўскага сельсавету Круглянскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Вэргот (Vergot) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вер- (-вар-, -вір-) (імёны ліцьвінаў Вірбольт, Вербут, Вірмонт; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона', а аснова -гуд- (-год-, -гут-) (імёны ліцьвінаў Готарт, Гудман, Саўгут; германскія імёны Gotard, Gutmann, Savegodo) — ад гоцкага guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts 'гот'. 

## Гісторыя
У 1670 годзе ўпамінаецца як вёска Варгуцеў у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

У XIX ст. Варгуцьцева ўваходзіла ў склад Магілёўскага павету Магілёўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1910 год — 285 чалавек
* 1999 год — 41 чалавек
* 2010 год — 17 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Філатаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Круглянскага раёну
Сьвярдлова

Назву **Сьвярдлова** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сьвярдлова — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Сьвярдлова — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Сьвярдлоў
* Сьвярдлы
Казіно Канстанцы

**Казіно [[Канстанца|Канстанцы]]** () — казіно, якое знаходзіцца ў румынскім горадзе Канстанца ў будынку па бульвары Лізаветы, дом 2. Пабудавана ў стылі арт-нуво. На бягучы момант — гістарычны манумэнт (уключаны ў сьпіс манумэнтаў Міністэрствам па справах культуры і рэлігій Румыніі).

## Гісторыя
З 1880 па 1902 гады на месцы казіно знаходзілася драўляная пабудова, дзе праводзіліся тэатральныя паказы і спартовыя гульні, яго наведвалі турысты. Будаўніцтва пачалося ў 1904 годзе, першапачатковы плян будынка распрацаваў архітэктар Пятры Антанэску, бяручы прыклад у традыцыях румынскага мастацтва. Аднак пасьля заліваньня падмурку пляны зьмяніліся, і будаўніцтва казіно даручылі архітэктару францускага або швайцарскага паходжаньня Даніэлю Рэнару. Ён адмовіўся ад прынцыпаў румынскага стылю на карысьць спалучэньня матываў і большай надзейнасьці, пабудаваўшы будынак пад уплывам касмапалітычнай эры.

Будынак быў дабудаваны і адчынены ў 1910 годзе. Прэса (у асноўным газэта Conservatorul) крытыкавала Рэнара за доўгае будаўніцтва і вынік, скептычна паставіўшыся да зьмешваньня стыляў і эстэтычнасьці, адзначыўшы дрэнны густ Рэнара. Сьцены ўсярэдзіне будынка былі абліцаваныя дошкамі і пафарбаваны алейнымі фарбамі. У будынку былі бальная заля (дзякуючы чаму таі маглі праводзіцца балі, арганізаваныя муніцыпалітэтам), дзьве чытальныя залі, два гульнявых пакоі і тэраса ля мора.

## Гісторыя
Будаўніцтва ішло вельмі павольна: зімой 1891 году пасьля сьнежнай буры абвалілася частка даху і фасаду. 28 студзеня 1892 году гарадзкая рада атрымала прапанову зьнесьці будоўлю, але прымар Белік вырашыў ня зносіць нічога і працягнуць рэканструкцыю. У першапачатковым праекце, акрамя бальнай залі, павінны былі быць тэатар са сцэнай і невялікія прыбудовы абапал. Велічнасьць праекту значна паменшылася, а тэрміны здачы былі значна ссунуты. 21 сьнежня 1909 году інжынэр Элі Раду, архітэктары Іён Мінку і. Д. Маймаролу былі выкліканыя ў Канстанцу для вывучэньня праекту казіно. У выніку быў сфармаваны дакумэнт з рэкамэндацыямі аб будаўніцтве. Было прапанавана пашырыць прастору шляхам адкрыцьця вялікай залі для рэстарацыі і кухні (рэстарацыю прапаноўвалася разьмясьціць на тэрасе за шклянымі дзьвярыма). Для большай свабоды прапаноўвалася дадаць некалькі праходаў.

Афіцыйнае адкрыцьцё адбылося ў жніўні 1910 году. У 1934 годзе будынак быў адрэстаўраваны па праекту таго ж Рэнара. Падчас Другой сусьветнай вайны ў будынку казіно разьмяшчалася бальніца, а ў пасьляваенныя гады яно было пераабсталявана пад рэстарацыю. Аднак у сувязі з высокімі выдаткамі на абслугоўваньне, якія павысіліся пасьля рамонту ў 1986—1988 годзе (пры ўдзеле мастакоў Шум Думітру, Гэорге Тырца, Іаан Мітурца, Нае Міра, Мікалая Маладвяну), казіно зачынілі ў 1990 годзе. У цяперашні час яно зьяўляецца помнікам культуры Румыніі (па пастанове Міністэрства па справах культуры і рэлігій Румыніі), але знаходзіцца ў аварыйным стане, таму доступ ўнутр забаронены.

## Крыніцы

Катэгорыя:Казіно
Катэгорыя:Канстанца
Катэгорыя:Архітэктура мадэрну
Валеры Сянько

**Валеры Сянько** ( 7 красавіка 1998 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца мазырскай «Славіі».

## Кар’ера
### Клюбная
Пачынаў займацца футболам у родных Баранавічах, а ў веку 12 гадоў трапіў у структуру салігорскага «Шахцёра». З 2014 году пачаў выступаць за дублюючы склад салігорцаў, а на наступны год замацаваўся ў камандзе. У 2017 годзе пачаў часам прыцягвацца да асноўнай каманды, аднак гэтак і не згуляў за яе.

З студзеня 2018 году праходзіў прагляд у менскім «Промні» і ў лютым быў арандаваны сталічным клюбам да сканчэньня сэзону 2018 году. Сэзон 2018 году пачынаў у дублі «Промня». 14 траўня 2018 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы ў стартавым складзе ў матчы супраць менскага «Дынама» (1:3). У далейшым працягваў часам зьяўляцца ў асноўнай камандзе, пераважна выходзяы на замену. У сьнежні 2018 году вярнуўся з арэнды ў Салігорск, аднак у студзені 2019 году пакінуў каманду.

З студзеня 2019 году знаходзіўся на праглядзе ў мазырскай «Славіі» і ў лютым падпісаў кантракт. Сэзон 2019 году пачынаў у дублі, а ў чэрвені 2019 году выбыў праз пашкоджаньне да канца сэзону. У 2020 годзе пачаў гуляць за асноўную каманду, часьцей выходзячы на замену. У ліпені 2020 году паводле пагадненьня бакоў скасаваў кантракт з «Славіяй» і неўзабаве далучыўся да койданаўскага «Арсэнала». У студзені 2021 году падоўжыў кантракт з койданаўцамі. Паводле вынікаў сэзону 2021 году дапамог «Арсэнала» прабіцца ў Найвышэйшую лігу. У сэзоне 2022 году працягваў рэгулярна зьяўляцца ў першай адзінаццатцы каманды ў Найвышэйшай лізе.

У студзені 2023 году, пасьля таго як «Арсэнал» выбыў у Першую лігу, выправіўся на прагляд у «Іслач» і у выніку склаў з прысталічным клюбам працоўную дамову. У студзені 2024 году падоўжыў пагадненьне з клюбам. У лютым 2025 году футбаліст паведаміў у сацыяльных сетках аб спыненьні працы зь «Іслаччу», неўзабаве вярнуўшыся ў койданаўскі «Арсэнал». У пачатку 2026 году зьмяніў «Арсэнал» на мазырскую «Славію».

### Міжнародная
26 сакавіка 2019 году згуляў свой адзіны матч у складзе зборнай Беларусі (да 21 году), калі выйшаў у пачатковым складзе ў таварыскім матчы супраць зборнай Летувы (1:0).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Вольнасьць, цэласьць, незалежнасьць

**Во́льнасьць, цэ́ласьць, незале́жнасьць** () — дэвіз часоў паўстаньня Тадэвуша Касьцюшкі.

Дэвіз разьмяшчаўся на штандарах паўстанцкіх аддзелаў сярод іншых, напр. *Сьмерць або перамога* ці *Роўнасьць, вольнасьць, цэласьць*. Пераклікаўся з дэвізам Францускай рэвалюцыі свабода, роўнасьць, братэрства.

## Крыніцы

Катэгорыя:Паўстаньне 1794 году
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1794 годзе
Катэгорыя:Дэвізы
Сьфінкс

**Сьфінкс** — мітычная істота ў старажытнаэгіпэцкай і старажытнагрэцкай міталёгіі.

Сьфінкс у старажытнаэгіпэцкай міталёгіі дух-ахоўнік, увасабленьне царскай улады; фантастычная істота зь целам ільва і галавою чалавека (звычайна партрэт фараону) або сьвятой жывёлы.

У старажытнагрэцкай міталёгіі Сьфінкс — пачвара з тварам і грудзьмі жанчыны, целам ільва і крыламі птушкі, якую наслала Гера ў пакараньне на горад Тэбы. Яна забівала кожнага, хто ня мог адгадаць ейную загадку. Загадку разгадаў Эдып, Сьфінкс у роспачы кінулася ў бездань і разьбілася.

## Літаратура
* Зельскі А. Сфінкс // 

Катэгорыя:Постаці старажытнагрэцкіх мітаў
Катэгорыя:Эгіпэцкая міталёгія
Яўген Чапурны

**Яўге́н Чапу́рны** () — вайсковец, лейтэнант Узброеных сілаў Украіны.

## Жыцьцяпіс
Удзельнік узброенага канфлікту на ўсходзе Ўкраіны; камандзір ґрупы адмысловага прызначэньня. Вывеў ґрупу, у якой былі й цяжкапараненыя, з-пад абстрэлу ворага, пры гэтым асабіста надаючы першую мэдычную дапамогу параненым.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (21.8.2014);
* ордэнам Багдана Хмяльніцкага III (27.11.2014) і ІІ (13.8.2015) ступеняў.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

* Прэзыдэнт узнагародзіў дзяржаўнымі ўзнагародамі 171 героя

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Хасэ Марыя Хімэнэс

**Хасэ Марыя Хімэнэс дэ Варгас** (;  20 студзеня 1995 году) — уругвайскі футбаліст, абаронца гішпанскага клюбу «Атлетыка» і нацыянальнай зборнай Уругваю.

## Дасягненьні
**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2014, 2021
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2016, 2014
* Пераможца Лігі Эўропы: 2018
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Уругвайскія футбалісты
Дзятлаў

**Дзя́тлаў**&nbsp;— расейскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Алесь Дзятлаў ( 1936)&nbsp;— беларускі пісьменьнік, журналіст
* Анатоль Дзятлаў (1931—1995)&nbsp;— колішні намесьнік галоўнага інжынэра па эксплюатацыі Чарнобыльскай АЭС
Іван Бялькевіч

**Я́нка (Іва́н Кандра́тавіч) Бяльке́віч** (, вёска Варонічы Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні, цяпер Слонімскі раён Гарадзенскай вобласьці — 18 кастрычніка 1960, Жданаў Данецкай вобласьці, УССР) — беларускі савецкі мовазнавец, пэдагог.

## Жыцьцяпіс
У 1909 скончыў Сьвіслацкую настаўніцкую сэмінарыю; выкладаў у школах Слонімшчыны. З 1915 у эвакуацыі ў Саратаўскай губэрні (Расея), у 1919—1920 зноў на Слонімшчыне. Са жніўня 1920 працаваў у Наркамаце асьветы БССР, у школах Менску. У пачатку 1920-х г. быў сябрам БПС-Р.

У 1925 скончыў этноляга-лінгвістычнае аддзяленьне БДУ. У 1925—1927 выкладчык і дырэктар Мсьціслаўскага пэдтэхнікуму. З 1927 навуковы супрацоўнік Інбелкульту і Інстытута мовазнаўства АН БССР.

Арыштаваны ДПУ БССР 17 лютага 1930 па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі». Вінаватым сябе не прызнаў. Паводле пастановы калегіі АДПУ СССР ад 10 красавіка 1931 сасланы на 5 гадоў у Ёшкар-Алу. Працаваў на лесапавале. Пасьля вызваленьня выехаў у , дзе выкладаў расейскую мову і літаратуру ў школах Натальева, Жданава. У 1948—1955 — загадчык навуковай часткі «Азоўстальбуду», у 1955—1958 — інжынэр-мэтадыст Жданаўскай філіі Данецкага вечаровага будаўнічага тэхнікуму. Да канца жыцьця не атрымаў дазволу вярнуцца на Радзіму. Рэабілітаваны 19 верасьня 1960.

## Навуковая праца
Вывучаў дыялекталёгію і культуру беларускай літаратурнай мовы. Аўтар артыкулаў па беларускім мовазнаўстве і «Краёвага слоўніка Ўсходняй Магілёўшчыны» (падрыхтаваны ў 1920-х г., выдадзены ў 1970) — самага вялікага абласнога слоўніку беларускай мовы (каля 20 тысячаў словаў).

## Бібліяграфія
* Выступленні на Акадэмічнай канферэнцыі на рэформе беларускага правапісу и азбукі // Працы Акадэмічнае канферэнцыі па рэформе беларускага правапісу и азбукі. Минск, 1927;
* Слоўнік граматычна-лінгвістычны // Узвышша. 1928. №&nbsp;2(8).
* Бялькевіч І. Краёвы слоўнік усходняй Магілёўшчыны. Мінск, 1970.

## Крыніцы

## Літаратура
* Германовіч І. К. Беларускія мовазнаўцы: Нарысы жыцця і навуковай дзейнасці. Мн., 1985. С. 133—179
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытуту беларускай культуры
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытуту мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы НАНБ
Катэгорыя:Выпускнікі Сьвіслацкай настаўніцкай сэмінарыі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Савецкія мовазнаўцы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»
Бялькевіч

**Бяльке́віч** — беларускае прозьвішча; утворанае ад мянушкі *Бялько* — «белы».

## Вядомыя носьбіты
* Адам Бялькевіч (1798—1840) — беларускі навуковец-мэдык
* Валянцін Бялькевіч (1973—2014) — беларускі футбаліст
* Іван Бялькевіч (1883—1960) — беларускі мовазнавец, пэдагог
* Пётар Бялькевіч (1907—1992) — беларускі навуковец-хімік
* Сыльвэстар Бялькевіч (?—1568) — мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Русі

## Крыніцы
Галавінцы

**Галаві́нцы** — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Улукаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 819 чалавек
* 1999 год — 884 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падарожжа з Жыгамонтам. Галавінцы

Катэгорыя:Улукаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёну
Ясінскі

**[[Ясінскі (прозьвішча)|Ясінскі]]** — беларускае і польскае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Антон Ясінскі (1864—1933) — беларускі гісторык
* Варлаам Ясінскі (1627—1707) — мітрапаліт Кіеўскі, Галіцкі і ўсяе Малой Русі
* Ігар Ясінскі ( 1992) — беларускі футбаліст
* Ільля Ясінскі ( 1984) — беларускі актор тэатру і кіно
* Рышард Ясінскі ( 1933) — беларускі кінарэжысэр-дакумэнталіст
* Сяргей Ясінскі ( 1965) — беларускі футбольны трэнэр
* Уладзімер Ясінскі ( 1940) — украінскі навуковец-кібэрнэтык
* Якуб Ясінскі (1759—1794) — кіраўнік вызвольнага паўстаньня 1794 року ў Вялікім Княстве Літоўскім
Пацкава

Назву **Пацкава** маюць:

* Пацкава — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Пацкава — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Крошына

Назву **Крошына** маюць:

* Крошына — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Крошына — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
Крошына (Ушацкі раён)

**Кро́шына** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ушацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 18 чалавек
* 1999 год — 46 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ушацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Йыйын

**Йыйын** — народны сход башкіраў, орган самакіраваньня племя або роду, народнае сьвята.

## Апісаньне
Йыйын зьяўляецца найбольш старажытным башкірскім сьвятам. Грамадзкія сходы ў сьвяточнай форме, якія адлюстроўваюць абрадавую культуру і грамадзкія адносіны, склаліся ў башкір-качэўнікаў у нетрах першабытнаабшчыннага ладу. Йыйын узьнік як орган родаплемяннога самакіраваньня грамады, у функцыі якога ўваходзіла разьвязаньня праблем вайны і міру, удакладненьня межаў родаплемянных тэрыторыяў, парадку качаваньня, ўладжваньня міжродавых спрэчак.

У працы йыйына ўдзельнічалі толькі дарослыя мужчыны. Асаблівую ролю на йыйын гулялі старэйшыны роду — аксакалы. Іх слова было вырашальным. Аксакалы прызначалі дзень сьвята, які супадае з часам перакачаваньня, зьбіралі сродкі на яго правядзеньне, выконвалі судзейскія функцыі пры вызначэньні пераможцаў. І пазьней, пры пераходзе да аселага ладу жыцьця, асноўныя рысы йыйын захаваліся.

Йыйыну папярэднічаў савет аксакалаў (курултай) з правам вырашальнага голасу. Йыйын завяршаўся сьвяткаваньнямі з запрашэньнем гасьцей. Увядзеньне валаснога кіраваньня зь сярэдзіны XVI стагодзьдзя прывяло да страты Йыйын функцый самакіраваньня.

Да XVIII стагодзьдзю йыйын ператварыўся ў сьвята, якое праводзілася ў пэўны час году. Сьвяточная плошча афармлялася ў выглядзе кола, сымбалям роўнасьці чальцоў роду была сумесная харчаваньне, пачастунак з аднаго катла. У башкір выконваўся прынцып роўнага разьмеркаваньня пачастункі: расьпіцьцё кумысу з адной талеркі, пушчанай па крузе, раздача мяса роўнымі далямі і інш. На сьвяце праводзіліся спаборніцтвы сярод юнакоў. Перамога вылучала маладога чалавека ў лік паважаных членаў абшчыны. У вячэрні час моладзь ладзіла «шапіках уйын» (літаральна — «вячэрнія гульні»).

У паўднёвых башкір словам «йыйын» называюць вясельныя ўрачыстасьці, прыём і пачастунак гасьцей перад ад’ездам нявесты, у паўночных ён праводзіцца як кірмаш.

У цяперашні час у Башкартастане і Арэнбурскай вобласьці Расеі адраджаецца традыцыя правядзеньня йыйынаў.

## Глядзіце таксама
* Курултай
* Салаўат йыйыны

## Літаратура
* Черемшанский «Апісаньне Арэнбургскай губэрні ў гаспадарча-статыстычным, этнаграфічным і прамысловым адносінах». Уфа, 1859.
* Кузю Р. Г. «Нарысы гістарычнай этнаграфіі башкір». Ч.1. Уфа, 1957.
* Рудэнка С. І. «Башкірыі: Вопыт этналагічных манаграфіі». Ч.2. «Быт башкір». Л., 1925.
* Асфандияров А. З. Йыйын // Башкирская энциклопедия. — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2013. — .

Катэгорыя:Культура Башкартастану
Катэгорыя:Башкірскія сьвяты
Курултай

**Курулта́й** — гістарычны сход ўсіх мангольскіх і цюрскіх народаў князёў і шляхты, орган народнага прадстаўніцтва ў некаторых цюркскіх народаў (нагайцаў, башкіраў, казахаў, кіргізаў, крымскіх татараў, татараў, тувінцаў, алтайцаў), усенародны сход магнацтва для разьвязаньня найбольш значных дзяржаўных пытаньняў, у нейкім сэнсе — аналяг эўрапейскіх парлямэнтаў (як, напрыклад, Курултай Рэспублікі Башкартастан).

## Літаратура
* Крымский А. Е. Курултай // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт курултая цюрскіх народаў

Катэгорыя:Гісторыя Манголіі
Катэгорыя:Залатая Арда
Катэгорыя:Колішнія заканадаўчыя органы
Катэгорыя:Народныя сходы
Салават Юлаеў

**Салава́т Юла́еў** (; , в. Цякеева, цяпер Салавацкі раён, Башкартастан — , Балтыйски порт, цяпер г. Палдыскі, Эстонія) — башкірскі нацыянальны герой, паплечнік Емяльяна Пугачова ў часе сялянскай вайны 1773—1775 гадоў, паэт-імправізатар.

У кастрычніку 1773 г. мабілізаваны на барацьбу зь Емяльянам Пугачовым, але каля Арэнбургу перайшоў на яго бок на чале атраду башкіраў (2 тыс. чалавек). Сабраў атрад у 10 тыс. чалавек, змагаўся пад Арэнбургам, Кунгурам, у 1774 г. заняў Краснаўфімск. Пугачоў надаў яму чын брыгадзіра.

5 сьнежня 1774 г. Салават Юлаеў быщ узяты ў палон, пасьля пакараньня бізунамі і клеймаваньня ў кастрычніку 1775 году высланы на вечную катаргу ў крэпасьць Рогервік на Балтыйскім моры (цяпер горад Палдыскі, Эстонія), дзе и памёр.

Вершы Салавата Юлаева (ствараліся і перадаваліся ў вуснай форме) заклікалі народ да барацьбы з прыгнятальнікамі, апявалі прыгажосьць роднага краю, каханьне. У гонар Салават Юлаева названы горад Салават у Башкартастане, яго вобраз адлюстраваны ў творах літаратуры і мастацтва.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вершы Салавата Юлаева
* ''«Салават Юлаев — герой Крестьянской войны»''. ГТРК «Южный Урал», 2009 г.
* 
* 
* ''«В несвободной стране жил как свободный человек»''

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Катэгорыя:Правадыры паўстаньняў
Катэгорыя:Паўстаньне Пугачова
Катэгорыя:Башкірскія літаратары
Марыя, Мірабэля

**Мары́я, Мірабэ́ля** (, ) — супольны савецка-румынскі мастацкі фільм 1981 году рэжысэра Ёна Папэску-Гопа.

Музычны анімацыйны і ігравы фільм-казка.

## Сюжэт
Пра дзьвюх сёстраў-блізьнятак і іхніх надзейных сяброў — жабяняці Квакі, сьветлячка Скіпэрыча і матылька Амідэ. Аднойчы Фея лесу пакарала Квакі за няпраўду, і той умерз у ручай. Яго знаходзяць дзьве сястры — Марыя і Мірабэля і спрабуюць выратаваць жабянё. Потым яны ідуць да феі, каб тая зьняла закляцьце. На шляху яны сустракаюць таксама сьветлячка Скіпэрыча, які ня можа сьвяціцца і вусьня Амідэ, які стаў матыльком, але баіцца лятаць.

Але фея не жадае займацца чужымі праблемамі, і тады сябры самі дапамагаюць адно аднаму. Але ў канцы фільму высьвятляецца, што ўсё гэта дзяўчынкі прысьнілі.

## Глядзіце таксама
* Марыя, Мірабэля ў Транзысторыі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мария, Мирабела (1981) 

Катэгорыя:Фільмы 1981 году
Катэгорыя:Савецкія фільмы
Катэгорыя:Румынскія фільмы
Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы
Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы СССР
Крыс Крайдэр

**Крыстафэр Джэймз Крайдэр** (;  30 красавіка 1991 году, Боксфард, ЗША) — амэрыканскі хакеіст, гулец клюбу «Анагайм Дакс», які выступае ў НХЛ. Быў абраны пад агульным 19-м нумарам на драфце НХЛ 2009 году клюбам «Нью-Ёрк Рэйнджарз», за які выступае па сёньняшні дзень.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на NHL.com
* Старонка на Elite Prospects
* Старонка на The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Боксфардзе (Масачусэтс)
Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гартфард Ўулф Пак»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Анагайм Дакс»
Патрык Кейн

**Патрык Тымаці Кейн** (;  19 лістапада 1988 году, Бафала, ЗША) — амэрыканскі хакеіст, гулец клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс», які выступае ў НХЛ. Быў абраны пад агульным 1-м нумарам на драфце НХЛ 2007 году клюбам «Чыкага Блэкгокс», за які выступае і па сёньняшні дзень. У «Чыкага Блэкгокс» стаў уладальнікам Кубка Стэнлі ў 2010, 2013 і 2015 гадох. У сэзоне 2012—2013 гадоў стаў уладальнікам трафэю Кона Смайта‎. Таксама зьяўляецца ўладальнікам трафэю Арта Роса і памятнага трафэю Гарта. У 2017 годзе быў унесены ў сьпіс 100 найлепшых гульцоў НХЛ. Разам са збронай ЗША браў удзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 і 2014 гадоў.

## Дасягненьні
**«Чыкага Блэкгокс»**:
* Уладальнік Кубка Стэнлі: 2010, 2013, 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бафала
Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лёндан Найтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Чыкага Блэкгокс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Біль»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс»
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Уладальнікі памятнага трафэю Гарта‎
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Колдэра
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Кона Смайта‎‎
Катэгорыя:Уладальнікі трафэя Арта Роса‎
Свэн Андрыгета

**Свэн Андрыге́та** (;  21 сакавіка 1993 году, Зумісвальд, Швайцарыя) — швайцарскі хакеіст, гулец клюбу «Лаянз Цюрых». Кар’еру пачаў на радзіме, дзе выступаў у ніжэйшых лігах, а пасьля пераехаў у Канаду і ЗША. У 2013 годзе быў абраны пад агульным 86-м нумарам на драфце НХЛ клюбам «Манрэаль Канадыенз». Адзін сэзон правёў у складзе расейскага клюбу «Авангард».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на NHL.com
* Старонка на Elite Prospects
* Старонка на The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зумісвальдзе
Катэгорыя:Швайцарскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кюнахт Лаянз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фісп»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Руэн-Наранда Гаскіс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гамільтан Бульдогс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манрэаль Канадыенз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сэнт-Джонз Айскапс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каларада Эвэланш»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Авангард» Омск
Рафаэль Дыяс

**Рафаэль Сальвадор Дыяс** (;  9 студзеня 1986 году, Баар, Швайцарыя) — швайцарскі хакеіст гішпанскага паходжаньня, гулец клюбу «Цуг». Рафаэль доўгі час выступаў за швайцарскі «Цуг», пакуль у 2011 годзе не пераехаў у Канаду, дзе падпісаў кантракт з клюбам «Манрэаль Канадыенз». Дэбютаваў у НХЛ 6 кастрычніка 2011 году ў матчы супраць «Таронта Мэйпл Ліфс». Акрамя таго, выступаў за іншыя клюбы НХЛ, як то «Ванкувэр Кэнакс», «Нью-Ёрк Рэйнджарз», «Калгары Флэймз». У канцы 2015 году вярнуўся на радзіму ў клюб «Цуг», дзе празь некаторы час быў прызначаны капітанам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баары
Катэгорыя:Швайцарскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Цуг»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манрэаль Канадыенз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ванкувэр Кэнакс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Калгары Флэймз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гартфард Ўулф Пак»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фрыбург-Гатэрон»
Раян О’Райлі

**Раян О’Райлі** (; нарадзіўся 7 лютага 1991 году, Клінтан, Канада) — канадзкі хакеіст, гулец клюбу «Нэшвіл Прэдатарз», які выступае ў Нацыянальнай хакейнай лізе. Быў абраны пад агульным 33-м нумарам на драфце НХЛ 2009 году ў другім раўндзе клюбам «Каларада Эвэланш», за які правёў наступныя шэсьць гадоў сваёй кар’еры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клінтане (Антарыё)
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эры Отэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каларада Эвэланш»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мэталюрг» Магнітагорск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сэнт-Луіс Блюз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Таронта Мэйпл Ліфс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нэшвіл Прэдатарз»
Чырвоны Бераг (Ігуменскі раён)

**Чырво́ны Бе́раг** (таксама — *Кра́сны Бе́раг*) — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Кліноцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 35 чалавек
* 2010 год — 29 чалавек
* 2019 год — 6-15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Кліноцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Пастарнакі

Назву **Пастарнакі** маюць:

* Пастарнакі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Пастарнакі — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Дылан Ларкін

**Ды́лан Ла́ркін** (; нарадзіўся 30 ліпеня 1996 году, Ўотэрфард, ЗША) — амэрыканскі хакеіст, гулец клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс», які выступае ў НХЛ. Быў абраны пад агульным 15-м нумарам на драфце НХЛ 2014 году, пасьля чаго сэзон правёў у клюбе «Гранд Рэпідс Грыфінз».

## Дасягненьні
**ЗША**:
* Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету: 2015

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на NHL.com
* Старонка на Elite Prospects
* Старонка на The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўотэрфардзе (Мічыган)
Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гранд Рэпідс Грыфінз»
Вікторыя Чаркасава

**Вікто́рыя Чарка́сава** () — вайскоўца, маёр мэдычнае службы Луганскага памежнага атрада, Дзяржаўная памежная служба Ўкраіны

## Жыцьцяпіс
Удзельнік узброенага канфлікту на ўсходзе Ўкраіны; кіраўнік аддзяленьня аховы здароўя аддзелу забесьпячэньня Луганскага памежнага атрада. Выконвае свае баявыя задачы з першых дзён збройнага канфлікту.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (8.8.2014)

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Прэзыдэнт праверыў падрыхтованасьць памежнікаў да зімы ды ўручыў дзяржаўныя ўзнагароды

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:Вайскоўцы луганскага памежнага атраду
Турава

**Ту́рава** — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 201 чалавек
* 1999 год — 93 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Багданаўскі сельсавет (Сеньненскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Нік Баніна

**Нікалас Лоўрэнс Баніна** (;  20 красавіка 1988 году) — колішні амэрыканскі хакеіст. Выступаў за каманду Бостанскага ўнівэрсытэту. У 2007 годзе быў абраны пад 173-м нумарам на драфце НХЛ клюбам «Сан-Хасэ Шаркс». Аднак пазьней правы на гульца былі абменены з клюбам «Анагайм Дакс», где Нік лэбютаваў 26 сакавіка 2010 году ў матчы супраць «Эдманатан Ойлерз». Пазьней выступаў за «Сырак’юз Кранч», «Ванкувэр Кэнакс» і «Пітсбург Пінгвінз». Падчас лакаўту 2012—2013 гадоў Баніна выступаў у Італіі за клюб «Ноймаркт-Эгна». Пасьля перамогі ў Кубку Стэнлі разам зь Пітсбургам Баніна як вольны агент падпісаў 4-гадовы кантракт  на 16,4 млн даляраў з клюбам «Нэшвіл Прэдатарз». У сакавіку 2023 году вярнуўся ў «Пітсбург Пінгвінз».

## Дасягненьні
**«Пітсбург Пінгвінз»:**
* Уладальнік Кубка Стэнлі: 2016, 2017

**ЗША:**
* Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету: 2015, 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Анагайм Дакс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сырак’юз Кранч»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ноймаркт-Эгна»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ванкувэр Кэнакс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нэшвіл Прэдатарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мінэсота Ўайлд»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сан-Хасэ Шаркс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Алімпія» Любляна
Рыкі

Назву **Рыкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Рыкі — вёска ў Амсьціслаўскім раёне
** Рыкі — вёска ў Магілёўскім раёне

### [[Польшча]]
* Рыкі — места ў Люблінскім ваяводзтве, цэнтар Рыцкага павету

## Глядзіце таксама
* Рык
Сауль Ньігес

**Сауль Ньігес Эскляпэс** (;  21 лістапада 1994 году) — гішпанскі футбаліст, паўабаронца бразыльскага клюбу «Фламэнгу» і нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Дасягненьні
**«Атлетыка»**:
* Уладальнік Чэмпіён Гішпаніі: 2021
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2013
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2014
* Пераможца Лігі Эўропы: 2012, 2018
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2018

**«Чэлсі»**:
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2021

**«Фламэнгу»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2025
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Сэфардзкая мова

**Сэфа́рдзкая мо́ва** () або **лядына** — раманская мова на аснове старагішпанскай. Зьявілася на тэрыторыі колішняй Асманскай імпэрыі (Балканы, Турэччына, Сярэдні Ўсход, Паўночная Афрыка) і ў Францыі, Італіі, Нідэрляндах, Марока, Вялікабрытаніі. Цяпер мовай карыстаюцца пераважна сэфардзкія мяншыні ў Ізраілі і яшчэ 30 краінах сьвету. Лядына прызнаная мовай меншасьці ў Босьніі і Герцагавіне, Ізраілі, Францыі і Турэччыне.

Ядро лексічнага складу сэфардзкай мовы ўтварае старагішпанская з дадаткам асобных элемэнтаў раманскіх моваў Пірэнэйскага паўвострава: стараарагонскай, астура-леонскай, старакаталянскай, галісійска-партугальскай і мазарабскай. Пазьней мова ўзбагацілася лексікай асманскай і сэміцкай моваў, такіх як іўрыт, арамэйская ды арабская, асабліва ў галінах рэлігіі, права і духоўнасьці. Большасьць словаў з сучасных канцэпцыяў была запазычаная ў францускай ды італьянскай мовах. У меншай ступені ўплыў на лядыну аказалі іншыя мовы Балканаў, сярод якіх грэцкая, баўгарская і сэрбскахарвацкая.

Для запісу сэфардзкай мовы гістарычны выкарыстоўваўся габрэйскі шрыфт Рашы і ягоная курсіўная форма салітрэо. У цяперашні час выкарыстоўваецца пераважна лацінка, часам таксама габрэйскі шрыфт і кірыліца.

Даўней сэфардзкая мова служыла мовай гандлю Адрыятычнага мора, Балканаў і Сярэдняга Ўсходу і была вядомая сваёй літаратурай, асабліва ў Салёніках. Цяпер яна знаходзіцца пад пагрозай выміраньня. Большасьць носьбітаў у сталым веку, і мова з розных прычынаў не перадаецца дзецям ды ўнукам. У некаторых экспатрыятычных грамадах Лацінскай Амэрыкі існуе пагроза зьмешваньня дыялектаў і ў выніку набліжэньня да гішпанскай мовы. У некаторых грамадах, аднак, назіраецца адраджэньне мовы праз музыку.

На лядына выходзіць адна старонка газэты Şalom (рэшта газэты турэцкамоўная).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раманскія мовы
Катэгорыя:Сэфарды
Катэгорыя:Мовы Турэччыны
Катэгорыя:Мовы Грэцыі
Катэгорыя:Мовы Гішпаніі
Катэгорыя:Мовы Ізраілю
Катэгорыя:Мовы дыяспараў
Каралеўства Данія

**Карале́ўства Да́нія** складаецца зь 3 тэрыторыяў. Апроч уласна Даніі, якія знаходзяцца ў Паўночнай Эўропе, да Каралеўства належыць Фарэрскія астравы у Паўночнай Атлянтыцы, і вострава Грэнляндыя ў Паўночнай Амэрыцы.

Данія зьяўляецца старэйшай сяброўкай садружнасьці, зь яе зыходзіць судовая, выканаўчая і заканадаўчая ўлада. Адносіны дзяржаў-сябровак называюцца *Rigsfællesskabet*. Паводле фарэрскага і грэнляндзкага акту аб хатнім кіраваньні, Фарэрскія астравы і Грэнляндыя складаюць самакіравальную супольнасьць людзей у межах каралеўства.

З гэтых трох дзяржаваў толькі Данія — сяброўка Эўрапейскага Зьвязу.

## Дзяржаўны лад
Нацыянальным заканадаўчым органам зьяўляецца Фолькетынг — аднапалатны парлямэнт, у які выбіраюцца прапарцыйнай большасьцю 175 дэпутатаў з Даніі і па два дэпутаты з Грэнляндыі і Фарэрскіх астравоў. Парлямэнцкія выбары праходзяць раз у чатыры гады, але ў межах паўнамоцтваў прэм’ер-міністра праводзіць датэрміновыя выбары.

## Крыніцы
Call the Police (песьня)

**«Call the Police»** (*Выклікайце паліцыю*) — песьня, запісаная румынскім гуртом G Girls. Яна стала дасяжнай па ўсяму сьвету ў лічбавым фармаце 14 чэрвеня 2016 году праз Global Records і Roton, а 15 ліпеня 2016 году — была выдадзеная кампаніяй Ego у Італіі. Зьяўляецца «тыповай» песьняй эўрадэнсу, у якой у музыцы прысутнічае «румынскі танец музыкі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Песьні G Girls
Катэгорыя:Песьні на ангельскай мове
Катэгорыя:Румынскія песьні
Катэгорыя:Эўрадэнс
Вадзім Чаркасаў

**Вадзі́м Чарка́саў** () — вайсковец, жаўнер 28-е асобнае мэханізаванае брыґады Ўзброеных сілаў Украіны.

## Жыцьцяпіс
У 2013 годзе скончыў навучаньне ў Адэскім прафэсійным ліцэе марскога транспарта па адмысловасьці матрос-зваршчык. Па кантракту далучыўся да шэрагаў УСУ, служыў ў Чабанцы ў якасьці апэратара-наводчыка БМП.

В зоне баявых дзеяньняў у складзе экіпажу БМП суправаджаў вайсковыя калёны, нёс службу на блёкпастах. Пры адным суправаджэньні калёны пазазаконныя ўзброеныя фармаваньні адкрылі агонь, потым абстрэл прадоўжыўся з БМП і танкаў, ґранатамётаў.

Прыцэльным агнём Чаркасаў зьнішчыў адзін БМП і адзін пашкодзіў, сам быў паранены ў руку. Лекаваўся ў адным з вайсковых шпіталёў.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (31.10.2014)

## Вонкавыя спасылкі
* 
* https://web.archive.org/web/20190113155039/http://obozrenie-plus.com/dlya-soldata-prisyaga-svyatynya.html

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:Вайскоўцы 28-й асобнай мэханізаванай брыгады
Кратовая нара

**Крато́вая нара́**, ***чарвято́чына*** — канцэпцыя, якая апісвае разьвязаньне раўнаньняў Айнштайна: нетрывіяльнае разьвязаньне структуры парадоксу Эрэнфэста. Упершыню яны былі апісаны ў 1916 г. Аўстрыя фізікі Людвігам Фламам і зноў у 1935 г. Альбертам Эйнштэйнам і Натанам Розэнам. Таму іх таксама называюць **мостам Эйнштэйна-Розэна**. Англійскі тэрмін *чарвяточына* быў уведзены Джонам Арчыбальдам Уілерам у 1957 годзе, якая злучае розныя пункты ў прасторы-часе. Кратовую нару можна ўявіць як тунэль з двума выхадамі, кожны зь якіх знаходзіцца ў іншым пункце прасторы-часу (то бок у іншым месцы і ў іншы момант часу), альбо як абстрактную біекцыю прастора-часавага кантынуўму. Яшчэ больш дакладней яна апісваецца як асымптатычная праекцыя мнагастайнасьці Калябі — Яў, выяўленай у анты-дэсытэравай прасторы.

Кратовыя норы адпавядаюць агульнай тэорыі адноснасьці, аднак невядома, ці існуюць на самой справе.

Кратовая нара можа злучаць як надзвычайна вялізарныя адлегласьці — мільярды сьветлавых гадоў, так і кароткія — некалькі мэтраў, розныя сусьветы альбо розныя пункты часу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Чорныя дзіркі
Катэгорыя:Матэматычныя гіпотэзы
Катэгорыя:Экзатычная матэрыя
Катэгорыя:Агульная тэорыя рэлятыўнасьці
Катэгорыя:Гіпатэтычныя астранамічныя аб’екты
Катэгорыя:Лёрэнцавы мнагастайнасьці
Катэгорыя:Падарожжы ў часе
Катэгорыя:Тэарэтычная фізыка
Катэгорыя:Падарожжы, хутчэйшыя за сьвятло
Катэгорыя:Альбэрт Айнштайн
Гадзіньнікавая вежа (Боцеўград)

**Гадзіньнікавая вежа** () — вежа ў цэнтры Боцеўграду (Баўгарыя). Гадзіньнікавая вежа зьяўляецца сымбалем гораду і прысутнічае ў яго гербе, а таксама ўваходзіць у сьпіс «Ста нацыянальных турыстычных аб'ектаў Баўгарыі».

Вежа была пабудавана ў 1862—1864 гадох майстрам Вуна Маркавым зь вёскі Врачаш. Арыгінальны гадзіньнікавы мэханізм знаходзіцца ў музэі, а цяперашні зроблены з дэталяў прывезеных з-за мяжы.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сто нацыянальных турыстычных аб'ектаў Баўгарыі
Катэгорыя:Славутасьці Баўгарыі
Катэгорыя:Боцеўград
Катэгорыя:Гадзіньнікавыя вежы