open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Легіён Свабоды

**«Легіён Свабоды»**  — камбатантскае аб'яднаньне ўсіх сяброў партыі УА «Свабода», якія ў складзе Ўзброеных Сілаў Украіны, Нацыянальнай гвардыі, спэцпадразьдзяленьняў МУС і дабраахвотніцкіх батальёнаў бяруць удзел у Расейска-ўкраінскай вайне. Створанае ў лютым 2015 году рашэньнем XXX Зьезду УА «Свабода».

## Мэта
Лідэр УА «Свабода» Алег Цягнібок у красавіку 2015 году падчас выступу на цэнтральным стадыёне Чыгірыну заявіў:

*У нас узьнікла ідэя ўсіх «свабодаўцаў», якія ваююць за Ўкраіну, арганізаваць у камбатантскае аб'яднаньне. Каб потым, пасьля нашай перамогі, перамогі Ўкраіны над маскоўскім ворагам, можна было б рэабілітаваць нашых камбатантаў, аказваць ім псыхалягічную дапамогу, знайсьці ім працу. А сёньня — дапамагаць ім у гэтай вайне, дапамагаць параненым, сем’ям загінулых.*

## Склад
Станам на жнівень 2015 году ў складзе аб'яднаньня — больш за 1000 свабодаўцаў.

Першы кіраўнік Легіёну — старшыня данецкай «Свабоды», камандзір асобнай зьмешанай штурмавой роты «Карпацкая Сеч» Алег Куцын.

У «Легіён Свабоды» ўваходзяць 138 дэпутатаў розных узроўняў рад і іншых службовых асобаў органаў дзяржаўнага кіраваньня і мясцовага самакіраваньня:

6 народных дэпутатаў Украіны (Руслан Кашулінскі, Юры Сырацюк, Аляксей Кайда, Маркіян Лапачак, Андрэй Цягнібок, Аляксандар Марчанка),
15 дэпутатаў абласных і Кіеўскай гарадзкой рад (у тым ліку 1 — старшыня Івана-Франкоўскай абласной рады Скрыпнічук Васіль),
56 дэпутатаў раённых рад (у тым ліку 1 старшыня раённай рады),
48 дэпутатаў гарадзкіх рад (сярод іх 3 сакратары гарадзкіх рад), 7 экс-кіраўнікоў РДА, 6 — іншых службовых асобаў.
У год поўнамаштабнага ўварваньня колькасьць байцоў «Легіёну Свабоды» перавысіла 2 тысячы чалавек, сярод якіх каля двух дзясяткаў дэпутатаў Вярхоўнай Рады папярэдніх скліканьняў разам з лідэрам УА "Свабода", маёрам Алегам Цягнібокам, і сотні дэпутатаў мясцовых рад.

З 2025 году кіраўніком «Легіёну Свабоды» прызначаны Камандзір батальёну «Свабода» 4-й брыгады апэратыўнага прызначэньня «Рубеж» НГУ падпалкоўнік Пятро Кузык, які фактычна выконваў абавязкі з часу гібелі лейтэнанта Алега Куцына.

## Страты
Падчас правядзеньня АТО, станам на жнівень 2015 году, «Легіён Свабоды» страціў 21 ваяра, а 81 ваяр атрымаў раненьні рознай ступені цяжкасьці.

На пачатку 2025 году страты (забітыя і зьніклыя бязь вестак) склалі больш за дзьве сотні пабрацімаў, сярод іх амаль тры дзясяткі загінулых партыйцаў былі дэпутатамі розных узроўняў.

## Адзначэньні
Станам на жнівень 2015 году 61 ваяр «Легіёну Свабоды» ўзнагароджаны найвышэйшай партыйнай узнагародай — залатым значком. Зь іх 11 — пасьмяротна.

24 ваяры «Легіёну Свабоды» ўзнагароджаны дзяржаўнымі ўзнагародамі.

## Нататкі

## Спасылкі
* Супольнасьць «Легіён Свабоды» ў Фэйсбуку

Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Расейска-ўкраінская вайна
Пэдэрастыя

**Пэдэрастыя** (ад стар.-грэц.: παις — «дзіцё», «хлопчык», і ἐραστής — «кахаючы», гэта значыць «каханнье да хлопчыкаў») — любоўныя ці сэксуальныя адносіны паміж мужчынам і хлопчыкам, у сучаснай гутарковай і, раней, літаратурнай мове гэтым тэрмінам часта пазначаецца мужчынская гомасэксуальнасьць наагул. Тым ня менш, калі дакладна, панятак мае вузкае гістарычнае азначэньне.

## Этымалёгія

Слова «пэдэрастыя» паходзіць ад каранёў παις (па-грэцку «хлопчык» і наагул «дзіця», што па сэнсе прыкладна адпавядае сучаснаму панятку «непаўналетні» — паўналецьце ў Элядзе наставала з 18 гадоў) і ἐραστής (каханак). У новаэўрапейскі ўжытак слова *paederastia* (з грэцкай παιδεραστεια) увайшло ў XVI стагодзьдзі, было запазычанае з дыялёгу Плятона «Баль» для абазначэньня сэксуальнай сувязі паміж сталым мужчынам з аднаго боку і падлеткам ці юнаком зь іншага. Але паколькі пэдэрастыя, ці «грэцкае каханьне», была найбольш распаўсюджанай і адзінай, што знайшло адлюстраваньне ў культуры, формай мужчынскіх гомасэксуальных адносінаў, да XIX стагодўьдзя часткова ў Эўропе тэрмін набыў значэньне мужчынскай гомасэксуальнасьці наагул.

## Пэдэрастыя ў міталёгіі

Міты прыпісвалі пэдэрастычныя адносіны багам: Зэўс выкраў Ганімэда, Апалён кахаў цэлы шэраг цудоўных юнакоў. Пэдэрастыя прыпісвалася і героям: палюбоўнікамі Гэракла называлі возьніка, пляменьніка героя Іялая, а таксама Гіла, арганаўта Паліфема і Састрата; Ахіл і Патрокл у клясычную эпоху адназначна ўспрымаліся і апісваліся як любоўная пара (хоць у Гамэра простых указаньняў на гэта няма). Звычайна лічылася, што звычай кахаць хлопчыкаў увёў фіванскі цар Лай, бацька Эдыпа, які закахаўся ў цудоўнага хлопчыка Хрысіпа і выкраў яго; зрэшты, Тымей прыпісвае ўвядзеньне гэтага звычаю крыцянам. Нарэшце, у Паўночнай Грэцыі вынаходнікам пэдэрастыі лічыўся сьпявак Арфэй, які адмовіўся ад жанчынаў пасьля страты каханай Эўрыдыкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гомасэксуальнасьць
Катэгорыя:Антычнасьць
Катэгорыя:Міталягічныя грэкі
Катэгорыя:Сэксуальнасць чалавека
Катэгорыя:Сэксуальнасьць
Марыя Француская

**Марыя Француская**, або **Мары дэ Франс** ці **Мары з Францыі** (па-француску: *Marie de France*; 1160—1210) — паэтка «Адраджэньня ХІІ ст.», першая літаратарка на Захадзе, якая пісала на народнай мове, то бок па-старафранцуску. Яна належыць да другога пакаленьня аўтараў, якія прыдумалі куртуазнае каханьне. 
## Жыцьцяпіс

Марыя Француская - першая вядомая франкамоўная пісьменьніца. Бо, вядома, да яе ўсе пісалі пераважна на лаціне.

Пра жыцьцё Мары дё Франс вядома вельмі мала. Нават ейнае імя - толькі здагадка, заснаваная на радку з эпілёгу да ейнай байкі: «Marie ai nun, si suis de France» («Мяне завуць Мары, я з Францыі»). На падставе лінгвістычных дадзеных лічыцца, што Марыя паходзіла з Вэксэну, часткі Нармандыі, якая мяжуе з Парыскім рэгіёнам. У эпоху Адраджэньня імя Марыі ўпершыню згадваецца Клёдам Фашэ, бібліяфілам і чальцом францускага парлямэнту. 

Пасьля шлюбу Элеаноры Аквітанскай з Генрыхам II Плянтагенэтам (ён стаў каралём Ангельшчыны) Мары пераехала ў Лёндан у складзе картэжу гэтай пары. Магчыма, менавіта Генрыху II паэтка прысьвяціла зборнік сваіх вершаў. Сярэднявечны манах і крытык Дэні Пірам пісаў у сваёй працы «Vie Seint Edmund le rei» (1180), што Марыя з Францыі карысталіся вялікай папулярнасьцю сярод прыдворнай шляхты, таму што «пісала тое, чаго чытачы жадалі даведацца».

Таксама Марыя вядомая як перакладніца. Пераклады з лаціны рэлігійных тэкстаў і баек Эзопа сьведчаць аб высокай адукаванасьці паэткі (веданьне некалькіх моваў — ​​ангельскай, нармандзкай, лаціны) і ейнай прыналежнасьці да прыдворнай шляхты.
## Творчасьць

Ейныя апавяданьні ў вершах, якія не зусім дакладна называюцца Ле Марыі Францускай, зьяўляюцца адаптацыяй брэтонскага матэрыялу на мове д’ойль. Пры ейным жыцьці яны мелі велізарны посьпех ва ўсіх дварах Францыі і Ангельшчыны, чый рыцарскі ідэал яны славілі, потым, калі мода на рыцарства скончылася падчас Стогадовай вайны, яны былі забытыя. Ейныя ж байкі, натхнёныя Эзопам, з другога боку, чыталіся бесьперапынна з 12-га па 18-е стагодзьдзе, дзякуючы характэрнай жывасьці, якую перанял, у прыватнасьці, Ляфантэн.

Аднак Марыя Француская застаецца загадкай, пра якую нічога невядома, акрамя ейных тэкстаў і імя.

Немагчыма даведацца, у якім моўным асяродку расла будучая паэтка і нават на якой мове пісала яна сама. Восем асноўных вядомых рукапісаў — гэта копіі, зробленыя пасьля ейнай сьмерці, часам напісаныя на англа-нармандзкай мове, асноўнай літаратурнай мове 12 стагодзьдзя пасьля стараксытанскай мовы, а таксама на старафранцускай, а таксама на пікардзкай мове.

## Творы
* Lais, 1165.
* Isopet, 1175.
* L’Espurgatoire Seint Patriz, 1190.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1160-я гады
Катэгорыя:Памерлі ў 1210 годзе
Катэгорыя:Францускія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Сярэдневечная Эўропа
Катэгорыя:Фэмінізм
Катэгорыя:Францускія паэткі
Альба Бэрлін

**«А́льба»** () — нямецкі баскетбольны клюб з Бэрліну, які спаборнічае ў Бундэсьлізе і Эўралізе. Клюб быў заснаваны ў 1991 годзе і сёньня ёсьць найбуйнейшым нямецкім баскетбольным клюбам паводле колькасьці сябраў. Свае хатнія матчы «Альба» ладзіць на Убэр-Арэне. Каманда ўважаецца самай пасьпяховай нямецкай баскетбольнай камандай як ва ўнутраным, гэтак і на міжнародным узроўні. Зь сярэдняй наведвальнасьцю больш за 10 тысяч гледачоў за гульню, гэта таксама адзін з самых папулярных баскетбольных клюбаў у Эўропе. У 2013 годзе пра «Альбу» зрабілі сюжэт у дакумэнтальнай сэрыі ESPN «Баскетбольныя сталіцы». У 2014 годзе клюб стаў першай нямецкай баскетбольнай камандай, якая перамагла дзейнага чэмпіёна НБА «Сан-Антоніё Спэрз».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Нямецкія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Беларус Віленшчыны

**Беларус Віленшчыны** — штотыднёвая старонка Таварыства Беларускай Культуры ў Літве, якая выходзіла ў Вільне ад 1993 па 1995 год. Зьяўленьню беларускай старонкі папярэднічалі рэгулярныя расейскамоўныя публікацыі беларускай тэматыкі працягам 1992—1993 гадоў. На той момант у Вільне ўжо існавала два беларускіх пэрыёдыка — «Наша Ніва» ды «Vilnia i Kraj», але на думку выдаўцоў, яны зусім не адлюстроўвалі тэмы і праблемы цікавыя старэйшаму пакаленьню беларусаў віленчукоў. Першы нумар «Беларуса Віленшчыны» зьявіўся на пятай старонцы расейскамоўнай віленскай газеты «Эхо Литвы» у пятніцу 5 лістапада 1993 года.

Далей старонка працягвала выходзіць штотыдзень. Праз год, ад 2 верасьня 1994, таксама па пятніцах старонка пачала друкавацца паралельна яшчэ й у польскамоўнай газэце . Зьмест абедзьвюх вэрсіяў быў аднолькавы, аднак у польскай газэце матэрыялы былі набраныя лацінкай, а выпускі тут мелі сваю, адрозную ад кірылічнае вэрсіі, нумарацыю.

Старонка рыхтавалася на абсталяваньні «Наша Ніва» і тэхнічную частку працы выковалі яе супрацоўнікі: набор рабіў Андрэй Антонаў, а карэктуру і вёрстку Сяргей Дубавец. Да падрыхтоўкі пэрыёдыка таксама рэгулярна далучаліся валантэркі зь ліку студэнтак-беларусістак Віленскага Пэдагагічнага Ўнівэрсытэту Марыя Вабалевіч і Іна Бейнар.

Аб беларускай старонцы «ў дзяржаўнай рускамоўнай газэце» інфармавала чытачоў гарадзенская газэта «Пагоня» ў лістападзе 1993 года.

Апошні выпуск у «Эхо Литвы» зьявіўся 30 сьнежня 1994 года пад нумарам 59. Далей старонка працягвала зьяўляцца ў «Kurier Wileński», дзе апошні раз была надрукаваная 31 сакавіка 1995 году пад нумарам 31 (у новай асобнай нумарацыі). За ўвесь час было выдадзена агулам 73 нумары. «Выпуск старонкі прыпыніўся, калі рэдакцыі газэтаў патрабавалі дадатковай аплаты, а такой магчымасьці ў нас не было», піша ў сваіх успамінах былы старшыня Таварыства Беларускай Культуры ў Літве Хведар Нюнька.

Большасьць аўтарскіх матэрыялаў старонкі падпісаны Лявонам Луцкевічам (псэўданімы «Дзядзька Лявон», «Стары Віленчук», «Адам Міхальчук», подпіс «Т. Б.») і  (подпіс «Л. К.»), часам публікаваліся артыкулы Зоі Коўш, Аляксея Анішчыка, Алега Аблажэя, Паўла Саўчанкі, Людвікі Кардзіс, Сержука Вітушкі, Лілеі Плыгаўкі, ды лісты й вершы чытачоў. Артыкулы збольшага прысьвечаныя біяграфіям віленскіх беларускіх дзеячоў, гострым дыскусіям аб беларускай школе ды культурным імпрэзам беларускай Вільні.

## Літаратура
* Сяргеева, Галіна. Беларус Віленшчыны. У: Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 тамах. Т. 6. Кн. 2. Стр. 331. Мінск: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка «Беларус Віленшчыны» ў зьмесьце газэты «Эхо Литвы» (1993—1994)
* Старонка «Беларус Віленшчыны» ў зьмесьце газэты «Kurier Wileński» (1994—1995)

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Віленскія газэты
Катэгорыя:Віленскія газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Летувіскія газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Вільня
Катэгорыя:Беларуская лацінка
Мясцовыя выбары ў Вене 2020 году

**Мясцовыя выбары ў Вене 2025** () — чарговыя выбары ў Ляндтаг і рады раёнаў горада якія 11 кастрычніка 2020 году. Адбыліся паводле прапарцыйнай сыстэмы. Каб прыняць удзел ў размеркаваньні мандатаў партыя павінна была атрымаць ня менш за 5% галасоў. Перамогу на выбарах атрымала Сацыял-дэмакратычная партыя Аўстрыі на чале з Міхаэлем Людвігам, бургамістрам Вены. Партыя атрымала 46 месцаў. На другім месцы апынулася Аўстрыйская народная партыя, якая значна палепшыла свой вынік ў параўнаньні з выбарамі 2015 году і атрымала 20,4%. На трэцяе месца вышлі Зялёныя з вынікам 14,8%. Ў Ляндтаг прайшлі таксама ліберальная партыя НЭОС і правапапулісцкая Аўстрыйская партыя свабоды (АПС). АПС значна страціла падтрымку выбаршчыкаў ў выніку скандалу, вядомага як "Ібіца-гэйт" ды выхаду часткі партыйцаў ў асобную партыю "Каманда Штрахэ", якая не атрымала 3,27% і не атрымала месцаў ў Ляндтагу. Па выніках выбараў кааліцыю ў Ляндтагу сфармавалі Сацыял-дэмакраты і НЭОС.

## Удзельнікі выбараў

## Вынікі выбараў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мясцовыя выбары ў Вене
Жанна Барэ

**Жáнна Барэ** (па-француску: *Jeanne Barret*; 27 ліпеня 1740, Ля Камэль, Бургундыя, Каралеўства Францыя — 5 жніўня 1807, Брэст, Брэтань, Францыя) — француская падарожніца, першая жанчына, якая зьдзейсьніла кругасьветнае падарожжа. Батаніца. 
## Жыцьцяпіс

У 1766 годзе яна, перапрануўшыся мужчынам і называючы сябе Жанам Барэ, нанялася служкай да вядомага францускага батаніка Філібэра Камэрсона, які неўзабаве пасьля гэтага павінен быў адправіцца ў кругасьветнае падарожжа з экспэдыцыяй Бугенвіля. Падчас экспэдыцыі Барэ праяўляла незвычайную адвагу, а да таго ж добрыя веды ў батаніцы дапамаглі Камэрсону.

Паводле адной з вэрсіяў, таямніца Барэ заставалася не раскрытай да вострава Таіці, дзе ў ёй выкрылі жанчыну тубыльцы. Паводле іншай вэрсіі, Камэрсон ведаў праўду пра свайго памочніка ад самага пачатку і ўзяў Барэ з сабой у ролі палюбоўніцы, а выкрытая яна была карабельным лекарам.

Паводле запісаў ў карабельным дзёньніку Бугенвіля, пасьля выкрыцьця было нялёгка ўтрымліваць матросаў ад замахаў на гонар і годнасьць жанчыны. Верагодна, па гэтай прычыне Барэ ўсё ж высадзілі на высьпе Маўрыкій, і ў Францыю яна вярнулася толькі праз некалькі гадоў ужо на іншым караблі.

На Маўрыкіі яна заставалася асыстэнткай Камэрсона (ягоны стары сябар і калега П’ер Пуаўр быў інтэндантам выспы) да яго сьмерці ў 1773 годзе. Яна адкрыла там карчму, а затым пабралася з францускім вайскоўцам, зь якім і вярнулася ў сваю родную вёску Сэнт-Алей, такім чынам завяршыўшы сваё кругасьветнае плаваньне.

У 2012 годзе новы гатунак кветкі *Solanaceae*, адкрыты ў Паўднёвай Амэрыцы, быў названы ў ейны гонар - *Solanum baretiae*.

У ейны гонар 26 красавіка 2018 году названыя горы (горы Барэ) на Плютоне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 27 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1740 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Францыі
Катэгорыя:Памерлі 5 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1807 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя ў Францыі
Катэгорыя:Асобы Бургундыі
Сацыялістычная партыя (Францыя)

**Сацыялістычная партыя** () — левацэнтрычная і левая палітычная партыя Францыі. Прытрымліваецца сацыял-дэмакратычных і праэўрапейскіх поглядаў. Партыя цягам многіх дзесяцігодзьдзяў была найбуйнейшай партыяй францускіх левых сілаў і была адной зь дзьвюх асноўных палітычных партыяў у часы Пятай рэспублікі, разам з Аб’яднаньнем за рэспубліку ў канцы XX стагодзьдзя і Зьвязам за народны рух у пачатку 2000-х гадоў. У цяперашні час арганізацыю ачольвае першы сакратар Аліўе Фор. Партыя ўваходзіць у Партыю эўрапейскіх сацыялістаў, Прагрэсіўнага альянсу і Сацыялістычнага інтэрнацыяналу.

Была заснавана ў 1969 годзе ў выніку зьліцьця Францускай сэкцыі Рабочага інтэрнацыяналу, Канвэнту рэспубліканскіх установаў на чале з Франсуа Мітэранам і іншых групаў. У 1970-х гадах партыя пераўзышла камуністычную партыю паводле колькасьці галасоў сярод левых. Упершыню яна прыйшла да ўлады ў 1981 годзе, калі прэзідэнтам быў абраны Мітэран. Яна мела кіроўную большасьць у Нацыянальнай асамблеі з 1981 па 1986 гады ды зноў з 1988 па 1993 гады. Лідэр партыі Ліянэль Жаспэн прайграў на выбарах на пасаду прэзыдэнта ў 1995 годзе кансэрватару Жаку Шыраку, але займаў пасаду прэм’ер-міністра ва ўрадзе з 1997 па 2002 гады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Францыі
Дэмакратычны рух (Францыя)

**Дэмакратычны рух** () — палітычная партыя ў Францыі, якая лічыцца цэнтрычнай альбо правацэнтрычнай. Ейнымі галоўнымі ідэалягічнымі кірункамі ёсьць лібэралізм і хрысьціянская дэмакратыя, а самая партыя характарызуецца моцна праэўрапейская. Была створаная Франсуа Байру, каб стаць пераемніцай Зьвязу за францускую дэмакратыю. Мэтай арганізацыі стаў удзел у парлямэнцкіх выбарах 2007 году. Спачатку мела назву Дэмакратычная партыя, але пасьля была пераўтворана ў Дэмакратычны рух, бо ў краіне ўжо існавала невялікая Дэмакратычная партыя.

Дэмакратычны рух склаў дамову з патрыяй Разам!, якая пазьней стала Адраджэньнем, на парляэмнцкіх выбарах 2017 году пасьля таго, як Байру ў лютым падтрымаў кандыдатуру Эманюэля Макрона. Дзьве партыі з тых часоў былі ў альянсе, у апошні час пад назвай Разам!. Заснавальнік і лідэр партыі Байру у сьнежні 2024 году заняў пасаду прэм’ер-міністра Францыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Францыі
Зьміцер Панкавец

**Зьміцер Панкавец** (нар. у 1985 г.) — беларускі журналіст.

## Біяграфія

Вырас у Барысаве. Працаваў у журналістыцы больш за 20 гадоў, у тым ліку намесьнікам рэдактара выданьня «Наша Ніва» і на «Радыё Свабода». 

Неаднаразовы ляўрэят журналісцкай прэміі «Вольнае слова».

У сьнежні 2021 года выехаў зь Беларусі, асьцерагаючыся перасьледу за прафэсійную дзейнасьць. У 2024 г. на яго ў Беларусі была заведзеная крымінальная справа.

## Вонкавыя спасылкі
* Матэрыялы на сайце Радыё «Свабода»
* Нашаніўцы Марціновіч, Гардзіенка і Панкавец — сярод пераможцаў конкурсу «Вольнае слова» — Наша Ніва, 07.05.2015
* Магічная мапа Барысава ад Змітра Панкаўца — budzma.org, 01.07.2014

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары «Нашай Нівы»
Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары Радыё «Свабода»
Няскораная Францыя

**Няскораная Францыя** () — левая палітычная партыя ў Францыі. Была створаная ў 2016 годзе Жанам-Люкам Мэляншонам, у той час сябрам Эўрапарлямэнту і былым супрэзыдэнтам Левай партыі. Сваю палітыку арганізацыя скіроўвае на рэалізацыю экасацыялістычнай і дэмакратычна-сацыялістычнай праграмы «Агульнай будучыні» (). У якасьці лягатыпу выкарыстоўвае малую грэцкую літару фі.  У 2022 годзе партыя вылучыла свайго лідэра Мэляншона кандыдатам на прэзыдэнцкія выбары 2022 году. У першым туры ён заняў трэці радок, набраўшы 7,7 мільёнаў галасоў, ледзь саступіўшы Марын Лё Пэн, якая была другою.

## Гісторыя
Партыя заснаваная 10 лютага 2016 году як палітычны рух з мэтай падтрымкі кандыдатуры Жана-Люка Мэляншона на прэзыдэнцкіх выбарах. Ідэалягічнымі арыенцірамі новага аб’яднаньня сталіся гішпанская партыя Падэмас і кандыдат у прэзыдэнты ЗША Бэрні Сандэрз. Да руху Няскоранай Францыі ўвайшлі прадстаўнікі палітычнай сілы самога Мэляншона, а таксама партыя Разам! ды былыя прадстаўнікі іншых левых сілаў.

## Ідэалёгія
Ідэалягічна Няскораная Францыя па-рознаму апісваецца як дэмакратычна-сацыялістычнай, антынэалібэральнай, экасацыялістычеай, сувэрэністычнай, левапапулістычнай і мякка эўраскептычнай партыяй. У палітычным спэктры яна хутчэй апісваецца як левая, а таксама як ультралевая партыя. Скрайнелевай яе называюць крытыкі, у тым ліку дзейны прэзыдэнт Францыі Эманюэль Макрон. Паводле словаў палітоляга Рэмі Лэфэўра, партыйная праграма ёсьць сацыялістычнай зь вельмі інтэрвэнцыянісцкім і рэфармісцкім уплывам, згодна зь якой надаецца істотная роля дзяржаўным службам, экалягічнаму плянаваньню, пераразьмеркаваньне, а таксама партыя ставіць пад сумнеў больш ультралібэралізм, чым сам капіталізм.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Францыі
Орындж (акруга, Каліфорнія)

**Орындж** () — акруга ў Паўднёвай Каліфорніі, ЗША. Адміністрацыйны цэнтр — горад Санта-Ана. Паводле перапісу 2020 года насельніцтва складала 3,186,989 чалавек, што робіць акругу трэцяй па колькасьці акругай у Каліфорніі і шостай па колькасьці насельніцтва ў Злучаных Штатах. Хоць у асноўным гэта прыгарад, гэта другая па шчыльнасьці насельніцтва акруга ў штаце пасьля акругі Сан-Францыска. Тры самых густанаселеных гарады акругі — Анахайм, Санта-Ана і Ірвайн, насельніцтва кожнага зь якіх перавышае 300 000 чалавек. Шэсьць гарадоў акругі Орындж знаходзяцца на ўзьбярэжжы Ціхага акіяна: Сіл-Біч, Гантынгтан-Біч, Ньюпорт-Біч, Лагуна-Біч, Дэйна-Пойнт і Сан-Клямэнтэ.

Акруга зьяўляецца турыстычным цэнтрам з такімі славутасьцямі, як Дыснэйлэнд, хутар Ноц-Бэры, Місія ў Сан-Хуан-Капістрана, Пірс Гантынгтан-Біч, Дом Маджэска, Цэнтр мастацтваў Сэгэрстрома, Тэатр Ёст, Музэй Баўэрса, востраў Бальбоа, Стадыён Энджэл,  цэнтр горада Санта-Ана, прыродныя славутасьці ранча Ірвайн і некалькі папулярных пляжаў уздоўж берагавой лініі працягласьцю больш за 40 міль (64 км). Тут таксама знаходзіцца буйны дасьледчы ўнівэрсытэт — Каліфарнійскі ўнівэрсытэт у Ірвайне, а таксама шэраг іншых вядомых каледжаў і ўнівэрсытэтаў, такіх як Чэпмэнскі ўнівэрсытэт і Каліфарнійскі дзяржаўны ўнівэрсытэт у Фулертане.

## Крыніцы

Катэгорыя:Акругі Каліфорніі
Карын Укс

**Карын Укс** ці Карына Ўкс (па-француску: *Corinne Hoex*; нар. 13 ліпеня 1946, Укль, Бэльгія) — бэльгійская франкамоўная пісьменьніца, паэтка. Чаліца Каралеўскай акадэміі францускай мовы і літаратуры Бэльгіі.  
## Жыцьцяпіс

Выпускніца Свабоднага ўнівэрсытэту ў Брусэлі (спэцыяльнасьць "гісторыя мастацтва і археалёгіі).

Працавала выкладніцай, дасьледніцай і дакумэнталісткай у галіне народнага мастацтва і традыцыяў.

З 2001 году прысьвяціла сябе літаратуры. Піша раманы, апавяданьні і вершы.

29 красавіка 2017 году выбраная ў Каралеўскую акадэмію францускай мовы і літаратуры Бэльгіі - на месца Франсуазы Мале-Жарыс.

Жыве і працуе ў Брусэлі.

## Творы

#### Проза

• 2001: Le Grand Menu, roman, L'Olivier, (ISBN 2-87929-282-4).

• 2008: Ma robe n’est pas froissée, roman, Les Impressions nouvelles, (ISBN 978-2-87449-040-8).

• 2010: Décidément je t’assassine, roman, Les Impressions nouvelles, (ISBN 978-2-87449-089-7).

• 2010: Le Grand Menu, roman, réédition, Les Impressions nouvelles.

• 2012: Le Ravissement des femmes, roman, Grasset, (ISBN 978-2-246-79480-6).

• 2014: Décollations, fantaisie en prose, L'Âge d'Homme, (ISBN 9782825143780).

• 2015: Valets de nuit, roman, Les Impressions Nouvelles.

• 2015: Pas grave, nouvelle, Fédération Wallonie-Bruxelles.

• 2017: Le Grand Menu, roman, réédition, Espace Nord.

• 2023: Nos princes charmants, Les impressions Nouvelles.

#### Паэзія

• 2002: Cendres, Esperluète (encres de Bernard Villers) (ISBN 2-930223-32-4).

• 2009: Contre Jour, Le Cormier (vignettes de Frank Vantournhout).

• 2009: La Nuit, la mer, Didier Devillez (encres de Camille De Taeye).

• 2011: Juin, Le Cormier.

• 2011: N.Y., La Margeride (variations typographiques de Robert Lobet).

• 2012: Rouge au bord du fleuve, Bruno Doucey.

• 2012: Le Murmure de la terre, La Margeride (gravures sur bois de Robert Lobet).

• 2012: L’Autre Côté de l’ombre, Tétras Lyre (fusains d'Alexandre Hollan).

• 2013: Celles d'avant, Le Cormier.

• 2013: Matin, La Margeride (encres de Robert Lobet).

• 2015: Jadis vivait ici, L'Âge d'Homme.

• 2015: Oripeaux, La Margeride (estampes de Robert Lobet).

• 2015: Les Mots arrachés, Tétras Lyre (gravures de Véronique Goossens).

• 2016: L'Été de la rainette, Le Cormier (vignette de Kikie Crêvecœur).

• 2016: Tango, Esperluète (gravures de Martine Souren).

• 2017: Leçons de Ténèbres, Le Cormier (gravure de Véronique Goossens).

• 2017: Le Feu, La Margeride (sérigraphies de Robert Lobet).

• 2018: Elles viennent dans la nuit, Esperluète (estampes de Kikie Crêvecœur).

• 2019: Et surtout j'étais blonde, Tétras Lyre (gravures de Marie Boralevi).

• 2020: Les Ombres, La Margeride (dessins de Robert Lobet).

• 2020: Uzès ou nulle part, Le Cormier.

• 2023: L'ombre de toi-même, Tétras Lyre (photos de l'autrice).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бэльгіі
Катэгорыя:Асобы Брусэлю
Катэгорыя:Бэльгійскія пісьменьніцы
Катэгорыя:Бэльгійскія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Бэльгійскія паэты
Катэгорыя:Франкамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Франкамоўныя паэты
Франсуа Мітэран

**Франсуа Марыс Адрыян Мары Мітэран** (; 26 кастрычніка 1916 — 8 студзеня 1996) — французскі палітык і дзяржаўны дзяяч, які займаў пасаду прэзыдэнта Францыі з 1981 па 1995 гады, то бок самы працяглы час займаў гэтую пасаду ў гісторыі Францыі. Як былы першы сакратар Сацыялістычнай партыі, ён быў першым левым палітыкам, які заняў пасаду прэзыдэнта ў час Пятай рэспублікі.

Дзякуючы ўплыву сям’і, Мітэран пачаў сваё палітычнае жыцьцё, грунтуючыся на правым каталіцкім нацыяналізьме. Служыў пры рэжыме Вішы ў ягоныя першыя гады існаваньня. Пасьля далучыўся да Супраціву, перайшоў у левы спэктар і некалькі разоў займаў пасаду міністра за часам Чацьвертай рэспублікі. Мітэран выступаў супраць усталяваньня Шарлем дэ Голем Пятай рэспублікі. Не зважаючы на тое, што часам быў палітычна ізаляванай асобай, ён пераўзыходзіў канкурэнтаў і быў лідэрам левых на прэзыдэнцкіх выбарах 1965 і 1974 гадоў, перш чым быў абраны прэзыдэнтам краіны на выбарах 1981 году. У 1988 годзе Мітэран быў пераабраны і заставаўся на пасадзе да 1995 году.

Мітэран запрасіў Камуністычную партыю ў свой першы ўрад, што на той час лічылася спрэчным рашэньнем. Тым ня менш, камуністы былі ўлучаныя ў якасьці малодшых партнэраў і замест таго, каб скарыстацца перавагамі, пабачылі, што іхняя падтрымка паменшылася, і ў рэшце рэшт пакінулі кабінэт у 1984 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інстытут імя Франсуа Мітэрана.

Катэгорыя:Францускія палітыкі
Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2017—2018 гадоў

**Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2017—2018 гадоў** — 26-ы розыгрыш Чэмпіянату футбольнай лігі пасьля адасабленьня Прэм’ер-Лігі, які праходзіў з 4 жніўня 2017 году па 6 траўня 2018 году. Пераможцам стаў «Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз», які разам з «Кардыф Сіці» і «Фулгэмам» прасунуўся ў Прэм’ер-Лігу.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 24 клюбы. У параўнаньні з папярэднім сэзонам адбыліся наступныя зьмены:

### Далучыліся да Чэмпіёншыпу

** Прасунуліся зь Першай лігі **
* Шэфілд Юнайтэд
* Болтан Ўандэрэрз
* Мілўол

** Панізіліся з [[Прэм’ер-Ліга 2016—2017 гадоў|Прэм’ер-Лігі]] **
* Гал Сіці
* Мідлзбра
* Сандэрлэнд

### Пакінулі Чэмпіёншып

** Прасунуліся ў [[Прэм’ер-Ліга 2017—2018 гадоў|Прэм’ер-Лігу]] **
* Ньюкасл Юнайтэд
* Брайтан энд Гоўв Альбіён
* Гадэрсьфілд Таўн

** Панізіліся ў Першую лігу **
* Блэкбэрн Ровэрз
* Ўіган Атлетык
* Ротэргэм Юнайтэд

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Плэй-оф

## Вонкавыя спасылкі
* Вынікі на footballsite

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Катэгорыя:2017 год у футболе
Катэгорыя:2018 год у футболе
Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2016—2017 гадоў

**Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2016—2017 гадоў** — 25-ы розыгрыш Чэмпіянату футбольнай лігі пасьля адасабленьня Прэм’ер-Лігі, які праходзіў з 5 жніўня 2016 году па 7 траўня 2017 году. Пераможцам стаў «Ньюкасл Юнайтэд», які разам з «Брайтан энд Гоўв Альбіён» і «Гадэрсьфілд Таўн» прасунуўся ў Прэм’ер-Лігу.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 24 клюбы. У параўнаньні з папярэднім сэзонам адбыліся наступныя зьмены:

### Далучыліся да Чэмпіёншыпу

** Прасунуліся зь Першай лігі **
* Ўіган Атлетык
* Бэртан Альбіён
* Барнсьлі

** Панізіліся з [[Прэм’ер-Ліга 2015—2016 гадоў|Прэм’ер-Лігі]] **
* Ньюкасл Юнайтэд
* Норыдж Сіці
* Астан Віла

### Пакінулі Чэмпіёншып

** Прасунуліся ў [[Прэм’ер-Ліга 2016—2017 гадоў|Прэм’ер-Лігу]] **
* Бэрнлі
* Мідлзбра
* Гал Сіці

** Панізіліся ў Першую лігу **
* Чарлтан Атлетык
* Мілтан-Кінз Донз
* Болтан Ўандэрэрз

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Плэй-оф

## Вонкавыя спасылкі
* Вынікі на footballsite

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Катэгорыя:2016 год у футболе
Катэгорыя:2017 год у футболе
Rz

**rz** — двазнак, які маецца ў некаторых мовах кашубскае, польскае.

## Паходжаньне
Польскія вучоныя выводзяць двазнак **rz** зь мінулага ляскае мовы. Па іх поглядах раней у іх мове быў гук [р], які пазьней замяніўся на гук [ж]. У сучаснае польскае мове двазнак **rz** азначае гукі [ж], або [ш].

Напрыклад слова morze (можэ), або trzeba (тшэба).

Існуюць выключэньні, якія чытаюцца ў польскае мове  [рз] — marznąć [ˈмарзноўц], zamarzać  [замарзачь] , tarzan [тарзан], Murzasichle [мурзашіхлэ], Nowe Marzy [новэ марзы], Stare Marzy [старэ марзы] і г.д.

## Беларускі погляд
Беларускія словы і польскія словы маюць асаблівасьць. Яна датычна вымаўленьня [ж] і  [ш] у польскае мовы і [р] у беларускае. Многія словы маюць такія асаблівасьці 
* mo**rz**e (мо**ж**э), а па-беларуску мо**р**а
* t**rz**eba (т**ш**эба), а па-беларуску т**р**эба

Для беларуса Сакрата Яновіча, які добра ведаў беларускую мову стала лёгка вывучаць польскі правапіс. Ён спамінаў:

… з польскаю моваю і літаратураю, асабліва з правапісам ня меў праблемы, даўно ўцяміўшы па-беларуску, калі пішацца «у» адкрытае ды ня менш клапотны палякам «рз».

## Крыніцы

Катэгорыя:Лацінскія дыграфы
Катэгорыя:Польскія двазнакі і трызнакі
Старшыня Менскага гарадзкога выканаўчага камітэта

**Старшыня Менскага гарадзкога выканаўчага камітэта** — вышэйшая службовая асоба Менска. Узначальвае вышэйшы выканаўчы орган дзяржаўнай улады горада — выканаўчы камітэт.
Дзеючым старшынёй Менскага гарадзкога выканаўчага камітэта зьяўляецца Уладзімір Яўгенавіч Кухараў.

## Абавязкі
Кіраўніцтва дзейнасьцю гарвыканкама, грамадзянскай абаронай горада.

Узаемадзеяньне з Адміністрацыяй Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ды Саветам Міністраў Рэспублікі Беларусь, гарадзкім Саветам дэпутатаў. 

## Старшыні Менскага гарадзкога выканаўчага камітэта
* красавік  1991 — студзень  1995 — Аляксандар Міхайлавіч Герасіменка
* 10 студзеня 1995 — 18 лютага 2000 — Уладзімір Васільевіч Ярмошын
* 28 сакавіка 2000 — 10 чэрвеня 2009 — Міхаіл Якаўлевіч Паўлаў
* 25 чэрвеня 2010 (з 10 чэрвеня 2009 — в. а.) — 6 лістапада 2014 — Мікалай Аляксандравіч Ладуцька
* 6 лістапада 2014 — 24 лістапада 2018 — Андрэй Віктаравіч Шорац
* 24 лістапада 2018 — 3 верасьня 2020 — Анатоль Аляксандравіч Сівак
* 3 верасьня 2020 — па наш час — Уладзімір Яўгенавіч Кухараў

## Крыніцы
* Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт. Інфармацыя пра кіраўніка  
* Менскі гарадзкі выканаўчы камітэт. Кіраўнікі горада (з 1879 года)  

Катэгорыя:Старшыні Менскага гарадзкога выканаўчага камітэта
Катэгорыя:Менск
Катэгорыя:Старшыні аблвыканкамаў Беларусі
Нікадэм Іваноўскі

**Нікадэм Эразм Іваноўскі** (па-польску: *Nikodem Erazm Iwanowski*; па-летувіску: *Nikodemas Erazmas Ivanovskis*; 1844, маёнтак Парагі, Жамойць – 23 студзеня 1931, маёнтак Парагі, Жамойць, Летува) – польскамоўны пісьменьнік, мастак, публіцыст і бацька пісьменьніцаў Лазьдзіну Пяледа. 

## Жыцьцяпіс
Бацькамі Нікадэма былі Ксавер Фэлікс Іваноўскі і Юзэфа Тамашэвіч. Дзед – Ян Іваноўскі быў судзьдзёй Шавельскага павету. 

Род Іваноўскіх паходзіў з ваколіцаў Полацку, гэта значыць зь беларускіх зямель Вялікага Княства Літоўскага, адкуль у 1684 годзе прыехаў у Жамойць. 

Нікадэм навучаўся жывапісу ў Варшаве і Мюнхэне (у траўні 1869 г. падаў дакумэнты ў Акадэмію прыгожых мастацтваў – Antikenklasse: паступіў 12 красавіка 1870 г.). Пэўны час жыў таксама ў Варшаве. 

Пісаў артыкулы для «Biesiada Literacka», а таксама аповесьці, вершы і баляды на польскай мове. Ліставаўся зь вядучымі польскімі пісьменьніцамі таго часу: Элізай Ажэшкай і Марыяй Канапніцкай. 

Як жывапісец ён вядомы сваімі рэлігійнымі карцінамі, знойдзенымі ў жамойцкіх касьцёлах. Дочкамі Нікадэма былі сёстры Іваноўскія: Сафія Іванаўскайце-Пшыбіляўскене і Марыя Іванаўскайце-Ластаўскене, якія разам выкарыстоўвалі псэўданім Lazdynų Pelėda (*Ляшчынная Сава*). 

Зь іх Марыя спачатку пісала па-польску для польскіх часопісаў. Пазьней абедзьве сястры пісалі па-летувіску. Іхны бацька Нікадэм Іваноўскі размаўляў у тым ліку і па-летувіску, але пісаў па-польску.

## Творы
1883: Biała dziewica: powieść.

1886: Parya: powieść indyjska.

1907: Iš po žemės šventos.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жамойці
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Летувіскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Летувіскія публіцысты
Катэгорыя:Летувіскія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Асобы Жамойці
Катэгорыя:Памерлі ў 1931 годзе
Катэгорыя:Памерлі 23 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1844 годзе
Роза Роза

**Роза Роза** (па-італійску: *Rosa Rosà*, псэўданім **Эдыт Арнальдзі** ці **Эдыт фон Гайнаў**; 18 лістапада 1884, Вена, Аўстра-Вугорская імпэрыя – 1978, Рым, Італія) — італійская пісьменьніца-футурыстка, мастачка-ілюстратарка, скульптарка аўстрыйскага паходжаньня. 
## Жыцьцяпіс

Эдыт фон Гайнаў нарадзілася 18 лістапада 1884 году ў Вене. Паходзіла з арыстакратычнай аўстрыйскай сям'і. Два гады вучылася ў Венскай школе мастацтваў. У 1907 годзе яна пазнаёмілася з італійскім журналістам Ульрыка Арнальдзі, а ў наступным годзе пара ажанілася і пасялілася ў Рыме, Італія. У пэрыяд з 1909 па 1915 год у іх нарадзілася чацьвёра дзяцей.

Падчас Першай сусьветнай вайны, калі ейны муж быў мабілізаваны на аўстрыйскі фронт, Эдыт пазнаёмілася з Філіпа Тамаза Марынэці і ўступіла ў шэрагі футурыстаў, зьмяніўшы імя на Роза Роза (такі псэўданім яна абрала ў гонар аднайменнага места, які знаходзіўся пад уладай Аўстрыі, а затым Італіі, што сьведчыць аб ейнай падвойнай асобе).

Разам зь іншымі пісьменьнікамі яна пачала публікаваць свае творы на старонках часопіса «Футурыстычная Італія» (італ.: L'Italia Futurista ), дзе ў пэрыяд з 1916 па 1918 год зьявіліся некалькі ейных артыкулаў і два апавяданьні — «Раман самнамбулы» (італ.: Romanticismo sonnambulo) і «Множнасьць» (італ.: Moltitudine). 

У 1918 годзе сьвет убачыў фэмінісцкі фантастычны кароткі раман пісьменьніцы пад назвай «Жанчына з трыма душамі» (італ. La donna con tre anime), а ў 1919 годзе выйшла кніга «Ніхто, акрамя цябе» (італ. Non c'è che te!).

У 1917 годзе яна пачала маляваць ілюстрацыі да кнігаў сваіх калегаў-футурыстаў. У 1919 годзе яна прымала ўдзел у Вялікай нацыянальнай футурыстычнай выставе (італ.: Grande Esposizione Nazionale Futurista ), а ў 1921 годзе — у Бэрлінскай міжнароднай выставе.

Яна намалявала сорак каляровых ілюстрацыяў да выданьня «Тысячы і адной ночы» 1922 году, а пазьней — да зборніка пэрсыдзкіх казак «Кніга папугі». Прычым, акрамя літаратуры і жывапісу, Роза займалася таксама скульптурай і ганчарствам.

У канцы жыцьця пісьменьніца апублікавала два раманы пра Міжземнамор'е: «Міжземнаморская вечнасьць» (італ.: Eterno mediterraneo ; 1964) і «Фэномэн Бізантыі» (італ.: Il fenomeno Bisanzio; 1970). Аднак яшчэ два раманы — «Дом шчасьця» (італ.: La casa della felicità ) і «Уцёкі зь лябірынту» (італ.: Fuga dal labirinto), а таксама аўтабіяграфію «Дунай сівы» (італ.: Il Danubio è grigio ) яна так і ня скончыла.

Памерла ў 1978 ў Рыме.

## Творы

• Multitudine, 1917.

• Romanticismo sonnambulo, 1917.

• Conflagrazione geometrica, 1917.

• Ricevimento-thé, Signore-nessun uomo, 1917.

• Le donne del posdomani, 1917.

• Una Donna con tre anime, 1918.

• Non c'è che te! Una donna con tre anime e altre novelle, 1919.

• Eterno mediterraneo, 1964.

• Il fenomeno Bisanzio, 1970.
 
## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1884 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Асобы Вены
Катэгорыя:Італійскія пісьменьніцы
Катэгорыя:Італьянскія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Італьянскія скульптары
Катэгорыя:Італьянскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Футурызм
Катэгорыя:Асобы Рыму
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Катэгорыя:Памерлі ў 1978 годзе
Катэгорыя:Фэмінізм
Паўло Гінтаў

**Паўло Вадзімавіч Гінтаў** (; нарадзіўся 14 студзеня 1984, Кіеў) — украінскі і амэрыканскі піяніст, а таксама палітычны актывіст.  

## Біяграфія
Нарадзіўся 14 студзеня 1984 ў Кіеве. З шасьці гадоў вучыўся музыцы ў Музычным Ліцэі імя Лысенкі ў Кіеве. Пазьней вучыўся ў Маскоўскай кансерваторыі імя П. І. Чайкоўскага. У 2008 годзе ён здабыў ступень магістра музычнага мастацтва ад Манхэтанскай школы музыкі, ягонай настаўніцай была прафесар Ніна Светланава. У 2015 там жа скончыў дактарантуру. Атрымаў ступень доктара філязофіі з музыкі. Актыўна прапагуе творчасьць украінскіх кампазытараў, ў прыватнасьці Сяргея Барткевіча, Фёдара Якіменкі, Валянцина Сільвестрава, Алега Безбародзькі ды іншых. 

Разам з іншымі артыстамі арганізовуваў пікеты ды мітынгі супраць выспупаў ў Злучаных Штатах Амэрыкі артыстаў, якія падтрымалі захоп і анэксію Расеяй АР Крым, Севастополя і далейшай расейскай агрэсіі супраць Украіны. Ў прыватнасьці пратэставаў упраць канцэртаў Анны Нятрэбка, Валерыя Гергіева, Уладзімра Співакова ды іншых. 

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеве
Катэгорыя:Украінскія музыкі
Катэгорыя:Украінскія піяністы
Мая Алексіч

**Мая Алексіч** (;  6 чэрвеня 1997 году) — сэрбская валейбалістка турэцкага клюбу «Зэрэн» і нацыянальнай зборнай Сэрбіі. Выступае на пазыцыі блякавальніцы.

## Кар’ера
### Клюбная
Валейболам пачала займацца ў родным горадзе Ўжыцэ ў юніёрскай камандзе «Адзінства». У 2013 годзе дэбютавала ў Супэрлізе чэмпіянату Сэрбіі выступамі за каманду «Партызан-Візура», якая з 2014 году пачала менавацца «Візурай». У складзе каманды з сталіцы краіны згуляла 5 сэзонаў, нязьменна становячыся чэмпіёнкай краіны. Акрамя гэтага, з сваёй камандай двойчы здабывала Кубак Сэрбіі і чатыры разы Супэркубак Сэрбіі. У 2018 годзе склала працоўную дамову з румынскай камандай «Альба-Блаж». Сэзон 2021—2022 гадоў правяла ў Францыі, баронячы колеры клюбу «Валеро». У 2022 годзе перабралася ў Італію, дзе гуляла ў складзе «Мэгабоксу». У 2024 годзе стала вядома, што гульчыха стане бараніць колеры іншага клюбу з Італіі «Ігар Гаргандзоля». Аднак, ужо ў наступным годзе стала гульчыхай турэцкага клюбу «Зэрэн».

### Міжнародная
У 2018 годзе валейбалістка дэбютавала ў складзе нацыянальнай зборнай Сэрбіі ў розыгрышы Лігі нацыяў. У тым жа годзе Алексіч стала чэмпіёнкай сьвету, узяўшы ўдзел у двух матчах сваёй зборнай на турніры. Чэмпіянат сьвету 2022 году прынёс валейбалістцы другі залаты мэдаль сусьветнага першынства.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сэрбскія валейбалісткі
Катэгорыя:Валейбалісты і валейбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Валейбалісты і валейбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Салён Кіты

[міні|[Бэрлін, вуліца Гізэбрэхт, 11, дзе да 1942 году быў «Салён Кіты».]]
**«Салён Кіты»** () — закрыты дом, дзе зайныя паны нацыскае Нямеччыны маглі мець плоцкае каханьне з жанчынамі. Дом дзейнічаў з пачатку 1930-ых гадоў і да 1942 году.

З пачатку дзейнасьці дому ён папаў пад нагляд дзяржбясьпекі Нямеччыны. Сярод гасьцей дому можна назваць наступных асоб: Ёзэф Гёбэльс, Зэп Дытрых і інш.

У 1942 годзе дом разбамбілі і Салён Кіты спыніў сваю дзейнасьць.

У 1975 годзе была зьнятая стужка Салён Кіты. Яе зьняў італійскі рэжысэр і порнавытворца Тынта Брас.

## Крыніцы

## Літаратура
* Peter Norden: Salon Kitty. Report einer geheimen Reichssache. Limes-Verlag, Wiesbaden u. München 1976, ISBN 3-8090-2104-0. (auch erschienen in: Deutsche Buchgemeinschaft, 1980).
* Peter Norden: Salon Kitty – Das Buch zum Film. Gustav Lübbe Verlag (Bastei-Lübbe), Bergisch Gladbach 1976, ISBN 3-404-00381-0. (Lizenzausgabe).
* Maik Kopleck: PastFinder Berlin 1933–1945: Stadtführer zu den Spuren der Vergangenheit. 4., durchges. Aufl., Links Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-86153-326-X (siehe dort: Seite 51, Punkt 11, „Salon Kitty“).
* Robert Dassanowsky: The Third Reich as Bordello and Pig Sty: Between Critical Neodecadence and Hyperbole of Degeneration in Tinto Brass’s Salon Kitty. Nazisploitation! The Nazi Image in Low-Brow Cinema and Culture. S. 115–133. Eds. Daniel H. Magilow, Elizabeth Bridges, Kris Vander Lugt. Continuum, New York 2011. ISBN 978-1-4411-8359-0.
* Urs Brunner, Julia Schrammel: Kittys Salon. Legenden, Fakten, Fiktion – Kitty Schmidt und ihr berüchtigtes Nazi-Spionagebordell. Berlin, Berlin Story Verlag 2020, ISBN 3-95723-168-X.
* Nigel Jones, Urs Brunner, Julia Schrammel: Kitty’s Salon. Sex, Spying and Surveillance in the Third Reich. London, Bonnier Books UK 2023, ISBN 1-78946-613-X.

## Вонкавыя спасылкі
* Tina Hüttl: Wie in ein Nazi-Bordell das echte Leben einzog. In: taz. 11. Mai 2005, S. 24.
* Hanna Huhtasaari: Verführen für den „Führer“. In: Spiegel Geschichte. 27. August 2008.

Катэгорыя:Прастытуцыя ў Нямеччыне
Катэгорыя:Зьніклі ў 1942 годзе
Салён Кіты (неадназначнасьць)

**Салён Кіты** мае наступныя значэньні:

* Салён Кіты — стужка, якую зьняў ў 1976 годзе Тынта Брас
* Салён Кіты — бардэль у нацысцкае Нямеччыне
…і выберу Радзіму!

**«…і выберу Радзіму»** — беларускі кароткамэтражны дакумэнтальны фільм, зьняты рэжысэрам Валерам Мазынскім на тэлеканале «Белсат» у 2014 годзе.

## У фільме прымалі ўдзел

## Зьмест
Дакумэнтальны фільм пра слыннага археоляга ды аднаго з бацькоў беларускага Адраджэньня Міхася Чарняўскага.

## Здымачная група
* рэжысэр — Валеры Мазынскі
* сцэнар — Сяргей Тарасаў
* аператары — Сяргей Краўчук, Сяргей Марчык, Наста Шамрэй
* мантаж — Васіль Мазынскі
* відэарэдактар — Яраслаў Каменскі
* спевы — Сьцяпан Дубейка

## Крыніцы

## Спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія фільмы 2014 году
Катэгорыя:Дакумэнтальныя фільмы 2014 году
Катэгорыя:Беларускія дакумэнтальныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Катэгорыя:Фільмы Валера Мазынскага
Прастытуцыя ў Нямеччыне

міні|Жанчына, якая палятуха.
**Прастытуцыя ў Нямеччыне ** існуе і поўнасьцю законная. У вялікіх местах краіны існуюць домы, дзе можна знайсьці асоб для плоцкага каханьня. Яны за грошы гатовыя да плоцкага каханьня. Існуе права, дзе апісаныя падаткі за даход ад платнага плоцкага каханьня.

Сярод вядомых месцаў, дзе былі палятухі — Салён Кіты.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Hydra e.V., support organization for prostitutes, also has the text of the new prostitution law 
* Scathing criticism of the new prostitution law, by Doña Carmen, a support group for foreign prostitutes working in Germany 
* Madonna e.V. For the welfare and rights of prostitutes in Germany 
* Matthias Lehmann. Research Project Germany 

Катэгорыя:Прастытуцыя ў Нямеччыне
Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2015—2016 гадоў

**Чэмпіянат футбольнай лігі Ангельшчыны 2015—2016 гадоў** — 24-ы розыгрыш Чэмпіянату футбольнай лігі пасьля адасабленьня Прэм’ер-Лігі, які праходзіў з 7 жніўня 2015 году па 7 траўня 2016 году. Пераможцам стаў «Бэрнлі», які разам з «Мідлзбра» і «Гал Сіці» прасунуўся ў Прэм’ер-Лігу.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 24 клюбы. У параўнаньні з папярэднім сэзонам адбыліся наступныя зьмены:

### Далучыліся да Чэмпіёншыпу

** Прасунуліся зь Першай лігі **
* Брыстал Сіці
* Мілтан-Кінз Донз
* Прэстан Норт Энд

** Панізіліся з [[Прэм’ер-Ліга 2014—2015 гадоў|Прэм’ер-Лігі]] **
* Гал Сіці
* Бэрнлі
* Кўінз Парк Рэйнджарз

### Пакінулі Чэмпіёншып

** Прасунуліся ў [[Прэм’ер-Ліга 2015—2016 гадоў|Прэм’ер-Лігу]] **
* Борнмут
* Ўотфард
* Норыдж Сіці

** Панізіліся ў Першую лігу **
* Мілўол
* Ўіган Атлетык
* Блэкпул

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Плэй-оф

## Вонкавыя спасылкі
* Вынікі на footballsite

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Катэгорыя:2015 год у футболе
Катэгорыя:2016 год у футболе
Паліна Сьцепаненка

**Палíна Сьцепанéнка**, па нараджэньні **Паліна Уладзіміраўна Качаткова** (нар. 26 лютага 1968, Ворша, Віцебская вобласьць, Беларусь) — беларуская празаіца, літаратуразнаўца, дасьледніца творчасьці Максіма Багдановіча. 
## Жыцьцяпіс

Скончыла філялягічны факультэт БДУ. Падчас навучаньня (1985—1990) удзельнічала ў дзейнасьці незарэгістраваных нацыянальна арыентаваных маладзёвых аб’яднаньняў. У 1990—1998 гадах працавала ў Літаратурным музэі Максіма Багдановіча ў Менску. У жніўні 1998 годзе звольнілася з музэю і пачала працаваць у праваабарончым цэнтры «Вясна», да дзейнасьці якога далучылася раней. 

Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў і Беларускага ПЭН-цэнтру.

## Творчасьць

Падчас працы ў музэі ўдзельнічала ў распрацоўцы канцэпцыі экспазыцыі Літаратурнага музэю Максіма Багдановіча, філіялу музэю ў Ракуцёўшчыне, падрыхтоўцы да друку мэмуараў бацькі паэта, Адама Багдановіча — «Мои воспоминания», арганізацыі навуковай канфэрэнцыі «Лёс нацыянальнай культуру на паваротах гісторыі» (1993), укладаньні выданьняў музэю. Адна з аўтарак артыкула па музэязнаўстве, дзе абагулены досьвед стварэньня экспазыцыі Літаратурнага музэю Максіма Багдановіча, даведніка па музэі.

Друкавалася ў калектыўных зборніках «Перад маімі вачыма» (1990), «Жанчыны выходзяць з-пад кантролю» (2007) і «Пакахай мяне, калі ласка» (2009). 

Аўтарка аповесьці «Паэт. Аповесьць пра Максіма Багдановіча» пра юнацкія гады Максіма Багдановіча, а таксама зборнікаў апавяданьняў «Матылі» (2012), «Гняздо-2» (2016).

## Творы

• «Матылі» (2012)

• «Міхась Кукабака» (2016)

• «Гняздо-2» (2016)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 26 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Асобы Менску
Катэгорыя:Беларускія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія праваабаронцы
Катэгорыя:Выпускнікі філялягічнага факультэту БДУ
Марыя Зайцава

**Марыя Зайцава** (16 студзеня 2001, Гомель, Беларусь — 17 студзеня 2025, каля Пакроўска, Украіна) — беларуская грамадзкая актывістка, удзельніца пратэстаў 2020 году, валянтэрка, удзельніца вайны ва Ўкраіне ў складзе Другога інтэрнацыянальнага легіёну. Першая жанчына сярод беларускіх добраахвотнікаў, якія загінулі за свабоду Ўкраіны.

## Біяграфія
Нарадзілася і вырасла ў Гомелі. Скончыла гімназію № 46 імя Блеза Паскаля, валодала ангельскай і францускай мовамі. Пасьля школы паступіла вучыцца на лекара-вэтэрынара.

9 жніўня 2020 году прыехала ў Менск, каб далучыцца да пратэстаў супраць фальсыфікацыі вынікаў прэзыдэнцкіх выбараў. У той жа дзень непадалёк аж мэмарыялу «Мінск — горад герой» («Стэла») была параненая аскепкамі сьветлагукавой гранаты і гумовымі кулямі.

Перанесла некалькі апэрацый ў Беларусі, пазьней зьехала на лячэньне ў Чэхію. У выніку раненьня практычна страціла слых на правае вуха.

Пасьля курса рэгабілітацыі засталася ў Празе. Пасьля нападу Расеі на Ўкраіну ў 2022 г. дапамагала ўкраінскім бежанцам.

### Удзел у вайне ва Ўкраіне
У 2023 годзе далучылася да Другога інтэрнацыянальнага легіёну Збройных сілаў Украіны. Спачатку працавала мэдыкам, займалася эвакуацыяй параненых. Удзельнічала ў баявых дзеяньнях. 17 студзеня 2025 году загінула пад Пакроўскам.

## Узнагароды
Пасьмяротна ўзнагароджаная мэдалём «Гонар і Годнасьць» Аб’яднанага пераходнага кабінэту Беларусі, а таксама тытулам кавалера ордэна Жалезнага Рыцара Рады БНР (першая жанчына сярод кавалераў Ордэна).

## Спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Загінулі ў бітвах расейска-ўкраінскай вайны
Катэгорыя:Беларусы ва Ўкраіне
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Беларускія вайскоўцы на расейска-ўкраінскай вайне
Катэгорыя:Кавалеры Ордэну Жалезнага рыцара
Якаў Зяльдовіч

**Я́каў Зяльдо́віч** ( году, Менск — 2 сьнежня 1987 году, Масква) — савецкі фізык і фізык-хімік. Акадэмік АН СССР (1958). Тройчы Герой Сацыялістычнай Працы (1949, 1951, 1954).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і адваката Барыса Зяльдовіча і Ганны Ківеліёвіч. Навучаўся экстэрнам на фізыка-матэматычным факультэце Ленінградзкага дзяржаўнага ўнівэрсытэту і фізыка-мэханічным факультэце Ленінградзкага політэхнічнага інстытута, у асьпірантуры Інстытута хімічнай фізыкі АН СССР у Ленінградзе (1934), кандыдат фізыка-матэматычных навук (1936), доктар фізіка-матэматычных навук (1939). Адзін з стваральнікаў атамнай бомбы (29 жніўня 1949) і вадароднай бомбы (1953) у СССР.
 

Найбольш вядомыя працы Якава па дэтанацыі, апісаньню працэсаў гарэньня, ядзернай фізыцы, астрафізыцы, гравітацыі. У 1939—1941 гадах Зяльдовіч і Юлі Харытон упершыню ажыцьцявілі разьлік ланцуговай рэакцыі дзяленьня ўрану. У 1955 годзе падпісаў «Ліст трохсот». Зяльдовіч і Эдўін Эрнэст Солпітэр у 1964 годзе першымі, незалежна адзін ад аднаго, выказалі здагадку (цяпер яна стала агульнапрынятаю), што крыніцамі энэргіі квазараў служаць акрэцыйныя дыскі вакол масіўных чорных дзір.
 
У працах Зяльдовіча па касмалёгіі асноўнае месца займала праблема ўтварэньня буйнамасштабнай структуры Сусьвету. Навуковец дасьледаваў пачатковыя стадыі пашырэньня Сусьвету. Разам з супрацоўнікамі пабудаваў тэорыю ўзаемадзеяньня гарачай плязмы пашыраемага Сусьвету і выпраменьваньня, стварыў тэорыю росту ўзмучэньняў у «гарачым» Сусьвеце ў ходзе касмалягічнага пашырэньня, разгледзеў некаторыя пытаньні, павязаныя з узьнікненьнем галяктык у выніку гравітацыйнай няўстойлівасьці гэтых узмучэньняў, выявіў, што ўзьнікаюць утварэньні высокай шчыльнасьці, якія зьяўляюцца, верагодна, протаскопішчамі галяктык, маюць пляскатую форму.

## Крыніцы

## Літаратура
* Зяльдовіч Якаў Барысавіч //  С. 128.

## Вонкавыя спасылкі
* Зельдович, Яков Борисович // Энцыклапедыя Кругасвет 
* Зяльдовіч Якаў Барысавіч на сайце часопіса «Успехи физических наук» (фотаздымкі, публікацыі) 

Катэгорыя:Расейскія фізыкі
Катэгорыя:Савецкія фізыкі
Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы