Алена Кіш

**Але́на Андрэ́еўна Кіш** (1889 ці 1896 — ) — беларуская мастачка-прымітывістка з Слуцкага раёну, аўтарка маляваных дываноў. Значная калекцыя твораў захоўваецца ў архівах Заслаўскага гісторыка-культурнага музэю. Працы Алены Кіш, як і зьвесткі пра яе жыцьцё, былі сабраныя праз значны час пасьля яе сьмерці па ініцыятыве мастака Ўладзімера Басалыгі, які бачыў размаляваныя ёю дываны ў дзяцінстве.

Імя Алены Кіш унесена ў Сусьветную энцыкляпэдыю наіўнага мастацтва як імя найвыбітнай прадстаўніцы беларускага прымітывізму.

## Біяграфія
Нарадзілася ў 1889 годзе ў мястэчку Раманаве на Случчыне. Пасьля Нямецка-савецкай вайны і сьмерці бацькоў, разам з братамі й сёстрамі перабралася ў вёску Грозаў да сястры, якая выйшла замуж. Мастачка-вандроўніца, значную частку жыцьця хадзіла зь вёскі ў вёску і малявала дываны за калавак хлеба ці за бульбу. Людзям падабаліся яе дываны, і яны пускалі Алену да сябе дамоў падчас выкананьня працы. Ствараючы свае маляванкі, Алена сьпявала народныя песьні. Але зь цягам часу цікавасьць вяскоўцаў да рукадзельных маляванак зьнікла, і Алена засталася без замоваў. У 1949 годзе яна скончыла жыцьцё самагубствам, кінуўшыся ў раку. 

## Творчасьць
Дываны з казачна-экзатычнымі сюжэтамі («Ліст да каханага», «Дзева на водах», «Рай», «У райскім садзе» і інш. прадстаўлены ў шматлікіх варыянтах), адметныя кампазыцыйным майстэрствам, своеасаблівым бачаньнем і ўнікальнай вобразнасьцю. Існуе меркаваньне, што зьмест твораў Алены Кіш зьвязаны зь біяграфіяй мастачкі і яўленьнем пра «жаночую долю» і мару пра «рай». Блізкасьць да мясцовай традыцыйнай размалёўкі выявілася ў дэкаратыўнасьці прапрацаваных дэталяў, лякальнасьці колераў, шырокім выкарыстаньні расьлінных элемэнтаў, акаймоўцы дываноў.

У сьнежні 2013 году адбылася выстава маляваных дываноў Алены Кіш «На шчасьце» са збору Заслаўскага музэю ў Мастацкай галерэі Міхаіла Савіцкага. Выстава была падрыхтаваная мастацтвазнаўцам Тацянай Бембель разам зь беларускім мэцэнатам Канстанцінам Цэрэтэлі. Адкрываў вэрнісаж дырэктар гісторыка-культурнага музэю-запаведніку «Заслаўе», мастацтвазнаўца Мікалай Паграноўскі.

Файл:Exhibition Alena Kish in Gallery Mikhail Savitski 12.12.2013 01.JPG|Мікалай Паграноўскі, Хрысьціна Вітушка, Тацяна Бембель
Файл:Exhibition Alena Kish in Gallery Mikhail Savitski 12.12.2013 Pogranovski.JPG|Мікалай Паграноўскі, Хрысьціна Вітушка, Тацяна Бембель
Файл:Exhibition Alena Kish in Gallery Mikhail Savitski 12.12.2013 04.JPG
Файл:Exhibition Alena Kish in Gallery Mikhail Savitski 12.12.2013 Oksana Arakcheeva.jpg|мастачка Аксана Аракчэева
Файл:Exhibition Alena Kish in Gallery Mikhail Savitski 12.12.2013 Parfianok.JPG|Уладзімер Парфянок, Руслан Вашкевіч


## Памяць
* У 1996 годзе, да 100-годзьдзя з дня нараджэньня мастачкі, РУП «Белпошта» выпусціла памятны мастацкі канвэрт з арыгінальнай маркай.

Выява: Alena Kish 100 Anniversary Cover of Belarusan Post 1996.png

* У 2010-м годзе на кінастудыі «Беларусьфільм» была створана дакумэнтальная стужка пра лёс мастачкі Алены Кіш «Маляваны рай», рэж. Галіна Адамовіч.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 8: Канто — Кулі. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0144-3 (т. 8), ISBN 985-11-0035-8.
* Саламаціна, І., Кухарчык, Н. Яна была. 16 жанчын, якія сталі часткай гісторыі Беларусі. — Мн.: Галіяфы, 2019 — 112 с.
* *Карпіцкая К.* Алена Кіш: гісторыя самагубства і пасмяротнага прызнання // Наша Ніва: (Электронны рэсурс). — Дата доступу: 12.06.2018.

## Вонкавыя спасылкі
* На сайце «Спадчына Беларусі».

Катэгорыя:Беларускія мастачкі
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Мастакі-самагубцы