open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мадрыдзкі ўнівэрсытэт Камплютэнсэ

**Мадры́дзкі ўнівэрсытэ́т «Камплютэ́нсэ» (МУК)** () — адзін з гішпанскіх унівэрсытэтаў, адзін з найстарэйшых у сьвеце. Месьціцца ў мікрараёне «Ўнівэрсытэцкі гарадок» гішпанскае сталіцы.

## Выпускнікі й выкладчыкі
* Хасэ-Марыя Азнар, гішпанскі палітык, былы прэзыдэнт ураду Гішпаніі
* Дамаса Алёнса, гішпанскі пісьменьнік і мовазнаўца
* Аляхандра Амэнабар, гішпанскі кінарэжысэр
* Летысія Артыс-Рокасаляна, прынцэса астурыйская
* Хасэ Артэга-і-Гасэт, гішпанскі філёзаф
* Марыё Варгас-Льёса, пісьменьнік
* Альмудэна Грандэс, гішпанская пісьменьніца
* Хавіер Марыяс, пісьменьнік
* Сант’яга Рамон-і-Кахаль, гішпанскі гістоляг, нобэлеўскі ляўрэат
* Ляёля дэ Палясьё, гішпанская палітычная дзяячка
* Хавіер Саляна, гішпанскі палітык
* Хасэ-Люіс Сампэдра, пісьменьнік
* Мігель дэ Унамуна, гішпанскі пісьменьнік
* Хуан-Карляс I, кароль Гішпаніі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гішпанскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Адукацыя ў Мадрыдзе
Укля (вёска)

**У́кля** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Уклі. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 251 чалавек
* 1931 год — 246 чалавек
* 1999 год — 69 чалавек
* 2010 год — 26 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Цяцеркаўскі сельсавет
Стэфанова

**Стэфано́ва** — хутар у Беларусі, каля ракі Дзьвіны. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох засьценак, пазьней вёска у складзе гміны Друя Дзісенскага павету (з 1926 году Браслаўскага павету) Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 16 чалавекі
* 1931 год — 15 чалавекі
* 1999 год — 3 чалавекі
* 2010 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Гуаякільская затока

**Ґуаякі́льская зато́ка** () — затока у Ціхім акіяне, на захадзе кантынэнтальнага Эквадора й Пэру. Прасьціраецца ад эквадорскага курортнага гораду Салінас на поўначы да пэруанскага Пунта-Парыньняс на поўдні. У затоку ўпадаюць рэкі Ґуаяс, Хубонэс, Сарумільля, Тумбэс. Сэрыя ґеаляґічных разломаў месьціцца акурат у падмурку затокі і цягнецца жно і да сухазем’я. Разломы могуць выклікаць разбуральныя землятрусы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Геаграфія Пэру
Катэгорыя:Геаграфія Эквадору
Катэгорыя:Затокі Ціхага акіяна
Салінас (Эквадор)

**Салі́нас** () — курортны горад на ціхаакіянскім узьбярэжжы Эквадору, у правінцыі Ґуаяс. Насельніцтва — 50 000.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Эквадору
Арэльяна

**Арэльля́на** () — адна з 22-х правінцый Эквадору. Адміністрацыйны цэнтар — горад Пуэрта-Франсіска-дэ-Арэльляна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Правінцыі Эквадору
Імбабура (правінцыя)

**Імбабу́ра ** () — адна з 22-х правінцыяў Эквадору. Адміністрацыйны цэнтар — горад Ібара.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Эквадору
Карчы

**Карчы** () — адна з 22-х правінцыяў Эквадору. Адміністрацыйны цэнтар — горад Тулькан.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Эквадору
Напа (правінцыя)

**На́па** () — адна з 22-х правінцыяў Эквадору. Адміністрацыйны цэнтар — горад Тэна.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Эквадору
Гуаяс (рака)

**Ґуа́яс** () — рака ў заходнім Эквадоры, упадае ў Ґуаякільскую затоку Ціхага акіяна. Рака дала назоў правінцыі Ґуаяс, на ёй стаіць адміністратыўны цэнтар і найбуйнейшы эквадорскі горад Ґуаякіль.

Катэгорыя:Рэкі Эквадору
Гуаяс

Назву **Ґуаяс** маюць:

* Ґуаяс — рака ў заходнім Эквадоры.
* Ґуаяс — адна з эквадорскіх правінцыяў.
Лёс-Рыяс

**Лёс-Ры́яс** () — адна з 22-х правінцыяў Эквадору, з насельніцтвам 716 тыс. чалавек. Адміністрацыйны цэнтар — горад Бабагоя.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Эквадору
Эль-Ора

**Эль-О́ра** () — адна з 22-х правінцыяў Эквадору. Адміністрацыйны цэнтар — горад Мачала.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Эквадору
Эсмэральдас (правінцыя)

**Эзмэра́льдас** () — адна з 22-х правінцыяў Эквадору. Адміністрацыйны цэнтар — горад Эзмэральдас. Месьціцца ў паўночна-заходняй частцы краіны, на ўзбярэжжы Ціхага акіяна, на поўначы мяжуе з Калюмбіяй на ўсходзе з правінцыямі Карчы й Імбабура, на поўдні з правінцыямі Пічынча і Манабі. Плошча 15 573 км². Насельніцтва — 385 223 чалавекі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Эквадору
Эзмэральдас (рака)

**Эзмэра́льдас** (па-гішпанску: *Esmeraldas*) — рака ў паўднёва-заходнім Эквадоры. Басэйн ракі (20.000 км²) складаюць рэкі Бланка “Белая рака”, Ґуайльлябамба, Таачы й Кініндэ.

Катэгорыя:Рэкі Эквадору
Нэвада-дэль-Гуіла

**Нэва́да-дэль-Гуі́ла** () — актыўны стратавулькан ў паўднёвай частцы Цэнтральнай Кардыльеры калюмбійскіх Андаў, найвышэйшы андскі вулькан краіны (5365 м). Найвышэйшаю горнаю вяршыняю краіны ёсьць Пік Крыстобаль-Калон (Пік Хрыстафора Калюмба) горнага ланцуга Санта-Марта (5775 м).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вульканы
Катэгорыя:Геаграфія Калюмбіі
Мар’яна Рахой

**Мар’я́на Рахо́й Брэй** (; нарадзіўся 27 сакавіка 1955 году, Сант’яга-дэ-Кампастэля) — гішпанскі палітык кансэрватыўнай арыентацыі, прэзыдэнт Гішпанскае народнае партыі. З 21 сьнежня 2011 году да 1 чэрвеня 2018 году — прэм’ер-міністар Гішпаніі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гішпанскія палітыкі
Янка Журба

**Янка Журба** (сапраўднае імя **Іван Якаўлевіч Івашын**) (30 красавіка (18 красавіка па старым стылі) 1881 — 7 студзеня 1964) — беларускі настаўнік і паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Купніна Лепельскага павету, цяпер Чашніцкі раён Віцебскай вобласьці ў беднай сялянскай сям’і, якая складалася з 12 чалавек.

У 1898 годзе паступіў у Полацкую настаўніцкую сэмінарыю. Яшчэ тады спрабаваў свае сілы ў вершаванай творчасьці. Пасьля заканчэньня сэмінарыі ў 1902 годзе настаўнічаў у пачатковых школах. У 1906 годзе стаў студэнтам Глухаўскага настаўніцкага інстытута былой Чарнігаўскай губэрні. З таго часу пачаў пісаць вершы на беларускай мове. Пасьля вучобы выкладаў расейскую мову і літаратуру ў старэйшых класах. Да 1914 году настаўнічаў у Чашніках Віцебскай губэрні. Зноў на Чашніччыне апынуўся ў 1941 годзе. Пасьля вайны жыў у Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці, быў настаўнікам музыкі і сьпеваў у пачатковых клясах. Апошнія гады правёў у доме састарэлых у Полацку.

Напрыканцы 1930-х гадоў амаль страціў зрок. Па вайне жыў у Полацку ў сваякоў і манашак зачыненага Сьвята-Эўфрасінеўскага манастыра. Апошнія гады жыцьця цярпеў вялікую нястачу.

## Творчасьць

Друкавацца пачаў у расейскіх выданьнях з 1902 году. Першы верш «На беразе Дзьвіны» быў зьмешчаны ў газэце «Наша ніва» (1909). У дакастрычніцкай паэзіі Янкі Журбы выразна выявілася сацыяльная накіраванасьць, аптымістычны погляд на сьвет, жаданьне рэвалюцыйных ператварэньняў.
У пасьлярэвалюцыйны час пачаў друкавацца з 1921 году ў газэце «Савецкая Беларусь», з 1922 — у часопісе «Полымя» і іншых. Першая паэтычная кніга «Заранкі» выйшла ў Менску ў 1924 годзе. У 1950 годзе выйшлі з друку «Выбраныя творы», а потым і некалькі паэтычных кніг, сярод якіх зборнік вершаў для дзяцей.

Пераклаў на беларускую мову раман Фёдара Дастаеўскага «Бедныя людзі» (1930).

## Вонкавыя спасылкі
* Журба Янка // 

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Беларусі
Яўгенія Мальчэўская

**Яўгенія Мальчэўская** (сапраўднае імя **Яўгенія Еўдакімаўна Крыжаноўская**; 25 жніўня 1949 — студзень 2008) — беларуская настаўніца і паэтка.

## Біяграфія
Нарадзілася ў вёсцы Замошша Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці ў сялянскай сям’і. Вучылася спачатку ў Замоскай пачатковай школе, потым у Заслонаўскай сярэдняй школе. Пасьля паступіла ў Бабруйскі тэхнікум гумавай прамысловасьці (1965), пасьля заканчэньня якога (1969) атрымала спэцыяльнасьць тэхніка-тэхноляга і працавала прэсаўшчыцай-вульканізатаркай на Бабруйскім заводзе гумавых вырабаў. У 1970 годзе прызначана карэктаркай рэдакцыі бабруйскай аб’яднанай газэты «Камуніст», у 1972—1973 гадах — супрацоўнік рэдакцыі Чашніцкай раённай газэты «Чырвоны прамень», у 1973—1978 гадах вучылася на беларускім аддзяленьні філялягічнага факультэту БДУ. Пасьля яго заканчэньня накіравана на працу ў Раванічы, дзе выкладала ў школе беларускую мову і літаратуру. У 1980 годзе пераехала з мужам на Віцебшчыну і працавала ў школе працоўнай моладзі. З 1987 году выкладала беларускую мову ў школе Талачына, з 1989 году — у школе Віцебску.

24 студзеня 2008 году была знойдзеная мёртвай у сваёй кватэры ў Віцебску з прыкметамі гвалтоўнай сьмерці.

## Творчасьць
Першыя вершы «Залатая мяцеліца», «Серабрыліся ля хат таполі…» і іншыя зьявіліся ў 1969 годзе ў газэце «Магілёўская праўда». Затым яе вершы зьмяшчаліся ў калектыўных зборніках «Вёсны», «Нашчадкі», «Любі будзённы дзень», «Дзень добры, мама», «Дзень паэзіі», у раённым, абласным, рэспубліканскім друку. Аўтарка паэтычнага цыклю «Сьвятло асеньняе зярнят» (у зборніку «Нашчадкі», зборніка «Залежнасьць». Асноўнае ў яе вершах — любоў да Радзімы, яе народа. Пачуцьці каханьня, сяброўства, узаемаадносіны паміж людзьмі, іх заклапочанасьць праблемамі сучаснасьці. Зьяўляецца аўтаркай апавяданьняў «Мачаха», «Яраслаўна».

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Зьміцер Палітыка

**Зьмі́цер Анто́навіч Паліты́ка** (15 траўня 1915, в. Гарывец, Лепельскі павет, Віцебская губэрня, цяпер Чашніцкі раён, Віцебская вобласьць — 18 красавіка 1965, Менск) — беларускі пэдагог. Кандыдат філялягічных навук, дацэнт.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Гарывец Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці ў сялянскай сям’і. Атрымаў пачатковую адукацыю ў вёсцы, скончыў сямігодку ў Чашніках. Вучыўся ў Менскім і Лепельскім пэдагагічных тэхнікумах (1930—1932). Настаўнічаў у пачатковай школе ў вёсцы Копцевічы. У 1935 годзе скончыў літаратурны факультэт Магілёўскага пэдінстытуту. Працаваў у літаратурным кабінэце гэтага інстытуту, у Полацкай пэдвучэльні. Служыў у Чырвонай Арміі (1936—1937), атрымаў спэцыяльнасьць авіятэхніка. Выкладаў расейскую літаратуру ў Магілёўскай пэдвучэльні (1937—1941), быў залічаны ў рэзэрв як авіяцыйны спэцыяліст, быў на пэдагагічнай рабоце ў Башкірскай АССР (1941—1944), у пэдінстытуце Магілёва (1944—1945). У 1950 годзе скончыў Акадэмію грамадзкіх навук пры ЦК КПСС, абараніў кандыдацкую дысэртацыю «А. И. Гончаров и литературная борьба 1860-х гг.». З 1950 году ўзначальваў катэдру расейскай і беларускай мовы і літаратуры Рэспубліканскай партыйнай школы пры ЦК КПБ. Сябар Саюзу пісьменьнікаў СССР. У другой палове 1950-х быў кіраўніком сэкцыі крытыкі Саюзу пісьменьнікаў Беларусі. У 1960 годзе цяжка захварэў (абвастрэньне сухотаў, на якія пачаў пакутаваць падчас эвакуацыі), але працягваў працу да канца жыцьця.

Памёр 18 красавіка 1965 году. Пахаваны ў Менску на Ўсходніх могілках. Барэльеф на надмагільным помніку работы С. І. Селіханава.

## Творчасьць
Дэбютаваў вершамі ў 1932 годзе. З 1946 году выступаў як крытык і літаратуразнаўца. Выйшлі дасьледаваньні: «О значении советской литературы в коммунистическом воспитании трудящихся» (1952 г.), «Великий русский писатель-сатирик М. Е. Салтыков-Щедрин» (1955 г.), «Беларуская пасляваенная проза» (1958 г.); «Роман И. А. Гончарова „Обрыв“» (1962 г.); Манаграфія «Янка Купала-перакладчык» (1959 г., другое, дапоўненае выданьне 1986 г.) — адно зь першых у беларускім літаратуразнаўстве дасьледаваньняў па праблеме паэтычнага перакладу. У зборнік «Сляды часу» (1967 г.) увайшлі выбраныя літаратурна-крытычныя артыкулы.

Архіў (у складзе якога, сярод іншага, багатая карэспандэнцыя з буйнымі расейскімі літаратуразнаўцамі Мікалаем Піксанавым і Мікалаем Бельчыкавым) захоўваецца ў Беларускім дзяржаўным архіве-музэі літаратуры і мастацтва, ф. 167.

## Літаратура
* Дзьмітры Палітыка //  — С. 414.
* 
* Палітыка Дзьмітры // Беларускія пісьменьнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / пад. рэд. А. В. Мальдзіса. — Мн., 1994. — Т. 4. — С. 437.
* Палітыка Дзьмітры Антонавіч //  — С. 454.
* Палітыка Дзьмітры Антонавіч //  — С. 155—156.

Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія філёлягі
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя крытыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А. А. Куляшова
Сант’яга-дэ-Кампастэля

**Сант’я́ґа-дэ-Кампастэ́ля** () — горад у паўночна-заходняй Гішпаніі, сталіца аўтаномнае супольнасьці Галісія. Насельніцтва на 2003 год — 93 000 жыхароў. У катэдральным саборы гораду пахаваныя мошчы аднаго з 12 апосталаў Хрыста — Якава (). Паводле легенды сьвяты Якаў, хрысьціцель і патрон усяе Гішпаніі, прайшоў пешкі ўсю дарогу на Пірэнэйскі паўвостраў. Таму больш за 1000 гадоў існуе каталіцкі шлях-прошча — шлях сьвятога Якава, які вядзе ў сталіцу Галісіі. Гэты шлях ня раз быў тэмай сюжэтаў літаратуры і кінамастацтва.

У царкве Санта-Дамінга-дэ-Банаваль пахаваная гішпанская паэтка Расалія дэ Кастра.

## Гісторыя
Паводле легенды, у катэдральным саборы гораду пахаваны рэшткі апостала Якава. Таму горад з эпохі раньняга Сярэднявечча зьяўляецца трэцяй сьвятыняй каталіцкага сьвету, пасьля Ерусаліму й Рыму, цэнтрам каталіцкага арцыбіскупства і пілігрымкі і канчатковым пунктам маршруту Шлях Сьвятога Якава, які ахопліваў усю тэрыторыю Эўропы, і які даў гораду мянушку «хрысьціянскай Мэкі».

Сваім значэньнем для каталіцкай Эўропы горад перш за ўсё абавязаны здабыцьцю мошчаў сьв. Якава. Як лічаць вернікі, пасьля пакутніцкай сьмерці апостала ў 44 годзе ягоныя астанкі былі пакладзены ў лодку й пушчаныя па хвалях Міжземнага мора. Цудоўным чынам гэтая лодка прыплыла ў Гішпанію, дзе сьвяты прапаведваў раней, і была выкінутая на бераг у вусьце ракі там, дзе зьявіцца пазьней горад.

У 813 годзе, як згадвае царкоўнае паданьне, манах-пустэльнік Пэлаё, які жыў у гэтай мясцовасьці, ідучы за нейкай пуцяводнай зоркай, выявіў гэты каўчэг з мошчамі, якія заставаліся нятленнымі. У 896—899 гадох кароль Альфонс III выдаў указ, і на месцы знаходкі над мошчамі была пабудавана невялікая царква. Сьвяты Якаў стаў заступнікам Гішпаніі й Рэканкісты.

11 жніўня 997 году горад быў узяты маўрам аль-Мансурам, які разбураў усё, што траплялася на ягоным шляху, пачынаючы з гораду Візэў, адпраўнога пункту ягонага паходу. Кавалерыя зьдзейсьніла кідок па сушы, а пяхота была перакінутая морам з Сэтубалу ў Апорта. Прыбыўшы ў Сант’яга-дэ-Кампастэлю, аль-Мансур падышоў да парэшткаў апостала Якава, дзе знайшоў старога сьвятара Сан-Пэдра дэ Мэсонса, вядомага сваёй пабожнасьцю. Пагутарыўшы зь ім, мусульманскі правадыр пакінуў мошчы сьвятога некранутымі.

## Гарады-сябры
* Буэнас-Айрэс, Аргентыня
* Сан-Паўлу, Бразылія
* Сант’яга-дэ-лёс-Кабальерас, Дамініканская Рэспубліка
* Кум, Іран
* Мэшхэд, Іран
* Асызі, Італія
* Піза, Італія
* Калі, Калюмбія
* Сант’яга-дэ-Куба, Куба
* Сант’яга-дэ-Керэтара, Мэксыка
* Каімбра, Партугалія
* Сант’ягу-ду-Касэнь, Партугалія
* Ляс-П’едрас, Уругвай

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Гішпаніі
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Гішпаніі
Эзмэральдас

Назву **Эзмэральдас** маюць:
* Эзмэральдас — горад на ціхаакіянскім узьбярэжжы Эквадору.
* Эзмэральдас — рака ў паўднёва-заходнім Эквадоры.
* Правінцыя Эзмэральдас — адна з 22 правінцый Эквадору.
Старыкі

**Старыкі́** — вёска ў Беларусі, каля возера Уклі. Уваходзяць у склад Цяцеркаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 25 чалавек
* 1931 год — 25 чалавек
* 1999 год — 6 чалавек
* 2010 год — 7 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Цяцеркаўскі сельсавет
Termin X

**Termin X** — беларускі рок-гурт зь Менску.

## Гісторыя
Гурт быў заснаваны ў 2005 годзе Кірылам Домнічам і Зьмітром Копацем. У 2006 і 2007 годзе ўдзельнічаў конкурснай частцы фэсту «Басовішча». У пачатку 2007 году гурт выдае першае інтэрнэт-дэма пад назвай «*[[Закрэсьлі сваё імя]]*», а летам выдаюць сінгл «Чароўны мур» (кавэр на песьню «Wonderwall» гурту Oasis; пераклад Сяргея Балахонава). Разам з выданьнем новай песьні гурт прыпыняе сваё існаваньне. У 2009 годзе гурт уз'ядноўваецца каб запісаць альбом, які выдае 27 красавіка 2010 году і выкладае ў інтэрнэт для вольнага спампоўваньня.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[Закрэсьлі сваё імя]]* (дэма) (2007)
* *[[Чароўны мур]]* (самотнік) (2007)
* *[[Што дае нам магчымасць дыхаць]]* (альбом) (2010)

### Удзел у складанках
* ** (2006) — «Згубіцца»
* *[[Песьні свабоды-3]]* (2007) — «Згубіцца»
* *[[Басовішча XVII]]* (2007) — «Закрэсьлі сваё імя»
* *[[Не заганяйся! vol.2]]* (2008) — «Чароўны мур»

## Удзельнікі
### Склад
* Кірыл Домніч: сьпеў
* Зьміцер Копаць: гітара
* Кірыл Скарынін: бубны, сiнты
* Зьміцер Васюк: бас-гітара

### Былыя ўдзельнікі
* Зьміцер Вініцкі: бас-гітара
* Павел Ціхаміраў: бубны
* Павел Палонскі: бас-гітара
* Павел Мамонаў: бубны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка гурту на Ultra-music.com.
* Старонка гурту на VKontakte
* Старонка гурту на MySpace
* Старонка гурту на Last.fm
* Cтаронка гурту у Twitter.
* Старонка гурту ў Facebook.
* Суполка гурту ў LiveJournal.

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Закрэсьлі сваё імя

**Закрэсьлі сваё імя** — дэма-альбом беларускага рок-гурта Termin X, запісаны ў 2007 годзе супольна з гуртам StillOut.

## Зьмест
# «Закрэсьлі сваё імя»
# «Згубіцца» (feat. StillOut)
# «Тваё мінулае»

## Удзельнікі
* Зьміцер Копаць: гітара, музыка, аранжыроўка
* Кірыл Домніч: сьпеў, тэксты
* Зьміцер Вініцкі (StillOut): бас-гітара
* Павал Ціхаміраў (Kaktus Twist): бубны
* Андрэй Саяпін (StillOut): сьпеў (трэк «Згубіцца»)
* Анастасія Карнейчык: вокладка

## Вонкавыя спасылкі
* Закрэсьлі сваё імя

Катэгорыя:Альбомы 2007 году
Савуці

**Савуці́** — вёска ў Беларусі, каля возера Канстанцінава. Уваходзяць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Ірвінг Бэрлін

**І́рвінґ Бэ́рлін** (; , Магілёў — , ЗША) — кампазытар і паэт-песеньнік, адзін зь «вялікай пяцёркі» амэрыканскіх кампазытараў ХХ стагодзьдзя (разам з Джорджам Гершвіным, Джэромам Кернам, Рычардам Роджэрсам і Коўлам Портэрам).

## Біяграфія і дасягненьні
Нарадзіўся ў 1888 годзе ў Магілёве ў сям’і кантара. Імя, атрыманае пры нараджэньні — Ізраіль Бэйлін (Бейлін). У 1893 годзе сям’я Бэйліных эмігруе з Расейскай імпэрыі ў ЗША, у Нью-Ёрк. Вырас на Мангэтане, у раёне Іст-Сайд, дзе жыло шмат эмігрантаў з Расеі і Ўсходняй Эўропы.

Бэрлін не атрымаў музыкальнай адукацыі і пачаткова прыдумваў музыку, не валодаючы нотнай граматай і ня ўмеючы граць на фартэпіяна. Першую песьню запісаў у 19 гадоў. Першая мэлёдыя, якая прынесла яму сусьветную славу, «Аляксандар рэґтайм бэнд» (), зьявілася ў 1911 годзе.

З 1914 году піша мюзыклы і музыку да драматычных спэктакляў (усяго 13), а з 1930 году — да фільмаў (7). Практычна кожны зь іх дарыў сьвету ад аднаго да чытырох «гітоў». Ірвінг Бэрлін — аўтар ня менш чым 700 песьняў.

Сярод найбольш вядомых твораў Бэрліна — «Божа, дабраславі Амэрыку» (). Пасьля выкананьня на прэзыдэнцкіх выбарах у 1940 годзе песьня стала лічыцца другім, неафіцыйным гімнам ЗША. Песьню «Puttin' on the Ritz» (1929) называюць «неафіцыйным гімнам Галівуду». Баляда «Белыя Каляды» () зь фільму «Курортная гасьцініца» («*Holiday Inn*») (1942) трапіла ў кнігу рэкордаў Гінэса як самая тыражаваная ў сьвеце (100 млн кружэлак) і стала адным з культавых сымбаляў калядных сьвятаў у Амэрыцы.

Бэрлін памёр у 1989 годзе, перажыўшы свой 100-гадовы юбілей.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гістарычны архіў, Эліс-Айэнд
* Цэнтральны габрэйскі рэсурс
* Russian Network USA

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Кампазытары ЗША
Куэнка (Эквадор)

**Куэ́нка** (), заснаваны як **Са́нта-А́на-дэ-лёс-Куа́тра-Ры́яс-дэ-Куэ́нка** () — трэці па велічыні (пасьля Гуаякілю й Кіта) горад Эквадору, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Асуай. Месьціцца на вышыні прыблізна 2500 м у паўднёвай частцы эквадорскіх Андаў. Насельніцтва — 329 928.

## Гісторыя
Пасьля захопу гораду *Тамэба́мба* (на кечуа, ), другой сталіцы Імпэрыі інкаў гішпанцамі ў 1533 годзе, на яе месцы 12 красавіка 1557 году на загад віцэ-караля Андрэса Гуртада-дэ-Мэндосы быў закладзены горад *Са́нта-А́на-дэ-лёс-Куа́тра-Ры́яс-дэ-Куэ́нка* — «Сьвятое Ганны на чатырох рэках» (у гонар гішпанскага гораду Куэнкі).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Эквадору
Катэгорыя:Аб’екты сусьветнай спадчыны ў Эквадоры
Motörhead

**Motörhead** — брытанскі гурт, адзін з пачынальнікаў жанру гэві-мэтал.

## Гісторыя

## Дыскаграфія

### Студыйныя альбомы
* 1977 — Motörhead
* 1979 — Overkill
* 1979 — Bomber
* 1980 — Ace of Spades
* 1982 — Iron Fist
* 1983 — Another Perfect Day
* 1986 — Orgasmatron
* 1987 — Rock 'n' Roll
* 1991 — 1916
* 1992 — March or Die
* 1993 — Bastards
* 1995 — Sacrifice
* 1996 — Overnight Sensation
* 1998 — Snake Bite Love
* 2000 — We Are Motörhead
* 2002 — Hammered
* 2004 — Inferno
* 2006 — Kiss of Death
* 2008 — Motörizer
* 2010 — The Wörld Is Yours
* 2013 — Aftershock
* 2015 — Bad Magic

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка.

Катэгорыя:Брытанскія музычныя гурты
Катэгорыя:Гэві-мэтал
Сьвятая Роза Лімская

**Сьвята́я Ро́за Лі́мская** (, сапр. імя **Ісабэ́ль Флёрэс-дэ-Алі́ва**, ; 20 красавіка 1586, Ліма, Пэру — 24 жніўня 1617) — пэруанская каталіцкая сьвятая. Кананізаваная папам Клімэнтам Х у 1671 годзе. Першая сьвятая «Новага Сьвету», патронка Лімы й Пэру (ад 1669 году), «Новага Сьвету» й Філіпінаў (ад 1670 году).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Новы Сьвет

**Но́вы Сьвет** — назоў, дадзены эўрапейцамі пры канцы XV стагодзьдзя новаму кантынэнту — Амэрыцы, супрацьпастаўляючы яго «Старому Сьвету» — Эўропе, Азіі й Афрыцы.

Аўстралія й Антарктыда ня ёсьць часткамі а ні **Новага** ні **Старога Сьветаў**, бо не былі вядомымі на час узьнікненьня паняцьця.

Катэгорыя:Геаграфія
Стары Сьвет

**Стары́ Сьвет** — зямныя кантынэнты, вядомыя эўрапейцам да адкрыцьця Амэрыкі ў 1492 годзе:

* Эўропа
* Азія
* Афрыка

**Старому Сьвету** супроцьстаіць так званы «**[[Новы Сьвет]]**» — Паўночная й Паўднёвая Амэрыкі.

Аўстралія й Антарктыда ня ёсьць часткамі а ні **Новага** ні **Старога Сьветаў**, бо не былі вядомымі на час узьнікненьня паняцьця.

Катэгорыя:Геаграфія
Гальгін (горад)

**Гальґі́н** () — горад на Кубе, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Гальгін, закладзены гішпанцамі ў 1545 годзе пад назовам **Сан-Ісідо́ра-дэ-Гальґі́н** (). Насельніцтва — 346 191.

## Выбітныя гальґінцы
* Рэйнальда Арэнас, пісьменьнік

Катэгорыя:Гарады Кубы
Гальгін

Назву **Гальґін** маюць:

Тапонімы

* Гальґін — горад на Кубе, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Гальґін.
* Гальґін — адна з 14 кубінскіх правінцыяў.

Антрапонімы:

* Хорхэ Гальґін — былы прэзідэнт Калюмбіі
Павал Паўлічыч

**Па́вал Па́ўлічыч** (па-харвацку *Pavao Pavličić*) (нар. 16 жніўня 1946, Вукавар) — харвацкі пісьменьнік і літаратуразнаўца. 

Павал Паўлічыч скончыў філязофскі факультэт Заграбскага ўнівэрсытэта (спэцыяльнасьць параўнальнае літаратуразнаўства - італьяністыка), дзе з 1970 году выкладае. Аўтар шэрагу прац па гісторыі харвацкай літаратуры. 

Ягоныя празаічныя творы можна ахарактарызаваць як постмадэрністычныя. Сюжэт большасьці яго раманаў - дэтэктыўны. Літаратурную дзейнасьць пачаў з апавяданьняў у 1972 годзе.

## Бібліяграфія
* *Trojica u Trnju* 
* *Magda i Trešnjevački fantom* 
* *Plava ruža* 
* *Diksilend* 
* *Kruh i mast* 
* *Koraljna vrata* 
* *Studije o Osmanu* 
* *Umjetni Orao* 
* *Večernji akt* 
* *Stroj za maglu* 
* *San koji se ponavlja* 
* *Rasprave o hrvatskoj baroknoj književnosti* 
* *Književna genologija* 
* *Stih u drami, drama u stihu* 
* *Sedam interpretacija* 
* *Poetika manirizma* 
* *Stih i značenje* 
* *Barokni stih u Dubrovniku* 
* *Lađa od vode* 
* *Vilinski vatrogasci* 
* *Dobri duh Zagreba* 
* *Slobodni pad* 
* *Trg slobode* 
* *Rakova djeca* 
* *Zaborav* 
* *Pasijans* 

Паўлічыч, Павал
Паўлічыч, Павал
Анкаш

**Анка́ш** (, на кечуа: *Anqash suyu*) — адзін з 24-х дэпартамэнтаў Пэру. Адміністрацыйны цэнтар — Гуарас.

Катэгорыя:Дэпартамэнты Пэру
Амасонас

**Амасо́нас** (, на кечуа: *Amarumayu suyu*) — адзін з 24-х дэпартамэнтаў Пэру. Адміністрацыйны цэнтар — Чачапояс.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дэпартамэнты Пэру
Альгін

**Альгі́н** (*Алгін*, *Элькін*, *Аўгін*, *Яўгін*, *Вольгін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. Жаночае імя — **Альгіньня**.

## Паходжаньне

Гэлігін, Алькін, Алькен або Элкін (Heligin, Alkin, Alken, Elkin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -алг- (-алк-, -гэлк-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Альгімонт; германскія імёны Algardus, Alcmunt) паходзіць ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'. Апроч таго, адзначалася германскае імя Augino (Auginus, Augenus).

У запісах мэтрыкі папскай сэмінарыі ў Браўнсбэргу адзначаецца ў 1584 годзе швэд *Olaus Alginus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *in Olghenany* (24 чэрвеня 1468 году); *у [[Браслаў|Бряславли]]… земли пустовские… а Алгиновщину* (26 кастрычніка 1514 году); *на бояриню господарскую повету Витебъского, невестъку свою, Тишковую Богдановичъ [[Войша|Воишковича]] Олгинью… тая Ольгинья… тую Ольгинью* (5 лютага 1539 году); *челядь… Дорота, Олгинина дочка* (28 ліпеня 1542 году); *Алкгинишки сеножати* (7 верасьня 1552 году); *шляхтичовъ — панъ Станиславъ Волгиновичъ* (1601 год); *ab Olao Algini… fundacja X. Olawa Algina* (1676 год — XIX ст.); *Olginiany* (1744 год).

## Носьбіты
Элькіны (Elkin) — літоўскі шляхецкі род.

У 1600 годзе ўпамінаўся маёнтак Яўгіны каля Вялёны.

У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Аўгінскае (Овкгинское) каля Пінску.

На 1904 год існавала вёска Алгінкі Карабанава Займішча ў Парэцкім павеце Смаленскай губэрні.

У гістарычнай Прусіі існуе вёска Эльгнова, на гістарычнай Віленшчыне — Альгіняны, на гістарычнай Берасьцейшчыне — Пруска Валгінова.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Апурымак

**Апуры́мак** (, на кечуа: *Apurimaq suyu*) — адзін з 24-х дэпартамэнтаў Пэру. Адміністрацыйны цэнтар — Абанкай.

Катэгорыя:Дэпартамэнты Пэру
Соэ Вальдэс

**Соэ́ Вальдэ́с** ( нар. , Гавана) — кубінская пісьменьніца, ад 1995 году на эміграцыі ў Парыжы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кубінскія літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гаване
Норма Алеандра

**Но́рма Алеа́ндра-Рабле́да** (; 2 траўня 1936, Буэнас-Айрэс, Аргентына) — аргентынская акторка, рэжысэрка кіно й тэатру, сцэнарыстка.

## Біяграфія
Норма паходзіць зь сям’і актораў тэатру й кіно. Пачала выступаць на сцэне разам з бацькамі ва ўзросьце 9 гадоў. Гуляла ў п’есах Эўрыпіда, Мальера, Лёпэ дэ Вэгі, Мігеля Сэрвантэса, Тырса дэ Маліна, Юджына О’Ніла, Брэхта, Артура Мілера, Тэнэсі Ўільямза, Жана Ануя, Марыё Варгаса Льёса. Выступала на радыё. У кіно дэбютавала ў 1952 годзе, згулялася больш чым у 50 фільмах. Актыўна працавала й працуе на тэлебачаньні. У 1976—1981 гады жыла ва Ўругваі й Гішпаніі, здымалася ў фільмах гішпанскіх кінарэжысэраў, пазьней працавала ў Галіўудзе.

Выступае таксама як паэт, драматург і сцэнарыст. Сястра — аторка Марыя Ванэр, сын — актор Оскар Фэрыньнё.

## Вонкавыя спасылкі

* На сайце Кіно Аргентыны 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Буэнас-Айрэсе
Катэгорыя:Аргентынскія акторы і акторкі
Катэгорыя:Ляўрэаты Канскага кінафэстывалю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Срэбраная ракавіна»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Давід ды Данатэлё»
Уанкавэліка (дэпартамэнт)

**Уанкавэлі́ка** (, на кечуа: *Wankawillka suyu*) — адзін з 24-х дэпартамэнтаў Пэру. Адміністрацыйны цэнтар — Уанкавэліка.

Катэгорыя:Дэпартамэнты Пэру
Уанука (дэпартамэнт)

**Уа́нука** (, ) — адзін з 24-х дэпартамэнтаў Пэру, які месьціцца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Уанука.

Катэгорыя:Дэпартамэнты Пэру
Ля-Лібэртад

**Ля-Лібэрта́д** (, на кечуа: *Qispi kay suyu*) — адзін з 24-х дэпартамэнтаў Пэру. Адміністрацыйны цэнтар — Трухільлё.

Катэгорыя:Дэпартамэнты Пэру
OpenBSD

**OpenBSD** — кампутарная апэрацыйная сыстэма клясу Unix, паходзіць ад Дыстрыбуцыі Праграм Бэрклі (BSD), распрацаванай у Каліфарнійскім унівэрсытэце, Бэрклі. Лідэр праекту, Тэа дэ Раадт, разам з групай прыхільнікаў адасобіліся ад NetBSD у канцы 1995 году. Праект славуты прыхільнасьцю праграмістаў ідэалам адкрытага крынічнага коду й вельмі якаснай дакумэнтацыяй, бескампраміснай пазыцыяй у дачыненьні да ліцэнзіяваньня праграмнага забесьпячэньня, а таксама ўважлівасьцю да пытаньняў бясьпекі й правільнасьцю праграмнага коду. Сымбалям праекту зьяўляецца рыбка Пуфі.

OpenBSD уключае шэраг паляпшэньняў стандартнай сыстэмы бясьпекі Unix. Гэта зьвязана з рэдкай у сучасным сьвеце праграмаваньня традыцыяй аўдыту (вычытваньня) коду з мэтай пошуку магчымых памылак і хібаў, шырока распаўсюджанай у супольнасьці OpenBSD. Праект прытрымліваецца даволі жорсткіх патрабаваньняў да ліцэнзій праграм, якія пастаўляюцца ў стандартным камплекце сыстэмы. Ліцэнзіяй пераважнай большасьці праграмнага коду сыстэмы зьяўляецца ліцэнзія BSD. Шырока распаўсюджаная практыка перапісваньня некаторых праграм з нуля, калі, на думку супольнасьці, ліцэнзіі гэтых праграм недастаткова свабодныя.

Як і ў большасьці апэрацыйных сыстэм BSD, ядро OpenBSD і збор сыстэмных праграм, такіх як камандная абалонка альбо стандартныя праграмы ps і cat, распрацоўваюцца разам зь іншымі прадстаўнікамі BSD-супольнасьці. Дадатковае праграмнае забесьпячэньне даступнае для ўстанаўленьня як з папярэдне скампіляваных пакункаў, так і з крынічных кодаў праз сыстэму партоў (ports collection).

Сёньня апэрацыйная сыстэма OpenBSD афіцыйна выдаецца для 17 розных апаратных плятформаў, сярод іх працэсары DEC Alpha, Intel i386, Hewlett-Packard PA-RISC, AMD AMD64 і Motorola 68000, кампутары Apple на базе PowerPC, працоўныя станцыі Sun SPARC і SPARC64, VAX, а таксама кішэньныя кампутары Sharp Zaurus.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт праекта OpenBSD
* Сеціўны часопіс OpenBSD Journal

Катэгорыя:Свабодныя апэрацыйныя сыстэмы
Катэгорыя:BSD
Марыс Янсанс

**Ма́рыс Я́нсанс** (Mariss Jansons) (14 студзеня 1943 — 30 лістапада 2019) — латыскі і расейскі дырыгент.

## Біяграфія
Сын дырыжoра Арвіда Янсанса. Яго матуля, сьпявачка Іраіда Янсонэ, габрэйка з паходжаньня, нарадзіла яго ў Рызе.

У 1956 годзе Марыс паступіў у Ленінградзкую Кансэрваторыю, дзе навучаўся йгры на фартэпіяна й дырыґаваньня. У 1969 працягваў навучаньне ў Вене ў Ганса Свароўскага і ў Зальцбургу ў Гэрбэрта фон Караяна.

У 1973 Марыс Янсанс быў прызначаны другім дырыжoрам Ленінградзкага Філярманічнага аркестру (сёньня Санкт-Пецярбурскі Філярманічны аркестар). Ад 1979 да 2000 быў галоўным дырыжoрам Філярманічнага аркестра ў Осла, Нарвэгія.

У красавіку 1996 году ў Осьлё Марыс Янсанс ледзь не памёр ад інфаркту міякарда падчас прадстаўленьня опэры Багема Джакама Пуччыні. Акрамя нарвэскага аркестру ў розны час кіраваў таксама Лёнданскім сымфанічным аркестрам, Пітсбурскім сымфанічным аркестрам і Сымфанічным аркестрам Баварскага Радыё.

Ад 1 верасьня 2004 году Марыс Янсанс зьяўляецца шостым па ліку галоўным дырыжoрам Каралеўскага аркестра Канцэртгебаў у Амстэрдаме, ягоным папярэднікам быў Рыкарда Шайі.

У 2006 дырыгаваў навагоднім канцэртам у Вене. У канцэртным сэзоне 2005-2006 дырыґаваў цыклем канцэртаў, прысьвечаных стагодзьдзю Шастаковіча.

## Вонкавыя спасылкі
* Каралеўскі аркестар Канцэртгебаў (па-нідэрляндзку й па-ангельску)
* Філярманічны аркестар у Осла (па-нарвэску й па-ангельску)

Катэгорыя:Латыскія дырыгенты
Макегуа (дэпартамэнт)

**Маке́ґуа** (, на кечуа: *Muqiwa suyu*) — адзін з 24-х дэпартамэнтаў Пэру. Адміністрацыйны цэнтар — Макеґуа.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дэпартамэнты Пэру
Брунэй

**Брунэ́й**, **Брунэй Дарусалам** (па-малайску: *Negara Brunei Darussalam*, па-яванску: برني دارالسلام) — краіна (султанат) разьмешчаная ў Паўднёва-Ўсходняй Азіі, на паўночным узьбярэжжы вострава Барнэо. Брунэй мяжуе з Малайзіяй, знаходзіцца на ўзьбярэжжы Паўднёва-Кітайскага мора. Мяжуе з правінцыямі Малайзіі: Саварак і Сабах.

## Гісторыя
У 16 стагодзьдзі Брунэй быў магутнай дзяржавай, якая займала значную частку Барнэо і некаторых суседніх астравоў. Караблі Магелана былі тут у 1522 годзе. У 1839 годзе ангелец, які знаходзіўся на службе ў султана Дж. Брук узьняў паўстаньне і заваяваў землі на поўначы. Ад султана Брук атрымаў тытул «раджы». Пасьля кіраваньня «белых раджоў» паўночныя землі адышлі да Малайзіі. У 1888 годзе Брунэй стаў брытанскім пратэктаратам. У 1959 годзе пасьля некалькіх паўстаньняў Брунэй атрымаў аўтаномію, а ў студзені 1979 году была абвешчана незалежнасьць.

## Палітыка

Брунэй — гэта канстытуцыйная манархія (султанат). Канстытуцыя абвешчана 29 верасьня 1959 году. Краінай кіруе султан, які адначасова зьяўляецца кіраўніком дзяржавы і старшынём ураду (цяпер ім зьяўлаецца Хасанал Болкіях з 6 кастрычніка 1967 году). Ён мае заканадаўчую і выканаўчую ўладу. Яму дапамагае рада саветнікаў. Адзінай дазволенай палітычнай партыяй зьяўляецца Аб’яднаная народная партыя Брунэю. Брунэй уваходзіць у наступныя міжнародныя арганізацыі: ААН, ОПЭК, САЗ.

## Геаграфія
Краіна падзеленая на дзьве часткі на разьмешчаных на поўначы вострава Барнэо землях. Гэта нізінная тэрыторыя раўніннага кшталту. Толькі на поўдні пачынаюцца горы, дзе і знаходзіцца самы высокі пункт краіны — Паганпрык (1850 м). На ўсходнім узьбярэжжы цягнецца багна, астатняе ўзьбярэжжа раўніннае. У Брунэі існуе некалькі невялікіх рэк. Клімат краіны экватарыяльны, вільготны. Зь лістапада да сакавіка выпадае вялікая колькасьць ападкаў. 75% краіны займаюць экватарыяльныя лясы. На ўзьбярэжжы існуюць мангравыя зарасьнікі. Тэрыторыя краіны ўваходзіць у тэрыторыю жыхарства вялікай колькасьці відаў малпаў.

97% насельніцтва жыве ў больш вялікай заходняй частцы краіны, і толькі каля 10 000 чалавек жыве ў гарыстай усходняй частцы (акруга Тэмбуронг). Колькасьць насельніцтва краіны 372 000 чалавек, зь якіх 46 000 жыве ў сталіцы краіны Бандар-Сэры-Бэгаване. Асноўныя гарады краіны гэта: сталіца Бандар, порт Муара, цэнтар пераапрацоўкі нафты Сэрыя і Куала Белаіт.

## Эканоміка
Аснову эканомікі краіны складае здабыча нафты (каля 10 млн тон у год) і прыроднага газа (каля 12 млрд м³, экспарт якіх складае каля 99% валютных паступленьняў — каля 60% СУП). Дзякуючы вялікім радовішчам нафты і газа Брунэй займае адно зь першых месцаў у Паўднёва-Ўсходняй Азіі па ўзроўні жыцьця. Сельская гаспадарка слаба разьвіта, 80% харчаваньня краіна экспартуе. У наш час урад прадпрымае крокі па дывэрсыфікацыі эканомікі, стымулюючы разьвіцьцё банкаўскага сэктару і турыстычнага бізнэсу.

## Дэмаграфія
* Малайцы — 64%
* Кітайцы — 20%
* Іншыя — 6%

## Рэлігія
* Іслам — 63%
* Будызм — 14%
* Хрысьціянства — 8%
* Анімізм — 15%

## Вонкавыя спасылкі
П’юра (дэпартамэнт)

**П’ю́ра** (, на кечуа: *Piwra suyu*) — адзін з 24-х дэпартамэнтаў Пэру. Месьціцца на паўночным захадзе краіны й мяжуе на поўначы з дэпартамэнтам Тумбэс і Эквадорам, з дэпартамэнтам Лямбаекэ — на поўдні, з дэпартамэнтам Кахамарка — на ўсходзе, Ціхім акіянам — на захадзе. Адміністрацыйны цэнтар — П’юра.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дэпартамэнты Пэру
Іван Стальмашонак

**Іва́н Майсе́евіч Стальмашо́нак** (30 красавіка 1902, вёска Хімное, Бабруйскі павет, Магілёўская губэрня — 12 студзеня 1976) — беларускі хірург, заслужаны лекар БССР, аўтар навуковых работ па пераліваньні крыві, чарэўнай хірургіі.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Хімное Бабруйскага павету Магілёўскай губэрні (цяп. Асіпавіцкі раён Магілёўскае вобласьці) ў 1902 годзе. Закончыў мэдыцынскі факультэт БДУ, працаваў дырэктарам школы мэдсясьцёр Таварыства Чырвонага Крыжа і Чырвонага Паўмесяца, асыстэнтам хірургічнай клінікі Беларускага мэдыцынскага інстытуту і дэканам ягонага санітарна-гігіенічнага факультэту, намесьнікам дырэктара інстытуту па вучэбнай частцы, загадчыкам Мінгараддзелу аховы здароўя, начальнікам упраўленьня падрыхтоўкі кадраў Наркамату аховы здароўя БССР. Быў першым дырэктарам Беларускага Навукова дасьледчага інстытуту пераліваньня крыві. У гады Другой сусьветнай вайны — галоўны хірург эвакашпіталяў, начальнік лячсанупраўленьня Наркамату аховы здароўя БССР, пасьля вайны — дырэктар Менскага мэдінстытуту.

Асноўныя напрамкі навуковай і практычнай дзейнасьці Стальмашонка — рашэньне праблемаў хірургічнага лячэньня хваробаў і пашкоджаньняў стрававальнай сыстэмы, асабліва стрававода, а таксама праблемаў службы пераліваньня крыві. Ён першым у БССР выканаў некалькі складаных апэрацыяў на страўнакава-кішачным тракце. Актыўна спрыяў разьвіцьцю у рэспубліцы дзіцячай хірургіі і ўдасканаленьню падрыхтоўкі мэдыцынскіх кадраў Беларусі рознага ўзроўню.

## Дасягненьні
Распрацаваў спосабы апэрацыяў па стварэньні штучнага стрававода, рэзэкцыі страўніка пры пухлінах. Укараніў у практыку астэасынтэзу пры закрытых і закрытых пераломах трубчастых костак касьцяны шпянёк.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія мэдыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Асіпавіцкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Кандыдаты мэдычных навук
Вікіпэдыя на мове Бішнупрыя маніпуры

**Вікіпэдыя на мове Бішнупрыя маніпуры** — разьдзел Вікіпэдыі на мове Бішнупрыя маніпуры.

Гэты разьдзел Вікіпэдыі заснаваны ў 2006 годзе. 21 лістапада 2006 году колькасьць артыкулаў у Вікіпэдыі дасягнула 5000, 24 сьнежня — 10 000. Гэта 75-ы па велічыні разьдзел, які зьмяшчае больш за 24 752 артыкулы (на 7 ліпеня 2011 году).

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка Вікіпэдыі на мове Бішнупрыя маніпуры

Бішнупрыя маніпуры
Гамяюк

**Гамяюк** — левы прыток Сажу, легендарны ручай ад якога, магчыма, паходзіць назва гораду Гомелю. Сваімі стромкімі берагамі утварае Кагальны роў. У XIX стагодзьдзі ў ніжняй частцы яра быў створаны штучны вадаём, названы Лебядзінай сажалкай. Цяпер гэта адзін з маляўнічых куткоў гомельскага парку. Праз сажалку перакінутыя два масты — Верхні пешаходны і Ніжні ў выглядзе архаічнай аркі, зь якіх можна назіраць за грацыёзнымі лебедзямі.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Гомельскага раёну
Кагальны роў

**Кагальны роў** зьяўляецца верхняй часткай рэчышча Гамяюкі — ракі, на берагах якой зарадзіўся Гомель. З канца XIX стагодзьдзя навакольля рова сталі раёнам расьсяленьня габрэйскай бядноты, і назоў адгэтуль: кагал — збор габрэйскіх старшынаў. У гады рэвалюцыйных хваляваньняў тут праходзілі мітынгі.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Гомельскага раёну
Сьвяточная

**Сьвяточная** — чацьверты студыйны альбом беларускага гурту «Крамбамбуля», выдадзены ў 2007 годзе.

## Зьмест
# «Сьвята, якое заўжды з табой»
# «З Новым Годам!»
# «Безь цябе»
# «Жыцьцё й выдатныя справы Сьвятога Патрыка»
# «Дзень дурня»
# «Вясна ў тваіх вачах»
# «Папараць-кветка»
# «Налівай, бо не ядуць»
# «Сустракайце ў госьці (Чарапы ды косьці)»
# «7 лістапада — Дзень Вялікай Кастрычніцкай Сацыялістычнай Рэвалюцыі»
# «Дзень Нараджэньня»
# «Калядная песьня»

## Удзельнікі
* Лявон Вольскі: сьпеў, гітара, клявішы
* Уладзіслаў Плюшчаў: бас-гітара
* Аляксандар Хаўкін: скрыпка, клявішы, губны гармонік
* Сяргей Канановіч: гітара, дрыля-мандаліна
* Мікола Белановіч: бубны, пэркусія
* Кастусь Карповіч: трамбон
* Юрась Жданаў: труба
* Ульляна Найдзен: адмысловы сьпеў
* Ганна Казлова: адмысловы сьпеў

Катэгорыя:Альбомы 2007 году
Катэгорыя:Альбомы Крамбамбулі
Андрыя Качыч Міёшыч

**Андрыя Качыч Міёшыч** (; 1704, Брыст — 12 сьнежня 1760) — харвацкі літаратар і асьветнік.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1704 годзе
Катэгорыя:Харвацкія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 12 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1760 годзе
Велюнь

**Велюнь** () — горад і гарадзкая гміна ў Лодзінскім ваяводзтве Польшчы, адміністрацыйны цэнтар павету. Насельніцтва складае 27 000 жыхароў.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Лодзінскага ваяводзтва
Брунэйскі даляр

**Брунэ́йскі даля́р** (валютны код *BND*) стаў валютай Брунэя з 1967 году. Звычайна ён вызначаецца сымбалямі $ ці B$, каб адрозьніць ад іншых даляравых валют. Ён дзеліцца на 100 сенаў.

Абменны курс брунэйскага даляру прывязаны да сынгапурскага даляру у суадносінах 1:1 (Сынгапур — асноўны гандлёвы партнэр Брунэю).

## Гісторыя

Першай валютай Брунэю былі ракушкі. Крыху пазьней у якасьці валюты выкарыстоўваліся бронзавыя гарбатнікі.

У 1868 годзе Брунэй выпусьціў цынавыя манэты, намінаваныя ў піцісах; за імі наступавалі аднацэнтавыя манэты (з 1888 году). Гэты цэнт быў сотай часткай даляра Праліваў. Пад час брытанскага пратэктарату ў пачатку XX стагодзьдзя Брунэй карыстаўся далярам Праліваў, потым, да 1967 году малайскім далярам, да выпуску ўласнай валюты.

Брунэйскі даляр замяніў малайскі ў 1967 годзе. Да 1973 году малайскі даляр быў заменены паводле наміналу сынгапурскім і брунэйскім далярамі. У наш час сынгапурскі і брунэйскі нацыянальныя банкі падтрымліваюць фіксаваны курс да сваіх валют.

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Брунэй
Хасэ Артэга-і-Гасэт

**Хасэ́ Артэ́ґа-й-Ґасэ́т** (; 9 траўня 1883, Мадрыд — 18 кастрычніка 1955, тамсама) — гішпанскі філёзаф. Лічыцца галоўным стваральнікам пэрспэктывізму (філязофскай дактрыны, якая аналізуе тое, як людзі па-рознаму ўспрымаюць розныя рэчы).

## Жыцьцяпіс
Паходзіў зь сям’і галоўнага рэдактара газэты «El Imparcial» («Бесстароньні»), журналіста й пісьменьніка Хасэ Артэгі Мунільі. Навучаючыся ў каледжы айцоў-езуітаў «Мірафлорэс дэль Пала» ў горадзе Малага, ён бездакорна авалодаў лацінай і старагрэцкай мовай. У 1904 г. Хасэ Артэга-і-Гасэт закончыў Мадрыдзкі дзяржаўны ўнівэрсытэт Камплютэнсэ, абараніўшы доктарскую дысэртацыю «El Milenario» («Тысячагодзьдзе»). Пасьля гэтага сем гадоў правёў ва ўнівэрсытэтах Нмеччыны, аддаючы перавагу Марбурскаму ўнівэрсытэту, дзе ў той час выкладаў Герман Коэн.

Вярнуўшыся ў Гішпанію, Артэга-і-Гасэт атрымаў прызначэньне ў сваю alma mater, дзе выкладаў да 1936 г., калі ў Гішпаніі пачалася грамадзянская вайна.

У 1923 г. ён заснаваў пэрыёдык «Revista de Occidente» («Заходні часопіс»), які паслужыў справе «выраўноўваньня Пірэнэяў» — эўрапеізацыі Гішпаніі, ізаляванай ад тагачаснага культурнага працэсу. Як перакананы рэспубліканец Артэга-і-Гасэт выступаў у якасьці лідэра інтэлектуальнай апазыцыі падчас дыктатуры Прыма дэ Рывэры (1923—1930 гг.), адыграў істотную ролю ў зрынаньні караля Альфонса XIII, быў адным з заснавальнікаў «Рэспубліканскай асацыяцыі Інтэлігенцыя» (1931) і абіраўся цывільным губэрнатарам Мадрыду. Таму пасьля пачатку грамадзянскай вайны яму давялося пакінуць краіну. У цэлым крытычна настроены да рэжыму гішпанскага дыктатара Франсіска Франка, ён, аднак, з часам усё больш актыўна крытыкаваў і палітычную плятформу даўнейшых рэспубліканцаў.

Вярнуўшыся ў Мадрыд у 1948 г., Хасэ Артэга-і-Гасэт разам з Хуліянам Марыясам стварыў Гуманітарны інстытут, дзе таксама выкладаў да пачатку 1950-х гг.

## Беларускія пераклады
Некаторыя творы пераклалі Сяргей Вераціла, , Яўген Кунцэвіч, Лявон Баршчэўскі.

* Штудыі пра любоў і каханьне / Пераклад Л. Баршчэўскага. Менск: Энцыкляпэдыкс, 2024.

## Найважнейшыя працы

* «Разважаньні пра Дон Кіхота» (1914).
* «Псыхалягічныя даследаваньні» (1914—1915, апубл. у 1982)
* «El Espectador» (збор эсэ і артыкулаў, тт. I—VIII, 1916—1934).
* «Тэма нашага часу» (1921—1923).
* «Бесхрыбетная Гішпанія» (1921).
* «Атлянтыды» (1924).
* «Дэгуманізацыя мастацтва» (1929).
* «Што такое філязофія?» (1929; апубл. у 1957).
* «Кант» (1929—1931).
* «Што такое пазнаньне?» (1929—1931, апубл. у 1984)
* «Бунт масаў» (1930).
* «Лекцыі пра мэтафізіку» (1932—1933, апубл. у 1966)
* «Viva la República!» (1933).
* «Эцюды пра любоў і каханьне» (нямецк. выд. 1933; ісп. выд. 1941; бел. пераклад 2024)
* «Стан навукі й гістарычнага розуму» (1934—1935).
* «Разважаньні пра тэхніку» (1939).
* «Гісторыя як сыстэма» (1941).
* «Пра гістарычную рацыю» (1944).
* «Ідэя Ляйбніца аб прынцыпе і эвалюцыі дэдуктыўнай тэорыі» (1947).
* «Чалавек і народ» (1949—1950, апубл. у 1956).
* «Гоя» (апубл. у 1958).
* «Вэляскес» (апубл. у 1959).
* «Арыген і эпілёг да філязофіі» (апубл. у 1960).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фундацыя імя Артэґа-й-Ґасэта.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мадрыдзе
Катэгорыя:Гішпанскія філёзафы
Лёнік Тарасэвіч

**Лё́нік Тарасэ́віч**, ***Лявон Тарасевіч*** (;  14 сакавіка 1957, вёска Валілы, Беластоцкі павет, Падляскае ваяводзтва, Польшча) — польскі мастак беларускага паходжаньня, прафэсар плястычных мастацтваў (2011). 

## Жыцьцяпіс
Скончыў Плястычны ліцэй у Супрасьлі, а ў 1984 годзе аддзяленьне жывапісу ў Акадэміі мастацтваў у Варшаве. Дыплёмную працу выканаў пад кіраўніцтвам Тадэвуша Дамініка.

Ад 1996 году вядзе ў Акадэміі заняткі па жывапісе. Падкрэсьлівае сваё беларускае паходжаньне й бярэ актыўны ўдзел у жыцьці беларускае дыяспары ў Польшчы. Адзін з заснавальнікаў штогадовага беларускага фэсту «Басовішча». Супрацоўнічае з Варшаўскай галерэяй Фоксаль, Познанскай галерэяй Эго, а таксама зь Любельскай галерэяй Белая. Неаднаразова ўдзельнічаў у мастацкіх выставах у Беларусі (IN-FORMATION 95 ды іншыя).

Ёсьць таксама знаным аматарам птушак. Гадуе дэкаратыўных курэй (зьяўляецца суаўтарам кніжкі пра іх), галубоў і бажанаў.

## Узнагароды
[міні|Літаратурная вечарына. Зьлева направа: выступае [Сакрат Яновіч, а перакладае Крыстына Мольды. Італія, Рым, двор Блюмэнштыль, 1998 год. Здымак Л. Тарасевіча.]]
Атрымаў пашпарт газэты *«[[Polityka]]»* ў 2000, узнагароду імя Яна Цыбіса (таксама ў 2000) і ўзнагароду Фундацыі Зоф’і й Ежага Навасельскіх.

У 2007 годзе Тарасевіч атрымаў Вялікую ўзнагароду Фонду культуры за 2006 год «за істотны ўнёсак у клясычны жывапіс і мастацтва ўвогуле» ().

17 студзеня 2011 году «за выбітны ўнёсак у нацыянальную культуру Польшчы, за дасягненьні ў галіне мастацкай творчасьці і выкладчыцкай дзейнасьці» атрымаў Крыж кавалерскі ордэна Адраджэньня Польшчы (у частцы беларускамоўных крыніцаў назва перакладзена як «Рыцарскі Крыж ордэна Адраджэньня Польшчы»). 

У апублікаваным рэйтынгу 2008 году найдаражэйшых польскіх мастакоў на аўкцыёнах у Польшчы Тарасэвіч займаў 10 пазыцыю: за ягоную карціну, створаную ў 1985 годзе, калекцыянэр заплаціў 150&nbsp;000 злотых (каля 45&nbsp;000 эўра). Карціна ня мае назвы і была створаная пад уражаньнем камяністага марскога ўзьбярэжжа ў швэдзкім мястэчку Варнэнас, куды Тарасэвіч быў запрошаны на пленэр улетку 1985 году. У сьпісе найдаражэйшых польскіх мастакоў на замежных аўкцыёнах Тарасевіч таксама займае 10 месца з 44&nbsp;100 даляраў ЗША за ягоную карціну алеем, створаную ў 1991 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Падляскім ваяводзтве
Катэгорыя:Польскія беларусы
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Польскія мастакі
Катэгорыя:Сябры Беларускага дэмакратычнага аб’яднаньня
Бандар-Сэры-Бэгаван

**Банда́р-Сэры́-Бэгава́н** () — сталіца Брунэю. Першае слова мае паходжаньне ад пэрсыдзкага بندر што азначае «порт». Да 1970 году горад меў назву «Брунэй». Ён знаходзіцца на паўночным узьбярэжжы вострава Барнэо. У горадзе жыве 27 285 жыхароў (2002). Заснаваны ў 1521 годзе як галяндзкая калёнія. У 1888—1971 гадах сталіца брытанскага пратэктарату. Цяпер гэта гандлёвы і фінансавы цэнтар краіны. У горадзе ёсьць міжнародны аэрапорт, і заснаваны ў 1985 годзе ўнівэрсытэт. Тут знаходзіцца мячэт, палац султана.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Катэгорыя:Брунэй
Хасанал Болкіях

**Хасанал Болкіях Муізадзін Вадаўлах** ( 15 ліпеня 1946 году ў Бандар-Сэры-Бэгаване) — султан Брунэю з 1967 году, адзін з самых багатых людзей у сьвеце (у 1997 годзе яго багацьце складала больш за 40 млрд даляраў ЗША). Ён зьяўляецца старэйшым сынам папярэдняга султана Амара Алі Саідудзіна ІІІ. Выконвае таксама абавязкі прэм’ер-міністра, міністра абароны і міністра фінансаў Брунэю.

Узначаліў Брунэй у 1961 годзе, а 5 кастрычніка 1967 году адбылася каранацыя пасьля адрачэньня ад трона ягонага бацькі.

Мае дзьвюх жонак, чатырох сыноў і шасьцёх дачок. Зь першай жонкай (Рае Істэры Пенгіран Анак Хаджах Салехе) ажаніўся пасьля атрыманьня ўлады. У 1981 годзе ажаніўся з другой жонкай, яна была стуардэсай, Марыям Абдул Азіз, ад якой на момант развода (2002) меў двух сыноў і дзьвюх дачок. Другая жонка была малайзыйскай тэлевізійнай журналісткай, яна маладзейшая за мужа на 33 гады. 9 чэрвеня 2006 году султан дараваў сваёй другой жонцы тытул Яе Каралеўская Высокасьць Пангіран Істэры.

Спадчыньнікам султана зьяўляецца яго сын Хаджы Аль-Мухтадзі Біллах ібні Султан Хаджы Хасанал Болкіях.

## Крыніцы

Катэгорыя:Султаны Брунэю