Палацава-паркавы комплекс Сьвятаполк-Чацьвярцінскіх (Жалудок)

**Палацава-паркавы комплекс Сьвятаполк-Чацьвярцінскіх** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX — пачатку ХХ стагодзьзяў у Жалудку. Знаходзіцца за 1 км на захад ад мястэчка, на гістарычнай Дворнай вуліцы. Твор архітэктуры нэабарока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Складаецца з палаца, флігеля, руінаў былога млына, кузьні ды іншых гаспадарчых пабудоваў, якія аб’ядноўваюцца сеткай узаемна пэрпэндыкулярных алеяў рэгулярнага парку.

## Гісторыя

Да Сьвятаполк-Чацьвярцінскіх маёнткам Жалудком валодалі Тызэнгаўзы, якія ў XIX ст. збудавалі тут мураваны палац (пазьней стаў флігелем палаца Сьвятаполк-Чацьвярцінскіх), а іх папярэднікамі былі Ўрускія. Палацава-паркавы комплекс у 1908 годзе збудавалі на заказ князя Людвіка Сьвятаполк-Чацьвярцінскага паводле праекту архітэктара Ўладзіслава Марконі. 

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады перадалі комплекс вайскоўцам, якія занядбалі яго.

## Архітэктура
### Палац

Палац — помнік архітэктуры нэабарока. Гэта манумэнтальны 2-павярховы будынак, накрыты мансардавым дахам з авальнымі люкарнамі. Галоўны і дваровы франтальныя фасады вылучаныя ў цэнтры акруглымі і з бакоў прастакутнымі рызалітамі, накрытымі самастойнымі шатровымі дахамі з заломамі. Дваровы цэнтральны рызаліт праразаецца высокімі парабалічнымі аконнымі праёмамі-вітражамі і авальнымі люкарнамі, якія асьвятляюць парадныя сходы. Рызаліт завяршаецца балюстрадай і скульптурна-геральдычнай кампазыцыяй з дэкаратыўнымі вазамі. Паміж дваровымі рызалітамі фронтам фасаду тэраса з балюстраднай агароджай і цыркульнымі сходамі. Галоўны ўваход вылучаецца бальконам. У дэкоры фасадаў выкарыстоўваюцца высокія панэлі, фігурныя і спрошчаныя ліштвы, сандрыкі, картушы, гірлянды, руст. 

У цэнтры будынка разьмяшчаецца парадная заля, вэстыбюль з сходамі. Пад будынкам скляпеністыя сутарэньні.

Арыгінальны разьвязак мела водазабесьпячэньня палаца. Вада да яго паступала з крыніцаў у вёсцы Кукіняў (прыкладна за 2 км ад палацу) самацёкам. Вада дадаткова фільтравалася і падавалася ў рэзэрвуар на 3-м паверсе будынку з дапамогай помпаў, якія працавалі на сьціснутым паветры. Паводле аповядаў старажылаў, сыстэма падачы вады была настолькі эканамічнай, што для працы помпаў на працягу месяцу дастаткова было двух балёнаў зь сьціснутым паветрам.

### Флігель
Флігель — помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта 1-павярховы, прастакутны ў пляне аб’ём з круглай у сечыве шатровай вежай, прыбудаванай да тарцовага фасаду. Сьцены з бутавага каменю, падзяляюцца стральчатымі аконнымі праёмамі. Галоўны ўваход у выглядзе гатычнага парталу.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1916).jpg|1916 г.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1917).jpg|1917 г.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1917) (2).jpg|1917 г.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1917) (3).jpg|1917 г.


Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1917) (4).jpg|1917 г.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1917) (5).jpg|1917 г.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1917) (6).jpg|1917 г.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1918-36).jpg|1917 г.


Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (F. Dangel, 1918-36).jpg|Ф. Дангель 1918—1936 гг.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (09.1929).jpg|верасень 1929 г.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1919-39).jpg|да 1939 г.
Žałudok, Śviatapołk-Čaćviarcinski. Жалудок, Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1919-39) (2).jpg|да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Комплекс былога палацу (палац)XIII-пач.XX ст..jpg|Агульны выгляд палаца
Палац2.JPG|Дах рызаліта
Жалудок. Палац XIII-пач.XX ст. (унутраны інтэр’ер) (4).jpg|Парадныя сходы
Жалудок. Палацавы комплекс. 2021. 17.jpg|Палац усярэдзіне


Жалудок. Палацавы комплекс. 2021. 03.jpg|Стайня
Гаспадарчыя пастройкi палацу (рэшткi былога млыну) XIII-пач.XX ст..jpg|Руіны млына
Гаспадарчыя пабудовы (комплексу былога палацу XIII-пач.XX ст.) (2).jpg|Гаспадарчая пабудова
Гаспадарчыя пабудовы (комплексу былога палацу XIII-пач.XX ст.).jpg|Кузьня


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Лаўрэш Л. Палац у Жалудку // Наша слова. № 28 (1543), 15 ліпеня 2021 г.; № 29 (1544), 22 ліпеня 2021.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Славутасьці Жалудку
Катэгорыя:Чацьвярцінскія
Катэгорыя:Палацава-паркавыя комплексы Беларусі
Катэгорыя:Нэабарочныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Уладзіслаў Марконі