Кірыл Стаселька

**Кіры́л І́гаравіч Стасе́лька** (1990, Барысаў, Менская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі пісьменьнік.

Выдаў кнігу «Дзіцячы маніфэст» (2015) і 3 раманы «Маргіналіс» (2016),  «9 жыцьцяў Віта Морэ» (2019) і «Пімкі» (2020). Зь іх 2 першыя раманы сталі найбольш насычанымі паводле ліку постацяў у беларускай літаратуры (136 і 260). Таксама 2 кнігі вылучаліся на Літаратурную прэмію імя Ежы Гедройца, у тым ліку ў 2016 годзе «Дзіцячы маніфэст» увайшоў у доўгі сьпіс прэтэндэнтаў на яе. Зь 2016 году намесьнік старшыні Руху «За Свабоду».

## Жыцьцяпіс
Навучаўся ў школе № 22 Барысава (Менская вобласьць). У 2018 годзе згадваў: «Дзесьці каля 16-ці гадоў я перайшоў на беларускую мову. Уладзімер Арлоў тады прыяжджаў у Барысаў з выступам. Ён натхніў мяне і падштурхнуў». Школьнікам займаўся ў студыі журналістыкі пры барысаўскай газэце «Адзінства». У 2008 годзе паступіў на Факультэт філязофіі і сацыяльных навук БДУ, які скончыў у 2013 годзе па спэцыяльнасьці «сацыялёгія». У 2014 годзе скончыў магістратуру ў Інстытуце падрыхтоўкі навуковых кадраў пры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Дадатковую асьвету атрымаў у Беларускім калегіюме і Лятучым унівэрсытэце. Таксама скончыў Школу маладога пісьменьніка пры Саюзе беларускіх пісьменьнікаў і Школу маладых мэнэджэраў публічнага адміністраваньня. У 2015 годзе стаў кіраўніком агенцтва інфармацыйных тэхналёгіяў «Буцэфал» і сеціўнага часопіса «Інфографэр». Узгадняў праект «Народны журналіст» і «Чытаем беларускую». 16 кастрычніка 2016 году на канфэрэнцыі з удзелам 115 дэлегатаў абраўся намесьнікам старшыні Руху «За Свабоду».

У чэрвені 2017 году выступіў суарганізатарам 2-га моладзевага летніка на радзіме Васіля Быкава — у вёсцы Бычкі Вушацкага раёну (Віцебская вобласьць), каб добраўпарадкаваць школу, у якой Быкаў скончыў 1-ю клясу і якую апісаў у кнізе «Доўгая дарога дадому». Кірыл Стаселька тады адзначыў: «Летнік складаецца з трох частак: адна зь іх — адукацыйна-культурніцкая (да нас прыяжджаюць лектары, экспэрты, грамадзкія дзеячы), другая — гаспадарчая, валянтэрская (гэта прыбіраньне ў хаце і на падворку), трэцяя — адпачынак, зносіны». У ліпені 2017 году ў межах кампаніі «Чытаем беларускую» сабраў сродкі на выпуск нізкі з 6 нататнікаў да 500-годзьдзя беларускага кнігадруку з цытатамі і выявамі адпаведных аўтараў — Францішка Скарыны, Вінцэнта Дунін-Марцінкевіча, Янкі Купалы, Якуба Коласа, Васіля Быкава і Ўладзімера Караткевіча. Пры канцы 2017 году скончыў асьпірантуру ў Інстытуце сацыялёгіі НАНБ, куды ў 2016-м уладкаваўся навуковым супрацоўнікам. У 2016 годзе ўдзельнічаў у апытаньні 3800 чалавек наконт мастацкай літаратуры, паводле якога яе чытаюць 49 % апытаных. Зь іх 16 % — аднойчы на тыдзень і 15 % — аднойчы на месяц. Сучасную літаратуру чыталі 12 % апытаных.

## Творчасьць
26 сакавіка 2008 году ў 17-гадовым узросьце абнародаваў свой аповед «Жыве БНР» на бачыне Беларускай службы Радыё «Свабода». У ліпені 2011 году выйшаў яго дэбютны аповед «Вечныя дзеці» ў часопісе «Дзеяслоў». Друкаваўся ў часопісе «Вожык». У ліпені 2013 годзе выдаў нізку апавяданьняў у часопісе «Маладосьць». 30 сьнежня 2015 году ў менскай кнігарні «Галіяфы» прадставіў першы зборнік апавяданьняў «Дзіцячы маніфэст». На прэзэнтацыю кнігі завіталі пісьменьнікі Адам Глёбус і Альгерд Бахарэвіч. У зборнік увайшлі аповеды папярэдніх 7 гадоў, якія выходзілі ў часопісах «Дзеяслоў», «Маладосьць», «Паміж» і «Партызан», а таксама ў зборніку «Параходзік сучаснасьці». Пры гэтым урывак апавяданьня «Звычайная любоў» трапіў у практыкаваньне падручніка «Беларуская мова» для 5-й клясы. Сярод іншага, у зборнік увайшла аповесьць «У пошуках сябе». У анатацыі згадвалася некалькі «герояў, якія парознаму намагаюцца напісаць маніфэст свайго «Я»». 29 сакавіка 2016 году Кірыл Стаселька прадставіў «Дзіцячы маніфэст» на курсах беларускай мовы «Мова нанова Гародня». Прысутныя са сцэны чыталі творы кнігі. 6 чэрвеня 2016 году «Дзіцячы маніфэст» увайшоў у доўгі сьпіс прэтэндэнтаў на Літаратурную прэмію імя Ежы Гедройца. 24 верасьня 2016 году абнародаваў аповед «Кніга ў вянку зь церняў» на партале «Кнігасьвет».

20 кастрычніка 2016 году на радыё «Культура» анансаваў выхад сваёй кнігі «Маргіналіс» у перадачы «Прачытаньне». 1 лістапада 2016 году праект «Рэкорды Куфара» засьведчыў, што ў рамане «Маргіналіс» найбольшы ў беларускай літаратуры лік постацяў адносна памеру твору — 136 постацяў на 251 944 знакі. Таксама дзеяньні раману ахоплівалі звыш 400 гадоў і 10 краінаў. Новы пэрсанаж зьяўляўся амаль на кожнай старонцы раману. 10 лістапада 2016 году ў сталічнай прасторы «Кніжная шафа» (праспэкт Дзяржынскага, д. 9) адбылася прэзэнтацыя кнігі «Маргіналіс». 19 лістапада Кірыл Стаселька прадставіў раман у прасторы «Верх» (вул. Куйбышава, д. 22), а 1 сьнежня — правёў аўтограф-сэсію ў кнігарні «Галіяфы» (вул. Няміга, д. 3). Падчас прэзэнтацыі кнігі Кірыл Стаселька паведаміў: «Адзін з пэрсанажаў маёй наступнай кнігі будзе насіць імя чытача, які першым здолее назваць мне галоўнага героя рамана «Маргіналіс». За лістапад 2016 году «Маргіналіс» заняў 3-е месца сярод найбольш прадаваных кніг у сеціўнай краме «Кнігарня.by».

10 красавіка 2017 году прадставіў раман «Маргіналіс» у Полацку (Віцебская вобласьць) ў кавярні «Раздол». Да красавіка 2017 году ў сацыяльных сетках свае здымкі з кнігамі Стаселькі выклалі кампазытар Эдуард Ханок, тэлевядоўцы Яўген Булка і Антон Мартыненка, журналістка Ганна Бонд і мадэльер Саша Варламаў. 9 кастрычніка 2018 году пачалася перадзамова на раман «9 жыцьцяў Віта Морэ». 13 красавіка 2019 году стаў першым беларускамоўным пісьменьнікам, які зладзіў аўтограф-сэсію ў менскай краме «Оз» па праспэкце Пераможцаў, д. 3. Мерапрыемства правялі з нагоды выхаду рамана «9 жыцьцяў Віта Морэ», які паставіў 2 рэкорды ў беларускай літаратуры, бо спалучаў 7 жанраў і налічваў звыш 260 постацяў. Таксама падзеі раману ахоплівалі некалькі мацерыкоў і эпохаў. Пагатоў, у 2017—2018 гадах папярэдні раман «Маргіналіс» уваходзіў у сьпіс бэстсэлераў у краме «Оз». 15 красавіка 2019 году прадставіў свой раман у Цэнтральнай бібліятэцы Барысава, дзе зазначыў: «Кожнай частцы (раману) адпавядае свая геаграфічная топіка, краіна, гістарычны пэрыяд і пэўная філязофская канцэпцыя і свой жанр (недзе казка, дэтэктыў, фантастыка)». Таксама Стаселька прызнаў: «Плянуецца такая кніга, якая будзе зьвязаная з Барысавам». 19 красавіка 2019 году прэзэнтаваў «9 жыцьцяў Віта Морэ» у Літаратурным музэі Максіма Багдановіча, 29 красавіка — у магілёўскім цэнтры «Кола» (зав. Чкалава, д. 16), 13 траўня — у Берасьці на курсах беларускай мовы «Мова нанова», 18 траўня — у гарадзенскім Цэнтры гарадзкога жыцьця (вул. Кірава, д. 3), а 4 кастрычніка — у бабруйскай прасторы «1387» (Чангарская вул., д. 54) на курсах «Мова нанова».

10 красавіка 2019 году часопіс «Маладосьць» абнародаваў апавяданьне Стаселькі «Шалмей». 12 ліпеня 2019 году Кірыл Стаселька зьмясьціў 4 аповеды ў газэце «Літаратура і мастацтва». 19 сьнежня 2019 году «Чырвоная зьмена» абнародавала яшчэ 2 аповеды Стаселькі з часопісу «Маладосьць». 8 студзеня — 29 лютага 2020 году менскі бар «Каліноўскі﻿» на Зыбіцкай вуліцы праводзіў збор рэцэптаў для кактэйлю «Віта Морэ», частка складнікаў якога апісвалася ў рамане. Конкурс прадугледжваў дапрацоўку бармэнамі і ўзнагароду ад выдавецтва «Галіяфы» пасьля галасаваньня журы. Таксама рэцэпт меў трапіць у наступны твор пісьменьніка. У сакавіку 2020 году часопіс «Маладосьць» выйшаў зь нізкай апавяданьняў Кірыла Стаселькі. 8 чэрвеня 2020 году ў Інстаграме пачаў аповед рэчаіснасьці з нагоды падрыхтоўкі кнігі «Пімкі». 19 чэрвеня 2020 году абнародаваў 4 аповеды ў «Літаратуры і мастацтве». 10 ліпеня 2020 году пачалася перадзамова на кнігу «Пімкі». У кастрычніку 2020 году часопіс «Маладосьць» выйшаў з апавяданьнем Стаселькі «Сьцяна Брафстура», а 1 сьнежня — абнародаваў яго аповед «Узмах». 21 сьнежня 2020 году выдавецтва «Галіяфы» выпусьціла кнігу Кірыла Стаселькі «Пімкі», якую сталі прадаваць яшчэ 5 сеціўных крамаў — «Оз», «Мой родны кут», «Валошкі дызайн», «Акадэмкніга» і «Бібліё».

7 студзеня 2021 году ў газэце «Літаратура і мастацтва» выйшла яшчэ 4 аповеды Кірыла Стаселькі.

## Крытыка
25 сакавіка 2016 году ў газэце «Літаратура і мастацтва» Дар’я Латышава адзначыла пра кнігу «Дзіцячы маніфэст»: «Сапраўднай кнігу робіць выхад за межы ўласнага пляскатага сьвету, але першы крок кожны раз павінен быць «менавіта з гэтай рэальнасьці». У момант, калі атрымліваецца ахапіць некалькі ўзроўняў разуменьня, незалежна ад сюжэту або стылістычных асаблівасьцяў, тэкст і аўтар атрымліваюць права на месца ў літаратуры і гісторыі». 11 жніўня 2017 году Наста Грышчук заўважыла наконт раману «Маргіналіс»: «раман дае нагоду падумаць: ці так нам патрэбна тое, за што мы б’ёмся? Ці не вартыя зоры над нашымі галовамі большай увагі, чым тыя, што схаваныя за цернямі? І чаму міраж здаецца чалавеку больш прывабным, чым тыя рэальныя рэчы, што нас акружаюць? Такія пытаньні, пэўна, і даюць падставу назваць «Маргіналіс» філязофскім раманам». 6 сьнежня 2019 году Янка Лайкоў згадаў раман «9 жыцьцяў Віта Морэ»: «Кожная зь сямі пададзеных гісторый  — асобны закальцаваны сусьвет, унікальны расповед, які адрозьніваецца ад іншых ня толькі часам і геаграфіяй дзеяньня, але жанрава і стылёва. ...шмат «варыяцый» лёсу галоўнага героя, закладзеных ужо ў самім імені: словазлучэньне «vitae more» з лацінскай можна перакласьці як «больш жыцьця». ...Віта Морэ — нязьменны ўдзельнік фантастычных гісторыяў і падарожжаў, ён імкнецца напоўніцу спасьцігнуць жыцьцё ва ўсіх яго праявах».

У верасьні 2020 году ў часопісе «Маладосьць» Ірына Грыбанава заўважыла: «Кірыл Стаселька ня толькі рэклямуе свае кнігі і папулярызуе беларускую літаратуру, але і спрабуе стварыць уласную супольнасьць чытачоў. Для гэтага ён выкарыстоўвае: спэцыяльны лічбавы мэрч, зьвязаны з творамі; камунікацыю з чытачамі ў сацыяльных сетках; стварэньне пляцовак і суполак, дзе чытачы маюць магчымасьць дзяліцца сваім меркаваньнем аб прачытаных кнігах; інтэрактывы; інфанагоды, прывязаныя да выхаду кніг. Кожны пункт распрацаваны як асобная маркетынгавая стратэгія, накіраваная на тое, каб заклікаць патэнцыйнага чытача купіць кнігу. У сукупнасьці ж гэта цэльная кампанія папулярызацыі, накіраваная на тое, каб беларуская літаратура стала масавай». 7 лістапада 2020 году на радыё «Свабода» Валянціна Аксак акрэсьліла раман «Пімкі»: «Гэтая кніга — гісторыя пра тое, як цмокі, багнікі, цудадзейныя прадметы ці неверагодныя зьявы пачынаюць існаваць побач з вамі. І найперш гэта гісторыя пра тых, хто прагне бачыць, адчуваць і мысьліць інакш, чым зазвычаена. Хто праз гэта намагаецца ня проста здабыць, але пабудаваць, выгадаваць свабоду для сябе і ў сабе».

## Кнігі
* 
*  (2-е выд., 2018 год)
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* У сацыяльных сетках: У кантакце, Фэйсбук, Інстаграм, Ціўцер, Аднаклясьнікі, Тэлеграм і ЛінктІн
* 
** Кірыл Стаселька
* 
** Кірыл Стаселька
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія раманісты
Катэгорыя:Магічны рэалізм
Катэгорыя:Беларускія сацыёлягі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія журналісты