open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прыгоды Цыбуліны

**Прыго́ды Цыбу́ліны** () — казка італійскага пісьменьніка Джані Радары выдадзеная ў 1951 годзе. У 1957 выдадзена пад назвай *Le avventure di Cipollino*.

Пэрсанажы казкі — антрапаморфныя гародніна й садавіна: шавец Вінаградзінка, кум Гарбуз, дзяўчынка Радыска, хлопчык Вішанька і гэтак далей. Галоўны пэрсанаж — хлопчык Цыбуліна, які змагаецца супраць прыгнёту бядакоў з боку багатыроў — сэньёра Памідора й прынца Лімона. У аповесьці адсутнічаюць чалавечыя пэрсанажы — сьвет людзёў цалкам заменены сьветам гародніны й садавіны. Ані разу не прыгадваецца назва краіны, дзе адбываецца дзея.

## Зьмест
Бацьку Цыбуліны — старога Цыбулонэ — саджаюць у турму за тое, што ён незнарок наступіў на мазоль прынцу Лімону. Цыбуліна абяцае вызваліць бацьку з турмы, для чаго пакідае дом і падарожнічае по краіне, дзе кіруюць прынц Лімон і графіні Вішні. Ён канфліктуе з кавалерам Памідорам — аканомам графінь, і заводзіць навых сяброў, з дапамогай якіх у выніку атрымлівае перамогу над сэньёрам Памідорам, прынцам і графінямі.

Катэгорыя:Літаратурныя казкі
Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Італьянская літаратура
Катэгорыя:Казкі
Пунсовыя ветразі

**Пунсо́выя ве́тразі** () — аповесьць-фэерыя Аляксандара Грына, напісаная ў 1916—1922 і выдадзеная ў 1923 гадах.

## Зьмест

Аповесьць распавядае гісторыю пра дзяўчынку Асоль, якая засталася бяз маці, калі ёй было толькі пяць месяцаў. Асоль жыла са сваім бацькам-мараком. Пасьля адстаўкі ён пачаў рабіць цацкі, каб зарабіць сабе й маленькай дачцэ на жыцьцё.

Аднойчы ў лесе, пад час «пагоні» за уплываючай цацачнай яхтай, Асоль сустракае «зьбіральніка песень, легенд, паданьняў і казак»; старца зь імем Эгль. Ён распавядае ёй, што калі яна вырасьце і стане дарослай, да яе аднойчы прыплыве прынц на караблі з пунцовымі ветразямі.

Асоль паверыла старцу і стала чакаць прынца. Аднойчы яе мара спраўдзілася ў выглядзе трохмачтавага галіёта «Сакрэт» пад алымі ветразямі і ў выглядзе маладога капітана Артура Грэя, закаханага ў яе.

## Беларускія пераклады
* Пунсовыя ветразі: [аповесць-феерыя] / Аляксандр Грын. — Мінск : Зміцер Колас, 2015. — 110, [1] с.

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Расейская літаратура
Цынкавыя хлопчыкі

«**Цы́нкавыя хло́пчыкі**» — дакумэнтальная аповесьць беларускай пісьменьніцы Сьвятланы Алексіевіч, прысьвечаная вайне ў Аўганістане. Некалькі матуляў загінулых на вайне савецкіх жаўнераў падалі на аўтарку ў суд за паклёп на іх сыноў, абвінаваціўшы яе ў скажэньні іх расповяду пра сваіх сыноў. У лютым 1993 г. менская газэта «Сьцяг юнацтва» выдала супольны ліст з заступніцтвам за дапушчаныя пісьменьніцай мастацкія абагульненьні, які падпісалі Мікола Аўрамчык, Янка Брыль, Васіль Быкаў, Аляксандар Дракахруст, Навум Кісьлік і Валянцін Тарас. 18 траўня 1993 г. газэта «Савецкая Беларусь» выдала артыкул «Цынкавыя сэрцы» генэрала Мікалая Чаргінца, які ў 1984—1987 гадах служыў савецкім дараднікам у Аўганістане і меў няўхвальнае меркаваньне аб аповесьці.

## Сюжэт
У кнізе ў жанры дакумэнтальна-мастацкай прозы сабраныя ўспаміны сябровак, матак і жанок савецкіх жаўнераў — загінулых маладых хлопцаў, якія прынялі ўдзел у спэцапэрацыі СССР у Аўганістане. Аўтар не называе імёнаў сваіх суразмоўцаў — адны прасілі пра тайну споведзі, іншых яна спрабуе абараніць ад жорсткіх папрокаў.

У кнізе раскрываюцца праўдзівыя рэальныя жыцьцёвыя сюжэты пра аўганскую вайну 1979—1989 ва ўспамінах тых, чыё жыцьцё гэта вайна падзяліла на «да» і «пасьля». С. Алексіевіч асьвятляе гісторыю апошніх гадоў савецкай улады, канчаткова падарванай гэтай вайной. Яна апісвае бясконцае гора маці «цынкавых хлопчыкаў», іхняе жаданьня ведаць праўду пра тое, як і за што ваявалі і гінулі ў Аўганістане іхнія сыны.

## Экранізацыі і пастановы
Паводле матываў кнігі рэжысэр Сяргей Лук’янчыкаў на студыі «Беларусьфільм» стварыў Аўганскую нізку з двух дакумэнтальных кінафільмаў:
# «Сорам» (1991)
# «Я з падпарадкаваньня выйшаў» (1992)

### Спэктаклі
* «Цынкавыя хлопчыкі» — Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы. Рэжысэр Валер Раеўскі.
* «Калі пражыву лета» — Санкт-Пецярбурскі акадэмічны Адкрыты тэатар. Рэжысэр Генадзь Трасьцянецкі.
* «Цынкавыя хлопчыкі» — Чарнігаўскі моладзевы тэатар, 1990.
* «Des cercueils de Zinc. Un Essai d’effraction» — , Парыж. Рэжысэр .
* «Mort à la guerre en temps de paix» — Château Rouge і інш., рэжысэры Патрык Лё Моф, Ляран Вэрсалета, 1993.
* «Les cercueils de zinc» — , Обэрвілье, рэжысэр , 2003.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Арыгінальны тэкст на расейскай мове
* Асаблівасьці тэкстуальнай арганізацыі

Катэгорыя:Кнігі 1991 году
Катэгорыя:Дакумэнтальная літаратура
Катэгорыя:Творы Сьвятланы Алексіевіч
Катэгорыя:Творы пра аўганска-савецкую вайну
Чэская кухня

**Чэ́ская ку́хня** — нацыянальныя культурныя традыцыі Чэхіі. Яна вельмі выразна абмежаваная тэрыторыяй Чэхіі. Блізкая да нямецкай (у прыватнасьці баварскай) і аўстрыйскай кухняў, а вось у параўнаньні зь італьянскай не настолькі здаровая і досыць цяжкая для засвойваньня. Кухня Чэхіі мае багатую разнастайнасьць палявых культур, садавіны, гародніны, ягадаў, рыбы і дзічыны.

## Поліўкі
Значнай часткай чэскай кухні і харчаваньня ёсьць суп. Найчасьцей яго вараць з розным начыньнем, зяленівам і расьліннымі спэцыямі. Часта супы запраўляюць бабовымі з доляй мяса, вяндлін альбо вантробаў, якія падаюць і як самастойную страву са здобай. Традыцыйныя поліўкі: бульбяная, часнычная, гуляшная, флякавая, фасолевая, капусная з кілбасою, ялавічная з кнэдлікамі і локшынай, .

## Асноўныя стравы
Сярод галоўных страваў пераважаюць мясныя, галоўным чынам сьвініна, ялавічына і . Папулярныя таксама і стравы з фаршу, прэснаводнай рыбы, труса і дзічыны.

Традыцыйныя стравы: сьвіны шніцэль, печаная сьвініна, розныя гуляшы, смажаны карп, мясны рулет.

Незаменную ролю ў чэскай гастраноміі адыгрываюць соўсы, часта вельмі тлустыя і пажыўныя з ужываньнем вяршкоў. Традыцыйныя соўсы: кропавы, грыбны, таматны, сьмятанны,  зь перцам.

У якасьці гарніру да мяса ў чэскай кухні ўжываюць адвараную капусту і шпінат, сучасныя гарніры (макароны, бульба, рыс) і спэцыфічныя чэскія кнэдлікі, якія гатуюць з мукі з даданьнем крышанага хлебу альбо з варанай бульбы, мукі і манкі.

У рэстарацыях найулюбёнейшай стравай ёсьць «смажак» (смажаны сыр), за ім утапенцы і сыр гермелін.

У сэзон у чэскай кухні прысутнічаюць і агароднінныя стравы (смажаная карфіёль, леча зь яйкамі), вялікую традыцыю маюць стравы зь лясных ці вырашчаных грыбоў, а таксама слодычы, садавіна і печыва.

З садавіны, акрамя звычайных відаў, вырошчваюць таксама абрыкосы і пэрсікі.

## Напоі

Чэскае піва мае лагодны смак і выдатна пасуе да чэскіх страваў. Таксама ў Чэхіі расьце вінаград, пераважна на Маравіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Традыцыйная чэская кухня
Паўночна-Заходняя фэдэральная акруга

**Паўно́чна-Захо́дняя фэдэра́льная акру́га** () — фэдэральная акруга Расейскай Фэдэрацыі на поўначы і паўночным захадзе яе эўрапейскай часткі. Уключае ў свой склад наступныя суб’екты Расейскай Фэдэрацыі:
* Рэспубліка Карэлія
* Рэспубліка Комі
* Архангельская вобласьць
* Нянецкая самапраўная акруга
* Валагодзкая вобласьць
* Мурманская вобласьць
* Ленінградзкая вобласьць
* Наўгародзкая вобласьць
* Пскоўская вобласьць
* Калінінградзкая вобласьць
* места фэдэральнага значэньня Санкт-Пецярбург
Утвораны ўказам Прэзыдэнта Расейскай Фэдэрацыі ад 13 траўня 2000 году. Галоўная ўправа разьмешчана ў найбуйнейшым месьце акругі месьце фэдэральнага значэньня Санкт-Пецярбург. Тэрыторыя Паўночна-Заходняй фэдэральнай акругі складае 9,87% тэрыторыі Расейскай Фэдэрацыі. Адзін з суб’ектаў акругі (Калінінградзкая вобласьць) зьяўляецца часткай Расеі, што ня мае сухапутнай мяжы зь іншымі суб’ектамі і асноўнай тэрыторыяй Расеі (хоць мае такую зь іншымі дзяржавамі). Колькасьць насельніцтва акругі — 13 850 809 (2016 год) (9,45% насельніцтва Расеі). Аснову насельніцтва складаюць мяшчане — 84,03% (2015).

## Склад акругі

 — уваходзіць у склад Архангельскай вобласьці.

## Крыніцы
Паўднёвая фэдэральная акруга

**Паўднёвая фэдэральная акруга** (; з 13 траўня па 21 чэрвеня 2000 году — Паўночна-Каўкаская фэдэральная акруга) — фэдэральная акруга Расейскай Фэдэрацыі на поўдні яе эўрапейскай часткі. Утвораны ўказам прэзыдэнта РФ ад 13 траўня 2000 году. Указам прэзыдэнта Расеі Дз. А. Мядзьведзева ад 19 студзеня 2010 году зь яе складу вылучаная Паўночна-Каўкаская фэдэральная акруга з цэнтрам у месьце Пяцігорску. У склад акругі ўваходзіла шэсьць суб’ектаў фэдэрацыі. 28 ліпеня 2016 году да Паўднёвай фэдэральнай акругі была далучана Крымская фэдэральная акруга. У склад Паўднёвай акругі ўвайшлі места Севастопаль і Рэспубліка Крым. Такім чынам цяпер у складзе Паўднёвае фэдэральнае акругі восем суб’ектаў фэдэрацыі. Галоўная ўправа разьмешчаная ў Растове-на-Доне. Найбуйнейшым местам акругі ёсьць Краснадар. У акрузе таксама яшчэ ёсьць адзін горад-мільянэр — Валгаград.

## Геаграфія
На захадзе акруга выходзіць на Чорнае мора, мае з Украінай сухапутныя і водныя межы, на ўсходзе мяжуе з Казахстанам. На поўдні мяжуе з Абхазіяй і Паўночна-Каўкаскай фэдэральнай акругай. На поўначы — з Цэнтральнай і Прыволскай фэдэральнымі акругамі. На ўсходзе фэдэральная акруга абмежавана Касьпійскім морам, на захадзе — Азоўскім і Чорным марамі.

## Назва
Пры сваім утварэньні ўказам прэзыдэнта РФ № 849 ад 13 траўня 2000 году акруга атрымала назву Паўночна-Каўкаская. Але ўжо 21 чэрвеня таго ж году, указам № 1149, перайменаваны ў Паўднёвую.

## Прававы статус акругі
Паводле Канстытуцыі Расеі фэдэральная акруга не зьяўляецца адзінкай адміністрацыйна-тэрытарыяльнага дзяленьня Расейскай Фэдэрацыі (суб’ектам Расейскай Фэдэрацыі). Фэдэральныя акругі зьяўляюцца кіраўнічымі адзінкамі ў рамках адміністрацыі прэзыдэнта Расеі і ўзначальваюцца прадстаўнікамі апошняга. Створаны ўказам У. У. Пуціна з мэтай каардынацыі дзейнасьці суб’ектаў фэдэрацыі, правядзеньня адзінай палітыкі, кантролю і нагляду з боку адміністрацыі прэзыдэнта ў рамках канцэпцыі «вэртыкалі ўлады».).

## Склад акругі
Паўднёвая фэдэральная акруга (пасьля вылучэньня зь яе Паўночна-Каўкаскай фэдэральнай акругі) уключае 2 рэспублікі, 3 вобласьці і 1 край. Яе плошча — 416 840 км².

## Насельніцтва і нацыянальны склад
Колькасьць насельніцтва акругі па зьвестках Расстату складае 16 367 949 чал. (2016). Шчыльнасьць насельніцтва — 33,36 чал. / км² (2016). Гарадзкое насельніцтва — 62,68 % (2015).

## Крыніцы
Залаты ключык, альбо прыгоды Бураціна

**Залаты́ клю́чык, альбо́ прыго́ды Бураці́на** () — аповесьць-казка Аляксея Мікалаевіча Талстога, напісаная ім паводле казкі Карлё Калёдзі Прыгоды Пінокіё. Гісторыя драўлянай лялькі.

Казка распавядае пра хлопчыка-ляльку з вострым носам Бураціна, вычасанага з палена татам Карла. Бураціна пападае да злога гаспадара тэатра Карабаса Барабаса, дзе пакутуюць іншыя лялькі, але ён распавядае аб таемным пакоі ў таты Карла праз што атрымлівае свабоду і 5 залатых манэт. Потым яго спрабуюць падмануць ліса Аліса і кот Базіліа, але яму дапамагаюць лялькі, якія зьбеглі ад Карабаса Барабаса. У рэшце рэшт Бураціна знаходзіць залаты ключык ад таемнага пакоя таты Карла дзе знаходзіца тэатар у якім лялькі могуць граць самі.

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Казкі
Крымская фэдэральная акруга

**Крымская фэдэральная акруга** () — тэрыторыя Ўкраіны, анэксаваная Расеяй у выніку вайсковай інтэрвэнцыі. Існавала ў 2014—2016 роках.

Створаная ўказам прэзыдэнта Расеі Ўладзімера Пуціна ад 21 сакавіка 2014 году. 28 ліпеня 2016 году Крымская фэдэральная акруга перастала існаваць і была далучана да Паўднёвай фэдэральнай акругі. У склад акругі ўваходзілі два суб’екты фэдэрацыі: Рэспубліка Крым і места фэдэральнага значэньня Севастопаль. Разьмешчаная на Крымскім паўвостраве. Паводле колькасьці суб’ектаў, колькасьці насельніцтва, памерах тэрыторыі акруга лічылася Расеяй найменшай сярод фэдэральных акругаў, саступаючы ўсім астатнім у некалькі разоў. Управа акругі знаходзілася ў сталіцы Рэспублікі Крым месьце Сімфэропалі, хоць найбуйнейшым горадам Крыму і Крымскай фэдэральнай акругі зьяўляецца места Севастопаль, што сярод фэдэральных акругаў таксама характэрна толькі для Паўночна-Каўкаскай фэдэральнай акругі. Паўнамоцны прадстаўнік прэзыдэнта Расейскай Фэдэрацыі ў Крымскай фэдэральнай акрузе — Алег Белавенцеў.

Тэрыторыя, якую займала Крымская фэдэральная акруга, зьяўляецца спрэчнай. Украіна не прызнае далучэньне Крыму да Расеі і разглядае яго як акупацыю ўкраінскай тэрыторыі. Большая частка краінаў сьвету таксама лічыць Крым украінскай тэрыторыяй, што адлюстравана ва ўхвалах ААН, АБСЭ і ПАСЭ.

## Склад акругі
Склад акругі і апісаньне частак Расеі, што ўваходзілі ў Крымскую фэдэральную акругу.

## Насельніцтва
Колькасьць насельніцтва акругі паводле зьвестак Расстату на 2016 год складала 2 327 309 чал. Шчыльнасьць насельніцтва — 85,63 чал. / км² (2016).

## Крыніцы

Катэгорыя:Фэдэральныя акругі Расейскай Фэдэрацыі
Бэста дэйльд карля

**Бэста дэйльд карля** — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Ісьляндыі, да 2022 году вядомы як **Урвальсдэйльд**. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 12 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону клюбы, якія занялі два апошнія месцы, выбываюць у Першы дывізіён, а іх месца займаюць дзьве наймацнейшыя каманды Першага дывізіёну. Дзейным чэмпіёнам зьяўляецца клюб «Вікінгур».

## Чэмпіёны
* Рэйк’явік — 27 тытулаў
* Валюр Рэйк’явік — 23
* Акранэс, Фрам Рэйк’явік — 18
* Вікінгур Рэйк’явік, Габнарф’ёрдур — 8
* Кефлявік — 4
* Вэстманаэяр, Брэйдаблік Каўпавогюр — 3
* Акюрэйры, Ст’ярнан Гардабайр — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Ісьляндыі па футболе
Батарэя (войска)

**Батарэя** ( ад *battre* — «біць») — агнявое і тактычнае падразьдзяленьне ў артылерыі. Батарэі могуць быць самастойнымі (у палкавой, берагавой артылерыі) або ўваходзіць у артылерыйскі дывізіён (полк).

Складаецца з 2—3 агнявых зьвязаў, зьвязу (аддзяленьня) кіраваньня. Мае 2—8 гармат (мінамётаў, баявых машын рэактыўнай артылерыі або процітанкавых кіроўных ракет).

## Літаратура
*  С. 348

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні паводле памеру
Батарэя (неадназначнасьць)

Назву **Батарэя** маюць:

* Артылерыйская батарэя — падразьдзяленьне ў артылерыі, сукупнасьць гармат
* Батарэя — фартыфікацыйнае збудаваньне (умацаваньне) ці выраб (плаваючая батарэя), якое прызначанае і абслугоўваецца падразьдзяленьнямі артылерыі ці флёту
* Коксавая батарэя — элемэнт абсталяваньня ў мэталюргічнай прамысловасьці
* Батарэя — аб’яднаньне элемэнтаў сілкаваньня, выкарыстоўваецца і да асобных элемэнтаў сілкаваньня
* Батарэя — устойлівая назва радыятара ацяпленьня
* Батарэя — дзьве ці болей дальнабойных фігураў, аб’яднаньне якіх па адной прамой узмацняе патэнцыял атакі на гэтым кірунку
* Ролікавая батарэя — сукупнасьць ролікаў, якія замацоўваюцца ў адмысловую абойму і прызначаныя для зьмяненьня кірунку руху мэханізму, ланцугу канвэеру і г. д.

## Населеныя пункты
* Батарэя — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
Эскадрыльля

**Эскадры́льля** () — асноўнае тактычнае і агнявое падразьдзяленьне авіяцыйных і верталётных частак ВПС і іншых відаў узброеных сілаў.

Складаецца зь некалькіх зьвёнаў (атрадаў), на ўзбраеньні якіх, звычайна, аднатыпныя самалёты або верталёты (ад 10 да 24 і больш адзінак).

Ва ўзброеных сілах шэрагу дзяржаваў (ЗША, Італія, Нямеччына) эскадрыльляй называюць ракетнае (зэнітна-ракетнае) падразьдзяленьне.

## Літаратура
* Беларуская энцыкляпэдыя: У 18 т. Т. 18. Кн. 1: Дадатак: Шчытнікі — Яя / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 2004. — 472 с.: іл. ISBN 985-11-0295-4 (т. 18. Кн. 1), ISBN 985-11-0035-8. — С. 159.

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні
Катэгорыя:Авіяцыйныя тэрміны
Дывізіён

**Дывізіё́н** (ад  дзяленьне, аддзяленьне) — асноўнае агнявое і тактычнае падразьдзяленьне ў артылерыі і ракетных (зэнітна-ракетных) войсках. Уваходзіць у склад часткі (злучэньня), можа быць асобным.

Звычайна дывізіён складаецца з падразьдзяленьняў кіраваньня і забесьпячэньня і некалькіх батарэй.

## Глядзіце таксама
* дывізіён у кавалерыі
* дывізіён у авіяцыі
* дывізіён у флёце
* навучальны дывізіён.

## Літаратура
* Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с : 30 л. ил.. С.233.
Іван Варвашэня

**Іва́н Дзяні́савіч Варвашэ́ня** (, вёска Быстрыца Слуцкага павету Менскай губэрні, Расейская імпэрыя — 4 сакавіка 1957) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падпольля і партызанскага руху на тэрыторыі Менскай вобласьці ў гады нямецка-савецкай вайны.

## Біяграфія
Чалец УКП(б) з 1927 году. Скончыў Маскоўскі інстытут інжынераў чыгуначнага транспарту ў 1934 годзе. У 1939—1941 загадчык аддзелу, сакратар па транспарце Менскага АК КП(б) Беларусі.

Пад час нямецка-савецкай вайны з 21 ліпеня 1941 да траўню 1943 сакратар Менскага падпольнага АК КП(б) Беларусі і адначасова са жніўня 1942 да красавіку 1943 сакратар Слуцкага падпольнага межрайкама КП(б) Беларусі, камісар партызанскага злучэньня Слуцкай зоны.

З 1944 сакратар Менскага абкама, з 1950 1-ы сакратар Менскага ГК КП(б) Беларусі. Кандыдат ў чальцы ЦК КП(б) Беларусі ў 1952—1956. Дэпутат Вярхоўнага Савету БССР з 1947 году.

## Памяць
Ягоным імем названа вуліца ў Менску (спачатку так называўся сучасны праспэкт Машэрава на частцы ад праспэкту Незалежнасьці да вуліцы Старажоўскай).

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны
Прыгоды Пінокіё. Гісторыя драўлянай лялькі

**Прыго́ды Піно́кіё. Гісто́рыя драўля́най ля́лькі** () — казка Карла Калодзі выдадзеная 7 чэрвеня 1881 году ў Рыме ў Часопісе для дзяцей.

Казка распавядае пра хлопчыка-ляльку Пінокіё з доўгім носам, створаным з дрэва цясьляром Джыпэтту. Пінокіё хутка пакідае дом і сустракае розных пэрсанажаў на шляху. У рэшце рэшт зь непаслухмянай лялькі за добрыя справы Пінокіё становіцца чалавекам.

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Казкі
Стары Хатабыч

**Стары́ Хата́быч** () — савецкая аповесьць-казка Лазара Лагіна, друкаваная часткамі ў 1938 годзе спачатку ў *Піянэрскай праўдзе*, потым у часопісе *Піянэр*.

Казка распавядае пра прыгоды маладога піянэра Волькі Кастылькова й ягоных сяброў з джынам зь імем Гасан Абдурахман ібн Хатаб (ён жа — стары Хатабыч). Праседзеўшы апошнія тры з паловаю тысячы гадоў у гарлачы, гэты джын быў вызвалены Волькам. Удзячны свайму вызваліцелю, Хатабыч пачынае служыць Вольку, творачы ўсемагчымыя цуды. З часам Волька перавыхоўвае Хатабыча ў савецкага грамадзяніна.

Катэгорыя:Літаратурныя казкі
Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Казкі
Армія (вайсковае аб’яднаньне)

**А́рмія** (, ) — апэратыўнае аб’яднаньне пэўных відаў ўзброеных сілаў некаторых дзяржаў. Складаецца зь некалькіх злучэньняў і часьцей розных родаў войскаў. Выконвае апэратыўныя задачы ў ходзе баявых дзеяньняў.

## Камандаваньне

Камандаваньне арміяй ажыцьцяўляе камандуючы ў званьні генэрал-палкоўніка. У якасьці першага памочніка выступае начальнік штабу.

## Клясыфікацыя

* арміі агульнавайсковыя (палявыя),
* паветраныя арміі,
* танкавыя арміі,
* паветрана-дэсантныя арміі,
* конныя арміі,
* ракетныя арміі

## Літаратура
* Армія//
Корпус (вайсковая справа)

**Ко́рпус (''к'')** (ад  — цела, адзінае цэлае) — пастаяннае ці часовае (экспэдыцыйны корпус) вайсковае фармаваньне для самастойных (асобны корпус) ці ў складзе арміі, фронту (групы армій) ваенных дзеяньняў, а ў мірны час — для сумеснай падрыхтоўкі асабовага склада да дзеяньняў па прызначэньні.

Складаецца зь іншых злучэньняў (дывізія, брыгада), частак і падразьдзяленьняў розных родаў войскаў для выкананьня задачаў вайсковпй службы.

Зьяўляецца прамежкавым зьвяном паміж дывізіяй і арміяй. Могуць мець назвы па пераважным родзе войскаў (пяхотны (стралковы), ракетны і г. д.), асноўнаму ўзбраеньню (танкавы, ракетны і г. д.), па нумары (рымскія і арабскія лічбы), па камандзірах, па месцы дысьлякацыі. Маюцца (меліся) ва ўзброеных сілах шматлікіх дзяржаў.

Штатная катэгорыя камандзіра корпуса ва ўзброеных сілах СССР — генэрал-лейтэнант.

Гэта слова таксама выкарыстоўваецца для пазначэньня сукупнасьці ваеннаслужачых, аб’яднаных родам службы (афіцэрскі корпус, корпус Генэральнага штабу, Фэльд’егерскі корпус).

## Крыніцы
Сібірская фэдэральная акруга

**Сібірская фэдэральная акруга** () — фэдэральная акруга ў сібірскай частцы Расеі. Утвораная ў Расейскай Фэдэрацыі ўказам прэзыдэнта РФ ад 13 траўня 2000 году. Мае ў сваім складзе 12 суб’ектаў, сярод якіх ёсьць як рэспублікі, так і аўтаномныя і нацыянальныя ўтварэньні і рэгіёны. Тэрыторыя акругі складае 30% ад тэрыторыі Расейскай Фэдэрацыі (другая па памеры, не нашмат саступае Далёкаўсходняй фэдэральнай акрузе). Акруга мае ў сваім складзе, як сухапутную міжнародную мяжу — Паўднёвую Сібірскую мяжу акругі і Расейскай Фэдэрацыі, так і марскую міжнародную мяжу — Паўночную Сібірскую мяжу акругі і Расейскай Фэдэрацыі. Галоўная ўправа акругі разьмешчана ў найбуйнейшым месьце акругі Новасібірску.

## Прававы стан акругі
Фэдэральная акруга не зьяўляецца часткай адміністрацыйнага дзяленьня Расейскай Фэдэрацыі (суб’ектам Расейскай Фэдэрацыі).

## Буйныя месты
Месты больш за 100 тысячаў чалавек

## Склад акругі
Уральская фэдэральная акруга

**Ура́льская фэдэра́льная акру́га**() — фэдэральная акруга Расейскай Фэдэрацыі, у межах Уралу і Заходняй Сыбіры. Утвораная ўказам прэзыдэнта Расеі ад 13 мая 2000 году.

## Агульныя зьвесткі
Тэрыторыя акругі складае 10,64% ад тэрыторыі Расеі.

У акрузе адсутнічаюць рэспублікі, аднак існуюць аўтаномныя акругі. Маюцца як сухапутныя, так і марскія межы; мяжуе з фэдэральнымі акругамі: Прыволская фэдэральная акруга, Паўночна-Заходняя фэдэральная акруга і Сыбірская фэдэральная акруга.

Падатковыя адлічэньні прадпрыемстваў двух суб’ектаў РФ у складзе Ўральскай фэдэральнай акругі фармуюць каля траціны (33,08%) Фэдэральнага бюджэту Расеі — Ханты-Мансійская аўтаномная акруга — Югра (25,80%) і Ямала-Ненецкая аўтаномная акруга (7,28%).

Адміністрацыйны цэнтар разьмешчаны ў найбуйнейшым месьце — Екацярынбург.

## Склад акругі

## Крыніцы
Шапік

**Ша́пік**, або **Кіёск** (анг.*shop* - «крама») — будынак невялікіх памераў, прызначаны для гандлю ўраздроб, продажу прадукцыі грамадзкага харчаваньня ці наданьня паслуг (інфармацыйны шапік).

Катэгорыя:Прасоўваньне і маркетынгавая камунікацыя
Катэгорыя:Спосабы рэклямы
Катэгорыя:Гандлёвыя аб’екты
Катэгорыя:Грамадзкія збудаваньні
Зьвяно (тактычная адзінка)

**Зьвяно** — тэрмін для фармаваньня, першаснага або найменшага тактычнага і агнявога падразьдзяленьня ва ўзброеных сілах некаторых дзяржаваў, якое складаецца з 2 — 7 адзінак у залежнасьці ад роду войскаў (сілаў) віду ўзброеных сілаў.

Па-нямецку — *Trupp* — група, па-ангельску — *Fireteam* — агнявая група.

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні паводле памеру
Валачашчыя сабакі

**Валачашчыя (бадзяжныя) сабакі** — сабакі, якія знаходзяцца на вуліцы без суправаджэньня гаспадара, які адказвае за іх паводзіны і канфлікты зь людзьмі, або якія ніколі ня мелі такога.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сабакі
Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў 2017 году

**[[Чэмпіянат сьвету па гандболе сярод мужчынаў]] 2017 году** — 25-е сусьветнае спаборніцтва гандбольных зборных пад эгідай Міжнароднай гандбольнай фэдэрацыі (ІГФ). Фінальная частка чэмпіянату прайшла ў Францыі 11—29 студзеня 2017 году. Пераможцай турніру ў шосты раз у гісторыі стала зборная Францыі, срэбныя і бронзавыя мэдалі атрымалі адпаведна зборныя Нарвэгіі і Славеніі.

## Пляцоўкі
Матчы чэмпіянату праходзілі на васьмі пляцоўках у Парыжы, Руане, Нанце, Мэцы, Альбэрвілі, Манпэлье, Лілі і Брэсьце.




## Кваліфікацыя
У фінальнай частцы турніру ўзялі ўдзел 24 зборныя. Зборныя Францыі аўтаматычна кваліфікаваная як гаспадыня спаборніцтваў. Дадатковае месца, якое было зарэзэрваванае для дзейнага чэмпіёну сьвету, аддадзенае фіналісту ЧС-2015 — зборнай Катару. Астатнія ўдзельнікі былі вызначаныя на кантынэнтальных адборах

### Кваліфікаваныя зборныя

: 1 **Тоўстым** пазначаны чэмпіён
: ² *Курсівам* пазначаныя гаспадары

## Судзьдзі
Гульні чэмпіянату абслугоўвалі 16 судзейскіх параў:

## Папярэдні раўнд

*Час усіх матчаў беларускі ([[Беларускі час|UTC+3]]).*

Пры аднолькавай колькасьці набраных пунктаў месцы разьмяркоўваюцца паводле:
# выніку асабістай сустрэчы;
# розьніцы мячоў у асабістай сустрэчы;
# колькасьці забітых галоў у асабістай сустрэчы;
# агульнай розьніцы мячоў.

### Група A

----

----

----

----

----

----

----

### Група B

----

----

----

----

----

### Група C

----

----

----

----

----

----

### Група D

----

----

----

----

----

----

## Прэзыдэнцкі кубак

### Розыгрыш 21-24-га месцаў

#### Паўфіналы за 21-24-е месцы

----

#### Матч за 23-е месца

#### Матч за 21-е месца

### Розыгрыш 17-20-га месцаў

#### Паўфіналы за 17-20-е месцы

----

#### Матч за 19-е месца

#### Матч за 17-е месца

## Плэй-оф

### ⅛ фіналу

----

----

----

----

----

----

----

### ¼ фіналу

----

----

----

### ½ фіналу

----

### Матч за 3-е месца

### Фінал

## Статыстыка

### Бамбардыры

Крыніца: IHF

### Брамнікі

Крыніца: IHF

## Выніковая табліца
5-16 месцы разьмярковаўліся паводле колькасьці набраных пунктаў у матчах са зборнымі, што занялі першае-чацьвертае месцы ў папярэдніх раўндах у сваіх групах

### Зборная ўсіх зорак
Зборная ўсіх зорак чэмпіянату:
* **Брамнік:**  Вэнсан Жэрар
* **Левы скрайні:**  Еры Тольбрынг
* **Левы паўсярэдні:**  Сандэр Сагасэн
* **Гульнёвы:**  Домагай Дуўняк
* **Лінейны:**  Бяртэ Мюргаль
* **Правы паўсярэдні:**  Надым Рэмілі
* **Правы скрайні:**  Крыстыян Б’ёрнсэн

### Іншыя ўзнагароды
* Найкаштоўнейшы гулец:  Нікаля Карабатыч

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Зьвесткі на бачыне Міжнароднай гандбольнай фэдэрацыі

2017
Катэгорыя:2017 год у гандболе
Катэгорыя:2017 год у Францыі
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Францыі
Васькавічы (Прапойскі раён)

**Ва́ськавічы** (таксама — *Ва́ськевічы, Ва́скувічы, Васькаўка*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1555 годзе як сяло ў Прапойскай воласьці. Назва паходзіць ад слова «воск». З канца XVIII стагодзьдзя належала Галіцыным і Алучынаўскаму і зьяўлялася цэнтрам бортніцтва.

## Насельніцтва
* 2011 год — 188 чалавек
* 2010 год — 179 чалавек
* 1999 год — 221 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць фэльчарска-акушэрскі пункт і крама.

## Славутасьці
* Гарадзішча
* Курганны могільнік радзімічаў (X—XI стагодзьдзе)
* Магіла савецкага воіна, які загінуў у 1943

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Воінскае пахаваньне

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Брэмэнскія музыкі

«**Брэ́мэнскія музы́кі**» () — казка братоў Грым пра вандроўных музыкаў.

## Зьмест
Галоўныя героі казкі — пакрыўджаныя сваімі гаспадарамі асёл, сабака, кот і певень выпраўляюцца да гораду Брэмэну, каб стаць гарадзкімі музыкамі.

Толькі яны ме маглі за адзін дзень дайсьці да Брэмэну і вырашылі застацца на ноч у лесе. Асёл і сабака ляглі спаць пад вялікім дрэвам, кот уладзіўся на ветцы, а певень узьляцеў на самую верхавіну — там яму здавалася больш за ўсё бясьпечней.

Запыніўшыся ў лесе, яны знаходзяць хаціну з разбойнікамі. Брэмэнскія музыкі ўзьбіраюцца адзін на аднаго й пачынаюць лямант: асёл пачаў раўці, сабака — брахаць, кот — мяўкаць, певень — сьпяваць. Разбойнікі са страху ўцяклі.

Кожны з Брэмэнскіх музыкаў кладзецца спаць як падабаецца і звык: асёл кладзецца ў двары на кучы сьмецьця, сабака — за дзьвярамі, кот — на камінцы, а певень садзіцца на дах хаціны разбойнікаў.

Пазьней гэтай ноччу атаман разбойнікаў дасылае аднаго з чальцоў банды паглядзець, хто ўсё ж захапіў іхнюю хаціну. Але разведніка царапае кот, кусае сабака, брыкае асёл, а певень голасна гамоніць з даху. Апанаваны страхам разбойнік прыбягае да атамана і распавядае, што хату захапілі жудасныя стварэньні. Разбойнікі больш не наважваюцца вяртацца, а брэмэнскія музыкі засталіся жыць у лясной хаціне.

## Экранізацыя (выбарачна)
* 1922: *The Four Musicians of Bremen* (), ЗША, рэжысэр: Ўолт Дыснэй, 7 хвілін — анімацыйны фільм.
* 1969: *Бременские музыканты* (), СССР, рэжысэр: Васіль Ліванаў, 21 хвіліна — анімацыйны фільм.
* 2009: *Die Bremer Stadtmusikanten* (), ФРН, тэлекампанія ARD, рэжысэр: Дырк Рэгель, 60 хвілін — мастацкі фільм.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Казкі
Кубак Фінляндыі па футболе

**Кубак Фінляндыі па футболе** () — штогадовы кубак Фінляндыі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сыстэмы. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1955 годзе. Найбольш пасьпяховы клюб — ХІК, які выйграваў спаборніцтва 15 разоў.

## Пераможцы
* ХІК — 15 разоў
* Хака — 12
* Рэйпас Лахці — 7
* КуПС Куопіё — 5
* КТП Котка, Ільвэс — 4
* ТПС Турку, МюПа-47 — 3
* Куўсюсі, РоПС, МП Мікелі, Інтэр — 2
* Хонка, Тампэрэ Юнайтэд, Палё-Поят, ХПС, Дрот, Обу Турку, Ёкерыт, Атлянтыс Хэльсынкі, Марыегамн, СІК — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фінскі футбол
Фінляндыя
Гаёк

Назву **Гаёк** маюць:

* Гаёк — крапежны выраб у выглядзе дэталі з разьбовай адтулінай

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гаёк — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці
* Гаёк — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці
Разьлік

**Разьлі́к** — група вайскоўцаў, падразьдзяленьне ва ўзброеных сілах, якое непасрэдна абслугоўвае гармату, мінамёт, кулямёт, пускавую ўстаноўку, РЛС, радыёстанцыю і іншыя віды зброі і баявой тэхнікі.

Разьлік зьяўляецца першаснай баявой адзінкай у артылерыі, войсках сувязі, супрацьпаветранай абароны і інш. ды адпавядае аддзяленьню. Разьлік узначальвае камандзір (афіцэр, прапаршчык, сяржант). Колькасьць асабовага саставу ў разьліку залежыць ад віду і сыстэмы ўзбраеньня і тэхнікі.

Салдаты, якія ўваходзяць у разьлік, называюцца нумарамі (1-ы нумар, 2-гі нумар і г. д.), або па спэцыяльнасьці (напрыклад, наводчык, зараджаючы).

Разьлікам таксама называюцца першасныя падразьдзяленьні; пажарны разьлік, парадны разьлік.

## Літаратура
* *Нікіцін М. Г.* Разьлік // 

## Вонкавыя спасылкі
* Расчёт // Вялікая савецкая энцыклапедыя 

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні паводле памеру
Аддзяленьне

**Аддзяле́ньне**, **дружы́на** — першаснае (ніжэйшае) тактычнае падразьдзяленьне ва ўзброеных сілах большасьці дзяржаваў.

Складаецца з 6—12 чалавек на чале з камандоўцам (сяржантам, старшыной). Звычайна ўваходзіць у склад зьвязу. Адпаведнікамі аддзяленьня ў іншых родах войскаў зьяўляюцца экіпаж танку ці самалёта ў танкавых войсках ці авіяцыі, разьлік гарматы ў артылерыі. На ваенных караблях аддзяленьне аб’ядноўвае асабовы склад адной вайсковай спэцыяльнасьці, і звычайна ўваходзіць у склад каманды.

Таксама *аддзяленьне* — першасная (ніжэйшая) арганізацыйная адзінка ў штабах, вайскова-навучальных установах, установах і інш., напрыклад, аддзяленьне кадраў або страявое аддзяленьне.

## Крыніцы

## Літаратура
* Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с : 30 л. ил. — С. 527.

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні паводле памеру
Фронт сыгналу

**Фронт сыгналу** ў электроніцы — гэта пераход лічбавага сыгналу са стану «нуль» (ніжні ўзровень) у стан «адзінка» (верхні ўзровень) (*нарастаньне сыгналу*). Пераход са стану «адзінка» ў стан «нуль» называюць *спадам сыгналу*. Часта фронт сыгналу называюць *«пярэднім фронтам»*, а спад сыгналу — *«заднім фронтам»*. Таксама фронтам сыгналу называюць пераход лягічнага сыгналу або зьменнай са стану «**FALSE**» у стан «**TRUE**» і зваротны пераход са стану «**TRUE**» у «**FALSE**» — спадам лягічнага сыгналу. Працягласьці фронту (час нарастаньня) і спаду (час спаду) фізычна рэалізуемых сыгналаў займаюць канчатковы час.

Ідэалізаваны фронт сыгналу (скарочана — ІФС) робіць пераход з аднаго стану ў іншы без затрымак ў часе. На практыцы прынцып ІФС выкарыстоўваецца ў квантавых вылічэньнях.

Фронт сыгналу зьяўляецца адным з ключавых паняцьцяў у тэорыі трыгераў у электроніцы. Напрыклад, трыгеры са злічальным уваходам, D-трыгеры, JK-трыгеры зьмяняюць свой стан, у залежнасьці ад рэалізацыі, па фронце ці спаду тактавага сыгналу.

## Даўжыня фронту і спаду імпульснага сыгналу
У электроніцы і радыётэхніцы працягласьці фронту і спаду вызначаюць як час зьмены сыгналу ад 0,1 да 0,9 і ад 0,9 да 0,1 «размаху» імпульсу адпаведна. Размах імпульсу вызначаецца як сума амплітудаў ў адмоўным і станоўчым боку.

Катэгорыя:Электроніка
Катэгорыя:Імпульсная тэхніка
Экіпаж

**Экіпаж** ( — калектыў, каманда) — першае (ніжэйшае) падразьдзяленьне ва ўзброеных сілах шэрагу дзяржаваў, у тым ліку Рэспублікі Беларусь; асабовы склад танкаў, самалётаў (верталётаў), баявой машыны пяхоты, карабля й іншай самаходнай тэхнікі.
 
## Літаратура
* 

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні паводле памеру
Мокрава

Назву **Мокрава** маюць:

* Мокрава — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Мокрава — вёска ў Карэліцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Торн (неадназначнасьць)

**Торн** — шматзначнае слова. Значэньні:

## Тапонім
* Торн — горад у Ангельшчыне

## Асобы
* Віктор Торн (1844—1930) — люксэмбурскі палітычны й дзяржаўны дзяяч.
* Гастон Торн (1928—2007) — люксэмбурскі палітычны й дзяржаўны дзяяч.
* Кіп Торн (нар. у 1940) — амэрыканскі фізык-тэарэтык, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі.
* Наўтыка Торн (нар. у 1984) — амэрыканская порнаакторка.

## Іншае
* Торн (Þ, þ) — літара ў англасаксонскай і ісьляндзкай пісьмовасьці
Бляшанка

**Бляшанка** — гермэтычны кантэйнер для доўгатэрміновага захоўваньня харчовых прадуктаў у гермэтычным асяродьдзі, выкананы з бляхі (тонкай кансэрвавай сталі). У бляшанках можа захоўвацца абсалютна рознае зьмесціва, але часцей за ўсё гэта кансерваваныя прадукты. Часам сустракаюцца бляшанкі, зробленыя з алюмінія і іншых мэталаў. Доўгатэрміновае захоўваньне прадуктаў у бляшанках забяспечваецца пры захаваньні належных умоваў захоўваньня.

## Гл. таксама
* Піўная бляшанка

Катэгорыя:Ёмістасьці
Катэгорыя:Зьявіліся ў XIX стагодзьдзі
Папоўка (Прапойскі раён)

**Папо́ўка** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Васькавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Паводле архіўных матэрыялаў, належала Прапойску, цэрквам Раства Багародзіцы й Міколы Цудатворцы. У 1796 было 9 двароў. У 1851 празь вёску была пракладзена частка шашы Масква — Варшава.

## Насельніцтва
* 2011 год — 196 чалавек
* 2010 год — 192 чалавекі
* 1999 год — 166 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць аддзяленьне паштовай сувязі, АТС, сельскі клюб, сельская бібліятэка, ДУА «Васькавіцкая сярэдняя школа», ДУА «Папоўскі ясьлі-сад», комплексны прыёмны пункт, крама, закусачная, цэх перапрацоўкі а. Папоўка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2018 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў]] 2018 году** — трынаццатае эўрапейскае спаборніцтва гандбольных зборных, якое праводзілася ў Харватыі 12—28 студзеня 2018 году. Месца правядзеньня было абранае на кангрэсе Эўрапейскай гандбольнай фэдэрацыі 20 верасьня 2014 году.

## Пляцоўкі

## Кваліфікацыя

### Кваліфікаваныя зборныя

: **Тоўстым** пазначаныя чэмпіёны
: *Курсівам* пазначаныя гаспадары

## Судзьдзі
26 кастрычніка 2017 году былі абраныя 12 судзейскіх параў.

## Групавая стадыя
На групавым этапе каманды падзеленыя на чатыры групы па чатыры каманды. Па тры найлепшыя каманды з кожнай групы выходзяць у асноўны раўнд.

*Час усіх матчаў беларускі ([[Беларускі час|UTC+3]])*

Пры аднолькавай колькасьці набраных пунктаў месцы разьмяркоўваюцца паводле:
# выніку асабістай сустрэчы;
# розьніцы мячоў у асабістай сустрэчы;
# колькасьці забітых галоў у асабістай сустрэчы;
# агульнай розьніцы мячоў;
# агульнай колькасьці забітых галоў;
# лёсаваньня.

### Група A

----

----

### Група B

----

----

### Група C

----

----

### Група D

----

----

## Асноўны раўнд
Захоўваюцца вынікі матчаў папярэдняга раўнду з камандамі, якія таксама выйшлі з групы.

### Група I

----

----

----

### Група II

----

----

----

## Плэй-оф

### Паўфіналы

### За 5-е месца

### За 3-е месца

### Фінал

## Статыстыка

### Выніковая табліца



### Зборная ўсіх зорак
Склад зборнай усіх зорак быў абвешчаны 28 студзеня 2018 року.

### Узнагароды

### Статыстыка

#### Бамбардзіры

Крыніца: Sportresult

#### Брамнікі

Крыніца: Sportresult

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

2018
Катэгорыя:2018 год у гандболе
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Харватыі
Катэгорыя:Харвацкі гандбол
Дывізіён караблёў

**Дывізі́ён карабл́ёў** — пастаяннае фармаваньне на флёце, першаснае тактычнае злучэньне аднародных караблёў 2-га, 3-га і 4-га рангаў.

Назва дывізіёну прысвойваецца зыходзячы з прызначэньня ўваходзячых у яго караблёў:

* дывізіён эскадраных мінаносцаў (эсьмінцаў)
* дывізіён вартавых караблёў (вартавік)
* дывізіён малых ракетных караблёў
* дывізіён базавых тральшчыкаў
* і гэтак далей.

Дывізіёны караблёў 4 рангу могуць падзяляцца на зьвёны і атрады.

Камандаваньне дывізіёнам ажыцьцяўляецца праз штатны орган кіраваньня.

Дывізіёны могуць быць асобнымі ці ўваходзіць у склад брыгад караблёў.

Колькасьць караблёў у дывізіёнах можа істотна адрозьнівацца. Як правіла, яна залежыць ад прызначэньня дывізіёну караблёў, тактыкі іх дзеяньняў і ўзбраеньня. У дывізіёны зводзяцца як караблі, так і дапаможныя судны: танкеры, выратавальныя і гідраграфічныя судны, плывучыя казармы і гэтак далей.

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. — 576 с.: іл., с.274

Караблі
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Брыгада (войска)

**Брыга́да** (ад  — супольнасьць, атрад), тактычнае злучэньне ва УС многіх дзяржаваў. Паводле баявога складу меншая за дывізію, і прызначана для вядзеньня агульнавайсковага, марскога або паветранага бою або для забесьпячэньня баявых дзеяньняў.

Брыгада звычайна складаецца з батальёнаў (дывізіёнаў) асноўных родаў войскаў, на флёце — з караблёў або дывізіёнаў караблёў аднаго або розных клясаў.

Брыгады існавалі або існуюць ва ўсіх відах узброеных сіл, родах войск (сіл), адмысловых войсках.

Брыгада як ваенная фармацыя зьявілася ў 2-й пал. 16 ст. у гішпанскім войску, у 17—18 ст. распаўсюдзілася амаль ва ўсіх эўрапейскіх войсках.

## Літаратура
* Военный энциклопедический словарь, 1983. — 863 с : 30 л. ил.. С.101.
Ганчароўка (Прапойскі раён)

**Ганчаро́ўка**  — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У гістарычных крыніцах вядома як урочышча, з 1830 г. хутар, уладальнікамі якога былі мяшчане І. і Л. Мельянцовы і П. Мацішаў (Матышаў).

## Насельніцтва
* 2011 год — 15 чалавек
* 2010 год — 13 чалавек
* 1999 год — 45 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуе дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Валянціна Грызадубава

**Валянці́на Сцяпа́наўна Грызаду́бава** (, Харкаў, Расейская імпэрыя — 28 красавіка 1993, Масква, Расея) — савецкая лётчыца, удзельніца аднаго з рэкордных пералётаў з Масквы да Далёкага Ўсходу, удзельніца Вялікай Айчыннай вайны, першая жанчына, удастоеная званьня Герой Савецкага Саюзу, Герой Сацыялістычнай Працы.

## Сям'я
* Бацька — Сцяпан Васільевіч Грызадубаў.
* Маці — Надзея Андрэеўна Грызадубава (Камарэнка).
* Муж — Віктар Аляксандравіч Сакалоў.
* Сын — Валеры.

## Памяць
Ейным імем названа вуліца ў Менску.

## Крыніцы
Дзіўны Чараўнік з краіны Оз

**Дзі́ўны чараўні́к з краі́ны О́з** () — дзіцячая аповесьць-казка амэрыканскага пісьменьніка Лаймана Фрэнка Баўма, выдадзеная ў 1900 годзе. У краінах былога СССР сюжэт вядомы па пераказу Аляксандра Волкава Чараўнік Смарагдавага гораду.

## Зьмест
Дзея адбываецца ў 1900 годзе. Сірата Дораці Гэйл жыве ў Канзасе зь дзяцькам Гэнры, цёткай Эм і сабакам Тато.

Аднойчы моцны ўраган падхоплівае хатку ў якоё знаходзілася Дораці і Тато і заносіць яе да краіны Жавуноў у краіне Оз. Падаючы, хатка забівае Злую Ведзьму Ўсходу. Разам з жавунамі Дораці сустракае Добрую Чараўніцу Поўначы, якая дае ёй срэбныя чаравічкі і кажа што павярнуцца дамоў ёй дапаможа толькі Чараўнік краіны Оз да якога яна можа дайсьці па жоўтай брукаванай дарозе.

Па дарозе дзяўчынка сустрэла пужала Страшыдла, Валавяннага Дрывасека, Баязьлівага Льва. Першаму не хапае мазгоў, другому — сэрца, трэцяму — харобрасьці.

Пасьля шматлікіх прыгодаў яны трапляюць да Смарагдавага гораду, але Чараўнік дае заданьне зьнішчыць Злую Ведзьму Заходу. Калі яны робяць гэта, то высьвятляецца, што Чараўнік краіны Оз на самой справе падманшчык, але нягледзячы на гэта, ён ужывае свой талент і розум і сябры дораці атрымліваюць жаданае. Але павярнуць Дораці да Канзасу Чараўнік ня здолеў.

Дораці дабіраецца да Добрай Чараўніцы Поўдня і тая дапамагае дзяўчынцы павярнуцца да Канзасу.

## Вонкавыя спасылкі
* «Чараўнік Краіны Оз» ''(урывак)'' у перакладзе на беларускую мову

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Казкі
Франц Ляхнэр

**Франц Лахнэр** , , Райн —  Мюнхэн) — нямецкі кампазытар і дырыгент.

З 1823 году працаваў арганістам у касьцёле эвангэлісцка-аўгсбурскім у Вене. Працаваў як капэльмайстар тэатру *am Kärntnertor* у Вене. З 1836 году працаваў капэльмайстрам прыдворны ў Мюнхэне, а з 1852 таксама і як генэральны дырэктар.

Належыць да знакамітых кампазытараў таго пэрыяду. Аўтар больш за 200 твораў.

Пахаваны на Старых паўднёвых могілках у Мюнхэне.

Катэгорыя:Нямецкія кампазытары
Катэгорыя:Памерлі ў Мюнхэне
Васькавічы

Назву **Васькавічы** маюць:

* Васькавічы — былая вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Васькавічы — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Васькавічы — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Яўген Пулхаў

**Яўген Пятровіч Пулхаў** (1908, Баранавічы — 1992, Пінск) — заходнебеларускі і савецкі мастак.

Паходзіў зь сям’і чыгуначніка, бацькі пераехалі з Баранавіч ў Пінск на пачатку 1920-х г. Скончыў рэальную вучэльню, працаваў землямерам. Фёдар Лаўроў быў яго першым настаўнікам маляваньня, які далучыў здольнага юнака да аздабленьня 1-га Палескага кірмашу.

Жывапісная спадчына Пулхава тады была сьціплая — некалькі эцюдаў алеем пінскіх цэркваў ды каплічак.

Больш позьняя калекцыя мастака захоўваецца ў Пінскім краязнаўчым музэі. Улюблёная тэма яго акварэляў — натурморты з кветкамі. На 30-я ўгодкі перамогі над Нямеччынай выканаў цыкл гравюраў.

Шмат працаваў у галіне дэкаратыўна-ўжытковага мастацтва, займаўся росьпісам керамікі і драўляных талерак. Адзін зь першых мастакоў які пачаў расьпісваць курыныя яйкі і драўляныя пісанкі беларускім арнамэнтам.

Па вайне працаваў мэтадыстам у пінскім Доме народнай творчасьці. Адшукваў на Палесьсі майстроў інсітнага мастацтва. З 1953 году кіраваў студыяй. Вучнямі яго былі Хургель, Байрачны, Шатохін, Шэер, Вярэніч, Глушко і інш.

## Памяць
У 2000 годзе ў Музэі беларускага Палесься адбылася вялікая выстава мастака. Да 100-годзьдзя мастака таксама праводзілася выстава ў Пінску.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сяргей Гвазьдзёў, «Крэскі да мастакоў з Заходняй Беларусі», Мн., 2013, «Галіяфы», ISBN 978-6906-98-8
* І. Шлозбэрг «Ромашки, наполненные весной»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Асобы Пінску
Катэгорыя:Памерлі ў Пінску
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1908 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1992 годзе
Капыльскае княства

**Капы́льскае кня́ства** (*Капыльска-Слуцкае княства*) — фэўдальнае ўдзельнае княства Вялікага Княства Літоўскага з сталіцай у Капылі.

## Гісторыя
Утварылася ў 1395 годзе. У канцы XIV — 1-й палове XV ст. называлася таксама Капыльска-Слуцкім або Слуцка-Капыльскім княствам.

Калі ў сярэдзіне XV ст. князі Алелькавічы перанесьлі сваю сталіцу ў Слуцак, стала адной з адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Слуцкага княства з уласным намесьнікам, або губэрнатарам.

У 1494 годзе тэрыторыя княства ўлучала места Капыль зь яго «дварамі» (цэнтрамі маёнткаў) і «дварцамі» (цэнтрамі невялікіх маёнткаў) — Байлаўцамі, Сыраватчычамі, Старыцай, Скеп’евам, Старым Сялом. Пазьней упамінаецца мястэчка Цімкавічы.

У 1791 годзе сойм Рэчы Паспалітай скасаваў Капыльскае княства (разам з Слуцкім) і ўтварыў на іх тэрыторыі Случарэцкі павет, але зямянская адміністрацыя Капыльскага княства ў княскай адміністрацыі Радзівілаў, а потым Вітгенштэйна захоўвалася яшчэ ў 1-й палове XIX ст.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Капыль
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1395 годзе
Катэгорыя:Удзельныя княствы ў складзе Вялікага Княства Літоўскага
Капыльска-Клецкі строй

**Капыльска-Клецкі строй** — традыцыйны комплекс беларускага народнага адзеньня Цэнтральнай Беларусі. Бытаваў у XIX — пачатку XX стагодзьдзя пераважна ў Капыльскім, Клецкім, Узьдзенскім, Нясьвіскім раёнах. Вызначаўся багацьцем ампазыцыйных вырашэньняў, клясычнасьцю арнамэнту вышыванак і натыканьня. Аснову летняга жаночага гарнітура складалі кашуля, спадніца (андарак), фартух, гарсэт. Кашулю шылі з кружэльнага палатна, кроілі з прамымі плечавымі ўстаўкамі з падточкай грубага палатна (радзей з гесткай), адкладным шырокім каўняром і глыбокім разрэзам пазухі. Чырвоны або чырвона-чорны геамэтрычны (радзей расьлінны і з выявамі птушак, людзей) арнамэнт разьмяшчаўся на рукавах гарызантальнымі і вэртыкальнымі палосамі ў шахматным парадку і на каўняры. Андарак шылі з 4 кроеных на аснове або 2 кроеных па ўтку полак паўсуконьніка, вытканага ў 4 ніты ўзорам папярочных разнакаляровых паскаў або клетак на белым, чорным, зялёным, блакітным, бурачковым фоне. Па ніжнім краі праходзіў шырокі маляўнічы шляк зь пярэстымі паскамі або з геамэтрычным арнамэнтам. Крой і мастацкае афармленьне спадніцы і андарака падобныя. Іх прасавалі ў буйныя і частыя складкі, што стварала танальныя пералівы і падкрэсьлівала прыгажосьць калярыстычнай гамы. Фартух кроілі 1—2 полак белага палатна, цёмна-сіняй, малінавай шарсьцянкі ці паркалю, да пояса ззаду часта прышывалі дэкаратыўныя клінкі-лапаткі. Аздаблялі вышыўкай, узорыстым ткацтвам, вязаньнем, фляндраваньнем, складкамі. Гарсэт шылі з фабрычных тканін, кароткім з глыбокім выразам на грудзях. Сьпераду аздаблялі нашыўкамі рознакаляровых тасёмак, стужак, гузікаў. Галаўныя ўборы жанчын — шаўковыя ці атлясныя каптуры са стракатымі нашыўкамі сьпераду тасьмы, галуна і інш.; наміткі, хусткі. Нагрудныя і шыйныя ўпрыгожаньні — пацеркі, тасёмкі, абрэзкі. Мужчынскі гарнітур складалі кашуля, аздобленая вышыўкай чырвонага геамэтрычнага арнаманту на адкладным каўняры, плечавых устаўках, падоле, шырокі ўзорысты пояс з кутасом, камізэлька, нагавіцы. Галаўныя ўборы — саламяныя капелюшы, картузы, кучомкі, аблавухі.

## Літаратура
* Раманюк М. Ф. Капыльска-клецкі строй //  С. 34-35

Катэгорыя:Беларускае нацыянальнае адзеньне
Новыя Шаламы

**Новыя Шаламы** (потым — *Шаламы I*, з 1964 году — *Чырвоны Ўсход* або *Кра́сны Васхо́д*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васькавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 311 чалавек
* 2010 год — 231 чалавек
* 2011 год — 248 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць аддзяленьне паштовай сувязі, сельскі клюб, сельская бібліятэка, ДУА «Шаламоўская базавая школа», АТС, крама.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 137

Катэгорыя:Васькавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Кульшычы (Магілёўская вобласьць)

**Ку́льшычы** (таксама — *Кульшы́чы*, *Ку́льшыцы*, *Кульшы́цы*) — былая вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Васькавіцкага сельсавету.

Вёска была выселена пасьля Чарнобыльскай катастрофы, на момант расьсяленьня ў 1986 годзе ў ім налічвалася ўсяго 400 жыхароў. Па стане на 2011 год пражываў 1 чалавек. Ліквідавана ў 2014 годзе.

## Геаграфія
Геаграфічна вёска знаходзіцца на ўсходзе Прапойскага раёну. Побач зь вёскай знаходзіцца найвышэйшы пункт Прапойскага раёну (189 мэтраў над узроўнем мора) і Кульшыцкае возера. Ля Кульшычаў зьмешчана братэрская магіла 1943—1944 гадоў, якая зьяўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасьцю Рэспублікі Беларусь.

## Гісторыя
У 1675 згадваецца як вёска ва ўладаньні ў Якуба Тарабеша ў Рэчыцкім павеце ВКЛ. У 1751 годзе згадваецца пра пабудову новай царквы Раства Багародзіцы кульшыцкімі старостамі Мікалаем і Кацярынай (з Хелхоўскіх) Курганскімі. У 1861 была пабудавана царква Раства Багародзіцы. З 1864 маёнтак належаў Лясьнеўскім. У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходзкая школа. У 1900 была заснавана бібліятэка для пазашкольнага чытаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 4 чалавекі
* 2011 год — 1 чалавек
* 2014 год — 0 чалавек

## Асобы
* Якаў Барсукоў — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Віцебскай вобласьці ў гады Вялікай Айчыннай вайны
* Ісак Сербаў (1871—1943) — беларускі этнограф, фальклярыст і археоляг.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Прапойскага раёну
Івашкаўцы

Назву **Івашкаўцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Івашкаўцы — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Івашкаўцы — вёска ў Смаргонскім раёне

## Глядзіце таксама
* Івашкава
* Івашкавічы
* Івашкаў