open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сымбаль валюты

**Сымбаль валю́ты**, таксама **знак валю́ты**  — гэта сымбаль, які выкарыстоўваецца для абазначэньня нявызначанай валюты. Яго можна апісаць як круг памерам з малую літару з чатырма кароткімі выпраменьвальнымі лініямі на 45°, 135°, 225° і 315°. Ён трохі прыпадняты над базавай лініяй. Сымбаль часам называюць *скарабей*.

## Напісаньне
Сымбаль «¤» уяўляе сабой зьлёгку прыўзьнятую над асноўным радком акружнасьць, ад якой пад вуглом 90° сябар у адносінах да сябра адыходзяць чатыры прамяні.

Для набору ў АС Windows неабходна на лічбавай клявіятуры набраць лічбы «0164» ці «253», утрымліваючы клявішу «Alt».

## Гісторыя
Сымбаль быў прапанаваны Італіяй у 1972 годзе як нэўтральнае абазначэньне знака даляра $ (2416=3610) у міжнароднай сямібітнай кадоўцы ISO 646. Сымбаль увайшоў у міжнародны тэлетайпны код і некаторыя нацыянальныя табліцы ISO 646 (швэдзкую, кубінскую, вугорскую).

У СССР у сямібітнай кадоўцы ЯКІ-7 Н1/Н2 (выкарыстоўвалася ў кампутарах серый СМ ЭВМ і ДВК) знак валюты замяняў знак даляра й меў жаргонныя найменьні «краб», «чарапашка», «сонейка» альбо «клоп», «сабачка».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Pinterest: Currency Sign

Катэгорыя:друкарскія знакі
Суфле

**Суфле** ( — надзьмуты) — францускі дэсэрт на аснове ўскалмачаных яек.

Віды: гарбузовае, морквавае, мясное, рыбнае, рысавае, сырнае, тварожнае, шакаляднае, яблычнае і ягаднае.

## Прыгатаваньне
Спачатку для прыгатаваньня варта абабраць вялікі салодкі яблык і надраць яго на тарцы. Затым дадаюць 200 грамаў працёртага празь сіта тварагу і жаўток, якія перамешваюць відэльцам. Бялок ускалмачваюць з драбком солі і падмешваюць да тварожнай масы. Атрыманай сумесьсю запаўняюць формачкі. Суфле запякаюць 6 хвілінаў у мікрахвалёвай печы да крэмавага адценьня верху. Каб зь лёгкасьцю дастаць страву з формачак, ёй даюць астыць да цёплага стану.

## Мінуўшчына

У 1733 годзе францускі майстар-кухар Вінсэн Ля Шапэль выдаў у Лёндане кнігу «Сучасны кухар», дзе ўпершыню згадаў прыгатаваньне суфле. Спачатку страва была несалодкай, але з падачай на прыёмах і балях стала дэсэртам. Першапачаткова сумесь награвалі для наданьня паветранасьці.

У 1854 годзе Вінцэнта Завадзкая прыводзіла ў сваёй кнізе «Літоўская кухарка» тры рэцэпты суфле: з судака і шчупака, а таксама з сырам і з шакалядам. Дадатак да 14-га выданьня кнігі «Літоўская кухарка» 1938 году ўлучаў рэцэпт суфле з курыцы.

У 1926 годзе амэрыканскі пекар Манро Страўз вынайшаў замарожанае суфле, калі ўскаламуціў яечны бялок з сыропам з садавіны і даўпоўніў атрыманую масу загушчальнікам. Такую страву сталі называць шыфонавым пірагом у гонар празрыстай тканіны шыфон. Аснову суфле складаў яечны жаўток, зьмяшаны з агароднінай, ягадамі або мясам. Пры канцы прыгатаваньня дадавалі ўскалмачаны бялок для наданьня паветранасьці атрыманай масе. Для захаваньня лёгкасьці такую масу запякалі, бо булбалкі паветра пры запяканьні пашыраюцца, што павялічвае абсяг самой стравы. Таксама для гэтай мэты сталі дадаваць жэлятын ці агар.


4 ingredient berry souffle.jpg|Ягаднае суфле (2009 год)


## Крыніцы

Катэгорыя:Дэсэрты зь яек
Катэгорыя:Француская кухня
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1733 годзе
Эдгар Рынкевіч

**Эдгарс Рынкевічс**, або **Эдгар Рынкевіч** (; нар. , Юрмала, Латвія) — латвійскі дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэзыдэнт Латвіі з 31 траўня 2023 году. Раней займаў пасады Міністра замежных спраў Латвіі (2011—2023) год, кіраўніка канцылярыі Прэзыдэнта Латвіі, дзяржаўнага сакратара Міністэрства абароны Латвіі, а таксама дэпутата Сойму Латвіі.

Раней прадстаўляў «Латвійскі шлях» і «Партыю рэформ», з траўня 2014 году сябра партыі «Адзінства».

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 21 верасьня 1973 году ў Юрмале. У 1991 годзе скончыў сярэднюю школу № 4 у Юрмале.

У 1991—1995 гадах вучыўся на факультэце гісторыі і філязофіі Латвійскага ўнівэрсытэту, бакаляўр гісторыі. У 1994—1995 гадах вучыўся ва Ўнівэрсытэце Гронінгэна (Нідэрлянды), курс палітычных навук і міжнародных адносін. У 1995—1997 гадах вучыўся ў Латвійскім унівэрсытэце, магістар палітычных навук. У 1999—2000 гадах вучыўся ва Ўнівэрсытэце нацыянальнай абароны ЗША, магістар навук у галіне стратэгіі нацыянальных рэсурсаў дзяржавы.

У 2014 годзе абраны дэпутатам 12-га Сойму Латвіі. З 25 кастрычніка 2011 году па 31 траўня 2023 году — Міністар замежных спраў Латвіі.

24 траўня 2021 году, падчас Чэмпіянату сьвету па хакеі ў Рызе, удзельнічаў са старшынёй Рыскай рады Мартыньшам Стакісам у зьняцьці дзяржаўнага сьцягу Рэспублікі Беларусь і яго замене на нацыянальны беларускі бела-чырвона-белы сьцяг, за што Генэральным пракурорам Рэспублікі Беларусь Андрэем Шведам была распачата крымінальная справа паводле 130-га артыкулу Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь.

31 траўня 2023 году абраны Прэзыдэнтам Латвійскай Рэспублікі.

Акрамя латыскай мовы, выдатна валодае ангельскай, расейскай і францускай мовамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Юрмале
Катэгорыя:Выпускнікі Латвійскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Паслы на Сойм Латвіі
Катэгорыя:Латвійскія палітыкі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Латвіі
Швед

**Швед** можа азначаць:

* Швед — прадстаўнік народу швэдаў.
* Андрэй Швед (нар. 1973) — беларускі юрыст, генэральны пракурор Рэспублікі Беларусь (з 2020).
* Віктар Швед (1925—2020) — беларускі паэт, перакладчык, публіцыст, грамадзкі дзеяч. 
* Вячаслаў Швед (нар. 1956) — беларускі гісторык, доктар гістарычных навук. 
* Іна Швед (нар. 1971) — беларускі фальклярыст. Доктар філялягічных навук (2008).
* Пётар Швед (1934—2003) — беларускі савецкі хімік, рэктар Наваполацкага політэхнічнага інстытуту (1976—1986).
Сымбаль аўстраля

**Сы́мбаль аўстра́ля**, таксама **знак аўстра́ля**  — друкарскі сымбаль, які ўваходзіць у групу «Сымбалі валют» () стандарту Юнікод. Выкарыстоўваецца як сымбаль гістарычнае валюты Аргентыны — аўстраля.

## Напісаньне
Сымбаль «₳» уяўляе сабой загалоўную лацінскую літару «A», перакрэсьленую адной дадатковай гарызантальнай рысай.

## Выкарыстаньне

Сымбаль «₳» выкарыстоўваецца для прадстаўленьня гістарычнай валюты Аргентыны — *аўстраля* (), а таксама крыптавалюты *ada*.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Pinterest: Austral Sign

Аўстраль
Катэгорыя:Гісторыя Аргентыны
Moody's Investors Service

**Moody’s Investors Service**, скарочана **Moody’s** — міжнароднае рэйтынгавае агенцтва. Moody’s зьяўляецца даччынай кампаніяй Moody's Corporation. Займаецца прысвойваньнем крэдытных рэйтынгаў, дасьледаваньнямі і аналізам рызыкі. Moody’s разам са Standard & Poor's і Fitch Ratings уваходзіць у «вялікую тройку» міжнародных рэйтынгавых агенцтваў.

У групу кампаній Moody’s уваходзяць таксама аналітычная служба *Moody’s Analytics*, дасьледчы цэнтар *Moody’s Research Labs Inc.* і дабрачынны фонд *Moody’s Foundation*. У 2019 годзе агульная колькасьць супрацоўнікаў Moody’s Corporation складала каля 11,1 тысяч чалавек у 40 краінах сьвету, абарот карпарацыі быў роўны 4,8 млрд даляраў ЗША.

Moody’s было заснавана Джонам Мудзі ў 1909 годзе для выпуску дапаможнікаў па статыстыкаі зьвязаным з акцыямі і аблігацыямі і рэйтынгамі аблігацый. У 1975 годзе Камісія па каштоўных паперах і біржах ЗША прысвоіла кампаніі статус нацыянальна прызнанай статыстычнай рэйтынгавай арганізацыі (NRSRO). Пасьля некалькіх дзесяцігодзьдзяў валоданьня Dun & Bradstreet, Moody’s Investors Service стала асобнай кампаніяй у 2000 годзе. Карпарацыя Moody’s была створана як холдынгавая кампанія.

## Клясыфікацыя рэйтынгаў
Згодна з Moody’s, мэта іх рэйтынгаў у тым, каб «даць інвэстарам простую сыстэму градацыі, з дапамогай якой можна вызначыць будучую адносную крэдытаздольнасьць каштоўных папер». Да кожнага з сваіх рэйтынгаў ад *Aa* да *Caa* Moody’s дадае лікавыя мадыфікатары 1, 2 і 3; чым менш лік, тым вышэй рэйтынг. *Aaa*, *Ca* і *C* не зьмяняюцца такім чынам. Як тлумачыць Moody’s, яго рэйтынгі «не павінны лічыцца рэкамендацыямі» і не прызначаныя для таго, каб служыць адзінай асновай для прыняцьця інвэстыцыйных рашэньняў. Акрамя таго, яго рэйтынгі не адлюстроўваюць рынкавую цану, хоць рынкавыя ўмовы могуць уплываць на крэдытныя рызыка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1909 годзе
Катэгорыя:рэйтынгавыя агенцтвы
1 (лік)

**1** (**адзі́н**) — першы па парадку й найменшы з натуральных лікаў. Лік 1 абазначае адзіночны абʼект.

## Глядзіце таксама
* −1

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Катэгорыя:1 (лік)
2 (лік)

**2** (**два**) — другі па парадку натуральны лік.

## У матэматыцы
* Цэлы лік называецца цотным, калі ён дзеліцца на 2.
* Для цэлых лікаў, запісаных у сыстэме зьлічэньня з цотнай падставай (напрыклад, у дзесятковай або шаснаццатковай), справядліва простае правіла: лік дзеліцца на 2, калі яго малодшы разрад дзеліцца на 2.
* 2 — найменшы й першы просты лік, адзіны цотны просты лік.
* 2 — трэці лік Фібаначы, як сума першых двух, 1 і 1.
* 2 — факторыяльны просты лік, просты лік Люка, просты лік Смарандзейка — Веліна.
* 1-ы лік Сафі Жэрмэн ƒ * 2 + 1 = 5, які таксама лік Сафі Жэрмэн).
* 2 — просты лік Эйзенштэйна без уяўнай часткі й з сапраўднай часткай выгляду.
* 2 — просты лік Штэрна, лік Пельля, а таксама лік Маркава.
* 2 — другі лік Каталяна.
* 2 — другі лік Бэла.
* 2 — другі лік Моцкіна, першае простае Моцкіна.
* 2 — адыёзны лік.
* 2 — другі меандравы лік і трэці адкрыты меандравы лік.
* 2 — дзельнік ліку 10, так што звычайныя дробы зь лікам 2 у назоўніку зьяўляюцца канчатковымі.
* 2 — факторыял ліку 2: 2! = 2.
* 2 — падстава найпростай — двайковай — сыстэмы зьлічэньня, шырока выкарыстоўванай у вылічальнай тэхніцы.
* 2 — тэсэрактны супэркорань зь ліку 65536.
* 2 — другі па ліку факторыён ↓1, ↑145 (лік, роўны суме факторыялаў сваіх лічбаў у дзесятковым запісе).
* 2 зьяўляецца супэрдасканалым лікам — лікам n, такім, што σ(σ(n))=2n
* Існуе роўна 2 трыміна.

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Катэгорыя:2 (лік)
Дзень перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне

**Дзень перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне** () — былое дзяржаўнае сьвята Ўкраіны, якое афіцыйна адзначалася 9 траўня, пачынаючы з 2016 году, выхадны дзень да 2023 году. Яно замяніла савецкае сьвята Дзень Перамогі, якое адзначалася ў СССР, а затым і ва Ўкраіне да 2015 году ўключна.

Дзень перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне быў устаноўлены як дзяржаўнае сьвята ў адпаведнасьці з законам «Аб увекавечаньні Перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне 1939-1945 гадоў», прынятым Вярхоўнай Радай Украіны 9 красавіка 2015 году ў рамках пакета законаў аб дэкамунізацыі. 8 траўня 2023 году Ўладзімір Зяленскі падпісаў указ, згодна зь якім 9 траўня ва Ўкраіне адзначаецца як Дзень Эўропы і ўнёс у Вярхоўную Раду Ўкраіны праект закона аб устанаўленьні 8 траўня '''Днём памяці й перамогі над Нацызм у Другой сусьветнай вайне 1939-1945 гадоў''' як выхадны дзень замест Дня Перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне 9 траўня.

29 траўня 2023 году Вярхоўная Рада зрабіла дзяржаўным сьвятам Дзень памяці й перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне 1939-1945 гадоў — 8 траўня, адмяніўшы Дзень перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне — 9 траўня. 12 чэрвеня 2023 году прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі падпісаў гэты закон.

## Глядзіце таксама

* Дзень памяці й перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне 1939 – 1945

* Дзень Эўропы
* Дзень Канстытуцыі Ўкраіны
* 
* Дзень незалежнасьці Ўкраіны
* Дзень абаронцаў Украіны

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Падзеі 9 траўня
Туман (неадназначнасьць)

**[[Туман]]**&nbsp;— атмасфэрная зьява. Іншыя значэньні:

## Фільмы
* «Туман»&nbsp;— фільм ЗША 1923 року.
* «Туман»&nbsp;— францускі фільм 1932 року.
* «Туман»&nbsp;— фільм ЗША 1980 року.
* «Туман»&nbsp;— фільм ЗША 2005 року.
* «Туман»&nbsp;— расейскі тэлефільм 2010 року.

## Асобы
* Антон Туман (1912—1946)&nbsp;— нямецкі вайсковец СС.
* Гары Туман (1952—2001)&nbsp;— нямецкі кампазытар-электроньнік.
* Паўль Туман (1834—1908)&nbsp;— нямецкі маляр.

## Іншае
* Туман&nbsp;— адзінка адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Ўзбэкістану.
* Туман&nbsp;— праваслаўны манастыр у Сэрбіі.
* «Туман»&nbsp;— раман ангельскага пісьменьніка Джэймза Гербэрта 1975 року.
* Туман&nbsp;— грашовая адзінка Іран да 1932&nbsp;року.
* «Tuman»&nbsp;— вугорскі мэтал-гурт.

## Глядзіце таксама
* У тумане
* Імгла
Туман Тумян

**Туман Тумян** (), таксама **Таргом Туманян** (; 1879, Шуша, Расейская імпэрыя — 1906) — дзяяч армянскага вызвольнага руху.

## Жыцьцяпіс
Туман Тумян нарадзіўся і атрымаў пачатковую адукацыю ў Шушы. Працягваў навучаньне ў Маскве. Вярнуўшыся на радзіму, пачаў выдаваць у Шушы газэту *Кокан*, празь якую прапагандаваў вызвольную ідэю.

Займаўся скліканьнем дабраахвотнікаў у войска Заходняй Армэніі. Загінуў у баі.

Армянскі паэт Авэтык Ісаакян прысьвяціў Тумяну верш «Vorskan Akhper».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шушы
Катэгорыя:Армянскія фідаі
Катэгорыя:Партызаны, забітыя ў баі
4 (лік)

**4** (**чаты́ры**) — натуральны лік, разьмешчаны паміж лікамі 3 і 5. У многіх краінах Азіі (напрыклад, у Японіі) баяцца гэтага ліку й пазьбягаюць займаць сядзеньне пад нумарам «4».

## Прадстаўленьне
4_{10} = 100_2 = 11_3 = 10_4 = ... = IV (рымскія лічбы).

У Сярэднявечча лік 4 у рымскіх лічбах часта абазначалася не IV, а IIII. Напрыклад, кароль Францыі Людовік XIV патрабаваў абазначаць сябе як «Людовіка XIIII». Водгаласам гэтага зьяўляюцца цыферблаты гадзіньнікаў з рымскімі лічбамі, дзе па традыцыі ставяць IIII.

## Сьпіс асноўных разьлікаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Катэгорыя:4 (лік)
Крыптагаманок

**Крыптагамано́к** ()&nbsp;— праграма альбо прылада, якая дазваляе карыстальніку захоўваць крыптавалюту бясьпечным чынам. Папулярнымі кшталтамі крыптагаманкоў зьяўляюцца гаманкі на хостынгу, гаманкі на самаабслугоўваньні й апаратныя гаманкі.

## Кшталты крыптагаманкоў

### Гаманок на хостынгу
Гаманок на хостынгу () зьяўляецца найпапулярным і найпростым кшталтам крыптагаманкоў. Калі карыстальнік набывае крыптавалюту пры дапамозе такой праграмы як *Coinbase*, яна аўтаматычна захоўваецца на хостынгу. Гэта значыць, што яе захоўвае трэці бок. Падобным чынам банк захоўвае грошы ўкладчыка на бягучым альбо ашчадным рахунку. 

Асноўнай перавагай захоўваньня крыптавалюты на хостынгу ёсьць тое, што калі карыстальнік страціць пароль, ён ня страціць крыпту. Мінусам зьяўляецца абмежаванасьць магчымасьцяў. Аднак сытуацыя можа зьмяніцца, бо функцыі такіх гаманкоў усё больш пашыраюцца.

### Гаманок на самаабслугоўваньні
Гаманок на самаабслугоўваньні (), напрыклад Coinbase Wallet, дае карыстальніку поўны кантроль над крыптой. Яго бясьпека не залежыць ад трэцяга боку. Калі карыстальнік страціць пароль ад праграмы, таксама называны «прыватнымі ключамі» й «seed-фразай», ён ня зможа карыстацца сваёй валютай. Але той, хто знойдзе яго прыватныя ключы, атрымае поўны доступ да яго актываў.

Гаманок на самаабслугоўваньні дае карыстальніку поўны кантроль над бясьпекай, а таксама доступ да прасунутай дзейнасьці, напрыклад «вырошчваньня» лічбавых грошай (*yield farming*), крэдытаваньня ці запазычаньня. Тым, хто хоча толькі купляць, прадаваць і прымаць крыпту, хутчэй падойдзе гаманок на хостынгу.

### Апаратны гаманок
Апаратны гаманок ()&nbsp;— фізычны носьбіт памерам з флэшку, на якім захоўваюцца прыватныя ключы да крыптавалюты. Большасьць людзей не карыстаюцца апаратнымі гаманкамі, бо гэта нязручна й нятанна, але ў іх таксама ёсьць плюсы. Напрыклад, крыпта застанецца ў бясьпецы, нават калі кампутар хакнуць. Апаратны гаманок можа каштаваць больш за $100. Найбольш вядомыя брэнды&nbsp;— *Ledger* і *Trezor*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Крыптавалюты
5 (лік)

**5** (**пяць**)&nbsp;— натуральны лік, разьмешчаны паміж лікамі 4 і 6. Ён прыцягваў увагу на працягу ўсёй гісторыі збольшага таму, што дыстальныя канечнасьці ў людзей звычайна ўтрымліваюць пяць лічбаў.

## Уласьцівасьці
* Трэці просты лік
* Другі супэрпросты лік
* Пятая лічба Фібаначы
* Трэці лік Каталяна
* Трэці лік Бэла
* Другі аўтаморфны лік
*Трэці трыморфны лік
* Трэці лік Сафі Жэрмэн: ƕ * 2 + 1 = 11
*
* Першы кангруэнтны лік
* Другая лічба Фэрма: F_1 = 2^{2^{1}}+1 = 2^2+1
* Другі недатыкальны лік, адзіны няцотны недатыкальны лік.
* Другі пяцікутны лік
* Існуе роўна пяць кропак Лагранжа
* Квадрат гэтага ліку — 25
* Куб гэтага ліку — 125

## Літаратура
* Ламберто Гарсия дель Сид. Первые натуральные числа и их значение → 5 // Замечательные числа. Ноль, 666 и другие бестии.&nbsp;— DeAgostini, 2014.&nbsp;— Т. 21.&nbsp;— С. 21—23. — 159 с.&nbsp;— (Мир математики).&nbsp;— ISBN 978-5-9774-0716-8.
* David Wells. 5 // The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers.&nbsp;— Penguin Books, 1986.&nbsp;— С. 58-67.&nbsp;— 229 с.&nbsp;— ISBN 0-14-008029-5.

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Катэгорыя:5 (лік)
6 (лік)

**6** (**шэсьць**) — натуральны лік, які ідзе за 5 і папярэднічае 7. Гэта састаўны лік і найменшы дасканалы лік.

## У матэматыцы
* Фактарыял ліку 3.
* Першы дасканалы лік.
* Адзіны натуральны лік, які зьяўляецца адначасова й дасканалым лікам, і факторыялам.
* Трэці трохкутны лік.
* Трэці аўтаморфны лік.
* Чацьвёрты трыморфны лік.
* Здабытак другіх двух простых лікаў, трэці паўпросты лік.
* 610 = 1102 = 203 = 124 = 115 = 106 = 67(і больш).

## У навуцы
* Атамны нумар вуглятвора;
* Шостая ад Сонца плянэта — Сатурн.

## У музыцы
* Шосты музычны інтэрвал — сэкста
* Шматлікія духавыя інструмэнты (кларнет, саксафон, фагот) маюць 6 адтулін (клапанаў)

## У спорце
* У фігурным катаньні — шасьцібальная ацэначная сыстэма

## У рэлігіі

### У [[Юдаізм|юдаізьме]]:
* Шэсьць кропак на зорцы Давіда.
* Шэсьць парадкаў Мішны.
* Шэсьць сымбалічных страў, разьмешчаных на пасхальнай талерцы .
* У старазапаветнай Кнізе Быцьця Богу спатрэбілася шэсьць дзён, каб стварыць сьвет; чалавецтва было створана ў дзень 6. 
* У Градзе Божым Аўгустын з Гіпона выказаў здагадку *(кніга 11, разьдзел 30)*, што стварэньне сьвету Богам заняло шэсьць дзён, таму што 6 зьяўляецца ідэальным лікам.
* Габрэйскае сьвята Шавуот пачынаецца ў шосты дзень габрэйскага месяца Сіван.
* Сэрафімы маюць шэсьць крылаў.
### У [[Іслам|ісламе]]:
* Ёсьць шэсьць артыкулаў веры.
* Пост шэсьць дзён шавваля разам зь месяцам Рамадан эквівалентны посту ўвесь год.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* *Ламберто Гарсия дель Сид*. Первые натуральные числа и их значение → 6 // Замечательные числа. Ноль, 666 и другие бестии. — DeAgostini, 2014. — Т. 21. — С. 23. — 159 с. — (Мир математики). — ISBN 978-5-9774-0716-8.
* *David Wells. 6* // The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers. — Penguin Books, 1986. — С. 67—69. — 229 с. — ISBN 0-14-008029-5.

## Вонкавыя спасылкі
*The Number 6
*The Positive Integer 6
*Prime curiosities: 6

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Катэгорыя:6 (лік)
8 (лік)

**8** (**восем**) — натуральны лік, які ідзе за 7 і папярэднічае 9.

## Уласьцівасьці
* Састаўны лік зь дзельнікамі 1, 2, 4.
* Шосты лік Фібаначы.
* Самы вялікі куб у пасьлядоўнасьці Фібаначы.
* 'Лік Лейлянда.
* Трэці меандравы лік і пяты адкрыты меандравы лік.
* 2⁸ = 256.
* 810 = 10002 = 223 = 204 = 135 = 126 = 117 = 108 = 89(і больш).
* Адзіны натуральны лік, у якога сума астаткаў пры дзяленьні на ўсе натуральныя лікі, меншыя за яго, роўна самому ліку:
0 + 0 + 2 + 0 + 3 + 2 + 1 = 8.
* 8 — дакладная ступень (8 = 2³). * Паміж 8 і наступнай дакладнай ступеньню (9 = 3²) няма ніводнага простага ліку. На 9 сакавіка 2002 году вядома толькі пяць падобных пар: (8, 9), (25, 27), (121, 125), (2187, 2197), (32 761, 32 768).
* Існуе роўна 8 выпуклых дэльтаэдраў.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Ламберто Гарсия дель Сид.* Первые натуральные числа и их значение → 8 // Замечательные числа. Ноль, 666 и другие бестии. — DeAgostini, 2014. — Т. 21. — С. 27. — 159 с — (Мир математики). — ISBN 978-5-9774-0716-8.
* *David Wells. 8* // The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers. — Penguin Books, 1986. — С. 71-73. — 229 с — ISBN 0-14-008029-5.

## Вонкавыя спасылкі
* The Octonions, John C. Baez

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Катэгорыя:8 (лік)
9 (лік)

**9** (**дзе́вяць**) — натуральны лік, разьмешчаны паміж лікамі 8 і 10. Ён не зьяўляецца простым лікам, а адносна пасьлядоўнасьці простых лікаў разьмешчана паміж 7 і 11.

## Уласьцівасьці
* Рэшткі пры дзяленьні на 9 адвольнага ліку й сумы ягоных лічбаў у дзесятковым запісе заўсёды роўныя;
* Першы няцотны састаўны лік;
* Квадрат ліку 3;
* Пяты трыморфны лік;
* 9 — дакладная ступень (9 = 3²). * Паміж 9 і папярэдняй дакладнай ступеньню (8 = 2³) няма ніводнага простага ліку. На 9 сакавіка 2002 году вядома толькі пяць падобных пар: (8, 9), (25, 27), (121, 125), (2187, 2197), (32 761, 32 768);
* Чацьвёрты лік Моцкіна;
* Маецца 9 мінімальных нерэберных падграфаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Ламберто Гарсия дель Сид.* Первые натуральные числа и их значение → 9; Числа, любопытные с точки зрения арифметики → 9 // Замечательные числа. Ноль, 666 и другие бестии. — DeAgostini, 2014. — Т. 21. — С. 27, 54. — 159 с. — (Мир). — ISBN 978-5-9774-0716-8.
* *David Wells. 9* // The Penguin Dictionary of Curious and Interesting Numbers. — Penguin Books, 1986. — С. 73-76. — 229 с. — ISBN 0-14-008029-5.

## Вонкавыя спасылкі
* Cecil Balmond, «Number 9, the search for the sigma code» 1998, Prestel 2008, ISBN 3-7913-1933-7, ISBN 978-3-7913-1933-9

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Катэгорыя:9 (лік)
Шабекіна

**Шабе́кіна** () — места ў Белгародзкай вобласьці Расеі, адміністрацыйны цэнтар Шабекінскага раёну.

Разьмешчаны на мяжы з братняй Украінай, за 7 км ад ракі Северскі Данец, за 32 км ад Белгараду.

## Мінуўшчына
Датай заснаваньня паселішча лічыцца 1713 рок, калі яно ўпершыню пазначана на мапах. Назву слабада *Шыбекіна* атрымала ад прозьвішча першага земляўласьніка Івана Шыбекі. Пазьней назву перакруцілі на Шабекіна.

У 1792 року ў слабадзе збудаваная драўляная царква Ціхвінскай Божай Маці.

У XIX стагодзьдзі слабада стала цэнтрам воласьці Белгародзкага павету Курскай губэрні.

У 1839 року новыя ўласьнікі слабады, Рэбіндары, збудавалі цукровы завод, у 1847 — цагельню, у 1867 — рамонтныя майстэрні для сельскагаспадарчых машынаў, у 1875 — вінакурню і млын з маслабойкай.

У 1896 року да Шабекіна прайшла чыгунка ад станцыі Нежагаль.

На пераломе 1880-х рокаў побач з старой царквою збудаваная новая мураваная.

У 1905 року Рэбіндары збудавалі электрастанцыю дзеля патрэбаў цукровага заводу, але яна забясьпечвала і жылыя дамы. У 1914 року збудаваная гарбарня і бойня. Да рэвалюцыі дзейнічалі таксама сьпіртавы, крэйдавы і цэглавы заводы.

У 1922 року Шабекіна ўвайшло ў склад РСФСР. У 1928 стала цэнтрам Шабекінскага раёну, 16 сьнежня 1938 року атрымала мескі статус.

З 14 чэрвеня 1942 да 9 лютага 1943 року пад нямецкай акупацыяй.

У 1948 року пачалося будаўніцтва першага ў СССР хімічнага заводу, які вырабляў тлушчазаменьнікі ды мыйныя сродкі.

Пасьля нападу расеі на Ўкраіну Шабекіна сталі абстрэльваць у адказ.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Шабекінскай мескай акругі 

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1713 годзе
Катэгорыя:Населеныя пункты Шабекінскага раёну
Катэгорыя:Раённыя цэнтры Белгародзкай вобласьці
Катэгорыя:Гарады Белгародзкай вобласьці
10 (лік)

**10** (**дзе́сяць**) — натуральны лік, разьмешчаны паміж лікамі 9 і 11. Ён не зьяўляецца простым лікам, а адносна пасьлядоўнасьці простых лікаў разьмешчаны паміж 7 і 11.

## Уласьцівасьці
* Аснова:
** найбольш распаўсюджанай (дзесятковай) сыстэмы зьлічэньня;
** дзесятковага лягарыфма;
* Чацьвёрты трохвугольны лік.
* Трэці тэтраэдральны лік.
* Цотны двухзначны лік.
* 2¹⁰ = 1024, двайковая прыстаўка: кібі (Кі).
* Сума першых чатырох фактарыялаў (0! + 1! + 2! + 3!).
* Сума першых трох простых лікаў (2+3+5).
* Сума лічбаў гэтага ліку — 1.
* Здабытак лічбаў гэтага ліку — 0.
* Квадрат ліку 10 — 100.
* Зьяўляецца паўпростым лікам.
* Састаўны лік, роўны суме простых лікаў, якія ня меншыя за яго найменшага й не перавышаюць яго найбольшага простага дзельніка (2+3+5). Іншыя лікі дадзенай пасьлядоўнасьці, меншыя мільярда — 39, 155 і 371.
* Найменшы лік, які можна ўявіць у выглядзе сумы двух простых лікаў двума рознымі спосабамі, з дакладнасьцю да парадку складаемых (3+7 і 5+5).
* Група перастановак парадку 4 зьмяшчае 10 інвалюцый:
* 1 тоесная перастаноўка,
* 6 транспазыцый,
* 3 перастаноўкі, кожная зь якіх складаецца зь дзьвюх неперасякальных транспазыцый.
* Недастатковы лік.
* Злы лік.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Ламберто Гарсия дель Сид.* Первые натуральные числа и их значение → 10 // Замечательные числа. Ноль, 666 и другие бестии. — DeAgostini, 2014. — Т. 21. — С. 27—29. — 159 с. — (Мир математики). — ISBN 978-5-9774-0716-8.

Катэгорыя:Натуральныя лікі
Катэгорыя:10 (лік)
Гаман

**Гамáн** — скураны кашалёк для грошай.

## Літаратура
* Станкевіч, Я. (1990). *Беларуска-расійскі (вялікалітоўска-расійскі) слоўнік.* Lew Sapieha Greatlitvan (Byelorussian) Foundation. Ст. 187

Катэгорыя:Вопратка
Нэса Дэвіл

**Нэса Дэвіл** (; нар. 9 сьнежня 1988 году, места Острава, Чэхаславаччына) — чэская порнаактрыса. Сапраўднае імя — **Ні́кала І́раскава** ().

## Дзейнасьць
Неса Дэвіл — чэская порнаактрыса. Упершыню яна зьявілася на экране ў карцінах П'ера Вудмана, неўзабаве пасьля гэтага падпісаўшы свой ​​першы дагавор на работу з «Вудман Забава» (2007). Вядомасьць акторцы прынесла вобраз у карціне «П'яная плоцкая звалка», якая атрымаў высокія адзнакі на конкурсе AVN Awards. Аргентынская прэса лічыць Нэсу адной з самых яркіх зорак сучаснага порна.

## Здымкі

Nessa Devil - Aneta Keys - Mutter Erde fec.jpg|Вэнэра ў Бэрліне
Nessa Devil at AVN Adult Entertainment Expo 2008 (1).jpg|У 2008 годзе
Nessa Devil at AVN Adult Entertainment Expo 2008 (4).jpg|У 2008 годзе
Nessa Devil at AVN Adult Entertainment Expo 2008.jpg|У 2008 годзе

## Крыніцы

Катэгорыя:Чэскія порнаакторкі
Магалейка

**Магалейка** — маленькая торбачка, у якой носяць крэсіва, крэмень і цэру.

## Магалейка ў літаратуры
«Усе „агнявыя“ прылады дарослыя людзі насілі ў адмысловых скураных капшуках, магалейках, на паясах, зь левага боку. А магалейкі выраблялі з барановых машонак, каб яны не прапускалі ні дажджу, ні сьнегу, не мелі ніякіх швоў. Падлеткам насіць агнявыя прылады забаранялася. І вось, — які вялікі гонар! — я атрымаў ад бацькі магалейку тады, калі мне было восем гадоў», — Уладзімер Дубоўка.

## Літаратура

* Станкевіч, Я. (1990). Беларуска-расійскі (вялікалітоўска-расійскі) слоўнік. Lew Sapieha Greatlitvan (Byelorussian) Foundation. Ст. 662

## Вонкавыя спасылкі
* Дубоўка, У. (1970-73?). *[https://knihi.com/Uladzimir_Dubouka/Pialostki.html Пялёсткі]*. Беларуская палічка (Knihi.com). Доступ: 4 чэрвеня 2023
Вэнэра ў Бэрліне

**Вэнэра ў Бэрліне** () — кірмаш порнаіндустрыі, які праводзіцца з 1997 году ў Бэрліне. Чатырохдзённае мерапрыемства праводзіцца штогод у кастрычніку. Падчас кірмашу прадстаўлены: юрлівыя прылады, стрыптыз-шоў і іншыя пахатлівыя забавы, у тым ліку тыя, якія дазваляюць наведвальнікам узаемадзейнічаць з выканаўцамі.

Заснавальнік «Вэнэра ў Бэрліне» таварыства з абмежаванай адказнасцю «Вэнэра ў Барліне»

З 1997 году падчас кірмашу ўручаецца ўзнагарода Вэнэра . У 2005—2009 гадах узнагароды не прысуджаліся. На іх месцы была ўведзена ўзнагарода ***Эратычная лінія*** . Паводле зьвестак 2013 году, мерапрыемства Вэнэра ў Бэрліне сабрала каля 30 тысяч чалавек наведвальнікаў.

З 2020 па 2021 гады мерапрыемства было адменена з-за каронавірусу. Яно адбылося з 20 па 23 кастрычніка 2022 году.

## Вядомыя асобы
[міні|[Патокавае мультымэдыя|Перадача ў сеціва. Стрыпчат. «Вэнэра ў Бэрліне 2019» год.]]
З 2008 году заснавальнікі мерапрыемства рашылі запрашаць вядомых асоб для павелічэньня колькасьці наведвальнікаў. «Вэнэра ў Бэрліне» пачала адчуваць зьніжэньне наведвальнікаў, бо ў сеціве было дастаткова плоцкіх выяваў. Гэта зьніжала патрэбу да прыходу на мерапрыемства.

Былі запрошаныя наступныя вядомыя асобы:
* 2008 — Тацьцяна Гсель
* 2009 — Наджа Абд-эль-Фараг
* 2010 — Энджы Кэт
* 2011 — Мікаэля Шэфэр
* 2012 — Джына-Ліза Лофінк
* 2013 — Сафія Валерсгім і Мікаэля Шэфэр
* 2014 — Бэты Бэльгаўс, Ніна Крыстына і Мікаэля Шэфэ
* 2015 — Мія Джулія Брукнер і Мікаэля Шэфэр
* 2016 — Сара Джоэль Джанэль, Лексі Рокс, Мія Джулія Брукнер і Мікаэля Шэфэр
* 2017 — Джулія Жасьмін Руле і Мікаэля Шэфэр
* 2018 — Мікаэля Шэфэр, Лексі Рокс, Люсі Кэт і Шнуг-91
* 2020 і 2021 былі адмененыя з-за каронавірусу
* 2022 — Мікаэля Шэфэр, Фіена Фукс, Ганна Сакрэт і Джозі Блек.

## Здымкі
Здымкі зь мерапрыемства, якія вяліся ў розны час:

## Глядзіце таксама
* Парнаграфія ў Нямеччыне

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Парнаграфія ў Нямеччыне
Зоркі (часопіс)

«**Зо́ркі**» ― першы дзіцячы часопіс у Беларускай ССР. Выдаваўся на беларускай мове Наркаматам асьветы БССР зь лютага 1921 па чэрвень 1922 року. Выйшлі 10 нумароў. Назва часопіса адбівалася ў вокладцы: пяціпраменныя зоркі адзначалі сьвятло іх прамянёў у кожны куток беларускай зямлі. Галоўны рэдактар ― Зьмітрок Бядуля.

## Зьмест
У часопісе друкаваліся творы беларускіх пісьменьнікаў Янкі Купалы, Якуба Коласа, Зьмітрака Бядулі, Міхася Чарота, Янкі Журбы, Канстанцыі Буйло й іншых.

Першы нумар адкрываўся вершам Янкі Купалы «Ў школу», казкай Зьмітрака Бядулі «Панская хвароба», вершам Міхася Чарота «За зоркамі»:
За зоркамі яснымі, дзеці,
Ідзіце вы к шчасьцю і долі,
Хоць цемра пануе на сьвеце,
Ня згубіце сьцежкі ніколі.


У перакладах Янкі Купалы на старонках часопіса зьявіліся «Ёлачка» Раісы Кудашавай, «Дзед і баба» Юзафа Крашэўскага). Публікаваліся апавяданьні пра жывёлаў, у разьдзеле для маленькіх ― загадкі, гульні, песенькі.

Літаратуразнаўцы адзначаюць народную накіраванасьць часопіса: зварот да беларускага фальклёру, да побытавага матэрыялу, зразумелага сялянскім дзецям.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Гурэвіч Э. С.* Беларуская дзіцячая літаратура (1917—1967) / Пад рэд. В. В. Барысенка — Мн.: Навука і тэхніка, 1970. — 312 с.

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Зоркі (неадназначнасьць)

**[[Зоркі]]** — астранамічныя аб’екты. Іншыя значэньні:

## Тапонімы
* Зоркі — пасёлак у Елхаўскім раёне Самарскай вобласьці Расеі.
* Зоркі — вёска ў Раслаўскім раёне Смаленскай вобласьці Расеі.

## Фільмы
* «Зоркі» — усходненямецкі фільм 1959 року.
* «Зоркі» — расейскі фільм 2018 року.

## Іншае
* «Зоркі» — беларускі часопіс у 1921—1922 роках.

## Глядзіце таксама
* Зорка
* Stars
Маркер сьпісу

**Ма́ркер сьпі́су**, таксама **бу́льліт**, **бу́льлет**, **бу́літ**  (ад ) — у тыпаграфіцы — друкарскі сымбаль або гліф, які выкарыстоўваецца для ўвядзеньня элемэнтаў у сьпіс. Напрыклад:
* Пункт 1;
* Пункт 2;
* Пункт 3.

## Выкарыстаньне
Звычайна буліты выкарыстоўваюцца ў даведачных і тэхнічных матэрыялах, каб пазначыць пасьлядоўнасьць злучаных элемэнтаў. Гэтымі элемэнтамі могуць быць кароткія ўрыўкі тэксту або паўнавартасныя абзацы; ува ўсялікім выпадку прынята завяршаць усе элемэнты, акрамя апошняга, кропкай з коскай, і толькі апошні — кропкай. Часам кропкай завяршаюць усе элемэнты сьпісу, як паказана ў прыкладзе ніжэй (Спосаб II), а часам іх не завяршаюць зусім. Акрамя таго, элемэнты прынята пачынаць з маленькай літары.

## Графічныя формы
Ролю маркера сьпісу можа гуляць працяжнік , хоць здаўна дапушчалася выкарыстаньне й іншых друкарскіх знакаў (гурткоў, ромбікаў, зорачак і г. д.). У апошні час выкарыстаньне кампутарных праґрам заходняй вытворчасьці прывяло да распаўсюджваньня ў дзелавой і тэхнічнай дакумэнтацыі тых стыляў афармленьня тэксту, якія імі падтрымліваюцца прасьцей за ўсё; у прыватнасьці, прыжылося выкарыстаньне буліта для маркіроўкі сьпісаў.

У Юнікодзе вызначаны некалькі графічных варыянтаў булітаў:

Першаму з гэтых варыянтаў адпавядае ў HTML найменная сутнасьць , але для разьметкі маркаваных сьпісаў лепш выкарыстоўваць адмысловы элемэнт .

У Windows буліт можна набіраць спалучэньнем Alt і 0149 на лічбавым блоку клявіятуры.

У CSS для стварэньня маркаваных сьпісаў выкарыстоўваецца атрыбут list-style-type, які дапускае тры графічныя варыянты буліта: disc (чорны гурток), circle (чорнае колца) і square (чорны квадрацік). Акрамя таго, атрыбут list-style-image дазваляе выкарыстоўваць буліт адвольнага выгляду, паказаўшы URL графічнага файла зь яго выявай. Напрыклад, у прыведзеным вышэй прыкладзе выкарыстаньне CSS дазволіла задаць для булітаў выгляд шэра-блакітных квадрацікаў.

Пры наборы тэксту на пішучай машынцы буліты часта замяняліся зорачкамі. Гэты спосаб абазначэньня маркаваных сьпісаў захаваўся ў вікі-разьметцы, і некаторыя тэкставыя працэсары самі пераўтвораць радкі, набраныя са зорачкай у пачатку, у маркаваныя сьпісы.

## Іншае выкарыстаньне
Гліф часам выкарыстоўваецца як спосаб схаваць паролі або канфідэнцыяльную інфармацыю. Напрыклад, нумар крэдытнае карты  можа адлюстроўвацца як .

**Апэратар буліту** (U+2219 ∙ BULLET OPERATOR) выкарыстоўваецца як матэматычны сымбаль, падобны да апэратара кропкі. У прыватнасьці, у логіцы x • y азначае лягічную канʼюнкцыю. Гэта тое самае, што сказаць «x і y».

## Крыніцы

## Літаратура
*  Digitized 2007-12-20 by University of Michigan Libraries.

Катэгорыя:Друкарскія знакі
Знак плюс-мінус

** Знак плюс-мі́нус**  — матэматычны сымбаль, які ставіцца перад некаторым выразам і азначае, што значэньне гэтага выраза можа быць як станоўчым, так і адмоўным. Часта выкарыстоўваецца, напрыклад, для ўказаньня:
* межаў зьмены якіх-небудзь парамэтраў;
* інструмэнтальнай дакладнасьці вымярэньня фізычнай велічыні;
* чаканага роскіду значэньняў статыстычна вымеранага парамэтра;
* інтэрвалу значэньняў выніку ў набліжаных матэматычных вылічэньнях.

## Прыклады
Прыклад 1: фраза «напруга ў сетцы павінна быць 220 ± 4,5 вольт» азначае, што напруга павінна быць у дыяпазоне ад 215,5 да 224,5 вольт.

Прыклад 2, дзе сымбаль «плюс-мінус» трэба разумець літаральна, як указаньне альтэрнатывы з двух варыянтаў — вядомая формула для вылічэньня двух каранёў квадратнага раўнаньня ax^2 + bx + c = 0:
: \displaystyle x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2-4ac}}{2a}.
Гэтая формула — кампактны запіс, якая абʼядноўвае формулы для першага й другога кораня:
: \displaystyle x_1 = \frac{-b + \sqrt {b^2-4ac}}{2a}; \quad x_2 = \frac{-b - \sqrt {b^2-4ac}}{2a}

Прыклад 3, аналягічны другому, трыганамэтрычны:
: \sin(x \pm y) = \sin(x) \cos(y) \pm \cos(x) \sin(y)

Прыклад 4. Тут тлумачэньне знака плюс-мінус іншае: трэба абраць знак адначлена ў залежнасьці ад яго нумара ў шэрагу:

: \sin\left( x \right) = x - \frac{x^3}{3!} + \frac{x^5}{5!} - \frac{x^7}{7!} + \cdots \pm \frac{1}{(2n+1)!} x^{2n+1} + \cdots 

## Гісторыя
Знак плюс-мінус зьявіўся ў Альбэра Жырара (1626), які запісваў гэты сымбаль наступным чынам: \boldsymbol{\underset{-}\overset{+}{\operatorname{\scriptscriptstyle ou}}\ \ }(францускае слова *ou* у перакладзе азначае «або»). Сучасны выгляд сымбалю надаў Ўільям Адрэд у 1631 годзе.

## Знак мінус-плюс
У знака плюс-мінус ёсьць варыянт: **знак мі́нус-плюс** . Ён выкарыстоўваецца сумесна з адным ці некалькімі знакамі плюс-мінус і азначае, што знаку плюс у плюс-мінусе строга адпавядае знак мінус у мінус-плюсе, і назад. Прыклад:

: \cos(x \pm y) = \cos x \cos y \mp \sin x \sin y 
Гэта кампактны запіс двух формул:
: \cos(x+y) = \cos x \cos y -\sin x \sin y;~\cos(x-y) = \cos x \cos y+\sin x \sin y
Часам падобнай выявай выкарыстоўваюць іншыя знакі, напрыклад *больш-менш* \gtrless: выраз
: a \gtrless e^{\mp\varepsilon}
азначае дзьве няроўнасьці
: a \geqslant e^{-\varepsilon} і a \leqslant e^{+\varepsilon}.

## Іншыя выпадкі ўжываньня
У шахматнай натацыі сымбаль ± азначае, што пасьля адпаведнага ходу перавагу маюць белыя, а сымбаль ∓ — што перавага ў чорных.

## Код

## Крыніцы

## Літаратура
* Cajori F. A History of Mathematical Notations. Vol. 1 (1929 reprint). — NY: Cosimo, Inc., 2007. — xvi + 456 p. — ISBN 978-1-60206-684-7.
* Mazur J. Enlightening Symbols: A Short History of Mathematical Notation and Its Hidden Powers. — Princeton: Princeton University Press, 2014. — 312 p. — ISBN 978-0-69115-463-3.

Катэгорыя:Матэматычныя сымбалі
Катэгорыя:Складаньне
Катэгорыя:Адыманьне
Сымбаль бату

**Сымбаль ба́ту**, таксама **знак ба́ту**  — друкарскі сымбаль, які ўваходзіць у групу «Тайскае пісьмо» () стандарту Юнікод. Выкарыстоўваецца галоўным чынам для прадстаўленьня нацыянальнае валюты Тайлянда — бату.

## Напісаньне
Сымбаль «฿» уяўляе сабой загалоўную лацінскую літару «B», перакрэсьленую адной вэртыкальнай рысай. Утвораны ад назвы грашовай адзінкі «бат» на ангельскай мове ().

## Выкарыстаньне
Сымбаль выкарыстоўваецца галоўным чынам для прадстаўленьня валюты Тайлянда — бата (), аднак можа служыць і для іншых мэт, у прыватнасьці, для кароткага прадстаўленьня крыптавалюты біткойн (), паколькі сымбаль біткойна  унесены ў Юнікод толькі ў вэрсіі 10.0, якая выйшла 20 чэрвеня 2017 году.


Bitcoin Digital Currency Logo.png|Сымбаль біткойну зь дзьвюма вэртыкальнымі рысамі
Bitcoin euro.png|Сымбаль біткойну з адной вэртыкальнай рысай


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Pinterest: Baht Sign

Катэгорыя:Сымбалі валют
Катэгорыя:Тайлянд
Папялушка (неадназначнасьць)

**«Папялу́шка»** (, , ) — галоўная гераіня заходнеэўрапейскай казкі. Іншыя значэньні:

## Кіно
* «» — брытанскі фільм 1898 року.
* «» — францускі фільм 1899 року.
* «» — брытанскі фільм 1907 року.
* «» — францускі фільм 1907 року.
* «» — фільм ЗША 1911 року.
* «» — фільм ЗША 1912 року.
* «» — брытанскі фільм 1913 року.
* «» — фільм ЗША 1914 року.
* «» — францускі фільм 1937 року.
* «» — савецкі фільм 1947 року.
* «» — італьянскі фільм 1948 року.
* «» — нямецкі фільм 1955 року.
* «» — фільм-м’юзыкал ЗША 1957 року.
* «» — тэлефільм ЗША 1965 року.
* «» — чэзаславацкі тэлефільм 1969 року.
* «» — фільм ЗША 1977 року.
* «» — савецкі фільм-балет 1985 року.
* «» — нямецкі фільм 1989 року.
* «» — фільм ЗША 1997 року.
* «» — брытанскі фільм 2000 року.
* «» — расейска-ўкраінскі тэлем’юзыкал 2002 року.
* «» — нямецкі фільм 2011 року.
* «» — фільм ЗША 2015 року.
* «» — фільм ЗША 2021 року.

### Мультфільмы
* «» — анімацыйны фільм ЗША 1922 року.
* «» — анімацыйны фільм ЗША 1934 року.
* «» — анімацыйны фільм ЗША 1950 року.
** «» — анімацыйны фільм ЗША 2002 року.
** «» — анімацыйны фільм ЗША 2007 року.
* «» — савецкі анімацыйны фільм 1979 року.
* «» — японскі анімацыйны фільм 1994 року.
* «» — аўстралійскі анімацыйны фільм 1996 року.
* «» — японскі тэлевізійны анімэ-сэрыял 1996 року.
* «» — францускі анімацыйны фільм 2013 року.

## Іншае
* Ежы Папялушка — польскі каталіцкі сьвятар, дзяяч «Салідарнасьці».
Сымбаль сэдзі

**Сымбаль сэ́дзі**, таксама **знак сэ́дзі**  — друкарскі сымбаль, які ўваходзіць у групу «Сымбалі валюты» () стандарту Юнікод. Выкарыстоўваецца галоўным чынам для прадстаўленьня нацыянальнае валюты Ганы — сэдзі.

## Напісаньне
Сымбаль «₵» уяўляе сабой загалоўную лацінскую літару «C», перакрэсьленую адной вертыкальнай або дыяганальнай лініяй. Больш рэдкі варыянт знака — літара «C», у якой вертыкальна перакрэсьлена толькі верхняя частка. Канкрэтнае напісаньне залежыць ад шрыфта, выкарыстанага для вываду сымбаля.

Сымбаль утвораны ад назвы грашовай адзінкі «сэдзі» на ангельскай мове ().

## Выкарыстаньне
Сымбаль «₵» выкарыстоўваецца, галоўным чынам, для прадстаўленьня нацыянальнай валюты Ганы — сэдзі (). Часам для абазначэньня сэдзі выкарыстоўваецца падобны сымбаль цэнту (¢). Сымбаль таксама падобны на адну з разнавіднасьцяў сымбаля калёну .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Pinterest: Cedi Sign

Катэгорыя:Сымбалі валют
Катэгорыя:Гана
Сымбаль цэнту

**Сымбаль цэ́нту**, таксама **знак цэ́нту**  — друкарскі сымбаль, які ўваходзіць у групу «Кіруючыя сымбалі C1 і дадатак 1 да лацінкі» () стандарту Юнікод. Выкарыстоўваецца галоўным чынам для прадстаўленьня грашовых адзінак з назвай «цэнт», «сэнтава» й іншых.

## Напісаньне
Сымбаль «¢» уяўляе сабой разнавіднасьць маленькай лацінскай літары «c» з дабаўленьнем адной дыяганальнай або вэртыкальнай лініі. Часам выкарыстоўваюцца не адна, а дзьве раўналежныя лініі. Канкрэтнае напісаньне залежыць выключна ад шрыфта, выкарыстанага для вываду сымбаля.

Разнавіднасьць сымбаля, уключаная ў стандарт Юнікод, — «￠», або «шырокі сымбаль цэнта» (; U+FFE5), уведзены для сумяшчальнасьці з сымбалямі CJK.

## Гісторыя ўзьнікненьня й выкарыстаньня

У 1797 годзе ў кнізе *American Accomptant* Чонсі Лі () прапанаваў выкарыстоўваць для абазначэньня базавых грашовых адзінак ЗША наступныя сымбалі:
* міль — адна касая рыса ;
* цэнт — дзьве касых рысы ;
* дайм — літара , перакрэсьленая двума касымі рысамі;
* даляр — падвоеная літара , перакрэсьленая двума касымі рысамі;
* ігал, або арол ( — даслоўна «арол») — літара «E».
Гэтая прапанова не знайшла падтрымкі, але лічыцца першым выпадкам выкарыстаньня сымбаля даляру (хоць і ў якасьці праекта скарачэньня дайма) у друкаваным выданьні.

## Выкарыстаньне
Асноўнае прызначэньне сымбаля — прадстаўленьне грашовых адзінак з назвамі «цэнт» (), «сэнтава» () і да т.п., аднак ён можа выкарыстоўвацца і іншымі спосабамі, у прыватнасьці:
* для абазначэньня ганскага сэдзі, які мае падобны сымбаль — ;
* для абазначэньня коста-рыканскага й сальвадорскага калёнаў, якія маюць падобныя сымбалі — .

Як правіла, у адрозьненьне ад сымбаля даляру , разьмяшчаецца ня да, а пасьля грашовай сумы — напрыклад, 50¢.


1972 airmail stamp C85.jpg
Zeppelin stamp, 50c, 1933 issue.jpg
Mount Vernon 1956 Issue-1+half-cent.jpg
Kentucky Statehood 1942 Issue-3c.jpg
1971 airmail stamp C77.jpg


## Іншыя выкарыстаньні

З 1993 па 1999 год у працэсе пераходу Туркмэністану з кірыліцы на лацінку для запісу некаторых спэцыфічных літар туркмэнскага альфабэту выкарыстоўваліся такія знакі валют, як $ (знак даляру), ¢ (знак цэнту), ¥ (знак ены) і £ (знак фунту). Загалоўнай $ адпавядала маленькая ¢, загалоўнай ¥ — маленькая ÿ, а загалоўнай £ — маленькая ſ. У 1999 годзе замест іх былі ўведзеныя іншыя сымбалі: замест $/¢ — Ş/ş, замест ¥/ÿ — Ý/ý, замест £ſ — Ž/ž. Сымбалі $ і ¥ (разнавіднасьць з адной рысай) сустракаюцца на туркмэнскіх банкнотах узору 1993 году вартасьцю да 500 манатаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Pinterest: Cent Sign
* Pinterest: Centavo Sign

Катэгорыя:Сымбалі валют
Катэгорыя:Разьменныя манэты
Сымбаль эўра

**Сы́мбаль э́ўра**, таксама **знак э́ўра**  — друкарскі сымбаль, які ўваходзіць у групу «Сымбалі валюты» () стандарту Юнікод. Выкарыстоўваецца галоўным чынам для прадстаўленьня міжнацыянальнае валюты Эўразьвязу — эўра.

## Апісаньне

Знак эўра  быў спраектаваны пасьля таго, як мэтадам апытаньняў грамадзкай думкі былі абраныя два варыянты зь дзесяці прапановаў, і затым Эўракамісія выбрала адзін зь іх у якасьці канчатковага варыянта. Аўтарам дызайну, які перамог, як сьцьвярджаецца, была каманда з чатырох экспэртаў, імёны якіх афіцыйна не былі названыя. Афіцыйная вэрсія стварэньня дызайну эўра аспрэчваецца Артурам Айзэнмэнгерам, у мінулым вядучым графічным дызайнерам Эўрапейскай супольнасьці, які абвяшчае, што стварыў гэты знак як агульны сымбаль Эўропы.

Афіцыйнае прадстаўленьне сымбаля адбылося 12 сьнежня 1996 году.

Знак зьяўляецца, паводле Эўракамісіі, «…камбінацыяй грэцкага эпсілёна, як паказчыка значнасьці эўрапейскае цывілізацыі, літары E, якая абазначае *Эўропу*, і перасякаюць знак паралельных лініяў, якія азначаюць стабільнасьць эўра.»
З-за гэтых двух лініяў графічны знак эўра атрымаўся значна падобным да сымбалем «Ёсьць» са славянскай азбукі «круглай глаголіцы».

Эўрапейская камісія таксама распрацавала лягатып эўра з указаньнем дакладных прапорцыяў і колераў пярэдняга пляна й фону. Хаця некаторыя дызайнеры шрыфтоў проста ў дакладнасьці скапіявалі лягатып эўра ў якасьці знака эўра ў гэтых шрыфтах, большасьць распрацавалі свае варыянты, якія часта грунтуюцца на літары C у адпаведным шрыфце, каб знак валюты меў такую ​​ж шырыню, як і арабскія лічбы.

Сымбаль эўра (€) традыцыйна пішацца з двума гарызантальнымі рыскамі. Аднак у такіх шрыфтах, як High Tower Text, Lexington і некаторых іншых, ён выводзіцца з адной рыскай.

## Становішча знака адносна грашовай сумы
Становішча знака эўра адносна грашовай сумы адрозьніваецца ў залежнасьці ад мовы. Ніжэй прыведзены прыклады для 24 моваў Эўрапейскага зьвяза:

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* The euro | European Commission
* Pinterest: Euro Sign

Эўра
Катэгорыя:Друкарскія знакі
Тор (зэнітны ракетны комплекс)

**«Тор»** — расейскі зэнітны ракетны комплекс, распрацаваны ў 1983 годзе.

Супрацьракетную выведку для ЗРК дапамага забясьпечыць радыёлякацыйная станцыя «Праціўнік». «Тор-М2» мог паражаць мэты на вышыні да 10 км і далечыні да 12 км. Кожная пускавая машына мела па 16 кіраваных ракетаў з інтэрвалам між пускамі да 2-х сэкундаў. «Іжэўскі электрамэханічны завод» (Удмуртыя) у складзе канцэрну «Алмаз-Антэй» вырабляў бартавую апаратуру ракеты і баявую машыну ЗРК.

«Тор-М2» прызначаўся для абароны сухаземных войскаў падчас руху, а таксама кіраўнічых і вайсковых будынкаў. Адначасна апрацоўваў да 48 мэтаў, зь якіх суправаджаў да 10 паводле ступені пагрозы. Батарэя з 4-х баявых машынаў прызначалася для адначасовага паражэньня да 16 мэтаў з хуткасьцю палёту да 700 м/сэк. Пры гэтым мяжа паражэньня пачыналася зь 10 м ад паверхні на адлегласьці ад 1 км.

## Беларусь
У 2007 годзе «Менскі завод колавых цягачоў» спраектаваў і вырабіў досьледны ўзор корпуснага шасі «МЗКЦ-6922» для мантажу ЗРК «Тор». У 2011 годзе 120-я зэнітная ракетная брыгада ў Баранавічах атрымала на ўзбраеньне першую батарэю «Тор-М2». У 2012 годзе Ўзброеныя сілы Беларусі атрымалі на ўзбраеньне 2-і ЗРК «Тор». У жніўні 2013 году на сумесных вучэньнях «Баявая садружнасьць» у расейскім Ашулуку (Астраханская вобласьць) беларускія вайскоўцы паразілі з ЗРК «Тор» тры з чатырох мэтаў.

10 сьнежня 2013 году ў Беларусь прыбыла 3-я батарэя ЗРК «Тор-М2», якую накіравалі ў Баранавічы (Берасьцейская вобласьць) для ўтварэньня дывізіёну. Трэцяя батарэя ЗРК паступіла на ўзбраеньне 120-й зэнітнай ракетнай брыгады Заходняга апэратыўна-тактычнага камандаваньня Вайскова-паветраных сілаў і войскаў супрацьпаветранай абароны Беларусі.

У лютым 2014 году правялі баявыя пускі з ЗРК на палігоне ў Гомельскай вобласьці. Да красавіка ўтварылі дывізіён з трох батарэяў ЗРК «Тор-М2». На сьнежань 2016 году закупілі 4-ю батарэю ЗРК.

1 чэрвеня 2018 году на поўнач ад Астраўца адчынілі вайсковае мястэчка 1146-га зэнітнага ракетнага палка, які меў на ўзбраеньні «Тор-М2». Кожны ЗРК мог адначасна зьнішчыць да 8 мэтаў. 1146-ы полк прызначаўся для прыкрыцьця Беларускай АЭС, якую было відаць з вайсковага мястэчка. 23 сьнежня 2022 году ў Беларусь прыбыла партыя ЗРК «Тор-М2К».

## Крыніцы

Катэгорыя:Зэнітна-ракетныя комплексы
Катэгорыя:Расейская вайсковая прадукцыя
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1983 годзе
Медзенае

**Ме́дзенае** (таксама сустракаецца *Ме́дзянае*) — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1917 гадзе пры перапісе, як населены пункт Кнорынскай воласьці  Ігуменскага павету Менскай губэрні.

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыны.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

З чэрвеня 1941 году да пачатку ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

Да 29 чэрвеня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Селецкага сельсавету. З 2006 году да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Вецярэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1917 год — 15 двароў, 83 жыхары
* 2002 год — 4 двары, 6 жыхароў
* 2009 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыкляпэдыя ў 15 тамах. Т.8 Менская вобласьць. Кн.4 / рэдкал.: Т. У. Бялова (дырэктар) і інш. — Мн.: БелЭн, 2013. — 528 с :іл. ISBN 978-985-11-0735-9.
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Тор (неадназначнасьць)

* Тор —  бог грому і маланкі ў германа-скандынаўскай міталёгіі;
* Тор — радыяактыўны мэтал;
* «Тор» — зэнітны ракетны комплекс.
Сымбаль калёну

**Сымбаль калёну**, таксама **знак калёну**  — друкарскі сымбаль, які ўваходзіць у групу «Сымбалі валюты» () стандарту Юнікод. Выкарыстоўваецца галоўным чынам для прадстаўленьня нацыянальнае валюты Коста-Рыкі й Сальвадору — калёну.

## Напісаньне
Сымбаль ₡ уяўляе сабой загалоўную лацінскую літару «C», перакрэсьленую адной або дзьвюма паралельнымі або дыяганальнымі лініямі, колькасьць і разьмяшчэньне якіх залежыць выключна ад шрыфта, выкарыстанага для вываду сымбаля. Утвораны ад першай літары ў назьве грашовай адзінкі калён на гішпанскай мове ().

## Выкарыстаньне
Сымбаль  выкарыстоўваецца галоўным чынам для прадстаўленьня грашовых адзінак, якія носяць назву «калён»: кастарыканскага й сальвадорскага. У сувязі з тым, што пры вывадзе ў некаторых шрыфтах ён становіцца падобным на знакі цэнта  і сэдзі , апошнія два таксама могуць выкарыстоўвацца для прадстаўленьня калёна. Гэтак жа часам сымбаль калёна могуць замяняць загалоўная і маленькая літары «Ȼ / ȼ».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Pinterest: Colon El Salvador Sign
* Pinterest: Colon Costa Rican Sign

Катэгорыя:Сымбалі валют
Катэгорыя:Коста-Рыка
Катэгорыя:Гісторыя Сальвадору