open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гарадзец (Быхаўскі раён)

**Гарадзе́ц** — вёска ў Беларусі, на рацэ Ржаўцы. Уваходзіць у склад Холстаўскага сельсавету Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Насельніцтва на 1990 год — 745 чалавек. Знаходзіцца за 16 км на захад ад Быхава, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Быхаў (лінія Магілёў — Жлобін).

Гарадзец — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны (частка Віцебшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Гарадзец упамінаецца ў XVI ст. як мястэчка Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва.

На 1758 год Гарадзец уваходзіў у склад Быхаўскага графства, тут было 60 двароў, карчма, млын, пякарня, 2 бровары. Непадалёку існаваў аднайменны фальварак.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Гарадзец апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Быхаўскім павеце Магілёўскай губэрні. На 1780 год у мястэчку было 69 двароў, царква (у 1802 годзе збудавалі новую драўляную). З 1842 году працавала гарбарня. У 1866 годзе адкрылася расейская народная вучэльня (у 1889 годзе навучалася 30 хлопчыкаў, у 1907 годзе — 118 хлопчыкаў і 25 дзяўчынак).

На 1880 год у Гарадцы было 96 двароў, лякарня; частка местачкоўцаў займалася кавальскім промыслам. Паводле вынікаў перапісу 1897 году — 148 двароў, 2 ветракі, кузьня, крама, піцейны дом, хлебазапасны магазын. На 1909 год — 165 дамоў. У Першую сусьветную вайну ў лютым — лістападзе 1918 году мястэчка займалі нямецкія войскі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Гарадзец занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гарадзец абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У сакавіку 1924 году Гарадзец вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам сельсавету Быхаўскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1970 год тут было 280 двароў, на 1990 год — 293, на 1996 год — 289.

23 сьнежня 2009 году ў зьвязку зь ліквідацыяй Гарадзецкага сельсавету Гарадзец разам зь іншымі населенымі пунктамі перадалі ў склад Холстаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1758 год — 155 муж.; 1780 год — 514 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1880 год — 618 чал.; 1897 год — 921 чал.; 1900 год — 820 чал., зь іх 615 праваслаўных і 205 юдэяў
* **XX стагодзьдзе**: 1909 год — 966 чал.; 1919 год — 1172 чал.; 1926 год — 1262 чал.; 1941 год — 1060 чал.; 1970 год — 783 чал.; 1990 год — 745 чал.; 1996 год — 797 чал.

### Інфраструктура
У Гарадцы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка.

## Турыстычная інфармацыя

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Мікалая (XVIII ст.)

## Асобы
* Канстанцін Лукашоў (1907—1987) — навуковец у сфэры геалёгіі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Холстаўскі сельсавет
Гарадзец (Качэрыцкі раён)

**Гарадзе́ц** — вёска ў Качэрыцкім раёне Магілёўскай вобласьці. Гарадзец уваходзіць у склад Баравіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1704 годзе згадваецца як маёнтак у Аршанскім павеце ВКЛ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Баравіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Качэрыцкага раёну
895

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Атэльстэйн Ангельскі
* кароль Эрык І Нарвэскі

## Сьмерці
*
Гарадзец (Чавускі раён)

**Гарадзе́ц** — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці. Гарадзец уваходзіць у склад Каменскага сельсавету.

## Гісторыя
23 сьнежня 2009 году сельсавет, у які ўваходзіць вёска, перайменаваны з Благавіцкага ў Каменскі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 27 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Каменскі сельсавет (Чавускі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Гарадзец (Чэрыкаўскі раён)

**Гарадзе́ц** — пасёлак у Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Гарадзец уваходзіць у склад Верамейскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 16 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Верамейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёну
Гарадзец (Шклоўскі раён)

**Гарадзе́ц** — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Гарадзец уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Гарадзецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 526 чалавек
* 1999 год — 512 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Гарадзецкі сельсавет (Шклоўскі раён)
Гарадзец (Менская вобласьць)

**Гарадзе́ц** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці. Гарадзец уваходзіць у склад Акалоўскага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1705 годзе як вёска ў складзе маёнтку Плешчаніцы ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1999 год — 23 чалавекі
* 2010 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Акалоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Гарадзец (Горацкі раён)

**Гарадзе́ц** — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці. Гарадзец уваходзіць у склад Ходараўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Горацкага раёну
Катэгорыя:Ходараўскі сельсавет (Горацкі раён)
Гарадзецкая

**Гарадзе́цкая** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Гарадзецкая ўваходзіць у склад Сідараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 105 чалавек
* 1999 год — 180 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Сідараўскі сельсавет
Сідараўскі сельсавет

**Сі́дараўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Краснапольскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — Сідараўка. Насельніцтва 1300 чал. (2010).

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Гарадзянка

**Гарадзя́нка** — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Гарадзянка ўваходзіць у склад Старашклоўскага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1643 як вёска Гарадзёнка ў складзе Шклоўскай воласьці ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 33 чалавекі
* 1999 год — 51 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Старашклоўскі сельсавет
Старашклоўскі сельсавет

**Старашкло́ўскі сельсавет** (да 2013 году — *Ры́жкавіцкі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — горад Шклоў. Да ўваходжаньня ў склад Шклова цэнтрам сельсавету была вёска Рыжкавічы. Насельніцтва на 2010 год — 1282 чалавек.

## Гісторыя
14 сьнежня 2007 году вёскі Маладзёжная і Рыжкавічы ўвайшлі ў склад гораду Шклова.

1 сакавіка 2012 году ў складзе сельсавету ўтвораны хутар Станцыя Рыжкавічы.

20 лістапада 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Бабчына, Вабічы, Карбатоўка, Клімавічы, Красная Горка, Палыкавічы, Рагозна, Рамшына, Ступляны, Тударава, Чарнаручча — ліквідаванага Чарнаруцкага сельсавету, а сельсавет перайменаваны з Рыжкавіцкага ў Старашклоўскі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Радыё Свабода, Рыжкавічы: рэпартаж зь вёскі, якой хутка ня будзе


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Гарадкі (Гарадзенская вобласьць)

**Гарадкі́** — вёска ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці, на рацэ Трыцаўцы пры ўпадзеньні яе ў Шчару, на мяжы са Слонімскім раёнам. Гарадкі ўваходзяць у склад Казлоўшчынскага сельсавету.

## Гісторыя
30 сьнежня 2003 году разам зь іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Дзянісаўскага сельсавету Гарадкі былі перададзеныя ў Казлоўшчынскі пасялковы савет. 26 сьнежня 2013 году Казлоўшчынскі пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Казлоўшчынскі сельсавет (Зьдзецельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Гарадчэвічы

**Гарадчэ́вічы** — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці. Гарадчэвічы ўваходзяць у склад Горскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 16 чалавек
* 1999 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну
Катэгорыя:Горскі сельсавет (Лепельскі раён)
Маставая вуліца (Горадня)

**Вуліца Маставая** — вуліца ў цэнтральнай частцы Горадні. Назва гістарычная. Вуліца вядома з XIV стагодзьдзя. Даўжыня — 700 м.

Праходзіць ад Савецкай плошчы да ракі Нёману. Перасякаецца з вуліцамі Давыда Гарадзенскага, Парыскай камуны, Падольнай.
 
## Некаторыя аб’екты
* карпусы даўняй тытунёвай фабрыкі Шарашэўскага;
* касьцёл і кляштар бэрнардынцаў;
* будынак «Прыёрбанку» (фасад стылізаваны пад касьцёл кармэлітаў, што стаяў на тым жа месцы);
* будынак абласнога драматычнага тэатру.

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі
Мікалай Кішка

**Мікалай Кішка** (к. 1590 — 31 траўня 1644) — прадстаўнік магнацкага роду гербу «Дуброва». Падскарбі вялікі літоўскі.

Сын Станіслава Станіслававіча Кішкі і Альжбеты з Сапегаў, дачкі Паўла і Анны з Хадкевічаў. Жанкі: 1. Гэлена зь Лесьнавальскіх, дачка Яна і Эвы з Падлескіх, 2. Барбара з князяў Радзівілаў, дачка Вайцеха і Анны з Кэтлераў .

Ваявода дорпацкі з 1617 году, ваявода мсьціслаўскі з 1627 году, кашталян троцкі з 1636 году, падскарбі вялікі літоўскі з 1640 году, стараста магілёўскі ў 1644 годзе.

Перабудаваў у 1631 годзе ў Іўі Петрапаўлаўскі касьцёл і пры ім кляштар ордэна бэрнардынцаў. Ён ахвяраваў на карысьць кляштара 15 тысячаў польскіх злотых, а потым штогод на яго ўтрыманьне — па 200 злотых.

У 1603 годзе ад імя бацькі Станіслава Кішкі аддаў маёнтак Кажан-Гарадок (маёнтак ахопліваў мястэчка Кажан-Гарадок з праваслаўнай царквой, вёскі Бродніца, Бастынь, Вічын, Воля, Велута, Дварэц, Дрэпская Даліна, Кормуж, Ракітна, Цна і Язьвінкі) у заклад за 11 тыс. коп грошаў Ежы Самсону Падбярэскаму, а ў 1613 годзе ня выкупляючы з закладу, навечна прадаў таму ж Падбярэскаму за агульную суму ў 30 тыс. коп. грошай.

## Крыніцы

Мікалай
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Ваяводы амсьціслаўскія
Катэгорыя:Ваяводы дорпацкія
Катэгорыя:Памерлі 31 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1644 годзе
Гарадзея (вёска)

**Гарадзе́я** — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці. Гарадзея ўваходзіць у склад Койданаўскага сельсавету. За 3 км ад Койданава, 35 км ад Менску, 2 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Насельніцтва
* 2010 год — 16 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 7 двароў, 15 жыхароў
* 1999 год — 20 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Катэгорыя:Койданаўскі сельсавет
Кашталян

**Кашталян** ( — «замак») — службовая асоба ў Вялікім Княстве Літоўскім і Каралеўстве Польскім.

Пасада кашталяна зьявілася ў XIII стагодзьдзі ў Каралеўстве Польскім. Сьпярша загадваў замкам, войскам у ім ды меў пэўныя судовыя функцыі (на Мазоўшчыне спрабавалі зьмяніць назву на «*грададзержца*», але беспасьпяхова). На пачатку XIV стагодзьдзя страціў практычную ўладу на карысьць новаўведзеных гарадзкіх старостаў. На нейкі час захаваў судзейства, але разглядаў толькі забойствы, калі ня быў знойдзены забойца. У 1454 годзе страціў і гэтае права.

Пасада, аднак, засталася, а ў выніку павелічэньня гарадоў павялічвалася і колькасьць гарадзкіх кашталянаў.

У Вялікім Княстве Літоўскім пасада была ўведзеная ў 1413 годзе ў Вільні і Троках, а з 1506 году — у іншых літоўскіх ваяводзкіх гарадах. У Інфлянтах на працягу 1598—1677 гадоў былі: кашталян вэндэнскі, кашталян дорпацкі, кашталян парнаўскі. У 1677 годзе замест іх застаўся адзін — кашталян інфлянцкі.

## У складзе Сэнату
Уваходзіў у Раду ВКЛ, з 1569 году — у Сэнат Рэчы Паспалітай. Паводле рангу галоўным у Сэнаце лічыўся кашталян кракаўскі, пасьля яго ішлі ваяводы ды роўня ім кашталян віленскі ды кашталян троцкі. Далей падзяляліся на большых — *крэславых* (правінцыяльных) і меншых — *дражковых* (павятовых). Першыя праводзілі паседжаньні ў Сэнаце вышэй, на крэслах, другія — ніжэй і на простых лавах. Гэты падзел быў ліквідаваны ў 1775 годзе, калі ўсіх кашталянаў прыраўнялі.

Кашталян ня меў акрэсьленых функцыяў, у службовай герархіі займаў месца пасьля ваяводы (акрамя кашталяна кракаўскага).
  
У адсутнасьць ваяводы на Літве кашталян склікаў соймік галаўнога павету ваяводзтва і старшынаваў на ім. Пры скліканьні паспалітага рушэньня зьбіраў шляхту з галоўнага павету (у Польшчы — з павету, ці ваколіц гораду) і перадаваў яе пад кіраўніцтва ваяводы.

Кашталян ня мог спалучаць пасады ваяводы, вялікага маршалка, канцлера і падскарбія, а таксама гарадзкога старосты ці бурграфа на сваёй тэрыторыі. Затое мог, як і ваявода, стаць гетманам.

## Глядзіце таксама

* Ваявода
* Староста

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Zbigniew Góralski. Urzędy i godności w dawnej Polsce. — Warszawa, 1983.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Гарадоўка

**Гарадо́ўка** — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадоўка ўваходзіць у склад Залескага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Гарадок (Лёзьненскі раён)

**Гарадо́к** — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Веляшковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 10 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Катэгорыя:Веляшковіцкі сельсавет
Веляшковіцкі сельсавет

**Веляшко́віцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзьненскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Веляшковічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Лёзьненскага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету ўключаны 17 сельскіх населеных пунктаў скасаванага Кавалёўскага сельсавету.

21 сакавіка 2008 году ліквідаваныя вёскі Горы, Міхайлова, Таўпа.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1880 чалавек

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 12

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 359
*  С. 82


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лёзьненскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Мотальскі сельсавет

**Мо́тальскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Моталь. Старшыня — Пташыц Этэры.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Дзедавіцкі сельсавет у складзе Янаўскага раёну Пінскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет перайменаваны ў Мотальскі.

## Літаратура
*  С. 359


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Ліпск

Назву **Ліпск** маюць:

## Населеныя пункты
### Беларусь
* Берасьцейская вобласьць:
** Ліпск — вёска ў Ганцавіцкім раёне.
** Ліпск — вёска ў Ляхавіцкім раёне.

* Ліпск — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Ліпск — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Ліпск — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці

### [[Нямеччына]]
* Ліпск — славянская назва Ляйпцыгу

### [[Польшча]]
* Ліпск — горад у Падляскім ваяводзтве

## Глядзіце таксама
* Ліпа
* Ліпава
* Ліпавая
* Ліпавец
* Ліпавіца
* Ліпакі
* Ліпанты
* Ліпаў
* Ліпаўка
* Ліпаўкі
* Ліпаўцы
* Ліпаціна
* Ліпка
* Ліпкі
* Ліплюны
* Ліплянск
* Ліпляны
* Ліпна
* Ліпні
* Ліпнік
* Ліпнікі
* Ліпніца
* Ліпнішкі
* Ліпня
* Ліпнякі
* Ліпнянск
Гараднічанская вуліца (Горадня)

**Вуліца Гараднічанская** — вуліца ў цэнтральнай частцы Горадні.
Назва з пач. 1990-х.
Даўжыня — 500 м. ад вуліцы Карбышава да вуліцы Маркса.

Перасякаецца з вуліцамі Кастрычніцкая, Тэльмана, Кірава.
 
## Гісторыя
Ранейшыя назвы — *Містшоўская*, *Гараднічанская* (..-1939), *[[Фрыдрых Энгельс|Энгельса]]* (1939- пач. 1990-х).

Пачала фармавацца ў пачатку XVII стагодзьдзя.

## Цікавыя аб'екты
* паезуіцкі манастырскі комплекс (цяпер гарадзенская турма і рыма-каталіцкая курыя).

## Літаратура
Вяркудзкі сельсавет

**Вярку́дзкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ўшацкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска .

## Гісторыя
8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету былі перададзеныя ўсе вёскі скасаванага Дубраўскага сельсавету і 15 сельскіх населеных пунктаў у межах сельскагаспадарчага вытворчага каапэратыву «Навасельле-Агра» Сарочынскаму сельсавету.

23 чэрвеня 2005 году са складу сельсавету была выключана частка тэрыторыі агульнай плошчай 6500 гектараў, зь сельскімі населенымі пунктамі — Альшаны, Бутава, Гвазды, Жывалака, Забалацьце, Івахнава, Казьяне, Калужчына, Латышова, Ляхі, Мажэйчына, Пілатоўшчына, Пяскі, Слабада, Чарсьцьвяды і перададзеная ў склад Сарочынскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Ушацкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Гарадок (Сарочынскі сельсавет)

**Гарадо́к** — былая вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Гарадок уваходзіў у склад Сарочынскага сельсавету. Цяпер у складзе мястэчка Ўшачы.

## Гісторыя
14 красавіка 2011 году ўключаная ў межы мястэчка Ўшачы. 19 жніўня 2011 году вёска ліквідаваная як асобны населены пункт.

## Насельніцтва
* 2010 год — 33 чалавекі
* 1999 год — 52 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўшацкага раёну
Катэгорыя:Ушачы
Фрыдрых Энгельс

**Фрыдрых Энгельс** () (28 лістапада 1820, Бармэн, цяпер раён Вупэрталя — 5 жніўня 1895, Лёндан) — нямецкі філёзаф і эканаміст.

Катэгорыя:Нямецкія філёзафы
Катэгорыя:Нямецкія эканамісты
Катэгорыя:Нямецкія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Камунізм
Катэгорыя:Марксізм
Катэгорыя:Сацыялізм
Катэгорыя:Нарадзіліся 28 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1820 годзе
Катэгорыя:Памерлі 5 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1895 годзе
Гарадок (Вяркудзкі сельсавет)

**Гарадо́к** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Вяркудзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 48 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Катэгорыя:Вяркудзкі сельсавет
Гарадок (Шумілінскі раён)

**Гарадо́к** — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёну
Катэгорыя:Мікалаеўскі сельсавет (Шумілінскі раён)
Мікалаеўскі сельсавет

Назву **Мікала́е́ўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Мікалаеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Мікалаеўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці
* Мікалаеўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці
* Мікалаеўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці
* Мікалаеўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шацілавіцкага раёну Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Мікалаёўскі сельсавет
Мікалаеўскі сельсавет (Шумілінскі раён)

**Мікалае́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мікалаева.

## Гісторыя
23 лістапада 1961 году Сіроцінскі раён перайменаваны ў Шумілінскі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Бешанковіцкага раёну. 30 ліпеня 1966 году сельсавет перададзены адноўленаму Шумілінскаму раёну.

1 красавіка 1960 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Мішкавіцкага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Шумілінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Мікалаеўскі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)

**Мікала́еўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці. Цэнтар — вёска Мікалаеўка.

## Гісторыя
20 ліпеня 2010 году вёска Саўхозная перайменаваная ў Царкоўе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Буда-Кашалёўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Мікалаеўскі сельсавет (Шацілавіцкі раён)

**Мікала́еўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шацілавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мікалаеўка.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Вялікі Бор, Дуброва, Зарэчча, Мартынаўка, Прытыка, Церабуліны, Язьвін ліквідаванага Палескага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Шацілавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Беларускі голас (1942)

**Biełaruski hołas** (1942—1944) — штотыднёвая беларуская газэта. Выдавалася лацінкаю ў Вільні. Пабачыла сьвет 122 нумары. Галоўны рэдактар Францішак Аляхновіч. 
Газэта друкавала прамовы кіраўнікоў нацысцкай Нямеччыны, асьвятляла становішча на франтах ІІ сусьветнай вайны, міжнародныя стасункі. У рубрыках «3 усіх куткоў Беларусі», «3ь беларускага жыцьця ў Вільні», «Беларускае жыцьцё ў Латвіі», «Беларусы на чужыне» і інш. шырока інфармавала пра беларускае нацыянальна-культурнае жыцьцё. На старонках газэты зьмешчаныя папулярныя нарысы Я. Станкевіча, В. Будзіловіча, М. Шчаглова і інш. па гісторыі і культуры Беларусі, матэрыялы пра сталінскія злачынствы (успаміны Р. Краўчанкі, артыкулы пра Катынскі расстрэл, масавыя рэпрэсіі ў Эстоніі і інш.), агляды беларускай прэсы, эканомікі, антысавецкая публіцыстыка.
Сярод іншага «Biełaruski hołas» зьмяшчаў сьпісы беларусаў, забітых польскімі падпольшчыкамі на Лідчыне. З помстай з боку польскага АК-аўскага падпольля некаторыя дасьледчыкі (Янка Станкевіч, Юры Туронак) зьвязваюць забойства рэдактара газэты Францішка Аляхновіча.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Віленскія газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Выданьні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Друк беларускіх калябарантаў
Беларускі голас

**Беларускі голас** — назва шэрагу беларускіх выданьняў:

* Беларускі голас (1910) — гомельская газэта
* Беларускі голас (1942) — газэта, што выдавалася ў Вільні
* Беларускі голас (1951) — часопіс беларускай эміграцыі Канады
Беларускі голас (1951)

**Беларускі голас** (25 сакавіка 1951, Таронта, Канада — ?) — часопіс беларускай эміграцыі Канады. Выдаваўся Сяргеем Хмарам. Асьвятляў палітычнае й культурнае жыцьцё Беларусі.

З 1957 па 1966 год выдаваліся дадаткі газэты «Сыгналы» й «Маланка», у 1967 — «Беларусы ў Канадзе», у 1970 — дадатак з нагоды 20-годзьдзя беларускае прэсы ў Канадзе.

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1945—1990)
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Кашталяны берасьцейскія

**Кашталян берасьцейскі** — мясцовы ўраднік у Берасьцейскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага. Урад кашталяна зьяўляўся другім паводле значнасьці пасьля ваяводы.

Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай, дзе займаў месца па раўскім і перад холмскім кашталянамі. Уваходзіў у шэрагі кашталянаў найвышэйшых — «крэславых» (то бок якія сядзелі на крэслах, а не на лаве).

Кашталянамі берасьцейскімі былі:

* Ян Гайка (1566—1575)
* Багдан Сапега (1580—1585)
* Крыштап Зяновіч (1585—1588)
* Адам Пацей (1588—1593)
* Рыгор Война (1593 — каля 1603)
* Сямён Война (1603—1610)
* Ян Мялешка (1610—1615)
* Лукаш Копаць (1615—1621)
* Міхал Дольскі (1621—1623)

* Бальтазар Стравінскі (1624—1627)
* Андрэй Масальскі (1627—1643)
* Францішак Аляксандар Копаць (1643—1651)
* Мэльхіёр Станіслаў Савіцкі (1652—1666)
* Крыштап Пякарскі (1666—1668)
* Стэфан Курч (1668—1672)
* Стэфан Песачынскі (1672—1687)
* Дамінік Савіцкі (1687—1698)
* Мікалай Садоўскі (1698—1701)

* Крыштап Раецкі (1701—1708)
* Рэйхальд Садоўскі (1710—1721)
* Ян Нестаровіч (1721—1731)
* Валяр’ян Антоні Жаба (1731—1736)
* Стэфан Таркоўскі (1736—1748)
* Ян Храптовіч (1748—1756)
* Андрэй Абрамовіч (1757—1763)
* Ян Гарайн (1764—1768)
* Марцін Матушэвіч (1768—1773)
* Юзаф Быстры (1774—1783)
* Юзаф Неміровіч-Шчыт (1783—1795)

## Глядзіце таксама
* Ваяводы берасьцейскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Województwo brzeskie //  S. 340—341.
Асаўніца

**Асаўні́ца** — вёска ў Янаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Асаўніца ўваходзіць у склад Моладаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 228 чалавек
* 1999 год — 336 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Моладаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Моладаўскі сельсавет

**Мо́ладаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Моладава.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Янаўскага раёну Пінскай вобласьці.

26 чэрвеня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Атолчыцы, Вілы, Вулька Дастоеўская, Дастоева, Зарудзьдзе, Застружжа, Каралін, Красіеўка, Кротава, Лысуха, Навасёлкі, Палкоцічы — ліквідаванага Дастоеўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 359


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Гарадок (Буда-Кашалёўскі раён)

**Гарадо́к** — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 21 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёну
Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Гарадок (Веткаўскі раён)

**Гарадо́к** — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці, за 8 км на ўсход ад Стаўбуну. Гарадок уваходзіць у склад Стаўбунскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 7 чалавек
* 1999 год — 20 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Стаўбунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Веткаўскага раёну
Стаўбунскі сельсавет

**Стаўбу́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Стаўбун.

## Гісторыя
26 красавіка 1919 году створаны ў складзе Стаўбунскай (з 9 траўня 1923 году — Сьвяцілавіцкай) воласьці Гомельскага павету Гомельскай губэрні РСФСР; з 8 сьнежня 1926 году ў складзе Сьвяцілавіцкага (з 4 жніўня 1927 году — Веткаўскага, з 12 лютага 1935 году — Сьвяцілавіцкага, з 17 сьнежня 1956 году — Веткаўскага, з 25 сьнежня 1962 году — Гомельскага, з 6 студзеня 1965 году — Веткаўскага) раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці БССР.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзены населены пункт скасаванага Рудня-Стаўбунскага сельсавету.

29 сьнежня 2009 году ліквідаваны пасёлак Калінін.

10 студзеня 2023 году да сельсавету далучаны тэрыторыі і населеныя пункты Яноўскага сельсавету (Жалудзьдзе, Лазараў, Расуха, Стаўбунскае Будзішча, Янова)  і Маланямкоўскага сельсавету (Зацішша, Малыя Нямкі, Памяць, Пералёўка) .

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 5

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 248


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Веткаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе
Сьвяцілавічы

Назву **Сьвяцілавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сьвяцілавічы — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Сьвяцілавічы — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Сьвяцілавічы — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці
Воўчынскі сельсавет

**Во́ўчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Воўчын.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Камянецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Сьпягліца

**Сьпя́гліца** (з 1964 году — *Сьвяці́лавічы*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Палавойкі. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 53 чалавекі
* 2010 год — 32 чалавекі

## Асобы
* Вітаўт Тумаш (1910—1998) — беларускі грамадзкі дзяяч, лекар, скарыназнаўца

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Сьвяцілавічы (Магілёўская вобласьць)

**Сьвяці́лавічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Сьвяцілоўцы. Уваходзяць у склад Лебядзянкаўскага сельсавету Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1577 годзе згадваецца як вёска Свацілавічы ў складзе маёнтку Галоўчын у Аршанскім павеце ВКЛ.
* 1903: асьвячэньне Касьцёла Сьвятога Людвіка
* 1951: савецкія ўлады перабудавалі колішні касьцёл (разабралі вежу і атынкавалі будынак)

## Насельніцтва
* 1999 год — 568 чалавек
* 2010 год — 443 чалавекі

## Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Людвіка (1903, цяпер у будынку калгасная кантора і пошта)

## Крыніцы

## Літаратура
* Świeciłowicze //  S. 634

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвяцілавічы, Radzima.org
* Здымкі на globustut.by

Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
Катэгорыя:Лебядзянкаўскі сельсавет
Лебядзянкаўскі сельсавет

**Лебядзя́нкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Лебядзянка.

## Былыя населеныя пункты
Вёскі Антонаўка (каля в. Прыхабы), Межанец, Сьцефанова (зьнішчана фашыстамі ў 1942 г.), п. Дзіўе (паміж Прыхабамі і Красным), фальварак Занюкі (паміж Сьвяцілавічамі і Студзёнкай), п. Каменка (каля в. Прыхабы).


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бялыніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Мала-Ельня

**Мала-Ельня** — былая вёска на тэрыторыі сучаснага Войскага сельсавету Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. 

## Вядомыя выхадцы
* Марцін Матушэвіч (1714—1773) — пасол, кашталян берасьцейскі, паэт

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Камянецкага раёну
Гарадок (Гомельскі раён)

**Гарадо́к** — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Руднямарымонаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 11 чалавек
* 1999 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёну
Катэгорыя:Руднямарымонаўскі сельсавет
Руднямарымонаўскі сельсавет

**Руднямарымонаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гомельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Гарадок (Жлобінскі раён)

**Гарадо́к** — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Верхнеалбянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 20 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Катэгорыя:Верхнеалбянскі сельсавет
Гарадок (Баравабудзкі сельсавет)

**Гарадо́к** — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Баравабудзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 35 чалавек
* 1999 год — 87 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёну
Катэгорыя:Баравабудзкі сельсавет
Гарадок (Бывалькаўскі сельсавет)

**Гарадо́к** — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Бывалькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 63 чалавекі
* 1999 год — 89 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бывалькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Гарадок (Страдубскі сельсавет)

**Гарадо́к** — пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Страдубскага сельсавету.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году перададзены зь ліквідаванага Пярэдзелкаўскага сельсавету ў Страдубскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 35 чалавек
* 1999 год — 62 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Страдубскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Гарадок (Рэчыцкі раён)

**Гарадо́к** — пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Дзюрдзеўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзюрдзеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну
Дзюрдзеўскі сельсавет

**Дзюрдзеўскі сельсавет** (з 1935 году — *Камсамо́льскі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дзюрдзеў (Камсамольск).

## Гісторыя
У 1919 годзе створаны ў складзе Горвальскай (з 9 траўня 1923 году — Якімаслабодзкай) воласьці Рэчыцкага павету Гомельскай губэрні РСФСР (з 3 сакавіка 1924 — Беларускай ССР); з 8 сьнежня 1926 году — Горвальскага (з 4 жніўня 1927 — Рэчыцкага) раёну Рэчыцкай (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Гомельскай акругі, з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці).

У 1935 годзе вёску Дзюрдзеў перайменавалі ў Камсамольск. У сувязі з гэтым сельсавет перайменавалі ў Камсамольскі.

11 кастрычніка 2022 году быў скасаваны пасёлак Баранаўка

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 10
* 1 студзеня 1986 году — 14

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 340


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе
Камсамольскі сельсавет

Назву **Камсамо́льскі [[сельсавет]]** маюць:

* Камсамольскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Камсамольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёну Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Камсамольскае сельскае паселішча
* Камсамольскі
* Камсамольскі раён
Камсамольскі сельсавет (Капыльскі раён)

**Камсамо́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капыльскага раёну Менскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Камсамольская.

## Гісторыя
16 студзеня 1969 году створаны ў складзе Капыльскага раёну Менскай вобласьці, якому перададзены населеныя пункты скасаванага Труханавіцкага сельсавету Слуцкага раёну.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — пасёлкі Кісялі, Пукава, Рэпная Града, Хвойнікі, вёскі Асавец, Баркаўцы, Дунаева, Калюга, Камень, Камсамольская, Кандратавічы, Карачоўшчына, Падлужжа, Пятрылава, Сунаі, Труханавічы — перададзеныя ў склад Грозаўскага сельсавету.

## Паселішчы
На 1 студзеня 2009 году — 16 населеных пунктаў: 5 пасёлкаў і 11 вёсак. 

## Насельніцтва
* 1 студзеня 2008 году — 710 гаспадарак, 1481 жыхар (у тым ліку ва ўзросьце: маладзей за працаздольны — 235; працаздольным — 608; старэй за працаздольны — 638)
* 1 студзеня 2009 году — 686 гаспадарак, 1438 жыхароў (у тым ліку ва ўзросьце: маладзей за працаздольны — 199; працаздольным — 630; старэй за працаздольны — 609)

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 185, 232

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Капыльскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1969 годзе
893

## Падзеі
* Сімяон І стаў царом Баўгарыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Кашталяны віленскія

**Кашталян віленскі** — другая паводле значнасьці (па ваяводзе) дзяржаўная пасада ў Віленскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага.

Пасаду кашталяна віленскага (як і троцкага) увялі ў 1413 на ўзор Каралеўства Польскага.

У Рэчы Паспалітай засядаў у Сэнаце і займаў высокі ранг — пасьля найвышэйшага кашталяна кракаўскага, роўны ваяводу і кашталяну троцкаму. Уваходзіў у шэрагі кашталянаў найвышэйшых — «крэславых» (то бок якія сядзелі на крэслах, а не на лаве).

За ўвесь час свайго існаваньня Віленскае ваяводзтва мела 37 кашталянаў :

## Глядзіце таксама
* Біскупы віленскія
* Ваяводы віленскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Województwo wileńskie //  S. 337.
Роза Паркс

**Ро́за Лі Паркс** (4 лютага 1913, *Тускіджы*, Алабама — 24 кастрычніка 2005, Дэтройт) — амэрыканская грамадзкая дзяячка, пачынальніца руху за правы афраамэрыканскіх грамадзянаў ЗША. Стала сымбалем барацьбы з расавай сэгрэгацыяй.

Роза (Макколі) Паркс нарадзілася 4 лютага 1913 году ў горадзе Таскіджы, штат Алабама ў мэтадысцкай мурынскай сям’і. Вырасла на фэрме і вывучылася на швачку. У 1932 годзе яна выйшла замуж за *Рэйманда Паркса*, актыўнага праваабаронцу.

Роза Паркс увайшла ў гісторыю дзякуючы здарэньню 1 сьнежня 1955 году, калі падчас паездкі ў аўтобусе ў горадзе Мантгомэры, штат Алабама, яна адмовілася саступіць месца беламу мужчыну па патрабаваньні кіроўцы *Джэймса Блэйка*. Пасьля гэтага выпадку Роза Паркс была арыштаваная за парушэньне правілаў карыстаньня грамадзкага транспарту. Гэта справа дайшла да *Вышэйшага Суду ЗША*, дзе было прызнана, што расавая сэгрэгацыя зьяўляецца неканстытуцыйнай. Пасьля гэтага здарэньня Марцін Лютэр Кінг арганізаваў байкот грамадзкіх аўтобусаў у Мантгомэры і дабіўся скасаваньня расавых правілаў. Пасьля гэтага Марцін Лютар Кінг атрымаў сваю папулярнасьць. Нягледзячы на рашэньне суда, Роза Паркс усё ж такі пацярпела ад гэтага здарэньня — яна страціла працу швачкі ў мясцовай краме.

У 1960-х Роза Раркс пераехала ў Дэтройт, дзе працавала ў штабе дэмакратычнага кангрэсмэна ад штату Мічыган, *Джона Корніерса*. Пасьля выхаду на пэнсію Паркс засталася ў Дэтройце і напісала аўтабіяграфію.

Роза Паркс стала сымбалем барацьбы за правы чалавека і супраць расавай дыскрымінацыі ў ЗША. У 1999 годзе Роза Паркс была ўзнагароджаная *Залатым мэдалём Кангрэсу ЗША*, а ў лістападзе 2001 году ў Мантгомэры была адчынена бібліятэка і музэй яе імя.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў ЗША
Катэгорыя:Праваабаронцы ЗША
Катэгорыя:Памерлі ў Дэтройце
Мікалай Сапега (сын Мікалая)

**Мікалай Сапега** (мянушка **«Пабожны»**; каля 1581 — ) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Харунжы вялікі літоўскі (1627—1638), ваявода менскі (1638) і берасьцейскі (1638—1642), кашталян віленскі (з 1642).

Валодаў Коднем (збудаваў тамака касьцёл і шпіталь), Вішніцай, Заазер'ем, Мсьціжам.

## Біяграфія

З магнацкага роду Сапегаў гербу «Ліс», сын Мікалая, ваяводы віцебскага, і Ганны зь Вішнявецкіх. Навучаўся ў езуцкім калегіюме ў Брунсбэргу (Браневе), унівэрсытэтах Вены, Трыру, Майнцу, Парыжу.

Абіраўся паслом на соймы, дэпутатам Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага. Быў каралеўскім сакратаром, займаў шэраг дзяржаўных пасадаў.

У 1629—1636 гадох вымураваў у Кодзені касьцёл Сьвятой Ганны на ўзор базылікі Сьвятога Пятра ў Рыме. Тамака ж зьмясьціў абраз Маці Божай Гвадэлюпскай (пазьней абраз Маці Божай Кодзеньскай).

У шлюбе зь Ядвігай Ганнай Войнай меў сыноў Казімера Мэльхіадэса і Яна Фэрдынанда; дачок Гальшку, Тэрэзу і Яну Пэтранэлю. Па сьмерці першай жонкі пабраўся шлюбам з Альжбетай Прусіноўскай.

## Абраз Маці Божай

Абраз Маці Божай Коданьскай М. Сапега прывез з Рыму, куды накіраваўся ў часе цяжкай хваробы. Папа Урбан VІІІ прыняў князя і падараваў яму мноства рэліквіяў. У часе імшы ў Ватыканскім араторыі М. Сапега пабачыў у алтары абраз Маці Божай Грыгарыянскай (ці Гвадэлюпскай). Абраз яму гэтак спадабаўся, што князь наважыўся ўсякімі сродкамі вывезьці сьвятыню на Літву. Падкупіўшы закрыстыяна капліцы за 500 дукатаў, М. Сапега завалодаў абразам і сьпешна зьехаў з Рыму.

Празь некалькі дзён крадзёж выкрылі, закрыстыяна ледзь не прысудзілі да спаленьня. Суд нунцыя ў Варшаве прысудзіў М. Сапегу год вязьніцы, вяртаньне абраза і рэліквіяў, пешую пілігрымку да Рыму і будову касьцёла.

М. Сапега накіраваў у Рым пляменьніка просячы дараваць віну і пакінуць абраз у Кодзені. У 1635 годзе ён сам зьявіўся ў Рыме і здолеў улагодзіць справу. Абраз застаўся ў Літве: відаць, паўплывала дапамога нунцыю на Сойме 1635 году, у справе не дапушчэньня шлюбу караля з кальвіністкай.

У выніку, луцкаму біскупу даручылі зьмясьціць сьвятыню ў новым касьцёле ў Кодзені. М. Сапега ахвяраваў на абраз кароны, скіпэтар, сымбалі сонца і месяца.

## Крыніца

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Мікалай
Катэгорыя:Каралеўскія сакратары
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Ваяводы менскія
Катэгорыя:Ваяводы берасьцейскія
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Харунжыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Дружылавіцкі сельсавет

**Дружы́лавіцкі сельсавет** — колішняя адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дружылавічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Янаўскага раёну Пінскай вобласьці.

26 чэрвеня 2013 году сельсавет скасаваны, усе вёскі — Дружылавічы, Замошша, Калілы, Трыліскі — перададзеныя ў склад Ляскавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 359

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Янаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Летнія Алімпійскія гульні 1980 году

**Летнія Алімпійскія гульні 1980 году** (), афіцыйна вядомыя як **Гульні XXII Алімпіяды**, праходзілі ў СССР, з 19 ліпеня па 3 жніўня 1980 году. Большасьць спаборніцтваў прайшлі ў Маскве. Частка мерапрыемстваў праводзіліся ў Таліне, Санкт-Пецярбургу, Менску ды Кіеве. Адкрываў гульні лідэр краіны Леанід Брэжнеў. У 203 спаборніцтвах алімпіяды спаборнічалі 5179 атлетаў, у тым ліку 1115 жанчын і 4064 мужчыны. 67 краінаў байкатавалі Алімпійскія гульні ў Маскве па прапанове ЗША, каб зрабіць уціск на СССР з-за ўводу ягоных войскаў на тэрыторыю Аўганістану. Такім чынам, у гэтых Алімпійскіх гульнях прынялі ўдзел атлеты з 80 краінаў (найменшы лік з 1956 году). Урады некаторых краінаў, напрыклад Вялікабрытаніі і Аўстраліі, нягледзячы на падтрымку байкоту, дазволілі сваім спартоўцам вырашаць самастойна, ці ехаць у Маскву. Савецкі гімнаст Аляксандар Дзіцяцін заваяваў мэдалі ва ўсіх спаборніцтвах па гімнастыцы і стаў першым спартоўцам, які заваяваў восем мэдалёў на адных Алімпійскіх гульнях. Беларускі спартовец-байдарачнік Уладзімер Парфяновіч заваяваў на Алімпійскіх Гульнях тры залатыя мэдалі.

## Кандыдаты
* Масква, СССР — першае месца
* Лос-Анджэлес, ЗША — другое месца

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка Алімпійскіх гульняў — 1980 на сайце МАК
* Алімпіяда-80, аўтарскі сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні
Катэгорыя:1980 год у спорце
Катэгорыя:СССР
Пятро Васючэнка

**Пятро Васючэнка** (, Полацак — ) — беларускі літаратуразнаўца, крытык, празаік, драматург, эсэіст, казачнік і аўтар фэнтэзі. Кандыдат філялягічных навук (1983).

## Біяграфія
Нарадзіўся 15 лютага 1959 году ў Полацку. У 1981 годзе скончыў факультэт журналістыкі БДУ, затым асьпірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы НАН Беларусі (1984). Кандыдат філялягічных навук, дацэнт. З 1984 г. да 1997 г. працаваў малодшым, затым старшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце літаратуры. Адначасова выкладаў сусьветную літаратуру ў Беларускім гуманітарным ліцэі. З 1997 году працуе загадчыкам катэдры беларускай мовы і літаратуры Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў. Ляўрэат прэміі Таварыства вольных літаратараў «Гліняны Вялес» (2003). Уваходзіў у літаратурнае згуртаваньне «Тутэйшыя».

## Творчасьць
Аўтар літаратуразнаўчых манаграфіяў «Драматургія і час» (1991), «Драматургічная спадчына Янкі Купалы» (1994), «Пошукі страчанага дзяцінства» (1995), «Сучасная беларуская драматургія» (2000), «Беларуская літаратура ХХ стагодзьдзя і сымбалізм» (2004), «Беларуская літаратура і сьвет: ад эпохі рамантызму да нашых дзён» (разам зь Лявонам Баршчэўскім і Міхасём Тычынам), зборніка літаратурна-крытычных прац «Адлюстраваньні першатвора» (2004), даведніка «Вялікія пісьменьнікі XX стагодзьдзя» (2002, на рас. мове), «Каляровая затока» (2008), ста васьмідзесяці літаратуразнаўчых артыкулаў, рэцэнзіяў, эсэ.
 
Аўтар кніг прозы прозы «Белы мурашнік» (1993), «Прыгоды паноў Кубліцкага і Заблоцкага» (1997), «Прыгоды аднаго губашлёпа» (1999), «Жылі-былі паны Кубліцкі ды Заблоцкі» (2003), «Адлюстраванне першатвора» (2004), «Каляровая затока» (2008), зборніка п’ес «Маленькі збраяносец» (1999), зборніка вершаў (бэстыярыя) «Піраміда Ліньнея» (2008).

20 лютага 2009 году ў Дзяржаўным музэі гісторыі беларускай літаратуры адбылася імпрэза з нагоды 50-гадовага юбілею Пятра Васючэнкі і выхаду ў сьвет яго новай кнігі «Ад Тэксту да Хранатопу» (2009, выдавецтва «Галіяфы»).
 
Пастаноўкі на ягоныя творы ставіліся ў сталічным Тэатры юнага гледача, маладэчанскім Тэатры лялек і іншых тэатрах краіны. 
 
Пятро Васючэнка быў удзельнікам навуковых канфэрэнцыяў і літаратурных фэстаў у Беластоку, Брно, Варшаве, Кракаве, Любліне, Маскве, Прэшаве ды інш.
 
Творы Васючэнкі перакладаліся на ангельскую, баўгарскую, польскую, расейскую, славацкую і чэскую мовы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* TUT.BY, Пятро Васючэнка: Да новай беларусізацыі засталося два гады
* Пятро Васючэнка
* Творы на «Беларускай Палічцы»

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Полацку
Катэгорыя:Беларусісты
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Купалазнаўцы
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Гліняны Вялес»
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Майсей Гутман

**Майсе́й (Міхал) Гу́тман** (Каменштэйн; 1883 – 20 чэрвеня 1938) — габрэйскі дзяяч Беларусі й Украіны.

## Дзейнасьць

У 1917 быў сябрам Украінскай цэнтральнай рады і Рады нацыянальных сацыялістычных партыяў Расеі. У верасьні 1917 прадстаўляў жыдоўскія нацыянальныя арганізацыі на Ўсерасейскай Дэмакратычнай нарадзе ў Петраградзе.

Ад канца 1917 — сябар Выканаўчага камітэту Рады Першага Ўсебеларускага зьезду. Ад 21 лютага 1918 таварыш старшыні Народнага сакратарыяту БНР ад жыдоўскае нацыянальнае мяншыні. У траўні 1918 быў сябрам дэлегацыі ў правах замежных перамоваў БНР. Менавіта ў ягоным доме была напісаная Першая Ўстаўная грамата БНР, як мяркуецца, пад ягонай рэдакцыяй.

Арыштаваны ды расстраляны у 1938.

## Літаратура
* 	

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*

Катэгорыя:Сябры Рады БНР
Катэгорыя:Сябры Ўкраінскай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Сябры Народнага сакратарыяту БНР
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Удзельнікі Першага ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Жыдоўскія палітыкі
Катэгорыя:Сябры Бунду
Дамінік Радзівіл (нар. 1964)

**Дамінік Радзівіл** (; нарадзіўся 1 лістапада 1964 году ў Варшаве) — польскі эканаміст. Сын Яна Мацея Радзівіла і Альжбеты з Карскіх, унук Канстанціна Мікалая Радзівіла.

Працаваў ў банкаўскай сфэры. У 2007—2008 гадах быў дырэктарам PGE Górnictwo i Energetyka SA. З 13 лютага 2009 году сакратар стану (віцэ-міністар) у Міністэрстве фінансаў Польшчы.

Жонка Альжбета зь Мілеўскіх, мае трох дзяцей.

## Візыты ў Беларусь
У траўні 2009 году адбыўся неафіцыйны візыт у Беларусь разам зь іншымі прадстаўнікамі роду Радзівілаў, падчас якога Радзівілы наведалі Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі, Нацыянальную бібліятэку Беларусі, Нацыянальны мастацкі музэй Беларусі ў Менску, а таксама Мір і Нясьвіж, вёскі Паланэчку і Ішкальдзь.

## Крыніцы

Дамінік
Катэгорыя:Нарадзіліся 1 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Намесьнікі міністраў Польшчы
Вуліца Ленінградзкая (Менск)

**Вуліца Ленінградзкая** — вуліца ў цэнтральнай частцы гораду Менску, у Кастрычніцкім раёне. Даўжыня — 400 м, абмежаваная вуліцамі Бабруйская й Сьвярдлова.

## Гісторыя

Заснаваная ў 1870-я як *Ланварава-Роменская шаша*. Пазьней была названая ў гонар Санкт-Пецярбургу, мяняла свой назоў у адпаведнасьці са зьменай назову гораду. У 1877—1914 называлася *Пецярбурскай*, у 1914-1924 — *Петраградзкай*, ад 1924 — сучасны назоў.

На месцы сёньняшняга гарадку БДУ знаходзілася дэпо конкі, Цэнтральная лінія якой праходзіла па вуліцы. Фактычна вуліца мела значэньне другаснага праезду да дэпо конкі. У доме Машчынскага (цяпер Ленінградзкая 6) знаходзілася губэрнская жандарская ўправа. У 1917 Менская Рада работніцкіх і жаўнерскіх дэпутатаў, Паўночна-заходні абласны выканаўчы камітэт РСДРП(б), рэдакцыя газэты «Зьвязда». Тут працавалі Вільгельм Кнорын, Карл Ландэр, Міхаіл Фрунзэ, Аляксандар Мясьнікоў. Пазьней тут разьмясьціўся 4-ы корпус мэдінстытуту.

У 1928, калі быў зьнесены Маскоўскі вакзал, вуліца сталася адным з важных пад’язных шляхоў да Прывакзальнае плошчы. Падчас ВАВ вуліца была амаль цалкам зьнішчаная, а пасьля вайны ўзноўленая.

## Сучаснасьць

На вуліцы разьмешчаныя жылыя дамы, навучальныя корпусы БДУ, офісы, прадстаўніцтвы фірмаў, невялічкія крамы, праходзяць тралейбусныя лініі № 3, 5, 16, 20, 30.

## Вонкавыя спасылкі

* Ленинградская улица

Ленінградзкая
Гарадок (Чачэрскі раён)

**Гарадо́к** — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці. Гарадок уваходзіць у склад Аторскага сельсавету.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году сельсавет, у які ўваходзіць пасёлак, перайменаваны з Чачэрскага ў Аторскі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 40 чалавек
* 1999 год — 43 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Аторскі сельсавет
Гарадоцкі сельсавет (Маладэчанскі раён)

**Гарадо́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гарадок.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Радашкавіцкага раёну Вялейскай вобласьці. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Маладэчанскага раёну.

28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Бабры, Ваўчкі, Дарахі, Дзяразкі, Дровашы, Ермакі, Кабаны, Каменшчына, Куляшы, Пранчэйкава, Селеўцы, Чэрнеў, Чэрнеўшчына, Шалыгі ліквідаванага Хоўхлаўскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 8

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 52
*  С. 51
*  С. 185


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе