Русаковічы (Пухавіцкі раён)

**Русако́вічы** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавету.

Месьціцца за 49 км на поўдзень ад Менску, за 24 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі і за 11 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Рудзенск на лініі Менск—Асіпавічы. Знаходзіцца на рацэ Пціч (прыток Прыпяці). У вёсцы стаіць помнік партызанскай брыгадзе «Беларусь». На поўдзень ад вёскі праходзіць шаша Рудзенск—Шацак (Р69), на іншым баку якой месьціцца Праўдзінскі пасёлак. Назва ўтвораная ад прозьвішча Русаковіч.

## Насельніцтва
* ХІХ стагодзьдзе: 1800 год — 147 жыхароў і 27 двароў; 1858 год — 149 рэвіскіх душаў; 1897 год — 533 жыхары (506 у вёсцы + 17 у маёнтку + 10 ва ўрочышчы) і 78 двароў (76 у вёсцы + 2 ва ўрочышчы).
* ХХ стагодзьдзе: 1917 год — 631 жыхар (565 у вёсцы + 54 у маёнтку + 12 на млыне) і 124 двары (121 у вёсцы + 3 на млыне); 1940 год — 383 жыхары і 101 двор; 1960 год — 357 жыхароў.
* ХХІ стагодзьдзе: 2002 год — 179 жыхароў і 101 двор; 2010 год — 150 жыхароў і 82 гаспадаркі; 2012 год — 120 жыхароў і 64 гаспадаркі.

## Мінуўшчына

У 1584 годзе вёска Русаковічы ўпершыню пісьмова згадваецца ў складзе Менскага павету Вялікага Княства Літоўскага, калі Яраш Варфаламеевіч Мажэйка прадаў яе менскаму падкаморыю Андрэю Мікалаевічу Станкевічу. У 1608-м той перапрадаў вёску менскаму кашталяну Шчаснаму Яраславічу Галоўчынскаму. Надалей маёнтак належаў Падбярэскім, Швяйкоўскім і Янішэўскім. У 2-й палове XVIII стагодзьдзя Быкоўскія пабудавалі каля Пцічы драўляную сядзібу і капліцу з радавым склепам. На 1784 год Русаковічы належалі Вінцэнту Яксу-Быкоўскаму. У 1793 годзе Русаковічы па выніку 2-га падзелу Рэчы Паспалітай ўвайшлі ў склад Расейскай імпэрыі, дзе іх улучылі ў Цітвянскую воласьць Ігуменскага павету (Менская губэрня). У 1800 годзе ў вёсцы месьціліся капліца, вінакурня, карчма, млын і шляхецкая сядзіба. У 1856 году Юзэфа Быкоўская, што была ўнучкай Вінцэнта, выйшла замуж за Ўладзіслава Вэйсэнгофа, да якога адышлі Русаковічы ў якасьці вена. Фальварак памерам 1800 гектараў атрымаў іх сын Генрык Вэйсэнгоф (1859—1922), які ажаніўся зь Людвікай Сакольскай.

Паводле перапісу 1897 году ў вёсцы дзейнічалі хлебазапасная крама і царква, у маёнтку — млын на рацэ Пціч з 2 паставамі. У лютым 1918 году ў ходзе Першай сусьветнай вайны трапіла пад нямецкую акупацыю. 25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Русаковічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году вёска абвяшчалася часткай Беларускай ССР. У жніўні 1919 году ў ходзе Польска-савецкай вайны вёску заняло Польскае войска. Зь ліпеня 1920 году зноў у складзе БССР. У верасьні 1920 году ў Русаковічах адчынілі працоўную школу 1-й ступені. Зь ліпеня 1924 году ў Менскай акрузе. У 1933 годзе стварылі калгас «Сталінец» і кузьню. З 12 лютага 1935 году ў Рудзенскім раёне. З 15 студзеня 1938 году ў Менскай вобласьці. Пры канцы чэрвеня 1941 году ў ходзе Нямецка-савецкай вайны вёску заняло Нямецкае войска. Каля Русаковічаў разьмясьцілі штаб партызанскай брыгады «Беларусь» і Рудзенскі падпольны раённы камітэт Камуністычнай партыі Беларусі. У красавіку 1942 году нямецкія карнікі спалілі вёску і забілі 11 вяскоўцаў. 4 ліпеня 1944 году вёску заняло Савецкае войска. 20 студзеня 1960 году ўлучылі ў Цітвянскі сельсавет Пухавіцкага раёну. 24 лістапада 1966 году пасёлак Чырвоная Горка зьліўся зь вёскай Русаковічы. У 2002 годзе Русаковічы ў Рудзенскім пасялковым савеце.

## Ураджэнцы
* Жанна Гляцэвіч — эканамістка

## Галерэя

Русаковічы, могілкі 6.jpg|Магіла Эдварда Вэйсэнгофа (1860—1886, брат Генрыка; 2019 год)
Litewskie zacisze.jpg|«Стары двор у Русаковічах» (Генрык Вэйсэнгоф, 1908)
Русаковічы, могілкі 5.jpg|Магілы пачатку ХХ стагодзьдзя (2019 год)
Rusakovičy, Weyssenhoff, Skarbiec. Русаковічы, Вэйсэнгоф, Скарбец (1901-17).jpg|Сядзіба Вэйсэнгофаў (1901 год)


## Крыніцы

Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны