Трылёгія

**Трылё́гія** () — сукупнасьць трох твораў мастацтва, аб’яднаных пераемнасьцю сюжэту або агульнай ідэяй. Першапачаткова ў грэцкай літаратуры — тры трагедыі, аб’яднаныя ў адно цэлае адзінствам фабулі ці ідэйнага зьместу.

Найбольш распаўсюджаныя трылёгіі ў літаратуры, кінамастацтве, а таксама сярод відэагульняў, радзей — у выяўленчым мастацтве і музыцы.

## Старажытнагрэцкая трылёгія

У старажытных грэкаў складалася з трох трагедый зь міталягічным ці гістарычным сюжэтам; прадстаўляліся яны на паэтычных спаборніцтвах у дні сьвята Дзіянісія. Першапачаткова асобныя часткі трылёгіі абавязкова прайграваліся на працягу аднаго дня; далучэньне да трылёгіі так званай «драмы сатыраў», якая кантрастуе зь ёй па пабудове і прызначэньні, стварала «тэтралёгію». З V стагодзьдзя да н. э. гэтае патрабаваньне пачынае парушацца, а з IV стагодзьдзя да н. э. «драма сатыраў» аддзяляецца ад трагічнай трылёгіі і ставіцца на асобных спаборніцтвах.

Антычныя трылёгіі дайшлі да нас у абрыўках; так з захаваных сямі трагедый Эсхіла чатыры зьяўляюцца часткамі трылёгій, прысьвечаных мітам пра Данаідаў, Эдыпа, Праметэя і гістарычныя падзеі — паразу пэрсаў. З гэтых трылёгій толькі «Арэстэя» захавалася цалкам; згубленая толькі «драма сатыраў» — «Пратэй».

У далейшым, ужо ў Сафокла, трагедыі набываюць самастойную скончанасьць і асобную значнасьць; так «Эдып-цар», «Эдып у Калоне» і «Антыгона», хоць і зьвязаныя адзінствам сюжэту, не аб’ядноўваліся паэтам у трылёгію.

## Драма Новага часу

У драматычнай творчасьці новага часу сустракаюцца спробы адрадзіць трылёгію; такія трылёгіі Фрыдрых Шылера («Валенштэйн»), Франца Грыльпарцэра («Залатое руно»), Рыхарда Вагнера («Нібелунгі»), Суінберна («Марыя Сьцюарт») і іншыя.

## У літаратуры
Прынцып трылёгіі ўжываецца таксама ў будове раману і аповесьці.
* **[[Жуль Вэрн]]**
# «Дзеці капітана Гранта»
# «Дваццаць тысячаў лье пад вадой»
# «Таямнічая выспа»
* **[[Жуль Вэрн]]**
# «Зь Зямлі на Месяц»
# «Вакол Месяца»
# «Сьвет дагары нагамі»
* **[[Аляксандар Дзюма (бацька)|Аляксандар Дзюма]]**
# «Тры мушкетэры»
# «Дваццаць гадоў пасьля»
# «Віконт дэ Бражэлён»
* **[[Эміль Заля]]**
# «Люрд»
# «Рым»
# «Парыж»
* **[[Якуб Колас]]**
# «У палескай глушы»
# «У глыбі Палесься»
# «На ростанях»
* **[[Клайв Стэйплз Льюіс]]**
# «З маўклівай плянэты»
# «Пэрэляндра»
# «Тая агідная сіла»
* **[[Генрык Сянкевіч]]**
# «Агнём і мечам»
# «Патоп»
# «Пан Валадыеўскі»
* **[[Джон Рональд Руэл Толкін]]**
# «Зьвяз Пярсьцёнка»
# «Дзьве вежы»
# «Вяртаньне караля»

## Трылёгія ў музыцы
* **[[Людвіг ван Бэтговэн]]**
# Месяцовая саната. Частка першая: Adagio sostenuto
# Месяцовая саната. Частка другая: Allegretto
# Месяцовая саната. Частка трэцяя: Presto agitato
* **[[Metallica]]**
# The Unforgiven (1991)
# The Unforgiven II (1997)
# The Unforgiven III (2008)

## Трылёгія ў кіно
* **«[[Зорныя войны]]» (арыгінальная трылёгія)**
# Эпізод IV: Новая надзея (1977)
# Эпізод V: Імпэрыя наносіць удар у адказ (1980)
# Эпізод VI: Вяртаньне джэдая (1983)
* **«[[Зорныя войны]]» (трылёгія-[[прыквэл]])**
# Эпізод I: Схаваная пагроза (1999)
# Эпізод II: Атака клонаў (2002)
# Эпізод III: Помста сытхаў (2005)
* **«Матрыца»**
# Матрыца (1999)
# Матрыца: Перазагрузка (2003)
# Матрыца: Рэвалюцыі (2003)
* **«Назад у будучыню»**
# Назад у будучыню (1985)
# Назад у будучыню 2 (1989)
# Назад у будучыню 3 (1990)
* **«Няўлоўныя мсьціўцы»**
# Няўлоўныя мсьціўцы (1966)
# Новыя прыгоды няўлоўных (1968)
# Карона Расейскай імпэрыі, або Зноўку няўлоўныя (1971)
* **[[Рабакоп (пэрсанаж)|Рабакоп]]**
# Робат-паліцыянт (1987)
# Робат-паліцыянт 2 (1990)
# Робат-паліцыянт 3 (1993)
* **«[[Сябры Оўшэна]]»**
# 11 сяброў Оўшэна (2001)
# 12 сяброў Оўшэна (2004)
# 13 сяброў Оўшэна (2007)
* **«[[Уладар пярсьцёнкаў (кінатрылёгія)|Уладар пярсьцёнкаў]]»**
# Уладар пярсьцёнкаў: Зьвяз пярсьцёнка (2001)
# Уладар пярсьцёнкаў: Дзьве вежы (2002)
# Уладар пярсьцёнкаў: Вяртаньне караля (2003)
* **«[[Хросны бацька (кінатрылёгія)|Хросны бацька]]»**
# Хросны бацька (1972)
# Хросны бацька 2 (1974)
# Хросны бацька 3 (1990)

## Трылёгія ў гульнях
* **«[[Age of Empires]]»**
# Age of Empires (1997)
# Age of Empires II: The Age of Kings (1999)
# Age of Empires III (2005)
* **«[[Deus Ex]]»**
# Deus Ex (2000)
# Deus Ex: Invisible War (2003)
# Deus Ex: Human Revolution (2011)
* **«[[Diablo (сэрыя гульняў)]]»**
# Diablo (1996)
# Diablo II (2000)
# Diablo III (2012)
* **«[[Doom (сэрыя гульняў)]]»**
# Doom (1993)
# Doom II: Hell on Earth (1994)
# Doom 3 (2004)
* **«[[Dungeon Siege]]»**
# Dungeon Siege (2002)
# Dungeon Siege II (2005)
# Dungeon Siege III (2011)
* **«[[Empire Earth]]»**
# Empire Earth (2001)
# Empire Earth II (2005)
# Empire Earth III (2007)
* **«»**
#  (2006)
# Fable II (2008)
# Fable 3 (2010)
* **«[[F.E.A.R.]]»**
# F.E.A.R. (2005)
# F.E.A.R. 2: Project Origin (2009)
# F.E.A.R. 3 (2011)
* **«[[Gears of War]]»**
# Gears of War (2006)
# Gears of War 2 (2008)
# Gears of War 3 (2011)
* **«»**
#  (2001)
# Halo 2 (2004)
# Halo 3 (2007)
* **«[[Mass Effect (сэрыя гульняў)|Mass Effect]]»**
# Mass Effect (2007)
# Mass Effect 2 (2010)
# Mass Effect 3 (2012)
* **«[[Max Payne]]»**
# Max Payne (2001)
# Max Payne 2: The Fall of Max Payne (2003)
# Max Payne 3 (2012)
* **«[[Command & Conquer#Сэрыя Red Alert|Red Alert]]»**
# Command & Conquer: Red Alert (1996)
# Command & Conquer: Red Alert 2 (2000)
# Command & Conquer: Red Alert 3 (2008)
* **«[[Soldier of Fortune]]»**
# Soldier of Fortune (2000)
# Soldier of Fortune II: Double Helix (2002)
# Soldier of Fortune: Payback (2007)
* **«[[S.T.A.L.K.E.R. (сэрыя гульняў)]]»**
# S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl (2007)
# S.T.A.L.K.E.R.: Clear Sky (2008)
# S.T.A.L.K.E.R.: Call of Pripyat (2009)
* **«[[Stronghold]]»**
# Stronghold (2001)
# Stronghold 2 (2005)
# Stronghold 3 (2011)
* **«[[Syberia]]»**
# Syberia (2002)
# Syberia II (2004)
# Syberia III (2011)
* **«[[The Sims]]»**
# The Sims (2000)
# The Sims 2 (2004)
# The Sims 3 (2009)
* **«[[Uncharted]]»**
#  (2007)
# Uncharted 2: Among Thieves (2009)
# Uncharted 3: Drake's Deception (2011)
* **«[[Wolfenstein]]»**
# Wolfenstein 3D (1992)
# Return to Castle Wolfenstein (2001)
# Wolfenstein (2009)

## Літаратура
* Hermann G., Die tragischen Tetralogien der Griechen, Lpz., 1819;
* Welcker F. G., Die Äschylische Trilogie, Darmstadt, 1824;
* Steinweg C., Studien zur Entwicklungsgechichte der Tragödie, B. VI. Halle a/s., 1924;
* Wiesmann P., Das Problem der tragischen Tetralogie, Diss., Zürich, 1929.

Катэгорыя:Жанры ў мастацтве
Катэгорыя:Драматургія
Катэгорыя:Літаратура
Катэгорыя:Кіно
Катэгорыя:Відэагульні