Бітва пад Пружанамі (1812)

**Бі́тва пад Пружа́намі** — бітва француска-расейскае вайны 1812 году, якая адбылася  ля Пружанаў Гарадзенскай губэрні (цяпер у Берасьцейскай вобласьці) паміж авангардам 3-й Абсэрвацыйнай арміі пад даводзтвам генэрал-маёра Карла Лямбэрта з аднаго боку, і аб’яднанымі сіламі 7-га саксонскага корпусу «Вялікай арміі» і Аўстрыйскага дапаможнага корпусу пад даводзтвам генэрала ад кавалерыі Карла Шварцэнбэрга, з другога. Расейцы пакінулі Пружаны, аднак здолелі прарвацца на злучэньне з асноўнымі сіламі 3-й Заходняй арміі.

## Папярэднія падзеі

Пасьля Кобрынскае бітвы расейская 3-я Абсэрвацыйная армія кантралявала тэрыторыю ад Берасьця да Пінску, на поўначы стаялі авангард генэрал-маёра Карла дэ Лямбэрта і аддзел генэрал-маёра Яфіма Чапліца.

 аб’яднаныя Аўстрыйскі дапаможны і 7-ы саксонскі карпусы выступілі са Слоніма ў бок Пружаны. 6 жніўня былі занятыя Зэльва і Ружаны, а аддзел Чапліца адышоў да Антопалю, дзе былі сканцэнтраваныя асноўныя сілы 3-й Абсэрвацыйнай арміі.

Адцясьніўшы расейскія аванпосты корпусу Лямбэрта, аўстрыйцы занялі мястэчка Сялец, а саксонцы выйшлі да вёскі Вялікае Сяло за 12 км ад Пружаны. 8 жніўня саксонскі корпус Рэнье разьбіў расейскі авангард паміж Сухопалем і Папялёвам, пасьля чаго Лямбэрт вымушаны быў адступіць да Пружаны, аднак Рэнье дагнаў яго й 9 жніўня атакаваў ізноў. У той самы час Шварцэнбэрг ахопліваў расейскі авангард «праз Мальцы і Лінёва». Над расейскім войскам навісла рэальная пагроза акружэньня і зьнішчэньня пераўзыходнымі сіламі ворага.

## Сілы бакоў
Аддзел генэрал-маёра Карла Лямбэрта меў у сваім складзе 4 батальёны пяхоты, 15 кавалярыйскіх швадронаў, 10 сотняў іррэгулярнае кавалерыі і 18 гарматаў, агулам каля 5100 чалавек.

Карл Шварцэнбэрг і Жан Рэнье мелі 24 батальёны пяхоты, 50 швадронаў кавалерыі і 54 гарматы, агулам прыблізна 26 400 чалавек.

## Месца
Бітва адбывалася на ўчастку мясцовасьці ад Пружаны да Гарадзечны і ад Шарашова да Лінова, у простакутніку прыблізна 18×25 км.

## Хада бітвы
Фактычна ля Пружаны адбылося некалькі асобных сутычак з удзелам пяхоты, кавалерыі і артылерыі.

 генэрал-маёр Лямбэрт з трыма швадронамі кавалерыі і двума гарматамі накіраваўся ў бок Вялікага Сяла на рэкагнасцыроўку, аднак ля вёскі Арабнікі быў сустрэты 4 швадронамі саксонскіх гусараў. Пасьля гэтага Лямбэрт умацаваў свой усходні флянг ля Лінова і выслаў да Шарашова кавалерыйскі атрад (3 швадроны гусараў) палкоўніка Рамана Багратыёна (малодшага брата галоўнакамандуючага 2-й Заходняй арміі).

А 6-й ранку  саксонцы атакавалі пазыцыі расейцаў пад Пружанай. Бітва цягнулася болей за тры гадзіны, вялікія страты ў ёй панесьлі саксонскія ўланы. Каля 10-й гадзіны з боку Сяльцу двума калёнамі падышлі часткі аўстрыйскае пяхотнае дывізіі фэльдмаршал-лейтэнанта , узмоцненыя дывізіёнам 2-га  палку Гагенцолерна. Адбіўшы некалькі атакаў аўстрыйцаў, пад агнём артылерыі ўланы вымушаныя былі адступіць.

Асьцерагаючыся ад акружэньня, Лямбэрт пачаў адыходзіць да Кобрыню. Каля гадзіны дня казацкі полк, які адыходзіў апошнім, усё ж быў акружаны саксонскай кавалерыяй, аднак з дапамогай аддзелаў Рамана Багратыёна і Валерыяна Мадатава адбіты. Больш саксонцы актыўных дзеяньняў не прадпрымалі.

Яшчэ двойчы — пад Клятным і Козім Бродам — выбівалі расейцаў з пазыцыяў аўстрыйцы. Ля Козяга Броду адыход расейцаў затрымала вузкая гаць, і іхнія пазыцыі былі атакаваныя пяхотай фэльдмаршал-лейтэнанта . Пасьля падмацаваньня 6-м Блянкенштайна і 8-м Кінмаера гусарскімі палкамі аўстрыйцы выбілі расейцаў з абарончае пазыцыі ў карчме і захапілі гармату. Іхні наступ, аднак, быў стрыманы артылерыйскім агнём коннае паўроты падпалкоўніка Апушкіна і 12-й коннай артылерыйскай роты.

Пасьля гэтага аўстрыйцы перапынілі франтальныя атакі і пачалі гарматны абстрэл гаці і пазыцыяў расейскага корпусу. Напрыканцы дня харвацкі батальён сьв. Георга знайшоў праход праз балота, куды накіраваліся маёр Франквін з трыма ротамі 58-га пяхотнага палку і палкоўнік Бакані з батальёнам 39-га пяхотнага палку. Гэтая апошняя атака аўстрыйцаў была адбітая сіламі пяхоты і артылерыі, пасьля чаго расейцы ў цемры разабралі мост ля карчмы і адышлі ў бок Гарадзечны, куды ўжо падасьпелі галоўныя сілы генэрала ад кавалерыі Аляксандра Тармасава.

Бой цягнуўся зь невялікімі перапынкамі 14 гадзінаў. Страты супернікаў невядомыя, меркавана кожны з бакоў страціў некалькі сотняў чалавек.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бітвы расейска-францускай вайны 1812 году
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёну
Катэгорыя:Бітвы на Беларусі