Касьцёл Сьвятога Духа і кляштар дамініканаў (Вільня)

**Касьцёл Сьвятога Духа і кляштар дамініканаў** — помнік архітэктуры XV—XVIII стагодзьдзяў у Вільні. Знаходзіцца ў Старым Месьце, на рагу вуліцаў Дамініканскай і Сьвятога Ігната. Касьцёл дзее, кляштар існаваў да 1844 году. Твор гатычнай архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, які пазьней набыў барокавае аблічча. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы.

Комплекс Віленскага дамініканскага кляштару складаецца з касьцёла і кляштарнага корпуса.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Будаваньне мураванага касьцёла Сьвятога Духа ў Вільні фундаваў у 1408 годзе вялікі князь Вітаўт. У другой чвэрці XV ст. касьцёл павялічылі ў даўжыню. У 1501 годзе на загад вялікага князя Аляксандра касьцёл з забудовай вакол яго перадалі манахам-дамініканам, запрошаным з Каралеўства Польскага. Яны часткова перабудавалі касьцёл і ўзьвялі каля паўднёва-заходняга кута квадратную ў пляне вежу. Неўзабаве збудавалі кляштарны корпус. У сярэдзіне другой паловы XVI ст. недалёка ад паўднёвага прасла галоўнага фасаду збудавалі вежу-званіцу, прыстасаваная дзеля абароны. У аб’ёмную кампазыцыю кляштару ўлучылі грамадзянскія пабудовы, разьмешчаныя на паўночны захад ад касьцёла.

За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) у 1655 годзе касьцёл і кляштар моцна пацярпелі ад маскоўскіх захопінкаў. Адноўлены на сродкі Міхала Вайніловіча касьцёл асьвяцілі ў 1688 годзе.

Касьцёл і кляштар пацярпелі ў час пажараў 1748 і 1749 гадоў. За параўнальна кароткі тэрмін стараньнямі дамініканаў, магната Людвіка Паца, Брыгіты Салагуб з Радзівілаў ды іншых мэцэнатаў да 1770 году комплекс адбудавалі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Вільня апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У вайну 1812 году касьцёл пацярпеў, у 1813—1815 гадох яго аднавілі. У 1818 годзе непагадзь саравала дах і яго давялося перакрываць нанова.

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1844 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар, а ў 1849 годзе перарабілі кляштарны корпус пад турму. Тут на загад Мураўёва-вешальніка трымалі ў няволі ўдзельнікаў нацыянальна-вызвольанага паўстаньня 1863—1864 гадоў, у тым ліку Якуба Гейштара, Кастуся Каліноўскага, яго найбліжэйшага паплечніка Тытуса Далеўскага, яго брата, аднаго з заснавальнікаў Братняга зьвязу літоўскай моладзі Францішка Далеўскага ды іншых.

### Найноўшы час
У Другую сусьветную вайну частка кляштарных будынкаў пацярпела пры бамбаваньні места савецкая авіяцыяй, па чым іх зруйнавалі. За савецкім часам набажэнствы ў касьцёле праходзілі на польскай мове і не перапыняліся.

У 1993 годзе віленскія беларусы павесілі на сьцяне кляштару мэмарыяльную дошку ў памяць Кастуся Каліноўскага.

## Архітэктура
Касьцёл — помнік гатычнай архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага, які пазьней атрымаў барокавае аблічча. Ад пачатку прастакутны ў пляне асноўны аб’ём заканчваўся прэзьбітэрыюмам з гранёнай апсыдай. 3 паўночнага боку да бімы далучалася закрысьція. Па рэканструкцыях XVII—XVIII стагодзьдзяў гэта 2-вежавая 3-нэфавая базыліка з купалам над сяродкрыжжам. Купал зь ліхтаром узвышаецца на 51 мэтар. Галоўны фасад падзяляецца карнізамі на ярусы і дэкаруецца пілястрамі. Галоўны ўваход месьціцца з боку паўднёвага фасаду і вылучаецца парталам з дарычнымі калёнамі, пілястрамі і рэльефным картушам з гербам Рэчы Паспалітай і дынастыі Вазаў.

Інтэр’ер аздабляецца ў стылі віленскага барока. Галоўныя дэкаратыўныя акцэнты — 16 вялікіх алтароў арыгінальнай кампазыцыі і амбон. Купал і скляпеньні аздабляюцца фрэскамі на тэмы з жыцьця сьвятых. На хорах месьціцца арган, створаны майстрам Адамам Готлібам Каспарыні з Кёнігзбэргу ў 1776 годзе. Адліты ў 1779 годзе медны звон мае вышыню 84 і дыямэтар 112 сантымэтраў.

Кляштарны корпус далучаецца да галоўнага і паўночнага фасадаў касьцёла. 3-павярховыя будынкі атачаюць квадратны (19 на 18 мэтраў) унутраны двор зь невысокай дарычнай калёнай у цэнтры ў памяць ахвяраў чумы. З касьцёлам кляштар злучаецца калідорамі вакол гэтага двара, якія раней былі адкрытымі галерэямі.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Dominikonų Street in Vilnius, 19th century.jpg|каля 1850 г.
Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (1876).jpg|1876 г.
Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (W. Güthlen, 1917).jpg|В. Гютлен, 1917 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (F. Krause, 1917).jpg|Ф. Краўзэ, 1917 г.


### Гістарычныя здымкі

Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Čachovič, 1873).jpg|Ю. Чаховіч, 1873 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Čachovič, 1873-79).jpg|Ю. Чаховіч, 1873—1879 гг.
Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (1895).jpg|1895 г.
Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (J. Bułhak, 1912).jpg|Я. Булгак, 1912 г.


Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (J. Bułhak, 1912) (2).jpg|Я. Булгак, 1912 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1912).jpg|Я. Булгак, 1912 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1912) (2).jpg|Я. Булгак, 1912 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1913).jpg|Я. Булгак, 1913 г.


Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1913) (2).jpg|Я. Булгак, 1913 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1913) (3).jpg|Я. Булгак, 1913 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1914).jpg|Я. Булгак, 1914 г.
Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (1901-14).jpg|да 1915 г.


Vilnia, Śviatajanskaja-Daminikanskaja. Вільня, Сьвятаянская-Дамініканская (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1916).jpg|Я. Булгак, 1916 г.
Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (J. Bułhak, 1917).jpg|Я. Булгак, 1917 г.
Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (J. Bułhak, 1917) (2).jpg|Я. Булгак, 1917 г.


Vilnia, Daminikanskaja. Вільня, Дамініканская (J. Bułhak, 1919).jpg|Я. Булгак, 1919 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1919) (8).jpg|Я. Булгак, 1919 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1919).jpg|Я. Булгак, 1919 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (1901-25).jpg|да 1926 г.


Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (1901-25) (2).jpg|да 1926 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (1901-25) (3).jpg|да 1926 г.
Vilnia, Benedyktynski-Daminikanski. Вільня, Бэнэдыктынскі-Дамініканскі (J. Bułhak, 1934).jpg|Я. Булгак, 1934 г.
Vilnia, Daminikanski. Вільня, Дамініканскі (J. Bułhak, 1910-39).jpg|Я. Булгак, да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

HSpirit-outside.jpg|Уваход
Wilno - kosciol Swietego Ducha 2.JPG|З боку апсыды
Dominican Church of the Holy Spirit, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|Інтэр’ер касьцёла
Vilnius Šventosios Dvasios Bažnycia Innen Chor Hochaltar 01.jpg|Галоўны алтар


Vilnius Šventosios Dvasios Bažnycia Innen Langhaus Orgel 2.jpg|Хоры
Vilnius, Church of the Holy Spirit, dome.jpg|Купал
Yard of the Dominican Monastery2.JPG|Двор
Corridor in the Dominican Monastery in Vilnius.JPG|Калідор


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Духа
Вільня