Ямант

**Ямант** (*Ямунд*, *Ямунт*, *Амонт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Амунд, Амунт, Емунд, Эмунт або Ёмунд, пазьней Амонт або Эмонт (Ammundus, Amund, Amuntr, Amond, Amunt, Emund, Emunt, Jomund, Omont, Amont, Emont) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ам- (ем-) (імёны ліцьвінаў Ямаўт, Яман, Ямін; германскія імёны Amolt, Aman, Ammin) мае значэньне 'актыўны, гарлівы, працавіты' і ўзыходзіць да стараісьляндзкага ama 'турбаваць, непакоіць', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Адпаведнасьць імя Ямант германскаму імю Amund сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Ямант складаецца з асноваў -я- (імёны ліцьвінаў Явіл, Ягерд; германскія імёны Jovila, Jogärdh), якая паходзіць ад гоцкага ja, jah 'сапраўды' (таксама адзначаецца іменная аснова а-, якая паходзіць ад старагерманскага *ana- з падобным значэньнем), і -мунд- (-мунт-, -монт-). Такім парадкам, імя Ямонт азначае «сапраўды гарлівы».

У Прусіі бытавала імя *Jomandt* (1395 год).

У Ноўгарадзе бытавала імя Омант: *Оманта* (1420-я гады).

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Ямунт (Jamundt).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Jamunt* (1390 год); *Jamundt* (23 красавіка 1398 году); *Jamund von [[Клецак|Cletzke]]*, *Iamund de Cletzke* (12 кастрычніка 1398 году); *Semeon Iamunti* (18 студзеня 1401 году); *Senkonis filii Jamuntii Lithwanie ducum* (1 лютага 1411 году); *отъ князь своихъ, Ямонта да Василей Борійковъ*, *князь Ямонтъ Толоунтовичь*, *князя Ивана Ямонта наместника Смоленского* (Наўгародзкі чацьверты летапіс); *князя Ямонта*, *князь Ямонтъ Толунтовичь* (Сафійскі першы летапіс); *князь Михаило Ямонътовичъ* (1440—1492 гады); *Ямонтовичи* (1455—1470 гады); *Ямантъ* (Маскоўскі летапісны звод канца XV стагодзьдзя); *людей нашихъ Кожтяжинскихъ… а Петраша Амонтовича* (1501—1513 гады); *в Дорсунишском повете шестьдесят чоловеков… а Ямонта [[Рак (імя)|Рачкевича]]*, *под бояры рокговскими Ямонтом Борисовичом* (26 студзеня 1516 году); *князю Семену Ямонтовичу* (18 верасьня 1516 году); *бояръ господарьскихъ Ейшиского повета, наимя Ямонта* (8 ліпеня 1518 году); *Мартинъ Ямунътовичъ* (1528 год); *князю Семену Ямонтовичу Подберезскому* (2 лістапада 1531 году); *землю Ямонтовщину* (1537 год); *под бояры зыскалъ, Ямонътомъ Борысовичомъ* (23 траўня 1539 году); *людей подали Скидлянъ и Жорославцовъ… Жданъ Ямантовичъ* (19 студзеня 1540 году); *Стась Пацевич Ямонтович* (30 ліпеня 1545 году); *Янъ Викъторынъ а Бартломеи Ямонтовичъ* (1565 год); *з дому Ямонтовичъ*, *Валентынъ Ямонтовичъ*, *Янъ Ямонтовичъ* (1567 год); *Я Петръ Анъдреевич Ямонътъ* (8 кастрычніка 1593 году); *Nobilis Petrus Iamunt* (1648—1649 гады); *jmp. Jana Jamąta* (1690 год); *Martianus Jamuntowicz* (1705 год); *Agnieszka Jamontt* (1757 год); *Jemąty* (1744 год); *Maciej Jamontowicz* (1873 год).

## Носьбіты
* Ямант Тулунтавіч ( 1399) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік смаленскі і клецкі; меў сыноў Сямёна (Сеньку) і Міхайлу, пачынальнік роду Ямантавічаў (Ямантаў)
* Ямант — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў 1518 годзе
* Ямант Барысавіч — літоўскі баярын зь Вількамірскага павету, які ўпамінаецца ў 1516 і 1539 гадох
* Марцін Ямунтавіч — лейпунскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Якуб Амонтавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537 годзе
* Мікалай Мацеевіч Ямантовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1570 годзе

З XVII ст. прыдомкам Ямант карыстаўся літоўскі шляхецкі род Палевічаў.

Яманты (Jamont) гербу Пабог — літоўскі шляхецкі род зь Сьвянцянаў.

У XVI ст. існаваў «грунт» Амонтавічы (*Амонтовичи*) у Жамойцкім старостве. У 1595 і 1597 гадох упамінаўся маёнтак Ямонтавічы ў Жамойцкім старостве.

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Яманты.

## Глядзіце таксама
* Ама
* Мунд

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны