Мэхэлен

**Мэ́хэлен** ( ці **Малі́н** ; мянушка: *Места на Дайле (Dijlestad)*) — места ў Фляндрыі, у Бэльгіі. Знаходзіцца ў правінцыі Антвэрпэн. Мэхэлен месьціцца на рацэ Дэйле. Места знаходзіцца ў прыкладна роўнай адлегласьці ад Брусэля ды Антвэрпэну — за 25 км.

## Гісторыя
### Першыя згадкі
Першае пасяленьне на месцы, дзе цяпер знаходзіцца Мэхэлен, паўстала ў рымскі пэрыяд. Аднак разам з падзеньнем Рымскае імпэрыі, заняпад у III—IV стагодзьдзях прыйшоў у гэтае пасяленьне. Неўзабаве гэтыю тэрыторыю засялілі германскія плямёны, якія пазьней былі хрысьціянізаваныя сьв. Румбалдам (). Ён па прашэсьці часу заснаваў тут кляштар. Гісторыкі мяркуюць, што ўпершыню Мэхэлен узгадваўся ў грамаце германскага кайзэру Генрыха II ад 12 сьнежня 1008 року. Існуюць таксама крыніцы, якія згадваюць места значна раней — у 1006, 980, 911 ды 870 роках, аднак гісторыкі не выказваюць да іх даверу.

У пазначанай грамаце места паўстае пад сваёй старой назвай — *Machlines*. Пазьней, XII стагодзьдзі імя зьмянілася на *Machele*, двума стагодзьдзямі пазьней места ўжо называлася *Mechgelme*, і ўрэшце ў 15 стагодзьдзі места набыло цяперашнее імя — *Mechelen*. Імаверна, што першапачаткова назва места паходзіць ад слова *mahal*, што азначае месца сходу ці правасудзьдзя.

У IX стагодзьдзі гэты раён заваявалі нарманы. А з канца XI стагодзьдзя цяперашняе места з акругай перайшло пад уладу роду Грымбергаў (), якія сталі васаламі япіскапа Льежу. З XIV стагодзьдзя места трапіла ў сфэру ўплыву герцагаў бургундзкіх.

### Пэрыяд пасьля III стагодзьдзя

13 сьнежня 1301 року Мэхэлен атрымаў права самакіраваньня ад герцага брабанцкага. З гэтага часу пачалося разьвіцьцё места. Мэхэлен у сярэднявеччы перажыў сапраўдны росквіт дзякуючы, у першую чаргу, гандлю тэкстылем. Эканамічнае разьвіцьцё спрычыніла павышэньне палітычнае ролі Мэхэлена, які ў часы кіраваньня Маргарыты Аўстрыйскай стаў сталіцай Гішпанскіх Нідэрляндаў.

Дзень 6 жніўня 1546 року надоўга зьмяніў аблічча места. У гэты дзень выбухнуў склад з порахам, які пакінуў пасьля сябе больш за 200 загінулых і 600 параненых. Выбух быў такой магутнасьці, што вада ў мескіх каналах адыйшла за 300 мэтраў. Жыхары места на працягу многіх дзён пасьля няшчасьця знаходзілі паўсюдна мёртвую рыбу.

У 1572 року, падчас Васьмідзесяцігадовай вайны места было разрабаванае ды спаленае гішпанцамі; пасьля гэтага Мэхэлен быў адноўлены, аднак ён ужо ня здоліў вярнуць сабе былую моц. Сярод прычынаў гэтага быў і перанос урадавых установаў у суседні Брусэль. Аднак места захавала сваю ролю ў рэлігійнае вобласьці: з 1559 року Мэхэлен стаў цэнтрам япархіі. Гэты тытул ён носіць і да сёньняшняга дня, аднак з 1961 року званьне цэнтру япархіі ён падзяляе з Брусэлем (такім чынам, япархія мае два цэнтры).

У XIX стагодзьдзі пачала разьвівацца прамысловасьць места. У 1835 року была адчыненая чыгунка Мэхэлен-Брусэль, якая стала ня толькі першай чыгункай Бэльгіі, але і першай у кантынэнтальнае Эўропе. Колькі рокаў пазьней была пабудаваная другая чыгунка Бэльгіі па лініі Мэхэлен-Дэндэрмондэ-Гент.

Зьяўленьне чыгункі прастымулявала разьвіцьцё прамысловасьці, перш за ўсё мэталаапрацоўчай. У месьце і цяпер дзейнічаюць чыгуначныя майстэрні з тых часоў.

### XX стагодзьдзе
Мэхэлен значна пацярпеў у часы Першае сусьветнае вайны. Розныя гістарычныя будынкі былі часткова ці цалкам зруйнаваныя. Многія зь іх былі адноўленыя ў паваенныя часы. Свае сьляды пакінула і Другая сусьветная вайна: ў 1944 року места штурмавалі амэрыканскія войскі. Штурм пакінуў як шматлікія чалавечыя ахвяры, так і істотныя зруйнаваньні.

У 1964 бэльгійскі ўрад прымае рашэньне дазволіць працоўную іміграцыю ў краіну. Першымі ў якасьці працоўнае сілы былі запрошаныя гішпанцы. Другую хвалю мігрантаў з 1968 року складалі мараканцы, якія на сёньнішні дзень складаюць найвялікшую дыяспару ў Мэхэлене (каля 14% ад усёй колькасьці жыхароў места).

1 студзеня 1977 року да Мэхэлену далучыліся муніцыпалітэты Валем (Walem), Хэфэн (Heffen), Хомбэйк (Hombeek), Лээст (Leest) ды Маўзэн (Muizen).

## Мясцовая кухня
* Мэхэленскі маанчэ (*Mechels maantje*): від шакаляду
* Гаўдэн Каролюс (*Gouden Carolus*): мясцовы гатунак піва, звараны ў браварні Het Anker
* Мэхэленскі торэнчэ (*Mechels torentje*): пясочнае пячэньне
* Мэхэленскі маргрычэ (*Mechels margrietje*): лімоннае пячэньне

## Мова
У нефармальным жыцьці жыхары Мэхэлена размаўляюць на мясцовым дыялекце (), які абасоблены ад астатніх дыялектаў Фляндрыі іншым вымаўленьнем трох галосных ды наяўнасьцю своеасаблівых словаў, якія не ўжываюць жыхары іншых местаў. З 1995 року мясцовая газэта «*De Mecheleir*» на сваіх старонках друкуе старыя выявы места і разьмяшчае артыкулы па гісторыі Мэхэлена, імітуючы мясцовы дыялект (варта зазначыць, што для яго не існуе зацьверджанага правапісу).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт места

Катэгорыя:Гарады Бэльгіі