Язэп Рэшаць

**Язэп Рэшаць** (пс.: *Язэп Рушчанец*, *J.Ruščanec*, *І.Р.*; 26 ліпеня 1890, Рушчаны, Віленская губэрня — 15 лютага 1958) — беларускі рэлігійны і культурна-асьветніцкі дзяяч, каталіцкі сьвятар, доктар філязофіі і тэалёгіі.

## Біяграфія
Навучаўся ў Беластоцкай гарадзкой гімназіі, якую скончыў у 1910 годзе. Скончыў Віленскую сэмінарыю, дзе далучаўся яшчэ клірыкам да беларускага руху сярод іншых сьвятароў. Супрацоўнічаў з каталіцкім тыднёвікам «Biełarus» (1913—1915).

Навучаўся ў Грыгарыянскім унівэрсытэце ў Рыме (1913—1919), які скончыў з ступеньню доктара філязофіі і тэалёгіі. Пасьля навучаўся ў папскім Усходнім інстытуце (1919—1921) і ў Collegium Germanicum.  Пасьвячоны ў сьвятары 2 сьнежня 1917 году ў Рыме.

У 1921 годзе вярнуўся на Бацькаўшчыну. Напачатку працаваў у Горадні вікарыем. Прафэсар філязофіі і апалягэтыкі Віленскай духоўнай каталіцкай сэмінарыі, выкладаў ва ўнівэрсытэце імя Стэфана Баторыя, Віленскай беларускай гімназіі.

Актыўны дзяяч Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі, супрацоўнічаў зь яе друкаванымі выданьнямі. Выдаў некалькі тэалягічных прац у 1928, 1929 гадох. У 1927 пад крыптаграмай *І.Р.* выдаў «*Асновы хрысьціянскай веры для беларускага народу*» надрукаваны кірыліцай і пад сваім прозьвішчам «*Кароткі катэхізм для беларусаў-каталікоў*» лацінкай. Апошняя выдадзена за кошт архібіскупа Рамуальда Ялбжыкоўскага.

У складзе беларускай дэлегацыі ўдзельнічаў у працы 5-га Ўнійнага кангрэсу ў Веляградзе (Чэхаславаччына; 20—24 ліпеня 1927).

Адзін з распрацоўшчыкаў статуту Лігі абароны правоў беларусаў-каталікоў.

Пад псэўданімам *Язэп Рушчанец* выдаў п’есы «*Першыя ластаўкі*», «*Зорка-ідэя*».

У 1931 годзе высланы працаваць у парафію в. Даўнары на Мазурах.

На запрашэньне беларускага каталіцкага сьвятара-бэнэдыктынца бізантыйскага абраду а. Яна Тарасевіча ў 1938 годзе эміграваў у ЗША ў Ляйль (Ліс-Ілінойс), што каля Чыкага. Там уступіў у ордэн сьв. Бэнэдыкта ў абацтве сьв. Пракопа. Пасьля году навіцыяту атрымаў манаскае імя Апанас.

Напрыканцы 1941 году ў Менску без дазволу нямецкай цэнзуры кс. Станіслаў Глякоўскі перавыдаў беларускі катэхізіс Язэпа Рэшаця.

Сястра Язэпа Рэшаця — Марыя была замужам за Браніславам Туронкам — бацькам Юрыя Туронка.

## Творы
* Асновы хрысьціянскай веры для беларускага народу, Вільня, 1927
* Karotki katechizm dla biełarusaŭ-katalikoŭ, Вільня, 1927, друкарня Скарына
* Z historyi apolohetyki chryścijanskaj, Вільня, 1928 выданьне «Хрысьціняскай Думкі»
* Pieršyja łastaŭki, п’еса, Вільня, 1931. БІГіК
* Zorka-ideja, п’еса, Вільня,1933, БІГіК
* Śviatyja, Вільня-Львоў, 1937, Хрысьціянская Думка
* Karotki katechizm dla biełarusaŭ-katalikoŭ, Менск, 1941

## Літаратура
* Трачук Ю. «Першыя ластаўкі Язэпа Рушчанца» // Ніва 1992, 15 і 29 сакавіка
* Юры Туронак «Трагізм і загадкавасьць лёсу. Да гісторыі беларускага каталіцкага душпастырства ў Менску» // Мадэрная гісторыя Беларусі.  с.424- 
* Беларуская царква (Чыкага). 1963. № 25

## Вонкавыя спасылкі
* Рэшаць Язэп // Беларускія рэлігійныя дзеячы (XX ст.). Даведнік

Катэгорыя:Нарадзіліся 28 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1890 годзе
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Памерлі 15 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1958 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў ЗША
Катэгорыя:Сябры Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі (Польшча)
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары ўсходняга абраду