Сьвяты Казімер

**Сьвяты Казімер** (, Кракаў — , Горадня) — дзяржаўны дзяяч Каралеўства Польскага і Вялікага Княства Літоўскага. Сьвяты Рымска-Каталіцкага касьцёла, апякун моладзі.

Сьвяты Казімер ушаноўваецца як заступнік гістарычнай Літвы, сьвяты патрон Вільні і шэрагу рымска-каталіцкіх дыяцэзіяў сучасных Беларусі, Летувы і Польшчы.

Казімер — адзіны сьвяты з такім імём.

## Імя

Імя Казімер звычайна тлумачыцца ад славянскіх асноваў з рознымі значэньнямі (адзінага меркаваньня няма). Разам з тым, як і ў выпадку імя Ўладзімер, мовазнаўцы адзначаюць большую імавернасьць германскага паходжаньня другой часткі імя. Гісторык Павал Урбан у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» тлумачыць імя Казімер (як і імя Ўладзімер, Рагвалод ды іншыя) ад агульных індаэўрапейскіх каранёў як «Магутны капейнік» або «Слаўны кап’ём» і сьцьвярджае яго адпаведнасьць літоўскаму імю Кезгайла.

## Біяграфія
Другі сын караля і вялікага князя Казімера Ягайлавіча і ягонай жонкі Альжбеты Аўстрыйскай. Атрымаў добрую гуманітарную адукацыю. Сярод ягоных настаўнікаў былі гісторык і пісьменьнік Ян Длугаш, выкладнік тэалёгіі ў Ягелонскім унівэрсытэце Я. Канта, італьянскі пісьменьнік і гуманіст Ф. Калімах. Добра авалолаў лацінскай і нямецкай мовамі.

Выхоўваўся як будучы кароль вугорскі (ягоная маці была адзінай законнай спадчыньніцай чэскага і вугорскага стальцаў). У 1471 годзе на запросіны адной зь мясьцовых партыяў рушыў з 12-тысячным войскам у Вугоршчыну, аднак адступіў перад пагрозай вайны з партыяй караля Мацея Корвіна і вярнуўся дадому.

Па заняцьці чэскага стальца старэйшым братам Уладзіславам (1471 год) стаў спадкаемцам польскага і вялікалітоўскага пасаду. З гэтага часу часта наведваў Вільню.

Браў удзел у перамовах з вэнэцыянскім амбасадарам А. Кантарыні (1474 год), у часе якіх абмяркоўвалася стварэньне антытурэцкай лігі. Таксама браў удзел у перамовах з крыжакамі ў Мальбарку (1476 год).

У 1475—1476 гадох (разам з бацькам) і 1479—1481 гадох знаходзіўся ў Вялікім Княстве Літоўскім. Па выкрыцьці змовы (1481 год) і ад’езьдзе Казімера Ягайлавіча ў Вялікае Княства, стаў каралеўскім намесьнікам у Кароне. Таго ж году праз зарок цнатлівасьці адмовіўся ад шлюбу з дачкой імпэратара Фрыдрыха III.

Увесну 1483 году бацька выклікаў Казімера ў Вільню, дзе той пачаў выконваць функцыі падканцлера кароннага. У Вільні вызначыўся клопатамі пра патрэбы месьцічаў і апекай над касьцёламі. У канцы таго ж 1483 году захварэў на сухоты і на шляху ў Люблін памёр у Горадні. Спачыў ў капліцы Маці Божай Віленскага катэдральнага касьцёла.

## Кананізацыя
Пра набожнасьць Казімера пісалі ўсе ягоныя біёграфы, ад Захарыя Фэрэры і Пятра Скаргі да аўтараў XIX стагодзьдзя:

Упершыню пра сьвятасьць Казімера і цуды, што адбываліся пры ягонай пахавальні, сьведчыў пасол вялікага князя Аляксандра пробашч віленскай катэдры Эразм Цёлка ў сваёй прамове перад папам Аляксандрам VI (1501 год).

У 1516 годзе з ініцыятывы біскупа віленскага Войцеха Радзівіла, капітулы і мясцовых бэрнардынаў пачаўся працэс бэатыфікацыі Казімера, які аднак прыпыніўся празь сьмерць папы Льва X (1521 год), а матэрыялы, дасланыя зь Вялікага Княства Літоўскага, загінулі ў 1527 годзе ў часе нападу на Рым нямецкага войска.

Кананізацыю Казімера і літургію на ягонае сьвята ў 1602 годзе зацьвердзіў папа Клімэнт VIII. У 1636 годзе парэшткі сьвятога перанесьлі ў новую капліцу катэдральнага касьцёла.

## Ушанаваньне
Сынод Віленскай дыяцэзіі ў 1613 годзе пастанавіў лічыць патронамі Літвы сьвятых Юрыя, Мікалая і Казімера, у 1636 годзе гэта вызнаў папа Урбан VIII. У XVII ст. культ Сьвятога Казімера пашырыўся па ўсёй Рэчы Паспалітай, у тым ліку сярод уніятаў. 3 XVIII ст. вялікую папулярнасьць набыў віленскі фэст у яго гонар (4 сакавіка), які суправаджаўся кірмашом («казюкі»).

Атрыбуты Сьвятога Казімера: мітра; надпіс пры руцэ: «Omni die» (першыя словы гімну пра Сьвятога Казімера «Omni die Marie» — «кожнага дня маліся Марыі».

11 чэрвеня 1948 году папа Піюс XII абвясьціў сьвятога Казімера нябесным заступнікам моладзі. Апроч таго, у Летуве ён лічыцца заступнікам рамесьнікаў, а ў Ружанах — заступнікам мястэчка.

У Беларусі шэраг каталіцкіх касьцёлаў носяць тытул Сьвятога Казімера: у Жлобіне, Лагойску, Лепелі, Ліпнішках, Маладэчне і Расьне. Апроч таго, касьцёлы Сьвятога Казімера існавалі ў Берасьці, Бешанковічах, Камені, Магілёве ды іншых. 4 сакавіка на «Казюкі» (дзень сьвятога Казімера) прынята пекчы абаранкі (смаргонскія) і пернікі ў выглядзе сэрца.

## Генэалёгія

## Галерэя
### Малярства

Schultz Saint Casimir.jpg|Д. Шульц, каля 1670 г.
Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (XVII).jpg|Невядомы мастак, XVII ст.
Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (XVII) (2).jpg|Невядомы мастак, XVII ст.
Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (XVII) (3).jpg|Невядомы мастак, XVII ст.


Herman Collenius - The Holy Casimirus of Poland.jpg|Г. Каленіюс, да 1723 г.
Szymon Czechowicz - Wizja św. Kazimierza.jpg|С. Чаховіч, каля 1741 г.
Apotheose des hl Kasimir.jpg|Невядомы мастак, XVIII ст.
Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (P. Novelli, 1636).jpg|P. Novelli, 1836 г.


Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (XIX).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.
Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (A. Šemieš, XIX).jpg|А. Шэмеш, XIX ст.
Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (J. Chrucki, 1849).jpg|Я. Хруцкі, 1849 г.
Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (1851-1900).jpg|Невядомы мастак, 2-я пал. XIX ст.


### Графіка

Śviaty Kazimier, Vilnia. Сьвяты Казімер, Вільня (F. Balcevič, 1749).jpg|Ф. Балцэвіч, 1749 г.
Vilnia, Katedra, Śviaty Kazimier. Вільня, Катэдра, Сьвяты Казімер (A. Oleszczyński, 1849) (3).jpg|А. Аляшчынскі, 1849 г.
Śviaty Kazimier, Vilnia. Сьвяты Казімер, Вільня (A. Dietrich, 1857).jpg|А. Дытрых, 1857 г.
Śviaty Kazimier. Сьвяты Казімер (XIX) (2).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Ярашэвіч Я. Святы Казімір у гісторыі і мастацтве // Наша Вера. № 1 (19), 2002.


Княжыч Казімер
Катэгорыя:Ягайлавічы
Катэгорыя:Пахаваныя ў катэдральным касьцёле Сьвятых Станіслава і Ўладзіслава (Вільня)