Касьцёл Сьвятой Яўхіміі і кляштар бэнэдыктынак (Нясьвіж)

**Касьцёл Сьвятой Яўхіміі і кляштар бэнэдыктынак** — помнік архітэктуры XVI—XVIII стагодзьдзяў у Нясьвіжы. Знаходзіцца на паўднёва-ўсходняй ускраіне Старога Места, на гістарычнай Бэнэдыктынскай вуліцы. Твор архітэктуры раньняга і віленскага барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс складаецца з касьцёла, убудаванага ў кляштарны корпус, гаспадарчых пабудоваў і мура з брамай-званіцай. У другой палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі зруйнавалі касьцельную званіцу дзеля надбудовы купала-цыбуліны. З савецкіх часоў у кляштарным комплексе разьмяшчаецца пэдадагічны каледж.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Кляштар бэнэдыктынак у Нясьвіжы заснавалі ў канцы XVI ст. з фундацыі братоў Мікалая «Сіроткі» і Юрыя Радзівілаў. У 1590—1596 гадох вялося будаваньне мураванага кляштарнага комплекса, які меў абарончае значэньне. 12 чэрвеня 1597 году ў касьцёле адбылося першае набажэнства.

У 1720-я гады кляштар рэканструявалі, касьцёл упрыгожыла вежа. У 1763 годзе пры ўваходзе на тэрыторыю кляштару збудавалі вежу-браму. Пры кляштары дзеяла жаночая школа. У 1784 годзе кляштар наведаў кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Нясьвіж апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. На 1804 год было 22 навучэнкі, 48 чалавек жаночай прыслугі і 16 рамесьнікаў, на 1828 год — 33 манашкі, пераважна зь Менскага і Наваградзкага паветаў. У бібліятэцы было 437 кніг на польскай і 79 на лацінскай мовах. З музычных інструмэнтаў упамінаюцца 5 скрыпак, басэтля, 2 флейты.

Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1877 годзе расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар, па чым касьцёл перарабілі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Кляштарны корпус прыстасавалі пад вайсковыя кашары. У гэты ж час зруйнавалі касьцельную вежу.

### Найноўшы час
У 1920 годзе ўлады міжваеннай Польскай Рэспублікі вярнулі будынкі бэнэдыктынкам. У 1945 годзе савецкія ўлады зачынілі кляштар.

З 1994 году ў будынках кляштару месьціцца пэдагагічны каледж на базе пэдагагічнай вучэльні, заснаванай у 1984 годзе.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — 1-нэфавая базыліка з 5-граннай апсыдай і невялікім трансэптам. Уваход у касьцёл ажыцьцяўляецца з калідораў прыбудаванага кляштарнага карпуса. Галоўны фасад выходзіць ува ўнутраны дворык і мае выгляд рызаліта кляштарнага корпуса. Апсыда дэкаруецца трыма пілястрамі і лучковымі аконнымі праёмамі. Над рызалітам узвышалася 8-гранная 3-ярусная вежа, зруйнаваная ў другой палове XIX ст.

### Кляштар

Кляштарны корпус — 2-павярховы Е-падобны ў пляне будынак з рознавялікімі бакавымі крыламі (цэнтральная частка — касьцёл). Гладкія сьцены фасадаў праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі. Архітэктурна-прасторавая арганізацыя двух замкнёных двароў, сфармаваных як з заходняга, так і з усходняга, алтарнага боку касьцёла, мае нерэгулярны і досыць выпадковы характар. Галоўны ўваход разьмяшчаецца асымэтрычна, у паўночным крыле.

У бакавых крылах разьмяшчаліся кельлі, гаспадарчыя і службовыя памяшканьні, у паўднёвым крыле — заля-трапезная. Унутраны плян калідорны, часткова зьменены пад сучасныя патрэбы.

### Брама-званіца
Вежа-брама разьмяшчаецца паміж кляштарымі сьценамі, на цэнтральнай восі ўнутранага дворыку. Гэта прастакутны ў пляне будынак, падзелены разьвітымі прафіляванымі цягамі на тры ярусы, якія паступова зьмяншаюцца. Першы ярус праразаецца аркай, над якой разьмяшчаецца высокі праём, другі з аркавым аконным праёмам у цэнтры, апярэзаны ліштвай, трэці ярус таксама з аркавым праёмам, дэкараваны крывалінейным карнізам. Кожны ярус на кутах падзяляецца пілястрамі. Вежа завяршаецца фігурным купал з шпілем. Дзьверы аздабляюцца мастацкай акоўкай.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Niaśviž. Нясьвіж (1604).jpg|1604 г.
Niaśviž, Dziki. Нясьвіж, Дзікі (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, каля 1800 г.
Niaśviž, Benedyktynskaja. Нясьвіж, Бэнэдыктынская (N. Orda, 28.07.1876).jpg|Н. Орда, 1876 г.
Niaśviž, Zamkavy. Нясьвіж, Замкавы (N. Orda, 29.07.1876).jpg|Н. Орда, 1876 г.


### Гістарычныя здымкі

Niaśviž, Dziavočy, Benedyktynski. Нясьвіж, Дзявочы, Бэнэдыктынскі (T. Boretti, 1894) (2).jpg|Т. Барэці, 1894 г.
Niaśviž, Benedyktynskaja. Нясьвіж, Бэнэдыктынская (T. Boretti, 1894).jpg|Т. Барэці, 1894 г.
Niaśviž, Dziavočy, Benedyktynski. Нясьвіж, Дзявочы, Бэнэдыктынскі (1905).jpg|1905 г.
Niaśviž, Benedyktynskaja. Нясьвіж, Бэнэдыктынская (1907-17).jpg|да 1918 г.


Niaśviž, Benedyktynskaja. Нясьвіж, Бэнэдыктынская (1901-17).jpg|да 1918 г.
Niaśviž, Dziavočy, Benedyktynski. Нясьвіж, Дзявочы, Бэнэдыктынскі (1901-17).jpg|да 1918 г.
Niaśviž, Dziavočy, Benedyktynski. Нясьвіж, Дзявочы, Бэнэдыктынскі (1923-34).jpg|1923—1934 гг.
Niaśviž, Zamkavy. Нясьвіж, Замкавы (1923-34).jpg|1923—1934 гг.


Niaśviž, Benedyktynski. Нясьвіж, Бэнэдыктынскі (1930).jpg|1930 г.
Niaśviž, Benedyktynskaja, Brama. Нясьвіж, Бэнэдыктынская, Брама (1937).jpg|1937 г.
Niaśviž, Dziavočy, Benedyktynski. Нясьвіж, Дзявочы, Бэнэдыктынскі (B. Taŭraginski, 1937).jpg|Б. Таўрагінскі, 1937 г.
Niaśviž, Benedyktynski, Brama. Нясьвіж, Бэнэдыктынскі, Брама (1901-39).jpg|да 1939 г.


Niaśviž, Benedyktynski. Нясьвіж, Бэнэдыктынскі (1919-39).jpg|да 1939 г.
Niaśviž, Benedyktynskaja, Brama. Нясьвіж, Бэнэдыктынская, Брама (1919-39).jpg|да 1939 г
Niaśviž, Benedyktynski, Brama. Нясьвіж, Бэнэдыктынскі, Брама (1919-39).jpg|да 1939 г.
Niaśviž, Dziavočy, Benedyktynski. Нясьвіж, Дзявочы, Бэнэдыктынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


### Сучасныя здымкі

Нясвіж. Былы кляштар бенедыкцінак 2.jpg|Брама-званіца
Нясвіж. Былы касцёл і кляштар бенедыктынак.jpg|Кляштарны корпус з касьцёлам
Нясвіж. Былы касцёл і кляштар бенедыктынак Адваротны бок.jpg|Касьцельная апсыда
Нясвіж. Былы кляштар бенедыкцінак 7.jpg|Мур


## Дадатковыя зьвесткі
* Яўхімія — другое імя жонкі Мікалая Крыштопа Радзівіла «Сіроткі» Альжбеты зь Вішнявецкіх

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Нясьвіж
Нясьвіж
Нясьвіж
Катэгорыя:Нясьвіж