Кастусь Каліноўскі (фільм)

**«Касту́сь Каліно́ўскі»** — мастацкі фільм. Выйшаў на экраны 14 жніўня 1928 году. Карціна распавядае пра кіраўніка паўстаньня беларускага, летувіскага і польскага народаў супраць расейскага царскага ўраду на Літве-Беларусі.

## Зьвесткі
Фільм зьняты ў 1927 року па матывах аднайменнае драмы Еўсьцігнея Міровіча. Здымаўся ў палацах пад Ленінградам, а таксама ў ваколіцах Менску.

Складаўся зь 7 частак (варыянт 1931 — з 6). У 1937 створаны поўнамэтражны варыянт.

У 2012 року пераагучаны ў Польшчы. Пакуль што гэта адзіная экранізацыя гісторыі жыцьця Кастуся Каліноўскага.

## Сюжэт
У заходніх губэрнях Расейскай імпэрыі пачынаецца паўстаньне. Сяляне захопліваюць абозы з хлебам. Магнаты і шляхта падтрымліваюць іх, імкнучыся да кіраўніцтва і ўзьяднаньнч з Польшчай. Граф Велькапольскі становіцца правадыром дваранства, адным з атрадаў якога камандуе яго сын Станіслаў. Расейскі абшарнік граф Арлоў неміласэрна эксплюатуе сваіх халопаў. Ясь Рудзянок пасылае сястру Марылю да Кастуся Каліноўскага — важака сялянаў-паўстанцаў — з просьбай дапамагчы. Паводле загаду вайскоўца генэрал-губэрнатара графа Мураўёва на «уціхамірваньне краю» кінутыя казакі. Атрад польскіх канфэдэратаў Велькапольскага-малодшага ваюе зь імі, але ў той жа час рабуе сялянаў. Яся, якія спрабаваў супраціўляцца, зьбіваюць. Зьяўляецца Каліноўскі з атрадам і кажа Стасю, зь якім быў знаёмы ў час навучаньня ў Пецярбурскім унівэрсытэце: «Не з тымі ваюеш». Дазорцы паведамляюць пра набліжэньне карнікаў. Стась змушаны прасіць дапамогі ў Каліноўскага. Сялянскі атрад дапамагае разьбіць казакоў і захоплівае ўмацаваны замак, дзе Каліноўскі засноўвае сваю стаўку. На кірмашы Марыля раздае пракламацыі, а Кастусь выступае з прамовай, агітуючы сялянаў. Абодва спрытна хаваюцца ад паліцыі. Між тым Велькапольскі-старэйшы спрабуе перацягнуць сялянаў на свой бок: ён запрашае іх у свой маёнтак, заводзіць гутаркі пра зямлю, волю і нацыянальнае адзінства. Прысутны тут Каліноўскі кажа, што мужык ня будзе давяраць панам: лёзунг народу — хлеб і зямля. Яго спрабуюць схапіць. Станіслава, які кінуўся ў пагоню, бярэ ў палон атрад Каліноўскага. Сястра Стася Ядзьвіга, якая ведае Кастуся за часьмі юнацтва, хітрасьцю дапамагае брату зьбегчы. Інтарэсы дваранаў і сялянаў канчаткова разыходзяцца. Карнікі графа Мураўёва расстрэльваюць удзельнікаў паўстаньня, а магнаты і шляхта пасылаюць да генэрал-губэрнатара дэлегацыю з пэтыцыяй аб адданасьці цару. Велькапольскі-старэйшы прапаноўвае нават разьмясьціць у яго маёнтку вайсковую частку, каб злавіць Каліноўскага. У гэты час Кастусю, перапрануўшыся афіцэрам і здабыўшы пароль, атрымліваецца выкрасьці царскую казну.

Мураўёў аб’яўляе яго па-за законам. Сялянскі атрад штурмуе і захоплівае замак Велькапольскіх. У паядынку Каліноўскі забівае Станіслава. Але падыходзяць карнікі. Паўстанцы пабітыя. Паўстаньне задушанае. Каліноўскі схоплены. Перад сьмяротным пакараньнем з эшафоту ён зьвяртаецца з разьвітальным словам да народу: «Чуеш, Беларусь! Веру — будзе вольная Беларусь працаўнікоў, працоўных і сялянаў!» «Чуем!» — гучыць у адказ.

## У ролях
* Мікалай Сіманаў, *Кастусь Каліноўскі*
* Тацьцяна Булах-Гардзіна, *Марыля*
* Мікалай Камісараў, *Ясь Рудзянок, брат Марылі*
* Барыс Ліванаў, *пан Старжынскі*
* Уладзімер Уладамірскі, *казачы есаўл*
* Рыгор Ге, *арцыбіскуп Красінскі*
* Аляксей Феёна, *біскуп Скублінскі*
* Фларыян Ждановіч, *ксёндз-спавядальнік*
* , *пані Ядзьвіга*
* Генадзь Мічурын, *Данзас*
* Барыс Платонаў, *малады цыган*
* Канстантын Хахлоў, *граф Арлоў*
* Кандрат Якаўлеў, *граф Мураўёў*
* Валеры Плотнікаў, *граф Велькапольскі*
* Канстантын Карэнін
* Марыя Юр’ева
* Іван Худалееў

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускае кіно : кароткі нарыс / А. В. Красінскі, В. І. Смаль, Г. П. Тарасевіч ; Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР. — Мн. : АН БССР, 1962. — 217 с.

## Вонкавыя спасылкі
* Slounik.org

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы Ўладзімера Гардзіна
Катэгорыя:Фільмы 1928 году
Катэгорыя:Савецкія фільмы бяз гуку
Катэгорыя:Савецкія чорна-белыя фільмы
фільм