4 верасьня

## Падзеі
* 476 — скінуты апошні рымскі імпэратар Ромул Аўгустул
* 1390 — Вітаўт з крыжацкім войскам захапіў Вільню і спаліў Крывы замак у часе грамадзянскай вайны ў ВКЛ
* 1774 — Джэймз Кук адкрыў Новую Каледонію
* 1776 — на беларускіх землях, якія адышлі да Расейскай імпэрыі пасьля першага падзелу Рэчы Паспалітай, створаная Полацкая губэрня
* 1781 — гішпанскія пасяленцы заснавалі Лос-Анджэлес
* 1810 — Абхазія ўвайшла ў склад Расеі
* 1821 — Аляксандар I абвясьціў зонай уплыву Расеі частку Паўночнай Амэрыкі і закрыў воды Аляскі для замежных караблёў
* 1870 — скінуты францускі імпэратар Напалеон III, абвешчаная Трэцяя француская рэспубліка
* 1882 — у Нью-Ёрку Томас Эдысан уключыў першае ў сьвеце камэрцыйнае электраасьвятленьне
* 1886 — правадыр апачаў Джэроніма здаўся амэрыканскаму войску
* 1888 — Джордж Істман зарэгістраваў гандлёвую марку «Кодак» і атрымаў патэнт на стужкавы фотаапарат
* 1890 — паводкаю быў пашкоджаны Карлаў мост у Празе
* 1918 — войскі ЗША высадзіліся ў Архангельску для ўдзелу ў грамадзянскай вайне ў Расеі
* 1928 — Саўнаркам Украіны зацьвердзіў новы «скрыпнікаўскі» правапіс (дзейнічаў да 1933 году)
* 1937:
** рэктары польскіх ВНУ вызначылі месцы для асобнага сядзеньня студэнтаў-жыдоў у аўдыторыях — так званыя «лававыя гета»
** у Лязане агентамі НКУС застрэлены адін зь лідэраў Камінтэрну І. Рэйс, які раней абвясьціў пра разрыў са Сталіным і пераход да трацкістаў
* 1938 — створана Ўкраінская Нацыянальная Абарона («Карпацкая Сеч»), якую ачоліў Сьцяпан Расоха
* 1939 — «крывавы панядзелак» у Чанстахове — жаўнеры Вэрмахту застрэлілі на вуліцах ад 300 да 500 жыхароў
* 1944:
** Баўгарыя абвясьціла пра сканчэньне вайны зь Вялікабрытаніяй і ЗША і скасавала хаўрус зь Нямеччынай
** брытанскія войскі ўвайшлі ў Антвэрпэн
** ангельскае кіраўніцтва пастанавіла адсылаць у СССР усіх ваеннапалонных расейскага паходжаньня
* 1946 — Міхаіл Зошчанка і Ганна Ахматава выключаныя з Саюзу савецкіх пісьменьнікаў
* 1951 — першая міжкантынэнтальная тэлевізыйная трансьляцыя. Ёй стала прамова амэрыканскага прэзыдэнта Трумэна
* 1956 — прадстаўленая ЭВМ IBM RAMAC 305, першы камэрцыйны кампутар з накапляльнікам на магнітных дысках
* 1958 — у Францыі прынятая новая канстытуцыя, якая стала пачаткам Пятае рэспублікі
* 1970 — сацыяліст Сальвадор Альендэ абраны прэзыдэнтам Чылі
* 1974 — уведзены ў эксплюатацыю першы рэактар Казладуйскай АЭС
* 1975 — у этэр выйшаў першы выпуск інтэлектуальнае гульні «Што? Дзе? Калі?»
* 1985:
** 52 чалавекі загінулі ў катастрофе летаку АН-26 у аўганскім Кандагары
** у Ізраілі адбылася грашовая рэформа: замест шэкелю ўведзены новы
* 1987 — Маціяс Руст, які прызямліўся на Чырвонай плошчы ўвесну, прыгавораны да 4 гадоў выпраўленчых працаў. Праз год ён быў вызвалены
* 1989 — 171 чалавек загінуў у катастрофе ІЛа-62M на Кубе
* 1991:
* прынятая пастанова Савету Міністраў БССР «Пра ўвекавечаньне памяці Францішка Скарыны за мяжой»
** Сьвярдлоўску вернутая назва Екацярынбург
** у Армэніі нацыяналізаваная маёмасьць КПСС
** над будынкам Вярхоўнай Рады ў Кіеве ўзьняты жоўта-блакітны сьцяг
** прынятая дэклярацыя аб дзяржаўным сувэрэнітэце Крыму
* 1992:
** Падпісанае пагадненьне паміж КДБ Беларусі і Службай зьнешняй выведкі Расеі
** за злоўжываньне дзяржаўнымі сродкамі Тодар Жыўкаў асуджаны на 7 гадоў зьняволеньня
* 1996 — калюмбійскія партызаны заатакавалі дзяржаўныя вайсковыя базы ў адказ на захады антыкакаінавай вайны ў краіне
* 1997 — тэрарысты-самагубцы з «Руху ісламскага супраціву» забілі 8 і паранілі 150 чалавек у трох атаках у цэнтры Ерусаліму
* 1998:
** заснаваная кампанія «Google»
** трыбунал ААН па вайсковых злачынствах у Руандзе асудзіў яе былога прэм’ера Жана Камбанда за акты генацыду ў 1994 годзе
* 1999 — у дагестанскім Буйнакску адбыўся тэрарыстычны акт, загінулі 64 чалавекі, параненыя каля 130
* 2009 — амэрыканскі дэсантнік Стывэн Грын асуджаны на 5 пажыцьцёвых тэрмінаў за зьверствы над цывільным насельніцтвам у Іраку

## Нараджэньні
* 973 — Аль-Біруні, пэрсыдзкі навуковец, астраном
* 1714 — Міхал Карыцкі, беларускі паэт-лацініст
* 1762 — Жан Батыст Люі Масьле, рымска-каталіцкі дзеяч, біскуп
* 1768 — Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян, францускі пісьменьнік і палітык
* 1809 — Юльюш Славацкі, польскі паэт
* 1824 — Антон Брукнэр, аўстрыйскі кампазытар, арганіст і музычны пэдагог
* 1859 — Браніслаў Эпімах-Шыпіла, дзяяч беларускага нацыянальнага руху
* 1874 — Аляксандар Вішнеўскі, расейскі і савецкі вайсковы хірург, стваральнік знакамітай мазі
* 1877 — Карліс Улманіс, латвійскі палітык і дыктатар
* 1884 — Хведар Імшэнік, беларускі літаратуразнаўца, мэмуарыст, пэдагог
* 1891 — Антон Баліцкі, беларускі дзяржаўны дзяяч, публіцыст
* 1906 — Ігнат Дуброўскі, беларускі пісьменьнік, навукоўца ў сельскагаспадарчай галіне
* 1906 — Макс Дэбрук, нямецкі біёляг, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі 1969 году
* 1913 — Стэнфард Мур, амэрыканскі біяхімік, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі 1972 году
* 1917 — Генры Форд II, аўтамабільны канструктар
* 1917 — Мікалай Казак, беларускі мастак, клясык геамэтрычнага мастацтва
* 1927 — Джон Маккарці, амэрыканскі матэматык, тэарэтык электронна-вылічальных машынаў
* 1934 — Клайв Грэнджэр, брытанскі эканаміст, Нобэлеўскі ляўрэат
* 1936 — Сакрат Яновіч, беларускі пісьменьнік, публіцыст, грамадзкі дзяяч
* 1966 — Яна Дзягілева, сыбірская паэтка, сьпявачка, удзельніца гуртоў «Великие Октябри» й «Коммунизм»
* 1970 — Ігар Кавалера, бразыльскі бубнач (Sepultura)
* 1971 — Майк Тэйлар, паўночнаірляндзкі футбаліст, брамнік нацыянальнай зборнай Паўночнай Ірляндыі
* 1981 — Біёнсэй, амэрыканская сьпявачка
* 1987 — Марына Лінчук, беларуская фотамадэль

## Сьмерці
* 422 — Сьв. Баніфацыюс I, рымскі папа
* 1555 — Павал Гальшанскі, князь, рымска-каталіцкі дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* 1727 — Крыстыяна Эбэргардына фон Брандэнбург-Байройт, жонка Аўгуста Моцнага, курфюрстка саксонская, ад 1697 году тытулярная каралева Польшчы і вялікая княгіня літоўская
* 1812 — Геранім Януш Сангушка, Князь прадстаўнік роду Сангушкаў, генэрал, апошні ваявода Валынскі
* 1831 — Юзэф Пешка, польскі і беларускі маляр, прадстаўнік акадэмічнага клясыцызму — асноўнага кірунку ў мастацтве Рэчы Паспалітай у канцы XVIII — пачатку XIX стагодзьдзяў
* 1888 — Ён Арнасон, аўтар і зьбіральнік ісьляндзкіх казак і сагаў
* 1891 — Міхаіл Каяловіч, расейскі гісторык беларускага паходжаньня
* 1907 — Эдвард Грыг, нарвэскі кампазытар, піяніст і дырыгент
* 1963 — Рабэр Шуман, прэм’ер-міністар Францыі, адзін з ідэолягаў стварэньня Эўразьвязу
* 1965 — Альбэрт Швайцэр, нямецкі грамадзкі дзяяч, Нобэлеўскі ляўрэат
* 1989 — Жорж Сымэнон, францускі пісьменьнік бэльгійскага паходжаньня
* 1997 — Міхась Раманюк, беларускі этнограф
* 2006 — Стыў Ірвін, аўстралійскі тэлевядоўца

## Сьвяты
* Аргентына — Дзень імігранта

## Вонкавыя спасылкі