Касьцёл Сьвятога Юрыя і кляштар канонікаў лятэранскіх (Крамяніца)

**Касьцёл Сьвятога Юрыя і кляштар канонікаў лятэранскіх** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Крамяніцы. Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы колішняга мястэчка. Касьцёл дзее, кляштар існаваў да 1832 году. Твор архітэктуры рэнэсансу. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь.

Комплекс складаўся з касьцёла, кляштарнага корпусу (не захаваўся), школы, званіцы, гаспадарчых пабудоваў і бутавай агароджы з брамай-званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваны касьцёл у Крамяніцы збудавалі ў 1617—1620 гадох з фундацыі кашталяна віцебскага Мікалая Вольскага і яго жонкі Барбары з Глябовічаў пры кляштары рэгулярных лятэранскіх канонікаў, заснаваным 20 чэрвеня 1617 году. Сын Мікалая, Казімер Вольскі працягнуў будаваньне кляштару (скончыў жылы корпус) і павялічыў фундуш (ахвяраваў манахам вёску Кватары). 8 ліпеня 1657 году касьцёл асьвяціў віленскі біскуп Ян Даўгяла Завіша. Пры кляштары дзеялі шпіталь і бібліятэка.

У канцы XVIII ст. да касьцёла прыбудавалі нізкі прытвор у стылі клясыцызму.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Крамяніца апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У 1829 годзе пры кляштары адкрылася школа-студыя, дзе выкладалася маральная тэалёгія (навучалася 3 вучні).

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар, а яго будынкі перадалі вайскоўцам. Касьцёл пачаў дзеяць як парафіяльны. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў расейскія ўлады ненадоўга зачынілі і касьцёл.

### Найноўшы час
У 1929 годзе касьцёл адрэстаўравалі. У міжваенны час у кляштарным будынку разьмяшчаўся ўрад гміны. У 1940-я гады гэты будынак зьнішчылі.

4 ліпеня 2004 году гарадзенскі біскуп Аляксандар Кашкевіч асьвяціў вулічны алтар, збудаваны перад уваходам у касьцёл, разам з гротам Найсьвяцейшай Панны Марыі і фантанчыкам з альпінарыямі.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — помнік архітэктуры рэнэсансу. Гэта 1-нэфавая бязьвежавая базыліка з паўкруглай апсыдай пад агульным 2-схільным дахам. Галоўны фасад завяршаецца прыступкавым франтонам, тымпан якога падзяляецца роўнымі пілястрамі і аздабляецца аркатурнымі нішамі. Сьцены ўмацоўваюцца магутнымі пілёнамі-контрфорсамі, паміж якімі на бакавых фасадах высока ўздымаюцца аркавыя аконныя праёмы.

Унутраная прастора перакрываецца гатычным нэрвюрным скляпеньнем, глыбокія адхілы вокнаў аздабляе арнамэнтальная размалёўка. У інтэр’еры вылучаюцца 2-ярусныя цэнтральны і 2 бакавыя алтары: 2 калёны карынцкага ордэра нясуць падзелены антаблемэнт і шчыт з бакавымі валютамі. На хорах месьціцца арган. Захаваліся амбон першай паловы XVII ст. і мармуровае скульптурнае надмагільле фундатараў касьцёла: у аркавай нішы разьмяшчацца гарэльефныя выявы ўкленчаных Мікалая ў рыцарскіх дасьпехах і Барбары ў манаскім адзеньні, прастакутны партал аздабляецца калёнамі, валютамі, бакавымі нішамі, картушам з гербам. У інтэр’еры абраз-фэратрон «Кацярына і Язэп зь дзіцем» і «Маці Божая з данатарамі» (сярэдзіна XVIII ст.) і абраз «Марыя Магдалена» (пачатак XIX ст.).

### Кляштар
Кляштарны корпус стаяў перад касьцёлам. Гэта быў прастакутны ў пляне 2-павярховы будынак пад высокім 4-схільным дахам з кутнімі 6-граннымі алькежамі. Ніжні паверх меў складаны плян і перакрываўся крыжовымі і цыліндрычнымі скляпеньнямі, плян другога паверху быў калідорным.

### Званіца
За касьцельнай агароджай знаходзіцца званіца з барокавым дахам.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Kramianica, Lateranski. Крамяніца, Лятэранскі (P. Galaunė, 1907).jpg|1907 г.
Kramianica, Lateranski. Крамяніца, Лятэранскі (P. Galaunė, 1907) (2).jpg|1907 г.
Kramianica, Lateranski. Крамяніца, Лятэранскі (P. Galaunė, 1907) (3).jpg|1907 г.
Kramianica, Lateranski. Крамяніца, Лятэранскі (1930-44).jpg|да 1945 г.


### Сучасныя здымкі

Крамяніца, касьцёл Сьв. Юрыя.jpg|Агульны выгляд
Katholische Kirche in Kramjaniza 2.jpg|Бакавы фасад
Крамяніца. Касцёл. Званіца.jpg|Званіца
Крамяніца, надмагільны помнік Вольскіх у касьцёле сьв. Юрыя.jpg|Надмагільле Вольскіх


Крамяніца. Кляштарны будынак (01).jpg|Кляштарная школа
Крамяніца. Кляштарная гаспадарчая пабудова.jpg|Гаспадарчая пабудова
Крамяніца. Касцёл. Агароджа (03).jpg|Бутавая агароджа
Крамяніца. Помнік ля касцёла.jpg|Помнік пры касьцёле


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Крамяніца
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні ВКЛ
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Крамяніца