Грэта Тунбэрг

**Грэ́та Ту́нбэрг** () — швэдзкая актывістка, якая выступае за неадкладныя дзеяньні па барацьбе са зьмяненьнем клімату.

Грэта пачала актыўна пратэставаць ў 15 год, ладзячы рэгулярныя пікеты каля швэдзкага парлямэнту з плякатам «Школьны страйк дзеля клімату». Яна заклікае да неадкладных дзеяньняў ў адпаведнасьці з парыскім пагадненьнем па клімаце. Сваім прыкладам Грэта натхніла маладых людзей у іншых краінах праводзіць падобныя экалягічныя акцыі, якія называюцца «Школьныя страйкі дзеля клімату» або «Пятніцы дзеля будучыні» (). Часопіс «Time» назваў Грэту адной з 25 найуплывовейшых падлеткаў сьвету 2018 году.

## Жыцьцяпіс
Грэта нарадзілася 3 студзеня 2003 году ў Стакгольме. Яе маці Малена Эрнман — швэдзкая опэрная сьпявачка, бацька — актор Свантэ Тунбэрг.

На канфэрэнцыі TEDx у лістападзе 2018 году Грэта сказала, што ўпершыню пачула пра зьмяненьні клімату ў 8 год, але не магла зразумець, чаму ніхто не спрабуе штосьці з гэтым рабіць.

Па словах Грэты, у 11 год яна перажыла дэпрэсію, а пазьней ёй быў пастаўлены дыягназ сындром Асьпергера, абсэсіўна-кампульсіўны разлад.

## Школьныя страйкі дзеля клімату

20 жніўня 2018 году Грэта, тады навучэнка 9-й клясы, вырашыла не наведваць школу да парлямэнцкіх выбараў у Швэцыі, якія праходзілі на тле сьпякоты і лясных пажараў у краіне. Яе патрабаваньні палягалі ў тым, каб швэдзкі ўрад зьменшыў выкіды вугляроду ў адпаведнасьці з парыскім пагадненьнем. Грэта пратэставала, седзячы на вуліцы пад Рыксдагам штодзённа пад час школьных заняткаў з плякатам «Школьны страйк дзеля клімату» (*Skolstrejk för klimatet*). Пасьля агульных выбараў яна працягнула страйкаваць, але толькі па пятніцах. Грэта натхніла школьнікаў па ўсім сьвеце ўзяць удзел у школьных страйках. Ідэя ў тым, каб па пятніцах замест заняткаў школьнікі выходзяць на вуліцы, тым самым прыцягваючы ўвагу палітыкаў і грамадзкасьці да праблемы кліматычнага крызісу. Па стане на сьнежань 2018 году панад 20 тысячаў вучняў правялі страйкі ў 270 гарадах.

## Экалягічны актывізм

У сьнежні 2018 і траўні 2019 гадоў Грэта сустрэлася з генсакам ААН Антоніу Гутэрышам, які ўхваліў страйкі, сказаўшы: «Маё пакаленьне ня здоліла зладзіць з драматычнымі зьмяненьнямі клімату. Моладзь адчувае гэта. Ня дзіўна, што яны раззлаваныя»..

У студзені 2019 году Грэта наведала Сусьветны эканамічны форум у Давосе (Швайцарыя), куды яна паехала на цягніку, бо палёты на самалётах пакідаюць завялікі вугляродны сьлед. Яна заклікала палітыкаў і бізнэсмэнаў да рашучых дзеяньняў.

21 лютага 2019 яна выступіла на канфэрэнцыі Эўрапейскі сацыяльна-эканамічны камітэт.

29—31 сакавіка 2019 году Грэта наведала Бэрлін, дзе выступіла перад 25 000 людзей, якія сабраліся перад Брандэнбурскімі варотамі. 30 сакавіка Грэта атрымала адмысловы прыз нямецкай «». У сваёй падзячнай прамове на цырымоніі ўручэньня яна заклікала знакамітасьцяў выкарыстаць свой уплыў, каб дапамагчы ёй у барацьбе з кліматычным крызісам..

У красавіку 2019 на сустрэчы з прадстаўнікамі Эўрапейскага парлямэнту ў Страсбургу яна раскрытыкавала прысутных «за тры тэрміновых саміта праз Брэксіт ды нуль тэрміновых самітаў праз руйнаваньне клімату й навакольнага асяродзьдзя». Пасьля заканчэньня ейнай прамовы заля выбухнула доўгімі воплескамі.

У траўні 2019 Грэта сустрэлася з Арнольдам Шварцэнэгерам, генэральным сакратаром ААН ды прэзыдэнтам Аўстрыі на канфэрэнцыі, зарганізаванай спадаром Шварцэнэгерам з мэтай паскораньня выкананьня Парыскага пагадненьня. Цытыючы апошнюю справаздачу Міжурадавае групы экспэртаў па зьмяненьні клімату, яна сказала: «Калі мы нічога не зробім прыкладна да 2030 году, то, імаверна, мы запусьцім неабарачальную ды некантралююмую ланцуговую рэакцыю. Мы пяройдзем пункт невяртаньня»..

На саміце ААН па клімаце 23 верасьня 2019 году Грэта выступіла з эмацыйнай чатыроххвіліннай прамовай, у якой абвінаваціла сусьветныя ўрады ў пустаслоўі ды ігнараваньні кліматычных праблем, а таксама ў здрадзе будучых пакаленьняў..

## Крытыка дзейнасьці
Дзейнасьць Грэты знаходзіць як прыхільнікаў, так і праціўнікаў. Апошнія вінавацяць яе ў прасоўваньні чужых інтарэсаў і маніпуляцыі грамадзкай думкай. Таксама праціўнікі акцэнтуюць на тым, што Грэта не зьяўляецца экспэрткай у пытаньнях экалёгіі, і выкарыстоўвае папулісцкія прыёмы і заклікае да радыкальных зьмяненьняў. Многія скептыкі ў сваіх довадах падкрэсьліваюць, што Грэта мае псыхічны разлад, што перашкаджае ім сур’ёзна ставіцца да ейнай дзейнасьці.

Прыхільнікі Грэты зьвяртаюць увагу на тое, што Грэта здолела прыцягнуць увагу да пытаньняў навакольнага асяродзьдзя нават тых, хто раней меў скептычны погляд на зьмяненьні клімату. Многім да спадобы ейныя погляды, падлеткавая шчырасьць і просталінейнасьць, а таксама ейны прыклад актыўнай ды неабыякавай грамадзянкі.

## Школьныя страйкі дзеля клімату ў Беларусі
Па словах прадстаўнікоў беларускіх зялёных актывістаў улады не далі дазвол на правядзеньне акцыі ў Менску. Таму Беларусь не далучылася да сусьветнага руху кліматычных страйкаў, якія ў верасьні 2019 году аб’ядналі каля 4 мільёнаў чалавек са 150 краінаў. Аднак у Менску праводзіўся нефармальны пікет адной з актывістак беларускай экаарганізацыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Экаактывізм
Катэгорыя:Экалёгія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Швэцыі