Леанід Левін

**Леані́д Мендэ́левіч Ле́він** (25 ліпеня 1936, Менск —  1 сакавіка 2014, Менск) — заслужаны архітэктар Рэспублікі Беларусь, ляўрэат Ленінскай прэміі й прэміі Ленінскага Камсамолу, Ляўрэат прэміі Валгаградзкага Камсамолу, ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь, ляўрэат шматлікіх прэстыжных конкурсаў і аглядаў архітэктурных работ, Акадэмік Міжнароднай і Беларускай акадэміі архітэктуры, Старшыня Саюзу Беларускіх жыдоўскіх грамадзкіх аб’яднаньняў і абшчынаў з 1991 па 2014 год.
 
Адзін з аўтараў мэмарыяльнага комплексу «Хатынь», за які (у складзе аўтарскага калектыву) быў удастоены Ленінскай прэміі.

## Біяграфія
Нарадзіўся 25 ліпеня 1936 году ў Менску, скончыў 13-ю школу. У 1954—1960 гадах вучыўся  ў Беларускім політэхнічным інстытуце. З 1960 году — праца ў Інстытуце «Менскпраект» (ад архітэктара да кіраўніка Майстэрні па забудове цэнтру Менску).. 1960—1967 удзельнічае ў стварэньні парку імя 50-годзьдзя Савецкай улады. У 1968 годзе ўдзельнічае ў стварэньні выставачнага павільёну ВДНГ БССР у Менску. У 1970 у складзе аўтарскага калектыву быў уганараваны Ленінскай прэміяй за мэмарыяльны комплекс 1968—1969 гг «Хатынь». З 1997 году — дырэктар ўласнай творчай майстэрні УП «Творчая майстэрня архітэктара Л. Левіна»..

Памёр 1 сакавіка 2014 году ў Менску. Пахаваны 4 сакавіка на Цэнтральнай алеі Ўсходніх могілак у Менску.

## Працы
Асноўныя працы (некаторыя ў суаўтарстве):

### Мэмарыяльныя комплексы
* Мэмарыяльны ансамбль «Хатынь» (1968)
* Мэмарыяльны комплекс «Яма» (тэрыторыя былога Менскага гета)
* Дзецям, якія загінулі ў Вялікай Айчыннай вайне (на месцы дзіцячага канцлягеру) і ад Чарнобыльскай катастрофы (Красны Бераг Жлобінскага раёну, 2006)
* Мэмарыяльны комплекс вязьням гета ў Слуцку
* Мэмарыяльны комплекс загінулым жыдам у Гарадзеі (2004)
* Шунеўка (мэмарыяльны комплекс «Праклён фашызму»)
* Мэмарыяльны комплекс «Прарыў» каля Ушачаў Ушацкага раёну Віцебскай вобласьці

### Помнікі
* Помнік беларускім партызанам («Прарыў»)
* Помнік Янку Купалу (Менск, 1972)
* Помнік Якубу Коласу (Менск, 1972)
* Помнік князю Давыду ў Давыд-Гарадку (2000)
* Помнік ахвярам менскага гета (1998-2000, Менск, пл. Юбілейная)

### Праекты будынкаў
* Гарком КПБ (1979), МЗС
* ВДНГ (1968)
 
### Станцыі Мінскага мэтрапалітэну
* «Плошча Леніна» (1984)
* «Няміга» (1990)
 
Праект дэталёвай пляніроўкі й забудовы цэнтру (1970-1975), праспэкту Машэрава (1980-я). Гістарычная «Няміга» (аўтарства рэканструкцыі гістарычнай часткі Менску) «Траецкае прадмесьце» (Менск, 1980-1986), «Верхні горад», Вуліца Няміга, «Ракаўскае прадмесьце»

## Узнагароды
* Дзьве Ганаровыя граматы Вярхоўнага Савету БССР
* Грамата Вярхоўнага Савету БССР
* Ордэн «За заслугі перад Фэдэратыўнай Рэспублікай Нямеччына»
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь, за стварэньне помніка князю Давыду ў Давыд-Гарадку
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (2011), за мэмарыял «Дзецям — ахвярам Вялікай Айчыннай вайны» ў Чырвоным Беразе (Гомельская вобласьць)

### Сцэнаграфіі, кнігі
Выканаў сцэнаграфію спэктакляў:
* «Палёты з анёлам» (2001)
* «Песьня вайны» (у суаўт., 2005) (Рэспубліканскі тэатар беларускай драматургіі)

Кнігі:
* «Хатынь» (2005) (проза)
* «Лаўка» (проза)
* «Вайна і каханьне» (проза)
* «Імгненьні» (паэтычная складанка)
* «Перажыць перажытае» (альбом)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску