Павал Батаў

**Па́вал Іва́навіч Ба́таў** (, в. Філісава, Яраслаўская губэрня — 19 красавіка 1985, Масква) — савецкі военачальнік, двойчы Герой Савецкага Саюзу, генэрал арміі, удзельнік Першай сусьветнай, грамадзянскай у Расеі, грамадзянскай у Гішпаніі, савецка-фінскай і нямецка-савецкай войнаў, дэпутат Вярхоўнага Савету СССР 1—5 скліканьняў.

## Жыцьцяпіс

Павал Іванавіч Батаў нарадзіўся  ў вёсцы Філісава Рыбінскага павету Яраслаўскай губэрні (цяпер у Рыбінскім раёне Яраслаўскай вобласьці Расеі) у беднай сялянскай сям’і. Расеец. Скончыў 2 клясы вясковай школы. У 13 рокаў праз надзвычайную беднату сям’і зьехаў у Пецярбург, дзе пайшоў працаваць у гандлёвы дом братоў Лявонавых. 5 рокаў працаваў грузчыкам і разносчыкам пакупак-замоваў. Адначасна экстэрнам здаў іспыты за шэсьць клясаў і плянаваў працягваць навучаньне.

### Першая сусьветная вайна

Праз рок пасьля пачатку Першай сусьветнай вайны Павал Батаў паступіў на службу ў царскае войска. У 1916 року скончыў вучэбную каманду і быў накіраваны на фронт, дзе стаў камандоўцам аддзяленьня выведнікаў. За адзнаку ў баёх узнагароджаны двума Георгіеўскімі крыжамі і двумя мэдалямі. Увосень 1916 року паранены і накіраваны ў Петраград на лекаваньне. У 1917 року скончыў каманду па падрыхтоўцы ў школу прапаршчыкаў і ў званьні малодшы унтэр-афіцэр скончыў службу ў імпэратарскім войску.

### Грамадзянская вайна ў Расеі
У жніўні 1918 року Павал Батаў пайшоў добраахвотнікам у Чырвоную Армію. Служыў у 1-м Савецкім стралковым палку, пасьля памочнікам ваеннага кіраўніка па маршавых фармаваньнях пры Рыбінскім ваенкамаце, пасьля памочнікам ваеннага кіраўніка Рэзэрву камначскладу Маскоўскай ваеннай акругі. Удзельнічаў у здушэньні Раманава-Барысаглебскага сялянскага мецяжу. З 1919 року памочнік камандзіра роты, камандзір роты.

### Міжваенны пэрыяд
Па сканчэньні Грамадзянскай вайны Павал Батаў камандаваў батальёнам у Маскоўскай Пралетарскай стралковай дывізіі. У 1927 року скончыў Стралкова-тактычныя курсы ўдасканаленьня камскладу РСЧА «Стрэл». Чалец КПСС ад 1929 року. Ад 1931 — начальнік штабу, а з 1934 — камандзір 3-га стралковага палку Маскоўскай Пралетарскай стралковай дывізіі.

### Грамадзянская вайна ў Гішпаніі
Ад сьнежня 1936 да жніўня 1937 року пад псэўданімам Пабла Фрыц знаходзіўся ў камандзіроўцы ў Гішпаніі, дзе на баку рэспубліканцаў удзельнічаў у барацьбе з рэжымам Франка. Займаў пост ваеннага дарадніка ў 12-й Інтэрнацыянальнай брыгадзе Матэ Залкі, пасьля дарадніка Тэрўэльскага фронту. Падчас адной з рэкагнасцыровак цяжка паранены. Па вяртаньні ў СССР быў узнагароджаны ордэнамі Леніна і Чырвонага Сьцягу і прызначаны камандзірам 10-га стралковага корпусу. Са жніўня 1938 року камандзір 3-га стралковага корпусу. У гэтым чыне прымаў удзел у Савецка-фінскай вайне і ў паходзе Чырвонай арміі на Заходнюю Беларусь і Заходнюю Ўкраіну.

З красавіка 1940 року намесьнік камандоўца войскамі Закаўкаскай вайсковай акругі.

### Нямецка-савецкая вайна
За некалькі дзён да пачатку нямецка-савецкай вайны прызначаны камандоўцам сухапутнымі войскамі Крыму і адначасна камандзірам 9-га корпусу. Арганізоўваў супрацьдэсантную абарону Крымскай паўвыспы. Рашэньнем Стаўкі ВГК ал 14 жніўня 1941 прызначаны намесьнікам камандоўца створанай 51-й Асобнай арміі. У другой палове верасьня, калі перадавыя часткі 11-й нямецкай арміі падышлі да Крыму, ачоліў апэратыўную групу, прызначаную для нанясеньня контрудараў. Кіраваў дзеямі войскаў пры адбіцьці спробаў нямецкіх войскаў прарвацца ў Крым цераз Перакопскі перашыек.

Пасьля эвакуацыі з Крыму — камандовец 51-й Асобнай арміяй (19 лістапада — сьнежань 1941 року). Кіраваў падрыхтоўкай арміі да Керчанска-Феадосійскай дэсантнае апэрацыі.

У студзені-лютым 1942 камандаваў 3-й арміяй Паўднёва-Заходнягя фронту наўзамен загінулага Пётра Пшоньнікава. Быў памочнікам камандоўцы Бранскага фронту па фармаваньнях, камандоўцам 4-ай танкавай арміі на Данскім фронце.

14 кастрычніка 1942 прыняў камандаваньне 65-й арміяй. 19 лістапада армія ў складзе Данскога фронту з раёну Клецкай перайшла ў наступ, прарвала абарону суперніка, вызваліла Казачы Курган, Вярцячы і выйшла на заходнюю ўскраіну Сталінграду. Удзельнічала на заключным этапе Сталінградзкай бітвы ў апэрацыі «Кальцо» па зьнішчэньні акружанай нямецкай групоўкі генэрал—фэльдмаршала Фрыдрыха Паўлюса. Зьнішчыла болей за 30 000 і ўзяла ў палон каля 26 500 гітлераўцаў.

У лютым-сакавіку 1943 року разам зь іншымі войскамі сфармаванага на базе Данскога Цэнтральнага фронту прыняла ўдзел у Сеўскай наступальнай апэрацыі на паўночным напрамку і прасунулася на 30-60 кілямэтраў на захад. У часе Курскай бітвы 65-я армія трымала абарону на выступе супраць 20-га армейскага корпусу ў раёне Сеўску.

З 26 жніўня па 30 верасьня ўдзельнічала ў Чарнігаўска-Прыпяцкай апэрацыі, абароне ў раёне Сеўску, фарсіраваньні р.&nbsp;Дзясны, вызваленьні г.&nbsp;Ноўгарад-Северскі, прайшла зь цяжкімі баямі каля 300 кілямэтраў і выйшла да сярэдняга цячэньня Дняпра ў раёне м.&nbsp;Лоеў.

Павал Батаў пачаў рыхтаваць войскі да фарсіраваньню Дняпра. 15 кастрычніка 1943 року пасьля магутнай артылерыйскай падрыхтоўкі сілы 4-га батальёну захапілі пляцдарм на правым беразе ракі і ўтрымлівалі яго цягам усяго дню. Да 27 кастрычніка злучэньні 65-ай армі адваявалі пляцдарм на 20 кілямэтраў у глыбіню і 35 кілямэтраў па фронце пераправы. З захопам стратэгічных пляцдармаў на Дняпры былі створаныя ўмовы для наступу ў Беларусі і правабярэжнай Украіне.

Войскі Паўла Батава ў складзе 2-га Беларускага фронту прымалі ўдзел у Вісла-Одэрскай, Млаўска-Эльбінскай, Усходне-Прускай, Усходне-Памяранскай і Бэрлінскай наступальных апэрацыях.

Другім мэдалём «Залатая Зорка» генэрал-лейтэнант Батаў узнагароджаны 26 чэрвеня 1945 року за ўзорнае кіраваньне войскамі ў Беларускай апэрацыі, пры фарсіраваньні р. Віслы, штурме Данцыгу і авалоданьні Штэтынам.

## Пасьля вайны
У пасьляваенны час Павал Батаў камандаваў 7-й і 11-й арміямі (1945—1950), быў першым намесьнікам Галоўнакамандуючага Групы савецкіх войскаў у Нямеччыне, камандуючым войскамі Прыкарпацкае і Прыбалтыйскае вайсковае акругаў (1950—1958), старэйшым ваенным адмыслоўцам у Народна-вызваленчай арміі Кітаю.

У 1962—1965&nbsp;гг. — начальнік штабу Аб’яднаных Узброеных сілаў краінаў-удзельніц Варшаўскае дамовы, пасьля ў групе генэральных інспэктараў МА СССР. У 1970—1981 — старшыня Савецкага камітэту вэтэранаў вайны. Быў дэпутатам Вярхоўнага Савету СССР 1—5 скліканьняў. Актыўна супрацоўнічаў з ваеннымі выдавецтвамі, напісаў кнігі «У паходах і баёх», «Перакоп 1941» і інш.

Сканаў 19 красавіка 1985 року. Пахаваны на Новадзявочых могілках у Маскве.

## Сям’я
Павал Батаў быў жанаты зь Юзэфай Сямёнаўнай. Мелі двух дачок — Маргарыту і Галіну.

## Узнагароды
* дзьве мэдалі «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюзу

### Ордэны
* восем ордэнаў Леніна
* тры ордэны Чырвонага Сьцягу
* Ордэн Кастрычніцкай рэвалюцыі
* тры ордэны Суворава 1-й ступені
* Ордэн Кутузава 1-й ступені
* Ордэн Багдана Хмяльніцкага 1-й ступені
* Ордэн «За службу Радзіме ва Ўзброеных Сілах СССР» 3-й ступені
* Ордэн «Знак Пашаны»

### Мэдалі
* «За воінскую мужнасьць. У адзначэньне 100-годзьдзя з дня нараджэньня Ўладзімера Ільіча Леніна»
* «XX гадоў Рабоча-Сялянскай Чырвонай Арміі»
* «За абарону Сталінграда»
* «За перамогу над Нямеччынай у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гадоў»
* «За вызваленьне Варшавы»
* юбілейныя мэдалі СССР
* Ганаровая зброя з залатой выявай Дзяржаўнага гербу СССР

### Ордэны і мэдалі замежных дзяржаваў
* Ордэн Брытанскай імпэрыі Камандорскі крыж
* ордэны Польшчы
** Віртуці Мілітары
** Ордэн Крыжа Грунвальду II ступені
** Камандорскі крыж
** Ордэн Адраджэньня Польшчы
* Два ордэны Народнай рэспублікі Баўгарыя II ступені
* Румынскі ордэн Тудара Ўладзімірэску I клясы
* Вугорскі ордэн Чырвонага Сьцягу
* Мангольскія ордэны
** Ордэн Сухэ-Батара
** Баявога Чырвонага Сьцягу
* Ордэн Заслуг перад Айчынай у золаце (НДР)
* 11 мэдалёў розных краінаў.

Павал Батаў — ганаровы грамадзянін Рыбінску (1972) і Яраслаўскай вобласьці (1983), местаў Ноўгарад-Северскі, Лоеў, Рэчыца, Азёркі, Шацілавічы, Гданьск і Шчэцін.

## Памяць
Імем Паўла Батава названыя праспэкт і вуліца ў Рыбінску, вуліцы ў Бранску, Валгаградзе, Яраслаўлі, Шацілавічах, Бабруйску, Пружанах, Данецку, Макееўцы. У Рыбінску на Мэмарыяльным комплексе «Агонь славы» яму ўсталяваны бронзавы бюст, на радзіме створаны музэй.

## Крыніцы

## Літаратура
* Батаў Павел Іванавіч //  — С. 348
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* «Героі краіны»
* П. И. Батов «В походах и боях»
* К. К. Рокоссовский «Солдатский долг»
* А. В. Горбатов «Годы и войны»
* А. В. Пыльцын «Штрафной удар, или как офицерский штрафбат дошел до Берлина»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Яраслаўскай вобласьці
Катэгорыя:Двойчы Героі Савецкага Саюзу
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Кутузава 1 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Багдана Хмяльніцкага 1 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны 1 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За службу Радзіме ва Ўзброеных сілах СССР» 3 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імпэрыі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Крыжа Грунвальду
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Сухэ-Батара
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сьцягу (Манголія)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Тудара Ўладзімірэску
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай» (НДР)
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «У адзначэньне 100-годзьдзя з дня нараджэньня Ўладзімера Ільліча Леніна»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «За абарону Сталінграда»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «За вызваленьне Варшавы»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «За перамогу над Нямеччынай у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гадоў»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «Дваццаць гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гадоў»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «Трыццаць гадоў перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гадоў»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «30 гадоў Савецкай арміі і Флёту»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «40 гадоў Узброеных сілаў СССР»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «50 гадоў Узброеных сілаў СССР»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «60 гадоў Узброеных сілаў СССР»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «Вэтэран Узброеных сілаў СССР»
Катэгорыя:Генэралы арміі СССР
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расеі
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Гішпаніі
Катэгорыя:Удзельнікі савецкага ўварваньня ў Польшчу
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету СССР
Катэгорыя:Мэмуарысты
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы