Палтава

**Палта́ва** () — места на ўсходзе цэнтральнай часткі Ўкраіны, на рацэ Ворскле. Адміністрацыйны цэнтар Палтаўскай вобласьці і Палтаўскага раёну. Плошча 104,42 км². Насельніцтва на 2024 год — 287 тыс. чал.

Знаходзіцца за 300 км на паўднёвы ўсход ад Кіева. Буйны транспартны вузел.

## Этымалёгія назвы
Існуе шэраг меркаваньняў датычна паходжаньня назвы места. Паводле аднаго зь іх тапонім утварыўся ад рэчкі Лтавы. Гісторык XIX стагодзьдзя М. Арандарэнка ўважаў, што найменьне паселішча пайшло ад назвы ўрочышча Алтава. Іншыя дасьледнікі выводзілі назву «Палтава» ад славянскага кораня «пълътъ», «пълотъ» (украінскае «плетінь», «ліса», «огорожа»). Выказвалася і думка пра скіфска-сармацкія карані тапоніму. У паўночнакаўказкіх і шмат якіх цюркамоўных этнасаў словы «ол», «ола», «ул». «ула» азначаюць «паселішча», «места», а «таві» ў асэтынскай і грузінскай мовах значыць «выток рэчкі», «вяршына», «стромкі бераг».

## Гісторыя
* 1174: першы ўспамін ў пісьмовых крыніцах, вядомая як *Лтава*.
* сяр. XIII ст.: трапіла пад уладу Арды.
* XIV ст.: войскі Вялікага Княства Літоўскага вызвалілі паселішча.
* 1430: у грамаце вялікага князя Вітаўта ўпершыню згадваецца пад сучаснай назвай.
* 1471: у Кіеўскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага.
* 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі перайшла да Каралеўства Польскага.
* 1648—1775: цэнтар Палтаўскага казацкага палку.
* 1654: апынулася ў складзе Расеі.
* 1709: у часы Паўночнай вайны пад Палтавай адбылася бітва паміж швэдзкімі і расейскімі войскамі.
* 1775: цэнтар павету Наварасейскай губэрні.
* 1802: цэнтар губэрні.
* 1919: у складзе ЎССР.
* 1937: цэнтар вобласьці.
* 18 верасьня 1941 — 22 верасьня 1943: знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

У лютым 2001 году ў Палтаве заснавалі «Новую пошту», якая да 2023 году ўвайшла ў 20-ку найбольшых падаткаплатнікаў Украіны.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1881 год — 41&nbsp;035 чал.; 1897 год — 54 тыс. чал.
* XX стагодзьдзе: 1923 год — 88 тыс. чал.; 1939 год — 128 тыс. чал.; 1959 год — 143 тыс. чал.; 1970 год — 220 тыс. чал.; 1974 год — 254 тыс. чал.; 1991 год — 320 тыс. чал.

### Мова

## Эканоміка
Здабыча карысных выкапняў, прадпрыемствы машынабудаваньня, лёгкай і харчовай прамысловасьці.

## Славутасьці
У месьце дзейнічае Палтаўскі краязнаўчы музэй (у колішнім будынку Палтаўскага земства, 1908)
* Белая альтанка (1909)
* Гістарычная забудова места кан. XIX — пач. XX стагодзьдзяў
* Царква Ўсьпеньня Прасьв. Багародзіцы (XVII—XVIII стагодзьдзяў)

## Галерэя

Полтавський краєзнавчий музей.jpg|Краязнаўчы музэй
Muzejpanasamirnogo.JPG|Царква Ўсьпеньня Прасьв. Багародзіцы
October Parc Poltava 1550.JPG|У мескім парку
Poltava train station.jpg|Чыгуначны вакзал
Vorskla Poltava.JPG|Рэчка Ворскла
Пам'ятник Миколі Гоголю в Полтаві.jpg|Помнік Мікалаю Гогалю
Пам'ятник_Миколі_Остроградському_на_однойменній_вулиці_(Полтава).jpg|Помнік Міхалу Астраградзкаму
Пам'ятник Марусі Чурай в Полтаві.jpg|Помнік Марусі Чурай


## Месты-сябры
* Вэліка-Тырнава, Баўгарыя (1963)
* Баранавічы, Беларусь
* Фільдэрштат, Нямеччына
* Остфільдэрн, Нямеччына
* Кашалін, Польшча (1958)
* Люблін, Польшча
* Краснадар, Расея
* Ніцца, Францыя

## Асобы
* Іцхак Бэн-Цьві (1884—1963) — дзяржаўны і грамадзкі дзяяч, другі прэзыдэнт дзяржавы Ізраіль
* Іван Катлярэўскі (1769—1838) — украінскі пісьменьнік
* Анатоль Луначарскі (1875—1933) — расейскі савецкі пісьменьнік
* Уладзімер Пічэта (1878—1947) — савецкі беларускі і расейскі гісторык, выкладнік, першы рэктар БДУ
* Сымон Пятлюра (1879—1926) — украінскі палітычны і вайсковы дзяяч

## Крыніцы

## Літаратура
* Pułtawa //  S. 293—294
* Полтава // 

## Вонкавыя спасылкі
* Палтаўская меская рада
* Розподіл населення за національністю та рідною мовою 


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XII стагодзьдзі