open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Зона маўчаньня

**„Зо́на маўча́ньня“** — дакумэнтальна-публіцыстычная аповесьць беларускага пісьменьніка Сяргея Грахоўскага пра сталінскія рэпрэсыі.

Напісаная на дакумэнтальнай аснове, аповесьць перадае драматызм перажытага ў гады сталінскіх рэпрэсый. Ад першай асобы ў творы паказваецца цяжкае жыцьцё арыштантаў. Галоўны герой кожны дзень змагаецца за сваё жыцьцё, то ў турме роднага места, то ў лягерным пункце ГУЛАГу. Аўтар паказвае лёсы несправядліва абвінавачаных беларускіх пісьменьнікаў, артыстаў, вернікаў, калгасьнікаў, сябраў Саюзу беларускай моладзі і іншых ахвяр масавай рэпрэсыўнай «мясарубкі» савецкіх спэцслужбаў.

Сяргей Грахоўскі сам прайшоў праз засьценкі Народнага камісарыяту ўнутраных справаў БССР і Міністэрства дзяржаўнай бясьпекі БССР. Ён знайшоў у сабе сілы ізноў перапакутаваць дзень за днём лягернае дзесяцігодзьдзе, паўторны арышт і высылку ў Сыбір. Аўтар заклікае зрабіць усё, каб не вярнулася дыктатура адной асобы.

Галоўнай мэтай аўтара было не паказаць свае пакуты і свой шлях на Галготу, але найперш расказаць пра пакутніцкі лёс сваіх сяброў, таленавітых беларускіх пісьменьнікаў, якія разам зь ім ішлі па сталінскіх этапах, працавалі ў нечалавечых катаржных умовах і гінулі жахлівай сьмерцю.

Аповесьць «Зона маўчаньня» уваходзіць разам з аповесьцямі «З воўчым білетам» і «Такія сінія сьнягі» у аўтабіяграфічную трылёгію Сяргея Грахоўскага, напісаную ў пэрыяд 1987—1989 гадоў, якая зьяўляецца беларускім аналягам нарысу «Архіпэляг ГУЛАГ» расейскага пісьменьніка Аляксандра Салжаніцына.

Ва ўступе да трылёгіі Грахоўскі дае запавет нашчадкам не дапусьціць паўтарэньня трагедыі беларускага народу 1930—1940-х гадоў:

## Крыніцы

## Літаратура
* С. Грахоўскі. Зона маўчання. Спавядальная аповесць. Менск, Мастацкая літаратура, 1990.

Катэгорыя:Творы Сяргея Грахоўскага
Яскевіч

**Яскевіч** — беларускае прозьвішча; утворана ад імя Іван.

## Вядомыя носьбіты
* Алесь Яскевіч (нар. 1934) — беларускі літаратурны крытык, публіцыст, доктар філялягічных навук.
* Ядвіга Яскевіч (нар. 1949) — беларускі савецкі філёзаф, прафэсар, доктар філязофскіх навук.
* Генрых Яскевіч (нар. 1941) — партыйны савецкі дзеяч.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Ганна Янкута

**Га́нна Вале́р’еўна Янку́та** ( 4 верасьня 1984, Гародня) — беларуская перакладніца, пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Закончыла філялягічны факультэт БДУ, абараніла магістэрскую дысэртацыю па творчасьці Айн Рэнд і кандыдацкую дысэртацыю. У 2018 г. атрымлівала стыпендыю Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь (Распараджэньне Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь № 37 рп ад 23.01.2018 г.). Кандыдат філялягічных навук. З 2008 году наведвае перакладчыцкую майстэрню пры Беларускім Калегіюме. Сябра рады інтэрнэт-часопіса «ПрайдзіСвет». З 2013 году сябра Саюза беларускіх пісьменьнікаў. Намесьніца старшыні Беларускага ПЭН-цэнтру (2013—2017).

## Творчасьць
Перакладае прозу і паэзію з ангельскай, польскай, нідэрляндзкай, афрыкаанс, скотс ды іншых моваў. Адна зь перакладніцаў, рэдактарак і складальнікаў камэнтароў да тому выбраных твораў Эдгара По «Маска Чырвонае Сьмерці». Пераклала раманы Джэйн Остын «Пыха і перадузятасьць», К. Ісігура «Не адпускай мяне», аповесьць Ч. Дыкэнза «Калядная гісторыя», дэтэктыўную прозу А. Конан Дойла, Р. ван Гуліка, шэраг паэтычных твораў У. Шэксьпіра, У. Блэйка, Д. Кітса, Ф. Пэсоа, Б. Лесьмяна і інш.

У 2018 годзе пабачыла сьвет першая аўтарская кніга Янкуты «Кот Шпрот і таямніца атракцыёнаў». Гэта дзіцячая кніга пра ката, які вандруе па Менску. Паводле сюжэту кот Шпрот, які любіць уначы цішком зьбегчы з балькону і паблукаць па ваколіцах, знаёміцца з прывідамі, што жывуць пад вокнамі яго дома. Так пачынаюцца прыгоды ката і хлопчыка Алеся ў менскім Парку Чалюскінцаў, завязваецца іх сяброўства з суседзямі — прывідамі, вераб’ямі і мышамі. Героі кнігі ратуюць сяброў, якія трапілі ў загадкавую пастку, і вучацца разам спраўляцца зь нягодамі.

## Узнагароды
Ляўрэатка конкурсаў маладых літаратараў імя Карласа Шэрмана (2009) і Чэслава Мілаша (2011), арганізаваных Беларускім ПЭН-цэнтрам. Ляўрэатка прэміі часопіса “ПрайдзіСвет” у намінацыі “Публікацыя ў часопісе “ПрайдзіСвет” за 2009 год.

## Крыніцы

## Літаратура
* Красавіцкае папаўненьне // Новы Час № 17 (289), 27 красавіка 2012. — С. 10.

## Вонкавыя спасылкі
* Ганна Янкута на сайце Саюзу беларускіх пісьменьнікаў

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
З воўчым білетам

**„З во́ўчым біле́там“** — дакумэнтальная аповесьць беларускага пісьменьніка Сяргея Грахоўскага пра ахвяраў сталінскіх рэпрэсій.

Напісаная на дакумэнтальнай аснове, аповесьць распавядае пра вяртаньне вязьня пасьля 10 гадоў зьняволеньня на Радзіму. Атрымаўшы даведку («воўчы білет») аб вызваленьні, ён, былы «вораг народа», зь вялікай цяжкасьцю знаходзіць працу. Такім людзям было надзвычай цяжка ўладкавацца ў жыцьці: зь імі баяліся размаўляць, узнаўляць знаёмствы. Сяргей Грахоўскі апісвае, як на працягу трох гадоў ён адчуваў напружаную часовасьць свайго існаваньня «з воўчым білетам» пад пільным наглядам савецкіх спэцслужбаў, пакуль ізноў ня быў высланы «навечна» ў Сыбір у 1949 годзе.

Аповесьць «З воўчым білетам» уваходзіць разам з аповесьцямі «Зона маўчаньня» і «Такія сінія сьнягі» у аўтабіяграфічную трылёгію Сяргея Грахоўскага, напісаную ў пэрыяд 1987—1989 гадоў, якая зьяўляецца беларускім аналягам нарысу «Архіпэляг ГУЛАГ» расейскага пісьменьніка Аляксандра Салжаніцына.

Ва ўступе да трылёгіі Грахоўскі дае запавет нашчадкам не дапусьціць паўтарэньня трагедыі беларускага народу 1930—1940-х гадоў:

## Крыніцы

## Літаратура
* С. Грахоўскі. Зона маўчання. Спавядальная аповесць. Менск, Мастацкая літаратура, 1990.

Катэгорыя:Творы Сяргея Грахоўскага
Марыя Якімук

**Марыя Сямёнаўна Якімук** (**Гарах**;  2 студзеня 1944, вёска Ліпінкі, Берасьцейскі раён) — беларуская пісьменьніца. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Жыцьцяпіс
Скончыла Берасьцейскі пэдагагічны інстытут імя А. С. Пушкіна, факультэт мэтодыкі і пэдагогікі пачатковага навучаньня. Працавала больш за 30 гадоў у Берасьцейскім раёне, большасьць зь якіх у Кавярдзяцкай пачатковай школе. Зь вершамі дэбютавала ў 1966 годзе ў раённай газэце «Заря над Бугом». Піша па-расейску і па-беларуску вершы, песьні, байкі, апавяданьні і замалёўкі. Аўтар некалькіх кніг, куды ўвайшлі творы на абедзьвюх мовах.

## Творы
* 2001 — "Весны чудесныя напевы" 
* 2003 — "Реальности и мечты" 
* 2007 — "Рассыпая любви слова" 
* 2011 — "Аккорды светлого дня" 
* 2012 — "Так распорядилась судьба"

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьцейскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Пахаджане

**„Пахаджа́не“** — зборнік 20 прыпавесьцяў беларускага пісьменьніка Васіля Быкава, выдадзены „Нашай Нівай“ у 1999 годзе асобнай кнігай. У 2008 годзе ў выдавецтве Логвінава пабачыла сьвет другое выданьне.

## Зьмест
* Аб’яднаньне
* Абязбожаны люд
* Байкі жыцьця (трыпціх)
* Вежа
* Восьлік
* Вуціны статак
* Галоўны крыгсман
* Камень
* Кошка і мышка
* Маленькая чырвоная кветачка
* Музыка
* На поўню
* Насарогі ідуць
* Новая цывілізацыя
* Пагібель зайца
* Пахаджане
* Сонца ў ваконцы?
* Тры словы нямых
* Хвастаты
* Хутаранцы

## Пераклады
У 2013 годзе зборнік на ўкраінскую кнігу пераклаў Дмытро Шчарбіна. Прадмову да ўкраінскага выданьня напісаў Ігар Альшэўскі, сябра Нацыянальнага саюза пісьменьнікаў Украіны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пахаджане на Камунікаце

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі 1999 году
Катэгорыя:Творы на беларускай мове
Язэп Янушкевіч

**Язэ́п Язэ́павіч Янушке́віч** (н. , в. Ракаў, Валожынскі раён) — беларускі літаратуразнавец, археограф, пісьменьнік. Ляўрэат прэміі імя Льва Сапегі (Варшава, 2007). Кандыдат філялягічных навук (1987). Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Жыцьцяпіс
Скончыў БДУ ў 1981 годзе. 3 1985 працаваў навуковым супрацоўнікам Інстытуту літаратуры АН Беларусі, адначасова з 1996 году — загадчык аддзелу археаграфіі Беларускага НДІ дакумэнтазнаўства і архіўнай справы. З 1997 году намесьнік рэдактара выдавецтва «Беларускі кнігазбор». 3 1999 году намесьнік старшыні Археаграфічнай камісіі Камітэту па архівах і справаводзтве пры СМ Рэспублікі Беларусь. Тройчы звольнены з працы (у БелНДІДАС і ў акадэмічным Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы НАНБ).

Дасьледуе гісторыю беларускай літаратуры і культуры ХІХ—ХХ ст., беларуска-польскія гісторыка-літаратурныя сувязі і культурныя ўзаемадзеяньні ХІХ — пач. ХХ ст., жыцьцё і творчасьць дзеячаў беларускай літаратуры і культуры. Адзін з аўтараў «Гісторыі беларускай літаратуры XX ст.» (т. 1, 1999). Упершыню апублікаваў арыгінал «Пінскай шляхты» В. Дунін-Марцінкевіча (1984), «Лісты з-пад шыбеніцы» К. Каліноўскага і дакумэнты пра нараджэньне і жыцьцё Паўлюка Багрыма (1988), дзёньнікі Караткевіча (1989) і менскага архіяпіскапа Міхала Галубовіча (2003), мэмуары Паўліны Мядзёлкі (1993), «Тастамэнт» А. Кіркора (1998) і інш.
 
Складальнік з тэксталягічнай падрыхтоўкай, аўтар прадмоў і камэнтарыяў «Твораў» В. Дунін-Марцінкевіча (1984) і Ф. Багушэвіча (1991), «Выбраных твораў» В. Ластоўскага (1997), зборніка «Шляхам гадоў» (1994). Рэдактар, аўтар прадмовы і пасьляслоўя, адзін са складальнікаў і аўтараў камэнтараў кніг А. Міцкевіча «Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве» (1998; пераклад Пятра Біталя) і Я. Коласа «Новая зямля» (2002, абедзьве на беларускай, польскай і расейскай мовах; . Пераклаў на беларускую мову раман Сяргея Пясэцкага «Пяты этап», а таксама: Станіслаў Манюшка. Ліставаньне (1826—1851) / Укладальнік Язэп Янушкевіч. // Stanisław Moniuszko. Korespondencja (1826—1851). Wybór i opracowanie Jazep Januszkiewicz. — Мінск: «Смэлтак», 2010. 302 с.

## Асабістае жыцьцё
Брат Валяр’яна Янушкевіча і Фелікса Янушкевіча.

## Бібліяграфія
* Беларускі Дудар: Прабл. славян. традыцый і ўплываў у творчасці В. Дуніна-Марцінкевіча. Мн., 1991;
* У прадчуванні знаходак: 3 адной вандроўкі ў архівы Варшавы, Вроцлава, Кракава. Мн., 1994;
* 
* Неадменны сакратар Адраджэння: Вацлаў Ластоўскі. Мн., 1995;
* Нацыянальная праграма выдання гістарычных крыніц: Аднаўленне Бел. Археагр. Камісіі (БАК). Мн., 1999;
* За архіўным парогам: Бел. літ. XIX—XX стст. у святле архіўных пошукаў. Мн., 2002;
* Дыярыюш з ХІХ стагоддзя. Дзённікі Міхала Галубовіча як гістарычная крыніца. Мн., 2003.

## Крыніцы

## Літаратура
* Язэп Янушкевіч на сайце СБП

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ракаве
Катэгорыя:Выпускнікі філялягічнага факультэту БДУ
Катэгорыя:Беларускія археографы
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Янушкевіч

Прозьвішча **Янушкевіч** маюць:

## Вядомыя носьбіты
* Аляксей Янушкевіч — беларускі футбаліст.
* Адольф Янушкевіч — беларускі і польскі пісьменьнік, паэт, падарожнік.
* Андрэй Янушкевіч — беларускі гісторык і выдавец.
* Валяр’ян Янушкевіч — беларускі скульптар.
* Рамуальд Янушкевіч — удзельнік паўстаньня 1830—1831 гадоў.
* Фэлікс Янушкевіч — беларускі жывапісец.
* Язэп Янушкевіч — беларускі літаратуразнавец, археограф, пісьменьнік.
* Януар Янушкевіч — землеўласьнік Менскага павету.
* Яўстах Янушкевіч — кнігавыдавец, публіцыст, адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1830—1831 гадоў.
Барыс Пятровіч

**Бары́с Пятро́віч**, сапраўднае імя **Барыс Пятровіч Сачанка** (нар. 17 ліпеня 1959, в. Вялікі Бор, Хвойніцкі раён, Гомельская вобласьць, БССР) — беларускі пісьменьнік, празаік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 17 ліпеня 1959 году ў в. Вялікі Бор Хвойніцкага раёну Гомельскай вобласьці.

Скончыў факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1984). Працаваў у абласным і рэспубліканскім друку «Гомельская праўда», «Звязда», «Літаратура і мастацтва», часопісе «Полымя». З 1990 — адказны сакратар штотыднёвіка «Літаратура і мастацтва».

Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў з 1993 году.

У 2002 годзе ён заснаваў і стаў галоўным рэдактарам літаратурнага часопісу «Дзеяслоў».

У сьнежні 2011 году абраны старшынём Рады ГА «Саюз беларускіх пісьменьнікаў» — найстарэйшай творчай арганізацыі Беларусі, што аб’ядноўвае ў сваіх шэрагах больш за 450 сяброў. У якасьці куратара сэрыі і рэдактара выдаў больш за 60 кніг беларускіх аўтараў у сэрыі «Кнігарня пісьменьніка» (сярод іх намінанты і ляўрэаты літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройца «Час збіраць косткі» В. Казько, «Жанчына і леапард» Т. Барысік і іншыя), а таксама больш за дзясятак кніг ў бібліятэчцы часопісу «Дзеяслоў».

## Бібліяграфія
Дэбютаваў апавяданьнем «Успамін. Яблыкі» у 1988 (часопіс «Крыніца»). Аўтар кніг «Ловы» (1992), «Сон між пачвар» (1994), «Фрэскі» (1998), «Шчасьце быць» (2004), «Жыць не страшна» (2008), «Піліпікі» (2009), «Плошча» (2010), «Спакушэньне» (2013), «Спачатку была цемра» (2013), «Пуціна» (2015).

## Узнагароды
* 1992 год — прэмія часопісу «Маладосьць» за кнігу «Ловы»,
* 2008 год — прэмія «Гліняны Вялес»,
* 2019 год — мэдаль да стагодзьдзя БНР  Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Лешчанка (Краснапольскі раён)

**Ле́шчанка** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Яноўскага сельсавету.

Да 25 ліпеня 2008 году вёска ўваходзіла ў склад Высакаборскага сельсавету.

У 1832—1864 гадох у вёсцы дзейнічала Лешчанская шкляная мануфактура.

## Насельніцтва
* 2009 год — 27 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Яноўскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Лешчанская шкляная мануфактура

**Ле́шчанская шкляна́я мануфакту́ра** — колішняя мануфактура, якая дзейнічала ў 1832—1864 гадох у вёсцы Лешчанка (цяпер Краснапольскі раён Магілёўскай вобласьці). Вырабляла аконнае шкло. У 1864 годзе мела 2 драўляныя карпусы, 3 сьвірны, 5 іншых памяшканьняў, 3 печы для выплаўкі шкла; працавала 87 чалавек, выраблена 1500 скрынак шкла.

## Літаратура
* Лешчанская шкляная мануфактура // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1999. — Т. 9: Кулібін — Малаіта. — 560 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9), ISBN 985-11-0035-8. — С. 227.

Катэгорыя:Мануфактуры Беларусі
Гатчына

**Га́тчына** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Гатчынскага раёну Ленінградзкай вобласьці. Зьяўляецца самым буйным горад вобласьці, маючы 91 685 жыхароў паводле стану на 2020 год. Знаходзіцца за 42 км ад Санкт-Пецярбургу. У горадзе маецца Гатчынскі палац, які належыў графу Рыгору Арлову.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Гатчына. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Кінгісеп (неадназначнасьць)

Назву ці прозьвішча **Кінгісеп** могуць мець:

## Асобы
* Віктар Кінгісеп — эстонскі рэвалюцыянэр і камуніст

## Геаграфія
* Кінгісеп — горад у Расеі
* Кінгісеп — былая назва гораду Курэсаарэ, Эстонія
* Кінгісеп — чыгуначная станцыя ў Кінгісепе
Кінгісеп

**Кі́нгісеп** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Кінгісепскага раёну Ленінградзкай вобласьці. Месьціцца за 130 км ад Санкт-Пецярбургу. Насельніцтва гораду складае 45 216 чалавек паводле стану на 2020 год. Заснаваны наўгародзкім шляхцічам Іванам Фёдаравічам як крэпасьць Ям ў 1384 годзе, праз што атрымаў сваю старжытную назву — горад Ямбург. Гэтая назва была зьмененая ў 1922 годзе, калі горад быў нарачоны імём эстонскага камуніста Віктара Кінгісепа.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Кінгісеп. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Кіраўск (Ленінградзкая вобласьць)

**Кі́раўск** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Кіраўскага раёну Ленінградзкай вобласьці. Месьціцца за 35 км ад Санкт-Пецярбургу на беразе ракі Нява. Насельніцтва гораду складае 26 887 чалавек паводле стану на 2020 год. Заснаваны ў 1931 годзе ў якасьці паселішча будаўнікоў Дуброўскай ЦЭЦ, якая пачала сваю эксплюатацыю ў 1933 годзе. Названы ў гонар расейскага рэвалюцыянэра, савецкага дзяржаўнага і палітычнага дзеяча Сяргея Кірава.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Кіраўск. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Быў. Ёсьць. Буду

**«Быў. Ёсьць. Буду»** — зборнік вершаў і паэмаў Уладзімера Караткевіча, выдадзены ў 1986 годзе пасьля сьмерці клясыка.

## Зьмест

* «Быў. Ёсьць. Буду…»
* Мой век
* «На Беларусі бог жыве»
* Разьведчык
* «Радок бяззбройны і бясспрэчны…»
* Кнігі
* «Абяцаюць нам новы раскошны дом…»
* Паэт
* Мова
* Афіцэру Лісаневічу
* Усход
* Надпіс на камені над крыніцай
* Шляхі Ігната Буйніцкага
* Амаль хрысьціянскі тост за ворагаў
* Баляда пра архангелаў
* Прысеньне зімы
* Юнацтва маё
* «Страціў лес свой зімні чуб…»
* Баляда пра разьвітаньне
* «Нават сьцюжым зімовым вечарам…»
* «Блякла-сіняе неба і чырвань галін…»
* Гляджу на тую, што сьпіць
* Новая Атлянтыда
* Энкелад
* Я іду
* «З вытокаў да вусьця ракі, што няспынна бяжыць…»
* Старажытны беларус
* Вульцы
* «Як Стажары ў небе зазьзялі …»
* «О любоў мая, Беларусь!..»
* «Можна ўсё: пусьціць каханьне дымам…»
* Было юнацтва
* Начная песьня
* Рэчка Папараць
* Тагасьветнае
* Сьведка
* Дуб
* «Вецер ужо лістотай не кружыць…»
* «Вёслы мае разрываюць ноч…»
* «І тады закахалася хмара…»
* Насьледаваньне Байрану
* «Закувала зязюля ў лесе празрыста-зялёным…»
* «Ў бездарожжа для тых, каму шчасьціць…»
* «Над полем месяц двухрогі…»
* «Данесьлі добрыя людзі…»
* Стары певень
* Ворыва на валах
* Домік Багдановіча
* Бекеш, або Ода Ерасі
* Павешаным 1863 году
* Сьмяротная страта
* Цар-гармата
* Раманс пра караля, што пакінуў трон
* Глухі геній
* «Не злабіся на ерэтыкаў…»
* «Што такое ёсьць справядлівасьць…»
* Беларускае мінулае
* «З амбона хтось крычаў пра шлях да раю…»
* Былому другу
* Склероз
* Арарацкая даліна
* Армянскія ананімныя прытчы
* Пяць струкоў перцу
* «Старайся…»
* Хан і табіб
* Прарок
* Дэман
* Віно дажджоў
* Гулянка ў дэкарацыях
* Паэма пра явар і каліну

## Крыніцы

Катэгорыя:Творы Ўладзімера Караткевіча
Катэгорыя:Кнігі 1986 году
Кірышы

**Кі́рышы** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Кірыскага раёну Ленінградзкай вобласьці. Месьціцца за 110 км ад Санкт-Пецярбургу на беразе ракі Волхаў, дарога з гораду да Санкт-Пецярбургу цягнецца на 155 км. Насельніцтва гораду складае 50 525 чалавек паводле стану на 2020 год. Вядомы з канца XVII стагодзьдзя, калі паселішча належыла Аляксандру Бястужаву.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Кірышы. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Ладзейнае поле

**Ладзе́йнае поле** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Ладзейнапольскага раёну Ленінградзкай вобласьці. Адлегласьць паміж гарадамі Санкт-Пецярбург і Ладзейнае Поле па аўтамабільнай дарозе складае 246 км. Насельніцтва гораду на 2020 год налічвала 18 989 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі
* Ладзейнае поле. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Ладзейнае поле (неадназначнасьць)

Назоў **Ладзейнае поле** () могуць мець:

## Геаграфія
* Ладзейнае поле — горад у Расеі
* Ладзейнае поле — чыгуначная станцыя ў Ладзейным полі
* Ладзейнае поле — вайсковы аэрадром у Ленінградзкай вобласьці на поўдні ад Ладзейнага поля
Ламаносаў (горад)

**Ламано́саў** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Ламаносаўскага раёну Ленінградзкай вобласьці, пры гэтым горад у склад раёну не ўваходзіць, бо ёсьць часткай Санкт-Пецярбургу. Разьмешчаны на паўднёвым беразе Фінскага заліву, у вусьце ракі Караста. У горадзе месьціцца марскі порт, а таксама чыгуначны вузел. Заснаваны ў 1710 годзе як вясковая рэзыдэнцыя Аляксандра Меншыкава, у 1780 годзе атрымаў статус гораду. У Ламаносаве знаходзіцца палац XVIII стагодзьдзя Араніенбаўм, які ўваходзіць у сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Ламаносаў. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Прыазёрск

**Прыазёрск** () або **Кя́гёйсалмі** (, ) — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Прыазёрскага раёну Ленінградзкай вобласьці. Знаходзіцца за 145 км ад Санкт-Пецярбургу, пры гэтым горад разьмешчаны недалёк ад Фінляндыі, у склад якой уваходзіў з 1917 па 1940 гады, але паводле вынікаў савецка-фінляндзкай вайны быў далучаны да складу СССР, а потым Расеі. Насельніцтва гораду складае 17 813 чалавек паводле стану на 2020 год.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Прыазёрск. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Сланцы (горад)

**Сла́нцы** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Сланцаўскага раёну Ленінградзкай вобласьці. Знаходзіцца за 192 км ад Санкт-Пецярбургу. Насельніцтва гораду складае 32 169 чалавек паводле стану на 2020 год.

## Гісторыя
Сланцы былі заснаваныя ў сувязі з распрацоўкай Гдоўскага радовішча гаручых сланцаў, адкрытага ў 1926 годзе. Заснавальнікам гораду лічыцца Сяргей Кіраў, былы першы сакратар Ленінградзкага абкама ВКП(б). Зь ягонай ініцыятывы 9 красавіка 1930 году пачалося будаўніцтва дасьледча-эксплюатацыйнага рудніка. Будаўніцтва працоўнага паселішча пачалося на левым беразе, непасрэдна каля шахты імя Кірава. Вуліца, забудаваная двухпавярховымі баракамі, у якіх сяліліся шахтары, атрымала назву вуліцы гарнякоў. У 1949 годзе ён быў аб’яднаны зь іншым працоўным пасёлкам, Вялікія Лучкі, і атрымаў статус гораду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сланцы. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Тосна

**Тосна** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Тосьненскага раёну Ленінградзкай вобласьці. Насельніцтва гораду складае 36 296 чалавек паводле стану на 2020 год. Горад стаіць на берагах ракі Тосна.

## Вонкавыя спасылкі
* Тосна. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Усевалажск

**Усе́валаск** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Усеваласкага раёну Ленінградзкай вобласьці. Насельніцтва гораду складае 74 724 чалавекі паводле стану на 2020 год. Горад названы ў гонар расейкага шляхціча Паўла Ўсеваласкага, які выбудаваў тут чыгунку. На месцы сёньняшняга гораду ў 1895 годзе была выбудаваная станцыя.

## Вядомыя жыхары
Белавусаў, Уладзімір Паўлавіч (нар. 1946) - спартсмен, алімпійскі чэмпіён.

Бортко, Уладзімір Уладзіміравіч (нар. 1946) - савецкі і расійскі кінарэжысёр, сцэнарыст, прадзюсар.

Вашукаў, Міхаіл Юр'евіч (нар. 1958) - артыст, куплетыст, гумарыст.

Вокка, Гергард Якаўлевіч (1887-1988) - краязнаўца, кавалер ордэна Леніна (1953), першы Ганаровы грамадзянін Усевалажска (1988), у яго гонар названа адна з вуліц горада.

Анатоль Аляксеевіч Дзянісаў (1934-2010) — савецкі і расійскі вучоны, палітычны дзеяч.

Дабравольскі, Юрый Антонавіч (1911-1979) — лётчык-выпрабавальнік, Герой Савецкага Саюза.

Драчоў, Уладзімір Пятровіч (нар. 1966)-уладальнік Кубка свету і 4-разовы чэмпіён свету па біятлоне.

Журава, Святлана Сяргееўна (нар. 1972) - алімпійская чэмпіёнка, дэпутат Дзяржаўнай думы.

Сляпухін, Юрый Рыгоравіч (1926-1998) - пісьменнік.

Барыс Паўлавіч (нар. 1969) - расійскі эканаміст, старшыня праўлення АТ «Рассельгасбанк».

## Вонкавыя спасылкі
* Усеваласк. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Такія сінія сьнягі

**«Такі́я сі́нія сьнягі́»** — аўтабіяграфічная дакумэнтальная аповесьць беларускага пісьменьніка Сяргея Грахоўскага пра жыцьцё ахвяраў сталінскіх рэпрэсій падчас высылкі ў Сібір.

Аповесьць упершыню была надрукавана ў часопісе «Полымя» (№ 9 за 1988 год) пад назвай «Успаміны майго двайніка». Аўтар апісвае жыцьцё пісьменьніка і яго сям’і напярэдадні і пасьля высылкі ў Сібір. Далёка ад роднай Беларусі, там, дзе такія сінія сьнягі, моцныя маразы, і пачалі абжывацца бестэрміновыя вязьні ГУЛАГу, нават не спадзеючыся адчуць сябе калі-небудзь вольнымі людзьмі.

Аповесьць «Такія сінія сьнягі» уваходзіць разам з аповесьцямі «Зона маўчаньня» і «З воўчым білетам» у аўтабіяграфічную трылёгію Сяргея Грахоўскага, напісаную ў пэрыяд 1987—1989 гадоў, якая зьяўляецца беларускім аналягам нарысу «Архіпэляг ГУЛАГ» расейскага пісьменьніка Аляксандра Салжаніцына.

Ва ўступе да трылёгіі Грахоўскі дае запавет нашчадкам не дапусьціць паўтарэньня трагедыі беларускага народу 1930—1940-х гадоў:

## Крыніцы

Катэгорыя:Творы Сяргея Грахоўскага
Катэгорыя:Творы 1988 году
Сэрца на далоні

«**Сэ́рца на дало́ні**» — раман беларускага пісьменьніка Івана Шамякіна.

Іван Шамякін працаваў над раманам у 1960—1963 гадох. Спачатку ён быў надрукаваны ў часопісе «Полымя», а ў 1964 годзе зьявілася яго асобнае выданьне.

Па матывах раману ў 1964 годзе на Беларускім тэлебачаньні выйла інсцэніроўка «Сэрца на далоні» (рэжысэр Віктар Карпілаў).

За раман «Сэрца на далоні» Іван Шамякін атрымаў у 1967 годзе літаратурную прэмію імя Якуба Коласа.

## Падставы напісаньня
Другая палова 1950-х і першая палова 1960-х гадоў сталі ў Савецкім Саюзе часам перамен у грамадзтве, часам выкрыцьця культу асобы Ёсіфа Сталіна, аднаўленьня ленінскіх нормаў жыцьця, якія на той час падаваліся дэмакратычнымі. Гэты час называюць «хрушчоўскай адлігай», бо ў 1956 годзе, пасьля дакладу Мікіты Хрушчова «Аб кульце асобы і яго наступствах» на ХХ зьезде КПСС, у грамадзтве «пацяплела»: адбывалася своеасаблівае «ўзвышэньне чалавека», зварот да паказу жыцьця простых людзей, іх надзённых клопатаў, удзелу ў грамадзкім жыцьці. Многія тады пранікліся верай у магчымасьць пабудовы ў краіне самага справядлівага камуністычнага грамадзтва, усе члены якога будуць жыць па прынцыпах маральнага кодэксу будаўніка камунізму. Пісьменьнікі шмат пісалі пра тое, што быць будаўніком новага грамадзтва абавязаны кожны грамадзянін, што кожны чалавек варты ўвагі і павагі. Асуджэньне культу асобы павінна было прывесьці да таго, каб рэпрэсіі і беззаконьне не паўтарыліся ў будучым. Апісваючы тагачасны пэрыяд у жыцьці грамадзтва, Іван Шамякін скіраваў увагу на найбольш вострыя праблемы: жаданьне ведаць праўду пра недалёкае мінулае (ваеннае і пасьляваеньнае), надзеі на дэмакратызацыю сыстэмы грамадзкага жыцьця.

## Вобразы-сымбалі
Назва твору мае сымбалічнае значэньне. Сэрца на далоні — гэта сымбаль пераасэнсаваньня жыцьця, дэмакратычных зьмен у грамадзтве, якое пазбаўляецца ад спадчыны часоў культуры асобы. Выздараўлівае ня толькі хворае сэрца галоўнай гераіні Зосі Савіч, выздараўлівае і ўсё грамадзтва.

Вобраз Зосі Савіч зьяўляецца абагульненым вобразам усяго беларускага народу. Гэтая жанчына прайшла праз фашысцкі палон і высылку ў Сыбір па ілжывым даносе, але тым ня менш захавала чалавечнасьць, дабрыню і веру ў людзей. Лёс гэтай жанчыны — гэта лёс народу, які выстаяў у гады вайны і часы сталінскіх рэпрэсій.

## Цікавыя факты
Правобразам доктара Савіча ў рамане «Сэрца на далоні» быў Яўген Клумаў, беларускі акушэр-гінэколяг, Герой Савецкага Саюзу (1965), кандыдат мэдычных навук, прафэсар, удзельнік Менскага падпольля.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускамоўныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Творы Івана Шамякіна
Барыс Забораў

** Бары́с Абра́мавіч Забо́раў** (16 кастрычніка 1935, Менск — 20 студзеня 2021, Францыя) — беларускі і францускі жывапісец і графік, сын мастака Абрама Заборава.

## Жыцьцяпіс
З 1949 па 1954 год навучаўся ў Менскай мастацкай вучэльні, потым у Інстытуце жывапісу, скульптуры і архітэктуры імя І. Я. Рэпіна Акадэміі мастацтваў СССР. У 1956 годзе перавёўся ў Маскоўскі дзяржаўны мастацкі інстытут імя В. І. Сурыкава, скончыў яго ў 1961 г. па спэцыяльнасьці «мастак тэатру».

Быў сябрам Саюза мастакоў БССР (да 1979).

Жыў у Менску, у 1979 годзе эміграваў. Жыў у Францыі ў Парыжы.

## Творчасьць
Працаваў у галіне кніжнай графікі і ў розных жанрах станковага жывапісу.

Займаўся мастацкім афармленьнем кніг. Сярод іх зборнік вершаў баўгарскіх паэтаў «Ад круч балканскіх», «Вей, ветрык» Яна Райніса, «Гамлет» і «Санэты» У. Шэксьпіра, «Выбраная лірыка» Я. Купалы, «Раскідач» Р. Барадуліна, «Кароль Мацюсь» Я. Корчака і інш. Зрабіў ілюстрацыі да твораў Ф. Дастаеўскага («Пакорлівая»), А. Пушкіна («Казка аб цары Салтане»), О. Ўайльда «Казкі». У Нацыянальным мастацкім музэі Рэспублікі Беларусь захоўваецца каля 50 графічных аркушаў Б. Заборава.

Выканаў 7 кніжных знакаў (эксьлібрысаў).

У калекцыі  Нацыянальнага мастацкага музэя Рэспублікі Беларусь знаходзяцца 5 жывапісных палотнаў 1960 — 1970-х гадоў: партрэты Ўладзімера Маякоўскага і эстонскай мастачкі Імры Арэк, карціны «Палескія музыкі» (1968) і «Зімовае сьвята», апошняе да эміграцыі палатно «Рамантычны пэйзаж» (1977).

17 лютага 2009 году мастак перадаў музэю карціну «Гумно» (2008).

З 27 кастрычніка па 10 сьнежня 2010 году творы Барыса Заборава экспанаваліся ў Нацыянальным мастацкім музэі Рэспублікі Беларусь.

Дзmве карціны Заборава захоўваюцца ў карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка ў Менску.

З 2014 году расейскі літаратурна—мастацкі часопіс «Знамя» пачаў друкаваць біяграфічныя ўспаміны Б. Заборава «То, што нельга забыць».

Карціна Барыса Заборава «Аўтапартрэт з мадэллю захоўваецца ў галерэі Уфіцы ў Фларэнцыі.

## Пра яго
* Дакументальны фільм «Мастак Барыс Забораў» (1996; рэжысэр — Валер Рубінчык)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Zaborov : monographie / Mikhail German, Pascal Bonafoux, Béatrice Picon-Vallin. — Paris : ACATOS Publishing, 2006. — 496 С. — ISBN 2-940332-34-7.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Катэгорыя:Мастакі XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Савецкія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу мастакоў БССР
Катэгорыя:Беларускія графікі
Катэгорыя:Беларускія мастакі-ілюстратары
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага мастацкага каледжу імя Аляксея Глебава
Катэгорыя:Жыдоўскія мастакі
Катэгорыя:Беларусы ў Францыі
Бязглузды Вомбат

**„Бязглузды вомбат“** () — украінскі савецкі мультфільм Сяргея Кушнярова, заснаваны на аднайменнай кнізе аўстралійскай пісьменьніцы Рут Парк (у тытрах пазначаная як Рут Спарк).

## Сюжэт
Вомбат вельмі мілы і абаяльны, але, на жаль, ніяк ня можа знайсьці сабе прыяцеляў, хоць і ўсім сэрцам імкнецца да гэтага. Аднойчы воляю лёсу ён трапляе ў напружаную сытуацыю, якая дапамагае яму набыць доўгачаканага сябра — гарэзную мышку. Удваіх іх чакаюць займальныя прыгоды.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Украінскія мультфільмы
Нацыянальная сымболіка

**Нацыянальная сымболіка** — комплекс унівэрсальных сэмантычных знакаў, колераў, выяваў, якія складаюць гістарычную традыцыю і этнічную памяць нацыі (народа), яго эстэтычны густ і сьветаўспрыманьне, філазофскае асэнсаваньне свайго месца ў цывілізацыі. Мае сувязі з нацыянальна-вызвольным або культурна-адраджэнскім рухам і ўвасабляе аб’яднаньне нацыі ў змаганьні за дзяржаўнае самавызначэньне. Цесна спалучаецца з нацыянальнай ідэяй.

Звычайна комплекс нацыянальнай сымболікі складаецца з гербу, сьцяга і гімну. Прапанаваны нацыянальнымі элітамі і прыняты ды замацаваны ў сьвядомасьці насельніцтва такі комплекс разглядаецца як своеасаблівы «код нацыі».

## Беларуская нацыянальная сымболіка

Комплекс беларускай нацыянальнай сымболікі ўвасабляе гістарычны герб Пагоня і створаны на яго аснове бел-чырвона-белы сьцяг:
* Пагоня — дзяржаўны герб Беларусі, традыцыйны нацыянальны герб беларусаў, з колераў якога ўтвараецца нацыянальны бел-чырвона-белы сьцяг. Гэта выява ўзброенага вершніка на белым кані на чырвонай тарчы. Вершнік трымае ў паднятай правай руцэ меч, у левай — тарчу з шасьціканцовым крыжам. Дзяржаўны герб Вялікага Княства Літоўскага і Беларускай Народнай Рэспублікі, гістарычна-культурная каштоўнасьць Беларусі
* Бел-чырвона-белы сьцяг — гістарычны нацыянальны сьцяг беларусаў, дзяржаўны сьцяг Беларусі (з 1918 году). Гэта палотнішча памерамі 1:2, з трох роўных гарызантальных палосаў — дзьвюх белых і адной чырвонай між імі. Утвараецца зь беларускіх нацыянальных колераў на аснове традыцыйнага нацыянальнага гербу Пагоні. Гістарычна-культурная каштоўнасьць беларускага народа, зьвязаная зь дзьвюма найважнейшымі падзеямі беларускай гісторыі — абвяшчэньнем незалежнасьці нацыянальнай дзяржавы 25 сакавіка 1918 году і яе аднаўленьнем 25 жніўня 1991 году.

На статус беларускага нацыянальнага гімну прэтэндуюць некалькі твораў, сярод якіх вылучаецца дзяржаўны гімн Беларускай Народнай Рэспублікі — Мы выйдзем шчыльнымі радамі.

Апроч таго, у якасьці аднаго з нацыянальных сымбаляў разглядаецца дэвіз Жыве Беларусь!.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Шаланда А. Кароткі нарыс гісторыі беларускай нацыянальнай і дзяржаўнай сімволікі // Герольд Litherland. № 21, 2019. С. 3—10.
*  

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Дзяржава
Катэгорыя:Сымбалі
Палуж 1

**Па́луж 1** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Яноўскага сельсавету.

Да 25 ліпеня 2008 году вёска ўваходзіла ў склад Высакаборскага сельсавету.

## Геаграфія
Знаходзіцца за 10 км на ўсход ад Краснапольля, за 120 км ад Магілёва, за 35 км ад чыгуначнай станцыі Камунары, каля правага берагу ракі Палуж. Празь вёску пралягае аўтамабільная дарога .

## Насельніцтва
* 2000 год — 273 чалавекі, 95 двароў.

## Помнікі гісторыі і культуры
* Братэрская магіла савецкіх воінаў.
* Курганны могільнік эпохі Кіеўскай Русі (на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі)

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 12: Палікрат — Праметэй. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0198-2 (т. 12), ISBN 985-11-0035-8. — С. 17.
* 
* Ліст карты N-36-100. Выданне 1989 г. Стан мясцовасці на 1985 г.

Катэгорыя:Яноўскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Джэніфэр Лоўрэнс

**Джэ́ніфэр Шрэйдэр Лоўрэнс** () — амэрыканская акторка. Фільмы, у якіх яна зьнялася, сабралі больш за 6 мільярдаў даляраў па ўсім сьвеце, і яна была самай высокааплатнай акторкай у сьвеце ў 2015 і 2016 гадох. Лоўрэнс ёсьць адкрытай фэміністкай і выступае за дзейнасьць арганізацыі Planned Parenthood.	

## Біяграфія
Джэніфэр Лоўрэнс нарадзілася 15 жніўня 1990 году ў Індыян-Гілз, штат Кентукі. У дзяцінстве ёй было цяжка праз гіпэрактыўнасьць і сацыяльную трывожнасьць, і яна лічыла сябе бясшчаснай дзяўчынай сярод аднагодкаў. Паводле ейных словаў, трывогі зьнікалі, калі яна выступала на сцэне, і што акторскае майстэрства дало ёй пачуцьцё асабістай суцэльнасьці.

У дзяцінстве Лоўрэнс выступала ў царкоўных спэктаклях і школьных м’юзіклах. У 14 гадоў яе запрыкмецеў шукальнік талентаў падчас ейнага адпачынку ў Нью-Ёрку разам зь сям’ёй. Потым Лоўрэнс пераехала ў Лос-Анджэлес і пачала сваю акторскую кар’еру, выконваючы гасьцявыя ролі ў тэлевізійных шоў. Першай ейнай галоўнай ролю была ў сыткоме *«[[Шоў Біла Энгвала]]»* (2007—2009). Лоўрэнс дэбютавала ў кіно ў ролі другога пляну ў драме *«[[Садовая вечарына (фільм, 2008)|Садовая вечарына]]»* (2008), а ейны акторскі прарыў адбыўся дзякуючы ролі падлетка, які пацярпеў ад галечы, у незалежнай драме *«[[Зімовыя косткі]]»* (2010). Кар’ера Лоўрэнс разьвівалася разам з галоўнымі ролямі мутанта Містык у сэрыі фільмаў *«[[Людзі Ікс (сэрыя фільмаў)|Людзі Ікс]]»* (2011—2019) і Кітніс Эвэрдын у сэрыі фільмаў *«[[Галодныя гульні (сэрыя фільмаў)|Галодныя гульні]]»* (2012—2015). Дзякуючы апошняй сэрыі фільмаў Лоўрэнс сталася самай высокааплатнай акторкай усіх часоў.

Лоўрэнс працягвала атрымліваць намінацыі на розныя ўзнагароды, супрацоўнічаючы з рэжысэрам Дэйвідам Расэлам. Ейны выступ ў ролі дэпрэсіўнай маладой удавы ў рамантычным фільме *«[[Зборнік праменьняў надзеі]]»* (2012) прынесла ёй прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю, зрабіўшы яе другой самай маладой уладальніцай гэтае прэстыжнае прэміі. Пасьля яна атрымала прэмію BAFTA за найлепшую жаночую ролю другога пляну за ролю праблемнай жонкі ў чорнай камэдыі *«[[Амэрыканская афэра]]»* (2013). Лоўрэнс таксама атрымала ўзнагароду «Залаты Глёбус» за абодва фільмы і за адлюстраваньне вобразу Джой Манганы ў біяграфічным фільме *«[[Радасьць (фільм)|Радасьць]]»* (2015). З тых часоў яна зьнялася ў навукова-фантастычнай кінастужцы *«[[Пасажыры (фільм, 2016)|Пасажыры]]»* (2016), псыхалягічным фільме жахаў *«[[Маці!]]»* (2017) і шпіёнскім трылеры *«[[Чырвоны верабей]]»* (2018).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*
Куніцавыя

**Куніцавыя** (Mustelidae) — сямейства клясы сысуноў атрада драпежных, якая ўключае каля 60 відаў зь 22 сучасных родаў. Гэтыя жывёлы насяляюць усе кантынэнты, за выключэньнем Аўстраліі і Антарктыды, і не сустракаюцца на Мадагаскары і акіянічных астравах. Куніцавыя сустракаюцца ў розных месцах пражываньня, у тым ліку наземныя, водныя, і марскія.

## Зьнешні выгляд
Як правіла, скунсавыя маюць падоўжаныя целы з кароткімі нагамі. Вушы кароткія. Расамахі і барсукі маюць больш шырокае цела. Самая маленькая — ласка (*Mustela nivalis*), вага якой складае ад 35 да 250 грамаў. Самыя буйныя — Расамахі (*Gulo gulo*) і марскія выдры (*Enhydra lutris*) дасягаюць 32 кг і 45 кг адпаведна. Дарослыя самцы, як правіла, прыблізна на 25 адсоткаў больш, чым самкі таго ж віду. Зубная формула: 3/3, 1/1, 2–4/2–4, 1/1–2 = 28–38. Іклы доўгія.

## Лад жыцьця
Яны ядуць бесхрыбетных, а таксама хрыбетных. Некаторыя віды эвалюцыянавалі, каб умець лазіць па дрэвах (напрыклад, куніца) або плаваць (напрыклад, марская выдра, норка) у пошуках здабычы. Члены сямейства альбо дзённыя, альбо начныя. Куніцавыя звычайна жывуць ад 5 да 20 гадоў у дзікай прыродзе.

## Сыстэматыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Драпежныя
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Бабаева

**Баба́ева** () — горад у Расеі, адміністацыйны цэнтар Бабаеўскага раёну Валагодзкай вобласьці. Горад месьцьціца на рацэ Колп, за 300 км ад Волагды. Насельніцтва гораду складае 11 406 чалавек паводле стану на 2020 год.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Бабаева на сайце ўраду Валагодзкай вобласьці.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодзкай вобласьці
Белазерск

**Белазе́рск** () — горад у Расеі, адміністацыйны цэнтар Белазерскага раёну Валагодзкай вобласьці. Горад месьцьціца на беразе Белага возера. Насельніцтва гораду складае 8 580 чалавек паводле стану на 2020 год.

## Гісторыя
Паводле архэалягічных зьвестак горад быў заснаваны ў сярэдзіне X стагодзьдзя на паўднёвым беразе ў вытока ракі Шаксна, дзе ён праіснаваў да сярэдзіны XIV стагодзьдзя. Правабярэжная частка гораду з часам выцягнулася ўздоўж берага ракі амаль на 2 км. Забудова левага берагу Шаксны пачалася не пазьней за першую палову XI стагодзьдзя. Раней меў назву Белавозера. З 1238 году Белавозера было цэнтрам незалежнага Белазерскага княства, а да гэтага ён уваходзіў у склад Растова-Суздальскага княства, якое праіснавала амаль 150 гадоў. Быў гандлёвым і рамесным цэнтрам. У пачатку XIV стагодзьдзя Белавозера згасае, а да сярэдзіны стагодзьдзя плошча ягоных тэрыторыяў скарачаецца да 7 га.

У 1352 годзе ў Белавозера адбылася эпідэмія пошасьці, якая зьнішчыла амаль ўсё насельніцтва. Але з таго, што горад меў важнае становішча на водным шляху, па якім паўночныя землі мелі зносіны з Паволжам, а таксама з гарадамі на Сухоне і Паўночнай Дзьвіне, то горад хутка адрадзіўся. У 1363—1364 гадох Белазерск быў нанова заснаваны на новым месцы за 17 км на захад ад свайго першапачатковага месца. У пачатку XIX стагодзьдзя разьвіцьцю гораду спрыяла Марыінская водная сыстэма, якая пачала дзейнічаць у 1810 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодзкай вобласьці
Верхаважжа

**Верхава́жжа** () — сяло ў Расеі, адміністацыйны цэнтар Верхаваскага раёну Валагодзкай вобласьці. Сяло знаходзіцца за 223 км ад Волагды. Насельніцтва паселішча складала 5 025 чалавек паводле стану на 2010 год.

## Вонкавыя спасылкі
* Неафіцыйны сайт.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодзкай вобласьці
Вожага

**Вожага** () — мястэчка ў Расеі, адміністацыйны цэнтар Важагодзкага раёну Валагодзкай вобласьці. Сяло знаходзіцца за 140 км ад Волагды. Маецца чыгуначная станцыя. Насельніцтва паселішча складае 6 058 чалавек паводле стану на 2020 год.

## Вонкавыя спасылкі
* Вожага на сайце ўраду Валагодзкай вобласьці.

Катэгорыя:Населеныя пункты Валагодзкай вобласьці
Праваслаўныя могілкі ў Беластоку

**Праваслаўныя могілкі** — могілкі ў Беластоку, месьцяцца на вуліцы Ўладзіслава Высоцкага, 1. Нэкропаль займае плошчу 6,7 га.

## Гісторыя
Пасьля закрыцьця ў 1887 годзе разьмешчаных у цэнтры Беластоку могілак пры царкве Сьвятой Марыі Магдаліны былі заснаваныя новыя могілкі на тагачасным ускрайку гораду, у Выгодзе (цяпер Ярашоўка). 31 траўня 1892 року на тэрыторыі могілак быў закладзены першы камень у падмурак царквы, якая была асьвячаная пад тытулам Усіх Сьвятых 19 траўня 1894 року.

У час Першай сусьветнай вайны могілкі былі пашыраны да сучасных межаў і служылі для вайсковых пахаваньняў. У 1982—1984 гадох усталяваны рэкорд гістарычных надмагільляў. Нэкропаль унесены ў рэестар помнікаў Падляскага ваяводзтва.

## Вядомыя асобы, пахаваныя на могілках

* Вячаслаў Багдановіч (1878—1939?) — беларускі рэлігійны й грамадзка-палітычны дзяяч.
* Мікола Чарнецкі (1899—1944) — беларускі публіцыст, пэдагог, палітычны дзяяч.
* Сяргей Богуш (1907—1942) — заходнебеларускі грамадзка-культурны дзяяч.
* Лявон Богуш (1909—1957) — заходнебеларускі грамадзка-культурны дзяяч.
* Кастусь Кіслы (1898—1980) — беларускі музыка, кампазытар, дырыгент царкоўных і сьвецкіх хораў.
* Васіль Юравец (1904—1980) — заходнебеларускі паэт.
* Юрка Геніюш (1935—1985) — беларускі паэт, публіцыст.
* Віктар Рудчык (1934—1989) — журналіст тыднёвіку беларусаў у Польшчы «Ніва».
* Кастусь Сідаровіч (1906—1990) — беларускі грамадзка-палітычны й культурны дзяяч.
* Мікола Гайдук (1935—1998) — беларускі пісьменьнік, журналіст, краязнаўца, пэдагог.

## Вонкавыя спасылкі
* Беластоцкія «Росы» // Беларускае Радыё Рацыя
* Дзе ў Беластоку пахаваныя беларускія дзеячы // Беларускае Радыё Рацыя
* У Беластоку знойдзены магілы заходнебеларускіх дзеячаў // Беларускае Радыё Рацыя

Катэгорыя:Славутасьці Беластоку
Катэгорыя:Могілкі Польшчы
Уладзімер Рубінчык

**Уладзі́мер (Во́льф) Рубі́нчык** (, Менск) — беларускі перакладнік, палітоляг, публіцыст. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Жыцьцяпіс
Скончыў менскую сярэднюю школу № 79 у 1994 годзе, Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «Паліталёгія» (1999), асьпірантуру РІВШ БДУ (2002), курсы падвышэньня кваліфікацыі вытворчасьці «Менская пошта» РУП «Белпошта» ў 2011 годзе, курсы Міжнароднага цэнтру ідыш пры Сусьветным жыдоўскім кангрэсе ў 2014 годзе.

Працаваў рэдактарам часопісу, выкладчыкам, сацыёлягам, паштальёнам. Выдаваў газэту «Анахну кан» (2002), часопіс «Шахматы-плюс» (2003—2004) і бюлетэнь «Мы яшчэ тут!» (2003—2009). У 2000—2010-х гадах супрацоўнічаў з часопісамі ARCHE і «Роднае слова». Адзін з аўтараў ізраільскага сайту belisrael.info, дзе публікуецца па-беларуску і па-расейску; у 2016—2018 — намесьнік рэдактара.

Перакладае з ангельскай і францускай на расейскую і беларускую, а таксама з расейскай на беларускую. З мовы ідыш на беларускую пераклаў асобныя творы М. Кульбака, Л. Найдуса, М. Фэльзэнбаўма, І. Харыка, Шолам-Алейхема ды інш.

## Бібліяграфія
* «На шахматныя тэмы» (Менск, 2007).
* «Жывуць вольныя шахматы» (Менск, 2010).
* «На яўрэйскія тэмы» (Менск, 2011).
* «На ізраільскія тэмы» (Менск, 2011).
* «З гісторыі Беларусі шахматнай» (Менск, 2012).
* «Нарысы шахматнай мінуўшчыны і будучыні» (Менск, 2014).
* «Вартавы шахматнага лабірынта» (укладальнік; Менск, 2015).
* «Выйшла кніга» (Менск, 2017).
* «Выбраныя катлеты і мухі» (Менск, 2018).
* «Іудзейнасць» (Менск, 2020).
* «(Не)расстраляныя» (суаўтар; Менск, 2021).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Уладзімер Рубінчык на сайце СБП
* Вольф Рубінчык на сайце Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Рубінчык

Прозьвішча **Рубінчык** маюць:

* Валер Рубінчык — савецкі і беларускі рэжысэр
* Уладзімер Рубінчык — беларускі перакладчык, палітоляг, публіцыст
Код адсутнасьці

**«Код адсутнасьці. Асновы беларускай мэнтальнасьці»** — кніга беларускага філёзафа Валянціна Акудовіча, выдадзеная ў 2007 годзе. Кніга паўстала з цыклю лекцыяў у Беларускім Калегіюме аб беларускай мэнтальнасьці. Кніга была перакладзена на расейскую і нямецкія мовы.

## Праблема
Пасьля віхураў 20 стагодзьдзя, напрыканцы Беларусь стала незалежнай. Аднак усе мары і надзеі беларускага адраджэньня пачатку дзевяностых гадоў мінулага стагодзьдзя апынуліся марнымі аўтар прапануе свае адказы на пытаньне чаму так сталася. Чаму дэмакратычныя і незалежніцкія памкненьні не былі ўспрынятыя большасьцю беларускага грамадзтва? Чаму зьнішчаецца мова і культура беларусаў — на гэтыя ды іншыя пытаньне адказ знойдзеце ў гэтым выданьні. Аўтар у пачатках паўстаньня беларускай нацыі шукае тыя ключавыя моманты, што паўплывалі на фармаваньне беларускай мэнтальнасьці ў сучасным выглядзе. Аўтарскія адказы на пытаньні беларускай мэнтальнасьці не прэтэндуюць на ісьціну апошняй інстанцыі, але даюць глебу да разважаньняў і дыскусіі наконт беларускай нацыі.

## Зьмест
***І. АСНОВЫ БЕЛАРУСКАЙ МЭНТАЛЬНАСЬЦІ**
*Зачын
# Гістарычнае і нацыянальнае
# Рэлігійнае і нацыянальнае
# Уласна нацыянальнае
# Рэфлексія з нагоды
# Праблема ўласных межаў
# Межы айчыны і мовы
# Расейская імпэрыя — калыска беларускай нацыі
# Паўстаньне аўтсайдэраў
# Пакліканьне прасторы
# Дзяржава і нацыя
# Другая сусьветная вайна
# Урбанізацыя
# Рэванш нацыяналізму
# Расея і мы
# Францішак Багушэвіч і Адам Міцкевіч
# Мы і Расея
# Гісторыя эмацыйнага
# Воля да ўлады
# Ідэя Адраджэньня
# Мова (Знак бяды)
# Героі адсутнасьці
# Беларусь як прастора сакральнага
# Вялікая здрада
# Ідэалёгія і тэхналёгія
# Наастачу
* **ІІ. ДАДАТАК**
* Гульня ў віртуальную дзяржаву
** Прэамбула
** Ёхан Хёйзінга і мроі пра віртуальную дзяржаву
** Этычны імпэратыў на скразьняках прагматыкі
** Жыцьцё і сьмерць у дыскеце з Айчынай
** Доўгая, вельмі доўгая паўза
* Асоба і гісторыя
* Улада і мова
* **ІІІ. ЛІРЫЧНЫ (МЭТАФІЗЫЧНЫ) ЭПІЛЁГ**

## Узнагароды
У 2007 годзе за гэтую кнігу Акудовіч атрымаў літаратурную прэмію «Гліняны Вялес».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Код Адсутнасьці на kamunikat.org

Катэгорыя:Кнігі 2007 году
Катэгорыя:Беларускія творы
Аляксандар Лукашук

**Алякса́ндар Міха́йлавіч Лукашу́к** (нар. 1955, Берасьце, цяпер Беларусь) — беларускі журналіст, публіцыст і перакладчык.

7-ы кіраўнік беларускай службы Радыё «Свабода» (з 1999 году). Ляўрэат літаратурнай прэміі «Гліняны Вялес» (2011) і прэміі імя Алеся Адамовіча (2018).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут замежных моў (1977). Працаваў перакладчыкам, журналістам, рэдактарам. У 1990—1992 гадах галоўны рэдактар выдавецтва «Беларусь». З 1993 г. на Радыё Свабода, з 1999 г. — дырэктар Беларускай службы Радыё «Свабода». У 2004 — 2005 гг. дырэктар Радыё «Свабодны Аўганістан», у 2007 — 2008 — выканаўца абавязкаў галоўнага рэдактара Радыё Свабода/Радыё Свабодная Эўропа. Стыпэндыят Гувэрскага інстытуту (Стэнфардзкі ўнівэрсытэт, Каліфорнія, 2000).

## Дзейнасьць
Адзін з заснавальнікаў «Мартыралёгу Беларусі». У 1990 — 1995 гадах — сябра Камісіі Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня па правах ахвяр палітычных рэпрэсій. Аўтар дасьледаваньняў гісторыі XX стагодзьдзя.

### Кнігі
* 1988 — «Зьдзек»
* 1997 — «Філістовіч. Вяртаньне нацыяналіста»
* 1997 — «За кіпучай чэкісцкай работай» 
* 1999 — «У фіялетавай ночы вугал крыла»
* 2005 — «Прыгоды АРА ў Беларусі» 
* 2011 — «Сьлед матылька: Освальд у Менску»
* 2013 — «Зкімбы-зымбы»

## Прызнаньне
* Шорт-ліст Прэміі Ежы Гедройца за 2011 год з кнігай «Сьлед матылька: Освальд у Менску»
* Лонг-ліст Прэміі Ежы Гедройца за 2013 год з кнігай «Зкімбы-зымбы»
* Ляўрэат прэміі імя Алеся Адамовіча 2018 за стварэньне кніжнай сэрыі «Бібліятэка Свабоды», а таксама за выданьне кніг «Прыгоды АРА ў Беларусі» і «Сьлед матылька: Освальд у Менску». 
* Узнагароджаны мэдалём 100 гадоў БНР Рады Беларускай Народнай Рэспублікі (2019).

## Крыніцы

## Літаратура
* Аляксандр Лукашук — gedroyc.by

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Багушэвіча (ПЭН-цэнтар)
Катэгорыя:Ляўрэаты літаратурнай прэміі Беларускага ПЭН-цэнтру імя Алеся Адамовіча
Катэгорыя:Узнагароджаныя Мэдалём да стагодзьдзя БНР
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары Радыё «Свабода»