23 верасьня

## Падзеі
* 1459 — бітва ля Блёр Хіф у часе ангельскай Вайны Пунсовай і Белай ружаў
* 1492 — Ян I Ольбрахт каранаваны на польскага караля
* 1608 — атрады Яна Пятра Сапегі і Аляксандра Лісоўскага (лісоўчыкі) пачалі аблогу Тройца-Сергіевага манастыру
* 1648 — пачалася бітва пад Піляўцамі між аб’яднанымі войскамі Багдана Хмяльніцкага і Крымскага ханства супраць войску Рэчы Паспалітай
* 1669 — імпэратар Леапольд I Габсбург заснаваў унівэрсытэт у Загрэбе
* 1771 — параза войска Вялікага Княства на чале зь вялікім гетманам Міхалам Казімерам Агінскім ад расейскіх войскаў пад кіраваньнем Аляксандра Суворава ў бітве пад Сталовічамі
* 1803 — бітва пад Асае між Брытанскай Ост-Індзкай кампаніяй і імпэрыяй маратхаў у часе Другой ангельска-маратханскай вайны
* 1821 — 30 000 туркаў і ўсё цывільнае жыдоўскае насельніцтва зьнішчанае пасьля захопу грэкамі Трыпаліцы
* 1831 — у плоцкай ратушы адбылася апошняя сэсія Сойму Царства Польскага
* 1846 — адкрытая плянэта Нэптун
* 1857 — падчас шторму ў Фінскім заліве перакуліўся і затануў расейскі баявы карабель «Ляфорт» з 826 людзямі на борце
* 1868 — Пуэрта-Рыка абвясьціла незалежнасьць
* 1889 — Фусахіра Ямаучы заснаваў «Nintendo Koppai» для вытворчасьці і продажу гульнявых картаў «Ханафуда»
* 1908 — у Канадзе заснаваны Альбэрцкі ўнівэрсытэт
* 1913 — францускі пілёт Ралян Гарос упершыню перасёк на самалёце Міжземнае мора
* 1916 — у Вільні скончыліся першыя беларускія настаўніцкія курсы
* 1923 — пачатак Верасьнёўскага паўстаньня ў Баўгарыі
* 1930 — Ёган Астэрмаер запатэнтаваў фотабліскаўку
* 1932 — створанае Каралеўства Саудаўская Арабія
* 1938 — у Чэхаславаччыне абвешчаная ўсеагульная мабілізацыя
* 1939 — бітва пад Краснабродам паміж польскімі і нямецкімі войскамі
* 1939 — на Сусьветным кірмашы ў Нью-Ёрку закладзеная капсула часу, якую трэба адчыніць у 6939 годзе. У капсулу ўклалі жаночы капялюш, мужчынскую курыльную трубку і 1100 мікрафільмаў
* 1941 — у Асьвенціме праведзеныя першыя экзэкуцыі ў газавых камэрах
* 1943 — нацысты зьнішчылі Віленскае гета. Усяго за тры гады акупацыі ў Летуве было забіта 200 тысяч габрэяў. З гэтае нагоды ў краіне штогод адзначаецца Дзень памяці ахвяраў генацыду
* 1943 — абвешчаная марыянэткавая дзяржава Рэспубліка Сала пад кантролем Вэрмахту
* 1943 — Чырвоная армія заняла Палтаву
* 1972 — філіпінскі прэзыдэнт Фэрдынанд Маркас увёў у краіне ваеннае становішча
* 1973 — Хуан-Дамінга Пэрон вярнуўся да ўлады ў Аргентыне
* 1983 — Сэнт Кітс і Нэвіс стаў чальцом ААН
* 1985 — у Парыжы адчынены музэй Паблё Пікаса
* 1986 — амэрыканскі навукоўца-астрафізык Чарльз Хайдэр распачаў сваю галадоўку ля Белага дому
* 1989 — азэрбайджанская мова абвешчаная дзяржаўнай у Азэрбайджане
* 1998 — Рада Бясьпекі ААН прыняла рэзалюцыю, якая абавязала ўрад Югаславіі прыпыніць баявыя дзеяньні ў Косаве
* 2002 — выйшла першая вэрсія вэб-браўзэру Mozilla Firefox («Phoenix 0.1»)
* 2002 — у Бэльгіі легалізаваная эўтаназія
* 2008 — страляніна ў школе фінскага места Каўхаёкі, забітыя 10 чалавек, пасьля чаго нападнік застрэліўся
* 2008 — падпісаная дэклярацыя пра супрацоўніцтва між сакратарыятамі НАТО і ААН

## Нараджэньні
* 480 да н. э. — Эўрыпід, грэцкі драматург
* 63 да н. э. — Гай Юліюс Цэзар Актавіян Аўгуст, рымскі імпэратар
* 1161 — імпэратар Японіі Такакура
* 1215 — Хубілай, вялікі хан Мангольскай імпэрыі
* 1771 — імпэратар Японіі Какаку
* 1791 — Ёган Франц Энке, нямецкі астраном
* 1819 — Гіпаліт Фізо, францускі фізык
* 1839 — П'ер-Анры Дар'е, францускі місіянэр, мучанік, каталіцкі сьвяты
* 1853 — Фрыц фон Белоў, прускі генэрал у Першай сусьветнай вайне
* 1861 — Робэрт Бош, нямецкі прадпрымальнік, інжынэр, вынаходнік
* 1864 — Драга Абрэнавіч, каралева Сэрбіі
* 1869 — Мэры Мэлан (*тыфозная Мэры*), першая пераносьніца сыпнога тыфу
* 1873 — Саламея Крушальніцкая, украінская опэрная сьпявачка (сапрана)
* 1876 — Машэ Цьві Сэгал, ізраільскі лінгвіст, талмудыст, ляўрэат Прэміі Ізраілю
* 1880 — Джон Бойд Ор, шатляндзкі лекар, Нобэлеўскі ляўрэат
* 1890 — Фрыдрых Паўлюс, нямецкі генэрал-фэльдмаршал
* 1895 — Мірон Мяржанаў, савецкі архітэктар
* 1901 — Яраслаў Сэйфэрт, чэскі паэт, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі 1984 году
* 1903 — Аляксандар Іўчанка, украінскі канструктар авіярухавікоў, акадэмік АН УССР, Герой Сацыялістычнай Працы
* 1907 — Дамінік Ары, француская пісьменьніца-раманістка
* 1908 — Мікалай Патолічаў, савецкі партыйны і дзяржаўны дзяяч, сакратар Камуністычнай партыі Беларусі
* 1910 — Юльян Сергіевіч, беларускі паэт і настаўнік
* 1914 — Сяргей Астраханцаў, Герой Савецкага Саюзу
* 1915 — Кліфард Шал, амэрыканскі фізык, Нобэлеўскі ляўрэат
* 1916:
** Альда Мора, італьянскі палітык
** Ганна Цімафеева-Ягорава, савецкая лётчыца-штурмавіца, Герой Савецкага Саюзу
* 1918 — Аркадзь Маўзон, беларускі драматург
* 1920 — Аляксандар Аруцюнян, армянскі і савецкі кампазытар, піяніст
* 1924 — Артур Вольскі, беларускі пісьменьнік
* 1929 — Міраслаў Масакоўскі, польскі лекар-нэўроляг і нэўрапатоляг
* 1930 — Рэй Чарлз, амэрыканскі музыка і сьпявак
* 1936:
** Сямён Шарэцкі, беларускі дзяржаўны дзяяч
** Валентын Паніагўа, пэруанскі палітычны дзяяч
** Тарэк Сухеймат, ярданскі мэдык, нэфроляг
** Эдвард Радзінскі, савецкі і расейскі драматург, тэлевядоўца
* 1938 — Ромі Шнайдэр, аўстрыйская акторка
* 1939 — Рой Б’юкенэн, амэрыканскі гітарыст
* 1941 — Наванэтэм Пілэй, паўднёваамэрыканская правааабаронца, вярхоўная камісарка ААН па правох чалавека
* 1943 — Хуліё Іглесіяс, гішпанскі сьпявак
* 1949:
** Аляксандар Кашкевіч, каталіцкі біскуп Горадні
** Брус Спрынгстын, амэрыканскі сьпявак
* 1955 — Паала Росі, італійскі футбаліст
* 1960 — Міхал Тамашак, польскі фрацішканін, місіянэр, мучанік, Боскі слуга
* 1985 — Лукаш Кашпар, чэскі хакеіст
* 1988 — Хуан Марцін дэль Потра, аргентынскі тэнісыст
* 1989 — Дэні Дэнелс, амэрыканская порнаакторка

## Сьмерці
* 78 — Лін, другі Папа рымскі пасьля апостала Пятра
* 1193 — Рабэр дэ Сабле, вялікі магістар ордэну тампліераў
* 1241 — Сноры Стурлусан, ісьляндзкі гісторык, паэт, палітычны дзяяч
* 1659 — Багуслаў Ляшчынскі, падскарбі вялікі каронны, падканцлер каронны
* 1714 — Ільля Капіевіч, беларускі асьветнік, друкар, пісьменьнік
* 1738 — Герман Бургавэ, галяндзкі гуманіст, лекар
* 1835 — Вінчэнца Бэліні, італьянскі опэрны кампазытар
* 1851 — Эмілі Гамлен, канадзкая каталіцкая манашка, заснавальніца ордэну «Сёстры Провіду»
* 1870 — Праспэр Мэрымэ, францускі пісьменьнік
* 1873 — Жан Шакарнак, францускі астраном
* 1877 — Урбэн Левэр’е, францускі матэматык
* 1882 — Фрыдрых Вёлер, нямецкі хімік
* 1889 — Уілкі Колінз, ангельскі пісьменьнік
* 1896 — Івар Осэн, нарвэскі лінгвіст, паэт; стварыў сучасную нарвэскую мову (нюношк)
* 1902 — Францішак Салезы Левенталь, польскі выдавец
* 1908 — Ядзьвіга Лушчэўская, польская паэтка і навэлістка
* 1922 — Леў Чугаеў, расейскі хімік
* 1929 — Рыхард Адольф Зігмондзі, нямецкі хімік, Нобэлеўскі ляўрэат аўстрыйскага паходжаньня
* 1935 — Леанард Заяц, беларускі палітык
* 1939 — Зыгмунд Фройд, аўстрыйскі псыхіятр, бацька псыхааналізу
* 1941 — Ціхан Бумажкоў, герой вайны, стварыў партызанскі атрад на Палесьсі
* 1968 — Франчэска Фарджонэ, італійскі каталіцкі сьвяты
* 1973 — Паблё Нэруда, чылійскі паэт, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі 1971 году
* 1987 — Боб Фос, амэрыканскі рэжысэр і актор
* 1994 — Робэрт Блох, амэрыканскі пісьменьнік
* 2004 — Раджа Рамана, індыйскі ядравы фізык
* 2006 — Эта Бэйкер, амэрыканская блюз-гітарыстка, сьпявачка

## Сьвяты
* Кыргыстан — дзень дзяржаўнай мовы
* Летува — дзень памяці ахвяраў генацыду
* Саудаўская Арабія — сьвята аб’яднаньня каралеўства
* Японія — Шубун-но-хі — сьвята восеньскага раўнадзенства