Юстас Палецкіс

**Ю́стас Пале́цкіс** (; , Цельшы Ковенскай губэрні, Расейская імпэрыя — 26 студзеня 1980, Вільня, Летувіская ССР, СССР) — летувіскі журналіст, савецкі палітычны дзяяч. Кароткачасова выконваў абавязкі прэзыдэнта Летувы пасьля савецкага ўварваньня ў 1940 року.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і каваля. З 1915 — працоўны, потым служка ў Рызе, з 1922 року — настаўнік. Быў заснавальнікам і рэдактарам летувіскай газэты «Naujas Žodis», выдаванай у Рызе. Супрацоўнічаў у пэрыёдыках Летувы. У 1926—1927 працаваў дырэктарам летувіскага дзяржаўнага агенцтва навінаў ELTA, пасьля ваеннага перавароту быў звольнены.

Навучаўся ў ковенскім Летувіскім унівэрсытэце (1926—1928), працаваў журналістам. У 1931 наладзіў сувязі з падпольнай кампартыяй Летувы, у 1937 быў абраны сябрам Антыфашысцкага камітэту Коўны, у 1939 арыштаваны і ўвязьнены ў канцлягер.

Пасьля таго, як у выніку акупацыі краіны Саветамі прэзыдэнт Антанас Сьмятона зьбег у Злучаныя Штаты, ягоныя абавязкі перайшлі да прэм’ер-міністра Антанаса Меркіса. На наступны дзень пасьля ад’езду Сьмятоны Меркіс абвясьціў пра фармальнае зрынаньне яго з пасады і прызначыў прэм’ер-міністрам Палецкіса. Адначасна Меркіс адмовіўся ад пасады прэзыдэнта, што перадавала ягоныя паўнамоцтвы Юстасу Палецкісу. Гэта дало падставу сумнявацца ў законнасьці ўсіх гэтых перастановак, паколькі Сьмятона ня складваў паўнамоцтваў прэзыдэнта.

Прызначэньне Палецкіса прэм’ер-міністрам было праведзенае з ухвалы савецкае амбасады ў Коўне, паколькі ў гэты час у Летуве ўжо прысутнічалі савецкія войскі. Прысланы з Масквы намесьнік наркама замежных справаў СССР Уладзімер Дэканозаў каардынаваў дзейнасьць празь Летувіскую камуністычную партыю, а кабінэт міністраў Палецкіса выконваў адміністрацыйную функцыю. На загад з Масквы марыянэткавы ўрад Палецкіса прызначыў на 14—15 ліпеня выбары ў Народны сойм з мэтаю легалізаваць далучэньне Летувы да СССР. Кандыдатамі на выбарах маглі быць толькі камуністы ды іхнія хаўрусьнікі. 21 ліпеня абраны парлямэнт сабраўся дзеля абмеркаваньня адзінага пытаньня па ўваходзе ў Савецкі Саюз, што было падтрымана адзінагалосна.

У 1940—1966 — сябра ЦК і Бюро ЦК КП Летувы. У ЛетССР Палецкіс заняў пасаду старшыні прэзыдыюму Вярхоўнага Савету. На гэтай пасадзе ён асабіста падпісваў загады па масавай дэпартацыі. Так, зь ягонай згоды Меркіс і міністар замежных справаў незалежнай Летувіскай рэспублікі Юозас Урбшыс былі высланыя ў РСФСР. Да 1953 року ў Сыбір, Запаляр’е і Сярэднюю Азію былі дэпартаваныя каля 132 000 грамадзянаў.

З пачаткам нямецкага наступу на Савецкі Саюз Палецкіс эвакуяваны. У 1941—1966 — намесьнік старшыні Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету СССР. З 1955 — прадстаўнік у Савеце Міжпарлямэнцкага саюзу, у 1966—1970 — старшыня Савету Нацыянальнасьцяў Вярхоўнага Савету СССР.

Дэлегат XIX, XX, XXI, XXII, XXIII зьездаў КПСС, на якіх быў абраны кандыдатам у сябры ЦК. Дэпутат Вярхоўнага Савета СССР 1—8-га скліканьняў. Ад 1970 на пэнсіі.

## Сям’я
Жонка Генавайце Паляцкене. Пяцёра дзяцей — сыны Вільнюс і Юстас, дачкі Сігіта, Герута, Віта.

## Узнагароды
* Герой Сацыялістычнай Працы (1969)
* 6 ордэнаў Леніна
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені
* Ордэн Сяброўства народаў
* мэдалі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Героі краіны

Катэгорыя:Летувіскія камуністы
Катэгорыя:Прэзыдэнты Летувы
Катэгорыя:Летувіскія палітыкі
Катэгорыя:Савецкія палітыкі
Катэгорыя:Летувіскія пісьменьнікі
Катэгорыя:Савецкія журналісты
Катэгорыя:Летувіскія журналісты
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Пахаваныя на Антокальскіх могілках
Катэгорыя:Выпускнікі ўнівэрсытэту Вітаўта Вялікага
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету СССР
Катэгорыя:Старшыні Савету Нацыянальнасьцяў Вярхоўнага Савету СССР