Караль Станіслаў Радзівіл (канцлер вялікі літоўскі)

**Караль Станіслаў Радзівіл** (, Кракаў — , Белая) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Стольнік (1685—1686), канюшы (1686—1690), падканцлер (1690—1698) і канцлер вялікі літоўскі (з 1698).

Валодаў таксама мястэчкамі Глыбокім і Смаргоньню ў Ашмянскім павеце, Карэлічамі, Ішкальдзю і Грэскам у Наваградзкім павеце, Бялынічамі ў Аршанскім павеце. Быў старостам берасьцейскім, камянецкім, крычаўскім і іншых. Князь Сьвятой Рымскай імпэрыі на Нясьвіжы і Алыцы, ардынат на Нясьвіжы і Алыцы (1669). Кавалер ордэна Белага арла (1705).

## Біяграфія
Зь нясьвіскай лініі роду Радзівілаў гербу Трубы, сын Міхала Казімера, падканцлера вялікага літоўскага, і Кацярыны з Сабескіх.

Навучаўся ў Люблінскім езуіцкім калегіюме, вандраваў Аўстрыяй, Італіяй, Францыяй, Нідэраляндамі. Выконваў дыпляматычныя даручэньні ў Ангельшчыне і Партугаліі. У 1689 годзе па сьмерці свайго старэйшага брата ваяводы троцкага Юрыя Юзэфа Радзівіла (1668—1689) атрымаў у спадчыну Нясьвіскую і Алыцкую ардынацыі.

У 1685 годе атрымаў урад стольніка, у 1686 годзе — канюшага вялікага літоўскага. Абіраўся паслом на соймы 1687, 1688 і 1690 гадоў. У 1690 годзе стаў падканцлерам вялікім літоўскім. Быў маршалкам Галоўнага Трыбуналу ў 1694 і 1700 гадох. У 1698 годзе атрымаў урад канцлера. 

Ваяваў супраць татараў і туркаў. Ад 1695 году змагаўся з Сапегамі за права валодаць Нойбурскімі маёнткамі.

У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) быў прыхільнікам Аўгуста Моцнага (у 1706—1709 гадох часова заняў бок Станіслава Ляшчынскага). Імкнуўся займаць цэнтрысцкую пазыцыю ў барацьбе магнацкіх груповак за ўладу і карыстаўся сымпатыяй з боку шляхты, ад якой атрымаў мянушку Юстус («справядлівы»).

Падтрымліваў Уніяцкую царкву, заснаваў базылянскі манастыр у Міры. Ягоны партрэт аўтарства Лявона Тарасевіча зьмясьцілі ў Супрасьлеўскім «Літургіконе». Збудаваў касьцёлы ў Налібаках і іншыя. Надаў прывілем цэхам Міру. Вёў дзёньнікі, якія ахопліваюць 1684—1687 і 1689—1719 гады. 

Ажаніўся 6 сакавіка 1691 году ў Вільні з Ганнай Кацярынай Сангушкай. У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Мікалай Крыштап (1695—1715), падстолі вялікі літоўскі
* Міхал Казімер «Рыбанька» (1702—1762), ваявода віленскі і гетман вялікі літоўскі
* Альбрэхт Станіслаў
* Людвік Дамінік
* Станіслаў Юры
* Геранім Флярыян (1715—1760), харунжы вялікі літоўскі
* Кацярына Барбара (1693—1730), жонка з 1720 году гетмана вялікага кароннага Яна Клемэнса Браніцкага (1689—1771)
* Канстанцыя Францішка (1697—1756), жонка з 1717 году канцлера вялікага літоўскага Яна Фрыдэрыка Сапегі (1680—1751)
* Тэкля Ружа (1703—1747), 1-ы муж з 1725 году канюшы вялікі літоўскі Якуб Генрык Флемінг (1667—1728), 2-гі муж з 1730 году ваявода віленскі і гетман вялікі літоўскі Міхал Сэрвацы Вішнявецкі (1680—1744), 3-ці муж з 1745 году падканцлер вялікі літоўскі Міхал Антоні Сапега (1711—1760)
* Караліна Тэрэза (1707—1765), 1-ы муж з 1727 году Казімер Лявон Сапега (1697—1738), 2-гі муж з 1740 году ваявода наваградзкі Юзэф Аляксандар Ябланоўскі (1711—1777)
* Ганна Аляксандра
* Крыстына Алена

Спачыў у Нясьвіжы 10 ліпеня 1720 году.

## Галерэя

Karal Stanisłaŭ Radzivił, Truby-Pahonia. Караль Станіслаў Радзівіл, Трубы-Пагоня (L. Tarasievič, 1692).jpg|Гравюра Лявона Тарасевіча, кан. XVII ст.
Karal Stanisłaŭ Radzivił. Караль Станіслаў Радзівіл (XVIII) (2).jpg|З калекцыі князя М. Радзівіла, XVIII ст.
Karal Stanisłaŭ Radzivił, Hanna Kaciaryna Sanguška. Караль Станіслаў Радзівіл, Ганна Кацярына Сангушка (XVIII).jpg|З жонкай і дзецьмі, абраз XVIII ст.

Karol Stanisław Radziwiłł.JPG|Зь Нясьвіскай галерэі, каля 1733 
Karal Stanisłaŭ Radzivił. Караль Станіслаў Радзівіл (XVIII) (3).jpg|З Паланэчкаўскай галерэі, XVIII ст.
Karal Stanisłaŭ Radzivił. Караль Станіслаў Радзівіл (M. Starkman, 1857).jpg|М. Старкман, 1857 


У картцы да артыкула прыводзіцца партрэт XVIII ст. пэндзля невядомага мастака, які цяпер захоўваецца ў Валынскім краязнаўчым музэі.

## Бюст
Бюст Караля Станіслава Радзівіла аздабляе ўязную браму ў замак у Белай. Яго паставілі па сьмерці Караля Станіслава на заказ ягонай жонкі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Караль Станіслаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кракаве
Катэгорыя:Канцлеры вялікія літоўскія
Катэгорыя:Канюшыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Цівуны віленскія
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Памерлі ў Белай