Хрысьціна Алчэўская

**Хрысьці́на Алчэўская** (; 16 сакавіка 1882, Харкаў, Расейская імпэрыя — 27 кастрычніка 1931, Харкаў, СССР) — украінская паэтка, пісьменьніца, драматургіня, перакладніца.

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася 16 сакавіка 1882 году ў сям’і прамыслоўца ў Харкаве. Ейны бацька Аляксей Кірылавіч — грамадзкі дзяяч, які ўдзельнічаў ва ўкраінскіх асьветніцкіх гуртках. Маці, Хрысьціна Данілаўна, была вядомай народнай асьветніцай і арганізатаркай асьветніцкай працы сярод сялянства і працоўных.

У 1902 г. скончыла Першую жаночую гімназію ў Харкаве. Год навучалася ў Сарбоне ў Парыжы. Пасьля вяртаньня дадому працавала настаўніцай францускай мовы ў сярэдняй школе. Адначасова працавала ў выдавецкім камітэце Харкаўскага таварыства пісьменнасьці.

У 1905 г. яна даслала ў рэдакцыю кіеўскай газэты «Боротьба» рэвалюцыйны марш, які пачынаўся словамі «Гей, на бій, за нами встануть». Рукапіс трапіў у рукі жандараў. Яны прыйшлі з ператрусам на кватэру да Алчэўскіх у Харкаве, але нічога не знайшлі.

З 1903 г. працавала ў нядзельнай школе маці, дзе, нягледзячы на ўсеагульную забарону, чытала вучням украінскія кнігі. У той жа час яна зрабіла першыя крокі ў нелегальнай дзейнасьці, спрабавала стварыць украінскі жаночы гурток.

Пачынаючы з 1905 г. выкладала ўкраінскую і францускую мовы ў сярэдніх і вышэйшых навучальных установах Харкава.

У гады рэвалюцыі прымала актыўны ўдзел у арганізацыі і правядзеньні мітынгаў і страйкаў, мела сувязі з падпольлем.

Друкавалася ў харкаўскіх газэтах і часопісах, была чаліцай Украінскага таварыства драматургаў і кампазытараў, падрыхтавала двухтомнае выданьне твораў, якія пасьля ейнай сьмерці па розных прычынах не пабачылі сьвет. Яна пакінула вялізную рукапісную спадчыну (каля 4 тыс. твораў), значная частка якой захоўваецца ў адзьдзеле рукапісаў Інстытуту літаратуры НАН Украіны і Нацыянальнай бібліятэцы імя Ў. Вярнадзкага..

Жыцьцё Хрысьціны Алчэўскай абарвалася раптоўна. Увосень 1931 году на вакзале Харкава ейнае адзеньне было заціснутае дзьвярыма цягніка, машыніст не заўважыў і цягнік рушыў, пацягнуўшы Х. Алчэўскую па плятформе. Пасьля гэтага выпадку ў яе здарыўся сардэчны прыступ. 27 кастрычніка 1931 г. пісьменьніца памерла адна ў Харкаве на 49-м годзе жыцьця, амаль бяз сродкаў да існаваньня.

## Творчасьць

На працягу 1907—1917 г. выйшаў шэраг паэтычных зборнікаў паэткі: «Туга за сонцем» (1907), «Сонце з-за хмар», «Пісня життя» (1910), «Вишневий цвіт» (1912), «Пісні серця і просторів», «Моєму краю» (1914), «Спомини» (1915), «Мандрівець», «Встань, сонце» (1916), «Пробудження» (1917) і інш. Ейныя вершы друкаваліся ў такіх пэрыядычных выданьнях, як: «Літературно-науковий вісник», «Вільна Україна», «Рідний край», «Українська хата», «Зоря»; у альманахах «Терновий вінок», «В неволі»; у жаночым часопісе «Мета» (Львоў), газэце «Боротьба» і інш.

Паралельна з творчай дзейнасьцю Х. Алчэўская займалася і перакладамі: з расейскай і францускай на ўкраінскую і наадварот. Асаблівую каштоўнасьць сярод іх маюць раманы В. Гюго, вершы Вальтэра, П. Карнэля, І. Франка, Т. Шаўчэнкі, А. Пушкіна, К. Рылеева, творы Талстога, Анры Барбюса, Жуля Вэрна, Люізы Мішэль і іншыя. На жаль, пераважная большасьць гэтых перакладаў засталася ў рукапісах.

Акрамя лірычных матываў, у творчасьці аўтаркі прасочваецца любоў да роднага краю і абяздоленых людзей. Яна выступала супраць сацыяльнага і нацыянальнага запрыгоньваньня ўкраінскага грамадзтва, выказвала веру ў ягоную шчасьлівую будучыню. Вызваленьне народу Хрысьціна Алчэўская зьвязвала з украінізацыяй моладзі. На ейную думку, украінцы ў Расейскай імпэрыі асуджаныя на дэнацыяналізацыю і асыміляцыю.

## Творы

• «Туга за сонцем» (1907),

• «Сонце з-за хмар» (1910),

• «Пісня життя» (1910),

• «Вишневий цвіт: поезії та оповідання» (1912),

• «Моєму краю» (1914),

• «Пробудження» (1917),

• «Луїза Мішель», Драматична поема, (1930).

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія паэткі
Катэгорыя:Украінскія літаратаркі
Катэгорыя:Украінскія драматургі
Катэгорыя:Украінскія перакладчыкі