Ганна Энгелькінг

**Гáнна Энгелькінг** (*па-польску*: Anna Engelking, поўнае імя: Anna Albertyna Engelking, нарадзілася ў 1959, Варшава, Польшча) — польская этналягіня, этналінгвістка, беларусістка, прафэсарка Інстытуту славістыкі Польскай акадэміі навук. Доктарка габілітаваная гуманістычных навук (у галіне этналёгіі). 

## Жыцьцяпіс

Скончыла польскую філялёгію (1983) і этнаграфію (1986) у Варшаўскім унівэрсытэце. Абараніла доктарскую дысэртацыю на тэму "Magia ludowych rytuałów słownych na przykładzie klątwy" (*Магія рытуалаў народнага слова на прыкладзе праклёну*) на факультэце паляністыкі Варшаўскага ўнівэрсытэту (1998). Габілітацыю яна атрымала ў Інстытуце археалёгіі і этналёгіі Польскай акадэміі навук у 2013 годзе на падставе сваіх навуковых дасягненьняў і кнігі "Kołchoźnicy" (*Калгасьнікі*) − "Antropologiczne studium tożsamości wsi białoruskiej przełomu XX i XXI wieku" (*Антрапалягічнае вывучэньне ідэнтычнасьці беларускай вёскі на мяжы ХХ і ХХІ стагодзьдзяў*).

Сястра Ганны Энгелькінг — Барбара Энгелькінг, псыхалягіня і сацыялягіня, прафэсарка і кіраўніца Цэнтру вынішчэньня габрэяў Інстытуту філязофіі і сацыялёгіі Польскай акадэміі навук. Бацька — Рышард Энгелькінг, прафэсар матэматычных навук, матэматык, зьвязаны з Польскай акадэміяй навук і Варшаўскім унівэрсытэтам, які спэцыялізуецца ў тапалёгіі, перакладнік францускай літаратуры. Стрыечны брат Ганны Энгелькінг — Лешэк Энгелькінг, польскі філёлаг, навуковец-літаратуразнаўца, паэт, празаік, перакладнік, зьвязаны з Лодзкім унівэрсытэтам.

Ганна Энгелькінг жыве і працуе ў Варшаве.

## Навуковая дзейнасьць

Навуковыя інтарэсы дасьледніцы ахопліваюць наступныя тэмы:

• гісторыя польскай этналёгіі (асабліва ў міжваенны пэрыяд) і славістыкі;

• антрапалёгія і культурная памяць беларускай вёскі;

• пытаньні культурных памежжаў (польска-беларуска-летувіскага, а таксама беларуска-ўкраінскага).

Г. Энгелькінг здаўна і часта праводзіць палявыя дасьледаваньні ў Беларусі. Таксама апрацоўвае спадчыну і навуковую біяграфію этнасацыёляга Юзафа Абрэмбскага, рэдагуе прысьвечаную яму віртуальную старонку.

Дасьледніца зьяўляецца чаліцай шматлікіх навуковых арганізацыяў і інстытутаў:

• Аддзел II Варшаўскага навуковага таварыства (чаліца);

• Камітэт этналягічных навук Польскай акадэміі навук (чаліца Прэзыдыюму Камітэту);

• Навуковая Рада  Інстытуту славістыкі Польскай акадэміі навук (чаліца Прэзыдыюму Рады);

• Навуковая Рада Інстытуту археалёгіі і этналёгіі Польскай акадэміі навук (чаліца);

• Навуковая Рада Інстытуту этналёгіі і культурнай антрапалёгіі Варшаўскага ўнівэрсытэту (чаліца);

• Аддзел этналінгвістыкі Камітэту па мовазнаўстве Польскай акадэміі навук (супрацоўніца);

• Славянскі фонд (чаліца Рады фонду, старшыня Камітэту па ўзнагароджаньні Фонду);

• Польскае этналягічнае таварыства (прэзыдэнтка Варшаўскага аддзяленьня, віцэ-прэзыдэнцеп Галоўнай рады);

• Рада навуковых таварыстваў Польскай акадэміі навук (чаліца);

• Эўрапейская асацыяцыя сацыяльных антраполягаў (чаліца);

• Міжнародная асацыяцыя беларусістаў (чаліца);

• Польска-беларускае таварыства (чаліца);

• Навукова-краязнаўчае таварыства "Загародзьдзе", Беларусь (чаліца).

## Бібліяграфія

**Кнігі**

• 2000: Klątwa. Rzecz o ludowej magii słowa. Wrocław: Fundacja na Rzecz Nauki Polskiej.

• 2017: The Curse. On Folk Magic of the Word. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.

• 2012: Kołchoźnicy: Antropologiczne studium tożsamości wsi białoruskiej przełomu XX i XXI wieku. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

**Кнігі пад рэдакцыяй Ганны Энгелькінг**

• 2004: Nina Łuszczyk-Ilienkowa, Pińsk, Elektrownia. Mam dziesięć lat. Warszawa: Świat Literacki.

• 2007: Józef Obrębski, Polesie. Studia etnosocjologiczne. T. 1. Warszawa: Oficyna Naukowa.

• 2013: Czesław Pietkiewicz, Kultura społeczna Polesia Rzeczyckiego. Toruń: Muzeum Etnograficzne im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej — seria „Etnografia Ocalona”.

• 2020: Józef Obrębski, The Giaours of Macedonia. Selected writings. Warszawa: Oficyna Naukowa (translated from Polish by Helena Teleżyńska).

**Выбраныя артыкулы**

• 2021: „Our own traitor” as the Focal Point of Belarusian Folk Narrative on Local Perpetrators of the Holocaust. In: Places, Spaces, and Voids in the Holocaust. Vol. 3. Eds. Natalia Aleksiun and Hana Kubátová, München: Wallstein Verlag, p.&nbsp;219–258.

• 2019: Nauka na usługach polityki? Przypadek Józefa Obrębskiego. „Sprawy Narodowościowe. Seria nowa” 51, DOI: 10.11649/sn.1863.

• 2018: Macedońskie Trobriandy. Józef Obrębski i pierwsze badania wsi europejskiej w paradygmacie funkcjonalizmu. „Lud”, t. 102, s. 185–210.

• 2018: Сказ полесского села, или о фольклоризации памяти о Второй мировой войне. „Славяноведение” nr 6, s. 27–46, DOI: 10.31857/S0869544X0001763-2.

• 2017: „Poleszuk” nieoswojony. Wokół funkcji chłopskości w konstruowaniu polskości, „Teksty Drugie” 6, s. 68–94, DOI: 10.18318/td.2017.6.5.

• 2015: The myth of the Tower of Babel and its consequences: The indigenous grammars of the mixed world. A contribution to the anthropology of borderlands (based on research in Belarusian-Lithuanian borderlands), „Český lid: Etnologický časopis” nr 1 (102), s. 1–26.

• 2014: Z dziejów wileńskiego ośrodka etnograficznego w dwudziestoleciu międzywojennym. W stronę profesjonalnych badań terenowych pogranicza polsko-litewsko-białoruskiego. [W:] W krainie wielu tradycji. Badania etnograficzne na pograniczu polsko-litewsko-białoruskim w XX i początkach XX wieku. Red. Krzysztof Snarski, Adam Żulpa, Muzeum Okręgowe w Suwałkach, s. 9–38.

• 2013: Simple Hardworking Christian Folks, or the Self-Image of Contemporary Belarusian Kolkhozniks: An Anthropologist’s Assessment of a Two-Decade Research Study. „East European Politics and Societies and Cultures”, vol. 27, no 2, p.260–279, DOI: 10.1177/0888325412469663.

• 2012: Wokół pierwszej polskiej systematyki zamówień. O zapomnianej propozycji Józefa Obrębskiego. „Poznańskie Studia Slawistyczne” nr 3, s. 61–74.

• 1999: The natsyas of the Grodno region of Belarus: a field study. „Nations and Nationalism”, no 2(5), p.175–206.

**Артыкулы па-расейску:**

• 2018: Сказ полесского села, или о фольклоризации памяти о Второй мировой войне*,* „Славяноведение” nr 6, с. 27-46, https://web.archive.org/web/20210608155956/https://ras.jes.su/slav/s207987840000997-5-1

• 2014: Идентичность беларуских колхозников: между “паном” и “жидом”, Деды: дайджест публикаций о белорусской истории, Минск, Харвест, 2014, Вып. 13, с. 254―272.

## Публікацыі, даступныя па-беларуску
• 2000: Палякі-калгаснікі, Наша Ніва, № 39 (196), 25.09.2000, с. 9-10.

• 2008: Юзаф Абрэмбскі (1905–1967): да біяграфіі антраполяга, Homo Historicus 2008.

• 2005: Польскія дасьледаванні Палесся ў міжваеннае дваццацігоддзе: Станіслаў Дваракоўскі (1907-1976), Комплекснае даследаванне фальклору і этнакультуры Палесся. Матэрыялы ІІ Міжнароднай навуковай фальклорна-этналінгвістычнай канферэнцыі 14-15 красавіка 2005 г., Мінск. З нагоды 220-годдзя З. Даленгі- Хадакоўскага (Адама Чарноцкага) 1784-1825, пад рэд. В. Ліцвінка, Мінск, Беларускі Дзяржаўны Ўніверсітэт, с. 142-154.

• 2009: Караліна Шыманяк, Забыты габрэйскі навуковец з даваеннай Вільні: Слова пра Даніэля Файнштэйна, Homo Historicus 2009.

• 2011: Палессе Юзафа Абрэмбскага, Arche №3 (102) 2011.

• 2011: Паміж аповедам і пісаньнем. Апавяданьні Ніны Лушчык-Ільянковай як маніфэст ідэнтычнасьці, Arche,№ 3 (102), s. 52-64, https://elib.grsu.by/katalog/162304-348567.pdf

• 2012: Паміж панам і жыдом: заўвагі пра структуру ідэнтычнасці беларускіх калгаснікаў на рубяжы ХХ–ХХІ ст., Homo Historicus 2012.

• 2013: Простыя рабочыя людзі-хрысціяне, або Аўтапартрэт беларускіх калгаснікаў, Arche № 4 2013.

• 2017: „Паляшук” у нарадазнаўчым дыскурсе. Эскіз да партрэта паводле Ludu Кольберга, „Беларускi фальклор. Матэрыялы і даследаванні. Зборнік навуковых прац”, вып. 4, Мінск: Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры, Выдавецкі дом «Беларуская навука», 2017, с. 150-163, https://ethno.by/vydanni/806730485

• 2018: „Паляшук” дэгуманізаваны. Польскае стаўленне да Палесся ў святле міфа, „Беларускi фальклор. Матэрыялы і даследаванні. Зборнік навуковых прац”, вып. 5, Мінск: Цэнтр даследаванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры, Выдавецкі дом «Беларуская навука», с. 176-190, https://ethno.by/vydanni/818285147

• 2019: Антрапалогія на службе палітыкі? Выпадак Юзафа Абрэмбскага, даследчыка этнічнасці ў міжваеннай Польшчы, Homo Historicus 2019.

• 2019: “Паляшук” непрыручаны. Вакол функцыі сялянскасці ў канструяванні польскасці, Род Скірмунтаў і Палессе ў эпоху сацыяльнай і нацыянальнай трансфармацыі грамадства гістарычнай Літвы. XIX–XX стст. / Ród Skirmuntów i Polesie w epoce przemian społecznych i narodowych na ziemiach historycznej Litwy. XIX–XX ww., рэд. А. Смалянчук, Мінск: Выдавец Зміцер Колас, с. 313-345, https://web.archive.org/web/20211004203841/https://etalpykla.lituanistikadb.lt/object/LT-LDB-0001:J.04~2019~1615053947488/J.04~2019~1615053947488.pdf

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1959 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Польскія навукоўцы
Катэгорыя:Польскія беларусісты
Катэгорыя:Польскія этнолягі