open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кіраў

Назву **Кі́раў** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Кіраў — вёска ў Нараўлянскім раёне Гомельскай вобласьці

### [[Расея]]
* Кіраў — горад, адміністрацыйны цэнтар Кіраўскай вобласьці
** Кіраў — аднайменная гарадзкая акруга, якая ўлучае ў сябе горад Кіраў
* Кіраў — горад у Калускай вобласьці

## Прозьвішча
### Вядомыя носьбіты
* Сяргей Кіраў — расейскі рэвалюцыянэр, палітык Савецкай Расеі
* Бісэр Хрыстаў Кіраў — баўгарскі эстрадны сьпявак.

## Караблі
* Крэйсэры праекту 26(біс) «Кіраў» — сэрыя савецкіх лёгкіх крэйсэраў часоў нямецка-савецкай вайны.
* Кіраў (крэйсэр, 1936) — савецкі лёгкі крэйсэр, галаўны карабель праекта 26 (лістапад 1936)
* Kirov-class — назва праекта 1144 (Арлан) расейскіх атамных ракетных крэйсэраў па клясыфікацыі НАТА
* Кіраў (крэйсэр, 1980) — галаўны карабель праекту 1144 (Арлан)

## Глядзіце таксама
* Кірава
* Кіраваград
* Кірава-Чапецк
* Кіраўград
* Кіраўск
* Кіраўскае
* Кіраўская
* Кіраўскі
Кіраўскі

Назву **Кі́раўскі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Азэрбайджан]]
* Кіраўскі — пасёлак гарадзкога тыпу

### [[Казахстан]]
* Кіраўскі — пасёлак, адміністрацыйны цэнтар Коксускага раёну Алмацінскай вобласьці;
* Кіраўскі — мястэчка ў Мактааральскім раёне Паўднёва-Казахстанскай вобласьці

### [[Расея]]
* Кіраўскі — пасёлак гарадзкога тыпу ў Камызяцкім раёне Астраханскай вобласьці;
* Кіраўскі — пасёлак у Баравіцкім раёне Наўгародзкай вобласьці;
* Кіраўскі — пасёлак у Камчацкім краі;
* Кіраўскі — пасёлак гарадзкога тыпу ў Прысьценскім раёне Курскай вобласьці;
* Кіраўскі — пасёлак гарадзкога тыпу, адміністрацыйны цэнтар Кіраўскага раёну Прыморскага краю;
* Кіраўскі — пасёлак у Чырвонаармейскім раёне Самарскай вобласьці.

## Глядзіце таксама
* Кірава
* Кіраваград
* Кірава-Чапецк
* Кіраў
* Кіраўград
* Кіраўск
* Кіраўскае
* Кіраўская
* Кіраўскі раён
* Кіраўскі сельсавет
Галоўчыцкі сельсавет

Назву **Гало́ўчыцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Галоўчыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дарагічынскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Галоўчыцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёну Гомельскай вобласьці
* Галоўчыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Капаткевіцкага раёну Мазырскай акругі
Галоўчыцкі сельсавет (Нараўлянскі раён)

**Гало́ўчыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Галоўчыцы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Нараўлянскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Завайцянскі сельсавет

**Завайця́нскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нараўлянскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Завайць.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты Завайць і Калінічы перададзены ў склад Нараўлянскага сельсавету.

21 верасьня 2010 году скасаваныя населеныя пункты Раманаўка, Смалегаў, Смалегаўская Рудня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Нараўлянскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Стральцоў

**Стральцоў** () — прозьвішча расейскага й беларускага паходжаньня. Утворанае з дапамогай суфіксу -оў- ад віду дзейнасьці стралец.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Стральцоў (нарадзіўся ў 1970) — беларускі палітык, сябра партыі БНФ
* Андрэй Стральцоў (нарадзіўся ў 1984) — расейскі футбаліст
* Барыс Стральцоў (1926—2009) — заснавальнік навуковай школы беларускай журналістыкі
* Вадзім Стральцоў ( 1986) — беларускі цяжкаатлет
* Валеры Стральцоў ( 1948) — беларускі футбаліст і трэнэр
* Міхась Стральцоў (1937—1987) — беларускі пісьменьнік
* Уладзімер Стральцоў (1905—2001) — беларускі й расейскі кінарэжысэр
* Эдуард Стральцоў (1937—1990) — савецкі футбаліст
Палесьсе (Чачэрскі раён)

**Пале́сьсе** — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці, на правым беразе ракі Каўпіта, за 35 км на паўночны ўсход ад Чачэрску, на шашы . Палесьсе ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Палескага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 424 чалавекі
* 1999 год — 561 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Палескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Барсукі (Чачэрскі раён)

**Барсукі́** — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці, за 3 км на ўсход ад Палесься. Барсукі ўваходзяць у склад Палескага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Бязбожнік

**Бязбо́жнік** — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці, за 5 км на паўночны захад ад Палесься. Бязбожнік уваходзіць у склад Палескага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Чыслоў

**Чыслоў** () — беларускае й расейскае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Кацярына Чыслова (1846—1889), расейская балерына, палюбоўніца Мікалая Мікалаевіча Раманава
* Аляксандар Чыслоў (нарадзіўся ў 1964), расейскі актор
Заручча (Гомельская вобласьць)

**Зару́чча** — пасёлак у Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці, на поўнач ад Палесься, на шашы . Заручча ўваходзіць у склад Палескага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Заручча

Назву **Заручча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Заручча — пасёлак у Чачэрскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Заручча — вёска ў Клімавіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Заручча — вёска ў Барысаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Зарэчча
* Заручэўе
Камунар

Назву **Камуна́р** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Камунар — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Камунар — пасёлак у Чачэрскім раёне

## Глядзіце таксама
* Камунары
* Камуна
* Камунарка
Новая Дзярэўня

**Но́вая Дзярэ́ўня** (таксама **Но́вая Вёска**) — былая вёска ў Хімоўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскае вобласьці.

## Гісторыя
Утвораная ў 1930-х перасяленцамі зь іншых вёсак. У 1967 годзе зьяднаная зь вёскай Ганчароўка, аднак падзел на дзьве часткі захаваўся й да сёньня, чаму спрыяе шаша, што праходзіць паміж дзьвюма часткамі вёскі.

## Пляніроўка
Вёска ўяўляе сабой арыентаваную з паўднёвага захаду на паўночны ўсход прамалінейную вуліцу з двухбаковай драўлянай забудовай сядзібнага тыпу.

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Бабруйскага раёну
Рудня Барталамееўская

**Ру́дня Барталаме́еўская** — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці, на рацэ Покаць, за 7 км на паўднёвы захад ад Палесься. Рудня Барталамееўская ўваходзіць у склад Палескага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Будзішча (Чачэрскі раён)

**Бу́дзішча** — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці, на правым беразе ракі Каўпіта, за 4 км на поўнач ад Высокай Грывы, за 7 на паўднёвы ўсход ад шашы , на мяжы з Расейскай Фэдэрацыяй. Будзішча ўваходзіць у склад Палескага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 57 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Палескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Валосавічы (Чачэрскі раён)

**Вало́савічы** — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці, на рацэ Покаць, за 13 км на паўднёвы захад ад Палесься, за 22 км на паўночны ўсход ад Чачэрску, на шашы . Валосавічы ўваходзяць у склад Палескага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Стаўбун

**Стаўбу́н** — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці, на рацэ Стаўбунцы, за 7 км на ўсход ад Сьвяцілавічаў, за 37 км на паўночны ўсход ад Веткі, за 3 км на ўсход ад шашы . Стаўбун уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Стаўбунскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1353 чалавекі

## Культура
У вёсцы захоўваецца абрад «Пахаваньне стралы».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Прагноз надвор’я ў в. Стаўбун

Катэгорыя:Стаўбунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Веткаўскага раёну
Юрга

**Юрга́** — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці, за 8 км на паўднёвы ўсход ад Стаўбуна. Юрга ўваходзіць у склад Стаўбунскага сельсавету. У 1969 годзе ўвайшла ў склад саўгасу «Стаўбунскі».

## Насельніцтва
* 1941 год — 60 жыхароў, 20 двароў
* 1969 год — 109 жыхароў, 25 двароў
* 1997 год — 25 жыхароў, 19 двароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Стаўбунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Веткаўскага раёну
745

## Падзеі
* у Эўропе ўзьнікла эпідэмія бубоннай чумы

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Колбаўка

**Ко́лбаўка** — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці, на левым беразе ракі Стаўбунка, за 4 км на ўсход ад Стаўбуна. Колбаўка ўваходзіць у склад Стаўбунскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Стаўбунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Веткаўскага раёну
Янаўскі сельсавет

Назву **Я́наўскі сельсавет** маюць:

* Янаўскі сельсавет — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці
* Янаўскі сельсавет — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Хоцімскага раёну Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Янаўскі раён
* Яноўскі сельсавет
Яноўскі сельсавет (Веткаўскі раён)

**Яно́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Веткаўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Янова.

## Гісторыя
26 красавіка 1919 году створаны ў складзе Стаўбунскай (з 9 траўня 1923 году — Сьвяцілавіцкай) воласьці Гомельскага павету Гомельскай губэрні РСФСР; з 8 сьнежня 1926 году ў складзе Сьвяцілавіцкага (з 4 жніўня 1927 году — Веткаўскага, з 12 лютага 1935 году — Сьвяцілавіцкага, з 17 сьнежня 1956 году — Веткаўскага, з 25 сьнежня 1962 году — Гомельскага, з 6 студзеня 1965 году — Веткаўскага) раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці БССР.

10 студзеня 2023 году вёскі Яноўскага і Маланямкоўскага сельсавету далучаны да Стаўбунскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 6

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 257


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Веткаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2023 годзе
Бітва пад Кейданамі

**Бітва пад Кейда́намі** — бітва лякальнага ковенскага паўстаньня падчас паўстаньня 1830—1831 гадоў. Бітва адбылася 29 красавіка 1831 году ў Кейданах паміж нерэґулярным аддзелам польскіх (літоўскіх) паўстанцаў пад камандаваньнем Маўрыцага Прозара, з аднаго боку, і большай колькасьці расейскім войскам пад камандаваньнем генэралаў: Мікалая Сулімы, Івана Офэнбэрґа й С. Малінаўскага, з другога боку.

Маўрыцы Прозар цэлы дзень абараняў заняты паўстанцамі горад Кейданы перад расейскімі войскамі й зрабіў ім немалыя страты (300 забітых, 100 параненых), але з-за недахопу амуніцыі змушаны быў адступіць ад гораду.

## Літаратура
* Jacek Feduszka, *Powstanie Listopadowe na Litwie i Żmudzi*, w: Teka Kom. Hist. OL PAN, 2004, 1, s. 128, у Інтэрнэце 
* Edmund Callier, *Bitwy i potyczki stoczone przez wojsko polskie w roku 1831*, Drukarnia Dziennika Poznańskiego, Poznań 1887, ss. 97-99, у Інтэрнэце 

Кейданы
Катэгорыя:Кейданы
Яноўскі сельсавет (Краснапольскі раён)

**Яно́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Краснапольскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Яноўка. Насельніцтва на 2010 год — 930 чалавек.

## Гісторыя
25 ліпеня 2008 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Брылёўка, Буглаі, Забор’е, Зарэчча, Какойск, Лешчанка, Палуж 1, Палуж 2 — ліквідаванага Высакаборскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Насовіцкі сельсавет

**Насовіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрускага раёну Гомельскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Насовічы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Добрускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Антонаў

Назву **Анто́наў** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Антонаў — вёска ў Добрускім раёне
** Антонаў — вёска ў Нараўлянскім раёне

## Прозьвішчы
**Анто́наў** — прозьвішча.

### Носьбіты
* Аляксей Антонаў (1896—1962) — начальнік штабу аб’яднаных вайсковых сілаў краінаў АВД (1955—1962)
* Андрэй Антонаў (нар. 1974) — публіцыст ды паэт
* Ігнат Антонаў (1922—2015) — нэўропатоляг, акадэмік НАН Беларусі (1984)
* Мікола Антонаў — журналіст
* Сяргей Антонаў — гітарыст (Бонда)
* Юры Антонаў (нар. 1945) — савецкі і расейскі кампазытар ды эстрадны сьпявак

## Іншае
* «Антонаў» — украінскі вытворца самалётаў
* Антонаў — сажалка ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Антон
* Антонава
* Антонава Буда
* Антонавічы
* Антонапаль
* Антонаўка
* Антонаўскае
* Антонаўскія Пасекі
* Антонаўцы
* Антонаўшчына
* Антоненкі
* Антонішкі
* Антоны
Антонаўцы

Назву **Анто́наўцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Антонаўцы — вёска ў Браслаўскім раёне
** Антонаўцы — вёска ў Гарадоцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Антон
* Антонава
* Антонаў
* Антонаўка
* Антонаўшчына
* Антоны
Антаны

Назву **Антаны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Антаны — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Антаны — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Антон
* Антонава
* Антонаў
* Антонаўка
* Антонаўцы
* Антонаўшчына
* Антоны
Антонаўка (Добрускі раён)

**Анто́наўка** — вёска ў Беларусі, на рацэ Прудоўцы. Уваходзіць у склад Насовіцкага сельсавету Добрускага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва на 2009 год — 369 чалавек. Знаходзіцца за 17 км ад Добрушу, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Зябраўка; на аўтамабільнай дарозе Церахоўка — Клімаўка.

Антонаўка — даўняе мястэчка гістарычнай Рэчыччыны (Панізоўя).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Антонаўка (пад назвай *Антонавічы*) упамінаецца ў XVI ст. як сяло Рэчыцкага павету Менскага ваяводзтва. 

У 1640-х паселішча значыцца ў інвэнтары Гомельскага староства, паводле якога тут было 4 дымы, 1 службу, 5 валоў і 4 кані. Таксама ўпамінаецца ў інвэнтары 1752 году.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Антонаўка апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Гомельскім павеце Магілёўскай губэрні. На мяжы XVIII—XIX стагодзьдзяў у мястэчку было 40 двароў (10 юдэйскіх), 5 крамаў, 4 кірмашы. На 1816 год у Антонаўцы было 126 двароў, на 1858 год — 171, на 1886 год — 222. З 1819 году дзеяла царква. У 1830 годзе пачаў працаваць бровар.

На 1860 год у Антонаўцы існавалі царква, 2 ветракі, вінакурня і бровар. У 1880 годзе працаваў хлебазапасны магазын. Паводле вынікаў перапісу 1897 году — 324 двары, царква, школа граматы, хлебазапасны магазын. На 1908 год — 368 двароў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Антонаўку занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Антонаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1926 годзе Антонаўку вярнулі БССР, дзе яна стала цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1926 год тут было 522 двары.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1798 год — 452 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1816 год — 489 чал.; 1834 год — 918 чал.; 1860 год — 660 чал.; 1886 год — 1221 чал.; 1897 год — 1860 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1926 год — 2383 чал.; 1959 год — 1167 чал.; 1999 год — 478 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2004 год — 464 чал.; 2009 год — 369 чал. (перапіс)

### Інфраструктура
У Антонаўцы працуюць фэльчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка.

## Забудова
Плян Антонаўкі — амаль простая вуліца, да якой далучаецца кароткая простая вуліца. Забудова двухбаковая, драўлянымі хатамі. У 1987—1992 гадох будаваліся цагляныя дамы на 100 радзінаў, у якія перасялілі жыхароў з забруджаных у выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС тэрыторыяў.

## Турыстычная інфармацыя

### Страчаная спадчына
* Фальварак (XIX ст.)
* Капліца Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (XVII ст.; рымска-каталіцкая)
* Царква (1819)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Насовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Добрускага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Кавалёў (пасёлак)

**Кавалёў** — пасёлак у Добрускім раёне Гомельскай вобласьці, на мяжы з Гомельскім раёнам. Кавалёў уваходзіць у склад Насовіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Насовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Добрускага раёну
Стругі

**Стру́гі** — былая вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці. Знаходзіліся за два кілямэтры на паўднёвы захад ад вёскі Брылі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Весялоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Мікалай Галадзед

**Мікала́й Мацьве́евіч Галадзе́д** (9 (21) траўня 1894, с. Стары Крывец, Навазыбкаўскі павет, Чарнігаўская губэрня, цяпер у Навазыбкаўскім раёне Бранскай вобласьці, Расея — 21 чэрвеня 1937, Менск) — грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст.

## Біяграфія

Нарадзіўся ў сяле Стары Крывец у сям’і беларускага селяніна-печніка. Скончыў рабфак Горацкага сельскагаспадарчага інстытуту.

У 1-ю сусьветную вайну ў расейскай арміі. У 1917 вёў рэвалюцыйную работу ў салдацкіх камітэтах Паўднёва-Заходняга фронту. Удзельнік кастрычніцкага перавароту і грамадзянскай вайны ў Расеі.

Чалец ВКП(б) з 1918 году. У 1918—1921 на адміністрацыйнай рабоце ў Навазыбкаўскім павеце Гомельскай губэрні. У 1921—1924 старшыня выканкаму Горацкага савету, старшыня тройкі па барацьбе з бандытызмам. Другі сакратар ЦК КП(б)Б з 12 сьнежня 1925. Чалец Палітычнай камісіі для перагляду расейска-беларускага слоўніка і новых правілаў правапісу беларускай мовы (1933). Старшыня Саўнаркаму БССР (7 траўня 1927—30 траўня 1937). Дэлегат 14—17-га зьездаў ВКП(б), на 16-м і 17-м зьездах абіраўся кандыдатам у сябры ЦК партыі. Узнагароджаны ордэнам Леніна.

Быў арыштаваны ў Маскве (14 чэрвеня 1937) і скіраваны ў Менск, дзе ў час допыту ў будынку НКВД выкінуўся з вакна 5-га паверха. Рэабілітаваны генэральным пракурорам СССР 22 сакавіка 1956.

## Ушанаваньне памяці
Імем Мікалая Галадзеда названы вуліца і праезд у Менску.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 

## Глядзіце таксама
* Палітычная камісія для перагляду расейска-беларускага слоўніка і новых правілаў правапісу беларускай мовы
* Рэформа беларускага правапісу 1933 году
* Наркамаўка

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 21 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1894 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бранскай вобласьці
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Памерлі 21 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1937 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Самагубцы
Дэйле

**Дэ́йле** (, , ) — рака ў Бэльгіі. Даўжыня — 86 км. Цячэ праз колькі бэльгійскіх правінцыяў: Валёнскі Брабант, Брабант, Антвэрпэн. Рака знаходзіцца ў басэйне ракі Шэльды, уласны басэйн складае 1289 км². На рацэ ляжаць такія бэльгійскія месты як Лёвэн ды Мэхэлен.

## Агульныя зьвесткі
Афіцыйна рака Дэмэр зьяўляецца прытокам ракі Дэйле, аднак фактычна ўсё наадварот. Магчымым тлумачэньнем, чаму пасьля зьліцьця дзьвюх рэкаў засталася назва меншай зь іх, зьяўляецца тое, што Дэйле адыграла значную ролю ў гісторыі Мэхэлену ды Лёвэну, празь якія працякае. Дэмэр жа цячэ толькі празь вёскі і невядомыя мястэчкі. Акрамя таго, адыграла сваю ролю і візуальнае ўспрыняцьце галоўнае ракі і прытока: Дэмэр пры зьліцьці мае выгін, у той час як Дэйле цячэ проста.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Бэльгіі
Баршчоўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)

**Баршчо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Баршчоўка.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рэчыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Міхаіл Карчміт

**Міхаі́л Алякса́ндравіч Карчмі́т** (1 лютага 1949, в. Радаўцы, Маладэчанскі раён — 22 траўня 2004) — сябра Савету Рэспублікі 2 скліканьня, Герой Беларусі.

Старшыня сельскагаспадарчага вытворчага каапэратыву «Сноў». Заслужаны работнік сельскай гаспадаркі Беларусі, кандыдат сельскагаспадарчых навук.

## Біяграфія
Скончыў Беларускі інстытут мэханізацыі сельскай гаспадаркі. Пасьля 5 гадоў працаваў галоўным інжынэрам калгасу «Ленінскі шлях» Нясьвіскага раёну. У 1980 годзе абраны старшынём калгасу «Расьсьвет». Са жніўня 1988 году — старшыня калгасу імя Калініна Нясьвіскага раёну. У 1994 годзе калгас рэарганізавалі ў сельскагаспадарчы вытворчы каапэратыў «Агракамбінат Сноў».

Пад яго кіраўніцтвам камбінат «Сноў» стаў найлепшым у Беларусі, за што Карчміт быў узнагароджаны званьнем «Герой Беларусі» (указ № 362 ад 30 чэрвеня 2001 году).

## Вонкавыя спасылкі
* Нэкралёг на сайце прэзыдэнта РБ
* Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 16 сентября 2004 г. №1153 «Аб увекавечанні памяці Героя Беларусі Карчміта М. А.»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладэчанскім раёне
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Баршчоўскі сельсавет

Назву **Баршчо́ўскі сельсавет** маюць:

* Баршчоўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрускага раёну Гомельскай вобласьці
* Баршчоўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Баршчоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Баршчоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хвойніцкага раёну Гомельскай вобласьці
Браслаўскае ваяводзтва

**Браслаўскае ваяводзтва** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім. Сталіца — места Браслаў. Ня мела падзелу на паветы.

## Гісторыя
Утварылася па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793) з рэшты Браслаўскага, а таксама Сьвянцянскага і Вількамірскага паветаў.

11 траўня 1794 году на вуліцах Браслава адбыўся бой паміж паўстанцамі Т. Касьцюшкі і расейскімі акупацыйнымі войскамі, у час якога места згарэла. З гэтай прычыны сталіцу ваяводзтва перанесьлі ў Відзы.

Спыніла сваё існаваньне ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Падзялялася на тры зямлі:
* Браслаўскую: складалася з Браслаўскай парафіі і пакінутай за Рэччу Паспалітай часткі Завялейскага павету.
* Вількамірскую: складалася з ранейшых парафіяў, акрамя далучаных да Анікштаўскай зямлі.
* Анікшцянская: складалася з Анікшцянскай, Скемянскай, Курклеўскай, Аванцкай, Бальніцкай, Камайскай, Ракіскай, Крэвянскай, Сьвядоўскай, Абэльскай, Душацкай, Чадоўскай, Дабейскай, Візунскай, Ушпольскай, Ушвінскай, Уцянскай, Маляцкай, Кукуцыскай і Калтынянскай парафіяў.

## Ураднікі
На Вальным сойме было прадстаўленае двума сэнатарамі (ваяводай і кашталянам) і шасьцю пасламі (два з кожнай зямлі).

Ваяводы:
* Міхал Касакоўскі (17.3.1794, намінаваны з ваяводы віцебскага пасьля скасаваньня Віцебскага ваяводзтва — 1795)

Кашталяны:
* князь Міхал Агінскі (намінаваны яшчэ ў Браслаўскім павеце 12.1.1793, прывілей атрымаў 26.10.1793 — 1795)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Ваяводзтвы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1793 годзе
Гарадзенскае ваяводзтва

**Гарадзенскае ваяводзтва** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім Княстве Літоўскім. Сталіца — места Горадня.

## Гісторыя
Утварылася па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793) на аснове Гарадзенскага і Мерацкага паветаў, спыніла сваё існаваньне ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Падзялялася на тры зямлі:
* Гарадзенскую: Гарадзенская, Азёрская, Тэалінская, Гоская, Квасоўская, Мастоўская, Эйсмантаўская, Ліпскай, Краснаборская, Каменская, Індурская, Лунянская, Вялікабераставіцкая, Рачкоўская, Выгерская, Філіпаўская, Праросьленская, Віжанская, Еленёўская, Краснапольская, Сейненская, Берніцкая, Янавецкая, Шніборская і Бакалараўская парафіі.
* Ваўкавыскую: складалася з ранейшых парафіяў, акрамя Ялаўскай, далучанай да Сакольскай зямлі, а таксама Рэплянскай і Ваўпянскай.
* Сакольскую: складалася з астатніх парафіяў Гарадзенскага павету, акрамя далучаных да Мерацкай зямлі.

## Ураднікі
На Вальным сойме было прадстаўленае двума сэнатарамі (ваяводам і кашталянам) і шасьцю пасламі (два з кожнай зямлі).

Ваяводы:
* Антоні Сухадольскі (7.3.1794, намінаваны з кашталяна мерацкага — 1795)

Кашталяны:
* Казімер Вольмэр (намінаваны яшчэ ў Гарадзенскім павеце 12.1.1793, прывілей атрымаў 26.10.1793 — 1795)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ваяводзтвы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1793 годзе
743

## Падзеі
* Канстантын V зноў заняў трон Бізантыйскай імпэрыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
742

## Падзеі
* нарадзіўся Карл Вялікі, франкскі кароль

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Жыгмунт Млот-Пржэпалкоўскі

**Жыгмунт Млот-Пржэпалкоўскі** (; 17 красавіка 1893, Казеніцы — красавік 1940, Катынь) — ротмістар Кавалерыі Войска Польскага, ураднік дзяржаўнай адміністрацыі.

Сын Станіслава, інжынэра Варшава-Венскай чыгункі і Mарыі са Сьвентальскіх. Навучаўся ў школе ў Радаме. Пасьля слухач Тэхнічнай школы Вавельбэрга і Ротманда ў Варшаве. Потым навучаўся на політэхнічных студыях у Льежы. Далучыўся да Стралецкага зьвязу і да Зьвязу чыннага змаганьня. Падчас вакацыяў у 1914 годзе ў разнастайных формах вайсковай падрыхтоўкі.

Свой баявы шлях распачаў 6 жніўня 1914 году ў шэрагах 1 Кадравай роты (*1 Kompanii Kadrowej*) польскіх легіёнаў аўстра-вугорскага войска. Каля Касьцюхноўкі быў цяжка паранены. З студзеня 1917 году ўдзельнічаў у працы Школы падхарунжых 1 Палку ўланаў легіёнаў у Астраленце. Быў вахмістрам 4, пасьля 2 швадрону. У 1918 годзе запісаўся да ствараемай у Любельскім кавалерыі. У шэрагах 7 палка ўланаў Любельскіх ваяваў ва Ўсходняй Малапольшчы. У красавіку 1918 году падчас атакі на Баранавічы быў другі раз паранены.

У 1920 годзе прымаў удзел у славутай апэрацыі пад Вепшай. Усю кампанію скончыў у Лідзе.

Пасьля вайны служыў са сваім палком у Мінску Мазавецкім. У 1926 годзе пераведзены да 26 Палка уланаў вялікапольскіх у Баранавічах. Звольніўся са службы 10 сакавіка 1927 году ў званьні ротмістра.

З 1927 году працаваў у дзяржаўнай адміністрацыі. Выконваў па чарзе функцыі старасты павету ў Макаве Мазавецкім (1928—1929), Баранавічах (1930—1931) і Вялейцы (1932—1934), начальніка аддзелу ў мясцовым ўрадзе ў Варшаве і ізноў старасты — цяпер ў Пшаснушу (з 1936). Выконваў таксама грамадзкія функцыі — браў удзел у Зьвязку Легіяністаў ў Вялейцы і Пшашнышу ды ў Віленскай фэдэрацыі польскіх аб’яднаньняў абаронцаў айчыны.

Ажаніўся з Ганнай Савенскай, меў сына Адама і дачку Ядзьвігу. У верасьні 1939 году арыштаваны НКУС каля Малага Мірагошча на Валыні. Знаходзіўся ў вязьніцы ў Дубне і Луцку. Зь лягэру ваеннапалонных з Казельску даслаў два лісты да сям’і, апошні 16 лютага 1940 году. Забіты ў катынскім лесе. Яго імём названы вуліца ў Пшашнышу.

Катэгорыя:Польскія вайскоўцы
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Асобы Вялейкі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў 1940 годзе
Катэгорыя:Польскія вайскоўцы, забітыя ў Катыні
Вяляцічы

Назву **Вяля́цічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Вяляцічы — вёска ў Пінскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Вяляцічы — вёска ў Барысаўскім раёне
Ябланка

Назву **Ябланка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Ябланка — засьценак, цяпер не існуе; знаходзіўся на захад ад вёскі Мулішча (Азьдзяціцкі сельсавет, Барысаўскі раён)
** Ябланка — вёска ў Вяляціцкім сельсавеце Барысаўскага раёну

## Глядзіце таксама
* Ябланава
* Яблачна
* Яблачына
* Яблонка
* Яблынка
* Яблынька
Нацыянальны балет Кубы

**Нацыяна́льны бале́т Ку́бы** () — кубінская балетная трупа, заснаваная 28 кастрычніка 1948 году як Балет Алісіі Алонса. Галоўная рэжысэрка й балетмайстарка — Алісія Алонса.

Катэгорыя:Балет
Катэгорыя:Кубінская культура
Вятка

**Вя́тка** можа азначаць:

* Вятка — гістарычная вобласьць у Расеі.

## Гідронімы
* Вятка — рака ў эўрапейскай частцы Расеі, правая прытока Камы;
* Вятка — рака ў Сібіры, прытока Енісею.

## Тапонімы

### Расея
* Вятка — колішняя назва места **[[Кіраў (Кіраўская вобласьць)|Кірава]]**;
* Вятка — вёска ў Буйскім раёне Кастрамской вобласьці;
* Вятка — вёска ў Саянскім раёне Краснаярскага краю;
* Вятка — вёска ў Кятоўскім раёне Курганскай вобласьці;
* Вятка — вёска ў Пястоўсіом раёне Наўгародзкай вобласьці;
* Вятка — вёска ў Кыштоўскім раёне Новасібірскай вобласьці;
* Вятка — вёска ў Усьць-Ішымскім раёне Омскай вобласьці.

### Украіна
* Вятка — вёска ў Пуціўльскім раёне Сумской вобласьці.

## Асобы
* Вятка — легендарны родапачынальнік вяцічаў.

## Тэхніка
* «Вятка-аўтамат» — савецкая пральная машына;
* «Вятка» — савецкі матаролер.

## Глядзіце таксама
* Вячка
Барысава

Назву **Бары́сава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Барысава — вёска ў Кобрынскім раёне 

### [[Расея]]
* Пскоўская вобласьць:
** Барысава — вёска

## Глядзіце таксама
* Барысавічы
* Барысаў
* Барысаўка
* Барысаўшчына
* Барысенкі
* Барысікі
* Барыскава
* Барыскавічы
* Барыскі
* Барышына
Ябланка (Вяляціцкі сельсавет)

**Я́бланка** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, на поўдзень ад Вяляцічаў. Ябланка ўваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 17 чалавек
* 1999 год — 36 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вяляціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
740

## Падзеі
* 26 кастрычніка — абыўся землятрус у навакольлі Канстантынопаля, які выклікаў шматлікія разбурэньні і сьмерці

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Занг Юлінг, кітайскі паэт і дзяржаўны дзяяч
* Ву Даазі, кітайскі мастак
* Менг Хааран, кітайскі паэт

## Вонкавыя спасылкі
Сапармурат Ніязаў

**Сапармура́т Нія́заў** (імя пры нараджэньні — Сапармурат Атаевіч Ананіязаў) (; 19 лютага 1940, сяло Кіпчак, Ашгабадзкая вобласьць — 21 сьнежня 2006, Ашгабад), **Туркмэнбашы** ( — «глава туркмэн»), таксама зваўся **Сэрдзар** (правадыр) і **Сапармурат Туркмэнбашы Вялікі** — кіраўнік Туркмэністану з 1985 па 2006 (у 1985-91 — першы сакратар ЦК КП Туркмэніі, у 1990—2006 — прэзыдэнт).

## Вонкавыя спасылкі
* Неафіцыйная старонка
* Сапармурат Ніязаўу  Лентапэдыі
* Кніга «Рухнама»
* Сайт «За демократию и права человека в Туркменистане»
* Спецслужбы против большого взрыва
* Перекрестные интересы
* Туркменбаши умер от передозировки

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1940 годзе
Катэгорыя:Прэзыдэнты Туркмэністану
Катэгорыя:Генэралісімусы
Катэгорыя:Савецкія палітыкі
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Сябры ЦК КПСС
Катэгорыя:Сябры Палітбюро ЦК КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету СССР
Катэгорыя:Асобы на манэтах
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Памерлі 21 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 2006 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Ашгабадзе
Навасёлкаўскі сельсавет (Нясьвіскі раён)

**Навасёлкаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Новыя Навасёлкі.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Навасёлкаўскі сельсавет у складзе Нясьвіскага раёну Баранавіцкай вобласьці (з 8 студзеня 1954 году — Менскай).

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Амлынцы, Кучынаўшчына, Новыя Навасёлкі, Петухоўшчына, Старыя Навасёлкі, Стрыхараўшчына — перададзеныя ў склад Сейлавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 347

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Паўлінія

**Паўлінія** () — горад у Бразыліі.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Паўлінія
Бярозаўка (Вяляціцкі сельсавет)

**Бяро́заўка** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 6 км на поўнач ад Вяляцічаў, за 1 км на поўнач ад Сморак. Бярозаўка ўваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 6 жыхароў
* 2008 год — 4 двары, 7 жыхароў
* 2010 год — 3 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Вяляціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Крыж Незалежнасьці

**Крыж і мэдаль Незалежнасьці** () — польскія дзяржаўныя вайсковыя ўзнагароды міжваеннага часу.

Крыж і мэдаль Незалежнасьці былі заснаваны распараджэньнем прэзыдэнта РП 29 кастрычніка 1930 з мэтаю «*адзначэньня асобаў, якія шмат зрабілі для незалежнасьці Польшчы ў пэрыяд перад [[Першая Сусьветная вайна|Сусьветнай вайной]] ці пад час яе, ці пад час змаганьня ў 1918—1920, за выняткам [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны 1920]] на землях Польшчы*». Пасьля пазьнейшых зьменаў узнагародаю маглі быць адзначаны асобы, якія вызначыліся «*пад час паўстаньня за вызваленьне ў 1938 [[Цешынская Сылезыя|Цешынскай Сылезіі]]*».

Удзельнікі змаганьня са зброяю ў руках за незалежнасьць Польшчы перад І Сусьветнаю вайною ці па-за шэрагамі арміі, датычна асобаў, якія гэтым змаганьнем кіравалі, маглі быць узнагароджаны Крыжам незалежнасьці зь мячамі.

## Надаваньне
Узнагарода мела тры клясы:
* Крыж Незалежнасьці зь мячамі
* Крыж Незалежнасьці
* Мэдаль Незалежнасьці

Катэгорыя:Ордэны Польшчы
Сморкі

**Смо́ркі** (сучасная афіцыйная назва — **Зо́рычы**) — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 5 км на поўнач ад Вяляцічаў. Сморкі ўваходзяць у склад Вяляціцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1676 годзе згадваецца як вёска Сморкі ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 389 чалавек
* 1999 год — 550 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
### Помнікі архітэктуры
* Царква Ўсьпеньня Прасьв. Багародзіцы

## Крыніцы

 
## Вонкавыя спасылкі
* Сморкі на Radzima.org
* Прагноз надвор’я ў в. Сморкі

Катэгорыя:Вяляціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Зорычы

Назву **Зорычы** маюць:

* Зорычы — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Зорычы — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
Каменка (Вяляціцкі сельсавет)

**Ка́менка** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 8 км на поўнач ад Вяляцічаў, за 3 км на поўнач ад Сморак, на мяжы з Крупскім раёнам. Каменка ўваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вяляціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Красная Гара

Назву **Кра́сная Гара́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Красная Гара — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Красная Гара — вёска ў Брагінскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Красная Гара — вёска ў Качэрыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Красная Гара — вёска ў Барысаўскім раёне
** Красная Гара — вёска ў Ігуменскім раёне

### [[Расея]]
* Маскоўская вобласьць:
** Красная Гара — вёска ў Валакаламскім раёне 
** Красная Гара (нежыл.) — вёска ў Шатурскім раёне, паўднёвей мястэчка Чэрусьці

* Цьвярская вобласьць:
** Красная Гара — сяло ў Калінінскім раёне

## Глядзіце таксама
* Гара
* Красная Горка
* Чырвоная Гара
* Чырвоная Горка
Навасады (Вяляціцкі сельсавет)

**Наваса́ды** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 3 км на захад ад Сморак. Навасады ўваходзяць у склад Вяляціцкага сельсавету. Знаходзіцца ў адлегласьці 26 км на ўсход ад Барысава, 11 км ад чыгуначнай станцыі Прыяміна на лініі Менск — Ворша, 107 км ад Менску. Рэльеф раўнінны. Транспартныя сувязі ажыцьцяўляюцца па мясцовай дарозе і далей па шашы Барысаў — Вяляцічы.

## Гісторыя
Заснаваная ў 1920-я гг. перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1988 г. 18 гаспадарак, 28 жыхароў. Пляніроўка ў адну мэрыдыянальную вуліцу, забудаваную з двух бакоў драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва
* 1999 год — 11 жыхароў
* 2008 год — 5 двароў, 8 жыхароў
* 2010 год — 7 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Вяляціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Рабінаўка (Барысаўскі раён)

**Рабі́наўка** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 2 км на паўднёвы захад ад Сморак. Рабінаўка ўваходзіць у склад Вяляціцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вяляціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Азёрскі сельсавет

Назву **Азёрскі [[сельсавет]]** маюць:

* Азёрскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці
* Азёрскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці
Рабінаўка

Назву **Рабі́наўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Рабінаўка — вёска ў Полацкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Рабінаўка — вёска ў Круглянскім раёне
** Рабінаўка — вёска ў Прапойскім раёне

* Менская вобласьць:
** Рабінаўка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Рабінаўка — вёска ў Койданаўскім раёне
** Рабінаўка — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Рабінаўка — вёска ў Дзешчанскім сельсавеце Ўзьдзенскага раёну
** Рабінаўка — пасёлак у Хатлянскім сельсавеце Ўзьдзенскага раёну

## Глядзіце таксама
* Рабава 
* Рабінавая 
* Рабінавая Слабодка
* Рабіноўка
* Рабка 
* Рабкі 
* Рабцава 
* Рабцаўшчына 
* Рабцы 
* Рабчанкі
Азерскі сельсавет

**Азе́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ўзьдзенскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Возера.

## Гісторыя
28 жніўня 1924 году створаны ў складзе Самахвалавіцкага раёну Менскай акругі. 18 студзеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Койданаўскага раёну. 15 сакавіка 1932 году раён рэарганізаваны ў Койданаўскі нацыянальны польскі. 29 чэрвеня 1932 году раён перайменаваны ў Дзяржынскі. 31 ліпеня 1937 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Ўзьдзенскага раёну. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Койданаўскага раёну. 30 ліпеня 1966 году сельсавет перададзены адноўленаму Ўзьдзенскаму раёну.

30 кастрычніка 2009 году населеныя пункты Валодзькі, Гарадзішча, Дзегцяное, Дзешчанка, Карма, Малая Дзешчанка, Рабінаўка і Ячанка перададзены Дзешчанскаму сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 8


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Узьдзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Самахвалавіцкага раёну
Вараб’ёўшчына

**Вараб’ёўшчына** — былая вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці. Вараб’ёўшчына ўваходзіла ў склад Вяляціцкага сельсавету. Знаходзілася за паўтара кілямэтру на паўднёвы захад ад вёскі Навасады.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вяляціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Крывіца

Назву **Крывіца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Крывіца — вёска ў Янаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Крывіца — былая вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Вялікія Крывічы
* Крываеўшчына
* Крываселі 
* Крывасельцы 
* Крывая 
* Крывец 
* Крывіна
* Крывіцы
* Крывічы 
* Крывое
* Крывоўшчына
* Крывошын
* Крывы Мост
* Крывушчына 
* Крывяч
* Крыўка 
* Крыўкі
* Крыўляны
* Крыўск 
* Крыўцы
* Крыўча 
* Крыўчыцы
* Малыя Крывічы
Крыўляны

Назву **Крыўляны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Крыўляны — вёска ў Жабінкаўскім раёне
** Крыўляны — вёска ў Камянецкім раёне

### [[Польшча]]
*  — неіснуючая вёска ў Падляскім ваяводзтве

## Іншае
* Аэрапорт Беласток-Крыўляны

## Глядзіце таксама
* Крывец
* Крыўка
* Крыўкі
* Крыўск
* Крыўцы
* Крыўчыцы
Алег Лапцёнак

**Але́г Мікала́евіч Лапцёнак** — беларускі дыплямат.

Быў начальнікам упраўленьня ўнівэрсальных міжнародных арганізацыяў Міністэрства замежных справаў.

24 сьнежня 2004 году быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Індыя. Адстаўлены з гэтай пасады быў 30 чэрвеня 2011 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Індыі
Херма

Назву **Херма** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Херма — вёска ў Берасьцейскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Херма — былая вёска, зараз зьяўляецца часткай Вяляцічаў (пасёлак №10) (Барысаўскі раён)
Уладзімер Аркадзевіч Сакалоўскі

**Уладзі́мер Арка́дзевіч Сакало́ўскі** — беларускі дыплямат.

13 сакавіка 1998 году прызначаны быў Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Індыя. 17 сьнежня 1999 году стаў таксама амбасадарам у Народнай Рэспубліцы Банглядэш. Адстаўлены з гэтых пасадаў быў 20 ліпеня 2004 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Банглядэшы
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Індыі
Уладзімер Сакалоўскі

* Уладзімер Аляксандравіч Сакалоўскі (1874—1959) — расейскі савецкі інжынэр
* Уладзімер Аркадзевіч Сакалоўскі — беларускі дыплямат
* Уладзімер Ігнатавіч Сакалоўскі (1808—1839) — расейскі паэт
* Уладзімер Лявонцевіч Сакалоўскі (1930—2013)  — беларускі літаратуразнавец
* Уладзімер Рыгоравіч Сакалоўскі (1945—2011) — расейскі савецкі пісьменьнік
* Уладзімер Эдуардавіч Сакалоўскі (1930—2004) — беларускі савецкі дойлід
Перавоз

Назву **Пераво́з** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Перавоз — вёска ў Віцебскім раёне 
** Перавоз — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Перавоз — вёска ў Полацкім раёне
** Перавоз — вёска ў Расонскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Перавоз — былая вёска, цяпер зьяўляецца часткай Вяляцічаў (Барысаўскі раён)
** Перавоз — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Перавоз — вёска ў Доктаравіцкім сельсавеце Капыльскага раёну
** Перавоз — пасёлак у Слабада-Кучынскім сельсавеце Капыльскага раёну

## Глядзіце таксама
* Астраўскі Перавоз
* Перавозы 
* Перавозьнікі
Доўгае возера (Глыбоцкі раён)

**До́ўгае во́зера** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці ў басэйне ракі Шоша.

Гэта самае глыбокае возера Беларусі — 53,7 м (сярэдняя глыбіня 16,6 м). Для параўнаньня: максымальная глыбіня Нарачы — 24,8 м, а сярэдняя глыбіня Балтыйскага мора да 100 м.

Плошча — 2,6 км². Даўжыня — 6 км, максымальная шырыня — 0,7 км, даўжыня берагавой лініі — 14,9 км. Вадазбор — 30,4 км². Запасы вады — 43,17 млн тон.

## Вонкавыя спасылкі
* Доўгае — самае глыбокае возера 
* Блакітная кніга Беларусі

Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёну
730-я

**730-я**

Стагодзьдзі: VII стагодзьдзе — VIII стагодзьдзе — IX стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
680-я
690-я
700-я
710-я
720-я
**730-я**
740-я
750-я
760-я
770-я
780-я


Гады: 
730, 731, 732, 733, 734, 735, 736, 737, 738, 739

----

## Асноўныя падзеі
* Спынена ісламскае ўварваньне ў Эўропу

## Вонкавыя спасылкі
Асьвейскае возера

**Асьве́йскае** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Дрысы. Знаходзіцца ў Дрысенскім раёне Віцебскае вобласьці, за 40 км ад места Дрысы. Плошча паверхні возера 52,8 км² (другое паводле плошчы возера ў краіне). Даўжыня 11,4 км, найбольшая шырыня 7,8 км. Найбольшая глыбіня дасягае 7,5 м. Даўжыня берагавой лініі 33,4 км. Плошча вадазбору 259 км².

На паўднёвым беразе возера стаіць мястэчка Асьвея.

## Асноўныя зьвесткі

Катлавіна падпруднага тыпу. Схілы — узвышшы і грады вышынёй 10—30 мэтраў, у большасьці пакрытыя лесам. На захадзе ад возера прылягае Асьвейскае балота. Берагі нізкія, тарфяніста-пясковыя, парослыя хмызьняком. У разводзьдзе да 2 км² узьбярэжжа знаходзіцца пад вадой.

Дно возера глеістае, ля паўночна-ўсходняга берагу — глеіста-пясковае. У заходняй частцы возера знаходзіцца выспа, плошчай блізу 5 км², вышынёй да 30 мэтраў.

Да возера ўпадае 16 рачулак і мэліярацыйных каналаў, рака Выдранка. Выцякае рака Дзегцяроўка, празь якую Асьвейскае возера мае сьцёк у возера Лісна.

У Асьвейскім возеры знаходзіцца найбольшая выспа ў Беларусі — Манастыршчына, плошчай 5 км². Таксама на возеры ёсьць плавучая выспа з сплеценага гальля й водарасьцяў. На ёй расьце хмызьняк і невялічкія дрэўцы, гнезьдзяцца птушкі.

## Флёра і фаўна
У возеры водзіцца лешч, шчупак, судак, карась, мянтуз, вугор. На берагах жыве андатра, бабёр; масавае гнездаваньне птушак, такіх як лебедзь-шыпун. Таксама возера — найбуйнейшае ў рэгіёне Паазер’я месца размнажэньня і пасьлягнездавой канцэнтрацыі некаторых паляўнічых відаў вадаплаўных птушак: качкі-крыжанкі (*Anas platyrhynchos*), нырка-сівака (*Aythya ferina*) і лыскі (*Fulica atra*). Акрамя таго, возера і навакольныя тэрыторыі — месца сталай канцэнтрацыі водна-балотных відаў птушак у пэрыяд міграцыяў увясну і ўвосень.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с, 40 л. ил.

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Дрысенскага раёну
Шо

Назву **Шо** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Шо — возера ў Глыбоцкім раёне 

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Шо — вёска ў Глыбоцкім раёне 

## Іншае
* Шо — камуна ў Францыі

## Глядзіце таксама
* Шоша
Хралы

Назву **Хралы́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Хралы — вёска ў Браслаўскім раёне
** Хралы — вёска ў Глыбоцкім раёне, каля яе знаходзіцца геаграфічны цэнтар Эўропы
** Хралы — вёска ў Пастаўскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Хралы — вёска ў Астравецкім раёне 

## Глядзіце таксама
* Хрол 
* Хрольчыцы
Хралы (Глыбоцкі раён)

**Хралы́** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці, на ўсходнім беразе возера Івесь. Хралы ўваходзяць у склад Псуеўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 30 чалавек
* 1999 год — 55 чалавек

## Геаграфічны цэнтар Эўропы
Каля вёскі знаходзіцца геаграфічны цэнтар Эўропы (). Гэта было сьцьверджана ў аддзеле картаграфіі Камітэту па зямельных рэсурсах, геадэзіі й картаграфіі пры Саўміне. У падліках выкарыстоўвалася кампутарная праграма, якая была адмыслова распрацаваная на прадпрыемстве «Белкосма-аэрагеадэзія». У падліках Эўропу прынялі за адно цэлае, уключна зь Белым морам, Балтыйскім морам і Брытанскімі выспамі. Усю прастору накрылі інтэгральнай сеткай і вылічылі цэнтральны пункт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Псуеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Зарудзічы

**Зарудзічы** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці, на захад ад Залесься. Зарудзічы ўваходзяць у склад Залескага сельсавету.

## Гісторыя

## Насельніцтва

## Інфраструктура

## Інфармацыя для турыстаў
### Помнікі архітэктуры

### Страчаная спадчына

## Вядомыя выхадцы
* Алесь Салагуб

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Смаргонскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Салагуб

**Салагу́б** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Алесь Салагуб (1906—1934) — беларускі паэт.
* Леанід Салагуб (1884—1956) — архітэктар і мастак
* Уладзімер Салагуб (1813—1882) — пісьменьнік, граф
* Фёдар Кузьміч Салагуб (1863—1927) — паэт і пісьменьнік. Адзін з найслынных прадстаўнікоў сымбалізму.
* Фёдар Львовіч Салагуб (1848—1890) — мастак, граф

## Глядзіце таксама
* Салагубаў
* Салагубаўцы

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Шо (возера)

**Шо** — возера ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці ў басэйне ракі Шоша (выцякае з возера), за 32 км на ўсход ад г. Глыбокае.

Схілы катлавіны вышынёй 2—4 м, пясчаныя, парасьлі лесам, часткова разараныя, на поўначы і поўдні забалочаныя. Берагі нізкія, пясчана-тарфяністыя, забалочаныя, пад лесам і хмызьняком. Дно сапрапелістае, уздоўж берагоў да глыбіні 0,5—1 м пясчанае. Зарастае па ўсёй плошчы. Упадаюць ручаі з азёр Доўгае і Ісець.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Возера Шо на Radzima.org
* Блакітная кніга Беларусі

Катэгорыя:Азёры Беларусі
Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёну
Казлоўка

Назву **Казло́ўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Казлоўка — вёска ў Полацкім раёне 
** Казлоўка — вёска ў Сеньненскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Казлоўка — вёска ў Шацілавіцкім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Казлоўка — вёска ў Амсьціслаўскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Казлоўка — вёска ў Барысаўскім раёне
** Казлоўка — вёска ў Менскім раёне

### [[Латвія]]

### [[Расея]]

## Глядзіце таксама
* Казлова
* Казловічы
* Казловы Луг
* Казлоў
* Казлоўцы
* Казлоўшчына
* Казлы
* Казьлякевічы
* Казьляны
Забашавіцкі сельсавет

**Заба́шавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Забашавічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Барысаўскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Менскай, з 15 студзеня 1938 году — Менскай вобласьці).

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — вёскі Забашавічы, Забашэўка, Заручча, Засьценак, Краснае, Мурашкі, Навішчына, Ніціеўшчына, Плоскае, Слабодка, Смольле, Сьвятое, Устрона, Шабліншчына і хутар Рыбачнае — перададзеныя ў склад Глівінскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 22

## Колішнія населеныя пункты
У склад сельсавету таксама ўваходзілі няісныя цяпер населеныя пункты: Буда, Елісееўка, Завель, Лозіна, Падровы, Рэчкі, Сакоўшчына, Сілічы, вёскі Вылазы, Рудакопішча, Чапа, Чарніца і хутары Быкаўскі, Восава, Дуброўшчына, Краснае, Мурашкі.

## Літаратура
*  С. 110
*  С. 137

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
739

## Падзеі
* Альфонса I Астурыйскі стаў каралём Астутрыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Фавіла Астурыйскі, кароль Астурыі