open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Unibet

**Unibet** — платформа для ставак на спорт, анлайн-казіно, Бінга і анлайн-покера, з’яўляецца часткай холдынгу Kindred Group. Абслугоўвае больш за 11 мільёнаў кліентаў у 100 краінах свету.

Галоўны офіс размешчаны на Мальце, на 2012 год абарот кампаніі склаў GBP 197,2 мільёна.

## Гісторыя
Заснавана Андэрсам Стрэмам у 1997 годзе ў сваёй кватэры ў Эрлс-Корце, у Лондане. У 1998 году кампанія Unibet атрымала ліцэнзію ў Вялікабрытаніі, каб займацца гульнявой дзейнасцю. Кампанія адкрыла офіс у Лондане і пачала сваю камерцыйную дзейнасць у якасці букмекера, прымаючы стаўкі па тэлефоне. У 1999 годзе запушчаны інтэрнэт-сайты на шведскай і англійскай мовах. У 2000 годзе зарэгістраваная група Unibet Group Plc. У гэтым жа годзе кампанія Unibet атрымала міжнародную ліцэнзію і адкрыла офіс на Мальце.

Unibet з’яўляецца чальцом Еўрапейскай асацыяцыі азартных гульняў і ставак (EGBA), якая аб’ядноўвае 12 вядучых кампаній азартных гульняў у Еўропе. Статут асацыяцыі вызначае, якім чынам кампаніі-сябры павінны мець справу з такімі пытаннямі, як залежнасць ад азартных гульняў, незаконных азартных гульнях непаўналетніх, недатыкальнасць прыватнага жыцця гульца і адмыванні грошай.

## Праца ў Беларусі
На сённяшні дзень уваходзіць у спіс легальных букмекераў, якія прайшлі ліцэнзаванне ў Беларусі.

## Узнагароды
Unibet быў неаднаразова ўзнагароджаны міжнародным часопісам «eGaming Review», як лепшы Еўрапейскі аператар спартыўных ставак у 2006, 2008 і 2009 годзе, а таксама як аператар live ставак у 2009 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Забаўляльныя кампаніі
Катэгорыя:Гульнявы бізнэс
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1997 годзе
Катэгорыя:Мальта
Хакей з шайбай на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году

**[[Хакей з шайбай|Хакейны]] турнір на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2022 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году]]** праходзілі з 4 па 20 лютага. Былі разыграныя два камлекты мэдалёў, па адным у мужчынскім і ў жаночым турнірах.

## Стадыёны

## Мужчынскі турнір
Пасьля групавога турніру пераможцы груп, а таксама найлепшая з камандаў, якія занялі другія месцы, трапляюць адразу ў 1/4 фіналу. Астатнія 8 камандаў у стыкавых гульнях разыгрываюць яшчэ 4 месцы ў чвэрцьфінале.

### Група A

### Група B

### Група C

### 1/8 фіналу

----

----

----

### 1/4 фіналу

----

----

----

### 1/2 фіналу

----

### За 3 месца

### Фінал

### Узнагароды

## Жаночы турнір
У групу A былі разьмеркаваныя 5 найлепшыя паводле рэйтынгу каманды, а ў групу B — астатнія пяць. Усе дружыны групы A адразу трапяць ў чвэрцьфінал. Каманды, якія занялі першыя тры месцы ў групе B атрымаюць квіток у чвэрцьфінал.

### Група A

### Група B

### 1/4 фіналу

----

----

----

### 1/2 фіналу

----

### За 3 месца

### Фінал

### Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2022 году
2022
Ірээн Вюст

**Ірэ́эн Вюст** () — нідэрляндзкая канькабежка на доўгай трасе. Вюст ёсьць самым пасьпяховай алімпійкай у канькабежным спорце, здабыўшы як мінімум адзін залаты мэдаль у кожных зь пяці запар зімовых Алімпійскіх гульнях. Першы залаты мэдаль спартоўка здабыла ва ўзросьце дзевятнаццаці гадоў, 12 лютага 2006 году, на дыстанцыі 3000 мэтраў. Яна таксама ёсьць сяміразовай чэмпіёнкай сьвету ў шматбор’і, чатырнаццаціразовай чэмпіёнкай сьвету на адзіночнай дыстанцыі і пяціразовай чэмпіёнкай Эўропы ў шматбор’і. У 2014 годзе яна была абраная Reuters спартоўцам ці спартоўкай сьвету.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Нідэрляндзкія канькабежкі
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Антуанэтэ Рэйпма-дэ Ёнг

**Антуанэ́тэ Рэ́йпма-дэ Ёнг** (), у дзявоцтве **дэ Ёнг** (;  6 красавіка 1995 году) — нідэрляндзкая канькабежка на доўгай трасе. Уладальніца залатога мэдаля ў бегу на 1500 мэтраў і срэбра ў эстафэце на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году, бронзавага мэдаля ў бегу на 3000 мэтраў і срэбра ў эстафэце на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году ў паўднёвакарэйскім Пхёнчхане і бронзавага мэдаля ў бегу на 1500 мэтраў і эстафэце на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў кітайскім Пэкіне. Яна таксама брала ўдзел на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году ў расейскім Сочы, але заняла там толькі сёмае месца ў бегу на 3000 мэтраў. Ёсьць рэкардсмэнкай сьвету на дыстанцыі ў 3000 мэтраў сярод юніёрак. Мае на сваім рахунку перамогі ў асобных дысцыплінах на чэмпіянатах сьвету і Эўропы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Профіль на ISU.

Катэгорыя:Нідэрляндзкія канькабежкі
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Брыгада Каменнай Сьцяны

**Брыгада Каменнай Сьцяны** () — самая вядомая брыгада арміі Канфэдэрацыі падчас Грамадзянскай вайны ў Амэрыцы, гэтак і ва ўсёй амэрыканскай гісторыі. Яна была навучана й узначалена генэралам Джэксанам Каменная Сьцяна, прафэсарам вірджынскага вайсковага інстытута. Яго цьвёрдая праграма навучаньня й строгія правілы вайсковай дысцыпліны ператварылі неспрактыкаваных рэкрутаў у самую эфэктыўную частку войска Поўдня, якая паказала сябе ў шматлікія баях ад Першага Бул-Рана да бітвы пры Спотсільвейні. Гэта была адзіная брыгада ў войскі Канфэдэрацыі, мянушка якой была афіцыйна зацьверджана Кангрэсам (30 траўня 1863 году).
Матыяс Маер

**Маты́яс Ма́ер** () — аўстрыйскі гарналыжнік, які паходзіць з Карынтыі. Маер дэбютаваў на чэмпіянаце сьвету ў Сэстрыерэ ў лютым 2009 году. Спэцыялізуецца на супэргіганце. Пасьля некалькіх фінішаў у першай дзесятцы дасягнуў месца на подыюме ўпершыню на розыгрышу Кубка сьвету ў Кіцбюэле у супэргіганце ў студзені 2013 году. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году ў Сочы лыжнік здабыў перамогу ў хуткасным спуску і стаў сёмым залатым прызэрам Аўстрыі на тых спаборніцтвах. Адразу па сканчэньні Алімпійскіх гульняў ён двойчы дасягяў подыюму на спаборніцтвах у Нарвэгіі і перамог у фінале Кубка сьвету. На наступных зімовых Алімпійскіх гульнях у 2018 у Пхёнчхане і Алімпійскіх гульнях у 2022 годзе ў Пэкіне здабыў перамогу ў сваёй улюбёнай дысцыпліне — супэргіганце. Да таго ж на гульнях у Пэкіне стаў бронзавым мэдалістам у хуткасным спуску.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Olympics.com.

Катэгорыя:Аўстрыйскія гарналыжнікі
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Melbet

**Melbet** - кампанія, якая займаецца азартнымі гульнямі ў Інтэрнэце, ліцэнзаваная Curaçao eGaming License. Была заснавана ў 2012 годзе і зарэгістравана на Кіпры. Melbet належыць кіпрскай фірме Tutkiа. На сайце даступна 44 моўныя версіі. Букмекер падтрымлівае ўсе папулярныя сусветныя валюты для ставак.

## Ліцэнзаванне
Букмекер Melbet (Мелбет) прадастаўляе свае паслугі праз вэб-сайт (міжнародны і лакальныя) і наземныя пункты прыёму ставак (даступныя ў некаторых краінах). Дзейнасць канторы рэгулюецца наступнымі ліцэнзіямі:

* Міжнародная ліцэнзія, выдадзеная рэгістратарам з Кюрасаа. Кантора выкарыстоўвае дазвол №8048/JAZ для працы сайта melbet.com і афіцыйных люстэркаў. Дзякуючы ліцэнзіі карыстальнікі могуць смела размяшчаць стаўкі на міжнародных платформах і ў выпадку ўзнікнення якіх-небудзь спрэчных сітуацый звяртацца з прэтэнзіямі ў нідэрландскі суд (Кюрасаа - аўтаномія ў складзе Каралеўства Нідэрландаў).
* Лакальныя ліцэнзіі для працы на мясцовых рынках. У Расіі кампанія атрымала ліцэнзію № 25 ад 07.11.2012 на ажыццяўленне дзейнасці па арганізацыі і правядзенні азартных гульняў у букмекерскіх канторах і таталізатарах.

## Спонсарства
З'яўляецца афіцыйным спонсарам Іспанскай Ла-Лігі.

## Прадстаўнікі
У прэсе і рэкламе кампанію прадстаўляюць: Мікі Рурк, Аляксандр Гвоздзік і Артур Кішэнка.

## Крыніцы
Ігар Брыла

**Ігар Брыла** ( 18 чэрвеня 1972, Барысаў) — беларускі дзяржаўны дзеяч, міністар сельскай гаспадаркі Беларусі (2022—2023).

## Жыцьцяпіс
У 1996 годзе скончыў Віцебскую дзяржаўную акадэмію вэтэрынарнай мэдыцыны па спэцыяльнасьці вэтэрынарыя. У 2008 годзе Беларускі дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт (эканоміка і кіраваньне на прадпрыемстве). У 2015 годзе — Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь (дзяржаўнае і мясцовае кіраваньне).

У 1996—1998 гг. працаваў вэтэрынарным ўрачом-эпізатолагам Барысаўскай раённай станцыі па барацьбе з хваробамі жывёл. У 1998—2002 гг. — вядучы вэтэрынарны ўрач Барысаўскай гарадзкой вэтэрынарнай станцыі ў Барысаве. У 2002—2004 гг. — вэтэрынарны ўрач канвэернай лініі, начальнік вытворчай лябараторыі ААТ «Барысаўскі мясакамбінат». У 2004—2006 гг. — начальнік Барысаўскай гарадзкой вэтэрынарнай станцыі, галоўны вэтэрынарны ўрач горада Барысаву.

У 2006—2009 гг. — дырэктар Смалявіцкай бройлернай птушкафабрыкі. У 2009—2009 гг. — першы намесьнік дырэктара па вытворчасьці РУП "Экспэрымэнтальная база «Жодзіна». З 2009 па 2010 год — намесьнік дырэктара Рэспубліканскага вытворча-гандлёвага ўнітарнага прадпрыемства «Беларусьгандль» Кіраваньня справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь.

З лютага 2010 па кастрычнік 2010 гг. — намесьнік дырэктара па камэрцыйных пытаньнях УП «Барысаўскі камбінат хлебапрадуктаў». У 2010—2011 гг. — дырэктар адкрытага акцыянэрнага таварыства «Барысаўская Аграпрамтэхніка».

У 2011—2013 гг. — першы намесьнік старшыні, начальнік упраўленьня сельскай гаспадаркі і харчаваньня Барысаўскага раённага выканаўчага камітэту. У 2013—2021-намеснік міністра сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь. З 2021 году першы намесьнік міністра сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь.

10 лютага 2022 году прызначаны міністрам сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь. 28 ліпеня 2023 году прызначаны памочнікам прэзыдэнта па Віцебскай вобласьці. 27 лістапада таго ж году звольнены з гэтай пасады «у сувязі са здзяйсненнем правіны, несумяшчальнай са знаходжаннем на дзяржаўнай грамадзянскай службе».

## Цікавыя факты
у 2019 годзе выклаў у Instagram здымак, на якім пазіраваў у майцы з надпісам «Russia» на Барысаўскім прадпрыемстве «Здравушка». СМІ звярнулі ўвагу на гэты выпадак, пасля чаго чыноўнік закрыў свой акаўнт, а яго сакратарка аблаяла журналістаў Наша Нівы з ужываньнем брыдкаслоўя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс Брылы на сайце Міністэрства харчаваньня

Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намесьнікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Памочнікі прэзыдэнта Беларусі
Омікрон-штам SARS-CoV-2

**Омікрон-штам SARS-CoV-2** (**SARS-CoV-2 Omicron**, **SARS-CoV-2 B.1.1.529**) — штам каронавірусу SARS-CoV-2, упершыню ідэнтыфікаваны ў Батсване і Паўднёва-Афрыканскай Рэспубліцы у лістападзе 2021 году, які адрозьніваецца вялікім лікам мутацый у пэпломэрах.

Пры заражэньні омікрон-штамам, паводле дадзеных Сусьветнай арганізацыі аховы здароўя, захворваньне працякае лягчэй або гэтак жа, як пры заражэньні Дэльта-штамам. Аднак хуткае распаўсюджваньне новага штаму можа прывесьці да высокай загрузкі сыстэмы аховы здароўя, а выкліканая ім агульны рызыка СААЗ ацэньвае як вельмі высокую. Можа заражаць перахварэлых і вакцынаваных.

Па дадзеных на канец сьнежня 2021 году, хутка выцясьняў Дэльта-штам у тых краінах, дзе пачаў распаўсюджваньне. 

У Беларусі аб яго зьяўленьні было абвешчана Міністэрствам аховы здароўя 29 сьнежня 2021 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:SARS-CoV-2
Павал Маўчанаў

**Павал Маўча́наў** (, в. Івольск, Буда-Кашалёўскі раён — ) — беларускі актор і рэжысэр, Народны артыст СССР (1948), Народны артыст БССР, ляўрэат Сталінскай прэміі (1946).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Івольск Гомельскага павету (цяпер у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці).

У 1926 годзе скончыў драматычную студыю ў Маскве. Працаваў у 1926—1951 гг. у драматычным тэатры імя Я. Коласа (БДТ-2) у Віцебску (у 1944-49 яго мастацкі кіраўнік), у 1930—1935 гг. на кінастудыі «Савецкая Беларусь». Таксама працаваў у Беларускім ТРАМе.Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў тэатры ва Ўльянаўску (1941—1942). У 1944 годзе ўзначальваў франтавую тэатральную брыгаду.

З 1952 года працаваў у Беларускім тэатры імя Я. Купалы ў Менску.

## Творчасьць
Павал Малчанаў быў акторам шырокага дыяпазону. Яго творчасьць адметна чалавечнасьцю, прастатой і моцным тэмпэрамэнтам. Ён стварыў шэраг вобразаў простых людзей, трагічных і драматычных герояў і народных характараў.

Як рэжысёр паставіў «Арыстакраты» М. Пагодзіна (у Беларускім ТРАМе, 1938, разам з Г. Фэрманам), «Вечар беларускіх вадэвіляў» паводле твораў «Пінская шляхта» Дуніна-Марцінкевіча, «Паўлінка» і «Прымакі» Янкі Купалы (у тэатры імя Якуба Коласа, 1936), у тэатры імя Янкі Купалы «Патрабуецца лгун» Дз. Пратасава (1965) і «Адкуль грэх?» А. Петрашкевіча (1969), у тэатры юнага гледача «Хлапчыш-Кібальчыш» паводле твору А. Гайдара, «Дама-невідзімка» П. Кальдэрона і іншыя.

У 1934 годзе сумесна з І. Бахарам зьняў фільм «Палескія рабінзоны». Аўтар успамінаў «Тэатар — маё жыцьцё» (1984).

## Фільмаграфія
* 1954 — Дзеці партызана — *Васіль Сяргеевіч Собалеў*

## Узнагароды і званьні
* Сталінская прэмія (1946) за выкананьне ролі ў спэктаклі «Несьцерка» Віталя Вольскага
* Народны артыст БССР (1940)
* Народны артыст СССР (1948)
* Два ордэны Працоўнага Чырвонага Сьцягу (у 1940 і 1955 гг.)
* мэдалі.

## Памяць
* У 1969 годзе створаны дакумэнтальны фільм «Дзесяць хвілін з Паўлам Маўчанавым»
* У гонар Маўчанава ў 1987 годзе названа адна з вуліц Віцебску
* У 2002 годзе да 100-годдзя з дня нараджэньня выпушчана паштовая картка з арыгінальнай маркай «П. С. Малчанаў. Народны артыст БССР і СССР. 1902—1977 гг.»

## Крыніцы

## Літаратура
* *Няфёд У. І.* Малчанаў Павел Сцяпанавіч // 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Буда-Кашалёўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія акторы
Палескія рабінзоны (неадназначнасьць)

**Палескія рабінзоны** — назва твору беларускага пісьменьніка Янкі Маўра.

* Палескія рабінзоны — аповесьць
* Палескія рабінзоны — фільм 1934 году, зьняты паводле аповесьці Янкі Маўра
Палескія рабінзоны (фільм)

**Палескія рабінзоны** — клясыка нямога беларускага кінэматографу, экранізацыя «Белдзяржкіно» аднайменнай аповесьці Янкі Маўра (1934). Пасьля вайны фільм захаваўся не цалкам.

Рэжысёры: Ёсіф Бахар, Леанід Маўчанаў. Сцэнарыст: Янка Маўр. Апэратар: Сяргей Іваноў. Мастак: Уладзімер Пакроўскі.

## Сюжэт
Два хлопца Мірон і Віктар — на вясновых вакацыях адправіліся ў падарожжа па залітым разводзьдзем Паслесьсі. Яны «пазычылі» нягеглы човен, які пад час няўдалага веславаньня перавярнуўся, і хлопцы апынуліся ў вадзе. Ледзь жывымі дапаўзьлі яны да высокае зямлі, якая аказалася бязьлюднай выспай пасярод залітых вадой балотаў. Нягледзячы на вельмі складанае становішча, Мірон і Віктар не склалі рукі і здолелі наладзіць самы просты, але неабходны для выжываньня быт.

Хлопцы не толькі выстаялі, пераадолелі ўсе цяжкасьці, але і дапамаглі дарослым абясшкодзіць і затрымаць небясьпечных антысавецкіх шпіёнаў. 

## Літаратура
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы : каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Менск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с. — ISBN 985-08-0023-2

## Вонкавыя спасылкі
* Полесские робинзоны 
* Палеская рабінзанада, Культура, № 22 (1461) 30.05.2020 - 06.06.2020 г 

Катэгорыя:Фільмы 1934 году
Катэгорыя:Савецкія фільмы 1934 году
Катэгорыя:Беларускія моладзевыя фільмы
Катэгорыя:Беларускія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Беларускія прыгодніцкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы беларускіх рэжысэраў
Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Бад Спэнсэр

**Бад Спэнсэр** (), імя пры нараджэньні **Карлё Пэдэрсолі** (; 31 кастрычніка 1929 году — 27 чэрвеня 2016 году) — італьянскі актор, сцэнарыст, прадусар, спартовец, сьпявак і аўтар песень. Неаднаразовы чэмпіён Італіі па плаваньні. Найбольшую папулярнасьць ён набыў у дуэце з акторам Тэрэнсам Гілам, поруч зь якім зьняўся ў 18 фільмах гэтак званых спагецьці-вэстэрнах. Спэнсэр таксама быў сэртыфікаваным пілётам камэрцыйных авіякампаніяў і верталётаў, а таксама падтрымліваў і фінансаваў шматлікія дзіцячыя дабрачынныя арганізацыі, у тым ліку Спэнсэрскі стыпэндыйны фонд.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Італьянскія акторы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1929 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 2016 годзе
Старэйшыны

**Старэ́йшыны** — старыя й найбольш дасьведчанныя чальцы родаў. Улада старэйшын забясьпечваецца іхным жыцьцёвым вопытам, веданьнем традыцыяў і звычаяў.

Старэйшына кіруе гаспадарчым і сацыяльным жыцьцём роду, вырашае спрэчкі ўнутры роду.

Катэгорыя:Этналёгія
Катэгорыя:Дагістарычны пэрыяд
Катэгорыя:Парлямэнт
Тэрэнс Гіл

**Тэрэнс Гіл** (), сапраўднае імя **Марыё Джыроцьці** (; 29 сакавіка 1939 году) — італьянскі актор. Нарадзіўся 29 сакавіка 1939 году ў Вэнэцыі, у сям’і фармацэўта. Ягоны бацька быў італьянцам, а маці — немкай. У дзяцінстве сям’я жыла каля Дрэздэна ў Нямеччыне, дзе выратавалася ад бамбёжкі. Пасьля вайны сям’я пераехала ў Рым. Марыё зь дзяцінства захапляецца плаваньнем і веславаньнем. Падчас трэнаваньняў ён пазнаёміўся са сваім будучым партнэрам па здымках Карлё Пэдэрсолі, больш вядомым як Бад Спэнсэр, які гуляў за тую ж каманду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Італьянскія акторы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1939 годзе
Аляксандар Бальшуноў

**Алякса́ндар Бальшуно́ў** () — расейскі лыжнік, двухразовы пераможца 14 і 15 розыгрышу спаборніцтва Тур дэ Скі і шматразовы мэдаліст Алімпійскіх гульняў. Паходзіць з Бранскай вобласьці, дзе і пачаў кар’еру пад кіраўніцтвам свайго бацькі. У 2014 годзе атрымаў перамогу ў скіятлёне на 20 км на першынстве Расеі, дзякуючы чаму атрымаў годнасьць майстра спорту. У 2017 годзе перайшоў у дарослы спорт, узяўшы ўдзел у чэмпіянаце сьвету ў фінскім Лахці. Ужо ў бліжэйшы час спартовец дасягнуў першых вынікаў, здабыўшы перамогі ў шэрагу этапаў. На Алімпійскіх гульнях 2018 году ў Пхёнчхане Бальшуноў тройчы здабываў срэбраныя мэдалі і аднойчы стаў уладальнікам бронзы. На Алімпійскіх гульняў 2022 году ў Пэкіне тройчы стаў уладальнікам залатых мэдалёў у скіятлёне, эстафэце і гонцы 30 км клясычным ходам, а яшчэ раз стаў уладальнікам срэбра ў індывідуальнай гонцы на 15 км каньковым хадой.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Olympics.com.

Катэгорыя:Расейскія лыжнікі
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Патрык Руст

**Па́трык Руст** () — нідэрляндзкі канькабежац, які чатыры разы здабываў перамогу ў чэмпіянаце сьвету па канькабежным спорце. Упершыню заявіў пра свае амбіцыі, атрымаўшы перамогу ў юнацкім чэмпіянаце сьвету па канькабежным спорце ў 2014 годзе. У наступным годзе на спаборніцтвах у Варшаве абараніў свой тытул. 12 лістапада 2016 году быў далучаны да складу нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў, якая здабыла перамогу ў каманднай гонцы перасьледу на першым этапе кубку сьвету сэзону 2016—2017 гадоў. На Алімпійскіх гульнях 2018 году Руст здабыў срэбны мэдаль у гонцы на 1500 мэтраў, саступіўшы свайму партнэру па камандзе К’ельду Нёйсу. На гэтых жа спаборніцтвах атлет займеў бронзавы мэдаль у каманднай пагоні. З 2018 па 2021 гады спартовец тройчы запар станавіўся чэмпіёнам сьвету, а ў 2021 годзе ён стаў чэмпіёнам Нідэрляндаў у агульным заліку, здабыўшы перамогі ў стартах на 500, 1500 і 1500 мэтраў. Алімпійскія гульні 2022 году ў Пэкіне прынесьлі нідэрляндцу срэбныя мэдалі ў гонках на 5000 і 10000 мэтраў. Двойчы прадстаўніка Нідэрляндаў апярэджваў швэдзкі атлет Нільс ван дэр Пуль. У 2023 і 2024 гадах на чэмпіянатах сьвету перамагаў на дыстанцыі 5000 мэтраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Міжнароднага зьвязу канькабежцаў.
* Профіль на Olympics.com.

Катэгорыя:Нідэрляндзкія канькабежцы
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Сьпірыдонаў

**Сьпірыдонаў** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксей Сьпірыдонаў — канструктар ракетна-касьмічнай тэхнікі. У 1953—1959 гг. дырэктар Цэнтральнага НДІ машынабудаваньня. (НДІ-88).
* Мікалай Сьпірыдонаў — вучоны ў галіне тэхналёгіі машынабудаваньня. Доктар тэхнічных навук.
* Міхаіл Сьпірыдонаў — гісторык, кандыдат гістарычных навук.
Сьцяпан Карабан

**Сьцяпан Карабан** (, в. Дзехнаўка, Менскі раён — , ) —  беларускі і савецкі літаратуразнавец. Доктар філялягічных навук, прафэсар.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Дзехнаўка, каля Заслаўля. Займаўся дасьледаваньнем філязофскіх і літаратурна-эстэтычных поглядаў В. Бялінскага і Д. Пісара, праблематыкі творчасьці Янкі Купалы. Узбагаціў беларускае літаратуразнаўства «Нарысы гісторыі беларускай савецкай крытыкі 20 — 30-х гадоў».

Пахаваны на заслаўскіх могілках.

## Творы
* Нарысы гісторыі беларускай савецкай крытыкі 20—30 гадоў. — Менск: 1971

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мінск, 1999. – Т. 8. – с.38
* Культура Беларусі : энцыклапедыя : [у 6 т.]. – Мінск, 2013. – Т. 4. – с.364
* Минская область : энциклопедия : [в 2 т.]. – Минск, 2007. – Т. 2. – с.140-141
* Республика Беларусь : энциклопедия : [в 7 т.]. – Минск, 2006. – Т. 3. – с.874
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. – Мінск, 1985. – Т. 2. – с.680

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія філёлягі
Катэгорыя:Дактары філялягічных навук
Міхаіл Сьпірыдонаў

**Міхаіл Сьпірыдонаў** (, Бабруйск — ) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук.

У 1960 годзе Скончыў Маскоўскі ўнівэрсытэт. З 1960 году працаваў настаўнікам. З 1965 годзе - у Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.

## Навуковая дзейнасьць

Кірункі навуковай дзейнасьці: сацыяльна-эканамічнае разьвіцьцё і гістарычная геаграфія Беларусі 15—16 ст. Аўтар кніг «Закрепощение крестьянства Беларуси (ХV—ХVI вв.)» (Мінск, 1993), «Заславль в XVI в.» (Мінск, 1998). 

Апублікаваў шмат карт з агульнай тэматыкай, зьвязанай з адлюстраваньнем беларускіх зямель у другой палове XVI ст. Найбольш вядомая картаграфічная праца: «Беларусь у другой палове XVI ст. » (Нацыянальны атляс Беларусі. Менск, 2002). 

Курыраваў падрыхтоўкай разьдзелу «Гісторыя» ў «Нацыянальным атлясе Беларусі» (Менск, 2002). Адзін з аўтараў выданьняў «Гісторыя сялянства СССР са старажытнейшых часоў да Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі», «Нарысы гісторыі Беларусі», «Гісторыя сялянства Беларусі».

## Крыніцы

## Літаратура
* Зьвесткі пра аўтараў // METRICIANA: Даследаванні і матэрыялы Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага. Том II. — Мінск: Athenaeum — Аддзел спецыяльных гістарычных навук ІГ НАНБ, 2003. — 260 с. (Athenæum VIII)
* Памяць стагоддзяў на карце Айчыны : зборнік навуковых прац у гонар 70-годдзя Міхаіла Фёдаравіча Спірыдонава / Нацыянальная акадэмія навук, Інстытут гісторыі. — Мінск : Беларуская навука, 2007. — С. 5-12.
* Развитие исторической географии // Институт истории Национальной академии наук Беларуси (1929—2009 гг.) / А. А. Коваленя (рук.) [и др.]; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. — Минск : Беларус. навука, 2009. — С. 557—561.
* 
* Гістарычны атлас Беларусі / гал. рэд. М. Ф. Спірыдонаў. — Т. 1. Беларусь са старажытных часоў да канца XVIII ст. — Варшава-Мінск, 2008. — 164 с.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Уладзімер Белы

* Уладзімер Аляксеевіч Белы (1922—1994) — беларускі навукоўца, рэктар БДУ (1978—1983)
* Уладзімер Мікалаевіч Белы (нар. 1947) — беларускі фізык і акадэмік НАНБ (2021)
Франц Абрамовіч

**Франц Вікенцьевіч Абрамовіч** (, в. Клесель, Рэчыцкі павет - ) — беларускі, расейскі, савецкі хірург, доктар мэдыцыны (1895).

## Жыцьцяпіс

Скончыў Мэдыцынскую хірургічную акадэмію ў Пецярбургу ў 1889 годзе. У 1888—1889 гг. належаў да цэнтральнай арганізацыі пецярбурскага студэнцтва («Кадравікі»).

З 1891 года земскі ўрач у Пецяргофскім павеце Пецярбурскай губэрні. З 1897 году завадзкі ўрач у Наваторскім павеце Цьвярской губэрні. У 1900-х гг. быў галоўным урачом Цьвярской губэрнскай земскай бальніцы. 

З 1923 году загадчык хірургічнага аддзяленьня гарадзкой бальніцы ў Мазыры.

Быў вядомым хірургам свайго часу, праводзіў унікальныя для таго часу апэрацыі, сабраў у сваім аддзяленьні маладых хірургаў, рыхтаваў вучняў. Памёр ад брушнога тыфу, пасьля таго як заразіўся ім ад пацыента.

Напісаў работы па дасьледаваньню захворваньняў органаў брушной поласьці і арганізацыі хірургічнай дапамогі.

## Працы
* Мысли читателя по поводу ст. проф. Фёдорова: «Хирургия на распутьи» // Новый хирургический архив. — 1927. — Т. 12. — Кн. 1. — С. 107—113.
* К вопросу о радикальной операции паховых грыж // Труды 18-го съезда российских хирургов.- М., 1927.
* Труды 28-го съезда Российских хирургов. — Москва, 1926.
* О кровоостанавливающем действии водяного пара и горячего воздуха при ранениях печени : дис. на степень д-ра медицины : из патолого-анатомического отдела Имп. Института Экспериментальной Медицины / Ф. В. Абрамович; цензор: К. Н. Виноградов, Н. А. Вельяминов, Г. Ф. Цейдлер. — С.-Петербург : «Т-во Художественной Печати», 1900. — 124 с. — (Серия докторских диссертаций, допущенных к защите в Императорской Военно-Медициинской Академии в 1899—1900 учебном году; № 53).

## Крыніцы

## Літаратура
* Абрамович, Ф. В. О кровоостанавливающем действии водяного пара и горячего воздуха при ранениях печени : дис. … доктора медицины / Абрамович, Ф. В. — СПб., 1900. — С. 123.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім павеце Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім раёне
Катэгорыя:Памерлі ад тыфу
Катэгорыя:Беларускія хірургі
Катэгорыя:Расейскія хірургі
Катэгорыя:Савецкія хірургі
Алеся Берулава

**Але́ся Вале́р’еўна Берула́ва** ( 1 лістапада 1972, Ясная Паляна, Тульская вобласьць РСФСР) — беларуская і расейская сьпявачка, прадусарка, кампазытарка, аўтарка песьняў, акторка, заснавальніца і лідэрка рок-гурту «Мантана» і сынці-поп-гурту «Merry Poppins».

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і вайскоўца і маляркі. Мае малодшых сёстраў Марыну і Людмілу. Сям’я па службе пераяжджала ў Чэхаславаччыну, Малдавію, Нямеччыну.

Алеся скончыла музычную школу па клясе фартэпіяна ў Днястроўску (Малдова), сярэднюю школу ў Нямеччыне (1989).

Паступіла на факультэт рэжысуры масавых сьвятаў Беларускага ўнівэрсытэту культуры, пазьней перавялася на факультэт эстраднага вакалу.

Па сканчэньні вну навучалася і працавала ў Нямеччыне.

У 1998 року вярнулася ў Менск, дзе праз год заснавала рок-гурт «Мантана».

У 2001—2008 роках займалася акторскай працай, здымалася ў відэакліпах, тэлеперадачах і фільме.

У 2004 року з сястрой Марынай заснавала сынціпоп-гурт «Merry Poppins».

З 2016 року — вакалістка і лідэрка адноўленага рок-гурту «Мантана».

## Дыскаграфія

### Мантана
* 2000 — *Потому что…* (самотнік).
* 2001 — *Маникюры* (альбом).

### Merry Poppins
* 2006 — *Merry Poppins* (максы-самотнік).
* 2008 — *Do svidania…* (альбом).

## Фільмаграфія
* 2002 — «Навагоднія прыгоды, або Цягнік 1» (тэлефільм).
* 2005 — «На скрыжаваньнях Эўропы» (тэлеперадача).
* 2007 — «Я шукач» (тэлесэрыял).

## Прэміі і ўзнагароды
* «Самотнік году» за максы-самотнік *Merry Poppins* (2006, у складзе «Merry Poppins»).
* Ляўрэатка музычнай радыёпрэміі «Залатое вуха» радыёстанцыі «Альфа Радыё» (2006, у складзе «Merry Poppins»).

## Сям’я
* Першы муж — Сяргей Міхалок.
** Сын — Павал Міхалок (1995).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кампазытаркі
Катэгорыя:Беларускія рок-музыкі
Катэгорыя:Расейскія рок-музыкі
Катэгорыя:Рок-сьпявачкі
Прэмія імя Міхася Стральцова

**Літаратурная прэмія Міхася Стральцова** — штогадовая прэмія заснаваная ўдавой Міхася Стральцова Аленай Стральцовай і ГА «Саюз беларускіх пісьменьнікаў» у 2018 годзе. Уручаецца штогод на міжнародным фэстывалі «Вершы на асфальце».

У якасьці прэміі ГА «Саюз беларускіх пісьменьнікаў» выдае кнігу ляўрэата.

## Пераможцы
* 2018 — Алег Мінкін (выдадзена кніга «Мяне тут не было…»)
* 2019 — Анхэля Эсьпіноса Руіс (выдадзена кніга «Колер крылаў»)
* 2020 — Анатоль Вярцінскі
* 2021 — Наста Кудасава 
* 2022 — Антаніна Хатэнка
* 2023 — Усевалад Сьцебурака
## Крыніцы

Катэгорыя:Прэмія імя Міхася Стральцова
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2018 годзе
Уладзіслаў Гінтаўт-Дзевалтоўскі

**Уладзіслаў Люцыян Францавіч Гінтаўт-Дзевалтоўскі** (, Дзісенскі павет, Віцебская губэрня — ) — дзеяч народніцкага руху.

## Жыцьцяпіс
У час вучобы ў Віцебскай гімназіі прымаў удзел у рабоце вучнёўскага нелегальнага гуртка, за што ў 1877 годзе быў выключаны з гімназіі. У канцы 1878 — пачатку 1879 гг. у Маскве, чалец аднаго з гурткоў «Зямлі і Волі». 

7 сакавіка 1879 году арыштаваны па падазрэньні ў забойстве правакатара Н. Рэнштэйна. Эмігрыраваў за граніцу. У 1880 годзе у Парыжы, прымаў удзел у дзейнасьці расейска-беларуска-польскай рэвалюцыйнай эміграцыі, быў загадчыкам эміграцыйнай бібліятэкі, падтрымліваў цесныя сувязі з радзімай.

Пры пасрэдніцтве Івана Тургенева рабіў першыя крокі ў літаратуры, з яго дапамогаю ў газэце «Порядок» надрукавана апавяданьне «Пяцьдзесят дзьве гадзіны на абломку ў адкрытым моры». 

25 сьнежня 1881 году арыштаваны ў Харкаве. 4 сьнежня 1882 году Маскоўскім акруговым судом апраўданы. 20 чэрвеня 1883 году па абвінавачаньні ў палітычнай нядобранадзейнасьці высланы на 3 гады ў Заходнюю Сыбір, дзе і застаўся жыць.

## Крыніцы

## Літаратура
* Деятели революционного движения в России: Биобиблиографический словарь. Т. 3. Вып. 2. — М., 1934.
* Снытко, Т. Г. Русское народничество и польское общественное движение 1865—1881 г. — М., 1969.
* Троицкий, Н. А. Безумство храбрых: Русские революционеры и карательная политика царизма 1866—1882 гг. — М., 1978. — С. 320.
* Чарапіца, В. Гінтаўт-Дзевалтоўскі Уладзіслаў Люцыян Францавіч / Валерый Чарапіца // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 3. Гімназіі — Кадэнцыя / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1996. — 527 с.: іл. — С. 55 — 56. — ISBN 985-11-0041-2. — С. 6.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзісенскім павеце Віленскай губэрні
Катэгорыя:Беларускія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Расейскія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Польскія рэвалюцыянэры
Марыя Броніна

**Марыя Аляксандраўна Броніна** (, в. Локшы, Віцебская губэрня — ) — адзін з кіраўнікоў бальшавіцкага партызанскага падпольля і партызанскага руху ў Бабруйску і Бабруйскім павеце ў гады Грамадзянскай вайны ў Расеі. Сябра КПСС.

## Жыцьцяпіс
У пачатку 1920 накіравана ЦК КП(б)ЛіБ на ўмацаваньне Бабруйскага падпольнага камітэту КП(б)ЛіБ. 25 красавіка 1920 году арыштаваная польскімі ўладамі падчас павятовай падпольнай партыйнай канфэрэнцыі, якая праходзіла ў Бабруйску на яе кватэры. Была хворая на тыф. Расстраляная. 

Яе імем названа вуліца ў Бабруйску.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* БАБРОВА Марыя Аляксандраўна

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Памерлі ў Бабруйску
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расеі
Катэгорыя:Сябры КПСС
Сяргей Санько

**Сяргей Санько** (нар. 1962, Ворша) — беларускі філёзаф, этноляг, кандыдат філязофскіх навук (2004).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1962 годзе ў Воршы. Напісаў кнігі «Штудыі з кагнітыўнай і кантрастыўнай культуралёгіі» (БГКАЦ, 1998). Рэдактар і аўтар энцыкляпэдычнага слоўніка «Беларуская міталёгія» (Беларусь, 2004).

У 2004 г. абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Анталягічныя падставы тыпалёгіі сэміялягічных парадыгм». Працаваў ў Цэнтры гісторыка-філязофскіх і кампаратыўных дасьледаваньняў Інстытуту філязофіі НАН Беларусі.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
*  
* 
* 

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Творы Сяргея Санькі, на сайце ARCHE

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Беларускія этнолягі
Катэгорыя:Кандыдаты філязофскіх навук
Санько

**Санько́** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Санько (нар. 1950) — беларускі геоляг, геамарфоляг. Доктар геоляга-мінэралагічных навук (2001), кандыдат геаграфічных навук (1982), дацэнт (2009) прафэсар.
* Валеры Санько (нар. 1939) — беларускі пісьменьнік, журналіст, краязнавец, кнігавыдавец, доктар народнай мэдыцыны
* Сяргей Санько (нар. 1962) — беларускі філёзаф, этноляг, кандыдат філязофскіх навук
* Зьміцер Санько (нар. 1949) — беларускі біёляг, мовазнавец, выдавец, адзін з заснавальнікаў Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны. Кандыдат біялягічных навук
Мантана (неадназначнасьць)

**Мантана** можа азначаць:

## Тапонімы

### Баўгарыя
* Мантана — места ў Мантанскай вобласьці
* Мантана — грамада ў Мантанскай вобласьці

### ЗША
* Мантана — 41-ы штат ЗША
* Мантана — места ў Вісконсіне

## Іншае
* „Мантана“ — беларуска-расейскі рок-гурт
* Мантана — баўгарскі футбольны клюб
* (797) Мантана — астэроід
Раіса Ровіна

**Раіса Аўрамаўна Ро́віна** (, Полацак) — беларуская бібліяграфазнаўца, гісторыца кнігі, пэдагогіца. Прафэсарка, уладальніца знаку Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь «За ўклад у развіцьцё культуры Беларусі» (2010).

## Жыцьцяпіс
Скончыла Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут ім. А. М. Горкага (спэцыяльнасьць «бібліятэказнаўства і бібліяграфія», 1961), асьпірантуру Маскоўскага дзяржаўнага інстытуту культуры (1972).

Навуковыя інтарэсы: гісторыя тэхнічнай кнігі; бібліяграфія галіновай літаратуры (прыродазнаўства, тэхніка, мэдыцына).

Працавала ў Менскім дзяржаўным пэдагагічны інстытуце ім. А. М. Горкага (1966—1969, 1973—1974), Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце культуры і мастацтваў (з 1975, у 1975—1984 — загадчык катэдры, 1985—1995 — дэкан факультэту бібліятэчна-інфармацыйных сыстэм, 1996—2012 — начальнік вучэбна-мэтадычнага аддзелу, з 2012 — факультэт інфармацыйна-дакумэнтных камунікацый, катэдра інфармацыйных рэсурсаў, прафэсар, з 2014 — загадчык катэдры).

## Узнагароды
* ганаровая грамата Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь,
* ганаровая грамата Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь (2004)
* нагрудны знак «За ўклад у разьвіцьцё культуры Беларусі» (2010),
* мэдаль «Вэтэран працы».

## Творы
* Інфармацыйна-бібліяграфічнае забесьпячэньне навукова-тэхнічнага і мэдыцынскага комплексу : вучэбна-мэтадычны дапаможнік для студэнтаў вну па спэцыяльнасьці 23 01 11 «бібліятэказнаўства і бібліяграфія» / Р. А. Ровіна; [сярод рэц. В. М. Бігеза]. — Мінск : [б. в.], 2009. — 158, [2] с. — Бібліягр.: с. 138—141. — 10 дадаткаў. — ISBN 985-6798-44-2.

## Крыніцы

## Літаратура
* Бібліятэчны свет. — 2019. — № 2. — с.23

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія бібліёграфы
Валянцін Цімафеевіч Мысьлівец

**Валянцін Цімафеевіч Мысьлівец** (, Хазянінкі, Пухавіцкі раён — ) — беларускі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Скончыў тэхнічнае вучылішча ў Менску (1956) па спэецыяльнасьці майстар-будаўнік. Служыў у марскіх пагранічных часьцях (1956—1957 гг.). Працаваў мантажнікам у Менскім будаўніча-мантажным упраўленьні радыёфікацыі (1958), мадэльшчыкам на заводзе аўтаматычных ліній (1959—1964). З 1965 г. — літсупрацоўнік рэдакцыі «Чырвоная змена». Скончыў БДУ (1967). Сябра СП СССР (з 1967). Працаваў у газэце, на Беларускім радыё (1967—1976) і тэлебачаньні (1976—1980), з 1981 года ў часопісе «Полымя». З 1983 году літкансультант «Сельскай газеты», у 1987—1988 — начальнік аддзелу Беларускага фонду культуры.

## Творчасьць
Друкаваўся з 1962 г. Пісаў пра працоўных, ваенныя гады.

## Творы
Аўтар некалькіх зборнікаў прозы і дакумэнтальнай аповесьці пра 16 дукорскіх партызанаў.
* нарысы «Калі табе камсамолец імя» (1966)
* зборнік прозы «Дубы не молчат» (1967)
* аповесьць «Посланец Балтики» (1969)
* зборнік прозы «Мои заводчане» (1969)
* зборнік прозы «Горячая сталь» (1971)
* зборнік прозы «Рабочие люди» (1973)
* зборнік прозы «Крылатый конвейер» (1975)
* зборнік прозы «Портреты знакомых» (1976)
* раман «Мужанцы» (1982)
* зборнік прозы «Каханне на золаку» (1986)
* дакумэнтальная аповесьць «Выгнанне грэшнікаў» (1990).

Зрабіў літаратурны запіс кніг М. Куско «С именем Ленина в сердце» (1967), І. Макарэвіча «Гаспадар на зямлі» (1989).

## Крыніцы

## Літаратура
* т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Мысьлівец

**Мысьлівец** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Валянціна Пятроўна Мысьлівец — Герой Сацыялістычнай Працы
* Валянцін Цімафеевіч Мысьлівец — беларускі пісьменьнік
Гэлен Мірэн

Дама **Гэ́лен Мі́рэн** (; нарадзілася 26 ліпеня 1945 году) — ангельская акторка. Уладальніца шматлікіх узнагародаў, у тым ліку прэміяў Оскар, Залаты Глёбус, BAFTA ды іншых.

## Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і расейскага эмігранта Васіля Міронава, выгнаньніка праз шляхетнае паходжаньне, і ангелькі з працоўнае клясы, якая паходзіла з Ўэст Гэму. Гадавалася ў мястэчку Лі-он-Сі ў графстве Эсэкс і яшчэ ў школе захапілася тэатрам, бяручы ўдзел у школьных пастаноўках. У наступным выступала на сцэне Нацыянальнага моладзевага тэатру, дзе ў тым ліку выконвала ролю Клеапатры ў спэктаклі *«[[Антоніюс і Клеапатра]]»* ў 1965 годзе, калі яе запрасілі далучыцца да Каралеўскай шэксьпіраўскай трупы, перш чым яна дэбютавала на сцэне Ўэст-Энду ў 1975 годзе. З таго часу Мірэн таксама мела посьпех на тэлебачаньні і кіно. Ейнай прарыўнай роляй у кіно сталася праца ў фільме *«[[Доўгая Вялікая пятніца]]»* (1980). А за ролю ў фільме *«[[Кэл (фільм)|Кэл]]»* (1984) яна атрымала прэмію Канскага кінафэстывалю за найлепшую жаночую ролю. Іншыя значныя кінастужкі акторкі ўлучаюць фільмы *«[[2010 (фільм)|2010]]»* (1984), *«[[Кухар, злодзей, ягоная жонка і ейны палюбоўнік]]»* (1989), *«[[Навука для місіс Тынгл]]»* (1999), *«[[Дзяўчаты з календару]]»* (2003), *«[[Каралева (фільм, 2006)|Каралева]]»* (2006), *«[[Гічкок (фільм)|Гічкок]]»* (2012), *«[[Прыправы і жарсьці]]»* (2014), *«[[Жанчына ў золаце]]»* (2015), *«[[Спрытны хлус]]»* (2019). Яна таксама брала ўдзел у здымках шэрагу баевікоў, як то *«[[РЭД]]»* (2010) і *«[[РЭД 2]]»* (2013), дзе выканала ролю зайбоцы з ангельскай выведкі МІ6. Мірэн таксама зьявілася ў фільмах франшызы *«[[Фарсаж (франшыза)|Фарсаж]]»*, як то *«[[Фарсаж 8]]»* (2017), *«[[Фарсаж: Гобс і Шоў]]»* (2019) і *«[[Фарсаж 9]]»* (2021). За фільмы *«[[Вар’яцтва караля Джорджа]]»* (1994), *«[[Госфард-парк]]»* (2001) і *«[[Апошняя станцыя]]»* (2009) акторка атрымала намінацыі на прэмію Оскар.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* 

Катэгорыя:Брытанскія акторкі
Bwin

**Bwin**, раней вядомы як Betandwin.com (да 2006) — аўстрыйскі брэнд ігральнай анлайн-кампаніі, які належыць GVC Holdings, адзін з найбуйнейшых міжнародных букмекераў. Група працуе згодна з міжнароднымі і 

рэгіянальнымі ліцэнзіямі ў такіх краінах і рэгіёнах, як Гібралтар, тэрыторыя Kahnawake у Канадзе, у Германіі, Італіі, Мексіцы, Аўстрыі і Вялікабрытаніі. Галаўныя офісы размешчаны ў Вене, Стакгольме і Гібралтары.

## Гісторыя кампаніі
Bwin пачаў сваю працу ў 1997 годзе з 12 супрацоўнікамі пад назвай betandwin у Вене. Свой першы сайт азартных гульняў betandwin запусціў у 1998 годзе, сканцэнтраваўшы сваю дзейнасць на які расце рынку ставак на спорт. Адной з найбольш важных падзей у гісторыі кампаніі стаў запуск ставак у рэжыме рэальнага часу, якія дазваляюць ігракам рабіць стаўкі на спартыўныя мерапрыемствы ў прамым эфіры.

Першае публічнае з'яўленне кампаніі на Аўстрыйскай фондавай біржы адбылося ў сакавіку 2000 гады. У чэрвені 2001 года betandwin набыў кампанію Simon Bold (Гібралтар), якая цяпер вядома як bwin International Ltd. – так уся юрыдычная дзейнасць кампаніі засяродзілася ў Гібралтары. Гэта было зроблена для таго, каб рушыць услед за некаторымі з найбуйнейшых канкурэнтаў кампаніі на Брытанскую заморскую тэрыторыю. Да снежня 2001 гады betandwin быў гатовы выйсці на рынак анлайн-казіно і запусціў сваю першую прызначаную для гэтага платформу.

У верасні 2009 года bwin абвясціла аб набыцці італьянскага покернага аператара Gioco Digitale, што азнаменавала выхад кампаніі на італьянскі рынак азартных анлайн-гульняў.

## Дзейнасць кампаніі
Па дадзеных на 2018 год, аўстрыйскі брэнд "bwin" належыць адной з найбуйнейшых у свеце ігральных анлайн-кампаній GVC Holdings, штаб-кватэра якой знаходзіцца на востраве Мэн. Бэтынг-рэсурсы холдынгу ў 2016 годзе забяспечылі рост агульнага аб'ёму ставак на 4% - да €4,55 млрд, а сукупны даход ад ставак на спорт павялічыўся на 14% - да €654 млн.

Філіялы і даччыныя кампаніі bwin прапаноўваюць паслугі ставак на спорт, покер, гульні ў казіно і анлайн-гульні, а таксама аўдыё- і відэатрансляцыі спартыўных падзей, сярод якіх папулярныя турніры па ключавых відах спорту. Мае ліцэнзаваныя офісы ў Македоніі, Балгарыі, Грэцыі і многіх іншых.

## Крыніцы
Тацьцяна Паплаўская

**Тацьця́на Ві́ктараўна Папла́ўская** (нар. 1949, Адэса, цяпер Украіна) — беларуская мовазнаўца.

Доктарка філялягічных навук (1996) і прафэсарка (1998). Загадніца катэдры маўленьнязнаўства і тэорыі камунікацыі на Факультэце міжкультурных камунікацыяў МДЛУ (з 1996 году).

У 1971 годзе скончыла Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут замежных моваў. У 1976-м пачала выкладаць у Менскім пэдінстытуце замежных моваў. У 1983 годзе выдала ў суаўтарстве манаграфію «Параўнальная тыпалёгія беларускай і ангельскай моваў». У 1993-м выпусьціла манаграфію «Сэгмэнтарная фанэтыка і прасодыя вуснага маўленьня». У 1995 годзе напісала манаграфію «Маўленчы рытм у сынхраніі і дыяхраніі». У 1996-м атрымала навуковую ступеню доктаркі філялягічных навук і заняла пасаду загадніцы катэдры маўленьнязнаўства і тэорыі камунікацыі на Факультэце міжкультурных камунікацыяў МДЛУ. У 1998 годзе атрымала навуковую годнасьць прафэсаркі. У 2012 годзе выпусьціла падручнік «Параўнай і абмяркоўвай». Напісала працы ў галіне фаналёгіі, камунікатыўнага і функцыянальнага мовазнаўства.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Адэсе
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы
Катэгорыя:Выкладчыкі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Дактары філялягічных навук
Сапраўднае жыцьцё (фільм)

***Сапра́ўднае жыцьцё***, таксама вядомы пад назвамі ***Ўчы́нак камсамо́лкі Ве́ры*** ці ***Асабі́стае жыцьцё*** — беларускі драматычны фільм рэжысэраў Аляксандра Гаўронскага і Вольгі Ўліцкай, прадстаўлены ў 1930 року.

## Сюжэт

Камсамолка Вера — старанная работніца запалкавай фабрыкі — завязала стасункі з маладым журналістам Косьцем. Калі дзяўчына выйшла за яго замуж ды пераехала ў ягоную кватэру, то даволі хутка трапіла ў «кайданы» сямейнага побыту. Муж пераканаў яе кінуць працу, бо для яе сапраўдным сэнсам жыцьця маюць стаць сям’я і дом. Хутка Вера зразумела, што ўцёкі ў побыт — ня проста ейная памылка, гэта дэзэртырства з сапраўднага жыцьця…

## У ролях

## Вытворчасьць
Здымкі адбываліся ў памяшканьнях Барысаўскай запалкавай фабрыкі «Пралетарская перамога».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Сапраўднае жыцьцё'' ў Вікісховішчы
* 

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы Аляксандра Гаўронскага
Катэгорыя:Фільмы Вольгі Ўліцкай
Катэгорыя:Фільмы 1930 году
Катэгорыя:Савецкія фільмы бяз гуку
Юры Копцік

**Юрка (Юры) Копцік** ( 27 студзеня 1957, Ворша) — краязнаўца Аршаншчыны, незалежны дасьледчык-гісторык, журналіст, музычны крытык, адзін з арганізатараў і каардынатар фэстывалю беларускай аўтарскай песьні і паэзіі «Аршанская бітва».

## Жыццяпіс
З канца 1980-х гадоў друкуе артыкулы на краязнаўчую тэматыку ў рэспубліканскім і мясцовым пэрыядычным друку (часопісы «Беларуская мінуўшчына», «Родная прырода», газэты «Чырвоная зьмена», «ЛіМ», «Культура», «Новы час», «Народная воля», «Аршанская газэта» і інш.).

У кастрычніку 1990 году ў газэце «Літаратура і мастацтва» быў апублікаваны вялікі артыкул карэспандэнта газэты «Ленінскі прызыў» Юрыя Копціка, пад псэўданімам Г. А. Молодцов, «Крумкачы на Кабыляцкай гары». Гэты артыкул — вынік вялікай працы журналіста па расьсьледаваньні злачынстваў камуністычнай улады. На падставе сьведчаньняў, ён знайшоў мясьціны ў ваколіцах Воршы, дзе ў 30-я гады зьнішчалі рэпрэсаваных грамадзянаў. Копцік пасьпеў запісаць успаміны сьведкаў жудасных падзей сталінскага пэрыяду.

Дзякуючы ягонай ініцыятыве, рэдагаваньні і ўкладаньню ў 1998 годзе пабачылі сьвет зборнікі "Аршанская мінуўшчына. (Гісторыя Воршы ў пэрыядычным друку.) Выпуск 1 " — Орша: Аршанская друкарня, 1998, 112 с; «У Аршанскім падполлі. (Гісторыя Воршы ў перыядычным друку.) Выпуск 2» — Ворша: Аршанская друкарня, 1998, 44 с, а таксама «Легенды і паданьні Аршаншчыны» — Ворша: Цэнтар імя Філёна Кміты, 2004, 61 с. Аўтар артыкулаў у кнігах «Памяць» Воршы і Аршанскага раёна, зборніку матэрыялаў краязнаўчай канфэрэнцыі «Аршанскі краязнаўчы зборнік» — Ворша: Аршанская друкарня, 1995, 48 с, зборніку «Оршанская хроника: 1986—2001 годы» — Мн: 2017, 252 с. Удзельнічаў у шэрагу міжнародных і рэгіянальных навуковых канфэрэнцыяў: «Праблемы беларускага краязнаўства» (1989), «Полацкая акадэмія і актуальныя праблемы нацыянальнай культуры» (1992), «Разам на працягу стагодзьдзяў» (2006), «Археалягічная навука: стан, мэтадалёгія і пэрспэктывы» (2008) і інш.

У верасьні 2021 году арганізатара і каардынатара фэстывалю «Аршанская бітва» Юрку Копціка асудзілі на 22 судняў. Пастанова суду Аршанскага раёну набыла сілу ад 10 верасьня 2022 году.

## Творы
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Копцік, Ю. А. У складзе Вялікага княства Літоўскага //  С. 54—62.
* 
*  
* 
*  
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі