25 сакавіка

## Падзеі
* 421 — Вэнэцыя была заснавана ў дванаццаць гадзін дня, у адпаведнасьці зь легендай
* 1199 — Рычард I паранены з арбалета падчас бою з Францыяй, што прывяло да яго сьмерці 6 красавіка
* 1306 — Робэрт Брус становіцца каралём Шатляндыі
* 1409 — адчыняецца Сынод Пізы
* 1584 — Сэр Ўолтэр Рэйлі атрымлівае патэнт на калянізацыю Вірджыніі
* 1600 — Ганна Алаіза Хадкевіч, грамадзка-рэлігійная дзяячка Рэчы Паспалітай.
* 1634 — першыя пасяленцы прыбылі ў Мэрылэнд
* 1655 — Крыстыян Гюйгэнс адкрыў найбуйнейшы спадарожнік Сатурна — Тытан
* 1802 — Ам’енскае замірэньне паміж Францыяй і Вялікабрытаніяй
* 1807 — скасаваньне гандлю рабамі ў Брытанскай імпэрыі («Акт аб скасаваньні гандлю рабамі»)
* 1811 — Пэрсі Біш Шэлі выключаны з Оксфардзкага ўнівэрсытэту з-за публікацыі ў брашуры *[[Неабходнасьць атэізму]]*
* 1821 — Грэцыя займела незалежнасьць пасьля амаль 400 гадоў турэцкай акупацыі
* 1857 — упершыню сфатаграфаванае сонечнае зацьменьне
* 1857 — Леон Скот запатэнтаваў фонаўтограф, першую прыладу для запісу гукавых ваганьняў
* 1876 — першы матч правяла футбольная зборная Ўэйлзу, адна з найстарэйшых у сьвеце
* 1917 — Грузінская праваслаўная царква аднавіла аўтакефалію, скасаваную імпэратарскай Расеяй у 1811 годзе
* 1918 — Беларуская Народная Рэспубліка абвясьціла незалежнасьць
* 1924 — у гадавіну Грэцкае вайны за незалежнасьць Аляксандрас Папанастасію абвяшчае Другую Грэцкую Рэспубліку
* 1924 — заснаваны Ордэн Трох Зорак — найвышэйшая ўзнагарода Латвійскае Рэспублікі
* 1941 — Каралеўства Югаславія далучаецца да Восі з падпісаньнем Траістага пакту
* 1942 — на загад Тука пачаліся дэпартацыі славацкіх жыдоў у канцлягеры
* 1948 — першы пасьпяховы прагноз аб сьмерчы прадказаў, што тарнада ўдарыць па вайскова-паветранай базе Тынкер, Аклагома
* 1949 — у пік калектывізацыі ў Эстоніі, Латвіі і Летуве пачалася шырокая кампанія дэпартацыі, вядомая як Апэрацыя «Прыбой». Шляхам тэрору савецкімі ўладамі былі дэпартаваныя больш за 92 000 чалавек з краін Балтыі ў аддаленыя раёны СССР
* 1957 — заснаваная Эўрапейская эканамічная супольнасьць (Заходняя Нямеччына, Францыя, Італія, Бэльгія, Нідэрлянды, Люксэмбург)
* 1968 — заснаваны Менскі камэрны аркестар
* 1979 — першы цалкам функцыянальны шатл «Калумбія» перададзены ў Касьмічны цэнтар Кенэдзі для падрыхтоўкі да першага запуску
* 1988 — брутальна разагнаная Сьвечкавая маніфэстацыя ў Браціславе супраць камуністычнай улады
* 2018 — у Беларусі і за межамі адзначалася 100-годзьдзе Беларускай Народнай Рэспублікі

## Нараджэньні
* 826 — , арабскі асьветнік
* 850 — , 56-ы імпэратар Японіі
* 1252 — , герцаг Швабіі, кароль Сыцыліі, таксама зьяўляўся тытулярным каралём Ерусаліму
* 1297 — , бізантыйскі імпэратар
* 1345 — , жонка першага князя Ланкастэра Яна Доўгага
* 1347 — , каталіцкая сьвятая
* 1404 — , 1-ы герцаг Самэрсэту, ангельскі войскавод (дата хрышчэньня)
* 1408 — , графіня Бадэнская, герцагіня Шлезьвіская, графіня Гальштынская
* 1479 — Васіль III Іванавіч, вялікі князь маскоўскі
* 1528 —  — нямецкі лютэранскі тэоляг
* 1538 — , нямецкі матэматык
* 1541 — 
* 1545 — 
* 1593 — , францускі езуіт-місіянэр
* 1643 — , францускі энцыкляпэдыст
* 1661 — , францускі гісторык
* 1699 — , нямецкі кампазытар
* 1716 — , расейскі мастак-партрэтыст (партрэт Пятра III)
* 1717 — Альбрэхт Радзівіл, староста рэчыцкі
* 1727 — Габрыель Вадзынскі, рымска-каталіцкі дзяяч ВКЛ, біскуп смаленскі
* 1741 — , нямецкі пісьменьнік
* 1747 — , расейскі князь, канцлер Расеі (1797—99 гг.)
* 1767 — Ёахім Мюрат, францускі маршал, кароль Нэапаля (1808—1815 гг.)
* 1774 — , францускі заоляг
* 1782 — , сястра Напалеона Банапарта, каралева Нэапаля
* 1786 — , італьянскі астраном, батанік і оптык
* 1795 — , францускі генэрал, маршал Францыі
* 1798 — , нямецкі матэматык
* 1800 — , нямецкі геоляг
* 1807 — , брытанскі дзяржаўны дзяяч
* 1815 — , расейскі архітэктар, кіраўнік камісіі па будаўніцтву Храма Хрыста Збаўцы, гідратэхнік, стваральнік Расейскага тэхнічнага таварыства, генэрал, барон
* 1824 — , нямецкі інжынэр-чыгуначнік
* 1825 — , нямецкі біёляг, першым пачаў вывучаць цытаплязму і ядро жывой клеткі
* 1832 — , нямецкі навуковец у галіне анатоміі
* 1835 — , нямецкі эканаміст
* 1836 — , баптысцкі прапаведнік
* 1836 — , нямецкі матэматык
* 1839 — , аўстрыйская фэміністка
* 1842 — , італьянскі пісьменьнік і паэт
* 1844 — , нямецкі батанік
* 1846 — , ангельская пісьменьніца
* 1849 — , міністар замежных справаў Аўстра-Вугоршчыны
* 1856 — , нямецкі пачынальнік археалёгіі Анд
* 1860 — , нямецкі палітык і тэоляг
* 1863 — , амэрыканскі патоляг
* 1865 — , францускі фізык
* 1867 — , італьянскі дырыгент, кіраўнік тэатру «Ля Скаля» і «Мэтрапалітэн-опэра»
* 1868 — , ангельскі гулец у крыкет
* 1870 — , нямецкі астраном
* 1871 — , нямецкі музычны навукоўца
* 1873 — , нямецкі аўтар, гісторык і анарха-сындыкаліст
* 1880 — Філарэт, беларускі рэлігійны й грамадзкі дзяяч
* 1881 — Бэла Бартак, вугорскі кампазытар, піяніст («Драўляны прынц», «Цудоўны мандарын»)
* 1887 — , віцэ-адмірал імпэратарскага японскага марскога флёту
* 1887 — , брытанскі мэдык, навуковец і бібліяфіл
* 1892 — , аўстрыйскі кампазытар і царкоўны музыка
* 1892 — , амэрыканскі актор
* 1899 — , францускі паэт
* 1900 — , баптысцкі тэоляг
* 1900 — , нямецкі юрыст і нацыянал-сацыяліст
* 1901 — , новазэляндзкі этноляг
* 1901 — , амэрыканскі актор
* 1903 — , габрэйска-амэрыканскі навуковец
* 1903 — , амэрыканскі піяніст і кіраўнік джаз-аркестра
* 1903 — , сузаснавальнік Камуністычнай партыі Кубы
* 1905 — , польская законьніца, жаўнерка арміі краёвай
* 1906 — , расейскі пісьменьнік, аўтар дэтэктываў, пракурор («Гульня без правілаў», «Занатоўкі сьледчага»)
* 1908 — , ангельскі кінарэжысэр («Доктар Жывага», «Олівэр Твіст», «Лаўрэнс Арабійскі»)
* 1908 — , нямецкі кінарэжысэр і актор
* 1910 — , нямецкі мастак
* 1911 — , забойца Лі Гарві Освальда
* 1912 — , савецкая шпіёнка
* 1914 — Норман Эрнэст Барлоўг, амэрыканскі аграном, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру
* 1916 — , акторка
* 1916 — , расейскі кампазытар
* 1921 — , нямецкі лётнік-зьнішчальнік і мэдык авіяцыі
* 1921 — , француская кінаакторка, уладальніца «Оскара» («Чартоўкі», «Залатая каска», «Месца наверсе»)
* 1921 — , амэрыканская акторка
* 1922 — , заснавальніца мадэльнага агенцтва
* 1923 — , нямецкі астрафізык і навуковы мэнэджар
* 1923 — , галянскі вэлясыпэдыст
* 1925 — , амэрыканская пісьменьніца
* 1925 — , расейскі юнак-партызан, Герой Савецкага Саюзу
* 1925 — Аляксандар Кулакоўскі, беларускі праваслаўны сьвятар у Аўстраліі
* 1926 — Ласла Пап, вугорскі баксэр, трохразовы алімпійскі чэмпіён
* 1926 — , мэксыканскі паэт
* 1926 — , польская акторка
* 1927 — , аўстрыйскі актор і палітык
* 1927 — , індыйскі гулец у хакей на траве, трохразовы алімпійскі чэмпіён
* 1928 — , амэрыканскі астранаўт
* 1931 — , амэрыканскі джазавы музыка
* 1931 — , летувіскі кампазытар
* 1932 — , польскі пісьменьнік
* 1933 — , нямецкі актор
* 1934 — , амэрыканскі музыка рокабілі
* 1934 — , амэрыканскі аўтар
* 1935 — , піліпінскі баксэр
* 1935 — Уладзімер Папковіч, беларускі паэт і перакладчык
* 1937 — , расейская акторка («Беражыце жанчын», «Ваенна-палявы раман», «Ключы ад раю»)
* 1938 — , францускі мастак і скульптар
* 1938 — , амэрыканскі музыка кантры
* 1939 — , амэрыканская пісьменьніца
* 1940 — , паўднёва-тырольскі амбасадар у Бразыліі
* 1940 — , італьянская эстрадная сьпявачка
* 1941 — , аўстрыйскі палітык
* 1941 — , праваабаронца і міністар бяз вобласьці дзейнасьці ГДР
* 1941 — , швайцарскі актор
* 1941 — , нарвэскі палітычны дзяяч
* 1942 — , амэрыканская сьпявачка
* 1942 — , брытанскі актор, аўтар і кампазытар
* 1943 — , амэрыканскі актор
* 1944 — , нямецкі заснавальнік выгляда-тэарэтычнай псыхатэрапіі
* 1944 — , нямецкі псыхатэрапэўт
* 1945 — , міністар фэдэральных справаў і эўрапейскіх справаў Нямеччыны
* 1945 — Георгі Маміконаў, расейскі музыка, лідэр гурта «Доктар Ватсан»
* 1945 — Іван Ядэшка, савецкі баскетбаліст, алімпійскі чэмпіён, трэнэр
* 1946 — , францускі вулканоляг
* 1946 — , ангельскі футбаліст
* 1946 — , амэрыканскі сэрыйны забойца
* 1947 — Сэр Элтан Джон, брытанскі музыка
* 1948 — , амэрыканская акторка
* 1948 — , нідэрлянскі кампазытар
* 1949 — Кляменці Бялявін, распрацоўнік спосабу электраімпульснай апрацоўкі парашковых матэрыялаў
* 1952 — , калюмбійскі матэматык і палітык
* 1954 — Юры Піліпенка, расейскі журналіст, галоўны рэдактар штотыднёвіка «Суразмоўца»
* 1955 — , нямецкі музыка і кампазытар
* 1955 — , францускі кухар і рэстаратар
* 1956 — , брытанскі актор
* 1957 — , расейская акторка («Балада пра доблеснага рыцара Айвенга», «Эўрапейская гісторыя», «У пошуках капітана Гранта»)
* 1960 — , фінскі спартовец, віцэ-чэмпіён Алімпіяды-2000 у кулявой страляніне
* 1960 — , брытанскі саксафаніст (Spandau Ballet)
* 1961 — , амэрыканскі актор і рэжысэр
* 1962 — , амэрыканская акторка
* 1964 — , швайцарская гоначная лыжная бягунка
* 1964 — , амэрыканская акторка
* 1964 — , канадзкі хакеіст
* 1964 — , панамскі жакей
* 1964 — , расейскі лыжнік, алімпійскі чэмпіён 1988 году
* 1965 — , амэрыканскі баскетбаліст
* 1965 — , нямецкі футбаліст
* 1965 — , амэрыканская акторка
* 1965 — , калюмбійская цяжкаатлетка, алімпійская чэмпіёнка 2000 году
* 1965 — , баўгарская лёгкаатлетка, рэкардсмэнка сьвету ў скоках у вышыню
* 1966 — , канадзкі рок-гітарыст, трубач і сьпявак
* 1966 — , ірляндзкі футбаліст
* 1966 — , нямецкая фотамадэль
* 1967 — , швайцарская спартоўка, алімпійская чэмпіёнка 2000 г. у трыятлёне
* 1967 — , амэрыканскі мэдыйны мастак
* 1967 — , амэрыканскі фігурыст
* 1969 — , амэрыканскі гулец у баскетбол
* 1969 — , брытанская сьпявачка, аўтарка песень
* 1970 — , швэдзкі тэнісны гулец
* 1970 — , украінскі цяжкаатлет, двухразовы чэмпіён сьвету
* 1970 — , канадзкая акторка
* 1971 — , амэрыканскі хакеіст
* 1971 — , амэрыканская лёгкаатлетка, чэмпіёнка і рэкардсмэнка сьвету, алімпійская чэмпіёнка ў скоках з шастом
* 1971 — , амэрыканская баскетбалістка, алімпійская чэмпіёнка
* 1973 — , расейскі хакеіст, нападнік «Вашынгтон Кэпіталз» (ад 1997 да 2002)
* 1973 — , аўстрыйская гоначная лыжная бягунка
* 1974 — , амэрыканская акторка
* 1975 — , чэскі гулец хакея з шайбай
* 1975 — , нямецкі кінэматаграфіст і сьпявак
* 1975 — Ерэ Каралахці, фінскі хакеіст
* 1976 — Уладзімер Клічко, украінскі баксэр
* 1976 — , амэрыканскі рэпэр
* 1976 — , ірляндзкі гэльскі футбаліст
* 1976 — , ганконская сьпявачка і акторка
* 1976 — , паўднёвакарэйскі актор, тэлевядучы і сьпявак
* 1977 — , расейская лёгкаатлетка, чэмпіёнка сьвету ў хадзе на 20 км
* 1979 — , амэрыканская супэрмадэль
* 1979 — , француская лёгкаатлетка і пераможца Алімпіяды
* 1980 — , нямецкі актор
* 1980 — , аўстрыйская акторка
* 1981 — Джуліян дэ Гузман, канадзкі футбаліст
* 1982 — , амэрыканская гоншчыца
* 1982 — , амэрыканскі актор і мадэль
* 1982 — , кастарыканскі футбаліст
* 1984 — Сяргей Ірха, беларускі футбаліст
* 1986 — , амэрыканскі баскетбаліст
* 1987 — , японскі фігурыст
* 1987 — Віктар Абіна, нігерыйскі футбаліст
* 1989 — , амэрыканская акторка і сьпявачка
* 1990 — Максім Чудзінаў, расейскі хакеіст

## Сьмерці
* 1625 — Джамбатыста Марына, італьянскі паэт, адзін з пачынальнікаў літаратуры барока ў Італіі
* 1801 — Наваліс, нямецкі пісьменьнік, адзін з найбуйнешых прадстаўнікоў нямецкага рамантызму
* 1918 — Клёд Дэбюсі, францускі кампазытар і музычны крытык
* 1980 — Ралян Барт, францускі постструктураліст і сэміётык
* 1999 — Вячаслаў Чарнавіл, украінскі палітык, грамадзкі дзяяч, праваабаронца, дысыдэнт супраць савецкай улады
* 2004 — Валянтына Пашкевіч, беларускі пэдагог, грамадзкая і культурная дзяячка

## Сьвяты
* Міжнародны дзень ненароджаных дзяцей
* Каталіцтва: Дабравешчаньне
* ААН:
** Міжнародны дзень памяці ахвяраў рабства і гандлю рабамі
** Міжнародны дзень салідарнасьці з затрыманымі або зьніклымі бязь вестак працаўнікамі
* Беларусь: Дзень Волі (неафіцыйна)
* Грэцыя: Дзень незалежнасьці
* Данія, Нарвэгія і Швэцыя: Дзень вафляў
* Латвія: Дзень памяці ахвяраў камуністычнага генацыду
* Славенія: Дзень маці