Юры Сабалеўскі

**Юры Аляксандравіч Сабалеўскі** (24 красавіка 1889, Стоўпцы — 26 сьнежня 1957, Кірхгайм унтэр Тэк, Заходняя Нямеччына) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст.

## Жыцьцяпіс
Аграном (*землямер*) па прафэсіі. Супрацоўнічаў з газэтаю «Наша Ніва».

### За часамі Польшчы
У 1924 годзе быў вызвалены пастановаю Сойму для выкананьня дэпутацкіх абавязкаў з наваградзкай турмы — атрымаў мандат пасла польскага Сойму замест Кахановіча (ад Блёку нацыянальных меншасьцяў). 24 сакавіка 1926 году ўзьняў на Сойме справу Саковіча, прывёўшы прыклады зьбіцьця беларускага патрыёта падчас арышту.

Паводле няспраўджаных зьвестак, спрабаваў адгаварыць Тарашкевіча ад пераезду ў БССР.

Актыўны чалец БСРГ. Пасьля разгрому Грамады з дапамогаю сэнатара Назарэўскага перабраўся ў Нямеччыну, адтуль у вольны горад Данцыг. Жыў у курортным гарадку Цопотах. Пасьля вярнуўся ў Варшаву, быў прыцягнуты да суду і апраўданы.

Арыштоўваўся польскімі ўладамі ў 1928. У 1932 асуджаны да 6 гадоў пазбаўленьня волі. У верасьні 1939 ізноў арыштаваны польскай паліцыяй. У тым самым месяцы арыштаваны НКУС БССР. З баранавіцкай турмы «Крывое кола» ўцёк падчас нямецкай бамбардзіроўкі.

### Нямецкая акупацыя
Падчас нямецкай акупацыі працаваў у грамадзянскай адміністрацыі ў Баранавічах, бурмістар Баранавіч, старшынём Галоўнай управы Беларускай самапомачы, другім віцэ-прэзыдэнтам БЦР. Арыштаваны немцамі па даносу польскага падпольля.

Падчас кіраваньня ў Баранавічах дамогся беларусізацыі казаньняў і навукі падчас набажэнстваў у каталіцкіх і праваслаўных храмах па ўсёй Баранавіцкай Акрузе. Увёў строгія правілы: "*увайшоў у гарадскую ўправу ня скінуўшы шапку — 5 марак штрафу; спазьніўся на працу — 10 марак; прыйшоў падпіты — гэта небясьпечна! — назаўтра, ці ты работнік, ці інжынер, ці доктар, сядзеш на бочку, у якой вывозіліся з гораду нячыстоты, ды будзеш на ёй цэлы дзень езьдзіць. Супраціў не памагаў — ён звальняў з работы. Не памагалі таксама пробы ўмешваньня ў гэткія строгія парадкі іншых нашых дзеячоў, што дакаралі бурмістра за ягоныя сярэднявечныя практыкі. Ён цьвёрда казаў: «Людзей трэба выхоўваць!» А калі яму казалі, што ў часе вайны гэткія мэтады служаць нашым ворагам, ён спакойна адказваў: «Кожны рэжым патрабуе парадку й дысцыпліны». І запраўды, нічога супроць яго ня можна было зрабіць, каб адначасна не панізіць ягонага аўтарытэту, як бурмістра, зь якім лічыліся Немцы.*".

Дзякуючы яму ў Баранавічах былі адроджаны беларускія мастацкія й ткацкія школы. Праз Беларускую Самапомач зладзіў аграмадную выставу народнага мастацтва ў Баранавічах, "*што займала колькі будынкаў, прайшло больш 20 тысячаў чалавек. А ў наладжаньні выстаўкі немалая была заслуга Юрага Сабалеўскага*". Ягоны кабінэт быў упрыгоджаны беларускімі дыванамі з нацыянальнымі гэрбамі, партрэтамі герояў, краявідамі.

Уваходзіў у склад дэлегацыі ў Бэрлін на пахаваньне Кубэ. Тамака дэлегацыя нанесла візыт намесьніку міністра акупаваных усходніх тэрыторыяў Альфрэду Маеру, каб выказаць свае патрабаваньні, што датычылі эканомікі, школьніцтва, самакіраваньня і аб’яднаньня ўсіх беларускіх земляў.

Удзельнік 2-га Усебеларускага кангрэсу ў 1944 годзе. Абраны на ім у мандатную камісію.

### Эміграцыя

На эміграцыі — старшыня калегіі БЦР, друкаваў свае ўспаміны і публіцыстыку. У 1948—1950 гадах адзін з рэдактараў газэты «Беларускае слова».

Адзін з заснавальнікаў 8 траўня 1948 у нямецкім Эльвангене Беларускага цэнтральнага прадстаўніцтва, якое потым аднавіла распушчаную Радаславам Астроўскім Беларускую цэнтральную раду.

У 1950 выехаў у ЗША, дзе працаваў сталяром у шпіталі ў Нью-Ёрку, але праз 7 гадоў вярнуўся ў Заходнюю Нямеччыну.

Сябар Агульнага беларускага саюза вайскоўцаў (1950), камітэту «Незалежная Беларусь» (1955).
У 1950 ад імя БЦР падпісаў пагадненьне аб сумесных дзеяньнях у барацьбе супраць бальшавізму з Украінскай Нацыянальнай Радай.

Адзін з заснавальнікаў Камітэту незалежнай Беларусі у 1955 ў Нью-Ёрку.

Памёр пры нявысьветленых абставінах. Пахаваны спачатку ў Мюнхэне, на могілках *Фэльдмохінг*. Пазней быў перапахаваны на Праваслаўныя могілкі ў Варшаве.

## Творчасьць
* *Мае ўспаміны аб сьв. памяці кс. В. Гадлеўскім* //Незалежная Беларусь (Лянгэнфэльд, Зах. Нямеччына), 1953, № 1(7), студзень
* *На этапах* (успаміны 1917—1919) // «Запісы БІНІМу», №31

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік Маракова
* Слоўнік.орг
* Спадчына
* Юры Сабалеўскі. На этапах. Падрыхтоўка да друку й камэнтары Аляксандра Пашкевіча

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стоўпцах
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Беларускія парлямэнтарыі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Сябры Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Удзельнікі Другога ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Памерлі ў Нямеччыне
Катэгорыя:Пахаваныя ў Нямеччыне
Катэгорыя:Сябры Беларускай народнай самапомачы
Катэгорыя:Беларускія бурмістры (1941—1944)