open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арнольд Макмілін

**Арно́льд Макмі́лін** (; нар. ; Ньюкасл, Вялікабрытанія) — брытанскі філёляг-славяназнаўца, прафэсар, папулярызатар беларускае літаратуры.

## Жыцьцяпіс
Вучыўся ў Лёнданскім ўнівэрсытэце, дзе ў 1971 годзе абараніў дысэртацыю (доктар славянскае філялёґіі). Выкладаў расейскую мову й літаратуру ва ўнівэрсытэтах Лёндану (1965—76) і Лівэрпулу (1976—87). З 1987 року — прафэсар расейскае літаратуры Лёнданскага ўнівэрсытэту. У 1984—86 роках быў прэзыдэнтам Брытанскае ўнівэрсытэцкае асацыяцыі славяназнаўцаў, у 1978—88 — брытанскім прадстаўніком у Міжнародным камітэце славяназнаўцаў, пазьней стаў сябрам Міжнароднае асацыяцыі беларусістаў.

Сябра Анґельска-беларускага таварыства, удзельнік выданьня (у 1965—71 рэдактар) «The Journal of Byelorussian Studies».

У 1991—1992 роках пачаў чытаць курс лекцыяў «Уводзіны ў беларускую культуру: мова, літаратура, гісторыя».

## Навукова-дасьледчая дзейнасьць
Аўтар шэрагу публікацыяў прысьвечаных беларускай літаратуры, у т.л. кніг:
* *The Vocabulary of the Byelorussian Language in the 19th Century (London, 1971);
* *A History of Byelorussian Literature from its Origins to the Present Day* (Giessen, 1977);
* *Belarusian Literature in the 1950s and 1960s. Release and Renewal.* (Koln —Weimar —Wien, 1999);
* *Belarusian Literature of the Diaspora.* (Birminham, 2002)*.

Напісаў прадмовы да зборніка беларускае паэзіі «Снуецца зданяў рой» (Лёндан, 1982) і зборніка вершаў Ларысы Геніюш. Пераклаў на анґельскую мову (зь Вераю Рыч) паэму «Тарас на Парнасе» (1977).

Дасьледаваў навуковую дзейнасьць Яўхіма Карскага, Яна Чачота, творчасьць Янкі Купалы, Якуба Коласа, Максіма Багдановіча, Зьмітра Бядулі, Васіля Быкава і інш.

У 2010 годзе ў Лёндане выйшла ягоная новая кніга «Напісанае ў халодным клімаце: беларуская літаратура з 1970-х рокаў да нашых дзён» ().

У 2016 годзе прадставіў сваю новую кнігу «Рунь», у якой аналізуе творчасьць 40 маладых беларускіх паэтаў на падставе іх дэбютных зборнікаў, выдадзеных на пачатку ХХІ стагодзьдзя.

У 2018 годзе выйшаў беларускі пераклад ягонай кнігі «Адмова ад традыцыі» (*Кароткая беларуская проза на пачатку 21 стагоддзя*). Раней кніга выходзіла па-ангельску: *Breaking with Tradition Belarusian Short Prose in the Early Twenty-First Century*.

У 2021 годзе ў Ольштыне выйшла ягоная кніга «Poetry and parody in Belarus and Britain: two cultural traditions»*,* Centrum Badań Europy Wschodniej.

## Узнагароды
Узнагароджаны мэдалём да стагодзьдзя БНР Рады Беларускае Народнае Рэспублікі. 

## Бібліяграфія
* 
** 

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — 560 с.: іл.
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / Наталля Гардзіенка; пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн., 2010.

## Вонкавыя спасылкі
* Прафесар Арнольд Макмілін: «Я б на месцы беларускіх пісьменнікаў арыентаваўся на нямецкі рынак»
* Арнольд Макмілін пра беларускую літаратуру
*Сьпіс публікацыяў

Катэгорыя:Выкладчыкі Лёнданскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Перакладчыкі зь беларускай мовы
Катэгорыя:Брытанскія філёлягі
Аўтавакзал Прышціны

**«Аўтавакза́л Пры́шціны»** — вакзал, заснаваны ў 1977 годзе ў сталіцы сэрбскага краю Косава.

На 2020 год з аўтавакзала штодня ажыцьцяўлялася 451 перавозка міжгароднімі аўтобусамі і 93 — міжнароднымі. Замежныя паездкі ажыцьцяўляліся ў 10 краінаў Эўропы: суседнія Альбанію (Тырана, Шкодэр і Эльбасан), Паўночную Македонію (Госьцівар, Скоп’е і Тэтава), Харватыю (Загрэб) і Чарнагорыю (Падгорыца і Ўльцынь), а таксама ў Аўстрыю, Бэльгію, Нямеччыну, Славенію, Швайцарыю і Швэцыю. Таксама аўтобусы ішлі ў 4 гарады сярэдзіннай Сэрбіі: Буянавац і Прэшава (Пчынская акруга), Бялград і Нові-Пазар (Рашкаўская акруга).

## Мінуўшчына
У 1977 годзе ў сэрбскім краі Косава заснавалі грамадзкае прадпрыемства «Аўтобусная станцыя ў Прышціне» (СФР Югаславія). У 1983 годзе аўтавакзал перанесьлі ў цяперашні будынак. У 2002 годзе Часовая кіраўнічая місія ААН у Косаве зацьвердзіла Рашэньне № 12 аб стварэньні Косаўскага давернага агенцтва, якое стала кіраваць прадпрыемствам. У 2015 годзе прадпрыемства пераўтварылі ў акцыянэрнае таварыства, якое перадалі гарадзкому Сходу Прышціны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Сьпіс цэнаў на квіткі
** Паслугі стаянкі
** Навіны

Катэгорыя:Вакзалы
Катэгорыя:Транспартныя збудаваньні Эўропы
Катэгорыя:Косава
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1977 годзе
Храм Юпітэра (Спліт)

**Юпітэраў храм** () — захаваны рымскі храм, частка палацу ў Спліце. Разам з гістарычным цэнтрам гораду зьяўляецца аб’ектам Сусьветнай спадчыны.

Храм быў пабудаваны ў 295—305 гадах імпэратарам Дыяклэтыянам і прысьвечаны Юпітэру. Уваход у храм упрыгожвалі два сьфінксы, зробленыя па адмысловай замове. Будынак быў разьмешчаны ў заходняй частцы комплексу побач з перыстылем. У 305 годзе Дыяклэтыян пакінуў пасаду імпэратара і будаўніцтва храма было спынена.

Пазьней, з прыходам хрысьціянства ў Далматыю, храм быў ператвораны ў баптыстэрый, а крыпта атрымала імя Сьвятога Томаша. У XI стагодзьдзі была ўзьведзена званіца, разабраная ў 1840-х гг. Усярэдзтне храму знаходзяцца грабніцы, дзе былі пахаваныя мясцовыя архіепіскапы Іаан і Лаўр (Лоўра); таксама захавалася статуя Сьвятога Яна.

## Крынціы

## Вонкавыя спасылкі
* Робэрт Адам *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/DLDecArts/DLDecArts-idx?type=header&id=DLDecArts.AdamRuins&isize=M Ruins of the Palace of the Emperor Diocletian at Spalatro in Dalmatia]*
* Historical Complex of Split with the Palace of Diocletian

Катэгорыя:Рымская архітэктура
Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Харватыі
Катэгорыя:Спліт
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Харватыі
Касьцёл Сьвятога Марка (Заграб)

**Касьцёл Сьвятога Марка** () — касьцёл ў Заграбу, адна з найстарэйшых пабудоваў гораду, яркая сымбалічная славутасьць сталіцы Харватыі. Касьцёл знаходзіцца ў Верхнім горадзе, на пляцы Сьвятога Марка, побач з будынкам парлямэнту Харватыі.

Прыход Сьвятога Марка ўпершыню згадваецца ў гістарычных дакумэнтах у 1261 годзе. Прынята лічыць, што касьцёл збудаваны ў XIII стагодзьдзі; пра гэта, у прыватнасьці, сьведчыць раманскае акно на паўднёвым фасадзе. З-за сярэднявечных пажараў і землятрусаў будынак неаднаразова перабудоўваўся, першапачатковы выгляд яго вызначыць цяпер цяжка. У сувязі са шматлікімі перабудовамі, касьцёл, які мае форму трохнэфнай базылікі, спалучае раманскія, гатычныя і барочныя дэталі. Апошнюю сур’ёзную рэканструкцыю касьцёлу праводзіў ў 1876-1882 гадах венскі рэстаўратар гатычных цэркваў Фрыдрых фон Шміт. Менавіта тады храм атрымаў новы дах, які даў яму непаўторнае і запамінальнае аблічча.
 
На высокім схіле даху каляровай дахоўкай выкладзены два велізарныя гербы — герб Заграбу (белы замак на чырвоным фоне) і герб Трыадзінага каралеўства Харватыі, Далмацыі і Славоніі.
 
Касьцёл Сьвятога Марка знакаміты таксама гатычным паўднёвым парталам XIV стагодзьдзя. Пятнаццаць драўляных скульптураў працы праскага майстра Івана Парлера разьмешчаны ў асобных нішах. У верхняй частцы парталу — Багародзіца і Ёсіф зь немаўлём Ісусам, ніжэй — 12 апосталаў. Частка статуяў аўтэнтычныя, іншыя больш позьнія, устаноўленыя наўзамен згубленым. На паўночна-заходнім муры касьцёлу можна ўбачыць ільва, які трымае старажытны герб Заграбу, і дату — 1499 год. У інтэр’еры храму цікавыя фрэскі з выявамі членаў харвацкай каралеўскай сям’і.

## Глядзіце таксама
* Пляц Сьвятога Марка (Заграб)

Катэгорыя:Каталіцкія храмы Харватыі
Заграб
Катэгорыя:Славутасьці Заграбу
Катэгорыя:Збудаваньні Харватыі ў гатычным стылі
Пляц Сьвятога Марка (Заграб)

**Загрэбскі пляц Сьвятога Марка** ( альбо ) — пляц у цэнтральнай частцы Верхняга гораду (Горны град) сталіцы Харватыі Загрэбу, дзе разьмешчаны важныя аб’екты ўлады краіны і храмы.

Ранейшая назва пляцу — Радзічава ().

У межах пляцу разьмешчаны касьцёл Сьвятога Марка, адзін з найстарэйшых будынкаў гораду, касьцёл даў назву пляцу. На пляцы месьцяцца некалькі вышэйшых дзяржаўных установаў Рэспублікі Харватыі — тут знаходзяцца будынак парлямэнту, дом Ураду Харватыі, Канстытуцыйны суд Рэспублікі Харватыі. Таму выраз «Маркаў торг» (*Markov trg*) нярэдка, у прыватнасьці ў журналістыцы, ўжываецца ў Харватыі ва ўскосным сэнсе — як эўфэмізм ключавых органаў харвацкай палітыкі.

Апошняя рэканструкцыя пляцу праходзіла ў 2006 годзе, тады пляц забрукавалі гранітам.

З жніўня 2005 году Ўрад краіны забараніў грамадзкія сходы на пляцы Сьв. Марка.

Катэгорыя:Пляцы Загрэбу
Катэгорыя:Славутасьці Заграбу
Герб Заграбу

**Герб Заграбу** — герб, афіцыйны сымбаль Заграбу, сталіцы Харватыі.

## Апісаньне
Герб гораду ўяўляе сабой сіні шчыт з чорным контурам. Унізе шчыта разьмешчана зялёная паляна, на якой стаіць замак з трыма вежамі. Жоўтая брама замку адкрыта. У верхнім левым куце разьмешчана жоўтая шасьціканцовая зорка, а ў верхнім правым куце — белы маладзік.

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне сьцягу і гербу Заграбу

Катэгорыя:Заграб
Катэгорыя:Гербы паводле альфабэту
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Харватыі
Андаўтонія

**Андаўтонія** — рымскае паселішча, якое разьмяшчалася на паўднёвым беразе ракі Сава, недалёка ад сучаснай вёскі Шчытаржава на паўднёвы ўсход ад гораду Заграб, Харватыя.

Андаўтонія знаходзілася на тэрыторыі рымскай правінцыі Паноніі, на рымскай дарозе, якая злучала гарады Пэтовіян (сучасны Птуй) і Сыстыя (Сісак). Назва «Андаўтонія» згадваецца ў працах антычнага географа Пталамея, а «Даўтонія» згадваецца ў Ітынэрарыі Антаніна. Дарога пралягала паміж Андаўтоніяй і Пэтовіянам праз Піры і Аквавіву на поўнач і праз Сыстыю на поўдзень. Паселішча існавала паміж I і IV стагодзьдзямі, пасьля чаго яно, як мяркуюць, было зьнішчана падчас Вялікага перасяленьня народаў.

Назва паселішча ўпершыню была выяўлена на каменнай скрыжалі ў раёне Стэнжавец у 1758 годзе. У 1768 годзе была знойдзена яшчэ адна скрыжаль з гэтай жа назвай у Шчытаржаве. На працягу XIX стагодзьдзя каменныя і цагляныя матэрыялы антычных часоў, якія ўсё яшчэ маглі быць знойдзены ў гэтых абласьцях, былі па большай частцы паўторна выкарыстаны ў будаўніцтве новых будынкаў, тым самым зьнішчаючы сьляды існаваньня паселішча.

Месцазнаходжаньне Андаўтоніі было прадметам спрэчак розных картографаў і гісторыкаў: свае вэрсіі высоўвалі ў тым ліку Райхард, Анвіль, Крчэліч, Катанчыч і Кукулевіч-Сакцінскі. У канцы-канцоў яно было дакладна ўсталявана Тэадорам Момзэнам і апублікавана ў зборы *[[Corpus Inscriptionum Latinarum]]* у 1873 годзе. Пасьля гэтага Археалягічны музэй Заграбу пачаў першыя раскопкі ў Шчытаржаве, у выніку якіх былі знойдзены шматлікія артэфакты рымскай эпохі, якія былі пахаваныя на глыбіні каля аднаго мэтру.

Супрацоўнікі музэю вярталіся на месца раскопак для далейшага дасьледаваньня мясцовасьці ў пэрыяд паміж 1969 і 1980 гг. З 1981 году яны таксама правялі аналіз саду каля царквы ў цэнтры паселішча. Былі знойдзены сьляды вуліцы, каналізацыйная сыстэма, розныя будынкі, гарадзкія сьцены і нэкропаль. У 1994 годзе ў цэнтры паселішча быў адкрыты археалягічны парк.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ljubić, Šime (лістапад 1883) (in харвацкая). Andautonia (Šćitarjevo). 5."Andautonia (Šćitarjevo)". ' (на харвацкай) 5 (1). 
* Kušan, Dora; Nemeth-Ehrlich, Dorica (студзень 1996). "Arheološki park Andautonija u Ščitarjevu" (in харвацкая). Informatica Museologica (Zagreb) 25 (1-4)."Arheološki park Andautonija u Ščitarjevu". Informatica Museologica 25 (1-4).

Катэгорыя:Заграб
Катэгорыя:Рымская археалёгія
Альфабэт эспэранта

**[[Альфабэт]] [[эспэранта]]** () створаны на лацінскім ґрунце. У ім дваццаць восем літараў, зь іх пяць з цыркумфлексам («^») і адна з брэвісам («˘»).

Кожнай літары адпавядае адзін гук, кожнаму гуку адпавядае адна літара. Усе гукі вымаўляюцца чотка. Акцэнт заўсёды падае на перадапошні склад.

Вымова эспэранта даволі вар’юе: звычайна людзі вымаўляюць гукі эспэранта гэтак жа, як яны вымаўляюць гукі сваёй роднае мовы.

## Перадача гукаў і літараў беларускае мовы ў эспэранта
* **«шч»** = ŝĉ: Ŝĉuĉin, Haradzenŝĉina, Ŝĉaka;
* **«ы»** = i: Mazir, Masti, Reĉica, Muzika;
* **«е»** = e пасьля зычных: Belastok, Vicebsk, Mensk, Jaŭhen;
** je у астатніх выніках: Hlibokaje, Adjedkaŭ, Kijeŭ, Hribajedaŭ;
* **«ё»** = o пасьля «л»: Mahiloŭ, Buda-Kaŝalova;
** jo у астатнік выпадках: Mjori, Fjodaraŭ, Belaazjorsk;
* **«ю»** = u пасьля «л»: Ludmila, Lublin, Kluĉi, Luba;
** ju у астатніх выпадках: Juraviĉi, Kasjcjukoviĉi, Mjadzjul;
* **«я»** = a пасьля «л»: Ĉalabinsk, Palana, Ŝalapin, Hala;
** ja у астатніх выпадках: Kamjanec, Vjalejka, Bjaroza, Aŝmjani, Horadnja;
* **«ь»** = j перад «і», «о»: Iljiĉ, Zaĥarjin, Ruĵjin, Ardaljon;
** напрыканцы слова і перад зычнымі:
*** пасьля «л» апускаецца: Homel, Kapil, Lepel;
*** пасьля астатніх зычных — j: Berasjce, Baranj, Lubanj;

## Сураґатны запіс
Калі напісаньне літараў з дыякрытычнымі знакамі немагчымае (напрыклад, нямае падтрымкі Юнікоду), то ўжываюць сураґатныя сыстэмы напісаньня літараў.

## Кадаваньне
Для запісу эспэранта ўжываецца Unicode; раней было папулярным кадаваньне ISO-8859-3. У HTML і XML можна таксама ўжываць лічбавыя коды.

Катэгорыя:Лацінічныя альфабэты
Францускі ўнівэрсытэт цывільнай авіяцыі

**Францускі ўнівэрсытэт цывільнай авіяцыі** (, **ENAC**) — унівэрсытэт і дасьледніцкі цэнтар, разьмешчаны ў Тулюзе (Францыя).

Заснаваны 28 жніўня 1949 г. Ягоныя мэты — забясьпечыць пачатковую падрыхтоўку і разьвіцьцё кіраўнікоў і ключавых удзельнікаў цывільнай авіяцыі. Ёсьць сябрам *Conférence des grandes écoles*, асацыяваным сябрам унівэрсытэту Тулюзы, сябрам групы канкурэнтаздольнасьці аэракасьмічнай даліны, групы авіяцыйных школ.

ENAC праводзіць некалькі навучальных курсаў у галіне цывільнай авіяцыі і, у прыватнасьці, скіраваных на дзейнасьць паветранага транспарту: авіякампаніі, аэрапорты, вытворцы абсталяваньня, авіяцыі і касьмічнага будаўніцтва, францускія і міжнародныя адміністрацыі і арганізацыі цывільнай авіяцыі. Школа прапануе каля 25 розных навучальных праграм, у тым ліку навучаньне інжынэраў, дыспэтчараў паветранага руху, лётчыкаў авіякампаній, кіраўнікоў, старэйшых тэхнікаў і авіяцыйных інструктараў.

Са студзеня 2011 году ENAC зьяўляецца найбуйнейшым авіяцыйным унівэрсытэтам у Эўропе.

## Факультэты (праграмы)
* Астраноміі
* Аэранаўтыкі
* Інжынэрнай справы
* Інфармацыйных тэхналёгіяў
* Мэнэджмэнту
* Фізыкі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт ENAC
* Fondation ENAC
* ENAC Alumni

Катэгорыя:Францускія ўнівэрсытэты
Белаласіца

**Белаласіца** () — найвышэйшая вяршыня горнага сьцягу Вяліка Капэла (1533 м) у Дынарскіх гарах у Харватыі, каля мястэчка Мркопаль. Знаходзіцца недалёка ад граніцы са Славеніяй на ўзьбярэжжы Адрыятыкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Bjelolasica

Катэгорыя:Горы Харватыі
Катэгорыя:Геаграфія Харватыі
Задарская жупанія

**Задарская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў цэнтральнай Харватыі. Сталіца — горад Задар.

## Геаграфія і клімат
Жупанія ўключае ў сябе астравы Дугі-Отак, Углян, Пашман і вялікую частку востраву Паг, а таксама іншыя, невялікія астравы (Вір , Олиб, Іж і іншыя). Тут жа знаходзіцца нацыянальны парк Пакленица.

Тэрыторыя жупании складае 7854 км², 3646 км² зь якіх — суша, што складае 6,4% агульнай плошчы Харватыі. Водная прастора складае 3,632 км² (каля 12% тэрытарыяльных вод), і 580 км² займаюць больш за 300 выспаў (Задарски архіпэляг). Працягласьць берагавой лініі, уключаючы выспы — 1300 км².

Недалёка ад гораду Біяград-на-Мору знаходзіцца самае буйное прыроднае возера Харватыі — Вранскае.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Істрыйская жупанія

**Істрыйская жупанія**, **Істарская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка Харватыі, самая заходняя жупанія ў краіне. Сталіца — горад Пазін.

## Геаграфія
Жупанія разьмешчана на паўвысьпе Істрыя паміж Трыесцкім залівам і залівам Кварнэр.

Жупанія мае берагавую лінію 445 км, якая складае разам з востравам тэрыторыю ў 539,9 км². Прыбярэжны бераг парослы каменным дубам і Сунічнымі дрэвамі. Лясы, пераважна дубовыя і сасновыя, пакрываюць трэць тэрыторыі жупаніі. Яны, у спалучэньні з марскім паветрам, ствараюць асаблівы гаючы клімат паўвострава.

Самая высокая кропка Істрыі — гара Ўчка (1396 м).

Прыродныя славутасьці:

* Нацыянальны парк Брыёні, які складаецца з двух вялікіх і дванаццаці дробных выспаў, тут расьце больш за 680 відаў расьлінаў
* Прыродны парк Учка
* Лімская затока
* Лес каля Матавуну
* Лесапарк Златны Рт і Шыяна недалёка ад Пула
* Прыродаахоўная тэрыторыя мыс Камяняк
* Орніталягічны запаведнік Палуда
* Пазынская і Барэдзінскія карставыя пячоры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Капрыўніцка-Крыжэвацкая жупанія

**Капрыўніцка-Крыжэвацкая жупанія** () — адміністрацыйная адзінка на поўначы Харватыі. Жупанія названа па двум самым вялікім гарадам — Капрыўніца і Крыжэвцы. Сталіца — горад Капрыўніца.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 1748 км². Усходняя частка жупаніі разьмешчана на нізіннай, ўрадлівай даліне ракі Дравы; заходняя — больш гарыстая. На паўноным-усходзе гранічыць з Вугоршчынай.

## Крыніцы
Карлавацкая жупанія

**Карлавацкая жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў цэнтральнай частцы Харватыі. Сталіца — горад Карлавац.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 3626 км². На паўноным-захадзе гранічыць са Славеніяй, а на паўнёвым-усходзе — з Босьніяй і Герцагавінай.

Геаграфічнае становішча жупаніі ў Харватыі мае стратэгічны характар, празь яе праходзяць усе транспартныя шляхі, якія злучаюць Далмацыю, прыморскую частку краіны, са сталіцай Загрэбам і іншай кантынэнтальнай Харватыяй.

Тэрыторыя жупаніі больш нізінная ў паўночнай часткі, дзе працякае рака Купа. Бліжэй да захаду і поўдню мясцовасьць становіцца больш гарыстай і прымыкае да гістарычнага рэгіёну Горскі Котар на захадзе і да гор Лікі на поўдні.

На тэрыторыі жупаніі разьмяшчаецца паўночная частка нацыянальнага парку «Плітвіцкія азёры».

## Крыніцы
Крапінска-Загорская жупанія

**Крапінска-Загорская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў наўночна-заходняй часцы Харватыі.  Сталіца — горад Крапіна.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 1229 км². На захадзе гранічыць са Славеніяй.

Геаграфічнае становішча жупаніі ў Харватыі мае стратэгічны характар, празь яе праходзяць усе транспартныя шляхі, якія злучаюць Далмацыю, прыморскую частку краіны, са сталіцай Загрэбам і іншай кантынэнтальнай Харватыяй.

Рэльеф жупаніі моцна ўзгорысты, у паўднёвай частцы ляжаць горы Мядзьведніца. У жупаніі разьвіта сельская гаспадарка, галоўным чынам, вінаградарства.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Меджымурская жупанія

**Меджымурская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў паўночнай частцы Харватыі.  Сталіца — горад Чакавец.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 729  км². Яна з самых маленькіх жупаній у Харватыі (пасьля гораду Загрэб), але ў той жа час найбольш густанаселеная — 156,11 чалавек на км². таксама і самая паўночная харвацкая жупанія. На паўночным ўсходзе жупанія мяжуе з Вугоршчынай, на поўначы і паўночным захадзе — са Славеніяй.

Дастаткова нізьменная, вышыня вагаецца ад 120 да 344 мэтраў над узроўнем мора. Глебы ўрадлівыя, з 729 км² агульнай плошчы пад сельскагаспадарчыя патрэбы выкарыстоўваецца амаль палова — 360 км². Лясы і пашы займаюць 105 км².

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Пожэска-Славонская жупанія

**Пожэска-Славонская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў паўночна-ўсходняй частцы Харватыі.  Сталіца — горад Пожага.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 1823 км².  Адна з трох жупаній, што ня маюць выхаду да зьнешніх граніц краіны.

Цэнтар жупаніі ў асноўным нізінны, асноўную частку яго займае ўрадлівая Пожэская катлавіна. Па паўночнай і паўднёвай часттках жупаніі праходзяць горы, з поўначы гэта Папук, Крндыя і Дзіль-Гара, якія адлучаюць Пожескую катлавіну ад Падравіныы, а з поўдня — Псунь, які ўтварае мяжу паміж Пожэскай катлавінамі і Пасавінай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Прыморска-Горанская жупанія

**Прыморска-Горанская** () — адміністрацыйная адзінка ў паўночна-заходняй частцы Харватыі.  Сталіца — горад Рыека.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 3588 км². У склад жупаніі ўваходзіць затока Кварнэр з астравамі, а таксама гістарычны раён Горскі Котар.  На паўноначы гранічыць са Славеніяй.

## Крыніцы

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Ліцка-Сенская жупанія

**Ліцка-Сенская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў паўночна-заходняй частцы Харватыі.  Сталіца — горад Госьпіч.

## Геаграфія
Жупанія цягнецца ад паўночнага ўзьбярэжжа Адрыятыкі на захадзе да граніцы з Босьніяй і Герцагавінай на ўсходзе. Яна ўключае ў сябе паўднёвую частку Харвацкай Прымор’я вакол гораду Сень, паўночную частку вострава Паг і разьмешчаную ў глыбіні краіны гістарычную вобласьць Ліка.

Плошчу жупаніі — 5353 км². Тэрыторыя жупаніі моцна гарыстая, уздоўж узьбярэжжа ідзе горны сьцяг Вэлебіт, усходняя частка жупаніі разімешчана на Дынарскім сугор'і. У жупаніі знаходзяцца два нацыянальных парку — Паўночны Вэлебіт і Плітвіцкія азёры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Сісацка-Маславінская жупанія

**Сісацка-Маславінская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ва ўсодняй частцы Харватыі.  Сталіца — горад Сісак.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 4468 км². На паўноначы гранічыць з Босьніяй і Герцагавінай.

Самая маляўнічая частка жупаніі — Маславіна з прыродным паркам Лоньска-Поле.

## Крыніцы

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Спліцка-Далмацінская жупанія

**Спліцка-Далмацінская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў рэгіёне Далмацыя ў Харватыі.  Сталіца — горад Спліт.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 4540 км². Жупанія знаходзіцца ў Сярэдняй Далмацыі, распасьціраецца выцягнутай паласой ад узьбярэжжа Адрыятыкі да граніцы з Босьніяй і Герцагавінай. Акрамя гэтага, яна ўключае ў сябе бліжэйшыя выспы, самымі буйнымі зь якіх зьяўляюцца Брач, Хвар, Віс і Шолто.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Заграбская жупанія

**Заграбская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў паўночнай часцы Харватыі.  Сталіца — горад Заграб. Яна ахоплівае тэрыторыю вакол сталіцы Харватыі — гораду Заграба, які зьяўляецца адначасова і адміністрацыйным цэнтрам жупаніі, але не ўваходзяць у яе склад.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 3060 км².

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Шыбэнска-Кнінская жупанія

**Шыбэнска-Кнінская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў паўднёвай частцы Харватыі.  Сталіца — горад Шыбэнік.

## Геаграфія
Плошча жупаніі — 2984 км². На ўсходзе гранічыць з Босьніяй і Герцагавінай.

Рэльеф моцна гарысты. Жупанія ўключае ў сябе таксама 242 выспы Шыбеніцкага і Карнацкага архіпэлягаў, толькі нешматлікія зь якіх населеныя, найбуйнейшыя выспы — Муртэр, Карнаты і Жырье. На тэрыторыі жупаніі разьмяшчаюцца два нацыянальных паркі — Карнаты і Крка. Тэрыторыя апошняга выцягнутая ўздоўж аднайменнай ракі, якая працякае амаль праз усю тэрыторыю жупаніі — ад схілаў дынар да вусьця ў Шыбеніку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Юлія Шыгманд

**Юлія Шыґманд** (, 29 ліпеня 1929, Турда, Румынія — 23 сакавіка 2020, П’ячэнца, Італія) — румынская акторка вугорскага паходжаньня, што працавала ў лялечным тэатры, эспэрантыстка. Сястра вугорскага пісьменьніка і паэта Іштвана Шыґманда і жонка эспэрантыста Сэна Радзіна.

## Жыцьцяпіс
Скончыла ў 1949 годзе жаночую ґімназію ў Клуж-Напокі (былую рэфармісцкую ґімназію, цяпер ліцэй Апачай). У 1950 годзе пачала рэдактарскую дзейнасьць, з 1959 па 1984 рокі працавала ў тэатры Клуж-Напокі лялечніцаю й мімам. З 1956 року займалася вывучэньнем эспэранта, неаднаразова ўдзельнічала ў міжнародных зьездах і сустрэчах эспэрантыстаў. Была галоўным рэдактарам часопіса на эспэранта «Bazaro» і ґазэты «Monate». Апублікавала некалькі твораў на эспэранта, у 2000 годзе атрымала прэмію ў галіне фантастыкі за апавяданьне «Mi ne estas Mona Lisa». У 2005 годзе на 85-м Сусьветным канґрэсе эспэранта ў Тэль-Авіве стала арґанізатарам конкурсу выяўленчага мастацтва.

Загінула 23 сакавіка 2020 праз Каранавірусную інфэкцыю.

## Абраныя творы
* 2001 — Mi ne estas Mona Lisa
* 2008 — Kiam mi estis la plej feliĉa en la vivo?
* 2011 — Nomoj kaj sortoj
* 2013 — Dialogo
* 2013 — Libazar' kaj tero
* 2015 — Kvodlibeto
* 2016 — Kvin geamikoj

## Узнагароды й прэміі
* 1969 — Nova Talento: Interdivido
* 1997 — Prozo, 2-я прэмія: Kiam mi pardonis al la kato?
* 2000 — Prozo, 1-я прэмія: Mi ne estas Mona Lisa
* 2009 — Prozo, 2-я прэмія: Viola

## Крыніцы

## Літаратура
* Erdélyi magyar ki kicsoda 2010. Nagyvárad: RMDSZ-BMC Kiadó. 2010. 589. o. ISBN 978-973-00725-6-3

## Вонкавыя спасылкі
* Sep citronsemoj
* La mistera nokto

Катэгорыя:Румынскія акторкі
Катэгорыя:Эспэрантысты і эспэрантысткі
Катэгорыя:Румынскія пісьменьніцы
Катэгорыя:Эспэранта пісьменьнікі
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Эспэрантыст

**Эспэранты́ст** () — тэрмін для абазначэньня асобы, якая валодае эспэранта. Згодна з Булёнскай дэклярацыяй эспэрантыстам называецца «кожная асоба, якая ведае і ўжывае мову эспэранта, незалежна ад вызначаных мэтаў. Прыналежнасьць да якога-небудзь актыўнага эспэранцкага таварыства зьяўляецца рэкамэндаваным, але не абавязковым.

Асобным карыстальнікам эспэранта не падабаецца тэрмін «эспэрантыст» з-за яго ідэалягічнага адценьня, якое паказвае на прыналежнасьць да эспэрантызму. Акрамя гэтага, яны гавораць, што чалавека, які ведае ангельскую ці гішпанскую мову, не называюць ангелістам ці гішпаністам. Замест «эспэрантыста» прапануюць тэрмін «E-parolanto» ці «Esperanto-parolanto» (эспэрантамоўны), што інфармуе толькі пра валоданьне мовай. Таксама ўжываюць іншыя тэрміны: esperantano (прыхільнік эспэранта), esperantulo (esperant — ад назвы мовы -ul — суфікс, вызначаючы асобу, якая валодае нейкай якасьцю o — канчатак назоўніка) esperanto (у мове эспэранта пішацца з маленькай літары, у адрозьненьне ад імя мовы).

Асобным эспэрантыстам вызначэньне, дадзенае прыхільніку мовы, здаецца недастатковым. Напрыклад, Юліа Багі абвясьціў: «Быць эспэрантыстам значыць ня толькі валодаць мовай. Гэта прызначэньне. Місія. Мара пра лепшы сьвет. Сапраўдны эспэрантыст ня робіцца такім, але нарадждаецца, і ён зьяўляецца эспэрантыстам да таго, як ён вывучыў мову».

Катэгорыя:Эспэранта
Вавёрка (неадназначнасьць)

**[[Вавёрка]]** — род жывёлаў сямейства вавёркавых. Іншыя значэньні:

* «Вавёрка» — францускі верталёт
* Вавёрка — рака ў Гарадзенскай вобласьці Беларусі

## Глядзіце таксама
* Ваверка (неадназначнасьць)
Пячоры Вэлебіту

**Пячоры Вэлебіту** () — шэраг глыбокіх карставых пячор у горным масіве Вэлебіт, Харватыя.

*[[Лукіна яма]]* — пячора глыбінёй у 1431 мэтар, самая глыбокая пячора ў Харватыі, 16-я па глыбіні пячора ў сьвеце і самая глыбокая пячора ў Паўднёва-Ўсходняй Эўропе. На дне пячоры, у падземных азёрах і раўчуках, жыве найбуйнейшая вядомая калёнія падземных п'явак *Erpobdella mestrovi*, якія, як было ўстаноўлена, зьяўляюцца прадстаўнікамі новага віду, роду і сямействаref name="Radovinovič" />. Да іншых відаў, якія былі выяўленыя ў пячоры, адносяцца сухапутныя сьлімакі *[[Zospeum tholussum]]*. У пячорах горнага сьцягу Вэлебіт ў Харватыі водзяцца дзіўныя п’яўкі *Croatobranchus mestrovi*. Яны засяляюць азёры зь ледзяной вадой на дне самых глыбокіх шахт. Па баках целаў п’явак маюцца вырасты, якія нагадваюць ногі, а ротавыя адтуліны атачаюць шчупальцы. Дакладна невядома, што яны ядуць, паколькі, акрамя п’явак, у ледзяных азёрах ніхто не жыве. Яшчэ ў пячорах Вэлебіту выяўлены камары-званцы *[[Troglocladius hajdi]]*.

Да іншых цікавых пячораў адносяцца *[[Славацка яма]]* (-1320 м), *Пячорная сыстэма Вэлебіту* (-1026 м), *Мядуза* (-679 м). Усе пералічаныя пячоры знаходзяцца ў нацыянальным парку "Паўночны Вэлебіт». У пячорах Вэлебіта маецца шэраг надзвычай глыбокіх (больш за 500 м) калодзежаў, у тым ліку трэці ў сьвеце калодзеж Patkov Gušt з глыбінёй 553 м вольнага падзеньня, названы ў гонар памерлага харвацкага спэлеоляга .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Лукіна яма

Вэлебіт
Касьцёл Сьвятой Кацярыны (Заграб)

**Касьцёл Сьвятой Кацярыны** () — касьцёл ў Заграбу, Харватыя, катэдра Заграбскае архіяпархіі. Помнік архітэктуры барока, лічыцца адным з найпрыгажэйшых храмаў Заграбу. Асьвечаны ў гонар Сьвятой Кацярыны.

Разьмешчаны ў цэнтры гораду — у Верхнім горадзе, на пляцы Сьвятой Кацярыны.

## Гісторыя
На месцы сучаснага касьцёлу Сьвятой Кацярыны з XIV стагодзьдзя існаваў дамініканскі касьцёл, які падчас турэцкага ўварваньня выкарыстоўваўся ў якасьці вайсковага складу.

У першай палове XVII стагодзьдзя быў перададзены езуітам. Паколькі касьцёл быў у занядбаным стане, езуіты пабудавалі на яго месцы ў 1620-32 гадох новы. Касьцёл цалкам згараў пры пажарах у 1645 і 1674 гг., але дзякуючы харвацкім магнатам, быў адбудаваны наноў.

Пасьля забароны езуітаў (1773 г.) касьцёл Сьв. Кацярыны быў перададзены ў 1783 г. у склад парафіі Сьвятога Марка, а з 1874 году стаў катэдрай. У ХІХ-XX стагодзьдзях неаднаразова рэканструяваўся.

## Апісаньне
Касьцёл — аднанэфавае збудаваньне з шасьцю бакавымі капліцамі і апсыдай. У капліцах разьмешчаны пяць драўляных алтароў (XVII стагодзьдзе) і адзін мармуровы (1729 год). Інтэр’еры ўпрыгожаны карцінамі Бэрнарда Бобіча і Антоніё Куадрыё. Скляпеньні нэфу са сцэнамі з жыцьця Сьвятой Кацярыны належаць аўтарству Джуліё Куальі, а алтар Сьвятога Ігната — Франчэска Робба.

## Галерэя




## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Касьцёл Сьвятой Кацярыны ў Заграбу ''www.zagreb-touristinfo.hr''

Катэгорыя:Славутасьці Заграбу
Катэгорыя:Касьцёлы Харватыі
Катэгорыя:Храмы Сьвятой Кацярыны Александрыйскай
Пазінская пячора

**Па́зінская пячора** () —  карставая пячора ў Харватыі на паўвостраве Істрыя, недалёка ад гораду Пазін. Лічыцца ўнікальнай гідрагеалягічнай зьявай, ахоўваецца дзяржавай, як помнік прыроды.

Глыбіня прорвы — 270 мэтры, гэта самая глыбокая пячора на паўвостраве Істрыі. Пазінскі замак разьмешчаны на скале над каньёнам Пазінчыца знаходзіцца недалёка ад Пазінскай пячоры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка прысьвечаная пячоры 
* Пячора на старонцы гораду Пазін

Пазін
Ваверка (неадназначнасьць)

**Ваверка** можа азначаць:

* Ваверка — вёска ў Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Верхняя Ваверка — вёска ў Гарадзенскай вобласьці Беларусі
*  — гміна ў Другой Рэчы Паспалітай

## Глядзіце таксама
* Вавёрка (неадназначнасьць)
Пазін

**Пазін** (, , ) — горад у Харватыі, у цэнтральнай частцы паўвостраву Істрыя.

## Агульныя зьвесткі
Сталіца харвацкай правінцыі Істрыя, нягледзячы на ​​тое, што ён далёка не самы вялікі горад паўвостраву. Шмат у чым сталічны статус Пазіна тлумачыцца тым, што гэта адзіны буйны горад паўвострава, разьмешчаны ў яго цэнтры, значна аддалены ад марскога ўзьбярэжжа.

Знаходзіцца на скрыжаваньні вядучых праз горную частку паўвостраву аўтамабільных дарог Порэч — Рыека і Пула — Пазін. Горад зьвязаны рэгулярным аўтобусным маршрутам з Пулай, іншымі істрыйскімі гарадамі, а таксама з Рыека і празь яго з астатняй Харватыяй.

## Славутасьці

* **Замак (Kaštel)** — пабудаваны ў X стагодзьдзі, цалкам перабудаваны ў XV—XVI ст. Часткова разабраны ў XIX стагодзьдзі. Пасьля Другой сусьветнай вайны ператворнаы ў музэй.
* **Царква сьв. Мікалая** — гатычная царква (1443 год).
* **Францысканская царква** XV ст. Цяпер ў будынку знаходзіцца музэй сярэднявечных карцін, скульптур, а таксама стардаўніх глагалічных манускрыптаў.
* **[[Пазінская пячора]]** — побач з горадам. Знойдзена ў 1896 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 983 годзе
Порач

**По́рач** () ці Парэнца  ) — горад у Харватыі, на заходнім узьбярэжжы паўвостраву Істрыя.

## Агульныя зьвесткі
Горад зьвязаны прыбярэжнымі аўтадарогамі з гарадамі Ровінь, Пула і Умаг; а таксама з Рыека і празь яго — з астатняй Харватыяй. Некалі вялікі і важны порт цяпер абслугоўвае галоўным чынам турыстаў, яго грузавое значэньне малазначнае.

Порач, як і ўся харвацкая Істрыя, шматнацыянальны (харваты, славенцы, італьянцы, сэрбы, альбанцы) і традыцыйна вельмі памяркоўны да розных культур. Многія жыхары вызначаюць сваю нацыянальнасьць як «істрыйцы».

Турызм прыносіць большую частку прыбыткаў гораду. Акрамя турыстычнага абслугоўваньня, насельніцтва занятае рыбалоўствам, рыбаперапрацоўкай, харчовай прамысловасьцю і сельскай гаспадаркай.

## Краявід

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Гарады-порты Адрыятычнага мора
Эўрапейскі зьвяз эспэранта

**Эўрапейскі зьвяз эспэранта** () яднае нацыянальныя асацыяцыі эспэранта дзяржаваў ЭЗ, ладзіць кожныя два рокі канґрэсы ў Марыборы. У ліпені–жніўні 2007 року на канґрэсе было 256 дэлеґатаў з 28 краінаў, у тым ліку два чальцы Эўрапарлямэнту: Малґажата Гандзьлік з Польшчы і Людміла Новак з Славеніі.

У сьнежні 2009 року Эўрапейскі зьвяз эспэранта надрукаваў поўна-старонкавую аб’яву ў францускай ґазэце *[[Le Monde]]*, якая заклікала да ўжываньня эспэранта замест анґельскае.

У 2011 годзе Прэзыдэнтам Эўрапейскага зьвязу эспэранта быў Шон о Райн (Seán Ó Riain).

## Канґрэсы
Да 2012 року Канґрэс Эўрапейскага зьвязу эспэрантыстаў (KEEU) па-за Славеніяю зьбіраўся 11 разоў. Тэмаю канґрэсу 2012 року было «вывучэньне мовы ў ЭЗ».

На канґрэсе 2011 року, што праходзіў у Капэнгаґене, былі прынятыя наступныя разьвязкі:

1)  2012 рок быў абвешчаны «Рокам Тыбара Сэкеля» да 100-рочча з дня яго нараджэньня.

2) Была падтрыманая ініцыятыва грамадзянаў ЭЗ сьпяваць эўрапейскі гімн моваю эспэранта.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* Пра ЭАЭЗ (эспэранта) на сайце UEA 
* Irish Times - Tongues are loosened at Esperanto conference in Galway 
* EUROPO Eŭropa Esperanto-Unio 
* Poliglotti4.ЕС EEU - Eŭropa Esperanto-Unio 

Катэгорыя:Эўрапейскі Зьвяз
Ровінь

**Ро́вінь** () ці Ровіньё ) — горад у Харватыі, на заходнім узьбярэжжы паўвостраву Істрыя. Адзін з 9 найвялікшых гарадоў паўвостраву.

## Агульныя зьвесткі
Стары горад Ровіня разьмешчаны на паўвостраве, падобным па форме на кроплю, у цэнтры якой знаходзіцца катэдральны сабор. Архіпэляг гораду, на які адкрываецца цудоўная панарама зь берагавой лініі яго гістарычнага цэнтру, налічвае 22 астраўка, сярод якіх самыя буйныя і жывапісныя — востраў Сьв. Андрэя і Сьв. Кацярыны. Новая частка гораду цягнецца ўздоўж ўзьбярэжжа на поўнач і поўдзень ад паўвостраву.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Гарады-порты Адрыятычнага мора
Меткавіч

**Ме́ткавіч** () — горад у Харватыі, на паўднёва-ўсходняй частцы краіны.

## Агульныя зьвесткі
Разьмешчаны на рацэ Нэратва, за 20 кілямэтраў ад месца яе ўпадзеньня ў Адрыятычнае мора на граніцы з Босьніяй і Герцагавінай. За 10 кілямэтраў на паўднёвы-захад знаходзіцца горад Опузэн, за 25 кілямэтраў у тым жа кірунку — Плочэ. За 90 кілямэтраў на паўднёвы ўсход знаходзіцца Дуброўнік, за 50 кілямэтраў на поўнач — басьнійскі горад Мостар. Аўтамабільная дарога Мостар — Плочэ, якая праходзіць празь Меткавіч, зьвязвае горад з аднаго боку з Адрыятычным шашы, што ідзе ўздоўж харвацкага ўзьбярэжжа, а з другога боку з Мостар і астатняй Босьніяй. Праз горад праходзіць чыгунка Баня-Лука — Мостар — Плочэ.

## Асобы
* Дарыё Срна — былы харвацкі футбаліст
* Іван Сламніг — харвацкі літаратар

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1422 годзе
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Казачына

**Казачына** () — вёска ў Летуве, на рацэ Швагіне і Гілуцкім возеры. Цэнтар староства Ігналінскага раёну Ўцянскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 343 чалавекі. Знаходзіцца за 11 км на поўнач ад Ігналіны.

Казачына — даўняе мястэчка гістарычнай Браслаўшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся комплекс базылянскага манастыра з царквой Раства Багародзіцы, помнік архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Казачына ўпамінаецца ў XVII ст. як двор у Браслаўскім павеце Віленскага ваяводзтва. 

У XVIII ст. Казачына перайшла да Бутлераў, якія ў 1745 годзе заснавалі тут манастыр базылянаў з царквой Раства Багародзіцы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Казачына апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губэрні. У XIX ст. мястэчка знаходзілася ў валоданьні Беліковічаў. У другой палове XIX ст. тут было 3 будынкі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Казачыну занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Казачына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе Казачына апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году ўлады СССР перадалі Казачыну Летуве.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1893 год — 31 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 343 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Станіслава (1908)

### Страчаная спадчына
* Царква Раства Багародзіцы і манастыр базылянаў (1745)

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Карова

**Каро́ва** — саміца эўрапейскага быка, парнакапытная жывёла, што разводзіцца дзеля атрыманьня малака й ялавічыны.

Вылучаюць мясныя, мяса-малочныя й малочныя пароды кароваў. Зьяўляецца падвідам віда свойскага быка. У сьвеце налічваецца каля 1,3 млрд асобаў буйной рагатай жывёлы, пераважна — кароваў. Найбольшае пагалоўе налічваецца ў Індыі (каля 400 млн), Бразыліі й Кітаі (па 150 млн).

## Беларусь
За 1990—2023 гады плоднасьць упала з 90 да 72 цялятаў на 100 кароваў. Пры гэтым для ўзнаўленьня патрабавалася нараджэньне 95 цялятаў на 100 кароваў за год. У выніку назіралася зьніжэньне пагалоўя кароваў у Беларусі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пустарогія
Салокі

**Салокі** () — мястэчка ў Летуве, на беразе возера Лодзяў. Цэнтар староства Езяроскага раёну Ўцянскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 519 чалавек.

Салокі — даўняе мястэчка гістарычнай Браслаўшчыны, побач зь якім праходзіць паўночна-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва
Тапонім Салокі ўтварыўся ад колішняга возера Салокаў.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Solok* (18 сакавіка 1496 году, 2 лістапада 1497 году і 1512 год); *в Солоку* (1553 год).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Салокі датуецца 1387 годам, калі вялікі князь Ягайла перадаў гэтую мясцовасьць Віленскаму біскупству.

Пад 1552 годам Салокі ўпамінаюцца як мястэчка. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яны ўвайшлі ў склад Браслаўскага павету Віленскага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Салокі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губэрні. У 2-й палове XIX ст. у мястэчку быў 81 будынак.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Салокі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Салокі ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе яны апынуліся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1890 год — 1083 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 519 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Капліца Сьвятога Яна Непамука (1930)
* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі (1911)
* Могілкі татарскія

## Галерэя

Salako sen., Lithuania - panoramio (19).jpg|Касьцёл
Koplyčia Salake.jpg|Капліца
Grazutes reg park lank centras10.jpg|Старая камяніца
Salakas, Lithuania - panoramio (108).jpg|Стары драўляны будынак


## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Опузэн

**О́пузэн** () — горад у Харватыі, на паўднёвай частцы краіны. Знаходзіцца на беразе Адрыятычнага мора.
Горад вядомы, як самы буйны ў Харватыі вытворца мандарынаў. 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Турыстычнае аб’яднаньне гораду Опузэн
* Пеарапіс 2001

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Плочэ

**Пло́чэ** () — горад у Харватыі, на паўднёва-ўсходняй частцы краіны.

## Агульныя зьвесткі
Разьмешчаны ў дэльце ракі Нэратва, на поўнач ад месца яе ўпадзеньня ў Адрыятычнае мора на граніцы з Босьніяй і Герцагавінай. У 15 кілямэтрах на паўночны ўсход знаходзіцца горад Опузэн, за 25 кілямэтраў у тым жа кірунку — Меткавіч. У 90 кілямэтрах на паўднёвы ўсход знаходзіцца Дуброўнік, у 60 кілямэтрах на паўночны захад — Макарска.

Плочэ — буйны транспартны вузел, праз горад праходзіць Адрыятычная шаша, якая ідзе ўздоўж харвацкага ўзьбярэжжа, акрамя таго, у горадзе заканчваецца Пан’эўрапейскі транспартны калідор 5С Будапэшт — Осіек — Сараева — Плочэ. У горадзе разьмешчаны буйны гандлёвы порт. Паромная лінія зьвязвае Плочэ з пасёлкам Трпань на паўвостраве Пельешац. У двух кілямэтрах на поўнач ад гораду знаходзяцца папулярныя ў турыстаў і рыбаловаў Бачынская азёры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:Гарады-порты Адрыятычнага мора
Смолвы

**Смолвы** () — вёска ў Летуве, каля возера Смолваў. Уваходзяць у склад Турмонцкага староства Езяроскага раёну Ўцянскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 173 чалавекі. 

Смолвы — даўняе мястэчка гістарычнай Браслаўшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Маці Божай Ружанцовай, помнік архітэктуры XIX ст.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Смолвы датуецца 1580 годам, калі яны ўваходзілі ў склад Браслаўскага павету Віленскага ваяводзтва і знаходзіліся ў валоданьні Клябоўскіх. 

У 1600 годзе Смолвы перайшлі да Падбярэскіх, пазьней — да Гінтаўтаў і Барташэвічаў. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Смолвы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губэрні. У 2-й палове XIX ст. у Смолвах было 6 будынкаў, дзеялі касьцёл і сынагога, штогод праводзіліся два кірмашы.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Смолвы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Смолвы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе Смолвы апынуліся ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году ўлады СССР перадалі Смолвы Летуве.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1889 год — 175 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 173 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Маці Божай Ружанцовай (1857)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Смолвы, Radzima.net

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Таўрагіны

**Таўрагіны**, **Таўрагіні** () — мястэчка ў Летуве, на возеры Таўрагінах. Цэнтар староства Ўцянскага раёну Ўцянскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 473 чалавек. Знаходзяцца за 17 км на паўднёвы ўсход ад Уцяны.

Таўрагіны — даўняе мястэчка гістарычнай Браслаўшчыны, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага.

## Назва
Тапонім Таўрагіны ўтварыўся ад возера Таўрагінаў (Турогаў), назву якога зьвязваюць з словамі «тур» і «рогі».

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Таўрагіны датуецца 1373 годам, калі тут існаваў драўляны замак. Паводле Хронікі Лівоніі Германа Вартбэрга, у 1375 годзе лівонскі магістар Вільгельм з Урымэрсгайму ўчыніў напад на некалькі паселішчаў ВКЛ, у тым ліку Таўрагіны. У 1387 годзе вялікі князь Ягайла перадаў іх Віленскаму біскупству. У 1433 годзе крыжакі спалілі замак. Пад 1498 годам упамінаецца першы касьцёл.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Таўрагіны ўвайшлі ў склад Браслаўскага павету Віленскага ваяводзтва. На 1669 год тут было 40 двароў, на 1775 год — 28.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Таўрагіны апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губэрні. На 1859 год у мястэчку было 25 будынкаў, дзеяў касьцёл, працавалі вінакурня і бровар.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Таўрагіны занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Таўрагіны апынуліся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1859 год — 263 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 473 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Капліца могілкавая (XIX ст.)

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Макарска

**Ма́карска** () — горад у Харватыі, у Далмацыі. Курорт, сталіца Макарскай рыўеры. Насельніцтва — 13 834 чалавекі (2011 год).

## Агульныя зьвесткі
Горад зьвязаны рэгулярнымі аўтобуснымі рэйсамі з буйнеймі гарадамі Харватыі, а таксама паромнай лініяй з горадам Сумарцін на востраве Брач.

Разьмешчаны на вузкай паласе паміж морам і горамі Біёкава, на тэрыторыі якога разьмешчаны прыродны парк. Найвышэйшая вяршыня Біёкава — гара Сьв. Юрыя (1762 м). Мыс Сьв. Пятра дзеліць ўзьбярэжжа ў межах гораду на дзьве бухты. Ва ўсходняй бухце, ад мысу Сьв. Пятра да мысу Осеява (Osejava) разьмешчаны порт і яхтавыя прычалы, тады як заходняя ўяўляе сабой курортную зону адпачынку з пляжамі, уздоўж якой працягнулася доўгая шпацырная набярэжная Марынэта (Marineta) з гатэлямі, кавярнямі і крамамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Гарады-порты Адрыятычнага мора
Катэгорыя:Курорты Харватыі
Андрай Пленкавіч

**А́ндрай Пле́нкавіч** (;  8 красавіка 1970, Заграб) — харвацкі юрыст, дыплямат і палітык. Дэпутат Эўрапейскага парляменту, глава камітэту парлямэнцкага супрацоўніцтва паміж Украінай і ЭЗ (адначасова зьяўляецца намесьнікам главы камітэту па замежных справах). З 19 кастрычніка 2016 году — прэм'ер-міністар Харватыі.

## Жыцьцяпіс
Скончыў юрыдычны факультэт Заграбскага ўнівэрсытэту. З 1993 году займае розныя пасады ў МЗС Харватыі. З 2002 году намесьнік главы афіцыйнага прадстаўніцтва Харватыі ў ЭЗ. Таксама займаў пасады намесьніка пасла ў Францыі і дзяржсакратара па эўрапейскай інтэграцыі.

У 2011 годзе стаў чальцом Харвацкага сабару ад Харвацкай дэмакратычнай садружнасьці, кансэрватыўнай партыі, якая ўваходзіць у склад ЭНП. Пасьля ўступленьня Харватыі ў ЭЗ у 2013 годзе быў абраны ў Эўрапарлямэнт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце Эўрапарлямэнту

Катэгорыя:Харвацкія дыпляматы
Катэгорыя:Дзейныя кіраўнікі дзяржаваў
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Харватыі
Дрвэнік

**Дрвэ́нік** () — горад у Харватыі, у паўднёвай Далмацыі. Курорт.

## Агульныя зьвесткі
Разьмешчаны за 25 кілямэтраў на поўдзень ад гораду Макарска. Ад Спліту пасёлак аддзяляюць 90 км, ад Дуброўніку — 110. Насельніцтва паводле зьвестак перапісу 2011 году — 505 чалавек. Папулярны курорт. Праз пасёлак праходзіць Адрыятычная шаша.

Дрвэнік зьвязаны марской паромнай пераправай зь мястэчкам Сучурай на ўсходнім ускрайку востраву Хвар.

Складаецца з дзьвюх частак, разьмешчаных на адлегласьці кілямэтру адна ад другое, у дзьвюх суседніх бухтах, Донья Вала і Горня Вала. Турызм — аснова эканомікі пасёлка. Пры насельніцтве ў 500 чалавек Дрвэнік можа прыняць больш за 1600 турыстаў. У пасёлку тры гатэлі (Quercus і Hani ў Донье Вале і «Бэла Віста» ў Горня Вале) і мноства прыватных апартамэнтаў.

На ўзгорку Пляна над мястэчкам знаходзіцца царква сьв. Георгія (XV стагодзьдзе, пазьней перабудаваная).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Катэгорыя:Курорты Харватыі
Макарска рыўера

**Макарска рыўера** — курортны рэгіён у Сярэдняй Далмацыі, на Адрыятычным узьбярэжжы Харватыі. Макарска рыўера цягнецца 60 кілямэтраў паміж Брэлай і Градацам. Самы вялікі населены пункт — горад Макарска.

Макарска Рыўера ўяўляе сабой вузкую палоску зямлі паміж морам і горным масівам Біёкава. Практычна на ўсім працягу Рыўера складаецца зь невялікіх курортных пасёлкаў, якія амаль нічым не разьдзеленыя паміж сабой і часам перамяжоўваюцца хваёвымі гаямі. Уздоўж усёй Рыўеры праходзіць Адрыятычная шаша. Паромныя пераправы Макарска — Сумарцін і Дрвэнік — Сучурай зьвязваюць Рыўеру з астравамі Брач і Хвар адпаведна.

Макарска Рыўера адзін з самых папулярных курортных напрамкаў Харватыі, перавагамі якога лічыцца мяккі міжземнаморскі клімат, добрыя пляжы, разьвітая турыстычная інфраструктура і магчымасьць спалучаць пляжны адпачынак з горным шпацырам.

## Вонкавыя спасылкі
* Турыстычная інфармацыя г. Макарска

Катэгорыя:Геаграфія Харватыі
Катэгорыя:Курорты Харватыі
Катэгорыя:Макарска