Кляшчэлі

**Кляшчэ́лі** (, падляск.: *Kliščéli*) — места ў Польшчы, на рацэ Нурцы. Цэнтар меска-сельскай гміны Гайнаўскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2011 год — 1308 чалавек. Знаходзяцца на аўтабільных дарогах  і ; чыгуначная станцыя на лініі Чаромха — Беласток.

Кляшчэлі — магдэбурскае места гістарычнага Падляшша, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захавалася царкоўная званіца, помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
У 1523 годзе кароль і вялікі князь Жыгімонт Стары надаў прывілей ваяводзе віленскаму Мікалаю Радзівілу з дазволам *место насадити у Клешележех на земли Бельского повету*. 22 сакавіка таго ж году месту надалі Хэлмінская права. У 1533 годзе Кляшчэлі перайшлі да каралевы і вялікай княгіні Боны Сфорцы, якая правяла валочную памеру, прыпісваючы да места вёскі: Косная (цяпер Дашы), Дабравода, Нурэц (Чаромха), Бабічы (Кузава) і Трубянка. У 1544 годзе Бона Сфорца фундавала ў Кляшчэлях касьцёл.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Кляшчэлі перайшлі да Каралеўства Польскага. На 1576 год тут было 385 будынкаў. У 1578 годзе кароль і вялікі князь Жыгімонт Аўгуст дазволіў мяшчанам гандаль сольлю. На 1580 год Кляшчэлі былі другім колькасьцю насельніцтва местам Падляшша. 21 лістапада 1581 годзе каралева і вялікая княгіня Ганна Ягелонка надала месту герб: «*у чырвоным полі Божае Ягня з харугвай*». У 1659 годзе Кляшчэлі зьнішчылі маскоўскія захопнікі. На 1660 год у месьце засталося толькі 13 будынкаў. У 1772 годзе а. Юры Сасноўскі заснаваў у Кляшчэлях царкоўную школу для будучых уніяцкіх сьвятароў (у ёй навучаўся Міхал Баброўскі). У 1777 годзе вялікі пажар зьнішчыў места. У гэты час тут быў 181 будынак.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Кляшчэлі апынуліся ў складзе Прусіі, а з 1807 году — у Расейскай імпэрыі, у Беластоцкай вобласьці. У 1843 годзе яны ўвайшлі ў склад Бельскага павету Гарадзенскай губэрні. На 1845 год тут было 217 будынкаў. 6 чэрвеня 1868 году зьявіўся праект расейскага гербу Кляшчэляў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Кляшчэлі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Кляшчэлі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году места апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 15 верасьня 1939 году Кляшчэлі акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень мястэчка перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Кляшчэлі ўвайшлі ў склад БССР, дзе сталі цэнтрам Кляшчэльскага раёну Берасьцейскай вобласьці. У 1941—1944 гадох места зноў знаходзілася пад акупацыяй нацысцкай Нямеччыны. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Кляшчэлі Польскай Народнай Рэспубліцы, у складзе Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. 23 кастрычніка 1946 году аддзел рэпатрыяцыі Бельскага павету склаў справаздачу, у якой паведаміў пра зварот мясцовага органа ўлады (народнай рады) ў Кляшчэлях да Сталіна з просьбай вярнуць вёску ў склад Савецкага Саюзу.

У 1950—1993 гадох Кляшчэлі мелі статус вёскі.


Klaščeli, Mikolskaja. Кляшчэлі, Мікольская (1911).jpg|Мікольская царква, 1911 г.
Klaščeli, Mikolskaja. Кляшчэлі, Мікольская (1926).jpg|Царкоўная званіца, 1926 г.
Klaščeli, Rynak. Кляшчэлі, Рынак (23.08.1915).jpg|Рынак, 23.08.1915 г.
Klaščeli, Rynak, Pračyścienskaja. Кляшчэлі, Рынак, Прачысьценская (1939).jpg|Царква-мураўёўка, 1939 г.


## Насельніцтва
* **XVI стагодзьдзе**: 1580 год — 2310 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1845 год — 1 тыс. чал.; 1878 год — 1750 чал. (861 муж. і 889 жан.), зь іх 807 праваслаўных, 518 каталікоў і 435 юдэяў; 1894 год — 2326 чал. 
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 1452 чал., зь іх згодна з афіцыйнай польскай статыскай паводле нацыянальнасьці 911 палякаў, 349 беларусаў, 147 юдэяў і 45 расейцаў, паводле веры 567 праваслаўных, 263 каталікі, 621 юдэй і 1 атэіст
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 1308 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Званіца царквы Сьвятога Мікалая (1709)
* Касьцёл Сьвятога Жыгімонта (1907—1910)
* Могілкі: праваслаўныя, юдэйскія
* Царква Прачыстай Багародзіцы (каля 1870; мураўёўка)
* Чыгуначная станцыя (каля 1900)

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Мікалая (1709) 
* Сынагога (XIX ст.)

## Галерэя

Cerkiew św Mikołaja w Kleszczelach.jpg|Царкоўная званіца
Kleszczele Cerkiew Zasniecie front-side view.jpg|Царква-мураўёўка
Kleszczele kosciol katolicki front-side view.jpg|Касьцёл Сьвятога Жыгімонта Бургундзкага
Kleszczele kosciol katolicki dzwonnica.jpg|Касьцельная званіца


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты БССР, якія страцілі статус райцэнтру
Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Гарады Падляскага ваяводзтва