open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2 кастрычніка

## Падзеі
* 1523 — у кракаўскай друкарні на лацінскай мове выйшаў зборнік Міколы Гусоўскага «Песьня пра зубра», які складаўся з прысьвячэньня каралеве Боне Сфорцы, уласна паэмы і 11 вершаў
* 1899 — адчыненая пэдагагічная школа ў Пружанах
* 1930 — у Гародні быў надрукаваны першы нумар часопісу «Беларуская думка»

## Нараджэньні
* 1264 — Клімент V, 195-ы рымскі папа, які перанёс рэзыдэнцыю Рымскай каталіцкай царквы ў Авіньён
* 1452 — Рычард III, кароль Англіі
* 1636 — Адрыян (Патрыярх Маскоўскі)
* 1851 — Фэрдынанд Фош, францускі вайсковы дзяяч, маршал Францыі
* 1852 — Ўільям Рамзай, шатляндзкі хімік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі
* 1869 — Махатма Гандзі, адзін з кіраўнікоў ды ідэоляг нацыянальна-вызваленчага руху Індыі, стваральнік філязофіі сацьяграха
* 1896 — Сьцяпан Шыманскі, беларускі палітычны і культурны дзяяч
* 1904 — Грэм Грын, ангельскі пісьменьнік, драматург і літаратурны крытык
* 1909 — Маргіта Фігулява, славацкая літаратарка і перакладніца
* 1918 — Рыгор Кручок, беларускі навуковец у галіне мэдыцыны
* 1934 — Тамара Чарняўская, беларускі гісторык архітэктуры
* 1945 — Тамара Габрусь, беларускі гісторык архітэктуры, мастацтвазнавец
* 1961 — Сяргей Шупа, беларускі перакладчык і журналіст
* 1964 — Энвер Барыеў, беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь
* 1965 — Зьміцер Сідаровіч, беларускі дудар, былы лідэр гурту «Камэлот»

## Сьмерці
* 1264 — Урбан IV, 182-і рымскі папа
* 1924 — Аляксей Сапуноў, беларускі гісторык, краязнавец
* 1946 — Ігнацы Масьціцкі, польскі палітых, апошні прэзыдэнт міжваеннай Польшчы
* 1952 — Уладзімер Агіевіч, беларускі літаратурны крытык
* 1968 — Аляксей Глебаў, беларускі скульптар
* 1975 — Тамаш Падзява, беларускі каталіцкі сьвятар, марыянін, доктар філязофіі і ліцэнцыят багаслоўя
* 2009 — Марэк Эдэльман, польскі палітычны і грамадзкі дзеяч жыдоўскага паходжаньня, кіраўнік паўстаньня ў Варшаўскім гета
* 2018: 
** Раман Карцаў, савецкі і расейскі актор эстрады, тэатру і кіно.
** Джамаль Хашогі, журналіст, аглядальнік і пісьменьнік з Саудаўскай Арабіі

## Сьвяты
* Беларусь — Дзень прадпрымальніка, неафіцыйнае сьвята індывідуальных прадпрымальнікаў
* Гвінэя — дзень незалежнасьці (ад Францыі, 1958)
* Індыя — дзень нараджэньня Махатмы Гандзі, 1869
* Міжнародны дзень супраць гвалту ў гонар нараджэньня Махатмы Гандзі

## Крыніцы
Стары горад (Познань)

**Старэ Мяста (Познанскае старамесьце)** — найбольш шматлюдная зь пяці познанскіх дзяльніцаў. Ад 1990 году без адміністрацыйнай самастойнасьці, але з часткай гміных установаў, а таксама дзяржаўнай адміністрацыяй, такіх як скарбовая ўстанова, паліцыя, адміністрацыя аховы здароўя. Падзел на дзяльніцы часта выкарыстоўваецца для статыстычных мэтаў. Дзяльнічны падзел моцна закаранёны ў сьведамасьці жыхароў.

Катэгорыя:Познань
1786

## Падзеі
*1 траўня адбылася прэм’ера опэры «Вясельле Фігара» В. Моцарта

## Нараджэньні
* 24 лютага — Вільгельм Грым, нямецкі казачнік, малодшы брат Якаба Грыма
* 3 чэрвеня — Канстантын Тызэнгаўз, навуковец-заоляг, заснавальнік беларускай арніталёгіі
* 2 жніўня — Эстэбан дэ Люка, аргентынскі вайсковец ды паэт
* 5 кастрычніка — Вікенці Равінскі, беларускі паэт і драматург

## Сьмерці
*11 траўня — Геранім Вінцэнт Радзівіл, дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста менскі зь 1783, пасол на соймы ў 1780 і 1784

## Вонкавыя спасылкі
1785

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 31 сакавіка — Антоні Тызэнгаўз, палітычны і грамадзкі дзеяч Вялікага княства Літоўскага, беларускі асьветнік

## Вонкавыя спасылкі
3 кастрычніка

## Падзеі
* 1705 — Станіслаў Ляшчынскі падпісаў *pacta conventa*, а на другі дзень арцыбіскуп Львоўскі Канстанцы Зялінскі правёў ягоную каранацыю
* 1922 — урачыстае адкрыцьцё пружанскае гімназіі імя Адама Міцкевіча
* 1932 — Ірак стаўся незалежным ад Вялікабрытаніі
* 1944 — скончылася Варшаўскае паўстаньне
* 1960 — Нігер атрымаў незалежнасьць ад Францыі
* 1990 — узьяднаньне Нямеччыны

## Нараджэньні
* 1458 — Казімер Казіміравіч, каталіцкі сьвяты, патрон Польшчы
* 1881 — Людамір Міхал Рагоўскі, польскі кампазытар і дырыжор
* 1889 — Міхал Пятроўскі, беларускі хадэцкі дзяяч, каталіцкі сьвятар
* 1895 — Сяргей Ясенін, расейскі паэт
* 1897 — Люі Арагон, францускі пісьменьнік
* 1897 — Міхась Дуброўскі, беларускі пісьменьнік, перакладчык
* 1914 — Ян Новак-Езяранскі, польскі журналіст, заснавальнік польскай службы радыё «Свабода»
* 1916 — Джэймз Гэрыёт, брытанскі вэтэрынар і пісьменьнік
* 1922 — Міхась Наўмовіч, дзяяч беларускай эміграцыі, мастак
* 1935 — Армэн Джыгарханян, армянскі і савецкі актор тэатру і кіно, рэжысэр тэатру
* 1937 — Аляксандар Кандратаў, расейскі лінгвіст, журналіст і паэт
* 1941 — Ігар Сьмірноў, прэзыдэнт Прыднястроўя
* 1946 — Уладзімер Рыбак, украінскі палітык
* 1967 — Алег Качан, беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар спорту і турызму Рэспублікі Беларусь
* 1969 — Гвэн Стэфані, амэрыканская сьпявачка, салістка гурта «No Doubt»
* 1973 — Кары Руэсьлётэн, нарвэская сьпявачка
* 1978 — Віктар Жыбуль, беларускі паэт
* 1978 — Кляўдыё Пісара, пэруанскі футбаліст
* 1981 — Дэні Койд, ангельскі футбаліст
* 1985 — Алена Аладка, беларуская мадэлька, уладальніца тытулу «Міс фота» на конкурсе «Міс Беларусь-2004»
* 1987 — Зулейка Рывэра, пуэртарыканская мадэль, пераможца конкурсу «Міс Сусьвет» 2006 году

## Сьмерці
* 1319 — Дучча ды Буанінсэньня, італьянскі жывапісец
* 1652 — Крыштап Хадкевіч, дзяржаўны дзеяч Вялікага княства Літоўскага
* 1937 — Павал Валошын, беларускі палітычны дзеяч
* 2006 — Тамара Пузіноўская, беларуская акторка
* 2013 — Віктар Івашкевіч, беларускі палітычны дзяяч, журналіст
* 2014 — Рыгор Кійко, беларускі мастак, палітвязень

## Вонкавыя спасылкі
Нупэдыя

«**Нупэ́дыя**» () — праект інтэрнэтнай энцыкляпэдыі на ангельскай мове, у якой артыкулы пісаліся адмыслоўцамі, але не ахоўваліся аўтарскімі правамі. Яна была распачатая Джымі Ўэйлзам, фінансавалася кампаніяй «Bomis». Галоўным рэдактарам выступіў Лары Сэнгер. «Нупэдыя» праіснавала ад сакавіка 2000 году да верасьня 2003 году і цяпер найбольш вядомая як папярэдніца «Вікіпэдыі». «Нупэдыю» характэрызаваў шматэтапны рэдакцыйны працэс, мэтай якога было стварэньне якасных артыкулаў, параўнальных да прафэсійных энцыкляпэдыяў. «Нупэдыя» жадала стварыць энцыкляпэдыю пры дапамозе ахвотнікаў-валянтэраў. Да спыненьня сваёй дзейнасьці, «Нупэдыя» зьмяшчала 25 артыкулаў, якія прайшлі праз рэдагаваньне, 3 артыкулы, якія існавалі ў дзьвюх вэрсіях рознай даўжыні, а 74 артыкулы былі незакончанымі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* https://web.archive.org/web/20191018233431/http://nupedia.wikia.com/

Катэгорыя:Он-лайн энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Гісторыя Вікіпэдыі
1784

## Падзеі
* Скончылася Вайна за незалежнасьць у ЗША
* Заснаваны горад Сімфэропаль
* 17 верасьня — прэм'ера першай у Беларусі прафэсійнай опэры «Агатка»

## Нараджэньні
* 27 чэрвеня — Лявон Бароўскі, літаратуразнаўца, пэдагог і публіцыст
* 22 ліпеня — Фрыдрых Бэсэль, нямецкі матэматык і астраном
Таскана

**Таска́на** () — рэгіён у цэнтральнай Італіі. Сталіца рэгіёну — Флярэнцыя. Плошча —  км², насельніцтва —  чалавек (2012 год). Рэгіён Таскана падзяляецца на 10 правінцый: Арэцца, Грасэта, Флярэнцыя, Ліворна, Люка, Маса-Карара, Піза, Пістоя, Прата і Сіена.

На паўночным захадзе мяжуе зь Лігурыяй, на поўначы — з Эмілія-Раманьяй, на ўсходзе — з Маркэ і Умбрыяй, на поўдні — зь Лацыё. 320 км узьбярэжжа на захадзе абмываюцца Тырэнскім морам.

## Вонкавыя спасылкі
1781

## Падзеі
* 13 сакавіка — Уільям Гершэль адкрыў плянэту Уран
* 21 жніўня — Дрыса атрымала герб
* 13 кастрычніка — імпэратар Ёзэф II Габсбург выдаў талеранцыйны патэнт, які ўраўноўваў пратэстанцкія і праваслаўную дэнамінацыі ў Аўстрыі з каталіцтвам

## Нараджэньні
* 28 студзеня — Юзаф Дашчынскі, беларускі піяніст і кампазытар
* 7 сакавіка — Юзаф Завадзкі, віленскі друкар
* 10 ліпеня — Антон Марціноўскі, беларускі выдавец і публіцыст

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
6 кастрычніка

## Падзеі
* 1788 — распачаўся Чатырохгадовы Сойм
* 1953 — з галоўнага канвееру Менскага трактарнага заводу сышоў першы сэрыйны трактар «Беларусь»

## Нараджэньні
* 1887 — Лё Карбюзье, францускі архітэктар і дызайнэр
* 1908 — Алесь Мілюць, заходнебеларускі паэт
* 1927 — Паўль Бадура-Шкода, аўстрыйскі піяніст
* 1940 — Віктар Паўлаў, савецкі і расейскі актор тэатра кіно
* 1948 — Джэры Адамс, ірляндзкі палітык
* 1953 — Аляксандар Баркашоў, расейскі палітык, лідэр руху «Расейскае нацыянальнае адзінства» і шэрагу іншых

## Сьмерці
* 1214 — Альфонса VIII Кастыльскі, кароль Кастыліі
* 1677 — Альбэрт Каяловіч, беларускі пісьменьнік, палеміст, гісторык
* 1809 — Францішак Бялінскі, генэрал-маёр войска кароннага, пісар вялікі каронны, асьветнік, пэдагог, прыхільнік усеагульне адукацыі
* 1929 — Чэслаў Янкоўскі, польскі паэт, крытык, публіцыст, гісторык-краязнаўца
* 1991 — Ігар Талькоў, расейскі сьпявак
* 1996 — Станіслаў Каласанты Роек, рымска-каталіцкі дзеяч, ксёндз
* 2018 — Мансэрат Кабалье, гішпанская опэрная сьпявачка

## Сьвяты
*
1783

## Падзеі
* ЗША атрымалі незалежнасьць ад Брытаніі

## Нараджэньні
* 23 студзеня — Стэндаль, францускі пісьменьнік
* 25 студзеня — Уільям Колгейт, амэрыканскі бізнэсовец
* 3 красавіка — Ўошынгтан Ірвінг, амэрыканскі пісьменьнік
* 24 ліпеня — Сімон Балівар, змагар за незалежнасьць ад Гішпаніі калёніяў у Лацінскай Амэрыцы

## Сьмерці
* 10 кастрычніка — Людвік Грынцэвіч, беларускі архітэктар эпохі позьняга барока
* 7 верасьня — Леанард Ойлер, вядомы швайцарскі, расейскі і нямецкі матэматык

## Вонкавыя спасылкі
1780

## Падзеі
* 19 траўня — «Чорны дзень», калі зь невядомых прычыныў над тэрыторыяй Паўночнае Амэрыкі пацьмянела сонца

## Нараджэньні
* 25 студзеня — Бэнджамін Льюіс Вальямі, ангельскі гадзіншчык (пам. у 1854)
* 11 красавіка — Жан Мары Леон Дзюфур, ангельскі энтамоляг (пам. у 1865)
* 29 жніўня — Жан Энгр, францускі мастак (пам. у 1867)
* Ян Дамель, мастак (пам. у 1840)

## Сьмерці
* 3 кастрычніка — Ян Андрэй Борх, дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай, канцлер вялікі каронны (нар. каля 1715)
* 8 жніўня, — Тадэвуш Рэйтан, вайсковы і палітычны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага (нар. каля 1742)
* 29 лістапада — Марыя Тэрэзія, эрцгерцагіня Аўстрыі, кароль Вугоршчыны (нар. у 1717)
* Юзэф Бака, сьвятар-езуіт, місіянэр, паэт (нар. у 1707)

## Вонкавыя спасылкі
Дзесятковая сыстэма зьлічэньня

**Дзесятко́вая сыстэ́ма зьлічэ́ньня** — пазыцыйная сыстэма зьлічэньня з базай 10. То бок для запісу адвольнага ліка ўжываюцца 10 лічбаў: **0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9**. Мяркуецца, што выбар ліку 10 у якасьці базы паходзіць з звычкі лічыць пры дапамозе пальцаў рук.

Дзесятковая — найбольш пашыраная ў сьвеце сыстэма зьлічэньня, якой зараз карыстаюцца людзі. Аднак раней ужываліся таксама сыстэмы з асновамі 12, 20, 60 і інш. У кампутарах лікі захоўваюцца і разьлікі выконваюцца ў двайковай сыстэме зьлічэньня. Для зьнешняга прадстаўленьня двайковых лікаў часта ўжываюцца васьмітковая і шаснаццацітковая.

**Дзесятковы дроб** — просты дроб, дзе назоўнік гэта ступень ліку 10. Дзесятковыя дробы можна запісаць у выглядзе без назоўніка. Для гэтага ў лічыльнік устаўляюць коску (дапоўніўшы зьлева нулямі, калі патрэбна) у пазыцыю, лічачы справа, якая адпавядае ступені ліку 10 назоўніка. Напрыклад, `3/10 = 0,3; 33/10 = 3,3; 3/1000 = 0,003`.
Коска, якая падзяляе цэлую і дробную часткі, называецца дзесятковая коска. У некаторых краінах для гэтай мэты ўжываецца кропка. Нулі напачатку дзесятковага запісу важныя, а напрыканцы дзесятковага дроба — звычайна не. Аднак у навуковых, інжынэрных ці статыстычных разьліках часам пакідаюць канцавыя нулі, гэта служыць для пазначэньня хібнасьці.

**[[Рацыянальны лік|Рацыянальныя лікі]]**, якія ня маюць прадстаўленьня ў выглядзе концага дзесятковага дроба, можна запісаць з пэрыядам. Напрыклад:
`1/6 = 0,166666… = 0,1(6); 1/7 = 0,1428571428… = 0,(142857)`.
Адвольны рацыянальны лік p/q можна запісаць концым дзесятковым дробам або дробам з пэрыядам. Гэта вынікае з альгарытма дзяленьне з рэштай, згодна якому пры дзяленьні на q можа быць ня больш за q непаўторных рэштаў.

**[[Іррацыянальны лік|Іррацыянальныя лікі]]** маюць бясконцы непэрыядычны дзесятковы запіс.

Катэгорыя:Пазыцыйныя сыстэмы зьлічэньня
Катэгорыя:Дробы
Катэгорыя:Элемэнтарная арытмэтыка
1779

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 28 траўня — Томас Мур, ірляндзкі паэт

## Сьмерці
*
5 кастрычніка

## Падзеі
* 1648 — пачатак асады Пінска войскам ВКЛ на чале зь Янушам Радзівілам
* 1921 — у Лёндане быў заснаваны Міжнародны ПЭН-клюб
* 1967 — адбылася каранацыя дзейнага султана Брунэя Хасанала Болкіяха

## Нараджэньні
* 1609 — Паўль Флемінг, нямецкі паэт XVII ст., адзін з найвыбітнейшых лірыкаў нямецкага барока
* 1713 — Дэні Дыдро, францускі пісьменьнік, філёзаф-асьветнік, які заснаваў «Энцыкляпэдыю, альбо Тлумачальны слоўнік навук, мастацтваў і рамёстваў»
* 1786 — Вікенці Равінскі, беларускі паэт і драматург
* 1807 — Ігнацы Галавінскі, рымска-каталіцкі дзеяч, арцыбіскуп магілёўскі, польскі пісьменьнік і перакладчык
* 1884 — Францішак Грынкевіч, ксёндз, беларускі каталіцкі дзеяч
* 1892 — Андрэй Якубецкі, беларускі вайсковец, маёр, дзеяч культуры і асьветы
* 1915 — Уладзімер Трубяцкі, прадстаўнік княскага роду Трубяцкіх
* 1936 — Вацлаў Гавэл, драматург, апошні прэзыдэнт Чэхаславакіі й першы прэзыдэнт сучаснай Чэскай Рэспублікі
* 1959 — Сяргей Філімонаў, беларускі тэлевізійны вядоўца
* 1967 — Сяргей Харэўскі, беларускі мастак, літаратар, гісторык мастацтва, культуроляг, мастацтвазнаўца
* 1975 — Кейт Ўінсьлет, папулярная брытанская акторка, 6 разоў намінаваўся на «Оскар»
* 1979 — Вінс Грэльля, аўстралійскі футбаліст, паўабаронца ангельскага клюбу «Блэкбэрн Ровэрз» і нацыянальнай зборнай Аўстраліі

## Сьмерці
* 1763 — Аўгуст Сас, курфюрст саксонскі, кароль польскі і вялікі князь літоўскі
* 1872 — Язэп Гашкевіч, дыплямат, навуковец-мовазнавец, дасьледчык Японіі і Кітаю, натураліст, арыенталіст
* 1937 — Лукаш Калюга, беларускі пісьменьнік
* 1936 — Мікалай Крывашэін, бальшавіцкі дзяяч, кіраўнік разгону І Усебеларускага сходу ў Менску
* 1938 — Мар’ян Зьдзяхоўскі — польскі гісторык літаратуры, філёляг, філёзаф, літаратурны крытык, публіцыст, рэктар унівэрсытэту Стэфана Баторыя ў Вільні
* 1938 — Ян Цеханоўскі, нацыянальны дзяяч Заходняй Беларусі, пэдагог, дырэктар Наваградзкай беларускай гімназіі
* 1974 — Зальман Шазар, ізраільскі грамадзкі дзяяч, пісьменьнік, паэт, палітык, трэці прэзыдэнт Ізраілю
* 2000 — Майкл Сьміт, канадзкі хімік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі 1993 году
* 2001 — Арон Салавейчык, артадаксальны юдаіст, вядомы дасьледнік Талмуду, Галахі і Рош ешывы

## Сьвяты
* Міжнародны дзень настаўніка
1775

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 22 студзеня — Андрэ Ампэр, францускі фізык

## Сьмерці
* 21 студзеня — Емяльян Пугачоў, данскі казак і бунтаўнік

## Вонкавыя спасылкі
BN

**:B:N:** (*:Б:Н:*, «*Бяз назвы*») — беларускі рок-гурт зь Бярозы.

## Гісторыя
Гурт заснаваны ў 1999 годзе. Музыку для гурту піша гітарыст ды сьпявак Алесь Лютыч. Пераможцы фэсту «Басовішча» ў 2002 годзе. У тым жа годзе быў запісаны дэма-альбом «*[[Праз сябе]]*», частка песень зь якога ўвайшла ў першы альбом «*[[Не трывай]]*» (2004). У 2004 годзе прымалі ўдзел у тэлефэсьце «На скрыжаваньнях Эўропы». Удзельнічалі ў якасьці гасьцёў у фэстах «Басовішча» ў 2004—2007, 2009 гадох, «РОКавая Восень-2008», а таксама ў фэсьце «NO LOGO FEST» у Віцебску (2009). 24 чэрвеня 2010 году гурт выпусьціў інтэрнэт-самотнік «Жыцьцё маё», які зьяўляецца адным з этапаў напісаньня новага альбома. У 2012 годзе пасьля працяглага часу быў выдадзены альбом «Крок за крокам», які ўключае ў сабе 15 кампазыцыяў. Афіцыйная прэзэнтацыя кружэлкі адбылася 10 кастрычніка 2012 году канцэртам у менскім клюбе Рэ:Паблік. Пачатак 2013 году адзначыўся прыхільнасьцю гурту да акустычнага выкананьня сваіх песень, выданьнем акустычнага сынглу «Не трывай» і акустычным канцэртам у малой залі КЗ «Менск» напярэдадні дня ўсіх закаханых. 17 красавіка бярозаўскі гурт прадставіў на «Эўрарадыё» першую частку запісанае акустычнае вэрсіі сваіх кампазыцыяў, якая ўключала ў сабе 6 песень. 6 траўня 2013 году гурт прымаў удзел у музычным фэстывалі «Дзень Радыё», які адбыўся ў сталічным клюбе «Рэ:Паблік» і быў арганізаваны «Эўрарадыё».

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Праз сябе]]* (2002)
* *[[Не трывай]]* (2004)
* *[[Žyvie Rock'n'Roll]]* (2006)
* *[[Крок за крокам]]* (2012)
* *[[Акустыка 1]]* (2013)

### Самотнікі
* «Жыцьцё маё» (2010)
* «Не трывай (акустыка)» (2013)

### Удзел у складанках
* *[[Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя]]* (2003) — «Дзед Мароз»
* *[[Наша музыка 1]]* (2003) — «Не трывай»
* *[[Генералы айчыннага року]]* (2004) — «Гарады»
* *[[Прэм’ер Тузін 2005]]* (West Records, 2005) — «Сьпіралі»
* *[[Песьні свабоды-2]]* (VoliaMusic, 2006) — «Цягнік»
* *[[Дыхаць!]]* (2006) — «Моднікі»
* *[[Песьні свабоды-3]]* (2007) — «Быў час…»
* *[[Прэм’ер Тузін 2007]]* (2008) — «Daždžami»
* *[[НезалежныЯ]]* (2008) — «Загінулым паэтам прысьвячаецца…»

## Удзельнікі
* Алесь Лютыч: гітара, сьпеў
* Юрась Бардоўскі: гітара
* Алесь Сіліцкі: бас-гітара
* Сяргей Машковіч: тэксты
* Зьміцер Харытановіч: бубны, пэркусія

### Былыя ўдзельнікі
* Максім Шолахаў: бас-гітара
* Рамуальд Пазьняк: бубны
* Алесь Зайцаў: бас-гітара
* Максім Літвінец: гітара

## Відэакліпы
* «Канюшня» (2006)
* «Цягнік»
* «Дажджамі» (2007, прэмія «Кліп-марафон-2008» у намінацыі «Найлепшая альтэрнатыва»)
* «Крылы» (2008, зьняты ў межах тэлепраекту «Выдатная сямёрка»)
* «Попел» (2014, прэзентаваны ў клюбе Re:Public падчас канцэрту, прысьвечанага 15-годзьдзю гурта)

Таксама існуе шэраг відэаролікаў, запісаных падчас жывых выступаў («Табе ўсё мала», «Дзяўчына», «Загінулым паэтам прысьвячаецца» ды іншыя).

## Літаратура
* 
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка (да 2005)
* Афіцыйная старонка (копія з web.archive.org)
* Алесь Лютыч: «Цяпер :B:N: стала слухаць мая матуля»
* Прэзентацыя на Еўрарадыё: «Акустыка» ад :B:N:, частка 1

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
1773

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 6 кастрычніка — Люі Філіп, кароль Францыі

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
1774

## Падзеі
* Адчынены Менскі езуіцкі калегіум.

## Нараджэньні
* 5 верасьня — Каспар Давід Фрыдрых, нямецкі жывапісец-рамантык

## Сьмерці
* 22 верасьня — Клямэнт XIV, рымскі папа

## Вонкавыя спасылкі
1772

## Падзеі
* 5 ліпеня — Расея, Аўстра-Вугоршчына, Прусія заключылі ў Пецярбургу трактат пра падзел Рэчы Паспалітай
* 5 жніўня — першы падзел Рэчы Паспалітай

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
Рыская аўтобусная фабрыка

**Ры́ская аўто́бусная фа́брыка**, **РАФ** (па-латыску *Rīgas autobusu fabrika*, скарочана **RAF**, па-расейску: *Рижская автобусная фабрика*) — былая аўтамабільная фабрыка, якая знаходзілася ў латвійскім горадзе Елґава.

Завод РАФ быў адзіным у СССР вытворцам мікрааўтобусаў. Аўтобусы РАФ выкарыстоўваліся толькі дзяржавай, часьцей за ўсё як аўтамабілі хуткай дапамогі або таксоўкі, і не адпускаліся прыватным асобам. Адзінае выключэньне рабілася для сем’яў, што мелі 5 і болей дзяцей.

Фабрыка пачала сваё існаваньне ў 1949 годзе, калі на базе рыскай аўтарамонтнай фабрыкі №2 быў створаны завод для вытворчасьці аўтобусных кузаваў. У 1955 годзе яе перайменавалі ў Рыскі вопытны аўтобусны завод, прадукцыя якога атрымала абрэвіятуру РАФ.

Першай уласнай прадукцыяй завода РАФ стаў 22-мясцовы мікрааўтобус РАФ 251, які ўсталёўваўся на шасі ГАЗ-51. У 1958 годзе на аснове аґрэґатаў «ГАЗ-21 Волга» пачаўся выраб РАФ 977. Плянавалася, што будуць вырабляцца яго пасажырская, грузавая і спэцыяльная мадыфікацыі. Першая партыя 1-тонных фурґонаў была вырабленая ў 1962 годзе на мадэрнізаваных шасі 977Д. Аднак, з-за недастаткова вялікай вытворчай магутнасьці завода выраб мадэлі перанесьлі на Ерэванскі ЕрАЗ.

У 1976 годзе быў скончаны новы завод у Елґаве, разьлічаны на выпуск 17 000 самаходаў штогод. Пачаўся выраб мікрааўтобусаў РАФ 2203 на базе «Волгі» ГАЗ-24.

Напачатку 1990-х гадоў, РАФ 2203 цалкам састарэў і завод пачаў распрацоўку новай мадэлі. Першапачаткова меркавалася вырабляць новы РАФ «*Roksana*», створаны сумесна з брытанскай фірмай *IAD*. Мадэль пасьпяхова выстаўлялася на разнастайных аўтасалёнах, аднак ніколі не пайшла далей за прататып. Такі ж самы лёс чакаў і пярэднепрывадны мікрааўтобус «*Stils*».

У выніку распаду СССР, завод згубіў усе свае лініі паставак і рынкі збыту. Вытворчасьць падала з кожным годам. Інвэстыцыйная прапанова паступіла ад расейскага ГАЗа, аднак яна была адхіленая латыскім урадам, які бачыў у расейскім капітале пагрозу незалежнасьці Латвіі і, акрамя таго, болей спадзяваўся на заходніх інвэстараў. Аднак, хаця нямецкія, японскія, і карэйскія аўтамабільныя кампаніі і паказалі свой інтарэс да завода, усе яны ўрэшце рэшт палічылі такую магчымасьць занадта рызыкоўнай: лякальны рынак быў занадта маленькім, каб пачынаць вялікую вытворчасьць, а пэрспэктыўны расейскі быў амаль цалкам зачынены з-за складаных палітычных адносінаў Расеі і Латвіі.

У 1997 годзе з канвэеру сышла апошняя партыя 13-мясцовых РАФ-22039. Па іроніі лёсу, апошнім самаходам былога ґіґанта стаў РАФ-3311, прызначаны для перавозкі трупаў.

У 1998 годзе завод быў абвешчаны банкрутам і падзелены на некалькі дробных кампаніяў, каторыя доўгі час судзіліся за маёмасьць завода. Болей за ўсё пашанцавала *[[RAF Avia]]*, якая атрымала самалёты завода і стала пасьпяхова ўжываць іх для чартэрных рэйсаў.

Катэгорыя:Вытворцы аўтамабільнай тэхнікі
Катэгорыя:Латвійскія прадпрыемствы
1771

## Падзеі
* 1 верасьня — імпэратрыца Марыя Тэрэзія заснавала «Венскую біржу»
* 23 верасьня — Бітва пад Сталовічамі. Трохтысячнае войска Вялікага Княства на чале зь вялікім гетманам Міхалам Казімірам Агінскім атрымала паразу, а пераможцам выйшаў расейскі вайскаводзец Аляксандар Сувораў

## Нараджэньні
* 14 студзеня — Жан-Люі-Эбэнэзэр Рэнье, францускі дывізійны генэрал, удзельнік Напалеонаўскіх войнаў
* 15 красавіка — Карл Філіп цу Шварцэнбэрг, аўстрыйскі фэльдмаршал і генэралісімус часоў напалеонаўскіх войнаў

## Сьмерці
* 1 сакавіка — Абігдор бэн Самуэль, жыдоўскі рабін

## Вонкавыя спасылкі
Дзень нашай салідарнасьці

**Дзень на́шай саліда́рнасьці** — дзень ушанаваньня зьніклых палітыкаў, які ўпершыню быў адзначаны 16 кастрычніка 2005 году ў Беларусі і ў некаторых гарадах Эўропы.

## Глядзіце таксама
* Эскадрон сьмерці

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка акцыі

Катэгорыя:Беларуская палітыка
Гаралд Пінтэр

**Гаралд Пінтэр** () (10 лістапада 1930 — 24 сьнежня 2008) — вядомы брытанскі драматург, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры 2005 году.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Лёндане ў сям’і габрэйскага краўца. Ён вучыўся ў Каралеўскай акадэміі драматычнага мастацтва. У пачатку 1950-х гадоў пачаў друкаваць вершы, а ў 1957 годзе была пастаўленая яго першая п’еса «Пакой». Потым ён засяродзіўся на тэатральнай драматургіі, быў рэжысэрам, пісаў сцэнары для кіно і тэлебачаньня, сам шмат граў у тэатры.

Пінтэр шырока вядомы ня толькі як аўтар такіх вядомых п’есаў, як «Пакой», «Нямы афіцыянт», «Дзень нараджэньня», «Вартаўнік», але і як праваабаронца і публічны праціўнік амэрыканскіх ваенных кампаніяў ў Аўганістане і Іраку, дзеяньняў НАТО ў Югаславіі.

Нобэлеўская прэммя 2005 году ў галіне літаратуры прысуджаная яму за п’есы, у якіх ён «прыадчыняе бездань, якая ляжыць пад марнасьцю паўсядзённасьці, і ўрываецца ў вязьніцы прыгнёту». Вялікую частку сваёй Нобэлеўскай прамовы Пінтэр прысьвяціў асуджэньню Амэрыкі і палітыкі Джорджа Буша.

## П’есы
* The Room («Пакой», 1957)
* The Birthday Party («Дзень народзінаў», 1957)
* The Dumb Waiter («Дурны афіцыянт», 1957)
* A Slight Ache («Невялікі боль», 1958)
* The Hothouse (1958)
* The Caretaker (1959)
* A Night Out (1959)
* Night School (1960)
* The Dwarfs (1960)
* The Collection (1961)
* The Lover (1962)
* The Homecoming (1964)
* Tea Party (1964)
* The Basement (1966)
* Landscape (1967)
* Silence (1968)
* Old Times (1970)
* Monologue (1972)
* No Man’s Land (1974)
* Betrayal (1978)
* Family Voices (1980)
* Other Places (1982)
* A Kind of Alaska (1982)
* Victoria Station (1982)
* One For The Road (1984)
* Mountain Language (1988)
* The New World Order (1991)
* Party Time (1991)
* Moonlight (1993)
* Ashes to Ashes (1996)
* Celebration (1999)
* Remembrance of Things Past (2000)

## Празаічныя творы
* *Kullus* (1949)
* *The Dwarfs* (1952—1956)
* *Latest Reports from the Stock Exchange* (1953)
* *The Black and White* (1954—1955)
* *The Examination* (1955)
* *Tea Party* (1963)
* *The Coast* (1975)
* *Problem* (1976)
* *Lola* (1977)
* *Short Story* (1995)
* *Girls* (1995)
* *God’s District* (1997)
* *Sorry About This* (1999)
* *Tess* (2000)
* *Voices in the Tunnel* (2001)

## Фільмаграфія
Аўтар кінасцэнарыяў «Жанчына францускага лейтэнанта» і шэрагу іншых фільмаў.

Пінтэр таксама сыграў некалькі роляў у кіно:
* «Слуга»
* «Здарэньне»
* «Дзёньнік чарапахі»
* Mansfield Park («Мэнсфілд-Парк», 1999; сэр Томас Бэртрам)
* Tailor of Panama («Кравец з Панамы», 2001; дзядзька Бэні)

## Беларускія пераклады
На беларускую мову перакладзеная п’еса Пінтэра «Каханак».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Нобэлеўская лекцыя Гаралда Пінтара і антыамэрыканізм
* Што кажуць пра Нобэлеўскага ляўрэата Гаралда Пінтэра ў Беларусі?
* Ганна Кісьліцына «Зьяўленьне Нобэлеўскіх ляўрэатаў, пра якіх мы нічога ня ведаем, гэта ня дзіва»

Катэгорыя:Нарадзіліся 10 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Ангельскія літаратары
Катэгорыя:Брытанскія драматургі
Катэгорыя:Ангельскія сацыялісты
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры
1769

## Падзеі
* 2 лістапада — падзеньне вежы віленскай катэдры стала прычынай сьмерці 6 ксяндзоў

## Нараджэньні
* 15 жніўня — Напалеон Банапарт, францускі імпэратар
* 14 верасьня — Аляксандар Гумбальт, нямецкі натураліст

## Сьмерці
*
Аб’яднаная грамадзянская партыя

**Аб’ядна́ная грамадзя́нская па́ртыя** (**АГП**) — адна з найбуйнейшых партыяў Беларусі. Лідэрам партыі зьяўляецца Мікалай Казлоў (з 2018 году, да гэтага АГП кіравалі Васіль Палякоў, Анатоль Лябедзька і Станіслаў Багданкевіч). Вядомыя сябры партыі: Генадзь Карпенка, Віктар Ганчар, Юры Захаранка, Міхаіл Чыгір, Аляксандар Дабравольскі, Андрэй Клімаў, Уладзімер Кудзінаў, Аляксандар Сасноў, Павал Казлоўскі. Кіруючы орган — Нацыянальны камітэт.

15 жніўня 2023 году Вярхоўны суд Беларусі ліквідаваў Аб’яднаную грамадзянскую партыю.

## Мэты
Садзейнічаньне стварэньню грамадзянскай супольнасьці і прававой дзяржавы на падставе свабодных рынкавых адносін, прыярытэту правоў чалавека, агульначалавечых каштоўнасьцяў і плюралізму па ўсіх напрамках разьвіцьця грамадзтва; абарона правоў, свабод і законных інтарэсаў грамадзян Беларусі ў межах дзеючага заканадаўства, садзейнічаньне стварэньню ўмоваў для павышэньня ўзроўню жыцьця грамадзян шляхам рашучага рэфармаваньня эканомікі, інтэграцыі рэспублікі ў сусьветнае эканамічнае супольніцтва.

Пазыцыя партыі — лібэральна-кансэрватыўная, асноўныя каштоўнасьці — свабода, асабістая ўласнасьць, правы чалавека. Партыя не падтрымлівае і асуджае палітыку Аляксандра Лукашэнкі.

## Гісторыя
Створана 1 кастрычніка 1995 году злучэньнем дзьвюх партыяў — Аб’яднанай дэмакратычнай (АДПБ, створана ў 1990 годзе) і Грамадзянскай (створана ў 1994 годзе). 28 лістапада 1995 году партыя прайшла працэдуру рэгістрацыі. 19 жніўня 1996 году зацьверджаны сьцяг партыі: белае палатно, у цэнтры якога ў чырвоным авале намаляваны чырвоны конь. 30 ліпеня 1999 году партыя прайшла працэдуру перарэгістрацыі. У кастрычніку 2005 году лідэр партыі Анатоль Лябедзька прайграў выбары адзінага кандыдата ад апазыцыі ў прэзыдэнты Беларусі.

## Старшыні партыі
* Станіслаў Багданкевіч (1995—2000)
* Анатоль Лябедзька (2000—2018)
* Васіль Палякоў (2018)
* Мікалай Казлоў (2018 — цяперашні час)

## Глядзіце таксама
* Аб’яднаныя дэмакратычныя сілы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Зьявіліся 1 кастрычніка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Cepieliny

***Cepieliny*** — альбом беларускага рок-гурта «Новае Неба», запісаны ў 1999 годзе.

## Зьмест

## Удзельнікі
* Кася Камоцкая: сьпеў
* Вячаслаў Корань: гітара
* Аляксей Паўловіч: бас-гітара
* Аляксандар Быкаў: бубны
* Лявон Вольскі: дадатковы сьпеў (5, 6, 8)
* Юлія Глушыцкая: віялянчэль (10)

## Выдаўцы
* Novaje Nieba
* «Ковчег», Менск
* Міхал Анемпадыстаў: графічны дызайн
* Лявон Раманчык: графічны дызайн
* Вячаслаў Корань: гукарэжысэр
* Сяргей Лабандзіеўскі: мастэрынг
* Сяргей Кажамякін: фота

Катэгорыя:Альбомы Новага Неба
Neuro Dubel

**Neuro Dubel** (**Нэўра Дзюбэль**) — беларускі рок-гурт зь Менску, заснаваны 17 ліпеня 1989 году. Гурт году па выніках «Рок-каранацыяў» 1998 і 2007 гадоў.

## Біяграфія

Музыкі зьявіліся на зборным канцэрце ў падтрымку выпуску сэрыі складанак «Песьні свабоды», на які сабраліся ўдзельнікі N.R.M., Крама, Indiga, Hair Peace Salon і шэрагу іншых знакамітых беларускіх рок-калектываў, які адбыўся на плошчы Бангалор 25 жніўня 2006 году.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Тотальная Дефлорация]]* (1991)
* *[[В жопе]]* (1991)
* *[[Ромашка (из жопы с любовью)]]* (1992)
* *[[Битва на мотоциклах]]* (2 часткі) (1994)
* *[[Министерство]]* (1994)
* *[[Умные вещи]]* (2 часткі) (1995)
* *[[Жестокое Самоубийство Универсальной Нарезкой Бернера]]* (1996, перавыдадзены ў 2008)
* *[[Охотник и Сайгак]]* (1998, перавыдадзены ў 2008)
* *[[Ворсинки и Катышки]]* (1999)
* *[[Народное Достояние]]* (2000)
* *[[П.И.О.Т.К.У.К.У.К.]]* (2002)
* *[[Tanki]]* (2004)
* *[[Stasi]]* (2007)
* *[[Афтары правды]]* (2010)
* *[[Дохуя советчиков]]* (2012)
* *[[На Марс!]]* (2015)
* *[[Першы]]* (2017)

### DVD
* *[[Neuro Dubel Live]]* (2008)

## Удзел у складанках
* *[[Вольныя танцы: слухай сваё]]* (1999) — «Belarus Über Alles»
* *[[Вольныя танцы: альтэрнатыва_by]]* (2001) — «Амэрыканец»
* *[[Personal Depeche]]* (2002) — «I Feel You»
* *[[Генералы айчыннага року]]* (2004) — «Belarus Über Alles»
* *[[Прэм’ер Тузін 2005]]* (2005) — «Жыцьцё»
* *[[Прэм’ер Тузін 2006]]* (2006) — «Край»
* *[[Песьні свабоды]]* (2006) — «Belarus Über Alles»
* *[[Дыхаць!]]* (2006) — «Belarus Über Alles»
* *[[Песьні свабоды-2]]* (2006) — «Край»
* *[[Басовішча XVII]]* (2007) — «Das Piche»
* ''Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New'' (2009) — «Guzik», «Svaboda»
* ''Прэм’ер Тузін 2009'' (2009) — «Трываю»
* ''Прэм’ер Тузін 2010'' (2010) — «Касманаўты»

## Удзельнікі
* Аляксандар Кулінковіч: сьпеў
* Юры Навумаў: бэк-вакал
* Віталь Абрамовіч: гітара
* Уладзімер Сахончык: гітара
* Яўген Броўка: бас-гітара
* Андрэй Сьцепанюк: бубны
* Максім Паравы: гітара, у думках разам

## Літаратура
* 
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка гурта
* Neuro Dubel на Басовішчы-2008
* Neuro Dubel на Басовішчы-2007
* Neuro Dubel запаліў «Рэактар»
* Нэйра Дзюбель прэзэнтаваў Stasi
* Прэзэнтацыю «Stasi» забараніў КГБ
* «Нейра Дзюбель» прысвяціў песню Алегу Бябеніну


Катэгорыя:Беларускія панк-рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1989 годзе
Югася Каляда

**Юга́ся Каляда́** (сапраўднае імя **Яўге́нія Стрыжак**, у дзявоцтве — **Пара́шчанка**;  , Гомель, Беларусь) — беларуская пісьменьніца, паэтка, праваабаронца.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў Гомелі. Навучалася на гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту (Менск). У 2006 годзе вучылася на юрыдычным факультэце менскага Інстытуту парлямэнтарызму і прадпрымальніцтва.

## Творчасьць
Піша прозу і вершы. Друкавалася ў газэтах «Наша Ніва», «Літаратура і мастацтва», часопісах «Дзеяслоў», «Маладосць», калектыўным літаратурным зборніку «Формула каханьня». У 2004 годзе стала адной зь пераможцаў конкурсу маладых літаратараў імя Пэтраркі, які ладзіўся Беларускім ПЭН-цэнтрам. У 2005 годзе выйшла першая кніжка ейнай прозы «Галоўная памылка Афанасія», якую філёзаф Ігар Бабкоў назваў «самым скандальным і кантравэрсійным літаратурным дэбютам дзесяцігодзьдзя». Творы Югасі Каляды выразна эгацэнтрычныя. Аўтабіяграфічныя пасажы пісьменьніца шчыльна пераплятае з ірэальнасьцю сноў, фантазіяў ды канспэктаў ненапісаных раманаў. У пачатку 2007 году «Галоўная памылка Афанасія» зьявілася ў перакладзе на польскую мову. Кніга атрымала назву «Traktor».

У 2024 годзе ў выдавецтве "Пфляўмбаўм" зьявіўся другі раман пісьменьніцы -- "Перамена месцаў".

## Творы
2005: Галоўная памылка Афанасія. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2005.

2025: Перамена месцаў. — Вільня: Пфляўмбаўм, 2024.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Блог Югасі Каляды на сайце livejournal.com
* Югася и Трактор. «Советская Белоруссия»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 10 лютага
Катэгорыя:Беларускія паэткі
Чажзбсф

**Чажзбсф** — скарот назваў сямі колераў аптычнага спэктру:
* '''Ч'''ырвоны
* '''А'''ранжавы
* '''Ж'''оўты
* '''З'''ялёны
* '''Б'''лакітны
* '''С'''іні
* '''Ф'''іялетавы

Для больш лёгкага запамінаньня парадку колераў у спэктры існуюць розныя мнэмонікі. Напрыклад: 

 Чакай атакі жаўнера, заўсёды будзь сьмелым, фазан. 
 Чакаю апэтытных жабак зь беларускіх сажалак. Француз. 
    (Леанід Дайнека, «Герадоцінкі-2, або Пагоня за сабой»)

Часам аранжавы колер называюць памаранчавы.

## Глядзіце таксама
* Тэорыя колеру
* Вясёлка

## Крыніцы

Катэгорыя:Аптычны спэктар
1768

## Падзеі
* 28 лютага — была створаная Барская канфэдэрацыя
* 6 сьнежня — выйшаў у сьвет першы том першага выданьня Брытанскай энцыкляпэдыі («Брытаніка»)
* Пачалася расейска-турэцкая вайна (скончылася ў 1774 годзе перамогай расейскай арміі)

## Нараджэньні
* 7 студзеня — Жозэф Банапарт, нэапалітанскі і гішпанскі кароль
* 28 студзеня — Фрыдрых VI, дацкі і нарвэскі кароль
* 4 верасьня — Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян, францускі пісьменьнік і палітык
* 21 лістапада — Фрыдрых Шлеермахер, нямецкі тэоляг і філёзаф

## Сьмерці
* 24 чэрвеня — Марыя Ляшчынская, каралева Францыі, жонка караля Людовіка XV

## Вонкавыя спасылкі
Віктар Пялевін

**Ві́ктар Але́гавіч Пяле́він** (; нарадзіўся 22 лістапада 1962) — расейскі пісьменьнік-постмадэрніст.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Маскве. Скончыў Маскоўскі энэргетычны інстытут па спэцыяльнасьці электрамэханік, служыў у войску, прайшоў шкаленьне ў Літаратурным інстытуце. Казка «Вядзьмак Ігнат і людзі» («*Колдун Игнат и люди*»), апублікаваная ў 1989 годзе сталася яго першай публікацыяй. *French Magazine* ўлучыў Віктара Пялевіна ў сьпіс 1000 самых значных сучасных дзеячаў сусьветнае культуры.

## Асноўныя творы
### Аповесьці
* «Княжыч Дзяржпляна» («*Принц Госплана*»)
* «Жоўтая страла» («*Желтая стрела*»)
* «Пустэльнік і Шасьціпалы» («*Затворник и Шестипалый*»)
* «З жыцьця інсэктаў» («*Из жизни насекомых*»)
* «Мітэльшпіль» («*Миттельшпиль*»)
* «Весткі з Нэпалу» («*Вести из Непала*»)
* «Ніка» («*Ника*»)
* «Зыгмунт у кавярні» («*Зигмунд в кафе*»)

### Раманы
* «Амон Ра» («*Омон Ра*»)
* «Жыцьцё інсэктаў» («*Жизнь насекомых*»)
* «Чапаеў і Пустата» («*Чапаев и Пустота*»)
* «Generation «П»
* «Лікі» («Числа»)
* «Сьвятарная кніга пярэваратня» («*Священная книга оборотня*»)
* «Шалом жаху: Крэятыў пра Тэсэя і Мінатаўра» («*Шлем ужаса: Креатифф о Тесее и Минотавре*»)
* «Empire V»
* «t»
* «S.N.U.F.F.»
* «Бэтман Аполла» («*Бэтман Аполло*»)
* «Любоў да трох цукербрынаў» («*Любовь к трём цукербринам*»)
* «Наглядчык» («*Смотритель*»)
* «Лямпа Мафусаіла, або Крайняя бітва чэкістаў з масонамі» («*Лампа Мафусаила, или Крайняя битва чекистов с масонами*»)
* «iPhuck 10»
*«Таемныя выгляды на гару Фудзі» («*Тайные виды на гору Фудзи*»)

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка, прысьвечаная творчасьці Віктара Пялевіна
* Суполка «Ру.Пялевін» на LiveJournal

Катэгорыя:Расейскія літаратары
WZ-Orkiestra

**WZ-Orkiestra** — беларускі музычны гурт зь Менску.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* Цацачная крама (2001)
* Балады (2002)
* Паравіны году (2003)
* Паравоз каханьня (2004)
* MW (2005)
* Месяц і сонца (2005)
* Танга з ружай (2006)
* Песьні з доўгай шуфляды. Нявыдадзенае (2006)
* Liryka (2007)
* Калыханкі (2007)
* Тое, што трэба (2008)
* Мой сябра анёлак (2009)
* Беларуская песня (2010)

### Складанкі
* Бывайце здаровы! Bella Ciao (2004)

## Удзел у складанках
* Прэм’ер Тузін 2005 (2005)
* Дыхаць! (2006)
* Прэм’ер Тузін 2006 (2006)
* Басовішча-2008 (2008)
* Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New (2009)

## Удзельнікі
* Зьміцер Вайцюшкевіч: сьпеў, клярнет
* Ксенія Мінчанка: скрыпка, сьпеў
* Аляксандар Шувалаў: баян
* Алег Івановіч: гітара
* Вячаслаў Сяргеенка: бас-гітара
* Андрэй Лабчэўскі: клявішы
* Аляксей Золатаў: бубны
* Аляксандар Сазонаў: пэркусія
* Эдуард Іваноў: гітара, клявішы

## Літаратура
* 
## Вонкавыя спасылкі
1765

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 7 кастрычніка — Міхал Клеафас Агінскі, дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай, дыплямат, кампазытар

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Аляксандар Кулінковіч

**Алякса́ндар Кулінко́віч** (творчы псэўданім — *Аляксандар Кульлінковіч*; , Смалявічы — , Менск) — беларускі рок-музыка, заснавальнік і вакаліст гурта «Neuro Dubel».

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Смалявічах, зь пяці гадоў жыў у Менску. Навучаўся ў ПТВ па спэцыяльнасьці «сантэхнік», у Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце (факультэт журналістыкі, скончыў першы курс), працаваў у моладзевых выданьнях. З 1985 году пісаў вершы, музыку. Жанаты з 8 траўня 1999 году. Мае сына (нарадзіўся 6 лютага 2000 году).

### Сьмерць
3 жніўня 2018 году Аляксандар адаслаў СМС аднаму зь сяброў, што дрэнна сябе адчувае і выклікае хуткую. Музыка трапіў у рэанімацыю, дзе ўвечары 3 жніўня сканаў. Прычынай сьмерці называюць праблемы зь лёгкімі, ці дакладней «схаванае запаленьне лёгкіх». У дзень сьмерці «Нейра Дзюбель» павінен быў выступаць на фэстывалі «Рок за баброў».

## Творчы шлях
17 ліпеня 1989 году заснаваў гурт Neuro Dubel, лідэрам якога зьяўляецца да канца жыцьця. Пісаў музыку і тэксты. Таксама браў удзел у некаторых запісах і канцэртах гурта «Крамбамбуля».

## Літаратура
* 
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Анкета гурта на афіцыйным сайце
* КУЛЬТурныя людзі: Аляксандар Кулінковіч
* Інтэрвію з Кулінковічам на сайце Ultra-Music

Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Neuro Dubel
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
1764

## Падзеі
* 7 верасьня — Станіслаў Аўгуст Панятоўскі абраны каралём польскім і вялікім князем літоўскім

## Нараджэньні
* 29 лютага — Паўль Эрман, нямецкі фізык
* 13 сакавіка — Чарлз Грэй, брытанскі дзяржаўны дзеяч
* 13 красавіка — Ляран дэ Гувіён Сэн-Сір, маршал Францыі
* 22 жніўня — Ёзэф Абэль, аўстрыйскі мастак
* 17 верасьня — Джон Гудрыке, ангельскі астраном
* Юзэф Коцел, палкоўнік войска ВКЛ, пасол першай кадэнцыі на Чатырохгадовым Сойме, адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1794 году
* Джон Мо, брытанскі мінэроляг
* Якаў Юшкевіч, расейскі надворны дараднік, штаб-лекар марскога кадэцкага корпусу, пісьменьнік

## Сьмерці
* 2 кастрычніка — Ўільям Кэвэндыш, прэм’ер-міністр Вялікабрытаніі
* 10 лістапада — Ўільям Гогарт, ангельскі мастак
* Ксавэры Дамінік Гескі, прыдворны жывапісец Радзівілаў

## Вонкавыя спасылкі
1767

## Падзеі
* Самуэль Валіс адкрыў Грамадзянскія астравы
* 20 сакавіка — абвяшчэньне стварэньня Слуцкай канфэдэрацыі

## Нараджэньні
* 19 лютага — Юзаф Пешка, беларускі жывапісец, прадстаўнік клясыцызму
* 15 сакавіка — Эндру Джэксан, сёмы прэзыдэнт ЗША

## Сьмерці
* 3 сакавіка — Ян Глаўбіц, беларускі архітэктар

## Вонкавыя спасылкі
1766

## Падзеі
* Скасаваны магдэбургскія правы Кобрына

## Нараджэньні
* Джон Дальтон, брытанскі хімік і фізык

## Сьмерці
* 23 лютага — Станіслаў Ляшчынскі, вялікі князь літоўскі, кароль Рэчы Паспалітай

## Вонкавыя спасылкі
1763

## Падзеі
* 10 лютага — Парыскі мір сканчае сямігадовую вайну

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
Балады

***Бала́ды***&nbsp;— альбом беларускага музычнага гурта WZ-Orkiestra запісаны ў 2002 годзе.*

== Пра альбом ==
Альбом складаецца з дзевяці баладаў, аздобленых невялікімі інструмэнтальнымі творамі. Словы народныя, таму й тэматыка песьняў традыцыйная&nbsp;— расповеды пра жаночы лёс, пра казачных зьмеяў, пра жыцьцё «маладога казачка».

    

Зьяўленьню альбома Вайцюшкевіч шмат чым абавязаны свайму удзелу ў этна-гуртах «Палац» і KRIWI. Тады Зьміцер часта бываў у адмысловых экспэдыцыях, дзе чуў безьліч народных сьпеваў&nbsp;— менавіта бабулі-дзядулі данесьлі сапраўдную, жывую беларускую культуру да нашых дзён.

*Балады*&nbsp;— першы альбом, запісаны «клясычным» складам WZ-Orkiestra.

== Сьпіс кампазыцыяў ==
# Восень
# Не сячы… (*Балада першая*)
# Крычу…
# Пасьвіла Кася коні… (*Балада другая*)
# Усход
# Труна (*Балада трэцяя*)
# Захад
# Казка (*Балада чацьвертая*)
# Дзе ты?
# Даніла (*Балада пятая*)
# Яшка
# Дарота (*Балада шостая*)
# Truna
# Гора… (*Балада сёмая*)
# Паветра
# Журавы… (*Балада восьмая*)
# Прызба
# Зэлэны дубочак (*Балада дзявятая'')
# Крычу…

Музыка: Зьміцер Вайцюшкевіч (1-9, 11-17, 19), народная (10, 18)
Словы: народныя

## Удзельнікі
* Зьміцер «Todar» Вайцюшкевіч: сьпеў, клярнэт, флейты
* Ксенія Мінчанка: скрыпка, джам-бі, дадатковы сьпеў
* Вячаслаў «Slava» Сяргеенкаў: кантрабас
* Аляксандар «Alex» Шувалаў: баян
* Алег «Iva» Івановіч: акустычная гітара, акардэон, дадатковы сьпеў

## Выдаўцы
* Зьміцер Вайцюшкевіч: прадусар
* Зьміцер Герасімовіч: мастак
* WZ-Orkiestra: аранжаваньне
* Сяргей Раінчык: запіс, зьвядзеньне, мастарынг

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Зьмітра Вайцюшкевіча
* Блог Зьмітра Вайцюшкевіча на Livejournal.com
* Старонка Зьмітра Вайцюшкевіча на West Records
* Старонка на Facebook

Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Lusterka

**Lusterka** — альбом беларускага рок-гурта ULIS, запісаны ў 2003 годзе на студыі «ULIS».

## Зьмест
# «Ty»
# «Zavarožany sad»
# «Ja tanču»
# «Vyhladaje ŭsio naadvarot»
# «Zabyty hieroj»
# «Lusterka»
# «Hety horad»
# «My ŭciakajem»
# «Zvarjacieły tancor»
# «Varjat»
# «Uładar»
Bonus:
# «Žaŭranak»¹
# «Padmohi»¹
# «Ustanu rankam»¹
# «Padarožža»
# «Kraina doŭhaj biełaj chmary»
# «Kruhi na vadzie»
# «Apaviadańnie pra maju vulicu»²
# «Radyjo Svaboda»

¹ словы Ўладзімера Караткевіча

² паводле песьні гурта Aya RL «Ulice miasta» («Ulica»), пераклад Вячаслава Кораня і Вольгі Бабак

## Удзельнікі
* Вячаслаў Корань: сьпеў, гітара
* Віктар Самарукаў: бас-гітара
* Аляксандар Быкаў: бубны

## Выдаўцы
* ULIS
* Вячаслаў Корань: прадусар, запіс, зьвядзеньне, мастарынг
* Віктар Корзун: дызайн
* Юрка Асеньнік: фота

## Вонкавыя спасылкі
* Песьня «Apaviadańnie pra maju vulicu» на канцэрце «Салідарныя зь Беларусьсю». 12 сакавіка 2006 году

Катэгорыя:Альбомы 2003 году
Катэгорыя:Альбомы ULIS
1760

## Падзеі
* У Вільні пачалі выдаваць першую газэту — «Kurier Litewski»

## Нараджэньні
* 22 жніўня — Леў XII, рымскі папа
* 14 верасьня — Люіджы Керубіні, італьянскі кампазытар
* кастрычнік ці лістапад — Хакусаі, японскі мастак

## Сьмерці
* 24 лютага — Мацей Догель, беларускі гісторык

## Вонкавыя спасылкі
Partyzone

**partYzone** — беларускі рок-гурт зь Менску, заснаваны ў 1994 годзе.

## Біяграфія

Менскі гурт PARTYZONE утвораны ў 1994 годзе Яўгенам Цылікавым (гітара) і Ўладзімерам Гнутавым (вакал). Першапачаткова гурт выконваў традыцыйны гард-рок на ангельскай мове, але паступова перайшоў да new metal з элемэнтамі індастрыялу (у выніку стыль гурта наблізіўся да гучаньня Rammstein), карыстаючыся беларускаю мовай.

* Красавік 1994 — утварэньне гурта.
* Травень 1994 — удзел у фэстывалі Next Stop
* Август 1997 — альбом *[[Can't Fly]]* — узор цудоўнага гард-року з доляю экспэрымэнту.
* 1994—1997 — канцэрты ў клюбах, на канцэртных пляцоўках, на фэстывалях «Рок супраць наркотыкаў», «Рок супраць СНІДу» ды інш.
* 1997—2000 — творчая пярэрва.
* 2000 — абнаўленьне дзейнасьці, новы склад, новы напрамак працы.
* Красавік 2002 — удзел у кампіляцыі «Hardcoreмания: чаду!», прэзэнтацыя ў «Парк-клюбе»
* Ліпень 2002 — Partyzone бярэ GrandPrix фэстывалю «Басовішча XIII» (Польшча)
* Сьнежань 2002 — выхад альбому *[[Трэба Рабіць!]]* і яго прэзэнтацыя ў клюбе «Акварыюм»
* Красавік 2003 — удзел у кампіляцыі «Hard Live Heavy Music II», прэзэнтацыя праекту.
* Травень 2003 — удзел у «Рок-каранацыі» ў к/з «Мінск»
* Ліпень 2003 — выступ на фэстывалі «Басовішча XIV» ў якасьці гасьцей.
* Ноябрь 2003 — удзел у трыб’юце «N.R.M.» і яго прэзэнтацыі
* Красавік 2004 — удзел у альтэрнатыўным фэстывалі «Генералы айчыннага року», выхад аднайменнай кампіляцыі
* Март 2004 — удзел у кампіляцыі «Hard Life Heavy Music III — Metallection»
* Май 2005 — выхад альбому *[[Сьмерці няма]]*
* Июль 2005 — удзел у фэстфвалі «Басовішча XVI» ў якасьці гасьцей
* Май 2006 — удзел у кампіляцыі «Metallection 4»
* 2006—2011 — падрыхтоўка новай праграмы, выступы ў клюбах, на разнастайных пляцоўках
* Март 2008 — удзел у кампіляцыі «НезалежныЯ»
* Август 2008 — удзел у фэстывалі «Be Free» ўва Львове
* Август 2009 — удзел у фэстывалі «Be Free» ў Чарнігаве
* Май 2011 — выхад новага альбому *[[Падаць і ўзлятаць]]*

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Can't Fly]]* (1996)
* *[[Трэба рабіць]]* (2002)
* *[[Сьмерці няма]]* (2005)
* *[[Падаць і ўзлятаць]]* (2011)

### Удзел у складанках
* *[[Hardcoreманія: чаду!]]* (2002) — «Бывайце, выбачайце…»
* *[[Hard Life Heavy Music II]]* (2003) — «Парай дарогу!»
* *[[Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя]]* (2003) — «Партызанская»
* *[[FuckShowBiz]]* (2003) — «Mad About You»
* *[[Генералы айчыннага року]]* (2004) — «Сьмерці няма»
* *[[Hard Life Heavy Music III - Metallection]]* (2004) — «Смутак»
* *[[Прэм’ер Тузін 2005]]* (2005) — «Маё сэрца»
* *[[Прэм’ер Тузін 2006]]* (2006) — «Ляці за край»
* *[[Metallection 4]]* (2006) — «Karani»
* *[[НезалежныЯ]]* (2008) — «Розум»
* *[[Беларускі глёбус]]* (2009) — «Сонца»
* ''Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New'' (2009) — «Serca»

## Удзельнікі
* Яўген Цылікаў: гітара, аўтар, стваральнік
* Іван Давыдоўскі: бас-гітара
* Дзяніс Вячэрскі: сьпеў
* Аляксей Ефрэменка: ударная ўстаноўка

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка гурта

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
Катэгорыя:Гурты ў стылі індастрыял-мэтал
Камунізм

**Камуні́зм** ( — «агульны») — грамадзка-эканамічная фармацыя, якая заснавана на грамадзкай уласнасьці на галоўныя сродкі вытворчасьці.

З пункту гледжаньня тэарэтыкаў камунізму, гэтае вучэньне здольнае пераадолець узаемную дыстантаванасьць працы і зрабіць магчымым свабоднае самазьдзяйсьненьне чалавека ў матэрыяльнай і духоўнай вытворчасьці. Канчатковай мэтаю камунізму зьяўляецца стварэньне ўмоваў дзеля ўсебаковага разьвіцьця кожнага індывіда і ўсяго грамадзтва. Канцэпцыя камунізму найболей распрацавана ў марксізме.

## Гістарычнае разьвіцьцё камунізму

### Прымітыўны камунізм
Згодна з Энгельсам найболей старажытныя чалавечыя супольнасьці, існаваўшыя да ўзьнікненьня клясаў, можна назваць «прымітыўным камунізмам». Энгельс, аднак, лічыць, што сучасны, разьвіты камунізм можа ўзьнікнуць толькі пасьля таго, як гісторыя пройдзе праз усе астатнія грамадзкія фармацыі, уключаючы рабаўладальніцкі лад, фэадалізм, капіталізм ды сацыялізм.

### Утапічны камунізм
Клясычнаю выяваю гэтага віду камунізму можа служыць праца Томаса Мора «Утопія» (1516), у якой малюецца ідылічная карціна прымітыўнага камунізму, якая супрацьпастаўляецца фэадалізму. Да 1700 году фармулююцца новыя, болей разьвітыя вэрсіі ўтапічнага камунізму, прадстаўленыя канцэпцыямі Сэн-Сымона, Фур’е ды Оўэна.

### Ваенны камунізм
Назва эканамічнай практыкі ў Савецкай Расеі часоў Грамадзянскай вайны на тэрыторыі, кантраляванай бальшавікамі. Характарызаваўся прымусовым перадзелам каштоўнасьцяў ва ўмовах эканамічнага хаосу.

### Таталітарны камунізм
Дастаткова ўмоўная назва рэальных практык камунізму (больш карэктна казаць тут пра сацыялізм), зьдзейсьненых у XX стагодзьдзі. Дадзены від камунізму характарызуецца палітычным дыктатам адной партыі і згубленьнем працоўным клясам кіраваньня ўладай. Сучасная марксісцкая тэорыя сьцьвярджае, што таталітарны камунізм магчымы толькі ў разьвіваючыхся краінах, дзе пралетарыят вымушаны ўступаць у саюз зь сялянствам і дзе буржуа маюць яшчэ адносна слабы ўплыў.

### Поўны камунізм
Апошняя стадыя ў разьвіцьці чалавечага грамадзтва з пункту гледжаньня марксізму, на якой рэалізуецца асноўны лёзунг камуністычнага руху: «ад кожнага па магчымасьцях, кожнаму па патрэбах». Неабходнай умоваю поўнага камунізму паводле Марксу зьяўляецца дастаткова працяглае існаваньне сусьветнай сацыялістычнай дзяржавы, якое прывяло б да зьліквідаваньня клясаў ды адміраньня ўлады ўраду.

## Ахвяры камунізму
За сем дзесяцігодзьдзяў зь невялікім у выніку толькі грамадзянскіх войнаў, а таксама кампаніяў тэрору і голаду, арганізаваных камуністамі, было забіта ня менш за 90 мільёнаў чалавек, або амаль 5% насельніцтва краінаў, якія апынуліся пад іх частковым або поўным кантролем.

## Крыніцы


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы