open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Віторыя Сэтубал

«**Віторыя**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Сэтубалу. Заснаваны ў 1910 годзе. Трохразовы ўладальнік Кубка Партугаліі (1965, 1967, 2005).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сэтубал
Корасьцень (неадназначнасьць)

Назву **Корасьцень** маюць:

* Корасьцень — горад у Жытомірскай вобласьці Ўкраіны
* Корасьцень — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
Трэці двор

**Трэ́ці двор** () — асноўны і найбуйнейшы з чатырох двароў Праскага Граду. Разьмешчаны на ўсход ад іншых, у цэнтральнай частцы замку, якая цягам тысячы гадоў зьяўлялася рэлігійным і палітычным цэнтрам краіны. На заходнім баку ў Цэнтральным крыле Новага палацу знаходзіцца праход у Другі двор, на поўначы ад двара ідзе , на ўсходзе праз праход паміж Саборам сьвятога Віта і Старым каралеўскім палацам злучаецца з .  на паўднёвым баку двара спускаецца да .

Першапачаткова двухярусны двор быў выбрукаваны гранітам у XX стагодзьдзі Плечнікам.

Дамінантай двара зьяўляецца гатычны Сабор сьвятога Віта, Вацлава і Войцеха, зьвернуты галоўным фасадам на захад. Каля сабору разьмяшчаецца , археалягічныя раскопкі і гістарычныя дасьледваньні паказалі, што яно ўзвышаецца на месцы раманскага Біскупскага палацу, ад якога захавалася толькі адно арыгінальнае акно. Побач з пробствам знаходзіцца гранітны , узьведзены ў 1928 року, і . На ўсходнім баку разьмешчаны Стары каралеўскі палац, на заходнім і паўднёвым — Новы каралеўскі палац з бальконам, зь якога 29 сьнежня 1989 неўзабаве пасьля абраньня прэзыдэнтам Чэхаславаччыны прамаўляў Вацлаў Гавэл. Ля ўваходу ў стары палац разьмешчаны .

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* VLČEK, Pavel, a kol. Umělecké památky Prahy. Pražský hrad a Hradčany. Praha : Academia, 2000. 521 s. ISBN 80-200-0832-2. s. 17-21, 26-30, 128-9, 169—170, 178-9, 193-6, 240—242, 490.
* POCHE, Emanuel. Prahou krok za krokem. Praha : Orbis, 1958. 268 s. s. 51, 62-63.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Прага
Трыацэтылолеандаміцын

**Трыацэтылолеандаміцын**, ***Тролеандаміцын*** (хімічная формула C41H67NO15) — макралідны антыбіётык. Прадаецца ў Італіі пад брэндам «Трыацэтын» і ў Турэччыне пад брэндам «Тэкмісін».

Тролеандаміцын — інгібітар CYP3A4, які можа выклікаць фармацэўтычнае ўзаемадзеяньне.

Катэгорыя:Макраліды
Катэгорыя:Антыбіётыкі
Каменка-Буская

**Ка́менка-Бу́ская** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 8,63 км². Насельніцтва 10 051 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1411: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1509: магдэбурскае права.
* 1471: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Львоўскага раёну
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Магдэбурскія гарады
Катэгорыя:Гістарычныя мясьціны Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Тарнопальскага ваяводзтва
Камарна

**Кама́рна** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 7,3 км². Насельніцтва 3653 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя
* 1427: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1471: магдэбурскае права.
* 1471: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Ходараў

**Ходараў** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 8,25 км². Насельніцтва каля 8700 чал. (2024).

## Гісторыя
* 1394: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1436: магдэбурскае права.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Хыраў

**Хы́раў** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 3,43 км². Насельніцтва 4200 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1374: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1528: магдэбурскае права.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIV стагодзьдзі
Радзехаў

**Радзехаў** () — места ў Чырванаградзкім раёне Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 16,26 км². Насельніцтва 9800 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1472: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1752: магдэбурскае права.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаптыцкага раёну
Капліца Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Шарашоў)

**Царква́ Сьвяты́х Апо́сталаў Пятра́ і Па́ўла** — помнік архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў у Шарашове. Знаходзіцца на могілках, на гістарычнай Капліцкай вуліцы. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купала-цыбуліны.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Калі ў 1760 року ў Шарашове збудавалі новую Прачысьценскую царкву, стары будынак, 1700 року пабудовы, разабралі і перанесьлі на могілкі на ўскрайку мястэчка.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 рок), калі Шарашоў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. У 1820—1824 роках старую царкву перабудавалі і асьвяцілі ў гонар сьвятых апосталаў Пятра і Паўла. Па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 року расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Ля ўсходняе (алтарнае) сьцяны царквы спачыў заслужаны прафэсар Віленскага ўнівэрсытэту Міхаіл Баброўскі, які быў настаяцелем у мясцовай парафіяльнай царкве.

### Наноўшы час

Улетку 1995 року царква загарэлася ад удару маланкі ў суседняе дрэва, аднак агонь не пасьпеў нанесьці значных пашкоджаньняў. Пасьля рамонту паставілі новы прастол, замест купала-бані — маскоўскі купал-цыбуліну, а гістарычны каваны 4-канцовы крыж замянілі на сучасны маскоўскі 8-канцовы.

На 2020 рок набажэнствы адбываюцца ў дзень сьвятых Першавярхоўных апосталаў Пятра і Паўла, а таксама ў дні паміну спачылых.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Гэта 1-зрубная пабудова з 3-граннай алтарнай апсыдай, накрытая двухсхільным дахам з вальмамі над алтаром. Шэсьць калёнаў надаюць портыку падабенства да клясыцыстычнага. Галоўны фасад з трыкутным франтонам, на якім разьмяшчаюцца два рамбічныя акенцы, увенчаны 2-яруснай фігурнай вежачкай. Астатнія вокны прастакутныя. У аздабленьні царквы выкарыстоўваецца паліхромная афарбоўка, дэкаратыўная шалёўка, размалёўка на рэлігійныя сюжэты.

Інтэр’ер зальны. Унутраная прастора перакрываецца роўнай стольлю.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Праваслаўе. By

Шарашоў
Катэгорыя:Шарашоў
Шарашоў
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя праваслаўныя храмы Беларусі
Катэгорыя:Капліцы Берасьцейскай вобласьці
Сакаль

**Сака́ль** () — места ў Чырванаградзкім раёне Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 8,47 км². Насельніцтва 20 373 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя
* 1377: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1424: магдэбурскае права.
* 1462: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIV стагодзьдзі
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаптыцкага раёну
Мікалаеў (Львоўская вобласьць)

**Мікала́еў** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 5 км². Насельніцтва 14 800 чал.

## Гісторыя
* 1570: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1940: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Рудкі

**Ру́дкі** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар .

## Геаграфія
Рудкі разьмешчаны ў 21 км на паўночны ўсход ад раённага цэнтра места Самбар, і ў 36 км на паўднёвы захад ад абласнога цэнтра места Львоў. Плошча 3,8 км².

## Клімат
Рудкі маюць ўмерана кантынэнтальны клімат. Самы халодны месяц — студзень, самы сьпякотны — ліпень. Сярэдняя колькасьць ападкаў: 833 мм штогод.

## Гісторыя
* 1472: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1939: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
Насельніцтва — 5 322 чал. (станам на 1 студзеня 2020 году).

## Фатаздымкі

Файл:Rudky-1.jpg|
Файл:Rudky-3.jpg|
Файл:Church of the Holy Eucharist. Rudky.JPG|
файл:120602 5DM2 00001-78.jpg|
файл:Дзвіниця костелу Возне-сіння Господнього (мур.), м.Рудки..jpg|
файл:Church of the Nativity of the Blessed Virgin Mary. Rudky.JPG|


## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Населеныя пункты Самбарскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1472 годзе
Новы Калінаў

**Новы Калі́наў** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар аднайменнай грамады. Плошча 0,8 км². Насельніцтва 4233 чал. (1 студзеня 2020).

## Геаграфія
Новы Калінаў размешчаны ў 10 км на ўсход ад раённага цэнтра места Самбар, і ў 64 км на паўднёвы захад ад абласнога цэнтра места Львоў.

## Гісторыя
* 1951: дата заснаваньня пасёлку.
* 2005: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
Насельніцтва — 4256 чалавек (станам на 2021 год).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Населеныя пункты Самбарскага раёну
Наваявараўск

**Навая́вараўск** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва 31 218 чал. (1 студзеня 2020).

## Гісторыя
* 1965: дата заснаваньня пасёлку.
* 1986: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Перамышляны

**Перамышля́ны** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 4,65 км². Насельніцтва 6871 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя
* 1437: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1623: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Судовая Вішня

**Судовая Вішня** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 2,81 км². Насельніцтва 6969 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1230: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1368: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIII стагодзьдзі
Стэбнік

**Стэбнік** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 8,9 км². Насельніцтва 20 000 чал.

## Гісторыя
* 1440: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1440: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Мастыска

**Масты́ска** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 12,8 км². Насельніцтва больш за 9 тыс. чал. (2025).

## Гісторыя
* 1244: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1404: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Мастыскага раёну
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIII стагодзьдзі
Стары Самбар

**Стары Самбар** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 14,50 км². Насельніцтва 6418 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1199: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1553: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Сасноўка (Львоўская вобласьць)

**Сасноўка** () — места ў Чырванаградзкім раёне Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 1,98 км². Насельніцтва 10 712 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя
* 1955: дата заснаваньня пасёлку.
* 1968: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Населеныя пункты Шаптыцкага раёну
Жмэрынка

**Жмэ́рынка** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 18,26 км². Насельніцтва 35 452 чал. (2024).

## Гісторыя
* 1692: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1951: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Унутрыпарашыцавыя

— тып у асноўным сядзячых водных жывёлаў памерамі ад 0,1 да 7 мм. Дарослыя асобіны келіхападобнай формы, на адносна доўгіх ножках. Яны маюць «карану» зь цьвёрдых шчупальцаў, вейкі якіх генэруюць водныя плыні, што  ў напрамку роту, а рот і анус разьмешчаныя ўнутры «кароны». Зьнешне падобныя да іх  маюць анус са зьнешняга боку «кароны» са шчупальцаў. Большасьць сямействаў унутрыпарашыцавых жывуць калёніямі, і ўсе са 150 відаў, за выняткам двух — марскія. Асобныя віды могуць павольна перамяшчацца.

Некаторыя віды выдзяляюць неаплодненыя яйцаклеткі ў ваду, іншыя трымаюць іх у вывадкавых камэрах да вылупліваньня, і некаторыя зь іх маюць пляцэнтападобныя органы для кармленьня яйкаў. Пасьля вылупліваньня лічынкі некаторы час плаваюць, пасьля чаго прымацоўваюцца да зямлі. Там яны мэтамарфуюць, іхні стрававальны тракт паварочваецца на 180°, і такім чынам рот і анус глядзяць угору. Як каляніяльныя, так і адзінкавыя віды таксама памнажаюцца клянаваньнем&nbsp;. Адзінкавыя гадуюць клёнаў у прасторы між шчупальцамі і выпускаюць іх па сканчэньні разьвіцьця, а каляніяльныя жывёлы прадукуюць новых са сьцябла або з калідорападобных сталёнаў.

Голашчэлепавыя з роду Trapania і турбэлярныя пляскатыя чарвякі палююць на энтапроктаў. Выяўленыя некаторыя віды энтапроктаў, што жывуць у замкнёнай асацыяцыі зь іншымі жывёламі.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* earthlife.net

Катэгорыя:Першаснаротыя
Катэгорыя:Тыпы жывёлаў
Трыбэрг-ім-Шварцвальд

**Трыбэрг-ім-Шварцвальд** () — горад на паўднёвым захадзе Нямеччыны, у зямлі Бадэн-Вюртэмбэргу. Насельніцтва на 31 сьнежня 2011 году — 4771 чалавек. Важны турыстычны цэнтар у Шварцвальдзе.

## Гісторыя

Упершыню згадваецца ў 1239 годзе. У 1330 згадваецца як горад. З 1355 да 1797 належыў да Дому Габсбургаў, уваходзячы ў склад Пярэдняе Аўстрыі. У 1884 годзе, упершыню ў Нямеччыне, у Трыбэргу зьявілася вулічнае асьвятленьне.

## Славутасьці
* Трыбэрскі вадаспад — найвышэйшы вадаспад у Нямеччыне
* Музэй Шварцвальду
* Паломніцкая царква Марыя-ў-Танэ
* Найбуйнейшы ў сьвеце Гадзіньнік зь зязюляй
* Руіны замку Трыбэрг
* Першая ў сьвеце паркоўка для мужчын

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмбэргу
Трэцяе пасланьне Яна Багаслова

**Трэ́цяе пасла́ньне Яна Багасло́ва**, **Трэці ліст Яна Багаслова** — кніга Новага Запавету, аўтарства якое прыпісваецца апосталу Яну Багаслову, аўтару аднаго з Эвангельляў і яшчэ двух пасланьняў. 

Пасланьне ўключанае ў канон з часоў Ляадыкійскага сабору. У Новым Запавеце разьмешчанае паміж другім пасланьнем Яна і пасланьнем апостала Юды.

Пасланьні Якуба, Юды, 1-е і 2-е Пятра і тры Яна называюць саборнымі, паколькі яны, у адрозьненьне ад пасланьняў апостала Паўла, адрасаваныя не да канкрэтных суполак і людзей, а да шырокіх колаў хрысьціянаў.

## Адрасат і аўтарства ліста
Ліст напісаны тым жа аўтарам, што і папярэднія два. У пачатку лісту ён вызначае сабе, як «старац» ці «старшы». Паводле зьместу і стылю ліст вельмі падобны да другога лісту Яна, а іхнія канчаткі амаль аднолькавыя.

На пачатку лісту пазначаны адрасат, да якога накіраваны ліст. Гэта Гай, які быў кіраўніком адной з суполак. Аднак больш нічога ні пра Гая, ні пра месца, дзе ён жыў, не вядома.

## Зьмест пасланьня

Пасланьне найкарацейшае ў Новым Запавеце па колькасьці словаў (па колькасьці вершаў на два большае за другое пасланьне Яна). Аўтар вельмі задаволены тым, што Гай застаўся верным вучэньню, і просіць і надалей заставацца дзейным і аказваць дапамогу місіянэрам-вандроўнікам. Зь іншага боку, апостал заклапочаны паводзінамі другога кіраўніка — Дыятрэфа, бачачы, што ягоная праца накіраваная на дасягненьне толькі ўласных мэтаў. У сканчэньні ліста апостал спадзяецца на хуткую сустрэчу і перадае прывітаньні.

## Час і месца напісаньня
Верагодна, час і месца напісаньня тыя ж, што і ў іншых лістоў Яна, а менавіта — апошняе дзесяцігодзьдзе I стагодзьдзя, а месца напісаньня — горад Эфэс.

## Кароткі плян
* Прывітаньне (1)
* пахвала Гаю за адданасьць ісьціне (2-4)
* пра гасьціннасьць (5-8)
* асуджэньне Дыятрэфа (9-11)
* падзяка Дымэтрыю (12)
* разьвітаньне (13-15)

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Трэцяе саборнае пасланьне сьвятога апостала Іоана Багаслова ў перакладзе Лукаша Дзекуць-Малея
* Трэцяе пасланьне сьвятога Яна ў перакладзе каталіцкага касьцёла
* Трэцяе саборнае пасланьне сьвятога апостала Яна Багаслова ў перакладзе Васіля Сёмухі
* Трэці суборны ліст сьвятога Яана апостала Багаслова ў перакладзе Яна Станкевіча
* Трэці ліст сьвятога апостала Яна ў перакладзе Уладзіслава Чарняўскага

Катэгорыя:Кнігі Новага Запавету
Ладыжын

**Ладыжын** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 9 км². Насельніцтва на 2024 год — каля 21 000 чалавек.

## Гісторыя
* 1260: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1973: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Гнівань

**Гнівань** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 14,75 км². Насельніцтва 11 800 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1629: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Ільлінцы

**Ільлінцы́** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 10,87 км². Насельніцтва каля 11 тысяч чал. (2024).

## Гісторыя
* 1391: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1757: магдэбурскае права.
* 1986: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Калінаўка (Віньніцкая вобласьць)

**Калінаўка** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 9,8 км². Насельніцтва 19 500 чал. (1 студзеня 2025).

## Гісторыя
* 18 ст.: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1979: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Хмельнік

**Хме́льнік** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 20,5 км². Насельніцтва  чал. (1 студзеня 2025).

## Гісторыя
* 1362: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1448: магдэбурскае права.
* 1448: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Вядомыя жыхары
* Ігар Барысевіч — імуноляг, доктар мэдычных навук, прафэсар
* Дзьмітры Дворкіс — палітык, дэпутат Вярхоўнай Рады Ўкраіны, гарадзкі галава Віньніцы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine
* Банк даних Державної служби статистики України

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIV стагодзьдзі
Няміраў (Украіна)

**Няміраў** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 10,923 км². Насельніцтва 11 000 чал. (2024).

## Гісторыя
* 1506: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1581: магдэбурскае права.
* 1985: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Паграбішча

**Паграбі́шча** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 8,7 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2012 году — 9970 чал.

## Гісторыя
* 1148 год — першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1569 год — магдэбурскае права.
* 1984 год — атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Тульчын

**Тульчын** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 9,26 км². Насельніцтва 13 896 чал. (1 студзеня 2023).

## Гісторыя
* 1607: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1787: магдэбурскае права.
* 1795: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Ліпавец (горад)

**Лі́павец** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 10,33 км². Насельніцтва 7800 чал. (2025).

## Гісторыя
* 1545: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 2001: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Турыстычная інфармацыя

* Славацкі манумэнт — братэрская магіла славацкіх жаўнераў, якія загінулі 22 ліпеня 1941 року
* Ліпавецкі нэкропаль

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* «Наш Ліповец» 

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны

Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Шаргарад

**Ша́ргарад** () — места ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 6,87 км². Насельніцтва 6960 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя
* 1585: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1588: магдэбурскае права.
* 1985: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Стараканстантынаў

**Стараканстантынаў** () — места ў Хмяльніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 40 км². Насельніцтва ≈ 30 000 чал. (2025).

## Гісторыя
* 1561: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1561: магдэбурскае права.
* 1795: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Хмяльніцкай вобласьці
Красылаў

**Красылаў** () — места ў Хмяльніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 28 км². Насельніцтва 18 000 чал. (1 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1444: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1964: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Хмяльніцкай вобласьці
Броды (горад)

**Бро́ды** () — места ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 8,67 км². Насельніцтва 23 454 чал. (1 студзеня 2020).

## Гісторыя
* 1084: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1584: магдэбурскае права.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine 
* Банк даних Державної служби статистики України
Славута

**Славу́та** () — места ў Хмяльніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 20 км². Насельніцтва 34 301 чал. (2023).

## Гісторыя
* XVII стагодзьдзе: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1633: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Хмяльніцкай вобласьці
Вадзім Курловіч

**Вадзім Курловіч** ( 30 кастрычніка 1992 году, Мікашэвічы, Беларусь) — беларускі футбаліст, паўабаронца «Слуцку».

## Кар’ера
Выхаванец мікашэвіцкага футболу, выступаў за дубль мясцовага клюбу «Граніт». У 2010 годзе перайшоў у БАТЭ, дзе таксама спачатку гуляў за дубль, а з 2011 году пачаў трапляць у асноўную каманду, аднак зачапіцца за асноўны склад ня здолеў.

У красавіку 2013 году быў аддадзены ў арэнду клюбу «Віцебск» да 10 сьнежня 2013 году. У канцы ліпеня 2013 году арэнда ў «Віцебску» была датэрмінова скасаваная, а Курловіч аддадзены ў арэнду ў берасьцейскае «Дынама» да канца сэзону, дзе стала выступаў ў асноўным складзе на пазыцыі апорнага паўабаронцы. У лютым 2014 году падпісаў паўнавартасны кантракт зь берасьцейскім «Дынама». У ліпені 2015 году перайшоў у «Слуцак». У слуцкім клюбе пераважна выходзіў на замену. У наступны сэзон ня даў рады ў клюбы, у выніку чаго ў ліпені 2016 году падпісаў кантракт зь мікашэвіцкім «Гранітам». У студзені 2017 году перайшоў у мазырскую «Славію». У складзе «Славіі» хутка замацаваўся ў пачатковым складзе на пазыцыі апорнага паўабаронцы. Застаўся ў камандзе і пасьля вылету з Найвышэйшай лігі паводле вынікаў сэзону 2017 году. На наступны год дапамог мазырчукам перамагчы ў Першай лізе і вярнуцца ў эліту. У сэзоне 2019 году зьяўляўся на полі нерэгулярна, нярэдка выходзіўшы на замену ў канцы сустрэчы. Часам заставаўся на лаве запасных. У студзені 2020 году пакінуў «Славію».

У сакавіку 2020 году стаў гульцом рэчыцкага «Спадарожніка». Замацаваўся ў першай адзінаццатцы і дапамог ёй прасунуцца ў Найвышэйшую лігу. Гуляў за «Спадарожнік» да ліпеня 2021 году, калі клюб зьняўся з турніру. У студзені 2022 году пачаў трэнавацца зь петрыкаўскім «Шахцёрам» і ў лютым афіцыйна стаў гульцом клюбу. Замацаваўся ў пачатковым складзе, за сэзон 2022 году адзначыўшыся 10 галамі і 12 галявымі перадачамі. У студзені 2023 году зышоў з «Шахцёру». У лютым 2023 году далучыўся да наваполацкага «Нафтану». У студзені 2024 году стаў гульцом «Слуцку», у якім адразу стаў футбалістам асноўнага складу. 2 лістапада 2024 году матч супраць менскага «Дынама» быў для Курловіча 200-м у Найвышэйшай лізе.

## Дасягненьні
**БАТЭ**:
* Чэмпіён Беларусі: 2011, 2012

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце БАТЭ
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Буквар

**Буква́р** (а́збука, леманта́р) — дапаможнік для навучаньня пісьменнасьці. Буквар дапамагае засвоіць друкаваныя і рукапісныя літары і іхнія гукавыя значэньні, навучыцца чытаць разам найпрасьцейшыя склады і словы і правільна разумець чытанае, умець чытаць і разумець тэксты, пісаць простыя словы і сказы.

## Назва
Назва «буквар» упершыню зьявілася ў выданьні Сьвятадухавага брацтва 1618 року (Еўе); у 1631 гэты зачын падтрымаў Сьпірыдон Собаль. Ад гэтае пары букваром сталі называць кнігі для навучаньня пісьменнасьці ня толькі ў беларускай, але і ў іншых славянскіх мовах: расейскай, украінскай, баўгарскай, сэрба-харвацкай.

Пазьней на Беларусі стаў таксама выкарыстоўвацца тэрмін «лемантар» (ад  — пачатковы).

## Мінуўшчына

Першы друкаваны буквар на беларускіх землях пад назваю «Наука ку читаню и розуменю писма словенскаго» быў выдадзены ў 1596 Ляўрэнціем Зізаніем у віленскай друкарні Мамонічаў. Аднак фактычна кнігі, па якіх навучаліся грамаце, выдаваліся і раней. Да зьяўленьня першага падручніка людзі вучыліся чытаць і пісаць па кнігах Сьвятога Пісаньня — «Псалтыры» ды «Часаслове». Так, Францішак Скарына ў сваім перакладзе «Псалтыры» побач з тытульнымі літарамі на пачатку разьдзелаў зьмяшчаў малюнкі прадметаў, якія пачыналіся з гэтай літары — спосаб, які выкарыстоўваецца і ў сучасных букварох.

У 1618 року ў друкарні Сьвятадухавага брацтва ў Еўі была выдадзеная кніга пад назваю «Букварь языка славенска», у працы над якой удзельнічаў Мялеці Сматрыцкі. У 1631 року Сьпірыдон Собаль выдаў уласны «Букваръ сиречъ, начало ученіа детем начинающим чтенію извыкати». Увогуле ў пэрыяд паміж 1590 і 1653 рокамі на тэрыторыі сучаснай Беларусі выйшлі 16 элемэнтарных падручнікаў, што складала болей за палову ўсіх выданьняў на ўсходнеславянскіх землях.

У 1679 року Сімяон Полацкі выдаў ва ўласнай друкарні ў Маскве «Букварь языка славенска», па якім вучыў царскіх дзяцей Пятра і Соф’ю Аляксеевічаў.

XX стагодзьдзе было адзначана выхадам у сьвет лемантароў і буквароў Цёткі («Беларускі лемантар», 1906, Пецярбург), Каруся Каганца, Сьцяпана Некрашэвіча («Лемантар», 1922, Бэрлін), Надзеі Сіўко, Анатоля Клышкі. Буквар апошняга аўтара атрымаў некалькі ўзнагародаў на міжнародных, ўсесаюзных і беларускіх кніжных выставах, зазнаў 23 перавыданьні і зьяўляецца адзіным, па якім дагэтуль вывучаюць беларускую мову ў школах.

## Крыніцы

Катэгорыя:Падручнікі
Катэгорыя:Гісторыя адукацыі
Катэгорыя:Дзіцячыя кнігі
Notes from the Underground

***Notes from the Underground*** — трэці студыйны альбом амэрыканскай рэп-рок групы Hollywood Undead. Першапачаткова плянаваўся быць выпушчаны летам 2012 году. *Notes from the Underground* быў выдадзены ў студзені 2013 году ў Злучаных Штатах.

## Стварэньне
Пасьля працяглых гастроляў на працягу 2011 году ў падтрымку свайго другога студыйнага альбома, *[[American Tragedy]]*, і першага альбома рэміксаў, *[[American Tragedy Redux]]*, Charlie Scene абвясьцілі аб плянах пачаць працу над трэцім студыйным альбомам у канцы лістапада 2011 году. Гэта заява была зроблена пасьля заканчэньня туру «World War III» у якім Hollywood Undead ўдзельнічалі разам з групай Asking Alexandria. Charlie Scene заявіў, што група пачне запісваць дэма-вэрсіі песен падчас турнэ «Buried Alive» і пачне запіс фінальных вэрсіяў трэкаў адразу пасьля канца турнэ, у сьнежні 2011 году. Ён таксама заявіў, што альбом будзе гучаць больш падобна на *Swan Songs*, чым на *American Tragedy*. Камэнтуючы розьніцу ў гучаньні на гэты раз, ён заявіў: «Я б сказаў, што на гэты раз лэйбл даў нам поўную свабоду ў пляне творчасьці. Я думаю, гэта будзе больш падобна на Swan Songs, чым на *American Tragedy*. Гэта будзе сумесь і таго і іншага, я маю на ўвазе, што мы ўсе расьцем як музыкі, мы сталеем, і мы займаемся музыкай даволі-такі доўга, таму я думаю, гэта будзе больш падобна на *Swan Songs* і я думаю, што нашым фанатам гэта вельмі спадабаецца.» Пазьней у інтэрв’ю Charlie Scene заявіў, што гурт не зьбіраецца зацягваць зь выхадам альбома і плянуе выпусьціць яго ў канцы лета. У студзені 2012 году музычны часопіс ArtistDirect назваў новы альбом адным з самых чаканых альбомаў году.

19 кастрычніка група выклала трэк «Dead Bite» для свабоднай загрузкі. «We Are», першы сынгл з альбома, выйшаў 29 кастрычніцка 2012. У той жа час было абвешчана назва альбома, *Notes From The Underground*. Выхад альбома заплянаваны на 8 студзеня 2013 году.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Dead Bite»
# «From the Ground»
# «Another Way Out»
# «Lion»
# «We Are»
# «Pigskin»
# «Rain»
# «Kill Everyone»
# «Believe»
# «Up in Smoke»
# «Outside»

## Удзельнікі запісу

### Музыкі
;Hollywood Undead
* J-Dog — вакал (MC), скрымінг, бас-гітара, клявішныя
* Charlie Scene — вакал (MC), сола-гітара
* Danny — чысты вакал, рытм-гітара
* Da Kurlzz — пэркусія, скрымінг
* Johnny 3 Tears — вакал (MC), скрымінг
* Funny Man — вакал (MC)
;Запрошаныя музыкі
* Дарэн Пфайфэр — ударныя
* John 5 — сола-гітара

### Гуказапісваючая каманда
* Грыфін Бойс — прадусаваньне, звядзеньне
* Дэні Лёнэр — прадусаваньне
* S*A*M & Sluggo — прадусаваньне

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гурта

Катэгорыя:Hollywood Undead
Мэталюрг Запарожжа

«**Мэталю́рг**» () — украінскі футбольны клюб з гораду Запарожжа. Заснаваны ў 1935 годзе. Фіналіст Кубка Ўкраіны (2006).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Запарожжа
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1935 годзе
Spellbound Dizzy

**«Spellbound Dizzy»** () — аркадная прыгодніцкая кампутарная гульня, выпушчаная ў 1991 року Codemasters, пятая ў асноўнай сэрыі Dizzy. У распрацоўцы гульні ізноў практычна ня бралі ўдзелу блізьняты Олівэр, даручыўшы Big Red Software перапрацаваць графічны рухавік і стварыць новыя заданьні.

## Гульнявы працэс
Гульня можа пахваліцца найбуйнейшай мапай ва ўсёй сэрыі, якая складаецца з 105 экранаў. Адпаведна яна стала яшчэ больш складанай для праходжаньня, і нават просты праход па ўсіх лякацыях займае паўтары гадзіны. Адна зь лякацыяў, «The 105th room!» (), дасяжная толькі з дапамогай сакрэтнага коду і зьмяшчае паведамленьне, што была дададзеная ў гульню проста дзеля круглага ліку.

Гульнявы працэс ускладнены тым, што пры падзеньні з вышыні Дызі губляе здароўе (у наступных гульнях гэтае новаўвядзеньне скасаванае). Такі ўзровень складанасьці змусіў многіх гульцоў махляваць, ужываючы патчы, што давалі Дызі бясконцыя жыцьці.

У «Spellbound Dizzy» прадстаўлены крыху адрозны ад ранейшых гульняў інтэрфэйс карыстальніка, графіка і прынцыпы, якія не фігуравалі больш ні ў якіх частках сэрыі (ні ранейшых, ні пазьнейшых): інвэнтар зь іконкамі прадметаў; разьдзеленыя калекцыйныя (зоркі) і ацаляльныя (вішні) прадметы; дынамічна анімаваныя спрайты (тунэлі, шахцёрская каламажка і інш.); скакаючы па грыбах або батутах, можна павялічыць вышыню скачку.

## Сюжэт
Дызі гасьцяваў у мясцовага добрага чараўніка Тэо. Тэо, хоць і майстар у справе маханьня чароўнымі палачкамі, не такі акуратны ў захоўваньні-рэчаў-па-месцах, таму ён пакінуў на стале ў сваёй лябараторыі «Кнігу сапраўды магутных чараў». Больш за тое, кніга была адчыненая на старонцы з назвай «Вельмі, вельмі магутны заклён (які нельга прамаўляць услых)». Невядома, ці бачыў Дызі гэтую назву, аднак — вой! — ён прамовіў заклён, што спрычынілася да катастрофы: Дызі перамясьціў усіх сваіх ёлкфолкаўцаў разам з чараўніком Тэо у падземны сьвет! Вось табе й маеш!

Галоўнаму пэрсанажу і вінаватаму застаецца адзінае выйсьце: прачытаць заклён яшчэ раз, каб перанесьціся ў падземны сьвет самому і ўратаваць сваіх суродзічаў…

## Успрыняцьце
У 1993 року вэрсія для ZX Spectrum заняла 18-е месца ў сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў часопісу «Your Sinclair».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Spellbound Dizzy на World of Spectrum
* Spellbound Dizzy на MobyGames

Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1991 году
Катэгорыя:Гульні для Amiga
Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC
Катэгорыя:Гульні для Atari ST
Катэгорыя:Гульні для CD32
Катэгорыя:Гульні для Commodore 64
Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum
Катэгорыя:Dizzy
Катэгорыя:Гульні Codemasters
Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі
Your Sinclair

**«Your Sinclair»** (; скарочана **YS**) — ангельскае друкаванае выданьне ў фармаце часопісу, прысьвечанае кампутару ZX Spectrum.

Першы выпуск часопісу пабачыў сьвет у студзені 1984 пад назваю «Your Spectrum». Першапачаткова часопіс выдаваўся адзін раз на два месяцы, з чэрвеня 1984 — штомесяц. У студзені 1986 зьмяніў назву на «Your Sinclair», бо тэматыка стала тычыцца таксама плятформы Sinclair QL. Да верасьня 1993 року выйшлі 93 нумары. Часопіс быў зачынены з прычыны сканчэньня камэрцыйнага жыцьця кампутара ZX Spectrum.

З кастрычніка 1991 да лютага 1992 у часопісе быў апублікаваны сьпіс 100 найлепшых гульняў усіх часоў для ZX Spectrum. У 93-м нумары таксама быў апублікаваны сьпіс 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках галасаваньня чытачоў. У 2004 року выйшаў 94-ы выпуск часопісу, які распаўсюджваўся як бясплатны дадатак да часопісу «Retro Gamer». У гэтым нумары быў апублікаваны сьпіс 50 найлепшых гульняў усіх часоў для ZX Spectrum.

## Глядзіце таксама
* CRASH

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Неафіцыйная бачына з матэрыяламі часопісу
* [ftp://ftp.worldofspectrum.org/pub/sinclair/magazines/YourSinclair/ Архіў сканаў часопісу] на World of Spectrum
* Неафіцыйны архіў «Your Spectrum»
* Your Sinclair: A Celebration

Катэгорыя:Брытанскія часопісы
Катэгорыя:ZX Spectrum
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1993 годзе
Катэгорыя:Колішнія кампутарныя часопісы
Дунаеўцы

**Дуна́еўцы** () — места ў Хмяльніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 12,84 км². Насельніцтва 15 000 чал. (2024).

## Гісторыя
* 1403: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1592: магдэбурскае права.
* 1958: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласьці
Дэражня

**Дэражня** () — места ў Хмяльніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 17,55 км². Насельніцтва 10200 чал. (18 студзеня 2024).

## Гісторыя
* 1431: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1614: магдэбурскае права.
* 1987: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Хмяльніцкай вобласьці
Гарадок (Хмяльніцкая вобласьць)

**Гарадок** () — места ў Хмяльніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 29,569 км². Насельніцтва 16 812 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя
* 1362: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1957: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Хмяльніцкай вобласьці
Гарадзішча (Чаркаская вобласьць)

**Гарадзішча** () — места ў Чаркаскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 21,69 км². Насельніцтва 16 106 чал. (1 студзеня 2023).

## Гісторыя
* 1050: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1956: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чаркаскай вобласьці
Манастырышча

**Манастыры́шча** () — места ў Чаркаскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 5,51 км². Насельніцтва на 1 студзеня 2023 году — 8860 чал.

## Гісторыя
* 1613 (1622): першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1985: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чаркаскай вобласьці
Тальное

**Тальное** () — места ў Чаркаскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 161 км². Насельніцтва 12 649 чал. (2024).

## Гісторыя
* 1150: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1938: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чаркаскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XII стагодзьдзі
Каменка (Чаркаская вобласьць)

**Ка́менка** () — места ў Чаркаскай вобласьці Ўкраіны, адміністрацыйны цэнтар Каменскага раёну. Плошча 15,23 км². Насельніцтва 12 864 чал. (1 студзеня 2012).

## Гісторыя
* 17 ст.: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1956: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чаркаскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Чыгірын

**Чыгіры́н** () — места ў Чаркаскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 14,12 км². Насельніцтва 8539 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя
* XVI ст.: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1592: магдэбурскае права.
* 1795: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine
* Банк даних Державної служби статистики України

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чаркаскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Багачава

**Багачава** () — места ў Чаркаскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 10,89 км². Насельніцтва 15 763 чал. (1 студзеня 2022).

## Гісторыя
* 1947: дата заснаваньня пасёлку.
* 1952: атрымаў статус места.
* 2024: перайменаваны ў Багачова

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Чаркаскай вобласьці
Шумскі раён

**Шумскі раён** () — колішнія адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Шумск.

## Гісторыя
Раён скасаваны 17 ліпеня 2020 году ў рамках заканчэньня рэформы дэцэнтралізацыі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 2020 годзе
Шумск

**Шумск** () — места ў Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 5 км². Насельніцтва 5470 чал. (1 студзеня 2019).

## Гісторыя
* 1149: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах.
* 1999: атрымаў статус места.

## Насельніцтва

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Тарнопальскай вобласьці
Мар’ян Фальскі

**Мар’я́н Фа́льскі** (псэўданімы: Янка Сваяк; ; 7 сьнежня 1881, Нача, Лідзкі павет Віленскай губэрні, Расейская імпэрыя — 8 кастрычніка 1974, Варшава, ПНР) — польскі грамадзкі дзяяч, навуковец, пэдагог.

## Жыцьцяпіс
Паходзіў з дробнашляхецкай сям’і. Ад 1891 навучаўся ў школе ў Менску, атрымаў дыплём інжынэра ў Політэхнічным інстытуце ў Варшаве. У 1903—1906 дзяяч Польскай партыі сацыялістычнай (ППС), у 1905 быў зьняволены ў Варшаўскай цытадэлі.

У 1907 выехаў у Кракаў, працаваў хатнім настаўнікам. Пасьля стаў асыстэнтам Уладыслава Гайнрыха ў Ягелонскім унівэрсытэце і пад ягоным кіраваньнем скончыў доктарскую працу па тэме псыхалёгіі чытаньня.

У 1918, адмовіўшыся ад пасады загадчыка катэдры ўнівэрсытэту, выехаў у Варшаву. У 1919—1939 працаваў у Міністэрстве рэлігійных канфэсій і народнай асьветы Польшчы, пасьля вайны — у Міністэрстве асьветы.

3 1953 Фальскі ў Польскай акадэміі навук (ПАН), з 1954 прафэсар, з 1958 кіраўнік лябараторыі структуры і арганізацыі асьветы ПАН.

У 1964 разам з Антоніем Слонімскім падпісаў гэтак званы «Ліст 34» супраць цэнзуры і абмежаваньня доступу да культуры.

## Творчасьць
Аўтар шматлікіх прац у галіне школьніцтва. Вядомы як аўтар найпапулярнейшага польскага лемантару XX стагодзьдзя пад назовам «Навука чытаньня і пісаньня» (першае выданьне 1910, пасьля шматкроць перавыдадзены).

У 1903—1904 супольна з Вацлавам Іваноўскім і Стэфанам Багушэўскім займаўся арганізацыяй нелегальнай беларускай выдавецкай дзейнасьці ў Кракаве. Падрыхтаваў да друку пераважную частку матэрыялаў: у канцы 1903 пераклаў на беларускую мову (пад псэўданімам Янка Сваяк) «Янку-музыканта» Генрыка Сянкевіча, «Да свайго Бога» Стэфана Жаромскага і апавяданьне невядомага аўтара «Ведзьма»; таксама падрыхтаваў тэкст ананімнай адозвы «Царская гаспадарка», выкарыстаўшы для гэтага выдадзеныя ППС у Лёндане беларускія агітацыйныя брашуры. У канцы 1904 разам з Вацлавам Іваноўскім удзельнічаў у напісаньні першага «Беларускага лемантара» — буквара на беларускай мове. Адзін з заснавальнікаў Сацыялістычнай партыі Белай Русі (1904), ад імя якой на беларускай мове выдаваліся прапагандысцкія адозвы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Александровіч С. Пуцявіны роднага слова. Мн., 1971.
* Туронак Ю. Удзел М. Фальскага ў беларускім выдавецкім руху / пер. з польск. // Туронак Ю. Мадэрная гісторыя Беларусі. 2-е выд. Вільня. 2008.

Катэгорыя:Польскія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Польскія літаратары
Катэгорыя:Польскія перакладчыкі
Катэгорыя:Польскія пэдагогі
Катэгорыя:Польскія навукоўцы
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Ягелонскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Усьмешкі
Катэгорыя:Вязьні Варшаўскай цытадэлі
Буквар Сімяона Полацкага

«**Букварь языка славенска, сиречь начало учения детем, хотяшы учитися чтению писаний**» (Бꙋква́рь ѭзы́ка славе́нска, си́рѣчь нача́ло ꙋче́нїѧ дѣ́тем, хотѧщым ꙋчи́тисѧ чте́нїю писа́нїй)&nbsp;— кніга для дзяцей з тэкстамі для чытаньня, падабранымі са Сьвятога Пісаньня, выдадзеная ў 1679 року Сімяонам Полацкім ва ўласнай друкарні ў Маскве.

Структураю кніга падобная да буквароў Сьпірыдона Собаля, аднак больш аб’ёмны — мае 160 аркушаў. Традыцыйна зьмяшчае царкоўнаславянскі альфабэт у прамым і адваротным парадку, прыведзеныя назвы літараў. Каротка сказана пра прасодыю (правілы вершаскладаньня) ды асноўныя правілы сынтаксісу і пунктуацыі, пададзенае пазначэньне лічбаў кірылічнымі літарамі пад тытламі.

Сімяон Полацкі па гэтай кнізе навучаў грамаце дзяцей Аляксея Міхайлавіча Пятра і Соф’ю.

## Літаратура
* Малий словник історії України / Відповідальний редактор Валерій Смолій. — К.: Либідь, 1997.

Катэгорыя:Кнігі 1679 году
Катэгорыя:Падручнікі
Катэгорыя:Гісторыя адукацыі
Флявіян (Дзьмітрыюк)

**Архіяпі́скап Флявія́н** (у сьвеце **Фёдар Ігнацевіч Дзьмітрыюк**; , вёска Кіёвец, Бельскі павет Холмскай губэрні, Расейская імпэрыя — , Горкі, РСФСР, СССР) — япіскап Расейскай праваслаўнай царквы, архіяпіскап Горкаўскі й Арзамаскі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і псальмяра. У 1909 скончыў Холмскую духоўную вучэльню, у 1915 — Холмскую духоўную сэмінарыю.

30 чэрвеня 1915 рукапакладзены ў дыякана, а 9 жніўня — у прэсьбітэра і прызначаны настаяцелем царквы вёскі  Холмскай япархіі.

У сувязі з набліжэньнем фронту эвакуяваны ў Маскву. Служыў у храмах Масквы, Петраграду, Кацельнічу. З 1918 року служыў сьвятаром у вёсцы Страдзеч, пасьля — у Аляксандра-Неўскім саборы Пружаны Палескага ваяводзтва (Другая Рэч Паспалітая).

У 1938 року на патрабаваньне польскіх уладаў Дзьмітрыюк, як прыхільнік расейскай арыянтацыі, быў пазбаўлены польскага грамадзянства. Толькі пачатак Другой сусьветнай вайны зашкодзіў ягонай дэпартацыі.

На пачатку савецка-нямецкай вайны пражываў у вёсцы Чаравачыцы Кобрынскага раёну. За сувязь зь беларускімі партызанамі у 1943 нацысты расстралялі жонку айца Фёдара Марыю, старэйшую дачку Галіну, ейнага мужа Васіля і яшчэ двух блізкіх родных. Цяжка параненую дачку Раісу здолелі ўратаваць.

З 1944 служыў у Петрапаўлаўскім саборы Кобрыня Берасьцейскай вобласьці, з 1946 — у Мікольскім саборы Бабруйску.

У 1952 року пераехаў у Таганрог. З 1953 — настаяцель катэдральнага сабору Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Растове-на-Доне.

6 красавіка 1955 ва Ўсьпенскай Пачаеўскай лаўры прыняў манаскі пострыг зь імем Флявіян. 26 траўня ўзьведзены ў сан архімандрыта. 1 верасьня 1957 пераведзены ў Троіца-Сергіеву Лаўру.

20 красавіка 1958 хіратанісаны ў япіскапа Сьвярдлоўскага і Ірбіцкага. Зь 9 сьнежня 1958 — япіскап Сьвярдлоўскі і Курганскі. З 25 сакавіка 1960 часова загадваў таксама Чалябінскай япархіяй; з 23 верасьня 1960 да 3 красавіка 1961 часова загадваў Пермскай япархіяй. З 7 ліпеня 1966 — япіскап Горкаўскі й Арзамаскі.

25 лютага 1968 узьведзены ў сан архіяпіскапа.

Сканаў 3 сакавіка 1977 року ў Горкім. Пахаваны ў агароджы Сьвята-Траецкай царквы Горкага.

## Узнагароды
У кастрычніку 1966 року рашэньнем выканкаму райсавету Ленінскага раёну места Горкі узнагароджаны юбілейным мэдалём 20-годзьдзя Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 рокаў «за актыўную падамогу чальцам падпольнага камітэту па барацьбе з фашызмам».

У 1969 року ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савецкага камітэту фонду міру.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на бачыне «Расейскае праваслаўе»

Катэгорыя:Біскупы Расейскай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бельскім павеце
Катэгорыя:Памерлі ў Ніжагародзкай вобласьці‎
Катэгорыя:Асобы Пружанаў
Кіёвец

Назву **Кіёве́ц** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Польшча]]
* Велікапольскае ваяводзтва:
** Кіёвец — вёска ў Конінскім павеце

* Люблінскае ваяводзтва:
** Кіёвец — лесьнічоўка ў гміне Белая Бельскага павету
** Кіёвец — вёска ў гміне Залесьсе Бельскага павету

## Глядзіце таксама
* Кіявец
Пэрсэфона

**Пэрсэфона** () — у грэцкай міталёгіі дачка Зэўса й Дэмэтры. 

## Міты
### Выкраданьне Аідам
Спадабалася прыгажуня Пэрсэфона цару падзямельля Аіду, і папрасіў той у брата свайго Зэўса забраць дзяўчыну да сябе ў жонкі. І вярхоўны дазволіў. Пад час гульні дзяўчыны ў квітнеючай Нісейскай даліне з сяброўкамі акіянідамі, прыцягнула яе ўвагу дзіўная кветка, але не ведала дзяўчына, што кветка гэтая ўзрошчана Геяй па просьбе самога Аіда. Як толькі наблізілася багіня Пэрсэфона да дзіўнай расьліны, так раптам разьвярнулася зямля побач яе, і выехаў на сваёй чорнай калясьніцы цар сумнага падземельля Аід, схапіў дзяўчыну і так жа раптам зьнік. Маці яе, Дэмэтра, па зьнікненьню Пэрсэфоны пала ў глыбокі смутак, і зжаліўся над ёй грымотнік Зэўс і паслаў да Аіда Гермэса з дамовай, каб той дазволіў дзяўчыне пакідаць ягонае царства на восем месяцаў, а пасьля вярнуцца. Згадзіўся Аід, і адпусьціў Пэрсэфону даўшы праглынуць зерне гранату - сымбаля шлюбу.

## Літаратура
* Кун, Н. А. Легенды и мифы древней Греции / Н. А. Кун. - М: Государственное учебно - педагогическое издательство министерства просвещения РСФСР, 1957. - 464с.
* Тахо-Годи, А. А. Греческая мифилогия / А. А. Тахо-Годи. - М: Искусство, 1989. - 304с.

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Настасься Кінунэн

**Наста́сься Ві́ктараўна Кі́нунэн** (у дзявоцтве ***Дубарэ́зава***; нарадзілася 14 сакавіка 1985 году, Гарадок, БССР) — беларуская біятляністка, а ў мінулым лыжніца, удзельніца Алімпійскіх гульняў у Ванкувэры ў лыжных гонках.

## Кар’ера
У лыжным Кубку сьвету Дубарэзава дэбютавала ў кастрычніку 2007 году, тады ж першы раз трапіла ў трыццатку найлепшых на этапе Кубка сьвету, у эстафэце. Усяго мае на сваім рахунку 3 трапляньні ў трыццатку найлепшых на этапах Кубка сьвету, усё ў камандных спаборніцтвах. Найлепшым вынікам у выніковым агульным заліку Кубка сьвету зьяўляецца для Дубарэзавай 123-е месца ў сэзоне 2009—2010 гадоў.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкувэры прымала ўдзел у чатырох гонках: спрынт — 42-е месца, дуатлён 7,5+7,5 км — 53-е месца, эстафэта — 10-е месца, мас-старт на 30 км — 44-е месца.

За сваю кар’еру брала ўдзел у адным лыжным чэмпіянаце сьвету, на чэмпіянаце 2009 году, стартавала ў чатырох гонках, найлепшы вынік — 40-е месца ў мас-старце на 30 км.

Па заканчэньні сэзону 2009—2010 гадоў перайшла з лыжных гонак у біятлён. У біятлённым Кубку сьвету Дубарэзава дэбютавала ў сьнежні 2010 году, у сакавіку 2011 году ў першы раз трапіла ў пунктавую зону на этапе Кубка сьвету, заняўшы 40-е месца ў спрынце. Па выніках сэзону 2010—2011 гадоў заняла 96-е месца ў агульным заліку Кубка сьвету.

У сэзоне 2011—2012 гадоў ужо на 3 этапе Кубка сьвету ў Гохфільцэне ўпершыню ў кар’еры трапіла на кветкавую цырымонію, заняўшы 10-е месца ў спрынтарскай гонцы. На 4 этапе ў Абэргофе ў спрынтарскай гонцы заняла 7-ю пазыцыю, не дапусьціўшы ніводнага промаху. На першай у сэзоне гонцы з масавым стартам заняла 10-е месца. На 6-м этапе Кубка сьвету ў эстафэце заняла 2 месца.

## Агульны залік Кубка сьвету
* сэзон 2010—2011, 96 месца
* сэзон 2011—2012, 33 месца
* сэзон 2012—2013, 55 месца
* сэзон 2013—2014, 61 месца
* сэзон 2014—2015, 50 месца
* сэзон 2015—2016, 50 месца (109 пунктаў)

## Сям’я
У 2016 року абралася шлюбам зь фінам з прозьвішчам Кінунэн (). Нарадзіла ў шлюбе дачку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Беларускай фэдэрацыі біятлёну
* Профіль на сайце Міжнароднага зьвязу біятляністаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадоцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія лыжніцы
Катэгорыя:Беларускія лыжнікі і лыжніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Беларускія біятляністкі
Катэгорыя:Беларускія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Фінскія біятляністкі
Катэгорыя:Фінскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях