Палацава-паркавы комплекс Манюшкаў (Сьмілавічы)

**Палацава-паркавы комплекс Манюшкаў** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва ХІХ — пачатку ХХ стагодзьзяў у Сьмілавічах. Знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы мястэчка, на беразе ракі Волмы. Твор рэтраспэктыўна-гатычнага і нэагатычнага стылявых кірункаў з элемэнтамі мадэрну. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Складаецца з двух палацаў, флігеляў, парку пэйзажнага тыпу з брамай і гаспадарчых пабудоваў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

У XVI ст. на месцы палацава-паркавага комплексу існаваў замак. У розныя часы маёнтак Сьмілавічы належаў Кезгайлам, Сапегам, Завішам. У ХVIII ст. ён перайшоў у валоданьне гетмана вялікага Міхала Казіміра Агінскага (1730—1800). У 1791 годзе маёнтак стаў уладаньнем Манюшкаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Палацава-паркавы комплекс сфармаваўся ў XIX — пачатку ХХ ст. Будаваньне старога палаца вялося ў пачатку XIX ст. Станіславам Манюшкам (дзедам вядомага кампазытара) і яго сынамі. Казімер Манюшка заклаў батанічны і пладовы сады. Будаваньне комплексу скончыў Лявон Ваньковіч, жанаты з Паўлінай Манюшкай.

У 1900 годзе да паўночна-ўсходняга крыла корпуса старога палаца зрабілі 2-павярховую прыбудову з драўлянай галерэяй на другім паверсе. У 1900-я гады да старога прыбудавалі новы палац.

### Найноўшы час
За савецкім часам у будынку новага палаца разьмясьціўся сельскагаспадарчы каледж, а старэйшую частку палаца, збудаваную Станіславам Манюшкам, занядбалі.

У 1973 годзе паводле праекта рэканструкцыі (Беларускі навукова-дасьледчы і праектны інстытут па будаўніцтве ў вёсцы) да ўвахода ў новы корпус прыбудавалі вэстыбюль з гардэробам, з усходняга боку — лесьвічную клетку.

## Архітэктура

Палац складаецца з 2 мураваных карпусоў (старога і новага палацаў), збудаваных у розны час і аб’яднаных паміж сабой невялікім аб’ёмам, у якім месьцілася аранжарэя. Палац меў багаты архіў (зьберагліся дакумэнты Агінскіх, Манюшкаў, Ваньковічаў) і карцінную галерэю, у складзе якой быў вядомы партрэт Адама Міцкевіча (мастак Валенці Ваньковіч). Цяпер ён захоўваецца ў Варшаве, у Нацыянальным музэі.

Стары палац — помнік архітэктуры рэтраспэктыўнай готыкі. Гэта прастакутны ў пляне 2-павярховы будынак, накрыты 2-схільным дахам. Фасады падзяляюцца міжпавярховым карнізам. З боку галоўнага фасада да будынка далучаецца магутная, квадратная ў пляне 3-павярховая вежа, завершаная зубцамі. Ніжні ярус вежы, дзе месьціцца ўваход, апрацоўваецца рустам. Вокны маюць маляўнічае абрамленьне.

Плян анфіладны. Перакрыцьці роўныя, з выняткам некалькіх памяшканьняў на першым паверсе, якія маюць цыліндрычныя скляпеньні з распалубкамі. У вежы разьмяшчаюцца 3-маршавыя сходы.

Новы палац — помнік архітэктуры нэаготыкі з элемэнтамі стылю мадэрн. Будынак у пляне выцягнуты, асымэтрычны, ускладнены 5-граннымі эркерамі. Уваход разьмяшчаецца ў заходняй частцы, вылучаецца 3-павярховым рызалітам, з бакоў якога ўзвышаюцца дзьве гранёныя невялікія вежы, завершаныя невысокімі шатрамі і шпілямі. 

Інтэр’ер палаца аздабляўся размалёўкай.

## Парк
Парк пэйзажнага тыпу. Плошча каля 3 га. Утварае суцэльны дрэвавы масіў, у складзе якога трапляюцца каштоўныя экзоты — хвоя вэймутава, лістоўніца эўрапэйская, шаўкоўніца белая ды іншыя, растуць інтрадуцэнты — тсуга канадзкая, елка блакітная, піхта аднаколерная, клён блакітны, аморфа кустарнікавая ды іншыя. Тут знаходзяцца Сьмілавіцкія хвоі — два дрэвы хвоі чорнай векам каля 100 гадоў. Дрэвавыя экзоты — каштоўныя дэкаратыўныя і матачныя расьліны.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (J. Pieška, 1810).jpg|Старая сядзіба. Ю. Пешка, 1810 г.
Śmiłavičy. Сьмілавічы (Č. Maniuška, XIX).jpg|Сядзіба (направа) і кляштар. Ч. Манюшка, XIX ст.
Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (Č. Maniuška, XIX).jpg|Стары дом Манюшкаў. Ч. Манюшка, XIX ст.
Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (N. Orda, 1864-76).jpg|Н. Орда, 1864—1876 гг.


### Гістарычныя здымкі

Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (1907) (2).jpg|1907 г.
Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (1901-17) (2).jpg|да 1918 г.
Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (1901-17).jpg|да 1918 г.
Śmiłavičy, Maniuška, Choł. Сьмілавічы, Манюшка, Хол (1901-17).jpg|да 1918 г.


Śmiłavičy, Maniuška, Salon. Сьмілавічы, Манюшка, Салён (1901-17).jpg|Салён, да 1918 г.
Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (1925).jpg|1925 г.
Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (1.07.1944).jpg|1 ліпеня 1944 г.
Śmiłavičy, Maniuška. Сьмілавічы, Манюшка (1944).jpg|1944 г.


### Сучасныя здымкі

Smilavičy, Maniuška. Смілавічы, Манюшка (2021) 14.jpg|Стары палац
Smilavičy, Maniuška. Смілавічы, Манюшка (2021) 07.jpg|Новы палац
Manor of Maniuszka Smilaviczy Bielarus02.jpg|Адзін з флігеляў
Smilavičy, Maniuška. Смілавічы, Манюшка (2021) 28.jpg|Брама


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Федорук А. Т. Старинные усадьбы Минского края. — Минск: Полифакт, 2000.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Сьмілавічы
Сьмілавічы
Сьмілавічы