Ваю

**Ваю**, **гўазіра** ці **вахіра** — індзейскі этнас, які насяляе Гўахірскі паўвостраў на мяжы Калюмбіі з Вэнэсуэлай. Іхняя мова ўваходзіць у аравацкую моўную сям’ю.

## Мінуўшчына
Народ ваю стала знаходзіўся ў стане вайны з гішпанцамі, якія так і ня здолелі канчаткова яго падпарадкаваць. Паўстаньні супраць гішпанскага панаваньня выбухалі ў 1701, 1727, 1741, 1757, 1761, 1768 і 1769 роках. З усіх індзейскіх народаў Калюмбіі ваю адзіныя засвоілі карыстаньне пальнай зброі і коней.

У канцы XIX стагодзьдзя ўзнавіліся спробы эвангелізацыі ваю. У 1905 року Папа Піюс X заснаваў вікарыят Ля Гўахіры. Каталіцкія манахі закладалі тут дзіцячыя прытулкі, дзе навучалі дзяцей у эўрапейскіх традыцыях. З тае пары канфлікты між ваю і калюмбійскім урадам паступова згасаюць. У 1942 року ва Ўрыбіі ўпершыню адсьвяткавалі Раство і Новы год.

## Насельніцтва
Паводле зьвестак перапісу 1997 року, у Калюмбіі налічвалася прыкладна 144 тысячы прадстаўнікоў народу ваю (20% ад усяго індзейскага насельніцтва Калюмбіі і 48% ад насельніцтва дэпартамэнту Гўахіра. Ваю насяляюць плошчу 10 800 км² у дзесяці паселішчах, восем зь якіх палягаюць на поўдні дэпартамэнту.

Паводле зьвестак вэнэсуэльскага перапісу 2001 року налічвалася 293 777 ваю, каля 60 000 зь якіх жылі ў Маракайба. У Вэнэсуэле гэта найбуйнейшыя прадстаўнікі індзейскіх народаў (57,5% ад агульнай колькасьці).

Ваю — саманазва народу; таксама яны называюць сябе проста «народ», а тэрмінам «індзейцы» характарызуюць усе астатнія абарыгенныя этнасы. Белых людзей яны называюць «аліхуна» (тыя, што шкодзяць).

Карыстаюцца мовай з саманазвай ваюнайкі, якая ўваходзіць у аравацкую моўную сям’ю, распаўсюджаную ў Карыбскім рэгіёне.

## Культура
У традыцыйным вераваньні народу ваю галоўнае боства *Малэйва* (Бог) — стваральнік сьвету, ваю і грамадзтва. *Пулёві* і *Юя* — сям’я паўбагоў, атаясамліваных з жыцьцём і працягам роду. Існуе і злы дух *Ванюлю*, зьвязаны з хваробамі ды сьмерцю. Ваю вераць, што пасьля фізычнае сьмерці душа трымае сувязь з целам, таму пахаваньне — вельмі істотны рытуал. Памерлых хаваюць разам з майном; празь пяць гадоў косткі выкопваюць, складаюць у гаршкі і перазахоўваюць на кланавых могілках.

Дзяўчынкі ў 12-гадовым веку ці з пачаткам мэнструацыі адасабляюцца ад усіх на тэрмін ад двух месяцаў да двух гадоў, жывуць у вялікіх гамаках і абавязаныя галіцы галовы. У гэты час яны рыхтуюцца да сямейнага жыцьця, навучаючыся гатаваньню ежы і вязаньню традыцыйных торбаў, а таксама едучы толькі спэцыяльную дыету і часта мыючыся. Практычна ўсе шлюбы дамоўныя, за нявесту сям’я атрымлівае пасаг ад жаніха. Мужчыны могуць мець некалькі жонак.

Традыцыйнае паселішча складаецца зь пяці-шасьці дамкоў і называецца «вёскай» (*касэрыё*) ці «пасёлкам» (*ранчэрыя*). Кожнае паселішча называецца ў гонар расьліны, жывёлы ці геаграфічнага аб’екту. Тэрыторыя зь некалькіх пасёлкаў называецца паводле матчынага прозьвішча.

Культура маю славутая сваімі традыцыйнымі торбамі (*макіляс*), дзе яны захоўваюць уласныя рэчы. Адно племя за год вырабляе мільёны якасных торбаў, якія складаюць асноўны прыбытак.

Значную ролю ў жыцьці народу выконвае музыка. Прыкладам, яны сьпяваюць песьні свайму статку. Музыка выкарыстоўваецца падчас сустрэчаў, сьвятаў, на пахаваньнях. Дзяўчаты рыхтуюцца да шлюбу, вывучаючы танец «маладой дзевы». Традыцыйныя інструмэнты ўключаюць *кашы*, *савава* (від флейты), *маасі*, *татой* і *таліраай* (трубчастая флейта), *вотараёй* (від клярнэту) ды іншыя.

## Вядомыя асобы
* Патрысія Вэляскес — акторка, мадэлька
* Люіс Дыяс — калюмбійскі футбаліст
* Ліда Пім’ента музыка, сьпявачка

## Крыніцы

Катэгорыя:Індзейцы Калюмбіі
Катэгорыя:Індзейцы Вэнэсуэлы