open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзекабрысты

**Дзекабрысты** (сьнежаньцы; , ад слова *декабрь* — «сьнежань») — удзельнікі расейскага дваранскага руху, таварышы розных таемных таварыстваў другой паловы 1810-х — першай паловы 1820-х, якія арганізавалі антыўрадавае паўстаньне 14 сьнежня 1825 года і па назве месяца паўстаньня і атрымалі сваю назву. Самае раньняе ўжываньне слова «дзекабрысты» выяўлена ў дзёньніку А. Герцэна за 1842 год.

У першыя дзесяцігодзьдзі 19 стагодзьдзя частка прадстаўнікоў расейскага дваранства лічылі самадзяржаўе і прыгоннае права пагібельнымі для далейшага разьвіцьця краіны. У іх асяродзьдзі складалася адзіныя погляды, рэалізацыя якіх павінна было зьмяніць асновы расейскага жыцьця. Стварэньню ідэалёгіі будучых дзекабрыстаў спрыяла мысьлі францускіх мысьліцеляў.

Ідэі і сьветапогляд дзекабрыстаў не былі адзінымі, але ўсе яны былі накіраваны супраць самадзяржаўнага рэжыму і прыгоннага права.

З дзекабрыстамі быў зьвязаны паэт А. Пушкін.

## Удзельнікі руху
Сьпіс удзельнікаў руху:
* Пётар Кахоўскі
* Іван Пушчын

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дзекабрысты
* Дзекабрысты
* Дзекабрысты

Катэгорыя:Дзяржаўныя перавароты ў Расеі і СССР
Катэгорыя:Палітычныя змовы
Катэгорыя:Тайныя таварыствы
ПТБ-3 Катавіцы

**ПТБ-3-Катавіцы** () &mdash; польскае тэлебачаньне. Галоўны ўласьнік &mdash; польская дзяржава. Усе перадачы на польскае мове. Вяшчае мастацкія карціны, забавы, навіны.

## Даходы
ПТБ мае грашовую падтрымку ад польскае дзяржавы. Асаблівасьць ПТБ &mdash; адсутнасьць платнае рэклямы, бо аснова даходаў грошы са скарбу краіны.

## Глядзі таксама
* Старонка ў сеціве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэлебачаньне польскай мовай
Катэгорыя:Дзяржаўныя каналы ў Польшчы
ТБН-24

**ТБН-24** () — польскае тэлебачаньне. Вяшчае на ўсю Польшчу. Усе перадачы на польскае мове. Вяшчае мастацкія карціны, забавы, навіны.

## Даходы
ТБН-24 мае грашовыя сродкі ад продажу часу перадачы для платнае рэклямы.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве.

Катэгорыя:Тэлебачаньне польскай мовай
Катэгорыя:Недзяржаўныя каналы ў Польшчы
ПТБ-Забава

**ПТБ-Забава** () &mdash; польскае тэлебачаньне. Галоўны ўласьнік &mdash; польская дзяржава. Вяшчае на ўсю Польшчу. Усе перадачы на польскае мове. Вяшчае мастацкія карціны, забавы.

## Даходы
ПТБ-Забава мае грашовую падтрымку ад польскае дзяржавы.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве.

Катэгорыя:Тэлебачаньне польскай мовай
Катэгорыя:Дзяржаўныя каналы ў Польшчы
Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (Галынка)

**Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа** — помнік архітэктуры другой паловы XIX стагодзьдзя ў Галынцы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Твор архітэктуры нэаклясыцызму.

## Гісторыя
Мураваны касьцёл у Галынцы збудавалі ў 1870-я гады.

У 1947 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл. У 1989 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаклясыцызму. Падоўжана-восевую крыжова-цэнтральную кампазыцыю будынка, які абапіраецца на два 8-гранныя ў сечыве слупы, складаюць шырокі нартэкс з 2-яруснай чацьверыковай званіцай над ім, нэф з бакавымі крыламі трансэпта, апсыда. У сяродкрыжжы ўзвышаецца квадратны барабан пад 4-схільным дахам і шатровай вежай у завяршэньні. Над званіцай — вытанчаная шатровая вежа-ліхтар. Ад клясычнай архітэктуры ўжываюцца пілястры, архівольты аркавых аконных праёмаў у прафіляваных ліштвах, трыкутныя франтоны крылаў трансэпта.

Усярэдзіне малітоўная заля перакрываецца драўляным стральчатым скляпеньнем, апсыда — самкнутым 4-гранным. Інтэр’ер аздабляецца трыма алтарамі, сьцены — росьпісамі пад мармур. Пры ўваходзе драўляныя хоры на двух 8-гранных слупах.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Галынка (Гарадзенскі раён)
Галынка
Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Гожа)

**Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік архітэктуры другой паловы XIX стагодзьдзя ў Гожы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры рэтраспэктыўна-гатычнага стылю.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Гожы фундаваў вялікі князь Казімер. За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў гэты касьцёл спалілі разам зь мястэчкам. У 1662 годзе збудавалі новы драўляны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Гожа апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. 
 
У 1862—1865 гадох вялося будаваньне мураванага касьцёла паводле праекту архітэктара Якуба Фардона. 30 лістапада 1869 году касьцёл кансэкраваў гарадзенскі дэкан Аляксандар Гінтаўт.

### Найноўшы час
У 1927 годзе касьцёл кансэкраваў віленскі арцыбіскуп Рамуальд Ялбжыкоўскі. За савецкім часам касьцёл не зачыняўся.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспэктыўна-гатычнага стылю. Гэта прастакутны ў пляне аб'ём з галоўным фасадам у выглядзе цэнтральнага 2-схільнага шчыпца і шатроў бакавых (васьмярык на чацьверыку) вежаў. Іх гатычныя сьпічастыя завяршэньні надаюць дынамічны сылюэт, вэртыкальную кампазыцыйную накаванасьць. Вось сымэтрыі фасада выразна падкрэсьліваецца высокім і вузкім стральчатым пэрспэктыўным парталам, які аб’ядноўвае сваёй прафіляванай і пабеленай аркай прастакутны ўваходны праём і акно хораў. Над парталам разьмяшчаецца ляпная і пабеленая выява «Усёбачнае вока». Стральчатыя нішы зь сьпічастым абрамленьнем і аркатурны фрыз выклікаюць асацыяцыі з старажытнай готыкай. Спалучэньнем адкрытай ружовай бутавай муроўкі і белых атынкаваных элемэнтаў дэкору дасягаецца калярыстычная выразнасьць.

Шэсьць квадратных у сечыве слупоў падзяляюць малітоўную залю на 3 нэфы. Павялічаны цэнтральны нэф падаўжаецца ў вылучаную бакавымі закрысьціямі апсыду. Сьцены апрацоўваюцца пілястрамі. У інтэр’еры тры алтары, выкананыя ў тэхніцы ілюзорнага нэабарокавага малярства, і 4 алтарныя драўляныя кампазыцыі. Абраз Маці Божай Суцяшэньня ў галоўным алтары засланяецца тытульным абразом Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла. Бакавыя алтары — 2-ярусныя, у левым зьмяшчаецца абраз Сьвятога Казімера (у нішы пад абразом стаіць фігура Маці Божай), а над ім — абраз Маці Божай Ружанцовай, у правым алтары — абраз Сьвятога Антонія з абразом Перамяненьня Пана наверсе. Алтарная кампазыцыя пры правай апоры, бліжэйшай да алтара, прысьвячаецца Найсьвяцейшаму Сэрцу Пана Езуса (пры левай — амбон). У кампазыцыях пры сярэдніх апорах зьмяшчаюцца абразы: Бічаваньня Пана Езуса (налева) і Маці Божай Пераломскай (зь зьнішчанага касьцёла ў Пераломе). На хорах ёсьць арганы на 12 галасоў.

Касьцёл атачаецца нізкай мураванай агароджай з брамай.

## Галерэя

Hoža 231741, Belarus - panoramio.jpg|Агульны выгляд
Gogha Grodno Church St.Peter and St.Paul 4.JPG|Бакавы фасад
Gogha Grodno Church St.Peter and St.Paul 3.JPG|З боку апсыды
Gogha Grodno Church St.Peter and St.Paul 2.JPG|Фрагмэнт


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гожа
Гожа
Царква Аляксандра Неўскага (Індура)

**Царква Аляксандра Неўскага** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Індуры. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Індуры збудавалі ў 1881 годзе.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую падоўжна-восевую кампазыцыю: званіца, трапезная, малітоўная заля, 5-гранная апсыда. У сылюэце дамінуе шатровая званіца і купал-цыбуліна на 8-гранным барабане, узьведзены над пакатым 4-схільным дахам асноўнага кубападобнага аб’ёму. У архітэктуры выкарыстоўваюцца рытм аркавых аконных праёмаў у кілепадобных ліштвах і фрыз з квадратных шырынак. Узняты на бутавы калярыстычна насычаны цокаль, будынак надзяляецца на апсыдзе магутным каляровым акцэнтам — вялізным мастацкім пано на эвангельскі сюжэт.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Індура
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Індура
Індурская сынагога

**Індурская сынагога** — помнік архітэктуры другой паловы XIX стагодзьдзя ў Індуры. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычнай Ваўкавыскай вуліцы. Твор эклектычнай архітэктуры. 

## Гісторыя
Мураваную сыногогу ў Індуры збудавалі ў 1885 годзе.

Па Другой сусьветнай вайне будынак сынагогі выкарыстоўвалі як склад.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры. 

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі і графіка

Indurskaja synagoga. Індурская сынагога (XIX).jpg|Праект, XIX ст.
Indurskaja synagoga. Індурская сынагога (1901-39).jpg|да 1939 г.
Indurskaja synagoga. Індурская сынагога (1919-39).jpg|да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Synagogue in Indura 1d.jpg|Агульны выгляд
Synagogue in Indura 1c.jpg|Галоўны фасад
Synagogue in Indura 1a.jpg|Бакавы фасад


## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сынагогі Беларусі
Катэгорыя:Індура
Царква Сьвятога Мікалая (Дубна)

**Царква Сьвятога Мікалая** — помнік архітэктуры сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў Дубне. Знаходзіцца ў заходняй частцы колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму, які набыў рысы расейскай эклектыкі (мураўёўкі). Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Дубне збудавалі ў 1844 годзе. У 1864 годзе праводзілася рэканструкцыя будынка царквы.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму, які набыў рысы эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Паводле аб’ёмна-прасторавай кампазыцыі гэта цэнтральна-сымэтрычны 4-стоўпны 5-купальны храм. Асноўны кубападобны аб’ём накрываецца 4-схільным дахам і завяршаецца купаламі-цыбулінамі. Пад яго кутамі узвышаюцца чатыры вежы-званіцы. Элемэнт-дамінанта кампазыцыі — галоўны сьветлавы барабан. У плястыцы выкарыстоўваюцца рысы клясыцызму (ордэрная сыстэма, трыкутныя франтоны на ўсіх фасадах, парапэты ды іншае) і дойлідзтва Маскоўскай дзяржавы (кілепадобныя нішы, купалы-цыбуліны).

Малітоўная заля павялічваецца адкрытым купальным сьветлавым барабанам, які падтрымліваецца кутнімі ветразямі. Інтэр’ер аздабляецца манумэнтальна-дэкаратыўнай фрэскавай размалёўкай. Апсыда вылучаецца 3-ярусным драўляным іканастасам-паўратондай (царскія вароты пачатку XIX ст., прывезеныя з в. Кустоўкі). Такі ж іканастас разьмяшчаецца ў правым прыдзеле. Асабліва шануюцца абразы XIX ст. «Сьвяты Мікалай», «Сьвяты Юры» і «Ян Багаслоў». Адметная рыса інтэр’еру — вузкая галерыя хораў, якая апярэзвае ўсходнюю, паўднёвую і паўночную сьцены. Значна павышаная салея (узвышэньне падлогі перад іканастасам) у алтарнай частцы ўтварае два клірасы, злучаных з усходу парай вежаў-званіцаў. 

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Дубна (Гарадзенская вобласьць)
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Мікалая
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Дубна (Гарадзенская вобласьць)
Царква Сьвятога Яна Прадцечы (Лунна)

**Царква Сьвятога Яна Прадцечы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Луньне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Луньне збудавалі ў 1886—1889 гадох паводле нерэалізаванага праекту для вёскі Індуры, распрацаванага архітэктарам Іванам Трубнікавым.

## Архітэктура
Прыклад сынадальнага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Крыжова-купальны храм фармуюць прытвор з 4-граннай шатровай званіцай, кубападобная малітоўная заля з 8-гранным сьветлавым барабанам, бакавыя прыдзелы, паўкруглая апсыда з бакавымі 3-граннымі рызьніцамі. Фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах, дэкаруюцца гарадковымі фрызамі.

У інтэр’еры абраз XVІІІ стагодзьдзя «Укрыжаваньне».

## Галерэя

Лунна. Краявіды 51.jpg|Агульны выгляд
Лунна. Краявіды 10.jpg|Бакавы фасад
Лунна. Царква.jpg|З боку апсыды


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Лунна
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Лунна
Касьцёл Сьвятога Антонія Падуанскага (Каменка)

**Касьцёл Сьвятога Антонія Падуанскага** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Каменцы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл ў Каменцы заснавалі ў 1580 годзе.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Каменка апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць.

У 1908 годзе на месцы драўлянага збудавалі мураваны касьцёл.

### Найноўшы час
За савецкім часам касьцёл не зачыняўся.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта 3-нэфавая сымэтрычна-восевая базыліка. Асноўны прастакутны ў пляне аб’ём накрываецца 2-схільным дахам. Цэнтральны нэф пераходзіць у 5-гранную апсыду з самастойным дахам, з бакоў якой невялікія гранёныя закрысьціі. 2-ярусная чацьверыковая вежа на галоўным фасадзе завяршаецца стромкім шатром зь люкарнамі. Верхні чацьвярык вежы на ўсіх фасадах выразна вылучаецца высокімі патройнымі аркавымі вокнамі (трыфорыюмам). Галоўны ўваход праз партал, над якім разьмяшчаецца акно-«ружа» і ніша з скульптурай. Дзьверы аздабляюцца мастацкай коўкай. Астатнія фасады рытмічна падзяляюцца прыступкавымі контрфорсамі і стральчатымі аконнымі праёмамі.

Усярэдзіне асноўны аб’ём падзяляецца на тры нэфы, перакрытыя крыжовымі скляпеньнямі. Над уваходам месьцяцца хоры з арганм. Сьцены і скляпеньні атынкаваныя, пабеленыя, астатнія канструкцыйныя элемэнты падкрэсьліваюцца чырвоным колерам муроўкі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Каменка (Шчучынскі раён)
Каменка
Гуркоў

**Гуркоў** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Алесь Гуркоў — беларускі грамадзка-культурны дзяяч.
* Віталь Гуркоў — беларускі спартовец.
Касьцёл Сьвятой Ганны (Лунна)

**Касьцёл Сьвятой Ганны** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Луньне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, каля гістарычнага Рынку. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Луньне фундавала ў 1546 годзе вялікая княгіня Бона Сфорца. У 1782 годзе ў мястэчку збудавалі мураваны касьцёл на ахвяраваньні апошняга караля і вялікага князя Станіслава Аўгуста Панятоўскага.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Лунна апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1895 годзе касьцёл значна рэканструявалі на сродкі князёўны Марыі Друцкай-Любецкай з Шэметаў.

### Найноўшы час
За савецкім часам касьцёл не зачыняўся.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам з 5-граннай апсыдай. Пабеленыя архітэктурныя дэталі (ліштвы, карнізы, акантоўка лапатак) графічна вылучаюцца на паліхромным фоне бутавай муроўкі. Трыкутны франтон галоўнага фасада ўлучае роўны пілястравы портык з самастойным франтонам. Уваход вылучаецца лучковым парталам і аркавым аконным праёмам хораў над ім.

Унутраная прастора мае выцягнутую падоўжнай восьсю кампазыцыю. Малітоўная заля падзяляецца двума радамі слупоў на тры нэфы пяцьцю парамі размаляваных пад мармур круглых калёнаў. Цэнтральны нэф перакрываецца драўляным цыліндрычным скляпеньнем, у бакавых нэфах столь драўляная роўная, у апсыдзе перакрыцьце цаглянае — конха. Ва ўсходняй частцы бакавых нэфаў разьмяшчаюцца на 1/2 вышыні залі дзьве закрысьціі з галерэямі. У інтэр’еры тры драўляныя разьбяныя алтары ў стылі нэаготыкі працы мясцовых майстроў: галоўны — Укрыжаваньня (пры бакавых сьценах прэзьбітэрыюму стаяць такія ж нэагатычныя алтарныя кампазыцыі зь фігурамі Маці Божай (налева) і Сьвятога Язэпа, левы бакавы — тытульны алтар Сьвятой Ганны (ён засланяе абраз Маці Божай Вастрабрамскай), наверсе знаходзіцца абраз Сьвятога Антонія, правы алтар — Маці Божай Луньненскай (абраз і шата ў стылі рэнэсансу) з абразом Сьвятога Францішка ў другім ярусе. Над нартэксам — хоры з арганам у стылі станіславаўскага клясыцызму. На сьцяне хораў зьмяшчаюцца мэмарыяльныя пліты ў гонар Чахоўскіх.

Касьцельны пляц атачаецца бутавай агароджай з брамай у выглядзе двух атынкаваных слупоў. Налева ад касьцёла асобна стаіць 2-ярусная мураваная чацьверыковая званіца.

## Галерэя

Лунна. Краявіды 32.jpg|Агульны выгляд
Лунна. Краявіды 60.jpg|З боку апсыды
Лунна. Краявіды 73.jpg|Інтэр'ер
Лунна. Краявіды 79.jpg|Алтар


Лунна. Краявіды 89.jpg|Хоры
Лунна. Краявіды 99.jpg|Званіца
Лунна. Касцёл. Маршалак Гродзенскага павета Юзаф Каменскі (1842) і Разалія (Мразоўская) Каменская (1843).jpg|Капліца Юзэфа Каменскага і Разаліі Мразоўскай
Лунна. Магіла Аляксандра Чахоўскага.jpg|Магіла Аляксандра Чахоўскага


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Лунна
Лунна
Царква Сьвятога Ільлі Прарока (Масты)

**Царква Сьвятога Ільлі Прарока** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Мастах. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне места, на могілках. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры, мастацкае аблічча якога пацярпела ад маскоўскай перабудовы.

## Гісторыя
Драўляную могілкавую царкву ў Мастах збудавалі ў 1910 годзе.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі царкву, будынак якой перарабілі пад клюб. У 1988 годзе царкву перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату. У 2010-я гады ў выніку рэканструкцыі будынак царквы абшылі сайдынгам, а над вежай і дахам паставілі пазалочаныя купалы-цыбуліны.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры, мастацкае аблічча якога пацярпела ад маскоўскай перабудовы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Масты (горад)
Касьцёл Перамяненьня Пана (Вялікая Бераставіца)

**Касьцёл Перамяне́ньня Па́на** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Вялікай Бераставіцы. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычнай Гарадзенскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Будаваньне новага мураванага касьцёлу у Вялікай Бераставіцы пачалося 23 чэрвеня 1909 году і скончылася ў 1912 годзе. Фундатарам быў уладальнік маёнтку граф І. Касакоўскі.

17 чэрвеня 1965 году савецкія ўлады зачынілі касьцёл. У 1989 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта прастакутная 3-нэфавая базыліка з 5-граннай апсыдай. Галоўны фасад атрымаў дынамічную, вэртыкальна скіраваную кампазыцыю, завершаную 3-яруснай шатровай вежай-званіцай, якая на 2-м ярусе дэкаруецца накладным 2-ярусным гатычным шчытом. Вэртыкальнасьць узмацняюць прыступкавыя контрфорсы і стральчатыя праёмы. Уваход вылучаецца магутным аркавым парталам, запоўненым дзьвярамі з мастацкай акоўкай. Калярыстычны эфэкт дасягаецца спалучэньнем фактурнай «аксамітавай» муроўкі сьценаў і атынкаваных элемэнтаў архітэктурнага дэкору: лапатак, карнізаў, ліштваў, нішаў.

Унутраная прастора перакрываецца стральчатымі скляпеньнямі з гуртамі. Інтэр’ер аздабляе драўляны амбон ў вытанчаных формах готыкі. Над нартэксам кансольны балькон арганных хораў, адкрытых у нэф стральчатай аркай.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Bierastavica Vialikaja, Hrabavaja. Бераставіца Вялікая, Грабавая (1900).jpg|1900 г.
Bierastavica Vialikaja, Haradzienskaja. Бераставіца Вялікая, Гарадзенская (1912).jpg|1912 г.
Bierastavica Vialikaja, Haradzienskaja. Бераставіца Вялікая, Гарадзенская (1919-39).jpg|да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Вялікая Бераставіца. Касцёл Праабражэння Гасподняга (01).jpg|Агульны выгляд
Вялікая Бераставіца. Касцёл Праабражэння Гасподняга (02).jpg|З боку апсыды
Вялікая Бераставіца. Касцёл Праабражэння Гасподняга (05).jpg|Бакавы фасад


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Вялікая Бераставіца
Катэгорыя:Вялікая Бераставіца
Катэгорыя:Касьцёлы Бераставіцкага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Перамяненьня Гасподняга
Катэгорыя:Нэагатычныя збудаваньні Беларусі
Царква Ўсьпеньня Багародзіцы (Вялікая Бераставіца)

**Царква Ўсьпеньня Багародзіцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Вялікай Бераставіцы. Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы мястэчка, на гістарычнай Школьнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. 

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Вялікай Бераставіцы збудавалі ў 1867 годзе на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду.

## Архітэктура

Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта цэнтрычны крыжовы ў пляне аб’ём, сяродкрыжжа якога завяршаецца 2-ярусным 4-гранным сьветлавым барабанам з купалам-цыбулінай. Фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах, апярэзваюцца прафіляванымі карнізамі і кутнімі лапаткамі.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Вялікая Бераставіца
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Вялікая Бераставіца
Сапоцкінскі лямус

**Сапоцкінскі лямус** — помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры XVIII ст. у Сапоцкіне. Знаходзіўся ў сядзібе каля мястэчка. Існаваў да XX ст.

## Гісторыя

Драўляны лямус у Сапоцкіне збудавалі ў XVIII ст. Будынак меў гаспадарчае прызначэньне.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта быў квадратны ў пляне 3-ярусны будынак, 1-ы й 2-і ярусы мелі аднолькавыя памеры ў пляне. Пэрымэтрам праходзіла галерэя (у 1-м ярусе на масіўных мураваных, у 2-м — на драўляных слупах, з балюстрадай). 2-і ярус завяршаўся гонтавым 4-схільным усечаным дахам, над ім знаходзіўся 3-і ярус меншых памераў, накрыты гонтавым шатром з мэталічным флюгерам-сьцягам. Сьцены праразаліся прастакутнымі аконнымі праёмамі. Уваходы ў памяшканьні мелі галерэі, паверхі злучаліся вонкавымі ўсходамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Сапоцкін
Капліца-пахавальня Юзэфа Гурскага

**Капліца-пахавальня Юзэфа Гурскага** — помнік архітэктуры канца XIX стагодзьдзя ў Сапоцкіне. Знаходзіцца на заходняй ускраіне мястэчка, на могілках, побач з капліцай-пахавальняй Юліі Дзяконскай. Твор архітэктуры нэаготыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную могілкавую капліцу-пахавальню ва ўшанаваньне Юзэфа Гурскага збудавалі ў Сапоцкіне ў 1893 годзе.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта прастакутны ў пляне кампактавы аб’ём пад 2-схільным дахам. Галоўны фасад завяршаецца трапэцападобным шчытом з 3 кутнімі 8-граннымі шатровымі вежамі-фіяламі, апрацоўваецца слаістымі аркавымі нішамі. З бакоў і ў завяршэньні стральчатага праёму галоўнага ўвахода — эдыкулы, у верхняй зь якіх разьмяшчаецца скульптура «Укрыжаваньне». Бакавыя фасады падзяляюцца чатырма стральчатымі аконнымі праёмамі.

Унутраная прастора перакрываецца роўнай драўлянай стольлю на падугах. Алтарная сьцяна ў інтэр’еры дэкаруецца роўным 4-пілястравым портыкам з трыкутным франтонам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Сапоцкін
Сапоцкін
Капліца-пахавальня Юліі Дзяконскай

**Капліца-пахавальня Юліі Дзяконскай** — помнік архітэктуры другой паловы XIX стагодзьдзя ў Сапоцкіне. Знаходзіцца на заходняй ускраіне мястэчка, на могілках, побач з капліцай-пахавальняй Юзэфа Гурскага. Твор архітэктуры рэтраспэктыўна-гатычнага стылю. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную могілкавую капліцу-пахавальню ў Сапоцкіне збудавалі ў 1868 годзе ва ўшанаваньне Юліі Дзяконскай з Быхаўцаў (1825—1858), жонкі Яўстаха Дзяконскага (1820—1894).

## Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспэктыўна-гатычнага стылю. Гэта кампактавы прастакутны ў пляне будынак, накрыты 2-схільным дахам. На галоўным фасадзе трыкутны шчыт, завершаны 4-граннай вежай з пакатым пакрыцьцём. Уваход і ніша над ім, бакавыя аконныя праёмы стральчатыя. Сьцены атынкаваныя, з украпінамі дробнага друзу, на шэрым фоне якога вылучаюцца пабеленыя вэртыкальныя і гарызантальныя цягі, ліштвы праёмаў. Памяшканьне перакрываецца роўнай стольлю на падугах.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Сапоцкін
Сапоцкін
Касьцёл Сьвятога Тадэвуша (Прывалкі)

**Касьцёл Сьвятога Тадэвуша** — помнік архітэктуры першай чвэрці XX стагодзьдзя ў Прывалках. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор драўлянай архітэктуры нэаготыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Прывалках збудавалі ў 1609 годзе з фундацыі караля і вялікага князя Жыгімонта Вазы. У 1777 годзе князь Францішак Ксавэры Агінскі, уладальнік маёнтку, аднавіў стары драўляны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Прывалкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1866 годзе расейскія ўлады зачынілі касьцёл, а ў 1869 годзе перадалі яго ў валоданьне Ўрадаваму сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царкве).

У 1913 годзе будынак касьцёла, які доўгі час стаяў зачынены і струхнеў, перарабілі пад царкву Ўрадавага сыноду, у якой адбылося толькі адно набажэнства. За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе касьцёл згарэў.

### Найноўшы час
У 1918—1919 гадох мясцовыя каталікі збудавалі новы драўляны касьцёл. 16 ліпеня 1920 году яго кансэкраваў ксёндз Францішак Бернат. У 1962 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога занядбалі. У 1990 годзе касьцёл вярнулі каталікам.

## Архітэктура

Помнік драўлянай архітэктуры нэаготыкі. Гэта магутны прастакутны ў пляне аб’ём, алтарную групу якога складаюць бакавыя крылы трансэпта і 5-гранная апсыда. Над фасадам узвышаюцца высокія 4-гранныя вежы-званіцы зь сьпічастымі шпілямі, паміж якімі трыкутны франтон на прастакутным атыку. На званіцы два званы: стары з датай «1870» і новы, 1996 году. Сьпічастымі трыкутнымі франтонамі завяршаюцца крылы трансэпта. Бакавыя сьцены праразаюцца высокімі стральчатымі аконнымі праёмамі і ўмацоўваюцца ў прасьценках брусамі-сьцяжкамі.

Унутраная прастора перакрываецца пад­шыўной стольлю, роўнай уздоўж бакавых сьцен і паўцыліндрычнай у цэнтры. У інтэр’еры тры нэабарокавыя алтары, аптычна намаляваныя на сьценах. У першым ярусе галоўнага алтара Маці Божая зь Дзіцяткам Езус, у другім — трыфорыюм з выявамі Сьвятога Аўгустына, Сьвятога Францішка і Сьвятога Казімера, на конхавым скляпеньні апсыды — сюжэт Перамяненьня Пана. Вокны прэзьбітэрыюму атачаюць выявы Сьвятых Яна Хрысьціцеля і Сымона (налева), а таксама Сьвятых Тадэвуша і Марка Эвангеліста. Над вокнамі надпіс «Pod Twoją obronę ucekamy sіę». Бакавыя алтары 2-ярусныя: левы прысьвячаецца Сьвятому Язэпу (наверсе абраз Сьвятога Антонія), правы — Укрыжаваньню, наверсе абраз Сьвятой Ганны. Над нартэксам месьцяцца балькон арганных хораў, які абапіраецца на дзьве калёны.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Прывалкі
Прывалкі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Сапоцкін)

**Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры канца XVIII стагодзьдзя ў Сапоцкіне. Знаходзіцца ў заходняй частцы мястэчка, у прадмесьці Тэаліне пад адрасам *вуліца Тэалінская, 41*. Дзее. Твор архітэктуры барока і эклектыкі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл ў Сапоцкіне як філію парафіі ў Гожы фундаваў ў 1612 годзе Ян Валовіч. 27 красавіка 1789 году ўтварылася асобная парафія ў Сапоцкіне, тады ж замест драўлянага збудавалі мураваны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Сапоцкін апынуўся ў складзе Прусіі, а з 1815 году — у складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) 22 лютага 1879 году маскоўскі гаспадар Мікалай II гвалтоўна зачыніў касьцёл, які ў 1890 годзе перарабілі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час
Улады міжваеннай Польскай Рэспублікі вярнулі касьцёл каталікам. У 1935—1939 гадох праводзілася рэканструкцыя будынка касьцёла. За савецкім часам касьцёл не зачыняўся.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барокау і эклектыкі. Гэта манумэнтальная 3-нэфавая 2-вежавая базыліка з трансэптам. Роўніца галоўнага фасада падзяляецца прафіляванымі карнізам на 4 ярусы і вылучаецца ў цэнтральнай частцы роўным портыкам з трыкутным франтонам і паўкруглым шчытом над ім. З бакоў фасада ўзвышаюцца чацьверыковыя ярусы званіцаў зь фігурнымі купаламі і зашклёнымі ліхтарамі над імі. Архітэктура засноўваецца на геамэтрычных падзелах фасадаў лапаткамі, нішамі, прастакутнымі і аркавымі аконнымі праёмамі ў роўных ліштвах. Сылюэт галоўнага фасада аздабляецца дэкаратыўнымі вазамі.

Унутраная прастора падзяляецца на нэфы магутнымі аркадамі на 4-гранных пілёнах, перакрываецца цыліндрычнымі скляпеньнямі на падпружных арках. У інтэр'еры вылучаецца нэабарокавы галоўны алтар, у другім ярусе якога знаходзіцца абраз Сьвятога Язафата Кунцэвіча, створаны ў пачатку XX ст.

Касьцельны пляц атачаецца мураванай агароджай з манумэнтальнай брамай.

## Галерэя

Sapockin, Tealin, Uniebaŭziaćcia. Сапоцкін, Тэалін, Унебаўзяцьця (1914-16).jpg|Па маскоўскай перабудове, 1914—1916 гг.
Sapockin. Сапоцкін (1901-39).jpg|У панараме мястэчка, да 1939 г.
Sapockin, Tealin, Uniebaŭziaćcia. Сапоцкін, Тэалін, Унебаўзяцьця (1941).jpg|Брама, 1941 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сапоцкін
Сапоцкін
Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Скідзель)

**Царква́ Сьвято́га Міха́ла Арханёла** — помнік архітэктуры сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў Скідзелі. Знаходзіцца ў ўсходяй частцы места, на могілках пад адрасам *завулак Усходні, 3*. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры, мастацкае аблічча якога пацярпела ад маскоўскай перабудовы.

## Гісторыя
Драўляную могілкавую царкву ў Скідзенлі збудавалі ў 1851 годзе. У канцы XX ст. царкву перабудавалі і абклалі цэглай.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры, мастацкае аблічча якога пацярпела ад маскоўскай перабудовы. Складаецца з двух прастакутных у пляне аб’ёмаў: працяглай трапезнай і кубападобнай малітоўнай залі. Франтальны фасад завяршаецца трыкутным франтонам з драўлянай 8-граннай шатровай званіцай над ім. Над алтарнай часткай узвышаецца 8-гранны купальны барабан. Уваход вылучаецца аркавым 2-слуповым рундуком. Фасады рытмічна падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі і нішамі з крыжамі.

У інтэр’еры абразы мяжы XVIII—XIX ст. «Маці Божая Чанстахоўская» і «Прарок Давід».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Скідзеля
Катэгорыя:1851 год у Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1851 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гарадзенскай і Ваўкавыскай япархіі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятога Міхала Арханёла
Вясна народаў

**Вясна́ наро́даў** ці **рэвалю́цыі 1848—1849 гадоў** — сэрыя палітычных узрушэньняў па ўсёй Эўропе ў 1848 годзе. Гэта па-ранейшаму ёсьць самай масавай рэвалюцыйнай хваляй у эўрапейскай гісторыі.

Рэвалюцыі насілі па сутнасьці дэмакратычны і лібэральны характар, з мэтай ліквідацыі старых манархічных структураў і стварэньня незалежных нацыянальных дзяржаваў. Рэвалюцыі распаўсюдзіліся па Эўропе пасьля таго, як у лютым пачалася рэвалюцыя ў Францыі. Пацярпелі больш за 50 краінаў, але без істотнай каардынацыі або супрацоўніцтва паміж рэвалюцыйнымі групамі розных дзяржаваў. Аднымі з асноўных фактараў, якія спрыялі рэвалюцыйным рухам, былі шырока распаўсюджаная незадаволенасьць палітычным кіраўніцтвам, патрабаваньні асобных групаў дзяржаваў у большым удзеле ва ўрадавых справах і дэмакратыі, патрабаваньні свабоды прэсы, іншыя патрабаваньні рабочай клясы аб эканамічных правах, уздым нацыяналізму, перагрупоўка сілаў ў існуючых урадах, а таксама эўрапейскі бульбяны крызіс, які выклікаў масавы голад, міграцыю і хваляваньні.

Ачолілі паўстаньні часовыя кааліцыі рэфарматараў, сярэдняй клясы (буржуазіі) і рабочых, аднак кааліцыі пратрымаліся нядоўга. Многія рэвалюцыі былі хутка здушаныя, бо дзясяткі тысяч людзей былі забітыя, а значна больш выгнаныя. Значныя працяглыя рэформы ўключалі адмену прыгоннага права ў Аўстрыі і Вугоршчыне, канец абсалютнай манархіі ў Даніі і ўвядзеньне прадстаўнічай дэмакратыі ў Нідэрляндах. Найбольшае значэньне рэвалюцыі мелі ў Францыі, Нідэрляндах, Італіі, Аўстрыйскай імпэрыі і дзяржавах Нямецкай канфэдэрацыі, якія ўвайшлі ў склад Нямецкае імпэрыі ў канцы XIX і пачатку XX стагодзьдзяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Энцыкляпэдыя рэвалюцыі 1848—1849 гадоў.

Катэгорыя:Рэвалюцыі 1848—1849 гадоў
Капліца Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Скідзель)

**Каплі́ца Ўнебаўзя́цьця Найсьвяце́йшай Па́нны Мары́і** — помнік архітэктуры другой паловы XIX ст. у Скідзелі. Знаходзіцца на наўночна-ўсходняй ускраіне места, у прысядзібным парку пад адрасам *вуліца Зарэчная, 40*. Твор архітэктуры рэтраспэктыўна-гатычнага стылю. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную капліцу ў Скідзелі збудавалі ў 1870 годзе як родавую пахавальню князёў Чацьвярцінскіх. Да 1939 году дзейнічала як родавы касьцёл.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл. У будынку разьмясьцілі вайсковы камісарыят і курсы кіроўцаў. У 1990 годзе капліцу вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспэктыўна-гатычнага стылю. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём, узьняты на высокі 3-ярусны цокаль, зь 5-граннай апсыдай, над якой 2-схільны дах пераходзіць у вальмавы. З бакоў галоўнага фасада ўзвышаюцца дзьве круглыя вежы-званіцы, паміж якімі трыкутны франтон з стральчатым акном-трыфорыюмам у тымпане. З паўночнага боку далучаецца прыбудаваная пазьней закрысьція. Перад уваходам разьмяшчаецца тэраса з трынаццацьцю прыступкамі.

Унутраная прастора перакрываецца стральчатым крыжовым скляпеньнем на падпружных арках і рэбрах-гуртах, абапёртых на насьценныя пілястры-пілёны, апсыда перакрываецца стральчатай конхай.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Скідзеля
Скідзель
Скідзель
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1870 годзе
Катэгорыя:1870 год у Беларусі
Палацава-паркавы комплекс Чацьвярцінскіх (Скідзель)

**Пала́цава-па́ркавы ко́мплекс Чацьвярці́нскіх** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX ст. у Скідзелі. Знаходзіцца на паўночна-ўсходняй ускраіне места. Твор архітэктуры клясыцызму і рамантызму.

Комплекс складаўся з палаца, флігеля, гаспадарчых пабудоваў, брамы і парку.

## Гісторыя

Сядзіба ў Скідзелі знаходзілася ў валоданьні Чацьвярцінскіх і сфармавалася ў XIX ст. У 1898 годзе збудавалі мураваную ўязную браму.

## Архітэктура
Палац — помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта быў П-падобны ў пляне будынак.

Захаваліся творы архітэктуры малых формаў: капліца, уязная брама ў выглядзе дзьвюх круглых мураваных вежаў з конусападобнымі дахамі.

## Парк
Парк рэгулярна-пэйзажнага тыпу. Плошча 4,8 га. На тэрыторыі парку 2 каналы. У ніжняй частцы захаваліся рэшткі старых прысадаў зь ліпы, горкага каштану звычайнага, грабовыя шпалеры. Верхняя частка парку мае багаты дэндралягічны склад. Растуць экзоты — хвоя вэймутава, ліпа амэрыканская буйналістая, айва японская, ясень звычайны ніцы ды іншыя.

## Галерэя

Skidziel, Čaćviarcinski. Скідзель, Чацьвярцінскі (1916).jpg|1916 г.
Skidziel, Čaćviarcinski. Скідзель, Чацьвярцінскі (1919).jpg|1919 г.
Skidziel, Čaćviarcinski. Скідзель, Чацьвярцінскі (1920).jpg|1920 г.


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Скідзель
Жлобінскі замак

**Жлобінскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Жлобіне. Знаходзіўся на правым беразе ракі Дняпра. Існаваў у XV—XVII стагодзьдзях.
 
## Гісторыя
Драўляны замак у Жлобіне збудавалі ў XV ст. За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў у ліпені 1654 году замак узялі штурмам і спалілі ўкраінскія казакі Івана Залатарэнкі.

## Архітэктура
Складаўся з уласна замка (60 × 50 м) і падзамка (130 × 60 м), разьмешчанага на 1,5—2 м ніжэй за замкавы дзядзінец. Увесь комплекс узвышаўся на 3—4 м над прырэчнай жылой зонай сярэднявечнага паселішча. Замак увацоўваўся земляным валам і драўлянымі сьценамі-гароднямі зь вежамі і брамамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Лоеўскі замак

**Лоеўскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Лоеве. Знаходзіўся на правым беразе ракі Дняпра, на месцы старажытнага паселішча Лоева Гара мілаградзкай культуры і гарадзішча XI—XIII стагодзьдзяў. Існаваў у XIV—XVII стагодзьдзях.
 
## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляны замак у Лоеве збудавалі ў XIV ст. Яго неаднаразова разбуралі крымскія татары. На мапе М. Струбіча за 1578 год значыцца высокая абарончая вежа.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Лоеў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, замак канчаткова зруйнавалі.

### Найноўшы час
У 2001 годзе афіцыйна зацьвердзілі герб і сьцяг Лоева з гіпатэтычнай выявай замка.

## Архітэктура
Меў форму паўкруга дыямэтрам каля 125 м, абведзенага земляным валам і ровам. Апісаньне фартыфікацыяў не захавалася. Відаць, тут былі традыцыйныя драўляныя вежы і сьцены-гародні.

## Галерэя

Брагін, Лоева Гара і Астраглядавічы на мапе ВКЛ 1613 г.jpg|З мапы 1613 г.
Łojeŭ. Лоеў (1651).jpg|Плян, 1651 г.
Łojeŭ. Лоеў (C. von Eygerd, 1663).jpg|Плян, К. Эйгірд, 
Łojeŭ. Лоеў (C. von Eygerd, 1663) (2).jpg|Плян, К. Эйгірд, 


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Магільнянскі замак

**Магільнянскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Магільна. Знаходзіўся на правым беразе ракі Нёману. Існаваў у XVI—XVII стагодзьдзях.

## Гісторыя
Драўляны замак у Магільна паміж 1520 і 1536 гадамі збудаваў ваявода віцебскі Станіслаў Пац. Паводле інвэнтару 1536 году, у замку была розная зброя, а ў час небясьпекі яго маглі абараняць больш за 100 добра ўзброеных ваяроў. Пад абаронай замка знаходзіліся сяло, двор і мястэчка Магільна.

За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў замак страціў абарончае значэньне.

## Архітэктура
Займаў чатырохкутную ў пляне пляцоўку памерамі 100 на 65 мэтраў, аточаную валам і аддзеленую ад прызамча глыбокім (каля 8 м) ровам. Ва ўсходняй частцы пляцоўкі быў бастыёнападобны выступ. Меў уязную браму з пад’ёмным мостам і ня менш за 4 кутнія вежы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Радунскі замак

**Радунскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Радуні. Знаходзіўся на беразе ракі Радунькі, на паўднёвы ўсход ад вёскі Гарадзішча. Існаваў у XIV—XVII стагодзьдзях. Да нашага часу захаваліся замкавыя валы. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Драўляны замак у Радуні збудавалі ў XIV ст., відаць, як рэзыдэнцыю радунскага старосты. Паводле народнага падання, перад тым як зьехаць у Белавескую пушчу, тут нейкі час жыла вялікая княгіня Бона Сфорца. 20 кастрычніка 1536 году пры вялікім князе Жыгімонце Старым тут падпісалі ўмову аб шлюбе Барбары Радзівіл і Станіслава Гаштольда.

Замак зруйнавалі ў XVII ст., а ў XIX ст. цалкам засыпалі замкавы роў.

## Архітэктура
Узьнятая на вышыню да 8 м над далінай ракі чатырохкутная ў пляне пляцоўка мае памеры 85 на 60 мэтраў, валы маюць вышыню 3—5 м. Атачаецца ровам глыбінёй 2,5—3 м і шырынёй 6—8. У паўднёва-ўсходнім вугле валоў вылучаецца колішні ўваход, дзе месьцілася ўязная вежа-брама з пад’ёмным мастом. 

Аснову замкавай абароны складаў комплекс драўляна-земляных фартыфікацыяў — вал, сьцены-гародні і вежы. Археалягічныя дасьледаваньні выявілі кераміку XIV—XVII стагодзьдзяў, паліваную і тэракотавую кафлю, жалезныя наканечнікі дзідаў, сякеру, манэты XV—XVII стагодзьдзяў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Радунскі замак

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Мышанскі замак

**Мышанскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Мышы. Знаходзіўся на правым беразе ракі Мышанкі, каля сучаснай вёскі Старой Мышы. Існаваў у XVI—XVII стагодзьдзях.
 
## Гісторыя
Драўляны замак у Мышы збудаваў ў XVI ст. Ян Караль Хадкевіч. Фартэцыя значыцца на мапе Вялікага Княства Літоўскага XVI ст. Замак знаходзіўся на важным стратэгічным шляху — Варшаўскім гасьцінцы — і быў асноўнай перашкодай на шляху ворага.

За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) замак узялі і разам зь мястэчкам спалілі маскоўскія войскі. Як даносілі захопнікі свайму гаспадару:

## Архітэктура
Займаў квадратную ў пляне пляцоўку памерам 50 на 50 мэтраў, абнесеную з усходу, поўдня і захаду земляным валам (шырынёй каля 15, вышынёй 3,5—4 м) і абарончым ровам (шырынёй 30, глыбінёй да 15 м, адхоны берагоў 45°), з поўначы ахоўваўся дрыгвяністым берагам ракі. На земляным вале і на паўночным краі замка былі драўляныя сьцены з 4 вежамі ў кутох.

## Галерэя

Mish Castle (01).jpg|Памятны камень
Старая Мыш. Валы замка Хадкевіча (01).jpg|Валы
Старая Мыш. Валы замка Хадкевіча (02).jpg|Валы
Старая Мыш. Бярозы на валах замка Хадкевіча.jpg|Бярозы на валах


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Слонімскія замкі

**Слонімскія замкі** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Слоніме. Складаўся зь Верхняга і Ніжняга замкаў. Знаходзіўся на левым беразе ракі Шчары, на Замчышчы. Існаваў у XIII—XVIII стагодзьдзях. 

## Гісторыя
У XIII ст. у Слоніме збудавалі першы драўляны замак (пазьней Верхні замак). У XIV ст. побач зь ім зьявіўся Ніжні замак. 

У 1520 годзе Ніжні замак перабудавалі пад драўляны палац з заляй паседжаньняў, дзе ў другой палове XVII ст. адбываліся генэральныя соймікі. За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў замкі захапіла маскоўскае войска. 

Каля 1768 году на Замчышчы збудавалі палацава-паркавы комплекс Агінскіх.

## Архітэктура
### Верхні замак
Займаў узвышша памерам 150 на 200 мэтраў. Замкавая пляцоўка мела форму няправільнага прастакутніка, узвышалася над ракой на 3—4 мэтраў і атачалася ровам шырынёй 15—18 мэтраў і глыбінёй каля 8 мэтраў.

### Ніжні замак
Займаў падковападобную пляцоўку побач зь Верхнім замкам, атачаўся земляным валам і вадзяным ровам.

## Галерэя

Słonim, Zamčyšča, Aginski. Слонім, Замчышча, Агінскі (1900).jpg|Руіны палаца Агінскіх, каля 1900 г.
Słonim, Zamčyšča-Rynkavaja. Слонім, Замчышча-Рынкавая (1915-18).jpg|Аэрафотаздымак, 1915—1918 гг.
Słonim, Zamčyšča. Слонім, Замчышча (1915-18).jpg|Пазьнейшая забудова, 1915—1918 гг.
Słonim, Aginski-Zamčyšča. Слонім, Агінскі-Замчышча (1941).jpg|З боку ракі, 1941 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замкі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Хвойніцкі замак

**Хвойніцкі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Хвойніках. Знаходзіўся ў абалоне ракі Квесі. Існаваў у XVII—XVIII стагодзьдзях. 

## Гісторыя
Драўляны замак у Хвойніках, напэўна, збудаваў напярэдадні «хмяльніччыны» ў 40-я гады XVII ст. Максыміліян Бжазоўскі. Пазьней належаў князям Шуйскім. Захавалася апісаньне замку за 1721 год. 

Спыніў існаваньне ў другой палове XVIII ст.

У 2001 годзе афіцыйна зацьверджаны герб Хвойнікаў з гіпатэтычнай выявай замка.

## Архітэктура
Займаў невялікую пясковую дзюну ў забалочанай абалоне ракі Квесі. Выцягнутая з поўначы на поўдзень авальная пляцоўка замка (35 × 25 м) атачалася запоўненым вадой ровам, які з боку мястэчка меў шырыню 28—30 мэтраў, зь іншых бакоў — 10—18 мэтраў. Апроч таго, абараняўся вялікай абалонай. На земляным вале стаялі драўляныя абарончыя сьцены-гародні, была ўязная вежа з варотамі. Зьвязваўся зь мястэчкам дамбай і драўляным мостам. Паводле інвэнтару за 1721 год, атачаўся парканам, меў 2-павярховую ўязную вежу, зрубленую з брусоў і накрытую дранкай. Першы паверх вежы займалі ўязны праезд з варотамі і два памяшканьні, адведзеныя пад вязьніцу, на другім паверсе была заля з шклянымі вокнамі ў драўляных рамах. На ўзроўні другога паверху кругам ішоў балькон. На замкавым двары разьмяшчаліся гаспадарчыя пабудовы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Сьвержанскі замак

**Сьвержанскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Сьвержані. Знаходзіўся на правым беразе ракі Нёману, насупраць мястэчка. Існаваў у XV—XVI стагодзьдзях.
 
## Гісторыя
Драўляны замак у Сьвержані, відаць, збудавалі ў першай траціне XV ст., калі двор належаў вялікаму князю Вітаўту. Упершыню ўпамінаецца пад 1568 годам, калі ўладальнікі прадалі частку замка і двара, па чым замкам супольна валодалі, адной часткай — Астафей Валовіч, другой часткай — Мікалай Слушка і Андрэй Урэлеўскі. 

У 1571 годзе палову замка і мястэчка набыў Мікалай Крыштап Радзівіл «Сіротка», а ў 1578 годзе ён стаў уладальнікам усяго замка і мястэчка. Апошняя дакумэнтальная згадка пра замак датуецца 1582 годам. У XVІІ ст., відаць, спыніў сваё існаваньне.

## Архітэктура
Займаў, прынамсі, два пагоркі ў найбольш высокай частцы ўрочышча, і меў дадатковую абарону ў выглядзе абалоны Нёмана. Падыход да замка застаўся толькі з паўночнага боку, дзе, відаць, існаваў перакідны мост. У другой палове XVI ст. складаўся зь дзьвюх вежаў, адна зь якіх была і брамным умацаваньнем, злучаных гароднямі. Трывалых жытловых і гаспадарчых пабудоваў не было, а сам замак знаходзіўся ў паўзруйнаваным стане.

## Крыніцы

## Літаратура
* Шаблюк В. Замак у Свержні // З глыбі вякоў. Наш край. Вып. 2, 2002. . — С. 27—31.

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Радамльскі замак

**Радамльскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Радамлі. Знаходзіўся на беразе ракі Радучы ў бок вёскі Александроўкі, на дзядзінцы старажытнага гораду XII стагодзьдзяў. Існаваў у XIV—XVII стагодзьдзях. Да нашага часу часткова захаваліся замкавыя валы.

## Гісторыя
Драўляны замак у Радамлі збудавалі ў XIV ст. 12 верасьня 1527 году вялікі князь Жыгімонт Стары падараваў замак «з двары і баяры, і іх іменьні, і зь сёлы» князю Міхалу Заслаўскаму. У 1528 годзе апошні на патрабаваньне вялікага князя перадаў Радамлю свайму сыну Фёдару, які перайшоў на службу да гаспадара Маскоўскай дзяржавы. Тады ж Радамля зноў стала ўладаньнем вялікіх князёў. У 1535 годзе замак моцна пацярпеў у час аблогі, па чым яго аднавілі. У 1552—1565 гадох дзеля сталай залогі сюды прывозіліся гакаўніцы, ручніцы, розная амуніцыя.
  
За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў у замку сфармаваўся беларускі казацкі полк Канстанціна Паклонскага, пазьней разьмяшчаліся часьціны казакоў Нежынскага палку.

## Архітэктура
Займаў пляцоўку авальнай формы памерам 53 на 40 мэтраў, абароненую з поўначы грэбнепадобным валам вышынёй каля 4,7 мэтры і шырынёй да 8 мэтраў у аснове. Усім пэрымэтрам атачаўся валам. Паўднёвы, больш нізкі край замкавай пляцоўкі, узвышаўся над далінай Радучы на 16 мэтраў, паўночна-ўсходні — больш як на 18 мэтраў. Ад берагавога плято замчышча аддзялялася ірвом глыбінёй 10 мэтраў і шырынёй 40 мэтраў.

Паводле археалягічных дасьледаваньняў, зьмяшчаў ня менш за 4 вежы: уязную вежу-браму, баявую вежа на грэбнепадобным валу з поўначы, дзьве вежы разьмяшчаліся пэрымэтрам сьценаў. Празь невялікую «браму-фортку» у тоўшчы абарончых сьценаў быў выхад з замка да ракі. У XIV—XVII стагодзьдзях драўляныя абарончыя сьцены ўзводзіліся ў выглядзе вастракола і традыцыйных гародняў, абмазаных глінай. Яны стаялі на вале, які неаднаразова падсыпаўся. У паўднёвай, найбольш абароненай частцы замка знаходзілася старажытная студня, ад якога захавалася варонкападобная западзіна дыямэтрам каля 8 мэтраў і глыбінёй больш за 4,5 мэтры.

## Галерэя

Радамля (Чавускі раён). Гарадзішча (05).jpg|Агульны выгляд
Радамля (Чавускі раён). Гарадзішча (04).jpg|Валы
Радамля (Чавускі раён). Гарадзішча (01).jpg|Валы
Радамля (Чавускі раён). Гарадзішча (03).jpg|Стары крыж


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Друцкі замак

**Друцкі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Друцку. Знаходзіўся каля сучаснай вёскі Друцак. Існаваў у XIV—XVII стагодзьдзях. 

## Гісторыя
Драўляны замак у Друцку збудавалі ў XIV ст. Зьвесткі пра замак ёсьць y дакумэнтах за 1544, 1545 і 1549 гады, y «Хроніцы Эўрапэйскай Сарматыі» (1578, 1581) Аляксандра Гваньіні. Замак пазначаўся на мапах Эўропы за 1562, 1589, 1595 і 1613 гады. Заняпаў, відаць, y сярэдзіне XVІІ ст. У дакумэнтах часоў вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў не ўпамінаецца.

## Архітэктура
Атачаўся высокім валам і глыбокім ровам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага