open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юндзялова

**Ю́ндзілаўка** — вёска ў Беларусі, каля азёраў Краснаўскага і Юндзялоўскага. Уваходзіць у склад Новапагосцкага сельсавету Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 58 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Новапагосцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёну
Явароўшчына

**Явароўшчына** (таксама *Евароўшчына*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Вушы. Уваходзіць у склад Пекалінскага сельсавету Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Явар або Явард (Jovar, Jovard) — імя паўночнагерманскага паходжаньня. Таксама адзначалася старажытнае германскае імя Awart.

## Насельніцтва
* 1909 год — 97 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пекалінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
Турвін

**Турвін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Турвін або Торвін (Thurwine, Thorvin, Torvin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тор- (-тар-, -дар-) (імёны ліцьвінаў Тарут, Тарвід, Дармонт; германскія імёны Tarut, Torvid, Darmundus) паходзіць ад гоцкага thaur > thoris 'волат, асілак', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *к именъю своему Погосту держить тридцать служоб… Якуба Турвинича* (1537 год).

## Глядзіце таксама
* Тора
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гіль (імя)

**Гіль**, **Кіл** (*Кіль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гіла або Кіл, пазьней Гіль (Gilo, Kil, Gill) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гіл- (-кіл-) паходзіць ад германскага Gisala, Gisila 'патомак, нашчадак'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Гілейка, Гілін (Гілень), Кілбар, Гілбут, Кільман, Гілімонт, Вінгіль, Мінгіла, Таўцігіл, Эйгіл. Адзначаліся германскія імёны Gilleke, Gillin, Kilber (Gilberia), Gilbody, Killman (Gillman), Gilmondus, Winigilo, Mengilo, Theudigilius, Eigil.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gilbert.

У Прусіі бытавалі імёны: *[[Ганус (імя)|Hanus]] Kille* (1370 год), *Killine*, *Gilbirs* (1261 год). У 1630 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаліся *Paulus Gilbertus, Grudentinus, Christophorus Gilbertus, Grudentinus… Borussi*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Стас Кил* (верасень 1536 — жнівень 1537 году); *Woicziech a Andrzey Giliewicy* (1558 год); *з роду [[Сак|Жакговичов]]… Каспору Кгилевичу* (15 верасьня 1568 году); *подданыи нашъ волости [[Геранёны|Кгереноинскеи]] з села Коревич Томушъ Кгилевичъ… Кгилевич* (11 чэрвеня 1569 году); *Юско Кгило* (1649 год); *Gilowicz* (1671—1681 гады); *Gile* (1744 год).

## Носьбіты
* Стас Кіл — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца паміж 1536 і 1537 гадамі

Гілевічы (Gilewicz) гербу Навіна — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Гілевічы або Болтуты-Гілевічы (Bołtut-Gilewicz) гербу Ястрабец — літоўскі шляхецкі род.

Кілевічы-Кулі — літоўскі шляхецкі род.

На гістарычнай Полаччыне існуе вёска Гілі, на гістарычнай Ашмяншчыне — Гілішкі, у гістарычнай Прусіі — Гілішкен.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Керстэн

**Керстэн** (*Керстын*, *Керстэйн*, *Керстан*, *Керштан*, *Керштайн*, *Карштэн*), **Герштан** (*Герштэн*, *Герштын*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Керстын, Гарстын, Гейрштайн, Карстэн або Керстэн (Kerstin, Garstin, Geirsteinn, Karsten, Kersten) і Станігер або Станкер (Staniger, Stanker) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) паходзіць ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда', а аснова -стэн- (-стан-, -стын-) (імёны ліцьвінаў Стангір, Стангель, Станвіла; германскія імёны Staniger, Stengel, Wilstan) — ад гоцкага stains 'камень'.

У Польшчы гістарычна бытавала імя Girstan (Kerstan): *Presente… Girstano, ciue Brestensi* (1308 год), *Kerstano* (1291 год).

У Прусіі бытавала імя *Girstenne / Kirstan* (1388, 1389 і 1448 гады). У 1573 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаліся *Laurentius Kirsten, Lobauiensis Borussus… Georgius Kirsten, Regiomontanus Borussus*, у 1609 годзе — *Thomas Kersten, Passenheimensis Borussus*, у 1613 годзе — *Wilhelmus Kersten, Fridricus Kersten, Regiomontani Borussi*, у 1645 годзе — *Johannes Kärstinius, Regiomontanus Borussus… Johannes Kierstin, Borussus*, у 1646 годзе — *Johannes Kersten, Regiomontanus*, у 1654 годзе — *Christoph Kerstein, Regiomontanus Borussus*. 
У ваколіцах Мэмэлю адзначалася прозьвішча Gersten. 

У Польшчы ў 1524 годзе адзначалася прозьвішча Kierstyn, у 1535 годзе — Kirsten, у 1562 годзе — Kierstan, у 1574 годзе — Kirstein (Kirstain), у 1625 годзе — Kersten, у 1770 годзе — Kierszten (Kiersztenn).

Варыянты імя ў гістарычным крыніцах: *Lyersthano Kuzmycz* (1483 год); *полоцкии… Керъстан, рядца* (2 ліпеня 1507 году); *рижане, немци, на имя Керстан а [[Ганус (імя)|Ганус]], а [[Эрык|Ирикъ]]* (5 сакавіка 1510 году); *земли въ Клецкомъ повете… а Керстановщыну* (7 сакавіка 1524 году); *Юзофъ Керстановичъ* (1567 год); *[[Кляўз|Claus]] Kierstein civem Caunensem* (3 красавіка 1579 году); *Claus Kiersten* (10 красавіка 1579 году); *contra Georgium Kierstin* (3 сьнежня 1584 году); *чоловека… Керстана* (12 лютага 1599 году); *wsi Kiersztaniszki* (5 лістапада 1619 году); *Valentinus Karszten, Parochus Szweksznensisa* (1620 год); *Anna Gierszten* (1743 год); *Marianna Kiersztejn* (1781 год); *Cecylia Giersztyn* (1814 год); *Leonard Giersztan* (1815 год).

## Носьбіты
* Мацей і Войташка Керстанавічы — наваградзкія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1526 годзе
* Міхаіл Герштановіч — настаўнік Краснагорскай народнай вучэльні на 1897 год

Карштэйны (Керштэйны) — літоўскі шляхецкі род.

Керштайны — літоўскі шляхецкі род.

Кірстэйны (Kirstein) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

Керстан (Kierstan), Керштан (Kiersztan) і Керштын (Kiersztyn) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Гарштаны ў Віленскім ваяводзтве.

У гістарычнай Прусіі існуе вёска Герштэнэн і тры вёскі з назвай Керштанова.

## Глядзіце таксама
* Гера
* Стан

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Le jardin des larmes

«****» ()&nbsp;— 21-шы самотнік францускай сьпявачкі Zaz, які быў запісаны сумесна зь нямецкім музыкай Тылем Ліндэманам. Самотнік выдадзены 15 кастрычніка 2021 году, запісаны ў 2018 годзе, у *La Fabrique*, Сен-Рэмі-дэ-Праванс, Францыя.

## Гісторыя
Падчас інтэрвію прэсе ў 2018 годзе для свайго новага альбома *Effet Mirroir* Zaz сказала, што яна запісала дуэт з Тылем Ліндэманам. Пра гэта паведамляе францускі сайт *Le Parisien*: 

## Інфармацыя
«» стала 11 песьняй на альбоме Zaz ''Isa''. Абмежаванае выданьне зьмяшчае другі дыск з інструмэнтальнымі кампазыцыямі й бонус-трэкам. Вінілавыя пласьцінкі сталі даступныя 5 лістапада.

### Тэкст
Тэкст быў цалкам напісаны Ліндэманам на нямецкай мове, а затым перакладзены на францускую мову піяністам Цьеры Форам разам зь ягонай жонкай Мірыям Перэс.

## Кліп
Кліп да песьні быў зьняты ў Бухары, Узбэкістан. Зьніманьне праходзіла пры падтрымцы Міністэрства турызму й спорту Ўзбэкістану. Над кліпам працавалі здымачная група з Расеі, акторы з Бухары й каскадэры з Ташкенту. Рэжысэрам кліпа зьяўляецца Зоран Біхач, а песьня напісаная на францускай мове зь некаторымі нямецкімі фразамі.

14 лютага 2025 году на YouTube-канале Тыля Ліндэмана зьявіўся новы кліп на песьню, які амаль цалкам паўтараў папярэдні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Самотнікі 2021 году
Катэгорыя:Самотнікі Zaz
Катэгорыя:Самотнікі Till Lindemann
Катэгорыя:Творы на францускай мове
Катэгорыя:Творы на нямецкай мове
Нямецкі альфабэт

**Няме́цкі альфабэ́т** ()&nbsp;— альфабэт нямецкае мовы на лацінскай аснове. Ён выкарыстоўваецца ў Нямеччыне, Аўстрыі, Швайцарыі, Ліхтэнштайне й Люксэмбургу, а таксама ў краінах зь нямецкамоўнымі меншасьцямі, такіх як Бэльгія (Эйпен і Мальмедзі), Данія (паўночны Шлезьвіг), Італія (Паўднёвы Тыроль) і Польшча (Верхняя Сылезія).

У альфабэт уваходзяць усе літары базавага лацінскага альфабэту, 3 літары з умляўтам  і эсцэт .

## Характарыстыка
Інфармацыйная табліца пра літары нямецкага альфабэту й іхныя гукі. Умоўныя абазначэньні:
* .
* .
* .
* **Альфабэт**&nbsp;— назва літары паводле нямецкага альфабэту.
* **DIN 5009**&nbsp;— нямецкі тэлефонны альфабэт;
* **МФА**&nbsp;— міжнародны фанэтычны альфабэт.

## Іншыя варыянты літараў
Наступныя варыянты літараў усё яшчэ выкарыстоўваюцца ў нямецкай мове&nbsp;— хоць і рэдка&nbsp;— ва ўласных імёнах:
* **[[ë]]** і **[[ï]]**: у цяперашніх правілах рэформы правапісу 1996 году трэма ўжо не разглядаецца. Аднак трэму над e альбо i&nbsp;— ë і ï&nbsp;— усё яшчэ можна знайсьці ў некаторых уласных імёнах, такіх як *Aëtius*, *Piëch*, *Loë*, *Niuë*, *Alëuten*, *Aïr*;
* **[[ÿ]]**: як лігатура ij у прозьвішчах, напрыклад *Meÿer*, *Lohmeÿer*.

## Нямецкая пісьменнасьць

Першыя крыніцы нямецкага пісьменства адносяцца яшчэ да старажытнаверхненямецкага пэрыяду разьвіцьця нямецкае мовы ці нават раней. Практычна да XII стагодзьдзя існавала руніцкая пісьменнасьць, якая пазьней была цалкам выцесьненая лацінкай. У XV—XVI стагодзьдзях папулярнасьцю карыстаўся шрыфт швабахер (*Schwabacher*), які ўваходзіць у групу гатычных шрыфтоў.

Гатычным пісьмом нямецкія літары пісаліся практычна да пачатку XX стагодзьдзя&nbsp;— у прыватнасьці фрактурай (*Fraktur*), якая ўзьнікла ў XVII—XVIII стагодзьдзях. З канца XIX стагодзьдзя шырокае распаўсюджваньне атрымлівае антыква, але афіцыйна яна прызнаецца толькі пасьля Лістападаўскай рэвалюцыі ў 1918 годзе. Антыква лічылася прасьцейшым і лёгка ўспрыманым шрыфтам, чым ламанае гатычнае пісьмо. У 1920&nbsp;— 1930-я гады зьявіўся шрыфт Зютэрліна (*Sütterlinschrift*).

У Нямецкім райху зноў былі зробленыя спробы адрадзіць стары шрыфт імпэрыі, які таксама выкарыстоўваўся ў нацысцкай прапагандзе: лічылася, што такі від пісьма адлюстроўвае характар «​​сапраўдных немцаў». Аднак гэтая практыка ня мела посьпеху паводле двух прычынаў: па-першае, Адольф Гітлер баяўся ўплыву на ґарнітуру літар габрэйскага квадратнага пісьма; па-другое, чытаць надпісы фрактурай было даволі складана. Сёньня выкарыстоўваецца звычайны друкаваны набор літар; ранейшыя ж шрыфты выкарыстоўваюцца толькі ў дэкаратыўных мэтах&nbsp;— напрыклад, на шыльдах крам.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лацінічныя альфабэты
Альфабэт
Гейсманты

**Гейсманты** () — вёска ў Летуве, каля ракі Думблі. Уваходзяць у склад Калесьніцкага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету.

## Назва

Гайсмунд або Гесімунд (Gaismunds, Gesimundus) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1866 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Карманішкі

**Карманішкі** () — вёска ў Летуве, каля ўтоку ракі Сольчыцы ў Сольчу. Уваходзяць у склад Падборскага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету.

## Назва

Карыман, Караман або Карман (Karimanns, Karaman, Caroman, Carman) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Гасьцевічы

**Гасьцевічы** () — вёска ў Летуве, на рацэ Вісінчы. Уваходзяць у склад Салечніцкага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету.

## Назва

Гас або Гаста (Gast, Gasto) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1866 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Бушыкі

**Бу́шыкі** — вёска ў Беларусі, на беразе Белага возера. Уваходзяць у склад Залескага сельсавету Глыбоцкага раёну Віцебская вобласьці.

## Назва

Босіка, пазьней Буска або Бушка (Bosico, Buske, Buschke) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Валейкаўка

**Валейкаўка** () — вёска ў Летуве, каля возера Швінты. Уваходзіць у склад Цейкінскага староства Ігналінскага раёну Ўцянскага павету. Знаходзіцца за 1 км ад Цейкіняў.

## Назва

Валіка або Валейка (Walica, Waleicho) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Вілейка (Віцебская вобласьць)

**Віле́йка** — вёска ў Беларусі, на рацэ Вяльлі. Уваходзіць у склад Бярозкаўскага сельсавету Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Вілейка ёсьць вытворным ад старажытнага германскага імя Wilo і цалкам адпавядае германскаму імю Wilico, якое ўпамінаецца яшчэ ў V стагодзьдзі.

## Насельніцтва
* 1909 год — 429 чалавек
* 2009 год — 69 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бярозкаўскі сельсавет (Докшыцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну
Мажэйкі (Віцебская вобласьць)

**Мажэ́йкі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Альшанцы і беразе Мажэйскага возера. Уваходзяць у склад Курапольскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебская вобласьці.

## Назва

Мазека або Мазіка (Mazecha, Mazika) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 2019 год — 4 чалавекі 

## Крыніцы

Катэгорыя:Курапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Мільвіды

**Мільвіды** () — вёска ў Летуве, на рацэ Сольчы. Уваходзяць у склад Салечніцкага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Мільвід утварылася ад складаньня старажытных германскіх імёнаў Milis і Wid. Адзначаліся старажытнае германскае імя Мелевіда (Melewidis) і германскае імя Melvid.

## Насельніцтва
* 1893 год — 2 рэвіскія душы

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Сангелаўшчына

**Сангелаўшчына** () — вёска ў Летуве, каля ракі Вісінчы. Уваходзіць у склад Салечніцкага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Сангайла (Сангал) ёсьць вытворным ад германскага імя Sano і цалкам адпавядае германскаму імю Sangallo. Таксама адзначалася германскае імя Сунігела (Sunigelle).

## Насельніцтва
* 1888 год — 128 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Бусілы

**Бусілы** () — вёска ў Летуве, каля возера Швінта. Уваходзяць у склад Сьвянцянскага староства Сьвянцянскага раёну Віленскага павету. Насельніцтва на 2021 год — 5 чалавек.

## Назва

Бусіла, пазьней Бушэль (Busilo, Büschel) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Бусілы ўваходзілі ў склад Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1905 год — 83 чалавекі
* 1931 год — 59 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Сьвінта

**Сьвінта** () — вёска ў Летуве, каля азёраў Доўгага і Салаты. Уваходзіць у склад Сьвянцянскага староства Сьвянцянскага раёну Віленскага павету. Насельніцтва на 2021 год — 144 чалавекі.

## Назва

Сьвінт або Сьвінд, пазьней Швінт або Швэнт (Suint, Swind, Schwindt, Schwendt) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1905 год — 22 чалавекі ў маёнтку Швінце і 22 чалавекі ў вёсцы Швінце
* 1931 год — 38 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Рынкаўшчына

**Рынкаўшчына** () — вёска ў Летуве, каля ракі Вяльлі. Уваходзіць у склад Буйвідзкага староства Віленскага раёну Віленскага павету. Знаходзіцца за 5 км на захад ад Буйвідаў.

## Назва

Рынка, пазьней Рынк (Rinco, Ringk) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Мундуцішкі

**Мундуцішкі** () — былы хутар у Летуве, каля Падазёрскага возера. Уваходзілі ў склад Лаварыскага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету. Знаходзяцца за 7 км на поўнач ад Лаварышкаў.

## Назва

Мунд або Мунт, пазьней Монд або Монт (Mund, Munt, Mond, Mont) — імя германскага паходжаньня.

Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і славянскіх мовах.

## Насельніцтва
* 1885 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Шалкаўшчына

**Шалкаўшчына** () — былая вёска ў Летуве, каля Падазёрскага возера. Уваходзіла ў склад Лаварыскага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету. Знаходзіцца за 6 км на паўночны ўсход ад Лаварышкаў.

## Назва

Скалк, пазьней Шальк (Scalc, Schalk) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Ажэвічы

**Ажэвічы** () — вёска ў Летуве, каля ракі Мерачанкі. Уваходзяць у склад Тургельскага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету. Знаходзяцца за 2 км на поўнач ад Тургеляў.

## Назва

Асі або Азі, Аса або Аза (Asi, Aso) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1865 год — 57 рэвіскіх душаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Рыконты

**Рыконты** () — вёска ў Летуве, каля ракі Вяльлі. Уваходзяць у склад Ляндвароўскага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету. Знаходзяцца за 7 км на паўночны захад ад Ляндварова.

## Назва

Рыгунда або Рыкунд (Rigunda, Rihcund) і Кондрык (Condricus) — імёны германскага паходжаньня Іменная аснова -рых- (-рык-) (імёны ліцьвінаў Дзітрык, Індрых, Эрык; германскія імёны Ditricus, Hindrich, Erik) паходзіць ад гоцкага reiks 'магутны', германскага rikja 'магутны, каралеўскі', , а аснова -гунд- (-гунт-, -кунт-) (імёны ліцьвінаў Гунтар, Вігунт, Вірконт; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) — ад гоцкага gunþs 'бойка, бітва'.

## Насельніцтва
* 1864 год — 76 рэвіскіх душаў
* 1905 год — 288 чалавек у вёсках 1-х і 2-х Рыконтах

## Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1585 і 1688 гады)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Кезікі

**Ке́зікі** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Снудаў. Уваходзяць у склад Плюскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Гізэка або Гезка (Giesecke, Giseke, Geske) — імя германскага паходжаньня, вытворнае ад імя Гіза або Кіза (Giese, Kiese). Іменная аснова -гез- (-гіз-, -кез-) (імёны ліцьвінаў Гізель, Гіжбэрт, Гесмонт; германскія імёны Giesel, Gisbert, Gismondus) паходзіць ад гоцкага gais 'суліца, кап’ё', германскага gaizá 'завостраны кій'. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

На 1906 год існавала вёска Кезекі ў Віцебскім павеце Віцебскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1999 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Плюскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Ігар Равенка

**І́гар Раве́нка** ( 2 траўня 1990 году) — беларускі хакеіст, правы скрайні нападнік кітайскага клюбу «Аомэй Шэньян».

## Кар’ера
Выхаванец сталічнага «Юнацтва», але хутка зьехаў у Канаду. На чужыне абараняў колеры юнацкай каманды «Прынс-Албэрт Райдэрз», пакуль у траўні 2011 году ня склаў працоўную дамову зь «Юнацтвам». Некалькі сэзонаў малады нападнік сумяшчаў гульні за асноўны склад менскага клюбу, а таксама за ягоны фарм-клюб. У 2012 годзе гулец выпраўляўся на прагляды ў расейскі «Спартак» і менскае «Дынама», але запрашэньне скласьці працоўны кантракт гулец не атрымаў. Урэшце, улетку 2013 году хакеіст далучыўся да расейскага «Дызэлю» з УХЛ. На пачатку 2015 году вярнуўся да шэрагаў сталічнага «Юнацтва», але за каманду амаль не гуляў. У ліпені 2015 паведамлялася, што беларус будзе абараняць колеры казаскага «Бэйбарысу», але ўжо ў наступным месяцы гулец скасаваў дамову і далучыўся да «Гомлю». У складзе гамельчукоў нападнік хутка замацаваўся, і паводле вынікаў сэзону быў абраны другім найлепшым хакеістам клюбу пасьля брамніка Ігара Брыкуна. 21 студзеня 2017 году Равенка закінуў 3100-ю шайбу «Гомлю» ў розыгрышах чэмпіянату Беларусі. У пачатку сэзону 2017—2018 гадоў атрымаў цяжкую траўму пляча, праз што вымушаны быў прапусьціць амаль увесь сэзон. «Гомель» па сканчэньні першынства разьвітаўся з шэрагам хакеістаў, у тым ліку з Равенкам. Ужо ў канцы году нападнік вярнуўся ў гомельскі клюб. У кастрычніку 2020 году дэбютаваў у КХЛ у складзе менскага «Дынама», але ўжо празь некалькі тыдняў вярнуўся ў «Гомель». У жніўні 2021 году гулец быў уганараваны званьнем майстрам спорту, а ў студзені 2022 году закінуў сваю 100-ю шайбу ў браму супернікаў у Экстралізе. У міжсэзоньне 2022 году цікавасьць да хакеіста выказвалі «Юнацтва», «Мэталюрг» і «Берасьце», але Равенка застаўся ў клюбе. Праз чарговае пашкоджаньне хакеіст прапусьціў частку сэзону. Улетку 2023 году вярнуўся ў «Юнацтва», але пагадненьне з гульцом было хутка скасаванае. Урэшце, у верасьні Равенка апынуўся ў «Дынама-Маладэчна».

На пачатку кастрычніка 2024 году пакінуў Маладэчна і прыяднаўся да навастворанага кітайскага клюбу «Аомэй Шэньян».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Прынс-Албэрт Райдэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дызэль» Пенза
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гомель»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нёман» Горадня
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама-Маладэчна»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Аомэй Шэньян»
Расьціслаў Зіновенка

**Расьцісла́ў Зіно́венка** ( 2 лютага 2001 году) — беларускі хакеіст, брамнік «Магілёва».

## Кар’ера
З маладых гадоў гуляў за юнацкія зборныя Беларусі. А поруч з камандай Беларусь-U20, якая брала ўдзел у розыгрышах Экстралігі Б. У сьнежні 2019 году далучыўся да кітайскага клюбу ОРД-«Юніёр», які выступаў у расейскай Моладзевай хакейнай лізе. Па сэзоне брамнік далучыўся да «Юнацтва». За менскі клюб першую гульню згуляў супраць «Лякаматыва». Гэты таварыскі матч ладзіўся у Воршы напрыканцы ліпеня 2020 году. 31 ліпеня згуляў у браме сталічнікаў у матчы супраць «Гомля» на турніры памяці Дубко. У лістападзе быў выпраўлены ў арэнду ў «Лякаматыў», каб набрацца досьведу. У студзені 2021 году быў адкліканы назад, дзе здолеў замацавацца ў браме дружыны. Аднак, улетку 2022 году сышоў у арэнду ў «Дынама-Маладэчна», а праз год далучыўся да «Магілёву» таксама на правах арэнду. Перад пачаткам сэзону 2024—2025 гадоў стаў брамнікам аршанскага «Лякаматыва». У траўні 2025 году вярнуўся ў «Юнацтва-Менск».

## Дасягненьні
**«Юнацтва-Менск»**:
* Чэмпіён Беларусі: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лякаматыў» Ворша
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама-Маладэчна»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Магілёў»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лякаматыў» Ворша
Андрэй Герашчанка

**Андрэй Герашчанка** ( 2 лютага 2001 году) — беларускі і расейскі хакеіст, абаронца жлобінскага «Мэталюрга».

## Кар’ера
Пачынаў кар’еру ў расейскай Моладзевай хакейнай лізе. Гуляў за клюбы МУС, «Лёка» і «Рускія Віцязі». У 2014 годзе далучыўся да шэрагаў «Ліды», але праз сэзон сышоў з каманды і далучыўся да расейскага «Бурану». Вяртаньне хакеіста ў Беларусь адбылося ўлетку 2018 году, калі Герашчанка далучыўся да сталічнага «Юнацтва». У новым клюбе абаронца стаў адным зь лідэрам каманды, зь якой браў удзел у тым ліку ў Лізе чэмпіёнаў. У 2019 годзе поруч з клюбам здабыў залатыя мэдалі айчыннага першынства. У лютым 2020 годзу атрымаў беларускае грамадзянства ды сышоў у «Дынама-Маладэчна». Па сэзоне з маладэчанцамі склаў двухбаковы кантракт з клюбам КХЛ «Нафтахімік», далучыўшыся да фарм-клюбу расейцаў «Іжсталь». У траўні склаў аднагадовую працоўную дамову з салігорскім «Шахцёрам», а праз год умацаваў шэрагу «Віцебску». На пачатку траўня 2024 году далучыўся да складу жлобінскага «Мэталюрга», які на той момант пасьпяхова абараніў тытул чэмпіёна краіны.

## Дасягненьні
**«Юнацтва-Менск»**:
* Чэмпіён Беларусі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Расейскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты клюбу МУС Балашыха
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лёка» Яраслаўль
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рускія Віцязі» Чэхаў
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ліда»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Буран» Варонеж
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама-Маладэчна»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Іжсталь» Іжэўск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Шахцёр» Салігорск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Віцебск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мэталюрг» Жлобін
Хрост

**Хрост (** — *баптызма*, то бок «занурэньне ў ваду») — у хрысьціянстве абрад ачышчэньня ад грахоў і аб’яднаньне з Хрыстом праз выкупленьне Боскай ахвярай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Таінствы
Сярэднікі

**Сярэднікі** () — мястэчка ў Летуве, на правым беразе Нёману пры ўтоку ў яго ракі Дубісы. Цэнтар староства Юрбурскага раёну Таўроскага павету.

Сярэднікі — мястэчка гістарычнай Жамойці.

## Назва
Летувіскія аўтары выводзяць назву мястэчка ад славянскіх словаў серада або сярэдзіна.

## Гісторыя
Мястэчка ўтварылася ў сярэдзіне XVI ст. Пазьней гэта быў важны гандлёвы асяродак на Нёмане, дзе жыло шмат купцоў і рамесьнікаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мястэчкі Таўроскага павету
Калатова

**Калатова** () — мястэчка ў Летуве, на правым беразе Нёману. Цэнтар староства Ковенскага раёну Ковенскага павету.

Калатова — вёска гістарычнай Жамойці, якую ўлады Летувы абвясьцілі часткай этнаграфічнага рэгіёну «Аўкштайція».

## Назва
Летувіскія аўтары выводзяць назву мястэчка ад кораню кал- або кол- (славянскі).

## Гісторыя
Упамінаецца ў 1578 годзе як *Колотово*.

На 1893 год Калатова было фальваракам у Ковенскім павеце Ковенскай губэрні, уладаньнем Шаракоўскага.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мястэчкі Ковенскага павету
Румшышкі

**Румшышкі** () — мястэчка ў Летуве, на правым беразе Нёману. Цэнтар староства Кашадарскага раёну Ковенскага павету.

Румшышкі — мястэчка гістарычнай Ковеншчыны.

## Назва

Румш (Rumsch) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
У 1557 годзе ўпамінаюцца як мястэчка. У сярэдзіне XVII ст. моцна пацярпелі ад пажараў.

## Насельніцтва
* 1859 год — 969 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мястэчкі Ковенскага павету
Пілёна

**Пілёна** () — вёска ў Летуве, на левым беразе Нёману. Цэнтар староства Ковенскага раёну Ковенскага павету.

## Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца ў 1586 годзе ў інвэнтары Дарсунішак. У 1744 годзе належала да Дарсуніскай парафіі.

## Насельцтва
* 1827 год — 169 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету
Пуня (Летува)

**Пуня** () — вёска ў Летуве, на правым беразе Нёману. Цэнтар староства Аліцкага раёну Аліцкага павету.

Пуня — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Ковеншчыны.

## Назва
Летувіскія аўтары выводзяць назву Пуні ад назвы ракі Пунялы (разам з тым, саму назву ракі выводзяць ад назвы Пуні).

## Гісторыя
Упершыню Пуня ўпамінаецца ў 1382 годзе ў хроніцы Віганда. У гэты час тут існаваў драўляны замак, які згарэў у XV ст. У 1503 годзе вялікі князь Аляксандар надаў Пуні Магдэбурскае права.

## Насельніцтва
* 1859 год — 729 чалавек
* 1866 год — 1056 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Міжанцы

**Міжанцы** () — вёска ў Летуве, на правым беразе Нёману. Уваходзяць у склад Раценіцкага староства Аліцкага раёну Аліцкага павету.

## Гісторыя
На 1885 год Міжанцы ўваходзілі ў склад Троцкага павету Віленскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1885 год — 62 чалавекі (49 каталікоў і 13 праваслаўных)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Янянцы

**Янянцы** () — вёска ў Летуве, на левым беразе Нёману. Уваходзяць у склад Мерацкага староства Аранскага раёну Аліцкага павету.

## Гісторыя
На 1882 год Янянцы ўваходзілі ў склад Сейненскага павету Сувалкаўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1882 год — 256 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Чэсукі

**Чэсукі** () — вёска ў Летуве, на правым беразе Нёману. Уваходзяць у склад Мерацкага староства Аранскага раёну Аліцкага павету.

## Гісторыя
На 1895 год Чэсукі (асноўная назва — *Замерачанка*) уваходзілі ў склад Троцкага павету Віленскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1865 год — 20 рэвіскіх душаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Крушава

**Крушава** () — вёска ў Летуве, на правым беразе Нёману. Уваходзіць у склад Мерацкага староства Аранскага раёну Аліцкага павету.

## Гісторыя
На 1893 год Крушава ўваходзіла ў склад Троцкага павету Віленскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1866 год — 7 чалавек (4 каталікі і 3 праваслаўныя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Гайлюны (Летува)

**Гайлюны** () — вёска ў Летуве, на левым беразе Нёману. Уваходзяць у склад Лейпунскага староства Друскеніцкага самакіраваньня Аліцкага павету.

## Назва

Гелун або Гелюн (Gelunus, Geluni) — імя германскага паходжаньня, вытворнае ад старажытнага германскага імя Гайла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Шандубра

**Шандубра** () — вёска ў Летуве, на правым беразе Нёману. Уваходзіць у склад Віцюнскага староства Друскеніцкага самакіраваньня Аліцкага павету.

## Гісторыя
На 1890 год Шандубра ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Гарадзенскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Більвінаў

**Більвінаў** () — вёска ў Польшчы, каля ракі Ветралужы. Уваходзіць у склад гміны Шыплішкі Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва.

## Назва

Білівін (Biliwin) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Уваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сувальскі павет
Вершалі

**Вершалі** () — вёска ў Польшчы, каля возера Віршалі. Уваходзяць у склад гміны Пераросьлі Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва.

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Віршыла паходзіць ад гоцкага wairþs 'годны, дастойны'. Адзначалася германскае імя Werzel.

## Гісторыя
Уваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сувальскі павет
Жырвіны

**Жырвіны** () — вёска ў Польшчы, у міжрэччы Шальменткі і Марыхны. Уваходзяць у склад гміны Шыплішкі Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва.

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, фармант -сыр- паходзіць ад гоцкага sisu 'чароўны сьпеў, заклён', а фармант -він- — ад гоцкага wins 'сябар'.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сувальскі павет
Вітаўка (Падляскае ваяводзтва)

**Вітаўка** () — вёска ў Польшчы, каля ракі Распуды. Уваходзіць у склад гміны Рачкі Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Вітаўт ёсьць дакладнай фанэтычнай транскрыпцыяй старагерманскай формы *Witold* (упамінаецца ў 828 годзе). На тоеснасьць імя Вітаўт з германскім імём *Witold* (*Witolt*), вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю лацінізацыю імя Вітаўта (*Witoldus*) — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст . Тым часам сярод паноў Малдаўскага княства пашырылася імя *Витолтъ* (цалкам адпаведнае германскаму *Witolt*), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскім пісьмовых крыніцах.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сувальскі павет
Айтварышкі

**Айтварышкі** () — вёска ў Летуве, каля возера Сімны. Уваходзяць у склад Сімнаўскага староства Аліцкага раёну Аліцкага павету.

## Назва

Айтавар (Aittouar) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
На 1900 год Айтварышкі ўваходзілі ў склад Кальварыйскага павету Сувалкаўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1888 год — 41 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Альвіта

**Альвіта** () — вёска ў Летуве, на рацэ Шырвінце і беразе возера Альвіты. Уваходзіць у склад Шайменскага староства Ваўкавішкаўскага раёну Мар’ямпальскага павету.

Альвіта — даўняе мястэчка гістарычнай Ковеншчыны.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Альвіта ўтварылася ад гоцкага імя Alawit (Aloid, Alluid).

## Гісторыя
Упершыню Альвіта ўпамінаецца ў 1590 годзе. У 1615 годзе тут збудавалі драўляны касьцёл. У 1650 годзе ўпамінаецца як мястэчка. У 1688 годзе мястэчку надалі прывілей на таргі і кірмаш.

## Насельніцтва
* 1827 год — 283 чалавекі
* 1888 год — 486 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Мар’ямпальскага павету
Эндрыкі

**Эндрыкі** () — вёска ў Летуве, на рацэ Цэсарцы. Уваходзяць у склад Шацкага староства Шацкага раёну Мар’ямпальскага павету.

## Назва

Андрык, пазьней Андрых, Энтрых або Эндрыхс (Andricus, Andrich, Entrich, Endrichs) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Эндрыкі ўваходзілі ў склад Уладыславаўскага павету Сувалкаўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1827 год — 101 чалавек
* 1888 год — 156 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Мар’ямпальскага павету
Хуан Дыега

**Хуан Дыега Куаўтлятацын** ці сьвяты **Хуан Дыега** (; 1474, Куаўтытлян, Мэксыка — , Мэхіка) — сьвяты рыма-каталіцкага касьцёлу, ацтэк. Дзень памяці — 9 сьнежня.

## Жыцьцяпіс
Хуан Дыега (да хросту меў імя Куаўтлятацын) паходзіў са старажытнага індзейскага племені Нахуа, што жыло ў горадзе Куаўтытлане — адным з найстаражытнейшых паселішчаў ацтэкаў (Мэксыка). Ён нарадзіўся каля 1474 году. У 1524 годзе Хуан Дыега і яго жонка Марыя Луіза прынялі хрост і такім чынам сталі аднымі з першых індэйцаў-хрысьціянаў. Пасьля сьмерці жонкі Хуан Дыега вёў самотніцкае жыцьцё і штодзённа хадзіў у місіянэрскі цэнтар у Мэхіка на сьвятую Імшу. Аднойчы ў дарозе яму зьявілася Найсьвяцейшая Панна Марыя, якая размаўляла з ім на яго роднай мове і пажадала, каб у Яе гонар быў пабудаваны санктуарый.

Падчас апошняй сустрэчы Хуана Дыега з Багародзіцай, якая адбылася 12 сьнежня 1531 году, тая папрасіла збудаваць храм на месцы паганскага капішча. Але біскуп не паверыў Хуану Дыега. Вярнуўшыся на месца сустрэчы Хуан Дыега, убачыў там куст руж. Сабраўшы ружы, ён загарнуў іх у свой плашч. Калі плашч быў разгорнуты перад біскупам, выявілася, што на ўнутраным боку выявіўся нерукатворны вобраз Панны Марыі.

На месцы цудоўнага аб’яўленьня, якое біскуп, атрымаўшы пераканаўчыя доказы, прызнаў сапраўдным, Хуан Дыега пабудаваў капліцу і правёў пры ёй рэшту свайго жыцьця, спаўняючы сьціплую паслугу сакрыстыяніна. Пабожны індэец памёр у 1548 г. ва ўзросьце 74 гадоў. Сьвяты Хуан Дыега зьяўляецца заснавальнікам славутага санктуарыя Маці Божай Гвадэлупскай і пасланцом Яе аб’яўленьня.

## Ушанаваньне
6 траўня 1990 году Хуан Дыега быў прылічаны да ліку блажэнных рымскім папам Янам Паўлам II. 31 ліпеня 2002 году быў прылічаны да ліку сьвятых.

Дзень памяці ў Каталіцкай Царкве — 9 сьнежня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвяты Хуан Дыега (Куаўтлятацын), на сайце catolik.by
* Сайт прысьвечаны Хуану Дыега

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя XVI стагодзьдзя
Катэгорыя:Ацтэкі
Просмычы

**Про́смычы** — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіць ў склад Чамярыскага сельсавету.

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

Найраней будучая вёска згаданая як востраў Просмыч баяраў Чамярысаў у ваколіцах Хракавічаў у люстрацыі Любецкага староства 1616 году. Але ў крыніцы сказана, што продкі іхныя атрымалі зямлю «вечным правам» яшчэ ад астатняга з дынастыі Ягелонаў караля Жыгімонта Аўгуста († 1572). Тое пацьведзіў і трэйці з абраных ужо каралёў — Жыгімонт Ваза.

У візыце Брагінскага ўніяцкага дэканату на 22 студзеня 1740 году засьведчана, што жыхары 5 двароў у Просмычах былі прыхаджанамі Грушнаўскай Сьвята-Пакроўскай царквы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Просмычы — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. у складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павету спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. У крыніцы, заснаванай на зьвестках рэвізіі 1795 году, сказана, што вёска Просмычы разам з Лоевам і іншымі добрамі належала генэралу-лейтэнанту польскай службы Юзафу Юдыцкаму

### Найноўшы час

9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Просмычы ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Насельніцтва

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
*
Біюці

**Бію́ці** — вёска ў Беларусі, на рацэ Аржоўцы. Уваходзяць у склад Юнькаўскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці. 

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Біят цалкам адпавядае германскаму імю Byatt (Bietto).

## Крыніцы

Катэгорыя:Юнькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Боцьвіны

**Боцьвіны** — вёска ў Беларусі, паміж рэкамі Лучайкай і Мядзелкай. Уваходзяць у склад Юнькаўскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці. 

## Назва

Бутвін або Ботвін (Butwin, Botwin) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Юнькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Глебаўск

**Гле́баўск** — вёска ў Беларусі, каля ракі Абалянкі. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавету Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Глеб — усходнеславянская форма германскага (паўночнагерманскага) імя Gudleifr (Guðleifr).

## Насельніцтва
* 2009 год — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Сеньненскі раён)
Мінаўты

**Мінаўты** — былы засьценак у Беларусі, паміж рэкамі Вятай і Ідолтай. Уваходзілі ў склад Павяцкага сельсавету Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Міналт (Minolt) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1905 годзе засьценак Мінаўты ўваходзіў склад Друйскай воласьці

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Мёрскага раёну
Варцішкі

**Варцішкі** () — вёска ў Летуве, у міжрэччы Бірветы і Камайкі. Уваходзяць у склад Сьвірцкага староства Сьвянцянскага раёну Віленскага павету.

## Назва

Варда або Варта (Wardo, Warto) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Насельніцтва
* 1865 год — 17 рэвіскіх душаў
* 1905 год — 64 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Мінаўт

**Мінаўт** (*Міналт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Міналт, пазьней Мінальт, Мэнальт, Мэнаўт, Мінаўд або Мінаўт (Minolt, Minnalt, Menalt, Menolt, Menaut, Minaud, Minaut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Menold.

У Прусіі бытавала імя Мінаўт (Менаўт): *Mynaute* (1267, 1335, 1347 і 1429 гады), *Minaute* (1334 і 1379 гады), *Menaute* (1347 год), *Mynauthe* (1385 год), *Mynawte* (1400 год), *Mynawthe* (1409, 1412 і 1415 гады), *Mynnaŭdt* (1539 год).

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Міналта (Minałto) і Мінаўт (Minaut).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *zaścianki… Minałty… wsie… Minawty* (1782—1783 гады); *Wincenty Minałta* (1808 год); *Jozefata Minałt* (1811 год).

## Носьбіты
У XVI ст. існавалі тры «нівы» Міняўцішкі (*Минявтишки*) у Жамойцкім старостве.

На гістарычнай Браслаўшчыне існаваў засьценак Мінаўты.

## Глядзіце таксама
* Мін
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мілавіды (Смаленская вобласьць)

**Мілавіды** — вёска ў Расеі, на левым баразе Дзьвіны. Уваходзяць у склад Вяліскага раёну Смаленскай вобласьці.

Мілавіды — вёска гістарычнай Віцебшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Мільвід утварылася ад складаньня старажытных германскіх імёнаў Milis і Wid. Адзначаліся старажытнае германскае імя Мелевіда (Melewidis) і германскае імя Melvid.

## Насельніцтва
* 1906 год — 23 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Вяліскага раёну
Ямін

**Ямін**, **Амін** (*Эмін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Амін, Еміна, Аміна або Емен (Ammin, Emino, Amino, Emenus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ам- (ем-) (імя ліцьвінаў Ямунт; германскае імя Amund) мае значэньне 'актыўны, гарлівы, працавіты' і ўзыходзіць да стараісьляндзкага ama 'турбаваць, непакоіць', а аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Amin (Amen).

У Польшчы ў 1783 годзе адзначалася прозьвішча Eminowicz.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Васку Саковичу семъ чоловековъ: Яминъ и з своими суседы* (1440—1492 гады); *borram mellificiorum post fluvium [[Бобра|Byebra]] Jamyny dictam* (28 лютага 1494 году); *Ямин Ясюлевич* (1538 год); *Jaminy… Eminowce… Hominowicze* (1744 год); *Marianna Cristiana Emin* (1761); *Justyn Jamin* (1798 год); *Agata Amin* (1833 год).

## Носьбіты
Эміновічы (Eminowicz) гербу Даленга — літоўскі шляхецкі род.

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Амінавічы, на гістарычнай Браслаўшчыне — Аменішкі.

## Глядзіце таксама
* Ама
* Мін

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рымальд

**Рымальд** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Рымалд (Rimald) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

## Носьбіты
На гістарычнай Ашмяншчыне ад часоў Вялікага Княства Літоўскага існуе вёска Рымальдзішкі

## Глядзіце таксама
* Рым
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вінгіры

**Вінгіры** () — вёска ў Летуве, каля ракі Рынгі. Уваходзяць у склад Новадаўгеліскага староства Ігналінскага раёну Ўцянскага павету.

## Назва

Вінгер (Winger) і Гервін (Gerwin) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) паходзіць ад гоцкага wins 'сябар', а аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) — ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда'.

## Насельніцтва
* 1905 год — 48 чалавек.
* 1931 год — 56 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Жытамонт

**Жытамонт** () — вёска ў Летуве, на рацэ Ёдупе. Уваходзяць у склад Відзіскага староства Ігналінскага раёну Ўцянскага павету.

## Назва

Сідзімунд (Sidimund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сід- (сіт-, зыд-) (імёны ліцьвінаў Сіціла, Жыдавін, Сыдэр; германскія імёны Sitil, Sidewine, Sidierius) паходзіць ад гоцкага sidus 'звычай, нораў', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

## Гісторыя
У XIX ст. уваходзілі ў склад Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1905 год — 14 чалавек.
* 1931 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Альгердава

**Альгердава** () — былы хутар у Летуве, каля возера Каркажышкаў. Уваходзіла ў склад Падбродзкага староства Сьвянцянскага раёну Віленскага павету.

## Назва

Алгерд, Алгерт, Олгард, Алгард, Алгарда, Алгарт, Галгерд або Галгард (Algerd, Algeard, Algerðr, Algert, Olgard, Algardus, Algardis, Algart, Hallgerðr, Halgardus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ал- (імёны ліцьвінаў Алігут, Альмін, Аламунт; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад гоцкага alls 'увесь, кожны', а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Вісігерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Wisgeard, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека').

Адпаведнасьць імя Альгерд германскаму імю Olgard (Olgardus) сьцьвердзіў мовазнаўца і літаратуразнаўца-мэдыявіст Аляксандар Бразгуноў.

## Насельніцтва
* 1905 год — 5 чалавек
* 1931 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)