open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Стэфан Штыльянавіч

**сьв. Стэфан Штыльянавіч** ( 1498—1543), (падпісваў свае лісты як **Шкільянавіч**, Сімён Пішчэвіч згадвае яго як **Шкрыльянавіча** у сваёй «Гісторыі сэрбскага народу») — апошні князь Паштроўскі, кашталян Врховацкі каля Пожагі , дабрадзей і сэрбскі сьвяты.

## Жыцьцяпіс
Паходзіў з Паштровічаў. Яго жонкай была Алена Багдановіч. Ён пакінуў усю сваю маёмасьць свайму народу і накіраваўся ў Срэм у 1498 годзе з-за канфлікту з вэнэцыянцамі. У Срэме ён жыў у мястэчку Моравіч. Народная традыцыя паказвае дэспата Стэфана Штыльянавіча як найбольш узорнага хрысьціянскага кіраўніка і прыпісвае яму шмат высакародных учынкаў, а таксама гераічную барацьбу з туркамі. Падчас барацьбы за вугорскі трон паміж каралём Фэрдынандам і герцагам Янам Запальяі падтрымаў Фэрдынанда. Удзельнічаў у грамадзянскай вайне ад бітвы пры Мохачы ў 1526 годзе. Ад Фэрдынанда ён атрымаў маёнткі ў Віравіціцкай жупаніі (1527), а таксама горад Валпава, дзе княжыў.

Апошнія зьвесткі пра Стэфана Штыльянавіча паходзяць з 1540 году, калі ён быў прэфэктам умацаванага гораду Валпава, пасьля чаго яго сьляды згубіліся. Мяркуецца, што пасьля таго, як горад захапіў туркі, ён адступіў у Шыклаш, дзе і скончыў сваё жыцьцё.

Лічыцца, што ён памёр, хутчэй за ўсё, каля 1543 году. Паводле паданьня і запісу ў «Повесном слову», спачатку ён быў пахаваны на суседнім узгорку Джунтыр. Ужо ў 1545 годзе яго мошчы знаходзіліся ў манастыры Шышатавац у Срэме. У эпоху турэцкага валадарства яго мошчы ў Срэме, несумненна, мелі вялікую значнасьць, лічылася, што яны маюць асаблівай гаючую моц. Ён быў прылічаны СПЦ да ліку сьвятых. Восеньню, 17 кастрычніка, штогод згадваецца і адзначаецца яго імя.

У 1942 годзе яго мошчы былі перанесеныя з манастыра ў Сабор Сьвятога Міхаіла ў Бялградзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1498 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1543 годзе
Катэгорыя:Сэрбскія сьвятыя
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя XVI стагодзьдзя
Вуда

**Ву́да** ці **ву́дачка**  — прылада для ловаў рыбы, якая звычайна складаецца зь цьвёрдага корпуса — вудзільна (звычайна зьменнай даўжыні) з гнуткім канцом, празрыстага валасьніка (звычайна капронавага), плавука (аднак яго можа ня быць), тунка і гачка.

Падзяляецца на дзьве вялікія клясы вудаў: плавуковыя і бесплавуковыя.

Матэрыялам для вудзільна можа быць дрэва (напрыклад ляшчына, бамбук), мэталь, плястык, кампазытныя матэрыялы. У цяперашні час, дзякуючы новым больш лёгкім кампанэнтам з ідэнтычнымі паводзінамі, яны ў асноўным зроблены з сынтэтычных кампанэнтаў.

## Галерэя

Файл:Floaters(fishing).JPG|Плавукі
Файл:Angeln zubehoer grundblei 01.jpg|Тункі
Файл:Fish hooks.jpg|Рыбалоўныя гачкі
Файл:Telescopic rod. Lake Baikal. Eastern Siberia.jpg|Тэлескапічная вуда. Возера Байкал


## Глядзіце таксама
* Яз

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Донка

**До**́**нка**, **до́нная [[Вуда|ву́да]]** ( ***закіданка***)— рыбалоўная снасьць, прызначаная для ловаў рыбы на самым дне.

Уяўляе сабой спалучэньне валасьніка з тунком (кармушкай) і павадка з гачком, якія закідваюцца ў вадаём і ўтрымліваюцца на плыні дзякуючы вазе тунка (кармушкі). Донкай ловяць як зь берагоў вадаёмаў, так і з лодак, выкарыстоўваючы розныя вуды (часьцей сьпінінгі), але часам і бязь іх.

Адмены донкі - рыбалоўная гумавая (донная вуда з гумовым амартызатарам), донка з плавуком.

Для зімовай рыбалкі выкарыстоўваецца донка асаблівай канструкцыі. На вудзільна з цьвёрдага дрэва мацуецца ківок з пружыннага дроту і з шпуляй для падачы валасьніка. Вудзільна ўмарожваюць у лёд каля палонкі. Калі рыба бярэ прынаду, ківок дрыжыць, а калі рыба плыве, узяўшы прынаду ў рот, ён, праходзячы міма валасьніка, бесьперапынна калываецца і дрыжыць. Сыгналы кіўка бачныя зь 10-мэтровай адлегласьці, што дазваляе кантраляваць кляваньне адначасова на 4-5 донках.

Катэгорыя:Рыбалоўства
Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Мація Бечкавіч

**Ма́ція Бе́чкавіч** (, нар. , г. Сента, Каралеўства Югаславія) — сэрбскі паэт, публіцыст, грамадзкі дзяяч. Акадэмік Сэрбскай акадэміі навук і мастацтваў (1985). Адзін з самых прыкметных майстроў слова пасьляваеннага пакаленьня.

## Жыцьцяпіс
Скончыў філязофскі факультэт Бялградзкага ўнівэрсытэту. Сябра-карэспандэнт Сэрбскай акадэміі навук і мастацтваў з 1983 году, правадзейны сябар — з 1991 году. У 1988—1992 гадах — старшыня Саюзу пісьменьнікаў Сэрбіі

## Творчасьць
Аўтар паэтычных зборнікаў «Вера Паўладольска» (1962), «Аблудная куля» (1963), «Так казаў Мація» (1965), «Кажа мне адзін чалавек» (1970), «Мяжа Бука Шалёнага» (1976), «Вой і куку» (1978), «Два сьветы» (1980), «Паэмы» (1983), «Богаяўленьне» (1985), кніжнай публіцыстыкі «Пра міжчасьсе» (1969).

## Пераклады
На беларускую мову яго вершы перакладалі Ніл Гілевіч, Мікола Мятліцкі, Іван Чарота.

## Крыніцы

## Літаратура
* Бечкавіч Мація. 
* Сербская паэзія. Мн., 1989;

Катэгорыя:Сэрбскія паэты
Катэгорыя:Сэрбскія літаратары
Катэгорыя:Югаслаўскія літаратары
Катэгорыя:Выпускнікі Бялградзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Акадэмікі Сэрбскай акадэміі навук і мастацтваў
Тунок

**Туно́к**, або **патапе́ц** — адно з найстаражытнейшых прыстасаваньняў, якое выкарыстоўвалася ў рыбных ловах і для нацяжэньня нітак у кроснах. Выраблялася з керамікі (тэракоты), або каменя.

Сучасны рыбалоўны тунок на валасьніку, як правіла, плавуковай вуды, уяўляе сабой невялікі кавалачак волава. Часта выкарыстоўваецца звычайны валавяны шрот, разрэзаны да сярэдзіны. Тункі вырабляюць таксама з алавянага аркуша, абмотваючы ягоны невялікі кавалак вакол валасьніка.

Выкарыстоўваецца на рыбалцы для выраўноўваньня плавука і для дасягненьня гачком з прынадай зададзенай глыбіні. Таксама можа ставіцца на рыбалоўных сетках.

Найчасьцей рыбаловы-аматары адліваюць тункі для закіданак (донак) самастойна. Тунок, які адлілі ў гарбатнай лыжцы, будзе важыць каля 50 грамаў, у дэсертнай лыжцы  — каля 100 грамаў, у сталовай лыжцы  — каля 150 грамаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Валасьнік (рыбацтва)

**Валасьні**́**к** — якая колечы нітка або шнур, які выкарыстоўваецца для ловаў рыбы.

## Агульная характарыстыка
У XX стагодзьдзі высокатэхналягічныя сынтэтычныя матэрыялы: капрон, нэйлён, паліэтылен - цалкам выціснулі натуральныя.

З дапамогай валасьніка на ім замацаваныя, гачкі, тункі, карабіны, плавукі і інш., падтрымліваюць зададзены парадак і захоўваюць адлегласьць паміж імі.

Акрамя падачы кручка з прынадай на зададзеную глыбіню, валасьнік выконвае задачу перадачы сыгналаў клёву і выцягваньня рыбы з вады, вытрымліваючы пры гэтым наладаваньні.

Важнымі парамэтрамі валасьніка ёсьць ягоная даўжыня, матэрыял і вага (тоўстыя валасьнікі больш прыкметныя для рыб). Важныя фактары, якія могуць быць вырашальнымі, выбіраюцца рыбаком для канкрэтнай рыбалкі ў залежнасьці ад асяродзьдзя (салёная/прэсная вада; зіма/вясна/лета/восень і г. д.). Да іх адносяцца: трываласьць на разрыў, трываласьць на сучок, устойлівасьць да ультрафіялету, форма адліўкі або форма выкананьня (напрыклад, плецены валасьнік), трываласць на разрыў, устойлівасьць да ізаляцыі і бачнасьць.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Плавук

значак|271пкс|Плавукі
**Плавук**, або **паплавец** — рыбалоўная прынада на рыбалоўны валасьнік паплавочнай вуды. Паплавок выконвае 2 функцыі: першая - утрымлівае гачок з рыбалоўнай асадкай на патрэбнай глыбіні, другая - сыгналізуе аб клёве.

Плавук - звычайна цела кручэньня, насаджанае на стрыжань. Працоўны стан плавука - прастастаўнае (вэртыкальнае), пры якім над вадой знаходзіцца частка цела са стрыжнем, які выступае. Ніжні канец стрыжня - кіль, верхні - антэна. Надводная частка служыць для назіраньня за плавуком.

Раней плавукі рабілі з прыродных матэрыялаў, імкнучыся выкарыстоўваць найлягчэйшыя. Папулярнымі былі паплаўкі з драўніны (ліпа, хвоя), з корка і кары дрэў, з сухіх расьлін (куга, чарот, мячэўнік), з пёраў буйных птушак (гусей), з калючак дзікабраза. Са зьяўленьнем плястмасаў паплаўкі сталі рабіць з самага лёгкага матэрыялу - пенапалістырола або полымі з цяжкіх пластмас, што істотна паменшыла іх вагу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Вудзільна

**Вудзільна** — асноўная складовая частка рыбалоўнай вуды.

Вудзільна мае форму доўгага тонкага конусу. Тоўстая частка, за якую рыбалоў трымае вудзільна, называецца комель. Процілеглы тонкі канец — вяршынка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Шпуля (рыбацтва)

значак|260пкс|Прылада безынерцыйнай шпулі: 1 — дуга ўкладніка валасьніка 2 — вудзільна 3 — мацаваньне да вудзільна 4 — ручка 5 — кранштэйны 6 — фіксатар, намотваньне, або намотваньне і адмотваньне валасьніка 7 — корпус шпулькі 8 — барабан з валасьніком 9 — рэгуляваньне
**Шпуля**, ці **шпулька** — гэта прылада для захоўваньня валасьніку на рыбалоўнай снасьці, уяўляе сабой невялікую шпульку з ручкай для змотваньня валасьніку.

З дапамогай рыбалоўнай шпулькі, усталяванай на вудзільна, можна закідваць абсталяваньне з прынадай на вялікую адлегласьць (сьпінінг). Шпулька на вудзільне таксама палягчае выважваньне буйной рыбы.

Барабан шпулькі здольны зьмясьціць, як правіла, ад 30 м да 400 м валасьніку.

Дэталі шпулькі вырабляюцца з керамікі, вугляплястыку, плястыку і мэталю (алюмін, дзюралюмін, нержавельная сталь, тытан, бронза).

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Люб (князь люцічаў)

**Люб** ( 830) — князь вільцаў-люцічаў.

## Імя

Імя Люб (Leubo, Lubo, Liuba, Liuvo) можа мець як славянскае, так і германскае паходжаньне.

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *quorum nomina sunt Milegastus et Cealadragus. Erant idem filii Liubi regis Wiltzorum* (Аналы каралеўства франкаў).

## Біяграфія
Сын князя Драгавіта. Валадарыў з сваімі братамі, як старэйшы зь іх меў велікакняскую годнасьць.

Загінуў у бітве з бодрычамі. Яму ўспадкавалі сыны Мілегаст і Чаладраг

## Крыніцы

Катэгорыя:Заходнеславянскія плямёны
Статыстычныя рэгіёны Сэрбіі

**Статыстычныя рэгіёны Сэрбіі** () — тэрытарыяльныя аб’екты, якія вылучаныя па пэўных прыкметах для мэт статыстычнага назіраньня ў гэтай краіне. Тэрыторыі ўстаноўлены ў адпаведнасьці са стандартамі ЭЗ і ўяўляюць сабой статыстычныя, а не адміністрацыйныя раёны і (або) акругі, таму не маюць нейкага юрыдычнага статусу.

## Прынцыпы падзелу
Да 2009 году для мэтаў статыстычнага назіраньня краіна была падзелена на тры рэгіёны:
* Цэнтральная Сэрбія;
* Аўтаномны край Ваяводзіна;
* Аўтаномны край Косава і Мятохія.

У ліпені 2009 году парлямэнт Сэрбіі прыняў закон, па якім краіна была падзелена на сем статыстычных рэгіёнаў. Згодна з гэтай клясыфікацыі ў іх склад увайшлі:
* Ваяводзіна;
* акруга Бялград;
* Заходні рэгіён;
* Усходні рэгіён;
* Цэнтральны рэгіён;
* Паўднёвы рэгіён;
* Косава і Мятохія

Межы гэтых абласьцей не былі правільна ідэнтыфікаваныя, у прэсе быў апублікаваны шэраг розных мапаў з рознымі межамі рэгіёну, напрыклад, у Рашке, Памораай акрузе і гэтак далей.

У пачатку 2010 году ўзяла верх ідэя скарачэньня колькасьці статыстычных рэгіёнаў. Прычына была ў нераўнамернасьці насельніцтве пасьля першага дзяленьня. Так у Ваяводзіне пражывала каля двух мільёнаў чалавек, а Заходнім рэгіёне — не больш за 800 000. Новае дзяленьне строга грунтавалася на намэнклатуры тэрытарыяльных адзінак для мэт статыстыкі ЭЗ і ўключыла ў сябе дзьве тэрытарыяльныя адзінкі першага ўзроўню (, NUTS1, насельніцтва ад 3 да 7 мільёнаў чалавек): Сэрбія-поўнач (код RS1) і Сэрбія-поўдзень (RS2). Тэрытарыяльныя адзінкі другога ўзроўню (NUTS2, насельніцтва ад 800 тысяч да 3 мільёнаў чалавек): Ваяводзіна (RS11) і акруга Бялград (RS12) — разам утвараюць Сэрбію-поўнач; Шумадыя і Заходняя Сэрбія (RS21), Паўднёвая і Усходняя Сэрбія (RS22) і аўтаномны край Косава і Мятохія (RS23) — Сэрбія-поўдзень. У сваю чаргу, тэрытарыяльныя адзінкі другога ўзроўню падзеленыя на тэрытарыяльныя адзінкі трэцяга ўзроўню (NUTS3, насельніцтва ад 150 да 800 тысяч чалавек). Па ўсёй краіне іх налічваецца 29.

## Крыніцы

## Літаратура
* Мартынов В. Региональные особенности современной Сербии // Мировая экономика и международные отношения : журнал. — 2012. — № 12. — С. 58-63. — ISSN 0131-2227
Пчыньская акруга

**Пчыньская акруга** () — акруга ў паўднёва-ўсходняй частцы Сэрбіі, адносіцца да статыстычнага рэгіёну Паўднёвая і Ўсходняя Сэрбія. Знаходзіцца на граніцы з Баўгарыяй і Паўночнай Македоніяй.

## Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя акругі падзеленая на 7 абшчыны, што аб’ядноўваюць 363 населеных пункты.
* Басілеград
* Буяновац
* Уладзічын-Хан
* Уране
* Прэшава
* Сурдуліца
* Трговіштэ

## Насельніцтва
У акрузе пражываюць 132 601 сэрбаў (83,4%), 13 826 цыган (8,7%), 7287 баўгар (4,6%), і іншыя народы (2011).

### Населеныя пункты




## Крыніцы
Топліцкая акруга

**Топліцкая акруга** () — акруга ў паўднёва-ўсходняй частцы Сэрбіі, адносіцца да статыстычнага рэгіёну Паўднёвая і Ўсходняя Сэрбія. 

## Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя акругі падзеленая на 4 абшчыны:
* Пракупле
* Блацэ
* Куршумлія
* Жытарача

## Насельніцтва
У акрузе пражываюць 85 750 сэрбаў (93,5%), 3945 цыганоў (4,3%) і іншыя народы (2011).

### Населеныя пункты




## Крыніцы
Пракупле

**Пракупле** () — горад на паўдні Сэрбіі, цэнтар Топліцкай акругі у абшчыне Пракупля. Знаходзіцца каля ракі Топліца, за 28 км на захад ад Нішу. Праз Пракупле праходзіць аўтамабільная дарога Ніш — Куршумлія і далей да Прышціны, Косава і Мятохія (частка эўрапейскай магістралі Е80, якая ідзе з захаду на ўсход, ад Лісабону да Турэччыны).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Сэрбіі
Лют Сьвенальдзіч

**Лют Сьвенальдзіч** (? — 975) — сын кіеўскага ваяводы Сьвенальда, забіты драўлянскім князем Алегам Сьвятаславічам ў час паляваньня ў лясох гэтага князя.

## Біяграфія
Сын кіеўскага ваяводы Сьвенальда, меў брата Мсьціша. Упамінаецца ў Аповесьці мінулых часоў пад 975 годам у зьвязку з сваёй гібельлю ад драўлянскага князя Алега Сьвятаслававіча падчас паляваньня ў ягоных лясох.

Помсьцячы за сьмерць сына, Сьвенальд справакаваў напад кіеўскага князя Яраполка Сьвятаславіча на драўлянскі горад Оўруч, у час якога загінуў Алег Сьвятаславіч.

## Глядзіце таксама
* Лют

## Крыніцы

Катэгорыя:Асобы Старажытнай Русі
Люда (біскуп)

**Люда** (; ? — па 743) — біскуп Шпаеру (каля 726—743).

## Біяграфія
Паводле традыцыйнага меркаваньня, Люда — як і яго папярэднік Драгабода — паходзіў з кляштару Вайсэнбург.

Упамінаецца ў лісьце 738 году, адрасаваным біскупам Баварыі і Алеманіі, які Сьвяты Баніфацы прывёз з Рыму. Браў удзел у сынодзе, праведзеным каля 740 году ў Рэгенсбургу. Біскуп Шпаеру таксама быў на Першым Нямецкім нацыянальным саборы («Concilium Germanicum») 21 красавіка 742 году.

У 1564 годзе Вільгельм Эйзэнгрэйн (1544—1570) назваў яго «сьвятым» у сваёй «Шпаерскай хроніцы».

## Глядзіце таксама
* Лют

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія біскупы
Лют

**Лют**, **Люта**, **Люда** (*Люд*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Люда, Люта або Лют (Liudo, Liuto, Leudo, Liut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -люд- (-лют-) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага liut 'люд, людзі'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Лютык (Людзіка, Людзіка, Лідзейка, Лідака), Людан, Людзень (Лютын), Людвін, Лютувер (Літавор, Літавар, Лювер), Людгарда, Лютар (Лютэр), Людкен, Людамонт (Люмонт, Лімонт). Адзначаліся германскія імёны Ludica (Liuticha, Liedecke), Liudan, Luden (Liutin), Liuduin (Liutwin), Liutwar (Litwara), Leutgardis (Liudgerda), Liuthar (Liuter), Lüdken, Liutmund (Liumunt).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Ludo, Lutbert (Lutbertus), Ludgierz (Ludker, Lugierz), Lukerta (Lukarta), Luter (Luder, Luderius, Luderus), Ludekin, Ludmar (Ludomer), Lutołt (Lutoldus), Lutwolt, Lutwin.

У Прусіі бытавалі імёны *Luthe / Lutho / Lute* (1305, 1339 і 1371 гады), *Ludike* (1419 год), *Lutyne / Lutyn* (1343 і 1448 гады), *Ludekyn* (1419 год), *Luthymer* (1274 год), *[[Генрых|Heinricus]] Lutmodus* (1292 год). У 1628 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Daniel Liedertus, Regiomontanus Borussus*, у 1635 годзе — *Johannes Albertus Lüdert, Regiomontanus Borussus*.

Германскія імёны Lude і Ludeke гістарычна бытавалі ў Рызе.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *люди наши [[Зьдзітава (Спораўскі сельсавет)|Здитовскии]]… на Якова Лютовича* (26 траўня 1520 году); *люди отчизныи понятыцкии… Занко Лютович* (1 ліпеня 1542 году); *Macziey Liuthowicz* (1558 год); *a Zancza Ludowiczasz* (1561—1566 гады); *panem Janem Lidziewiczem* (1621 год); *w sielie Eiciunach. Luta Walania* (5 ліпеня 1629 году); *Alexander Ludowicz* (20 сакавіка 1767 году); *Stanisław Lidziewicz Babiański* (1690 год).

## Носьбіты
* Люда ( па 743) — біскуп Шпаеру
* Лют Сьвенальдзіч ( 975) — сын кіеўскага ваяводы Сьвенальда
* Якуб Люд — жыхар вёскі Вічына (Наваградзкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1696 годзе
* Аляксандар Людовіч — удзельнік Слуцкай канфэдэрацыі 1767 году
* Ян Люта — жыхар вёскі Скарбаў (Васіліскае староства), які ўпамінаецца ў 1829 годзе

Люты — бержніцкія мяшчане, якія ўпамінаюцца ў 1765 годзе.

Лютовічы або Лутовічы (Lutowicz, Łutowicz) гербу Любіч — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету.

Люды, Людовічы і Лютовічы — літоўскія шляхецкія роды.

Люд (Lud) і Лютовіч (Lutowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У XVI ст. існавалі поле і айчына Людкевічы (*Людкевичи*) у Жамойцкім старостве.

На гістарычнай Случчыне існуе вёска Лютовічы, на гістарычнай Вількаміршчыне — Людышкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Франк Варжак

**Франк Варжа́к** (), сапраўднае імя **Франк Шавэро** (;  1960, Гаўр, Нармандыя, Францыя) — францускі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс

Франк Варжак нарадзіўся ў 1960 годзе ў Гаўры, Нармандыя, Францыя. Дзяцінства зь пяці да дзесяці год правёў у Альжыры. Вярнуўшыся на поўдзень Францыі ва ўзросьце дзесяці гадоў, ён жыве і працуе ў Німе.

## Творчасьць

Аўтар дэбютаваў у 2000 годзе. Ягоны першы раман *L’Agneau chaste* (Чысты баранок) меў незвычайны лёс. Першапачаткова сустрэты маўчаньнем прэсы, паралізаванай тэмай — за прыкметным выключэньнем Le Monde — ён заваяваў прыхільнасьць шырокай публікі падчас перавыданьня ў 2002 у кішэннай калекцыі «Minos».

La Différence таксама выдала зборнік апавяданьняў *L’Œuf et le roc* (Яйка і скала) у 2003 годзе.

Пэўны час аўтар зьнік з літаратурнай сцэны. У 2016 годзе вярнуся з раманам *Quentin Lussan* (Квэнтэн Люсан).

Улетку 2023 году першы раман пісьменьніка "Чысты баранок" зьявіўся ў Лёндане ў перакладзе Ўладзіслава Гарбацкага на беларускую мову.

У верасьні 2023 году пісьменьнік даў інтэрвію газэце "Новы Час".
## Творы
* 2002: L’Agneau chaste, Éditions de La Différence.
* 2003: L’oeuf et le roc, Éditions de La Différence.
* 2016: Quentin Lussan, Éditions Marivolle/Ramsay.

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нармандыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Францыі
Пасма пра Эймунда

**Па́сма пра Э́ймунда** (*Эймундава сага*) — ісьляндзкая сага, якая захавалася ў складзе «Сагі пра Олава Сьвятога» паводле «Кнігі з Плоскага вострава», 1387—1394 гады. Апісвае падзеі пачатку XI стагодзьдзя ў Кіеўскай Русі, калі конунг Эймунд Хрынгсан і яго дружына бралі ўдзел у змаганьні за сталец па сьмерці вялікага князя Ўладзімера Сьвятаславіча (1015 год) на баку наўгародзкага князя Яраслава Мудрага супраць полацкага князя Брачыслава Ізяславіча.

Зьмяшчае шмат зьвестак, якіх няма ў рускіх летапісах або супярэчаць ім (напрыклад, сьведчыць, што князя Барыса забіў Яраслаў, а не Сьвятаполк; вараг Эймунд княжыў у Полацку ды іншыя). У гістарыяграфіі існуюць супярэчлівыя погляды на верагоднасьць зьвестак сагі.

Кароткі пераказ блізкіх паводле зьместу падзеяў зьмяшчаецца ў пралёгу «Сагі пра Інгвара Вандроўніка». Галоўная адрознасьць ад «Эймундавай сагі» ў тым, што галоўны герой не нарвэжац, а швэд — Эмунд (Эймунд) Улафсан.

## Глядзіце таксама
* Эймант

## Крыніцы

Катэгорыя:Ісьляндзкія сагі
Катэгорыя:Стараскандынаўская літаратура
Катэгорыя:Скандынаўскія пасмы
Катэгорыя:Крыніцы скандынаўскай міталёгіі
Эймунд Хрынгсан

**Эймунд Хрынгсан** (; ? — да 1028) — нарвэскі конунг, галоўны герой сагі «Пасма пра Эймунда». Камандаваў наёмнай дружынай на службе князя Яраслава Мудрага, браў удзел у войнах 1015—1019 і 1020—1026 гадоў.

## Біяграфія
Сын нарвэскага конунга Хрынга, прапраўнук першага караля Нарвэгіі Гаральда I Горфагера.

Зьехаў у Ноўгарад, дзе служыў князю Яраславу і яго жонцы Інгегердзе. Дапамагаў Яраслава ў змаганьні з братамі за кіеўскі сталец (1015—1034 гады). Пазьней за свае заслугі атрымаў землі на Русі. 

Памёр маладым ад хваробы, не пакінуў нашчадкаў.

## Глядзіце таксама
* Эймант

## Крыніцы

Катэгорыя:Ісьляндзкія сагі
Катэгорыя:Асобы Старажытнай Русі
Тэўтгар (імя)

**Тэўтгар**, **Тэўтагар** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне
Тэўтгар (Teutgar, Teutigar, Theutegar) — імя германскага паходжаньня, якое ўтварылася ад theuda 'род, народ' і gar 'кап’ё'.

## Носьбіты
* Тэўтгар — адзін з намесьнікаў абата Бэнэдыкта Аніянскага ў кляштары Мэгінгаўдзгаўзэн у пачатку IX стагодзьдзя

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дзір (кіеўскі князь)

**Дзір** (? — 882) — вараг з дружыны Рурыка, кіеўскі князь у 864—882 гадох (кіраваў разам з Аскольдам).

## Біяграфія
Паводле Аповесьці мінулых часоў, Дзір з Аскольдам былі дружыньнікамі (баярамі) наўгародзкага князя Рурыка. Яны захапілі ўладу над палянамі, якія ў гэты час ня мелі свайго князя і плацілі даніну хазарам. У 866 годзе з дазволу Рурыка выправіліся на Царград, але пацярпелі паразу, па якой вярнуліся ў Кіеў.

У 882 годзе ў Кіеў прыбылі нашчадкі Рурыка Алег і Ігар, якія абясьцілі Аскольда і Дзіра ўзурпатарамі і забілі іх.

Курган Дзірава магіла месьціцца ў кіеўскім «горадзе Яраслава» пры саборы Сьвятой Ірыны.

## Глядзіце таксама
* Дзір

## Крыніцы

Катэгорыя:Асобы Старажытнай Русі
Тэўтгар

**Тэўтгар** (, ) — адзін з намесьнікаў абата Бэнэдыкта Аніянскага ў кляштары Мэгінгаўдзгаўзэн у пачатку IX стагодзьдзя.

## Біяграфія
Відаць, атрымаў адукацыю сьвятара ў кляштары Карнэлімюнстэр каля Аахэну. Упершыню ўпамінаецца ў малітоўным брацкім сьпісе, у які манахі кляштару Сьвятога Пятра ў Зальцбургу ўпісвалі імёны сваіх сабратоў з Мэгінгаўдзгаўзэну. Відаць, кіраваў у гэты час кляштарнай канцылярыяй. Пазьней яму прыпісвалі пашырэньне бібліятэчных фондаў.

Атрымаў прызначэньнем намесьнікам генэральнага абата Бенедыкта Аніянскага ў адпаведнасці з імпэратарскім указам. Пазьней выправіўся на поўнач Італіі, дзе дзеіяў у якасьці важнага рэфарматара кляштараў.

## Глядзіце таксама
* Тэўтгар (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Бэнэдыктынцы
Гунтэр

**Гунтэр** (*Кунтэр*, *Контэр*), **Гунтар** (*Гонтар*, *Кунтар*, *Контар*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гунтэр, Гунтар, Гонтар, Кундэр або Контар, пазьней Контэр або Кунтэр (Gunter, Guntar, Gontar, Cunhere, Contari, Konter, Kunter) і Гарыгунда (Harigundis) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гунд- (-гунт-, -кунт-) (імёны ліцьвінаў Вігунт, Вірконт, Гаўгонт; германскія імёны Wigunt, Werecundus, Gavigunt) паходзіць ад гоцкага gunþs 'бойка, бітва', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Бернар, Кіндэр; германскія імёны Herman, Bernar, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Gunter і Kunter (Kuntor).

У Прусіі бытавала імя Гунтар (Гунтэр): *Guntar* (1299 год), *Gunther* (1357 год). У 1622 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Jacobus Günter, Salfeldensis Borussus*, у 1632 годзе — *Johannes Guntherus, Risenburgensis Borussus*, у 1635 годзе — *Johannes Guntherus, Risenburgensis Borussus*. Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Kunter (Kunther), у тым ліку ў ваколіцах Мэмэлю. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Mikołaj Gunterowicz* (21 чэрвеня 1421 году); *на Кунторувую пана Воитеха Михаиловича… Кунтеревую* (6 жніўня 1566 году); *Dzietkowskie szioło… [[Кунат|Kunat]] Guntarowicz z bratem Petruliem* (13 кастрычніка 1591 году); *огородник… Адам Контер з сыном Лукашом, з жоною [[Ядвіга|Едвигою]]… Контеровых дочок три первжои жоны — [[Гендрута|Кгендрута]], Барбара а Ягнешка Адамовны Контеровны* (4 сакавіка 1596 году); *Simon Kantar* (16 верасьня 1708 году); *Kunderowna* (1816 год).

## Носьбіты
* Гунтэр Рэгенсбурскі ( 940) — біскуп Рэгенсбургу
* Гунтэр фон Мэрзэбург ( 982) — маркграф Мэрзэбургу
* Мікалай Гунтэровіч — познаньскі лаўнік, які ўпамінаецца ў 1421 годзе
* Павал, Зьміцер і Сямён Контары — жыхары вёскі Зарэчча (каля Засульля), якія ўпамінаюцца ў 1772 годзе
* Восім Гонтар — уладальнік зямлі ў Гарадзенскай губэрні на 1890 год

Контары — уніяты Дзікускай парафіі.

Кантаровічы — парафіяне касьцёла ў Наваградку на 1850 год.

Кантаровічы (Kantorowicz) — прыгонныя зь вёсак Пацунішкаў і Генюшкаў (Троцкі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Гюнтэры фон Гайдэльзгайм (Günter von Geidelsgeim) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

Кундэрэвічы (Kunderewicz) гербу Лебедзь і Кунтэры (Kunter) гербу Ляліва — шляхецкія роды Рэчы Паспалітай.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся маёнтак Контэраўка (*Контеровка*) і сяло Кунтараўка або Астроўне ў Рэчыцкім павеце.

На 1904 год існавала вёска Новае Петрапольле або Кондзерычава ў Рослаўскім павеце Смаленскай губэрні.

На 1909 год існаваў фальварак Контрава ў Менскім павеце Менскай губэрні.

На гістарычнай Рэчыччыне існуе вёска Кунтараўка, на гістарычнай Гарадзеншчыне — Кантароўка. У гістарычнай Прусіі каля каля Інстэрбургу існавала вёска Кундэрн (Kundern).

## Глядзіце таксама
* Гунт
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Барвін

**Барвін** (*Парвін*), **Борвін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

 
Імя Барвін або Борвін (Barwin, Borwin) можа мець як славянскае, так і германскае (гоцкае) паходжаньне. Іменная аснова -бар- (-бор-) (імёны ліцьвінаў Барыла, Барвід, Вісбар; германскія імёны Barilo, Barvid, Wisbar) паходзіць ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»), а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Berwin.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Barwin von Wentlande* (Старэйшая рыфмаваная хроніка); *Barwyn van Wentlant* (Хроніка Тэўтонскага ордэну); *на томъ перевозе Барвинскомъ* (27 красавіка 1533 году); *Янъ Мартиновичъ Барвинъ* (1567 год); *Илия Барвиненко* (1649 год); *Józef Piotr Parwin* (1820 год).

## Носьбіты
* Генрых Борвін I ( 1227) — князь Мэкленбургу, унук апошняга незалежнага князя бодрычаў Ніклота
* Генрых Борвін II (1170—1226) — князь Мэкленбургу
* Генрых Борвін III (каля 1220 — па 1279) — князь Мэкленбургу
* Ян Марцінавіч Барвін — баярын Мельніцкага павету Падляскага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1567 году

На 1905 год існавала ўрочышча Барвін у Беластоцкім павеце Гарадзенскай губэрні.

На гістарычнай Віцебшчыне існуе вёска Барвін, у гістарычнай Прусіі — Барвіны.

## Глядзіце таксама
* Бара
* Віна

## Заўвага

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бессань

**Бе́ссань** — парушэньне начнога сну. Выяўляецца цяжкім засынаньнем, частым на працягу ночы або раньнім абуджэньнем ці поўным зьнікненьнем глыбокага сну. Прычыны бессані: няўстойлівасьць сну зь дзяцінства (спадчынная, ад некаторых перанесеных у дзяцінстве хвароб), парушэньні ўмоваў і дынамічнага стэрэатыпу сну (начная работа, дзённае фізычнае і псыхічнае ператамленьне, позьнія заняткі, нязвыклае месца сну і інш.), хваробы нэрвовай сыстэмы, траўмы галаўных мазгоў, зьмены біялягічных рытмаў і фізыялягічных працэсаў у арганізьме пры пераходзе ў сталы і старэчы ўзрост. Бесань — абавязковы сымптом некаторых хвароб, напрыклад алькагалізму, цяжкіх нэўрозаў і псыхозаў. Лячэньне: правільны рэжым працы і адпачынку, заняткі спортам, водныя працэдуры, заспакаяльныя і снатворныя сродкі.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Парушэньні сну
Тарпа

**Тарпа**́, альбо **сьці́рта**, **скі́рта** (, ) — шчыльна складзеная маса сена, саломы або снапоў збожжавых культураў, якая звужаецца ўверх, якой нададзена прадаўгаватая прастакутная двусхільная форма, прызначаная для захоўваньня пад адкрытым небам. Па сваёй сутнасьці зьяўляецца адменаю стага.

## Этымалёгія
Слова *сьцірта*, *скірта* (;  — падобная да стропу сушыльня для яровага хлеба ў полі) ёсьць балтызмам у беларускай мове. Празь беларускую, відаць, трапіла ў маскоўскую мову (параўн. *скі́рта* — *скирда*́).

## Апісаньне

Тарпа адрозьніваецца ад стага па форме. Калі стог часьцей за ўсё мае круглявую форму, то тарпа даўгаватая, якая мае ў сярэднім шырыню 4,5-5,5 мэтраў, даўжыню 8-25 мэтраў, вышыню 6-7 мэтраў. У торпы ўкладваюць высушанае сена і салому. Раней, калі неабходна было вырабляць малацьба ў іншым месцы, часта ў полі або на гумне ў тарпе складалі снапы. Канструкцыя тарпаў у полі зручнае, бо не патрабуе перавозкі ў той час, калі вольных рук і транспарта недастаткова, хоць гэта можа быць зьвязана са шматлікімі нязручнасьцямі пры зімовай транспартаванні. Часта ў полі пакідаюць торпы саломы як запасны нізкаякасны фураж, які ў выпадку непатрэбнасьці можа быць увесну проста спалены. Для працяглай абароны ад ападкаў торпы сена звычайна дадаткова накрываюць пластом саломы ці паліэтыленам, да бакоў якога прывязваюцца цяжкія прадметы, каб паліэтылен не зьдзімала ветрам.

У месцах, дзе ўсталёўваюць вялікую колькасьць скірдаў, абавязкова ўсталёўваюць пяруньнікі. Укладка сьціртаў і стагоў патрабуе вызначанага майстэрства, каб яны не абрынуліся і зь іх сьцякала вада. Укладку выраблялі пры дапамозе вілаў, са зьяўленнем мэханізацыі — трактарамі пры дапамозе адмысловых навясных агрэгатаў, аднак вяршаць торпы звычайна людзі-тарпаправы. Працэс кладкі торпаў называецца тарпаваньне, альбо, адпаведна скірдаваньне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гаспадарка
Пяруньнік

**Пяруньнік** — прылада, якая ўсталёўваецца на будынках і збудаваньнях, якая служыць для абароны ад удару маланкі.

## Прынцып працы
Падчас навальніцы на Зямлі зьяўляюцца вялікія індукаваныя зарады, і ў паверхні Зямлі ўзьнікае моцнае электрычнае поле. Напружанасьць поля асабліва вялікая каля вострых праваднікоў, і таму на канцы пяруньніка запальваецца каронны разрад. Паветра зблізку маланкаадвода ў выніку кароннага разраду моцна іянізуецца. З прычыны гэтага напружанасьць электрычнага поля зблізку ляза памяншаецца (як і ўсярэдзіне любога правадніка), індукаваныя зарады не могуць назапашвацца на будынку і верагоднасьць узьнікненьня маланкі зьмяншаецца. У тых жа выпадках, калі маланка ўсё ж узьнікае (такія выпадкі вельмі рэдкія), маланка зыходзіць зь пяруньніка, не прычыняючы разбурэнняў.

## Крыніцы
Даўлюд

**Даўлюд**, **Даўлід** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Даўга або Дава (Daugo, Davo) і Лют або Люда (Liut, Liudo) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўят; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', а аснова -люд- (-лют-) (імёны ліцьвінаў Людвін, Лютар, Людамонт; германскія імёны Liudwin, Liutar, Ludimunt) — ад гоцкага і бургундзкага liuþs, leuda 'люд, людзі'. Адзначаліся старажытныя германскія імёны Winiliut (Wini-liut), Herileut (Heri-leut), Eoliud (Eo-liud). 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *з Лиды… Андреи Довлюд* (1524—1566); *бояр господаръских повету Лидского: Анъдрея Довлюда, мужа сталого* (18 студзеня 1541 году); *на подворника Гайкова Миколая Давлидовичъ* (11 лістапада 1541 году); *Янъ Довлидъ з Олжовского именя* (1565 год); *Янъ Довлюдъ з ыменья своего Олжова* (1567 год); *Aleksander Dawlud* (1690 год); *panu Dawludowi* (16 лістапада 1729 году); *Jerzy Alexy Dawlud* (18 лістапада 1729 году).

## Носьбіты
* Андрэй Даўлюд — баярын гаспадарскі Лідзкага павету
* Ян Андрэевіч Даўлюд — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, судзьдзя гродзкі лідзкі ў 1580—1585 гадох
* Ян Даўлюд (Jan Dawlud) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Віленскага ваяводзтва ВКЛ

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Даўлюдаўшчына.

## Глядзіце таксама
* Даўга
* Лют

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ашыткі

**Ашы**́**ткі** () — атрад вусякоў з поўным ператварэннем, за рэдкімі выключэньнямі з воднымі лічынкамі. У цяперашні час навукоўцамі апісана каля 15 тысяч відаў, аб'яднаных у 56 сямействаў (49 у асноўным сучасных і 7 цалкам вымерлых) і 688 родаў (601 у асноўным сучасных і 85 цалкам вымерлых), шырока распаўсюджаных на ўсіх кантынэнтах, акрамя Антарктыды, і на многіх акіянічных астравах. Навука пра ашыткаў завецца трыхоптэралёгія. Мяркуецца, што ўсясьветная фаўна можа ўтрымоўваць да 50 тысяч выглядаў ашыткаў.

*Trichoptera* зьяўляюцца блізкароднаснымі для атрада *Lepidoptera*, і разам гэтыя два атрады фармуюць надатрад *Amphiesmenoptera*, або «пакрытакрылыя»; аднак *Trichoptera* валодаюць найболей прымітыўнымі прыкметамі.

Дарослыя вусякі нагадваюць невялікіх няярка афарбаваных начных матылькоў, але іх цела і асабліва перадпакоі крылы пакрытыя валасінкамі (а не лускавінкамі, як у матылькоў), што і дало назву Trichoptera : латынізаваныя грэцкія thrix ( θρίξ *)* - валасінка і *ρό* ( ) .

У некаторых відаў самкі спускаюцца пад ваду для яйцакладкі. Сустракаюцца звычайна ў навакольлях вадаёмаў, дзе насяляюць іх лічынкавыя стадыі. Ператварэньне поўнае. Лічынкі і капшучкі ў пераважнай большасьці відаў жывуць у вадзе або насяляюць у тоўшчы дна вадаёмаў, у рэдкіх выпадках увесь час насяляюць па-за вадой ці жывуць ля ўзьбярэжжаў у марской вадзе.
Шумадыя і Заходняя Сэрбія

**Шумадыя і Заходняя Сэрбія** () — адзін зь пяці статыстычных рёгіёнаў Сэрбіі, свораны ў 2010 годзе згодна з Намэнклятуры тэрытарыяльных адзінак для мэт статыстыкі ЭЗ. Плоша 26 483 кв.км, насельніцтва (па дадзеных пэрапісу 2011 году) 2 013 тысячаў чалавек, што робіць яго самым заселеным статыстычным рэгіёнам краіны. Код па NUTS2 () — RS21.

## Склад і сацыяльна-эканамісныя паказчыкі
Уключае ў сябе:
* Златыборская акруга;
* Калубарская акруга;
* Мачванская акруга;
* Маравіцкая акруга;
* Памораўская акруга;
* Расынская акруга;
* Раская акруга;
* Шумадыйская акруга;

Шумадыя і Заходняя Сэрбія зьяўляецца не толькі самым населеным статыстычным рэгіёнам краіны (28,3%), але і лідзіруе па долі сэрбскага насельніцтва — 90,5%. Аднак ён лічыцца другім (пасьля Паўднёвай і Ўсходняй Сэрбіі) сярод эканамічна няўдалых: яго ВУП склаў у 2010 годзе 19,5% ад вырабленага ў Сэрбіі або 69,9% ад сярэдняга па краіне. Тут зафіксаваны самы высокі ўзровень беспрацоўя сярод моладзі: 48% грамадзян ад 15 да 24 гадоў непрацаўладкаваныя.

## Крыніцы

## Літаратура
* Мартынов В. Региональные особенности современной Сербии (рус.) // Мировая экономика и международные отношения : журнал. — 2012. — № 12. — С. 58-63. — ISSN 0131-2227.

Катэгорыя:Статыстычныя рэгіёны Сэрбіі
Немарасьць

**Немарасьць**, або **кашма́р** (ад ) — непрыемны сон, які можа выклікаць моцную эмацыйную рэакцыю розуму, як правіла, страх, але таксама адчай, трывогу, агіду або вялікі смутак.

Сон можа ўтрымліваць сытуацыі дыскамфорту, псыхалягічнага або фізычнага жаху або панікі. Празь немарасьць чалавек часта прачынаецца ў стане стрэсу і можа ня быць у стане зноў заснуць на працягу кароткага пэрыяду часу.  Паўторныя немарасьці могуць запатрабаваць мэдычнай дапамогі, паколькі яны могуць парушаць рэжым сну і выклікаць бессань.

## Крыніцы

Катэгорыя:Парушэньні сну
Катэгорыя:Сьненьні
Катэгорыя:Страх
Вінбор

**Вінбор**, **Вімбор** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Вінбар** (*Вімбар*, *Вімбэр*).

## Паходжаньне

Вімбэр (Wimber) і Барвін (Barwin) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) паходзіць ад гоцкага wins 'сябар', а аснова -бар- (-бор-) (імёны ліцьвінаў Барыла, Барвід, Вісбар; германскія імёны Barilo, Barvid, Wisbar) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Володко Винборовичъ* (1528 год); *земяне господаръские повету Ковенского Андрей, Лаврынъ а Урбанъ Миколаевичы, Юрый Матеевичъ, Матей, Адамъ Войтеховичы Винборовичы… Винборовича* (4 студзеня 1583 году); *Stanisław Wimbor* (1667 год); *Ród Lugayłów Wimborów: p. Eliasz Wimbor, p. Abram Wimbor, p. Kazimierz Wimbor, p. Maciej Wimbor*, *Jan Wimbor*, *Eliaz Wimber*, *Stanisław Winbor na miejscu Marcina Winbora… Piotr Winbor na miejscu Stanisława Winbora Dyrdy* (1690 год); *Józef Wimbor* (23 чэрвеня 1750 году); *Andrzej Wimbor… Mateusz Wimbor… Józef Wimbor… Antoni Wimbor* (6 лютага 1764 году); *Antoni Wimbor rotmistrz brasławski* (18 лістапада 1790 году).

## Носьбіты
* Валодзька Вінборавіч — баярын Ковенскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Андрэй, Лаўрын і Урбан Мікалаевічы, Юры Мацеевіч, Мацей і Адам Войцехавічы Вінборавічы — гаспадарскія зямяне Ковенскага павету, якія ўпамінаюцца ў 1583 годзе

Вінбары або Вімбары — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці і ў Ковенскім павеце.

Вінобэры (Winober) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род зь Віленшчыны;

Вімбары (Вімборы) — літоўскі шляхецкі род.

Вімбар (Wimbor) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Ковеншчыне існуе вёска Вімбары.

## Глядзіце таксама
* Віна
* Бара

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Златыборская акруга

**Златыборская акруга** () — акруга ў заходняй частцы Сэрбіі, адносіцца да статыстычнага рэгіёну Шумадыя і Заходняя Сэрбія. Знаходзіцца на граніцы з Босьніяй і Герцагавінай і Чарнагорыяй.

## Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя акругі падзеленая на 9 абшчын:
* Байіна-Башта
* Касьерыч
* Ужыцэ
* Пажэга
* Чаэтына
* Арыле
* Прыбой
* Прыепале
* С’еніца

## Насельніцтва
У акрузе пражываюць 235 650 сэрбаў (82,2%), 36 907 басьнійцаў (12,9%), мусьліман (2,6%) і іншыя народы (2011).

### Населеныя пункты




## Крыніцы
Калубарская акруга

**Калубарская акруга** () — акруга ў заходняй частцы Сэрбіі, адносіцца да статыстычнага рэгіёну Шумадыя і Заходняя Сэрбія. 

## Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя акругі падзеленая на 6 абшчын:
* Валева
* Асечына
* Уб
* Лайковац
* Міёніца
* Льіг

## Насельніцтва
У акрузе пражываюць 166 325 сэрбаў (95%) і 4045 цыган (2%) і іншыя народы (2011).

### Населеныя пункты




## Крыніцы
Мачванская акруга

**Мачванская акруга** () — акруга ў заходняй частцы Сэрбіі, адносіцца да статыстычнага рэгіёну Шумадыя і Заходняя Сэрбія.

## Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя акругі падзеленая на 8 абшчын:
* Шабац
* Багатыч
* Лозьніца
* Уладымірцы
* Кацельева
* Малы-Зворнік
* Крупань
* Любовія

## Насельніцтва
У акрузе пражываюць 284 165 сэрбаў (95%), 4537 цыган (1,5%), мусьліман (0,5%) і іншыя народы (2011).

### Населеныя пункты




## Крыніцы
Маравіцкая акруга

**Маравіцкая акруга** () — акруга ў заходняй частцы Сэрбіі, адносіцца да статыстычнага рэгіёну Шумадыя і Заходняя Сэрбія.

## Адміністрацыйны падзел
Тэрыторыя акругі падзеленая на 4 абшчыны:
* Чачак
* Горны Міланавац
* Лучані
* Іваніца

## Насельніцтва
У акрузе пражываюць 206 303 сэрбаў (97%) і 849 цыганоў (0,4%) і іншыя народы (2011).

### Населеныя пункты




## Крыніцы
Міша Анастасіевіч

**Міша (Міхайла) Анастасіевіч ''(Капітан Міша)*** (; , [[Доні Мілановац|Порэч]] — , [[Бухарэст]]) — сэрбскі гандляр, дабрадзей, патрыёт адзін з найбагацейшых людзей [[Сэрбія|Сэрбіі]] XIX стагодзьдзя, палітык.

== Жыцьцяпіс ==
Нарадзіўся ў горадзе Парэчча. Яго бацька Анастас быў памешчыкам і дробным гандляром, а маці Ружа — хатняй гаспадыняй. Пасьля сьмерці бацькі пра яго клапацілася мачаха. Ад яе ён двойчы ўцякаў у Аўстрыю падчас [[першае сэрбскае паўстаньне|першага сэрбскага паўстаньня]] і [[сэрбская рэвалюцыя|сэрбскай рэвалюцыі]]. У 11 гадоў быў настаўнікам у сваім родным горадзе, бо ўмеў чытаць і пісаць.

Зьяўляўся дзелавым партнэрам [[Мілаш Абрэнавіч|Мілаша Абрэнавіча]]. Ва ўзросьце 30-ці гадоў атрымаў званьне капітана. Неўзабаве яго кампанія атрымлівае кантроль над экспартам солі з Валахіі і Малдовы. На яго працуе 10000 чалавек, маецца флёт з 80 караблёў. Дапамагаў многім пісьменьнікам выдаваць свае кнігі. Заснаваў і фінансаваў школу ў сваім доме ў Валахіі, якую навучэнцы наведвалі бясплатна.

Фінансаваў будаўніцтва многіх будынкаў у Бялградзе. Дзякуючы сваім дзелавым навыкам атрымаў мянушку «Прынц Дунаю».

== Крыніцы ==


== Вонкавыя спасылкі ==
* *Батаковіс Д.'' Сэрбская рэвалюцыя: нацыя патэнцыялу і мадэрнізацыі, 2005 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Асманскай імпэрыі
Катэгорыя:Памерлі ў Бухарэсьце
Катэгорыя:Асобы Бялграду
Катэгорыя:Сэрбскія вайскоўцы
Катэгорыя:Сэрбскія палітыкі
Рынгольд (імя)

**Рынгольд** (*Рэнігольд*), **Рынгальд**, **Рынгвальд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рынгалт, Рэнегалт, Рынгвальд або Рынгольд (Ringolt, Renegolt, Ringwald, Ringold) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова рынг- (рынк-) (імёны ліцьвінаў Рынгель, Рынкун; германскія імёны Ringel, Ringun) паходзіць ад германскага hring 'кольца', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. Такім парадкам, імя Рынгольд азначае «кольца ўлады».

У Чэхіі бытавала імя Rengelt.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ryngolt* (Хроніка Быхаўца); *Mindoph, Mendolph, Mendog, albo Mindagos Ringoltowic… Ringolt Algimuntowic, prawnuk Skirmuntów* (Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі); *Ринголт [[Альгімонт|Алгимунтовичь]]… Рингалдови* (Хроніка літоўская і жамойцкая); *Johannes Ringwaldius, Caunensis [[Ліцьвіны|Lithvanus]]* (1646 год); *Christian Ringwald* (сакавік — красавік 1656 году); *Ringwaldt Joh., Cauna Lituan.* (1666 год).

## Носьбіты
* Рынгольд — легендарны вялікі князь літоўскі з роду Палямонавічаў, меркаваны бацька Міндоўга
* Рынгольд Тызэнгаўз — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1612 годзе
* Аляксандар Рэнігольд Палубінскі (Alexander Renigold Połubinski) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падсудак смаленскі, электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Смаленскага ваяводзтва

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпамінаўся фальварак Рынгвальдзішкі, зьвязаны з маёнткам Волкішкамі.

На 1886 год існаваў фальварак Рынгвальдышкі ў Мар’ямпальскім павеце Сувалкаўскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Рынка
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мілаш Абрэнавіч

**Мілаш Абрэнавіч** (*Мілаш Тэадоравіч*, , , Горна Дабрыня — , Бялград) — князь Сэрбіі ў 1815—1839 і 1858—1860 гг. заснавальнік дынастыі Абрэнавічаў.

## Жыцьцяпіс
Мілаш Тэадоравіч, сын селяніна, нарадзіўся каля 1780 і быў пастухом.

### [[Першае сэрбскае паўстаньне]]
Прыняў удзел у распачатым у 1804 годзе Першым сэрбскім паўстаньні, якое ўзначаліў Карагеоргі Петравіч. Мілаш Тэадоравіч стаў адным з правадыроў паўстанцаў, але Карагеоргі забіў у 1810 годзе яго зводнага брата Мілана Абрэнавіча, чыё імя ўзяў Мілаш. Пасьля гэтага два лідэры паўстаньня распачалі крывавы канфлікт.

## Кіраваньне
У 1815 годзе ўзначаліў Другое сэрбскае паўстаньне. Пад ціскам Расеі, асманскія ўлады пагадзіліся на аўтаномію Сэрбіі на чале з Мілашам Абрэнавічам.

Армія прымусіла яго адрачыся ад прастолу ў 1839 годзе, аднак ён вярнуўся на трон у 1858 годзе.

Мілаш Абрэнавіч выкарыстоўваў аўтарытарныя мэтады кіраваньня. Задушыў некалькі паўстаньняў у краіне. У 1835 годзе быў прымушаны прыняць Статут (Канстытуцыю), згодна зь якім засноўваўся парлямэнт.

## Цікавыя факты
Падчас Другога сэрбскага паўстаньня Абрэнавіч упершыню выкарыстоўвае прывітаньне трыма пальцамі як знак самаідэнтыфікацыі сэрбаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сэрбіі
Катэгорыя:Кіраўнікі Сэрбіі
Катэгорыя:Сэрбскія вайскоўцы
Сэрбская прагрэсіўная партыя

**Сэрбская прагрэсіўная партыя** () — кіроўная палітычная партыя ў Сэрбіі з 2012 году. Ачольвае яе з таго ж году Аляксандар Вучыч, які стаў наступнікам палітыка Томіслава Нікаліча, старшыні партыі з 2008 па 2012 гады.

Партыя была закладзеная Нікалічам і Вучычам у 2008 годзе пасьля расколу Сэрбскай радыкальнай партыі. Прагрэсівісты былі ў апазыцыі да Дэмакратычнай партыі да 2012 году. Беручы на ўзбраеньне антыкарупцыйную палітыку, СПС сталася галоўнай апазыцыйнай партыяй і першыя посьпехі былі дасягнутыя на выбарах ва ўрад Бялграду. У 2011 годзе партыя зарганізавала антыўрадавыя пратэсты ў 2011 годзе, патрабуючы датэрміновых парлямэнцкіх выбараў. Пасьля выбараў у 2012 годзе Нікаліч заняў пасаду прэзыдэнта, а партыя поруч з Сацыялістычнай партыяй Сэрбіі і Аб’яднанымі рэгіёнамі Сэрбіі сфармавала ўрад. Вучыч заняў пасаду першага намесьніка прэм’ер-міністра, а пазьней сам стаў прэм’ер-міністрам краіны ў 2014 годзе. Посьпехаў партыя дасягнула яшчэ ў Вайводзіне.

На прэзыдэнцкія выбары 2017 году партыя вылучыла Вучыча ў якасьці кандыдата. Пасьля перамогі адбыліся масавыя антыўрадавыя пратэсты, якія таксама выбухнулі ў 2018 і 2020 гадах. Праз байкот апазыцыйных партыяў парлямэнцкіх выбараў у 2020 годзе СПС зноўку атрымала буйную перамогу, але крытыкі адзначылі непразрыстасьць выбараў, якія адпавядалі толькі мінімальным дэмакратычным стандартам. Сэрбскі патрыятычны зьвяз, ачолены Аляксандарам Шапічам, аб’яднаўся з прагрэсівістамі ў траўні 2021 году.

Палітолягі лічаць Сэрбскую прагрэсіўную партыю папулісцкай партыяй, а некаторыя іншыя адзначаюць, што яна ўвоголу ня мае цэласнай ідэалёгіі. Не зважаючы на гэта, партыю лічаць цэнтрыскай альбо правай паводле палітычнага спэктру. Партыя падтрымлівае далучэньне Сэрбіі да Эўрапейскага Зьвязу, але палітолягі адзначаюць, што гэтая падтрымка даволі прагматычная. Эканамічна партыя ёсьць нэалібэральнай і выступае за палітыку жорсткай эканоміі, рынкавыя рэформы, прыватызацыю і лібэралізацыю. Крытыкі, тым ня менш, адзначаюць, што пасьля таго, як партыя здабыла ўладу, Сэрбія паступова аддрэйфавала ад дэмакратыі да аўтарытарызму, у выніку чаго адбылося зьніжэньне свабоды сродкаў масавай інфармацыі і грамадзянскіх свабодаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Сэрбіі
Зьвяз ваяводзінскіх вугорцаў

**Зьвяз ваяводзінскіх вугорцаў** (; ) — рэгіянальная палітычная партыя ў Сэрбіі, якія прадстаўляе інтарэсы вугорскай меншасьці ў краіне.

## Гісторыя
Партыя паўстала ў 1994 годзе ў горадзе Сенце Ёжэфам Касам і былымі сябрамі Дэмакратычнай супольнасьцю ваяводзінскіх вугорцаў спачатку як грамадзянская група. Партыя ж аб’яднаньне сталася ў 1995 годзе. Зьвяз браў удзел ў парлямэнцкіх выбарах 1997 году, на якіх партыя атрымала 1,23% галасоў і 4 месцы ў Скупшчыну. У пачатку 2000 году партыя ўвайшла ў кааліцыю Дэмакратычнай апазыцыі Сэрбіі, дзеля барацьбы на выбарах супраць дзейнага прэзыдэнта Слабадана Мілошавіча.

З пачатку 2000-х партыя патрабуе стварэньне Вугорскай рэгіянальнай аўтаноміі на поўначы Ваяводзіны. На дзяржаўным узроўні партыя часта не праходзіла ў парлямэнт альбо атрымлівала там няшмат месцаў. На парлямэнцкіх выбарах у парлямэнт Ваяводзіны 2004 году партыя здабыла 8,5% галасоў, а таксама дамаглася перамог на выбарах у муніцыпальныя рады ў Субаціцы, Сенце, Бачка-Таполі, Малі-Іджашы, Каніжы, Чоцы. У 2008 годзе кіраўніком партыі быў абраны Іштван Пастар. Ад парлямэнцкіх выбараў 2014 году партыя падтрымлівае кіроўную Сэрбскую прагрэсіўную партыю.

## Ідэалёгія
Акрамя падтрымкі інтарэсаў вугорскай меншасьці, Зьвяз ваяводзінскіх вугорцаў таксама кіруецца кансэрватыўнай ідэалёгіяй, а таксама падтрымлівае рэгіяналізм. У замежнай палітыкі аб’яднаньне мае празаходні вэктар і падтрымлівае далучэньне Сэрбіі ў Эўрапейскага Зьвязу і Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы. Партыя лічылася сацыяльна-дэмакратычнай да 2010 году, але апасьля пачала супрацу з Сэрбскай прагрэсіўнай партыяй і вугорскім Фідэсам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Сэрбіі