open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рабак (Слуцкі раён)

**Раба́к** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Паўстынскага сельсавета.

## Насельніцтва
* 2010 год — 125 чалавек
* 1999 год — 93 чалавекі

## Асобы
* Іван Арастовіч (1909—1978) — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Менскай вобласьці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Казловіцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Ячава

**Я́чава** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 412 чалавек
* 1999 год — 340 чалавек

## Асобы
* Уладзімер Мірончык (1915—1990), хірург, Заслужаны ўрач БССР, Герой Сацыялістычнай Працы.
* Васіль Русак (1896—1954), беларускі нацыянальны дзеяч, выдавец, удзельнік Слуцкага паўстаньня
## Крыніцы

Катэгорыя:Казловіцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Моладзь змагаецца!

**«Моладзь змагаецца!»** — беларуская анархісцкая газэта.

Ініцыятарам выданьня была арганізацыя «Чырвоны Жонд». Выходзіла ў 1996—1997 гадах. Выйшла 3 нумары і спэцыяльны выпуск, прысвечаны забойству міліцыяй у Гомелі Канстанціна Масквіна. Да выданьня спрычыніліся Павал Канавальчык, Алег Новікаў, Сяргей Марцалеў. Газэта зроблена на хвалі Менскай вясны 1996 году.

Першы і другі нумары выйшлі ў чэрвені і сьнежні 1996 году аб’ёмамі па дзьве старонкі. У газэце ёсьць інфармацыя пра сутычкі зь міліцыяй і спэцслужбамі, розныя практычныя саветы (напрыклад, як стварыць кактэйль Молатава), артыкулы па тэорыі супраціву, гумар. Фармат выданьня — А3, мае шмат ілюстрацыяў. Мова выданьня — беларуская, правапіс клясычны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Анархісцкія газэты
Катэгорыя:Зьніклі ў 1997 годзе
Кастрамская губэрня

**Кастрамская губэрня** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Расейскай імпэрыі і РСФСР у 1796—1929 гадах. Губэрнская сталіца — Кастрама.

## Адміністрацыйны падзел
У раках з 1802 па 1918 год у склад губэрні ўваходзіла 12 паветаў:
# Буйскі
# Варнавінскі
# Ветлускі
# Галіцкі
# Кінешамскі
# Калагрыўскі
# Кастрамскі
# Макар’еўскі
# Нерацкі
# Салігаліцкі
# Чухламскі
# Юр’евецкі

## Крыніцы

## Спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Харкаўская губэрня

**Ха́ркаўская губэ́рня** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Расейскае імпэрыі і УССР.

## Гісторыя
У 1835 годзе на месьце Слабодзка-Украінскае губэрні была створана Харкаўская губэрня з 11 паветамі. Землі губэрні не ўваходзілі ў «землі для жыцьця габрэямі», але габрэі маглі прыязджаць у Харкаў на час ярмарак.

Зь 1 жніўня 1925 году скасаваная разам з астатнімі губэрнямі УССР.

## Глядзіце таксама
* Слабадзкая Ўкраіна
* Харкаўская вобласьць

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Карта Харкаўскай губерні
* Харкаўская губерня ў Энцыклапедычным слоўніку Бракгаўза і Ефрона
* Библиотека Царское Село(, книги по истории Харьковской губернии, в формате PDF.)
* Карта Харьковской губернии землемера Грибовского (границы 1802—1862 гг.)
* Карта Харьковской губернии из «Атласа» А. А. Ильина 1876 года (просмотр на движке Google на сайте runivers.ru)
* Губерния на трехверстной военно-топографической карте Европейской России. (автоматизированный просмотр с современными картами и космическими снимками)

Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі

Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны (1795—1918)
Управа Сьледчага камітэту Беларусі па Менскай вобласьці

**Управа Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь па Менскай вобласьці** &mdash; абласная ўправа Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці &mdash; Менская вобласьць.

## Назва
Назва ўправы мае адрозьненьне ад правапісу:

## Службы
Унутраная будова ўправы складаецца зь некалькіх аддзелаў:
* Управа кадраў і ідэалягічнай працы ўправы Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Менскай вобласьці
* Група па працы са зваротамі грамадзян ўправы Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Менскай вобласьці

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьледчыя службы Менскай вобласьці
Барысаўскі РА СК РБ

**Барысаўскі раённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** &mdash; раённы аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці &mdash; Барысаўскі раён.

## Крыніцы

Катэгорыя:Раённыя аддзелы Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Барысаўскі раён
Катэгорыя:Сьледчыя службы Менскай вобласьці
Starstreak (ПЗРК)

**Старстрык** (, , *зорны сьлед*) — брытанскі перанасны зянітна-ракетны комплекс, прызначаны для паразы нізкалётных верталётаў і самалётаў. Яго таксама абазначаюць **Starstreak HVM** (скар.  — *высокахуткасная ракета*). У 1997 годзе прыняты на ўзбраеньне брытанскай арміі. Пазыцыянуецца вытворцам як шматмэтавы комплекс.

Пасьля пуску і разгону ракеты да хуткасьцяў больш за 3 Махаў, адбываецца адзьдзяленьне трох суббаепрыпасаў якія наводзяцца далей па прынцыпе названаму «лазэрная сьцежка» (паўаўтаматычнае каманднае навядзеньне па лазэрнаму праменю, што таксама называецца «асядланы прамень», за мяжой пазначаецца як SACLOS beam-riding). Выкарыстаньне ў баявой частцы трох кінэтычных вальфрамавых субэлемэнтаў, кожны з якіх мае сваю асколачную баявую частку, павялічвае верагоднасьць пасьпяховай паразы цэлі.

## Тактычна-тэхнічныя характарыстыкі
* Даўжыня ракеты: 1,39 м
* Дыямэтр корпусу: 0,13 м
* Размах крыла: 0,27 м
* Маса ракеты: 14 кг
* Максымальная хуткасьць: ~3,5 M
* Далёкасьць дзейнасьці: 1500-5500 м (до 6000+ м)
* Час палёту: 8 сек.
* Вышыня дасягальных цэляў: 5000 м
* Баявая частка: тры пранікальных вальфрамавых субэлемэнты (т.зв. «дроцікі») якія маюць па аскепкавай БЧ
** Маса субэлемэнту: ~0,9 кг

## Эксплюатацыя
[thumb|right|ПУ LML ПЗРК «Starstreak» на вучэньнях у [Дартмуры, Англія.]]

* 
** LML — 135 сыстэм
** SP HVM — 150 сыстэм (прыблізна)
* 
** LML — 8 сыстэм

## Крыніцы

Катэгорыя:ПЗРК Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Прадукты кампаніі Thales
Катэгорыя:Прадукты кампаніі Shorts
Смалявіцкі РА СК РБ

**Смалявіцкі раённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** — раённы аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнай мясцовасьці — Смалявіцкі раён.

## Крыніцы

Катэгорыя:Раённыя аддзелы Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Смалявіцкі раён
Катэгорыя:Сьледчыя службы Менскай вобласьці
Ніжэвіч

**Ніжэ́віч** — беларускае прозьвішча.

Носьбіты:
* Людміла Ёсіфаўна Ніжэвіч — загадніца Літаратурнага музэю Кузьмы Чорнага (з 1994 году) ў Цімкавічах (Капыльскі раён),
* Людміла Іванаўна Ніжэвіч (нар. 1964) — дзяржаўная дзяячка Беларусі.
Віцебскі ГА СК РБ

**Віцебскі гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** &mdash;  гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці &mdash; Віцебск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Віцебск
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Сьледчыя службы Віцебскай вобласьці
Аршанскі міжРА СК РБ

**Аршанскі раённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** &mdash; аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці &mdash; Аршанскі раён.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аршанскі раён
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Сьледчыя службы Віцебскай вобласьці
Полацкі міжРА СК РБ

**Полацкі міжраённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** &mdash; раённы аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьцях &mdash; Полацкі раён, места Наваполацак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міжраённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Полацкі раён
Катэгорыя:Сьледчыя службы Віцебскай вобласьці
Гомельскі ГА СК РБ

**Гомельскі гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** &mdash; гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці &mdash; места Гомель.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гомель
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Беларусі
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Сьледчыя службы
Катэгорыя:Сьледчыя службы Беларусі
Катэгорыя:Сьледчыя службы Гомельскай вобласьці
Рудабельскі РА СК РБ

**Рудабельскі раённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** — раённы аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці — Рудабельскі раён.

## Крыніцы

Катэгорыя:Раённыя аддзелы Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рудабельскі раён
Катэгорыя:Сьледчыя службы Гомельскай вобласьці
Шаркоўшчынскі РА СК РБ

**Шаркаўшчынскі раённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** &mdash; раённы аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці &mdash; Шаркаўшчынскі раён.

## Крыніцы

Катэгорыя:Раённыя аддзелы Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Шаркоўшчынскі раён
Катэгорыя:Сьледчыя службы Віцебскай вобласьці
Управа Сьледчага камітэту Беларусі па Віцебскай вобласьці

**Управа Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь па Віцебскай вобласьці**&mdash; абласная ўправа Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці &mdash; Віцебская вобласьць.

## Назва
Назва ўправы мае адрозьненьне ад правапісу:

## Службы
Унутраная будова ўправы складаецца зь некалькіх аддзелаў:
* Управа кадраў і ідэалягічнай працы ўправы Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Віцебскае вобласьці
* Група па працы са зваротамі грамадзян ўправы Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Віцебскае вобласьці

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьледчыя службы Віцебскай вобласьці
Магілёўскі міжраённы аддзел Сьледчага камітэту Беларусі

**Магілёўскі міжраённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** — раённы аддзел Сьледчага камітэту Беларусі. Дзейнічае ў наступнае мясцовасьці — Магілёўскі раён і Магілёў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міжраённы аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Магілёўскі раён
Катэгорыя:Магілёў
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Магілёўскай вобласьці
Катэгорыя:Сьледчыя службы Магілёўскай вобласьці
Гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь

**Гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь** земскі аддзел сьледчае службы Беларусі. СК РБ мае 5 гарадзкіх аддзелаў Беларусі.

Начальнікам аддзелу зьяўляецца **Старшыня гарадзкога аддзелу**. Ён прызначаецца начальнікам абласное ўправы СК РБ.

Сьпіс гарадзкіх аддзелаў:
* Віцебскі ГА СК РБ
* Гомельскі ГА СК РБ
* Жодзінскі ГА СК РБ
* Наваполацкі ГА СК РБ
* Управа Сьледчага камітэту Рэспублікі Беларусь па месьце Менск

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Беларусі
Катэгорыя:Сьледчыя службы Беларусі
ТБН-Мэд

**ТВН-Мэд** () — колішні польскі тэлеканал. Вяшчаў на ўсю Польшчу з 2006 па 2009 гады, усе перадачы вяліся на польскай мове.

## Даходы
ТБН-Мэд меў грашовыя сродкі ад продажу часу перадачы для платнае рэклямы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тэлебачаньне польскай мовай
Катэгорыя:Польскія тэлеканалы
Дальнія Бандары

**Да́льнія Бандары́** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Казловіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 72 чалавекі

## Асобы
* Міхаіл Савановіч (нар. 1955) — беларускі палітык

## Крыніцы

Катэгорыя:Казловіцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Казловічы (Менская вобласьць)

**Казло́вічы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Цэнтар Казловіцкага сельсавету.

Вёска знаходзіцца за 8 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гораду Слуцк, за 113 км на поўдзень ад Менску, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Некрашы.

## Насельніцтва
* 1997 год — 1012 жыхароў, 379 двароў.
* 2009 год — 904 чалавекі

## Асобы
* Сьцяпан Васілевіч (нар. 1922) — беларускі архітэктар.
* Алесь Марціновіч (нар. 1946) — беларускі пісьменьнік, крытык.
* Леанід Лагун (1935—2020) — беларускі савецкі штурман, галоўны штурман Беларускага ўпраўленьня грамадзянскай авіяцыі (1973—1986).

## Славутасьці
* Брацкая магіла савецкіх воінаў.
* Помнік землякам, што загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Казловіцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Малая Падзер (Цараўскі сельсавет)

**Мала́я Падзе́р** (таксама сустракаецца — *Падзе́р, Падзе́ра*) — былая вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла у склад Кіраўскага сельсавету.

Скасавана ў 2020 годзе, тэрыторыя далучана да Слуцку.

## Насельніцтва
* 2009 год — 77 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Цараўскі сельсавет
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Слуцкага раёну
Кляпчаны

**Кляпча́ны** (таксама сустракаецца — *Кляпча́не (каля Кляпча́нь)*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла у склад Кіраўскага сельсавету.

## Гісторыя
30 верасьня 1655 году вёска была спалена падчас адыходу ад Слуцка пасьля яго аблогі ў межах вайны Рэчы Паспалітай і Маскоўскага княства ар’ергардам маскоўскай арміі.

## Насельніцтва
* 2009 год — 382 чалавекі

## Асобы
* Захар Дзянісаў (1892—1978) — вучоны-батанік, адмысловец ў галіне балотазнаўства і лугаводства.

## Крыніцы

Катэгорыя:Цараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Іванаўскія Агароднікі

**Іва́наўскія Агаро́днікі** (таксама сустракаецца — *Іва́нскія Агаро́днікі, Іва́наагаро́днікі*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла у склад Кіраўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1924—1939 гадах цэнтар Іванаагародніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 216 чалавек

## Асобы
* Фёдар Бруй (1907—1982) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюзу (1943), Ганаровы грамадзянін гораду Слуцк.

## Крыніцы

Катэгорыя:Цараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Маглышы

**Маглышы́** (таксама сустракаецца — *Маглышо́ўка, ж.*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла у склад Кіраўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 48 чалавек
* 2019 год — 36 чалавек

## Асобы
* Павал Астапеня  (1901-1981) - беларускі гігіеніст, доктар мэдыцынскіх навук, прафэсар 

## Крыніцы

Катэгорыя:Цараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Нятупа (прыток Росі)

**Нятупа**, **Гнезна** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Росі (басэйн Нёману). Цячэ ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 285 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,4‰.

На рацэ стаяць гістарычныя мястэчкі Мсьцібаў і Гнезна.

Пачынаецца пры сутоках рэк Навумцы і Пікарцу каля вёскі Мсьцібава, упадае ў Рось на паўночны ўсход ад вёскі Цімахоў. Цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёну
Харужаўка

**Харужаўка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Росі (басэйн Нёману). Цячэ ў Ваўкавыскім і Сьвіслацкім раёнах Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 24 км. Плошча вадазбору 162 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4‰.

На рацэ стаяць гістарычныя мястэчкі Ізабелін і Малая Лапеніца.

Пачынаецца паміж вёскамі Драгічанамі і Раманаўкай Ваўкавыскага раёну, упадае ў Рось на паўднёвы захад ад вёскі Міхайлаў Сьвіслацкага раёну. Цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Сьвіслацкага раёну
Самараўка

**Самараўка**, **Крамяніца** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Зальвянкі (басэйн Нёману). Цячэ ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 14 км. Плошча вадазбору 104 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,2‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Крамяніца.

Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Ялуцавічаў, упадае ў Зальвянку за 1,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Самаравічаў. Цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Зэльвенскага раёну
Хораўка

**Хораўка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Шчыбы (басэйн Нёману). Цячэ ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці і Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Даўжыня 7 км.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Лыскаў.

Пачынаецца каля вёскі Куклічаў Сьвіслацкага раёну, упадае ў Шчыбу на поўнач ад вёскі Лыскава Пружанскага раёну. Рэчышча каналізаванае.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёну
Вольшына

**Вольшына**, **Мяштоўка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Зальвянкі (басэйн Нёману). Цячэ ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 10 км. Плошча вадазбору 44 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 5‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Межырэч.

Пачынаецца каля вёскі Задвор'я, упадае ў Зэльвенскае вадасховішча насупраць вёскі Навасёлкаў. Цячэ паўднёва-ўсходнімі схіламі Ваўкавыскага ўзвышша.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Зэльвенскага раёну
Навумка

**Навумка** — рака ў Беларусі, у басэйне ракі Нёману. Цячэ ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 94 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6‰.

Пачынаецца каля вёскі Машнёў, у сутоках зь Пікарцом на поўдзень ад вёскі Мсьцібава ўтварае раку Нятупу. Цячэ ў межах Ваўкавыскага ўзвышша.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёну
Арастовіч

**Арастовіч** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Іван Арастовіч (1909—1978) - адзін з кіраўнікоў партызанскага руху на тэрыторыі Менскай вобласьці
* Аляксандар Арастовіч (нар. 1952) - кандыдат тэхнічных навук, дацэнт катэдры будаўнічай мэханікі ў БНТУ, актывіст БСДП 
* Аляксей Арастовіч (нар. 1975) — украінскі ваенны экспэрт, камэнтатар, актор.

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Валянціна Лебедзева

**Валянцíна Лéбедзева** (10 сакавіка 1955, Гомель, БССР — 8 лютага 2022, Гомель, Беларусь) — беларуская гісторыца і краязнаўца.

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася ў Гомлі, скончыла ў 1980 г. гістарычнае адзьдзяленьне гісторыка-філялягічнага факультэту Гомельскага дзяржунівэрсітэту, потым - асьпірантуру пры Белдзяржунівэрсытэце. 

З 1983 г. працуе ў Гомельскім дзяржаўным унівэрсытэце, зь іх - больш за 15 год на катэдры беларускай культуры. Сфэра навуковых інтарэсаў: культура Беларусі, беларускі нацыянальны рух, гісторыя Гомеля пачатку ХХ ст., жыцьцё і навуковая спадчына М.В. Доўнар-Запольскага, Палуты Бадуновай. 

Старшая выкладніца катэдры беларускай культуры і фальклярыстыкі Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Ф. Скарыны.

Астатнім часам падпісвала свае працы прозьвішчам Мятліцкая. 

Хварэла на анкалёгію. Спачыла 8 лютага 2022 году. 

## Навуковая дзейнасьць

Аўтарка больш за 100 публікацыяў, сярод якіх - біяграфічнае дасьледаваньне пра П. Бадунову (Менск, Тэхналёгія, 2004 г.). 

Таксама вывучала жыцьцё і творчасьць гісторыка і фальклярыста М. Доўнар-Запольскага і архітэктара С. Шабунеўскага.

Адна з арганізатараў Міжнародных навуковых Доўнараўскіх чытаньняў у Рэчыцы (з 1997 г.), адказная рэдактарка I - VII зборнікаў "Доўнараўскія чытаньні". 

Сябра рэдакцыі "Беларускай гістарычнай энцыкляпэдыі" (Т. 1-6). Сябра Беларускай археаграфічнай камісіі пры Беларускім навукова-дасьледчым інстытуце архіўнай справы і дакумэнтазнаўства (Менск), Гомельскага краязнаўчага таварыства.

## Кнігі
* В. Лебедзева. Пуцявінамі змагання і пакутаў: Палута Бадунова. Мн.: Тэхналогія, 2004. ISBN 985-458-094-6.
* В. Лебедзева, Пакліканая свабодай: нарыс жыцця і дзейнасці Палуты Бадуновай. – Гомель: На правах рукапісу, 2018. – 80 с.,
* Мітрафан Доўнар-Запольскі (1868-1934 гг.): асоба ў дакументах і ўспамінах / укл.: В. М. Мятліцкая. - Мінск: Лімарыус, 2020. - 488 с.
* На паграніччы эпох і дзяржаў. Старонкі гісторыі Гомеля (1917—1918) / Валянціна Мятліцкая. — Гомель: Барк, 2021. — 223 с.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы
Катэгорыя:Гомельскі дзяржаўны ўнівэрсытэт
Катэгорыя:Асобы Гомля
Івань

**Іва́нь** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла у склад Кіраўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 63 чалавекі
* 2019 год — 54 чалавекі

## Славутасьці

* Застаўны дом (сяр. XIX ст.)
* Гаспадарчыя пабудовы

## Крыніцы

Катэгорыя:Цараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Аляксей Арастовіч

**Аляксе́й Мікала́евіч Арасто́віч** ( 3 жніўня 1975, Грузія) — украінскі вайсковы экспэрт беларускага паходжаньня, вайсковы і палітычны аглядальнік, камэнтатар, актор. Дарадца ўкраінскай дэлегацыі ў Трохбаковай кантактнай групе.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся у Грузіі. Бацька этнічны беларус са Слуцку. Частку дзяцінства правёў у Беларусі. У 1992 годзе скончыў школу № 178 у Кіеве. Паступіў на біялягічны факультэт унівэрсытэту імя Тараса Шаўчэнкі. У 1993 годзе пачаў граць у сучасным Кіеўскім тэатры-студыі «Чорны квадрат», пакінуўшы навучаньне.

У мінулым кадравы афіцэр Узброеных сілаў Украіны, выведнік, капітан запасу. Службовая дзейнасьць была зьвязаная з распрацоўкамі ў галіне апэратыўнай псыхалёгіі, канфлікталёгіі і псыхалёгіі экстрэмальных сытуацый. Заснавальнік грамадзкай арганізацыі «Народны рэзэрвіст» па падрыхтоўцы добраахвотнікаў для войска, вайсковы экспэрт.

1 сьнежня 2020 году быў прызначаны дарадцам офісу прэзыдэнта Ўкраіны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аляксей Арастовіч: Расея ў бліжэйшыя дні ўвядзе войскі на паўднёвы ўсход Украіны (відэа)

Катэгорыя:Украінскія перакладчыкі
Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:Украінскія палітолягі
Катэгорыя:Выпускнікі Адэскай вайсковай акадэміі
Новы Двор (Слуцкі раён)

**Но́вы Двор** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла у склад Кіраўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 171 чалавек
* 2012 год — 160 чалавек

## Асобы
* Ала Прасяная (Таўпека; нар. 1947) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы

Катэгорыя:Цараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Працавічы

**Працаві́чы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла у склад Кіраўскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 10 траўня 1960 году вёска ўваходзіла ў склад Ісернскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 348 чалавек

## Асобы
* Лявон Шырын — беларускі паэт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Цараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Устрань

**Устрань** — тапонім.

## Беларусь
* Устрань — вёска ў Слуцкім раёне

## Польшча
* Устрань — горад на поўдні Польшчы
Юры Гарбінскі

**Ю́ры Гарбі́нскі** (7 сакавіка 1963, м. Камаі, Пастаўскі раён) — беларускі літаратуразнавец і гісторык.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут (1984). У 1984—1988 працаваў настаўнікам, у 1991—1993 выкладчык Беларускага пэдагагічнага ўнівэрсытэту. 3 1993 у Інстытуце славістыкі Польскай АН, з 1997 году яго навуковы супрацоўнік. Доктар гуманітарных навук у галіне літаратуразнаўства (Варшава, 1997), доктар габілітаваны гуманітарных навук у галіне гісторыі (Ольштын, 2011).

## Навуковая дзейнасьць
Дасьледуе гісторыю польска-беларускіх культурных і літаратурных узаемаадносін і кантактаў (у тым ліку творчасьць пісьменьнікаў польска-беларускага культурнага памежжа ХІХ і ХХ ст.), уплыў Усходу і Захаду на мэнталітэт беларусаў, гісторыю беларускага рэлігійнага руху, у тым ліку і на эміграцыі. Адзін з аўтараў кнігі «Вяртаньня маўклівая споведзь: Творцы беларускай гісторыі ў кантэксьце часу» (1994), аўтар прадмовы і камэнтароў, укладальнік анталёгіі «Беларуская думка XX ст.: Філязофія, рэлігія, культура» (1998), аўтар-укладальнік кнігі «Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыцьцярысы, мартыралёгія, успаміны» (1999), аўтар (з Юрыям Туронкам) і навуковы рэдактар жыцьцяпісна-бібліяграфічнага слоўніку «Беларускі хрысьціянскі рух XX ст.» (2003), аўтар манаграфіі "Беларускі рэлігійны друк на Захадзе: пэрыёдыка і графічныя друкі (1945—2005), выдадзенай у Нью-Ёрку (2009).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пастаўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Муляраўка

**Муля́раўка** () — пасёлак у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці. Цэнтар Муляраўскага сельсавету.

Знаходзіцца за 12 км на поўнач ад места Петрыкава, за 178 км ад Гомля.

## Мінуўшчына
У пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагодзьдзя як невялікае паселішча ў Петрыкаўскай воласьці Мазырскага павету Менскай губэрні. Назву атрымала ад урочышча.

15 лютага 1886 року ўведзеная ў эксплюатацыю чыгуначная станцыя на чыгунцы Лунінец — Гомель. 10 лістапада 1896 ад пажару згарэў мясцовы тартак.

22 лютага 1942 року савецкія партызаны ў часе вайны зь Нямеччынай разграмілі акупацыйны гарнізон. Гэта была адна зь першых баявых партызанскіх апэрацый на чыгуначных камунікацыях. У 1943 року нацысты часткова спалілі пасёлак.

З 8 студзеня 1986 року — цэнтар Муляраўскага сельсавету.

## Геаграфія
Чыгуначная станцыя лініі Лунінец — Каленкавічы, за 12 км на паўночны ўсход ад Петрыкава, 178 км ад Гомля.

## Інфраструктура
Дзейнічаюць Петрыкаўскі адкормавы пункт, раённыя аб’яднаньні «Сельгастэхніка» і «Сельгасхімія», керамзітавы завод, фэльчарска-акушэрскі пункт, пачатковая школа, бібліятэка, дзіцячы садок, клюб, паштовае аддзяленьне, крама.

## Насельніцтва
* 1897 — 57 жыхароў, 9 двароў;
* 1917—130 жыхароў;
* 1959 — у пасёлку 100 жыхароў, на чыгуначнай станцыі — 73 жыхары;
* 1999—649 жыхароў, 210 двароў;
* 2004—572 жыхары, 204 гаспадаркі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Муляраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Петрыкаўскага раёну
Трыцаўка

**Трыцаўка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Шчары (басэйн Нёману). Цячэ ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 64 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,2‰.

На рацэ стаіць мястэчка Казлоўшчына.

Пачынаецца за 1,5 км на ўсход ад вёскі Малдавічаў, упадае ў Шчару на паўднёвы захад ад вёскі Гарадкоў. Вадазбор ў межах Верхнебярэзінскай нізіны.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Зьдзецельскага раёну
Ятранка

**Ятранка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Моўчадзі (басэйн Нёману). Цячэ ў Наваградзкім і Зьдзецельскім раёнах Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 31 км. Плошча вадазбору 208 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,4‰.

Прытокі — Мутніца (правы), Лапушанка. На рацэ стаіць мястэчка Наваельня.

Пачынаецца каля вёскі Ярошычаў Наваградзкага раёну, упадае ў Моўчадзь на поўдні мястэчка Наваельні Зьдзецельскага раёну. Вадазбор на паўднёва-заходніх схілах Наваградзкага ўзвышша. На рацэ сажалкі каля вёсак Круцілавічаў і Стараельні.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Зьдзецельскага раёну
Жылін Брод

**Жы́лін Бро́д** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавету. Каля вёскі праходзіць траса .

## Насельніцтва
* 2009 год — 178 чалавек
* 2014 год — 164 чалавека, 64 двары (2014)

## Крыніцы

Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Галіна Лагунова

**Галіна Мікалаеўна Лагунова** (нар. 1954, Прапойск, Магілёўская вобласьць, цяпер Беларусь) — дзяржаўная дзяячка Беларусі.

Дэпутатка Палаты прадстаўнікоў Беларусі 7-га скліканьня (зь 2019 году) ад Шабаноўскай акругі № 91 у Менску. Заняла ў Палаце прадстаўнікоў пасаду намесьніцы старшыні Пастаяннай камісіі па эканамічнай палітыцы. Была дырэктаркай Менскага гандлёвага каледжу Белкаапсаюзу.

## Жыцьцяпіс
У 1977 годзе скончыла Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут па спэцыяльнасьці «Матэматыка». Працавала выхавальніцай прышкольнага інтэрнату і настаўніцай матэматыкі Маляціцкай сярэдняй школы ў Крычаўскім раёне (Магілёўская вобласьць). Пазьней стала намесьніцай дырэктара ў навучальнай працы Купіскай базавай школы ў Падрукшы (Браслаўскі раён). Затым перайшла на працу загадніцай Вайнюнскай пачатковай школы Браслаўскага раёну (Віцебская вобласьць). Урэшце, стала намесьніцай дырэктара ў адміністрацыйна-гаспадарчай працы Менскага гандлёвага каледжу Белкаапсаюзу, які пазьней ўзначаліла.

## Дэпутатка Палаты прадстаўнікоў
17 лістапада 2019 году абраралася ў Палату прадстаўнікоў 7-га скліканьня ад Шабаноўскай акругі № 91 у Заводзкім раёне Менску. 19 сьнежня 2019 году заняла пасаду намесьніцы старшыні Пастаяннай камісіі па эканамічнай палітыцы. Стала сяброўкай 5 працоўных групаў Нацыянальнага сходу Беларусі па супрацы з замежнымі парлямэнтамі — Альжыру, Бразыліі, Сэрбіі, Таджыкістану і Турэччыны. Адказвала за 2 законапраекты, прынятыя на прапанову Савету міністраў Беларусі:
# 11 чэрвеня 2020 году ў адным чытаньні «Аб ратыфікацыі Пратаколу аб унясеньні зьмяненьняў у Дамову аб Эўразійскім эканамічным зьвязе ад 29 траўня 2014 году»;
# 30 красавіка 2021 году ў 2-м чытаньні «Аб зьмяненьні Закону «Аб інвэстыцыях», паводле якога ўводзілася своечасовае і поўнае пакрыцьцё кошту маёмасьці ў выпадку нацыяналізацыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прапойску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі беларускіх ВНУ
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га скліканьня
Кулікі (Слуцкі раён)

**Кулікі́** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 2009 год — 19 чалавек
* 2019 год — 7 чалавек

## Асобы
* Павал Пятроўскі (1924—2000) — вучоны ў галіне геабатанікі, кандыдат сельскагаспадарчых навук.

## Крыніцы

Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Палікараўка

**Паліка́раўка** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавету.

У 1924—1954 гадах цэнтар Палікараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 6 чалавек
* 2019 год — 0 чалавек

## Асобы
* Анатоль Сакалоўскі (нар. 1937) — траўматоляг і артапэд, доктар мэдыцынскіх навук.

## Крыніцы

Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Таковішча

**Тако́вішча** (таксама сустракаецца — *Тако́вішчы, мн.*)— вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавету. 

У 1924 годзе цэнтар Апалінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 25 чалавек
* 2019 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Аляксей Скобля

**Аляксей «Тур»**, сапр. **Аляксей Скобля** (14 сакавіка 1990, Менск — 13 сакавіка 2022, ускрайкі Кіева) — баец-добраахвотнік Беларускага батальёну імя Кастуся Каліноўскага, які загінуў пры абароне Кіева ад войскаў Расеі. Першы загінулы ўдзельнік Беларускага батальёну. Герой Украіны.

## Біяграфія

### Дзяцінства і юнацтва
Нарадзіўся ў Менску, мама — выхавацелька ў дзіцячым садку, бацька — кіроўца аўтобуса. Зь дзяцінства цікавіўся гісторыяй, захапляўся рэканструкцыяй.

Па дзявятай клясе паступіў у аўтамэханічны каледж у Менску. Потым працаваў мэханікам, рамантаваў аўтамабілі. Пазьней паступіў у Гарадзенскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Янкі Купалы, каб атрымаць вышэйшую адукацыю па спэцыяльнасьці «эксплуатацыя аўтамабіляў», але ўнівэрсытэту ня скончыў. У 2011 годзе браў удзел у маўклівых акцыях у Менску супраць рэжыму Лукашэнкі, калі правёў у зьняволеньні двое содняў і атрымаў штраф.

### Добраахвотнік ва Ўкраіне
У 2015 годзе паехаў добраахвотнікам на Ўкраіну, быў намесьнікам камандзіра групы і стаяў ля вытокаў арганізацыі беларускіх добраахвотнікаў, якія змагаліся за Ўкраіну. Быў у складзе Тактычнай групы «Беларусь». У 2021—2022 гадох служыў у Сілах спэцыяльных апэрацыяў Украіны на падставе кантракту. Працаваў інструктарам у тактыцы, мэдыцыне. Атрымаў украінскае грамадзянства, ажаніўся.

Па адкрытым нападзе Расеі на Ўкраіну стаў намесьнікам камандзіра групы Беларускага батальёну імя Кастуся Каліноўскага. Загінуў 13 сакавіка 2022 на ўскрайках Кіева, калі яго аддзел трапіў у расейскую засаду. Паранены, прыкрываў адыход сваіх вайскоўцаў. За апошні тыдзень перад гібельлю выратаваў дзесяцярых параненых аднапалчанаў, выцягнуўшы іх з дапамогай прафэсійных мэдычных навыкаў.

13 красавіка 2022 году прэзыдэнт Украіны Ўладзімер Зяленскі пасьмяротна ўганараваў Аляксея Скоблю годнасьцю Героя Ўкраіны — «за асабістую мужнасьць і гераізм, праяўленыя ў абароне дзяржаўнага сувэрэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе».

28 красавіка 2022 году пастановай 16-й сэсіі мескай рады Хмяльніцкага ў гонар Аляксея Скоблі перайменавалі вуліцу Пушкіна.

## Разьвітаньне
Цырымонія разьвітаньня адбылася 16 сакавіка ў Кіеўскім крэматорыі. На ёй быў прачытаны наступны верш:

## Выказваньні
* «*… і для Ўкраіны, і для Беларусі Расея — гэта агульны вораг. І трэба дапамагчы ўкраінцам справіцца з агульным ворагам*».
* «*Калі ня будзе перамогі [на Данбасе], то гэта заўсёды будзе такі палаючы кацёл, які некалі выбухне ўсё ж такі. А галоўнае, каб адбылася гэтая перамога, трэба, каб Расея ці распалася, ці ўрэшце хаця б супакоілася ў сваіх імпэрскіх амбіцыях*».

## Памяць
24 лістапада 2022 году Аляксей «Тур» быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Пагоні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Глядзіце таксама
* Ільля «Ліцьвін» (Хрэнаў)
* Сьпіс беларусаў, якія загінулі за Ўкраіну

## Крыніцы

Катэгорыя:Полк імя Кастуся Каліноўскага
Катэгорыя:Беларускія вайскоўцы на расейска-ўкраінскай вайне
Катэгорыя:Загінулі ў бітвах расейска-ўкраінскай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Памерлі ў Кіеўскай вобласьці
Ільля Хрэнаў

**Ільля «[[Ліцьвіны|Ліцьвін (Літвін)]]»**, сапр. **Ільля Хрэнаў** (1994 або 1995, Менск — 3 сакавіка 2022, Буча пад Кіевам) — баец-добраахвотнік беларускай роты тэрытарыяльнай абароны батальёну «Азоў», які загінуў пры абароне Кіева ад войскаў Расеі. Першы загінулы беларус-добраахвотнік у час адкрытага расейскага нападу на Ўкраіну.

У сакавіку 2022 году беларусы ў Адэсе ўтварылі добраахвотніцкі аддзел імя Ільлі Ліцьвіна дзеля дапамогі Ўзброеным сілам Украіны. 

## Біяграфія

### Дзяцінства і юнацтва
Нарадзіўся ў Менску, вырас у Лошыцы ў шматдзетнай сям’і — быў пятым дзіцём. Навучаўся ў аўтамэханічным каледжы, потым уладкаваўся працаваць на МАЗ.

### Добраахвотнік ва Ўкраіне
У 2014 годзе паехаў добраахвотнікам ва Ўкраіну і далучыўся да батальёну «Азоў», які толькі фармаваўся. Лічыў, што свабода Беларусі будзе вызначацца ва Ўкраіне. Служыў у выведцы «Азова», удзельнічаў ува ўсіх вядомых апэрацыях — Ілавайск, Марыінка, Шырокіна.

Калі вайна на Данбасе перайшла ў стан «замарожанай», пакінуў службу, прайшоў курсы праграмістаў і стаў рабіць у сфэры высокіх тэхналёгіяў, жывучы ў Броварах каля Кіева. У сьнежні 2017 году ажаніўся. У час пратэстаў у Беларусі (2020—2022) у вольны час дапамагаў беларусам, пацярпелым ад рэпрэсіяў рэжыму Лукашэнкі.

Калі 24 лютага 2022 году Расея напала на Ўкраіну, быў першым зь беларускіх добраахвотнікаў, хто запісаў відэа з заклікам абараняць Украіну: 

«*Сёньня Расея зноў паказала сваю існасьць і падступна напала на Ўкраіну. Мы ў сваю чаргу, беларусы, не застанемся ў баку ад гэтай вайны і будзем ваяваць на баку Ўкраіны*».

3 сакавіка 2022 году атрымаў раненьне ў баях за Бучу пад Кіевам, яму пасьпелі зрабіць апэрацыю, але ўратаваць жыцьцё не атрымалася. Цырымонія разьвітаньня прайшла 5 красавіка 2022 году, бо да расейскага адступленьня з поўначы Ўкраіны цела не маглі выцягнуць з поля бою.

## Выказваньні
* «*[Украінцы] гэта мой братэрскі народ, я ня мог сядзець на месцы, калі ўкраінцаў пачалі забіваць*.
* «''Кожны беларус сам выбірае, што ён мае рабіць, — калі хочаш, пішы камэнтары, хочаш за стырно — будзь шофэрам, хочаш біць акупантаў — значыць бі іх!»

## Памяць
24 лістапада 2022 году Ільля Хрэнаў быў пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Пагоні Рады Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Глядзіце таксама
* Аляксей «Тур» (Скобля)
* Сьпіс беларусаў, якія загінулі за Ўкраіну

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Мы дакладна разумелі, што не выжывем». Беларускі добраахвотнік Дзяніс «Кіт» расказаў пра пекла пад Бучай, Наша Ніва, 9 сакавіка 2022 г.
* Беларус, які ваюе за Украіну, распавёў пра гібель Іллі «Літвіна», Новы час, 8 сакавіка 2022 г.

Катэгорыя:Полк імя Кастуся Каліноўскага
Катэгорыя:Загінулі ў бітвах расейска-ўкраінскай вайны
Галіна Данільчанка

**Галі́на Ві́ктараўна Дані́льчанка** (, ; 5 ліпеня 1964, Арлова, Запароская вобласьць, УССР, СССР) ― украінская палітычная дзяячка, якая прадстаўляе прарасейскую партыю «Апазыцыйны блёк» (да 2015 прадстаўляла «Партыю рэгіёнаў»); калябарацыяністка з Расеяй, якая падчас расейскага ўварваньня ва Ўкраіну ў 2022 годзе ўзначаліла акупацыйную адміністрацыю гораду Мэлітопаль. Данільчанка таксама вядомая як дырэктарка «Мэлітопальскага заводу падшыпнікаў сьлізгаценьня» ().

## Жыцьцяпіс

### Раннія гады і кар'ера
Нарадзілася 5 ліпеня 1964 году ў вёсцы Арлова, пад Мэлітопалем. Атрымлівала адукацыю ў Мэлітопальскім інстытуце мэханізацыі сельскае гаспадаркі і ў Маскоўскай сельскагаспадарчай акадэміі. Некалькі тыдняў працавала ў дзіцячым садзіку, пазьней ― у лябараторыі на заводзе трактарных гідраагрэгатаў. Потым працавала бугальтаркай на маторным заводзе, а ў 2000 годзе перайшла на «Завод падшыпнікаў сьлізгаценьня», які ў канчатковым выніку ўзначаліла і прапрацавала на ім да 2015 году.

У часы VIII скліканьня Вярхоўнае Рады Данільчанка працавала памочніцай народнага дэпутата Яўгена Баліцкага, былога сябра «Партыі рэгыёнаў». Менавіта Баліцкі запрапанаваў ёй пайсьці ў палітыку. У 2015 і 2020 годзе пасьпяхова выбіралася ў Мэлітопальскі мясцовы савет. Падчас свайго першага тэрміну таксама працавала сакратаркай мясцовага савету.

Пражывае ў вёсцы Спаськэ Мэлітопальскага раёну. На прэзыдэнцкіх выбарах, паводле ейных словаў, галасавала за Віктара Юшчанку ў 2004 годзе, а ў 2014 — за Пятра Парашэнку. Ня была задаволена работай ніводнага зь іх, а Парашэнку назвала «найгоршым прэзыдэнтам».

### Дзяржаўная здрада
26 лютага 2022 году Мэлітопаль перайшоў пад кантроль расейскіх акупантаў. 11 сакавіка 2022 году расейскія акупанты выкралі дзейнага гарадзкога галаву Мэлітопаля Івана Фёдарава. На наступны дзень Галіна Данільчанка, якую прадставілі «выканаўцай абавязкаў гарадзкога галавы Мэлітопаля» зьвярнулася да гараджан па тэлебачэньні. У звароце яна абвясьціла, што горадам будзе кіраваць «Камітэт народных выбраньнікаў» і заклікала мэлітопальцаў «прытарноўвацца пад новую рэчаіснасьць», заахвочвала не прымаць удзел у пратэстах супраць расейскіх акупантаў.

Мэлітопальскі гарадзкі савет не прызнаў Галіну Данільчанка легітымнай галавой гораду, і заклікаў генэральную пракурорку Ірыну Венедыктаву прыцягнуць яе да крымінальнае адказнасьці па артыкуле «Дзяржаўная здрада».

Паводле словаў віцэ-прам’еркі Ірыны Верашчук, Служба бясьпекі Ўкраіны дзяржыць пад кантролем сытуацыю з прызначэньнем Данільчанка «галавой» Мэлітопаля.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Гніліца (прыток Тур’і)

**Гніліца** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Тур’і (басэйн Нёману). Цячэ ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 14 км. Плошча вадазбору 66 км². 

Асноўны прыток — ручай Скорыца (правы).

Пачынаецца каля вёскі Рымашоў, упадае ў Тур'ю за 1,9 км на поўнач за ад вёскі Цялядавічаў. Рэчышча каналізаванае. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Капыльскага раёну
Гавязьнянка

**Гавязьнянка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Нёману. Цячэ ў Нясьвіскім і Стаўпецкім раёнах Менскай вобласьці. Даўжыня 24 км. Плошча вадазбору 163 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6‰.

Асноўны прыток — мэліярацыйны канал Кунаса (правы).

Пачынаецца за 2 км на ўсход ад вёскі Завітой Нясьвіскага раёну, упадае ў Нёман на поўдзень ад вёскі Мікалаеўшчыны Стаўпецкага раёну. Рэчышча каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Стаўпецкага раёну
Натальля Ярэська

**Натальля Ярэська** (;  24 красавіка 1965, Элмгурст, Іліной, ЗША) — украінская грамадзкая дзяячка і прадпрымальніца, сузаснавальніца і партнэр-кіраўнік кампаніі «Horizon Capital» з сакавіка 2006 да сьнежня 2014 году, прэзыдэнт і галоўны выканаўчы дырэктар «Western NIS Enterprise Fund» (WNISEF) зь лютага 2001 да сьнежня 2014, міністар фінансаў Украіны (2 сьнежня 2014 — 14 красавіка 2016). У 2017-2022 гадах была выканаўчым дырэктам Рады фінансавага кіраваньня і кантролю ў Пуэрта-Рыка.

## Узнагароды
У 2010 годзе ўвайшла ў 10 самых уплывовых замежнікаў Украіны згодна рэйтынгу часопісу «Фокус».

У тым жа годзе стала першай у «Топ-100 украінскіх бізнэс-лэдзі» у газэце «Дело».

У 2011 годзе заняла 44-е месца ў рэйтынгу самых уплывовых жанчын Украіны згодна рэйтынгу часопісу «Фокус».

## Крыніцы

Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Катэгорыя:Украінскія эканамісты
Катэгорыя:Міністры фінансаў Украіны
Роў

**Роў** — шматзначны тэрмін:

* Роў — фартыфікацыйная канава вакол збудаваньня ці паселішча
* Роў — форма рэльефу

## Гідронімы
* Роў — рака ў Краснаярскім краі Расеі, прытока Дзярбіны
* Роў — рака ў Хмяльніцкай і Віньніцкай абласьцёх Украіны, прытока Паўднёвага Бугу
* Роў — рака ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны, прытока Стыру

## Тапонімы
* Роў — пасёлак у Тамалінскім раёне Пензенскай вобласьці Расеі
* Роў — вёска ў Жмерынскім раёне Віньніцкай вобласьці Ўкраіны
Літын

**Літын** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Цэнтар Літынскага раёну. Знаходзіцца за 30 км на паўночны захад ад Віньніцы.

З 1566 году мястэчка ва ўласнасьці вялікіх князёў літоўскіх — цэнтар староства ў Брацлаўскім ваяводзтве. У 1578 годзе мястэчка атрымала Магдэбурскае права. З 1797 году — цэнтар павету Падольскай губэрні.

## Галерэя

Файл:Церква християн Адвентистів Сьомого Дня у смт Літин Вінницької області.jpg|Царква хрысьціян Адвэнтыстаў Сёмага дня
Файл:Будинок в Літині .jpg|Будынак у Літыне


Катэгорыя:Мястэчкі Віньніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты Літынскага раёну
Кіеўскае вадасховішча

**Кіеўскае вадасховішча** (Кіеўскае мора) — вадасховішча на Дняпры на поўнач ад Кіеву з агульнай плошчай у 922 км².

## Апісаньне
На поўначы яно амаль даходзіць да граніцы зь Беларуссю. У яго ўпадаюць рэкі Прыпяць, Цецяраў, Вуж, Брагінка, Тарасіца.

Вадасховішча было створана ў 1960-я гады падчас праўленьня Мікіты Хрушчова і было перадапошнім з шасьці буйных вадасховішчаў на Дняпры. Найбольшая яго шырыня складае 20 км. Розьніца ў вышыні выкарыстоўваецца Кіеўскай гідраэлектрастанцыяй для атрыманьня электраэнэргіі.

Вадасховішча зьяўляецца месцам для адпачынку і рыбалкі.

## Краявід

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* «Комсомольская правда» пра пагрозы плаціны Кіеўскай ГЭС і вадасховішча
* «Аргументы и факты» пра рэальныя пагрозы дамбы Кіеўскага вадасховішча і ГЭС
* «Известия» пра праблематыку плаціны Кіеўскага вадасховішча і ГЭС
* Эксперт УНІАН пра пагрозы дамбы Кіеўскага вадасховішча

Катэгорыя:Вадасховішчы Ўкраіны
Катэгорыя:Геаграфія Кіеўскай вобласьці
Катэгорыя:Геаграфія Чарнігаўскай вобласьці
Катэгорыя:Дняпро
Міхаіл Падаляк

**Міхаіл Міхайлавіч Падаляк**( ,  16 лютага 1972) — украінскі журналіст і паліттэхноляг. Займае трэцяе месца сярод самых уплывовых украінцаў паводле вэрсіі часопіса «Фокус».

## Жыцьцяпіс
### Дзейнасьць у Беларусі

Дзяцінства правёў у Львове і Новавалынску. Меў украінскае грамадзянства. Але з 1989 году жыў у Беларусі, скончыў Менскі мэдычны інстытут.

У 1990-х гадах працаваў журналістам у выданьнях «FM-бульвар», «Время», «Народная Воля», «Белорусская деловая газета», «Наша Свабода».

Пасьля закрыцьця «Нашай Свабоды» працаваў намесьнікам галоўнага рэдактара газэты «Время». 21 чэрвеня 2004 году да яго дадому прыйшлі работнікі КДБ і далі паўгадзіны на тое, каб сабраць рэчы. Беларускія ўлады абвінавацілі Падаляка ў тым, што яго дзейнасьць «супярэчыць інтарэсам дзяржаўнай бясьпекі», а матэрыялы ўтрымліваюць «паклёпніцкія выдумкі аб рэальным становішчы ў краіне, заклікі да дэстабілізацыі палітычнай сытуацыі ў Беларусі». Быў дэпартаваны ва Ўкраіну і пазбаўлены права наведваць Беларусь на працягу пяці гадоў. Гэта была адна зь першых палітычных дэпартацыяў зь Беларусі.

Пасьля дэпартацыі зь Беларусі працягнуў працаваць журналістам ва Ўкраіне, паступова адыходзячы ад беларускай тэматыкі.

### Дзейнасьць ва Ўкраіне
У 2005 годзе ён быў галоўным рэдактарам «Украінскай газеты», і менавіта тады выданьне апублікавала яго артыкул «Тайная вячэра», які тычыўся атручваньня ў 2004 годзе тады яшчэ кандыдата ў прэзыдэнты Віктара Юшчанкі. Гэта было журналісцкае расьсьледаваньне, выкладзенае ў мастацкай форме, у якім аўтар, абапіраючыся на ўласныя крыніцы, выказаў здагадку, хто стаяў за атручваньнем Юшчанкі.

У 2006 годзе як пазаштатны журналіст пачаў працаваць з украінскім інфармацыйным сайтам «Обозреватель». Адначасова стаў дарадцам уладальніка выданьня — старшыні ўкраінскага Дзяржкамітэту па пытаньнях рэгулятарнай палітыкі і прадпрымальніцтва Міхаіла Бродзкага. Празь пяць гадоў заняў пасаду шэф-рэдактара «Обозревателя».
 
На пачатку красавіка 2020 году Падаляк стаў дарадцам кіраўніка Офісу прэзыдэнта Украіны і «антыкрызысным мэнэджарам» ОПУ. Сваё рашэньне далучыцца да Офісу прэзыдэнта Зяленскага ён патлумачыў жаданьнем будаваць «эфэктыўную, кампактную, але жорсткаю дзяржаву».

### Удзел у перамовах з Расеяй
24 лютага 2022 году Расея пачала вайсковае ўварваньне ва Ўкраіну. Каб спыніць вайсковыя дзеяньні, Уладзімер Зяленскі сфармаваў групу для правядзеньня перамоваў.

Ужо 28 лютага адбыўся першы раўнд украінска-расейскіх перамоваў на тэрыторыі Беларусі. Міхаіл Падаляк у складзе ўкраінскай дэлегацыі ўдзельнічаў як у гэтым, так і наступных раўндах сустрэч і стаў асноўным сьпікерам Украіны па ходзе перамоваў. У той жа час, паводле яго словаў, ключавыя патрабаваньні, бескампрамісныя для Ўкраіны, гэта: спыненьне агню, адвядзеньне расейскіх войскаў да пазыцыяў, якія яны займалі да 24 лютага, і гарантыі бясьпекі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Украінскія журналісты
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Падаляк

**Падаляк** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Алена Падаляк (нар. 1962) — беларускі дзяржаўны дзеяч, чалец Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь4-га скліканьня.
* Міхаіл Падаляк (нар. 1972) — украінскі журналіст і паліттэхноляг.
Чарнабаеўка

Назву **Чарнабаеўка** маюць:

## Украіна
**Вёскі:**
* Чарнабаеўка&nbsp;— Харкаўская вобласьць, Ізюмскі раён
* Чарнабаеўка&nbsp;— Хэрсонская вобласьць, Хэрсонскі раён (да 2020 году&nbsp;— Белазэрскі раён)

**Чыгунка:**
* Чарнабаеўка&nbsp;— чыгуначная станцыя
Хэрсонскі раён

**Хэрсонскі раён** () — раён у Хэрсонскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар-горад Хэрсон.

Утвораны 19 ліпеня 2020 году.

У складзе раёну ўвайшлі тэрыторыі Белазэрскай пасялковай, Вялікакапаноўскай сельскай, Вінаградаўскай сельскай, Дар’еўскай сельскай, Музыкоўскай сельскай, Алешкоўской гарадзкой, Станіслаўскай сельскай, Хэрсонскай гарадзкой, Чарнабаеўскай сельскай, Юбілейнай сельскай тэрытарыяльных грамад, зацьверджаных Кабінэтам Міністраў Украіны.

## Крыніцы

## Літаратура
* Пастанова Вярхоўнай Рады Ўкраіны ад 17 ліпеня 2020 году № 807-IX «Про утворення та ліквідацію районів»

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2020 годзе
Катэгорыя:Раёны Хэрсонскай вобласьці
Катэгорыя:Хэрсонскі раён
Скіф (СТРК)

**«Скіф»** — украінска-беларускі супрацьтанкавы ракетны комплекс, распрацаваны кіеўскім ДККБ «Луч» і менскай кампаніяй ААТ «Пеленг».

Ракета вырабляецца ў г. Кіеве на ДАХК «Арцём», прыбор навядзеньня «ПН-З» — у г. Менску ААТ «Пеленг».

У СТРК «Скіф» прыменена паўаўтаматычная сыстэма навядзеньня па прамяню лазэра. Выяўленьне цэлі і навядзеньне забясьпечваецца з дапамогай аптычнага і інфрачырвонага прыцэлаў, што дазваляе весьці стральбу ў складаных умовах надвор’я.

Асаблівасьцю СТРК зьяўляецца магчымасьць навядзеньня ракеты на цэль з закрытых пазыцыяў і хованак. Іншы адметнай рысай комплексу зьўляецца траекторыя палёту ракеты: пасьля пуску яна ляціць над лініяй візаваньня (на вышыні каля 10 м) і зьніжаецца на ўзровень цэлі на канчатковым участку палёту. Лазерны прамень пры гэтым сьвеціць у хвост ракеты і толькі за долю сэкунды перад ударам перакладаецца на цэль.

Маецца на ўзбраеньні армій такіх краінаў як Саудаўская Арабія, Катар і Азэрбайджан.

СТРК выкарыстоўвае ракету Р-2, уніфікаваную з СТРК «Бар’ер». Даўжыня ракеты складае 1270 мм, Даўжыня кантэйнэру з ракетай-1360 мм, калібр ракеты-130 мм, Вага-16 кг.

## Мадыфікацыя
* **Скіф** — базавая мадыфікацыя, прадстаўленая на выставе ў лютым 2005 году
* **Скіф-Д** — складаецца з усталяванай на трыногу пускавы ўстаноўкі, кантэйнеру для ракет Р2, прыбора навядзеньня ПН-С і пульта дыстанцыйнага кіраваньня, які дазваляе апэратару выконваць пуск з дыстанцыі да 50 м
* **Скіф-М** — СТРК, абсталяваны беларускім цеплавізарам
* **аўтаномны трэнажор СТРК «Скіф»**, распрацаваны беларускім ЗАТ «ЦНІП» — упершыню прадстаўлены ў 2013 годзе на Зброевай выставе IDEX-2013, прызначаны для навучаньня разьлікаў «Скіф»
* **[[Стугна-П (СТРК)|Стугна-П]]**— варыянт, прыняты на ўзбраеньне Ўзброеных сіл Украіны. У адрозьненьне ад ПТРК «Скіф», які абсталяваны прыборам навядзеньня ПН — з вытворчасьці Менскага ААТ «Пеленг», СТРК «Стугна-П» абсталяваны прыборам навядзеньня ПН-і ўкраінскай распрацоўкі.

## Глядзіце таксама
* Шэршань (СТРК)

## Вонкавыя спасылкі
* ПТРК «Скиф» на сайте КБ «Луч»
* ПТРК «Скиф» (презентация) на сайте КБ «Луч»

Катэгорыя:Зброя Беларусі
Катэгорыя:Зброя Ўкраіны
Катэгорыя:Процітанкавыя кіраваныя ракеты Беларусі
Катэгорыя:Процітанкавыя кіраваныя ракеты Ўкраіны