open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ірына Дубянецкая

**Іры́на Міха́йлаўна Дубяне́цкая** (* 23 траўня 1964, Менск, БССР) — беларуская філёзафка і тэалягіня. Доктарка філязофіі, доктарка сакральнай тэалёгіі (2005). Дачка выдаўца і пісьменьніка Міхася Дубянецкага, сястра паэткі Галіны Дубянецкай.

## Жыцьцяпіс
Скончыла Інстытут замежных моваў. Працавала ў Інстытуце літаратуры Акадэміі навук Беларусі, Скарынаўскім цэнтры, часопісе «Крыніца».

У 1992 зьехала на навучаньне ў Лёнданскі місіянэрскі інстытут, дзе яны з Каралінай Мацкевіч сталі першымі жанчынамі-студэнткамі. З 1997 вучылася ў Лёвэнскім унівэрсытэце, дзе атрымала дыплёмы магістра багаслоўя, арыенталістыкі, біблейскіх штудый, а 24 чэрвеня 2005        абараніла доктарскую дысэртацыю па тэме «Космас і хаос у габрэйскай Бібліі і міталёгія старажытнага Блізкага Ўсходу». Першая жанчына ў Беларусі, якая атрымала ступень доктаркі сакральнае тэалёгіі.

Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

## Дзейнасьць
У 1989 стала адной зь ініцыятарак руху за адраджэньне беларускае грэка-каталіцкае царквы. У 1990 разам з Каралінаю Мацкевіч і Сержуком Абламейкам заснавала часопіс «Унія» і стала ягонай галоўнай рэдактаркай.

Выкладае ў Беларускім калегіюме і Лятучым унівэрсытэце.

Валодае іўрытам, грэцкай, арамэйскай, угарыцкай, фінікійскай, маабіцкай мовамі.

Піша вершы на беларускай і ангельскай мовах. Друкавалася ў зборніку амэрыканскага міжнароднага паэтычнага фонду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ганна Сурмач. Лёвэн — працяг традыцый // Радыё Свабода, 14.07.2005
* Валянціна Аксак. У «Доме літаратара» Ірына Дубянецкая // Радыё Свабода, 24.09.2010
* Аляксандра Дынько. Ірына Дубянецкая: «Міхал Дубянецкі — гэта чалавек незалежнасьці» // Радыё Свабода, 16.02.2011

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Дактары філязофіі
Катэгорыя:Беларускія багасловы
Катэгорыя:Дактары навук
Катэгорыя:Беларускія біблісты
Катэгорыя:Асобы Менску
373

## Падзеі
* у бітве на раке Дон гуны перамаглі аланаў

## Нараджэньні
* Аларык І, кароль вэстготаў

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
370

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Аларык, кароль вэстготаў

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Кюсю

**Кюсю́** (; літаральна — «дзевяць правінцыяў») — трэці па велічыні востраў Японскага архіпэлягу. Плошча каля 35,6 тыс. км². Насельніцтва 14,7 млн чалавек (2003). Шчыльнасьць насельніцтва — больш за 300 чал/км². Па адной з вэрсіяў лічыцца месцам зараджэньня японскай цывілізацыі. Адміністрацыйна Кюсю дзеліцца на 7 прэфэктураў.

Катэгорыя:Рэгіёны Японіі
Жан Расін

**Жан Баты́ст Расі́н** (; 21 сьнежня 1639 — 21 красавіка 1699) — францускі драматург, адзін зь «Вялікай тройкі» драматургаў Францыі XVII стагодзьдзя, у шэрагу з Карнэлем і Мальерам.

## Крыніцы

Катэгорыя: Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя: Драматургі Францыі
Google Talk

**«Гутарка Гугла»** (, або *GTalk*) — амэрыканскі сэрвіс абмену тэкставымі паведамленьнямі і галасавой інтэрнэт-сувязі ад карпарацыі «Гугл».

Таксама раней працавала аднайменная прылада для карыстаньня сэрвісам для Windows, першая бэта-вэрсія якой выйшла 24 жніўня 2005 году. Ад 2015 году прылада пад Windows не падтрымліваецца.

Для абмену інфармацыі прылада выкарыстоўвае адкрыты пратакол XMMP (які раней меў назву Jabber), што робіць магчымым абмен інфармацыяй з карыстальнікамі пратаколу XMMP. VoIP у GTalk рэалізаваны праз пратакол, зь якога пазьней стаў ўтварыўся Jingle. Пра мэханізм працы сэрвэраў Talk публічна нідзе не паведамляецца.

У якасьці асобнага прыстасаваньня Google Talk існуе толькі для Microsoft Windows (2000, XP, Server 2003, Vista і Windows 7). Для iPhone, BlackBerry і прыладаў з Android існуюць адмысловыя кліенты. З выхадам гаджэта Google Talk пад плятформу Adobe Flash, GTalk стаў даступным для ўсіх. Мноства іншых XMMP-кліентаў таксама сумяшчальныя з Google Talk, таму пытаньняў з адсутнасьцю падтрымкі на пэўных плятформах не ўзьнікае.

Праца кліента да Google Talk пад Windows спыненая 23 лютага 2015 году. Нягледзячы на гэта, застаецца магчымасьць камунікаваць з кантактамі праз Hangouts Chrome, а таксама праз праграмы іншых распрацоўшчыкаў (напрыклад, Pidgin ды Gajim).

## Глядзіце таксама
* IRC

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Гугл
Бабінавіцкі сельсавет

**Бабі́навіцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лёзьненскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бабінавічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Высачанскага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году). 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лёзьненскага раёну. 12 лютага 1935 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Багушэўскага раёну. У сакавіку 1935 году сельсавет вернуты Лёзьненскага раёну. З 9 верасьня 1946 году да 17 сьнежня 1956 году сельсавет знаходзіўся ў складзе Арэхаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 9

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 201, 277
*  С. 373
*  С. 359
*  С. 84


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лёзьненскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Тхімпху

**Тхімпху** () — сталіца і найбуйнейшы горад Бутану. Насельніцтва складае  чалавек (2017). Месьціцца ў заходне-цэнтральнай частцы краіны. Старажытная сталіца Пунакха была замененая на Тхімпху ў якасьці сталіцы ў 1955 годзе, а ў 1961 годзе Тхімпху быў афіцыйна абвешчаны сталіцай Бутану каралём Джыгмэ Дорджы Вангчукам. Горад раскідваецца ў паўночна-паўднёвым кірунку на заходнім беразе даліны, утворанай ракою Вонг-Чу, якая далей цяэ ў Індыю. Тхімпху ўважаецца шостай паводле вышыні сталіцай у сьвеце, сягаючы ўвысь ад 2248 мэтраў да 2648 мэтраў. У адрозьненьне ад многіх іншых сталіцаў, Тхімпху ня мае ўласнага аэрапорта, а разьлічвае на аэрапорт Паро, да якога можна дабрацца па дарозе, што месьціцца за 52 кілямэтры ад места.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Бутану
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Бабровічы (Гомельская вобласьць)

**Бабро́вічы** — вёска ў Каленкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 3 км на ўсход ад шашы . Бабровічы ўваходзяць у склад Гарочыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2006 год — больш за 1000 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарочыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну
Баброўнікі

Назву **Баброўнікі** маюць:

* Баброўнікі — адна з асаблівых катэгорыяў сялянаў са спэцыяльнымі віннасьцямі

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Баброўнікі — хутар у Вярэнаўскім раёне
** Баброўнікі — вёска ў Гарадзенскім раёне

* Менская вобласьць:
** Баброўнікі — вёска ў Валожынскім раёне

### [[Польшча]]
* Падляскае ваяводзтва:
** Баброўнікі — вёска ў Беластоцкім павеце
** Баброўнікі — вёска ў Сакольскім павеце

## Падвойныя назвы
* Вялікія Баброўнікі
* Малыя Баброўнікі

## Глядзіце таксама
* Бабёр
* Бабраняты
* Бабраўнікі
* Баброва
* Бабровічы
* Баброўня
* Баброўскі
* Баброўцы
* Баброўшчына
* Бабруйск
* Бабры
* Бобр
Бабровічы

Назву **Бабро́вічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Бабровічы — вёска ў Івацэвіцкім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Бабровічы — вёска ў Івейскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Бабровічы — вёска ў Каленкавіцкім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Бабровічы — вёска ў Глускім раёне 
** Бабровічы — вёска ў Магілёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Бабровічы — вёска ў Валожынскім раёне

### [[Расея]]
* Смаленская вобласьць:
** Бабровічы — вёска ў Ельнянскім раёне 

## Глядзіце таксама
* Бабёр
* Бабраняты
* Бабраўнікі
* Баброва
* Баброўнікі
* Баброўня
* Баброўскі
* Баброўцы
* Баброўшчына 
* Бабруйск
* Бабры
* Бобр
*  
*
Гарочычы

**Гаро́чычы** — вёска ў Каленкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці. Гарочычы ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Гарочыцкага сельсавету.

## Транспарт
Чыгуначная станцыя на лініі Каленкавічы — Жлобін.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Прагноз надвор’я ў в. Гарочычы

Катэгорыя:Гарочыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Каленкавіцкага раёну
Бабінавічы (неадназначнасьць)

Назву **Бабі́навічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Бабінавічы — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Бабінавічы — колішняе места, цяпер вёска ў Лёзьненскім раёне

## Глядзіце таксама
* Бабіна 
* Бабінск
Гарочыцкі сельсавет

**Гарочыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гарочычы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Барбэт

**Барбэт** ці **банк** (фр. *barbette*, ням. *Geschutzbank*) - насып ці ўзвышэнне ля бруствэра для гарматаў, якія страляюць праз бруствэр. Гарматы ўсьцягваліся на барбэт па ўзвалоках і ставіліся на спэцыяльных платформах. Вышыня барбэта залежала ад вышыні бруствэра, ад канструкцыі лафэта гарматы і ад спосаба яе ўстаноўкі.

## Літаратура
* *Пивоварчик, С.А.* Белорусские земли в системе фортификационного строительства Российской империи и СССР (1772-1941) / С.А. Пивоварчик. - Гродно: ГрГУ, 2006. - 252 с.

Катэгорыя:Абарончая архітэктура
360-я

**360-я**

Стагодзьдзі: ІII стагодзьдзе&nbsp;— IV стагодзьдзе&nbsp;— V стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
310-я
320-я
330-я
340-я
350-я
**360-я**
370-я
380-я
390-я
400-я
410-я


Гады: 
360, 361, 362, 363, 364, 365, 366, 367, 368, 369

----

## Асноўныя падзеі
* адбыўся землятрус на высьпе Крыт, які выклікаў цунамі зруйнаваўшае ўсё усходняе Міжземнамор'е
369

## Падзеі
* Фрытыгерн стаў каралём вэстготаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
368

## Падзеі
* адбыўся моцны землятрус на Крыце

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
365

## Падзеі
* 21 ліпеня — адбыўся моцны землятрус на Крыце, які выклікаў цунамі зруйнаваўшае ўсходняе Міжземнамор'е

## Нараджэньні
* Таа Куан, кітайскі паэт

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Стралічаўскі сельсавет

**Стралі́чаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хвойніцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Стралічаў.

## Гісторыя
2 лістапада 2009 году ліквідаваны пасёлак Чырвонае Возера.

21 верасьня 2010 году ліквідаваныя населеныя пункты Мокіш, Плоскае, Рудыя, Чахі, Чырвоны Рог.

20 верасьня 2011 году ліквідаваныя вёскі Бабчын і Варацец.

## Крыніцы
364

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 17 лютага — Ёвіан, рымскі імпэратар
* Ге Конг, кітайскі філёзаў, паэт, алхімік і палітычны дзяяч

## Вонкавыя спасылкі
363

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Флавій Клаўдый Юліян, рымскі імпэратар

## Вонкавыя спасылкі
361

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 3 лістапада — Канстантын ІІ, рымскі імпэратар
360

## Падзеі
* пачалося саксонскае ўварваньне ў Брытанію

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Забалоцьце (Буда-Кашалёўскі раён)

**Забало́цьце** — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці. Забалоцьце ўваходзіць у склад Шырокаўскага сельсавету.

## Транспарт
Знаходзіцца на скрыжаваньні аўтадарог  і  ().

## Крыніцы

Катэгорыя:Шырокаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Шырокаўскі сельсавет

**Шырокаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Шырокае.

## Былыя населеныя пункты
Адселеныя пасьля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС: Андрэеўка, Новая Гута, Новы Сьвет, Салаўёў.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Буда-Кашалёўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Андрэеўка

Назву **Андрэ́еўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Андрэеўка — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Андрэеўка — адселеная вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Андрэеўка — пасёлак у Добрускім раёне
** Андрэеўка — вёска ў Рудабельскім раёне
** Андрэеўка — вёска ў Рэчыцкім раёне

### [[Расея]]

### [[Украіна]]

## Глядзіце таксама
* Андрэева 
* Андрэевічы 
* Андрэенка
* Андрэенкі
* Андрэеў
* Андрэеўскае
* Андрэеўская
* Андрэеўскі
* Андрэеўцы
* Андрэеўшчына
* Андрэйка
* Андрэйкі
* Андрэйкішкі
* Андрэйчанка
* Андрэйчыкі
Усохабудзкі сельсавет

**Усохабудзкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрускага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ўсоская Буда.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Дзімітраўка, Дубраўка, Красная Буда, Лук’янаўка — ліквідаванага Дубраўскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Добрускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Гугал

Ґуґал () — лік у дзесятковай сыстэме зьлічэньня ў выглядзе адзінкі з сотняю нулёў:

: 10100 = 10 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000.

## Выкарыстаньне
Тэрмін «ґуґал» ня мае сур’ёзнай тэарэтычнай ці практычнай значнасьці. Лік бый вынайдзены для параўнаньня паміж вялікім лікам і бясконцасьцю, і з гэтай мэтай часам выкарыстоўваецца падчас навучаньня матэматыцы.

Катэгорыя:Ступені тысячы
Катэгорыя:Лікі з уласнымі назвамі
Дзень студэнта (складанка)

**«Дзень студэнта: belarusian student positive»** — складанка беларускамоўнае пазытыўнае музыкі ад маладых беларускіх гуртоў, выдадзеная ў Міжнародны дзень студэнта ў 2009 годзе з ініцыятывы музычнага выдавецкага лэйбла «БМАgroup» ды моладзевага парталу StudFarmat.org.

## Сьпіс песень
# Бан-Жвірба — «Лявоніха»
# IQ48 feat. Джамбібум — «Дзеўкі каліну ламалі»
# Гаротніца — «Каралі-каралікі»
# Спрат — «Адчуй»
# Zдань — «Нёман»
# Zatoczka — «Word Up!»
# Band_A — «Дэжавю FM»
# Werasen — «Бурштыновы дом»
# Кальмары — «Бадмінтон»
# Босае сонца — «Новая вясна»
# Ляпис Трубецкой — «Ружовыя акуляры»
# Dali — «У гэтым горадзе»
# Глюкі — «Rе-дзіска»
#  — «Да сініх скалаў»
# Хуткі смоўж — «Прыйдзе вораг»
# Rostra — «Пульсары»
# Разьбітае сэрца пацана — «Сінус-косінус»
# Існасьць — «Сонейка»
# Цукерка — «Шаша»
# ROSY — «Стой»
# Fickus — «Сонейка гарачае»
# UltraВожык — «Спадарожнік»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускі рок у Дзень студэнта: харошага мала! (Фота) — артыкул з прэзэнтацыі складанкі ў R-club

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Фрыдрых Вільгельм Баўэр

**Фрыдрых Вільгельм Баўэр (Баўр)** ( ці *Фёдор Вилимович Баур*; 1731—1783) — нямецкі і расейскі вайсковец і ваенны інжынэр, генэрал-інжынэр.

## Біяграфія
Паходзіць з швэдзкіх дваранаў. Нарадзіўся ў Верхнім Райне. З 1757 году служыў у гэсэнскай, браўншвайскай і прускай арміях, з 1762 па 1763 год — генэрал-кватэрмэйстр прускай арміі. Удзельнічаў у Сямігадовай вайне. З 1769 году перайшоў на расейскую службу, удзельнічаў расейска-турэцкай вайне 1768—1774 гадоў. У 1772 годзе прызначаны генерал-кватэрмэйстрам (начальнікам Генштабу). У 1783 годзе быў прызначаны кіраўніком Артылерыйскага і інжынэрнага шляхецкага кадэцкага корпусу.

Баўэр кіраваў фартыфікацыйнымі працамі ў Дортмундзе, Нарве, Пярнаве. Высунуў праект ўмацаваньня заходняй мяжы Расейскай імпэрыі. У 1780 годзе пасьля інспэкцыі заходняй мяжы адхіліў раней складзеную канцэпцыі, паводле якой меркавалася ўзьвесьці фартэцыі ў Полацку, Сенна і Магілёве, і ўзьвесьці фартэцыі ў Будзілаве, Талачыне, Рагачове, Дрысе, Дынабургу, рэканструяваць сапежынскую фартэцыю ў Старым Быхаве. Аднак ніводная з прапанаваных Баўэрам фартэцыяў не была пабудаваная.

## Крыніцы

## Літаратура
* Пивоварчик, С. А. *Белорусские земли в системе фортификационного строительства Российской империи и СССР (1772—1941)*. — Гродно: ГрГУ, 2006.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1734 годзе
Катэгорыя:Ваенныя інжынэры
Катэгорыя:Расейскія вайскоўцы
Катэгорыя:Памерлі ў 1783 годзе
Антон Пінчук-Пінкевіч

**Антон Пінчук-Пінкевіч** (? — 1927) — беларускі палянафільскі дзеяч. Старшыня Нясьвіскага сакратарыяту Часовай беларускай рады.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Сябры Часовай Беларускай Рады
Катэгорыя:Асобы Нясьвіжу
Катэгорыя:Памерлі ў 1927 годзе
Антон Якімовіч

**Антон Якімовіч** (? — ?) — беларускі палянафільскі дзяяч. Адзін зь лідэраў Часовай беларускай рады.

Газэта Грамады «Народная справа» вінаваціла яго, быццам бы падчас Грамадзянскай вайны ў Расеі — служыў палкоўнікам у арміі Дзянікіна.

Намесьнік старшыні культурна-асьветніцкай арганізацыі «Прасьвета». Нейкі час — дырэктар Клецкай беларускай гімназіі (12 ліпеня 1925 «Грамадзкі голас», рубрыка «Тутэйша хроніка»: «*З прычыны выезду зь Вільні п. Косьцевічы абавязкі Старшыні Т-ва „[[Прасьвета]]“ выпаўняе Віцэ-старшыня Т-ва, дырэктар Клецкай белар. Гімназіі п. Якімовіч*»).

## Літаратура
* Кароткі нарыс беларускага пытаньня — Варшава, 31 студзеня 1928 // ARCHE 11-2007

Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Сябры Часовай беларускай рады
Катэгорыя:Выкладчыкі Клецкай беларускай гімназіі
Іван Дэн

**Іва́н Іва́навіч Дэн** ( (Ден); 1787—1857) — расейскі вайсковы інжынэр, фартыфікатар, генэрал-інжэнэр.

Паходзіць зь нямецкіх дваранаў. Паступіў на расейскую службу ў 1804 г. У час лістападаўскага паўстаньня 1830—1831 гг. займаўся ўмацаваньнямі Берасьця, Ловіча і Менджырэча-Падляскага. У 1832—1852 гг. працаваў кіраўніком Заходняга інжынэрнага вокруга і галоўным будаўніком фартэцыяў у Царстве Польскім. Па ягоным праектам будаваліся і ўдасканальваліся ўмацаваньні фартэцый Новагеоргіеўск (Модлін), Івангарад (Дэмблін), Берасьце, а таксама варшаўскай цытадэлі і Кранштату.

## Літаратура
* Пивоварчик, С. А. *Белорусские земли в системе фортификационного строительства Российской империи и СССР (1772—1941)*. — Гродно: ГрГУ, 2006. 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1787 годзе
Катэгорыя:Ваенныя інжынэры
Катэгорыя:Генэралы Расейскай Імпэрыі
Катэгорыя:Памерлі ў 1857 годзе
Прасьвета

**«Прасьвета»** — беларуская культурна-асьветніцкае таварыства, якое было створана на арганізаваным Часовай беларускай радай зьезьдзе беларускіх настаўнікаў у сьнежні 1924 году.

Задумвалася як альтэрнатыва Таварыству Беларускай Школы, аднак шырокае дзейнасьці разгарнуць ня здолела. 12 лютага 1930 выступіла з мэмарандумам да Варшаўскага мітрапаліта аб увядзеньні беларускае мовы ў праваслаўнае набажэнства.

Катэгорыя:Заходняя Беларусь
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія арганізацыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Дзень студэнта

Назва «**Дзень студэнта**» можа тычыцца наступнага:

### Сьвяты
* Міжнародны дзень студэнта — адзначаецца 17 лістапада, у тым ліку ў Беларусі і Ўкраіне
* Дзень студэнта ў Расеі адзначаецца ў першую нядзелю кастрычніка
* Дзень студэнта ў Іране адзначаецца 4 лістапада
* Тацянін дзень — 25 студзеня, традыцыйна лічыцца Днём расейскага студэнцтва

### Музычныя складанкі
* «Дзень студэнта» — складанка песень маладых беларускіх музыкаў, выдадзеная ў 2009 годзе
Якімовіч

**Якімо́віч** — беларускае прозьвішча; утворанае ад імя *[[Якім]]*.

## Асобы
* Алесь Якімовіч (1904—1979) — беларускі літаратар
* Антон Якімовіч (? — ?) — дзяяч Часовай беларускай рады
* Міхаіл Якімовіч ( 1967) — беларускі гандбаліст

## Крыніцы
Малюнкі Гугла

**Малюнкі «Гугла»** () — сэрвіс для пошуку выяваў, створаны амэрыканскім прадпрыемствам «Гугл» як частка рухавіка Google search.

Зьявіўся ў ліпені 2001 году. Запытам ёсьць звычайны набор ключавых словаў, якія сыстэма шукае ў спасылках на выявы, ці ў іх апісаньнях. На старонцы вынікаў пошуку зьяўляюцца мініятурныя выявы, націснуўшы на якія карыстальнік пераходзіць да старонкі, на якой зьмяшчаецца выява, а ўверсе ёсьць адмысловыя спасылкі на выяву.

## Глядзіце таксама
* Пошук Google
* Google Picasa

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларуская старонка

Малюнкі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Пошукавыя сыстэмы
Корбін Блю

**Корбін Блю Рэйвэрс** (; нарадзіўся 21 лютага 1989 году), больш вядомы як **Корбін Блю** — амэрыканскі актор, мадэль, танцор і сьпявак. Ён, мабыць, найбольш вядомы па ролях у сэрыялах High School Musical і Discovery Kids. Ён таксама выступае сольна і выпусьціў свой дэбютны альбом *Another Side* 1 траўня 2007 году. Альбом дэбютаваў на трыццаць шостым месцы ў амэрыканскім Billboard 200, продажы дасягнулі 18 000 копіяў у першы тыдзень. Блю выпусьціў свой другі альбом *Speed of Light* 10 сакавіка 2009 году ў ЗША.

Катэгорыя:Музыкі ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 21 лютага
350-я

**350-я**

Стагодзьдзі: ІII стагодзьдзе - IV стагодзьдзе - V стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
300-я
310-я
320-я
330-я
340-я
**350-я**
360-я
370-я
380-я
390-я
400-я


Гады: 
350, 351, 352, 353, 354, 355, 356, 357, 358, 359

----

## Асноўныя падзеі
*
359

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Годгізэль, кароль вандалаў
* Гратыянус, рымскі імпэратар

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
358

## Падзеі
* адбыўся землятрус у Нікеі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
352

## Падзеі
* войска алеманаў і франкаў перамагло рымскае войска і заняло каля 40 паселішчаў паміж Рэйнам і Мозэлем
* пачалася вайна паміж гунамі і аланамі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Аляксандар Коўш

**Аляксандар Коўш** (2 жніўня 1884, в. Рыдзялі, Гарадзенскі павет — 1943, Плешчаніцы) — беларускі грамадзка-палітычны і рэлігійны дзяяч. Праваслаўны сьвятар. Адзін зь лідэраў БСРГ.

У 1911 годзе працаваў у Любліне.

У 1943 арыштаваны гэстапа і растраляны ў Плешчаніцах за дапамогу габрэйскаму насельніцтву, паводле іншай вэрсіі — з-за парахунку паміж беларускімі палітычнымі групоўкамі.

Меў сына, таксама праваслаўнага сьвятара Сьвятаслава, і дачку Зою, якая брала ўдзел у беларускім руху — Беларускі Студэнцкі Саюз.

## Крыніцы

## Літаратура
* Кароткі нарыс беларускага пытаньня. — Варшава, 31 студзеня 1928 // ARCHE 11-2007. — С. 104—428.
* Коўш Аляксандар // 
* 

Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Сябры БСРГ
Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя дзеячы
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія культурныя дзеячы
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія рэлігійныя дзеячы
Уладзімер Усхопчык

**Уладзімер Усхопчык** — савецкі і беларускі вайсковец. Намесьнік міністра абароны РБ.

Служыў у складзе савецкага войска ў Аўганістане. У 1990 камандзір 107-й мотастралковай дывізіі, якая месьцілася ў Паўночным гарадку Вільні. 13 студзеня 1991 савецкая бранітэхніка пад яго камандаю распачала штурм тэлевежы ў Вільні. Загінула 16 чалавек.

Дасюль знаходзіцца ў летувіскім вышуку.

У студзені 2010 году Генэральная пракуратура РБ адмовілая дапамагаць Летуве па справе 13 студзеня і выдаць для суду Ўладзімера Ўсхопчыка і Станіслава Юанене. «Выкананне просьбы Літвы па гэтай справе супярэчыла б асноўным прынцыпам законаў Рэспублікі Беларусь».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Беларускія генэралы
Вільгэльм Тэль (п’еса)

«**Вільгэ́льм Тэль**» — драма Фрыдрыха Шылера, напісаная ў 1804 годзе.

Катэгорыя:Творы нямецкай літаратуры
Катэгорыя:П’есы Фрыдрыха Шылера
Коўш

**Коўш** — прозьвішча чалавека.

## Выбіныя асобы
* Аляксандар Коўш — беларускі грамадзка-палітычны і рэлігійны дзяяч;
* Зоя Коўш (1911—1994) — беларуская грамадзка-палітычная дзяячка;
* Сьвятаслаў Коўш — беларускі рэлігійна-грамадзкі дзеяч, пісьменьнік.
Ваймар

**Ва́ймар** () — горад у фэдэральнай зямлі Турынгіі. Насельніцтва на 2005 год — 64,4 тыс. чалавек.

## Асобы
* Фрыдрых Шылер
* Ёган Вольфганг фон Гётэ

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Турынгіі
Бурдж Халіфа

**Бурдж Халіфа** (; літаральна — «Вежа Халіфы»), раней вядомы як **Бурдж Дубай** — хмарачос у горадзе Дубаі ў Аб’яднаных Арабскіх Эміратах, зьяўляецца самым высокім будынкам у сьвеце вышынёй 828 мэтраў. Будаўніцтва пачалося 21 верасьня 2004 году і было завершанае 1 кастрычніка 2009 году, афіцыйнае адкрыцьцё прайшло 4 студзеня 2010 году. Першапачаткова будынак меў назву Бурдж Дубай, а ў часе цырымоніі адкрыцьця было абвешчана, што вежа будзе насіць назву Бурдж Халіфа ў гонар прэзыдэнта Аб’яднаных Арабскіх Эміратах Халіфы бін Саіда Аль-Нахаяна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Вежы
Катэгорыя:Аб’яднаныя Арабскія Эміраты
Партызанская

Назву **Партыза́нская** маюць:

## Мэтрапалітэн
* Партызанская — станцыя Маскоўскага мэтрапалітэну
* Партызанская — станцыя Аўтазаводзкай лініі Менскага мэтрапалітэну

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Партызанская — вёска ў Гарадзенскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Партызанская — вёска ў Хвойніцкім раёне

## Рэкі
### [[Расея]]
* Партызанская — рака ў Прыморскім краі

## Іншае
* Партызанская — чыгуначная плятформа ў Ленінградзкай вобласьці.
* Партызанская вуліца — вуліца ў розных населеных пунктах краінаў былога СССР.

## Глядзіце таксама
* Партызан
* Партызанаўка
* Партызанск
* Партызанскае
* Партызанскі
* Партызаны
IRC

**IRC** ( — рэтрансьляваны інтэрнэт-чат) — сэрвісная сыстэма, за дапамогай якой можна размаўляць празь Інтэрнэт зь іншымі людзьмі, а таксама абменьвацца файламі ў рэжыме рэальнага часу. У большасьці выпадкаў, IRC выкарыстоўваецца для супольнага абмеркаваньня ў спэцыяльных форумах, якія завуцца каналамі.

На травень 2009 году 100 найбуйнейшых IRC-сетак апрацоўвалі запыты болей паўмільёна карыстальнікаў на некалькіх сотнях тысячаў каналаў (большая частка зь якіх усё ж амаль заўсёды пустуе) пры дапамозе прыблізна 1500 сэрвэраў.

IRC быў створаны ў жніўні 1988 году фінскім праграмістам Ярка Ойкарынен, які замяніў праграму MUT (MultiUser Talk) на BBS OuluBox у Фінляндыі. Падчас жнівеньскага путча 1991 году праз IRC перадаваліся паведамленьні пра падзеі, што пераадольвала інфармацыйную блякаду.

## Кліенты
Для працы ў IRC-сетках патрэбныя адмысловыя кліенты. Найбольш распаўсюджанымі зьяўляюцца:
* KVIrc

## Крыніцы

## Глядзіце таксама
* Google Talk
* XMPP

Катэгорыя:Інтэрнэт
Ярэўскі сельсавет

**Ярэ́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ярэва.

## Гісторыя
23 сьнежня 2011 году ліквідаваная вёска Невярышкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пасялковы і сельсаветы Пастаўскага раёну


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Мікулішкі

Назву **Мікулішкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Мікулішкі — вёска ў Ашмянскім раёне
** Мікулішкі — вёска ў Навадворскім сельсавеце Шчучынскага раёну
** Мікулішкі — вёска ў Сабакінскім сельсавеце Шчучынскага раёну

## Глядзіце таксама
* Мікулеўшчына
* Мікуліна
* Мікулінка
* Мікулінск
* Мікулічы
* Мікуль-Гарадок
Відэа Гугла

**«Відэа Гугла»** () — бескаштоўны відэагостынг і пошукавы рухавік ад «Гугла», які распачаў працу 25 студзеня 2005 году.

Відэакліпы можна дадаць на старонку пры дапамозе адмысловага HTML-коду (як і на «Ютубе»). Гэтак шмат сайтаў могуць вырашыць праблему з бракам месца і сеціўных каналаў для сваіх відэафайлаў.

9 кастрычніка 2006 году «Гугл» набыў «Ютуб», а 13 чэрвеня 2007 было абвешчана пра інтэграцыю пошукавых вынікаў зь «Ютуба» на «Відэа Гугла». Таксама стаў даступным пошук відэа па іншых гостынгах. Прагляд вынікаў пошуку выглядае падобна Google Images: угары зьяўляецца палічка са спасылкамі, а ніжэй — старонка, на якой знаходзіцца відэафайл.

У 2009 годзе «Гугл» скасаваў магчымасьць загружаць у сэрвіс відэа, прапанаваўшы карыстальнікам перайсьці да «Ютуб».

## Крыніцы

Відэа
Закозельскі сельсавет

**Зако́зельскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дарагічынскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Закозель.

## Гісторыя
17 верасьня 2013 году да сельсавету была далучаная частка зямель скасаванага Галоўчыцкага сельсавету зь вёскамі Галоўчыцы, Дзятлавічы, Корсунь, Пігановічы і Толкава.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дарагічынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Каменналаўскі сельсавет

**Каменнала́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Каменныя Лавы. Насельніцтва 1606 чал. (2010).

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Чараскі сельсавет

**Чара́скі сельсавет**, **Чэ́раскі сельсавет**, **Чарэ́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Чарасы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Мёрскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай).

8 красавіка 2004 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Мёрскаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 26

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 130
*  С. 234

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мёрскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2004 годзе
Янцзы

**Янцзы́** () — найдаўжэйшая рака Кітаю й Азіі, трэцяя ў сьвеце па даўжыні пасьля Нілу й Амазонкі. Мае даўжыню 6380 км, плошча басэйну — 1 808 500 км². У рацэ маюцца значныя гідрарэсурсы. Шырока выкарыстоўваецца для арашэньня пераважна рысавых палёў. На рацэ маюцца гідраэлектрастанцыі як то Гэчжоўбаскі гідравузел, ГЭС Тры цясьніны (яшчэ вядомай як «Санься»). Суднаходная на працягу 2850 км ад падножжа Сына-Тыбэцкіх гораў, для марскіх суднаў суднаходнай зьяўляецца толькі да гораду Ухань. Агульная даўжыня водных шляхоў у ейным басэйне складае каля 70 тысячаў км. Янцзы зьяўляецца важным рэсурсам для рыбалоўства, то бок у прамысловым маштабе ў рацэ здабываюць карпа, ляшча, кітайскага акуня, таўсталобіка ды іншых рыбаў.

## Геаграфія
Вытока Янцзы разьмешчана ўва ўсходняй частцы Тыбэцкага нагор’я на вышыні каля 5600 м над узроўнем мора. Рака працякае праз усходнія вобласьці правінцыі Цынхай, а затым паварочвае на поўдзень і па глыбокай даліне, якая служыць мяжой паміж Сычуанем і Тыбэтам, дасягае правінцыі Юньнань. У гэтай даліне, разьмешчанай у Сына-Тыбэцкіх гарох, адбываецца асноўны скід вышыні — з 5 тыс. да 1 тыс. мэттраў. Тут рака некалькі разоў зьмяняе кірунак і ўтварае глыбокія цясьніны, як то Цясьніна Скочучага Тыгра.

Рух рачных судоў пачынаецца ад павету Шуйфу правінцыі Юньнань. Бліжэй да гораду Ібінь, які разьмешчаны на ўваходзе ракі ў Сычуанскую катлавіну, рака апускаецца да вышыні 305 м, а каля гораду Чунцын вышыня ракі адносна мора складае 192 мэтры, працякаючы праз Сычуанскую катлавіну, Янцзы зьліваецца з буйнымі прытокамі Міньцзян і Цзялінцзян, якія істотна павялічваюць ейны аб’ём. На 320-кілямэтровым участку ад Чунцын да Ічану Янцзы скідае вышыню да 40 м, працякаючы па глыбокіх цясьнінах, якія вядомыя сваёй прыгажосьцю й складанасьцю навігацыі. Прабіваючыся далей праз горы Ушань, рака служыць натуральнай мяжой паміж правінцыямі Чунцын і Хубэй і ўтварае знакамітыя «Тры цясьніны» («Санься»). У гэтым раёне пабудавана найбуйнейшае ў сьвеце гідраэнэргетычнае збудаваньне «Санься».

На тэрыторыі правінцыі Хубэй Янцзы папаўняецца водамі шматлікіх азёраў, самае буйное зь якіх — Дунтын, разьмяшчаецца на мяжы правінцыяў Хунань і Хубэй. У горадзе Ухань Янцзы зьліваецца са сваім найбуйнейшым прытокам — ракой Ханьшу.

У паўночнай частцы правінцыі Цзянсу Янцзы прымае воды найбуйнейшага ў Кітаі прэснаводнага возера Поянху. Затым рака працякае праз правінцыі Аньхой і Цзянсу і, нарэшце, зьліваецца ў Усходне-Кітайскае мора каля Шанхаю. Ніжні працяг Янцзы праходзіць празь Цзянханскую раўніну й паўднёвую частку Вялікай Кітайскай раўніны, дзе рака часьцяком дзеліцца на рукавы, пры гэтым шырыня асноўнага рэчышча дасягае 2 і больш км. У раёне ўпадзеньня Янцзы фармуе маштабную дэльту плошчай каля 80 тыс. км².

Чатыры зь пяці асноўных прэснаводных азёраў Кітаю сьцякаюць у Янцзы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Галерэя фатаздымкаў Янцзы
* Янцзы на OpenStreetMap

Катэгорыя:Рэкі Кітаю
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Сушкі (Мёрскі раён)

**Сушкі́** — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці, на ўсходнім беразе возера Чэрас. Сушкі ўваходзяць у склад Мёрскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Чарасы, пазней у складзе гміны Мёры, Дзісенскaга (з 1926 года Браслаўскaга) павета Віленскага ваяводства.

Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Чараскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 17 чалавек
*1931 год — 139 чалавек
*1921 год — 136 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёну
Майсей Лейбоўскі

**Майсей Лейбоўскі** (, ; нар. 17 сакавіка 1876 году ў Наваградку — пам. у 1942 або 1943 годзе ў віленскім гета) — габрэйскі мастак.

Вучыўся маляваньню ў Парыжы. У Вільні заснаваў прыватную школу маляваньня. Быў старшынём Віленскага габрэйскага таварыства артыстаў-мастакоў. З 1940 году жыў у Горадні, з 1941 году — у віленскім гета, дзе й памёр.

Маляваў рэалістычныя пэйзажы.

## Літаратура
* M. J., *Poczet plastyków wileńskich*, (w:) Znad Wilii, nr 3 (35), Wilno 2008, s. 39.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1876 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наваградку
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Летувіскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ў 1940-я гады
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Марк Рэнэ дэ Мантальбэр

**Марк Рэнэ дэ Мантальбэр** (франц. *Marc-René de Montalembert*) (1714—1800) — францускі ваенны дзеяч і тэарэтык фартыфікацыі, дывізійны генэрал. Чалец Парыскай і Пецярбургскай акадэмій навук.

З 1732 г. на вайсковай службе. У 1730-40 г. удзельнічаў у войнах за польскую і аўстрыйскую спадчыну. У 1750 г. за свой кошт пабудаваў артылерыйскі завод. У 1758 г. выдаў працу, у якой абагульніў вопыт вырабу гармат з жалеза. Пад час Сямігадовай вайны 1756—1763 гг. займаўся фартыфікацыяй, кіраваў будаўніцтвам умацаваньняў у Анкламе, Штральзундзе і на в. Алерон. У 1779 г. кіраваў абаронай вастравоў Рэ і Экс ад ангельцаў. Пасьля Вялікай францускай рэвалюцыі быў кансультантам ваеннага міністра Л. Карно.

У сваёй працы «Пэрпэндыкулярная фартыфікацыя» (т. 1-11, 1776—1793) рашуча выступаў супраць бастыённай фартыфікацыі, з-за яе нездавальняючага слабога флянгавага вагня. Высунуў ідэю стварэньня фартыфікацыйных франтоў тэнальнага абрысу, дзе б тэналі, ці зломы абарончай лініі, пад прамым вуглом забясьпечвалі магутны флянгавы агонь. Патрабаваў актыўнай абароны фартэцыяў, узмацненьня іх артылерыйскага ўзбраеньня і пашырэньня плошчы шляхам будаўніцтва перад галоўным валам аднаго ці двух ланцугоў фартоў. Гэтую ідэю ён рэалізаваў у прекце фартэцыі Шэрбур і, такім чынам, распачаў новы этап у разьвіцьці доўгачасовай фартыфікацыі.

## Творы
* *Essai sur l’intérêt des nations en général et de l’homme en particulier* (1749)
* *La Fortification perpendiculaire, ou essai sur plusieurs manières de fortifier la ligne droite, le triangle, le quarré et tous les polygones, de quelqu'étendue qu’en soient les côtés, en donnant à leur défense une direction perpendiculaire* (5 volumes, 1776—1784)
* *Supplément au tome cinquième de la Fortification perpendiculaire, contenant de nouvelles preuves de la grande supériorité du système angulaire sur le système bastionné. L’on y a joint I ̊ un supplément relatif aux affûts à aiguille propre à monter l’artillerie des vaisseaux ; II ̊ un supplément au chapitre IXe du cinquième volume, qui traite des différentes méthodes à employer pour la défense d’une rade* (1786)
* *L’Art défensif supérieur à l’offensif, ou la Fortification perpendiculaire, contenant de nouvelles preuves de la grande supériorité du système angulaire sur le système bastionné, divers mémoires avec une addition à la théorie des embrasures, donnée au chapitre cinquième du deuxième volume* (1793)

## Літаратура
* Пивоварчик, С. А. *Белорусские земли в системе фортификационного строительства Российской империи и СССР (1772—1941)*. — Гродно: ГрГУ, 2006.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1714 годзе
Катэгорыя:Францускія генэралы
Катэгорыя:Ваенныя інжынэры
Катэгорыя:Памерлі ў 1800 годзе
Карл Апэрман

**Карл Іванавіч Опэрман** () (1765- 2 ліпеня 1831) — расейскі ваенны дзяяч і інжынэр.

Нарадзіўся ў Дармштаце. У 1783 г. перайшоў у расейскае падданства і пачаў службу ў якасьці інжынэр-капітана Інжынэрнага корпусу. У час расейска-швэдзкай вайны 1788—1790 гг. кіраваў пабудовай берагавых батарэй. У 1793 г. склаў плян умацаваньня заходняй мяжы Расейскай імпэрыі шляхам будаўніцтва фартэцыяў у Бабруйску і Дынабургу. У 1796 г. быў пераведзены ў картаграфічнае ведамства, дзе склаў апісаньне заходніх межаў імпэрыі, прапанаваўшы будаўніцтва ўмацаваньняў у Берасьці. Перад вайною 1812 г. у якасьці дырэктара Інжынэрнага дэпартамэнту Ваеннага міністэрства аб’ехаў усе ўмацаваньні на мяжы. Прымаў актыўны ўдзел у расейска-францускай вайне 1812—1813 гг. Удзельнічаў у аблогах фартэцыяў у Торне, Данцыгу, Модліне. У 1818 г. Опэрман прызначаны генэрал-інспэктарам па інжынэрнай частцы. Яму былі даручаны працы па мадэрнізацыі і ўдасканаленьню фартыфікацыйных умацаваньняў Расеі.
 

## Літаратура
* Пивоварчик, С. А. *Белорусские земли в системе фортификационного строительства Российской империи и СССР (1772—1941)*. — Гродно: ГрГУ, 2006.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1765 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нямеччыне
Катэгорыя:Ваенныя інжынэры
Катэгорыя:Расейскія вайскоўцы
Катэгорыя:Памерлі ў Расеі
Гары Потэр

**Гары Джэймс Потэр** () — літаратурны пэрсанаж і галоўны гэрой знакамітай сэрыі раманаў анґельскай пісьменьніцы Джаўэн Роўлінґ.

## Кнігі
* Гары Потэр і Філязофскі камень
* Гары Потэр і патаемная заля
* Гары Потэр і Вязень Азкабану
* Гары Потэр і келіх агню
* Гары Потэр і ордэн Фэнікса
* Гары Потэр і Прынц-Мяшанец
* Гары Потэр і Дарункі Сьмерці

## Цікавосткі
* У пятай кнізе Хагрыд наведвае Беларусь, спрабуючы заключыць угоду з гігантамі
* У сёмай кнізе героі ляцяць з банка на ўкраінскім цмоку (самым вялікім цмоку ў сьвеце Гары Потэра)
* Рэмус Люпін быў забіты магам расейскага паходжаньня Антанінам Долахавым

## Вонкавыя спасылкі
* Гары Потэр
* В. Чэламал: “Гары Потэр” і “Махабхарата”. Крытычны артыкул.

Катэгорыя:Выдуманыя пэрсанажы
Саксэн-Ваймар

**Саксэн-Ваймар** () — княства ў Турынгіі, Нямеччына са сталіцай у Ваймары, якое існавала з 1572 па 1809 год.

У XV стагодзьдзі большасьць тэрыторыяў сучаснай Турынгіі, уключаючы абшары Ваймару, былі пад уладаю нямецкага княскага роду Ветынгаў, кюрфюрстаў Саксоніі. У 1485 годзе маналітныя ветынскія землі былі падзеленыя сярод прадстаўнікоў адгалінаваньняў княскага роду і Турынгія адыйшла да эрнэстынскай сям’і, якая таксама захоўвала права на тытулаваньне сваіх нашчадкаў кюрфюрстамі. Калі ў 1547 годзе Ёган Фрыдрых I, кюрфюрст Саксоніі, быў пераможаны, схоплены і пазбаўлены сваіх земляў імпэратарам Сьвятой Рымскай Імпэрыі Карл V, яму было дазволена захаваць за сабой толькі турынскія абшары. У 1572 годзе эрнэстынскія землі былі падзеленыя радавымі нашчадкамі на княствы Саксэн-Ваймар і Саксэн-Гота.

Цягам часу наступных трох стагодзьдзяў землі дзяліліся ў выпадку наяўнасьці ў князя прынамсі аднаго нашчадка, які б здолеў кіраваць адасобленым княствам, і зноўку перадалучаліся, калі князі паміралі без напрасткавых нашчадкаў. У выніку, княства Саксэн-Ваймар неаднойчы дзялілася і ўзбуйнялася. Цягам усяго гэтага пэрыяду Турынгія складалася зь некалькіх адасобленых тэрытарыяльных частак розных памераў, якія не межавалі спаміжсобку. У 1741 князь Саксэн-Ваймара Эрнэст Аўгуст I успадкаваў княства Саксэн-Эйзэнах. Эрнэст Аўгуст II, які быў каранаваны ў 1748, памёр у 1758, і яго маладая ўдава, Ганна Амалія, была прызначаная рэгенткай краіны і ахоўніцай яе маладога інфанта Карла Аўгуста. Рэгенства Ганны Амаліі і валадарыньне Карла Аўгуста прывабілі да княскага двара лепшых навукоўцаў Нямеччыны, у тым ліку Гётэ, Шылера і Гердэра, і зрабілі Ваймар буйным культурным цэнтрам.

Катэгорыя:Гісторыя Ваймару
Катэгорыя:Эрнэстынскія герцагствы
Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, заснаваныя ў 1572 годзе
Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, скасаваныя ў 1809 годзе
Катэгорыя:Колішнія манархіі Эўропы
Беларуская думка (неадназначнасьць)

**«Беларуская думка»** — назва шэрагу пэрыядычных выданьняў:

* Беларуская думка — грамадзка-палітычны й навукова-папулярны часопіс Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь. 
* Беларуская думка (1919) — грамадзка-палітычная газэта ў Вільні 
* Беларуская думка (1930) — штотыднёвы грамадзкі, літаратурны й сельскагаспадарчы часопіс у Заходняй Беларусі. 
* Беларуская думка (1960) — грамадзка-палітычны й літаратурна-мастацкі часопіс у ЗША.
Магнат

*Магнат* (ад  — вялікі чалавек,  — шляхетны чалавек, лідэр):
* Уладальнік фінансавага ці прамысловага капіталу, які мае палітычны ці эканамічны ўплыў дзякуючы багаццю ці панавальнаму становішчу ў асобнай галіне эканомікі.

У часы ВКЛ на Беларусі грамадства складалася з двух асноўных класаў: фэадалаў ды залежных сялян. Таксама мелася тры саслоўі: шляхта, мяшчане ды духавенства.

Фэадалы падзяляліся на магнатаў і шляхту. Магнаты падзяляліся на тры групы:
* князі;
* паны ратныя;
* паны харугоўныя.

Магнаты займалі ўсе вышэйшыя дзяржаўныя пасады. Многія мелі ўласныя ўзброеныя землі і таму фактычная ўлада належала магнатам.

Катэгорыя:Шляхта
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Іван Саверчанка

**Іван Саверчанка** — беларускі літаратуразнавец, гісторык, палітоляг. Доктар філялягічных навук, прафэсар.

## Біяграфія
Скончыў Магілёўскі пэдагагічны інстытут (1983), асьпірантуру Інстытуту літаратуры АН БССР (1987). Узнагароджаны прэміяй імя Ф. Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтру (1999). Працуе вядучым навуковым супрацоўнікам Інстытуту літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Навуковая дзейнасьць
Дасьледуе гісторыю і тэорыю літаратуры, гісторыю Беларусі, сучасныя праблемы ўлады і дзяржаўнасьці, міжнародныя адносіны.

## Асноўныя працы
* Астафей Валовіч: гісторыка-біяграфічны нарыс. — Мн., 1992.
* Канцлер Вялікага Княства: Леў Сапега. — Мн., 1992.
* Старажытная паэзія Беларусі (XVI — першая палова XVII ст.). — Мн., 1992.
* Сымон Будны — гуманіст і рэфарматар. — Мн., 1993; На сумежжы культур: Рэнесанс, Рэфармацыя і ранняе барока // Нарысы па гісторыі беларуска-рускіх літаратурных сувязей. — Мн., 1993. — Кн.1. — С. 87—203.
* Апостал яднання і веры: Язэп Руцкі. — Мн., 1994.
* Aurea mediokritas. Кніжна-пісьмовая культура Беларусі: Адраджэнне і ранняе барока. — Мн., 1998.

## Крыніцы

## Літаратура
* Саверченко Иван // 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Касьцюковіцкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы
Панк

**Панк** () — моладзевая субкультура, якая ўзьнікла ў сярэдзіне 1970-х гадоў у Вялікабрытаніі, ЗША, Канадзе і Аўстраліі, характэрнымі асаблівасьцямі якой зьяўляюцца крытычнае стаўленьне да грамадзтва і палітыкі. З панк-рокам цесна злучана імя амэрыканскага мастака Эндзі Ўорхала і прадусаванага ім гурта Velvet Underground. Іх саліст Лу Рыд лічыцца бацькам-заснавальнікам альтэрнатыўнага року, плыні, якая цесна злучана з панк-рокам.

## Гісторыя

Панк як субкультура пачаў зьяўляцца ў сярэдзіне 70-х гадоў папярэдняга стагодзьдзя ў ЗША, Вялікабрытаніі, Аўстраліі і іншых краінах. Дакладнае месца паходжаньня трывалы час заставалася галоўнай спрэчкай усярэдзіне руху.

Ранейшы панк-рок, прота-панк — гэта быў пад’ём гаражнага року канца 1960-х на паўночным усходзе ЗША. У 1974—1976 гадох у Нью-Ёрку ладзілася першае мерапрыемства, арганізаванае панк-лэйблам. Амаль у той жа час утварылася свая панк-аўдыторыя ў Лёндане, а потым і ў Лос-Анджэлесе. Гэтыя тры гарады сталі цэнтрамі разьвіцьця панк-культуры.

## Музыка

Панк-субкультура вылучаецца праслухоўваньнем запісаў гуртоў, якія граюць агрэсіўны від рок-музыкі — панк-рок, ці проста *панк*. Большасьць гуртоў выкарыстоўвае гітарныя партыі з выкарыстаньнем дысторшну і шумныя бубновыя партыі, якія былі ўласьцівыя гаражнаму року 1960-х гадоў.

## Крыніцы
Стэнфардзкі ўнівэрсытэт

**Стэнфардзкі ўнівэрсытэт** (, поўная назва — *Leland Stanford Junior University*, ) — прыватны ўнівэрсытэт, разьмешчаны ў Стэнфардзе, Каліфорнія, ЗША. Унівэрсытэт быў заснаваны ў 1891 годзе тагачасным сэнатарам ЗША і былым губэрнатарам Каліфорніі Лэландам Стэнфардам і яго жонкай Джэйнт Лэтрап Стэнфард у памяць аб іх сыне, Лэландзе Стэнфардзе малодшым, які памёр ад тыфу ў Італіі за некалькі тыдняў да свайго 16-годзьдзя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Унівэрсытэты ЗША
Альжыр (горад)

**Альжы́р** () — сталіца і найбуйнейшы горад Альжыру, а таксама цэнтар аднайменнай правінцыі. Паводле ацэнак, у 2025 годзе ў гарадзкой аглямэрацыі пражывала 4,325 мільёнаў чалавек. Гэта трэці паводле велічыні горад на Міжземным моры, шосты пааодле велічыні горад у арабскім сьвеце і 29-ы паводле велічыні горад у Афрыцы паводле колькасьці насельніцтва. Места стаіць уздоўж Альжырскай затокі, аточанай раўнінай Мітыджа і буйнымі горнымі хрыбтамі. Дзякуючы выгаднаму разьмяшчэньню, горад стаў цэнтрам асманскага і францускага ўплыву на рэгіён, што ператварыла яго ў мэгаполіс.

Альжыр быў афіцыйна заснаваны ў 972 годзе Булюгінам ібн Зыры, але ягоная гісторыя бярэ свой пачатак яшчэ раней, прасочваючы сваю повязь зь фінікійскім гандлёвым паселішчам. З часам горад трапіў пад кантроль некалькіх дзяржаваў, у тым ліку Нумідыі, Рымскай імпэрыі і розных ісламскіх халіфатаў. У 1516 годзе ён стаў сталіцай Асманскага рэгентства ў Альжыры, і гэты статус ён меў да францускага ўварваньня ў 1830 годзе, пасьля чаго служыў сталіцай Францускага Алжыру. У час Другой сусьветнай вайны ён ненадоўга быў адміністрацыйным цэнтрам Вольнай Францыі з 1942 па 1944 гады, але потым вярнуўся пад францускае каляніяльнае панаваньне. З часоў Альжырскай рэвалюцыі 1962 году ўважаецца за сталіцу незалежнага Альжыру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Альжыру
Катэгорыя:Сталіцы Афрыкі
Чэмпіянат сьвету па футболе 1938 году

**Чэмпіянат сьвету па футболе ФІФА 1938 году** — трэці чэмпіянат сьвету, праходзіў у Францыі з 4 да 19 чэрвеня. Францыя была абраная ФІФА гаспадарамі чэмпіянату ў жніўні 1936 году. Зборная Італіі выйграла ў фінале ў вугорцаў зь лікам 4:2 і захавала свой тытул.

## Вынікі

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па футболе
Scorpions

**Scorpions** () — легендарны нямецкі рок-гурт, заснаваны ў 1965 годзе ў Гановэры. Для стылю гурта былі характэрны як клясычны рок, так і лірычныя гітарныя баляды. Зьяўляецца самым папулярным рок-гуртом Нямеччыны і адным з самых вядомых гуртоў на сусьветнай рок-сцэне, які прадаў больш за 100 мільёнаў копіяў альбомаў.

Найбольш вядомымі кампазыцыямі гурта лічацца: «Rock You Like a Hurricane», «No One Like You», «Send Me an Angel», «Still Loving You» і «Wind of Change». Калектыў займае 46-ы радок у сьпісе «Найвялікшых артыстаў гард-року» па вэрсіі VH1.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[Lonesome Crow]]* (1972)
* *[[Fly to the Rainbow]]* (1974)
* *[[In Trance]]* (1975)
* *[[Virgin Killer]]* (1976)
* *[[Taken by Force]]* (1977)
* *[[Tokyo Tapes]]* (1978, жывы гук)
* *[[Lovedrive]]* (1979)
* *[[Animal Magnetism]]* (1980)
* *[[Blackout]]* (1982)
* *[[Love at First Sting]]* (1984)
* *[[World Wide Live]]* (1985, жывы гук)
* *[[Savage Amusement]]* (1988)
* *[[Crazy World]]* (1990)
* *[[Face the Heat]]* (1993)
* *[[Live Bites]]* (1995, жывы гук)
* *[[Pure Instinct]]* (1996)
* *[[Eye II Eye]]* (1999)
* *[[Moment of Glory]]* (разам з Бэрлінскім філярманічным аркестрам, 2000)
* *[[Acoustica]]* (2001, акустыка)
* *[[Unbreakable]]* (2004)
* ** (2007)
* *[[Sting in the Tail]]* (2010)
* *[[Comeblack]]* (2011)
* *[[Return to Forever]]* (2015)
* *[[Rock Believer]]* (2022)

## Удзельнікі
* Кляўс Майнэ: сьпеў (з 1970)
* Матыяс Ябс: гітары, дадатковы сьпеў (з 1978)
* Рудольф Шэнкер: гітары, дадатковы сьпеў (з 1965)
* Павал Манцівода: бас-гітара, дадатковы сьпеў (з 2003)
* Мікі ДЗі: бубны (з 2016)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нямецкія музычныя гурты
Красьнікі (Гарадзенская вобласьць)

**Кра́сьнікі** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Красьнікі ўваходзяць у склад Алекшыцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да верасьня 1939 году фальварак у складзе Польшчы. Наступствам пакту Молатава — Рыбэнтропа і нападу СССР на Польшчу 17 верасьня 1939 году апынуўся ў складзе Беларускай ССР. З 1991 году ў складзе незалежнай Беларусі.

Паводле агульнага сьпісу з 1921 году, у фальварку жыла 46 чалавек, усе палякі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 5 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Красьнікі (''Kraśnik'') на мапе Польшчы з 1926 г.

Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Паплаўцы

Назву **Паплаўцы** маюць:

## Населеныя пункты
* Паплаўцы — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Паплаўцы — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы

## Глядзіце таксама
* Паплавец
* Паплавы
* Паплаўшчына
Калесьнікі

Назву **Калесьнікі́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Калесьнікі — вёска ў Браслаўскім раёне
** Калесьнікі — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Калесьнікі — вёска ў Мёрскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Калесьнікі — вёска ў Бераставіцкім раёне

### [[Латвія]]

### [[Расея]]

## Глядзіце таксама
* Калесьнікоўшчына