Пратэсты ў Вэнэсуэле (з 2014)

**Пратэ́сты ў Вэнэсуэ́ле ў 2014 року** () — масавыя пратэсты і дэманстрацыі супраць сацыялістычнага ўраду прэзыдэнта Нікаляса Мадуры, выкліканыя высокім узроўнем злачыннасьці і хранічным дэфіцытам асноўных тавараў. Віна за гэта была ўскладзеная на эканамічную палітыку вэнэсуэльскага ўраду зь ягоным строгім кантролем цэнаў, з-за чаго інфляцыя дасягнула аднаго з найвышэйшых паказьнікаў у сьвеце, а ў краіне назіраецца суцэльная недастача прадуктаў і іншых тавараў. Прэзыдэнт Мадура, аднак, абвясьціў, што супраць ягонага ўраду вядзецца «эканамічная вайна», у прыватнасьці абвінаваціў капіталізм. Незадаволеныя грамадзяне адказалі пратэстамі па ўсёй краіне; у выніку сутычак зьявіліся ахвяры, параненыя і затрыманыя.

Першыя пратэсты супраць злачыннасьці пачаліся ў студзені 2014 року пасьля таго, як акторка і былая Міс Вэнэсуэла Моніка Сьпір з мужам былі забітыя 6 студзеня ў машыне, у якой у гэты момант знаходзілася й іхняя пяцігадовая дачка. У лютым адбыўся яшчэ адзін эпізод са спробаю згвалтаваньня студэнткі ва ўнівэрсытэцкім кампусе Сан-Крыстобалю, які вывеў на вуліцы студэнтаў; гэтыя пратэсты перакінуліся й на іншыя месты, дзе да іх далучыліся лідэры апазыцыі. Студэнцкія пратэсты супалі са сьвяткаваньнем двухсотгодзьдзя бітвы пад Ля Вікторыяй 12 лютага 1814 року падчас Вэнэсуэльскай вайны за незалежнасьць, у якой прыхільнікі незалежнасьці ва ўмовах недахопу ўзброеных сілаў выдавалі зброю студэнтам і сэмінарыстам. Таму гэтая дата таксама адзначаецца як Нацыянальны дзень моладзі.

Сёлетнія пратэсты атрымалі назву «Вэнэсуэльскае вясны» паводле аналёгіі з Арабскай вясною.

## Прычыны
У Вэнэсуэле і суседніх краінах высокі паводле сусьветных стандартаў узровень карупцыі. З часу першага апублікаваньня бэрлінскай НДА Transparency International (TNI) індэксу ўспрыняцьця карупцыі Вэнэсуэла стала займала ў ім апошнія месцы (напрыклад, у 2008—158-я з 180 краінаў, найгоршая ў Амэрыцы пасьля Гаіці; у 2012 — у дзясятцы найгоршых краінаў разам з Бурундзі, Чадам і Гаіці) і ў апошнім рэйтынгу 2013 року знаходзіцца на 160-м месцы з 175-і. Паводле зьвестак TNI, найбольш карумпаванымі ў Вэнэсуэле зьяўляюцца паліцыя, суды і парлямэнт.

Эканамічная палітыка вэнэсуэльскага ўраду спрычыніла найвышэйшы ўзровень інфляцыі ў сьвеце і значны дэфіцыт прадуктаў і іншых тавараў. У краіне не стае, напрыклад, туалетнай паперы, цукру, малака, кавы. Прэзыдэнт Мадура ж лічыць прычынай гэтага «эканамічную вайну» супраць ягонага кабінэту.

У 2013 року Вэнэсуэла правяла дэвальвацыю ўласных грошай. У краіне не стае цьвёрдай валюты для сплаты пазыкаў. Урад вінны найбуйнейшай прыватнай кампаніі «Empresas Polar», якая займаецца харчовай вытворчасьцю, 463 мільёны даляраў ЗША, з-за чаго прадпрыемства ня можа разьлічыцца з замежнымі пастаўшчыкамі. Замарожаны галоўны чыгуначны праект краіны, бо Вэнэсуэла ня мае 7,5 мільярдаў даляраў і вінаватая Кітайскай чыгунцы $500 мільёнаў. З пачатку 2014 року такія міжнародныя авіякампаніі, як Air Canada, Air Europa, American Airlines і United Airlines прыпынілі дзейнасьць у Вэнэсуэле, паколькі ейная запазычанасьць склала 3,3 мільярды даляраў.

Манэтарная палітыка ўраду прывяла да таго, што ў краіне не хапае лекаў ды іншых мэдыкамэнтаў. Вэнэсуэльскі ўрад перастаў публікаваць мэдычную статыстыку ў 2010 і не выдзяляе дастаткова сродкаў на мэдыцыну; па прызнаньні лекараў, 9 зь 10 вялікіх шпіталёў маюць толькі 7% неабходных мэдыкамэнтаў, а прыватныя лекары паведамляюць, што «незьлічоная колькасьць» пацыентаў памірае ад лёгка вылечных хваробаў толькі з-за «эканомікі, што коціцца ўніз».

Кожную 21 хвіліну ў Вэнэсуэле забіваюць чалавека. За першыя два месяцы 2014 року ўжо загінулі каля 3000 чалавек, што на 10% болей за мінулагодні аналяг і на 500% болей ад часу прыходу да ўладу Уга Чавэса. Пасьля забойства акторкі і былой |Міс Вэнэсуэлы Монікі Сьпір з мужам на пачатку студзеня на вачах у іхняй пяцігадовае дачкі брытанскі тэлеканал «Channel 4» назваў Вэнэсуэлу «адной з найнебясьпечнейшых краінаў сьвету, у якой за прэзыдэнцтвам Уга Чавэса расквітнела злачыннасьць, і падчас узброеных рабаваньняў часта ўчыняюцца забойствы». Колькасьць загінулых за мінулае дзесяцігодзьдзе супастаўная з колькасьцю ахвяраў у Ірацкай вайне

## Падзеі
8 студзеня пасьля таго, як стала вядома пра забойства Монікі Сьпір і ейнага былога мужа, у сталіцы Вэнэсуэлы Каракасе пачаліся пратэсты. 23 студзеня апазыцыйныя палітыкі Леапольда Лопэс і Марыя Карына Мачада распачалі кампанію па пазбаўленьні Мадура пасады пад назваю *La Salida* (Сыход). Яны заклікалі дабіцца сыходу прэзыдэнта шляхам грамадзянскіх пратэстаў і запрасілі да ўдзелу ў акцыях студэнтаў.

4 лютага студэнты Андзкага ўнівэрсытэту пратэставалі супраць неабароненасьці і спробы згвалтаваньня студэнткі. На наступны дзень іх падтрымалі студэнты ўнівэрсытэту Алехандра Гумбальта, яшчэ празь дзень — каталіцкага ўнівэрсытэту Тачыры. Пасьля затрыманьняў да акцыяў падтрымкі далучыліся іншыя ўнівэрсытэты.

12 лютага адбыўся агульнанацыянальны страйк, які прайшоў у 38 местах краіны і быў прымеркаваньня да 200-годзьдзя Дню моладзі і бітвы пад Ля Вікторыяй. Пасьля спробы паліцыі разагнаць дэманстрацыі і выкарыстаньня зброі пратэсты сталі разгарацца. Першым загінулым пратэстоўцам стаў Васыль Дакоста, забіты стрэлам у галаву. Пазьней у гэты ж дзень у Каракасе былі забітыя яшчэ адзін пратэстовец Робэрт Рэдман і адзін праўрадавы актывіст. Прэзыдэнт Мадура абвінаваціў у гібелях «фашысцкія групоўкі» і апазыцыйнага лідэра Леапольда Лопэса

## Крыніцы

Катэгорыя:Выступленьні ў Вэнэсуэле
Катэгорыя:2014 год у Вэнэсуэле
Катэгорыя:Выступленьні ў 2014 годзе