open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году

**[[Чэмпіянат Беларусі па футболе]] 2020 году** — 30-ы розыгрыш чэмпіянату Беларусі, які праходзіў з 19 сакавіка да 19 сьнежня. Спаборніцтвы ладзіліся ў трох лігах.

## Найвышэйшая ліга

У найвышэйшай лізе гулялі 16 камандаў. Пасьля мінулага сэзону магілёўскі «Дняпро» і «Гомель» вылецелі ў першую лігу, а іх месца занялі найлепшыя дружыны першай лігі 2019 году — бабруйская «Белшына», «Смалявічы», а таксама берасьцейскі «Рух», які атрымаў права ўдзелу ў сваім дэбютным розыгрышу найвышэйшай лігі празь пераходныя матчы. Каманды гулялі ў два колы кожны з кожным, што ў выніку склала па 30 матчаў для каманды. Матч заключнага туру паміж «Слуцкам» і «Смалявічамі» быў адменены з прычыны захворваньня гульцамі слуцкай каманды на каранавірус.

### Плэй-оф за месца ў найвышэйшай лізе

## Першая ліга

Гэтым разам сьпіс удзельнікаў лігі скараціўся да 14 камандаў. Яны згулялі паміж сабой у два колы, агулам 26 матчаў. У параўнаньні зь мінулым сэзонам «Белшына», «Смалявічы» і «Рух» выйшлі ў найвышэйшую лігу, а зь яе ў першую апусьціўся толькі «Гомель». «Дняпро», які прагуляў у пераходных матчах за месца ў найвышэйшай лізе, спытніў сваё існаваньне. «Баранавічы» вылецелі ў другую лігу, а ейнае месца занялі дзьве найлепшыя каманды другой лігі сэзону 2019 году — койданаўскі «Арсэнал» і «Ашмяны-БДУФК».

### Плэй-оф за месца ў першай лізе

## Другая ліга

Другая ліга была падзеленая паводле геаграфічнага прынцыпу на дзьве групы па 11 камандаў у кожнай. На першым этапе каманды згулялі ў два колы, пасьля чаго па тры найлепшыя каманды трапілі ў фінальны турнір, дзе згулялі толькі з камандамі зь іншай групы, а пункты набраныя на першым этапе ў гульнях гэтых камандаў паміж сабой былі захаваныя. Каманды, якія занялі месцы з 5 па 11 у сваіх групах на першым этапе, правялі стыкавыя гульні супраць камандаў зь іншай групы, якія занялі такія ж месцы, для вызначэньня месцаў з 7 па 22 у фінальнай табліцы.

### Першы этап
#### Група А (дывізіён імя [[Эдуард Малафееў|Эдуарда Малафеева]])

#### Група Б (дывізіён імя [[Сяргей Алейнікаў|Сяргея Алейнікава]])

### Другі этап

### Матчы за 7—22 месцы

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Беларускай фэдэрацыі футболу

2020
Катэгорыя:2020 год у футболе
Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году

**[[Чэмпіянат Беларусі па футболе]] 2021 году** — 31-ы розыгрыш чэмпіянату Беларусі, які праходзіў з 12 сакавіка да 5 сьнежня. Спаборніцтвы ладзіліся ў трох лігах.

## Найвышэйшая ліга

У найвышэйшай лізе гулялі 16 камандаў. Пасьля мінулага сэзону «Белшына», «Смалявічы» вылецелі ў першую лігу, а іх месца занялі найлепшыя дружыны першай лігі 2020 году — «Спадарожнік» і «Гомель». «Гарадзея» пасьля папярэдняга сэзону спыніла сваё існаваньне, таму зь першай лігі была запрошаная «Смаргонь», якая заняла ў першай лізе 6 месца. Іншыя клюбы, якія фінішавалі вышэй за «Смаргонь», адмовіліся ад удзел у найвышэйшай лігі. Пасьля 15 тура «Спадарожнік» зьняўся з турніру, у выніку чаго усе наступныя матчы ягоныя супернікі аўтаматычна атрымалі па 3 пункты.

### Плэй-оф за месца ў найвышэйшай лізе

## Першая ліга

У розыгрышы першай лігі рэкордна скараціўся сьпіс удзельнікаў, які налічваў усяго 12 камандаў. Яны згулялі паміж сабой у тры колы, агулам 33 матчы. У параўнаньні зь мінулым сэзонам «Спадарожнік», «Гомель», а таксама «Смаргонь» выйшлі ў найвышэйшую лігу. Апошняя зь іх атрымала запрашэньне на ўдзел у найвышэйшай лігі праз спыненьня існаваньня «Гарадзеі». У адваротным кірунку рушыла толькі «Белшына», а «Смалявічы» адмовіліся ад удзелу ад турніру зь фінансавых чыньнікаў. Спынілі свае выступы «Ашмяны-БДУФК», «Граніт» і «Хімік». З другой лігі падняліся найлепшыя каманды другой лігі сэзону 2020 году — «Дняпро» і петрыкаўскі «Шахцёр». Дзеля папаўненьня складу ўдзельнікаў былі запрошаныя з другой лігі «Баранавічы».

## Другая ліга

Другая ліга значна зьмяніла свой фармат, фармальна аб’яднаўшыся з абласнымі чэмпіянатамі. Колькасьць удзельнікаў павялічылася да 77 камандаў, якія былі падзеленыя на чэмпіянаты Гарадзенскай, Гомельскай, Магілёўскай абласьцей. Розыгрышы Берасьцейскай і Віцебскай абласьцей ладзіліся ў падгрупах «Захад» і «Ўсход», а ў чэмпіянаце Менскай вобласьці, якая была падзеленая па падгрупы «Поўдзень» і «Поўнач», узялі ўдзел прадстаўнікі Менску.

### Матчы за 1—7 месцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Беларускай фэдэрацыі футболу

2021
Катэгорыя:2021 год у футболе
Айцы Царквы

**Айцы Царквы** (грец.: Εκκλησιαστικόι Πατερες; у праваслаўі — **Сьвятыя Айцы**) — старажытная паважная назва хрысьціянскіх багасловаў і царкоўных дзеячаў, якая зь ІV ст. ужываецца для абазначэньня групы выбітных царкоўных дзеячаў і пісьменьнікаў мінулага (часьцей за ўсё пэрыяду ІІ–VІІІ стст.), як сьвецкіх, так і сьвятароў, якія ўнесьлі значны ўклад у стварэньне й разьвіцьцё правілаў, арганізацыі, веравызнаньня й абрадаў царквы, канону Сьвятага Пісаньня (адзьдзяленьне боганатхнёных кніг ад апакрыфічных) і інш. Лічыцца, што сьвятыя айцы вылучаюцца праваслаўным вучэньнем, сьвятасьцю жыцьця, прызнаньнем Царквы й старажытнасьцю. Вучэньне сьвятых айцоў, а таксама разьдзел багаслоўя, які вывучае іх вучэньне, называецца патрыстыкай альбо патралёгіяй.

## Умовы для прызнаньня «Айцом Царквы»
*  **Прававернасьць навукі** (doctrіna orthodoxa). Маецца на ўвазе не адсутнасьць памылак, але захоўваньне еднасьці з Царквой.
*  **Сьвятасьць жыцьця** (sanctіtas vіtae). Сьвятасьць у разуменьні першых хрысьціян, неабавязковае абвяшчэньне асобы сьвятой Царквой.
*  **Старажытнасьць** (antіquіtas). Прыналежнаць да часавага пэрыяду да сьмерці Ісідара зь Севіліі на г.зв. Захадзе (636 год) і да Яна з Дамаска на г. зв. Усходзе (прыкладна 749 год).
*  **Прызнаньне Царквой** (approbatіo Ecclesіae). Яўнае прызнаньне неабавязковае, дастатковым зьяўляецца цытаваньне ў афіцыйных дакумэнтах.

У каталіцтве й праваслаўі да Айцоў Царквы адносяць адных і тых жа паплечнікаў, але пры гэтым існуе розьніца ў іх шанаваньні. Звычайна на Захадзе эпоха сьвятых айцоў заканчваецца Ісідарам Севільскім, а на Ўсходзе — Янам Дамаскіным.

Галоўнымі Айцамі Царквы ў праваслаўі зьяўляюцца тры сьвяціцеля: Васіль Вялікі (Кесарыйскі), Грыгорый Багаслоў (Назіянзін) і Іван Залатавусны. Шануюцца таксама Грыгорый Ніскі, Афанасій Александрыйскі, Дыянісій Арэапагіт і інш.

Галоўнымі айцамі Каталіцкай Царквы зьяўляюцца Аўгустын, Амвросій Мэдыяланскі, Геранім Стрыдонскі й Грыгорый І.

Пазьнейшых тэолагаў на Захадзе называюць «настаўнікамі Царквы», а іх вучэньне - схаластыкай. У праваслаўі гэтае паняцьце не выкарыстоўваецца, таму да ліку Айцоў Царквы часам залічваюць дзеячаў Сярэднявечча, напрыклад, Патрыярха Фоція, Сімяона Новага Багаслова, Рыгора Паламу, а ў Новы час - Паісія Велічкоўскага, Феафана Затворніка, Сілуана Афонскаго й інш.

## Літаратура
* Отці Церкви // Українська Релігієзнавча Енциклопедія
* Отці Церкви, або Патристи // Літературознавча енциклопедія : у 2 т. / авт.-уклад. Ю. І. Ковалів. — Київ : ВЦ «Академія», 2007. — Т. 2 : М — Я. — С. 168.
* Айцы Царквы — Іконы й гады жыцьця сьвятых айцоў (відэа, сьпевы па-грэцку)
* Patrology — Myriobiblos, the e-text Library of the Chrurch of Greece
* Early Church Fathers
Чэмпіянат Беларусі па футболе 2022 году

**[[Чэмпіянат Беларусі па футболе]] 2022 году** — 32-і розыгрыш чэмпіянату Беларусі, які праходзіў з 18 сакавіка да 20 лістапада. Спаборніцтвы ладзіліся ў трох лігах.

## Найвышэйшая ліга

У найвышэйшай лізе гулялі 16 камандаў. Пасьля мінулага сэзону «Смаргонь» і «Спадарожнік» вылецелі ў першую лігу, а іх месца занялі найлепшыя дружыны першай лігі 2020 году — «Арсэнал» і «Белшына». Зь першай лігі быў запрошаны «Дняпро», які замяніў берасьцейскі «Рух», бо гэты клюб удмовіўся ад удзел зь фінансавых чыньнікаў.

11 траўня 2023 году Камітэт кантрольна-дысцыплінарных і этычных пытаньняў Беларускай фэдэрацыі футболу пазбавіў футбольны клюб «Шахцёр» залатых мэдалёў, а «Энэргетык-БДУ» — срэбраных. На падставе зьвестак Сьледчага камітэту Беларусі і апытаньня 20 асобаў выявілі ладжаньне кіраўніцтвам салігорскага клюбу «Шахцёр» дамоўных гульняў у ходзе першынства Беларусі 2022 году на падставе подкупу каманды «Энэргетык-БДУ» ў Найвышэйшай лізе. За гэта «Энэргетык-БДУ» і «Шахцёр» таксама адхілілі ад удзелу ў эўрапейскіх кубкавых турнірах 2023—2024 гадоў.

### Плэй-оф за месца ў найвышэйшай лізе

## Першая ліга

У розыгрышы першай лігі ўзялі ўдзел 13 камандаў. Яны згулялі паміж сабой у два колы, агулам 24 матчы. У параўнаньні зь мінулым сэзонам «Арсэнал», «Белшына», а таксама «Дняпро» выйшлі ў найвышэйшую лігу. Апошняя зь іх атрымала запрашэньне на ўдзел у найвышэйшай лігі праз спыненьня існаваньня «Руху». У адваротным кірунку рушыла толькі «Белшына», а «Спадарожнік» адмовіўся ад удзелу ад турніру зь фінансавых чыньнікаў.

## Другая ліга

Другая ліга захавала свой фармат, які прадугледжваў правядзеньне шэрагу турніраў ў абласных фарматах. Былі створаныя чэмпіянаты Віцебскай, Гарадзенскай, Гомельскай, Магілёўскай абласьцей. Розыгрышы Берасьцейскай і Менскай абласьцей ладзіліся ў падгрупах «Захад» і «Ўсход», а таксама «Поўдзень» і «Поўнач» адпаведна. Была ўтвораная аобная група для прадстаўнікоў Менску. За час правядзеньня спаборніцтваў зь фінансавых чыньнікаў ад удзелу адмовілася «Маларыта».

### Матчы за 1—7 месцы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Беларускай фэдэрацыі футболу

2022
Катэгорыя:2022 год у футболе
Грамадзтва ЗША

**Грамадзтва ЗША** — міжсуседзкае ўтварэньне, якое вызначаецца ўмовамі жыцьцядзейнасьці людзей у ЗША. 

Грунтуецца на заходняй культуры. Разьвівалася задоўга да ўтварэньня ЗША ў якасьці краіны са сваімі унікальнымі сацыяльнымі і культурнымі асаблівасьцямі, такімі як дыялект, музыка, мастацтва, звычаі і кухня. У ХХІ стагодзьдзі Злучаныя Штаты Амэрыкі ёсьць этнічна і расава разнастайнай краінай у выніку шырокамаштабнага перасяленьня з розных частак сьвету на працягу ўсёй іх гісторыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грамадзтва ЗША
Буйвіды (род)

**Буйвіды** — шляхецкі род гербу ўласнага. 

## Імя

Бой (Boje) і Від (Wid) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова бой- (буй-, бэй-) (імёны ліцьвінаў Бэер, Бумонт; германскія імёны Beieri, Bumund) зьнітоўваецца з швэдзкім boja 'ланцуг, кайданы', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'. Такім парадкам, імя Буйвід азначае «ланцуг моцы».

## Гісторыя
У 1398 годзе Салінскую ўмову паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Тэўтонскім ордэнам падпісаў літоўскі баярын Буйвід, староста кернаўскі. 

## Найбольш вядомыя
* Міхал Буйвід (?—1598) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Рэчы Паспалітай, староста рэжыцкі (1589—1598)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Шляхецкія роды Вялікага Княства Літоўскага
Буйвіды (неадназначнасьць)

* Буйвіды — шляхецкі род гербу ўласнага
* Буйвіды — вёска ў Летуве, колішняе мястэчка гістарычнай Віленшчыны
Яўнут (неадназначнасьць)

* Яўнут (у праваслаўі Іван; каля 1308 — па 1366) — вялікі князь літоўскі (1341—1345), пачынальнік роду князёў Заслаўскіх
* Яўнут Валімонтавіч (у каталіцтве Ян; каля 1380 — 1432) — ваявода троцкі (з 1413)
Таўцігерд (неадназначнасьць)

* Таўцігерд — літоўскі баярын, сын якога Гудзігерд падпісаў Салінскую ўмову (1398 год) 
* Мікалай Таўцігерд (? — па 1434) — староста майшагольскі
Соф’я Зарыцкая

**Соф’я Зарыцкая** (па-ўкраінску: *Софія Зарицька*; 21 жніўня 1897, Пшэмысьль, Польшча — 17 красавіка 1972, Шэнв’ер-сюр-Марн, Францыя) — украінская мастачка.   

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася ў 1897 годзе ў сям’і настаўніка гімназіі ў Пшэмысьлі (Пярэмышлі). Маці памерла, калі Соф’і не было і двух гадоў. Вучылася ў жаночым ліцэі. Там захапілася мастацтвам, пачала асвойваць малюнак. У 1920 годзе пасьля сьмерці бацькі Соф’я зьехала да старэйшай сястры ў Львоў. Тры гады навучалася прыватна ў Аляксея Новакіўскага. Пасьля працягвала навучаньне ў Празе, у Чэскай акадэміі мастацтваў. 

У 1926 годзе выйшла замуж за студэнта той жа акадэміі, мастака Пятра Амельчанку. Праз два гады Соф’я закончыла акадэмію, і пара пераехала ў Парыж.

У 1928 годзе С. Зарыцкая пачала выстаўляць свае працы ў прэстыжным Салёне Незалежных. Пасьля пара пасялілася ў мястэчку Шенв’ер-сюр-Марн, каля Парыжу. Мастачка шмат працуе, выстаўляе свае працы ў Львове, Празе, Бэрліне. Пра яе піша ўкраінская і француская прэса. 

У 1953 годзе памірае муж Сафіі. Яна жыве бедна, але працягвае працаваць. 

У 1957 годзе ўдзельнічала у Парыжскай выставе акварэлістаў.

Часьцей за ўсё творы апошняга пэрыяду жыцьця Зарыцкай набывае доктар Уладзімір Паповіч — таксама ўраджэнец Пшэмысла, які жыў у той час у Бэльгіі. Паступова ў яго склаўся ці не самы вялікі збор творчай спадчыны С. Зарыцкай. Яшчэ дзьве ейныя працы трапілі ва Ўкраінскі музэй у Рыме, некаторыя захоўваюцца ў жыхароў Шэнв’ера. 

У 1964 годзе Ўкраінская вольная акадэмія навук у ЗША арганізавала выставу дзьвюх галісійскіх мастачак — Алены Кульчыцкай і Сафіі Зарыцкай. 

У 1972 годзе Сафія трагічна загінула (згарэла) ў сваім доме ў Шенв’ер-сюр-Марн.

## Творчасьць

Мастачка працавала пераважна ў тэхніцы акварэлі, манатыпіі, фрэскі.

Соф’ю Зарыцкую прыцягвалі вялікія кампазыцыі і фрэскі, якімі яна займалася ў прафэсара Кратнэра. Крытыкі адзначалі «выдатныя кампазыцыі», «добрую тэхнічную падрыхтоўку і свабоду індывідуальнасьці», падсумоўваючы, што ў клясе прафэсара Кратнэра расьце «моцны талент - Зарыцкая». 

Найбольш прыкметныя творы ў калекцыі, сабранай Паповічам: тэмпэра «пад фрэску» «Дзяўчаты», манатыпіі «Задумлівыя», «Служанка», «Дзяўчаты з птушкай», «Разыходжаньне думак». Ейныя творы захапляюць арыгінальнасьцю кампазіцыі, калярыту, дынамічным, часам нэрвовым малюнкам, а перш за ўсё настроем, жывым рухам душы. Улюбёныя героі - дзяўчаты, жанчыны, дзеці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 21 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1897 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пшэмысьлі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Польшчы
Катэгорыя:Украінскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Украінская дыяспара
Катэгорыя:Памерлі ў 1972 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Катэгорыя:Памерлі 17 красавіка
Кіеўскі сынопсіс

**Кіеўскі сынопіс** («*ΣYΝΟΨΙΣЪ, или Краткоє собраніє ω(т) Различны(х) лѣтописце(в)…*») — кампілятыўны агляд рускай і ўсходнеэўрапейскай гісторыі, складзены ў другой палове XVII стагодзьдзя і ўпершыню выдадзены ў 1674 годзе ў друкарні Кіева-Пячэрскай лаўры. Лічыцца першым кароткім нарысам гісторыі Ўкраіны.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца з старажытных славянаў і ўзыходзіць да другой паловы XVII ст., надаючы асаблівую ўвагу Русі. У дадатку зьмяшчаецца сьпіс (росьпіс) князёў, гетманаў і мітрапалітаў.

Няма пэўнасьці пра аўтара, хоць часьцей яго прымяркоўваюць да архімандрыта Інакенція Гізеля.

Перавыдаваўся ў 1678 і 1680 гадох з значнымі дапаўненьнямі. За ўвесь час да сярэдзіны ХІХ ст. перавыдаваўся каля 30 разоў.

Выкарыстоўваўся як падручнік з гісторыі ня толькі ва Ўкраіне, Літве і Маскоўскай дзяржаве, але і ў Сэрбіі, Малдове, Баўгарыі.

## Ліцьвіны і русіны

Адзначаў, што ў Эўропе «*…Татары Перакопскія, Славяне, Русь, Масква, Польшча, Літва, Мазоўша, Жмудзь, Курляндыя, Ліфлянты або Лівонія, Прусы…*», прытым сярод «*нашых прашчураў славенарасійскіх*» пералічваў адно «*Масква, Росы, Палякі, Літва, Памаране, Валынцы*».

## Крыніцы

Катэгорыя:Кіева-Пячэрская лаўра
Геранім Эміліяні

**Геранім Эміліяні**, **Джыроламо Міяні** (, , Венэцыя — , Бэргама) — каталіцкі сьвяты.

## Жыцьцяпіс
Жадаючы вайсковай кар’еры, ён пачаў служыць і стаў афіцэрам, а пазьней — генэралам. Служыў у вэнэцыянскай арміі, калі рэспубліка змагалася з папам Юліюсам II, імпэратарам Максімілянам I і каралём Францыі Людовікам XIII. Падчас адной з бітваў Геранім трапіў у палон. Знаходзячыся ў цямніцы Кастэль-Нова, ён маліўся аб заступніцтве Марыі і цудоўным чынам быў вызвалены. Гэтая падзея прымусіла яго перажыць унутраную трансфармацыю.

Пасьля вызваленьня ён пакінуў службу і прысьвяціў сваё жыцьцё Касьцёлу. У 30 гадоў прыняў сьвятарскае пасьвячэньне, пасьля чаго заснаваў шмат дзіцячых дамоў на поўначы Італіі.

Цэнтрам яго дабрачыннай дзейнасьці стала мястэчка Самаска ў Лямбардыі, дзе ў 1532 годзе заснаваў законную супольнасьць рэгулярных клерыкаў — самасцаў, мэтаю якой стала апека над сіротамі і ўбогімі. Праз 8 гадоў супольнасьць была зацьверджана Папам, але сам заснавальнік так і не ўступіў у яе.

Геранім Эміліяні памёр ад чумы ў Самасцы 8 лютага 1537 году.

## Прызнаньня
Ён быў бэатыфікаваны Бэнэдыктам XIV у 1747 годзе і кананізаваны Клімэнтам XIII у 1767 годзе.

У 1928 папа Піюс XI абвясьціў яго нябесным апекуном сіротаў і пакінутых дзяцей.

Раней яго згадваньне прыпадала на 20 ліпеня (да рэформы літургічнай 1969 году), цяпер дзень яго памяці ў Каталіцкай Царкве — 8 лютага.

## Выявы
У мастацтве яго малююць з ланцугамі на руках — у знак вызваленьня з рабства — у атачэньні дзяцей або са складзенымі рукамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вэнэцыі
Катэгорыя:Памерлі ў Бэргаме
Катэгорыя:Італьянскія рэлігійныя дзеячы
Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Рыма-каталіцкія сьвятыя з Італіі
Катэгорыя:Заснавальнікі каталіцкіх ордэнаў
Гердзень (імя)

**Гердзень** (*Гірдзен*), **Гердзін** (*Гердын*, *Гардзінь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гардзін, Гардэн, Гердзін, Гердзіна або Герцін (Gardin, Garden, Gerdin, Gerdina, Geerdina, Gertinus) — імя германскага паходжаньня.  Іменная аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'). Такім парадкам, імя Гердзень азначае «ахоўнік».

Адпаведнасьць імя Гардзін германскаму імю Gardin, засьведчанаму ў IX стагодзьдзі, сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Мовазнаўца і гісторык Алесь Жлутка супастаўляе імя Гердзень з адпаведнікамі ст.-польск. *Gerdin* (1445), *Gerden* (1471), *Girden* (1460); ст.-чэск. *Gridon* (1029), *Gherdon* (1186), *Hyrdon* (1205); серб. *Gerdanus* (1278—1301) і тлумачыць яго як скарочаную форму (гіпакарыстык) ад двухасноўнага імя *Гердобор*, *Gerdobor*. Гісторык Павал Урбан у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» таксама адзначае яшчэ адзін адпаведнік — памянёнага Козьмам Праскім чэскага вяльможу Грдоня, сына Янека.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gerden (Gerdin, Girden).

У Прусіі адзначалася прозьвішча Gardien (Gardin). У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Gerdien. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Gerdine de Nailse* (15 чэрвеня 1260 году); *Гердень* (1263 год, Наўгародзкі першы летапіс, Наўгародзкі чацьверты летапіс, Сафійскі першы летапіс); *Hirdeny Zabelski* або *Гирдений Забельский* (1370—1387 гады); *Ердень* або *Гердень* (Васкрасенскі летапіс); *вотчину въ Масалскомъ уѣздѣ село Гертенъ* (Новы летапісец); *Gerdzina* (1671—1681 гады); *Łukasz Girdenowicz* (1667 год); *Józefata Gardiniewicz* (1837 год); *Justyn Gardziniewicz* (1839 год).

## Носьбіты
* Гердзень (каля 1190—1267) — князь полацкі
* Гірдзені Забельскі — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў грамаце полацкага князя Андрэя Альгердавіча
* Вас Гердынавіч (*Vassus Gerdynowic*) — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў фундацыі Яна Гаштольда на касьцёл у Тыкоціне ад 1437 году

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Гердзены каля Крэтынгі.

У XVI ст. існавала «поле» Гардыны ў Жамойцкім старостве. У 1594 годзе ўпаміналася зямля Гердзены ў Жамойцкім старостве.

У гістарычнай Прусіі існуе вёска Гардыны.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе 2021—2022 гадоў

**[[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе]] 2021—2022 гадоў** — 123-і розыгрыш чэмпіянату Ангельшчыны праходзіў з жніўня да чэрвеня. Спаборніцтвы ладзіліся ў шэрагу лігах, як то найвышэйшым дывізіёне вядомым як Прэм’ер-Ліга, а таксама ў сыстэме ліг Ангельскай футбольнай лігі, якая складаецца з трох ліг. Акрамя іх таксама ладзіліся спаборніцтва ў Нацыянальнай лізе, а таксама рэгіянальных лігах.

## Прэм’ер-Ліга

«Манчэстэр Сіці» абараняў уласны тытул, здабыты ў папярэднім сэзоне, але зрабіў гэта ў апошнім туры. Пасьля адсутнасьці ў адзін сэзон да найвышэйшы дывізіён павярнуліся «Норыдж Сіці» і «Ўотфард». Пасьля 74 гадоў адсутнасьці таксама ўзяў удзел у розыгрышу «Брэнтфард». У адваротным кірунку рушылі «Фулгэм», «Ўэст Бромўіч» і «Шэфілд Юнайтэд».

## Чэмпіёншып

У параўнаньні з папярэднім сэзонам у розыгрышу бралі ўдзел шэраг новых клюбаў. «Гал Сіці», «Пітэрбара Юнайтэд» і «Блэкпул» атрымалі права на ўдзел, падняўшыся зь Першай лігі. Яны занялі месца «Ўікама Ўандэрэрз», «Ротэргэма Юнайтэд» і «Шэфілду Ўэнздэю». З Прэм’ер-Лігі апусьціліся ў лігу «Фулгэм», «Ўэст Бромўіч» і «Шэфілд Юнайтэд», якія замянілі «Норыдж Сіці», «Ўотфард» і «Брэнтфард».

### Плэй-оф

## Першая ліга

У параўнаньні з папярэднім сэзонам склад удзельнікаў зьмяніўся на 7 клюбаў, які перайшлі ў Першую лігу з Чэмпіёншыпу і Другой лігі. Гэтак з дывізіёну вышэй за Першую лігу апусьціліся «Ўікам Ўандэрэрз» і «Шэфілд Ўэнздэй», які ўключыліся ў барацьбу за павяртаньне ў другі дывізіён.

### Плэй-оф

## Другая ліга

Як і заўжды ў розыгрышы Другой лігі ўзялі ўдзел 24 клюбы. З Нацыянальнай лігі далучыліся да розыгрышу «Сатан Юнайтэд» і «Гартлпул Юнайтэд», а ў адваротным кірунку рушылі «Грымсьбі Таўн» і «Саўтэнд Юнайтэд». «Мэнсьфілд Таўн» і «Ньюпарт Каўнці» 9 год усьцяж бралі ўдзел у розыгрышы Другой лігі.

### Плэй-оф

## Нацыянальная ліга

«Грымсьбі Таўн» стаў першым былым клюбам элітных дывізіёнаў, які апускаўся ў Нацыянальную лігу двойчы. Перад розыгрышам ратацыя адбылася толькі з Другой лігай, то бок да розыгрышу далучыліся згаданы «Грымсьбі Таўн» і яшчэ «Саўтэнд Юнайтэд». У адваротным кірунку рушылі найлепшыя каманды папярэдняга сэзону — «Сатан Юнайтэд» і «Гартлпул Юнайтэд». Праз скасаваньне розыгрышу Нацыянальных ліг у дывізіёнах Поўнач і Поўдзень «Кінгс-Лін Таўн» і «Барнэт» захавалі свае месцы ў лізе.

### Плэй-оф

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* England 2021/22. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.

2021—2022
Катэгорыя:2021 год у футболе
Катэгорыя:2022 год у футболе
Прэм’ер-Ліга 2021—2022 гадоў

**[[Прэм’ер-Ліга]] [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе 2021—2022 гадоў|чэмпіянату Ангельшчыны па футболе 2021—2022 гадоў]]** — 30-ы розыгрыш Прэм’ер-Лігі ў найвышэйшай лізе, які праходзіў з 13 жніўня па 22 траўня. Улічваючы іншыя дывізіёны, якія былі папярэднікамі Прэм’ер-Лігі і мелі статус найвышэйшага дывізіёну, гэта быў 123-і розыгрыш чэмпіянату Ангельшчыны ў найвышэйшым дывізіёне.

«Манчэстэр Сіці» пасьпяхова абараніў свой тытул, здабыўшы шостую перамогу ў чэмпіянатах Ангельшчыны. Гэта таксама быў чацьверты клюбны тытул за апошнія пяць сэзонаў.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбу прасунуліся з Чэмпіёншыпу — «Норыдж Сіці», «Ўотфард» і «Брэнтфард». Першыя два з памянёных павярнуліся ў элітны дывізіён праз год пасьля вылету, а «Брэнтфард» чакалі на вяртаньне 74 гады. Гэтыя клюбы замянілі «Фулгэм», «Ўэст Бромўіч» і «Шэфілд Юнайтэд».

## Табліца

Пры аднолькавай колькасьці пунктаў месца ў табліцы вызначаецца згодна з наступнымі крытэрамі:
* лепшая розьніца забітых і прапушчаных мячоў ва ўсіх гульнях чэмпіянату
* большая колькасьць забітых мячоў ва ўсіх матчах чэмпіянату
* вынікі гульняў між сабой (колькасьць пунктаў, розьніца забітых і прапушчаных мячоў, колькасьць забітых мячоў)

## Вынікі гульняў

## Бамбардзіры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Катэгорыя:2021 год у футболе
Катэгорыя:2022 год у футболе
Прэм’ер-Ліга 2022—2023 гадоў

**[[Прэм’ер-Ліга]] [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе 2022—2023 гадоў|чэмпіянату Ангельшчыны па футболе 2022—2023 гадоў]]** — 31-ы розыгрыш Прэм’ер-Лігі ў найвышэйшай лізе, які ладзіўся з 5 жніўня 2022 году па 28 траўня 2023 году. Улічваючы іншыя дывізіёны, якія былі папярэднікамі Прэм’ер-Лігі і мелі статус найвышэйшага дывізіёну, гэта быў 124-ы розыгрыш чэмпіянату Ангельшчыны ў найвышэйшым дывізіёне. «Манчэстэр Сіці» ўжо пасьпяхова абараніў тытул у папярэднім розыгрышы. У сярэдзіне сэзону ў сувязі з правядзеньнем чэмпіянату сьвету 2022 году ў Катары быў зроблены перапынак у розыгрышы. Апошнія матчы да паўзы ладзіліся ў выходныя 12—13 лістапада 2022 году, а першыя матчы па сканчэньні мундыялю былі згуляныя 26 сьнежня 2022 году.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбу прасунуліся з Чэмпіёншыпу — «Фулгэм», «Борнмут» і «Нотынггэм Форэст». Першы з памянёных павярнуўся ў Прэм’ер-Лігу праз год адстунасьці, «Борнмуту» спатрэбілася два гады, каб вярнуцца ў эліту, а «Нотынггэм Форэст» чакаў вяртаньня 23 гады. У адваротным кірунку рушылі «Бэрнлі», «Ўотфард» і «Норыдж Сіці».

## Табліца

Пры аднолькавай колькасьці пунктаў месца ў табліцы вызначаецца згодна з наступнымі крытэрамі:
* лепшая розьніца забітых і прапушчаных мячоў ва ўсіх гульнях чэмпіянату
* большая колькасьць забітых мячоў ва ўсіх матчах чэмпіянату
* вынікі гульняў між сабой (колькасьць пунктаў, розьніца забітых і прапушчаных мячоў, колькасьць забітых мячоў)

## Вынікі гульняў

## Бамбардзіры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Прэм’ер-Лігі

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Катэгорыя:2022 год у футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Анёл Доўгерд

**Анёл Доўгерд** (, маёнтак Юркаўшчына Амсьціслаўскага павету — , Вільня) — філёзаф і пэдагог.

## Біяграфія
З шляхецкага роду Доўгердаў, сын Андрэя. З 1786 году навучаўся ў Амсьціслаўскім і Магілёўскім езуіцкім калегіюмах, дзе паказаў выдатныя здольнасьці. Працягваў навучаньне ў Дубровенскім піярскім калегіюме, дзе вывучаў рыторыку, лёгіку, фізыку, гісторыю, лацінскую і францускую мовы. У 1791 годзе ўступіў у ордэн піяраў у Любяшове (Пінскі павет). Навучаўся ў Дубровіцкім піярскім калегіюме і Віленскай акадэміі (1793—1796).

У 1796—1807 гадох выкладаў матэматыку, фізыку і рыторыку ў піярскіх калегіюмах у Лідзе, Віцебску, Шчучыне. У 1807 годзе пераехаў у Вільню і стаў працаваць у Галоўнай духоўнай сэмінарыі пры Віленскім унівэрсытэце. З 1809 году выконваў абавязкі капэляна, а ў 1816 году атрымаў прызначэньне на капэляна Галоўнай духоўнай сэмінарыі. У 1818—1832 гадох чытаў лекцыі зь лёгіцы, псыхалёгіі і філязофіі ў Віленскім унівэрсытэце. Па закрыцьці ўнівэрсытэту атрымаў прызначэньне на віленскага каноніка, з 1834 году працаваў прафэсарам Віленскай духоўнай сэмінарыі.

## Творы
Напісаў дасьледваньне з філязофіі Імануіла Канта (, 1814 год, рукапіс загінуў), манаграфію «Аб лёгіцы, мэтафізыцы і маральнай філязофіі» (, Вільня, 1821 год). Падрыхтаваў тры тамы твораў з лёгікі (пры жыцьці з друку выйшаў толькі першы — «Выклад прыродных правілаў мысьленьня або тэарэтычная і практычная лёгіка», , Полацк, 1828 год). Захаваліся яго рукапісы зь лёгікі, філязофіі, натуральнай тэалёгіі.

Быў прыхільнікам поглядаў Джона Лока і Эцьена Кандыльяка (распрацоўвалі эмпірыстычную тэорыю), якія спалучаў з аб’ектыўным ідэалізмам. Матэрыялістычныя моманты сьветаўспрыманьня выявіліся галоўным парадкам у тэорыі пазнаньня (прыняцьця аб’ектыўнага сьвету, які дзее на органы пачуцьцяў, законаў і фактараў прыродаўства як галоўных крытэрыяў ісьціны, адмаўленьне прыроджаных ідэяў).

Захапляўся паэзіяй, пісаў вершы, цікавіўся эстэтыкай і крытыкай. Прапаноўваў Віленскаму унівэрсытэту плян выкладаньня эстэтыкі, падзяліў яе на агульную (тэарытычную), прыватную (крытыка) і лінгвістычную (аналіз мовы). Дасьледваў ролю ўяўленьня і фантазіі ў творчасьці наогул і ў мастацтве ў прыватнасьці. Выдзяляў два віды пазнаньня рэчаіснасьці: мастацкі і філязофскі. Лічыў, што мастацкія ўяўленьні залежаць ад узроўню цывілізацыі.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Болбас В. Усеагульны маральны закон А. Доўгірда // Адукацыя і выхаванне. № 2, 2001. С. 60—64.
* 
* Тамушанскі Р. Анел Доўгірд — філосаф з Вільні // Спадчына. № 5, 1994. С. 63—67.
* Rudkouski P. Anioł Dowgird’s Problems with Reality // Studies in Logic, Grammar, and Rhetoric. Vol. 13 (26), 2008. P. 27—40.
* Довгирдовские чтения III: философская антропология и социальная философия. Материалы международной научной конференции, г. Минск, 26—27 апреля 2012 г. — Минск: Право и экономика, 2012. — 628 с.
* Дорошевич Э. К. Аниол Довгирд — мыслитель эпохи просвещения. — Минск: Наука и техника, 1967. — 156 c.

Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўнівэрсытэту
Мар’іна (Менская вобласьць)

**Мар’іна** — пасёлак у Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

Праз тэрыторыю пасёлка праходзіць Менскае аддзяленьне Беларускай чыгункі Менск — Гомель. Знаходзіцца прыпыначны пункт Тэхнікум

## Гісторыя
Быў заснаваны ў 19 ст., пры будове сельскагаспадарчай школы.

Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1901-17).jpg|Вучэльня, да 1918 г.
Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1918).jpg|Вучэльня, 1918 г. 
Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1918) (2).jpg|Вучэльня, 1918 г.  
Marjina Horka, Marjina. Мар’іна Горка, Мар’іна (1914).jpg|Вучэльня, 1914 г. 


## Насельніцтва
* 2009 год — 1251 чалавек

### Славутасьці
* Храм у гонар сьвятой пакутніцы Тацьцяны. Пачатак будовы — 2016 г.

Мар’іна (Пухавіцкі раён). Царква святой пакутніцы Таціяны 1.jpg
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Царква святой пакутніцы Таціяны 2.jpg
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Царква святой пакутніцы Таціяны 3.jpg
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Царква святой пакутніцы Таціяны 4.jpg


* Мэмарыяльная дошка у гонар Захара Бірала.
* Мэмарыяльная дошка у ў гонар Івана Юркевіча
* Амбар 19 ст.
* Мар’інагорскі аграрна-тэхнічны каледж

Мар’іна (Пухавіцкі раён). Мар'інагорскі аграрна-тэхнічны каледж 11.jpg
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Амбар 1.jpg
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Амбар 2.jpg


## Галерэя

Мар’іна (Пухавіцкі раён). Возера.jpg|Возера
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Жылкамсэрвіс.jpg|Жылкамсэрвіс
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Крама.jpg|Крама
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Мар'інагорскі аграрна-тэхнічны каледж 21.jpg|Стадыён
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Стары будынак 1.jpg|Стары будынак
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Стары будынак 2.jpg|Стары будынак
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Стары дом 1.jpg|Стары дом
Мар’іна (Пухавіцкі раён). Стары дом 2.jpg|Стары дом


## Крыніцы

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Іван Юркевіч

**Іван Данілавіч Юркевіч** (нар. , в. Сяргеевічы, Пухавіцкі раён, Менская вобласьць — ) — беларускі вучоны-геабатанік, фэноляг, лесавод. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1956; член-карэспандэнт з 1953), доктар сельскагаспадарчых навук (1948), прафэсар (1949). Заслужаны дзеяч навукі БССР (1968).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію (1930). З 1930 г. выкладчык, асыстэнт, дацэнт Беларускага лесатэхнічнага інстытуту, адначасова з 1932 году старэйшы навуковы супрацоўнік, загадчык сэктару, намесьнік дырэктару, загадчык катэдры Беларускага НДІ лясной гаспадаркі. З 1953 году загадчык лябараторыі і дырэктар Інстытуту лесу АН БССР, з 1956 году загадчык лябараторыі Інстытуту біялёгіі АН БССР, з 1963 году дырэктар, з 1967 году загадчык лябараторыі Інстытута экспэрымэнтальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча АН БССР.

Прэзыдэнт Беларускага рэспубліканскага батанічнага таварыства з 1956 году.

## Навуковая дзейнасьць

Работы па пытаньнях лясной, лугавой і балотнай расьліннасьці, фэналёгіі, плоданашэньня, унутрывідавых формаў драўняных расьлін. Распрацаваў геабатанічнае раянаваньне Беларусі, даў клясыфікацыю тыпаў лясоў, правёў дасьледаваньні па ацэнцы стану і аднаўленьні сусьветна вядомых беларускіх дуброў. Вывучаў структуру расьліннага покрыва, заканамернасьці яго разьмяшчэньня на тэрыторыі Беларусі і ахове каштоўнага мясцовага генафонду расьліннага покрыва. Сумесна з вучнямі абагульніў найважнейшыя вынікі дасьледаваньняў асноўных фармацый лясоў, распрацаваў прынцыпы і рэгіянальную мэтодыку мапаскладаньня расьліннасьці і на гэтай аснове стварыў сэрыю геабатанічных мапаў рэспублікі і асобных рэгіёнаў.

### Бібліяграфія
* Библиография научных трудов академика АН БССР И. Д. Юркевича. — Мн., 1977.
* Леса Белорусского Полесья. — Мн., 1977. (разам з М. Ф. Лоўчым і В. С. Гельтманам)
* Сосновые леса Белоруссии. — Мн., 1984. (разам з М. Ф. Лоўчым)

## Узнагароды
Дзяржаўная прэмія СССР 1951 года і Дзяржаўная прэмія БССР 1972 года.

## Глядзіце таксама
* Лідзія Іванаўна Навічыхіна (Юркевіч) — пляменьніца Івана Юркевіча

## Крыніцы

## Літаратура
* Типы лесов Белорусской ССР. Мн.: Гос. изд-во БССР, 1948.
* Дубравы Белорусской ССР и их восстановление. 2-е изд. Мн.: Изд-во АН БССР, 1960.

## Вонкавыя спасылкі
* Іван Данілавіч Юркевіч у базе даных «История белорусской науки в лицах» Цэнтральнай навуковай бібліятэкі імя Якуба Коласа НАН Беларусі 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі БССР
Катэгорыя:Беларускія геабатанікі
Катэгорыя:Беларускія лесаводы
Катэгорыя:Лесаводы СССР
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Нарымонт (неадназначнасьць)

* Нарымонт Гедзімінавіч (у праваслаўі Глеб; каля 1294 — 1348) — князь полацкі (1335—1345)
* Нарымонт (*Narimunt*) — адзін з даньнікаў, запісаных у 1461 годзе Андрэем Даўгердавічам касьцёлу ў Лынтупах
* Нарымонт (*Narmunth*) — адзін з даньнікаў, запісаных у 1462 годзе ўдавой Сунігайлы Марынай касьцёлу ў Варнянах
Эклезыялёгія

**Эклезыялёгія** ( — царква +  — веды), веравучэньне Царквы — разьдзел хрысьціянскага багаслоўя, які вывучае прыроду й уласьцівасьці Царквы. Гэта вучэньне пра Касьцёл як разьдзел дагматычнай тэалёгіі й як элемэнт тэалёгіі таго ці іншага сьвятога бацька.

Сьвятое Пісаньне Новага Запавету зьмяшчае шэраг вобразаў, якія раскрываюць хрысьціянскае разуменьне Касьцёла й яго ролі:
* вобраз вінаградніка (Мф. 20, 1-16; Лк. 13, 6-9);
* вобраз вінаграднай лазы й яе галін (Ян 15, 1-8);
* вобраз пастыра й статка (Ян. 10, 1-16);
* вобраз рыбалоўнай сеткі (Мф. 13, 47-48);
* вобраз засеянага поля (Мф. 13, 24-32);
* вобраз будынка, які будуецца (Эф. 2, 19-22);
* вобраз дома (1 Цім. 3, 15; Яўр. 3, 6);
* вобраз шлюбнага зьвяза (Эф. 5, 32);
* вобраз нявехны Хрыстовай (Эф. 5, 23; 2 Кар. 11, 2);
* выява граду Божага (Яўр. 11, 10);
* вобраз маці вернікаў (Гал. 4, 26);
* выява галавы й цела (Эф. 1, 22-23).
У кнігах Айцоў Касьцёла часта сустракаецца ўяўленьне пра Касьцёл як пра карабель, які плыве па моры жыцьця. У хрысьціянскай эклезыялёгіі спалучаюцца 2 аспэкты: містычны й кананічны. Містычны аспэкт бачыць Касьцёл як містычнае Цела Хрыста, Галавой якога зьяўляецца Хрыстус; Кананічны аспэкт гаворыць аб еднасьці Касьцёла вакол біскупа й еднасьці біскупаў паміж сабой зь бесьперапыннасьцю пераемнасьці ад св. Апосталаў, пакладзеных Хрыстом як аснову Касьцёла. 

Вучэньне аб Царкве, як адно з найважнейшых, знайшло адлюстраваньне ў Нікеа — Царгарадзкім сымбалі веры.

З пункту гледжаньня праваслаўнай эклезіялёгіі, любое адхіленьне як ад веры Царквы (ерась), так і ад абагаўлёнай структуры Царквы (схізма) непазьбежна вядзе да разрыву з Царквой. Гэты разрыў пацьвярджаецца царкоўнай анатэмай, гэта значыць сьцьвярджэньнем аб немагчымасьці далейшай адказнасьці Царквы за таго ці іншага ерэтыка альбо раскольніка, які ўпарціцца ў сваім адхіленьні.

## Літаратура
* Еклезіологія // Українська Релігієзнавча Енциклопедія
Соф’я Андруховіч

**Соф’я Юр’еўна Андруховіч** (па-ўкраінску: *Софія Юріївна Андрухович*; нар. 17 лістапада 1982, Івана-Франкоўск, УССР) — украінская пісьменьніца, перакладніца і публіцыстка.

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася 17 лістапада 1982 годe ў Івана-Франкоўску ў сям’і пісьменьніка Юрыя Андруховіча.

Скончыла прыродазнаўчы ліцэй у родным горадзе (2000) і Ўкраінскую акадэмію друкарства.

Сурэдактарка ​​часопісу «Четвер». Мае шэраг публікацыяў у пэрыядычным друку. Стыпэндыятка праграмы Villa Deciusz у Кракаве (2004). Жыве ў Кіеве.

Пабратая шлюбам зь пісьменьнікам Андрэем Бондарам. 10 сакавіка 2008 году нарадзіла дачку Варвару.

## Творчасьць

С. Андруховіч пачала публікаваць свае творы з 2002 г. 

Асаблівай увагі заслужыў ейны раман «Фэлікс Аўстрыя», які выйшаў у 2014 г.  У сьнежні 2014 году раман быў адзначаны «Кнігай году» BBC Украіна.

У сакавіку 2021 году яна атрымала незалежную ўкраінскую прэмію Women In Arts у катэгорыі «Літаратура».

## Творы

#### Проза

• «Літо Мілени» (К.: «Смолоскип», 2002).

• «Старі люди» (Івано-Франківськ: «Лілея-НВ», 2003).

• «Жінки їхніх чоловіків» (Івано-Франківськ: Лілея-НВ, 2005).

• «Сьомга» (Київ: Нора-друк, 2007).

• «Фелікс Австрія» (Львів: Видавництво Старого Лева, 2014).

• «Сузір’я Курки» (Львів: Видавництво Старого Лева, 2016) у співавторстві з Мар’яною Прохасько.

• «Амадока» (Львів: Видавництво Старого Лева, 2020).

#### Пераклады

• Мануела Ґретковська. «Європейка». Переклад із польської. «Нора-Друк», 2006.

• Клайв Стейплз Льюїс. «Принц Каспіян». Переклад з англійської. «Проспект», 2008.

• Клайв Стейплз Льюїс. «Подорож Досвітнього мандрівника». Переклад з англійської. «Проспект», 2008.

• Дж. К. Роулінґ. «Гаррі Поттер і келих вогню». Переклад із англійської разом з Віктором Морозовим.

• Кадзуо Ішіґуро. «Не відпускай мене». Переклад із англійської. «Видавництво Старого Лева», 2016.

• Айн Ренд. «Атлант розправив плечі». Переклад із англійської(ч.2 і 3) Київ: Наш Формат, 2015.

• Тоні Джадт. Коли змінюються факти. Переклад: Софія Андрухович. — Львів: видавництво «Човен», 2021.

• Тоні Джадт. Шале пам’яті. Переклад: Софія Андрухович. — Львів: видавництво «Човен», 2022.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Івана-Франкоўску
Катэгорыя:Украінскія публіцысты
Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году

**[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая ліга]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2020 году|чэмпіянату Беларусі па футболе 2020 году]]** — 30-ы розыгрыш чэмпіянату Беларусі ў найвышэйшай лізе, які праходзіў з 19 сакавіка па 28 лістапада. Да канца сакавіка 2020 году гэта была адзіная эўрапейская ліга найвышэйшага дывізіёну ў якой ладзіліся матчы, бо ўсе астатнія прыпынілі ўсе сустрэчы праз пандэмію каранавірусу. У выніку гэта прывяло да значнага павелічэньня колькасьці гледачоў з усяго сьвету праз спартовую бязьдзейнасьці ў шматлікіх краінах.

## Фармат
Як і ў папярэднім чэмпіянаце ў найвышэйшай лізе выступаюць 16 камандаў. Кожная каманда згуляе з кожнай дома і ў гасьцях, такім чынам, кожны клюб правядзе па 30 гульняў. Каманды, якія занялі два апошнія месцы пераходзяць у першую лігу, а іх месцы займаюць дзьве найлепшыя каманды першай лігі. Каманда, якая заняла 14 месца ў найвышэйшай лізе, гуляе з трэцяй камандай першай лігі ў пераходных гульнях. Грамадзяне Расеі захавалі свой статус не легіянэраў у чэмпіянаце Беларусі.

## Табліца

Пры аднолькавай колькасьці пунктаў месца ў табліцы вызначаецца згодна з наступнымі крытэрамі:
* вынікі гульняў між сабой (колькасьць пунктаў, розьніца забітых і прапушчаных мячоў, колькасьць забітых мячоў)
* лепшая розьніца забітых і прапушчаных мячоў ва ўсіх гульнях чэмпіянату
* большая колькасьць перамог ва ўсіх матчах чэмпіянату
* большая колькасьць забітых мячоў ва ўсіх матчах чэмпіянату

## Вынікі гульняў

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Беларускай фэдэрацыі футболу

Катэгорыя:Чэмпіянат Беларусі па футболе
Катэгорыя:2020 год у футболе
Прэм’ер-Ліга 2020—2021 гадоў

**[[Прэм’ер-Ліга]] [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе 2020—2021 гадоў|чэмпіянату Ангельшчыны па футболе 2020—2021 гадоў]]** — 29-ы розыгрыш Прэм’ер-Лігі ў найвышэйшай лізе, які праходзіў з 12 верасьня 2020 году па 23 траўня 2021 году. Улічваючы іншыя дывізіёны, якія былі папярэднікамі Прэм’ер-Лігі і мелі статус найвышэйшага дывізіёну, гэта быў 122-і розыгрыш чэмпіянату Ангельшчыны ў найвышэйшым дывізіёне.

Плянавалася, што турнір будзе ладзіцца з 8 жніўня 2020 году да 16 траўня 2021 году, але праз пандэмію каранавіруса пачатак быў адкладзены на 12 верасьня 2020 году. Сканчэньне, такім чынам, пасунулася на канец траўня 2021 году. «Лівэрпул» беспасьпяхова абараняў тытул, здабыты ў папярэднім сэзоне. Новым чэмпіёнам стаў «Манчэстэр Сіці».

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбу прасунуліся з Чэмпіёншыпу — «Лідс Юнайтэд», «Ўэст Бромўіч Альбіён» і «Фулгэм». Гэтыя клюбы замянілі «Борнмут», «Ўотфард» і «Норыдж Сіці».

## Табліца

Пры аднолькавай колькасьці пунктаў месца ў табліцы вызначаецца згодна з наступнымі крытэрамі:
* лепшая розьніца забітых і прапушчаных мячоў ва ўсіх гульнях чэмпіянату
* большая колькасьць забітых мячоў ва ўсіх матчах чэмпіянату
* вынікі гульняў між сабой (колькасьць пунктаў, розьніца забітых і прапушчаных мячоў, колькасьць забітых мячоў)

## Вынікі гульняў

## Бамбардзіры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Катэгорыя:2020 год у футболе
Катэгорыя:2021 год у футболе
Касмовіч

**Касмовіч**

* Вера Касмовіч — удзельніца пасьляваеннага антысавецкага падпольнага руху
* Зьміцер Касмовіч — беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч, выдавец
* Павал Касмовіч — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч
* Яўген Касмовіч — удзельнік пасьляваеннага антысавецкага падпольнага руху

## Гл. таксама

* Касмовічы
Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году

**[[Найвышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе|Найвышэйшая ліга]] [[Чэмпіянат Беларусі па футболе 2021 году|чэмпіянату Беларусі па футболе 2021 году]]** — 31-ы розыгрыш чэмпіянату Беларусі ў найвышэйшай лізе, які праходзіў з 12 сакавіка па 28 лістапада. Турнір пачыналі 16 клюбаў, аднак пасьля 15 матчаў празь фінансавыя чыньнікі з спаборніцтваў зьняўся рэчыцкі «Спадарожнік». У наступных матчах яму былі прысуджаныя тэхнічныя паразы 0:3. У лідэры ж адразу выйшаў салігорскі «Шахцёр», які ад пачатку выдаў рэкордную сэрыю з 13 перамог запар. У далейшым, не зважаючы на шэраг няўдач і канкурэнцыю з боку барысаўскага БАТЭ, салігорскі клюб здолеў захаваць першы радок і за тры туры да фінішу стаў чэмпіёнам, абараніўшы свой тытул папярэдняга году.

## Фармат
Як і ў папярэднім чэмпіянаце ў найвышэйшай лізе выступалі 16 камандаў, лік якіх, аднак, скараціўся да 15 падчас розыгрышу. Кожная каманда згуляла з кожнай дома і ў гасьцях, такім чынам, кожны клюб правёў па 30 гульняў. Каманды, якія занялі два апошнія месцы перайшлі ў першую лігу, а іх месцы занялі дзьве найлепшыя каманды першай лігі. Каманда, якая заняла 14 месца ў найвышэйшай лізе, згуляла з трэцяй камандай першай лігі ў пераходных гульнях.

## Табліца

Пры аднолькавай колькасьці пунктаў месца ў табліцы вызначаецца згодна з наступнымі крытэрамі:
* вынікі гульняў між сабой (колькасьць пунктаў, розьніца забітых і прапушчаных мячоў, колькасьць забітых мячоў)
* лепшая розьніца забітых і прапушчаных мячоў ва ўсіх гульнях чэмпіянату
* большая колькасьць перамог ва ўсіх матчах чэмпіянату
* большая колькасьць забітых мячоў ва ўсіх матчах чэмпіянату

## Вынікі гульняў

: Т — тэхнічны вынік

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Беларускай фэдэрацыі футболу

Катэгорыя:Чэмпіянат Беларусі па футболе
Катэгорыя:2021 год у футболе
Капец

**Капе́ц**:
* Найпрасьцейшы тып сховішча гародніны, калі штабель бульбы або іншай гародніны кладзецца на паверхню глебы або ў неглыбокую яму, укрытую саломай і зьверху зямлёй.
* Пашыраная ў некаторых месцах Беларусі (пераважна на Палесьсі) назва старажавых курганоў.
* Межавы знак у Вялікім Княстве Літоўскім у XV—XVIII стагодзьдзях у выглядзе землянога насыпу з дамешкамі камянёў, бітай керамікі, шкла ды іншага. У 1473 годзе ваявода троцкі Радзівіл Осьцікавіч, староста жамойцкі Ян Кезгайлавіч, староста браслаўскі Багдан Саковіч і староста лідзкі Ян Кучук уклалі на граніцы зь Інфлянцкім ордэнам акт аб размежаваньні «*нашых літоўскіх*» (*nostram Lythphanorum*) зямель зь Інфлянтамі; у акце былі згаданы межы, называныя «*граніцы*» (*granicies*), і пагорак або (па-народнаму) «*капец*» (*colliculum alias kopecz*). Народжаны на Лідчыне гісторык-археограф Мацей Догель у сваёй працы «Limites regni Poloniae & magni ducatus Litvaniae» (1758 год) пры апісаньні выгляду межавога знаку Вялікага Княства Літоўскага з Маскоўскай дзяржавай зазначаў, што той «*[[Ліцьвіны#Славянская літоўская мова|па-літоўску]]*» называецца *kopiec*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае
Людміла Кальмаева

**Людмíла Міха́йлаўна Кальмáева** (3 жніўня 1946, Менск, БССР, СССР — 11 жніўня 2022) — беларуская мастачка, графіца, плякатыстка, скульптарка. З 1992 году жыла ў мястэчку Арнэмаўдэн у Нідэрляндах (правінцыя Зэляндыя), рэгулярна выстаўляла свае творы ў Беларусі.

## Жыцьцяпіс

Людміла Кальмаева нарадзілася ў 1946 годзе ў Менску. Да 1968 года навучалася ў Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце, у 1973 годзе скончыла Дзяржаўны інстытут мастацтваў Эстонскай ССР, атрымаўшы дыплём графіка-афарміцелькі. 

Да 1992 году працавала выкладніцай у Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце.

З 1992 году жыла і працавала ў Нідэрландах.

Сябра Беларускага саюзу мастакоў з 1980 году.

Памерла 11 жніўня 2022 году.

## Творчасьць

У гісторыю беларускага мастацтва Людміла Кальмаева ўвайшла як графіца, плякатыстка, аўтарка іранічных постмадэрнісцкіх праектаў.

Працуе ў галіне плякату, станковай графікі, скульптуры і жывапісу. Міжнародную папулярнасьць яна атрымала дзякуючы афішам для тэатраў і спэктакляў.

Працы «Сьвечка» (аловак, папера, гуаш), «Ахвяры» (аловак, папера), «Аголеныя фігуры ў руху» (аловак, папера, 3 аркушы), «Натурморт» (аловак, папера, акварэль), «Хлопчык» (аловак, папера), «Дзяўчына» (аловак, папера) экспанаваліся ў красавіку 1991 г. на аўкцыёне Выставы дасягненьняў народнай гаспадаркі Беларускай ССР (аўкцыён твораў выяўленчага мастацтва) у Менску.

Працы Л. Кальмаевай знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі, фондах Беларускага саюзу мастакоў, Нацыянальным музэі плякату ў Віланаве (Варшава), Музэі плякату ў Канагаве (Японія), прыватных калекцыях Нідэрляндаў, Нямеччыны, Францыі, ЗША і Мэксыкі.
 
## Выставы

• 2016 — Пэрсанальная выстава «Сфэра чалавека. Жывапіс і графіка Людмілы Кальмаевай». Нацыянальны мастацкі музэй Беларусі, Менск.

• 2013 — Выстава «Партрэты жыхароў дома старога Шэльдэгофа».

• 2011 — Групавая выстава «Беларускія мастакі ў сьвеце». Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь, Менск.

• 2011 — Выстава «Дыялёгі» і казкі» Людмілы Кальмаевай. Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва ў Менску.

• 2009 — Фэстываль «Дах-9» у Менску 11 кастрычніка 2009 г.

• 2009 — Праект Freedom4all, Нідэрлянды.

• 2005 — Гендарны маршрут: фэстываль ідэяў пра «гендар» — экспэрымэнтальны праект, Менск.

• 1991 — Выстава дасягненьняў народнай гаспадаркі Беларускай ССР, красавік 1991, аўкцыён твораў выяўленчага мастацтва, Менск.

## Крыніцы


Катэгорыя:Нарадзіліся 3 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія мастачкі
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія скульптары
Катэгорыя:Беларускія графікі
Катэгорыя:Асобы Менску
Катэгорыя:Асобы Нідэрляндаў
Катэгорыя:Памерлі ў Нідэрляндах
Катэгорыя:Памерлі ў 2022 годзе
Катэгорыя:Памерлі 11 жніўня
Готшалк (герцаг Бэнэвэнта)

**Готшалк**, **Гадэскалк** (, , забіты ў 743) — герцаг Бэнэвэнта (740—743).

## Біяграфія
Стаў герцагам Бэнэвэнта ў 740 годзе, па сьмерці свайго папярэдніка Грыгорыюса, відаць, без ухваленьня караля лянгабардаў Ліўтпранда. Скарыстаўшы незадаволенасьць спалецкага герцага Тразімунда II і атрымаўшы падтрымку Папы Грыгорыюса III, паспрабаваў аддзяліцца ад каралеўства лянгабардаў.

У 743 годзе, пры набліжэньні Ліўтпранда, які раней пазбавіў герцага Тразімунда ўлады і адправіў яго ў кляштар, разам з набліжанымі зрабіў спробу адплысьці на караблі ў Грэцыю. Калі пагрузіў на судна сваю жонку Ганну і ўсю маёмасьць, то быў забіты ў выніку нападу жыхароў Бэнэвэнта, якія былі прыхільнікамі Гізульфа. Жонка з маёмасьцю дабралася да Канстантынопалю.

## Глядзіце таксама
* Готшалк (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Эўропы