open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Салаўіха

Назву **Салаўі́ха** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Салаўіха — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Салаўіха — былы пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Салаўёва
* Салаўёў
* Салаўёўка
* Салаўі
* Салаўінае
* Салаўіная
Герб русінаў

**[[Герб]] русінаў** () — герб русінаў, што быў ухвалены на 9-м Сусьветным канґрэсе русінаў 23 чэрвеня 2007 у Сыґеце (Румынія).

## Гісторыя
Упершыню герб быў прыняты 29 лютага 1920 року ў якасьці афіцыйнае сымболікі Падкарпацкае Русі. 15 сакавіка 1939 году, пасьля абвяшчэньня незалежнасьці Карпацкае Ўкраіны, да герба дадалі Трызуб сьв. Уладзімера Вялікага.

Пасьля абвяшчэньня незалежнасьці Ўкраіны герб быў прыняты ў якасьці герба Закарпацкае вобласьці.

23 чэрвеня 2007 на 9-м Сусьветным канґрэсе русінаў у Сыґеце герб быў ухвалены ў якасьці гербу русінскага народу.

## Дызайн

Герб мае форму тарчы. На правым боку месьцяцца сем роўных гарызантальных палосаў з чаргаваньнем блакітнага і залатога, зь якіх першая паласа блакітная, другая - залатая; у левай частцы ў срэбным полі — малюнак чырвонага мядзьведзя, што стаіць на задніх нагах і глядзіць налева.

Герб харвацкіх русінаў нагары мае пяць роўных вэртыкальных палосаў з чаргаваньнем чырвонага і белага, зь якіх першая паласа чырвоная, другая — белая.

Герб Закарпацкай вобласьці паўтарае дызайн герба русінаў.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг русінаў

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт русінаў Славаччыны
* Украінскае ґеральдычнае таварыства
* Украінская ґеральдыка

Катэгорыя:Гербы
Катэгорыя:Русіны
Матэо Гендузі

**Матэо Гендузі** (;  14 красавіка 1999 году) — францускі футбаліст, паўабаронца турэцкага клюбу «Фэнэрбахчэ» і нацыянальнай зборнай Францыі. Уладальнік Кубка Ангельшчыны па футболе (2020). У ліпені 2020 году яго адхілілі ад трэнаваньняў «Арсэналу».

## Дасягненьні
**«Арсэнал»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2020

**«Фэнэрбахчэ»**:
* Уладальнік Супэркубка Турэччыны: 2025

**Францыя**:
* Пераможца Лігі нацыяў УЭФА: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Паўночнае

Назву **Паўночнае** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Расея]]
* Курганская вобласьць:
** Паўночнае — вёска ў Зьвярынагалоўскім раёне
** Паўночнае — вёска ў Кятоўскім раёне

### [[Украіна]]
* АР Крым:
** Паўночнае — сяло ў Белагорскім раёне
** Паўночнае — сяло ў Раздольненскім раёне
** Паўночнае — сяло ў Чарнаморскім раёне

* Данецкая вобласьць:
** Паўночнае — мястэчка ў Сьняжнянскай мескай радзе
** Паўночнае — мястэчка ў Тарэцкай мескай радзе
** Паўночнае — пасёлак у Ясінавацкім раёне

* Запароская вобласьць:
** Паўночнае — сяло ў Мелітопальскім раёне

* Сумская вобласьць:
** Паўночнае — сяло ў Лебядзінскім раёне

* Чарнігаўская вобласьць:
** Паўночнае — былы пасёлак у Чарнігаўскім раёне

## Падвойныя назвы
* Паўночнае Бутава
* Паўночнае Бялішчана
* Паўночнае Волае
* Паўночнае Вусава
* Паўночнае Вусьце
* Паўночнае Гнязьдзілава
* Паўночнае Ізмайлава
* Паўночнае мора
* Паўночнае Мядзьведкава

## Глядзіце таксама
* Паўночнаданецк
* Паўночнадзьвінск
* Паўночная 
* Паўночны
Копцева

Назву **Копцева** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Копцева — вёска ў Мёрскім раёне
** Копцева — вёска ў Полацкім раёне

## Глядзіце таксама
* Капцэвічы
* Копцевічы
* Копцеў
* Копцеўшчына
Лінамээсконд Маарду

«**Лінамээсконд**» () — эстонскі футбольны клюб з гораду Маарду. Заснаваны ў 1997 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Маарду
Мёлькю

**Мёлькю** (, ) — фінская гульня, створаная ў 1996 року на аснове старадаўняй карэльскай гульні кюйкя. У адрозьненьне ад апошняе, мёлюкю не патрабуе асаблівай фізычнае моцы і больш пасуе гульцам усіх узростаў. Для ўдзелу не патрабуецца адмысловага абсталяваньня, і гульня грунтуецца на спалучэньні майстэрства з удачаю.

## Правілы
Гульцы, кідаючы драўляную доўню (ці «мёлькю»), намагаюцца зьбіць драўляныя кеглі прыкладна аднолькавых памераў, пранумараваныя ад 1 да 12. Першапачаткова кеглі выстаўленыя шчыльнай групай у вэртыкальным становішчы за 3—4 мэтры ад кідача, у некалькі шэрагаў: кеглі з нумарамі 1/2 (1-ы шэраг); 3/10/4 (2-і шэраг); 5/11/12/6 (3-і шэраг); 7/9/8 (4-ы шэраг). За зьбіваньне аднае кеглі гулец атрымлівае столькі пунктаў, колькі напісана на ёй. За зьбіваньне 2 ці больш кегляў гулец атрымлівае столькі пунктаў, колькі кегляў зьбіў (то бок, зьбіўшы 3 кеглі, заробіць 3 пункты). Зьбітымі лічацца толькі тыя кеглі, якія ляжаць раўналежна зямлі; пахіленыя і прыхіленыя да іншых кегляў, такім чынам, ня ўлічваюцца. Пасьля кожнага кідку кеглі ставяцца вэртыкальна ў тым самым месцы, дзе яны ляжалі. Перамагае гулец, які першы набярэ акурат 50 пунктаў. Калі колькасьць набраных пунктаў перавысіць 50, гулец штрафуецца: колькасьць ягоных пунктаў становіцца роўнай 25. Калі гулец тройчы запар не патрапіць па кеглях, ён выбывае з гульні.

## Спаборніцтвы
З 1997 року ў Лахці ладзіцца чэмпіянат Фінляндыі па мёлькю. Створаны Зьвяз мёлькю Фінляндыі.

У 2017 року ў Празе (Чэхія) адбыўся чэмпіянат сьвету па мёлькю.

## Вонкавыя спасылкі

* Фінская міжнародная асацыяцыя мёлькю 
* Мёлькю ў сьвеце 

Катэгорыя:Гульні на газонах
Катэгорыя:Віды спорту на трапнасьць
Катэгорыя:Фінскія гульні
Катэгорыя:Кідальныя гульні
Яха

**«Яха»** («Рэха»), грамадзка-палітычнае выданьне Случчыны. Адзіны машынапісны нумар выданьня выйшаў у чэрвені 1990 у Слуцку. Выдавец — Р.Лінкор (Рыгор Родчанка).

## Крыніцы

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Слуцак
Бялькоўшчына

**Бялько́ўшчына** — вёска ў Дрысенскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Бялькоўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 349 чалавек
* 1999 год — 373 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бялькоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Спартак (неадназначнасьць)

Назву **Спартак** маюць:

* Спартак — рымскі раб-глядыятар

## Імя
* Спартак Мірановіч — гандбольны трэнэр, заслужаны трэнэр СССР (1977) і Беларускай ССР (1967)

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Спартак — былы пасёлак у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Спартак — сяло ў Ясінавацкім раёне Данецкай вобласьці
* Спартак — сяло ў Недрыгайлаўскім раёне Сумской вобласьці

## Спорт
### Футбольныя клюбы
* Спартак Варна
* Спартак Масква
* Спартак Міява
* Спартак Нальчык
* Спартак Субаціца
* Спартак Трнава
* Спартак Уладзікаўказ
* Спартак Шклоў

## Стадыёны
* Спартак (стадыён, Бабруйск)
* Спартак (стадыён, Магілёў)
* Спартак (стадыён, Шклоў)

## Фільмы
* Спартак: Багі арэны
* Спартак: Кроў і пясок

## Іншае
* Спартак — кандытарская фабрыка
* Спартак — папяровая фабрыка ў Шклове
* Спартак — станцыя мэтро

## Глядзіце таксама
* Спарта
* Спартакіяда
Сары

Назву **Сары** маюць:

## Асобы
* Іенг Сары — камбаджыйскі камуністычны дзяяч
* Маўрыцыё Сары — італьянскі футбольны трэнэр

## Населеныя пункты
### [[Вялікабрытанія]]
* Сары — графства ў Паўднёва-Ўсходняй Ангельшчыне

### [[Злучаныя Штаты Амэрыкі|ЗША]]
* Сары — мястэчка ў Мічыгане
* Сары — места ў Паўночнай Дакоце

### [[Іран]]
* Сары — места ў Іране

### [[Канада]]
* Сары — места ў правінцыі Брытанская Калумбія

### [[Расея]]
* Чалябінская вобласьць:
** Сары — пасёлак у Еткульскім раёне
** Сары — пасёлак у Кунашацкім раёне
** Сары — пасёлак у Траецкім раёне

### [[Украіна]]
* Сары — вёска ў Палтаўскай вобласьці

### [[Ямайка]]
* Сары — графства на Ямайцы

## Іншае
* Сары (вопратка) — жаночая індыйская вопратка
Джо Ўілак

**Джо Ўілак** (;  20 жніўня 1999 году) — ангельскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Ньюкасл Юнайтэд».

## Дасягненьні
**«Ньюкасл Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Гаразянкі

**Гаразя́нкі** — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 41 чалавек
* 1999 год — 56 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Лепельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну
Фёдар Яфімаў

**Яфімаў Фёдар**, псэўданімы: *Ф.Архіпаў, Ф.Архипов, Фёдор Архипов*; , в. Новатраецкае Цярноўскага раёну Варонескай вобласьці Расея) — паэт, літаратурны крытык, перакладчык; у 1960-1970 публічна выступаў супраць цэнзуры, за што перасьледаваўся. Жыве ў Менску, піша на расейскай і беларускай мовах.

## Жыцьцяпіс
Прафэсійны вайсковец. У 1951 скончыў Чарапавецкую пяхотную вучэльню, у 1957 — Цэнтральныя курсы палітычных работнікаў у Смаленску; служыў прапагандыстам у вайсковых частках Беларускай вайсковай акругі (1958-1962). У 1963 дэмабілізаваўся ў званьні капітана Савецкай арміі.

У 1967 завочна скончыў Літаратурны інстытут у Маскве. У 1966-1967 — загадчык аддзелу нарысаў і публіцыстыкі часопісу «Нёман».

У красавіку 1968 на аб’яднаным партсходзе творчых саюзаў БССР публічна выступіў супраць умяшальніцтва СССР ва ўнутраныя справы Чэхаславаччыны, супраць цэнзуры. За гэта быў выключаны з КПСС, перасьледаваўся — ня мог уладкавацца на працу і жыў у безграшоўі.

У часы цкаваньня Аляксандра Салжаніцына выступаў у падтрымку расейскага пісьменьніка — зьвярнуўся ў сакратарыят Саюзу пісьменьнікаў СССР зь пісьмовым пратэстам супраць гэтых перасьледаў. Падтрымаў пісьменьніцу Лідзію Вакулоўскую, якую абвінавачвалі ў антысаветызьме.

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Шыманшчына

Назву **Шыманшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Шыманшчына — вёска ў Завуцьцеўскім сельсавеце Мёрскага раёну
** Шыманшчына — хутар у Язьненскім сельсавеце Мёрскага раёну

## Глядзіце таксама
* Шыманава
* Шыманаў
* Шыманы
* Шыманэлі
Чэмпіянат Чарнагорыі па футболе

**Чэмпіянат Чарнагорыі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Чарнагорыі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца з трох дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца першая ліга.

## Сыстэма
Унаі Эмэры

**Унаі Эмэры** (;  3 лістапада 1971 году) — гішпанскі футбаліст і футбольны трэнэр ангельскага клюбу «Астан Віла», паўабаронца. Трохразовы пераможца Лігі Эўропы ў якасьці галоўнага трэнэра клюбу «Сэвільля».

## Дасягненьні
* Пераможца Лігі Эўропы: 2014, 2015, 2016
* Чэмпіён Францыі: 2018
* Уладальнік Кубка Францыі: 2017, 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Катэгорыя:Гішпанскія футбольныя трэнэры
Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2019—2020 гадоў

**Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2019—2020 гадоў** — 65-ы розыгрыш трафэю з часоў Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў і 28-ы розыгрыш пад назвай Ліга чэмпіёнаў УЭФА.

У фінале, які прайшоў 23 жніўня 2020 году на «Эштадыю да Луш» у Лісабоне, Партугалія, мюнхэнская «Баварыя» перамагла «Пары Сэн-Жэрмэн» зь лікам 1:0 і ў шосты раз у сваёй гісторыі стала пераможцам турніру, да ўсяго яна стала першай уладальніцай Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў, хто перамог ва ўсіх матчах на ​​турніры.

Акрамя таго, немцы забясьпечылі свой другі кантынентальны трэбл (набор чэмпіёнскіх трафэяў), стаўшы толькі другім эўрапейскім клюбам, якому гэта ўдалося. У якасьці пераможцаў яны атрымалі права згуляць супраць «Сэвільлі», пераможцаў Лігі Эўропы УЭФА 2019—2020 гадоў, у Супэркубку УЭФА 2020 году, а таксама кваліфікаваліся на клюбны чэмпіянат сьвету па футболе 2020 году ў Катары. Яны перамаглі ў абодвух спаборніцтвах. Паколькі яны ўжо кваліфікаваліся ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2020—2021 гадоў дзякуючы сваім выступам у Бундэсьлізе, месца, першапачаткова зарэзэрваванае для пераможцы Лігі чэмпіёнаў, было перададзена камандзе, якая заняла першае месца ў Эрэдывізіі 2019—2020 гадоў («Аякс»), 11-й асацыяцыі ў рэйтынгу.

Праз наступствы пандэміі COVID-19 турнір быў прыпынены ў сярэдзіне сакавіка 2020 году й аднавіўся ў жніўні. Чвэрцьфіналы, як і ўсе астатнія матчы, праводзіліся ў адзіночных матчах на выбываньне на нэўтральных пляцоўках у Лісабоне, Партугалія (на стадыёнах «Эштадыю да Луш» і «Жазэ Алваладэ») за зачыненымі дзьвярыма з 12 па 23 жніўня. У адпаведнасьці з увядзеньнем сыстэмы відэаасістэнта рэфэры (VAR), яна выкарыстоўвалася з раўнду плэй-оф.

«Лівэрпул» быў дзейным чэмпіёнам, але яны разам зь іншым фіналістам леташняга сэзону «Тотэнгэм Готспур» выбылі ў 1/8 фіналу пасьля параз ад «Атлетыка» і «РБ Ляйпцыг» адпаведна.

## Папярэдні раўнд

## Кваліфікацыйныя раўнды

### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

## Раўнд плэй-оф

## Групавы этап

**Група A****Група В****Група С****Група D****Група E****Група F****Група G****Група H**

## 1/8 фіналу

Першыя матчы згулялі 18, 19, 26 й 27 лютага, адказныя прызначылі на 10-11 ды 17-18 сакавіка 2020 году, але, у сувязі з пандэміяй COVID-19, перанесеныя на 7-8 жніўня 2020 году.

Астатнія стадыі праз пандэмію складаліся ды праводзіліся з аднога матчу ў кожнай пары.

## 1/4 фіналу

Матчы былі згуляныя з 12 па 15 жніўня 2020 году.

## 1/2 фіналу

Лёсаваньне адбылося неўзабаве пасьля 1/4, матчы згулялі 18 й 19 жніўня 2020 году.

## Фінал

## Глядзіце таксама
* Ліга Эўропы УЭФА 2019—2020 гадоў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2019—2020 гадоў на афіцыйным сайце УЭФА

2019
Катэгорыя:2019 год у футболе
Катэгорыя:2020 год у футболе
Траецкае

Назву **Трае́цкае** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Траецкае — былая вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Данецкая вобласьць:
** Траецкае — сяло ў Пакроўскім раёне
** Траецкае — сяло ў Славянскім раёне
** Траецкае — сяло ў Ясінавацкім раёне

* Луганская вобласьць:
** Траецкае — сяло ў Папасьнянскім раёне
** Траецкае — сяло ў Перавальскім раёне
** Траецкае — мястэчка, цэнтар Траецкага раёну

* Палтаўская вобласьць:
** Траецкае — сяло ў Глобінскім раёне

* Чарнігаўская вобласьць:
** Траецкае — сяло ў Ноўгарад-Северскім раёне

## Падвойныя назвы
* Траецкае поле
* Траецкае прадмесьце
* Траецкае сельскае пасяленьне

## Глядзіце таксама
* Траецк
* Траецкая
* Траецкі

## Заўвагі

## Крыніцы
Забелы 2

**Забе́лы 2** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дрысы. Уваходзяць у склад Валынецкага сельсавету Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Сабіла або Сабула, пазьней Забэль (Sabilo, Sabila, Sabulo, Sabel) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 26 чалавек
* 2010 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валынецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Станулева

Назву **Станулева** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Станулева — вёска ў Мёрскім раёне
** Станулева — вёска ва Ўшацкім раёне

## Глядзіце таксама
* Станулі
* Станулянцы
Ашмянцы (Ваўкавыскі раён)

**Ашмянцы́** — вёска ў Беларусі, на рацэ Ваўкавыі. Уваходзяць у склад Ваўкавыскага сельсавету Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Ашмена цалкам адпавядае засьведчанаму ў гістарычных крыніцах старажытнаму германскаму імю Osminna. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Asman (пазьнейшае Assmann).

## Гісторыя
У 1796 годзе належала Каятану Павенскаму. У 1836 годзе прыватная вёска, 19 двароў, 63 жыхары. У 1914 годзе 38 двароў, 184 жыхары. 

## Насельніцтва
* 2009 год — 82 чалавекі
* 2014 год — 112 чалавек, 52 двары

## Крыніцы

Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Бакі

**Ба́кі** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавету.

## Гісторыя
23 чэрвеня 1980 году перададзеная з Ізабелінскага сельсавету ў Ваўкавыскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2009 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Фолклэндзкая вайна

**Фо́лклэндзкая вайна́** (, ) — неабвешчаная вайна між Аргентынай і Вялікабрытаніяй цягам дзесяці тыдняў 1982 року. Узброены канфлікт адбываўся за кантроль над залежнымі тэрыторыямі Вялікабрытаніі ў паўночнай Атлянтыцы: Фолклэндзкімі астравамі ды залежнымі ад іх Паўднёвай Георгіяй і Паўднёвымі Сэндвічавымі астравамі.

Канфлікт распачаўся 2&nbsp;красавіка нападам і акупацыяй Фолклэндзкіх астравоў Аргентынай. Наступнага дня была акупаваная Паўднёвая Георгія, якая таксама належала Вялікабрытаніі. 5&nbsp;красавіка брытанскі ўрад выправіў да астравоў вайсковую флятылію на супрацьстаяньне з аргентынскім флётам ды авіяцыяй, а пасьля правёў высадку вайскоўцаў на астравох. Канфлікт цягнуўся 74&nbsp;дні і скончыўся капітуляцыяй Аргентыны 14&nbsp;чэрвеня ды вяртаньнем астравоў пад уладу Брытаніі. У часе вайны загінулі 649&nbsp;аргентынскіх, 255&nbsp;брытанскіх вайскоўцаў і тры фолклэндцы.

Канфлікт стаў кульмінацыйным пунктам у працяглай спрэчцы за кантроль над тэрыторыямі. Аргентына настойвала (і працягвае дагэтуль), што астравы зьяўляюцца ейнымі ўладаньнямі, таму свае дзеяньні аргентынскі ўрад называў вяртаньнем уласнай тэрыторыі. Брытанскі ўрад расцаніў гэтыя дзеяньні як уварваньне на тэрыторыю, якая зьяўлялася кароннай з 1841 року. Насельнікі Фолклэндаў, пераважна нашчадкі брытанскіх пасяленцаў, падтрымалі брытанскую ўладу. Ніводная зь дзяржаваў не абвяшчала вайну афіцыйна, аднак абодва бакі назвалі астравы зонай баявых дзеяньняў.

Канфлікт аказаў значны ўплыў на абедзьве краіны, стаўшы тэмай шматлікіх кнігаў, артыкулаў, фільмаў і песьняў. У Аргентыне ўварваньне ўзьняло нацыянальны дух, аднак капітуляцыя спрычыніла масавыя пратэсты супраць кіроўнага вайсковага ўраду і прысьпешіла ягонае падзеньне. Брытанскі кансэрватыўны ўрад на хвалі посьпеху ўзмацніў сваю падтрымку на выбарах у наступным годзе.

Дыпляматычныя стасункі між Аргентынай і Вялікабрытаніяй былі адноўленыя ў 1989 року пасьля супольнай сустрэчы ў Мадрыдзе, аднак абодва бакі засталіся на ранейшых пазыцыях што да прыналежнасьці Фолклэндзкіх астравоў. У 1994 року аргентынскія тэрытарыяльныя памкненьні былі дададзеныя ў Канстытуцыю.


Катэгорыя:1982 год у Аргентыне
Катэгорыя:1982 год на Фолклэндзкіх астравох
Катэгорыя:1982 год у Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Вайсковая гісторыя Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Аргентынска-брытанскія стасункі
Катэгорыя:Канфлікты 1982 году
Катэгорыя:Аргентынскія ўварваньні
Катэгорыя:Брытанскія ўварваньні
Катэгорыя:Тэрытарыяльныя спрэчкі Аргентыны
Катэгорыя:Тэрытарыяльныя спрэчкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Войны Аргентына
Катэгорыя:Войны Вялікабрытаніі
Пудзіцкая Слабада

Назву **Пудзіцкая Слабада** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Пудзіцкая Слабада — адна з назваў вёскі Слабады (Ігуменскі раён)
** Пудзіцкая Слабада — адна з назваў вёскі Слабады (Турынскі сельсавет, Пухавіцкі раён)

## Глядзіце таксама
* Пудзіцк
* Слабада

## Заўвагі
Бароўка (Лепельскі раён)

**Баро́ўка** — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Бароўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2902 чалавекі
* 1999 год — 3454 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бароўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну
Сусьветная рада русінаў

**Сусьветная рада русінаў** () — русінская сацыяльна-культурная арґанізацыя, што паўстала 22 сакавіка 1991 у Мэджылаборцах на 1-м Сусьветным канґрэсе русінаў. Кожныя два рокі арґанізоўвае Сусьветны канґрэс русінаў. Складаецца зь дзевяці прадстаўнікоў краінаў з значным насельніцтвам русінаў і кіраўніка Сусьветнага форуму русінскае моладзі.

## Гісторыя
Ініцыятарамі скліканьня канґрэсу былі шматлікія русінскія арґанізацыі, а менавіта: *Rusynska Obroda* (Русінскае адраджэньне) з Славаччыны, *[[Ставарышчына лемкаў|Stowarzyszenie Łemków]]* (Ставарышчына лемкаў) з Польшчы, *Obstestvo Karpatskych Rusynov* (Таварыства карпацкіх русінаў) з Украіны, *Руска матка* (Руская маці) з Югаславіі/Сэрбіі (Ваяводзіна) і аб’яднаная дэлеґацыя русінскіх арґанізацыяў з ЗША ды Канады.

## Старшыні Сусьветнае рады русінаў
* Васіль Турак-Гэтэш (1991-2001) — Славаччына
* Аляксандар Зазулак (2001-2003) — Славаччына
* Анджэй Копча (2003-2005) — Польшча
* Пол Робэрт Маґочы (2005-2009) — Канада
* Д’юра Папуґа (2009-2011) — Сэрбія
* Штэфан Лявінец (2015 — дагэтуль) — Вугоршчына

## Арґанізацыі, што ўваходзяць у склад Рады
* Rusynska Obroda (Русінскае адраджэньне) (Славаччына)
* Divadlo Alexandra Duchnovića (Тэатар Аляксандра Духновіча) (Славаччына)
* Stowarzyszenie Łemków (Ставарышчына лемкаў) (Польшча)
* Stowarzyszenie „Ruska Bursa” w Gorlicach (Ставарышчына „Руская Бурса” ў Ґорліцах) (Польшча)
* Obstestvo Karpatskych Rusynov (Таварыства карпацкіх русінаў) (Украіна)
* Obstestvo Aleksandra Duchnovycza (Таварыства Аляксандра Духновіча) (Украіна)
* Інститут карпатознавства (Інстытут карпатыкі) (Украіна)
* Руска матка (Руская маці) (Сэрбія)
* Drużtvo za ruski jazik i literaturu (Таварыства русінскае мовы й літаратуры) (Сэрбія)
* Katedra za rusinski jezik i knjiżevnost (Катэдра русінскае мовы й літаратуры) (Сэрбія)
* Spolećnost Pratel Podkarpalskie Rusi (Таварыства сяброў Падкарпацкае Русі) (Чэхія)
* Magyarorszagi Ruszinok Szervczete (Вугорская арґанізацыя русінаў) (Вугоршчына)
* Carpatho-Russian American Center (Карпатарускі амэрыканскі цэнтар) (ЗША)
* Carpatho-Rusyn Research Center, Inc. (карпатарусінскі навукова-дасьледчы цэнтар) (ЗША)
* Carpatho-Rusyn Society (Карпатарусінскае грамадзтва) (ЗША)
* Lemko Association (Лемкаўскі зьвяз) (ЗША)
* Rusin Association (Русінскі зьвяз) (ЗША)

Катэгорыя:Русіны
Сусьветны кангрэс русінаў

**Сусьветны канґрэс русінаў** () — русінская цэнтральная інтэрнацыянальная падзея русінскае супольнасьці. Выканаўчым орґанам ёсьць Сусьветная рада русінаў. Канґрэс праходзіць раз на два рокі і прымае прадстаўнікоў русінскіх арґанізацыяў з Украіны, Славаччыны, Польшчы, Сэрбіі, Вугоршчыны, Расеі, Румыніі, Харватыі, Чэхіі, ЗША ды Канады.

## Сустрэчы канґрэсу
* I Сусьветны канґрэс русінаў 22-23 сакавіка 1991, Мэджылаборцы, Славаччына
* II Сусьветны канґрэс русінаў 22-23 траўня 1993, Леґніца, Польшча
* III Сусьветны канґрэс русінаў 26-27 траўня 1995, Рускі Крстур, Сэрбія
* IV Сусьветны канґрэс русінаў 30-31 траўня 1997, Будапэшт, Вугоршчына
* V Сусьветны канґрэс русінаў 25-26 чэрвеня 1999, Ужгарад, Украіна
* VI Сусьветны канґрэс русінаў 28-29 кастрычніка 2001, Прага, Чэхія
* VII Сусьветны канґрэс русінаў 6-7 чэрвеня 2003, Прэшаў, Славаччына
* VIII Сусьветны канґрэс русінаў 27-28 траўня 2005, Крыніца-Здруй, Польшча
* IX Сусьветны канґрэс русінаў 21-24 чэрвеня 2007, Сыґет, Румынія
* X Сусьветны канґрэс русінаў 4-7 чэрвеня 2009, Рускі Крстур, Сэрбія і Пэтроўцы, Харватыя
* XI Сусьветны канґрэс русінаў 16-18 ліпеня 2011, Пілісшэнткерэшт, Вугоршчына
* XII Сусьветны канґрэс русінаў 12-14 ліпеня 2013, Мукачава, Украіна
* XIII Сусьветны канґрэс русінаў 19-20 чэрвеня 2015, Дэва, Румынія
* XIV Сусьветны канґрэс русінаў 29 чэрвеня — 2 ліпеня 2017, Осіек, Харватыя
* XV Сусьветны канґрэс русінаў 4-7 ліпеня 2019, Стара Любаўня, Славаччына

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Сусьветнага канґрэсу
* Reports from WCR
* World Congresses - Articles and Documents
* Academy of Rusyn Culture / Reports from 8th and 9th Congress
* THE NINTH WORLD CONGRESS OF RUSYNS - SPEECHES
* 10th Congress Reports and Speeches in Ruthenian
* Ruthen Press
* Rusnak Info
* Rusyn

Катэгорыя:Канфэрэнцыі
Катэгорыя:Русіны
Кірыл Палхоўскі

**Кірыл Палхоўскі** ( 9 студзеня 2002 году) — беларускі футбаліст, нападнік пінскай «Хвалі».

## Кар’ера
Выхаванец пінскай СДЮШАР-3. Юнаком абараняў колеры салігорскага «Шахцёру». У сакавіку 2018 году далучыўся да акадэміі берасьцейскага «Дынама». З пачатку 2019 году пачаў выступаць за клюбны дубль, але неўзабаве пачаў прыцягвацца і да асноўнай каманды. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 29 чэрвеня 2019 году ў матчы супраць «Іслачы» (5:1), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы.

Сэзон 2020 году пачынаў у дублі дынамаўцаў, а ў красавіку далучыўся да маларыцкага клюбу «Дынама-Берасьце-1960» з Другой лігі. Пакінуў каманду ў канцы 2020 году дзеля службы ў войску. У пачатку 2022 году зноў далучыўся да клюбу, які на гэты час ужо зьмяніў назву на «Маларыта». Гуляў за каманду да чэрвеня 2022 году, калі яна зьнялася з Другой лігі.

У ліпені 2022 году стаў гульцом пінскай «Хвалі», дзе неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе. У сьнежні 2023 году падоўжыў кантракт з клюбам да сканчэньня 2024 году. У студзені 2025 году падоўжыў кантракт з камандай.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Мікіта Бабчонак

**Мікіта Бабчонак** ( 4 верасьня 1999 году) — беларускі футбаліст, нападнік «Воршы».

## Кар’ера
З 2017 году, пасьля выхаду магілёўскага «Дняпра» ў Найвышэйшую лігу, пачаў гуляць за дублюючы склад клюбу. З другой паловы 2018 году замацаваўся ў дублі. У сакавіку 2019 году, пасьля таго як стала вядома пра аб’яднаньне «Дняпра» зь менскім «Промнем», далучыўся да аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро», і стаў там гуляць за дубль.

Зь лета 2019 году пачаў прыцягвацца да асноўнай каманды магілёўцаў. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 20 чэрвеня 2019 году, выйшаўшы на замену ў другім тайме ў матчы супраць менскага «Дынама» (0:2). У жніўні 2019 году праходзіў прагляд у «Лідзе», аднак у выніку вярнуўся ў «Дняпро». У пачатку 2020 году далучыўся да каманды «Дняпра» ў Другой лізе, дзе пачаў трывала зьяўляцца на полі, чаргуючы выхады ў стартавым складзе і на замену. У студзені 2021 году падоўжыў кантракт з магілёўскім клюбам. У cэзоне 2021 году ў Першай лізе толькі зрэдку зьяўляўся на полі.

У ліпені 2021 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў «Дняпро» і неўзабаве далучыўся да «Воршы», дзе замацаваўся ў пачатковым складзе. У лютым 2023 году падоўжыў кантракт з клюбам. У красавіку 2024 году перайшоў у «Энэргетык-БДУ», дзе адразу стаў лідэрам каманды. Гулец ня здолеў утрымаць клюб у Першай лізе, але адразу вярнуўся ў «Воршу».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дняпро» Магілёў (2019)
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дняпро» Магілёў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ворша»
Уладзіслаў Лях

**Уладзісла́ў Лях** ( 13 жніўня 1999 году) — беларускі футбаліст, абаронца расейскага клюбу «Спартак» з Кастрамы.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец школы менскага «Дынама». З 2017 году пачаў выступаць за клюбны дубль. У 2018 годзе замацаваўся ў складзе дублю, часам таксама прыцягваўся да асноўнае каманды. Дэбютаваў у галоўную каманду 29 ліпеня 2018 году, згуляўшы на полі ўсе 90 хвілінаў у матчы Кубка Беларусі супраць «Энэргетыка-БДАТУ» (7:0). Перад сэзонам 2019 году прыцягваўся да трэнаваньняў з асноўным складам, аднак чэмпіянат пачаў у дублі. 30 чэрвеня 2019 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, калі выйшаў у пачатковым складзе ў матчы супраць магілёўскага «Дняпра» (2:0) і быў заменены ў другім тайме. У далейшым працягваў гуляць за дубль, часам зьяўляючыся ў асноўнай камандзе менчукоў.

У красавіку 2020 году быў аддадзены ў арэнду гомельскаму «Лякаматыву». У лістападзе 2020 году па заканчэньні арэнды вярнуўся ў «Дынама». У 2021—2022 гадах трэнаваўся з асноўнай камандай дынамаўцаў, аднак гуляў за дубль, за асноўную каманду згуляў толькі ў адным матчы Кубка Беларусі. У чэрвені 2022 году стаў трэнавацца з койданаўскім «Арсэналам» і ў ліпені быў узяты клюбам у арэнду. Неўзабаве замацаваўся ў стартавым складзе каманды, аднак у кастрычніку атрымаў траўму і выбыў да канца сэзону.

У студзені 2023 году выправіўся на прагляд у «Гомель», а ў сакавіку 2023 году зноў далучыўся да «Арсэналу», стаўшы гульцом каманды ўжо на трывалай аснове. У студзені 2024 году перайшоў да складу берасьцейскага «Дынама». 8 студзеня 2025 году барысаўскі БАТЭ аб’явіў аб падпісаньні ўгоды з футбалістам. У новай камандзе быў асноўным абаронцам клюбу, але вынікі каманды былі кепскімі. У летнюю паўзу далучыўся да расейскага клюбу «Спартака» з Кастрамы з другога дывізіёну месцовага першынства.

### Міжнародная
26 сакавіка 2019 году дэбютаваў у матчы за зборную Беларусі (да 21 году), калі выйшаў у першай адзінаццатцы ў таварыскім матчы супраць зборнай Летувы (1:0).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Дзямешкава

**Дзяме́шкава** — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Баброўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Баброўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну
Глінскія

Назву **Глінскія** маюць:

* Глінскія — княжацкі род у Вялікім Княстве Літоўскім і Масковіі

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Глінскія — вёска ў Мёрскім раёне
** Глінскія — вёска ў Пастаўскім раёне
** Глінскія — вёска ў Полацкім раёне

## Глядзіце таксама
* Глінаўка
* Глініца
* Глініцкі
* Глінічы
* Глінішкі
* Глінішча
* Глінішчы
* Глінка
* Глінкі
* Глінна
* Гліннае
* Глінная
* Глінск
* Глінскі
* Гліншчына
* Глінь
* Глінькава
* Гліньне
* Гліньнікі
* Гліньніца
* Глінянкі
* Гліняны
* Загліннае
* Загліньнікі
Акунёва

Назву **Акунёва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Акунёва — вёска ў Мікалаёўскім сельсавеце Мёрскага раёну
** Акунёва — хутар у Павяцкім сельсавеце Мёрскага раёну

## Глядзіце таксама
* Акунёвы
* Акунёў
* Акунёўка
* Акунёўская
* Акунёўскі
Мэльхіёр Станіслаў Савіцкі

**Мэльхіёр Станіслаў Саві́цкі** гербу «Халева» (? — 4 студзеня 1668, Берасьце) — кашталян берасьцейскі (1652—1666), ваявода берасьцейскі (1666—1668), сакратар каралеўскі, навуковец і паэт.

## Жыцьцяпіс
Быў сынам Альбрыхта і Катарыны. Бацька, сын старосты мельніцкі, пераехаў з Падляшша на Жамойць. Мэльхіёр Станіслаў атрымаў грунтоўную адукацыю ў Віленскай акадэміі і званьне доктара багаслоўя.

У 1648 року браў удзел у элекцыйным сойме ад Жамойцкага княства. Галасаваў за Яна Казімера Вазу, абранага каралём. Стаў каралеўскім сакратаром. У 1652—1666 пасьлядоўна быў лоўчым мельніцкім, старостам гарадзенскім і кашталянам берасьцейскім.

У 1655 року бараніў Берасьцейскі замак ад маскоўскіх войскаў пад даводзтвам Урусава і Баратынскага.

У часе Швэдзкага патопу бараніў Берасьце да 1657 року, пакуль да места не прыйшлі аб’яднаныя швэдзка-сяміградзкія Караля Густава і Дзёрдзя Ракоці. Аблога трывала з 7 да 23 траўня.

У 1662 року прызначаны камісарам па ацэнцы ўрону, спрычыненага вайсковымі дзеяньнямі ў Вялікім Княстве Літоўскім. Ад 1666 року ваявода берасьцейскі. Забіты ў часе сойміку ваяводзтва.

## Творы
* *Cienie żałobne po jasnych promieniach* (вершы; Вільня, 1640)
* *Primitiae honorum B. [[Язафат Кунцэвіч|Josephato Kuncewicz]] [[Полацкая, віцебская і амсьціслаўская архіяпархія (уніяцкая)|Archiep. Poloc.]]* (Вільня, 1643)
* *Żałoba białych lilij Tryzniańskich* (Вільня, 1643)

## Сям’я
Жонка&nbsp;— Ганна, дачка Крыштапа Пякарскага.

Дзеці:
* Антоні, езуіт
* Караль Пётар, езуіт
* Дамінік Казімер
* Крыштаф Марцін
* Катарына, жонка Яна Юрыя Шуйскага
* Эмэрцыяна, манашка-брыгітка

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Sawiccy herbów różnych
* Melchior Stanisław Sawicki w ''Bibliografii Estreichera''

Катэгорыя:Навучэнцы Акадэміі і ўнівэрсытэту віленскага таварыства Езуса
Катэгорыя:Кашталяны берасьцейскія
Катэгорыя:Лоўчыя мельніцкія
Катэгорыя:Польскія паэты
Мэльхіёр Станіслаў
Катэгорыя:Каралеўскія сакратары
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты гарадзенскія
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў
Катэгорыя:Земскія ўраднікі Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Ваяводы берасьцейскія
Катэгорыя:Вайскоўцы Рэчы Паспалітай
Бачанцы 1

**Ба́чанцы 1** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Біскупцоўскі сельсавет

**Біскупцоўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Біскупцы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Ваўкавыскага раёну Беластоцкай (з 20 верасьня 1944 году — Гарадзенскай) вобласьці БССР. 2 сьнежня 1961 году сельсавет скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад навастворанага Ваўкавыскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 10

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 215
*  С. 116

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1961 годзе
Данькі (Дрысенскі раён)

**Да́нькі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Росіцы. Уваходзяць у склад Бігосаўскага сельсавету Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Даніка або Данка (Danica, Danko) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 7 чалавек
* 2010 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бігосаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Калдун

* Георгі Калдун — беларускі сьпявак, тэлевядучы, актор
* Дзьмітры Калдун — беларускі сьпявак
Граматыка славянская

**«Ґраматыка славянская»** *(Грамматіки славєнскиѧ правилноє Сѵнтаґма)* — мовазнаўчая праца Мялеція Сматрыцкага, падручнік царкоўнаславянскае мовы (усходнеславянскае рэдакцыі). Надрукаваная ў 1619 годзе ў маёнтку князя Багдана Агінскага.

Адзін з найвыдатнейшых твораў старадаўняга славянскага мовазнаўства.

## Значэньне
У «Ґраматыцы…» была зьдзейсьненая кадыфікацыя царкоўнаславянскае мовы ўсходнеславянскае рэдакцыі. Паводле яе нормаў паступова былі ўпарадкаваныя ўсе царкоўнаславянскіх тэксты на ўсходзе і поўдні Славіі. Праз друкаваныя царкоўнаславянскія тэксты нормы атрымалі ўсеагульнае распаўсюджваньне й дагэтуль функцыянуюць у канфэсійным ужытку. Упершыню была выразна аддзеленая царкоўнаславянская мова ад жывых славянскіх, аднак усходнеславянскі характар нормаў Сматрыцкага добратворна паўплываў на ўмацаваньне артаґрафіі й пунктуацыі старабеларускае літаратурнае мовы. Да 1-е чвэрці 19 ст. «Ґраматыка…» Сматрыцкага была асноўным падручнікам царкоўнаславянскае мовы.

## Наватарства
Мялеці Сматрыцкі:
* Першым даў поўны курс царкоўнаславянскае мовы ў прынятых тады частках: артаґрафія, этымалёґія (то бок марфалёґія), сынтаксіс, прасодыя. У разьдзеле пра артаґрафію ў старажытнасьці давалі й апісаньне фанэтыкі ды артаэпіі.
* Увёў новую літару для абазначэньня звонкага прарыўнага задняязычнага зычнага — **[[ґ]]**, ўзаконіў ужываньне літары **[[й]]**.
* Усталяваў правілы ўжываньня літараў для абазначэньня галосных і зычных, ужываньне вялікае літары, знакаў прыпынку, правілы пераносу і г.д.
* Вылучыў восем часьцінаў мовы: назоўнік, займеньнік, дзеяслоў, дзеепрыкметнік, прыслоўе, прыназоўнік, злучнік, выклічнік.
* Першым вылучыў як катэґорыю дзеепрыслоўе, названы ім «дієпричастіє».
* Адкрыў у славянскіх склонах лякатыў, які назваў «сказательний падеж».
* Назоўнікі падзяліў на пяць «склоненій»-склонаў, якія ў асноўных рысах ў школьных ґраматыках захоўваюцца дасюль.
* Упершыню апісаў скланеньне прыметнікаў і лічэбнікаў.
* Прапанаваны ім прынцып падзелу дзеясловаў на спражэньня захаваўся ва ўсходнеславянскіх ґраматыках і ў нашы час.
* Першым даў дакладнае апісаньне разрадаў нязьменных часьцінаў мовы і воклічаў, выклаў сынтаксіс царкоўнаславянскае мовы.
* Узбагаціў славянскую мовазнаўчых тэрміналёґію.

## Глядзіце таксама
* «Грамматіка словенска» (1596) Лаўрэнція Зізанія.

## Літаратура
* *Німчук В.В.* Граматика Мелетія Смотрицького // 

## Вонкавыя спасылкі
* Мелетій Смотрицький. Граматика слов’янська (1619). Підготовка факсимільного видання В.&nbsp;В.&nbsp;Німчука.&nbsp;— Київ. «Наукова думка» (Пам’ятки української мови). 1979
* Мелетій Смотрицький на Ізборнику
* Граматика словенська: додаток / підготовка факсимільного видання та дослідження пам’ятки В. В. Німчука; Академія наук Української РСР, Інститут мовознавства ім. О. О. Потебні. — Київ: Наукова думка, 1980. — 55 с.: портр. — (Пам’ятки української мови).

Катэгорыя:Старабеларуская літаратура
Катэгорыя:Украінская мова
Фёдараў

**Фёдараў** ()&nbsp;— расейскае прозьвішча. Жаночая форма&nbsp;— Фёдарава. Утворанае ад імя Фёдар.

## Вядомыя носьбіты
* Іван Фёдараў ( 1510—1583)&nbsp;— расейскі і ўкраінскі першадрукар.
* Мікалай Фёдараў (1925—2009)&nbsp;— беларускі навуковец-фітапатоляг.
* Фёдар Фёдараў (1911—1994)&nbsp;— беларускі фізык-тэарэтык.

## Жанчыны
* 

## Глядзіце таксама
Мікалай Фёдараў

**Мікалай Ільліч Фёдараў** (12 сакавіка 1925 — 20 сакавіка 2009) — беларускі навуковец у галіне лясной фітапаталёгіі. Доктар біялягічных навук (1971), прафэсар (1973). Заснавальнік беларускай навуковай школы лясной фітапаталёгіі.

## Жыцьцяпіс
З 1947 року да канца жыцьця працаваў у Беларускім дзяржаўным тэхналягічным унівэрсытэце (БДТУ). У 1956 року заснаваў першую ў Беларусі навуковую школу па лясной фітапаталёгіі. У 1961—1965 — дэкан завочнага факультэту; у 1972—1991 — загадчык катэдры драўніназнаўства і лесаэксплюатацыі.

Акадэмік Беларускай інжынэрнай акадэміі (1997).

Аўтар 350 навуковых працаў (у тым ліку 6 манаграфіяў) па пытаньнях хваробаў лясных пародаў Беларусі, біялёгіі дрэваруйнуючых грыбоў, паталягічнай фізыялёгіі дрэваў, культываваньня ядомых грыбоў, дрэвазнаўства. Зрабіў 27 вынаходніцтваў. Падрыхтаваў 25 кандыдатаў і 2 дактароў навук.

Пахаваны на Заходніх могілках Менску.

## Прэміі і ўзнагароды
* ордэн Пашаны (2005)
* мэдаль «За доблесную працу. У азнаменаваньне 100-годзьдзя з дня нараджэньня Ўладзімера Ільліча Леніна»
* дзьве Ганаровыя граматы Вярхоўнага Савету БССР
* знак «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусі»

## Ушанаваньне памяці
19 сьнежня 2014 року ў БДТУ адкрытая мэмарыяльная дошка ў гонар навукоўцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Споўнілася 90 гадоў з дня нараджэньня прафэсара Фёдарава М. І. 

Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:дактары біялягічных навук
Катэгорыя:Пахаваныя на Заходніх могілках Менску
Катэгорыя:Выкладчыкі БДТУ
Кублішчына

Назву **Кублішчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Кублішчына — вёска ў Мёрскім раёне
** Кублішчына — вёска ва Ўшацкім раёне

## Глядзіце таксама
* Кублік
* Кублічы
* Кублішча
Пярэкі

**Пярэ́кі** — вёска ў Дрысенскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзёрнавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзёрнавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Каманда (мінамёт)

**Каманда** () — 60-мм мінамёт, створаны сынґапурскаю кампаніяю Ordnance Development and Engineering Company і ўжываны пераважна ў паветрана-дэсантных частках у якасьці артылерыйскае падтрымкі.

Уяўляе сабою гладкарульную жорсткую сыстэму, набіваньне адбываецца зь пярэдняе часткі рулі.

Для стральбы ўжываюцца аскепкава-фуґасныя й дымавыя зарады вагаю ў 1,68 кґ.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мінамёты
Амбасада Латвіі ў Беларусі

**Амбаса́да Ла́твіі ў Рэспу́бліцы Белару́сі** — дыпляматычная місія Латвіі ў Рэспубліцы Беларусі. Знаходзіцца ў Менску па адрасе вул. Дарашэвіча, 6а. У Віцебску знаходзіцца консульства Латвійскай рэспублікі.

## Гісторыя дыпляматычных стасункаў
Дыпляматычныя стасункі паміж Латвіяй і Беларусяй устаноўленыя 7 красавіка 1992. Латвійская амбасада ў Менску адкрытая ў 1993 року, консульства ў Віцебску — у 1994.

## Амбасадары
* ; 2004—2010)
*  (2010—2015)
*  (2015—2019)
*  (з 2019)

## Глядзіце таксама
* Амбасада Беларусі ў Латвіі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына амбасады 
* Амбасада Беларусі ў Латвіі 

Латвія
Беларусь
Катэгорыя:Беларуска-латвійскія стасункі
Яўген Жаляхоўскі

**Яўген Жаляхоўскі** (, 24 сьнежня 1844, Хішэвічы — 18 лістапада 1885, Станіслаў) — украінскі лексыкоґраф, фальклярыст, грамадзкі дзяяч, стваральнік «жаляхоўкі». Вучань Франья Міклашыча.

## Жыцьцяпіс
нарадзіўся 24 сьнежня 1844 року ў вёсцы Хішэвічах (цяпер Гарадоцкі раён Львоўскае вобласьці).

У 1869 годзе скончыў філязофскі факультэт Львоўскага ўнівэрсытэту. Выкладаў украінскую ва ўкраінскіх ґімназіях Пшэмысьлю ды Станіславава. Адзін з заснавальнікаў таварыства «Просвіта» ў Львове.

Памёр 18 лістапада 1885 року ў Станіслававе (цяпер Івана-Франкоўск); пахавалі на Мэмарыяльным скверы ў Івана-Франкоўску.

## Працы
Аўтар 2-томнага «Маларуска-нямецкага слоўніку» (1886; выданьне ўпарадкаваў, а 2 том скончыў па матэрыялах Жаляхоўскага зь некаторымі дапаўненьнямі і выдаў Сафрон Нядзільскі). Слоўнік зьмяшчае больш за 64 000 словаў, ужываных як на Заходняй, так і на Ўсходняй Украіне. У свой час ён быў поўнаю крыніцаю для знаёмства з лексыкаю ўкраінскае мовы, адгуляў важную ролю ў пашырэньні новае ўкраінскае літаратурнае мовы ў Галічыне ды выцясьненьні з ужытку язычча.

Ужыты ў слоўніку фанэтычны правапіс (так званая **[[жаляхоўка]]**), які потым (1892) быў уведзены ў школах Галічыны й Букавіны як абавязковы, а таксама ўжыты ў выданьнях нарадоўцаў і НТШ, спрыяў зьбліжэньню заходнеўкраінскага правапісу ў усходнеўкраінскім. Жаляхоўскаму належаць некалькі дасьледаваньняў па фальклёры.

### Выданьні
* Маларуска-нямецкі слоўнік.&nbsp;— Львоў, 1886.
* Нямецка-рускі слоўнік.&nbsp;— Чарнаўцы, 1912.

## Літаратура
* *Демський М. Т.* Желехівський Євген Ієронімович
* Желехівський Євген // &nbsp;— Т. 2.&nbsp;— С. 667.
* *Худаш М. Л.* Є.&nbsp;І.&nbsp;Желехівський. «Мовознавство», 1970.&nbsp;— №&nbsp;1.

## Вонкавыя спасылкі
* Євген Желехівський&nbsp;— автор «Малорусько-нїмецького словника»
* Малоруско-нїмецкий словар: У 2 т. / Уложили: Євгений Желеховский та Софрон Недїльский. — Львів, 1886.

Катэгорыя:Украінскія мовазнаўцы
Роза Атунбаева

**Роза Ісакаўна Атунбаева** (нар. , Фрунзэ, Кіргіская ССР) — кіргіскі палітык і дыплямат, лідэрка парлямэнцкай фракцыі Сацыял-дэмакратычнай партыі Кыргызстану. У выніку падзей 7 красавіка 2010 году зрабілася кіраўніком Часовага ўраду Кыргызстану. 19 траўня 2010 году адмысловым дэкрэтам Часовага ўрада Кыргызстану абвешчана Прэзыдэнтам Кыргызстану пераходнага пэрыяду. Паводле дадзенага дэкрэту тэрмін паўнамоцтваў Прэзыдэнта пераходнага пэрыяду ўсталяваны да 31 сьнежня 2011 году. Па выніках рэфэрэндуму, праведзенага 27 чэрвеня 2010 г., абраная Прэзыдэнтам і прыведзена да прысягі 3 ліпеня 2010 году. Займала пост да абраньня прэзыдэнтам Алмазбэкв Атамбаева, які прыняў прысягу 1 студзеня 2011 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бішкеку
Катэгорыя:Прэзыдэнты Кыргыстану
Ігар Бокі

**Ігар Бокі** (28 чэрвеня 1994, Бабруйск) — беларускі плывец-паралімпіец, які выступае сярод спартоўцаў з парушэньнем зроку. Шасьціразовы чэмпіён Паралімпійскіх гульняў, шматразовы чэмпіён сьвету й Эўропы. Майстар спорту Рэспублікі Беларусі міжнароднае клясы (2011).

## Дасягненьні
Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі на кароткай вадзе 2011 году на адлегласьці 100 м комплексным плаваньнем і ў камбінаванай эстафэце 4 × 50 м.

Выступаючы за Беларусь на летніх Паралімпійскіх гульнях 2012 року ў Лёндане, атрымаў шэсьць мэдалёў: пяць залатых і адзін срэбны.

Ганаровы грамадзянін Бабруйску (2013).

На летніх Паралімпійскіх гульнях 2016 року ў Рыю-дэ-Жанэйру ў плаваньні на адлегласьці 100 м батэрфляем у катэґорыі S13 здабыў першы залаты мэдаль Беларусі на гэтых гульнях. У фінальным заплыве Бокі паказаў час 53,85 сэкунды і пераўзышоў уласны сусьветны рэкорд, усталяваны 15 ліпеня 2015 року на першынстве плянэты ў Ґлазґа (54,44).

Чэмпіён Беларусі 2016 року на адлегласьці 200 м вольным стылем.

## Глядзіце таксама
* Дзьмітры Залеўскі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вынікі выступленьняў на сайце ''paralympic.org''
* Вынікі выступленьняў на сайце ''swimrankings.net''

Катэгорыя:Беларускія плыўцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Беларусі па плаваньні
Катэгорыя:Чэмпіёны Паралімпійскіх гульняў ад Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны Паралімпійскіх гульняў па плаваньні
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Паралімпійскіх гульняў 2012 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Паралімпійскіх гульняў 2016 году
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднай клясы
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бабруйску
Катэгорыя:Асобы на беларускіх паштовых марках
Ektor

**Ektor** (сапраўднае імя — **Марка Элэфтэрыадыс**; 4 сьнежня 1985, Дабрыхавіцэ, Чэхаславаччына) — чэскамоўны рэп-выканаўца.

## Кар’ера
У 2008 годзе разам з Enemym (адным зь вядучых чэскіх дыджэяў) выдаў свой дэбютны альбом *Airon Meidan*, хрост якога адбыўся 29 лістапада 2008 у праскім клюбе Retro. Песьня *Vidim to jako včera* ё пілётным трэкам усяго альбому. Хоць *Airon Meidan* быў дэбютам, альбом атрымаў станоўчыя водгукі.

У 2011 годзе выдаў яго першы сольны альбом *Topství*. Апрача дыджэя Enemy, на дыску ў якасьці прадусараў зьявіліся DJ Wich, Emeres, Lucas, Billy Hollywood ды Jazzy. Найвядомейшым стаў трэк *Nemáš zač*. Ektor у гэтым альбоме таксама супрацоўнічаў з рэпэрамі Hugo Toxxx (трэк *Dobrý*) ды Strapo (трэк *Néé*). У 2012 годзе разам з DJ Wich выдаў альбом *Tetris*, з трэкамі *Loket z vokna*, *Number 1* ды *Je mi to fuk*. На альбоме апрача Strapo й Hugo Toxxx таксама зьявіліся LA4, Vladimir 518 і Supa з славацкага гурту Moja Reč.

У 2015 годзе выйшаў альбом пад назваю *Detektor*. Перад выпускам Ektor выпусьціў 4 сынґлы зь відэакліпамі: *Generace X* , *Jak jinak* , *Proč* ды *Nohy v pěst*. Першыя два сынґлы вырабленыя SpecialBeatz, два іншыя Konex. У альбоме прысутнічае яшчэ адна песьня зь відэакліпам пад назваю *Ve dne, v noci*. У 2016 годзе выйшаў альбом пад назваю *Detektor 2*. Перад выданьнем Ektor выпусьціў 2 сынґлы зь відэакліпамі: *Nejsou rádi* ды *Prázdnej sex*. Абодва сынґлы вытворчасьці SpecialBeatz. Апрача SpecialBeatz прадусарамі альбому былі DJ Wich ды Konex. У альбоме таксама зьявіліся Rytmus, Ego, Separ, James Cole, Marpo, Strapo. Хрост адбыўся 27 лютага ў Sasazu Praha.

Альбом *Alfa* быў выданы 4 сьнежня 2017 у дзень Ektor’авых 32-х народзінаў. Госьці альбому: Strapo, Sergei Barracuda, Smack ды Rest. Хрост альбому *Alfa* адбыўся 16 ды 17 лютага 2018 у праскім клюбе SaSaZu. У лютым 2019 року быў выдадзены альбом *Marko*.

Акрамя трэкаў, выдадзеных Ektor’ам на дысках, ён таксама мае значную колькасьць сольных трэкаў. У песьні *Právo žít* (), Ektor крытыкуе сучасны падыход грамадзтва да жывёлаў.

Ektor таксама супрацоўнічаў зь некаторымі іншымі чэскімі, славацкімі ды амэрыканскімі рэпэрамі. З славацкіх і чэскіх з Strapo (*Nula*), Momo (*Jebem tvoje love*), Separ (*Hnus*), Marpo (Mladá krev), Majk Spirit (*Len tak*), James Cole (*Demon*) , Kontrafakt (*V mojom svetě*), Yzomandias (*Máme Všechno*), Rytmus (*Cem šecko a teraz*), ды Azurit Kingdom (*Cizí Tváře*). З амэрыканскіх Nironic (*So Loco*).

## Detektor Gear
У 2014 годзе Ektor заснаваў брэнд адзеньня Detector, што прадстаўляе ягоную працу.

## Дыскаґрафія
* *Airon Meidan* (2008, Ektor & Enemy)
* *Topství* (2011)
* *Tetris* (2012, Ektor & DJ Wich)
* *Detektor* (2015)
* *Detektor 2* (2016)
* *Alfa* (2017)
* *Marko* (2019)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
* EktorTV youtube.com
* Honza Vedral: RECENZE: I díky Wichovi dorostl Ektor v naději českého hip hopu
* Lukáš Benda: Agresivní invaze vůdce nové generace
* Pavel Jína: "Detektor" dokázal, že Ektor nadále technicky válcuje scénu. Jen textově začíná lapat po dechu

Катэгорыя:Чэскія рэпэры
Пералаз (неадназначнасьць)

Назву **Пералаз** маюць:

* Пералаз — спэцыяльнае ўладкаванае месца ў агароджы, якое можа пераадолець чалавек, але якое зьяўляецца перашкодай для быдла і хатняй птушкі

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Пералаз — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці

### [[Расея]]
* Пералаз — вёска ў Сунскім раёне Кіраўскай вобласьці
* Пералаз — вёска ў Сямёнаўскай гарадзкой акрузе Ніжагародзкай вобласьці
* Пералаз — вёска ў Пскоўскім раёне Пскоўскай вобласьці
* Пералаз — вёска ў Пенаўскім раёне Цьвярской вобласьці

## Глядзіце таксама
* Пералазы
Пералазы

Назву **Пералазы** маюць:

* Пералазы — спэцыяльныя ўладкаваныя месцы ў агароджах, якія можа пераадолець чалавек, але якія зьяўляецца перашкодай для быдла і хатняй птушкі

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Пералазы — адна з назваў вёскі Пералаз (Буда-Кашалёўскі раён, Гомельская вобласьць)

### [[Расея]]
* Пералазы — сяло ў Паповагорскім раёне Бранскай вобласьці
* Пералазы — вёска ва Ўсьвяцкім раёне Пскоўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Пералаз
Рутгер Гаўэр

**Рутгэр Улсэн Хаўэр** (, МФА: ; , Брэкелене, правінцыя Утрэхт, Нідэрлянды — ) — нідэрляндзкі і амэрыканскі актор.

У 1973 годзе зьняўся ў стужцы «Рахат-лукум».

Найбольш вядомыя ролі Хаўэра прыйшліся на 1980-я гады, калі ён зьняўся ў такіх фільмах як «Той, хто бяжыць па лёзе», «Сьляпая лютасьць», «Начныя ястрабы», «Уцёкі з Сабібору». Усяго за кар’еру Рутгер Хаўэр зьняўся больш чым у 150 фільмах.

## Узнагароды
; Намінацыі
* 1983 — Прэмія «Сатурн»: лепшы актор другога пляну (за фільм «Той, хто бяжыць па лёзе»)
* 1995 — Прэмія «Залаты Глёбус»: лепшы актор другога пляну міні-сэрыялу ці фільму на ТБ за фільм «Фатэрлянд»)
; Перамогі
* 1988 — Прэмія «Залаты Глёбус»: лепшы актор другога пляну міні-сэрыялу ці фільму на ТБ (за фільм «Уцёкі з Сабібору»)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Rutger Hauer Film Factory
* 

Катэгорыя:Нідэрляндзкія акторы
Катэгорыя:Нідэрляндзкія кінарэжысэры
Двор Людчыцы

**Двор Лю́дчыцы** — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Лепельскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 28 чалавек
* 1999 год — 34 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Лепельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну