Апостраф

**Апо́страф**  (ад  — «зьвернуты ўбок, назад») — надрадковы знак у выглядзе коскі, нялітарны артаграфічны сымбаль.

## У беларускай мове
У клясычным правапісе беларускае мовы апостраф пішацца паводле збору правілаў «*Беларускі клясычны правапіс. Збор правілаў. Сучасная нармалізацыя*»: **§ 16. ПРАВАПІС РАЗЬДЗЯЛЯЛЬНЫХ ЗНАКАЎ.**
----
**44.** Апостраф пішацца перад **[[е]]**, **[[ё]]**, **[[ю]]**, **[[я]]**, **[[і]]**:
* пасьля зычных (апроч с, з, л, н, в, ў): *б’е, п’е, вераб’іны*;
** у тым ліку пасьля прыставак і фармантаў **не** на *зь-* (*сь-*): *аб’ява, ад’езд*;
* калі зь іх пачынаецца няпершая частка складаных і складанаскарочаных словаў: *двух’юаневы (ад два юані), Мін’юст*;
* у пазычаньнях і ў іншамоўных уласных імёнах пасьля *[[д]]* і *[[т]]*, якія перад гукам [] не зьмякчаюцца: *парт’ера, парт’е*;
* у іншамоўных уласных назвах накшталт *О’Конар, О’Ніл, Жанна д’Арк, д’Артаньян, д’Алямбэр, М’Боў* і пад.; а таксама *Кур’ан*.

**45.** Разьдзяляльныя знакі ня пішуцца:
* пасьля **[[ў]]**, **[[в]]**: *аліўе, міжрадкоўе, паўімбрыка, віетнамец, Віетнам, інтэрвію*;
* у асабовых формах дзеяслова *ліць*: *лію* й *льлю*, *ліеш* і *льлеш*, *ліе* й *льле*, *ліем* і *льлем*, *ліяце* й *льляце*, *ліюць* і *льлюць*;
* у даўно асвоеных пазычаньнях, дзе **[[л]]**, **[[М (кірыліца)|м]]**, **[[д]]** і **[[т]]**, асымілюючы (паглынаючы) наступны [], зьмякчаюцца: *базылянін, булён, мадзяр, Наталя, Тацяна*;
* у прыналежных прыметніках, у прозьвішчах ды імёнах па бацьку, утвораных ад уласных імёнаў з асноваю на мяккі зычны, перад суфіксальным **-еў-** / **-ев-** (**-ёў-** / **-ёв-**), у тым ліку на **-іч** (**-евіч**, **‑ёвіч**); 
* у дзеясловах закончанага трываньня з прыстаўкаю **з-** і коранем на пачатковы галосны ды ў вытворных ад іх: загітаваць, зараць.

## У іншых мовах
### Азэрбайджанская мова
У азэрбайджанскай мове да 2004 году апостраф выкарыстоўваўся для дзьвюх мэтаў:
# у становішчы пасьля галоснага й перад зычным падаўжаў галосны гук;
# у словах, якія перайшлі з арабскай мовы, у становішчы пасьля зычнага й да галоснага падзяляў гэтыя гукі для больш дакладнага вымаўленьня.

23 верасьня 2003 году, паводле новага Артаграфічнага слоўніка азэрбайджанскае мовы, апостраф быў адменены.

### Ангельская мова
У ангельскай мове апостраф выкарыстоўваецца для дзьвюх асноўных мэтаў: 
* маркіроўка пропуску адной або некалькіх літар, напрыклад скарачэньне «*do not*» на «*donʼt*»;
* адзначэньне прыналежнага склону назоўнікаў, напрыклад, «*the eagleʼs feathers*», «*in one monthʼs time*», «*the twinsʼ‌ coats*», ().
Апостраф таксама выкарыстоўваецца ў некалькіх адметных выпадках для абазначэньня множнага ліку, напрыклад: «*pʼs and qʼs*» ці «*Oakland Aʼs*».

### Нідэрляндзкая мова
У нідэрляндзкай мове часам выкарыстоўваецца скарачэньне ’t, якое пазначае артыкль *het*. Множны лік назоўнікаў, якія сканчаюцца на галосныя, утворыцца даданьнем ʼs да слова ў адзіночным ліку: *opaʼs, babyʼs, autoʼs*.

Прыналежны склон назоўнікаў утворыцца таксама даданьнем ʼs.

### Нямецкая мова
Афіцыйны збор правілаў нямецкай мовы рэглямэнтуе абавязковае выкарыстаньне апострафа ў **§ 96**, неабавязковае выкарыстаньне ў якасьці пропуску ў **§ 97** і (**§ 97 E**) для ўдакладненьня асноўнай формы асабістага імя. **§ 62** рэглямэнтуе ўжываньне апострафа ў вытворных прыметніках уласных імёнаў, а **§ 54 (6)** рэгулюе ўплыў апострафа ў пачатку сказа на вялікія і малыя літары.

*Eisenberg-Wahrig 2013* рэгулюе выкарыстаньне апострафаў у **R61** і за выключэньнем **R55**. Рэзюмэ ў канцы кнігі на старонцы 94 абвяшчае: Апостраф пішацца:
* для абазначэньня Роднага склону назоўнікаў з канчаткам **[[S (літара)|s]]**, **[[Эсцэт|ß]]**, **[[Z (літара)|z]]**, **[[X (літара)|x]]**: *Delacroix’ Gemälde, Peter Weiss’ Familie*;
* калі прапушчаны часткі слова: musst’ es eben leiden; das war ’ne Katastrophe;
* для вытворных назваў, якія ўтвараюцца з **-[[Sch (трыграф)|sch]]**: *Schubert’sche Lieder* таксама: *schubertsche Lieder*;
Апостраф нельга выкарыстоўваць для разьдзяленьня «s» Роднага склону. Дазваляецца толькі ўдакладняць асабістыя імёны: Christina’s Blumenshop.

### Расейская мова
Паводле правілаў маскоўскае артаграфіі й пунктуацыі, апостраф выкарыстоўваецца: 
* на месцы іншамоўнага апострафа ў замежных уласных імёнах, часьцей за ўсё пасьля пачатковых элемэнтаў **д’**, **О’** і **л’**;
* для аддзяленьня расейскіх канчаткаў і суфіксаў ад пачатковай часткі слова, запісанай лацінскімі літарамі (*E‑mail’ом, перевод A. Préchac’а*). Некаторыя аўтары паказваюць на нязручнасьць запісу спалучэньня іншаальфабэтнага слова з расейскім «*наращением*».

У 1920—1930-я гады (у ґазэтах — да 1950-х гадоў) у расейскай артаграфіі (у межах Савецкае Расеі й СССР) апостраф вельмі часта ўжываўся таксама замест літары «Ъ» («*об’явление*» замест «*объявление*»). Пэрыядычна такое ўжываньне сустракалася (хоць ужо па-за кнігамі й прэсай) і пазьней, на працягу ўсяго XX стагодзьдзя. Выкарыстаньне апострафа было сьледзтвам распаўсюджанай у першыя гады савецкай улады практыкі поўнага вынятку з друкарскага набору літары «Ъ», а таксама тым, што ў некаторых танных мадэлях пішучых машын літара «Ъ» наогул адсутнічала (яе, апостраф і ўсе выгляды двукосьсяў замяняў адзіны знак «"»).

### Старажытнагрэцкая мова
У старажытнагрэцкай мове апострафам можа пазначацца элізія, гэта значыць нявымаўленьне кароткага канчатковага галоснага перад пачатковым галосным наступнага слова. Такі апостраф не адрозьніваецца ад знака тонкага прыдыханьня (псылі), аднак, у адрозьненьне ад апошняга, ставіцца замест элідаванага галоснага, а ня над літарай. (Апострафам таксама называецца злучэньне знакаў тонкага прыдыханьня й цяжкага націску; гэты знак ужываецца й у царкоўнаславянскай).

### Украінская мова
Напісаньне апострафа ва ўкраінскай мове рэгулюецца правіламі сучаснага ўкраінскага правапісу:  Ва ўкраінскай мове перад **[[я]]**, **[[ю]]**, **[[є]]**, **[[ї]]**: пішацца апостраф:
* пасьля губных зычных (**б**, **п**, **в**, **м**, **ф**). Апостраф ня пішацца, калі перад губным гукам, які адносіцца да кораня, стаіць зычны (акрамя **р**);
* пасьля **[[р]]**: *бур’ян, міжгір’я, пір’я, матір’ю, кур’єр, на подвір’ї*; 
* пасьля прыставак і першай часткі складаных словаў, якія заканчваюцца на цьвёрды зычны (**я**, **ю**, **є**, **ї**): *без’язикий, від’їзд, з’єднаний, з’їхати*. Апостраф ня пішацца пасьля прыставак з канцавым зычным перад наступнымі **і**, **е**, **а**, **о**, **у**;
* пасьля першай часткі складаных словаў: *дит’ясла, транс’європейський*;
* для словаў іншамоўнага паходжаньня з гэтых правіл ёсьць і іншыя выключэньні з правапісу. 

### Француская мова
У францускай мове апостраф служыць друкарскім знакам, які адзначае вылучэньне канцавых галосных **[[A (літара)|a]]** і **[[E (літара)|e]]** некаторых словаў, а таксама **[[I (літара)|i]]** для злучэньня *si*, за якім ідзе *il*. Вымаўленьне адбываецца, калі за гэтымі словамі ідзе слова, якое пачынаецца з галоснай або ціхай **[[H (літара)|h]]**. Такім чынам: *la + apostrophe → l’apostrophe, le + oiseau → l’oiseau, si + il → s’il, que + elle/il → qu’elle/qu’il, presque + île → presqu’île, le + homme → l’homme, le + hôtel → l’hôtel, le + hôpital → l’hôpital*.

### Эспэранта
У мове эспэранта апостраф выкарыстоўваецца паводле агульнага правіла №16:  **§ C) АГУЛЬНЫЯ ПРАВІЛЫ.**
----
**16.** **A** у артыклі й канчатковае **o** у субстантывах часам могуць быць апушчаны *euphoniae gratia*, напрыклад: *de l’ mondʼo* для *de la mondʼo*; *Ŝiller’* для *Ŝillerʼo*; у такіх выпадках адкінутую галосную варта замяніць *апострафам*.

## Кадаваньне апострафа

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* *Maurice Grevisse et André Goosse*, Le Bon Usage, de Boeck Duculot, 1986, 12e éd.
* *Maurice Grevisse et André Goosse*, Le Bon Usage : grammaire française, Bruxelles, de Boeck Duculot, 2011, 15e éd., 1666 p. (ISBN 978-2-8011-1642-5, BNF 42532492).
* *Maurice Grevisse et André Goosse*, «Le Bon Usage».

## Вонкавыя спасылкі
* Сымбаль апострафа  на сайце Scriptsource.org

Катэгорыя:Друкарскія знакі
Катэгорыя:Знакі прыпынку