open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фустыбал

**Фустыбал** — сярэднявечная ручная кідальная зброя, прызначаная для кіданьня камянёў вагой да 0,5 кг. Фустыбалы ўжываліся пры аблозе крэпасьцяў і ў марскіх бітвах. Найбольш раньнія згадкі належаць да IV стагодзьдзя н. э., найбольш позьнія — да 14 стагодзьдзя. Фустыбал уяўляў сабой прашчу, прымацаваную да доўгай палцы з мэтай павялічыць размах снараду ў прашчу, павялічыць пачатковую хуткасьць снараду і далёкасьць яго палёту. У далейшым фустыбал эвалюцыянаваў у станковы кідальны агрэгат, а далей у трыбук.

Катэгорыя:Сярэднявечная зброя
Катэгорыя:Кідальная зброя
Люрд

**Люрд** (, ) — старажытны горад і камуна на поўдні Францыі, месьціцца ў дэпартамэнце Верхнія Пірэнэі ў рэгіёне Аксытанія (да 1 студзеня 2016 году — у рэгіёне Поўдзень-Пірэнэі). Насельніцтва гораду на 2013 год складала 14 644 чалавекі. Адно з самых папулярных месцаў паломніцтва ў Эўропе.

## Гісторыя
У VIII стагодзьдзі, Люрд і ягоная крэпасьць апынулася ў цэнтры бітвы паміж Міратам, мясцовым лідэрам, і Карлам Вялікім, каралём франкаў. Карл Вялікі аблажыў Мірата ў крэпасьці на працягу некаторага часу, але Мурат адмаўляўся здацца. Паводле легенды, арол нечакана зьявіўся і ўпаў у ногі да Мірата, што зьявілася знакам да здачы, на якую ў выніку Мірат і пайшоў.

## Дзева Марыя
На думку Каталіцкай царквы ў 11 лютага 1858 году, у чацьвер, чатырнаццацігадовай мясцовай жыхарцы Бэрнадэт Субіру зьявілася Дзева Марыя. Адбылося гэта ў адной зь пячораў, Масаб’ель, якіх мноства ў горных адгор’ях, якія атачаюць места.

Бэрнадэт сьведчыла аб 18 «зьявах». Апошняе — 16 чэрвеня таго ж году. Каталіцкая царква спачатку з крайняй асьцярогай паставілася да заяваў дзяўчыны, якая была падвергнутая шматлікім допытам, з боку адміністрацыйных і царкоўных уладаў, і роўна шматлікім мэдычным аглядам, абсалютна ўсе зь якіх прызналі ейны стан як сьвядомы й станоўча ўраўнаважаны характар ​ейнай асобы. Пазьней Бэрнадэт стала манашкай.

Царква ж правяла дбайную праверку ўсіх выкладзеных дзяўчынай фактаў. У выніку ў 1933 годзе яе кананізавалі пад імем сьвятой Бэрнадэт, а Люрд ператварыўся ў адзін з найбольш прываблівых месцаў для пілігрымаў ня толькі Францыі, але і ўсёй Эўропы. Штогод у Люрд прыязджае да пяці мільёнаў чалавек. Толькі тых, хто спадзяецца знайсьці тут лячэньне ад сваіх хваробаў, у год прыязджае больш за 70 тысячаў. Крыніцы каталіцкай царквы сьцьвярджаюць, што толькі за першыя 50 гадоў паломніцтва атрымалі поўнае лячэньне ад самых розных хваробаў мінімум 4 тысячы чалавек.
 
На месцы, дзе Дзева Марыя першы раз зьявілася Бэрнадэт, мэтадам народнай будоўлі ўзьведзены санктуарый, храм Нотр-Дам дэ Люрд. Да яго вядзе мост Сэн-Мішэль, які зьяўляецца як бы ўваходам, парталам у царкву пад адкрытым небам. Роля нэфа выконвае Эсплянада Працэсьён. Далей падземная базыліка Сутэр Сэн-Пі X, у якой адначасова можа разьмясьціцца да 20 тысячаў чалавек. Далей разьмешчана статуя Панны Марыі — яна як бы ўстаноўлена ў нішы алтара.

## Славутасьці
* Сантакурый
* Дом, дзе нарадзілася сьвятая Бэрнадэта
* Музэй васкавых фігураў з экспазыцыяй на хрысьціянскія тэмы
* Крэпасьць

## Гарады-сябры
* Марыяцэль, Аўстрыя
* Чэйнэ, Ваёмінг, ЗША
* Лярэта, Італія
* Альтэтынг, Нямеччына
* Фатыма, Партугалія
* Чанстахова, Польшча

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Францыі
Катэгорыя:Грамады Францыі
Кабінэт Міністраў Іраку

**Кабінэт Міністраў Іраку** — галіна выканаўчае ўлады Іраку. Фармуецца найбуйнейшай фракцыяй Рады прадстаўнікоў і ўзначальваецца прэм’ер-міністрам.

Сёньняшні склад Кабінэта міністраў быў зацьверджаны 22 сьнежня 2010 року пасьля доўгіх кансультацыяў паміж мінулымі ў Раду прадстаўнікаў партыямі.

* Прэм’ер-міністар Іраку — Нуры аль-Малікі
* Віцэ-прэм’ер па энэргетыцы — Хусэйн аль-Шахрыстані
* Віцэ-прэм’ер — Салех аль-Мутлак
* Віцэ-прэм’ер — Рош Нуры Шавэс

## Асноўныя міністэрствы
* Міністар абароны — Нуры аль-Малікі (выканаўца абавязкаў)
* Міністар фінансаў — Rafi al-Issawi
* Міністар замежных справаў — Хашыяр Зэбары
* Міністар унутраных справаў — Нуры аль-Малікі (выканаўца абавязкаў)
* Міністар нафты — Абдул Карым Луайбі

## Іншыя міністэрствы
* Міністар сельскай гаспадаркі — Izz al-Din al-Dawla
* Міністар сувязі — Mohammed Tawfiq Allawi
* Міністар будаўніцтва — Mohammed Salem al-Laban
* Міністар культуры — Saadoun al-Dulaimi
* Міністар па справах міграцыі — Dindar Najman
* Міністар адукацыі — Mohammed Tamim
* Міністар электраэнэргетыкі — Ziyad Tareq al-Dharb
* Міністар экалёгіі — Sargon Lazon Sliwah
* Міністар аховы здароўя — Majid Mohammed Amin
* Міністар вышэйшай адукацыі — Ali al-Adeeb
* Міністар жыльлёвай гаспадаркі — Muhammad al-Darraji
* Міністар абароны правоў чалавека — Muhammad Shiya al-Sudani
* Міністар прамысловасьці — Ahmad Nassar Dali al-Karbouli
* Міністар юстыцыі — Hasan al-Shammari
* Міністар працы й сацыяльных справаў — Nassar al-Rubayie
* Міністар па справах муніцыпалітэтаў — Dindar Najman (выканаўца абавязкаў)
* Міністар навукі й тэхналёгіяў — Abd al-Karim al-Samarrai
* Міністар гандлю — Rowsch Nuri Shaways (выканаўца абавязкаў)
* Міністар транспарту — Hadi Al-Amiri
* Міністар турызму й старажытнасьцяў — Liwaa Semeism
* Міністар водных рэсурсаў — Mohaned al-Saadi
* Міністар па справах жанчынаў — Хошияр Зебари (выканаўца абавязкаў)
* Міністар працы й плянаваньні — Nassar al-Rubayie (выканаўца абавязкаў)
* Міністар моладзі й спорту — Jasim Mohammed Jaafar

## Дзяржаўныя міністры
* Ali al-Dabbagh — дзяржаўны міністар і прадстаўнік ураду
* Safa al-Safi — дзяржаўны міністар па парлямэнцкіх справах
* Abd al-Mahdi al-Mutayri
* Bushra Husseing Saleh
* Hassan Radia al-Sari
* Yassin Mohammed Ahmed
* Amer al-Khizaii — дзяржаўны міністар нацыянальнай згоды
* Ali al-Adeeb (выканаўца абавязкаў) — дзяржаўны міністар нацыянальнага дыялёгу
* Ali Abdullah al-Sajeri — дзяржаўны міністар замежных справаў
* Hussein Ali al-Shaalan — дзяржаўны міністар па справах плямёнаў
* Salah Mazahem al-Jibouri
* Nurhan
* Нуры аль-Малікі (выканаўца абавязкаў) — дзяржаўны міністар нацыянальнае бясьпекі
* Turhan Abdullah — дзяржаўны міністар рэгіянальных справаў
* прадстаўнік фракцыі Курдыстанія — дзяржаўны міністар па няўрадавых арганізацыях

Катэгорыя:Ірацкая палітыка
Ірак
Анаплязма

**Анапля́зма** () — род сямейства Ehrlichiaceae парадку Rickettsiales: кровапаразыты жвачных жывёлаў і чалавека.

Форма цела круглявая, дыямэтар да 1 мкм. Размножваюцца дзяленьнем. Распаўсюджаныя анаплязмы па ўсім зямным шары. Выклікаюць захворваньні крыві (анаплязмозы). У чырвоных крывяных клетках буйной рагатай жывёлы паразытуе *[[Anaplasma marginale]]*, у авечак і коз — *[[Anaplasma ovis]]*. Гранулацытарны анаплязмоз чалавека выклікае *[[Anaplasma phagocytophilum]]*.

Катэгорыя:Роды бактэрыяў
Катэгорыя:Rickettsiales
Рада прадстаўнікоў Іраку

**Рада прадстаўнікоў [[Ірак]]у** ( *Majlis an-Nuwwāb al-ʿIrāqiyy*) — на сёньняшні дзень галоўны заканадаўчы орган Іраку. Колькасьць прадстаўнікоў — 325 чалавек. Засядае ў Багдадзе ў Зялёнай зоне.

## Канстытуцыя 2005 року
Паводле Часовай Канстытуцыі, якая была зацьвержана 15 кастрычніка 2005 року, Рада прадстаўнікоў уяўляе сабою ніжнюю палату Парлямэнту Іраку. Аднак верхняя палата — Рада Саюзу — пакуль не сфармаваная.

## Склад
Апошнія выбары адбыліся 7 сакавіка 2010 року, аднак вынікі аспрэчваюцца, і Выбарчая камісія Іраку праводзіць частковы пералік галасоў.

Паводле афіцыйных зьвестак (да пераліку) у Раду прадстаўнікоў уваходзяць дэпутаты ад наступных выбарчых блёкаў:
* Аль-Іракія — 91
* Кааліцыя ў падтрымку дзяржавы закону — 89
* Іракскі нацыянальны альянс — 70
* Курдыстанія — 43
* Рух за зьмены — 8
* Фронт ірацкай згоды — 6
* Курдзкі ісламскі хаўрус — 4
* Ісламскае курдзкае грамадзтва — 3
* Ірацкае адзінства — 3
* Сьпіс Дзьвюхмоўя — 1

Пакінутыя 7 мандатаў (кампэнсавальныя месцы) будуць разьмеркаваныя паміж мінулымі ў парлямэнт партыямі пазьней.

## Глядзіце таксама
* Мэджліс

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Даведнік ЦВУ
* Пераходны ірацкі ўрад
* Katzman, Kenneth. «Iraq: Elections, Government, and Consistution.» CRS Report for Congress: January 15, 2006.
* Рэглямэнт

Ірак
Катэгорыя:Дзяржаўнае ўладкаваньне Іраку
Катэгорыя:Ірацкая палітыка
Virgin Interactive

**Virgin Interactive** — брытанская кампанія, выдавец і распрацоўнік кампутарных гульняў.

Кампанія была заснавана ў 1981 годзе як Virgin Games Ltd. і істотна пашырылася пасьля куплі гандлёвай маркі Mastertronic у 1987 годзе, якая стала часткай Virgin Group. У 1994 годзе кампанію перайменавалі ў Virgin Interactive.

Virgin Interactive выдавала гульні для IBM PC, а таксама іншых сыстэмаў, такіх як Amiga, ZX Spectrum, Amstrad CPC, C64, Sega Master System, Sega Mega Drive, Sega Game Gear, Super Nintendo Entertainment System і Sony Playstation. І хоць кампанія значна больш займалася публікацыяй чужых распрацовак, чым уласным вытворчасьцю гульняў, усё ж яе некаторыя ўласныя гульні сталі сапраўднымі шэдэўрамі (Cool Spot, Aladdin, The Lion King, Jungle Book і іншыя).

У траўні 2002 году гішпанскае аддзяленьне кампаніі (Virgin Interactive España) было набыта Тымам Чэйні і стала часткай Titus Software.

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя кампаніі

Катэгорыя:Колішнія вытворцы кампутарных гульняў
Катэгорыя:Брытанскія кампаніі
Infosys

**Infosys Technologies Limited** — кампанія, якая займаецца распрацоўкай складанага праграмнага забесьпячэньня для электроннай камэрцыі і тэлекамунікацыйных кампаніяў. Таксама прадастаўляе комплекснае кансультаваньне па пытаньнях праграмнага забесьпячэньня. Заснаваная ў 1981 годзе, да 2008 году вырасла ў міжнародную арганізацыю, якая налічвае больш за 100 000 супрацоўнікаў, з гадавым абаротам у 4,1 млрд даляраў ЗША. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Бангалоры (Індыя).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Вытворцы праграмнага забесьпячэньня
Штаб-кватэра

**Штаб-кватэра**:
* Месца разьмяшчэньня штабу.

## Крыніцы

## Літаратура
* Военный энциклопедический словарь (ВЭС), 821 стр.; Масква, Воениздат, 1984 г.

Катэгорыя:Вайсковая справа
Ерухам Егуда Ляйб Пэрэльман

**Ерухам Егуда Ляйб Пэрэльман** (1835, Берасьце — 1896, Менск) — буйны рабін літоўскага жыдоўства, найбольш вядомы як галоўны рабін Менску і кіраўнік менскай яшывы. Дзякуючы сваім ведам і маральнай вышыні атрымаў мянушку *Гадоль* ().

## Жыцьцяпіс
Бацька — Шлёймэ Залман, кравец, маці — Фэйга, булачніца. Ерухам меў таксама малодшага брата Біньяміна і сястру. Пачатковую адукацыю атрымаў у мескага рабіна Якава Мэера Падава, пасьля ў Коўне у рабіна Іцхока Авігдора. У 13-гадовым узросьце ажаніўся з дачкой мескага даяна (судзьдзі) рабіна Якава, аднак праз 5 гадоў жонка памерла. Другі раз ажаніўся з дачкой Нахмана Нэймарка Леяй.

У 1863 прыняў прапанову стаць рабінам Сяльца. Калі старшыня грамады Пружаны Эліяху-Хаім Майзэль быў запрошаны на месца рабіна ў Ломжы, пружанскія жыды зьвярнуліся да Ерухама Пэрэльмана з просьбаю заняць ягонае месца. Перабраўшыся ў павятовае места, Ерухам стаў вядомы як «рабін з Пружанаў» (дагэтуль яго ня надта пачэсна называлі «ілуй з Брыска»). У 1873 Ерухама запрасілі стаць старшынём грамады мястэчка Мір, аднак пружанцы ўгаварылі яго застацца. Тут ён быў рабінам да 1883 року. У 1877 памёр ягоны сын, у 1879 выйшла замуж дачка.

У 1883 жыхары Менску вырашылі ізноў абраць галоўнага рабіна, пасада якога была вольная з часу сьмерці гаона Давіда Тэвіля, а места было падзеленае на тры часткі, якое мела свайго ўласнага рабіна. У 1880—1881 памерлі два з трох рабінаў, а трэці быў стары і слабы. На месца агульнага рабіна ўрэшце рэшт быў запрошаны Ерухам Пэрэльман. Ад’яжджаючы, ён параіў пружанцам абраць замест яго рабінам старшыню рабінскага суду ў Хаславічах Эліяху Алеві Файнштайна, што і сталася пазьней.

У Менску Ерухам Пэрэльман заставаўся рабінам да сьмерці. У 1880 пачаў працу над кнігай «Ор Гадоль», якую задумляў першапачаткова як камэнтары на Рамбама, аднак надалей перамяніў яе на камэнтары да Мішны. Кніга была выдадзеная ў 1909 року.

Пахаваны на жыдоўскіх могілках у Менску. У 1970-я могілкі былі ліквідаваныя, а Ерухам Пэрэльман перазахаваны разам са сваёй жонкай у Барысаве.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Рабіны
Катэгорыя:Рабіны Пружанаў
Катэгорыя:Агаронім
Катэгорыя:Камэнтатары Мішны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1835 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Памерлі ў 1896 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Пахаваныя ў Барысаве
Дубна (Гарадзенская вобласьць)

**Ду́бна** — вёска ў Беларусі, на правым беразе Нёмана пры ўтоку ракі Росі. Цэнтар сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзіцца за 14 км на паўночны захад ад Мастоў, за 48 км ад Горадні; за 10 км ад чыгуначнай станцыі Чарлёна, каля аўтамабільнай дарогі Масты — Скідзель.

Дубна — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны). Да нашага часу тут захавалася царква Сьвятога Мікалая, помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Дубна як цэнтар воласьці () упамінаецца ў прывілеі вялікага князя Ягайлы 1387 году. 
Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яно ўвайшло ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Дубна апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Гарадзенскім павеце. Празь мястэчка праходзіў гасьцінец з Горадні ў Слонім.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Дубна занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Дубна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Дубна апынулася ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Гарадзенскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Дубна ўвайшла ў БССР, дзе ў 1940 годзе стала цэнтрам сельсавету. На 1997 год у вёсцы было 424 двары. У 2000-я гады Дубна атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1997 год — 1058 чал.; 1999 год — 997 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 878 чал.

### Інфраструктура
У вёсцы працуюць сярэдняя школа, лякарня, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Царква Сьвятога Мікалая (1844, 1864)

## Асобы
* Пётра Крачэўскі (1879 — 1928) — беларускі палітычны дзяяч, гісторык, пісьменьнік. 3-і старшыня Рады БНР

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Падарожжа з Жыгамонтам. Дубна
Топ-мэнэджмэнт

**Топ-мэнэджмэнт** (ад ) — група кіраўнікоў вышэйшага узроўню герархіі арганізацыі, якія штодня нясуць адказнасьць за эфэктыўнае кіраваньне гэтай арганізацыяй. Такія кіраўнікі надзеленыя радай дырэктараў і / або акцыянэрамі, неабходнаю уладай і паўнамоцтвамі.

## Гл таксама
* Генэральны дырэктар;
* Выканаўчы дырэктар;
* Тэхнічны дырэктар;
* Апэрацыйны дырэктар;
* Фінансавы дырэктар.

Катэгорыя:Бізнэс
Катэгорыя:Пасады кіраўнікоў
Сёдэрмальм (адміністрацыйны раён)

**Сёдэрмальм** () — адзін з чатырнаццаці адміністрацыйных раёнаў Стакгольму, разьмешчаны ў цэнтральнай частцы гораду. Уключае ў сябе гістарычныя раёны Стары горад, Рыдаргольмэн (даслоўна «Рыцарскі востраў»), Лёнггольмэн, Рэймэрсгольмэ, Сёдэрмальм і Сёдра Гамарбюгамнэн.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Стакгольму
Губін (неадназначнасьць)

Назву **Гу́бін** маюць наступныя населеныя пункты:

* Губін — колішняе мястэчка, цяпер вёска ў Беларусі
* Губін — места ў Польшчы
* Губін — вёска ўва Ўкраіне

## Глядзіце таксама
* Губіна
* Губінка
* Губіншчына
Губін (горад)

**Гу́бін** (, ) — горад на захадзе Польшчы, уваходзіць у Любускае ваяводзтва, Кросьненскі павет. Рака Найсэ аддзяляе Губін ад нямецкага Губэну, якія да 1945 году былі адным горадам. Мае статус гарадзкой гміны. Займае плошчу 20,68 км². Насельніцтва — 16 631 чалавек (па стане на 2010 год). Вядомы з 1211 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гарады Любускага ваяводзтва
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Падзеленыя гарады
Казімер Фалькевіч

**Казімер Фалькевіч** (1865 в. Шастакі, Тургельская гміна, Віленскі павет — верасень 1922) — беларускі нацыянальны дзеяч, селянін.

Уваходзіў у склад Беларускай рады ў Вільні ў 1918 годзе. Уваходзіў у склад Тарыбы, прымаў удзел у стварэньні Міністэрства беларускіх справаў Летувы.

У кастрычніку 1920 — сакавіку 1921 году працаваў агентам па закупках у Дэпартамэнце аправізацыі Сярэдняй Літвы.

Паведамленьне пра сьмерць селяніна Казімера Фалькевіча 28 верасьня 1922 году надрукавала газэта «Беларускі Звон». Ягонае прозьвішча можна сустрэць у працы Антона Луцкевіча «*Польская акупацыя ў Беларусі*» (1920). Памяці К. Фалькевіча прысьвечаны нэкралёг «*Дзядзька Фалькевіч*», напісаны Антонам Луцкевічам пад псэўданімам «Яго таварыш». Пазьней у заходнебеларускім друку зьявяцца матэрыялы, падпісаныя псэўданімам К. Фалькевіч, крыптанімамі К. Ф., К. Ф-віч. Гэта Луцкевіч вырашыў унесьмяроціць імя свайго таварыша.

## Крыніцы

* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1865 годзе
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Памерлі ў 1922 годзе
Катэгорыя:Беларусы ў Летуве
Генэральны дырэктар

**Генэральны дырэктар** (дырэктар) — пасад кіраўніка камэрцыйнай арганізацыі (акцыянэрнага таварыства, таварыства з абмежаванай адказнасьцю, унітарнага прадпрыемства і да т. п.) у Расеі, аднаасобны выканаўчы орган кіраваньня арганізацыяй. Дзейнасьць генэральнага дырэктара акцыянэрнага таварыства рэгулюецца арт. 69 Фэдэральнага закону «Аб акцыянэрных таварыствах».

Аналягічная пасаду ў амэрыканскай эканоміцы — Chief Executive Officer (CEO), або Chief Executive (галоўны выканаўчы адміністратар/выканаўчы дырэктар, які займаецца агульным кіраваньнем карпарацыі, кампаніі, арганізацыі або агенцтва).

## Глядзіце таксама
* Дырэктар
* Выканаўчы дырэктар
* Тэхнічны дырэктар
* Камэрцыйны дырэктар
* Апэрацыйны дырэктар
* Кіраўнік фірмы
* Фінансавы дырэктар

## Вонкавыя спасылкі
* Паўнамоцтвы генеральнага дырэктара гаспадарчага грамадства: тэрмін і дзеянне

Катэгорыя:Пасады
Беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянэраў

**Белару́ская па́ртыя сацыялі́стаў-рэвалюцыянэ́раў** (*БПСР*) — беларуская палітычная партыя эсэраў, якая ўтварылася ў выніку распаду Беларускай сацыялістычнай грамады ў чэрвені 1918 году.

Лідарамі партыі былі Тамаш Грыб, Язэп Мамонька, Палута Бадунова і іншыя, якія выступалі супраць правага крыла БСГ з-за яго прагерманскай арыентацыі. Гэта група выйшла з Народнага сакратарыяту БНР і ў траўні 1918 заявіла аб стварэньні БПСР. Кіруючае ядро партыі склалі М. Асьвяцімскі, Палута Бадунова, Тамаш Грыб, Лявон Заяц, Аляксандар Карач, Яўген Ладноў, Язэп Мамонька, А. Маркевіч, Сьцяпан Некрашэвіч, М. Пашкевіч, У. Русак, Я. Трафімаў, Янка Чарапук, Фабіян Шантыр, Мікалай Шыла і інш.

У сваёй дзейнасьці арыентавалася на сялянства. Патрабаваньні зводзіліся да ўстанаўленьня «дыктатуры працоўных», сацыялізацыі зямлі, кааперыраваньня сялянства, незалежнай беларускай рэспублікі ў этнаграфічных межах. Арганізоўвала ўзброенае супраціўленьне польскаму войску. У Заходняй Беларусі дзейнічала нелегальна, яе прадстаўнікі стварылі Беларускую рэвалюцыйную арганізацыю і ў 1924 ўліліся ў склад КПЗБ.

Пад націскам КП(б)Б зьезд былых членаў БПСР у Менску 8 чэрвеня 1924 канстатаваў самароспуск партыі. Напрыканцы 1920-30-х г. былыя сябры партыі беларускіх эсэраў у БССР былі рэпрэсаваныя. У 1937 былыя кіраўнікі БПСР прыцягваліся да судовай адказнасьці па т.зв. «справе эсэраў» і былі асуджаны да вышэйшай меры пакараньня.

## Глядзіце таксама
* Беларуская партыя сацыялістаў-фэдэралістаў
* БНР
* Рада БНР
* Партыя сацыялістаў-рэвалюцыянэраў
* Бюлетэнь Загранічнай Групы Партыі Беларускіх Сацыялістаў-Рэвалюцыянэраў


Катэгорыя:Чэрвень 1918 году
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1924 годзе
Катэгорыя:1918 год у Беларусі
COO

**COO** () — галоўны апэрацыйны дырэктар; адзін з кіраўнікоў установы, які адказвае за паўсядзённыя апэрацыі, за бягучую дзейнасьць.

Катэгорыя:Кіраваньне пэрсаналам
Тэхнічны дырэктар

**Тэхнічны дырэктар** (**CTO**,  або ) — пасада кіраўніка ў заходніх кампаніях. Адзін з кіраўнікоў карпарацыі, які адказвае за яе разьвіцьцё і распрацоўку новых прадуктаў, у яго распараджэньні звычайна знаходзіцца ўся тэхналягічная частка вытворчасьці.

Катэгорыя:Пасады
Фінансавы дырэктар

**Фінансавы дырэктар** (**CFO**; ) — адзін з найвышэйшых кіраўнікоў кампаніі, адказны за кіраваньне фінансавымі патокамі бізнэсу, за фінансавае плянаваньне і справаздачнасьць. Вызначае фінансавую палітыку арганізацыі, распрацоўвае і ажыцьцяўляе меры па забесьпячэньні яе фінансавай устойлівасьці. Кіруе працай па кіраваньні фінансамі зыходзячы са стратэгічных мэтаў і пэрспэктываў разьвіцьця арганізацыі, па вызначэньні крыніц фінансаваньня з улікам рынкавай каньюнктуры. У тыповай схеме кіраваньня кампаніяй займае пасаду віцэ-прэзыдэнта па фінансах і падсправаздачны прэзыдэнту кампаніі або генэральнаму дырэктару. Часта зьяўляецца членам савету дырэктараў.

Катэгорыя:Мэнэджмэнт
Люр (Верхняя Сона)

**Люр** () — мястэчка ў Францыі, месьціцца ў дэпартамэнце Верхняя Сона ў рэгіёне Бургундыя-Франш-Камтэ (да 1 студзеня 2016 — у рэгіёне Франш-Камтэ). Насельніцтва места складае 8 394 чалавекі, паводле дадзеных на 2013 год. Трэці паводле колькасьці насельніцтва горад у дэпартамэнце.

## Геаграфія
Места месьціцца на ўсходзе Францыі ў рэгіёне Бургундыя-Франш-Камтэ.

## Гісторыя
Абацтва Люру была разьмешчана тут. У VII стагодзьдзі Хлётар II прызнаў годнасьці сьвятога Дэйколя й значна ўзбагаціў абацтва, вакол якрга й вырас горад.

## Эканоміка
У 2007 годзе сярод 5 345 чалавек у працаздольным узросьце (15-64 гадоў) 3 647 былі эканамічна актыўнымі, 1698 — неактыўнымі (паказчык актыўнасьці 68,2%, у 1999 годзе было 65,9%).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Францыі
Катэгорыя:Грамады Францыі
*
Пэрпіньян

**Пэрпінья́н** (, ) — горад у Францыі, адміністрацыйны цэнтар дэпартамэнту Усходнія Пірэнэі у рэгіёне Аксытанія. Насельніцтва гораду складала 121 875 чалавек, паводле зьвестак на 2016 год. Гістарычна зьяўляецца галоўным горадам правінцыі Русыён. Разьмешчаны за 13 км ад берагу Міжземнага мора й за 31 км на поўнач ад француска-гішпанскай граніцы.

## Гісторыя
Разьмешчаны на ўрадлівай раўніне горад з даўніх часоў лічыўся цэнтрам мясцовага вінаробства. Горад упершыню быў згаданы ў 927 годзе. Графы русыльёнскія абралі яго сваёй рэзыдэнцыяй і кіравалі Пэрпіньянам да 1172 году, пасьля чаго яго атрымалі ў спадчыну графы барсэлёнскія. Пры ажыцьцёўленым Хаймэ I падзеле каталёнскіх зямель Пэрпіньян разам з Балеарскімі астравамі дастаўся малодшаму, Хаймэ II, і ў 1276—1344 гадах горад служыў сталіцай гэтага гаспадара й двух ягоных нашчадкаў.

У XVII стагодзьдзі, калі Францыя сутыкнулася з Гішпаніяй у спрэчцы за ўладаньне Русільёнам, Пэрпіньян быў ператвораны ў крэпасьць. Паводле Пірынэйскага міру 1659 годзе горад быў пакінуты за Людовікам XIV. У XIX стагодзьдзі струхлелыя гарадзкія сьцены былі зьнесены за непатрэбнасьцю. У 1936 годзе ў Пэрпіньян хлынулі ўцекачы з Гішпаніі, дзе бушавала грамадзянская вайна. Пасьля 1960 году тут сяліліся французы з паўночнаафрыканскіях калёніях.

## Славутасьці
Візытнай карткай Пэрпіньяна лічыцца маленечкі форт Эль-Кастэльлет, пабудаваны ў 1368 годзе й цяпер адкрыты для турыстаў у якасьці музэю. За бастыёнамі знакамітай Пэрпіньянскай цытадэлі часоў «старога рэжыму» хаваецца адноўлены ў апошні час палац сярэднявечных каралёў Мальёркі. Сабор сьв. Яана, закладзены ў 1324 годзе каралём Санча, будаваўся галоўным чынам у XV і XVI стагодзьдзях. Старадаўні марскі трыбунал (*Loge de Mer*) з часам быў перабудаваны ў тэатар.

З мастацкіх помнікаў увагу турыстаў прыцягвае Пэрпіньянскі вакзал, дэкараваны самім Сальвадорам Далі, які выпрабаваў у ім «прыступ касмаганічнага экстазу». У музэі Рыго выстаўлены палотны як самога гэтага мастака, гэтак і майстроў каталянскага прымітыву.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт гораду


Катэгорыя:Сталіцы колішніх дзяржаваў
Катэгорыя:Паўночная Каталёнія
Нёмур

**Нёмур** () — горад у Францыі, месьціцца ў дэпартамэнце Сэна і Марна ў рэгіёне Іль-дэ-Франс. Насельніцтва гораду складае 12 824 чалавек, паводле дадзеных на 2013 год.

## Геаграфія
Нёмур знаходзіцца на рацэ Люан і ягоным канале на поўдзень ад Мэлёну, на чыгуначным шляху Парыж—Ліён.

## Гісторыя
Горад Нёмур атрымаў сваю назву ад лесу Нёмур, у цэнтры якога ён раней стаяў. Археалягічныя дадзеныя паказваюць, што горад паходзіць з гала-рымскага паселішча. Ён быў захоплены ангельцамі ў 1420 годзе, але атрымаў сваё гістарычнае значэньне дзякуючы герцагам Нёмурскім. У 1585 годзе дамова аб адмене папярэдняй саступкі пратэстантам была складзена ў горадзе паміж Кацярынай Мэдычы й дэ Гізамі.

## Гарады-партнэры
* Мюльталь, Нямеччына
* Чэрыньнёля, Італія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Францыі
Катэгорыя:Грамады Францыі
*
Шамбэры

**Шамбэры** (, ) — горад у Францыі, адміністрацыйны цэнтар дэпартамэнту Савоя ў рэгіёне Авэрнь-Рона-Альпы (да 1 студзеня 2016 году — у рэгіёне Рона-Альпы). Насельніцтва гораду на 2013 год складала 58 653 чалавекі. Лічыцца ўнівэрсытэцкім горадам, таксама маецца гарадзкі аэрапорт.

## Гісторыя

Першае селішча на гэтым месцы вядома яшчэ з рымскіх часоў і называлася *Lemencum*. У XI стагодзьдзі Шамбэры згадваецца пад імем *Camberiacum*; у XII—XIII стагодзьдзях складае асаблівае графства. У 1232 годзе далучаны да Савоі, зьяўлялася рэзыдэнцыяй герцагаў савойскіх. У XV—XVIII стагодзьдзях Шамбэры неаднаразова быў заняты францускімі войскамі; у 1792 годзе далучаны да Францускай рэспубліцы й да 1815 году быў галоўным горадам дэпартамэнту Манблян. На Венскім кангрэсе Шамбэры быў вернуты Савойскаму дому; у 1860 годзе горад быў зноў далучаны да Францыі.

## Славутасьці
* Сабор (готыка XV стагодзьдзя)
* царква Нотр-Дам 1636 году
* хатка Жан-Жака Русо
* Фантан сланоў
* Аркада дэ Буань
* Карэ Курыяль
* Крыж Нівале
* Бібліятэка імя Франсуа Мітэрана
* Замак прынцаў Савойскіх (XIV стагодзьдзе)
* Музэй вытанчаных мастацтваў (*Musée des Beaux Arts*)
* рэгіянальны Музэй Савоі (*Musée Savoisien*)

## Гарады-сябры
* Уаігуя, Буркіна-Фасо
* Турын, Італія
* Альбштат, Нямеччына

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Францыі
Лян (Францыя)

**Лян** () — горад у Францыі, адміністрацыйны цэнтар дэпартамэнту Эна ў рэгіёне О-дэ-Франсе (да 1 студзеня 2016 — у рэгіёне Пікардыі). Насельніцтва гораду на 2013 год складала 25 219 чалавек. Старая частка гораду разьмешчана на ўзгорку вышынёй 188 мэтраў, ля падножжа разьмешчаны новыя раёны гораду.

## Гісторыя
Разьмяшчэньне гальскага паселішча на вяршыні натуральнага ўзвышэньня заахвоціла рымлянаў умацаваць гэта месца, даўшы яму назву *Laudunum*.

У V стагодзьдзі сьвяты Рэмігіюс, зьяўляючыся мясцовым выхадцам, прызначыў Лян рэзыдэнцыяй аднаго з падначаленых яму біскупаў. Тут нарадзілася Бэртрада, маці Карла Вялікага. Іхныя нашчадкі яшчэ больш ўзьвялічылі горад, зрабіўшы яго адным з галоўных цэнтраў палітычнага жыцьця ў франскай дзяржаве. Тут нарадзіліся каралі Францыі Людовік IV і яго сын Лётар III. Толькі з прыходам да ўлады Гуга Капэта ў 987 годзе францускія каралі канчаткова зацьвердзілі сваю сталіцу ў Парыжы.

Ключавой падзеяй сярэднявечнай гісторыі Ляна было паўстаньне мяшчанаў супраць біскупа Годры, падушанае Людовікам VI. Падчас Стогадовай вайны горад неаднаразова пераходзіў з рук у рукі, аднак у ваеннай гісторыі застаўся дзякуючы бітвы пры Ляне 1814 году паміж хаўрусьнікамі расейска-прускімі войскамі пад камандаваньнем прускага фэльдмаршала Гебгарда Блюхера, і французамі пад правадырствам Напалеона. Французы беспасьпяхова штурмавалі крэпасьць Ляна на высокім пагорку, а потым адкаціліся пад ударамі Блюхера.

Падчас Франка-прускай вайны ў 1870 годзе нейкі інжынэр падарваў парахавы склад, загубіўшы 500 мяшчанаў і пашкодзіўшы сьцяну сабора; ніжні горад моцна пацярпеў ад бамбардзіровак на зыходзе Другой сусьветнай вайны.

## Славутасьці
Галоўнай гарадзкой славутасьцю ва ўсе часы быў сабор Нотр-Дам — адзін з найбольш дасканалых узораў паўночнафранцускага гатычнага стылю. Ён быў пабудаваны ў XII стагодзьдзі, дабудоўваўся ў 1205—1215 гадах. Да таго ж часу належаць будынак суседняга манастыра й царква сьвятога Мартына. Вялікая падземная заля ў гатычным стылі цяпер прыстасавана пад шпіталь. У гарадзкім музэі выстаўлены рэдкія сярэднявечныя рэчы й карціны братоў Ленэн — ураджэнцаў Ляна. У двары музэю месьціцца капліца, выбудаваная ў XII стагодзьдзі тампліерамі. На адной з плошчаў стаіць помнік яшчэ аднаму лянцу — Жаку Маркету, які першым з эўрапейцаў наведаў вярхоўі ракі Місысыпі.

## Гарады-сябры
* Ўінчэстэр, Вялікабрытанія
* Зольтаў, Нямеччына

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Францыі
Катэгорыя:Грамады Францыі
Шырак Гюмры

«**Шырак**» () — армянскі футбольны клюб з гораду Гюмры. Заснаваны ў 1958 годзе. Чатырохразовы чэмпіён Армэніі, двухразовы ўладальнік Кубка Армэніі (2012, 2017).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гюмры
Якімавіцкі сельсавет

**Які́мавіцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Якімавічы.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў у склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Вецяльская, Міхнавічы — ліквідаванага Міхнавіцкага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Беллеспаперапрам

**Беллеспаперапрам** — беларускі вытворча-гандлёвы канцэрн лясной, дрэваапрацоўчай і цэлюлозна-папяровай прамысловасьці, заснаваны ў 1993 годзе. У 2009 г. на прадпрыемствы канцэрна прыпадала 70% перапрацоўкі драўніны і звыш 50% вырабленай у краіне мэблі. З 31 жніўня 2004 г. да 23 лістапада 2012 году пасаду старшыні займаў Ўладзімер Шульга. Ад 17 сьнежня 2013 пасаду займае Юры Назараў.

## Даччыныя прадпрыемствы
У склад канцэрна ўваходзяць Бабруйская вучэльня кадраў ляснога комплекса і прадпрыемствы:
* Берасьцейскай вобласьці — Берасьцейская мэблевая фабрыка, «Івацэвічдрэў», «Лунінецлес», «Пінскдрэў», Ружанская мэблевая фабрыка (Пружанскі раён);
* Віцебскай вобласьці — «Віцебскдрэў», «Віцебсклес», «Полацаклес», «Чырвоная зорка» (Чашнікі);
* Гарадзенскай вобласьці — «Альбэртын» (Слонім), «Альхоўка» (Астравецкі раён), «ЗОУ-Ленэўрамэбля», «Лідабудматэрыялы», Лідзкая мэблевая фабрыка, «Мастоўдрэў», «Слоніммэбля», «Эксклюзіў»;
* Гомельскай вобласьці — «Гомельдрэў», «Жлобінмэбля», «Жыткавічлес», «Мазырдрэў», «Мазырлес», Мазырскі дрэваапрацоўчы камбінат, «Прагрэс», «Рэчыцадрэў», «Сасновы Бор» (Шацілавіцкі раён), Сьветлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат;
* Магілёўскай вобласьці — Бабруйская мэблевая фабрыка, «Бабруйскмэбля», «Завод газэтнай паперы» (Шклоў), «Касьцюковіцкі леспрамгас», «Магілёўдрэў», «Магілёўлес», «Магілёўмэбля», «Спартак» (Шклоў), «ФанДАК» (Бабруйск), ;
* Менскай вобласьці — «Барысаўдрэў», «Барысаўлес», «Барысаўскі ДАК», Барысаўскі рамонтна-мэханічны завод, «Буддэталі» (Вялейка), «Лесахімік» (Барысаў), «Маладэчналес» (Вялейка), «Маладэчнамэбля», Новасьвержаньскі лесазавод (Стаўпецкі раён), «Плешчаніцлес» (Лагойскі раён), Пухавіцкая кардонная фабрыка (вёска Сьветлы Бор), Слуцкая мэблевая фабрыка, «Чэрвеньскі леспрамгас»;
* Менску — «Беларускія шпалеры», «Беллеспаперпрамэкспарт», «Менскмэбля», «Менскпраектмэбля».

## Санкцыі
5 сьнежня 2023 году канцэрн быў унесены ў санкцыйны сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША.
## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Катэгорыя:Прамысловасьць Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Лясная гаспадарка
Катэгорыя:Папера
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў сьпісе СВГ
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1993 годзе
Фішынг

**Фі́шынг** (, ад  — рыбная лоўля, вывужваньне) — від інтэрнэт-ашуканства, мэтай якога зьяўляецца атрыманьне доступу да прыватных зьвестак карыстальнікаў — логінаў і пароляў. Мэта дасягаецца праз выкарыстаньне масавых рассыланьняў электронных лістоў ад імя папулярных брэндаў, а таксама ў выглядзе службовых лістоў або прыватных паведамленьняў разнастайных інтэрнэт-сэрвісаў, напрыклад, ад імя банкаў, шматфункцыянальных інтэрнэт-парталаў, або ўнутры сацыяльных сетак. У лісьце можа ўтрымлівацца спасылка на сайт, візуальна неадрозны ад сапраўднага, або на сайт зь перанакіраваньнем. Пасьля пераходу карыстальніка на ашуканскі, фішынгавы, сайт, рознымі псыхалягічнымі прыёмамі карыстальніка заахвочваюць увесьці ўласныя зьвесткі, будзь тое логін і пароль, або нумар банкаўскай карткі.

Фішынг — адзін з кшталтаў сацыяльнай інжынэрыі, які грунтуецца на няведаньні карыстальнікам асноваў сеціўнай бясьпекі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Інфармацыйная бясьпека
Катэгорыя:Інтэрнэт
Катэгорыя:Спам
Сюрпляс

**Сюрпляс** (ад  — «*на месцы*») — у роварным спорце на трэку — становішча ровару на старце, таксама выкарыстоўваецца для абазначэньня тэхніка-тактычнага прыёму вядзеньня спрынтэрскай гонкі, якое выяўляецца ва ўменьні раварыста захоўваць раўнавагу пры адсутнасьці паступальнага руху, каб прымусіць праціўніка рухацца наперад, а самому заняць пазыцыю ззаду.

## Крыніцы

Катэгорыя:Роварны спорт
Nollie

**Nóllie** (нóлі) — адзін з найпапулярнейшых трукаў на скейтбордзе. Як і олі, уяўляе сабой скачок са скейту, але адрозьніваецца зыходным становішчам ног на дoшцы. Пры олі задняя нага знаходзіцца на тэйле і выконвае «пстрычку», пярэдняя жа разьмяшчаецца прыкладна на сярэдзіне дошкі і выконвае «выцяжку», у той час як пры нолі «пстрычку» выконвае пярэдняя нага, якая знаходзіцца на ноўзе, а «выцяжку» — задняя, якая знаходзіцца на сярэдзіне скейтборду.

Звычайна скейтэры, якія ўмеюць добра рабіць сьвітч олі, добра выконваюць і нолі. Гэта тлумачыцца тым, што пры нолі задзейнічаны тыя ж мышцы, што і пры сьвітч олі.

## Глядзіце таксама
* Олі
* Nose (скейтбордынг)
* Tail (скейтбордынг)

## Вонкавыя спасылкі
* Nollie відэа

Катэгорыя:Скейтбордынг
Nose

**Nose** (ноўз) — большы з двух загінаў скейтборду, які зьяўляецца яго перадам.
Тэрмін *«nose»* выкарыстоўваўся пры стварэньні назваў некаторых трукаў, якія маюць непасрэднае дачыненьне да гэтай частцы дошкі, напрыклад: noseslide, nosegrab, nosegrind, nose manual, nollie.
Асноўныя праблемы ня толькі з носам, але й з хвастом ўзьнікаюць пры катаньні, гэта расслаеньне й стачваньне. Каб пазьбегнуць 1. Трукі варта прызямляцца на балты. У пазьбяганьне 2. Трэба ўстрымацца ад тармажэньня хвастом/носам (у залежнасьці ад таго які з загінаў знаходзіцца пад пстрычковай нагой); гэта падоўжыць жыцьцё каноцоў дошкі й захавае амплітуду скачкоў.

## Глядзіце таксама
* Tail (скейтбордынг)

Катэгорыя:Скейтбордынг
Тэлескапічная дубінка

**Тэлескапічная дубінка** — халодная зброя ўдарна-драбляльнага дзеяньня, вырабленая з мэталу альбо плястыку.

Канструкцыя вырабу ўяўляе сабою сукупнасьць часткаў цыліндрычнай формы, укладзеных адна ў іншую па прынцыпе тэлескопу. У баявым стане цыліндры высоўваюцца на даўжыню, абмежаваную ўнутранымі ўпорамі.

Існуюць тры варыянты вырабу ТД:
* з плястыку, якая паражае часткаю якой зьяўляецца гумовы дубец, у канец якога ўвараны мэталічны шар;
* зь некалькіх мэталічных цыліндраў;
* з вонкавага мэталічнага цыліндру й дзьвюх-трох сталёвых спружынаў, укладзеных, адпаведна, адна ў адну.

У некаторых краінах тэлескапічныя дубінкі выпускаюцца прамысловым спосабам і знаходзяцца на ўзбраеньні паліцэйскіх падразьдзяленьняў. У Расеі, Украіне, Беларусі вольны зварот ТД забаронены, і ў пераважнай большасьці выпадкаў сустракаюцца самаробныя вырабы.

## Глядзіце таксама
* Паліцэйская дубінка

Катэгорыя:Халодная зброя
Катэгорыя:Булавы
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Мазыр)

**Касьцёл Унебаўзя́цьця Найсьвяце́йшай Па́нны Мары́і** (**Фарны**) — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Мазыры. Знаходзіўся на вяршыні Замкавай гары, на Замкавай вуліцы. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі барока і клясыцызму. Існаваў да 1930-х гадоў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1616 годзе староста Б. Славінскі заснаваў у Мазыры парафіяльны (фарны) касьцёл. У 1723—1773 гадох пры касьцёле дзеяла місія езуітаў, якая з 1726 году трымала школу (з 1773 году — сьвецкая вучэльня).

Адбудоўваўся па пажары ў 1757 годзе. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Мазыр апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць.

### Найноўшы час
Існаваў у 1927 годзе.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі барока і клясыцызму. Гэта быў крыжовы ў пляне драўляны будынак завяршаў магутны 8-гранны сьветлавы барабан, накрыты сфэрычным купалам. Асобна стаяла 3-ярусная званіца (таксама драўляная).

## Галерэя

Mazyr, Fara. Мазыр, Фара (1914).jpg|1914 г.
Mazyr, Zamkavaja, Fara. Мазыр, Замкавая, Фара (1901-17).jpg|да 1918 г.
Mazyr, Zamkavaja. Мазыр, Замкавая (1901-17).jpg|да 1918 г.
Mazyr, Śvidoŭskaja, Kianievič. Мазыр, Сьвідоўская, Кяневіч (1901-17) (6).jpg|да 1918 г.


Mazyr, Słuckaja-Zamkavaja. Мазыр, Слуцкая-Замкавая (1901-17).jpg|да 1918 г.
Mazyr, Śvidoŭskaja, Kianievič. Мазыр, Сьвідоўская, Кяневіч (1918).jpg|1918 г.
Mazyr, Fara. Мазыр, Фара (1901-30).jpg|да 1930 г.
Mazyr, Zamkavaja, Fara. Мазыр, Замкавая, Фара (1927).jpg|1927 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Славутасьці Мазыру
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Мазыру
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Катэгорыя:Рэлігія ў Мазыры
Тобіяс Смолет

**Тобіяс Джордж Смолет** (;  — ) — шатляндзкі пісьменьнік, паэт і перакладнік; буйны майстар ангельскамоўнай пікарэскі і пачынальнік асьветніцкага рамана выхаваньня. Ягоная творчасьць зьвязаная з зараджэньнем сэнтымэнталізму ў ангельскай літаратуры і паўплывала на такіх раманістаў, як Чарлз Дыкенз.

Вядомым зрабіўся дзякуючы круцельскім раманам — «Прыгоды Родэрыка Рэндама» (, 1748), «Прыгоды Пэрэгрына Пікла» (, 1751), «Жыцьцё і прыгоды сэра Лансэлёта Грыўса» (, 1760), «Падарожжа Гамфры Клінкера» (, 1771). Смолет таксама зрабіў новы пераклад «Дон Кіхота» Сэрвантэса на ангельскую (1755) і выдаў «Поўную гісторыю Ангельшчыны» (1757—1765), якая карысталася вялікай папулярнасьцю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тобіяс Смолет на Project Gutenberg

Катэгорыя:Шатляндзкія літаратары
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў
Рычард Фрэнсіс Бэртан

Капітан сэр **Рычард Фрэнсіс Бэртан** (; , Торкі — , Трыест) — брытанскі вандроўнік, пісьменьнік, мовазнавец, перакладчык, этнограф, дыплямат. Здабыў славу сваімі дасьледаваньнямі Азіі і Афрыкі і выключным веданьнем розных моваў і культураў. Паводле некаторых зьвестак, Бэртан валодаў дваццацьцю дзевяцьцю мовамі, прычым розных моўных сем’яў. Пераклаў на ангельскую казкі «Тысячы і адной ночы», а таксама Камасутру. Бэртана неаднаразова цытаваў у сваіх творах Х. Л. Борхэс.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Complete Works of Richard Burton at burtoniana.org. Includes over 200 of Burton's journal and magazine pieces.

Катэгорыя:Брытанскія перакладчыкі
Катэгорыя:Брытанскія літаратары
Катэгорыя:Брытанскія падарожнікі
Катэгорыя:Дасьледнікі Афрыкі
Соф’я Мальская

**Со́ф’я Ма́льская** гербу «Налэнч» (; 1791, Целясьніца, Расейская імпэрыя — 24 лютага 1859, Раманаў, Расейская імпэрыя) — шляхцянка, маці Каетана, Люцыяна і Язэпа.

## Жыцьцяпіс
Каля 1810 року выйшла замуж за Яна Крашэўскага. У 1812, ратуючыся ад надыходзячага фронту, муж перавёз Соф’ю з Доўгага ў Раманаў, а сам вярнуўся пільнаваць свой маёнтак. Ня лічачы, аднак, і Раманаў дастаткова бясьпечным месцам, пазьней Соф’я разам з маці выехалі ў Варшаву. Празь некалькі тыдняў пасьля нараджэньня сына Юзэфа, калі вайна пайшла далей на ўсход, Мальскія вярнуліся ў Раманаў.

Аднак зьвесткі пра паразу Напалеона ізноў выклікалі непакой пра ўласны лёс, і перад ягоным вяртаньнем Мальскія зь немаўляткам зьехалі да родных у Кракаў. Толькі пасьля заняцьця Кракава расейскімі войскамі ў сярэдзіне траўня Соф’я Мальская вярнулася ў мужаў маёнтак у Доўгім Пружанскага павету на Літве.

Мелі трох сыноў і дзьвюх дачок: Язэпа (1812—1887); Ядвігу (†1864), якая выйшла замуж за Яна Марачэўскага; Люцыяна (1820—1892); Ганну (†1853), замужам за Габрыэлем Лунеўскім; Каетана (1827—1896). У сям’і шмат чыталі, улюбёным творам быў «Пан Тадэвуш» Адама Міцкевіча. Менавіта ў Купліне Язэп чытаў свае першыя літаратурныя творы падчас прыезду на вакацыі зь Віленскага ўнівэрсытэту.

Памерла ў 1859 року. Пахаваная ў сямейным склепе Крашэўскіх у Вішніцах (Польшча) разам з сынамі Каетанам і Люцыянам.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Генэалёгія нашчадкаў Вялікага сойму

Соф’я
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1791 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Люблінскім ваяводзтве
Катэгорыя:Памерлі ў Люблінскім ваяводзтве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Люблінскім ваяводзтве
Джыд

**Джыд**, *джыда*, **джырыд**, *джэрыд* (, ) — розныя варыянты назвы дроціка і чахла для яго.

Джыд — кідальная дзіда, або дроцік, распаўсюджаны ў краінах Азіі і паўночнай Афрыкі. Даўжыня такіх дроцікаў складала 70—120 см, выкарыстоўваліся яны, пераважна, коннымі ваярамі. Праз манголаў джыды прыйшлі на Русь, потым патрапілі ў іншыя краіны Ўсходняй Эўропы, у тым ліку ў Польшчу.

Джыды насіліся ў ножнах або чахле. Гэты чахол быў разьлічаны, у сярэднім, на тры дроцікі (або больш), кожны знаходзіўся ў асобным гнязьдзе. Часам у адным гнязьдзе чахла насіўся доўгі нож або цясак. Вусьці, абойміцы і наканечнікі чахлоў былі мэталічнымі. Гэты калчан насіўся зьлева, на поясе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Халодная зброя
Целясьніца

**Целясьні́ца** () — вёска ў гміне Ракітна Бельскага павету Любельскага ваяводзтва Рэспублікі Польшча. Знаходзіцца прыкладна за 19 км на паўночны ўсход ад Белай і за 113 км на паўночны ўсход ад Любліну.

У 1975—1998 роках адносілася да Бельскападляскага ваяводзтва.

## Турыстычная інфармацыя
* Палац (1830, 1921-28)
* Аранжарэя (1-я пал. XIX стагодзьдзя)
* Парк (2-я пал. XIX стагодзьдзя)

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Соф’я Мальская, маці Язэпа, Каетана і Люцыяна Крашэўскіх

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Rezydencje magnackie i dwory szlacheckie w Polsce
 

Катэгорыя:Гміна Ракітна
Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Буздыган

**Буздыган** (ад  — «разбурыць»), таксама *буздыхан*, *буздуган*, *буздурхан* — разнавіднасьць булавы, галоўка якой ўсеяная шыпамі (аналяг — моргенштэрн); часьцей мае некалькі прывараных пласьцін (аналяг шастапер, пернач). Слова, відаць, было запазычана насельніцтвам, якое пражывала на поўнач, паўночны захад ад межаў Асманскай імпэрыі, пасьля чаго пранікла ў некаторыя славянскія мовы, у прыватнасьці, у расейскую мову.

У расейскай мове, згодна з слоўнікам Даля, паліцы або кій, з камелем або булавешкай, часта акутыя металам. У раёне Прыднястроўя, этнаграфічна блізкім да ўкраінскіх Букавіны і Карпацкага рэгіёну, буздыганам называлі драўляныя паліцы: малдаўскія гайдукі ладзілі паядынкі на буздуганах, майстэрскае валоданьне якімі часта вырашала пытаньне — прыняць ці не прыняць маладога чалавека ў гайдукі.

## Літаратура
* Мандзяк А. С. «Воінскія традыцыі народаў Еўразіі», Мінск — 2002

Катэгорыя:Зброя
Камель

**Камель** — тоўстая частка ствала дрэва непасрэдна над коранем і карэнішчам, тоўсты «ніжні» канец бервяна або расьліны, корань воласу, дзяржальня мятлы, абвязаная частка пучка дубцоў або галінак, веніка. Камлём таксама называюцца верхні «каранёвы» канец палі, тоўстая частка (дзяржальня) вудзільна.

Вывернуты зь зямлі камель часам называюць карчом.

Назва паходзіць ад слова «кім», блізка таксама да , , «камель».

## Крыніцы

Катэгорыя:Батаніка
Гарпун

**Гарпун** () — кідальная дзіда, астрога, для бою марскога зьвера; пускаецца швырком, на хвасьце, аборы або тросе.

Таксама гарпунам называецца дзіда, якая кідаецца аўтаматычна са стрэльбы або гарматы. У апошнім выпадку на канцы гарпуннага наканечніка могуць для паразы буйных марскіх сысуноў разьмяшчаць разрыўны зарад.

Упершыню гарпун пачалі выкарыстоўваць у эпоху мэзаліту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Катэгорыя:Халодная зброя
Дэйвід Данлоп

**Дэйвід Данлоп** () — брытанскі яхтсмэн, чэмпіён летніх Алімпійскіх гульняў 1908 году.

На Гульнях 1908 году ў Лёндане Данлоп спаборнічаў у клясе 12 м. Яго каманда выйграла дзьве гонкі і ў выніку заняла першае месца.

## Вонавыя спасылкі
* Дэвід Данлоп на sports-reference.com

Катэгорыя:Яхтсмэны Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1908 году
Катэгорыя:Яхтсмэны на летніх Алімпійскіх гульнях 1908 году
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па ветразевым спорце
Альбэрвіль

**Альбэрві́ль** () — горад у Францыі, месьціцца ў дэпартамэнце Савоя у рэгіёне Авэрнь-Рона-Альпы (да 1 студзеня 2016 — у рэгіёне Рона-Альпы). Насельніцтва гораду складае 19 071 чалавек, паводле дадзеных на 2013 год.

## Гісторыя
Горад быў заснаваны ў 1836 годзе на беразе ракі Ізэр. Названы ў гонар караля Сардынскага каралеўства Карла Альбэрта, бацькі Віктара Эмануіла II, у склад якога тады ўваходзіла Савоя.

## Эканоміка
Горад ёсьць папулярным зімовым курортам. У 1992 годзе ў горадзе праходзілі зімовыя Алімпійскія гульні.

## Гарады-сябры
* Вінэндэн, Нямеччына
* Сэн-Адэлі, Канада

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Францыі
*
Людавік Абраньяк

**Людаві́к Абранья́к** (;  10 лістапада 1984 году, Лянжвіль-ле-Мэц, Францыя) — былы польскі футбаліст францускага паходжаньня, паўабаронца. Атрымаў права выступленьня за нацыянальную зборную Польшчу праз свайго дзеда, які захаваў польскае грамадзянства.

## Дасягненьні
**«Ліль»**:
* Чэмпіён Францыі: 2011
* Уладальнік Кубка Францыі: 2011

**«Бардо»**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце зборнай Польшчы
* Профіль на сайце «Лілю»
* Профіль на National Football Teams

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Катэгорыя:Польскія футбалісты
Эліяху-Хаім Майзэль

**Эліяху-Хаім бар Машэ Майзэль** (9 студзеня 1821, Гарадок — 1 траўня 1912, Лодзь) — рабін, адзін з духоўных лідэраў жыдоўскіх суполак Расейскай імпэрыі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Гарадку (на Віленшчыне або ў Менскай губэрні) ў сям’і купца Мойжэша. Праўнук гаона Арона Шмуэля Кайдановэра і ўнук па кудзелі гаона Эліэзэра Грайвэра. Вучыўся ў Коўне і Валожынскай яшыве.

У дзевятнаццацігадовым узросьце ачоліў суполку ў сваім родным месцы, пасьля быў рабінам Дзярэчына або Дарагічына (1853). У 1861 стаў рабінам Пружаны, дзе падчас эпідэміі халеры збудаваў лякарню і прыкладаў усе намаганьні для барацьбы з эпідэміяй. Пасьля — рабін у Ломжы (1867—1873), дзе зьвярнуў увагу мескай адміністрацыі на тое, што з жыдоўскага насельніцтва патрабуюць большую колькасьць жаўнераў, чым з такой самай колькасьці іншых. У наступным року колькасьць прызваных жыдоў была зьменшаная на 500 чалавек.

Ад 1874 — кіраўнік суполкі ў Лодзі, адной з найбуйнейшых у Расейскай імпэрыі. Заснаваў тут сіроцкі прытулак і хэдэр для сыноў беднаты, жыдоўскую больніцу, дом састарэлых і першую талмуд-тору (1909).

На дабрачынныя мэты займаў сродкі ў заможных грамадзянаў, аднак разьлічвацца ня быў здольны, пасьля чаго пераяжджаў у большую суполку. Так, пружанскія жыды так імкнуліся перацягнуць яго да сябе, што сплацілі дарагічынскім усе ягоныя пазыкі ў суме тры тысячы рублёў. Калі ж Майшэль пераходзіў у Ломжу, тамтэйшыя жыды сплацілі ягоным крэдыторам у Пружане ўжо шэсьць тысячаў; у рэшце рэшт, пераход з Ломжы ў Лодзь «абышоўся» ў адзінаццаць тысячаў. Пасьля рабіна запрашала да сябе беластоцкая суполка, якая была гатовая пакрыць ягоныя даўгі ў памеры 20 000 рублёў; аднак жыды Лодзі, не жадаючы разьвітвацца з Майшэлем, самі за адзін дзень аддалі крэдыторам усю суму. Адмовіўся ён таксама ад запрашэньня найбуйнейшай жыдоўскай суполкі ў Расейскай імпэрыі — варшаўскай — матывуючы гэта тым, што калі ён ачоліць самую буйную жыдоўскую грамаду, дык ягоныя пазыкі болей ніхто ня здолее пагасіць.

Памёр пасьля працяглай хваробы 1 траўня 1912. Пахаваны ў Лодзі на  па вуліцы Брацкай.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* А. Кац. Жыцьцяпіс рабі Эліяху-Хаіма бар Машэ Майзэля

Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Рабіны
Катэгорыя:Рабіны Пружанаў
Катэгорыя:Агаронім
Катэгорыя:Памерлі ў Лодзі
Вэстэрос (камуна)

**Вэстэро́с** () — камуна на ўсходзе Швэцыі, у лэне Вэстманлянд, у аднайменным ляндскапе. Насельніцтва 159 662 чалавекі (31.12.2023) — шостая паводле колькасьці жыхароў камуна Швэцыі (зь дзевятнаццаці камунаў у якіх насельніцтва перавышае 100 000 чалавек). Плошча 1 136,71 км². Адміністрацыйны цэнтар — Вэстэрос.

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Вэстманлянд