Марка ван Бастэн

**Ма́рка ван Ба́стэн** (;  31 кастрычніка 1964 году) — былы нідэрляндзкі футбольны трэнэр і гулец. Выступаў у якасьці нападніка за «Аякс» і «Мілян», а таксама за нацыянальную зборную Нідэрляндаў. Уважаецца адным з найвялікшых гульцоў усіх часоў, які правёў 300 галоў за час сваёй кар’еры, але свой апошні матч згуляў у 1993 годзе ў веку 28 гадоў праз паўторнай траўмы шчыкалаткі, якая вымусіла яго аб’явіць аб завяршэньні кар’еры праз два гады пасьля гэтага. Пазьней працаваў галоўным трэнэрам «Аякса» і зборнай Нідэрляндаў.

## Кар’ера
### Клюбная
Юнаком выступаў за шэраг клюбаў з роднага Утрэхту, перш чым далучыцца да «Аякса».

#### «Аякс»

«Аякс» падпісаў кантракт з 16-гадовым ван Бастэнам на сэзон 1981—1982 гадоў пасьля таго, як адхіліў кандыдатуру ягонага 19-гадовага брата Стэнлі. Іхны бацька Ёоп наўмысна пакінуў малодшага сына ў іншым клюбе ў надзеі, што «Аякс» абярэ менавіта Стэнлі. Марка згуляў свой першы матч за «Аякс» 3 красавіка 1982 году, выйшаўшы на замену замест Ёгана Кройфа і адзначыўшыся дэбютным голам у пераможным матчы зь лікам 5:0 над клюбам НЭК.

У сэзоне 1982—1983 гадоў ён канкураваў за пазыцыю цэнтральнага нападніка з найлепшым бамбардзірам Эўропы і асноўным форвардам зборнай Нідэрляндаў Вімам Кіфтам, паклаўшы на свой рахунак дзевяць галоў у 20 матчах чэмпіянату. Наступным сэзонам «Аякс» пастанавіў прадаць Кіфта ў італьянскі клюб «Піза», і 18-гадовы ван Бастэн замацаваўся ў якасьці галоўнага нападніка сваёй каманды, а таксама ў нацыянальнай зборнай.

Ён рабіўся найлепшым бамбардзірам чэмпіянату цягам чатырох сэзонаў запар, пачынаючы з сэзону 1983—1984 гадоў. У гэты час ван Бастэн правёў 118 галоў у 112 матчах. У сэзоне 1985—1986 гадоў нападнік адзначыўся 37 галамі ў 26 гульнях лігі, у тым ліку ён шэсьць мячоў улучыў у браму ратэрдамскай «Спарты» і пяць — «Гэраклесу», што дазволіла яму атрымаць «Залатую буцу». У 1987 годзе ван Бастэн забіў пераможны гол у фінале Кубка ўладальнікаў кубкаў УЭФА ў матчы супраць ляйпцыскага «Лякаматыва». Усяго за «Аякс» ён пацэліў 128 галоў у 133 матчах чэмпіянату. У лістападзе 1986 году ён зарганізаваў свой самы знакаміты гол у складзе «Аякса» — эфэктны ўдар празь сябе ў матчы супраць «Дэн Босху».

#### «Мілян»

У 1987 годзе прэзыдэнт «Міляну» Сыльвіё Бэрлюсконі падпісаў ван Бастэна разам зь ягоным суайчыньнікам Руўдам Гулітам. У 1988 годзе «галяндзкі легіён» быў пашыраны, калі да каманды далучыўся Франк Рэйкаард, бо на той момант у складзе дазвалялася мець толькі трох легіянэраў. У сваім першым сэзоне «Мілян» здабыў першае скудэта за восем гадоў, але ван Бастэн згуляў усяго ў 11 матчаў і ўсьцяж пакутаваў ад траўмы шчыкалаткі. У сэзоне 1988—1989 гадоў ён быў прызнаны найлепшым футбалістам Эўропы і атрымаў «Залаты мяч». У той розыгрыш ён меў на сваім рахунку 19 галоў у Сэрыі А і 32 галы ва ўсіх турнірах, улучна з двума галамі ў фінале Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў, дзе «Мілян» перамог румынскі «Сьцяўа». У сэзоне 1989—1990 гадоў ён ізноў быў найлепшым бамбардзірам Сэрыі А, а «Мілян» абараніў тытул найлепшай каманды Эўропы, перамогшы «Бэнфіку» зь лікам 1:0. У тым матчы ван Бастэн аддаў галявую перадачу на Рэйкаарда, які і правёў пераможны гол.

«Мілян» сутыкнуўся зь цяжкасьцямі ў сэзоне 1990—1991 гадоў, калі «Сампдорыя» выйграла скудэта. Пасьля таго як ван Бастэн пасварыўся з Арыга Сакі, Бэрлюсконі звольніў трэнэра. У наступным сэзоне Фабіё Капэльлё ачоліў каманду, і «Мілян» пракрочыў праз сэзон без паразаў, здабыўшы чарговае скудэта. Ван Бастэн забіў 25 галоў у чэмпіянаце і зноў стаў найлепшым бамбардзірам лігі. Ягоны вынік у сэзоне 1991—1992 гадоў стаў найлепшым ў Сэрыі A з часоў, калі Луіс Вінісію забіў столькі ж у сэзоне 1965—1966 гадоў.

У лістападзе 1992 году ван Бастэн стаў першым гульцом, які адзначыўся чатырма галамі ў матчы Лігі чэмпіёнаў супраць «Гётэборгу», улучна з ідэальным ударам празь сябе. У сьнежні 1992 году яго прызналі найлепшым гульцом сьвету паводле вэрсіі ФІФА. «Мілян» працягнуў сваю сэрыю без паразаў ў сэзоне 1992—1993 гадоў, дасягнуўшы 58 матчаў без паразаў цягам двух сэзонаў. Ван Бастэн быў выключным у пачатку сэзону і ў трэці раз атрымаў «Залаты мяч», стаўшы трэцім гульцом у гісторыі пасьля Ёгана Кройфа і Мішэля Плятыні, хто тройчы быў ўганараваны гэтым прызам. Аднак праблемы з шчыкалаткай вярнуліся ў матчы супраць «Анконы», што прымусіла яго зноў прапусьціць шэсьць месяцаў і перанесьці шэраг апэрацыяў. Ён вярнуўся ў канцы сэзону, але «Мілян» прайграў марсэльскаму «Алімпіку» зь лікам 0:1 у фінале Лігі чэмпіёнаў. Гэты матч быў апошнім для ван Бастэна ў італьянскім клюбе. На 86-й хвіліне ён пакінуў поле, саступіўшы месца Стэфана Эраніё, пасьля жорсткага падкату ззаду ад Базыля Балі. У выніку нідэрляндцу спатрэбілася трэцяя апэрацыя на шчыкалатцы.

Ван Бастэн спадзяваўся згуляць за сваю зборную на чэмпіянаце сьвету 1994 году, а таксама вярнуцца ў клюб на сэзон 1994—1995 гадоў пасьля таго, як цалкам прапусьціў сэзон 1993—1994 гадоў. Аднак клюб загадаў яму ня браць удзелу ў чэмпіянаце сьвету, баючыся, што гэта сапсуе ягоную рэабілітацыю. Нарэшце, 17 жніўня 1995 году гулец прызнаў паразу ў сваёй барацьбе за вяртаньне ў футбол і абвесьціў аб завяршэньні кар’еры пасьля двух гадоў па-за гульнёй. Ван Бастэн выйшаў на разьвітальны матч перад заўзятарамі «Міляну» на Сан-Сыра, і эмацыйны галоўны трэнэр клюбу Фабіё Капэльлё не стрымаў сьлёзы.

### Міжнародная

У 1984 годзе ван Бастэн дэбютаваў за нацыянальную зборную Нідэрляндаў у матчы кваліфікацыі да чэмпіянату Эўропы 1984 году супраць зборнай Ісьляндыі.

На чэмпіянаце Эўропы 1988 году ван Бастэн адыграў ключавую ролю ў трыюмфальнай кампаніі нідэрляндзкай каманды. Ён правёў пяць галоў, у тым ліку зрабіў хет-трык на першым этапе супраць зборнай Ангельшчыны, а таксама арганізаваў пераможны гол у паўфінале супраць зборнай НДР і зрабіў знакаміты ўдар зь лёту з вострага кута ў фінале супраць зборнай СССР, які скончыўся перамогай зь лікам 2:0. У тым жа фінальным матчы ён таксама аддаў галявую перадачу на Гуліта, які адкрыў лік. Ван Бастэн скончыў турнір як найлепшы бамбардзір і быў прызнаны найлепшым гульцом чэмпіянату, а таксама ўлучаны ў сымбалічную зборную турніру. У апытаньні ў Вялікабрытаніі 2002 году ягоны гол у браму зборнай СССР быў зьмешчаны на 21-ы радок у сьпісе «100 найвялікшых спартовых момантаў».

На чэмпіянаце сьвету 1990 году зборная Нідэрляндаў выбыла ўжо ў другім раўндзе, прайграўшы будучым чэмпіёнам з Заходняй Нямеччыны, зь лікам 2:1. Ван Бастэн аніколі не забіваў на чэмпіянатах сьвету. На чэмпіянаце Эўропы 1992 году зборная Нідэрляндаў перамагла дзейных чэмпіёнаў сьвету зборную Нямеччыны зь лікам 3:1 у групавым этапе і прабілася ў паўфінал, дзе нечакана зазнала паразу ад зборнай Даніі, якая ў выніку стала пераможцам. Матч скончыўся сэрыяй пэнальці, у якой галкіпэр Пэтэр Шмэйхэль адбіў удар ван Бастэна. Хоць ён не забіў аніводнага голу на турніры, яго другі раз запар улучылі ў сымбалічную зборную чэмпіянату.

## Дасягеньні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 1982, 1983, 1985
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 1983, 1986, 1987
* Уладальнік Кубка ўладальнікаў кубкаў: 1987

**«Мілян»**:
* Чэмпіён Італіі: 1988, 1992, 1993
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 1988, 1992
* Уладальнік Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў: 1989, 1990
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 1989
* Уладальнік Міжкантынэнтальнага кубка: 1989, 1990

**Нідэрлянды**:
* Чэмпіён Эўропы: 1988

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Нідэрляндаў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Аякс» Амстэрдам
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Мілян»