open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марыйка Падгаранка

**Марыйка Падгарáнка** (укр.: *Марійка Підгірянка*; імя пры нараджэньні **Марыя Амяльянаўна Ленэрт**, у замужжы **Дамброўская**; 29 сакавіка 1881, с. Белыя Аславы Надварнянскага павету Станіслаўскага ваяводзтва, Аўстра-Вугоршчына — 20 траўня 1963, вёска Рудна каля Львова, УССР, СССР) — украінская паэтка, пэдагогіца і асьветніца. 

## Жыцьцяпіс

Марыя Ленерт нарадзілася ў сям'і лясьніка ў вёсцы Белыя Аславы цяпер Надварнянскага раёну Івана-Франкоўскай вобласьці. Ейная маці была ўкраінкай, а бацька немцам. У Марыі рана зьявілася цяга да літаратуры і паэзіі. У 13 гадоў яна паспрабавала свае паэтычныя сілы. У 1900 г. экстэрнам пасьпяхова здала іспыты ў настаўніцкую сэмінарыю ў Львове. Атрымала дыплём на права выкладаць у школе. З таго часу 40 гадоў яна аддала школьнай справе ў вёсках Прыкарпацьця і Закарпацьця і дзясяткі гадоў літаратурнай дзейнасьці.

У 1904 г. у вёсцы Рудна, дзе працавала, пазнаёмілася з настаўнікам мясцовай школы Аўгусцінам Дамброўскім, будучым настаўнікам, грамадзкім дзеячам, паслом ва ЎН Раду. У 1905 годзе пабралася зь ім шлюбам. 

У 1940 годзе цяжкая хвароба надоўга прыкула паэтку да ложка. Толькі праз 10 гадоў ейнае здароўе паправілася, і яна змагла вярнуцца да творчасьці.

У 1960 годзе Марыйка Падгаранка была прынятая ў сябры Саюзу пісьменьнікаў Украіны.

Памерла ў 1963 годзе каля Львова. Пахаваная на полі № 5 Лычакаўскіх могілак у Львове.

## Творчасьць

Друкаваць вершы ў пэрыядычным друку Марыйка Падгаранка пачала ў 1904 годзе. Першы зборнік вершаў «Відгуки душі» выйшаў у 1908 годзе.

Большасьць сваіх твораў паэтка напісала для дзяцей і пра дзяцей. Асноўнымі матывамі вершаў Марыйкі Падгаранкі да 1939 г. былі мары аб лепшай будучыні народу, услаўленьне прыгажосьці роднага краю, прыроды Карпатаў. Аўтарка шчодра выкарыстоўвае фальклёрныя матывы, ейныя вершы далікатныя і лёгкія, часта нагадваюць украінскія народныя песьні.

У савецкі час, пры жыцьці Марыйкі Падгаранкі, ейныя кнігі не выдаваліся, асобныя вершы зьяўляліся толькі ў часопісах. Пазьней выдавецтвы Львова і Кіева выдалі невялікія зборнікі для дзяцей: «Безкінечні казочки», «Грай, бджілко», «Ростіть великі», «Школярики йдуть».

У 1962 г. вершы аўтаркі ўвайшлі ў калектыўны зборнік «Гірські квіти», які выйшаў ва Ўжгарадзе.

У 2009 годзе сын паэткі Маркіян Дамброўскі прафінансаваў выданьне самага поўнага збору твораў Марыйкі Падгаранкі — вялікага тома «Для Вкраїни вірно жиймо» (Івана-Франкоўск: Нова Зоря, 2009).

## Творы

• «Відгуки душі» (1908)

• «Безконечні казочки» (1970)

• «Грай, бджілко!» (1978)

• «Ростіть великі» (1992).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1881 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аўстра-Вугоршчыне
Катэгорыя:Украінскія пэдагогі
Катэгорыя:Украінскія паэткі
Катэгорыя:Асобы Львова
Катэгорыя:Пахаваныя на Лычакаўскіх могілках
Катэгорыя:Памерлі ў 1963 годзе
Катэгорыя:Памерлі 20 траўня
Катэгорыя:Памерлі ва Ўкраіне
Катэгорыя:Галіччына
Лютвін

**Лютвін**, **Людвін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Лютвін, Людвін або Лідвін, пазьней Літвін (Liutwin, Liuduin, Lidwin, Litwin) і Вінілют (Winiliut) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -люд- (-лют-) (імёны ліцьвінаў Людкен, Лютар, Людамонт; германскія імёны Luidikin, Liutar, Ludimunt) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага liuþs, leuda 'люд, людзі', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'. Формы Ludovin, Ludowin, Luduin, Luotwin таксама мела старажытнае германскае імя Лодвін (Лод-він).

Адпаведнасьць імя Лютвін () германскаму імю Liutwin прызнае летувіскі лінгвіст .

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Lutwin.

У Чэхіі гістарычна бытавалі германскія імёны Litva (якое выводзяць ад імя Liutwin) і L'utvín.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *люди… Яцко Литвинович* (2 студзеня 1512 году); *Piotr Lutwinel, syn ieden Mikołay* (12 жніўня 1598 году); *8. Litwin Dasiukiewicz wlok 1/2. 9. Jeroma Dasiukiewicz wlok 1/2* (1641 год); *Ludwin* (1744 год); *Antonius Ludwinowicz* (14 ліпеня 1781 году); *Marianna Lutwin* (1798 год).

## Носьбіты
* Сьвяты Лютвін ( каля 717) — біскуп Трыру, Сьвяты
* Лютвін (XIII—XIV стагодзьдзі) — аўтар паэмы «Адам і Эва»
* Станіслаў Людвінавіч Курч (Stanisław Ludwinowicz Kurcz) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, харужы лідзкі, электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Міхала Карыбута Вішнявецкага ад Віленскага ваяводзтва
* Юры (Ержы) Лютвін — селянін з ваколіцаў Вількаў, які ўпамінаецца ў 1826 годзе

Людвіновічы (Ludwinowicz) — прыгонныя з ваколіцаў Высокага Двара, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Людвіновічы (Ludwinowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Віленскага і Троцкага паветаў.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксаваліся прозьвішчы Лютвін і Лютвіновіч у летувізаваных формах

На 1902—1905 гады хутар (сядзіба) Люцьвіны існаваў у Слонімскім павеце Гарадзенскай губэрні.

На 1904 год існавала вёска Лютвіна ў Красьнянскім павеце Смаленскай губэрні.

На 1906 год існаваў маёнтак Лідвінава ў Себескім павеце Віцебскай губэрні.

Вёскі з назвай Людзьвіноў існуюць на гістарычных Мазыршчыне і Рэчыччыне, з назвай Людвінова — на гістарычных Ашмяншчыне, Браслаўшчыне, Ваўкавышчыне, Меншчыне і Піншчыне, з назвай Людзьвінова — на гістарычных Ашмяншчыне і Гарадзеншчыне, з назвай Людзьвінаўка — на гістарычнай Рэчыччыне. На гістарычнай Ковеншчыне існуе мястэчка Людвінова.

## Глядзіце таксама
* Лют
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Марцэлін (папа рымскі)

**Сьвяты Марцэлін** (лац. *Marcellіnus*; ? — 25 кастрычніка 304, Рым, Рымская імпэрыя) — 27-ы Папа Рымскі з 30 чэрвеня 296 году па 25 кастрычніка 304 году). Згодна з Каталогам Ліберыі, **Марцэлін** — рымлянін, сын Праекта.

## Пантыфікат
Яго пантыфікат пачаўся ў часы праўленьня рымскага імпэратара Дыяклетыяна й характарызаваўся ростам хрысьціянскай супольнасьці. Аднак у 302 г. па ініцыятыве суправіцеля Дыяклетыяна — Галерыя ганеньні на хрысьціян аднавіліся. Перш за ўсё хрысьціяне, якія служылі ў рымскім войску, былі вымушаны пакінуць яго. Пазьней царкоўная маёмасьць была канфіскавана, хрысьціянскія кнігі зьнішчаны. У канцы праўленьня Дыяклетыяна хрысьціяне павінны былі адмовіцца ад веры альбо прыняць пакутніцкую сьмерць.

**Марцэлін** не згадваецца ні ў *Hіeronymіanum Martyrologіum*, ні ў *Deposіtіo Epіscoporum*, ні ў *Martyrum Deposіtіo*. *Lіber Pontіfіcalіs* паведамляе, што па загаду Дыяклетыяна **Марцэлін** быў выкліканы й вымушаны прынесьці ахвяру паганскім багам. **Марцэлін** прынёс у ахвяру ладан, але пазьней пакаяўся й пацьвердзіў веру ў Ісуса Хрыста, за што прыняў пакутніцкую сьмерць. Пра яго ўцёкі гавораць і іншыя дакумэнты. У пачатку V стагодзьдзя Пеціліян, данацкі біскуп Канстантына, распавядае, што Марцэлін і яго сьвятары падчас ганеньняў адмовіліся ад сьвятых кніг і прынесьлі ахвяры ілжывым багам. Блажэнны Аўгустын абверг гэтую інфармацыю. Паводле *Lіber Pontіfіcalіs*, **Марцэлін** быў пахаваны 26 красавіка 304 г. на могілках Прысцылы, недалёка ад Салянага шляху, праз 25 дзён пасьля мучаніцкай сьмерці. Пры гэтым факт пакутніцкай сьмерці дакладна не ўстаноўлены.

Першы Папа, для якога даказана выкарыстаньне тытула Папа Рымскі. Яго дзень Каталіцкая царква адзначае 26 красавіка, а Сэрбская праваслаўная царква — 7 чэрвеня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвяты Марцэлін у Catholic Encyclopedia
Тытул

**Тытул** (ад лац.: *tіtulus* — надпіс, ганаровае званьне) — ганаровае званьне (напрыклад, граф, герцаг), спадчыннае альбо прысвойнае пажыцьцёва асобным людзям (звычайна дваранам) для падкрэсьленьня іх асаблівага, прывілеяванага становішча, якое патрабуе адпаведнага тытулаваньня (напрыклад, яснавяльможнасьць, высокасьць). Шырокае распаўсюджваньне атрымаў у саслоўна-феадальным грамадзтве, а ў некаторых краінах (напрыклад, Вялікабрытаніі) **тытулы** захоўваюцца й дагэтуль.

## Дзяржаўныя
### Параўнальная табліца

## Навуковыя

1
* Бакаляўр
* Магістар
* Кандыдат навук
* Доктар навук

2
* Асістэнт
* Лектар
* Дацэнт
* Прафэсар
* Ганаровы прафэсар

## Зварот

### Царква
**Ваша Сьвятасьць** — Папу ці Патрыярху

**Ваша Эксцэленцыя**, **Ваша Эмінэнцыя** — Мітрапаліту

**Ваша Эмінэнцыя** — кардыналам і біскупам

**Ваша Эмінэнцыя** — вікарыі

**Ваша Высокапраасьвяшчэнства** — абат, ігумен

## Літаратура
* Титул  // 
* Титул // Українська мала енциклопедія : 16 кн. : у 8 т. / проф. Є. Онацький. — Накладом Адміністратури УАПЦ в Аргентині. — Буенос-Айрес, 1966. — Т. 8, кн. XV : Літери Ст — Уц. — С. 1900. — 1000 екз.

## Вонкавыя спасылкі
*Спадкові титули правителів Європи 

Катэгорыя:Тытулы
Мінейка (імя)

**Мінейка** (*Мініка*, *Мінка*), **Менейка** (*Меніка*, *Менка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мініка, Мінка, Меніка або Мэнэка (Minnico, Minnike, Minco, Meniko, Meneke, Menneke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'.

Адпаведнасьць імя Мінейка германскаму імю Minnico, якое ўпамінаецца яшчэ ў VIII стагодзьдзі, сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Menko.

У Прусіі бытавала імя Мінека (Меніка): *Menike* (1353 год), *Mineko* (1370 год), *Mineke* (1386 год), *Myneke* (1389 год). У 1633 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Martinus Menke, Regiomontanus Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Минеико… люди*, *чоловека… Минеика* (1440—1492 гады); *homines… Ivan Myenyko* (23 лістапада 1470 году); *конюхов… Менеика Правиловича* (1514 год); *Иванъ Григорьевичъ Менковичъ з Менкевичъ… Богушъ Менкевичъ з Менкевичъ… Гараинъ Менковичъ… Хома Менкевичъ* (1567 год); *wies Minikowicze. Tum Minikowicz, syn jego Wojciech… Czep Minikowicz, syn jego Piotr* (30 сьнежня 1598 году); *sioło Medziaty… Jakub Minka* (8 лістапада 1610 году); *Adam Mineyko… Lukasz Jakubowicz Mineyko na miejscu Jakuba Mineyka*, *Hrehory Minikowicz… Józef Minichowicz… Piotr Minikowicz* (1667 год); *Józef Minichowicz… Piotr Minikowicz* (1690 год); *Bernardus Minkiewicz* (1701 год).

## Носьбіты
* Якуб Мінят Мінейка — літоўскі шляхціч, які ўпамінаецца ў 1620 годзе
* Мацей Мінейка — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, крайчы амсьціслаўскі ў 1705 годзе

Мінейкі — парафіяне царквы ў Грушцы (Рэчыччына) на 1857 год.

Мінэйкі (Minejko) — прыгонныя зь вёскі Міхалоўкі (Троцкі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Мінэйкі (Minejko) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Кабыльніку.

Мініковічы (Minikowicz) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Лынтупаў.

Мінейкі гербу Газдава — літоўскі шляхецкі род.

Мянкевіч (Mienkiewicz), Менка (Mienko), Мянковіч (Mienkowicz), Мінікевіч (Minikiewicz), Мінкевіч (Minkiewicz) і Мінка (Minko) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

Каля Гальшанаў існавала сяло Мінейкі. На гістарычнай Браслаўшчыне існуе вёска Мінейкішкі, на гістарычнай Берасьцейшчыне — Мінкі, у ваколіцах Карастышава — Мінэйкі (упамінаецца ў 1545 годзе, тады ж даецца варыянт назвы *Mineykowicze*).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мінард

**Мінард**, **Менарт** (*Мэнарт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мінард, Менард, Мінэрт, Мэнэрт або Мінарт (Minhardus, Menardus, Minard, Minnert, Mennert, Minart) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Minardus.

У Памор’і адзначаліся прозьвішчы Minert і Mienert.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *do ziem Menartow… boiar iego królewskiey mosci Menartow… boiar iego królewskiey mosci teyże włosci [[Рэтаў|Retowskiey]] Miczka a Mikołaia Menartow* (1563—1585 гады); *od Jana Menarta… od Piotra Menarta* (1667 год); *Ludwika Menartowicz* (1767 год).

## Носьбіты
* Антуан Мінар (; каля 1505—1559) — францускі праўнік

## Глядзіце таксама
* Мін
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ярына Чарнагуз

**Ярына Яраславаўна Чарнагуз** (;  18 траўня 1995, Кіеў, Украіна) — украінская паэтка, валянтэрка, вайскоўка, марская пэхатынка, вайсковая мэдыца, разьведніца Ўзброеных Сілаў Украіны, удзельніца расейска-ўкраінскай вайны.

Унучка ўкраінскага пісьменьніка Алега Чарнагуза.

## Жыцьцяпіс

Ярына Чарнагуз нарадзілася 18 траўня 1995 году ў Кіеве.

Скончыла факультэт гуманітарных навук Нацыянальнага ўнівэрсытэту «Кіева-Магілянскай акадэміі» (2019, магістарка).

У 2010-х гадах была актывісткай Грамадзянскага руху «Відсіч». Удзельніца Рэвалюцыі Годнасьці. Каардынатарка ініцыятывы «Переходь на українську», суарганізатарка праекту «Мовамарафон-25», арганізатарка акцыі «Весна на граніті».

Служыла парамэдыцай-валянтэркай на ратацыях у мэдычным добраахвотніцкім батальёне «Шпітальеры». У 2020 годзе была баявой мэдыцай па кантракце, з 2021 году — на перадавой як баяая мэдыца і разьведніца.

Выхоўвае дачку Арысю.

Атрымала мэдаль «За выратаванае жыцьцё» (19 траўня 2022) — за асабістую мужнасьць і самаадданыя дзеяньні, праяўленыя ў абароне дзяржаўнага сувэрэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе.

## Творчасьць

Аўтарка зборніка вершаў «Як вигинається воєнне коло» (2020), які прысьвечаны блізкаму чалавеку, любімаму Мікалаю Сарочуку «Чырвонаму», які загінуў 22 студзеня 2020 году на перадавой ад кулі снайпэра.

Ляўрэатка IV прэміі літаратурнага конкурсу Выдавецтва «Факел» (2020) — за зборнік «Як вигинається воєнне коло».

## Творы

• «Як вигинається воєнне коло» (2020).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўкраіне
Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:Украінскія паэткі
Катэгорыя:Асобы Кіева
Катэгорыя:Удзельнікі расейска-ўкраінскай вайны
Антуан Мінар

**Антуан Мінар** (, ; каля 1505—1559) — францускі праўнік.

## Біяграфія
Сын генэральнага скарбніка. Паводле настаўленьня бацькі пайшоў у адвакатуру. Яшчэ даволі маладым пачаў працаваць адвакатам у Парыжы і да такой ступені вызначыўся сваім красамоўем і ведамі, што Францішак I прызначыў яго генэральным адвакатам у Палаце аўдытараў у 1535 годзе і прэзыдэнтам à mortier Парыскага парламэнту ў 1544 годзе.

У 1553 годзе стаў куратарам і дарадцам Марыя Ст’юарт. У запале сваёй прыхільнасьці да каталіцтва зрабіў сябе прыладай помсты Генрыха II супраць пратэстантаў. Гэтая гарачая ўпартасьць каштавала жыцьця: Мінара забілі стрэлам зь пісталета, калі ён выходзіў уначы з палаца.

Менавіта з нагоды гэтага забойства парлямэнт Францыі выдаў пастанову, вядомую як «minarde», у якой гаварылася, што слуханьні мусяць сканчацца да ночы.

## Глядзіце таксама
* Мінард

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Францыі
Вілейка (імя)

**Вілейка** (*Вілека*, *Вілік*, *Вілек*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Віліка або Вілека (Wilico, Willicho, Willeca, Vilike, Wileka, Willeke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) паходзіць ад гоцкага wilja 'воля'.

Адпаведнасьць імя Вілейка германскаму імю Wilico (Willicho, Wilich), якое ўпамінаецца яшчэ ў V стагодзьдзі, сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Wilich.

У Прусіі бытавала імя Віліка: *Willico* (1348 год).

Германскае імя Wilke бытавала ў XV ст. у Рызе. Апроч таго, у Рызе бытавала германскае імя Willeke.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Petrus Villicus* (1220 год); *Comes Vilih* (каля 1252 году); *servientibus, quorum duo videlicet [[Тыдзіка|Dythko]] Vyleykovycz* (15 жніўня 1489 году); *чоловека зъ землею на имя [[Сакель|Сакеля]] Вилеиковича* (6 жніўня 1493 году); *Вилеика* (2 лістапада 1498 году); *а Нашка Вилеиковича* (11 верасьня 1504 году); *жаловалъ перед ними Анъдрушко Вилеиковичъ* (9 лістапада 1506 году); *на Анъдруша Вилеиковича* (20 траўня 1506 году); *Ян Вилеикович, служба* (1 ліпеня 1542 году); *село Вилейковичи* (1554 год); *с поддаными… Мицомъ Вилейкою* (19 сакавіка 1562 году); *земянми гдръскими повету Вилкомирского, паномъ Миколаем Вилейком* (13 ліпеня 1596 году); *земяне гдрьские повету Вилкомирского, пан Миколай Юревич Вилейко* (кастрычнік 1596 году); *Wilek* (1636 год); *Вилейко* (21 чэрвеня 1656 году); *Stanisław Wiłejko* (1690 год); *Stanisław Wileyko Strażnik Woiewodztwa Wileńskiego*, *Ian Wileyko* (1697 год); *Wiłeykowiczy… Wiłeykiszki… Wiłeyka* (1744 год); *Rozalia Wiłłejko* (1802 год).

## Носьбіты
* Станіслаў Вілейка ( па 1700) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік віленскі

З XVI ст. прыдомкам Вілейка карыстаўся літоўскі шляхецкі род Рымшэвічаў.

Вілейкі гербу Касьцеша — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага павету.

Вілэйкі (Wiłejko) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Гадуцішкаў і Лынтупаў.

Вілейкі (Wilejko) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Вілік (Wilik) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У XVI ст. існавалі дзьве «нівы» Вілекішкі (*Вилекишки*) у Жамойцкім старостве. У 1594 годзе ўпаміналася служба людзей у Вілейкавічах Упіцкага павету.

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Новая Вілейка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Пруцак

**Пру́цак** (таксама сустракаецца *Пру́цк*) — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавету.

Знаходзіцца за 40 кілямэтраў на паўднёвы захад ад Мар’інай Горкі, 40 кілямэтраў ад чыгуначнай станцыі Пухавічы лініі Менск-Асіповічы.

## Гісторыя
На пачатку ХХ ст. хутар у Шацкай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні.

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыне.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

З чэрвеня 1941 году да пачатку ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Вецярэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* пачатак XX ст. — 17 двароў, 59 жыхароў
* 2002 год — 15 двароў, 18 жыхароў
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Пахар (Менская вобласьць)

**Па́хар** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Шацкага сельсавету.

## Гісторыя
Узгадваецца ў 1920-ых гг. як урочышча. 

З чэрвеня 1941 году да пачатку ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

Да 5 траўня 1962 году вёска ўваходзіла ў склад Варашылаўскага сельсавету, пасля — у складзе Селецкага сельсавету.

Да 29 чэрвеня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Селецкага сельсавету. З 26 чэрвеня 2006 году да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Вецярэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2002 год — 7 двароў, 12 жыхароў
* 2009 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Дзірмант

**Дзірмант** (*Дырманд*, *Дзірмунт*, *Дырмунт*, *Цірмонт*), **Дзермант** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Цірмунт або Дэрмунд, пазьней Дырмунт або Дырмонд (Tiermunt, Deormund, Diermunt, Dyrmond) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дзір- (дзер-, цір-) (імёны ліцьвінаў Дзерык, Тырольдзь, Дзірман; германскія імёны Diericke, Tirold, Direman) паходзіць ад гоцкага dius, германскага tiur 'зьвер', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Дзірмант азначае «гарлівы зьвер».

Адпаведнасьць імя Дзірмант германскаму імю Deormund сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Дэрмант (Dermont).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Dirmant Souininouicz* (1387—1394 гады); *людеи у Вилкеискомъ жо повете… Моца Дырмонътовича* (2 сьнежня 1522 году); *Дирмонтъ* (29 красавіка 1539 году); *Яномъ Дырмонътомъ Сивицкимъ, подсудкомъ* (16 чэрвеня 1623 году, 3 і 9 чэрвеня 1625 году, 13 і 22 чэрвеня і 6 і 12 кастрычніка 1626 году, 12 студзеня 1627 году); *pan Jan Dyrmont Siwicki, podsędek Witeb.* (3 кастрычніка 1641 году); *его мст пна Томаша Дөрмонта Сивицкого, судю кгродского Витебского*, *Tomasz Dermont Siwicki* (4 кастрычніка 1641 году); *дом млти пана Томаша Дырмонта Сивицкого суди кгродского Витебского* (15 кастрычніка 1641 году); *Dirmont* (1670 год); *Mikołaj Dyrmunt* (1690 год); *Teresa Thirmont* (1753 год); *panom Janowi Dermontowi* (13 лістапада 1764 году); *Maciej Dirmuntt* (1777 год); *Dermont* (1789 год); *Tadeusz Dyrmunt* (9 лютага 1791 году).

## Носьбіты
* Дзірмант Савінінавіч — літоўскі баярын, які сярод іншых баяраў паручыўся за Братошу Кайлутавіча
* Дзірмант — шавельскі баярын, які ўпамінаецца ў 1539 годзе
* Адам Дырмант — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1624 годзе 
* Баніфацы Дырманд — фундатар касьцёла ў Кемешаўцы (Ашмянскі павет) у 1793 годзе

З XVII ст. прыдомкам Дзермунт або Дырмунт карыстаўся літоўскі шляхецкі род Сільніцкіх гербу Корчак зьменены.

Дырманты гербу Корчак — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага і Віленскага паветаў.

Дырманты (Dyrmont) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Дырмунты, Дырмунты-Сівіцкія і Дырмунты-Юсевічы — літоўскія шляхецкія роды.

Дэрманты-Сівіцкія — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Дзір
* Мунд

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Аляксандра Сьвекла

**Алякса́ндра Фёдараўна Сьве́кла** (; 9 красавіка 1902, Валегацулава, Хэрсонская губэрня, Расейская імпэрыя (цяпер сяло Далінскае Ананьеўскага раёну Адэскай вобласьці) — 1966, Прылукі, Чарнігаўская вобласьць, УССР, СССР) — украінская пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася ў мястэчку Валегацулава Хэрсонскай губэрні ў сям’і малдаўскіх сялянаў. Скончыла шэсьць клясаў працоўнай сямігадовай школы. Удзельнічала у ваенных дзеяньнях 1918—1921 гг., служыла у Чырвонай Арміі.

У 1930-я гады была рэпрэсаваная і высланая ў Сыбір.

Памерла ў 1966 годзе ў Прылуках, Чарнігаўская вобласьць.

## Творчасьць

Друкавалася з 1924 г., сябра літаратурнай арганізацыі «Плуг».

Першым убачыў сьвет нарыс «Серед степів», апублікаваны ў харкаўскай газэце «Селянська правда».

Аўтарка апавяданьняў і аповясьцяў: «Над Дністром» (1926; з життя молдаван), «Подарунок і подяка» (1927), «Надломлені серцем» (1930), «Петря Слимак» (1930).

Тры асноўныя тэмы творчасьці Аляксандры Сьвяклы — жыцьцё малдаўскіх сялянаў, крывавыя гісторыі пра чырвоных і белых і жаночае пытаньне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Украінскія літаратаркі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя літаратары
Кіеўская Мадонна

**Кíеўская Мадо́нна** — (укр. *Київська Мадонна*) — сымбалічная выява жанчыны, якая няньчыць дзіця, якая хаваецца ў кіеўскім мэтро, ​​каб абараніцца ад нападу падчас бамбардаваньня сталіцы Ўкраіны Кіева Ўзброенымі сіламі Расейскай Фэдэрацыі ў 2022 годзе падчас расейска-ўкраінскай вайны. Фота, зробленае журналістам Андрашам Фелдэшам, набыло папулярнасьць у інтэрнэце. Гэта стала ілюстрацыяй як гуманітарнай крызы, так і несправядлівай вайны. Карціна натхніла на ікону, зьмешчаную ў каталіцкай царкве ў Мун’яна-дзі-Наполі, Італія, якая стала мастацкім сымбалям супраціву і надзеі. 

## Гісторыя

У першыя дні адкрытага ўварваньня Расеі ва Ўкраіну зьявіўся вобраз 27-гадовай Тацьцяны Блізьняк, якая корміць грудзьмі сваю трохмесячную дачку Марычку, якая схавалася ў тунэлях кіеўскага мэтро, ​​каб абараніцца ад нападу падчас бамбардаваньня Кіева Ўзброенымі сіламі Расейскай Фэдэрацыі, прыцягнула ўвагу вугорскага журналіста Андраша Фелдэша, які спантанна зьняў яе на відэа. Жанчына разам з мужам і дзіцем хавалася ў мэтро з 25 лютага 2022 году. Нягледзячы на ​​тое, што яны павінны былі быць эвакуяваныя 26 лютага, яны не змаглі выбрацца з тунэлю з-за баявых дзеяньняў. Фота стала папулярным і нават было апублікаванае на афіцыйнай старонцы Ватыкана. Сярод тых, хто ўбачыў яго, была ўкраінская мастачка Марына Саламеньнікава з Дніпра. Яна выкарыстала знакавы вобраз жанчыны ў якасьці натхненьня для свайго партрэта Марыі, якая няньчыць дзіця. На малюнку ў якасьці вэлюму Марыі выкарыстоўваецца ўкраінскі жаночы галаўны ўбор, а ейная галава намаляваная на фоне карты мэтро. 5 сакавіка 2022 году мастачка выклала створаны ім партрэт у інтэрнэт.

Па просьбе сьвятара Вячаслава Акуня палатняная копія партрэта «Мадонна з мэтро» была адпраўленая ў Італію для захоўваньня ў месцы, дзе сьвятар будзе служыць. У Вялікі чацьвер арцыбіскуп Неапаля асьвяціў карціну як прадмет пакланеньня. Абраз быў выстаўлены ў касьцёле Найсьвяцейшага Сэрца Езуса, які атрымаў назву «Кіеўскай Мадонны», што знаходзіцца ў камуне Мун’яна-дзі-Наполі. Абраз быў асьвечаны Папам Францішкам 25 сакавіка 2022 г.

Пазьней Тацьцяна Блізьняк знайшла прытулак у Львове.

## Значэньне

Выява стала як ілюстрацыяй гуманітарнай крызы і несправядлівай вайны, так і сымбалям надзеі і супраціву ўкраінцаў. У сваю чаргу, партрэт Маці Езуса з Назарэту, якая хавалася ад небясьпекі Ірада І Вялікага, сёньня лічыцца сымбалям сучаснай Марыі, якая хаваецца ад гвалту вайны і корміць сваё дзіця.

## Крыніцы

Катэгорыя:Культура Кіеву
Катэгорыя:Уварваньне Расеі ва Ўкраіну (2022)
Катэгорыя:Карціны
Катэгорыя:Сучаснае мастацтва
Адыла

**Адыла**, **Аціла**, **Аўдзіла** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Аўдзіла, Адала, Адзіла або Аціла (Audilo, Odalo, Odilo, Otilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аўд- (од-, от-) (імёны ліцьвінаў Отаўт, Атгін, Атмут; германскія імёны Ottolt, Otken, Otmot) паходзіць ад гоцкага audags 'шчасьце, асалода', германскага *auð 'багацьце, спор'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Пашко Овъдилович с своимъ потужникомъ служба суполная* (да 1525 году); *у Крымиловичохъ знашолъ еси тры служъбы людеи, на имя [[Рым (імя)|Рымъка]] Кирмиловича, [[Нартаўт|Нартовъта]] Ромишъковича, а брата его [[Ягайла|Екгаила]], лечъ предки тых людей, Атило а Рымъко [[Герда|Кгирдевичи]], купили были собе земълю у бояр [[Вількамір|Вилькомирскихъ]]* (23 траўня 1539 году); *Свято-Вознесенского [[Баркулабаў|Борколабовского]] дивического монастыря игуменья Севастіанна Одолевичевна* (3 сакавіка 1752 году).

## Носьбіты
* Адыла (да 700—748) — герцаг Баварыі
* Адыла ( паміж 812 і 820) — граф Жыроны
* Адыла фон Стабла ( 954) — абат кляштару Стабла і Мальмэды
* Адыла Клюнійскі (991 або 992—1049) — абат кляштару Клюні, Сьвяты
* «*Атэла ўдава*» — жыхарка Жамойцкага староства, якая ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох

На 1906 год існавала вёска Адалішкі ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вальтрых (імя)

**Вальтрых**, **Вальдрых** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне
Вальтрых — імя германскага паходжаньня, якое ўтварылася ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' (або wulþus 'слава, мажнасьць'), і rik 'валадар'.

## Носьбіты
* Вальтрых ( 840) — бэнэдыктын-абат кляштару ў Мургарце

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вальтрых

**Вальтрых**, **Вальдрых** (; ? — 840 або 842) — бэнэдыктын-абат кляштару ў Мургарце.

## Біяграфія
Паходзіў з франкокскага шляхецкага роду Вальтрыхе, які быў у блізкім сваяцтвам з Каралінгамі. Магчыма, быў пазашлюбным сынам Карла Вялікага.

Па сьмерці заснавальніка кляштару Мегінгаўда стаў у 783 годзе трэцім абатам кляштару Нойштадт-на-Майне ў 783 годзе, што адбылося пры наяўнасьці Карла Вялікага, які ператварыў з 775 году Нойштадт у цэнтар Саксонскай місіі.

## Глядзіце таксама
* Вальтрых (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя франкаў
Кона

**Кона**, **Куна**, **Кун** (*Кунь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Кона, Куна або Куні (Cono, Cuno, Cuni) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кон- (-кун-) паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны' або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Кунейка (Кунік, Канейка, Коніка), Куніла (Кунела), Канігайла (Кунгель, Кунігель), Конгер, Кангерд, Кунат, Конер, Конарт (Кунэрт), Кондрут, Конрад (Кунрад, Кунрат), Якун. Адзначаліся германскія імёны Kuniko (Chunico, Kunecke, Konneke), Chunulo (Künel), Congallus (Cungelus, Kunigel), Kunger, Cunigard, Kunat, Koner, Konert (Kunert), Cundrud, Konrad (Cunrad), Acun.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kun (Kuno, Kono), Kunica (Kunic, Kunke, Kunko, Konko), Kunil (Kunel, Konel), Kunisz (Kuniesz, Kunosz), Kunegunda, Kunat (Kunad), Kunart, Kunmann, Kunrod (Kunrot), Konrad (Konrat), Kunowin.

У Прусіі бытавалі імёны: *Kune* (1321 год), *Kuneco / Kunike* (1364 і 1396 гады), *Kunette*, *Kunot / Kunad* (1267 і 1343 гады), *Jackune / Jacun* (1385 і 1436 гады). У 1636 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Christophorus Kuhn, Cintinensis Borussus*, у 1642 годзе — *Jacobus Kuhn, Cintinensis Borussus*, у 1644 годзе — *Valentinus Cuno, Regiomontanus Borussus*, у 1646 годзе — *Abrahamus Kuhn, Landsberga Borussus*, у 1650 годзе — *Matthaeus Kuhn, Heiligenbeilensis Prussus*, у 1651 годзе — *Abrahamus Cuno, Landsbergensis Prussus*.

Германскае імя Kunne бытавала ў XV ст. у Рызе. Апроч таго, у Рызе бытавалі германскія імёны Cono, Conike.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у [[Браслаў|Бряславли]] Слупици Куна а Носовци* (1440—1492 гады); *Kunowicz* (6 красавіка 1459 году); *село [[Азарычы|Озаричи]]… Гришко Коновичь* (1552 год); *Ogrod Fiedora Kuniewicza* (1561 год); *Иванъ, Ониско Коновичи… Иванъ Коновичъ… Логвинъ Коновичъ* (1563 год); *Sawka Konowicz… Simon Koniewicz… Kon Sinczenicz* (1563 год); *Федко Коновичъ* (1566 год); *Куни Федькевичъ Пашиничъ* (1567 год); *Kun* (1594 год); *Marcin Kon* (30 чэрвеня 1652 году); *Antoni Kony Dorożyński… Antoni Koni Dorożyński* (6 і 19 лютага 1764 году); *Josephus Kuhn Lithuano-Polonus* (1793 год).

## Носьбіты
* Кона фон Вальдбург (да 1108—1132) — абат кляштару ў Вайнгартэне
* Кона Мэгарскі ( 1366) — тытулярны біскуп Мэгары
* Кунавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1459 годзе
* Куні Фядзькевіч Пашыніч — баярын Наваградзкага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1567 году

Куны (Kuno) — літоўскі шляхецкі род з Ваўкавыскага павету.

На 1904 год існавала вёска Коневічы ў Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні.

На 1906 год існаваў маёнтак Конаўшчына ў Лепельскім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Конавічы, на гістарычнай Наваградчыне — Куневічы.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кона фон Вальдбург

**Кона**, **Куна** (; да 1108 — 1132) — абат кляштару ў Вайнгартэне

## Біяграфія
Першы з роду Вальдбургаў вядомы паводле імя. У 1123 годзе таксама ўпамінаецца Гебгард фон Вальдбург.

Стаў пераемнікам абата Валікаса з 1108 году і да сваёй сьмерці ў 1132 годзе. 

## Глядзіце таксама
* Кона

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкая шляхта
Вілтаўт

**Вілтаўт** (*Вілталт*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Вільтальт (Wiltolt) і Валдавілда (Waldowildis) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -вілд- (-вілт-) (імёны ліцьвінаў Авільт, Эвільд, Ясьвільт; германскія імёны Awild, Evilda, Asvild) паходзіць ад гоцкага wilþeis 'дзікі', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Вілтаўт складаецца з асноваў -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil), якая паходзіць ад гоцкага wilja 'воля', і -тэўд- (-тэўт-, -таўт-) (імёны ліцьвінаў Таўтывіл, Таўтвін, Таўтгерд; германскія імёны Theudowills, Teutwin, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага theuda 'род, народ'. Такім парадкам, імя Вілтаўт азначае «воля роду» (тое ж, што і імя Таўтвіл). 

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Вілтаўт цалкам адпавядае старажытнаму германскаму імю Wilithuta (Wili-thuta). Таксама адзначалася старажытнае германскае імя Theudowills.

У Прусіі бытавала імя Вільтаўт: *Wiltaute* (1315 год), *Wiltaut* (1380 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *в Белици два чоловеки: Вилтолтъ* (1440—1492 гады); *Юръи Вильтовтовичъ* (1528 год); *Яник Вилтовтович* (1538 год).

## Носьбіты
* Юры Вільтаўтавіч — упіцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Януш Вілтаўтавіч — троцкі баярын
* Малгарэта Юр’еўна Вілтаўтавід — упіцкая зямянка, якая ўпамінаецца ў 1585 годзе

## Глядзіце таксама
* Вільда
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рагніт

**Рагні́т** або **Рагне́та** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Нёман*, ) — места ў Расейскай Фэдэрацыі, на левым беразе ракі Нёману. Адміністрацыйны цэнтар муніцыпальнага раёну і мескага паселішча Калінінградзкай вобласьці. Знаходзіцца за 12 км ад Тыльзыту і за 120 км на паўночны ўсход ад Караляўцу (Калінінграду), на граніцы зь Летувой.

## Назва

Рагнед (Ragnedus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -раг- (раган-) (імёны ліцьвінаў Рагель, Рагін, Рагвалод; германскія імёны Ragilo, Ragenus, Ragvald) паходзіць ад гоцкага raginon 'гаспадарыць, судзіць, выракоўваць', ragin 'вырак'. 

Паходжаньне назвы Рагніт ад гоцкага імя Ragino або Raganus сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Калінінградзкай вобласьці
Рымагіл

**Рымагіл**, пазьней **Рэмакле** (, ; ? — 673) — бэнэдыктынскі місіянэр і біскуп, Сьвяты.

## Біяграфія
Вырас пры аквітанскім герцаскім двары і навучаўся ў Сульпіцыя Пабожнага, біскупа Буржу. У 625 годзе стаў манахам у абацтве Люксэй, потым атрымаў сьвятарскае пасьвячэньне. Прыкладна ў 631 годзе Сьвяты Элігі заснаваў абацтва ў Саліньяку і паклікаў туды манахаў зь Люксэю, у тым ліку Рымагіла, які стаў першым абатам. Абацтва прытрымлівалася правілаў Люксэю. Аўдуін пісаў, што Саліньяк хутка набыў важнасьць. Асаблівую вядомасьць ён набыў сваім майстрамі-срэбранікамі.

Пазьней атрымаў даручэньне кіраваць таксама абацтвам Куньён у герцагстве Люксэмбург. Служыў дарадцам Зігебэрта III Аўстразійскага і пераканаў яго заснаваць кляштары ў Мальмэды (648 год) і Ставэля (650 год). Служыў там абатам.

Быў духоўным настаўнікам Сьвятога Трудо, Сьвятога Баболена, Сьвятога Тэадарда Маастрыскага і Сьвятога Лямбэрта.

## Глядзіце таксама
* Рымагіл (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Рымагіл (імя)

**Рымагіл** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне
Рымагіл (Rimagil, Rimagilus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць', а аснова -гіл- (-кіл-) (імёны ліцьвінаў Гілін, Гілімонт, Таўцігіл; германскія імёны Gillin, Gilmondus, Theudigilius) — ад германскага Gisala, Gisila 'патомак, нашчадак'.

## Носьбіты
* Рымагіл ( 673) — бэнэдыктынскі місіянэр і біскуп, Сьвяты

## Глядзіце таксама
* Рым
* Гіла
* Агіла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сударгі

**Сударгі** () — вёска ў Летуве, на правым беразе Нёману. Цэнтар староства Шацкага раёну Мар’ямпальскага павету. Насельніцтва на 2001 год — 85 чалавек.

Сударгі — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Жамойці, якое пэўны час насіла назву **Янсборг**.

## Назва
Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Сударгаў ўтварылася ад гоцкага імя Sudergo. Мясцовасьці з аналягічнай назвай (*Sudergo*) упаміналіся ў IX ст. Вэстфаліі і ў 1133 і 1245 гадох у Нідэрляндах.

Летувіскія аўтары выводзяць назву вёскі ад асабовага імя.

## Насельніцтва
* 1827 год — 373 чалавекі
* 1862 год — 905 чалавек, зь іх 831 юдэй

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Мар’ямпальскага павету
Марыя Раеўская-Іванова

**Марыя Дзьмі́трыеўна Раéўская-Іванóва** (укр.: *Марія Дмитрівна Раєвська-Іванова*; рас.: *Мария Раевская-Ивано́ва*; 1840, Гаўрылаўка, Харкаўская губэрня, Расейская імпэрыя — сьнежань 1912, Харкаў, Расейская імпэрыя) — украінская і расейская жывапісіца і пэдагогіца, першая жанчына ў Расейскай імпэрыі, якой Пецярбурская Акадэмія мастацтваў прысвоіла званьне мастачкі (1868). 

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася ў 1840 годзе ў сям’і землеўладальнікаў Харкаўскай губэрні.

Атрымала добрую агульную хатнюю адукацыю. Затым на працягу пяці гадоў навучалася жывапісу за мяжой — у Францыі, Італіі і Дрэздэне (Нямеччына) пад кіраўніцтвам прафэсара Эргарта. У час вучобы адначасова наведвала курсы археалёгіі, этнаграфіі, гісторыі мастацтваў, лінгвістыкі.

Вярнуўшыся на радзіму, у 1868 годзе яна першая з расейскіх жанчынаў здала іспыт пры Імпэратарскай акадэміі майстацтва на званьне вольнага мастака і ў пачатку 1869 года адкрыла ў Харкаве першую ў Расейскай імпэрыі прыватную школу маляваньня і жывапісу (з агульнадаступнай платай, для немаёмных — бясплатна). Арганізаваная ёй школа функцыянавала амаль 30 гадоў. Яе скончылі каля 100 вучняў. У 1896 годзе перадала школу  месту, на ейнай базе была створаная мястовая школа маляваньня і жывапісу, а ў 1912 годзе — мастацкая навучальня. Навучальня ў гады савецкай улады стала тэхнікумам, а пазьней — Мастацкім інстытутам, цяпер гэта — Харкаўская дзяржаўная акадэмія дызайну і мастацтваў.

Ейны муж, Сяргей Раеўскі, быў дзеячам народнай асьветы, апякуном Харкаўскай навучальнай акругі. Сын Аляксандр Раеўскі стаў канструктарам паравозаў.

У Барвенкаўскім краязнаўчым музэі Харкаўскай вобласьці ёсць экспазіцыя, прысьвечаная Марыі Раеўскай-Івановай. Некаторыя ейныя рэчы захоўваюцца ў музэі: адзеньне, прадметы побыту.

Памерла ў сьнежні 1912 году ў Гаўрылаўцы, Харкаў.

## Творчасьць

Прадстаўніца акадэмізму. Стварыла шэраг палотнаў (алей і акварэль).

Аўтарка падручніка «Абэцэда маляваньня для сям’і і школы» (1879) і кіраўніцтва «Пропісы элементаў арнамэнту для тэхнічных школаў», акрамя таго, артыкулаў і брашураў па мастацка-пэдагагічных пытаньнях.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Украінскія пэдагогі
Катэгорыя:Украінскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Расейскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Асобы Харкава
Катэгорыя:Пахаваныя ва Ўкраіне
Катэгорыя:Памерлі ў 1912 годзе
Цюлі Манёз

**Цюлí Манёз** (фр.: *Tullie Moneuse*; таксама **Цюлі Блюм**, імя пры нараджэньні: **Марыя Адэляіда Кэне**; 6 красавіка 1804, Грэ, Верхняя Сона, Францыя — 11 траўня 1875, Парыж, Францыя) — француская пісьменьніца. 

## Жыцьцяпіс

Марыя Адэляіда Кэне нарадзілася ў Вярхняй Соне ў месьце Грэ. Больша вядомая як Цюлі Кэне, яна пісала пад псэўданімам Цюлі Манёз, а пазьней пад псэўданімам Цюлі Блюм. Упершыню яна выйшла замуж за Бэрнара Жыля Манёз 30 чэрвеня 1825 г. і, такім парадкам, стала нявесткай Катрын Мэляні Манёз, якая нарадзіла Густава Эйфэля. У 1826 годзе ў пары нарадзілася дачка Марыя Кэтрын Адэляіда, вядомая як Аліса, але Цюлі Кэне папросіць разводу ў 1833 годзе пасьля таго, як ейны муж-фармацэўт некалькі разоў спрабаваў забіць яе. 

Пазьней яна паўторна выйшла замуж за Агюста Блюма.

Яна пахаваная ў Парыжы на могілках Пэр-Ляшэз (ейная магіла была ўпрыгожаная бронзавым мэдальёнам з ейнай выявай, зробленым Агюстам Прэо ў 1875 годзе, выкрадзеным да 1981 году. Копія гэтага мэдальёна захоўваецца ў Парыжы ў музэі Карнавале. Побач зь ёю пахаваная ўнучка Адэляіда Катрын Маргарыта Амьель (1848-1940) і ейны муж, пэйзажыст Максымільен Маёр (1840-1889).

## Творчасьць

Дэбютавала ў 1836 годзе з навэляй «Adrienne», апублікаванай у Gazette des Salons, Journal de Musique, de Littérature et de Modes.

Зноў жа ў 1836 годзе выступіла з скандальным тэкстым у падтрымку шлюбаразводнага закона - «Trois ans après» (*Тры гады пазьней*). 

Ейныя часам сэнтымэнтальныя тэксты адзрозьніваліся пры гэтым моцным сюжэтам, іранічнасьцю і крытыкай грамадзтва. 

У рамане «Рэгіна» пісьменьніца ўзьяла дасюль актуальнае пытаньне сямейнага гвалту супраць кабеты.

Да 2023 году пісьменьніца была забытая францускім чытацтвам. Ад нядаўна ейная творчасьць нанава адкрытая, ейныя тэксты даступныя на партале Gallica.

## Творы

• Adrienne, навэля, 1836.

• Trois ans après [plaidoyer en faveur de la loi du divorce], Paris, L. Desessart et Cie, 1836.

• Régina, Paris, L. Desessart et Cie, 1838.

• Marguerite Robert, Tours, A. Mame et Fils, 1851.

• La Providence des pauvres gens, Paul Lacroix dit le Bibliophile Jacob, 1868.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1804 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Францыі
Катэгорыя:Францускія літаратаркі
Катэгорыя:Асобы Парыжу
Катэгорыя:Памерлі ў 1875 годзе
Катэгорыя:Памерлі 11 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пэр-Ляшэз
Мікіта Някрасаў

**Мікі́та Някра́саў** ( 13 кастрычніка 2000 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца бабруйскай «Белшыны».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец рэчыцкай ДЮСШ-2, у веку 15 гадоў паступіў у менскую акадэмію АБФФ, пасьля заканчэньня якой у жніўні 2018 году трапіў у дубль менскага «Тарпэда», дзе хутка стаў асноўным гульцом. У ліпені 2019 году, калі празь фінансавыя праблемы з «Тарпэда» сышла большасьць асноўнага складу, перайшоў у рэчыцкі «Спадарожнік», у складзе якога рэгулярна зьяўляўся на полі, выходзячы на замену.

Да сэзону 2020 году пачынаў рыхтавацца з рэчычанамі, аднак у красавіку 2020 году пакінуў клюб і стаў гульцом «Гомля». У складзе гомельскай каманды таксама пераважна выходзіў на замену, дапамог ёй паводле вынікаў сэзону 2020 году павярнуцца ў найвышэйшую лігу. У студзені 2021 году падоўжыў кантракт з «Гомлем». 13 сакавіка 2021 году дэбютаваў у найвышэйшай лізе ў матчы першага тура супраць берасьцейскага «Руха» (1:1), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы. У далейшым працягваў звычайна выходзіць на замену.

У студзені 2022 году пачаў трэнавацца з барысаўскім БАТЭ і неўзабаве падпісаў кантракт з клюбам. У студзені 2024 году супрацу з клюбам, склаўшы новую працоўную дамову. Аднак, у сакавіку паводле пагадненьня бакоў скасаваў пагадненьне і неўзабаве ўзмоцніў склад наваполацкага «Нафтану». У жніўні 2024 году стаў футбалістам «Гомля», але замацавацца ў складзе ня здолеў. У пачатку 2025 годзе трэнаваўся з гомельскім «Лякаматывам», зь якім пачаў сэзон 2025 году. Перад пачаткам сэзону 2026 году стаў гульцом «Белшыны», якая на той момант вярнулася ў Найвышэйшую лігу.

### Міжнародная
У сакавіку 2017 году гуляў за юнацкую зборную Беларусі (да 17 гадоў) у элітным раўндзе чэмпіянату Эўропы. У кастрычніку 2018 году гуляў за юніёрскую зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. 2 верасьня 2021 году дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе ў адборачным матчы чэмпіянату Эўропы супраць моладзевай зборнай Ісьляндыі (1:2) і быў заменены ў другім тайме.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Валеры Бачароў

**Вале́ры Бачаро́ў** ( 10 жніўня 2000 году) — беларускі футбаліст, апорны паўабаронца віцебскага МЛ і нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачынаў займацца футболам у менскім «Дынама», яшчэ юнаком апынуўся ў складзе барысаўскага БАТЭ. У 2018 годзе пачаў выступаць за дубль клюбу, дзе неўзабаве замацаваўся ў пачатковым складзе. 29 жніўня 2020 году дэбютаваў у асноўнай камандзе БАТЭ ў матчы Кубка Беларусі супраць мікашэвіцкага «Граніта» (5:0), правёўшы на полі ўсе 90 хвілінаў матчу. У верасьні 2020 года выправіўся ў арэнду ў «Смалявічы», дзе 18 верасьня 2020 году дэбютаваў у найвышэйшай лізе, правёўшы на поле ўсе 90 хвілінаў матчу супраць берасьцейскага «Руху» (0:6). У далейшым замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У сьнежні 2020 году па сканчэньні арэнды пакінуў «Смалявічы». У пачатку 2021 году знаходзіўся на праглядзе ў «Віцебску», але беспасьпяхова. У лютым 2021 году на правах арэнды далучыўся да «Слуцка». Стаў адным з асноўных футбалістаў слуцкай каманды. У сьнежні 2021 году па сканчэньні арэнды пакінуў «Слуцак».

У пачатку 2022 году пачаў рыхтавацца да новага сэзону з асноўнай камандай БАТЭ. У сакавіку 2022 года падоўжыў кантракт з барысаўчанамі да канца 2023 году. У сэзоне 2022 году замацаваўся ў пачатковым складзе БАТЭ. У студзені 2024 году прыяднаўся да шыхтаў екацярынбурскага «Ўралу». У новым клюбе ня даў рады, згуляўшы за восем месяцаў усяго шэсьць матчаў. У выніку 12 верасьня 2024 году на правах арэнды далучыўся да «Ўфы». У лютым 2026 году далучыўся да віцебскага МЛ, які на той час быў дзейным чэмпіёнам краіны.

### Міжнародная
2 верасьня 2021 году дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, адгуляўшы ўсе 90 хвілінаў у адборачным матчы чэмпіянату Эўропы супраць моладзевай зборнай Ісьляндыі (1:2). 3 чэрвеня 2022 году ўпершыню згуляў за нацыянальную зборную Беларусі, калі выйшаў у пачатковым складзе ў матчы Лігі нацыяў УЭФА супраць зборнрай Славаччыны (0:1) і быў заменены ў другім тайме.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Яраслаў Арашкевіч

**Ярасла́ў Арашке́віч** ( 8 верасьня 2000 году) — беларускі футбаліст, абаронца пінскай «Хвалі».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец берасьцейскага «Дынама», з 2016 году пачаў выступаць за клюбны дублюючы склад, на наступны год замацаваўся ў рэзэрвовай камандзе. У ліпені 2018 году перайшоў у берасьцейскі клюб «Рух», дзе стаў звычайна выходзіць на замену, а таксама дапамог камандзе выйсьці ў Найвышэйшую лігу. У 2020 годзе стаў гуляць пераважна за дубль «Руха». 6 чэрвеня 2020 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе ў матчы супраць «Іслачы» (1:1), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У далейшым працягваў зьяўляцца ў асноўнай камандзе, часам у пачатковым складзе.

У студзені 2021 годц стаў трэнавацца зь берасьцейскім «Дынама» і ў лютым быў арандаваны гэты клюбам. Трывала зьяўляўся на гульнявой пляцоўцы ў складзе берасьцейскай каманды, чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У сьнежні 2021 году павярнуўся з арэнды ў «Рух». У пачатку 2021 году рыхтаваўся да новага сэзону разам з «Рухам», а пасьля таго як клюб зьняўся з Найвышэйшай лігі ў сакавіку 2022 году зноўку быў аддадзены ў арэнду ў «Дынама», дзе стаў трывалым гульцом асноўнай дружыны.

У чэрвені 2022 году быў адкліканы з арэнды і хутка ў якасьці свабоднага агента падпісаў кантракт з барысаўскім БАТЭ, дзе стаў выкарыстоўвацца ў якасьці абаронцы. У ліпені 2023 году перайшоў у басьнійскі клюб «Вележ» з Мостару. У сьнежні 2023 году пакінуў «Вележ», гэтак і не згуляўшы аніводнай гульні ў ягоным складзе. У студзені 2024 году вярнуўся ў берасьцейскае «Дынама». У пачатку 2025 году разьвітаўся зь берасьцейцамі і неўзабаве прыяднаўся да койданаўскага «Арсэналу». Пакінуў каманду ўлетку. У пачатку сакавіка 2026 году стаў футбалістам першалігавай «Хвалі».

### Міжнародная
2 верасьня 2021 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе у адборачным матчы чэмпіянату Эўропы супраць моладзевай зборнай Ісьляндыі (1:2) і быў заменены ў другім тайме.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты