Сьвяты Стэфан

**Стэфа́н Пашаму́чанік** () — першы хрысьціянскі пакутнік, які паходзіў з дыяспары жыдоўскай; быў асуджаны ў Сінэдрыёне і пабіты камянямі за прапаведваньне хрысьціянства ў Ерусаліме ў 36 годзе.

Дыякан, адзін з семярых памочнікаў апосталаў у ерусалімскім Касьцёле. Першы, хто прыняў пакутніцкую сьмерць за Хрыста, якая апісана ў Дзеях Апосталаў (Дз 6, 1-8, 3). Існуе надзвычайнае падабенства сьмерці Езуса і Стэфана — ілжывыя сьведкі, сьмерць па-за горадам, адданьне Езуса Айцу, а Стэфана — Езусу, прабачэньне забойцам. Культ сьвятога распачаўся з IV ст., а яго імя ўзгадваецца ў Рымскім каноне.

## Жыцьцяпіс

Стэфан быў адным з першых семярых дыяканаў у Ерусалімскай царкве, выбраных апосталамі для дапамогі ў служэньні супольнасьці (пар. Дз 6, 1-6). Яго роля была вельмі важнай: ён клапаціўся пра бедных і ўдоваў, забясьпечваў справядлівасьць і міласэрнасьць у супольнасьці. Стэфан паказаў, што сапраўдная вера заўсёды ўвасабляецца ў канкрэтных учынках міласэрнасьці.

Але яго служэньне не абмяжоўвалася толькі сацыяльнай дапамогай. Дзеі Апосталаў апісваюць яго як чалавека «поўнага веры і Духа Сьвятога» (Дз 6, 5). Ён зьдзяйсняў цуды і знакі, прапаведаваў з вялікай моцаю. Яго мудрасьць была такой, што ніхто не мог супрацьстаяць яму (пар. Дз 6, 10). Гэта выклікала супраціў у тых, хто не хацеў прыняць Эвангельле. Яго абвінавацілі ў блюзьнерстве і прывялі перад Сінэдрыён. Але нават там яго твар «зьзяў як твар анёла» (Дз 6, 15).

Яго прамова перад Сінэдрыёнам была адважнай і моцнай. Ён прайшоў праз гісторыю Ізраіля, паказваючы, як народ зноў і зноў супраціўляўся Божым прарокам (пар. Дз 7, 1-53). І ён абвясьціў, што Езус — гэта кульмінацыя ўсёй гісторыі збаўленьня. Ён не баяўся сказаць праўду, нават калі ведаў, што гэта прывядзе да яго сьмерці. Гэтая адвага сьведчыць пра тое, што сапраўдная вера не шукае кампрамісаў, але стаіць за праўду да канца.

Кульмінацыяй яго сьведчаньня стала візыя: ён узьняў вочы ў неба і ўбачыў славу Божую і Езуса, які стаяў праваруч Айца (пар. Дз 7, 55-56). Гэта вельмі важная дэталь: Езус звычайна апісваецца як той, хто сядзіць праваруч Бога (пар. Мк 16, 19). Але тут Ён стаіць — як бы ўстае, каб прыняць свайго першага мучаніка. Гэтая візыя дала Стэфану сілу ў апошнія імгненьні. Яго забівалі камянямі, але ён прамаўляў: «Езусе, прымі дух мой!» (Дз 7, 59) і «Пане, не залічы ім гэтага граху!» (Дз 7, 60). Гэта словы, якія адлюстроўваюць словы самога Хрыста на крыжы (пар. Лк 23, 34.46). Стэфан стаў люстэркам Хрыста, сьведкам любові і прабачэньня нават у момант сьмерці. Пры пакараньні яго сьмерцю прысутнічаў Саўл з Тарсe (будучы Апостал Павал).

## Культ сьвятога
У 415 годзе мошчы Сьвятога Стэфана былі перавезены ў Рым і пахаваны разам з мошчамі Сьвятога Лаўрэнція.

Культ сьвятога Стэфана распачаўся вельмі рана. Яго імя ўключана ў Рымскі канон Імшы, што падкрэсьлівае яго значнасьць. Айцы Касьцёлу казалі, што кроў мучанікаў — гэта насеньне новых хрысьціян. І сапраўды, сьведчаньне Стэфана стала крыніцай сілы для многіх пакаленьняў. Ён зьяўляецца апекуном дыяканаў і прыкладам для ўсіх, хто служыць у Касьцёле.

Успамін у каталіцкім касьцёле 26 сьнежня.

Праваслаўная Царква ўшаноўвае памяць апостала-мучаніка чатыры разы:

* 27 сьнежня/9 студзеня, г.зн. 9 студзеня па грыгарыянскім календары,
* 2/15 жніўня, г.зн. 15 жніўня (гадавіна перанясеньня мошчаў у 428 годзе),
* 15/28 верасьня, г.зн. 28 верасьня (гадавіна адкрыцmця мошчаў у 415 годзе),
* 4/17 студзеня, г.зн. 17 студзеня (Сабор сямідзесяці апосталаў).

### Іканаграфія

У іканаграфіі ён намаляваны ў далматыцы.

На іконах апостал намаляваны як юнак без барады, з доўгімі або кароткімі валасамі, апрануты ў дыяканскія шаты (белыя ў раньні пэрыяд і больш маляўнічыя і багата ўпрыгожаныя з Сярэднявечча). У правай руцэ ён трымае кадзіла, у левай — кадзільню або, радзей, крыж. Ён рэдка зьяўляецца як асобная фігура. Найбольш часта адлюстроўваецца сцэна каменаваньня сьвятога.

Атрыбуты сьвятога ўключаюць камяні на кнізе Эвангельля або ў яго руках, а таксама пальмавую галіну.

### Культ сьвятога Стэфана ў Беларусі

У Беларусі сьвяты Стэфан прадстаўлены на гербе мястэчка Радашковічы.

У срэбным полі барочнага шчыта паясная выява Сьвятога Стэфана, закіданага камянямі.

## Літаратура
* Браун П. Культ святых. Его становление и роль в латинском христианстве. — М.: РОССПЭН, 2004. — ISBN 5-8243-0563-3.
* Данн Дж. Д. Единство и многообразие в Новом Завете. — М.: ББИ, 1999. — ISBN 5-89647-014-2.
* Епископ Кассиан (Безобразов). Христос и первое христианское поколение. — М.: ПСТБИ, 2003. — ISBN 5-7429-0106-2.
* Левинская И. А. Деяния Апостолов. Главы I—VIII: Историко-филологический комментарий. — М.: ББИ, 1999. — ISBN 5-89647-033-9.
* Страдание святого первомученика и архидиакона Стефана // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. IV: Декабрь, День 27. — С. 755.
* Перенесение мощей святого первомученика и архидиакона Стефана // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. XII: Август, День 2. — С. 29.
* Bovon F. The Dossier on Stephen, the First Martyr (англ.) // Harvard Theological Review. — 2003. — Vol. 96. — P. 279—315.
* Clark E. A. Claims on the Bones of Saint Stephen: The Partisans of Melania and Eudocia (англ.) // Church History. — 1982. — Vol. 51. — P. 141—156.

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвяты Стэфан, першамучанік

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Грэцыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1 годзе
Катэгорыя:Памерлі 26 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 34 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Ерусаліме
Катэгорыя:Сьвятыя Адзінай Царквы
Катэгорыя:Хрысьціянскія мучанікі
Катэгорыя:Раньнехрысьціянскія мучанікі
Катэгорыя:Забітыя камянямі
Катэгорыя:Дзеі сьвятых апосталаў
Катэгорыя:Семдзесят апосталаў