Варвара Чараднічэнка

**Варва́ра Іванаўна Чараднічэнка** (; , Кіеў, Расейская імпэрыя — 22 красавіка 1949, Кіеў, УССР, СССР) — украінская пісьменьніца, перакладніца і пэдагогіца.

## Жыцьцяпіс

Будучая пісьменьніца нарадзілася 16 сьнежня 1896 году ў Кіеве ў сям’і працоўнага, выхадца з безьзямельных казакоў Залатаноскага павету Палтаўскай губэрні.

У 1913 годзе 17-гадовая Варвара паступіла на гісторыка-філялягічны факультэт Кіеўскага Фрэбелеўскага жаночага пэдагагічнага інстытуту. Тут яна вывучала біялёгію і фізыялёгію чалавека, у прыватнасці дзіцяці, агульную гігіену, пэдагогіку, псыхалёгію, літаратуру, замежныя мовы, музыку і інш., прымала актыўны ўдзел у жыцці студэнцтва, дэмакратычных моладзевых арганізацыяў.

Варвара Чараднічэнка ў 1917—1921 гадах жыла ў Палтаве, працавала ў органах народнай асьветы, выкладала літаратуру ў Палтаўскім пэдагагічным інстытуце.

Акрамя працы ў пэдагагічным бюро Палтаўскага губэрнскага земства, з 1918 году В. Чараднічэнка стала рэдагаваць рэвалюцыйную газэту «Вільний голос» і займацца выдавецкай дзейнасьцю. З уласнай прадмовай выдала адну з чатырох заплянаваных кнігаў А. Ю. Цясьленкі «Оповідання» (1918).

Па запрашэньні Народнага камісарыяту асьветы Ўкраіны Варвара Чараднічэнка пераехала ў тагачасную сталіцу Ўкраіны Харкаў, працавала кансультанткай па дашкольнай адукацыі і загадніцай адзьдзелу дзіцячай літаратуры Дзяржаўнага выдавецтва Ўкраіны, выкладала ў пэдтэхнікуме.

Дзесяць гадоў, з 1928 па 1938 год, Варвара Чараднічэнка жыла ў Паўднёвай Асэтыі, у Цхінвалі, куды пераехала пасьля шлюбу з асэтынскім пісьменьнікам Ч. Бягізавым. Тут яна ў дасканаласьці авалодала асэтынскай, а потым і грузінскай мовай. Прымала актыўны ўдзел у літаратурным жыцьці. Варвара Іванаўна таксама выступала ў якасьці перакладніцы.

У 1931 годзе ў Харкаве выйшла кніга «Осетинські оповідання» ў ейным перакладзе. Зборнік суправаджаўся ейным эсэ «Сучасна Осетія». Час ад часу наведвала Ўкраіну.

У 1938 г. В. Чараднічэнка пераехала ў Кіеў і стала чаліцай Саюзу пісьменьнікаў Украіны. Працавала над вялікімі празаічнымі творамі, выступала ў пэрыядычным друку.

У гады Другой сусьветнай вайны пісьменьніца працавала ў Саратаўскім вайсковым эвакашпіталі, на Ўкраінскім радыё, пісала і выступала па радыё, у друку з публіцыстычнымі артыкуламі і нарысамі пра герояў украінскага народу: С. Налівайку, Б. Хмяльніцкага, І. Богуна, С. Палія.

У 1946 г. падчас літаратурнай кампаніі сакратара ЦК КП(б)У па ідэалёгіі К. Літвіна В. Чараднічэнка была падвергнутая разгромнай крытыцы за так званыя «ідэалягічныя памылкі», але пакаяцца яна адмовілася.

У апошнія гады жыцьця яна цяжка хварэла, але не спыняла працу над пачатымі раней вялікімі празаічнымі творамі.

Памерла пісьменьніца 22 красавіка 1949 году ў Кіеве, пахаваная на Байкавых могілках.

## Творчасьць

Вяла актыўную літаратурную дзейнасьць, удзельнічала ў працы арганізацыі ўкраінскіх сялянскіх пісьменьнікаў «Плуг», ейныя мастацкія і публіцыстычныя творы друкаваліся ў часопісах «Селянка України», «Нова громада», «Знання».

У 20-я гады маладая пісьменьніца выдала пятнаццаць кнігаў, пераважна для дзяцей і юнацтва.

Друкавацца пачала ў 1912 г., уваходзіла ў літаратурную арганізацыю «Плуг».

Выйшлі зборнікі апавяданьняў: «З життя українського вчительства» (1919), «Весела компанія» (1928), «Весняний дріб’язок» (1929), «Жужіль» (1930), «Осетинські оповідання» (1931).

У 1926 г. у часопісе «Червоний шлях» В. Чараднічэнка надрукавала свой першы раман «За плугом». Час ад часу выступала ў пэрыядычных выданьнях з артыкуламі па праблемах адукацыі, дасьледаваньнямі па дзіцячай літаратуры, артыкуламі пра майстроў слова.

## Творы
* З життя українського вчительства, 1919.
* Артистка без ролів. X., 1924.
* Весела компанія, 1928.
* Весняний дріб’язок, 1929.
* Жужіль. X., 1930.
* Останній лист, 1936.
* Вибрані твори. К., 1971.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія пэдагогі
Катэгорыя:Украінскія літаратаркі
Катэгорыя:Украінскія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладнікі з асэтынскай мовы