Царква Сьвятога Мікалая (Вільня)

**Царква́ Сьвято́га Мікала́я** або **Сьвято́га Міко́лы** — помнік архітэктуры XIV—XIX стагодзьдзяў у Вільні. Знаходзіцца ў Старым Месьце, на Вялікай вуліцы каля Ратушнага пляцу. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Канстантынопальскага патрыярхату, пазьней Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Дзее. Твор гатычнай архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага і віленскага барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ад маскоўскай перабудовы. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы.

Мікольская царква — адна з найстарэйшых цэркваў Вільні, архітэктурная дамінанта Рускага Гораду. Традыцыйна лічыцца, што тут спачылі віленскія мучанікі (цяпер знаходзяцца ў царкве Сьвятога Духа).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Паводле паданьня, першую драўляную Мікольскую царкву ў Вільні заснавалі ў 1340 годзе (або ў 1347 годзе). А ўжо ў 1350 годзе Юліянія Цьвярская, другая жонка вялікага князя Альгерда, загадала збудаваць новую, мураваную царкву, пра што сьцьвярджае шыльда ў адной з царкоўных капліцаў.

Да 1514 году царква прыйшла ў заняпад, калі яе адбудавалі з ініцыятывы гетмана найвышэйшага Канстантына Астроскага ў гатычным стылі.

У 1747 і 1748 гадох гадоў царква моцна пацярпела ад пажару (напэўна, тады абваліліся скляпеньні асноўнага аб’ёму), па чым яе адбудавалі ў стылі віленскага барока.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Вільня апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі царкву ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1845 годзе зруйнавалі дом, які часткова захіляў царкву з боку вуліцы.

Пры здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) з ініцыятывы Мураўёва-вешальніка ў 1864—1866 гадох будынак царквы перабудавалі ў стылістыцы расейска-бізантыйскай эклектыкі паводле праекту расейскіх архітэктараў Аляксандра Разанава і Мікалая Чагіна. Налева ад уваходу прыбудавалі капліцу ў гонар Сьвятога Міхаіла Арханёла, нябеснага заступніка Мураўёва. У лістападзе 1866 годзе царкву наноў асьвяцілі. Удзел Мураўёва-вешальніка ў перабудове царквы засьведчылі на мармуровай шыльдзе з заходняга боку царквы.

### Найноўшы час
У 1949—1956 гадох праводзілася рэстаўрацыя царквы, з 1961 году дзее як прыходзкая.

## Архітэктура
Твор гатычнай архітэктуры Вялікага Княства Літоўскага і віленскага барока, які ў выніку маскоўскай перабудовы атрымаў рысы расейска-бізантыйскай эклектыкі.

Ад пачатку гэта была невялікая пабудова пад 2-схільным дахам, трыкутным франтонам і асымэтрычнай адносна галоўнага фасаду вежай. Памеры і канфігурацыя пляну каталікона сьведчаць, што гэта была крыжова-купальная пабудова. Усярэдзіне разьмяшчаліся чатыры слупы, якія меркавана падтрымлівалі канструкцыю купала. У алтарнай частцы захаваліся арыгінальныя сотавыя скляпеньні.

Па рэканструкцыі сярэдзіны XVIII ст. асноўны аб’ём перакрылі цыліндрычнымі скляпеньнямі, перабудавалі вежу-званіцу, фасадам надалі рысы барокавай архітэктуры.

Па перабудове 1864—1866 гадоў складаецца з 1-нэфавага асноўнага аб’ёму, 3-апсыднай алтарнай часткі і шмат’яруснай вежы і капліцы з боку галоўнага фасаду. Пафарбаваныя ў белы колер і розныя адценьні ружовага ды чырвонага вонкавыя сьцены багата дэкаруюцца фрызамі і барэльефамі. Сьцены праразаюцца паўкруглымі або сьпічастымі вонкамі. Вылучаюцца таксама дэкараваныя падобным чынам бленды (некаторыя з намаляванымі выявамі сьвятых). Галоўны ўваход адзначаецца сьціплым парталам паўкруглых дзьвярэй, калідор знаходзіцца пад вежай, а апсыда завяршаецца купалам. Купал атачае шэраг сыгнатурак у форме купалоў-цыбулінаў.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (1801-50).jpg|1-я пал. XIX ст.
Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (1852).jpg|1852 г.
Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (1864).jpg|1864 г.
Ivan Trutnev - Nikolayevskaya church old view.jpg|І. Трутнеў, 1864 г.


Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (A. Rezanov, 1860-69).jpg|Праект маскоўскай перабудовы. А. Разанаў, 1860—1869 гг.
Vilnia, Mikolskaja. Вільня, Мікольская (V. Griaznov, XIX).jpg|В. Гразноў, XIX ст.
Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (V. Zacharčyk, 1865-79, 1882).jpg|1882 г.
Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (W. Güthlen, 1917).jpg|В. Гютлен, 1917 г.


### Гістарычныя здымкі

Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (V. Zacharčyk, 1865-79).jpg|В. Захарчык, 1865—1879 гг.
Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (J. Čachovič, 1869-82).jpg|Ю. Чаховіч, 1869—1882 гг.
Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (J. Čachovič, 1876-87).jpg|Ю. Чаховіч, 1876—1887 гг.
Vilnia, Vialikaja, Mikolskaja. Вільня, Вялікая, Мікольская (S. Fleury, 1900).jpg|С. Флёры, каля 1900 г.


Vilnia, Rynak-Vialikaja. Вільня, Рынак-Вялікая (S. Fleury, 1903).jpg|С. Флёры, 1903 г.
Vilnia. Вільня (J. Bułhak, 1912-14).jpg|Я. Булгак, 1912—1914 гг.
Vilnia. Вільня (J. Bułhak, 1918).jpg|Я. Булгак, 1918 г.
Vilnia, Karmelickaja. Вільня, Кармэліцкая (J. Bułhak, 1919) (4).jpg|Я. Булгак, 1919 г.


### Сучасныя здымкі

Vilnius Landmarks 116.jpg|З боку гістарычнага Рынку
Šv. Nikolajaus Stebukladario palaikų Pernešimo cerkvės interjeras 3.jpg|Інтэр'ер
Šv. Nikolajaus Stebukladario palaikų Pernešimo cerkvės interjeras 4.jpg|Скляпеньні
St Nicholas Orthodox Church in Vilnius1.jpg|Мэмарыяльная шыльда


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Drėma V. Dingęs Vilnius. — Vilnius: Vaga, 1991. .

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Рэестар культурных помнікаў Летувы

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Вільні
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Летувы
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Мікалая