Грода

**Грода** (*Гродзь*), **Грот**, **Род** (*Родзь*, *Роць*), **Руд** (*Рут*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Грода, Рода, Руда або Рута (Hrodo, Roda, Ruodo, Ruta) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -грод- (-род-, -руд-) паходзіць ад гоцкага hroþ 'слава, перамога'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Рудзейка (Родзейка, Рудзека, Родзіка, Рудзік), Рудзіла (Рудзель, Родзель, Рудаль), Родэлін, Родзень (Рудзень), Рудаш, Рудаўт (Рудалт), Гродвіл (Родвіл), Рогаўт, Рутгер (Рудкір, Рукір), Рудэр, Градзімонт (Радмонт), Герод, Эйруд, Яруд. Адзначаліся германскія імёны Ruadicho (Rodicho, Hruodicho, Rudek), Rudila (Rudela, Hrodilo, Ruadalo), Rothelin (Hrodelin), Roden (Rudin, Hrodin), Rudusch, Rudolt (Rudelt, Hrotold), Hrodwil (Rudwill), Rogaudus (Hrodgaud, Rotgaud), Rutger (Rudker, Rucker), Ruder (Hroadhar), Hrodmunt (Rodmundus), Gaerod, Eirodus (Eichrodus), Arodus (Aruth).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Rode, Rudel (Rudil), Rudelin, Rudbert (Rubert, Robert, Rupert), Rudgierz (Rudeger, Rudiger, Rodeger, Rodger, Roger), Roder (Rother, Ruther, Ruter, Rodir, Rutir), Roland (Rolant, Ruland, Rulant), Rodeman (Rudman), Rudołt (Rotald).

Сярод «рускага роду» (руска-бізантыйская ўмова 911 году) бытавалі германскія імёны Рулав (Hroleif, «слава» + «нашчадак»), Руальд (Ruald, «слава» + «валадар») і Руар (Ruar, «слава» + «кап’ё»).

У Чэхіі гістарычна бытавалі германскія імёны Rodvin, Rudolt.

У Прусіі бытавалі імёны *Rudde* (1440 год), *Rodele* (1364 год), *Robuth* / *Robutte* (1387, 1399 і 1400 гады), *Rodewille*. У 1622 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Hieronymus Rode, Regiomontanus Borussus*, у 1625 годзе — *Hieronymus Rhode, Regiomontanus Borussus*, у 1631 годзе — *Albertus Rode, Goldappensis Borussus*, у 1650 годзе — *Christophorus Rhodemannus, Prusso-Regiomontanus*.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Рудат (Rudat).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у Маркове три чоловеки: Родевичи два*, *восемъ чоловековъ, на имя: Родя*, *Родеви две селци пустые*, *Родеви дворец, што Жикгимонтъ дал был ему, а шесть чоловеков у [[Васілішкі|Василишъках]] близко его… Банку Пушеннику его село, што Род держалъ* (1440—1492 гады); *item qatuor homines per nos ipsi io et prefato rectori eiusdem donatos, videlicet… Rodus* (23 красавіка 1449 году); *[[Даўгерд (імя)|Dawgyrd]] et Olyechno Rodzewicz* (29 траўня 1479 году); *[[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|Дорогичане]]: <…> Кгроту 8 копъ з мыта в [[Берасьце|Берести]]* (17 сакавіка 1488 году); *Rodz Mychalowicz* (7 чэрвеня 1492 году); *чоловека и зъ землею на имя Станька Родевича, а землю Медъкгинову на сеи стороне Немъна въ Кгровжокеме* (6 жніўня 1493 году); *Joannis Groth* (6 сьнежня 1497 году); *ducalis maiestas nobis honorabilem Joannem Groth* (8 чэрвеня 1498 году); *князь Янъ Кгротъ плебан сволскии* (27 сакавіка 1499 году); *Стецъ Рудевичъ*, *Петръ Родевичъ*, *Петръ Рудевичъ*, *Янъ Родевичъ… Шимко Родевичъ* (1528 год); *бояръ господарыни королевое ее милости [[Абольцы|оболецъкихъ]]… Марътина Ротевичъ* (6 чэрвеня 1532 году); *Якуб Кгрот* (1533—1535 гады); *плебану посвольскому, князю Яну Кгроту* (22 лютага 1537 году); *люди волости кгекгужинскои… Род Романович* (1 ліпеня 1542 году); *Narko a Piecziuk Rodziewiczi… [[Гасьціла|Hosczilo]] a Stasz Rodziewici… Bohdziei, Pawel a Pieczieiko Rodziewici… Jewlass Rodziewicz… Juchno Rodziewicz… Szczepan Rodziewic… Stasz Rodziewicz… Mikolay Rodziewicz… [[Матэла|Mothel]] Rodziewic… Mikolay Rudziewic* (1558 год); *Onthon Rudzicz… Hapon Rudzicz… Marczin Rodziewicz… Misko Chomicz z Rudem* (1563 год); *Янъ Кгротъ… Бартошъ Кгрод* (1565 год); *село Воробьи… Родъ а Гринъ Степановичи* (1566 год); *Jas Grodziewicz* (14 ліпеня 1578 году); *съ п. Яномъ Кгротомъ, судьею земскимъ [[Дарагічын (Падляскае ваяводзтва)|дорогицкимъ]]* (29 сакавіка 1580 году); *Жданъ Рудичъ… Есюкъ Рудевичъ… Янъ Руда* (23 кастрычніка 1597 году); *Юрей Петровичъ Рудевичъ* (30 траўня 1598 году); *Каленій Рудовичъ* (15 студзеня 1599 году); *Adam Rodziewicz… Jurko Rodziewicz* (1641 год); *Xdz Jan Rudowicz* (1675—1677 гады); *pater Casimirus Rodziewicz, pater conventus [[Пінск|Pinscensis]]… pater Mathias Rodziewicz, Olsanis* (1708 год); *Vincentius Rodziewicz obiit [[Горадня|Grodnae]]* (27 студзеня 1742 году); *Adolf Rutowicz* (1853 год).

## Носьбіты
* Род (Родзь) — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад вялікіх князёў Жыгімонта Кейстутавіча і Казімера
* Пётар Родзевіч — ваўкавыскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ян і Шымка Родзевічы — крожаўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Лаўрын Гродзь — баярын Радунскага староства, які ўпамінаецца ў 1765 годзе
* Сымон Гродзь — жыхар Плюскага староства, які ўпамінаецца ў 1789 годзе

Радзевічы (Rodziewicz) — прыгонныя з засьценку Старадуб’я (каля Сьвіру), вёсак Бялкоўшчыны (Ашмянскі павет), Пештавянаў, Вердакемя і Агрыпішкаў (Троцкі павет), ваколіцаў Ганусішкаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Роды (Rodo), Родзі (Rodź), Радзевічы-Білевічы (Rodziewicz-Bilewicz) і Радзевічы (Rodziewicz, Rodzewicz) гербаў Ястрабец, Лук, Падкова, Рудніца і Тарнава — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Віленскага павету.

Ратовічы (Rotowicz) — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага павету.

Роды (Rod) і Радзевічы (Rodziewicz) гербу Ястрабец — літоўскія шляхецкія роды з Троцкага павету.

Рудовічы (Rudowicz) гербаў Агеньчык і Любіч — літоўскія шляхецкія роды.

Рудзевічы (Rudziewicz) гербу Тарнава — літоўскі шляхецкі род.

Радовіч (Rodowicz), Радзевіч (Rodzewicz, Rodziewicz), Родзіч (Rodzicz), Рудовіч (Rudowicz), Рудзевіч (Rudzewicz, Rudziewicz) і Рутовіч (Rutowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Рудэўшчына, на гістарычнай Ваўкавышчыне — Родзішкі, у гістарычнай Прусіі — Рудаў. Назву Родзевічы маюць вёскі на гістарычных Ашмяншчыне, Лідчыне і Меншчыне, назву Рудзевічы — на гістарычных Ашмяншчыне, Ваўкавышчыне і Меншчыне, назву Родзеўшчына — на гістарычных Браслаўшчыне і Ашмяншчыне, назву Рудзеўшчына — на гістарычных Ашмяншчыне і Меншчыне, назву Рудзішкі — на гістарычных Ашмяншчыне і Віленшчыне.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны