open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Падонкі

**Падо́нкі** (з 1969 году — *Зна́менка*) — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці. Падонкі ўваходзяць у склад Лагойскага сельсавету. Месьціцца за 10 км на паўднёвы ўсход ад Лагойску, 29 км ад Менску, 22 км ад чыгуначнае станцыі Смалявічы на лініі Менск — Ворша.

## Гісторыя
У канцы XVIII ст. в. Поданкі, уласнасьць Антонія Тызэнгаўза ў Менскіх павеце й ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага. Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітае (1793) у складзе Расейскае імпэрыі.

У 1800 г. 13 двароў, 86 жыхароў, ва ўладаньні Тышкевіча. Подле рэвізіі 1811 г. 44 душы мужчынскага полу, уласнасьць У.&nbsp;Тышкевіча. З 1866 г. вёска адносілася да праваслаўнага прыходу Міхайлаўскае царквы. У 1870 г. 44 рэвіскія душы мужчынскага полу, у Лагойскай воласьці Барысаўскага павету Менскае губэрні. У 1872 г. на могілках пабудаваная Аляксандра-Неўская царква. У 1888 г. адкрытая школа граматы. У 1890 г. у ёй вучыліся 14 хлопчыкаў. У 1897 г. 29 двароў, 221 жыхар, царква на могілках.

У пачатку XX ст. вёска ў Загаранскай сельскай грамадзе, у якую ў 1905 г. уваходзілі 12 гаспадарак в. Поданкі, што мелі 256,5 дзесяцінаў зямлі. У 1909 г. 28 двароў, 210 жыхароў. У 1917 г. 44 двары, 268 жыхароў.

Зь лютага па сьнежань 1918 году акупаваная войскамі Нямецкае Імпэрыі, з жніўня 1919 па ліпень 1920 году — войскамі Польшчы. У 1919 годзе ў БССР.

20 жніўня 1924 г. вёска, цэнтар Падонкаўскага сельсавету Лагойскага раёну Менскае акругі (да 26 ліпеня 1930 г.). У 1930 г. быў арганізаваны калгас «Чырвоныя Падонкі», працавала кузьня. З 20 лютага 1938 г. у Менскай вобласьці.

У Другую сусьветную вайну, з пачатку ліпеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 году акупаваная войскамі нацысцкае Нямеччыны, якія спалілі 20 двароў, забітыя 29 жыхароў, 12 вывезеныя ў Нямеччыну. 35 вяскоўцаў загінулі на фронце, 15 — у партызанскай барацьбе.

30 студзеня 1969 году перайменаваная ў Знаменку, 101 двор, 327 жыхароў. З гэтага часу вёска ўваходзіла ў склад і зьяўлялася цэнтрам Знаменскага сельсавету. 17 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Знаменскага ў склад Лагойскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 85 чалавек
* 1999 год — 133 чалавекі

## Інфраструктура
Раней функцыянавала школа-васьмігодка, бібліятэка, сельклюб. Калгас перамешчаны за 5 км у Гасьцілавічы. Бібліятэку закрылі ў 2007 годзе, ёсьць крама.

## Інфармацыя для турыстаў
### Страчаная спадчына
* Царква могілкавая

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падонкі (Знаменка) на Radzima.org
* Прагноз надвор’я ў в. Знаменка
* «100 дарог»: Народжаныя ў Падонках // ET CETERA, Кастусь Лашкевіч
* Падонкі на Лагойскім Віртуальным музеі

Катэгорыя:Лагойскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Сьвіслач (Менская вобласьць)

**Сьві́слач** — мястэчка ў Беларусі, на правым беразе ракі Сьвіслачы, на поўнач ад возера Мацярынскага. Цэнтар сельсавету Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 3884 чал. Знаходзіцца за 37 км на паўднёвы ўсход ад Менску, на шашы .

## Гісторыя
Сьвіслач узьнікла ў 1960-я гады як пасёлак работнікаў абарончага прадпрыемства «Завод горнага воску». Паселішча збудавалі фактычна на голым месцы, сярод лесу. Жыхарамі мястэчка былі маладыя хімікі і будаўнікі з СССР.

У пачатку 1980-х гадоў тут пачалося будаваньне атамнай ЦЭЦ, у часе якой мястэчка значна пашырылася, узьнік пасёлак Дружны. Па катастрофе на Чарнобыльскай АЭС (1986 год) ад будаваньня АЦЭЦ адмовіліся, а на яе фундамэнце ўзьвялі Менскую ЦЭЦ-5. Запуск першага энэргаблёку цэнтралі з намінальнай магутнасьцю 330 мэгават адбыўся 4 жніўня 1999 году.

У 2007—2009 гадох жыхары Сьвіслачы праводзілі грамадзкую кампанію супраць будаваньня заводу пэстыцыдаў.

## Насельніцтва
* **XX стагодзьдзе**: 1997 год — 4,3 тыс. чал.; 1999 год — 4 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2002 году — 4,3 тыс. чал.; 2009 год — 3,9 тыс. чал.; 2016 год — 3921 чал.; 2017 год — 3886 чал.; 2018 год — 3884 чал.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Свіслач: Рэгіянальны партал
* TUT.BY, Страсти вокруг химзавода

Катэгорыя:Сьвіслацкі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Мястэчкі Менскай вобласьці
Косаўскі расстрэл

**Косаўскі расстрэл** — падзеі, якія адбыліся ў мястэчку Косаве 3 лютага 1927 году.

## Перадгісторыя
Пасьля дзяржаўнага перавароту, зьдзейсьненага Юзэфам Пілсудзкім у 1926 годзе, палітычная дзейнасьць грамадзкіх рухаў і партыяў ускладнялася, а ўціск уладаў станавіўся больш жорсткім. Улады арыштоўвалі палітычных дзеячоў, закрывалі беларускія школы, гімназіі, сталі арыштоўваць актывістаў Беларускай сялянска-работніцкай грамады. У 1927 годзе санацыйны ўрад афіцыйна забараніў БСРГ.

## Падзеі
3 лютага 1927 году ў Косаве праходзіла дэманстрацыя ў падтрымку БСРГ. На дэманстрацыю выйшла паўтары тысячы чалавек (галоўным чынам, сялян). Удзельнікі маніфэстацыі прайшлі па Косаве, правялі мітынг.

Калі пасьля мітынгу пратэстуючыя зноў рушылі празь мястэчка, камуністычныя дзеячы, якія былі ў калёне сярод дэманстрантаў, паднялі чырвоныя сьцягі. У адказ на гэта польская паліцыя адкрыла агонь.

У выніку расстрэлу загінула 6 чалавек: М. Еўтух, І. Ракевіч, П. Гаўрус, М. Таптала, І. Кучук, С. Верабей. Некалькі дзясяткаў чалавек было паранена.

## Значэньне
Пахаваньне забітых вылілася ў маніфэстацыю пратэсту супраць самавольства паліцыі і польскае адміністрацыі. З косаўскіх падзеяў распачаліся жорсткія захады польскіх уладаў на землях Заходняе Беларусі.

## Літаратура
* Васіль Гарбачэўскі. ЗНІТАВАНЫЯ ЛЁСАМ

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Заходняя Беларусь
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Падзеі 1927 году
Сьвіслацкі сельсавет (Пухавіцкі раён)

**Сьві́слацкі сельсаве́т** (да 2013 году — *Сьвіслацкі пасялковы савет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці. Цэнтар савету — мястэчка Сьвіслач.

## Гісторыя
Створаны як пасялковы савет.

28 траўня 2013 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвіслацкі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Свабода (Клічаўскі раён)

**Свабо́да** — былая вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Свабода ўваходзіла ў склад Нясяцкага сельсавету.

## Гісторыя
23 сьнежня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Клічаўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Клічаўскага раёну
Свабода (Віцебская вобласьць)

**Свабо́да** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Свабода ўваходзіць у склад Мяжанскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Хмяльніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мяжанскі сельсавет (Гарадоцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Свабода (Веткаўскі раён)

**Свабо́да** — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці. Свабода ўваходзіць у склад Неглюбскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 35 чалавек
* 1999 год — 54 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Веткаўскага раёну
Катэгорыя:Неглюбскі сельсавет
Свабода (Петрыкаўскі раён)

**Свабо́да** — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці. Свабода ўваходзіць у склад Петрыкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 52 чалавекі
* 2010 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Петрыкаўскага раёну
Катэгорыя:Петрыкаўскі сельсавет
Казларудзкае самакіраваньне

**Казларудзкае самакіраваньне** () — адміністрацыйная адзінка ў Мар’ямпальскім павеце Летувы. Самакіраваньне адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Судовія. Было ўтворана ў 2000 годзе з частак Мар’ямпальскага самакіраваньня і Шацкага раёну.

## Паселішчы
На тэрыторыі Казрарудзкага самакіраваньня знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 1 горад – Казлова Руда;
* 183 вёскі.

## Колькасьць насельніцтва
* *Казлова Руда* — 7401 чал;
* *Антанава* — 695 чал;
* *Юры I* — 558 чал;
* *Юры II* — 473 чал;
* *Багатоі* — 426 чал;
* *Янкі* — 386 чал;
* *Ажуола-Буда* — 363 чал;
* *Бебрулішкі* — 300 чал;
* *Плуцішкі* — 295 чал;
* *Буда* — 233 чал.

## Староствы
Казларудзкае самакіраваньне падзелена на 4 староствы:
* *Антанаўскае* (па-летувіску: *Antanavo seniūnija*)
* *Янкаўскае* (па-летувіску: *Jankų seniūnija*)
* *Казларудзкае* (па-летувіску: *Kazlų Rūdos seniūnija*)
* *Плуцішкаўскае* (па-летувіску: *Plutiškių seniūnija*)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мар’ямпальскі павет
Катэгорыя:Судовія
Катэгорыя:Самакіраваньні Летувы
Сьпіс станцыяў Кіеўскага мэтрапалітэну

Гэта сьпіс станцыяў **[[Кіеўскі мэтрапалітэн|Кіеўскага мэтрапалітэну]]** — сыстэмы лініяў мэтрапалітэну ў Кіеве (Украіна). Першая лінія была адкрытая 6 лістапада 1960 году. На момант адкрыцьця яна мела пяць станцыяў. На цяперашні момант мэтрапалітэн мае тры лініі з 52 дзейнымі станцыямі.

Гэты сьпіс станцыяў зроблены з прывязкай да лініяў і падзелены на дзейныя станцыі, і такія, каторыя знаходзяцца ў працэсе будаўніцтва, закансэрваваныя альбо запраектаваныя.

## Лініі і станцыі
### [[Сьвятошынска-Броварская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну|Сьвятошынска-Броварская лінія]]

### [[Абалонска-Церамкоўская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну|Абалонска-Церамкоўская лінія]]

### [[Сырэцка-Пячэрская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну|Сырэцка-Пячэрская лінія]]

## Станцыі, якія заплянаваныя альбо будуюцца

## Перасадачныя вузлы
* Хрэшчацік&nbsp;— Майдан Незалежнасьці
* Тэатральная&nbsp;— Залатыя вароты
* Пляц Льва Талстога&nbsp;— Палац спорту

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Кіеўскага мэтрапалітэну 
* Неафіцыйны сайт Кіеўскага мэтрапалітэну 


Катэгорыя:Сьпісы
Ланькаўскі сельсавет

**Ла́нькаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ланькаў.

## Былыя населеныя пункты
Васілеўшчына, Карчылаўка, Малінаўка, вёскі Пагарэлаўка, Перасека (паміж вёскамі Вылаў і Сіваі). Вёска Акцябрын да 1964 году мела назву Царковішча.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бялыніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Залужжа (Старадароскі раён)

**Залу́жжа** — вёска ў Старадароскім раёне Менскай вобласьці. Залужжа ўваходзіць у склад Дражнаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 616 чалавек
* 1999 год — 640 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Старадароскага раёну
Катэгорыя:Дражнаўскі сельсавет
Дарагічынскі сельсавет

**Драгі́чынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дарагічынскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — места Дарагічын (не ўваходзіць у склад савету).

## Гісторыя
17 верасьня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Агдэмер, Вавулічы, Гутава, Дробаты, Сорацні — ліквідаванага Гутаўскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дарагічынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Залужжа (Ганчароўскі сельсавет)

**Залу́жжа** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Залужжа ўваходзіць у склад Ганчароўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 44 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Ганчароўскі сельсавет
Бальшавікі

**Бальшавікі́** — фракцыя Расейскай сацыял-дэмакратычнай працоўнай партыі (РСДРП), якая супрацьпастаўлялася іншай фракцыі — меншавікам. Назва «бальшавікі» паходзіць з часу, калі прыхільнікі ленінскай канцэпцыі пабудовы пралетарскай партыі апынуліся ў большасьці пры зацьверджаньні галоўных тэзаў Статуту РСДРП і кіроўных органаў партыі на Другім зьезьдзе партыі ў 1903 року.

Пасьля кастрычніцкага перавароту бальшавікі сфармавалі ўласную партыю — Усерасейскую камуністычную партыю (бальшавікоў) (РСДРП(б), пасьля перайменаваная ў РКП(б), ВКП(б) і ўрэшце КПСС).

## Крыніцы

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Камунізм
Залужжа (Дарагічынскі раён)

**Залу́жжа** — вёска ў Дарагічынскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Залужжа ўваходзіць у склад Дарагічынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 280 чалавек
* 1999 год — 349 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дарагічынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дарагічынскага раёну
Вода-вадзяны ядзерны рэактар

**Во́да-вадзя́ны я́дзерны рэа́ктар** — рэактар, у якім у якасьці запавольніка і цепланосьбіта выкарыстоўваецца звычайная вада.

Вода-вадзяныя ядзерныя рэактары выкарыстоўваюцца ў розных мэтах: на атамнай электрастанцыі, транспарце (звычайна на атамных падлодках, буйных ваенных караблях, ледаколах), у навуковых дасьледаваньнях, магчыма іх выкарыстоўваць для цэнтралізаванага цеплазабясьпячэньня (гл. атамная станцыя цеплазабясьпячэньня).

Найбольшае распаўсюджаньне на атамных электрастанцыях атрымалі наступныя мадэлі:
* ВВЭР (СССР — Расея)
* PWR (Вэстынгаўз, ЗША)
* EPR (AREVA, Францыя — Нямеччына)

## Прынцып дзеяньня

У корпусе рэактару разьмешчаны цеплавыдзеляючыя зборкі, якія запоўнены цеплавыдзеляючымі элемэнтамі, у якіх разьмешчана ядзернае паліва. Вада праходзіць паміж імі і за кошт ядзернай энэргіі награецца. Пры гэтым вада выконвае ролю запавольніка нэўтронаў (зьніжае хуткасьць нэўтронаў да такой, пры якой яны могуць узаемадзейнічаць з атамамі паліва, пры гэтым кінэтычная энэргія нэўтронаў пераходзіць у цеплавую), цепланосьбіта (адводзіць цеплавую энэргію ад рэактару) і адбівальніка (не дае нэўтронам пакінуць рэактар).

Вада ў рэактары можа знаходзіцца пад любым ціскам, у тым ліку і пры атмасфэрным. Але ў энэргетычных вода-вадзяных рэактарах неабходна выкарыстоўваць ваду пад вялікім ціскам (такім, пры якім яго тэмпэратура кіпеньня большая за максымальную тэмпэратуру пары у другім контуры, каб прадухіліць яе кіпеньне).

## Перавагі
* адмоўны тэмпэратурны каэфіцыент рэактыўнасьці: пры нечаканым павышэньні тэмпэратуры магутнасьць рэактару пачынае падаць, а не павышацца.
* пры перадачы цеплыні праз парагенератар вада першага контуру не кантактуе з другім, дзякуючы чаму вада і пар там зьяўляюцца нерадыяактыўным, што павялічвае бясьпеку і зьмяншае выдаткі на будаўніцтва ахоўчых збудаваньняў у параўнаньні з аднаконтурнымі схемамі АЭС.
* у якасьці цепланосьбіта першага контуру вада мае перавагі перад іншымі рэчывамі: яна танная, мае добрыя фізычныя якасьці, больш бясьпечная

## Недахопы
* рэактар павінен вытрымліваць вялікі ціск першага контуру
* неабходнасьць парагенэратара ўскладняе і ўдаражае канструкцыю
* у большасьці рэактараў нельга замяніць паліва падчас працы, для гэтага неабходна спыняць рэактар
Залужжа (Бешанковіцкі раён)

**Залу́жжа** — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласьці. Залужжа ўваходзіць у склад Бешанковіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Драздоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бешанковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Залужжа (Шумілінскі раён)

**Залу́жжа** — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласьці. Залужжа ўваходзіць у склад Лаўжанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 25 чалавек
* 1999 год — 46 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёну
Катэгорыя:Лаўжанскі сельсавет
Лукашоў

**Лукашо́ў** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Канстанцін Лукашоў (1907 — ?) — беларускі навуковец, рэктар Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. 
* Валянцін Лукашоў (1938—1998) — беларускі геахімік. Сын Канстанціна Лукашова.

## Глядзіце таксама
* Лукаш
* Лукашэвіч
* Лукашэнка
* Лукашэнкі

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Залужжа (Пухавіцкі раён)

**Залу́жжа** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці. Залужжа знаходзіцца ў падпарадкаваньні Пухавіцкага райвыканкаму.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Залужжа (Стаўпецкі раён)

**Залу́жжа** — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці. Залужжа ўваходзіць у склад Старасьвержанскага сельсавету.

## Гісторыя
З 12 кастрычніка 1940 году да 20 жніўня 2010 году вёска зьяўлялася цэнтрам Залускага сельсавету. 20 жніўня 2010 году цэнтар сельсавету перанесены ў вёску Стары Сьвержань. 24 сьнежня 2011 году сельсавет перайменаваны з Залускага ў Старасьвержанскі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 374 чалавекі
* 1999 год — 432 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Старасьвержанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Юры Шуканаў

**Юры Ўладзімеравіч Шуканаў** ( 10 сакавіка 1971 году, Менск) — беларускі футбаліст і трэнэр.

## Кар’ера
### Гульнявая
Выхаванец СДЮШАР-5 гораду Менску. Выконваў ролю атакуючага паўабаронцы, нападніка. За сваю футбольную кар’еру гуляў у больш як дзесяці клюбах. Адгуляў 6 матчаў за зборную Беларусі. 31 кастрычніка 2004 году заявіў пра сканчэньне кар’еры футбаліста..

### Трэнэрская
У 2004—2005 гадоў працаваў трэнэрам сталічнага «Дынама». У 2004 годзе прывёў «Дынама» да перамогі ў чэмпіянаце Беларусі. Няўдалы старт у наступным сэзоне апынуўся для Шуканава адстаўкай. Пасьля гэтага ён атрымаў трэнэрскую ліцэнзію «Pro» і засвоіў прафэсію футбольнага агента. У 2008—2009 гадах працаваў генэральным дырэктарам менскага «Дынама». З 2010 па 2012 гадах ачольваў моладзевую зборную Беларусі. У 2013 годзе быў прызначаны спартовым дырэктарам сталічнага «Дынама».

## Дасягненьні
**як гулец**:
* Чэмпіён Беларусі: 1993, 1995
* Чэмпіён Ізраілю: 1995.
    
**як трэнэр**:
* Чэмпіён Беларусі: 2004

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Юрий Шуканов: «Деньги — двигатель прогресса» «Белгазета»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Беларускія футбольныя трэнэры
Дунілавіцкі сельсавет

**Дуні́лавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дунілавічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Дунілавіцкага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай) з цэнтрам у мястэчку Дунілавічы.

27 сакавіка 1959 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Лучайскага сельсавету.

20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Глыбоцкага раёну. 25 сьнежня 1962 году сельсавет перададзены Пастаўскаму раёну.

16 сакавіка 2010 году ліквідаваная вёска Драздоўшчына.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 31

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 52, 53, 314
*  С. 430
*  С. 233


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Белькаўскі сельсавет

**Бе́лькаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Белькі.

## Гісторыя
16 ліпеня 1954 году створаны ў складзе Дунілавіцкага раёну Маладэчанскай вобласьці (з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай). 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Глыбоцкага раёну. 25 сьнежня 1962 году сельсавет перададзены Пастаўскаму раёну.

18 сьнежня 2009 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Варапаеўскаму пасялковаму (тэрыторыя агульнай плошчай 5538,8 гектару з разьмешчанымі на ёй населенымі пунктамі Аліхверы, Альшнева, Барэйкі, Белькі, Вайцяхі, Галбея, Кеўлічы, Косаўшчына, Невядомшчына, Паўлюгі, Полава, Пятровічы, Рагоўскія, Рымкі, Стахоўскія, Трумпічы) і Курапольскаму сельскаму саветам (тэрыторыя агульнай плошчай 5527,7 гектару з разьмешчанымі на ёй населенымі пунктамі Алашкаўшчына, Асіньнікі, Балаі, Дубрава, Казімерцы, Крашнева, Мацейкі, Навасёлкі, Тузьбіца, Шымукоўшчына).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 2009 году — 26

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 52, 53, 314

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Вялікі Бор

Назву **Вялі́кі Бор** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць: 
** Вялікі Бор — вёска ў Хвойніцкім раёне
** Вялікі Бор — вёска ў Шацілавіцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Вялікі Бор — вёска ў Асіпавіцкім раёне
** Вялікі Бор (нежыл.) — вёска ў Касьцюковіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Вялікі Бор — вёска ў Ігуменскім раёне
** Вялікі Бор — вёска ў Маладэчанскім раёне

### [[Расея]]
* Вялікі Бор — вёска ў Архангельскай вобласьці
* Вялікі Бор — вёска ў Гардзееўскім раёне Бранскай вобласьці
* Вялікі Бор — вёска ў Мглінскім раёне Бранскай вобласьці
* Вялікі Бор — вёска ў Ленінградзкай вобласьці
* Вялікі Бор — вёска ў Пскоўскай вобласьці
* Вялікі Бор — вёска ў Хакасіі

## Глядзіце таксама
* Бор
* Вялікі Быкоў
* Вялікі Двор
* Вялікі Камень
* Вялікі Лес
* Вялікі Мох
* Вялікі Рожан
* Вялікі Ясень
Вялікі Лес (Столінскі раён)

**Вялі́кі Лес** — вёска ў Столінскім раёне Берасьцейскай вобласьці, на поўдзень ад шашы . Вялікі Лес уваходзіць у склад Радчыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 85 чалавек
* 1999 год — 161 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Радчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Столінскага раёну
Вялікі Быкоў

**Вялі́кі Быко́ў** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Вялікі Быкоў уваходзіць у склад Ісернскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 156 чалавек
* 1999 год — 215 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Катэгорыя:Ісернскі сельсавет
Ісернскі сельсавет

**І́сернскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слуцкага раёну Менскае вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ісерна.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Ісернскі сельсавет у складзе Слуцкага раёну Слуцкай акругі. З 9 чэрвеня 1927 годуа ў складзе Бабруйскай акругі. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Слуцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 году ў Слуцкім раёне Слуцкай акругі. Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу 20 лютага 1938 году ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. 

З 20 верасьня 1944 году па 8 студзеня 1954 году ў складзе Бабруйскай вобласьці. 10 траўня 1960 году ў склад Кіраўскага сельсавету перададзены вёскі Іграева і Працавічы. 

28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя вёскі Валаты і Вялікая Сьліва, якія ўваходзілі ў склад Казловіцкага сельсавету.

Паводле перапісу 2009 году насельніцтва сельсавету (9 населеных пунктаў) — 911 чалавек, зь іх 96,2 % — беларусы, 2,7 % — расейцы.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 352


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Слуцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Вялікі Камень

**Вялі́кі Ка́мень** — вёска ў Смалявіцкім раёне Менскай вобласьці. Вялікі Камень уваходзіць у склад Драчкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет
Вялікі Двор

**Вялі́кі Двор** (Гародзяй) — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці. Вялікі Двор уваходзіць у склад Старасьвержанскага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Варацішчанскага сельсавету ў склад Старасьвержанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 166 чалавек
* 1999 год — 119 чалавек

## Спадчына
* Сядзібна-паркавы комплекс Брахоцкіх

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Вялікі Двор (Гародзяй) на Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Старасьвержанскі сельсавет
Варацішчанскі сельсавет

**Вараці́шчанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Новая Вёска.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Варацішчанскі сельсавет у складзе Стаўпецкага раёну Баранавіцкай вобласьці.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, вёскі Горкі, Жацерава, Раёўшчына, Савоні перададзеныя ў склад Вішнявецкага сельсавету, вёскі Асіпаўшчына, Варацішча, Вялікі Двор, Дзярэчынцы, Новая Вёска, Падлесьсе перададзеныя ў склад Старасьвержанскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 421

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Юзэф Арлоўскі

**Юзэф Арлоўскі** (; 16 красавіка 1742 — 28 сьнежня 1807, Коньскаволя каля Пулаваў) — польскі вайсковец.

## Біяграфія
З 1789 году генэрал-маёр. З 1789 году да 1792 году камэндант Камянцу-Падольскага. Прыхільнік Канстытуцыі 3 траўня; быў сябрам Згуртаваньня прыхільнікаў урадавай канстытуцыі.  За часам паўстаньня Касьцюшкі прызнаны генэрал-лейтэнантам і камэндантам Варшавы (па Станіславе Макраноўскім). Па задушэньні паўстаньня жыў у Коньскаволі. Там памёр і быў пахаваны ля касьцёла.

## Крыніцы

## Літаратура
* Orłowski Józef (у:) Internetowa encyklopedia PWN 
* Orłowski Józef (у:) Encyklopedia WIEM 
* *Kronika powstań polskich 1794—1944*, Wydawnictwo Kronika, Warszawa, , s. 42. 
* P. Pytlak, *Tajemnice archiwum parafialnego w Końskowoli*, TODK Fara Końskowolska, Końskowola 2009, s. 43. 

Катэгорыя:Нарадзіліся 16 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1742 годзе
Катэгорыя:Сябры Згуртаваньня прыхільнікаў урадавай канстытуцыі
Катэгорыя:Асобы Камянцу-Падольскага
Катэгорыя:Удзельнікі вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году
Катэгорыя:Генэралы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Памерлі 28 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1807 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Коньскаволі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Польшчы
Мар’ямпальскае самакіраваньне

**Мар’ямпальскае самакіраваньне** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Мар’ямпальскім павеце Летувы. Знаходзіцца на поўдні краіны. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй самакіраваньне належыць да этнаграфічнага рэгіёну Судовія.

## Паселішчы
У складзе Мар’ямпальскага самакіраваньня знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 1 горад — Мар’ямпаль;
* 6 мястэчак — Даўкшы, Гудэла, Іглішэля, Людвінава, Саснава і Шунска.

## Колькасьць насельніцтва
* *Мар’ямпаль* — 48 675 чал;
* *Людвінава* — 1055 чал;
* *Макалай* — 1031 чал;
* *Іглішэля* — 979 чал;
* *Паташына* — 912 чал;
* *Пускелна* — 786 чал;
* *Саснава* — 670 чал;
* *Жэлсва* — 653 чал;
* *Тракішкі* — 648 чал;
* *Нецічкампа* — 602 чал.

## Староствы
Мар’ямпальскае самакіраваньне падзяляецца на 6 старостваў і 3 Мар’ямпальскія гарадзкія староствы:
** *Гудэльскае* ()
** *Ігляўкскае* ()
** *Людвінаўскае* ()
** *Мар’ямпалькае* ()
** *Саснаўскае* ()
** *Шунскаўскае* ()
* горад Мар’ямпаль:
** *Дэгуцкае* ()
** *Макальскае* ()
** *Нартаўскае* ()

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мар’ямпальскі павет
Катэгорыя:Судовія
Катэгорыя:Самакіраваньні Летувы
Францішак Дыянізі Князьнін

**Францішак Дыянізі Князьнін** (;  або 1750, Віцебск — , Коньскаволя каля Пулаў) — паэт, драматург, перакладнік; прадстаўнік сэнтымэнталізму. Пісаў на польскай і лацінскай мовах.

Францішак Князьнін — адзін зь першых зьбіральнікаў беларускага фальклёру.

## Біяграфія
Скончыў Віцебскі езуіцкі калегіюм. З 1764 году і да скасаваньня ордэна ў Рэчы Паспалітай (1773) быў езуітам, аднак не пасьпеў атрымаць сьвятарскага пасьвячэньня. У 1764—1770 гадох навучаўся ў Полацку, Нясьвіжы і Слуцку.

У 1770 выехаў у Варшаву. Часта наведаваў Воўчын, быў сакратаром князя Адама Казімера Чартарыскага (з 1775), прыдворным паэтам Чартарыскіх у Пулавах (з 1783).

З 1792 году хварэў, жыў ў Коньскаволі, дзе прыкладна з 1800 году ім апекаваўся тамтэйшы пробашч і паэт Францішак Заблоцкі. Ф. Князьніна пры касьцёле ў Коньскаволі.

## Творчасьць
Вершы, оды, элегіі й байкі, напісаныя Ф. Князьнінам, зрабіліся клясыкай літаратуры ракако ў Рэчы Паспалітай.

Аўтар зборнікаў: «Песьні» («Carmina», 1781), у якім зьмясьціў пераклады Гарацыюса, «Трэнаў» Я. Каханоўскага, оды і элегіі на лацінскай мове; «Байкі» (1776) на ўзор Ж. Лафантэна; «Эротыкі» (т. 1—2, 1779) у духу анакрэантычнай паэзіі; «Вершы» (1783) з элемэнтамі стылю ракако; «Паэзія» (т. 1—3, 1787—1789) зь любоўна-ідылічнай, палітычнай (у тым ліку вершы «Да Тадэвуша Касьцюшкі»), рэлігійнай лірыкай. У некаторых вершах услаўляў край свайго маленства — Віцебшчыну.

Напісаў гераічна-патрыятычныя п’есы «Маці-грамадзянка», «Гектар», «Фемістокл» і лібрэта опэраў. Опэра «Цыганы» на ягонае лібрэта (муэыка М. К. Агінскага) ставілася ў Слонімскім тэатры (1786).

Цікавіўся беларускім фальклёрам і выкарыстоўваў яго ў сваіх творах. Зьбіраў беларускія прыказкі, зрабіў фальклёрныя запісы з «польска-рускага пагранічча». Некаторыя героі ягоных твораў (казак Захарэнка ў камэдыі «Тры вясельлі») гавораць на ламанай беларускай мове. Паводле М. Федароўскага, верш Ф. Князьніна «Кросенкі» ў канцы XIX ст. выконваўся на Беларусі як народная песьня.

На беларускую мову асобныя ягоныя творы пераклалі А. Жлутка, Л. Баршчэўскі, Н. Мерашчак, Л. Семянюк, А. Ф. Брыль.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Pytlak P. Tajemnice archiwum parafialnego w Końskowoli. — Końskowola: TODK Fara Końskowolska, 2009. S. 41—43.

## Вонкавыя спасылкі
* Уступ да Сельмскіх песняў
* Kniaźnin Franciszek Dionizy у Internetowa encyklopedia PWN
* Kniaźnin Franciszek Dionizy у Encyklopedia WIEM

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1740-я гады
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Польскія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Польскія літаратары
Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Памерлі ў Коньскаволі
Юрка Харытончык

міні|200пкс|Юрка Харытончык, 1960
**Юрка Харытончык** (1896, каля м.Грозава, Слуцкі павет — 1972, в.Лянгвальд, Нямеччына) — беларускі вайсковец, удзельнік Слуцкага Збройнага Чыну 1920. 

З 1905 і да сьмерці бацькі ў 1908 навучаўся у мясцовай школе. Са жніўня 1915 ў расейскім войску. Пасьля курсаў празначаны зводным камандзірам. Ваяваў на Першай Сусьветнай вайне ў чыне падпаручніка. Дэмабілізаваўся ў сьнежні 1917, вярнуўся на разрабаваную гаспадарку. З сабою прывёз шмат зброі.

У студзені 1919 году па прыходу бальшавікоў падпаў пад мабілізацыю. 19 сакавіка 1919 на слуцкім мабілізацыйным пункце прасіў адтэрміноўку, але камісар Лебедзеў абвесьціў яго здраднікам і загадаў арыштаваць. Абаронены іншымі дэмабілізаванымі франтавікамі. Уцёк на рынак і тамака распавеў пра гвалт бальшавікоў. Разам са студэнтам Ліхадзіўскім правёў стыхійны мітынг, які перарос у хваляваньні. Сяляне з заклікамі «*Далоў камуну! Няхай жыве волная Беларусь! Беце камуністых, вызваляйце свой народ!*» пачалі зьбіваць міліцыянтаў і бальшавікоў. Толькі прыбыцьцё двух панцырных аўтамбіляў дазволіла камуністам супакоіць хваляваньні. З таго часу на нелегальным становішчы. 

Належаў да “зялёных”, навучаў маладых і рабіў напады на бальшавіцкія адзелы.

У 1920 годзе разам братам Савосем Харытончыкам далучыўся да слуцкага паўстаньня. Малодшы афіцэр Другога Грозаўскага палка 1-й Слуцкай брыгады. Па заканчэньні паўстаньня інтэрнаваны ў Дарагускі лягер. 

Пасьля жыў у Польшчы, працуючы на фізычных працах. Па Другой сусьветнай вайне — у Заходняй Нямеччыне. 27 лістапада 1960 у Бацькаўшыне надрукаваныя яго ўспаміны пра Слуцкі збройны чын.

Пахваны на мясцовых могілках вёскі Лянгвальд каля Аўгенбург.

## Крыніцы
* Ян Запруднік. Нэкралёг у газэце «Беларус», №180, 1972, красавік
* Слуцкі Збройны чын у дакумэнтах і ўспамінах, 2006, Менск, Мэдысонт

## Вонкавыя спасылкі
* Ю. Харытончык - 3 успамінаў слуцкага паўстанца

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Другі Грозаўскі полк
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстаньня
Катэгорыя:Памерлі ў 1972 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Нямеччыне
919

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* кастрычнік — Ніял Глундаб, кароль Ірляндыі

## Вонкавыя спасылкі
Мікуліцкі сельсавет

**Міку́ліцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мікулічы.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў, усе населеныя пункты — Вялікі Лес, Конанаўшчына, Мікулічы, Рыжкаў, Чырвонае Поле — перададзеныя ў склад Буркоўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Брагінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Мікулічы

Назву **Міку́лічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Мікулічы — вёска ў Баранавіцкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Мікулічы — вёска ў Лідзкім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Мікулічы — вёска ў Брагінскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Мікулічы — вёска ў Бабруйскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Мікулічы — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Мікулічы — вёска ў Койданаўскім раёне
** Мікулічы — вёска ў Нясьвіскім раёне
** Мікулічы — вёска ў Стаўпецкім раёне

### [[Польшча]]
* Мікулічы — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва

## Глядзіце таксама
* Мікулеўшчына
* Мікуліна
* Мікулінка
* Мікулінск
* Мікулішкі
* Мікуль-Гарадок
* Мікуліч
Вялікі Лес (Магілёўская вобласьць)

**Вялі́кі Лес** — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Вялікі Лес уваходзіць у склад Ніжнятошчыцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Ніжнятошчыцкі сельсавет
Куршынавічы

**Куршы́навічы** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ганчароўскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 20 сьнежня 2013 году — цэнтар Куршынавіцкага сельсавету. 20 сьнежня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Куршынавіцкага ў склад Ганчароўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 350 чалавек
* 1999 год — 530 чалавек

## Славутасьці
За 0,4 км на паўднёвы ўсход, знаходзіцца курганны могільнік пэрыяду раньняга сярэднявечча IX—XIII стагодзьдзе (урочышча Раманаўшчына).

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Ганчароўскі сельсавет
Вялікі Лес (Жлобінскі раён)

**Вялі́кі Лес** — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці. Вялікі Лес уваходзіць у склад Кабанаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 77 чалавек
* 1999 год — 149 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Катэгорыя:Кабанаўскі сельсавет
Вялікі Лес (Крупскі раён)

**Вялі́кі Лес** — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці. Вялікі Лес уваходзіць у склад Бобрскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 56 чалавек
* 1999 год — 100 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну
Вялікі Лес (Салігорскі раён)

**Вялі́кі Лес** — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці. Вялікі Лес уваходзіць у склад Доўгаўскага сельсавету.

## Гісторыя
30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Яскавіцкага сельсавету ў склад Доўгаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 77 чалавек
* 1999 год — 140 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Доўгаўскі сельсавет (Салігорскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Вялікі Ясень

**Вялі́кі Я́сень** — былая вёска ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласьці. Вялікі Ясень уваходзіў у склад Батаеўскага сельсавету.

## Насельніцтва
На 2006 год вёска зьяўлялася нежылой.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хоцімскага раёну
Батаеўскі сельсавет

**Бата́еўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Хоцімскага раёну Магілёўскай вобласьці. Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы Хоцімскага раёну, мяжуе зь Бярозкаўскім і Бяседавіцкім сельсаветамі, Бранскай вобласьцю Расейскай Фэдэрацыі. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ветка. Насельніцтва на 2010 год — 500 чалавек.

## Гісторыя
4 жніўня 1927 году да Касьцюковіцкага раёну далучаны Батаеўскі сельсавет скасаванага Бялынкавіцкага раёну.

12 сьнежня 1935 году Батаеўскі сельскі савет вернуты ў адноўлены Хоцімскі раён.

30 сьнежня 2010 году ліквідаваныя вёскі Доўгая Дубрава, Траецкі і Труд.

## Агульныя зьвесткі
На 2007 год:
* Населеных пунктаў — 14
* Агульны плошча — 75,9 км²
* Колькасьць насельніцтва — 655 чалавек
* Непаўналетніх — 92
* Працаздольных — 354

## Інфраструктура
На тэрыторыі сельсавету разьмешчаны: СПК «Батаева», навучальна-пэдагагічны комплекс «Дзіцячы сад-сярэдняя школа», 2 фэльчарска-акушэрскія пункты, 2 Дамы культуры, бібліятэка-клюб, 2 бібліятэкі, 4 дамы сацыяльных паслуг, Батаеўскае лясьніцтва, 2 аддзяленьні сувязі, 3 крамы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сельсаветы Хоцімскага раёну


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Хоцімскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Вялікі Бор (Маладэчанскі раён)

**Вялі́кі Бор** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Вялікі Бор уваходзіць у склад Радашкавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Краснае.

28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Граніцкага ў Радашкавіцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1921 год — 142 чалавекі
* 1931 год — 197 чалавек
* 1999 год — 13 чалавек
* 2010 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Радашкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Граніцкі сельсавет

**Гра́ніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гранічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Радашкавіцкага раёну Вялейскай вобласьці.

Сельсавет быў скасаваны, але адноўлены ў складзе Маладэчанскага раёну.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Вялікі Бор, Вялікія Бакшты, Гарнякі, Гранічы, Дубкі, Загорцы, Камарнікі, Кліманты, Кодзеўцы, Максімаўка, Малы Бор, Малыя Бакшты, Новая, Радзеўцы, Сычавічы — перададзеныя ў склад Радашкавіцкага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 15

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 52
*  С. 51
*  С. 185

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Вялікі Бор (Ігуменскі раён)

**Вялі́кі Бор** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці. Вялікі Бор уваходзіць у склад Руднянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 25 чалавек
* 1999 год — 41 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Катэгорыя:Руднянскі сельсавет (Ігуменскі раён)
Вялікі Бор (Асіпавіцкі раён)

**Вялі́кі Бор** — вёска ў Асіпавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дрычынскага сельсавету. На шашы  Асіпавічы — Шышчыцы — Баранавічы. Знаходзіцца за 37 км на паўднёвы захад ад Асіпавічаў, 17 км ад чыгуначнай станцыі Фалічы на лініі Асіпавічы — Старыя Дарогі, 170 км ад Магілёва. На захадзе мяжуе зь лесам.

## Гісторыя
У 1838 годзе вёска ў Бабруйскім павеце, уласнасьць памешчыка, 41 рэвіская душа.

## Насельніцтва
* 2010 год — 189 жыхароў
* 2007 год — 215 жыхароў, 69 двароў
* 1999 год — 248 жыхароў

## Інфраструктура
Разьмешчаныя дзіцячы садок, сталовая, крама, бібліятэка, клюб, фэльчарска-акушэрскі пункт. У пляне вёска складаецца з адной вуліцы з пэрпэндыкулярна падыходзячымі да яе завулкамі. Грамадзкі цэнтар на ўсходняй мяжы вёскі. Забодва двухбаковая, пераважна драўляная.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дрычынскі сельсавет (Асіпавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіпавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Дрычынскі сельсавет (Асіпавіцкі раён)

**Дры́чынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіпавіцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дрычын. Насельніцтва 785 чал. (2010).

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Асіпавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Вялікі Бор (Шацілавіцкі раён)

**Вялі́кі Бор** — вёска ў Шацілавіцкім раёне Гомельскай вобласьці. Вялікі Бор уваходзіць у склад Мікалаеўскага сельсавету.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Палескага ў Мікалаеўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 28 чалавек
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мікалаеўскі сельсавет (Шацілавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шацілавіцкага раёну
Вялікі Мох (Гомельская вобласьць)

**Вялі́кі Мох** — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці. Вялікі Мох уваходзіць у склад Кашалёўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 134 чалавекі
* 1999 год — 140 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёну
Катэгорыя:Кашалёўскі сельсавет
Вялікі Мох (Магілёўская вобласьць)

**Вялі́кі Мох** — пасёлак у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці, на поўдзень ад шашы . Вялікі Мох уваходзіць у склад Кісялёвабудзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 230 чалавек
* 1999 год — 339 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Кісялёвабудзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімавіцкага раёну
Вялікі Рожан

**Вялі́кі Ро́жан** — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці. Вялікі Рожан уваходзіць у склад Вызьненскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 29 студзеня 2010 году — цэнтар Рожанскага сельсавету. 29 студзеня 2010 году перададзеная зь ліквідаванага Рожанскага сельсавету ў склад Вызьненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 798 чалавек
* 1999 год — 1135 чалавек

## Архітэктура
* Царква Ўшэсьця Гасподняга

## Вуліцы
* 70 гадоў БССР
* Дубніцкая
* Зарэчная
* Зарэчны завулак
* Зялёная
* Калгасная
* Камсамольская
* Кастрычніцкая
* Лугавая
* Міра
* Моладзевая
* Набярэжная
* Новая
* Палявая
* Першамайская
* Піянэрская
* Працоўная
* Садовая
* Савецкая
* Школьная 

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 217—218

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікі Рожан на Radzima.org

Катэгорыя:Вызьненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Вялікі Мох

Назву **Вялі́кі Мох** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Вялікі Мох — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Вялікі Мох — пасёлак у Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Балота Мох
* Вялікі Бор
* Вялікі Быкоў
* Вялікі Двор
* Вялікі Камень
* Вялікі Лес
* Вялікі Рожан
* Вялікі Ясень
Арыбэрт Гайм

**Арыбэрт Гайм** (; 28 чэрвеня 1914, Бад-Радкерсбург — 10 жніўня 1992, Эгіпет) — аўстрыйскі і нямецкі лекар, ваенны злачынец, вядомы пад мянушкай «Доктар Сьмерць».

Гайм нарадзіўся ў Аўстра-Вугоршчыне ў сям’і паліцыянта і хатнія гаспадыні. Ён вывучаў мэдыцыну і займаўся мэдычнай практыкай у Вене да 1940 году, калі паступіў добраахвотнікам у Вафэн-СС.

Мянушку «Доктар Сьмерць» Гайм атрымаў падчас Другой сусьветнай вайны за сваю дзейнасьць у канцэнтрацыйным лягеры Маўтхаўзэн, разьмешчанага на тэрыторыі сучаснай Аўстрыі. У Маўтхаўзэне ён служыў з кастрычніка 1941 па лютым 1942 году. Гайм нясе адказнасьць за катаваньні і забойствы сотняў зьняволеных у лягеры сьмерці, дзе праводзіў «мэдыцынскія экспэрымэнты» на зьняволеных габрэях.

Сярод экспэрымэнтаў — правядзеньне апэрацыяў безь зьнячуленьня, каб усталяваць, наколькі моцны боль выпрабоўвае пацыент, а таксама ўвядзеньне сваім ахвярам ін’екцыі бэнзіну, вады або яду наўпрост у сэрца. Мэта гэтых «экспэрымэнтаў» — вызначыць, як хутка надыходзіць сьмерць ад таго або іншага дзеяньня.

Асноўным доказам злачынстваў Гайма зьяўляюцца яго ўласныя запісы: усе праведзеныя апэрацыі Гайм скрупулёзна апісваў.

У 1945 годзе амэрыканскія вайскоўцы арыштавалі «Дактара Сьмерць», аднак у 1947 годзе ён быў адпушчаны і аж да 1962 году вёў мэдыцынскую практыку ў Заходняй Нямеччыне — працаваў у Мангейме, а затым гінэколягам у нямецкім курортным горадзе Бадэн-Бадэн. Калі стала вядома, што ён павінен паўстаць перад нямецкім судом па абвінавачваньні ў зьдзяйсьненьні ваенных злачынстваў, Арыбэрт Гайм бясьсьледна зьнік з гораду, а паліцыянты знайшлі толькі яго пустую вілу.

У ліпені 2008 году прадстаўнікі Цэнтра Сымона Візэнталя заявілі, што з двух надзейных крыніц былі атрыманыя дадзеныя, што Гайм, якому павінна быць на цяперашні момант 94 гады, хаваецца на поўдні Чылі, у Патагоніі. Адным з доказаў гэтай вэрсіі зьяўляецца тое, што дачка Гайма жыве ў Патагоніі.

4 лютага 2009 году нямецкі тэлеканал заявіў, што разьмяшчае неабвержнымі дадзенымі аб тым, што «Доктар Сьмерць» памёр у Эгіпце ад рака прамой кішкі ў 1992 годзе. Гайм прыняў іслам і зьмяніў імя на Тарык Фарыд Хусэйн. На гэтае імя знойдзеныя дакумэнты і выпісана сьведчаньне аб сьмерці.

Хоць прадстаўнікі Цэнтру Сымона Візэнталя лічаць гэтыя доказы сур’ёзнымі, яны зважаюць на тое, што труп Гайма дагэтуль ім не прадстаўлены, аналіз ДНК не праведзены.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 28 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1914 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аўстра-Вугоршчыне
Катэгорыя:Аўстрыйскія лекары
Катэгорыя:Нямецкія лекары
Катэгорыя:Нацысцкія злачынцы
Катэгорыя:Памерлі 10 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1992 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Эгіпце
Старасельле (неадназначнасьць)

Назву **Старасе́льле** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Старасельле — вёска ў Ляхавіцкім раёне
** Старасельле — вёска ў Пінскім раёне
** Старасельле — вёска ў Янаўскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Старасельле — вёска ў Докшыцкім раёне
** Старасельле — вёска ў Дрысенскім раёне
** Старасельле — вёска ў Лепельскім раёне
** Старасельле — вёска ва Ўшацкім раёне
** Старасельле — вёска ў Чашніцкім раёне

* Гомельская вобласьць: 
** Старасельле — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Старасельле — вёска ў Добрускім раёне
** Старасельле — вёска ў Каленкавіцкім раёне
** Старасельле — вёска ў Мазырскім раёне
** Старасельле — вёска ў Рагачоўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Старасельле — былы пасёлак у Быхаўскім раёне
** Старасельле — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Старасельле — вёска ў Горацкім раёне
** Старасельле (нежыл.) — вёска ў Касьцюковіцкім раёне
** Старасельле — былая вёска ў Качэрыцкім раёне
** Старасельле — вёска ў Крычаўскім раёне
** Старасельле — вёска ў Александрыйскім сельсавеце Шклоўскага раёну
** Старасельле — вёска ў Славенскім сельсавеце Шклоўскага раёну

* Менская вобласьць:
** Старасельле — вёска ў Капыльскім раёне
** Старасельле — вёска ў Клецкім раёне
** Старасельле — вёска ў Крупскім раёне

## Глядзіце таксама
* Старасёлы
* Старое Сяло
Старасельскі сельсавет

Назву **Старасе́льскі [[сельсавет]]** маюць:

* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Старасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёну Гомельскай вобласьці
* Старасельскі сельсавет — ранейшая назва Лютненскага сельсавету (да 1978) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці
* Старасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Докшыцкага раёну Маладэчанскай вобласьці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клецкага раёну Менскай вобласьці
* Старасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Старасельская воласьць
Лютненскі сельсавет

**Лю́тненскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Лютня. Насельніцтва на 2009 год — 1125 чалавек.

## Гісторыя
У 1918 годзе ў Амсьціслаўскі павет уваходзіла Старасельская воласьць.

20 жніўня 1924 году ў Амсьціслаўскім раёне быў створаны Старасельскі сельсавет.

12 траўня 1978 году Старасельскі сельсавет быў перайменаваны ў Лютненскі.

20 лістапада 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Банькаўшчына, Будагошч, Гімбатаўка, Дзеснакіта, Дубасна, Казлоўка, Кандратаўск, Красная Паляна, Красны Бераг, Лютня, Расьсьвет, Старое Сяло, Чарнілава, Шамаўшчына — перададзеныя ў склад Капачоўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Старасельскі сельсавет (Жабінкаўскі раён)

**Старасе́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Цэнтрам сельсавету была вёска Старое Сяло.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Старасельскі сельсавет у складзе Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці, які праіснаваў да 16 ліпеня 1954 году.

## Літаратура
*  С. 311
*  С. 360

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жабінкаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Старасельскі сельсавет (Шклоўскі раён)

**Старасе́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Цэнтар сельсавету — вёска Троіца. Насельніцтва на 2010 год — 1179 чалавек.

## Гісторыя
20 лістапада 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Баркі 1, Баркі 2, Вялікае Ўланава, Вялікая Лотва, Гаваракі, Гарадок, Гвалтоўнік, Дуброва, Дымава, Забор’е, Калінаўка, Каменка, Клін, Лідзіна, Лутна, Малая Лотва, Малое Ўланава, Мацава, Новае Брашчына, Папоўка, Пясчанка, Сісенева, Смальянцы, Старасельле, Старое Брашчына, Троіца, Тросна, Трылесіна, Хацькова, Чырчына, Шчацінка — перададзеныя ў склад Александрыйскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе