Ненцы

**Не́нцы** (саманазва: *ненэй ненэчьэ*, *хасово*, *нещанкг*; састарэлае — *самаеды*, *юракі*) — народ у Расеі, што жыве на ўзьбярэжжы Паўночнага ледавітага акіяну ад паўночнага захаду Расеі да паўвостраву Таймыр. Жывуць у асноўным у Таймырскім Далгана-Ненецкім раёне (Краснаярскі край), Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе (Цюменская вобласьць), Ненецкай аўтаномнай акрузе (Архангельская вобласьць), Рэспубліка Комі.

## Колькасьць, заняткі

З усіх карэнных народаў поўначы Расеі ненцы самыя шматлюдныя. Паводле перапісу 2002 году іх было 41 302 чалавекі, зь якіх 27 000 чалавек жыло ў Ямала-Ненецкай аўтаномнай акрузе. Асноўным заняткам ненцаў зьяўляецца жывёлагадоўля, асноўнай жывёлай для гадаваньня – паўночны алень. На паўвостраве Ямал яны гадуюць каля 500 000 аленяў. Жывуць у часовых намётах – мя. Гэта зьвязана з пастаяннай неабходнасьцю качаваць разам са статкамі аленяў. Адначасова ненцы займаюцца рыбалкай і паляваньнем. Самі ненцы дзеляцца на дзьве галіны: тундравыя і лясныя, тундравыя ненцы атрымалі назву ад прыродных умоваў пражываньня гэтае групы (тундравая зона), гэтая група складае большасьць ад ненецкага этнасу. Лясныя ненцы (іх колькасьць каля 1 500 чалавек) жывуць у лясох у вадазборы рэк Пур і Таз на паўднёвым-усходзе Ямала-Ненецкае аўтаномнай акругі й у Ханты-Мансійскай аўтаномнай акрузе.

**Колькасьць ненцаў у Расеі:**


ImageSize = width:420 height:300
PlotArea = left:40 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:45000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1926 color:gray1 width:1 
   from:0 till:15456 width:15  text:15456 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1939 color:gray1 width:1 
   from:0 till:24716 width:15  text:24716 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1959 color:gray1 width:1 
   from:0 till:22845 width:15  text:22845 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1970 color:gray1 width:1 
   from:0 till:28487 width:15  text:28487 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1979 color:gray1 width:1 
   from:0 till:29487 width:15  text:29487 textcolor:red fontsize:8px
  bar:1989 color:gray1 width:1 
   from:0 till:34190 width:15  text:34190 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2002 color:gray1 width:1 
   from:0 till:41302 width:15  text:41302 textcolor:red fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1 
   from:0 till:44640 width:15  text:44640 textcolor:red fontsize:8px


## Паходжаньне
Паходжаньне ненцаў зьвязваецца з плямёнамі самадыйскае галіны ўральскіх народаў, якія першапачаткова пражывалі ў цэнтральнай і паўднёвай частках Заходняй Сыбіры, але потым рушылі на поўнач зь іншымі плямёнамі, што ўзялі ўдзел у этнагенэзе іншых самадыйскіх народаў, пасьля чаго, як мяркуецца, значную ролю адыгралі кантакты з дасамадыйскім карэнныі насельніцтвам рэгіёну. Першыя згадкі пра ненцаў у Расеі былі ў 14 стагодзьдзі. Паводле некаторых дасьледчыкаў ненцы каля 1 000 гадоў таму прыйшлі з поўдня Сыбіры. Гэта пярэчыць досьледам, бо зьнешні выгляд ненцаў даказвае, што яны  ёсьць вынікам мэтызацыі эўрапэоідаў і мангалёідаў.

## Мова

Нацыянальная мова ненцаў — ненецкая, што належыць да паўночнай групы самадыйскае галіны ўральскае сям’і моваў. Сярод іншых самадыйскіх моваў асаблівае збліжэньне праяўляе з нганасанскай і энецкай мовамі.

Ненецкая мова дзеліцца на дзьве гаворкі: тундравую і лясную, што робіць пэўную перашкоду ў кантактаваньні між ляснымі і тундравымі ненцамі. Абодва дыялектныя варыянты могуць разглядацца як асобныя мовы, пры гэтым кожны зь іх з ХХ ст. мае ўласныя кадыфікаваныя літаратурныя мовы.

*Ненец (ненэч)* у перакладзе зь ненецкай мовы азначае «чалавек».

## Галерея

Файл:Nenets.jpg|сям’я ненцаў у намёце
Файл:P253b Group of Yenisei Samoyedes at Sumarokova.jpg|Ненцы (самаеды) у 1914 годзе
Файл:Nenets 1860x by Denier.jpg|Ненцы
Файл:058 Description of all the Russian state-dwelling peoples.jpg|Самаедка ў летняй сукенцы
Файл:057 Description of all the Russian state-dwelling peoples.jpg|Самаедка
Файл:Мезенские самоеды.jpg|Самаеды
Файл:Юрак (Ненец).jpg|Юрак


Катэгорыя:Самадыйскія народы
Катэгорыя:Народы Расеі