Шарлот (Паўночная Караліна)

**Шарло́т** () — места штату Паўночная Караліна, ЗША.

## Гісторыя
Індзейцы катоба былі жыхарамі ваколіцаў сучаснага места. Упершыню яны былі сустрэтыя ў гэтым рэгіёне ў 1567 годзе гішпанскім канкістадорам Хуанам Парда.

Тэрыторыя, на якой цяпер стаіць Шарлот, была ўпершыню заселеная эўрапейскімі каляністамі каля 1755 году, калі Томас Спрат і ягоная сям’я пасяліліся недалёка ад таго, дзе цяпер месьціцца раён Элізабэт. Томас Полк, які пазьней узяў шлюб з дачкой Спрата, пабудаваў свой дом на скрыжаваньні двух гандлёвых шляхоў карэнных амерыканцаў паміж рэкамі Ядкін і Катоба. Адзін шлях пралягаў з поўначы на поўдзень і быў часткай Вялікай вазной дарогі, а другі шлях пралягаў з усходу на захад уздоўж сучаснай вуліцы Трэйд-стрыт. Да 1759 году палова племяні катоба памерла ад воспы, эндэмічнай хваробы сярод эўрапейскіх каляністаў, супраць якой у прадстаўнікоў катоба бракавала натуральнага імунітэту. У час росквіта колькасьць катоба сягала 10 тысячы чалавек, але да 1826 году іхняя колькасьць скарацілася да 110 чалавек.

Горад спачатку быў населены мігрантамі шатляндзка-ірляндзкіх прэсьбітэрыянаў. Нямецкія імігранты таксама сяліліся ў гэтым рэгіёне да вайны за незалежнасьць у ЗША, але ў меншай колькасьці. Шарлот быў названы ў гонар Шарлоты Мэкленбург-Стрэліц, якая стала каралевай-кансортам Вялікабрытаніі і Ірляндыі ў 1761 годзе. Тым ня менш, на мапах да 1800 году горад часта пазначаўся ў форме Шарлотсбург. На некаторых брытанскіх мапах горад таксама пазначаўся як Шарлоттаўн. У 1799 годзе ў суседняй акрузе Кабарус 12-гадовы Конрад Рыд знайшоў 17-фунтавы камень, які ягоная сям’я выкарыстоўвала як падпору для дзьвярэй. Праз тры гады ювэлір вызначыў, што гэта амаль чыстае золата, заплаціўшы сям’і мізэрныя 3,50 даляры. Першая задакумэнтаваная знаходка золата ў ЗША спарадзіла першую ў краіне залатую ліхаманку. Цягам XIX і пачатку XX стагодзьдзяў у гэтым рэгіёне было знойдзена шмат залатых жылаў, што прывяло да заснаваньня ў 1837 годзе Шарлоцкага манэтнага двара. Паўночная Караліна была галоўным месцам здабычы золата ў ЗША да адкрыцьця Сьера-Нэвады ў 1848 годзе, але аб’ём здабычы ў раёне Шарлот быў значна меншы ў параўнаньні з наступнымі месцамі, дзе пачалі здабыць гэты мэтал. Шарлот традыцыйна лічыцца радзімай паўднёвага прэсьбітэрыянства, але з XIX стагодзьдзя тут функцыянуюць шматлікія іншыя цэрквы, у тым ліку баптысцкая, мэтадысцкая, эпіскапальная, лютэранская і рымска-каталіцкая, што ў рэшце рэшт дало месту мянушку «Горад цэркваў».

Залатая шахта Рыд працавала да 1912 году. Шарлоцкі манэтны двор працаваў да 1861 году, калі войскі Канфэдэрацыі захапілі яго ў пачатку Грамадзянскай вайны ў ЗША. Манэтны двор не адчыніў свае дзьверы па вайне, але ў будынку, хоць ужо і ў іншым месцы, цяпер знаходзіцца Музэй мастацтваў манэтнага двара. Першы эканамічны бум здарыўся па грамадзянскай вайне, калі Шарлот стаў цэнтрам перапрацоўкі бавоўны і чыгуначным вузлом. Да 1880-х гадоў места стаяла на галоўнай лініі Паўднёвай чыгункі ад Атланты да Вашынгтона. Мясцовыя забудоўнікі пачалі будаваць тэкстыльныя фабрыкі, пачынаючы з баваўнянай фабрыкі Шарлоты 1881 году, будынак якой дагэтуль стаіць на скрыжаваньні вуліцаў Грэма і 5-й авэню. Насельніцтва места згодна зь перапісам 1890 году павялічылася да  чалавек. У 1910 годзе Шарлот абышоў Ўілмінгтан і стаў найбуйнейшым горадам Паўночнай Караліны з  жыхарамі. Насельніцтва зноў павялічылася ў час Першай сусьветнай вайны, калі ўрад ЗША стварыў лягер Грын на поўнач ад сучаснага бульвару Ўілкінсан. Ім былі разьмешчаныя 40 тысяч жаўнераў.

Сучасная банкаўская індустрыя гораду дасягнула вядомасьці ў 1970-х і 1980-х гадах, галоўным чынам дзякуючы фінансісту Г’ю Маколу. Ён ператварыў Нацыянальны банк Паўночнай Караліны (NCNB) у магутны нацыянальны банк, які ў выніку агрэсіўных паглынаньняў у рэшце рэшт аб’яднаўся з BankAmerica, утварыўшы Bank of America. 22 верасьня 1989 году горад пацярпеў ад урагану Г’юга. Жыхары тыднямі былі без электрычнасьці, школы былі зачыненыя на тыдзень ці больш, а расчыстка места заняла месяцы. У сьнежні 2002 году Шарлот і значная частка цэнтральнай Паўночнай Караліны пацярпелі ад ледзянога шторму, у выніку якога больш за 1,3 мільёнаў чалавек засталіся без электрычнасьці.

## Геаграфія
Паводле зьвестак Бюро перапісу насельніцтва ЗША, агульная плошча гораду складае 808,1 км², зь якіх 802,9 км² займае сухазем’е, а 5,1 км² прыпадае на водную паверхню. Шарлот уважаецца за дваццаць шосты паводле плошчы горад у ЗША. Месьціцца на вышыні 229 мэтраў над узроўнем мора. Цэнтар Шарлот разьмешчаны на доўгім узвышшы паміж двума ручаямі, Шугар-Крык і Ірвін-Крык, і быў пабудаваны на старых вырабках залатых руднікоў. Шарлот месьціцца за 40 км на паўднёвы захад ад гораду Канкорд, за 42 км на паўночны ўсход ад гораду Рок-Гіл з Паўднёвай Караліны, за 134 км на паўднёвы захад ад гораду Грынзбара, за 217 км на захад ад места Фэетвіль, за 266 км на паўднёвы захад ад гораду Ралі, які мае статус сталіцы штату.

Не зважаючы на тое, што рака Катоба і ейныя азёры ляжаць за некалькі міляў на захад, паблізу цэнтра места няма значных вадаёмаў або іншых геалягічных аб’ектаў. Разьвіцьцё Шарлот не было павязанае зь нейкімі воднымі шляхамі, але гэта паспрыяла росквіту Шарлоты як вузла аўтамабільных дарог, чыгунак і паветраных перавозак.

### Клімат
Як і большая частка рэгіёну на паўднёвым усходзе ЗША, Шарлот мае вільготны субтрапічны клімат з чатырма выразна адрознымі сэзонамі. Зімы кароткія і даволі мяккія, з звычайнай сярэдняй тэмпэратурай цягам содняў у студзені роўнай . Часам тэмпэратура можа апускацца ніжэй за , але ў Шарлот таксама часам назіраюцца некалькі цёплых зімовых дзён з тэмпэратурай вышэй за . У сярэднім у годзе бывае 59 начэй, калі тэмпэратура апускаецца да нуля або ніжэй, і толькі 1,5 дня не ўздымаецца вышэй за нуль. Ападкі разьмеркаваныя аднамерна ўсьцяж году. Толькі жнівень вылучаецца як крыху больш вільготны месяц, у якім у сярэднім выпадае 4,35 цаляў ападкаў. Лета сьпякотнае і вільготнае, з звычайнай сярэдняй тэмпэратурай цягам содняў у ліпені . Сьпякотныя і вільготныя дні могуць пачацца ўжо ў траўні і трываюць да канца верасьня. У сярэднім 44 дні ў годзе з максымальнай тэмпэратура трымаецца на ўзроўні  або вышэй. Афіцыйныя рэкорды тэмпэратуры вагаюцца ад , зафіксаваныя шэсьць разоў, ажно да .

Шарлот месьціцца беспасярэдне на шляху субтрапічнай вільгаці з Мэксыканскай затокі, калі яна рухаецца ўздоўж усходняга ўзьбярэжжа, таму горад мае шмат ападкаў цягам году, але таксама назіраюцца шмат ясных і сонечных дзён. Ападкі звычайна радзейшыя восеньню, чым вясной. У сярэднім у Шарлоце штогод выпадае 1110 мм ападкаў, аднамерна разьмеркаваных усьцяж году. У сярэднім выпадае 8,9 см сьнегу, галоўным чынам у студзені і лютым, і зрэдку ў сьнежні ці сакавіку, прычым часьцей здараюцца аблівахі. Сьнегапады і абліваха могуць учыніць сур’ёзную шкоду на рэгіён, бо ў такіх варунках зрываюцца галіны дрэваў на лініі электраперадачаў, а кіраваньне транспартным сродкам робіцца небясьпечным.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Паўночнай Караліны