Ясапіна Турнаграйская

**Ясапіна Урбанчыч-Турнаграйская** (, , замак Турн каля в. Прэддвор — , Грац) — славенская пісьменьніца, паэтка і кампазытарка.

## Біяграфія

Нарадзілася ў замку Турн () у Аўстра-Вугорчшыне, потым узяла сабе псэўданім па месцы нараджэньня — Турнаграйская.

Пры адпраўцы свайго першага апавяданьня ў рэдакцыю літаратурнага часопісу *Slovenska Bčela* яна патлумачыла выбар імя так: «Славянскія сыны імкнуцца паказаць сваю сілу і годнасьць. Чаму славянскія дачкі не могуць мець такога ж жаданьня? Вось чаму я вырашыла паспрабаваць напісаць нешта на сваёй уласнай мяккай мове, і я адважылася адправіць адну гісторыю з маёй калекцыі і прашу Вас ўключыць яго ў публікацыю. Хай маё імя будзе Ясапіна Турнаграйская, так як мой дом - Град Турн».

Яна атрымала адукацыю ад рэпэтытараў Граду Турн, у прыватнасьці, мела веды ў музыцы, рэлігіі, а таксама латыні і італьянскай мове.

Яна сама вывучыла францускую мову. Пасьля 1849 году яе новы выкладчык навучыў яе старажытнагрэцкай, натуральным навукам і гісторыі, з асаблівым акцэнтам на славенскую гісторыю, а таксама гісторыю славянскіх народаў.

Гэта стала каталізатарам для абуджэньня нацыянальнага энтузіязму ў Ясапіне, якая вырашыла стаць пісьменьніцай. У 1850 годзе яна была заручана з Лоўра Томанам, паэтам, які пазьней стаў пасьпяховым адвакатам і ўплывовым палітыкам.

Томан вывучаў права ў Граце і ў час іх працы яны актыўна перапісваліся. Больш за тысячу лістоў захаваліся, некаторыя ўключалі да дваццаці пяці старонак тэксту.

Лісты выклікаюць цікавасьць ня толькі з-за таго, што адлюстроўваюць адносіны і пачуцьці двух закаханых, але і таму што яны даюць важнае разуменьне паўсядзённага жыцьця ў сярэдзіне XIX стагодзядзя на славенскіх землях.

У 1853 годзе яны ажаніліся, і з-за працы Томана яна пераехала на пастаяннае жыхарства ў Грац.

Ясапіна памерла там праз год пасьля шэрагу ўскладненьняў, выкліканых родамі і адзёрам. Ёй быў усяго 21 год.

## Творы
**Апавяданьні**
* Boris, *Zora* 1852
* Carigrajski Patriarh, *Slovenec* 1851
* Cesar v Ljubljani, 1850
* Domoljubje, 1850
* Donava, 1854
* Hoja iz Preddvora na Turn, 1850
* Izdajstvo in sprava, *Slovenska bčela* 1851
* Jelen, 1850
* Jesen, 1850
* Kakor bo božja volja, tako pa bo, 1850
* Katarina, ruska carica
* Lep izgled ljubezni do sovražnikov, 1850
* Marula,1851, *Vodnikov spomenik* 1859
* Moč vesti, 1851
* Na grobu Prešerna, 1851
* Nedolžnost in sila, *Slovenska bčela* 1851
* Nepoznani dvobojnik, 1851
* Nesrečen prepir, 1850
* Nikola Zrinji, največji slavjanski vojak, 1851
* Očetova kletev, 1850
* Petelin, 1850
* Poljski rodoljub, 1850
* Pomlad
* Popotnik, 1850
* Povračilo, 1850
* Razvaline Pustiga grada, 1850
* Rožmanova Lenčica, *Zora* 1852
* Slavljanski mučenik, *Slovenska bčela* 1851
* Sodba Bretislavova, 1850
* Spitignejev in udova, 1851
* Sprava, 1850
* Svatoboj puščavnik, *Slovenska bčela* 1851
* Svoboda, 1850
* Svobodoljubna Slavjanka, 1850
* Trdoslav, *Zora* 1852
* Vilica, 1851
* Vojvoda Ferdinand Brannšveigovski in francozki v vojski vjeti oficirji, 1850
* Zvestoba do smrti, *Slovenska bčela* 1851

**Песьні**
* Zmiraj krasna je narava
* Noč na grobu
* Smereka

## Крыніцы

## Літаратура
* Nataša Budna Kodrič. Zgodba Josipine Turnograjske in Lovra Tomana. *Kronika* 51 (2003), 197—216.
* Mira Delavec. * Moč vesti*. Ljubljana: Primus, 2009.
* Mira Delavec. *Nedolžnost in sila, življenje in delo Josipine Urbančič Turnograjske (1833—1854)*. Kranj: Gorenjski glas, 2004.
* Ivan Lah. *Josipina Turnograjska: Njeno življenje in delo*. Maribor: Mariborske tiskarne, 1921.
* Helga Glušič, *Sto Slovenskih Pripovednikov* (Ljubljana: Prešernova družba, 1996) ISBN 961-6186-21-3
* Alenka Šelih et al., *Pozabljena polovica: portreti žensk 19. in 20. stoletja na Slovenskem* (Ljubljana: SASA, 2007).

Катэгорыя:Славенскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Славенскія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Славенскія кампазытары
Катэгорыя:Панславісты
Катэгорыя:Памерлі ў Грацы
Катэгорыя:Памерлі падчас родаў