open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Годэгард

**Годэгард**, **Гудагард** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне
Імя Годэгард (Godehard, Godahard, Gudahard) мае германскае паходжаньне.  Іменная аснова -гуд- (-год-, -гут-) паходзіць ад гоцкага guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts 'гот', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'. Больш пашыраная ў славянскіх мовах форма адпаведнага германскага імя — Годар (Годард, Готгард, Гатарда).

## Носьбіты
* Годэгард з Гільдэсгайму (960—1038) — каталіцкі Сьвяты, біскуп Гільдэсгайму
* Годэгард Шрам (нар. 1943) — нямецкі пісьменьнік
* Годэгард Лінк (нар. 1944) — нямецкі актор і рэжысэр
* Годэгард Гізэ (нар. 1972) — нямецкі філёзаф

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Румбольд Мэхеленскі

**Румбольд**, **Рамбаўт** (, ; VI, VII або VIII ст.) — Сьвяты, ірляндзкі або шатляндзкі хрысьціянскі місіянэр. Мучанік, сьвяты заступнік Мэхэлену, дзе знаходзіцца Катэдра Сьвятога Румбольда і рака зь яго мошчамі.

У гістарычных крыніцах адзначаецца блытаніна з Румбольдам (Рамвалдам) Бэкінгэмскім.

## Біяграфія
Няма дакладных зьвестак пра паходжаньне. Мяркуецца, што атрымаў пасьвячэньне на біскупа ў Рыме.

Паводле жывоту, напісанага прыкладна ў 1100 годзе, загінуў у 775 годзе непадалёк ад Мехелену ад рук двух мужчынаў, засуджаных ім як паганцаў. Праведзенае ў 2004 годзе вугляроднае дасьледаваньне меркаваных парэшткаў паказала дату сьмерці паміж 580 і 655 гадамі.

## Глядзіце таксама
* Румбольд
* Румбольд Бэкінгэмскі
* Лямбэрт Маастрыскі
* Годэгард з Гільдэсгайму

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Румвольд

**Румвольд**, **Румбольд** (, ; жыў тры дні ў 662 годзе) — Сьвяты, ангельскі немаўля.

У гістарычных крыніцах адзначаецца блытаніна з Румбольдам (Рамбаўтам) Мэхеленскім.

## Біяграфія
Паводле жывота XI ст. (), быў поўны хрысьціянскай пабожнасьці, нягледзячы на свой малады век, і мог гаварыць з моманту свайго нараджэньня, вызнаючы сваю веру, прасіў хросту і выступаў з казаньнем да сваёй раньняй сьмерці. 

Яму прысьвяцілі некалькі цэркваў, зь якіх захавалася як мінімум чатыры.

## Глядзіце таксама
* Румбольд
* Румбольд Мэхеленскі
* Лямбэрт Маастрыскі
* Годэгард з Гільдэсгайму

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Скрайнія пункты Азэрбайджану

Гэта сьпіс **скрайніх пунктаў Азэрбайджану**, кропак, якія знаходзяцца найдалей на поўначы, поўдні, усходзе і захадзе па сваіх геаграфічных каардынатах у межах Рэспублікі Азэрбайджан.

### Шырата і даўгата
* Паўночны пункт — Хачмаскі раён ()
* Паўднёвы пункт — Астарынскі раён  ()
* Заходні пункт — Садаракскі раён ()
* Усходні пункт — пгт Чылаў, Баку ()

## Паводле вышыні
* Найвышэйшы пункт — Гара Базардзюзю (4466 м) 
:
* Найніжэйшы пункт — Касьпійскае мора (-28 м).

## Глядзіце таксама
* Геаграфія Азэрбайджану
* Скрайнія пункты Азіі
* Скрайнія пункты Эўропы
* Скрайнія пункты Зямлі

Катэгорыя:Геаграфія Азэрбайджану
Азэрбайджан
Паштальён (верш)

**«Паштальён»** () — дэбютны верш Уладзіслава Сыракомлі. Адносіцца да жанру гутаркі, які надалей паэт актыўна разьвіваў.

Твор быў апублікаваны ў віленскім часопісе «Athenaeum» (Т. 6, 1844) Язэпа Крашэўскага. Верш меў падзагаловак «народная гутарка» (), быў падпісаны крыптанімам NN. У публікацыі адзначана, што верш напісаны ў красавіку, але, паводле Уладзімера Мархеля, — у траўні. У 1853 г. твор увайшоў у зборнік «Гутаркі і дробныя вершы» ().

## Прататып
Верш заснаваны на гісторыі з жыцьця старога селяніна, пачутай пісьменьнікам у адзін кірмашовы дзень у мірскай карчме. У маладыя гады гэты селянін служыў фурманам на пошце ў Міры. У вёсцы, непадалёку ад тых мясьцінаў, жыла яго каханая. Неяк сярод ночы, у лютую завею, разбудзіў яго пісар і загадаў сьпешна везьці лісты. Дарогаю пачулася фурману, што ў полі нехта, заблудзіўшыся, кліча на дапамогу, просіць паратунку. Ён памкнуўся на голас, але перадумаў, хацеў хутчэй справіцца з заданьнем. Вяртаючыся назад, паштальён убачыў каля дарогі замёрзлую дзяўчыну. Жах і адчай ахапіў яго, калі, падышоўшы бліжэй, пазнаў у незнаёмай сваю каханую. Паэта так уразіла, што ён у тую ж ноч запісаў гэта вершам.

## Рэдакцыі
Першапачаткова ў вершы былі радкі, дзе тлумачылася, што паштальён мусіў спяшацца, інакш бы атрымаў пакараньне нагайкай. Пазьней гэтае чатырохрадкоўе апускалася.
## Пераклады
У 1868 г. Леанід Трэфалеў вольна пераклаў верш Сыракомлі на расейскую мову, дзякуючы чаму верш стаў надзвычайна папулярнай песьняй у Расеі. У 1879 г. ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў песьняра ў перакладзе на расейскую, дзе быў зьмешчаны і новы пераклад пад назвай «Почтарь» паэта Ліядора Пальміна.

На ўкраінскую мову перакладаў Міхайла Старыцкі, упершыню апублікаваў у зборніку «З даўняга сшытка. Песьні і думы» () 1881 г. У 2014 г. з’явіўся аматарскі пераклад Валерыя Якаўчука.

Упершыню на беларускую мову верш пераклаў Янка Лучына і апублікаваў у № 19 «Мінскага лістка» 1890 года («Ямшчык»). Гэты пераклад увайшоў у пасьмяротны зборнік Лучыны «Вязанка» (1903). Пазьней верш перакладаў Максім Лужанін.

## У культуры
Уладзімер Уродніч напісаў карціну «Калі я на пошце служыў ямшчыком» (1999).

## Крыніцы

## Літаратура

* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вершы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1844 году
Катэгорыя:Польскамоўныя вершы
Вызваленьне сялян (верш)

**«Вызвале́ньне сяля́н»** () — супрацьпрыгоньніцкі верш Уладзіслава Сыракомлі. Пры жыцьці аўтара ніколі не публікаваўся, хаця меў вялікую папулярнасьць і хадзіў у рукапісах.

20 лістапада 1857 г. цар Аляксандар II зацьвердзіў рэскрыпт з праектам сялянскае рэформы і даслаў яго віленскаму губэрнатару Ўладзімеру Назімаву. На сходзе 1858 г. у Вільні беларуская шляхта абмяркоўвала гэты праект, аднак не падтрымала нават замену паншчыны чыншам, што ўразіла Ўладзіслава Сыракомлю і ён напісаў свой верш.

Эліза Ажэшка ўспамінала:*Яго [Сыракомлі] творы, ня столькі апублікаваныя, колькі тыя, што разыходзіліся ў рукапісах, мелі ў гады, якія непасрэдна папярэднічалі 1863-му, вялікі ўплыў на стаўленьне так званае клясы землеўласьнікаў да пытаньня аб вызваленьні з-пад паншчыннай сыстэмы і распрыгоненьні сялян. Дык вось, як звычайна бывае, на вялікае хваляваньне грамадзкае думкі ўплывалі шматлікія фактары, у тым ліку і літаратура. Сялянскія аповесьці [[Юзэф Ігнацы Крашэўскі|Крашэўскага]] чыталіся, расхопліваліся, развозіліся… але самае моцнае ўражаньне тут, на Літве, выклікалі вершы Сыракомлі. Памятаю пра адзін. Напісаны з выпадку нейкіх ваганьняў камітэту Віленскай губ., ён меў у кожнай страфе канцоўку: «Ганьба мне, што я ліцьвін, што маю герб у пячатцы!» Верш гэты хадзіў у рукапісах, у мностве сьпісаў; яго дэклямавалі на імянінах і іншых сходах моладзі.*Адзін з рэвалюцыянэраў таксама ўключыў гэты твор у свой сшытак патрыятычных вершаў (разам з «Гутаркай двух суседаў»).

## Пераклады
1882 г. Дзьмітры Мінаеў апублікаваў свой пераклад на расейскую мову ў маскоўскім часопісе «Русская Мысль». Пазьней на рускую перакладаў таксама Марк Жываў.

На беларускую мову верш пераклаў Максім Лужанін.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Вершы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1859 году
Катэгорыя:Польскамоўныя вершы
Лірнік вясковы (Сыракомля)

**«Лі́рнік вясковы»** () — праграмны верш Уладзіслава Сыракомлі. Ад гэтага твора паэт атрымаў таксама літаратурны тытул «вясковы лірнік».

Твор быў напісаны 18 студзеня 1852 г. У ім аўтар раскрыў сваё разуменьне дачыненьняў паэта, паэзіі і сьвету. Ва ўсіх чатырох частках верша праводзіцца думка, што песьня і ліра — шчасьце і любоў паэта-лірніка, яго боль і пакуты, жыцьцёвы сэнс і пасьмяротная слава. Аўтар атаясамляе сябе з рамантычным вандроўным лірнікам, які натхнёна служыць роднай старонцы і добрым людзям.

На думку Ўладзімера Мархеля, вершам «Лірнік вясковы» Сыракомля «канчаткова сьцьвердзіў сябе ў польскай літаратуры як пясьняр беларускае вёскі».

Захаваўся таксама рукапіс 1858 году невядомага аўтарства.

## Пераклады
У 1879 годзе ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі ў перакладзе на расейскую мову, дзе быў зьмешчаны і «Лірнік вясковы» («Деревенскій гусляръ») у перакладзе Дзьмітрыя Мінаева. Іншы расейскі пераклад («Сельский лирник») зрабіла Муза Паўлава.

На беларускую мову ўпершыню верш пераклаў Гальяш Леўчык, аднак не апублікаваў (упершыню «Доля і хлеб», 1980). Таксама яго пераклаў Кастусь Цьвірка.

## У культуры
У 1857 годзе Станіслаў Манюшка паклаў верш на музыку. У гонар двухсотгодзьдзя з дня нараджэньня Манюшкі песьню выконвалі Марыюш Гадлеўскі і Кася Мось (разам з аркестрам «AUKSO»).

На 50-ю гадавіну сьмерці Сыракомлі Янка Купала напісаў аднайменны верш, прысьвечаны песьняру.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Вершы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1852 году
Катэгорыя:Польскамоўныя вершы
Міхайла Монтаўтавіч

**Міхайла Монтаўтавіч** (? — па 1484) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Староста луцкі (1463—1477) і наваградзкі (1482—1484), маршалак гаспадарскі (1482), кашталян троцкі (1483—1484).

Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Салечніках. Меў уладаньні ў Жырмунах.

## Імя

Мундалд або Монталд (Mundoald, Montaldus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Формы імя ў гістарычных крыніцах: *Пану Михаилу Монътовтовичу чоловекъ у во [[Друцак (горад)|Друцку]] Ходис* (1440—1492 гады); *я пан Михайло Монтовтович* (10 ліпеня 1463 году); *пан Михайло Монтовтович* (1474 год, 4 ліпеня 1475 году, 1 верасьня 1475 году, 25 жніўня 1484 году); *Michaele Mvntolthowycz* (*Michael Muntholtowicz*; 17 ліпеня 1484 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Аляксандра Монтаўта. Меў братоў Яна Таўцівіла, Барташа і Конрада.

Упершыню ўпамінаецца ў 1440 годзе ў наданьні яго бацькі віленскім францішканам. У 1446 годзе езьдзіў у складзе літоўскай дэлегацыі на агульны з палякамі сойм у Пётркаў, паўторна езьдзіў у Польшчу ў 1452 годзе. У 1463—1477 гадох быў старостам луцкім, у 1482 годзе — маршалкам гаспадарскіх, у 1482—1484 гадох — старостам наваградзкім, у 1483—1484 гадох — кашталянам троцкім.

Няма зьвестак пра імя і паходжаньне жонкі. У шлюбе меў сыноў Юрыя, Якуба, Мацея і Станіслава.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Віктар Асымэн

**Ві́ктар Асымэ́н** (;  29 сьнежня 1998 году) — нігерыйскі футбаліст, нападнік турэцкага клюбу «Галатасарай» і нацыянальнай зборнай Нігерыі.

## Кар’ера
Нарадзіўся ў Лагасе, дзе займаўся футболам у мясцовай футбольнай акадэміі. Дзякуючы шыкоўным выступам на юнацкім чэмпіянаце сьвету 2015 году, прыцягнуў на сябе ўвагу эўрапейскіх клюбаў. У выніку склаў дамову зь нямецкім «Вольфсбургам» у 2017 годзе. У тым жа годзе дэбютаваў за клюб, але ў афіцыйных матчах гэтак ня здолеў здабыць ніводнага голу. У выніку, улетку 2018 году трэнаваўся з бэльгійскімі «Зюльтэ-Варэгемам» і «Бруге», але пасьля таго як захварэў на малярыю, клюбы адмовіліся ад футбаліста. 22 жніўня Асымэн на правах арэнды перайшоў у склад бэльгійскага «Шарлеруа». Ужо хутка адбыўся дэбют футбаліста ў матчы супраць «Мускрона», пасьля зьмены Жэрэмі Пэрбэ. У верасьні нападнік улучыў свой першы гол у прафэсійнай клюбнай кар’еры ў браму «Ваасьлянд Бэвэрэну». Гулец працягнуў забіваць галы, зарабіўшы нават дубль у пераможным матчы супраць «Зюльтэ-Варэгема» (2:1). Па сканчэньні шыкоўнага сэзону бэльгійцы актывавалі пункт выкупу гульца, але адразу прадалі яго францускаму «Лілю».

11 жніўня 2019 году нападнік дэбютаваў у Лізе 1, двойчы пацэліўшы мяч у браму «Нанту». У верасьні быў абраны гульцом месяца лігі. У кастрычніку Асымэн адзначыўся голам у браму «Чэлсі» ў матчы Лігі чэмпіёнаў. У ліпені 2020 году за рэкордныя 70 млн эўра за афрыканскага футбаліста быў набыты італьянскім «Напалі». Не зважаючы на пэўныя посьпехі, у першыя сэзоны ў Нэапалі праз траўмі і каранавірус ня мог набраць адпаведныя паказьнік. Сапраўды выявіў свае бамбардзірскія здольнасьці ў сэзоне 2022—2023 гадоў, калі забіваў галы амаль у кожным матчы.

На працягу летняга трансфэрнага вакна ўлетку 2024 году было шмат спэкуляцыяў, што Асымэн пакіне «Напалі», далучыўшыся да аднаго з шэрагу клюбаў, як то «Аль-Аглі», «Чэлсі» і ПСЖ. 30 жніўня 2024 году паведамлялася, што нападнік дамовіўся з саудаўскім клюбам «Аль-Аглі», але дамова ня была складзеная, бо «Напалі» зьмяніў запытаную цану за ягоны пераход. Замест гэтага саудаўскі клюб склаў дамову з нападнікам «Брэнтфарду» Айвэнам Тоўні. У той жа дзень прапанаваны пераход у «Чэлсі» таксама не набыў моцы, бо гулец ня зодлеў умовіцца з камандай Прэм’ер-лігі. Між тым, нігерыец быў выключаны з заяўкі клюбу, бо яго замяніў Рамэлю Люкаку. У выніку футбаліст мусіў сысьці ў арэнду ў турэцкі «Галатасарай».

## Дасягненьні
**«Напалі»**:
* Чэмпіён Італіі: 2023

**«Галатасарай»**:
* Чэмпіён Турэччыны: 2025
* Уладальнік Кубка Турэччыны: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нігерыйскія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Нігерыі
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Вольфсбург»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Шарлеруа»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ліль»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Напалі» Нэапаль
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Галатасарай» Стамбул
Станіслаў Лобатка

**Стані́слаў Ло́батка** (;  25 лістапада 1994 году) — славацкі футбаліст, паўабаронца італьянскага клюбу «Напалі» і нацыянальнай зборнай Славаччыны. Выхаванец клюбу «Трэнчын», падчас выступаў за які на час выправіўся да амстэрдамскага «Аяксу». Выступаў у Даніі і Гішпаніі, пасьля чаго быў запрыкмечаны італьянскім «Напалі», які ў студзені 2020 году выдаткаваў 24 млн эўра на набыцьцё паўабаронцы. Гульцу спатрэбіўся пэўны час, каб стаць футбалістам асноўнага складу нэапальцаў.

## Дасягненьні
**«Трэнчын»**:
* Чэмпіён Славаччыны: 2015
* Уладальнік Кубка Славаччыны: 2015

**«Напалі»**:
* Чэмпіён Італіі: 2023, 2025
* Уладальнік Кубка Італіі: 2020
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славацкія футбалісты
Лямбэрт Маастрыскі

**Лямбэрт Маастрыскі**, **Сьвяты Лямбэрт** (, ; 960 — ) — Сьвяты, біскуп Маастрыхту (668/670 — паміж 698 і 708).

## Імя

Лямбэрт — імя германскага паходжаньня.

## Біяграфія
У маладосьці на яго меў уплыў дзядзька Сьвяты Тэадард, біскуп маастрыскі. Па яго гібелі атрымаў пасьвячэньне на біскупа маастрыскага ў 668 ці 670 годзе. Быў дарадцам караля Аўстразіі Гільдэрыка II. Выгнаны па забойстве караля маёрдомам Эброінам, сем гадоў хаваўся ў кляштары Стаўло, якім кіраваў Сьвяты Рэмакль.

Па прыходзе да ўлады ў 681 годзе Піпіна Герыстальскага вярнуўся на маастрыскую катэдру, аднак пазьней папракаў Піпіна Герыстальскага за пазашлюбнае сужыцьцё з Альпаідай, маці Карла Мартэла.

17 верасьня 705 або 706 году ў Льежы загінаў ад рук францкага графа Дадона, як мяркуюць — брата Альпаіды.

Пераемнікам сьвятога Лямбэрта на катэдры Маастрыхта стаў Сьвяты Губэрт.

## Глядзіце таксама
* Румбольд Мэхеленскі

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Лямбэрт

**Лямбэрт** (*Лемберт*), **Лямпарт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ландаберт, Ланберт або Ламберт, пазьней Лямбэрт або Лямпэрт (Landobert, Lanbert, Lambert, Lampert) і Бертланда (Bertlanda) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -ланд- (-лант-) (імёны ліцьвінаў Лянтэла, Ландзіна; германскія імёны Landel, Landina) паходзіць ад германскага landa 'зямля', а аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Кібарт, Любарт; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) — ад германскага berhta 'яркі'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Lambert (Lampert, Lampart).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Lamperto alias Rambalt Wollymunthowicz* (23 траўня 1409 году); *Kamel Lamparth, wloch* (1552—1555 гады); *Lampart Włoch* (1561—1566 гады); *Ламъпартъ Влохъ… тотъ же Лампартъ*, *Лемъпартъ Юшковичъ* (1567 год); *Lampertowicz* (1636 год); *Pani Lampartowiczowa* (1667 год); *Anna Lambert* (1808 год); *Mikołaj Lambertt* (1819 год).

## Носьбіты
* Лянтбэрт зь Ліёну (каля 625 — каля 688) — біскуп Ліёну
* Лямбэрт Спалецкі (каля 875/880 — 898) — кароль Італіі (891—898) і імпэратар (892—898), а таксама герцаг Спалета (894—898)
* Лямбэрт Маастрыскі (960 — 5 траўня 1038) — Сьвяты, біскуп Маастрыхту
* Лямбэрт Мешкавіч (каля 981 — па 992) — сын першага польскага караля Мешкі I
* Мешка II Лямбэрт (990—1034) — кароль Польшчы
* Лямбэрт Герсфэльдзкі (? — 1080-я) — нямецкі храніст
* Лямпэрт Вугорскі (каля 1040 — каля 1095) — вугорскі прынц
* Лямбэрт Зэмгальскі (памёр паміж 1227 і 1234) — біскуп Зэмгаліі і Сэліі
* Румбольд Лямпэрт Валімонтавіч (1371 — 1432) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста генэральны жамойцкі, маршалак земскі і намесьнік віцебскі
* Лямпэрт Дыстэльмаер (1522—1588) — нямецкі праўнік і канцлер
* Андрэй Лямпартовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1586 і 1598 гадох
* Лямпарт Марцінавіч Доўбар Мажайковіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе
* Крыштоф Лямпартовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1600 годзе
* Гаспар Лампартовіч — віленскі лаўнік, які ўпамінаецца ў 1626 годзе

У былым Жамойцкім старостве каля Крожаў існавала вёска Лембярцішкі.

## Глядзіце таксама
* Лянда
* Бэрт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Міхайла Румбольдавіч

**Міхайла Румбольдавіч** — літоўскі баярын.

Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Вількаміры.

## Імя

Варыянт імя ў гістарычнай крыніцы: *Михайло Ромъболтовичъ* (1440—1492 гады).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Румбольда Валімонтавіча, маршалка земскага і намесьніка віцебскага.

Упамінаецца ў сярэдзіне XV стагодзьдзя, калі атрымаў ад вялікага князя Казімера сем сялянскіх сем’яў у Вількамірскім старостве. 

Няма зьвестак пра жонку і нашчадкаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Румбольдавіч Міхайла
Пётар Кезгайлавіч

**Пётар Кезгайлавіч** (? — па 1437) — літоўскі баярын.

## Імя

Геза або Кеза (Geso, Keso) і Гайла (Gailo) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гез- (-гіз-, -кез-) (імёны ліцьвінаў Геска, Гізель, Гесмонт; германскія імёны Geske, Giesel, Gismondus) паходзіць ад гоцкага gais 'суліца, кап’ё', германскага gaizá 'завостраны кій', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Кезгайла азначае «жвавае кап’ё».

Форма імя ў гістарычных крыніцах: *Petro Kensgalowicz* (9 красавіка 1437 году); *her Knyssegalowitcz* (1481 год).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду Кезгайлаў гербу «Задора», сын Кезгайлы Валімонтавіча, кашталяна віленскага. Меў братоў Міхайлу, Яна, Дабяслава, Бутрыма і, магчыма, Таліята.

Упамінаецца ў данацыйным дакумэнце 1437 году яго сваяка Станіслава Даўгайлы. Відаць, таксама ўпамінаецца ў лісьце 1481 году Яна Кезгайлы да вялікага магістра.

Няма зьвестак пра жонку і нашчадкаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Пётар
Катэгорыя:Баяры літоўскія
Юры Карпіловіч

**Юры Ўладзімеравіч Карпіловіч** (1934, Менск, цяпер Беларусь — 2020) — беларускі канструктар вылічальнай тэхнікі.

Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1970) за стварэньне ЭВМ «Менск» і Ленінскай прэміі (1983) за стварэньне кампутара АС ЭВМ. Кандыдат тэхнічных навук (1984) і прафэсар (1990). 

У 1957 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. У 1958 годзе працаўладкаваўся інжынэрам-канструктарам на «Менскі завод электронных вылічальных машынаў», дзе пазьней стаў старэйшым інжынэрам аддзелу галоўнага тэхноляга і намесьнікам галоўнага інжынэра. Браў удзел у стварэньні ЭВМ «Менск» і Адзінай сыстэмы пэрсанальных кампутараў і сродкаў тэлекамунікацыяў. У 1973 годзе стаў кіраўніком «Менскага завода вылічальнай тэхнікі». У 1974 годзе заняў пасаду галоўнага інжынэра «Менскага вытворчага аб’яднаньня вылічальнай тэхнікі». У 1976 годзе адначасна пачаў выкладаць у Менскім радыётэхнічным інстытуце. Быў галоўным канструктарам ЭВМ АС-1061 сумесна з А.С. Віталісавым. Аўтар падручнікаў для ВНУ.

У 1994 годзе стаў галоўным спэцыялістам «Менскага вытворчага аб’яднаньня вылічальнай тэхнікі». У 1999 годзе заняў пасаду прафэсара катэдры эканомікі і кіраваньня вытворчасьцю Менскага інстытуту кіраваньня. Аўтар кнігі ўспамінаў «Так было» (2004).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія інжынэры
Катэгорыя:Беларускія вынаходнікі
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Ляўрэаты Ленінскай прэміі
Катэгорыя:Выкладчыкі менскіх ВНУ
Бэргарт

**Бэргарт** (, ; ) — біскуп Вэрдэну (з 870).

## Біяграфія
Паходзіў зь вядомага лятарынскага роду, які валодаў маёнткамі каля Вэрдэну. 

У 1870 годзе атрымаў пасьвячэньне на біскупа Вэрдэну, а таксама стаў плябанам кляштару Сьвятога Маўрыкія ў Толеі (Заарлянд). Неаднаразова браў удзел у царкоўных саборах. У 873 годзе браў удзел у асьвячэньні катэдры ў Кёльне. За ім скончылася будаваньне катэдры ў Вэрдэне.

У хроніцы Альбрыка (XIII ст.) упамінаецца як сьвяты. Яшчэ ў XVI ст. у Толеі ўшаноўвалі яго магілу.

## Глядзіце таксама
* Бэргарт (імя)
* Бэргарт Кляўзгайла
* Ратольд Страсбурскі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя франкаў
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы
Юры Гетаўтавіч

**Юры Гетаўтавіч** (? — па 1452) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста браслаўскі (1452).

Яго сын называў сябе «Вішнеўскім вотчыньнікам».

## Імя

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Georgius Gottoltowycz* (13 ліпеня 1443 году), *Juszko Gethowtowicz* (23 красавіка 1452 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Гетаўта гербу «Копач». Меў брата Дорга.

У 1443 годзе засьведчыў дакумэнт сьвірскага князя Яна Грыга. У 1452 годзе быў старостам браслаўскім.

Ажаніўся з Ганнай (нявысьветленага паходжаньня). У шлюбе меў сына Юрыя.

24 чэрвеня 1468 і 22 траўня 1478 году яго ўдава разам з сынам зрабілі ахвяраваньне на касьцёл у Крэве.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Гетаўтавіч, Юры
Калінік I

**Калінік I** () — патрыярх кантантынопальскі (693—705), Сьвяты.

## Біяграфія
Вянчаў на царства імпэратара Лявонція, які зрынуў з пасаду Юстыніяна II. Калі апошні, забіўшы Лявонція, зноў заняў пасад, то асляпіў Калінік і выслаў яго на жыхарства ў Рым.

## Глядзіце таксама
* Каленік

## Крыніцы

Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Калінік (мучанік)

**Калінік** () — Сьвяты, мучанік часоў перасьледу хрысьціянаў Дэцыюшам Траянам (249—251).

## Біяграфія
Ад пачатку быў паганскім жрацом, але, пабачыўшы мужнасьць мучаніка Фірса, стаў верыць у Хрыста.

## Глядзіце таксама
* Каленік

## Крыніцы

Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Катэгорыя:Мучанікі
Жыгімонт Індрыхавіч

**Жыгімонт Індрыхавіч** (? — па 1470) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста жытомірскі (1458—1468).

## Імя

Зігімунд, Зігімунт, Зігісмунд або Зігісмонд, пазьней Зыгмунд, Зыгмант або Жыгмант (Sigimund, Sigimunt, Sigismund, Sigismondus, Siegmund, Zygmont, Żygmont) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сіг- (зыг-, зег-) (імёны ліцьвінаў Зігібут, Зыгел, Зыгер; германскія імёны Sigibot, Sigel, Siger) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага sigus 'перамога', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Скірмунт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sciremunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Жыгімонт азначае «перамога гарлівасьці».

Адпаведнасьць імя Жыгімонт германскаму імю Sigimund сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *Жидимонт староста Житомирьский* (1458 год), *Жикмонтъ Индрихович, староста Житомерскіи* (15 траўня 1468 году), *20 человековъ пана Жидимонтовых людеи* (1470 год).

## Біяграфія
Відаць, паходзіў зь літоўскага баярскага роду.

У 1458—1468 гадох быў старостам жытомірскім.

Ажаніўся з Ганнай (нявысьветленага паходжаньня). 

## Глядзіце таксама
* Румбольд Валімонтавіч
* Гетаўт Каленікавіч
* Бутрым Якубавіч Неміровіч

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Гердут (імя)

**Гердут** (*Кердут*, *Гердуць*, *Кердуць*, *Гірдут*, *Гірдуць*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Кердут (Kerdut) — імя германскага паходжаньня.
Іменная аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'). Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і ў славянскіх мовах. Такім парадкам, імя Гердут азначае «ахоўнік».

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Saymunt Girdutten son* (29 верасьня 1379 году); *Кердути* (1387—1392 гады); *Girde Skamunden son*, *Gyrde, Schamunti filius* (12 кастрычніка 1398 году); *cum Gerdud*, *Gerdud* (2 кастрычніка 1413 году); *Кгирдутю чоловек* (20 чэрвеня 1413—1424 гадоў паводле выпісу 30 студзеня 1607 году); *Кгирдутьево именье* (*Кгирдуть*, 20 лютага 1466 году); *Кердити*; *сельцу своему Кгердутишкам* (10 кастрычніка 1499 году); *земль пустовских… [[Буцейка|Бутковы]] Кгердутевича* (3 студзеня 1522 году); *Стан Кгирдутовичъ* (1528 год); *Кгирдутевая вдова* (1538 год); *зъ Кгердутишокъ въ повете Менскомъ* (1567 год); *пан Лаврин Кгердудъ Ульчицъский… Lawryn Gierdud Ulczicki… я Лаврин Кгердуд Улъчицский* (3 верасьня 1596 году); *сеножати Кгердуты* (16 чэрвеня 1633 году); *Walęty Gierdut… na miejscu Walętego Gierducia… Stefan Michałowicz Kierdutowicz na miejscu rodzica swego Michała Kierdutowiczą z Gierduciów* (1667 год); *Gierduciszki* (1744 год); *Katarzyna Gerdut* (1758 год).

## Носьбіты
* Саймонт Гердутавіч — літоўскі баярын, які засьведчыў умову 1379 году
* Гердут ( па 1413) — літоўскі баярын, сын Скамонта
* Стань Гірдутавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Андрэй Янавіч Гердуць — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1595 годзе
* Мікалай Станіслававіч Гірдутовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1595 годзе

Гертут (Gertut) гербу Ліс — літоўскі шляхецкі род.

Гердуд (Gierdud) гербу Яліта — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Кертут (Kiertut) гербу Грыф — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

У ваколіцах Путыўлю па 1499 годзе ўпаміналася сяльдо Гердутышка (*Гердутишко*). У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Гердуцішкі ў Менскім ваяводзтве. 

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Гердуцішкі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Забалеўскі Двор

**Забалеўскі Двор** (з 1922 — *Чырвоны Кастрычнік* або *Красны Акцябар*) — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1976 годзе да населенага пункта была далучана вёска Ізабалёва.

Да 29 чэрвеня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Чырвонакастрычніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 230 чалавек

## Асобы
* Мікалай Касьпяровіч (нар. у в. Ізабалёва, якая зьлілася з ў 1976 г. з в. Забалеўскі Двор) — беларускі этнограф, краязнавец, лексыкаграф, мастацтвазнавец і літаратуразнавец.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Ізабалёва

**Ізабалёва** — былая вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла у склад Пухавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя 19 двароў, 126 жыхароў. У 1976 годзе далучана да вёскі Забалеўскі Двор.

## Асобы
* Мікалай Касьпяровіч — беларускі этнограф, краязнавец, лексыкаграф, мастацтвазнавец і літаратуразнавец.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Раўчак (Менская вобласьць)

**Раўча́к** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавету.

Знаходзіцца за 6 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, 6 км ад чыгуначнай станцыі Пухавічы лініі Менск-Асіповічы.

## Гісторыя
У пачатку ХХ ст. у Пухавіцкай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні.

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыне.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* пачатак XX ст. — 8 двароў, 55 жыхары
* 1917 год — 8 двароў, 54 жыхароў
* 2002 год — 12 двароў, 22 жыхары
* 2009 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Бутрым Якубавіч Неміровіч

**Бутрым Якубавіч Неміровіч** (у каталіцтве **Ўладзіслаў**; да 1488 — па 23 верасьня 1523) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, цівун віленскі (1507—1510).

## Імя

Бодэрым (Bauderrim) і Рэмбод, Рымбот або Рымбота (Rembod, Rimbotus, Rimboto) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-) (у старажытных тэкстах *bod* праз доўгае *о* пісалася як *baud*), а аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) — ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'. Такім парадкам, імя Бутрым азначае «непарушны корань» (тое ж, што і Рымбут).

Паходжаньне імя Бутрым ад складаньня германскіх імёнаў Bodo і Rimo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Бутримко Якубовичъ* (9 верасьня 1488 году), *Бутрымъ Якубовичъ Немировичъ* (25 лістапада 1500 году), *Бутримъ Якубовичъ* (24 ліпеня 1501 году), *Butrym Nyemirovicz* (1506 год), *Бутрим[ъ] Немирович[ъ]* (1506 год, 23 ліпеня 1507 году, 8 лютага і 15 траўня 1509 году, 19 кастрычніка 1510 году, 19 верасьня 1561 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Якуба Андрэевіча. Меў братоў Андрэя, Яна і Вацлава. Як яго брат, з усяго відаць, памылкова ўпамінаецца Марцін Якубавіч.

Упамінаецца 25 лістапада 1500 і 24 ліпеня 1501 году як дваранін вялікага князя Аляксандра. Па сьмерці Аляксандра перайшоў у двор Жыгімонта Старога. З 30 траўня 1504 да 25 лістапада 1506 году быў крайчым вялікай княгіні, намесьнікам віленскім. 23 чэрвеня 1507, 19 кастрычніка 1510 і ў грамаце 1509 году значыцца цівуном віленскім каралеўскага двара. У 1516 году ўпамінаецца як баярын гаспадара караля яго міласьці.

Ажаніўся з Марынай. 8 сьнежня 1510 году разам з жонкай фундаваў алтар Сьвятой Ганны ў касьцёле ў Тэйкінах.

## Мова і культура

Змацаваў дзьве ўласныя граматы пячацьцю з рускім надпісам: «ПЬ(ЧАТЬ)+В(Л)ОДНСЛАВЬ ЕЗУСЬ М(А)РЬӔ».

## Глядзіце таксама
* Гетаўт Каленікавіч
* Жыгімонт Індрыхавіч
* Румбольд Валімонтавіч

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Баяры літоўскія
Гарох

**Гарох** — род травяністых расьлінаў сямейства бабовых.

Вядома 6 відаў, пашыраных у Афрыцы і Эўразіі. Паходзіць зь Міжземнамор'я. Вырошчваюць пераважна пасяўны гарох на корм жывёле, у якасці зялёнага ўгнаеньня, а таксама для харчаваньня людзей. У якасьці кармавой расьліны таксама выкарыстоўваюць пялюшку (палявы гарох). Пашыраны ў Расеі, Ўкраіне, Беларусі, Кітаі, Індыі і ЗША.

Клубеньчыкавыя бактэрыі на каранях гароху ўзбагачаюць глебу азотам. Насеньне гароху прарастае пры тэмпэратуры 1—4 °C. Усходы ўстойлівыя да замаразкоў да -6 °C. Імклівы рост назіраецца пры 15—20 °C. Гарох высейваюць у красавіку—траўні. Адлегласьць пры двухрадковым пасеве — 7—10 см, а пры аднарадковым — да 2 см.

## Віды
* *[[Пасяўны гарох]]*. Аднагадовая расьліна з лазячым сьцяблом вышынёй ад 20 см да 2 мэтраў. Мае парнаперыстае лісьце і кветкі ў гронках ад белага да пурпурова-фіялетавага адценьня. Плод — струк. Круглае зерне мае белае, жоўтае або зялёнае адценьне. Зьмяшчае каля 50 % крухмалу, 22—27 % бялку, тлушч, каратын і вітаміны Б1, Б2 і Ц. Ёсьць холадаўстойлівай, вільгацялюбнай і азотфіксавальнай расьлінай. Вырошчваецца на дзярнова-падзолістых суглініках або супяшчаніках з амаль нэўтральнай рэакцыяй. У 1990-я гады раянаванымі ў Беларусі гатункамі на зерне былі: Уладаўскі, Працаўнік, Чэскі асілак, Белус і Агат; агародніннымі гатункамі — Зялёны варонескі, Выдатны, Арагумскі, Савінтэр, Паўднёвы, Альфа, Віёла і Агароднінны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Роды бабовых
Катэгорыя:Струкавыя
Студэнцкая думка (ЗБС)

**«Студэ́нцкая ду́мка»** ― беларускамоўны часопіс, першы нумар якога выдадзены ў Менску ў лістападзе 1988 году студэнцкім патрыятычным згуртаваньнем «Сьвітанак». Першапачаткова выдаваўся на 8 старонках  А5. Першым рэдактарам часопіса быў 5-курсьнік Беларускага дзяржаўнага тэхналягічнага ўнівэрсытэта Ігар Міхно. У 1990 годзе Задзіночаньне беларускіх студэнтаў пераняло выданьне часопіса, рэдактарам якога стаў Зьміцер Вайцяховіч. У выніку наклад часопісу да канца году вырас з 1000 да 5000 асобнікаў, выраб якіх ажыцьцяўляўся на  у навукова-дасьледчых інстытутах паводле прыватных вусных дамоваў.

## Беларусь
Пасьля распаду СССР часопіс працягнууў выдавацца і стаў пастаянным часопісам краіны. Доўні час выдаваўся без дзяржаўнае рэгістрацыі. Гэта не было перашкодаю для дзейнасьці часопісу.

13 красавіка 1999 г. Мінінфармацыі РБ зарэгістравала незалежны моладзевы часопіс CD / «Студэнцкая Думка». Задоўга да эпохі татальнай кампутарызацыі і youtube стваральнікі адзінага ў краіне выданьня з канцэпцыяй «шэрага глянцу» штомесяца распаўсюджвалі вірус непрыкрытага індывідуалізму і здаровай правакацыі.

13 красавіка 1999 году Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь афіцыйна зарэгістравала часопіс.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Архіў часопісу

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы СССР
Катэгорыя:Часопісы БССР
Вялікі пакаянны канон

**Вялікі Пакаянны Канон** — твор сьвятога Андрэя, які быў крыцкім мітрапалітам і аўтарам шматлікіх гімнаў ды канонаў VII-VIII ст.ст.

### Аўтар
Сьв. Андрэй, які нарадзіўся ў Дамаску, быў манахам манастыра сьв. Гробу Гасподняга ў Ерусаліме, дыяканам у Канстантынопалі, і ўрэшце, япіскупам на Крыце. Быў добра абазнаны ў розных усходніх літургічных ды паэцкіх традыцыях.

### Зьмест
Вялікі Канон лічыцца «ўнівэрсальным для ўсяго [хрысьціянскага] Ўсходу твор», «містычнай размовай з уласнай душой». Усе дзевяць песень Канону прыводзяць на ўзгадку шматлікія прыклады падзеньня, пакаяньня і даверу да Бога са Старога і Новага Запаветаў. Узгадваецца ўся гісторыя збаўленьня, ад Адама, Абрагама і Майсея, да ахвяры Хрыста на крыжы, гісторыя ўпадкаў ды вернасьці Богу, гісторыя вольнага выбару чалавека ды провіду Божага.

Разам з тым Канон служыць «паломніцтвам у сьвет усходняй манаскай містыкі» паказваючы «шлях малітоўнага сузіраньня».

Канон называецца Вялікім, бо зьмяшчае 250 трапароў, чаго няма ў іншых канонах. Першы раз сьв. Андрэй чытаў яго на 6-тым Сусьветным Саборы, дзе і быў Саборам апрабаваны.

### Выконваньне
Канон сьпяваецца двойчы падчас Вялікага Посту - ў першы і пяты тыдні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хрысьціянская малітва
Катэгорыя:Вялікі пост
Падсобнае (Менская вобласьць)

**Падсо́бнае** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй. У траўні 1942 годзе вёска была спалена, загінулі 3 жыхары.

## Насельніцтва
* 2002 год — 9 двароў, 9 жыхароў
* 2009 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Падбярэжжа

Назву **Падбярэ́жжа** маюць:
## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Падбярэжжа — вёска ў Пухавіцкім сельсавеце Пухавіцкага раёну
** Падбярэжжа — вёска ў Турынскім сельсавеце Пухавіцкага раёну
Дабяслаў

* Дабяслаў ( 1230—1280) — дзяржаўны дзяяч Каралеўства Польскага, кашталян вісьліцкі
* Дабяслаў Куразьвенцкі ( 1320—1397) — дзяржаўны дзяяч Каралеўства Польскага, ваявода кракаўскі
* Дабяслаў Алясьніцкі ( 1440) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Каралеўства Польскага, ваявода сандамірскі, удзельнік Грунвальдзкая бітвы
* Дабяслаў Кезгайла ( каля 1460) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, кашталян віленскі
* Дабяслаў Сеньненскі ( каля 1477) — рэлігійны дзяяч Каралеўства Польскага, канонік гнезьненскі
Борха Маяраль

**Бо́рха Маяра́ль** (;  5 красавіка 1997 году) — гішпанскі футбаліст, нападнік клюбу «Хэтафэ». Ёсьць выхаванцам акадэміі мадрыдзкага «Рэалу», у якую патрапіў у веку 10 гадоў. Першыя гады кар’еры выступаў у рэзэрвовай дружыне мадрыдзкага «Рэалу» у трэцім дывізіёне гішпанскага футболу. У 2015 годзе быў падцягнуты да асноўнай каманды, дзе дэбютаваў матчам 31 кастрычніка супраць клюбу «Ляс-Пальмас», зьявіўшыся на апошніх хвілінах сустрэчы. З 2016 году пачаў выклікацца ў арэнду ў розныя клюбы, павяртаючыся і гуляючы за «Рэал». У студзені 2022 году далучыўся да «Хэтафэ» на правах арэнды. Зьявіўшыся ў 18 матчах сэзону 2021—2022 гадоў, выцягнуў «Хэтафэ» з зоны вылету. У жніўні таго ж году склаў кантракт з «Хэтафэ», які разьлічаны на 5 гадоў.

## Дасягненьні
**«Рэал»**:
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2018
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2017
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2017

**«Чэлсі»**:
* Пераможца Лігі канфэрэнцыяў: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Судовы весьнік

**Судовы весьнік** &mdash; часопіс, які выдаецца Вярхоўным судом Рэспублікі Беларусь. Пачаў выдавацца пасьля стварэньня судовае ўлады Беларусі. Першы часопіс быў выдадзены ў студзені 1992 году. Выходзіць адзін раз у тры месяцы. Мова выданьня расейская, але рэдка бываюць допісы на беларускае мове. Галоўны рэдактар&nbsp;— Кісялёва Вольга Ўладзімераўна. Раней была Натальля Сьвятаславаўна Радкоўская.

Управа выданьня&nbsp;— 220020 Беларусь, Менск, вул. Арлоўская, д. 76.

Часопіс мае пасьведчаньне № 1048 ад 15.01.2010 году, якое было выдадзенае Міністэрствам інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

Наклад часопісу прыблізна 2000 асобнікаў.

## Зьмест
У часопісе публікуюцца:
* пастановы Пленума Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь, якія растлумачваюць парадак прымяненьня прававых норм, і камэнтарыі да пастаноў;
* судовыя пастановы Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь;
* касацыйная, апэляцыйная і наглядная практыка абласных судоў;
* агляды судовае практыкі;
* матэрыялы аб вопыце работы судзьдзяў і судоў Беларусі;
* аналітычныя артыкулы па пытаньнях правапрымяненьня і дыскусійныя матэрыялы, у якіх ёсць прапановы па ўдасканаленьні заканадаўства.

Рашэньнем калегіі Вышэйшае атэстацыйнае камісыі Рэспублікі Беларусь часопіс уключаны ў Пералік навуковых выданьняў Рэспублікі Беларусь для апублікаваньня вынікаў дысэртацыйных даследаваньняў па юрыдычных навуках.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кантакты
* Гарадзенская абласная бібліятэка

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Часопісы на расейскай мове
Катэгорыя:Праўныя часопісы
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Судовы весьнік Плюс: Эканамічнае правасудзьдзе

**Судовы весьнік Плюс: Эканамічнае правасудзьдзе** ()&nbsp;— часопіс, які выдаецца Вярхоўным судом Рэспублікі Беларусь.  Часопіс, які лічыцца інфармацыйна-аналітычным дадаткам да часопісу «Судовы весьнік», насамрэч, зьяўляецца асобным выданьнем. Пачаў выдавацца пасьля далучэньня Вышэйшага Гаспадарчага Суду да Вярхоўнага Суду Беларусі. Судовая ўлада Беларусі была злучаная і быў створаны адзіны суд, які быў вяршыняю судовае ўлады Беларусі. Першы часопіс быў выдадзены ў студзені 2014 году. 

Выходзіць адзін раз у месяц. 

Мова выданьня расейская, але рэдка бываюць допісы на беларускае мове. 

Управа выданьня&nbsp;— 220020 Беларусь, Менск, вул. Валадарскага, д. 8.

Часопіс мае пасьведчаньне № 1676 ад 06.12.2013 году, якое было выдадзенае Міністэрствам інфармацыі Рэспублікі Беларусь.

Галоўны рэдактар&nbsp;— Натальля Сьвятаславаўна Радкоўская, якая адначасова робіць рэдактарам Судовага весьніку.

## Вонкавыя спасылкі
* Кантакты
* Зьмест часопіса

Катэгорыя:Часопісы на расейскай мове
Катэгорыя:Праўныя часопісы
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2014 годзе
Юстыцыя Беларусі

**Юстыцыя Беларусі** () &mdash; часопіс, які выдаецца Міністэрствам справядлівасьці Рэчы Паспалітае Беларусь. Першы часопіс быў выдадзены ў красавіку 1998 году. 

Галоўны рэдактар Сушкіна Сьвятлана Віктараўна.

Мова выданьня расейская, але рэдка бываюць допісы на беларускае мове. 

Управа выданьня &mdash; 220004 Беларусь, Менск, вул. Кальварыйская, 1-1, пам. 703.

## Зьмест
Часопіс мае асноўныя разьдзелы:
* Каментар
* Аналіз
* Меркаванне
* Актуальны каментар
* Замежны вопыт
* Прымусовае выкананне
* Натарыят
* Загс
* Адвакатура
* Справаводства і архіўная справа.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве
* Кантакты
* Зьмест часопіса

## Крыніцы

Катэгорыя:Часопісы на расейскай мове
Катэгорыя:Праўныя часопісы
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе
Выканаўчая ўлада Гарадзенскай вобласьці

**Выканаўчая ўлада Гарадзенскае вобласьці** &mdash; сукупнасьць дзяржаўных установаў, якія падпарадкаваныя Ураду Беларусі, або яго службам: міністэрствам і ведамствам. Месца дзейнасьці ўстановаў &mdash; Гарадзенская вобласьць.

Асноўная ўстанова выканаўчае ўлады  &mdash; Гарадзенскі абласны выканаўчы камітэт. Разам зь ім існуюць установы:
* Управа ўнутраных спраў Гарадзенскага аблвыканкому
* Управа Камітэта Дзяржаўнае Бясьпекі па Гарадзенскае вобласьці
* Управа Камітэту дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь па Гарадзенскае вобласьці
* Управа Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь па Гарадзенскае вобласьці
* Пракуратура Гарадзенскае вобласьці
* Галоўная ўправа юстыцыі Гарадзенскага аблвыканкаму
* Інспэкцыя Міністэрства па падатках і зборах па Гарадзенскае вобласьці
* Гарадзенская абласная ўправа МНС РБ
* Вайсковы камісарыят па Гарадзенскае вобласьці

## Сьледчы камітэт
Управа Сьледчага камітэту па Гарадзенскае вобласьці мае свае аддзедлы ў вобласьці:
* Астравецкі
* Ашменскі
* Бераставіцкі
* Ваўкавыскі
* Вярэнаўскі
* Гарадзенскі міжраённы
* Зьдзецельскі
* Зэльвенскі
* Іўеўскі
* Карэліцкі
* Лідзкі
* Мастоўскі
* Новагарадзкі
* Сьвіслацкі
* Слонімскі
* Смаргонскі
* Шчучынскі

## Камітэт дзяржкантролю
Сьпіс земскіх установаў службаў КДК Беларусі ў Гарадзенскае вобласьці:
* Управа Камітэту дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь па Гарадзенскае вобласьці:
** Лідзкі міжраённы камітэт дзяржаўнага кантролю

Сьпіс земскіх установаў Дэпартамэнту фін. расьследаваньняў:
* Управа ДФР КДК РБ па Гарадзенскае вобласьці:
** Ваўкавыскі міжраённы аддзел
** Лідзкі міжраённы аддзел
** Слонімскі міжраённы аддзел

## Пракуратура
Пракуратура Гарадзенскае вобласьці мае наступныя аддзелы ў вобласьці:
* Раённыя пракуратуры:
** Пракуратура Астравецкага раёну
** Пракуратура Ашменскага раёну
** Пракуратура Бераставіцкага раёну
** Пракуратура Ваўкавыскага раёну
** Пракуратура Вярэнаўскага раёну
** Пракуратура Гарадзенскага раёну
** Пракуратура Зьдзецельскага раёну
** Пракуратура Зэльвенскага раёну
** Пракуратура Іўеўскага раёну
** Пракуратура Карэліцкага раёну
** Пракуратура Лідзкага раёну
** Пракуратура Мастоўскага раёну
** Пракуратура Новагарадоцкага раёну
** Пракуратура Сьвіслацкага раёну
** Пракуратура Слонімскага раёну
** Пракуратура Смаргонскага раёну
** Пракуратура Шчучынскага раёну
* Гарадзкая пракуратура:
** Пракуратура места Горадня
* Транспартная пракуратура:
** Гарадзенская транспартная пракуратура

## Падатковая інспэкцыя
Сьпіс раённых і гарадзкіх аддзелаў падпарадкаваных Управе Гарадзенскае вобласьці:
* Ваўкавыскага раёну
* Гарадзенскага раёну
* Лідзкага раёну
* Навагародзкага раёну
* Астравецкага раёну
* Слонімскага раёну
* Смаргонскага раёну
* Шчучынскага раёну
* Ленінскага раёну
* Кастрычніцкага раёну

## Глядзіце таксама
* Райаддзелы міліцыі
* Транспарты аддзел міліцыі
* Райаддзелы Сьледчага камітэту Беларусі
* Гарадзкі аддзел Сьледчага камітэту Беларусі
* Раённыя інспэкцыі МПЗ Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.
* Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадзенская вобласьць
Выканаўчая ўлада Беларусі

**Выканаўчая ўлада Рэспублікі Беларусь** складаецца з Ураду Беларусі і падпарадкаваных яму дзяржаўных установаў. Прэзыдэнт Беларусі не зьяўляецца часткаю выканаўчае ўлады.

## Глядзі таксама
* Выканаўчая ўлада Берасьцейскае вобласьці
* Выканаўчая ўлада Віцебскае вобласьці
* Выканаўчая ўлада Гарадзенскае вобласьці
* Выканаўчая ўлада Гомельскае вобласьці
* Выканаўчая ўлада Магілеўскае вобласьці
* Выканаўчая ўлада Менскае вобласьці
* Выканаўчая ўлада места Менск
Марк Шнэйдэрман

**Марк Эмануі́лавіч Шнейдэрма́н** (16 сакавіка 1898, Жытомір, Валынская губэрня — 15 чэрвеня 1981, Менск, Беларуская ССР) — беларускі дырыгент, кампазытар, музычны пэдагог. Заслужаны дзяяч мастацтваў БССР (1940).

## Жыцьцяпіс
У 1930 року скончыў Ленінградзкую кансэрваторыю, кляс , . З 1935 (зь перапынкамі) дырыгент Дзяржаўнага тэатру опэры і балету Беларусі. У 1947—1957 роках мастацкі кіраўнік і галоўны дырыгент сымфанічнага аркестру Беларускай філярмоніі. Адначасова ў 1936—1971 роках (зь перапынкамі) выкладаў у Беларускай кансэрваторыі (з 1939 дацэнт).

## Творчасьць
На беларускай сцэне пад ягоным музычным кіраўніцтвам пастаўленыя опэра «Міхась Падгорны» Яўген Цікоцкага, балет «Салавей» Міхаіла Крошнера (абодва 1939) і інш. Аўтар музыкі для сымфанічнага аркестру, у тым ліку увэртуры (1939), п’есаў для фартэпіяна з аркестрам (1953), для аркестру беларускіх народных інструмэнтаў (1939), песьняў, балядаў, рамансаў, музыкі для дзяцей, апрацовак беларускіх народных песьняў ды інш.

## Прэміі і ўзнагароды
* Заслужаны дзяяч мастацтваў БССР (1940)
* ордэн „Знак Пашаны“ (1940, 1949)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў БССР
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Шнэйдэрман

**Шнэйдэрман** — жыдоўскае прозьвішча (ад  — кравец). Вядомыя носьбіты:

* Бэн Шнэйдэрман ( 1947) — інфарматык ЗША.
* Даніель Шнэйдэрман ( 1958) — францускі журналіст.
* Джордж Шнэйдэрман (1894—1964) — кінэматаграфіст ЗША.
* Марк Шнэйдэрман (1898—1981) — беларускі кампазытар, дырыгент, заслужаны дзяяч мастацтваў БССР.
* Міхаіл Шнэйдэрман (1909—1981) — Герой Савецкага Саюзу.
* Раман Шнэйдэрман (1947—2010) — савецкі і ўкраінскі футбаліст, трэнэр.
* Роб Шнэйдэрман ( 1957) — джазавы музыка і матэматык ЗША.
* Роза Шнэйдэрман (1882—1972) — дзяячка сацыялістычнага, працоўнага і жаночага руху ў ЗША.
* Эрык Шнэйдэрман ( 1954) — юрыст і палітык ЗША.

## Глядзіце таксама
* Шнайдэрман
* Шнайдэр

## Крыніцы
Балачанка (вёска)

**Балача́нка** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пухавіцкага сельсавету.

Знаходзіцца за 10 км на паўднёвы ўсход ад раённага цэнтру і чыгуначнай станцыі Пухавічы на лініі Менск-Асіповічы, на рацэ Балачанка.

## Гісторыя
Гарадзішча (пачатак 1-га тысячагодзьдзя н. э.) за 1,5-1,7 км на паўднёвы захад ад вёскі, на правым беразе р. Балачанка, урочышча Дубы.

На пачатку ХХ ст. маёнтак у Пухавіцкай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні.

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыне.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І з’езду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

З 31 ліпеня 1920 году ў БССР. У 1921 годзе адкрыта працоўная школа 1-ай ступені, у якой у 1922 годзе вучыліся 34 хлопчыкі і дзяўчынкі. На пачатку 1930-ых гг. праведзена калектывізацыя, створаны калгас імя В. М. Молатава, працавала кузьня.

У 1937 г. у вёсцы адпачываў Якуб Колас, які апісаў гэтыя мясьціны ў сваіх творах.

З чэрвеня 1941 году да 3 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* 1917 год — 4 двары, 9 жыхароў
* 1926 год — 15 двароў, 83 жыхары
* 2002 год — 3 двары, 5 жыхароў
* 2009 год — 4 чалавекі

## Славутасьці
* Гарадзішча.
* Мэмарыяльная дошка на доме ў якім адпачываў і працаваў Якуб Колас.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пухавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Балачанка (вёска)