Андрэй Хадановіч

**Андрэ́й Вале́р’евіч Хадано́віч** ( 13 лютага 1973 году, Менск) — беларускі паэт, перакладчык, літаратуразнаўца, бард.

## Біяграфія
Навучаўся ў школе № 113, потым у школе № 162. У 1995 годзе скончыў расейскае аддзяленьне філфаку БДУ, у 1999 — асьпірантуру пры БДУ.

З 1999 да цяпер выкладае замежную (францускую) літаратуру на філфаку БДУ, а таксама вядзе заняткі ў «Перакладчыцкай Майстэрні» пры Беларускім ПЭН-цэнтры і ў Школе маладога літаратара пры Саюзе беларускіх пісьменьнікаў. Выкладаў у Ліцэі імя Якуба Коласа і Беларускім калегіюме. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў і Беларускага ПЭН-цэнтру. У 2009—2017 гадох — старшыня Беларускага ПЭН-цэнтру, цяпер — сябра рады арганізацыі.

Займаўся інтэлектуальнымі гульнямі («Што? Дзе? Калі?», каманда МІФ). Выступаў у журы конкурсу дзіцячай творчасьці ў межах праектаў «Дзень Зямлі. Беларусь 2003», потым у 2004—2005. У 2007 на лэйбле BMAgroup выдаў аўдыёкнігу «Абменьнік». Уваходзіць у журы шматлікіх літаратурных прэмій і конкурсаў.

На пачатку 2014 году зрабіў беларускі пераклад камэдыі Жана-Батыста Мальера «Дон Жуан» для прэм'еры спэктакля ў Купалаўскім тэатры 22 сакавіка. Рэжысэрам камэдыі стаў Анатоль Праўдзін, мастачкай касьцюмаў — Валянціна Праўдзіна, мастаком-сцэнографам — Аляксей Парай-Кошыц. Ролю Дона Жуана сыграў Павал Харланчук.

Перакладае на беларускую мову з ангельскай, польскай, расейскай, украінскай, францускай. Піша вершы, лімэрыкі.

Першая яго кніга выйшла ў перакладзе на ўкраінскую: «Листи з-під ковдри» («Лісты з-пад коўдры») — пераклады яго вершаў на ўкраінскую зрабілі Дзьвінка Маціяш, Максім Стрыха, Сяргій Жадан, Іван Лучук і Мар’яна Саўка.

Творчасьць Андрэя Хадановіча адрозьніваецца багацьцем і разнастайнасьцю мовы, стылістычнымі экспэрымэнтамі, іранічнасьцю стылю, а дасягненьні ўсходнеэўрапейскай «кніжнай» паэзіі спалучаюцца з элемэнтамі «нізавой» культуры (рок, рэп, гарадзкое прастамоўе).  

## Бібліяграфія ўласных кніг
* «Листи з-під ковдри» (Київ: Факт, 2002)
* «Старыя вершы» (Менск: Логвінаў, 2003)
* «Лісты з-пад коўдры» (Менск: Логвінаў, 2004)
* «Землякі, альбо Беларускія лімэрыкі» (Менск: Логвінаў, 2005)
* «From Belarus with Love» (Київ: Факт, 2005)
* «Сто лі100ў на tut.by» (Менск: Выдавецтва «Наша Ніва», 2007)
* «Święta nowego rocku» (Уроцлаў: Kolegium Europy Wschodniej, 2006)
* «Бэрлібры» (Менск: Логвінаў, 2008)
* «Несымэтрычныя сны» (Менск: Логвінаў, 2010)
* «Дэжа вю: перавыбранае» (Менск, Логвінаў, 2013)
* Кніга вершаў для дзяцей «Нататкі таткі» (Менск, Медыял, 2015). 
* «Цягнік Чыкага-Токіё» (Менск, Логвінаў, 2016), 
* «Школа травы» (Менск, Кнігазбор, 2019)

## Бібліяграфія перакладаў

# Юры Андруховіч «Уводзіны ў геаграфію» (Менск, Каўчэг, 2005, адзін зь перакладчыкаў, іншая перакладчыца - Марына Шода).
# Канстанты Ільдэфанс Галчыньскі «Сёмае неба» (Менск, Логвінаў, 2006, укладальнік і адзін зь перакладчыкаў, іншыя перакладчыкі: Лявон Баршчэўскі, Вадзім Болбас, Галіна Герасіна, Леанід Дранько-Майсюк, Інэса Кур’ян, Алег Лойка, Марыя Мартысевіч, Серж Мінскевіч, Марына Шода).
# Чэслаў Мілаш «Іншага канца сьвету ня будзе» (Wrocław, Kolegium Europy Wschodniej, 2007, укладальнік і адзін зь перакладчыкаў, іншыя перакладчыкі: Лявон Баршчэўскі, Яўген Буры, Юрась Бушлякоў, Алег Мінкін, Алесь Разанаў, Мікола Раманоўскі, Алесь Чобат, Ян Чыквін).
# Зьбігнеў Гэрбэрт «Рапарт з Гораду ў аблозе» (Wrocław, Kolegium Europy Wschodniej, 2007, укладальнік і адзін зь перакладчыкаў, іншыя перакладчыкі: Юрась Бушлякоў, Марына Казлоўская, Інэса Кур’ян, Марыя Мартысевіч, Серж Мінскевіч, Тацяна Сьлінка, Ілона Урбановіч-Саўка).
# Зьбігнеў Гэрбэрт «Рэканструкцыя паэта» (Менск, Логвінаў, 2009, укладальнік і адзін зь перакладчыкаў).
# Чэслаў Мілаш «Выратаваньне» (Менск, Логвінаў, 2011, укладальнік і адзін зь перакладчыкаў, іншыя перакладчыкі: Лявон Баршчэўскі, Антон Францішак Брыль, Яўген Буры, Юрась Бушлякоў, Кацярына Маціеўская, Алег Мінкін, Алесь Разанаў, Мікола Раманоўскі, Алесь Чобат, Ян Чыквін, Ганна Янкута).
# Андрэй Хадановіч чытае Чэслава Мілаша (аўдыёкніга, разам з музыкай гурта “Рацыянальныя дыета”, 2011).
# Эрык-Эманюэль Шміт «Эвангельле паводле Пілята» (Менск: Зьміцер Колас, 2012).
# «Разам з пылам: Калекцыя перакладаў» (аўтарская анталёгія, Менск: «Кнігазбор», 2013).
# Рышард Крыніцкі «Дакрануцца…» (Менск, Логвінаў, 2013).
# Віслава Шымборска «Канец і пачатак» (Менск, Логвінаў, 2013, укладальнік і адзін зь перакладчыкаў).
#Аляксандр Фрэдра «Помста» (у кнізе Аляксандра Фрэдра «Помста: камедыі», Менск, Логвінаў, 2013, камедыю “Дзявочыя зарокі” пераклала Марыя Мартысевіч).
# Эва Ліпска «Дзень усіх жывых» (Менск, Логвінаў, 2015).
# Богдан Задура «Труны з Ікеі» (Менск, Логвінаў, 2016).
# Яцэк Качмарскі «Муры». Андрэй Хадановіч сьпявае Яцка Качмарскага. (Wrocław, Kolegium Europy Wschodniej, 2014).
# Сяргій Жадан «Украінскія авіялініі» (Тэрнопаль, Крок, 2015).
# Шарль Бадлер «Выбраныя вершы» (Менск, Выдавец Зьміцер Колас, 2016).
# Дарота Коман «36 квадратных мэтраў думак» (Менск, Логвінаў, 2017).
# Ўільям Батлер Ейтс «Выбраныя вершы» (Менск, Выдавец Зьміцер Колас, 2017, адзін зь перакладчыкаў, іншыя перакладчыкі: Лявон Баршчэўскі, Антон Францішак Брыль, Ганна Янкута).
# Эдгар По «Крумкач», «Эльдарада» ў кнізе Эдгара По «Выбраныя вершы» (Менск, Выдавец Зьміцер Колас, 2017). 
#Тумас Транстромер «Пад вольным небам» (Менск, Выдавец Зьміцер Колас, 2017, адзін зь перакладчыкаў, іншыя перакладчыкі: Уладзімір Арлоў, Лявон Баршчэўскі, Алеся Башарымава). 
#Гуніла Бергстрэм «Суперкніга пра Біла з Болаю (Біл разумны, а Бола вясёлая)». (Менск, Кнігазбор, 2017, падрадкоўны пераклад са шведзкай Алесі Башарымавай і Надзі Кандрусевіч). 
# Арцюр Рэмбо «Выбранае. (Менск, Выдавец Зьміцер Колас, 2018).
# Сяргій Жадан «Вершы» (Мінск, Выдавец Зьміцер Колас, 2018).
#Святлана Алексіевіч «Цынкавыя Хлопчыкі» (Менск, Логвінаў, 2018).
# Канстанты Ільдэфанс Галчыньскі «Выбранае» (Менск, Зьміцер Колас, 2019).
#Зьбігнеў Гэрбэрт «Пасланне Пана Когіта» (Менск, Логвінаў, 2020, адзін зь перакладчыкаў, іншыя перакладчыкі: Юрась Бушлякоў, Марына Казлоўская, Алег Мінкін, Марыя Мартысевіч, Серж Мінскевіч, Таццяна Слінка, Ілона Урбановіч-Саўка).
# Андрэй Сэн-Сэнькоў «Лёгкі, як атлетыка» (Free Poetry, Чалябінск-Менск, 2020). 
# Сямён Ханін «Уключаючы рэшту» (Менск, Логвінаў, 2020).

## Прэміі і ўзнагароды

* Ляўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2007)
* Ляўрэат прэміі «Залатая літара» (2004, 2013)
* Кніга году (2015, за кнігу «Нататкі таткі»)
* «Крышталь Віленіцы» (Славенія, 2008)
* Ляўрэат прэміі імя Зьбігнева Даміняка (Польшча, 2012)
* Ляўрэат прэміі Польскага ПЭН-клюбу (2015)
* Ляўрэат прэміі імя Карласа Шэрмана (2017, за пераклад зборніка вершаў Шарля Бадлера)
* Ляўрэат прэміі імя Натальлі Арсеньневай (2020, за кнігу «Школа травы»)
* Ляўрэат польскай прэміі Ежы Гедройца ад газеты «Rzeczpospolita» (прысуджаецца за «паглыбленьне дыялёгу між народамі Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы»).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* YouTube-канал ХАДАНОВІЧ | CHADANOVIČ
* Відэаінтэрв'ю з Андрэем Хадановічам у праграме «Кантэкст»
*Відэавершы на kamunikat.org
* Андрэй Хадановіч у праекце «Аўдыятэка»
* Андрэй Хадановіч на Lyrikline
* Верш «Шнуркі» ў сэрыі відэа «Чорна-белыя вершы»
* Блог Андрэя Хадановіча на сайце Livejournal.com
* Слідами Андрея Хадановича — украінскі сайт пра Хадановіча. Калекцыя яго вершаў, артыкулы, інтэрвію, рэцэнзіі
* Творы Хадановіча на «Беларускай палічцы»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Карласа Шэрмана