open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Староства

**Староства** — традыцыйная беларуская назва адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі трэцяга роўню ад часоў Вялікага Княства Літоўскага, якая адпавядае сельсавету — ужыванаму з савецкіх часоў запазычаньню з расейскай мовы. Кіраўнік — нягродавы староста. На другім роўні адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу староства традыцыйна ўлучаецца ў склад павету.

Апрача Вялікага Княства Літоўскага, староствы гістарычна існавалі ў Каралеўстве Польскім і Аўстра-Вугоршчыне (на Галічыне). Адна з сучасных адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак Летувы.

## Этымалёгія
Беларускае слова староста (стараста) выводзіцца ад праславянскага **starostъ* і зьвязваецца з прыметнікам *стары*.

## Вялікае Княства Літоўскае

У Вялікім Княстве Літоўскім староствы існавалі з XVI ст. як адміністрацыйна-тэрытарыяльная і гаспадарчая адзінка, якую вялікі князь (кароль) даваў на часовае карыстаньне фэўдалам за службу. Існавалі два віды старостваў:
* *Гродавае староства* — дзяржаўнае ўладаньне вакол сядзібы гродавага старосты, якое знаходзілася ў яго кіраваньні і прызначалася на яго ўтрыманьне
* *Нягродавае староства* — дзяржаўнае ўладаньне, якое здавалася ў арэнду і не было зьвязанае з выкананьнем абавязкаў гродавага старосты

## Летува

У Летуве староства () ёсьць адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкай трэцяга ўзроўню. Староствы ўлучаюцца ў склад раёнаў, якія ўваходзяць у склад паветаў. Цяпер у Летуве налічваецца 546 старостваў. На чале староства стаіць выбарны староста ().

## Глядзіце таксама
* Ваяводзтва
* Павет

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі
Кобэ

**Ќобэ** — горад у Японіі, разьмешчаны на востраве Хансю, адміністрацыйны цэнтар прэфэктуры Хёго.

З VIII стагодзьдзя Кобэ зьяўляецца адным з галоўных партоў Японіі і цэнтрам міжнароднага гандлю. Грузазварот порта каля 150 млн тон (1/3 зьнешнегандлёвага абароту краіны). Мэталюргія, машынабудаваньне (1/3 танажу будуемых у Японіі судоў), вайсковая, хімічная, тэкстыльная прамысловасьць. Унівэрсытэт. Мастацкі музэй. Турызм.

## Гарады-пабрацімы
* Брысбэйн (Аўстралія)
* Барсэлёна (Гішпанія)
* Рыга (Латвія)

## Літаратура
*  С. 367


Катэгорыя:Гарады, зруйнаваныя землятрусамі
Катэгорыя:Гарады-порты Японіі
Катэгорыя:Гарады дзяржаўнага значэньня Японіі
Усходняя Беларусь

**Усхо́дняя Белару́сь** — назва тае часткі Беларусі, якая ўваходзіла ў склад СССР у 1919—1939, у адрозьненьне ад Заходняй Беларусі, якая знаходзілася пад Польшчай.

Афіцыйная назва — Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка Беларусі (1919—1920), пасьля — Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка (1920—1939).

У 1939 пасьля анэксіі Заходняй Беларусі Савецкім Саюзам яна была ўключаная ў склад БССР.

Катэгорыя:Гістарычныя рэгіёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Гісторыя БССР
Вэрэя Стара-Загора

«**Вэрэя**» () — баўгарскі футбольны клюб з гораду Стара-Загоры. Заснаваны ў 2001 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Стара-Загора
Лубянка

Назву **Лубянка** маюць:

### [[Беларусь]]
* Лубянка — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Лубянка — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Лубянка — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці
* Лубянка — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Лубянка — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

### [[Польшча]]
* Лубянка — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва

### [[Украіна]]
* Лубянка — былая вёска ў Палескім раёне Кіеўскай вобласьці
Гіпнічная спазма

**Гіпнічная спазма**, **гіпнагагічная спазма**, **сонная сутарга**&nbsp;—  чалавечага цела ў самым пачатку засынаньня, з-за якога можа адбыцца раптоўнае абуджэньне. Фізычна гіпнічная спазма нагадвае «падскокваньне» ад пераляку, пры гэтым чалавек можа адчуваць рэзкае падзеньне, хуткае сэрцабіцьцё, пачашчэньне дыханьня, потавывядзеньне. Гэтая зьява часьцей праяўляецца ў людзей з парушэньнем графіку сну.

Паводле Амэрыканскай акадэміі тэрапіі сну, існуе шырокі спэктар патэнцыйных прычынаў узьнікненьня гіпнічных спазмаў: трывога, кафэін, стрэс і напружаная вечаровая дзейнасьць. Тым ня меней, большасьць сонных сутаргаў здараюцца выпадкова ў здаровых людзей. Паводле дасьледаваньня парушэньняў сну ў «Journal of Neural Transmission» спазмы адбываюцца ў  і ўяўляюць сабой «рэзкія згінальныя рухі цягліцаў, агульныя ці частковыя, асымэтрычныя, якія могуць выклікаць абуджэньне, зь ілюзіяй падзеньня». Гіпнічныя спазмы часьцей сустракаюцца ў дзяцей: 4-7 разоў у гадзіну ў дзяцей 8-12-гадовага веку, зьмяншаючыся да 1-2 разоў у гадзіну ў веку ад 65 да 80 гадоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Том Стэфард. Чаму вашае цела дзёргаецца перад засынаньнем  // Бі-Бі-Сі

Катэгорыя:Парушэньні сну
Альбэрт Капскі

**Альбэрт Капскі** ( 18 студзеня 1997 году) — колішні беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
Выхаванец футбольнай школы «Менску». У 2014 годзе пачаў выступаць за дублюючы склад мяшчанаў, дзе быў адным з ключавых гульцоў. Пры гэтым ён быў унівэрсальным абаронцам, бо мог згуляў як у цэнтры абароны, гэтак і на флянгу, а таксама з часам стаў капітанам каманды. У чэрвені 2017 году пачаў прыцягвацца да гульняў асноўнай каманды. Дэбютаваў за клюб у Найвышэйшай лізе 24 чэрвеня 2017 году супраць «Гомля». Усяго згуляў за клюб тры матчы ва ўсіх турнірах.

У ліпені 2017 году аддадзены ў арэнду клюбу «Прамень», дзе чаргаваў выхады ў першай адзінаццатцы і з лаўкі запасных. У першай палове 2018 году выступаў за клюб «Смаргонь», замацаваўшыся як асноўны абаронца каманды. Не зважаючы на гэта пакінуў клюб у жніўні. З жніўня 2018 году выступаў за наваполацкі «Нафтан»», дзе таксама быў асноўным абаронцам, але ў лютым 2019 году зноў узгодніў кантракт з «Смаргоньню».

У жніўні 2019 году далучыўся да койданаўскага «Арсэналу»», які на той час спаборнічаў у Другой лізе. Тым ня менш, згуляўшы ў двух сэзонах за каманду сышоў з клюбу і прыяднаўся да пінскай «Хвалі». У Пінску быў гульцом асноўнага складу, але па заканчэньні сэзону пакінуў клюб. У студзені 2022 году таксама быў на праглядзе ў рагачоўскім «Макслайне», аднак застаўся бяз клюбу.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Чэмпіянат Сэрбіі па футболе

**Чэмпіянат Сэрбіі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Сэрбіі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца зь пяці дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца супэрліга.

## Сыстэма
Жукава

**Жукава** — вёска ў Расеі, на рацэ Лызе. Уваходзіць у склад Гогалеўскага сельскага паселішча Манастыршчанскага раёну Смаленскай вобласьці. Насельніцтва на 2007 год — 106 чалавек. Знаходзіцца за 16 км на поўдзень ад Манастыршчыны, за 49 км на захад ад чыгуначнай станцыі Васькава (лінія Смаленск — Рослаў); за 43 км на захад ад аўтамабільнай дарогі Віцебск — Арол.

Жукава — даўняе мястэчка гістарычнай Амсьціслаўшчыны, цэнтар нягродавага староства Вялікага Княства Літоўскага, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Жукава ўпамінаецца ў 2-й палове XVII ст. як мястэчка ў Амсьціслаўскім ваяводзтва, якое было цэнтрам нягродавага староства. У розныя часы староства трымалі Камінскія, Сясіцкія, Ліндофы і Агінскія.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Жукава апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Любавіцкай воласьці Амсьціслаўскага павету Магілёўскай губэрні. У 1872 годзе сяло перайшло ў валоданьне Кад’янаў. На 1895 год тут было 12 дамоў, дзеяла царква.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Жукава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Любавіцкую воласьць не вярнулі БССР.

У Другую сусьветную вайну зь ліпеня 1941 да верасьня 1943 году Жукава знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* **XIX стагодзьдзе**: 1895 год — 80 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2007 год — 106 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Страчаная спадчына
* Царква

## Крыніцы

## Літаратура
*  
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Манастыршчанскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Казімераў (Амсьціслаў)

**Казімераў**, **Казімераўская Слабада** — даўняе мястэчка гістарычнай Амсьціслаўшчыны, былое прадмесьце Амсьціслава, цяпер частка места.

## Гісторыя

Упершыню Казімераў упамінаецца ў 1719 годзе як уладаньне амсьціслаўскага падкаморага Крыштапа Валовіча. Згодна з памерамі падатку чопавага за 1719 год — 150 злотых — гэта было невялікае паселішча. У 1757 годзе Казімераў атрымаў прывілей караля і вялікага князя на правядзеньне штотыднёвых таргоў у пятніцы і нядзелі і 4 трохдзённых кірмашоў у год: на «сьвяты рускія» — Хрышчэньне, Сьвятога Ільлю, на 12-ю пятніцу па Вялікадні, Узьвіжаньні Сьвятога Крыжа. Мястэчка было невялікім, мела лінейную забудову і разьмяшчалася ўздоўж дарогі з Амсьціслава ў Крычаў. На яго паўночнай ускраіне, бліжэй да Амсьціслава, стаяла царква (Сьвяты Пасад), памянёная ў 1724 годзе. Апроч таго, тут збудавалі драўляную сынагогу.

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Казімераў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі. У сярэдзіне XIX ст. мястэчка ўвайшло ў склад Амсьціслава.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Амсьціслаў
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Таварыства з дадатковай адказнасьцю

**Таварыства з дадатковаю адказнасьцю** (ТДА) — гаспадарчае таварыства, удзельнікі якога сумесна нясуць дадатковую адказнасьць па яго абавязках сваёй маёмасьцю.

Пры неплатаздольнасьці аднаго з удзельнікаў яго адказнасьць па абавязках таварыства разьмяркоўваецца між астатнімі ўдзельнікамі адпаведна іх укладам. Засноўваецца некалькімі асобамі. Статутны фонд падзяляецца ва ўстаноўчых лістах.

ТДА зьяўляецца падвідам таварыства з абмежаванай адказнасьцю і ў Беларусі ёсьць досыць пашыраным відам гаспадарчага таварыства. Слова з дадатковаю адказнасьцю павінна быць у назьве таварыства.

## Крыніцы

Катэгорыя:Юрыдычныя асобы
Катэгорыя:Тыпы арганізацыяў
Мораўскі Сьвяты Ян

**Мараўскі Сьвяты Ян** () — вёска ў раёне Сэніца Трнаўскага краю Славаччыны.

## Геаграфія
Мараўскі Сьвяты Ян — пагранічная вёска між Славаччынаю і Аўстрыяю. Ляжыць у паўднёва-заходняй частцы раёну Сэніца ля ракі Морава. Празь вёску праходзіць аўтадарога I/2 з Малацек да Кутаў і чыгунка Браціслава — Бржэцлаў.

## Мінуўшчына
Першая пісьмовая згадка пра вёску датаваная 1449 рокам. У XVI стагодзьдзі ў вёску прыбылі , знакамітыя вырабам керамікі.

## Турыстычная інфармацыя
Да найвыбітнейшых славутасьцяў адносяцца рыма-каталіцкі фарны касьцёл сьв. Яна Хрысьціцеля 1842 року, габанская капліца Нараджэньня Госпада 1839 року, капліца Дабравешчаньня Дзевы Марыі 1881 року і барокавая сядзіба.

Каля вёскі знаходзіцца дзяржаўны прыродны заказьнік Чэкер — Чортава студня, створаны дзеля захаваньня прыроднага асяродзьдзя мёртвага рэчышча ракі Моравы.

## Галерэя

Файл:Hohenau-moravsky svaty jan 1.jpg|Колішні пагранічны пераход у Аўстрыю
Файл:Morava bridge.jpg|Мост праз Мораву
Файл:Morava small lake.jpg|Азярцо пры Мораве
Файл:Kastiel moravsky svaty jan 02.jpg|Сядзіба


## Крыніцы

Катэгорыя:Сэніца (раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Вёскі Трнаўскага краю
Вольга Бабкова

**Вольга Бабкова** (Нар. 27 лютага 1961, Менск) — беларуская гісторык-архівіст, літаратарка.

Сябра Беларускі ПЭН-цэнтар. Працуе кіраўніком літаратурна-драматургічнай часткі Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы і архівістам Нацыянальнага гістарычнага архіву Беларусі. Аўтарка некалькіх апавяданьняў і кнігі эсэяў па гісторыю штодзённасьці ВКЛ «…І цуды, і страхі» (Менск, 2010), а таксама шэрагу навуковых артыкулаў і эсэяў.

Ляўрэатка літаратурнай прэміі імя Францішка Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтру (2010). Адна са складальнікаў зборніка дакумэнтаў «Тастамэнты шляхты і мяшчанаў Беларусі другой паловы XVI ст.» (Менск, 2012).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Літанкета Свабоды: Вольга Бабкова
* Анкета на сайце Саюзу Беларускіх пісьменьнікаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Багушэвіча (ПЭН-цэнтар)
Хадакі

Назву **Хадакі́** маюць:

* Хадакі — старадаўні скураны абутак

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Хадакі — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Хадакі — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Хадакі — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Хадакова
Гаравыя

Назву **Гаравыя** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Гаравыя — хутар у Браслаўскім раёне
** Гаравыя — вёска ў Віцебскім раёне
** Гаравыя 1 — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Гаравыя 2 — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Гаравыя — вёска ў Лепельскім раёне
** Гаравыя — вёска ў Мёрскім раёне
** Гаравыя 1 — хутар у Мёрскім раёне
** Гаравыя 2 — былы хутар у Мёрскім раёне
** Гаравыя — вёска ў Баравускім сельсавеце Полацкага раёну
** Гаравыя — вёска ў Гаранскім сельсавеце Полацкага раёну
** Гаравыя — вёска ў Гомельскім сельсавеце Полацкага раёну
** Гаравыя — вёска ў Салоніцкім сельсавеце Полацкага раёну
** Гаравыя — вёска ў Шумілінскім раёне
** Гаравыя 1 — вёска ў Шумілінскім раёне
** Гаравыя 2 — вёска ў Шумілінскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Гаравыя — вёска ў Смаргонскім раёне

## Падвойныя назвы
* Гаравыя 1
* Гаравыя 2
* Гаравыя Паршні
* Грыгі Гаравыя
* Якубавічы Гаравыя

## Глядзіце таксама
* Гаравата
* Гараватка
* Гараваткі
* Гараваха
* Гаравец
* Гаравіца
* Гаравічы
* Гаравішкі
Пятровічы (Расея)

**Пятровічы** — вёска ў Расеі, на левым беразе ракі Чорнай Немкі. Уваходзіць у склад Шумяцкага раёну Смаленскай вобласьці. Насельніцтва на 2007 год — 265 чалавек. Знаходзіцца за 21 км на паўночны захад ад Шумячаў.

Пятровічы — даўняе мястэчка гістарычнай Амсьціслаўшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. 

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Пятровічы датуецца 1450 годам сярод зямельных наданьняў вялікага князя Казімера. Пад 1710 годам Пятровічы ўпершыню ўпамінаюцца як мястэчка Амсьціслаўскага ваяводзтва, уладаньне Валовічаў. У 1719 годзе зь мястэчка выплачвалася чопавае ў памеры 190 злотых.  

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Пятровічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Клімавіцкім павеце Магілёўскай губэрні. У 1783—1785 гадох у мястэчку было 60 двароў. Пятровічы мелі квартальную забудову, аснову якой складаў Рынак царквой Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла.

На 1887 год у Пятровічах было 132 дамы (63 хрысьціянскія і 69 юдэйскіх), дзеялі царква і малітоўны дом, працавалі гарбарня, вадзяны млын і фолюш. 

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пятровічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Пятровічы не вярнулі БССР.

## Насельніцтва
* **XVIII стагодзьдзе**: 1783—1785 гады — 288 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1880 год — 1035 чал. (499 муж. і 536 жан.), зь іх 329 праваслаўных, 1 каталік і 705 юдэяў
* **XX стагодзьдзе**: 1998 год — 215 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2007 год — 265 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
У Пятровічах захаваўся старажытны курган і рэшткі сядзібнага парку.

### Страчаная спадчына
* Касьцёл
* Сядзіба
* Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (XVIII ст.)

## Асобы
* Айзэк Азімаў (1920—1992) — амэрыканскі біяхімік і пісьменьнік навуковай фантастыкі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Смоленская область: Энциклопедия в 2 т. / Редкол.: Г. С. Меркин (отв. ред.) и др. Т. 2: А—Я. — Смоленск: СПГУ, 2003. — 624 с.

Катэгорыя:Населеныя пункты Шумяцкага раёну
Пячэрск

**Пячэрск** — вёска ў Расеі, на беразе ручая Чарняўкі. Уваходзіць у склад Пячэрскага сельскага паселішча Хаславіцкага раёну Смаленскай вобласьці. Насельніцтва на 2007 год — 19 чалавек. Знаходзіцца за 7 км на паўднёвы захад ад Хаславічаў, за 25 км на захад ад чыгуначнай станцыі Крапівенская (лінія Смаленск — Рослаў); за 25 км на захад ад аўтамабільнай дарогі Віцебск — Арол.

Пячэрск — даўняе мястэчка гістарычнай Амсьціслаўшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Пячэрск упамінаецца ў XVIII ст. як мястэчка ў Амсьціслаўскім ваяводзтве. У 1719 годзе зь мястэчка выплачвалася чопавага на 30 злотых. У 1724 годзе Пячэрскам валодаў амсьціслаўскі гродзкі судзьдзя Міхал Чудоўскі. 

Інвэнтар 1739 адзначае ў Пячэрскам 15 хрысьціянскіх, 12 юдэйскіх, 2 царкоўныя і 15 пустых пляцаў. Мястэчка было нязначным, таму ў іншым дакумэнце 1739 году называецца «весьсю Пячэрскам пад дваром Хамініцкім». 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Пячэрск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Амсьціслаўскім павеце Магілёўскай губэрні. У 1783—1785 гадох у мястэчку было 67 дамоў. Пячэрск меў лінейную забудову з царквой Раства Багародзіцы.

На 1887 год у Пячэрску было 46 дамоў. Адзін з жыхароў займаўся кравецкім промыслам.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пячэрск абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Пячэрск не вярнулі БССР.

У Другую сусьветную вайну зь ліпеня 1941 да верасьня 1943 году Пячэрск знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
* **XVIII стагодзьдзе**: 1783—1785 гады — 434 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1887 год — 278 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2007 год — 19 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Страчаная спадчына
* Царква Раства Багародзіцы (XVIII ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Хаславіцкага раёну
Акжаік Уральск

«**Акжаік**» () — былы казаскі футбольны клюб з гораду Ўральску. Заснаваны ў 1968 годзе і расфармаваны ў 2025 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Уральск
Птушыны памёт

**Птушыны памёт** — прадукт спаражненьня кляакі птахаў. Выкарыстоўваецца ў якасьці паліва і ўгнаеньня. Найчасьцей на ўгнаеньне ідзе памёт курыцы, качкі, голуба і гуся. Курыны памёт зьмяшчае найбольш азоту. Склад: вада (56,6%), арганічныя рэчывы (25%), азот (1,6%), аксыды кальцу (2,4%), фосфару (1,5%) і калю (1%).

## Выкарыстаньне

Для захаваньня азоту ў птушніках робяць тарфяную подсьцілку і па меры назапашваньня перасыпаюць памёт торфам, які ўбірае вільгаць і аміяк. Таксама пры высушваньні на паветры да памёту дадаюць торф і перагной, што захоўвае азот. Надалей сухі памёт захоўваюць у бочках і скрынях зь вечкамі. У вечках сьвідруюць дзіркі для лепшага высыханьня памёту. За 2 месяцы захоўваньня ў памёце разбураецца 50% азоту.

Каб пазьбегнуць апёка расьлінаў, варта пазьбягаць выкарыстаньня птушынага памёту ў сьвежым выглядзе. Пры зьмешваньні з глебай сухі памёт здрабняюць. *[[Гародніна|Гароднінныя]]* расьліны падкормліваюць сухім птушыным памётам у разьліку да 50 грамаў/м². Падкорм найлепш уносіць у выглядзе вадкай рашчыны. Пры вырабе вадкага падкорму расьлінаў 1/3 бочкі запаўняюць *сухім* птушыным памётам і заліваюць вадой. Калі для вадкага падкорму выкарыстоўваюць сьвежы памёт, рашчыну робяць з 1-й яго часткі і 15-20 частак вады. Цягам 2 дзён зьмесьціва бочкі пэрыядычна памешваюць. Трыманьне рашчыны звыш 2 дзён прыводзіць да страты азоту. Атрыманую сумесь 4-кратна разводзяць вадой перад выкарыстаньнем. Такі падкорм выдаткоўваюць у разьліку ад паловы да поўнага вядра на 1 квадратны мэтар. Таксама падкорм вырабляюць зьмешваньнем птушынага памёту з вадой у суадносінах 1:10. Пасьля размаканьня памёту атрыманай сумесьсю паліваюць глебу з разьліку 1 вядро/м². Затым зьверху пасыпаюць слоем глебы. У *цьвёрдым* выглядзе курыны памёт уносяць па 1 кг/м². Качыны і гусіны памёт — па 2 кг/м². Унясеньне сухога памёту ўсялякіх птахаў мае быць утрая меншым, бо той нашмат багацейшы паводле зьмяшчэньня сілкавальных складнікаў за сьвежы памёт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Птушкі
Катэгорыя:Арганічныя ўгнаеньні
Катэгорыя:Прадукты жывёльнага паходжаньня
Катэгорыя:Фізыялёгія страваваньня
Кубак Славеніі па футболе

**Кубак Славеніі па футболе** () — штогадовы кубак Славеніі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сыстэмы і ладзіцца Футбольным зьвязам Славеніі. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1991 годзе па распадзе Югаславіі і здабыцьця Славеніяй незалежнасьці. Гэта другое паводле значнасьці футбольнае спаборніцтва ў Славеніі пасьля Першай лігі. Найбольш пасьпяховым клюбам уважаецца «Марыбор», які выйграваў спаборніцтва 9 разоў.

## Пераможцы
* Марыбор — 9 разоў
* Алімпія-1945, Копэр, Алімпія — 4
* Горыца — 3
* Дамжале, Інтэрблёк, Цэле — 2
* Мура-1924, Рудар, Мура, Рагашка — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Славенскі футбол
Славенія
Поўнае таварыства

**Поўнае таварыства** — від гаспадарчых таварыстваў, удзельнікі якіх (поўныя таварышы) у адпаведнасьці са складзенай паміж імі ўстаноўчым дагаворам займаюцца прадпрымальніцкай дзейнасьцю ад імя таварыства й нясуць кругавую адказнасьць па яго абавязках уласнай маёмасьцю. Заснавальнікам поўнага таварыства могуць быць толькі індывідуальныя прадпрымальнікі або юрыдычныя асобы. На Беларусі не было заснавана ніводнага поўнага таварыства.

Катэгорыя:Юрыдычныя асобы
Катэгорыя:Тыпы арганізацыяў
Таварыства на веры

**Таварыства на веры** (**камандытнае таварыства**) — даходнае (камэрцыйнае) таварыства, заснаванае індывідуальнымі прадпрымальнікамі й юрыдычнымі асобамі, у якога дзьве катэгорыі таварышаў: поўныя таварышы й укладнікі (камандыты). Заснавальнікам таварыства на веры могуць быць толькі індывідуальныя прадпрымальнікі або юрыдычныя асобы.

Поўныя таварышы ўжыцьцяўляюць прадпрымальніцкую дзейнасьць ад імя таварыства й адказваюць па абавязках таварыства ўсёй сваёй маёмасьцю. Укладнікі-камандытысты адказваюць толькі сваім унёскам, занесеным у разьвіцьцё чаго-небудзь (справы ці праекту). На Беларусі не было заснавана ніводнага таварыства на веры.

Катэгорыя:Тыпы арганізацыяў
Катэгорыя:Юрыдычныя асобы
Вытворчы каапэратыў

**Вытворчы каапэратыў** (арцель) — даходная (камэрцыйная) арганізацыя, створаная шляхам добраахвотнага аб’яднаньня людзей для супольнай вытворчай і іншай гаспадарчай дзейнасьці, заснаванай на іх асабістым працоўным і іншым удзеле й аб’яднаньні яго ўдзельнікамі маёмасных паявых унёскаў. Устаноўчым лістом вытворчага каапэратыву можа быць толькі статут.

Катэгорыя:Юрыдычныя асобы
Катэгорыя:Каапэратывы
Трэст

**Трэст** () — адна з формаў манапалістычных аб’яднаньняў, у рамках якога ўдзельнікі губляюць вытворчую, камэрцыйную, а часам нават юрыдычную самастойнасьць. Рэальная ўлада ў трэсьце засяроджваецца ў руках Рады ці Галоўнага сходу-веча. Найболей шырока былі пашыраны ў 19 — пачатку 20 стагодзьдзяў.

Катэгорыя:Тыпы арганізацыяў
Лямбард

**Лямбард** (ад назвы італьянскай вобласьці Лямбардыя) — даходная (камэрцыйная) арганізацыя, якая выдае кароткачасовыя пазыкі пад заклад рэчаў і рухомай маёмасьці грамадзянаў (ювелірных вырабаў, тэхнікі, твораў мастацтва й інш.).

## Азначэньне

Ацэнка закладу адбываецца непасрэдна ў лямбардзе па ўзгадненьні бакоў. Уладальнік рэчы на аснове дагавора захоўваньня атрымлівае імянны закладны квіток і суму грошай. Пры жаданьні ўладальніка забраць назад сваю маёмасьць, ён павінен аплаціць гасьцінец за той час, што карыстаўся грашыма. У выпадку нявыкупу маёмасьці ўладальнікам яна становіцца ўласнасьцю лямбарда.

## Мінулае

Упершыню былі вынайдзены купцамі зь Лямбардыі ў 15 стагодзьдзі. Першы мяшчанскі лямбард быў адчынены ў Нюрнбэргу ў 16 стагодзьдзі.

Гэтак званыя «абутковыя лямбарды» атрымалі сваё распаўсюджаньне ў 19 стагодзьдзі. Яны прымалі сьвяточны абутак ад працоўных альбо служачых. У канцы тыдня, пасьля атрыманьня заробку, людзі маглі выкупіць свой абутак.

Часам у лямбард трапляюць незвычайныя рэчы ці здараюцца кур’ёзныя выпадкі. У 1676 годзе ўдава пісара Тэадора Эльяшэвіча па прычыне цяжкага матэрыяльнага становішча здала ў лямбард так званыя «мяшчанскія кнігі» зь мескае ўправы.

## Беларусь
У Беларусі першае ўпамінаньне пра працэнт (гасьцінец) з сумы, дадзенай пад залёг, адносіцца да 7 чэрвня 1541 (Горадня). Лямбарды вельмі распаўсюджаны ў Менску, а таксама ёсьць у кожным абласным цэнтры. Лямбарды актывізуюцца ў крызысныя сытуацыі, калі насельніцтву даводзіцца вырашаць матэрыяльныя праблемы. Асноўнымі наведвальнікамі лямбардаў зьяўляюцца пэнсіянэры, студэнты, гандляры. З-за канцэнтрацыі ювелірных вырабаў і грашовых сродкаў лямбарды часам зьяўляюцца аб’ектам нападу.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ламбард. //  

Катэгорыя:Эканоміка
Катэгорыя:Фінансы
Катэгорыя:Грошы
Крыўск

Назву **Крыўск** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Крыўск — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Крыўск — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Новы Крыўск
* Стары Крыўск

## Глядзіце таксама
* Крывец
* Крыўка
* Крыўкі
* Крыўляны
* Крыўцы
* Крыўчыцы
Дзьмітры Барадзін

**Дзьмі́тры Барадзі́н** ( 19 ліпеня 1999 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца казаскага клюбу «Акжэтпэс».

## Кар’ера
Выхаванец клюбу «Гомлю», у 2015 годзе пачаў прыцягвацца да складу дублюючага складу. У пачатку 2016 году, пасьля вылету каманды ў Першую лігу, падпісаў прафэсійны кантракт з клюбам, у сэзоне 2016 году правёў 5 матчаў у Першай лізе. У 2017 годзе выступаў у асноўным за дубль «Гомлю», зрэдку прыцягваўся да асноўнага складу. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 1 ліпеня 2017 году ў матчы супраць берасьцейскага «Дынама» (0:3), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы.

У сакавіку 2018 году быў аддадзены ў арэнду клюбу «Ворша». У ліпені 2018 году падпісаў кантракт з клюбам «Смалявічы». У сэзоне 2019 году заставаўся асноўным гульцом і дапамог камандзе вярнуцца ў Найвышэйшую лігу. У студзені 2020 году склаў дамову зь менскім «Дынама», аднак на полі зьяўляўся зрэдку. У верасьні 2020 году быў аддадзены ў арэнду «Іслачы», дзе неўзабаве замацаваўся ў аснове. У сьнежні 2020 году па заканчэньні арэнды пакінуў «Іслач».

У студзені 2021 году падоўжыў кантракт зь менскім «Дынама» і быў аддадзены ў арэнду ў клюб «Чайка» з расейскай ФНЛ, дзе звычайна заставаўся на лаве запасных або выходзіў на зьмену. У чэрвені 2021 году па заканчэньні арэнды вярнуўся ў «Дынама», а ў ліпені быў арандаваны «Гомлем», дзе часьцей стаў зьяўляцца ў стартавым складзе. У лістападзе 2021 году па заканчэньні арэнды пакінуў гомельскі клюб.

У першай палове 2022 году выступаў за «Дынама», але на полі зьяўляўся зрэдку. У ліпені 2022 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў сталічны клюб і неўзабаве далучыўся да казаскага «Ардабасы». З пачатку 2023 году трэнаваўся з казаскім «Кайсарам» і ў выніку пачаў у складзе клюбу сэзон 2023 году. У студзені 2025 году стала вядома, што футбаліст вернецца ў «Гомель», але прабыў у табары гамельчукоў толькі паўгады. Улетку далучыўся да «Тарпэда»-БелАЗ. У пачатку 2026 году зноў вярнуўся ў Казахстан, узгадніўшы працоўную дамову з клюбам «Акжэтпэс».

## Дасягненьні
**«Кайсар»**:
* Уладальнік Кубка Казахстану: 2022

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Зьезд беларускіх арганізацыяў і партыяў (1917)

**Зьезд беларускіх арганізацыяў і партыяў** праходзіў з 8 па 10 ліпеня 1917 року ў Менску.

## Мінуўшчына
Зьезд пацьвердзіў імкненьне ягоных удзельнікаў дабівацца аўтаноміі Беларусі ў складзе дэмакратычнай і фэдэратыўнай Расейскай рэспублікі.

Цэнтральнай тэмай стала дыскусія паміж Беларускай партыяй народных сацыялістаў (БПНС) і Беларускай сацыялістычнай грамадой (БСГ) па пытаньні выбараў новага прадстаўнічага органа беларускіх арганізацыяў. Перамогу атрымала БСГ. Замест Беларускага нацыянальнага камітэту быў утвораны Выканаўчы камітэт Цэнтральнай рады беларускіх арганізацыяў, у якой пераважалі прадстаўнікі БСГ. Гэтая арганізацыя імкнулася аб’яднаць усе дэмакратычныя сілы на тэрыторыі Беларусі і за ейнымі межамі.

Па ініцыятыве настаўнікаў-дэлегатаў зьезду быў утвораны Беларускі вучыцельскі хаўрус.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Богданович, Е. Г.* Концепция автономии в общественно-политическом движении Беларуси (март-октябрь 1917 г.) / Е. Г. Богданович // Гуманітарна-эканамічны веснік. — 1996. — № 1. — С. 9—15.
* *Ладысеў, У. Ф.* На пераломе эпох: станаўленне беларускай дзяржаўнасці (1917—1920 гг.) / У. Ф. Ладысеў, П. І. Брыгадзін. — Мінск : БДУ, 1999. — 128 с.
* ''Латышонак, А.'' Гісторыя Беларусі ад сярэдзіны XVIII — да пачатку ХХI ст. / А. Латышонак, Я. Мірановіч. — Вільня-Беласток : Інстытут беларусістыкі, Беларускае гістарычнае таварыства, 2010. — 368 с.
* ''Сяменчык, М. Я.'' Грамадска-палітычнае жыцце ў Мінску (сакавік-красавік 1917 г.) : Вучэб. дапам. па курсу «Гісторыя Беларусі» / М. Я. Сяменчык; Беларус. дзярж. пед. ун-т. — Мінск, 1994. — 112 с.
* ''Цвикевич, А.'' Беларусь: политический очерк (перевод с белорусского) / А. Цвикевич. — Берлин : Издание Чрезвычайной дипломатической миссии БНР, 1919. — 33 с.
* ''Шыбека, З.'' Нарыс гісторыі Беларусі (1795—2002) / З. Шыбека. — Мінск : Энцыклапедыкс, 2003. — 490 с.

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1795—1918)
Катэгорыя:Гісторыя Менску
Катэгорыя:Падзеі 1917 году
Ангельска-занзыбарская вайна

**Ангельска-занзыбарская вайна** — узброены канфлікт між Злучаным Каралеўствам і Занзыбарскім султанатам, які адбыўся 27 жніўня 1896. Вайна цягнулася 38—45 хвілінаў, стаўшы найкарацейшай вайной у гісторыі. Непасрэднай прычынай стала сьмерць прабрытанскага султана Хамад ібн Тувайні 25 жніўня 1896 і ўзыход на сталец Халіда ібн Баргаша. Брытанскія ўлады разьлічвалі, што новым султанам стане больш ляяльны Хамуд ібн Мухамад. Паводле дамовы 1886 року на атрыманьне пасады султана патрабаваўся дазвол брытанскага консула, чаго ў выпадку з Халідам не было зроблена. Гэта факт і стаў *[[casus belli]]*, пасьля якога брытанцы выставілі ультыматум з патрабаваньнем да Халідавых войскаў сысьці з султанавага палацу. У адказ Халід ібн Баргаш склікаў сваю гвардыю і забарыкадаваўся ўнутры.

Тэрмін ультыматыму скончыўся а 9 гадзіне 27 жніўня паводле мясцовага часу. Да гэтай пары брытанцы сабралі ў затоцы тры крэйсэры, дзьве кананэркі, 150 марпехаў і маракоў, 900 занзыбарцаў. Палац султана абаранялі каля 2800 занзыбарцаў, па большасьці набраных з цывільнага насельніцтва, а таксама гвардыі, слугаў і рабоў. Абаронцы мелі некалькі гарматаў і кулямётаў. Каралеўскім флётам камандаваў контрадмірал Гары Роўсан, занзыбарскую абарону ўзначальваў брыгадны генэрал арміі Лойд Мэт’юз, першы міністар Занзыбару. У 09:02 брытанцы пачалі бамбаваньне палацу, падпалілі яго і абясшкодзілі артылерыю. На моры адбылася сутычка, у якой брытанцы патапілі каралеўскую яхту занзыбарцаў HHS ''Glasgow'' і дзьве меншыя судзіны. У 09:40 перастрэлка спынілася, калі з палацу быў скінуты занзыбарскі сьцяг.

Войскі султана Халіда страцілі 500 чалавек забітымі і параненымі, у брытанцаў быў паранены толькі адзін марак. Халід атрымаў прытулак у нямецкім консульстве, адкуль пасьля зьбег у Нямецкую Ўсходнюю Афрыку (тэрыторыя цяперашняй Танзаніі). Брытанцы хутка паставілі на чале марыянэткавага ўраду султана Хамуда. Ад гэтага часу скончыў існаваньне сувэрэнны Занзыбарскі султанат і пачаўся пэрыяд пад брытанскім кантролем.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Канфлікты 1896 году
Катэгорыя:Войны Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Войны Занзыбару
Катэгорыя:Занзыбарскі султанат
Катэгорыя:Брытанскія карныя экспэдыцыі
Леванпольле

Назву **Леванпо́льле** (афіцыйная назва — *Леанпо́льле*) маюць:

* Леванпольле — хутар у Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Леванпольле — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Заўвагі
Кубак Вугоршчыны па футболе

**Кубак Вугоршчыны па футболе** () — штогадовы кубак Вугоршчыны, які праходзіць у фармаце алімпійскай сыстэмы і ладзіцца Вугорскай футбольнай фэдэрацыяй. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1909 годзе, праз восем гадоў па стварэньні вугорскай лігі. Акрамя ўсіх прафэсійных клюбаў краіны, штогод у розыгрышы кубка ўдзельнічаюць шматлікія аматарскія каманды, якія кваліфікуюцца празь мясцовыя кубкавыя спаборніцтвы. Найбольш пасьпяховым клюбам уважаецца «Фэрэнцвараш», які выйграваў спаборніцтва 24 разы.

## Пераможцы
* Фэрэнцвараш — 24 разы
* МТК — 12
* Уйпэшт — 11
* Гонвэд — 8
* Дэбрэцэн — 6
* Д’ёр, Вашаш — 4
* Дыёшд’ёр, Фэхэрвар, Пакш — 2
* Пэч, Кечкемэт, Шопран, Бэкешчаба, Шыяфак, Сольнак, Шоракшар, Керулеці, Бочкаі, Залаэгерсэг — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вугорскі футбол
Вугоршчына
Кеўлы

Назву **Кеўлы** маюць:

* Кеўлы — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Кеўлы — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Айван

**Айван** (таксама *эйван, іван, ліван*) — у ісламскай архітэктуры пазначае скляпеністае памяшканьне, з трох бакоў абгароджанае сьцяной і адкрытае з чацьвёртага боку. Айванам могуць называцца:
* Вялікая скляпеністая заля, якая адкрываецца на надворак і служыць прыёмнай заляй у палацах або культавых збудаваньнях;
* Тэраса з плоскім пакрыцьцём, якая падтрымліваецца калёнамі ці слупамі, у сярэднеазіяцкіх селішчах, мячэтах і іншых збудаваньнях.

У парфянскім і сасанідзкім дойлідзтве айваны служылі прыёмнымі заламі ў палацах, як, напрыклад, у парфянскім палацы Кухе-Хаджа (Іран), або сасанідзкім палацы Ктэсіфон (Ірак).

У Сярэднявеччы айваны шырока выкарыстоўваліся ў палацавай і культавай архітэктуры Сярэдняга і Блізкага Ўсходу, напрыклад у мячэтах Ісфаган, Сэрвэстанскім палацы, у мячэтах Бухары, Самарканду, Герату і шмат іншых

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Ісламская архітэктура
Катэгорыя:Памяшканьні
Новы Быхаў

**Но́вы Бы́хаў** — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Навабыхаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Вёска Новы Быхаў вядомая з XVI ст. як мястэчка. Належала Хадкевічам, пазьней Слушкам. У 1685 годзе Дамінік Міхал Слушка прадаў маёнтак Новы Быхаў (інакш званае Тайманавам) Казімеру Яну Сапегу, які, у сваю чаргу, у той жа год перадаў яго свайму старэйшаму сыну Ежы Станіславу ў дзень ягонага вясельля. Новы Быхаў належаў Сапегам да 1820-х гг., калі быў прададзены Булгакам. У 1825 годзе апошні ўладальнік Новага Быхава з роду Сапегаў Астах Каэтан прымаў тут расейскага імпэратара Аляксандра I.

У 1742 годзе 41 двор, у 1758 годзе 19 двароў, 6 шынкоў, 3 крамы, сыраварня, ладзіўся кірмаш. У 1772 годзе налічвалася 92 двары, 734 жыхары, царква.

У 1858 годзе жыло 435 жыхароў мужчынскага полу, была цагельня, млын, піцейны дом. У 1864 годзе ў Новым Быхаве была адкрытая школа, пры якой у 1873 годзе арганізаванае рамеснае аддзяленьне. У 1897 годзе валасны цэнтар, 342 дамы, 2374 жыхары, хлебазапасны магазін (з 1882), 23 крамы, 2 ветракі, 2 шынкі, прыстань, царква, 2 сынагогі, 2-клясная царкоўна-прыходзкая школа, у 1903 годзе ператвораная ў жаночую царкоўна-настаўніцкую (37 вучаніц на 1913), акрамя таго, у 1913 г. дзейнічала яшчэ 2 школы, адна зь іх - узорная.

## Насельніцтва
* 2010 год — 543 чалавекі
* 1999 год — 627 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навабыхаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Быхаўскага раёну
Бярозавая Рошча

Назву **Бярозавая Рошча** () маюць:

* Бярозавая Рошча — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Бярозавая Рошча — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці

## Крыніцы
Аляксей Андрэевіч Сьмірноў

**Аляксей Андрэевіч Сьмірноў** (17 жніўня 1906, Санкт-Пецярбург, Расейская імпэрыя — 3 траўня 1945, Пружанскі раён, Берасьцейская вобласьць, БССР, СССР) — савецкі военачальнік, палкоўнік гвардыі (26.10.1944).

## Біяграфія
Нарадзіўся і вучыўся ў Пецярбургу (далей — Петраград, Ленінград). Працаваў на заводзе №4 станочнікам, практыкантам на табачнай фабрыцы. Паступіў у ваенна-тэарэтычную школу ВПС РСЧА ў 1926 годзе, пераведзены ў 2-ю ваенную школу лётчыкаў імя Асавіяхіма. Пасьля сканчэньня быў камандзіраваны ў 40-ю эскадрыльлю (Ліпецк), дзе працавала сакрэтная савецка-нямецкая авіяшкола. Сумесная дзейнасьць спынілася пасьля прыходу да ўлады Гітлера. У 1929 эксадрыльля камандзіраваная на Далёкі Ўсход, удзельнічала ў зьнішчэньні сунгарыйскай кітайскай флятыліі, кавалерыйскіх частак пад Мішаньфу.

У 1940 годзе полк, дзе служыў Сьмірноў. пераведзены пад Горадню, пасьля ў Рыгу і Панявеж. З пачаткам нямецка-савецкай вайны ўдзельнічаў у баях на Заходнім, Паўночна-Заходнім, Першым Беларускім фронце. За час камандаваньня 566-м штурмавым авіяпалком выканаў 24 баявыя вылеты. На 16-м баявым вылеце быў паранены ў плячо, а самалёт пашкоджаны, але здолеў вярнуцца на аэрадром.

Як найлепшы камандзір палка быў прызначаны намесьнікам камандзіра 311-й штурмавой авіядывізіі. У 1944 годзе пераведзены намесьнікам камандзіра 3-й гвардзейскай штурмавой авіяцыйнай Валдайскай дывізіі, пасьля — камандзір (3 гв. шад). Дывізія ўдзельнічала ў баях за Пінск, Ковель, Холм, Люблін, Лодзь, Познань. У красавіку 1945 году 3-я авіядывізія ўдзельнічала ў прарыве Бэрлінскай паласы абароны.

30 красавіка 1945 году трапіў у аўтамабільную катастрофу і 3 траўня пасьля хірургічнай апэрацыі сканаў. Пахаваны ў Пружанах на праваслаўных могілках.

## Літаратура
* Ірына Сядова. «У мірны час і ў час вайны служыў Айчыне». «Раённыя будні» №83 (9832), 24 кастрычніка 2015 г. С. 15

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Савецкія вайскаводы
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Памерлі 3 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1945 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Пружанскім раёне
Рыбалы

Назву **Рыбалы** маюць:

* Рыбалы — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Рыбалы — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы
Тарасаўка

Назву **Тарасаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Тарасаўка — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Тарасаўка — хутар у Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Тарасаўка — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Тарасаўка — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
* Тарасаўка — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Тарас 
* Тарасава
* Тарасавічы
* Тарасаў
* Тарасаўшчына
* Тарасы 
* Тарасюкі
Кубак Беларусі па футболе 2017—2018 гадоў

**Кубак Беларусі па футболе ў сэзоне 2017—2018 гадоў** — 25-ы сэзон беларускага футбольнага турніру сярод прафэсійных беларускіх клюбаў, а таксама камандаў калектываў фізкультуры. У адрозьненьне ад чэмпіянату, праводзіцца па схеме восень — вясна. Уладальнік кубку трапляе ў другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы УЭФА 2018—2019 гадоў.

## 1/64 фіналу

## 1/32 фіналу

## 1/16 фіналу

## 1/8 фіналу

## 1/4 фіналу

## 1/2 фіналу

## Фінал

Катэгорыя:Кубак Беларусі
Ракаўшчына

Назву **Ракаўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Ракаўшчына — былы хутар у Нязбодзіцкім сельсавеце Сьвіслацкага раёну
** Ракаўшчына — вёска ў Поразаўскім сельсавеце Сьвіслацкага раёну

## Глядзіце таксама
* Рак
* Ракавічы
* Ракавішчы
* Ракаў
* Ракаўка
* Ракаўская
* Ракаўскі
* Ракаўцы
* Стары Ракаў
Стары Дрокаў

**Стары Дрокаў** — вёска ў Расеі, на правым беразе ракі Іпуці. Уваходзіць у склад Ніўнянскага сельскага паселішча Сураскага раёну Бранскай вобласьці. Насельніцтва на 2013 год — 54 чалавекі. Знаходзіцца за 3 км ад Новага Дрокава.

Дрокаў — даўняе места гістарычнай Старадубшчыны (частка Смаленшчыны і Севершчыны), на этнічнай тэрыторыі беларусаў. 

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай
Першы пісьмовы ўпамін пра Дрокаў як «кіеўскі горад» зьмяшчаецца ў «Сьпісе рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх» канца XIV ст. У XII—XV стагодзьдзях горад уваходзіў у склад Амсьціслаўскага княства, разам зь якім ён далучыўся да Вялікага Княства Літоўскага. Па скасаваньні Амсьціслаўскага княства Дрокаў стаў цэнтрам воласьці Віленскага ваяводзтва, зь якой у 1496 годзе, згодна з запісам у скарб вялікага князя, немесьнік дрокаў даў 4 копы грошай.

У вайну Маскоўскай дзяржавы зь Вялікім Княства Літоўскім (1500—1503) Дрокаў захапілі маскоўскія войскі. У час перамоваў 1542 году разглядалася магчымасьць яго вяртаньня ў ВКЛ у абмен на маскоўскіх палонных.

У пачатку XVII ст. Дрокаў вярнуўся ў склад Вялікага Княства Літоўскага, што пацьвердзіла Дэвулінскае замірэньне 1618 году. Ёе увайшоў у склад Старадубскага павету Смаленскага ваяводзтва. У сярэдзіне XVII ст. Дрокаў упамінаецца як мястэчка, у якім дзеяла Прачысьценская царква. З пачаткам вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай у 1654 годзе Дрокаў захапілі маскоўскія войскі.

### Пад уладай Маскоўскай дзяржавы і Расейскай імпэрыі
Згодна з Андрусаўскім замірэньнем 1667 году Дрокаў сьпярша стаў цэнтрам сотні Старадубскага палку. Неўзабаве Дрокаўскую сотню далучылі да Мглінскай. У XVIII ст. Стары Дрокаў страціў царкву і пачаў лічыцца вёскай. У розныя часы ім валодалі Есімонтаўскія, Іскрыцкія, Чарняўскія і іншыя.

У 1782 годзе Стары Дрокаў увайшоў у склад Сураскага павету Чарнігаўскай губэрні (з 1861 году — у складзе Новадрокаўскай воласьці).

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Стары Дрокаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, у Сураскі павет (падраён) Гомельскага раёну. Аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1921—1929 гадох Стары Дрокаў уваходзіў у склад Клінцоўскага павету, з 1929 году — у Сураскім раёне. 

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — 430 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2013 год — 54 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
У Старым Дрокаве захавалася гарадзішча памерамі 50 × 40 мэтраў, умацаванае 2 валамі і ровам. Магутнасьць культурнага плясту 0,6 мэтраў. У ім сустракаецца кераміка юхнаўскай культуры раньняга жалезнага веку і старажытнай Русі. Да гарадзішча далучаецца селішча плошчай каля 0,5 га з матэрыяламі часоў старажытнай Русі.

### Страчаная спадчына
* Царква Прачыстай Багародзіцы (XVII ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Бранскай вобласьці
Сярпейск

**Сярпейск** — сяло ў Расеі, на рацэ Сярпейцы. Уваходзіць у склад Мяшчоўскага раёну Калускай вобласьці. Насельніцтва на 2012 год — 1265 чалавек. Знаходзіцца за 20 км ад Мяшчоўску, за 104 км ад Калугі.

Сярпейск — даўняе места гістарычнай Смаленшчыны. 

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Маскоўскай дзяржавай
Першы пісьмовы ўпамін пра Сярпейск датуецца 1406 годам, калі ён уваходзіў у склад Вялікага Княства Літоўскага. У 1494 годзе Сярпейск захапіў маскоўскі гаспадар Іван III, але паводле мірнай дамовы, вярнуў яго вялікаму князю Аляксандру. У 1500 годзе места апынулася ў складзе Маскоўскай дзяржавы.

У 1613 годзе Сярпейск вярнуўся ў склад Вялікага Княства Літоўскага, што пацьвердзіла Дэвулінскае замірэньне 1618 году. Ён увайшоў у склад Смаленскага павету Смаленскага ваяводзтва. У 1632 годзе места захапілі маскоўскія войскі. 

Захавалася сьведчаньня азначэньня жыхароў Сярпейску ліцьвінам (літвой): паводле роспыту 1632 году аднаго з палонных, «*людзі Сярпейскага павету*» азначаліся як «*[[Ліцьвіны|Літва]] і [[Русіны|Рускія]]».  

=== Пад уладай Маскоўскай дзяржавы і Расейскай імпэрыі ===
Паводле [[Палянаўская дамова|Палянаўскай дамовы 1634 году]] Сярпейск апынуўся ў складзе Маскоўскай дзяржавы. У 1776 годзе места стала цэнтрам павету ў Калускім намесьніцтве. У 1777 годзе ўлады даравалі Сярпейску герб. Пазьней места ўвайшло ў склад Мяшчоўскага павету. 

У пачатку XX ст. у Сярпейску быў пляц, 14 вуліцаў і 2 завулкі, дзеялі 3 царквы, працавалі [[Русіфікацыя Беларусі|расейская]] прыходзкая вучэльня, паштовая станцыя, палатняная і прадзільная фабрыкі, штогод праводзілася 2 кірмашы. У гэты час адзначалася, што ў Калускай губэрні жыхароў правабярэжжа ракі [[Угра (рака)|Угры]] (у тым ліку Мяшчоўскага павету, куды ўваходзіў Сярпейск) усё яшчэ называюць [[Ліцьвіны|«літвой»]].

=== Найноўшы час ===
У 1919 годзе Сярпейск пазбавілі статусу места. У 1929 годзе сяло ўвайшло ў склад новаўтворанага Мяшчорскага раёну Сухініцкай акругі Заходняй вобласьці  (з 1937 году Смаленскай, з 1944 году Калускай вобласьці).

== Насельніцтва ==
=== Дэмаграфія ===
* *'XIX стагодзьдзе**: 1863 год — 766 чал.; 1889 год — 1818 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1914 год — 1053 чал.
* **XXI стагодзьдзе''': 2012 год — 1265 чал.

### Інфраструктура
У Сярпейску працуюць дашкольная ўстанова, сярэдняя школа, лякарня, дом культуры.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Забудова гістарычная (XIX — пачатак XX ст.; фрагмэнты)
* Царква Сьвятога Мікалая (1771)
* Царква Сьвятога Спаса (1783)

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Калускай вобласьці
Супэрмесяц

**Супэрмесяц** ( — «зьверху») — поўня або маладзік у стане найбольшага збліжэньня Месяца зь Зямлёй. У 1979 г. панятак увёў Рычард Ноле ў амэрыканскім часопісе «Гараскоп» (; Норўок, штат Канэктыкут). Даўнейшы назоў: калязямное спалучэньне () — пэрыгей сызыгія. У залежнасьці ад бачнасьці завецца супэрпоўняй або супэрмаладзіком. У сярэднім здаецца прыкладна на 14% большым за звычайны Месяц. Суправаджаецца ўзмацненьнем гравітацыйнага ўзьдзеяньня Месяца на нетры Зямлі, што ўзмацняе прылівы і адлівы. Таксама выглядае на 30% ярчэй, чым калі Месяц знаходзіцца ў найбольш аддаленым ад Зямлі пункце сваёй арбіты.

14 лістапада 2016 г. супэрмесяц наблізіўся да Зямлі на найменшую з 26 студзеня 1948 г. адлегласьць. 25 лістапада 2034 г. Месяц пройдзе яшчэ бліжэй да Зямлі. За 20-е стагодзьдзе супэрмесяц супадаў з зацьменьнем Месяца 5 разоў, апошні зь якіх у 1982 годзе. Упершыню ў 21-м ст. супэрмесяц супаў з зацьменьнем Месяца ў ноч на 28 верасьня 2015 году. 8 кастрычніка 2033 г. супэрмесяц ізноў супадзе з зацьменьнем Месяца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
** 
* 
* 

Катэгорыя:Астранамічныя зьявы
Катэгорыя:Месяц
Катэгорыя:Астралёгія
Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2017—2018 гадоў

**Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2017—2018 гадоў** — 63-і розыгрыш трафэю з часоў Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў і 26-ы розыгрыш пад назвай Ліга чэмпіёнаў УЭФА. Фінал адбыўся на стадыёне «Алімпійскім» у Кіеве 26 траўня 2018 году. У фінале мадрыдзкі «Рэал» перамог «Лівэрпул» (3:1) і ў 13-ы раз стаў пераможцам турніру.

## Кваліфікацыйныя раўнды

### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

## Раўнд плэй-оф

## Групавы этап

### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

### Група G

### Група H

## 1/8 фіналу

## 1/4 фіналу

## 1/2 фіналу

## Фінал

## Глядзіце таксама
* Ліга Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў

## Вонкавыя спасылкі
* Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2017—2018 гадоў на афіцыйным сайце УЭФА

2017
Катэгорыя:2017 год у футболе
Катэгорыя:2018 год у футболе
Загаране

Назву **Загаране** маюць:

* Загаране — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Загаране — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Загаране — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці