open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімер Блюднік

**Уладзі́мер Блю́днік** (нарадзіўся 1 верасьня 1975 у Зьдзецеле Гарадзенскай вобласьці)  — беларускі мастак, паэт, празаік, сябра Беларускага культурна-асьветніцкага цэнтру ў Познані.

## Жыцьцяпіс
1993—1998 — навучаўся ў Акадэміі Мастацтваў у Познані. У 1998 годзе атрымаў дыплём у майстэрні літаграфіі прафэсара Л. Мяноўскага. Займаецца рысункам, жывапісам і графікай. Працы Ўладзімера Блюдніка захоўваюцца ў Беларусі, Польшчы, Канадзе, ЗША, Нямеччыне, Гішпаніі, Нідэрляндах і Вэнэсуэле. Аўтар вершаў і апавяданьняў. Жыве і працуе ў Познані.

## Творчасьць
Літаратурны дэбют адбыўся ў 2008 годзе. У выдавецтве «Белы Крумкач» выйшла кніга «Вяртаньне». Выданьне зьмяшчае вершы, прозу і рэпрадукцыі карцінаў аўтара.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Нарадзіліся 1 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зьдзецеле
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Польскія беларусы
Dreamlin

**Dreamlin** — беларускі электронны гурт зь Менску, заснаваны ў 2000 годзе. Музыку гурту нельга акрэсьліць адным ці двума стылямі. Іх музыка праходзіць адценьні ад кіслотнага джазу, чылаўт і даўнтэмпа. Назва гурту паходзіць ад спалучэньня  («сон», «мара») і  (пэрсанажы фільму «Грэмліны»). Першыя два гады гурт існаваў толькі віртуальна.Улетку 2001 году гурт заняў першае месца сярод гуртоў на сайце Ampcast.com. Песьня «Beat Mountain», якая была запісная гуртом, выкарыстоўвалася ў фільме SWAT. У 2003 годзе гурт выдаў альбом «Система электронного безумия» (на вокладцы стылізавана «СИСТЕМА ЭLЕКТRONNOGO BEZYMИЯ») на ўласным лэйбле Ягора Куноўскага «Gizmo Lab Records». Большасьць канцэртаў праходзілі пры ўдзеле мультыінструмэнталіста Андрэя Карповіча. У 2004 годзе гурт выдаў альбом «The Colour of the City». У 2006 годзе гурт адыграў на фэсьце на Баравой.

## Удзельнікі
* Дзяніс Карбакоў — аўтар музыкі, гітара, бас-гітара, праграмаваньне, клявішныя
* Ягор Куноўскі — тэксты, мэнэджмэнт
* Андрэй Карповіч — пэркусія, гітара, барабаны
* Кірыл Скарынін — гітара і пэркусія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная хатняя старонка
* Афіцыйная хатняя старонка

Катэгорыя:Электронныя музычныя гурты Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2000 годзе
Марк Максімовіч

**Марк Максімо́віч** — беларускі мастак, сябра Беларускага культурна асьветніцкага цэнтру ў Познані. Займаецца жывапісам і выцінанкай. Заснавальнік майстроўні і галерэі «Марк Максімовіч Артэльер». Аўтар сымбалю Беларускага культурна асьветніцкага цэнтру ў Познані. Жыве і працуе ў Познані.

Кніжны дэбют адбыўся ў 2009 годзе. У выдавецтве «Белы Крумкач» выйшла кніга «Вечны Каляндар», з ілюстрацыямі Марка Максімовіча. Выданьне зьмяшчае выцінанкі аўтара.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль у галерэі Тызэнгаўза, Гародня

Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Польскія беларусы
Віктар Оськін

**Віктар Сямёнавіч Оськін** (1952 — 24 ліпеня 1992) — вайсковы лётчык, падпалкоўнік, адзін зь першых у Расеі (Залатая Зорка № 10) і першы ў гісторыі расейскай Далёкай авіяцыі быў удастоены званьня Героя Расейскай Фэдэрацыі (Указ Прэзыдэнта Расеі ад 8 сьнежня 1992 году № 1567).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў с. Усьпена-Раеўка Кастарэнскага раёну Курскай вобласьці Расеі. Скончыў Тамбоўскае вышэйшае ваеннае вучылішча лётчыкаў, атрымаўшы дыплом з адзнакай з уручэньнем Залатога мэдалю і ўнясеньнем прозьвішча на мармуровую дошку залатых мэдалістаў. Служыў на пасадзе памочніка камандзіра бамбардыроўшчыка ТУ-16 у 184-м гвардзейскім Палтаўска-Бэрлінскім Чырванасьцяжным бамбардыровачным палку 13-й бамбардыровачнай дывізіі, якая базавалася ва ўкраінскіх Прылуках. Затым — яго камандзірам у 200-м гвардзейскім бамбардыровачным палку ў Бабруйску. З 1978 году — на розных пасадах у 290-м асобным далёкім выведвальным палку на аэрадроме Зябраўка пад Гомелем. Скончыў Ваенна-паветраную акадэмію імя Ю. А. Гагарына.

Званьне прысвоена пасмяротна за гераічнасьць і мужнасьць, праяўленыя пры аварыйнай сытуацыі ў палёце на самалёце-ракетаносцы ТУ-22У, калі Оськін коштам свайго жыцьця прадухіліў падзеньне самалёта на горад Гомель. 24 ліпеня 1992 году выконваў абавязкі інструктара падчас кантрольнага палёту. Вылет ажыцьцявіў з аэрадрому ў Зябраўцы. У 17 гадзін 2 хвіліны пачаўся пажар левага рухавіка, затым — топліўных бакаў. У гэты час самалёт быў ужо над паўдневым раёнам Гомелю — Навабеліцай. Оськін пачынае адварочваць самалёт ад гораду, падчас чаго загарэўся і правы рухавік. Загадаўшы экіпажу катапультавацца, Оськін адвеў самалёт ад гораду і нафтасховішча, якое было разьмешчанае ў раёне магчымага падзеньня. Сам ён катапультаваўся, калі цалкам упэўніўся, што самалёт упадзе ў бязьлюдным месцы. Але самалёт ужо страціў мінімальна неабходную вышыню для раскрыцьця парашута, таму Віктар Оськін загінуў. Пахаваны ў Гомельскай вобласьці, на могілках «14-ы кілямэтар» на алеі загінуўшых лётчыкаў. На ягонай магіле выбіты надпіс: «*Чалавек — спыніся! Тут ляжыць Герой, які коштам свайго жыцьця выратаваў жыцьцё сотняў жыхароў гораду [[Гомель|Гомелю]]. Ушануй яго памяць маўчаньня хвілінай*».

Оськіну прысвоена званьне Ганаровага грамадзяніна г. Гомелю (пасьмяротна). Яго імем названая адна з вуліц Гомелю. У музэі баявой і працоўнай славы Навабеліцкага раёну гораду, які разьмешчаны ў сярэдняй школе №41, яму прысьвечаны адзін са стэндаў. У школьным музэі Зябраўскай школы таксама створаны стэнд, прысьвечаны гераічнаму подзьвігу лётчыка, захоўваюцца асабістыя рэчы экіпажа. На месцы, дзе загінуў Оськін, усталяваны памятны знак. Прозьвішча Оськіна выбітае на стэле Герояў СССР і Расеі, усталяванай на Чырвонай плошчы гораду Курску.

## Глядзіце таксама
* Ганаровыя грамадзяне гораду Гомелю

## Вонкавыя спасылкі
* На сайце «Зброя Расеі»
* На сайце «ЗЯБРОВКА.НЕТ»

Катэгорыя:Расейскія вайскоўцы
Катэгорыя:Асобы Беларусі
Флорыда

**Флорыда** (таксама Фляры́да, ) — штат ЗША са сталіцай у Талагасі, разьмешчаны на аднайменным паўвостраве паміж Мэксыканскай затокай і Атлянтычным акіянам. Мяжуе са штатамі Алабама і Джорджыя.

* Плошча — 170 451 км²
* Насельніцтва (2014) —  чал.

Буйныя гарады — Маямі, Тампа, Арланда, Джэксанвіль.

## Клімат
На большай частцы тэрыторыі клімат вільготны субтрапічны, на поўдні — трапічны. Улетку і ўвосень існуе сталая рызыка ўраганаў.

## Гісторыя
Да прыбыцьця ў Амэрыку эўрапейцаў паўвыспа была на працягу тысячагодзьдзяў населеная індзейскімі плямёнамі. Гішпанцы, якія высадзіліся тут у 1513 годзе, абвясьцілі рэгіён сваёй тэрыторыяй, якую назвалі *la tierra florida* («квітнеючая зямля»). У 1819 годзе Гішпанія прадала Флорыду ЗША. Дамова ўступіў у дзеяньне 22 лютага.
 
У 1845 годзе Флорыда стала 27-м штатам ЗША.

### Губэрнатары Флорыды
* 1999—2007 Джэб Буш
* 2007—2011 Чарлі Крыст
* 2011—2019 Рык Скот

## Адміністрацыйнае ўладкаваньне
У заканадаўчым сходзе штата маюцца дзьве палаты — сэнат з 40 чальцоў і палата прадстаўнікоў, якая налічвае 120 чальцоў.

Традыцыйна ў штаце былі моцныя пазыцыі дэмакратаў, але ў апошні час у сувязі з наплывам прыезджых вырас уплыў рэспубліканцаў.

## Гарады




## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка штату
Жанна Бічэўская

**Жа́нна Ўладзі́мераўна Бічэ́ўская** () — расейская нацыяналістычная сьпявачка, народная артыстка Расеі.

## Біяграфія
Нарадзілася 14 чэрвеня 1944 году ў Маскве. У 1966—1971 вучылася ў дзяржаўнай вучэльні цыркавога і эстраднага мастацтва. Падчас вучобы пачала зьбіраць і запісваць расейскія народныя песьні. Адначасова працавала выкладчыкам па клясе гітары ў Загорскай вячэрняй музычнай школе, затым — салісткай-вакалісткай у эстрадным аркестры. З 1971 па 1973 год — салістка вакальна-інструмэнтальнага ансамбля «Добры молодцы», з 1973 году працавала ў Москанцэрце.

У 1970-я гады ў рэпэртуар сьпявачкі ўвайшлі старажытныя расейскія народныя песьні, якія выконваліся бардаўскім спосабам: працоўныя і абрадавыя песьні вёскі, песьні-жарты, песьні-плачы, гарадзкая песьня, баляда. У 1973 годзе становіцца ляўрэаткай Усерасейскага конкурсу артыстаў эстрады. З гастролямі наведала Фінляндыю, Вугоршчыну, Румынію, Чэхаславаччыну, Югаславію, мноства гарадоў СССР. Пласьцінкі з запісамі народных песень разыходзіліся мільённымі тыражамі у больш за 40 краінах сьвету.

Жанна Бічэўская — адзіная ў сьвеце выканаўца такога кірунку (сама яна яго заве «расейскі кантры-фолк»), якая 8 раз запар з аншлягам зьбірала парыскую залю «Алімпія». На Міжнародным конкурсе артыстаў эстрады ў Познані (Польшча) у 1980 годзе апроч званьня ляўрэата Жанна Бічэўская атрымала званьне «Міс творчая індывідуальнасьць». У 1989 годзе на Міжнародным конкурсе ў Сан-Рэма (Італія) за выбітны ўклад у сусьветнае выканальніцкае мастацтва ёй быў прысвоены тытул «Залатая гітара», якога да яе з жанчын-гітарыстак удастоілася толькі выканаўца ў стыле «кантры», амэрыканка Джоан Баэз.

Рэпэртуар сьпявачкі налічвае некалькі сотняў твораў — песьні духоўнага і грамадзянскага зьместу, расейскія народныя песьні, а таксама песьні на вершы паэтаў «срэбнага веку».

У 1990-я гады на зьмену фальклёру ў творчасьць Жанны Бічэўскай прыйшлі белагвардзейскія (альбомы «Любо, братцы, любо…», «Русская Голгофа»), а затым духоўныя сьпевы — песьні ераманаха Рамана і песьні, напісаныя яе мужам, паэтам і кампазытарам Генадзем Панамаровым («Имени Твоему, Господи», «Песни иеромонаха Романа», «Осень музыканта»). У канцы 1990-х — пачатку 2000-х гадоў выдала некалькі альбомаў песень бардаў (А. Макарэвіча, А. Вярцінскага, Б. Акуджавы і інш.), а таксама шэраг альбомаў патрыятычнай тэматыкі («Мы — русские», «Царь Николай» і інш.).

Жыве і працуе ў Маскве.

## Дыскаграфія
* «Господа офицеры» () (1994)
* «Слишком короток век» () (1997)
* «Любо, братцы, любо…» () (1997)
* «Песни иеромонаха Романа» () (1997)
* «Имени твоему, Господи» () (1998)
* «Осень музыканта» () (1998)
* «Русская голгофа» () (1998)
* «Старые русские народные, деревенские…» () (1998)
* «Песни Булата Окуджавы» () (1999)
* «Мы православные»
* «Грозный царь»
* «Царь Николай» () (1999)
* «Верую» () (2000)
* «Мы — русские» () (2001)
* «Черный ворон» () (2002)
* «Боже, храни своих» () (2003)
* «К-141» (2004)

## Вонкавыя спасылкі

* Некаторыя песьні Жанны Бічэўскай
* Яшчэ некаторыя творы сьпявачкі, відэа, запісы радыёперадач

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Расейскія музыкі
Антон Аўсянік

**Антон Аўсянік** (13 чэрвеня 1888?, Кабыльле, Вялейскім павеце — 1933?, СССР) — левы палітык, нацыянальны дзяяч і інжынэр беларускай нацыянальнасьці, дзяржаўны дзяяч Беларускай Народнай Рэспублікі, у 1918—1919 гады сябра Рады БНР, Прэзыдыюму Рады БНР, Народнага сакратарыяту Беларусі; адзін з інцыятараў стварэньня беларускіх вайсковых атрадаў у складзе Польскага войска, у 1919—1920 гады сябра, а пазьней віцэ-старшыня часовага прэзыдыюму Беларускай вайсковай камісіі; у 1920 годзе паўнамоцны прадстаўнік БНР у Летувіскай рэспубліцы; прадстаўнік беларускай нацыянальнай меншасьці ў Польскай Рэспубліке (ІІ Рэчы Паспалітай), з 1922 пасол на Сойм Польскай рэспублікі І ськліканьня.

## Біяграфія
Нарадзіўся 13 чэрвеня 1888 году ў вёсцы Кабыльле ў гміне Альковічы Вялейскага павету Віленскай губэрні Расейскай імперыі (цяпер вёска Акцябарская ў Вялейскім раёне Беларусі). Паходзіў зь сялянскай сям’і, вучыўся ў мясцовых школах. Сканчыў тэхналягічны інстытут у Харкаве, а пазьней вучыўся на факультэце будовы караблёў Пецярбурскага політэхнічнага інстытуту (паводле некаторых крыніцаў скончыў гэтую ВНУ). Атрымаў ступень інжынэра.

Калі быў у Пецярбургу, увайшоў у Беларускую сацыялістычную грамаду і пачаў дзейнасьць у беларускім нацыянальным руху. Некалькі гадоў працаваў у Бабруйску, дзе стварыў беларускія грамадзкія і палітычныя арганізацыі. Удзельнічаў у адборы дэлегатаў на Першы Ўсебеларускі кангрэс, паводле адной з крыніцаў быў таксама яго ўдзельнікам у сьнежні 1917 году.

У 1930-я гады зьехаў у БССР, арыштаваны і верагодна забіты на загад савецкіх уладаў.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1888 годзе
Катэгорыя:Беларуская вайсковая камісія
Катэгорыя:Палітыкі БНР
Катэгорыя:Дыпляматы БНР
Катэгорыя:Беларускія парлямэнтарыі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі ў 1933 годзе
Кастусь Юхневіч

**Кастусь Юхневіч** (15 сьнежня 1896 – 14 жніўня 1971) – беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст. Нарадзіўся ў вёсцы Пушкарышкі Новааляксандраўскага павету Ковенскай губэрні (цяпер Браслаўскі раён Віцебскай вобласьці). Займаўся каапэрацыяй, у 1920-я гг. ўваходзіў у кіраўніцтва Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры. З 1926 г. уваходзіў у кіраўніцтва Беларускага сялянскага саюзу. Супрацоўнічаў з газэтай «Сялянская ніва», выступаў на яе старонках як публіцыст. У 1928 – 1930 гг. быў паслом польскага сойму. У сярэдзіне 1930-х быў намесьнікам старшыні Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі, публікаваўся ў часопісе “Новы шлях”. Рэпрэсаваны савецкімі ўладамі. Пасьля вяртаньня з канцлягераў жыў у Слоніме. Загінуў у аўтамабільнай катастрофе.

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Беларускія парлямэнтарыі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі 14 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1971 годзе
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Васьмітысячнікі

**Васьмітысячнікі** або **горы-васьмітысячнікі** — распаўсюджаная неафіцыйная назва горных вяршыняў, вышыня якіх перавышае 8000 мэтраў. 

На Зямлі налічаецца 14 такіх пікаў, разьмешчаных у Гімалаях і Каракаруме і зьмешчаных на тэрыторыях Кітаю, Нэпалу і спрэчнага Кашміру.

Большасьць прафэсійных альпіністаў мараць пакарыць усе 14 гор, але на цяперашні момант гэта атрымалася толькі 13 людзям, прычым, да сярэдзіны 1990-х такіх было толькі двое — італьянец Райнгольд Мэснэр (1970—1986) і паляк Ежы Кукучка (1979—1987), прычым, калі першы першым пакарыў усе горы, то другі зрабіў гэта за рэкордна кароткі тэрмін — 8 гадоў, які яшчэ ніхто не перасягнуў.

## Дадатковыя зьвесткі
* Хоць Анапурна — першы васьмітысячнік, які скарыўся чалавеку, на сёньня пасьпяховых узыходжаньняў было меней, чым на любым іншым васьмітысячніку, а сьмяротнасьць — самая высокая.
* Самы нізкі васьмітысячнік, Кукіша Пангма, быў пакораны 2 траўня 1964 году, апошнім з усіх астатніх.
* Ад пакарэньня першай гары, якая перавышае вышыню 8000 мэтраў, да апошняй, мінула 14 гадоў — у сярэднім адна гара ў год.

## Сьпіс васьмітысячнікаў

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Альпінізм
Экзархат

**Экзарха́т** (ад  — намесьнік) — намесьніцтва.

У Бізантыі ў канцы VI-VII ст. так называлі вайскова-адміністрацыйную адзінку, дзе намесьнік узначальваў вайсковыя сілы і грамадзянскую адміністрацыю. У сучасных праваслаўных і ўніяцкіх цэрквах так называецца асобная нацыянальна-рэгіянальная адзінка, ці адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка (замежная адносна мэтраполіі), ці мэтава створаная дзеля забесьпячэньня вернікаў гэтага абрада ў асаблівых умовах.У Расейскай праваслаўнай царкве:
* япархіі могуць быць аб’яднаныя ў экзархаты;
* найвышэйшая царкоўная ўлада ў экзархаце належыць Сыноду экзархату пад старшынствам экзарха;
* экзарха абірае Сьвяты сынод і прызначае ўказ маскоўскага патрыярха;
* экзарх ёсьць эпархіяльным архірэем сваёй япархіі.

На 2025 год Расейская праваслаўная царква мела 4 экзархаты: Беларускі (ад 1991 году Беларуская праваслаўная царква), утвораны паводле «нацыянальна-рэгіянальнага прынцыпу», а таксама 3 патрыяршыя экзархаты Афрыкі (Эгіпет), Заходняй Эўропы (Францыя) і Паўднёва-Ўсходняй Азіі (Сынгапур).

## Крыніцы

Катэгорыя:Праваслаўе
Катэгорыя:Усходнія Каталіцкія Цэрквы
Катэгорыя:Органы дзяржаўнай улады Бізантыйскай імпэрыі
Катэгорыя:Царкоўныя правінцыі
Катэгорыя:Віды хрысьціянскіх арганізацыяў
Палерма (неадназначнасьць)

* Палерма — правінцыя ў Італіі ў рэгіёне Сыцылія.
* Палерма — горад у Італіі, сталіца правінцыі Палерма і рэгіёна Сыцылія.
Канэктыкут

**Канэ́ктыкут**, **Канэ́ктыкат** () — штат на паўночным усходзе ЗША, які ўваходзіць у рэгіён Новая Англія. Сталіца — Хартфард, найбуйнейшы горад — Брыджпарт. Насельніцтва 3,406 млн чалавек (29-е месца ў ЗША; зьвесткі 2000 году). Назоў штата паходзіць ад выраза на алганкінскай мове, які перакладаецца як «на доўгай рацэ, схільнай прылівам». Афіцыйная мянушка з 1959 году — *Constitution State* (Штат Канстытуцыі). Раней афіцыйнай мянушкай было *Nutmeg State* (Штат мускатнага арэха). Паштовае скарачэньне **CT**.

## Геаграфія
На поўдні тэрыторыя штата амываецца водамі заліва Лонг-Айлэнд-Саўнд, на захадзе Канэктыкут мяжуе са штатам Нью-Ёрк, на поўначы — з Масачусэтсам, на ўсходзе — з Род-Айлэндам. Плошча штата складае 14,371 км² (48-е месца ў ЗША). Тэрыторыя падзяляецца на восем рэгіёнаў, у асноўным (хоць і не заўсёды) супадальных з васьмю ўваходных у Канэктыкут акруг. Тэрыторыя штата ў асноўным складаецца зь лясоў. Бліжэй да поўдня трапляюцца багністыя месцы і пясчаныя пляжы. Урбанізацыя сканцэнтраваная ў асноўным на паўднёвым захадзе штата. На паўночным усходзе мясцовасьць больш лясная і сельскагаспадарчая. Асноўная афіцыйная мянушка штата зьвязаная з тым, што ў 1639 годзе брытанская калёнія Канэктыкут прыняла першую ў сьвеце *канстытуцыю* — «Асноўныя законы Канэктыкуту» (Fundamental Orders of Connecticut).

## Гісторыя
Пасьля Вайны за незалежнасьць Амэрыкі Канэктыкут стаў адным з 13 штатаў, якія першымі ўвайшлі ў склад ЗША. Да 1875 году статус сталіцы Канэктыкута па чарзе пераходзіў ад Хартфарду да Нью-Хэйвэну. Затым ён быў стала замацаваны за Хартфардам.


Файл:Nehemiah_Royce_House,_Wallingford,_Connecticut.JPG
Файл:Five_Mile_Point_Light_-_New_Haven_CT.jpg
Файл:Connecticut State Capitol, February 24, 2008.jpg
Гаваі

**Гава́і** (па-гавайску: *Hawai'i;* ) — пяцідзясяты штат ЗША, далучаны 21 жніўня 1959 году. 

З насельніцтвам звыш 1,36 млн чалавек (2010) Гаваі ёсьць найбольш этнічна разнастайным штатам, дзе групы эўрапейскага паходжаньня складаюць меншасьць (24,7%), са значнай доляй нашчадкаў імігрантаў з Азіі (38,7%) і міжрасавых шлюбаў (23,6%). Гавайцы й палінэзійцы складаюць каля 10%. Насельніцтва Гаваяў сфармавалася пад уплывам некалькіх міграцыйных хваляў. З 1789 году мясцовыя плянтатары пачалі завозіць працаўнікоў зь Кітаю, яшчэ больш мігрантаў прыбыло зь Японіі пачынаючы з 1838 году. Напрыканцы 19 стагодзьдзя на астравы пачалі прыяжджаць партугальцы, карэйцы, філіпінцы, пуэртарыканцы, самоанцы і мікранэзійцы, фармуючы ўнікальную па сваёй разнароднасьці культуру Гавайскіх астравоў.

Афіцыйныя мовы — ангельская й гавайская; часткова (у побыце) захоўваюцца й родныя мовы. У шырокім ужытку сярод ураджэнцаў штату таксама гавайская піджын - мова, якая ўтварылася празь міжэтнічныя стасункі імігрантаў з розных краінаў пад асноўным уплывам ангельскай, гавайскай і японскай моваў.

Сталіца і найбуйнейшы горад — Ганалулу. Іншыя буйныя гарады — Кайлуа, Вайпаху, Канэохэ. Эканамічна найболей развіты абток Оаху.

Афіцыйная мянушка — штат Алоха («штат гасьціннасьці»).

## Геаграфія
Штат разьмешчаны на Гавайскіх астравах у цэнтральнай частцы Ціхага акіяна, на паўночнае мяжы Палінэзіі. Плошча — 16,8 тыс. км². 

Восем галоўных астравоў штату (з паўночнага захаду) — Нііхаў, Каўаі, Молокаі, Ланаі, Кахоолавэ, Маўі, Оаху і Гаваі (які таксама называюць Big Island — Вялікі Востраў).

На востраве Гаваі знаходзяцца дзеючыя вульканы Маўна Лоа і Кілаўэа, спячы вулкан Маўна Кэа (вышыня 4 205 м).

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Штаты ЗША
Цы Сі

**Цы Сі** (; 29 лістапада 1835 — 15 лістапада 1908, Пэкін) — маньчжурская імпэратрыца, якая цягам 47 гадоў (з 1861 па 1908) дэ-факта кіравала Кітаем.

## Біяграфія
Будучая імпэратрыца нарадзілася ў 1835 годзе ў сям’і, якая належала да слыннага маньчжурскага роду. Яе ўзыходжаньне да вяршынь улады пачалося ў 1853 годзе, калі яна стала адной са шматлікіх жонак імпэратара Сяньфэна. Праз тры гады яна ўжо была адной з галоўных фігур пры двары, паколькі нарадзіла бязьдзетнаму да таго часу манарху спадкаемца. Уплыў Цы Сі на слабога і хворага імпэратара набыў такую моц, што многія дзяржаўныя справы вырашаліся толькі празь яе. Яна прымала даклады чыноўнікаў, падпісвала паперы і нават выказвала свае меркаваньні на афіцыйных прыёмах, што было нечуванай справай для тагачаснага Кітаю. Калі ў 1861 годзе Сяньфэн памёр, спрактыкаваная ў вядзеньні інтрыг Цы Сі здолела адсунуць на другі плян сваіх супернікаў і стаць усемагутнай кіраўніцай Кітая пры малалетнім імпэратары. Імпэратрыца цягам амаль паўстагодзьдзя заставалася самым уплывовым чалавекам у краіне, тым часам як на троне пасьпелі зьмяніць адзін аднаго яе сын Тунчжы (1861—1873) і пляменьнік Гуансюй (1875—1908), абодва прадстаўнікі дынастыі Цын.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кітайскія імпэратрыцы
Дурэс

**Ду́рэс** (; грэц. *Δυρράχιο* (Дыра́хіё); іт. *Durazzo*) — найстарэйшы і эканамічна значны горад Альбаніі. Разьмешчаны за 33 км на захад ад Тыраны. Насельніцтва на 2003 год — каля 114 тыс. чал.

## Гісторыя
Горад быў заснаваны ў 627 годзе да н. э. грэцкімі каляністамі з астравоў Карынфу і Корфу.

Катэгорыя:Гарады Альбаніі
Васіль Сыдар-Шэлест

**Васіль Сыдар-Шэлест** (; 24 лютага 1910 — 14 красавіка 1949) — украінскі вайсковы дзеяч, палкоўнік УПА, камандзір УПА-Захад. Псэўданімы — Шэлест, Конрад, Краўс, Зоў, Лесавік, Расьціслаў Вышыты.

Нарадзіўся ў сяле Спасаў Сакальскага раёну Львоўскае вобласьці ў сялянскай сям’і. Быў вучнем гімназіі ў Сакалі да 1928 году, скончыў гімназію ў Перамышлі ў 1931 годзе. Сябра «Пласту» і АУН. Школу падхарунжых у польскім войску ня скончыў з прычыны палітычнага канфлікту. Вязень польскіх астрогаў (1935, 1937—1939).
Вайсковы рэфэрэнт Краёвай экспазытуры Паўночна-заходніх украінскіх земляў у 1936 годзе, арганізатар баявых групаў АУН “Ваўкі”, вайсковы рэфэрэнт Краёвай экспазытуры Заходніх украінскіх земляў у 1940 годзе, у 1941 годзе выкладчык вайсковых курсаў АУН у Кракаве. Удзельнік Другога Вялікага збору АУН у Кракаве, удзельнік легіёну “Нахтыгаль” і камандзір сотні 201-га батальёну ў званьні паручніка (1941—1942).
Чалец Краёвага вайсковага штабу УПА на Паўночна-заходніх украінскіх землях летам 1943 году, Галоўнай Рады АУН са жніўня гэтага ж году. Сябра Галоўнага вайсковага штабу УПА, падвышаны да званьня маёра 8 ліпеня 1943 году, краёвы камандзір УПА-Захад (1944—1949).

Узнагароджаны Срэбраным Крыжом Баявой Заслугі другой клясы ў 1945 годзе. Сябра Проваду АУН з 1947 году, краёвы праваднік АУН Карпацкага краю, генэральны судзьдзя АУН. Украінская галоўная вайсковая рада прысвоіла яму званьне палкоўніка УПА ў 1946 годзе. Намесьнік галоўнага камандзіра УПА.

Загінуў у баі з войскамі НКВД у Перагінскім раёне на Івана-Франкоўшчыне каля рэчкі Лімніца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія вайсковыя дзеячы
Катэгорыя:Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў
Беларускі палітычны камітэт

**Беларускі палітычны камітэт** (БПК) — беларуская арганізацыя палянафільскага крыла ў 1920 г. Створаны ў Варшаве восеньню 1920 г. На чале БПК стаялі Павал Аляксюк, Вячаслаў Адамовіч-старэйшы, Язэп Сянькевіч. Меў цесную сувязь з генэралам Станіславам Булак-Балаховічам і кіраўніцтвам «Зялёнага Дубу». Апанэнт Найвышэйшае Рады БНР і беларускага ўраду Вацлава Ластоўскага. У лістападзе 1920 году, пасьля заняцьця Булак-Балаховічам Мазыра пазыцыянаваў сябе як «цывільны ўрад будучай вольнай Беларусі». Пасьля няўдачы вайсковае акцыі Булак-Балаховіча фактычна спыніў сваю дзейнасьць.

Беларускі палітычны камітэт
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія арганізацыі Заходняй Беларусі
Алесандра Барыка

**Алеса́ндра Бары́ка** ();  25 студзеня 1958 году, Турын) — адзін з найпапулярнейшых сучасных італьянскіх пісьменьнікаў.

## Творчасьць
* «Замкі гневу» (*Castelli di rabbia*, 1991)
* «Акіян мора» (*Oceano Mare*, 1993)
* «Ядваб» (*Seta*, 1996)
* «City» (1999)
* «Без крыві» (*Senza sangue*, 2002)
* «Гэтая гісторыя» (*Questa storia*, 2005)

## Крыніцы

Катэгорыя:Італьянскія літаратары
Цэнтральная беларуская школьная рада

**Цэнтральная беларуская школьная рада** (ЦБШР) — беларуская нацыянальная культурна-асьветная арганізацыя падчас польска-савецкае вайны, якая апекавалася беларускаю школьнаю справаю. Утвораная ў сьнежні 1919 году ў Менску на аснове Беларускай школьнай рады Меншчыны. У склад прэзыдыюму ўвайшлі Сымон Рак-Міхайлоўскі (старшыня), Аркадзь Смоліч (намесьнік старшыні), Вацлаў Іваноўскі (намесьнік), Янка Станкевіч (начальнік школьнага выдавецтва), Лукаш Дзекуць-Малей (прадстаўнік Беларускае школьнае рады ў Горадні), Францішак Умястоўскі (прадстаўнік ЦБШР у Вільні). Спыніла існаваньне ўлетку 1920 году з прыходам бальшавіцкіх войскаў.

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Рускае Радыё

«**Ру́скае ра́дыё**» () — папулярная расейская FM-радыёстанцыя, што пачала вяшчаньне 2 жніўня 1995 году ў Маскве. Першым у этэр выйшаў дыджэй Марсэль Гансалес. Ад самога пачатку асноўны фармат перадачаў складаюць папулярныя песьні толькі на расейскай мове — у адрозьненьне ад іншых падобных FM радыёстанцый, якія перадаюць шмат заходнеэўрапейскай і амэрыканскай музыкі. Вяшчае ў болей чым 950 гарадох Расеі, а таксама з 2001 году ў Беларусі (у Менску — на частаце 98.9 МГц), Украіне, Казахстане, Малдове, Кыргыстане, Армэніі, і краінах Балтыі. Апроч гэтага, прамы этэр радыёстанцыі трансьлюецца ў Інтэрнэце, такім чынам даваючы магчымасьць слухаць яе ў любой краіне сьвету.

Асноўную частку этэру складаюць папулярныя на дадзены момант песьні, а таксама гіты мінулых гадоў і іншыя песьні. Таксама можна пачуць разнастайныя перадачы; раз на гадзіну выходзяць выпускі навінаў, прадстаўленыя Расейскай службай навінаў. У розных рэґіёнах праґрама можа адрозьнівацца, але асноўныя перадачы з Масквы трансьлююцца ўсюды. Вяшчаньне адбываецца ў кругласутачным рэжыме. Зьяўляецца заснавальнікам расейскай штогадовай музычнай прэміі «Залаты грамафон».

## Беларусь
30 верасьня 2016 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь зацьвердзіў Пастанову № 794, якой перадаў 34% (367,2 беларускіх рублёў; $188,67) статутнага фонду ТАА «Рэдакцыя радыёпраграмы "Расейскае радыё"» (Менск) ў кіраваньне Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь з гаспадарчага вядзеньня УП «Беларускі радыётэлевізійны перадавальны цэнтар».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падразьдзяленьне ў Беларусі

Катэгорыя:Радыёстанцыі
Катэгорыя:Расейскія кампаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Расейская мова
Пятроў пост

**Пятро́ўскі пост, Пятро́ўка, Пятро́ўка-галадо́́ўка** — летні пост у Грэка-Каталіцкай і Праваслаўнай царкве.

*Пятроўка* пачынаецца праз тыдзень пасьля Сьвятой Тройцы (Сёмухі) і працягваецца да сьвята першавярхоўных сьвятых апосталаў Пятра і Паўла (12 ліпеня). Працягласьць гэтага посту бывае рознай, бо ягоны пачатак залежыць ад даты Вялікадня, а заканчэньне прыпадае на конадні пастаяннага сьвята.

Пост усталяваны для насьледаваньня прыкладу сьвятых апосталаў, якія пасьля прыняцьця дароў Сьвятога Духа постам і малітваю рыхтавалі сябе да сусьветнай пропаведзі Эвангельля.

У гэты пост у панядзелак, сераду і пятніцу нельга ўжываць ні тлушчу, ні рыбы, ні алею. Калі дзень 12 ліпеня прыпадае на сераду ці пятніцу (посныя дні на працягу ўсяго году), дык пачатак ужываньня мясное ежы (разгавеньне) пераносяць на наступныя содні, а ў гэты дзень ядуць толькі рыбу.

Катэгорыя:Праваслаўныя пасты
Усьпенскі пост

**Усьпе́нскі пост, Спа́саўка** - летні пост у Грэка-Каталіцкай і Праваслаўнай царкве. 

*Усьпенскі пост* працягваецца два тыдні - з 14 па 27 жніўня (па н.ст.). 

Па строгасьці ўстрыманьня ёсьць блізкім да Вялікага посту. Гэтым постам Сьвятая Царква надае павагу Прасьвятой Багародзіцы, заступніцы ўсіх хрысьціянаў, якая нязьменна моліцца за іх, зьвяраючыся да Бога. 

У гэты пост рацыён харчаваньня такі ж, як і ў Вялікі. Рыба дазваляецца толькі ў сьвята Ператварэньня Гасподняга - 19 жніўня (па н.ст.). Пры супадзеньні сьвята Усьпеньня з серадой ці пятніцай у гэты дзень дазваляецца есьці толькі рыбу, а разгавеньне пераносіцца на наступныя содні.

Катэгорыя:Праваслаўныя пасты
Піліпаўка

**Пілі́паўка, Каля́дны пост** — зімовы пост у Грэка-Каталіцкай і Праваслаўнай царкве. Папярэднічае Раству Хрыстову. Працягваецца шэсьць тыдняў перад Раством Хрыстовым — з 28 лістапада па 6 студзеня ўключна (па новым стылі). Назва зьвязаная з тым, што загавіны прыпадаюць на дзень памяці апостала Піліпа. Усталяваны Праваслаўнай царквой дзеля духоўнага прыгатаваньня вернікаў да годнае сустрэчы сьвята Раства Хрыстовага.

Да 19 сьнежня (Мікола Зімовы) харчаваньне такое ж, як і ў Пятроў пост. У пэрыяд ад 20 сьнежня да 1 студзеня рыба дазваляецца толькі па суботах і нядзелях. Ад 2 студзеня да 5 студзеня — правілы харчаваньня такія ж, як ў Вялікі пост. У Навячэр’е Раства Хрыстовага (6 студзеня) дазваляецца толькі куцьця пасьля зьяўленьня першае зоркі на небе. У дні посту вылучаюць час на дабрачыннасьць і пакаяньне, а таксама малітву.

## Харчаваньне
У Калядны пост прадугледжваецца сухаядзеньне. Рыбу ядуць у панядзелак і аўторак, чацьвер і суботу, а таксама ў нядзелю. Алей спажываюць у аўторак і чацьвер, суботу і нядзелю.

## Мінуўшчына
Першапачаткова Калядны пост доўжыўся 7 дзён. У 1166 годзе Канстантынопальскі сабор пры патрыярху Луке Хрысавергу і бізантыйскім імпэратары Мануіле Камніне ўхваліў правядзеньне Каляднага посту цягам 40 дзён перад Раством Хрыстовым. Пазьней яго сталі таксама называць Піліпавым пастом, бо Дзень апостала Піліпа прыпадаў на загавіны (апошні дзень перад постам).

## Крыніцы

Катэгорыя:Праваслаўныя пасты
Мінэсота

**Мінэсо́та** () — штат на Сярэднім Захадзе ЗША, адзін з так званых штатаў паўночна-заходняга цэнтру. Насельніцтва — 4,919 млн чалавек (21-е месца ў ЗША, зьвесткі 2000 году). Сталіца — Сэнт-Пол. Найвялікшы горад — Мінэапаліс. Іншыя буйныя гарады: Блюмінгтон, Дулут, Рочэстэр, Бруклін-Парк.

Афіцыйныя мянушкі — «Штат Паўночнай зоркі», «Штат байбакоў», «Зямля 10 000 азёраў», «Штат хлеба з алеем» (*North Star State*, *Gopher State*, *Land of 10,000 Lakes*, *Bread and Butter State*).

## Геаграфія і клімат
Плошча Мінэсоты складае 225,365 тыс. км² (12-е месца сярод штатаў), зь іх 8,4% прыходзіцца на водную паверхню. На поўначы і паўночным усходзе Мінэсота мяжуе з канадзкімі правінцыямі Манітоба і Антарыё, ад якіх штат месцамі аддзелены азёрамі Лясное, Верхняе і іншымі, а таксама рэкамі Рэйні і Піджын. На ўсходзе Мінэсота мяжуе зь Вісконсінам, на поўдні — з Аёвай, на захадзе — з Паўднёвай Дакотай і Паўночнай Дакотай.

Паўночная частка Мінэсоты разьмешчаная на крышталічным Ляўрэнтыйскім шчыце, з выхадамі якога зьвязаныя скалістыя грады і глыбокія азёры (усяго каля 15 тыс. азёраў). На паўночным захадзе і захадзе — прэрыі. Цэнтральная і паўднёвая часткі Мінэсоты ляжаць на плоскай раўніне. Каля траціны тэрыторыі пакрыта лясамі. Вільготны ўмераны кантынэнтальны клімат. На тэрыторыі Мінэсоты находзіцца больш за 10 000 азёраў, што знайшло адлюстраваньне ў адной з афіцыйных мянушак штату.

## Глядзі таксама
* Дулют

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка штату
* Гісторыя Мінэсоты
* Minnesota Historical Society's online timeline
* Forests, Fields, and the Falls: Connecting Minnesota
* Minnesota Historical Society
* Minnesota Place Names
* Photos of Minnesota — Terra Galleria
Бітва пры Вімпфэне

**Бітва пры Вімпфене** — адна з бітваў у часы Трыццацігадовай вайны. Адбылася 6 траўня 1622 году.

Войска Каталіцкай лігі ды Сьвяшчэннае Рымскае імпэрыі, узначаленае фон Тыльлі (*Johann Tserclaes von Tilly*) і Гансалё дэ Кордава (*Gonzalo de Córdoba*) перамаглі пратэстанцкае войска на чале з фон Мансфэльдам і Георгам Фрыдрыхам.

Пасьля страты сталіцы Чэхіі Прагі (бітва на Белай Гары), маркграф бадэнскі Георг Фрыдрых вырашыў працягваць барацьбу супраць Тыльлі і дэ Кордава, і даць бітву пад Вімпфэнам. У пачатку траўня сілы князя Браўншвайгскага прыйшлі з поўначы ад ракі Нэкар і зьбіраліся далучыцца да войска пратэстантаў. Гэта была добрая навіна для фон Мансфэльда і маркграфа Георга Фрыдрыха, якія зьбіраліся аб’яднаць свае войскі перад галоўнай бітвай. Для таго каб выйграць час і паспрабаваць падзяліць аб’яднанае каталіцкае войска, фон Мансфэльд перайшоў Нэкар каля Гайдэльбэргу, у той час калі Георг Фрыдрых рухаўся на ўсход уздоўж ракі, каб перайсьці яе пад Вімпфэнам. Плян не атрымаўся, Тыльлі і дэ Кордава не падзялілі войска, а рушылі за 14 000 жаўнерамі войска маркграфа Георга Фрыдрыха і сустрэлі яго пад Вімпфэнам. Значна слабейшае колькасьцю войска маркграфа акапалася на ўзвышшы за вёскай. Пратэстанты аказалі эфэктыўны адпор, падтрыманы артылерыяй. Сытуацыя зьмянілася, калі адна з контратак гішпанцаў прывяла да выбуху абозу пратэстантаў. Узрашанае посьпехам войска каталікоў ударыла на ўзвышша і разбіла пратэстанцкае войска. Маркграф Георг Фрыдрых уцёк у Штутгарт зь невялікай колькасьцю жаўнераў, якія засталіся. Адначасова фон Мансфэльд спрабаваў дайсьці да князя Браўншвайгскага, які заняў пазыцыі над Майнам. Кардоба і Тыльлі спрабавалі дагнаць Мансфэльда, каб не дапусьціць аб’яднаньня войскаў пратэстантаў.

Вімпфэн
Катэгорыя:Падзеі 1622 году
Бітва пры Гёхсьце

**Бітва пры Гёхсьце** адбылася 20 чэрвеня 1622 году. Паміж войскамі пратэстантаў і Каталіцкай лігі. Яна скончылася паразай пратэстанцкіх войскаў, якімі кіраваў Хрыстыян Браўншвайскі. Кіраўнік пратэстанцкіх войскаў у чэрвені 1622 году з 15 000 жаўнерамі рушыў з Вэстфаліі ў кірунку Гэсэн-Дармштату з мэтай аб’яднаньня з войскамі фон Мансфэльда. 20 чэрвеня, пад час пераправы ракі Мэн каля мястэчка Гёхст, пратэстанты спаткалі падыходзячае каталіцкае войска пад кіраўніцтвам фон Цільлі (25 000 жаўнераў). Войскі пратэстантаў адбілі некалькі атак, але пад час бойкі, узьнікла паніка на пераправе. Многія з пратэстантаў патанулі ў рацэ. Князь Браўншвайгу спрабаваў узнавіць контратаку на войскі Мансфэльда, але большая частка пяхоты загінула ці атрымала раны, многа жаўнераў трапіла ў палон. Увесь абоз і зброя войска князя Браўншвайгу трапіў у рукі войск Лігі. Пратэстанты страцілі 2000 забітымі і параненымі, страты войска Цільлі былі мінімальнымі.

Гёхсьце
Катэгорыя:Падзеі 1622 году
Матыяс Кляўдыюс

**Матыяс Кляўдыюс** () ( — ) — нямецкі пісьменьнік і журналіст.

Вывучаў тэалёгію ў Іене, але навучаньня ня скончыў. Выпусьціў у 1762 годзе першы зборнік вершаў, якія крытыка ацаніла як пераймальніцтва. Напрыканцы 1760-х гадоў працаваў у гамбургскай газэце, сустракаўся зь Ёганам Гердэрам, Г. Э. Лесінгам і Ф. Г. Клопштакам, які асабліва на яго паўплываў. У 1770—1775 гадах сам выдаваў газэту «Wandsbecker Bote», дзе надрукаваў мноства артыкулаў, апавяданьняў, вершаў, баек, а пад канец жыцьця апублікаваў поўны збор сваіх твораў: «Sämmtliche Werke des Wandsbecker Boten» (1790—1812). Кляўдыюс быў адным зь першых нямецкіх пісьменьнікаў, якія заняліся народным побытам і пісалі для народу. Ён умеў спалучыць у сваіх творах простасьць з дасьціпнасьцю і ў свой час стаў улюбёным пісьменьнікам як простага народу, так і культурных клясаў Нямеччыны. Рэзкі і пякучы сатырык, Кляўдыюс разам з тым выявіў шмат таленту ў вершах, то поўных пачуцьця, то вясёлых. Вельмі папулярнымі былі ягоныя застольныя песьні, у якіх апявалася рэйнскае віно («Bekränzt mit Laub», «Der Mond ist aufgegangen», «Wenn Jemand eine Reise thut» і г. д.). Памёр у Гамбургу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія літаратары
Катэгорыя:Нямецкія журналісты
Катэгорыя:Памерлі ў Гамбургу
1234

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Стэфан Радаслаў, сэрбскі кароль

## Вонкавыя спасылкі
Слаўнаўскі сельсавет

**Сла́ўнаўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — пасёлак Слаўнае.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Талачынскага раёну Аршанскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 15

## Літаратура
*  С. 496
*  С. 89


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Талачынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Дзень Сьвятога Духа

**Дзень Сьвято́га Ду́ха, урачы́стасьць спасла́ньня Сьвято́га Ду́ха** — вяснова-летняе сьвята, якое ў Рыма-Каталіцкай Царкве супадае з Тройцай, а ў Грэка-Каталіцкай і Праваслаўнай царкве адзначаецца ў першы панядзелак па Тройцы.

Іншая назва **Дзень пяцідзяся́тніцы** — бо прыпадае на 50-ы дзень (сёмую нядзелю) пасьля Вялікадня. У гэты дзень Сьвяты Дух сышоў на апосталаў і пасьлядоўнікаў Хрыстовых, якія сабраліся ў Ерусаліме на сьвяткаваньне Сьвята тыдняў, пра што апавядаюць Дзеі апостальскія. Паколькі дзень сьвяткаваньня адлічваецца ад Вялікадня, Пяцідзясятніца ёсьць «пераходным сьвятам».

У Брытаніі яшчэ мае назву «Белая нядзеля».

Пяцідзясятніца — адно з найвялікшых праваслаўных сьвятаў, рыма-каталіцкая ўрачыстасьць, сьвяткуецца таксама ў лютаранскай і англіканскай традыцыях.

## Праваслаўная традыцыя
У наступны за Тройцай панядзелак адзначаецца сьвята ў гонар Сьвятога Духу. Гэтае сьвята было ўсталяванае Царквой дзеля велічы Прасьвятога і Жыватворчага Духу, у процідзеяньне вучэньню ерэтыкоў, якія аспрэчвалі Боскасьць Сьвятога Духу і адзінасутнасьць Яго з Богам Айцом і Сынам Божым.

Ніжэй пададзеныя сьвяточныя сьпевы ў рэдакцыі Біблейскае Камісіі БПЦ.

### Малітва Сьвятому Духу
Цару Нябесны, Уцяшыцелю, Духу ісьціны, Ты ўсюды прысутны і ўсё напаўняеш, Скарбніца дабра і жыцьця Падацелю, прыйдзі і ўсяліся ў нас, і ачысьці нас ад усякай нечыстаты і спасі, Добры, душы нашы.

Катэгорыя:Традыцыйныя сьвяты беларусаў
Катэгорыя:Дзеі сьвятых апосталаў
Катэгорыя:Нядзельныя сьвяты
Катэгорыя:Сьвяты Хрыстовыя
Катэгорыя:Дванадзясятыя сьвяты
Катэгорыя:Пераходныя сьвяты ў хрысьціянстве
Катэгорыя:Сьвяты Дух
Катэгорыя:Травеньскія сьвяты
Катэгорыя:Чэрвеньскія сьвяты
Катэгорыя:Грэцкія словы і выразы
Катэгорыя:Новазапаветныя словы і выразы
Сіньджоў

**Сіньджоў** () — кітайскі горад у правінцыі Шаньсі.

Адміністрацыйнае падпарадкаваньне:
* 1 раён гарадзкога падпарадкаваньня 
* 1 уездны горад
* 12 уездаў

Катэгорыя:Гарады Кітаю
Катэгорыя:Правінцыя Шаньсі
Шаньсі

**Шаньсі́** (, піньінь: *Shānxī*) — правінцыя ў цэнтральным Кітаі. Сталіца і найбуйнейшы горад — Таюань. Мяжуе з правінцыямі Хэбэй (на ўсходзе), Шэньсі (на захадзе), Хэнань (на поўдні) і аўтаномным раёнам Унутраная Манголія (на поўначы).

## Геаграфія
Правінцыя Шаньсі ляжыць паміж Паўночнакітайскай раўнінай і сярэдняй часткай ракі Хуанхэ, якой праходзіць натуральная мяжа правінцыі на захадзе і поўдні. Уздоўж паўночнай мяжы цягнецца Вялікая Кітайская Сьцяна. На захадзе Шаньсі мяжуе з правінцыяй Шэньсі, на поўдні з правінцыяй Хэнань, на ўсходзе з правінцыяй Хэбэй і на поўначы з аўтаномным раёнам Унутраная Манголія.

Большая частка правінцыі знаходзіцца на вышыні больш за 1000 мэтраў над узроўнем мора. Горныя ляндшафты складаюць 67,5% ад плошчы правінцыі і займаюць пераважна паўночна-заходнюю частку тэрыторыі. Найбольш значнымі горнымі масівамі зьяўляюцца горы Люйлян (да 2831 м), Тайхан (да 2322 м), Вутай (да 3058 м), Хэншань (да 2017 м) і Таюэ (да 2567 м). Шаньсі ляжыць ва ўсходняй частцы лёсавага плято.

Клімат у Шаньсі халодны і сухі. Сярэднегадовая тэмпэратура на поўначы складае каля 5 °C, на поўдні каля 15 °C. На поўначы толькі на працягу чатырох календарных месяцаў на бывае маразоў, на поўдні — на працягу сямі месяцаў. Сярэднегадовы ўзровень ападкаў паніжаецца з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад і складае ад 350 да 700 мілімэтраў. Каля 60% ападкаў прыпадае на лета.

Найбуйнейшымі рэкамі зьяўляюцца Хуанхэ, Фэнхэ, Санганхэ і Хутхохэ.

Адміністрацыйна правінцыя падзяляецца на 11 гарадзкіх акругаў: Датун, Ліньфэнь, Люйлян, Сіньджоў, Таюань, Цьзіньчжун, Цьзіньчэн, Чанчжы, Шачжоў, Юньчэн, Янцюань.

## Гісторыя
Шаньсі належыць да правінцыяў, у якіх адбывалася зараджэньне кітайскай культуры. У пэрыяд нэаліту тут між іншым утварылася раньняя дынастыя Ся. Да гэтага ядра ў першую чаргу адносяцца паўднёвыя тэрыторыі з пладароднымі лёсавымі землямі. Археалягічныя знаходкі на поўначы правінцыі сьведчаць таксама пра тое, што гэты рэгіён уваходзіў у склад зямель дынастыі Джоў (1100—771 да нашай эры).

У Эпоху ваюючых царстваў тэрыторыі правінцыі належылі царству Чхао. З 1937 па 1945 год правінцыя знаходзілася ў японскай акупацыі.

## Дэмаграфія
Згодна зь перапісам насельніцтва 2002 году ў правінцыі налічвалася 32 368 083 прадстаўнікі народнасьці хань, што складала 99,68% ад агульнай колькасьці яе насельніцтва. Пасьля ханьцаў найбольш значнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца хуэй (0,19%), маньчжуры (0,04%), манголы (0,03%) і мяо (0,01%).

## Эканоміка
Да зямельных багацьцяў правінцыі ў першую чаргу адносіцца вугаль. Маюцца таксама залежы і іншай сыравіны, напрыклад баксыту, медзі, алюміну й серы. Вугальны рэўер займае 37% плошчы Шаньсі і зьмяшчае 200 мільярдаў тон вугля, што адпавядае 1/3 агульнай колькасьці залежаў вугля ў Кітаі. Шаньсійскі вугаль ідзе на экспарт, а таксама пастаўляецца ў больш за 20 іншых адміністрацыйных адзінак Кітаю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Энцыкляпэдыя кітайскіх рэгіёнаў: Шаньсі
1233

## Падзеі
* Заснаваны Ўнівэрсытэт Мустансырыя ў Багдадзе

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Тайхан

**Тайхан** (, *taihangshan*) — горы ў паўночнакітайскіх правінцыях Шаньсі і Хэбэй.

Горы Тайхан распасьціраюцца ад Хэбэйскай нізьменнасьці на паўночным захадзе да нагор’я Шаньсі на паўднёвым усходзе. Большасць гор мае вышыню ад 1500 да 2000 мэтраў. Галоўная вяршыня Сяовутхай ўздымаецца на 2882 мэтры над узроўнем мора.

Катэгорыя:Горныя сыстэмы Кітаю
Катэгорыя:Геаграфія Хэбэю
Катэгорыя:Геаграфія Хэнаню
Катэгорыя:Геаграфія Шаньсі
Катэгорыя:Паўночна-Кітайская раўніна
Омск

**Омск** — горад у Сыбіры (Расея), цэнтар Омскай вобласьці. Насельніцтва (2009) — 1,127 млн чалавек у межах муніцыпальнага ўтварэньня (8-е месца ў РФ), 1,245 млн чалавек у аглямэрацыі (11-е). У Сібіры Омск на другім месцы паводле насельніцтва. Клімат кантынэнтальны, лета цёплае, зіма халодная. Сярэдняя тэмпэратура студзеня —18,2&nbsp;°C, ліпеня +19,1&nbsp;°C.

## Крыніцы
Магадан

**Магада́н** () — горад у Расеі, які ляжыць ля Ахоцкага мора, цэнтар Магаданскай вобласьці. Насельніцтва — 95925 (2010). Плошча гораду — каля 18 000 га.

Лета кароткае і халоднае, зіма халодная. Сярэдняя тэмпэратура зімы — каля −16&nbsp;°C, лета — каля +13&nbsp;°C.

## Глядзіце таксама
* Аўтамагістраль Калыма

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мэрыя Магадану

Катэгорыя:Гарады Расеі
Мулун (мост)

**Мулун** (, *mulongqiao*) — мост на возеры Мулун у кітайскай правінцыі Гуансі непадалёк ад гораду Гуйлінь. Зьвязвае гару Дэцайшань (叠彩山, *diecaishan*) з астатнімі мясьцінамі ў навакольлі аднайменнага возера. Шырыня звода — 26 мэтраў, даўжыня — 26 мэтраў, шырыня — 4,9 мэтру.

## Вонкавыя спасылкі
* Мост Мулун, фатаздымак (зьнізу зьлева)

Катэгорыя:Архітэктура Кітаю
Катэгорыя:Масты паводле альфабэту
Мулун

Назву **Мулун** маюць:

* Мулун — возера ў кітайскай правінцыі Гуансі непадалёку ад горада Гуйлінь
* Мулун — мост на возеры Мулун у кітайскай правінцыі Гуансі
Томск

**Томск** — горад у Сыбіры (Расея), цэнтар Томскай вобласьці. Насельніцтва на 2005 год — 506 900 чалавек у межах муніцыпальнага ўтварэньня (32-е месца ў Расеі). У 2011 годзе налічвалася  жыхароў.

Клімат кантынэнтальны, лета цёплае, зіма халодная. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −19,2&nbsp;°C, ліпеня +18,2&nbsp;°C. Мінімальная тэмпэратура — −55,1&nbsp;°C (y студзені 1969 году).

Ападкаў у годзе — каля 450 мм.

## Транспарт
* Томскі трамвай

## Вонкавыя спасылкі
* Подробная карта Томской области
* Сайт города Томска
Асабісты нумар (фільм)

**«Асабі́сты ну́мар»** () — мастацкі кінафільм, баявік.

## Крыніцы

Катэгорыя:Фільмы 2004 году
Катэгорыя:Расейскія фільмы
1231

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 13 чэрвеня — Антоні Падуанскі, партугальскі сьвяты
* 6 лістапада — Цучымікада, японскі імпэратар

## Вонкавыя спасылкі
Філістава

**Філі́става** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дзярноўкі. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Упамінаецца ў 1674 годзе як вёска ў складзе маёнтку Жураўлёў у Аршанскім павеце Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Катэгорыя:Аболецкі сельсавет
Грачыхі

Назву **Грачыхі** маюць:

* Грачыхі — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Грачыхі — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
Аболецкі сельсавет

**Або́лецкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Абольцы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Коханаўскага раёну Аршанскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году). 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Талачынскага раёну. 9 верасьня 1946 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Коханаўскага раёну Віцебскай вобласьці. 17 сьнежня 1956 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету ўключаны 19 сельскіх населеных пунктаў скасаванага Алёнавіцкага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 12

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 245
*  С. 496
*  С. 80


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Талачынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Алёнавічы

**Алёнавічы**&nbsp;— вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці. Алёнавічы ўваходзяць у склад Аболецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 47 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Катэгорыя:Аболецкі сельсавет
1232

## Падзеі
*

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Талуй, сын Чынгіз Хана

## Вонкавыя спасылкі
Вялікія Міхінічы

**Вялі́кія Міхі́нічы** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Крывой. Уваходзяць у склад Аболецкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 11 чалавек
* 2010 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Катэгорыя:Аболецкі сельсавет
Відзінічы

**Ві́дзінічы**&nbsp;— вёска ў Беларусі, на рацэ Крывой. Уваходзяць у склад Аболецкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Відын (Widin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'.

## Гісторыя
Упамінаецца ў 1669 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага.

## Насельніцтва
* 1910 год — 3 чалавекі
* 1999 год — 37 чалавек
* 2010 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Катэгорыя:Аболецкі сельсавет
Гарбачэва (Талачынскі раён)

**Гарбачэ́ва** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Крывой. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 14 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Аболецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Грачыхі (Віцебская вобласьць)

**Грачы́хі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дзярноўкі. Уваходзяць у склад Аболецкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 143 чалавекі
* 2010 год — 156 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Аболецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Станаўка

**Ста́наўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Крывой. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 24 чалавекі
* 2010 год — 8 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Катэгорыя:Аболецкі сельсавет
Ржэўка

**Ржэ́ўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Крывой. Уваходзіць у склад Аболецкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Алёнавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аболецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну