open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Атанасаўскі сымбаль веры

**Атана́саўскі Сымбаль ве́ры** () — старажытны хрысьціянскі сымбаль веры.

## Аўтарства
Традыцыйна ў каталіцтве прыпісваўся сьв. Атанасу Александрыйскаму, які жыў у IV стагодзьдзі і пісаў грэцкай мовай.

Упершыню аўтарства сьв. Атанаса Вялікага было пастаўленае пад сумнеў у 1642 року ў працы галяндзкага кальвініста Г. Восіюса, якога падтрымалі мноства навукоўцаў. Аргумэнты супраць аўтарства Атанаса былі наступнымі: адсутнічае грэцкі тэкст сымбалю; ніхто з грэцкіх Айцоў гэты сымбаль веры не цытуе і нават ня згадвае (першыя згадкі ў грэкаў «Quicumque vult» датаванае XII стагодзьдзем); сам Атанас быў строгім заступнікам толькі аднаго сымбалю — Нікейскага; сымбаль утрымлівае філіёквэ, якое, хоць і сустракаецца ў творах Атанаса, яшчэ не ўвайшло ў шэраг шырока абмяркоўваных дагматаў веры.

Сымбаль веры мае заходняе паходжаньне. У цяперашні час існуе мноства гіпотэзаў прыналежнасьці сымбалю — Амбросі Мэдыялянскі, Аўгустын, Вікенці Лярынскі, Іляры Піктавійскі, Яўсэбіюш Кесарыйскі, яп. Вярцэльскі (IV ст.) і інш., аднак пытаньне аўтарства дагэтуль невырашанае, бо ў творах вышэйназваных аўтараў няма ні цытатаў з гэтага сымбалю, ні ягоных згадак. Выяўленьне ў 1940 року невядомай дагэтуль работы Вікенція Лярынскага, мова якой выключна падобная да мовы Атанасаўскага сымбалю, спарадзіла вэрсію пра прыналежнасьць сымбалю Вікенцію Лярынскаму або ягоным вучням. Таксама невядомы час зьяўленьня сымбалю. Шэраг дасьледчыкаў прапаноўваў датаваньні «не раней за 430 рок», «пэрыяд да зьяўленьня нестарыянства», «533 рок».

Найранейшы рукапіс, які месьціць «Quicumque vult» — рукапіс «казаней пад імем сьвятога Анастаса». На думку Г. Морэна, ягонае аўтарства належыць Цэзару Арльскаму. Ён захоўваецца ў эпархіяльнай Кельнскай бібліятэцы (Г. Марэн датаваў яе IX стагодзьдзем).

## Зьмест
Сымбаль зьмяшчае абвяржэньне шматлікіх ерасей першых стагодзьдзя хрысьціянства, галоўным чынам арыянства, нестарыянства, монафізыцтва. У тэкст сымбалю ўваходзіць філіёквэ, што даказвае ягонае зьяўленьне ў позьняй Заходняй царкве.

## Выкарыстаньне
Практыка літургічнага выкарыстаньні «Quicumque vult» ўзыходзіць прыкладна да IX стагодзьдзя.
 
Тэкст Атанасаўскага Сымбалю веры ўжываецца ў набажэнстве Рыма-каталіцкай царквы ў складзе Літургіі гадзін. Акрамя таго, яго выкарстоўваюць у набажэнствах англіканцы і лютэранцы. У праваслаўнай царкве Атанасаўскі Сымбаль веры не выкарыстоўваецца.

## Тэкст

## Крыніцы

## Літаратура
* «Афанасиев символ веры» //Православная энциклопедия

## Вонкавыя спасылкі
* ''Quicumque vult'' 

Катэгорыя:Хрысьціянскія сымбалі веры
Катэгорыя:Каталіцтва
Катэгорыя:Кніга Згоды
Катэгорыя:Творы V стагодзьдзя
Даўгялаўшчына

**Даўгя́лаўшчына** — вёска ў Беларусі, на рацэ Лынтупцы. Уваходзіць у склад Суботніцкага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Даўгіла (Даўгела, Даўгяла) ёсьць вытворным ад старажытнага германскага імя Daugo. Адзначаліся старажытная германскія імёны Dagila (Dahilo) і Dagalo.

## Гісторыя
У другой палове XIX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Паводле перапісу 1897 г., 5 двароў, 44 жыхары. У 1905 г. 49 жыхароў, 91 дзесяціна зямлі, у 1909 г. 10 двароў, 54 жыхары.

У 1921—1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 8 двароў, 45 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (15 двароў, 61 жыхар) у Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй.

У 1952 г. арганізаваны калгас імя В. І. Чапаева. Уваходзіла ў саўгас «Жамыслаўль», затым «Суботнікі». У 1970 г. 50 жыхароў. Пасьля ў складзе калгаса «Суботнікі». У 1999 г. 9 двароў. 17 жыхароў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 17 чалавек, 9 двароў
* 2009 год — 10 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Дабраўляны

Назву **Дабраўляны** маюць:

* Дабраўляны — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Дабраўляны — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Іван Лучыц-Федарэц

**Іва́н Іва́навіч Лу́чыц-Федарэ́ц** (26 лістапада 1938, Акрутнае, цяпер Дарагічынскі раён Берасьцейскай вобласьці — 14 верасьня 2016, Менск, Беларусь) — беларускі мовазнаўца і перакладчык. Адзін са складальнікаў «Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы» (ЭСБМ).

## Жыцьцяпіс
Іван Іванавіч Лучыц-Федарэц нарадзіўся ў вёсцы Акрутнае ў 1938 року. Пасьля сканчэньня першае клясы сям’я пераехала ў Дарагічын, бо ягонаму бацьку, інваліду Вялікай Айчыннай вайны, прасьцей было жыць у горадзе.

Пасьля школы паступіў у Львоўскі ўнівэрсытэт імя Івана Франко на чэскае аддзяленьне. Атрымаўшы вышэйшую адукацыю, працаваў экскурсаводам-перакладчыкам у Львоўскім аддзяленьні «Інтурысту», дзе авалодаў дадаткова польскай, славацкай, сэрбскай ды іншымі мовамі.

Пазьней атрымаў запрашэньне на працу ў Інстытут мовазнаўства імя Якуба Коласа пры Беларускай акадэміі навук і ўсё далейшае жыцьцё прысьвяціў разьвіцьцю лінгвістыкі.

Памёр Іван Лучыц-Федарэц у Менску 14 верасьня 2016 року, не дажыўшы месяц да свайго 78-годзьдзя.

## Навуковая дзейнасьць
Пачаў навуковую дзейнасьць з удзелу ў распрацоўцы калектыўнай манаграфіі «Лексіка Палесься ў прасторы і часе» (1971), у якой ягонаму пяру належыць вялікая частка. Яна паслужыла асновай абароненай праз два гады кандыдацкай дысэртацыі «Лінгва-геаграфічная характарыстыка і рэканструкцыя адной групы лексікі Палесься (жылыя і гаспадарчыя пабудовы)».

Палеская тэма з тых часоў аказалася адной з самых значных у ягонай творчасьці: сэрыі артыкулаў, слоўнікавых падборак, яшчэ адной калектыўнай працы пад ягонай рэдакцыяй — «Лексіка гаворак Беларускага Прыпяцкага Палесься. Атлас. Слоўнік» (2008). Акрамя таго, Іван Лучыц-Федарэц удзельнічаў ва ўкладаньні перакладных слоўнікаў: беларуска-латыскага, латыска-беларускага й іншых.

Аднак самыя істотныя дасягненьні ў беларускай лінгвістыцы і адначасова славістыцы ў цэлым зьвязаныя з трыццацігадовай працай І. Лучыца-Федарца ў складзе аўтарскага калектыву «Этымалягічнага слоўніку беларускай мовы» (ЭСБМ). Імя Івана Іванавіча значыцца ў выходных зьвестках 9-ці з 13-ці тамоў, выдадзеных да гэтага часу, прычым 6-ты том напісаны ім цалкам. Значны аб’ём слоўнікавых артыкулаў напісаны таксама для падрыхтаванага да друку 14-га тому ЭСБМ. Увесь гэты творчы здабытак складае ня меней за 8 тысяч слоўнікавых артыкулаў, гэта значыць, каля чвэрці выданьня ў цэлым, што зьяўляецца сьведчаньнем зусім унікальнага ўнёску ў беларускую этымалёгію.

Акрамя славянскіх моваў Іван Іванавіч дасканала валодаў ангельскай, нямецкай і францускай мовамі, займаўся перакладамі з гэтых моваў.

Іван Лучыц-Федарэц як беларускі мовазнаўца, буйны славіст і этымоляг, быў шырока вядомы па-за межамі Беларусі. Працяглы час ён займаў пасаду старшыні этымалягічнай камісіі пры Міжнародным камітэце славістаў.

З 1995 року быў адным з заснавальнікаў, актыўным удзельнікам і старшынём менскага аддзяленьня Заходнепалескага навукова-краязнаўчага таварыства.

## Вонкавыя спасылкі
* Памёр стваральнік Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы Іван Лучыц-Федарэц // Радыё «Свабода»

Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дарагічынскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскага ўнівэрсытэту‎
Гіравічы

Назву **Гі́равічы** маюць:
## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Гіравічы — вёска ў Івейскім раёне
* Менская вобласьць:
** Гіравічы — вёска ў Валожынскім раёне
Чарнулішкі

**Чарну́лішкі** () — вёска ў Віленскім раёне Віленскага павету, уваходзіць у склад Лаварышкаўскага староства. Знаходзіцца за 4 км на ўсход ад Лаварышак. Насельніцтва на 2011 год — 20 чалавек.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — засьценак у гміне Віленскага павету Віленскай губэрні.

За польскім часам Чарнулішкі ўваходзілі ў склад вясковай гміны Міцкуны Віленска-Троцкага павету Віленскага ваяводзтва.

У вёсцы захаваўся дом бацькоў Браніслава Тарашкевіча, перавезены з хутару Мацюлішкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Вёскі Віленскага павету
Катэгорыя:Населеныя пункты Лаварышкаўскага староства
Мужчынская зборная Вугоршчыны па гандболе

**Збо́рная Вуго́ршчыны па гандбо́ле** () — мужчынская нацыянальная зборная Вугоршчыны, якая прадстаўляе дзяржаву на міжнародных спаборніцтвах па гандболе. Склад каманды вызначае Вугорская гандбольная фэдэрацыя.

## Храналёгія выступаў
 **Чэмпіёны**&nbsp;&nbsp; **Фіналісты**&nbsp;&nbsp; Трэцяе месца&nbsp;&nbsp; Чацьвертае месца&nbsp;&nbsp;

### Алімпійскія гульні

### Чэмпіянат сьвету

### Чэмпіянат Эўропы

: **Уключае ў тым ліку матчы на выбываньне, якія скончыліся [[Сэрыя пэнальці|сэрыяй пэнальці]].*
: ***Залатым колерам пазначаная перамога на турніры. Чырвонай рамкай пазначаныя турніры, які праходзілі ў Вугоршчыне.*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына  Вугорскай гандбольнай фэдэрацыі
* Профіль на бачыне IHF

Вугоршчына
Гандбол
Катэгорыя:Вугорскі гандбол
Высоцкія (Гарадзенская вобласьць)

**Высо́цкія** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 37 чалавек
* 2009 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Рыбакі (Івейскі раён)

**Рыбакі** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У сярэдзіне XVIII стагодзьдзя фальварак Рыбакі ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У 1762 г. адносіўся да Суботніцкай парафіі.

У XIX — пачатку XX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 49 рэвіскіх душ, у складзе маёнтку Жамыслаўль, уласнасьць Умястоўскіх. Паводле перапісу 1897 г., 25 двароў, 169 жыхароў. У 1905 г. 173 жыхары, 225 дзесяцін зямлі, у 1909 г. 28 двароў, 140 жыхароў.

У 1921-1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.  У 1921 г. 31 двор.

3 12.10.1940 г. вёска (52 двары, 124 жыхары) у Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну. У 1950 г. арганізаваны калгас «Герой працы». У 1960 г. у саўгасе «Жамыслаўль», з 1964 г. у саўгасе «Суботнікі». У 1970 г. 85 жыхароў. Потым у складзе калгаса «Суботнікі».

## Насельніцтва
* 2009 год — 55 чалавек
* 1999 год — 22 чалавекі, 12 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Квяткоўцы

**Квятко́ўцы** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Даўняе ўладаньне Радзівілаў. У 1689 г. С. Радзівіл аддаў маёнтак Квяткоўцы ў заклад Геўловай. У XVIII стагодзьдзі Квяткоўцы ў Суботніцкай парафіі Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва.

3 1805 г. належала Ўмястоўскім. У XIX — пачатку XX ст. маёнтак Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Уласнасьць Умястоўскіх. У 1866 г. 85 жыхароў. Паводле перапісу 1897 г., 6 двароў, 116 жыхароў. У 1905 г. 102 жыхары, 1910 дзесяцін зямлі.

У 1921-1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 6 двароў, 88 жыхароў. Маёнтак належаў памешчыку Цямніцкаму, пасаг графа Ўмястоўскага.

3 12.10.1940 г. вёска (30 двароў, 161 жыхар) у Сьлесароўскім, потым у Кудэйшаўскім, з 1960 г. у Суботніцкім сельсаветах Івейскага раёну. У 1945 г. на базе былога маёнтка арганізаваны калгас імя І.В.Сталіна. Пасьля ў складзе калгаса «Суботнікі». У 1999 г. 20 двароў, 57 жыхароў. На ўскраіне вёскі капліца (пабудавана ў XVIII — 1-й палове XIX ст.).

## Насельніцтва
* 2009 год — 39 чалавек
* 1999 год — 57 чалавек, 20 двароў

## Інфармацыя для турыстаў
* Капліца на ўскраіне вёскі (пабудавана ў XVIII — 1-й палове XIX ст.)

## Крыніцы

## Вонкавыя спаслыкі
* Віртуальная Івейшчына
* Квяткоўцы на Радзіма.орг

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Рудэўшчына

**Рудэ́ўшчына** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Апіты. Уваходзіць у склад Суботніцкага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У сярэдзіне XVIII стагодзьдзя фальварак Рудэўшчына ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У 1762 г. адносілася да Суботніцкай парафіі.

У XIX — пачатку XX ст. вёска ў ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 33 рэвіскія душы, у складзе маёнтку Квяткоўцы Э. Умястоўскага. Паводле перапісу 1897 г., 21 двор, 137 жыхароў. У 1909 г. 26 двароў, 182 жыхары.

У 1921-1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 28 двароў, 158 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (41 двор, 236 жыхароў) у Сьлесароўскім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1950 г. арганізаваны калгас «Пагранічнік». У 1964 г. адкрыта пачатковая школа. У 1970 г. 91 жыхар. Цяпер вёска ў складзе Суботніцкага сельсавету і калгаса «Суботнікі». У 1999 г. 13 двароў, 21 жыхар.

## Насельніцтва
* 1999 год — 21 чалавек, 13 двароў
* 2009 год — 7 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Гіравічы (Гарадзенская вобласьць)

**Гі́равічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Гаўі. Уваходзяць у склад Суботніцкага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Гера або Гіра (Gero, Giro) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX — пачатку XX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У сярэдзіне XIX ст. у складзе маёнтку Сурвілішкі, уласнасьць памешчыка Паплаўскага. У 1861 г. 62 рэвіскія душы. У 1897 г. 32 двары, 180 жыхароў.

У лістападзе 1906 году вяскоўцы бралі ўдзел у масавых выступах супраць абшарніка Паплаўскага. Хваляваньні былі спынены пры дапамозе паліцыі.

У 1921—1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 46 двароў, 226 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (63 двары, 327 жыхароў) у Жамыслаўскім сельсавеце Івейскага раёну. У Вялікую Айчынную вайну — часткова спалена. У кастрычніку 1950 г. арганізаваны калгас імя К. Я. Варашылава, з 1960 г. у саўгасе «Жамыслаўль». 3 29.4.1960 г. у Суботніцкім сельсавеце. У 1946—1970 гг. працавала пачатковая школа. У 1970 г. 237 жыхароў. Пасьля ў складзе калгаса «Жамыслаўль».

У 1999 г. 47 двароў, 87 жыхароў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 87 чалавек
* 2009 год — 55 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спаслыкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Мікола Мятліцкі

**Мікола Мятліцкі** (20 сакавіка 1954 г., в. Бабчын, Хвойніцкі раён, Гомельская вобласьць — 27 лістапада 2021 г.) — беларускі паэт і перакладнік. Ляўрэат прэміі камсамола Беларусі (1986), Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь імя Янкі Купалы (1998), прэміі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь «За духоўнае адраджэньне» (2013). 8-ы галоўны рэдактар часопіса «Полымя» (2002—2019).

## Жыцьцяпіс
У 1969 годзе 15-гадовым юнаком, калі навучаўся ў 7-й клясе, зьмясьціў першыя вершы на старонках хвойніцкай раённай газэты «Ленінскі сьцяг» (з 2 ліпеня 2009 году «Хойніцкія навіны»). У 1971 г. скончыў Бабчынскую сярэднюю школу (Хвойніцкі раён). У 1976 г. — філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. У 1977—1983 гг. працаваў карэспандэнтам менскай штотыднёвай газэты «Літаратура і мастацтва». У 1981 г. уступіў у Саюз пісьменьнікаў Беларусі (з 1994 г. Саюз беларускіх пісьменьнікаў). У 1983—2002 гг. займаў пасаду старэйшага рэдактара рэдакцыі крытыкі, літаратуразнаўства і драматургіі выдавецтва «Мастацкая літаратура». У 2002—2014 гг. быў галоўным рэдактарам найстарэйшага літаратурнага часопіса Беларусі «Полымя». 9 сакавіка 2010 г. быў узнагароджаны мэдалём Францішка Скарыны.

## Творчасьць
За 1980—2016 гг, цягам 36 гадоў, выдаў 16 кніг і 1 брашуру ўласнай паэзіі: «Абэліск у жыце» (1980), «Мой дзень зямны» (1985; прэмія камсамола Беларусі), «Ружа вятроў» (1987), «Горкі вырай» (1989), «Шлях чалавечы» (1989), «Палескі смутак» (1991), «Блаславеньне» (1991), «Няправільныя санкі» (1991; вершы для дзяцей), «Чаканьне сонца» (1994), «Бабчын» (1996; прэмія імя Я.Купалы), «Хойніцкі сшытак» (1999), «Жыцьця глыбінныя віры» (2001), «Замкнёны дом» (2005), «На беразе маім» (2010), «Цяпло бусьлінага крыла» (2010), «Чалавек падымае неба» (2012), «Мой боль вырастае да зор» (2016). Кнігу «Бабчын» прысьвяціў роднай вёсцы, адселенай у выніку Чарнобыльскай катастрофы 26 красавіка 1986 году. Яго творы перакладаліся на 4 замежныя мовы: баўгарскую, расейскую, сэрбскую і таджыцкую. Пераклаў на беларускую мову паэзію Індыі, Казахстану (Абай Кунанбаеў), Кітаю і Таджыкістану. У 2011 г. выдаў кнігу перакладаў «Лучнасьць». У 2012 годзе выдаў кнігу «Пад крыламі дракона» (прэмія «За духоўнае адраджэньне») зь перакладамі на беларускую мову твораў 100 кітайскіх паэтаў з IV стагодзьдзя да н. э. па XX стагодзьдзе.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хвойніцкім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ляўрэаты беларускіх літаратурных прэміяў
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Музэй ахвяраў генацыду (Летува)

**Музэй ахвяраў генацыду** () — музэй у Вільні (Летува), заснаваны ў 1992 року. У 1997 перанесены ў Цэнтар дасьледаваньняў генацыду і супраціву Летувы. Знаходзіцца ў колішняй штаб-кватэры КДБ ля Лукішскаўскага пляцу, таму часта называецца проста **Музэй КДБ**.

У музэі захоўваюцца дакумэнты, прысьвечаныя 50-гадовай акупацыі Летувы Саветамі, руху супраціву і ахвярам арэстаў, дэпартацыяў і сьмяротных пакараньняў, учыненых у гэты пэрыяд.

## Мінуўшчына
Будынак, дзе цяпер разьмяшчаецца музэй, быў пабудаваны ў 1890 року, у часы Расейскай імпэрыі, дзеля суду Віленскай губэрні. Пасьля абвяшчэньня незалежнасьці дзяржавы ў ім знаходзіўся штаб галоўнакамандуючага стваранага летувіскага войска, і тут жа праводзіўся набор на службу. Пасьля далучэньня Віленскага краю да Польшчы ў будынку дзейнічаў суд Віленскага ваяводзтва.

Пасьля ўваходу Летувы ў склад СССР У 1940 у скляпеньнях будынку была створаная турма. У 1941, з прыходам нацыстаў, тут разьмясьціўся штаб Гестапа. Захаваліся сьценныя надпісы таго часу. З 1944 року і да здабыцьця незалежнасьці будынак займаў КДБ. У ягоных памяшканьнях ладзіліся допыты, катаваньні, і ў пэрыяд між 1944 і пачаткам 1960-х рокаў у ягоных мурох было забіта больш за 1000 вязьняў. Целы ў асноўным хавалі ў парку Тускулену, дзе пасьля рэканструкцыі плянуецца адкрыцьцё другога музэю ахвяраў генацыду.

## Зборы
Негвалтоўны характар руху супраціву прадстаўлены разнастайнымі кнігамі, падпольнымі выданьнямі, дакумэнтамі і фатаздымкамі. Выстава, прысьвечаная ахвярам дэпартацыяў, арыштаў і забойстваў, прадстаўляе фатаздымкі, дакумэнты і асабістыя рэчы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
Раманы (Івейскі раён)

**Раманы́** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У XVIII стагодзьдзі фальварак Раманы Суботніцкай парафіі Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва, уласнасьць Радзівілаў.

У XIX—пачатку XX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 38 рэвіскіх душ, адносілася да маёнтка Жамыслаўль, уласнасьць Умястоўскіх. У 1897 г. 20 двароў, 113 жыхароў, у 1909 г. 23 двары, 153 жыхары, 196 дзесяцін зямлі.

У 1921-1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 25 двароў, 139 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (36 двароў, 186 жыхароў) у Жамыслаўскім, з 29.4.1960 г. у Суботніцкім сельсаветах Івейскага раёну. Напярэдадні Вялікай Айчыннай вайны адкрыта пачатковая школа. У кастрычніку 1950 г. арганізаваны калгас імя М.І.Кутузава. 3 1960 г. у саўгасе «Жамыслаўль». Потым у складзе калгаса «Жамыслаўль».

## Насельніцтва
* 2009 год — 20 чалавек
* 1999 год — 51 чалавек, 23 двары

## Крыніцы

## Вонкавыя спаслыкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Руская Слабада

**Руская Слабада** — гістарычная мясцовасьць Вяліжу, прадмесьце на правым беразе ракі Дзьвіны. 

22 траўня 1866 году расейскія ўлады пачалі будаваць тут царкву-мураўёўку, асьвечаную пад тытулам Трох Сьвяціцеляў 24 студзеня 1869 году. Гэтая царква захавалася да нашага часу. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа ў стылі віленскага барока, помнік архітэктуры XVIII ст. 

## Галерэя

Vialiž, Dźvina-Zarečča-Ruskaja Słabada. Вяліж, Дзьвіна-Зарэчча-Руская Слабада (1902).jpg|1902 г. 
Vialiž, Dźvina-Zarečča-Ruskaja Słabada. Вяліж, Дзьвіна-Зарэчча-Руская Слабада (1901-18).jpg|да 1918 г.
Vialiž, Dźvina-Zarečča-Ruskaja Słabada. Вяліж, Дзьвіна-Зарэчча-Руская Слабада (1901-18) (4).jpg|да 1918 г. 
Vialiž, Dźvina-Zarečča-Ruskaja Słabada. Вяліж, Дзьвіна-Зарэчча-Руская Слабада (1901-18) (2).jpg|да 1918 г. 
Vialiž, Ruskaja Słabada, Uźvižanskaja. Вяліж, Руская Слабада, Узьвіжанская (1920-40).jpg|да 1940 г. 
Vialiž, Ruskaja Słabada, Uźvižanskaja. Вяліж, Руская Слабада, Узьвіжанская (1941).jpg|1941 г.


## Глядзіце таксама
* Рускі Горад (Вільня)
* Рускі пасад (Віцебск)
* Татарская Слабада (Менск)
* Нямецкае прадмесьце (Менск)

## Крыніці

Катэгорыя:Вяліж
Мужчынская зборная Славеніі па гандболе

**Збо́рная Славеніі па гандбо́ле** () — мужчынская нацыянальная зборная Славеніі, якая прадстаўляе дзяржаву на міжнародных спаборніцтвах па гандболе. Склад каманды вызначае Гандбольны зьвяз Славеніі.

Найбольшымі дасягненьнемі зборнай зьяўляюцца мэдаль чэмпіянату Эўропы 2004 году, калі ў дамашнім турніры славенцы занялі другое месца, а таксама 3-е месца на чэмпіянаце сьвету 2017 году ў Францыі.

## Храналёгія выступаў
 **Чэмпіёны**&nbsp;&nbsp; **Фіналісты**&nbsp;&nbsp; Трэцяе месца&nbsp;&nbsp; Чацьвертае месца&nbsp;&nbsp;

### Алімпійскія гульні

### Чэмпіянат сьвету

### Чэмпіянат Эўропы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына фэдэрацыі
* Профіль на бачыне МГФ

Славенія
Гандбол
Катэгорыя:Славенскі гандбол
Петрыманаўшчына

**Петрыма́наўшчына** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Падваранцы (Івейскі раён)

**Падвара́нцы** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Вядома з XVIII стагодзьдзя у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У 1722 г. у складзе маёнтку Жамыслаўль.

У сярэдзіне XIX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 36 рэвіскіх душ, у складзе маёнтка Жамыслаўль Умястоўскай. У 1897 г. 21 двор, 130 жыхароў. Да 1909 г. 23 двары, 181 жыхар, 157 дзесяцін зямлі.

3 1921 — 1939 гг. вёска (27 двароў, 140 жыхароў) у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

3 12.10.1940 г. вёска (42 двары, 212 жыхароў) у Жамыслаўскім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1952 г. арганізаваны калгас «За мір». 3 1954 г. у калгасе імя Кутузава, з 1960 г. у саўгасе «Жамыслаўль». 3 29.4.1960 г. у Суботніцкім сельсавеце. У 1970 г. 92 жыхары. Потым у складзе калгаса «Жамыслаўль».

## Насельніцтва
* 1999 год — 21 чалавек, 12 двароў
* 2009 год — 8 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Бычкі (Івейскі раён)

**Бычкі́** (з 21 студзеня 1969 году — *Но́вы Сьвет*) — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У XVIII ст. вёска Бычкі маёнтку Суботнікі ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва.

У XIX — пачатку XX ст. у Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 16 рэвіскіх душ, адносілася да маёнтку Квяткоўцы памешчыка Э.Умястоўскага. У 1905 г. 78 жыхароў, 77 дзесяцін зямлі, у 1909 г. 12 двароў, 81 жыхар.

У 1921-1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 14 двароў, 62 жыхары.

3 12.10.1940 г. вёска (17 двароў, 82 жыхары) у Сьлесароўскім сельсавеце Івейскага раёну. У 1952 г. арганізаваны калгас «Зара». 3 16.7.1954 г. у Кудэйшаўскім, з 5.6.1959 г. у Геранёнскім, з 1960 г. у Суботніцкім сельсаветах. Уваходзіла ў саўгас «Суботнікі». Потым у складзе калгасу «Суботнікі».

## Насельніцтва
* 1999 год — 43 чалавекі, 14 двароў
* 2009 год — 30 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць: Іўеўскі раён. — Мінск: Белта, 2002.

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Кіслыя

**Кіслыя** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Паводле перапісу 1897 г., 9 двароў, 55 жыхароў. У 1909 г. 11 двароў, 70 жыхароў, 55 дзесяцін зямлі.

У 1921 — 1939 гг. вёска (12 двароў, 71 жыхар) у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

3 12.10.1940 г. (16 двароў, 93 жыхары) у Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1952 г. арганізаваны калгас «1 Мая». 3 1960 г. у саўгасе «Жамыслаўль». У 1970 г. 85 жыхароў. Потым у складзе калгасу «Жамыслаўль».

## Насельніцтва
* 2009 год — 7 чалавек
* 1999 год — 21 чалавек, 10 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Яраслаў Зьвяруга

**Яраслаў Генрыхавіч Зьвяруга** (, Мядзел — ) — беларускі археоляг, кандыдат гістарычных навук (1972).

## Біяграфія
Скончыў БДУ (1953). З 1966 году ў Інстытуце гісторыі АН Беларусі. Дасьледваў старажытныя гарады Ваўкавыск, Горадню, Зьдзітаў, Ліду, Слонім, Турыйск, гарадзішчы і паселішчы Гальшаны, Гарані, Гарадок, Засьвір, Мікольцы, Сьвір, Хведзевічы, курганныя могільнікі Вайшкуны, Засьвір, Калпакі, Камена, Кастыні, Косаўшчына. Пры раскопках Ваўкавыску (1965—1971) дасьледваў фартыфікацыі, наземныя і паўзямлянкавыя жытлы XI—XIII стагодзьдзяў, рэшткі царквы XII ст., давёў існаваньне места на 250 гадоў раней за яго першы ўпамін ў пісьмовых крыніцах. На раскопках у Слоніме і Горадні выявіў жылыя і гаспадарчыя пабудовы месьцічаў. Адзін з аўтараў «Нарысаў па археалогіі Беларусі» (Ч.2, 1972).

## Бібліяграфія
* Археологические работы в Слониме // Беларускія старажытнасьці. — Мн., 1972; 
* Древний Волковыск X—XIV вв. — Мн., 1975; 
*  Славяно-балтские связи в раннем средневековье (по материалам Белоруссии) // Проблемы этногенеза и этнической истории балтов. — Вильнюс, 1985; 
* Памятники Верхнего Понеманья // Белоруская археология. — Мн., 1987; 
* Верхнее Понеманье в IX—XIIІ вв. — Мн., 1989.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія археолягі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзеле
Аліцыя Банюшка

**Аліцыя Банюшка** ( 16 кастрычніка 1937 у Мядзеле) — акторка.

У 1956 скончыла Дзяржаўную школу балета ў Гданьску. Шматгадовая прымабалерына Дзяржаўнай Опэры Балтыйскай і пэдагог балету. Здымалася ў фільмах у ролях танцоркі і балерыны: «Pamiętnik Pani Hanki» (1963), «Popioły» (1965), «Tandem» (1966). Яе танцы ўвайшлі ў дакумэнтальны фільм «Eseje» (1962) і кароткамэтражную стужку «Monochromy» (1965).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Польскія акторкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзеле
Амурат Раткевіч

**Амурат Аляксандравіч Раткевіч** (нар. , Стары Мядзел) — вайсковец, удзельнік Другой сусьветнай вайны. Кавалер Крыжу Монтэ Касына і Мэдалі Вайны, брытанскіх ўзнагародаў Зорка вайны 1935—1945 гадоў і Зоркі Італіі.

## Біяграфія
Працаваў шорнікам (вырабляў седлы). У 1931 годзе служыў у 33-м пяхотным палку. У час верасьнёўскай кампаніі з 1 да 19.09.1939 году быў ў складзе 207-га рэзэрвововага пяхотнага палка міжваеннай Польскай Рэспублікі. Трапіў у савецкі палон. 25.8.1941 году ўступіў у Польскае войска, пазьней у СССР трапіў у лягеры ваеннапалонных у Вязьніках (Уладзімерская вобласьць). Накіраваны ў 14-ы пяхотны полк 5 пяхотнай дывізіі Арміі генэрала Андэрса. На Італьянскім фронце 13.2.1944 — 2.5.1945 году служыў у складзе 7 палку супрацьпаветранай абароны 2 Польскага корпусу. У Польскіх Узброеных Сілах да 25.3.1947 году. Адасланы да фільтрацыйнага лягеру ў Сэйфгарт (графства Стафардшыр) у Вялікабрытаніі. 

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Польскія вайскоўцы
Катэгорыя:Жаўнеры арміі Андэрса
Мядзельскі манастыр базылянак

**Мядзельскі манастыр базылянак** — жаночы манастыр у Мядзеле, пераведзены Траецкі манастыр базылянак зь Менску.

У 1834 годзе ўлады Расейскай імпэрыі перавялі Траецкі базылянскі жаночы манастыр зь Менску ў Мядзел, дзе яго разьмясьцілі на тэрыторыі каля касьцёла Сьвятога Станіслава. Настаяцельніцай манастыра была Параскева Ляўшэцкая. Манашак налічвалася восем, захаваліся іх прозьвішчы: Л. Цярпецкая, М. Сабачэўская, М. Зянкевіч, Ф. Ашменцава, М. Ласкатоўская, Е. Рачкевіч, Д. Ляўшэцкая, А. Лясьнеўская.

У 1837 годзе Мядзел наведаў літоўскі ўніяцкі япіскап Ёсіф Сямашка. У 1839 годзе расейскія ўлады далучылі ўніятаў да Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У адказ на зьвінавачваньні ў катаваньнях базылянак з боку Макрыны Мечыслаўскай Сямашка зьмясьціў сваю вэрсію гісторыі закрыцьця Мядзельскага жаночага манастыра на старонках «Літоўскіх епархіяльных ведамасьцяў»: «*Неабходна ведаць, што жаночы базылянскі манастыр існаваў у Менску толькі да 1834 году, ня меўшы нават асобнай царквы. Будынкі гэтага манастыра сталі патрэбнымі для памяшканьня шпіталю, і як бы ўзамен іх аддадзены былы кармэліцкі кляштар мураваны, з цудоўнай жа царквою, у мястэчку Мядзел, за 150 вёрстаў ад Менску. Менскія манашкі зь іх настаяцельніцай Праскоўяй Ляўшэцкай, у тым жа 1834 годзе, пераведзены былі ў Мядзельскі манастыр. З таго часу ніводная з гэтых манахіняў ня толькі не была пераведзенай куды-небудзь зь Мядзелу, але нават нікуды часова не патурбавана. Уціску ім, хоць нязначнага, зроблена не было; наадварот, калі па ўзьяднаньні ўніятаў, настаяцельніца і некалькі манашак не пажадалі далучыцца, з той асаблівай пашанай, што яны, падобна большай частцы ўніяцкага манаства, паступілі туды з рымска-каталіцкага спавяданьня, то яны без усялякіх цяжкасьцяў адпушчаны мною, не бязь ведаму начальства, да іх родзічаў, дзе бесьперапынна знаходзіліся і знаходзяцца*».

На месцы былога базылянскага расейскія ўлады ўтварылі манастыр Урадавага сыноду, які аднак праіснаваў зусім мала часу. Вядома, што у 1840—1841 гадох «*исправлял должность Духовника б. Мядзіольского Девичьяго монастыря и управлял оным монастырем*» ераманах Палады (сапр. Ласецкі). Потым яго перавялі ў Віленскі Траецкі манастыр.

Афіцыйную расейскую вэрсію апошніх дзён Мядзельскага жаночага манастыра можна даведацца з паведамленьня «Літоўскіх епархіяльных ведамасьцяў» ад 30 лістапада 1864 году: «*Яшчэ ў 1842 годзе ў Бозе спачываючы Гасудар Імпэратар Мікалай Паўлавіч Высачэйшы дазволіў зацьвердзіць штат Літоўскай праваслаўнай япархіі. Паводле гэтага штату Мядзельскі жаночы першаклясны праваслаўны манастыр, Віленскай губэрні, Дзісенскага павету, меркавалася перавесьці ў Вільню, у будынак зачыненага памісіянэрскага манастыра. У далейшым будынак гэты атрымаў іншае прызначэньне, Мядзельскі манастыр зачынены, і штатная сума яго перададзена на ўтрыманьне ў Вільні вучылішча для дзяўчын духоўнага чыну*».

## Крыніцы

## Літаратура
*
Ялуцавічы

Назву **Ялуцавічы** маюць:

* Ялуцавічы — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Ялуцавічы — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Таварыства Літоўскае і зямель Рускіх

**Тавары́ства Літо́ўскае і зяме́ль Ру́скіх у По́льшчы** — арганізацыя эмігрантаў, якая аб’ядноўвае грамадзянаў падзеленай краіны, якія пасьля падзеньня лістападаўскага паўстаньня апынуліся ў выгнаньні.

Па ініцыятыве Цэзара Плятэра і аб’яднаных зь ім некалькіх літвінаў ужо 10 сьнежня 1831 у Парыж у *Таварыства Літоўскае*. Матывам для гэтага было жаданьне літоўцаў зрабіць вядомымі — недастатковыя і памылковыя ідэй Эўропы па сваёй краіне, так і аддзяліць яе ад польскай — яны былі, і ня будуць ужо не адзін з народаў Эўропы, якая была прыгожая Рэспубліка польскай паловы. * Мэтай Таварыства паказана закон быў: збор матэрыялаў, зьвязаных са стварэньнем літоўскіх і рускіх зямель, а таксама для апісаньня таго ж прадпрыемства; для апісаньня гэтых краінаў статыстычным і гістарычным чынам; адрасаваць іх грамадзянству; побач з гэтым трываньнем, што лісты, ствараемыя ў гэтых аб’ектах не выкрыць братоў у іншай краіне, пра перасьлед расейскага ўраду.

Прэзыдэнт Таварыства быў Цэзар Плятэр; сакратары: [[Леанард Ходзька]] і [[Фелікс Вратноўскі]].

З 4 сакавіка 1832 году ўступілі ў таварыства суайчыньнікі з [[Валынь|Валыні]], [[Падольле|Падольля]] і [[Украіна|Ўкраіны (Прыднястроўе)]] і з таго часу яно прыняло імя: *'Таварыства Літоўскіх і Рускіх земляў*'.

Нешта вельмі дзіўна, што ў першыя моманты эміграцыі [[Карона Каралеўства Польскага|Карона]] не паказалі дастаткова брацкае сэрца ў адносінах да літоўцаў, якія лічылі сябе палякамі і вышэйшыя віды пагардлівым грэбаваньнем глядзелі з суайчыньнікаў за Нёманам і Бугам. Там можа быць памылкова, думаючы, што гэта стаўленьне кароны спрыяла прычынам, якія замовілі літоўцы думаць пра падключэньне да асацыяцыі.

(…) Абвяшчэньне 20 жніўня 1832 заяўляла: "(…) Няхай ўсё дагэтуль існуючыя і звязаць грамадства можа, ўтвараюць адное Польскае грамадства, у якім я б толькі назваць, што гэта не для нас, але для захавання свету, мы павінны ўвесь час узгадваць у эканоміцы, які краіны Польшча складаецца з таго, што хочам, каб краіны і павінны быць * 'вольны, цэлае і незалежныя польскія' *.*

Акрамя таго, Таварыства складалася ня толькі самі літоўцаў, валынян і падалян; Мы бачым у ім членаў і з іншых частак Польшчы, напрыклад, Лялевель. Агульныя Умінскага, палкоўнік Патуліцкі, Эл. Бярнацкі, Пліхта, Санкт Казмян і іншыя. Сярод яго бачыць і двух нашых вялікіх паэтаў: Юльюш Славацкі далучыўшыся 8 студзеня 1832 году, і Адам Міцкевіч, як паказана ў актыўны член Яўстафі Янушкевіч 13 жніўня адзін з першых прысутнічаў на сустрэчы; … У лістападзе т г таварыства мела літаратурнае чытанне на тэму: «Дзе нацыянальны дух і як гэта павінна выглядаць» і 10 сьнежня ён быў абраны віцэ-прэзыдэнтам Таварыства. (…)

## Вонкавыя спасылкі
* Любамір Гадэн. Emigracya Польшча

Катэгорыя:Паўстаньне 1830—1831 гадоў
Блужа

Назву **Блужа** маюць:

* Блужа — колішняя вёска, цяпер аграгарадок у Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
* Блужа — колішні разьезд, цяпер вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
* Блужа — пасёлак у Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
Карксі-Нуя

**Карксі-Нуя** () — горад на поўдні Эстоніі, заснаваны ў 1224 годзе. Ў 1228: першы летапісны ўспамін, крыжацкая фартэцыя Карксі. Сучасная назва была наданая ў 1987 годзе; да 1987 назвa места — Нуя.

## Гісторыя
* 1224: першыя згадкі, вёска.
* 1225: першыя згадкі фартэцыя Карксі.
* 1773—1778: Царква Карксі
* Горад быў па 24 кастрычніка 2017 ў складзе воласьцьі Карксі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Населеныя пункты Вільяндзімаа
Кудэйшы

**Кудэ́йшы** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У XVIII стагодзьдзі фальварак Суботніцкай парафіі Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва.

У XIX — пачатку XX ст. у Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1866 г. 20 двароў, 119 жыхароў. Адносілася да маёнтку Квяткоўцы Э.Умястоўскага. Паводле перапісу 1897 г., 49 двароў, 251 жыхар. У 1909 г. 48 двароў, 289 жыхароў.

У 1921 — 39 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

У лістападзе 1939 г. была адкрыта сямігадовая школа. 3 12.10.1940 г. вёска ў Сьлесароўскім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1951 г. арганізаваны калгас «Чырвоная зорка». 3 1946 г. у вёсцы працавала бібліятэка. 3 16.7.1954 г. цэнтар Кудэйшаўскага сельсавету, з 5.6.1959 г. у Геранёнскім, з 1960 г. у Суботніцкім сельсаветах. 3 1960 г. у саўгасе «Суботнікі». Потым у складзе калгаса «Суботнікі». Працавалі базавая школа, клюб, бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт, крама.

## Насельніцтва
* 2009 год — 28 чалавек
* 1999 год — 74 чалавек, 35 двароў

## Крыніцы

## Вонкавыя спаслыкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Лаўкенікі

**Лаўке́нікі** (таксама — *Лаўкені́кі*) — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У XIX — пачатку XX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Адносілася да маёнтку Жамыслаўль, уласнасьць Умястоўскіх. У 1861 годзе 51 рэвіская душа, у 1897 годзе 19 двароў, 157 жыхароў. У чэрвені 1906 году ў вёсцы адбываліся сялянскія хваляваньні. У 1909 годзе 24 двары, 178 жыхароў, 178 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гадах у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 28 двароў, 156 жыхароў.

З 12 кастрычніка 1940 году вёска (35 двароў, 195 жыхароў) у Жамыслаўскім сельсавеце Івейскага раёну. У верасьні 1950 году арганізаваны калгас імя А. В. Суворава. З 1954 г. у калгасе імя М. І. Кутузава, з 1960 г. у саўгасе «Жамыслаўль» і ў Суботніцкім сельсавеце. Дзейнічала пачатковая школа. Потым у складзе калгасу «Жамыслаўль».

## Насельніцтва
* 2009 год — 17 чалавек
* 1999 год — 51 чалавек, 30 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Лынтуп

**Лы́нтуп** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI ст. У 1591 г. маёнтак Лынтупы ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва, 120 валок зямлі, шляхецкая ўласнасьць. У сярэдзіне XVIII ст. у Суботніцкай парафіі Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. Часткова ўласнасьць Радзівілаў, Гізьберта.

У XIX — пачатку XX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1866 г. у вёсцы 25 двароў, 181 жыхар, у фальварку (належаў памешчыку Воўку) 11 жыхароў. У 1905 г. 339 жыхароў, 506 дзесяцін зямлі. Побач знаходзіўся фальварак (17 двароў, 214 жыхароў), які належаў Гану. У 1909 г. 59 двароў, 370 жыхароў.

У 1921—1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. у в. Лынтупка 1-я 27 двароў, 158 жыхароў, у в. Лынтупка 2-я 34 двары, 168 жыхароў, у фальварку 1 двор, 6 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёскі (44 двары, 251 жыхар і 49 двароў, 229 жыхароў) у Сьлесароўскім, маёнтак у Суботніцкім сельсаветах Івейскага раёну. Пасьля ў складзе Геранёнскага, з 1960 г. Суботніцкага сельсаветаў. Працавала пачатковая школа, хата-чытальня. У 1950 г. арганізаваны калгас «Расьсвет». 3 1961 г. у саўгасе «Суботнікі». Потым у складзе калгаса «Суботнікі». У 1999 г. 41 двор, 69 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 27 чалавек
* 1999 год — 69 чалавек, 41 двор

## Крыніцы

## Вонкавыя спаслыкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Мажулі

**Мажу́лі** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя

У 2-й палове XIX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 32 рэвіскія душы, адносілася да Суботніцкай плябаніі, дзяржаўная ўласнасьць. У 1897 г. 13 двароў, 115 жыхароў. У 1909 г. 21 двор, 127 жыхароў, 103 дзесяціны зямлі.

У 1921-1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 23 двары, 104 жыхары.

З 12.10.1940 г. вёска (25 двароў, 149 жыхароў) у Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г пад нямецкай акупацыяй. У 1952 г. арганізаваны калгас «Сьветлы шлях». 3 1964 г. у саўгасе «Суботнікі». У 1970 г. 76 жыхароў. Потым у складзе калгаса «Суботнікі».

## Насельніцтва
* 2009 год — 16 чалавек
* 1999 год — 18 чалавек, 15 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць: Іўеўскі раён. — Менск: Белта, 2002.

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Навасяды (Івейскі раён)

**Навася́ды** (старая назва **Паплаўшына**)— вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX ст. вёска Паплаўшчына ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 15 рэвіскіх душ, адносілася да маёнтку Жамыслаўль Умястоўскай. Паводле перапісу 1897 г., в. Навасяды (або Паплаўшчына), 5 двароў, 41 жыхар.

У 1921 — 1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 10 двароў, 49 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (13 двароў, 63 жыхары) у Жамыслаўскім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г.пад нямецкай акупацыяй. У 1950 г. арганізаваны калгас імя К.К.Ракасоўскага. 3 29.4.1960 г. у Суботніцкім сельсавеце. 3 1960 г. у саўгасе «Жамыслаўль».У 1970 г. 37 жыхароў. Потым у складзе калгаса «Жамыслаўль».

## Насельніцтва
* 2009 год — 7 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек, 7 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць: Іўеўскі раён. — Менск: Белта, 2002.

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Нарбуты (Івейскі раён)

**На́рбуты** — вёска ў Беларусі, каля ракі Якунькі. Уваходзяць у склад Суботніцкага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth, Narbot) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normund) паходзіць ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-). Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань» (тое ж, што і імя Бутнар).

Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota.

## Гісторыя
У сярэдзіне XVIII ст. у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У 1762 г. належала да Суботніцкай парафіі.

У 2-й палове XIX ст. вёска ў Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. у складзе маёнтку Жамыслаўль, 16 рэвіскіх душ, уласнасьць Умястоўскіх. У 1897 г. 10 двароў, 78 жыхароў, у 1909 г. 12 двароў, 98 жыхароў, якія мелі 36 галоў буйной рагатай жывёлы, 10 коней, 94 дзесяціны зямлі.

У 1921—1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 16 двароў, 91 жыхар.

3 12.10.1940 г. вёска (19 двароў, 114 жыхароў) у Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1952 г. арганізаваны калгас імя Ф. Э. Дзяржынскага. У 1970 г. 94 жыхары. Потым у складзе калгаса «Жамыслаўль».

## Насельніцтва
* 1999 год — 28 чалавек, 16 двароў
* 2009 год — 11 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Мужчынская зборная Швэцыі па гандболе

**Збо́рная Швэ́цыі па гандбо́ле** () — мужчынская нацыянальная зборная Швэцыі, якая прадстаўляе дзяржаву на міжнародных спаборніцтвах па гандболе. Склад каманды вызначае Швэдзкі гандбольны зьвяз.

Зборная Швэцыі — чатырохразовы чэмпіён сьвету (1954, 1958, 1990, 1999) і рэкардсмэн паводле агульнай колькасьці мэдалёў на чэмпіянатах сьвету — 12. Да таго ж зборная Швэцыі чатыры разы заваўёвала тытул чэмпіёнаў Эўропы (1994, 1998, 2000, 2002). А вось алімпійскімі чэмпіёнамі швэдзкая зборная не была, хоць чатыры разы даходзіла да фіналу Алімпійскіх гульняў.

## Храналёгія выступаў
 **Чэмпіёны**&nbsp;&nbsp; **Фіналісты**&nbsp;&nbsp; Трэцяе месца&nbsp;&nbsp; Чацьвертае месца&nbsp;&nbsp;

### Алімпійскія гульні

### Чэмпіянат сьвету

### Чэмпіянат Эўропы

: **Уключае ў тым ліку матчы на выбываньне, якія скончыліся [[Сэрыя пэнальці|сэрыяй пэнальці]].*
: ***Залатым колерам пазначаная перамога на турніры. Чырвонай рамкай пазначаныя турніры, які праходзілі ў Швэцыі.*

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Профіль  на бачыне IHF

Швэцыя
Гандбол
Катэгорыя:Швэдзкі гандбол
Барысевіч

**Барысе́віч** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:
* Аляксандар Барысевіч (1914—?) — герой Сацыялістычнай Працы
* Вінцэнт Барысевіч (1887—1946) — летувіскі каталіцкі сьвятар
* Вольга Барысевіч (1903—1947) — беларуская рэжысэрка
* Ганна Барысевіч (1888—2007) — беларуская доўгажыхарка
* Іван Барысевіч (1971—1981) — герой Савецкага Саюзу
* Кацярына Барысевіч ( 1984) — беларуская журналістка
* Мікалай Барысевіч (1923—2015) — беларускі фізык, акадэмік
* Мікалай Барысевіч ( 1970) — беларускі дыплямат
* Павал Барысевіч (1899—1975) — архіяпіскап Менскі і Беларускі
* Юрась Барысевіч ( 1966) — беларускі літаратар
Ядуці

**Яду́ці** — вёска ў Геранёнскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Геранёнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Ціконі

**Ціко́ні** — вёска ў Геранёнскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. вёска ў Ліпнішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 15 рэвіскіх душ, у складзе маёнтка Бэрдаўшчына памешчыка Э.Умястоўскага. У 1905 г. 65 жыхароў, 63 дзесяціны зямлі.

У 1921—1939 гг. у Ліпніскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 13 двароў, 58 жыхароў.

У 1940 г. 18 двароў, 70 жыхароў. 3 12.10.1940 г. у Сураскім, з 1963 г. у Жылёўскім. з 1979 г. у Геранёнскім сельсаветах. У 1951 г. арганізаваны калгас «Змагар», пазьней у калгасе імя Ф.Э.Дзяржынскага. 3 1977 г. у калгасе імя У.І.Леніна. Потым у складзе калгаса «Сураж». У 1999 г. 13 двароў, 23 жыхары.

## Насельніцтва
* 2009 год — 10 чалавек
* 1999 год — 23 чалавек, 13 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць: Іўеўскі раён. — Мінск: Белта, 2002.

## Крыніцы

Катэгорыя:Геранёнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Тэлькаўшчына

**Тэ́лькаўшчына** — вёска ў Геранёнскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У XIX — пачатку XX ст. вёска і маёнтак у Ліпнішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 24 рэвіскія душы, у складзе маёнтку Тэлькаўшчына Ўмястоўскіх. У 1905 г. у вёсцы 89 жыхароў, 76 дзесяцін зямлі, у фальварку 13 двароў, 82 жыхары, 189 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. у Ліпніскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 18 двароў, 92 жыхары.

У 1940 г. 37 двароў, 134 жыхары. 3 12.10.1940 г. у Сураскім сельсавеце Івейскага раёну. У Вялікую Айчынную вайну загінулі 4 жыхары. У 1951 г. арганізаваны калгас імя Ф.Э.Дзяржынскага. 3 1963 г. у Жылёўскім, з 1979 г. у Геранёнскім сельсаветах. У 1970 г. 137 жыхароў. 3 1977 г. у калгасе імя У.І.Леніна. Потым у складзе калгаса «Сураж». У 1999 г. 19 двароў, 35 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 22 чалавек
* 1999 год — 35 чалавек, 19 двароў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віртуальная Івейшчына

## Крыніцы

Катэгорыя:Геранёнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Андрэй Юрынок

**Андрэ́й Сярге́евіч Юрыно́к** ( 21 верасьня 1996, Берасьце) — беларускі гандбольны левы скрайні. Гулец берасьцейскага гандбольнага клюбу імя Мяшкова і зборнай Беларусі.

## Кар’ера
Не зважаючы на тое, што Юрынок ёсьць выхаванцам берасьцейскай школы гандболу, у раньнія гады гуляў за менскія клюбы «Віцязь» і СКА. Зь ліпеня 2016 року — у БГК імя Мяшкова, у складзе якога неаднаразова станавіўся чэмпіёнам краіны. У 2018 годзе гандбольны партал handball-planet.com назваў Юрынка найлепшым левым скрайнім у сьвеце. На пачатку 2023 году прызнаваўся, што меў прапанову з боку партугальскай «Бэнфікі», але ў выніку падоўжыў кантракт зь берасьцейскім клюбам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль  на бачыне ЭГФ
* Профіль  на бачыне БГК імя Мяшкова

Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Беларусі па гандболе