open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юхавічы

**Ю́хавічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Нішчы. Уваходзяць у склад Клясьціцкага сельсавету Расонскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 162 чалавекі. Знаходзяцца за 28 км на паўночны захад ад Расонаў, за 35 км ад чыгуначнай станцыі Ідрыца.

Юхавічы — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Здаўна Юхавічы знаходзіліся ў валоданьні роду Храпавіцкіх і ўваходзілі ў склад Полацкага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Юхавічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні. У 2-й палове XIX ст. мястэчка знаходзілася ў валоданьні Кузьняцоў, тут было 42 двары.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Юхавічы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Юхавічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Юхавічы вярнулі БССР, дзе яны сталі цэнтрам сельсавету (з 8 красавіка 2004 году ў Клясьціцкім сельсавеце). Статус паселішча панізілі да вёскі.

На 2003 год у Юхавічах было 127 двароў.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1838 год — 189 чал. (90 муж. і 99 жан.), зь іх шляхты — 2 муж. і 3 жан., духоўнага стану праваслаўнага 3 муж. і 5 жан., мяшчанаў-юдэяў 39 муж. і 38 жан., сялянаў зямянскіх 45 муж. і 52 жан., адстаўных салдатаў 1 муж. і 1 жан.; 1882 год — 282 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1999 год — 297 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2003 год — 250 чал.; 2010 год — 162 чал.

### Інфраструктура
У Юхавічах працуюць пачатковая школа, бібліятэка, клюб, пошта.

## Эканоміка
У вёсцы знаходзіцца сядзіба Юхавіцкага лясьніцтва.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
За 1 км на поўнач ад Юхавічаў захаваўся курганны могільнік. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Клясьціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Расонскага раёну
Сіроцін

**Сіро́цін**, **Сіро́ціна** — вёска ў Беларусі, на рацэ Чарніцы. Цэнтар сельсавету Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 8 км на поўнач ад мястэчка і чыгуначнай станцыі Шуміліна.

Сіроцін — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Полаччыны. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся манастыр базылянаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Сіроцін упамінаецца ў XVII стагодзьдзі. У 1669 годзе пры тутэйшым манастыры базылянаў з фундацыі Грабніцкіх збудавалі царкву Раства Багародзіцы. Паселішча ўваходзіла ў склад Полацкага ваяводзтва.

У XVIII стагодзьдзі Сіроцінам валодаў Урбан Антоні Грабніцкі, на просьбу якога 12 студзеня 1767 году кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў мястэчку Магдэбурскае права і герб з выявай Міхала Арханёла. У наш час гэты даўні герб атрымала мястэчка Шуміліна.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Сіроцін апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Полацкім павеце Віцебскай губэрні. На 1836 год у мястэчку дзеяла 5 юдэйскіх вучэльняў.

На 1889 год у Сіроціне было 65 дамоў, на 1906 год — 335 двароў.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сіроцін абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Сіроцін вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі.

На 2001 год у Сіроціне было 324 двары.


Sirocin, Šumilina. Сіроцін, Шуміліна (1870).jpg|Чыгуначная станцыя, 1870 г.
Sirocin, Smalenski-Kavaloŭskaja, Lubavickaja synagoga. Сіроцін, Смаленскі-Кавалёўская, Любавіцкая сынагога (1901-14).jpg|Праект Любавіцкай сынагогі, да 1915 г.
Sirocin, Smalenski, Chabad. Сіроцін, Смаленскі, Хабад (1910).jpg|Праект сынагогі Хабад, 1910 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1838 год — 404 чал. (207 муж. і 197 жан.), зь іх шляхты 1 муж., духоўнага стану праваслаўнага 2 муж. і 4 жан., мяшчанаў-хрысьціянаў 8 муж. і 11 жан., мяшчанаў-юдэяў 181 муж. і 163 жан., сялянаў зямянскіх 14 муж. і 19 жан., аднадворцаў 1 муж.
* **XX стагодзьдзе**: 1906 год — 900 чал.; 1999 год — 331 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 720 чал.; 2010 год — 269 чал.

### Інфраструктура
У Сіроціне працуюць сярэдняя школа, клюб, бібліятэка, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

## Турыстычная інфармацыя
### Страчаная спадчына
* Манастыр базылянаў (XVII ст.)
* Сынагога на Смалянскім завулку
* Сынагога Любавіцкая
* Царква Раства Багародзіцы (1907)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ермалаеў С. Унікальны дакумент з гісторыі Шуміліншчыны // Герой Працы. № 43, 5 чэрвеня 2018 г.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Падарожжа дылетанта. Сіроціна

Катэгорыя:Сіроцінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Бабынічы (неадназначнасьць)

Назву **Бабынічы** маюць:

* Бабынічы — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Бабынічы — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Джузэпэ Джаакіна Бэльлі

**Джузэпэ Джаакіна Бэльлі** (; , Рым — , Рым) — італьянскі паэт, аўтар шматлікіх санэтаў на «раманэска» — рымскім дыялекце.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Рыме ў дробнабуржуазнай сям’і. Яго бацька, чыноўнік папскай курыі, пераехаў па служэбным прызначэньні ў Чывітавэк’ю, дзе неўзабаве памёр ад халеры. Бэльлі, разам з маці і яго двума братамі, вярнуўся ў Рым, дзе пасяліўся ў сьціплай гасподзе на вуліцы Вія дэль Корса. Пачаў кар’еру пісьменьніка з твораў на італьянскай мове, аднак пазьней, на ўзор мілянца Карлё Порта, перайшоў на родны дыялект.

Прысьвяціўшы колькі гадоў літаратуры ў фінансавай нястачы, у 1816 годзе ажаніўся з Марыяй Конці, заможняй даме нашмат старэйшаю за яго. Гэты выгадны шлюб дазволіў Бэльлі паўнавартасна займацца літаратурай безь якога-колечы матэрыяльнага абмежаваньня.

У 1824 годзе ў пары нарадзіўся сын Чыра. Бэльлі атрымаў магчымасьць падарожнічаць па Паўночнай і Цэнтральнай Італіі, дзе ён акунуўся ў нашмат больш разьвіты ў параўнаньні з Рымам літаратурны сьвет, у асяродзьдзе, успрымальнае пастуляты Асьветніцтва і рэвалюцыйныя ідэі таго пэрыяду, якое цалкам адсутнічала ў родным Рыме. Незважаючы на рэзкія сатырычныя і часта рэлігіяненавісьніцкія погляды, якія можна сустрэць у яго санэтах (ён называў біскупаў «пархатымі злодзеямі», а папу Піюса VIII «пахабнай» і «набітай сьвіньнёю»), палітычныя пазыцыі Бэльлі заўсёды заставаліся кансэрватыўнымі на працягу ўсёй яго жыцьця.

Пасьля сьмерці жонкі ў 1837 годзе, фінансавыя справы паэта прыкметна пагоршыліся. У свае апошнія гады Бэльлі расчараваўся ў жыцьці, адчуваючы нязломную пагарду да сьвету і навакольнага жыцьця, і ня раз казаў, што «ён як паэт ужо загінуў». Невыпадкова менавіта за гэтым часам ягоная творчасьць пачала імкліва драбнець: ягоны апошні санэт прымеркаваны да 1849 году.

Да канца жыцьця Бэльлі працаваў мастацкім і палітычным цэнзарам для папскага ўрада. У гэты пэрыяд ён, напрыклад, забараніў працы Ўільяма Шэксьпіра і крытычна выказаўся аб музыцы Джузэпэ Вэрдзі і Джаакіна Расіні.

Джузэпэ Джаакіна Бэльлі памёр у Рыме ў 1863 годзе ад інсульту.

## Творчасьць

Многія санэты Бэльлі — гумарыстычныя замалёўкі мясцовага побыту, а таксама кпіны з духавенства, ад простых ксяндзоў і манахаў да рымскіх папаў. Незважаючы на зьедлівыя вершы, Бэльлі трымаўся надзвычай кансэрватыўных палітычных поглядаў.

Пры жыцьці паэта ягоныя санэты заставаліся вядомыя толькі ягоным прыяцелям (у прыватнасьці Мікалаю Гогалю, які шмат часу правёў у Італіі). Па сваёй сьмерці Бэльлі запаведаў сябру, біскупу Вінчэнца Тыцані, спаліць рукапісы. Той, аднак, не пажадаў зьнішчыць вершы і перадаў іх сыну паэта, Чыра Бэльлі, які і падрыхтаваў празь некалькі гадоў першае выданьне выбраных санэтаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Джузэпэ Джаакіна Бэльлі на ПрайдзіСвеце
* Творы Джузэпэ Джаакіна Бэльлі на рымскім дыялекце

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыме
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Катэгорыя:Італьянскія паэты
Катэгорыя:Памерлі ад інсульту
Язна

**Я́зна** — вёска ў Беларусі, на азёрах Малым і Вялікім Язьне. Цэнтар сельсавету Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 705 чалавек. Знаходзіцца за 58 км на паўднёвы ўсход ад Мёраў, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Палевачы; на аўтамабільнай дарозе Дзісна — Празарокі. 

Язна — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Язна  як уладаньне Галімскіх датуецца 1475 годам. Паселішча ўваходзіла ў склад Полацкага ваяводзтва і ў розныя часы знаходзілася ў валоданьні Друцкіх-Сакалінскіх, Козелаў-Паклеўскіх, Коцелаў, Корсакаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Язна апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стала цэнтрам воласьці Дзісенскага павету Менскай, з 1842 году Віленскай губэрні. На 1866 год у Язьне было 15 двароў. У 1900 годзе ў мястэчку збудавалі мураваную царкву-мураўёўку.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Язна занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Язна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Язна апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва.

У 1939 годзе Язна ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стала цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. У 2000-я гады Язна атрымала афіцыйны статус «аграгарадку». На 2003 год у вёсцы было 363 двары.


Jazna, Spaskaja. Язна, Спаская (1900).jpg|Царква-мураўёўка, каля 1900 г.
Jazna. Язна (05.1918).jpg|травень 1918 г.
Jazna. Язна (05.1918) (2).jpg|травень 1918 г.
Jazna. Язна (05.1918) (3).jpg|травень 1918 г. 


Jazna. Язна (05.1918) (4).jpg|травень 1918 г.
Jazna. Язна (05.1918) (5).jpg|травень 1918 г. 
Jazna. Язна (05.1918) (6).jpg|травень 1918 г. 
Jazna, Maci Božaj Vastrabramskaj. Язна, Маці Божай Вастрабрамскай (1938).jpg|Касьцёл Маці Божай Вастрабрамскай, 1938 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 9 чал. у *мястэчку Малым Язьне* і 165 чал. у *мястэчку Язьне*
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 243 чал.; 1999 год — 975 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2003 год — 833 чал.; 2010 год — 705 чал.

### Інфраструктура
У Язьне працуюць школа, лякарня, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
За 500 м на поўдзень ад Язна знаходзіцца помнік археалёгіі — гарадзішча.

* Млын водны (XIX ст.)
* Могілкі старыя каталіцкія
* Сядзіба 
* Царква Сьвятога Спаса (1900; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Касьцёл Маці Божай Вастрабрамскай (пачатак XX ст.)

## Галерэя

Jazna. Язна (08.2009).jpg|Вуліца
Jazna. Язна (13.08.2009).jpg|У цэнтры вёскі
Jazna. Язна (2009).jpg|Царква-мураўёўка
Street in Jazna (13.08.2009).jpg|Краявід


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
*
Сьвірнішча (неадназначнасьць)

Назву **Сьвірнішча** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Сьвірнішча — возера ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Сьвірнішча — былы хутар у Жыткавіцкім раёне
** Сьвірнішча — былыя чыгуначная станцыя у Жыткавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Сьвірны
Труханавічы (Берасьцейская вобласьць)

**Тру́ханавічы** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мокраўскага сельсавету. Знаходзіцца за 21 км на поўнач ад Пружанаў, 33 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Рудніцкай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні, 676 дзесяцінаў, 328 жыхароў, 51 двор.

За польскім часам — у гміне Руднікі Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

З 1939 року ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 — у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. У 1942 нацысты спалілі 55 двароў вёскі і замардавалі 24 жыхароў.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 125 жыхароў (перапіс); 1999 год — 31 жыхар
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 32 жыхары, 20 двароў; 2005 год — 30 жыхароў, 18 двароў; 2010 год — 14 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Ружаны — Лыскаў — Дабучын.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў в. Труханавічы

Катэгорыя:Мокраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Вішы

**Вішы́** () — горад ў Францыі, месьціцца ў дэпартамэнце Алье у рэгіёне Авэрнь-Рона-Альпы (да 1 студзеня 2016 — у рэгіёне Авэрнь). Насельніцтва гораду складае 25 325 чалавек, паводле дадзеных на 2013 год.

## Гісторыя
Бальнеялягічны курорт, вядомы з часоў Дыяклетыяна мінэральная крыніца (). У 1940 годзе горад быў месцам скліканьня Нацыянальнага сходу, які перадаў уладу маршалу Анры Філіпу Пэтэну, а затым да 1944 году — рэзыдэнцыя калябарацыйнага ўраду зь ім на чале. Гэты ўрад атрымаў назву рэжым Вішы, паводле назвы гораду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Францыі
*
Дэбют (літаратурная прэмія)

**Літаратурная прэмія «Дэбют» імя Максіма Багдановіча** — літаратурная ўзнагарода, якая прысуджаецца літаратарам-пачаткоўцам.

Надаецца ў тых жанрах, у якіх пісаў Максім Багдановіч: паэзія, проза і мастацкі пераклад. Твор мусіць быць напісаны па-беларуску, аўтар на момант вылучэньня павінен мець ня больш за 35 поўных гадоў.

Заснаваная ў сьнежні 2010 году Беларускім ПЭН-цэнтрам ды Саюзам беларускіх пісьменьнікаў з удзелам расейскага бізнэсоўца беларускага паходжаньня Паўла Бераговіча.

## Ляўрэаты

## Крытыка
У 2016 годзе ў беларускай літаратурнай прасторы ўзьнік скандал па выніках уручэньня літаратурнай прэміі «Дэбют». На цэрымоніі ўручэньня прэміі намінацыя «Паэзія» засталася без пераможцы, у выніку чаго маладыя паэты палічылі такое рашэньне журы зьняважлівым да іх. Пасьля інцындэнту паэт Алесь Плотка, які увайшоў у шорт-ліст прэміі, зьвярнуўся да арганізатараў конкурсу з просьбай «*каб брыдкі скандал, які ўзнік вакол гэтай намінацыі, быў вырашаны*». Яго падтрымалі і астатнія шортлістэры. Алесь Плотка пракаментаваў, што сваім рашэньнем не прызначаць пераможцу сярод паэтаў журы парушыла статут прэміі, дзе напісана: «*ў кожнай намінацыі вызначаюцца пераможца (1 месца) і даюцца два заахвочвальныя прызы*».

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2010 годзе
Случ (неадназначнасьць)

Назву **Случ** маюць:

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Случ — рака, левая прытока Прыпяці (басэйн Дняпра)

### [[Украіна]]
* Случ — рака, правая прытока Гарыні (басэйн Прыпяці)

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Случ — былая чыгуначная станцыя ў Жыткавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Слуцк
* Случанка
Хвоя (неадназначнасьць)

Назву **Хво́я** маюць:

* Хвоя — вечназялёнае іглічнае дрэва роду хвоя сямейства хваёвых.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Хвоя — былы хутар у Жыткавіцкім раёне

## Падвойныя назвы
* Швэдава Хвоя

## Глядзіце таксама
* Хваенск
* Хваеншчына
* Хвойка
* Хвойнае
* Хвойная Паляна
* Хвойня
* Хвойнік
* Хвойнікі
* Хвойніца
Хвойнікі (неадназначнасьць)

Назву **Хвойнікі** маюць:

* Хваёвыя лясы (хвойнікі) — сьветлаіглічныя лясы зь перавагай хвоі ў дрэвавым ярусе

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Хвойнікі — места, адміністрацыйны цэнтар Хвойніцкага раёну

* Менская вобласьць:
** Хвойнікі — вёска ў Ігуменскім раёне
** Хвойнікі — пасёлак у Капыльскім раёне

## Глядзіце таксама
* Хваенск
* Хваеншчына
* Хвойка
* Хвойнае
* Хвойная Паляна
* Хвойня
* Хвойнік
* Хвойніца
* Хвоя
Фэрнанда Льярэнтэ

**Фэрна́нда Льярэ́нтэ То́рэс** (;  26 лютага 1985 году, Памплёна, Гішпанія) — колішні гішпанскі футбаліст басконскага паходжаньня, нападнік. Прыцягваўся да выступаў у складзе дружыны нацыянальнай зборнай Гішпаніі. Чэмпіён сьвету 2010 году й чэмпіён Эўропы 2012 году.

## Дасягненьні
**«Ювэнтус»**:
* Чэмпіён Італіі: 2014, 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Італіі: 2015
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2013, 2015

**«Сэвільля»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2016

**«Напалі»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2020

**Гішпанія**:
* Чэмпіён сьвету: 2010
* Чэмпіён Эўропы: 2012
* Уладальнік Кубка Мэрыдыяна: 2003

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Атлетык Більбао»
* Профіль на  National Football Teams

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Мікель Сан Хасэ

**Мікель Сан Хасэ Дамінгес** (;  30 траўня 1989 году, Памплёна, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст басконскага паходжаньня, паўабаронца. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Кар’ера
### «Лівэрпул»
Сэзон 2009—2010 году Мікель правёў у арэндзе ў «Атлетыку» Більбао, дзе добра сябе праявіў і заваяваў сталае месца ў першай камандзе. Басконскі клюб меў дамоўленасьць зь «Лівэрпулам» аб тым, што атрымае магчымасьць да 31 ліпеня 2010 году выкупіць кантракт гульца за 3 мільёны эўра.

### «Атлетык»
19 траўня было абвешчана аб тым, што клюбы дамовіліся, і Сан Хасэ пераходзіць у «Атлетык» на сталай аснове. Агулам правёў за клюб 397 матчаў, у тым ліку 304 матчы ў Ля Лізе. Забіў 37 галоў, зь іх 27 у Ля Лізе. У ліпені 2020 году «Атлетык» ня стаў працягваць кантракт з вэтэранам клюба.

### «Бірмінггэм Сіці»
21 верасьня 2020 году стаў гульцом «Бірмінггэма», які выступае ў другім паводле сілы Чэмпіянаце футбольнай лігі Ангельшчыны.

## Дасягненьні
**«Атлетык»**:
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2015

**Гішпанія**:
* Чэмпіён Эўропы (юнакі да 19 году): 2007
* Чэмпіён Эўропы (юнакі да 21 году): 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Шэйпічы

Назву **Шэйпічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Шэйпічы — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Шэйпічы — вёска ў Асіпавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Шэйпа
Айзкраўклэ

**Айзкраўклэ** () — горад у Латвіі ў рэгіёне Відзэмэ. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Айзраўкльскага краю. Праз Айзраўкле цячэ рака Дзьвіна.  Насельніцтва налічвае каля 8,5 тыс. чалавек.

## Гісторыя
У сярэднявеччы на месцы будучага Айзкраўклэ знаходзілася паселішча ліваў, якое было заваяванае і разбуранае крыжакамі. На яго месцы быў пабудаваны *Айзкраўклеўскі замак* рэшткі якога засталіся да нашы дзён. Да Першай сусьветнай вайны горад быў вядомы пад нямецкай назвай *Ascheraden*.

Сучасны выгляд паселішча атрымала ў 1960-я, калі недалёка ад яго, у 1967 годзе, была пабудаваная гідраэлектрастанцыя. У гэтым жа годзе Айзкраўклэ атрымаў статус гораду. Пачаткова, па жаданьні кіраўніка Камуністычнай партыі Латвіі, горад быў названы *Стучка*, у гонар аднаго з заснавальнікаў Камуністычнай партыі Латвіі Пятра Стучкі. Сучасная назва была нададзеная ў 1991 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра Айзраўкулэ ў тапанімічнай базе зьвестак

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Камэта Брорзэна

**Камэта Брорзэна** (афіцыйны назва 5D/Brorsen) — камэта, якую вынайшаў 28 лютага 1846 году дацкі астраном Тэадор Брорзэн за дзень да праходжаньня ёю пэрыгелія.

Неўзабаве пасьля адкрыцьця камэта дасягнула пэрыгелія (прайшла на адлегласьці 78 млн.км. ад Зямлі). Таму бачны памер комы рос і паводле ацэнак Ёхана Фрыдрыха Юліўс Шміта 9 сакавіка складаў 3...4 кутнія хвіліны, а ўжо 22 сакавіка — каля 9 кутніх хвілінаў (заўв.: бачны дыямэтр дыска Месяца складае 30 кутніх хвілін). Апошні раз пад час вяртаньня (1846 году) камэту бачылі 22 красавіка ў 20-ці градусах ад Паўночнай зоркі. Па назіраньнях таго году было пралічана, што пэрыяд звароту камэты вакол Сонца складае 5,5 гадоў, і тое, што на назіраемую арбіту камэта Брорсэна патрапіла дзякуючы збліжэньню з Юпітэрам ў 1842 годзе.

Падчас свайго наступнага вяртаньня ў 1851 годзе камэта не была выяўлена з-за яе вялікага адаленьня ад Зямлі (каля 220 млн км). У тыя часы арбіта камэты яшчэ не была вылічана досыць добра, а ў 1854 годзе сытуацыю пагоршыла чарговае збліжэньне зь Юпітэрам. 18 сакавіка 1857 году камэту як новую адкрыў Карл Хрыстыян Брунс, але неўзабаве было выяўлена, што гэта ня новая камэта, а знойдзеная ў 1846 годзе камета Брорзэна. У той год вяртаньня за камэтай сачылі ажно да чэрвеня 1857 году.

Камэта ізноў была страчана ў 1862 годзе і зноў знойдзеная ў 1868. Пасьля наступнага цеснага збліжэньня зь Юпітэрам некалькі зьменшыўся пэрыяд звароту камэты , што дазволіла назіраць яе ў 1873 годзе. Наступнае яе вяртаньне было самым пасьпяховым, і камэта назіралася ажно 4 месяцы.

Больш пабачыць камэту Брорзена было не наканавана. У 1884 і 1890 гэтага не ўдалося зрабіць з-за праблем з умовамі назіраньняў. У наступныя вяртаньні ў 1895 і 1901 гадах насуперак усім намаганьням камету Брорзена знайсьці не атрымалася.

Сур’ёзныя пошукі зьніклай камэты былі зроблены Браянам Марсдэнам ў 1973 годзе, калі, згодна з вылічэньнямі павінны былі надысьці вельмі спрыяльныя ўмовы для назіраньняў. Марсдэн меркаваў, што камэта ня зьнікла, а страціла яскравасьць. Але, тым ня менш, пошукі не былі пасьпяховымі. Гэта сталася падставай занясеньня камэты Брорзэна ў сьпіс страчаных камэт, пра што сьведчыць літара «D» у пазначэньні камэты.

## Крыніцы

Брорзэна
Вінея

**Вінея** (*vineae*) — подступны крыты ход, абложная машына старажытных, якая служыла для арґанізацыі паралеляў і подступаў. Вінея ўяўляла род каркасу лёгкай адрыны на катках з двухсхільным або плоскім дахам з тынам або дашчанай, пакрытай сырымі валовымі шкурамі або дзірваном супраць навясной паразы й агню. Бакі таксама апраналіся плятнямі й забясьпечваліся ад параз. Вышыня да 16 футаў і даўжыня 7 футаў. У бакавых сьценах прароблівалі дзьверы й байніцы. Па меры руху вінеі наперад ззаду прыстаўлялі іншыя вінеі і ўладкоўваўся крыты ход — прататып пакрытых сап; у галаве йшла вінея вялікіх памераў з нахільным шчытам наперадзе, званая «*мускул*», якая гуляла ролю менталета ў туравых сапах і прызначаная для разьмяшчэньня тарана.

## Літаратура
* Военная энцыкляпэдыя / Под ред. В. Ф. Новыцького и др. — СПб.: т-во И. В. Сытіна, 1911—1915. — Т. 6.

Катэгорыя:Зброя
Гульня шкляных пэрлаў

«**Гульня шкляных пэрлаў**» () — апошні і галоўны раман нямецка-швайцарскага пісьменьніка Гэрмана Гэсэ, над якім ён працаваў з 1931 па 1942 год (кніга была скончаная 29 красавіка 1942 году). Упершыню раман апублікаваны 18 лістапада 1943 году ў цюрыскім выдавецтве «Фрэтц і Васмут» (*Fretz & Wasmuth*) у двух тамах. У 1946 годзе Гэсэ быў узнагароджаны Нобэлеўскай прэміяй у галіне літаратуры ў тым ліку і за гэты твор.

Галоўны герой кнігі — Ёзэф Кнэхт. Яго тытул — Магістар гульні (). Тэрмін Magister Ludi — гэта калямбур: 'ludus' на лацінскай мове можа азначаць як «гульня», так і «школа». Такім чынам, Magister Ludi можа азначаць як «Магістар гульні», так і «школьны настаўнік».

## Алюзіі
Назва правінцыі Касталія, паходзіць ад імя німфы Касталіі, якую Апалён ператварыў у крыніцу, што даруе натхненьне таму, хто зь яе напіўся.

Імёны пэрсанажаў рамана зьмяшчаюць адсылкі на рэальных людзей. Гэтак, папярэдніка Ёзэфа Кнэхта на пасадзе магістра гульні звалі Томас ван дэр Травэ, і ў яго імені ўгадваецца Томас Ман, які нарадзіўся ў Любэку на рацэ Травэ. Таленавіты, але не зусім стабільны сябра Ёзэфа Кнэзта, носіць імя Фрыц Тэгулярыюс, што зьяўляецца адсылкай на Фрыдрыха Ніцшэ, айцец Якаб, імаверна, мае за аснову Якаба Буркгарта. Імя Карлё Фэрамонтэ зьяўляецца італьянізаваным варыянтам імя пляменьніка Гэсэ, Карла Ізэнбэрга.

## Беларускія пераклады
На беларускую мову раман пераклаў Васіль Сёмуха.
* Гульня шкляных перлаў: спроба жыццёпісу Магістра Гульні Ёзэфа Кнэхта з дадаткам ягоных твораў: [раман] / выдадзена Германам Гесэ. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1992. — 472, [2] с.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гульня шкляных пэрлаў на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Раманы Гэрмана Гэсэ
Катэгорыя:Філязофскія раманы
Катэгорыя:Кнігі 1943 году
Шпакі (Берасьцейская вобласьць)

**Шпакі́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Зеляневіцкага сельсавету. Знаходзіцца за 42 км на паўночны ўсход ад Пружанаў.

## Мінуўшчына

За расейскім часам — у Зельзінскай воласьці Ваўкавыскага павету Гарадзенскай губэрні.

За польскім часам — сьпярша ў гміне Зельзін, а з 30 сьнежня 1922 — у гміне Лыскаў Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 — у Ружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці (8 студзеня — 19 чэрвеня 1954 — Гарадзенскай вобласьці). З 25 сьнежня 1962 — у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 183 жыхары (перапіс); 1970 год — 139 жыхароў; 1999 год — 58 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 47 жыхароў, 25 двароў; 2005 год — 41 жыхар, 22 двары; 2010 год — 32 жыхары

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Ярашэвічы — Зіновічы — Магілёўцы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

*  

Катэгорыя:Зеляневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Андэрс Бардаль

**Андэрс Бардаль** (;  24 жніўня 1982, Стэйнчэр) — нарвэскі скакун на лыжах з трампліну, які прадстаўляў клюб «Стэйнчэр» з роднага гораду. Пяціразовы віцэ-чэмпіён у скачках на лыжах, двухразовы бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў (2010, 2014), двойчы срэбраны і аднойчы бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету па лыжных палётах, двухразовы пераможца Кантынэнтальнага кубку і пераможца Кубку сьвету (2012). Скончыў кар’еру па заканчэньні сэзону 2014—2015 гадоў. 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стэйнчэры
Катэгорыя:Нарвэскія скакуны на лыжах з трампліну
Катэгорыя:Нарвэскія скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
6P/д’Арэ

**Камэта д’Арэ** (афіцыйная назва 6P/d’Arrest) — кароткапэрыядычная камэта, якую адкрыў у 1851 годзе прускі астраном Гэнрых Люі д’Арэ ў Ляйпцыгу. Дыямэтар яё ядра каля 3,2 км.

Найбольш зыркай камэта была ў 1976 годзе. Яна дасягнула 5-й зорнай велічыні, а яе хвост працягнуўся на 1°.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пэрыядычныя камэты
Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты, адкрытыя ў 1851 годзе
Шылавічы

**Шы́лавічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Навумкі. Цэнтар сельсавету Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2012 год — 764 чалавекі. Знаходзяцца за 20 км на захад ад Ваўкавыску, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Андрэевічы.

Шылавічы — даўняе мястэчка гістарычнай Ваўкавышчыны (частка Наваградчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Шылавічы ўпамінаюцца ў XVI стагодзьдзі. У розныя часы маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Крупскіх, Вольскіх, Весялоўскіх.

У 1600 годзе Крыштап Вольскі фундаваў у Шылавічах касьцёл. У 1642 годзе Крыштап і Аляксандра Весялоўскія перадалі мястэчка Гарадзенскаму кляштару брыгітак.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Шылавічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні. На 1836 год у духоўным мястэчку было 13 двароў, дзеяў касьцёл. На 1914 год Шылавічы мелі статус сяла, тут было 36 двароў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Шылавічы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шылавічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Шылавічы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Шылавічы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету. На 1 студзеня 2004 году тут было 240 двароў. У 2000-я гады Шылавічы атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».


Šyłavičy, Trajecki. Шылавічы, Траецкі (1900).jpg|Стары касьцёл, каля 1900 г.
Šyłavičy, Trajecki. Шылавічы, Траецкі (1909).jpg|Званіца і брама, 1909 г.
Šyłavičy, Trajecki. Шылавічы, Траецкі (1917).jpg|Званіца і новы касьцёл, 1917 г.
Šyłavičy, Trajecki. Шылавічы, Траецкі (1919-39).jpg|Новы касьцёл, да 1939 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1836 год — 92 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1914 год — 201 чал.; 1999 год — 742 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2003 год — 746 чал.; 1 студзеня 2004 году — 746 чал.; 2010 год — 656 чал.; 2012 год — 764 чал.

### Інфраструктура
У Шылавічах працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Эканоміка
Цэнтар прыватнага сельскагаспадарчага ўнітарнага прадпрыемства «Шылавічы-Агра».

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1907—1914)

### Страчаная спадчына
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1600)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Шылавічы, Radzima.org

Катэгорыя:Шылавічы
Ля-Фуэрса

**Рэаль-Фуэрса** (, «замак каралеўскай моцы») — крэпасьць ва ўсходняй гавані Гаваны (Куба), закладзеная ў 1577 годзе. Першапачаткова прызначалася для абароны ад нападу піратаў. Рэаль-Фэрса зьяўляецца найстарэйшай каменнай крэпасьцю ў Амэрыцы і ўваходзіць у лік помнікаў Сусьветнай спадчыны як частка Старой Гаваны.

## Вонкавыя спасылкі
* Castillo de la Real Fuerza (Castle of the Royal Force)

Катэгорыя:Сусьветная спадчына на Кубе
Катэгорыя:Гавана
Катэгорыя:Фартэцыі
Дэсэмбарка-дэль-Гранма

**Дэсэмбарка-дэль-Гранма** (, «Высадка з „Гранмы“») — нацыянальны парк у паўднёва-ўсходняй частцы Кубы ў правінцыі Гранма. Парк названы ў гонар яхты «Гранма», на якой у 1956 годзе з Мэксыкі на Кубу прыбылі Фідэль і Раўль Кастра, Чэ Гевара і 79 іхных паплечнікаў з мэтай арганізацыі Кубінскай рэвалюцыі.

Парк быў арганізаваны ў 1986 годзе і мае плошчу 261,8 км². Тэрыторыя нацыянальнага парку зьяўляецца ўнікальным геоляга-геамарфалягічным раёнам з марскімі тэрасамі, абрывамі і карставымі формамі рэльефу.

## Вонкавыя спасылкі
* UNESCO: Нацыянальны парк Дэсэмбарка-дэль-Гранма
* Desembarco del Granma National Park, Cuba — Encyclopedia of Earth

Катэгорыя:Гранма (правінцыя)
Катэгорыя:Геаграфія Кубы
Камагуэй

**Камагуэй** () — горад і муніцыпалітэт у цэнтральнай частцы Кубы, а таксама чацьверты па велічыні горад дзяржавы. Зьяўляецца сталіцай правінцыі Камагуэю. Пасьля амаль бесьперапынных нападаў піратаў першапачатковы горад (заснаваны Дыега Вэляскесам як Пуэрта-Прынсэп (Марыя-дэ-Пуэрта-дэль-Прынсэп) каля 1514 году на паўночным узьбярэжжы) быў перамешчаны ўглыб вострава ў 1528 годзе. Камагуэй таксама называюць горадам «тынахонаў» (гліняных збаноў). На 2004 год насельніцтва складала амаль 325 тысяч чалавек.

## Славутасьці
Помнікі архітэктуры каляніяльнага пэрыяду (сабор, царквы), музэй Ігнасьё Аграмонтэ (былая Збройная плошча, мастацтва каляніяльнай эпохі), плошча Сан-Хуан-дэ-Д’ёс, плошча Трабахадорэс, плошча Солядад.

Курорт Санта-Люцыя знаходзіцца за 120 км ад гораду. Самы вялікі парк Кубы — Касына Кампэстрэ.

## Эканоміка
Разьвітыя харчовая, тэкстыльная, хімічная прамысловасьць, а таксама сельскагаспадарчае машынабудаваньне.

## Вонкавыя спасылкі

* Камагуэй на CubaWorld

Катэгорыя:Гарады Кубы
Мараторый

**Мараторый** ( — які запавольвае, адтэрміноўвае):

* дамоўленасьць дзяржаваў аб адтэрміноўцы або ўстрыманьні ад якіх-небудзь дзеяньняў на пэўны або на нявызначаны тэрмін. Напрыклад, мараторый на сьмяротнае пакараньне.
* адтэрміноўка плацяжоў па даўгавых абавязацельствах на пэўны тэрмін або да наступленьня адпаведнай умовы — афіцыйны і абвешчаны мараторый. 
* спыненьне даўгавых плацяжоў, не абумоўленае тэрмінам — фактычны мараторый. 
* дакумэнтальная заява пазычальніка ў тым, што ён ня ў стане аплаціць усе свае даўгі або іхную частку; як правіла, наўмыснае дзеяньне, якое мае мэтай перагляд умоваў пагашэньня неаплачанай запазычанасьці.

## Літаратура
* Мараторый  // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 105

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Міжнароднае права
Зямля Элзўэрта

**Зямля Элзўэрта** () — частка тэрыторыі Заходняй Антарктыды на паўднёвым захадзе Антарктычнага паўвостарава.

Абмываецца на поўначы морам Бэлінсгаўзэна. Тоўшча ледавіковага покрыва да 3000 мэтраў. У паўднёвай частцы над паверхняй узвышаюцца горы Элзўэрт. На захадзе ў Зямлі Элзўэрта месьціцца шэльфавы ледавік Фільхнэра. Адкрыты ў 1935 годзе з самалёта Лінкальнам Элзўэртам, названа ім у гонар свайго бацькі.

Катэгорыя:Геаграфія Антарктыды
Элзўэрт (горы)

**Э́лзўэрт** () — горы ў Заходняй Антарктыдзе, у паўднёвай частцы Зямлі Элзўэрта.

Найвышэйшая горная сыстэма ў Антарктыдзе даўжынёй 360 км і шырынёй 48 км. Найбольш буйныя хрыбты — Сэйнтынэл і Гэрытэйдж. Гара Вінсан у гарах Сэйнтынэл (5140 м) — найвышэйшая вяршыня Антарктыды.

Складзены з гліністых сланцаў, філітаў, пясчанікаў, кварцытаў і канглямэратаў. Вядомы радовішчамі каменнага вугалю.

Адкрыты з паветра ў 1935 годзе амэрыканскім дасьледчыкам Лінкальнам Элзўартам, у гонар якога пазьней атрымала назву. У 1958—1966 гадох старанна дасьледавана з паветра Геалягічнай службай ЗША, прычым былі складзеныя дэталёвыя аэрамапы.

## Вонкавыя спасылкі
* Composite Gazetteer of Antarctica

Катэгорыя:Геаграфія Антарктыды
Эльза Марантэ

**Эльза Марантэ** (, 18 жніўня 1912, Рым — 25 лістапада 1985, Рым) — італьянская пісьменьніца.

## Біяграфія
Незаконная дачка настаўніцы габрэйскага паходжаньня, якую пасьля ўдачарылі. З 1933 году пачала публікаваць ў часопісах прозу для дзяцей.

У 1936 годзе пазнаёмілася з Альбэрта Маравія, у 1941 годзе выйшла за яго замуж (разышліся ў 1961 годзе). На час вайны пераехала з Рыма ў невялікае мястэчка Фондзі, непадалёк ад Касына. Перакладала прозу Кэтрын Мэнсфілд. У 1983 годзе распачала спробу самагубства. Памерла ад наступстваў хірургічнай апэрацыі пасьля перанесенага шырокага інфаркту.

## Творчасьць і прызнаньне
З напісанага Морантэ найбольш вядомы раман аб Другой сусьветнай вайне «Гісторыя» (1974), па ім зьняты тэлевізійны фільм рэжысэра Люіджы Камэнчыні (1989, у галоўнай ролі Кляўдыя Кардынале). На вершы Марантэ пісалі музыку Ганс Вэрнэр Гэнцэ, Франка Данатоні і іншыя кампазытары.

## Літаратура
* Марантэ Эльза // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 105

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыме
Катэгорыя:Памерлі 25 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1985 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Катэгорыя:Італьянскія літаратары і літаратаркі
Мараньнён

**Мараньнён** () — рака ў Пэру, левы, галоўны выток ракі Амазонкі.

Даўжыня каля 2000 км, плошча басэйна каля 350 тысяч км². Выцякае з горнага возера Паткоча (Анды), перасякае Цэнтральныя і Ўсходнія Кардыльеры ў глыбокіх цясьнінах, далей выходзіць на Амазонскую нізіну, дзе зьліваецца з ракой Укаялі.

Сярэдні выдатак 15 600 м³/с. Суднаходная на 1000 км ад вусьця (да парогаў).

## Літаратура
* Мараньён // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 105

Катэгорыя:Геаграфія Пэру
Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Нацыянальны парк імя Аляксандра Гумбальта

**Нацыянальны парк імя Аляксандра Гумбальта** () — нацыянальны парк ва ўсходняй частцы вострава Куба ў правінцыях Гальгін і Гуантанама.

Атрымаў сваё імя ў гонар нямецкага навукоўца Аляксандара фон Гумбальта, які наведаў востраў у 1800 і 1801 гадах. У 2001 годзе Нацыянальны парк імя Аляксандара Гумбальта быў уключаны ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО, чым быў адзначаны за ягоныя выдатныя памеры, перапады вышынь, ляндшафтную разнастайнасьць і шматлікія эндэмічныя віды расьлінаў, а таксама розныя жывёлы на ягонай тэрыторыі. На плошчы ў 71 140 гектараў (68 890 га наземных і 2250 га марскіх экасыстэм) Нацыянальны парк аб’ядноўвае ўсе найбольш значныя ляндшафтныя элемэнты і экасыстэмы свайго рэгіёну пачынаючы ад мангравых да рыфавых. У Нацыянальным парку праводзяцца экскурсіі для турыстаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Нацыянальны парк імя Аляксандара Гумбальта на cubanaturaleza.org 

Катэгорыя:Геаграфія Кубы
Патас/Попс/Прапаганда

***Патас/Попс/Прапаганда*** — другі студыйны альбом гурта Pomidor/OFF.

## Гісторыя
Альбом складаецца зь песень, створаных з 2002 па 2010 год. Частка матэрыялу запісаная падчас сэсіяў складанкі *[[Дыхаць!]]* у Беластоку, частка у Менску. Некаторыя песьні выконваліся па канцэртах, некаторыя былі выдадзеныя на розных складанках, удзельнічалі ў гіт-парадах розных інтэрнэт-рэсурсаў. Але на альбоме яны альбо пераспяваныя са зьмененымі тэкстамі, альбо перайграныя на нова. Дазапіс і міксаваньне праходзілі на менскай студыі *[[Osmos]]* у 2011 годзе. На альбоме 13 песень і 2 бонус-трэкі: пераміксаваны варыянт адной зь песень гурта Hasta La Fillsta (Аляксандар Памідораў — тэкст, вакал), і цэнзурны варыянт песьні «Хлусьня». Таксама прысутнічае схаваны трэк. Альбом выдадзены кампаніяй *Vigma* пры ўдзеле *БМА*. Рэліз адбыўся 2 сьнежня 2011 году.

## Зьмест
# «Кола»
# «Прагны»
# «Порна»
# «П.Г.П.»
# «Ну і што?»
# «Шабаны»
# «Дыска»
# «Адзін»
# «Хлусьня»
# «Італьяна»
# «Нічога»
# «Дым»
# «Радыё (20.12.2010)»

Бонус-трэкі:
* «Ікона» (пры ўдзеле Hasta La Fillsta)
* «Хлусьня» (цэнзураваная)

Схаваны трэк:
* «Drums of Doom»

## Удзельнікі
* Аляксандар Памідораў — гітара, вакал
* Сяргей Канановіч — бас-гітара, гітара, вакал
* Зьміцер Харытановіч — бубны, пэркусія

## Вонкавыя спасылкі
* Pomidor/off: выдатны альбом у выміраючым жанры
* Pomidor/Off ''Патас/Попс/Прапаганда'' (+аўдыё)

Катэгорыя:Pomidor/OFF
Нарбона

**Нарбона** (, ) — старажытны горад на поўдні Францыі, месьціцца ў дэпартамэнце Од у рэгіёне Аксытанія (да 1 студзеня 2016 году — у рэгіёне Лянгедок-Русыён). На 2013 год насельніцтва гораду складала 52 802 чалавекі.

## Гісторыя
Нарбона вырасла з паселішча Нарбо () — першай рымскай калёніі ў Галіі, заснаванай яшчэ ў 118 годзе да н. э. У той час горад стаяў на беразе Міжземнага мора і служыў важным марскім портам. У часы імпэрыі гэта быў таксама ваенны пункт і сталіца Паўднёвай, або Нарбонской Галіі. Пасьля бітвы пры Нарбоне ў 436 годзе тут запанавалі вэстготы. Адзін час Нарбона мела значэньне іхнага сталічнага граду. У 719—759 гадах Нарбона і навакольная вобласьць (Сэптыманія) валодалі сарацыны.

У Сярэднявеччы паўднёвая частка Нарбоны кіравалася графамі Тулюзы, а паўночная — мясцовымі эпіскапамі. Затым да XVI стагодзьдзя Нарбона складала самастойнае графства.

## Славутасьці
Сабор сьвятога Жуста, закладзены ў 1272 годзе, так і ня быў дабудаваны. Ён знакаміты незвычайна высокімі хорамі і ў цэлым варты ўзоры гатычных храмаў поўначы Францыі. Базыліка сьвятых Паўла і Сэргіюса — адзін зь першых на поўдні Францыі прыкладаў готыкі. Палац архіэпіскапаў быў перабудаваны ў XIX стагодзьдзі; ад ягонага сярэднявечнага папярэдніка захавалася некалькі магутных вежаў. У цяперашні час у палацы разьмешчаны краязнаўчы музэй.

## Ураджэнцы
* Сьвяты Тэадард (пам. 893) — арцыбіскуп Нарбоны
* Гіраўт Рык’ё (каля 1230 — каля 1295) — апошні трубадур
* Шарль Трэнэ (1913—2001) — папулярны сьпявак і кампазытар

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт гораду
* Нарбона ў «Брытаніцы»

Катэгорыя:Гарады Францыі
Гіраўт Рык’ё

міні|200пкс|справа|Нотны запіс адной зь песьняў Рык’ё
**Гіраўт Рык’ё** (, каля 1230, Нарбона — каля 1292) — адзін з апошніх трубадураў, які працаваў у 1254—1292 гады.

Гіраўт паходзіў з Нарбоны. Служыў пры двары караля Кастыліі. Называў сябе «апошнім трубадурам». Рык’ё складаў як клясычныя куртуазныя творы, гэтак і песьні рэлігійнага зьместу. Свае вершы Гіраўт Рык'ё сабраў у кнігу, пранумараваўшы іх і праставіўшы даты. Ягоную 27-ю песьню, складзеную ў 1292 годзе «Час мне зь песьнямі канчаць ...» прынята лічыць апошнім творам трубадураў.

## Літаратура
Песні трубадураў. -М.: Навука, 1979 ст. 200 - 202, 254 - 255.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Трубадуры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1230 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нарбоне
Катэгорыя:Памерлі ў 1292 годзе
Катэгорыя:Паэты XIII стагодзьдзя
Малая Лапеніца

**Мала́я Лапе́ніца** — вёска ў Беларусі, на рацэ Харужаўцы. Уваходзіць у склад Ваўкавыскага сельсавету Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 204 чалавекі.

Лапеніца — даўняе мястэчка гістарычнай Ваўкавышчыны (частка Наваградчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Лапеніца ўпамінаецца ў XVI стагодзьдзі.

У розныя часы маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Клочкаў, Трызнаў, з другой паловы XVII стагодзьдзя — Агінскіх, у 1796 годзе — Людвіка Тышкевіча.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Лапеніца апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні. На 1836 год у мястэчку было 33 двары. На 1914 год у Лапеніцы было 73 двары. У тутэйшым касьцёле ў 1918—1920 гадох служыў ксяндзом паэт Язэп Германовіч (псэўданім Вінцук Адважны), які вёў пропаведзі на беларускай мове.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Лапеніцу занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Лапеніца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) Лапеніца апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Лапеніца ўвайшла ў БССР, у Ваўкавыскі сельсавет. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1 студзеня 2004 году тут было 111 двароў.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1829 год — 65 муж., зь іх шляхты 4, духоўнага стану 5, мяшчанаў-юдэяў 35, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 21; 1836 год — 230 чал.; 1884 год — 346 чал., зь іх 89 юдэяў
* **XX стагодзьдзе**: 1914 год — 419 чал.; 1999 год — 274 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2004 году — 252 чал.; 2010 год — 204 чал.

### Інфраструктура
У Малой Лапеніцы працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, клюб, бібліятэк

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Гаспадарчы двор
* Могілкі юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Сядзіба Булгарынаў (XVIII ст.)

## Асобы
* Паўлюк Шукайла (1904—1939) — беларускі літаратар

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Ваўкавыскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Абэрыстуіт Таўн

«**Абэрыстуіт Таўн**» — ўэйлскі футбольны клюб з гораду Абэрыстуіту. Заснаваны ў 1884 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Абэрыстуіт
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1884 годзе
Міхнавіцкі сельсавет

**Мі́хнавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Міхнавічы.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў, усе населеныя пункты — Вецяльская, Міхнавічы — перададзеныя ў склад Якімавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе
Німфа (біялёгія)

[міні|200пкс|Німфа эгіпецкага [Багамолы|багамола ()]]

**Німфа** — традыцыйная назва лічынкавай стадыі разьвіцьця некаторых суставаногіх зь няпоўным ператварэньнем, а таксама кляшчоў і шэрагу групаў вусякоў).

Разьвіцьцё суставаногіх зь няпоўным ператварэннем мае ўсяго тры стадыі:
* Яйка,
* Німфа (вонкава вельмі падобная да дарослай асобіны, але ня мае плоцевай сталасьці),
* Імага (палаваспелая асобіна).

Німфа пасьля шматразовых лінек ператвараецца ў палавасьпелую асобіну, не праходзячы стадыю кукалкі.

## Літаратура
* Г. Я. Бей-Биенко, Общая энтомология, 2 изд., М., 1971

Катэгорыя:Вусякі
Катэгорыя:Лічынкі
Марадэрства

**Марадэрства** (ад  — «рабаўнік») — незаконнае прысваеньне чужой маёмасьці ў атмасфэры беспакаранасьці, звычайна ў надзвычайных сытуацыях, як то падчас прыродных катастрофаў або баявых дзеяньняў.

Ахвярамі марадэрства могуць быць ня толькі асобы, але і цэлыя гарады або рэгіёны: да прыкладу, пасьля Чарнобыльскай катастрофы эвакуяваны горад Прыпяць быў разрабаваны марадэрамі. Нават праз 20 гадоў пасьля аварыі, марадэры працягваюць вывозіць рэшткі гарадзкой маёмасьці. Марадэрствам зьяўляецца і прысваеньне рэчаў загінулых ў катастрофах і аварыях.

Марадэрства падчас ваенных дзеяньняў разглядаецца міжнародным правам як ваеннае злачынства міжнароднага характару. Марадэрства часта суправаджаецца актамі гвалту.

## Літаратура
* Марадзёрства // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 10. Мінск, 2000. С. 102

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Злачынствы супраць уласнасьці
Пагост 2

**Паго́ст 2** — вёска ў Беларусі, на рацэ Случы. Уваходзіць у склад Чыжэвіцкага сельсавету Салігорскага раёну Менскай вобласьці.

Пагост — даўняе мястэчка гістарычнай Случчыны.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Пагост упамінаецца ў ХVІ ст. як вёска Слуцкага княства, уладаньне Алелькавічаў. З ХVІІ ст. вёскай валодалі Радзівілы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Пагост апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам воласьці Слуцкага павету Менскай губэрні. На мяжы XVIII—XIX стагодзьдзяў у мястэчку штогод праводзілася 4 кірмашы. На 1859 год тут было 46 двароў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Пагост занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пагост абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары Пагосцкай воласьці атрымалі Пасьведчаньні Народнага Сакратарыяту БНР. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі мястэчка ўвайшло ў склад Беларускай ССР, дзе стала цэнтрам пасялковага савету. Статус паселішча панізілі да вёскі.

30 кастрычніка 2009 году ў зьвязку з ліквідацыяй Пагосцкага сельсавету вёску перавялі ў склад Чыжэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* **XX стагодзьдзе**: 1999 год — 716 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 574 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Вінакурня
* Млын водны (1902)
* Могілкі юдэйскія
* Парк прысядзібны (XIX ст.)

### Страчаная спадчына
* Сынагога (XIX ст.)
* Сядзіба Бохвіцаў (XIX ст.)
* Царква Сьвятога Яна (1824)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Чыжэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Белдзяржхарчпрам

**Белдзяржхарчпрам** — беларускі дзяржаўны канцэрн харчовай прамысловасьці, заснаваны ў 1997 годзе. Мае замежныя прадстаўніцтвы ў Армэніі (Ерэван), Грузіі (Тбілісі), Казахстане (Алматы), Кыргыстане (Бішкек), Латвіі (Рыга), Польшчы (Варшава), Расеі (Масква, Санкт-Пецярбург) і Ўкраіне (Кіеў). З 24 жніўня 2000 г. у падпарадкаваньні ўрада. З 5 траўня 2006 г. пасаду старшыні займае Іван Данчанка.

## Даччыныя прадпрыемствы
У склад канцэрну ўваходзяць Менскі дзяржаўны каледж харчовай прамысловасьці ды прадпрыемствы:
* Берасьцейскай вобласьці — «Белалка», «Белсолад» (Янаў), Жабінкаўскі цукровы завод, Маларыцкі кансерваваагароднінасушыльны камбінат, «Палімер» (вёска Сінкевічы, Лунінецкі раён), «Першая шакалядная кампанія», «Экзон-Глюкоза» (Дарагічын);
* Віцебскай вобласьці — Віцебскі алеяэкстракцыйны завод, Віцебскі плодаагароднінны камбінат, «Прыдзьвіньне»;
* Гарадзенскай вобласьці — «БелКава» (Ашмяны), Гарадзенскі алейна-тлушчавы камбінат (Наваельня, Зьдзецельскі раён), «Гораднябіяпрадукт» (Скідзель, Гарадзенскі раён), «Лідзкія харчовыя канцэнтраты», «Нёман», «Нёманофф», «Ойл-Фуд» (Наваельня), Скідзельскі цукровы камбінат;
* Гомельскай вобласьці — «Аграойл» (в. Яроміна, Гомельскі раён), Гомельскі лікёра-гарэлачны завод, Гомельскі тлушчавы камбінат, «Мазырсоль», «Чырвоны Мазырчук», «Этанол» (Мазыр);
* Магілёўскай вобласьці — Бабруйскі завод алею, Клімавіцкі лікёра-гарэлачны завод, «Чырвоны харчавік» (Бабруйск);
* Менскай вобласьці — «Аквадзіў» (в. Маліноўшчына, Маладэчанскі раён), «Арок Плюс» (Смалявічы), «Весялова» (Барысаўскі раён), «Гама смаку» (Клецак), Гарадзейскі цукровы камбінат (Нясьвіскі раён), «Івкон» (Івянец, Валожынскі раён), «Конфа» (Маладэчна), «Машхарчпрад» (Мар’іна Горка, Пухавіцкі раён), «Пяць кантынэнтаў» (в. Вялікае Сьціклева, Менскі раён), Пухавіцкі харчкамбінат, Слуцкі цукроварафінадны камбінат, «Флексасэрвіс» (Нясьвіж), «Эўратарэкс» (Гарадзея);
* Менску — «Аргхарчпрам», «Белбудхарчпрам», «Дражджавы камбінат», «Інтэрферм», «Крыніца», «Менск Крышталь», Менскі завод пеністага віна, Менскі маргарынавы завод, «Паўднёвы Захад», «Поліпрынт», «Прадукты харчаваньня» і «Слодыч».

Таксама ў склад канцэрна ўваходзіць заморскае прадпрыемства «Далхеа Трэйдынг» (Лімасол, Кіпр).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія харчовыя кампаніі
Катэгорыя:Прамысловасьць Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе