Таганрог

**Таганрог** () — горад (з 1775 году) у Расеі, у Растоўскай вобласьці, марскі порт. Насельніцтва 250,3 тыс. чалавек (на 2017 год). Заснаваны ў 1698 годзе.

## Геаграфія
Горад разьмешчаны на беразе Азоўскага мора ў Таганроскім заліве на паўднёва-ўсходняй частцы Міўскага паўвостраву. Старая частка гораду разьмешчана на мысу Тагані Рог. Горад разьмешчаны на раўніннай, хвалепадобнай мясцовасьці, узвышаючыся над узроўнем мора на вышыню прыкладна да 75 м. У межах гораду працякаюць два ручаі: у раёне гаю Дубкі па балцы Вялікая Чарапаха і па балцы Малая Чарапаха.

Клімат сухі, умерана-кантынентальны зь лішкам цяпла і адносным недахопам вільгаці. Сярэднегадавая тэмпэратура — +9&nbsp;°C. Максымальныя тэмпэратуры ліпеня − да +35−40&nbsp;°C, мінімальныя тэмпэратуры студзеня − да −30&nbsp;°C. Характэрныя моцныя вятры, суправаджаныя часам нагонной хваляй, якая прыводзіць да падмываньня берагу і апоўзьняў.

## Гісторыя
У IX—VIII стагодзьдзях да нашай эры на месцы сучаснага Таганрогу існавала старажытнае паселішча, а ў VII—VI стагодзьдзях да нашай эры — антычнае грэцкае паселішча, аб чым сьведчаць архэалягічныя раскопкі, праведзеныя напачатку XXI стагодзьдзя.

У 1696 годзе, пасьля таго, як расейцы ўзялі турэцкую фартэцыю Азоў, па загадзе Пятра I пачалося будаўніцтва гавані й фартэцыі на мысе Тагані Рог. Але будаўніцтва было перанесена двойчы: на месцы сучаснага Таганрогу яно пачалося 12 верасьня 1698 году, што лічыцца датай заснаваньня гораду.

Таганрог — першы ў Расеі горад, пабудаваны паводле загадзя распрацаванага генэральнага пляну, а Таганроская гавань — першая ў сьвеце, пабудаваная не ў натуральнай бухце, а на адкрытым моры.

У XIX стагодзьдзі горад быў цэнтрам гандлю. У пачатку 1918 году ўвайшоў у склад Данецка-Крывароскай савецкай рэспублікі. З 1920 году — у складзе Ўкраінскай ССР, аднак у лютым 1924 году быў перададзены ў склад РСФСР. Паводле перапісу 1926 году 34,6 % насельніцтва Таганрогу складалі ўкраінцы, 55,2 % — расейцы, а ў Таганроскай акрузе наогул пераважалі ўкраінцы — 71,5 %, а расейцы — усяго 21,9 %.

Зь 17 кастрычніка 1941 году па 30 жніўня 1943 году знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. 3 лістапада 2011 году атрымаў званьне Гораду вайсковай славы.

## Эканоміка
Таганрог — важны прамысловы цэнтар Поўдню Расеі. Буйнейшае прадпрыемства — Таганроскі мэталюргічны завод: вытворчасьць сталі, сталёвых трубаў для нафтавай і газавай прамысловасьці, тавараў народнага спажываньня. У горадзе разьвітая машынабудаўнічая прамысловасьць: завод «Чырвоны кацельшчык» (вытворчасьць кацельнага абсталяваньня для электрастанцыяў), «Прэсмаш» (кавальна-прэсавае абсталяваньне), «Вібрапрыбор», камбайнавы (выпуск збожжаўборачных камбайнаў), гандлёвага абсталяваньня, электратэрмічнага абсталяваньня, «Прыбой», суднарамонтны, «ТАГАЗ» (зборка легкавых і камэрцыйных аўтамабіляў маркі Hyundai) і г. д. Ёсьць шэраг прадпрыемстваў абароннай прамысловасьці.

Таксама ёсьць шэраг прадпрыемстваў хімічнай (заводы — «Тэрмапласт», лакафарбавы), лёгкай (гарбарня і іншыя) і харчовай (рыбны, мясны, кандытарскі, мукамольна-крупяны заводы) прамысловасьці. У Таганрозе знаходзіцца штаб-кватэра аднаго з кіроўных экспартэраў збожжа, аграпрамысловай кампаніі «Югтранзитсервис».

## Славутасьці
* Аптэка Ідэльсона
* Архірэйскі дом
* Дамок Чэхава
* Дамы Варвацы
* Дом Багдасарава
* Дом з кулямі
* Дом Лабанава 
* Дом Лакіера 
* Дом Лакіераў 
* Дом Ласкіна 
* Дом Лукіных 
* Дом Намікоса 
* Дом Папкова
* Дом Пэрэстыяні
* Дом Пэтруцы
* Дом Рафаілавіча
* Дом Сінодзі-Папова
* Дом Сімановіча
* Дом Сіроціных
* Дом Скамарангі
* Дом Случэнкі
* Дом Сфаэла
* Дом Цысарэнкі
* Дом Шыманоўскага
* Літаратурны музэй А. П. Чэхава
* Лютэранская царква
* Музэй «Горадабудаўніцтва і побыт г. Таганрогу»
* Падземныя хады
* Помнік «У памяць аб рэвалюцыі 1905 году»
* Помнік А. П. Чэхаву
* Пятроўскія казармы
* Таганроскі паштамп
* Скульптурная кампазыцыя «Чалавек у футляры»
* Чэхаўская набярэжная

## Асобы

* Мікалай Багараз (1874—1952), расейскі хірург
* Кузьма Галіцкі (1897—1973), савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюзу, генэрал арміі
* Васіль Залатароў (1872—1964), расейскі і беларускі кампазытар і пэдагог
* Фаіна Ранеўская (1896—1984), савецкая акторка тэатру і кіно
* Канстанцін Савіцкі (1844—1905), расейскі жанравы жывапісец, акадэмік
* Міхаіл Таніч (1923—2008), савецкі і расейскі паэт-песеньнік
* Антон Чэхаў (1860—1904), расейскі пісьменьнік, драматург, лекар

## Глядзіце таксама
* Станцыя Таганрог-2

## Літаратура
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Растоўскай вобласьці