open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хрысьціянскі дэмакратычны рух

**Хрысьціянскі дэмакратычны рух** ( — **KDH**) — хрысьціянска-дэмакратычная палітычная партыя Славаччыны. Партыя была створана 17 лютага 1990 году на ўстаноўчым сходзе ў Нітры. Першым старшынём партыі стаў Ян Чарнагурскі. Ужо ў сакавіку 1990 году праз рознагалосьсі партыю пакінулі прадстаўнікі вугорскай нацыянальнай меншасьці, якія заснавалі ўласную хрысьціянска-дэмакратычную партыю. Партыя ўваходзіла ў кіруючую кааліцыю Мікулаша Дзурынды ў 1998—2006 гадах. Пасьля выбараў 2006 году партыя знаходзіцца ў апазыцыі. Партыя таксама прадстаўлена ў Эўрапарлямэнце 2 дэпутатамі з 13 месцаў, адведзеных для Славаччыны (у 2004—2009 — 3 з 14). Цяперашні старшыня партыі Ян Фігель у 2004—2009 гадах быў эўрапейскім камісарам па адукацыі і культуры.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Славаччыны
Катэгорыя:Хрысьціянска-дэмакратычныя партыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Жэгра

**Жэгра** (, ) — вёска і муніцыпалітэт у раёне Сьпіска Нова Вэс у  Кошыцкім краі цэнтральна-ўсходняй Славаччыны.

У 1993 годзе вёска Жэгра разам са Сьпіскім замкам і Сьпіскай Капітулай былі ўключаныя ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Славаччыны
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Славаччыне
Лібэральная партыя (Славаччына)

**Лібэра́льная па́ртыя** () — палітычная партыя Славаччыны, заснаваная ў 2003 годзе з парлямэнтараў, якія выйшлі з Народнай партыі — Руху за дэмакратычную Славаччыну. Першапачаткова партыя была заснавана пад назвай «Народная унія» (), затым у сакавіку 2007 была перайменаваная ў «Лібэральную партыю». Першым партыйным старшынём зьяўляўся Войцех Ткач, цяперашнім і другім старшынём партыі зьяўляецца Густаў Крайчы, абраны ў 2004. На выбарах у Эўрапарлямэнт 2004 году партыя выступала ў кааліцыі з Рухам за дэмакратыю, якая ў выніку набрала 1,69% галасоў і не атрымала ніводнага эўрапейскага мандату.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Славаччыны
Катэгорыя:Лібэральныя партыі
Народная партыя — Рух за дэмакратычную Славаччыну

**Народная партыя — Рух за дэмакратычную Славаччыну** ( — **ĽS-HZDS**; да 2003 — **Рух за дэмакратычную Славаччыну, РЗДС**) — палітычная партыя ў Славаччыне ў 1991—2014 роках. Нязьменным кіраўніком на працягу існаваньня быў Уладзімер Мэч’яр.

## Мінуўшчына
Пачатак існаваньня партыі быў пакладзены 5 сакавіка 1991 году. Мэтай новага грамадзкага аб’яднаньня «За дэмакратычную Славаччыну», створанага чальцамі руху «Грамадзкасьць супраць гвалту» — славацкага аналяга Гражданскага форума — стала падтрымка прэм’ер-міністра Славацкай Сацыялістычнай Рэспублікі Ўладзіміра Мэч’яра. 3 траўня новы рух быў зарэгістраваны, аднак ужо 6 траўня Мэч’яр быў вымушаны сыйсьці з пасады прэм’ер-міністра. Першы зьезд партыі прайшоў 22 чэрвеня 1991 году ў Банскай Быстрыцы. У 1992 годзе партыя дамаглася значнага посьпеху на парлямэнцкіх выбарах, атрымаўшы 37,26% галасоў і прасунуўшы 74 дэпутата ў Славацкую Нацыянальную раду ЧСР. З 1992 па 1998 партыя была кіруючай (зь невялікім перапынкам у 1994 годзе), пасьля чаго перайшла ў апазыцыю. Намесьнікам партыі з моманту яе заснаваньня зьяўляецца Ўладзімір Мэч’яр.

У чэрвені 2003 году на зьезьдзе ў Пухаве назва партыі была зьмененая на *Народная партыя — Рух за дэмакратычную Славаччыну*.

У 2006 годзе перамогшая на выбарах левацэнтрысцкая партыя «Курс — сацыяльная дэмакратыя» на чале з Робэртам Фіца сфармавала кіруючую кааліцю з удзелам РЗДС і нацыяналістычнай Славацкай нацыянальнай партыі. Партыя мела два міністэрскіх партфэля — фінансаў і сельскай гаспадаркі. Партыя прадстаўлена ў Эўрапейскім парлямэнце адным дэпутатам з 13 месцаў, прызначаных для Славаччыны (у 2004—2009 партыя была прадстаўлена 3 дэпутатамі з 14 месцаў, прызначаных для Славаччыны ў гэты пэрыяд). У цяпершані час прадстаўніком РЗДС у Эўрапарлямэнце зьяўляецца Сергей Козьлік.

На парлямэнцкіх выбарах 12 чэрвеня 2010 году партыя ня здолела пераадолець пяціадсоткавы бар’ер (яна атрымала 109 480 (4,32%) галасоў) і ўпершыню пазбавілася прадстаўніцтва ў парлямэнце. На наступных выбарах у 2012 року партыя атрымала яшчэ меншую падтрымку выбарцаў — 0,93% галасоў. Тады сход партыі ў наступным року скасаваў пасаду старшыні і перадаў кіраваньне партыяй палітбюро. У адказ на гэта Ўладзімер Мэч’яр выйшаў з партыі.

11 студзеня 2014 пазачарговы сойм у Жыліне абвясьціў пра дабраахвотную ліквідацыю партыі і стварэньне новае з назваю Партыя дэмакратычнай Славаччыны.

## Вынікі на выбарах

* партыя ўдзельнічала ў выбарах у кааліцыі з Аграрнай партыяй Славаччыны

** партыя ў адсутнасьць партнэраў апынулася ў меншасьці супраць кааліцыі іншых партыяў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт партыі  
* Рэестар партыяў Міністэрства ўнутраных справаў

Катэгорыя:Палітычныя партыі Славаччыны
Катэгорыя:Красавік 1991 году
Катэгорыя:1991 год у Славаччыне
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1991 годзе
Кансэрватыўныя дэмакраты Славаччыны

**Кансэрватыўныя дэмакраты Славаччыны** () — палітычная партыя Славаччыны, заснаваная чатырма парлямэнтарамі (Францішак Міклашка, Уладзімер Палка, Рудальф Баўэр і Павал Мінарык), якія належалі партыі Хрысьціянскі дэмакратычны рух, але 21 лютага 2008 году выйшлі зь ее праз разыходжаньне ў меркаваньнях зь лідэрам партыі. Партыя Кансэрватыўныя дэмакраты Славаччыны была заснаваная ў ліпені 2008.

КДС абвясьціла, што Францішак Міклашка будзе ўдзельнічаць у прэзыдэнцкіз выбарах у Славаччыне 2009 году. Міклашка набраў 5.41% галасоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітычныя партыі Славаччыны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе
Мост (партыя)

**Мост** (**Most — Híd**; , ; абодва слова абазначаюць «мост») — палітычная партыя Славаччыны, якая прадстаўляе пераважна інтарэсы вугорскай нацыянальнай меншасьці. У адрозьненьне ад іншай вугорскай партыі Славаччыны — Партыі вугорскай кааліцыі — партыя Мост ставіць сваёй мэтай наладжваньне дыялёгу паміж вугорцамі і славакамі.

Партыя была створана 30 чэрвеня 2009 году Бэлай Бугарам, якія быў адным з заснавальнікаў Партыі вугорскай кааліцыі і яе лідэрам у 1998-2007. У новую партыю таксама ўвайшлі іншыя значныя дзеячы ПВК — Габар Галь, Ласла Надзь, Жолт Надзь і іншыя. У выніку расколу абедзьве вугорскія партыі апынуліся сам-на-сам перад магчымасьцю быць непрадстаўленымі ў парлямэнце новага скліканьня — колькасьць вугорцаў у Славаччыне складае прыкладна 10% насельніцтва пры пяціадстокавым бар’еры на трапленьне ў парлямэнт. Аднак ідэялёгія партыі заснавана на ідэі супрацоўніцтва славакаў і вугорцаў, у рэчышчы чаго віцэ-старшынём партыі стаў славак Рудальф Хмель. Паводле апошніх апытаньняў, перад парлямэнцкімі выбарамі 12 чэрвеня 2010 году партыя была здольная разьлічваць на 6,5% галасоў — на 1,3% менш за Партыю вугорскай кааліцыі, якая знаходзілася на грані праходжаньня ў парлямэнт. На выбарах партыя атрымала 205 538 (8,12%) галасоў і 14 дэпутацкіх мандатаў, а Партыя вугорскай кааліцыі ня здолела пераадолецьпяціадсоткавы бар’ер. Такім чынам, «Мост» стаў адзіным прадстаўніком вугорскай абшчыны ў парлямэнце.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітычныя партыі Славаччыны
Катэгорыя:Партыі вугорскіх меншасьцяў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе
Чычэн-Іца

**Чычэн-Іца** (, ) — палітычны й культурны цэнтар мая на поўначы паўвыспы Юкатан у Мэксыцы. Сьвяты горад народу Іца, разьмешчаны за 75 міляў на ўсход ад гораду Мэрыда. У перакладзе з мовы мясцовых плямёнаў гэта назва азначае «Студня племені Іца». Археолягі лічаць яго адным з рэлігійных «месцаў сілы», зьвязаных з культурай мая. Унесены ў сьпіс культурнай спадчыны ЮНЭСКО.

Катэгорыя:Аб’екты сусьветнай спадчыны ў Мэксыцы
Катэгорыя:Гарады мая
Катэгорыя:Юкатан
Катэгорыя:Археаастраномія
Іпадыякан

**Іпадыякан** (; (устар.) **паддыякан** ад  — «пад», «зьнізу» +  — *служка*) — царкоўны служка ў праваслаўнай царкве, які служыць галоўныі чынам пры архіярэі падчас яго сьвятадзеяньняў. Ён носіць перад ім трыкарый, дыкарый і рыпіды, падстілаючы арлец, абмывае рукі і іншыя дзеяньні.

Катэгорыя:Праваслаўе
Катэгорыя:Духавенства
Арктыка

**Арктыка** ( — «мядзьведзь»; грэц. arktikos — «паўночны», ад arctos — «мядзьведзь»), або **Паўночча** — адзіны фізыка-геаграфічны раён Зямлі, які прылягае да Паўночнага полюсу і які ўключае ўскраіны кантынэнтаў Эўразіі і Паўночнай Амэрыкі, амаль увесь Арктычны акіян з выспамі (акрамя прыбярэжных выспаў Нарвэгіі), а таксама прылягаючыя часткі Атлянтычнага і Ціхага акіянаў. Паўднёвая мяжа Арктыкі супадае з паўднёвай мяжой зоны тундры. Плошча каля 27 млн км²; часам Арктыку абмяжоўваюць з поўдня паўночным палярным кругам (66° 33′ с. ш.), у гэтым выпадку яе плошча складае 21 млн км².


Катэгорыя:Прыродныя зоны
Свабода і салідарнасьць

**Свабода і салідарнасьць** () — палітычная партыя ў Славаччыне лібэральнай накіраванасьці. Ідэалёгія партыі заснавана на ідэях клясычнага лібэралізму ў эканамічнай сфэры. Партыя выступае за ўразаньне прывілегіяў палітыкаў і ў падтрымку легалізацыі аднаполых шлюбаў і лёгкіх наркотыкаў. Акрамя таго, партыя настроена эўраскептычна.

Партыя была створана 28 лютага 2009 году эканамістам Рыхардам Сулікам, які актыўна прасоўваў у Славаччыне сыстэму прапарцыйнага падаткаабкладаньня (Сулік быў адмысловым дарадцам абодвух міністраў фінансаў пасьля 2002 году). На выбарах у Эўрапарлямэнт 2009 году партыя Суліка ва ўмовах рэкордна нізкай яўкі атрымала 39 016 (4,71%) галасоў і ня здолела разьлічваць на дэпутацкія мандаты. Паводле апошніх апытаньняў, перад парлямэнцкімі выбарамі 12 чэрвеня 2010 году партыя была здольная разьлічваць на 12,4% галасоў. Такім чынам, партыя магла стаць другой па прадстаўніцтву ў эўрапарлямэнце, аднак на выбарах яна атрымала 307 287 (12,14%) галасоў і 22 дэпутацкія мандаты, сфармаваўшы трэцюю па велічыні фракцыю.

У 2009 годзе партыя разгарнула кампанію па правядзеньні «Рэфэрэндума-2009» па пытаньнях памяншэньня колькасьці парлямэнта са 150 да 100 месцаў, памяншэньня прывілегіяў і расходаў дэпутатаў, лібэралізацыі заканадаўства ў вобласьці СМІ. Пасьля фармаваньня ў 2010 году кааліцыйнага ўраду з удзелам партыі рэфэрэндум быў ухвалены; ён прайшоў 18 верасьня 2010 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітычныя партыі Славаччыны
Катэгорыя:Лібэральныя партыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе
Водазьмяшчэньне

**Водазьмяшчэньне** карабля (судна) — колькасць вады, выцесненай падводнай часткай карабля (судна). Маса гэтай колькасці вады роўная масе ўсяго карабля, незалежна ад яго памеру, матэрыялу і формы.

Адрозьніваюць *аб’ёмнае* і *масавае* водазьмяшчэньне. Па стане нагрузкі карабля адрозніваюць *стандартнае*, *нармальнае*, *поўнае*, *найбольшае*, *парожняе* водазьмяшчэньне.

Для падводных лодак адрозьніваюць *падводнае* водазьмяшчэньне і *надводнае* водазьмяшчэньне.

Катэгорыя:Марскія тэрміны
Ватэрлінія

**Ватэрлінія** () — лінія судотыку спакойнай паверхні вады з корпусам судна. Таксама — у тэорыі карабля элемэнт тэарэтычнага чарцяжа: сечыва корпуса гарызантальнай плоскасьцю.

Катэгорыя:Марскія тэрміны
Паравоз каханьня

***Паравоз каханьня*** — альбом Зьмітра «Todar» Вайцюшкевіча і беларускага музычнага гурта WZ-Orkiestra на словы Рыгора Барадуліна запісаны ў 2004 годзе.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Арыстакратка»
# «Актрыса»
# «Гаспадыня»
# «Пані трошкі ў гадах»
# «Сон»
# «Вясновы дзень»
# «Чакаю»
# «Зоркі»
# «Я ўсё сваё жыцьцё»
# «SOS»
# «Пытаньне…»
# «Сінеюць цені»
# «Новы Год»

:Музыка: Зьміцер Вайцюшкевіч 
:Словы: Рыгор Барадулін 

## Удзельнікі
* Зьміцер «Todar» Вайцюшкевіч: сьпеў, клярнэт, флейты
* Ксенія Мінчанка: скрыпка, джам-бі, дадатковы сьпеў
* Вячаслаў «Slava» Сяргеенкаў: кантрабас
* Аляксандар «Alex» Шувалаў: баян
* Алег «Iva» Івановіч: акустычная гітара, акардэон, дадатковы сьпеў
* Рыгор Барадулін: эпіграфы

## Выдаўцы
* Зьміцер Вайцюшкевіч: прадусар
* © 2004 З. Вайцюшкевіч, Р. Барадулін 
* ОДО «Вестрекордс-плюс»

Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне 1994 году

**Парлямэнцкія выбары ў Славаччыне [[1994 год]]у** адбыліся 30 верасьня і 1 кастрычніка і былі першымі парлямэнцкімі выбарамі пасьля стварэньня незалежнай Славаччыны ў 1993 годзе. На 150 месцаў Народнай Рады Славацкай Рэспублікі прэтэндавала 18 партыяў і кааліцый. Выбары праходзілі паводле прапарцыянальнай сыстэмы.

## Вынікі

Яўка на выбары склала 75,65%

## Наступствы
Паводле вынікаў Рух за дэмакратычную Славаччыну, Славацкая нацыянальная партыя, Асацыяцыя працоўных Славаччыны і Аграрная партыя Славаччыны, якая не ўвайшла ў парлямэнт сфармавалі кіруючую кааліцыю. Прэм'ер-міністрам незалежнай Славаччыны ў другі раз стаў Ўладзімір Мэч'яр.

## Вонкавыя спасылкі
* Вынікі выбараў на сайце Статыстычнага ўпраўленьня Славаччыны 

Катэгорыя:Выбары ў Славаччыне
Катэгорыя:Падзеі 1 кастрычніка
Доміца

**До́міца** () — найбуйнейшая пячора Славацкага карсту ў паўднёвай Славаччыне. Частка пячорнай сыстэмы Барадла-Доміца (працягласьць ходаў 23,9 км, глыбіня — 116м), разьмешчанай на граніцы з Вугоршчынай. Працягласьць славацкай часткі 5.3 км, зь якіх 1600 м абсталяваныя для наведваньняў турыстамі.

У 1995 годзе Доміца была ўключана ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў якасьці часткі пячораў Агтэлецкага і Славацкага карстаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пячоры Славаччыны
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Славаччыне
Калыханкі

**Калыханкі** — сумесны праект Зьмітра Вайцюшкевіча, WZ-Orkiestra і Дзіцячага Фонда ААН UNICEF, запісаны ў 2007 годзе.

## Зьмест
# «Будзільнік» (2:45)
# «Калыханка-лічылка» (3:01)
# «Давыд-Гарадоцкая калыханка» (3:22)
# «Ціха ноч ступае» (3:50)
# «Залюляю, як кахаю» (3:09)
# «Калыханка для дарослых» (3:04)
# «Сьпі, Наталька» (2:16)
# «Калыханка для душы» (2:49)
# «Кожны вечар» (1:48)
# «Сьпі, мая кветачка» (2:35)
# А. Памідораў і Minsker Kapelye, З. Сьляповіч — «Viglid. Калыханка» (4:09)
# «Сьпі, мая кветачка (instrumental)» (2:43)
# «Будзільнік (instrumental)» (2:46)
# Ur’ia — «Курка-рабуха» (4:07)
# Нео — «Миллиарды звёзд» (4:11)

Музыка: Зьміцер Вайцюшкевіч (1—9, 11—17, 19), народная (10, 11), Юры «Франц» Выдронак (14), А. Маркуц (15).

Словы: Рыгор Барадулін (1, 4), Леанід Дранько-Майсюк (2, 3, 8), Уладзімер Някляеў (5), Міхал Анемпадыстаў (6), У. Швед (7), Алесь Камоцкі (9, 10), А. Памідораў і Minsker Kapelye, З. Сьляповіч (11), народныя (14), У. Касалапаў (15).

## Удзельнікі
* Зьміцер «Todar» Вайцюшкевіч: сьпеў, клярнэт, флейты
* Ксенія Мінчанка: скрыпка, джам-бі, дадатковы сьпеў
* Вячаслаў «Slava» Сяргеенкаў: кантрабас
* Аляксандар «Alex» Шувалаў: баян
* Алег «Iva» Івановіч: акустычная гітара, акардэон, дадатковы сьпеў
* Тамара Лісіцкая: дадатковы сьпеў
* Ларыса Грыбалёва: дадатковы сьпеў
* А. Памідораў і Minsker Kapelye, З. Сьляповіч
* Нео

Катэгорыя:Альбомы 2007 году
Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Гервартаў

**Гервартаў** () — вёска ў Прэшаўскім краі на паўночным усходзе Славаччыны. Насельніцтва складае 507 чалавек (2004). Тэрыторыя вёскі налічвае 9,872 км². Першыя згадкі пра паселішча датуюцца 1406 годам. У 1500 годзе ў вёсцы была збудаваная драўляная каталіцкая царква.

У 2008 годзе вёска разам зь іншымі драўлянымі цэрквамі славацкіх Карпатаў была ўключаная ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Славаччыны
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Славаччыне
Дзьмітры Кацярыніч

**Зьмі́цep Сьцяпа́навіч Кацяры́ніч** (1957, Дарагічынскі раён Берасьцейскай вобласьці) — беларускі дзяржаўны дзяяч, генэральны дырэктар Менскага аўтамабільнага заводу, 5-ы міністар прамысловасьці Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны тэхналягічны ўнівэрсытэт, катэдру тэхналёгіі нафтахімічнага сынтэзу і перапрацоўкі палімэрных матэрыялаў.

Працаваў на ААТ «Белшына» галоўным інжынэрам. З 25 студзеня 2006 году выконваў абавязкі гэндырэктара ААТ «Белшына». 13 красавіка 2006 году  Аляксандар Лукашэнка прызначыў яго генэральным дырэктарам ААТ «Белшына».

4 лютага 2011 прызначаны міністрам прамысловасьці Беларусі.

27 сьнежня 2014 году пераведзены на пасаду генэральнага дырэктара Менскага аўтамабільнага заводу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дарагічынскім раёне
Катэгорыя:Міністры прамысловасьці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага тэхналягічнага ўнівэрсытэту
Твэрдошын

**Твэрдо́шын** (, ) — горад у паўночнай Славаччыне ў падножжа Ораўскай Магуры. Насельніцтва каля 9 тыс. чалавек.

## Гісторыя
Ваколіцы Твэрдошына былі заселеныя людзьмі яшчэ ў антычнасьці. У мястэчку былі знойдзеныя парэшткі шматлікіх славянскіх паселішчаў IX ст. Ужо ў тых часах па рацэ Орава быў усталяваны гнадлёвы шлях з Вугоршчыны ў Польшчу. Імаверна, што ўжо Андраш II на месцы сучаснага гораду заснаваў нешта накшталт вугорскай мытні. З 1111 году даходзяць згадкі пра вёскі Тоарсін і Доардзі, а ў 1183 — пра вёску Тура, якая, верагодна, і зьяўлялася Твэрдошынам. У XII ст. Твэрдошын меў 100—200 пасяленцаў. Першая пісьмовая згадка пра горад датуецца 1265 годам. Пазьней Твэрдошын уваходзіўся ў навакольную тэрыторыю Ораўскага замка. Прывілеем ад 15 ліпеня 1369 году кароль Людовік I Анжуйскі надаў гораду магдэбурскае права. Мястэчка стала цэнтрам рамёстваў, дзе вырабляліся палотны, гаршкі і скураныя вырабы. Палітычныя ўзрушэньні XVI ст. спрычынілі мескую мытню да ўпадку. У XVII ст. мястэчка прыйшло ў заняпад у выніку турэцкіх войнаў і антыгабсбурскіх паўстаньняў. У XVIII ст. мястэчка было адноўлена і ў 1777 годзе стала нават адміністрацыйным цэнтрам. У 1910 годзе насельніцтва Твэрдошына складала 1 600 чалавек, зь якіх 1 300 былі славакамі, 200 — вугорцамі і 100 чалавек — немцамі. У XX ст. Твэрдошын стаў найважнейшым цэнтрам рэгіёна Ораўскай Магуры. У 1965 горад вярнуў сабе гарадзкія правы, скасаваныя ў 1922 годзе. Цяпер у Твэрдошыне працуе малочны, мясны і некаторыя іншыя аб’екты харчовай прамысловасьці.

## Выбітныя мясьціны
### Драўляны касьцёл Усіх Сьвятых
Найстарэйшым гарадзкім збудаваньнем зьяўляецца драўляны гатычны касьцёл другой паловы XV ст. з барокавым алтаром XVIII ст., які ў 2008 годзе разам зь іншымі драўлянымі цэрквамі славацкіх Карпатаў быў унесены ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

### Галерэя Марыі Мэдзьвецкай
У Твэрдоўшчыне разьмяшчаецца галерэя Марыі Мэдзьвецкай — карцінная выстава мясцовага мастака са шляхетнай сям’і.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Славаччыны
Тое, што трэба

**То́е, што трэ́ба (сабра́нае і адабра́нае)** — альбом Зьмітра Вайцюшкевіча і WZ-Orkiestra. У альбом увайшлі песьні на вершы Ўладзімера Някляева, Генадзя Бураўкіна, Алеся Камоцкага і Міхала Анемпадыстава, і перапеўкі «Не губляй мяне» (Жака Брэля) і «Яна» (Louise Attaque), і франкамоўны кавэр на «Резиновый дом» ад Neuro Dubel.

## Зьмест

# Раз ды разок
# Яна
# На завулку Гнойным
# Добрым лю…
# Ямін — яміна
# Хрызантэмы
# Не губляй мяне
# Сьцяг
# Калісьці і дзесьці
# Сьвяты вечар
# Чувіха
# Сьвятлана
# Мірныя людзі
# Гумовы дом
# Пад раньне

## Удзельнікі
* Зьміцер «Todar» Вайцюшкевіч: сьпеў, клярнэт, гітара
* Ксенія Мінчанка: скрыпка, дарбука
* Аляксандар Шувалаў: баян
* Алег Івановіч: гітара
* Андрэй Лабчэўскі: клявішы
* Андрэй Сапоненка: бубны
* Максім Кот-Кузьма: бас-гітара

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Зьмітра Вайцюшкевіча
* Блог Зьмітра Вайцюшкевіча на Livejournal.com
* Старонка Зьмітра Вайцюшкевіча на West Records
* Старонка на Facebook

Катэгорыя:Альбомы 2008 году
Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Рэфэрэндум у Славаччыне 2010 году

**Рэфэрэндум па палітычных рэформах у Славаччыне** быў праведзены 18 верасьня 2010 году пасьля ўхваленьня пэтыцыяў клясычнай лібэральнай партыі Свабода і салідарнасьць, трэцяй па велічыні партыі ў Парлямэнце Славаччыны. З 401 126 сабраных подпісаў сапраўднымі было знойдзена 386 000.

Рэфэрэндум ня здолеў прайсьці мінімальны парог прысутнасьці насельніцтва — які паводле Канстытуцыі Славаччыны складае 50% ад колькасьці электарата — набраўшы толькі 22,8%. Пераважная большасьць прымалых удзел у рэфэрэндуме галасавала на карысьць усіх шасьці прапановаў, падтрымаўшы прыкладна 70% — 90% ад кожнай прапановы рэфэрэндума.

## Рэфэрэндум
У хадзе рэфэрэндуму грамадзянам было зададзена шэсьць пытаньняў, якія былі высунутыя партыяй Свабода і салідарнасьць яшчэ ў 2009 г. падчас іх падрыхтоўкі да «Рэфэрэндуму 2009»:
* адмяніць тэлевізійную ліцэнзію
* абмежаваць дэпутацкую недатыкальнасьць
* панізіць колькасьць чальцоў парлямэнту з 150 да 100 да 2014 году
* усталяваць максымальны кошт лімузынаў, якія выкарыстоўваюцца ўрадоўцамі, у €40 000
* увесьці электроннае галасаваньне праз Інтэрнэт
* зьмяніць Кодэкс прэсы, прыбраўшы аўтаматычнае права палітыкаў на адказ.
Апошнія чатыры патрабаваньні ўжо былі ўключаныя ў новае пагадненьне ўрадавай кааліцыі, якое было сфармавана пасьля парлямэнцкіх выбараў 2010 году і ўключала ў сябе партыю СіС.

## Выбары
Неабходны мяжа ў 50% зьяўляецца абавязковай для таго, каб лічылася, што рэфэрэндум адбыўся. Толькі адзін рэфэрэндум у гісторыі Славаччыны здолеў пераадолець гэтую мяжу: Рэфэрэндум аб уступленьні Славаччыны ў Эўрапейскі Зьвяз (2003) (51.5%).

## Вынікі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Freedom and Solidarity’s campaign website for the referendum 

Катэгорыя:Рэфэрэндумы ў Славаччыне
Катэгорыя:Падзеі 18 верасьня
Катэгорыя:Рэфэрэндумы 2010 году
Катэгорыя:2010 год у Славаччыне
Рэфэрэндум аб уступленьні Славаччыны ў Эўрапейскі Зьвяз 2003 году

**Рэфэрэндум аб уступленьні Славаччыны ў Эўрапейскі Зьвяз** адбыўся 16—17 траўня 2003 году, каб вырашыць ці павінна Славацкая Рэспубліка стаць чальцом Эўрапейскага Зьвязу. 

Больш за 90% прымалых удзел у рэфэрэндуме прагаласавала на карысьць уступленьня Славаччыны ў Эўрапейскі Зьвяз 1 траўня 2004 году.

## Вынікі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*Tables of official results

Катэгорыя:Рэфэрэндумы ў Славаччыне
Беларуская песня

***Беларуская песня*** — першы канцэртны альбом Зьмітра Вайцюшкевіча і WZ-Orkiestra, запісаны на канцэрце ў менскім Палацы культуры вэтэранаў у траўні 2010 году з нагоды 80-годзьдзя з дня народзінаў Уладзімера Караткевіча. Складзены зь песьняў як Караткевіча, так і іншых беларускіх аўтараў.

## Зьмест
# «Корчмы»
# «Заяц варыць піва»
# «Сніў я сон»
# «Архангелы»
# «Пяць струкоў перцу»
# «Безгаловая Венера»
# «Яўрэйцы»
# «Моцнае піва»
# «Раманс»
# «У жніўны дзень»
# «Мора гранітныя хвалі»
# «Беларуская песня»
# «Расплата»
# «На дальней старане»
# «Будзільнік»
# «Суседка»
# «Бэла Чао»
# «Бывайце здаровы»

* Вершы — У. Караткевіч (1—13), У. Някляеў (14), Р. Барадулін (15), Г. Бураўкін (16), італьянскія народныя (17), А. Русак (18)
* Музыка — З. Вайцюшкевіч (1—12, 14—16), А. Камоцкі (13), італьянская народная (17), І. Любан (18)

## Удзельнікі
* Зьміцер Вайцюшкевіч — сьпеў, клярнэт, саксафон
* Ксенія Мінчанка — скрыпка
* Аляксандар Шувалаў — баян
* Алег Івановіч — гітара
* Макс Кот-Кузьма — бас-гітара
* Андрэй Лабчэўскі — клавішы
* Андрэй Сапоненка — бубны
* Алесь Камоцкі — сьпеў (13)
* Уступнае слова — Рыгор Барадулін

## Выданьне
* Аранжаваньне — Todar, WZ-Orkiestra
* Запіс — 20 траўня 2010, Палац культуры вэтэранаў
* Зьвядзеньне і мастэрынг — Эдуард Іваноў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Зьмітра Вайцюшкевіча

Катэгорыя:Альбомы 2010 году
Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Рэфэрэндум у Славаччыне 1997 году

**Рэфэрэ́ндум у Слава́ччыне 1997 го́ду** адбыўся 23—24 траўня. На ім славацкім выбарцам было зададзена чатыры асобныя пытаньні наконт далучэньня Славаччыны да НАТО, разьмяшчэньня ў краіне ядзернай зброі, разьмяшчэньня ў краіне замежных вайсковых базаў і прамапарадкавых выбарах прэзыдэнта Славаччыны. Дадзены рэфэрэндум праваліўся з рэкордна нізкай яўкай выбарнікаў у 9,53%.

## Пытаньні
Першае пытаньне па далучэньні краіны да НАТО было высунута з ініцыятывы ўраду, але дадзеная прапанова мела вельмі малыя шанцы на ўвасабленьне праз тое, што пры прэм’ер-міністры Ўладзімеры Мэч’яры Славаччына пераўтварылася ў краіну-парыю, супрацоўніцтва НАТО зь якой было б малаімаверным. Другое і трэцяе пытаньні былі зьвязаныя зь першым, якія сьвядома фармуляваліся ў стылі, які адштурхоўваў выбарнікаў, якія галасавалі «за» па першым пункце.
: *Ці падтрымліваеце вы далучэньне Славаччыны да НАТО?*

: *Ці падтрымліваеце вы разьмяшчэньне ядзернай зброі на тэрыторыі Славаччыны?*

: *Ці падтрымліваеце вы знаходжаньне замежных вайсковых базаў на тэрыторыі Славаччыны?*

Чацьвертае пытаньне было высунутае з ініцыятывы апазыцыі. Першапачаткова прэзыдэнт Славаччыны абіраўся 3/5 Народнай Рады, аднак палітычная палярызацыя, якая адбылася за часам кіраваньня Мэч’яра, стварыла сытуацыю, калі ніводны кандыдат ня здолеў бы набраць 60% падтрымкі. Выкарыстоўваючы той факт, што тэрмін паўнамоцтваў першага прэзыдэнта Міхала Ковача канчаўся ў чэрвені 1998 году, палітычныя апанэнты Мэч’яра шукалі выйсьце, каб пазьбегнуць вакантнага прэзыдэнцтва, што дазволіла б Мэч’яру аб’яднаць свае сілы. Усталёўваючы ў краіне прэзыдэнцкія выбары з другім турам галасаваньня пры ўдзеле двух кандыдатаў, якія маюць найбольшую падтрымку, яны плянавалі ўзьяднаць у другім туры тых людзей, якія знаходзяцца ў апазыцыі да Мэч’яра, і перамагчы яго.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэфэрэндумы ў Славаччыне
Лэшціны

**Лэшціны** () — вёска ў Жылінскім краі на поўначы Славаччыны.

## Гісторыя
Тэрыторыя вёскі была заселена людзьмі са старажытных часоў. Падчас будаўніцтва АЗС былі выўленыя сьляды паселішча пэрыяду лужыцкай культуры і карычневая ігла пэрыяду раньняга бронзавага веку. Першыя згадкі пра вёску датуюцца 1361 годам. Пазьней, у 1548 годзе, перайшла ва ўладаньне сям’і Змэшкалаў.

## Выбітныя мясьціны
У вёсцы знаходзіцца драўляная царква, збудаваная ў 1686 годзе, якая ў 2008 годзе разам зь іншымі драўлянымі цэрквамі славацкіх Карпатаў была ўнесена ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Славаччыны
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Славаччыне
The Number of the Beast

***The Number of the Beast*** () — трэці альбом гэві-мэталічнага гурта Iron Maiden зь Лёндану. Дэбютная пласьцінка ў складзе гурта Бруса Дыкінсана. Па вэрсіі Metal-Rules.com альбом ёсьць другім па значнасьці гэві-мэталічным альбомам усіх часоў.

## Сьпіс кампазыцыяў

## Музыкі
* Брус Дыкінсан — сьпявак
* Дэйв Мюрэй — гітара
* Эдрыян Сьміт — гітара, бэк-вакал
* Стыў Гарыс — бас, бэк-вакал
* Клайв Бар — бубны

## Крыніцы

Катэгорыя:Брытанскія альбомы
Катэгорыя:Альбомы гэві-мэталу
Сьвістун

**Сьвістун** (Свіязь ) — від качак сямейства качыных. Назву атрымаў за свой характэрны сьвіст.

## Апісаньне
Даўжыня цела 42—50 см, размах крылаў 71—80 см. Маса цела 650—800 г, сустракаецца да 1 кг.

Афарбоўка самца ў шлюбны пэрыяд шэрая з бакоў і чорная ззаду. На верхняй частцы крылаў бліскучыя белыя плямы, добра заўважныя падчас палёту. Грудзі ружовыя, белы жывот, руда-каштанавая галава і крэмавая карона, ад дзюбы да патыліцы шырокая сьветла-жоўтая палоска. У астатні час болей падобны да саміцы. Саміца сьветла-карычневая, з апярэньнем, падобным афарбоўкай да амэрыканскага сьвістуна.

## Распаўсюджаньне

Сьвістун шырока распаўсюджаны ў самых паўночных абласьцёх Эўропы і Азіі. Узімку пералятае на поўдзень, у Паўднёвую Азію і Афрыку. На зімоўцы і гнездаваньні ў Беларусі сустракаецца вельмі рэдка, занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.

Сьвістун — птушка адкрытых забагненых мясьцінаў зь вялікай колькасьцю ўчасткаў чыстай вады і багатай высокай расьліннасьцю. Таксама сустракаецца на лясных азёрах, зрэдку ў поймах павольных рэк, сажалках з раскошнай воднай расьліннасьцю.

## Харчаваньне
Спажывае галоўным чынам зялёныя часткі расьлінаў і карэнішчы. Часам есьць чарвякоў, казурак, малюскаў, нават апалонікаў і малькоў рыбаў, нярэдка харчуецца зернем і насеньнем.

## Размнажэньне

Увесну на месцы гняздоўлі сьвістуны прылятаюць даволі позна, прыкладна ў сярэдзіне красавіка ў паўднёвых частках арэалу і ў канцы траўня ў паўночных. Гнёзды зьвіваюць на зямлі ў добра схаваным месцы, побач з вадой, часам могуць і на адлегласьці некалькіх сотняў мэтраў ад вадаёмаў, у лясох. У поўнай кладцы 4—11 крэмава-жоўтых яек зь вельмі гладкай шкарлупай. Выседжваюць яйкі 22—25 дзён. Птушаняты даволі хутка вырастаюць і ва ўзросьце прыкладна 45 дзён пачынаюць лётаць.

## Паводзіны
Вельмі таварыскія птушкі, за выняткам пэрыяду гнездаваньня. Утвараюць вялікія чароды, якія злучаюцца з амэрыканскімі сьвістунамі і могуць міжсобку скрыжоўвацца.

Самец выдае чысты сьвіст, на які саміца адказвае нізкім сыканьнем.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвістун на бачыне «Аховы птушак Бацькаўшчыны»

Катэгорыя:Качыныя
Катэгорыя:Птушкі Эўразіі
Катэгорыя:Птушкі Паўночнай Амэрыкі
Катэгорыя:Птушкі, апісаныя ў 1758 годзе
Катэгорыя:Таксоны, найменаваныя Карлам Лінэем
Дэтэрмінізм

**Дэтэрміні́зм** () — філязоўскае матэрыялістычнае вучэньне аб агульнай аб'ектыўнай абумоўленасьці зьяваў прыроды, грамадзтва й чалавечай псыхікі, у прыватнасьці волі. Галоўным у дэтэрмінізьме зьяўляецца палажэньне аб прычыннасьці, як такі зьвязак зьяваў, пры якім адна зьява (чыньнік) пры пэўных умовах спараджае іншую (дзеяньне).

Катэгорыя:Філязофія
Ахова птушак Бацькаўшчыны

**Грамадзкая арганізацыя «Ахова птушак Бацькаўшчыны»** — добраахвотнае некамэрцыйнае аб’яднаньне грамадзянаў у Беларусі, якое займаецца праблемамі арніталёгіі і аховы прыроды Беларусі.

Асноўнымі мэтамі АПБ зьяўляюцца захаваньне біялягічнай разнастайнасьці і заахвочваньне насельніцтва да актыўнай аховы прыроды.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Назіраньне за птушкамі ў Беларусі

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Экалягічныя арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе
Рэфэрэндум у Славаччыне 2004 году

**Рэфэрэндум па правядзеньні датэрміновых парлямэнцкіх выбараў** адбыўся 3 красавіка 2004 году. Рэфэрэндум ня здолеў прайсьці мінімальны парог прысутнасьці насельніцтва — які, паводле Канстытуцыі Славаччыны, складае 50% ад колькасьці электарату — набраўшы толькі 35,86%.

Пытаньне рэфэрэндуму: «Вы за тое, каб дэпутаты Народнай рады Славаччыны прынялі ўстаўны закон аб скарачэньні 3-га выбарчага тэрміну так, каб выбары ў Народную раду былі ў 2004 годзе?» (86,78% прагаласавала «за», 11,93% прагаласавала «супраць»).

Рэфэрэндум аб скарачэньні 3-га выбарчага тэрміну Народнай рады Славаччыны быў абвешчаны на падставе акцыі па зборы пэтыцыяў Канфэдэрацыі прафэсійных саюзаў, якая асабліва падтрымлівалася партыя Smer, а таксама іншымі апазыцыйнымі партыямі КПС, ПДЛ і РЗДС. З 608 518 подпісаў выбарнікаў сапраўдных было 557 282. Рэфэрэндум выпісаў прэзыдэнт Рудальф Шустэр на першы дзень прэзыдэнцкіх выбараў 2004 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэфэрэндумы ў Славаччыне
Катэгорыя:Падзеі 2004 году
Катэгорыя:2004 год у Славаччыне
Абалонь (жыльлёвы масіў, Кіеў)

**Абало́нь** () — гістарычны раён у Кіеве, на правым беразе Дняпра. Абмежаваны Дняпром на ўсходзе.

Катэгорыя:Мікрараёны Кіева
Катэгорыя:Абалонскі раён
Славутыч (станцыя мэтро)

**Славутыч**, альбо **Славуціч** () — станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну, разьмешчаная на Сырэцка-Пячэрскай лініі. Першая станцыя Сырэцка-Пячэрскай лініі на левым беразе Дняпра. Побач станцыі — дачныя ўчасткі. Адкрытая 30 сьнежня 1992 году.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс станцыяў Кіеўскага мэтрапалітэну

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Сырэцка-Пячэрская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну
Іван Гашпаравіч

**І́ван Га́шпаравіч** (;  27 сакавіка 1941 году, Полтар) — дзяржаўны дзяяч Славаччыны, прэзыдэнт Славацкай рэспублікі (2004—2014), навуковец-юрыст.

## Біяграфія
* У 1964 скончыў юрыдычны факультэт Браціслаўскага ўнівэрсытэту імя Коменскага.
* У 1965—1966 працаваў у абласной пракуратуры ў гарадах Мартын і Нітра.
* У 1966—1968 — пракурор гарадзкой пракуратуры Браціславы.
* У 1966—1989 — намесьнік старшыні міжнароднай камісіі Чэхаславацкага хакейнага саюзу.
* У 1968 абараніў дысэртацыю і з гэтага ж году выкладаў на катэдры крымінальнага права, крыміналёгіі і крыміналістыкі юрыдычнага факультэта ўнівэрсітэту імя Коменскага.
* У 1989 — сустаршыня Форуму незалежных юрыстаў Славаччыны.
* У 1990 — прарэктар унівэрсытэту імя Коменскага.
* У ліпені 1990 — сакавіку 1992 — генэральны пракурор Чэскай і Славацкай Фэдэратыўнай рэспублікі (ЧСФР).
* У 1992 — прафэсар і чалец навуковага савета ўнівэрсытэту імя Коменскага.
* З чэрвеня 1992 — чалец прэзыдыюма Нацыянальнай Рады Славацкай Рэспублікі.
* У 1994—1998 — старшыня Нацыянальнай Рады Славацкай Рэспублікі.
* У 1998—2002 — дэпутат Нацыянальнай Рады Славацкай Рэспублікі.
* З 15 чэрвеня 2004 — прэзыдэнт Славаччыны.
* У 2009 годзе пераабраны на пасаду прэзыдэнта.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Прэзыдэнты Славаччыны
Катэгорыя:Славацкія юрысты
Катэгорыя:Выпускнікі Ўнівэрсытэту Коменскага
Паляі

**Паляі́** — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці. Паляі ўваходзяць у склад Варонаўскага сельсавету.

## Месца масавых расстрэлаў
Паміж Паляямі і вёскай Вароны разьмяшчаецца лес, у якім, паводле сьцьверджаньня мясцовых жыхароў, у 1930—1940-х гадох органы НКУС праводзілі масавыя расстрэлы мірных людзей. У 1980-х гадох пошукам сьлядоў забойстваў у Паляях займаўся Якаў Рыжык. Зь ягонай ініцыятывы 5 лістапада 1989 году каля вёскі зьявіўся першы крыж у памяць ахвяраў сталінскіх рэпрэсіяў. Пазьней ён быў заменены на шасьцімэтровы мэталёвы крыж ад праваслаўнай царквы. Крыж усталяваны за 400 м ад вёскі ў бок Віцебску каля шашы.

30 кастрычніка 2007 году ля Паляёў быў усталяваны яшчэ адзін крыж. Пасьля заканчэньня акцыі яе ўдзельнікі былі затрыманыя, пяцёра з 25 атрымалі штрафы. Празь нейкі час усталяваны тады крыж зьнік.

Беларускія актывісты намагаюцца стварыць тут алею крыжоў, падобную той, якая існуе ў Курапатах, аднак рэгулярна адбываецца зьнішчэньне памятных знакаў. Пасьля таго, як 25 верасьня 2009 году стала вядома пра зьнішчэньне яшчэ некалькіх крыжоў, у міліцыю Віцебскага раёну быў накіраваны зварот з патрабаваньнем правесьці расьсьледаваньне па гэтым факце. Аднак у правядзеньні сьледзтва было адмоўлена на падставе малой сумы зьнішчанай маёмасьці, якая склала, паводле ацэнак экспэртаў, 132 тысячы 450 рублёў за крыж.

29 кастрычніка 2009 году на месцы былых крыжоў з ініцыятывы старшыні віцебскай абласной суполкі Партыі БНФ Кастуся Смолікава былі ўсталяваныя яшчэ 5 мэмарыяльных знакаў, за што пазьней Смолікаў быў аштрафаваны на дзьве базавыя велічыні (70 тысячаў рублёў). 2 лістапада 2009 году быў пастаўлены яшчэ адзін крыж.

## Насельніцтва
* 2010 год — 133 чалавекі
* 1999 год — 116 чалавек

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Віцебскія Курапаты. «Новы час»

Катэгорыя:Варонаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР
Міхал Ковач

**Міхал Ковач** (; 5 жніўня 1930, Любіша, Чэхаславаччына — 5 кастрычніка 2016, Браціслава, Славаччына) — славацкі палітык, першы прэзыдэнт Славаччыны з 2 сакавіка 1993 году па 2 сакавіка 1998.

## Біяграфія
Міхал Ковач скончыў Браціслаўскі ўнівэрсытэт эканомікі і працаваў у Дзяржаўным чэхаславацкім банку і іншых банках, у 1960-я гады — у Лёндане і на Кубе. Падчас і пасьля аксамітнай рэвалюцыі з 12 сьнежня 1989 г. да 17 траўня 1991 быў міністрам фінансаў Славацкай рэспублікі. У пачатку 1991 ён зрабіўся адным з заснавальнікаў і віцэ-старшынём партыі Рух за дэмакратычную Славаччыну. Яшчэ ў 1990 будучы абраны дэпутатам Фэдэральнай асамблеі Чэхаславаччыны, ён 25 чэрвеня 1992 зрабіўся яе старшынём і сыграў важную ролю ў роспуску Чэхаславаччыны.

Узнагароджаны Вялікім Крыжам Ордэна Заслугі Рэспублікі Польшча (1994).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прашаўскім краі
Катэгорыя:Чальцы Народнай партыі — Руху за дэмакратычную Славаччыну
Катэгорыя:Памерлі ў Браціславе
Сьпіс прэзыдэнтаў Славаччыны

**Прэзыдэ́нт [[Славаччына|Слава́ччыны]]** — кіраўнік дзяржавы ў Славаччыне, якія ажыцьцяўляе ў асноўным цырыманіяльныя функцыі, у прыватнасьці, прызначае прэм’ер-міністра.

## Гісторыя

Упершыню пасада прэзыдэнта зьявілася ў Першай Славацкай рэспубліцы ў пэрыяд Другой сусьветнай вайны. Першым і адзіным прэзыдэнтам быў з 26 кастрычніка 1939 па красавік 1945 году Ёзэф Ціса.

Пасьля распада Чэхаславаччыны паўнамоцтвы прэзыдэнта прыняў на сябе прэм’ер-міністар Уладзімір Мэч’яр, пасьля чаго Міхал Ковач быў абраны прэзыдэнтам на пяцігадовы тэрмін парлямэнтам. Калі пасьля сканчэньня яго паўнамоцтваў парлямэнт ня змог абраць яго пераемніка, абавязкі прэзыдэнта прынялі прэм’ер-міністар і сьпікер парлямэнту. Пасьля таго, як парлямэнт цягам году ня змог узгадніць кандыдатуру прэзыдэнта, былі ўнесены папраўкі ў канстытуцыю, паводле якіх прэзыдэнт абіраецца ўсеагульным галасаваньнем на пяцігадовы тэрмін па сыстэме двух тураў. Для перамогі неабходна атрымаць 50% галасоў.

Рэзыдэнцыяй прэзыдэнта Славаччыны зьяўляецца збудаваны ў 1760 годзе Палац Грасалкавічаў.

## Сьпіс прэзыдэнтаў

**Прэм’ер-міністар і сьпікер парлямэнту, якія выконвалі абавязкі прэзыдэнта:**
* Уладзімер Мэч’яр (1 студзеня — 2 сакавіка 1993)
* Уладзімер Мэч’яр (2 сакавіка — 30 кастрычніка 1998) і Іван Гашпаравіч (14 ліпеня — 30 кастрычніка 1998)
* Мікулаш Дзурында (30 кастрычніка 1998 — 15 чэрвеня 1999) і Ёзэф Мігаш (30 кастрычніка 1998 — 15 чэрвеня 1999)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт прэзыдэнта Славацкай Рэспублікі


Катэгорыя:Славацкая палітыка
Катэгорыя:Сьпісы
Сьпіс прэм’ер-міністраў Славаччыны

Гэта **сьпіс прэм’ер-міністраў [[Славаччына|Славаччыны]]**:

## Славаччына (1939—1945)
* Ёзэф Ціса (14 сакавіка 1939 — 17 кастрычніка 1939)
* Войцех Тука (27 кастрычніка 1939 — 5 верасьня 1944)
* Штэфан Ціса (5 верасьня 1944 — 4 красавіка 1945)

## Славаччына (ад 1993)
З моманту абвяшчэньня незалежнасьці 1 студзеня 1993 году на пасадзе прэм’ер-міністра Славаччыны знаходзіліся наступныя асобы:


Прэм’ер-міністры Славаччыны
Рудальф Шусьцер

**Рудальф Шусьцер** (;  4 студзеня 1934 году, Кошыцэ) — другі прэзыдэнт Славаччыны.

## Біяграфія
Паходжаньнем карпацкі немец. Скончыў Браціслаўскі тэхнічны інстытут. Пасьля заканчэньня працаваў інжынэрам-праектыроўшчыкам. У 1983 годзе зрабіўся мэрам (прыматарам) Кошыцэ. Пазьней быў старшынём славацкага парлямэнту і амбасадарам у Канадзе.

29 траўня 1999 году на першых усеагульных выбарах быў абраны прэзыдэнтам Славаччыны (заступіў на пасаду 15 чэрвеня).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка Рудальфа Шусьцера

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кошыцэ
Катэгорыя:Славацкія драматургі
Катэгорыя:Славацкія літаратары
Сьвятая інквізыцыя

**Сьвята́я інквізы́цыя** ( — «Сьвяты аддзел расьсьледваньняў ерэтычнай грэшнасьці») — агульная назва шэрагу ўстановаў Рымска-каталіцкай царквы, прызначаных для барацьбы зь ерасьсю.

## Гісторыя стварэньня
Раньняе хрысьціянства і хрысьціянская царква пакутавалі як ад вонкавага ворага — рымскіх імпэратараў, гэтак і ад унутраных разладаў, абапіраўшыхся на тэалягічныя рознагалосьсі: розныя тлумачэньні сьвятых тэкстаў, прызнаньні ці непрызнаньні асобных тэкстаў сьвятымі і гэтак далей. Адлюстраваньнем адной са стадыяў унутранай барацьбы быў, верагодна, «Ерусалімскі збор», які згадваецца ў разьдзеле 15 Дзеяў сьвятых апосталаў, а таксама мноства выпадкаў, калі апостал Павал абараняў уласнае апостальскае служэньне, запэўніваў хрысьціянаў баяцца ілжывых пастыраў ці чагосьці супярэчлівага таму, што прапаведваў ён. Аналягічныя заклікі ёсьць у Пасланьнях Яна і ў Пасланьні да Габрэяў, а таксама ў Адкрыцьці Яна Багаслова.

Пачынаючы з II стагодзьдзя, хрысьціянскія аўтарытэты (эпіскапы і мясцовыя сыноды), карыстаючыся вышэй прыведзенымі крыніцамі, абвінавачвалі некаторых багасловаў як ератыкоў і вызначалі дактрыну хрысьціянства болей дакладна, намагаючыся пры гэтам пазьбегнуць памылак і розначытаньняў. У сувязі з гэтым артадаксальнасьці ( — правільны пункт гледжаньня) сталі супрацьпастаўляць ерась ( — выбар; меркавана, што памылковы).

Асобы царкоўны суд каталіцкай царквы быў створаны толькі ў 1215 годзе папам Інацэнтам III. Царкоўны трыбунал, якому было даручана «выкрыцьцё, пакараньне і прадухіленьне ерасей», быў заснаваны ў Паўднёвай Францыі папам Рыгорам IX у 1229 годзе. Гэты інстытут дасягнуў свайго апагея ў 1478 годзе, калі кароль Фэрдынанд і каралева Ізабэла з санкцыі Сыкста IV заснавалі гішпанскую інквізыцыю. Кангрэгацыя сьвятой канцэлярыі была заснаваная ў 1542 годзе, замяніўшы сабой «Вялікую рымскую інквізыцыю», а ў 1917 годзе ёй былі перададзеныя таксама функцыі ліквідаванай кангрэгацыі індэкса.

У 1908 годзе яна была пераназваная ў «Кангрэгацыю дактрыны веры» (). Праца гэтай установы выбудоўвалася ў строгай адпаведнасьці зь дзейным ў каталіцкіх дзяржавах заканадаўствам.

## Глядзіце таксама
### Выбітныя дзеячы Сьвятой інквізыцыі
* **[[Вялікі інквізытар|Сьпіс вялікіх інквізытараў]]**
* Конрад Марбурскі
* Томас Тарквэмада
* Бэрнарда Гуі

## Крыніцы
Парлямэнт Славаччыны

**Народная рада Славацкай Рэспублікі** () — аднапалатны прадстаўнічы і заканадаўчы орган (парлямэнт) Славаччыны з 1 кастрычніка 1992 году.

## Вонкавыя спасылкі
*Афіцыйная старонка  

Катэгорыя:Славацкая палітыка
Славаччына
Мікранэзія

**Мікранэ́зія** (ад  — малы й  — востраў) — назва рэгіёну ў Ціхім акіяне. Рэгіён атачоны Філіпінамі на паўночным захадзе, Інданэзіяй, Папуа-Новай Гвінэяй і Мэланэзіяй на захадзе і паўднёвым-захадзе, і Палінэзіяй на ўсходзе.

У Мікранэзіі знаходзяцца наступныя дзяржавы і залежныя тэрыторыі:
* 
* 
* 
* 
* 
*  (ЗША)
*  (ЗША)

## Вонкавыя спасылкі
Разьмеркаваныя вылічэньні

**Разьмеркаваныя вылічэньні** — галіна інфарматыкі, якая вывучае будову і функцыянаваньне разьмеркаваных сыстэмаў. Разьмеркаваная сыстэма складаецца зь некалькіх асобных кампутараў, якія ўзаемадзейнічаюць праз кампутарную сетку для выкананьня агульнай задачы. Кампутарная праграма, якая кіруе працэсамі абмену зьвесткамі паміж кампутарамі, а таксама непасрэдна выкананьнем задачы, называецца *разьмеркаванай праграмай*.

Пад разьмеркаванымі вылічэньнямі таксама разумеецца выкарыстаньне разьмеркаваных сыстэмаў для вырашэньня выліковых задач. Такія задачы разьдзяляюцца на мноства падзадач, якія раздаюцца кожнаму кампутара ў сыстэме.

## Глядзіце таксама
* BOINC
* Грыд-вылічэньні
Гістарычныя раёны Гомля

**Гістарычныя раёны Гомля** — раёны гораду, якія гістарычна склаліся, і асобныя мястэчкі, якія зь цягам разрастаньня гораду Гомля былі ўключаны ў гарадзкую рысу.

## Канец 19-га — пачатак 20-га стагодзьдзяў
У гэты пэрыяд гісторыкі выдзяляюць некалькі раёнаў і гарадзкіх ўскраін:
* **[[Амэрыка (гістарычны раён Гомля)|Амэрыка]]** — гарадзкая ўскраіна канца 19 ст., межы раёну: Конная плошча (раён цяперашняга Цэнтральнага рынку), вуліца Кузьнечная (цяперашняя Інтэрнацыянальная), чыгуначная дарога (на захадзе)
* **Гарэлае балота**
* **Кагальны роў**
* **Каўказ**
* **Палац**
* **Спасава Слабада**
* **Сьвісток**

Прычым «Палац» як асобны раён разглядаюць ня ўсе, але ж раён сучаснага Цэнтральнага гомельскага парку заўважна выдзяляўся на фоне астатніх раёнаў.

Прыкладна ў той жа час павятовы гарадок **[[Навабеліцкі раён (Гомель)|Новая Беліца]]** ўключаецца ў састаў гораду. Таксама пачынаецца інтэнсіўная забудова супрацьлеглага боку Лібава-Роменскай чыгункі, так фармуюцца раёны **Залінія** і **Манастырок** (які да гэтага зьяўляўся часткай Спасавай Слабады).

## Літаратура
* Гомель. Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.
Сьцяг Малі

**Дзяржа́ўны сьцяг Малі́** — дзяржаўны сымбаль Малі, прыняты 1 сакавіка 1961 году. Першапачатковы сьцяг быў прыняты 4 красавіка 1959. У тым варыянце на жоўтай паласе была намаляваная фігурка чалавека. Паводле некаторых зьвестак, фігурка была выдаленая ў адпаведнасьці з забаронай ісламу на малюнкі людзей (90% насельніцтва Малі — мусульмане).

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Малі
Малі
Робэрт Фіца

**Ро́бэрт Фі́ца** (;  15 верасьня 1964 году, Топальчаны, Славаччына) — славацкі палітык, прэм’ер-міністар Славаччыны (2006—2010, 2012—2018) і кіраўнік партыі Курс — сацыяльная дэмакратыя.

Упершыню стаў прэм’ер-міністрам пасьля перамогі сваёй левацэнтрысцкай партыі «Сьмер» на парлямэнцкіх выбарах 14 чэрвеня 2006 году, зьмяніўшы на гэтай пасадзе Мікулаша Дзурынду. Пасьля парлямэнцкіх выбараў 12 чэрвеня 2010 году ня здолеў сфармаваць кабінэт і падаў у адстаўку, вярнуўшыся ў парлямэнт. У 2012 годзе, пасьля вотуму недаверу да кабінэту Івэты Радзічавай, сфармаваў другі кабінэт міністраў.

У 2014 року балятаваўся на выбарах прэзыдэнта, дзе ў другім туры саступіў Андрэю Кіску.

Выпускнік юрыдычнага факультэту Ўнівэрсытэту Коменскага ў Браціславе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры партыі «Курс — сацыяльная дэмакратыя»
Катэгорыя:Выпускнікі Ўнівэрсытэту Коменскага
Мікулаш Дзурында

**Мікулаш Дзурында** (; нарадзіўся 4 лютага 1955 году, Сьпіскі Штрвэрток, Чэхаславаччына) — славацкі палітык, прэм’ер-міністар Славаччыны з 30 кастрычніка 1998 да 4 ліпеня 2006, в. а. прэзыдэнта Славаччыны з 30 кастрычніка 1998 да 15 чэрвеня 1999.

У 1990 годзе стаў адным з заснавальнікаў кансэрватыўнага Славацкага дэмакратычнага руху. У 1991 годзе — намесьнік міністра транспарту, тэлекамунікацыяў і пошты. У 1994 годзе — міністар транспарта, тэлекамунікацыяў і пошты ва ўрадзе Ёзэфа Мораўчыка. Пасьля прыходу да ўлады Ўладзіміра Мэч’яра перайшоў у апазыцыю.

У 1998 годзе апазыцыйныя партыі перамаглі на выбарах, і Дзурында стаў прэм’ер-міністрам, а таксама выконваў абавязкі прэзыдэнта да абраньня на гэты пост Рудальфа Шусьцера. У 2000 годзе арганізаваў партыю Славацкая дэмакратычная і хрысьціянская унія. У 2002 годзе — ізноў атрымаў перамогу на выбарах на чале кааліцыі. У 2006 годзе на выбарах партыя Дзурынды заняла друое месца, і пераможца выбараў Робэрт Фіца сфармаваў кааліцыйны ўрад.

9 ліпеня 2010 году заняў пост міністра ўнутраных справаў ва ўрадзе Івэты Радзічавай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністры замежных справаў Славаччыны
Катэгорыя:Чальцы Славацкай дэмакратычнай і хрысьціянскай уніі — Дэмакратычнай партыі
Рэфэрэндум у Славаччыне 1994 году

**Рэфэрэндум у Славаччыне 1994 году** — першы рэфэрэндум у Славацкай Рэспубліцы, які адбыўся 22 кастрычніка 1994 году. Рэфэрэндум ня здолеў прайсьці мінімальны парог прысутнасьці насельніцтва — які, паводле Канстытуцыі Славаччыны, складае 50% ад колькасьці электарата — набраўшы толькі 19.96%.

Пытаньне рэфэрэндуму: «Ці згаджаецеся вы за прыняцьце закона аб паходжаньні фінансавых сродкаў, якія былі скарыстаныя на аўкцыёнах і прыватызацыі?».

Рэфэрэндум абвясьціў прэзыдэнт Міхал Ковач з падставе пастановы Народнай Рады Славаччыны, якая ўхваліла прапанову Згуртаваньня славацкіх работнікаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэфэрэндумы ў Славаччыне
Уладзімір Мэч’яр

**Ула́дзімір Мэ́ч’яр** (; нарадзіўся 26 ліпеня 1942 году, Зволен, Славацкая рэспубліка) — славацкі палітык і дзяржаўны дзяяч. Скончыў юрыдычны факультэт Браціслаўскага ўнівэрсытэту імя Коменскага. Працаваў у моладзевым згуртаваньні. У 1990 годзе абраны дэпутатам Фэдэральнага сходу Чэхаславаччыны. Лідэр Народнай партыі — Рух за дэмакратычную Славаччыну, у пэрыяд 1990—1998 гадоў тройчы займаў пост прэм’ер-міністра Славаччыны, двойчы займаў пост выканаўцы абавязкаў прэзыдэнта Славаччыны.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зволене
Катэгорыя:Славацкія юрысты
Катэгорыя:Выпускнікі Ўнівэрсытэту Коменскага
Катэгорыя:Чальцы Народнай партыі — Руху за дэмакратычную Славаччыну
Камуністычная партыя Расейскай Фэдэрацыі

**Камуністычная партыя Расейскай Фэдэрацыі** (**КПРФ**; ) — палітычная партыя Расеі камуністычнага кірунку. Найбольшая апазыцыйная партыя Расеі на працягу 1990—2000-х гг.

КПРФ утвораная на II надзвычайным зьезьдзе камуністаў Расеі (13—14 лютага 1993 году) як адноўленая Камуністычная партыя РСФСР (КП РСФСР), якая, у сваю чаргу, была створана ў чэрвені 1990 году як аб’яднаньне чальцоў КПСС у РСФСР. Статут КПРФ абвяшчае, што «ўтвораная з ініцыятывы камуністаў, першасных арганізацыяў КП РСФСР і КПСС, Камуністычная партыя Расейскай Фэдэрацыі працягвае справу КПСС і КП РСФСР, зьяўляючыся іх ідэйным пасьлядоўнікам».

Колькасьць атрыманых галасоў на выбарах у Дзяржаўную Думу Расеі:
* 1993 год: 10,7%;
* 1995 год: 34,9%;
* 1999 год: 24,29%;
* 2003 год: 12,8%.

На ўсіх прэзыдэнцкіх выбарах у Расеі кандыдат ад КПРФ займаў 2-е месца.

У параўнаньні са сьнежнем 2003 году, калі адбыліся апошнія прэзыдэнцкія выбары, рэзультат КПРФ на мясцовых выбарах у цэлым па Расеі ўзрос за выключэньнем Дагестану і Цюменскай вобласьці.

Лідэр партыі з заснаваньня Генадзь Зюганаў. Колькасьць чальцоў (на ліпень 2006 году) каля 184 тысячаў чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя пасылкі

* Афіцыйны сайт КПРФ
Вуліца Перамогі (Гомель)

**Перамогі** — вуліца ў цэнтры гораду Гомля. Працягласьць — каля 1000 мэтраў. Разьмешчаная ў Цэнтральным і Чыгуначным раёнах. Пачынаецца ад пляца Паўстаньня і сканчаецца ля Прывакзальнага пляца. Гістарычная назва — **Паштовая**. Цяперашнюю назву вуліца атрымала ў 1957 годзе ў гонар перамогі ў нямецка-савецкай вайне.

## Перасякае вуліцы

* Пляц Паўстаньня
* Савецкую
* Кірава
* Веткаўскую
* Пляц Перамогі
* Прывакзальны пляц

## На вуліцы разьмешчаны
* Адміністрацыя Чыгуначнага раёну

## Літаратура
* Гомель. Атлас. — Мн.: Белкартаграфія, 2005. — 41 с.

Перамогі
Зорная ноч

«**Зорная ноч**» () — карціна нідэрляндзкага мастака Вінцэнта ван Гога, якую ён напісаў у чэрвені 1889 году. З 1941 году карціна захоўваецца ў Музэі сучаснага мастацтва ў Нью-Ёрку.

## Гісторыя
«Зорная ноч» была ня першай спробай ван Гога выявіць начное неба. У 1888 годзе ў Арлі ён напісаў «Зорную ноч над Ронай». Ван Гог хацеў выявіць зорную ноч як прыклад сілы ўяўленьня, якое можа стварыць больш уразьлівую прыроду за тую, якую мы можам успрыняць, зірнуўшы на рэальны сьвет. У адным зь лістоў ён апісваў сюжэт будучай карціны — зорная ноч з кіпарысамі і, магчыма, над нівай сьпелай пшаніцы. Напісаўшы ў Сэн-Рэмі карціну, ён зьдзейсьніў сваю задуму.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Карціны 1889 году
Катэгорыя:Карціны ван Гога
Катэгорыя:Карціны Музэю сучаснага мастацтва