open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Царква Покрыва Багародзіцы (Дзівін)

**Царква Покрыва Багародзіцы** — помнік гісторыі пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Дзівіне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычнай Кобрынскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. 

## Гісторыя

Драўляную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Дзівіне збудавалі ў 1902 годзе на месцы старой царквы.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую аб’ёна-прасторавую кампазыцыю: прытвор-званіца, кароткі бабінец, кубападобны аб’ём малітоўнай залі зь нізкімі бакавымі прыдзеламі, 5-гранная апсыда. Дамінантны франтальны аб’ём набыў складаную зрубную кампазыцыю: над прастакутным папярочным зрубам прытвора з кубападобнай узвышанай цэнтральнай часткай месьціцца 3-ярусны васьмярык званіцы, завершаны шатром з купалам-цыбулінай. Над пакатым 4-схільным дахам асноўнага аб’ёму ўзвышаецца нізкі 4-гранны пастамэнт да 8-граннага барабана, таксама завершанага купалам-цыбулінай. Уваход вылучаецца нізкім прытворам пад 2-схільным дашкам. Гарызантальна ашаляваныя фасады апярэзваюцца разнымі фрызамі і падзорамі. Усярэдзіне апсыда вылучаецца драўляным іканастасам.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Дзівін
Дзівін
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Камянец)

**Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік архітэктуры першай паловы XX стагодзьдзя ў Камянцы. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Касьцельнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры гістарызму.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Камянцы збудавалі ў 1501 годзе з фундацыі вялікага князя Аляксандра.

У 1723 годзе касьцёл перабудавалі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Камянец апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць.

### Найноўшы час
У 1924 годзе з прычыны маланкі касьцёл цалкам згарэў. У 1935 годзе пачалося будаваньне новага мураванага касьцёла. У 1939 годзе савецкія ўлады адабралі будынак касьцёла і зрабілі ў ім чайную.

У 1992 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам. У 2001 годзе скончылася яго аднаўленьне.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры гістарызму. Гэта крыжовая ў пляне 1-вежавая базыліка. Да прастакутнага ў пляне аб’ёму пад 2-схільным дахам з бакоў далучаюцца крылы трансэпту, з франтальнага боку — 4-гранная 4-ярусная шатровая вежа-званіца. Бакавыя фасады рытмічна падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі і контрфорсамі-пілёнамі ў прасьценках.

## Галерэя

Kamianiec, Śviatych Piatra i Paŭła. Камянец, Сьвятых Пятра і Паўла (1921).jpg|Стары касьцёл, 1921 г.
Kamianiec, Kaścielnaja, Śviatych Piatra i Paŭła. Камянец, Касьцельная, Сьвятых Пятра і Паўла (1921).jpg|Стары касьцёл, 1921 г.
Kamianiec, Kaścielnaja, Śviatych Piatra i Paŭła. Камянец, Касьцельная, Сьвятых Пятра і Паўла (1930).jpg|Капліца, 1930 г.
Kamianiec, Kaścielnaja, Śviatych Piatra i Paŭła. Камянец, Касьцельная, Сьвятых Пятра і Паўла (1935-39).jpg|Будоўля, 1930-я гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Камянец
Катэгорыя:Касьцёлы Пінскай дыяцэзіі
Царква Сьвятога Сімяона Стоўпніка (Малеч)

**Царква́ Сьвято́га Сімяо́на Сто́ўпніка** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Малечы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Малечы збудавалі ў 1887 годзе паводле праекту 1880 году расейскага архітэктара Пятра Залатарова.

## Архітэктура
Прыклад сынадальнага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае падоўжна-восевую сымэтрычную 4-часткавую аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю: 2-ярусная (васьмярык на чацьверыку) званіца, прастакутныя ў пляне рознавялікія аб’ёмы трапезнай, малітоўнай залі з бакавымі прыдзеламі, апсыды. 4-схільны дах цэнтральнага аб’ёму і плястычны купал званіцы завяршаюцца купаламі-цыбулінамі на 8-гранных барабанах, фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі з броўкамі, дэкаруюцца кутнім рустам, апярэзваюцца карнізам простага профілю і шырынкавым фрызам.

У інтэр’еры апсыда вылучаецца драўляным іканастасам. Захоўваюцца абразы: XVII ст. — «Сімяон Стоўпнік», разьмешчаны ў мясцовым радзе іканастаса; XVIII — XIX ст. — «Пячэрская Маці Божая Знаменьне з прадстаячымі», «Пакроў», «Натальля і Аляксей — людзі Божыя», «Мікалай Цудатворца», «Сьвятыя Пётар і Павал», «Першасьвятар Аарон», «Тры сьвяціцелі» (1801), «Архідыякан Стэфан», «Таемная вячэра», скульптура «Укрыжаваньне» (1859). У 1895 годзе прыхаджане ахвяравалі царкве 2 абразы сьвятых Юрыя Пераможцы і Ганны, маці Найсьвяцейшай Багародзіцы.

Перад царквой месьціцца 3-пралётная аркавая брама, завершаная кілепадобным шчыпцом з купалам-цыбулінай. З паўночнага боку ад апсыды асобна стаіць цагляная цэнтрычная, квадратная ў пляне шатровая капліца, таксама завершаная купалам-цыбулінай.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Малеч
Малеч
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Сімяона Стоўпніка
Царква Ўсьпеньня Багародзіцы (Сялец)

**Царква Ўсьпеньня Багародзіцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Сяльцы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на Бярозаўскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Сяльцы збудавалі ў 1870 годзе на месцы зачыненага расейскімі ўладамі касьцёла.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае выцягнутая падоўжнай восьсю кампазыцыю: званіца, трапезная, асноўны аб’ём з бакавымі парталамі і 5-гранная апсыда, да якой далучаюцца дзяканьнік і ахвярнік. Архітэктурна-дэкаратыўнае аздабленьне засноўваецца на спалучэньні традыцыяў клясыцызму (апрацоўка сьценаў пілястрамі тасканскага ордэра, прафіляваныя высокія карнізы, абрамленьні паўкруглых акон асноўнага аб’ёма) і характэрных формаў маскоўскага дойлідзтва XVІІ ст. (канструкцыйная схема званіцы — васьмярык на чацьверыку, шатровы дах з купалам-цыбулінай, кілепадобныя какошнікі парталаў і вежы-званіцы).

Унутраная прастора перакрываецца роўнай стольлю на падугах (праектаваліся цыліндрычным скляпеньнем), у малітоўную залю шырокімі прасьветамі адкрываюцца трапезная і апсыда, вылучаная іканастасам з разнымі царскімі варотамі. У інтэр’еры захоўваюцца абразы XVIII — XIX стагодзьдзящ выкананы ў акадэмічна-клясыцыстычным стылі: «Пакроў», «Мікалай Цудатворца», «Сьвятыя Пётар і Павал», «Усьпеньне», «Антоні Пячэрскі», «Сьвяты архідыякан», «Маці Божая Замілаваньне», «Ісус Хрыстос», «Праабражэньне Гасподняе», «Сьвяты прарок Арон», «Увядзеньне ў храм Багародзіцы», «Сьвяты архідыякан Лаўрэнці».

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Сялец
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Сялец (Бярозаўскі раён)
Касьцёл Сьвятога Аляксея (Сялец)

**Касьцёл Сьвято́га Аляксе́я** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Сяльцы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Сяльцы ўпамінаецца ў 1471 годзе пад тытулам Сьвятога Лаўрына. У 1519 годзе з фундацыі вялікай княгіні Боны Сфорцы збудавалі новы касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Сялец апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Аднак па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Пазьней на яго месцы збудавалі мураўёўку.

У 1908—1912 гадох у Сяльцы збудавалі новы мураваны касьцёл паводле праекту архітэктара Вільгельма Срока.

### Найноўшы час
У 2007 годзе касьцёл улучылі ў Дзяржаўны сьпіс гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта 3-нэфавая базыліка сымэтрычна-восевай кампазыцыі. У сылюэце будынка дамінуе 3-ярусная шатровая вежа-званіца (васьмярык на двух чацьверыках) цяжкіх прысадзістых прапорцыяў. Нізкія бакавыя прыдзелы, накрытыя 1-схільнымі дахамі, кампазыцыйна аб’ядноўваюць званіцу з асноўным аб’ёмам пад вільчыкавым дахам, завершаным над алтарнай часткай роўнай сыгнатуркай. Ярусы званіцы восьсю сымэтрыі праразаюцца стральчатымі ўваходным парталам і акном-ружай над ім, акном-трыфорыюмам на другім ярусе і аркавым прасьветам наверсе. Раўнамерны рытм бакавых фасадаў ствараецца стральчатымі вокнамі-біфорыюмамі і 2-ступеньчатымі контрфорсамі ў прасьценках. Да бакоў 5-граннай апсыды далучаюцца нізкія закрысьціі з асобнымі ўваходамі.

Унутраная прастора падзяляецца на тры нэфы дзьвюма парамі магутных слупоў. Нэфы перакрываюцца крыжовымі скляпеньнямі на падпружных арках. Над нартэксам месьцяцца хоры, злучаныя ўсходамі з бакавым прыдзелам.

Перад касьцёлам месьціцца брама з 3-пралётнай сьпічастай аркадай уваходу. На могілках захавалася колішняя прыпісаная да касьцёла капліца.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Сялец (Бярозаўскі раён)
Катэгорыя:Касьцёлы Пінскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Касьцёлы Бярозаўскага раёну
Катэгорыя:1912 год у Беларусі
Катэгорыя:Рэтраспэктыўна-гатычныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятога Аляксея
Царква Сьвятога Мікалая (Шарашоў)

**Царква́ Сьвято́га Мікала́я** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Шарашове. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычнай Маставой вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Шарашове збудавалі ў 1872 годзе.

## Архітэктура
Прыклад сынадальнага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае падоўжна-восевую сымэтрычную 4-часткавую аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю, створаную званіцай, трапезнай, малітоўнай заляй і апсыдай. Элемэнт асымэтрыі ў кампазыцыю дадае рызьніца, далучаная да 5-граннай апсыды з паўднёвага боку. У сылюэце будынка дамінуюць 2 гранёныя купалы-цыбуліны на 3-яруснай (2 васьмерыкі на чацьверыку) шатровай званіцы і 8-гранным барабане 4-схільнага даху асноўнага кубападобнага аб’ёму. Фасады праразаюцца аркавымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах. У аздабленьні выкарыстоўваюцца элемэнты маскоўскага дойлідзтва: закамары верхняга яруса званіцы, кілепадобныя аркі ў абрамленьні аркавых аконных праёмаў, галоўнага і бакавых уваходных парталаў-нішаў, нішы-філёнгі. Насычаны дэкор маюць фасады асноўнага аб’ёму: выкарыстоўваюцца магутныя пілястры, тонкапрафіляваны карніз.

У малітоўную залю шырокім аркавым прасьветам адкрываецца прастора трапезнай з галерэяй хораў на 2 калёнах. Апсыда вылучаецца высокім ярусным драўляным іканастасам. У інтэр’еры захоўваюцца абразы XVIII — XIX ст.: «Сьвятыя Пётар і Павал», «Зьвеставаньне», «Бічаваньне Хрыста», «Тры сьвяціцелі», царскія вароты 1820 году.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Шарашоў
Шарашоў
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1872 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Берасьцейскай і Кобрынскай япархіі
Катэгорыя:1872 год у Беларусі
Часма (сяло)

**Часма** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Часманскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 6310 жыхароў (2020).

Заснаванае ў 1843 годзе.

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Верхнеўральск

**Верхнеўральск** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Верхнеўральскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 9282 жыхары (2020). Знаходзіцца за 230 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1734 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Верхнеуральск. Мой город

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Фэршампэнуаз (Чалябінская вобласьць)

**Фэршампэнуаз** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Нагайбацкага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 4368 жыхароў (2010). Знаходзіцца за 210 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаванае ў 1842 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Этногеографическая характеристика населённых пунктов Нагайбакского района Челябинской области с 1842 по 1926 год. Атнагулов Ирек Равилевич. 2011 год

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Варна (Чалябінская вобласьць)

**Варна** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Варнаўскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 9869 жыхароў (2010). Знаходзіцца за 217 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаванае ў 1843 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* «От Парижа до Берлина по карте Челябинской области»

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Карталы

**Карталы** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Карталінскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 28 227 жыхароў (2020). Знаходзіцца за 315 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1810 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Карталы. Мой город

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Агапаўка

**Агапаўка** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Агапаўскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 6561 жыхар (2010). Знаходзіцца за 256 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаванае ў 1902 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Агаповка на сайте Энциклопедии Челябинской области

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Брэды

**Брэды** () — пасёлак у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Брэдзінскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 9468 жыхароў (2010). Знаходзіцца за 400 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1843 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Бреды на сайте Энциклопедии Челябинской области

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Букчанскі заказьнік

**Букча́нскі зака́зьнік** — рэспубліканскі біялягічны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў жніўні 1979 году на паўднёвым захадзе Лельчыцкага раёну Гомельскай вобласьці.

Месьціцца на Тапілаўскім балоце на поўдзень ад Букчы і балота Машчон (Букчанскі сельсавет), на ўсход ад Радзілавічаў і балота Нівенскі Мох у Радзілавіцкім сельсавеце, на захад ад Прыбалавічаў і Вялікага балота ў складзе Мілашавіцкага сельсавету. Улучае прыродныя мясьціны росту журавінаў. Мае згладжаную градава-балоцістую паверхню, бязьлесую ўсярэдзіне. На ўскраінах расьлі хваёвыя, бярозавыя і чорнаальховыя лясы балотнага віду, а таксама зрэдку асінавыя і дубовыя лясы. На дзялянках зь мінэральнымі глебамі сустракаюцца чарнічныя віду лесу, а месцамі брусьнічныя, верасовыя і лішайнікавыя віды. Заказьнік вызначаецца багацьцем журавінаў, трохлістага бабку і белага чаротніку. Таксама растуць чарнаплодныя журавіны, якія маюць таежна-барэальнае паходжаньне
.

У 2019 годзе сябры грамадзкага аб’яднаньня «Ахова птушак Бацькаўшчыны» знайшлі ў заказьніку новае месца пражываньня вяртлявай чаротаўкі, занесенай у Чырвоную кнігу Беларусі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Біялягічныя заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Лельчыцкі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:Букчанскі сельсавет
Царква Сьвятога Мікалая (Кобрынь)

**Царква Сьвятога Мікалая** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Кобрыні. Знаходзіцца ў цэнтры места, на правым беразе ракі Мухаўцу пад адрасам *вуліца Мікольская, 2*. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры, мастацкае аблічча якога пацярпела ад надбудовы купала-цыбуліны. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Драўляную грэцка-каталіцкую (уніяцкую) царкву збудавалі ў 1750-я гады, сьпярша па-за межамі Кобрыню. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Кобрынь апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1841 годзе будынак царквы перавезьлі ў Кобрынь. У другой палове XIX ст. пацярпела ад маскоўскай перабудовы.

### Найноўшы час
У 1960-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву, будынак якой выкарыстоўваўся музэем імя Суворава як складзкое памяшканьне. У 1989 годзе будынак царквы перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура

Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Складаецца з асноўнага зруба, 5-граннай апсыды і чатырох чацьверыковых аб’ёмаў, разьмешчаных з вуглоў асноўнага зруба. Усе аб’ёмы накрываюцца агульным шматсхільным дахам, у сярэдзіне якога на чацьверыковым пастамэнце ўзвышаецца вялікі 8-гранны сьветлавы барабан з купалам-цыбулінай. Да маскоўскай перабудовы асноўны аб’ём накрываўся 2-схільным дахам і меў 2-вежавы фасад. Галоўны фасад дэкаруецца з бакоў выступамі і аздабляецца 2 калёнамі. Вэртыкальна ашаляваныя сьцены праразаюцца прастакутнымі вокнамі.

Усярэдзіне барабан купала з дапамогай ветразяў абапіраецца на 4 калёнкі ў цэнтры залі. Над уваходам месьцяцца хоры. У 1970-я гады супрацоўнікі Інстытуту мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру АН Беларусі знайшлі ў царкве драўляныя скульптуры, у тым ліку Сьвятога Мікалая (цяпер захоўваецца ў музэі старажытнабеларускай культуры Інстытуту мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Кобрыню
Кобрынь
Кобрынь
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Кобрынь)

**Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Кобрыні. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы места, на гістарычнай Пінскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму.

## Гісторыя

Мураваны касьцёл у Кобрыні збудавалі ў 1841—1845 гадох на сродкі парафіянаў.

У 1962 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл. У 1989 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам, якія яго адрэстаўравалі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 3-нэфавая 2-вежавая базыліка. Прастакутны ў пляне аб’ём накрываецца 2-схільным дахам. З бакоў галоўнага фасаду ўзвышаюцца дзьве 1-ярусныя чацьверыковыя шатровыя вежы. Уваход вылучаецца вялікім аркавым парталам, які з бакоў дэкаруецца лучковымі эксэдрамі з скульптурамі сьвятых. Бакавыя фасады рытмічна падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасьценках, аб’яднаных аркатурай.

Унутраная прастора разьмяжоўваецца на нэфы высокімі аркадамі на 4-гранных пілёнах, перакрываецца роўным пляфонам. Алтар мае выгляд 4-пілястравага портыка з паўкруглым франтонам зь вітражнай люкарнай у цэнтры.

## Галерэя

Kobryń, Pinskaja, Uniebaŭziaćcia. Кобрынь, Пінская, Унебаўзяцьця (1913).jpg|1913 г.
Kobryń, Pinskaja, Uniebaŭziaćcia. Кобрынь, Пінская, Унебаўзяцьця (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Kobryń, Pinskaja, Uniebaŭziaćcia. Кобрынь, Пінская, Унебаўзяцьця (1916).jpg|1916 г.
Kobryń, Uniebaŭziaćcia. Кобрынь, Унебаўзяцьця (1916).jpg|1916 г.


Kobryń, Uniebaŭziaćcia. Кобрынь, Унебаўзяцьця (1929).jpg|1929 г.
Kobryń, Uniebaŭziaćcia. Кобрынь, Унебаўзяцьця (1919-39) (2).jpg|да 1939 г.
Kobryń, Uniebaŭziaćcia. Кобрынь, Унебаўзяцьця (1919-39) (4).jpg|да 1939 г.
Kobryń, Uniebaŭziaćcia. Кобрынь, Унебаўзяцьця (1919-39) (5).jpg|да 1939 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Кобрыню
Катэгорыя:Касьцёлы Пінскай дыяцэзіі
Сабор Аляксандра Неўскага (Кобрынь)

**Царква саборная Аляксандра Неўскага** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Кобрыні. Знаходзіцца ў цэнтры места, на Замкавым пляцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Побач з саборам знаходзіцца манумэнт у памяць бою пад Кобрынем 1812 году.

## Гісторыя

Мураваную саборную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Кобрыні збудавалі ў 1864—1868 гадох на сродкі, адабраныя ва ўдзельнікаў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў.

У 1960-я гады савецкія ўлады зачынілі сабор, будынак якога прыстасавалі пад філію Дзяржаўнага архіву Берасьцейскай вобласьці. У 1989 годзе будынак сабору перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Асноўны крыжова-цэнтрычны аб’ём завяршаецца пяцьцю купаламі-цыбулінамі на шатрах. Да плянавальнага крыжа далучаюцца працяглы прытвор з кутнімі прыдзеламі і прастакутная апсыда з бакавымі невялікімі квадратнымі рызьніцамі. Роўнічныя фасады завяршаюцца трыкутнымі франтонамі, дэкараванымі кутнімі лапаткамі і прастакутнымі панэлямі, апярэзваецца фрызамі з шырынак, аркавыя аконныя праёмы акаймоўваюцца архівольтамі. Галоўны ўваход вылучаецца накладным магутным парталам з лучковым франтонам і аркавай ліштвай.

У сяродкрыжжа малітоўнай залі шырокімі прасьветамі адкрываюцца апсыда, прыдзелы і трапезная. Сяродкрыжжа перакрываецца купалам на ветразях, астатнія памяшканьні — цыліндрычнымі скляпеньнямі на распалубках. У саборы захоўваўся мясцовашанаваны абраз «Маці Божая», перанесены з старажытнай Прачысьценскай царквы.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Kobryń, Rynak-Zamkavaja. Кобрынь, Рынак-Замкавая (1902).jpg|1902 г.
Kobryń, Muchaviec. Кобрынь, Мухавец (1904).jpg|1904 г.
Kobryń, Zamkavy. Кобрынь, Замкавы (1901-14) (1).jpg|да 1915 г.
Kobrynski zamak. Кобрынскі замак (1901-14).jpg|да 1915 г.


### Сучасныя здымкі

Собор Ал. Невского.jpg|Агульны выгляд
На Замкавай плошчы - panoramio.jpg|З боку Замкавага пляцу
Church of Saint Alexander Nevsky in Kobryn (2).jpg|Помнік
KobrinBattle-5.JPG|Фрагмэнт


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Кобрыню
Кобрынь
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Берасьцейскай і Кобрынскай япархіі
Сядзіба (Кобрынь)

**Сядзіба** — помнік архітэктуры канца XVIII ст. у Кобрыні. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Губэрніяльнай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную сядзібу ў Кобрыні збудавалі ў 1794 годзе. Не захавалася зьвестак пра аўтара праекту і першага гаспадара сядзібы. Відаць, па здушэньні паўстаньня 1794 году пад кіраўніцтвам Тадэвуша Касьцюшкі сядзібу адабралі ў гаспадароў, бо ў канцы 1795 году яна ўжо стаяла парожняй.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай, калі Кобрынь апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у 1797 годзе расейскія ўлады пасялілі ў сядзібе Аляксандра Суворава.

У 1860 годзе ў доме жыў адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў генэрал Рамуальд Траўгут.

### Найноўшы час
Будынак згарэў у Другую сусьветную вайну. У 1948 годзе сядзібу аднавілі і прыстасавалі пад вайскова-гістарычны музэй. У 1980 годзе будынак рэстаўравалі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне 1-павярховы будынак, накрыты гонтавым вальмавым дахам. Сымэтрычна-восевая кампазыцыя галоўнага і дваровага фасадаў вылучаецца ў цэнтры ганкамі (на чатырох слупах), завершанымі трыкутнымі франтонамі. Атынкаваныя сьцены праразаюцца прастакутнымі вокнамі і акаванымі аканіцамі.

Плян анфілядны. Абапал галоўнага ўваходу стаяць дзьве гарматы 1812 году.

## Галерэя

Kobryń, Gubernia. Кобрынь, Губэрня (XIX).jpg|XIX ст.
Kobryń, Gubernia. Кобрынь, Губэрня (1899).jpg|Сядзіба Губэрня, 1899 г.
Kobryń, Gubernia. Кобрынь, Губэрня (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Kobryń, Gubernia. Кобрынь, Губэрня (1935).jpg|1935 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Сядзіба ў Кобрыні, Глёбус Беларусі

Катэгорыя:Збудаваньні Кобрыню
Кобрынская сынагога

**Кобрынская сынагога** — помнік архітэктуры другой паловы XIX стагодзьдзя ў Кобрыні. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы места, на гістарычнай Пінскай вуліцы. Твор эклектычнай архітэктуры з элемэнтамі клясыцызму. 

## Гісторыя

Мураваную сыногогу ў Кобрыні збудавалі ў другой палове XIX ст.

У час Другой сусьветнай вайне нацысты зьнішчылі жыдоўскую грамаду места. Па вайне ў будынку сынагогі месьціўся бровар і цэх безалькагольных напояў. У 2001 годзе будынак сынагогі вярнулі юдэйскай грамадзе.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры з элемэнтамі клясыцызму

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сынагогі Беларусі
Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Кобрыню
Царква Сьвятога Юрыя (Кобрынь)

**Царква Сьвятога Юрыя** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Кобрыні. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне места, на старых могілках. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя
Драўляную могілкавую царкву ў Кобрыні збудавалі ў 1889 годзе.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта прастакутны зруб пад вальмавым дахам, завершаным у цэнтры купалам на барабане, купал меншага памеру ўзвышаецца над алтарнай часткай. Да фасаду далучаецца 2-ярусная 4-гранная прытвор-званіца, завершаная шатром з купалам. Гарызантальна ашаляваныя фасады падзяляюцца лучковымі аконнымі праёмамі ў ліштвах. Уваход вылучаецца 2-слуповым ганкам.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Кобрыню
Кобрынь
Малельня Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы (Відзы)

**Малельня Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Відзах. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычнай Угорскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры мадэрну. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную стараверскую малельню ў Відзах збудавалі ў 1907—1910 гадох паводле праекту архітэктара Лявона Вітан-Дубейкаўскага.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрну. Гэта прастакутны ў пляне будынак зь 5-граннай апсыдай накрыты 2-схільным дахам. З боку галоўнага фасаду венчык праразаецца 3-яруснай вежай (васьмярык на 2 чацьверыках), завершанай купалам. Над алтарнай часткай — драўляны 8-гранны барабан з купалам. Працяглыя бакавыя фасады рытмічна падзяляюцца высокімі аркавымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах з лучковымі броўкамі і падаконнымі нішамі. Цаглянай муроўкай выконваюцца элемэнты дэкору — кутнія лапаткі, прафіляваныя карнізы і цягі, а таксама пасак гарадкоў. Адноўленую па разбурэньні ў Першую сусьветную вайну паўднёвую сьцяну падпіраюць 2 бэтонныя трыкутныя контрфорсы.

У інтэр’еры захоўваецца абраз пачатку XІX стагодзьдзя «Сьвяты Мікола Цудатворца».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Відзы
Малельня Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы (Германавічы)

**Малельня Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы** — помнік архітэктуры канца XIX стагодзьдзя ў Германавічах. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы колішняга мястэчка, на правым беразе ракі Дзісны. Дзее. Твор архітэктуры мадэрну. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Драўляную стараверскую малельню ў Германавічах збудавалі ў 1900 годзе.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрну. Гэта прастакутны ў пляне зруб пад 2-схільным дахам. Над галоўным фасадам, вылучаным ганкам, узвышаецца вежа-званіца, якую завяршае фігурны купал. Над алтарнай часткай узвышаецца купалам на гранёным барабане.

У інтэр’еры захоўваюцца абразы ХІХ ст.: «Усьпеньне Багародзіцы», «Маці Божая Адзігітрыя», «Жыцьцё Ільлі Прарока», «13 сьвятаў», «Раство Прасьвятой Багародзіцы», «Тройца Новазапаветная», «Сьвяты Мікола».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Германавічы
Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (Вята)

**Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля** — помнік архітэктуры першай паловы XX стагодзьдзя ў Вяце. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя
Драўляны касьцёл у Вяце збудавалі ў 1932—1934 гадох. 24 чэрвеня 1937 году ў касьцёле ўрачыста асьвяцілі і ўсталявалі звон імя маршалка Юзэфа Пілсудзкага.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога перарабілі пад збожжасховішча. У 1990-я гады будынак касьцёла вярнулі каталікам, якія яго адрамантавалі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта прастакутны ў пляне зруб, накрытым вільчыкавым дахам, які пераходзіць у 3-гранную апсыду. Да фасаду далучаецца прастакутны прытвор, 2-граннае пакрыцьцё якога завяршае ўрэзаная 4-гранная 2-ярусная шатровая званіца. Бакавыя фасады праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі.

Малітоўная заля і апсыда перакрываюцца латковым скляпеньнем, інтэр’ер ашаляваны.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Сіўко Ф. Капліца ў Вяце // Ave Maria. № 11 (90), 2002 г.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Вята (вёска)
Катэгорыя:Касьцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Шэмахінская астрафізычная абсэрваторыя

**Шэмахінская астрафізычная абсэрваторыя імя Насірэдзьдзіна Тусі**
()&nbsp;— абсэрваторыя ў раёне Шэмаха ў Азэрбайджане, разьмешчаная ў 22 км ад гораду Шэмаха і ў 144 км ад гораду Баку ў паўднёва-ўсходнім перадгор’і Вялікага Каўказа на вышыні 1435 м над узроўнем мора. Кіраваньне абсэрваторыяй ажыцьцяўляе Аддзел астрафізыкі Інстытуту фізыкі Нацыянальнай акадэміі навук Азэрбайджану.

## Гісторыя
Будаўніцтва абсэрваторыі пачалося ў 1958 г. і афіцыйна было адкрыта 13 студзеня 1960 г. Азэрбайджанскі вучоны Юсіф Мамедаліеў адыграў значную ролю ў стварэньні абсэрваторыі. У пачатку свайго існаваньня абсэрваторыя вымярала палярызацыю сьвятла ад каметы д’Аррэ.

У 1981 годзе абсэрваторыя была названа ў гонар сярэднявечнага азэрбайджанскага астранома Насірэддзіна Тусі. Побач з абсэрваторыяй быў створаны невялікі гарадок для разьмяшчэньня рабочых абсэрваторыі, які атрымаў назву «Піркулі». У верасьні 2008 году абсэрваторыя пачала капітальны рамонт. У выніку былі адрамантаваны выставачная зала, музэй, канфэрэнц-зала, лекцыйная зала, шэсьць будынкаў для тэлескопаў і галоўны адміністрацыйны будынак, а таксама сталовая і некалькі жылых будынкаў.

## Кіраўнікі абсэрваторыі
* Гаджыбек Фарадзулаевіч Султанаў (1951—1980)
* Актай Хангусэйн Гусейнаў (1980—?)
* Алік Рза Абасаў (?—?)
* Зохраб Абасалі Ісмаілаў (?—?)
* Камран Ахмед Гусейнаў (?—?)
* Шміт Буняд Ахмедаў (?—1997)
* Эюб Салах Куліеў (з 1997)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Шэмахінскай астрафізычнай абсэрваторыі  

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Рэспублікі Азэрбайджан
Катэгорыя:Астранамічныя абсэрваторыі Азэрбайджану
Палацава-паркавы комплекс Шырынаў (Германавічы)

**Палацава-паркавы комплекс Шырынаў** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва канца XVIII ст. у Германавічах. Знаходзіцца на правым беразе ракі Дзісны. Твор архітэктуры клясыцызму.

Комплекс складаецца з палаца, гаспадарчых пабудоваў і парку.

## Гісторыя
Мураваную сядзібу Шырынаў у Германавічах, якія набылі маёнтак у Гільзэнаў, збудавалі ў канцы XVIII ст. (па 1782 годзе).

З 1900-х гадоў у сядзібе разьмясьціўся Германавіцкі музэй культуры і побыту. 

## Архітэктура

Палац — помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне 2-павярховы будынак з пакатым вальмавым дахам. Вось сымэтрыі падкрэсьліваецца на галоўным фасадзе атыкам, на дваровым — рызалітам з трыкутным франтонам. Вуглы з бакоў вылучаюцца роўнымі рызалітамі, у якіх месьцяцца ўваходы, аформленыя прысьценнымі портыкамі. Сьцены аздабляюцца на першым паверсе рустам, на другім — калянадай. Плян анфілядны. У тарцах будынку знаходзяцца 3-маршавыя сходы.

Палац займае цэнтральнае месца ў кампазыцыі комплексу. Гаспадарчыя пабудовы знаходзяцца ў паўнёва-ўсходняй частцы.

## Парк
Сядзіба мае рэгулярны плян з геамэтрычна правільнымі дзялянкамі пладовага саду, агароду і шэрагам прастакутных ставоў. Да ракі спускаецца невялікі парк пэйзажнага тыпу.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Германавічы
Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Дрысьвяты)

**Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік архітэктуры першай паловы XX стагодзьдзя ў Дрысьвятах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на Замкавай вуліцы. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі стылю мадэрну. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Драўляны касьцёл у Дрысьвятах збудавалі ў 1929 годзе паводле праекту архітэктара Лявона Вітан-Дубейкаўскага

У 1970-я гады савецкія ўлады зачынілі касьцёл. У 1990-я гады будынак касьцёла вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі стылю мадэрну. Гэта прастакутны ў пляне будынак зь 5-граннай алтарнай апсыдай, бабінцам і закрысьціямі, накрыты дахам складанай формы. Галоўны фасад вылучаецца высокай 5-яруснай вежай-званіцай (першы і другі ярусы чацьверыковыя, трэці — васьмерыковы, чацьверты і пяты — цыліндрычныя, уваход афармляюць падчэні на чатырох мураваных слупах. Ашаляваныя дошкамі сьцены праразаюцца прастакутнымі аркавымі і круглымі вокнамі.

Унутраная прастора падзяляецца васьмю слупамі на тры нэфы. Столь кесанаваная, з арнамэнтальнай размалёўкай. Над бабінцам месьцяцца хоры.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Dryśviaty, Rynak, Śviatych Piatra i Paŭła. Дрысьвяты, Рынак, Сьвятых Пятра і Паўла (1908).jpg|Стары касьцёл, 1908 г.
Dryśviaty, Rynak. Дрысьвяты, Рынак (1919-39).jpg|да 1939 г.
Dryśviaty, Śviatych Piatra i Paŭła. Дрысьвяты, Сьвятых Пятра і Паўла (1919-39).jpg|да 1939 г.
Dryśviaty, Śviatych Piatra i Paŭła. Дрысьвяты, Сьвятых Пятра і Паўла (1920-29).jpg|1920-я гг.


Dryśviaty, Śviatych Piatra i Paŭła. Дрысьвяты, Сьвятых Пятра і Паўла (1927).jpg|1927 г.
Dryswiaty1930 Church.jpg|1930 г.
Dryśviaty, Rynak, Śviatych Piatra i Paŭła. Дрысьвяты, Рынак, Сьвятых Пятра і Паўла (06.1934).jpg|чэрвень 1934 г.
Dryśviaty. Дрысьвяты (1930-39).jpg|1930-я гг.


### Сучасныя здымкі

Kasciol Drysviaty.JPG|Агульны выгляд
Дрысьвяты.JPG|З боку апсыды
Дрысьвяты 2.jpg|Інтэр’ер
Дрысвяты. Касцёл. Інтэр'ер (01).jpg|Алтар


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Дрысьвяты (вёска)
Катэгорыя:Касьцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Дрысьвяцкі замак

**Дрысьвяцкі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Дрысьвятах. Знаходзіўся на высьпе Замку возера Дрысьвятаў. Існаваў у XIV—XVII стагодзьдзях. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Драўляны замак у Дрысьвятах збудавалі ў XIV ст. на гарадзішчы дняпроўска-дзьвінскай культуры і пэрыяду Русі X—XIII стагодзьдзяў. У канцы XІV — пачатку XV ст. на высьпе стаяў «двор Дрысьвяты» вялікага князя Вітаўта, пазьней — Аляксандра. 

У пісьмовых крыніцах замак упамінаецца ў 1514 годзе, з 1542 году ім валодаў маршалак Ян Юр’евіч Глябовіч. Дакумэнты 1557, 1561, часоў Інфлянцкай вайны (1558—1583) і тагачасныя сьведкі адзначылі ў замку значную залогу. Захавалася апісаньне замка за 1662 год.

У 2-й палове XVII ст. замак перастаў існаваць.

## Архітэктура
Займаў пляцоўку (75 х 50 м) авальнай формы, якая ўзвышалася на 6—7 м над паверхняй возера і атачалася валам. 

## Галерэя

Dryśviaty. Дрысьвяты (J. Naranovič-Naronski, 1622).jpg|Плян, 1622 г.
Drysviaty plan 17-18 cc.jpg|Плян, XVII—XVIII ст.
Dryśviacki zamak. Дрысьвяцкі замак (1908).jpg|1908 г.
Dryśviacki zamak. Дрысьвяцкі замак (1908) (2).jpg|1908 г.


Dryśviaty. Дрысьвяты (1908).jpg|1908 г.
Dryśviacki zamak. Дрысьвяцкі замак (A. Visłocki, 1920-29).jpg|А. Віслоцкі, 1920-я гг.
Dryśviacki zamak. Дрысьвяцкі замак (1930).jpg|1930 г.
Dryśviaty. Дрысьвяты (1930).jpg|1930 г.


## Крыніцы
 

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дрысьвяты (вёска)
Фёдар Піскуноў

**Фёдар Анто́навіч Піскуно́ў** (12 студзеня 1950, вёска Раманавічы, Гомельскі раён Гомельскай вобласьці БССР — 5 красавіка 2013, Менск, Беларусь) — беларускі лексыкограф і мовазнавец.

## Жыцьцяпіс
Скончыў хімічны факультэт БДУ (1966—1971). У 1971—1974 працаваў старшым лябарантам, малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце торфу АН БССР (з 1990 — Інстытут прыродакарыстаньня). З 1974 да 1983 г. быў інжынэрам-тэхнолягам, інжынэрам-хімікам, начальнікам лябараторыі, начальнікам сэктару на вытворча-тэхнічным аб’яднаньні «Інтэграл», дзе паказаў сябе рацыяналізатарам і вынаходнікам. У 1983—2008 гг. — старшы інжынэр, навуковы супрацоўнік Інстытуту электронікі НАНБ. У 2008—2010 — Фізыка-тэхнічнага інстытуту НАНБ.

## Дзейнасьць
Асноўныя навуковыя інтарэсы ў сфэры лінгвістыкі — кампутарная лексыкаграфія, прыкладная марфалёгія і ўніфікацыя беларускага правапісу.

На працягу двух апошніх дзесяцігодзьдзяў самастойна распрацоўваў электронную базу зьвестак беларускай мовы. Вынікам гэтай працы стаў «Вялікі слоўнік беларускай мовы» (2012) — першы ў беларускай лексыкаграфіі артаграфічна-граматычны слоўнік. Аб’ём рэестру слоўніка каля 223 тысячаў словаў; апрацавана больш за 70 мільёнаў словаўжываньняў з  літаратурных крыніц.

На чале групы супрацоўнікаў стварыў першую прафэсійную праграму праверкі беларускай артаграфіі «Літара» для Microsoft Office 2000—2003 і перадаў яе ў свабоднае карыстаньне (2004). Упершыню ў беларускай лінгвістыцы выканаў поўную марфалягічную клясыфікацыю парадыгмаў беларускага дзеяслова і назоўніка, на аснове якіх стварыў электронны слоўнік «Парадыгма» аб’ёмам больш за 134 тысячы лексэмаў. Прэзэнтацыя і перадача ў свабоднае карыстаньне адбылася ў 2010 годзе.

Многія назіраньні і меркаваньні, якія ўзьніклі падчас сыстэматызаваньня фактаў марфалёгіі і артаграфіі, адлюстраваныя ў шэрагу публікацыяў, зьмешчаных у часопісе «Роднае слова». У канцэнтраваным выглядзе погляды Фёдара Піскунова наконт стану беларускай мовы і надзённых задачаў для яе адраджэньня зьмешчаныя ў аўтарскай прадмове да «Вялікага слоўніка беларускай мовы».

Фёдар Піскуноў лічыў, што *«зварот да прадстаўнічых моўных [[База зьвестак|базаў зьвестак]] — гэта эфэктыўны шлях выяўленьня тэндэнцый напісаньня, што паслужыць асновай для фармуляваньня прапановаў па ўдакладненьні або зьмене правапісных нормаў»*. Быў упэўнены ў *«непрымальнасьці пашырэньня паняцьця „нарматыўнасьць“ за межы чыста правапісных фактаў мовы»*. У дачыненьні да стандартызацыі мовы аб’ектам крытыкі сп. Піскунова зьяўляліся *«шаблянізацыя падыходаў і кіраваньне „літарай“, а не „духам“ прадпісаньняў, непераадольнае і пакуль пашыранае ўяўленьне „няма слова ў слоўніку — няма ў мове“»*.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (пілётны наклад) (асноўны наклад)
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка, прысьвечаная асобе Фёдара Піскунова, ягоным праектам і публікацыям

Катэгорыя:Беларускія лексыкографы
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Дрысьвяты)

**Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік гісторыі пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Дрысьвятах. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Дрысьвятах збудавалі ў 1908 годзе.

## Архітэктура

Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую кампазыцыю, якая складаецца з званіцы, бабінца, асноўнага аб’ёму і апсыды. У колеравым разьвязку асноўная роля адводзіцца кантрасту паміж чырвонай цэглай сьценаў і атынкаванымі дэталямі дэкору. З архітэктуры Маскоўскай дзяржавы ўжываецца афармленьне ўваходу з калёнамі-дынькамі, паўкруглыя закамары, купалы-цыбуліны на 8-гранных шыйках.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Дрысьвяты
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Дрысьвяты (вёска)
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Замошша)

**Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік гісторыі канца XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Замошшы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Замошшы збудавалі ў 1893 годзе.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. 4-часткавую аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю фармуюць 2-ярусны 4-гранны шатровы прытвор-званіца, кароткая трапезная, кубападобная малітоўная заля пад шатровым дахам з купалам-цыбулінай, гранёная апсыда. Фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі і руставанымі лапаткамі, апярэзваюцца гарадковымі фрызамі. Уваход вылучаецца кілепадобным парталам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Замошаа
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Замошша (Браслаўскі раён)
Царква Сьвятога Мікалая (Іказьнь)

**Царква Сьвятога Мікалая** — помнік гісторыі пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Іказьні. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Іказьні збудавалі ў 1905 годзе на месцы драўлянай царквы.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. 3-часткавая аб’ёмна-прасторавая кампазыцыя складаецца з прытвора-званіцы, малітоўнай залі і 5-граннай апсыды. Асноўны кубападобны аб’ём мае другі нізкі квадратны ў пляне ярус, 4-схільны пакаты дах якога завяршаецца купалам-цыбулінай на 8-гранным барабане. Надбудаваная над прытворам 2-ярусная (васьмярык на чацьверыку) званіца завяршаецца шатром з купалам-цыбулінай. Аркавы ўваходны праём вылучаецца 2-гранным парталам на калёнках. Архітэктурны дэкор улучае аркатурныя пасы, плястычныя ліштвы аркавых аконных праёмаў, кутнія калёнкі, прафіляваныя карнізы на сухарыках.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Іказьнь
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Іказьнь (вёска)
Касьцёл Сэрца Езуса (Каралеўшчына)

**Касьцёл Сэрца Езуса** — мураваны каталіцкі храм у вёсцы Каралеўшчына Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Мінуўшчына

У 1920-я рокі пачалося будаўніцтва капліцы для сем’яў супрацоўнікаў польскай чыгункі і іншых службоўцаў, якія прыехалі сюды працаваць. Парафія ў Крулеўшчыне бярэ свой пачатак у 1924 року, калі была пабудавана драўляная каплічка. Сьвятую Імшу прыяжджаў адпраўляць пробашч з Докшыцаў ксёндз Вінцэнты Борсук, які стаў першым пробашчам гэтай парафіі. У 1932 року залілі падмуркі пад новы касьцёл. Каля касьцёлу пабудавалі драўляную плябанію і заснавалі каталіцкія могілкі. У 1935—1938 роках пробашчам парафіі, у якой налічвалася 2042 католікі, быў ксёндз Казлоўскі.

У 1939—1947 роках абавязкі пробашча выконваў Валяр’ян Хвалоўскі, які падчас акупацыі пасяліўся ў вёсцы Петушкі ў сям’і Камянецкіх. У 1948 року касьцёл быў закрыты і прызначаны пад жытніцу. У 1949—1994 роках сталага душпастыра не было, бо пасьля арышту і зьняволеньня апошняга ксяндза ніхто не адважваўся ўзяцца за гэтую працу. У 1965 року касьцёл разабралі, дрэва перавезьлі ў вёску Мажаны, дзе зь яго пачалі будаваць клюб і дом састарэлых.

У 1991 року распачаліся намаганьні па адбудове касьцёлу на старым падмурку. У 1994 року ўлады аддалі ва ўласнасьць каталіцкага касьцёлу будынак былой школьнай спартовай залі, якую прыстасавалі для патрэбаў касьцёлу. 24 сьнежня 1994 у ёй адбылася першая пастэрка.

У 1995—1997 роках будынак быў больш прыстасаваны для патрэбаў касьцёлу: дабудаваная вежа, касьцёл накрыты новай бляхай. Як і ў старым касьцёле, у галоўным алтары месьціцца фігура Найсьвяцейшага Сэрца Езуса. Заменены вокны, зроблена новая столь і вонкавая атынкоўка, распачата будаўніцтва вежы.

## Пробашчы парафіі
* Ян Фібек
* Марак Пасют (2000—2003)
* Эдвард Нарадоўскі (з 2003)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Крулеўшчына — парафія Сэрца Езуса — http://catholic.by/ 
* 

Катэгорыя:Каралеўшчына (Віцебская вобласьць)
Катэгорыя:Касьцёлы Докшыцкага раёну
Катэгорыя:Касьцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Іказьненскі замак

**Іказьненскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Іказьні. Знаходзіўся на паўднёва-ўсходняй ускраіне выспы Замку возера Іказьні. Існаваў у XVI—XVIII стагодзьдзях. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Замак у Іказьні ў 1504 годзе заклаў браслаўскі староста Іван Сапега. У 1515 годзе замак вытрымаў аблогу маскоўскіх войскаў. Гісторык Аляксандар Гваньіні ў 2-й палове XVI ст. адзначаў, што «*Іказьнь — замак мураваны і места драўлянае… ад Браслава ў 2 мілях ляжыць*».

За часамі Інфлянцкай вайны (1558—1583) у 1561 годзе Сапегі разьмясьцілі ў замку значную залогу наёмных войскаў. За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) у 1654 годзе замак захапілі маскоўскія войскі, у 1655 годзе тут знаходзіліся швэдзкія аддзелы.

Замак зруйнавалі ў часы Вялікай Паўночнай вайны.

## Галерэя

П._Татарнікаў._Іказнь._Замак,_першая_палова_(будаўніцтва_Івана_Сапегі)_-_сярэдзіна_XVI_ст.jpg|Выгляд да сярэдзіны XVI ст.
П._Татарнікаў._Іказнь._Замак_г._1590-я._Перабудова_Льва_Сапегі.jpg|Па перабудове Льва Сапегі, 1590-я гг.
П._Татарнікаў._Іказнь._Замак_і_падзамча._1629._Перабудова_Яна_Станіслава_Сапегі.jpg|Па перабудове Яна Станіслава Сапегі, 1629 г.


## Крыніцы
 

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Іказьнь (вёска)
Царква Сьвятога Духа (Казяны)

**Царква Сьвятога Духа** — помнік гісторыі канца XIX — пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Казянах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Казянах збудавалі да 1903 году на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі царкву. У 1990-я гады будынак царквы перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. 4-часткавую кампазыцыю фармуюць 2-ярусная (васьмярык на чацьверыку) шатровая званіца, прастакутная трапезная, кубападобная малітоўная заля, 5-гранная апсыда з бакавымі рызьніцамі. На чырвоным фоне цаглянай муроўкі вылучаюцца атынкаваныя і пабеленыя элемэнты насычанага архітэктурнага дэкору: ліштвы аркавых аконных праёмаў, аркатурныя фрызы, кутнія лапаткі. У сылюэце пануюць купалы-цыбуліны над асноўным аб’ёмам і над званіцай.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Казяны
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Казяны
Таганска-Краснапрэсьненская лінія

**Таганска-Краснапрэсьненская лінія** (; да 1989 году — **Жданаўска-Краснапрэсьненская**) — сёмая лінія Маскоўскага мэтрапалітэну, вядомая як «фіялетавая лінія».

Лінія мае даўжыню 42,2 км і 23 станцыяў. Працягласьць паездкі па ўсёй лініі — 59 хвіліны. Сярэднесуткавы пасажырапаток у 2011 годзе склаў 965 тыс. челавек.

## Храналёгія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Маскоўскі мэтрапалітэн
Уладзімер Гуленка

**Уладзімер Гуленка** (1953, Кіеўская вобласьць —, Менск) — беларускі гісторык. Дасьледаваў парамілітарныя фармаваньні, якія дзейнічалі падчас Другой сусьветнай вайны на тэрыторыі Беларусі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Кіеўскай вобласьці, ён зь дзяцінства запомніў і запісаў аповеды пра Галадамор. Яго сям’я пацярпела ад голаду 1932–33 гадоў — тады памерлі чатыры ягоныя цёткі.
 
Скончыў інстытут у Камянец-Падольску. Пазьней пераехаў у Беларусь, працаваў у Інстытуце гісторыі НАН Беларусі, выкладаў гісторыю ў менскіх ВНУ, дасьледаваў пытаньні парамілітарных фармаваньняў падчас Другой сусьветнай вайны, ваенных дзеяньняў на тэрыторыі Беларусі.

## Творчасьць
Быў спэцыялістам у тэме ўкраінскіх і польскіх арганізацыяў і фармаваньнях, якія дзейнічалі падчас вайны на тэрыторыі Беларусі. Дасьледаваў гісторыю Ўкраінскай паўстанцкай арміі на тэрыторыі Берасьцейшчыны. Быў адным з укладальнікаў зборніку матэрыялаў на гэтую тэму «АУН-УПА на Беларусі, 1939–1953 гг.: Дакумэнты і матэрыялы».

Паводле Гуленкі, ліквідацыя УПА ў Беларусі пасьля вайны зацягнулася амаль на дзесяць гадоў. Толькі ў 1944–1946 гадах украінскія паўстанцы ўчынілі ў Беларусі каля 2400 дывэрсіяў і тэрарыстычных актаў. Паводле падлікаў спадара Гуленкі, летам 1944 году на тэрыторыі сучаснай Беларусі ваявалі 14 000 салдатаў УПА. Вывучаў ён і дзейнасьць на беларускай тэрыторыі чырвоных партызанаў і Арміі Краёвай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеўскай вобласьці
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі