Тацьцяна Мархель

**Тацьця́на Рыго́раўна Ма́рхель** (нарадзілася 19 студзеня 1939 году, в. Шпакоўшчына, Смалявіцкі раён) — савецкая, беларуская акторка тэатру і кіно, сьпявачка. Сябра Беларускага саюзу кінэматаграфістаў з 1984 году. Народная артыстка Рэспублікі Беларусь (2011).

## Жыцьцяпіс
У 1957—1959 гадах працавала мэдычнай сястрой у 6-й гарадзкой клінічнай бальніцы г. Менску. У 1959—1963 гадах вучылася ў Беларускім тэатральна-мастацкім інстытуце. Падчас вучобы сыграла ў спэктаклі «Егер» паводле А. Чэхава (пастаноўка В. Галіны).

У 1963—1966 гадах працавала ў Гарадзенскім абласным драматычным тэатры. З 1966 па 1967 год працавала ў Дзяржаўным тэатры для дзяцей і юнацтва Казахстану, г. Алматы. З 1967 па 1970 год працавала ў Магілёўскім драматычным тэатры.

У 1970—1986 гадах працавала ў НАДТ імя Якуба Коласа ў Віцебску. У 1987—1993 гадах працавала ў Тэатры-студыі кінаактора. Іграла там ў спэктаклі «Дзіця зь Віфлеема», дзе ўвасобіла на сцэне выканаўцу народных песень, чытальніка-вядучага і абагулены вобраз беларускай сялянкі.

З 1993 году — у Рэспубліканскім тэатры беларускай драматургіі.

## Фільмаграфія

### Кіно
# 1980 — Трэцяга не дадзена — *Алімпа*
# 1981 — Кантрольная па спэцыяльнасьці — *Леля*
# 1982 — Давай пажэнімся
# 1982 — Асабістыя рахункі
# 1982 — Новая Зямля
# 1984 — Радуніца
# 1988 — Мене завуць Арлекіна
# 1990 — Маці ўрагану
# 1990 — Плач перапёлкі — *Марфа*
# 1992 — Каапэратыў «Палітбюро», ці Будзе доўгім разьвітаньне
# 1992 — На цябе ўпаваю — *Дырэктар дзіцдому*
# 1993 — Тутэйшыя
# 1994 — Эпілёг
# 1998 — Кветкі ад пераможцы — *Бабка Юркі*
# 1999 — Рэйнджэр з атамнай зоны
# 2001 — Сьвежына з салютам — *Сваха*
# 2003 — Анастасія Слуцкая — *Маланка*
# 2003 — Жанчыны ў гульні бяз правіл — *Бабка Машы*
# 2005 — Глыбокая плынь
# 2005 — Бацькоўскі дом — *Алеўціна*
# 2006 — Добрая вестка
# 2008 — Рыфмуецца з каханьнем — *Соф’я Паўлаўна*
# 2008 — Застава Жыліна — *Беларуска*
# 2008 — Пакуль мы жывыя
# 2010 — Гаданьне пры сьвечках — *Аўдоцьця*
# 2010 — Жураў 2 — *Суседка*
# 2010 — Прытчы — — эпізод
# 2011 — Кроплі крыві на квітнеючым верасе
# 2011 — Пернікі з бульбы — Настасься Фёдараўна, бабуля Ягоркі
# 2011 — Немец — эпізод
# 2011 — Неба паўсюль аднолькавае…
# 2011 — Лета ваўкоў — Тарасаўна
# 2011 — Жыло-было Каханьне — Раіса
# 2012 — Канапа для самотнага мужчыны — маці Віктара
# 2012 — Во саду ли, в огороде — Евдакія
# 2012 — Адналюбы — старая на вёсцы
# 2012 — Сэрца не камень — цёця Нюра
# 2012 — Паляваньне на гаўляйтэра — маці Марыі Архіпавай
# 2013 — Сьляды апосталаў — цёця Алеўціны
# 2013 — Парфюмэрша — эпізод
# 2013 — Трэцяя сусьветная

### Сэрыялы
* 1999 — Каменская
* 2002 — Закон
* 2005 — Дзеці Ванюхіна — *Бучкіна*
* 2009 — Суд
* 2010 — Капітан Гардзееў

### Спэктаклі
* «Экстранны выклік» Л. Мітрафанава (пастаноўка А. Брыльянтшчыкава) — Фрося.
* «Порт-Артур» І. Папова, паводле А. Сьцяпанава (пастаноўка А. Струніна) — Куін-Сан.
* «Сьнежная каралева» Я. Шварца (пастаноўка Т. Гагавай).
* «Разбуджанае сумленьне» В.Шаўрына (пастаноўка У. Алейніча).
* «Пятроўка, 38» паводле Ю. Сямёнава (пастаноўка А. Струніна) — Прастытутка.
* «Сэрца на далоні» паводле І. Шамякіна (пастаноўка А. Струніна) — Маша.
* «Замак Броўдзі» паводле А. Кроніна (пастаноўка М. Харошкі).
* «Мала сказаць — кахаю!» Л. Караічава (пастаноўка В. Валадарскага) — Ніна.
* «Гады навальнічныя» К. Губарэвіча (пастаноўка В. Валадарскага) — Мар’я.
* «Ягор Булычаў ды іншыя» М. Горкага (пастаноўка В. Валадарскага) — Глафіра.
* «Саламяны капялюшык» Э. Лабіша (пастаноўка В. Валадарскага) — Анаіс.
* «Амністыя» М. Матукоўскага (пастаноўка У. Забэлы) — Бажашуткава.
* «Саслужыўцы» Э. Брагінскага і Э. Разанава (пастаноўка Л. Кавалёва) — Вольга.
* «Доктар філазофіі» Б. Нушыча (пастаноўка С. Казіміроўскага) — Проціч.
* «Прыніжаныя і зьняважаныя» паводле Ф. Дастаеўскага (пастаноўка С. Казіміроўскага) — Ганна Андрэеўна Іхменьнева.
* «Званы Віцебска» У. Караткевіча (пастаноўка В. Мазынскага) — Маці.
* «Сымон-музыка» паводле Я. Коласа (пастаноўка В. Мазынскага) — Маці.
* «Разгром» паводле А. Фадзеева (пастаноўка В. Мазынскага).
* «Заставайцеся сонцам» А. Панаяна (пастаноўка С. Казіміроўскага) — Суседка.
* «Кастусь Каліноўскі» У. Караткевіча (пастаноўка В. Мазынскага) — Маці.
* «Не страляйце ў белых лебедзяў» паводле Б. Васільева (пастаноўка Б. Эрына) — Харошына.
* «Стары дом» А. Казанцава (пастаноўка В. Масьлюка) — Зінаіда Сямёнаўна.
* «Вясельле Крачынскага» А. Сухаво-Кабыліна (пастаноўка Б. Эрына) — Атуева.
* «Адпачынак пасьля раненьня» В. Кандрацьева (пастаноўка Г. Мушперта) — Салдатка.
* «Блытаныя сьцежкі» («На вастрыні») К. Крапівы (пастаноўка В. Мазынскага) — Зоя Антонаўна.
* «Вечар» А. Дударава (пастаноўка В. Мазынскага) — Ганна.
* «Радавыя» А. Дударава (пастаноўка В. Мазынскага) — Марыя.
* «Без віны вінаватыя» А. Астроўскага (пастаноўка Б. Эрына) — Кручыніна.
* «Рамэо і Джульета» В. Шэксьпіра (пастаноўка В. Мазынскага) — Лэдзі Капулеці.
* «Сабака з залатым зубам» У. Савуліча (пастаноўка Валерыя Раеўскага) — Кацярына Карпаўна.
* «Галава» І. Сідарука (пастаноўка Валерыя Мазынскага) — Бежанка.
* «Паваліўся нехта» У. Галубка і Л. Родзевіча (пастаноўка Валерыя Мазынскага) — Магрэта.
* «Пеўчыя» Г. Марчука (пастаноўка Мікалая Дзінава) — Жанчына з голасам.
* «Рычард» В. Шэксьпіра (пастаноўка Валерыя Анісенкі) — Герцагіня Ёрская.
* «Брат мой, Сымон» У. Рудава (пастаноўка Ўладзімера Рудава) — Пані Фохт.
* «Макбет» В. Шэксьпіра (пастаноўка Валерыя Анісенкі) — Вядзьмарка.
* «Шампань-скага!» паводле вадэвіляў А. Чэхава «Прапанова» і «Юбілей» (пастаноўка Андрэя Гузія; навэла «Юбілей») — Мярчуткіна Настасься Фёдараўна.
* «Узлёт Артура Ўі, які можна было спыніць» Б. Брэхта (пастаноўка Валерыя Мазынскага) — Ганстэр Эмануэле Гіры.
* «Дзіця з Батлеема» паводле «Новага Запавету» і беларускіх народных песень (сцэнар і пастаноўка Мікалая Пінігіна) — Сялянка.
* «Стомлены д’ябал» С. Кавалёва (пастаноўка Рыда Таліпава) — 1-я дзеўка.
* «Прынц Мамабук» А. Дударава (пастаноўка Валерыя Мазынскага) — Маруся.
* «Трыбунал» А. Макаёнка (пастаноўка Валерыя Анісенкі, рэжысэр Венедыкт Расстрыжэнкаў)- Паліна.
* «Вячэра» Я. Шабана (пастаноўка Ніны Піскаровай) — Васіліна.
* «Жанчыны Бергмана» М. Рудкоўскага (пастаноўка Валерыя Анісенкі) — Інгрыд.
* «П’емонцкі зьвер» А. Курэйчыка (пастаноўка Валерыя Анісенкі) — Урбена.
* «Кабала сьвятош» («Мальер») М. Булгакава (пастаноўкаВалерыя Анісенкі і Сяргея Кавальчыка) — Рэнэ.
* «Шлях у Царград» З. Косьціча (пастаноўка Сяргея Кавальчыка) — Пані, Наркацарыца.
* «Іванаў» А. Чэхава (пастаноўка Валерыя Анісенкі) — Аўдоцьця Назараўна.
* «Каласы пад сярпом тваім» паводле рамана У. Караткевіча (пастаноўка Валерыя Анісенкі) — Тэкля.
* «Хто пакахае мадам?» А. Шурпіна (пастаноўка Венедыкта Расстрыжэнкава) — Мадам дэ Лату.
* «Чарнобыльская малітва» С. Алексіевіч (пастаноўка Бруно Бусаголя, драматург і каардынатар праграмы — Вірджынія Сіманьек (Францыя), рэжысэр — Валеры Анісенка) — Жанчына.
* «Адвечная песьня» Я. Купалы (пастаноўка Сяргея Кавальчыка) — Маці, Зіма.
* «Белы анёл з чорнымі крыламі» Д. Балыка (пастаноўка Венедыкта Расстрыжэнкава) — Бабуля.
* «Тры Жызэли» А. Курэйчык — Жызэль асеньняя.

## Узнагароды
* 1978 — ганаровая грамата Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету БССР
* 1984 — званьне «Заслужаная артыстка БССР»
* 1994 — ляўрэат Міжнароднага конкурса радыёспэктакляў «Суздаль-94» у Суздалі.
* 1999 — узнагароджана Ганаровым знакам Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь.
* 2001 — на фэстывалі «Залаты Віцязь» (г. Тамбоў) атрымала прыз сымпатыяў гледачоў.
* 2004 — мэдаль Францыска Скарыны
* 2005 — прыз за найлепшую жаночую ролю на VII Міжнародным тэлевізійна-тэатральным фэстывалі «Гэты Дзень Перамогі…» (роля Паліны ў спэктаклі «Трыбунал» А.Макаёнка, г. Масква)
* 2011 — званьне «Народная артыстка Беларусі».
* 2012 — пераможца рэспубліканскага конкурсу «Жанчына году» ў намінацыі «Жанчына-легенда 2012»
* Прыз за найлепшую жаночую ролю ў спэктаклі «Жанчыны Бергмана»:
** на фэстывалі Нацыянальнай драматургіі ў Бабруйску (2001 г.);
** на фэстывалі «Славянскія тэатральныя сутрэчы» ў Бранску (2002 г.);
** на I Міжнародным тэатральным форуме «Залаты Віцязь» (г. Масква, 2003 г.);
** на Міжнародным фэстывалі «Тэатр. Чэхаў, Ялта» (г. Ялта, 2008 г.).

## Дадатковыя зьвесткі
* У 1989 годзе прымала ўдзел у запісе альбома рок-гурта «Уліс» «Краіна доўгай белай хмары».
* У спэктаклі «Чарнобыльская малітва» гучаць беларускія народныя песьні ў яе выкананьні, якія яна запісала ад сваёй маці Веры Кірылаўны.
* Яе творчасьці прысьвечаны дакумэнтальныя фільмы: «І мацярынскі чуецца напеў» (1984), «Вось такі лёс» (1994)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інтэрвію з Т. Мархель
* Інтэрвію з Т. Мархель, Народная Воля

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смалявіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія акторкі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты БССР
Катэгорыя:Народныя артысты Беларусі