Віт (наваградзкі біскуп)

**Віт** (; ? — 1269) — дамініканін, першы (разам з Хрысьціянам) дакумэнтальна засьведчаны легітымны біскуп на беларускіх землях.

## Біяграфія
Паходзіў, відаць, зь земляў, дзе быў пашыраны культ сьвятога Віта (Саксонія, Вэстфалія, Чэхія, Польшча). Вучань сьвятога Яцка Адрованжа, заснавальніка Закону дамініканаў у Польшчы. Магчыма, што да зьяўленьня на беларускіх землях браў удзел у місіянэрскай працы ў Прусіі (ад 1240 году ёй кіраваў даміканскі правінцыял Гайдэнрык, пазьней прызначаны першым Кульмскім біскупам).

У 1251 годзе годзе біскуп Гайдэнрык атрымаў даручэньне ад папы Інакенцыюса IV знайсьці адпаведную асобу й пасьвяціць у біскупы для караля Міндоўга й яго дзяржавы. Не выключана, што Віт прыкладна ў гэты час ужо працаваў на беларускіх землях у складзе місіі ці на яе чале. У 1253 годзе гнезьненскі арцыбіскуп Пэлка высьвяціў у вёсцы Казлоў каля Сахачава на Мазовіі Віта на біскупа Літвы (*in Littoviam*). Як вынікае зь некаторых гістарычных крыніц, гэтае пасьвячэньне адбылося на ініцыятыву й, магчыма, пры ўдзеле біскупа Гайдэнрыка, які меў на гэта адпаведныя паўнамоцтвы ад папы. У крыніцах узгадваецца як «*episcopus Lubusensis (Lubecensis, Lubuzensis, Lubozanus)*» — біскуп Любчанскі (Любецкі), а таксама як «*episcopus Litovie (Lithoviensis, Littoviensis, Lithwaniensis, Lithomiriensis, Luthomiriensis)*» — біскуп Літвы (Літоўскі). Гэта дало падставу лякалізаваць першую рэзыдэнцыю біскупа ў Любчы на Наваградчыне, а зьмену тытулу на іншы зьвязаць зь пераносам сялібы біскупа ў іншы населены пункт або з узвышэньнем статусу дыяцэзіі да дзяржаўнага ўзроўню. Паводле некаторых зьвестак, Віт не дагадзіў Міндоўгу й не паладзіў зь мясцовым насельніцтвам, таму быў выгнаны з краю й нават паранены. У 1255 годзе папрасіў у папы Аляксандра IV вызваленьня ад свае пасады. Звольнены зь яе паскім лістом ад 1 сакавіка 1255 году з захаваньнем тытулу (на яго месца быў прызначаны Хрысьціян).

Выконваў абавязкі біскупа-суфрагана Ўроцлаўскае, потым Пазнанскае дыяцэзіі. Апошнія гады жыцьця правёў у Кракаве, дзе быў спавядальнікам князя Баляслава Сарамлівага. Пахаваны ў кракаўскім дамініканскім касьцёле побач з сваім настаўнікам сьвятым Яцкам Адрованжам.

Па бэатыфікацыі сьвятога Яцка ў 1543 годзе парэшткі Віта былі перапахаваныя пад алтаром сьвятога Пятра. Па кананізацыі сьвятога Яцка ў 1594 годзе кардынал і кракаўскі біскуп Юры Радзівіл выставіў рэліквіі Віта для публічнага ўшанаваньня. Яны зьмяшчаліся ў саркафагу сьвятога Яцка пад ягонай алябастравай статуяй. У ХХ ст. рэліквіі Віта былі перанесеныя ў капліцу сьвятога Крыжа, дзе яны захоўваюцца й сёньня ў сьценным аўтары.

Афіцыйнае бэатыфікацыі Віта не было, тым ня менш ён вельмі шанаваўся, а многія аўтары агіяграфічных твораў называлі яго «блаславённым». Дамінікане верылі ў ягоную сьвятасьць і зьвязвалі зь ім шматлікія цуды. У дамініканскім кляштары захоўваўся пэргамэнтны рукапіс, напісаны Вітам: «*De christianorum in Lithovia conditione deplorabii, ad sanctissimum et beatissimum patrem dominum Innocentum papam quatrum, fratris Viti de Ordine Praedicatorum episcopi Litoviensis, epistola*» («Пра гаротны стан хрысьціянаў у Ліцьве ліст да сьвятога й блаславённага айца папы Інацэнта IV ад брата Закону абвяшчальнікаў Віта, біскупа літоўскага»). Твор загінуў падчас пажару 1850 году.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Асобы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Дамініканы
Катэгорыя:Каталіцкая царква на Беларусі
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Памерлі ў 1269 годзе