Георгі Гангадзэ

**Гео́ргі (Ґія) Русла́навіч Ганга́дзэ** (або *Ґанґадзэ*; , ; 21 траўня 1969, Тбілісі, Грузінская ССР&nbsp;— 17 верасьня 2000?, Кіеўская вобласьць, Украіна)&nbsp;— украінскі апазыцыйны журналіст, заснавальнік ды першы галоўны рэдактар інтэрнэт-газэты «Українська правда».

Забіты ў 2000 року паводле загаду высокапастаўленых асобаў, набліжаных да тагачаснага прэзыдэнта Леаніда Кучмы, што спрычыніла адзін з найвялікшых палітычных скандалаў ва Ўкраіне.

## Жыцьцяпіс
### Дзяцінства і юнацтва
Нарадзіўся 21 траўня 1969&nbsp;р. у Тбілісі, у сям’і вядомага дысыдэнта і кінарэжысэра-дакумэнталіста Руслана і Алесі Гангадзэ (у дзявоцтве Корчак), каранной львавянкі.

Па сканчэньні школы паступіў на вечаровае аддзяленьне Тбіліскага інстытуту замежных моваў, адначасна працуючы.

У 1987—1989&nbsp;рр. праходзіў службу ў Аўганістане. Пасьля дэмабілізацыі вярнуўся ў Тбілісі, працягнуў вучобу. Па прыкладзе бацькі ўключыўся ў грамадзка-палітычную працу; узначаліў інфармацыйны аддзел Народнага Фронту Грузіі.

### Ва Ўкраіне
Увосень 1989 року пераехаў у Львоў, перавёўшыся на факультэт замежных моваў Львоўскага нацыянальнага ўнівэрсытэту імя Івана Франко. Актыўна ўдзельнічаў у грамадзка-палітычным жыцьці места, стварыў Грузінскі культурны цэнтар *Багратыёні*.

Калі на мяжы 1991 і 1992&nbsp;рр. у Тбілісі пачалося антызьвіядысцкае паўстаньне, Георгі вярнуўся на бацькаўшчыну, каб прыняць у ім удзел разам са сваім бацькам, які сярод іншых быў названы Зьвіядам Гамсахурдыя «ворагам народу». Пасьля перамогі паўстаньня зноўку вярнуўся ў Львоў.

Пачаў займацца кінадакумэнталістыкаю. Неўзабаве па бацькавай сьмерці ў 1993&nbsp;р. прыбыў у Грузію з намерам зьняць дакумэнтальны фільм пра вайну ў Абхазіі, аднак сам далучыўся да ваенных дзеяў. Пад час аднаго з абстрэлаў быў цяжка паранены і быў вывезены з аточанага Сухумі за некалькі дзён да падзеньня места.

1993—1994&nbsp;— галоўны рэжысэр творчага аб’яднаньня «Центр Європи». У гэты пэрыяд стварыў дакумэнтальныя фільмы «Біль землі» (1993), «Тіні війни» (1994), «Колиска» (1995), «Охоронці мрії» (1996).

У 1995 ажаніўся з выпускніцай юрфаку ЛНУ Міраславаю Пэтрышын і пераехаў у Кіеў, дзе яны пачалі працаваць на тэлебачаньні.

З 1 кастрычніка 1999&nbsp;р. (падчас прэзыдэнцкай выбарчай кампаніі) пачаў весьці штодзённую інфармацыйную праграму «Перший тур з Георгієм Гонгадзе» ў жывым этэры радыёстанцыі «Континент». У чэрвені 2000&nbsp;р.&nbsp; прыняў удзел у выбарчай кампаніі Ўладзімера Вахоўскага, які балятаваўся на пост мескага кіраўніка Віньніцы.

### «Українська правда»
17 красавіка 2000 року заснаваў інтэрнэт-выданьне «Українська правда», у якім, між іншых, публікаваліся крытычныя матэрыялы пра Леаніда Кучму і карупцыю ў ягоным атачэньні.

На той час Інтэрнэт яшчэ ня быў папулярным відам мэдыяў, таму, паводле словаў намесьніцы Гангадзэ Алены Прытулы, на пачатку верасьня 2000&nbsp;р. (перад зьнікненьнем Георгія) паслугач «УП» штодня наведвалі ўсяго 3 тысячы карыстальнікаў. Папулярнасьць выданьня неймаверна вырасла толькі пасьля пачатку «касэтнага скандалу» (19 сьнежня 2000&nbsp;року было зафіксавана 80 тысячаў наведнікаў).

14 ліпеня 2000 року Георгі Гангадзэ зьвярнуўся зь лістом да Генэральнага пракурора Ўкраіны Міхаіла Патэбенькі, у якім заявіў пра факты сачэньня за ім супрацоўнікаў міліцыі і невядомых асобаў. Аднак пракуратура адрэагавала на зварот фармальна, пераадрасаваўшы яго ў Галоўную ўправу ўнутраных справаў Кіева, якая ўстанавіла, што машына, зь якой вялося сачэньне за журналістам, мела нумары, рок таму зьнятыя з рэгістрацыі.

## Зьнікненьне
16 верасьня 2000 року каля 22:30 Георгі Гангадзэ выйшаў з працы, але дахаты так і не зьявіўся. 2 лістапада ў лесе каля Тарашчы быў знойдзены абезгалоўлены труп, у якім жонка і сябры пазналі Георгія (акрамя таго, у целе знайшлі асколкі з пары ягонага ўдзелу ў вайне з Асэтыяй).

## «Касэтны скандал»

28 лістапада 2000 року, праз два месяцы пасьля зьнікненьня Гангадзэ, Аляксандар Мароз праінфармаваў парлямэнт і журналістаў пра тое, што ён валадае таемнымі запісамі размоваў прэзыдэнта Леаніда Кучмы і высокапостаўленых чыноўнікаў ураду, якія праліваюць сьвятло на забойства Гангадзэ. Паводле словаў Мароза, у гутарках, запісаных супрацоўнікам Службы аховы прэзыдэнта Міколы Мельнічэнкі, бяруць удзел Кучма і ягоныя найбліжэйшыя памочнікі&nbsp;— кіраўнік адміністрацыі прэзыдэнта Уладзімер Літвін, міністар унутраных справаў Юры Краўчанка ды кіраўнік Службы бясьпекі Ўкраіны Леанід Дзяркач, якія абмяркоўваюць дзейнасьць Гангадзэ й вырашаюць, як зь ім быць. На думку А.&nbsp;Мароза ды некаторых іншых чальцоў парлямэнту, гэтыя гутаркі даюць падставу меркаваць, што прэзыдэнт пэўным чынам датычны да зьнікненьня Георгія Гангадзэ.

## Розгалас
Зьнікненьне ды забойства Георгія Гангадзэ выклікала шырокі рэзананс ва Ўкраіне і за мяжой. Менавіта з акцыяў пратэсту супраць выкраданьня і забойства Гангадзэ пачаліся шырокамаштабныя пратэставыя акцыі, вядомыя пад назваю «Ўкраіна бяз Кучмы».

## Расьсьледаваньне

15 сакавіка 2008 вінаватымі ў зьдзяйсьненьні забойства былі прызнаныя тры былыя супрацоўнікі Дэпартамэнту зьнешняга назіраньня і крымінальнай выведкі Міністэрства ўнутраных справаў Украіны. Суд прыгаварыў іх да пазбаўленьня волі тэрмінамі ад 12 да 13 рокаў з пазбаўленьнем афіцэрскіх званьняў.

Яшчэ раней памерлі двое іншых падазраваных у датычнасьці да справы. Ігар Ганчароў памёр у 2003 року ў шпіталі ад інфаркту, а тагачасны міністар унутраных справаў Юры Краўчанка, які фігуруе ў «стужках Мельнічэнкі», быў знойдзены 4 сакавіка 2005 ва ўласным гаражы з двума вагнястрэльнымі раненьнямі галавы. Ягоная сьмерць была кваліфікаваная сьледзтвам як самагубства.

21 ліпеня 2009 року быў арыштаваны яшчэ адзін падазраваны ў забойстве Георгія Гангадзэ Аляксей Пукач, які знаходзіўся ў міжнародным вышуку з 2004 року. 29 студзеня 2013 ён прызнаны вінаватым у забойстве Георгія Гангадзэ й прыгавораны да пажыцьцёвага зьняволеньня з канфіскацыяй маёмасьці і забаронаю займаць дзяржаўныя пасады.

## Памяць
23 жніўня 2005 пасьмяротна ўзнагароджаны званьнем Героя Ўкраіны.

У ягоны гонар названы праспэкт у Кіеве.

Дзень памяці адзначаецца шторок 16 верасьня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Матэрыялы расьсьледаваньня па справе Гангадзэ. Сканы дакумэнтаў
* Артыкулы Гангадзэ і пра Гангадзэ на бачыне «Українська правда»
* Георгі Гангадзэ ў Лентапэдыі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тбілісі
Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Украінскія журналісты
Катэгорыя:Загінулыя журналісты
Катэгорыя:Героі Ўкраіны
Катэгорыя:Памерлі ў Кіеўскай вобласьці