Тарасова доля

«**Тарасова доля**» — апошняя паэма Янкі Купалы, напісаная да 125-годзьдзя з дня нараджэньня Тараса Шаўчэнкі. Паэма была завершаная 27 лютага 1939 году ў Менску і ўпершыню апублікаваная 3 сакавіка 1939 году ў газэце «Літаратура і мастацтва». Аўтограф паэмы захоўваецца ў Літаратурным музэі Янкі Купалы. Паэма мае падзагаловак «*Памяці [[Тарас Шаўчэнка|Тараса Шаўчэнкі]]*». 

## Апісаньне
У аснове сюжэту паэмы — жыцьцёвы шлях вялікага ўкраінскага Кабзара. Асноўныя падзеі яго біяграфіі абумоўліваюць рух аўтарскага апавяданьня і фабульную пабудову твору. Нягледзячы на пэўную сюжэтную прадвызначанасьць і ўвагу да канкрэтных фактаў, у паэме дамінуе лірычны пачатак. Мастацкі зьмест твору арыентаваны ня столькі на дакладнае апісаньне жыцьця і дзейнасьці Шаўчэнкі, колькі на пранікнёнае суперажываньне яго лёсу. Біяграфічныя факты служаць імпульсамі, што актывізуюць лірычны роздум аўтара, яго глыбокія разважаньні як аб долі Кабзара, так і аб долі яго народа. Таму ў кампазыцыі паэмы апавяданьне пра трагічнае, поўнае суворых нягодаў жыцьцё Шаўчэнкі «акальцавана» ўзьнёслым аповядам пра «шчасьлівае жыцьцё сацыялістычнае Ўкраіны», які ўтварае як бы пралёг і эпілёг твору. 

Ужо ва ўступе да паэмы пачынаецца тэма Кабзара, які прарочыў народу шчасьлівую будучыню. Шматпакутны шлях Шаўчэнкі асэнсоўваецца як тыповая зьява прыгоньніцкае рэчаіснасьці. Суворыя малюнкі перажытага разгортваюцца ў шырокія разважаньні аб несправядлівым ладзе, аб народных стогнах. Разам з тым поруч з паказам трагічных перыпэтыяў жыцьця ўслаўляецца сіла мастацтва, неадольнасьць бунтарскага слова, якое выказвае думы і памкненьні народу.  Вобраз Тараса падаецца ў паэтыка-манумэнтальным пляне і пераклікаецца з вобразам Гусьляра ў паэме «Курган». 

Паэма адметная шырокімі абагульненьнямі, ёмістая паводле свайго зьместу. У творы арганічна спалучаюцца індывідуальна-стылявыя адметнасьці Купалы і народна-паэтычныя традыцыі беларускага і ўкраінскага слова. Для паэмы характэрныя шматлікія ўвасабленьні і адухаўленьні: Украіны, волі, няволі, гора і інш. У рытмічнай арганізацыі строфаў выкарыстоўваюцца асаблівасьці ўкраінскага каламыйкавага верша, што збліжае «Тарасову долю» з «Бандароўнай». 

## Пераклады і мастацкія ўвасабленьні
Паэма перакладалася на грузінскую (М. Патарыдзэ), казахскую (Ж. Абдзірашаў), летувіскую (В. Бложа), латыскую (Ю. Ванаг), расейскую (Ус. Раждзественскі, Б. Турганаў), узбэцкую (Тулкун) і ўкраінскую (А. Малышка, М. Цярэшчанка) мовы. Ілюстрацыі да паэмы рабілі М. Бельскі і Я. Раманоўскі. У 1975 годзе паэма была выдадзеная на грамадзкіх пачатках на беларускай, расейскай і ўкраінскай мовах у выглядзе кнігі-малюткі памерам 7×10 см, у якой былі выкарыстаныя малюнкі Т. Шаўчэнкі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Тарасова доля» / Аўтар — М. Лазарук. — C. 589—590.
* Навуменка І. Янка Купала. — Мн., 1980.

## Вонкавыя спасылкі
* Гуказапіс радыёпастаноўкі паэмы «Тарасова доля» на сайце Kamunikat—Беларуская інтэрнэт-бібліятэка
* Водгук на паэму Я.Купалы «Тарасова доля». Ідэйны зьмест на сайце Водгукі на вершы беларускіх паэтаў

Катэгорыя:Паэмы Янкі Купалы
Катэгорыя:Паэмы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы 1939 году