Чорны квадрат

«**Чорны квадрат**» (1915) — самая вядомая карціна Казімера Малевіча. Карціна ўяўляе сабой палатно памерам 79,5 на 79,5 сантымэтраў. На ім намаляваны чорны квадрат на белым фоне.

## Гісторыя карціны
Карціна была напісаная Малевічам улетку і ўвосень 1915 году. Па сьцьвярджэньні мастака, ён пісаў яе некалькі месяцаў.

Карціна была выстаўленая на апошняй футурыстычнай выставе «0.10», якая адкрылася ў Пецярбургу 19 сьнежня 1915 году. Сярод трыццаці дзевяці карцін, выстаўленых Малевічам на самым бачным месцы, у так званым «чырвоным куце», дзе звычайна вешаюць абразы, вісеў «Чорны квадрат».

Пасьля Малевіч напісаў некалькі копіяў «Чорнага квадрату». Пэўна вядома, што ў пэрыяд ад 1915 да пачатку 1930-х гадоў Малевіч стварыў чатыры варыянты «Чорнага квадрату», якія адрозьніваюцца малюнкам, фактурай і колерам. Адзін з «Квадратаў», хоць і датаваны аўтарам 1913 годам, прынята адносіць да мяжы 1920-х—1930-х гадоў. Ім былі таксама напісаныя карціны «Чырвоны квадрат» (у двух асобніках) і «Белы квадрат» («Супрэматычная кампазыцыя» — «Белае на белым») — адзін.

«Квадрат» адыграў сваю ролю ў афармленьні пахаваньняў Малевіча ў 1935 годзе. Падчас пахаваньняў на адкрытай плятформе грузавіка з малюнкам чорнага квадрату на капоце быў усталяваны супрэматычны саркафаг, а над магілай (блізу вёскі Нямчынаўкі) быў пастаўлены драўляны куб з малюнкам чорнага квадрату. Неўзабаве магіла была зьнішчаная.

### Гісторыя напісаньня карціны з «Квадратам»
Па сьцьвярджэньнях самога мастака, «Квадрат» займаў цэнтральнае месца ў яго творчасьці. «Я доўгі час ня мог ні есьці, ні спаць» — казаў Малевіч, — «і сам не разумеў, што такое зрабіў».

Існуе вэрсія, што на зьяўленьне «Квадрата» паўплывала сьмерць ад тыфу адзінага сына Малевіча Анатоля ў кастрычніку 1915 году.

Іншая вэрсія складаецца ў тым, што карціна была напісаная пазьней, да выставы — паколькі велізарную залю трэба было чымсьці запоўніць. Гэтая інтэрпрэтацыя заснаваная на лісьце аднаго з арганізатараў выставы Малевічу:

## Інтэрпрэтацыі
### Непасрэдная рэакцыя крытыкі
«Правая» мастацкая крытыка ўспрыняла «Чорны квадрат» як антыхрысьціянскі жэст. Найбуйнейшы на той момант мастацкі крытык, заснавальнік аб’яднаньня «Сьвет Мастацтва» Аляксандар Бенуа напісаў адразу пасьля выставы:

«Левая» крытыка зразумела «Квадрат» гэтаксама, але рэагавала на яго захоплена. Вядома, што Міхаіл Гершэнзон трымаў адну з копіяў «Квадрата» у сябе ў кабінэце над сталом.

### Інтэрпрэтацыі аўтара
Сам Казімер Малевіч у сваіх лекцыях, прысьвечаных мастацтву, зваў «Квадрат» «Царскім Немаўлём», тым самым збліжаючы «Квадрат» з малюнкам Хрыста.

У віцебскі пэрыяд творчасьці інтэрпрэтацыя «Квадрата» зьмянілася. У лістку УНАВМА № 1, які выйшаў у Віцебску 20 лістапада 1920 году, гаварылася:

### Пазьнейшыя інтэрпрэтацыі «Квадрата»
У наступным некаторыя дасьледнікі зьвязвалі «Квадрат» з габрэйскімі матывамі ў творчасьці Малевіча.

Леанід Каціс узводзіць «Чорны квадрат» да тфілін:

Той жа аўтар фіксуе факт нашэньня «чорных квадратаў» некаторымі ўдзельнікамі супрэматысцкага руху.

«Квадрат» часамі супрацьпастаўляюць г. зв. «беламу цмоку», чыстаму лісту без малюнка, што меў сымбалічнае значэньне ў даасізме.

## «Чорны квадрат» у літаратуры
Віктар Пялевін у сваім рамане «Сьвятая Кніга Пярэваратня» піша ад асобы галоўнай гераіні:

## Апошнія экспазыцыі
На знакавай выставе 2004 году ў варшаўскай галерэі «Захента» «Варшава — Масква, 1900—2000», дзе выстаўляліся больш за 300 карцін, скульптур, інсталяцыяў (у прыватнасьці, шмат карцін расейскага авангарду) «Квадрат» з Трацьцякоўскай галерэі быў прадстаўлены ў якасьці цэнтральнага экспаната выставы. Пры гэтым ён быў вывешаны ў «чырвоным куце», як на выставе «0.10».

У 2005 годзе на выставе графікі сучасных мастакоў з краінаў Цэнтральнай Эўропы «Сэнс жыцьця — сэнс мастацтва» (у Расеі была прадстаўленая ў Трацьцякоўскай галерэі з 8 лістапада да 4 сьнежня) экспанаваўся малюнак славенскай арт-групы «IRWIN» — «Тры абразы», дзе чорны квадрат Малевіча вісіць у чырвоным куце. Той жа чорны квадрат зьяўляецца ў малюнках Эрыка Булатава і Леаніда Сокава.

## Глядзіце таксама
* Чырвоны квадрат

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя аб карціне — афіцыйны сайт Дзяржаўнага Эрмітажу, 2003

Катэгорыя:Карціны Казімера Малевіча
Катэгорыя:Супрэматызм
Катэгорыя:Абстракцыянізм
Катэгорыя:Карціны 1915 году