open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Энса Пэрэс

**Э́нса Нікаля́с Пэ́рэс** (;  22 лютага 1986, Майпу, Аргентына) — аргентынскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Архэнтынас Хуніёрс» і нацыянальнай зборнай Аргентыны.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў кар’еру выступамі за мясцовы клюб «Дэпартыва», за які гуляў ягоны бацька. Прафэсійна займацца пачаў у клюбе «Гадой-Крус», за які забіў першы гол каманды ў найвышэйшым дывізіёне. У 2007 годзе прыяднаўся да клюбу «Эстудыянтэс».

8 чэрвеня 2011 году гулец перайшоў у склад партугальскай «Бэнфікі». Сума пераходу склала паводле чутак, каля 5,5 млн эўра. Пасьля сур’ёзнай траўмы калена атрыманай у адборачным матчы Лігі чэмпіёнаў, Пэрэс быў аддадзены ў арэнду назад у «Эстудыянтэс», дзе выступаў на працягу шасьці месяцаў. Пазьней вярнуўся ў партугальскі клюб, дзе стаў асноўным гульцом цэнтру паўабароны, гуляючы на гэтай пазыцыі разам зь Неманьем Мацічам.

Ягоныя выступы прыцягнулі ўвагу іншых клюбаў, а галоўны трэнэр «Бэнфікі» Жоржы Жэзуш назваў Пэрэса мозгам каманды, якога цяжка будзе замяніць. 6 ліпеня 2014 году Энса быў прызнаны найлепшым гульцом сэзону партугальскае лігі.

2 cтудзеня 2015 году «Валенсія» падпісала Пэрэса за 25 млн эўра. Дэбют гульца прыпаў на хатнюю перамогу «кажанаў» у матчы супраць мадрыдзкага «Рэалу» (2:1).

### Міжнародная
У нацыянальнай зборнай Аргентыны дэбютаваў 30 верасьня 2009 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Ганы, які скончыўся перамогай аргентынцаў зь лікам 2:0.

## Дасягненьні
**«Эстудыянтэс»**:
* Чэмпіён Аргентыны: 2010(а)
* Уладальнік Кубка прафэсійнай лігі Аргентыны: 2024
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2009

**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2014, 2015
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2014
* Уладальнік Кубка партугальскай лігі: 2014
* Уладальнік Супэркубка Партугаліі: 2014

**«Рывэр Плэйт»**:
* Чэмпіён Аргентыны: 2021, 2023
* Уладальнік Кубка Аргентыны: 2017, 2019
* Уладальнік Супэркубка Аргентыны: 2017, 2019
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2018
* Пераможца Рэкопы Паўднёвай Амэрыкі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на ESPN
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Джарджыніё Вэйнальдум

**Джарджыніё Вэйнальдум** (;  11 лістапада 1990 году, Ратэрдам, Нідэрлянды) — нідэрляндзкі футбаліст, паўабаронца саудаўскага клюбу «Аль-Ітыфак» і нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў.

## Кар’ера
### Клюбная
Зьяўляецца выхаванцам юнацкіх камандаў футбольных клюбаў «Спарта» й «Фэеноорд», за апошні зь якіх дэбютаваў 8 красавіка 2007 году ў матчы супраць «Гронінгену». 2 сьнежня 2007 году Вэйнальдум забіў свой першы гол за «Фэеноорд» у хатнім матчы супраць «Гэраклесу», ратэрдамцы тады атрымалі перамогу зь лікам 6:0. 6 сакавіка 2009 году паўабаронца падоўжыў кантракт з клюбам да лета 2012 году. Аднак 29 чэрвеня 2011 году тэхнічны дырэктар «Фэеноорду» абвесьціў пра пераход таленавітага юнака ў склад клюбу ПСВ. За гульца эйндговэнцы выклалі 5 млн эўра. Улетку 2013 году, пасьля сыходу Марка ван Бомэля й Кевіна Строотмана, Вэйнальдум быў абраны капітанам клюбу.

### Міжнародная
У 2011 годзе гулец дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў.

## Дасягненьні
**«Фэеноорд»**:
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2008

**ПСВ**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2015
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2012
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2012

**«Лівэрпул»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2020
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2019
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2019
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2019

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Soccerway
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Стэфан дэ Врэй

**Стэфан дэ Врэй** (;  5 лютага 1992 году, Аўдэркерк-аан-дэн-Эйсэль, Нідэрлянды) — нідэрляндзкі футбаліст, абаронца італьянскага клюбу «Інтэрнацыянале» і нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў.

## Кар’ера
### Клюбная
У 2002 годзе, калі дэ Врэю было 10 гадоў, ён перайшоў у футбольную школу «Фэеноорду».

17 ліпеня 2009 году футбаліст падпісаў свой ​​першы прафэсійны кантракт з «Фэеноордам», які быў разьлічаны на тры гады. 6 сьнежня ў матчы супраць «Гронінгену», Стэфан дэбютаваў у складзе сваёй каманды ў Эрэдывізіі. Ён зьявіўся на полі на 89 хвіліне сустрэчы, замяніўшы Дэні Ляндзаата, а ягоная каманда атрымала перамогу зь лікам 3:1. Свой першы гол у складзе ратэрдамскай каманды забіў 2 траўня 2010 году ў браму клюбу «Гээрэнвээн».

30 ліпеня 2014 году стала вядома пра тое, што Стэфан далучыцца да складу італьянскага «Ляцыё». Да гэтага чакалася, што абаронца можа перайсьці да ангельскага «Манчэстэр Юнайтэд», куды сышоў працаваць трэнэр ззборнай Нідэрляндаў Люі ван Гааль.

### Міжнародная
Галоўны трэнэр зборнай Нідэрляндаў Люі ван Гааль уключыў дэ Врэя ў заяўку зборнай Нідэрляндаў на чэмпіянат сьвету. 13 чэрвеня Стэфан забіў свой першы гол за зборную ў першым матчы групавога этапу супраць зборнай Гішпаніі. Дэ Врэй згуляў ва ўсіх матчах зборнай на турніры ў Бразыліі, дзе Нідэрлянды фінішавалі на трэцім месцы. Ён і Ар’ен Робэн былі абраны ў сымбалічную зборную чэмпіянату сьвету ад зборнай Нідэрляндаў.

## Дасягненьні
**«Ляцыё»**:
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2017

**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2021, 2024
* Уладальнік Кубка Італіі: 2022, 2023
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2021, 2022, 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на афіцыйным сайце «Фэеноорду»
* Профіль на Sports.ru

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Маркас Роха

**Фаўсты́на Ма́ркас Альбэ́рта Ро́ха** (;  20 сакавіка 1990 году, Ля-Плята, Аргентына) — аргентынскі футбаліст, абаронца клюбу «Расінг» і нацыянальнай зборнай Аргентыны.

## Кар’ера
### Клюбная
Маркас Роха зьяўляецца выхаванцам клюбу «Эстудыянтэс», у якім выступаў за ўсё юнацкія каманды. З 2008 году ён стаў выступаць за асноўны склад клюбу, дэбютаваўшы 7 сьнежня ў гульні супраць «Калёну», дзе правёў на поле 10 хвілінаў. 5 ліпеня 2009 году Роха забіў свой першы мяч у прафэсійнай кар’еры, паразіўшы браму «Рывэр Плэйт» і прынёсшы перамогу сваёй камандзе зь лікам 2:1. У тым жа годзе футбаліст стаў уладальнікам Кубка Лібэртадорэс.

3 лістапада 2010 году Роха дасягнуў дамоўленасьці аб тым, што ў выпадку пасьпяховага мэдычнага абсьледаваньня стане гульцом маскоўскага «Спартаку» за 3 або 4 млн даляраў. Таксама на футбаліста прэтэндавалі іншыя клюбы — ЦСКА, «Палерма», ПСВ, «Бэнфіка» і «Валенсія». 18 лютага Роха дэбютаваў у афіцыйнай гульні за «Спартак» у матчы Лігі Эўропы супраць швайцарскага «Базэлю»; у гэтай гульні «чырвона-белыя» перамаглі зь лікам 3:2.

У 2012 годзе гулец перайшоў у склад партугальскага клюбу «Спортынг». Партугальцы выклалі «Спартаку» 3,5 млн эўра за ягоныя паслугі. 19 жніўня 2014 году было абвешчана пра пераход гульца ў склад «Манчэстэр Юнайтэд» за 20 млн эўра. На наступны дзень таксама было заяўлена пра пераезд Нані ў «Спортынг» на адзін сэзон, як частка пагадненьня па трансфэру Роха.

### Міжнародная
У студзені 2011 году Роха быў выкліканы ў склад зборнай Аргентыны на таварыскі матч супраць зборнай Партугаліі, у якім і дэбютаваў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Goal.com
* Профіль на Soccerway

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Максі Радрыгес

**Максіміля́на Рубэ́н «Ма́ксі» Радры́гес** (;  2 студзеня 1981, Расарыё, Аргентына) — былы аргентынскі футбаліст, паўабаронца. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Аргентыны.

## Кар’ера
### Клюбная
Радрыгес выступаў за «Ньюэлз Олд Бойз» на працягу трох сэзонаў да пераезду ў Гішпанію. У 2002 годзе Радрыгес пераехаў у Ля Лігу ў клюбе «Эспанёл», дзе дэбютаваў 2 верасьня ў матчы дзе барсэлёнцы трывалі паразу ад мадрыдзкага «Рэалу» зь лікам 0:2.

Напачатку сэзону 2005—2006 гадоў Радрыгес пераехаў у «Атлетыка» за суму 5 млн эўра. 10 лістапада 2009 году Радрыгес забіў чатыры галы ў браму клюбу «Марбэльля» ў Кубку Гішпаніі на стадыі 1/32 фіналу, матч скончыўся перамогай мадрыдцаў зь лікам 4:0. Пасьля ад’езду ў 2007 годзе Фэрнанда Торэса у «Лівэрпул» быў абраны ў якасьці новага капітана клюбу.

13 студзеня 2010 году Радрыгес на правах вольнага агента перайшоў у ангельскі «Лівэрпул», падпісаўшы кантракт на тры з паловай гады. Ён дэбютаваў у новай камандзе ў другім тайме ў матчы супраць «Сток Сіці». 13 ліпеня 2012 году вярнуўся да хаты ў родны клюб «Ньюэлз Олд Бойз», у якім пачынаў кар’еру.

### Міжнародная
За нацыянальную зборную Аргентыны Максі дэбютаваў 8 чэрвеня 2003 году ў матчы супраць зборнай Японіі, у якім ён адразу ж адзначыўся забітым голам. На чэмпіянаце сьвету 2006 году адзначыўся дублем у браму зборнай Сэрбіі і Чарнагорыі. Пасьля прайгранага чвэрцьфіналу зборнай Нямеччыны Радрыгес ударыў у сьпіну Бастыяна Швайнштайгера. ФІФА аштрафавала футбаліста сумай у 5000 швайцарскіх франкаў і дыскваліфікавала яго на два матчы ў Кубку Амэрыкі 2007 году, на які гулец не паехаў.

## Дасягненьні
**«Атлетыка»**:
* Уладальнік Кубка Інтэртота: 2007

**«Лівэрпул»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2012

**«Ньюэлз Олд Бойз»**:
* Чэмпіён Аргентыны: 2013(ф)

**«Пэньяроль»**:
* Чэмпіён Уругваю: 2017, 2018
* Уладальнік Супэркубка Ўругваю: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Soccerbase
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Нацыянал-кансэрватызм

**Нацыяна́л-кансэрваты́зм** — палітычны тэрмін, які выкарыстоўваецца, у асноўным у Эўропе, каб апісаць варыянт кансэрватызму, які канцэнтруецца больш на нацыянальных інтарэсах, чым стандартны кансэрватызм, а таксама адстойваньні культурнай і этнічнай ідэнтычнасьці, ня будучы пры гэтым адкрыта нацыяналістычным і не падтрымліваючы вельмі правы падыход. У Эўропе нацыянальныя кансэрватары, як правіла — эўраскептыкі.

Нацыянал-кансэрватызм зьвязаны з сацыяльным кансэрватызмам, і паводле ўласнае сутнасьці можа быць у значнай ступені арыентаваным на традыцыйную сямейную і сацыяльную стабільнасьць. Многія нацыянальныя кансэрватары такім чынам зьяўляюцца сацыяльнымі кансэрватарамі.

## Нацыянал-кансэрватыўныя партыі Эўропы

*  — Рэспубліканская партыя Албаніі
*  — Фідэс
*  — Браты Італіі
*  — Парадак і справядлівасьць
*  — Альтэрнатыўная Партыя Дэмакратычных Рэформаў
*  — Людзі Сан-Марына
*  — Сэрбская прагрэсіўная партыя
*  — Народная партыя — Рух за дэмакратычную Славаччыну
*  — Швэдзкія дэмакраты

## Глядзіце таксама
* Сацыяльны кансэрватызм
* Культурны кансэрватызм
* Традыцыйны кансэрватызм
* Лібэральны нацыяналізм
* Памяркоўны нацыяналізм
* Эўраскептыцызм
* Тэрытарыяльны нацыяналізм

## Вонкавыя спасылкі
* National questions — conservatives fragmenting as liberals unite
* DISSENT-Hungary-JWMueller.pdf
* https://web.archive.org/web/20120324113907/http://www.politik.ch/eu-kritiker-gewinnen-wahlen-in-finnland.html
* https://web.archive.org/web/20120323233413/http://www.polittrends.ch/polittrends/natkons.html
Сацыяльны кансэрватызм

**Сацыя́льны кансэрваты́зм** — палітычная ідэалёгія, якая засяроджваецца на захаваньні таго, што лічыцца традыцыйнымі каштоўнасьцямі. Сацыяльны кансэрватызм зьяўляецца формай аўтарытарызму і яго часта зьвязваюць з думкай аб тым, што ўрад ці дзяржава павінныя іграць вялікую ролю ў сацыяльных і маральных справах сваіх грамадзянаў, у агульным выпадку падтрымліваць паводзіны, якія ўлады лічаць маральна правільным і перашкаджаць ці проста забараняць тое, што ўлада лічыць маральна няправільным.

## Азначэньне
У Злучаных Штатах на працягу сярэдзіны і да канца 20-га стагодзьдзя, паняцьці захаваньня традыцыйных каштоўнасьцяў разглядалася сацыял-кансэрватарамі як ідэал, які паступова разбураўся праз шэраг фэдэральных заканадаўчых актаў і з-за рашэньня Вярхоўнага Суду ЗША, што прывяло да перавароту ў асноўнай плыні сацыяльнага кансэрватызму, пачалася дзейнасьць нізавых актывістаў і спробы лабіраваць законы ў абарону традыцыйных каштоўнасьцяў на фэдэральным узроўні. Гэтая ідэалёгія звычайна з падазрэньнем ставіцца да сацыяльных зьменаў і выступае за вяртаньне фундамэнтальных каштоўнасьцяў.

Другое значэньне тэрміну *сацыял-кансэрватызм* разьвілося ў Скандынаўскіх краінах і кантынэнтальнай Эўропе. Там яно тычыцца лібэральнага кансэрватызму, які выступае за эўрапейскія дзяржавы ўсеагульнага дабрабыту. Сацыяльны кансэрватызм адрозьніваецца ад культурнага кансэрватызму, засяроджваецца на культурных аспэктах, такіх як абарона культуры пэўнае нацыі, хоць гэтыя дзьве ідэалёгіі трохі перасякаюцца.

## Характэрныя рысы
Прынятыя мэты і ідэалёгіі, якія тычацца абароны традыцыяў і/або маральнасьці часта адрозьніваюцца для розных групаў сацыяльнага кансэрватызму. Такім чынам няма нейкай агульнай палітыкі або пазыцыяў, якія лічыліся б унівэрсальнымі сярод сацыял-кансэрватараў. Аднак ёсьць шэраг прынцыпаў якіх па меншай меры большасьць сацыяльных кансэрватараў прытрымліваецца. Да такіх агульных ідэяў і філязофіяў адносяцца: нуклеарная сям’я, як базавы элемэнт грамадзтва, дзяржаўная абарона маральнасьці і таго, што фігуры сацыял-дэмакратыі згадваюць як традыцыйныя сямейныя каштоўнасьці, яны выступаюць супраць сэкулярызму і ваяўнічага атэізму. Прыкладное прымяненьне гэтых агульных прынцыпаў у сацыял-кансэрватараў розных краінаў выглядае так: выступы супраць легалізацыі абортаў, дасьледаваньняў ствалавых вузаў і эўтаназіі; выступ супраць эўгеніка эўгенікі (генных мадыфікацыяў, перадаюцца па спадчыне) і трансгуманізму, падтрымліваючы біякансэрватызм; выступы за вызначэньне шлюбу як хаўрусу адной жанчыны і аднаго мужчыны, супраць аднаплоцевых шлюбаў, супраць легалізацыі мэдычных неапраўданых наркотыкаў, прастытуцыі, дашлюбнага сэксу і сэксу па-за шлюбам; пратэсты супраць парнаграфіі і таго, што сацыял-дэмакраты лічаць непрыстойным і непрымальным.
Груздоўшчына

**Груздо́ўшчына** — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Груздоўшчына ўваходзіць у склад Гудагайскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 29 чалавек
* 1999 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудагайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Хаджалінская разьня

**Хаджалі́нская разьня́** () — масавае забойства жыхароў азэрбайджанскага гораду Хаджалы армянскімі ўзброенымі фармаваньнямі, якое ў шэрагу крыніцаў характарызуецца як самае буйное і жорсткае кровапраліцьцё за час Карабаскай вайны. У азэрбайджанскіх крыніцах гэтыя падзеі называюцца Хаджалінскай трагедыяй () або Хаджалінскім генацыдам (), які прадстаўляецца азэрбайджанскім бокам як частка больш агульнага 200-гадовага генацыду азэрбайджанцаў.

## Гісторыя
У ноч з 25 на 26 лютага 1992 году армянскія ўзброеныя фармаваньні пры ўдзеле некаторых вайскоўцаў 366-га палку Аб’яднаных сілаў СНД, дысьлякаванага ў Сьцепанакерце (мяркуецца, што яны дзейнічалі без загаду камандаваньня), занялі горад Хаджалы. Падчас штурму і пасьля яго былі параненыя, загінулі і зьніклі бязь вестак сотні мірных жыхароў.

Паводле афіцыйных дадзеных азэрбайджанскіх уладаў, у выніку гэтай трагедыі загінула (уключаючы замерзлых у шляху) 613 чалавек, зь іх 63 дзіця, 106 жанчын, 70 старых. 8 сем’яў было зьнішчана цалкам. 487 чалавек, у тым ліку 76 дзяцей, было паранена, 150 чалавек прапала бязь вестак, 1275 чалавек пабывала ў закладніках.

## Памяць
У Азэрбайджане помнікі ахвярам Хаджалінскай разьні ўсталяваны ў Баку, гарадох Закатала і Ленкарань, а таксама ў пасёлку Шаўмянаўск, дзе часова пражываюць хаджалінскія ўцекачы.

Катэгорыя:Разаніны ў Азэрбайджане
Катэгорыя:Новая гісторыя Азэрбайджану
Катэгорыя:Масавыя забойствы
Катэгорыя:Падзеі 1992 году
ESET

**[[ТАА]] ESET** () — славацкая фірма-вытворца праграмнага забесьпячэньня і рашэньняў у галіне кампутарнае бясьпекі, заснаваная ў 1992 року. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Aupark Tower (Браціслава), філіі — у Буэнас-Айрэсе, Сан-Дыега, Сан-Паўлу, Манрэалі, Сынгапуры, Празе, Кракаве, Кошыцах і Маскве. Дзейнічае ў больш як 180 краінах сьвету.

Назоў кампаніі ўяўляе сабой абрэвіятуру ангельскага выразу «**E**ssential **S**ecurity against **E**volving **T**hreats» — эфэктыўная абарона ад эвалюцыянуючых пагрозаў.

## Мінуўшчына
Гісторыя кампаніі бярэ пачатак у 1987 року, калі два маладыя праграмоўцы Пэтэр Пашка і Міраслаў Трнка, знайшоўшы адзін зь першых кампутарных вірусаў, які атрымаў назву «Вена», напісалі праграму для ягонага выяўленьня. Антывірус для апэрацыйнае сыстэмы MS-DOS атрымаў назву NOD.

Пазьней са зьяўленьнем іншых вірусаў было вырашана стварыць праграмнае рашэньне для барацьбы зь невядомымі відамі пагрозаў. З гэтай мэтаю ў 1992 року шляхам аб’яднаньня з кампаніяй Рудольфа Грубага была заснаваная фірма «ESET».

У 1998 выйшаў NOD32 1.0 для Microsoft Windows, у 2003 зьявілася вэрсія 2.0. Апошняя вэрсія NOD32 пад нумарам 2.70.39 выйшла ў лістападзе 2006 року і мела падтрымку Windows Vista.

У лістападзе 2007 быў прадстаўлены NOD32 Antivirus 3.0, а таксама новы праграмны прадукт ESET Smart Security, які камбінаваў антывірусную праграму ESET NOD32 з функцыяй фаерволу і антыспаму.

У 2010 року «ESET» выдаў антывіруснае рашэньне пад назовам ESET Cybersecurity для Mac OS X, а праз год — для АС Linux.

Для мабільных прыладаў пад кіраваньнем Windows Mobile, Symbian ці Android існуе антывірусны прадукт ESET Mobile Security.

## Узнагароды
Стала першай славацкай кампаніяй, якая тройчы (2008, 2009 і 2010) станавілася фірмай году паводле апытаньня TREND TOP Фірма году.

У 2011 року ESET была названая адною з найбольш інавацыйных кампаніяў Эўропы і ўдастоеная ўзнагароды HSBC European Business Awards.

Кампанія ўваходзіць у сьпіс найбольш разьвітых кампаніяў у сфэры высокіх тэхналёгіяў паводле рэйтынгу Deloitte Technology Fast 50 у рэгіёне Эўропы, Блізкага Ўсходу і Афрыкі (EMEA).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Славацкія вытворцы праграмнага забесьпячэньня
Катэгорыя:Браціслава
Халадовая крапіўніца

**Халадовая крапіўніца** — алергія на холад, ад якога на адкрытых участках скуры ўзьнікаюць чырвоныя плямы. Ускладненьне немачы выклікае ваніты, запамароку, дыхавіцу, тахікардыю, зьніжэньне артэрыяльнага ціску і шок. Сымптомамі ёсьць чырвоныя плямы на скуры, скурны сьверб і смыленьне, што адзначаюцца цягам некалькіх гадзінаў пры абмываньні халоднай вадой, пераходзе з халоднага памяшканьня ў цёплае і ў марознае ды сырое надвор’е. Пры зьліцьці чырвоных плямаў назіраецца ацёк скуры.

Папярэджаньню хваробы спрыяе загартоўваньне, нашэньне нацельнай бялізны з бавоўны і дастаткова цёплай вопраткі, змазваньне перад выхадам на вуліцу твару, рук і шыі крэмам. Узьнікненьню хваробы спрыяюць карыес зубоў, вірусны гепатыт, глісная хвароба і разлад страўнікава-кішачнага тракту, гаймарыт, танзіліт і халецыстыт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Дэрматалёгія
Катэгорыя:Імуналёгія
Левадыякос Лівадэя

«**Левадыякос**» — грэцкі футбольны клюб з гораду Лівадэі. Заснаваны ў 1961 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лівадэя
Баркова

Назву **Баркова** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Баркова — былая вёска ў Дрысенскім раёне
** Баркова — вёска ў Мёрскім раёне
Віктар Скорабагатаў

**Ві́ктар Іва́навіч Скорабага́таў** ( 15 лістапада 1951, Менск, БССР) — беларускі сьпявак (лірычны барытон), пэдагог, музычны дзяяч. Заслужаны артыст Беларусі (1982).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускую кансэрваторыю (1977). 3 1977 саліст Нацыянальнага тэатру опэры Беларусі, адначасова з 1985 выкладае ў Беларускай акадэміі музыкі. У 1980—81 стажыраваўся ў тэатры «Ля Скаля» (Мілян). 3 1992 — мастацкі кіраўнік створанай ім «Беларускай капэлі».

Валодае лёгкім рухомым голасам яркага тэмбру. Адзін з найбуйнейшых камэрных выканаўцаў, рэпертуар якога складаюць больш за 600 твораў айчыннай і сусьветнай клясыкі розных гістарычных і эстэтычных кірункаў. Сярод партыяў нацыянальнага рэпертуару: Беларэцкі («Дзікае паляваньне караля Стаха» У. Солтана), Мэфістофель («Фаўст» А. Радзівіла, опэра адноўлена ў пастаноўцы В. Скорабагатава ў 1999), Бусыга («У пушчах Палесься» А. Багатырова). Іншыя ролі: Нікляўс («Казкі Гофмана» Ж. Афэнбаха), Жэрмон («Травіята» Дж. Вэрдзі), Валянцін («Фаўст» Ш. Гуно), Малятэсуа («Дон Паскуале» Г. Даніцэцьці), Фігара, граф Альмавіва, Папагена («Вясельле Фігара», «Чароўная флейта» В. А. Моцарта), Фігара («Сэвільскі цырульнік» Дж. Расіні), Ялецкі, Анегін, Рабэрт («Пікавая дама», «Яўген Анегін», «Ялянта» П. Чайкоўскага), Маэстра («Маэстра капэля» Д. Чымароза). У 1988—94 ажыцьцявіў першы ў беларускім выканаўчым мастацтве праект з 10 канцэртных праграм «Анталёгія беларускай вакальнай музыкі XVI—XX стст.»

Дасьледуе старадаўнюю беларускую музыку, творчасьць малавядомых беларускіх кампазытараў, у тым ліку Я. Тарасевіча. Аўтар кніг па гісторыі беларускага музычнага мастацтва. Галоўны рэдактар сэрыяў нотных выданьняў: «Музыка старажытных сядзібаў» і «Беларускі гістарычны нотазбор» (з 1995). Мастацкі кіраўнік штогодняга фэстывалю «Адраджэньне беларускай капэлі» (з 1991).

## Узнагароды
Ляўрэат Рэспубліканскага конкурсу вакалістаў (Менск), Міжрэспубліканскага конкурсу вакалістаў (Талін), Усесаюзнага конкурсу маладых выканаўцаў савецкай песьні (Рыга; усе 1976), Усесаюзнага конкурсу імя М. Глінкі (1979; Талін), дыплямант Міжнароднага конкурсу вакалістаў (1980, Парыж). Дзяржаўная прэмія Беларусі (1990).

## Выбраная бібліяграфія
* Зайгралі спадчынныя куранты. , 1998.
* Абышоўся без славы…: Кампазітар Ян Тарасевіч. , 2001.

## Літаратура
* Мазурына Н. Скорабагатаў // 

Катэгорыя:Беларускія опэрныя сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Асобы Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатру опэры і балету
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты БССР
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Публіцыстыка

**Публіцы́стыка** ( — грамадзкі) — творы аб надзённых зьявах грамадзкага жыцьця, скіраваныя на асэнсаваньне сучаснай рэчаіснасьці шляхам спалучэньня лягічнага і пачуцьцёва-вобразнага спосабаў дасьледаваньня і адлюстраваньня. Узьдзейнічае на ход справаў і кіраўніцтва ва ўсіх галінах чалавечай дзейнасьці. Мае апавяшчальнае, выхаваўчае і пераканаўчае прызначэньне. Утварае грамадзкую думку. Найбольшае пашырэньне мае ў журналістыцы. У пісьменьнікаў прасякнута складнікамі мастацкай творчасьці. Трывалае месца заняла ў дакумэнтальным кіно, на тэлебачаньні і радыё. Якасьці: тэарэтычная абгрунтаванасьць, доказнасьць, праўдзівасьць, прынцыповасьць, тэндэнцыйнасьць, палітычная вастрыня, эмацыйнасьць і палемічнасьць.

## Жанры
Асноўныя жанры: агляд, артыкул, карэспандэнцыя і рэцэнзія. У ходзе спалучэньня з мастацкімі відамі твораў узьніклі нарыс, памфлет, фэльетон і эсэ. На стыку з навуковай літаратурай зьявіліся навукова-папулярныя жанры.

## Беларусь
Складнікі публіцыстыкі ёсьць у летапісах Вялікага Княства Літоўскага 15—16 стагодзьдзяў. Палемічная літаратура канца 16 — І паловы 17 стагодзьдзя таксама мае публіцыстычную накіраванасьць. Узорам беларускага публіцыстычнага слова ёсьць газэта «Мужыцкая праўда» Кастуся Каліноўскага і першая легальная газэта на беларускай мове «Наша Ніва». Асобныя публіцыстычныя творы напісалі Францішак Багушэвіч, Зьмітрок Бядуля, Максім Гарэцкі і Алаіза Пашкевіч, Янка Лучына (нарысы). Значнае месца ў сваёй творчасьці публіцыстыцы надаваў Максім Багдановіч. У 1920-я гады з публіцыстычнымі творамі выступалі Цішка Гартны, Міхась Зарэцкі, Ян Скрыган і Міхась Чарот. У другую сусьветную вайну да народа зьвярталіся Янка Купала, Якуб Колас, Кузьма Чорны, Аркадзь Куляшоў, Пятрусь Броўка і Пімен Панчанка. Алесь Адамовіч, Янка Брыль і Ўладзімер Калесьнік стварылі кнігу публіцыстычнай скіраванасьці «Я з вогненнай вёскі» на аснове ўспамінаў жыхароў Беларусі аб той вайне. Сьвятлана Алексіевіч напісала адпаведную кнігу «У вайны — не жаночы твар». Найбольшы ўклад у разьвіцьцё беларускай пасьляваеннай публіцыстыкі зрабілі пісьменьнікі Васіль Быкаў, Ігнат Дуброўскі, Міхась Лынькоў, Вера Палтаран, Янка Сіпакоў, Максім Танк, Іван Чыгрынаў і Іван Шамякін. У 2000-я гг. адпаведныя творы стваралі Ніл Гілевіч, Уладзімер Глушакоў, Леанід Екель, Анатоль Казловіч, Леанід Левановіч, Уладзімер Ліпскі, Сымон Шаўцоў, Міхаіл Шыманскі, Леанід Юнчык і Васіль Якавенка.

## Крыніцы


Катэгорыя:Журналістыка
Вэгетарыянства

**Вэгетарыянства** ( — расьлінны) — абмежаваньне спажываньня харчаваньня жывёльнага паходжаньня. Віды: 1) маладое (аваляктавэгетарыянства; лац. ovum + lac — яйка + малако) — улучае прыём разам з расьліннымі малочных вырабаў і яек; 2) старое (строгае, чыстае; вэганства) — прадугледжвае спажываньне выключна расьлінных вырабаў. Узьнікла ў якасьці вучэньня ў першай палове 19 ст. ў Заходняй Эўропе. Зьніжае захваральнасьць на атэрасклероз і злаякасныя пухліны. Асноўнай хібай ёсьць пагроза разьвіцьця ў арганізьме нястачы бялкоў, ненасычаных тлустых кісьляў і вітамінаў з адпаведнымі парушэньнямі абмену рэчываў. Не рэкамэндуецца ў гады росту арганізма і глыбокай старасьці, пры цяжарнасьці і кармленьні грудзьмі.

## Крыніцы
Генадзь Змудзінскі

**Гена́дзь Яўге́навіч Змудзі́нскі** (, г. Ніжняудзінск, Іркуцкая губэрня, Расейская імпэрыя — , Менск, НКВД) — беларускі графік.

## Біяграфія

Вучыўся ў Імпэратарскай Акадэміі мастацтваў (1914—1915). Потым быў мабілізаваны ў армію з пачаткам Першай сусьветнай вайны. З 1918 году ў Чырвонай Арміі: камандзір палку, начальнік выведніцкага аддзелу брыгады. З 1921 году ў Менску. У 1921 годзе выканаў некалькі плякатаў для Белдзяржвыдавецтва й Галоўпалітасьветы. Аўтар эскізу ордэна Працоўнага Чырвонага Сьцяга БССР і граматы да яго (1924), фірменнай маркі Белдзяржвыдавецтва (1924).

## Творчасьць

Адзін з заснавальнікаў школы беларускай кніжнай графікі. Ілюстраваў школьныя падручнікі, аформіў шмат кніг для дзяцей: Максім Гарэцкі «Досьвіткі», 1926; Аляксандар Нявераў «Як у нас была вайна», 1927; казку «Воўк і лес», 1928, і інш. Супрацоўнічаў з газэтай «Зьвязда» (1927—1928), на старонках якой друкаваліся ягоныя плякаты й палітычныя карыкатуры. Удзельнічаў у Першай усебеларускай мастацкай выстаўцы (1925), у Міжнароднай выстаўцы кнігі ў Ляйпцыгу (1927). Найбольш вядомыя творы станковай графікі: «Пагром», «Менская конка», «Згода нявесты», «Бежанцы» (1916), «Араты» (1925). Рэпрэсаваны ў 1938 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Шматаў В.Ф. Беларуская графіка 1917—1941 гг. Мн., 1975;
* Церашчатава В.В. Беларуская кніжная графіка 1917—1941. Мн., 1971;
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. Т.2.
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1998. — 604 с.: іл.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іркуцкай вобласьці
Катэгорыя:Беларускія графікі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Багуслаўка

Назву **Багуслаўка** маюць:

* Багуслаўка — вёска ў Маларыцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Багуслаўка — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці
Бесьпілётнік

**Бесьпілётнік** — лятак, кіраваны зь зямлі або іншага траспарту пры дапамозе бартавога кампутара або пульту кіраваньня пілётам. У 1935 г. першую іх вытворчасьць пачаў ангельскі актор Рэджынальд Дэні.

## Беларусь
У 1999 годзе Канструктарскае бюро «Індэла» распрацавала бартавую апаратуру і наземную станцыю кіраваньня бесьпілётнікам для Сухапутных войскаў і Вайскова-паветраных сілаў Беларусі. 31 ліпеня 2008 году ва Ўзброеных сілах Беларусі стварылі ўправу прымяненьня і разьвіцьця бесьпілётных авіяцыйных комплексаў.

У лютым 2011 г. Фізыка-тэхнічны інстытут Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі пачаў першую сэрыйную вытворчасьць звышлёгкіх бесьпілётнікаў «Бусел», «Скат» і «Стрыж» вагой ад 2,5 да 10 кг з практычнай стольлю да 3 тыс. мэтраў і хуткасьцю ад 50 да 100 км/г. Працягласьць іх палёту складала каля гадзіны. Прызначаліся для нагляду для прадказаньня надзвычайных здарэньняў, нагляду за дзяржаўнай мяжой і дарожным рухам, атмасфэрных і мэтэаназіраньняў, агляду стану навакольнага асяродзьдзя, прадухіленьня незаконнай высечкі лесу і браканьерства.

## Крыніцы
Дзьмітры Ігнаценка

Імя і прозьвішча **Дзьмітры Ігнаценка** маюць:

* Дзьмітры Ігнаценка (нарадзіўся ў 1988 годзе) — беларускі футбаліст
* Дзьмітры Ігнаценка (нарадзіўся ў 1995 годзе) — беларускі футбаліст
Дзьмітры Ігнаценка (1995)

**Дзьмі́тры Ігнаце́нка** (нарадзіўся 1 лютага 1995 году) — беларускі футбаліст, абаронца «Лясгасу».

## Кар’ера
### Клюбная
Кар’еру пачаў у складзе «Гомля». З 2012 году гуляў за дубль, а 13 ліпеня 2014 году дэбютаваў у асноўным складзе каманды ў матчы супраць «Нафтана», выйшаўшы на замену на 89-й хвіліне. У канцы сэзону пачаў трывала выходзіць у стартавым складзе гомельскага клюбу на пазыцыі цэнтральнага абаронцы. У сьнежні 2014 году падоўжыў кантракт з «Гомлем».

Сэзон 2015 году пачаў на лаўцы запасных, а з траўня замацаваўся ў якасьці асноўнага цэнтральнага абаронцы гамельчукоў. У верасьні атрымаў траўму, празь якую выбыў да канца сэзону. У лютым 2016 году падоўжыў кантракт з гамельчукамі, аднак праз траўмы амаль не зьяўляўся на полі, а сэзон 2017 году ўвогуле цалкам прапусьціў. Толькі ў ліпені 2018 году зноў пачаў зьяўляцца ў складзе. У жніўні 2018 году аддадзены ў арэнду бабруйскай «Белшыне» да канца сэзону, але ў сьнежні вярнуўся ў «Гомель». Сэзон 2019 году пачынаў у гомельскім дублі, пазьней усё ж такі пачаў прыцягвацца да асноўнай каманды. У сьнежні 2019 году, пасьля таго як «Гомель» чарговы раз выбыў у Першую лігу, падпісаў кантракт з «Гарадзеяй». У хуткім часе замацаваўся ў пачатковым складзе каманды.

У студзені 2021 году далучыўся да мазырскай «Славіі». Большую частку сэзону 2021 году прапусьціў праз пашкоджаньне. У сьнежні 2021 году падоўжыў кантракт з мазырскім клюбам. У 2022 годзе быў гульцом ратацыі. Па заканчэньні сэзону пакінуў «Славію» і праз траўму завяршыў прафэсійную кар’еру.

У ліпені 2023 году ў якасьці аматара далучыўся да гомельскага «Лясгасу» з Другой лігі.

### Міжнародная
Гуляў за зборную Беларусі (да 19 гадоў). 13 жніўня 2014 году дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць зборнай Малдовы (0:1). Усяго згуляў 13 матчаў за зборную, дзе пераважна выкарыстоўваўся на пазыцыі цэнтральнага абаронцы.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Гомелю»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Дайноўка (Астравецкі раён)

**Дайноўка** — хутар ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Дайноўка ўваходзіць у склад Гудагайскага сельсавету.

## Гісторыя

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудагайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Don’t Cry for Me Argentina

«**Don’t Cry for Me Argentina**» () — найпапулярнейшая песьня зь м’юзыклу 1978 року «Evita». Кампазытар — Эндру Лойд Ўэбэр, аўтар тэксту — Тым Райс, выканаўца — галоўны пэрсанаж Эва Пэрон. Мэлёдыя песьні пераклікаецца зь песьнямі «Oh What a Circus» і «Eva’s Final Broadcast» з гэтага ж шоў. У 1981 року Райс і Лойд Ўэбэр атрымалі ўзнагароду Айвара Навэла за найлепшую музыку і тэкст песьні.

## Арыгінальная вэрсія
Мюзыкл «Evita» сьпярша плянаваўся як альбом, пазьней быў адаптаваны для сцэны. Выканаўцай галоўнай ролі Эвы Пэрон у 1976 року была Джулі Ковінгтан. Выдадзены на аснове гэтага запісу самотнік тыдзень займаў першую пазыцыю ў Вялікабрытаніі ў лютым 1977, дасягнуўшы продажаў амаль мільёну копіяў. Займала першыя пазыцыі таксама ў Гішпаніі, Ірляндыі, Нідэрляндах, Францыі.

Падчас Фолклэндзкай вайны паміж Вялікабрытаніяй і Аргентынай запісы Ковінгтан былі забароненыя на Бі-Бі-Сі, а палкавыя аркестры брытанскіх войскаў іранічна выконвалі гэтую песьню, высадзіўшыся на астравох.

Падчас дыктатуры Фэрдынанда Маркаса (1972—1986) песьня была таксама забароненая на Філіпінах з тае прычыны, што жыцьцё былой першай лэдзі Імэльды, жонкі Маркаса, было падобным да лёсу Эвіты Пэрон..

## Кавэр-вэрсіі
Песьня шматразова была выконваная і пераробленая іншымі артыстамі, сярод якіх The Carpenters (1977), Элэйн Пэйдж (1978), The Shadows (1978), Том Джонз (1979), Шынэйд О’Конар (1992), Сара Брайтман (1996), Мадонна (1996), Il Divo (2011), Ніколь Шэрзінгер (2013) ды іншыя.

## Паходжаньне назвы
Адна з мэмарыяльных таблічак на магіле Эвіты Пэрон у Буэнас-Айрэсе, пастаўленая аб’яднаньнем таксоўшчыкаў места, мае надпіс «Ня плач па мне, Аргентына, я незаўважна буду з табой».

## Крыніцы

Катэгорыя:Самотнікі 1976 году
Катэгорыя:Песьні зь мюзыклаў
Катэгорыя:Лідэры музычных чартаў
Катэгорыя:Эва Пэрон
Аляксандар Шульгін

Імя і прозьвішча **Аляксандар Шульгін** маюць:

* Аляксандар Шульгін — амэрыканскі навуковец
* Аляксандар Шульгін — генэрал-маёр
* Аляксандар Шульгін — украінскі палітычны дзяяч, гісторык і сацыёляг
Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году

**Чэмпіяна́т сьве́ту па футболе 2018 году** — 21-ы чэмпіянат сьвету па футболе ФІФА, які праходзіў у Расеі з 14 чэрвеня па 15 ліпеня 2018 году. Расея ўпершыню ў сваёй гісторыі стала краінай-гаспадыняй. Гэта першы чэмпіянат сьвету, які праходзіў у Эўропе з 2006 году, калі турнір меў месца ў Нямеччыне. Упершыню сусьветнае першынства праводзілася ва Ўсходняй Эўропе. У суме гэта 11 раз, калі яно праходзіла ў Эўропе. Усе стадыёны, якія прымалі гульні чэмпіянату, месьцяцца ў эўрапейскай частцы Расеі, каб захаваць добрую лягістыку для замежных камандаў і заўзятараў.

У фінальным турніры прымалі ўдзел 32 нацыянальныя зборныя, 31 зь якіх прайшлі стадыю кваліфікацыйных спаборніцтваў, а зборная Расеі аўтаматычна кваліфікавалася як каманда-гаспадар. 20 з 32 зборных бралі ўдзел у чэмпіянаце сьвету 2014 году, у тым ліку і дзейны чэмпіён зборная Нямеччыны. У гэты ж час зборныя Ісьляндыі і Панамы ўпершыню ў сваёй гісторыі бралі ўдзел у мундыялі.

Чэмпіянат сьвету 2018 году ў Расеі праходзіў у 11 гарадох на 12 стадыёнах. Фінал адбыўся 15 ліпеня на стадыёне «Лужнікі» ў Маскве. Зборная Францыі перамагла зборную Харватыі зь лікам 4:2 і другі раз у сваёй гісторыі выйграла чэмпіянат сьвету. Пераможца чэмпіянату сьвету возьме ўдзел у Кубку канфэдэрацыяў 2021 году.

## Стадыёны
Расея як арганізатар прапанавала наступныя гарады, якія прымуць матчы чэмпіянату: Калінінград, Казань, Краснадар, Масква, Ніжні Ноўгарад, Растоў-на-Доне, Санкт-Пецярбург, Самара, Саранск, Сочы, Валгаград, Яраслаўль і Екацярынбург. Усе гарады знаходзяцца ў непасрэднай блізкасьці або ў эўрапейскай частцы Расеі, што дазволіць скараціць магчымыя пераезды з гораду ў горад. Аднак стаўка на 13 гарадоў-гаспадароў і 16 стадыёнаў перавышала мінімальныя патрабаваньні ФІФА.

У кастрычніку 2011 году колькасьць стадыёнаў была паменшана з 16 да 14. Будаўніцтва прапанаванага стадыёну ў Падольску ў Маскоўскай вобласьці было адменена абласным урадам, а стадыёны сталіцы «Адкрыцьцё-Арэна» і «Дынама» канкуравалі адзін з адным за права прыняць матчы паводле таго, хто зь іх будзе пабудаваны першым.

Канчатковы выбар гарадоў-гаспадароў быў абвешчаны 29 верасьня 2012 году. Колькасьць зноўку была скарочана, ужо да 11 гарадоў, а колькасьць стадыёнаў да 12. Такім чынам з канчатковага сьпісу былі выдалены Краснадар і Яраслаўль. Фінал чэмпіянату сьвету пройдзе на стадыёне «Лужнікі» ў Маскве.

## Групавы этап
Лёсаваньне групавога этапу прайшло 1 сьнежня 2017 году. Каманды былі падзеленыя на 8 групаў па 4 каманды. Па дзьве найлепшыя каманды з кожнай групы выйшлі ў 1/8 фіналу.

### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

### Група G

### Група H

## Плэй-оф

:1 — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці
:2 — матч завершыўся ў дадатковы час

### 1/8 фіналу

### 1/4 фіналу

### 1/2 фіналу

### Матч за 3-е месца

### Фінал

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па футболе
Рускае Сяло

Назву **Рускае Сяло** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Рускае Сяло — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці
* Рускае Сяло — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
Сьвідэршчына

Назву **Сьвідэршчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Сьвідэршчына — хутар у Мёрскім раёне
** Сьвідэршчына — вёска ў Талачынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Сьвідаўка
* Сьвідзера
* Сьвідзічы
* Сьвідна
* Сьвіднае
* Сьвідоўшчына
* Сьвідэра
Другая менская кальцавая аўтамабільная дарога

**Друга́я ме́нская кальцава́я аўтамабі́льная дарога** (**МКАД-2**), **аўтамагістраль М14** — аўтамабільная магістраль вакол Менску.

Дарога пабудаваная часткова па новым напрамку, а таксама з выкарыстаньнем дзейных участкаў аўтадарог. Агульная яе працягласьць складае каля 160 км.

## Гісторыя
У 2011 годзе пачалі будоўлю 2-й менскай аўтадарогі, але празь фінансавы крызіс у Беларусі 2011 году яе прыпынілі. У сакавіку 2014 году ўзьвядзеньне 2-й МКАД аднавілі. У ліпені 2014 году «Банк разьвіцьця Беларусі» вылучыў Міністэрству транспарту і камунікацыяў Беларусі пазыку на 559 млн рублёў (54,5 млн даляраў) для будаўніцтва 2-й МКАД. 3 верасьня 2014 году падчас наведваньня будаўнічай пляцоўкі на адным з участкаў ў Менскім раёне, дзе пройдзе другая кальцавая аўтадарога, Прэзыдэнт Беларусі Аляксандар Лукашэнка 
даручыў увесьці ў строй МКАД-2 да 1 студзеня 2017 году.

Будаўніцтва другой кальцавой аўтадарогі вакол Менску плянавалася ажыцьцявіць у два этапы. На першым этапе было заплянаванае будаўніцтва ўчастку ад аўтадарогі  Менск — Віцебск (раён Астрашыцкага Гарадку) да аўтадарогі  Менск — Горадня (раён Аксакаўшчыны) працягласьцю каля 46,1 км. На другім этапе заплянаванае будаўніцтва ўчастку ад аўтадарогі  Менск — Горадня — мяжа Польшчы да аўтадарогі / Берасьце — Менск — мяжа Расеі працягласьцю 42 км.

У складзе МКАД-2 меркавалася выкарыстаць участкі аўтадарог: 
* / Берасьце — Менск — мяжа Расеі (48 км), 
*  Менск — Нацыянальны аэрапорт Менск,
*  Слабада — Паперня.

6 кастрычніка 2015 году  Прэзыдэнт Беларусі Аляксандар Лукашэнка адкрыў участак у 23,7 км другой менскай кальцавой аўтадарогі. 16 сьнежня 2015 году адкрыты рух на ўчастку ад дарогі  Менск — Маладзечна — Нарач да аўтатрасы  Менск — Горадня. Такім чынам стаў даступным ўчастак каля 47 км, які злучыў віцебскую і гарадзенскую шашу.

22 сьнежня 2016 году адкрыўся рух па завершанай Другой менскай кальцавой аўтадарозе.

## Парамэтры аўтадарогі
* Даўжыня — каля 160 км.
* Шырыня — 22,7 м. 
* Чатыры паласы (па 2 у кожным напрамку) 
* Разьдзяляльная паласа — 2,7 м. 
* Разьліковая хуткасьць — 120 км/г.
* Інтэнсіўнасьць руху 11,3 — 24,3 тыс. аўтамабіляў у суткі. 
* Набліжаныя да забудовы ўчасткі дарогі будуць абсталяваныя шумаахоўнымі экранамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Другая кальцавая дарога вакол Мінска: калі, дзе і за колькі

Катэгорыя:Дарогі Беларусі
Катэгорыя:Кальцавыя аўтадарогі
Напад на Кізьляр (1996)

**Наезд на Кізьля́р чачэнскага атраду на чале з Салманам Радуевым** — напад чачэнскага атраду на места Кізьляр, пад час Першай расейска-чачэнскай вайны. Напад адбыўся 9 студзеня 1996 году атрадам на чале з Салманам Радуевым і Хункарпашом Ісрапілавым на места Кізьляр (Расея, Дагестан), дзе былі захоплены закладнікі. 18 студзеня 1996 году атрад вярнуўся ў Чачэнію.

З пачатку чачэнцы хацелі паказаць, што яны яшчэ не разьбітыя і могуць ваяваць. У іх ёсьць сілы да працягу вайны нават па-за Чачэніяй. У Кізьляры яны павінныя былі захапіць лякарню і закладнікаў. Затым, як у Будзёнаўску, пад пагрозай сьмерці закладнікаў прымусіць Расею да перамоваў.

## Падзеі ў Кізьляры
9 студзеня 1996 году, пасьля закліку прэзыдэнта Ічкерыі Аслана Масхадава чачэнскі атрад наехаў на места Кізьляр. Там чачэнцы напалі на мясцовы аэрапорт, на якім былі вайсковыя верталёты. Яны былі зьнішчаныя. Затым пачаўся захоп закладнікаў. Іх заганялі ў мясцовую лякарню. Гэтыя паводзіны нагадвалі Будзёнаўск. Аднак Салман Радуеў не захацеў сядзець у лякарні й чакаць нападу расейцаў. Ён нічога не патрабаваў, акрамя транспарту, каб даехаць да Чачэніі. З Кізьляру чачэнцы паехалі ўздоўж чачэна-дагестанскай мяжы. Пасьля пераезду празь вёску Першатравенскае аддзел чачэнцаў быў абстраляны расейцамі. Чачэнцы былі вымушаныя вярнуцца ў вёску Першатравенскае. У вёсцы чачэнцы рыхтаваліся да нападу расейцаў, што й адбылося. Расейцы ўвогуле не хацелі вызваляць закладнікаў. Галоўнае было не выпусьціць чачэнцаў у Чачэнію, як гэта было ў Будзёнаўску.

11-14 студзеня чачэнцы рыхтаваліся да бою ў Першатравенскім. 15-18 студзеня пачаўся напад расейцаў на вёску. Чачэнцы змагді вырвацца зь вёскі й уцячы ў Чачэнію, але сярод іх было шмат забітых і параненых. Было забіта таксама шмат закладнікаў. Пазьней чачэнцы ўжо не паўтаралі наезды на расейскія месты па-за Чачэніяй.

Катэгорыя:Першая чачэнская вайна
Катэгорыя:Падзеі 1996 году
Сэктар Газа (неадназначнасьць)

Назву «Сэктар Газа» маюць:

* Сэктар Газа — палестынская вобласьць на ўзьбярэжжы Міжземнага мора
* Сектор Газа — расейскі панк-рок гурт
Вечны мір (неадназначнасьць)

Назву **Вечны мір** маюць:

### Мірныя дамовы
* **[[Вечны мір (532)]]** — дамова паміж Бізантыяй і дзяржавай Сасанідаў
* **[[Вечны мір (1449)]]** — дамова паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Вялікім Княствам Маскоўскім
* **[[Вечны мір (1686)]]** — мірная дамова паміж Маскоўскай дзяржавай і Рэччу Паспалітай, якая завяршыла вайну Расеі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў

### Паняцьце
* Вечны мір (філязофія)
УТР

**«Украінскае тэлебачаньне і радыёвяшчаньне»** — дзяржаўны спадарожнікавы тэлеканал Украіны, заснаваны ў 2003 годзе. Вяшчае на ўкраінскай, ангельскай і расейскай мовах. У Эўропе выкарыстоўвае спадарожнік  з арбітальным разьмяшчэньнем 46° усходняй даўгаты. Вяшчаньне забясьпечвае прадпрыемства , што належыць .

## Мінуўшчына
Пачатковы абсяг досьледнага вяшчаньня з сакавіка 2003 г. складаў 4 гадзіны на суткі. 1 студзеня 2004 г. штодзённае вяшчаньне дасягнула 18 гадзінаў. 1 ліпеня 2007 г. яно сталася кругласутачным і пачало суправаджацца ангельскамоўнымі субтытрамі. На 2014 г. тэлеканал меў звыш мільёна *штодзённых* тэлегледачоў па ўсім сьвеце. Агульным лік гледачоў за мяжой перавышаў 23 мільёны. Столькі ж налічвалася і ва Ўкраіне, у тым ліку 7,5 млн кабэльных падпісчыкаў. Кабэльнае вяшчаньне таксама ажыцьцяўлялася ў Аргентыне, Баўгарыі, Казахстане, Латвіі, Расеі і Турцыі.

## Вонкавыя спасылкі
* [mms://live.w.gtns.net.ua/UTR Сеціўнае вяшчаньне]
* Старая бачына

Катэгорыя:Тэлеканалы
Катэгорыя:Украінскія арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Біль-Б’ен (футбольны клюб)

«**Біль-Б’ен**» — швайцарскі футбольны клюб з гораду Біль-Б’ен. Заснаваны ў 1896 годзе. Чэмпіён Швайцарыі (1947).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Біль-Б’ен
Робэрт Генін

**Робэрт Львовіч Генін** (1884, Высокае, Клімавіцкі павет, Магілёўская губэрня — , Масква) — мастак, графік.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і крамніка. Вучыўся ў Віленскай народнай мастацкай школе акадэміка Івана Трутнева, у Адэскай мастацкай вучэльні Таварыства прыгожых мастацтваў імя Вялікага князя Ўладзімера Аляксандравіча. У 1902 годзе накіраваўся на вучобу ў Мюнхэн у школу А. Ажбэ, але расчараваўся ў ёй.

Пазьней пераехаў у Парыж, жыў у камуне мастакоў «Вулей» (1904—1905). У 1904—1906 гг. вучыўся ў Акадэміі Р. Жуліяна і на факультэце сацыяльных навук у Сарбоне, потым вярнуўся ў Мюнхэн, дзе ўваходзіў у аб’яднаньне «Sema».

Удзельнік «Восеньскага салёну» (1907). Сумесна з М. Фінгештэнам выдаў цыкль рыцінаў сухой іголкай «З бэрлінскіх прытонаў» (1919). У 1936 г. у галерэі «Ліліенфэльд» прайшла апошняя пэрсанальная выстаўка.
У 1936 г. вярнуўся ў СССР, сябар МАССМ (Маскоўскі абласны саюз савецкіх мастакоў) з 1937 г. У верасьні 1941 г. пасьля пачатку вайны зь Нямеччынай спрабаваў запісацца ў апалчэньне. Памёр у Маскве.

Творы захоўваюцца ў Мастацкім музэі Рэгентсбургу, Бэрлінскім мастацкім музэі, Нацыянальным мастацкім музэі Рэспублікі Беларусь, прыватных калекцыях Нямеччыны, Швайцарыі, Францыі, Нідэрляндаў, ЗША, Расеі ды Беларусі.

## Галерэя

Файл:Музыкант з ліловым буйвалам і малпачкай.JPG|Музыка зь ліловым буйвалам і малпачкай (1926)
Файл:Robert Genin - Arbeitende Frauen.jpg|Жанчыны працуюць (каля 1912)
Файл:Robert Genin - Arbeitende Männer.jpg|Мужчыны працуюць (каля 1912)
Файл:Robert Genin - Balinesin (I).jpg|Жыхарка востраву Балі (1926)
Файл:Robert Genin - Balinesin (II).jpg|Танцаўшчыца Legong (1926)
File:Robert Genin. Portrait of Charley Chaplin, 1921.jpg|Чарлi Чаплiн (1921)
Файл:Автопортрет с церковью. 1930 г. Холст, масло.jpg|Аўтапартрэт на фоне царквы (1930)


## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Алексей Родионов. Художник Роберт Генин (1884—1941). Творчество и судьба

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1884 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клімавіцкім раёне
Катэгорыя:Расейскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Зянон Ленскі

**Зяно́н Алякса́ндравіч Ле́нскі** (1864, маёнтак Сула — 1927, Варшава) — беларускі мастак.

## Паходжаньне
Зянон Ленскі паходзіць са старажытнага шляхецкага роду гербу Астоя. Дзед Зянона Антоні Ленскі меў у сваім уладаньні некалькі маёнткаў у Менскай губэрні і ўзначальваў менскі межавы суд. Бацька Зянона Аляксандар нарадзіўся ў 1836 годзе. Маці Сабіна Карказовіч.

## Біяграфія
Зянон Ленскі нарадзіўся ў 1864 годзе ў маёнтку Сула каля Койданава. Быў другім дзіцёнкам у сям’і. Ад 1875 году да 1883 году вучыўся ў Віленскай гімназіі. Потым паехаў вучыцца Горны інстытут у Пецярбург. Адначасова з заняткамі ў інстытуце Ленскі наведваў рысавальныя клясы пры Акадэміі мастацтваў. Потым ён кінуў інстытут і стаў займацца толькі мастацтвам. У акадэміі мастацтваў Ленскі быў вольным слухачом. У 1889 годзе выехаў у Мюнхэн. У 1898 ды 1911 гадох прайшлі выставы ў Менску, у 1898 годзе ў Пецярбургу, у 1900 годзе ў Кракаве, а ў 1901—1902 гадох — у Варшаве. У 1916 годзе ён уваходзіў у надзорчую раду Таварыства Аховы помнікаў. Памёр ад раку ў лістападзе 1927 году.

## Творы
* Партрэт Схалястыкі Карказовічавай з роду Ўняхоўскіх. 2-я пал. 1880-х гадоў.
* Партрэт княгіні Катажыны Радзівіл (1890 г.).
* Мужчынскі партрэт (1891 г.).
* Партрэт З.Піатровіча (1900 г.).
* Партрэт сястры мастака Эльжбеты Ленскай, па мужу Васілеўскай (1903 г.).

## Вонкавыя спасылкі
* Вяртаньне імя: Зянон Ленскі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўпецкім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Вілем Вітэвээн

**Вілем Яганэс Вітэвээн** (; 5 траўня 1952 году ў Ратэрдаме — 17 ліпеня 2014 году, паблізу Грабава, Данецкая вобласьць, Украіна) — нідэрляндзкі палітык.

Сын Ёгана Вітэвээна, таксама палітыка. З 1990 году быў выкладчыкам права ва Ўнівэрсытэце Тыльбургу. У 1999—2007 гадах, а таксама з 15 студзеня 2014 году быў дэпутатам у верхняй палаце парлямэнту Нідэрляндаў.

Загінуў у выніку катастрофы Boeing 777 пад Данецкам разам з жонкай і дачкой.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ратэрдаме
Катэгорыя:Нідэрляндзкія навукоўцы
Катэгорыя:Нідэрляндзкія палітыкі
Катэгорыя:Памерлі 17 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 2014 годзе
Катэгорыя:Памерлі ва Ўкраіне
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Мікалай Дучыц

**Мікалай Васілевіч Дудчыц** (1896, м. Любча Наваградзкага павету Менскай губэрні (цяпер г.п. Любча Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці) — , Менск) — беларускі мастак, графік.

## Біяграфія
Вучыўся ў Наваградзкай гарадзкой вучэльні (1910—1914) у В. Іваненкі, Рысавальнай школе Імпэратарскага таварыства заахвочваньня мастацтваў (Петраград, 1914—1915) у У. Федаровіча. Выкладаў маляваньне ў школах, на рабфаках, у студыях у Менску (1925—1925). Сябра Усебеларускага аб’яднаньня мастакоў (1927—1930). Сябра Саюзу савецкіх мастакоў БССР з 1933 г., у 1938 — старшыня праўленьня гэтай арганізацыі. Удзельнік выставак з 1925 г. Жыў у Менску.
Працаваў пераважна ў жанры пэйзажу. Творам уласьціва лірычнасьць і стрыманая каляровая гама («Зіма», «Рэчка Волма», «Ля млына», «Лясная казка» і інш.). Пісаў таксама нацюрморты.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Сяргей Харэўскі. Мастак, закаханы ў Менск — Наша Ніва
* Дучыц Мікалай — Дзесяць стагоддзяў мастацтва Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наваградзкім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наваградзкім павеце Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Сябры ўсебеларускага аб’яднаньня мастакоў
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Аўстрыя Люстэнаў

«**Аўстрыя**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Люстэнаў. Заснаваны ў 1914 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Люстэнаў
Ігнацы Ўрублеўскі

**Ігнацы Ўрублеўскі** (1858, в. Голні Гарадзенскай губэрні — , Варшава, Польшча) — жывапісец, графік, майстар прыкладнога мастацтва.

## Біяграфія
Скончыў Рысавальную школу В. Герсана ў Варшаве. Супрацоўнічаў са шматлікімі часопісамі, куды даваў малюнкі са сваіх вандровак.

У канцы 1880-х-1890-х гг. ім былі выкананы партрэты сваякоў — Ельскіх: Аляксандра (1888), Ксаверыя Паўла (1894), Лявона (1910?). Да іх ліку належыць акварэльны «Партрэт Людвіга Ельскага» — унука роднага брата дзеда Ўрублеўскага. Маляваў для «Памятнай кнігі да 100-годзьдзя Адама Міцкевіча», якая выйшла ў Варшаве. Выканаў альбом рыцінаў сухой іголкай, прысьвечаных Нясьвіскаму замку (1907). Спраектаваў будынак мастацкага музэю ў Менску (1919).

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Урублеўскі Ігнат — Арт-Беларусь

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1858 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскай губэрні
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія графікі
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве