Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа і кляштар кармэлітаў (Горадня)

**Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа і кляштар кармэлітаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Горадні. Знаходзіцца ў цэнтры места, на Маставой вуліцы. Твор архітэктуры віленскага барока. 

Комплекс Гарадзенскага кармэліцкага кляштару складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса, які далучаўся да заходняга тарца касьцёла. У сярэдзіне XIX ст. улады Расейскай імпэрыі зачынілі кляштар, а ў пачатку XX ст. зруйнавалі касьцёл (захаваліся падмуркі і часткі сьценаў, на якіх стаіць адміністрацыйны будынак пад адрасам *вуліца Маставая, 37*), а кляштарны корпус перабудавалі пад вайсковыя кашары.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1650 годзе кашталян віленскі Андрэй Францішак Катовіч падараваў ордэну кармэлітаў пляц у Горадні, разьмешчаны насупраць Часнахрэсцкай царквы. Неўзабаве тут збудавалі драўляныя касьцёл і кляштар. Кляштар атрымаў дадатковыя ахвяраваньні ў XVІІ ст.
 
У 1738—1765 гадох манахі-кармэліты збудавалі мураваныя касьцёл і кляштар. Пры кляштары існавалі бібліятэка, якая налічвала больш за 1000 кніг. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Горадня апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1845 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар, а па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1881 годзе ўвесь комплекс перадалі пад вайсковыя кашары. 

У 1903 годзе расейскія ўлады зруйнавалі касьцёл (засталіся сутарэньні і часткі сьценаў), а ў 1904—1906 гадох на аснове кляштарнага корпусу збудавалі вайсковыя кашары.

### Найноўшы час
У 1994 годзе да будынку былых кашараў дабудавалі стылізаваны франтон, які аддалена нагадвае абрысамі фасад колішняга касьцёла кармэлітаў.

## Архітэктура
### Касьцёл
Касьцёл — 3-нэфавая бязьвежавая базыліка. Галоўны хваліста выгнуты фасад падзяляўся тонкапрафіляванымі карнізнымі пасамі на чатыры ярусы: асноўная моцна апрацаваная слаістымі пілястрамі роўніца, атык і прастакутны шчыт з бакавымі валютамі, фігурны франтон. Нар уваходам і аркавым акном разьмяшчаліся плястычныя ляпныя картушы, у бакавых нішах-эксэдрах — скульптура. 

Усярэдзіне апорныя слупы мелі складаную канфігурацыю у выглядзе лацінскага крыжа. Строга прастакутны абрыс прэзьбітэрыюму карэктаваўся пышным мураваным алтаром з дынамічнай групоўкай калёнаў. Агульная дынаміка архітэктурных формаў падкрэсьлівалася цэнтральна-восевым праёмам, які вёў у сьветлае памяшканьне за алтаром.

### Кляштар
Кляштарны корпус — 3-павярховы будынак, які стаяў на адным узроўні з 2-павярховым аб’ёмам закрысьціяў касьцёла і накрываўся агульным зь ім 2-схільным дахам. На трох паверхах кляштару рытмічна паўтораныя кельлі перакрываліся мураванымі скляпеньнямі і злучаліся сьветлымі калідорамі. На першым паверсе калідор вёў да 1-павярховай прыбудовы трапезнай з кухняй, пякарні і камораў, апошняя мела асобны выхад да Маставой вуліцы. 

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Horadnia, Padolnaja-Mastavaja. Горадня, Падольная-Маставая (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, 1800 г.
Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (1862).jpg|1862 г.
Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (1882).jpg|1882 г.
Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (J. Čachovič, 1876-85, 1885).jpg|1885 г.


Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (A. Sivicki, 1890, 1894).jpg|1897 г.
Horadnia, Karmelicki. Горадня, Кармэліцкі (XIX) (3).jpg|Абмеры, XIX ст.
Horadnia, Karmelicki. Горадня, Кармэліцкі (XIX) (2).jpg|Абмеры, XIX ст.
Horadnia, Karmelicki. Горадня, Кармэліцкі (XIX).jpg|Абмеры, XIX ст.


### Гістарычныя здымкі

Horadnia, Mastavaja, Karmelicki. Горадня, Маставая, Кармэліцкі (1860).jpg|1860 г.
Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (1860).jpg|1860 г.
Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (A. Rohrbach, 1861).jpg|А. Рорбах, 1861 г.
Horadnia, Padolnaja-Mastavaja. Горадня, Падольная-Маставая (A. Rohrbach, 1861).jpg|А. Рорбах, 1861 г.


Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (J. Čachovič, 1876-85).jpg|Ю. Чаховіч, 1876—1885 гг.
Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (A. Sivicki, 1890).jpg|А. Сівіцкі, 1890 г.
Horadnia, Karmelicki. Горадня, Кармэліцкі (1900).jpg|1900 г.
Horadnia, Mastavaja, Karmelicki. Горадня, Маставая, Кармэліцкі (1900).jpg|1900 г.


Horadnia, Nioman-Padzamča. Горадня, Нёман-Падзамча (1900).jpg|1900 г.
Horadnia, Mastavaja, Karmelicki. Горадня, Маставая, Кармэліцкі (1900-03) (2).jpg|1900—1903 гг.
Horadnia, Mastavaja, Karmelicki. Горадня, Маставая, Кармэліцкі (1900-03) (3).jpg|1900—1903 гг.
Horadnia, Mastavaja, Karmelicki. Горадня, Маставая, Кармэліцкі (1900-03).jpg|1900—1903 гг.


Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (1904) (7).jpg|1904 г.
Horadnia, Padolnaja-Mastavaja. Горадня, Падольная-Маставая (1904) (2).jpg|1904 г.
Horadnia, Nioman, Karmelicki. Горадня, Нёман, Кармэліцкі (1906).jpg|1906 г.
Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (1906).jpg|1906 г.


Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (E. Navicki, 1908).jpg|Э. Навіцкі, 1908 г.
Horadnia, Padolnaja-Mastavaja. Горадня, Падольная-Маставая (1915).jpg|1915 г.
Horadnia, Karmelickaja. Горадня, Кармэліцкая (1916).jpg|1916 г.
Horadnia, Padolnaja-Mastavaja. Горадня, Падольная-Маставая (1941).jpg|1941 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Горадня
Горадня
Катэгорыя:Касьцёлы Горадні
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі