Загадкавае месца

**«Загадкавае месца»** (), таксама вядомае як **Зона Прэйзэра** (паводле прозьвішча стваральніка ) — турыстычны атракцыён, разьмешчаны непадалёк ад места Санта-Круз, Каліфорнія (ЗША). Супрацоўнікі атракцыёну сьцьвярджаюць, што тут ня дзейнічаюць законы фізыкі і зямнога прыцягненьня, прыводзячы ў доказ гэтага некалькі вопытаў.

## Апісаньне
Як сьцьвярджае афіцыйная бачына атракцыёну, пад зямлёй могуць быць закапаныя пазазямныя мэталы, якія выкарыстоўваюцца для навігацыі іншаплянэтных караблёў, альбо пад зямлёй знаходзіцца сам касьмічны карабель, або што з-пад зямлі прасочваецца дыяксыд вугляроду. Сярод іншых тэорыяў пералічваюцца дзірка ў азонавым слоі, вір магмы, анамальны ўзровень дыэлектрычнае біякасьмічнае радыяцыі і радыэстэзія.

Сярод «анамаліяў» зоны більярдныя шары, што коцяцца ўгору; зэдлікі, што стаяць на сьценах; компасы, што мяняюць паказаньні стрэлкі на 180° пры набліжэньні да зямлі; людзі, што ходзяць па паверхні пад нахілам і ўздымаюцца па сьценах хаціны; бэтонная балка, на розных канцах якое людзі зьмяняюць свой рост, бо адзін яе канец «звычайны», а на другі дзейнічае загадкавая сіла.

## Мінуўшчына

Напрыканцы 1930-х рокаў Джордж Прэзэр наведаў атракцыён Джона Літцэра () «Oregon Vortex» у Голд Хіле (штат Арэгон), які на той час быў першым падобным «загадкавым месцам». Хоць першы «нахілены дом» быў запатэнтаваны яшчэ ў 1905 року Артурам Б. Грыфэнам (), аднак *Oregon Vortex* выгадна адрозьніваўся ад яго сваёй «натуральнасьцю», то бок упісанасьцю ў вакольны ляндшафт.

Джордж Прэзэр быў на той час дасьведчаным шоўмэнам, самаабвешчаным гіпнатызэрам і вынаходнікам, які атрымаў пяць патэнтаў. Разгледзеўшы вялізны патэнцыял у атракцыёнах кшталту літцэраўскага «Арэгонскага віру», ён вырашыў стварыць падобны ў Санта-Крузе, дзе жыў сам. Дзеля гэтага 21 кастрычніка 1940 року ён набыў у папярэдніх уладальнікаў Ньюкомбаў пляцоўку дыямэтрам 46 м непадалёк ад места. Пляцоўка была агароджаная закручаным плотам, які нівэляваў вакольныя вэртыкальныя дрэвы, а ў зямлю закапалі намагнічаныя кавалкі мэталу, каб заблытаць компасы наведнікаў. У пабудове атракцыёну дапамагаў старэйшы сын былых уладальнікаў, з дапамогай якога была выкапаная студня, пабудаваная нахіленая хаціна. Пасьля адкрыцьця «Загадкавага месца» напрыканцы 1940 року экскурсаводамі былі сам Прэзэр, а пасьля і ўсе тры сыны Ньюкомбаў.

Гэта, аднак, не спадабалася Джону Літцэру, стваральніку «Арэгонскага віру», які пагражаў Джорджу Прэзэру судом за «выкраданьне ідэі». Аднак гэтым справа і скончылася, бо ў судзе, каб даказаць факт парушэньня аўтарскіх правоў на «прыродныя анамаліі», Літцэр меў бы патлумачыць мэханіку працы свайго атракцыёну, заснаванага на аптычных ілюзіях.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны колькасьць наведвальнікаў атракцыёну зьменшылася настолькі, што Ньюкомбы сышлі з працы, а Прэзэр вымушаны быў прадаць яго МакКрэям (), аднак празь некалькі рокаў вярнуў у сваю ўласнасьць. На мяжы XX—XXI стагодзьдзя сын заснавальніка Брус Прэзэр прадаў атракцыён Сьмітам, ва ўласнасьці якіх ён знаходзіцца да цяпер.

## Тлумачэньне ілюзіі
«Загадкавае месца» ўяўляе сабой тыповы гравітацыйны холм — аптычную ілюзію, справакаваную нахільным разьмяшчэньнем. Унутры пахіленае хаціны памылкова адчуваюцца вышыня і арыентацыя аб’ектаў. Нават звонку, стоячы на зямлі на фоне нахіленага будынку, ілюзіі атрымоўваюцца за кошт параўнаньня чалавечага росту з вышынёй пахіленага даху, а не сапраўднага гарызонту. Акрамя таго, на думку псыхоляга з Унівэрсытэту Бэрклі Ўільяма Прынцмэтала, знаходжаньне назіральніка ў нахіленым стане павялічвае яго ўразьлівасьць да ілюзіяў удвая або ўтрая.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс гравітацыйных халмоў
* Амэсаў пакой

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Відэа-тур па «Загадкавым месцы» // YouTube
* Сюжэт «Рэн-ТВ» з «Загадкавага месца» // YouTube
* Тлумачэньне ілюзіі зь пералікам падобных месцаў
* Тлумачэньне на бачыне ўнівэрсытэту Бэрклі

Катэгорыя:Гравітацыйныя халмы
Катэгорыя:Аптычныя ілюзіі
Катэгорыя:Каліфорнія
Катэгорыя:Турызм у ЗША