Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынак (Горадня)

**Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынак** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Горадні. Знаходзіўся ў цэнтры места, на Падзамчы. Твор архітэктуры барока.

Комплекс Гарадзенскага жаночага бэрнардынскага кляштару складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса, аточаных мурам з 2-яруснай брамай-званіцай. У 1853 годзе ўлады Расейскай імпэрыі зачынілі касьцёл і кляштар, якія перабудавалі пад Барысаглебскі манастыр Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). А па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады цалкам зьнішчылі помнік архітэктуры, на месцы якога збудавалі будынак драматычнага тэатру.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1621 годзе жамойцкі староста Геранім Валовіч заснаваў у Горадні кляштар бэрнардынак на пляцы, выкупленым бэрнардынкамі і падканцлерам Казімерам Сапегам ад пісара Януша Скуміна Тышкевіча ў 1619 годзе і Юрыя Сцыпіёна ў 1621 годзе.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Горадня апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1853 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар, а ў траўні 1854 году перадалі будынкі мужчынскаму Барысаглебскаму манастыру Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Неўзабаве касьцёл перабудавалі пад царкву-мураўёўку, у якой паставілі іканастас, дзе знаходзіўся абраз Маці Божай Адзігітрыі з Каложы. У 1893 годзе ў манастыры асьвяцілі царкву ў імя прападобнага Афанасія Берасьцейскага. 

### Найноўшы час
З 1918 году манастыр стаў цэнтрам беларускага жыцьця, калі сюды ў час Першай сусьветнай вайны з Ружанастоцкага манастыра з-пад Беластоку перавялі дзіцячы прытулак для дзяўчынак. У 1916—1930 гадах у ім знаходзіліся беларускія школа і канцылярыя Беларускай вучыцельскай рады, сакратарыят Беларускага пасольскага клюбу і Беларуская школьна-прытулкавая рада, Беларускі камітэт помачы пацярпелым ад вайны і рэдакцыя газэты «Сялянская гутарка», беларуская кнігарня і Гарадзенскі аддзел Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры. У манастарскіх кельлях жылі А. Грыкоўскі, Л. Дзекуць-Малей, А. Кухарчук, А. Шах, С. Кішко, Станіслава Буйло, Д. Лічыцкі, М. Амельянчык, Е. Буднік, Л. Лукашык ды іншыя беларусы. У 1930-я гады ў будынках кляштара працавала кравецкая гімназія.

Пастановай гарвыканкаму ў чэрвені 1951 году былы касьцёл, які займала Будаўніча-мантажная ўправа № 3, перадалі на балянс гарадзенскаму «Горпищеторгу» пад склад. У 1959 годзе яго пазначылі як інтэрнат тонкасуконнага камбіната. У 1977—1984 гадох на месцы зруйнаванага комплексу збудавалі Гарадзенскі абласны драматычны тэатар.

## Архітэктура
### Касьцёл
Касьцёл — 3-нэфавая 1-вежавая базыліка. У выніку маскоўскай перабудовы будынак атрымаў шатровую званіцу і 8-гранны купальны барабан над цэнтрам даху. 

### Кляштар
Кляштарны корпус — 2-павярховы будынак складанай канфігурацыі, які стаяў перад касьцёлам. Аб'ёмы завяршаліся 2-схільнымі дахамі.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1852).jpg|1852 г.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (N. Orda, 1861-69).jpg|Н. Орда, 1861—1869 гг.
Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (N. Orda, 1861-69).jpg|Н. Орда, 1861—1869 гг.
Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (1862).jpg|1862 г.


Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (J. Čachovič, 1876-85, 1885).jpg|Па маскоўскай перабудове, 1885 г.
Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (1891).jpg|1891 г.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1896).jpg|1896 г.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1896) (2).jpg|1896 г.


### Гістарычныя здымкі

Horadnia, Nioman-Padzamča. Горадня, Нёман-Падзамча (1860).jpg|1860 г.
Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (A. Rohrbach, 1861).jpg|А. Рорбах, 1861 г.
Horadnia, Padolnaja-Mastavaja. Горадня, Падольная-Маставая (A. Rohrbach, 1861).jpg|А. Рорбах, 1861 г.
Horadnia, Nioman. Горадня, Нёман (J. Čachovič, 1876-85).jpg|Па маскоўскай перабудове. Ю. Чаховіч, 1876—1885 гг.


Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (A. Sivicki, 1890).jpg|А. Сівіцкі, 1890 г.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1899).jpg|1899 г.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1900).jpg|1900 г.
Horadnia, Nioman-Padzamča. Горадня, Нёман-Падзамча (1900).jpg|1900 г.


Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (1904).jpg|1904 г.
Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (E. Navicki, 1908).jpg|Э. Навіцкі, 1908 г.
Horadnia, Nioman, Bernardynski. Горадня, Нёман, Бэрнардынскі (1914).jpg|1914 г.
Horadnia, Nioman-Padzamča. Горадня, Нёман-Падзамча (1914).jpg|1914 г.


Horadnia, Padzamča, Bernardynski, Brama. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі, Брама (1910).jpg|1910 г.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1910).jpg|1910 г.
Horadnia, Padzamča. Горадня, Падзамча (1912).jpg|1912 г.
Horadnia, Nioman, Bernardynski. Горадня, Нёман, Бэрнардынскі (1915).jpg|1915 г.


Horadnia, Nioman, Bernardynski. Горадня, Нёман, Бэрнардынскі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Horadnia, Padzamča, Katedra-Bernardynski. Горадня, Падзамча, Катэдра-Бэрнардынскі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski, Brama. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі, Брама (1915-21).jpg|1915—1921 гг.


Horadnia, Padzamča-Mastavaja. Горадня, Падзамча-Маставая (J. Bułhak, 1919-33).jpg|Я. Булгак. 1919—1933 гг.
Horadnia, Nioman-Padzamča. Горадня, Нёман-Падзамча (1927).jpg|1927 г.
Horadnia, Nioman-Mastavaja, Stary most. Горадня, Нёман-Маставая, Стары мост (1930) (2).jpg|1930 г.
Horadnia, Nioman-Padzamča. Горадня, Нёман-Падзамча (Z. Charleŭski, 1931).jpg|З. Харлеўскі, 1931 г.


Horadnia, Nioman-Mastavaja. Горадня, Нёман-Маставая (06.1932).jpg|чэрвень 1932 г.
Horadnia, Nioman, Bernardynski. Горадня, Нёман, Бэрнардынскі (H. Poddębski, 1932-35).jpg|Г. Паддэмбскі, 
Horadnia, Zaniomanskaje pradmieście-Nioman. Горадня, Занёманскае прадмесьце-Нёман (H. Poddębski, 1932-35).jpg|Г. Паддэмбскі, 
Horadnia, Zaniomanskaje pradmieście-Nioman. Горадня, Занёманскае прадмесьце-Нёман (H. Poddębski, 1932-35) (2).jpg|Г. Паддэмбскі, 


Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1933-39).jpg|1933—1939 гг.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1933-39) (2).jpg|1933—1939 гг.
Horadnia, Padzamča. Горадня, Падзамча (1935).jpg|1935 г.
Horadnia, Nioman-Padzamča. Горадня, Нёман-Падзамча (H. Žyŭna, 1935-39).jpg|Г. Жыўна, 1935—1939 гг.


Horadnia, Nioman-Padzamča. Горадня, Нёман-Падзамча (16.08.1937).jpg|16 жніўня 1937 г.
Horadnia, Nioman-Mastavaja, Stary most. Горадня, Нёман-Маставая, Стары мост (1938).jpg|1938 г.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі(1921-39).jpg|да 1939 г.
Horadnia, Mastavaja-Padzamča. Горадня, Маставая-Падзамча (1941).jpg|1941 г.


Horadnia, Padzamča, Bernardynski. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski, Brama. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі, Брама (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski, Brama. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі, Брама (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Horadnia, Padzamča, Bernardynski, Brama. Горадня, Падзамча, Бэрнардынскі, Брама (1944).jpg|1944 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* Біяграфія гарадзенскіх вуліцаў. Ад Фартоў да Каложы. — Гародня — Wrocław, 2012.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Андрэй Чарнякевіч. Старонкі гісторыі Беларускай Гародні — Прытулак для беларускіх дзетак

Горадня
Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Горадні
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі