open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кабінда (правінцыя)

**Кабінда** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая мае экскляўнае знаходжаньне. Былая партугальская калёнія Партугальскае Конга. Мяжуе з Рэспублікай Конга й з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. На тэрыторыі правінцыі знаходзяццца буйныя радовішчы нафты, здабыча якіх забясьпечвае бюджэт рэспублікі Анголы на 80%. З гэтае нагоды на працягу дзесяцігодзьдзяў існуе сэпаратысцкі рух, які дамагаецца за незалежнасьць Кабінды. Адміністрацыйны цэнтар — Кабінда. Плошча — 7283 км², насельніцтва складае каля 300 000 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Кванда-Кубанга

**Кванда-Кубанга** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на паўднёвым усходзе краіны й мяжуе з Намібіяй на поўдні й з Замбіяй на ўсходзе. Адміністрацыйны цэнтар — Мэнонгвэ. Плошча — 199 049 км², насельніцтва складае каля 140 000 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Кунэнэ (правінцыя)

**Кунэнэ** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на поўдні краіны й мяжуе з Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтар — Анджыва. Плошча — 87 342 км², насельніцтва складае 965 288 чалавек.

## Крыніцы
Луанда (правінцыя)

**Луанда** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на захадзе краіны. Вобласьць зьяўляецца самай маленькай правінцыяў у краіне, мае выхад на Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Луанда, якая акрамя таго зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 2418 км², насельніцтва складае 1 823 282 чалавек.

## Крыніцы
Маланжэ (правінцыя)

**Маланжэ** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Маланжэ. Плошча — 97 602 км², насельніцтва складае каля 900 000 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Мошыка

**Мошыка** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на ўсходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Луэна. Плошча — 223 023 км², насельніцтва складае каля 230 000 чалавек. Унікальнасьць правінцыі заключаецца ў тым, што там пражывае больш за 10 тысячаў гішпанамоўных жыхароў (каля 4,34% насельніцтва правінцыі), што зьвязваюць з доўгай прысутнасьцю кубінскіх войскаў у час грамадзянскай вайны з 1975—2002 гады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Намібе (правінцыя)

**Намібе** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на паўднёвым захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Намібе. Плошча — 58 137 км², насельніцтва складае 313 667 (на 2006 год).
Паўднёвая Кванза

**Паўднёвая Кванза** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на захадзе краіны й мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Сумбэ. Плошча — 55 660 км², насельніцтва складае 1 881 873 чалавек (на 2014 год).

## Крыніцы
Паўднёвая Лунда

**Паўднёвая Лунда** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на ўсходзе краіны й мяжуе з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтар — Саўрыма. Плошча — 77 637 км², насельніцтва складае каля 246 000 чалавек.
Паўночная Кванза

**Паўночная Кванза** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Н’Далантанда. Плошча — 24 110 км², насельніцтва складае каля 400 000 чалавек (на 2006 год).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Уіла (правінцыя)

**Уіла** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Лубанга. Плошча — 79 022 км², насельніцтва складае каля 1 559 тысячы чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Ганзі (акруга)

**Ганзі** () — адна зь дзесяці акругаў Батсваны, якая месьціцца на захадзе краіны, мяжуе з Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтар — Ганзі. Плошча — 117 910 км², насельніцтва складае 33 170 чалавек (на 2001 год).

## Крыніцы
Квэнэнг

**Квэнэнг** () — адна зь дзесяці акругаў Батсваны, якая месьціцца на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Малепалоле. Плошча — 35 890 км², насельніцтва складае 230 335 чалавек (на 2001 год).

## Крыніцы
Кгалагадзі

**Кгалагадзі** () — адна зь дзесяці акругаў Батсваны, якая месьціцца на паўднёвым захадзе краіны, мяжуе з ПАР і Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтар — Чабонг. Плошча — 106 940 км², насельніцтва складае 42 049 чалавек (на 2001 год).

## Крыніцы
Кгатлэнг

**Кгатлэнг** () — адна зь дзесяці акругаў Батсваны, якая месьціцца на паўднёвым усходзе краіны, мяжуе з ПАР. Адміністрацыйны цэнтар — Мачудзі. Плошча — 7 960 км², насельніцтва складае 73 507 чалавек (на 2001 год).

## Крыніцы
Паўднёва-ўсходняя акруга (Батсвана)

**Паўднёва-ўсходняя акруга** () — адна зь дзесяці акругаў Батсваны, якая месьціцца на поўдні краіны й мяжуе з ПАР. Адміністрацыйны цэнтар — Габаронэ, які таксама зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 1780 км², насельніцтва складае 276 319 чалавек (на 2001 год).

## Крыніцы
Уамба (правінцыя)

**Уамба** () — адна з васямнаццаці правінцыяў Анголы, якая месьціцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Уамба. Плошча — 34 270 км², насельніцтва складае каля 1,9 млн чалавек, што складае каля 15% насельніцтва краіны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Паўночна-заходняя акруга (Батсвана)

**Паўночна-заходняя акруга** () — адна зь дзесяці акругаў Батсваны, якая месьціцца на паўночным захадзе краіны й мяжуе з Намібіяй. Адміністрацыйны цэнтар — Маун. Плошча — 129 930 км², насельніцтва складае 142 970 чалавек (на 2001 год).

## Крыніцы
Паўночна-ўсходняя акруга (Батсвана)

**Паўно́чна-ўсхо́дняя акру́га** () — адна зь дзесяці акругаў Батсваны, якая месьціцца на паўночным усходзе краіны й мяжуе з Зімбабвэ. Адміністрацыйны цэнтар — Масунга. Плошча — 5120 км², насельніцтва складае 132 422 чалавек (на 2001 год).
Цэнтральная акруга (Батсвана)

**Цэнтра́льная акру́га** () — адна зь дзесяці акругаў Батсваны, якая месьціцца ў цэнтры краіны й мяжуе з Зімбабвэ й ПАР. Самая вялікая правінцыя, а таксама зьяўляеццца першай акругай паводле колькасьці жыхароў. Адміністрацыйны цэнтар — Сэровэ. Плошча — 147 730 км², насельніцтва складае 563 260 чалавек (на 2001 год).
Букле-дзю-Муун

**Букле-дзю-Муун** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на паўночным захадзе краіны, мяжуе на паўночным-захадзе з Малі. Вобласьць пераважна заселена народнасьцямі сэнан і бваба, якія прытрымліваюцца ісламу. Адміністрацыйны цэнтар — Дэдугу. Плошча — 34 153 км², насельніцтва складае 1 434 847 (на 2006 год).

## Крыніцы
Каскадэс

**Каскадэс** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на паўднёвым захадзе краіны, мяжуе на захадзе з Малі й на поўдні з Кот-Д’Івуарам. Адміністрацыйны цэнтар — Банфора. Плошча — 18 406 км², насельніцтва складае 524 956 (на 2006 год).

## Крыніцы
Кайлі Міноўг

**Ка́йлі Эн Міно́ўг** (, нарадзілася 28 траўня 1968 году, Мэльбурн, Вікторыя, Аўстралія) — аўстралійская сьпявачка, аўтарка песень і акторка.

## Творчасьць
У верасьні 2013 году запісала сынгл «Limpido» разам зь Ляўрай Паўзіні.

## Дыскаграфія
* *Kylie* (1988)
* *Enjoy Yourself* (1989)
* *Rhythm of Love* (1990)
* *Let's Get to It* (1991)
* *Kylie Minogue* (1994)
* *Impossible Princess* (1997)
* *Light Years* (2000)
* *Fever* (2001)
* *Body Language* (2003)
* *X* (2007)
* *Aphrodite* (2010)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Кайлі Міноўг на MySpace 

Катэгорыя:Аўстралійскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся 28 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1968 годзе
Плято Сэнтраль

**Плято Сэнтраль** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Зініары. Плошча — 8 545 км², насельніцтва складае 647 516 (на 2006 год).

## Крыніцы
Саэль

**Саэль** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на поўначы краіны, мяжуе на паўночным захадзе з Малі й на паўночным усходзе з Нігерам. Адміністрацыйны цэнтар — Доры. Плошча — 35 350 км², насельніцтва складае 808 928 (на 2006 год).

## Крыніцы
От-Басэн

**От-Басэн** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на захадзе краіны, мяжуе на паўночным захадзе з Малі. У перакладзе з францускай мовы назва азначае «Верхнія басэйны». Адміністрацыйны цэнтар — Боба-Дыюлясо. Плошча — 25 344 км², насельніцтва складае 1 410 284 (на 2006 год).

## Крыніцы
Заходне-цэнтральны рэгіён (Буркіна-Фасо)

**Заходне-цэнтральны** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца ў цэнтры краіны, мяжуе на поўдні з Ганай. Адміністрацыйны цэнтар — Кудугу. Плошча — 21 722 км², насельніцтва складае 1 183 473 (на 2006 год).

## Крыніцы
Паўднёва-заходні рэгіён (Буркіна-Фасо)

**Паўднёва-заходні** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на паўднёвым захадзе краіны, мяжуе на поўдні з Кот-д’Івуарам і на ўсходзе з Ганай. Адміністрацыйны цэнтар — Гава. Плошча — 16 202 км², насельніцтва складае 808 928 (на 2006 год).

## Крыніцы
Паўднёва-цэнтральны рэгіён (Буркіна-Фасо)

**Паўднёва-цэнтральны** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на поўдні краіны, мяжуе на поўдні з Ганай. Адміністрацыйны цэнтар — Манга. Плошча — 11 321 км², насельніцтва складае 638 379 (на 2006 год).

## Крыніцы
Паўночна-цэнтральны рэгіён (Буркіна-Фасо)

**Паўно́чна-цэнтра́льны** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Кая. Плошча — 19 829 км², насельніцтва складае 1 203 073 (на 2006 год).

## Крыніцы
Паўночны рэгіён (Буркіна-Фасо)

**Паўночны** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Уаігуя. Плошча — 16 207 км², насельніцтва складае 1 182 770 (на 2006 год).

## Крыніцы
Усходне-цэнтральны рэгіён (Буркіна-Фасо)

**Усходне-цэнтральны** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на поўдні краіны й мяжуе на поўдні з Тога й Ганай. Адміністрацыйны цэнтар — Тэнкадаго. Плошча — 11 811 км², насельніцтва складае 1 132 023 (на 2006 год).

## Крыніцы
Усходні рэгіён (Буркіна-Фасо)

**Усходні** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца на ўсходзе краіны й мяжуе з Нігерам, Бэнінам і Тога. Адміністрацыйны цэнтар — Фада-Нгурма. Плошча — 36 256 км², насельніцтва складае 1 209 399 (на 2006 год).

## Крыніцы
Цэнтральны рэгіён (Буркіна-Фасо)

**Цэнтральны** () — адзін з трынаццаці рэгіёнаў Буркіна-Фасо, які месьціцца ў цэнтры. Адміністрацыйны цэнтар — Уагадугу, які таксама зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 2 805 км², насельніцтва складае 1 523 980 (на 2006 год).

## Крыніцы
Бубанза (правінцыя)

**Бубанза** () — адна з сямнаццаці правінцыяў Бурундзі, якая месьціцца на паўночным-захадзе краіны, мяжуе на захадзе з Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтар — Бубанза. Плошча — 1 809 км², насельніцтва складае 372 000 (на 2007 год).

## Крыніцы
Бужумбура-Мэры

**Бужумбура-Мэры** () — адна з сямнаццаці правінцыяў Бурундзі, якая месьціцца на захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Бужумбура, які таксама зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 87 км², насельніцтва складае 319 098 (на 2007 год).

## Крыніцы
Бужумбура-Рураль

**Бужумбура-Рураль** () — адна з сямнаццаці правінцыяў Бурундзі, якая месьціцца на захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Бужумбура, які, аднак, знаходзіцца ў іншай правінцыі. Плошча — 1 089 км², насельніцтва складае 436 896 (на 1999 год).

## Крыніцы
Буруры (правінцыя)

**Буруры** () — адна з сямнаццаці правінцыяў Бурундзі, якая месьціцца на паўднёвым захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Буруры. Плошча — 2465 км², насельніцтва складае 437 931 чалавек (на 1999 год).

## Крыніцы
Канкузо (правінцыя)

**Канкузо** () — адна з сямнаццаці правінцыяў Бурундзі, якая месьціцца на ўсходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Канкузо. Плошча — 1 965 км², насельніцтва складае 210 000 (на 2011 год).

## Крыніцы
Карузі (правінцыя)

**Карузі́** () — адна з сямнаццаці правінцыяў Бурундзі, якая месьціцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Карузі. Плошча — 1457 км², насельніцтва складае  чалавекі (на 2008 год).

## Крыніцы
Макамба (правінцыя)

**Макамба** () — адна з сямнаццаці правінцыяў Бурундзі, якая месьціцца на поўдні краіны, мяжуючы з Танзаніяй і Дэмакратычнай Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтар — Макамба. Плошча — 1960 км², насельніцтва складае 357 492 чалавекі (на 1999 год).

## Крыніцы
Нгазі (правінцыя)

**Нгазі** () — адна зь сямнаццаці правінцыяў Бурундзі, якая месьціцца на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Нгазі. Плошча — 1 474 км², насельніцтва складае 601 382 (на 1999 год).

## Крыніцы
Алібары

**Алібары** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на паўночным усходзе краіны, мяжуе з Буркіна-Фасо, Нігерам і Нігерыяй. Адміністрацыйны цэнтар — Кандзі. Плошча — 25 683 км², насельніцтва складае 595 196 (на 2006 год).

## Крыніцы
Атакара (дэпартамэнт)

**Атакара** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на паўночным захадзе краіны, мяжуе з Буркіна-Фасо на поўначы й з Тога на захадзе. Адміністрацыйны цэнтар — Натытынгу. Плошча — 7 899 км², насельніцтва складае 601 537 (на 200] год).

## Крыніцы
Атлянтык

**Атлянтык** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на поўдні краіны й мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Уіда. Плошча — 1 248 км², насельніцтва складае 929 314 (на 2006 год).

## Крыніцы
Баргу

**Баргу** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на ўсходзе краіны й мяжуе з Нігерыяй на ўсходзе. Адміністрацыйны цэнтар — Параку. Плошча — 9 772 км², насельніцтва складае 831 842 (на 2006 год).

## Крыніцы
Калін

**Калін** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца ў цэнтры краіны. Мяжуе на ўсходзе з Нігерыяй і на захадзе з Тога. Адміністрацыйны цэнтар — Савалу. Плошча — 5235 км², насельніцтва складае 625 933 (на 2006 год).

## Крыніцы
Куфо

**Куфо** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на паўднёвым захадзе краіны. Мяжуе на захадзе з Тога. Адміністрацыйны цэнтар — Апляуе. Плошча — 928 км², насельніцтва складае 572 924 (на 2006 год).

## Крыніцы
Літараль (дэпартамэнт)

**Літараль** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на паўднёвым ускрайку краіны, мае выхад да Атлянтычнага акіяна. У перакладзе з францускай мовы назва азначае «прыморскі». Адміністрацыйны цэнтар — Катану, які зьяўляецца самым буйным і разьвітым горадам краіны. Плошча — 79 км², насельніцтва складае 701 137 (на 2006 год).

## Крыніцы
Мано

**Мано** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на паўднёвым захадзе краіны, мае выхад да Атлянтычнага акіяна, а таксама мяжуе з Тога. Адміністрацыйны цэнтар — Лякаса. Плошча — 1 396 км², насельніцтва складае 387 346 (на 2006 год).

## Крыніцы
Данга

**Данга** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на захадзе краіны й мяжуе з Тога на захадзе. Адміністрацыйны цэнтар — Джугу. Плошча — 4 127 км², насельніцтва складае 395 416 (на 2006 год).

## Крыніцы
Зу

**Зу** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Абамэй. Плошча — 5 106 км², насельніцтва складае 639 296 (на 2006 год).

## Крыніцы
Плято (дэпартамэнт)

**Плято** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на паўднёвым усходзе краіны й мяжуе з Тога. Адміністрацыйны цэнтар — Пабэ. Плошча — 2835 км², насельніцтва складае 445 497 (на 2006 год).

## Крыніцы
Уэмэ

**Уэмэ́** () — адзін з дванаццаці дэпартамэнтаў Бэніну, які месьціцца на паўднёвым усходзе краіны й мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Порта-Нова, які таксама зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 1865 км², насельніцтва складае 788 508 ( год).

## Крыніцы
Агаўэ-Лёлё

**Агаўэ́-Лёлё́** () — адна з дзевяці правінцыяў Габону, якая месьціцца на паўднёвым усходзе краіны й мяжуе на поўдні з Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтар — Кулямуту. Плошча — 25 380 км², насельніцтва складае 63 243 (на 2007 год).

## Крыніцы
Агаўэ-Івіндо

**Агаўэ́-Івіндо́** () — адна з дзевяці правінцыяў Габону, якая месьціцца на паўночным усходзе краіны й мяжуе з Рэспублікай Конга, разьмешчана на экватары. Адміністрацыйны цэнтар — Макаку. Плошча — 46 075 км², насельніцтва складае 70 367 (на 2007 год).

## Крыніцы
Агаўэ-Марытым

**Агаўэ́-Марыты́м** () — адна з дзевяці правінцыяў Габону, якая месьціцца на захадзе краіны й мае выхад да Атлянтычнага акіяну. Адміністрацыйны цэнтар — Порт-Жантыль. Плошча — 22 890 км², насельніцтва складае 141 006 (на 2007 год).

## Крыніцы
Верхняе Агаўэ

**Ве́рхняе Агаўэ́** () — адна зь дзевяці правінцыяў Габону, якая месьціцца на паўднёвым усходзе краіны й мяжуе з Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтар — Франсьвіль. Плошча — 36 547 км², насельніцтва складае 150 205 (на 2007 год).

## Крыніцы
Валю-Нтэм

**Валю́-Нтэм** () — адна з дзевяці правінцыяў Габону, якая месьціцца на поўначы краіны й мяжуе на поўначы з Камэрунам, на захадзе з Экватарыяльнай Гвінэяй. Адміністрацыйны цэнтар — Аем. Плошча — 38 465 км², насельніцтва складае 140 080 (на 2007 год).

## Крыніцы
Нгуні

**Нгуні́** () — адна з дзевяці правінцыяў Габону, якая месьціцца на поўдні краіны й мяжуе з Рэспублікай Конга. Адміністрацыйны цэнтар — Муіла. Плошча — 37 750 км², насельніцтва складае 112 013 (на 2007 год).

## Крыніцы
Сярэдняе Агаўэ

**Сярэ́дняе Агаўэ́** () — адна з дзевяці правінцыяў Габону, якая месьціцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Лямбарэнэ. Плошча — 18 535 км², насельніцтва складае 60 940 (на 2007 год).

## Крыніцы
Эстуарэ

**Эстуарэ́** () — адна з дзевяці правінцыяў Габону, якая месьціцца на паўночным захадзе краіны. Мае выхад да Атлянтычнага акіяна, а таксама мяжуе з Экватарыяльнай Гвінэяй на поўначы. Адміністрацыйны цэнтар — Лібрэвіль, які таксама зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 20 740 км², насельніцтва складае 667 041 (на 2007 год).

## Крыніцы
Ян ван Эйк

**Ян ван Эйк**, таксама **Яганэс ван Эйк** (, каля 1385 альбо 1390—1441) — буйнейшы флямандзкі жывапісец раньняга Адраджэньня, аўтар шматлікіх (больш за 100) кампазыцыяў на рэлігійныя сюжэты. 

Быў адным зь першых мастакоў, якія дасканала засвоілі тэхніку жывапісу алейнымі фарбамі, замест адыходзячай старажытнай тэхнікі тэмпэры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ян ван Эйк на MuseumSyndicate.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1380-я гады
Катэгорыя:Памерлі ў 1441 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Бруге
Катэгорыя:Прыдворныя мастакі
Катэгорыя:Флямандзкія мастакі
Катэгорыя:Рыма-каталіцкія мастакі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Рэнэсансу
Катэгорыя:Паўночнае Адраджэньне
Валовікі

**Вало́вікі** — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у Гальшанскі сельсавет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Доргішкі

**До́ргішкі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Кляве. Уваходзяць у склад Гальшанскага сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Дрога (Drogo, Drago) — імя германскага паходжаньня. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, фармант -дорг- паходзіць ад бургундзкага drogo 'ваяр'. У Польшчы, апроч імя Droga, гістарычна бытавалі імёны Dargan і Drogan, Dargusz і Drogusz, Dargomier і Drogomir ды іншыя.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Крыніцы

Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Карлаўшчына

Назву **Карлаўшчына** маюць:

* Карлаўшчына — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Карлаўшчына — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Карлаўшчына — былы хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Нарушаўцы

**Нару́шаўцы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Альшанцы. Уваходзяць у склад Гальшанскага сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Нора (Noro) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normund) паходзіць ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне'.

Імя Норуш (Норыш) гістарычна бытавала ў Польшчы: *Norusch* (1446 год), *Norisch* (1442, 1444 і 1450 гады). У Чэхіі бытавала германска-славянскае імя Noreš.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Родзевічы (Ашмянскі раён)

**Ро́дзевічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Альшанкі. Уваходзяць у склад Гальшанскага сельсавету Ашмянскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 46 чалавек
* 2010 год — 14 чалавек

## Турыстычная інфармацыя
З 2016 году ў вёсцы дзее музэй пад адкрытым небам у маёнтку шляхцічаў Ракіцкіх, рэканструяваны Аляксандрам Варыкішам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гальшанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ашмянскага раёну
Зялёнка

Назву **Зялёнка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Зялёнка — вёска ў Браслаўскім раёне 
** Зялёнка — былая вёска ў Лепельскім раёне
** Зялёнка — вёска ў Полацкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Зялёнка — былы хутар у Астравецкім раёне 
** Зялёнка — хутар у Гальшанскім сельсавеце Ашмянскага раёну
** Зялёнка — хутар у Гродзінскім сельсавеце Ашмянскага раёну

* Гомельская вобласьць:
** Зялёнка — вёска ў Мазырскім раёне

## Глядзіце таксама
* Зялёнкі
Карлаўшчына (хутар)

**Ка́рлаўшчына** — былы хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Уваходзіў у Гальшанскі сельсавет.

## Гісторыя
22 лістапада 2012 году хутар ліквідаваны.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ашмянскага раёну
Банжул (акруга)

міні|300пкс|Акруга на мапе Гамбіі
**Банжу́л** () — адна з шасьці акругаў Гамбіі, якая месьціцца на захадзе краіны. Мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Банжул, які таксама зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 88 км², насельніцтва складае 437 531 (на 2010 год).

## Крыніцы
Верхняя рака (Гамбія)

**Ве́рхняя рака́** () — адна з шасьці акругаў Гамбіі, якая месьціцца на ўсходзе краіны й мяжуе з Сэнэгалам. Праз усю тэрыторыю акругі працякае рака Гамбія. Адміністрацыйны цэнтар — Басэ-Санта-Су. Плошча — 2 070 км², насельніцтва складае 198 773 (на 2010 год).

## Крыніцы
Заходняя акруга (Гамбія)

**Захо́дняя акру́га ** () — адна з шасьці акругаў Гамбіі, якая месьціцца на захадзе краіны й мяжуе з Сэнэгалам. На поўначы знаходзіцца вусьце ракі Гамбія, заходняя частка акругі мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Брыкама. Плошча — 1764 км², насельніцтва складае 529 280 (на 2010 год).

## Крыніцы
Ніжняя рака (Гамбія)

**Ні́жняя рака́** () — адна з шасьці акругаў Гамбіі, якая месьціцца на захадзе краіны й мяжуе з Сэнэгалам. Адміністрацыйны цэнтар — Манса Канко. Плошча — 1618 км², насельніцтва складае 75 139 чалавек (на 2010 год).

## Крыніцы
Паўночны бераг (Гамбія)

**Паўно́чны бе́раг** () — адна з шасьці акругаў Гамбіі, якая месьціцца на захадзе краіны й мяжуе з Сэнэгалам, на захадзе мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Керэван. Плошча — 2256 км², насельніцтва складае 180 170 чалавек (на 2010 год).

## Крыніцы
Ашанці

**Ашанці** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Кумасі. Плошча — 24 389 км², насельніцтва складае 3 612 950 (на 2000 год).

## Крыніцы
Верхні заходні рэгіён (Гана)

**Ве́рхні захо́дні** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца на паўночным захадзе краіны й мяжуе на поўначы з Буркіна-Фасо. Адміністрацыйны цэнтар — Ва. Плошча — 18 476 км², насельніцтва складае 576 583 (на 2000 год).

## Крыніцы
Бронг-Агафо

**Бронг-Агафо́** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца ў цэнтральна-заходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Суньяні. Плошча — 39 557 км², насельніцтва складае 1 815 408 (на 2000 год).

## Крыніцы
Верхні ўсходні рэгіён (Гана)

**Ве́рхні ўсхо́дні** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца на паўночным усходзе краіны й мяжуе на поўначы з Буркіна-Фасо, на ўсходзе з Тога. Самы маленькі рэгіён у краіне. Адміністрацыйны цэнтар — Балгатанга. Плошча — 8 842 км², насельніцтва складае 920 089 (на 2000 год).

## Крыніцы
Вялікая Акра

**Вялі́кая Акра** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца на поўдні краіны й мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Акра, які таксама зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 3 245 км², насельніцтва складае 2 905 726 (на 2000 год).

## Крыніцы
Вольта (рэгіён)

**Во́льта** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца на ўсходзе краіны й мяжуе з Тога. Адміністрацыйны цэнтар — Го. Плошча — 20 570 км², насельніцтва складае 1 635 421 (на 2000 год).

## Крыніцы
Усходні рэгіён (Гана)

**Усхо́дні** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Кафарыдуа. Плошча — 19 323 км², насельніцтва складае 2 106 696 (на 2000 год).

## Крыніцы
Заходні рэгіён (Гана)

**Захо́дні** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца на поўднёвым захадзе краіны й мае выхад да Атлянтычнага акіяна, а таксама мяжуе з Кот-д’Івуарам. Адміністрацыйны цэнтар — Сэкандзі-Такарадзі. Плошча — 23 921 км², насельніцтва складае 2 358 849 (на 2007 год).

## Крыніцы
Цэнтральны рэгіён (Гана)

**Цэнтра́льны** () — адзін зь дзесяці рэгіёнаў Ганы, які месьціцца на поўдні краіны, мае выхад да Атлянтычнага акіяна. Адміністрацыйны цэнтар — Кейп-Кост. Плошча — 9826 км², насельніцтва складае 1 593 823 (на 2000 год).

## Крыніцы
Балі (правінцыя)

**Балі** () — правінцыя ў Інданэзіі, якая займае востраў Балі і некалькі меншых астравоў (*Nusa Penida*, *Nusa Lembongan*, *Nusa Ceningan*, *Serangan*, *Menjangan*). Плошча — 5632,86 км²; 3331 тыс. жыхароў (2005); сталіца Дэнпасар.

Падзяляецца на 8 кабупатэнаў і 1 коту.

Катэгорыя:Правінцыі Інданэзіі
Катэгорыя:Геаграфія Інданэзіі
Лэйла Лопіш

**Лэйла Лопіш** (); 26 лютага 1986, Бэнгэла, Ангола) — ангольская мадэлька, пераможца конкурсу Міс Сусьвет 2011.

## Юнацтва
Ейныя бацькі эмігравалі з Каба-Вэрдэ у Бэнгэлу, Ангола. Лопіш вучыцца на мэнэджара ў Вялікабрытаніі, дзе яна атрымала тытул *Miss Angola UK* 8 кастрычніка 2010 і прадстаўляла ангольскую камуну на конкурсе Міс Ангола.

## Міс Ангола
Лопіш ростам 179 см перамагла 21 суперніцу на конкурсе Міс Ангола. Конкурс Міс Ангола адбываўся ў Луандзе 18 сьнежня 2010 году, дзе яна атрымала прэмію *Photogenic Award* і права прадстаўляць Анголу на конкурсе Міс Сусьвет 2011 які адбыўся ў Сан-Паўлу, Бразылія 12 верасьня 2011 году.

На гэтым конкурсе яна таксама перамагла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пераможцы конкурсу Міс Сусьвет
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Анголе
Катэгорыя:Міс Ангола
Вандэйскае паўстаньне

**Вандэйскае паўстаньне** () — узброены контрарэвалюцыйны выступ сялянаў, шляхты й духавенства з заходне-францускага дэпартамэнту Вандэя пад каталічна-манархічнымі лёзунгамі ўвесну 1793 году. Адным з чыньнікам паўстаньня называюць прымусовы набор у рэвалюцыйную армію. У сакавіку 1793 году ў мястэчку Шале моладзь расправілася з камандзірам мясцовай нацыянальнай гвардыі. Праз тыдзень праціўнікі рэкруцкіх набораў сутыкнуліся з рэспубліканцамі ў Машэкулі: кошт ахвяраў сярод апошніх пайшоў на сотні. На берагах Люары паўстаў атрад паўстанцаў, які ўзначалілі гандляр палатном Жак Катэліно й лясьнічы Жан-Нікаля Стафле. Неўзабаве, у сярэдзіне сакавіка, у сутычцы зь ім была разьбіта невялікая рэспубліканская армія ў 3 тысячы чалавек. Да кіраўніцтва ўзброеных атрадаў пачалі прыцягваць мясцовую шляхту. Вандэйцы зьяўляліся прыхільнікамі караля й каталіцызму. Войска вандэйцаў называла сябе «Каралеўскай каталіцкай арміяй». У чэрвені войскі вандэйцаў занялі горад Самюр, адкрыўшы сабе дарогу на Парыж, але ісьці на сталіцу не адважыліся. Наадварот, яны павярнулі на захад, увайшлі ў Анжэ, пакінуты ўладамі й абаронцамі, і ў канцы чэрвеня распачалі аблогу Нанту, разьлічваючы на ​​дапамогу ангельцаў. Нант усё-такі атрымалася ўзяць.

У ходзе вандэйскае вайны й пасьля яе сумную вядомасьць набылі так званыя «пякельныя калёны генэрала Цюро», дзеяньні якіх некаторыя дасьледчыкі характарызуюць як франка-францускі генацыд. У ходзе здушэньня паўстаньня, а таксама ў ходзе наступных карных апэрацыяў супраць контрарэвалюцыйна настроенага насельніцтва Вандэі былі без суду забітыя больш за 10 тысячаў чалавек абодвух полаў, у тым ліку сваякі й сябры сем’яў удзельнікаў паўстаньня, сьвятары, манахі й манашкі. З фактаў генацыду насельніцтва Брэтані карнымі калёнамі найбольш вядомыя «Нанцкія ўтапленьні», замяніўшыя сабой пакараньні на гільятыне за кошт большай хуткасьці й масавасьці.

Збольшага паўстаньні ў Брэтані й Нармандыі можна растлумачыць больш позьнім далучэньнем гэтых абласьцей да Францыі й наяўнасьцю сярод іхняга насельніцтва моцнай каталіцкай веры. Да цяперашняга часу ў гэтых рэгіёнах захоўваюцца пракаталіцкія й манархічныя погляды, незвычайныя для сучаснай сэкулярнай Францыі. Пасьля супраціў вандэйцаў стаў сымбалем барацьбы для белага руху ў Расеі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Е. М. Мягкова «Непостижимая вандея»: государство и власть в политическом пространстве сельского общества

Катэгорыя:Француская рэвалюцыя
Катэгорыя:Вандэя
Марыс д’Эльбэ

**Марыс Жазэф Люі Жыго д’Эльбэ** (; 21 сакавіка 1752, Дрэздэн, Саксонія — 6 студзеня 1794, Нуармут’е, Францыя) — францускі вайсковы дзяяч, раяліст. У 1793—1794 гадох зьяўляўся Вярхоўным галоўнакамандуючым і генэралісімусам вандэйскіх раялістаў, якія змагаліся супраць францускіх рэспубліканцаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Егоршин В. А. «*Генералиссимусы*». ISBN 5-7030-0565-5

Катэгорыя:Францускія раялісты
Катэгорыя:Памерлі ў Нуармут’е
Вэб-дызайн

**Вэб-дыза́йн** () — галіна вэб-распрацоўкі й разнавіднасьць дызайну, у задачы якое ўваходзіць праектаваньне карыстальніцкіх вэб-інтэрфэйсаў для сайтаў альбо вэб-дастасункаў. Вэб-дызайнэры праектуюць лягічную структуру вэб-старонак, прадумваюць найбольш зручныя вырашэньні падачы інфармаціі, а таксама займаюцца мастацкім афармленьнем вэб-праекта. У выніку перасячэньня дзьвюх галінаў чалавечае дзейнасьці дасьведчаны вэб-дызайнэр павінен быць знаёмым з сучаснымі вэб-тэхналёгіямі й валодаць адпаведнымі мастацкімі здольнасьцямі.

Вэб-дызайн — від графічнага дызайну, накірованы на распрацоўку й афармленьне аб’ектаў інфармацыйнага асяродзьдзя інтэрнэта, прызваны забясьпечваць ім высокія спажывецкія ўласьцівасьці й эстэтычныя якасьці. Падобнае трактаваньне адасабляе вэб-дызайн ад вэб-праграмаваньня, падкрэсьлівае спэцыфіку прадметнае дзейнасьці вэб-дызайнэра, пазыцыянуе вэб-дызайн як від графічнага дызайну.

## Крыніцы


Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналёгіі
Жак Катэліно

**Жак Катэліно** (; 5 студзеня 1759 — 14 ліпеня 1793) — лідэр вандэйцаў у барацьбе з рэспубліканскай Францыяй.

У пачатку рэвалюцыі быў бедным гандляром палотнамі, увесну 1793 стаў на чале паўстанцаў у Вандэі й ўжо ў першы дзень, 10 сакавіка 1793 году, атрымаў дзьве важныя перамогі. Нягледзячы на свае посьпехі, асабліва ўзяцьце прыступам Шале, Катэліно лічыў сябе недастаткова адукаваным, каб быць лідэрам, і добраахвотна падпарадкаваўся Шарлю дэ Баншаму й Марысу д’Эльбэ, але пасьля ўзяцьця Самюра, 12 чэрвеня 1793 году, аднадушна быў абраны «галоўнакамандуючым каталіцкімі й каралеўскімі войскамі», стаўшы такім чынам на чале 80 тысячаў чалавек.

Пры прыступе да Нанта Катэліно быў сьмяротна паранены й памёр 11 ліпеня ў Сэн-Фляране. Ягоным пераемнікам на пасадзе галоўнакамандуючага стаў Марыс д’Эльбэ.

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1759 годзе
Катэгорыя:Францускія раялісты
Катэгорыя:Памерлі 14 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1793 годзе
Франчэска Андрыёлі

**Франчэска Андрыёлі** (, ; 1794, Брэнтаніка ля , Трэнтына-Альта Адыджэ, Італія — травень 1861, Вільня) — мастак, жывапісец, скульптар італьянскага паходжаньня; бацька мастака-ілюстратара Міхала Эльвіра Андрыёлі.

## Біяграфія
Служыў у арміі Напалеона, у чыне капітана ўдзельнічаў у паходзе на Расею (1812), трапіў у палон. Пасьля вызваленьня з палону ажаніўся на польцы і абгрунтаваўся ў Вільні. У 1827 прыняў расейскае падданства. У Віленскім унівэрсытэце атрымаў спэцыяльнасьць жывапісца і дэкаратара (1832). Вытрымаў іспыт у Віленскай губэрнскай гімназіі па спэцыяльнасьці настаўніка маляваньня павятовых вучэльняў і па рэкамэндацыі Беларускай вучэбнай акругі ад 16 студзеня 1839 году за яго працы: карціну алеем, чатыры малюнка алоўкам і малюнак тушшу,
7 красавіка 1839 году атрымаў дыплём настаўніка маляваньня ў Імпэратарскай Акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбурзе.  Некаторы час выкладаў у Шаўлях у дваранскім вучылішчы.

## Творчасьць
У 1830-я гады рэстаўраваў скульптуры і фрэскі ў каталіцкім катэдральным саборы ў Вільні. Аўтар скульптурных твораў: «Укрыжаваньне» для францішканскага касьцёла Ўшэсьця Сьвятой Дзевы Марыі ў Вільні, 1841; таксама скульптурнага дэкору ў касьцёле Сьвятога Яна Хрысьціцеля ў Біржах. 

## Крыніцы

## Літаратура
*   
*  

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1794 годзе
Катэгорыя:Удзельнікі напалеонаўскіх войнаў
Катэгорыя:Летувіскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ў 1861 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Шарль дэ Баншам

**Шарль Мэльшэ Арту дэ Баншам** (; 10 траўня 1760, Жувардэй, Францыя — 18 кастрычніка 1793, Сэн-Фляран, Францыя) — францускі палітык і адзін зь лідэраў вандэйскіх раялістаў у барацьбе супраць рэспубліканцаў падчас францускай рэвалюцыі.

Нарадзіўся ў правінцыі Анжу. Свой першы вайсковы вопыт атрымаў у ЗША, удзельнічаючы ў якасьці валантэра ў вайне за незалежнасьць Злучаных Штатаў. Вярнуўшыся ў Францыю, ён быў прызначаны капітанам грэнадэраў францускай каралеўскай арміі. Шарль быў перакананым абаронцам францускай манархіі. Увесну 1793 быў абраны лідэрам паўстанцаў Вандэі, узначальваў сялянскую армію, працаваў разам з Анры дэ ля Рашэжакленам і Жакам Катэліно.

У бітвы пры Шале быў сьмяротна паранены й памёр на наступны дзень.

## Крыніцы

## Літаратура
* Chisholm, Hugh, ed (1911). *Encyclopædia Britannica* (11th ed.). Cambridge University Press.

Катэгорыя:Францускія раялісты
Італьянцы

**Італьянцы** () — народ раманскай моўнай групы, асноўнае насельніцтва Італіі. Агульная колькасьць — 75—80 млн (2008). У Італіі пражывае 60 000 000 італьянцаў. Італьянскія меншасьці пражываюць у ЗША (8,5—15 млн), Аргентыне (1 350 000), у Францыі (1,1 млн), Харватыі (19 тыс.), Манака (16%), Сан-Марына (19%), Славеніі (0,1%), Бэльгіі (0,5%), Нямеччыне (500 тыс.) Вялікая частка насельніцтва Італіі — каталікі, хоць у апошні час расьце колькасьць атэістаў. У гісторыі каталіцызм гуляў вельмі вялікую ролю для італьянцаў, паколькі тут знаходзіўся і знаходзіцца Папскі Пасад. У цэнтры Рыму размешчана міні-дзяржава — Ватыкан, цэнтар каталіцкай царквы. Мова — італьянская. Дакладную колькасьць італьянцаў і асоб італьянскага паходжаньня падлічыць цяжка.

## Мова
Італьянская мова адносіцца да раманскай моўнай групы індаэўрапейскай сям’і. Мае дыялекты, прыкметна адрозніваюцца адзін ад аднаго. Найбуйнейшыя: тасканскі (на яго аснове створаная літаратурная мова), нэапалітанскі (на ім гучаць вельмі многія сусветна вядомыя італьянскія песьні), вэнэцыянскі, сыцылійскі, лігурыйскі.

Граматыка італьянскай падобна на граматыку іншых раманскіх моваў, бліжэй за ўсё да яе стаяць сардынская і гішпанская. Асноўная лексыка — лацінская, але ёсьць запазычаньні з германскіх моваў. Першыя помнікі на італьянскай мове зьяўляюцца ў XIII стагодзьдзі. Творцам літаратурнай італьянскай мовы лічыцца Дантэ Аліг’еры.


Катэгорыя:Народы Італіі
Катэгорыя:Народы Францыі
Жан-Нікаля Стафле

**Жан-Нікаля Стафле** (; 1751, Батлемон-ле-Базмон, Францыя — 23 лютага 1796, Анжэ, Францыя) — францускі лідэр паўстаньня ў Вандэі супраць Першай францускай рэспублікі.

Нарадзіўся ў Батлемон-ле-Базмон, у сям’і млынара, і доўгі час служыў у прыватнай швайцарскай гвардыі, а потым працаваў лясьнічым. Падчас рэвалюцыі далучыўся да вандэйскіх паўстанцаў дзеля абароны прынцыпаў каталіцызму й раялізму. Падчас вайны змагаўся пад кіраўніцтвам Марыса д’Эльбэ, удзельнічаў у баях за Фантэнэ-ле-Конт, Шале й Самюр, а таксама вызначыўся ў бітвах за Бапрэо, Ляваль і Антрэ.

Быў прызначаны генэрал-маёрам войска раялістаў, а ў 1794 годзе атрымаў пасаду вярхоўнага галоўнакамандуючага, пасьля сьмерці Анры дэ ля Рашэжаклена. Быў узяты ў палон рэспубліканцамі й прысуджаны да сьмяротнага пакараньня вайсковай камісіяй. Растраляны ў Анжэ.

## Вонкавыя спасылкі
* General d'Andigny, *Mémoires* (1900–1901)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1751 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Батлемон-ле-Базмон
Катэгорыя:Францускія раялісты
Катэгорыя:Памерлі 23 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1796 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Анжэ
Tears of the Dragon

«**Tears of the Dragon**» () — першы самотнік з другога альбома ангельскага сьпевака Бруса Дыкінсана, запісаны й выдадзены ў 1994 годзе. Паводле дадзеных партала Allmusic, песьня зьяўляецца лепшым трэкам з усяго альбому.

## Зьмест
# Tears of the Dragon – 6:23
# The Breeding House – 5:20
# No Way Out... to be Continued – 7:31

## Удзельнікі
* Брус Дыкінсан: вакал
* Рой Зэд: Гітара
* Эдзі Касільяс: бас-гітара
* Дыкі Флішар: бубны

## Чарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Самотнікі 1994 году
Катэгорыя:Самотнікі Бруса Дыкінсана
Балтыйская (станцыя мэтро)

«**Балты́йская**» — станцыя Пецярбурскага мэтрапалітэну. Адкрытая ў 1955 годзе. Станцыя разьмешчана на Кіраўска-Выбарскай лініі, паміж станцыямі «Тэхналягічны інстытут» і «Нараўская».

## Выхад у горад
Выхад у горад на плошчу Балтыйскага вакзалу. Побач з мэтро знаходзіцца Балтыйскі вакзал.

## Перасадка на грамадзкі транспарт
* Аўтобусы: 10, 43, 65, 67, 67Б, 70, 71.
* Тралейбусы: 3, 8.

## Архітэктура
Балтыйская — калённая станцыя глыбокага залажэньня (глыбіня 57 м).

Катэгорыя:Пецярбурскі мэтрапалітэн
Галіна Сямдзянава

**Галіна Георгіеўна Сямдзянава** (28 лютага 1947 — 18 верасьня 2011) — беларуская палітык і грамадзкая дзяячка, дэпутатка Вярхоўнага Савета 12 скліканьня, сябра Беларускага народнага фронту і Партыі БНФ.

## Біяграфія
Галіна Георгіеўна Сямдзянава нарадзілася ў Гдыні (Польшча) ў сям’і савецкага марскога афіцэра і мэдсястры.

Скончыла Куйбышаўскі політэхнічны інстытут, працавала ў абароннай прамысловасьці на інжынэрскіх пасадах.

Вярнуўшыся ў Беларусь, Галіна Сямдзянава пачала працу ў Камітэце народнага кантролю, узначальвала Наваградзкі раённы КНК.

### Палітычная дзейнасьць
У 1990 г. Галіна Сямдзянава была выбраная народным дэпутатам Вярхоўнага Савету Беларускай ССР ад Наваградзкай выбарчай акругі № 262.

У Вярхоўным Савеце Галіна Сямдзянава ўвайшла ў дэпутацкую групу Апазыцыя БНФ, была старшынём яе Рэвізійнай камісіі. Працавала ў Камісіях Вярхоўнага Савету па экалёгіі і рацыянальным выкарыстаньні прыродных рэсурсаў; па таварах народнага спажываньня, гандлі і паслугах насельніцтву; у Часовай камісіі Вярхоўнага Савету па прывілеях.

Галіна Сямдзянава была суаўтарам Канцэпцыі пераходу Беларускай ССР да рынкавай эканомікі (восень 1990 г.). Удзельнічала ў распрацоўцы і прыняцьці дзясяткаў заканадаўчых актаў, у тым ліку Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце Рэспублікі Беларусі, законаў для спэцыяльнай сэсіі Вярхоўнага Савету 24-25 жніўня 1991 году, калі была абвешчаная незалежнасьць Беларусі.

24 жніўня 1991 г., за дзень да наданьня Дэклярацыі аб сувэрэнітэце сілы канстытуцыйнага закону, Галіна Сямдзянава была чалавекам, які першы ўнёс бел-чырвона-белы сьцяг у залю паседжаньняў Вярхоўнага Савета.

Яна была аўтарам заканадаўчых прапановаў, накіраваных на стварэньне арміі Рэспублікі Беларусі. Старшынявала ў Беларускай асацыяцыі вайскоўцаў «Вяртаньне», якая пасьля распаду СССР дапамагла вярнуцца ў Беларусь больш як чатыром тысячам вайскоўцаў, у тым ліку з зонаў узброеных канфліктаў.

У 1996—1997 гадах уваходзіла ў Сакратарыят Вярхоўнага Савету 13-га скліканьня, які працягваў працу пасьля гвалтоўнага разгону 1996 году.

У Партыі БНФ Галіна Сямдзянава займала пасады намесьніцы старшыні (2002—2006), старшыні Юрыдычнай камісіі, старшыні Рэвізійнай камісіі (да 2010).

У 2008 годзе была накіраваная ад БНФ у Цэнтральную камісію па выбарах і рэспубліканскіх рэфэрэндумах, у 2010-м — у Менскую гарадзкую камісію па выбарах прэзыдэнта.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Партыі Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Палітыкі Рэспублікі Беларусь
Гайнаўскі раён

**Га́йнаўскі раён** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Берасьцейскай вобласьці БССР у 1939—1944 гг. Утвораны ў 1939 г., у пэрыяд з 1941 г. да 1944 г. пад акупацыяй нямецкіх войскаў, у 1944 г. пасьля вызваленьня тэрыторыі раёну ад нямецкіх захопнікаў большая яе частка была перададзена Польшчы.

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел БССР
Камянецкі сельсавет

**Камяне́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці за часам БССР. Цэнтрам сельсавету быў горад Камянец.

## Гісторыя
Сельсавет быў утвораны 14 кастрычніка 1964 году, 19 траўня 1986 году скасаваны.

## Літаратура
*  С. 8.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камянецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1964 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1986 годзе
Мацеевіцкі сельсавет

**Маце́евіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Цэнтрам сельсавету была вёска Мацеевічы.

## Гісторыя
8 жніўня 1959 году да Камянецкага раёну далучаны Мацеевіцкі сельсавет скасаванага Жабінкаўскага раёну.

13 кастрычніка 1961 году сельсавет перайменаваны ў Якаўчыцкі.

## Літаратура
*  С. 360
*  С. 7

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жабінкаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1961 годзе
Высокаўскі раён

**Высо́каўскі раён** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Берасьцейскай вобласьці БССР у 1940—1962 гг. Утвораны ў 1939 г., у пэрыяд з 1939 г. да 1944 г. пад акупацыяй нямецкіх войскаў, 1962 г. раён скасаваны, а яго тэрыторыя далучана да Камянецкага раёну.



Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел БССР
Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1962 годзе
Малазводзкі сельсавет

**Малазво́дзкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе спачатку Высокаўскага раёну (1940—1962), а потым Камянецкага раёну (1962—1982) Берасьцейскай вобласьці за часам БССР. Цэнтрам сельсавету была вёска Баршчэва. На момант утварэньня ў склад сельсавету ўваходзілі 11 паселішчаў з насельніцтвам 3193 чал., на яго тэрыторыі працавалі 3 пачатковых школы, паравы млын, 5 крамаў, бібліятэка, царква.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году ўтвораны Баршчэўскі сельсавет у складзе Высокаўскага раёну. 17 кастрычніка 1962 году ў сувязі са скасаваньнем Высокаўскага раёну перайшоў у склад Камянецкага раёну. 3 ліпеня 1972 году сельсавет перайменаваны ў Малазводзкі. 18 кастрычніка 1982 году сельсавет скасаваны, паўночная яго частка з в. Баршчэва перададзена Ратайчыцкаму сельсавету, паўднёвая частка — Берасьцейскаму раёну.

## Літаратура
*  С. 8, 19.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камянецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1972 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1982 годзе
The Silicon

**The Silicon** — трыё з Менску, што грае інструмэнтальную музыку ў стыле сёрф-рок пад уплывам музыкі 1960-х. Мае выдадзены альбом Desert Storm.

Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
Фалар

**Фалар** () — від куліча, які выпякаюць у Партугаліі на Вялікдзень. У склад хлеба ўваходзіць вада, соль, яйкі, пшанічная мука. Форма й канкрэтны рэцэпт адрозьніваюцца ад вобласьці да вобласьці так, што дзесьці атрымліваецца салодкая выпечка, а дзесьці — салёная, але ў кожным рэцэпце прысутнічае варанае яйка са шкарлупінай.

## Вонкавыя спаслкі
* Рэцэпт прыгатаваньня фалару

Катэгорыя:Партугальская кухня
Катэгорыя:Ежа
Тэхналягічны інстытут (станцыя мэтро)

«**Тэхналягічны інстытут**» — станцыя Пецярбурскага мэтрапалітэну.

## Тэхналягічны інстытут — 1
Станцыя адкрытая ў 1955 годзе. Разьмешчаная на Кіраўска-Выбарскай лініі, паміж станцыямі «Пушкінская» і «Балтыйская».

## Тэхналягічны інстытут — 2
Станцыя адкрытая ў 1961 годзе. Разьмешчаная на Маскоўска-Петраградзкай лініі, паміж станцыямі «Сянная плошча» і «Фрунзэнская».

## Выхад у горад
Выхады ў горад на Загарадны праспэкт, Маскоўскі праспэкт.

## Перасадка на грамадзкі транспарт
* Аўтобусы: 39Э, 70, 71.
* Тралейбусы: 3, 8, 15, 17.
* Трамвай: 16.

Катэгорыя:Пецярбурскі мэтрапалітэн
Альфрэд Рэдль

**Альфрэд Рэдль** (; 14 сакавіка 1864, Лембэрг, Аўстра-Вугоршчына — 25 сакавіка 1913, Вена, Аўстра-Вугоршчына) — аўстрыйскі афіцэр контрвыведкі, начальнік агентурнага аддзяленьня выведальнага бюро генэральнага штаба, палкоўнік, начальнік штаба 8-га праскага вайсковага корпуса, родам з Львова. Кіраваў ваеннай контрвыведкай Аўстра-Вугоршчыны напярэдадні Першай сусьветнай вайны, славіўся ўкараненьнем у выведвальную практыку перадавых тэхнічных сродкаў, аднак у гісторыю шпіянажу увайшоў як адзін з самых цынічных падвойных агентаў.

У 1903 годзе Рэдль быў завэрбаваны варшаўскім аддзяленьнем расейскай выведкі пад пагрозай агалосцы ягоных гомасэксуальных сувязяў. На працягу дзесяці гадоў выдаваў расейскаму камандаваньню аўстрыйскіх агентаў у Пецярбургу, а таксама перадаў плян аўстрыйскага ўварваньня ў Сэрбію. Гэтыя дзеяньні дазволілі сэрбам з посьпехам супрацьстаяць аўстрыйцам на пачатковым этапе сусьветнай вайны (да паўмільёна забітых з аўстрыйскага боку).

Пасьля сыходу з контрвыведкі быў выпадкова выкрыты сваім былым падначаленым, які адсочваў разьмеркаваньне ценявых фінансавых патокаў, якія накіроўваліся з Расеі ў Вену. Яго выдала дробязь — забыты ў таксі футляр ад складанага ножыка. Асьцерагаючыся выкрыцьця й быўшы цяжка хворым на сыфіліс, Рэдліх застрэліўся. Імпэратар Франц Ёзэф быў шакаваны гэтай падзеяй, а ў вугорскай прэсе гэты інцыдэнт справакаваў буру абурэньня адсутнасьцю патрыятызму й распушчанасьці нораваў венскіх вайскоўцаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Palmer, Alan. Twilight of the Habsburgs: The Life and Times of Emperor Francis Joseph. Atlantic Monthly Press, 1997.

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1864 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львове
Катэгорыя:Памерлі 25 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1913 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Катэгорыя:Вайскоўцы Аўстра-Вугоршчыны
Вільгельм фон Гумбальт

**Вільгельм фон Гумбальт** (;  — , палац Тэгель, Бэрлін) — нямецкі філёляг, філёзаф, мовазнаўца, дзяржаўны дзяяч, дыплямат. Старэйшы брат навукоўца Аляксандра фон Гумбальта.

Спалучаючы ў сабе, у традыцыях свайго часу і ўспадкоўваючы вялікім дзеячам Адраджэньня, — рознанакіраваныя таленты, ажыцьцявіў рэформу гімназічнае адукацыі ў Прусіі, заснаваў у 1809 г. унівэрсытэт у Бэрліне, быў сябрам Гётэ і Шылера.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Патсдаме
Катэгорыя:Памерлі ў Бэрліне
Катэгорыя:Нямецкія філёзафы
Катэгорыя:Нямецкія мовазнаўцы
Катэгорыя:Нямецкія філёлягі
Катэгорыя:Міністры адукацыі
Катэгорыя:Асобы на манэтах
Аляксандар фон Гумбальт

**Алякса́ндар фон Гу́мбальт** (, 14 верасьня 1769, Бэрлін — 6 траўня 1859, Бэрлін) — нямецкі навуковец-энцыкляпэдыст, фізык, мэтэароляг, географ, батанік, заоляг і падарожнік, малодшы брат вучонага Вільгельма фон Гумбальта.

Заснавальнік геаграфіі расьліннасьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Катэгорыя:Аўтары заалягічных таксонаў
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Коплі
Катэгорыя:Нямецкія батанікі
Катэгорыя:Нямецкія географы
Катэгорыя:Нямецкія фізыкі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бэрліну
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Асобы на манэтах
Катэгорыя:Ганаровыя сябры Санкт-Пецярбурскай акадэміі навук
Катэгорыя:Сябры Францускай акадэміі навук
Катэгорыя:Сябры Прускай акадэміі навук
Катэгорыя:Дасьледнікі Эўропы
Балалайка

**Балалайка** — расейскі народны трохструнны шчыпковы музычны інструмэнт, ад 600—700 мм (балалайка прыма) да 1,7 мэтраў (балалайка-кантрабас) даўжынёй, з трохкутным зьлёгку выгнутым (у XVIII—XIX стагодзьдзях таксама авальным) драўляным корпусам.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Шчыпковыя музычныя інструмэнты
Катэгорыя:Расейскія музычныя інструмэнты
Стывэн Крэйн

**Стывэн Крэйн** (; 1 лістапада 1871, Ньюарк, Нью-Джэрзі, ЗША — 5 чэрвеня 1900, Бадэнвайлер, Нямеччына) — амэрыканскі паэт, празаік і журналіст, прадстаўнік імпрэсіянізму, заснавальнік вэрлібру ў амэрыканскай паэзіі. Аказаў вялікі ўплыў на англамоўную культуру.

## Беларускія пераклады
Паасобныя паэтычныя творы С. Крэйна на беларускую пераклала Юлія Цімафеева.
* Выбраныя вершы / Стывен Крэйн. — Мінск : Зміцер Колас, 2020. — 82 с. — («Паэты планеты»).

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Стывэн Крэйн на ПрайдзіСвеце

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ньюарку
Катэгорыя:Памерлі ў Бадэнвайлеры
Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Журналісты ЗША
Катэгорыя:Літаратары ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў