Нарбут (імя)

**Нарбут** (*Нарбот*), **Норбут**, **Нарыбут**, **Нарбуд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Нарпод, пазьней Нарпот або Нарбот (Norpod, Norpoth, Narbot) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) паходзіць ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-). Такім парадкам, імя Нарбут азначае «захаваны корань» (тое ж, што і імя Бутнар).

Адпаведнасьць імя Нарбут германскаму імю Norpod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nierbota: *Nyerbotha* (1437 год), *Nerbotha* (1440 год), *Petrus et Nicolaus Nerbothy de Mylczicze* (1446 год), *Petrus et Nicolaus Nerbothe de Mylczicze* (1466 год), *per ipsos Petrum et Nicolaum Narboti* (1469 год). Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Насебуд (Nasebud, Nesebud): *Nassebudo camerariis aliisque* (каля 1143 году), *Godes filius Nesebud… Bogumil filius Nesebud… Nesebud filius Meley* (1204 год).

У ваколіцах Мэмэлю адзначалася прозьвішча Narbot (Narbott, Norbot, Narbut, Narbutt, Norbat). 

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Нарбудовіч (Narbudowicz), Нарбутовіч (Narbutowicz, Narbuttowicz), Нарбат (Narbot), Нарбатовіч (Narbotowicz), Нарыбут (Narybut), Норбат (Norbot), Норбут (Norbutt).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Нарбуту ставищо Орле на реце Сесюсе* (1440—1492 гады); *Нарибуту* (*Нарибут*; 1440—1492 гады, 7 лістапада 1442 году); *domino Naributh [[Ятаўт|Yatoltowicz]]* (21 кастрычніка 1440 году); *domino Naributh Calatowicz* (14 студзеня 1459 году); *Petro alias Dobrogosth Narbutowycz* (20 верасьня 1471 году); *herrnn Iaen Naerbotowitz* (2 верасьня 1475 году); *her Iaen Narbotowitcz* (па 2 верасьня 1475 году); *Narbud dedi quatuor decim grossos… Narbud* (1477 год); *Narbud* (1478 год); *Narbuth* (31 кастрычніка 1484 году); *Доброгосту Нарибутовичу 14 копъ с корчомъ в [[Браслаў|Браславли]]* (23 лістапада 1486 году); *Воитеху Нарибутовичу* (6 сакавіка 1488 году); *пану Доброгосту Нарибутовичу* (17 сакавіка 1488 году); *Narbuth [[Гінівіл (імя)|Gynuilovicz]]* (7 студзеня 1491 году); *Nobilis Dobrogost Noributhowicz Lituanus laicus Wilnensis diocesis* (7 траўня 1492 году); *[[Альбэрт|Alberto]] Narbutowicz* (29 сьнежня 1505 году); *by deme marschalcke heren Albrechte Narbotowitz* (7 лютага 1509 году); *nos Barbara Bonifacy olim Narbuthowicz relicta una* (3 чэрвеня 1511 году); *земль пустовских там жо в [[Дарсунішкі|Дорсунишках]]… Нарбутовщины* (19 сакавіка 1514 году); *Нарбут Янкович… Ондреи Норъбутович* (1537 год); *чоловекъ господарски Нарбут Анъдрушкович* (27 траўня 1543 году); *село Нарбутовичовь… села Нарбутовичовъ* (1554 год); *Станиславъ Нарбутовичъ*, *отъ Марка Нарбутовича* (1567 год); *з другое стороны моркгомъ Якова Нарбута* (2 красавіка 1579 году); *Нарбутъ Коваль* (24 красавіка 1580 году); *служба… Нарбут Воитъкович* (XVI ст.); *Балтромеи а Нарбут Остановичы зъ сынми двема — Валентиномъ Балтромеевичомъ а Матеюмъ Нарбутовичомъ* (20 чэрвеня 1594 году); *Laurin Narbutowicz* (1602—1615 гады); *Norbud… Narbud* (1671—1681 гады); *Narbutowicze* (1744 год); *F. Faustus Narbutt lmi An. in 2dum* (1754 год); *Helena Norbut* (1760 год); *Kazimierz Dowgiałło Narbutt… Antoni Narbutt* (4 кастрычніка 1765 году); *zaścianki… Narbatowszczyzna* (1782—1783 гады); *Parafia [[Іказьнь (вёска)|ikaźnieńska]]… Narbatowszczyzna, dwa zaścianki*, *Parafia Kowarska… Norbuty, wieś* (1784 год); *Jan Norbutt* (1803 год); *Narbutowicz Jan* (1837 год).

## Носьбіты
* Нарбут — літоўскі баярын, меў сыноў Пятра Дабрагоста, Яна, Станіслава, Мікалая, Юрыя і Альбэрта; пачынальнік роду Нарбутаў
* Нарбут Ганусавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе
* Нарбут Янкавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537 годзе
* Іван Якаўлевіч Нарбут — уладальнік зямлі ў Себескім павеце на 1878 год

Нарбутовічы — парафіяне касьцёла ў Наваградку на 1850 год.

Нарбуты (Narbut) — прыгонныя зь вёскі Мацканаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Даўгялы-Нарбуты і Нарутовічы-Нарбуты — літоўскія шляхецкія роды.

Нарбутовічы (Narbutowicz) гербаў Ружа і Задора — літоўскія шляхецкія роды.

Нарбут (Narbut) і Нарбутовіч (Narbutowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У 1970-я гады ў Абольцах адзначалася прозьвішча Нарбут.

На гістарычнай Смаленшчыне адзначаецца прозьвішча Нарбут.

Норбат (*Norbot*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксаваліся прозьвішчы Нарбот, Нарбуда і Нарбуд у летувізаваных формах.

У XVI ст. існавала сяло Нарбутавічы (*Нарбутовичи*) у Жамойцкім старостве.

У 1678 годзе ўпамінаўся хутар Нарбутаўка каля Нежыну.

У 1749 годзе ўпамінаўся маёнтак Нарбуцішкі ў Браслаўскім павеце.

Норбудэн (*Norbuden*, з гэтай назвы выводзілі асабовае імя Norbud; *Narbutten* у 1590 годзе) — былая вёска каля Гумбінэну ў Прусіі.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуюць дзьве вёскі з назвай Нарбуты. На гістарычнай Слонімшчыне існуе вёска Нарбутавічы, на гістарычнай Меншчыне — Нарбутава.

## Глядзіце таксама
* Нор
* Бота
* Бода

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны