Лагішын

**Лагі́шын** — мястэчка ў Беларусі, у міжрэччы Ясельды і Вісьліцы. Уваходзіць у склад Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Зьяўляецца цэнтрам Лагішынскага сельсавету. Насельніцтва на 2018 год — 1932 чалавекі. Знаходзіцца за 28 км ад места і чыгуначнай станцыі Пінску, за 203 км ад Берасьця; на аўтамабільнай дарозе  (Пінск — Івацэвічы).

Лагішын — магдэбурскае мястэчка гістарычнай Піншчыны (частка Берасьцейшчыны), вядомае цудоўным абразам Маці Божай каралевы Палесься.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Лагішын датуецца 1495 годам. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча ўвайшло ў склад Пінскага павету Берасьцейскага ваяводзтва. У XVII ст. мястэчка стала цэнтрам нагродавага староства ў валоданьні Радзівілаў, пазьней — Агінскіх, Любецкіх.

20 жніўня 1569 і 28 траўня 1570 году Лагішын атрымаў Магдэбурскае права. 25 лютага 1633 году кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза пацьвердзіў местачковы герб: «*у блакітным полі воўк на ласіных нагах*». У 1634 годзе тут збудавалі мураваны касьцёл на сродкі старосты пінскага Альбрэхта Радзівіла, пазьней пры ім утварылася місія езуітаў і шпіталь. У касьцёле захоўваўся абраз Найсьвяцейшай Панны Марыі, які лічыўся цудоўным.

Захаваліся сьведчаньні літоўскай ідэнтычнасьці жыхароў Лагішына: «*Я, Василь Прилюпа, извествую: дедъ, отецъ, и мати моя и самъ я з Лагищина, местечка з Литви… жена моя литовской породи*».

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Лагішын апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам воласьці Пінскага павету Менскай губэрні. У XIX ст. у мястэчку працавалі млыны Айзэнбэрга, Хазана і Дубміскага, Марцінкевіча, Бунькевіча, алейня і млын Цыпэрштэйна, гарбарня Фрыдмана.

Пры здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня ў 1863 годзе расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл у Лагішыне пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы), у 1897 годзе будынак згарэў; пазьней на ягоным месцы збудавалі Спаскую царкву. У 1874 годзе ў мястэчку выбухнула паўстаньне супраць свавольства ўладаў, якое здушылі два батальёны пяхоты і сотня казакоў. Неўзабаве аднак лагішынцы дамагліся поўнага апраўданьня, а вінаватыя ў злоўжываньні панесьлі пакараньне. У 1881 годзе ў мястэчку збудавалі мураваныя гандлёвыя рады. На 1886 год існавалі школа, царква (з 1845 году), капліца, сынагога, 10 крамаў. У 1893 годзе адкрылася юдэйская малітоўная школа. У канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзяў паблізу Лагішына знаходзіўся фальварак Сімановічаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Лагішын занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Лагішын абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Таго ж году ў мястэчку выбухнула антыбальшавіцкае паўстаньне. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Лагішын апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Пінскага павету Палескага ваяводзтва. 1 красавіка 1934 году паселішча страціла статус места

У 1939 годзе Лагішын увайшоў у БССР, дзе 15 студзеня 1940 году стаў цэнтрам Лагішынскага раёну Пінскай вобласьці (з 25 сьнежня 1962 году ў Пінскім раёне). У Другую сусьветную вайну з 27 чэрвеня 1941 да 15 ліпеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. 22 сьнежня 1959 году паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу.

10 траўня 1997 году ў Лагішыне ўрачыста каранавалі абраз Маці Божай — Каралевы Палесься. 18 верасьня 1998 году афіцыйна зацьвердзілі гістарычны гербу мястэчка. 25 лістапада 2014 году Лагішынскі пасялковы савет рэарганізавалі ў сельсавет.


Łahišyn, Kaścielnaja. Лагішын, Касьцельная (14.07.1913).jpg|Асьвячэньне касьцёла
Łahišyn, Kaścielnaja. Лагішын, Касьцельная (1914).jpg|Касьцёл
Łahišyn, Kaplica. Лагішын, Капліца (1901-39).jpg|Каплічка
Łahišyn. Лагішын (1901-39).jpg|Капліца могілкавая

Łahišyn, Rynak, Spaskaja. Лагішын, Рынак, Спаская (1901-39).jpg|Царква-мураўёўка
Łahišyn, Rynak, Spaskaja. Лагішын, Рынак, Спаская (1901-39) (2).jpg|Царква
Łahišyn, Spaskaja. Лагішын, Спаская (1901-39).jpg|Царква, інтэр’ер
Łahišyn, Rynak, Kaplica. Лагішын, Рынак, Капліца (1901-39).jpg|Капліца каля царквы


## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1884 год — 2,8 тыс. чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1909 год — 3351 чал.; 1921 год — 1984 чал.; 1959 год — 3 тыс. чал.; 1996 год — 3120 чал.; 1998 год — 3 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2006 год — 2,6 тыс. чал.; 2008 год — 2,5 тыс. чал.; 2009 год — 2372 чал.; 2016 год — 2022 чал.; 2017 год — 1990 чал.; 2018 год — 1932 чал.

### Адукацыя
У Лагішыне працуюць сярэдняя і музычная школы, 2 дашкольныя ўстановы.

### Мэдыцына
Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляе местачковая лякарня.

### Культура
Дзеюць дом культуры і 2 бібліятэкі.

### Спорт
У Лагішыне ёсьць свая бэйсбольная каманда «Лагішынскія ваўкі».

## Забудова

### Вуліцы і пляцы

Паводле перапісу 1874 году, у Лагішыне існавала Каўняцінская вуліца, у тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Касьцельная вуліца.

## Эканоміка
Працуюць прадпрыемствы харчовай прамысловасьці, мэханічны завод, лясьніцтва і інш.

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
Дзее Лагішынскі гістарычна-краязнаўчы музэй.

### Славутасьці
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ ст.; фрагмэнты)
* Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (1907—1910)
* Могілкі: хрысьціянскія; юдэйскія
* Царква Сьвятога Спаса (1892; мураўёўка)

## Галерэя

Logishin catholic church.jpg|Касьцёл
Logishin orthodox church.jpg|Царква-мураўёўка
Лагішын. Капліца (01).jpg|Капліца
Лагішын. (07).jpg|Старая камяніца


## Асобы
* Адам Нарушэвіч (1733—1796) — гісторык, паэт, перакладнік
* Марцін Антоні Паўловіч (1789—1830) — геоляг, асьветнік

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Дарашэнка Л. Пад шатамі Маці Божай Лагішынскай // Ave Maria. № 5 (133), 2006 г.
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Лагішын, Radzima.org
* Лагішын, Глёбус Беларусі


Катэгорыя:Лагішынскі сельсавет