Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў (Вільня)

**Касьцёл Унебаўшэсьця Пана і кляштар місіянэраў** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Вільні. Знаходзіцца ў Старым Месьце, на вуліцы Субачы. Касьцёлам часова карыстаецца Летувіскі нацыянальны музэй, кляштар існаваў да 1844 году. Твор архітэктуры віленскага барока. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы.

Комплекс Віленскага місіянэрскага кляштару складаецца з касьцёла, кляштарнага корпуса (яго ўсходняя частка — палац Сангушкаў, збудаваны ў 1640—1650 гадох) і флігеляў. Назву Місіянэрскага атрымаў кляштарны сад і разьмешчаны побач зь іх стаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Кляштар місіянэраў у Вільні фундаваў у 1685 годзе біскуп Аляксандар Катовіч. У 1687 годзе жонка ваяводы віленскага Міхала Казімера Радзівіла збудавала капліцу.

У 1695 годзе войскі інфлянцкі Я. Т. Плятэр з жонкай Аляксандрай заснавалі пры кляштары касьцёл, фундацыю якога падтрымаў кашталян наваградзкі Антоні Навасельскі. У 1730 годзе касьцёл асьвяцілі. У 1745 годзе біскуп смаленскі Багуслаў Гасеўскі фундаваў шпіталь з капліцай Сьвятой Альжбеты. У 1750—1754 гадох Ян Гляўбіц выканаў праект рэканструкцыі фасадаў у формах віленскага барока, рэалізаваны ў 1755—1756 гадох. У 1773 годзе ў прылеглым да кляштару палацы Сангушкаў пачала працаваць духоўная сэмінарыя Віленскай дыяцэзіі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Вільня апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У 1803 годзе ў палацы Сангушкаў пачала працаваць парафіяльная школа, з 1807 году частку будынка заняў вайсковы шпіталь.

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1844 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар і зачынілі касьцёл, а яго парафію далучылі да касьцёла Сьвятых Янаў. Тады ж алтар і амбон перавезьлі ў касьцёл у Эйшышках. У кляштарным корпусе з 1848 году разьмясьцілася духоўная кансысторыя Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы), пазьней жаночная вучэльня. У 1859 годзе тут адкрыўся псыхіятрычны шпіталь, а ў 1874 годзе — таварыства дабрачыннасьці.

У 1859 годзе (паводле іншых зьвестак, у 1860 годзе) касьцёл аднавілі коштам прыватных асобаў (рамонтнымі работамі кіраваў архітэктар Ян Вішнеўскі, у дэкараваньні касьцёла браў удзел кракаўскі мастак Канстантын Маераноўскі) і ў 1862 годзе ён зноў пачаў дзеяць як парафіяльны.

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл, а яго будынак перарабілі пад сховішча фондаў музэю. У кляштарным корпусе разьмясьціўся шпіталь.

19 траўня 1993 году касьцёл вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Касьцёл — помнік архітэктуры віленскага барока. Найбольш блізкім яго аналягам разглядаюць вежы і шчыты Полацкай саборнай царквы Сьвятой Соф’і. Мае адметную 5-нэфавую кампазыцыю — да традыцыйных трох нэфаў далучаецца дзьве пары капліцаў. Цэнтральны нэф мае аднолькавую вышыню і даўжыню (18,5 мэтра). Ніжэйшы за асноўны аб’ём прэзьбітэрыюм завяршаецца паўкруглай апсыдай. Роўніца галоўнага фасаду падзяляецца карнізамі, пілястрамі і аркавымі вокнамі і нішамі. Вежы маюць вышыню 48 і шырыню 4,75 мэтра, паміж ім разьмяшчаецца шырокі франтон з дынамічным сылюэтам прыступкавых і хвалістых формаў. У ніжнім ярусе фасаду вылучаюцца шырокія пілястры. Два верхнія ярусы вежаў аздабляюцца кутнімі пілястрамі, валютамі і вазамі на іх. У нішах другога ярусу галоўнага фасаду дзьве драўляныя скульптуры XVIII ст. — Давіда ва ўсходняй частцы і Майсея ў заходняй. Вышыня фігуры Давіда — 2,20 м, Майсея — 2,29 м; яны стаяць на невысокіх (0,71 м і 0,61 м) прафіляваных пастамэнтах.

Унутраная прастора перакрываецца цыліндрычнымі і крыжовымі скляпеньнямі зь люнэтамі. У інтэр’еры 7 скульптурных алтароў сярэдзіны XVIII ст., мэмарыяльныя помнікі Міхала, Кацярыны і Рафала Яленскіх.

Ансамбль кляштара складаецца з чатырох 3-павярховых будынкаў, якія далучаюцца да вуглоў і прэзьбітэрыюму касьцёла і ў асноўным сфармаваўся ў 1739—1751 (найбольш раньні — палац Сангушкаў сярэдзіны XVII ст.). Абапал галоўнага фасаду касьцёла стаяць два 1-павярховыя флігелі — афіцына і гаспадарчая пабудова.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Album Wilenskie. 1845-1875 (5552584) (cropped).jpg|З. Фогель, да 1826 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Aziambłoŭski, 1833-63).jpg|Ю. Азямблоўскі, 
Vilnia, Subač. Вільня, Субач (J. Aziambłoŭski, 1840).jpg|Ю. Азямблоўскі, 1840 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1862).jpg|1862 г.


Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (B. Podbielski, 1862).jpg|Б. Падбельскі, 1862 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (A. Römer, 1868).jpg|А. Ромэр, 1868 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1876).jpg|1876 г.
Ferdynand Ruszczyc. Kosciol Misjonarzy.jpg|Ф. Рушчыц, 1904 г.


Vilnia, Misijanerski-Subač. Вільня, Місіянэрскі-Субач (W. Güthlen, 1915-18).jpg|В. Гютлен, 1915—1918 гг.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (W. Güthlen, 1915-18).jpg|В. Гютлен, 1915—1918 гг.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (A. Glatz, 1918).jpg|А. Гляц, 1918 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1919).jpg|1919 г.


### Гістарычныя здымкі

Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (A. Korzan, 1861).jpg|А. Корзан, 1861 г.
Vilnia, Rosy-Subač. Вільня, Росы-Субач (A. Śviajkoŭski, 1861-66).jpg|А. Сьвяйкоўскі, 
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Čachovič, 1875-85).jpg|Ю. Чаховіч, 1875—1885 гг.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (M. Butkoŭski, 1895).jpg|М. Буткоўскі, 1895 г.


Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (S. Fleury, 1895-1905).jpg|С. Флёры, 1895—1905 гг.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (S. Fleury, 1896) (2).jpg|С. Флёры, 1896 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (S. Fleury, 1900).jpg|С. Флёры, каля 1900 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1910).jpg|1910 г.


Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1914).jpg|Я. Булгак, 1914 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1914) (2).jpg|Я. Булгак, 1914 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1914) (3).jpg|Я. Булгак, 1914 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1914) (4).jpg|Я. Булгак, 1914 г.


Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1901-14).jpg|да 1915 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1915).jpg|Я. Булгак, 1915 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1916).jpg|Я. Булгак, 1916 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1916) (2).jpg|Я. Булгак, 1916 г.


Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1917).jpg|Я. Булгак, 1917 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1917).jpg|1917 г.
Vilnia, Subač-Rosy. Вільня, Субач-Росы (19.04.1917).jpg|19 красавіка 1917 г.
Vilnia, Subač-Rosy. Вільня, Субач-Росы (1917).jpg|1917 г.


Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1918).jpg|Я. Булгак, 1918 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1918) (2).jpg|Я. Булгак, 1918 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1929).jpg|Я. Булгак, 1929 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1932).jpg|1932 г.


Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (H. Poddębski, 1937) (2).jpg|Г. Паддэмбскі, 1937 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (J. Bułhak, 1938).jpg|Я. Булгак, 1938 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1901-39).jpg|да 1939 г.
Vilnia, Subač, Misijanerski. Вільня, Субач, Місіянэрскі (1927-39).jpg|да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Church of Ascension in Vilnius 03(js).jpg|Галоўны фасад касьцёла
Vilnius. Misionieriu baznycios ir vienuolyno ansamblis, 2006-08-085.jpg|Касьцёл з боку апсыды і кляштарны корпус
Субачовка - panoramio.jpg|Гаспадарчая пабудова
Church of Ascension in Vilnius5.JPG|Былы палац Сангушкаў


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Унебаўшэсьця Пана
Вільня