open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алена Масла

**Але́на Сьцяпа́наўна Ма́сла** (1967, Мілашова, Мёрскі раён, Віцебская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларуская казачніца.

Ляўрэатка прэміі «Залаты Купідон» у намінацыі «Дзіцячая літаратура» за зборнік казак «Першая прыгажуня» (2010) і прэміі Б'янкі у намінацыі «Казка» за кнігу «Балотныя прыгоды. Цікавінкі ад Бульбінкі і Журавінкі».

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і настаўнікаў беларускай мовы. Скончыла школу з залатым мэдалём. У 1984 годзе паступіла на факультэт журналістыкі БДУ, які скончыла ў 1989 годзе. Пасьля выпуску працавала фотакарэспандэнткай у газэце «Піянэр Беларусі». Затым працаўладкавалася рэдактаркай краязнаўчага аддзелу ў газэце «Турызм і адпачынак» (рас. Туризм и отдых). Працавала рэдактаркай аддзелу часопіса «Арэлі» (рас. Качели) і галоўнай рэдактаркай газэты «Пераходны ўзрост» (рас. Переходный возраст). У 2006—2009 гадах была загадніцай рэдакцыі дзіцячай літаратуры выдавецтва «Мастацкая літаратура». У 2009—2011 гадах узначальвала часопіс «Бярозка». У лістападзе 2009 годзе ўвайшла ў Саюз пісьменьнікаў Беларусі, які пакінула ў ліпені 2013 году. З 2011 па 2014 год — у выдавецтве «Мастацкая літаратура».

## Творчасьць
У 10 гадоў дэбютавала ў часопісе «Бярозка», дзе надалей працягвала выдаваць свае творы. Таксама зьмяшчала сваю творчасьць у газэце «Чырвоная зьмена». Друкавалася ў часопісах «Маладосьць», «Дзеяслоў» і «Вясёлка», а таксама ў газэце «Літаратура і мастацтва». У 2005 годзе выдала кнігу «Таямніца закінутай хаты», якую улучылі ў праграму пазашкольнага чытаньня ў 5-й клясе. Творы Алены Масла перакладаліся на сэрбскую і ўкраінскую мовы. У 2010 годзе стала ляўрэатка літаратурнай прэміі «Залаты Купідон» у намінацыі «Дзіцячая літаратура» за зборнік казак «Першая прыгажуня». У 2018 годзе напісала сцэнар мультфільма «Лагодны воўк» для кінастудыі «Беларусьфільм», які лепшай анімацыяй на кінафэстывалі «Лістапад». У 2019-м стала ляўрэаткай Міжнароднай літаратурнай прэміі Б'янкі у намінацыі «Казка» за кнігу «Балотныя прыгоды. Цікавінкі ад Бульбінкі і Журавінкі».

21 траўня 2021 году ў сталічнай школе № 188 для дзяцей з парушэньнямі зроку прадставіла тактыльную кнігу «Мяне завуць Лахнэска» і аўдыёдыск з агучаным творам. Тактыльную выяву галоўнага героя кнігі стварылі гарадзенскія лялечныя майстры. Сродкі на выданьне зьбіраў кіраўнік установы «МоцАрт» Аляксандар Калоша. Кнігі з аўдыёдыскамі перадалі ў кожную з 6 беларускіх школ для дзяцей з парушэньнямі зроку — у Горадні, Жабінцы (Берасьцейская вобласьць), Васілевічах Рэчыцкага раёну (Гомельская вобласьць), Маладэчне, Шклове (Магілёўская вобласьць) і ўрэшце Менску.

## Кнігапіс
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Пурыёдыка
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мёрскім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Казачнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Ляўрэаты беларускіх літаратурных прэміяў
Дуброўскі

**Дубро́ўскі** — прозьвішча, тапонім і назва некаторых твораў.

## Прозьвішча
* Алесь Дуброўскі — беларускі паэт, філёляг, тэоляг, прэзьбітар.
* Ігнат Дуброўскі — беларускі празаік, паэт, нарысыст.
* Міхаіл Пятровіч Дуброўскі — беларускі навуковец, савецкі партыйны і дзяржаўны дзяяч. 
* Міхась Дуброўскі — беларускі пісьменьнік, перакладнік.
* Фёдар Дуброўскі — Герой Савецкага Саюзу.

## Тапонім
### [[Расея]]
* Дуброўскі — пасёлак у Алейскім раёне Алтайскага краю
* Дуброўскі — пасёлак пры станцыі ў Гусь-Хрустальным раёне Ўладзімерскай вобласьці

## Кіно
* Дуброўскі (фільм, 1988)

## Літаратура
* Дуброўскі (раман) — раман А. С. Пушкіна.

## Глядзіце таксама
* Дубраўскі
* Дубрава
* Дубраўка
Навум Перкін

**Навум Саламонавіч Перкін** (15 лютага 1912, Тураў, Мазырскі павет, Менская губэрня — 2 кастрычніка 1976) — беларускі літаратуразнавец.

## Біяграфія
Нарадзіўся 15 лютага 1912 году ў мястэчку Тураў Мазырскага павету Менскай губэрні (цяпер — Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласьць) у сям’і саматужніка. У 1928 годзе паступіў у Гомельскі пэдагагічны тэхнікум, але з другогага курса вымушаны быў пайсьці працаваць настаўнікам сельскай школы. У 1929—1931 гадох настаўнічаў у пачатковых школах на Гомельшчыне.

У 1936 годзе скончыў літаратурны факультэт Менскага пэдагагічнага інстытуту, у 1941 годзе — асьпірантуру пры гэтым інстытуце. Удзельнік нямецка-савецкай вайны — з 1941 году на фронце, з 1942 году ў партызанах на Браншчыне, з 1944 году ізноў на фронце. Быў двойчы паранены.

З 1946 году — навуковы супрацоўнік, у 1963—1976 — загадчык сэктару ўзаемасувязяў літаратур Інстытуту літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР. Доктар філялягічных навук, прафэсар. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1954 году.

## Навуковая дзейнасьць
Дэбютаваў у друку з літаратурна-крытычнымі артыкуламі і рэцэнзіямі ў 1946 годзе. Пісаў на расейскай і беларускай мовах. Аўтар працаў «Аркадзь Куляшоў: Паэтычная творчасьць» (1951), «Творчасьць Пятруся Броўкі» (1952), «Шляхі развіцьця беларускай савецкай літаратуры 20-30-х гадоў: Праблемы сацыялістычнага рэалізму» (1960), «У сям’і братэрскіх літаратур» (1967), «Нацыянальнае і інтэрнацыянальнае ў літаратуры» (1971), «Чалавек у савецкім рамане» (1975), брашуры «Пятро Глебка» (1955), зборніка літаратурна-крытычных артыкулаў «Абсягі думкі» (1979). Апублікаваны аўтабіяграфічныя мастацкія творы «Хлопчык з мястэчка» (1981) і «Я стаў партызанам» (1982).

Адзін з аўтараў «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (1964), «Гісторыі савецкай шматнацыянальнай літаратуры» (1970—1971), суаўтар дакладаў да III Міжнароднага зьезду славістаў «Асноўныя асаблівасьці развіцьця сучаснай беларускай літаратуры» (з В. Івашыным, 1958) і да V — «Беларускапольскія ўзаемасувязі ў XIX ст.» (з А. Лойкам, 1969), а таксама падручніка «Беларуская савецкая літаратура» для 9-10 класаў (з Ю. Пшырковым, 1959—1973).

## Узнагароды
* ордэн Чырвонай Зоркі,
* мэдалі,
* Літаратурная прэмія імя Якуба Коласа (1980) удзел у напісаньні двухтомнай «Гісторыі беларускай дакастрычніцкай літаратуры» і «Гісторыі беларускай савецкай літаратуры».

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Менск: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X;
* Перкін Навум // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Менск: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Барытон

**Барыто́н** (, ад старажытнагрэцкай мовы: βαρύτονος — які цяжка гучыць) — мужчынскі пэўчы голас, па вышыні сярэдні паміж басам і тэнарам. Прыкладны рабочы дыяпазон: Ля&nbsp;вялікай актавы — Ля&nbsp;першай актавы. Лічыцца, што гэта самы распаўсюджаны мужчынскі голас.

## Падтыпы барытона

* Лірычны барытон - пераходны тып голаса паміж тэнарам і барытонам. Адрозьненьні тонкія і малапрыкметныя.
* Лірыка-драматычны барытон - тыповы барытон, самы яркі голас з гэтага сямейства, тэмбар сьветлы, голас дужы.
* Драматычны барытон - голас вялікай сілы, больш цёмнага, але моцнага гучаньня на цэнтральным і верхнім участах дыяпазону.
* Бас-барытон - пераходны голас паміж барытонам і басам, самы нізкі з імеючых барытанальны тэмбар.

## Прыклады сьпевакоў

* Фрэнк Сынатра
* Боб Дылан
* Дэйвід Боўі

Катэгорыя:Опэрная тэрміналёгія

Катэгорыя:Вышыня гуку
Яўген Крупенька

**Яўген Міхайлавіч Крупенька** (, в.Саськаўка, Шклоўскі раён} — ) — беларускі паэт, перакладчык.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасьля заканчэньня Фашчаўскай СШ працаваў літсупрацоўнікам у рэдакцыі Шклоўскай раённай газэты «Чырвоны барацьбіт» (1954—1955). Служыў у Савецкай Арміі (1955—1958). З 1958 — літсупрацоўнік газэты «За вяртанне на Радзіму» (цяпер «Голас Радзімы»), з 1959 — часопісу «Блакнот агітатара», з 1961 — загадчык аддзелу часопіса «Бярозка». У 1970 годзе скончыў Літаратурны інстытут імя М. Горкага ў Маскве. Пасьля заканчэньня інстытуту — супрацоўнік газэты «Чырвоная змена». Сябра СП РБ з 1980 году.

## Творчасьць
Першыя вершы ў рэспубліканскім друку апублікаваў у 1956 (газэта «Чырвоная змена»). Аўтар зборнікаў вершаў «Салаўі» (1969), «Нядзеля» (1972), «Бусьліны човен» (1975), «Слон пад мікраскопам» (1978), «Стрэчаньне» (1981), «Юбілейныя бліны» (1984), «Карэньні» (1986) і шэрага іншых. Перакладаў на беларускую мову творы грузінскіх і расейскіх паэтаў. Выступаў зь літаратурна-крытычнымі артыкуламі і рэцэнзіямі.

## Творы
* Салаўі: Вершы.-Мн., 1969.
* Малінавы год: Вершы.-Мн., 1971.
* Нядзеля:Вершы.-Мн., 1972.
* Колеры: Вершы.-Мн., 1973.
* Бусьліны човен: Лірыка.-Мн., 1975.
* Нашы сьвяты: Вершы.-Мн., 1975.
* Усе работы добрыя: Вершы.-Мн., 1977.
* Слон пад мікраскопам: Вершы, байкі, мініяцюры.-Мн., 1978.
* Хто нам дом пабудаваў.-Мн., 1978.
* Стрэчаньне:Вершы.-Мн., 1981.
* Юбілейныя бліны: Гумар і сатыра.-Мн., 1984.
* Карэньні:Вершы, байкі, паэмы.-Мн., 1986.
* Гэкзамэтар баразны: Вершы.-Мн., 1988.

## Крыніцы

## Літаратура
* Крупенька Яўген Міхайлавіч// Бел. энцыкл. У 18 т. Т. 8.-Мн., 1999.-С. 486.

## Вонкавыя спасылкі
* Творы Яўгена Крупенькі на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклоўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Выпускнікі Літаратурнага інстытуту імя Горкага
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з грузінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з расейскай мовы
Голас Радзімы

**Голас Радзімы** — дзяржаўная інфармацыйна-асьветная газэта для беларусаў на эміграцыі.

## Гісторыя
Выдаецца з 6 красавіка 1955 году ў Менску на беларускай мове штотыднёва. Да студзеня 1960 году называлася «За вяртанне на Радзіму».

Заснавана сэкцыяй Савецкага камітэту «За вяртаньне на Радзіму» для прапаганды савецкага ладу жыцьця сярод беларускіх эмігрантаў. Зь сярэдзіны 1970-х гадоў асьвятляла жыцьцё, у тым ліку беларускай эміграцыі. Зь сярэдзіны 1990-х гадоў адзінае беларускае выданьне, якое распаўсюджваецца сярод нацыянальнай дыяспары і ў асяродзьдзі замежных беларусістаў.

Інфармуе аб палітычных працэсах, якія адбываюцца ў Беларусі, навінах грамадзка-культурнага жыцьця. Публікуе шмат матэрыялаў па гісторыі Беларусі, асьвятляе жыцьцё беларусаў у далёкім і блізкім замежжы. Да 1993 году выдавалася «Бібліятэчка газэты «Голас Радзімы». Выдадзена больш за 150 кніг і брашур.

Сьпярша выдавалася Беларускім таварыствам па сувязях з суайчыньнікамі за рубяжом. Потым да 2018 году зьяўлялася дадаткам да газэты   «Советская Белоруссия». Пазьней выдаецца як асобнае выданьне Выдавецкім домам «Звязда».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка «Голаса Радзімы»
* Як «Голас Радзімы» выконваў спецзаданьні савецкага КГБ — Наша Ніва

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1955 годзе
Праклятая вышыня

**«Праклятая вышыня»** — аповесьць беларускага пісьменьніка Васіля Быкава, напісаная ў 1967 годзе. Надрукавана ў часопісе Маладосць №5 за 1968 год. У тым жа годзе аповесьць была надрукаваная Твардоўскім у часопісе «Новый мир» пад назвай «Атака сходу». Пераклад быў выкананы самім Быкавым.

## Сюжэт
Суровы, бязьлітасна рэалістычны аповед ад першай асобы пра асуджаную на правал ваенную апэрацыю. У межах насычанай падзеямі кароткай аповесьці Быкаў закрануў шматлікія тэмы, у тым ліку беларускае нацыянальнае пытаньне, савецкія адносіны да палонных, а таксама маладушнасьць і страх на вайне.

## Экранізацыя
Паводле аповесьці ў 1975 годзе была зьнятая другая сэрыя трохсэрыйнага фільму Доўгія вёрсты вайны пад назвай «Атака сходу».

## Адносіны ўладаў
Твор адразу пасьля публікацыі выклікаў нэгатыўную рэакцыю сярод савецкага кіраўніцтва і генэралаў. Не дапамагло і тое, што ў расейскім перакладзе твор называўся «Атака сходу» — тое, што сходу, павінна было неяк прабачыць няўдачу самой атакі, на думку рэдактароў часопісу «Новый мир». Ці не па ўсіх газэтах пракацілася хваля крытыкі і асуджэньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Праклятая вышыня на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі пра Нямецка-савецкую вайну
Катэгорыя:Творы 1967 году
Юльян Пшыркоў

**Юльян Сяргеевіч Пшыркоў** (31 кастрычніка 1912, Кісьцяні, Рагачоўскі павет, Магілёўская губэрня — 23 сьнежня 1980) — беларускі літаратуразнавец і крытык, коласазнаўца. Доктар філялягічных навук (1962), прафэсар (1964).

## Біяграфія
Нарадзіўся 31 кастрычніка 1912 году ў в. Кісьцяні Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні. У 1924 годзе скончыў пачатковую школу. У 1928 годзе скончыў сямігодку ў Рагачове. У 1930 годзе скончыў двухгадовыя пэдагагічныя курсы ў Рагачове, працаваў настаўнікам у Рагачоўскім і Клічаўскім раёнах. У 1939 годзе скончыў з адзнакай філялягічны факультэт Ленінградзкага дзяржаўнага ўнівэрсытэту па спецыяльнасьці «Літаратуразнаўца-русіст». З 1939 па 1940 гады працаваў выкладчыкам у Магілёўскім пэдагагічным інстытуце. Зь лістападу 1940 году — у Савецкай арміі, удзельнічаў у баях пад Ленінградам і Кёнігсбэргам; быў тройчы паранены.

Пасьля дэмабілізацыі з дапамогай Я. Коласа і М. Лынькова ў 1945 годзе быў прыняты навуковым супрацоўнікам Інстытуту літаратуры АН БССР. З 1954 году — загадчык сэктару беларускай дакастрычніцкай літаратуры і тэксталёгіі Інстытуту літаратуры АН БССР. Адначасова чытаў курс беларускай літаратуры ў БДУ (1945—1957) і ў Менскім пэдагагічным інстытуце (1966—1968).

Памёр 23 сьнежня 1980 году.

## Творчасьць
У друку з 1940 году. У артыкулах «Новая зямля Я. Коласа» і «Дарэвалюцыйныя паэмы Я. Купалы» (абодва — 1940) адзін з першых выступіў з пераглядам вульгарна-сацыялагічных ацэнак гэтых твораў. Аўтар даследаваньняў «Якуб Колас. Жыцьцё і творчасьць» (1951, манаграфія, першая ў беларускім савецкім коласазнаўстве), "Трылёгія Якуба Коласа «На ростанях» (1956), «Беларуская савецкая проза. 20-я — пачатак 30-х гадоў» (1960), «А. Я. Багдановіч» (1966), «Эпас рэвалюцыі» (1975).

Аўтар брашураў «Народны паэт БССР Якуб Колас» (1949), «Уплыў творчасьці А. С. Пушкіна на развіцьцё беларускай літаратуры» (1949). Адзін з аўтараў дапаможнікаў для 8—10 клясаў і першага стабільнага падручніка (разам з Н. С. Перкіным) «Беларуская савецкая літаратура» дя 9—10 клясаў (1959—1973), працаў «Нарыс гісторыі беларускай савецкай літаратуры» (1954), «Гісторыя беларускай дакастрычніцкай літаратуры» (Т.1—2, 1968—1969). Складальнік альбому «Якуб Колас. Жыццё і творчасьць» (1959), зборніку «Тарас Шаўчэнка і беларусы» (1964, разам з І. Крэнем).

## Узнагароды
* Заслужаны дзяяч навукі БССР (1978).
* ордэн Айчыннай вайны II ступені,
* ордэн «Знак Пашаны»,
* мэдалі,
* Літаратурная прэмія імя Якуба Коласа (1980)

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбурскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А. А. Куляшова
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Чэрокі (Аклагома)

**Чэро́кі** () — места ў  , штат Аклагома, ЗША. 

## Насельніцтва


### Этнічныя групы

## Літаратура

* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* '''Чэрокі''' «The Encyclopedia of Oklahoma History and Culture» 

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1903 годзе
Катэгорыя:Гарады ЗША
Катэгорыя:Гарады Аклагомы
Аршанская газэта

**Аршанская газэта** — раённая газэта Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці. Выдаецца з 1917 году. Заснавальнікі: Аршанскі раённы выканаўчы камітэт і Аршанскі раённы Савет дэпутатаў.

## Гісторыя
Газэта пачыналася яна «Известия рабочих, солдатских и крестьянских депутатов Оршанского района». Першы нумар газэты выйшаў 14 траўня 1917 году. З лютага па сакавік 1918 году ў сувязі з набліжэньнем нямецкіх войскаў да Воршы выхад газэты прыпыняўся.

3 кастрычніка 1918 году замест «Известий» пачынае выдавацца новая газэта «Набат», якая выходзіла на 4 палосах малога фармату з перыядычнасьцю выхаду штодзённа, акрамя нядзелі.

3ь 1 траўня 1921 году ў сувязі з заканчэньнем грамадзянскай вайны выдантне «Набату» спыняецца і пачынае выходзіць газэта «Известия». У сувязі з уваходжаньнем Аршанскага павету ў склад Смаленскай губэрні РСФСР з 1923 году выданьне «Известий» спыняецца.

У 1924 годзе Ворша вяртаецца ў склад БССР і 26 верасьня 1925 году выйшаў пробны, так званы «нулявы нумар» газэты «Камуністычны шлях». Газэта спачатку выдавалася на беларускай і расейскай мовах, але паступова перайшла толькі на беларускую. Фармат — 4 паласы на аркушах вялікага памеру, перыядычнасьць выхаду — 2 разы на тыдні (у чацьвер і нядзелю), наклад 3500 асобнікаў.

У кастрычніку 1930 году па невядомых прычынах выхад «Камуністычнага шляху» спыняецца. 3 другой паловы кастрычніку пачынае выходзіць новая газэта «Змычка». Фармат — 4 паласы на вялікіх аркушах, перыядычнасьць выхаду — 3 разы ў 10 дзён.

У сакавіку 1931 году газэта «Змычка» была перайменаваная ў «Ленінскі прызыў», назва якой існавала да 1991 году. У 1991 годзе «Ленінскі прызыў» стаў «Аршанскай газэтай».

У «Аршанскай газэце» пачыналі свой жыцьцёвы і творчы шлях такія вядомыя беларускія пісьменьнікі, як У. Корбан, У. Караткевіч, Я. Васілёнак, А. Міронаў, М. Садковіч, А. Стаховіч, Я. Сіпакоў, Л. Калодзежны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1917 годзе
Патрыёт (газэта)

**Патрыёт** — раённая газэта Ушацкага раёну Віцебскай вобласьці. Заснавальнікі газэты: Ушацкі раённы выканаўчы камітэт і Ушацкі раённы Савет дэпутатаў.

Газэта выдаецца ў наваполацкай друкарні, матэрыялы друкуюцца на беларускай і расейскай мовах. Перыядычнасць выхаду — 2 разы на тыдзень, на 8 старонках, фармат — А3.

## Гісторыя
Першы нумар выйшаў 7 лістапада 1930 году, і па 1944 год, калі ў ліпені ў вызваленым раёне аднавіўся пастаянны выпуск раёнкі, яна насіла назву «Прымежны калгаснік», бо Ушаччына межавала ў той час з Польшчай. Выпускалася газэта і ў гады нямецка-савецкай вайны, пасьля таго як пачаў дзейнічаць падпольны райкам партыі, аднак перыядычнасьць выхаду не была пастаяннай.

Са студзеня 1945 году па 1962 год (да расфармавання раёну) газэта насіла назву «Сацыялістычны шлях», а са студзеня 1967 году — «Патрыёт».

У газэце працавалі народны мастак Беларусі Віктар Грамыка, пісьменьнікі Сяргей Законьнікаў і Алег Салтук.

## Рэдактары
* І. Клінаў (1944—1945)
* С. Шаўчук (1945 — лістапад 1953)
* Фёдар Волах
* Дзьмітры Раманоўскі

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1930 годзе
Зара (газэта)

**Зара** — раённая газэта Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці. Заснавальнікі: Бешанковіцкі раённы выканаўчы камітэт і Бешанковіцкі раённы Савет дэпутатаў.

## Гісторыя
16 ліпеня 1932 году на пасяджэньні раённага камітэту КП(б)Б было разгледжана пытаньне аб арганізацыі раённай друкаванай газэты. 29 ліпеня 1932 году рэдактарам газэты «Сталінец» быў зацьверджаны Я. Шылянкоў, яго намесьнікам — С. Яловік. Былі падабраныя адпаведныя кадры супрацоўнікаў рэдакцыі і друкарні з ліку актывістаў селькораўскага руху.

12 жніўня 1932 году быў выпушчаны першы нумар раённай газэты «Сталінец».

Да 1939 году раённая газэта выходзіла 9 разоў у месяц. У кастрычніку 1939 году бюро райкама КП(б)Б зацвердзіла перыядычнасьць раёнкі – 12 разоў у месяц. Тады ж было прынята й рашэньне аб умацаваньні паліграфічнай базы газэты, перададзены адзін з будынкаў, пасьля рэканструкцыі якога тут была размешчаная друкарня.

З 25 траўня 1943 году выпуск газэты быў адноўлены пры Лепельскім падпольным райкаме КП(б)Б. Пад назвай «Сталінец» Бешанковіцкая раённая газэта выдавалася да 1956 году. У 1956 — пачатку 1957 гадоў газэта называлася «За Радзіму». З лютага 1957 году раённая газэта стала называцца «Зара».

У 2017 годзе газэта «Зара» была ўзнагароджана Ганаровай граматай Віцебскага абласнога выканаўчага камітэту.

## Рэдактары
* Я. Шылянкоў (1932—1934)
* С. Яловік (1934—1937)
* Ф. Шаіркі (1937—1939)
* М. Сямёнаў (1939—1940)
* А. Глікман (1940—?)
* Д. Тарасевіч
* І. Коныш
* Б. Сувораў
* В. Ганковіч
* М. Прыгожы
* Г. Галкоўскі (1990—2003)
* Л. Паўлоўская (2003—2013)
* Сьвятлана Варашко (з 2013)

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1932 годзе
Чырвоны прамень (газэта)

**Чырвоны прамень** — раённая газэта Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці. Заснавальнікі газэты: Чашніцкі раённы выканаўчы камітэт і Чашніцкі раённы Савет дэпутатаў.

Супрацоўнікі газэты на старонках выданьня адлюстроўваюць актуальныя падзеі Чашніцкага раёну, навіны, якія хвалюць жыхароў раёну, і якімі напоўнена іх паўсядзённае жыцьцё.

## Гісторыя
Газэта была створана ў верасьні 1930 года. Яе першы нумар выйшаў 3 сьнежня 1930 году пад назвай «За калектывізацыю». Затым яна стала называцца «Шлях сацыялізму», пазьней яе перайменавалі ў «Сцяг сацыялізму». У 1965 годзе газэце была дадзеная новая назва «Чырвоны прамень», якую яна носіць і зараз.

## Рэдактары
* С. Колас
* І. Касьцюковіч
* А. Картузаў
* А. Манькоў
* В. Кальцоў
* Л. Бегунова
* Міхась Дзеравяга

## Крыніцы

## Літаратура
* Мурашкина, В. Достоверно и нескучно / В. Мурашкина // Народнае слова. — 2011. — 12 мая. — С. 7.
* Средства массовой информации // Чашники: 500 лет / отв. за вып. Т. В. Пчелкина. — Витебск : Витебская областная типография, 2004. — С. 20.
* Сродкі масавай інфармацыі Віцебскай вобласці : буклет / рэд. Л. Д. Мышлёнак. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2004. — 24 с.

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1930 годзе
Браслаўская звязда

**Браслаўская звязда** — раённая газэта Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

Выдаецца з 1919 году. Заснавальнікі: Браслаўскі раённы выканаўчы камітэт і Браслаўскі раённы Савет дэпутатаў. Газэта друкуецца ў КПУП «Наваполацкая друкарня».

## Гісторыя

19 студзеня 1919 году выйшаў першы нумар газэты «Браслаўская камуна».

Пасьля аб’яднаньня Усходняй і Заходняй Беларусі зьявілася перыядычнае выданьне — газэта «Звязда». Першы нумар пасьля ўзьяднаньня выйшаў 1 кастрычніка 1939 году. Рэдакцыя і друкарня знаходзіліся ў будынку сучаснага краязнаўчага музэю ў Браславе.

У 1963 годзе газэта стала называцца «Браслаўская звязда»

## Рэдактары
* А. Васілеўскі (1939—1940)
* Хая Мерхасіна (ліпень 1940-?)
* М. Башлакоў
* Н. Цярэнцьеў (пач. 1980-х—2004)
* Вячаслаў Каладынскі

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе
Алесь Стаховіч

**Алесь Язэпавіч Стаховіч** (3 ліпеня 1907, в. Кашына, Аршанскі павет, Магілёўская губэрня — 7 лютага 1956) — беларускі пісьменьнік. Бацька архітэктара Алега Стаховіча.

## Біяграфія
Нарадзіўся 3 ліпеня 1907 году ў в. Кашына Аршанскага павету Магілёўскай губэрні.

У 1923 годзе скончыў сярэднюю школу скончыў у Воршы. Тады ж уступіў у камсамол і быў накіраваны на камсамальскую працу — спачатку ў Воршу, потым у Амсьціслаўскі райкам камсамолу. Працаваў загадчыкам аддзелаў культуры і прапаганды ў Крупскім, Талачынскім, Жлобінскім райкамах партыі. Быў начальнікам палітаддзелу ў саўгасах «Горкі-Апчак» Менскага раёну, «Старчыцы», інструктарам цэнтральнага камітэту Камуністычнае партыі Беларусі. 3 1938 году — адказны сакратар рэдакцыі часопісу «Полымя». Калі пачалася нямецка-савецкая вайна, пайшоў на фронт, працаваў у армейскіх газэтах. Пасьля вайны на творчай працы.

Памёр 7 лютага 1956 году.

## Творчасьць
Друкавацца А. Стаховіч пачаў у 1928 годзе ў газэце «Чырвоная зьмена». У 1930 голзе ў часопісы «Беларуская работніца і сялянка» апублікавана яго першае апавяданьне «Яе шлях». Пісаў нарысы, фельетоны, невялікія апавяданьні. Першая кніга яго апавяданьняў «Маленькія героі» (1939) прысьвечаная дзецям.

Пра даваеннае і пасьляваеннае жыцьцё расказаў у аповесьці «Пампей Шчупак», раманах «Пад мірным небам», «Шырокія гарызонты».

Аповесьць А. Стаховіча «Шумяць лясы» (1942) прысьвечаная партызанскай барацьбе на тэрыторыі Беларусі. Галоўны герой Максім высьвятляе, што немцы вывезьлі яго нявесту на рамонтныя работы, і робіць усё магчымае, каб вызваліць вясковых дзяўчат.

Творы Стаховіча, актуальныя па тэматыцы, не вылучаліся пастаноўкай вострых праблем. Наадварот, усе складанасьці жыцця калгаснікаў напярэдадні нямецка-савецкай вайны і ў пасьляваенны перыяд тут прыхарошаны. У яго творах назіраецца даніна пануючай тады ў мастацтве тэорыі бесканфліктнасьці.

Пераклаў на беларускую мову «Аповесьць пра сапраўднага чалавека» Б. Палявога. Творы А. Стаховіча выдаваліся на расейскай і польскай мовах.

## Узнагароды
* ордэн Чырвонай Зоркі
* два ордэны «Знак Пашаны»,
* мэдалі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Стаховіч Алесь // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1995. — Т. 5. — С. 418.
* Стаховіч Алесь // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. / рэдкал.: І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1987. — Т. 5. — С. 125—126.

Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Міхась Башлакоў

**Міхась Захаравіч Башлакоў** (27 красавіка 1951, пасёлак станцыі Церуха, Гомельскі раён, Гомельская вобласць) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 27 красавіка 1951 году ў пасёлку станцыі Церуха Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці ў сям’і чыгуначніка.

У 1967 годзе скончыў Грабаўскую сярэднюю школу і паступіў на гісторыка-філялягічны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Пасьля заканчэньня вучобы ў 1973 годзе працаваў настаўнікам у школах. З 1985 па 1990 гады працаваў карэспандэнтам-арганізатарам Бюро прапаганды мастацкай літаратуры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі па Гомельскай вобласьці. З 1991 году працаваў у Міністэрстве інфармацыі Рэспублікі Беларусь, дзе займаўся падрыхтоўкай і выданьнем гісторыка-дакумэнтальных хронікаў раёнаў і гарадоў Беларусі «Памяць». Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1988 году. Сябра Саюзу пісьменьнікаў Беларусі

## Творчасьць
Аўтар кніг паэзіі «Касавіца» (1979), «Начны паром» (1987), «Дні мае залатыя», «Як сьлёзы горкія Айчыны…», «Матчыны грыбы перабіраю», «Пяро зязюлі падніму», «Нетры», «Палын» і іншых.

## Узнагароды
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь (2009),
* Мэдаль Францішка Скарыны (2018).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Міхась Барэйша

**Міхась Уладзіміравіч Барэйша** (4 студзеня 1950, в. Страшныя, Дрысенскі раён, Віцебская вобласьць — 13 жніўня 1990) — беларускі пісьменьнік, перакладчык.

## Біяграфія
Нарадзіўся 4 студзеня 1950 году ў в. Страшныя Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці.

З 1965 па 1969 году вучыўся ў Дзёрнавіцкай васьмігодцы. Скончыў Наваполацкі нафтавы тэхнікум. Працаваў на Полацкім хімічным камбінаце. Адначасова скончыў завочна факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Служыў на Балтыйскім флоце, працаваў і жыў у Наваполацку.

Зьяўляўся пазаштатным карэспандэнтам гарадзкой газэты «Химик». З 1980 года — карэспандэнт, з 1983 — намесьнік рэдактара полацкай аб’яднанай газэты «Сцяг камунізму». Кіраваў літаратурным аб’яднаньнем «Наддзвіньне», быў намесьнікам старшыні полацкай суполкі Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны. Сябра Саюзу журналістаў СССР (1981). Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР (1989).

Памёр 13 жніўня 1990 году. Пахаваны ў Наваполацку, паводле іншай інфармацыі на могілках каля вёскі Страшныя.

## Творчасьць
Друкавацца пачаў у 1973 годзе. У рэспубліканскім друку дэбютаваў у 1980 годзе. Апавяданьні публікаваліся ў калектыўным зборніку «Сустрэча», анталёгіі «Апавяданьні пра Вялікую Айчынную». Героі твораў пісьменьніка — людзі, якія імкнуцца адшукаць свой шлях у жыцьці, нясуць адказнасьць за ўсё, што ў ім адбываецца. Падзеі ваенных гадоў аналізуюцца аўтарам з пазіцый сённяшняга дня.

У 1980 годзе за публікацыю апавяданьняў у часопісы «Маладосьць» яму прысуджана прэмія гэтага выданьня. М. Барэйша быў удзельнікам VIII Усесаюзнай нарады маладых літаратараў у Маскве.

Аўтар гумарэсак, нарысаў, эсэ.

## Крыніцы

## Літаратура
* Міхась Барэйша // Беларускія пісьменнікі (1917—1990) : даведнік / склад. А. К. Гардзіцкі. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1994. — С. 51.
* Барэйша Міхась / Г. М. Урупіна // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]; маст. рэд. В. Г. Загародні. — Мінск : БелЭн, 1992. — Т. 1 : Абуховіч-Ватацы. — С. 259—260.

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Таварыства беларускай мовы
Паходжаньне караля Ягайлы і Вітаўта, князёў Літвы

**«Пахо́джаньне караля́ Яга́йлы і Ві́таўта, князё́ў Літвы́»** — лацінскі пераклад часткі «Летапісца вялікіх князёў літоўскіх».

«Паходжаньне караля» зьмяшчае гісторыю Вялікага Княства Літоўскага ад часоў валадараньня сыноў вялікага князя Гедзіміна да першых уцёкаў Вітаўта да крыжакоў. Адпавядае зьместу Віленскага, Супрасьлеўскага і Слуцкага летапісаў. Быў перакладзены для польскага гісторыка Яна Другаша. Зьбярогся ў складзе Кароннай мэтрыкі Польшчы, куды быў запісаны ў 1490-х гадах. Быў першым вядомым перакладам беларускага літаратурнага твору на іншую мову. Быў абнародаваны ў 1888 годзе Антоніем Прахаскам. У ХХ стагодзьдзі ўвайшоў у «Поўны збор рускіх летапісаў» (т. 17, 1907; т. 35, 1980).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Катэгорыя:Пераклады на лацінскую мову
Катэгорыя:Літаратура XV стагодзьдзя
Яўген Васілёнак

**Яўген Пятровіч Васілёнак** (26 сьнежня 1917, Ворша — 23 верасьня 1973) — беларускі пісьменьнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 26 сьнежня 1917 году ў Воршы ў сям’і чыгуначніка. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Аршанскай чыгуначнай школе.

У 1934—1935 гадох вучыўся ў Магілёўскім пэдагагічным інстытуце на літаратурным факультэце. Працаваў у шклоўскай раённай газэце «Прамень камунізма», у рэдакцыях раённых і гарадзкіх газэтаў Барысава, Багушэўску і Воршы. У 1939 годзе накіраваны на журналісцкую працу на Далёкі Ўсход Расеі, працаваў у Хабараўску, Усурыйску, Уладзівастоку. У 1941 годзе бацькі загінулі падчас бамбёжак Воршы.

У 1943—1945 гадох прызваны ў рады Савецкай Арміі, служыў у рэдакцыі дывізійнай газэты «Боец-патриот» У 1945—1948 гадох — карэспандэнт маскоўскай газэты «Гудок» у Алма-Аце. З 1948 году жыў у Менску — быў рэдактарам БелТА, карэспандэнтам газэты «Труд» па Беларускай ССР, загадчыкам аддзелу публіцыстыкі часопісу «Маладосьць». У 1958—1966 гадох — галоўны рэдактар часопісу «Нёман». Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1953 году.

Памёр 23 верасьня 1973 году.

## Творчасьць
У 1935 годзе ў друку выйшлі першыя вершы Васілёнка, а ў 1939 годзе — проза. Выйшлі зборнікі аповесцяў і апавяданьняў «Зялёныя агні» (1954), «Прызваньне» (апавяданьні й нарысы, 1956), «Выпадковы прыпынак» (1957), «Розныя дарогі» (1957), «Тацьцяна Ларына» (1964), «Вячэрняя размова» (1968), «Сімфонія са спагнаньнем» (1969), «Забыты вензель» (1970), «На перагоне» (1973) і драма «Каралеўскі гамбіт» (1959). У 1977 годзе выдадзеныя выбраныя творы ў двух тамах.

Апавяданьні Васілёнка друкаваліся ў часопісах «Беларусь», «Советская отчизна», «Работніца і сялянка», «Маладосьць», «Полымя» і шматлікіх газэтах.

Пераклаў на беларускую мову аповесць І. Пятрова «Нончына каханьне» (1961), кнігу Л. Касіля «Пра жыцьцё зусім добрае» (1961), раманы С. Улуг-задэ «Абноўленая зямля» (1973) і А. Ірасека «Скалакі» (з М. Татурам, 1961), а таксама творы іншых пісьменьнікаў.

## Бібліяграфія
* «Зялёныя агні» (1954)
* «Выпадковы прыпынак» (1957)
* «Розныя дарогі» (1957)
* «На перагоне» (1973)

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Аркадзь Гейнэ

**Аркадзь Андрэевіч Гейнэ** (10 студзеня 1919, Бешанковічы — 16 сьнежня 1942, Сталінград) — беларускі паэт.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і службоўца. Бацька яго вядомы як удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу на Беларусі, быў чальцом ЦВК БССР у 20-я гады. Пасьля заканчэньня сярэдняй школы ў Бешанковічах Аркадзь некаторы час працаваў у Бешанковіцкай раённай газэце «Сталінец». Вучыўся ў Камуністычным інстытуце журналістыкі ў Менску (1938—1941). Працаваў у рэдакцыях газэт. 
У час Вялікай Айчыннай вайны пайшоў добраахвотнікам на фронт. Скончыў курсы каманднага саставу, атрымаў званьне малодшага лейтэнанту і быў накіраваны ў дзеючую армію. Камандаваў узводам 66-й мэханізаванай брыгады. 
У баі пад Сталінградам 16 сьнежня 1942 году баі артылерыйскі разьлік Гейнэ цалкам загінуў. Гейнэ не разгубіўся і мабілізаваў на штурм умацаваньняў немцаў байцоў іншых разьлікаў. Аднак асколак нямецкага снарада, што разарваўся побач, сьмяротна параніў паэта.

## Творчасьць
Самы першы свой верш ён зьмясьціў у 16 гадоў у рэспубліканскай газэце «Піянер Беларусі» (1934). Акрамя вершаў камуністычнага накірунку пісаў байкі. Яго творы друкавалі такія газэты, як «Лім», «Сталінская моладзь», «Звязда», «Віцебскі рабочы», «Чырвоная змена», часопісы «Полымя рэвалюцыі», «Іскры Ільіча». П

У 1939 годзе выйшаў у сьвет першы паэтычны зборнік «Шчасьлівая зорка». У аднайменным вершы, які ўваходзіць у многія анталёгіі, Гейнэ здолеў даць узор сапраўднай лірыкі, дзе зьліліся пачуцьцё каханьня з пачуцьцём любові да Радзімы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Аркадзь Андрэевіч Гейне // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Бешанковіцкага раёна / рэдкал. І. П. Шамякін [і інш.]. — Мн., 1991. — С. 410.
* Гейнэ Аркадзь // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал. І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1992. — Т. 2. — С. 172.
* Бярозка, У. Крывёю сэрца / У. Бярозка // Віцебскі рабочы. — 1999. — 16 студз.– С. 3.
* Канапелька, А. Аркадзь Гейне / А. Канапелька // Народнае слова. — 1999. — 3 жн. — С. 5.
* Краснова-Гусачэнка, Т. За Радзіму — у смертны бой / Т. Краснова-Гусачэнка // Літаратура і мастацтва. — 2010. — 2 ліп. — С. 12.
* Крачкоўскі, А. «Шчаслівая зорка» шчаслівага паэта / А. Крачкоўскі // Зара (Бешанковічы). — 2009. — 30 студз. — С. 4.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бешанковічах
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Загінулі ў баях нямецка-савецкай вайны
Крыніцы (фільм)

**«Крыні́цы»** () — мастацкі фільм рэжысэра Ёсіфа Шульмана, сфільмаваны паводле аднайменнага раману Івана Шамякіна на кінастудыі „Беларусьфільм“ у 1964 року. Прэм’ера фільму адбылася 29 сакавіка 1965 року.

## Сюжэт
Сюжэт фільма пабудаваны на выяўленьні сучаснага аўтару жыцьця вясковай інтэлігенцыі. Час дзеяньня — лета 1953 року і наступны навучальны год. Галоўны герой — новы дырэктар крыніцкай школы Міхась Лемяшэвіч (*[[Эдуард Павулс]]*).

Пераведзены ў сельскую мясцовасьць з буйнога сталічнага навуковага інстытуту, Лемяшэвіч не хавае, што быў звольнены не на ўласнае жаданьне, як напісана ў ягоных дакумэнтах, а ў выніку канфлікту з кіраўніцтвам. Ягоная крытычная ацэнка работы інстытуту не атрымала падтрымкі, і надта актыўнаму супрацоўніку параілі зьмяніць занятак.

На новым месцы работы прынцыповы Лемяшэвіч вымушаны зноўку йсьці на канфрантацыю. Гэтым разам ягоным апанэнтам стаў раённы партыйны кіраўнік Арцём Захаравіч Бародка, які пажадаў дзеля ўмацаваньня свайго аўтарытэту спосабам прыпісак зрабіць з сьціплага дзесяціклясьніка Аляксея Касьцянка перадавіка калгаснай працы.

## У ролях

## Здымачная група

* Аўтары сцэнару: Іван Шамякін, Юры Шчарбакоў
* Рэжысэр-пастаноўшчык: Ёсіф Шульман
* Апэратар-пастаноўшчык: Алег Аўдзееў
* Мастак-пастаноўшчык: Яўген Ганкін
* Кампазытар: Андрэй Эшпай
* Гукаапэратар: М. Вольхіна
* Рэжысэр: Н. Сава
* Мастак па касьцюмах: М. Бярковіч
* Мастак-грымёр: Г. Храпуцкі
* Рэдактар: М. Бярозка
* Тэкст песьняў: Леанід Дзербянёў, Уладзімер Карпека
* Дырэктар: А. Сьлюнкоў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі пра фільм 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1964 году
Катэгорыя:Фільмы Ёсіфа Шульмана
Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Савецкія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Івана Шамякіна
Катэгорыя:Савецкія чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на расейскай мове
Гейнэ

Прозьвішча **Гейнэ** мелі наступныя выбітныя асобы:

* Андрэй Гейнэ — удзельнік барацьбы за Савецкую ўладу ў Беларусі
* Аркадзь Гейнэ — беларускі паэт

## Глядзіце таксама
* Генрых Гайнэ — нямецкі паэт, публіцыст і крытык
Ордэн Віестура

**О́рдэн Віестура** () — латвійская дзяржаўная ўзнагарода, заснаваная ў 1938 року да гадавіны абвяшчэньня незалежнасьці дзяржавы. Узноўленая ў 2004 року пасьля аднаўленьня незалежнасьці ад СССР. Названая ў гонар сярэднявечнага караля Земгаліі Вестарда.

## Апісаньне
Ордэн уручаецца грамадзянам краіны за заслугі ў галіне навучаньня, разьвіцьця і ўмацаваньня латвійскіх узброеных сілаў, а таксама ўмацаваньня і трыманьня напагатове сыстэмы нацыянальнай бясьпекі і аховы дзяржаўных граніцаў, а таксама абуджэньня патрыятычнай сьвядомасьці і падрыхтоўкі грамадзянаў да службы на абароне народу і айчыны. Можа таксама ўручацца за надзвычайныя міжнародныя заслугі кіраўнікам замежных дзяржаваў, сябраў загранічных дэлегацыяў і дыпляматам.

Ордэн уручаецца з такімі клясамі:
* Вялікі Крыж: крыж носіцца на стужцы, перакінутай цераз плячо, з зоркай на грудзёх.
* Вялікі афіцэр: крыж носіцца на шыі з зоркай на грудзёх.
* Камандор: крыж носіцца на шыі
* Афіцэр: крыж носіцца на стужцы з разэткай, падвешанай на грудзёх.
* Кавалер: крыж носіцца на стужцы, падвешанай на грудзёх.

Ордэн мае яшчэ тры мэдалі, якія могуць уручацца цывільным ці вайсковым асобам:
* Залаты мэдаль
* Срэбны мэдаль
* Бронзавы мэдаль

## Мінуўшчына
Ордэн Віестура быў устаноўлены рашэньнем Рады Міністраў Латвіі 12 ліпеня 1938 року з нагоды XX гадавіны абвяшчэньня незалежнасьці, зацьверджаны ўказам прэзыдэнта краіны 11 жніўня 1938 року.

Першае ўзнагароджаньне адбылося 17 лістапада 1938. 13 чэрвеня 1940 адбылося апошняе ўручэньне перад акупацыяй дзяржавы Савецкім Саюзам, які скасаваў гэты ордэн. Адноўлены ў постсавецкай Латвіі толькі ў 2004 року.

## Крыніцы

## Літаратура
* Kristīne Ducmane: *Apbalvojumi Latvijas Republikā 1918-1940* -*Decorations of the Republic of Latvia 1918-1940*, Ryga 1993, 

## Вонкавыя спасылкі
* Ордэн Віестура  на бачыне прэзыдэнта Латвіі
Уладзімер Верамейчык

**Уладзі́мер Міха́йлавіч Вераме́йчык** (1 лістапада 1937, в. Петрыцкае, Брагінскі раён, Гомельская вобласьць — 26 сьнежня 1999, в. Ведрыч, Рэчыцкі раён, Гомельская вобласьць) — беларускі паэт, пісьменьнік і публіцыст.

## Біяграфія
Нарадзіўся 1 лістапада 1937 году ў в. Петрыцкае Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці ў сям’і настаўнікаў. У 1955 годзе скончыў Рэчыцкую пэдагагічную вучэльню. Пасля выпуску год працаваў старшым піянерважатым і настаўнікам сьпеваў і маляваньня ў Міхалкаўскай сярэдняй школы Мазырскага раёну. У 1956—1959 гадох служыў у Савецкай Арміі.

Пасля дэмабілізацыі паступіў на філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, які скончыў у 1964 годзе. Працаваў завучам, дырэктарам Ведрыцкай васьмігадовай школы (у 1966 годзе рэарганізавана ў сярэднюю школу) Рэчыцкага раёну. Сябра Саюзу пісьменьнікаў БССР з 1976 году.

Памёр 26 сьнежня 1999 году ў в. Ведрыч Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці.

## Творчасьць
Першы верш надрукаваў у 1955 годзе ў рэчыцкай раённай газэце «Зара камуны». Аўтар зборнікаў вершаў «Прыпяць» (1973), «Яснасьць» (1978), «Люблю!» (1981), «Клянуся Прыпяцьцю» (1988), «Ліхаўня» (1997), кніг публіцыстыкі «Гарызонты сельскіх пэдагогаў: Запіскі дырэктара школы» (1984) і «Жыву школай» (1991).

Таксама выдаў зборнік баек і сатырычных вершаў «Магарыч» (1994) і кніжкі гумарэсак «Карчы Гімэнэя» (1991) і «Местачковы секс» (1994).

## Бібліяграфія
* Сталасць : вершы. — Менск, Мастацкая літаратура, 1978. — 58 с.
* Люблю! : лірыка. — Менск, Мастацкая літаратура, 1981. — 78 с.
* Гарызонты сельскіх педагогаў : запіскі дырэктара школы. — Менск, Народная асвета, 1984. — 112 с.
* Клянуся Прыпяццю : паэзія. — Менск, Мастацкая літаратура, 1988. — 191 с, 1л. парт.
* Магарыч : сатырычныя вершы і байкі. — Менск, Мастацкая літаратура, 1994. — 94 с : іл.
* Местачковы секс : апавяданні і гумарэскі / Уладзiмiр Верамейчык; маст. афармленне А. Гармазы. — Менск, Бел. Дом печати, 1994. — 31 с : іл . (Бібліятэка «Вожыка» ; 1 (223).

## Узнагароды
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга,
* мэдаль.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Беларускія гумарысты
Поліакрылят

**Поліакрыляты**, **акрылятныя палімэры** — палімэрная група, атрымваная з акрылятных манамэраў. Такія плястыкі адметныя сваёй празрыстасьцю, устойлівасьцю да ламаньня і гнуткасьцю. Шырока прымяняюцца ў касмэтыцы, напрыклад у лаках для пазногцяў, і ў клеях.

## Акрылявыя элястамэры
Акрылявы элястамэр — агульны тэрмін відаў сынтэтычнага каўчуку, асноўны складнік якіх — алькілэстэр акрылявай кісьлі (этыль- або бутыльэстэр). Акрылявы элястамэр валодае характарыстыкамі цепла- і алеяўстойлівасьці, здольны вытрымліваць тэмпэратуры 170—180 ℃. Выкарыстоўваецца пераважна для вырабу алейных сальнікаў і аўтамабільных запчастак.

Да холаду матэрыял менш устойлівы: мінімальная тэмпэратура насычэньня складае −15 — −30 ℃.

## Прымяненьне
* Поліакрыльная эмульсія, водныя лакафарбавыя пакрыцьці
* Акрылявая фарба
* Акрылявае валакно
* Водараспушчальныя загушчальнікі на поліакрыляце натру, палімэры для вытворчасьці  (СУП), які выкарыстоўваецца ў аднаразовых падгузках
* Акрылявая смала як адчувальны да ціску клей
* «Супэрклей», гандлёвая назва цыянаакрыляту
* Арганічнае шкло, альбо плексіглас
* У касмэтыцы як рэалягійныя мадыфікатары і ўтваральнікі плёнкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Плястмасы
Катэгорыя:Аптычныя матэрыялы
Катэгорыя:Акрылятныя эстэры
Кастусь Шавель

**Касту́сь Шавель** (5 чэрвеня 1912, в.Кухцічы, Узьдзенскі раён — 19 жніўня 1987) — беларускі паэт.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Менскі пэдагагічны інстытут у 1938 годзе. Падчас вайны выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Негарэльскай сярэдняй школе. Пасьля вызваленьня Беларусі ў 1944 годзе быў прызваны ў Савецкую Армію. Пасьля быў арыштаваны і адпраўлены ў ГУЛАГ за калябарацыю. З 1956 году працаваў бугальтарам у калгасе імя Ільіча Ўзьдзенскага раёну.

За некалькі гадоў да сьмерці ягоная заява на ўступленьне ў Саюз пісьменьнікаў БССР была адхілена за працу ў школе падчас вайны, нягледзячы на заступніцтва Ніла Гілевіча і Максіма Танка.

## Творчасьць
Пачаў друкавацца ў 1927 годзе (часопіс «Беларускі піянэр»).

### Кнігі паэзіі
* 1967 — «Мой кут салаўіны»
* 1977 — «Музыка нівы»
* 1978 — «Пахне бяроста»
* 1981 — «Цалуйце хлеб»
* 1983 — «Асеньнія пракосы»

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменьнікі: 1917—1990. Менск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўзьдзенскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Анатоль Верабей

**Анатоль Леанідавіч Верабей** (10 жніўня 1950, в. Вайнілавічы, Мастоўскі раён, Гарадзенская вобласьць) — беларускі крытык, літаратуразнавец. Дасьледчык творчасьці Уладзімера Караткевіча.

## Біяграфія
Нарадзіўся 10 жніўня 1950 году ў в. Вайнілавічы Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці ў сям’і настаўнікаў. У 1972 годзе скончыў філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Працаваў у 1972—1974 гадох навуковым супрацоўнікам Інстытуту мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР. Пасьля заканчэньня ў 1974 годзе асьпірантуры пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР — навуковы супрацоўнік гэтага інстытуту (1977—1990). З 1990 па 2020 гады працаваў дацэнтам катэдры беларускай літаратуры Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Кандыдат філялягічных навук. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1988 году.

## Навуковая дзейнасьць
У друку выступае з 1976 году як крытык і літаратуразнавец. Выдаў кнігі «Максім Танк і польская літаратура» (1984), «Жывая повязь часоў; Нарыс творчасьці Уладзіміра Караткевіча» (1985), «Беларуска-расейскі паэтычны ўзаемапераклад 20-30-х гадоў» (1990), брашуру «Паэзія Максіма Танка» (1983). Удзельнічаў у выданьні творчай спадчыны П. Пестрака (Збор твораў у 5 тамах, т. 3, 1985), У. Хадыкі («На ўзьвеях дзён», 1986), У. Караткевіча (Збор твораў у 8 тамах, 1987—1991).

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1997. — Т. 4: Варанецкі — Гальфстрым. — 480 с — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0090-0 (т. 4), ISBN 985-11-0035-8.

Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя крытыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Генадзь Шведзік

**Генадзь Барысавіч Шведзік** (4 сакавіка 1914, Бабруйск — 11 кастрычніка 1942, в. Дваешкі, Смаленская вобласьць) — беларускі паэт.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і службоўцаў. Працаваў на новабудоўлях Бірабіджану. У 1929 годзе прыехаў у Менск і паступіў на рабфак. Скончыў літаратурны факультэт Менскага пэдагагічнага інстытуту ў 1937 годзе. Адначасова працаваў у газэце «Юнгер арбайтэр» («Малады рабочы»), потым загадчыкам аддзелу ў газэе «Піянер Беларусі». У 1938-1940 гг. выкладаў расейскую мову і літаратуру ў сярэдняй школе ў Менску, пасьля — навуковы супрацоўнік Інстытуту мовы і літаратуры АН БССР.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны служыў у Савецкай Арміі, быў кулямётчыкам. Паранены пад Бранскам. Памёр ад ран і пахаваны ля вёскі Дваешкі Смаленскай вобласьці.

## Творчасьць
Упершыню дэбютаваў у друку зь вершамі ў 1929 годзе. Пісаў на мове ідыш. Выдаў зборнікі паэзіі «Старт» (1934), паэму для дзяцей «Наш Джым» (1935) і зборнік «Вершы» (1939). У 1962 годзе ў перакладзе Рыгора Барадуліна на беларускую мову апублікаваны зборнік «Лірыка» , у 1989 годзе — кніга вершаў і лістоў «Матчына сьляза».

## Крыніцы

## Літаратура
* Генадзь Барысавіч Шведзік // Беларускія пісьменьнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Жыдоўскія літаратары
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў Смаленскай вобласьці
Брама (альманах)

**«Бра́ма»** — літаратурны альманах Магілёўскага абласнога аддзяленьня Саюзу беларускіх пісьменьнікаў. Заснаваны ў 2012 годзе, першы нумар выйшаў у 2013 годзе. Рэдактар Клімуць Яраслаў.

Да 2019 году выйшла 7 нумароў альманаху.

## Цікавыя факты
„Брама“ — адзін зь пяці літаратурных штогадовікаў, створаных сябрамі ГА «Саюз беларускіх пісьменьнікаў», каб ажывіць літаратурнае жыцьцё ў рэгіёнах Беларусі. Цяпер у Гародні выходзіць альманах «Новы замак», у Віцебску ― «Ратуша», у Берасьці ― «Жырандоля», у Гомлі ― «Палац».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Электронныя нумары на kamunikat.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія альманахі
Катэгорыя:Саюз беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Культура Магілёва
Крывічанін (часопіс)

**«Krywičanin»**, **«Крывіча́нін»** — беларускі палітычна-літаратурны часопіс. Выдадзены ў кастрычніку 1918 году ў Вільні, надрукаваны беларускім варыянтам лацініцы ў друкарні Марціна Кухты. Рэдактар-выдавец Вацлаў Ластоўскі.

Выйшаў 1 нумар. Часопіс паслужыў правобразам часопісу «Крывіч».

## Зьмест
У звароце ад імя рэдакцыі ставілася задача тэарэтычнай распрацоўкі беларускага нацыянальнага пытаньня і яго папулярызацыі сярод грамадзянства. Увага акцэнтавалася на эканамічным асьпекце пазнаньня Беларусі і духоўнай сферы, у тым ліку прыгожага пісьменства і мастацтва; выказвалася думка, «што Беларусь мае ўсе эканамічныя шансы да незалежнага дзяржаўнага будаваньня...».

Апублікаваў артыкулы «Нацыянальнае пытаньне», гістарычны нарыс «Тураўскае княства», статыстычны агляд тэрыторыі і насельніцтва Беларусі ў яе этнаграфічных межах, кароткі аналіз этнічнай сітуацыі на Віленшчыне, мастацкія творы (прытчу Ластоўскага «Прыповесьць аб старым мужу і гожай дзеве», ананімную паэму «Энэіда навыварат», апавяданьне «Русалкі» З. Бядулі, «Санэт» М. Багдановіча і яго пераклад оды Гарацыюса («Помнік»). Зьмясьціў аналітычны разбор легенды «Жалезны воўк» пра заснаваньне Вільні і нататак пра герб «Пагоня», пра наданьне ў 1274 годзе на Другім Ліёнскім саборы імя патронкі Беларусі Праксэдзе-Ефрасіньні Полацкай. Апублікаваў інфармацыйны матэрыял пра заснаваньне ў Вільні арганізацыі «Сувязі культурна-нацыянальнага адраджэньня беларускага народу», пра зьезд каталіцкіх святароў Дзісенскага дэканату. На вокладцы часопісу зьмешчаны графічны і тэкставы плян эвакуацыі на усход ад Бярэзіны германскіх акупацыйных войскаў паводле Берасьцейскага міру 1918 году.

## Крыніцы

## Літаратура
* Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 4: Кадэты — Ляшчэня / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. ISBN 985-11-0041-2.

## Вонкавыя спасылкі
* Krywičanin № 1 на сайце Летувіскай акадэміі навук імя Урублеўскага

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Выданьні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе