open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дусьмяны

**Дусьмяны** () — вёска ў Летуве, на паўночна-ўсходнім беразе возера Вялікага. Уваходзяць у склад Ганусішкаўскага староства Троцкага раёну Віленскага павету. Насельніцтва на 2001 год — 181 чалавек.

Дусьмяны — даўняе мястэчка гістарычнай Троччыны. Да нашага часу тут захаваўся драўляны касьцёл Сьвятых Апосталаў Сымона і Юды Тадэвуша, помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя.

## Назва
Тапонім Дусьмяны зьвязваюць з ракой Дусьмянай, назва якой, як мяркуецца, утварылася з дамагой суфіксу -мяна. Аднак няма адзінага меркаваньня наконт тлумачэньня асновы -дус.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Дусьмяны датуецца 1493 годам. У гэты час яны ўваходзілі ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва.

У 1523 годзе ўпамінаецца сядзіба ў Дусьмянах.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Дусьмяны апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Троцкім павеце Віленскай губэрні. На 1866 год у мястэчку было 22 будынкі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Доўгі занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Дусьмяны апынуліся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 200 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 181 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятых Апосталаў Сымона і Юды Тадэвуша (1818)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Катэгорыя:Вёскі Летувы
Станіслаў Ляскоўскі

**Станіслаў Ляскоўскі** ( — ?) — адзін з удзельнікаў паўстаньня 1863—1864 гадоў, паўстанцкі вайсковы начальнік Менскага ваяводзтва. Дзейнічаў пад псэўданімам *Собак*.

## Жыцьцяпіс
Паходзіў з дробнамаянтковай шляхты Меншчыны, афіцэр, сябра гуртка Зыгмунта Серакоўскага ў Пецярбургу.

Палявы камандзір у лясах Ігуменскага павету. Правёў шэраг баёў з царскімі войскамі: 9 траўня пад Юравічамі, 13 чэрвеня пад Лочынам. 23 ліпеня захапіў у палон расейскага генэрала, якога адпусьціў пад слова гонару, што больш ня будзе ваяваць з паўстанцамі. Увосень 1863 году распусьціў атрад, пасьля чаго празь Пецярбург эміграваў.

У 1865 годзе абраны ў склад «літоўскай дэлегацыі» у Парыжы, якая прадстаўляла інтарэсы паўстанцаў-эмігрантаў. Пазьней жыў у Бэльгіі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748, [1] с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9
* *Кісялёў, Г. В.* На пераломе дзвюх эпох: Паўстанне 1863 г. на Міншчыне / Г. В. Кісялёў. — Мн., 1990.

Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Грынкі 2

**Грынкі́ 2** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Нязбодзіцкага сельсавету.

Да 2 сьнежня 1961 году вёска ўваходзіла ў склад Грынкоўскага сельсавету, у 1961—1976 гадах у складзе Дабравольскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 232 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Нязбодзіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Грынкоўскі сельсавет

**Грынко́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Вялікія Грынкі.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Сьвіслацкага раёну Беластоцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 2 сьнежня 1961 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Вердаміцкага (вёскі Вялікія Міхалкі, Малыя Міхалкі, Юшкавічы) і Дабравольскага (вёскі Грынкі 1, Грынкі 2, Грынкі 3) сельсаветаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1961 годзе
Глушкі (неадназначнасьць)

Назву **Глушкі́** маюць:

* Глушкі — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Глушкі — возера ў Столінскім раёне Берасьцейскай вобласьці, у пойме ракі Прыпяці
Сьвята-Пакроўская царква (Ятвеск)

**Сьвя́та-Пакро́ўская царква́** — мураваны праваслаўны храм на хутары Ятвеск Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Пасьля падаўленьня паўстаньня 1863—1864 гадоў пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага за ўдзел у ім маёнтак Ятвеск, якім валодаў Ляскоўскі, быў перададзены царскаму генэрал-маёру Булгарыну. Булгарын вырашыў пабудаваць тут праваслаўны храм.
9 жніўня 1865 году быў гатовы праект будынку. З-за недахопу сродкаў у 1877 годзе быў зроблены новы праект, у якім спрасьцілі званіцу і адмовіліся ад чатырох купалаў па вуглах.

Будынак храма быў пабудаваны ў 1879 годзе з чырвонай цэглы. У 1961 годзе будынак быў перададзены мясцоваму калгасу пад склад, у якім захоўвалі калійныя ўгнаеньні.

У 1993 годзе будынак вярнулі вернікам.

## Архітэктура
Храм складаецца з прытвору са званіцай і паўкруглай апсідай. Званіца аднаярусная, васьмерыковая, завершаная шатром. Царква накрытая чатырохсхільным дахам. Аконныя праёмы арачныя, здвоеныя, з паўкалёнамі па баках і плястычна распрацаваным цыбулепадобным заканчэньнем. Дэкор фасадаў уключае арнамэнтальныя паясы, вугольныя лапаткі, нішы. У інтэр’еры перакрыцьце трапезнай плоскае, у асноўным аб’ёме крыжападобнае скляпеньне. Паміж імі арачны праём. У алтарнай частцы разьмешчаны драўляны іканастас.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Ятвеск
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1879 годзе
Ятвеск
Тарасаўка (Гарадзенская вобласьць)

**Тара́саўка** — хутар у Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Нязбодзіцкага сельсавету. 

Вёска разьмешчаная ў пагранічнай зоне.

## Насельніцтва
* 2009 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Нязбодзіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Пералая

**Пералая** () — вёска ў Летуве, на рацэ Мерачанцы. Цэнтар староства Аранскага раёну Аліцкага павету. Насельніцтва на 2001 год — 586 чалавек. Знаходзіцца за 19 км на захад ад Аранаў.

Пералая — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Троччыны.

## Назва
Мяркуецца, што тапонім Пералая можа паходзіць ад сугучнага асабістага імя.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Пералаю датуецца 1478 годам. У 1413 годзе яна ўвайшла ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва.

У XV ст. у Пералаі збудавалі касьцёл. У 1710 году мястэчка пацярпела ад мору. У 1792 годзе кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў Пералаі Магдэбурскае права.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Пералая апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Троцкім павеце Віленскай губэрні. У 2-й палове XIX ст. у мястэчку было 113 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Пералаю занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Пералая апынулася ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1888 год — 790 чал, зь іх 738 каталікоў і 52 юдэі
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 586 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і Сьвятога Францішка Азіскага (1928—1930, збудаваны паводле праекту Вацлава Міхневіча)
* Помнік Вітаўту Вялікаму (1930)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Катэгорыя:Вёскі Летувы
Півашуны

**Півашуны** () — вёска ў Летуве, на беразе возера Півашунаў. Цэнтар староства Аліцкага раёну Аліцкага павету. Насельніцтва на 2001 год — 292 чалавекі. Знаходзяцца за 19 км на захад ад Аранаў.

Півашуны — даўняе мястэчка гістарычнай Троччыны. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, помнік архітэктуры XIX ст., вядомы цудоўным абразам Маці Божай.

## Назва
Тапонім Півашуны выводзяць ад асабістага імя Піваш.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Півашуны датуецца 1608 годам. У гэты час яны ўваходзілі ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва. 

У 1639 годзе Ян Клоцкі перадаў Півашуны Троцкаму кляштару бэнэдыктынаў. У 1648 годзе тут збудавалі касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Півашуны апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Троцкім павеце Віленскай губэрні. На 1859 год у мястэчку было 10 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Півашуны занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Півашуны апынуліся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1859 год — 87 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 292 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Капліца (1853)
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1825)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Катэгорыя:Вёскі Летувы
Пунск

**Пунск** () — вёска ў Польшчы, на беразе возера Пуні. Цэнтар сельскай гміны Сейненскага павету Падляскага ваяводзтва. Знаходзіцца за 5 км на захад ад граніцы зь Летувой.

Пунск — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Троччыны.

## Назва
Тапонім Пунск утварыўся ад назвы возера Пуні.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Пунск датуецца 1597 годам, калі Станіслаў Заліўскі заснаваў тут мястэчка і збудаваў касьцёл. У гэты час Пунск уваходзіў у склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва. 

У 1647 годзе кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза надаў Пунску Магдэбурскае права і герб. У 1700 годзе тут дзеялі школа і шпіталь.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Пунск апынуўся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні. На 1827 год у мястэчку было 82 будынкі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Пунск занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
У 1919—1920 гадох каля Пунску адбываліся баі паміж польскімі і летувіскімі войскамі. 19 ліпеня 1920 году мястэчка занялі летувіскія войскі ў зьвязе з бальшавікамі, у 1921 годзе — польскія войскі. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Пунск апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

За часамі Другой сусьветнай вайны зь верасьня 1939 да 1945 году Пунск знаходзіўся пад акупацыяй нацысцкай Нямеччыны.

## Насельніцтва
Насельніцтва Пунску скарачаецца ў выніку нізкае нараджальнасці. У Пунску маецца найбольшая колькасьць летувісаў у Польшчы. Існуе іх грамада &mdash; Летувіскае грамадзка-культурнае таварыства.

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 748 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 1336 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1877—1881)
* Могілкі: каталіцкія, капліца; юдэйскія
* Плябанія (1873)
* Сынагога (канец XIX — пачатак XX ст.)

## Галерэя

Punsk July 2013 50.JPG|Капліца
Punsk July 2013 32.JPG|Плябанія
Punsk July 2013 43.JPG|Сынагога
Punsk July 2013 63.JPG|Заезны дом


## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Ротніца

**Ротніца** () — вёска ў Летуве, пры ўтоку ракі Ратнічанкі ў Нёман. Адміністрацыйна належыць да Друскенікаў, знаходзіцца ва ўсходняй частцы места. 

Ротніца — даўняе мястэчка гістарычнай Троччыны, побач зь якім праходзіць паўночна-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захавалася магіла Яна Чачота, помнік гісторыі XIX ст.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Ротніца ўпамінаецца ў XVII ст. У гэты час яна ўваходзіла ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва. 

У 1762 годзе з фундацыі Лявона Сапегі ў Ротніцы збудавалі касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Ротніца апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Троцкім павеце Віленскай губэрні. На 1866 год у мястэчку было 44 будынкі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Ротніцу занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ротніца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году савецкія войскі занялі Ротніцу, а ўлады СССР перадалі мястэчка Летуве. У чэрвені 1941 — ліпені 1944 году Ротніца знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. 


Rotnica, Ratničanka. Ротніца, Ратнічанка (N. Orda, 1868).jpg|Рака Ратнічанка, 1868 г.
Rotnica, Ratničanka. Ротніца, Ратнічанка (N. Orda, 1861-77).jpg|Рака Ратнічанка
Rotnica, Jan Čačot. Ротніца, Ян Чачот (N. Orda, 1861-77).jpg|Магіла Яна Чачота
Ratnica-Czeczot, Napaleon Orda.jpg|Магіла Яна Чачота


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 217 чал., зь 46 каталікоў і 171 юдэй
* **XX стагодзьдзе**: 1970 год — 560 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Барталамея Апостала (1910)
* Магіла Яна Чачота (1847)
* Могілкі юдэйскія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Друскенікі
Руднікі (Віленскі павет)

**Руднікі** () — вёска ў Летуве, на рацэ Мерачанцы. Уваходзяць у склад Яшунскага староства Салечніцкага раёну Віленскага павету. Насельніцтва на 2001 год — 492 чалавекі. 

Руднікі — даўняе мястэчка гістарычнай Троччыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва
Тапонім Руднікі ўтварыўся ад слова «рудня» — 'прадпрыемства, якое вырабляе жалеза з руды'.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Руднікі ўпамінаюцца ў XV ст. У гэты час яны ўваходзілі ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва. 

У 1511 годзе ў Рудніках збудавалі касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Руднікі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Троцкім павеце Віленскай губэрні. На 1866 год у мястэчку было 15 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Руднікі занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Руднікі  абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году савецкія войскі занялі Руднікі, а ўлады СССР перадалі мястэчка Летуве. У чэрвені 1941 — ліпені 1944 году Руднікі знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 160 чал., зь 150 каталікоў і 10 юдэяў; 1881 год — 210 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 492 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1884)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Катэгорыя:Вёскі Летувы
Ракаўшчына (Нязбодзіцкі сельсавет)

**Ра́каўшчына** — былы хутар у Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіў у склад Нязбодзіцкага сельсавету. 

Ліквідаваны ў 2015 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Ціхавольскі сельсавет

**Ціхаво́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Ціхаволя.

Утвораны ў 1945 годзе ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці БССР з часткі Масеўскага сельсавету Гайнаўскага раёну, якая засталася ў складзе БССР.

16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Дабравольскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1945 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Масеўскі сельсавет

**Масе́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гайнаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар — вёска Старое Масева.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Гайнаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці БССР. 16 жніўня 1945 году перададзены ў склад Польскай Народнай Рэспублікі. На частцы сельсавета, што засталася ў межах БССР, у 1945 годзе ўтвораны Ціхавольскі сельсавет.

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / С.Д. Гриневич и др. — Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 2: (1944―1980 гг.).

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гайнаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1945 годзе
Ліхасельцы (Сьвіслацкі раён)

**Ліхасе́льцы** (з 1969 году — *Каліно́ўская*) — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Нязбодзіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 117 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Нязбодзіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Раман Палянскі

**Раймунд Раман Т’еры Палянскі** (; нарадзіўся 18 жніўня 1933 году) — рэжысэр, сцэнарыст і француска-польскі актор габрэйскага паходжаньня. Бацькі Палянскага пераехалі з Парыжу ў Кракаў у 1937 годзе, дзе пасьля пачатку Другой сусьветнай вайны апынуліся ў Кракаўскім гета. За часам вайны маці і бабуля Палянскага загінулі ў Асьвенціме, дзядзька быў забіты ў Бухэнвальдзе. Раман здолеў уцячы, і доўгі час ён жыў у прыёмных сем’ях пад іншымі імёнамі.

Палянскі працаваў у Вялікабрытаніі (1963—1967), ЗША (1968—1976) і Францыі (пасьля 1977 году). Свой першы паўнамэтражны фільм *«[[Нож у вадзе]]»* (1962) ён зьняў у Польшчы. Фільм атрымаў намінацыю на *«[[Оскар]]»* як найлепшы фільм на замежнай мове. У Вялікабрытаніі Палянскі здымаў тры фільмы, пачынаючы з *«[[Агіда (фільм)|Агіды]]»* (1965). У 1968 годзе ён пераехаў у ЗША, дзе зьняў фільм жахаў *«[[Дзіцё Размары (фільм)|Дзіцё Размары]]»*, атрымаўшы за яго намінацыю на *«Оскар»* за найлепшы адаптаваны сцэнар.

Асабістае жыцьцё кінарэжысэра было насычана трагічнымі падзеямі. Пераломны момант у жыцьці кінаматаграфіста меў месца ў 1969 годзе, калі ягоная цяжарная жонка, акторка Шэран Тэйт, была жорстка забітая чальцамі «сям’і Мэнсана». У 1976 годзе Палянскі атрымаў францускае грамадзянства. У 1977 годзе 13-гадовая амэрыканская фатамадэлька Саманта Гэйлі зьвінаваціла яго ў згвалтаваньні. 31 студзеня 1978 году, не чакаючы выраку суду, рэжысэр зьбег з ЗША ў Лёндан, а затым у Францыю. Узнагароджаны Оскарам за фільм *«[[Піяніст (фільм, 2002)|Піяніст]]»*.

Часта асноўнымі тэмамі ў творчасьці рэжысёра называюць гвалт, сьмерць і вуаерызм. Фільмаграфія Рамана Палянскага налічвае 22 поўнамэтражныя фільмы. Ён ёсьць уладальнікам *«[[Залатая пальмавая галіна|Залатой пальмавай галіны]]»* Канскага кінафэстывалю (2002), *«[[Залаты мядзьведзь|Залатога мядзьведзя]]»* Бэрлінскага кінафэстывалю (1966), *«[[Залаты леў|Залатога льва]]»* Вэнэцыянскага кінафэстывалю за прыжыцьцёвыя дасягненьні, *«[[Оскар]]а»*, *«[[Сэзар (кінапрэмія)|Сэзара]]»*, *«[[Залаты Глёбус|Залатога Глёбуса]]»* і прэміі *«[[BAFTA]]»* за найлепшую рэжысуру, а таксама *«[[Эўрапейская кінапрэмія|Эўрапейскай кінапрэміі]]»* за найлепшы фільм, рэжысуру і ўнёсак у разьвіцьцё кіно.

## Вядомыя фільмы
* *«[[Дзіцё Размары (фільм)|Дзіцё Размары]]»* (1968)
* *«[[Кітайскі квартал (фільм)|Кітайскі квартал]]»* (1974)
* *«[[Тэс ​​(фільм)|Тэс]]»* (1979)
* *«[[Горкі месяц]]»*
* *«[[Піяніст (фільм, 2002)|Піяніст]]»* (2002)
* *«[[Олівэр Тўіст (фільм, 2005)|Олівэр Тўіст]]»* (2005)
* *«[[Прывід пяра]]»* (2010)
* *«[[Разаніна (фільм, 2011)|Разаніна]]»* (2011)
* *«[[Вэнэра ў футры (фільм, 2013)|Вэнэра ў футры]]»* (2013)
* *«[[Заснавана на рэальных падзеях (фільм, 2017)|Заснавана на рэальных падзеях]]»* (2017)
* *«[[Афіцэр і шпіён]]»* (2019)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Раман Палянскі на Кінакіпа
*
Дабраволя

**Дабраво́ля** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар Дабравольскага сельсавету.

Вёска разьмешчаная ў пагранічнай зоне.

## Насельніцтва
* 2009 год — 430 чалавек

## Славутасьці
* Царква Ўсьпеньня Найсьвяцейшай Багародзіцы

## Асобы
* Ніна Сасноўская (1892—1979) — беларускі мастак-графік, пэдагог.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

*  
* Дабраволя на сайце Radzima.org

Катэгорыя:Дабравольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Ніна Сасноўская

**Нíна Аляксáндраўна Сасноўская** (, в. Дабраволя Ваўкавыскага павету Гарадзенскай губэрні, цяпер у Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці — , Вільня) — заходнебеларуская мастачка-графік, пэдагогіца.

## Жыцьцяпіс
Дачка пратаерэя Сасноўскага.

У 1910—1911 гадах вучылася ў Віленскай рысавальнай школе. Два гады (1919—1921) як вольная слухачка займалася на мастацкім факультэце Віленскага ўнівэрсытэту. У пачатку 1920-х працавала настаўніцай маляваньня й каліграфіі ў Віленскай беларускай гімназіі.

У 1923 годзе выканала алоўкавы партрэт Янкі Купалы, які быў літаграфаваны на камень мастаком Язэпам Горыдам. Надрукаваны ў віленскай друкарні Ласкова, партрэт Купалы атрымаў шырокі распаўсюд сярод беларускага насельніцтва ў Заходняй Беларусі ў перадваенны пэрыяд (1930—1939).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія графікі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сьвіслацкім раёне
Ціхаволя

**Ціхаво́ля** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дабравольскага сельсавету. 

Вёска разьмешчаная ў пагранічнай зоне.

## Насельніцтва
* 2003 год — 235 жыхароў, 90 двароў
* 2009 год — 167 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дабравольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Язёрак

**Язёрак** (па-польску: Jeziorak; раней Гізэрэк (Gizerek), Езежыце (Jezierzyce), па-нямецку: Geserich See) — возера вадасьцяковае, разьмешчанае на паўночным усходзе Польшчы ў межах Ілаўскага паазер’я. Самае доўгае і шостае па велічыні возера ў Польшчы. Возера злучанае з Элблёнскім каналам. Берагі лясныя — паўночныя з высокімі дрэвамі, паўднёвыя зь нізкімі. Над возерам Язёрак ляжыць места Ілава, у якім працуе водная валянцёрская хуткая дапамога.

Возера пад назвай Язёрак — месца падзей кнігі «Новыя прыгоды Пана Самаходжыка», у якой герой шукае скарбы, разрабаваныя падчас Другой сусьветнай вайны.

Катэгорыя:Азёры Польшчы
Музэй Станіслава Манюшкі (Сьмілавічы)

**Музэ́й Станісла́ва Маню́шкі** — біяграфічны музэй у Сьмілавічах (Беларусь). Адзіны музэй у сьвеце, прысьвечаны жыцьцю і творчасьці беларускага ды польскага кампазытара Станіслава Манюшкі.

## Мінуўшчына
У 1960-я рокі дырэктар васьмігадовай школы ў пасёлку Азёрным Васіль Несьцяровіч пачаў зьбіраць прадметы, зьвязаныя з жыцьцём кампазытара Станіслава Манюшкі, які нарадзіўся ў суседнім маёнтку. Музэйная экспазыцыя ў школе пачала дзейнічаць 5 траўня 1969 да 150-рочча з дня нараджэньня кампазытара. У верасьні 1969 музэй атрымаў званьне «народнага». Большасьць экспанатаў былі сабраныя ў 1980-я рокі, калі дапамагаць Васілю Несьцяровічу стала ягоная дачка Ірына Серада, якая з 1991 року стала дырэктаркай музэю. А Несьцяровіч за захаваньне памяці Станіслава Манюшкі атрымаў званьне Заслужанага работніка культуры Польшчы.

З 1991 року музэй быў філіяй Чэрвеньскага краязнаўчага музэю, з 1993 — Аб’яднаньня дзяржаўных літаратурных музэяў Беларусі, з 2001 — Дзяржаўнага музэю гісторыі тэатральнай і музычнай культуры.

У 2009 року пасьля закрыцьця Азёрнаўскага дзіцячага саду — базавай школы экспанаты перавезьлі ў Чэрвень. Адкрыцьцё новага будынку музэю, збудаванага ў Сьмілавічах, адбылося 2 траўня 2019 року.

## Экспазыцыя
У 2008 року асноўны фонд Азёрнаўскага музэю налічваў больш за 500 адзінак захоўваньня. Агульная плошча 64 м², экспазыцыі — 60 м², меў 4 залі. «Музычная гасьцёўня» ў Сьмілавічах мае дзьве залі для экспазыцыі, дзе прадстаўленыя сямейныя партрэты, выданьні нотных твораў кампазытара, фатаздымкі опэрных пастановак, сцэнічныя строі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьмілавічы
Катэгорыя:Музэі Ігуменскага раёну
Катэгорыя:Станіслаў Манюшка
Катэгорыя:Беларускія мастацкія музэі
Футурыст Мафарка

«**Футурыст Мафарка**» (), з падзагалоўкам «Афрыканскі Раман», ) — раман Філіпа Тамаза Марынэці, напісаны ў 1909 годзе.

Гэта першы футурыстычны твор Марынэці, напісаны ў той пэрыяд, калі аўтар задумаў й склаў першы Футурыстычны маніхвэст. Як і ўсе творы Марынэці да 1912 году, ён быў напісаны на францускай мове. На італьянскую мову перакладзены ў 1910 годзе.

Дзеяньне рамана адбываецца ва ўяўнай Афрыцы ды распавядае аб эпічных прыгодах Мафаркі.

На сёньняшні дзень існуе мноства трактовак рамана Марынэці. Іх аўтары абапіраюцца на розныя тэорыі і стратэгіі дасьледаваньня: ад міталягічнае і сымбалісцкае да фройдысцкае, ад сацыялягічнае да акультнае, ад політыка-эканамічнае да фэміністычнае. Сам Марынэці, не пакутуючы ад сьціпласьці, у прадмове да рамана так характарызаваў сваё тварэньне: «мой раман шуміць пад ветрам славы, як штандар няўміручасьці, на высокай вяршыні чалавечае думкі».

Раман быў прызнаны амаральным і перавыдадзены ў цэнзурнай форме ў 1920 годзе.

## Гісторыя рэдакцыі

### Выданьне 1910 году
Футурыст Мафарка быў надрукаваны ў Парыжы ў пачатку 1910 году (на вокладцы памылкова быў указаны 1909 год). Італьянскі пераклад пад рэдакцыяй Дэцыё Сінці (асабісты сакратар Марынэці) выйшаў празь некалькі месяцаў пасьля футурыстычнага выданьня «Паэзіі», што выклікала сенсацыю, асабліва пасьля абвінавачваньня ў парнаграфіі, якое заслужыў Марынэці на першым судовым працэсе. Абвінавачаны ў амаральнасьці, Марынэці мабілізаваў некаторых самых вядомых міланскіх адвакатаў на судовы працэс, які адбыўся ў кастрычніку 1910 г. перад вялікай аўдыторыяй пісьменьнікаў, мастакоў, журналістаў і студэнтаў. Абарона таксама скарысталася «тэхнічнай» экспэртызай вялікага італьянскага навукоўцы Люіджы Капуаны, які захоплена выказаўся аб творчасьці Марынэці.

Абвінавачваньне ў непрыстойнасьці галоўным чынам тычылася першых дзьвух разьдзелаў (эпізод «згвалтаваньня афрыканцаў»). Юрысты й Капуана правялі добрую гульню ў дэманстрацыі таго, што на самай справе грубыя вобразы на самай справе мелі глыбокія літаратурныя карані (усходнія апавяданьні, Франсуа Рабле, Арыстафан і г.д.) і не перасьледвалі паганых мэтаў і імкнуліся выключна выказаць жорсткасьць інстынктаў, выкананых самім галоўным героем, які ў ходзе рамана паўстаў на своеасаблівы шлях ачышчэньня.

Працэс скончыўся апраўдальным прысудам і на практыцы стаў адным зь першых буйных публічных мерапрыемстваў маладога руху футурызма.

### Рэдакцыя 1920 году
У 1920 годзе (па некаторых зьвестках у 1922) выданьнем *Sonzogno* была выдадзена «*Mafarka il futurista / Romanzo processato*», дзе адсутнічалі самыя жорсткія сцэны.

### Выданьне 2003 году
Раман быў перавыдадзены толькі ў 2003 годзе (за аснову ўзята вэрсія 1910 году).

У 2005 годзе Ларэнца Мірэці ў эсэ аналізуе наяўнасьць у кнізе шматлікіх і значных успамінаў вершаў старажытнасьці, у прыватнасьці, Адысэі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Футурызм
Катэгорыя:Італьянская культура
Катэгорыя:Літаратурныя творы
Sakramant

**«Sakramant»** — беларускі фольк-мэталёвы гурт, які ўзьнік на аскепках «Litvintroll».

## Назоў
Васіль Варабейчыкаў патлумачыў назву гурту наступным чынам:У кожнага ў душы ёсьць таямніца, нейкі сакрамант. Зазірнеш туды і ўбачыш чалавека такім, які ён ёсьць на самой справе.

## Удзельнікі

* Анатоль Сарокін — сьпевы
* Аляксандар Стаціўка (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — бас
* Васіль Варабейчыкаў (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — жалейкі, гусьлі
* Дзяніс Марчанка — гітара
* Генадзь Парахневіч — бубны

## Творчасьць

### Міні-альбомы

#### Čortaŭ Skarb (Чортаў скарб, 2016)

# Čortaŭ Skarb (Чортаў скарб)
# Mužny Vołat Pahaniajła (Мужны Волат Паганяйла)
# Bona (Бона)
# Rusalka (Русалка)

### Сынглы

#### Rusalka (Русалка, 2015)
У запісе песьні прымалі ўдзел:

* Васіль Варабейчыкаў (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — дуда
* Аляксандар Стаціўка (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — бас
* Мікалай Шаранговіч (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — бубны
* Дэн Быкаў (колішні ўдзельнік «Анахарсіс») — гітара
* Уладзіслаў Наважылаў (Gods Tower) — сьпевы
* Зьміцер Аўчыньнікаў (Gods Tower) — Запіс і клавішныя
* Эльдар — запіс бубнаў
* Аляксей Болатаў — Mixing, Mastering
* Devor Holy-Trollity — Graphic & Design

#### Zlydzień (Злыдзень, 2019)
Запісаны на студыях «Famous Music» і «ARec».

* Аляксей Болатаў — mixing & mastering
* Devor — art & design

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце»
* Пра сынгл «Rusalka» й маленькае інтэрвію
* Відэаінтервію
* Пра распад гурту «Litvintroll»
* Пра распад гурту «Litvintroll»

Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Беларускія фольк-мэтал-гурты
Trollwald

**«Trollwald»** () — беларускі фольк-мэталёвы гурт, які ўзьнік пасьля распаду «Litvintroll».

## Склад

* Андрэй Апановіч (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — сьпевы, дуда, жалейка, цыстра
* Алег Клімчанка (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — бас-гітара
* Андрэй Гарчакоў (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — сынтэзатар
* Генадзь Парахневіч (колішні ўдзельнік «Litvintroll») — бубны
* Аляксей Панкратовіч — бас-гітара
* Павел Аленчык — гітара
* Аляксей Жабуронак — гітара

## Зьмены

### Творчасьць
Пра зьмены ў стылі адносна «Litvintroll»:Мы крыху перадумалі канцэпцыю. Ня будзе гроўлу, я й раўці нармальна не ўмею. Музыка стане больш рок-н-рольная, трэшавая. Тэксты іншыя. Пішу цяпер больш пра тое, што хвалюе. Тэкстаў шмат назбіралася за час LitvinTroll, але ў працу яны тады не пайшлі, зноў жа Вася ставіўся да іх скептычна.Пра песьні «Litvintroll» і аўтарскія правы на іх:Так, усе песьні зарэгістраваныя на мяне. Аўтарства Васі — «Чорная панна», «Лясун», «Каралеўская», «Рок-н-трол», «Да сябра», іх мы дакладна ня будзем граць, нам чужога ня трэба. Штосьці са сваіх, можа, і возьмем, але трэба будзе адаптаваць пад наш новы стыль. Той жа гроўл замяніць чыстым вакалам. Гаворкі пра гэта пакуль не йдзе, бо багата новага матэрыялу, і на яго скіраваная ўся ўвага. Наогул ёсьць глябальная задума зрабіць канцэптуальны альбом на словы аднаго беларускага клясыка. Больш пакуль нічога пра гэта не скажу. Працай над ім якраз зоймемся ў 2016.Пляны на будучыню:Найперш нашага выступу 25 сьнежня, вельмі адказнага для нас. Пасьля міні-альбому з 4 песьняў мы выкладзем яшчэ некалькі сынглаў, хочам зьняць кліп і маем ужо ідэю. Ён ня будзе ў фолькавым стылі і не такі як у «Зьніча», без мілітарызму. Гэта будзе адарваны і трэшовы кліп. Таксама думаем даць сумесныя канцэрты ў Горадні й Берасьці разам са «Зьнічом». І палякі ўжо нас непакояць, запрашаюць сыграць у іх. Спадзяюся, зробім у наступным годзе той самы канцэптуальны альбом.

### Назоў
У інтэрвію была патлумачаная назва гурту:Думалі мы, думалі… Было дахалеры варыянтаў, але спыніліся на гэтым. Увогуле, яшчэ песьня пра крыжака павінна была называцца «Trollwald», калісьці так прапаноўваў Алежка [Алег Клімчанка], але некаторыя ўдзельнікі забракавалі гэты варыянт. Таму назва, напэўна, чакала свайго часу.У іншым пра назву паведамілі наступнае:Гэтае слова ўсплыло, яшчэ калі пісалі «Чорную панну». Алежка (Алег Клімчанка — басіст гурта, які памёр падчас канцэрту проста на сцэне 2 верасьня 2012 году) прапаноўваў назваць «Трольвальд», па аналогіі з Грунвальдам, адну з нашых песьняў, якая ўвайшла ў альбом пад назвай «Крыжак» («Песьня пра троляў — 2»). Тады таксама Вася забракаваў гэтую ідэю. Так што назва чакала свайго часу.

## Творчасьць

### Міні-альбомы

* У гушчарах (2016)

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце»
* Пра распад «Litvintroll»
* Інтэрвію
* Інтэрв’ю
* Інтэрвію
* Інтэрвію
* Інтэрвію
* Рэпартаж з Каляднага фэсту
* Ахвяраваць грошы на альбом

Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Беларускія фольк-мэтал-гурты
Дрыгва (гурт)

**«Дрыгва́»** — беларускі паганскі фольк-мэтал гурт. Ён вылучаецца сваім гучаньнем, у якім сумешваюцца мілагучнасьць традыцыйных інструмэнтаў з жорсткасьцю гітарных рыфаў. У асобных колах гурт лічыцца легендарным і адным з найвыдатнейшых прадстаўнікоў паганскай сцэны. Песьні гурту выключна на беларускай мове. Гурт існуе 2006—2014 гг. і зь 2017 па сёньняшні дзень.

## Склад

### Пры запісе «Кола часу»

* Віталь Беразоўскі — сьпевы, бас-гітара, тэксты
* Аляксей Сьцяцюк — музыка, гітара
* Уладзімер — барабаны
* Максім Аляксеў — клавішы

### Пры запісе «Сын магутнага рода»

* Віталь Беразоўскі — сьпевы, тэксты
* Аляксей Сьцяцюк — музыка, гітара
* Аляксандар — бас-гітара

### Пры запісе «Ланцугі мінулых стагоддзяў»

* Віталь Беразоўскі — сьпевы, бас-гітара, тэксты
* Аляксей Сьцяцюк — кампазытар, гітара, флейта, клавішы

### Пры запісе «Вогнепаклоннік» (на хвілю напісаньня артыкулу)

* Віталь Беразоўскі — сьпевы, бас-гітара, тэксты
* Аляксей Сьцяцюк — гук, музыка
* Аляксандар Талкачоў — бас-гітара
* Віталь Ляўчук — бубны

## Гісторыя гурту
Ідэя стварэньня гурту «Дрыгва» нарадзілася ў 2006 ў горадзе Магілёў. Першыя рэпэтыцыі адбыліся ўвесну таго ж году. Першапачатковы склад налічваў 4-х музыкаў (рытм, сола, ударныя, бас/сьпевы), пазьней у гурце зьявіўся клавішнік. Тады быў запісаны першы дема-матэрыял зь 5 песьняў. З самага пачатку існаваньня гурту ў яго была праблема са складам, які часта мяняўся і быў нестабільны, але ў 2009 годзе выдаецца дэмаальбом «*Кола Часу»*, які быў выдадзены ў лічбавым фармаце. У 2010 г. выдаецца дэбютны альбом «Сын магутнага рода» лэйбламі «Graillight Productions» и «First Line Records Division». У 2010—2011 гадах выдаюцца сумесныя сынглы са «Сваргой». У 2012 г. выдецца міні-альбом «Ланцугі мінулых стагодзьдзяў». 27 сакавіка 2014 году гурт абвесціў на афіцыяльнай суполцы пра свой распад. Але 3 чэрвеня 2017 году выдаецца сынгл «Паляваньне» разам з каверам песьні гурту «Apraxia». У тым жа годзе выдаецца сынгл «Крывавая гамарня». У 2019 годзе выходзіць сынгл «Вогнепаклоннік*».* Усе песьні «Дрыгвы» былі запісаныя ў хатняй студыі Аляксея «*[[DRYGVA Studio]]».*

## Творчасьць

### Альбомы

* Сын магутнага рода (2010)
*Вайдэлот (2020)

### Міні-альбомы

* Кола часу (2009)
* Ланцугі мінулых стагодзьдзяў (2012)
* В пасти новой войны & Вольница (У пашчы новае вайны & Вольніца, 2013)

### Сынглы

* В пасти новой войны (У пашчы новай вайны, 2010)
* Вольница (Вольніца, 2011)
* Паляваньне (2017)
* Крывавая гамарня (2017)
* Вогнепаклоньнік (2019)
*Кругі на вадзе (2020)

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце»
* Інтэрвію за 2010 год
* Артыкул пра гурт
* Пра дэбютны альбом
* Рэцэнзія на «Сын магутнага рода»
* Інфармацыя пра «Кола часу»
* Інфармацыя пра «Сын магутнага рода»
* Інфармацыя пра «Ланцугі мінулых стагодзьдзяў»
* Творчасьць гурту
* Пра распад гурту ў 2014 годзе
* Пра вяртаньне «Дрыгвы»
* Фотарэпартаж з Фэста Вясновага Раўнадзенства (2018 год)

Катэгорыя:Беларускія фольк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2006 годзе
Адарвірог

**«Адарвіро́г»** — беларускі фольк-мэталёвы гурт. Вылучаецца ён разнастайнасьцю інструмэнтаў, актыўна выступае на канцэртах і фэстывалях («Наш Грунвальд», «Эпоха Рыцарства», «Фарпост», «Folk Summer Fest»; акром таго, удзельнікі гурту арганізуюць уласны «Люты Фэст»). У 2017 годзе запісаны дэбютны альбом «Край паданьняў».
## Склад

* Валера Машэль — мандаліна, бузукі, ліра
* Леанід Аўдзей-Жыгуноў— сьпевы
* Алекс Быкоўскі — бас, сьпевы
* Караліна Наско — скрыпка
* Улад Ліпень — гітара

## Творчасьць

### Альбомы

* Край паданьняў (2017)
* Чорнае сонца (2023)

### Сынглы

* Харэя (2015)
* 1863 (2017)
* Адмаразуля (2020)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце»
* Невялічкі артыкул пра гурт
* Пра ўдзел у Лютым фэсце
* Фатаздымкі з «Фалькоцікі»
* Пра дэбютны альбом
* Рэцэнзія на альбом «Край паданьняў»

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Беларускія фольк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты стылю фолк-мэтал
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Адарвірог
Край паданьняў

***Край паданьняў*** — дэбютны альбом гурта «Адарвірог», быў выдадзены 2 ліпеня 2017 году.

## Пра героя песьняў
Адарвірог — гэта імя галоўнага лірычнага героя, які бярэ ўдзел амаль у кожным паданьні. Але, зразумела, ён існуе не ў нейкі пэўны час, а праносіцца скрозь гісторыю. Ён ведае, што павінен удзельнічаць у бітвах, што выйдзе зь іх пераможцам і будзе да апошнага змагацца за тое, што яму дорага. Разам з Тадэвушам Касьцюшкам Адарвірог абараняе краіну й памірае пад царскай карцеччу ў імя свайго народу ў 1863 годзе. Ён згарае ад полымя каханьня падчас эпідэміі Харэі. Мужны Адарвірог шукае каханую ў падпаленым Іванам Жахлівым Полацку й ​​заўсёды ідзе насуперак развазе і сьмерці — ідзе «Скрозь Пекла». Ён заўсёды на крок наперадзе, ён здольны змагацца за тое, за што варта змагацца.

Адарвірог — алегарычны пэрсанаж. Ён зьяўляецца прататыпам беларускага народу: моцнага, стойкага, нязломнага, гераічнага. Народу, які стагодзьдзе за стагодзьдзем змагаўся за свае ідэалы, за самавызначэньне, за тое, што мае найвялікшы кошт для кожнага чалавека. Адарвірог — гэта архітып, які ёсьць у кожнай гісторыі і бітве. Нарэшце, гэта той чалавек, якім музыкі жадаюць бачыць кожнага беларуса. Сьмелы ды адважны, але які не забывае й на весялосьць ды гулянкі. Бо ідэальных народаў і людзей не існуе.

## Запіс
* Nerv-Records (Вітаўт Кашкурэвіч) — запіс.
* Sickbay Sound (Кірыл Бяспалаў) — зьвядзеньне, майстарынг.
* Уладзіслаў Мароз — графічнае аздабленьне ды дызайн.

Акрамя сучаснага складу гурта, у запісе прымалі ўдзел:

* Вячаслаў Варабей — бас-гітара (акрамя «Адарвірог»)
* Кацярына Філіповіч — скрыпка («Харэя»)
* Аляксей Рубчэня — сола-гітара («Пан Манэліг»)
* Артур Мацьвеенка — вісл (“Балада пра Паўстанца Ваўкалаку”, “1863”, “Зорны Шлях»)
* Мікалай Кісялёў — віялянчэль («Харэя»)
* Аляксей Дораш — віялянчэль («Зорны Шлях»)
* Натальля Рэпіч, Уладзіслаў Гавароўскі, Вера Даражэнкава — бэк-вакал («Забі Выратавальніка»)

## Зьмест

## Крыніцы
Пра альбом на **«**Encyclopedia Metallum**»**

* Пра дэбютны альбом
* Рэцэнзія на альбом ''Край паданьняў''
* Рэцэнзія

Катэгорыя:Альбомы гурту «Адарвірог»
Білі Айліш

**Білі Айліш Пайрат Бэрд О’Конэл** (;  ) — амэрыканская сьпявачка і аўтар песень. Набыла вядомасьць ў 2016 годзе дзякуючы публікацыі дэбютнага сынглу «Ocean Eyes» на SoundCloud. У 2019 годзе яе дэбютны альбом *When We All Fall Asleep, Where Do We Go?* узначаліў амэрыканскі (Billboard 200) і брытанскі (UK Albums Chart) гіт-парады, а сынгл «Bad Guy» выйшаў на першае месца ў Billboard Hot 100 (ЗША). Ён стаў першым чарт-топэрам сьпявачкі, а сама Айліш, дзякуючы гэтаму дасягненьню, стала першым чалавекам народжаным у XXI стагодзьдзі, якому ўдалося ўзначаліць Hot 100.

27 студзеня 2020 году на 62-я цырымонія ўручэньня музычнай прэміі Grammy Білі заваявала ўзнагароды ў пяці намінацыях: «Запіс году», «Песьня году» (Bad Guy), «Альбом году» (When We All Fall Asleep, Where Do We Go?), «Найлепшы новы артыст», а таксама «Найлепшы вакальны поп-альбом» (When We All Fall Asleep, Where Do We Go?).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лос-Анджэлесе
Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Катэгорыя:Поп-музыкі ЗША
Катэгорыя:Дзеці-сьпевакі
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Броўск

**Бро́ўск** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дабравольскага сельсавету. 

Вёска разьмешчаная ў пагранічнай зоне.

## Насельніцтва
* 2009 год — 38 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дабравольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Цела Божае (фільм, 2019)

**«Це́ла Бо́жае»** () — польскі драматычны фільм 2019 року рэжысэра Яна Камасы. Кандыдат ад Польшчы на атрыманьне прэміі Акадэміі за найлепшы замежны фільм-2020.

## Сюжэт

Фільм заснаваны на сапраўднай гісторыі. Падчас адбыцьця пакараньня ў моладзевай калёніі за ўчыненьне забойства 20-гадовы Даніель перажывае духоўнае перамяненьне і хоча паступіць у сэмінарыю, аднак злачынцы ня могуць стаць сьвятарамі. Пасьля ўмоўна-датэрміновага вызваленьня Даніеля накіроўваюць працаваць на тартак у незнаёмае мястэчка. Аднак Даніель замест гэтага выдае сябе за ксяндза і становіцца капланам у мясцовым касьцёле. З часам ён пачынае заваёўваць давер мясцовых парафіянаў, але крымінальнае мінулае зьнянацку нагадвае пра сябе…

## У ролях

## Вытворчасьць
Большай часткай здымкі адбываліся ў вёсцы Ясьлісцы Падкарпацкага ваяводзтва. Сцэна на закінутай барцы зьнятая на  ў вёсцы Табашовай Малапольскага ваяводзтва.

## Прэміі і ўзнагароды
* 9 узнагародаў Фэстывалю польскага кіно
* 3 спэцыяльныя згадкі на Рэйк’явіцкім міжнародным кінафэстывалі
* Найлепшы актор (Барташ Беленя) на Чыкагскім міжнародным кінафэстывалі
* Найлепшы актор (Барташ Беленя) на Стакгольмскім міжнародным кінафэстывалі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Цела Божае на кінафэстывалі «Лістапад»
* Цела Божае  у базе FilmWeb
* Цела Божае  у базе FilmPolski

Катэгорыя:Фільмы 2019 году
Катэгорыя:Польскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра ксяндзоў
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Яна Камасы
Ліззо

**Мэліса Вівіян Джэфэрсан** (), вядомая пад псэўданімам **Ліззо** (; нар. , Дэтройт) — амэрыканская сьпявачка, рэпэрша і акторка.

27 студзеня 2020 году на 62-я цырымонія ўручэньня музычнай прэміі Grammy атрымала ўзнагароды ў трох намінацыях — за «Найлепшае сольнае поп-выкананьне» (за песьню Truth Hurts), «Найлепшае традыцыйнае R & B-выкананьне» (за песьню Jerome) і «Найлепшы сучасны urban-альбом» (Cuz I Love You).

## Творчасьць
### Дыскаграфія
* *[[Lizzobangers]]* (2013)
* *[[Big Grrrl Small World]]* (2015)
* *[[Cuz I Love You]]* (2019)

### Фільмаграфія
* 2019 — UglyDolls. Лялькі з характарам / *UglyDolls* — Лідзя (агучка)
* 2019 — Стрыптызёршы / *Hustlers* — Ліз

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дэтройце
Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Cage The Elephant

Cage The Elephant — амэрыканскі рок-гурт з гораду Боўлінг-Грын (штат Кентукі), утвораная ў сярэдзіне 2006 году. Першы альбом групы быў выдадзены ў 2008 годзе; на яго паўплывалі такія стылі, як клясычны рок, фанк, блюз. Другі альбом гурту Thank You, Happy Birthday адлюстроўвае моцны ўплыў цяжкага року, фанку, блюзу і такіх гуртоў, як Pixies.

27 студзеня 2020 году на 62-я цырымонія ўручэньня музычнай прэміі Grammy іх альбом Social Cues прызнаны «Лепшым рок-альбомам» 2019 году.

## Дыскаграфія
**Studio albums**
* *[[Cage the Elephant (album)|Cage the Elephant]]* (2008)
* *[[Thank You, Happy Birthday]]* (2011)
* *[[Melophobia]]* (2013)
* *[[Tell Me I'm Pretty]]* (2015)
* *[[Social Cues]]* (2019)

## Крыніцы

Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Cage the Elephant
Мандалорац

**«Мандало́рац»** () альбо **«Зорныя войны: Мандалорац»** () — прыгодніцкі касьмічны вэб-сэрыял, створаны Джонам Фаўро і прадстаўлены на канале Disney+. Гэта першы гульнявы сэрыял у сусьвеце «Зорных войнаў». Сюжэт разгортваецца празь пяць гадоў пасьля падзеяў фільму «Вяртаньне джэдая» і за 25 гадоў да падзеяў фільму «Абуджэньне Сілы» ды апавядае пра прыгоды мандалорца-паляўнічага на галовы.

## Сюжэт

## У ролях
* Пэдра Паскаль — мандалорац / Дын Джарын, самотны стралок-паляўнічы на галовы. Гэта «знайдыш», выратаваны ў дзяцінстве мандалорцамі.
* «Маляня» — прадстаўнік таго ж віду, што й Ёда, з падобнымі ўменьнямі Сілы. Гэта дзіцё ў 50-гадовым веку. За ягонае злаўленьне абвешчаная ўзнагарода, і мандалорац намагаецца ня даць яго ў крыўду іншым паляўнічым.
* Карл Ўэзэрс — Грыф Карга, кіраўнік гільдыі паляўнічых на галовы, які наймае мандалорца на пошук здабычы.
* Вэрнэр Герцаг — «Кліент», які абвясьціў узнагароду за дастаўку яму каштоўнай здабычы.
* Амід Абтагі — доктар Пэршынг, навуковец на працы ў «Кліента».
* Нік Нолці — агучыў Кўіла, фэрмэра з расы ўгнотаў, які выкупіўся зь імпэрскага рабства.
* Тайка Вайтыці агучыў IG-11, дроіда-паляўнічага на галовы. Пасьля спробы забойства «Дзіцёнка» і расстрэлу Джарынам Кўіл перапраграмаваў IG-11 на абарону Дзіцёнка.
* Джына Карана — Карасынтыя «Кара» Дзюна, колішняя паўстанка і наймітка з Альдэраану, якая ў грамадзянскай вайне змагалася на баку Паўстанцкага альянсу.
* Эмі Сэдарыс — Пэлі Мота, грызьлівая карабельная мэханік на Татуіне.
* Джэйк Канавэйл — Тора Калікан, малады паляўнічы на галовы, які хоча далучыцца да гільдыі.
* Мінг-На Вэнь — Фэнэк Шэнд, наёмная забойца, якая сутыкаецца з мандалорцам.
* Марк Бун (малодшы) — Ранзар «Рэн» Малк, сталы найміт і кіраўнік банды навалачы, якая хоча вызваліць вязьня з карабля Новай рэспублікі.
* Біл Бэр — Мэйфэльд, колішні імпэрскі стралок, ключавая фігура Малкавай банды.
* Натальля Тэна — тві’лечка Сіань, удзельніца Малкавай банды.
* Клэнсі Браўн — Бэрг, дэваронец, удзельнік Малкавай банды.
* Рычард Аёўадзі — агучыў дроіда Q9-0, ці «Нуля», удзельніка Малкавай банды.
* Ісмаэль Крус Кордава — тві’лек Кўін, брат Сіані.
* Джанкарлё Эспасыта — Моф Гедэон, колішні афіцэр імпэрскай таемнай паліцыі, жыцьцё якога зьмянілася пасьля зьнішчэньня паўстанцамі другой Зоркі сьмерці.
* Эмілі Сўолаў — «Збраярка», мандалорка, якая куе зброю ды рыштунак з бэскарскай сталі і сочыць за выкананьнем традыцыяў ацалелымі мандалорцамі.

## Сьпіс сэрыяў

### Першы сэзон

### Другі сэзон

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* 
* 

Катэгорыя:Навукова-фантастычныя тэлесэрыялы ЗША
Катэгорыя:Тэлесэрыялы 2019 году
Катэгорыя:Арыгінальныя перадачы Disney+
Катэгорыя:Тэлеперадачы на ангельскай мове
Катэгорыя:Касьмічныя прыгодніцкія тэлесэрыялы
Катэгорыя:Касмаопэрныя тэлесэрыялы
Катэгорыя:Касьмічныя тэлесэрыялы-вэстэрны
Катэгорыя:Тэлесэрыялы паводле «Зорных войнаў»
Даўнары (Сьвіслацкі раён)

**Даўна́ры** — былая вёска ў Беларусі, каля ракі Сьвінкі. Уваходзілі ў склад Вердаміцкага сельсавету Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Дава (Davo) і Нора або Нера (Noro, Nero) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўят; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', аснова -даг- (-дак-) (імёны ліцьвінаў Дагейка, Дакель, Ядаг; германскія імёны Dagiko, Dacilus, Adago) — ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы' (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh > Daw), а аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normund) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне'. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць». Адзначаліся германскія імёны Danner і Dæghnar.

У Быдгашчы адзначалася германскае імя Douwner.

## Гісторыя
Вёску ліквідавалі ў 1986 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Пётар Сямашка

**Пётар Міха́йлавіч Сяма́шка** (нар. , в. Судабоўка, Смалявіцкі раён, Менскай вобласьці) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністар лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

## Жыцьцяпіс
У 1972 годзе скончыў Беларускі тэхналягічны інстытут, у 1987 годзе — Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі. З 1986 па 1995 гады займаў розныя пасады ў «Мінскзелянбудзе».

З 1995 па 2002 гады быў намесьнікам старшыні Менскага гарвыканкаму, з 2002 году — кіраўнік адміністрацыі Партызанскага раёну Менску.

З 6 жніўня 2004 году — міністар лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

4 сьнежня 2009 году вызвалены ад пасады міністра лясной гаспадаркі (у сувязі з выхадам у адстаўку).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на праекце «Хто ёсць хто ў РБ»
* Старонка на праекце «Прэс-дасье»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смалявіцкім раёне
Катэгорыя:Міністры лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага тэхналягічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту