open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гальфрыд Монмуцкі

**Гальфрыд Монмуцкі** (па-лацінску: *Galfridus Monemutensis*, па-валійску: *Gruffudd ap Arthur* альбо *Sieffre o Fynwy*, па-ангельску: *Geoffrey of Monmouth*) (каля 1100 – каля 1155) — валійскі біскуп і пісьменьнік, аўтар псэўдагістарычнага твору «Гісторыя каралёў Брытаніі», які моцна паспрыяў папулярнасьці паданьняў пра караля Артура.

Месца нараджэньня Гальфрыда невядомае, магчыма валійскі горад Манмаўт. Верагодна, Гальфрыд быў брэтонцам па паходжаньні. Навучаўся ў Оксфардзе. 21 лютага 1152, празь дзесяць дзён пасьля сьвятарскіх пасьвячэньняў, Гальфрыд быў рукаўскладзены ў біскупы кэнтэрберыйскім арцыбіскупам Тэабальдам і пастаўлены на чале дыяцэзіі Сэнт-Асаф.

Першым вядомым творам Гальфрыда сталі «Прароцтвы Мэрліна» (*Prophetiae Merlini*). Затым зьявілася «Гісторыя каралёў Брытаніі» (*Historia Regum Britanniae*), псэўдагістарычная кампіляцыя, у якой род кельцкіх уладараў Брытаніі выводзіўся ад траянцаў. Твор меў вялікі посьпех у Эўропе. Апошні твор Гальфрыда — паэма «Жыцьцё Мэрліна», якая абапіралася на валійскія паданьні, але была напісаная гекзаметрам на ўзор антычнай клясыкі.

Катэгорыя:Легенды пра караля Артура
Брэст

**Брэст** ()&nbsp;— горад у Францыі, супрэфэктура дэпартамэнту Фіністэр у рэгіёне Брэтань. Насельніцтва гораду складала 139 342 чалавекі, паводле зьвестак на 2016 год.

## Геаграфія
Разьмешчаны на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна, на крайнім захадзе паўвострава Брэтань. Горад ляжыць на схілах узгоркаў, на паўночным беразе Брэсцкай бухты.

## Гісторыя
Хоць горад і старадаўняга паходжаньня, Брэст атрымлівае важнае значэньне толькі з XVII стагодзьдзя. Ужо ў пачатку франскага панаваньня тут стаяў старажытны замак, па ўсёй верагоднасьці, рымскай пабудовы. У XI стагодзьдзі замак гэты быў моцна ўмацаваны гэрцагам брэтанскім; пазьней горадам на доўгі час завалодалі ангельцы, пакуль, нарэшце, ён зноў не перайшоў да гэрцага брэтанскага. Але значэньне сваё Брэст атрымаў толькі з тых часоў, як кардынал Рышэльё ў 1631 годзе загадаў расчысьціць і ўмацаваць гавань і пабудаваць арсэнал і вэрф для ваенных караблёў. Міністар Кальбэр, замяніўшы драўляную вэрф каменнай, узьвёў у Брэсьце ваенную гавань, якая, па загадзе Людовіка XIV была ў 1680—1688 гадах моцна ўмацаваная Вабанам, так што ангельцам, якія ў 1694 гадах хацелі захапіць яго, давялося адступіць са значнымі стратамі.

Падчас Францускай рэвалюцыі на брэсцкім рэйдзе 1 чэрвеня 1794 году францускі флёт пад начальствам Вілярэ-Жуаеза быў разьбіты ангельцамі пад начальствам Гоў. Шэсьць лінейных караблёў былі ўзятыя ангельцамі, а сёмы быў затоплены.

У чэрвені 1940 году 5-я танкавая дывізія Вэрмахта акупавала порт Брэст. У гады Другой сусьветнай вайны нацысцкія войскі стварылі ў Брэсьце буйную базу падводных лодак (1-я флятылія «Вэдыген» і 9-я флятылія падводных лодак). У студзені 1941 году пачаўся працэс збудаваньні магутных бетонных крытых докаў-бункераў для абслугоўваньня й рамонту падводных лодак. Будаўніцтвам займалася Арганізацыя Тота, бункеры былі пабудаваныя за 9 месяцаў. Схема аб’екта меркавала разьмяшчэньне двух бункераў пад агульнай дахам. У першым зь іх знаходзілася пяць «мокрых» докаў даўжынёй 115 м і шырынёй 17 м (ад «А» да «Е»), на тры лодкі кожны; ў другім было восем сухіх докаў даўжынёй 99 м і шырынёй 11 м, і яшчэ два (даўжынёй 114 м і шырынёй 13 м, ад № 1 да № 10), разьлічаных на адну лодку. Агульная даўжыня бункера складала 333 м, шырыня 192 м, вышыня 17 м, таўшчыня даху 6 м. Пасьля высадкі ў Нармандыі ў чэрвені 1944 году хаўрусьніцкія войскі хутка прасоўваліся, і ўзьнікла сур’ёзная пагроза для бункераў ў Брэсьце. Апошняй адсюль 4 верасьня выйшла U-256 пад камандаваньнем карвэтэн-капітана Генрыха Лемана-Віленброка.

## Эканоміка
Эканамічная актыўнасьць у горадзе ў асноўным сканцэнтравана вакол порта. Брэсцкі порт дазваляе прымаць суда любога тыпу й водазьмяшчэньня. У горадзе разьвіты суднарамонт і суднабудаваньне, таксама ёсьць прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
DJ Spox

**DJ Spox** () — гіп-гоп дыджэй з Польшчы, turntablist’а й музычны прадусар у адной асобе. Удзельнік гурта «Чырвоным па Белым» і праекту Ambasadar KROU.

## Творчасьць
Вельмі актыўны ўдзельнік гіп-гоп культуры. Прафэсійна дыджэінґам займаецца з 1998 году. Прыймае ўдзел у некалькіх праектах:

* Cisza & Spokój (Duże Pe i DJ Spox) — ад 2000 да 2009 году. Дуэт МС й DJ+BM, Польшча (гіп-гоп)
* Masala Sound System — з 2004 году, Польшча (мешаніна фольку з Усходняй Эўропы, Блізкага Ўсходу з электронікай й элемэнтамі рэпу)
* Cinq G — з 2005 году, Польшча, (Dance Hall)
* Чырвоным па Белым — з 2006 году, Беларусь (гіп-гоп)

Spox мае за сабой ужо больш за 800 заграных канцэртаў, у тым ліку шмат зь іх за мяжой. Падтрымліваў Фарэла Ўільямса (ЗША), Канье Ўэста, Gangstarr/Gentleman (ЗША), Dj Qbert (ЗША), Dj Cut Killer (ЗША), The Streets (ЗША), Lone Catalysts (ЗША), DJ Vadim (Вялікабрытанія), K-Otix (ЗША), Defari (ЗША), Looptroop (Швэцыя), Faithless (Вялікабрытанія), Placebo (ЗША) і інш. Заграў на некалькіх сотнях мерапрыемствах у клюбах па ўсёй Польшчы.

Прыймаў удзел у характары turntablist’ы на шматлікіх джазавых і фанкавых джэм-сэсіях у розных клюбах Варшавы. Браў удзел у чэмпіянаце дыджэяў DMC World DJ Championships 2001, Vestax Extravaganza 2001. З пачатку 2005 году вядзе сваю праграму на маладзёвым радыё — Radio Bis. Праз доўгі час быў дыджэем, рэпрэзэнтуючым фірму Stanton на польскім рынку. Твар кампаніі New Era Cap cярод польскіх дыджэяў.

DJ Spox грае ў стылі гіп-гоп і фанк, часта кранаецца шмат якіх кроўных музычных кірункаў (R&B, соўл, джаз, дыска 70-х, Jazzy House, брэйкбіт, Big Beat, Broken Beats).

Ад 2006 году DJ Spox сталы ўдзельнік гурта «Чырвоным па Белым» і праекту Ambasadar KROU. Прыймае ў ім удзел як дыджэй, turntablist’а й музычны прадусар.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* Cisza & Spokój — «Para z Zielonej Herbaty» (Single 2002, Warszawa, ToSieWytnie)
* Duże Pe & I.G.S. & DJ Spox — «Sinus» (LP 2004, Warszawa, UMC/Sony BMG)
* Cinq G — «Panama» (LP 2004, Warszawa, FunkyDub)
* Masala Sound System — «Masala» (LP 2004, Warszawa, Home Appliance Rockers)
* DJ Spox — «Blend Mix 2004» (Mixtape 2004, Warszawa, ToSieWytnie)
* Mezo/Tabb — «Wyjscie z Blokow» (LP 2005, Warszawa, UMC)
* DJ Spox presents — «Sinus vs RJD2» (Bootleg LP 2006, Warszawa, ToSieWytnie)
* Masala Sound System — «Across the Wilderness» (EP 2006, Warszawa, Rockers Publishing)
* Cisza & Spokój — «Cisza & Spokój» (LP 2006, Warszawa, ToSieWytnie)
* Masala Soundsystem — «Obywatele IV Swiata» (Maxi EP 2007, Warszawa, Open Sources)
* Чырвоным па Белым — «Крывавы сакавік» (LP 2007, Менск, AmbasadaMG)
* Masala Soundsystem — «Cały ten świat» (LP 2008, Warszawa, Open Sources)

## Глядзіце таксама
* O.S.T.R.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* DJ Spox на Myspace

Катэгорыя:Польскія музыкі
Катэгорыя:Чырвоным па Белым
Вінсэнт МакНэб

**Вінсэнт МакНэб, [[О.П.]]** (па-ангельску: *Vincent McNabb*) (8 ліпеня 1868 – 17 чэрвеня 1943) — ірляндзкі каталіцкі сьвятар і філёзаф.

Катэгорыя:Ірляндзкія рэлігійныя дзеячы
Катэгорыя:Дамініканы
Ордэн дамініканаў

**Ордэн дамініканаў**, больш дакладна **Ордэн братоў прапаведнікаў** (, скарочана **O.P.**) — каталіцкі манаскі ордэн, заснаваны ў XIII стагодзьдзі сьвятым Дамінікам.

## Глядзіце таксама
* Брацтва сьвятога Вінцэнта Фэрэра
Дамініканцы

Пад словам **дамініканцы** могуць мецца на ўвазе:

* Манахі каталіцкага Дамініканскага ордэну
* Дамініканцы, жыхары Дамініканскае Рэспублікі.
Александрыйскі абрад

**Александрыйскі абрад** афіцыйна завецца **літургіяй [[Эвангеліст Марк|сьвятога Марка]]** (апошні лічыцца першым біскупам Александрыі). Сучасны варыянт абраду спалучае ў сабе элемэнты літургіі сьвятога Васіля Вялікага, уласна літургіі сьвятога Марка, літургіі сьвятога Кірыла Ерузалемскага і літургіі сьвятога Рыгора Багаслова. Ужываецца ў асобных каталіцкіх і старажытных усходніх цэрквах.

## Вонкавыя спасылкі
* Літургія сьвятога Марка па-ангельску

Катэгорыя:Хрысьціянства
Афінная геамэтрыя

**Афі́нная геамэ́трыя** (ад  — «роднасны») — разьдзел геамэтрыі, у якім вывучаюцца ўласьцівасьці фігур, інварыянтныя адносна афінных пераўтварэньняў. Напрыклад, адносіны накіраваных адрэзкаў, паралельнасьць прамых і г.д. Група афінных пераўтварэньняў утрымлівае розныя падгрупы, якім адпавядаюць геамэтрыі, падпарадкаваныя афіннай, напрыклад, эквіафінная геамэтрыя, цэнтраафінная геамэтрыя і іншыя.

## Гісторыя
Уласьцівасьці геамэтрычных фігур, якія пераходзяць адна ў адны пры афінных пераўтварэньнях, вывучаліся Мёбіўсам яшчэ ў першай палове XX стагодзьдзя, аднак паняцьце «афінная геамэтрыя» ўзьнікла толькі пасьля ўзьнікненьня ў 1872 эрлангенскай праграмы Клейна, згодна зь якой кожнай групе пераўтварэньняў адпавядае свая геамэтрыя, якая вывучае ўласьцівасьці фігур, інварыянтныя адносна пераўтварэньняў гэтай групы.
Кроў (неадназначнасьць)

Слова **Кроў** можа мець наступныя значэньні:

* **[[Кроў]]** — вадкая тканка, якая цыркулюе ў целе чалавека і большасьці жывёлаў.
* **[[Krou|Кроў]]** — артыст тэатра й кіно, музыка, стваральнік аднаго зь першых беларускамоўных гіп-гоп праектаў Чырвоным па Белым.
Аталіды

**Аталіды** — грэцкая дынастыя, што кіравала Пэргамам пасьля сьмерці Лісымаха, палкаводца Аляксандра Македонскага. Адзін з военачальнікаў Лісымаха, Філетэр, у 282 да н. э. захапіў горад. Надалейшыя Аталіды былі нашчадкамі ягоных братоў. У 230-х да н. э. Атал І Сатэр абвясьціў сябе царом. Аталіды кіравалі Пэргамам пакуль Атал ІІІ Філяпатар у 133 да н. э. не запаветваў царства Рыму.

## Уладары Пэргаму
* Філетэр (282 да н. э. — 263 да н. э.)
* Эўмэн І (263 да н. э. — 241 да н. э.)
* Атал І Сатэр (241 да н. э. — 197 да н. э.)
* Эўмэн ІІ Сатэр (197 да н. э. — 160 да н. э.)
* Атал ІІ Філядэльф (160 да н. э. — 138 да н. э.)
* Атал ІІІ Філяпатар (138 да н. э. — 133 да н. э.)
* Эўмэн ІІІ Арыстонік (прэтэндэнт 133 да н. э. — 128 да н. э.)

## Генэалёгія
`
                         Атал = Боа  
                               |
      ----------------------------------------------------
      |            |                                    |
 [[Філетэр]]        Эўмэн = Сатыра                        Атал
                       |                                |
           ---------------------                -----------------------
           |                   |                |                     |
       [[Эўмэн І]]         Філетэр (?)           Атал = Антыёхія       Эўмэн (?)
                                                   |  
                                             [[Атал І Сатэр]] = Апалёнія
                                                            |
                ---------------------------------------------------
                |               |                 |               |
    [[Эўмэн ІІ Сатэр]]   [[Атал ІІ Філядэльф]]          Філетэр         Атэнэй
                |
                -----------------
                |               |
  [[Атал ІІІ Філяпатар]]    [[Эўмэн ІІІ Арыстонік]]
`

Катэгорыя:Дынастыі
Катэгорыя:Пэргам
Катэгорыя:Уладары
Іпацьеўскі летапіс

**Іпа́цьеўскі ле́тапіс** — адзін з найстаражытнейшых летапісных зводаў Русі. Сьпіс XV стагодзьдзя быў знойдзены Мікалаем Карамзіным у Іпацьеўскім манастыры пад Кастрамой, ад якога летапіс і атрымаў праз гэта сваю назву. Летапіс складаецца з трох асноўных частак:

* Аповесьць мінулых гадоў з падзеямі да 1117.
* Кіеўскі летапісны звод з падзеі 1118—1199.
* Галіцка-Валынскі летапіс з падзеямі да 1292.

Іпацьеўскі летапіс быў выкарыстаны, у прыватнасьці, аўтарамі Густынскага летапісу і Хронікі Быхаўца.

## Глядзіце таксама
* Усьцюскі летапісны звод

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Іпацьеўскі летапіс (арыгінал)

Катэгорыя:Летапісы
Паўль Ройтэр

Барон **Паўль Джуліюс фон Ройтэр** () (1816—1899) — прадпрымальнік і журналіст. З 1840 году ўзначальваў выдавецкія фірмы ў Бэрліне і Парыжы, якія распаўсюджвалі пераклады замежнай пэрыёдыкі.

Заснавальнік Ройтэрз — буйной інфармацыйнай кампаніі.

Ройтэр, Пауль
Ройтэрз

**«Ро́йтэрз»** — брытанскае інфармацыйнае агенцтва, заснаванае Паўлем Ройтэрам у 1851 годзе.

У асноўным спэцыялізуецца на зьбіраньні й распаўсюдзе фінансавай інфармацыі з сусьветных фондавых біржаў. Зь 2008 г. у выніку продажу ўваходзіць у склад амэрыканскага прадпрыемства «Томсан Ройтэрз». Карэспандэнтам у Беларусі зьяўляецца Андрэй Махоўскі.

## Мінуўшчына
У 1858 г. Паўль Ройтэр адчыніў прадстаўніцтвы ў краінах мацерыковай Эўропы. У 1923-ым «Ройтэрз» пачаў выкарыстоўваць радыё для перадачы навінаў празь межы і адначасна запусьціў службу цэнавых катыровак і валютных курсаў на доўгіх хвалях. З 1964 пачалася перадача рынкавых катыровак пры дапамозе кампутара. У 1973 «Ройтэрз» запусьціў электронны рынак валюты. У 1981 упершыню ў сьвеце ўвёў заключэньне валютных дамоваў празь відэатэрміналы. У 1985 запусьціў церазьмежныя фотанавіны. У 1992 — першую міжнародную кампутарную службу валютных курсаў. У 1994 пачаў наўпроставае тэлевяшчаньне ваганьняў рынка на гандлёвых экранах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Мабільная бачына
* RSS-паток
* RSS відэанавінаў
* Фотанавіны
* Эўрапейскія рынкі

Катэгорыя:Брытанскія кампаніі
Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1851 годзе
Катэгорыя:Лёндан
Улада Ўрошавіч

**Улада Ўрошавіч** (;  у 1934 годзе ў Скоп’і) — македонскі паэт, празаік, літаратурны крытык, мастацтвазнаўца, эсэіст і перакладчык.

## Бібліяграфія
* *Еден друг град* (паэзія, 1959)
* *Невиделица* (паэзія, 1962)
* *Вкусот на праските* (раман, 1965)
* *Манекен во пејзажот* (паэзія, 1967)
* *Летен дожд* (паэзія, 1967)
* *Знаци* (апавяданьні, 1969)
* *Врсници* (крытыка і эсэ, 1971)
* *Ноќниот пајтон* (апавяданьні, 1972)
* *Ѕвездена терезија* (паэзія, 1973)
* *Нуркачко ѕвоно* (паэзія, 1975)
* *Сонувачот и празнината* (паэзія, 1979)
* *Мрежа за неуловливото* (крытыка і эсэістыка, 1980)
* *Лов на еднорози* (апавяданьні, 1983)
* *Компасот на сонот* (паэзія, 1984)
* *Нишката на Аријадна* (крытыка і эсэ, 1985)
* *Хипнополис* (паэзія, 1986)
* *Подземна палата* (эсэ, 1987)
* *Демони и галаксии* (нарысы, 1988)
* *Панична планета* (паэзія, 1989)
* *Алдебаран* (вандроўныя нататкі, 1991)
* *Митската оска на светот* (крытыка і эсэ, 1993)
* *Ризиците на занаетот* (паэзія, 1993)
* *Мојата роднина Емилија* (раман, 1994)
* *Паники* (паэзія, 1995)
* *Дворскиот поет во апарат за летање* (раман, 1996)
* *Париски приказни* (вандроўныя нататкі, 1997)
* *Астролаб* (крытыка і эсэ, 2000)
* *Дива лига* (раман, 2000)

## Крыніцы

Катэгорыя:Паўночнамакедонскія літаратары
Тэарэма Мэнэлая

**Тэарэ́ма Мэнэла́я** — гэта клясычная тэарэма афіннай геамэтрыі.

*Калі пункты <math>D, E</math> і <math>F</math> ляжаць адпаведна на прамых <math>BC,CA</math> і <math>AB</math> трохкутніка <math>\triangle ABC</math>, то яны [[калінэарныя пункты|калінэарныя]], але толькі тады, калі
: <math>\frac{AE}{EC}\cdot\frac{CD}{DB}\cdot\frac{BF}{FA}=-1.</math>*

Тут \frac{AE}{EC}, \frac{CD}{DB} і \frac{BF}{FA} азначаюць адносіны накіраваных адрэзкаў. У прыватнасьці, з тэарэмы вынікаюць суадносіны для даўжынь:
: \frac\cdot\frac\cdot\frac=1.

## Гісторыя
Падобны вынік у сфэрычнай геамэтрыі сустракаецца ў трактаце «Sphaerica» Мэнэлая Александрыйскага (прыблізна 100-ы год нашай эры) і хутчэй за ўсё, аналягічны вынік на плоскасьці быў ужо вядомы. Гэтая тэарэма носіць імя Мэнэлая, бо ранейшых пісьмовых успамінаў аб гэтым выніку не захавалася.

## Доказ
Правядзем праз пункт *С* прамую, паралельную прамой *AB*, і абазначым цераз *K* пункт перасячэньня гэтай прамой з прамой *DF*. Трохкутнікі \triangle AFE і \triangle CKE падобныя (па двум вуглам), таму
:  = 
і, значыць —
: |CK| = .

З другога боку, падобнымі зьяўляюцца таксама і трохкутнікі \triangle BFD і \triangle CKD, таму
:  = 
і, такім чынам —
: |CK| = .
Але ў такім выпадку
:  = 
або
:  \cdot  \cdot  = 1.
Магчымыя два разьмяшчэньні пунктаў D, E і F, альбо два зь іх ляжаць на адпаведных баках трохкутніка і адзін на падаўжэньні, альбо ўсе тры ляжаць на падаўжэньнях адпаведных бакоў, адсюль для адносін накіраваных адрэзкаў маем
: \frac{AE}{EC}\cdot\frac{CD}{DB}\cdot\frac{BF}{FA}=-1.

Мэнэлая
Катэгорыя:Афінная геамэтрыя
Мэнэлая
Катэгорыя:Мэнэлай Александрыйскі
Юліюс II

**Ю́ліюс II** (), сьвецкае імя **Джулія́на дэ́льля Равэ́рэ** ;  — ) — папа рымскі з 31 кастрычніка 1503 году па 21 лютага 1513 году. Яго называлі папам-ваяром або папам-змагаром, і мяркуецца, што сваё папскае імя абраў ня ў гонар папы Юліюса I, а на знак пашаны Юліюса Цэзара. Быўшы адным з самых магутных і ўплывовых папаў, Юліюс II быў цэнтральнай фігурай Адраджэньня і пакінуў пасьля сябе значную культурную і палітычную спадчыну. У выніку ягонай палітыкі падчас Італьянскіх войнаў Папская дзяржава павялічыла сваю ўладу і цэнтралізацыю, а постаць папы працягвала мець вырашальнае значэньне, дыпляматычна і палітычна, цягам усяго XVI стагодзьдзя ў Італіі і Эўропе.

У 1506 годзе Юліюс II заснаваў Ватыканскія музэі і пачаў аднаўленьне базылікі Сьвятога Пятра. У тым жа годзе ён зарганізаваў знакамітую Швайцарскую гвардыю дзеля асабістай аховы і правёў пасьпяховую кампанію ў Раманьні супраць мясцовых лордаў. Інтарэсы Юліюса II таксама сягалі Новага Сьвету, бо менавіта ён ратыфікаваў Тардэсыльяскі дагавор, заснаваўшы першыя біскупствы ў Амэрыцы і пачаўшы каталіцызацыю Лацінскай Амэрыкі. У 1508 годзе ён замовіў размалёўку станцаў Рафаэля і карціны Мікелянджэлё ў Сыкстынскай капэле.

Папа дазволіў людзям, якія жадаюць індульгенцыі, ахвяраваць грошы царкве, якія мусілі былі быць выкарыстаныя на будаўніцтва базылікі Сьвятога Пятра. Па ягоным сьмерці Эразм Ратэрдамскі люта высьмяхаўся зь яго ў п’есе *«[[Юліюс, выключаны зь нябёсаў]]»*, у якой п’яны папа, якому сьвяты Пётар адмовіў ва ўваходзе ў рай, апраўдвае сваё сьвецкае жыцьцё і плянуе стварыць базу, зь якой ён зможа захапіць рай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Юліюс II. Catholic Encyclopedia.
Demolition Tape

***Demolition Tape*** — першы дэма-альбом беларускага мэтал-гурта Chemical Warfare, запісаны ў 1992 годзе. Пазьней гурт зьменіць назву на Gods Tower.

## Зьмест
# «Iprit»
# «Eversleepside»
# «Inis Afalon»

## Удзельнікі
* Аляксандар Уракоў — гітара
* Лэсьлі Найф — сьпеў, тэксты
* Юры Сіўцоў — бас-гітара
* Уладзіслаў Сальцэвіч — бубны

Катэгорыя:Альбомы Gods Tower
395

## Падзеі
* Аўгустын становіцца біскупам Гіпону, што знаходзіўся на тэрыторыі сучаснага Альжыру. Гэтая падзея сталася пачаткам распаўсюджаньня каталіцтва ў Афрыцы
* Аларых I стаў каралём вэстготаў
* Вэстготы напалі на Тракію ды Македонию
* Паход гунаў на Мэсапатамію

## Сьмерці
* 17 студзеня — Тэадосіюс I, апошні імпэратар адзінай Рымскай Імпэрыі (нар. у 347)

Катэгорыя:395
The Eerie

***The Eerie*** — дэма-альбом беларускага мэтал-гурта Gods Tower запісаны ў 1993 годзе на студыі D.P.

У траўні-чэрвені 1997 году гурт перазапісвае альбом на студыі Aria. У 1998 годзе альбом выходзіць пад выдавецтвам MetalAgen Records.

## Зьмест
### Сьпіс кампазыцыяў

### Кліпы
* Кліп «The Eerie»

## Удзельнікі
* Аляксандар Уракоў — гітара
* Ірына Лазоўская — клявішныя
* Дзьмітры Аўчыньнікаў — клявішныя
* Лэсьлі Найф — сьпеў, тэксты
* Уладзіслаў Сальцэвіч — бубны
* Юры Сіўцоў — бас-гітара
* Віктар Лапіцкі — мэнэджмэнт
* Дзьмітры Траяновіч — вокладка

Катэгорыя:Альбомы Gods Tower
Леапольд II (імпэратар Сьвятой Рымскай імпэрыі)

**Леапольд II** (5 траўня 1747 — 1 сакавіка 1792; ) — кароль Нямеччыны (рымскі кароль) з 1790 году, абраны імпэратарам Сьвятой Рымскай імпэрыі нямецкай нацыі 30 верасьня 1790 году, трэці сын Франца I і Марыі Тэрэзіі.

Нарадзіўся ў Вене. Пасьля сьмерці другога сына, Карла, быў прызначаны ў пераемнікі бацькі на тасканскім пасадзе, і пасьля сьмерці бацькі, 18 жніўня 1765 году, уступіў у кіраваньне Тасканай пад імем Пятра Леапольда І (П’етра Леапольда I). Спачатку пад кіраўніцтвам давераных імпэратрыцы, маркіза Бота і графа Розэнбэрга, пасьля самастойна, Леапольд праводзіў умераныя, але пасьлядоўныя рэформы.

У 1790 годзе Леапольд успадкаваў імпэратарскую карону пасьля бязьдзетнага брата. Дзяржава знаходзілася у поўным разладаваньні. Леапольд прыклаў значныя намаганьні да заспакаеньня саслоўнага, нацыянальнага і клерыкальнага незадавальненьня. Паўстаньне ў Бэльгіі і Вугоршчыне было задушана; Рэйхэнбахскай дамовай (ліпень 1790) атрымалася ўтрымаць Прусію ад набыткаў у Польшы; аўстра-турэцкая вайна скончылася ў 1791 годзе Сыстоўскім мірам.

Да Вялікай францускай рэвалюцыі Леапольд, хоць і брат Марыі-Антуанэты, ставіўся насьцярожана, і толькі пасьля спробы ўцёкаў караля згадзіўся спачатку з прускім паслом Бішафвэрдэрам, потым з самім Фрыдрыхам Вільгэльмам II, на пільніцкім зьезьдзе, адносна абаронча-наступальных дзеяньняў супраць Францыі. З прыняцьцем францускай канстытуцыі Людовікам XVI (14 верасьня 1791 года) Леапольд абвясьціў мэту пагадненьня папярэдне дасягнутай. Новыя цяжкасьці прывялі да саюзу нямецкіх дзяржаваў 7 лютага 1792 году; але і зараз Леапольд думаў болей аб абароне. Пасьля абвяшчэньня вайны з боку Францыі Леапольд нечакана памёр 1 сакавіка 1792 году.

Катэгорыя:Імпэратары Сьвятой Рымскай імпэрыі
Катэгорыя:Габсбургі
Вэнта (неадназначнасьць)

Назву **Вэнта** маюць:

* Вэнта — рака, што працякае ў Летуве й Латвіі.
* Вэнта — горад у Летуве.
* Вэнта — былая назва футбольнага клюбу «Вэнтспілс» (Латвія).
Slavko

**Slavko** — беларускі музыка, бітмэйкер, былы ўдзельнік праекту «Чырвоным па Белым». Родны брат Крова, лідэра праекту «Чырвоным па Белым».

## Творчасьць
Сваю прыгоду з музыкай распачаў у 2000 годзе. Сур’ёзна ўзяўся за працу ў 2004 годзе, з пачаткам праекту «Чырвоным па Беламу». Зрабіў музыку на 2 першых альбомы ЧпБ. Зь цягам часу распачаў супрацу з польскім рэпэрам UMR, у межах гурта — Pierwsze Piętro. Цяпер Slavko піша інструмэнтальную музыку, якая адыходзіць па сваёй стылістыцы ад гіп-гопу. У ягонай творчасьці дамініруе трып-гоп. У гэтым стылі выдаў два альбомы «BLAM!» і «Supernova».

## Дыскаграфія

### Альбомы
* ЧпБ — *«[[Актуальная Тэматыка (нелегал)]]»* (LP 2004, нелегал, Менск, AmbasadaMG)
* ЧпБ — *«[[Вулічныя Байцы (нелегал)]]»* (EP 2005, нелегал, Менск, AmbasadaMG)
* Pierwsze Piętro — *«Hipoteza»* (LP 2006, Warszawa, PP Rec)
* ЧпБ — *«[[Найлепшае 2004—2005]]»* (LP 2006, Менск, AmbasadaMG, VoliaMusic)
* Slavko — *«BLAM!»* (LP 2006, Warszawa, AmbasadaMG)
* Slavko — *«Supernova»* (LP 2007, Warszawa, AmbasadaMG)

## Вонкавыя спасылкі
* Ўэб-старонка Slavko
* Youtube-старонка Slavko

Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Беларускія рэпэры
Катэгорыя:Чырвоным па Белым
Катэгорыя:Беларускія гіп-гоп-выканаўцы
Ebony Birds

***Ebony Birds*** — складанка найлепшых песень з папярэдніх альбомаў гурта Gods Tower. Складанка была выдадзена ў 1999 годзе і прызначалася спэцыяльна для эўрапейскага рынку.

## Зьмест
# «Seven Rains of Fire»
# «An Eye for an Eye»
# «Rising Arrows»
# «Till Death Do Us Part»
# «The Eerie»
# «Beyond Praying»
# «Twilight Sun»
# «Blood»
# «Mysterious»

## Удзельнікі
* Аляксандар Уракоў — гітара
* Дзьмітры Аўчыньнікаў — клявішныя
* Лэсьлі Найф — сьпеў, тэксты
* Уладзіслаў Сальцэвіч — бубны
* Юры Сіўцоў — бас-гітара

Катэгорыя:Альбомы Gods Tower
Abandon All Hope

***Abandon All Hope*** — апошні альбом гурту Gods Tower запісаны ў 2001 годзе.

## Зьмест
# «Civilization» — 5:26
# «Abandon All Hope» — 7:47
# «Iron Man» — 7:19 (кавэр Black Sabbath)
# «Final Countdown» — 4:48 (кавэр Europe)
# «Power & Reason» — 4:21 (кавэр на песьню «Воля и разум» гурту «Ария»)
# «When Life Ends» — 9:38 (unreleased 7’EP version)
# «Reign Of Silence» — 5:31 (OVERSUN Edit)
# «Civilization» — 3:48 (last world war mix)
# Кліп «Beyond Praying» (бонус)

## Удзельнікі
* Аляксандар Уракоў — гітара
* Сяргей Сяргейчыкаў — клявішныя
* Валеры Навасельцаў — бас-гітара
* Уладзіслаў Сальцэвіч — бубны
* Лэсьлі Найф — сьпеў, тэксты (акрамя «Iron Man», «Final Countdown» і «Power & Reason»)
* Ірына Лазоўская — клявішныя («When Life Ends»)
* Дзьмітры Аўчыньнікаў — клявішныя («Iron Man», «Final Countdown»)
* Юры Сіўцоў — бас-гітара («Iron Man», «Final Countdown», «When Life Ends»)

Катэгорыя:Альбомы Gods Tower
Вэнка Андонаўскі

**Вэнка Андонаўскі** (;  30 траўня 1964 году ў Куманаве) — адзін з найвыбітнейшых македонскіх пісьменьнікаў пачатку XXI стагодзьдзя. Празаік, драматург, паэт, эсэіст, літаратурны крытык і гісторык літаратуры.

Скончыў філялягічны факультэт унівэрсытэту ў Скоп’і, выкладае на гэтым факультэце. Сябар македонскага ПЭН-цэнтру. Сябар Зьвязу пісьменьнікаў Македоніі з 1990 году. Атрымаў шэраг літаратурных прэмій.

## Некаторыя творы
* *Нежното срце на варварот* (1986) 
* *Адска машина* (1993) 
* *Азбука за непослушните* (1994) 
* *Бунт во домот за старци* (1994) 
* *Словенскиот ковчег* (1998) 
* *Папокот на светот* (2000) 
* *Кандид во земјата на чудата* (2000) 
* *Црни куклички* (2001) 
* *Вештица*(2006)

Катэгорыя:Паўночнамакедонскія літаратары
Катэгорыя:Паўночнамакедонскія навукоўцы
The Anthology

**The Anthology** — складанка песень гурту Gods Tower, выдадзеная ў 2004 годзе.

## Зьмест
# «Reign of Silence»
# «When Life Ends»
# «Inis Afalon»
# «Till Death Do Us Part»
# «The Eerie»
# «Iprit»
# «Eversleepside»
# «Inis Afalon»
# «Canticles»
# «Beyond Praying»
# «Seven Rains of Fire»
# «Praise of Sun»
# «Mysterious»
# «Intro / The Turns / I Am the Raven»
# «Seven Rains of Fire»
# «Twilight Sun»
# «Rising Arrows»
# «Mysterious»

## Удзельнікі
* Аляксандар Уракоў: гітара, клявішныя
* Дзьмітры Аўчыньнікаў: клявішныя (14—19)
* Ірына Лазоўская: клявішныя (1—5)
* Лэсьлі Найф: сьпеў, тэксты
* Уладзіслаў Сальцэвіч: бубны
* Юры Сіўцоў: бас-гітара

Катэгорыя:Альбомы 2004 году
Катэгорыя:Альбомы Gods Tower
Canticles

***Canticles*** — дэма-альбом беларускага мэтал-гурта Gods Tower запісаны ў 1994 годзе на студыі D.P.

## Зьмест
# «Canticles»
# «Beyond Praying»
# «Seven Rains of Fire»
# «Praise of Sun»
# «Mysterious»

## Удзельнікі
* Аляксандар Уракоў: гітара, клявішныя, музыка
* Лэсьлі Найф: сьпеў, тэксты
* Юры Сіўцоў: бас-гітара, бэк-вакал
* Аляксандар Эрыстаў: гітара, бэк-вакал
* Уладзіслаў Сальцэвіч: бубны
* Віктар Лапіцкі: мэнэджмэнт
* Дзьмітры Траяновіч: вокладка

Катэгорыя:Альбомы Gods Tower
The Turns

***The Turns*** — альбом беларускага мэтал-гурта Gods Tower, запісаны ў 1996 годзе на студыі Aria. Прома-вэрсія гэтага альбому была выдадзена ў 1995 годзе і прызначалася толькі для выдавецтваў.

## Зьмест
### Сьпіс кампазыцыяў
# «IntroThe Turns» — 1:58
# «I Am the Raven» — 10:31
# «Seven Rains of Fire» — 5:12
# «Twilight Sun» — 10:14
# «An Eye for an Eye» — 8:58
# «Rising Arrows» — 6:40
# «Blood» — 5:39
# «Mysterious» — 4:54
### Кліпы
* Кліп «An Eye for an Eye» (бонус)

## Удзельнікі
* Аляксандар Уракоў — гітара, музыка
* Дзьмітры Аўчыньнікаў — клявішныя
* Лэсьлі Найф — сьпеў, тэксты
* Юры Сіўцоў — бас-гітара, бэк-вакал
* Аляксандар Эрыстаў — гітара, бэк-вакал
* Уладзіслаў Сальцэвіч — бубны
* Віктар Лапіцкі — мэнэджмэнт
* Аляксей Шпадарук — вокладка

Катэгорыя:Альбомы Gods Tower
The Greatest Arrows

***The Greatest Arrows*** — складанка песень гурту Gods Tower выдадзеная ў 2005 годзе.

## Зьмест
# «Rising Arrows»
# «When Life Ends»
# «Abandon All Hope»
# «Living Mirror» (unreleased track)
# «Inis Afalon»
# «Blood»
# «Twilight Sun»
# «Mysterious»
# Кліп «Beyond Praying»
# Кліп «The Eerie»
# Кліп «An Eye for an Eye»
# Кліп «Civilization»

## Удзельнікі
* Аляксандар Уракоў — гітара, клявішныя
* Дзьмітры Аўчыньнікаў — клявішныя
* Лэсьлі Найф — сьпеў, тэксты
* Уладзіслаў Сальцэвіч — бубны
* Юры Сіўцоў — бас-гітара
* Валеры Навасельцаў — бас-гітара (3, 4, 12)
* Сяргей Сяргейчыкаў — клявішныя (3, 4, 12)

Катэгорыя:Альбомы 2005 году
Катэгорыя:Альбомы Gods Tower
Варта Вежы Багоў

***Варта Вежы Багоў*** (, лац.&nbsp;*Varta Viežy Bahoŭ*, )&nbsp;— складанка песень Gods Tower у выкананьні беларускіх, расейскіх і ўкраінскіх музыкаў, выдадзеная ў 2005 годзе.

## Зьмест
### Першы дыск
# AiR — «Прадмова» («Intro / The Turns»)
# Imprudence — «Малюся багам» («An Eye for an Eye»)
# Partyzone — «Сьпявак пахавальны» («I Am the Raven»)
# M.L.A. — «Mysterious» («Таямнічы»)
# Тінь Сонця — «Пісня Чугайстера» («Twilight Sun»)
# Dragonflame — «Living Mirror» («Жывое Люстра»)
# Athruta — «Inis Afalon» («Ладзьдзя роспачы»)
# ZIGZAG — «Стрэлы Сонца» («Rising Arrows»)
# Arcanum — «Цывілізацыя» («Civilization»)
# Dromos — «Seven Rains of Fire» («Сем дажджоў агню»)
# Stod — «Калі скончана жыцьцё» («When Life Ends»)
# Навий Сонм — «Промні Сонца» («Rising Arrows»)

### Другі дыск
# TT'34 — «Ойра» («Blood»)
# Soulsides — «Па-за малітвай» («Beyond Praying»)
# Znich — «Стрэлы Сонца» («Rising Arrows»)
# Soncavarot — «Сем дажджоў агню» («Seven Rains of Fire»)
# Зьмяя — «Жывое люстра» («Living Mirror»)
# Massacre in Rosary — «Да сёмага неба» («The Eerie»)
# Rasta — «Evil» («Злыбяда»)
# Камаедзіца — «Сонца ў змроку» («Twilight Sun»)
# Ігар Загумёнаў — «Mysterious» («Таямнічы»)
# Wolfshade — «Blood» («Кроў»)
# Янтарные Слезы — «Сем дажджоў агню» («Seven Rains of Fire»)

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Катэгорыя:Альбомы 2005 году
Найлепшае 2004—2005

**''Найлепшае 2004—2005** — складанка песень гурту Чырвоным па Белым, выдадзеная ў 2006 годзе.*

== Апісаньне ==
На складанцы сабраныя найлепшыя і амаль усе трэкі ЧпБ, якія паўсталі ў 2004—2005 гадах. Паводле інфармацыі беларускай музычнай інтэрнэт-крамы [[knihi.net]], альбом займае ў ёй 2 месца па продажах.

== Зьмест ==
# «Zmahajsia»
# «Hrunvald»
# «Akupanty»
# «Oda»
# «Ź Niedaćvietaŭ»
# «Pra Źnikłych»
# «Da Ziamli Pradziedaŭ Maich»
# «Prysiaha» (skit)
# «Hodnaść» (Z Symfaničnym Arkiestram)
# «Być Abo Nia Być»
# «Nie Žadaju» (Mix By Slavko)
# «Chvilina Cišyni» (feat. UMR — Pierwsze Piętro Rec.)
# «Sumleńnie Kata»
# «Palavańnie»
# «Kaktejl Mołotoff»
# «Litańnie» (Мix)
# «Hodnaść» (Мix)
# «Aŭtra (Mužyckaja Praŭda)»

Bonus:
# «Nie Žadaju» (Mix By Młody Grzech)
# «Kryvavy Sakavik — Zory» (Radio Edition — Promo Mix By DJ Spox)
# «Chvilina Cišyni 2» (feat. Masala Sound System — PL)

== Вонкавыя спасылкі ==
* [https://web.archive.org/web/20071017222423/http://knihi.net/index.php?productID=117 Чырвоным па Беламу *Найлепшае 2004—2005''] на сайце knihi.net

Катэгорыя:Альбомы Чырвоным па Белым
Крывавы сакавік

**Крывавы сакавік** — чацьвертая кружэлка ад гурту «Чырвоным па Белым». Выдавец: Ambasada Music Group (кампанія: Ambasada Entertainment). Эксклюзіўны дыстрыбутар: VoliaMusic.

## Апісаньне
«Крывавы сакавік» — гэта 20 трэкаў, вынік гадавой працы гурта. Інструмэнталы рэп-кампазытара з Польшчы, зь вялікай колькасьцю скрэчаў — DJ Spox’a. Тэксты на розныя тэмы, ад удзельнікаў гурта — чатырох МС (Krou, Realize, Zeman, Jaycop). У запісах альбома прынялі ўдзел выканаўцы з розных краін: ТАРТАК (Украіна); Эпицентр Унии (Украіна); Струч/UmBriaco (Расея); Duze Pe (Польшча).

## Зьмест
# «Intro»
# «Хто тут?!»
# «Крывавы сакавік»
# «PL 4 BY» (skit — Duże Pe)
# «Толькі для дарослых!»
# «Непераможныя»
# «Не жадаю» (RMX by DJ Spox)
# «RUS 4 BY» (skit — Струч/UmBriaco)
# «Псэўдапатрыёты»
# «Уздымайце запальніцы»
# «Барані сваё»
# «UA 4 BY» (skit — Тартак; Єпіцєнтр Унії)
# «Загінуўшы клюб»
# «Бел-шоў-біз»
# «Інтэрвію» (skit)
# «Агародніна/OFF»
# «Хутка стану зьверам»
# «У гэтай краіне» (cover Андрэй Мельнікаў)
# «Хвіліна цішыні — 2»
# «Outro»

## Вонкавыя спасылкі
* Чырвоным па Белым «Крывавы Сакавік» на сайце knihi.net (копія з web.archive.org)

Катэгорыя:Альбомы 2007 году
Катэгорыя:Альбомы Чырвоным па Белым
A Tribute to Ария

***A Tribute to Ария*** — трыб’ют-альбом на песьні расейскага мэтал-гурту Ария.

## Сьпіс кампазыцыяў
# E-Zone — «Воля и Разум» — 3:31
# Роза Ветров & The Arrow — «Дай Руку Мне» — 5:17
# Morbit — «1100» — 4:14
# Dylan Troy — «Мечты» — 4:24
# Х-Фактор — «Встань, Страх Преодолей» — 4:19
# Nordream feat. Маша Жукава — «Улица Роз» — 4:43
# Electric Land feat. Cyril Thor — «Искушение MMI.AD» — 4:13
# Vortex — «Не Хочешь — Не Верь Мне» — 4:17
# Oversun — «Здесь Куют Металл» — 3:39
# Black Raven Group — «Потерянный Рай» — 5:59
# Дай feat. Віктар Малееў — «Волонтер» — 3:48
# Страйкъ — «Дай Руку Мне» — 4:11
# Gods Tower — «Power And Reason» — 4:20

Катэгорыя:Трыб’ют-альбомы
Актуальная Тэматыка (нелегал)

***Актуальная Тэматыка (нелегал)*** (*Ak†ualnaja †ema†yka*)&nbsp;— першы альбом ЧпБ, які зьявіўся на сьвет у сьнежні 2004 году.

## Гісторыя
Альбом быў запісаны на хатнім кампутары, і таму якасьць запісу вельмі нізкая. Але так ці інакш гурт ЧпБ заўважылі менавіта па гэтым альбоме, і ад яго ўсё пачалося.

## Апісаньне
Мінусы рабіў Slavko. У трэках былі выкарыстоўваны тэксты ўдзельніка гурта ЧпБ&nbsp;— Кроў’а, удзельнікаў ЧпБ кру, вершы вядомых беларускіх паэтаў&nbsp;— А.&nbsp;Міцкевіча, Я.&nbsp;Купалы.

Запіс распаўсюджваецца толькі праз Інтэрнэт.

## Зьмест
# «Intra»
# «My Biełarusy»
# «Zmahajsia»
# «Hrunvald» (skit)
# «Hrunvald»
# «Akupanty» (Skit)
# «Akupanty»
# «Oda» (Skit)
# «Oda»
# «Z Niedacvietau»
# «Pra Znikłych»
# «Da Ziamli Pradziedau Maich»
# «List da A.H.Ł.»
# «Prysiaha» (skit)
# «Aūtra (Mužyckaja Praūda)»
# «My Bielarusy(rmx)»

Катэгорыя:Альбомы Чырвоным па Белым
Вулічныя Байцы (нелегал)

***Вулічныя Байцы (нелегал)*** (лац. *Vuličnyja bajcy*)&nbsp;— другі альбом гурту Чырвоным па Белым.

## Апісаньне
Мінусы часткова Slavko, часткова іншых прадуцэнтаў. Тэксты Крова й трэцяга ўдзельніка ЧпБ&nbsp;— Палкоўніка. Запіс распаўсюджваецца толькі праз Інтэрнэт.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Hodnaść» (z symfaničnym arkestram)
# «Być Abo Nie Być»
# «Nia Žadaju»
# «Chvilina Cišyni» (feat. UMR)
# «Diss na Pih’a»
# «Sumlennie Kata»
# «Palavannie»
# «Kaktejl Mołotoff»
# «Litannie» (mix)
# «Nie Žadaju» (mix by Mlody Grzech)
# «Hodnaść» (zloy mix)
# «Сhvilina Сisyni»

Катэгорыя:Альбомы Чырвоным па Белым
Аўчоса

**Аўчо́са** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскае вобласьці Беларусі, правы прыток Басі (басэйн Дняпра). Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 26 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8%.

Пачынаецца за 0,7 км на паўночны захад ад вёскі Лысая Гара, вусьце каля паўночнай ускраіны вёскі Карасі. Мае каналізаванае рэчышча на працягу 6,4 км ад вытоку да вёскі Акунёўка.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 48

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёну
Бася

**Ба́ся** — рака Беларусі, правы прыток Проні (басэйн Дняпра). Цячэ ў Магілёўскай вобласьці. Даўжыня 104 км. Плошча вадазбору 955 км². Выдатак вады ў вусьці 6,3 м³/с. Агульны спад ракі 70,7 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,68 ‰.

На рацэ стаіць места Чавусы.

## Назва
Існуе некалькі вэрсіяў паходжаньня назвы ракі:
# Ад «ва» і «сош» (або «соу») — водны паток, або рака, што цячэ з балота («соу» — балота);
# Ад балцкага «балота»;
# «ва» і «сін» — рака з ручаямі: рака, што бярэ пачатак з ручая (ручаёў).

## Прытокі
У басэйне ракі 39 невялікіх прытокаў агульнай даўжынёй 96 км.

* *Правыя*: Аўчоса, Лімна, Лешня, Руза
* *Левыя*: Галубіна, Касінка, Паўна, Чарніца

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на Смаленскім узвышшы на паўднёвай ускраіне вёскі Анціпенкаў Дубровенскага раёну, працякае Аршанска-Магілёўскай раўнінай у Горацкім, Дрыбінскім, Шклоўскім і Чавускім раёнах.

Абалона двухбаковая, парэзаная старыцамі і далінамі прытокаў; яе шырыня 150—300 м. Рэчышча мерна зьвілістае, слабаразгалінаванае, у верхняй плыні на 18 км каналізаванае, на асобных дзялянках расчышчанае; шырыня ў сярэдняй і ніжняй плыні 10—15 м. Берагі стромкія. У басэйне ракі 295 км адкрытай мэліярацыйнай сеткі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 55.
* Шаруха Т. М. Гідранімія Магілёўшчыны // Магілёўскі мерадыян: Нататкі магілёўскага аддзела беларускага геаграфічнага таварыства. Т. 1. Вып.2. — Магілёў, 2001. — С. 86—100.
* Государственный водный кадастр: Водные ресурсы, их использование и качество вод (за 2004 год) / М-во природных ресурсов и охраны окружающей среды. — Мн., 2005. — 135 с.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл. ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Дубровенскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Дрыбінскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Чавускага раёну
Сьпіс культавых будынкаў Менску

## Касьцёлы

## Сынагогі

## Цэрквы

Катэгорыя:Сьпісы збудаваньняў
Крыш’яніс Валдэмарс

**Крыш’я́ніс Ва́лдэмарс** (, ; 2 сьнежня 1825, Вэцьюнкуры Арлаўскай воласьці, Талсінскі раён — 7 сьнежня 1891, Масква) — латыскі публіцыст, выдавец, грамадзка-палітычны дзеяч.

## Біяграфія
Да 14 гадоў навучаўся ў павятовых школах, затым сам працаваў дарэктарам, памочнікам пісара й пісарам у розных мястэчках Латвіі. У 1849 годзе паступіў у гімназію ў Ліепаі, з 1854 па 1858 год вывучаў народную гаспадарку, дзяржаўнае права й філялёгію ў Тартускім ўнівэрсытэце. Па сканчэньні ўнівэрсытэту перабраўся на жыхарства ў Пецярбург. З 1865 году працаваў у Міністэрстве дзяржаўнай маёмасьці. З 1867 году жыў у Маскве.

У сваіх поглядах Валдэмарс заўсёды вылучаўся дэмакратычнай пазыцыяй, ці то ў справах адукацыі, ці то эканомікі, ці палітыкі. Выступаў супраць нацыянальнага прыгнёту, за роўныя правы латышоў перад немцамі, на той час гаспадарамі Ліфляндзкага краю. Яшчэ ў 1848 годзе Валдэмарс заснаваў першую латыскую публічную бібліятэку ў мястэчку Эдолэ. Да гэтага ж часу адносіцца і стварэньне ім Атмоды — першага агульнаграмадзкага руху латышоў за свае нацыянальныя правы. Доўгія гады затым ён быў ягоным нефармальным кіраўніком. Падчас вучобы ў Тарту Валдэмарс разам зь сябрамі ладзіў вольныя латыскія вечарыны, на якіх студэнты знаёміліся з гісторыяй і культурай латыскага народу. У Пецярбургу Валдэмарс працаваў чыноўнікам Міністэрства фінансаў і заступнікам рэдакара газэты Расейскай акадэміі навук «St. Petersburger Zeitung». Затым на працягу трох гадоў (1862—1865) быў выдаўцом і галоўным рэдактарам газэты «Pēterburgas Avīzes» — першага латыскага выданьня дэмакратычнага кірунку. Пад ягоным кіраўніцтвам упершыню ў гісторыі былі складзеныя й выдадзеныя расейска-латыска-нямецкі (1872) і латыска-расейска-нямцкі (1879) слоўнікі.

Вялікую пашану Валдэмарс здабыў таксама як «бацька» латыскага флёту. У 1864 годзе ён заснаваў першую мараплаўную школу для латышоў у Айнажы. На ўзор гэтай школы ягонымі намаганьнямі па ўсёй Расеі ствараліся мараплаўныя клясы, а сам Валдэмарс у 1873 годзе нават стаў сакратаром Расейскага мараплаўнага таварыства.

Крыш’яніс Валдэмарс справядліва лічыцца адным з стваральнікаў латыскай нацыі. Ягоная руплівая праца на ніве змаганьня латышоў за права быць гаспадарамі на сваёй зямлі заслужыла найвялікшага прызнаньня ў памяці нашчадкаў. У гонар гэтага дзеяча былі названыя дзясяткі вуліцаў і праспэктаў у гарадох Латвіі й нават адзін ледакол. А ў 1926 годзе горад Сасмака, у якім шмат гадоў вучыўся й працаваў Валдэмарс, быў перайменаваны ў Валдэмарпілс.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1825 годзе
Катэгорыя:Латвійскія палітыкі
Катэгорыя:Латыскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 7 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1891 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
III стагодзьдзе да н. э.

## Галоўныя падзеі й тэндэнцыі
* Кельты засяляюць тэрыторыю сучаснай Чэхіі.
* Далучэньне Месэніі да Ахейскага зьвязу.
* Другая палова стагодзьдзя — напад сарматаў на паўночны бераг Чорнага мора. Зьнікненьне Вялікай Скіфіі ды ўтварэньне Малой Скіфіі.
* Зьяўленьне зарубінецкай культуры.
* Другая Пунічная вайна (218—201 да н. э.).
** Горад Кордава захоплены рымлянамі.
* Каля 200 да н. э. — Пірэнэйскі паўвостраў апынуўся пад рымскім валадарствам.
* Каля 200 г. да н. э. кельцкае племя бойі засноўвае на тэрыторыі Браціславы першае буйное паселішча.

## Славутыя людзі
* Гнэй Нэвіюс (270 да н. э. — каля 201 да н. э.) — рымскі эпічны паэт і драматург, удзельнік Пунічных войнаў.
* Хрысіп (каля 279 — каля 205—206 да н. э.) — старажытнагрэцкі філёзаф.
* Лівіюс Андронік (каля 280 да н. э., Таранта — каля 200 да н. э.) — рымскі эпічны паэт і даматург.

### Навука
* Архімэд (каля 287—212 да н. э.) — старажытнагрэцкі матэматык
* Эратасфэн (276—194 да н. э.) — старажытнагрэцкі астраном ды географ
Імпэратар (гурт)

**Император** () — рэп-гурт зь Менску.

## Гісторыя
Існуе з 2002 году. Realize i Zeman робяць свой рэп жорсткім, цьвёрдым і поўным вулічнай ідэалёгіі. Аўтарытэтамі для каманды зьяўляюцца M.O.P., Onyx, Supreme NTM. Хлопцы не падрабляюць стыль замежных артыстаў, бо лічаць гэта за самагубства, так як немагчыма паўтарыць непаўтарымае. Так і нараджаецца іх уласны «кірпічны стыль», стыль заходняга Менску. «Імпэратары» робяць рэп пра рэп, каб вуліцы Беларусі прасякнулі ідэалёгіяй гэтага стылю.

З 2006 году таксама ўдзельнікі гурта «Чырвоным па Белым».

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Дорога к Риму]]* (2004—2006)
* *[[Zeman — Чуже-родное (Mixtape)]]* (2007)
* *[[Император — Это рэп]]* (2010)

### Удзел у складанках
* *[[Песьні свабоды-2]]* (складанка 2006, Менск, VoliaMusic)
* *[[Прэм'ер Тузін 2006]]* (складанка 2006, Менск, West Records)
* *[[Крывавы Сакавік]]* (LP 2007, Менск, AmbasadaMG) у складзе гурта Чырвоным па Белым (ЧпБ)
* *[[M.U.Skool- Бит. Бас. Кулаки.]]* (складанка 2009, Менск, Vigma)

## Вонкавыя спасылкі
* Imperator у myspace

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Чырвоным па Белым
Катэгорыя:Беларускія гіп-гоп-выканаўцы
Haiku (апэрацыйная сыстэма)

**Haiku** — адкрытая рэалізацыя апэрацыйнае сыстэмы BeOS.

Распрацоўка праекту распачалася ў 2001 годзе пад назваю «OpenBeOS», калі кампанія Be, што рабіла BeOS, была купленая карпарацыяй Palm Inc. Далейшая распрацоўка BeOS спынілася. OpenBeOS быў не адзіным праектам, які пераймаў BeOS (існуюць усё яшчэ незакончаныя праекты Cosmoe і Blue Eyed OS), але ён напісаны цалкам з нуля, захоўваючы бінарную сумяшчальнасьць з BeOS вэрсіі 5.0. Такім чынам любая праграма, напісаная для гэтай вэрсіі BeOS, можа выкарыстоўвацца ў OpenBeOS без папярэдняй перакампіляцыі.

У 2004 годзе праект атрымаў назву Haiku, каб не парушаць правы кампаніі Palm на гандлёвую марку BeOS. Назва паказвае элегантнасьць і прастату, якая прываблівае ў плятформе BeOS, яна была абраная ў выніку афіцыйнага галасаваньня ўдзельнікаў праекту. Слова «Haiku» (хайку) спачатку ўжывалася для абазначэньня адмысловай памылкі haiku, знойдзенай у стандартным браўзэры BeOS NetPositive і шэрагу іншых праграмаў для BeOS.

На сёньняшні дзень праект кантралюецца карпарацыяй Haiku, некамэрцыйнай арганізацыяй, што месьціцца ў Нью-Ёрку.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная хатняя старонка

Катэгорыя:Апэрацыйныя сыстэмы
Катэгорыя:Свабодныя апэрацыйныя сыстэмы
Рухавік вонкавага згараньня

**Рухавік вонкавага згараньня** - цеплавы рухавік, у якім крыніца цяпла або працэс згараньня паліва адасоблены ад рабочага цела. Да гэтага класа адносяцца паравыя машыны, паравыя турбіны, рухавікі Стырлінга, газавыя турбіны вонкавага згараньня ды іншыя тыпы рухавікоў.

Рухавікі вонкавага згараньня больш эканамічны і экалагічны, у якасьці паліва магуць выкарыстоўвацца рознае рэчыва або крыніцы цяпла. Але на транспарце яны ня вытрымалі канкурэнцыі з боку рухавікоў унутранага згараньня, бо іх цяжка ахалоджваць і рэгуляраваць іх магутнасьць. Зараз вяртаецца цікаўнасьць да іх. Асабліва эфэктыўным было б іх ужываньне на водным транспарце. Ёсьць праекты па стварэньню аўтамабілей, якія працуюць на рухавіках вонкавага згараньня.

У наш час рухавікі вонкавага згараньня выкарыстоўваюцца ў выглядзе паравых турбін на цеплавых электрычных станцыях.

Катэгорыя:Рухавікі
Валдэмарпілс

**Валдэмарпілс** (, да 1926 г. — Сасмака) — горад у паўночна-заходняй частцы Латвіі, у Талсінскім раёне. Адлегласьць ад Рыгі складае 130 км, ад Талсы — 15 км. Горад знаходзіцца на заходнім беразе возера Сасмака, у падножжа Паўночна-курскага ўзвышша.

## Гісторыя
Першая ўзгадка пра горад (*Sasmagen*), а, дакладней, пра сядзібу, што стаяла на ягоным месцы, адносіцца да 1582 г. Хаця багата стагодзьдзяў да гэтага часу тут знаходзілася селішча куршаў, пра якіх засталася згадка ў выглядзе кургана *Dupurkalns*. На пачатку 17 ст. на месцы будучага гораду ўтварылася цэлае паселішча вольных гандляроў і рамесьнікаў (на 1628 г. у ім жыло блізу 25-30 сем’яў). А ў сярэдзіне 19 ст. паселішча зрабілі сталіцаў жыдоўскай грамады (так, у 1863 г. жыды скаладалі ажно 83,1% жыхароў мястэчка). У 1834 г. песелішчу былі нададзеныя некаторыя мескія правы (у прыватнасьці, права зьбіраць падаткі), аднак статус сапраўднага гораду Сасмака набыла толькі ў 1917 г. Нарэшце, у 1926 г. горад набыў сваю сучасную назву, навярнуўшыся ў Валдэмарпілс у гонар слыннага культурнага й грамадкага дзеяча Крыш’яніса Валдэмарса, які паходзіў з ваколіцаў гораду.

## Насельніцтва
На 1 студзеня 2006 г. у горадзе жыў 1391 чалавек (разам з прылеглай сельскай тэрыторыяй — 2663 чалавекі), і, у параўнаньні з 1991 г., насельніцтва гораду скарацілася прыблізна на 12,5%. Большасьць жыхароў гораду — латышы (94,8% ў 1999 г.). На 1 студзеня 2016 г. у горадзе жыў 1402 чалавек.

## Культура й адукацыя
У Валдэмарпілсе дзейнічае адна сярэдняя школа. Таксама тут месьцяцца два музэі: дзяржаўны рэгіянальны (так званы *Novada muzejs*, прысьвечаны гісторыі й культуры краю) і прыватны Музэй лесу (разам зь невялічкім дэндралягічным паркам).

## Гістарычныя помнікі
Цэнтар гораду прызнаны архітэктурным помнікам 17-19 ст. Самым старым будынкам зьяўляецца лютэранская царква (1646 г.). Праваслаўная царква стаіць з 1889 г. На поўначы места, у Сасмацкім парку, знаходзіцца прыгожая сядзіба, збудаваная ў 1870-80-х гадох у нэагатычным стылі. Недалёк ад яе расьце самая тоўстая ліпа ў Балтыйскіх краінах (акружнасьць дрэва роўная 8,5 м, узрост — прыкладна 350 год).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Латвіі
Сьпіс беларускіх піяністаў

Гэты сьпіс зьмяшчае імёны піяністаў, творчая дзейнасьць якіх зьвязана зь Беларусьсю і (ці) якія маюць беларускае паходжаньне.

## А
* Ігар Алоўнікаў
* Аляксандар Анісімаў

## Б
* Аляксандар Баравікоў
* Барыс Бергер
* Юры Бліноў

## В
* Аркадзь Валадось
* Алена Вашкевіч

## Г
* Ганна Гетманава
* Юры Гільдзюк

## К
* Генадзь Кагановіч
* Кірыла Казлоўскі
* Зоя Качарская
* Кірыла Кедук
* Канстанцін Красьніцкі
* Алег Крымер
* Расьціслаў Крымер
* Уладзімер Кузьменка
* Леанід Кузьмін

## М
* Андрэй Манулік
* Зьміцер Марозаў
* Сяргей Мікулік
* Эдуард Міянсараў
* Аляксандар Музыкантаў

## Н
* Васіль Нетук
* Уладзімер Няхаенка

## П
* Настасься Пазьнякова
* Аляксандар Палякоў
* Андрэй Паначэўны
* Наталія Папова
* Яўген Пукст
* Аляксей Пятроў

## Р
* Марына Рамейка

## С
* Ірына Семяняка
* Андрэй Сікорскі
* Тацяна Старчанка
* Аксана Стахіевіч
* Віталь Стахіевіч
* Сяргей С. Сьмірноў
* Сяргей Я. Сьмірноў
* Вольга Сьцяжко
* Ёсіф Сяргей

## Т
* Сяргей Тургель

## У
* Зьміцер Уласюк

## Ц
* Ірына Цьвятаева

## Ш
* Людміла Шаламенцава
* Валеры Шацкі
* Улада Шацкая
* Цімур Шчарбакоў
* Ганна Шыбаева
* Андрэй Шыбко

Беларускія піяністы
Катэгорыя:Беларускія піяністы
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Піяніст

**Піяні́ст**, **Піяні́стка** — чалавек, які йграе на фартэпіяна. Прафэсійны піяніст можа выконваць сольныя п'есы, іграць у ансамблі зь іншымі музыкамі, а таксама выступаць у суправаджэньні аркестру. 

Канцэртны клясычны піяніст зазвычай пачынае йграць на фартэпіяна ў вельмі маладым веку, нярэдка нават у трохгадовым узросьце. Многія клясычныя кампазытары былі таксама выбітнымі піяністамі: Вольфганг Амадэюс Моцарт, Людвіг ван Бэтговэн, Фрыдэрык Шапэн, Франц Ліст, Фэруча Бузоні, Антон Рубінштэйн, Аляксандар Скрабін, Сяргей Рахманінаў, Сяргей Пракоф'еў. 

Майстэрства піяністаў праяўляецца ў кожным музычным стылі, уключаючы джаз, клясыку і ўсе формы папулярнай музыкі. 

## Беларускія піяністы
* Сьпіс беларускіх піяністаў

## Сусьветныя піяністы
* Сьпіс вядомых піяністаў

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Музыкі
Катэгорыя:Прафэсіі