Віленскі прывілей 1563 году

**Віленскі прывілей 1563 году** — прывілей вялікага князя літоўскага Жыгімонта Аўгуста аб ураўноўваньні ў палітычных правах праваслаўнай шляхты з каталіцкай.

Тэкст прывілею ўключылі ў якасьці прэамбулы ў Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 году. Яго выдалі на старабеларускай мове 7 чэрвеня 1563 году на Віленскім сойме Вялікага Княства Літоўскага. Дазволіў праваслаўным шляхціцам займаць *усе* дзяржаўныя пасады. Засьведчыў адсутнасьць дыскрымінацыі праваслаўнай шляхты нормамі Гарадзельскага прывілею 1413 году, што раней абмяжоўвалася Троцкім прывілеем 1434 году і прывілеем Казімера 1447 году. Яго выдалі дзеля кансалідаваньня шляхты пасьля пачатку правядзеньня валочнай памеры ў 1557 годзе і няўдачы ў Лівонскай вайне, распачатай у 1558 годзе, што выявілася ў маскоўскім захопе Полацка ў лютым 1563 году.

Віленскі прывілей прызначаўся, каб заспакоіць праваслаўную і пратэстанцкую шляхту напярэдадні заключэньня Люблінскай уніі 1569 году з Польскім каралеўствам. У заканадаўчым парадку скасоўваў дыскрымінацыйныя артыкулы 3—12 Гарадзельскага прывілею. Сьведчыў пра ўплывовасьць Рэфармацыі ў дзяржаве, асабліва кальвінізму.

## Умовы
Ключавой умовай Віленскага прывілею 1563 году быў доступ да ўрадавых пасадаў, які атрымлівалі «заровно вси рыцерского стану з народу шляхетского, люди веры хрестиянское, яко литва, так и русь»:

## Прысутная Рада ВКЛ
У прывілеі згадваліся прысутныя падчас яго падпісаньня 22 паны Рады Вялікага Княства Літоўскага:
* князь Валяр’ян Пратасевіч (каталік), віленскі біскуп
* князь Януш Андрушэвіч (каталік), луцкі і берасьцейскі біскуп
* князь Мікалай Пац (каталік), кіеўскі біскуп
* княжа Мікалай Радзівіл «Чорны» на Алыцы і Нясьвіжы (кальвініст), віленскі ваявода, земскі маршалак, найвышэйшы канцлер Вялікага Княства Літоўскага, берасьцейскі, ковенскі і барысаўскі староста
* княжа Мікалай Радзівіл «Руды» на Дубінках і Біржах (кальвініст), троцкі ваявода, найвышэйшы гетман Вялікага Княства Літоўскага, лідзкі, мазырскі і беліцкі староста
* Рыгор Хадкевіч (праваслаўны), троцкі пан, дворны гетман Вялікага Княства Літоўскага, спраўца Жамойцкага староства і кармялаўскі дзяржаўца 
* Канстанцін Канстанцінавіч Астроскі (праваслаўны), кіеўскі ваявода, маршалак Валынскае зямлі, уладзімерскі староста
* Павал Іванавіч Сапега (праваслаўны), наваградзкі ваявода
* князь Стэфан Андрэевіч Збараскі (кальвініст), віцебскі ваявода
* Васіль Тышкевіч (праваслаўны), падляскі ваявода, менскі староста, лыскаўскі, межырэцкі і аінскі дзяржаўца
* Астафей Валовіч (кальвініст), дворны маршалак і земскі падскарбі Вялікага Княства Літоўскага, пісар вялікі літоўскі і магілёўскі староста
* Мікалай Пётравіч Кішка зь Цеханаўца (праваслаўны), падчашы Вялікага Княства Літоўскага і дарагіцкі староста
* Юры Аляксандравіч Хадкевіч (праваслаўны), крайчы Вялікага Княства Літоўскага і бельскі староста
* Ян Геранімавіч Хадкевіч (кальвініст), стольнік Вялікага Княства Літоўскага, платэльскі староста і цельшаўскі дзяржаўца
* князь Раман Фёдаравіч Сангушкавіч (праваслаўны), жытомірскі староста
* Яраш Карыцкі з Карытніцы (нар. 1525, праваслаўны), канюшы Вялікага Княства Літоўскага, мельніцкі староста і геранойнскі дзяржаўца
* Станіслаў Захар'евіч Улошак (праваслаўны), падскарбі дворны Вялікага Княства Літоўскага, пунскі і жыжморскі дзяржаўца
* Шчасны Сыруцевіч (праваслаўны), мечнік Вялікага Княства Літоўскага
* Шчасны Герцык (праваслаўны), земскі харужы і радуньскі дзяржаўца
* Ян Шымковіч (праваслаўны), маршалак і пісар вялікі літоўскі, тыкоцінскі староста
* Ян Мікалаевіч Гайка (кальвініст), пісар вялікі літоўскі, горадзенскі канюшы, ашмянскі, вількейскі і краснасельскі дзяржаўца
* Мікалай Нарушэвіч (каталік), пісар вялікі літоўскі, маркоўскі і мядзельскі дзяржаўца

## Крыніцы

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Крыніцы па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1563 годзе
Катэгорыя:Прывілеі