open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ян Палах

**Ян Палах** (1948; Прага, цяпер Чэхія — 1969; Прага, цяпер Чэхія) — студэнт спэцыяльнасьці «гісторыя і палітычная эканомія» Філязофскага факультэту Карлава ўнівэрсытэту ў Празе.

Больш, чым савецкая акупацыя, Палаха абурыла пасіўная рэакцыя на яе суайчыньнікаў. Лідэры краіны падпісалі пратакол з выказваньнем ляяльнасьці СССР, студэнцкія страйкі лістапада 1968 году праваліліся. Ян Палах пайшоў на самаспаленьне, каб запярэчыць несправядлівасьці і бясьсільлю. У перадсьмяротнай запісцы ён заклікаў скасаваць цэнзуру і забараніць савецкую прапаганду ў Чэхаславаччыне.

У знак пратэсту супраць акупацыі Чэхаславаччыны войскамі Савецкага саюзу і іншых краінаў Варшаўскай дамовы 16 студзеня 1969 году, абліў сябе бэнзінам і зьдзейсьніў самаспаленьне каля Нацыянальнага музэю на Вацлаўскай плошчы ў Празе. Памёр праз 3 дні ў шпіталі Карлава ўнівэрсытэту. Студэнт-скульптар Ольбрам Зубэк зрабіў зь яго пасьмяротную маску. 25 студзеня пахаваньне Палаха на Альшанскіх могілках перарасло ў стотысячную дэманстрацыю.

У кастрычніку 1973 году рэшткі Палаха былі тайна эксгумаваны супрацоўнікамі чэхаславацкіх спэцслужбаў, апаганены і перанесены на могілкі ў горадзе Ўшэтаты, але пасьля аксамітнай рэвалюцыі яны ізноў былі перапахаваны на Альшанскіх могілках.

Пасьля сьмерці Палаха да красавіка 1969 году яшчэ 26 чалавек зьдзейсьнілі спробы самагубства, выказваючы нязгоду да савецкай інтэрвэнцыі і задушэньня Праскай вясны 1968 году. Зь іх 7 чалавек загінулі. Адзін зь іх — Ян Заіц — зьдзейсьніў самагубства таксама на Вацлаўскай плошчы.

## Памяць
У гонар Палаха 22 жніўня 1969 году чэскі астраном-эмігрант Лубаш Кагоўтэк назваў астэроід .

Італьянскі музыка, выканаўца, пісьменьнік і актор  прысьвяціў яму песьню «Primavera di Praga» (Праская вясна), якая ўвайшла ў альбом Гучыні «Due anni dopo» (Два гады пасьля), які выйшаў у 1970 годзе.

У студзені 1989 году ў Празе адбылася сэрыя грамадзянскіх пратэстаў да 20-х угодкаў сьмерці Палаха, г.з. «тыдзень Палаха». Дэманстрацыя 15 студзеня была разагнаная камуністычнымі ўладамі, яе ўдзельнікі, у тым ліку будучага прэзыдэнта Чэхіі Вацлава Гавэла, былі арыштаваныя. Усяго падчас «тыдня Палаха» 15—21 студзеня 1989 году было затрымана 1400 чалавек.

Чэскі бард Карэл Крыл прысьвяціў Яну Палаху некалькі песьняў. У 2013 годзе выйшаў 3-сэрыйны фільм «Неапалімая купіна»

Адной з цэнтральных плошчаў Прагі нададзена яго імя.

На Вацлаўскай плошчы ў Празе, перад будынкам Нацыянальнага музэю, быў усталяваны помнік у яго гонар. Ён уяўляе сабой драўляны крыж умураваны ў каменную маставую.

Кліп гурта Kasabian на песьню «Club Foot» прысьвечаны Палаху.

Песьня «Torches» з альбому *VII: Sturm Und Drang* амэрыканскага гурта Lamb of God натхнёная дзеяньнямі Палаха.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Radio Praha 
* Ян Палах і яго пасьледавацелі 
* Ян Палах. Архіўныя здымкі — Радио Свобода. 16.01.2014

Катэгорыя:Асобы Чэхаславаччыны
Катэгорыя:Антыкамуністы
Катэгорыя:Самагубцы
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Катэгорыя:Пахаваныя на Альшанскіх могілках у Празе
Новая Лука (Падляскае ваяводзтва)

**Но́вая Лу́ка** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Но́вая Лука́*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Ля вёскі праходзіць ваяводзкая дарога .

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Старое Ляўкова). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Пасяляліся тут галоўным чынам выхадцы з затопленых вадасховішчам вёсак (пераважна з Лукі), але ўлады ад самога пачатку спрыялі пабудове тут дачаў. У 2005 годзе была адкрыта будаваная за кошт мясцовых жыхароў праваслаўная капліца сьв. Ільлі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Пасекі (Падляскае ваяводзтва)

**Па́секі** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Па́сякі*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Вёска мяжуе зь Белавескай пушчай.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Семяноўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Пасекі ў 1792 годзе прыналежалі маёнтку ў Семяноўцы. У міжваенны пэрыяд прыналежалі да гміны Масева (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Нараўцы) (першапачаткова Белавескага, а пасьля 1922 году Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва). Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 98 жыхароў (усе запісаныя палякамі, хаця 89 зь іх былі праваслаўныя). Вёска поўнасьцю згарэла ў пажары 1960-х гадоў, але была хутка адбудаваная.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Пруты

**Пруты́** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Прэ́нты*) — прысёлак вёскі Семяноўка ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Пруты мяжуюць зь Белавескай пушчай.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Семяноўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Пруты вядомыя з 19 стагодзьдзя. У міжваенны пэрыяд прыналежалі да гміны Тарнаполь (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Луцы Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 12 жыхароў (усе праваслаўныя беларусы).

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Ян Рогач з Дубы

**Ян Ро́га́ч з Ду́бы** (,  1380 — 9 верасьня 1437, Прага)&nbsp;— дзяяч гусіцкага руху, кіраўнік табарытаў (г. зв. гетман) з 1421 року, паплечнік Яна Жыжкі.

## Жыцьцяпіс
Ян Рогач паходзіў з шляхецкага роду.

Па сьмерці Яна Жыжкі ачоліў табарытаў, радыкальна настроеную плыню гусітаў.

Пасьля паразы Пракопа Голага каля Ліпанаў (1434) стаў на чале рэшты войска ў змаганьні супраць Жыгімонта Люксэмбурскага.

У 1436—1437 рр. кіраваў абаронаю фартэцыі Сыён. 6 верасьня 1437 быў захоплены вугорскімі наймітамі і праз тры дні з 52 паплечнікамі пакараны сьмерцю ў Празе на Старамескай плошчы.

## Ушанаваньне памяці
У 1947 року рэжысэр Уладзімер Борскі () зьняў пра Яна Рогача з Дубы першую каляровую чэхаславацкую кінастужку.

Ягоным імем названая вуліца на Жыжкаве ў Празе.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гусіты
Катэгорыя:Чэскія вайскоўцы
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Катэгорыя:Павешаныя
Катэгорыя:Зьняволеныя, прысуджаныя да смяротнага пакараньня
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Табарыты

**Табары́ты** ()&nbsp;— прадстаўнікі радыкальнай плыні гусіцкага руху ў Чэхіі ў XV стагодзьдзі.

Назва паходзіць ад гары Табар на поўдні Чэхіі, дзе ў 1419 року была заснаваная іхняя фартэцыя. Праграмны дакумэнт&nbsp;— «Дванаццаць праскіх артыкулаў». Табарытамі зьяўляліся пераважна сяляне, меская бедната, частка дробнай шляхты, беднае духавенства, рамесьнікі. Вымагалі фундамэнтальнай рэфармацыі каталіцкай царквы, пазбаўленьня яе багацьця, пераводу набажэнстваў на чэскую мову, скасаваньня прыватнай уласнасьці, фэўдальных прывілеяў і стварэньня царства справядлівасьці.

Табарыты зьяўляліся асноўнай сілай гусіцкага руху. Створанае табарытамі войска на чале зь Мікулашам з Гусі (да 1420), Яна Жыжкі (да 1424), Пракопа Вялікага адбіла 5 крыжовых паходаў, зьдзейсьніла некалькі ўласных паходаў у суседнія краіны.

У выніку ўнутранага расколу табарыты атрымалі паразу ў 1434 року ад аб’яднаных сілаў чашнікаў ды іхніх хаўрусьнікаў і былі канчаткова разьбітыя ў 1437 року.

## Глядзіце таксама
* Гусіты
* Чашнікі

## Літаратура
*  — С. 365.
* О. В. Гісем, О.&nbsp;О.&nbsp;Мартинюк. Наочний довідник. Всесвітня історія. 6-7 класи.&nbsp;— Київ&nbsp;— Харків.&nbsp;— «ВЕСТА», 2006.

Катэгорыя:Гусіцкі рух
Катэгорыя:Сярэднявечнае хрысьціянства
Катэгорыя:Гісторыя пратэстанцтва
Катэгорыя:Гісторыя Багеміі
Катэгорыя:Мараўская царква
Семенякоўшчына

**Семеняко́ўшчына** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Мадзьвадзе́*, *Семеняко́ўшчына*) — прысёлак вёскі Пасекі ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Народная назва *Мадзьвадзе* (Мядзьведзі) паходзіць ад распаўсюджанага тут прозьвішча Мядзьведзь.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Семяноўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Першапачаткова Семенякоўшчына была прысёлкам Бабіной Гары, але пад канец існаваў тут фальварак, які прыналежаў да маёнтку ў Семяноўцы. У міжваенны пэрыяд прыналежала да гміны Масева (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Нараўцы) (першапачаткова Белавескага, а пасьля 1922 году Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва). Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 39 жыхароў (праваслаўныя беларусы).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Капітаншчына

**Капіта́ншчына** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Капіта́ньшчына*) — прысёлак вёскі Ахрымы ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка. Капітаншчына складаецца зь дзьвюх частак: Капітаншчыны і Касьяноў.

Ля вёскі працякае рака Нараўка. Вёска мяжуе зь Лядзкай пушчай.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Старое Ляўкова). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Капітаншчына была заснаваная пад канец існаваньня Рэчы Паспалітай на землях ляўковскіх добраў. 
У міжваенны пэрыяд Капітаншчына прыналежала да гміны Локніца Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 87 жыхароў (усе праваслаўныя, запісаныя пагалоўна палякамі).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Мінкоўка

**Мінко́ўка** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Беглюкі́*) — прысёлак вёскі Забалоччына ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Ля вёскі працякае рака Нараўка. Вёска мяжуе зь Лядзкай пушчай.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Нараўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Мінкоўка вядомая з 1775 году, калі тут пражывалі стражнікі Нараўскай стражы Белавескай пушчы. У міжваенны пэрыяд Альхоўка прыналежала да гміны Масева (першапачаткова белавескага, а пасьля 1922 году бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва). Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 38 жыхароў (усе правасалаўныя беларусы). У 1926 годзе ў выніку палянізацыйнай акцыі ўладаў назву Беглюкі афіцыйна замяніла Мінкоўка (жыхары пасёлку да сёньняшняга дня карыстаюцца старой назвай). 31 ліпеня 1941 году вёска была зьнішчаная немцамі, а жыхары выгнаныя. Адбудова Мінкоўкі пачалася ўжо ў 1944 годзе.

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Крэтэй-Люсытэно

«**Крэтэй-Люсытэно**» () — францускі футбольны клюб з гораду Крэтэй. Заснаваны ў 1936 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Крэтэй‎
Стары Двор (Падляскае ваяводзтва)

**Ста́ры Двор** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Ста́ры Двор*, *Дворы́ско*) — невялікі хутар, афіцыйна прысёлак вёскі Тарнаполь ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Разьмяшчаецца на ўзьбярэжжы Семяноўскага вадасховішча. Улетку дзейнічае тут *Турыстычна-адпачынкавы і культурны асяродак Стары Двор*.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Семяноўка).

## Гісторыя
Гісторыя Старога Двору цесна зьвязаная з фальваркамі ў Луцы і Тарнаполю. Пасьля 1787 году, калі маёмасьць набыў , збудаваў ён новую сядзібу на месцы сёньняшняга Старога Двору. У 1907 годзе сядзіба была купленая мужыком Міколам Рыгаровічам, які і пасяліўся ў ёй.  У міжваенны пэрыяд Стары Двор прыналежаў да гміны Тарнаполь (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Луцы Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 5 жыхароў (усе праваслаўныя беларусы). Зараз у Старым Дворы пражывае Іван Рыгаровіч зь сям’ёй — унук Міколы Рыгаровіча. Побач з хутарам будуецца шмат дачаў.

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Сосенка

Назву **Сосенка** маюць:

* Сосенка — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
* Сосенка — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці
Касьцяневіцкі сельсавет

**Касьцяне́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялейскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Касьцяневічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Куранецкага раёну Вялейскай вобласьці. 5 ліпеня 1946 году раён перайменаваны ў Вялейскі, які ўвайшоў у склад Маладэчанскай вобласьці.

28 траўня 2013 году сельсавет перайменаваны ў Людвіноўскі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 20
* 1 студзеня 1986 году — 37

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 313
*  С. 557, 558

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вялейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Праўчыцкая брама

**Праўчыцкая брама** (, ) — натуральны скалісты мост (арка) у Эльбскіх пескавіковых гарах у Чэхіі.

Праўчыцкая брама зьяўляецца найвялікшым натуральным скальным мостам Эўропе. Яна сымбаль Нацыянальнага парку Чэскай Швайцарыі (*České Švýcarsko*).

Вышыня брамы — 16 м, шырыня — 26,5 м і глыбіня — 3 м. У 1826 годзе тут адчыніўся рэстаран. У 1881 годзе на яе месцы быў збудаваны гатэль «Сакалінае гняздо» (*Sokoli hnizdo*) на 50 месцаў.

З-за моцнай эрозіі праход па скальным мосьце забаронены ў 1982 годзе.

## Дадатковыя зьвесткі
Краявіды Праўчыцкай брамы выкарыстоўваліся пры стварэньні фільму «Хронікі Нарніі: Леў, Вядзьмарка і Адзежная шафа».

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт пра браму

Катэгорыя:Багемія
Катэгорыя:Славутасьці Чэхіі
Дыя

**Дыя** (, ) — рака ў Аўстрыі й Чэхіі, правы прыток Моравы. Цячэ з захаду на ўсход уздоўж мяжы Чэхіі й Аўстрыі. Мае даўжыню 235,4 км. Плошча басэйну складае 13 419 км², сьцёк — 43,9 м³/с. Выток ракі ўтвараюць рэкі Мораўска-Дыя й Дойчэ-Тая каля Рабсу. У сярэднім цячэньні ўтварае глыбокую даліну, са схіламі да 100 мэтраў. Такі рэльеф дазваляў будаваць уздоўж даліны ракі добра абароненыя месцы. З тых часоў на берагах ракі захавалася шмат замкаў. У рэчышчы ракі пабудаваны дзьве дамбы. Таксама ў даліне ракі створана шмат нацыянальных паркаў.

## Паходжаньне назвы
Назва ракі, верагодна, узыходзіць у дакельцкі пэрыяд. Індаэўрапейскі корань *-dheu-* азначе цячы, у рымскі пэрыяд назва сказілася да *dujas* (Дуяс). Славяне ўпершыню пачалі выкарыстоўваць назву *Dyja* (Дыя), утвораную ад Дуяс у VII, VIII стагодзьдзях. Ва ўсходняй Аўстрыі ў XI стагодзьдзі выкарыстоўвалі скажоную назву *Taja* (Тая). Згодна з чэскай хронікай 1082 року назву Дыя выкарыстоўвалі ў асноўным толькі славяне, іншыя народы карысталіся назвай Тая.

## Вялікія месцы на раце
* Рабс-ан-дэр-Тая
* Уранаў над Дыяй
* Знойма
* Ледніцы
* Бржэцлаў

## Галерэя

Hardegg - Thayabrücke.JPG|Памежны мост над Дыяй
Břeclav, Dyje.JPG|Дыя ў Бржэцлаве
Národní park Podyjí Dyje Nationalpark Thayatal 2013 10 a.jpg|Дыя ў нацыянальным парку
Flood in Znojmo (2006) 1.jpg|Паводка ў Знойме (2006)


## Вонкавыя спасылкі

* Vodácká kilometráž Dyje

Катэгорыя:Басэйн Чорнага мора
Катэгорыя:Рэкі Эўропы
Катэгорыя:Рэкі Аўстрыі
Катэгорыя:Рэкі Чэхіі
Людвінова (Гайнаўскі павет)

**Людвіно́ва** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Людвіно́во*) — невялікая вёска (афіцыйна прысёлак Тарнаполя) у Польшчы. Уваходзіць у склад гміне Нараўка Гайнаўскага павету Падляскага ваяводзтва.

## Назва

Людвін або Лютвін (Liuduin, Liutwin) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У палове 19 ст. сям’я Бялінскіх, уладальнікаў маёнтку ў Тарнаполі, заснавала невялікую вёску Людвінова. Назва вёскі паходзіць ад ім’я Людвіка Бялінскага. У міжваенны пэрыяд Тарнаполь прыналежаў да гміны Тарнаполь (сядзіба гміны знаходзілася ў Луцы) Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 25 жыхароў (усе каталікі і палякі).

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці каталікі (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях палякі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Масткі (Падляскае ваяводзтва)

**Масткі́** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Мо́сткі*) — прысёлак вёскі Тарнаполь ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Разьмяшчаецца на ўзьбярэжжы Семяноўскага вадасховішча.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Семяноўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
У палове 19 ст. сям’я Бялінскіх, уладальнікаў маёнтку ў Тарнаполі, малы фальварак ва ўрочышчы Масткі, што склала аснову да пачатку прысёлка. У міжваенны пэрыяд Масткі прыналежалі да гміны Тарнаполь (сядзіба гміны знаходзілася ў Луцы) Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 32 жыхароў (6 палякаў і 26 беларусаў).

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Васілёвае

**Васілёвае** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Базылёвы*) — камплекс хутароў (афіцыйна частка вёскі Міклашэва) ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

## Насельніцтва
Жыхары Васілёвага ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Нараўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Васілёвае прыналежалаі да гміны Тарнаполь (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Луцы) Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Слабодка (Гайнаўскі павет)

**Слабодка** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Слабо́дка*) — вёска (афіцыйна прысёлак вёскі Новая Лука) у Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Ля вёскі працякае рака Нараў.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход ў Старым Ляўкове). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Гісторыя Слабодкі пачынаецца праўдападобна на пераломе 17 і 18 стагодзьдзяў, калі Ян Казімір Масальскі заснаваў тут фальварак на памежжы савіх валоданьняў з цэнтарам у Луцы. Першыя пісмовыя згадкі пра яго датуюцца 1732 годам. На берагу Нарві стаяла фальварчная сядзіба з 2 амбарамі, 2 пякарнямі, 2 хлявамі, канюшняй. Дзейнічаў тут таксама невялікі бровар. У фальварку працавалі мужыкі з Лукі і Ляўкова. У 1759 годзе фальварк быў ліквідаваны ўладальнікам Аляксандра Падлецкім, а зямля перадана мужыкам: Карпу Ільяшуку, Лаўрыну Козюку, Кандрату Новіку і Тамашу Птаншынскаму. Паходзілі яны зь Ляўкова, Лукі і Ляшукоў. Атрымалі яны некалькі гадоў волі ад працы на пана, а пасьля былі забавязаныя дастаўляць рыбу з Нарві ды падарожнічаць у Вільню і Варшаву. У міжваенны пэрыяд Слабодка належала да гміны Тарнаполь (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Луцы) Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 35 жыхароў (усе праваслаўныя, зь іх 27 былі запісаныя беларусамі і 5 палякамі).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Сьвінароі

**Сьвінаро́і** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Сьвінорэ́е*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Вёска мяжуе зь Белавескай пушчай.  Празь вёску праходзіць ваяводзкая дарога .

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Нараўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Першымі вядомымі з 1792 г. жыхарамі Сьвінарояў былі Якім Сакоўскі, Лука Рубель і Аляксей Салагуб. У час Першай сусьветнай вайны знаходзіўся тут нямецкі лягер для расейскіх ваенапалонных. Яго адзіным сьледам зьяўляюцца магілы побач зь вёскай і памятны крыж. У міжваенны пэрыяд Забалоччына прыналежала да гміны Масева (першапачаткова белавескага, а пасьля 1922 году бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва). Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 37 жыхароў (5 палякаў ды 32 праваслаўных беларусаў).

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Баравое (Падляскае ваяводзтва)

**Баравое** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Боровы́е*) — прысёлак вёскі Пасекі ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Баравое мяжуе зь Белавескай пушчай.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Семяноўка).

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд прыналежала да гміны Масева (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Нараўцы) (першапачаткова Белавескага, а пасьля 1922 году Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва). Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 15 жыхароў (усе праваслаўныя, пагалоўна запісаныя палякамі).

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Дуброва (гміна Нараўка)

**Дуброва** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Домброва*) —  хутар (афіцыйна частка вёскі Міхноўка)  ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

## Насельніцтва
Жыхары хутару этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Старое Ляўкова).

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Дуброва прыналежала да гміны Тарнаполь (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Луцы) Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 4 жыхары (усе праваслаўныя, запісаныя палякамі).

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Парослае

**Паро́слае** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Парослэ*) — прысёлак вёскі Ляшукі ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Ля Парослага працякае рака Нараўка.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход ў Старым Ляўкове).

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Капітаншчына прыналежала да гміны Локніца Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Смольніца (Гайнаўскі павет)

**Смо́льніца** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Смо́льня*) — невялікая вёска (афіцыйна прысёлак Тарнаполя) у Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці каталікі (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях палякі.

## Гісторыя

У міжваенны пэрыяд Смольніца прыналежала да гміны Тарнаполь (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Луцы) Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 30 жыхароў (усе палякі, 1 асоба праваслаўная, апошнія каталікі).

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Ланчына

**Ланчы́на** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Ла́нчыно*) — прысёлак вёскі Новае Масева ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Прысёлак мяжуе зь Белавескай пушчай.

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Ланчына прыналежала да гміны Масева (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Нараўцы) (першапачаткова Белавескага, а пасьля 1922 году Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва). У час Другай сусьветнай вайны Ланчына было зьнішчанае нацыстамі, а жыхары выгнаныя. Пасьля вайны амаль ніхто не вярнуўця на месца, большасьць сёньняшніх пабудоваў прысёлка складаюць домы лясьнікоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Сушчы Борык

**Сушчы Борык** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Сухадо́лы*) — прысёлак вёскі Падляўкова ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

Ля Сушчага Борыку працякае рака Нараўка. Прысёлак мяжуе зь Лядзкай пушчай.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі Сушчага Борыку этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход ў Нараўцы) ды каталікі (парафія Нараўка), па этнічных ідэнтыфікацыях палякі.

## Гісторыя
Сушчы Борык вядомы з 18 ст., калі пражывалі тут стражнікі Нараўскай стражы Белавескай пушчы. У міжваенны пэрыяд Сушчы Борык прыналежааў да гміны Масева (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Нараўцы)(першапачаткова белавескага, а пасьля 1922 году бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва). Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 70 жыхароў (30 палякаў і 40 беларусаў).

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Дашкаўка (неадназначнасьць)

Назву **Дашкаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Дашкаўка — вёска ў Магілёўскім раёне
** Дашкаўка — былая вёска ў Прапойскім раёне

* Менская вобласьць:
** Дашкаўка — вёска ў Вялейскім раёне
Сакавічы

Назву **Сакавічы** маюць:

* Сакавічы — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Сакавічы — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Сакавічы — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
* Сакавічы — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці
Знойменская акруга

**Знойменская акруга** () — акруга Паўднёвамараўскага краю Чэхіі.

Адміністрацыйны цэнтар акругі — места Знойма. Плошча — 1590,5 км², колькасьць насельніцтва складае 113 288 чалавек. Сярэдняя шчыльнасьць насельніцтва складае 71 чал./км². У раёне налічваецца 144 муніцыпалітэты, зь якіх 5 месцаў і 10 мястэчак.

Разьмешчаны на паўднёвым захадзе Паўднёвамараўскага краю. Мяжуе з Брно-прадмесьцевай акругай на паўночным усходзе й Бржэцлавам на захадзе. На паўночным захадзе мяжуе з Тршэбіцкай акругай Высачынскага краю, на захадзе — з Йіндржыхуў-Градзецкай акругай Паўднёвачэскага краю. На поўдні — дзяржаўная мяжа з Аўстрыяй.

У акрузе месьціцца адзін з народных паркаў, Народны парк Падые ().

## Крыніцы

Катэгорыя:Акругі Чэхіі
Катэгорыя:Акругі Паўднёвамараўскага краю
Дубяжын

**Дубяжын** (, па-падляску: *Dubjážyn*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

У 1919—1934 гадах цэнтар самастойнае гміны Дубяжын. Ля вёскі працякае рака Белая.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Падбельля). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Божай Міласэрнасьці ў Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Дубяжын быў заснаваны праўдападобна ў першай палове 17 ст. і ўваходзіў у склад боцькаўскіх валоданьняў Сапегаў. Яшчэ да паловы 17 ст. Ганна з Сапегаў Лесьнявольская выйшла за муж за Шчэнснага Жыгімонта Парыса (кашталяна люблінскага) і Дубяжын зь вялікай часткай воласьці перайшоў да гэтай мазавецкай сям’і. У 18 ст. Дубяжын часта мяняў уладальніка, але ніколі ня быў тут заснаваны фальварак. Насельніцтва вёскі было пераважна ўніяцкае. Пасьля 1861 году Дубяжын стаў цэнтарам самастойнае гміны. У канцы 19 ст. было тут 31 хатаў ды 332 жыхароў. У міжваенны пэрыяд (да 1934 г.) быў цэнтарам самастойнае гміны Дубяжын Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 284 жыхароў (10 каталікоў і 274 праваслаўных, 9 жыхароў запісаных палякамі, а 273 беларусамі). Да Другай сусьветнай вайны Дубяжын быў вялікай вёскай з цаґляным заводам Альшэўскіх ды 5 крамамі. У пасьляваенны час існаваў тут беларускі мускі хор *Дубочкі*, які распаўся ў 80-тыя гады. У 1991 годзе на яго аснове быў створаны Саюзам украінцаў Падляшша ўкраінскі калектыў *Родина* (*Радзіма*), які існуе па сёньняшні дзень. Выконвае ён песьні на мясцовай падляскай і ўкраінскай мовах.

## Зноскі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Локніца

**Ло́кніца** (, па-падляску: *Łóknicia*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

Церазь вёску цячэ рэчка Локніца.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Яна Хрысьціцеля ў Пасынках). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Божай Маці з Гары Кармэль у Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Вёску заснаваў да 1569 г. лясьнічы Вялікага Княства Літоўскага Рыгор Вайловіч у лясох Бельскай пушчы. У 1580 годзе была ўжо прыватнай вёскай войскага бельскага Яна, які назваўся прозьвішчам Локніцкі і карыстўся гэрбам Нячуя. Маёнтак Локніцкіх абхопліваў суседнія Мякішы і Лянева. Сын Яна Марыян стаў сакратаром каралёў Стэфана Баторага і Жыгіонта Вазы. Пад канец XVII ст. Локніца перайшла пад валоданьне Цехановецкіх. Хутка адкупілі яе Пацеі, а ад іх Кампоўскія. Пад канец XIX ст. валодалі тут Лышчынскія, якія распрадалі маёнтак мужыкам яшчэ да Першай сусьветнай вайны. У міжваенны пэрыяд Локніца прыналежала да гміны Пасынкі Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 201 жыхароў (7 каталікоў і 194 праваслаўных, але 143 было запісаных палякамі, а толькі 58 беларусамі). Пасьля Другай сусьветнай вайны Локніца была далучаная да гміны Бельск-Падляскі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Церамкі

**Церамкі́** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Церэмкі́*) —  прысёлак вёскі Міхноўка) ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нараўка.

## Насельніцтва
Жыхары хутару этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Старое Ляўкова) ды каталікі (парафія Нараўка), па этнічных ідэнтыфікацыях палякі.

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Церамкі прыналежалі да гміны Тарнаполь (адміністрацыя гміны знаходзілася ў Луцы) Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 10 жыхароў (9 праваслаўных ды адзін каталік, у большасьці былі запісаныя палякамі).

## Зноскі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Вацлаў Клаўс

**Вацлаў Клаўс** (; нарадзіўся 19 чэрвеня 1941, Прага) — прэзыдэнт Чэхіі (2003-2013), заснавальнік і колішні лідэр Грамадзянскай дэмакратычнай партыі (ГДП). У 1992—1997 гадах быў прэм’ер-міністрам Чэхіі, а з 1989 па 1992 год — міністрам фінансаў ва ўрадзе «народнага адзінства» Чэхаславаччыны. Вядомы сваёй пазыцыяй эўраскэптыка.

## Літаратура
*  С.327

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Празе
Катэгорыя:Прэзыдэнты Чэхіі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Чэхіі
Катэгорыя:Удзельнікі Таварыства «Мон Пелерын»
Шумава

**Шу́мава** ( ), або **Баге́мскі Лес** () — сярэдневышынны горны хрыбет даўжынёй каля 200 км уздоўж германа-аўстрыйска-чэскай мяжы.

Вышыня да 1456 м (гара Вялікі Явар, Нямеччына). У чэскай частцы найбольш высокая гара — Плечы (1378 м). 
Да вышыні 800 м пакрыты ялова-букавымі, вышэй — ялова-піхтавымі лясамі.

У чэскай частцы знаходзіцца аднайменны нацыянальны парк.

*
Катэгорыя:Горныя сыстэмы
Катэгорыя:Горы Чэхіі
Дом «Ля Чорнай Маці Божай»

**Дом «Ля Чорнай Маці Божай»** () — будынак у стылі кубізм, разьмешчаны ў цэнтры Прагі паміж плошчай «Агароднінны рынак» і вуліцай Цэлетна каля Парахавой вежы, збудаваны ў 1911—12 гадах для купца Францішка Хербста архітэктарам Ёзефам Гочарам. Будынак атрымаў сваю назву ў гонар статуі, якая стаяла на гэтым месцы каля барочнага дома раней.

Гэта першы прыклад ужыцьця кубізму ў архітэктуры ў Чэхіі, на падставе якога склаўся характэрны стыль. Першапачатковы варыянт праекту быў занадта наватарскім. Былі патрабаваньні, каб будынак спалучаўся з суседняй гістарычнай забудовай. Тады архітэктар перапрацаваў праект, выкарыстаўшы старыя барочныя элемэнты ў новай форме, асабліва гэта выявілася ў паддашкавых вокнах, таксама ў дэкоры калён, якія па-новаму тлумачаць іанічны ордар.

Архітэктар выкарыстоўваў жалезабэтонны каркас па прыкладзе Чыкагскай школы, таму былі створаны шырокія ўнутраныя прасторы. Арыгінальны інтэр’ер — амаль адзіны захаваны барочны інтэр’ер у сьвеце.

Шмат гадоў ў будынку знаходзіўся музэй кубізму, аднак з 2012 году ён быў быў закрыты з-за недахопу сродкаў. У 2010 годзе будынак унесены ў сьпіс Нацыянальных помнікаў культуры Чэхіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Творы кубізму
Катэгорыя:Збудаваньні Прагі
Знойма

**Зно́йма** (, ) — места ў раёне Знойма Паўднёвамараўскага краю Чэхіі. Месьціцца на левым беразе ракі Дыя, каля мяжы з Аўстрыяй.

## Гісторыя

Места заснавана ў 1055 року. Сучасны Знойма закладзены ў 1226 року чэскім каралём Пржэмыслам I Отакарам на месцы старадаўняй сталіцы Мараўскага маркграфства, зруйнаванай у 1145 року. Да сярэдзіны XIII стагодзьдзя выкарыстоўваўся як цьвердзь чэскай дынастыі Пржэмысловічаў. Да нашых дзён ад цьвердзі захавалася толькі ратонда.

У Знойма 12 ліпеня 1809 року было заключана перамір’е паміж Напалеонам I і аўстрыйскім эрцгерцагам Карлам пасьля заканчэньня Ваграмскай бітвы. У часы ўваходжаньня Чэхіі ў склад Аўстрыйскай імпэрыі места называлася Цнайм ().

У 1953 року ў месцы быў заснаваны футбольны клюб «Знойма».

## Эканоміка
У горадзе маецца гарбарная, керамічная, абутковая й тэкстыльная прамысловасьці. Існуе вытворчасьць спартовага інвэнтару. Харчовая прамысловасьць прадстаўлена вінаробствам і вытворчасьцю фруктовых і агароднінных кансэрваў.

## Гістарычная спадчына
У месцы ёсьць мноства ўзораў сярэднявечнай архітэктуры. Найбольш вядомыя зь іх:

* Гатычны касьцёл Сьвятога Мікалая (Kostel sv. Mikuláše). Пабудаваны ў 1348 року імпэратарам Карлам IV
* Будынак муніцыпалітэту зь 75-мятровай вежай (каля 1446)
* Ратонда Сьвятой Катаржыны. Зьяўляецца частка руінаў замку, які належаў Пржэмысловічам. Інтэр’ер ратонды ўпрыгожаны фрэскавымі росьпісамі 1134 року з выявамі біблейскіх сцэн і прадстаўнікоў роду Пржэмысловічаў.

## Гарады-сябры
* Новэ Замкі, Славаччына
* Ружынаў, Славаччына
* Стшэгам, Польшча
* Пантасьевэ, Італія
* Таргаў, Нямеччына
* Рэц, Аўстрыя
* Макарска, Харватыя

## Галерэя

Znojmo Panorama.jpg|Панарама места
Znaimer Altstadt1.jpg|Стары горад
Znojmo-The Underground Passages 1.jpg|Падземныя пераходы (XIII—XVII стагодзьдзяў)
Znaimer Altstadt2.jpg|Чумная калёна


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Znojmo». Encyclopædia Britannica from Encyclopædia Britannica 2007 Ultimate Reference Suite.

Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XI стагодзьдзі
Катэгорыя:Гарады Чэхіі
Дом, які танчыць

**Дом, які танчыць** у Празе () — дзьве цыліндрычныя часткі будынка ў стылі дэканструктывізму, у жарт званыя «Джынджэр і Фрэд». Як і многія дэканструктывісцкія збудаваньні, яскрава кантрастуе з суседнім суцэльным архітэктурным комплексам памежжа XIX—XX стагодзьдзяў.

Дом знаходзіцца ў раёне Прага 2, на рагу Рэславай вуліцы і набярэжнай. Аўтары праекту — харвацкі архітэктар Улада Мілуніч і канадзкі архітэктар Фрэнк Геры. Будаўніцтва вялося з 1994 па 1996 гады. За будаўніцтвам наглядаў асабіста Вацлаў Гавэл.

Будынак уяўляе сабой офісны цэнтар, у якім знаходзяцца некалькі міжнародных кампаніяў. На даху знаходзіцца француская рэстарацыя зь відам на Прагу.

## Гісторыя будынка
Дом, які танчыць, быў пабудаваны на месцы разбуранага падчас бамбардаваньня Прагі амэрыканскай авіяцыяй будынка, пабудаванага ў стылі неаклясыцызму ў канцы XIX стагодзьдзя. Ідэя будаўніцтва новага будынка на месцы руін, які псаваў твар гораду ажно да 1960-х належыць Вацлаву Гавэлу, які на працягу многіх год жыў па-суседзтву.

## Галерэя

Praga.jpg|2005 г.
Dancing house windows.jpg|2006 г.
DancingHouseDetail1.jpg|2008 г.
PG07ME957 edit.jpg|2007 г.


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Збудаваньні Прагі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Дэканструктывізм
Кубак Украіны па футболе

**Кубак Украіны па футболе** () — штогадовы кубак Украіны, які праходзіць у фармаце алімпійскай сыстэмы і ладзіцца Ўкраінскай асацыяцыяй футболу. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1992 годзе па распадзе СССР, не зважаючы на тое, што Кубак Украінскай ССР існаваў з 1937 году, але тады ў ім бралі ўдзел толькі каманды фізычнай культуры і прадстаўнікі найніжэйшых ліг савецкага футболу. Цяпер у кубку краіны ўдзельнічаюць усе ўкраінскія прафэсійныя клюбы. Перамога ў турніры дае камандзе права ўзяць удзел у кваліфікацыі Лігі Эўропы. З сэзону 2003—2004 гадоў уладальнік кубка гуляе супраць пераможца ўкраінскай Прэм’ер-лігі за Супэркубак Украіны. Найбольш пасьпяховым клюбам уважаецца «Шахтар», якому скарыўся кубак 15 разоў.

## Пераможцы
* Шахтар — 15 разоў
* Дынама — 13 разоў
* Чарнаморац — 2 разоў
* Таўрыя, Ворскла — 1 разоў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Украінскі футбол
Украіна
Смажаны сыр

**Сма́жаны сыр** (, [ˈsmaʒɛniː ˈsiːr], , [ˈʋipraːʐaniː ˈsir]) — чэская і славацкая страва з сырам (часьцей за ўсё з эдамам), пакроеным грубымі лустамі і паніраваным у муцэ, яйку і паніроўцы, а пасьля засмажаная на патэльні ці ў фрытуры. Падаецца з салатай з сырой гародніны, бульбай фры (ці бульбай у іншых формах гатаваньня) і тартарам ці маянэзам.

Катэгорыя:Чэская кухня
Катэгорыя:Стравы з сыра
Катэгорыя:Славацкая кухня
Студзёнкі

Назву **Студзёнкі** маюць:

* Студзёнкі — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
* Студзёнкі — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці
Чэскі народны банк

**Чэскі народны банк** — цэнтральны банк Чэхіі, утвораны 1 студзеня 1993 году, адначасова з уводам у абарот чэскай кроны ў выніку распаду Чэхаславаччыны.

Зьяўляецца пераемнікам Нацыянальнага банку Чэхаславаччыны. У задачы банку ўваходзіць:
* Усталяваньне адсоткавых і дысконтных ставак па сваіх апэрацыях.
* Распрацоўка палітыкі сваіх апэрацыяў на крэдытным і адкрытым рынках.
* Усталяваньне рэзэрвовых патрабаваньняў да крэдытных інстытутаў.

## Глядзіце таксама
* Эканоміка Чэхіі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт банку

Чэхія
Катэгорыя:Эканоміка Чэхіі
Чэскі масіў

**Чэскі масіў** (Багемскі масіў; ) — горны масіў у цэнтральнай частцы Чэхіі і ў сумежных раёнах Германіі, Польшчы і Аўстрыі.

## Геаграфія
Масіў працягваецца з захаду на ўсход і мае ромбападобную форму. Працягласьць яго складае каля 500 км, шырыня — да 300 км. Вышэйшая кропка — гара Сьнежка (1603 м).

Уяўляе сабой выступ старажытнага фундамэнту герцынскай складкавай вобласьці. Складзены з гнейсаў, пігматытаў, крышталічных сланцаў і гранулітаў пратэразою, сланцаў, кварцытаў і пясчанікаў палеазою, перакрыты асадкавым чахлом зь мелавых і кайназойскіх парод. У выніку неаген-антрапагенавых тэктанічных рухаў масіў быў расколаты разломамі і скідамі, па якіх выліваліся вульканічныя лавы. 3 тэктанічным прагінам на паўночным усходзе зьвязаны Верхнесілескі — Астраўска-Карвінскі каменнавугальны басэйн.

Цэнтральная частка (вышыня 300—600 м) — узгорыстая раўніна з асобнымі ўздымамі. Па ўскраінах Чэскага масіву ўзвышаюцца сярэдняй вышыні хрыбты: Шумава на паўднёвым захадзе, Рудныя горы на паўночным захадзе, Судэты на паўночным усходзе. У паўднёва-ўсходняй частцы масіву месьціцца Чэска-Мараўскае ўзвышша.

На раўніне значная частка тэрыторыі апрацавана. У гарах да вышыні 1200—1400 м мяшаныя і хвойныя лясы. Вышэй — субальпійскія лугі і хмызьнякі.

Часта сустракаюцца мінэральныя крыніцы. Тут разьмяшчаюцца курорты, у тым ліку Карлавы Вары. Разьвіваецца турызм.

## Літаратура
* Чэскі масіў //
Касьцёл Сьвятога Яна Непамуцкага

**Паломніцкі касьцёл Сьвятога Яна Непамуцкага на Зялёнай Гары** () — касьцёл непадалёк ад горада Ждзяр-над-Сазаваў, аб’ект Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО (з 1994 году).

Касьцёл, прысьвечаны мучаніку Яну Непамуку, быў пабудаваны ў 1720-я гады на Зялёнай гары па праекце Яна Санціні. Плян будынка мае форму пяціканцовай зоркі (зоркі — адзін з атрыбутаў сьвятога), стыль касьцёла — так званая «барочная готыка», якая спалучае рысы неаготыкі і барока. Паломніцкі касьцёл атачаюць могілкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Апісаньне касьцёла Сьвятога Яна Непамуцкага 

Катэгорыя:Рыма-каталіцкія храмы Чэхіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1727 годзе
Катэгорыя:Барочная архітэктура Чэхіі
Катэгорыя:Высачына (край)
Катэгорыя:Нацыянальныя культурныя помнікі Чэхіі
Вільгельм Стэйніц

**Вільгельм Стэйніц** (Штайніц; , , 14 траўня 1836, Прага — , Нью-Ёрк) — першы афіцыйны чэмпіён сьвету па шахматах (1886—1894), найбольш выбітны шахматны тэарэтык XIX стагодзьдзя, заснавальнік пазыцыйнай школы шахматнай гульні.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 30 шахматных задач, заснаваных на партыях Стэйніца 
* «Стэйніц Вільгельм», Электронная яўрэйская энцыкляпэдыя

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Празе
Катэгорыя:Аўстрыйскія шахматысты
Катэгорыя:Вялікабрытанскія шахматысты
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па шахматах
Катэгорыя:Шахматысты ЗША
Паўднёвамараўскі край

**Паўднё́вамараўскі край** () — адміністрацыйная адзінка Чэскай рэспубліцы, месьціцца на поўдні гістарычнай вобласьці Маравія.

Разам зь дзяржаўнай мяжой са Славаччынай і Аўстрыяй, край мяжуе з Паўднёвачэскім, Пардубіцкім, Оламаўцкім, Зьлінскім і Высачынскім краямі Чэхіі.

Гара Чапец (819 мэтраў над узроўнем мора) зьяўляецца самым высокім пунктам рэгіёну, самы нізкі пункт разьмешчаны ў месцы ўпадзеньня ракі Дыя ў Мораву (150 мэтраў вышэй за ўзровень мора).

Агулам у краі 672 населеныя пункты, у тым лік 48 месцаў. На плошчы 7196,5 км² пражывае каля 1,13 мільёнаў чалавек (згодна са зьвесткамі перапісу 2005 року). Сярэдняя шчыльнасьць насельніцтва ў краі 159 чал./км² (для параўнаньня ў Чэхіі сярэдняя шчыльнасьць насельніцтва складае 130 чал./км²).

Сталіца краю — места Брно.

## Асноўныя месцы краю
* Брно
* Бланска
* Годанін
* Бржэцлаў
* Вышкаў
* Знойма

## Эканоміка й транспарт
Сельская гаспадарка мае ў паўднёвамараўскім краі даўнія традыцыі. На 60% тэрыторыі вырошчваецца збожжа, цукровыя буракі, вінаград, садавіна. Валавы нацыянальны прадукт зьяўляецца другім па велічыні ў Чэхіі. Пры гэтум найбольшую долю ў вытворчасьці маюць перапрацоўчая прамысловасьць і сельская гаспадарка. Міжнароднае эканамічнае супрацоўніцтва разьвіваецца ў эўрарэгіёне Памараві, які ўключае Вайнфіртэль, Паўднёвую Маравію й Заходнюю Славаччыну.

Адміністрацыйны цэнтар краю — места Брно зьяўляецца таксама важным цэнтрам гандлю, у якім праводзяцца буйныя кірмашы. Шторок у горадзе праводзіцца прыкладна 50 кірмашоў рознага кірунку. Места таксама зьяўляецца навуковым цэнтрам, у ім разьмешчаны шэраг навуковых установаў і навукова-дасьледчых інстытутаў. У Брно маюцца 6 вышэйшых навучальных устаноў, у якіх навучаецца пятая частка ўсіх студэнтаў Чэхіі.

Брно — важны чыгуначны вузел, разьмешчаны на скрыжаваньні чыгуначных шляхоў, якія злучаюць Прагу, Вену, Браціславу, Сылезію й Кракаў. Міжнародны аэрапорт Брно-Туржаны разьмешчаны недалёка ад сталіцы рэгіёна. Места Брно таксама зьвязана аўтамагістралямі з Прагай, Браціславай ды Венай.

### Турызм
Паўднёвамараўскі край прываблівае турыстаў як і сваёй архітэктурай, так і сваімі нацыянальнымі паркамі й прыроднымі рэсурсамі. На поўначы рэгіёна знаходзяцца горы з шматлікімі пячорамі й найглыбейшым у Чэхіі цясьнінай Мацоха (), глыбіня яе складае 138 мэтраў.

На поўдны месьціцца безьліч саджалак, дзе разводзяць вадаплаўную птушку, да якіх прылягае тэрыторыя біясфэрнага запаведніка Палава () й культурныя ляндшафты паркавых комплексаў Лэдніцы-Вальціцы ()

На вадасховішчы Новэ Млыны () разьвіваюцца водныя віды спорту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Вынікі перапісу насельніцтва 2011 року
Эган Бонды

**Эган Бонды** (, , Прага — , Браціслава) — чэскі пісьменьнік і філёзаф, адзін з асноўных дзеячаў праскага андэграўнду.

## Жыцьцяпіс
Бацька пісьменьніка быў генэралам чэскай арміі. Маці памерла, калі хлопчыку споўнілася 13 гадоў. Дзяцінства прайшло ў Празе. У 1947 годзе будучы пісьменьнік кінуў школу і пачаў весьці багемны лад жыцьця, ня маючы пастаяннага месца працы. Спрабаваў сябе ў жабраваньні і кантрабандзе, за што быў некалькі разоў затрыманы і арыштаваны.

З 1957 па 1961 ён вывучаў філязофію і псыхалёгію ў Карлавым унівэрсытэце ў Празе. З 1960-х Бонды — знакавая фігура Праскага андэграўнду, аўтар тэкстаў песьняў для культавага чэскага гурта *[[The Plastic People of the Universe]]*. Яго нонканфармісцкія погляды прывялі да канфлікту пісьменьніка з камуністычнымі ўладамі тагачаснай Чэхаславаччыны.

Бонды заўжды цікавіўся вучэньнем Карла Маркса і крытыкай як сучаснага капіталізму, так і таталітарнага сацыялізму. Яго філязофскія творы закраналі пытаньні анталёгіі і этыкі, але праз палітычны ўціск выходзілі толькі самвыдатам да самага 1989 году, у які паў камуністычны рэжым у Чэхаславаччыны.

Усяго Эгану Бонды належыць каля трыццаці кніг паэзіі, дваццаці раманаў, асноўная тэма якіх — грамадзтва ці чалавек падчас крызісу. Але сам Бонды найбольш цаніў свае філязофскія творы.

У 1993 годзе на знак пратэсту супраць падзелу Чэхаславаччыны разам са сваёй жонкай Юляй пісьменьнік пераехаў у славацкую Браціславу і прыняў славацкае грамадзянства. Ён выкладаў філязофію і гісторыю ў мясцовым унівэрсытэце імя Яна Амоса Каменскага. Вядомы як праціўнік спажывецтва, дома Бонды ня меў ані тэлефону, ані тэлевізару. У 2004 годзе выявілася, што ён супрацоўнічаў з камуністычнымі спэцслужбамі.

Цягам 30 гадоў Бонды пакутаваў на рак кішачніку. Але памёр ад апёкаў, калі заснуў з цыгарэтай, ад якой загарэлася яго піжама.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Запрашэнне на вячэру. П'еса. Выява першая
* Эган Бонды ў перакладзе Макса Шчура
* Сайт, прысьвечаны пісьменьніку 
* Артыкул у Слоўніку чэскай літаратуры 

Катэгорыя:Чэскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Чэскія літаратары
Катэгорыя:Чэскія філёзафы
Катэгорыя:Загінулі на пажары
Крывая (Бельскі павет)

**Крыва́я** (, па-падляску: *Kryvája*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Усекнавеньня Галавы Яна Хрысьціцеля ў Шчытах-Дзенцялове). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Промыслу Божага ў Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Крывая ўзгадваецца ў запісах з 70-тых гадоў 16 ст. як дзяржаўная (каралеўская ўласнасьць). У 1576 годзе была падпарадкаваная фальварку ў Галадах. У канцы 17 ст. мужыкі Крывой доўга судзіліся з арандатарам Якубам Гільбашэўскім. У міжваенны пэрыяд Крывая прыналежала да 1934 г. да гміны Пасынкі, а пасьля да гміны Орля Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 316 жыхароў (14 каталікоў ды 302 праваслаўных, пры чым у палякі запісаных было 78 жыхароў Крывой, а беларусамі 238). Пасьля Другай сусьветнай вайны Локніца была далучаная да гміны Бельск-Падляскі.

## Ураджэнцы
* Анатоль Краўчук (нар. 1925) — самадзейны мастак і паэт

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Томаш Масарык

**Томаш Гарыг Масарык** (, імя часта скарачаецца як **TGM**; 7 сакавіка 1850, Гёдзінг (Гадонін), Маравія, Аўстра-Вугорская імпэрыя — 14 верасьня 1937, Ланы, Чэхаславаччына) — чэскі сацыёляг і філёзаф, грамадзкі і дзяржаўны дзеяч, адзін зь лідэраў руху за незалежнасьць Чэхаславаччыны, а пасьля заваёвы ёй незалежнасьці — першы прэзыдэнт рэспублікі (1918—1935). Чалец-карэспандэнт Брытанскай акадэміі (1920).

## Літаратура
* Masaryk osvoboditel: sborník. Praha, 1920
* Chavez E.A. Masaryk como filósofo. México: Universidad nacional, 1938.
* Opat J. Tomáš Garrigue Masaryk. Praha: Melantrich, 1990 (на ангельскай мове)
* Soubigou A. Tomáš Garrigue Masaryk. Praha; Litomyšl: Paseka, 2004
* Preclík, Vratislav. Masaryk a legie (Masaryk and legions), váz. kniha, 219 pages, first issue vydalo nakladatelství Paris Karviná, Žižkova 2379 (734 01 Karvina, Czech Republic) ve spolupráci s Masarykovým demokratickým hnutím (Masaryk Democratic Movement, Prague), 2019, ISBN 978-80-87173-47-3, pages 5 – 32, 36 — 39, 41 — 42, 106 — 107, 111-112, 124–125, 128, 129, 132, 140–148, 184–199.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Прэзыдэнты Чэхаславаччыны
Катэгорыя:Чэскія філёзафы
Катэгорыя:Чэскія гісторыкі
Катэгорыя:Асобы на манэтах
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Баўгарыі

**Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Баўгарыі**

* Баянская царква (раён гораду Сафія) (1979)
* Мадарскі вершнік (1979)
* Пячорныя цэрквы ў Іванава (1979)
* Тракійская грабніца ў Казанлыку (1979)
* Старажытны горад Нэсэбыр (1983)
* Нацыянальны парк Пірын (1983)
* Рыльскі манастыр (1983)
* Прыродны рэзэрват Срэбырна (15 км заходней гораду) (1983)
* Тракійская грабніца ў Свэштарах (вобласьць Русэ) (1985)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт ЮНЭСКО. Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны
* Каталёг спасылак па Сусьветнай спадчыне ў Баўгарыі


Б
Зьлінскі край

**Зьлі́нскі край** () — адміністрацыйная адзінка Чэскай рэспублікі, месьціца на паўднёвым усходзе гістарычнай вобласьці Маравія.

## Вонкавыя спасылкі