Елькаўшчына

**Е́лькаўшчына** — вёска на ўсходзе Круглянскага раёну Магілёўскай вобласьці Беларусі. Знаходзіцца ў складзе Запрудзкага сельсавету, які да 20 сьнежня 2014 году называўся Лясьнянскім. Месьціцца за 8 км на ўсход ад Круглага, 86 км ад Магілёва і 27 км ад чыгуначнай станцыі Талачын на лініі Ворша — Менск. Рэльеф раўнінны. На захадзе праходзяць мэліярацыйныя каналы, злучаныя з ракой Вабіччу. Побач праходзіць шаша Круглае — Шклоў.

## Гісторыя
У 1676 годзе згадваецца як маёнтак у Аршанскім павеце ВКЛ. У 1777 годзе Елькаўшчына згадваецца ў якасьці вёскі ў Копыскім павеце (Магілёўская губэрня, Расейская імпэрыя). На 1858 г. належала абшарніку і налічвала 49 жыхароў мужчынскай плоці. На 1880 г. 189 жыхароў і 25 двароў налічвалася ў Елькаўшчыне *1* і яшчэ 78 жыхароў і 10 двароў у Елькаўшчыне *2*. Вяскоўцы спадарожна займаліся кавальствам, ткацтвам кудзелі зь ільну і пянькі (канаплянага валакна), вырабам абутку, бочак, колаў, драўлянага посуду і земляробчых прыладаў. З 1881 г. побач існаваў аднайменны маёнтак на 300 дзесяцінаў зямлі. У абедзьвюх Ельшкаўшчынах працавалі па 1-й хлебазапаснай краме. Паводле перапісу 1897 году ў Елькаўшчыне 1 быў 201 жыхар, 29 двароў і школа граматы. У Елькаўшчыне 2 — 163 жыхары і 25 двароў. Абедзьве вёскі знаходзіліся ў Круглянскай воласьці (Магілёўскі павет). Побач быў фальварак з 39 жыхарамі.

У 1909 г. 212 жыхароў і 35 двароў было ў Елькашчыне 1 і 126 жыхароў і 23 двары ў Елькашчыне 2. Школу граматы ператварылі ў земскую. У 1923 годзе ў прыватным доме разьмясьцілі працоўную школу 1-й ступені, пры якой існавалі драматычны і сельскагаспадарчы гурткі. З 20 жніўня 1924 году вёска ўвайшла ў склад Круглянскага раёну Беларускай ССР. У 1926 г. 196 жыхароў і 43 двары было ў вёсцы Елькаўшчына 1, 147 жыхароў і 26 двароў — у Елькаўшчыне 2. 18 лістапада 1930 г. стварылі калгас «Елькаўшчына», у выніку чаго вёскі зьліліся ў адну. У 1931—1935 гг. Елькаўшчына была ў складзе Шклоўскім раёну. З 20 лютага 1938 году ў складзе Магілёўскай вобласьці БССР. Падчас Нямецка-савецкай вайны зь ліпеня 1941 г. па 28 чэрвеня 1944 г. вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. На фронце загінуў 31 вясковец, у гонар якіх у 1969 г. пасярод вёскі паставілі абэліск.

У 1950 г. калгас «Елькаўшчына» далучылі да калгасу «Сьвітанак». У 1959—1966 гг. вёска была ў складзе Бялыніцкага раёну. У 1986 г. налічвалася 257 жыхароў і 92 гаспадаркі. У вёсцы месьціліся вытворчая брыгада, майстэрня рамонту сельскагаспадарчай тэхнікі, фэрма буйной рагатай жывёлы, лесапільня, зернедрабільня, дзіцячы сад, базавая школа, крама, дом побытавага абслугоўваньня, аддзяленьне сувязі, аўтаматызаваная тэлефонная станцыя, бібліятэка, дом культуры са стацыянарнай кінаўстаноўкай, страўня і фэльчарска-акушэрскі пункт. На 1 студзеня 1998 г. калгас «Сьвітанак» мела 2396 га зямлі, 28 трактароў, 17 грузавікоў, 8 зернеўборачных камбайнаў, 680 сьвіней і 408 кароў. У 1993 г. налічвалася 334 жыхары і 130 гаспадарак, месьцілася галаўная сядзіба калгасу «Сьвітанак».

## Гаспадарка і інфраструктура
У вёсцы месьціцца галаўная сядзіба сельскагаспадарча-вытворчага комплексу (СВК) «Круглянскі сьвітанак». У студзені 2012 году СВК «Круглянскі сьвітанак» адчыніў у вёсцы малочнатаварную фэрму коштам 36 млрд рублёў ($4,3 млн) на 768 кароваў. Рэнтабэльнасьць продажаў малака, 95% якога было найвышэйшага гатунку, склала 31,3%.

Да галоўнай працяглай і прамой вуліцы, якая ідзе з паўночнага захаду на паўночны ўсход, далучаюцца 2 кароткія прамыя вуліцы. Абапал вуліцаў двухбаковая, шчыльная забудова пераважна драўлянымі сядзібамі. На галоўнай вуліцы некалькі мураваных аднапавярховых дамоў. Вытворчыя прадпрыемствы месьцяцца на паўночных і заходніх ускраінах. На 2007 год працавалі бібліятэка, клюб, крама, аддзяленьне сувязі і фэльчарска-акушэрскі пункт.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1858 год — 49 жыхароў мужчынскай плоці; 1880 год — 267 жыхароў (189+78), 35 двароў (25+10); 1897 год — 400 жыхароў (201+163+36), 55 двароў (29+25+1)
* XX стагодзьдзе: 1909 год — 338 жыхароў (212+126), 58 двароў (35+23); 1926 год — 343 жыхары (196+147), 69 двароў (43+26); 1986 год — 257 жыхароў, 92 гаспадаркі; 1993 год — 334 жыхары, 130 гаспадаркі; 1999 год — 287 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2007 год — 261 жыхар, 103 гаспадаркі; 2010 год — 214 жыхароў

## Ураджэнцы
* Яўген Кантылёў (нар. 1938) — пісьменьнік

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лясьнянскі сельсавет (Круглянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Круглянскага раёну