Пячора Алепатрыпа

**Пячора Алепатрыпа** (,  )&nbsp;— археалягічны помнік, адна зь пячораў Дыраса ў рэгіёне Мані на паўвостраве Пэляпанэс, Грэцыя. Акрамя таго, што тут жылі раньнія земляробы, гэтае месца выкарыстоўвалася для пахаваньня й культавых мэтаў. Археалягічныя зьвесткі сьведчаць, што гэта адно з найбуйнейшых нэалітычных пахаваньняў, калі-небудзь знойдзеных у Эўропе. На месцы пахаваньня, датаванага IV тысячагодзьдзем да н.&nbsp;э., былі знойдзеныя два дарослыя чалавечыя шкілеты, а таксама астанкі прынамсі 170 асобных людзей. 

Археолягі ня ўпэўненыя ў значэньні касьцяніцы зь Мікенаў, якая была датаваная II тысячагодзьдзем да н.&nbsp;э. і, відаць, была перапахаваная ў Алепатрыпе. Хоць прамых доказаў няма, ня выключана, што касьцяніца можа зьвязваць Алепатрыпу з Тэнаронам, які ў клясычнай міталёгіі лічыўся ўваходам да сьвету Аіда. 

## Агульныя зьвесткі
Назва *Алепатрыпа* паходзіць ад , што літаральна азначае «лісіная нара»&nbsp;— вельмі распаўсюджанае слова для апісаньня пячоры, дзе жыве ліса.

Паўвостраў Мані, на якім разьмяшчаецца пячора, у асноўным складаецца з мэзазойскіх карбанатных пародаў, такіх як вапняк, якія выветрываюцца ў выніку гідрагеалягічных умоваў на паўвостраве й ствараюць карставыя пячоры, такія як Алепатрыпа. Вывучэньне сталягмітаў пячоры дазволіла атрымаць інфармацыю пра дзейнасьць чалавека ў пячоры й зьмены клімату. Вывучаючы зьмены расьсеяных элемэнтаў, Мэйган Бойд змагла знайсьці сьведчаньні пэўнай чалавечай дзейнасьці ў пячоры, напрыклад, спальваньня гною жывёлаў. Яна таксама змагла пацьвердзіць і датаваць некалькі пэрыядаў сухмені.

Пячора Алепатрыпа ня толькі ёсьць адным з найбольш раньніх вядомых населеных пунктаў у паўднёвай частцы Ляконіі на Пэляпанэсе, але й адным з найбуйнейшых нэалітычных пахаваньняў у Эўропе. Пахаваньні ў пячоры датуюцца пэрыядам паміж 6000 і 3200 гадамі да н.&nbsp;э.; археолягі знайшлі косьці, якія належаць прынамсі 170 розным людзям. Тут былі знойдзеныя два дарослыя чалавечыя шкілеты, датаваныя IV тысячагодзьдзем да н.&nbsp;э., а таксама касьцяніца зь Мікенаў, якая, на думку археолягаў, датуецца II тысячагодзьдзем да нашай эры.

Паселішча было пакінутае каля 3200 году да н.&nbsp;э., пасьля таго як катастрафічны землятрус нанёс вялікую шкоду, заблякаваўшы ўваход у пячору. Знаходкі зь пячоры добра захаваліся дзякуючы гермэтычнаму ўваходу ў пячору й адсутнасьці чалавечай дзейнасьці ў гэтым раёне. У 1958—1970 гадах тут вяліся прыватныя будаўнічыя працы, але Міністэрства культуры Грэцыі скасавала «турыстычную эксплюатацыю» пячоры. Раскопкі пад кіраўніцтвам Гёргаса Папатанасопуласа пачаліся ў 1970 годзе, але былі адкладзеныя да 1978 году з-за палітычных ускладненьняў у Грэцыі. Раскопкі вяліся з 1978 па 2005 год, пасьля чаго праект быў прыпынены з-за недахопу фінансаваньня. У 2010 годзе быў заснаваны рэгіянальны праект «Дырас» для правядзеньня рэгіянальнага дасьледаваньня, а каманда раскопак Алепатрыпа пачала рыхтаваць свае знаходкі да публікацыі. У самой пячоры былі знойдзеныя матэрыялы позьняга нэаліту (ПН), але паводле стану на 2013 год каманда дасьледнікаў выявіла на бліжэйшых адкрытых пляцоўках матэрыялы, якія адносяцца толькі да фінальнага нэаліту (ФН).

## Археалёгія
У эпоху нэаліту сама пячора служыла месцам пахаваньня, а фэрмэры жылі ў вялікай вёсцы за межамі пячоры. Грунтуючыся на знойдзеных на месцы пячоры сьведчаньнях, археолягі лічаць, што раньнія фэрмэры, якія засялялі гэтую вобласьць, сілкаваліся ў асноўным ячменем і пшаніцай, і мяркуюць, што несьмяротныя пашкоджаньні галавы, выяўленыя на чарапах, могуць сьведчыць пра гвалтоўныя сутыкненьні. На гэтым месцы прадстаўленыя першасныя пахаваньні, пахаваньні праз крэмацыю й другасныя пахаваньні. Пячора выкарыстоўвалася для будаваньня хованак і сховішчаў. Таксама былі знойдзеныя сьведчаньні культавай практыкі, у тым ліку галава мармуровага ідала сталягмітавага тыпу.

Сярод іншых знаходак з раскопак прысутнічаюць камень эпохі позьняга нэаліту, ганчарныя й гліняныя пасудзіны, упрыгожваньні й зброя. Былі знойдзеныя кераміка з росьпісам і насечкамі, каралі з ракавін, каменныя сякеры й поўны крэмневы наканечнік стралы, а таксама лязо й лускавінкі зь міласкага абсыдыяну. Срэбныя ўпрыгажэньні, знойдзеныя на месцы раскопак, сьведчаць пра тое, што гэты раён быў багатым, бо срэбра было надзвычай рэдкім у Эўропе бронзавага веку й нэаліту. На стаянцы Алепатрыпа таксама была знойдзеная рэдкая раньняя медная сякера, якую, на думку навукоўцаў, можна аднесьці да фінальнага нэаліту. Пол Картледж піша, што «на Пэляпанэсе, відавочна, не было пераходнай энэалітычнай фазы», і дадае, што медныя прылады, знойдзеныя ў пячоры Алепатрыпа, «забясьпечваюць зручны пераход» да раньнеэлядзкай эпохі.

## Сувязь з Аідам
Міталягічная традыцыя сьцвярджае, што ў суседнім Тэнароне знаходзіўся ўваход у падземны сьвет грэцкага бога сьмерці Аіда, і археолягі, якія працавалі над раскопкамі, лічаць магчымым, што культурная памяць пра пахаваньне ў Алепатрыпе стала асацыявацца з Тэнаронам у клясычны пэрыяд. Археолягі выказалі здагадку, што больш позьні мікенскі асуарый, датаваны 1300 годам да н.&nbsp;э., мог быць перанесены на гэтае месца для перапахаваньня ў канцы бронзавага веку. Адно з магчымых тлумачэньняў, прапанаваных вядучым раскопак Гёргасам Папатанасопуласам, палягаецца ў тым, што людзі, якія засялялі гэтае месца, узялі з сабой культурную памяць пра падземны сьвет, дзе хавалі памерлых. Анастасія Папатанасіў, судырэктар раскопак на Дырасе, дадала, што «прамых доказаў няма, але мы ня можам выключыць такую магчымасьць».

## Глядзіце таксама
* 

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аід
Катэгорыя:Археалягічныя аб’екты ў Грэцыі
Катэгорыя:Нэалітычныя археалягічныя аб’екты
Катэгорыя:Пячоры Грэцыі