open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ЦЭЦ-3 (Менск)

**[[Цеплаэлектрацэнтраль|ЦЭЦ]]-3** — філія РУП «Менскэнэрга» — прадпрыемства энэргетыкі ў паўднёва-ўсходняй частцы Менску. Забясьпечваецца тэхнічнай вадой з Чыжоўскага вадасховішча.

Пабудаваная ў 1951 року ЦЭЦ з вызначанай магутнасьцю 25 МВт прызначалася для забесьпячэньня электраэнэргіяй, парай і цяплом Менскага трактарнага заводу.

У 1961 на ЦЭЦ-3 усталяваная 1-я ў СССР цеплафікацыйная турбіна вызначанай магутнасьцю 100 МВт.

Цяпер ЦЭЦ абслугоўвае буйны прамысловы вузел, утвораны трактарным, аўтамабільным, маторным, падшыпнікавым і іншымі заводамі, а таксама абслугоўвае да 25% жыльлёвага фонду гораду. Вызначаная магутнасьць дасягае 370 МВт.

Плянуецца рэканструкцыя з мэтаю павысіць ККД і давесьці вызначаную магутнасьць да 550 МВт.

## Вонкавыя спасылкі
* Менск стары-новы

Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Чыжоўскае вадасховішча

**Чыжоўскае вадасховішча** — вадасховішча ў складзе Вялейска-Менскай воднай сыстэмы, ажыўляе ляндшафт жылога раёну Чыжоўка ў Менску. Па іншы бок ад дамбы Чыжоўскага вадасховішча разьмешчаны Менскі заапарк.

Вадасховішча забясьпечвае тэхнічнай вадой ЦЭЦ-3 і 16 прадпрыемстваў гораду. Адхіленьне ад праектнага рэжыму эксплюатацыі Чыжоўскага вадасховішча, а таксама нерэглямэнтаваны скід недастаткова ачышчаных сцёкавых вод прывялі да зьніжэньня водаабмену, зьмены гідрахімічнага і цеплавога рэжымаў, павышэньня канцэнтрацыі забруджвальных рэчываў.

Праектам рэканструкцыі прадугледжваецца магчымасьць зьмены прызначэньня вадасховішча — з тэхнічнага на культурна-бытавое, будзе дазволена купаньне і лоўля рыбы.

Катэгорыя:Вялейска-Менская водная сыстэма
Катэгорыя:Вадасховішчы Беларусі
МТБанк

**[[Закрытае акцыйнае таварыства]] «Ме́нскі транзы́тны банк»**, ***ЗАТ «МТБанк»*** («Мінскі транзітны банк») — камэрцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. Заснаваны 14 сакавіка 1994, першы банк з удзелам замежнага капіталу. Статутны фонд — 12 305 976 беларускіх рублёў.

Найбольшымі акцыянэрамі зьяўляюцца ТДА «Белнафтагаз» (РБ) — 51% акцыяў, «MTB Investments Holdings Limited» (супольнае прадпрыемства «Атлянт-М» і «Horizon Capital», ЗША) — 47,97%, УП «Менскінтэркапс» — 0,56% і Менскі гарадзкі тэрытарыяльны фонд дзяржаўнай маёмасьці — 0,438%.

## Рэквізыты
БІК 153001117, УНП 100394906, АКПА 14619370.

S.W.I.F.T.: MTBK BY22. Тэлекс: 252157 MTB BY.

## Мінуўшчына
14 сакавіка 1994 року зарэгістраваны пастановаю Нацыянальнага банка Беларусі №38 як ЗАТ «Супольны камэрцыйны беларуска-латвійска-швайцарскі банк „Менскі транзытны банк“». Першы банк у Беларусі з удзелам замежнага капіталу.

У 2001 асноўным акцыянэрам стаў холдынг «Атлянт-М». У 2007 да ліку акцыянэраў далучылася амэрыканская кампанія «Horizon Capital».

У 2022 годзе банк трапіў пад санкцыі Канады.

## Дзейнасьць
Упаўнаважаны банк Дзяржаўнага мытнага камітэту.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Банкі Беларусі
Катэгорыя:Красавік 1994 году
Катэгорыя:1994 год у Беларусі
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1994 годзе
Міклаш Мэсэй

**Міклаш Мэсэй** (; 19 студзеня 1921 — 22 ліпеня 2001) — вугорскі паэт, празаік, драматург.

## Біяграфія
Скончыў юрыдычны факультэт Будапэшцкага ўнівэрсытэту ў 1942 годзе. У 1943—1944 гадох быў на фронце, дэзэрціраваў. Пасьля вайны працаваў у газэце роднага места, служыў рэдактарам у Будапэшцкім тэатры лялек. Дэбютаваў як празаік у 1948.

## Творчасьць
Паўплываў на творчасьць Пэтэра Надаша, Пэтэра Эстэрхазі.

## Выбраныя творы
* 1957 «Цёмныя знакі» *(Sötét jelek)* — навэлы
* 1960 «Чорны бусел» *(Fekete gólya)* — раман для дзетак
* 1966 «Сьмерць атлета» *(Az atléta halála)* — раман
* 1967 «Данясеньне аб пяць мышах» *(Jelentés öt egérről)* — навэлы
* 1968 «Савэл» *(Saulus)* — раман
* 1970 «Сапраўдныя дарожныя гісторыі» *(Pontos történetek, útközben)* — раман
* 1976 «Фільм» *(A Movie)* — раман
* 1979 «Бункер. Сродак для чысткі шкла» *(Bunker; The Window-cleaner)* — п’есы
* 1981 «Начная мапа» *(A Movie)* — вершы
* 1984 «Прабачэньне» *(Megbocsátás)* — аповед
* 1989 «Была калісьці Цэнтральная Эўропа» *(Volt egyszer egy Közép-Európa)* — навэлы
* 1990 «Чацьвёрты шлях» *(A negyedik út)* — эсэ
* 1990 «Элегія» *(Elegy)* — вершы
* 1994 «Дом і сьвет» *(Otthon és világ)* — эсэ
* 1995 «Парадыйны раман» *(Hamisregény)*
* 1995 «На чужых берагах» *(Idegen partokon)* — навэлы

## Узнагароды
* Прэмія Цібара Дзеры *(Déry Tibor-díj)* (1986)
* Прэмія Кошута *(Kossuth-díj)* (1990)
* Прэмія Агнэша Нэмэша Надзя (2002)

* Ордэн *За заслугі перад вугорскай рэспублікай* (1996)
* Ганаровы грамадзянін Будапэшту (1996)

## Крыніцы

Катэгорыя:Вугорскія літаратары
Катэгорыя:Вугорскія паэты
Вугоршчына
Вугоршчына
Сэксард

**Сэксард** () — места на поўдні Вугоршчыны, адміністрацыйны цэнтар мэд’е Тольна. Насельніцтва на 2010 год — .

## Гісторыя
Першы ўспамін пра Сэксард ставіцца да 1015 году. Манастыр бэнэдыктынцаў быў заснаваны каралём Бэлам І у 1061 годзе.

## Галерэя

János Garay Statue, Garay Square, Szekszárd.jpg|Цэнтар места
Belvárosi templom Szekszárd.jpg|Царква на плошчы караля Бэлы І
Szekszárd - Megyeháza-Bencés Apátság maradványai.jpg|Былы будынак абацтва


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Вугоршчыны
Структуралізм

**Структуралізм** — кірунак і інтэлектуальны рух у сучаснай (у асноўным кантынэнтальнай) філязофскай думкі. Найбольш уплывовым структуралізм быў у Францыі ў 1960-х гадах. Аказаў уплыў на разьвіцьцё сэміётыкі.

Структуралізм вынікае з структурнай лінгвістыцы, асновы якой заклаў Фэрдынанд эд Сасюр.

## Асноўныя прадстаўнікі
* Клёд Леві-Строс (антрапалёгія)
* Раман Якабсон (лінгвістыка)
* Ралян Барт
* Мішэль Фуко
* Жак Лякан (псыхааналіз)
* Жан Піажэ (псыхалёгія)
* Нікаля Бурбакі (матэматыка)

## Структуралізм у сацыялёгіі
Адным з асноўных тэзісаў структуралізму зьяўляецца сьцьверджаньне пра тое, што сацыяльныя і культурныя зьявы не валодаюць самастойнай субстанцыяльнай прыродай, а вызначаюцца сваёй нутранай структурай (то бок сыстэмай адносінаў паміж нутранымі структурнымі элемэнтамі), і сыстэмай адносінаў зь іншымі зьявамі ў адпаведных сацыяльных і культурных сыстэмах. Гэтыя сыстэмы адносінаў разглядаюцца як знакавыя сыстэмы, і, такім чынам, трактуюцца як аб'екты, надзеленыя значэньнем.

Структуралізм ставіць сваёй мэтай растлумачыць, як дадзеныя сацыяльныя інстытуты, якія могуць быць выяўленыя ў рамках структурнага аналізу, робяць магчымым чалавечы досьвед.

## Крыніцы


Катэгорыя:Філязофскія кірункі і школы
Сучасная філязофія

**Суча́сная эўрапе́йская філязо́фія** (філязофія сучаснасьці эўрапейскай культурнай традыцыі) — філязофія XX стагодзьдзя.

## Разнавіднасьці
Адрозьніваюць аналітычную і кантынэнтальную філязофію.

Некаторыя не пагаджаюцца з такім падзелам сучаснай філязофіі па геаграфічнай прыкмеце.

**Аналіты́чная філязо́фія** (англасаксонская філязофія, англа-амэрыканская філязофія) — кірунак у філязофскай думцы XX ст., які разьвіваецца пераважна ў англамоўных краінах і аб’ядноўвае вялікую колькасьць рознабаковых канцэпцыяў і школ.

Агульнымі для аналітычнай філязофіі зьяўляюцца наступныя моманты:
* лінгвістычны паварот — філязофскія праблемы вызначаюцца як тыя, што палягаюць у вобласьці мовы, таму іх рашэньне зьвязана з аналізам гукавых выразаў;
* сэмантычны акцэнт — засяроджаньне ўвагі на праблемах значэньня;
* аналітычны мэтад — перавага аналізу ўсім астатнім адменам філязофскай рэфлексіі.

Заснавальнікамі аналітычнай філязофіі зьяўляюцца Готлёб Фрэге, Джордж Мур, Бэртран Расэл і Людвіг Вітгенштайн. Акрамя таго, падобная праблематыка распрацоўвалася ў нэапазытывізьме Венскага кружка і ў нямецкай крытыцы мовы.

**Кантынэнта́льная філязо́фія** — тэрмін, які выкарыстоўваецца для вызначэньня адной зь дзьвюх галоўных традыцыяў сучаснай заходняй філязофіі. Такая назва выкарыстоўваецца, каб адрозьніць гэтую традыцыю ад англа-амэрыканскай альбо аналітычнай філязофіі, бо, у той час, калі адрозьненьне было ўпершыню заўважана (у сярэдзіне дваццатага стагодзьдзя), кантынэнтальная філязофія была дамінуючым стылем філязофіі ў кантынэнтальнай Эўропе, у той час як аналітычная філязофія была пануючым стылем ў англамоўным сьвеце.

Агульнапрынята, што кантынэнтальная філязофія ўключае фэнамэналёгію, экзыстэнцыялізм, гермэнэўтыку, структуралізм, постструктуралізм і постмадэрнізм, дэканструкцыі, францускі фэмінізм, крытычную тэорыю ў сэнсе Франкфурцкай школы, псыхааналіз, работы Фрыдрыха Ніцшэ і Сёрэна Керкегора, большасьць галінаў марксізму і марксісцкай філязофіі (хоць варта адзначыць, што існуе аналітычны марксізм, які прыпісвае сябе да аналітычнай традыцыі).

## Сучасная сацыяльная філязофія
Посьпехі навукова-тэхнічнага прагрэсу, разам з узьвядзеньнем розуму ў ранг абсалюту (працэс, кульмінацыяй якога становіцца эпоха асьветніцтва) пры яго татальнай інструмэнталізацыі, меў сваім наступствам таталітарызм, адказам на выклікі якога і зьяўляецца сучасная сацыяльная філязофія. Пры гэтым пад таталітарызмам у гэтым сэнсе варта разумець ня толькі той, што быў у СССР, але і нацызм Гітлера, і «таталітарызм спажываньня» заходняй Эўропы і ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Данілавічы (вёска, Койданаўскі раён)

**Дані́лавічы** — вёска ў Дабрынёўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 24 км ад Койданава, 36 км ад Менску, 24 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Вядома з XIX стагодзьдзя. У 1864 годзе адкрыта школа граматы (60 вучняў — 54 хлопчыкі, 6 дзяўчынак). Уваходзіла ў Станькаўскую воласьць. Належала графу Эмэрыку Чапскаму. Помнікі на магіле першага старшыні Ўзьдзенскага рэвалюцыйнага камітэту Ф. А. Пекарэвіча, на брацкай магіле 4 партызан і 99 землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 195 двароў, 456 жыхароў; 1999 год — 444 жыхары
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 152 двары, 396 жыхароў; 2010 год — 383 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Данілавічы (пасёлак, Койданаўскі раён)

**Дані́лавічы** — пасёлак у Дабрынёўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 21 км ад Койданава, 59 км ад Менску, 19 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Узьнік у пачатку XX стагодзьдзя.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 жыхары
* 1 студзеня 2004 году — 9 двароў, 20 жыхароў
* 1999 год — 19 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Даўнары (Койданаўскі раён)

**Даўнары́** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Жэсьці. Уваходзяць у склад Дабрынёўскага сельсавету Койданаўскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзяцца за 25 км ад Койданава, 37 км ад Менску, 8 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Назва

Дава (Davo) і Нора або Нера (Noro, Nero) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўят; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', аснова -даг- (-дак-) (імёны ліцьвінаў Дагейка, Дакель, Ядаг; германскія імёны Dagiko, Dacilus, Adago) — ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы' (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh > Daw), а аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normund) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне'. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць». Адзначаліся германскія імёны Danner і Dæghnar.

У Быдгашчы адзначалася германскае імя Douwner.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя засьценак у Самахвалавіцкай воласьці Менскага павету, 19 двароў, 109 жыхароў. 28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Рубілкаўскага ў Дабрынёўскі сельсавет.

На 1991 год — 21 двор, на 1 студзеня 2004 году — 15 двароў.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1909 год — 67 чалавек; 1991 год — 44 чалавекі; 1999 год — 31 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 35 чалавек; 2010 год — 31 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Дзягільна

**Дзя́гільна** — вёска ў Койданаўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 4 км ад Койданава, 39 км ад Менску, 6 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Вядома з XVI стагодзьдзя пад назвай Дзягільна Вялікая, Дзягільна Малая. У 1588 г. у Койданаўскай воласьці належала магнатам Радзівілам, мела 51 валоку зямлі. Паводле інвэнтару 1621 г., фальварак Койданаўскага графства. Сяляне плацілі чынш, адбывалі паншчыну, іншыя павіннасьці. У 1883 г. адкрыты дзьве школы граматы, у кожнай вучылася па 16 хлопчыкаў. У XIX ст. належала шляхціцам Янушкевічам. У пачатку XX ст. у Койданаўскай воласьці Менскага павету, 91 двор, 464 жыхары. Помнікі: на брацкай магіле 32 савецкіх воінаў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну; магіла пісьменьніка і дасьледчыка Казахстану Адольфа Янушкевіча.

## Насельніцтва
* 2010 год — 397 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 163 двары, 378 жыхароў
* 1999 год — 369 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Койданаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Дзянісаўшчына

**Дзяні́саўшчына** — вёска ў Путчынскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 24 км ад Койданава, 46 км ад Менску, 26 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя ў Велікасельскай воласьці Менскага павету, 16 двароў, 99 жыхароў.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 15 двароў, 37 жыхароў; 1999 год — 32 жыхары
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 14 двароў, 29 жыхароў; 2010 год — 11 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Дубрава (Койданаўскі раён)

**Дубрава́** — вёска ў Фаніпальскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 12 км ад Койданава, 26 км ад Менску, 10 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя ў Койданаўскай воласьці Менскага павету, 15 двароў, 100 жыхароў.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 14 двароў, 36 жыхароў; 1999 год — 55 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 2004 год — 16 двароў, 39 жыхароў; 2010 год — 41 жыхар

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Фаніпальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Дышляды

**Дышля́ды** — пасёлак у Дабрынёўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 29 км ад Койданава, 40 км ад Менску, 27 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 7 двароў, 11 жыхароў; 1999 год — 10 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 5 двароў, 8 жыхароў; 2010 год — 8 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Жакі (Менская вобласьць)

**Жакі́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Жэсьці. Уваходзяць у склад Дабрынёўскага сельсавету Койданаўскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзяцца за 32 км ад Койданава, 35 км ад Менску, 20 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Назва

Сака, пазьней Зак (Sacco, Sack) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Рубілкаўскага ў Дабрынёўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1909 год — 59 чалавек
* 1991 год — 11 двароў, 20 чалавек
* 1999 год — 17 чалавек
* 1 студзеня 2004 году — 8 двароў, 11 чалавек
* 2010 год — 13 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Жылеўшчына

**Жы́леўшчына** — вёска ў Станькаўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 18 км ад Койданава, 37 км ад Менску, 16 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Насельніцтва
* 2010 год — 13 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 10 двароў, 21 жыхар
* 1999 год — 27 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Дзежкі

**Дзе́жкі** — вёска ў Дабрынёўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 33 км ад Койданава, 36 км ад Менску, 21 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя засьценак Дзежкі, 6 двароў, 53 жыхары, і праз 1 вярсту засьценак Дзежкі-Лядныя, 4 двары, 30 жыхароў, у Самахвалавіцкай воласьці Менскага павету. 28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Рубілкаўскага ў Дабрынёўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 8 двароў, 11 жыхароў; 1999 год — 16 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 4 двары, 6 жыхароў; 2010 год — 4 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Дворышча (Койданаўскі раён)

**Дво́рышча** — вёска, цэнтар Дзямідавіцкага сельсавету Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 25 км ад Койданава, 14 км ад Менску, 10 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Гісторыя
Вядома з XVII стагодзьдзя. У 1620 г. уваходзіла ў склад маёнтку Койданава. З 1793 г. у Койданаўскай воласьці Менскага павету, 5 двароў, 43 жыхары.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 211 двароў, 709 жыхароў; 1999 год — 620 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 210 двароў, 599 жыхароў; 2010 год — 616 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Койданаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Жытнае

**Жы́тнае** — вёска ў Путчынскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі.

## Гісторыя
Вядома з XVI стагодзьдзя. У 1589 г. уваходзіла ў Старынкаўскую воласьць. У 1909 г. фальварак Жытнае, 1 двор, 5 жыхароў і ўрочышча Жытнае, 1 двор, 12 жыхароў, у Рубяжэвіцкай воласьці Менскага павету. У 1921—1939 гг. у складзе Польшчы, з 17 верасьня 1939 г. у БССР. 28 траўня 2013 году вёска перададзеныя зь ліквідаванага Волменскага ў Путчынскі сельсавет.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Загацьце (Койданаўскі раён)

**Зага́цьце** — пасёлак у Негарэльскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 24 км ад Койданава, 56 км ад Менску, 11 км ад чыгуначнага прыпынку Энэргетык.

## Гісторыя
У другой палове XIX стагодзьдзя належала графу Э. Чапскаму.

## Насельніцтва
* 2010 год — 3 жыхары
* 1 студзеня 2004 году — 3 двары, 7 жыхароў
* 1999 год — 10 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Залатары

**Залатары́** — вёска ў Путчынскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 36 км ад Койданава, 52 км ад Менску, 34 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадах у складзе Польшчы, з 17 верасьня 1939 г. у складзе БССР. 28 траўня 2013 году вёска перададзеныя зь ліквідаванага Волменскага ў Путчынскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 8 двароў, 13 жыхароў
* 1999 год — 14 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Залесьсе (Койданаўскі раён)

**Зале́сьсе** — вёска ў Дзямідавіцкім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 22 км ад Койданава, 68 км ад Менску, 8 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 13 двароў, 27 жыхароў; 1999 год — 28 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 10 двароў, 30 жыхароў; 2010 год — 22 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Койданаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Бальдзюкі

**Бальдзюкі́** (з 1964 году — *Зарэ́чнае*) — вёска ў Путчынскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 20 км ад Койданава, 35 км ад Менску, 22 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя існавалі вёска Бальдзюкі і засьценак Кулакоўцы, 4 двары, 20 жыхароў, у 1964 г. аб’яднаны ў в. Зарэчнае.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 32 двары, 65 жыхароў; 1999 год — 42 жыхары
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 23 двары, 42 жыхары; 2010 год — 26 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Захвойнікі

**Захво́йнікі** — вёска ў Дабрынёўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 22 км ад Койданава, 35 км ад Менску, 20 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 4 двары, 8 жыхароў; 1999 год — 6 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 3 двары, 5 жыхароў; 2010 год — 5 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Забалацьце (Койданаўскі раён)

**За́балацьце** — вёска ў Станькаўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 12 км ад Койданава, 48 км ад Менску, 10 км ад чыгуначнай станцыі Койданава. На раўнінным рэльефе, каля р. Вуса.

## Гісторыя
Вядома з XVII стагодзьдзя. У 1620 годзе ўваходзіла ў маёнтак Койданава. З 1793 году ў Станькаўскай воласьці Менскага павету, 82 двары, 547 жыхароў. Да 1831 году належала Радзівілам. Помнікі: на брацкай магіле ахвяр фашызму і землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1971 год — 101 двор, 359 жыхароў; 1999 год — 405 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 141 двор, 411 жыхароў; 2010 год — 418 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Зосіна (Койданаўскі раён)

**Зо́сіна** — вёска ў Станькаўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 14 км ад Койданава, 34 км ад Менску, 12 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя ў Станькаўскай воласьці Менскага павету, 19 двароў, 125 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 27 чалавек
* 1 студзеня 2004 году — 13 двароў, 27 жыхароў
* 1999 год — 29 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Зубрэвічы (Менская вобласьць)

**Зубрэ́вічы** — вёска ў Негарэльскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі, на рацэ Ператуць. За 28 км ад Койданава, 58 км ад Менску, 11 км ад чыгуначнага прыпынку Энэргетык.

## Гісторыя
Вядома з XVIII ст. 3 1740 г. належала Равудзіцу, Ржавускім, Машэўскім, графу Эмэрыку Чапскаму, які далучыў яе да сваіх валоданьняў — Станькаўскага ключа. Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Насельніцтва
* 2010 год — 46 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 25 двароў, 62 жыхары
* 1999 год — 58 жыхароў
* 1971 год — 23 двары, 76 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Зуёўка

**Зуёўка** — былая вёска ў Волменскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 31 км ад Койданава, 46 км ад Менску, 33 км ад чыгуначнай станцыі Койданава. Цяпер частка Волмы.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя ў Рубяжэвіцкай воласьці Менскага павету, 2 двары, 13 жыхароў. У 1921—1939 гг. у складзе Польшчы, з 17 верасьня 1939 г. у БССР.

18 сакавіка 2011 году вёска ліквідаваная, а яе тэрыторыя далучаная да вёскі  Волма.

## Насельніцтва
* 2010 год — 228 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 82 двары, 254 жыхары
* 1999 год — 279 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Койданаўскага раёну
Кавальцы (Койданаўскі раён)

**Кавальцы́** — вёска ў Путчынскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 25 км ад Койданава, 49 км ад Менску, 27 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1991 год — 50 двароў, 108 жыхароў; 1999 год — 77 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 36 двароў, 67 жыхароў; 2010 год — 57 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Калініна (Койданаўскі раён)

**Калі́ніна** — вёска ў Дабрынёўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 22 км ад Койданава, 32 км ад Менску, 20 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Заснавана як пасёлак Калініна ў 1920-я гады.

## Насельніцтва
* 2010 год — 10 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 8 двароў, 19 жыхароў
* 1999 год — 26 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Калоднікі

**Кало́днікі** — вёска ў Негарэльскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 15 км ад Койданава, 48 км ад Менску, 2 км ад чыгуначнай станцыі Негарэлае.

## Гісторыя
Вядома з XIX стагодзьдзя. Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. 30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Негарэльскага пасялковага савету ў Негарэльскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 19 стагодзьдзе: 1883 год — 1 двор, 6 жыхароў
* 20 стагодзьдзе: пачатак XX стагодзьдзя — 48 двароў, 251 жыхар; 1999 год — 148 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 53 двары, 142 жыхары; 2010 год — 139 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Камароўшчына (Менская вобласьць)

**Камаро́ўшчына** — вёска ў Негарэльскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 15 км ад Койданава, 48 км ад Менску, 3 км ад чыгуначнай станцыі Негарэлае.

## Гісторыя
У 1876 годзе належала шляхціцу А. І. Багдашэўскаму. У пачатку XX ст. у Койданаўскай воласьці Менскага павету, 14 двароў, 85 жыхароў. 30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Негарэльскага пасялковага савету ў Негарэльскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 33 жыхары
* 1 студзеня 2004 году — 15 двароў, 31 жыхар
* 2010 год — 27 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Каменка (Негарэльскі сельсавет)

**Ка́менка** — вёска ў Негарэльскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 13 км ад Койданава, 48 км ад Менску, 4 км ад чыгуначнай станцыі Негарэлае.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя ў Койданаўскай воласьці Менскага павету. 30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Негарэльскага пасялковага савету ў Негарэльскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1909 год — 20 двароў, 100 жыхароў; 1917 год — 21 двор, 147 жыхароў; 1999 год — 78 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 28 двароў, 61 жыхар; 2010 год — 56 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Каменка (Путчынскі сельсавет)

**Ка́менка** — вёска ў Путчынскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 9 км ад Койданава, 44 км ад Менску, 11 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя ў Койданаўскай воласьці Менскага павету, 12 двароў, 80 жыхароў.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 2 двары, 3 жыхары; 1999 год — 6 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 2 двары, 3 жыхары; 2010 год — 3 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Каменка (Станькаўскі сельсавет)

**Ка́менка** — вёска ў Станькаўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 12 км ад Койданава, 40 км ад Менску, 10 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Вядома з XVI стагодзьдзя. У 1589 г. у Станькаўскай воласьці. У пачатку XX ст. у Станькаўскай воласьці Менскага павету, 52 двары, 312 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 91 жыхар
* 1 студзеня 2004 году — 48 двароў, 104 жыхары
* 1999 год — 105 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Кавярляны

**Кавярля́ны** () — вёска ў Дзямідавіцкім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 28 км ад Койданава, 71 км ад Менску, 11 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Гісторыя
Да 1742 году — уладальнікі Крупскія. Пасьля 1742 г. — уладальнікі Арцышэўскія. Да 1772 г. — у складзе Вялікага Княства Літоўскага. З 1841 г. — уладальнікі Нелюбовічы. У пачатку XX стагодзьдзя вёска Кавярляны, 21 двор, 164 жыхары, маёнтак Кавярляны, 1 двор, 46 жыхароў. Да 1917 г. — у складзе Расейскай імпэрыі. Помнік на брацкай магіле савецкіх воінаў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 38 двароў, 68 жыхароў; 1999 год — 47 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 19 двароў, 35 жыхароў; 2010 год — 29 жыхароў

## Літаратура
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзямідавіцкі сельсавет (Койданаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Казлы (Койданаўскі раён)

**Казлы́** — вёска ў Дабрынёўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 32 км ад Койданава, 35 км ад Менску, 20 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Гісторыя
У 1924 годзе засьценак Казлы ў Самахвалавіцкай воласьці Менскага павету, 7 двароў, 41 жыхар. 28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Рубілкаўскага ў Дабрынёўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 год — 11 двароў, 24 жыхары; 1999 год — 18 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 9 двароў, 19 жыхароў; 2010 год — 17 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Старынкі (Койданаўскі раён)

**Стары́нкі** — вёска ў Бараўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 10 км ад Койданава, 48 км ад Менску, 12 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Вядома з XV стагодзьдзя. 3 1483 г. у складзе ВКЛ. 3 1588 г. цэнтар Старынкаўскай воласьці Менскага ваяводзтва. Маёнтак, сажалкі, млын, карчма. 3 1793 г. у Велікасельскай воласьці Менскага павету. У 1836 г. пабудаваны касьцёл. У 1868 г. адкрыта царкоўна-прыходзкая школа, вучыліся 30 хлопчыкаў. У 1886 г. 48 двароў, 480 жыхароў, праваслаўная царква, школа, вадзяны млын, вінакурны завод. У 1897 г. 484 жыхары. У 1909 г. вёска Старынкі, 48 двароў, 481 жыхар, маёнтак Старынкі, 1 двор, 64 жыхары. Помнікі на брацкай магіле савецкіх воінаў і партызан і землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. Да 30 кастрычніка 2009 году — цэнтар Старынкаўскага сельсавету. 30 кастрычніка 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Старынкаўскага ў Бараўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1998 — 152 двары, 201 жыхар; 1999 — 192 жыхары
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 — 156 двароў, 189 жыхароў; 2010 — 163 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бараўскі сельсавет (Койданаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Карачуны

**Карачуны́** — вёска ў Бараўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 6 км ад Койданава, 44 км ад Менску, 8 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Вядома з XVI стагодзьдзя пад назвай Карачунь. У 1588 г. уваходзіла ў Койданаўскую воласьць, належала магнатам Радзівілам, мела 36 валок зямлі. У пачатку XX ст. у Койданаўскай воласьці Менскага павету, 50 двароў, 357 жыхароў. Помнік на брацкай магіле сям’і партызана М. А. Гармазы, якая загінула ў Вялікую Айчынную вайну. 30 кастрычніка 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Старынкаўскага ў Бараўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1991 — 60 двароў, 92 жыхары; 1999 — 46 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 — 77 двароў, 41 жыхар; 2010 — 26 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бараўскі сельсавет (Койданаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Зінаіда Бандарына

**Зінаіда Аляксандраўна Бандарына** (11 кастрычніка 1909, Горадня, Расейская імпэрыя — 16 красавіка 1959, Менск, БССР, СССР) — беларуская пісьменьніца. Чалец Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1957 г.

## Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і настаўнікаў. Скончыла пачатковую школу, працавала ў саўгасе «Тарасава» на Меншчыне. У 1925—1927 гг. працавала загадчыцай дзіцячага сада ў Койданаве. Закончыла Менскі беларускі пэдтэхнікум (1927), настаўнічала ў перасяленчай беларускай школе ў сыбірскім (Краснаярскі край) пасёлку Медзякова (1927—1928). Супрацоўнічала ў гомельскай газэце «Палеская праўда» (1928—1929).

У 1933 г. скончыла літаратурна-сцэнарны факультэт Дзяржаўны інстытуту кінэматаграфіі ў Маскве. Загадвала сцэнарным аддзяленьнем у Віцебскім кінатэхнікуме (1933—1934). Пасьля заканчэньня ў 1937 г. асьпірантуры пры Акадэміі мастацтвазнаўства ў Ленінградзе працавала на кінастудыях і ў тэатрах Масквы, Архангельску ды Горкага.

Падчас ІІ-й Усясьветнай вайны знаходзілася ў шэрагах РСЧА. Узнагароджаная мэдалямі.

Працавала ў часопісе «Бярозка», на Беларускім радыё (1945—1946), Доме народнай творчасьці ў Горадні (1946—1948). У 1948—1950 гг. загадчыца філіялу музэю Янкі Купалы ў Вязынцы. Працавала ў газэтах «Зорка» ды «Літаратура і мастацтва» (1950—1956).

Пахаваная на Ўсходніх могілках у Менску.

## Творы
* Веснацвет. Вершы 1926—1929 гг. Менск. 1931.
* Ой, рана на Івана… Старонкі маленства Янкі Купалы. Аповесць. Мінск. 1956.
* Галина Ильина. Повесть. Минск. 1959.
* Лясныя госці. Апавяданні. 1960.
* Ой, рана на Івана… Аповесць аб дзіцячых і юнацкіх гадах Я. Купалы. Мінск. 1979.
* Ой, рана на Івана. Аповесць. Мінск. 1979.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
Тацьцяна Дзьмітрусёва

**Таця́на Па́ўлаўна Дзьмітрусёва** (1 студзеня 1948, Студзянец, Касьцюковіцкі раён, Магілёўская вобласьць, БССР — 28 жніўня 1998, в. Клачкі, Койданаўскі раён, Менская вобласьць, Беларусь) — беларуская пісьменьніца.

## Біяграфія
Пасьля заканчэньня БДУ (1977) працавала загадчыцай літаратурнага аддзелу газэты «Чырвоная змена», намесьнікам рэдактара газэты «Піянер Беларусі», потым газэты «Культура», рэдактарам газэты «Кнігарня». Пазьней працавала ў «Настаўніцкай газеце».

Аўтарка двух паэтычных зборнікаў «Асеннія святы» і «Зажынкі». Шэрагам сваіх нарысаў стварыла славутую галерэю творчых партрэтаў беларускіх пісьменьнікаў, мастакоў, артыстаў. У апошні час жыла ў в. Клачкі Койданаўскага раёну Менскай вобласьці. Пахаваная на вясковых могілках.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Алесь Рыбак

**Аляксандар Пятровіч Рыбак** (нарадзіўся 7 лістапада 1934, в. Макаўчыцы, Дзяржынскі нацыянальны польскі раён, БССР) — пісьменьнік. Чалец Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1973 г.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Бацькі загінулі падчас ІІ-й Усясьветнай вайны. У 1958 г. закончыў беларускае аддзяленьне філялягічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя У. І. Леніна. Працаваў у рэдакцыях радашковіцкай, дзяржынскай і бягомльскай раённых газэт (1958—1959), часопісе «Вожык», газэце «Калгасная праўда» (1959—1962), на Беларускім радыё (1962—1963), у часопісе «Бярозка» (1963—1964). 3 1966 г. да 1972 г. жыў у Маскве — працаваў старшым карэктарам у Аддзеле апублікаваньня Актаў Вярхоўнага Савету СССР, рэфэрэнтам у сакратарыяце Прэзыдыюма Вярхоўнага Савету СССР. Па сумяшчальніцтве выкладаў беларускую мову ў Літаратурным інстытуце імя М. Горкага. 3 1972 г. намесьнік адказнага сакратара праўленьня Саюзу пісьменьнікаў БССР, з 1978 г. старшы рэдактар выдавецтва «Мастацкая літаратура».

Дэбютаваў вершамі ў рэспубліканскім друку ў 1953 г.

## Творы
* Дарогі бываюць розныя. Апавяданні і гумарэскі. Мінск. 1972.
* Сёння прыедзе тата. Апавяданні. Мінск. 1976.
* Што пасееш… Аповесць, апавяданні. Мінск.1982
* Апошняя камандзіроўка. Аповесць, апавяданні. Мінск. 1985.
* Трэба было жыць. Раман. Мінск. 1990.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 7 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1934 годзе
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Яўген Тумас

**Яўген Зьмітравіч Тумас** (псэўд. *Генадзь Тумаш*, *Генадзь Тумас*; , в. Кукшавічы, Койданаўскі раён, Менская вобласьць, БССР) — пісьменьнік. Чалец Саюзу пісьменьнікаў Беларусі з 1991 году.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пасьля заканчэньня Станькаўскай сярэдняй школы працаваў у калгасе (1957—1959). Вучыўся на аддзяленьні беларускай мовы і літаратуры філялягічнага факультэту БДУ (1959—1964). Працаваў у Татаршчынскай сярэдняй школе Койданаўскага раёну (1964—1966), малодшым навуковым супрацоўнікам у Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР (1974—1976), рэдактарам на Беларускім тэлебачаньні (1970—1973), малодшым навуковым супрацоўнікам (1974—1976), загадчыкам сэктара Літаратурнага музэю Якуба Коласа (1976—1987), з 1987 году намесьнік дырэктара Бюро прапаганды мастацкай літаратуры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі. Сябра Рэспубліканскай Рады ТБМ імя Ф. Скарыны. Уваходзіў у Аргкамітэт БНФ. У 1994—2002 гг. у Беларускім унівэрсытэце культуры. Друкуецца з 1957. На беларускую мову пераклаў творы В. Каратынскага, Я. Лучыны, У. Мэя.

## Творы
* Лінкос. (Першая кніга паэта). Мінск. 1970.
* Родны бераг песняра. Да 100-годдзя з дня нараджэння народнага паэта Беларусі Якуба Коласа. Мінск. 1982.
* Лісіца з Расохі. Мінск. 2001.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Таварыства беларускай мовы
Абруб

Назву **Абру́б** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Абруб — вёска ў Пружанскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Абруб — вёска ў Абрубскім сельсавеце Глыбоцкага раёну 
** Абруб — вёска ў Псуеўскім сельсавеце Глыбоцкага раёну 

* Гарадзенская вобласьць:
** Абруб — вёска ў Шчучынскім раёне 

## Глядзіце таксама
* Обруб
Гэлена Раманоўская

**Гэле́на Лю́двікаўна Рамано́ўская** (крыпт. Мая Эр, па мужы **Шушкевіч**; 13 (26) сьнежня 1908, Менск, Расейская імпэрыя — 17 траўня 1980, Менск, БССР) — пісьменьніца. Сяброўка Саюзу пісьменьнікаў Беларусі з 1934 г. Маці дзяржаўнага дзеяча Станіслава Шушкевіча.

## Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і чыгуначніка. Скончыла ў Менску польскую школу ды Польскі пэдагогічны тэхнікум імя Bronisława Wesołowskiego (1929) і Беларускі вышэйшы пэдінстытут (1934). Была сябрам польскай сэкцыі БелАПП (з 1929). Працавала настаўніцай у польскіх школах Койданава, потым у беларускай школе ў Менску. Адначасова працавала разам з У. Кавальскім на Беларускім радыё (1932—1937), дзе двойчы на тыдзень вяліся польскія перадачы, а таксама ў менскай газэце «Оrkа». У пасьляваенныя гады працавала настаўніцай у менскіх школах. Удзельнічала ў працы 1-га зьезду польскіх пралетарскіх пісьменьнікаў у Менску (1931), як дэлегат ад польскай сэкцыі ССП БССР — у рабоце 1-га Усесаюзнага зьезду савецкіх пісьменьнікаў (1934). Тады ж была запрошана да Н. К. Крупскай і ўручыла ёй свае кнігі. Літаратурная дзейнасьць Раманоўскай была спыненая ў сувязі з арыштам яе мужа — беларускага паэта С. Шушкевіча. Пахавана на Паўночных могілках Менску.

## Творы
* Z wiosną w zawody. Mińsk. 1933.
* Pachnie ziemia. Powieść. Mińsk. 1934.
* W walce o Sowiety. Inscenizacja dla dzieci w 3-ch obrazach. Mińsk. 1934.

## Крыніцы

## Літаратура
* Кучар А. Ліса ў воўчай скуры // Літаратура і мастацтва. 30 ліпеня 1937.
* Гапава В. І. Раманоўская Гэлена. // Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік у 6 тамах. Т. 5. Мінск. 1995. С. 147.
* Грышкевіч В. М. Раманоўская Гэлена. Бібліяграфія. // Беларускія пісьменнікі. Біябібліяграфічны слоўнік у 6 тамах. Т. 5. Мінск. 1995. С. 148.

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Адэльбэрт фон Шаміса

**Адэльбэрт фон Шаміса** (францускае імя — *Люі-Шарль-Адэляід дэ Шамісо дэ Банкур*; ; ; 30 студзеня 1781, фамільны замак Банкур у Шампані, Францыя — 21 жніўня 1838, Бэрлін) — нямецкі паэт, пісьменьнік і прыродазнавец; па паходжаньні францускі арыстакрат, сям’я якога ўцякла ў Нямеччыну ад якабінскага тэрору.

У сваёй літаратурнай дзейнасьці Адэльбэрт Шаміса працягваў традыцыі Клемэнса Брэнтана і гайдэльбэрскіх рамантыкаў («Замак Банкур», «Нямецкія народныя казаньні»). Уводзіў у лірыку рэаліі штодзённага жыцьця і побытавыя дробязі («Жабрак і яго сабака», «Малітва ўдавы», «Старая прачка»). Любоўная лірыка Шаміса прадстаўлена цыклем «Каханьне і жыцьцё жанчыны» (1830), пазьней пакладзенага на музыку Робэртам Шуманам. Сапраўдную вядомасьць паэт атрымаў за казачную аповесьць «Дзівосная гісторыя Пэтэра Шлеміля» (, 1814), пасьля якой, пра што напісаў у лісьце сябру, адчуў сябе «сапраўдным нямецкім паэтам».

## Беларускія пераклады
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклалі Аляксей Зарыцкі, Уладзімер Папковіч, Лявон Баршчэўскі.
* у кн.: Закаханы вандроўнік: Паэзія нямецкага рамантызму. Мн., 1989.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шампані — Ардэнах
Катэгорыя:Нямецкія паэты і паэткі
Катэгорыя:Нямецкія літаратары
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Катэгорыя:Нямецкія батанікі
Катэгорыя:Нямецкія мовазнаўцы
Катэгорыя:Нямецкія этнографы
Катэгорыя:Нямецкія падарожнікі
Катэгорыя:Памерлі ў Бэрліне
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Клемэнс Брэнтана

**Клемэнс Брэнтана** (: 9 верасьня 1778, Эрэнбрайтштайн — 28 ліпеня 1842, Ашафэнбург) — нямецкі паэт-рамантык, навэліст і драматург, найбуйнейшы прадстаўнік гайдэльбэрскага гуртка.

Абапіраючыся на народнапесенную творчасьць, ён значным чынам удасканаліў нямецкі верш і вызначыў надалей разьвіцьцё рамантычнае паэзіі ў Нямеччыне. Яго ўплыў зазналі Гайнрых Гайнэ, Ёзэф фон Айхэндорф, Жэрар дэ Нэрваль, Гіём Апалінэр і іншыя эўрапейскія аўтары, якія стваралі адмысловыя варыяцыі на сюжэт брэнтанаўскай баляды «Лярэлей» пра райнскую прыгажуню, што вабіла юнакоў і губіла іх насуперак сваёй волі, а сама пакутвала без узаемнага каханьня.

Разам зь Людвігам Ахімам фон Арнімам выдаў трохтомны зборнік фальклёру «Чароўны рог хлопчыка» (, 1806—08), які аказаў вялікі ўплыў на працэс фармаваньня нямецкай паэзіі.

Верш Брэнтана пераклаў на беларускую мову Уладзімер Папковіч.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1778 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кобленцы
Катэгорыя:Памерлі 28 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1842 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Ашафэнбургу
Катэгорыя:Выпускнікі ўнівэрсытэту Гале-Вітэнбэрг
Катэгорыя:Выкладчыкі Марбурскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Нямецкія літаратары
Катэгорыя:Нямецкія паэты і паэткі
Катэгорыя:Нямецкія драматургі
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Фэрэнц Юхас

**Фэрэнц Юхас** (; 16 жніўня 1928 — 2 сьне́жня 2015) — вугорскі паэт.

## Біяграфія
У пэрыяд з 1934 па 1938 год скончыў чатыры клясы пачатковай сэрбскай Рымска-каталіцкай школы. У 1947-49 вучыўся на філялягічным факультэце Будапэшцкага ўнівэрсытэту.

## Творчасьць
У раньніх вершах апяваецца пра гармонію сялянскага працоўнага жыцьця. Прыкладна з пачатку 50-х гадоў узьнікаюць трагічныя матывы, у паэта нібыта пераламалася ўсьведамленьне жыцьцёвых супярэчнасьцяў, усё часьцей гучыць трывога за будучыню чалавецтва.

## Творы
* 1949 «Крылатае жарабё» *(Szárnyas csikó)* — складанка
* 1950 «Сям’я Шанты» *(A Sántha család)* — паэма
* 1950 «Мой бацька» *(Apám)* — паэма
* 1951 «Новыя вершы» *(Új versek)* — складанка
* 1954 «Сонца й зьдзекі над Месяцам» *(A Nap és a Hold elrablása)*
* 1954 «Краіна-марнатраўка» *(A tékozló ország)* — паэма
* 1955 «Улада кветак» *(A virágok hatalma)* — складанка
* 1956 «Краіна культуры» *(A tenyészet országa)*
* 1962 «Начныя бачаньні» — паэма
* 1965 «Квітнеючае дрэва сьвету» *(Virágzó világfa)* — складанка
* 1965 «Бой зь белым баранчыкам» *(Harc a fehér báránnyal)* — складанка
* 1988 «Чорны арліны кароль» *(Fekete Saskirály)* — паэма
* 1988 «Вяртаньне мерцьвякоў» *(A hazatérő halott)*
* 2007 «Сьмерць ад інтаксыкацыі» *(Halandóság-mámor)*
* 2010 «Шкілет дзяцінства» *(A gyermekkor csontváza)*

## Узнагароды
* Прэмія Баўмгартэна (1949)
* Прэмія Атылы Ёжэфа *(József Attila-díj)* (1950)
* Прэмія Кошута *(Kossuth-díj)* (1951, 1973)
* Прэмія Радонці *(Radnóti-díj)* (1971)
* Сьцяг Народнай Рэспублікі Вугоршчыны (1988)
* Галоўны прыз літаратурнага фонду мастацтваў (1991)
* Прэмія «Залаты вянок» Струскіх вечарын паэзіі (1992)
* Кніга году (1993)
* Прэмія «Мая краіна» (2001)
* Прэмія «Альфёльд» (2004)
* Прэмія «Prima Primissima» (2007)

* Ордэн за заслугі перад Рэспублікай Вугоршчына 2 ступені (1994)
* Ганаровы грамадзянін Будапэшту (2008)

## Крыніцы

Катэгорыя:Вугорскія літаратары
Катэгорыя:Вугорскія паэты
Аляксей Андраюк

**Аляксе́й Андраю́к** ( ў 1959 годзе, Берасьце) — дырэктар прыватнага ўнітарнага вытворчага прадпрыемства «Студио А-3», старшыня абласной арганізацыі грамадзкага аб’яднаньня Беларускі саюз архітэктараў, акадэмік грамадзкай арганізацыі «Беларуская акадэмія архітэктуры», дацэнт катэдры архітэктурнага праектаваньня і малюнка ў навучальнай установе «Берасьцейскі дзяржаўны тэхнічны ўнівэрсытэт», удзельнік і прызэр розных міжнародных прафэсійных конкурсаў, аўтар разьдзела па гісторыка-горадабудаўнічым аналізе Бераста ў канцэпцыі Генплана абласнога цэнтру і самавітай колькасьці праектаў і пабудоваў, вялікая частка якіх прысьвечана роднаму гораду.

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкул аб праекце «Пружаны-2003» у часопісе «Архитектура и строительство»
* Статья «Брест: Историческая реконструкция как форма движения в будущее» у часопісе «Архитектура и строительство»
* Артыкул «Постмодернизм в белорусской архитектуре» у часопісе «Архитектура и строительство»
* Артыкул у газеце «Вечерний Брест»
* Артыкул у газеце «Вечерний Брест»

Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Ньірэдзхаза

**Ньірэдзхаза** () — места на паўночным усходзе Вугоршчыны.

Катэгорыя:Гарады Вугоршчыны
Каўшова (Менская вобласьць)

**Каўшо́ва** — вёска ў Путчынскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 24 км ад Койданава, 45 км ад Менску, 26 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя маёнтак Каўшова ў Старасельскай воласьці Менскага павету, 1 двор, 90 жыхароў. Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну.

## Насельніцтва
* 2010 год — 27 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 23 двары, 35 жыхароў
* 1999 год — 43 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Путчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Клачкі (вёска, Менская вобласьць)

**Клачкі́** — вёска ў Негарэльскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 13 км ад Койданава, 50 км ад Менску, 2 км ад чыгуначнай станцыі Негарэлае.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя ў Койданаўскай воласьці Менскага павету, 41 двор, 253 жыхары. 30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Негарэльскага пасялковага савету ў Негарэльскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 143 жыхары
* 1 студзеня 2004 году — 51 двор, 147 жыхароў
* 1999 год — 145 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Негарэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Клыпаўшчына

**Клы́паўшчына** — вёска ў Койданаўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 4 км ад Койданава, 41 км ад Менску.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя ў Койданаўскай воласьці Менскага павету, 18 двароў, 112 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 77 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 38 двароў, 82 жыхары
* 1999 год — 75 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Койданаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Коскі (Менская вобласьць)

**Ко́скі** — вёска ў Станькаўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 8 км ад Койданава, 38 км ад Менску, 6 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Вядома з XVI стагодзьдзя. У 1589 г. уваходзіла ў Станькаўскую воласьць. У 1866 г. у акалотку Коскі, які ўваходзіў у Станькаўскую воласьць Менскага павету, мелася праваслаўная царква. У пачатку XX ст. засьценак Коскі ў Станькаўскай воласьці Менскага павету, 18 двароў, 106 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 28 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 19 двароў, 30 жыхароў
* 1999 год — 49 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Косьцевічы (Менская вобласьць)

**Ко́сьцевічы** — вёска ў Бараўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 6 км ад Койданава, 40 км ад Менску, 8 км ад чыгуначнай станцыі Койданава.

## Гісторыя
Вядома з XVII стагодзьдзя. У 1620 г. у маёнтку Койданава, належала Радзівілам. У вёсцы Косьцевічы 4 двары, 97 жыхароў, у фальварку Косьцевічы 3 двары, 18 жыхароў. У пачатку XIX ст. вёска Косьцевічы, 18 двароў, 107 жыхароў, фальварак Косьцевічы, 2 двары, 12 жыхароў, у Койданаўскай воласьці Менскага павету.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1996 год — 28 двароў, 58 жыхароў; 1999 год — 55 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 1 студзеня 2004 году — 24 двары, 52 жыхары; 2010 год — 57 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бараўскі сельсавет (Койданаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Клыпаўшчына (чыгуначны прыпынак)

**Клыпаўшчына** — чыгуначны прыпынак ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці Беларусі, які знаходзіцца паміж чыгуначным прыпынкам Дзяржынск ды станцыяй Негарэлае на Берасьцейскім напрамку Беларускай чыгункі, ля вёскі Клыпаўшчына.

Катэгорыя:Прыпынкі Беларускай чыгункі