open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эмілі Брантэ

**Э́мілі Джэйн Брантэ́** (; , Торнтан, Ангельшчына — , Гаўорт, Ангельшчына) — ангельская пісьменьніца і паэтка, аўтарка сусьветна вядомага рамана  «Навальнічны перавал». Лічыцца клясыкам ангельскай літаратуры.

## Жыцьцяпіс

Эмілі Джэйн Брантэ нарадзілася 30 ліпеня 1818 году ў Торнтане ля Брэдфарду, Ёркшыр, Ангельшчына, Вялікабрытанія. Яна была дачкой Патрыка Брантэ, сьвятара, і Марыі Брэнўэл, якая паходзіла з купецкага асяродзьдзя. У яе былі старэйшыя сёстры Марыя, Элізабэт, Шарлёта, малодшая сястра Эн і старэйшы брат Бранўел Брантэ.

У 1820 годзе сям’я пераехала ў вёску , так як Патрык Брантэ, бацька Эмілі, атрымаў тут месца сьвятара.

15 верасьня 1821 году памерла маці Емілі — Марыя Брантэ. Пасьля сьмерці маці тры старэйшыя дзяўчынкі былі зьмешчаныя ў школу для дзяцей-сірот беднага духавенства, якая ўяўляла сабой змрочную ўстанову, дзе маленькія выхаванкі пакутавалі ад холаду і голаду, даволі жорсткага абыходжаньня. Пасьля сьмерці ад сухотаў двух старэйшых дачок, Марыі і Элізабэт, сьвятар забраў дадому ледзь жывую Шарлёту. Пасьля сьмерці Марыі Брантэ яе родная сястра Элізабэт займалася выхаваньнем дзяцей. Менавіта яна пазьней стала правобразам Нэлі Дзін у рамане «Навальнічны перавал».

Некаторы час Эмілі Брантэ разам з Шарлётай вучылася ў дабрачыннай школе ў Кован-Брыдж.

### Творчасьць
У 1847 годзе быў выдадзены раман Эмілі Брантэ «Навальнічны перавал», які пасьля прынёс ёй славу.

### Сьмерць
У верасьні 1848 году Эмілі прастудзілася на пахаваньні брата Бранўела Брантэ й 19 сьнежня памерла ад сухотаў.

## Ушанаваньне памяці
У гонар Эмілі Брантэ названы кратар на Мэркурыі. Эмілі Брантэ намаляваная на брытанскай паштовай марцы 1980 году.

## Бібліяграфія
* Alexander, Christine and Sellars, J. (1995) *The Art of the Brontës*, Cambridge; New York: Cambridge University Press, ISBN 0-521-43248-0
* Juliet Barker (1995) *The Brontës*, London: Phoenix Press, ISBN 1-84212-587-7
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Эмілі Брантэ на сайце «ПрайдзіСвет»
* Эмілі Брантэ на сайце «Internet Archive» 
* Эмілі Брантэ на сайце «LibriVox» 

Катэгорыя:Ангельскія літаратаркі
Катэгорыя:Ангельскія паэты
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў
Катэгорыя:Жанчыны віктарыянскай эпохі
Родзевічы (Вялейскі раён)

**Ро́дзевічы** — вёска ў Беларусі, каля ўтоку ракі Сьпягліцы ў Нарачанку.  Уваходзяць у склад Нарачанскага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 16 сьнежня 1982 году вёска ўваходзіла ў склад Рускасельскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарачанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Брыгідава

**Брыгі́дава** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася вёска ў складзе гміны Хаценчыцы, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 107 чалавек
* 1921 год — 106 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Будзькі

Назву **Бу́дзькі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Будзькі — былая вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Будзькі — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Будзькаўшчына
Будзькі (Менская вобласьць)

**Будзькі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Канатопцы.  Уваходзяць у склад Хаценчыцкага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Бодзіка, пазьней Будэка або Будка (Bodico, Buddeke, Buddecke, Budke) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У міжваенны час вёскі Будзькі I і Будзькі II уваходзілі ў склад гміны Хаценчыцы Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 223 чалавекi
* 1931 год — 212 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Веркаўляны

**Веркаўля́ны** (таксама сустракаецца — *Віркаўля́ны*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час фальварак знаходзілася ў складзе гміны Хаценчыцы Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 22 чалавекі
* 1921 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Цітоў

**Цітоў** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандр Дзьмітрыевіч Цітоў — беларускі фізык
* Аляксандр Уладзімеравіч Цітоў (нар. 1986) — беларускі гандбаліст
* Аляксей Цітоў (1912—1943) — Герой Савецкага Саюзу
* Анатоль Цітоў (1947—2021) — беларускі геральдыст, сфрагіст
* Андрэй Цітоў (1905—1981) — Герой Савецкага Саюзу
* Валянцін Цітоў (1919—1951) — Герой Савецкага Саюзу
* Віктар Цітоў (1938—2020) — беларускі этнограф, гісторык, пэдагог
* Герман Цітоў (1935—2000) — савецкі касманаўт
* Іван Цітоў (1875—1949) — беларускі патолягаанатам, акадэмік
* Леанід Цітоў (нар. 1989) — беларускі гандбаліст
* Леанід Пятровіч Цітоў (1946—2025) — беларускі вучоны ў галіне імуналёгіі
* Міхаіл Цітоў (1925—2008) — Герой Сацыялістычнай Працы.
* Пётр Цітоў (1843—1894) — расейскі караблебудаўнік-самавук
* Уладзімер Цітоў (нар. 1947) — савецкі касманаўт
Інстытут парлямэнтарызму і прадпрымальніцтва

**Інстытут парлямэнтарызму і прадпрымальніцтва** (*ІПП*) — недзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова. Заснаваны ў 1993 годзе Міжнародным адукацыйным кансорцыюмам.

Знаходзіцца ў Менску на вул. Ціміразева, 65А. Рыхтуе студэнтаў 11 спэцыяльнасьцяў дзённай і завочнай формы навучаньня, у тым ліку мэнэджэраў-эканамістаў, юрыстаў і палітолягаў-юрыстаў.

У 2017 годзе паводле зьвестак афіцыйнага сайту ІПП, там навучаліся 1100 студэнтаў і працавалі 80 выкладчыкаў.

У 2024 годзе Міністэрства адукацыі не ўзгадніла план прыёму ў інстытут, што фактычна азначае забарону на набор новых студэнтаў.

У 2026 годзе аб’явіў аб спыненьні адукацыйнай дзейнасьці.

## Вядомыя выкладчыкі
* Яўген Анішчанка (1955-2021) — беларускі гісторык.
* Віктар Цітоў (нар. 1938) — беларускі этнограф, гісторык, пэдагог.
* Натальля Гардзіенка (нар. 1977) — беларускі гісторык.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт ІПП
* ІПП на map.by
* ІПП на abiturient.by
* Водгукі студэнтаў (у камэнтарох)

Катэгорыя:Інстытут парлямэнтарызму і прадпрымальніцтва
Пятрылава

Назву **Пятры́лава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць
** Пятрылава — вёска ў Вялейскім раёне
** Пятрылава — вёска ў Капыльскім раёне
Рабцы

Назву **Рабцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Ра́бцы — вёска ў Сеньненскім раёне
* Менская вобласьць:
** Рабцы́ — вёска ў Вялейскім раёне
Алег Залётнеў

**Але́г Бары́савіч Залётнеў** (8 ліпеня 1947, г. п. Сухабязводнае Ніжагародзкай вобласьці, РСФСР, СССР — 20 лістапада 2020, Менск, Беларусь) — беларускі кампазытар.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і рэпрэсаваных. Выпускнік Менскай музычнай вучэльні ім. Глінкі (аддзяленьне тэорыі музыкі). У 1974 годзе скончыў аддзяленьне кампазыцыі Беларускай кансэрваторыі (кляса Пятра Падкавырава). Ад 1979 да 1983 году працаваў загадчыкам літаратурнай часткі Дзяржаўнага тэатру музычнай камэдыі. У 1984 годзе пачаў выкладаць гукарэжысуру ў Беларускай акадэміі мастацтваў. Настаўнічаў у дзіцячых музыкальных школах у Менску, выкладаў у Інстытуце культуры. Пазьней быў спэцыяльным карэспандэнтам і намесьнікам дырэктара радыё «Культура». Памёр 20 лістапада 2020 году ад каранавірусу.

## Творчасьць
Мастацкія творы характарызуюцца лірычнай вобразнасьцю, працягваюць клясычную традыцыю ў спалучэньні з элемэнтамі неаклясыцызму і сучаснымі тэхнікамі кампазыцыі.

Балет «Кругаверць» (заснаваны на народных балядах, пастаўлены ў 1996 годзе, лібрэта Ю. Чурко). Драматычная араторыя «Лісткі календара» (на словы Максіма Танка,  1983 год). «Літургія сьвятога Іаана Златавуста» (1994 год), «Нясьвіская мэса» (заснаваная на творах кампазытараў XVIII стагодзьдзя, 1997 год). Камэрная сымфонія (1979 год), адажыё «Doloroso» (1980 год). Канцэрты для фартэпіяна (1974 год), канцэрт для голаса (1988 год), канцэрт для ўдарных інструмантаў «Credo» (1992 год), канцэрт для аргана і ўдарных (1993 год) з аркестрам. Паэма-карціна «Купальская ноч» для народнага аркестра (1982 год). «Тэатральны дывэртысмэнт» для ансамбля духавых, ударных і фартэпіяна (1992 год). Камэрна-вакальныя, камэрна-інструмэнтальныя творы; хары (у т. л. «Безнадзейнасць»), рамансы, песьні («Было ж толькі лета», словы Ўладзімера Карызны, «Песня о дружбе» словы Уладзімера Някляева, «Песня аб памяці» словы А. Вярцінскага). Аўтар музыкі больш як для 100 спэктакляў, у т. л. «Папялушка» (паводле казкі Ш. Перо, тэатр «Лялька», 1991). Сачыняў музыку для радыёпастановак. Музычная п’еса «Купальскі напеў». Мюзыкл «Валенсіянскія вар’яты» (1983, паводле Лопэ дэ Вэгі). Опэры «Адзінокі птах», «Міхал Клеафас Агінскі. Невядомы партрэт» (пастаўленая ў Маладзечанскім маладзёжным народным музычным тэатры ў 2013 годзе, лібрэта Сяргея Макарэя).

### Фільмаграфія
Кампазытар 7 фільмаў:
* «Ускоренная помощь» 2, сэрыял, 2001
* «Уносим ноги» ці «Хочу в Париж», 1995
* «Не понимаю», 1989
* «Одна ночь», тэлефільм, 1989
* «Паляванне на Апошняга Жураўля», міні-сэрыял, 1986
* «Деревья на асфальте», 1984
* «Барвовая трава», 1982

## Крыніцы

## Літаратура
* Аладава Р. М. Залётнеў Алег Барысавіч //  С. 514.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжагародзкай вобласьці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 8 ліпеня
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Катэгорыя:Беларускія кампазытары
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту культуры і мастацтваў
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Памерлі ў 2020 годзе
Катэгорыя:Памерлі 20 лістапада
Храмцова

**Храмцо́ва** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася вёска ў складзе гміны Хаценчыцы, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 82 чалавекi
* 1921 год — 88 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Белы колер

**Бе́лы ко́лер** — колер у спэктры электрамагнітнага выпраменьваньня роўнай магутнасьці на ўсіх даўжынях хваляў у бачнай частцы. Адзін з ахраматычных колераў (разам з чорным і адценьнямі шэрага).

Адытыўны сынтэз колеру, у зьвязку з асаблівасьцю зроку, дазваляе атрымліваць белы колер зьмешваньнем чырвонага, зялёнага і сіняга. Для субтрактыўнага сынтэзу колеру белы ёсьць пачатковым (фонавым) колерам. Белы колер мае найвышэйшую яскравасьць.

Разам з чырвоным колерам — адзін з нацыянальных колераў беларускага народа. 

## Крыніцы
Чырвоны колер

**Чырво́ны ко́лер** — колер зь мінімальнай частасьцю, успрыманай чалавечым вокам. Дыяпазон чырвоных колераў у спэктры часта вызначаецца даўжынямі хвалі 630—760 нанамэтраў, мяжа ўспрыманьня залежыць ад веку чалавека. 

Адзін з трох асноўных колераў у сыстэме RGB, дадатковы да яго — цыян.

Разам зь белым колерам — адзін з нацыянальных колераў беларускага народа. 

## Крыніцы
Энтані Блінкен

**Энтані Джон Блінкен** (; , Нью-Ёрк) — амэрыканскі дзяржаўны дзеяч, намесьнік дзяржаўнага сакратара ЗША ў 2015-2017 гадах. Дзяржсакратар ЗША з 2021 году.

## Жыцьцяпис
Сын Дональда Блінкена зь сям’і ўплывовага нью-ёрскага юрыста і Джудыт Блінкен, мэнэджэра танцавальнай трупы Мэрса Канінгэма. Скончыў прыватную нью-ёркскую школу Далтона. У 1970 годзе бацькі разьвяліся, і праз год яго маці выйшла замуж за польскага юрыста, які выжыў у Галакосьце, пісьменьніка Самюэля Пізара і пераехала разам з сынам у Парыж, дзе кіравала Амэрыканскім цэнтрам для студэнтаў і мастакоў. У 1984 годзе Блінкен скончыў Гарвардзкі ўнівэрсытэт, працягнуў навучаньне ў Калюмбійскім унівэрсытэце.

Сьпічрайтар прэзыдэнта Біла Клінтана.

На працягу першага тэрміну Барака Абамы у 2009—2013 гадах, займаў пасаду дарадцы па нацыянальнай бясьпецы віцэ-прэзыдента Джо Байдэна.

у 2013—2015 гадах зьяўляўся намесьнікам дарадцы па нацыянальнай бясьпецы прэзыдэнта ЗША, у 2015—2017 гадах — намесьнікам дзяржаўнага сакратаря ЗША.

У 2018 годзе заснаваў разам былой памочніцай міністра абароны ЗША па палітычных пытаньнях Мішэль Флурнуа кансалтынгавую фірму WestExec Advisors.

У лістападзе 2020 Джо Байдэн назваў яго будучым дзяржсакратаром ЗША ў сваёй камандзе.

## Асабістае жыцьцё
Жанаты на каталічцы ірляндзкага паходжаньня Эван Райан, ўнучцы былога кіраўніка Сакрэтнай службы ЗША, якая пачынала сваю кар’еру ў 1990-е гады, як намесьніца Першай лэдзі ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Палітыкі ЗША
Дзяржаўны сакратар ЗША

**Дзяржа́ўны сакрата́р ЗША** () узначальвае **[[Дзяржаўны дэпартамэнт ЗША|Дзяржаўны дэпартамэнт]]** — ведамства зьнешняй палітыкі ЗША, заснаванае ў 1789 годзе. Пост дзяржаўнага сакратара ЗША аналягічны пасадзе міністра замежных справаў у большасьці іншых дзяржаваў. Дзяржаўны сакратар зьяўляецца чацьвертай паводле парадку замяшчэньня прэзыдэнцкай улады асобай.

Кандыдатура на пост дзяржсакратара прызначаецца прэзыдэнтам і зацьвярджаецца сэнатам.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Дэпартаменту 

Катэгорыя:Міністры ЗША
Малявічы (Менская вобласьць)

**Малявічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1715 годзе згадваецца як вёска пры фальварку Дварэц у складзе маёнтку Ільля ў Менскім ваяводзтве ВКЛ. У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Ілья.

## Насельніцтва

* 1931 год — 443 чалавекі
* 1921 год — 107 чалавек

## Славутасьці

* Курганны могільнік, каменныя магілы (IX—XI стагодзьдзі), за 2,1 км на паўднёвы захад ад вёскі, на правым беразе р. Вяльля — 

## Крыніцы

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Міністар замежных справаў

**Міністар замежных справаў** — службовая асоба, якая ўзначальвае зьнешнепалітычнае ведамства дзяржавы, у рангу міністра. Зьяўляецца чальцом ўраду (кабінэту міністраў, рады міністраў і г. д.). Адна з найважнейшых пасад ва ўрадзе. Часам другая асоба ў кабінэце.

Традыцыйна пасада называецца наступным чынам — міністар замежных справаў. Аднак ёсьць і выключэньні: у ЗША гэтая пасада носіць назву дзяржаўны сакратар, у Вялікабрытаніі — міністар (дзяржаўны сакратар) па замежных справах і справах Садружнасьці. У некаторых краінах: міністар зьнешніх зносінаў, міністар зьнешніх сувязяў, міністар міжнародных спраў, міністар замежных справаў і гандлю, дзяржаўны сакратар па замежных справах і г.д. У многіх краінах Лацінскай Амэрыкі міністар замежных справаў называецца canciller (гэта значыць канцлер).

## Глядзіце таксама
* Міністар замежных справаў Беларусі

Катэгорыя:Дыпляматыя
*
Рука

**Рука́** (верхняя канцавіна, ) — парная верхняя або пярэдняя канцавіна чалавека і малпаў. Складаецца з пляча, лакця, запясця і кісьці

## Цягліцы
Цягліцы рукі складаецца зь некалькіх слаёў цягліц, прычым многія цягліцы перакінутыя праз больш чым адзін сустаў, дзякуючы чаму пры дзеяньні адной цягліцы адбываецца зьмена вугла ў некалькіх суставах.

## Чуйнікі скуры, цягліц і суставаў
Рука забясьпечана вялікай колькасьцю чуйнікаў (калі рукі «нямеюць», гэта прыкмета, што нешта не ў парадку зь імі).

## Шкоды
З прычыны асаблівай частай дзейнасьці рукі ў жыцьці чалавека, кісьць рукі зьяўляецца органам чалавека, які найбольш схільны да пашкоджаньняў.

## Глядзіце таксама
* Цягліцы чалавека
* Прыдалоньне
* Палец
* Нага

Катэгорыя:Канцавіны
Мяжа (земляробства)

**Мяжа** — пояс незааранай зямлі паміж двума палямі. Можа таксама азначаць падзел паміж двумя суседзкімі ўчасткамі.

Асабліва ў вялікай колькасьці сустракаюцца ў экстэнсыўнай сельскай гаспадарцы. З прыроднага пункту гледжаньня мяжа ўяўляе сабой важны элемент навакольнага асяроддзя. Іх прысутнасьць вызначае больш высокую біяразнастайнасьць аграцэнозаў. Зьяўляецца месцам пражываньня многіх расьлін і месцам знаходжаньня жывёл. На межах гняздуюцца некаторыя віды птушак, напрыклад, жоўтая сітаўка. Ліквідацыя меж і стварэньне монакультурных палёў прыводзяць да дэградацыі прыроднага асяродзьдзя.

Канфлікт з-за межаў складае адзін з матываў польскай культуры, напрыклад, ён згадваецца ў рамане «*[[Агнём і мячом, раман|Агнём і мячом»]]* Генрыка Сянкевіча, або ў мастацкім фільме *«Самі свае»*, рэжысэра Сыльвестра Хенцынскага.

Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Дубавое (Вялейскі раён)

**Дубаво́е** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася вёска ў складзе гміны Хаценчыцы, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 73 чалавекi
* 1921 год — 70 чалавек
* 1866 год — 101 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Аляксандар Купрын

**Аляксандар Іванавіч Купрын** (; 26 жніўня (7 верасьня) 1870, Нараўчат, Пензенская губэрня — 25 жніўня 1938, Ленінград) — рускі пісьменьнік. Прозьвішча Купрын паходзіць ад назвы рэчкі ў Тамбоўскай губэрні — Купры.

## Біяграфія
Нарадзіўся 26 жніўня (7 верасьня н.с.) 1870 году ў вёсцы Нараўчат Пензенскай губэрні ў сям’і дробнага чыноўніка, які памёр праз год пасьля нараджэньня сына. Маці (са старажытнага роду татарскіх князёў Куланчакавых) пасьля сьмерці мужа пераехала ў Маскву, дзе прайшлі дзяцінства і юнацтва будучага пісьменьніка. З шасьці гадоў хлопчык быў аддадзены ў Маскоўскі Разумоўскі пансіён (сіроцкі), адкуль выйшаў у 1880 годзе. У той жа год паступіў у Маскоўскую вайсковую гімназію, пазьней ператвораную ў Кадэцкі корпус.
Пасьля заканчэньня вучэньня працягнуў вайсковую адукацыю ў Аляксандраўскім вайсковым вучылішчы (1888—1890). Пасьля апіша сваё «вайсковае юнацтва» ў аповесьцях «На пераломе (Кадэты)» і ў рамане «Юнкера». Ужо тады марыў стаць «паэтам або раманістам».

Першым літаратурным досьведам Купрына былі вершы, якія засталіся ненадрукаванымі. Першы твор, які ўбачыў сьвет, — апавяданьне «Апошні дэбют» (1889).

Скончыўшы ў 1890 годзе скончыўшы вайсковае вучылішча, Купрын ў чыне падпаручніка быў залічаны ў пяхотны полк, які стаяў ў Падольскай губэрні. Афіцэрскае жыцьцё, якое ён вёў на працягу чатырох гадоў, дала багаты матэрыял для яго будучых твораў. У 1893—1894 у пецярбурскім часопісе «Рускае багацьце» выйшлі яго аповесьць «Упоцемку» і апавяданьні «Месяцавай ноччу» і «Дазнаньне». У 1894 Купрын выйшаў у адстаўку і пераехаў у Кіеў, ня маючы ніякай грамадзянскай прафэсіі і маючы малы жыцьцёвы досьвед. У наступныя гады шмат вандраваў па Расеі, зьмяніў мноства прафэсій, прагна назапашваў жыцьцёвыя ўражаньні, якія сталі асновай яго будучых твораў.

У 1890-я апублікаваў нарыс «Юзаўскі завод» і аповесьць «Малох», апавяданьні «Лясная глуш», «Пярэварацень», аповесьці «Алеся» і «Кэт» («Прапаршчык армейскі»).

## Адрасы ў [[Санкт-Пецярбург]]у
* 06. — 07.1893 году — прыбытковы дом П. І. Ліхачова — Неўскі праспэкт, 66;
* Другая палова 11. — Сярэдзіна 12.1901 году — гасьцініца «Пале Райяль» — Пушкінская вуліца, 20;
* Сярэдзіна 12.1901 — пачатак 02.1902 году — дом А. С. Вагенгейма — Неўскі праспэкт, 67, кв. 5;
* Пачатак — канец 02.1902 году — прыбытковы дом В. А. Беразоўскага — Праабражэнская вуліца, 34;
* Канец 02. — Канец 04.1902 году — дом І. Ф. Хрэнава — Басэйная вуліца, 35;
* Канец 04.1902 — пачатак 02.1907 году — прыбытковы дом А. В. Глазавай — Разьежджая вуліца, 7, кв. 2;
* Канец 12.1910 — пачатак 02.1911 году — кватэра Ф. Д. Бацюшкава — набярэжная ракі Фантанкі, 133;
* Сярэдзіна 12.1937 году — кватэра А. І. Катунь (вуліца Марата, 10, кв. 3);
* Канец 12.1937 — пачатак 06.1938 году — «Дом спецыялістаў» — Лясны праспэкт, 61, кв. 213

## Беларускія пераклады
* Алеся: (апавяданьне) / А. Купрын. — Вільня : «Віленскае выдавецтва» Б. А. Клецкіна, Беларускі аддзел, 1923. — 83 с.
* Выбраная проза / Іван Бунін, Аляксандр Купрын. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1992. — 586, [2] с. — (Скарбы сусветнай літаратуры).

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія літаратары
Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Ізалятар часовага ўтрыманьня

**Ізаля́тар часо́вага ўтрыма́ньня** (ІЧУ) — установа, у якой зьняволеныя ўтрымліваюцца перад накіраваньнем у турмы ў Беларусі. У Беларусі існуюць турмы, дзе зьняволеныя ўтрымліваюцца ў дасудовым парадку альбо ў адзіночным зняволеньні.

Беларускія «ізаляцыйныя цэнтры» сталі міжнародна вядомымі ў кантэксьце пратэстаў у Беларусі 2020 году пасьля прэзыдэнцкіх выбараў і сталі інструмэнтам рэпрэсіяў рэжыму Лукашэнкі: шматлікая колькасьць дэманстрантаў арыштоўвалася й зьмяшчалася ў цэнтры ізаляцыі. Меліся паведамленьні пра жорсткае абыходжаньне й катаваньні ў цэнтрах ізаляцыі. Самы вядомы цэнтар ізаляцыі — Акрэсьціна.

## Глядзіце таксама
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Турмы
Катэгорыя:Адміністрацыйнае права
Катэгорыя:Крымінальна-працэсуальнае права
Катэгорыя:Пэналёгія
Катэгорыя:Памяшканьні
Залесьсе (вёска, Вялейскі раён)

**Зале́сьсе** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, у Альковіцкай гміне, пазней у складзе гміны Ілья.

## Насельніцтва

* 1931 год — 120 чалавек
* 1921 год — 151 чалавекi

## Асобы
* Сяргей Яноўскі (1925—2010) — удзельнік беларускага патрыятычнага падпольля ў 1946—1947 гг.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Карпавічы (Менская вобласьць)

**Карпаві́чы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

У 1940—1957 гадах цэнтар Карпавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 308 чалавек
* 1921 год — 261 чалавекi
* 1866 год — 166 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Загараны (Менская вобласьць)

**Загара́ны** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1550 годзе як вёска Загор’е ў складзе маёнтку Хаценчыцы ў ВКЛ.

У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Хаценчыцы Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 104 чалавекi
* 1931 год — 108 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Пянькоўка (Менская вобласьць)

**Пянько́ўка** — хутар у Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час засьценак знаходзіўся ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводзтва, Вілейскaга павету, гміны Ілья.

## Насельніцтва
* 1921 год — 4 чалавекi
* 1931 год — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Жардэцкія

**Жардэ́цкія** (таксама сустракаецца — *Жардзе́цкія, Жардзе́цкая, ж.*) — хутар ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Хаценчыцы, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 38 чалавек
* 1921 год — 48 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Пасекі 1

**Пасе́кі 1** (таксама сустракаецца — *Пе́ршыя Па́секі*) — хутар ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час засьценак знаходзіўся ў складзе гміны Хаценчыцы Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 24 чалавекі
* 1921 год — 34 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Маскоўскі мэханізм АБСЭ

**Маско́ўскі мэхані́зм АБСЭ** — мэтад работы АБСЭ ў галіне чалавечага вымярэньня з ініцыятывы дзяржаваў-удзельніц. Улучае стварэньне місіяў экспэртаў або дакладчыкаў для работы з уставай з чалавечым вымярэньнем у пэўнай дзяржаве. Экспэрты і дакладчыкі ня могуць быць прызначэнцамі, грамадзянамі або рэзыдэнтамі адпаведнай дзяржавы ці дзяржаваў-ініцыятараў місіі.

Мэханізм можа быць запушчаны: 
* самой адпаведнай дзяржавай з уласнай ініцыятывы або на запыт іншай дзяржавай-удзельніцай (у гэтых выпадках дзяржава сама абірае экспэртаў);
* шасьцю дзяржавамі-ўдзельніцамі (у выпадку, калі адпаведная дзяржава ў адказ на зроблены запыт не сфармавала місію экспэртаў або ініцыятары лічаць, што пытаньне не было разгледжанае ў выніку накіраваньня місіі экспэртаў) — замест экспэрта ў дадзеным выпадку дзяржавы-ініцыятары прызначаюць дакладчыка. Адпаведна дзяржава мае права прызначыць судакладчыка, які разам з прызначаным ініцыятарамі дакладчыкам абірае трэцяга судакладчыка (пры рознагалосьсях трэцяга судакладчыка прызначае ўпаўнаважаны на тое Саветам міністраў орган АБСЭ), аднак не абавязаная гэтага рабіць;
* дзесяцьцю дзяржавамі-ўдзельніцамі — без папярэдніх перамоваў з адпаведнай дзяржавай, але з выкананьнем ягонага права прызначаць судакладчыка;
* Кіроўнай радай (колішні Камітэт старэйшых службовых асобаў) ці Пастаяннай радай (колішні Пастаянны камітэт).

Мэханізм уведзены Маскоўскім дакумэнтам Канфэрэнцыі па бясьпецы і супрацоўніцтве ў Эўропе ў 1991 року ў разьвіцьцё Венскага мэханізму, які прадугледжваў двухбаковы сустрэчы і абмен інфармацыяй па тэматыцы чалавечага вымярэньня.

Экспэрты абіраюцца з асаблівага сьпісу, куды іх прызначаюць дзяржавы-ўдзельнікі. Дзеля работы мэханізму патрэбныя ня меней за 45 экспэртаў. Празь недахоп экспэртаў у 2016—2017 роках мэханізм быў нядзеяздольны.

Маскоўскі мэханізм прымяняўся дзевяць разоў у дачыненьні:
* паведамленьняў пра напады на і зьверствы ў дачыненьні да бяззбройных цывільных асобаў у Харватыі ды Босьніі і Герцагавіне (1992) з ініцыятывы 13 удзельніц КБСЭ;
* Эстоніі (1992) з уласнай ініцыятывы;
* Малдовы (1993) з уласнай ініцыятывы;
* Сэрбіі і Чарнагорыі (1993) з ініцыятывы Камітэту старэйшых службовых асобаў;
* вайсковай апэрацыі НАТО ў былой Саюзнай Рэспубліцы Югаславіі (1999) з ініцыятывы Расеі;
* Туркмэністану (2002—2003) з ініцыятывы 10 удзельніц АБСЭ;
* Беларусі (2011) з ініцыятывы 14 удзельніц АБСЭ;
* Расеі (2018) з ініцыятывы 16 удзельніц АБСЭ;
* Беларусі (2020) з ініцыятывы 17 удзельніц АБСЭ.

Туркмэністан, Беларусь і Расея выказвалі крытыку ў дачыненьні прымяненьня да іх Маскоўскага мэханізму.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст Маскоўскага мэханізму

Катэгорыя:Арганізацыя бясьпекі і супрацы ў Эўропе
Катэгорыя:Правы чалавека ў Эўропе
Лукавец

**Лукаве́ц** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1550 годзе як цэнтр маёнтку ў складзе ВКЛ. У 1662 г. згадваецца ў складзе Менскага ваяводзтва ВКЛ.

У міжваенны час маёнтак знаходзілася вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 97 чалавек
* 1931 год — 95 чалавек

## Славутасьці
* Сядзіба Бароўскіх
* Касьцёл Сьвятых Пятра і Паўла ў прыстасаваным будынку, які будаваўся ў 1950-я гг як дзіцячы сад.

Лукавец. Капліца.jpg|Сядзіба Бароўскіх. Капліца
Лукавец. Лядоўня (02).jpg|Сядзіба Бароўскіх. Лядоўня
Лукавец. Лядоўня (03).jpg|Сядзіба Бароўскіх. Лядоўня


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Хаценчыцы

**Хаце́нчыцы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1550 годзе як цэнтр маёнтку з царквой у складзе ВКЛ.

Падчас Другой сусьветнай вайны, празь мясцовасьць прайшла адна з калёнаў вязьняў турмы ў Вялейцы, што эвакуіраваў НКУС на ўсход пасьля пачатку савецка-нямецкай вайны. У ваколіцах вёскі, пасьля пераходу прадваеннай граніцы, калёна ў якой было 150 ці 500 асобаў была атакаваная нямецкімі самалётамі. Пасьля сканчэньня налёту, канваіры адвялі вязьняў да бліжэйшага лесу і там растралялі. Масакру перажыла толькі адна асоба.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Арлова Гара

**Арло́ва Гара́** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавету.

Да 2002 году вёска ўваходзіла ў склад Берштаўскага сельсавету, у 2002 — 2013 гадах — у складзе Навадворскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Ленцішкі

**Ле́нцішкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Зеняпішкі. Уваходзяць у склад Астрынскага сельсавету Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Лінта або Лінда, пазьней Ленд (Linto, Lindis, Lend) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
Да 2013 году Ленцішкі былі ў складзе Навадворскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Родзевічы (Шчучынскі раён)

**Ро́дзевічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Нявішы. Уваходзяць у склад Астрынскага сельсавету Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 2013 году — у складзе Навадворскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Астрынскі сельсавет

**Астрынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная ў складзе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар савету — мястэчка Астрына.

Старшыня сельсавету дэпутатаў — Міхаіл Сьцяпанавіч Цагельнік.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Васілішкаўскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 

16 ліпеня 1954 году скасаваны Бярозаўскі сельсавет. 

З 20 студзеня 1960 году ў складзе Шчучынскага раёну. 25 лютага 1961 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Астрынскага пасялковага савету. 14 лютага 1974 году да пассавету далучаная тэрыторыя скасаванага Нарашанскага сельсавету. У 1986 годзе скасаваны хутары Крыўцы і Масяўня.

26 лютага 2013 году Астрынскі пассавет рэарганізаваны ў сельсавет. 

28 жніўня 2013 году да сельсавету далучаная тэрыторыя скасаванага Навадворскага сельсавету (41 населены пункт: вёскі Арлова Гара, Баравыя, Бераставіца, Бершты, Будоўля, Вампершчына, Вуглы, Голдзішкі, Голеўцы, Грамкі, Дамейкі, Забалоцце, Зобія, Казакі, Краснае, Кулеўцы, Куцы Лес, Ленцішкі, Ляхаўцы, Малюкоўцы, Мікулішкі, Новы Двор, Падбершты, Пілаўня, Прудзяны, Прыбыткоўшчына, Равятычы, Родзевічы, Рынкаўцы, Рыталеўшчына, Савічы, Саснабор, Смаліха, Сырні, Танявічы, Юраўка, Якубавічы, Яхнавічы і хутары Астапішкі, Квіцеўцы, Шамякі). 

26 чэрвеня 2018 году скасаваны хутары Астапішкі, Квіцеўцы, Лычкаўцы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1961 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Swift

**Swift** —  слова, якое азначае: хуткі, шпаркі; хутка, пасьпешіва; стрыж.

* SWIFT — сыстэма перадачы фінансавых зьвестак
* Swift — арбітальная абсэрваторыя
* Swift Light — плянэр, лятаючае крыло
* Swift — браўзэр для *Windows* на аснове *KHTML*
* Suzuki Swift — аўтамабіль
* Supermarine Swift — брытанскі рэактыўны зьнішчальнік
* HSV-2 Swift — хуткасны катамаран, што знаходзіўся на ўзбраеньні ВМС ЗША
* Swift — мова праграмаваньня
* Swift — былая ангельская аўтамабільная марка
* Swift S-1 — пілятаваны плянэр польскага паходжаньня 
* Swift — ангельскамоўная назва цягніка «Стрыж» кірункам Масква—Бэрлін.

## Глядзіце таксама
* Свіфт — ангельскае прозьвішча
Савецка-фінляндзкія войны

За пэрыяд з 1918 да 1944 год адбылося чатыры ўзброеныя канфлікты паміж РСФСР (потым — СССР) і Фінляндыяй:

* Першая савецка-фінская вайна (1918-1920)
* Другая савецка-фінская вайна (1921-1922)
* Савецка-фінляндзкая вайна (1939-1940)
* Савецка-фінляндзкая вайна (1941—1944)

## Глядзіце таксама
* Паўночная Інгрыя
* Паўночнакарэльская дзяржава

*
Смаліха

**Смалі́ха** (таксама сустракаецца — *Смо́ліха*) — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавету.

Да 2013 году — у складзе Навадворскага сельсавету.

## Вядомыя асобы
* Чэслаў Шмігіра (нар. 1949) — беларускі палітык.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Астапішкі

**Астапішкі** — былы хутар у Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіў у склад Астрынскага сельсавету.

Да 2013 году — у складзе Навадворскага сельсавету.

Ліквідаваны ў 2018 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Шчучынскага раёну
Вялікія Бярозаўцы

**Вялі́кія Бяро́заўцы** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавету.

У 1940—1954 гадах цэнтар Бярозаўскага сельсаветау. У 1954—1961 гадах у складзе Астрынскага сельсавету (з 25 лютага 1961 г. Астрынскі пассавет). 20 красавіка 1961 году вёска перададзена з Астрынскага пассавету ў Лычкавіцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2009 — 84 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Бярозаўскі сельсавет (Васілішкаўскі раён)

**Бяро́заўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Васілішкаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Вялікія Бярозаўцы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Васілішкаўскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Астрынскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Васілішкаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Кульбачына

**Кульба́чына** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавету.

## Славутасьці
Гарадзішча Кульбачына X—XIII стагодзьдзяў знаходзіцца за 800 м на захад ад вёскі, на схіле спусьцістага берагу ракі Астрынка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Тынісхідзі

**Тынісхідзі** () — вёска ва Ўсходняй Грузіі, у Гарыйскім муніцыпалітэце Шыда Картлійскага краю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Гарыйскага муніцыпалітэту
Сяргей Сівец

**Сярге́й Міха́йлавіч Сіве́ц** ( 11 верасьня 1973 г.) — беларускі юрыст і дзяржаўны дзеяч, член Савету Рэспублікі Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Менску.

У 1995 г. з адзнакай скончыў юрыдычны факультэт Беларускага дзяржаўнага унівэрсытэту, пасьля чаго таксама асьпірантуру, дактарантуру таго ж факультэту. Атрымаў тытул кандыдата юрыдычных навук.

Ад 1998 г. працаваў выкладчыкам права і займаў шэраг пасадаў у БДУ, у тым ліку пасаду намесьніка дырэктара — кіраўніка Інстытуту прававых дасьледаваньняў Нацыянальнага цэнтру заканадаўства і прававых дасьледаваньняў Рэспублікі Беларусь.

У сьнежні 2019 г. увайшоў у склад Савету Рэспублікі Нацыянальнага Сходу Рэспублікі Беларусь ад Менску, заняў пасаду старшыні Пастаяннай камісіі па заканадаўстве і дзяржаўным будаўніцтве. 6 траўня 2022 году атрымаў мэдаль «За працоўныя заслугі», які ўручыў кіраўнік Адміністрацыі прэзыдэнта Беларусі Ігар Сергяенка.

## Дзейнасьць падчас выбарчай кампаніі 2020 году
Падчас кампаніі па выбарах Прэзыдэнта Беларусі ў 2020 г. і масавых пратэстаў, што пачаліся пасьля выбараў, С. Сівец адзначыўся шэрагам заяваў і ініцыятываў, якія атрымалі розгалас у СМІ. У прыватнасьці, ён крытыкаваў масавыя акцыі падчас перадвыбарчай кампаніі і абвінавачваў удзельнікаў пратэстаў у несамастойнасьці.

У канцы верасьня 2020 г. Сівец унёс прапанову па зьменах у Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэньнях, якія прадугледжвалі фактычную забарону Бел-чырвона-белага сьцяга.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка на сайце Савета Рэспублікі 
* Біяграфія на сайце Юрыдычнага факультэту БДУ 

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га скліканьня
Катэгорыя:Кандыдаты юрыдычных навук
Бэдфардшыр

**Бэдфардшыр** () — графства Ангельшчыны. Насельніцтва —  чалавек (2019), плошча —  км².

## Крыніцы
Бэркшыр

**Бэркшыр** () — графства Ангельшчыны. Насельніцтва —  чалавек (2019), плошча —  км².

## Гаспадарка
На 2024 год у Ньюбэры месьцілася галаўная сядзіба сотавага апэратара «Вадафон».

## Крыніцы
Слабада (Азярыцкаслабадзкі сельсавет)

**Слабада́**, **Азяры́цкая Слабада́** — вёска Беларусі, на рацэ Плісе. Уваходзіць у склад Азярыцкаслабадзкога сельсавету Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці.

## Рэлігія

У вёсцы дзее Сьвята-Пакроўская царква.

## Крыніцы

Катэгорыя:Азярыцкаслабадзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
Ратлэнд

**Ратлэнд** (,  ) — графства Ангельшчыны. Плошча —  км². Адміністрацыйны цэнтар і найбуйнейшае места — Оўкем. Да 1974 і пасьля 1997 году — самастойнае графства.

## Насельніцтва
Насельніцтва на 2019 год — 39697 чалавек.

## Крыніцы
Заходні Мідлэндс

**Ўэст-Мідлэндз** () — графства Ангельшчыны. Насельніцтва —  чалавек (2019), плошча —  км².

## Крыніцы
Віктар Лісковіч

**Ві́ктар Андрэ́евіч Ліско́віч** (,  4 верасьня 1960 г. у Кобрыні) — беларускі лекар-гінэколяг, член Савета Рэспублікі НС Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія

Скончыў Гарадзенскі дзяржаўны мэдыцынскі інстытут (1983) і Акадэмію кіраваньня пры Прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь. Кандыдат мэдычных навук. Аўтар больш за 350 навуковых працаў і публікацыяў, мае 4 патэнта на вынаходніцтва.

Працаваў лекарам акушэрам-гінэколягам у раённых шпіталях у Берасьці і Астраўцы, галоўным лекарам Гарадзенскага абласнога клінічнага пэрынатальнага цэнтру.

З 2012 па 2016 гг. зьяўляўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь пятага скліканьня. Таксама быў дэпутатам Гарадзенскага абласнога Савета дэпутатаў 28-га скліканьня. З 2014 г. працаваў намесьнікам старшыні Гарадзенскага абласнога выканаўчага камітэту.

У 2019 г. стаў сябрам Савета Рэспублікі ад Гарадзенскай вобласьці. Старшыня Пастаяннай камісіі па адукацыі, навуцы, культуры і сацыяльным разьвіцьці

## Выказваньні падчас пратэстаў 2020 году

Падчас масавых пратэстаў пасьля выбараў Прэзыдэнта Беларусі ў 2020 г. Віктар Лісковіч публічна падтрымаў гвалтоўныя дзеяньні сілавікоў, у выніку якіх некалькі чалавек загінулі, а шматлікія затрыманыя сталі ахвярамі катаваньняў. Лісковіч выказваў меркаваньне аб неабходнасьці прыняцьця «больш жорсткіх» мераў у дачыненьні да пратэстоўцаў, абвінаваціў удзельнікаў страйкаў у нанясеньні шкоды дзяржаве, а арганізатараў пратэстаў — у атрыманьні матэрыяльнага ўзнагароджаньня ад неназванага боку.

## Сям’я
Жанаты, мае дзьвюх дачок.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка на сайце Савета Рэспублікі

Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га скліканьня
Катэгорыя:Выпускнікі Гарадзенскага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га скліканьня
Стаўраўцы

**Ста́ўраўцы** (таксама сустракаецца — *Стаўро́ўцы*) — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 — 32 жыхары
* 2009 — 20 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Барыс Плотнікаў

**Бары́с Рыго́равіч Пло́тнікаў** (, Няўянск, Сьвярдлоўская вобласьць — , Масква) — савецкі і расейскі актор тэатру і кіно. Народны артыст Расейскай Фэдэрацыі (1998).

## Жыцьцяпіс
Скончыў школу № 57 у горадзе Новаўральску. Скончыў Сьвярдлоўскую тэатральную вучэльню (1970, курс Ю. Жыгульскага) і філялягічны факультэт Уральскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1983).

З 1970 па 1978 год у Сьвярдлоўскім тэатры юнага гледача. З 1978 году на сцэне Маскоўскага тэатру сатыры. З 1988 году працаваў у Цэнтральным акадэмічным тэатры Савецкай Арміі, з 2002 году — у трупе МХТ імя А. П. Чэхава.

У кіно дэбютаваў у 1976 годзе ў фільме «Узыходжаньне», які прынёс яму ўсесаюзную вядомасьць. Таксама вядомы па ролі доктара Бармэнталя ў тэлефільме «Сабачае сэрца» і ролі Беларэцкага ў фільме «Дзікае паляваньне караля Стаха».

Аўтар кнігі «Моя надежда, мука и награда…».

Памёр ад пнэўманіі, выкліканай каранавіруснай інфэкцыяй. Апошні тыдзень знаходзіўся на апараце ШВЛ.

## Фільмаграфія
* 1976 — Узыходжаньне, *Сотнікаў*
* 1978 — Напярэдадні прэм’еры, *Лагуцін*
* 1978 — Емяльян Пугачоў, *іканапісец*
* 1980 — Дзікае паляваньне караля Стаха, *Андрэй Беларэцкі*
* 1987 — Халоднае лета пяцьдзесят трэцяга…, *сын Старабагатава*
* 1988 — Сабачае сэрца, *доктар Бармэнталь*

## Цікавыя факты
* Сотнікава агучваў у фільме не ён сам, а вядомы актор Аляксандар Дзям’яненка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Барыс Плотнікаў на сайце ММТ мм. А. П. Чэхава
* Барыс Плотнікаў на сайце тэатра «Et Cetera»
* Барыс Плотнікаў на сайце ДІТІСа

Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Катэгорыя:Народныя артысты Расейскай Фэдэрацыі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Расейскай Фэдэрацыі
Пётар Бурэц

**Пётар Бурэ́ц** (прыблізна 1860, вёска Асінаўка, Дзісенскі павет, Глыбоцкі раён — прыблізна 1940, Асінаўка) — знакаміты дудар.

## Жыцьцяпіс
Дудар з Глыбоччыны інфармацыю пра якога выявіў музыкант і дасьледчык Зьміцер Сасноўскі, падчас эспэдыцыі 2007 году. Інфарматарамі сталі жыхары вёскі Асінаўка — Мікола Караткевіч (1932 г.н., вучань Пятра Бурца), жонка Міколы Караткевіча — Эмілія Караткевіч 1924 г.н. і Васіль Радзюш (цымбаліст віртуоз зь вёскі Івесь, Глыбоцкага раёну 1928 г.н.).

Па словах інфарматараў Пётар Бурэц быў культурнай знакамітасьцю ўсёй ваколіцы. Граў на дудзе зь вялікім мехам. Падчас граньня сьпяваў прыпеўкі. Меў прыгожы голас. Слухаць дудара прыходзілі цэлымі вёскамі. Пётар Бурэц ладзіў канцэрты каля сваёй хаты. Паслухаць дудара прыходзілі, між іншым, польскія жаўнеры з пагранічнай заставы (стражніцы). Польская стражніца была ў Асінаўцы — *KOP “Osinówka”* і існавала з 1925 да 1939 году.

Вядомае месца пахаваньня Пятра Бурца. Гэта мясцовыя могілкі ў вёсцы Асінаўка. Дудар пахаваны ў адной магіле з жонкай Паўлінай. Гады нараджэньня і сьмерці не ўказаныя.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія дудары
Сайран (станцыя мэтро)

**«Сайран»** () — станцыя Алмацінскага мэтрапалітэну, якая разьмешчана на першай лініі паміж станцыямі «Алатаў» і «Масква». Адкрыцьцё станцыі адбылося 18 красавіка 2015 году ў складзе другага пускавога ўчастка Алмацінскага мэтрапалітэну «Алатаў» — «Масква»

Катэгорыя:Алмацінскі мэтрапалітэн
Масква (станцыя мэтро)

**«Масква»** () — станцыя Алмацінскага мэтрапалітэну. Зьяўляецца канцавой на першай лініі, за станцыяй «Сайран». Адкрыцьцё станцыі адбылося 18 красавіка 2015 году ў складзе другага пускавога ўчастка Алмацінскага мэтрапалітэну «Алатаў» — «Масква»

Катэгорыя:Алмацінскі мэтрапалітэн
Валеры Жыскар д’Эстэн

**Валеры́ Рэнэ́ Мары́ Жыска́р д’Эстэ́н** (; , Кобленц, Нямеччына — , Атон, Францыя) — дзяржаўны і палітычны дзеяч Францыі. 20-ты Прэзыдэнт Францускай Рэспублікі (1974—1981).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Політэхнічны інстытут і Нацыянальны інстытут адміністрацыйных кадраў у Парыжы. У 1956—76 і 1984—89 гадах — сябра Нацыянальнага сходу. У 1962—66 і 1969—74 гадах — міністар эканомікі і фінансаў Францыі.

У 1974—81 гадах — Прэзыдэнт Францыі. У зьнешняй палітыцы выступаў за інтэграцыю Францыі ў Эўрапейскую супольнасьць, падтрымліваў добрыя сувязі з ЗША і СССР. Ва ўнутранай палітыцы імкнуўся зьнізіць узровень беспрацоўя і інфляцыі, кіраваў праграмай мірнага выкарыстаньня атамнай энэргіі. Усталяваў цесныя стасункі з тагачасным канцлерам Нямеччыны Гельмутам Шмітам, і разам яны заклалі асновы адзінай валюты эўра, усталяваўшы Эўрапейскую валютную сыстэму.

Сузаснавальнік і ў 1966—73 гадах — старшыня партыі Нацыянальная фэдэрацыя незалежных рэспубліканцаў. У 1977 годзе заснаваў і з 1988 году ўзначаліў Саюз за францускую дэмакратыю.

Пасьля паразы на прэзыдэнцкіх выбарах у 1981 годзе Валеры Жыскар дʼЭстэн заставаўся актыўным палітыкам, быў дэпутатам і кіраўніком рэгіянальнай рады. З 1989 да 1993 ён быў сябрам Эўрапейскага парлямэнту. Завяршыў сваю палітычную карʼеру Валеры Жыскар дʼЭстэн у 2004 годзе.

Аўтар успамінаў «Улада і жыцьцё» (т. 1—2, 1988—91).

Памёр 2 сьнежня 2020 году ад ускладненьняў, выкліканых COVID-19.

## Крыніцы

## Літаратура
* Жыскар д’Эстэн // 

Катэгорыя:Прэзыдэнты Францыі
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Лойбішка

**Ло́йбішка** (таксама сустракаецца — *Ло́йбішкі, мн.*) — хутар у Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Астрынскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1663 г. згадваецца ў складзе Лідзкага павету ВКЛ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Касьцёл сьвятога Язафата Кунцэвіча (Расоны)

**Касьцёл сьвято́га Язафа́та Кунцэ́віча** — мураваны каталіцкі храм у мястэчку Расонах Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца на вуліцы Савецкай, 28.

## Мінуўшчына
Будаўніцтва касьцёлу распачалося ў 2005 року. 18 верасьня 2010 року біскуп віцебскі Уладзіслаў Блін на ўрачыстай сьвятой імшы асьвяціў касьцёл у гонар уніяцкага полацкага архібіскупа Язафата Кунцэвіча (1580—1623), кананізаванага каталіцкай царквой.

## Архітэктура
У абліччы храма прысутнічаюць элемэнты готыкі. У адну зь сьценаў умураваны фрагмэнт колішняга касьцёлу ў вёсцы Гарбачэва, які пры савецкай уладзе быў разбураны, а вежу ўпрыгожвае крыж зь яго ж.

Муры расьпісаныя сюжэтамі, якія ўзыходзяць да творчасьці італьянскага мастака Джота ды Бандонэ. Аўтарам фрэсак зьяўляецца маляр Уладзімер Кандрусевіч.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Касьцёлы Расонскага раёну
Катэгорыя:Касьцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Расоны
Катэгорыя:2010 год у Беларусі