open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дойліды (гурт)

«**До́йліды**» () — беларускі вакальна-інструмэнтальны ансамбль зь Менску, заснаваны ў 1968 року.

## Мінуўшчына
Гурт створаны ў Беларускім політэхнічным інстытуце.

У 1968 року «Дойліды» як прадстаўнікі СКБ заводу імя С. Арджанікідзэ занялі другое месца на Першым фэстывалі біт-ансамбляў Менску.

У 1970 року сталі ляўрэатамі Ўсесаюзнага конкурсу «» і цягам трох гадоў гастралявалі па СССР.

У 2004 року «Дойліды» сабраліся зноў. У 2006 выступілі на фэсьце «Beatles — назаўжды!»

## Удзельнікі
* Уладзімер Акуліч
* Сямён Гафштэйн
* Юры Давыдаў
* Мурат Смольскі (бас-гітара)
* Рыгор Харык

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
Катэгорыя:Савецкія рок-гурты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1988 годзе
Катэгорыя:Гурты Менску
The Superbullz

**The Superbullz** — беларускі рок-гурт, утвораны ў студзені 2016 году ў Менску. Вакалістам і лідэрам гурту зьяўляецца Алесь-Францішак Мышкевіч, былы басіст "Трубяцкога" і "J:МОРС", таксама выступаў з Лявонам Вольскім у Крамбамбуле і ў ягоных сольных праектах. Склад The Superbullz дапаўняюць музыкі, вядомыя сваімі выступамі ў Крамбамбуле і J:МОРС, а таксама раней супрацоўнічалі ў джазавым праекце Мышкевіча Chiefs Band. Гурт называе сябе "пераважна беларускамоўным", хоць выконвае таксама песьні на расейскай ды ангельскай мовах.

Першапачаткова гурт называўся "The Superboys", але была пераназваная з-за таго, што ў Расеі ўжо дзейнічае аднайменная група. Першапачаткова музыкі плянавалі выконваць пераважна кавэры былых савецкіх гітоў у стылі панк-року, але пазьней засяродзіліся на стварэньні ўласных песень.

У лістападзе 2016 году гурт выступіў у беларускіх адборачных матчах на конкурс песьні Эўрабачаньне-2017 зь песьняй "Adstupisia!/Get Back!", аднак, выбыў ужо ў паўфінале. 18 траўня 2017 году The Superbullz прадставілі свой дэбютны альбом "Hardcore Zachodniaha Paleśsia", у які ўвайшлі 12 аўтарскіх песень гурту, у тым ліку ўсе выпушчаныя раней як самотнікі. У чэрвені 2017 году кліп на песьню "Maci" быў абраны беларускамоўным відэакліпам месяцу чытачамі парталу Tuzin.fm.

## Склад

* Алесь-Францішак Мышкевіч — сьпеў (ад 2016)
* Павал Трыпут — гітара (ад 2016)
* Валер Дасюкевіч — бас-гітара (ад 2016)
* Павал Мамонаў — бубны (ад 2016)
* Андрэй Якубчык — труба (ад 2016)
* Раман Джазукевіч — трамбон (ад 2016)
Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2016 годзе
Уладзімер Бруй

**Уладзі́мер Дзьмі́трыевіч Бруй** ( 8 жніўня 1948, Гарадзея, Нясьвіскі раён Баранавіцкай вобласьці БССР) — беларускі пісьменьнік, перакладнік.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут замежных моваў (1971) па спэцыяльнасьці перакладчык ангельскай і францускай моваў.

У 1974—2003 працаваў настаўнікам ангельскай і францускай моваў у Карцэвіцкай сярэдняй школе Нясьвіскага раёну. У 2003—2007 — перакладнік у кампаніі «Совинтервод» (Расея). У 2008—2009, з 2010 — перакладнік на Гарадзейскім цукровым камбінаце.

З 2007 року на пэнсіі. З 2011 — кіраўнік Менскай абласной філіі хрысьціянскага літаратурнага аб’яднаньня «Ласка Божая» («»).

## Творчасьць
Публікавацца пачаў у пэрыёдыках: «Нясьвіскіх навінах», «Настаўніцкай газэце», хрысьціянскім часопісе «Благодать».

## Бібліяграфія
* «Нябесны банк: аповеды з жыцьця» (2015)
* «Трэцяя Бярэзіна: аповеды з жыцьця» (2016)
* «Две жизни — одна судьба: роман» (, 2017)
* «Приключения сирийца в СССР : роман в новеллах» (, 2018, пад псэўданімам *Игнась Адамский*)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на бачыне Саюзу беларускіх пісьменьнікаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзеі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Гасьцілава

**Гасьці́лава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Вяльлі. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Імя Гастыла або Гастэль (Gastila, Gostilo, Gastel) можа мець як славянскае, так і германскае (гоцкае) паходжаньне.
Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, фармант -гаст- (германскія імёны Gasto, Gasticho, Gastald) паходзіць ад гоцкага і германскага gasts 'госьць, вандроўнік'.

## Гісторыя
У XIX ст. Гасьцілава ўваходзіла ў склад Вялейскага павету Віленскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асіпавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Чайчыц

**Чайчыц** () — прозьвішча, вядомае на тэрыторыі цяперашніх Беларусі і Польшчы з 1389 году.

Прозьвішча паходзіць ад слова «чайка» і распаўсюджанае сярод жыхароў вёскі Зьдзітава Бярозаўскага раёна Берасьцейскае вобласьці.

Прымяняльна да ўсходняй Польшчы прозьвішча згадваецца ў гістарычных крыніцах, што тычацца тэрыторыі сёньняшняга Люблінскага ваяводзтва і мястэчак Красныстаў у 1588 г. і Грабавец у 1589 г.

## Носьбіты
* Аляксей Чайчыц — беларуская фотамадэль
* Віктар Чайчыц — беларускі юрыст і дэпутат Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі
* Вольга Чайчыц — беларуская журналістка

## Глядзіце таксама
* Чайчыцы — пасёлак у Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Капішча

**Капішча** — старажытнаславянскае слова, якім пазначаецца прастора паганскага храму, разьмешчаная за алтаром, і прызначаная для ўсталяваньня капей (статуй, якія сымбалізуюць багоў) або іншых сакральных прадметаў.

У клясычны пэрыяд капішча аддзялялася ад трэбішча (пляцоўкі перад алтаром) сакральнай заслонай (у Арконскім храме гэта былі цяжкія дывановыя фіранкі, у сучасным храме Ясукуні — лёгкая рассоўная сьценка). Аднак, як паказалі раскопкі на гары Багіт, заслона ўсталёўвалася не ўсюды. Пасьля пачатку ганеньняў на язычнікаў у славян заслону выкарыстоўвалі рэдка.

У храмах антычнай Грэцыі і Рыму, а таксама ў этрускай традыцыі капішча замяняецца цэламі — адмыслова пабудаванымі крытымі памяшканьнямі.

У капішча мае доступ толькі жрэц і яго памочнікі.

Калі алтар сумяшчаецца з ахвярнікам (так было ў антычным сьвеце і ў некаторых сэмітаў), ён разьмяшчаецца пад адкрытым небам, інакш ён можа знаходзіцца пад агульнай дахам з капішчам («закрытыя» храмы Скандынавіі).

У аўраамічных рэлігіях капішчу адпавядаюць «сьвятая сьвятых» (юдаізм), «алтар» (праваслаўе), «прэсьвітэрый» (каталіцызм).

## Літаратура
* БЭ ў 18 тамах., Т.8. Мн., 1999, С.27-28
* *Диба Юрій*. Корсунські «капища» Володимира Святославовича

Катэгорыя:Месцы пакланеньня
Катэгорыя:Славянская міталёгія
Катэгорыя:Паганства
Капішча (неадназначнасьць)

Назву **Капішча** маюць:

* Капішча — прастора паганскага храму
* Капішча — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці Беларусі

## Глядзіце таксама
* Копішча
Байкот выбараў

**Байко́т вы́бараў** — адмова ад галасаваньня на выбарах з боку выбарцаў.

Падобная форма байкоту можа служыць формай палітычнага пратэсту ў выпадках, калі: выбары фальсыфікуюцца; выбарчая сыстэма аддае перавагу пэўнаму кандыдату; орган, які прызначае выбары, нелегітымны; кандыдаты на выбарах вельмі непапулярныя. Там, дзе галасаваньне абавязковае, байкот можа лічыцца дзеяньнем грамадзянскага непадпарадкаваньня; у такім разе байкот можа выражацца ўкіданьнем пустых блянкаў ці галасаваньнем «супраць усіх». Удзельнікамі байкоту могуць быць выбарцы, якія належаць да пэўнага рэгіёну, этнасу, зьяўляцца прыхільнікамі пэўнай палітычнай партыі альбо кандыдата.

На рэфэрэндумах байкот можа зьяўляцца тактыкай галасаваньня супраць вынесенай прапановы: калі для прыняцьця рашэньня патрэбная мінімальная яўка, байкот можа прывесьці да прызнаньня вынікаў рэфэрэндуму нядзейнымі.

Байкатаваньне на ўсеагульных выбарах можа адбывацца з мэтаю дабіцца прызнаньня вынікаў выбараў нелегітымнымі староньнімі назіральнікамі, напрыклад, замежнымі дзяржавамі. Аднак такая тактыка можа стацца і катастрафічнай для байкатуючай стараны. Рэдка калі няўдзел у выбарах прыводзіць да іхняга ануляваньня; часьцей удзельнікі байкоту пазбаўляюцца магчымасьці трапіць ва ўладу.

## Асноўныя прыклады байкотаў

## Вынікі
Прааналізаваўшы гібрыдныя рэжымы ў пэрыяд між 1981—2006 рокамі, палітоляг Ен О. Сьміт прыйшоў да высновы, што байкот выбараў апазыцыяй можа пабольшыць шанцу на паразу правячай партыі на будучых выбарах. Грэгары Ўікс зазначыў, што байкот апазыцыяй выбараў дапамог пратрымацца некаторым аўтарытарным рэжымам у Лацінскай Амэрыцы. Гэйл Батарф і Дуглас Даян тлумачаць, што байкатаваньні апазыцыяй пры аўтарытарызьме прыводзяць да розных вынікаў, ад зьмены рэжыму да ягонага ўзмацненьня.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Выбары
Заспорня

**Заспо́рня** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асіпавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Буйлі

**Бу́йлі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вязынскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1866 годзе вёска ў складзе Вялейскага павету Расейскай імпэрыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 151 чалавек.
* 1931 год — 145 чалавек.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Вязынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Кухеннае начыньне

**Кухе́ннае начы́ньне** — ручныя, як правіла, невялікія прылады і посуд, якія выкарыстоўваюцца на кухні дзеля гатаваньня, падачы і ўжываньня ежы ці пітва. Кухенныя рэчы таксама могуць быць выкарыстаныя дзеля захоўваньня ежы да або пасьля гатаваньня. Да начыньня адносяць варачны посуд, як то рондалі і патэльні, прызначаныя дзеля гатаваньня на пліце або варачнай панэлі. Спэцыялізаванае начыньне ставіцца ў духоўку, дзеля выпяканьня. Выбар матэрыялу да кухеннага начыньня робіць істотны ўплыў на прадукцыйнасьць і кошт выраба, асабліва з пункта гледжаньня цеплаправоднасьці ды іншых фактараў. Некаторыя матэрыялы таксама патрабуюць адмысловай папярэдняй падрыхтоўкі паверхні, перш чым іх можна скарыстаць дзеля прыгатаваньня ежы.

## Крыніцы
Чапяла

**Чапяла́** (ад *чапаць*) — кухеннае начыньне для трыманьня гарачае патэльні. Уяўляе зь сябе гак з драўляным дзяржальнам.

Да распаўсюджаньня кухенных плітаў, калі ежу гатавалі ў печах, патэльні рабілі бяз тронкаў. Чапяла служыла для здыманьня патэльні з вагню альбо зь печы.

Другi сэнс слова чапяла: дрэнная бесталковая жанчына, гучыць як абраза.

Катэгорыя:Кухенныя прылады
TikTok

«**ТыкТок**» () — сэрвіс для стварэньня і прагляду кароткіх відэа, што належыць пэкінскай кампаніі «ByteDance». Пачаў працаваць летам 2018 году. Хутка стаў галоўнай відэаплятформай кароткіх ролікаў у Кітаі і робіцца ўсё больш папулярнай у іншых краінах, стаўшы прыладай, якая часьцей за ўсё спамоўваецца і павялічвае сваіх карыстальнікаў.

У Кітаі вядомая як «Доўінь» (). «TikTok» і «Доўінь» зьяўляюцца па сутнасьці аднолькавай прыладай, але працуюць на розных сэрвэрах згодна зь дзейным кітайскім заканадаўствам і цэнзурнымі абмежаваньнямі. Прадстаўніцтва «TikTok» знаходзіцца ў Лос-Анджэлесе, Нью-Ёрку, Лёндане, Парыжы, Бэрліне, Дубае, Мумбаі, Джакарце, Сэуле і Токіё.

У Кітаі, дзе прылада найбольш папулярная, 60% яе карыстальнікаў маюць узрост 25-44 гады, а за межамі Кітаю 43% карыстальнікаў старэйшыя за 24 гады.

## Забарона ў ЗША
Напрыканцы ліпеня 2020 году прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп заявіў аб забароне кітайскай праграмы сацсеткі TikTok на тэрыторыі краіны. Дональд Трамп паабяцаў падпісаць дакумэнты 1 жніўня. Прэзыдэнт таксама не падтрымаў ідэю аб набыцьці TikTok амэрыканскай кампаніяй. Паводле зьвестак газэты The New York Times, купляй кітайскай праграмы цікавілася кампанія Microsoft. Вашынгтон лічаць, што зь ейнай дапамогай кітайскія ўлады зьбіраюць інфармацыю пра амэрыканскіх грамадзянаў. Аўдыторыя TikTok ў ЗША складае 80 мільёнаў чалавек штомесяц.

## Беларусь
На пачатку 2023 году «Тыкток» стаў найбольш шырока карыстанай сацыяльнай сеткай у Беларусі з 4,27 млн наведнікаў, лік якіх за год вырас на 39 % (+1,2 млн).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* В США проверят сделку с участием «TikTok» на предмет угрозы безопасности

Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне 2016 году
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для iOS
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Android
Катэгорыя:TikTok
Нясьцёркі

Назву **Нясьцёркі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Нясьцёркі — вёска ў Вязынскім сельсавеце Вялейскага раёну
** Нясьцёркі — вёска ў Крывасельскім сельсавеце Вялейскага раёну

## Глядзіце таксама
* Нясьцеркі
Лявон Грышук

**Ляво́н Грышу́к** (2 траўня 1951, в. Глінкі Узьдзенскага раёну Менскай вобласьці, БССР — 2 жніўня 2020, Менск, Беларусь) — беларускі маляр, ліквідатар аварыі на Чарнобыльскай АЭС.

## Жыцьцяпіс
Навучаўся ў дзіцячай мастацкай студыі С. Каткова (1957—1963), Рэспубліканскай школе па выяўленчым мастацтве №1 (1960—1963). Скончыў Менскую мастацкую вучэльню імя А. Глебава (1976).

Служыў у савецкім войску. У 1986 року як вайсковаабавязаны браў удзел у ліквідацыі наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС. Узнагароджаны Ганаровай граматай і мэдалём за працу на даху рэактара. Атрымаў інваліднасьць III групы.

У 1995 року стаў вернікам пратэстанцкай царквы «Ласка Божая». Апошнія гады зьяўляўся парафіянінам менскай царквы «Ян Прадвесьнік».

У ліпені 2020 року захварэў на каранавірусную інфэкцыю. Быў падключаны да апарату штучнай вэнтыляцыі лёгкіх, апошнія дні — у штучнай коме. Памёр 2 жніўня, пахаваны 4 жніўня на Чыжоўскіх могілках Менску.

## Творчасьць
Удзельнічаў у мастацкіх выставах з 1990 року. Сябра Беларускага саюзу мастакоў з 2005 року.

Працаваў у галіне станковага жывапісу і графікі. Выстаўляўся ў Беларусі, Нямеччыне, Польшчы, Расеі. Творы захоўваюцца ў прыватных зборах у Беларусі, ЗША, Ізраілі, Ірляндыі, Нямеччыны, Польшчы, дзяржаваў СНД.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мастацкая суполка «Пагоня»

Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў
Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай катастрофы
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўзьдзенскім раёне
Катэгорыя:Беларускія пратэстанцкія дзеячы
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Каралеўскі двор (Пружаны)

**Карале́ўскі двор** — драўляны комплекс, які існаваў з XVI стагодзьдзя ў Пружанах. Комплекс не захаваўся, вядомы паводле інвэнтару 1597 р. Уключаў палац, два флігелі, вазоўню, стайню, варыўню, пякарню, чатыры сьвіраны, млын на сажалцы, сад.

Празь места ў 1708 року прайшлі войскі швэдзкага караля Карла XII, якія зьнішчылі каралеўскі двор і сад (яго аднавілі ў 1738 року).

## Архітэктура
Палац уяўляў сабой аднапавярховы крыжовы ў пляне будынак на каменным падмурку, накрыты гонтавым дахам. Пляніроўка анфілядная. Вакол вітальні групаваліся аўстэрыя, пяць жылых пакояў, камора. Галоўны ўваход вылучаўся ґанкам. Вялікія прастакутныя вокны мелі цынавыя рамы. У флігелях, накрытых драніцай, разьмяшчаліся сенцы, жылыя пакоі, каморы. Уезд на падворак быў праз браму пад двухсхільным дахам.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Пружанаў
Катэгорыя:Драўляныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Колішнія сядзібы Беларусі
Катэгорыя:Сядзібы Пружанскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьніклі ў XVII стагодзьдзі
Будынак земскага і гродзкага судоў (Пружаны)

**Буды́нак зе́мскага і гро́дзкага судо́ў ** — колішні будынак у Пружанах, які існаваў у другой палове XVIII—XIX стагодзьдзі. Пабудаваны з дрэва ў стылі барока як мескі асабняк.

Аднапавярховы прастакутны ў пляне будынак на цагляным падмурку з мэзанінам у цэнтры, завершаны высокім ламаным дахам. Вокны прастакутныя. Мэзанін, завершаны на галоўным фасадзе трыкутным франтонам, падтрымліваўся чатырма калёнамі, якія ўтваралі перад уваходам ґанак. Пляніроўка анфілядная. У цэнтры вітальня і заля з гранёным эркерам на дваровым фасадзе, абапал іх разьмяшчаліся чатыры жылыя пакоі.

## Заўвагі

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Пружанаў
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Драўляныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў XVIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьніклі ў XIX стагодзьдзі
Катэгорыя:Асабнякі Беларусі
Ірына Жарнасек

**Іры́на Фра́нцаўна Жарнасе́к** ( 17 студзеня 1953, вёска Чаранкі, Глыбоцкі раён, Віцебская вобласьць) — беларуская пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сялянскай сям’і. Па сканчэньні Пліскай сярэдняй школы (1969) працавала загадчыцай Мамайскай сельскай бібліятэкі на Глыбоччыне. Завочна скончыла Менскі інстытут культуры (1976). У 1978—1979 роках — загадчыца чытальнай залы бібліятэкі трэсту № 16 «Нафтабуд» у Наваполацку, у 1979—1983 роках — карэспандэнтка шматтыражнай газэты «Знамя новостройки» гэтага трэсту. З 1983 року — карэспандэнтка наваполацкой гарадзкой газэты «Хімік». Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР (1987), Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

Жыве ў Наваполацку. Рэдактарка часопісу «Маленькі рыцар Беззаганнай», сябра рэдкалегіяў часопісаў «Ave Maria» і «Наша вера».

Першае апавяданьне апублікавала ў 1978 року (газэта «Хімік»), у наступным року выступіла ў рэспубліканскім друку (часопіс «Работніца і сялянка»). Аўтарка кнігаў прозы «Ліст да сына» (1986), «Гульні над студняй» (1993), «Гадара» (2003), аповесьці-казкі «Спрэчка анёлаў» (2004), раману «Будзь воля Твая» (2004), зборніку вершаў «Шукаю цябе» (2008).

Творы пісьменьніцы перакладзеныя на польскую, славацкую, украінскую мовы.

## Кнігапіс
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на бачыне Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
* 

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту культуры і мастацтваў
Сядзіца

**Сядзі́ца** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вязынскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вязынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Рамэйкі (Менская вобласьць)

**Рамэ́йкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Альхімаўкі. Уваходзяць у склад Вязынскага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Роміка або Руміка, пазьней Румэка (Hromiko, Hrumiko, Rümecke) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вязынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Сьцяг Кітаю

**Сьцяг Кітайскай Народнай Рэспублікі** («пяцізоркавы Чырвоны Сьцяг») быў распрацаваны Цзэн Ляньсунам, эканамістам і акторам з правінцыі Чжэцьзян. Сьцяг быў зацьверджаны 1 кастрычніка 1949 г. на Народным палітычным кансультатыўным савеце. Яго асноўны колер — чырвоны колер камунізму. У левым верхнім куце зьмешчана пяціканцовая залатая зорка, апраўленая дугой з чатырох меншых зорак.

Буйная зорка ўвасабляе лідэрства Камуністычнай партыі Кітая. Маленькія зоркі атачаюць вялікую, што сымбальізуе вялікае згуртаваньне рэвалюцыйнага кітайскага народа пад кіраўніцтвам КПК.

## Колеры

## Зноскі

# 1949年9月27日 中华人民共和国国旗诞生 (кіт.). CPC News. Праверана 4 лістапада 2009.
# ↑ belarusian.cri.cn
# ↑ GB 12983-2004 国旗颜色标准样品 (кіт.) (PDF). Standardization Administration of China (5 жніўня 2004). Праверана 2 лістапада 2009.

Катэгорыя:Кітай
Герб Кітаю

**Герб** **Кітайскай Народнай Рэспублікі** (中华人民共和国国徽) быў прыняты 20 верасьня 1950 году. На ім адлюстраваны дзяржаўны сьцяг, плошча Цяньаньмэнь, пшанічныя каласы й зубчастае кола. Сымбальізуе барацьбу за перамогу ў новай дэмакратычнай рэвалюцыі, якую вёў кітайскі народ, з часу «руху 4-га траўня» 1919 году й стварэньне Новага Кітая -- дзяржавы, якой кіруе рабочы кляс, абапіраючыя на рабоча-сялянскую дэмакратычную дыктатуру народа.

У чырвоным крузе над выявай Брамы разьмяшчаюцца пяць зорак, як на дзяржаўным сьцягу КНР. Круг апраўляюць каласы рысу й пшаніцы, якія адлюстроўваюць мааісцкую філязофію аграрнай рэвалюцыі. У цэнтры ніжняй часткі апраўленьняразьмешчана зубчастае кола, якое сымбальізуе прамысловых рабочых. У цэнтры герба намалявана плошча ў горадзе Пекіне, на якой узвышаецца брама Цяньаньмэнь, што ў перакладзе азначае «Брама Нябеснага спакою». Гэтая брама сымбальізуе старажытныя традыцыі кітайскага народа.

Катэгорыя:Кітай
SpaceX Starship

**Starship** — пілятаваны касьмічны карабель новага пакаленьня, які распрацоўваецца прыватнай амэрыканскай кампаніяй SpaceX. Starship разьлічаны на вывад на нізкую арбіту больш за 100 тонаў карыснай вагі.

У межах праекту Starship SpaceX таксама распрацоўвае звышцяжкія ракету-носьбіт Super Heavy для запуску карабля на нізкую калязямную арбіту зь зямлі і «танкер» на падставе Starship для яго дазапраўкі на арбіце для місій у далёкі космас.

Па словах CEO і галоўнага інжынэра SpaceX Ілана Маска, Starship ў будучыні заменіць Falcon 9 і Falcon Heavy, грузавы і пілятуемы Dragon V2.

Мэтай кампаніі SpaceX зьяўляецца запуск Starship: на Марс з грузам — у 2022 годзе, за якім адбудзецца пілятуемы палёт у 2024 годзе.

30 красавіка 2020 NASA ў рамках праграмы «Артэміда» абрала SpaceX ў ліку аднаго з трох падрадчыкаў для праектаваньня і распрацоўкі сыстэм высадкі людзей на Месяц у 2024 годзе. Праграма прадугледжвае частковае спансаваньне праекту з мэтай стварэньня месяцовай вэрсіі карабля Starship, здольнага перавозіць экіпаж зь нізкай калязямной арбіты да месяцовай арбітальнай станцыі Gateway і паміж станцыяй і паверхняй Месяца.

Будаўніцтва і тэставаньне прататыпаў карабля вырабляецца на прыватным касмадроме SpaceX ў  Бока-Чыка.

### Выпрабаваньні
Амэрыканская карпарацыя SpaceX заявіла 6 жніўня 2020 году, што правяла пасьпяховыя лётныя выпрабаваньні прататыпу другой ступені ракеты-носьбіта Starship. Пуск прайшоў на палігоне ў Тэхасе, трансьляцыя вялася на Ютуб-канале NASASpaceFlight. Падчас выпрабаваньняў прататып падняўся на 150 мэтраў, перамясьціўся ўбок і зьдзейсьніў мяккую пасадку на зададзеную частку выпрабавальнай пляцоўкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пілятаваныя касьмічныя апараты
Катэгорыя:Касьмічныя караблі шматразовага выкарыстаньня
Хімічныя валокны

**[[Хімія|Хімі́чныя]] вало́кны** — тэкстыльныя валокны, якія атрымліваюцца з прыродных і сынтэтычных арганічных палімераў, а таксама неарганічных злучэньняў.

## Гісторыя
Упершыню думка пра тое, што чалавекам можа быць створаны працэс, падобны працэсу атрыманьня натуральнага шоўку, пры якім у арганізьмегусеніцы шаўкапрада выпрацоўваецца глейкая вадкасьць, дубянее на паветры са зьяўленьнем тонкай трывалай ніткі, была выказана францускім навукоўцам Р. Рэамюрам яшчэ ў 1734 годзе. Вытворчасьць першага ў сьвеце хімічнага (штучнага) валакна было арганізавана ў Францыі ў горадзе Бэзансоне ў 1890 годзе й заснавана на перапрацоўцы раствора этэру цэлюлозы (нітрату цэлюлозы), які ўжываецца ў прамысловасьці пры атрыманьні бяздымнага пораху й некаторых відаў пластмас.Асноўныя этапы ў разьвіцьці хімічных валокнаў

### Асноўныя этапы ў разьвіцьці хімічных валокнаў
* На першым этапе — з канца XІX стагодзьдзя да 1940—1950-х гадоў -— распрацоўваліся і ўдасканальваліся працэсы атрыманьня штучных валокнаў на аснове прыродных палімераў зь іх раствораў мокрым мэтадам фармаваньня.Разьвівалася вытворчасьць віскозных валокнаў. Нейкае разьвіцьцё атрымалі працэсы сухога фармаваньня ацетатных валокнаў. Аднак дамінуючую ролю ў вырабе тэкстыльных вырабаў займалі прыродныя валакна, хімічныя разглядаюцца толькі як дадатак да прыродных валокнах. Вырабы з хімічных валокнаў вырабляліся ў вельмі невялікіх колькасьцях.
* На другім этапе — 1940-е—1970-я гады — разьвіваліся працэсы сынтэзу валокнаўтвараючых манамераў, палімераў і тэхналёгіі атрыманьня валокнаў з расплаваў сынтэтычных палімераў. Адначасова захоўвалася й удасканальвалася вытворчасьць валокнаў мокрым мэтадам фармаваньня. Вытворчасьць хімічных валокнаў разьвівалася ў прамыслова разьвітых краінах. У гэты пэрыяд створаны асноўныя віды хімічных валокнаў, якія можна назваць «традыцыйнымі» альбо«клясычнымі». Хімічныя валокны разглядаліся як дапаўняючыя й толькі часткова замяняючыя прыродныя валокны. Пачыналі разьвіваццапрацэсы мадыфікаваньня валокнаў.

## Літаратура
# Перепелкин К. Е. Химические волокна: развитие производства, методы получения, свойства, перспективы — СПб: Издание СПГУТД, 2008. — 354 стр.
# Роговин 3.А. Основы химии и технологии химических волокон, 4 изд., т. 1-2, М., 1974.
# Папков С. П. Теоретические основы производства химических волокон. М.: Химия, 1990. 390 с.
# Юркевич В. В., Пакшвер А. Б. Технология производств химических волокон. М.: Химия, 1987. 304 с.
# Зазулина З. А., Дружинина Т. В., Конкин А. А. Основы технологии химических волокон. М.: Химия, 1985. 343 с.
# Бузов Б. А., Модестова Т. А., Алыменкова Н. Д. Материаловедение швейного производства: Учеб. для вузов, - 4-е изд., перераб и доп., - М., Легпромбытиздат, 1986—424.
# К. Е. Перепёлкин. Современные химические волокна и перспективы их применения в текстильной промышленности. Рос. хим. ж. (Ж. Рос. хим. об-ва им. Д. И. Менделеева), 2002, т. XLVI, № 1, с. 31-48.

Катэгорыя:Тэкстыльныя валокны
Катэгорыя:Палімэры
ПК РБ

* Паветраны кодэкс Рэспублікі Беларусь
* Падатковы кодэкс Рэспублікі Беларусь
* Працоўны кодэкс Рэспублікі Беларусь
Горацкая раённая арганізацыя партыі БНФ

**Горацкая раённая арганізацыя партыі БНФ** — суполка БНФ у Горацкім раёне Магілёўская вобласьць. Аб’ядноўвае прыхільнікаў незалежнасьці Беларусі. Суполка ня мае дзяржаўнага прызнаньня. Усе прыхільнікі "прапісаныя" ў Менскае суполцы.

Суполка складаецца зь сяброў грамады, рады й старшыні.

## Рада
Рада выбіраецца на сходзе членаў БНФ суполкі. Рада пастаянны ўрад суполкі.

## Старшыня
Старшыня выбіраецца зь сяброў грамады БНФ на сходзе ўсіх членаў грамады. Старшыня мае права прадстаўляць суполку ў зносінах зь менскаю суполкаю, дзе яны "прапісаныя".

## Крыніцы

Катэгорыя:Партыя БНФ
Сяржук Русецкі

**Сяржук Русецкі** або **Сяргей Русецкі** — грамадзкі дзяяч Беларусі. Сябра БНФ. Кіраўнік суполкі БНФ у Бярозаўскім раёне.

Нарадзіўся 12 красавіка 1963 году ў Койданава, што на Меншчыне. Вучыўся з 1969 ў сярэдняй школе 3, якую закончыў у 1980 годзе. Затым паступіў у Менск, у БНТУ на машынабудаўнічы факультэт, які закончыў у 1985 годзе. Мае спэцыяльнасьць: мэталярэжучыя станкі.

## Дарослае жыцьцё
Рабіў на будаўнічых матэрыялаў 22 гады. Быў на розных пасадах у Бярозаўскім камбінаце будаўнічых матэрыялаў. У 2017 годзе быў звольнены з пасады інжынэра-канструктара.

21 траўня 2020 года падаў С. Русецкі разам зь іншымі людзьмі скаргу на рашэньне раённае ЦВК. Уёй С. Русецкі скардзіўся на недапушчэньне ў склад выбарчае камісыі А. Шчапёткінай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ВКонтакце
* Аднаклясьнікі
* Хвэйсбук

Катэгорыя:Сябры Партыі Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Абламейка

**Абламе́йка** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Сяргей Паўлавіч Абламейка ( 1962) — беларускі журналіст
* Сяргей Уладзімеравіч Абламейка ( 1956) — беларускі матэматык
Сяргей Абламейка

**Сяргей Абламе́йка**. Вядомыя носьбіты імя:
* Сяргей Паўлавіч Абламейка ( 1962) — беларускі журналіст
* Сяргей Уладзімеравіч Абламейка ( 1956) — беларускі матэматык
Міжнародны дзень піва

**Міжнародны дзень піва** () — штогадовае неафіцыйнае сьвята, якое адбываецца ў першую пятніцу жніўня. Заснавальнік — уладар бару Джэсы Аўшаломаў (), які абраў пачатак жніўня ў сувязі зь летнім надвор’ем ды аддаленасьцю ад іншых піўных сьвятаў.

Першы дзень піва адбыўся ў 2007 годзе ў месьце , Каліфорнія, ЗША. Да 2011 году ён ператварыўся зь местачковага фэстывалю ў міжнароднае сьвята, якое адзначаецца ў 138 местах 23 краінаў, да 2012 году сьвята адзначалася ўжо ў 207 местах 50 краінаў на 5 кантынэнтах.

Дэкляраваныя мэты:

* Зьбірацца зь сябрамі й атрымліваць асалоду ад густу піва.
* Віншаваць тых, хто адказны за выраб і падачу піва.
* Аб’ядноўваць сьвет пад сьцягам піва, адзначаючы гэты дзень усімі нацыямі ў адзін дзень.

У дзень сьвята ягоныя ўдзельнікі частуюць адзін аднаго півам, а таксама, у сувязі зь «міжнароднасьцю» дня, частуюцца півам, звараным па рэцэптах чужых культураў. Акрамя таго, неад’емнаю часткаю гэтага фэстывалю часьцяком зьяўляюцца дэгустацыя новых або рэдкіх гатункаў піва, «» на працягу ўсяго вечара, розныя віктарыны й гульні, асабліва .

У 2013 годзе Міжнародны дзень піва адзначаўся, акрамя ЗША, у Армэніі, Аўстраліі, Аўстрыі, Бэльгіі, Бразыліі, Казахстане, Канадзе, Калюмбіі, Коста-Рыцы, Сальвадоры, Вялікабрытаніі, Францыі, Грэцыі, Гандурасе, Ганконгу, Вугоршчыне, Індыі, Ірляндыі, Ізраілі, Італіі, Японіі, Латвіі, Лібане, Летуве, Паўночнай Македоніі, Маляйзіі, Мэксыцы, Новай Зэляндыі, Нікарагуа, Нарвэгіі, Пэру, Польшчы, Партугаліі, Пуэрта-Рыка, Румыніі, Сынгапуры, Славаччыне, Славеніі, ПАР, Гішпаніі, Шры-Лянцы, Швэцыі, Тайляньдзе, Турэччыне, Уганьдзе, ААЭ, Уругваі, Вэнэсуэле, Украіне й Расеі, на Філіпінах і Вануату.

З моманту першага сьвята ў 2007 годзе па 2012 год дата дня піва была фіксаванаю — 5 жніўня, але пасьля гэтага яна стала «плывучаю» — першая пятніца жніўня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Культура спажываньня піва
Катэгорыя:Жнівеньскія сьвяты
Катэгорыя:Неафіцыйныя сьвяты
Рыбчанка (вёска)

**Рыбча́нка** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вязынскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вязынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Ясьманаўцы (Вялейскі раён)

**Ясьма́наўцы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Іліі. Уваходзяць у склад Вязынскага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Есьман — беларуская форма германскага імя Эшман (Eschmann), якое таксама мае форму Эсман (Esmann).

## Гісторыя
У 1866 годзе вёска ў складзе Вялейскага павету Расейскай імпэрыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 179 чалавек.
* 1931 год — 169 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вязынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Алесь Шутаў

**Алесь Шутаў** — (1 верасьня 1970 — 4 кастрычніка 2016) грамадзкі дзяяч, сябра БНФ. Нарадзіўся 1970 году ў Оршы. Вучыўся школе 8. Пасьля заканчэньня вучобы паступіў у БДУ. У 20-гадовым узросьце пачаў грамадзкую дзейнасьць. Стаў сябрам БНФ "Адраджэньне". Прыняў удзел у блякадзе чыгуначнага вузла Оршы ў 1991 годзе. Заснаваў моладзевую грамаду "Зьвяз", якая йснуе зараз. 

Памёр 4 кастрычніка 2016 году. Апошнія гады жыцьця дзейнічаў у грамадзе Гавары праўду.

## Вонкавыя спасылкі
* Успаміны Алеся Шутава
* Успаміны Алеся Шутава

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Партыі Беларускага народнага фронту
Уладзімер Заблоцкі

**Уладзі́мер Забло́цкі** (17 сьнежня 1939 — 6 жніўня 2020, Менск) — беларускі палітык. Кандыдат тэхнічных навук. Дэпутат Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Маскоўскі энэргетычны інстытут. Да 1990 году працаваў начальнікам аддзелу Навукова-дасьледчага інстытуту электронных вылічальных машын (Менск).

3 1990 году дэпутат Вярхоўнага Савета Беларусі. Намесьнік старшыні камісіі па навуцы і навукова-тэхнічным прагрэсе, сябра Камісіі ВС па эканамічнай рэформе, дасягненьні эканамічнай самастойнасьці і сувэрэнітэту. Належаў да Беларускага народнага фронту.

Яму належала адна з ключавых роляў у стварэньні эканамічных канцэпцыяй і законапраектаў, якія апазыцыя БНФ уносіла на разгляд сэсіяў Вярхоўнага Савету. Нягледзячы на пракамуністычныя настроі большай часткі дэпутатаў, шмат якія ідэі БНФ былі прынятыя.

Быў даверанай асобай Зянона Пазьняка на прэзыдэнцкіх выбарах у 1994-м разам з Васілём Быкавым, Рыгорам Барадуліным, Радзімам Гарэцкім, Вінцуком Вячоркам.

У красавіку 1995 году ўдзельнічаў у галадоўцы дэпутатаў апазыцыі БНФ супраць ініцыяванага прэзыдэнтам Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам рэфэрэндуму аб зьмене дзяржаўнай сымболікі, пазбаўленьні беларускай мовы статусу адзінай дзяржаўнай, праве прэзыдэнта распускаць Вярхоўны Савет і эканамічнай інтэграцыі з Расеяй. Быў зьбіты ў ноч з 11 на 12 красавіка, калі нявызначаныя супрацоўнікі сілавых структураў пабілі і вывелі зь Вярхоўнага Савету 19 дэпутатаў ад апазыцыі, што галадавалі на знак нязгоды з рэфэрэндумам.

Памёр 6 жніўня 2020 году ў Менску.

## Цікавыя факты
* Спачатку, прыкладна да вясны 1991 году, па-беларуску Заблоцкі не размаўляў, хаця і быў беларусам. Пры гэтым быў намесьнікам старшыні БНФ, намесьнікам старшыні парлямэнцкай Апазыцыі БНф, прэм’ер-міністрам Ценявога кабінэту (ураду) БНФ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Унія

**Унія** (вунія) можа азначаць:

* Палітычная унія**&nbsp;— аб’яднаньне дзяржаваў, часта пад каронаю адзінага манарха ([[пэрсанальная унія]]).
** [[Польска-літоўскія уніі]] — зьвязы [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]].
*** [[Крэўская унія]] (1385) — дынастычны зьвяз між [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княствам Літоўскім]] і [[Польскае каралеўства|Польшчаю]].
*** [[Кальмарская унія]] (1397) — унія [[Данія|Даніі]], [[Нарвэгія|Нарвэгіі]] і [[Швэцыя|Швэцыі]].
*** [[Віленска-радамская унія]] (1401)&nbsp;— зьвяз [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўства Польскага]] і [[ВКЛ|Вялікага Княства Літоўскага]].
*** [[Гарадзельская унія]] (1413)&nbsp;— канфэдэрацыйны зьвяз [[Каралеўства Польскае|Каралеўства Польскага]] і [[ВКЛ|Вялікага Княства Літоўскага]].
*** [[Гарадзенская унія]] (1432) — дамова між [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княствам Літоўскім]] і [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўствам Польскім]].
*** [[Кракаўска-Віленская унія]] (1499) — дамова між [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княствам Літоўскім]] і [[Карона Каралеўства Польскага|Каралеўствам Польскім]].
*** [[Мельніцкая унія]] (1501) — унія між [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княствам Літоўскім]] і [[Карона Каралеўства Польскага|Польшчаю]].
*** [[Люблінская унія]] (1569)&nbsp;— зьвяз [[Карона Каралеўства Польскага|Польшчы]] і [[ВКЛ|Вялікага Княства Літоўскага]], у выніку якога ўтвораная дзяржава [[Рэч Паспалітая]].
** [[Віленская унія]] (1561)&nbsp;— дамова між [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княствам Літоўскім]] і [[Лівонская канфэдэрацыя|Лівонскай канфэдэрацыяй]].
** [[Утрэхцкая унія]] (1579)&nbsp;— аб’яднаньне [[Рэспубліка Злучаных правінцый|нідэрляндзкіх правінцыяў]].
** [[Гадзяцкая унія]] (1658)&nbsp;— дамова пра ўтварэньне дзяржавы між [[Рэч Паспалітая|Рэччу Паспалітай]] і [[Геманшчына|запароскімі казакамі]].
* [[Царкоўная унія]]**&nbsp;— аб’яднаньне часткі праваслаўнай Царквы з каталіцкай. Прыхільнікаў уніі часта называюць *уніятамі*.
** Флярэнтыйская унія (1439) — спроба аднаўленьня еднасьці усходняй (праваслаўнай) і заходняй (каталіцкай) Царквы.
** Берасьцейская унія (1596)&nbsp;— аднаўленьне еднасьці Кіеўскай мітраполіі з Рымскаю царквою, у выніку чаго большасьць япархіяў Кіеўскай мітраполіі выйшлі з падпарадкаваньня Канстантынопальскага патрыярхату.
** Ужгарадзкая унія (1646) — акт царкоўнага паяднаньня з Рымам групы сьвятароў і парафіяў Мукачаўскай праваслаўнай япархіі.

## Іншае
* «Унія» — беларускі мужчынскі хор
* «Унія» — беларускі часопіс, выходзіў у 1991—1995 роках
* «Unia» — беларускі фолк-рок-гурт
* «Унія» — рэгбійны клюб у Берасьці

## Глядзіце таксама
* Зьвяз
* Канфэдэрацыя
Беларускі камітэт

* Беларускі камітэт (Беласток)
* Беларускі камітэт (Варшава)
* Беларускі камітэт (Польшча)
* Беларускі камітэт самапомачы
Пратэктарат Багеміі і Маравіі

**Пратэктарат Багеміі й Маравіі** (; ) — дзяржаўнае ўтварэньне, утворанае ўладамі нацысцкай Нямеччыны, ад якіх яно залежала, падчас Другое сусьветнае вайны на акупаваных тэрыторыях Багеміі, Маравіі й Сылезіі (Сылезія Чэская), населеных этнічнымі чэхамі.

## Вонкавыя спасылкі
* WorldStatesmen — Czech Republic
* Карты пратэктарату Багэміі й Маравіі
* Amtliches Deutsches Ortsbuch für das Protektorat Böhmen und Mähren
* Мапа Эўропы
* Hungarian language map, with land transfers by Germany, Hungary, and Poland in the late 1930s.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1945 годзе
Катэгорыя:Марыянэткавыя дзяржавы Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Пратэктарат Багеміі і Маравіі
Копішча

Назву **Копішча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Копішча — вёска ў Вялейскім раёне
** Копішча — вёска ў Менскім раёне

## Глядзіце таксама
* Капішча
Партыя свабоды расейскага народу

**Партыя свабоды расейскага народа** (ПСРН) — адно зь першых задзіночаньняў агульнадэмакратычнага характару, якое існавала ў Гомлі з 2 лістапада 1956 году да 9 лютага 1957 году.

## Утварэньне
Партыя свабоды расейскага народу была заснаваная 2 лістапада 1956 году на сустрэчы М. Грачухі, памочніка санітарнага лекара абласной санэпідэмстанцыі, з Ф. Казлоўскім, загаднікам крамы. У прыватнай гутарцы па абмеркаваньні працэсаў у Вугоршчыне й Эгіпце знаёмыя прыйшлі да размовы пра неабходнасьць заснаваньня арганізацыі на манэр партыяў, якія існуюць у краінах з дэмакратычнымі традыцыямі. Ініцыятыва сыходзіла ад М. Грачухі. У той жа дзень з гэтай ідэяй быў азнаёмлены прадавец мясакамбіната Г. Віньнікаў, які, паводле собскіх слоў, выразіў палкае жаданьне далучыцца да незалежнага руху. У тым жа месяцы ў арганізацыю ўступілі электрамантэр Гомельскае ЦЭС М. Дзехцяроў і гравёр фабрыкі «Палесдрук» А. Яткін. Апошні зрабіў пячатку арганізацыі й вынес з фабрыкі шрыфт для вырабу ўлётак і вокладак партбілетаў.

## Дзейнасьць
Прадугледжваліся таксама розныя сродкі барацьбы з камуністычным рэжымам. М. Грачуха адстойваў паступовую й крапатлівую працу па прыцягненьні новых сябраў партыі. Ф. Казлоўскі выступаў за больш радыкальныя дзеяньні — за збор зброі, выпуск улётак, арганізацыю радыёпрапаганды.

## Пакараньне
9 лютага 1957 году былі арыштаваныя М. Грачуха, Ф. Казлоўскі, А. Яткін, крыху раней Г. Віньнікаў, а 16 лютага 1957 году — М. Дзехцяроў. 16 верасьня 1957 году рашэньнем Судовае калегіі па крымінальных справах Гомельскага абласнога суда сябры арганізацыі асуджаныя: М. Грачуха, Ф. Казлоўскі на 10 гадоў зьняволеньня, Г. Віннікаў на 5 гадоў зьняволеньня, А. Яткін на 3 гады, М. Дзехцяроў — 1 год. Усе яны абвінавачваліся ў стварэньні антысавецкай арганізацыі, выпрацоўцы Статуту й прысягі, падрыхтоўцы да выпуску ўлётак.

## Склад
Сярод заснавальнікаў ПСРН былі 2 беларусы, 2 расейцы, 1 украінец. Удзельнікамі былі:

* М. Грачуха
* Ф. Казлоўскі
* А. Яткін
* Г. Віньнікаў
* М. Дзехцяроў

## Асноўныя пункты праграмы
На паседжаньнях бюро ПСРН (5 і 12 студзеня 1957 году), якія адбываліся на кватэры Ф. Казлоўскага, быў выпрацаваны Часовы статут і некаторыя праграмныя палажэньні партыі. Асноўнымі пунктамі праграмы былі:

* Прызнаньне права прыватнай уласнасьці на зямлю, вытворчасьць і сродкі вытворчасьці.
* Будаўніцтва дэмакратычнага грамадзтва.
* Адмаўленьне кіроўнай ролі КПСС.
* Шматпартыйнасьць.
* Дэкляраваньне сяброўства народаў «Вялікай Расеі» й ўсяго свету.

Ад сябраў партыі патрабавалася выкананьне задач па паляпшэньні жыцьця народу й зьдзяйсьненьня дэмакратычных асноваў.

## Прысяга
Клянуся перад абліччам свайго народу аддаць усе сілы вызваленьню расейскага народу ад камуністычнага прыгнёту.

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускія антыкамуністычныя рухі канфесійнай і агульнадэмакратычнай накіраванасці, М. Чарняўскі, 13.12.2007
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1956 годзе
Катэгорыя:Лістапад 1956 году
Катэгорыя:Зьніклі ў 1957 годзе
Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:1956 год у Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Гомля
Суполка Анушкевічаў

**Суполка Анушкевічаў** — падпольная антысавецкая суполка, якая дзейнічала ў Ляхавічах у 1956—1957 гадох.

## Перадумовы
Вячаслаў Анушкевіч (нар. 14 кастрычніка 1931 году) пасьля сканчэньня ў 1952 годзе двухгадовага аддзяленьня пры Інстытуце народнае гаспадаркі ў Менску працаваў спачатку ў Шчучыне, а потым у Ляхавічах, дзе нарадзіўся. У Ляхавічах Вячаслаў са сваім старэйшым братам Антонам і суседзкім хлопцам Юзікам Анушкевічам вырашылі пісаць і распаўсюджваць антысавецкія ўлёткі на пратэст супраць існай палітычнай і сацыяльнай рэчаіснасьці.

## Дзейнасьць
Улёткі, як больш адукаваны, запісваў на аркушах паперы Вячаслаў. У іх утрымлівалася крытыка савецкіх парадкаў, свавольствы камуністычных функцыянэраў і чыноўнікаў, выкрываўся хвальш выбарчае сыстэмы. Улёткі, якія звычайна сканчаліся заклікам «*Сьмерць камунізму!*», распаўсюджваліся ў Ляхавічах, Баранавічах, у суседніх местах і мястэчках, у цягніках. Суполка дзейнічала каля паўтара году.

## Арышт
Вячаслаў Анушкевіч быў выяўлены па почырку на ўлётках. Арыштаваны 6 красавіка 1957 году, трываў працяглыя допыты й катаваньні ў баранавіцкай турме «Крывое кола» й у Берасьцейскім астрозе, ня выдаў сяброў і ўсю віну ўзяў на сябе. З чэрвеня 1957 году па красавік 1961 году адбываў пакараньне ў канцлягеры ў Мардовіі (Зубапалянаўскі раён, пас. Сасноўка, ЖХ 385-7/1).

## Сябры
* Вячаслаў Анушкевіч
* Антон Анушкевіч
* Юзік Анушкевіч

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускія антыкамуністычныя рухі канфесійнай і агульнадэмакратычнай накіраванасці, М. Чарняўскі, 13.12.2007

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1957 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:1956 год у Беларусі
Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Суполка Ханжанкова

**Суполка Ханжанкова** — падпольная моладзевая антысавецкая суполка, якая дзейнічала ў Менску ў 1962—1963 гадах.

## Перадумовы
Сяргей Ханжанкоў паходзіў зь сям’і былых палітвязьняў (бацька быў асуджаны ў 1935 годзе, дзед па матчынай лініі — у 1929 годзе). Пасьля 1956 году бацьку было дазволена пакінуць Магаданскую вобласьць, і сям’я пераехалі ў Менск. Тутака Сяргей скончыў дзесяцігодку і паступіў у Беларускі палітэхнічны інстытут. Вопыт бацькоў, аповеды старэйшых, асабліва калішніх вязьняў ГУЛагу, дух вальнадумства ў нядоўгую хрушчоўскую адлігу, радыёстанцыі вольнага сьвету, голас якіх зь цяжкасьцю прабіваўся праз савецкія глушакі — усё гэта не магло не паўплываць на ўражлівую натуру юнака.

## Дзейнасьць
Вясной 1962 году Ханжанкоў знаходзіць у Менску некалькіх аднадумцаў. Вырашылі пачаць з падрыву «Радыёстанцыі №3», а прасьцей кажучы — радыёглушака, што дзьвюма мэталічнымі мачтамі ўзвышаўся паміж вуліцамі Даўгабродзкай і Чырваназорнай і быў найвыразьнейшым сымбалем савецкага рэжыму. Ханжанкоў распрацаваў схему падрыву глушака, і падпольнікі пачалі зьбіраць снарады й міны, што засталіся зь мінулай вайны, назапашвалі друкарскі шрыфт для друкаваньня ўлётак, вялі антыкамуністычную агітацыю сярод сяброў і знаёмых, спрабавалі займець агнястрэльную зброю.

## Арышт
27 траўня 1963 году ўдзельнікі падпольнай арганізацыі былі арыштаваныя. Да гэтага прыклаў руку правакатар К. Чатыры месяцы доўжылася сьледзтва. 7 кастрычніка 1963 году Сяргей Ханжанкоў і Віктар Храпавіцкі па абвінавачаньні «*ў спробе зьдзейсніць дывэрсію й у правядзеньні антысавецкай агітадыі й прапаганды*» былі асуджаныя да зьняволеньня на 10 гадоў кожны, Георгі Сярогін — на 8 гадоў. Сяргей Ханжанкоў адмовіўся пісаць просьбу аб памілаваньні й быў высланы ў канцлягер у Мардовіі (пас. Сасноўка). Сулягернікамі былі вядомыя дысыдэнты Сіняўскі, Даніель, Галанскоў, Кузьняцоў, Гінзбург, а таксама беларускія нацыяналісты, у тым ліку вядомы дэсантнік Цімох Вострыкаў.

## Сябры
* Сяргей Ханжанкоў
* Віктар Храпавіцкі
* Георгій Сярогін

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускія антыкамуністычныя рухі канфесійнай і агульнадэмакратычнай накіраванасці, М. Чарняўскі, 13.12.2007

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1963 годзе
Катэгорыя:1962 год у Беларусі
Катэгорыя:1962 год у Менску
Катэгорыя:Гісторыя Менску
Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Аляксандар Кароль

**Алякса́ндар Міха́йлавіч Каро́ль** (1960, Вызна, цяпер Салігорскі раён, Менская вобласьць, Беларусь) — беларускі дыплямат.

Чацьверты амбасадар Беларусі ў Летуве (2013—2019).

## Жыцьцяпіс
У 1982 годзе скончыў Беларускі інстытут мэханізацыі сельскай гаспадаркі. У 1982—1986 гадах працаваў старэйшым і галоўным інжынэрам, затым намесьнікам кіраўніка досьледнай базы ў Вузьдзенскім раёне (Менская вобласьць). У 1986—1993 гадах — галоўны інжынэр Спэцыльнага перасоўнага мантажнага кіраўніцтва № 109 (СПМК-109) трэсту «Мантажспэцбуд». У 1993—1997 гадах — галоўны спэцыяліст, затым начальнік аддзелу Дзяржаўнага камітэту Рэспублікі Беларусь па зьнешніх эканамічных сувязях, затым Міністэрства зьнешніх эканамічных сувязяў Рэспублікі Беларусь. У 1997—2000 гадах — 1-ы сакратар, затым дарадца Амбасады Беларусі ва Ўкраіне. У 2000—2003 гадах — 1-ы намесьнік начальніка кіраўніцтва зьнешнеэканамічнай дзейнасьці і міжнароднай супрацы, 1-ы намесьнік начальніка галоўнага кіраўніцтва міжнароднай супрацы і гандлю — начальнік кіраўніцтва зьнешнеэканамічнай дзейнасьці Апарату Савета міністраў Рэспублікі Беларусь. У 2003—2008 гадах — дарадца Амбасады Беларусі ў Летуве. У 2004 годзе скончыў Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь. У 2008—2009 гадах — начальнік галоўнага кіраўніцтва міжнароднай супрацы і гандлю Апарату Савета міністраў Рэспублікі Беларусь. У 2009—2011 гадах кансультант аддзелу Ўкраіны, Малдовы і Закаўказьзя кіраўніцтва двухбаковай супрацы з краінамі СНД Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь. У 2011—2013 гадах — генэральны консул Рэспублікі Беларусь у Гданьску (Польшча). 3 сьнежня 2013 году А. Лукашэнка прызначыў яго амбасадарам Беларусі ў Летуве. 15 студзеня 2019 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 19 аб вызваленьні яго ад пасады амбасадара ў Летуве ў сувязі з адстаўкай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Салігорскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Летуве
Крыж Заслугі БКА

**Крыж Заслугі БКА** — вайсковая ўзнагарода зацьверджаная Прэзыдэнтам БЦР Радаславым Астроўскім для жаўнераў Беларускае краёвае абароны.

## Мінуўшчына
10 кастрычніка (паводле Мазырэца 10-14 кастрычніка) 1976 году Радаслаў Астроўскі (за тыдзень да сваёй сьмерці) зацьвердзіў тры ўзнагароды БКА. Другой зь іх, паводле парадку пераліку, быў Крыж Заслугі БКА.

Усе тыя ўзнагароды выкарыстоўваліся для ганараваньня беларусаў з шэрагу прыхільнікаў Беларускае Цэнтральнае Рады на эміграцыі. Разам з тымі мэдалямі выдаваліся дыплёмы.

## Апісаньне
 
Крыж меў зялёную стужку, у ягоным цэнтры выява Пагоні, а на канцах літары БКА і год 1944 (год заснаваньня БКА). На адваротным баку замест Пагоні ў цэнтры надпіс БЦР. Вырабляўся крыж з бронзы.

## Цікавосткі

* Былі таксама праекты залатых, срэбраных і жалезных крыжоў заслугі
* Асобнік Крыжа Заслугі БКА захоўваецца ў Беларускім інстытуце навукі і мастацтва.

## Вонкавыя спасылкі

* Значкі, жэтоны, мэдалі
* Мазырэц Ц. Узнагароды Беларусі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:1976 год у ЗША
Катэгорыя:Узнагароды Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!»

**Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!»** — узнагарода зацьверджаная Прэзыдэнтам БЦР Радаславым Астроўскім.

## Мінуўшчына
10 кастрычніка (паводле Мазырэца 10-14 кастрычніка) 1976 году Радаслаў Астроўскі (за тыдзень да сваёй сьмерці) зацьвердзіў тры ўзнагароды БКА. Першай зь іх, паводле парадку пераліку, быў Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!».

Усе тыя ўзнагароды выкарыстоўваліся для ганараваньня беларусаў з шэрагу прыхільнікаў Беларускае Цэнтральнае Рады  на эміграцыі. Разам з тымі мэдалямі выдаваліся дыплёмы. Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!» прызначаўся для ганараваньня за самаахвярную нацыянальна-грамадзкую працу

## Апісаньне

Ордэн «Пагоня — Жыве Беларусь!» меў бел-чырвона-белую стужку, выяву Пагоні ў цэнтры і словы «*[[Жыве Беларусь!]]*» па коле зьверху, а ўнізе дзьве скрыжаваныя ляўровыя галінкі. На адваротным баку знаходзіўся надпіс: «*БЦР 27.6.1944*» (у гэты дзень адбыўся Другі Ўсебеларускі Зьезд). Ордэн вырабляўся з срэбра.

## Цікавосткі

* Асобнік Ордэна «Пагоні — Жыве Беларусь!» захоўваецца ў Беларускім інстытуце навукі і мастацтва.

## Вонкавыя спасылкі

* Значкі, жэтоны, мэдалі
* Мазырэц Ц. Узнагароды Беларусі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:1976 год у ЗША
Катэгорыя:Узнагароды Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША