open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Івацэвічы (футбольны клюб)

«**Івацэвічы**» — беларускі футбольны клюб з Івацэвічаў. З 2018 году выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі. Хатнія матчы клюб ладзіць на стадыёне Кляноўка-Арэна, які быў адкрыты ў 2017 годзе.

## Гісторыя
Клюб быў закладзены ў 2010 годзе. «Івацэвічы» доўгі час выступалі толькі на аматарскім узроўні, беручы ўдзел у першынстве Берасьцейскай вобласьці. У 2011 годзе каманда была першай у зоне «Усход», але ў фінальных матчах саступіла. У 2016 годзе ў Кубку Рэгіёнаў «Івацэвічы» дасягнулі фіналу, дзе перамаглі «Золак» з Круглага Магілёўскае вобласьці зь лікам 2:0. Аднак, паводле выраку АБФФ вынікі былі ануляваныя праз удзел у складзе івацэвічцаў Дзьмітра Пятроўскага, які ў свой час меў прафэсійныя кантракты з клюбамі «Слонім», «Хваля» і «Баранавічы». Згодна з рэглямэнтам, гульцы, якія калі-кольвек мелі дачыненьне да прафэсійных клюбаў, ня могуць браць удзел у розыгрышах Кубка Рэгіёнаў.

У канцы 2017 году ў горадзе, нарэшце, быў пабудаваны стадыён Кляноўка-Арэна, які дазволіў мясцовай камандзе прымаць гульні рэспубліканскіх спадорніцтваў. У тым ліку дзякуючы гэтаму, кіраўніцтва клюбу пастанавіла заявіцца ў 2018 годзе ў Другую лігу. У красавіку галоўным трэнэрам клюбу стаў Вадзім Бяленка, які да таго ўжо працаваў быў у клюбах «Хваля» і ЮАС, апошні зь якіх здолеў прасунуць у Першую лігу за год да далучэньня да «Івацэвічаў». Клюб адразу стаў паказваць неблагія вынікі, фінішаваўшы ў 2018 і 2019 гадах на 5 і 7 радку адпаведна. Пасьля аб’яданьня абласных чэмпіянатаў з Другой лігай «Івацэвічы» двойчы прасоўваліся ў фінальны этап Берасьцейскага дывізіёну, але двойчы ім бракавала прасунуцца далей у плэй-оф лігі.

У чэрвені 2023 году клюб у розыгрышы Кубка Беларусі здолеў выбіць першалігавую «Воршу», дзякуючы чаму ўпершыню дасягнуў 1/16 фіналу. Тым ня менш, у наступным раўндзе «Івацэвічы» саступілі з буйнім лікам 1:6 салігорскаму «Шахцёру».

## Статыстыка
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

## Галоўныя трэнэры
* Вадзім Бяленка (2018—2019)
* Дзьмітры Абакумаў (2019—2020)
* Дзьмітры Мілеўскі (з 2020 году)

## Крыніцы

Катэгорыя:Івацэвічы
Пляц Каталёніі

**Пляц Каталёніі**, **Пляса-дэ-Каталюньня** () — пляц, размешчаны ў цэнтральнай частцы Барсэлёны. Займае больш за 50 000 м². Вядомая сваімі фантанамі і статуямі, блізкасьцю да некаторых з славутасьцяў Барсэлёны.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Архітэктура Барсэлёны
Міхайла Чабатароў

**Міхайла Чабатараў Анатольявіч** () — вайсковец, маёр узброеных сілаў Украіны.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам Багдана Хьмяльніцкага III ступені (8.9.2014);

## Вонкавыя спасылкі
* Указ Прэзыдэнта

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Горкі (футбольны клюб)

«**Горкі**» — беларускі футбольны клюб з Горкаў. З 2018 году выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя
Каманда была закладзеная ў 2003 годзе. У 2004—2006 гадах выступала ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі, аднак посьпехаў ня мела. У 2006 годзе клюб заняў апошняе 17-е месца, прапусьціўшы больш за 100 галоў. Пасьля гэтага «Горкі» перайшлі ў чэмпіянат Магілёўскай вобласьці, дзе неўзабаве сталі адным з фаварытаў, неаднаразова станавіліся чэмпіёнам і ўладальнікамі Кубка вобласьці, некалькі разоў здабывалі срэбныя ўзнагароды.

У пачатку 2018 году «Горкі» зноў далучыліся да Другой лігі. У 2019 годзе да клюбу далучыўся дасьведчаны гулец Руслан Капанцоў, які да таго шмат гадоў правёў у складзе дружынаў Найвышэйшай і Першай лігі. З тых часоў Капанцоў стала абараняе браму «Горкаў» і ёсьць капітанам каманды. Ужо ў сэзоне 2020 году горацкі клюб палепшыў свае выніку. У тым сэзоне, калі Другая ліга падзялялася на два дывізіёне, у дывізіёне імя Сяргея Алейнікава клюб заняў чецьвертае месца, на крок спыніўшыся ад запаветнага трэцяга месца, якое давала права на ўдзел у фінальным этапе. У 2021 годзе, калі ліга ўжо падзялялася на дывізіёны паводле абласьцям, «Горкі» сталі аднымі зь лідэраў Магілёўскага дывізіёну, заняўшы трэці радок. У наступным годзе каманда здабыла перамогу ў дывізіёне, але ў фінальным этапе адразу га стадыі 1/8 фіналу саступіла «Сьвіслачы».

## Статыстыка
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

## Крыніцы

Катэгорыя:Горкі
Сьвілая

**Сьвілая** () — горная сыстэма ў Харватыі, разьмешчаны ў гістарычным рэгіёне Далмацыя. Сыстэма належыць да Дынарскіх Альпаў, і яна распасьціраецца ад гораду Сінь і мае дыўжыню ў 30 км.

Найвышэйшая кропкай сыстэмы зьяўляеццам пік Сьвілая, які мае вышыню ў 1508 мэтраў над узроўнем мора. Да іншых важных пікаў адносяцца Янчак (1 483 м), Кіта (1413 м), Тур’яча (1340 м) і Лісіна (1301 м). Паўночныя часткі гор небясьпечныя з-за мінаў, якія былі пакінутыя падчас Харвацкай вайны за незалежнасьць.

## Крыніцы

Катэгорыя:Горныя сыстэмы Харватыі
Востраў Ратманава

**Во́страў Ратма́нава** (, ) — востраў у складзе астравоў Дыяміда ў Бэрынгавым праліве. Зьяўляецца самай усходняй кропкай тэрыторыі Расеі. Адміністрацыйна востраў адносіцца да Чукоцкай аўтаномнай акругі. Сталае насельніцтва на востраве адсутнічае, тут разьмешчана толькі база расейскіх памежнікаў. Названы ў гонар расейскага мараплаўца Макара Ратманава.

У 3,76 км ад вострава разьмешчаны меншы востраў — востраў Крузэнштэрн, які належыць ЗША. Па цэнтры праліву паміж астравамі праходзіць дзяржаўная марская мяжа паміж Расеяй і ЗША, якая ўтварылася пасьля продажу Аляскі. Па гэтаму праліву праходзіць лінія перамены датаў, то бок на востраве Ратманава пачынаюцца содні, а на востраве Крузэнштэрн яны сканчаюцца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фатаздымкі з вострава

Ратманава
Ратманава
Рэлігія ў Расеі

**[[Рэлігія]] ў [[Расея|Расеі]]** даволі разнастайная. У адпаведнасьці з законам ад 1997 году хрысьціянства, іслам, будызм і юдаізм адзначаныя як важныя ў расейскай гісторыі. Расея на сёньня вызначае чатыры афіцыйных «традыцыйных» для краіны рэлігіі: праваслаўе, іслам, юдаізм і будызм.

Праваслаўнае хрысьціянства зьяўляецца традыцыйнай і самай распаўсюджанай рэлігіяй у Расеі і лічыцца часткай «гістарычнай спадчыны» краіны згода з законам 1997 году. Каля 95% зарэгістраваных праваслаўных прыходаў належаць да Расейскай праваслаўнай царквы, у той час як існуе цэлы шэраг невялікіх аўтаномных праваслаўных цэркваў, самая распаўсюджанай зь якіх зьяўляецца плынь старавераў. Пасьля распаду Савецкага Саюза ў 1991 годзе было шырока распаўсюджана адраджэньне сыбірскага шаманізму па ўсёй Расеі.

Згодна зь некаторымі дасьледваньнямі павага да свабоды веравызнаньня з боку расейскіх уладаў пагоршчылася з канца 1990-х і пачатку 2000-х гадоў.

Паводле зьвестак дасьледаваньня, апублікаванага ў 2018 годзе, хрысьціянства скарачаецца ў Расеі, гэтак жа як у Заходняй Эўропе. Сярод грамадзянаў ад 16 да 29 гадоў 41% зьяўляюцца хрысьціянамі, 10% маюць іншыя рэлігіі, і 49% не зьяўляюцца вернікамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Зьвесткі аб рэлігіі ў Расеі. Global Religious Futures Project

Катэгорыя:Рэлігія ў Расеі
Huldre

«**Huldre**» — дацкі фолк-мэтал-гурт з Капэнгагену. У сваёй творчасьці гурт спалучае дацкую і скандынаўскую народную музыку і фальклёр з рокам ды мэталам. «Huldre» адметны жаночым вакалам і выкарыстаньнем скрыпкі, колавай ліры, флейты, гітары, лютні, бас-гітары і бубнаў.

## Дыскаграфія
* *Huldre* (дэма, 2010)
* *Intet Menneskebarn* (2012)
* *Tusmørke* (2016)

## Склад
* Нана Барсьлеў — сьпеў
* Б’ярнэ Крыстыянсэн — бас-гітара
* Троэльс Нургор — колавая ліра, флейта
* Ляўра Бэк — скрыпка
* Лясэ Олюфсан — гітара, лютня
* Якаб Люнд — ударныя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Скандынаўскія фолк-гурты
Катэгорыя:Дацкія фолк-гурты
Катэгорыя:Дацкія фолк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Культура Капэнгагену
Катэгорыя:Музычныя гурты стылю фолк-мэтал
Раёк

Назву **Раёк** маюць:

* Раёк — вёска ў Касьцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Раёк — пасёлак у Капыльскім раёне Менскай вобласьці
Раёк (Менская вобласьць)

**Раёк** — пасёлак у Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Цімкавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Цімкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Дабужа

Назву **Дабужа** маюць:

* Дабужа — пасёлак у Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Дабужа — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Сяргей Чайка

**Сяргей Чайка** () — вайсковец, старшы сяржант узброеных сілаў Украіны.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (8.8.2014);

## Вонкавыя спасылкі
* Указ Прэзыдэнта

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Драгуцін Гаранавіч-Крамбэргэр

**Драгуцін Гаранавіч-Крамбэргэр** (; 25 кастрычніка 1856 году, Загрэб, Аўстрыйская імпэрыя — 22 сьнежня 1936, Загрэб, Каралеўства Югаславія) — харвацкі геоляг, палеантоляг і антраполяг. Ганаровы грамадзянін Загрэбу, Крапіны і Карлаваца.

## Біяграфія
Нарадзіўся 25 кастрычніка 1856 году ў Загрэбе. Вывучаў палеанталёгію ў Цюрыху і Мюнхэне, атрымаў доктарскую ступень у Тубінгене ў 1879 годзе, ягоная дысэртацыя была прысьвечана закамянеласьцям рыб. Пасьля курыраваў аддзел мінэралёгіі і геалёгіі Харвацкага нацыянальнага музэю, цяпер вядомага як Харвацкі музэй натуральнай гісторыі.

З 1883 па 1924 гады быў супрацоўнікам Загрэбскага ўнівэрсытэту, а з 1893 году ўзначальваў факультэт геалёгіі і палеанталёгіі. Ягоная навуковая дзейнасьць ахоплівае палеанталёгію, стратыграфію, тэктоніку, палеокліматалёгію, гідраграфію, прыкладную геалёгію і геалягічнае карціраваньне.

У 1909 годзе заснаваў Геалягічнае таварыства Харватыі і Славоніі, а ў 1911 годзе заснаваў часопіс ад таварыства. З 1909 году зьяўляўся чальцом Харвацкай акадэміі навук і мастацтваў.

У 1899 годзе зрабіў важнае адкрыцьцё, выявіўшы паблізу гораду Крапіна вялікую колькасьць парэшткаў дагістарычных людзей, гэтак званых «Крапінскіх неандэртальцаў». Дзякуючы дэталёваму вывучэньню знойдзеных шкілетаў лічыцца заснавальнікам сучаснай палеоантрапалёгіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Музэй нэандэртальцаў у Крапіне

Катэгорыя:Выпускнікі Тубінгенскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Заграбскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Харвацкія археолягі
Загрэбскі прыгарадны цягнік

**Загрэбскі прыгарадны цягнік** — чыгуначная сетка, якая забясьпечвае масавае транзытнае абслугоўваньне паміж Загрэбам і ягонымі прадмесьцямі. Гэтая сыстэма кіруецца Харвацкай чыгункай і працуе з 1992 году.

З уводам у эскплюатацыю сетка абслугоўвацца электрацягнікамі сэрыі HŽ 6111, зробленымі ў Вугоршчыне. Пачынаючы з 2011 году да складу дзейных цягнікоў былі далучаны таксама новыя сэрыі HŽ 6112-1.

Прыгарадная чыгунка ў асноўным ахоплівае ўсходнія і заходнія часткі Загрэбу. Апошнім часам колькі чыгуначных станцыяў былі адрамантаваныя, а чыгуначныя абслугоўваньне стала больш рэгулярным. Гэтыя меры спрыялі паляпшэньню чыгуначных зносінаў паміж сталіцай і прадмесьцямі. У 2005 годзе частасьць прыгарадных чыгуначных перавозак былі павялічаная да прыблізна 15 хвілінаў на асноўнай лініі Саўскі Мараф — цэнтральны вакзал Загрэбу — Дуга-Сяло. У гадзіны пік частасьць прыбыцьця цягніка складае 10 хвіліаў. З 2010 году маршрут быў падоўжаны яшчэ трыма станцыямі — Сутла, Ладуч і Гарміца.

## Вонкавыя спасылкі
* Мапа маршруту прыгараднага цягніка

Катэгорыя:Харвацкая чыгунка
Катэгорыя:Загрэбскі транспарт
Харвацкае таварыства лясной гаспадаркі

**Харвацкае таварыства лясной гаспадаркі** () — некамэрцыйная арганізацыя, якая бярэ свой пачатак ад Харвацка-Славонскага сельскагаспадарчага таварыства, заснаванага ў 1841 годзе. Яно мае дачыненьне да шматлікіх дасягненьняў у галіне лясной гаспадаркі, адукацыі і навукі ў Харватыі, як то заканатворчасьць у галіне лясной гаспадаркі, заснаваньне ў 1860 годзе Каралеўскага сельскагаспадарчага і ляснога каледжу ў горадзе Крыжаўцы і публікацыю першага ў Паўднёва-Ўсходняй Эўропе спэцыялізаванага навуковага выданьня пра лес і лясную гаспадарку («Часопіс лясной гаспадаркі», 1877). У цяперашні час таварыства лясной гаспадаркі налічвае каля трох тысячаў чальцоў.

## Гісторыя
Таварыства бярэ свой пачатак ад Харвацка-Славонскага сельскагаспадарчага таварыства, якое было заснаванае паводле ініцыятывы шэрагу лесьнікоў ў Загрэбе ў 1841 годзе. Сэкцыя лесаводзтва ў таварыстве было створана 26 сьнежня 1846 году. Менавіта з гэтай даты прынята адлічваць тэрмін існаваньня таварыства лясной гаспадаркі. Для параўнаньня, першая асацыяцыя лясной гаспадаркі ў Цэнтральнай Эўропе была заснавана ў 1839 годзе ў Нямеччыне ў Бадэн-Вюртэмбэргу, а Асацыяцыя лясной гаспадаркі Швайцарыі была створана ў 1843 годзе.

Само таварыства лясной гаспадаркі мае дачыненьне да шматлікіх дасягненьняў у галіне лясной гаспадаркі, адукацыі і навукі ў Харватыі. Сярод іх адзначаюць і прыняцьце ў 1852 году «Закону аб лясах», і стварэньне Каралеўскага сельскагаспадарчага і ляснога каледжу, і публікацыю навуковага выданьня пра лес і лясную гаспадарку — «Часопіс лясной гаспадаркі», які ўпершыню выйшаў з друкарні 1 студзеня 1877 году і з тых часоў бесьперапынна публікуецца аж да сёньняшняга дня. Акрамя таго, Харвацкае таварыства лясной гаспадаркі займалася падрыхтоўкай і прымала ўдзел у «Будапэшцкай выставе тысячагодзьдзя» ў 1896 годзе, дзе ў Каралеўства Харватыі і Славоніі быў свой асобная выставачная зала, а лясной гаспадарцы рэгіёну і апрацоўцы драўніны быў прысьвечаны свой уласны спэцыяльны павільён.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1846 годзе
Катэгорыя:Харвацкія арганізацыі
Валеры Чабатар

**Вале́ры Чабата́р** (; нарадзіўся 17 красавіка 1976 году) — украінскі трэнэр, вайсковец, кіраўнік Тарнопальскае абласное суполкі Ўсеўкраінскае фэдэрацыі фры-файту ды кантактных адзінаборстваў. Адзін з заснавальнікаў і арґанізатараў будаўніцтву Чырвонадзіброўскае Сечы. Старшыня Тарнопальскае абласное партыйнае арґанізацыі палітычнае партыі «Палітычнае аб’яднаньне „Прамое дзеяньне“», сябра палітычнае партыі «Правы сэктар». Вышэйшая адукацыя, грамадзянін Украіны.

## Жыцьцяпіс
Прайшоў тэрміновую службу ў шэрагах узброеных сілаў Украіны (брыґада асаблівага прызначэньня) (1994—1996) на Львоўшчыне.

Пасьля арміі, у 1996 годзе працаваў у ахове Чарнавецкага машзаводу кіраўніком варты, потым&nbsp;— трэнэрам боксу.

Скончыў Львоўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт фізычнай культуры на катэдры тэорыі й мэтодыкі Алімпійскага ды прафэсійнага спорту, па адмысловасьці «Падрыхтоўка кваліфікаваных спартоўцаў» (2006).

## Удзел у АТА
Уступіў у склад Добраахвотніцкага ўкраінскага корпусу «Правага сэктару». Быў прызначаны камандзірам роты 5-га батальёну ДУК, псэўда&nbsp;— «Гатыла». Браў удзел у баях у Данецкім міжнародным аэрапорце. Калі ахоўнікі аэрапорту атрымалі валянтэрскую дапамогу з Тарнопальшчыны, Валерыю Чабатару дасталася старая, але ня ношаная ватная фуфайка. Вопратка апынулася зручнаю й цёплаю. У кішэні Валеры знайшоў ліст ад 80-гадовага тарнапаляніна, які выбачаўся за тое, што нічым іншым дапамагчы ня зможа. Гэты факт Валеры пракамэнтаваў так:

## У фільмах

Зьняўся ў кліпе Русланы «Дыкі танці», які быў прадстаўлены на конкурсе «Эўрабачаньне» 2004 року.

Зьняўся ў дакумэнтальным фільме пра вайсковыя падзеі на ўсходзе Ўкраіны «Добраахвотнікі Божага зьвязу» рэжысэраў Леаніда Кантэра ды Івана Ясьнія.

## Дадатковыя зьвесткі
* Як у кіно, спартовымі адзінаборствамі пачаў займацца з-за дзяўчыны.
* Лічыць асноўнымі каштоўнасьцямі ў жыцьці&nbsp;— бацькоў, Украіну ды настаўнікаў.
* Шмат рокаў працуе зь дзецьмі-сіротамі.
* Займаецца разьвіцьцём украінскага рыцарскага мастацтва&nbsp;— баявога гапака&nbsp;— на падставе ўкраінскага нацыяналізму й хрысьціянскае маралі.
* Цікавіцца філязофіяў ды ідэялёіяю рыцарства як альтэрнатыве сучаснаму сьветагляду з адсутнасьцю людзкіх каштоўнасьцяў.
* Тарнопальсі мастак Мікола Кафтан стварыў партрэт «кібарґа» Гатыла
* 2017 року майстар з Івана-Франкоўску Багдан Саўлюк стварыў калекцыю гліняных фігурак, прататыпамі якіх сталі рэальныя байцы, у прыватнасьці Валеры Чабатар.

## Узнагароды
* «Спартовы герой» у абласной праґраме «Героі спартовага року Тарнопальшчыны&nbsp;— 2014»,
* Адзнака Тарнопальскай мескай рады (2013),
* Ордэн «Народны Герой Украіны» (2016).

## Сям’я
Жанаты з кіеўскаю валянтэркаю, інструктарам фітнэсу Лесею Бельскаю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Інтэрвію зь першым заступником Голови Центрального Проводу «Тризубу» ім. С.&nbsp;Бандери майором Валерієм Чоботарем // Бандерівець.&nbsp;— 1999.&nbsp;— №&nbsp;3.
* *Артур Бобрик, Максим Дорошенко*. Єдиноборствами почав займатися через дівчину, все як у кіно,&nbsp;— Валерій Чоботарь, тренер і суддя з фрі-файту // Доба.&nbsp;— 2013.&nbsp;— 22 січня.

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Зрынскі мост

**Зрынскі мост** (, ) — мост, які злучае харвацкую аўтамагістраль А4 і вугорскую аўтамагістраль М7, а таксама праходзіць цераз раку Муру. Па мосьце праходзіць вугорска-харвацкая мяжа. Сумесны пагранічны кантрольна-прапускны пункт разьмешчаны на поўнач ад моста. Мост зьяўляецца часткай буйнога транспартнага калідора ў Харватыі і Вугоршчыне, а таксама часткай эўрапейскіх маршрутаў E65 і E71, а таксама агульнаэўрапейскага калідора Vb.

Мост складаецца з двух 15-мэтровых паралельных канструкцыяў, кожная зь якіх нясе праезную частку дарогі. Будаўніцтва моста было абвешчана ў 2007 годзе харвацкім і вугорскім урадам пасьля сумеснай сэсіі. Урачыстае адкрыцьцё адбылося 22 кастрычніка 2008 году, то бок мост стаў апошняй часткай маршруту аўтастрады, якая злучае сталіцы Вугоршчыны і Харвавыі, а таксама харвацкі порт Рыека.

Мост быў распрацаваны кампаніяй «Uvaterv» і пабудаваны кампаніяй «Hidroelektra-Niskogradnja» коштам у 8 млн эўра. Аплата была падзелена пароўну паміж краінамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Масты Харватыі
Катэгорыя:Масты Вугоршчыны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Масты паводле альфабэту
Славалюб Эдуард Пянкала

**Сла́валюб Эдуа́рд Пянка́ла** (; 20 красавіка 1871, Ліптаўскі Мікулаш, Аўстра-Вугоршчына — 5 лютага 1922, Загрэб, Каралеўства Югаславія) — харвацкі вынаходні і інжэнэр, які меў нідэрляндзкія, польскія і габрэйскія карані.

## Біяграфія
Эдуард Пянкала нарадзіўся 1871 году ў населеным пункце Ліптаўскі Мікулаш у Аўстра-Вугоршчыне. Ягонымі бацькамі былі Францішак Пянкала, які меў польскае паходжаньне, і Марыя Ганель, якая зьяўлялася нідэрляндкай паводле паходжаньня. Навучаўся ў Венскім унівэрсытэце і Дрэздэнскім тэхнічным унівэрсытэце. Апошні скончыў ў 1898 годзе з мэтай атрымаць навуковую ступень па арганічнай хіміі.

Пазьней разам зь сям’ёй пераехаў у Загрэб, які ў той час быў часткай Каралеўства Харватыі і Славоніі ў складзе Аўстра-Вугоршчыны. Каб падкрэсьліць сваю павагу да новай радзімы, ён узяў сабе імя Славалюб, стаўшы натуралізаваным харватам.

Пянкала стаў вядомым дзякуючы распрацоўцы мэханічнага алоўка ў 1906 годзе, пазьней названага аўтаматычным алоўкам. У 1907 годзе вынайшаў першую пёравую асадку. Супрацоўнічаючы з прадпрымальнікам Эдмундам Мостэрам заснаваў кампанію «Penkala-Moster Company» і пабудаваў адну з найбуйнейшых на той час у сьвеце фабрык па вытворчасьці алоўкаў і ручак. Гэтая кампанія існуе да гэтага часу, але ўжо пад назвай «TOZ Penkala».

Ён таксама зьяўляецца канструктарам першага харвацкага самалёту «Penkala 1910 Biplane», які праляцеў над краінай пад кіраваньнем першага пілёту краіны Драгуціна Новака. Пянкала зьяўляецца аўтарам больш за 80 патэнтаў. Сярод самых вядомых ягоных запатэнтаваных вынаходзтваў ставяцца:
* гумавая грэлка
* адна з разнавіднасьцяў мыйнага сродку
* тормаз для вагонаў
* анодавы акумулятар

Ён таксама заснаваў яшчэ адну кампанію пад назвай «Elevator Chemical Manufacturing Company», якая займалася вытворчасьцю хімічных тавараў, як то мыйныя сродкі, сургуч і прэпарат для лячэньня рэўматызму. Пянкала памёр у Загрэбе ва ўзросьце 50 праз запаленьне лёгкіх.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія Пянкалы

Катэгорыя:Харвацкія інжынэры
Катэгорыя:Харвацкія вынаходнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Венскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Дрэздэнскага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Кальчыцы

**Кальчы́цы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Першамайскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 103 чалавекі
* 1999 год — 151 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Першамайскі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Красная Дуброва

Назву **Красная Дуброва** маюць:

* Красная Дуброва — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Красная Дуброва — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці
Юрс Цыбульс

**Юрс Цыбульс** (, ;  6 сьнежня 1951, , , Латвійская ССР, цяпер у Шкілбенскай воласьці Віляцкага краю Латвіі) — латгальскі народны дзяяч, публіцыст, мовазнаўца, журналіст і перакладнік.

## Жыцьцяпіс
Навучаўся ў  пачатковай школе Балвскага раёну (1959—1963), Рэкаўскай сярэдняй школе (1963—1970), у 1975 року скончыў факультэт замежных моваў Латвійскага ўнівэрсытэту.

Працаваў настаўнікам ангельскай мовы ў  сярэдняй школе і Тылжаскім інтэрнаце Балвскага раёну (1975—1989), карэспандэнтам газэты «Skolotāju Avīze» («Настаўніцкая газэта», 1985—1990).

З 1988, пад час Трэцяга абуджэньня, займаўся палітычнай дзейнасьцю, у 1989—1990 быў старшынём аддзяленьня Народнага фронту Латвіі ў Балвскім раёне, у 1989—1992&nbsp;— дэпутатам Савету народных дэпутатаў Балвскага раёну. У 1990 абраны дэлегатам  і дэпутатам . З 1994 — старэйшы рэфэрэнт Аддзелу зьнешніх сувязяў і прэсы, намесьнік начальніка аддзелу зьнешніх сувязяў Управы па натуралізацыі Латвіі. Працаваў у Цэнтры тэрміналёгіі і перакладу рэдактарам аддзелу перакладаў дакумэнтаў Эўрапейскага Зьвязу і рэдактарам аддзелу перакладаў дакумэнтаў НАТО, у аддзеле зьнешніх сувязяў Рыскай думы.

Сябра Нацыянальнага геаграфічнага таварыства ЗША (1978),  (1995), «Amici Linguarum» («сябры моваў»).

## Дзейнасьць
У 1992 року ў суаўтарстве зь  выдаў буквар латгальскай мовы, у 2003 апублікаваў кнігу «Vasals!» — граматыку латгальскай мовы.

Калекцыянуе буквары розных моваў сьвету. Ягоная калекцыя налічвае каля 8600 буквароў з 217 земляў на 1060 мовах і дыялектах.

## Бібліяграфія
* Latgalīšu ābece (lementars): eksper. māc. grām. divās daļās / Jurs Cybuļs, Lideja Leikuma.&nbsp;— Lielvārde: Lielvārds (1992)
* Ābece /Juris Cibuļs, Gundega Muzikante.&nbsp;— R.: Zvaigzne ABC (1996)
* Darba burtnīca «Burtu kamolītis», 1. daļa, R.: Zvaigzne ABC (1996)
* Darba burtnīca «Burtu kamolītis», 2. daļa, R.: Zvaigzne ABC (1996)
* Metodiskie ieteikumi darbam ar ābeci un darba burtnīcām, R.: Zvaigzne ABC (1996)
* Īdzer veina, lai dzeive ira feina! / Jurs Cybuļs, Juons Ločmeļs.&nbsp;— R.: b.i. (1999)
* Vasals! Latgaliešu valodas mācība / J. Cibuļs, L. Leikuma.&nbsp;— R.: N.I.M.S. (2003)
* Brīnumainā valodu pasaule. B.v.: Raudava (2004)
* Latgaliešu ābeces (1768—2008). R.: Zinātne (2009)
* Purlovas grāmata. R.: Autorizdevums (2011)

## Узнагароды
У 2000 року Цыбульс узнагароджаны Ордэном Трох зорак III ступені, а таксама памятным значыкам удзельніка барыкадаў 1991 року.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Уласная вэб-бачына 

Катэгорыя:Латыскія літаратары
Катэгорыя:Выпускнікі Латвійскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Латвійскія журналісты
Катэгорыя:Латвійскія калекцыянэры
Катэгорыя:Латвійскія мовазнаўцы
Катэгорыя:Латвійскія грамадзкія дзеячы
Катэгорыя:Латвійскія перакладчыкі
Катэгорыя:Латвійскія публіцысты
Катэгорыя:Латгальскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Латвійскай рэспублікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віляцкім краі
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Латвіі
Красавіцкія тэзы

**«Красавіцкія тэзы»** () — праграма дзеяньняў расейскіх бальшавікоў пасьля Лютаўскай рэвалюцыі, плян барацьбы за перарастаньне буржуазна-дэмакратычнай рэвалюцыі ў рэвалюцыю сацыялістычную шляхам захопу ўлады, прапанаваны Ўладзімерам Леніным пасьля вяртаньня ў Петраград з эміграцыі ў красавіку 1917 году. Тэкст тэзаў быў апублікаваны ў бальшавіцкай газэце «Праўда» 7 красавіка 1917 году.

## Зьмест
«Красавіцкія тэзы» ўключаюць у сябе 10 палажэньняў:
* Рэзкая крытыка вайны;
* Буржуазна-лібэральная стадыя рэвалюцыі скончана і варта пераходзіць да рэвалюцыі сацыялістычнай, падчас якой улада павінна перайсьці ў рукі пралетарыяту і бяднейшага сялянства;
* Аніякай падтрымкі Часоваму ўраду;
* Неабходнасьць супрацьстаяньня блёку дробнабуржуазных апартуністычных элемэнтаў пры адначасовым прасоўваньні лёзунгу аб неабходнасьці пераходу ўсёй дзяржаўнай улады да Саветаў рабочых дэпутатаў;
* Непарлямэнцкая рэспубліка, а рэспубліка Саветаў рабочых, батрацкіх і сялянскіх дэпутатаў па ўсёй краіне, зьнізу даверху, са скасаваньнем паліцыі, войска і бюракратычнага апарату і замене сталага войска ўсеагульным узбраеньнем народу;
* Аграрная рэформа — канфіскацыя ўсіх зямель дваранства і нацыяналізацыя ўсіх зямель у краіне;
* Банкаўская рэформа — зьліцьцё ўсіх банкаў краіны ў адзін агульнанацыянальны банк, падкантрольны Саветам рабочых дэпутатаў;
* Кантроль Саветаў за грамадзкай вытворчасьцю і разьмеркаваньнем прадуктаў;
* Партыйныя задачы РСДРП (б), у тым ліку перайменаваньне ў Камуністычную партыю;
* «Абнаўленне інтэрнацыяналу».

Публікацыю саміх тэзаў Ленін суправадзіў кароткай прадмовай і прасторным камэнтарам, які сканчаецца крытыкай Пляханава. Фактычна ў «Красавіцкіх тэзах» былі сфармуляваны асновы ленінізму. Яны сталі праграмай дзеяньняў бальшавікоў у дакастрычніцкі пэрыяд, служылі ідэалягічнай базай для дзейнасьці камуністаў пасьля захопу ўлады і абгрунтаваньнем іхнай дыктатуры ў СССР. Вывучэньне «Красавіцкіх тэзаў» у савецкі час было важнай часткай ідэалягічнай адукацыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Красавіцкія тэзы. Гісторыя Ўкраіны.

Катэгорыя:Рэвалюцыя 1917 году ў Расеі
Катэгорыя:Падзеі 1917 году
Аляксандар Вішнеўскі

**Алякса́ндар Вішне́ўскі** (;  году, Новааляксандраўка, Дагестанская вобласьць, Расейская імпэрыя — 13 лістапада 1948 году, Масква, СССР) — расейскі і савецкі вайсковы хірург, стваральнік знакамітай лячэбнай мазі, заснавальнік дынастыі лекараў, сапраўдны чалец Акадэміі мэдычных навук СССР (1946). Ляўрэат Сталінскай прэміі другой ступені (1942).

## Біяграфія
Нарадзіўся 23 жніўня 1874 году ў сяле Новааляксандраўка ў Дагестанскай вобласьці. У 1899 годзе скончыў мэдычны факультэт Імпэратарскага Казанскага ўнівэрсытэту. На працягу году працаваў штатным ардынатарам хірургічнага аддзяленьня лякарні ў Казані. У 1900—1901 гадох працаваў на катэдры апэратыўнай хірургіі з тапаграфічнай анатоміі, у 1901—1904 гадох — празэктар катэдры нармальнай анатоміі, у 1904—1911 — прыват-дацэнт катэдры тапаграфічнай анатоміі. У лістападзе 1903 году абараніў доктарскую дысэртацыю.

У 1905 годзе Вішнеўскі быў камандзіраваны за мяжу для авалоданьня мэтадамі ўралягічных дасьледаваньняў. Наведваў лякарні ў Нямеччыне і Францыі. У Парыжы, удасканальваючыся ў вобласьці нэўрахірургіі, адначасова наведваў лябараторыю Мечнікава ў пастэраўскім інстытуце, дзе выканаў дзьве навуковыя працы. У 1910 годзе яму даручаецца весьці курс агульнай хірургічнай паталёгіі і тэрапіі на мэдычным факультэце Казанскага ўнівэрсытэту.

З 1918 году працаваў старшым лекарам першага савецкага шпіталю Казані, у 1918—1926 гадох узначальваў абласны шпіталь Татарскай АССР. З 1926 па 1934 год загадваў факультэцкай хірургічнай клінікай Казанскага ўнівэрсытэту.

Назіраючы за дзеяньнямі новакаіну на працягу паталягічных працэсаў, прыйшоў да высновы, што ён ня толькі дзейнічае, як сродак зьняць боль, але і станоўча ўплывае на працягу працэсу запаленьня і на гаеньне ранаў. Распрацаваў навуковую канцэпцыю аб узьдзеяньні нэрвовай сыстэмы на запаленчы працэс. Дзякуючы дасьледваньням вынайшаў мазь Вішнеўскага, што стала новым мэтадам лячэньня запаленчых працэсаў пры самаадвольнай гангрэне ног, трафічных язвах, пры тромбафлебіце, абсцэсах і іншых захворваньняў.

У канцы 1934 году Вішнеўскі пераехаў у Маскву, дзе ўзначаліў хірургічную клініку Цэнтральнага інстытуту ўдасканаленьня лекараў. Памёр 13 лістапада 1948 году. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аляксандар Вішнеўскі. Вялікая біяграфічная энцыкляпэдыя.
* Аляксандар Вішнеўскі. Вялікая савецкая энцыкляпэдыя.

Катэгорыя:Расейскія хірургі
Катэгорыя:Савецкія хірургі
Катэгорыя:Выпускнікі Казанскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Араміс Нагліч

**Араміс Нагліч ** (, , м. Рыека, СФРЮ)&nbsp;— харвацкі баскетбаліст, алімпійскі мэдаліст.

## Выступы на Алімпіядах

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на sport.references.com

Катэгорыя:Харвацкія баскетбалісты
Катэгорыя:Югаслаўскія баскетбалісты
Катэгорыя:Баскетбалісты і баскетбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 году
Ловінац

**Ловінац** () — мястэчка ў Ліцка-Сенскай жупаніі. Знаходзіцца за 35 км на паўднёвы ўсход ад Госьпічу.

## Вонкавыя спасылкі

* Інтэрнэт-старонка гораду

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Украінская нацыянальная армія

**Украі́нская нацыяна́льная а́рмія** (УНА)&nbsp;— узброеныя сілы Ўкраінскае дзяржавы (УССД), сфармаваныя напрыканцы Другой сусьветнай вайны.

## Гісторыя

Напрыканцы вайны Трэцяга Райху супраць СССР некаторыя нямецкія ўрадавыя колы спрабавалі ўключыць у гэтую барацьбу на сваім баку народы ўсходняе Эўропы. З гэтаю мэтаю быў створаны расейскі Камітэт вызваленьня народаў Расеі ды Расейская вызвольная армія на чале з ґенэралам А. Уласавым. Калі спробы падпарадкаваць яму іншыя нацыянальныя арґанізацыі не ўдаліся, быў створаны Украінскі нацыянальны камітэт (УНК) і абвешчаная арґанізацыя УНА.

12 сакавіка 1945 року райхсміністар усходных акупаваных земляў А. Розэнбэрґ пацьвердзіў рашэньне нямецкага ўраду аб стварэньні УНК, «як адзінага прадстаўніка ўкраінскага народу» ды намер сабраць усіх украінцаў, што змагаліся ў складзе нямецкіх узброеных сілаў, ва Ўкраінскую вызвольную армію. 17 сакавіка 1945 року Прэзыдыюм УНК (у згодзе з прэзыдэнтам Андрэям Лівіцкім) прызначыла камандуючым УНА ґенэрала Паўла Шандрука, былога старшыну Арміі УНР (ён быў адначасова і старшынёю УНК), а кіраўніком штабу УНА ґенэрала Аркадзя Валійскага.

28 сакавіка 1945 року ґенэрал Шандрук склаў прысягу ваяроў супрацьтанкавай брыґады «Вольная Ўкраіна» пад кіраўніцтвам палкоўніка Пятра Дзячэнка (1 900 ваяроў) на вернасьць ўкраінскаму народу. Гэтая брыґада павінна стаць зародкам 2-е ўкраінскае дывізіі.

Да дывізіі «Галічына» ґенэрал Шандрук прыбыў на фронт у Аўстрыю і склаў 25 красавіка 1945 року прысягу воінаў дывізіі, фармальна ўключыў яе ў склад УНА як 1-ю ўкраінскую дывізію (каля 16 000 ваяроў). Да УНА далучыліся яшчэ:
* Вольнае казацтва пад кіраўніцтвам палкоўніка П. Тэрэшчанка (700 ваяроў);
* 281-я запасная брыґада (5 000), разьмешчаная ў Даніі;
* брыґада асаблівага прызначэньня атамана Т. Бульбы-Бараўца (400 ваяроў);
* два пяхотных палка ахоўнай службы (2 000 ваяроў), якія служылі ў Бэльґіі ды Галядныі;
* тры курэні палявое жандармэрыі;
* аддзел зэнітнае артылерыі (юнакоў).
Ужо не было часу ахапіць у УНА ваяроў украінскага вызвольнага войска, у якім было каля 75 000 украінцаў. Ва ўсіх частках, падпарадкаваных Oberkommando des Heeres, было 220 000 украінцаў.

Стварэньне УНА было праяваю жаданьня ўкраінскага народу мець свае ўласныя ўзброеныя сілы з улікам магчымасьці сканчэньня другое сусьветнае вайны. УНА ўвайшла ў стадыю пачатковай арґанізацыі ўзброеных сілаў.

## Літаратура
* 
* Shandruk P. Arms of Valor. Нью-Ёрк 1959 https://web.archive.org/web/20081222161102/http://lib.galiciadivision.com/shandruk/;
* Шандрук П. Іст. праўда пра 1 УД й УПА. Весьці камбатанта.&nbsp;— Таронта, 1965.&nbsp;— ч. 1.&nbsp;— С. 5—21.
* РІМІНІ 1945—1947. Першая укранская дывізія Ўкраінскае нацыянальнае арміі ў брытанскім палоне ў Італіі: матэрыялы да гісторыі дывізіі / Склад. В. Рэвуцкі. Братэрства ўкраінскіх ваяроў 1-е ўкраінскае дывізіі Ўкраінскае нацыянальнае арміі; Галоўная ўправа.&nbsp;— Збірник ІІ.&nbsp;— К.: «Смолоскип», 2005.&nbsp;— 282 с.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні Ўкраіны
Міхайла Віктаравіч Чабатароў

**Міха́йла Чабатаро́ў** () — вайсковец, жаўнер полка «Азоў», нацыянальнае ґвардыі Ўкраіны.

## Жыцьцяпіс
Сям’я пераехала, скончыў Фастаўскую ААШ №&nbsp;2, Фастаўскае ПТВ, аўтасьлесар. Працаваў ахоўнікам, на будаўніцтве. 2008 року ажаніўся, з жонкаю Ірынаю дачакаліся ды выхоўвалі сына Ягора.

З жніўня 2014 року&nbsp;— добраахвотнік, жаўнер асобнага атраду адмысловага прызначэньня «Азоў» усходняга АТА НГУ.

## Акалічнасьці згубы
Загінуў 15 лютага 2015 року ў вёсцы Шырокіна Ваўнаваскага раёну Данецкае вобласьці. Тэрарысты зрабілі спробу прарыву бронетэхнікі ў Шырокіна. Дзякуючы густому туману ў вёску зайшлі танкі й жывая сіла супраціўніка, працавала артылерыя ды мінамёты. Азоўцы адбілі атаку. Пачалося пазыцыйнае супрацьстаяньне. Да абеду тэрарысты працягвалі абстрэл пазыцыяў украінскага батальёна з пальное зброі. Бліжэй да вечару азоўцам атрымалася эвакуяваць з Шырокіна грамадзянскіх жыхароў, якія залішаліся ў вёсцы на працягу ўсяго супрацьстаяньня. У выніку была зьнішчаная амаль сотня баевікоў і дзесяць адзінак бронетэхнікі. Страты азоўцаў&nbsp;— сямёра загінулых байцоў і каля 50 параненых.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (25.3.2015) (пасьмяротна)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Чеботарьов Михайло Вікторович
* Михайло Чеботарьов
* Він був Людиною з великої літери

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:Вайскоўцы палка «Азоў»
Міжнародны эканамічна-гуманітарны ўнівэрсытэт імя Дэм’янчука

**Міжнародны эканамічна-гуманітарны ўнівэрсытэт імя Дэм’янчука**, ***МЭГУ*** ()&nbsp;— украінская вышэйшая навучальная ўстанова, разьмешчаная ў Роўне.

## Мінуўшчына
Заснаваны ў 1992 року як першая прыватная навучальная ўстанова ў Заходняй Украіне — філія Міжнароднай пэдагагічнай акадэміі.

У 1994 перайменаваны ў Роўненскі эканамічна-гуманітарны інстытут (РЭГІ). У 2001 перайменаваны ў «Міжнародны ўнівэрсытэт „РЭГІ“ імя акадэміка Сьцяпана Дзем’янчука». У 2004 атрымаў цяперашнюю назву — Міжнародны эканамічна-гуманітарны ўнівэрсытэт імя Дэм’янчука і ўключаны ў Дзяржаўны рэестар вну Ўкраіны.

## Навучальны працэс
У МЭГУ дзейнічае восем факультэтаў і два інстытуты:
* Эканамічны факультэт
* Факультэт эўрапейскай адукацыі
* Факультэт здароўя, фізычнай культуры і спорту
* Гісторыка-філялягічны факультэт
* Факультэт кібэрнэтыкі
* Факультэт журналістыкі
* Юрыдычны факультэт
* Прыродна-геаграфічны факультэт
* Інстытут пэдагагічнай адукацыі
* Інстытут давнушнай падрыхтоўкі і пасьлядыплёмнай адукацыі

Ва ўнівэрсытэце працуюць 44 прафэсары, дактары навук, акадэмікі галіновых і міжнародных акадэміяў, 138 кандыдатаў навук і дацэнтаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Роўна
Катэгорыя:Украінскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Прыватныя вышэйшыя навучальныя ўстановы Ўкраіны
Данія, Бацькаўшчына мая

**«Да́нія, [[Бацькаўшчына|Ба́цькаўшчына]] мая́»** () — дацкамоўны верш аўтарства Ганса Крысьціяна Андэрсэна, напісаны ў 1850 року. Вядомы таксама пад назваю **«У Даніі я нарадзіўся»** ().

Музыку на словы вершу ўжо ў 1850 року напісаў кампазытар Генрык Рунг; у 1926 року новую музыку склаў Поўль Ск’ербэк. Ягоная вэрсія ўвайшла ў сьпіс найлепшых дацкіх музычных твораў, складзеных Міністэрствам культуры Даніі.

## Вонкавыя спасылкі

* Ганс Крысьціян Андэрсэн і музыка 
* Дацкая каралеўская бібліятэка 

Катэгорыя:Дацкія песьні
Катэгорыя:Творы Ганса Крыстыяна Андэрсэна
Катэгорыя:Дацкі культурны канон
Млынок (Навасёлкаўскі сельсавет)

**Млыно́к** — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 15 чалавек
* 1999 год — 42 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Петрыкаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Петрыкаўскага раёну
Роўнае

Назву **Роўнае** маюць:

* Роўнае — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласьці
* Роўнае — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
Маці Альбанія

**Маці Альбанія** () — 12-мэтровая статуя, якая знаходзіцца на Нацыянальных могілках пакутнікаў Альбаніі ў сталіцы Тыране, адчынена ў 1971 годзе.

Статуя вобразна прадстаўляе краіну, як маці, якая ахоўвае над вечнай сьпячкай тых, хто аддаў сваё жыцьцё за яе. На могілках месьцяцца 28 тысячаў магіл альбанскіх партызанаў, якіх загінулі падчас Другой сусьветнай вайны. Масіўная статуя трымае лаўровы вянок і зорку. На могілках таксама пахаваны былы лідэр Энвэр Ходжа, які пасьля аднак быў эксгумаваны і ягоныя парэшткі перанесены былі на іншыя грамадзкія могілкі.

Статуя, над якой працавалі скульптары Крыстак Рама, Мунтаз Дграмі і Шабан Гадэры, зробленая з бэтону. Яна стаіць на  пастамэнце вышынёй 3 мэтры. На п’едэстале выгравіраваны словы «Вечная слава пакутнікам Айчыны».

## Вонкавыя спасылкі

* Varrezat e Dëshmorëve dhe monumenti Nëna Shqipëri. Bashkia Tiranë.

Катэгорыя:Помнікі Альбаніі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Альбаніі
Аляксандар Красноў

**Аляксандар Красноў** ( 14 лютага 1998 году) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ». З 2014 году пачаў прыцягвацца да дублюючага складу, дзе пазьней замацаваўся. З 2015 году стаў таксама трапляць у заяўку асноўнай каманды. 21 верасьня 2016 году дэбютаваў за «Тарпэда-БелАЗ» у матчы Кубка Беларусі супраць «Віцебску» (2:1), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы. У 2017 годзе трывала гуляў за дубль і забіў 11 галоў, двойчы выйшаў на поле ў складзе асноўнай каманды ў Кубку Беларусі.

14 красавіка 2018 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе ў матчы супраць «Іслачы» (0:0), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У жніўні 2018 году быў аддадзены ў арэнду «Смалявічам», дзе пачаў трывала зьяўляцца ў асноўным складзе. У студзені 2019 году па заканчэньні арэнды зноў трэнаваўся з жодзінскай камандай. У першай палове 2019 году выступаў за дубль «Тарпэда-БелАЗ», а ў ліпені, ня маючы практыкі ў асноўнай камандзе, зноў выправіўся ў арэнду ў «Смалявічы», дзе звыйчайна выходзіў на замену. У студзені 2020 году вярнуўся ў «Тарпэда-БелАЗ».

У лютым 2020 году стаў гульцом «Смаргоні». У жніўні 2020 году перайшоў у «Маладэчна». У лютым 2021 году трэнаўся з «Крумкачамі» і неўзабаве падпісаў кантракт з клюбам. У складзе каманды чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У лютым 2022 году паводле паганеньня бакоў скасаваў кантракт з «Крумкачамі» і хутка папоўніў склад рагачоўскага «Макслайну». Гуляў пераважна ў пачатковым складзе каманды, у верасьні і кастрычніку адсутнічаў праз траўмы. У сакавіку 2023 году стаў гульцом клюбу «Жодзін-Паўднёвы». З пачатку 2024 году трэнаваўся з гомельскім «Лякаматывам» і ў красавіку афіцыйна ўзмоцніў шыхты каманды. Па заканчэньні сэзону пакінуў каманду.

### Міжнародная
У 2016—2017 гадах гуляў за зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыі чэмпіянату Эўропы.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Абэліск Канстантына

**Абэлі́ск Канстантына** — першапачаткова 32-мэтровы бізантыйскі абэліск, які стаяў на канстантынопальскім гіпадроме (цяпер — плошча Ахмэдзіе) ужо ў IX стагодзьдзі, калі яго рэстаўраваў імпэратар Канстантын VII Парфірародны. У той час ён быў абшаляваны пазалочанымі бронзавымі плітамі з выявамі ваенных перамог Васіля Македонскага і ўвянчаны шарам. У наш час вышыня калёны складае 21 мэтар.

Пры рабаваньні Канстаніынопалю крыжакамі (1204) уся гэта аздоба была страчана. У часы султанаў абэліск меў варты жалю стан, бо маладыя янычары залазілі на яго верхавіну, каб прадэманстраваць свой спрыт і бясстрашша.

## Літаратура
* Alexander Kazhdan (éd.), The Oxford Dictionary of Byzantium, 3 vols., Oxford University Press, 1991 , s. v. Obelisk of Theodosius, vol. 3,

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Бізантыйская архітэктура
Катэгорыя:Славутасьці Стамбулу
Катэгорыя:Абэліскі
Эгіпецкі кірмаш

**Эгіпецкі кірмаш**, таксама **Эгіпецкі рынак**, **кірмаш прыправаў** (), Мысыр-чаршысы () — рынак, разьмешчаны ў старой частцы Стамбулу, у раёне Эмінёню; другі па велічыні кірмаш гораду пасьля Гранд-базару. На яго тэрыторыі знаходзіцца каля 80 крам, асноўны асартымэнт якіх складаюць прысмакі, вострыя прыправы і лячэбныя травы, спэцыі, далікатэсы з сухафруктаў і мяса, малочныя прадукты.

Базар быў пабудаваны ў 1660 годзе па загадзе Турхан-султан архітэктарам Казім-ага. Першапачаткова зьяўляўся часткай комплексу Новай мячэці, выконваючы функцыю забесьпячэньня фінансаваньня яе будаўніцтва. Будынак, пабудаванае ў форме люстрана-зваротнай літары L, налічвае шэсьць ўваходных варот. Купалы комплексу пакрытыя сьвінцом.

Першапачаткова называўся «новым», а таксама «матчыным» базарам. Пазьней атрымаў назву «эгіпецкага» — дзякуючы таму, што асноўная маса вострых прыпраў і спэцый таго часу пастаўлялася з Індыі ў Эўропу праз Эгіпет.

Эгіпецкі кірмаш двойчы цярпеў ад пажараў — У 1691 і 1940 гадах. Падчас работ па яго аднаўленьні 1940-1943 гадоў, комплекс страціў мноства сваіх арыгінальных дэталяў. У 1941 годзе ён быў аддзелены ад Новай мячэці пабудаванай дарогай.

## Галерэя

Image:Istanbul Misir carsisi.JPG|Будынак Эгіпецкага кірмашу
Image:074 Istanbul.11.2006 resize.JPG|Адна з галерэй комплексу
Image:Kruiden in Egyptische bazaar Eminönü Istanbul.JPG|Прылавак з прыправамі
Image:Istanbul spice bazaar 02.jpg|Продаж сухафруктаў
Image:İstanbul 6897.jpg|Прылавак з прыправамі


## Глядзіце таксама
* Вялікі кірмаш

## Вонкавыя спасылкі
* Кірмаш на WikiMAPIA

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1660 годзе
Катэгорыя:Кірмашы
Катэгорыя:Кірмашы Стамбулу
Жывая сіла (вайсковы тэрмін)

**Жыва́я сі́ла** — частка ўзброеных сілаў (альбо падрозьдзелаў), якія ўдзельнічаюць у баі (апэрацыі).

## Гісторыя ўжываньня тэрміну
Тэрмін «жывая сіла» стаў шырока ўжывацца да зьяўленьня пальнае зброі, ва ўмовах, калі блізкі бой складаўся з удару пяхоты й коньніцы, што мелі на ўзбраеньні толькі халодная зброя і дзейнічалых у стуленых баявых парадках. Падобны блізкі бой зьяўляўся адзіным мэтадам зьнішчэньня супраціўніка.

З моманту зьяўленьня пальнае зброі ў XIV стагодзьдзі і аж да сярэдзіны XX стагодзьдзя словаспалучэньне "жывая сіла» працягвала ўжывацца ў тэорыі й практыцы вайсковага мастацтва, бо для канчатковага зьнішчэньня супраціўніка нароўні з пальнаю зброяю працягвала выкарыстоўвацца й халодная зброя.

У XX стагодзьдзі, са зьяўленьнем аўтаматычнае пальнае зброі, стварэньнем і разьвіцьцём вайсковае авіяцыі, танкаў і іншых узораў ўзбраеньня, роля ўдару, заснаванага на ўжываньні мускульнае сілы чалавека, паступова памяншалася. Усё большае значэньне набывалі веды й навыкі па эфэктыўнаму ўжываньню ў баі (апэрацыі) складнае вайсковае тэхнікі. У сувязі з гэтым пасьля Другое сусьветнае вайны замест вызначэньня "жывая сіла» стаў ўжывацца тэрмін «асабісты склад».

Да сярэдзіны 1970-х гадоў тэрмін "жывая сіла» ўжываецца ў асноўным у дачыненьні да асабовага складу войскаў суперніка (вайсковаслужачых праціўніка) як аб’екту, што падлягае паразы агнявымі сродкамі (у адрозьненьне ад аб’ектаў, якія ўяўляюць сабою вайсковую тэхніку й узбраеньне).

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайсковая тэрміналёгія
Катэгорыя:Эўфэмізмы
Катэгорыя:Фразэалягізмы
Сэрбская аўтаномная вобласьць Басьнійская Краіна

**Сэрбская аўтаномная вобласьць Басьнійская Краіна**, **САВ Басьнійськая Краіна** () — аўтаномная вобласьць была разьмешчаная ў ґеаґрафічным рэґіёне  Басьнійская Краіна.  Сталіця — Баня-Лука. Рэґіён быў у далейшым уключаны ў Рэспубліку Сэрбскую.

## Гісторыя

САВ Басьнійская Краіна ўзьнікла восеньню 1991, у рамках падрыхтоўкі да незалежнасьці Босьніі, кшталту Славеніі й Харватыі. Мэта палягала ў раёнах, дзе сэрбы складалі большасьць або значную частку насельніцтва не дапусьціць такое незалежнасьці. Сэрбы для гэтага стварылі тры сэрбскіх аўтаномных раёны й адзін сэрбскі аўтаномны рэґіён (САВ Басьнійская Краіна).

САВ Басьнійская Краіна была створаная з Асацыяцыі муніцыпалітэтаў Басьнійскае Краіны за тым выключэньнем, што аб’яднаньне не ўключала рэґіён Чазінская Краіна або муніцыпалітэт Прыедара. Іншыя падобныя дзеяньні былі праведзеныя і ў іншых асацыяцыя муніцыпалітэтаў ў Босьніі.

16 верасьня 1991 Асацыяцыі муніцыпалітэтаў Басьнійская Краіна была ператвораная ў аўтаномную вобласьць Краіна (ААК), якая ўключала наступныя муніцыпалітэты: Баня-Лука, Біхач — Ріпач, Басанская-Дубіца, Басанская-Градышка, Басанская-Крупа, Басанская-Нова, Басанская-Пятровац, Чэлінац, Доні-Вакуф, Ключ, Катор-Варош, Прыедор, Прнявор, Санскі Мост, Шыпова і Тэсьліч. Незалежная Асамблея сэрбскага народу ў Босьніі ды Герцагавіны была створаная 24 кастрычніка 1991, пераважала Сэрбская дэмакратычная партыя (СДП).9 студзеня 1992, Асамблея прыняла дэклярацыю аб абвяшчэньне Рэспублікі Сэрбскай Босьніі ды Герцагавіны.

У адрозьненьне ад іншых САВ ў Босьніі, якія былі створаныя ўлетку й восеньню, САВ Басьнійская Краіна была афіцыйна абвешчаная 25 красавіка 1991, але пад назваю АРК (аўтаномны рэґіён Краіна — маючы на ўвазе Басьнійскую Краіну). Былі спробы ўлетку 1991 аб’яднаць яго з САВ Краіна. 12 верасьня назва была афіцыйна зьмененая на САО Басьнійськая Краіна.

## Див. також
* Распад Югаславіі
* Басьнійская вайна
* Рэспубліка Сэрбская

Катэгорыя:Гісторыя Босьніі і Герцагавіны
Раміз Алія

**Раміз Алія** (; , Шкодэр — , Тырана) — альбанскі камуністычны палітык і дзяржаўны дзеяч, пераемнік Энвера Ходжы. Першы сакратар ЦК кіруючай кампартыі з 1985 па 1991 год. У 1991—1992 гадах — прэзыдэнт Альбаніі. Беспасьпяхова спрабаваў ўзначаліць працэс альбанскіх рэформаў. Пасьля падзеньня камуністычнага рэжыму двойчы прыцягваўся да судовай адказнасьці. Быў асуджаны да турэмнага зьняволеньня. Вызвалены пасьля ьмены ўлады ў 1997 годзе.

## Ацэнкі «памылак»
Апошняе пятнаццаць год Раміз Алія жыў адасоблена паміж Тыранам і Дубаем. Незадоўга да скону ён выдаў аўтабіяграфію *Jeta Ime* — *Маё жыццё*, якая, апроч іншага, утрымлівае прабачэньне ў альбанская народу за жорсткасьці клясавай барацьбы.

Раміз Алія прызнаваў «памылкамі партыі» масавыя рэпрэсіі, татальнае адзяржаўленьне эканомікі, асабліва калектывізацыю сельскай гаспадаркі, забарону рэлігіі і разрыў з Кітаем. У той жа час ён настойваў на неабходнасьці жорсткага палітычнага рэжыму і самаізаляцыі Альбаніі ў часы Энвэра Хаджы. Інакш, паводле яго словаў, краіна страціла б незалежнасьць — Ёсіп Броз Ціта "ператварыў бы Альбанію ў сёмую югаслаўскую рэспубліку».

Памёр Раміз Алія ва ўзросьце 85 гадоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Альбаніі
Катэгорыя:Памерлі ў Тыране
РГН

**РҐН-42** ( — «ручная граната наступальная»; Індэкс ГРАУ&nbsp;— **7Г21**) — ручная супрацьпяхотная аскепкавая ўдарна-дыстанцыйная ґраната, прызначаная для паразы жывое сілы супраціўніка на блізкіх адлегласьцях. Радыюс паразы аскепкамі ґранаты — 15 м, радыюс магчымае паразы — 35 м.

Узрывальнік РҐН узводзіцца толькі праз 1,3—1,8 пасьля таго, як будзе адпушчаны ахоўны рычаг. Калі на працягу гэтага часу ўзрывальнік адчуе адчувальнае скалынаньне, ён здымаецца з баявога напяцьця й ґраната не выбухае; гэта засьцерагае ад няшчасных выпадкаў пры выпадкова закінутай побач ґранаце. Далей дэтанатар пераходзіць у стан, пры якім ґраната выбухае ад удару аб цэль. Калі выбух ґранаты не адбыўся ад дэтанатара ўдарнага дзеяньня (напрыклад, пры трапленьні ў глыбокі сьнег ці траву), то выбух ґранаты адбываецца праз 3,2—4,2 пасьля вызваленьня прыціскнога рычага. Перад кідком варта выдаліць ахоўнае кола, прыціснуўшы рычаг пальцамі да корпуса ґранаты.

Баявая ґраната фарбуецца ў аліўкава-шэры колер.

## Глядзіце таксама
* M67 (граната)

## Вонкавыя спасылкі
* Советская ручная граната РГН
* Ручная осколочная граната РГН
* Энциклопедия оружия. Ручная граната РГН / РГО
* Наставления по стрелковому делу. Назначение, боевые свойства и устройство ручных осколочных гранат РГН и РГО

Катэгорыя:Гранаты
Катэгорыя:Гранаты СССР
Лідыя (неадназначнасьць)

* Лідыя — старажытная гістарычная вобласьць і дзяржава на захадзе Малой Азіі.
* Лідыя — жаночае імя.