open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пісараўшчына (Маладэчанскі раён)

**Пі́сараўшчына** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мясоцкага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Пісараўшчына, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Краснае.

## Насельніцтва

* 1931 год — 130 чалавек
* 1921 год — 122 чалавекі
* 1921 год — 73 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мясоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Самалі (вёска)

**Самалі́** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мясоцкага сельсавету.

Да 3 жніўня 1954 году вёска ўваходзіла ў склад Рэдзькавіцкага сельсавету Ільлянскага раёну, пасьля ў складзе Велікасельскага сельсавету Маладэчанскага раёну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мясоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Селівонаўка (Менская вобласьць)

**Селіво́наўка** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мясоцкага сельсавету.

## Асобы
* Фёдар Капуцкі (1930—2017) — беларускі хімік

## Крыніцы

Катэгорыя:Мясоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Раеўшчына

**Ра́еўшчына** (таксама сустракаецца — *Ра́еўка, Ярэ́ўшчына*) — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мясоцкага сельсавету.

У 1940—1954 і 1958—1959 гадах цэнтар Раеўшчынскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мясоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Будынак былой вайсковай установы (Амсьціслаў)

**Будынак былой вайсковай установы** — помнік архітэктуры канца XIX ст. у Амсьціславе. Знаходзіцца на гістарычнай Смаленскай вуліцы. Твор архітэктуры эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Будаваўся ў канцы XIX ст. з цэглы. У будынку разьмяшчалася вайсковая ўстанова.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры. Гэта 2-павярховы будынак несымэтрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазыцыі, на высокім цокалі, накрыты 2-схільным вальмавым дахам. Фасады будынка падзяляюцца карнізамі на 3 часткі. Вонкавыя сьцены цокальнага і першага паверхаў гарызантальна руставаныя. Вокны цокальнага паверха лучковыя, першага — паўцыркульныя, у пэўных месцах чаргуюцца зь нішамі. Сьцены трэцяга паверха гладкія, вэртыкальна падзяляюцца лучковымi аконнымі праёмамі бязь ліштваў. Пэрымэтрам будынка праходзіць карніз з сухарыкамі. Цэнтральны ўваход вылучаецца высокім мураваным ганкам. 

Усярэдзіне мае анфілядную сыстэму плянаваньня.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Амсьціслаў
Гандлёвыя рады (Амсьціслаў)

**Гандлёвыя рады** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Амсьціславе. Знаходзяцца на гістарычным Рынку пад адрасам *[[Вуліца Пірагоўская (Амсьціслаў)|вуліца Пірагоўская]], 5*. Твор архітэктуры эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Будаваліся ў пачатку XX ст. з цэглы. У будынках разьмяшчаліся крамы.


Amścisłaŭ, Rynak. Амсьціслаў, Рынак (1901-17).jpg|да 1918 г.
Amścisłaŭ, Rynak. Амсьціслаў, Рынак (1910-19).jpg|1910-я гг.


## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры. У ix выкарыстоўваюцца элемэнты стыляў мадэрн i нэаклясыцызму. Гэта 1-павярховыя прастакутныя ў пляне будынкі злучаныя паміж сабой. Галоўныя фасады выходзяць на вуліцы Пірагоўскую, гістарычныя Красную i Бэрнардынскую. У архітэктурным дэкоры выкарыстоўваюцца паясы з сухарыкамі, атыкі, аркатурныя паяскі. Вонкавыя сьцены вэртыкальна падзяляюцца роўнымі лапаткамі, праразаюцца прастакутнымі вокнамі бязь ліштваў.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Амсьціслаў
Кодэкс

**Ко́дэкс** ( — ствол) — звод заканадаўства ў пэўнай галіне грамадзкіх дачыненьняў.

Зьмяшчае прававыя нормы штодзённага карыстаньня. Выключае патрэбу ў далейшым удакладненьні ў іншых законах. Групуе прававыя прадпісаньні ў агульную і асаблівую часткі, якія распадаюцца на разьдзелы, падразьдзелы, главы, параграфы і артыкулы.

## Беларусь
На 1992 год у Беларусі дзейнічалі такія кодэксы, як Крымінальна-працэсуальны, Крымінальны, аб працы, Цывільны і аб шлюбе і сям’і. У 1998 годзе пачалася замена гэтых кодэксаў Беларускай ССР на сучасныя рэдакцыі новых кодэксаў Рэспублікі Беларусь. У 2000 годзе набылі моц Банкаўскі і Выбарчы кодэксы Рэспублікі Беларусь. 2 лютага 2017 году набыў моц Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб культуры, які стаў першым выдадзеным толькі па-беларуску. На ліпень 2020 году 14 з 25 кодэксаў Беларусі былі даступныя па-беларуску анлайн. На 17 чэрвеня 2021 году Экспэртная рада ў пытаньнях перакладу заканадаўчых актаў на беларускую мову ўхваліла 9 перакладаў кодэксаў Беларусі: Кодэкс аб шлюбе і сям’і, Выбарчы, Грамадзянскі, Жыльлёвы, Працоўны, Водны, Кодэкс аб зямлі, Кодэкс аб нетрах і Кодэкс аб судовым ладзе і статусе судзьдзяў. На той час у Экспэртную раду ўваходзілі прадстаўнікі дзяржаўных і прыватных ВНУ, а таксама 7 дзяржаўных органаў Беларусі: Адміністрацыі прэзыдэнта, Нацыянальнай акадэміі навук, Палаты прадстаўнікоў, Міністэрства юстыцыі, Міністэрства культуры, Нацыянальнага цэнтру заканадаўства і прававых дасьледаваньняў і Нацыянальнага цэнтру прававой інфармацыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кодэксы
Катэгорыя:Кантынэнтальнае права
Земская ўправа (Амсьціслаў)

**Земская ўправа** — помнік архітэктуры канца XIX — пачатку XX ст. у Амсьціславе. Знаходзіцца на гістарычнай Кіеўскай вуліцы. Твор архітэктуры эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Будаваўся ў канцы XIX — пачатку XX ст. з цэглы. У будынку разьмяшчалася земская ўправа.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры. Гэта 2-павярховы П-падобны ў пляне будынак з высокімі паўсутарэньнямі, 2-схільным вальмавым дахам. Бакавы вугал зразаецца і завяршаецца шчытападобным атыкам. Фасады падзяляюцца карнізам на два паверхі, таксама яны падзяляюцца вэртыкальна лапаткамі і аконнымі праёмамі. Вокны высокія прастакутныя на першым паверсе і лучковага абрысу з складанымі ліштвамі на другім. Сьцены завяршаюцца разьвітым карнізам з сухарыкамі. На другім паверсе бальконы з чыгуннымі агароджамі.

Усярэдзіне мае калідорную сыстэму плянаваньня.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Амсьціслаў
Мужчынская гімназія (Амсьціслаў)

**Мужчынская гімназія** — помнік архітэктуры пачатку XX ст. у Мсціславе. Знаходзіцца пад адрасам *[[Вуліца Кармэліцкая (Мсціслаў)|вуліца Кармэліцкая]], 14*. Твор архітэктуры эклектыкі з рысамі стылю мадэрн. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Дом збудавалі ў 1908 годзе з цэглы. У будынку разьмяшчалася мужчынская гімназія, пазьней сярэдняя школа №1. З 2002 году не выкарыстоўваецца.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры з рысамі стылю мадэрн. Гэта асымэтрычны 2-павярховы Т-падобны ў пляне будынак, які складаецца з трох злучаных паміж сабою корпусаў. Галоўны фасад вылучаецца з бакоў рызалітамі, вэртыкальна падзяляецца высокімі паўцыркульнымі аконнымі праёмамі — вузкімі на першым паверсе і шырокімі на другім. Над цэнтральным уваходам, вылучаным дашкам на кансолях, разьмяшчаецца лучковы аконны праём з кілепадобным франтонам. Карніз зь філёнговым фрызам падзяляе фасады на два паверхі. Роўніцу сьценаў паміж аконнымі праёмамі аздабляюць лапаткі.

Усярэдзіне цэнтральнага корпуса выкарыстоўваюцца крыжовыя і цыліндрычныя скляпеньні з падпружнымі аркамі. Калідорная сыстэма плянавання з аднабаковым разьмяшчэньнем клясаў.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Amścisłaŭ, Smalenskaja-Karmelickaja. Амсьціслаў, Смаленская-Кармэліцкая (1912).jpg
Amścisłaŭ, Smalenskaja-Karmelickaja. Амсьціслаў, Смаленская-Кармэліцкая (1912) (2).jpg
Amścisłaŭ, Smalenskaja-Karmelickaja. Амсьціслаў, Смаленская-Кармэліцкая (1912) (3).jpg
Amścisłaŭ, Smalenskaja-Karmelickaja. Амсьціслаў, Смаленская-Кармэліцкая (1912) (4).jpg
Amścisłaŭ, Smalenskaja-Karmelickaja. Амсьціслаў, Смаленская-Кармэліцкая (1912) (5).jpg


### Сучасныя здымкі

Фото путешествия по Беларуси 698.jpg|2011 г.
Мсьціслаў, мужчынская гімназія 2.jpg|2012 г.
Мсьціслаў, мужчынская гімназія.jpg|2012 г.
Мсціслаў. Школа.jpg|2014 г.
Мсціслаў. Краявіды (02).jpg|2016 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Амсьціслаў
Скарбніца (Амсьціслаў)

**Скарбніца** — помнік архітэктуры канца XIX — пачатку XX ст. у Амсьціславе. Знаходзіцца на гістарычнай Параднай вуліцы. Твор архітэктуры эклектыкі з элемэнтамі нэаклясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Будаваўся ў канцы XIX — пачатку XX ст. з цэглы. У будынку разьмяшчалася скарбніца.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры  з элемэнтамі нэаклясыцызму. Гэта 2-павярховы Г-падобны ў пляне будынак, накрыты двухсхільным вальмавым дахам. Цэнтральны вугал скошаны, паверхня сьцяны скосу завяршаецца атыкам зь люнэтам, вуглы гарызантальна руставаныя. Першы і другі паверхі аддзяляюцца карнізам. Аконныя праёмы лучковыя, на другім паверсе аздабляюцца ліштвамі. 

Усярэдзіне мае калідорны плян з адна- і двухбаковым разьмяшчэньнем памяшканьняў.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Амсьціслаў
Шляхецкі сход і гатэль «Парыж»

**Шляхецкі сход і гатэль «Парыж»** — помнік архітэктуры канца XIX — пачатку XX ст. у Амсьціславе. Знаходзіцца пад адрасам *[[Вуліца Кармэліцкая (Амсьціслаў)|Кармэліцкая вуліца]], 15*, на рагу з гістарычнай Смаленскай вуліцай. Твор архітэктуры эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Будаваўся ў канцы XIX — пачатку XX ст. з цэглы. У будынку разьмяшчаліся шляхецкі сход Амсьціслаўскага павету і гатэль «Парыж».

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры. Гэта 2-павярховы Г-падобны ў пляне будынак з высокім цокалем, накрыты двухсхільным дахам, які ўтварае з 2 бакоў трыкутныя франтоны. Паўсутарэньні аддзяляюцца ад асноўнага аб’ёму карнізам. Сьцены першага паверха вэртыкальна падзяляюцца паўцыркульнымі вокнамі, другога — лучковымі. Пад дахам пэрымэтрам будынка праходзіць карніз з сухарыкамі. 

Усярэдзіне мае калідорна-анфілядны плян.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Amścisłaŭ, Smalenskaja. Амсьціслаў, Смаленская (1912).jpg|1912 г.
Amścisłaŭ, Smalenskaja, Paryž. Амсьціслаў, Смаленская, Парыж (1901-18).jpg|да 1918 г.
Amścisłaŭ, Smalenskaja, Paryž. Амсьціслаў, Смаленская, Парыж (1901-18) (2).jpg|да 1918 г.
Amścisłaŭ, Smalenskaja, Paryž. Амсьціслаў, Смаленская, Парыж (1942).jpg|1942 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Амсьціслаў
Санкт-Пецярбурскі дзяржаўны архітэктурна-будаўнічы ўнівэрсытэт

**Санкт-Пецярбурскі дзяржаўны архітэктурна-будаўнічы ўнівэрсытэт (СПбДАБУ)** () — найстарэйшая ў Расеі вышэйшая навучальная тэхнічная ўстанова па падрыхтоўцы высокакваліфікаваных інжынэраў, архітэктараў, будаўнікоў.

## Гісторыя
СПбДАБУ вядзе сваю гісторыю з *Вучэльні цывільных (грамадзянскіх) інжынэраў*, якая было створана ў 1832 годзе на загад імпэратара Мікалая І. У 1842 годзе вучэльня, у якой галоўнымі прадметамі былі матэматычныя і інжынэрныя навукі, была аб’яднана з т. з. *Архітэктарскай вучэльняй* — групай пры Акадэміі мастацтваў, дзе навучалася да 50 пэнсіянэраў Галоўнага ўпраўленьня шляхоў зносін, зь ліку тых, хто атрымаў мастацкую адукацыю, але не маюць дастатковых ведаў у горадабудаўніцтве. Гэта новая навучальная ўстанова атрымала назву «*Будаўнічая вучэльня Галоўнай управы шляхоў зносінаў і публічных будынкаў*». У 1877 годзе па новым «*Палажэньні аб Будаўнічай вучэльні*», яна было прыраўнавана да вышэйшых навучальных установаў і з 1882 году стала называцца *Інстытут цывільных інжынэраў*.

Сучасны варыянт поўнай назвы навучальнай установы (архітэктурна-будаўнічы ўнівэрсытэт) зьявіўся 21 чэрвеня 1993 году, у час агульнамаскальскай кампаніі па пераназваньні інстытутаў ва ўнівэрсытэты.

ЛІБІ ўзнагароджаны ордэнамі Працоўнага Чырвонага Сьцяга (1945) і Кастрычніцкай Рэвалюцыі (1982), мэдалём «За асваеньне цалінных зямель» (1963).

Выпускнікі Будаўнічай вучэльні атрымлівалі званьне архітэктарскага памочніка. За заслугі ў практычнай дзейнасьці яны мелі права атрымаць больш высокае званьне *інжынэра-архітэктара*. Пасьля пераўтварэньня навучальнай установы ў Інстытут цывільных інжынэраў, яго выпускнікі сталі атрымліваць званьне *цывільнага інжынэра*.

Афіцыйныя назвы навучальнай установы:

* з 1832 году — *Вучэльня цывільных інжынэраў пры Галоўным кіраваньні шляхоў зносін і публічных будынкаў*.
* з 1842 году — *Санкт-Пецярбурская будаўнічая вучэльня*.
* з 1882 году — *Санкт-Пецярбурскі інстытут цывільных інжынэраў.*
* з 1893 году — *Пецярбурскі інстытут цывільных інжынэраў імпэратара Мікалая І.*
* з 1917 году — *Петраградскі інстытут цывільных інжынэраў.*
* з 1924 году — *Ленінградзкі інстытут цывільных інжынэраў*.
* з 1930 году — *Ленінградзкі інстытут камунальнага будаўніцтва*.
* з 1931 году — *Ленінградзкі інстытут інжынэраў камунальнага будаўніцтва*.
* з 1941 году — *Ленінградзкі інжынэрна-будаўнічы інстытут*.
* з 1945 году — *Ленінградзкі ордэну Працоўнага Чырвонага Сьцяга інжынэрна-будаўнічы інстытут.*
* з 1982 году — *Ленінградзкі ордэну Кастрычніцкай Рэвалюцыі і ордэну Працоўнага Чырвонага Сьцяга інжынэрна-будаўнічы інстытут.*
* з 1992 году — *Санкт-Пецярбургскі інжынэрна-будаўнічы інстытут*.
* з 1993 году — *Санкт-Пецярбурскі дзяржаўны архітэктурна-будаўнічы ўнівэрсытэт*.

## Факультэты

* Аўтамабільна-дарожны
* Архітэктурны
* Інжынэрнай экалёгіі і гарадзкой гаспадаркі
* Будаўнічы
* Эканомікі і кіраваньні
* Безадрыўных формаў навучаньня
* Судовых экспэртыз і правы ў будаўніцтве і на транспарце

Катэгорыя:Унівэрсытэты Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Вышэйшыя інжынэрныя навучальныя ўстановы Расеі
Мікалай Цытовіч (навуковец)

**Мікала́й Алякса́ндравіч Цыто́віч** (26 траўня 1900; в. Мхінічы, Чэрыкаўскі павет, (паводле іншых зьвестак в. Бель Крычаўскага павету), Магілёўская губэрня, Расейская імпэрыя, цяпер Краснапольскі раён Магілёўскай вобласьці — 26 красавіка 1984) — навуковец у галіне мэханікі грунтоў і інжынернай геалёгіі; заснавальнік інжынернага мерзлатазнаўства (геакрыялёгіі) і геамэханікі. Герой Сацыялістычнай Працы (1980), Заслужаны дзеяч навукі й тэхнікі Расеі (1960), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1952), член-карэспандэнт Акадэміі навук СССР (1943).

## Біяграфія
Скончыў Петраградзкі інстытут грамадзянскіх інжынераў (1927). Абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «*Распределение напряжений в грунтах при действии местной неравномерной нагрузки*» (1931), доктарскую — «*Вопросы механики грунтов в инженерной практике*» (1940). Працаваў прафэсарам Ленінградзкага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, кіраваў лябараторыяй фізыкі й мэханікі мёрзлых грунтоў інстытута мерзлатазнаўства Акадэміі навук СССР, дырэктарам Якуцкага філіяла Сібірскага адзьдзяленьня АН СССР.

Прымаў удзел у будаўніцтве Ангарскай, Куйбышаўскай (цяпер Самарскай), Валгаградзкай і Вілюйскай ГЭС.

Узнагароджаны трыма ордэнамі Леніна (1953, 1970, 1980), двума ордэнамі Чырвонай Зоркі (1945), ордэнам «Знак Пашаны» (1952)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Інжынэры-будаўнікі
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Акадэміі навук СССР
Катэгорыя:Савецкія навукоўцы
Катэгорыя:Савецкія інжынэры
Амсьціслаўскі замак

**Амсьціслаўскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Амсьціславе. Знаходзіўся на Замкавай гары, на правым беразе ракі Віхры. Існаваў у XIV—XVIII стагодзьдзях.

Амсьціслаўскі замак — найважнейшая стратэгічная фартэцыя Вялікага Княства Літоўскага на мяжы з Маскоўскай дзяржавы, якая перажыла шмат аблог і войнаў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Замак збудавалі на пляцоўцы гарадзішча XII—XIII стагодзьдзяў. У 1389 годзе яго 11 дзён трымала ў аблозе войска смаленскага князя Сьвятаслава Іванавіча. У пэрыяд міжусобнай вайны 1432—1439 гадоў паміж вялікім князем літоўскім Сьвідрыгайлам і Жыгімонтам Кейстутавічам гэта быў адзіны замак на Беларусі, які не паддаўся войску апошняга і вытрымаў трохтыднёвую аблогу. У 1500, 1502, 1508 (двойчы) і 1514 годзе быў у аблозе маскоўскіх войскаў. 

Па наданьні Амсьціславу ў 1634 годзе Магдэбурскага права замак умацавалі. У пачатку вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) y ліпені 1654 годзе маскоўскія войскі атачылі Амсьціслаў і замак. У выніку 4 штурмаў 22 ліпеня захопнікі ўзялі штурмам і спалілі замак, пры гэтым забіўшы большасьць яго абаронцаў. Стратэгічная важнасьць фартыфікацыі спрыяла хуткаму аднаўленьню. У 1660 годзе на загад маскоўскага гаспадара замак зноў спалілі, a 46 яго абаронцаў выслалі ў Яраслаўль. У 1676 годзе сойм Рэчы Паспалітай пастанавіў аднавіць Амсьціслаўскі замак. 

За часамі Вялікай Паўночнай вайны (1700—1721) у жніўні 1708 году войска маскоўскага гаспадара Пятра I ўзарвала замак пры адступленьні. Па вайне замак аднавілі 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Амсьціслаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, замак зруйнавалі.

## Архітэктура
Замак атачалі шырокія (60—100 м) і глыбокія (больш за 25 м) яры і кальцавы вал, вышынёй з усходняга і паўднёвага бакоў 6—7 м, шырынёй ў аснове 15—18 м. На вяршыні стаялі зрубныя абарончыя канструкцыі — гародні, шмат’ярусная вежа і ўязная брама. Пэрымэтар замкавых фартыфікацыяў перавышаў 800 м. Высокі мост на палях злучаў замак зь местам.

## Галерэя

Amścisłaŭski zamak. Амсьціслаўскі замак (M. Astankovič, 1890-99).jpg|М. Астанковіч, да 1900 г.
Amścisłaŭski zamak. Амсьціслаўскі замак (1912).jpg|1912 г.
Amścisłaŭski zamak. Амсьціслаўскі замак (1912) (2).jpg|1912 г.


Amścisłaŭski zamak. Амсьціслаўскі замак (1912) (3).jpg|1912 г.
Amścisłaŭski zamak. Амсьціслаўскі замак (1912) (4).jpg|1912 г.
Amścisłaŭski zamak. Амсьціслаўскі замак (1901-18).jpg|да 1918 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Амсьціслаў
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Замкі Беларусі
Кармэліцкая вуліца (Амсьціслаў)

**Кармэліцкая вуліца** — вуліца ў цэнтральнай частцы Амсьціслава, часткова пешаходная. Назва ўтварылася ад кляштару кармэлітаў, што знаходзіцца ў пачатку вуліцы.

Архітэктурныя дамінанты вуліцы — комплексы кляштару кармэлітаў з касьцёлам Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і калегіюму езуітаў з касьцёлам Сьвятога Міхала Арханёла.

## Гісторыя
Утварылася побач з кляштарам кармэлітаў. Паводле зьвестак з Амсьціслаўскага кразнаўчага музэю, назву Кармэліцкая мела цяперашняя афіцыйная *вуліца Кірава*. 

Савецкія ўлады перайменавалі Кармэліцкую вуліцу ў *вуліцу Першамайскую* (). У 2016 годзе частцы вуліцы афіцыйна вярнулі гістарычную назву.

## Агульныя зьвесткі
Даўжыня каля 390 м. Нумарацыя дамоў пачынаецца ад касьцёла кармэлітаў. З правага паўднёва-заходняга боку вуліцы дамы з цотнымі нумарамі, зь левага паўночна-ўсходняга боку — цотная нумарацыя.

## Будынкі

### Няцотны бок
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў
* Касьцёлам Сьвятога Міхала Арханёла і калегюім езуітаў

### Цотны бок
* № 14 — будынак былой мужчынскай гімназіі 

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Амсьціслаў
Пірагоўская вуліца (Амсьціслаў)

**Пірагоўская вуліца** — вуліца ў цэнтральнай частцы Амсьціслава, часткова пешаходная. Назва ўтварылася ад вёскі Пірагова, кірунак на якую паказвае вуліца.

Архітэктурныя дамінанты вуліцы — комплекс калегіюму езуітаў з касьцёлам Сьвятога Міхала Арханёла і колішні касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі Анёльскай пры кляштары бэрнардынаў.

## Гісторыя

Упершыню ўпамінаецца ў 1645 годзе

Савецкія ўлады перайменавалі Пірагоўскую вуліцу ў *вуліцу Ўрыцкага* (). У 2016 годзе частцы вуліцы афіцыйна вярнулі гістарычную назву.

## Агульныя зьвесткі
Даўжыня каля 450 м. Пачынаецца ад скрыжаваньня з Кармэліцкай вуліцай у яе пешаходнай частцы, каля езуіцкага калегіюму. З правага паўночна-заходняга боку вуліцы дамы з цотнымі нумарамі, зь левага паўднёва-ўсходняга боку — няцотная нумарацыя.

## Будынкі

### Няцотны бок
* (*Кармэліцкая вуліца, 14*) — будынак былой мужчынскай гімназіі 
* Былы касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі Анёльскай пры кляштары бэрнардынаў (цяпер царква Аляксандра Неўскага Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату)
* № 5 — гандлёвыя рады

### Цотны бок
* Будынак былой земскай ўправы
* № 6 — Палац шлюбаў і ўрачыстасьцяў

## Крыніцы

Катэгорыя:Амсьціслаў
Схоліна

**Схо́ліна** (таксама сустракаецца — *Схо́ліны*) — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Палачанскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палачанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Дзявочая гара

**Дзявочая гара** — узгорак і помнік археалёгіі ў паўночнай частцы Амсьціслава. Знаходзіцца на правым беразе ракі Віхры, узвышаецца больш за 10 м над узроўнем вады. Пляцоўка памерам 108×48 м, умацаваная з краю валам вышынёй каля 2,5 м.

## Гісторыя
Найбольш інтэнсіўнае жыцьцё на гарадзішчы існавала зь сярэдзіны 1-га тысячагодзьдзя да н. э. да 1 ст. н. э. Відаць, у жалезным веку і ў пэрыяд раньняга фэўдалізму тут знаходзіўся помнік паганскага культу. У XII—XVII стагоддзях яно выкарыстоўвалася як гарадзішча-сховішча для абароны мясцовага насельніцтва.

У 1893 годзе гарадзішча адкрыў Еўдакім Раманаў. У 1926 годзе яго дасьледаваў Аляксандар Ляўданскі і Сяргей Дубінскі, у 1978 годзе — Міхась Ткачоў. У 1959—1960 гадох тут праводзіў раскопкі Леанід Аляксееў, матэрыялы якіх захоўваліся ў Інстытуце археалёгіі АН СССР.

## Археалёгія
Культурны пласт складае 0,6 м, яго верхнюю частку ў старажытнасьці скапалі для падсыпкі вала. Сярод знаходак матэрыялы бронзавага веку, кераміка днепра-дзьвінскай і раньняга этапу зарубінецкай культураў. Частку посуду пакрываюць штрыхі. Знойдзеныя сярэднелятэнская фібула, 2 грузікі дзякоўскага тыпу, абломак касьцяной восьці, серп, серпападобны нож, касьцяныя пацеркі, бранзалеты, железныя наканечнікі стрэлаў XVII ст. ды іншае.

## Галерэя

Amścisłaŭ, Dziavočaja hara. Амсьціслаў, Дзявочая гара (M. Astankovič, 1890-99).jpg|М. Астанковіч, 1890-я гг.
Amścisłaŭ, Dziavočaja hara. Амсьціслаў, Дзявочая гара (M. Astankovič, 1890-99, 1901).jpg|Паводле М. Астанковіча, 1901 г.
Amścisłaŭ, Dziavočaja hara. Амсьціслаў, Дзявочая гара (1912).jpg|1912 г.


## Крыніцы

## Літаратура

* 
* 

Катэгорыя:Амсьціслаў
Замкавая гара (неадназначнасьць)

Назву **Замкавая гара** маюць:

* Замкавая гара (Пуцэвіцкая) — найвышэйшы пункт Наваградзкага ўзвышша (323 м)
* Замкавая гара ў Амсьціславе — гарадзішча (дзядзінец), першапачатковы цэнтар гістарычнага Амсьціслава
* Замкавая гара ў Крычаве — гарадзішча XII—XIII стст., дзе некалі стаяў замак
* Замкавая гара ў Львове — найвышэйшы пункт гораду (413 м)
* Замкавая гара ў Мазыры — узгорак, на якім разьмяшчаўся дзядзінец Мазыру; зараз разьмяшчаецца рэканструкцыя замку
* Замкавая гара ў Наваградку — узвышша, на якім знаходзяцца рэшткі Наваградзкага замку
Прэса (сэрыял)

**«Прэ́са»** () — брытанскі драматычны міні-сэрыял, упершыню паказаны на тэлеканале BBC One 6 верасьня 2018 году. У здымках браў удзел таксама амэрыканскі тэлеканал PBS. У першым сэзоне было адзьнята 6 сэрыяў. Працяг сэрыялу не здымалі.

## Сюжэт
Сэрыял паказвае змаганьне паміж двума рэдакцыямі газэтаў: традыцыйнай, але беднай «The Herald» і жоўтай ды заможнай «The Post». Гледачам паказана асабістае жыцьцё рэдактараў і журналістаў, прафэсійныя дылемы, якія стаяць перад героямі. Яны спрабуюць сумяшчаць працу і гульню, амбіцыі і годнасьць, знаходзячыся пад пастаянным ціскам 24-гадзіннага навінавага патоку і хаосу індустрыі.

## У ролях
* Шарлота Райлі
* Прыянга Бёрфард
* Аль Ўівэр
* Бэн Чаплін
* Паапа Эсьеду
* Шэйн Заза
* Элі Кэндрык
* Брэндан Коўэл
* Ст’юарт Вілан

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падстаронка сэрыялу ''Прэса'' на афіцыйным сайце BBC One 
* 

Катэгорыя:Тэлесэрыялы тэлеканалу BBC
Катэгорыя:Брытанскія тэлесэрыялы
Катэгорыя:Тэлесэрыялы 2018 году
Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША
BBC One

**BBC One** ( — «Бі-Бі-Сі Адзін») — галоўны тэлеканал «Брытанскай вяшчальнай карпарацыі», які пачаў сваё вяшчаньне 2 лістапада 1936 году пад назвай *BBC Television Service*.

Тэлеканал мае гадавы бюджэт у 1,2 мільярды фунтаў стэрлінгаў. Як і ў іншых тэле- і радыёканалаў BBC, фінансаваньне адбываецца за кошт абанэнцкай платы, таму кругласутачная трансьляцыя не перарываецца на рэклямныя блёкі.

*BBC One* зьяўляецца самым папулярным тэлеканалам, які глядзяць больш за 20% усіх тэлегледачоў Вялікабрытаніі. У 2007 годзе яму была ўручана прэмія Broadcast Awards у катэгорыі «найлепшы тэлеканал году».

## Глядзіце таксама
* BBC World News

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Брытанская вяшчальная карпарацыя
Катэгорыя:Брытанскія тэлеканалы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1936 годзе
Андрэй Дзьмітрыеў

**Андрэ́й Уладзі́меравіч Дзьмі́трыеў** ( , Менск, БССР, СССР) — беларускі палітык, грамадзкі дзяяч, палітоляг.

Скончыў Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт (Летува), палітоляг. Праходзіў тэрміновую службу ў войску.

У 2015 годзе ўзначальваў ініцыятыўную групу грамадзян па вылучэньні кандыдатам на прэзыдэнцкіх выбарах Тацьцяны Караткевіч.

Зь верасьня 2019 году сустаршыня Рэспубліканскага грамадскага аб’яднаньня «Гавары праўду». Балятаваўся кандыдатам у дэпутаты Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь сёмага скліканьня.

Кандыдат на прэзыдэнцкіх выбарах у Беларусі 2020 году. У выпадку перамогі меркаваў стварыць пераходны ўрад з альтэрнатыўнымі кандыдатамі і правесьці цягам году новыя выбары.

Затрыманы 12 жніўня 2021 году.

У красавіку 2023 году Дзьмітрыеву прысудзілі 1,5 гады калёніі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусі (2020)
Сяргей Чэрачань

**Сярге́й Уладзі́меравіч Чэрачань** ( , Крычаў, Магілёўская вобласьць, БССР, СССР) — беларускі палітык, старшыня партыі Беларуская сацыял-дэмакратычная Грамада з 2018 году.

## Біяграфія
Нарадзіўся 8 траўня 1985 году ў горадзе Крычаве Магілёўскай вобласьці БССР. Вырас і вучыўся ў Магілёве, скончыў Магілёўскі дзяржаўны абласны ліцэй № 3. Навучаўся ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце інфарматыкі і радыёэлектронікі па спецыяльнасьці «Шматканальныя сыстэмы тэлекамунікацыяў».

У 2004—2005 гадах быў старшынёй маладзёжнага грамадзянскага аб’яднаньня «Разьвіцьцё». Дырэктар таварыства з абмежаванай адказнасьцю «Інфармацыйны Спэктар». Генэральны дырэктар групы кампаніяў «Дыаяен».

У 2016 годзе быў кандыдатам у дэпутаты Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, але ня быў абраны. З 2017 году старшыня Савету Беларускага рэспубліканскага грамадзянскага аб’яднаньня «Дыпляматыя».

## Прэзыдэнцкая кампанія 2020

12 студзеня 2020 году на паседжаньні Цэнтральнай Рады БСДГ было прынята рашэньне пра вылучэньне кандыдата ў прэзыдэнты. Ім стаў старшыня партыі Сяргей Чэрачань.

## Крытыка
Сустаршыня партыі БХД Віталь Рымашэўскі раскрытыкаваў абраньне новага кіраўніцтва БСДГ. Былы сябра Камуністычнай партыі Беларусі Чэрачань, на думку Рымашэўскага, — гэта шлях да ліквідацыі партыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт вылучэнца ў прэзідэнты Беларусі Сяргея Чэрачня
* Партию БСДГ возглавил Сергей Черечень
* Deutsche Welle: Шушкевич покинул пост главы оппозиционной партии Беларуси
* Недавний коммунист заменил Шушкевича у руля социал-демократов
* Станислав Шушкевич перестал быть главой парламентской оппозиции в Белоруссии
* Станислав Шушкевич покинул пост главы БСДГ
* Бизнесмен, бывший коммунист, готовый принять лидерство в партии от Шушкевича, рассказал зачем ему это нужно

Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Сябры Беларускай сацыял-дэмакратычнай Грамады
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусі (2020)
Катэгорыя:Беларускія прадпрымальнікі
Маёр Буратавіч

**Маёр Буратавіч** () — мястэчка ў аргентынскай правінцыі Буэнас-Айрэс, у раёне Вільярына. Знаходзіцца за 58&nbsp;км на поўдзень ад раённага цэнтру Мэданасу і за 92&nbsp;км на поўдзень ад Баія-Блянкі.

Названы ў гонар харвацкага вайсковага інжынэра , які працаваў на будоўлі Суэцкага каналу. У Аргентыне ён пракладаў тэлеграфныя і чыгуначныя лініі, разам з аргентынскай арміяй браў удзел у заваёве індзейскіх земляў. У 1912 року Якаў Буратавіч дабіўся адкрыцьця чыгуначнай станцыі на месцы цяперашняга гораду. У 1913 року станцыя была названая ягоным імем за заслугі Буратавіча перад Аргентынай.

Асноўны занятак жыхароў — сельская гаспадарка, пераважна вырошчваньне цыбулі на экспарт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мястэчка  на бачыне раёну Вільярына

Катэгорыя:Населеныя пункты правінцыі Буэнас-Айрэсу
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1913 годзе
Катэгорыя:1913 год у Аргентыне
Абухаўшчына (Хажоўскі сельсавет)

**Абу́хаўшчына** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавету.

Да 3 жніўня 1954 году вёска ўваходзіла ў склад Дорскага сельсавету Валожынскага раёну. Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хажоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Броды (Маладэчанскі раён)

**Бро́́ды** (таксама сустракаецца — *Брады́, Брод*) — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Гарадок Вялейскага, пазьней (1927) у складзе Маладэчанскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Хоўхлаўскага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 61 чалавекi
* 1921 год — 39 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хажоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Царква Раства Багародзіцы (Прапойск)

**Царква Раства Багародзіцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Прапойску. Знаходзіцца ў цэнтры места на поўнач ад парку, які спускаецца да ракі Сажа. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму.

Ансамбль царквы Раства Багародзіцы таксама ўлучае 2-ярусную званіцу, царкоўнапрыходзкую школу, падмуркі цёплай царквы і дзьве жылыя пабудовы.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Прапойску збудавалі ў 1791—1793 гадох з фундацыі князя Аляксея Галіцына паводле праекту архітэктара Мікалая Львова. У напісаньні фрэсак, відаць, браў удзел Уладзімер Баравікоўскі. У 1793—1794 гадох у царкве ўсталявалі іканастас. З XVIII ст. працавала царкоўнапрыходзкая школа. 

У 1980-я гады праводзілася рэстаўрацыя помніка.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта цэнтрычны крыжова-купальны храм. На сяродкрыжжы двухсхільных дахаў з трыкутнымі франтонамі на тарцах узвышаецца 8-гранны сьветлавы барабан з пакатым сфэрычным купалам. Грані барабана праразаюцца «палядыянскімі» аркавымі аконнымі праёмамі. У пазухах плянавальнага крыжа разьмяшчаюцца нізкія акруглыя аб'ёмы прыдзелаў і рызьніцаў (у пляне чвэрць круга) пад сфэрычнымі пакрыцьцямі. Усе фасады маюць аднолькавы разьвязак, апярэзваюцца карнізам на дэнтыкулах і шырокім фрызам з разетак. Уваходны партал вылучаецца 2 тасканскімі паўкалёнамі і паўкруглым «палядыянскім» акном на версе. Аналягічнае афармленьне маюць аркавыя аконныя праёмы фасадных граняў.

На сьценах і скляпеньнях захаваліся фрэскавыя размалёўкі — 57 сюжэтных кампазыцыяў.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Prapojsk, Baharodzickaja. Прапойск, Багародзіцкая (1941).jpg|1941 г.
Prapojsk, Baharodzickaja. Прапойск, Багародзіцкая (1941) (2).jpg|1941 г.
Prapojsk, Baharodzickaja. Прапойск, Багародзіцкая (1941) (3).jpg|1941 г.
Prapojsk, Baharodzickaja. Прапойск, Багародзіцкая (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


### Сучасныя здымкі

Храм. Агульны выгляд.jpg|Царква, агульны выгляд
Дом святара ўваходзіць у храмавую кампазіцыю.jpg|Дом сьвятара
Адна з манастырскіх пабудоў каля храма.jpg|Будынак у царкоўным комплексе
Вакол храма некалькі напаўразбураных старадаўніх пабудоў.jpg|Будынак у царкоўным комплексе


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Прапойск
Казімер Камейша

**Казі́мер Віке́нцьевіч Каме́йша** (нар. 1943, в. Малыя Навікі, цяпер Стаўпецкі раён, Менская вобласьць, Беларусь) — беларускі паэт.

Ляўрэат прэміі Куляшова (1989) за зборнік «Пярэймы дня» і прэміі «Залаты Купідон» (2010).

## Жыцьцяпіс
З 1959 году 16-гадовым юнаком пачаў друкавацца ў пэрыядычных выданьнях. У 1963—1966 гадах служыў у Савецкім войску. У 1967—1968 гадах працаваў літаратурным супрацоўнікам у Валожынскай раённай газэце «Працоўная слава». З 1968 году — старэйшы рэдактар на Беларускім радыё. У 1970 годзе скончыў завочнае беларускае аддзяленьне Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. У 1979—1981 гадах працаваў у часопісе «Полымя». У 1981—1988 гадах — у часопісе «Вясёлка». У 1988—2005 гадах — у часопісе «Маладосьць». З 2005 году — у часопісе «Вожык».

## Творчасьць
Аўтар лірычных паэмаў і вершаваных зборнікаў для дзяцей. Шэраг яго вершаў паклалі на музыку. Апявае ў творчасьці высакародзтва, працу і сяброўства. Перакладае з польскай, расейскай і ўкраінскай моваў. Выдаў 9 зборнікаў вершаў: «Мэмбрана» (1972), «Тут мае вёсны прычалены» (1977), «Сябрына» (1978), «Плёс» (1982), «Галоўная вярства» (1985), «Пярэймы дня» (1988), «Кубак блакіту» (1993) і «Лінія лёсу» (1996). Аўтар 6 кніжак для дзяцей: «Гаёўка» (1975), «Бусьлянка» (1985), «Дзятлава кузьня» (1987), «Дзень добры, шафёр» (1988), «Гарцунок» (1991) і «Дожджыкава лічылка» (1998).

## Кнігапіс
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стаўпецкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР
Катэгорыя:Ляўрэаты Літаратурнай прэміі імя Аркадзя Куляшова
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Сядзіба Патоцкіх (Бярэзань)

**Сядзіба Патоцкіх** — помнік архітэктуры першай паловы XIX стагодзьдзя ў Бярэзані. Знаходзіцца на правым беразе ракі Бярэзіны, на гістарычнай Палацавай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваная сядзіба ў Бярэзані будавалася ў першай палове XIX ст. і знаходзіўся ў валоданьні Патоцкіх. 

За савецкім часам да 1970-х гадоў у будынку палаца разьмяшчалася школа, потым склад. Пазьней ён ніяк не выкарыстоўваўся і прыйшоў у занядбаны стан.

## Архітэктура
Палац — помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне 2-павярховы будынак, накрыты вальмавым дахам. У цэнтры галоўнага фасада на 4 пілёнах разьмяшчаецца мэзанін, завершаны трыкутным франтонам. Дом апярэзваецца прафіляваным карнізам з дэнтыкуламі. Цэнтральным акцэнтам дваровага фасада ёсьць паўкруглы эркер, накрыты сферычным купалам і вэртыкальна падзелены паўцыркульнымі аконнымі праёмамі. Міжпаверхавы роўны пояс дзеліць фасады на два ярусы. Прастакутныя аконныя праёмы аздабляюцца руставанымі лучковымі броўкамі. Сымэтрыю будынку парушае 2-павярховая прыбудова да паўднёвай тарцовай часткі. 

Усярэдзіне мае калідорны плян, у якім вылучаюцца цэнтральны вэстыбюль і круглая парадная заля. Міжпаверхавыя сходы разьмяшчаюцца асымэтрычна ў паўночным канцы калідору.

## Галерэя

Файл:Biarezań, Patocki. Бярэзань, Патоцкі (1910).jpg|1910 г.
Файл:Biarezań, Biarezina. Бярэзань, Бярэзіна (1901-17).jpg|да 1918 г.
Файл:Biarezań, Patocki. Бярэзань, Патоцкі (1901-18).jpg|1960-я гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Бярэзань
Шараі

Назву **Шараі́** маюць:
## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Шараі — вёска ў Чашніцкім раёне
* Менская вобласьць:
** Шараі — вёска ў Валожынскім раёне
** Шараі — вёска ў Маладэчанскім раёне
Бяртошкі

**Бярто́шкі** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Бяртошкі, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету, пазней у складзе (1926) Маладзечанскага павета, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Лебедзева.

## Насельніцтва

* 1921 год — 97 жыхароў, 21 двор.
* 1931 год — 104 жыхары, 22 двары.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хажоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Лялькаўшчына

**Ля́лькаўшчына** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, з 1927 года складзе Маладзечанскaга паветa гміны Гарадок.

Да 2005 году ўваходзіла ў склад Гарадоцкага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 92 чалавекi
* 1921 год — 128 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хажоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Мойсічы

**Мо́йсічы** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца не пазьней за 1627 год як вёска ў складзе маёнтку Хажова ў Ашмянскім павеце ВКЛ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хажоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Іван Чухраеў

**Іван Пятровіч Чухраеў** ( 25 красавіка 1937, хутар Альдабульск, Дубоўскі р-н, Растоўская вобл.) — беларускі дызайнэр.

Іван Пятровіч нарадзіўся ў сям’і селяніна. Бацька — Пётар Міхайлавіч Чухраеў. Маці — Алена Ягораўна Сідарава.

З 1946 году жыў і навучаўся ў шахцёрскім горадзе Гукава Растоўскай вобласьці. Пасьля сканчэньня сямігадовай школы працаваў вучнем маляра ў будаўнічым трэсьце «Гукававугаль».

У 1953 годзе пераехаў зь сям’ёй у Карэлафінскую АССР. Там ён працаваў памочнікам шкіпера на Саснавіцкім тэхнічным участку Балтыйскага каналу, а затым мастаком па рэкляме ў Доме культуры.

У 1955 годзе Іван Пятровіч пераехаў у Томск. Тут ён таксама працаваў мастаком-афармоўцам.

У 1956 годзе быў прызваны на службу ў Вайскова-марскі флёт. У 1957 годзе, пасьля сканчэньня вайскова-марской школы, яго накіравалі ва Ўладзівасток на вайскова-марскі акіянаграфічны карабель.

У 1959 годзе скончыў вячэрнюю партыйную школу пры палітаддзеле ТОФА і ў 1960 годзе быў прыняты ў сябры КПСС. У тым жа годзе скончыў марскую службу камандзірам аддзяленьня стырнавых і быў занесены ў кнігу пашаны ТОФА.

Пасьля дэмабілізацыі працаваў мастаком-афармоўцам у мастацка-вытворчым камбінаце ў Магадане.

З красавіка 1961 году па верасень 1963 году працаваў у Абакане мастаком па комплексным афармленьні інтэр’ераў, вітрын і рэклямы ў Гарторгу.

З кастрычніка 1963 году працаваў загадчыкам Абаканскімі мастацка-вытворчымі майстэрнямі Краснаярскага аддзяленьня мастацкага фонду РСФСР.

У 1964 годзе скончыў 10 клясаў школы працоўнай моладзі.

У 1966 паступіў у Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут на дзённае аддзяленьне па спэцыяльнасьці «інтэр’ер і абсталяваньне». Пасьля сканчэньня інстытуту ў 1971 годзе Івана Пятровіча накіравалі на працу ў Менскую мастацкую вучэльню імя Глебава выкладчыкам спэцыяльных дысцыплінаў. Быў кіраўніком дыплёмных працаў на выпускных курсах.

У 1975 годзе скончыў Менскі гарадзкі ўнівэрсытэт марксізму-ленінізму, аддзяленьне сацыялёгіі і псыхалёгіі. У тым жа 1975 склаў праграму па падвышэньні кваліфікацыі мастакоў-афармоўцаў.

З 1976 году па 1990 год вёў заняткі ў гарадзкім народным унівэрсытэце навочнай агітацыі і зьяўляўся рэктарам на грамадзкіх пачатках.

У 1979 годзе быў прызначаны дырэктарам Менскага гарадзкога міжшкольнага навучальна-мастацкага камбінату.

Распрацаваў канцэпцыю па эстэтычным выхаваньні навучэнцаў у міжшкольны вучэбна-мастацкі камбінат, навучаньні школьнікаў старшых клясаў асновам спэцыяльнасьцяў дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва: дызайн, прамысловая графіка, скульптура, разьба па дрэве.

Усе гэтыя гады браў актыўны ўдзел у рэспубліканскіх канферэнцыях па эстэтычным выхаваньні і дызайне.
Іван Васілевіч мяняе прафэсію

**«Іван Васі́левіч мяняе прафэсію»** () — савецкая фантастычная камэдыя вытворчасьці кінастудыі «Масфільм», зьнятая ў 1973 годзе рэжысэрам Леанідам Гайдаем па матывах п'есы Міхаіла Булгакава «Іван Васілевіч» 

Стужка зьяўляецца лідэрам савецкага кінапракату 1973 году — больш за 60 мільёнаў гледачоў.
## Сюжэт
інжынер-вынаходнік Цімафееў сканструяваў машыну часу, якая злучыла яго кватэру з XVI стагоддзем — дакладней, з палатамі гаспадара Івана Грознага. Туды-то і трапляюць цёзка цара пенсіянер-общественник Іван Васільевіч Бунша і кватэрны злодзей Жорж Міласлаўскага, а сам вялікі васпан аказваецца ў кватэры Цімафеева.

## У ролях

* Юрый Якаўлеў - Іван Васільевіч Бунша / цар Іван Васільевіч Грозны

* Леанід Кураўлёў - Жорж Міласлаўскі

* Аляксандр Дзям'яненка - Шурык

* Савелій Крамаров - Феафан

* Наталля Селязнёва - Зіна, жонка Шурыка

* Наталля Крачковская - Ульяна Андрэеўна, жонка Бунши

* Наталля Кустинская - акторка у Якина

* Уладзімір Этуш- Шпак

* Міхаіл Пугаўкін- режиисер Якин

* Сяргей Філіпаў - пасол

## Рэмейк
ў 2023 годзе тэлеканал ТНТ выпусціў пародыю пад назвай "Іван Васільевіч мяняе ўсё" дзе галоўныя ролі згулялі: Цімур Бадтрудинов, Максім Лагашкин і Дэміс Карибидис. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
Катэгорыя:Савецкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1973 году
Катэгорыя:Фільмы «Масфільму»
Катэгорыя:Фільмы Леаніда Гайдая
Пра Чырвоны Каптурок

**«Пра Чырво́ны Каптуро́к»** () — савецкі двухсэрыйны музычны тэлефільм па матывах казкі Ш. Пэро «Чырвоны Каптурок» на новы лад, створаны на кінастудыі «Беларусьфільм» у 1977 годзе.

## Сюжэт

У ваўка, забітага дрывасекамі, аказваецца, былі маці, малодшы брат, сын і сябар. Маці-ваўчыца лічыць, што за сьмерць ейнага сына абавязкова трэба адпомсьціць людзям, і вельмі сумуе па часах, калі пры яе сыне ўсе ў страху жылі, і лес непадзельна належаў ваўкам. У выніку яна ўгаворвае благога, сябра сям’і, адпомсьціць людзям — за ўзнагароджаньне — і ўзяць з сабой ейнага малодшага сына Талстога, нясьмелага, які пакутуе ад залішняе вагі, каб дасьведчаны ў разбоі худы зрабіў з яго ваўка.

## Акторы
* Яна Паплаўская
* Уладзімер Басаў
* Мікалай Трафімаў
* Дзьмітры Іосіфаў
* Рына Зялёная
* Юрый Бялоў
* Стэфанія Станюта
* Галіна Волчак
* Ралан Быкаў

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы 1977 году
Катэгорыя:Дзіцячыя фільмы СССР
Катэгорыя:Экранізацыі дзіцячых кніг
Катэгорыя:Фільмы Леаніда Нячаева
Вытрапаўшчына

**Вы́трапаўшчына** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Цюрлёўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Цюрлёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Сакі (Менская вобласьць)

**Сакі́** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Нявежы. Уваходзяць у склад Цюрлёўскага сельсавету Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Сака, пазьней Зак (Sacco, Sack) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Цюрлёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
БелНДІБ

**«Інстытут БелНДІБ»** — беларускі навукова-дасьледчы інстытут будаўніцтва, заснаваны ў 1957 году ў Менску.

Улучае філію — "Навукова-тэхнічны цэнтар" (г. Берасьце, вул. Маскоўская, 267/2).

## Мінуўшчына
Падстава для інстытута была заснавана 2 сьнежня 1944 году ў складзе Адзьдзяленьня тэхнічных навук АН БССР на правах Сэктара па навуковых праблемах будаўніцтва і архітэктуры. З 2-й паловы 1940-х гг. — Адзьдзел будаўніцтва і архітэктуры АН БССР.

* З 1957 па 1963 год – Інстытут будаўніцтва і архітэктуры АН БССР, які ўяўляў сабой комплексны навукова-дасьледчы інстытут, які распрацоўваў горадабудаўнічыя, архітэктурна-будаўнічыя, цеплафізычныя і акустычныя праблемы індустрыяльнага жыльлёвага, прамысловага і сельскагаспадарчага будаўніцтва , .
* З 1963 па 1988 год – Інстытут будаўніцтва і архітэктуры Дзяржаўнага камітэту БССР па справах будаўніцтва (Дзяржбуд БССР), на базе якога супольна з праектнымі арганізацыямі былі створаны БелНДІПгорадабудаўніцтва, БелНДІПдзіпрасельбуд, БелНДІАКБ (*прым. арганізацыі і кіраваньні будаўніцтвам*).
* З 1988 па 1991 год – Беларускі навукова-дасьледчы інстытут будаўніцтва НПТА «Белбуднавука», аб’яднаў ІБіА, БелНДІАКБ і досьледны завод.
* З 1991 па 1994 год – Беларускі навукова-дасьледчы інстытут будаўніцтва Дзяржбуду Рэспублікі Беларусь.
* З 1994 па 2006 год – Беларускі навукова-дасьледчы інстытут будаўніцтва Мінбудархітэктуры Рэспублікі Беларусь.
* З 2006 году – РУП «Інстытут БелНДІБ» (Навукова-дасьледчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства па будаўніцтве ”Інстытут БелНДІБ”).

## Выдавецкая дзейнасць
З 2007 году інстытут выдае штогадовы зборнік навуковых працаў ”Праблемы сучаснага бэтону і жалезабэтону” .

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія навуковыя інстытуты
Катэгорыя:Арганізацыі Менску
Асіпавічы (Менская вобласьць)

**Асі́павічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Асіпавіцкага сельсавету.

## Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 5 км у напрамку на паўднёвы захад ад гораду Вялейкі, за 100 км да Менску, за 3 км ад чыгуначнага прыпыначнага пункту Красны Беражок, каля правага берага ракі Спорня.

## Насельніцтва
* 1995 год — 424 жыхары, 168 двароў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асіпавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Алівія дэ Гэвілэнд

**Алівія дэ Гэвілэнд** (; , Токіё — , Парыж) — ангельска-амэрыканская акторка, адна з самых папулярных і запатрабаваных галіўудзкіх акторак 1930-х і 1940-х гадоў, уладальніца двух Оскараў за лепшую жаночую ролю (1947, 1950). Яна найбольш вядомая сваімі ролямі ў фільмах «Прыгоды Робіна Гуда» (1938), «Зьнесеныя ветрам» (1939), «Спадчыньніца» (1949) і «Цішэй, цішэй, дарагая Шарлота» (1964).

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў Токіё, дзе яе бацька выкладаў у брытанскім каледжы. Яе маці Ліліян Аўгуста Руз, была тэатральнай акторкай, вядомай публіцы пад псэўданімам Ліліян Фантэйн, а бацька, Ўолтар Огастас дэ Гэвілэнд, брытанскім адвакатам. Пасьля разводу бацькоў яна разам з маці і сястрой пераехала ў Каліфорнію. 

Ейная акторская кар’ера стартавала ў пачатку 1930-х гадоў. Дэбютнай для Алівіі стала роля Гэрміі ў пастаноўцы «Сон у летнюю ноч», якая была паказаная ў знакамітым тэатры Галіўуд-Боўл у Лос-Анджэлесе. Усё ж ў 1935 годзе яна прамяняла тэатральную кар’еру на кіно. Прапанову першага кантракту атрымала ў 18 гадоў ад студыі Warner Brothers. Сярод ейных раньніх фільмаў такія прыгодніцкія стужкі, як «Адысэя капітана Блада» (1935), «Атака лёгкай кавалерыі» (1936), «Прыгоды Робін Гуда» (1938). У 1930-я гады здымалася ў асноўным у пары з Эралам Флінам.

За гады прафэсійнай кар’еры Алівія дэ Гэвілэнд заваявала дзьве прэміі «Оскар» за фільмы «Кожнаму сваё» (1946) і «Спадчыньніца» (1949), двойчы станавілася ляўрэаткай прэміі «Залаты Глёбус». На Галіўудзкай алеі ў Лос-Анджэлесе ёсьць ейная зорка. Апошняй карцінай, у якой зьнялася дэ Гэвілэнд, стала карціна «Пяты мушкетэр» (1979).

Памерла ў сьне ў сваім доме ў Парыжы.

### Барацьба за правы актораў
Дзякуючы сваёй зьнешнасьці акторка атрымлівала рамантычныя ролі, нягледзячы на імкненьне да больш складаных акторскіх задач. Ейнае расчараваньне прывяло да таго, што яна падала ў суд на кампанію Warner Bros. у 1943 годзе, калі студыя хацела пакінуць яе на кантракце пасьля ягонага заканчэньня, сьцьвярджаючы, што яна павінна прапрацаваць яшчэ паўгода з прычыны адмоваў ад роляў. Апэляцыйны суд у Каліфорніі вынес пастанову на ейную карысьць, пастанавіўшы, што студыя ня можа працягваць кантракт бяз згоды выканаўцы. Рашэньне суду дагэтуль неафіцыйна называецца «законам дэ Гэвілэнд».

## Прэміі
* «Оскар» 1947 — «Найлепшая жаночая роля» («Кожнаму — сваё»)
* «Оскар» 1950 — «Найлепшая жаночая роля» («Спадчыньніца»)
* «Залаты Глёбус» 1950 — «Найлепшая жаночая роля ў драме» («Спадчыньніца»)
* «Залаты Глёбус» 1987 — «Найлепшая жаночая роля другога пляну ў міні-сэрыяле альбо тэлефільме» («Анастасія: Загадка Ганны»)
* Вэнэцыянскі кінафэстываль 1949 — Кубак Вольпэ за найлепшую жаночую ролю («Зьмяіная яма»)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Токіё
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Брытанскія акторкі
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Стогадовыя жыхары
Дайліды

Назву **Дайлі́ды** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Дайліды — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці

### [[Летува]]
* Віленскі павет:
** Дайліды — вёска ў Бутрыманскім старостве Салечніцкага раёну
** Дайліды — вёска ў Пашкоўскім старостве Салечніцкага раёну

### [[Польшча]]
* Беластоцкае ваяводзтва:
** Дайліды — былая вёска ў Беластоцкім павеце
** Дайліды — былы маёнтак у Беластоцкім павеце

## Іншае
* Дайліды — бровар у Беластоку
* Дайліды — былая гміна ў Беластоцкім павеце Беластоцкага ваяводзтва
* Дайліды — раён Беластоку

## Глядзіце таксама
* Дайлідкі
* Дойліды
Даманава (Вялейскі раён)

**Дама́нава** — вёска ў Беларусі, на рацэ Вяльлі. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Тотман, пазьней Доман (Totman, Domann) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асіпавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Красны Беражок (Менская вобласьць)

**Кра́сны Беражо́к** (таксама сустракаецца — *Чырво́ны Беражо́к*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Асіпавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асіпавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну