open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рэляцыйная сыстэма кіраваньня базамі зьвестак

**Рэляцыйная сыстэма кіраваньня базамі зьвестак** (РСКБЗ; інакш: сыстэма кіраваньня рэляцыйнымі базамі зьвестак, СКРБЗ; ) — СКБЗ, якая кіруе рэляцыйнымі базамі зьвестак.

Паняцьце рэляцыйных (англ. Relation — стаўленьне) зьвязанае з распрацоўкамі вядомага ангельскага спэцыяліста ў галіне сыстэм базаў зьвестак Эдгара Кодда (Edgar Codd).

Гэтая мадэль характарызуецца прастатой структуры зьвестак, зручным для карыстальніка таблічным прадстаўленьнем і магчымасьцю выкарыстаньня фармальнага апарата альгэбры адносінаў і рэляцыйнага вылічэньня для апрацоўкі зьвестак.

Рэляцыйная мадэль арыентаваная на арганізацыю ў выглядзе двухмерных табліц. Кожная рэляцыйная табліца ўяўляе сабой двухмерны масіў і валодае наступнымі ўласьцівасьцямі:

*    кожны элемэнт табліцы — адзін элемэнт зьвестак
*    усе ячэйкі ў слупку табліцы аднастайныя; гэта значыць, што ўсе элемэнты ў слупках маюць аднолькавы тып
*    кожны слупок мае ўнікальнае імя
*    аднолькавыя радкі ў табліцы адсутнічаюць
*    парадак пераемнасьці радкоў і слупкоў можа быць адвольным

Базавыя паняцьці рэляцыйных СКБЗ:

*    атрыбут
*    адносіна
*    картэж

## Глядзіце таксама
* SQL

Катэгорыя:Сыстэмы кіраваньня базамі зьвестак
Чарлз Істмэн

**Чарлз Алякса́ндар І́стмэн** (пры нараджэньні *Хакада* (Hakadah), індзейскае імя *Охае Са* (Ohíye S’a); 19 лютага 1858 — 8 студзеня 1939) — індзейскі пісьменьнік, лекар, выкладчык, фальклярыст і рэфарматар з народу Дакота. Атрымаў адукацыю ў Бостанскім унівэрсытэце. Адзін з самых выбітных індзейскіх пісьменьнікаў і прамоўцаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1858 годзе
Катэгорыя:Памерлі 8 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1939 годзе
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амэрыкі
Катэгорыя:Індзейцы-пісьменьнікі
Катэгорыя:Індзейцы-актывісты
Пінаючы Мядзьведзь

**Піна́ючы Мядзьведзь** або **Мядзьведзь, які піна́е** (індзейскае імя *Matȟó Wanáȟtake*; 18 сакавіка 1846 — 28 траўня 1904) — правадыр клана з народу Оглала Лакота. Змагаўся ў шэрагу бітваў разам са сваім братам Лятаючым Ястрабам і стрыечным братам Звар’яцелым Канём падчас вайны за Чорныя Пагоркі (*Black Hills*), у тым ліку ў Бітве за Тлустыя Травы (*Greasy Grass*).

## Вонкавыя спасылкі
* Пінаючы Мядзьведзь на Find a Grave

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1846 годзе
Катэгорыя:Памерлі 28 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1904 годзе
Катэгорыя:Індзейцы Паўночнай Амэрыкі
Катэгорыя:Індзейцы-актывісты
Катэгорыя:Удзельнікі Індзейскіх войнаў
Катэгорыя:Мастакі і мастачкі ЗША
Катэгорыя:Асобы ЗША
Андрэй Кім Тэйгон

Сьвяты **Кім Тэйго́н Андрэа** (хангыль: 김대건 안드레아, ханча: 金大建; 1821—1846), больш вядомы як сьвяты **Андрэ́й Кім Тэйгон** — першы каталіцкі сьвятар карэйскага паходжаньня і сьвяты заступнік Карэі.

## Жыцьцяпіс
Напрыканцы XVIII стагодзьдзя рыма-каталіцтва паступова пачало пранікаць у Карэю дзякуючы міранам. У 1836 у Карэю ўпершыню прыбылі кансэкраваныя місіянэры з Парыскага таварыства замежных місіяў, якія тут ужо пабачылі практыкуючых карэйскіх каталікоў.

Кімавы бацькі належалі да янбанаў і перайшлі ў хрысьціянства, за што ягоны бацька пазьней быў закатаваны, бо ва ўсьцяж канфуцыянскай Карэі практыкаваньне іншых рэлігіяў было забароненае. Кім ахрысьціўся ў 15-гадовым веку і пайшоў на вучобу ў сэмінарыю партугальскай Макао. Пэўны час навучаўся таксама ў Лялямбоі, Бако, Булякан (Філіпіны), дзе ён таксама цяпер ушанаваны. Празь дзевяць гадоў (1844) ён быў высьвячаны на сьвятара ў Шанхаі францускім біскупам Жанам-Жазэфам-Жанам-Батыстам Фэролем. Пасьля гэтага Андрэй Кім вярнуўся ў Карэю, каб прапаведаваць і эвангелізаваць. За часам дынастыі Часон хрысьціяне тут перасьледаваліся і караліся сьмерцю. Каталікам даводзілася практыкаваць веру патаемна. Кім стаў адным зь некалькіх тысячаў хрысьціянаў, якія ў гэты час сталіся пакутнікамі за веру. У 1846 у 25-гадовым веку ён быў закатаваны і абезгалоўлены ля Сэулу на рацэ Хан. Вядомыя ягоныя апошнія словы:

Фэроль, першы біскуп Карэі, перад уласнай сьмерцю ад зьняможаньня 3 лютага 1853 пажадаў быць пахаваным побач з Кімам: «Ніхто ня ведае, як мне было гаркотна страціць гэтага маладога мясцовага сьвятара. Я любіў яго так, як бацька любіць сына; мне ўцешна ведаць пра ягонае вечнае шчасьце».

6 траўня 1984 року Папа Ян Павал II падчас наведваньня Карэі кананізаваў Кіма зь яшчэ 102 карэйскімі мучанікамі. Іхні памятны дзень адзначаецца 20 верасьня.

## Крыніцы

## Літаратура
*

## Вонкавыя спасылкі

* Catholic Online 
* Энцыкляпэдыя Новага сьвету 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Танджыне
Катэгорыя:Памерлі ў Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Карэйскія рыма-каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Карэйскія сьвятыя
Катэгорыя:Каталіцкія мучанікі
Катэгорыя:Рыма-каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя XIX стагодзьдзя
Катэгорыя:Абезгалоўленыя
Рэвалюцыя на граніце

**Рэвалю́цыя на грані́це** (або *Студэ́нцкая рэвалюцыя на граніце*) — кампанія шырокамаштабных акцый негвалтоўнага грамадзянскага непадпарадкаваньня, загадзя арганізаваная ўкраінскай моладзьдзю, пераважна студэнтамі. Пратэсты працягваліся з 2 па 17 кастрычніка 1990 году ва УССР. Стрыжнем пратэставых падзеяў была студэнцкая галадоўка на плошчы Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Кіеве (цяперашні Майдан Незалежнасьці). Пратэсты завяршыліся падпісаньнем пастановы Вярхоўнай Рады УССР, якая гарантавала выкананьне патрабаваньняў пратэстоўцаў.

## Перадумовы
У 1985 року да ўлады ў СССР прыйшоў Міхаіл Гарбачоў, які пачаў рэформы, дзякуючы чаму дзяржава стала больш ляяльна і цярпліва ставіцца да сваіх ідэалягічных супернікаў. Таму актывізаваліся колішнія дысыдэнты і нацыянальна сьвядомая моладзь, пачалі зьяўляцца арганізацыі нацыянальна-дэмакратычнага кірунку. Ва Ўкраінскай ССР найпапулярнейшымі зь іх былі Народны Рух Украіны, Украінскі Гэльсынскі камітэт, Украінскае студэнцкае таварыства, Студэнцкае брацтва, Суполка незалежнай украінскай моладзі ды іншыя.

Існыя эканамічныя праблемы: плянавая эканоміка, дэфіцыт тавараў штодзённага спажываньня — спараджалі нэгатыўныя настроі ў грамадзтве і крытычнае стаўленьне да існай улады. Нават перабудова і галоснасьць не маглі даць рады, насьпявала неабходнасьць рашучых дзеяў.

У 1990 року адбыліся першыя альтэрнатыўныя выбары ў Вярхоўны Савет УССР, на якіх большасьць утварылі камуністы, а дэмакраты сфармавалі „Народную Раду“ колькасьцю 126 мандатаў. Пасьля правядзеньня выбараў грамадзянская актыўнасьць заўважна зьменшылася, аднак моладзь лічыла, што траціна галасоў у парлямэнце — гэта яшчэ не перамога. Таму студэнты вырашылі актывізаваць уласныя дзеяньні.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Фотахроніка студэнцкай рэвалюцыі 1990-га

Катэгорыя:Выступленьні ва Ўкраіне
Катэгорыя:Студэнцтва
Анатоль Астрэйка

**Анато́ль Астрэ́йка**, сапраўднае імя **Акі́м Пятро́віч Астрэйка** (24 ліпеня 1911, в. Пясочнае — 23 жніўня 1978, Менск) — беларускі савецкі паэт, перакладнік, журналіст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і ў вёсцы Пясочнае (цяпер у Капыльскім раёне Менскай вобласьці). Скончыў двухгадовыя настаўніцкія курсы пры Менскім пэдагагічным тэхнікуме (1930), навучаўся на літаратурным факультэце ў Менскім пэдагагічным інстытуце (1932—1934).

З 1930 року працаваў у газэтах Полацка, Воршы, Горак, Менску (часопісы «Калгаснік Беларусі», «Напагатове», газэта «Літаратура і мастацтва»), выкладаў беларускую мову і літаратуру на рабфаку. У час нямецка-савецкай вайны — адказны сакратар сатырычнай газэты-плякату «Раздавім фашысцкую гадзіну». У 1942 і 1943 роках на заданьне Беларускага штаба партызанскага руху выпраўляўся на акупаваную немцамі тэрыторыю Беларусі.

У 1946—1948 — старшыня Гарадзенскага аддзяленьня Саюзу пісьменьнікаў Беларускай ССР, у 1948—1953 — адказны сакратар часопісу «Вожык».

## Творчасьць
Дэбютаваў у 1929 року вершамі. Першы паэтычны зборнік «Слава жыццю» выйшаў у 1940 року. У 1943 друкарня слуцкай падпольнай газэты «Народны мсцівец» выдала складанку вершаў «Слуцкі пояс» (перавыдадзеная ў 1964).

А. Астрэйка перакладаў на беларускую мову творы народаў СССР (А. Пушкіна, Л. Талстога, У. Маякоўскага, А. Пракоф’ева, А. Твардоўскага).

Аўтар тэкстаў шматлікіх папулярных беларускіх песьняў («Ой бацька мой, Нёман», «Пес­ьня пра Заслонава», «Шоўкавыя травы»).

## Бібліяграфія


### Зборнікі вершаў
* «Слава жыццю» (1940)
* «Слуцкі пояс» (1943)
* «Крамлёўскія зоры» (1945)
* «Добры дзень» (1948)
* «Зямля мая» (1952)
* «Песня дружбы» (1956)
* «Бацька мой Нёман» (1961)
* «Сэрца насцеж» (1965)
* «Цвіціце, верасы» (1975)
* «Зямная Случчына» (1977)
* «Ураджай цяпла» (1978)
* «Памяць дарог» (1980)
* «Выбраныя творы» ў 2 тамах (1970, 1981)

### Творы для дзяцей
* «Елка» (1-е выд. 1949)
* «Прыгоды дзеда Міхеда» (1-е выд. 1956, 6-е выд. 2011)


## Узнагароды
* Ордэн Чырвонай Зоркі
* Ордэн «Знак Пашаны»
* Мэдалі

## Ушанаваньне памяці
* Імя А. Астрэйкі нададзенае Капыльскай цэнтральнай раённай бібліятэцы.
* Імем паэта названая вуліца ў Капылі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Прыходзька, П. На хвалях часу : кніга сардэчнай памяці / П. Прыходзька; рэд. В. М. Стральцова. — Мінск : Беларуская навука, 2005. — 181 с.

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс

Катэгорыя:Савецкія паэты
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Савецкія журналісты
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Савецкія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія сатырыкі
Катэгорыя:Савецкія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Беларускія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Савецкія паэты-песеньнікі
Катэгорыя:Беларускія паэты-песеньнікі
Катэгорыя:Сябры Беларускай асацыяцыі пралетарскіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Полацкі беларускі крыж

**Полацкі беларускі крыж** — праект беларускага нацыянальнага ордэну часоў БНР. Палажэньні пра ордэн распрацаваў палкоўнік Кастусь Езавітаў. Эскіз выканаў мастак Лявон Вітан-Дубейкаўскі. 26 студзеня 1920 году зацьверджаны Радай БНР.

## Гісторыя
Увосені 1919 году ў Рызе ўзьнятыя пытаньні пра стварэньне нацыянальнага беларускага ордэну. Гэтае пытаньне ўзьняў палкоўнік Кастусь Езавітаў. Ужо 21 сьнежня 1919 году ён падаў на разгляд надзвычайным амбасадарам БНР у краінах Балтыі «Палажэньне пра Полацкі Беларускі Крыж», прызначаны для жаўнераў і афіцэраў. Да палажэньня быў далучаны фатаздымак, які не захаваўся. Згодна з палажэньнем, Крыж прызначаны для ўзнагароджаньня як у вайсковы, гэтак і ў мірны час.

26 студзеня 1920 году Рада БНР прынцыпова пагаджаецца з «Палажэньнем» Кастуся Езавітава.

## Езавітаваў праект
Крыж з пяцьцю ступенямі (першая — найвышэйшая). Асобныя тыпы для грамадзянскіх і ваенных катэгорыяў. Для большай узнагароды паводле ступені — новы ордэн не выдаваўся. Замест гэтага стужкі альбо пяціканцовыя зоркі (для вайскоўцаў), альбо паўтарэньне мініятурнай формы ордэна (для мірных жыхароў) будуць размешчаныя на верхняй стужцы. Ордэн быў на стужцы гарызантальных нацыянальных колераў бел-чырвона-белай.

## Дубейкаўскі праект
Прыняцьцё «Палажэньня» Кастуся Езавітава суправаджалася прапановаю мастаку Лявону Вітану-Дубейкоўскаму распрацаваць новы эскіз узнагароды на аснове праекту. У цэлым праект быў асновай Крыжа Пагоні, але зьнізіў ніжняе скрыжаваньне да тых жа памераў, што й іншыя.

Дагэтуль ня знойдзена ніводнага асобніка гэтага ордэна, таксама няма захаваных выяваў пробнага асобніка..

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Вайсковыя ўзнагароды БНР
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:1920 год у Латвіі
Ніла Крукава

**Ніла Валер’еўна Крукава** (; 14 лістапада 1943; Папоўка, Кіраваградзкая вобласьць) — украінская акторка. Народная артыстка Ўкраіны (1985). Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Ўкраіны ім. Т. Г. Шаўчэнкі (1989). Герой Украіны (2008).

У 1986 годзе адной зь першых выступіла ў Чарнобылі перад ліквідатарамі аварыі на ЧАЭС.

У кастрычніку 1990-га далучылася да «Рэвалюцыі на граніце» (студэнцкай галадоўкі на Майдане).

20 жніўня 2008 году Ніле Крукавай прысвоена званьне Героя Ўкраіны з уручэньнем ордэна Дзяржавы.

Працуе ў Нацыянальнай філярмоніі Ўкраіны. Майстар размоўнага жанру.

## Літаратура
* Мистецтво України: Біографічний довідник. К., 1997. — С. 340;

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Героі Ўкраіны
Катэгорыя:Кавалеры ордэна князя Яраслава Мудрага 5 ступені
Катэгорыя:Народныя артысты Ўкраіны
Катэгорыя:Украінскія акторкі
Аўтамабільная прамысловасьць ва Ўкраіне

**Аўтамабі́льная прамысло́васьць ва [[Украіна|Ўкраі́не]] ** — галіна эканомікі Ўкраіны.

Аўтамабільная прамысловасьць Украіны — гэта тэрмін, які ахоплівае шырокі спэктар кампаній і арганізацыяў у гісторыі ўкраінскай дзяржавы, якія ўдзельнічаюць у праектаваньні, распрацоўцы, вытворчасьці, маркетынгу і продажах легкавых аўтамабіляў, лёгкіх камэрцыйных аўтамабіляў, грузавых аўтамабіляў і аўтобусаў, прычэпаў, матацыклаў, мапедаў, спэцыяльнай і вайсковай аўтамабільнай тэхнікі, запчастак і камплектуючых для аўтамабіляў, матацыклаў і мапедаў.

## Гісторыя

Аўтамабілебудаваньне ва Ўкраіне прадстаўлена вытворчасьцю грузавых, легкавых аўтамабіляў і аўтобусаў. Да 1991 г. да аўтамабілебудаўнічага комплексу ўваходзілі 4 аўтамабільныя заводы:
* Для вытворчасьці легкавых аўтамабіляў — Запароскі і Луцкі,
* Для вытворчасьці грузавікоў — Крэмэнчуцкі аўтазавод;
* Для вытворчасьці аўтобусаў — Львоўскі аўтобусны завод.

Праектная гадавая магутнасьць іх складала: Запароскага (ЗАЗ) 300-350 тыс. штук, Луцкага аўтамабільнага (ЛуАЗ) — 17 тыс., Крэмэнчуцкага (КрАЗ) — 35 тыс. і Львоўскага аўтобуснага (ЛАЗ) — 16 тыс. аўтобусаў. Аўтамабілебудаўнічыя заводы абслугоўвалі больш за 60 прадпрыемстваў Украіны, якія выпускалі камплектуючыя, і больш за 300 прадпрыемстваў розных галін Саюза ССР. У найлепшыя часы (1985 г.) АўтаЗАЗ выпускаў каля 160 тыс. аўтамабіляў, Луцкі аўтамабільны (ЛУАЗ) больш за 10 тыс., КрАЗ больш за 30 тыс. і ЛАЗ больш за 15 тыс. аўтобусаў.

## Вытворцы

**Дзеючыя**:
* Крэмэнчуцкі аўтамабільны завод (КрАЗ)
* Львоўскі аўтобусны завод (ЛАЗ)
* Запароскі аўтамабільны завод (ЗАЗ)
* Эўракар
* Карпарацыя "Богдан" 
* Карпарацыя "Эталон"
* Канцэрн "Электрон"

**Нядзеючыя**:
* Луцкі аўтамабільны завод (ЛуАЗ)
* Крэмэнчуцкі аўтазборачны завод (КраСЗ)
* Анто-Рус

## Глядзіце таксама
* Аўтамабільная прамысловасьць у Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына ЗАЗу
* Афіцыйная бачына УкрАВТО
* Афіцыйная бачына «Богдану»
* Афіцыйная бачына ElectronMash
* Афіцыйная бачына ElectronTrans


Катэгорыя:Прамысловасьць Украіны
Сяргей Розмысл

**Сяргей Розмысл** (29 верасьня 1905, Санкт-Пецярбург — 28 жніўня 1969, Аўстралія) — беларускі грамадзкі дзеяч.

Нарадзіўся ў Санкт-Пецярбургу ў сям’і паштальёна з Гарадзеншчыны, якая ў 1922 г. вярнулася ў Беларусь і пасялілася ў Гудзінішках (цяпер Вярэнаўскі раён). Удзельнік Беларускай Краёвай Абароны. Дэлегат на Другі Ўсебеларускі Кангрэс ад Лідзкай акругі.

У 1944 г. выехаў у Нямеччыну. Удзельнічаў у XII Пленум БЦР які адбыўся 9 траўня 1948 г. у Эльвангене, на якім Беларуская цэнтральная рада была абвешчана «выканаўчым і прадстаўнічым на эміграцыі органам незалежнай Беларускай Народнай Рэспублікі».

У 1950 г., адзін безь сям’і, пераехаў у Аўстралію. Адзін са стваральнікаў аддзела Беларускага аб’яднаньня ў Аўстраліі ў Мэльбурне, у якім займаў розныя пасады, у тым ліку й старшыні краёвага штабу (1955 — 1969).

Удзельнік Беларускага школьнага камітэту ў Мэльбурне ў другой палове 50-х гадоў. Сябра царкоўнай рады парафіі Сьвятой Ефрасіньні Полацкай (БПЦ) у Мэльбурне. Удзельнік Беларускага Цэнтральнага Камітэту ў Вікторыі, Беларускага аб’яднаньня ў Вікторыі. Сябра Дэлегатуры БЦР у Аўстраліі.

Трагічна загінуў у аўтамабільнай катастрофе. Пахаваны на могілках Спрынгвэйл у Мэльбурне.

Вялікае ліставаньне Розмысла захавалася ў архіве Дзьмітрыя Касмовіча.

## Літаратура
* Лявон Юрэвіч, «Краіна Ды-Пі», Запісы БІНіМ, №24, 2011, с.41,  Менск, Нью-Ёрк

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Асобы Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі
Катэгорыя:Дзеячы беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Памерлі ў Аўстраліі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Аўстраліі
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Беларускае аб’яднаньне ў Вікторыі

**Беларускае аб’яднаньне ў Вікторыі** — аддзел Беларускага аб’яднаньня ў Аўстраліі. Створана ў траўні 1950 году ў Мэльбурне (Вікторыя) на сходзе беларусаў, удзельнікаў Беларускага клюбу.

## Дзейнасьць
Наладжваньне нацыянальных мерапрыемстваў, папулярызацыя беларускай культуры сярод аўстралійцаў і прадстаўнікоў іншых нацыянальнасьцяў. Аб’яднаньне ў супрацоўніцтве зь Беларускім аб’яднаньнем у Аўстраліі (Сыдней) выдавала Інфармацыйны бюлетэнь Беларускага аб’яднаньня ў Аўстраліі «Новае Жыцьцё» (у 1952—1956(?) гг. выходзіў у Мэльбурне).

Пры Аб’яднаньні быў створаны Жаночы камітэт, а таксама ў супрацоўніцтве з арганізацыямі прыхільнікаў Рады БНР — беларуская школа і Камітэт набыцьця Беларускага дому.

Беларускае аб’яднаньне ў Вікторыі спыніла сваё існаваньне ў сувязі з стварэньнем у 1963 г. агульнай арганізацыі беларусаў у Мэльбурне Беларускага цэнтральнага камітэту ў Вікторыі.

## Старшыні
* Янка Кудрук (1950 — ?)

## Сябры ўправы
Павал Гуз, Адам Жураўлевіч, Сяргей Розмысл, Уладзімер Сідлярэвіч і іншыя.

## Заўвагі

## Літаратура
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с, [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С. 445—446. — .

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Аўстраліі
Катэгорыя:Беларусы ў Мэльбурне
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1950 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1963 годзе
Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі

**Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі** арганізаваны 10 верасьня 1972 г. у Мэльбурне (Вікторыя) з ініцыятывы Беларускага цэнтральнага камітэту ў Вікторыі.

Галоўныя кірункі дзейнасьці былі зьвязаны з арганізацыяй нацыянальных мерапрыемстваў (падрыхтоўка залі і пачастунку), апекай над хворымі ўдзельнікамі беларускай грамады, наладжваньнем забаваў, вечарынаў. Камітэт зьбіраў ахвяраваньні на дабрачынныя справы, меў уласную касу. Спыніў сваю дзейнасьць з прычыны сталага ўзросту ўдзельніц у 2000 годзе. Грашовыя сродкі, што былі на той момант на рахунку арганізацыі, перададзены ў Фэдэральную раду беларускіх арганізацыяў у Аўстраліі.

## Старшыні
* Вольга Сьлесарэвіч
* Тамара Грыцук
* Аўгенія Сідлярэвіч

## Літаратура
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С. 447 — 448. — .

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Аўстраліі
Катэгорыя:Беларусы ў Мэльбурне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1972 годзе
Беларускі цэнтральны камітэт у Вікторыі

**Беларускі цэнтральны камітэт у Вікторыі** — арганізацыя беларускай эміграцыі ў штаце Вікторыя (Аўстралія).

Заснаваны ў 1963 у Мэльбурне прыхільнікамі Рады БНР (Мікола Нікан і інш.) і Беларускай цэнтральнай рады. З 1972 чалец Фэдэральнай рады беларускіх арганізацый Аўстраліі.

Супрацоўнічае зь міжнароднымі арганізацыямі і ўваходзіць у Аўстралійскую нацыянальную этнічную раду. Ладзіць сьвяткаваньні нацыянальных угодкаў, традыцыйныя сяброўскія вечарыны, сустрэчы беларусаў Аўстраліі (з 1976). З 1972 да пач. 1990-х г. існаваў Беларускі дом, дзе праходзілі нацыянальныя імпрэзы, выступаў  беларускі хор, працавала вячэрняя школа. У 1972 г. з ініцыятывы цэнтральнага камітэта створаны Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі.

## Літаратура
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3).
* Ляднёва А. Беларускі цэнтральны камітэт // БЭ ў 18 т. Т. 2. — Мн.: БелЭн, 1996.

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Аўстраліі
Катэгорыя:Беларусы ў Мэльбурне
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1963 годзе
Катэгорыя:1963 год у Аўстраліі
Аддзел Задзіночаньня беларускіх вэтэранаў у Заходняй Аўстраліі

**Аддзел Задзіночаньня беларускіх вэтэранаў у Заходняй Аўстраліі** — заснаваны 6 студзеня 1951 году ў раёне Кельмскат (Пэрт, Заходняя Аўстралія).

Аб’ядноўвала былых беларускіх ваенных і займалася наладжваньнем нацыянальнага жыцьця ў Заходняй Аўстраліі, а таксама прадстаўніцтвам інтарэсаў беларусаў і папулярызацыяй беларускай культуры ў аўстралійскім грамадзтве. Рэгулярна ладзіла беларускія стэнды на шматнацыянальных выставах. Каардынавала свае дзеяньні з Галоўным кіраўніцтвам Задзіночаньня беларускіх вэтэранаў у Аўстраліі і Новай Зэляндыі ў Брысбэне.

У 1953 годзе ў якасьці чальцоў Галоўнага кіраўніцтва (у Брысбэне) згадваецца капітан Станіслаў Дамброўскі. У 1956 годзе ў выніку непаразуменьняў з Галоўным кіраўніцтвам ператворана на Задзіночаньне беларускіх вэтэранаў у Заходняй Аўстраліі, але ў такім выглядзе праіснавала толькі некалькі гадоў і было заменена на Беларускае аб’яднаньне ў Заходняй Аўстраліі.

## Старшыні
* Міхась Раецкі (6 студзеня 1951 — ?)
* Мікола Лейка (1953)
* Міхась Раецкі (1956)

## Заўвагі

## Літаратура
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С.

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Аўстраліі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1951 годзе
Катэгорыя:1951 год у Аўстраліі
Соль (Славаччына)

**Соль** () — вёска ў раёне Уранаў над Топляй Прашаўскага краю Славаччыны. Насельніцтва на 2021 год — 2629 чалавек.

## Геаграфія
У вёсцы працякае ручай Сланы потак, які ўпадае ў раку Топлю.

## Мінуўшчына
Вёска Соль — адна з найстарэйшых вёсак . Дзякуючы выгаднаму геаграфічнаму становішчу ў даліне ракі Топля мясьціна была заселеная людзьмі яшчэ ў каменным веку.

Першая пісьмовая згадка пра Соль датаваная 1252 рокам. У грамаце, выдадзенай эгерскай капітулай, паведамляецца, што  Чыж з Маравянаў пры падзеле маёмасьці свайго брата Філка падараваў Соль зь іншымі маёнткамі свайму брату Штэфану й ягоным нашчадкам, што ўсе пацьвердзілі перад капітулаю ў прысутнасьці сьведак. Назва вёскі паходзіць ад трох салёных крыніцаў блізу вёскі. Гэтай сольлю жыхары карысталіся ў прыгатаваньні ежы да Першай сусьветнай вайны.

Улетку 1831 року ў вёсцы пачалася эпідэмія халеры, пасьля якое выбухнула вялікае сялянскае паўстаньне.

У XIX стагодзьдзі ў Солі існавала вялізная жыдоўская грамада, дзейнічала сынагога і рэлігійная школа.

## Інфраструктура
У вёсцы дзейнічае базавая школа, дзіцячы садок.

Рыма-каталіцкі касьцёл канца XV стагодзьдзя ў гатычным стылі, перабудаваны ў XVII стагодзьдзі ў барокавым стылі, у 1884 року — у нэагатычным стылі. Пратэстанцкі дом малітвы 1793 року зь вежаю 1864 року.

## Насельніцтва
XXI стагодзьдзе: 2012 — 2468 жыхароў; 2015 — 2516 жыхароў.

## Транспарт
На ўскрайку вёскі знаходзіцца прыпыначны пункт неэлектрыфікаванай чыгункі па маршруце між Прэшавам і Гумэнным (праз Вранаў над Топляй і Страске).

У вёсцы знаходзіцца аўтобусны прыпынак. Вёска ляжыць на асноўнай дарозе між Прэшавам і Ўранавам над Топляй.

## Асобы
У 1627—1629 роках у эвангельскай пачатковай школе працаваў , славацкі гуманіст, паэт і празаік.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына школы

Катэгорыя:Вёскі раёну Ўранаў над Топляй
Беларускае аб’яднаньне ў Заходняй Аўстраліі

**Беларускае аб’яднаньне ў Заходняй Аўстраліі** — арганізацыя беларусаў у Аўстраліі створаная ў 1958 годзе ў Пэрце (Заходняя Аўстралія).

Беларускае аб’яднаньне займаецца арганізацыяй нацыянальных мерапрыемстваў, прэзэнтацыяй беларусаў у сувязях зь іншымі арганізацыямі. Уласнымі сіламі пабудавалі Беларускі народны дом, дзе знаходзіцца рэлігійна-культурны цэнтар беларускага жыцьця. Прадстаўнікі аб’яднаньня рэгулярна ўдзельнічалі ў мерапрыемствах, ладжаных іншымі нацыянальнымі арганізацыямі і аўстралійскімі ўладамі. Значным дасягненьнем ёсьць шматгадовая дзейнасьць беларускага радыё ў Пэрце. З 1979 году аб’яднаньне зьяўляецца сябрам Фэдэральнай рады беларускіх арганізацыяў у Аўстраліі. У 1990-х гадах прадстаўніком зьнешніх сувязей арганізацыі зьяўляўся Міхась Раецкі, а прадстаўніком газэты «Беларус» — Марыя Мароз.

## Старшыні
* Міхась Раецкі
* Аляксандр Мароз
* Леў Дамброўскі
* Міхась Раецкі (малодшы) (з 1987 году)

## Сябры ўправы
Алекс Мароз, Марыйка Ёлаб, Сяргей Дамброўскі, Марыя Пятрэнка, Эўфрасіньня Дамброўская, Марыя Мароз, Міхась Ёлаб.

## Заўвагі

## Літаратура
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С. 445—446. — 

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Аўстраліі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1958 годзе
Катэгорыя:1958 год у Аўстраліі
Фэдэральная рада беларускіх арганізацыяў у Аўстраліі

**Фэдэральная рада беларускіх арганізацыяў Аўстраліі** (ФРБАА) — агульнааўстралійскі беларускі прадстаўнічы орган.

## Гісторыя
ФРБАА створана ў 31 сьнежня 1976 — 3 студзеня 1977 гг. на 1-й сустрэчы беларусаў Аўстраліі ў Мэльбурне з мэтай каардынацыі дзеяньняў беларускіх арганізацыяў у Аўстраліі і рэпрэзэнтацыі беларусаў у аўстралійскім грамадзтве і для беларускіх арганізацыяў у іншых краінах. Рабочы орган — Выканаўчы камітэт.

На 2-й сустрэчы 29 сьнежня 1977 — 2 студзеня 1978 гг. у Сыднэі Выканаўчы камітэт пераабраны ў складзе: старшыня Міхась Зуй, намесьнік старшыні і скарбнік Уладзімер Сідлярэвіч, сакратар Міхась Лужынскі. У склад Рады ўвайшлі 11 арганізацыяў:

* Беларускае аб’яднаньне ў Новым Паўднёвым Уэльсе
* Беларускі цэнтральны камітэт у Вікторыі
* Беларускі культурна-грамадзкі клюб
* Беларускае аб’яднаньне ў Аўстраліі
* Каапэратыў Беларускага дому ў Мэльбурне
* парафія БАПЦ у Адэляйдзе
* Беларускі радыёвы камітэт у Сыднэі
* Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі
* Беларускае аб'яднаньне ў Паўднёвай Аўстраліі
* Беларускі вызваленчы фронт
* Беларуска-аўстралійскае незалежнае аб'яднаньне ў Новым Паўднёвым Уэльсе

На 3-й сустрэчы 5 — 9 студзеня 1979 годзе ў Адэляйдзе з Рады выйшлі Беларускае аб’яднаньне ў Аўстраліі (яго кіраўнік Міхась Зуй сышоў з пасады старшыні Выканаўчага камітэта), Беларуска-аўстралійскае незалежнае аб’яднаньне ў Новым Паўднёвым Ўэльсе, Беларускі вызваленчы фронт і Беларускі жаночы камітэт у Вікторыі.

Фэдэральная рада аб’яднала беларускія згуртаваньні ў Новым Паўднёвым Ўэльсе, Вікторыі, Паўднёвай і Заходняй Аўстраліі. Дзейнічае паводле статуту. Выканаўчы камітэт ФРБАА ажыцьцяўляе агульнае кіраўніцтва, каардынацыю супрацоўніцтва паміж арганізацыямі ў правядзеньні нацыянальных сьвяткаваньняў, культурных мерапрыемстваў, выконвае прадстаўнічую ролю ў міжнародных арганізацыях. Пры ФРБАА створаны Фонд дапамогі ахвярам Чарнобыля. У 2002 рада аб’ядноўвала ў якасьці калектыўных членаў 8 беларускіх арганізацыяў, у тым ліку Беларускае аб'яднаньне ў Заходняй Аўстраліі, Беларускі цэнтральны камітэт у Вікторыі, Беларускае аб'яднаньне ў Паўднёвай Аўстраліі, Беларускі культурна-грамадзкі клюб у Фээрфілдзе і інш.

## Старшыні Выканаўчага камітэту
* Міхась Зуй (1976-79)
* Язэп Малецкі (1979-80)
* Кастусь Станкевіч (1980-82)
* Міхась Шэк (1983-85)
* Яўген Груша (1985-2019).

## Глядзіце таксама
* Беларуска-аўстралійскае незалежнае аб'яднаньне ў Новым Паўднёвым Уэльсе

## Крыніцы

## Літаратура
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с, [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3).

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Аўстраліі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1977 годзе
Беларускае аб’яднаньне ў Паўднёвай Аўстраліі

**Белару́скае аб’ядна́ньне ў Паўднёвай Аўстра́ліі** (БАПА) заснавана ў Адэлаідзе ў 1977 годзе па ініцыятыве Янкі Ролсана. Аб’яднаньне ладзіць нацыянальныя мерапрыемствы, прадстаўляе беларусаў у аўстралійскім грамадзтве, распаўсюджвае веды пра Беларусь. Зьяўляецца адным з заснавальнікаў Фэдэральнай рады беларускіх арганізацый Аўстраліі. Напрыканцы 2001 г. аб’яднаньне налічвала 22 зарэгістраваных сяброў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с, [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3).

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Аўстраліі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1977 годзе
Катэгорыя:Беларусы ў Адэлаідзе
Беларуска-аўстралійскае незалежнае аб’яднаньне ў Новым Паўднёвым Ўэйлзе

**Беларуска-аўстралійскае незалежнае аб’яднаньне ў Новым Паўднёвым Ўэйлзе**. Створана каля 1955 году ў Сыднэі ў супрацьвагу арганізацыям прыхільнікаў БЦР і Рады БНР. Заснавальнік — Уладзімер Клуніцкі. Мэта арганізацыі — аб’яднаць беларускіх «незалежнікаў» у Сыднэі. Падтрымлівала шчыльныя кантакты з газэтай «Беларускі голас» Сяргея Хмары ў Таронта.

Дакладных зьвестак пра дзейнасьць арганізацыі надзвычай мала. У 1970—1980-я гг. — сябра Фэдэральнай рады беларускіх арганізацыяў у Аўстраліі.

## Старшыні
* Уладзімер Клуніцкі
* Лявон Дзядзюля
* Янка Макарэвіч
і інш.

## Літаратура
* Антух, М. Я ўмею за сябе пастаяць / Мікола Антух // Адзінец, А. Паваенная эміграцыя: скрыжаваньні лёсаў: зборнік успамінаў / Аляксандр Адзінец. — Мн.: Медисонт, 2007. — 704 с., [28] с. іл. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны: Кніга 11). — С. 17—25.
* Калодка, А. Беларусы ў Аўстраліі / Аляксандар Калодка // Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі / Укл. Л.Юрэвіч. — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1999. — 361 с. — С. 328—339.
* Гардзіенка, Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Натальля Гардзіенка; Прадмова І.Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с., [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3). — С. 444—445. — .

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Аўстраліі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1955 годзе
Катэгорыя:1955 год у Сыднэі
6-я армія (Нямецкая імпэрыя)

**6-я а́рмія** () — вайсковае аб’яднаньне армейскага ўзроўню Імпэрскай Нямецкай арміі падчас Першай сусьветнай вайны.

## Гісторыя баявых дзеяньняў
Была сфармавана падчас мабілізацыі ў жніўні 1914 году на базе IV армейскай інспэкцыі.

Удзельнічала ў баявых дзеяньнях у складзе Заходняга фронту. Удзельнічала ў пагранічнай бітве. Яе часткі асабліва вызначыліся пры баях у Лятарынгіі. Да 25 жніўня войскі 6-й і 7-й нямецкіх армій цалкам адкінулі наступаючых французаў на іх пачатковыя пазыцыі. Пасьля станаўленьня пазыцыйнага фронту часткі 6-й арміі займалі пазыцыі ў Паўночнай Францыі. Аддзелы 6-й армі папалі пад першую газавую атаку брытанскіх войскаў у Першай сусьветнай вайне (24 верасьня 1915 году.

Таксама часткі ўдзельнічалі ў адбіцьці наступу ангельскіх і канадзкіх войскаў у красавіку 1917 году. А ў бітве пры Вімі 6-я армія панесла страты ў 20 000 чалавек і была адкінутая ад горнага сьцягу Канадзкім корпусам.

У 1918 годзе прымала ўдзел у бітве на Лісе.

Напрыканцы вайны ўваходзіла ў склад групы армій Рупрэхта Баварскага.

## Баявы склад на 1914 год
* XXI Корпус (Генэрал ад інфантэрыі Фрыц фон Белаў)
* I Баварскі Корпус (Генэрал ад інфантэрыі Оскар Рытар унд Эдлер)
* II Баварскі Корпус (Генэрал ад інфантэрыі Карл Рытар фон Марціні)
* III Баварскі Корпус (Генэрал ад кавалерыі Людвіг фон Гэбсатэль)
* I Баварскі Рэзэрвовы корпус (Генэрал ад інфантэрыі Карл фон Фасбэндэр)

## Камандуючыя
* Генэрал-палкоўнік (з 23 ліпеня 1916 году генэрал-фэльдмаршал) Рупрэхт Баварскі (2.8.1914—28.08.1916)
* Генэрал-палкоўнік Людвіг фон Фалькенхаўзэн (28.08.1916—23.04.1917)
* Генэрал ад інфантэрыі Ота фон Белаў (23.04.1917—9.9.1917)
* Генэрал ад інфантэрыі Фердынанд фон Куаст (9.9.1917—18.01.1919)

## Літаратура
* Cron, Hermann (2002). Imperial German Army 1914-18: Organisation, Structure, Orders-of-Battle [first published: 1937]. Helion & Co. .
* Ellis, John; Cox, Michael (1993). The World War I Databook. Aurum Press Ltd. .

## Вонкавыя спасылкі
* ''Die höchsten Kommandostellen des Heeres.'' auf www.deutsche-kriegsgeschichte.de (Stand: 16. April 2010)

Катэгорыя:Арміі Нямеччыны ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Вайсковая гісторыя Нямеччыны
Арцём Каралёк

**Арцём Міхайлавіч Каралёк** ( 20 лютага 1996 году) — беларускі гандбаліст. Майстар спорту Беларусі. Лінейны польскага клюбу «Індустрыя» і нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
### Клюбная
У 2014–2016 гадах быў гульцом менскага СКА, зь якім стаў віцэ-чэмпіёнам Беларусі ў сэзонах 2014—2015 і 2015—2016 гадоў. Пагатоў, у сэзоне 2014—2015 гадоў у складзе сталічнікаў стаў пераможцам Балтыйскай гандбольнай лігі, дзе згуляў 9 матчаў і закінуў 32 галы. У якасьці гульца менскай каманды таксама браў удзел у Кубку ЭГФ, у якім агулам закінуў 65 мячоў.

У лістападзе 2016 году прыяднаўся да франукскага клюбу «Сэн-Рафаэль». У пачатковым сэзоне згуляў 13 матчаў у найвышэйшай лізе Францыі і зарабіў на свой рахунак 32 галы, а ў Кубку ЭГФ згуляў у 10 матчах і закінуў 15 мячоў, дакрочыўшы з сваёй камандай да фіналу чатырох. Падчас вырашальных матчаў у сустрэчы за трэцяе месца супраць «Магдэбургу» 21 траўня 2017 году ўлучыў тры мячы ў браму суперніка. У наступным сэзоне згуляў ужо болей матчаў, закінуўшы ў два разы больш мячоў (60). Як і ў папярэднім сэзоне таксама браў удзел у розыгрышы Кубка ЭГФ, у якіх за 12 матчаў закінуў 41 гол, зноў выйшаўшы з сваёй камандай у фінал чатырох, дзе ў фінальным матчы супраць «Фюксэ» 20 траўня 2018 году адзначыўся чатырма галамі.

У ліпені 2018 году далучыўся да польскага «Вівэ», зь якім падпісаў чатырохгадовы кантракт. Зьвесткі аб пераходзе сталі вядомымі на пачатку кастрычніка 2017 году. Дэбютаваў у польскай Супэрлізе 31 жніўня 2018 году ў матчы супраць апольскай «Гвардыі» (36:26), у якім закінуў чатыры галы. Упершыню згуляў у Лізе чэмпіёнаў 15 верасьня 2018 году матчы супраць вугорскага «Вэспрэма». Сустрэча скончылася няўдала для кельчанаў, бо польскія гандбалісты зьведалі паразу зь лікам 27:29. Каралёк тройчы пацэліў у браму суперніка. У сэзоне 2018—2019 гадоў, у якім ён стаў пераможцам чэмпіянату Польшчы, гулец правёў 29 матчаў і закінў 103 галы, а таксама быў намінаваны на ўзнагароду найлепшага лінейнага лігі. У Лізе чэмпіёнаў у сэзоне 2018—2019 гадоў спартовец згуляў у 20 матчах, закінуўшы 65 галоў, у тым ліку шэсьць у матчы за трэці радок супраць «Барсэлёны» (35:40). У сэзонах 2020—2021 і 2021—2022 гадоў быў прызнаны найлепшым лінейным польскага першынства. Таксама быў прызнаны самым каштоўным гульцом фіналу чатырох Лігі чэмпіёнаў 2021—2022 гадоў. У 2022 годзе быў названы найлепшым спартоўцам краіны паводле вэрсіі выданьня «Прессбол».

### Міжнародная
Ужо юнаком прыцягваўся да зборных краіны розных узростаў, у тым ліку браў удзел у моладзевым чэмпіянаце сьвету ў Бразыліі ў 2015 годзе, дзе стаў чацьвертым бамбардзірам турніру.

У нацыянальнай зборнай Беларусі дэбютаваў у 2013 годзе. У 2016 годзе браў удзел у чэмпіянаце Эўропы, які ладзіўся ў Польшчы. У чатырох гульнях турніру закінуў восем галоў. У 2017 годзе згуляў на чэмпіянаце сьвету ў Францыі, дзе стаў найлепшым бамбардзірам дружыны, закінуўшы за 6 матчаў і 37 галоў. У 2018 годзе на чэмпіянаце Эўропы ў Харватыі згуляў 6 матчаў і зарабіў 17 галоў.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне БФГ 
* Профіль на бачыне ЭГФ 
* Профіль на бачыне «Сэн-Рафаэлю» 
* 

Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
4-я армія (Нямецкая імпэрыя)

**4-я а́рмія** () — вайсковае аб’яднаньне армейскага ўзроўню Імпэрскай Нямецкай арміі падчас Першай сусьветнай вайны.

## Гісторыя баявых дзеяньняў
Была сфармавана падчас мабілізацыі ў жніўні 1914 году на базе VI армейскай інспэкцыі.

Удзельнічала ў баявых дзеяньнях у складзе Заходняга фронту.
Рухалася на Люксэмбург і Бэльгію з правага крыла наступу, з мэтаю абыходу францускіх войскаў войску, акружэньня іх і захопу Парыжу. Разграміла бэльгійскі сілы ў пагранічнай бітве. Усю вайну займае пазыцыі ў Фляндрыі. Нанесла цяжкія страты 4-й францускай арміі пад Ардэнамі. Білася з брытанскімі экспэдыцыйнымі сіламі падчас апэрацыі Бег да мора і Першай Іпрскай бітве. Напрыканцы вайны ізноў сыходзілася з брытанцамі ў Бітве пры Пашэндэйле і падчас стодзённага наступу.

Чацьвёртая армія сутыкнулася з брытанцамі ў Фляндрыі для астатняй частцы вайны, у прыватнасьці, Абараняючы ў бітве пры Passchendaele (1917), нападаючы ў 1918 Spring Offensive і, нарэшце, адціскаюць у стаднеўны наступ на пэрыяд са жніўня 1918 году.

Напрыканцы вайны ўваходзіла ў склад групы армій Рупрэхта Баварскага.

## Баявы склад на 1914 год
* VI Корпус (Генэрал ад інфантэрыі Кюрт фон Прыцэльвіц)
* VIII Корпус (Генэрал-лейтэнант Эрых Цульф фон Чэпе унд Вайдэнбах)
* XVIII Корпус (Генэрал ад інфантэрыі Дэда фон Шэнк)
* VIII Рэзэрвовы корпус (Генэрал ад інфантэрыі Вільгельм Фрайхэр фон Эглафштайн)
* XVIII Рэзэрвовы корпус (Генэрал-лейтэнант Куна фон Штойбэн)

## Камандуючыя
* Генэрал-палкоўнік (з 1 жніўня 1916 году генэрал-фэльдмаршал) Альбрэхт Вюртэмбэргскі (2.8.1914—25.02.1917)
* Генэрал ад інфантэрыі Фрыдрых фон Армін (25.02.1917—28.01.1919)

## Літаратура
* Cron, Hermann (2002). Imperial German Army 1914-18: Organisation, Structure, Orders-of-Battle [first published: 1937]. Helion & Co. .
* Ellis, John; Cox, Michael (1993). The World War I Databook. Aurum Press Ltd. .

## Вонкавыя спасылкі
* ''Die höchsten Kommandostellen des Heeres.'' auf www.deutsche-kriegsgeschichte.de (Stand: 16. April 2010)

Катэгорыя:Арміі Нямеччыны ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Вайсковая гісторыя Нямеччыны
Генэрал-лейтэнант

**Генэра́л-лейтэна́нт**&nbsp;— вайсковае званьне найвышэйшага афіцэрскага саставу ў шэрагу дзяржаваў. Вышэй рангам за генэрал-маёра, але ніжэй за генэрал-палкоўніка.

Назва званьня паходзіць зь Сярэднявечча, ад спалучэньня «*генэрал*» і «*лейтэнант*» (, даслоўна «*намесьнік*», т. б. «*намесьнік генэрала*»). Яно давалася другому камандзіру пасьля генэрал-капітана, які адказваў за хаду бітвы.

У катэгорыі вайскоўцаў карабельнага складу ваенна-марскога флёту званьню генэрал-лейтэнанта адпавядае воінскае званьне віцэ-адмірала.

## Глядзіце таксама
* Табэль аб рангах

## Літаратура
* Boatner, Mark M., III. *The Civil War Dictionary.* New York: David McKay, 1959. .
* Bowden, Scotty & Tarbox, Charlie. *Armies on the Danube 1809.* Arlington, TX: Empire Games Press, 1980.
* Foote, Shelby. *The Civil War: A Narrative. Vol. 2*. New York: Random House, 1986. .

Катэгорыя:Вайсковыя годнасьці Беларусі
Катэгорыя:Вайсковыя годнасьці Расеі

Катэгорыя:Табэль аб рангах
Помнік беларусам, якія загінулі за Ўкраіну

**По́мнік белару́сам, які́я загі́нулі за Ўкраі́ну** — памятны знак у Кіеве, прысьвечаны беларусам, якія загінулі падчас падзеяў на Эўрамайдане і на Расейска-ўкраінскай вайне. Адкрыты 28 сакавіка 2016 году. Разьмешчаны на будынку № 22 па Беларускай вуліцы.

## Апісаньне

Помнік выкананы ў колерах нацыянальнага сьцяга Беларусі (Бел-чырвона-белы) і ўключае выяву беларускага нацыянальнага герба «Пагоня».

На памятным знаку разьмешчаныя прозьвішчы і фатаздымкі трох постацей:

* Міхаіла Жызьнеўскага, які загінуў падчас Рэвалюцыі Годнасьці ад кулі;
* , які ваяваў у складзе тактычнай групы «Беларусь» і загінуў на Данбасе ў жніўні 2015 году;
* , які ваяваў у складзе тактычнай групы «Беларусь» і загінуў на Данбасе ў жніўні 2015 году.

Аўтар помніка — Глеб Гржабоўскі. Сын скульптара загінуў падчас баёў у Данецкам аэрапорце. Глеб Гржабоўскі пагадзіўся ўдзельнічаць у праекце на валянтэрскіх пачатках.

У 2021 годзе, у гадавіну Аршанскай бітвы, да помніка была дададзена яшчэ адна дошка зь імем загінулага фэльчара-добраахвотніка Мікалая Ільіна.

Восеньню 2023 году з мэмарыялу прыбралі герб «Пагоня» і лёзунгі «Слава Ўкраіне» і «Жыве Беларусь».

## Глядзіце таксама
* Помнік байцам антытэрарыстычнай апэрацыі (Кіеў)
* Сьпіс беларусаў, якія загінулі за Ўкраіну

## Вонкавыя спасылкі
* У КИЄВІ ВІДКРИЛИ ПАМ’ЯТНИК БІЛОРУСАМ, ЯКІ ЗАГИНУЛИ НА МАЙДАНІ ТА В АТО
* Мэмарыяльны знак беларусам, якія загінулі за Ўкраіну, адкрыты ў Кіеве
* В Киеве появился знак памяти белорусам-героям 
* 

Катэгорыя:Помнікі Кіева
Катэгорыя:Беларусы
Катэгорыя:Беларуска-ўкраінскія стасункі
Катэгорыя:Беларусы ва Ўкраіне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:2016 год у Кіеве
Група арміяў Леапольда Баварскага

**Гру́па а́рміяў Леапо́льда Бава́рскага** () — вайсковае аб’яднаньне нямецкай імпэрскай арміі падчас Першай сусьветнай вайны. З 29 жніўня 1916 году была перайменавана ў **Групу арміяў Войрша**.

## Гісторыя
Удзельнічала ў баявых дзеяньнях супраць Расейскай імпэрыі ў пэрыяд з 5 жніўня 1915 да 15 сьнежня 1917 году.

Была ўтворана пасьля ўзяцьця Варшавы 9-й арміяй начале Прынца Леапольда Баварскага. Група арміяў складалася толькі зь 9-й арміі і армейскай групоўкі «Войрш». Калі ў ліпені 1916 году 9-я армія была распушчана для далейшага стварэньня ўжо на Балканах, кіраўніцтва групы арміі захавалася, але ўжо пад камандаваньнем генэрала Рэмус фон Войрша, Прынц Леапольд Баварскі стаў Вярхоўным галоўнакамандуючым на Ўсходзе.

Група арміяў была распушчана 15 сьнежня 1917 году.

## Склад
* 9-я армія (фэльдмаршал Леапольд Баварскі): да ліпеня 1916 году
* Армейскае падразьдзяленьне Войрша

## Камандуючыя
* Фэльдмаршал Леапольд Баварскі (да ліпеня 1916 году)
* Генэрал ад інфантэрыі Рэмус фон Войрш

## Вонкавыя спасылкі

* The Soldier’s Burden
* Die Deutschen Heeresgruppen im Ersten Weltkrieg
* Die deutschen Heeresgruppen Teil 1, Erster Weltkrieg

Катэгорыя:Вайсковая гісторыя Нямеччыны
Катэгорыя:Групы арміяў Нямеччыны ў Першай сусьветнай вайне
Арцём Кійко

**Арцём Кійко** (нарадзіўся 13 студзеня 1996 году) — беларускі футбаліст, нападнік «Гомлю».

## Кар’ера
### Клюбная
Пачынаў займацца футболам у ДЮСШ роднай Мар’інай Горкі, першы трэнэр — Гія Панчулідзэ. Пазьней далучыўся да структуры менскага «Дынама». З 2013 году пачаў выступаць за клюбны дубль. У сэзоне 2015 году на правах арэнды выступаў за клюб Першай лігі «Бяроза-2010». Па заканчэньні сэзону «Бяроза-2010» спыніла існаваньне, і Кійко вярнуўся ў «Дынама». Рыхтаваўся да сэзону 2016 году разам з асноўнай камандай, аднак у сэзоне выступаў за дубль. 27 лістапада 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, зьявіўшыся на замену ў другім тайме ў матчы апошняга туру супраць мазырскай «Славіі» (0:1).

У студзені 2017 году падпісаў новы доўгатэрміновы кантракт з «Дынама». Сэзон 2017 году пачаў у дублі, аднак пасьля прызначэньня ў траўні трэнэрам асноўнай каманды Сяргея Гурэнкі, які раней кіраваў рэзэрвовым складам, Кійко стаў часьцей зьяўляцца ў аснове, выходзячы на замену ў канцы сустрэчы. У студзені 2018 году аддадзены менскім «Дынама» ў арэнду клюбу «Гарадзея», аднак праз траўмы згуляў толькі ў шасьці матчах і ў ліпені таго ж году пакінуў каманду. У жніўні 2018 году перайшоў у клюб «Прамень», дзе пачаў выступаць за дубль, а зь лістападу 2018 году не гуляў праз пашкоджаньні. У лютым 2019 году пакінуў «Прамень» і ў тым жа месяцы падпісаў кантракт з койданаўскім «Арсэналам». У новым клюбе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену, за сэзон паклаў на свой рахунак 15 галоў.

У студзені 2020 году праглядваўся ў «Віцебску», але беспасьпяхова для гульца. У лютым 2020 году афіцыйна пакінуў «Арсэнал», аднак неўзабаве вярнуўся ў каманду. У 2020—2021 гадах гуляў за койданаўскі клюб у Першай лізе, станавіўся найлепшым барбардзірам каманды ў абодвух сэзонах. У 2022 годзе быў гульцом стартавага складу клюбу ў Найвышэйшае лізе. У лютым 2023 году далучыўся да «Гомлю».

### Міжнародная
У 2012—2014 гадах выступаў за юнацкія зборныя Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Эўропы. 25 сакавіка 2017 году дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы ў стартавым складзе ў таварыскім матчы супраць зборнай Летувы (2:1).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце менскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гарадзея»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Бяроза-2010»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Арсэнал» Койданаў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гомель»
Удзельнікі Сусьветнага банку

Ад 12 красавіка 2016 году ў Сусьветны банк уваходзіла 188 дзяржаваў.

## Лік удзельнікаў па гадох

## Крыніцы

Катэгорыя:Сусьветны банк
Катэгорыя:Сьпісы краін
Доневічы

**До́невічы** — вёска ў Лаздунскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX ст. у Лугамавіцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 58 рэвіскіх душ, у складзе маёнтка Лаздуны Мілеўскіх. У 1897 г. 43 двары, 289 жыхароў, у 1909 г. 42 двары, 305 жыхароў, 369 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. вёска (44 двары, 246 жыхароў) у Лугамавіцкай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

3 12.10.1940 г. (46 двароў, 347 жыхароў) у Лаздунскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. Адкрыта пачатковая школа. 3 канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. пад нямецкай акупацыяй.

У 1951 г. арганізаваны калгас імя П. К. Панамарэнкі. Пазьней увайшла ў калгас імя С. М. Кірава. 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. У 1970 г. 162 жыхары. У 1999 г. 19 двароў, 46 жыхароў.

## Літаратура
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Лаздунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Забялаўцы

**Забяла́ўцы** — вёска ў Лаздунскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. вёска ў Юрацішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 57 рэвіскіх душ, дзяржаўная ўласнасьць. Паводле перапісу 1897 г., 198 жыхароў. 212 дзесяцін зямлі. У 1909 г. 33 двары, 212 жыхароў.

У 1921—1939 гадах у Юрацішкаўскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 26 двароў, 133 жыхары.

3 12.10.1940 г. (46 двароў, 221 жыхар) у Бобравіцкім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. 3 канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. пад нямецкай акупацыяй.

У 1950 г. у вёсцы створаны калгас «Маладая гвардыя». 3 16.7.1954 г. у Лаздунскім сельсавеце. 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. У 1970 г. 120 жыхароў. Пасьля ў складзе калгаса імя С.М.Кірава.

## Насельніцтва
* 2009 год — 9 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек, 21 двор

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Лаздунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Куправічы

**Ку́правічы** — вёска ў Лаздунскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. вёска ў Юрацішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 67 рэвіскіх душ, дзяржаўная ўласнасьць, адносілася да Бакштаўскага казённага таварыства. У 1866 г. 17 двароў, 139 жыхароў. Паводле перапісу 1897 г., 26 двароў, 213 жыхароў. Дзейнічала царкоўна-прыходзкая школа (у 1884 г. 10 вучняў). У 1909 г. 33 двары, 239 жыхароў.

У 1921—1939 гадах у Юрацішкаўскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

3 12.10.1940 г. вёска (62 двары, 238 жыхароў) у Юрацішкаўскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. Дзейнічала пачатковая школа.

3 канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г.пад нямецкай акупацыяй.

У пасьляваенны час арганізаваны калгас «Сталінскі шлях». Пазьней у калгасе імя Молатава Бобравіцкага сельсавета. 3 16.7.1954 г. у Лаздунскім сельсавеце. 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. У 1970 г. 197 жыхароў. Пасьля ў складзе калгаса імя С.М.Кірава. Працавала бібліятэка, крама.

## Насельніцтва
* 2009 год — 49 чалавек
* 1999 год — 85 чалавек, 41 двор

## Інфармацыя для турыстаў
Каля вёскі захаваўся каменны могільнік пэрыяду позьняга сярэднявечча (XIII—XV стагодзьдзі), які знаходзіцца пад аховай дзяржавы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Лаздунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Лаздуны 2

**Лазду́ны 2** — вёска ў Лаздунскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Уваходзіла ў склад калгаса імя С.М.Кірава. Фэльчарска-акушэрскі пункт, клюб, бібліятэка, базавая школа, крама.

## Насельніцтва
* 2009 год — 176 чалавек
* 1999 год — 306 чалавек, 138 двор

## Інфармацыя для турыстаў

* Каталіцкая капліца (1930-я), перанесена на могілкі ў 1980—90-х гг.
* Каталіцкая капліца ў будынку клюбу

## Глядзіце таксама
* Лаздуны 1

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Лаздунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Лаздуны

Назву **Лаздуны** маюць:

* Лаздуны 1 — колішняе мястэчка, цяпер вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці, цэнтар Лаздунскага сельсавету
* Лаздуны 2 — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Дабраполь

Назву **Добраполь** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Берасьцейская вобласьць]]
* Дабраполь (Берасьцейская вобласьць) — вёска ў Баранавіцкім раёне

### [[Гарадзенская вобласьць]]
* Дабраполь (Гарадзенская вобласьць) — вёска ў Івейскім раёне
Дабраполь (Гарадзенская вобласьць)

**Дабрапо́ль** — вёска ў Суботніцкім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Таруці

**Таруці** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Гаўі і Якунькі. Уваходзяць у склад Суботніцкага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Тарут (Tarut) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Суботніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну