open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Царква Сьвятога Спаса (Мамаі)

**Касьцёл Сьвяты́х Апо́сталаў Пятра́ і Па́ўла** — помнік архітэктуры XIX ст. у Мамаях. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. У 2-й палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купала-цыбуліны. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з брамай-званіцай. У наш час у будынку касьцёла месьціцца **царква Сьвятога Спаса** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Гісторыя

Мураваны касьцёл у Мамаях збудавалі ў 1826—1829 гадох з фундацыі Язэпа Корсака. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1864 годзе расейскія ўлады гвалтоўна адабралі касьцёл у каталікоў і перарабілі яго пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

У 1960-я гады савецкія ўлады зачыніні царкву. У 1990-я гады будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату. Тады ж у выніку рэканструкцыі над дахам будынка паставілі вялізны бляшаны купал-цыбуліну залацістага колеру.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 1-нэфавы, прастакутны ў пляне будынак з нартэксам і закрысьціямі, накрыты 2-схільным дахам з трыкутнымі франтонамі з тарцоў і купалам у цэнтры. Галоўны фасад падзяляецца паўцыркульнымі і прастакутнымі нішамі ў прасьценках накладнога 4-калённага портыка дарычнага ордэра. Бакавыя і алтарны фасады падзяляюцца высока ўзьнятымі прастакутнымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасьценках.

У інтэр’еры сьцены завяршаюцца карнізным пасам, упрыгожваюцца размалёўкай, на столі імітацыя дэкараваных цыліндрычных скляпеньняў. Над нартэксам разьмяшчаюцца хоры.

Перад касьцёлам на восі галоўнага фасаду стаіць 3-ярусная брама-званіца ў вольна трактаваным клясычным ордэры. Верхнія ярусы падзяляюцца маленькімі кутнымі паўкалёнамі і карнізнымі пасамі, праразаюцца паўцыркульным прасьветам, завяршаюцца трыкутным франтонам.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Мамаі
Мамаі
Мамаі
Катэгорыя:Мамаі (Віцебская вобласьць)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1826 годзе
Мамаі
Мамаі
Царква Сьвятога Яна Прадцечы (Мацеевічы)

**Царква Сьвятога Яна Прадцечы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Мацеевічах. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купала-цыбуліны. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з званіцай.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Царкву ў Мацеевічах збудавалі ў 1720 годзе з дрэва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Мацеевічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату). У 1852 годзе будынак атачылі бутавай агароджай. У 1860-я гады царкву перабудавалі, тады ж узьвялі званіцу.

### Найноўшы час
У 1992 годзе ў выніку перабудовы над асноўным зрубам паставілі купал-цыбуліну на глухім васьмігранным барабане, які сваімі прапорцыямі і маштабам не датасуецца да аб’ёму царквы; замест другога яруса званіцы — новы, завершаны высокім шатром з купалам-цыбулінай; афармленьне інтэр’еру зьнішчылі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Складаецца з прастакутнага асноўнага зрубу і невялікага квадратнага ў пляне бабінца аднолькавай зь ім вышыні. Над бабінцам — чацьвярык званіцы, аддзелены ад яго шырокім гонтавым сьцёкам і завершаны шатром з купалам. Асноўны зруб пад 2-схільным дахам зь вільчыкам, над апсыдай — невялікі купал-баня. Сьцены вэртыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі і ўмацаваныя сьцяжкамі. Высока разьмешчаныя аконныя праёмы маюць паўцыркульнае завяршэньне.

Зальны інтэр’ер у заходняй частцы падзяляецца чатырма слупамі.

Перад царквой стаіць асобная драўляная 2-ярусная каркасная званіца (чацьвярык на чацьверыку), першы ярус якой вэртыкальна ашаляваны дошкамі з нашчыльнікамі, другі — адкрыты.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Мацеевічы
Мацеевічы
Віталь Шкляраў

**Віталь Шкляраў** (, Гомель) — беларускі і амэрыканскі палітычны кансультант, паліттэхноляг.

У 2002 годзе скончыў Унівэрсытэт Фэхты на зямлі Ніжняя Саксонія па спэцыяльнасьці «Сацыяльныя і палітычныя навукі». Распачынаў сваю кар’еру таксама ў Нямеччыне. Падчас навучаньня працаваў у кампаніі  Ангелы Мэркель. Пазыцыянуе сябе як амэрыканскі, нямецкі і расейскі палітычны кансультант, дарадца выбарчых кампаній Барака Абамы, Бэрні Сандэрса, Ангелы Мэркель, Ксеніі Сабчак ды іншых.

## Жыцьцяпіс

### Выбары ў Беларусі 2020 і арышт
1 чэрвеня даў вялікае інтэрвію Радыё Свабода, дзе прадказаў паразу Лукашэнкі на выбарах і апісаў пратэсныя настроі беларусаў.

Затрыманы спэцслужбамі 29 ліпеня ў Гомлі, куды ён прыехаў наведаць маці. Яму выставілі абвінавачаньне ў арганізацыі і падрыхтоўцы дзеяньняў, што груба парушаюць грамадзкі парадак (так званая «справа Ціханоўскага»). Сам паліттэхноляг, будучы на волі, заяўляў, што ня быў кансультантам Сяргея Ціханоўскага і ніколі не працаваў на яго. Амаль тры месяцы яго ўтрымлівалі ў сьледчым ізалятары № 1 Менску, падчас зьняволеньня ён перанёс каранавірус.

10 кастрычніка Шкляраў быў у ліку ўдзельнікаў сустрэчы Лукашэнкі з палітвязьнямі ў СІЗА КДБ, а 19 кастрычніка выйшаў на волю пад падпіску пра нявыезд. 24 кастрычніка вызваленьне Віталя Шклярава абмяркоўвалі Аляксандар Лукашэнка і дзяржаўны сакратар ЗША Майкл Пампэо. 26 кастрычніка зьехаў у Кіеў, адкуль вылецеў у ЗША, дзе быў шпіталізаваны ў кардыялягічнае аддзяленьне.

## Асабістае жыцьцё
Жонка Шклярава — грамадзянка ЗША, яна працуе ў амбасадзе ў Кіеве. У сувязі з гэтым ён мае амэрыканскі дыпляматычны пашпарт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віталь Шкляраў - Блёг на сайце Эхо Москвы
* Twitter "me_vitali"
* Віталь Шкляраў - артыкулы на Forbes.ru
* Блёг Віталь Шкляраў, snob.ru
* Артыкулы Віталя Шклярава ў Новой Газете

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларускія палітолягі
Катэгорыя:Расейскія палітолягі
Катэгорыя:Палітолягі ЗША
Катэгорыя:Беларускія паліттэхнолягі
Катэгорыя:Расейскія паліттэхнолягі
Катэгорыя:Паліттэхнолягі ЗША
Катэгорыя:Вязьні сумленьня
Касьцёл Маці Божай Каралевы (Мікашэвічы)

**Касьцёл Маці Божай Каралевы** — помнік архітэктуры першай паловы XX стагодзьдзя ў Мікашэвічах. Знаходзіцца ў цэнтры места. Твор архітэктуры нэаготыкі, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. 

У наш час у будынку касьцёла дзее **царква Сьвятога Яна Прадцечы** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Гісторыя
Мураваны касьцёл у Мікашэвічах збудавалі ў 1936 годзе.

У 1960-я гады савецкія ўлады зачыніні касьцёл. У 1990-я гады будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату. Тады ж у выніку рэканструкцыі над будынкам паставілі шэраг купалоў-цыбулінаў, а таксама вежу, завершаную высокім шатром з цыбулінай.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта прастакутны ў пляне вышынны аб’ём пад 2-схільным дахам з прыбудовамі ніжэйшых крылаў трансэпта пад 2-схільнымі дахамі і апсыды пад вальмавым пакрыцьцём. Роўнічны франтальны фасад завяршаецца трыкутным франтонам, падзеленых 2-яруснай аркатурай, восьсю сімэтрыі адзначаецца аркавым пэрспэктыўным парталам. Бакавыя фасады праразаюцца высокімі лучковымі і невялікімі аркавымі аконнымі праёмамі з броўкамі.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Mikaševičy, Maci Božaj Karalevy. Мікашэвічы, Маці Божай Каралевы (1930-39).jpg|да 1939 г.
Mikaševičy, Maci Božaj Karalevy. Мікашэвічы, Маці Божай Каралевы (1936) (2).jpg|1936 г.
Mikaševičy, Maci Božaj Karalevy. Мікашэвічы, Маці Божай Каралевы (1942).jpg|1942 г.
Mikaševičy, Maci Božaj Karalevy. Мікашэвічы, Маці Божай Каралевы (1943).jpg|1943 г.  


### Сучасныя здымкі

Мікашэвічы. Царква Раства Іаана Прадцечы (03).jpg|2014 г.
Мікашэвічы. Царква Раства Іаана Прадцечы (04).jpg|2014 г.
Mikaševičy (2).jpg|2020 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мікашэвічы
Мікашэвічы
Мікашэвічы
Царква Сьвятога Духа (Падлесьсе)

**Царква Сьвятога Духа** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Падлесьсі. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі, на могілках. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў.

Утварае адзіны ансамбль з мураванай званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Царкву ў Падлесьсі збудавалі ў 2-й палове XVIII годзе з дрэва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Падлесьсе апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

### Найноўшы час
У 2010-я гады купалы-бані замянілі на маскоўскія пазалочаныя купалы-цыбуліны, традыцыйныя беларускія 4-канцовыя сонцакрыжы — на маскоўскія 8-канцовыя.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Складаецца з прастакутнага ў пляне асноўнага аб’ёму і выцягнутай пяціграннай апсыды, да якой з падоўжных бакоў далучаюцца невялікія рызьніцы. Усе аб’ёмы аб’ядноўваюцца 2-схільным гонтавым дахам. Галоўны заходні фасад мае выгляд 6-калённага портыка, завершанага трапецападобным франтонам. Портык і апсыда завяршаюцца гранёнымі фігурнымі вежачкамі. Вэртыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі і ўмацаваныя брусамі сьцены праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі. Дзьвярны праём на галоўным фасадзе мае паўцыркульнае завяршэньне.

Унутраная прастора мае бэлечнае перакрыцьце з падшыўной стольлю. Над уваходам разьмяшчаюцца хоры, упрыгожаныя балюстрадай. Захоўваюцца абразы XVII—XIX стагодзьдзяў. Асабліва шануецца і лічыцца цудоўным абраз «Маці Божая Падлеская» (XVII ст.).

Перад царквой стаіць мураваная 2-ярусная 4-гранная званіца, завершаная шатром з купалам. Грані дэкаруюцца гарызантальнай расшыўкай тынкоўкі, кутнымі руставанымі лапаткамі, круглымі разеткамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Падлесьсе
Падлесьсе
Царква Раства Багародзіцы (Пацавічы)

**Царква Раства Багародзіцы** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Пацавічах. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне вёскі. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў.

## Гісторыя
Царкву ў Пацавічах збудавалі ў 1867 годзе з дрэва.

У 2000-я гады ў выніку рэканструкцыі купалы-бані замянілі на маскоўскія пазалочаныя купалы-цыбуліны.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Гэта прастакутны вэртыкальна выцягнуты зруб пад 2-схільным дахам, трыкутны ўсечаны франтон якога завяршаецца цыліндрычным каркасным барабанам з купалам; над алтарнай часткай яшчэ адзін купал. Вэртыкальна ашаляваныя фасады праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах. Франтальны фасад падзяляецца 3 прастакутнымі дзьвярнымі праёмамі з разнымі сандрыкамі і лапаткамі ў прасьценках.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Пацавічы
Царква Покрыва Багародзіцы (Покры)

**Царква Покрыва Багародзіцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Покрах. Знаходзіцца на поўнач ад вёскі, на пагорку. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Царкву ў Покрах збудавалі ў 1739 годзе з дрэва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Покры апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

### Найноўшы час
У 1990-я гады ў выніку рэканструкцыі купал-баню замянілі на маскоўскі купал-цыбуліну, таксама над дахам паставілі чатыры невялікія купалы-цыбуліны.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Крыжападобны ў пляне будынак, накрыты 2-схільнымі дахамі, сяродкрыжжа якіх завяршалася плястычным шмат’ярусным купалам-баняй з пазалочаным крыжам. Крыло апсыды мае 5-гранны абрыс з бакавымі нізкімі рызбніцамі, што надае ёй асымэтрычна-дынамічнае гучаньне. Да царквы далучаецца 2-ярусная (васьмярык на чацьверыку) шатровая званіца, якая таксама з прычыны сваёй маламаштабнасьці не парушае агульнай цэнтрычнай кампазыцыі. Яе вэртыкальную накіраванасьць падкрэсьлівае шалёўка сьценаў і трыкутных франтонаў, апрацоўка вуглоў зрубаў разным арнамэнтам. Квадратныя аконныя праёмы, здвоеныя на бакавых фасадах, акаймоўваюцца простымі ліштвамі.

У малітоўную залю выступаюць разьмешчаныя над уваходам на 2 слупах хоры. Апсыда вылучаецца драўляным разным іканастасам. Захоўваецца абраз XVIII ст. «Укрыжаваньне».

Царкву атачае бутавая агароджа і старыя ліпы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Покры
Покры
Царква Сьвятога Спаса (Новая Папіна)

**Царква Сьвятога Спаса** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Новай Папіне. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ад надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Царкву ў Новай Папіне збудавалі ў 1810 годзе з дрэва на месцы царквы 1723 году. Па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату). 

У 2010-я гады ў выніку рэканструкцыі замест купалоў-баняў над званіцай і асноўным аб’ёмам паставілі маскоўскія пазалочаныя купалы-цыбуліны. Яшчэ адзін купал-цыбуліну паставілі на апсыдай царквы. Апроч таго, дах царквы накрылі мэталёвай дахоўкай неўласьцівага помніку блакітнага колеру.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Гэта працяглы прастакутны ў пляне зруб, накрытым вальмавым дахам, завершаным у цэнтры купалам-баняй. З усходу далучаецца 5-гранная апсыда з бакавой рызьніцай, з захаду — прастакутны прытвор, над якім у другой палове XX ст. узьвялі 2-ярусную 4-гранную шатровую званіцу з купалам. Гарызантальна ашаляваныя бакавыя фасады падзяляюцца лучковымі аконнымі праёмамі і брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках, апярэзваюцца цокальным пасам з вэртыкальнай шалёўкай. 

Унутраная простора перакрываецца роўнай стольлю па бэльках, апсыда вылучаецца драўляным іканастасам, выкананым у 1830-я гады.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Новая Папіна
Новая Папіна
Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Опаль)

**Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Опалі. Тэрытарыяльна знаходзіцца ў суседняй вёсцы Лядавічах. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ад надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Царкву ў Опалі збудавалі ў 1796 годзе з дрэва. Па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

У 2000-я гады ў выніку рэканструкцыі замест купала-бані з гістарычным каваным 4-канцовым крыжам над царквой паставілі маскоўскі пазалочаны купал-цыбуліну з сучасным 8-канцовым маскоўскім крыжам. Уласьцівую сакральнаму дойлідзтву Беларусі вэртыкальную шалёўку зьмянілі на гарызантальную (з сайдынгу), больш уласьцівую цэрквам Расеі. Перад царквой збудавалі званіцу ў стылі дойлідзтва Маскоўскай дзяржавы, якая не адпавядае архітэктурнаму абліччу помніка.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Гэта прастакутная ў пляне 3-нэфавая базыліка з зрэзанымі вугламі ў алтарнай частцы. Цэнтральны, вышэйшы за бакавыя, нэф завяршаецца 2-схільным дахам. Сьцены вэртыкальна ашаляваныя дошкамі з нашчыльнікамі, умацаваныя брусамі-лапаткамі, вокны прастакутныя і паўцыркульныя (у цэнтральным нэфе). Спачатку над галоўным фасадам узвышаліся дзьве вежы абапал трыкутнага франтона. Пры перабудове вежы разабралі, фасад аформлі 8-калённым портыкам (пазьней калёны схавалі пад шалёўкай тамбуру).

Унутраная прастора падзяляецца чатырма слупамі на нэфы. Хоры на двух слупах пераходзяць уздоўж бакавых сьценаў цэнтральнага нэфа ў кансольна-бэлечныя балюстрадныя галерэі. Апсыда вылучаецца створаным у 1830-я гады 3-ярусным іканастасам, пакрытым арнамэнтальнай разьбой; царскія вароты маюць выгляд контражурнай скразной разьбы на матыў вінаграднай лазы з гронкамі, сярод спляценьняў якіх разьмяшчаюцца 6 таблетак-клеймаў з выявамі 4 эвангелістаў і абразом «Зьвеставаньне». Мастацкую каштоўнасьць мае драўляная скульптура мяжы XVIII—XIX стагодзьдзяў «Укрыжаваньне», абразы таго ж часу «Спас Пантакратар», «Сьвяты Панцеляймон», «Маці Божая Замілаваньне».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Опаль
Опаль
Аквінкум

**Аквінкум** (*Aquincum*) — старажытны горад, які быў разьмешчаны на паўночна-ўсходніх межах Паноніі, правінцыі Рымскай імпэрыі. Руіны гораду знаходзяцца на тэрыторыі сучаснай сталіцы Вугоршчыны гораду Будапэшту.

Першапачаткова як кельцкае паселішча, Аквінкум служыў у якасьці старажытнарымскага ваеннага лягеру, быўшы часткай абарончай сыстэмы, якая ахоўвала межы Рыму. Каля 41-54 гг. у горад прыбыў атрад коньніцы колькасьцю 500 чалавек, а ўжо да 89 году тут быў разьмешчаны рымскі легіён, колькасьцю ў 6000 чалавек. Паступова з фартэцыі вырас горад, і пасьля рэарганізацыі Паноніі рымлянамі ў 106 годзе стаў сталіцай Ніжняй Паноніі. Да канца II стагодзьдзя Аквінкум насяляла каля 30-40 тысячаў жыхароў, горад займаў значную частку тэрыторыі сучаснага раёну Будапэшту Обуда.

Людзі, якія пражывалі ў паселішчы, карысталіся такімі дасягненьнямі імпэрыі як цэнтральнае ацяпленьне ў дамах і грамадзкія лазьні, у горадзе будавалі палацы і амфітэатры грамадзкага прызначэньня.

У Аквінкуме захавалася два амфітэатры: вялікі Ваенны амфітэатар (*Амфітэатар легіянераў*, разьмяшчаецца за некалькі кілямэтраў на поўдзень ад асноўнай часткі Аквінкуму) і малы Грамадзянскі амфітэатар.

Руіны старажытнага рымскага паселішча можна знайсьці і ў іншых частках Будапэшту, напрыклад, у Пэшце разьмешчаны рэшткі Контр-Аквінкуму.

У 2002 годзе Аквінкум разам з Будайскай фартэцыяй і праспэктам Андрашы ўключаны ў Сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Вонкавыя спасылкі

* Музэй Аквінкуму
* Aquincum — Аэраздымка
* Спадарожнікавая выява ваеннага амфітэатру з мапаў на Google

Катэгорыя:Колішнія гарады Эўропы
Катэгорыя:Рымская імпэрыя
Катэгорыя:Гісторыя Будапэшту
Катэгорыя:Славутасьці Будапэшту
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Вугоршчыне
Жарсьцьвянка (Любанскі сельсавет)

**Жарсьцьвя́нка** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Царква Сьвятога Духа (Рэчкі)

**Царква Сьвятога Духа** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Рэчках. Знаходзіўся ў цэнтры вёскі. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, пазьней — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. У 2017 годзе згарэла.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра царкву ў Рэчках датуецца 1520 годам. Апошні драўляны будынак царквы збудавалі ў XVIII ст.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Рэчкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэца-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1852 годзе праводзілася рэканструкцыя царквы.

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі царкву. У 1992 годзе будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату. У 1990-я гады царкву абклалі цэглай, потым — замянілі страху і надбудавалі вежу-званіцу з маскоўскімі пазалочанымі купаламі-цыбулінамі. Па гэтым помнік фактычна страціў сваю гістарычна-культурную каштоўнасьць. 9 сьнежня 2017 годзе царква згарэла. У 2020 годзе на гэтым месцы збудавалі новую царкву з чырвонай цэглы.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта быў прастакутны зруб з гранёнай апсыдай і бакавымі прытворамі, завершанымі на тарцах трыкутнымі франтонамі. Роўнічны галоўны фасад завяршаўся трыкутным франтонам, вуглы якога адзначаліся купаламі-банямі на гранёных барабанах. Фасады праразаліся адзінарнымі і здвоенымі прастакутнымі аконнымі праёмамі ў роўных ліштвах.

## Галерэя

Рэчкі. Свята-Духаўская царква (01).jpg|2013 г.
Рэчкі. Свята-Духаўская царква (02).jpg|2016 г.
Рэчкі. Свята-Духаўская царква пасля пажару (02).jpg|2017 г.
Рэчкі. Свята-Духаўская царква пасля пажару (01).jpg|2017 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Рэчкі
Рэчкі
Царква Сьвятой Тройцы (Салтанаўшчына)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік архітэктуры XIX ст. у Салтанаўшчыне. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі, на могілках. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з званіцай.

## Гісторыя

Царкву ў Салтанаўшчыне збудавалі ў 1826 годзе з цэглы. Па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

У 1990-я гады ў выніку рэканструкцыі над царквой збудавалі тры маскоўскія купалы-цыбуліны.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта выцягнуты прастакутны ў пляне будынак, накрыты 2-схільным дахам з трыкутным франтонам на галоўным фасадзе. Сьцены (апроч алтарнай) праразаюцца высокімі лучковымі аконнымі праёмамі, паміж якімі — шырокія лапаткі. На галоўным фасадзе, пад уваходам 2 невялікія паўцыркульныя нішы і паўцыркульнае акно паміж імі. Франтон завяршаецца квадратнай у сечыве вежай на барабане.

Унутраная прастора падзяляецца тонкімі драўлянымі калёнамі на 3 нэфы з бэлечным перакрыцьцем. Над уваходам разьмяшчаюцца хоры па драўляных калёнках. Алтар мураваны.

Побач з царквой стаіць 2-ярусная званіца: першы ярус мураваны, другі — драўляны, з прастакутнымі праёмамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Салтанаўшчына
Салтанаўшчына
Царква (Альбэртын)

**Альбэртынская царква** — помнік архітэктуры 1930-х гадоў у Слоніме. Знаходзіцца ў прадмесьці Альбэртыне. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры мадэрну, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купала-цыбуліна.

У наш час у будынку дзее **царква ў імя вялебнага мучаніка [[Апанас Берасьцейскі|Апанаса Берасьцейскага]]** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Гісторыя

Мураваную царкву ў Альбэртыне збудавалі ў 1936 годзе з цэглы пры езуіцкай місіі ўсходняга абраду. За савецкім часам царкву зачынілі. У 1990-я гады будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату. Тады ж у выніку рэканструкцыі над царквой паставілі вялізны маскоўскі бляшаны (пазьней — пазалочаны) купал-цыбуліну.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрну. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам. Дабудаваны да фасаду прытвор завяршаецца цыліндрычным барабанам з купалам. Роўнічныя фасады праразаюцца вэртыкальна выцягнутымі прастакутнымі аконнымі праёмамі, роўнымі і руставанымі лапаткамі.

## Галерэя

Słonim, Albertyn. Слонім, Альбэртын (1936) (2).jpg|1936 г.
Słonim, Albertyn. Слонім, Альбэртын (1936) (3).jpg|1936 г.
Słonim, Albertyn. Слонім, Альбэртын (1941).jpg|1941 г.
Słonim, Albertyn. Слонім, Альбэртын (1941) (2).jpg|1941 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Слоніму
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Трабы)

**Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Трабах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычнай Царкоўнай вуліцы. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў.

Утварае адзіны ансамбль з брамай-званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную царкву ў Трабах збудавалі ў 1784 годзе.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Трабы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). На мяжы XIX і XX стагодзьдзяў царкву рэканструявалі, у пачатку XX ст. збудавалі драўляную званіцу.

### Найноўшы час
У 2011 годзе ў выніку рэканструкцыі купалы-бані замянілі на маскоўскія пазалочаныя купалы-цыбуліны. Уласьцівую сакральнаму дойлідзтву Беларусі вэртыкальную шалёўку зьмянілі на гарызантальную, больш уласьцівую цэрквам Расеі. На вежы-званіцы замест вокнаў зрабілі вялізны 8-канцовы маскоўскі крыж.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Да 4-сьценнага зруба далучаецца 5-гранная апсыда зь нізкімі бакавымі рызьніцамі. 2-схільны дах трыкутнымі застрэшкамі пераходзіць у вальмавы над апсыдай; на галоўным фасадзе і над апсыдай завяршаецца гранёнымі барабанамі з купаламі. Франтон галоўнага фасаду з вуглоў завяршаецца дэкаратыўнымі вежачкамі з купаламі. Гарызантальна ашаляваныя фасады праразаюцца аркавымі аконнымі праёмамі ў прастакутных ліштвах.

У агульнай прасторы малітоўнай залі перагародкай вылучаецца прытвор, на якім разьмяшчаюцца хоры. Разны іканастас з пакрытага лакам маронага дубу мае 2 ярусы, падзяляецца калёнамі з разным арнамэнтальным дэкорам. Захоўваецца абраз XVIII ст. «Ушэсьце».

Перад царквой стаіць зрубная 2-ярусная 4-гранная брама-званіца, завершаная нізкім шатровым васьмерыком з купалам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Трабы
Трабы
Катэгорыя:Трабы
Валеры Лемеш

**Вале́ры Мітрафа́навіч Ле́меш** (1938, Рэчыца, Гомельская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі навуковец-вэтэрынар.

Доктар вэтэрынарных навук (1987), прафэсар (1995), сябар-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003) і ляўрэат ордэну Пашаны (2012). Аўтар звыш 250 навуковых працаў, у тым ліку 4 манаграфіяў і 2 пасьведчаньняў на вынаходзтва. Распрацаваў эпізааталягічны аналіз для вызначэньня шляху распаўсюду лейкозу сярод жывёлаў.

## Жыцьцяпіс
У 1960 годзе скончыў Віцебскі вэтэрынарны інстытут. У 1964 годзе ўладкаваўся ў Беларускі навукова-дасьледчы вэтэрынарны інстытут (БНДВІ) у пасёлку Кунцаўшчына Менскага раёну. У 1973—1988 гадах быў загаднікам аддзелу БНДВІ. У 1990 годзе стаў загаднікам катэдры Віцебскай акадэміі вэтэрынарнай мэдыцыны. У 1992 годзе выдаў па-беларуску «Тлумачальны слоўнік-даведнік па вэтэрынарыі і заатэхніі». У 1994 годзе стаў сябрам-карэспандэнтам Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь.

## Дасьледаваньні
Аўтар ідэі выкарыстаньня імунагенэтычнага спосабу папярэджаньня лейкозу пры адборы жывёлы. Вызначыў генэтычныя маркеры на схільнасьць жывёлы да лейкозу. Распрацаваў санітарныя крытэры для малака і мяса жывёлаў з радыяактыўна забруджаных земляў. Дасьледаваў бясьпечнасьць жывёльных вырабаў пры выкарыстаньні лекаў і харчовых дадаткаў у корме, пры заразных хваробах і парушэньні абмену рэчываў у жывёлаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі віцебскіх ВНУ
Катэгорыя:Беларускія вэтэрынары
Катэгорыя:Дактары вэтэрынарных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі вэтэрынарнай мэдыцыны
Катэгорыя:Выкладчыкі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі вэтэрынарнай мэдыцыны
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Акадэміі навук Беларусі
Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Чарэя)

**Царква Сьвятога Міхала Арханёла** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Чарэі. Знаходзіцца ў цэнтры гістарычнага мястэчка, на Менскай вуліцы. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, пазьней — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры раньняга барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купала-цыбуліны. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Царкву ў Чарэі збудавалі ў 1601—1604 гадох з цэглы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Чарэя апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату). 

### Найноўшы час
У 1990-я гады ў царкве зрабілі рамонт без уліку архітэктурных асаблівасьцяў, над дахам паставілі пазалочаны купал-цыбуліну.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры раньняга барока. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам, завершаны над алтарнай часткай 8-гранным барабанам з купалам, над фасадам — 4-граннай шатровай званіцай. Фасады падзяляюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі і пілястрамі ў прасьценках і на вуглах.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Чарэя
Чарэя
Катэгорыя:Чарэя
Царква Прачыстай Багародзіцы (Пярковічы)

**Царква Прачыстай Багародзіцы** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Пярковічах. Знаходзіцца на заходняй ускраіне вёскі, пасярод сядзібна-паркавага комплексу Віславухаў. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву ў Пярковічах збудавалі ў 1805 годзе на месцы драўлянай з фундацыі ўладальніка маёнтку падкаморыя берасьцейскага Зянона Віславуха. У царкве зрабілі асобныя крыпты для роду Віславухаў і для япіскапа луцкага і астроскага Кірылы Цярлецкага, пахаванага тут у 1607 годзе. На надмагільлі апошняга (захоўваецца ў Музэі старажытнабеларускай культуры ў Менску) кірылічны надпіс:

Па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі царкву. У 1980-я гады будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату. У 1990-я гады ў выніку рэканструкцыі купал-баню замянілі на маскоўскі купал-цыбуліну. Яшчэ адзін купал-цыбуліну паставілі над дахам.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 1-нэфавы прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам з вальмай над алтарнай сьцяной. Дах з краёў завяршаецца драўлянымі 8-граннымі барабанамі. Галоўны аркавы ўваход вылучаецца 4-паўкалённым портыкам з трыкутным франтонам, які рытмічна спалучаецца з драўляным франтонам даху. Бакавыя фасады падзяляюцца высока ўзьнятымі аркавымі аконнымі праёмамі і масіўнымі злучанымі пілястрамі ў прасьценках.

Усярэдзіне сьцены малітоўнай залі падзяляюцца шырокімі злучанымі пілястрамі. У паўднёвай частцы хоры, якія падтрымліваюцца 2 масіўнымі пілёнамі. У агульнай прасторы залі бакавыя прастакутныя рызьніцы вылучаюць квадратную апсыду з 3-ярусным іканастасам.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Пярковічы
Пярковічы
Царква Сьвятога Спаса (Чашнікі)

**Царква Сьвятога Спаса** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Чашніках. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Лукомскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў.

## Гісторыя

Мураваную царкву ў Чашніках збудавалі ў 1843—1845 гадох. 20 чэрвеня 1876 году будынак царквы (на далёкім пляне) выявіў Напалеон Орда.

У 2000-я гады ў выніку рэканструкцыі купалы-бані замянілі на маскоўскія пазалочаныя купалы-цыбуліны, кардынальна перабудавалі званіцу.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта крыжападобны ў пляне будынак з прастакутнымі крыламі трапезнай, бакавых прыдзелаў і апсыды. Завяршаецца сфэрычным купалам на сьветлавым барабане. Над трапезнай знаходзіцца званіца. Галоўны фасад мае портык з франтонам. У афармленьні фасадаў выкарыстоўваюцца пілястры, паўцыркульныя сандрыкі прастакутных аконных праёмаў, прафіляваны апяразваючы карніз з роўным фрызам.

У залю царквы адкрываецца падкупальная прастора і праз шырокія аркавыя прасьветы бакавыя скляпеністыя прыдзелы, апсыда і трапезная. Скляпеньні аздабляе адноўленая ў 1970 годзе фрэскавая размалёўка з выявамі Бога Саваофа на троне і 12 апосталаў, на ветразях выявы эвангелістаў, у алтары «Богаяўленьне», на сьценах — эвангельскі цыкль. Захоўваюцца абразы XVIII—XIX стагодзьдзяў: «Маці Божая Адзігітрыя», «Хрышчэньне», «Тэадосі Угліцкі», «Спас Пантакратар».

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Чашнікі
Чашнікі
Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Чэрск)

**Царква Сьвятога Міхала Арханёла** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Чэрску. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Царкву ў Чэрску збудавалі на мяжы XVII—XVIII стагодзьдзяў з дрэва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Чэрск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату). У 1860-я гады царкву рэкаструявалі.

### Найноўшы час
У 1990-я гады ў выніку рэканструкцыі замест купалоў-баняў паставілі маскоўскія купалы-цыбуліны, а гістарычныя каваныя 4-канцовыя крыжы замянілі на сучасныя маскоўскія 8-канцовыя.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Асноўны кубападобны зруб пераходзіць у працяглую 5-гранную апсыду з бакавой рызьніцай, раней накрытыя агульным гонтавым дахам з вальмамі на гранях апсыды. Асноўны аб’ём і апсыда завяршаліся фігурнымі купаламі-банямі. У XIX ст. да галоўнага фасада прыбудавалі непрапарцыйна вялікі квадратны ў пляне прытвор.

Унутраная прастора перакрываецца скляпеньнем старажытнай канструкцыі. Апсыда вылучаецца выкананым у 1830-я гадох драўляным разным іканастасам. Захоўваюцца абразы XVIII—XIX стагодзьдзяў: «Раство Яна», «Спас Пантакратар», «Хрыстос у сілах», «Таемная вячэра», «Маці Божая Адзігітрыя», «Арханёл Міхал», абразы апостальскага чыну іканастаса.

Асобна стаіць 3-ярусная званіца арыгінальнага вобразу. Над ніжнім кубічным зрубам разьмяшчаецца шырэйшы пірамідальны каркасны ярус-звон, раскрыты 4-пралётнай аркадай; над ім узвышаецца 3-і чацьверыковы ярус з шатровым пакрыцьцем і купалам у завяршэньні.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Покры
Покры
Мэдаль да тысячагодзьдзя Беларусі

**Мэдаль да тысячагодзьдзя Беларусі** — мэдаль, прысьвечаны тысячагодзьдзю беларускай дзяржаўнасьці. Дата палягае на першых летапісных зьвестках пра полацкага князя Рагвалода ды тураўскага князя Тура, датаваных 980 годам. Захоўваецца ў калекцыі БІНіМу. Мэдаль выраблены ў ЗША ў 1980 годзе.

## Апісаньне
У цэнтры круглай пласьціны — традыцыйная Пагоня й лічбы 980 і 1980, а ўверсе і ўнізе надпіс «*Тысячагодзьдзе Беларусі*». На рэвэрсе выява старажытнага места, над якім на стужцы слова «*Рагнеда*» й ніжэй «*980*».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Мэдаль да тысячагодзьдзя Беларусі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:1980 год у ЗША
Катэгорыя:Узнагароды Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Царква Сьвятога Спаса (Шумакі)

**Царква Сьвятога Спаса** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Шумаках. Знаходзіцца на захад ад вёскі, на правым беразе ракі Лясной. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры готыкі і рэнэсансу, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з драўлянай званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Паводле паданьня, царкву ў Шумаках збудавалі пры сядзібе князя I. Шуйскага з цэглы раскіданага палаца Радзівіла, які прайграў яго ў карты ў 1609 годзе.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Шумакі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне ў выніку рэканструкцыі над царквой паставілі маскоўскі купал-цыбуліну, перабудавалі франтон.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры готыкі і рэнэсансу. Складаецца з прастакутнага аб’ёму, які спалучаецца з масіўнай паўкруглай апсыдай, агульны 2-схільны дах над якой пры дапамозе застрэшкаў пераходзіць у канічнае пакрыцьцё. У цэнтры даху ўзвышаецца купал на драўляным 8-гранным барабане. Вытанчаную плястыку фасадам надаюць шырокія лапаткі ў прасьценках стральчатых аконных праемаў, прафіляваны і падзелены паддахавы карніз, што сьведчыць пра ўплыў раньняга барока. Аконны праём апсыды запаўняе каляровы вітраж у выглядзе крыжа. Уваход ажыцьцяўляецца праз прыбудаваны пазьней нізкі прытвор пад 2-схільным дахам.

Прастора малітоўнай залі перакрываецца цыліндрычным з распалубкамі скляпеньнем, сьцены падзяляюцца лапаткамі, адпаведнымі вонкавым.

Званіца першапачаткова ўзвышалася над прытворам і сваёй формай нагадвала гранёны барабан. Пазьней замест яе на царкоўным двары збудавалі простую і зграбную драўляную званіцу ў стылі традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры (перабудоўвалася ў 1930-я гады).

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Шумакі
Шумакі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1609 годзе
Катэгорыя:XVII стагодзьдзе ў Беларусі
Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Рэнэсансныя збудаваньні Беларусі
Мэдаль да 40-х угодкаў Другога Ўсебеларускага Кангрэсу

**Мэдаль да 40-х угодкаў Другога Ўсебеларускага Кангрэсу** — мэдаль, прысьвечаны саракавой гадавіне Другога Ўсебеларускага кангрэсу і выдадзены прыхільнікамі Беларускае цэнтральнае рады ў ЗША ў 1984 годзе. Захоўваецца ў калекцыі БІНіМу.

## Апісаньне
На бронзавым мэдалі ў цэнтры выява Пагоні й дата «*27.6.1944*» (дата прывядзеньня кангрэсу), а вакол надпіс: «*1984 — 40-ыя ўгодкі Другога Ўсебеларускага Кангрэсу*». На адваротным баку ў цэнтры партрэт Радаслава Астроўскага й гады ягонага жыцьця «*1887*» і «*1976*», а ўверсе і ўнізе надпіс «*Радаслаў Астроўскі Прэзыдэнт БЦР*».

## Вонкавыя спасылкі

* Мэдаль да 40-х угодкаў Другога Усебеларускага кангрэсу

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:1984 год у ЗША
Катэгорыя:Узнагароды Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Anonymouse

**Anonymouse** — ананімны швэдзкі мастацкі калектыў, вядомы вулічнымі інсталяцыямі ў Швэцыі. Калектыў займаецца будаваньнем мініятураў на тэму мышаў і дэманструюць іх на публіцы. Першай такой працай стаў рэстаран *Il Topolino*, які зьявіўся на Бергсгатане ў Мальмё. Празь некалькі тыдняў яна была разбурана. У красавіку 2017 году яны стварылі парк забаў у Södra Förstadsgatan. У верасьні 2017 году ў Барасе адкрыліся дзьве крамы і АЗС.

Група таксама пабудавала экспанаты ў Баёне і на востраве Мэн у 2018 годзе, а пазьней у тым жа годзе — мініятурную цырульню і прытулак для мышэй у Мальмё. У маі 2019 году ў Мальмё адкрылася дэтэктыўнае агенцтва і вэб-бачына, дзе грамадзтву было прапанавана вырашыць фіктыўную справу.

Натхнёны Anonymouse, мастак з Гётэборга Стафан Ліндхольм пабудаваў і выставіў на вуліцах Хагі, Гётэборг, краму сыроў, абутковую краму, магазін матацыклаў і трэнажорную залю.

Катэгорыя:Творчыя аб’яднаньні і калектывы
Будкі (Менская вобласьць)

**Бу́дкі** (таксама сустракаецца — *Будкі́*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Будкі, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Куранец.

## Насельніцтва

* 1931 год —180 жыхароў, 23 двары.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Мэдаль да 60-й гадавіны абвяшчэньня незалежнасьці БНР

**Мэдаль да 60-х угодкаў абвяшчэньня незалежнасьці БНР** — мэдаль, прысьвечаны шасьцідзясятай гадавіне абвяшчэньня незалежнасьці Беларусі 25 сакавіка. Мэдаль быў выраблены ў ЗША ў 1978 годзе. Захоўваецца ў калекцыі БІНіМу.

## Апісаньне
На авэрсе ў цэнтры зьмешчаныя выява Пагоні й надпіс «*[[Беларуская Народная Рэспубліка|БНР]]*» над дзьвюма галінкамі (дубовай і лаўравай), а па канце напіс «*1978 — 60-ыя ўгодкі абвешчаньня*». На адваротным баку надпіс «*25 сакавіка 1918 [[Менск]]*».

## Вонкавыя спасылкі

* Мэдаль да 60-х угодкаў абвяшчэньня незалежнасьці БНР

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1978 годзе
Катэгорыя:1978 год у ЗША
Катэгорыя:Узнагароды Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Дзень Волі
Даўбарова (Вялейскі раён)

**Даўбаро́ва** (таксама сустракаецца — *Чаўлы́ткі, мн.*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Ментыні. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Даўбэр (Dauber) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўят; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', а аснова -бар- (-бор-) (імёны ліцьвінаў Барвід, Барвін, Барвін; германскія імёны Barvid, Barwin, Barwin) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»). Такім парадкам, імя Даўбор азначае «годнае нараджэньне».

## Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Даўбарова апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Вялейскім павеце спачатку Менскай, а з 1843 году — Віленскай губэрні. 

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Даўбарова абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Куранец апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у гміне Куранец Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі. На 1931 год тут было 10 двароў.

## Насельніцтва
* 1931 год — 72 чал.

## Крыніцы

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Заазер’е (Вялейскі раён)

**Заазер’е** (таксама сустракаецца — *Заво́зеры, мн.*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва, у Іскай гміне, пазьней у складзе гміны Куранец.

## Насельніцтва

* 1931 год — 148 чалавек
* 1921 год — 199 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Любань (Вялейскі раён)

**Лю́бань** (таксама сустракаецца — *пад Любаня́й; Лю́бань, м. (за Лю́банем, за Любанём); Любо́нь; Любо́нне, н.; Люба́нія, ж.*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавету.

## Славутасьці

* Царква Сабору Беларускіх Сьвятых
* Парк

## Асобы
* Ян Канты Любанскі (1820-1884) — банкір, грамадзкі дзяяч, філянтроп

## Крыніцы

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Ян Канты Любанскі

**Ян Канты Любанскі** (, 1820, маёнтак Любань, цяпер Вялейскі раён — , тамсама) — буйны земляўласьнік, уладальнік маёнтку Любань, банкір, грамадзкі дзеяч і філянтроп, маршалак шляхты ашмянскай. З роду гербу Гжымала ()

## Жыцьцяпіс
Вучыўся ў Мітаве, потым у Бэрліне. Калі яму ня споўнілася яшчэ 20-ці год, памёрлі яго бацькі і ён вымушаны быў вярнуцца ў родны маёнтак Любань. З 1852 па 1859 год быў маршалкам шляхты ашмянскай, у 1872 годзе абраны дырэктарам Зямянскага банку ў Вільне, таксама выконваў функцыі дырэктара Віленскага Гандлёвага банку. Быў паважаны за актыўную грамадзкую дзейнасьць і філянтропію, а таксама — як абаронца шляхецкай уласнасьці земскай.

Памёр 15 жніўня 1884 году ў сваім маёнтку Любань. Пахаваны ў сямейным склепе на старых каталіцкіх могілках (Гарадзішча), каля Вялейкі.

### Сям’я
* Бацькі: Ян Любанскі і Тэкля (з Прушынскіх) Любанская.
* Жонка: Аляксандра Сулістроўская.
* Дзеці: Аляксандар Ян Любанскі (спадчыньнік маёнтку Любань, галоўны фундатар пабудовы касьцёлу ў Вялейцы) і Яўстах Любанскі (уладальнік Лошыцкага маёнтку (зараз ўскраіна Менску) і чалец камітэту па будаўніцтве касьцёла Сьвятога Сымона і Сьвятой Алены ў Менску).

## Літаратура
* Jan Kanty Lubański (Wspomnienie pośmiertne), „Tygodnik Ilustrowany” 1884, nr 97, s. 289–290.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1820 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялейскім раёне
Катэгорыя:Беларускія банкіры
Катэгорыя:Польскія банкіры
Катэгорыя:Польская шляхта
Катэгорыя:Беларуская шляхта
Катэгорыя:Памерлі ў Вялейскім раёне
Красны Бераг (Вялейскі раён)

**Кра́сны Бе́раг** (таксама сустракаецца — *Чырво́ны Бе́раг*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, у Іскай гміне, пазней у складзе гміны Куранец .

## Насельніцтва

* 1931 год — 63 чалавекi
* 1921 год — 58 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Царква Сьвятой Эўфрасіньні Полацкай (Саўт-Рывэр)

**Царква́ Сьвято́й Эўфрасі́ньні По́лацкай** — беларуская праваслаўная царква ў Саўт-Рывэры, у штаце Нью-Джэрзі, ЗША. Парафія знаходзіцца ў юрысдыкцыі Амэрыканскай карпатарускай праваслаўнай япархіі Канстантынопальскага патрыярхата. Названа ў гонар свьятой Эўфрасіньні Полацкай. Пры царкве дзейнічае Беларуска-амэрыканскі грамадзкі цэнтар, школа беларусазнаўства, выдаецца часопіс «Царкоўны Сьветач».
Першым настаяцелем царквы быў Мікалай Лапіцкі.

## Глядзіце таксама
* Беларускія могілкі ў Саўт-Рывэры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* У замежжа — дзівіцца свайму. «Радыё Свабода»

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы ЗША
Катэгорыя:Нью-Джэрзі
Катэгорыя:Беларускія арганізацыі ЗША
Паронім

**Паро́німы** — гэта аднакаранёвыя словы, блізкія, але ня тоесныя сваім гучаньнем і напісаньнем, і розныя паводле значэньня.

## Прыклады
* чарнець — чарніць
* крэмень (мінэрал) — крэмн (хімічны элемэнт)
* апатыт (мінэрал) — апэтыт (жаданьне паесьці)

## Літаратура
* Грабчыкаў С. Слоўнік паронімаў беларускай мовы. — : «Народная асвета», 1994. — 478 с.

Катэгорыя:Сэмантычныя дачыненьні
Катэгорыя:Тыпы словаў