2021

## Падзеі
### Студзень
* 1 студзеня — Вялікабрытанія афіцыйна выйшла з саставу Эўразьвязу
* 3 студзеня — У дзень 75-годзьдзя Мітрапаліта Менска-Магілёўскага Тадэвуша Кандрусевіча Папа Рымскі Францішак прыняў яго адстаўку
* 4 студзеня:
** Іран аднавіў 20-працэнтнае ўзбагачэньне ўрану
** Колькасьць афіцыйна зарэгістраваных беларусаў з COVID-19 перавысіла 200 тысяч
* 5 студзеня:
** Краіны Пэрсыдзкай затокі аднавілі дыпляматычныя зносіны з Катарам 
** Газэта «Вольнае Глыбокае» спыніла выхад пасьля 26 гадоў працы
* 7 студзеня — Чатыры чалавекі загінулі ў выніку штурму Капітолія прыхільнікамі Трампа
* 9 студзеня:
** Інданэзійскі самалёт з болей чым 50 пасажырамі ўпаў у мора пасьля вылету з Джакарты
** Twitter назаўжды заблякаваў Трампа
* 31 студзеня:
** Больш за 160 чалавек затрыманыя падчас гуляньняў у цэнтры Менску
** Больш за 5000 чалавек затрыманыя ў Расеі падчас пратэстаў супраць арышту лідэра апазыцыі Аляксея Навальнага»
### Люты
* 16 лютага: 
** Масавыя ператрусы прайшлі ў праваабарончых і прафэсійных арганізацыях Беларусі
** У М’янме пратэстоўцы заблякавалі чыгунку, хунта паабяцала новыя выбары
* 17 лютага — Пачаўся суд над Віктарам Бабарыкам і фігурантамі справы «Белгазпрамбанку»
* 18 лютага: 
** Журналістак «Белсату» Кацярыну Андрэеву і Вольгу Чульцову пакаралі 2 гадамі турмы за стрым з «плошчы Перамен»
** Марсаход NASA «Упартасьць» (Perseverance) зьдзейсьніў пасадку на Марс
** Па факце гібелі Рамана Бандарэнкі завялі крымінальную справу праз 100 дзён пасьля сьмерці
* 19 лютага:
** ЗША афіцыйна вярнуліся ў Парыскае пагадненьне аб клімаце
** Пратэсты ў М’янме: Першая ахвяра – маладая жанчына, забітая стрэлам у галаву падчас дэманстрацыі
* 20 лютага — Пратэсты ў М’янме: паліцыя ўжыла баявыя патроны, двое загінулых
* 23 лютага — Парлямэнт Канады прызнаў абыходжаньне Кітаю з уйгурамі «генацыдам»
* 24 лютага — Жэрару Дэпард’ё выставілі абвінавачваньне ў згвалтаваньні

### Сакавік
* 1 сакавіка — набыў моц новы Працэсуальна-выканаўчы кодэкс Беларусі аб адміністрацыйных правапарушэньнях
* 3 сакавіка:
** М’янме пры разгонах пратэстаў забілі 38 чалавек, у тым ліку дзяцей
** Лік прадпрыемстваў Беларускага парку высокіх тэхналёгіяў перасягнуў 1000 
* 4 сакавіка — Трэці запуск Starship Ілана Маска скончыўся выбухам праз 10 хвілін пасьля пасадкі
* 25 сакавіка — У Беларусі пачалі выпуск прышчэпкі ад уханьскага каранавірусу
* 26 сакавіка — У выніку сутыкненьня цягнікоў у эгіпецкім Сагагу загінулі 19 і параненыя амаль 200 чалавек 
* 28 сакавіка — Ня меней за 20 хрысьціянаў параненыя ад выбуху ля каталіцкай катэдры ў інданэзійскім месьце Макасары

### Красавік
* 15 красавіка — Алег Буткевіч абраны старшынёй Канфэрэнцыі каталіцкіх біскупаў Беларусі
* 21 красавіка — Нацбанк Беларусі падвышае ўліковую стаўку зь 7,75 да 8,5 % 
 
### Травень
* 9 траўня — «Беларускі дом друку» адмовіўся друкаваць газэту Intex-press, якая раней зьмясьціла інтэрвію зь Ціханоўскай
* 11 траўня — Адбыўся пажар у касьцёле Маці Божай Будслаўскай 
* 11 траўня — Абвастрэньне палестына-ізраільскага канфлікту. Дзясяткі людзей загінулі. Пратэстоўцы падпалілі сынагогі
* 11 траўня — У Казані ў выніку страляніны ў гімназіі загінулі як найменей 9 чалавек 
* 12 траўня — Ізраільская армія паведаміла пра тысячу выпушчаных ракет з сэктару Газа
* 12 траўня — Пачаўся працэс супраць Севярынца і актывістаў «Эўрапейскай Беларусі»
* 18 траўня — Сайт Tut.by адключаны. Да кіраўнікоў і ў офісы кампаніі прыйшлі з ДФР. Заведзеная крымінальная справа
* 19 траўня — Падчас катастрофы Як-130 у Баранавічах загінула два лётнікі
* 21 траўня — У беларускай калёніі памёр палітвязень Вітольд Ашурак (50 гадоў) 
* 22 траўня — Пераможцам конкурсу «Еўрабачаньне» стаў італьянскі гурт «Måneskin» з песьняй «Zitti e buoni» 
* 23 траўня — З прымушанага да пасадкі ў Менску борту Ryanair Flight 4978 зьняты апазыцыйны беларускі журналіст Раман Пратасевіч
* 24 траўня — З-за перахопу Ryanair краіны Эўразьвязу ўводзяць на абмежаваньні да палётаў над беларускай тэрыторыяй, а таксама да беларускіх авіякампаній
* 24 траўня — Мэр Рыгі Мартыньш Стакіс міністрам замежных справаў Латвіі Эдгарсам Рынкевічсам замяніў чырвона-зялёны сьцяг на бел-чырвона-белы з Пагоняй ў цэнтры Рыгі. З-за гэтага з Беларусі былі высланы ўсе латыскія дыпляматы, а з Латвіі — беларускія
* 25 траўня — Суд над шэрагам палітычных актывістаў у Беларусі прысудзіў па сем гадоў зьняволення Паўлу Севярынцу, Андрэю Войнічу і Яўгену Афнагелю

### Чэрвень
* 3 чэрвеня:
** Дзяржаўны тэлеканал паказаў «інтэрвію» вязьня СІЗА КДБ Рамана Пратасевіча 
** Беларусь абвясьціла санкцыі супраць ЗША: узмацненьне жорсткасьці візавых працэдур, абмежаваньне ліку дыпляматаў 
* 4 чэрвеня — Эўразьвяз забараніў палёты беларускіх авіякампаній у паветранай прасторы ЭЗ 
* 5 чэрвеня — Аналітык Арцём Шрайбман зьехаў зь Беларусі пасьля «інтэрвію» Пратасевіча на АНТ 
* 6 чэрвеня — Канада выйграла чэмпіянат сьвету ў хакеі 
* 7 чэрвеня:
** Кіеўскі ўнівэрсытэт пазбавіў Лукашэнку званьня ганаровага доктара 
** Лукашэнка прызначыў дзяржаўнае сьвята «Дзень народнага адзінства» на 17 верасьня 
** Расея афіцыйна выйшла з Дамовы аб адкрытым небе 
* 8 чэрвеня:
** Байдэн працягнуў санкцыі супраць Лукашэнкі і ягоных паплечнікаў 
** Суд ААН адхіліў апэляцыю на прысуд генэралу Ратку Младзічу
* 9 чэрвеня:
** Ізраіль нанёс ракетныя ўдары па аб’ектах у Сырыі
** Скончаны пуск 1-га энэргаблёку Беларускай АЭС 
* 21 чэрвеня — Міністры замежных спраў Эўразьвязу зацьвердзілі чацьвёрты пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году ў Беларусі пакет санкцый супраць беларускага рэжыму 
* 22 чэрвеня — Марыя Калесьнікава ўганараваная прэміяй імя Яна Карскага 
* 23 чэрвеня:
** Улады Гішпаніі памілавалі сэпаратысцкіх лідэраў Каталёніі
** тэмпэратурны рэкорд чэрвеня ў Беларусі прывёў да пажару на Лукомскай ДРЭС
* 24 чэрвеня — Эўразьвяз увёў 4-ы пакет санкцыяў супраць асобаў і прадпрыемстваў, адказных за пасьля пасьлявыбарчыя рэпрэсіі ў Беларусі
* 28 чэрвеня — Беларусь заявіла аб прыпыненьні ўдзелу ў ініцыятыве ЭЗ «Усходняе партнэрства»

### Ліпень
* 8 ліпеня —  Міністэрства інфармацыі Беларусі заблякавала дамэн «Нашай Нівы» на запыт Генэральнай пракуратуры, пасьля чаго сьледчая ўправа КДБ Беларусі пачала арышты журналістаў
* 12 ліпеня — Беларускую АЭС адключылі ад сеткі праз спрацоўваньне аўтаматычнай абароны турбагенэратара
* 16 ліпеня — масавыя ператрусы і затрыманьні ў беларускіх няўрадавых арганізацыях і СМІ
* 18 ліпеня:
** Сьвятлана Ціханоўская пачала рабочы візыт у ЗША 
** «Залатую пальмавую галіну» Канскага кінафэстывалю атрымаў фільм «Тытан»
** Паводкі ў Эўропе: колькасьць загінулых вырасла да 183, непагадзь пашырылася на Чэхію, Аўстрыю і Швайцарыю
* 19 ліпеня — У Вярхоўным судзе прызначылі працэсы аб ліквідацыі руху «За свабоду» і «Прававой ініцыятывы» 
* 20 ліпеня — Прыватная амэрыканская кампанія Blue Origin на караблі New Shepard упершыню ў сваёй гісторыі адправіла чалавека ў космас
* 21 ліпеня — Нацыянальны банк Беларусі павышае ўліковую стаўку да 9,25 %

### Жнівень
* 14 жніўня — Колькасьць ахвяраў землятрусу на Гаіці дасягнула 2200 чалавек 
* 15 жніўня — Ізраіль адклікаў свайго амбасадара ў Польшчы пасьля падпісаньня прэзыдэнтам краіны закону, які абмяжоўвае рэпарацыі выжылым ахвярам Галакосту
* 17 жніўня — Навукоўцы ўнівэрсытэту дастасоўных навук Усходняй Швайцарыі разьлічылі значэньне ліку „пі“ да 62,8 трыльёнаў разрадаў 
* 22 жніўня — У Беларусі прызнаныя экстрэмісцкімі 174 тэлеграм-каналы і чаты
* 23 жніўня —
** Пасьля турніру ў Цынцынаці беларуская тэнісістка Арына Сабаленка ўпершыню стала другой ракеткай сьвету 
** Пасьля захопу Кабулу талібы рыхтуюцца да нападу на апошнюю вольную правінцыю Аўганістану — Панджшэр

### Верасень
### Кастрычнік
* 4 кастрычніка — Нобэлеўскую прэмію па мэдыцыне за адкрыцьцё рэцэптараў тэмпэратуры і дотыку атрымалі Дэйвід Джуліюс і Ардэм Патапуцян
* 5 кастрычніка:
** Нобэлеўскую прэмію па фізыцы прысудзілі за фізычнае мадэляваньне клімату Зямлі і надзейны аналіз глябальнага пацяпленьня Сюкуро Манабэ і Кляўсу Гасэльману, а таксама за адкрыцьцё ўзаемадзеяньня парадку і флюктуацыі ў фізычных сыстэмах ад атамаў да плянэтаў — Джорджа Парызі
** Кампанія Microsoft выпусьціла новую апэрацыйную сыстэму Windows 11 
** Расейскі праект супраць катаваньняў Gulagu.net атрымаў відэазапісы з доказамі катаваньняў і гвалтаваньняў вязьняў расейскіх турмаў
* 6 кастрычніка — Нобэлеўскую прэмію па хіміі прысудзілі за разьвіцьцё асымэтрычнага арганакаталізу Бэньяміну Лісту і Дэйвіду Макміляну
* 7 кастрычніка:
** Нобэлеўскую прэмію па літаратуры атрымаў Абдулразак Гурна
** Сусьветная арганізацыя здароўя зацьвердзіла першую прышчэпку супраць паразытарнае хваробы — малярыі
* 8 кастрычніка — Нобэлеўская прэмія міру прысуджаная журналістам Дзьмітрыю Муратаву і Марыі Рэсе
* 11 кастрычніка — Ляўрэатамі Нобэлеўскай прэміі ў эканоміцы сталі Джошуа Ангрыст, Гўіда Імбэнс і Дэйвід Кард

## Сьмерці

* 2 студзеня:
** Уладзімер Коранеў, савецкі і расейскі актор тэатру і кіно
** Арнольд Сьмеяновіч, беларускі нэўрахірург
** Уладзімер Гарбачык, беларускі навуковец
** Майкл Макевіт, ірляндзкі рэспубліканец, былы афіцэр Часовай ІРА
* 5 студзеня, Анатоль Цітоў, славуты гісторык і геральдыст
* 12 студзеня:
** Філарэт, кіраўнік Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату (1990—2013)
** Аляксей Мікуліч, беларускі антраполяг, доктар біялягічных навук
* 14 студзеня — Леанід Шчамялёў, народны мастак Беларусі
* 17 студзеня — Леанід Лыч, беларускі гісторык, публіцыст, доктар гістарычных навук, прафэсар
* 20 студзеня — Барыс Забораў, беларускі і францускі жывапісец і графік
* 1 лютага — Рышард Шуркоўскі, польскі раварыст, чэмпіён сьвету
* 16 лютага:
** Лявон Дзейка, беларускі палітык і грамадзкі дзяяч, дэпутат Вярхоўнага Савету БССР 12-га скліканьня
** Бэрнард Лаўн, амэрыканскі лекар, кардыёляг, вынаходнік дэфібрылятара, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру
* 19 лютага — Джорджэ Балашавіч, сэрбскі сьпявак, аўтар песенных тэкстаў і літаратар
* 28 лютага — Юры Абаў, расейскі фізык, доктар фізыка-матэматычных навук, чалец-карэспандэнт РАН
* 16 сакавіка — Уладзімер Роўда, беларускі палітоляг
* 10 красавіка — Уладзімер Папковіч, беларускі паэт і перакладчык
* 13 красавіка — Леанід Барткевіч, беларускі сьпявак
* 14 красавіка:
** Анатоль Клышка, беларускі пісьменьнік, аўтар беларускага буквара
** Бэрнард Мэйдаф, амэрыканскі брокер, які стварыў найбольшую ў гісторыі ЗША фінансавую піраміду
* 16 траўня — Яўген Анішчанка, беларускі гісторык
* 21 траўня — Вітольд Ашурак, беларускі грамадзкі і палітычны актывіст, што памер у вязьніцы
* 1 чэрвеня:
** Фёдар Крыванос, беларускі праваслаўны сьвятар, дасьледнік рэпрэсій бальшавікоў супраць духавенства
* Яўген Вайтовіч, беларускі палітык і дыплямат
* 6 чэрвеня — Валеры Ланскі, савецкі і расейскі кінарэжысэр, сцэнарыст і пісьменьнік
* 9 чэрвеня — Лібушэ Шафранкава, чэская акторка
* 12 чэрвеня — Ігар Жалязоўскі, выбітны беларускі канькабежац
* 13 чэрвеня — Юры Гарулёў, беларускі апэратар, рэжысэр і сцэнарыст
* 14 чэрвеня — Леанід Левановіч, беларускі пісьменьнік-раманіст і драматург
* 16 чэрвеня — Андрэй Плясанаў, беларускі мастак-авангардыст, музыка і кінарэжысэр
* 22 чэрвеня — Варвара Кухарэнка, беларускі гісторык
* 3 ліпеня — Леў Гумілеўскі, беларускі скульптар, народны мастак Беларусі
* 5 ліпеня — Уладзімер Мяньшоў, расейскі кінэматаграфіст, ляўрэат прэміі «Оскар»
* 7 ліпеня — Жавэнэль Маіз, прэзыдэнт Гаіці
* 17 ліпеня — Пётар Мамонаў, савецкі і расейскі рок-музыка, актор, паэт
* 19 ліпеня:
** Курт Вэстэргар, аўтар карыкатур на прарока Мухамэда
** Андрэй Мдзівані, савецкі і беларускі кампазытар, музычны пэдагог, Народны артыст Беларусі
* 20 ліпеня — Эльжбета Радзівіл, князёўна, дачка перадапошняга ардынату Нясьвіжу Альбрэхта Радзівіла
* 21 ліпеня — Уладзімер Сіўчыкаў, беларускі пісьменьнік, перакладчык, мастак, выдавец
* 28 ліпеня — Ларыса Ўрбан, беларуская журналістка, дыктарка Радыё Свабода
* 1 жніўня — Анатоль Рудакоў, савецкі і расейскі актор тэатру і кіно
* 8 жніўня — Алена Васілевіч, беларуская пісьменьніца
* 9 жніўня — Сяргей Кавалёў, савецкі дысыдэнт, праваабаронца, грамадзкі дзяяч
* 21 жніўня — Галіна Арлова, беларуская акторка, народная артыстка Беларусі
* 26 жніўня:
** Алесь Разанаў, беларускі паэт і перакладчык
** Уладзімер Гуленка, беларускі гісторык
* 29 жніўня — Жак Роге, бэльгійскі спартовы чыноўнік, прэзыдэнт Міжнароднага алімпійскага камітэту (2001—2013)
* 6 верасьня — Жан-Поль Бэльмандо, францускі актор
* 7 верасьня — Уладзімер Ляхоўскі, беларускі гісторык
* 8 верасьня:
** Ігар Шклярэўскі, беларускі паэт, перакладчык
** Яўген Зінічаў расейскі дзяржаўны дзеяч
* 16 верасьня — Клайв Сынклер, ангельскі вынаходнік і прадпрымальнік
* 17 верасьня — Абдэль Азіз Бутэфліка, прэзыдэнт Альжыру (1999—2019)
* 20 верасьня — Гельмут Обэрляндэр, нямецкі вайсковы злачынца
* 21 верасьня — Махамад Хусэйн Тантаві, фактычны кіраўнік Эгіпта пасьля адстаўкі прэзыдэнта Хосьні Мубарака ў 2011 годзе
* 26 верасьня — Сяргей Герасімец, беларускі футбаліст і футбольны трэнэр
* 1 кастрычніка — Канстанцін Севярынец, беларускі журналіст, паэт, публіцыст, перакладчык
* 8 кастрычніка — Чэслаў Сэнюх, польскі літаратар, публіцыст
* 9 кастрычніка — Абальхасан Банісадр, іранскі дзяржаўны дзяяч, прэзыдэнт Ірана (1980—1981)
* 13 кастрычніка — Віктар Бруханаў, савецкі інжынэр-энергетык, дырэктар Чарнобыльскай АЭС
* 17 кастрычніка — Мечыслаў Часноўскі, гісторык і дыплямат Рэспублікі Беларусь, доктар гістарычных навук, прафэсар
* 18 кастрычніка — Колін Паўэл, генэрал Узброеных Сіл ЗША, дзяржаўны сакратар ЗША
* 20 кастрычніка:
** Барыс Цітовіч, беларускі мастак
** Антон Фурс, вэтэран беларускага супраціву
* 21 кастрычніка — Бэрнард Гайтынк, нідэрлядзкі дырыгент
* 22 кастрычніка — Юры Станкевіч, беларускі пісьменьнік
* 25 кастрычніка — Аляксандар Коктыш, беларускі журналіст
* 27 кастрычніка — Уладзімер Сытчанка, беларускі мастак
* 1 лістапада — Віктар Какарэка, беларускі нумізмат
* 16 лістапада:
** Сяргей Філімонаў, беларускі тэлевізійны вядоўца
** Мікола Шабовіч, беларускі паэт, кандыдат філялягічных навук, дацэнт
* 21 лістапада — Марыэта Чудакова, расейская літаратуразнаўца, гісторык літаратуры, тэкстоляг
* 10 сьнежня - Міхал Сапель, каталіцкі сьвятар
* 31 сьнежня —  Васіль Шаранговіч, беларускі мастак

## Крыніцы