open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тацяна Процька

**Тацьцяна Процька** (8 лютага 1951, Менск) — беларуская грамадзкая дзеячка, фізык і гісторык. Старшыня БХК з 1995 году (з моманту заснаваньня арганізацыі) да 2008 году. Сябра касьцельнай рады касьцёла Сьвятога Валянціна ў Смалявічах. Кандыдат філязофскіх навук (1983).

## Жыцьцяпіс
Скончыла фізычны факультэт Беларускага дзяржаўнага унівэрсытэта і асьпірантуру Інстытуту філязофіі і права НАН Беларусі. Кандыдат філязофскіх навук (тэма дысэртацыі: «Зьмяненьне структуры фізычных ведаў у працэсе іх разьвіцьця»).

Працавала тэхнікам, інжынэрам катэдры фізыкі паўправаднікоў, выкладчыкам катэдры ядзернай фізыкі Белдзяржунівэрсітэту, старшым рэдактарам Белтэлерадыёкампаніі, рэдактарам радыёчасопіса «Наша мінуўшчына», палітычным камэнтатарам. Больш за 20 год працавала старшым навуковым супрацоўнікам Інстытута гісторыі НАН Беларусі.

Аўтар больш чым 50 навуковых прац па гісторыі і мэтадалёгіі фізыкі, гісторыі Беларусі, у тым ліку чатырох манаграфій па гісторыі Беларусі савецкага пэрыяду, адной манаграфіі і больш чым дзесяці артыкулаў па правах чалавека.

Навуковыя інтарэсы: дзейнасьць спэцслужбаў у таталітарных і посттаталітарных дзяржавах.

Кіраўнік праектаў па абароне правоў чалавека фондаў TACIS, NED, фонда Сораса.

Узнагароджаная мэдалём Ф.Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтра.

## Асабістае жыцьцё
Замужам, мае дзьвюх дачок і чацьвёра ўнукаў.

## Працы
* В борьбе за трезвость: Страницы истории. Мн., 1988
* Эксперыментатар з Беластоцкай гімназіі: Караль Чаховіч. Мн., 1990
* Даследчык таямніц святла: Аляксандр Садоўскі. Мн., 1994
* Пакутнік за Веру і Бацькаўшчыну: Мітрапаліт Мельхісэдэк. Мн., 1996
* Из истории репрессий против белорусского крестьянства: 1929—1934 (разам з А. Урублеўскім). Мн.,1992
* Вынішчэньне сялянства. Вёска Ўсходняй Беларусі пад цяжарам бальшавіцкіх рэпрэсіяў 30-х гадоў, Менск, БГАКЦ, 1998. — 135 с — (Архіў Найноўшай Гісторыі). — ISBN 985-6012-44—9
* Становление советской тоталитарной системы в Беларуси (1917—1941 гг.). Менск, 2002. с.688.
* Касьцёл у часе ІІ сусьветнай вайны, Наша вера, 1/1995
* Невядомыя старонкі жыцця Мелхіседэка (Паеўскага), мітрапаліта Мінскага і Беларускага. Часопіс «Праваслаўе» № 19 (2013 год)

## Узнагароды
* Ляўрэат прэміі Беларускага ПЭН-цэнтра імя Ф. Багушэвіча

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Таццяна Процька: Рэпрэсіі — гэта паліва беларускага рэжыму Белсат, 7.10.2010

Катэгорыя:Беларускія праваабаронцы
Катэгорыя:Беларускія фізыкі
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Сацыял-дэмакратычная работніцкая партыя Швэцыі

**Сацыял-дэмакратычная работніцкая партыя Швэцыі** (СДРПШ) — палітычная партыя Швэцыі левага кірунку, заснаваная ў 1889 годзе. У 1897 годзе займела праграму на аснове марксізму. Да 1899 году панавала пераваротніцкае крыло на чале з  (1863—1899). У 1907 годзе партыю ўзначаліў правадыр памяркоўнага крыла Карл Яльмар Брантынг (1860—1925). У 1930-я гады зьмяніла ідэалёгію на . У зьнешняй палітыцы выступае за нэўтралітэт. У 1920—1926 гадах і з 2014 году стаяла на чале кааліцыйнага ўраду. У 1932—1976, 1982—1991, 1994—2006 гадах была адзінаасобна кіроўнай партыяй. Да 1987 году мела супольнае сяброўства з прафэсійным зьвязам , калі пры ўступленьні ў прафзьвяз людзі адначасна станавіліся сябрамі партыі.

Старшыні ўраду Швэцыі ад партыі:
* Карл Яльмар Брантынг (1920—1925)
* Рыкард Сандлер (1925—1926)
*  (1932—1946)
*  (1946—1969)
* Улёф Пальмэ (1969—1976, 1982—1986)
* Ёста Інгвар Карлсан (1986—1991, 1994—1996)
* Ганс Ёран Пэрсан (1996—2006)
* Стэфан Лёвэн (з 2014 году)

## Крыніцы

Катэгорыя:Швэдзкая палітыка
Катэгорыя:Палітычныя партыі Эўропы
Катэгорыя:Сацыял-дэмакратычныя партыі Эўропы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1889 годзе
Патрык Б’ёркстран

**Патрык Б’ёркстран** (;  1 ліпеня 1992 году, Гэрнінг, Данія) — дацкі хакеіст, гулец клюбу «Гэрнінг Блю Фокс» і нацыянальнай зборнай Даніі.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Даніі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гэрнінг Блю Фокс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мура»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мэдвэшчак» Заграб
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сайпа» Лапээнранта
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Антарыё Рэйн»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Коокоо» Коўвала
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нюрнбэрг Айс Тайгерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ТПС Турку
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філях»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ольбарг Пайрэтс»
Лаўрыс Дарзіньш

**Ла́ўрыс Да́рзіньш** (; нарадзіўся 28 студзеня 1985 году, Рыга, СССР) — колішні латвійскі хакеіст. Перад сканчэньнем кар’еры гульца быў капітанам рыскага клюбу «Дынама», які выступаў у КХЛ. Стала прыцягваўся да складу нацыянальнай зборнай Латвіі. Выступаў за шэраг клюбаў КХЛ, у тым ліку на сёньня абараняе колеры рыскага «Дынама» з 2013 году. У сэзоне 2007—2008 гадоў выступаў ў Беларускай экстралізе за клюб «Гомель», запісаўшы на свой рахунак 34 пункты за 32 гульні.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Elite Prospects
* Старонка на The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рызе
Катэгорыя:Латвійскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Латвіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Келоўна Рокетс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ільвэс» Тампэрэ
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Усэцін»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ацэларжы» Тршынец
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гомель»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Рыга
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ак Барс» Казань
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Трактар» Чалябінск
Катэгорыя:Латвійскія хакеісты і хакеісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Пэтар Коўкал

**Пэтар Ко́ўкал** (;  16 жніўня 1982 году, Ждзяр-над-Сазаваў, Чэхаславаччына) — колішні чэскі хакеіст, гулец нацыянальнай зборнай Чэхіі. У 2010 годзе стаў чэмпіёнам сьвету разам са зборнай Чэхіі. У 2012 годзе атрымаў бронзавыя мэдалі. Ягоны брат Марцін ёсьць лыжнікам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Чэскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Чэхіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Пардубіцы
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Шумпэрк»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Маўнтфілд» Градэц Кралавэ
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Шкода» Пльзень
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нафтахімік» Ніжнякамск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ёкерыт» Хэльсынкі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Аўтамабіліст» Екацярынбург
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Колін»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу СКЛХ Ждзяр-над-Сазаваў
Брок Нэлсан

**Брок Нэ́лсан** (;  15 кастрычніка 1991 году, Ўорад, ЗША) — амэрыканскі хакеіст, гулец клюбу «Каларада Эвэланш», які выступае ў НХЛ, і нацыянальнай зборнай ЗША. У 2010 годзе быў задрафтаваны клюбам «Нью-Ёрк Айлэндэрз» у 1-м раўндзе пад агульным 30 нумарам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на NHL.com
* Старонка на Elite Prospects
* Старонка на The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўорадзе (Мінэсота)
Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Брыджпарт-Саўнд Тайгерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Айлэндэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каларада Эвэланш»
Міхаэль Рафль

**Міхаэ́ль Рафль** (;  1 сьнежня 1988 году, Філях, Аўстрыя) — аўстрыйскі хакеіст, гулец клюбу «Рэд Бул» і нацыянальнай зборнай Аўстрыі.

## Кар’ера
Выхаванец клюбу «Філях», за які Міхаэль дэбютаваў ва ўзросьце 17 гадоў. За год знаходжаньня ў камандзе стаў гульцом асноўнага складу. У 2011 годзе перайшоў у склад швэдзкага клюбу «Лександ» з другой швэдзкай лігі. У сэзоне 2012—2013 гадоў Рафль стаў лідэрам свайго новага клюбу і разам зь ім прабіўся да швэдзкай хакейнай лігі, найвышэйшай у сыстэме хакейных дывізіёнаў Швэцыі. 31 траўня 2013 году падпісаў 3-гадовы кантракт з клюбам НХЛ «Філадэлфія Флаерз». Пасьля вярнуўся ў Эўропы, дзе тры сэзоны ўсьцяж з траўмамі правёў у швайцарскім клюбе «Лязана». У 2025 годзе вярнуўся на радзіму, стаўшы гульцом клюбу «Рэд Бул».

У нацыянальнай зборнай Аўстрыі дэбютаваў на чэмпіянаце сьвету 2009 году ў матчы супраць зборнай ЗША.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Аўстрыі: 2006

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Elite Prospects
* Старонка на The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Аўстрыйскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Аўстрыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філях»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лександ»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эдырондак Фэнтамз» Гленз-Фолз
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філадэлфія Флаерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вашынгтон Кэпіталз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Далас Старз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лязана»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рэд Бул» Зальцбург
Прэмія імя Францішка Аляхновіча

**Прэ́мія імя́ Франці́шка Аляхно́віча** — штогадовая літаратурная прэмія Беларускага ПЭН-цэнтру за найлепшы твор, напісаны ў зьняволеньні. Заснаваная ў 2013 годзе. Пераможца вызначаецца 10 сьнежня, у міжнародны Дзень правоў чалавека. З 2020 году арганізатары вызначылі новую дату абвяшчэньня ляўрэатаў — 15 лістапада, у сусьветны Дзень зьняволенага пісьменьніка, які ад 1981 году адзначае Міжнародны ПЭН.

Арганізатары плянуюць уручаць прэмію, пакуль сытуацыя ў краіне будзе даваць для гэтага падставы, але маюць спадзеў, што яна як найхутчэй страціць сваю актуальнасьць.

## Сьпіс ляўрэатаў

### 2013
* Ігар Аліневіч, Еду в Магадан. — «Радикальная теория и практика», 2013.
* Сяргей Аўчыньнікаў, Путешествие [апавяданьне] (рукапіс).
* Юры Бандажэўскі, Турма і здароўе: Парады прафэсара мэдыцыны. — Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, 2013.
* Алесь Бяляцкі, Асьвечаныя беларушчынай. — Менск, 2012.; «Дзяды» былі з намі: З нагоды 25-годдзя першага масавага мітынгу ў Беларусі. — «Дзеяслоў», №66.
* Зьміцер Дашкевіч, Гумавы тапак (рукапіс); Чарвяк [аповесьць]. — «Наша Ніва», №26 ад 17.07.2013 — №31 ад 21.08.2013.
* Зьміцер Карпіцкі, Поостынь, смирись, покайся Богу: Поэтическая исповедь из темницы (рукапіс).
* Алесь Кіркевіч, Вясна. Анталія. Вялікдзень: Філасофія турэмнага дворыка. — «Дзеяслоў», №53, 2011; Няскончаная Адысея: Беларуская турма для пачынаючых (рукапіс).
* Сяржук Клачкоў, Турэмны дзённік (рукапіс).
* Анатоль Лябедзька, 108 дзён і начэй у засценках КДБ: Дзённік палітычнага закладніка Анатоля Лябедзькі (рукапіс). — Радыё Свабода.
* Павал Севярынец, Беларуская глыбіня. — «Наша Ніва», №33 ад 07.09.2011 — № 39 ад 23.10.2013.
* Аляксандар Францкевіч, Абдымі мяне мацней [апавяданьне]. — 2013.
* Ірына Халіп, Дневник зечки (рукапіс, рыхтуецца да друку).

### 2014
* Алесь Бяляцкі
* Зьміцер Дашкевіч
* Фэлікс Пекер
* Павал Севярынец
* Аляксандар Фядута
* Ірына Халіп

### 2017
*  Мікола Дзядок за кнігу «Фарбы паралельнага сьвету»
* Зьміцер Дрозд за кнігу «Бунт батанікаў»
* Андрэй Саньнікаў за кнігу «Мая гісторыя»
* Леанід Пятрэнка за кнігу паэзіі «Камэрныя сны».

### 2018
* блогер Аляксандар Лапшын за кнігу «Лагер смерці ў цэнтры Мінску»,
* пісьменьнік Уладзімер Някляеў за кнігі «Лісты з волі» і «Толькі вершы»
* актывістка Вольга Мікалайчык за творы ў кнізе «Бо».

### 2021
* Андрэй Аляксандраў. Вершы з-за кратаў.
* Аляксандар Васілевіч. “Папа и пингвин”. Казкі пра ўнутраную свабоду, напісаныя ў Менскім СІЗА.
* Максім Знак. Цыкль турэмных вершаў. 
* Вольга Калацкая. Турэмны дзёньнік (зьмешчаны ў фэйсбуку).
* Сьвятлана Купрэева. Цыкль турэмных вершаў.
* Мікола Папека. Цыкль турэмных вершаў.
* Андрэй Скурко. Казкі і вершы для сына.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія літаратурныя прэміі
Катэгорыя:Беларускі ПЭН-цэнтар
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2013 годзе
Марыян Габарык

**Ма́рыян Га́барык** (; нарадзіўся 14 лютага 1982 году, Трэнчын, Чэхаславаччына) — колішні славацкі хакеіст, гулец  нацыянальнай зборнай Славаччыны. Выступаў на пазыцыі правага нападніка. Кар’еру распачаў на радзіме ў клюбе «Дукла» з роднага гораду. У 2000 годзе на драфце НХЛ быў абраны ў 1-м раўндзе пад агульным 3 нумарам клюбам «Мінэсота Ўайлд», пасьля Рыка Дып’етра і Дэні Гітлі. У заакіянскім клюбе правёў наступныя 8 сэзонаў. У 2009 годзе перабраўся ў «Нью-Ёрк Рэйнджарз». 13 чэрвеня 2014 году разам з клюбам «Лос-Анджэлес Кінгс» стаў уладальнікам Кубка Стэнлі, першага ў сваёй кар’еры. На чэмпіянатах сьвету за нацыянальную зборную Славаччыны выступаў з 2001 году. На рахунку гульца таксама маецца ўдзел ў Алімпійскіх гульнях 2006 і 2010 гадоў.

## Дасягненьні
**«Дукла»**:
* Чэмпіён Славаччыны: 2004

**«Лос-Анджэлес Кінгс»**:
* Уладальнік Кубка Стэнлі: 2014

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Трэнчыне
Катэгорыя:Славацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славаччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дукла» Трэнчын
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мінэсота Ўайлд»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фэр’естад» Карльстад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каламбус Блю Джэкетс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лос-Анджэлес Кінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Атава Сэнатарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тампа Бэй Лайтнінг»
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Сухадолы

Назву **Сухадо́лы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сухадолы — вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Сухадолы — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Сухадол
* Сухадолаўка
* Сухадольле
* Сухадольны
* Сухадольныя
* Сухадольск
* Сухадольскае
* Сухадольская
* Сухадольскі
* Сухадольскія
* Сухадольшчына
Гарадчан

**Гарадчан** () — вёска ў Іванкаўскім раёне Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. У сувязі з катастрофай на Чарнобыльскай АЭС вёска была адселена. 

Час узьнікненьня Гарадчан невядомы. У 1887 годзе ў вёсцы пражывала 170 чалавек.

У 1900 годзе ў 42 дварах пражывала 317 жыхароў, якія займаліся ў асноўным земляробствам. У вёсцы быў вятрак.

Напярэдадні аварыі на ЧАЭС у вёсцы пражывала каля 240 жыхароў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Вярхоўнай Рады Ўкраіны

Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС
У тумане (фільм, 2012)

***У тума́не*** — ваенная кінадрама 2012 году, зьнятая рэжысэрам Сяргеем Лазьніцам паводле аднайменнага рамана Васіля Быкава. Стала 2-м экранізаваньнем рамана пасьля фільма 1992 року, зьнятага рэжысэрам Сяргеем Лінковым. Карціна ўдзельнічала ў асноўным конкурсе 65-га Канскага кінафэстывалю (Францыя). Фільм быў узнагароджаны спэцыяльным прызам Міжнароднай фэдэрацыі кінапрэсы (Парыж). Правы на сусьветны продаж стужкі набыло нямецкае прадпрыемства «Запалкавая фабрыка» (Кёльн).

## Сюжэт

1942 рок. Беларусь акупаваная нямецкімі войскамі. Пад час расьсьледаваньня справы аб падрыве цягніка немцы арыштоўваюць чыгуначнага абходчыка Сушчэню, але за тым нечакана адпускаюць. Мясцовыя жыхары пачынаюць падазраваць таго ў супрацоўніцтве з акупантамі. Двое партызан адводзяць Сушчэню ў лес, дзе зьбіраюцца забіць яго як здрадніка. Але на шляху ў прызначанае месца партызаны трапляюць у пастку гестапаўцаў, якія выкарыстоўвалі Сушчэню як прынаду, каб злавіць партызан. У выніку бойкі паміж партызанамі й гестапаўцамі адзін партызан гіне, другога паранілі. Сушчэня застаецца зь ім сам-насам і ў яго зьяўляецца шанец даказаць сваю невінаватасьць. Аднак, гісторыя для ўсіх мае трагічны канец.

## У ролях
* Уладзімер Сьвірскі — *чыгуначны абыходчык Сушчэня*
* Уладзіслаў Абашын — *партызан Сьвідраў*
* Сяргей Колесаў — *партызан Войцік*
* Сяргей Рускін — *паліцай*
* Цімафей Трыбунцаў — *паліцай*
* Барыс Каморзін — *паліцай*
* Міхаіл Яўланаў — *паліцай*
* Ігар Хрыпуноў — *Міроха*
* Кірыла Пятроў — *Карабан*
* Дзьмітры Быкоўскі — *Ярашэвіч*
* Надзея Маркіна — *маці Бурава*
* Улад Іваноў — *Гросмеер*
* Юлія Перасільд — *Анэля*

## Узнагароды
* «Золата Лістапада» 2012 году — галоўная ўзнагарода 18-га кінафэстывалю «Лістапад» (Беларусь).
* Прыз Міжнароднай фэдэрацыі кінапрэсы за лепшы фільм асноўнага конкурсу на 65-м Канскім кінафэстывалі (Францыя).
* Гран-Пры 6-га кінафэстывалю «Люстэрка» імя А.Таркоўскага (Іванава, Расея).
* Галоўны прыз (Залаты абрыкос) за лепшы фільм на Ерэванскім міжнародным кінафэстывалі «Залаты абрыкос» (Армэнія).
* Галоўны прыз 3-га Адэскага міжнароднага кінфэстывалю (Украіна) за лепшы фільм.

## Здымкі
У 2001 годзе рэжысэр Сяргей Лазьніца атрымаў дазвол на экранізаваньне рамана «У тумане» ад Васіля Быкава. Здымкі праходзілі ў Латвіі цягам 28 дзён. Пры здымках дапусьцілі памылку. Каля ўваходу ў Райхскамісарыят, адкуль адпускалі Сушчэню, віселі сьцягі нацысцкай Нямеччыны зь левабаковай свастыкай, хоць Трэці Райх выкарыстоўваў на сваім сьцягу правабаковую свастыку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Фільмы 2012 году
Катэгорыя:Беларускія фільмы 2012 году
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Беларускія ваенныя фільмы
Катэгорыя:Нямецкія фільмы
Катэгорыя:Нідэрляндзкія ваенныя фільмы
Катэгорыя:Латвійскія фільмы
Катэгорыя:Расейскія фільмы
Запольле (Кіеўская вобласьць)

**Запольле** () — вёска ў Іванкаўскім раёне Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. У сувязі з катастрофай на Чарнобыльскай АЭС вёска была адселена.

Упершыню згадваецца ў 1560 годзе.

У 1864 годзе ў Запольле пражывала 104 жыхара. 1887 году колькасьць насельніцтва складала ўжо 290 чалавек.

У 1900 годзе ў 53 дварах пражывала 305 жыхароў. Дзейнічала школа граматы. Працавалі 2 млыны.

Напярэдадні аварыі ў сяле пражывала 172 жыхары, быў 81 двор. Афіцыйна зьнята з уліку 1999 году.

## Галерэя

Файл:Zapillya 1.jpg|Аўтобусны прыпынак «Запольле»
Файл:Zapillya 2.jpg|Паварот на вёску з аўтадарогі


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка Вярхоўнай Рады Ўкраіны

Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС
PVNCH

**PVNCH** () — украінская рэп-каманда з Варва, заснаваная ў 2011 годзе былымі ўдзельнікамі групы V.R.C а таксама Північним Ро.

Выступалі ў многіх гарадах Украіны. У 2014 годзе прэзэнтавалі свой першы альбом «Голодний» (), які быў абраны найлепшым рэп-альбомам году.

## Дыскаграфія
### Альбомы
*«Голодний»	(2014)

## Склад
*MONSTR
*ZДОРОВИЙ
*SIM
*Ro

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка ў сетцы soundcloud.com
* Афіцыйная старонка ў сетцы Ютуб

Катэгорыя:Украінскія музычныя гурты
Анжэ Копітар

**А́нжэ Ко́пітар** (; нарадзіўся 24 жніўня 1987 году, Есэніцэ, СФРЮ) — славенскі хакеіст, гулец клюбу «Лос-Анджэлес Кінгс», які выступае ў НХЛ, і нацыянальнай зборнай Славеніі. У 2005 годзе на драфце НХЛ быў абраны ў 1-м раўндзе пад агульным 11 нумарам клюбам «Лос-Анджэлес Кінгс», пасьля чаго перайшоў у гэты клюб, стаўшы, такім  чынам, першым славенцам за гісторыю НХЛ.

## Кар’ера
Кар’еру пачаў на радзіме ў клюбе «Акроні», аднак ужо ў 16 гадоў зьехаў у Швэцыю, дзе выступаў за клюб «Сёдэртэлье». 7 верасьня 2005 году падпісаў кантракт з клюбам «Лос-Анджэлес Кінгс», аднак працягнуў выступы за швэдзкі клюб. На новы сэзон дэбютаваў за амэрыканскі клюб 6 кастрычніка 2006 году ў матчы супраць «Анагайм Дакс», забіўшы адразу 2 мячы. У сэзоне 2013—2014 гадоў разам з «каралямі» стаў уладальнікам Кубка Стэнлі, запісаўшы на свой рахунак 26 пунктаў у плэй-оф.

На чэмпіянатах сьвету дэбютаваў за зборную Славеніі ў 2005 годзе.

## Дасягненьні
Уладальнік Кубка Стэнлі: 2012, 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
* Старонка на NHL.com
* Старонка на Elite Prospects
* Старонка на The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Есэніцэ
Катэгорыя:Славенскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славеніі
Катэгорыя:Славенскія хакеісты і хакеісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кранска Гора»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сёдэртэлье»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лос-Анджэлес Кінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мура»
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Андрэй Мэсараш

**А́ндрэй Мэ́сараш** (;  13 кастрычніка 1985 году, Поваска Быстрыца, Чэхаславаччына) — колішні славацкі хакеіст, гулец нацыянальнай зборнай Славаччыны. У 2004 годзе на драфце НХЛ быў абраны ў пад агульным 23 нумарам клюбам «Атава Сэнатарз», акрамя таго выступаў за клюбы НХЛ «Тампа Бэй Лайтнінг», «Філадэлфія Флаерз», «Бостан Бруінз». У сэзоне 2006—2007 гадоў разам з «сэнатарамі» дайшоў да фіналу Кубка Стэнлі, аднак мацней былі хакеісты клюбу «Анагайм Дакс».

За нацыянальную зборную Славаччыны дэбютаваў на чэмпіянаце сьвету 2004 году, дзе зарабіў 1 пункт у матчы за 3-е месца спраць зборнай ЗША. Браў удзел у некалькіх алімпійскіх турнірах у складзе алімпійскай зборнай.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Славаччыны: 2004

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Поваска Быстрыцы
Катэгорыя:Славацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славаччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дукла» Трэнчын
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ванкувэр Джаянтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Атава Сэнатарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тампа Бэй Лайтнінг»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філадэлфія Флаерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бостан Бруінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сібір» Новасібірск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Слован» Браціслава
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Глбоке

**Глыбо́кае**, **Глбо́ке** () — вёска і муніцыпальная акруга ў раёне Сэніца Трнаўскага краю Славаччыны. Знаходзіцца за 4 км ад Сэніцы і за 35 км ад Трнавы. Насельніцтва — 1008 чал. (2021).

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
У вёсцы жыў і дзейнічаў эвангельскі пастар Ёзэф Міласлаў Гурбан (у вёсцы яму пастаўлены помнік). На ягонай сустрэчы зь Міхалам Мілаславам Годжам і Людавітам Штурам тут у 1843 року адбылося ўнармаваньне літаратурнай славацкай мовы.

У 1847 року ў Глыбокім у Гурбана нарадзіўся сын Сьветазар Гурбан-Ваянскі, пісьменьнік, публіцыст, літаратурны крытык і палітык.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 


Катэгорыя:Вёскі Трнаўскага краю
Джордж Бэнсан

**Джордж Бэ́нсан** (; нарадзіўся 22 сакавіка 1943 году, Пітсбург, Пэнсыльванія) — амэрыканскі гітарыст і вакаліст, у творчасьці якога гарманічна спалучаюцца элемэнты джазу, софт-року і рытм-энд-блюзу.

Найбольшага посьпеху дасягнуў у 1970-я гады. Уладальнік дзесяці прэміяў «Грэмі», у тым ліку ў найбольш прэстыжнай намінацыі «Запіс году» (1977, за песьню *This Masquerade*).

## Біяграфія
Бэнсан пачаў кар’еру джаз-гітарыста ва ўзросьце 21 год. Працаваў з Майлзам Дэвісам, Кўінсі Джонсам, гуртам Jefferson Airplane. У 1970-я гады неаднаразова пакараў поп- і рок-н-рольныя чарты з такімі песьнямі, як «*Give Me the Night*», «*Lady Love Me* (One More Time)», «*Turn Your Love Around*», «*Inside Love* (So Personal)», «*In Your Eyes*» і «*This Masquerade*». Ягоную манэру выкананьня параўноўвалі са Стыві Ўандэрам, Бобі Ўомаком, Доні Гэтэўэй і Нэт Кінг Коўлам.

Прызнаны адным з самых выбітных гітарыстаў у гісторыі джазу. Ён грае ў дыяпазоне ад сьвінгу і бопу да джаз-року і smooth-джазу, пераходзячы часам ў поле рытм-н-блюзу і поп-музыкі. Пры гэтым ягоная гітара практычна ніколі не сыходзіла на другі плян, прытрымліваючыся парытэту паміж вакальнымі і інструмэнтальнымі п’есамі.

Бэнсан жанаты з Джоні Лі з 1965 году. Бэнсан кажа, што яго музыка больш арыентавана на каханьне і рамантыку, а не на сэксуальнасьць. Ён зьяўляецца чальцом Сьведак Еговы.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт музыкі
* Жыцьцяпіс Джорджа Бэнсана на сайце answers.com
* Жыцьцяпіс Джорджа Бэнсана на сайце pro-jazz.com

Катэгорыя:Джазмэны ЗША
Катэгорыя:Гітарысты ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Палітэхніка Ясы

«**Палітэхніка**» () — румынскі футбольны клюб з гораду Ясы. Заснаваны ў 2010 годзе.

## Гісторыя
Да 22 ліпеня 2016 году каманда мела назву «Студэнцэск».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ясы‎
Бэнсан

**Бэ́нсан** можа азначаць:

## Асобы
* Джордж Бэнсан ( 1943) — амэрыканскі гітарыст
* Кіт Бэнсан ( 1988) — амэрыканскі баскетбаліст
Рэмэйк

**Рэмэйк** — новая вэрсія або інтэрпрэтацыя раней выданага твора, ці абноўленае перавыданьне арыгінальнай кампутарнай гульні.

Катэгорыя:Фільмы паводле тыпаў
Катэгорыя:Кінавытворчасьць
Ненецкая аўтаномная акруга

**Ненецкая аўтаномная акруга** (, ) — адзін з суб’ектаў Расейскае Фэдэрацыі, аўтаномная акруга. Створаная 10 сьнежня 1930 году. Разьмешчаная на поўначы Заходняй Сыбіры. У адміністрацыйна-тэрытарыяльным дачыненьні складае адзін з суб’ектаў Расеі, пры гэтым адначасова ўваходзіць у склад Архангельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — Нар’ян-Мар. Утворана 15 ліпеня 1929 року як Ненецкая нацыянальная акруга, аднак у 1970 року пераназвана ў Ненецкую аўтаномную акругу.

У Ненецкай аўтаномнай акрузе  рок 15% работнікаў зарабляюць больш за 100 тысяч расейскіх рублёў у месяц. Акруга займае 4 месца ў рэйтынгу ўзроўню заробкаў па рэгіёнах Расеі.

## Геаграфія
Акруга месьціцца на поўначы Ўсходне-Эўрапейскай раўніны, амаль цалкам за Палярным колам. Уключае астравы Калгуеў і Вайгач. На паўднёвым захадзе акруга мяжуе з Архангельскай вобласьцю, на поўдні мяжуе з Рэспублікай Комі, на паўднёвым усходзе — зь Ямала-Ненецкай аўтаномнай акругай. На поўначы мяжа акругі праходзіць па ўзьбярэжжы Белага, Баранцава, Карскага мораў. Самае буйное возера акругі — Галодная Губа.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўтаномныя акругі Расеі
Славянскі сход (1848)

**Славя́нскі сход** (; іншыя назвы: **Славянскі кангрэс, першы славянскі сход/кангрэс**) — сход прадстаўнікоў славянскіх народаў, які адбываўся ў Празе з 2 па 12 чэрвеня 1848. Найперш меў мэтаю сабраць прадстаўнікоў славянаў, якія пражываюць на тэрыторыі аўстрыйскай манархіі, хоць прысутнічалі на ім і госьці зь іншых краінаў, у тым ліку расейскія эмігранты.

Цягам наступных 100 гадоў адбыліся яшчэ некалькі падобных славянскіх сходаў у розных местах Эўропы.

## Правядзеньне
У траўні ў Прагу пачалі зьяжджацца дэлегаты, накіраваныя ўсімі народнымі сходамі існых нацыянальных плыняў. Паводле нацыянальнага прызнаку сход быў падзелены на тры сэкцыі:
* чэха-славацкая была найбольш прадстаўнічая — складалася з 237 чалавек (зь іх толькі 20 славакаў);
* польска-расейская (61 удзельнік, зь іх 40 палякаў);
* югаслаўская, у якой сьпярша налічвалася 40 харватаў і сэрбаў; пасьля далучыліся іншыя ўдзельнікі, у тым ліку славенцы і далмацінцы.

Кангрэс распачаўся 2 чэрвеня на Жофінскім востраве. Ягоным асноўным пасылам былі ідэі панславізму і аўстраславізму. Старшынём кангрэсу быў абраны Францішак Палацкі — выбітны чэскі гісторык і грамадзкі дзяяч, які прапагандаваў аўстраславізм як абарону ад пангерманізму. Гімнам сходу стала песьня «Гэй, славяне». Асноўнай мовай перамовай стала нямецкая.

Сход меў 4 асноўныя мэты:
* стварэньне зьвязу аўстрыйскіх славянаў;
* наладжваньне стасункаў са славянамі па-за Аўстра-Вугоршчынай;
* наладжваньне стасункаў зь неславянскімі народамі Аўстра-Вугоршчыны;
* наладжваньне стасункаў зь неславянскімі народамі па-за Аўстра-Вугоршчынай (у прыватнасьці ў Нямеччыне).

Сход суправаджала разьяднанасьць нацыяў. Тым ня меней, ён здолеў прыняць *Маніфэст славянскага сходу да эўрапейскіх народаў*, галоўнай думкай якога было права на самавызначэньне нацыяў.

Зьезд стаў каталізатарам паўстаньня радыкальных студэнтаў («Сьвятадухаўскае паўстаньне»), жорстка ўціхаміранага войскамі.

## Крыніцы

## Заўвагі

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Славянскі кангрэс 
* Славакі і Праскі сход 1848 року 

Катэгорыя:Гісторыя Прагі
Катэгорыя:Рэвалюцыі 1848—1849 гадоў
Катэгорыя:Панславізм
Катэгорыя:Міжнародныя канфэрэнцыі
Катэгорыя:Аўстрыйская імпэрыя
Вадзім Бандарук

**Вадзім Бандарук** ( 7 кастрычніка 1975 году) — беларускі футбаліст, паўабронца. Большую частку сваёй кар’еру бараніў колеры клюбаў Першай лігі. У Найвышэйшай лізе згуляў толькі дзьве сустрэчы ў складзе сталічнага «Тарпэда». Пазьней браў удзел у першынствах Беларусі па футзале. Уваходзіў у трэнэрскі штаб мікашэвіцкага «Граніту».

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на teams.by

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Гэй, славяне

«**Гэй, славя́не**» (спачатку «**Гэй, славакі**») — песьня гімнавага ладу на словы Самуэля Тамашыка (1834) і на музыку «Мазуркі Дамброўскага», але з павольнейшым тэмпам.

Словы песьні былі складзены пад назвай «Гэй, славакі», і заклікалі славакаў (а пазьней, усіх славян) да патрыятызму і пашаны да роднай мовы.

Самуэль Тамашык, тады студэнт, напісаў словы песьні аднойчы ўвечары, 2 лістапада 1834, калі пад уражаньнем перавагі нямецкай мовы над чэскай на вуліцах Прагі — «пярліны заходне-славянскага сьвету» быў поўны пэсымізму адносна будучыні чэскай і славацкай культуры. Узгадка пра «Мазурку Дамброўскага» натхніла Тамашыка, і ён вельмі хутка склаў верш таго ж памеру і з тым жа сэнсам пачатковых радкоў: *«Гэй, славакі // Яшчэ наша славацкая мова жыве»*.

Песьня хутка набыла папулярнасьць у колах славянскіх актывістаў 2-й пал. XIX — пач. XX ст., асабліва ў славянскіх землях Аўстра-Вугоршчыны. Між іншым, яна была гімнам арганізацыі «Сокал» і выконвалася сабранымі на адкрыцьці помніка славенскаму паэту Францэ Прэшэрэну (1905). У Вугоршчыне яна доўгі час была забаронена. Фактычна песьня стала неафіцыйным гімнам тагачаснага панславянскага руху і заставалася папулярнай і ў міжваенны пэрыяд.

У Славаччыне песьня амаль заўсёды лічылася неафіцыйным гімнам, асабліва ў часы распаду Аўстра-Вугоршчыны, Славацкай рэспублікі (1939—1945) і пасьля атрыманьня незалежнасьці (1993). Аднак песьня ніколі не была афіцыйным гімнам Славаччыны.

У Югаславіі песьню абралі на ролю музычнага нацыянальнага сымбалю кіраўнікі цітаўскага руху супраціўленьня AVNOJ, а пасьля 1945 і скасаваньня старога гімну яна была неафіцыйным гімнам у пэрыяд да 1977, калі ніякага афіцыйнага гімну Югаславіі не існавала. Пасьля 1977 песьня была зацьверджана як афіцыйны гімн Югаславіі, пасьля распаду Югаславіі (1991—1992) заставалася гімнам фэдэрацыі Сэрбіі і і Чарнагорыі, а пасьля канчатковага распаду фэдэрацыі (2006) песьня не зьяўляецца гімнам аніводнай дзяржавы.

## Вэрсіі на розных славянскіх мовах

## Глядзіце таксама
* Панславізм
* Славяне
* Марш Дамброўскага

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Запіс па-сэрбскахарвацку
* Запіс па-македонску
* Запіс па-славенску
* Запіс па-славацку
* Hej, slovaci! — The Slovak Anthem // 50th Anniversary of the 19th Regular Convention of National Slovak Society. Youngstown, Mahoning County, Ohio. August 5-10, 1946.

Катэгорыя:Панславізм
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Югаславіі
Катэгорыя:Сэрбія і Чарнагорыя
Катэгорыя:Першая Славацкая Рэспубліка
Катэгорыя:Песьні 1834 году
Катэгорыя:Былыя гімны
Катэгорыя:Нацыянальныя гімны
Катэгорыя:Сокал (рух)
Катэгорыя:Сацыялістычная Фэдэратыўная Рэспубліка Югаславія
Бенька

**Бенька**, сапр. ***Сьвятла́на Ва́цлаваўна Бень*** ( 20 чэрвеня 1973, Віцебск, Беларуская ССР) — беларуская музыка, сьпявачка, тэатральная рэжысэрка, паэтка. Лідэрка гурту «Серебряная свадьба».

## Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і мэдыцынскіх супрацоўнікаў.

Пастаноўшчыца некалькіх спэктакляў у віцебскім лялечным тэатры «Лялька». Рэжысэрка Беларускага дзяржаўнага тэатру лялек («Пэпі Доўгаяпанчоха», «Жудасны спадар Ау», «Хатні вожык», Vermes («Чарвякі») і іншыя). Стваральніца лялечнага тэатру «Картонка».

З 2005 — лідэрка фрык-кабарэ-бэнду «Серебряная свадьба». Альбом «Сердечная мускулатура» (2011 год) атрымаў найвышэйшыя адзнакі экспэртаў Experty.by.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Стихи.ру Бенька

Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
Мэмарандум славацкай нацыі

**Мэмара́ндум слава́цкай на́цыі** — праграмны дакумэнт славацкіх канстытуцыйных, прававых, палітычных і культурных патрабаваньняў, прыняты на Славацкім нацыянальным сходзе 6—7 чэрвеня 1861 року ў Марціне. Аўтарам Мэмарандуму быў Штэфан Марка Даксьнер.

Мэмарандум славацкай нацыі ўключаў у сябе як істотныя, гэтак і менш важныя палажэньні. Сярод менш важных палажэньняў былі:
* патрабаваньне стварэньня Прававой акадэміі;
* патрабаваньне стварэньня катэдры славацкай мовы і літаратуры ва ўнівэрсытэце Пэшту;
* патрабаваньне, каб у школах магло весьціся навучаньне па-славацку;
* патрабаваньне аб магчымасьці выданьня славацкіх гаспадарчых часопісаў;
* патрабаваньне аб дазволе на стварэньне славацкіх гаспадарчых арганізацыяў;
і іншыя падобныя рэчы, якія можна абагульніць тым, што за імі стаяла ідэя нацыянальна-культурнай аўтаноміі.

Найбольш істотным было тое, што Мэмарандум славацкай нацыі павінен быў сфармаваць юрыдычнае замацаваньне самастойнасьці славацкай нацыі і абвергнуць тэорыю «горнавугорскага народа» ў дачыненьні да славакаў. Але ніводнае з палажэньняў Мэмарандуму не патрабавала аддзяленьня Славаччыны ад Вугоршчыны. Гэта была толькі першая спроба дасягнуць хоць якой культурнай і адукацыйнай аўтаноміі. Аднак вугорскі парлямэнт адхіліў Мэмарандум славацкай нацыі. Такім чынам вугорскія ўлады парушылі абяцаньне, дадзенае ў Кастрычніцкім дакумэнце аб нацыянальным разьвіцьці народаў. Мэмарандум славацкай нацыі зьяўляўся формай дзяржаўна-прававых патрабаваньняў славакаў. Супраць Мэмарандуму вугорскія ўлады распачалі «процімэмарандумавую акцыю», падчас якой адміністрацыі славацкіх вёсак прымушалі дыстанцыявацца ад Мэмарандуму. У выніку славацкія нацыянальныя лідэры склалі новую праграму, якую прадставілі ўраду ў Вене. Другі дакумэнт, створаны ў 1861 року, быў прадстаўлены 12 сьнежня 1861 г. і ўвайшоў у гісторыю як .

## Літаратура
* Prednáška z Dejín štátu a práva na Slovensku z 8.3.2007 od Prof. JUDr. Dr. h. c. Petra Mosného, Mgr. 

Катэгорыя:Гісторыя Славаччыны
Катэгорыя:Марцін (Славаччына)
Катэгорыя:Падзеі 6 чэрвеня
Катэгорыя:Падзеі 7 чэрвеня
Катэгорыя:Падзеі 1861 году
Гукавічы

**Гукаві́чы** (, па-падляску: *Hukovičy*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Чыжы.

Побач зь вёскай працякае рака Локніца.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Узьнясеньня Гасподняга ў Кленіках).

## Гісторыя
Вёска ўпершыню згадваецца ў дакумэнце з 1528 г.. У міжваенны пэрыяд Гукавічы прыналежалі да гміны Пасынкі Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 42 жыхароў (усе праваслаўныя, запісаныя пагалоўна палякамі). Пасьля Другой сусьветнай вайны Гукавічы былі далучаныя да гміны Чыжы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Міхаіл Марфін

**Міхаі́л Наву́мавіч Ма́рфін** (;  14 верасьня 1958, Масква, РСФСР, СССР) — расейскі тэлевядоўца і сцэнарыст.

## Жыцьцяпіс
Скончыў музычную школу імя Ісака Дунаеўскага, факультэт прамысловай экалёгіі Маскоўскага хіміка-тэхналягічнага інстытуту імя Мендзялеева, Унівэрсытэт марксізма-ленінізма, факультэт журналістыкі, стаў кандыдатам тэхнічных навук.

Гуляў у КВК, быў капітанам каманды МХТІ. Пісаў сцэнары для КВК. Быў рэдактарам Найвышэйшай лігі ў 1992—2004 роках.

Вёў перадачу «Шчасьлівы выпадак», напісаў сцэнары для 500 тэлевізыйных перадачаў і некалькіх сэрыялаў.

З 2013 вядзе на беларускім тэлеканале «СТБ» перадачу «Разумней не прыдумаеш» ().

Грае на гітары і сьпявае. Станавіўся ляўрэатам раённых конкурсаў бардаўскай песьні.

## Фільмаграфія

### Актор
* 2001 — «FM і рабяты» (*Марфін*)
* 2008 — «Мая любімая вядзьмарка» (*вядоўца*)

### Сцэнарыст
* 2005—2006 — «Люба, дзеці і завод»
* 2008 — «Жыцьцё, якога не было»
* 2009 — «Два Антоны»
* 2010 — «Доктар Тырса»

## Бібліяграфія
Разам з Андрэем Чывурыным:
* «Што такое КВК»
* «Мы пачыналі КВК»

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Савецкія тэлевядучыя
Катэгорыя:Расейскія тэлевядучыя
Катэгорыя:Расейскія сцэнарысты
Катэгорыя:Савецкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Расейскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Выпускнікі Расейскага хіміка-тэхналягічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Удзельнікі Клюбу вясёлых і кемлівых
Сяргей Яромка

**Сяргей Яромка** (нарадзіўся 7 красавіка 1967 году) — беларускі футбаліст і футбольны трэнэр. Нападнік. У цяперашні час займае пасаду галоўнага трэнэрам сталічнага «Дынама-2». Уваходзіць у Клюб беларускіх бамбардзіраў для футбалістаў, якія забілі 100 і болей галоў на найвышэйшым узроўні.

## Кар’ера
### Гульнявая
Пачынаў кар’еру ў менскім «Буравесьніку», пазьней гуляў у Сярэдняй Азіі і Польшчы. У 1993 годзе вярнуўся ў Беларусь і стаў адным з самых выніковых нападнікаў Найвышэйшай лігі. Двойчы станавіўся найлепшым бамбардзірам чэмпіянату. За нацыянальную зборную Беларусі згуляў у адным таварыскім матчы. У 2001 годзе завяршыў кар’еру ў клюбе Другой лігі СКАФ.

### Трэнэрская
У 2001 годзе пачаў трэнэрскую кар’еру ў СКАФе. Пазьней працаваў трэнэрам у менскіх «Лякаматыве» і «Дынама». У 2005 годзе ачоліў менскую «Зьмену» (пазьней «Менск»). Вывеў гэты клюб у Найвышэйшую лігу беларускага чэмпіянату. Пакінуў «Менск» у 2009 годзе, пасьля працаваў у менскім «Дынама» ды быў галоўным трэнэрам клюбу СКВІЧ.

У пачатку 2012 году стаў галоўным трэнэрам бабруйскай «Белшыны». Быў звольнены з пасады ў ліпені 2012 году. У сьнежні 2012 году папоўніў трэнэрскі штаб казаскага «Іртышу». Пакінуў паўладарскі клюб улетку 2013 году.

У траўні 2014 году быў прызначаны галоўным трэнэрам «Гарадзеі». Пасьля няўдалага сэзону 2014 году, у якім «Гарадзея» заняла толькі шостае месца ў Першай лізе, на наступны год каманда зь Нясьвіскага раёну забясьпечыла сабе выхад у Найвышэйшую лігу. У сэзонах 2016 і 2017 гадоў «Гарадзея» была адным з пасярэдніх клюбаў Найвышэйшай лігі. У лістападзе 2017 году кантракт клюбу зь Яромкам быў падоўжаны да 2019 году. У чэрвені 2019 году пакінуў пасаду галоўнага трэнэра.

У чэрвені 2019 году прызначаны галоўным трэнэрам моладзевай зборнай Беларусі. Заставаўся трэнэрам зборнай да сьнежня 2020 году. У сьнежні 2022 году быў прызначаны галоўным трэнэрам «Менску». У сьнежні 2023 году па заканчэньні кантракту пакінуў клюб. У лютым 2024 году зноў стаў галоўным трэнэрам моладзевай зборнай Беларусі, але па сканчэньні тэрміну дзеі ўгоду пакінуў пасаду ў сьнежні. Як пазьней паведамляў сам Яромка, ягоны кантракт ня быў падоўжаны праз паразу моладзевай зборнай аднагодкам з Фарэрскіх астравоў. У верасьні 2025 году ачоліў дублюючы склад сталічнага «Дынама» зь Першай лігі. Пры гэтым трэнэр меў прапановы ад клюбаў Найвышэйшай лігі, але не пагадзіўся зь імі працаваць.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 1996
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 1995
* Уладальнік Кубка Беларусі: 1996
* Найлепшы бамбардзір чэмпіянату Беларусі: 1995, 1998

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ардабасы» Шымкент
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Белшына» Бабруйск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Бабруйск»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Славія» Мазыр
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда» Менск
Катэгорыя:Беларускія футбольныя трэнэры
Камень (Гайнаўскі павет)

**Ка́мень** (, па-падляску: *Kameń*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Чыжы.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход сьв. сьв. Апостала Лукі ў Ласінцы). Невялікую частку насельніцтва складаюць палякі-каталікі (парафія Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і сьв. Біскупа Станіслава ў Нарві).

## Гісторыя
Сьледам сярэднявечнай бытнасьці людзей на месцы вёскі зьяўляецца курган, які атрымаў назву *Косьця горка* (па-падляску: *Kościa hôrka*). Курган ня быў раскопваны археалогамі, але паводле некаторых зьвесткаў адносіцца да вельбарскай культуры. Першыя пісьмовыя згадкі пра вёску Камень адносяцца да XVI ст. і зьвязаны з засяленьнем Бельскай пушчы ў выніку валочнай памеры. Камень быў зьнішчаны ў час войнаў паловы 17 ст., а працэс адбудовы зацягваўся ў выніку негоды паміж сялянамі (Камень быў каралеўскай вёскай) і арандатарам Войцехам Завадзкім. Сяляне Каменя атрымалі асабістую свабоду і былі надзеляны зямлёй ужо ў 1861 годзе. У міжваенны пэрыяд Камень прыналежаў да гміны Ласінка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 80 жыхароў (4 палякаў-каталікоў і 76 праваслаўных беларусаў). Пасьля Другой сусьветнай вайны Камень быў далучаны гміны Чыжы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Міргарад (зборнік)

«**Міргарад**» — зборнік аповесьцяў Мікалая Гогаля, напісаны ў лютым 1835 году, які пазыцыянуецца як працяг «Вечароў на хутары ля Дзіканькі». Аповесьці ў гэтым зборніку заснаваныя на ўкраінскім фальклёры й маюць шмат агульнага паміж сабой. Лічыцца, што прататыпамі некаторых пэрсанажаў сталі родныя Гогаля й людзі, якіх ён ведаў, пакуль жыў ва Ўкраіне. У гэтым зборніку, у адрозьненьне ад «Дзіканькі», дзе быў Руды Панько, няма адзінага выдаўца, замыкальнага цыкла апавяданьняў.

Нягледзячы на тое, што гісторыі згрупаваныя, іх можна чытаць і паасобку, не губляючы сэнсу кожнай аповесьці. Міргарад быў апублікаваны ў двух тамах, па дзьве аповесьці ў кожным.

## Зьмест зборніка
Першая частка:
# Старасвецкія памешчыкі
# Тарас Бульба

Другая частка:
# Вій 
# Аповесьць пра тое, як пасварыліся Іван Іванавіч з Іванам Нікіфаравічам

Мастацкае мысьленьне Гогаля ў «Міргарадзе» глыбока гістарычнае. І гэта не выпадкова. Праца над ім супала з сур’ёзным захапленьнем пісьменьніка гістарычнай навукай. Гэта захапленьне пачалося яшчэ ў Нежынскай гімназіі, потым яно адужэла ў працэсе выкладаньня гісторыі ў Патрыятычным інстытуце, дзе Гогаль праслужыў больш за чатыры гады. У гэты час Гогаль задумвае шматтомную гісторыю й геаграфію Ўкраіны, робіць накіды, зьбірае матэрыялы да гэтай працы.

## Гісторыя напісаньня
Гісторыі, якія ўвайшлі ў «Міргарад» былі складзеныя ў розныя часы. Апавяданьне «Старасвецкія памешчыкі» было пачата ў 1832 годзе, калі Гогаль прыехаў ў Сарочынцы пасьля пражываньня ў Санкт-Пецярбургу на працягу пяці гадоў, апавяданьне «Вій» было пачата ў 1833 годзе. «Аповесьць пра тое, як пасварыўся Іван Іванавіч з Іванам Нікіфаравічам» раней зьявілася ў альманаху «Навасельле» («Новоселье») у 1834. Зборнік выйшаў да завяршэньня працы Гогаля як прафэсара сярэднявечнай гісторыі ва ўнівэрсытэце Санкт-Пецярбургу ў 1834 годзе Гэты пэрыяд быў вельмі прадуктыўным для Гогаля, так як ён таксама працаваў над «Рэвізорам» і «Мёртвымі душамі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Літаратура на расейскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1835 годзе
Катэгорыя:Кнігі XIX стагодзьдзя
Асоўка (Гайнаўскі павет)

**Асо́ўка** (, па-падляску: *Osôvka*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Чыжы.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Усьпеньня Божай Маці ў Чыжах). Невялікую частку насельніцтва складаюць палякі-каталікі (парафія Ўзьдзьвіжаньня Крыжа ў Гайнаўцы). 

## Гісторыя
Асоўка была заснаваная толькі ў 1616 годзе на землях былай Бельскай пушчы. У міжваенны пэрыяд Асоўка прыналежала да гміны Ласінка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 101 жыхароў (16 каталікоў і 85 праваслаўных, усе запісаныя былі палякамі). Пасьля Другой сусьветнай вайны Асоўка была далучаная гміны Чыжы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Эрэкцыя

**Эрэкцыя**, або **юр** ( — «выпростваньне») — павелічэньне плоцевага чэлеса ў аб’ёме з рэзкім павышэньнем пруткасьці, што дае магчымасьць ажыцьцяўляць плоцевы чын. Найчасьцей узьнікае пад узьдзеяньнем душэўных (зрокавых і слыхавых) раздражняльнікаў, якія паступаюць у кару галаўнога мозгу і стымулююць падкоркавыя плоцевыя цэнтры, а потым узбуджаюць плоцевы цэнтар у сьпінным мозгу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пэніс
Катэгорыя:Фізыялёгія
Катэгорыя:Сэксалёгія
Катэгорыя:Сэксуальнасьць чалавека
Катэгорыя:Чалавечае размнажэньне
Канфэдэрацыя

**Канфэдэрацыя** ( — саюз) — саюз дзяржаваў з захаваньнеім іх сувэрэнітэту ў поўным аб’ёме. Спалучае рысы міжнароднай і дзяржаўнай установы. Зьяўляецца пераходнай да пабудовы фэдэрацыі або распаду дзяржаўнага саюза. Рысы: 1) утварэньне на аснове дамовы; 2) дзяржавы-ўдзельніцы маюць права вольнага выхаду з саюза; 3) пастановы саюзнай улады маюць сілу са згоды дзяржаваў-удзельніцаў; 4) саюзнае кіраўніцтва вядзе справы зьнешняй палітыкі (вайна, мір) і шляхоў зносінаў; 5) пералік саюзных органаў улады вызначаецца ўстаноўчай саюзнай дамовай; 6) супольны парлямэнт утвараецца з пасланьнікаў ад прадстаўнічых установаў дзяржаўваў-удзельніцаў, якія абавязваюць тых пасланьнікаў выконваць выдадзеныя ім указаньні, 7) у пастаянных саюзных органаў адсутнічаюць уласныя паўнамоцтвы; 8) дзяржавам-удзельніцам належыць права адмовы ў прызнаньні і ўжываньні пастановаў саюзнай улады; 9) каштарыс утвараецца за кошт добраахвотных унёскаў дзяржаваў-удзельніцаў; 10) дзяржавы-ўдзельніцы маюць права ўстанаўліваць мыты на перамяшчэньне асобаў, тавараў, паслугаў і капіталаў; 11) адсутнасьць адзінага парадку грашовага абарачэньня; 12) вайсковыя злучэньні набіраюцца дзяржавамі-ўдзельніцамі з падвойным падпарадкаваньнем саюзным і дзяржаўным установам; 13) адсутнасьць саюзнага грамадзянства.

Былыя канфэдэрацыі: Кальмарская унія (1397—1523) ЗША (1781—1789), Швайцарыя (1291—1798, 1803—1848), Нямецкі Саюз (1815—1866), Швэдзка-нарвэская ўнія (1814—1905), Аўстра-Вугоршчына (1867—1918). У наш час існуе толькі адно такое ўтварэньне — Эўрапейскі Зьвяз, заснаваны ў 1993 годзе.

## Крыніцы


Катэгорыя:Палітычныя тэрміны
Катэгорыя:Гісторыя права
Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Zoboomafoo

***Zoboomafoo*** — міжнародная дзіцячая адукацыйная тэлепраграма. Асноўная тэматыка — жывая прырода. Першы выпуск выйшаў 25 студзеня 1999 году ў амэрыканскай некамэрцыйнай сетцы PBS.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт тэлекампаніі ''Zoboomafoo''
* ''Zoboomafoo'' у базе Internet Movie Database

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША
Катэгорыя:Тэлевізійныя праграмы
Катэгорыя:Дзіцячыя перадачы
Горн (футбольны клюб)

«**Горн**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Горну. Заснаваны ў 1922 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Горн‎
Фрунзэ

**Фрунзэ** — гэта:

* Міхаіл Фрунзэ — савецкі дзяржаўны і вайсковы дзяяч
* Фрунзэ — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
* Фрунзэ — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Вялікая Морава

**Вялікая Марава** — рака ў Сэрбіі, правы прыток Дуная, упадае ў яго на ўсход ад Сьмедэрэва.

Утвараецца зьліцьцём рэк Паўднёвая Марава і Заходняя Марава ў 15 км на паўночны ўсход ад гораду Крушавац. Даўжыня ракі — 217 км, ад вытоку Паўднёвай Маравы — 563 км. Плошча вадазбору — прыкладна 38 тыс. км². Краіны ў басейне ракі: Сэрбія, Баўгарыя (1,2 тыс. км², 3% плошчы басэйну), Чарнагорыя, Паўночная Македонія (менш за 0,5% кожная).

## Літаратура
* Морава //  С. 101.

Катэгорыя:Рэкі Сэрбіі
Катэгорыя:Прытокі Дунаю
Морава (неадназначнасьць)

**Морава** — гідронім

* Морава — верхні прыток Дунаю
* Вялікая Морава — ніжні прыток Дунаю
* Паўднёвая Морава — прыток Вялікай Моравы
* Заходняе Морава — прыток Вялікай Моравы
Марцінавічы

Назву **Марцінавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Марцінавічы — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Марцінавічы — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Марцінава
* Марцінаўка
* Марцінаўцы
* Марцінелевічы
* Марцінішкі
* Марцінкавічы
* Марцінова
* Марціняты
Сярэднедунайская нізіна

**Сярэднедунайская нізіна** (**Сярэднедунайская раўніна, Ціса-Дунайская нізіна, Панонская раўніна**; , , , , , , , , , ) — раўніна ў басэйне сярэдняга цячэньня ракі Дунай, у межах Вугоршчыны (вялікая частка), Славаччыны, Румыніі, Харватыі і Аўстрыі; на паўночным усходзе заходзіць на тэрыторыю Закарпацкай вобласьці Ўкраіны.

Плошча — каля 200 тыс. км². Уяўляе сабой міжгорную тэктанічную нізіну, якую атачаюць Альпы, Карпаты, Дынарске нагор’е і горы Ўсходняй Сэрбіі. Вышыня — 100—200 м. Паверхня плоская — у Альфёльдзе (на ўсход ад Дунаю) ці слабаўзгорыстая — у Дунантуле (на захад ад Дунаю) з асобнымі ізаляванымі горамі сярэдняй вышыні (гэтак званае Задунайскае сярэднегор’е, вышынёю да 757 м). На паўночным захадзе — Кішальфёльд, большая частка якога ўяўляе сабой конус вынасу Прадунаю. У склад Сярэднедунайскай нізіны ўваходзяць таксама Заграбскі басэйн (на паўднёвым захадзе) і даліны рэк Драва і Сава на поўдні. На Сярэднедунайскай нізіне знаходзіцца возера Балатон.

Радовішчы баксытаў (Гант, Іскасентдзьердзь у Вугоршчыны), нафты, газу, бурага вугля. Клімат умераны, кантынэнтальны, на ўсходзе засушлівы. Сярэдняя тэмпэратура студзеня — −1&nbsp;°C −2&nbsp;°C, у ліпені 20-22°С. Ападкі — 500—600 мм, у гарах — да 900 мм у год. Пераважна чарназёмы і алювіяльныя грунты, на ўсходзе месцамі засоленыя. 70-80% тэрыторыі Сярэднедунайскай нізіны разараны (пасевы пшаніцы, кукурузы, сады, вінаграднікі). Малаважныя ўчасткі лесастэпаў (галоўным чынам у горах і перадгор’ях). Сярэднедунайская нізіна густа населеная; найбольш буйныя гарады — Будапэшт (Вугоршчына), Заграб (Харватыя), Браціслава (Славаччына), Тымішаара (Румынія).

## Панонскае мора
Сярэднедунайская нізіна зьяўляецца ўзьнятым дном Панонскага мора, што існавала ў пэрыяд пліяцэну. Шэраг гор (напрыклад, гара Фрушка-Гара ў Сэрбіі) зьяўляюцца ў колішнімі астравамі ў Панонскім моры.

## Глядзіце таксама
* Дунайская нізіна

Катэгорыя:Нізіны Ўкраіны
Катэгорыя:Нізіны Славаччыны
Катэгорыя:Геаграфія Вугоршчыны
Катэгорыя:Геаграфія Аўстрыі
Катэгорыя:Геаграфія Румыніі
Катэгорыя:Геаграфія Харватыі
Катэгорыя:Дунай