open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ю Нэсьбё

**Ю Нэ́сьбё** (;  29 сакавіка 1960, Осьлё, Нарвэгія) — нарвэскі пісьменьнік і музы́ка. Ляўрэат некалькіх літаратурных прэміяў.

Нэсьбё зьяўляецца галоўным вакалістам і аўтарам песень нарвэскага рок-гурту *[[Di Derre]]*.

Вядомасьць яму прынесьлі дэтэктыўныя раманы пра інспэктара Гары Голе. Ён таксама зьяўляецца аўтарам ідэі і першай вэрсіі сцэнару сэрыялу «Акупаваныя».
аўтарам дзіцячых кніг пра доктара Проктара.

## Жыцьцяпіс
Ю Нэсьбё вырас у Мольдэ. Маці Нэсьбё працавала бібліятэкаркай і ў будучага пісьменьніка даволі рана зьявілася цікавасьць да літаратуры.

У юнацтве ён цікавіўся футболам, у 17 год гуляў за футбольны клюб «Мольдэ», пакуль не атрымаў сур’ёзную траўму калена. З-за спорту яго адзнакі ў школе былі здавальняючыя, што не дазволіла яму паступіць ва ўнівэрсытэт. Пасьля заканчэньня школы ён тры гады служыў ў войску, дзе актыўна займаўся самаадукацыяй. Пасьля заканчэньня службы ў войску, Нэсьбё паступіў ў Нарвэскую школу эканомікі і бізнэс-адміністраваньня () па спэцыяльнасьці эканаміст.

Пасьля заканчэньня інстытуту працаваў брокерам і журналістам. У 1992 годзе заснаваў гурт *Di Derre*, які ў 1994 годзе дэбютаваў з альбомам «Jenter & sånn» і згодна з VG-lista заняў першае месца па продажы ў Нарвэгіі. У 1997 годзе была выдадзеная першая кніга Нэсьбё «Кажан», якую станоўча ўспрынялі крытыкі.

Нэсьбё захапляецца скалалазаньнем; ён уздымаўся па альпінісцкіх трасах катэгорыі 7c. Жыве ў Осьлё, разам з былой жонкай і дачкою.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Ю Нэсьбё
* Ю Нэсьбё на сайце The Electronic Literary Database (ELDb)
* Ю Нэсьбё на сайце выдавецтва «Иностранка»

Катэгорыя:Нарвэскія літаратары
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Нарвэскія рок-музыкі
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Мольдэ»
Baskin-Robbins

«**Baskin-Robbins**» — амэрыканскі вытворца марозіва, заснаваны ў 1945 г. у Глендэйле (штат Каліфорнія). У 1967 г.  (Бостан, шт. Масачусэтс) выкупіла прадпрыемства ў заснавальнікаў. У 1974 г. ангельскі вытворца харчаваньня  (Лёндан) перакупіў прадпрыемства. 26 ліпеня 2005 г. францускі вытворца напояў  (Парыж) набыў Baskin-Robbins у складзе матчынага прадпрыемства «Данкін-Брэнды» (Кэнтан, шт. Масачусэтс), якое 1 сакавіка 2006 г. перапрадаў тром амэрыканскім прадпрыемствам —  (Бостан),  (Вашынгтон) і  (Бостан). На 2016 год ад заснаваньня на прадпрыемстве стварылі больш за 1000 смакаў, зь якіх 31 прапануецца штодня і мяняецца кожны дзень месяца. На 26 сьнежня 2015 году налічвалася 7607 кавярняў пад таварным знакам «Баскін-Робінс», зь іх 2503 (32,9%) у ЗША. На 2016 г. 5104 замежныя кавярні знаходзіліся ў 18 дзяржавах Азіі (Аб’яднаныя Арабскія Эміраты, Аман, Бахрэйн, Віетнам, Емэн, Інданэзія, Катар, Індыя, Кітай, Кувэйт, Лібан, Малайзія, Паўднёвая Карэя, Саудаўская Арабія, Сынгапур, Тайвань, Тайлянд, Японія), 7 дзяржавах Амэрыкі (Гандурас, Дамініканская Рэспубліка, Калюмбія, Канада, Мэксыка, Панама, Эквадор), 5 дзяржавах Эўропы (Брытанія, Гішпанія, Нідэрлянды, Партугалія, Расея), Аўстраліі і Эгіпце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Baskin-Robbins

Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:Масачусэтс
Надзея (неадназначнасьць)

**Надзея** — гэта:

* Надзея — жаночае імя
* Надзея — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
* Надзея — былая вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Подзітва

Назву **Подзітва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Подзітва — вёска ў Больціскім сельсавеце Вярэнаўскага раёну
** Подзітва — вёска ў Пагародзенскім сельсавеце Вярэнаўскага раёну

## Глядзіце таксама
* Подзі
Гапаэль Кфар-Сава

«**Гапаэль**» — ізраільскі футбольны клюб з гораду Кфар-Савы. Заснаваны ў 1928 годзе. Чэмпіён Ізраілю (1982), трохразовы ўладальнік Кубка Ізраілю (1975, 1980, 1990).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кфар-Сава‎
Пія Мілэр

**Пія Мілэр** (**Ляёла**, ;  2 лістапада 1983 году) — аўстралійская мадэль і акторка.

Катэгорыя:Аўстралійскія фотамадэлі
Мікалай Кірэеў (лётчык)

**Мікала́й Кірэ́еў** (1922, Чкалаў, СССР — 6 ліпеня 1944, паблізу вёскі Волмы Менскай вобласьці, СССР) — малодшы лейтэнат, лётчык. Загінуў, выконваючы баявы загад з паветраным стралком А. Сафонавым, накіраваўшы падпалены варожымі зэніткамі самалёт на вялікую колькасьць танкаў ды іншае тэхнікі супраціўніка. Пахаваны ў братэрскай магіле вёскі Каліта Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці..

## Сям’я
* Бацька — Іван Кірэеў.

## Памяць
Ягоным імем названа вуліца ў Менску.

## Крыніцы

Катэгорыя:Савецкія лётчыкі
Перасяленьне

**Перасяле́ньне** — перамяшчэньне людзей дзеля зьмены сталага месца жыхарства. Віды: беззваротнае (канчатковая зьмена пастаяннага жытла), часовае (на абмежаваны тэрмін), сэзоннае (у пэўную пару году), зьнешняе (іміграцыя, эміграцыя), унутранае (зь вёскі ў горад і наадварот, міжраённае), , працоўнае (работнікаў працаздольнага ўзросту). Паводле спосабу: зладжанае (з удзелам чыноўнікаў), стыхійнае. Ступені: 1) утварэньне патоку перасяленцаў у месцы выхаду, 2) рух у месца прызначэньня, 3) прыстасаваньне да новага месца жыхарства.

## Мінуўшчына
На 2013 год найбольшы лік іншаземных перасяленцаў у насельніцтве мелі: 1) Злучаныя Штаты Амэрыкі — 45,8 млн, 2) Расея — 11 млн, 3) Нямеччына — 9,8 млн, 4) Саудаўская Арабія — 9,1 млн, 5) Аб’яднаныя Арабскія Эміраты — 7,8 млн, 6) Вялікабрытанія — 7,8 млн, 7) Францыя — 7,4 млн, 8) Канада — 7,3 млн, 9) Аўстралія — 6,5 млн, 10) Гішпанія — 6,5 млн.  Паводле справаздачы ААН, у замежжы пражывала 232 млн перасяленцаў (3,2 % насельніцтва Зямлі). Зь іх 72 млн (31 %) перасяленцаў жыло ў Эўропе. Яшчэ 71 млн пражываў у Азіі.

## Беларусь
За 1989—1999 гг.: 1) у выніку перасяленьня лік беларусаў у краіне вырас на 3,2% пры агульным скарачэньні насельніцтва Беларусі на 1%; 2) параўнальна з папярэднім дзесяцігодзьдзем (1979—1988 гг.) адбылося 5-кратнае скарачэньне перасяленьня зь вёскі ў горад; 3) адсяленьне пад уплывам Чарнобыльскай катастрофы паспрыяла скарачэньню насельніцтва Гомельскай вобласьці на 7,4%, Магілёўскай вобласьці — на 5,2% і росту насельніцтва Менску на 4,6%. У Беларусі пераважае ўнутрыкраёвае перасяленьне зь вёскі ў горад. За 1970—1985 гг. у гарадах аселі 1,34 млн вяскоўцаў (13,5% насельніцтва Беларусі). За 2000 г. месца жыхарства ў Беларусі зьмянілі звыш 600 тыс. чалавек. У 2010 г. месца жыхарства ў межах Беларусі зьмянілі звыш 211 тыс. чалавек, зь іх 38 тыс. пераехалі з гарадоў у сельскую мясцовасьць. У звыш 90% раёнаў Беларусі назіраўся адток насельніцтва.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Генэалёгія
Шарлётэнбург (замак)

**Шарлётэнбург** () — замак у Бэрліне, разьмешчаны ў аднайменным раёне гарадзкой акругі Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф. Гэта найвялікшы палац Бэрліну, да яго таксама належаць парк і шэраг будынкаў: Новы павільён, бэльвэдэр і маўзалей.

## Гісторыя
Пасьля таго, як у 1694 Сафія Шарлёта Гановэрская аддала свайму мужу курфюрсту Фрыдрыху III маёнтак Капут пад Бэрлінам, той даў ёй 30 чэрвеня 1695 узамен вёску Літцэ. Сафія-Шарлёта загадала архітэктару Ёгану Арнольду Нэрынгу пабудаваць там летнюю рэзыдэнцыю. Але ўжо празь некалькі месяцаў Нэрынг памёр, і будаўніцтва працягнуў Мартын Грунбэрг. 11 чэрвеня 1699 малы замак быў пабудаваны, атрымаўшы назву ў гонар вёскі — Літцэнбург.

У 1701 Фрыдрых быў каранаваны каралём Прусіі, а Сафія-Шарлёта — адпаведна, каралевай. Тады архітэктар Ёган Фрыдрых Эазандэр фон Гётэ істотна дабудаваў замак.

1 лютага 1705 Сафі-Шарлёта памерла ва ўзросьце 36 год, і кароль пераназваў замак у яе гонар — Шарлётэнбург. Па загадзе караля, фон Гётэ зноў дабудаваў замак у 1709—1712 гадох: у прыватнасьці, ён надбудаваў прыкметны замкавы купал, а таксама ўзьвёў аранжарэю й капліцу. Пасьля сьмерці Фрыдрыха I, у 1713 новым уладальнікам замку стаў Фрыдрых Вільгельм I, які загадаў атапляць яго нават узімку, бо любіў прымаць там замежных гасьцей. Пасьля яго сьмерці ў 1740, замак перайшоў да новага караля — Фрыдрыха II. Пры ім былі пабудаваны Малая аранжарэя, бэльвэдэр і тэатар.

У 1806 Прусія была акупавана францускімі войскамі, і Шарлётэнбург на два гады зрабіўся рэзыдэнцыяй Напалеона. Прускія каралі жылі ў замку да 1861. У 1918 ён быў нацыяналізаваны. Шарлётэнбург моцна пацярпеў падчас бамбаваньня ў 1943 годзе. Пасьля Другой Сусьветнай вайны распачаліся рэстаўрацыйныя работы, які былі завершаныя ў 1966.

## Пакоі й мастацкае афармленьне
Прыдворныя мастакі — браты Тэрвэстэн і Антуан Пэн — размалявалі столі ў шэрагу пакояў Шарлётэнбургу ў
міталягічна-алегарычным стылі.

Для Шарлётэнбургу першапачаткова прызначаўся таксама Бурштынавы пакой, выраблены данцыгскім дойлідам Андрэасам Шлютэрам, але Фрыдрых Вільгельм I падараваў яго ў 1716 расейскаму цару Пятру I.

Пакоі Фрыдрыха I і Сафі-Шарлёты сёньня адкрыты для наведвальнікаў. Найбольшую цікавасьць уяўляе калекцыя парцэляны (2 700 прадметаў).

## Парк
Разьмешчаны на 55 га замкавы парк (сад) быў разьбіты ў 1697 Сымэонам Гадо ў францускім стылі. У канцы XVIII — пачатку XIX стагодзьдзяў, сад быў перароблены, па загадзе Фрыдрыха Вільгельма II, у ангельскім стыле.

## Галерэя

Schloss_Charlottenburg_nachts_(Zuschnitt).jpg|Уваход у замак уначы
Schloss-Charlottenburg Schlosspark.jpg|Замкавы парк
Belvedere-Charlottenburg.JPG|Бэльвэдэр
Charlottenburg_Statue_3.jpg|Статуя Фрыдрыха Вільгельма I
Berlin Schloss Charlottenburg Orangerie 20080423.jpg|Аранжарэя
Porcelaine_chinoise.jpg|Кітайская парцэляна ў замку Шарлётэнбург
Vases_chinois.JPG|Кітайскія вазы ў замку Шарлётэнбург


## Вонкавыя спасылкі
* Schloss Charlottenburg — Афіцыйны сайт фундацыі „Замкі і паркі Прусіі“

Катэгорыя:Шарлётэнбург (раён Бэрліну)
Катэгорыя:Будынкі і збудаваньні Бэрліну
Катэгорыя:Замкі Нямеччыны
Міхаіл Рымінскі

**Міхаіл Рымінскі** (1769; Ігумен, цяпер Менская вобласьць, Беларусь — 1797; Львоў, цяпер Украіна) — танцор, сьпявак і актор. З канца 1770-х гг. выступаў у Гарадзенскім тэатры падскарбія дворнага літоўскага Антонія Тызэнгаўза (Троцкае ваяводзтва, ВКЛ; цяпер Беларусь). У 1785—1794 гг. быў галоўным танцорам балета ў  (Польскае каралеўства).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і прыгонных падскарбія дворнага літоўскага Антонія Тызэнгаўза (1765—1785). З канца 1770-х гг. выступаў у Гарадзенскім тэатры Тызэнгаўза (Троцкае ваяводзтва, ВКЛ; цяпер Беларусь), дзе адначасна навучаўся ў музычна-тэатральнай школе ў Крывой афіцыне. Як старэйшы вучань, навучаў танцу балярыну П. Грабскую і сьпявачку Т. Марчынскую. У 1782—1785 гг. навучаўся ў Пастаўскай балетнай школе Тызэнгаўза (Ашмянскі павет, Віленскае ваяводзтва, ВКЛ; цяпер Віцебская вобласьць, Беларусь) пад кіраўніцтвам балетмайстра зь Міляна (Мілянскае княства, Габсбурская манархія) Франсуа-Габрыеля ЛеДу.

31 сакавіка 1785 г. у складзе балетнай трупы ЛеДу пераехаў у Варшаву (Польскае каралеўства) да караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага (1764—1795), якому Тызэнгаўз завяшчаў «15 танцорак і 18 танцораў» (17 дарослых ва ўзросьце ад 16 да 21 году і 16 дзяцей). 24 верасьня 1875 г. упершыню выступіў на сцэне  у галоўнай ролі балета ЛеДу «Гілас і Сільвія» паводле опэры  (1734—1829) «Выгоды Гіласа і Сільвіі» (, 1768). У 1785—1794 гг. быў галоўным танцорам балета ў Каралеўскім народным тэатры Варшавы, дзе выконваў партыі: Капітан Сандор («Капітан Сандор на востраве Караліна»), Алонза («Кора і Алонза», 1782; ), Адоніс («Вэнэра і Адоніс»), Марк Антоні («Клеапатра і Марк Антоні»).

У 1795 г. выступаў у варшаўскіх пастаноўках С. Галчынскага і К. Аўсінскага. У 1795—1797 гг. выступаў у Львове (Каралеўства Галічыны і Ўладзімерыі, Габсбурская манархія) у складзе балетнай трупы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ігумене
Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Польскія акторы
Катэгорыя:Тэатральныя акторы і акторкі
Катэгорыя:Дзеці-акторы
Катэгорыя:Беларускія опэрныя сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Памерлі ў Львове
Аляксей Вакуліч

**Аляксе́й Ваку́ліч** ( 24 чэрвеня 1998 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца менскага «Дынама».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец ДЮСШ гораду Івацэвічы. Юнаком трапіў у структуру гарадзенскага «Нёмана», дзе ў 2015 годзе пачаў выступаць за дубль. У студзені 2016 году малады паўабаронца далучыўся да складу «Менску», дзе таксама пачаў пераважна выступаць за дубль. 23 траўня 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, калі зьявіўся на замену напрыканцы матчу супраць «Гарадзеі» (2:1). Гулец таксама згуляў за асноўную каманду «Менску» ў адным матчы Кубка Беларусі. У сакавіку 2017 году гуляў у чвэрцьфінале Кубка Беларусі супраць БАТЭ, аднак пазьней больш не прыцягваўся да асноўнай каманды «мяшчанаў», выступаючы выключна за дубль.

У лютым 2018 году праглядваўся ў «Смалявічах», але беспасьпяхова. Пачатак сэзону 2018 году напаткаў гульца з складзе «Энэргетыка-БДУ». У жніўні 2018 году перабраўся ў «Баранавічы». У сьнежні 2018 году дапоўніў склад «Смалявічаў». Паводле вынікаў сэзону 2019 году дапамог камандзе выйсьці ў Найвышэйшую лігу. У 2020 годзе заставаўся асноўным гульцом смалявічцаў. У ліпені 2020 году пакінуў клюб.

У жніўні 2020 году далучыўся да складу расейскага клюбу «Велес», дзе чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на замену. У 2021 годзе стаў часьцей заставацца на лаўцы запасных. У чэрвені 2021 году стала вядома, што расейскі клюб ня будзе падаўжаць пагадненьне з футбалістам, і неўзабаве той падпісаў двухгадовы кантракт зь берасьцейскім «Рухам». Гуляў пераважна ў пачатковым складзе берасьцейскае дружыны. 7 кастрычніка 2021 году ў матчы супраць менскага «Дынама» быў выдалены з поля на 30-й хвіліне за грубую гульню. У выніку «Рух» саступіў зь лікам 1:3, а абаронца атрымаў дыскваліфікацыю на 6 матчаў, якая апасьля была скарочаная да 4 матчаў. Гулец больш не зьяўляўся на полі ў сэзоне 2021 году.

У пачатку 2022 году рыхтаваўся да новага сэзону з «Рухам», аднак у сакавіку, пасьля таго як берасьцейскі клюб зьняўся з Найвышэйшай лігі, склаў працоўную дамову з сталічным «Дынама». Замацаваўся ў стартавым складзе дынамаўцаў, але ўвосень пачаў часам заставацца на лаве рэзэрвовых. У сьнежні 2022 году падоўжыў пагадненьне зь менскім клюбам. У сьнежні 2023 году далучыўся да складу расейскага «Арсэналу». У ліпені 2024 году вярнуўся на радзіму, на правах арэнды далучыўшыся да берасьцейскага «Дынама». У студзені 2025 году стала вядома, што Вакуліч вярнуўся ў сталічнае «Дынама».

### Міжнародная
У лістападзе 2016 году выступаў за зборную Беларусі (да 19 гадоў) у адборачным раўндзе чэмпіянату Эўропы.

## Дасягненьні
**«Дынама» Менск**:
* Чэмпіён Беларусі: 2023
* Срэбны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2025

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Менску»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Павал Дубашынскі

**Па́вал Пілі́павіч Дубашы́нскі** (14 сакавіка 1931, Гарбуны, Шаркоўшчынскі раён, Віцебская вобласьць — 2 красавіка 2000) — беларускі актор. Народны артыст Беларусі (1989).

## Біяграфія
Пасьля заканчэньня Беларускага тэатральна-мастацкага інстытуту (1955, пэдагог Любоў Мазалеўская) працаваў у Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача, з 1967 г. у тэатры імя Янкі Купалы.

Сярод найлепшых роляў: Шпекін («Рэвізор» М. Гогаля), Прысыпкін («Клоп» У. Маякоўскага) і іншыя. Дакладнасьць малюнку, выразная плястыка, выкарыстаньне гратэску, эксцэнтрыкі ўласьцівы камэдыйным ролям, створаным артыстам у тэатры імя Янкі Купалы. Значнага посьпеху дасягнуў у нацыянальным рэпэртуары: Пракоп («Рудабельская рэспубліка» паводле С. Грахоўскага) і іншыя.

## Літаратура
* Дубашинский Павел Филиппович // . — С. 454.
* Дубашынскі Павел Піліпавіч //  — С. 436.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шаркоўшчынскім раёне
Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Павал Дзямідчык

**Па́вал Дзямі́дчык** ( 30 студзеня 1996 году) — беларускі футбаліст, нападнік менскага «Энэргетыка»-БДАТУ.

## Кар’ера
Выхаванец СДЮШАР Капылю. Па гульнявому амплюа часьцей называецца нападнікам, аднак у шэрагу крыніц уважаецца абаронцам або паўабаронцам. У 2012—2015 гадах выступаў у першынстве дублёраў за моладзевую каманду салігорскага «Шахцёра», згуляўшы у ім 64 матчы і правёўшы 10 галоў. Сэзон 2016 году пачаў у моладзевым складзе «Слуцку», дзе ў 2016 годзе згуляў 24 матчы і забіў 5 галоў у першынстве дублёраў. Дэбютны матч у Найвышэйшай лізе за асноўны склад «Слуцку» згуляў 23 траўня 2016 году супраць «Крумкачоў», замяніўшы на 82-й хвіліне івуарыйскага легіянэра Гнаарэ Крызо. Першым голам у чэмпіянаце адзначыўся 15 чэрвеня 2016 году ў браму «Менску». Усяго за сэзон Найвышэйшай лігі згуляў 3 матчы, у якіх выходзіў на замены.

У сакавіку 2017 году падпісаў кантракт з «Смаргоньню», якая на той час спаборнічала ў Першай лізе. Быў гульцом асноўнага складу каманды, аднак у ліпені 2017 году перайшоў у «Смалявічы-СТІ». У складзе гэтага клюбу стаў срэбраным прызэрам Першай лігі 2017 году. У пачатку 2018 году вярнуўся ў «Смаргонь», дзе правёў паўтары сэзону. У жніўні 2019 году перайшоў у армянскі клюб «Ерэван», але празь некаторы час клюб быў расфармаваны. Пасьля вярнуўся на радзіму, дзе цягам некалькіх сэзонаў бараніў колеры камандаў Першай лігі, як то «Ашмяны»-БДУФК і «Арсэналу». У 2023 годзе прыяднаўся да другалігавай «Друці».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Уладзімер Карп

**Уладзімер Карп** (нарадзіўся 9 кастрычніка 1994 году) — беларускі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
Пачаў займацца футболам у менскай «Арбіце». Першым трэнэрам гульца стаў Сяргей Рыжоў. З 2010 годзе пачаў гуляць у складзе дублюючага складу барысаўскага БАТЭ. У сэзоне 2012—2013 гадоў быў улучаны ў заяўку барыскаўскага клюбу на ўдзел у групавым этапе Лігі чэмпіёнаў, аднак у матчах турніру не гуляў. У другой палове 2014 году на правах арэнды абараняў колеры «Іслачы». На пачатку 2015 году рыхтаваўся з барысаўскай каманды да чэмпіянату, але прабіцца ў галоўную каманду ня здолеў.

У лютым 2016 году аддадзены ў арэнду «Крумкачам» да канца сэзону. У пачатку 2017 году выступаў за клюб «Прамень». У ліпені 2017 году вярнуўся ў «Крумкачы». У 2018 годзе выступаў за наваполацкі «Нафтан». У лютым 2019 году падпісаў кантракт з клюбам «Ліда». Пазьней гуляў у складзе «Асіпавічаў».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце БАТЭ
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Іслач» Менскі раён
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крумкачы» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дняпро» Магілёў (2019)
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нафтан» Наваполацак
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ліда»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Асіпавічы»
Шарлётэнбург

Назву **Шарлётэнбург** маюць:
* Шарлётэнбург — былы горад, цяпер адзін з раёнаў Бэрліну (у складзе акругі Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф)
* Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф — адна з акругаў Бэрліну
* Шарлётэнбург — замак у Бэрлінскім раёне Шарлётэнбург
* Шарлётэнбург — былы замак у нямецкім горадзе Айзэнах
* Шарлётэнбург — вёска ў заходнерумынскім рэгіёне Банат
* Шарлётэнбург — гістарычная назва Смольнага — невялічкага паселішча ў сучаснай Калінінградзкай вобласьці Расеі

## Глядзіце таксама
* Шарлётэнбэрг
* Шарлётэнборг
Нотэць

**Нотэць** (польск.: Noteć, ням.: *Netze*) – рака ў Польшчы даўжынёю 391 км. Найбуйнейшы прыток Варты. Гэта сёмая паводле даўжыні рака Польшчы.

Нотэць дзеліцца на дзьве часткі:
* Верхняя – ад вытоку да мястэчка Накла (даўжыня 204 км),
* Ніжняя – ад Накла да ўпадзеньня ў Варту (даўжыня 187 км).

## Гідранімія
Назва ракі паходзіць ад праіндаэўрапейскага ядра **(s)ne-t-* || **(s)nē-t-*, пар. stind. *snāti* 'плавае, купаецца', лат. *nō*, *nā-re* 'плаваць', грэц. νοτος, νοτιος 'мокры', ілір. *Natiso*, *Natissa*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Катэгорыя:Басэйн Одры
Варта (рака)

**Ва́рта** () — рака ў Польшчы, правы прыток Одры (Одэру).

Даўжыня — 808&nbsp;км, плошча басэйну — 53&nbsp;700&nbsp;км². На працягу 350&nbsp;км зарэгуляваная шлюзамі. Суднаходная да гораду Познань.

На Варце разьмешчаныя гарады Чанстахова, Познань, Гораў Велікапольскі.

## Прытокі
* Нотэць,
* Обра,
* Просна,
* Лісварта,
* Вэлна.

## Літаратура
* Варта, река // 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Басэйн Одры
Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Шышка

**Шышка** — спалучэньне насенных лускавінак зь семязародкамі, разьмешчаных на сярэдняй восі ў пазухах покрыўных лускавінаў, які часам зрастаюцца з насеннымі. Пры высьпяваньні робіцца адраўнелай (елка, хвоя) або мясістай і ягадападоюнай (ціс, ядловец). Зьяўляецца лесанасеннай сыравінай для лесааднаўленьня і лесаразьвядзеньня.

## Беларусь
За пару збору хваёвых шышак з канца лістапада 2011 г. па люты 2012 г. у Беларусі нарыхтавалі 519 тонаў шышак елкі і 374 тоны шышак звычайнай хвоі. Перапрацоўку шышак ажыцьцяўлялі Рэспубліканскі лясны сэлекцыйна-насеньняводчы цэнтар і лесанасенныя цэхі лясных гаспадарак (лясгасп). Найперш перапрацоўваўся ўраджай шышак елкі, бо тая пладаносіць аднойчы на 5 гадоў. У выніку перапрацоўкі атрымалі 3,7 тонаў насеньня эўрапейскай елкі. Агулам у халадзільных камэрах сэлекцыйна-насеньняводчых вытворчасьцяў Міністэрства лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь захоўвалася 13,4 тоны насеньня шышак.

У 2012 г. сабралі 441,7 тоны шышак. У 2013 г. — 320,7 тоны шышак. На сакавік 2014 г. лясныя гаспадаркі за пару збору нарыхтавалі 748,5 тоны хваёвых шышак, зь іх 141 тону (18,8%) адборных (сэлекцыйных). Ураджай шышак па абласьцях склаў: Берасьцейская — 100,5 тоны (13,4%), Віцебская — каля 88 тонаў (11,8%), Гарадзенская — 72 тоны (9,6%), Гомельская — 184 тоны (24,6%), Магілёўская — 136 тонаў (18,2%), Менская — 168 тонаў (22,4%). Рэспубліканскі лясны сэлекцыйна-насеньняводчы цэнтар атрымаў з кожнай тоны шышак 1,4% якаснага насеньня, лесанасенныя цэхі лясгаспаў — 1,2% (9 тонаў насеньня).

## Крыніцы

Катэгорыя:Марфалёгія расьлінаў
Катэгорыя:Хвойныя
Кубак Беларусі па футболе 2016—2017 гадоў

**Кубак Беларусі па футболе ў сэзоне 2016—2017 гадоў** — 24-ы сэзон беларускага футбольнага турніру сярод прафэсійных беларускіх клюбаў, а таксама камандаў калектываў фізкультуры. У адрозьненьне ад чэмпіянату, праводзіцца па схеме восень — вясна. Уладальнік Кубку трапляе ў другі кваліфікацыйны раўнд Лігі Эўропы УЭФА 2017—2018 гадоў.

## 1/32 фіналу

## 1/16 фіналу

## 1/8 фіналу

## 1/4 фіналу

## 1/2 фіналу

## Фінал

Катэгорыя:Кубак Беларусі
Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф

**Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф** () — адна з дванаццаці адміністрацыйных акругаў Бэрліну, разьмешчаная ў заходняй частцы гораду. Плошча 64,72 км². Насельніцтва 330 468 чалавек (па стане на 31 сьнежня 2015). Была ўтворана 1 студзеня 2001 шляхам аб’яднаньня былых акругаў Шарлётэнбург і Вільмэрсдорф. Падзяляецца на наступныя раёны: Шарлётэнбург, Вільмэрсдорф, Шмаргендорф, Грунэвальд, Вэстэнд, Шарлётэнбург-Норд і Галензэе.

Навакольле бульвару Курфюрстэндам, вядомае як *Сіці-Вэст*, зьяўляецца адным з культурных цэнтраў усяго Бэрліну, разам з гістарычным раёнам Мітэ. У акрузе Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф разьмешчаны такія ўстановы, як Бэрлінскі тэхнічны ўнівэрсытэт, Бэрлінскі ўнівэрсытэт мастацтваў, Нямецкая опэра, Алімпійскі стадыён, а таксама выставачны комплекс Мэсэ Бэрлін.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт акругі Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф

Катэгорыя:Адміністрацыйныя акругі Бэрліну
Катэгорыя:Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф
Шарлётэнбург (раён Бэрліну)

**Шарлётэнбург** () — адзін зь сямі адміністрацыйных раёнаў бэрлінскай акругі Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф. Плошча 10,6 км². Насельніцтва 125 570 чалавек (па стане на 31 сьнежня 2015).

## Гісторыя
Шарлётэнбург быў заснаваны ў 1705 як асобны горад. Пасьля Першай Сусьветнай вайны значную колькасьць насельніцтва Шарлётэнбургу складалі расейцы, за што ён атрымаў мянушку *Шарлётэнград*. У 1920 увайшоў у склад Вялікага Бэрліну. У 2001 акругі Шарлётэнбург і Вільмэрсдорф былі аб’яднаныя ў адзіную акругу — Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф. У 2004 тэрыторыя былой акругі Шарлётэнбург была падзелена на тры раёны (у складзе Шарлётэнбург-Вільмэрсдорфу): Шарлётэнбург, Шарлётэнбург-Норд і Вэстэнд. 

## Насельніцтва
Па стане на 2011 год, у раёне пражывала 71 099 немцаў (59,3% насельніцтва), 6 534 турак (5,4 %), 5 743 чалавек з былога Савецкага Саюзу (4,7 %), 4 849 палякаў (4 %). Пражывалі таксама прадстаўнікі Ўсходняй Азіі, былой Югаславіі, арабскіх краінаў, Лацінскай Амэрыкі, Чорнай Афрыкі і іншых рэгіёнаў сьвету (у т.л. краінаў Эўразьвязу).

## Славутасьці
* Музэй керамікі
* Музэй Бэрггруна
* Замак Шарлётэнбург
* Шарлётэнбурская ратуша
* Мэмарыяльная царква кайзэра Вільгельма
* Праваслаўная царква
* Сынагога
* Бэрлінскі тэхнічны ўнівэрсытэт
* Бэрлінскі ўнівэрсытэт мастацтваў
* Нямецкая опэра
* Бэрлінская каралеўская парцэлянавая мануфактура

Катэгорыя:Раёны Бэрліну
Катэгорыя:Шарлётэнбург-Вільмэрсдорф
Катэгорыя:Шарлётэнбург (раён Бэрліну)
Усходні Бэрлін

**Усходні Бэрлін** — частка гораду Бэрліну, якая пасьля Другой сусьветнай вайны патрапіла ў савецкі сэктар акупацыі. У 1949 Усходні Бэрлін стаў сталіцай НДР і афіцыйна зваўся *Бэрлін, сталіца НДР*. На савецкіх мапах усходняя частка гораду называлася як *Дэмакратычны Бэрлін* у процівагу Заходняму Бэрліну. Заходнія Хаўрусьнікі ніколі не прызналі сувэрэнітэт Усходняй Нямеччыны ў горадзе і рэгулярна пратэставалі супраць знаходжаньня ў Бэрліне Нацыянальнай народнай арміі НДР.

У склад Усходняга Бэрліну ўваходзіла 11 акругаў:
* Мітэ (Mitte)
* Прэнцляўэр Бэрг (Prenzlauer Berg)
* Фрыдрыхсгайн (Friedrichshain)
* Панкоў (Pankow)
* Вайсэнзээ (Weissensee)
* Гоэншэнгаўзэн (Hohenschönhausen) (з 1985)
* Ліхтэнбэрг (Lichtenberg)
* Марцан (Marzahn)
* Гэлерсдорф (Hellersdorf)
* Трэптаў (Treptow)
* Кёпэнік (Köpenick)

Цэнтрам сталіцы НДР быў пляц Аляксандарпляц (у прастамоўі «Alex»), галоўнай вуліцай — Унтэр-дэн-Ліндэн (). На захадзе гэтая вуліца ўпіралася ў Брандэнбургскую браму, за якой пачынаўся Заходні Бэрлін, які аб’ядноўваў тры пакінутыя паваенныя зоны акупацыі — амэрыканскую, брытанскую і францускую.

## Глядзіце таксама
* Заходні Бэрлін
* Савецкая зона Нямеччыны
* Бэрлінскі мур

## Вонкавыя спасылкі
* фатаграфіі з 1949 па 1973

Катэгорыя:Гісторыя Нямеччыны
Катэгорыя:Падзеленыя гарады
Катэгорыя:Акругі НДР
Катэгорыя:Бэрлін
Мітэ (акруга Бэрліну)

**Мі́тэ** (, даслоўна *Цэнтар*) — адна з дванаццаці адміністрацыйных акругаў Бэрліну, разьмешчаная ў самым цэнтры гораду. Плошча 39,47 km². Насельніцтва 363 236 чалавек (па стане на 31 сьнежня 2015). Была ўтворана 1 студзеня 2001 шляхам аб’яднаньня былых акругаў Мітэ, Тыргартэн і Вэдынг. Падзяляецца на наступныя раёны: Мітэ, Маабіт, Ганзафіртэль, Тыргартэн, Вэдынг і Гезундбрунэн.

У акрузе Мітэ знаходзяцца большасьць канстытуцыйных органаў Фэдэратыўнае Рэспублікі Нямеччыны.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт акругі Мітэ

Катэгорыя:Адміністрацыйныя акругі Бэрліну
Катэгорыя:Мітэ (акруга)
Мітэ

**Мі́тэ** ( — «цэнтар») — назва адміністрацыйных адзінак у шэрагу нямецкіх гарадоў, напрыклад, у Штутгарце, Гановэры, Брэмэне і інш.

* Мітэ — адміністрацыйная акруга ў цэнтры Бэрліну
* Мітэ — адзін з раёнаў у складзе бэрлінскай акругі Мітэ
* Мітэ — адміністрацыйная акруга ў цэнтры Гамбургу
Мітэ (раён Бэрліну)

**Мі́́тэ** ( — *«цэнтар»*) — раён у складзе аднайменнай адміністрацыйнай акругі Бэрліну.

Гэты раён ахоплівае галоўным чынам усю гістарычную частку сталіцы Нямеччыны, дзе знаходзяцца шматлікія славутасьці гораду (Брандэнбурская брама, вуліца Ўнтэр дэн Ліндэн, Музэйная выспа і інш.). На тэрыторыі раёнаў Мітэ й Тыргартэн разьмяшчаюцца ўсе ўстановы бундэстагу, бундэсрату й фэдэральнага ўраду, а таксама большасьць замежных амбасадаў.

Да адміністрацыйнай рэформы 2001 году раён Мітэ зьяўляўся самастойнай адміністрацыйнай акругай, а сучасная акруга Мітэ ўтварылася ў выніку зьліцьця былых акругаў Мітэ, Тыргартэн і Вэдынг.

## Крыніцы

Катэгорыя:Раёны Бэрліну
*
Катэгорыя:Мітэ (акруга)
Герман Кірылаў

**Ге́рман Іларыёнавіч Кіры́лаў** (15 сьнежня 1937, Шаркоўшчына&nbsp;— 6 лютага 2025, Полацак) — беларускі пісьменьнік. Ляўрэат прэміі імя А. Адамовіча Беларускага ПЭН-цэнтру за кнігу «Прысягнулі Беларусі» («Гарт») (1997). Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў (1991).

## Біяграфія
Закончыў Шаркоўшчынскую сярэднюю школу (1954), аддзяленьне журналістыкі філялягічнага факультэта Белдзяржунівэрсытэту. Працаваў у шаркоўшчынскай раённай газэце, 2-м, 1-м сакратаром Шаркоўшчынскага райкама камсамола, намесьнікам рэдактара міёрскай раённай газэты «Сьцяг працы». 3 1965 г. прызначаны намесьнікам рэдактара полацкай газэты «Сьцяг камунізму». 3 1976 г. па 1995 г. працаваў уласным карэспандэнтам абласной газэты «Віцебскі рабочы» ў Полацку. 3 1995 г. па 1999 г. карэспандэнт шматтыражнай газэты «Трудовая смена» Полацкага вытворчага аб’яднаньня «Шкловалакно».

## Творчасьць
У 1975 г. у часопісе «Беларусь» пабачыла сьвет апавяданьне «Татава пілотка», у тым жа годзе ў часопісе «Маладосць» — апавяданьне «Адажыа», у 1981 г. (у скарачэньні) аповесьць «Сонца тваіх вачэй». У 1983 г. у выдавецтве «Мастацкая літаратура» выйшла першая кніжка апавяданьняў «Падлётак». Большасьць зь іх — пра вайну. У 1989 г. у выдавецтве «Мастацкая літаратура» выйшаў раман «Пах жыта» (кніга 1-я). У часопісе «Полымя» за 2000 г. надрукавана аповесьць «Піраміда».

## Літаратура
* Кірылаў Герман // Пісьменнікі Віцебшчыны : даведнік / рэд. Ф. Сіўко. — Віцебск, 2001. — С. 43—44.
* Кірылаў Герман Іларыёнавіч //  — С. 436—437.

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Віцебскі рабочы

«**Ві́цебскі рабо́чы**» — адна з найстарэйшых газэтаў на Беларусі. Выходзіла з 11 лістапада 1917 па ліпень 2013 году. У розныя гады яна выходзіла пад рознымі лягатыпамі, а з красавіка 1938 году пачала насіць назву, якая захоўвалася да 2013 году. Выходзіла ў Віцебску 3 разы на тыдзень на беларускай і расейскай мовах.

За 90 гадоў свайго існаваньня выйшла больш за 21,5 тысячы нумароў газэты.

У 1969 годзе рэдактарам газэты працаваў Уладзімер Бровікаў.

## Літаратура
* «Віцебскі рабочы» // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1997. — Т. 4.
* «Віцебскі рабочы»// Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал.: Б. І. Сачанка [і інш.]. — Мн., 1994. — Т. 2. — С. 335.

Катэгорыя:Беларускія газэты
Цкаваньне

**Цкава́ньне** — гвалт, пагроза і прымус для злоўжываньня, запалохваньня і захопніцкага панаваньня над іншымі. Часта зьяўляецца паўтаральным і выступае ў якасьці звычкі. Істотнай перадумовай выступае адчуваньне няроўнасьці ў грамадзкай і цялеснай сіле. Выяўляецца праз вуснае дамаганьне і пагрозу, цялесны напад і прымус. Тлумачыцца адрозьненьнем паводле веравызнаньня, выгляду, грамадзкага слою, жэстаў, здатнасьці, паводзінаў, плоці, радаводу, расы, росту, сілы, славы і характару. Пры ажыцьцяўленьні згуртаваньнем называецца траўляй. Культура цкаваньня найчасьцей сустракаецца ў двары і школе, на працоўным месцы і дома. Выклікае працяглую адзіноту, прыгнечанасьць і трывогу, нізкую самаацэнку і павышаную хваравітасьць, як і непаслухмянасьць сярод дзяцей. Прадухіленьню цкаваньня спрыяе ўсьведамленьне і разуменьне ўласных і чужых пачуцьцяў.

## Віды
Вылучаюць 4 віды цкаваньня: 1) вуснае, 2) душэўнае (пачуцьцёвае, стасункавае), 3) сеціўнае, 4) цялеснае. Вуснае, душэўнае і цялеснае найчасьцей сустракаюцца ў пачатковай школе. Сеціўнае цкаваньне — у сярэдняй школе (старэйшых клясах).
* *Вуснае*. Ажыцьцяўляецца галасавым маўленьнем шляхам абзываньня, распаўсюду чутак, пагрозы і высьмейваньня. Ёсьць найбольш распаўсюджаным відам.
* *Душэўнае* (пачуцьцёвае, стасункавае). Зьняслаўленьне і шкода грамадзкаму становішчу.
* *Сеціўнае*. Апасродкаванае прыладай сувязі. Ажыцьцяўляецца праз сацыяльную сетку, тэкставае паведамленьне, тэлефанаваньне і электронную пошту.
* *Цялеснае*. Пашкоджаньне цела і маёмасьці. Зьбіцьцё, крадзеж, зьнішчэньне маёмасьці і штурханьне. Звычайна яму папярэднічае іншы від цкаваньня.

## Глядзіце таксама
* Душэўная траўма

## Вонкавыя спасылкі
Болбас

**Болбас** — беларускае прозьвішча; геаграфічна зьвязана з Бабруйскім раёнам Магілёўскае вобласьці. Вядомыя носьбіты:

* Болбас, Аляксандар Карпавіч (1911 — 2008) — падпалкоўнік Савецкай Арміі, удзельнік савецка-фінляндскай і Вялікай Айчыннай войнаў, Герой Савецкага Саюзу;
* Болбас, Вадзім Іванавіч — літаратар, сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў; 
* Болбас, Максім Фёдаравіч (1918 — 1997) — эканаміст, гісторык, доктар эканамічных навук, прафэсар, дасьледчык эканамічнай гісторыі Беларусі XIX ст..

## Крыніцы
Віктар Тарасаў

**Віктар Паўлавіч Тара́саў** (, г. Барнавул, СССР — , Смалявічы, Менская вобласьць, Беларусь) — беларускі актор. Народны артыст Беларусі (1967). Народны артыст СССР (1982).

## Біяграфія
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1957).

Актор шырокага творчага дыяпазону. Добрыя зьнешнія даныя, тэмпэрамэнт, шчырасьць, абумовілі посьпех Тарасава ў ролях маладых герояў: Кузьмін («Людзі і д’яблы» К. Крапівы), Міхаіл («Лявоніха на арбіце» А. Макаёнка), Вадзім («Выклік багам» А. Дзялендзіка), Валерык («Трэцяя патэтычная» М. Пагодзіна), Генадзь («Мільён за усьмешку» А. Сафронава) і інш. Дасканалым майстэрствам пераўвасабленьня, высокай акторскай тэхнікай, псыхалягічнай дасканаласьцю і адзінствам зьнешняй і ўнутранай характарнасьці вызначаюцца ролі: Канстанцін Заслонаў («Канстанцін Заслонаў» А. Маўзона), Францыск Скарына («Напісанае застаецца» А. Петрашкевіча), Сьцяпан Дзямідчык («Апошні журавель» А. Дударава і А. Жука), Мульцік («Вечар» А. Дударава), Салавейчык («Амністыя» М. Матукоўскага), Ухватаў («Пагарэльцы» А. Макаёнка), Клеон («…Забыць Герастрата!» Р. Горына), Няхлюдаў («Уваскрэсеньне» паводле Л. Талстога), Дульчын («Апошняя ахвяра» А. Астроўскага), Барон, Пратасаў («На дне», «Дзеці сонца» М. Горкага), Гараднічы («Рэвізор» М. Гогаля), Сафонаў («Рускія людзі» К. Сіманава), Кэлін («Сьвятая сьвятых» І. Друцэ), Бачана Рамішвілі («Закон вечнасьці» паводле Н. Думбадзэ), Ахмед Рыза («Дзівак» Назыма Хікмета) і інш.

Здымаўся ў фільмах: «Першыя выпрабаваньні», «Бацька», «Крушэньне імпэрыі», «Уваскрэсная ноч», «Соф’я Пяроўская», «Дзяржаўная граніца», «Дэбют», «Вадзіцель аўтобуса», «Песьня пра зубра», «Дзень вяртаньня» ў галоўнай ролі партызана Алеся Белага і інш. Удзельнічаў у тэлепастаноўках: «Крах», «Людзі на балоце».

Дзяржаўная прэмія Беларусі (1966).

## Літаратура
* *Краўчанка Г.* Віктар Тарасаў / Г. Краўчанка // Майстры беларускай сцэны. — Мінск, 1978. — Кн. 3.
* *Ярмалінская В.* «Брава, Віктар!..»: нарыс жыцця і творчасці народнага артыста СССР, акцёра Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы Віктара Тарасава / В. Ярмалінская. — Мінск, 1999.
* *Ракіцкі В. А.* Тарасаў Віктар Паўлавіч / В. А. Ракіцкі // Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 15 / рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2002. — С. 436—437.

Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Асобы Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Заслужаныя артысты БССР
Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
Базаўлук

**Базаўлук** — рака ў Днепрапятроўскай вобласьці Украіны. Найбуйнейшыя горады: Пакроў.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Сьпіс памерлых у 2000 годзе

## Студзень
* 12 студзеня: Яўген Глебаў (70) — беларускі і савецкі кампазытар, дырыгент, пэдагог.

## Люты
* 20 лютага: Анатоль Сабчак (62) — расейскі палітычны дзеяч часоў «перабудовы», першы мэр Санкт-Пецярбурга.

## Сакавік
* 5 сакавіка: Мікола Ермаловіч (78) — беларускі гісторык, публіцыст, пісьменьнік і паэт.

## Красавік
* 2 красавіка: Павал Дубашынскі (69) — беларускі актор, Народны артыст Беларусі (1989) .

## Травень
* 7 траўня: Міхаіл Машэнскі (53) — беларускі прадпрымальнік, заснавальнік СП «Санта Імпэкс Брэст».

## Чэрвень
* 16 чэрвеня: Іван Трухан (84) — беларускі навуковец у галіне эканомікі і эканамічнай геаграфіі, рэктар Беларускага дзяржаўнага інстытуту народнай гаспадаркі (1962—1965).

## Ліпень
* 17 ліпеня: Эдзі Агняцьвет (86) — беларуская дзіцячая паэтка, перакладчыца.

## Жнівень
* 25 жніўня: Антон Семяновіч (82) — беларускі літаратуразнавец.

## Верасень
* 14 верасьня: Ежы Гедройц (93) — публіцыст, палітык, заснавальнік і рэдактар парыскага грамадзка-палітычнага часопісу «Kultura» на польскай мове.
* 20 верасьня: Герман Цітоў (93) — савецкі касманаўт, другі чалавек у космасе, Герой Савецкага Саюзу (1961), дублёр Юрыя Гагарына.

## Кастрычнік
* 26 кастрычніка: Віктар Грыбкоўскі (68) — беларускі фізык. Чалец-карэспандэнт Акадэміі навук БССР (1977).

## Лістапад
* 6 лістапада: Стэфанія Станюта (95) — выбітная беларуская акторка, легенда сцэны, артыстка Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы. Народная артыстка Беларусі (1957), народная артыстка СССР (1988), ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1982).
 
## Сьнежань
* 20 сьнежня: Расьціслаў Завістовіч (72) — беларускі грамадзкі дзяяч, актывіст беларускай дыяспары ў ЗША.
* 30 сьнежня: Янка Золак (88) — беларускі паэт-эмігрант, празаік, выдавец.

## Крыніцы


2000
Максім Швяцоў

**Максім Швяцоў** ( 2 красавіка 1998 году) — беларускі футбаліст, абаронца менскага «Дынама» і нацыянальнай зборнай Беларусі. Атрымаў мянушку «Пуёль з Чыжоўкі» праз падабенства сваёй фрызуры да той, што была ў былога капітана «Барсэлёны» Карлеса Пуёля.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец дзіцячай школы менскага «Дынама». З 2015 году пачаў выступаць за клюбны дубль. 2 жніўня 2015 году дэбютаваў у асноўным складзе «Дынама» ў матчы Кубка Беларусі супраць «Смалявічаў-СТІ» (5:2), выйшаўшы на замену ў сярэдзіне другога тайму. У сэзоне 2016 году стаў таксама прыцягвацца да асноўнай каманды. 4 чэрвеня 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, адгуляўшы ўвесь матч супраць берасьцейскага «Дынама» (4:1) на пазыцыі цэнтральнага абаронцы. Зь ліпеня, пасьля прыходу ў каманду некалькіх дасьведчаных абаронцаў, выступаў ужо выключна за дубль.

У сакавіку 2017 году склаў новую доўгатэрміновую ўгоду з «Дынама». Пачынаў сэзон 2017 году ў дублі, але ўжо з траўня пачаў гуляць у стартавым складзе асноўнай каманды. У другой палове сэзону ўжо часьцей заставаўся на лаўцы запасных, гуляючы таксама за дубль. У лютым 2018 году зноў склаў дамову зь менчукамі. У сэзоне 2018 году замацаваўся ў якасьці асноўнага цэнтральнага абаронцы дынамаўцаў. Захаваў сваё месца і ў сэзоне 2019 году. У ліпені 2020 году падоўжыў пагадненьне з сталічным клюбам. У сьнежні 2022 году зноў падоўжыў кантракт з дынамаўцамі. У сэзоне 2023 году пачаў часьцей заставацца на лаўцы запасных, саступаючы месца цэнтральнага абаронцы Сяргею Паліцевічу, Аляксандру Сачыўку, Аляксею Гаўрыловічу. У студзені 2024 году падоўжыў дзейнае пагадненьне з сталічным клюбам. Улетку 2024 году склаў працоўнае пагадненьне з расейскім «Ротарам». Калі ў першы сэзон беларус яшчэ меў гульнёвую практыку і нават замацаваўся ў першай адзінаццатцы, ужо на пачатку сэзону 2025—2026 гадоў трывала засеў на лаву запасных расейскай каманды. У выніку абаронца пакінуў клюб, пасьля чаго паведамлялася аб мажлівай супрацы спартоўца з казаскім «Актабе» і польскім «Пястам». Тым ня менш, Швяцоў на пачатку 2026 году вярнуўся ў менскае «Дынама», не зважаючы на добрае ўладкаваньне абарончых шыхтаў сталічнікаў да ягонага пераходу.

### Міжнародная
У 2014 і 2015 гадах гуляў за зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыі чэмпіянату Эўропы. У 2016—2017 гадах быў капітанам зборнай Беларусі (да 19 гадоў). 31 траўня 2017 году дэбютаваў у зборнай Беларусі (да 21 году), адгуляўшы другі тайм таварыскага матчу супраць зборнай Расеі (0:7). У далейшым быў адным з асноўных гульцоў моладзевай зборнай. 23 лютага 2020 году дэбютаваў за нацыянальную зборную Беларусі ў таварыскім матчы супраць зборнай Узбэкістану (1:0), зьявіўшыся на зьмену ў канцы сустрэчы.

## Дасягненьні
**«Дынама» Менск**:
* Чэмпіён Беларусі: 2023
* Срэбны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2017
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2018, 2021
* У сьпісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2022

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце менскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Менск
Янка Крук

**Іва́н Іва́навіч Крук** ( 15 чэрвеня 1954, в. Згурск, Ігуменскі раён, Менская вобласьць) — беларускі фальклярыст. Кандыдат філялягічных навук (1985), рэктар Інстытуту культуры Беларусі.

## Біяграфія
Скончыў Менскі пэдагагічны інстытут (1975). Працаваў настаўнікам. 3 1979 у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру АН Беларусі, зьяўляўся вучоным сакратаром. З 1992 у Акадэміі пасьлядыплёмнай адукацыі, загадчык катэдры. З 1998 прарэктар Беларускай акадэміі мастацтваў, пасьля загадчык катэдры, дацэнт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту культуры і мастацтваў. У 2011 прызначаны рэктарам Інстытуту культуры Беларусі.

Дасьледуе беларускі фальклёр, народную культуру, беларускі народны каляндар і іншае. Аўтар манаграфіяў «Усходнеславянскія казкі пра жывёл» (1992), «Сьледам за сонцам: Беларускі народны каляндар: сьвята, абрады, паэзія» (1994), суаўтар прац «Магія слова чароўнага», «Беларускі фальклор у сучасных запісах: Традыцыйныя жанры: Мінская вобласьць» (абедзьве 1995), «Народная культура і сучасная школа» (1996) і іншых. Завяршае работу над доктарскай дысэртацыяй «Лікавы код у міфапаэтычнай спадчыне Беларусі».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія фальклярысты
Народны хор імя Цітовіча

**Нацыяна́льны акадэмі́чны наро́дны хор Рэспублікі Беларусь імя Генадзя Цітовіча** — музычны калектыў Беларусі, заснаваны 28 лютага 1952 году ў в. Вялікае Падлесьсе (Ляхавіцкі раён, Беларуская ССР) дырыгентам Генадзем Цітовічам у якасьці народнага хору. З 1959 г. месьціцца ў Менску. На 2016 г. улучаў аркестровую, балетную і харавую групы.

## Узнагароды
* 2003 г. — галоўная ўзнагарода міжнароднага фэстывалю «Гайнаўскія дні царкоўнай музыкі» (Беласток, Польшча)
* 1989 г. — «Срэбраны кубак» міжнароднага фэстывалю «Красавіцкая вясна» (Карэя)
* 1968 г. — вялікі залаты мэдаль 9-га міжнароднага фэстывалю студэнтаў (Баўгарыя)
* 1955 г. — залаты мэдаль 5-га міжнароднага фэстывалю моладзі і студэнтаў (Масква, Расейская СФСР)

## Мінуўшчына
У 1959—1964 гадах — Беларускі дзяржаўны ансамбль песьні і танцу зь сядзібай у Менску. У 1965—1983 гадах — Дзяржаўны народны хор БССР. У 1983—1987 гадах — Дзяржаўны *акадэмічны* народны хор БССР. У 1987—2002 гадах — Дзяржаўны акадэмічны народны хор Беларусі *імя Генадзя Цітовіча*. З 2002 году сучасны назоў — *Нацыянальны* акадэмічны народны хор Рэспублікі Беларусь імя Генадзя Цітовіча (НАНХРБ Цітовіча). 10 верасьня 2004 году Савет міністраў Рэспублікі Беларусь Пастановай № 1129 зрабіў хор дзяржаўнай установай (Менск, пл. Парыскай камуны, д. 1). У 2002—2007 гадах хор даваў больш за 60 канцэртаў за год: 2002 год — 74, 2003 год — 71, 2004 год — 72, 2005 год — 72, 2006 год — 62, 2007 год — 76. На 2016 год ад заснаваньня хор выступаў за мяжой у 3 краінах Азіі (Карэя, Кітай, Турэччына), 14 краінах Эўропы (Баўгарыя, Вугоршчына, Летува, Малдова, Нямеччына, Польшча, Расея, Румынія, Славаччына, Сэрбія, Украіна, Фінляндыя, Францыя, Чэхія) і Канадзе.

### Кіраўніцтва
Мастацкі кіраўнік:
* Генадзь Цітовіч (1952—1974)
* Міхаіл Дрынеўскі (з 1975 г.)

Галоўны хормайстар:
* Генадзь Цітовіч (1952—1973)
* Міхаіл Дрынеўскі (1973—1977)
*  (з 1977 г.)

## Крыніцы


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1952 годзе
Вафля

**Вафля** ці **вахля**&nbsp;— дэсэрт, гатунак храбусткога сухога печыва, гатаваны з вадкага цеста, часьцяком&nbsp;— з адбіткам на паверхні. Шматочкі вафляў прамазваюцца разнастайнымі надзяваньнямі, вафлі ўваходзяць у склад цукерак ды шакалядных батончыкаў, зь іх робяць ражкі для марозіва.

## Брусэльскія вафлі

Цеста для яго робіцца з узьбітымі бялкамі, для рошчыны выкарыстоўваюцца звычайныя дрожджы ці падмоладзь (піўныя дрожджы). Традыцыйна брусэльскія вафлі прастакутнай формы, ядуцца з цукроваю пудрай. Першыя згадкі пра тлустыя вафлі на яечных бялках адносяцца да XVIII стагодзьдзя, а пра аўтарства самабытнае назвы спрэчаліся два цукернікі сярэдзіны XIX ст.&nbsp;— Максімільян Кансэль і Флёр’ян Дахер.

## Льескія вафлі

Шчыльнейшы й болей жуйкі за брусэльскі, першапачаткова паходзіў з Валёніі, зваўся «паляўніцкаю вафляй» ды быў пераробкай рэцэпту францускай брыёшы. Гатуецца са шматочкамі так званага «зямчужнага цукру», які не растае пры выпечцы.

Катэгорыя:Дэсэрты
Катэгорыя:Бэльгійская кухня
Катэгорыя:Вафлі
Дзьве душы

«**Дзьве душы́**» — аповесьць Максіма Гарэцкага. Твор апавядае пра лёс памешчыка Ігната Абдзіраловіча.  

## Сюжэт
У 1890 годзе пан Абдзіраловіч вяртаецца з балю, каб пабачыць свайго сына Ігналіка. У лесе разбойнікі нападаюць на памешчыка й забіваюць яго жонку. Узятая ў двор памешчыка да яго сына Маланьня мяняе панскае дзіця сваім. Спадчыньнік заможных Абдзіраловічаў, пасьля «апрашчонік і народалюбец», студэнт, якога выкінулі з унівэрсытэта за вольныя думкі, пасьля прапаршчык царскага войска. Падчас Першай сусьветнай вайны Ігнат даслужыўся да камандзіра роты, але потым яго з фронту адправілі лячыцца ў Маскву. Там ён зноў сустрэў сваю кармілку, а таксама Васіля, які зьяўляецца сапраўдным панскім сынам, жыве ў Маскве, працуе на фабрыцы. Калі кармілка адкрыла яму даўнюю таямніцу, яго апошняя ўпэўненасьць перавярнулася з ног на галаву.

## Уплыў на культуру
Твор зрабіў вялікі ўплыў на беларускую філязофію. У прыватнасьці Ігнат Канчэўскі падпісаў праграмнае эсэ беларускай філязофіі «Адвечным шляхам» прозьвішчам галоўнага гэроя аповесьці – Ігнат Абдзіраловіч.

## Аудыёкніга
У аўдыёкнігу, апроч аповесьці «Дзьве душы», увайшлі апавяданьні «Літоўскі хутарок», «Рускі» і «Роднае карэньне». Прачытаў усе гэтыя творы заслужаны дзеяч мастацтваў, тэатральны рэжысэр Валеры Мазынскі. Кніга мае багатае гукавое і музычнае (Сяргей Рахманінаў, Ёзэф Гайдн ды інш.) афармленьне.
* 
* 

## Тэатар
У красавіку 2016 году ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы адбылася прэмʼера спэктакля «Дзьве душы» паводле аповесьці Максіма Гарэцкага ў пастаноўцы Мікалая Пінігіна, аўтарамі інсцэнаваньня аповесьці зьяўляюцца Максім Клімковіч і Ўладзіслаў Ахроменка. 

Купалаўскі тэатар упершыню зьвярнуўся да творчасьці Максіма Гарэцкага – «Дзьве душы» ў пастаноўцы Мікалая Пінігіна. Пра тое, як ствараўся спэктакль «Дзьве душы» ў пастаноўцы Мікалая Пінігіна, Міхась Скобла пагутарыў з Уладзіславам Ахроменкам і Максімам Клімковічам – аўтарамі сцэнічнай вэрсіі знакамітай аповесьці.

## Бібліяграфія

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 

* 
* 
* 
### Рэцэнзіі, крытыка
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Пераклады на ангельскую мову
* 
### Пераклады на нямецкую мову
* 
** 
** 
** 
** 

## Крыніцы

## Літаратура
* *Базык, Наталія.* Матыў канфліктнай свядомасці ў аповесці Максіма Гарэцкага «Дзве душы» // Białorutenistyka Białostocka. — 2014 — Tom 6. — S. 343—350.
* 
* 

Катэгорыя:Творы Максіма Гарэцкага
Катэгорыя:Беларускамоўныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Беларуская літаратура XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Творы беларускай літаратуры
Катэгорыя:Аповесьці на беларускай мове
Катэгорыя:Аповесьці Максіма Гарэцкага
Катэгорыя:Кнігі 1919 году
Брыёш

**Брыёш** ()&nbsp;— гатунак букаты (булкі), салодкі і пухкі здобны хлеб, чый рэцэпт ад звычайнага хлеба адрозьніваецца колькасьцю яек, масла, малака ці часам дадаткам сьмятанкі або гарэлкі. Першаўзорны рэцэпт, у якім цеста, заквашанае на піўных дражджах, на содні ставілася ў холад, паўстаў у Нармандыі і Вандэі ў XVI стагодзьдзі, а цяпер брыёш зьяўляецца агульнавядомаю страваю, есца як па-простаму, напрыклад на сьняданак, так і на дэсэрт, у такім выпадку ў склад брыёшы могуць дадавацца разынкі ці камячкі шакаляду. Цеста на брыёш выкарыстоўваецца і для іншых страў францускае кухні: ў яе загортваюць некаторыя адмены паштэтаў, фуа-гра, смажаніны і каўбас.

## Паходжаньне слова
Цяпер прызнаецца, што слова «brioche» паходзіць ад нарманскага павятовага найменьня адмысловае качалкі для хлеба, «brie» ці «broye».

## Дадатковыя зьвесткі
Жан-Жак Русо ў сваіх споведзях распавядае пра нейкую «вялікую княгіню», што сялянам, якія ня мелі хлеба, раіла есьці брыёшы. Гэтае выслоўе, якое найчасьцей перакладаюць як «Калі ў іх няма хлеба, няхай ядуць цестачка» памоўка памылкова ўкладае ў вусны каралевы Марыі-Антуанэты.

Катэгорыя:Дэсэрты
Катэгорыя:Хлебабулачныя вырабы
Пернікавы чалавечак

**Пернікавы чалавечак** () — пернік ці печыва падобны на стылізаванага чалавечка, як і пернікавая хацінка зьяўляецца ў ЗША і Эўропе сымбалем Калядных сьвят.

## У культуры
* У ЗША вядомая казка пра пернікавага чалавечка, па сюжэце тоесамая што й казка пра калабка (па сьпісе Арнэ-Томпсана мае №&nbsp;2025).
* Пернікавы Чалавечак таксама ёсьць героям сэрыі фільмаў пра Шрэка.

## Галерэя

CrispyGingerbreadCookies.jpg
Lebkuchenmännchen.jpg



Катэгорыя:Брытанская культура