Палацава-паркавы комплекс Радзівілаў (Зьдзецел)

**Палацава-паркавы комплекс Радзівілаў** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XVIII стагодзьдзя ў Зьдзецеле. Знаходзіцца на заходняй ускраіне места, на левым беразе ракі Зьдзецелкі. Твор архітэктуры барока, часткова зруйнаваны расейскімі ўладамі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс складаўся з мураванага палаца (захаваўся), пэйзажнага парку з круглым вадаёмам і творамі архітэктуры малых формаў (масткі, павільёны), які з усходу паўкальцом агінаў палац. Гаспадарчыя пабудовы разьмяшчаліся пры ўезьдзе ў сядзібу з поўдня.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваны палац у Зьдзецеле збудавалі ў 1751 годзе на сродкі Мікалая Фаўстына Радзівіла. У канцы XVIII ст. комплекс перайшоў у валоданьне Солтанаў, якія заклалі тут пэйзажны парк.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1836 годзе ўлады Расейскай імпэрыі сэквэстравалі сядзібу ў Солтанаў, а ў другой палове XIX ст. часткова зруйнавалі палац дзеля разьмяшчэньня ў ім кашараў кавалерыйскіх часьцінаў. 

У пачатку XX ст. у будынку палаца месьцілася школа.

### Найноўшы час
За савецкім часам у палацы разьмяшчаўся раённы шпіталь.

## Архітэктура
Палац — помнік архітэктуры барока. Ад пачатку гэта быў накрыты высокім вальмавым дахам 2-павярховы прастакутны ў пляне аб’ём з двума кутнімі вежападобнымі алькежамі на высокім цокальным паверсе, накрытымі ўвагнутымі шатрамі з заломамі (не захаваліся). Цэнтар кампазыцыі падкрэсьліваецца на фасадах рызалітамі: на дваровым глыбокім 4-восевым, на галоўным роўным 3-восевым, завершаным крывалінейным франтонам. У тымпане франтона месьціцца гербавы картуш князёў Радзівілаў. Рызаліт падзяляецца чатырма пілястрамі, паміж якімі на другім паверсе разьмяшчаюцца аркавыя нішы з ракавінамі ў завяршэньні. Пэрымэтрам будынка праходзяць прафіляваныя міжпаверхавы і завяршальны карнізы. Фасады рытмічна падзяляюцца роўнымі канелаванымі пілястрамі. Прастакутныя аконныя праёмы дэкаруюцца паўцыркульнымі аркамі, сандрыкамі хвалістых і ламаных абрысаў. У дэкаратыўным аздабленьні фасадаў выкарыстоўваецца лепка ў стылі ракако: расьлінны арнамэнт, гірлянды, мэдальёны. Вуглы будынка ўмацоўваюцца контрфорсамі.

Плян анфілядны з параднай заляй у цэнтры.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Ździecieł, Radzivił. Зьдзецел, Радзівіл (1846).jpg|1846 г.
Ździecieł, Radzivił. Зьдзецел, Радзівіл (XIX).jpg|каля 1846 г.
Ździecieł, Ździeciełka, Radzivił. Зьдзецел, Зьдзецелка, Радзівіл (N. Orda, 1861-77).jpg|Н. Орда, 1861—1877 гг.
Ździecieł, Ździeciełka, Radzivił. Зьдзецел, Зьдзецелка, Радзівіл (J. Sasinski, 1871).jpg|1871 г.


### Гістарычныя здымкі

Ździecieł, Ździeciełka, Radzivił. Зьдзецел, Зьдзецелка, Радзівіл (1928).jpg|да 1939 г.
Ździecieł, Radzivił. Зьдзецел, Радзівіл (1919-39).jpg|да 1939 г.
Ździecieł, Radzivił. Зьдзецел, Радзівіл (1921-39).jpg|да 1939 г.
Ździecieł, Radzivił. Зьдзецел, Радзівіл (1921-39) (2).jpg|да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Дзятлава, палац Радзівілаў, foto 7 by futureal.jpg|Агульны выгляд
Дзятлава, палац Радзівілаў, foto 1 by futureal.jpg|Галоўны фасад
Будынак былога палацу 02.JPG|Бакавы фасад
Дзятлава, палац Радзівілаў, аздоба франтону.jpg|Фрагмэнт з гербам


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Зьдзецел