116-я штурмавая авіябаза

**116-я гвардзейская «Радамская» Чырванасьцяжная штурмавая авіяцыйная база** (116 гшаб) — база Заходняга апэратыўна-тактычнага камандаваньня Вайскова-паветраных сілаў і войскаў супрацьпаветранай абароны Беларусі, якая да жніўня 2010 году называлася 206-й авіябазай.

Месьціцца на аэрадроме Ліда (Гарадзенская вобласьць), які заснаваны ў 1913 годзе і зьяўляецца найстарэйшым у Беларусі. На авіябазе рыхтуюць лётчыкаў зь ліку курсантаў авіяцыйнага факультэту Вайсковай акадэміі Рэспублікі Беларусь і Беларускай дзяржаўнай акадэміі авіяцыі.

## Склад
На 2016 год 116-я штурмавая авіябаза месьцілася на аэрадроме Ліда, дзе знаходзілася 38 самалётаў: 17 штурмавікоў Су-25, 7 навучальна-баявых штурмавікоў Су-25УБ, 4 навучальна-баявыя Як-130 і 10 навучальна-баявых Л-39. Яшчэ каля 20 штурмавікоў Су-25 знаходзіліся на захоўваньні.

## Мінуўшчына
У красавіку 1912 году ў Ліду (Віленская губэрня, Расейская імпэрыя) прыехаў вайсковы інжынэр штабс-капітан Барэйка, якога даслалі для выбару месца пад аэрадром. 2 траўня 1912 г. Барэйка склаў справаздачу пра вынік паездкі. 3 траўня камісія Віленскай вайсковай акругі праверыла пляцоўку і 5 траўня накіравала ў Галоўную інжынэрную ўправу акт з вызначэньнем канчатковага месца пад аэрадром. 29 траўня 1912 г. Галоўная інжынэрная ўправа даслала тэлеграму начальніку інжынэраў Віленскай вайсковай акругі са згодай на ўсталяваньне аэрадрома.  г. расейскі імпэратар Мікалай II зацьвердзіў штат першага авіяцыйнага атрада ў Лідзе пры 9-й паветраплавальнай роце. У 1913 годзе пачаліся першыя палёты. У 1914 годзе авіяканструктар Ігар Сікорскі ладзіў з аэрадрому палёты самалёта «Ільля Мурамец».

За часам міжваеннай Польскай Рэспублікі на Лідзкім аэрадроме месьціліся часткі Польскага войска. Сюды прыбыў камандзір Ежы Касоўскі, які ажыцьцявіў палёт з Варшавы ў Токіё (Японія). Спачатку на Лідзкім аэрадроме разьмясьцілі 11-ы полк зьнішчальнікаў Польскага войска, а пасьля 5-ы бамбавальны полк. У верасьні 1939 году польскія пілёты зь Лідзкага аэрадрому бралі ўдзел у паветраных баях супраць Паветраных сілаў Нямеччыны ў ходзе Польскай кампаніі 1939 году. Пасьля пачатку паходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Ўкраіну 1939 году польскія пілёты вылецелі ў Латвію, пакінуўшы 23 самалёты. Са жніўня 1940 г. да пачатку Нямецка-савецкай вайны 22 чэрвеня 1941 году на аэрадроме знаходзілася  СССР і 122-і зьнішчальны полк. Пасьля ўдзелу ў Савецка-фінскай вайне ў Лідзкім гарнізоне таксама разьмясьцілі 56-ю стралковую дывізію (Апочка, Пскоўская вобласьць). За 3 дні баёў Нямецка-савецкай вайны нямецкія войскі разьбілі 56-ю стралковую дывізію, пасьля чаго яе расфармавалі. У 1944 годзе на Лідзкім аэрадроме разьмясьцілі францускі зьнішчальны авіяполк «Нармандыя-Нёман», а пазьней — штурмавы полк.

Зь верасьня 1952 году ў Ліду (Гарадзенская вобласьць, Беларуская ССР) з Дубна (Мастоўскі раён, Гарадзенская вобласьць) перамясьцілі , якая з 1 красавіка 1956 году стала бамбавальнай. Тая авіядывізія налічвала 89 франтавыя бамбавальнікі «Су-24», кожны зь якіх мог несьці да 8 тонаў ядзерных боепрыпасаў. 1-я авіядывізія мела 3 палкі, якія месьціліся ў Лідзе, Паставах (Віцебская вобласьць) і Росі (Ваўкавыскі раён). Для яе прыкрыцьця зэнітнымі комплексамі ў Лідзе разьмясьцілі брыгаду супрацьпаветранай абароны.

20 верасьня 1991 г. Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь зацьвердзіў Пастанову № 1097-ХІІ «Аб парадку разьмяшчэньня воінскіх фармаваньняў на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь», паводле якога ўсталяваў, што «перадысьлякацыя ў межах Рэспублікі Беларусь, увод і вывад з тэрыторыі Рэспублікі Беларусь частак і
злучэньняў Узброеных сілаў Саюза ССР, пагранічных, чыгуначных і будаўнічых войскаў, іншых воінскіх фармаванняў, разьмешчаных на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, а таксама парадак ўводу і вываду ўзбраеньня, вайсковай тэхнікі, вываз матэрыяльна-тэхнічных сродкаў і іншай вайсковай маёмасьці, якая ім належыць, ажыцьцяўляюцца ў парадку, які вызначаецца Саветам міністраў Рэспублікі Беларусь». У выніку аэрадром Ліда перайшоў ва ўласнасьць Рэспублікі Беларусь. 11 студзеня 1992 г. Вярхоўны Савет Беларусі зацьвердзіў Пастанову № 1403-XII «Аб Узброеных сілах, якія дысьлякуюцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь», паводле якой загадаў «Падначаліць усе фармаваньні Ўзброеных сілаў на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь Савету міністраў Рэспублікі Беларусь». У выніку 497-ы бамбавальны авіяполк з 29-цю бамбавальнікамі Су-24, разьмешчаны на аэрадроме Ліда, перайшоў у падпарадкаваньне ўраду Беларусі.

18 сакавіка 1992 г. Вярхоўны Савет Беларусі ўхваліў Пастанову № 1530-ХІІ «Аб Узброеных сілах Рэспублікі Беларусь», паводле якой вырашыў: «Даручыць Савету міністраў Рэспублікі Беларусь з 20 сакавіка 1992 году прыступіць да ўтварэньня Ўзброеных сілаў Рэспублікі Беларусь», у склад якіх такім чынам увайшоў аэрадром Ліда. 6 траўня 1992 г. Савет міністраў Беларусі зацьвердзіў Пастанову № 262 «Аб перападпарадкаваньні фармаваньняў Узброеных сілаў, якія дысьлякуюцца на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, Міністэрству абароны», якому стаў належаць і аэрадром Ліда. 15 чэрвеня 1992 году ў складзе Ўзброеных сілаў Беларусі стварылі Камандаваньне Вайскова-паветранымі сіламі Беларусі, пад кіраўніцтва якога патрапіў у тым ліку аэрадром Ліда.

У 1993 г. 497-ы бамбавальны авіяполк расфармавалі. 1-ю гвардзейскую бамбавальную авіядывізію вывелі ў Расею (Краснадар) і перадалі ў склад Узброеных сілаў Расейскай Фэдэрацыі. Адначасна аэрадром Ліда  пераўтварылі ў 206-ю авіябазу ў сувязі зь перафармаваньнем 206-га асобнага штурмавога авіяпалка, які перабазавалі з аэрадрома Пружаны (Берасьцейская вобласьць) з 29-цю штурмавікамі Су-25 і 7-ю навучальна-баявымі самалётамі Л-39. На пачатак 1996 г. на ёй знаходзілася 99 штурмавікоў Су-25 і навучальна-баявых самалётаў Л-39. Цягам 1996 году ў Пэру прадалі 10 штурмавікоў Су-25 і 8 навучальна-баявых самалётаў Су-25УБ. 8 лістапада 2001 г. А.Лукашэнка падпісаў Указ аб стварэньні Вайскова-паветраных сілаў і войскаў супрацьпаветранай абароны Беларусі (ВПС і ВСПА Беларусі), якім стала падпарадкоўвацца 206-я авіябаза ў Лідзе. У сьнежні 2001 году ў складзе ВПС і ВСПА Беларусі стварылі Заходняе апэратыўна-тактычнае камандаваньне са штабам у Баранавічах (Берасьцейская вобласьць), у склад якога ўвайшла 206-я авіябаза. У 2005 годзе ва Ўкраіне закупілі 10 навучальных самалётаў Л-39.

25 жніўня 2010 году назву зьмянілі на 116-я штурмавая авіябаза ў сувязі зь пераводам на яе асабовага складу расфармаванай 116-й бамбавальна-выведвальнай авіябазы (аэрадром Рось, Ваўкавыскі раён) з больш як 20 мадэрнізаванымі бамбавальнікамі Су-24М і 12 самалётамі-выведнікамі Су-24МР. Адначасна навучальна-трэніровачную эскадрыльлю пераўтварылі ў 206-ы цэнтар падрыхтоўкі лётнага складу, які 1 лістапада 2014 году ўлучылі назад у склад авіябазы. У лютым 2012 году ўсе 34 самалёты Су-24М/МР зьнялі з узбраеньня, частку якіх прадалі ў Судан. 27 красавіка 2015 г. на ўзбраеньне паступілі 4 навучальна-баявыя самалёты Як-130 вытворчасьці расейскага ААТ «НВК "Іркут"» для будучай замены з 2020 году чэскіх самалётаў Л-39.

### Здарэньні
* 12 чэрвеня 2012 году ў раёне авіяпалігона за 2 км ад вёскі Навіны (Наваградзкі раён) адбылося крушэньне самалёта Су-25 116-й авіябазы, у выніку якога загінуў вайсковы лётчык 1-й клясы падпалкоўнік Мікалай Грыднёў.
* 30 верасьня 2014 г. пад вёскай Красноўцы (Лідзкі раён) разьбіўся самалёт Су-25. Лётчык застаўся жывы, бо пасьпеў катапультавацца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Авіябазы Беларусі
Катэгорыя:Ліда
Катэгорыя:Аэрадромы Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1913 годзе