Сангушкі

**Сангушкі** — княскі род гербу Пагоня Літоўская, выхадцы зь якога займалі высокія дзяржаўныя пасады ў Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай. 

Валодалі Ратнам, Ковелем, Заславам, Любамлем (на Валыні), ваколіцамі Пінску і Кобрынем (на Палесьсі), Смалянамі і Абольцамі (у Аршанскім павеце), Ракавам (у Менскім павеце), Горвальлю (у Рэчыцкім павеце).

Лічыліся сваякамі каралеўскай і вялікакняскай дынастыі Ягайлавічаў. У XV—XVI стагодзьдзях, як і іншыя нашчадкі Гедзіміна і Альгерда, страцілі правы ўдзельных князёў, аднак здолелі захаваць значныя маёнткі на правах уплывовых магнатаў. Сьпярша вызнавалі праваслаўе, з XVI ст. перайшлі ў каталіцтва.

## Прозьвішча

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Сангаў паходзіць ад германскага sangwa, гоцкага saggws 'сьпеў' (упаміналіся старажытныя германскія імёны Sanchard, Sancho, Sancke).

## Паходжаньне

Даведзеным ёсьць паходжаньне роду ад Фёдара (Федзькі) Альгердавіча (каля 1335—1404), удзельнага князя ў Ратне, Ковелі, Любамлі, у Пінскіх балотах і ў Кобрыні. Ад імя ягонага сына Сангушкі Федзькавіча (пам. 1443) пайшло родавае прозьвішча (паводле меркаваньня Юзэфа Вольфа, Сангушка — памяншальная форма ад Сямён, таксама існуюць вэрсіі пра скарачэньне ад імя Аляксандар або Васіль).

У XV ст. род Сангушкаў падзяліўся на асобныя лініі, якія адпаведна мелі маёнткі ў розных месцах дзяржавы. Старэйшая лінія, *Сангушка-Кашырскія*, згасла ў 1653 годзе. Малодшая лінія, *Сангушка-Ковельскія*, прыняла прозьвішча *Сангушка-Любартовіч* згодна зь легендай пра паходжаньне ад малодшага брату Альгерда Любарта.

Князь Павал Караль Сангушка-Любартовіч (1682—1750), маршалак вялікі літоўскі, значна павялічыў уладаньні роду ў выніку шлюбу з Марыянай Любамірскай, князёўнай Астроскай. Ягоная рэзыдэнцыя ў Славуце (Украіна) была аздобленая вядомай калекцыяй пэрсыдзкіх дываноў, вядомых як Сангушкаўскія дываны.

З далучэньнем Галіцыі да СССР Сангушкі згубілі свае маёнткі і палац у Львове і эмігравалі ў Бразылію.

На канец XX ст. род прадстаўляе адзін чалавек, князь Павал Францішак Раман (нар. 1973), які жыве ў Сан-Паўла.

## Найбольш вядомыя з роду
* Раман Сангушка (1537—1571) — гетман польны літоўскі, першы ваявода брацлаўскі
* Павал Караль Сангушка (1680—1750) — стольнік і маршалак вялікі літоўскі
* Геранім Януш Сангушка (1743—1812) — генэрал, апошні ваявода аалынскі
* Яўстах Эразм Сангушка (1768—1844) — ўдзельнік паўстаньня Т. Касьцюшкі і вайны Напалеона супраць Расеі
* Раман Станіслаў Сангушка (1800—1881) — удзельнік нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864), высланы расейскімі ўладамі ў Сыбір.

## Генэалёгія
### Агульная
Сангушка Федзькавіч, ж. — Ганна.
# Васіль Сангушкавіч
# Іван Сангушкавіч
# Аляксандар Сангушкавіч
## Міхал Сангушка
### Андрэй Сангушка-Кашырскі
#### Аляксандар
##### Леў
###### Рыгор
####### Адам Аляксандар
####### Ганна
#### Ганна
### Анастасія
### Невідана
## Андрэй Сангушка
### Раман
### Фёдар
#### Зьміцер
#### Раман
##### Раман
##### Аляксандра
##### Фядора
#### Яраслаў
#### Фядора
### Соф’я
### Марыя
### ? дачка
### Фядора
### Васіліса
### Алена
### Ганна
# Міхал Сангушкавіч
## Януш Сангушка
## Васіль
### Рыгор
#### Андрэй
##### Сымон Самуэль
###### Казімер
###### Геранім, біскуп смаленскі
###### Ян Уладзіслаў
####### Геранім Сангушка, ж. — Канстанцыя з Сапегаў; ад іх ідзе існая ў наш час галіна роду (гл. ніжэй)
###### Кацярына
###### Крыстына
###### Эўфрасіньня
##### Алена
#### Фядора
### Ганна
### Марына
### Магдалена

### Існай галіны
Геранім Сангушка, ж. — Канстанцыя з Сапегаў
# Казімер Юзэф Антоні, ж. — Браніслава зь Пянёнзкаў
# Павал Караль (1680—1750)
## Януш Аляксандар (1712—1775)
## Юзэф Паўлін (1740—1781)
### Раман, памер маладым
## Геранім Януш (1743—1812)
### Яўстах Эразм (1768—1844)
#### Дарота (1799—1829), м. — Караль Сангушка-Любартовіч
#### Раман Станіслаў (1800—1881)
##### Марыя Клемэнтына (1830—1903)
#### Уладзіслаў Геранім (1803—1870)
##### Ядвіга Клемэнтына (1830—1918)
##### Раман Даміян (1832—1917)
##### Павал Раман (1834—1876)
###### Тэрэза Альжбета (1864—1954)
##### Алена (1836—1890)
##### Яўстах Станіслаў (1842—1903)
###### Раман Уладыслаў Антоні (1901—1984)
####### Пётр Антоні Самуэль (1937—1989), ж. — Клёд дэ Руа
######## Павал Францішак Раман (нар. 1973)
### Марыя Мар’яна (1770—1827)
### Тэкля (1786—1827)
## Януш Уладзіслаў (? — 1806)
### Караль (1779—1840), ж. — Дарота Сангушка.
### Канстантын (1778—1808)
#### Мечыслаў (1807—1813)
#### Клемэнтына (нарадзілася й памерла ў 1808)
### Клемэнтына
## Ганна (1739—1766)
## Крыстына (1741—1778)
## Кунэгунда
# Ганна Кацярына
# Крыстына

## Галерэя

Файл:Źmicier Sanguška. Зьміцер Сангушка (XIX).jpg|Зьміцер Сангушка
Файл:Raman Sanguška. Раман Сангушка (K. Aleksandrovič, XVIII).jpg|Раман Сангушка
Файл:Pavał Karal Sanguška. Павал Караль Сангушка (1746).jpg|Павал Караль Сангушка
Файл:Januš Alaksandar Sanguška. Януш Аляксандар Сангушка (XVIII).jpg|Януш Аляксандар Сангушка
Файл:Juzef Sanguška. Юзэф Сангушка.jpg|Юзэф Сангушка
Файл:Hieranim Januš Sanguška. Геранім Януш Сангушка (XVIII).jpg|Геранім Януш Сангушка
Файл:Jaŭstach Erazm Sanguška. Яўстах Эразм Сангушка (1800-16).jpg|Яўстах Эразм Сангушка
Файл:Януш Модест Санґушко.jpg|Януш Мадэст Сангушка


Файл:Hanna Sanguška (Radzivił). Ганна Сангушка (Радзівіл) (1733-37).jpg|Ганна Сангушка (з Радзівілаў)
Файл:Hanna Kaciaryna Radzivił (Sanguška). Ганна Кацярына Радзівіл (Сангушка) (S. Cybulski, 1759).jpg|Ганна Кацярына Радзівіл (з Сангушкаў)
Файл:Barbara Sanguška (Dunina). Барбара Сангушка (Дуніна) (XVIII).jpg|Барбара Сангушка (з Дунінаў)
Файл:Kanstancyja Sanguška (Denhaf). Канстанцыя Сангушка (Дэнгаф).jpg|Канстанцыя Сангушка (з Дэнгафаў)
Файл:Izabeła Sanguška (Lubamirskaja). Ізабэла Сангушка (Любамірская).jpg|Ізабэла Сангушка (зь Любамірскіх)
Файл:Krystyna Bialinskaja (Sanguška). Крыстына Бялінская (Сангушка) (XVIII).jpg|Крыстына Бялінская (з Сангушкаў)
Cecylia z Potockich Sanguszkowa.jpg|Цэцылія Сангушка (з Патоцкіх)
Файл:Клементина Санґушківна.jpg|Клемэнтына Сангушка


Іканаграфія роду Сангушкаў у наш час захоўваецца ў зборах Беларусі, Польшчы, Расеі, Украіны.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Агульная генэалёгія Сангушкаў

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Альгердавічы
Катэгорыя:Гедзімінавічы
Катэгорыя:Украінскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды