open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Саграда Фамілья

**Базыліка і царква выкупленьня Сьвятой Сям’і** (, ), больш вядомая як **Саграда Фамілья** () — рыма-каталіцкі храм у Барсэлёне (Каталёнія, Гішпанія), запачаткаваны каталянскім архітэктарам Антоні Гаўдзі (1852—1926) у 1883 року. Гаўдзі займаўся гэтай справай да канца свайго жыцьця, здолеўшы скончыць толькі чвэрць усяго праекту. Ягоная частка будынку занесеная ў Сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

Будаўніцтва працягнулася пасьля ягонай сьмерці дзякуючы прыватным ахвяраваньням і ня скончанае дагэтуль. Прагназуецца, што храм будзе завершаны да 2026 року — да стагодзьдзя сьмерці Гаўдзі.

## Мінуўшчына
Узьвядзеньня храму ў Барсэлёне пажадаў кнігар Хасэп Марыя Бакабэльля, які, пабываўшы ў Ватыкане, натхніўся базылікай Санта Каса ў Лярэта. Будаўніцтва пачалося 19 сакавіка 1882 року пад кіраўніцтвам архітэктара Франсыска дэ Паўля дэль Вільляра, аднак праз год ён адмовіўся ад працы. Ягоную справу пераняў Гаўдзі, які кардынальна зьмяніў праект з ранейшага гатычнага. Да свайго скону ён пасьпеў скончыць каля 25% усяго праекту, аднак пасьля яго праца працягвалася да выбуху Грамадзянскай вайны 1936 року.

У вайну частка базылікі была разбураная каталянскімі анархістамі. Праца працягнулася з 1940 року, сучасны дызайн створаны на адноўленых плянах, якія ў вайну таксама згінулі.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Небасягі Барсэлёны
Катэгорыя:Збудаваньні Антоніё Гаўдзі
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Каталёніі
Катэгорыя:Эшампле
Катэгорыя:Гіпэрбалёідныя збудаваньні
Катэгорыя:Мадэрнісцкія збудаваньні Барсэлёны
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы мадэрну
Катэгорыя:Збудаваньні мадэрну Гішпаніі
Катэгорыя:Будаваныя збудаваньні Гішпаніі
Катэгорыя:Базылікі Барсэлёны
Катэгорыя:Матэматыка і мастацтва
Петухоўка

Назву **Петухоўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Петухоўка — пасёлак у Веткаўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Петухоўка — вёска ў Антонаўскім сельсавеце Чавускага раёну
** Петухоўка — вёска ў Асінаўскім сельсавеце Чавускага раёну

* Менская вобласьць:
** Петухоўка — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

## Глядзіце таксама
* Петухі
* Петухова
* Петухоўшчына
Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры ААН

**Пастаянныя прадстаўнікі БССР і Рэспублікі Беларусь пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў**

Беларусь зьяўляецца заснавальнікам Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў, і беларуская дэлегацыя ў ліку іншых дэлегацыяў, якія прадстаўляюць першапачатковых членаў Арганізацыі, падпісала ў кастрычніку 1945 году ў Сан-Францыска Статут ААН. Прыняцьце Беларусі, якая не зьяўлялася на той момант незалежнай дзяржавай, у глябальную арганізацыю, што стваралася, стала прызнаньнем міжнароднай супольнасьцю велізарнай ролі, якую адыграў беларускі народ у справе перамогі над фашызмам.

## Пастаянныя прадстаўнікі пры Арганізацыі Аб'яднаных Нацыяў
# Феадосі Гразноў (1958—1961)
# Павал Астапенка (1961—1964)
# Герадот Чарнушчанка (1964—1967)
# Віталь Сьмірноў (1967—1974)
# Герадот Чарнушчанка (1974—1977)
# Леанід Даўгучыц (1977—1980)
# Анатоль Шэльдаў (1980—1986)
# Леў Максімаў (1986—1990)
# Генадзь Бураўкін (1990—1994)
# Аляксандар Сычоў (1994—2000)
# Сяргей Лінг (2000—2002)
# Андрэй Дапкюнас (2004—2017)
# Валянцін Рыбакоў (з 2017)

## Глядзіце таксама
* Арганізацыя Аб’яднаных Нацыяў
* Пастаянныя прадстаўнікі Ўкраіны пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў

## Крыніцы

Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі ў ААН
Ганарэя

**Ганарэя** ( — семянная вадкасьць + цяку) — запаленьне сьлізьніцы мочаплоцевай сыстэмы ў выніку заражэньня бактэрыямі віду ганакок.

Найчасьцей перадаецца плоцевым шляхам (вэнэрычныя хваробы), зрэдку побытавым. Інкубацыйны пэрыяд ад часу заражэньня складае ад 1 да 21 дня, найчасьцей 3—5 дзён. Пасьля перанясеньня імунітэт да хваробы не выпрацоўваецца. Віды: сьвежая (вострая, падвострая, тарпідная) і хранічная (звыш 2 месяцаў). У мужчынаў пераважае вострая. У жанчынаў схаваная (тарпідная) зь пераходам у хранічную. Іншыя назвы: пералой (народная назва), ганакокавая інфэкцыя і трыпэр.

## Праявы

Запаленьне ўзьнікае ў месцах пранікненьня ў эпітэліяльныя абалонкі ганакока. Суправаджаецца ацёкам, прылівам крыві, болем, выдзяленьнем гнойнай і серознай вадкасьці. На месцы эрозіяў утвараюцца злучальная тканка, спайкі, рубцовыя звужэньні пратокаў і прасьветаў мочаплоцевых органаў, што абумоўлівае іх непраходнасьць, парушэньне мочавыдзяленьня, узьнікненьне пазаматачнай цяжарнасьці ў жанчынаў, зьмену мэнструацыі і разьвіцьцё бясплодзьдзя. Унутрыбактэрыяльная атрута (эндатаксін), якая вылучаецца пры разбурэньні ганакокаў, пашкоджвае суставы, нэрвовую сыстэму, кляпаны і абалонкі сэрца.

## Беларусь

За 2010 год у Беларусі выявілі звыш 3600 новых выпадкаў пералою, зь іх звыш 2650 (73%) сярод мужчынаў (60 выпадкаў на 100 000 мужчынаў).

## Крыніцы

Катэгорыя:Інфэкцыйныя захворваньні
Катэгорыя:Канцэрагенэз
Катэгорыя:Дэрматалёгія
Бітва пад Палянамі

**Бі́тва пад Паля́намі** адбылася 26 красавіка (7 траўня) 1794 году падчас паўстаньня Тадэвуша Касцюшкі.

## Сілы бакоў
Пасьля бою пад Няменчынам расейскія аддзелы пад камандаваньнем палкоўніка Кірэева (150 данскіх казакоў) і падпалкоўніка Левіца (чатыры роты Нарвенскага і дзьве роты Пскоўскага палкоў колькасьцю 1170 чалавек), якія былі рэшткамі расейскага гарнізону Вільні, адступілі на Міхалішкі. У мястэчку яны злучыліся зь пяхотным палком М. І. Дзеева і батальёнам Эстляндзкага егерскага корпуса на чале з падпалкоўнікам Шылінга, які прыбыў з Паставаў. Палкоўнік Міхал Дзееў прыняў на сябе камандаваньне аб’яднаным войскам (каля 3300 чал.) і рушыў у бок Ашмянаў.

Віленскі камэндант палкоўнік Якуб Ясінскі, жадаючы ліквідаваць пагрозу Вільні з боку расейскага войска, 5 траўня рушыў зь Вільні двума шчыльнымі калонамі супраць палкоўніка М. Дзеева. Войска канфэдэратаў складалася з 1-га, 3-га, 4-га і 7-га пяхотных палкоў , 1-й і 3-й конных брыгад, 1-га палка стражы татарскай Кіркора пад камандаваньнем падпалкоўніка Бараноўскага. Да войска далучылася 5 тысяч мясцовых шляхціцаў і касінераў.

## Ход бітвы
26 красавіка (7 траўня) 1794 году ў 11 гадзін раніцы адбылася зацятая бітва пад Палянамі (7 км на поўнач ад Ашмян). Паўстанцы падзяліліся на шэсць калон і рушылі ў атаку. Пры набліжэнні на гарматны стрэл, паўстанцы перашыхтаваліся ў два шэрагі і пачалі артыллерыйскі абстрэл. Палкоўнік М.І. Дзееў здолеў адбіць атакі і рушыў  у штыкавую контратаку (5 рот Тамбоўскага палка, Эстляндскі батальён, 3 роты Нарвенскага палка і 2 роты Пскоўскага палка). Расейскія войскі наступалі больш дзесяці вёрст, аднак не здолелі зламіць баявы строй канфедэратаў. Са змярканнем палкоўнік Якуб Ясінскі вырушыў у бок Вільні. Палкоўнік М. Дзееў быў не ў  стане арганізаваць пераслед паўстанцаў.

## Вынікі
У паўстанцаў палкоўнік М.Дзееў захапіў 3 вялікія і 3 малыя гарматы. Падчас бойкі паўстанцы страцілі каля 500 жаўнераў; 34 канфедэрата былі захоплены ў палон, у тым ліку адзін афіцэр. Расейскія страты склалі 173 жаўнеры і адзін праваслаўны святар.

2 (15) траўня 1794 году М. Дзееў адправіў рапарт Л.Бенігсену аб бітве пад Палянамі. Па сведчанню М. Дзеева: *"...вайскоўцы былі так раз’юшаны, што не давалі пардону"* (г. зн. ня бралі ў палон).

## Памяць
У часы міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Палянах быў усталяваны гранітны помнік, які пазней быў знішчаны па загаду мясцовага старшыні калгасу.

## Літаратура
* *Стогн: Паўстанне і вайна 1794 г. ў Літоўскай правінцыі: Дакументы. - Мн.: Пейто. - 2002. - 208 с.*
* *Восстание и война 1794 года в литовской провинции (по документам российских архивов). М.: «Книжный дом «ЧеРо»,2000. - 176 с., ил.*
* *Grabski А. Jan Wimmer i inni, Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. - Warszawa. - 1966.*
* *Kukiel М. Zarys historii wojskowości w Polsce. - London: Puls, 1993. .*
* *Zahorski А. Wypisy źródłowe do historii polskiej sztuki wojennej. Polska sztuka wojenna w okresie powstania kościuszkowskiego. Zeszyt dziesiąty. - Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. - Warszawa. - 1960.*

Катэгорыя:Паўстаньне 1794 году
Дзьмітры Паляшчук

**Дзьмітры Мікалаевіч Паляшчук** ( 21 траўня 1985 году, Менск) — колішні беларускі баскетбаліст. Выступаў за нацыянальную зборную Беларусі. Амплюа — цяжкі форвард.

## Жыцьцяпіс
Першым клюбам у прафэсійнай кар’еры быў сталічны РДВАР, у якім форвард выступаў з 2002-га па 2004-ы. У 2004-м зьехаў у Аўстрыю, дзе далучыўся да "Аркадыі" і гуляў там на працягу шасьці гадоў. Потым форвард гуляў у «Гародня-93», расейскім «Алтайбаскеце» і ўкраінскім «Палітэхніку». Сэзон 2015—2016 гадоў Паляшчук пачынаў у складзе «Цмокі-Менск», аднак пакінуў каманду. Пасьля клюбам форварда зборнай Беларусі было сталічнае БДЭУ. У 2017 годзе падпісаў кантракт зь менскімі «Цмокамі».

Упершыню быў выкліканы ў склад моладзевай зборнай Беларусі ў 17 гадоў, а ў 2005-м годзе дэбютаваў у асноўнай мужчынскай нацыянальнай камандзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт БК «Цмокі-Менск»
* Старонка БК «Цмокі-Менск» на Facebook
* Афіцыйная старонка БК «Цмокі-Менск» Вконтакте
* Афіцыйная старонка БК «Цмокі-Менск» у Instagram
* Афіцыйная старонка БК «Цмокі-Менск» у Twitter

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія баскетбалісты
Уладзіслаў Кнацько-Штэрк

**Уладзіслаў Кнацько-Штэрк** (нарадзіўся 1 ліпеня 1995 году) — колішні беларускі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
Выхаванец футбольнага клюбу «Менску». Потым у 2013 годзе перабраўся ў структуру жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ». У 2016 годзе стаў гульцом менскага «Промня». Дэбютаваў за клюб 20 жніўня 2016 году ў матчы супраць шацілавіцкага «Хіміка». Дэбютным голам за клюб адзначыўся 24 верасьня 2016 году ў матчы супраць «Смалявічаў». Замацаваўся ў асноўнай камандзе клюбу, у лютым 2017 году працягнуўшы кантракт з камандай.

З восені 2017 году пачаў выступаць у «Крумкачах». Дэбютаваў за клюб 14 кастрычніка 2017 году ў матчы супраць «Іслачы». Ня здолеў замацавацца ў асноўнай камандзе клюбу і па заканчэньні сэзону пакінуў каманду. У 2018 годзе прыяднаўся да «Смалявічаў». З 2019 году выступаў за клюб «Маладэчна», дзе замацаваўся ў асноўнай камандзе клюбу, стаўшы найлепшым бамбардзірам клюбу. Сэзон 2020 году гуляў у складзе «Астраўца».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Пастаянныя прадстаўнікі Ўкраіны пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў

**Пастаянныя прадстаўнікі Ўкраіны пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў** забясьпечваюць дыпляматычнае прадстаўніцтва Ўкраіны (раней Украінскай ССР) у Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў у Нью-Ёрку.

## Пастаянныя прадстаўнікі Ўкраіны пры Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў
### УССР
*  (1945—1952)
*  (1952—1954)
*  (1954—1958)
*  (1958—1961)
*  (1961—1964)
*  (1964—1968)
*  (1968—1973)
*  (1973—1979)
*  (1979—1984)
* Генадзь Удавенка (1985—1991)

### Украіна
*  (1992—1993)
*  (1993—1994)
*  (1994)
*  (1994—1997)
*  (1997—2001)
*  (2001—2006)
*  (2006—2007)
*  (2007—2015)
*  (2015-2019)
*  (2019-)

## Глядзіце таксама
* Пастаянныя прадстаўнікі Беларусі пры ААН

## Крыніцы

Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі Ўкраіны пры ААН
Катэгорыя:Украінскія дыпляматы
Дзьмітры Жук

**Дзьмітры Жук** (нарадзіўся 7 ліпеня 1970 году) — прапагандыст рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі, мэдыя-мэнэджар і галоўны рэдактар газэты «Советская Белоруссия», фігурант Чорнага сьпісу ЭЗ.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1970 годзе ў вёсцы Леткаўшчына Менскай вобласьці.

У 1992 г. скончыў філялягічны факультэт БДУ, паводле спэцыяльнасьці — выкладчык беларускай і расейскай моваў і літаратуры. У 1992—1993 гг. працаваў выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры ў школе-гімназіі ў Менску. З 1993 па 1997 гг. працаваў у выдавецка-інфармацыйным цэнтры Нацыянальнага банку Беларусі. У 1997—1999 гг. працаваў у прадстаўніцтве расейскага інфармацыйнага агенцтва «Интерфакс» у Беларусі. У лістападзе 1999 г. прызначаны кіраўніком прэс-службы прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі. З 2003 па 2018 год займаў пасаду дырэктара РУП «Беларускае тэлеграфнае агенцтва». 6 лютага 2018 прызначаны галоўным рэдактарам газэты «Советская Белоруссия».

З 2024 году — сябар Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га скліканьня.

## Узнагароды
Ляўрэат спэцыяльнае прэміі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь. Узнагароджаны мэдалём «За працоўныя заслугі», ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь, нагрудным знакам «Выдатнік друку Беларусі».

## Чорны сьпіс ЭЗ
У 2011 годзе ў сувязі з хваляй рэпрэсіяў супраць актывістаў апазыцыі пасьля прэзыдэнцкіх выбараў у Беларусі ў 2010 годзе Дзьмітры Жук і некалькі іншых уплывовых супрацоўнікаў і кіраўнікоў дзяржаўных СМІ Беларусі былі ўключаныя ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Ім быў забаронены ўезд на тэрыторыю краінаў Эўрапейскага Зьвязу, а іхныя актывы на тэрыторыі ЭЗ падлягалі замарожваньню. Забарона была зьнятая ў 2016 годзе.

Паводле Рады Эўрапейскага Зьвязу, Дзьмітры Жук

20 лістапада 2020 году ўнесены ў санкцыйныя сьпісы Летувы, Латвіі ды Эстоніі. Улетку 2024 году зноў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу ды Швайцарыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жук Дмитрий Александрович

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары газэты «Советская Белоруссия»
Катэгорыя:Беларускія прапагандысты
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га скліканьня
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Ляцкія (неадназначнасьць)

**Ляцкія** — гэта:

* Ляцкія — шляхецкі род у ВКЛ
* Ляцкія — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі

## Глядзіце таксама
* Ляцкі
Каталёнская Рэспубліка (2017)

**Каталёнская Рэспубліка** — непрызнаная дзяржава на паўднёвым захадзе Эўропы, што абвясьціла незалежнасьць ад Гішпаніі 27 кастрычніка 2017 году. Спыніла існаваньне 30 кастрычніка 2017 году, калі Парлямэнт Каталёніі прызнаў свой роспуск паводле рашэньня ўрада Гішпаніі ад 27 кастрычніка і прыпыніў сваю працу да датэрміновых выбараў 21 сьнежня.

## Рэфэрэндум
У Каталёніі 1 кастрычніка 2017 году правялі рэфэрэндум, на якім ставілася пытаньне аб незалежнасьці Каталёніі ад Гішпаніі. Гішпанія не прызнала галасаваньне аб незалежансьці.

## Абвяшчэньне незалежнасьці
27 катрычніка 2017 году сойм Каталёніі абвясьціў аб незалежнасьці. За аддзяленьне ад Гішпаніі прагаласавалі 70 дэпутатаў, 10 выступілі супраць, 2 устрымаліся. Гішпанія не прызнала незалежнасьць і абвясьціла аб роспуску ўраду Каталёніі. Ніводная краіна не прызнала незалежансьць Каталёніі.

## Скасаваньне дэклярацыі
Гішпанія не прызнала незалежнасьць Каталёніі. Урад Гішпаніі абвясьціў аб роспуску парлямэнту Каталёніі й абвясьціў аб «простым кіраваньні» ў Каталёніі, г. зн. аб адмене самакіраваньня Каталёніі. 30 кастрычніка 2017 году Парлямэнт Каталёніі прызнаў свой роспуск паводле рашэньня ўрада Гішпаніі ад 27 кастрычніка і прыпыніў сваю працу да датэрміновых выбараў 21 сьнежня. 31 кастрычніка 2017 году Канстытуцыйны суд Гішпаніі спыніў дзеньне дэклярацыі незалежнасьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Каталёніі
Катэгорыя:Праекты дзяржаваў
Катэгорыя:Падзеі 2017 году
Сяргей Міронаў

**Сяргей Міхайлавіч Міронаў** (; нарадзіўся 14 лютага 1953 году, Пушкін, Ленінград) — расейскі палітычны і дзяржаўны дзяяч, дэпутат Дзяржаўнай думы 6 і 7 скліканьня, старшыня фракцыі «Справядлівая Расея» ў Дзяржаўнай думе, старшыня рады Палаты дэпутатаў партыі «Справядлівая Расея» — сябра бюро прэзыдыюму Галоўнай рады партыі (2011—2013).

Раней — дэпутат Дзяржаўнай думы 5 скліканьня (2011), дэпутат Дзяржаўнай думы 7 скліканьня з 5 кастрычніка 2016 году, Старшыня Рады Фэдэрацыі (2001—2011), дэпутат Заканадаўчага сходу Санкт-Пецярбургу (1994—2001).

Старшыня партыі «Справядлівая Расея» ў 2006—2011 і з 27 кастрычніка 2013 году, раней — старшыня Расейскай партыі Жыцьця.

Выстаўляў сваю кандыдатуру на выбарах прэзыдэнта Расеі ў 2004 і 2012 гадах і абодва разы займаў апошняе месца.

Старшыня Назіральнай рады «Зьвязу дэсантнікаў Расеі». Старшыня Фэдэрацыі спартовага турызму Расеі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расейскай Фэдэрацыі
Лільскі мэтрапалітэн

**Лільскі мэтрапалітэ́н** () — транспартная сыстэма ў францускім горадзе Ліль. Мэтрапалітэн адчыніўся для пасажыраў 25 красавіка 1983 году й стаў першым самакіравальным мэтро ў Эўропе. Па стане на 2017 год сыстэма налічвае 60 станцыяў на 2-х лініях. 

## Агульныя зьвесткі
Мэтро працуе ад 05:00 да 00:00. Часьціня руху цягнікоў ад 66 сэкунд (у гадзіны-пік) да 8 хвілін ранкамі й вечарамі. Квіток на 1 паездку каштаваў у 2017 годзе 1,80 эўра.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Ліль
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Ліёнскі мэтрапалітэн

**Ліёнскі мэтрапалітэ́н** () — транспартная сыстэма ў горадзе Ліёне, рэгіён Авэрнь-Рона-Альпы, Францыя. Мэтрапалітэн адчынены для пасажыраў у 1978 годзе (хаця цяперашняя лінія С пачала дзейнічаць у 1974 годзе). На 2017 год мэтрапалітэн налічвае 40 станцыяў (або 44, калі лічыць станцыі перасадак двойчы) на 4-х лініях. У адрозьненьне ад большасьці сыстэмаў мацерыковай Эўропы, мэтро Ліёну мае левабаковы рух, як вынік нерэалізаванага пляну аб’яднаньня існуючых лініяў і прыгараднай чыгункі.

## Дадатковыя зьвесткі
Ліёнскі мэтрапалітэн нагадвае Манрэальскі мэтрапалітэн, які быў пабудаваны на некалькі гадоў раней: у прыватнасьці, мае шынны ход цягнікоў ды падобны дызайн станцыяў.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Ліён
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Рэнскі мэтрапалітэн

**Рэнскі мэтрапалітэ́н** () — транспартная сыстэма ў горадзе Рэн, рэгіён Брэтань, Францыя. Мэтрапалітэн адчыніўся для пасажыраў 15 сакавіка 2002 году. Па стане на 2017 год мэтро складаецца з 1 лініі даўжынёй 9,4 км, якая йдзе з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход ад станцыі *J.F. Kennedy* да *La Poterie* цераз Рэнскі вакзал. 
Мэтро налічвае 15 станцыяў, 13 зь якіх — падземныя. 

## Агульныя зьвесткі
Мэтрапалітэн працуе ад 05:20 да 00:40 штодзень (акрамя чацьверу, пятніцы, суботы, калі працуе ад 05:20 да 01:35). Часьціня руху цягнікоў ад 80 сэкундаў у гадзіны-пік. Час язды ад канцавых станцыяў — 16 хвілінаў. Усе станцыі абсталяваныя плятформеннымі рассоўнымі дзьвярыма ды ліфтамі. 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Рэн
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Тулюскі мэтрапалітэн

**Тулюскі мэтрапалітэ́н** () — транспартная сыстэма ў горадзе Тулюза, рэгіён Аксытанія, Францыя. Мэтрапалітэн складаецца зь дзьвюх пераважна падземных лініяў, А ды B, з 37 станцыямі (38, калі лічыць па-асобку станцыю перасадкі). 
Мэтрапалітэн дапаўняецца лініямі C ды D, якія зьяўляюцца прыгараднай чыгункай, ды лініямі T1 (раней E) ды T2, якія зьяўляюцца лініямі трамваю.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Тулюза
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Рані (неадназначнасьць)

Назву **Рані** маюць:

* Рані — горад у Адэскай вобласьці Ўкраіны
* Рані — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі
Нюрнбэрскі мэтрапалітэн

**Ню́рнбэрскі мэтрапалітэ́н** () — транспартная сыстэма ў горадзе Нюрнбэрг, зямля Баварыя, Нямеччына. Мэтрапалітэн зьяўляецца найноўшым у краіне. Запуск адбыўся ў 1972-м годзе. У 2008-м годзе сыстэма была абноўленая самакіравальнымі цягнікамі, і праз гэта лічыцца першым цалкам аўтаматычным мэтро ў краіне. 

 год сыстэма налічвае 49 станцыяў, разьмешчаных на 3-х лініях даўжынёй 38,2 км.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Нюрнбэрг
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Лякаматыў-Кубань Краснадар

«**Лякаматыў-Кубань**» () — расейскі баскетбольны клюб з Краснадару. Створаны ў 1946 годзе, першапачаткова базуючыся ў Мінэральных Водах, а потым у Растове-на-Доне. Выступае ў Адзінай лізе ВТБ.

## Гісторыя
Клюб паўстаў у 1946 годзе ў Мінэральных Водах. Першымі трэнэрамі каманды былі чыгуначнікі Грыгоры Абугаў і Мікалай Харчанка, але гулялі за каманду пераважна навучэнцы двух чыгуначных школаў гораду. Да 1994 году мінэралаводзкі «Лякаматыў» гуляў у найніжэйшых лігах СССР і Расеі. У 1994 годзе клюб патрапіў у другі дывізіён чэмпіянату Расеі, а ў сэзоне 1997—1998 гадоў клюб дэбютаваў у Супэрлізе, у выніку скончыўшы чэмпіянат на шостым месцы. Сэзон 1998—1999 гадоў каманда была пятай, але атрымала права на ўдзел у Кубку Карача на наступны сэзон. У 2000 годзе мінэралаводцы здабылі Кубак Расеі абгуляўшы ў фінале ў Сочы санкт-пецярбурскае «Дынама». У наступныя два сэзоны каманда рабілася бронзавымі прызэрамі чэмпіянату Расеі.

Сэзон 2002—2003 гадоў стаў апошнім для «Лякаматыва» ў Мінэральных Водах. Клюб прабіўся ў плэй-оф, заняўшы восьмае месца, апошняе з тых, якое дае права гуляць у плэй-оф, дзе саступіў чэмпіёну ЦСКА ва ўсіх трох матчах. Па заканчэньні сэзону было пастаноўлена перабазаваць клюб у Растоў-на-Доне. Усе наступныя гады «чыгуначнікі» ўваходзілі ў лік наймацнейшых клюбаў Расеі, рэгулярна гуляючы ў плэй-оф нацыянальнага чэмпіянату і ўвесь час бралі ўдзел у розыгрышах эўракубках. Найлепшым дасягненьнем «Лякаматыва» за гэты час стала пятае месца ў чэмпіянаце ў сэзоне 2006—2007 гадоў і выхад у фінал Кубка ФІБА ў сэзоне 2004—2005 гадоў. Улетку 2009 году прэзыдэнтам кампаніі «Расейская чыгунка» Ўладзімерам Якуніным было прынятае рашэньне аб пераезьдзе клюбу з Растова-на-Доне ў Краснадар. Галоўнай прычынай гэтага сталі новыя патрабаваньні чэмпіянату Расеі і эўрапейскіх клюбных турніраў, паводле якіх растоўскія залы «Экспрэс» і Палац спорту больш не адпавядалі рэглямэнту. Па пераезьдзе зьмянілася і назва каманда на «Лякаматыў-Кубань».

## Дасягненьні

### Нацыянальныя турніры
**[[Адзіная ліга ВТБ]]**:
*  **Срэбраны прызэр:** 2013, 2023
*  **Срэбраны прызэр:** 2015

**Чэмпіянат Расеі**:
*  **Бронзавы прызэр:** 2001, 2002, 2012

**Кубак Расеі**:
*  **Пераможца:** 2000, 2018
*  **Фіналіст:** 2014

### Эўрапейскія турніры
**[[Эўраліга (баскетбол)|Эўраліга]]**:
*  **Бронзавы прызэр:** 2016

**[[Кубак Эўропы па баскетболу|Эўракубак]]**:
*  **Пераможца:** 2013
*  **Срэбраны прызэр:** 2018

**[[Кубак Корача]]**:
*  **Фіналіст:**  2002

**[[Кубак выкліку ФІБА|Ліга ФІБА-Эўропа]]**:
*  **Фіналіст:**  2011

**[[Кубак ФІБА]]**:
*  **Фіналіст:**  2005

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт БК «Лякаматыў-Кубань».

Катэгорыя:Расейскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Удзельнікі Адзінай лігі ВТБ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Удзельнікі баскетбольнай Эўралігі
Енісей Краснаярск (баскетбольны клюб)

«**Енісе́й**» () — расейскі баскетбольны клюб з Краснаярску. Створаны ў 1981 годзе. Выступае ў Адзінай лізе ВТБ.

## Гісторыя

Клюб быў створаны ў 1981 годзе на базе Краснаярскага політэхнічнага інстытута, адпаведна атрымаўшы назву «Палітэхнік». За савецкім часам каманда выступала ў ніжэйшых лігах, а адзіным вялікім дасягненьнем на той час зважаецца перамога ў Кубку СССР 1988 году сярод камандаў Сібіры і Далёкага Ўсходу. Па распадзе СССР краснаярскі калектыў не атрымаў дывідэндаў і застаўся ў ніжэйшых лігах ужо расейскага першынства па баскетболе. У сэзоне 1996—1997 гадоў клюб атрымаў права гуляць у наймацнейшай лізе Расеі Супэрлігі А, але каманда пратрымалася там нядоўга, вылецеўшы ў Супэрлігу Б. У 2007 годзе клуб стаў пераможнцам Супэрлігі Б і вярнуў сабе права выступаць у эліце расейскага баскетболу.

У сэзоне 2009—2010 гадоў клюб дэбютаваў на эўрапейскай арэне, узяўшы ўдзел у розыгрышы Кубка выкліку і дакрочыўшы да другога этапу. У сэзоне 2010—2011 гадоў «Енісей» саступіў паводле сумы двух матчаў у кваліфікацыйным раўндзе Кубка выкліку ФІБА «Ніжняму Ноўгараду». У 2011 годзе каманда стала бронзавым прызэрам Кубка Расеі. У сэзоне 2014—2015 гадоў клюб дайшоў да чвэрцьфіналу Кубка выкліку ФІБА, дзе саступіў нямецкаму «Франкфурту». У сэзоне 2015—2016 гадоў клюб зноў прасунуўся ў паўфінал Кубка ФІБА Эўропы, дзе зноў сустрэўся зь нямецкім «Франкфуртам». У матчы за бронзавыя мэдалі расейцы саступілі францускаму «Эляну».

## Дасягненьні
**Кубак Расеі**:
* **Бронзавы прызэр:** 2011

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт клюбу

Катэгорыя:Расейскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Удзельнікі Адзінай лігі ВТБ
Катэгорыя:Краснаярск
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1981 годзе
Людміла Нарусава

**Людміла Барысаўна Нарусава** (; нарадзілася 2 траўня 1951 году, Бранск, РСФСР, СССР) — расейскі гісторык і дзяржаўны дзяяч.

Чалец Савету фэдэрацыі ад Тувы (2002—2010, з 2016 году) і Бранскай вобласьці (2010—2012). Дэпутат Дзяржаўнай думы Расейскай Фэдэрацыі (1996—1999). Удава мэра Санкт-Пецярбургу Анатоля Сабчака й маці Ксеніі Сабчак.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Савет фэдэрацыі Фэдэральнага сходу Расейскай Фэдэрацыі

**Савет фэдэрацыі Фэдэральнага сходу Расейскай Фэдэрацыі** — верхняя палата Фэдэральнага сходу Расейскай Фэдэрацыі — парлямэнту Расейскай Фэдэрацыі.

У Савет фэдэрацыі, у адпаведнасьці з часткай 2 артыкулы 95 Канстытуцыі Расейскай Фэдэрацыі, уваходзяць па два прадстаўнікі ад кожнага суб’екта Расейскай Фэдэрацыі (па адным ад заканадаўчага і выканаўчага органаў дзяржаўнай улады), а таксама «прадстаўнікі Расейскай Фэдэрацыі, якія прызначаюцца прэзыдэнтам Расеі, лік якіх складае ня больш за дзесяць адсоткаў ад ліку сяброў Савету фэдэрацыі — прадстаўнікоў ад заканадаўчых і выканаўчых органаў дзяржаўнай улады суб’ектаў Расеі». Колькасьць чальцоў — 170 чалавек. Старшыня Савету фэдэрацыі — Валянціна Мацьвіенка.

Катэгорыя:Дзяржаўны лад Расеі
Эрозія шыйкі маціцы

**Эрозія шыйкі маціцы** — зьмяшчэньне цыліндрычнага эпітэлю ў канале шыйкі маціцы на яе похвавую паверхню.

Зрэдку ўяўляе сабой язву сьлізьніцы шыйкі маціцы, што ўзьнікае пасьля траўмы і пры запаленьні ды зажыўляецца цягам 10-14 дзён. Можа разьвіцца ў перадракавы стан шыйкі маціцы. Іншыя назвы: эктапія або псэўдаэрозія шыйкі маціцы.

## Чыньнікі
Узьнікненьню хваробы спрыяе: 1) пашкоджаньне шыйкі маткі падчас аборта, іншага ўнутрыматачнага ўмяшаньня або ўскладненьня ў выніку цяжкіх родаў; 2) зьніжэньне імунітэту, 3) плоцевыя інфэкцыі (генітальны герпэс, вірус папілёмы чалавека); 4) парушэньне гарманальнага фону; 5) дысбактэрыёз похвы.

## Лячэньне
У асноўным выкарыстоўваюць радыёхвалявы спосаб лячэньня і лазэракаагуляцыю, бо тыя не ўтвараюць рубец. Таксама могуць прымяняцца замарожваньне вадкім азотам і прыпальваньне электрычным токам. Пры выяўленьні атыповых вузаў праводзяць апэрацыю канізацыі. Пры ўзьнікненьні хваробы ў выніку ўскладненьня пасьля цяжкіх родаў часам праводзяць апэрацыю па плястыцы шыйкі.

## Глядзіце таксама
* Рак шыйкі маціцы

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Гінэкалёгія
Імбрычак

**Імбры́чак**, **і́мбрык** — невялічкая кухонная прылада для запарваньня гарбаты ці іншых напояў у гарачай вадзе. Звычайна імбрычкі маюць зьверху адтуліну з накрыўкай, празь якую засыпаецца гарбата і заліваецца вада; ручку дзеля трыманьня рукой; і рыльца, адкуль наліваюць запараную гарбату. У некаторых выпадках унутры імбрычка можа зьмяшчацца сітца, каб працэжваць лісьце гарбаты пры наліваньні.

## Мінуўшчына

Імбрычкі ўпершыню зьявіліся ў Кітаі за часам дынастыі Юань і атрымалі шырокае распаўсюджаньне за дынастыяй Мін. Яны былі меншыя за сучасныя адпаведнікі, паколькі прызначаліся для аднае асобы — кітайцы пілі гарбату непасрэдна зь іхняга рыльца.

З канца XVII стагодзьдзя парцалянавыя імбрычкі разам з гарбатай трапілі з Кітаю ў Эўропу. Піцьцё гарбаты стала прывілеяй найвышэйшых саслоўяў, бо ў Эўропе парцаляна не выраблялася. У 1708 року Эрэнфрыд Вальтэр фон Чырнгаўс заснаваў у Дрэздэне першую парцалянавую фабрыку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*A brief history of teapots from Stoke-on-Trent Museums
*English Teapots – Their Origin and Variety

Катэгорыя:Кухенныя прылады
Парма Перм

«**Па́рма**» () — расейскі мужчынскі баскетбольны клюб зь Пярмі. Створаны 2 жніўня 2012 году. Выступае ў Адзінай лізе ВТБ.

## Гісторыя

Баскетбольны клюб «Парма» быў закладзены ў 2012 годзе. Грунтам да стварэньня стаў праект «Акадэмія баскетболу», ажыцьцёўлены пры падтрымцы міністэрства спорту Пермскага краю і цэнтру спартовай падрыхтоўкі Пермскага краю. Трэнэрскі штаб каманды быў сфармаваны былым капітанам «Урал-Грэйтам» Вячаславам Шушаковым і трэнэрам Уладзімерам Палуянавым. Першы сэзон «Парма» згуляла ў Найвышэйшай лізе чэмпіянату Расеі і стала лідэрам паводле наведвальнасьці на хатніх матчах, маючы ў сярэднім 1700 гледачоў. Лідэрамі паводле вынікаў сэзону сталі капітан Васіль Бабайлаў ды іншыя гульцы, як то Антон Катаеў, Аляксандар Віньнік і Аляксандар Башмінаў, які да таго ж быў генэральным дырэктарам клюбу.

Сэзон 2013—2014 гадоў «Парма» згуляла ў Супэрлізе. Каманду папоўнілі пермскія выхаванцы, як то Сяргей Чарноў, Антон Брэўнаў, Мікалай Жмака і Антон Шчарбінін. Сэзон каманда скончыла на 11-м месцы. У наступны год «Парма» акрамя Супэрлігі яшчэ згуляла у розыгрышы за Кубак Расеі. У міжсэзоньні 2014—2015 гадоў «Парма» сталася ўладальніцай Адкрытага Кубка Ўдмуртыі. Сам сэзон стаў пераломным для каманды, бо ўпэўненае лідэрства ў Супэрлізе цягам 22-х тураў зьмяніла стаўленьне «Пармы» з боку супернікаў. На каманду зараз сталі настройвацца як на аднаго зь лідэраў чэмпіянату, але ў выніку пермцы завяршылі сэзон на 7-м месцы.

Дзякуючы кропкавай сэлекцыі ў міжсэзоньні 2015—2016 гадоў «Парма» атрымала якаснае ўзмацненьне ў асобе пэрспэктыўнага форварда Вадзіма Балякіна ды іншых баскетбалістаў. Пракрочыўшы паводле суме двух сустрэчаў у 1/4 фіналу розыгрышу Кубка Расеі «Новасібірск», «Парма» ўпершыню ў сваёй гісторыі выйшла ў Фінал чатырох Кубка Расеі. У фінале, які ладзіўся ў Пярмі, мясцовая каманда перагуляла пецярбурскі «Зэніт» зь лікам 97:65 і здабыла Кубак Расеі.

## Дасягненьні
**Чэмпіянат Расеі**:
*  **Бронзавы прызэр:** 2001, 2002, 2012, 2015

**Кубак Расеі**:
*  **Пераможца:** 2016, 2019
*  **Бронзавы прызэр:** 2017

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт БК «Парма»

Катэгорыя:Расейскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Удзельнікі Адзінай лігі ВТБ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Калеў Талін (баскетбольны клюб)

«**Ка́леў**» () — эстонскі баскетбольны клюб з Таліну. Створаны ў 1920-я гады. Выступае ў Эўралізе і Адзінай лізе ВТБ. Пераможца апошняга чэмпіянату СССР па баскетболе ў 1991 годзе.

Баскетбольны клюб «Калеў» быў заснаваны ў 1920-х гадах пры аднайменным эстонскім спартовым аб’яднаньні.

Цяпер у спаборніцтвах чэмпіянату Эстоніі і Балтыйскай баскетбольнай лігі «SEB BBL Challenge Cup» (ББЛ) удзельнічаюць 2 клюбы, у назвах якіх прысутнічае словазлучэньне «Tallinna Kalev» (Талінскі Калеў), гэта:

* БК «Калеў/Крамо» (), былы БК «Ehitustööriist», што купіў напярэдадні сэзону 2005/2006 у канцэрну «Калеў» правы на выкарыстаньне брэнду «Kalev» у новай назьве клюбу;
* менавіна БК «Таліна Калеў» (), былы БК «Пірыта» (), заснаваны ў 2002 годзе і падпісаўшы ў траўні 2008 году з талінскім аддзяленьнем Эстонскага спартовага аб’яднаньня «Калеў» дамову, што дае правы клюбу, пачынаючы з сэзону 2008/2009, выступаць пад назвай «Tallinna Kalev».

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт БК «Калеў/Крамо»
* Афіцыйны сайт БК «Таліна Калеў»

Катэгорыя:Эстонскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Удзельнікі Адзінай лігі ВТБ
Радуга

Назву **Радуга** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Радуга — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Радуга — вёска ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Радуга — пасёлак у Любанскім раёне Менскай вобласьці
Помнік Тадэвушу Касьцюшку (Залятурн)

**По́мнік Тадэ́вушу Касьцю́шку** — статуя, усталяваная асацыяцыяй беларусаў у Швайцарыі ў швайцарскім горадзе Залятурне з нагоды 200-годзьдзя з дня сьмерці Тадэвуша Касьцюшкі. Помнік уяўляе сабой бронзавую постаць вышынёй 181 см. Знаходзіцца ў сквэры ля пратэстанцкай царквы Залятурну.

## Гісторыя
Ідэя ўсталяваць помнік Тадэвушу Касьцюшку, які некаторы час жыў і памёр у Залятурне, узьнікла ў 2010 годзе і належыць былому амбасадару Беларусі ў Швайцарыі Андрэю Кулажанку, а рэалізацыя стала магчымай дзякуючы намаганьням Беларускага аб’яднаньня ў Швайцарыі. 17 кастрычніка 2017 году помнік быў усталяваны, а 21 кастрычніка таго ж году адбылося ягонае ўрачыстае адкрыцьцё, на якім, у т. л., прысутнічалі ганаровыя госьці зь Беларусі, Польшчы, Летувы, а таксама прадстаўнікі беларускай дыяспары з розных краінаў.

### Скандал вакол помніку
Помнік быў выраблены на сродкі Беларускага аб’яднаньня ў Швайцарыі і сям’і Сапегаў у прыватнасьці. Першапачаткова на помніку плянавалася зрабіць надпіс па-нямецку і па-беларуску, які павінен быў выглядаць наступным чынам:

Аднак падобны надпіс не задаволіў польскі бок, і амбасадар Польшчы ў Швайцарыі Якуб Кумах прымусіў мэрыю Залятурну выкрасьліць з шыльды ўсе згадкі пра Беларусь і беларускамоўную вэрсію. І толькі пасьля ўмяшальніцтва Міністэрства замежных справаў Беларусі быў знойдзены кампрамісны варыянт, які цяпер выглядае так:

Акрамя таго, падчас урачыстай цырымоніі адкрыцьця помніку прадстаўнікі беларускай дыяспары трымалі расьцяжку з надпісам: «Выдатнаму сыну Беларусі ад удзячных суайчыннікаў».

## Дадатковыя зьвесткі
Канфлікт з польскім бокам вакол помніку ў Залятурне падштурхнуў беларусаў да збору сродкаў на помнік Т. Касьцюшку на ягонай радзіме, у Марачоўшчыне.

## Галерэя

Tadeusz Kosciuszko Denkmal Solothurn vor Errichtung.jpg|Помнік Тадэвушу Касьцюшку ў Залятурне за некалькі хвілін да ўрачыстага адкрыцьця
Tadeusz Kosciuszko Denkmal Solothurn. Schild.jpg|Шыльда ля помніку Тадэвушу Касьцюшку ў Залятурне
Tadeusz Kosciuszko Denkmal Solothurn. Feierliche Eröffnung.jpg|Прадстаўнікі беларускай дыяспары падчас урачыстага адкрыцьця помніку Тадэвушу Касьцюшку ў Залятурне
Weihe Tadeusz Kosciuszko Denkmals Solothurn.jpg|Асьвячэньне помніку Тадэвушу Касьцюшку ў Залятурне
Weihe Tadeusz Kosciuszko Denkmals Solothurn.2.jpg|Асьвячэньне помніку Тадэвушу Касьцюшку ў Залятурне


## Крыніцы

Катэгорыя:Помнікі Тадэвушу Касьцюшку
Катэгорыя:Помнікі Швайцарыі
Катэгорыя:Залятурн (горад)
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Аміна Акуева

**Аміна Віктараўна Акуева** (5 чэрвеня 1983, Адэса, УССР, СССР — 30 кастрычніка 2017, Гляваха, Кіеўская вобласьць, Украіна) — украінскі доктар, грамадзкі актывіст і вайсковец чачэнскага паходжаньня. Удзельніца падзеяў Рэвалюцыі годнасьці і вайны на ўсходзе Ўкраіны ў складзе батальёна «Кіеў-2». Забітая 30 кастрычніка 2017 году каля Кіева.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Адэсе
Катэгорыя:Удзельнікі Рэвалюцыі годнасьці
Катэгорыя:Удзельнікі Эўрамайдану
Катэгорыя:Ахвяры забойстваў
Катэгорыя:Чачэнія
Кацярына Гардон

**Кацярына Віктараўна Гардо́н** (нарадзілася 19 кастрычніка 1980 году, Масква, цяпер Расея) — журналістка, аўтар-выканаўца, грамадзкая дзяячка.

## Біяграфія
Народжаная мела прозьвішча Пракоф’ева, потым насіла прозьвішча айчыма Падліпчук.

У 2000 годзе Кацярына выйшла замуж за Аляксандра Гардона й узяла яго прозьвішча. Праз 6 гадоў яна зь ім разьвялася, але прозьвішча захавала. У 2002 годзе скончыла Маскоўскі пэдадгагічны ўнівэсітэт імя Леніна, дзе вучылася на факультэце пэдагогікі й псыхалёгіі. У ліпені 2008 году атрымала скандальную вядомасьць пасьля сваркі з Ксеніяй Сабчак у прамым этэры радыёстанцыі «Маяк», якая паслужыла прычынай звальненьня з радыёстанцыі. З 2012 году Каця Гардон зьяўляецца актыўнай праваабаронцай і ўладальніцай уласнай юрыдычнай кампаніі «Гардон і сыны». Сярод гучных справаў Гардон: абарона Кацярыны Сафронавай, Вольгі Казачэнка, Кацярыны Архаравай, Ірыны Нэльсан, Натальлі Івановай (жонкі плястычнага хірурга Ўладзімера Тапія Фэрнандаса), Яўгенія Ахрэменка, Стэлы Бараноўскай і інш.

Як аўтар музыкі й словаў, атрымала два «Залатыя грамафоны» за песьні ў выкананьні Ані Лорак «Забірай рай», а песьня аўтарства Каці «Сыходзь па-ангельску» ў выкананьні Рыгора Лепса й Ані Лорак атрымала ў 2016 годзе «Найлепшы дуэт» году па вэрсіі «Прэміі Муз-ТБ». 30 кастрычніка 2017 году заявіла пра свой намер узяць удзел у прэзыдэнцкіх выбарах у 2018 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Гардон і сыны

Катэгорыя:Расейскія журналісты
Катэгорыя:Расейскія рэжысэры
Катэгорыя:Расейскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Расейскія тэлевядучыя
Міра Лёбэ

**Міра Лёбэ** (, ; 17 верасьня 1913, Гёрліц, Сылезія — 6 лютага 1995, Вена) — аўстрыйская пісьменьніца, аўтарка больш як 100 дзіцячых кніг.

## Жыцьцяпіс
Скончыўшы школу, Мір’ям хацела вывучаць гісторыю мастацтва, нямецкую мову і літаратуру, аднак не атрымала дазволу праз сваё жыдоўскае паходжаньне. Таму яна навучалася на мадэльера ў Бэрліне, далучылася да сіянісцкай суполкі і вывучала іўрыт.

У 1936 эмігравала ў Палестыну, у 1940 выйшла замуж за актора і рэжысэра Фрыдрыха Лёбэ, зь якім мелі двух дзяцей. У 1948 выдала першую кнігу «Інсу-Пу».

У 1951 сям’я Лёбэ пераехала ў Вену, а ў 1957 — ва Ўсходні Бэрлін.

## Творчасьць
Асноўнымі ідэямі Міравых кніг ёсьць мір, спагада і сацыяльная адказнасьць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Жыдоўскія літаратары

Катэгорыя:Ізраільскія імігранты
Партыя народнай свабоды

**Па́ртыя наро́днай во́лі** (; *ПАРНАС*), раней — Рэспубліканская партыя Расеі — Партыя народнай волі (РПР-ПАРНАС) — расейская правацэнтрысцкая партыя.

## Дзейнасьць
Партыя створана ў лістападзе 1990 году на базе часткі руху «Дэмакратычная плятформа», чые прадстаўнікі пакінулі КПСС з-за нязгоды з большасьцю на 28 зьезьдзе. 14 сакавіка 1991 году Мінюст РСФСР зарэгістраваў зьяднаньне Рэспубліканская партыя Расейскай Фэдэрацыі (РПРФ), якая стала адной з трох першых партыяў Расеі. Партыя была прадстаўлена ў Дзярждуме чатырох скліканьняў (у складзе кааліцыяў і блёкаў). У 2000-х, зьяднаўшыся з шэрагам арганізацыяў, РПР павялічыла сваю колькасьць, уваходзіла ў кааліцыю «Іншая Расея» і брала ўдзел у «Маршах нязгодных». У 2007 годзе партыя была пазбаўленая рэгістрацыі. У 2010 годзе РПР увайшла ў кааліцыю «За Расею без самавольства й карупцыі» (пазьней — партыя «ПАРНАС»). У 2013 годзе стала паўнапраўным сябрам Саюзу лібэралаў і дэмакратаў за Эўропу.

## Дзейнасьць у 2010-я гады
У 2011 годзе ЭСПЧ прызнаў незаконным пазбаўленьне рэгістрацыі, і з 5 траўня 2012 году Мінюст РФ вярнуў партыі ранейшую дзяржрэгістрацыю. У 2010 годзе РПР увайшла ў кааліцыю «За Расею без самавольства й карупцыі» (пазьней — партыя «ПАРНАС»). У 2013 годзе стала паўнапраўным сябрам Саюзу лібэралаў і дэмакратаў за Эўропу. Потым сябры ПАРНАСА ўступілі ў Рэспубліканскую партыю й 16 чэрвеня 15-ы зьезд зьяднанай апазыцыйнай партыі пераназваў РПР у «РПР-ПАРНАС». 2 жніўня Мінюст выдаў сьведчаньне з новай назвай, а новыя статут і праграма партыі афіцыйна набылі моц. «РПР-ПАРНАС» — гэта фактычна Партыя народнай волі, а юрыдычна — РПР. Новага ўстаноўчага зьезду й стварэньня новай партыі не было, а «РПР» і «РПР-ПАРНАС» — адна й тая ж партыя з тым жа самым рэгістрацыйным нумарам. 5 ліпеня 2015 году на зьезьдзе партыі было прынята рашэньне пра скарачэньне назвы да «ПАРНАС».

## Кіраўнікі
Старшыня «ПАРНАС» — Міхаіл Касьянаў (да 2015 году зьяўляўся адным з сустаршыняў разам з Уладзімерам Рыжковым і Барысам Нямцовым). Найвэшэйшая рада — Фэдэральная палітычная рада галоўным чынам з рэгіянальных аддзяленьняў. Выканаўчы дырэктар партыі — Марыя Яблонская.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве ПАРНАС
* rprf.ru — старая старонка ПАРНАС 2011 год
* ПАРНАС на старонцы Мінюсту Расеі
** Статут ПАРНАС
* ПАРНАС на старонцы Мінюсту Расеі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Расеі
Новы Мір

Назву **Новы Мір** маюць:

* Новы Мір — пасёлак у Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Новы Мір — пасёлак у Добрускім раёне Гомельскай вобласьці
Баршчэва

Назву **Баршчэва** маюць:

* Баршчэва — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі
* Баршчэва — вёска ў гміне Міхалова Беластоцкага павету Падляскага ваяводзтва Польшчы
* Баршчэва — вёска ў гміне Хорашч Беластоцкага павету Падляскага ваяводзтва Польшчы
Павал Богуш

**Павал Богуш** ( 24 студзеня 1996 году) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
Выхаванец менскага МТЗ-РІПА. Яшчэ юнаком трапіў у структуру барысаўскага БАТЭ, дзе з 2013 году пачаў выступаць за дубль. Увосень 2014 году разам з барысаўскай камандай браў удзел у Юніёрскай лізе УЭФА. 18 ліпеня 2015 году згуляў за БАТЭ у першым матчы 1/16 фіналу Кубка Беларусі супраць шклоўскага «Спартака» (1:2), калі на полі выйшлі пераважна дублёры барысаўчанаў.

У сакавіку 2016 году на правах арэнды далучыўся да клюбу Першай лігі «Смалявічы-СТІ», які стаў фарм-клюбам барысаўчанаў. Аднак, ужо ў ліпені пакінуў Смалявічы і ў жніўні стаў гульцом сталічнага «Промня». У сакавіку 2017 году перайшоў у «Прамень» на трывалай аснове, аднак не згуляў ніводнага матча.

У жніўні 2017 году далучыўся да «Крумкачоў», дзе гуляў перадусім за дубль. 20 кастрычніка 2017 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча з «Гарадзеяй» (0:3). У першай палове 2018 году выступаў за мікашэвіцкі «Граніт», аднак у ліпені на ўзаемную згоду з клюбам скасаваў кантракт. З жніўня 2018 году выступаў за клюб «Чысьць». У сэзоне 2019 году застаўся гульцом клюбу, які зьмяніў назву на «Андэрдог». У красавіку 2020 году, пасьля таго як чысьцінскі клюб ня быў дапушчаны да ўдзелу ў Першай лізе, далучыўся да «Маладэчна», аднак гэтак і не згуляў за гэты клюб і неўзабаве пакінуў яго.

У чэрвені 2021 году далучыўся да «Ўзды», аднак згуляў толькі ў адным матчы і неўзабаве пакінуў каманду.

### Міжнародная
У верасьні 2012 году выступаў за зборную Беларусі (да 17 гадоў) у адборачным раўндзе чэмпіянату Эўропы, дзе адзначыўся голам у браму зборнай Армэніі.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Мільча

**Мі́льча** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1662 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

У міжваенны пэрыяд (1923—1939) у Мільчi месьцілася памежная застава KOP «Мільча».

## Насельніцтва
* 1921 год — 535 чалавек
* 1931 год — 602 чалавекi
* 1999 год — 405 чалавек
* 2010 год — 262 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падарожжа дылетанта. Мільча

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Расанскае Эвангельле

**Раса́нскае Эва́нгельле**, у клясыфікацыі Грэгары — Алянда — **042** альбо **Σ**, у клясыфікацыі фон Зодэна — **ε 18** — ілюмінаваны рукапіс-эвангеляр VI стагодзьдзя. З-за чырвона-багранага колеру старонак таксама называецца **Codex purpureus Rossanensis** (). Гэта адзін з найстарэйшых захаваных ілюмінаваных рукапісаў Новага Запавету, які цяпер знаходзіцца ў Расанскай катэдры (Італія).

## Апісаньне
Кодэкс захаваўся ня цалкам: цяпер у ім знаходзіцца тэкст Дабравесьця паводле Мацьвея і большасьць Дабравесьця паводле Марка — з адной  (Мк. 16:14—20). Магчыма, існаваў страчаны цяпер другі том кодэксу.

Падобна да Венскага Генэзісу і Сынопскага кодэксу, Расанскае Эвангельле напісанае срэбным атрамантам на барвяным пэргамэнце. Кніга памерам 300 × 250 мм, тэкст пісаны ў два слупкі па 20 радкоў кожны. Ва ўводным блёку разьмешчаныя ілюстрацыі, таксама на барвяным пэргамэнце.

## Тэкст
Тэкст кодэкс збольшага адпавядае бізантыйскаму тыпу ў шчыльнай сувязі з Баграным Пэтрапалітанскім кодэксам. Расанскае Эвангельле, як і рукапісы N, O ды Φ, адносіцца да групы барвяных унцыялаў. Алянд зьмясьціў усе рукапісы гэтай групы ў катэгорыю V.

## Мінуўшчына
Кодэкс быў выяўлены ў 1879 року ў катэдры італьянскай Расаны Оскарам фон Гэбгартам ды Адольфам фон Гарнакам. Інстытут тэкстуальных дасьледаваньняў Новага Запавету датуе яго VI стагодзьдзем.

9 кастрычніка 2015 ЮНЭСКО ўнесла Барвяны Расанскі кодэкс у рэестар «Памяць сьвету».

## Крыніцы

## Літаратура
* Oscar von Gebhardt, ''Die Evangelien des Matthaeus und des Marcus aus dem Codex purpureus Rossanensis''.  Leipzig: Hinrichs, 1883.
* William Sanday, ''The Text of the Codex Rossanensis (Σ)'' *Studia  biblica*, [vol. 1] Oxford 1885, S. 103-112.

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне кодэксу 
* Кодэкс на бачыне Расанскага музэю 

Катэгорыя:Ілюмінаваныя Дабравесьці

Катэгорыя:Сьпіс «Памяці сьвету»
Дзяніс Грачыха

**Дзяні́с Грачы́ха** ( 22 траўня 1999 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца берасьцескага «Дынама».

## Кар’ера
### Клюбная
З 2017 году, пасьля выхаду магілёўскага «Дняпра» ў Найвышэйшую лігу, пачаў гуляць за дублюючы склад клюбу. У жніўні 2017 году поруч зь іншымі маладымі гульцамі падпісаў паўнавартасны трохгадовы кантракт з магілёўцамі. Неўзабаве пачаў прыцягвацца і да асноўнага складу, дэбютаваўшы ў Найвышэйшай лізе 23 кастрычніка 2017 году ў хатнім матчы супраць БАТЭ (0:2). Футбаліст адгуляў усе 90 хвілінаў на пазыцыі правага абаронцы. У сэзоне 2018 году замацаваўся ў стартавым складзе магілёўцаў.

У лютым 2019 году, пасьля таго як стала вядома пра аб’яднаньне «Дняпра» зь менскім «Промнем», накіраваўся на прагляд у аб’яднаную каманду. У сакавіку 2019 году афіцыйна стаў гульцом агульнай каманды, якая атрымала назву «Дняпро», а ў красавіку быў аддадзены ў арэнду берасьцейскаму «Руху». У жніўні 2019 году перайшоў у «Рух» на трывалай аснове, склаўшы трохгадовы кантракт. У якасьці гульца асноўнага складу дапамог берасьцейскай камандзе прасунуцца ў Найвышэйшую лігу. У 2020—2021 гадах гуляў за «Рух» у Найвышэйшай лізе, трывала зьяўляючыся ў пачатковым складзе.

У сакавіку 2022 году, пасьля таго як берасьцейскі клюб зьняўся з Найвышэйшай лігі, некаторы час трэнаваўся зь «Менскам», а неўзабаве ўзмоцніў склад менскага «Дынама». Хутка замацаваўся ў стартавым складзе каманды. У чэрвені 2022 году па заканчэньні кантракта пакінуў сталічны клюб. У ліпені 2022 году трэнаваўся з расейскім клюбам «Хімкі», аднак бакі не дамовіліся аб пераходзе, і хутка футбаліст вярнуўся ў «Дынама», падпісаўшы новы кантракт да сканчэньня сэзону 2022 году.

У сьнежні 2022 году па заканчэньні кантракта пакінуў «Дынама» і неўзабаве стаў гульцом барысаўскага БАТЭ. У лютым 2024 году падоўжыў кантракт з барысаўчанамі да сканчэньня 2025 году і быў аддадзены ў арэнду казаскаму «Жэнісу». Па вяртаньні з Казахстану прыяднаўся да менскага «Дынама». У складзе сталічнай каманды адразу стаў уладальнікам Супэркубка Беларусі. 28 чэрвеня ў матчы 14-га тура Найвышэйшай лігі зь берасьцейскім «Дынама» (5:0) у сутыкненьні з Арцёмам Быкавым атрымаў пералом скулавай косткі. Цягам сэзону часьцяком толькі часткова зьяўляўся на полі. На пачатку 2026 году прыяднаўся да берасьцейскага «Дынама» да галоўнага трэнэр Аляксандра Сяднёва, зь якім пачынаў сваю кар’еру ў «Дняпры».

### Міжнародная
14 лістапада 2018 году дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць зборнай Харватыі (1:3). У далейшым быў асноўным гульцом моладзевай зборнай. З 2021 году пачаў прыцягвацца да нацыянальнай зборнай Беларусі, аднак упершыню згуляў за яе 3 чэрвеня 2022 году, выйшаўшы на замену ў другім тайме матча Лігі нацыяў УЭФА супраць зборнай Славаччыны (0:1).

## Дасягненьні
**«Рух»**:
* У сьпісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2021

**«Дынама» Менск**:
* Срэбны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2025
* У сьпісе 22 найлепшых футбалістаў чэмпіянату Беларусі: 2022

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты