open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Роня, дачка разбойніка

**«Ро́ня, дачка́ разбо́йніка»** () — дзіцячая фэнтэзійная кніга швэдзкай пісьменьніцы Астрыд Ліндгрэн, упершыню апублікаваная ў 1981 року.

## Сюжэт

Роня — дзяўчынка, якая вырасла ў ватазе рабаўнікоў у лясным замку раньнесярэднявечнай Скандынавіі. Яна — адзінае дзіця Мата, правадыра ватагі, і аднаго дня мусіць стаць кіраўніцай клану. Іхні замак, Матаў форт, ударам маланкі ў дзень нараджэньня Роні падзелены на дзьве часткі. Адзінай кампаніяй Роні служыць зладзейскі клан, пакуль у другую частку замку не прыходзіць варожая ватага на чале з Боркам, ад чаго барацьба між кланамі распальваецца.

Аднаго дня Роня заўважае Бірка Боркасана, адзінага сына Боркі, які б’е бібікі ля расколіны. Гэта адзінае дзіця, якое бачыла ў сваім жыцьці Роня, але ёй сорамна, што ён з Боркаў. Бірк запрашае яе папераскокваць прорву, у выніку сам ледзь не зрываецца. Роня яго ўратоўвае, і яны становяцца сябрамі.

Надыходзіць доўгая і халодная зіма, Матаў клан у дастатку, а вось іхнія супернікі зь іншага боку расколіны пакутуюць ад нястачаў. Роня таемна прыносіць Бірку ежу, бо абодва разумеюць, што пра сваё сяброўства ня могуць расказаць сем’ям. Пазьней Роняў бацька хапае Бірка. Роня дабраахвотна здаецца Боркам, каб яе абмянялі, але замест гэтага бацька выракаецца яе і не жадае ісьці на абмен. Бірк з Роняй уцякаюць у лес, жывуць у пячоры і маюць некалькі пакутлівых прыгодаў з насельнікамі лесу, сярод якіх тролі, гномы ды гарпіі. Урэшце іхнія сем’і каюцца ў сваёй варажнечы, усе мірацца, але ў канцы канцоў Роня і Бірк вырашаюць, што разбойнае жыцьцё не для іх.

## Адаптацыі
У 1984 року ў Швэцыі выйшла фэнтэзійная экранізацыя кнігі рэжысэра Таге Даніельсана. Фільм стаў найпрыбытковейшым фільмам Швэцыі 1984 року і атрымаў «Срэбнага мядзьведзя» Бэрлінскага кінафэстывалю.

У 2014—2015 роках у Японіі выйшаў аднайменны анімэ-сэрыял рэжысэра Гаро Міядзакі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кніга  на бачыне Астрыд Ліндгрэн

Катэгорыя:Пэрсанажы кніг Астрыд Ліндгрэн
Савецкая РУУС (Менск)

**Савецкая раённая ўправа унутраных справаў места Менску** (скарочана: Савецкая РУУС м. Менску) — РУУС у Савецкім раёне Менску.

Падпарадкоўваецца ГУУС Менгарвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: завулак Якуба Коласа, 3.

## Катаваньні
* Існуюць дакумэнтальныя сьведчаньні (фотаздымкі), што 8 лістапада 2020 году ва ўнутраным двары Савецкай РУУС м. Менску больш за тры гадзіны трымалі дзясяткі затрыманых удзельнікаў мірных пратэстаў, якія стаялі тварам да сьцяны з паднятымі рукамі за сьпінамі. Згодна з Працэсуальна-выканаўчым кодэксам аб адміністрацыйных правапарушэньнях фізычная асоба, у дачыненьні да якой ужываецца адміністрацыйнае затрыманьне, тэрмін якога цягнецца больш за тры гадзіны, мусіць утрымліваецца ў месцах, вызначаных органамі, якія вядуць адміністрацыйны працэс. Гэтыя месцы вызначаюцца Правіламі ўтрыманьня фізычных асобаў, у дачыненьні да якіх ужываецца адміністрацыйнае затрыманьне, дзе падаецца вычарпальны сьпіс адпаведных памяшканьняў, сярод якіх няма ўнутраных двароў РУУС. Паводле сьведчаньняў затрыманых, у дачыненьні да іх учыняліся катаваньні.
* Грамадзянін Ізраілю Аляксандар Фруман, якога ў жніўні затрымалі ў Менску на 78 гадзінаў, засьведчыў катаваньні ў Савецкай РУУС. 13 лістапада 2020 году ён падаў заяву ў ізраільскую паліцыю на супрацоўнікаў РУУС з мэтай правядзеньня расьсьледаваньня і прыцягненьня вінаватых да адказнасьці, у тым ліку празь міжнародны вышук.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Савецкая РУУС

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Савецкі раён (Менск)
Цэнтральная РУУС (Менск)

**Цэнтральная раённая ўправа ўнутраных справаў места Менску** — РУУС у Цэнтральным раёне Менску.

Падпарадкоўваецца ГУУС Менгарвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: вуліца Арлоўская, д. 58, к. 1.

## Начальства
Начальнікі РУУС Цэнтральнага раёну:
* Начальнік РУУС — палкоўнік міліцыі Артур Уладзімеравіч Шахлай
* Першы намесьнік начальніка РУУС — Павал Рыгоравіч Белы
* Намесьнік начальніка РУУС — начальнік міліцыі грамадзкае бясьпекі — палкоўнік міліцыі Аляксандар Уладзімеравіч Басаў
* Намесьнік начальніка РУУС па ідэалягічнай рабоце і кадравым забясьпячэньні — Арцём Алегавіч Гарашэвіч

З 1969 году Цэнтральнае РУУС мела 13 начальнікаў:
* Анатоль Сямёнавіч Мацьвеенка (1969—1971)
* Г. В. Сівіцкі (1971—1980)
* В. С. Палоўнік (1980—1985)
* В. А. Пяхота (1985—1988)
* В. Л. Русак (1988—1996)
* А. Ф. Зыль (1996—2001)
* С. К. Дубаневіч (2001—2003)
* В. Ф. Ярэмкін (люты — ліпень 2003)
* С. Н. Стасуеў (2003—2004)
* Л. А. Абрамюк (2004—2006)
* В. А. Сінякоў (2006—2009)
* В. Л. Радзевіч (2009—2014)
* А. У. Шахлай (з 2014)

## Гісторыя
Загадам Міністэрства ўнутраных справаў БССР 12 жніўня 1969 году быў створаны раённы аддзел унутраных справаў Цэнтральнага раёну м. Менску колькасьцю 152 асобы. Ён месьціўся пад адрасам: вул. Інтэрнацыянальная, 14. З 1997 году Цэнтральнае РУУС месьціцца на вул. Арлоўскай, д. 58, корпус 1.

У 2020—2021 гадох супрацоўнікі РУУС бралі ўдзел у здушэньні пратэстаў супраць фальсыфікацыі выбараў, гвалту і беззаконьня, затрымлівалі ўдзельнікаў акцыяў пратэсту.

У кастрычніку 2020 году начальнік РУУС Артур Шахлай названы галоўным падазроным (саўдзельнікам) у забойстве Рамана Бандарэнкі: *Начальнік Цэнтральнага РУУС м. Менску Шахлай А. В. безумоўна зьяўляецца кіраўніком названага падраздзяленьня і нясе пэрсанальную адказнасьць за ўсё, што адбываецца ў будынку РУУС*.

## Катаваньні
* 11 лістапада 2020 году ў Цэнтральным РУУС каля дзьвюх гадзінаў трымалі цяжка зьбітага невядомымі прыхільнікамі Лукашэнкі жыхара Менску Рамана Бандарэнку, у выніку чаго па запозьненай шпіталізацыі ён апынуўся ў вельмі цяжкім стане і на наступны дзень памёр у лякарні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Менск)
Ян Каханоўскі з Чарналесься

**Ян Каханоўскі** (;  — , Люблін) — польскі паэт эпохі Адраджэньня.

## Творчасьць
Пісаў на польскай ды лацінскай мовах.

Творчасьць Яна Каханоўскага высока ацэньвалі Мацей Сарбеўскі (XVII ст.) і Мануіл Базілевіч (XVIII ст.). Яго вершаваны Псалтыр стаў непасрэдным штуршком для «Псалтыри рифмотворной» Сімяона Полацкага (1678). Паэзія Яна Каханоўскага яшчэ пры жыцьці пісьменьніка была вядомай у Вялікім княстве Літоўскім. Найбольш вядомы твор — гімн «Чаго хочаш ад нас, Пане…», надрукаваны ў Нясьвіскай друкарні. Жыцьцёвыя рэаліі ўзноўлены пісьменьнікам у творы «Узяцьце Полацка», а таксама ў вершах, прысьвечаных вялікалітоўскім магнатам Мікалаю Радзівілу «Чорнаму», яго жонцы Альжбеце, Крыштафу Радзівілу «Пяруну».

## Творы
* «Шахматы»: паэма («Szachy», 1562—1566)
* «Згода»: паэма («Zgoda», 1564)
* «Сатыр, або дзікі муж»: паэма («Satyr albo dziki mąż», 1564)
* «Сьвятаянская песня пра Купальле» («Pieśń świętojańska o Sobótce», 1575)
* «Адказ грэцкім паслам»: драма («Odprawa posłów greckich», 1578)
* «Псалтыр»: паэтычны пераклад «Псальмаў Давіда» («Psałterz Dawidów», выд. 1579), перакладаўся С. Полацкім
* «Трэны»: цыкль элегій («Treny», 1580)
* «Фрашкі»: зборнік паэзіі («Fraszki», 1584)
* «Песьні»: зборнік паэзіі («Pieśni», выд. 1586)

## Беларускія пераклады
* Асобныя творы Яна Каханоўскага пераклаў Уладзімер Мархель (апублікаваныя ў зборніку «Раса нябёсаў на замлі тутэйшай»).
* «Трэны» / Перакл. А. Брусевіча (Тэрмапілы № 14, Беласток, 2010).
* «Выбранае» / Перакл. А. Хадановіча і Л. Баршчэўскага. Мн., 2017 (Серыя «Паэты планеты»).

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 8. — Мн., 1999.
* Кавалёў Сяргей. Пратэй, брат сатыра // Спадчына. 1999. №2. С. 110-124. // на pawet.net

Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Лацінамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Паэты Адраджэньня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мазавецкім ваяводзтве
Міхай Эмінэску

**Міхай Эмінэску** (, ; сапраўднае прозьвішча Эміновіч (Eminovici); 15 студзеня 1850, Баташані — 15 чэрвеня 1889, Бухарэст) — румынскі паэт, клясык румынскай літаратуры.

## Біяграфія
Нарадзіўся 15 студзеня 1850 году ў Баташані ў шматдзетнай сям’і.

Вучыцца Міхая Эмінэску накіравалі ў Чарнаўцы ў нямецкую гімназію. Першы надрукаваны верш паэта — «Ля магілы Арона Пумнула» быў надрукаваны ў 1866 годзе ў часопісе «Сьлёзы ліцэістаў». Ня скончыўшы навучаньня ў гімназіі ў Чарнаўцах, Міхай па патрабаваньні бацькі зьязджае на вучобу ў Вену, дзе становіцца вольным слухачом унівэрсытэту і вывучае філялёгію, філязофію і юрыспрудэнцыю. У гэты пэрыяд аўтар выдае цыкль вершаў і патрыятычную паэму «эпігонаў».

Восеньню 1872 году паэт перабраўся ў Бэрлін, дзе да верасьня 1874 году слухаў цыкль лекцый пры Бэрлінскім унівэрсытэце. У верасьні 1874 году паэт пераязджае ў горад Ясы ў пошуках заробку, дзе ўладкоўваецца выкладчыкам у гімназію, адначасова бібліятэкарам і школьным інспэктарам. Зьнясільваючая праца, матэрыяльныя цяжкасьці і духоўная нездаволенасьць прыводзяць паэта да дэпрэсіі і псыхічнай хваробы ў 1883 годзе, якая, нягледзячы на пэўнае ​​паляпшэньне пасьля лячэньня, будзе перасьледваць яго да канца жыцьця. У гэтым жа 1883 годзе выходзіць адзіная прыжыцьцёвая кніга вершаў Эмінэску. І хоць імя паэта адразу атрымала прызнаньне, ён ужо быў ня здольны гэта ўсьвядоміць. Памёр Эмінэску ў псыхіятрычным шпіталі ў Бухарэсьце 15 чэрвеня 1889 году.

## Беларускія пераклады
Творы М. Эмінэску перакладалі на беларускую мову Станіслаў Шушкевіч, Рыгор Барадулін, Мікола Федзюковіч, Казімер Камейша, Таіса Бондар, Лявон Баршчэўскі, К. Коракс, Аксана Данільчык.

* Паэма «Лучафэрул», выбр. вершы / Пераклад Р. Барадуліна // Анталогія малдаўскай паэзіі. Т.1. Мн., 2003.
* Выбраная паэзія / Пераклад Р. Барадуліна, Л. Баршчэўскага, К. Коракс. Мн., 2017 («Паэты планеты»).
* Выбраная паэзія: пераклад з румынскай / Міхай Эмінеску. — Мінск : Зміцер Колас, 2019. — 84, [1] с.

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
* Вурдалакі. Паэма (пераклад К. Коракс)
* Сайт пра Міхая Эмінэску 
* Біяграфія 
* Тэксты, біяграфія, рэцэнзіі і вершы Эмінэску 

Катэгорыя:Румынскія паэты
Катэгорыя:Румынскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Выпускнікі Венскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Пахаваныя ў Бухарэсьце
Яраслаў Вэрхліцкі

**Я́раслаў Вэрхлі́цкі** (Вырхлі́цкі;  — псэўданім; сапраўднае імя *Эміль Фрыда*, ; , Лоўні — , Домажліцы) — чэскі паэт, драматург, перакладчык паэзіі на чэскую мову, кіраўнік так званай «касмапалітычнай» школы ў чэскай літаратуры.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і гандляра. Брат перакладчыка і тэатральнага крытыка Бэдржыха Фрыды. Скончыў Праскі ўнівэрсытэт. З 1893 году прафэсар Праскага ўнівэрсытэту. З 1890 року сябра Чэскай акадэміі навук і мастацтваў.

Бацька акторкі, журналісткі, драматурга, паэткі і пісьменьніцы Эвы Вэрхліцкай.

## Творчасьць
Ягоная творчасьць фармавалася на традыцыях рамантызму і пад уплывам францускіх парнасцаў. Дэбютны зборнік лірыкі «З глыбінь» (1875) прасякнуты пэсымістычнымі матывамі. У зборніках «Эклёгі і песьні» (1880), «Паломніцтва да Эльдарада» (1882) сьцьвярджаў сэнсуалістычнае ўспрыняцьце жыцьця. Цэнтральнае месца ў творчасьці Вэрхліцкага займаюць цыкль паэтычных зборнікаў пад агульнай назвай «Эпапея чалавецтва» («Дух і сьвет», 1878; «Міты», т. 1—2, 1879—80; «Абломкі эпапеі», 1886; «Новыя абломкі эпапеі», 1894; «Багі і людзі», 1899, і інш.), а таксама паэмы «Ілярыён» (1882), «Твардоўскі» (1885), «Бар Кохба» (1897), у якіх, зьвяртаючыся да знакамітых постацяў (Джардана Бруна, Галілео Галілей, Ян Гус, Ян Жыжка) і падзеяў мінуўшчыны (француская рэвалюцыя 1789—1799), імкнуўся асэнсаваць ход гістарычнага разьвіцьця чалавецтва. Грамадзянскімі матывамі насычаны зборнікі «Сялянскія баляды» (1885) і «Мая радзіма» (1903). Аўтар зборнікаў «Санэты самотніка» і «Галасы ў пустыні» (абодва 1900).

Узбагаціў чэскую паэзію новымі паэтычнымі формамі і вершаванымі памерамі. Пісаў апавяданьні, эсэ, п’есы («Ноч на Карлштэйне», 1884; трылёгія «Іпадамія», т. 1—З, 1883—90, у 1891 напісаная музыка З. Фібіхам). Перакладаў на чэскую мову Дантэ, Тарквата Таса, Людовіка Арыёста, Джорджа Байрана, Фрыдрыха Шылера, Ёгана Вольфганга Гётэ, Адама Міцкевічаа і іншых.

## Беларускія пераклады
У 2017 годзе ў сэрыі «Паэты планеты» выйшла кніга выбраных твораў у перакладзе Лявона Баршчэўскага.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Чэскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Чэскія драматургі
Катэгорыя:Чэскія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі на чэскую мову
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лоўні
Катэгорыя:Памерлі ў Домажліцах
Катэгорыя:Пахаваныя на Вышаградзкіх могілках
Катэгорыя:Пахаваныя ў Празе
Барыс Акрэсьцін

**Бары́с Сямёнавіч Акрэ́сьцін** (; 18 лютага 1923, Масква, РСФСР — 6 ліпеня 1944, каля Менску) — савецкі лётчык, Герой Савецкага Саюзу.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і працоўнага. Скончыўшы 7 клясаў, паступіў у аэраклюб маскоўскага «Мэтрабуду», пасьля чаго працаваў авіятэхнікам ды лётчыкам-інструктарам у аэраклюбе.

У 1942 року прызваны ў шэрагі РСЧА. У 1943 уступіў ва УКП(б).

У часе бітвы за Сталінград лётаў на самалёце По-2 у палку начных бамбавікоў, зьдзейсьніў 300 баявых вылетаў. Далей перавучваўся на самалёт Іл-2.

Цяжка паранены над Нікопалем, пасьля лекаваньня ў шпіталі вярнуўся ў свой полк. Да канца сьнежня 1943 року выканаў 381 баявы вылет, падчас якіх зьнішчыў больш за 40 танкаў, 2 бранямашыны, 2 самалёты й іншую баявую тэхніку, а таксама жывую сілу суперніка.

Загадам № 3370 Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету СССР ад 13 красавіка 1944 року за ўзорнае выкананьне баявых заданьняў камандаваньня на фронце барацьбы зь нямецкімі захопнікамі і праяўленыя пры гэтым адвагу і геройства гвардыі старэйшаму лейтэнанту Барысу Сямёнавічу Акрэсьціну было нададзенае званьне Героя Савецкага Саюзу з наданьнем ордэна Леніна і мэдаля «Залатая Зорка».

Барыс Акрэсьцін загінуў 6 ліпеня 1944 року за 20 кілямэтраў на паўднёвы ўсход ад Менску, накіраваўшы палаючы самалёт на скопішча варожых войскаў. Загадам 1 паветранай арміі № 51/н ад 20 жніўня 1944 пасьмяротна ўзнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны I ступені.

Пахаваны з вайсковай пашанай на вайсковых могілках у Менску.

## Памяць
Імя Барыса Акрэсьціна маюць: вуліца і завулак у Менску, вуліца ў Лідзе Гарадзенскай вобласьці; гімназія №30 у Менску.

## Узнагароды
* Мэдаль «Залатая Зорка»;
* Ордэн Леніна;
* два ордэны Чырвонага Сьцягу;
* Ордэн Аляксандра Неўскага;
* Ордэн Айчыннай вайны 1-й ступені;
* Ордэн Айчыннай вайны 2-й ступені;
* Ордэн Чырвонай Зоркі;
* мэдаль «За абарону Сталінграда».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вуліца імя Акрэсьціна  // Менск-навіны
* «Героі краіны» 

Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Лётчыкі, якія зьдзейсьнілі таран
Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых могілках
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Памерлі ў Менскім раёне
Катэгорыя:Савецкія лётчыкі
Катэгорыя:Савецкія вайскаводы
Катэгорыя:Загінулі ў баях нямецка-савецкай вайны
Жыткавіцкі РАУС

**Жыткавіцкі раённы аддзел унутраных справаў** (Жыткавіцкі РАУС) — РАУС у Жыткавіцкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гомельскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Жыткавічы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гомельскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Жыткавіцкі раён
Шацілавіцкі РАУС

**Шацілавіцкі раённы аддзел унутраных спраў** (Шацілавіцкі РАУС) &mdash; РАУС у Шацілавіцкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гомельскага аблвыканкама. Разьмешчаны па адрасе: м. Шацілавічы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гомельскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Шацілавіцкі раён
Буда-Кашалёўскі РАУС

**Буда-Кашалёўскі раённы аддзел унутраных справаў** (Будакашалёўскі РАУС) — РАУС у Буда-кашалёўскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гомельскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Буда-Кашалёва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гомельскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Буда-Кашалёўскі раён
Гомельскі РАУС

**Гомельскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана **Гомельскі РАУС**) — РАУС у Гомельскім раёне. Падпарадкаваны УУС Гомельскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Гомель.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гомельскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Гомельскі раён
Савецкі РАУС (Гомель)

**Савецкі раённы аддзел унутраных спраў м. Гомель** (Савецкі РАУС м. Гомель) — РАУС у Савецкім раёне м. Гомель.

Падпарадкаваны УУС Гомельскага аблвыканкама. Разьмешчаны па адрасе: м. Гомель.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гомельскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Гомель
Управа ўнутраных справаў Магілёўскага аблвыканкаму

**Упра́ва ўну́траных спра́ваў Магілё́ўскага аблвыканка́му** — абласная ўправа Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь па Магілёўскай вобласьці.

Месьціцца ў Магілёве па вуліцы К. Маркса, д. 25. Мае ў падпарадкаваньні раённыя і мескія аддзелы ўнутраных справаў Магілеўскае вобласьці. Начальнік УУС прызначаецца міністрам унутраных справаў. Начальнік УУС мае званьне генэрал-маёр міліцыі.

## Склад
На 2021 год УУС Магілёўскага аблвыканкаму ўлучала:
* крымінальную міліцыю ў складзе 4-х управаў — 1) крымінальнага вышуку, 2) наркакантролю і супрацьдзеяньня гандлю людзьмі, 3) барацьбы з эканамічнымі злачынствамі, 4) супрацьдзеяньня кібэрзлачыннасьці;
* міліцыю грамадзкай бясьпекі, што ўлучала: 3 управы — 1) аховы правапарадку і прафіляктыкі, 2) дзяржаўнай аўтамабільный інспэкцыі, 3) грамадзянства і міграцыі; 2 аддзелы — 1) апэратыўна-дзяжурнай службы, 2) наглядна-выканаўчай дзейнасьці; 2 бюро — 1) адрасна-даведкавае, 2) пашпартызацыі насельніцтва; спэцыялізаваны ізалятар;
* падразьдзяленьні кадраў і ідэалягічнай працы, у тым ліку: 2 аддзелы — 1) кадраў, 2) ідэалягічнай працы; 2 цэнтры — 1) культурна-выхаваўчай працы, 2) падрыхтоўкі асабістага складу; групу псыхалягічнага забесьпячэньня;
* іншыя 8 падразьдзяленьняў, у тым ліку: 4 управы — 1) 11-я Галоўнай управы барацьбы з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй, 2) Галоўнай управы ўласнай бясьпекі, 3) Дэпартамэнту аховы, 3) фінансаў і тылу; аддзел абароны дзяржаўных сакрэтаў і дакумэнтацыйнага забясьпячэньня, аддзяленьне інфармацыі і грамадзкіх сувязяў, штаб і інфармацыйны цэнтар;
* 25 тэрытарыяльных падразьдзяленьняў, зь іх 21 у раёнах вобласьці, 2 у Кастрычніцкім і Ленінскім раёнах Магілёва, а таксама УУС Бабруйскага гарвыканкаму і Магілёўскі аддзел унутраных справаў на транспарце.

### Тэрытарыяльныя падразьдзяленьні
На 2021 год УУС Магілёўскага аблвыканкаму налічвала 25 тэрытарыяльных падразьдзяленьняў, у тым ліку Магілёўскі аддзел унутраных справаў на транспарце і УУС Бабруйскага гарвыканкаму, Кастрычніцкі і Ленінскі раённыя аддзелы ўнутраных справаў (РАУС) Магілёва, а таксама 21 РАУС у раёнах Магілёўскай вобласьці: Амсьціслаўскі, Асіпавіцкі, Бабруйскі, Быхаўскі, Бялыніцкі, Глускі, Горацкі, Дрыбінскі, Касьцюковіцкі, Клімавіцкі, Клічаўскі, Качэрыцкі, Краснапольскі, Круглянскі, Крычаўскі, Магілеўскі, Прапойскі, Хоцімскі, Чавускі, Чэрыкаўскі і Шклоўскі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Адміністрацыйныя працэдуры ДАІ
** Навіны
* Начальнікі УУС Магілёўскага аблвыканкаму
Глускі РАУС

**Глускі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана Глускі РАУС) — РАУС у Глускім раёне.

Падпарадкаваны УУС Магілеўскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Глуск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Магілёўскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Глускі раён
УУС Бабруйскага гарвыканкаму

**Управа ўнутраных справаў Бабруйскага гарадзкога выканаўчага камітэту** (скарочана **УУС Бабруйскага гарвыканкаму**) — служба ў месьце Бабруйску. Падпарадкаваны УУС Магілеўскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Бабруйск.

## Начальнік
Начальнік УУС &mdash; Андрэй Уладзімеравіч Гаравака.

## Аддзелы
Мае некалькі раённых аддзелаў у сваім падпарадкаваньні:
* Адзел міліцыі Ленінскага раёну места Бабруск
* Аддзел міліцыі Першамайскага раёну места Бабруйск

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Магілёўскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Магілёўская вобласьць
Катэгорыя:Бабруйск
Амсьціслаўскі РАУС

**Амсьціслаўскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана **Амсьціслаўскі РАУС**) — РАУС у Амсьціслаўскім раёне. Падпарадкаваны УУС Магілёўскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Амсьціслаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Магілёўскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Амсьціслаўскі раён
Магілёўскі РАУС

**Магілё́ўскі раё́нны аддзе́л уну́траных спра́ваў** (скарочана Магілёўскі РАУС) — РАУС у Магілёўскім раёне, падпарадкаваны УУС Магілёўскага аблвыканкаму.

Разьмешчаны па адрасе: м. Магілёў, вул. Пляханава, д. 18а. На 2021 год начальнікам РАУСа быў Сяргей Клімаў. 20 траўня 1939 году было створана Магілёўскае раённае аддзяленьне ўправы народнага камісарыяту ўнутраных справаў Магілёўскай вобласьці з разьмяшчэньнем у Магілёве. У 1948 годзе яго пераўтварылі ў аддзел міліцыі МУС БССР Магілёўскага раёну. 20 сьнежня 1956 году МУС БССР зацьвердзіла Загад аб яго пераўтварэньні ў аддзел міліцыі Магілёўскага раённага Савету дэпутатаў працоўных. На 2021 год Магілёўскі РАУС ахопліваў 300 паселішчаў Магілёўскага раёну. Яго начальнікамі былі: А.Н. Салагубаў, С.К. Хаўхлянцаў, В.Д. Казлоў, Н.Е. Гарбачэўскі, Ю.А. Кузьняцоў, В.Ф. Каранькоў, А.П. Кузьмянкоў, В.Н. Сямёнаў, В.М. Агееў, С.В. Сямёнаў, В.І. Іваноў, А.Н. Данілін і В.В. Мамсікаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Магілёўскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Магілёўскі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1939 годзе
Ленінскі РАУС (Магілёў)

**Ле́нінскі раё́нны аддзе́л уну́траных спра́ваў Магілё́ва** (скарочана Ленінскі РАУС Магілева) — РАУС у Ленінскім раёне Магілёва, падпарадкаваны УУС Магілеўскага аблвыканкаму.

Разьмешчаны па адрасе: м. Магілёў, Ціміразеўская вул, д. 16.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Магілёўскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Магілёў
Магілёўскі аддзел унутраных справаў на транспарце

**Магілеўскі аддзел унутраных справаў на транспарце** (скарочана **Магілеўскі АУСТ**) — аддзел унутраных справаў у м. Магілеў.

Падпарадкаваны быў УУС Магілеўскага аблвыканкаму. Разьмешчаны быў па адрасе: 212001 Беларусь, Магілёўская вобласьць, м. Магілёў, вул. Вакзальная, 1. Меў таварыскія адносіны з Асіпавіцкім АУСТ і Бабруйскім АУСТ.

## Дзейнасьць
У 2017 годзе работнікі Магілёўскага АУСТ правялі мерапрыемствы па бясьпецы людзей на чыгунцы. У 2019 годзе адбылося ўрачыстае сьвяткаваньне 100-годзьдзя заснаваньня АУСТ. Савецкія ўлады заснавалі транспартную міліцыю ў Магілеве 27 сакавіка 1919 году. У лютым 2020 году правялі вынікі работы Магілеўскага АУСТ. Колькасьць злачынстваў на чыгунцы зьнізілася. У 2021 годзе з 22 па 24 сакавіка 2021 году АУСТ праводзіў мерапрыемства пад назваю «Бясьпека». На ім міліцыя спрабавала зьвярнуць увагу грамадзян на парушэньні правілаў паводзін на чыгунцы.

Магілеўская абласная пракуратура правяла нараду з удзелам Начальнікаў Магілеўскага АУСТ і РАУС Магілёўскае вобласьці. На нарадзе адзначылі недахопы работы на чыгунцы. 

Магілеўскі АУСТ меў лінейныя пункты. Напрыклад, Асіповіцкі АУС, які быў часткаю Магілеўскага АУСТ.

## Управа
Магілеўскі АУСТ быў часткаю транспортнае міліцыі Беларусі. Начальніка АУСТ прызначаў Начальнік Магілеўскае абласное управы міліцыі.

Начальнікі АУСТ:
* Сяргей Дворнікаў

## Канец дзейнасьці
29 сьнежня 2012 ( гадоў таму) Магілеўскі АУСТ быў зьняты з уліку ў МНС РБ.

Прэзыдэнт Беларусі падпісаў Указ, які спыніў дзейнасьць Магілеўскага АУСТ 31 жніўня 2021 году.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка Управы Ўнутраных спраў Магілёўскага аблвыканкому
* Новы Начальнік Магілеўскага РАУС
* В Барановичах закрывается отдел транспортной милиции

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Магілёўскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Аддзел унутраных спраў на транспарце
Катэгорыя:Магілёў
Катэгорыя:Зьніклі ў 2021 годзе
УУС Менскага аблвыканкаму

**Управа ўнутраных справаў Менскага аблвыканкаму** — управа Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь па Менскай вобласьці.

Месьціцца ў Менску. Мае ў падпарадкаваньні раённыя і мескія аддзелы ўнутраных справаў Менскае вобласьці. Начальнік УУС прызначаецца міністрам унутраных справаў. Начальнік УУС мае званьне генэрал-маёр міліцыі.

## Сьпіс РАУС
Сьпіс раённых аддзелаў унутраных справаў:
* Мядзельскі раённы аддзел унутраных спраў
* Вялейскі раённы аддзел унутраных спраў
* Маладэчанскі раённы аддзел унутраных спраў
* Валожынскі раённы аддзел унутраных спраў
* Лагойскі раённы аддзел унутраных спраў
* Смалявіцкі раённы аддзел унутраных спраў
* Барысаўскі раённы аддзел унутраных спраў
* Крупскі раённы аддзел унутраных спраў
* Бярэзінскі раённы аддзел унутраных спраў
* Ігуменскі раённы аддзел унутраных спраў
* Менскі раённы аддзел унутраных спраў
* Койданаўскі раённы аддзел унутраных спраў
* Стаўпцоўскі раённы аддзел унутраных спраў
* Узьдзенскі раённы аддзел унутраных спраў
* Пухавіцкі раённы аддзел унутраных спраў
* Нясьвіскі раённы аддзел унутраных спраў
* Клецкі раённы аддзел унутраных спраў
* Капыльскі раённы аддзел унутраных спраў
* Слуцкі раённы аддзел унутраных спраў
* Салігорскі раённы аддзел унутраных спраў
* Старадароскі раённы аддзел унутраных спраў
* Любанскі раённы аддзел унутраных спраў
## Кіраўнікі
* Аляксандар Астрэйка (з 30 красавіка 2021)

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Менскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Менская вобласьць
Любанскі РАУС

**Любанскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Любанскі РАУС) — РАУС у Любанскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Менскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Любань.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Менскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Любанскі раён
Слуцкі РАУС

**Слу́цкі раённы аддзе́л уну́траных спра́ваў** (скарочана: Слуцкі РАУС) — РАУС у Слуцкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Менскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Слуцак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Менскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Слуцкі раён
Клецкі раённы аддзел унутраных справаў

**Клецкі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Клецкі РАУС) — РАУС у Клецкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Менскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Клецак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Менскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Клецкі раён
Стаўпецкі РАУС

**Стаўпецкі раённы аддзел унутраных спраў** (скарочана: Стаўпецкі РАУС) &mdash; РАУС у Стаўпецкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Менскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Стоўпцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Менскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Стаўпецкі раён
Менская раённая ўправа ўнутраных справаў

**Ме́нская раё́нная ўпра́ва ўну́траных спра́ваў** — управа Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі па Менскім раёне.

На 2021 год Менская РУУС улучала:
* крымінальную міліцыю, у тым ліку аддзел наркакантролю і супрацьдзеяньня гандлю людзьмі;
* грамадзкую міліцыю, у складзе якой былі інспэкцыя ў справах непаўналетніх і аддзел дзяржаўнай аўтамабільнай інспэкцыі (ДАІ; Ратамка);
* 4 тэрытарыяльныя аддзелы — Бараўлянскі (вул. 40 год Перамогі, д. 5), Ждановіцкі (Ратамка, Заслаўская вул., д. 8а), Заслаўскі (вул. Я. Коласа, д. 2а) і Мачулішчанскі (Спартовая вул., д. 1).

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Менскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных справаў Менскай вобласьці
Катэгорыя:Менскі раён
Маладэчанскі РАУС

**Маладэчанскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Маладэчанскі РАУС) — РАУС у Маладэчанскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Падпарадкоўваецца УУС Менскага аблвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: м. Маладэчна, вуліца Галіцкага, 23.

## Катаваньні
* Існуюць дакумэнтальныя сьведчаньні (відэазапіс), што 11 жніўня 2020 году на тэрыторыі Мададэчанскага РАУС супрацоўнікі сілавых структураў рэжыму Лукашэнкі выкідвалі з машыны затрыманых і зьбівалі іх на зямлі. Праўдзівасьць запісу пацьвердзілі ў прэс-службе РАУС.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Менскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Маладэчанскі раён
Генадзь Банкевіч

**Гена́дзь Уладзіме́равіч Банке́віч** (1930, Вялікая Каўпеніца, цяпер Баранавіцкі раён, Берасьцейская вобласьць, Беларусь — 2007, Менск, Беларусь) — грамадзкі дзяяч Беларусі.

Сябра Сойму Беларускага народнага фронту «Адраджэньне» (1989—2007) і Рады Таварыства беларускай мовы (2001—2007). Сузаснавальнік Беларускага згуртаваньня вайскоўцаў, якое ўзьнікла ў адказ на Жнівеньскі путч 1991 году ў Маскве. Падпалкоўнік.

## Жыцьцяпіс
У 2-й палове 1930-х гадоў навучаўся ў польскамоўнай школе, але выхоўваўся на беларускіх кніжках і вершах. Быў школьным сябрам бацькі паэта Міхала Ўладзімеравіча Анемпадыстава. Пасьля 2-й сусьветнай вайны паступіў у Вайскова-паветраную інжынэрную акадэмію імя Жукоўскага ў Маскве (Расейская СФСР). Пасьля сканчэньня ВНУ звыш 30 гадоў працаваў інжынэрам ракетных войскаў Савецкай арміі ва Ўсходняй Нямеччыне і Расеі. Выйшаў на пэнсію ў званьні падпалкоўніка. У 1989 годзе ўступіў у Беларускі народны фронт «Адраджэньне» пры яго заснаваньні і абраўся сябрам яго Сойму, у склад якога штораз перавыбіраўся. 28 верасьня 1989 году быў абраны намесьнікам старшыні Фрунзэнскай раённай арганізацыі Таварыства беларускай мовы ў Менску. 20 жніўня 1991 году стаў сузаснавальнікам Беларускага згуртаваньня вайскоўцаў, якое ўзьнікла ў адказ на Жнівеньскі путч у Маскве. 8 верасьня 1992 году на Дзень беларускай вайсковай славы ўдзельнічаў у прыняцьці прысягі 3000-мі вайскоўцаў на вернасьць Беларусі на плошчы Незалежнасьці ў Менску.

У 1993 годзе ўступіў у Партыю Беларускага народнага фронту. Ладзіў многія талокі ў Курапатах. Кіраваў дружынай Беларускага народнага фронту лікам звыш 1000 чалавек, якая ахоўвала вулічныя шэсьці ад правакатараў гвалту. Таксама штогод ладзіў Чарнобыльскі шлях, Дзень Герояў у гонар Слуцкага збройнага чыну і крыжовы шлях у Ігумене. 20 чэрвеня 1999 году быў абраны старшынём Менскай абласной арганізацыі ТБМ. 20 траўня 2001 году на 7-м зьезьдзе ТБМ абраўся сябрам яго Рады, у склад якой перавыбіраўся на 8-м і 9-м зьездах 12 кастрычніка 2003-га і 30 кастрычніка 2005 гадоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Масквы
Катэгорыя:Выпускнікі вайсковых ВНУ
Катэгорыя:Савецкія вайскоўцы
Катэгорыя:Ваенныя інжынэры
Катэгорыя:Савецкія інжынэры
Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Апостал (1563)

**«Апо́стал»**, **«Маско́ўскі Апо́стал»** — першая датаваная друкаваная кніга ў Расеі, выдадзеная ў 1563—1564 роках Іванам Фёдаравым і Пятром Мсьціслаўцам.

## Стварэньне
Да 1550-х рокаў у Маскоўскай дзяржаве ў сувязі з пашырэньнем тэрыторыі, разьвіцьцём рамёстваў і гандлю зьявілася неабходнасьць кнігадрукаваньня. Іван Жахлівы аддаў загад уладкаваць друкарню.

«Апостал» ня быў першай выдадзенай у Маскве кнігай. Шэсьць так званых ананімных выданьняў (тры Дабравесьці, два Псалтыры і Трыёдзь) выйшлі ў 1550-х роках.

## Характарыстыкі
«Апостал» надрукаваны на францускай праклеенай паперы ў аркуш дробнага фармату. У кнізе  аркушаў ( старонкі), на кожнай старонцы —  радкоў. Першыя 6 аркушаў — без пазнакаў. Нумарацыя — літарная кірылічная, пачынаецца з 7-га аркушу. Арыгінальны фармат дакладна не вядомы (усе існыя асобнікі абрэзаныя пераплётнікамі), але прыблізна складае  (1:1,56). Прапорцыі наборнай паласы (1:1,72) таксама імкнуцца да залатога сечыва.

Упершыню ў маскальскім выданьні зьяўляецца гравіраваны франтысьпіс — фігура эвангеліста Лукі ў трыюмфальнай арцы. Акрамя гэтай гравюры, у кнізе  заставак (з  дошак),  буквіцы (з  дошак),  кветка-рамка (з аднае дошкі). Назвы разьдзелаў набраныя вязьзю.

Гравюра на франтысьпісе — сустаўная (для аркі і эвангеліста выкарыстаныя асобныя дошкі). Арку Фёдараў выкарыстаў і ў іншых выданьнях. Вядома, што ейнай асновай стала гравюра маляра Эдгарда Шона зь Бібліі, надрукаванай у Нюрнбэргу ў 1524 року Пэйпусам. Падобная практыка была звычайнай у кнігадрукаваньні, аднак у «Апостале» малюнак аркі творча перапрацаваны. Эвангеліст Лука, выяўлены ў адваротнай пэрспэктыве, цалкам самабытны.

Застаўкі зь лісьцевым арнамэнтам адначасна падобныя да традыцыйных маскоўскіх рукапісных заставак, гатычны арнамэнт нямецкіх інкунабулаў і на «вэнэцыянскі» арнамэнт сучасных «Апосталу» заходніх друкаваных кнігаў. Рэнэсансны ўплыў апошніх асабліва заўважны ў арнамэнце «Часаўнікоў» Фёдарава, надрукаваных увасьлед за «Апосталам».

Шрыфт «Апостала» выкананы значна акуратней і дакладней, чым шрыфты ананімных выданьняў. Асноўныя і дадатковыя рысы — аднае таўшчыні. У аснове шрыфту — рукапісны паўустаў XVI стагодзьдзя.

«Апостал» Фёдарава — шэдэўр маскоўскай першадрукарскай кнігі. Ён пераўзыходзіць па мастацкай цэласнасьці, друкарскай акуратнасьці, малюнку шрыфта і вываранасьці набору як раньнія «ананімныя выданьні», так і наступныя выданьні самога Фёдарава. У «Апостале» ўпершыню ў славянскай кнізе наборная паласа была выключаная як па левым, так і па правым баку. Словы падзяляюцца шпацыямі, аднак не заўжды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Электроннае факсыміле на бачыне Расейскай дзяржаўнай бібліятэкі
* Электроннае факсыміле на бачыне Дзяржаўнай публічнай навукова-тэхнічнай бібліятэкі Сыбірскага аддзяленьня Расейскай акадэміі навук

Катэгорыя:Гісторыя кнігадрукаваньня
Катэгорыя:Праваслаўная літаратура
Катэгорыя:Кнігі 1564 году
Катэгорыя:1564 год у Расеі
Махамэд Ірфаан Алі

**Махамед Ірфаан Алі** (; нар. 25 красавіка 1980, Леанора, Гаяна) — палітычны дзеяч Гаяны. Раней дэпутат нацыянальнай Асамблеі; былы міністар жыльлёвага будаўніцтва. Стаў прэзыдэнтам краіны ад Народнай прагрэсіўнай партыі па выніках усеагульных выбараў 2 сакавіка 2020 году.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў мусульманскай індагаянскай сям’і ў Леанора, вёсцы на заходнім узьбярэжжы краіны. Яго бацькі працавалі выкладчыкамі. Мае брата. Большую частку сваіх юных гадоў правёў на востраве Легуан, дзе навучаўся ў пачатковай школе. Атрымаў сярэднюю адукацыю ў каледжы Сэнт-Станісьляўс ў Джорджтаўне. Мае доктарскую ступень па гарадзкім і рэгіянальным плянаваньні Унівэрсытэту Вэст-Індыі.

У 2006 годзе стаў дэпутатам нацыянальнай асамблеі Гаяны. Пасьля быў прызначаны на пасаду міністра жыльлёвай і воднай гаспадаркі і міністра індустрыі турызму і гандлю. 19 студзеня 2019 году быў абраны кандыдатам у прэзыдэнты ад Народнай прагрэсіўнай партыі. Усеагульныя і рэгіянальныя выбары адбыліся 2 сакавіка 2020 году.

Яму былі прад’яўленыя ў 19 пунктах абвінавачваньні ў змове і махлярстве Спэцыяльным падразьдзяленьнем па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю Гаяны (SOCU). Адвакаты Алі заяўлялі аб незаконнасьці гэтых абвінавачваньняў і сьцьвярджалі, што яны насілі палітычны характар ​​і былі «сфабрыкаваныя». Адразу ж пасьля абраньня кандыдатам у прэзыдэнты, апанэнты абвінавацілі яго ў махлярстве: нібыта, каля двух дзесяцігодзьдзяў таму Алі няправільна падаў адну з сваіх кваліфікацыяў. У кампаніі за прэзыдэнцтва ён падаў праграму, у асноўным на эканамічнай плятформе, спасылаючыся на зьніжэньне тэмпаў эканамічнага разьвіцьця і рост беспрацоўя пры адміністрацыі. Алі абавязаўся стварыць 50000 новых працоўных месцаў на працягу пяці гадоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Гаяны
Сэсар Вальеха

**Сэсар Вальеха** (; , г. Сант’яга-дэ-Чука, Пэру — , Парыж, Францыя) — пэруанскі празаік, паэт.

## Творчасьць
У першым зборніку вершаў «Чорныя геральды» (1918; беларускі пераклад Рыгора Барадуліна, 1993) элемэнты паэтыкі лацінаамэрыканскага мадэрнізму арганічна спалучаны з протаавангардысцкімі тэндэнцыямі і індзейскім фальклёрам. У 1920—21 зьняволены за ўдзел у сялянскіх хваляваньнях. У турме напісаў зборнік «Трыльсэ» (1922), вытрыманы ў традыцыях авангардысцкай паэзіі. 3 1923 у эміграцыі (Францыя, Гішпанія). У 1928 і 1931 наведаў СССР. Напісаў раман пра рабочых-індзейцаў «Вальфрам» і публіцыстычную кнігу «Расея ў 1931 годзе» (абодва 1931). Пад уражаньнем грамадзянскай вайны ў Гішпаніі 1936—1939 стварыў цыкль «Гішпанія, няхай абмінае мяне чаша гэта» (выд. 1939). Сталая творчасьць (зборнік «Чалавечыя вершы», выд. 1939) характарызуецца прастатой і эмацыянальнасьцю, спалучэньнем авангардысцкага наватарства з сацыяльнай і агульначалавечай праблематыкай. Аўтар публіцыстычнай кнігі «Супраць прафэсійнай тайны», «Мастацтва і рэвалюцыя» (абедзьве выд. 1973).

## Зноскі

## Літаратура
* Міхееў К. Вальеха // БЭ ў 18 т. Т. 3. Мн., 1996.
* Ferrari A. El universo poético de César Vallejo: ensayo. Carácas: Monte Ávila, 1972
* Ortega J. César Vallejo. Madrid: Taurus, 1975
* Franco J. César Vallejo: the dialectics of poetry and silence. Cambridge; New York: Cambridge UP, 1976.
* Larrea J. César Vallejo y el surrealismo. Madrid: A. Corazón, 1976
* Sharman A. The poetry and poetics of Cesar Vallejo: the fourth angle of the circle. Lewiston: Edwin Mellen Press, 1997.
* César Vallejo: recopilación de textos sobre César Vallejo/ Raúl Hernández Novás, ed. El Vedado, La Habana,: Centro de Investigaciones Literarias, Casa de las Américas; Santafé de Bogotá: Impr. Patriótica del Instituto Caro y Cuervo, 1999
* Kapsoli Escudero W. César Vallejo en la crítica internacional. Lima: Universidad Ricardo Palma, 2001
* Hart S.M., Polar J.C. César Vallejo: a critical bibliography of research. London: Tamesis; Rochester: Boydell and Brewer, 2002
* Rodríguez Chávez I. César Vallejo al pie del orbe. Lima: Universidad Ricardo Palma, 2006
* Сесар Вальехо: Биобиблиографический указатель / Сост. В.Гинько. М.: Книга, 1986.

### Беларускія пераклады
* Чорныя геральды: Выбр. лірыка / Пераклад з ісп. Р.Барадуліна. — Мн. : Маст.літ., 1993. — 143 с. — («Паэзія народаў свету»).
* Выбраныя творы / Сэсар Вальеха. — Мінск : Зміцер Колас, 2018. — 105, [1] с. — («Паэты планеты»).

## Вонкавыя спасылкі
* Чорныя геральды. Вершы
* Сайт Асацыяцыі Сэсара Вальехі 
*  Вершы on line

Катэгорыя:Пэруанскія літаратары
Катэгорыя:Пэруанскія паэты
Катэгорыя:Гішпанамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Сюррэалізм
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Нарадзіліся 16 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1892 годзе
Катэгорыя:Памерлі 15 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1938 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Гішпаніі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Парыжы
Сігб’ёрн Обстфэлер

**Сі́гб’ёрн О́бстфэлер** (Обстфэльдэр; нарв. Sigbjørn Obstfelder; , Ставангер — , Капэнгаген) — нарвэскі пісьменьнік.

Обстфэлер больш вядомы як паэт-мадэрніст. Яго першы зборнік «Вершы» (Digte, 1893) зьяўляецца адным з раньніх узораў нарвэскай літаратуры мадэрнізму. Ён спрабаваў сябе і ў жанры апавяданьня, а таксама пісаў п’есы. У яго працах прыкметна моцны ўплыў францускага рэаліста Шарля Бадлера. Творы Обстфэлера часта называюць літаратурным аналягам карцін Эдварда Мунка, які быў яго блізкім сябрам. Усё жыцьцё Обстфэлер шмат зьмяніў прафэсій, ніколі падоўгу не затрымліваючыся на адным месцы. Памёр ад сухотаў у Капэнгагене ў 1900 годзе і быў пахаваны ў дзень, калі нарадзілася яго дачка — адзінае дзіця Обстфэлера.

## Беларускія пераклады
* Выбраная паэзія / Сігб’ёрн Обстфэльдэр. — Мінск : Зміцер Колас, 2018. — 93, [1] с. — («Паэты планеты»). Пераклад Л. Баршчэўскага.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сціхні, цудоўная музыка ночы…

Катэгорыя:Нарвэскамоўныя пісьменнікі
Катэгорыя:Нарвэскія літаратары
Умбэрта Саба

**Умбэрта Саба** (, , Трыест — , Гарыцыя) — італьянскі паэт.

У першых зборніках вершаў («Маімі вачыма», 1912, і інш) Саба разьвівае традыцыі Дж. Пасколі, тонка перадаючы адчуваньне прыроды. З 1921 вершы аб’ядноўваюцца пад назву «Канцаньерэ» — «Сьпеўнік», куды ўключаюцца наступныя зборнікі. Глыбіня і сіла паэтычнага бачаньня Саба вызначыліся ў зборніках «Слова» (1934), «Апошнія тварэньні» (1944 г.), дзе мэлянхолія, сузіральнасьць паэзіі гермэтызму, зь якой быў зьвязаны паэт, злучалася з багатай мэлёдыкай рытмічнага белага верша. Паэтычная споведзь Саба адрозьніваецца выразнасьцю думкі і формы, спачуваньнем да людзкіх пакут. У зборніках «Міжземнаморскае» (1947), «Амаль аповяд» (1951) і іншых паэт выкрывае вайну і нацызм, паэтызуе працу, заклікае да пераадоленьня адчужэньня. Творы Саба перакладзены на шматлікія мовы.

## Беларускія пераклады
На беларускую мову вершы Ўмбэрта Саба перакладалі Аксана Данільчык і Лявон Баршчэўскі.
* Выбраныя вершы / Умбэрта Саба. — Мінск : Зміцер Колас, 2018. — 82, [1] с. — («Паэты планеты»). Пераклад Л. Баршчэўскага.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Італьянскія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Італьянскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Італьянскамоўныя паэты
Паўночны марскі шлях

**Паўно́чны марскі́ шлях** (ПМШ) — водны гандлёвы шлях Расеі праз Паўночны Ледавіты акіян ад Карскага мора на захадзе да Бэрынгава праліва на ўсходзе.

## Выкарыстаньне
У 1878—1880 гадах фінскі геоляг Адольф Нордэншэльд ажыцьцявіў першае пасьпяховае плаваньне праз Паўночны марскі шлях. Са швэдзкай Карльскруны ён абагнуў Эўразію з усходу і праз поўдзень вярнуўся ў Стакгольм. Выправу аплацілі папалам расейскі камэрсант Аляксандар Серабракоў і швэдзкія ўстановы. У 1910—1915 гадах гідрограф Барыс Вількіцкі, які меў беларускае паходжаньне, праплыў па Паўнмаршляху ад Уладзівастока да Архангельска. Ягоны бацька Андрэй Вількіцкі, які быў начальнікам Галоўнага гідраграфічнага кіраўніцтва Расейскай імпэрыі, ініцыяваў тую гідраграфічную экспэдыцыю Паўночнага Ледавітага акіяну на 2 ледаколах — «Вайгач» і «Таймыр». 17 сьнежня 1932 году Савет народных камісараў СССР стварыў Галоўнае кіраўніцтва Паўнмаршляху, якое ўзначаліў Ота Шміт, які быў ураджэнцам Беларусі.

У 2010-я гады глябальнае пацяпленьне дазволіла адкрыць Паўночны марскі шлях для летняга плаваньня безь ледаколаў. 4 чэрвеня 2019 году на пецярбурскай вэрфі спусьцілі на ваду атамны ледакол «Урал», які накіравалі суправаджаць грузавыя караблі праз Паўночны марскі шлях у парты Ўсходняй Азіі. 18 верасьня 2020 году Ўрад Расеі ўхваліў Пастанову № 1487 «Аб зацьвярджэньні Правілаў плаваньня ў акваторыі Паўночнага марскога шляху», паводле якіх «арганізацыя плаваньня суднаў у акваторыі ПМШ ажыцьцяўляецца карпарацыяй "Расатам"». 5 кастрычніка 2020 году «Беларуская калійная кампанія» ўпершыню паставіла хлёрысты каль з Клайпедзкага порта (Летува) па Паўночным марскім шляху ў Кітай. Абодва караблі даставілі груз у 1,5 разы хутчэй, чым праз звычайны паўднёвы напрамак.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Адправіць заяву
** Віды лядовых умоваў
** Разьлік кошту ледакольнай праводкі
** Зьвесткі пра рух суднаў

Катэгорыя:Водныя шляхі
Катэгорыя:Гандлёвыя шляхі
Катэгорыя:Арктычны акіян
Катэгорыя:Мараплаваньне
Катэгорыя:Гідраграфія Расеі
Катэгорыя:Карскае мора
Катэгорыя:Мора Лапцевых
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1880 годзе
Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа (Асіпавічы)

**Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Асіпавічах. Знаходзіцца ў цэнтры места. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ад надбудовы высокіх шатроў з какошнікамі і купаламі-цыбулінамі. 

## Гісторыя
Ад пачатку царква стаяла ў вёсцы Зборску, дзе яе збудавалі ў 1826 годзе з дрэва. У 1946 годзе будынак перавезьлі ў Асіпавічы. У 2009—2010 гадох праводзілася рэканструкцыя будынка, у выніку якой над асноўным зрубам і вежай-званіцай паставілі высокія шатры з какошнікамі і купаламі-цыбулінамі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Мае разгорнутую падоўжна-восевую кампазыцыю, якую фармуюць 3-ярусная чацьверыковая званіца з шатровым пакрыцьцём, працяглы бабінец, кубападобны аб’ём малітоўнай залі, прастакутная апсыда з бакавымі рызьніцамі. У сылюэце царквы дамінуе 8-гранны барабан з купалам, які завяршае вальмавы дах асноўнага зруба. Над вальмавым дахам апсыды яшчэ адзін невялікі купал. Гарызантальна ашаляваныя фасады рытмічна падзяляюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Асіпавічы
Асіпавічы
Томас Вэнцлава

**То́мас Вэнцлава** (Вя́нцлава; ; , Клайпеда, Летува) — летувіскі паэт, публіцыст, перакладнік.

## Біяграфічныя зьвесткі
Сын летувіскага пісьменьніка Антанаса Вэнцлавы. Скончыў Віленскі ўнівэрсытэт. У пачатку 1968 году ён разам з расейскімі дысыдэнтамі падпісаў пратэст у зьвязку з справай дысыдэнтаў Аляксандра Гінзбурга і Юрыя Галанскова, у сямідзясятыя гады актыўна браў удзел у дысыдэнцкай дзейнасьці — напісаў адкрыты ліст ЦК Кампартыі Летувы, меў дачыненьне да стварэньня ў 1976 годзе летувіскай Хельсынскай групы. У 1977 годзе з прычыны перасьледу з боку савецкай улады эміграваў у ЗША. Быў пазбаўлены грамадзянства СССР. У 2018 прафэсар-эмэрыт Ельскага ўнівэрсытэту вярнуўся у Вільню па саракагадовай эміграцыі.

У 1950—1960-я гады ня раз бываў у БССР. Наведаў Беларусь зноў у красавіку 2019, дзе ўзяў удзел у прэзэнтацыі першага кніжнага выданьня яго вершаў па-беларуску і ў другім фэстывалі інтэлектуальнай кнігі «Прадмова». Усклаў кветкі ў мэмарыяле памяці ахвяр сталінскага тэрору ва ўрочышчы Курапаты.

## Беларускія пераклады
* Выбраныя вершы. Пераклалі Л. Баршчэўскі, А. Хадановіч, А. Мінкін, А. Разанаў, В. Вячорка. Мн., 2019. («Паэты планеты»).

## Вільня і беларуская мова

Пакінуў наступнае сьведчаньне пра мову Вільні да Другой сусьветнай вайны:

Вырасьці там азначала ня тое ж самае, што вырасьці ў месцах этнічна аднастайных; нават мова ўспрымалася інакш. Не было народнай гаворкі — мескай або вясковай — з запраўды польскімі каранямі; была «тутэйшая мова», пацешная, паводле духу хутчэй беларуская, чым польская, хоць і захавала шмат агульнапольскіх выразаў XVI—XVII стагодзьдзяў, якія ў Польшчы выйшлі з ужытку.  Перад вайной паміж Вільняй і незалежнай Летувой, як вядома, практычна не было повязяў. Праўда, быў міт пра Вільню, істотны для летувіскага ўяўленьня — але пра гэта пазьней і гэта іншае.  У самы першы дзень па школе я заблукаў у руінах; гэтае пакутлівае бездапаможнае блуканьне ў пошуках дома, якое працягвалася добрых чатыры гадзіны (не было каго спытаць, таму што людзей я сустракаў няшмат, да таго ж ніхто не гаварыў па-летувіску), стала для мяне чымсьці накшталт асабістага сымбаля.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вяртаньне да роднага краю

Катэгорыя:Летувіскія паэты
Катэгорыя:Летувіскія перакладчыкі
Катэгорыя:Летувіскія публіцысты
Анакрэонт

**Анакрэонт** з вострава Тэас (*Анакрэон*, , 570/559 — 485/478 да н.э.) — старажытнагрэцкі лірычны паэт. Быў уключаны ў кананічны сьпіс дзевяці лірыкаў вучонымі эліністычнай Александрыі.

## Біяграфія і творчасьць

Паходзіў з вострава Тэас (Малая Азія). Жыў на востраве Самасе, потым у Атэнах. Ствараў гімны, элегіі, эпіграмы, бяседныя песьні. Вершы пісаў на іянійскім дыялекце старажытнагрэцкай мовы.

Адзін зь першых лірыкаў Грэцыі. Пясьняр любові, весялосьці і сяброўскіх баляваньняў (вершы на гэтыя тэмы пазьней атрымалі назву анакрэантычных). Яго вершы радасныя, вясёлыя, жыцьцесьцьвярджальныя. Праўда, ён актыўна цікавіўся і палітыкай, а калі расчараваўся ў ёй, то шукаў забыцьцё ў каханьні і сяброўстве.

Да творчасьці Анакрэонта часта зьвяртаўся Максім Багдановіч.

## Беларускія пераклады
* Песні і фрагменты. Пер. Л. Баршчэўскага. (Серыя «Паэты планеты»), 2019.

## Крыніцы

## Літаратура
* Шамякіна Т. Антычная літаратура // Міфалогія і беларуская літаратура: нарысы і эсэ / Тацьцяна Шамякіна. — Мінск: Маст. літ., 2008. — С. 213—242. ISBN 978-985-02-0925-2.

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія паэты
Катэгорыя:Дзевяць лірыкаў