open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chionomys roberti

***Chionomys roberti*** — жывёла клясы сысуноў атрада грызуноў (Rodentia) сямейства хамяковых (Cricetidae).

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца в Азіі і Эўропі (Азэрбайджан, Грузія, Расея, Турэччына) на вышынях ад 0 да 3200 метраў. Жыве ў мезічных месцах пражываньня ўздоўж ручаёў і горных рэк, звычайна на камяністых мохавых участках з хмызьняком.

## Постаць
Даўжыня галавы і тулава складае ад 125 да 156 мм, хвост ад 80 да 108 мм, маса ад 40 да 78 грамаў. Гэты від з'яўляецца самым буйным прадстаўніком роду. Верх ад цёмна-карычневага да шэра-карычневага. Ніз дымчата-шэры. Хвост чорны зверху і шэры знізу. Ён мае пэндзлік даўжынёй ад 4 да 5 мм. Маладыя асобнікі маюць больш цёмны выгляд.

## Лад жыцьця
Від выглядае як напалову драўняны, і, хоць ён жыве паблізу ручаёў, здаецца, не мае водных прыстасаваньняў. Сілкуецца лісьцем папараці, бузіны і рададэндрана. Мае 2–3 вывадкі ў год з ≈ 3 малымі ў кожным.

## Крыніцы
* Kryštufek, B., Bukhnikashvili, A., Sozen, M. & Isfendiyaroglu, S. 2016. ''Chionomys roberti''. The IUCN 
* Don E. Wilson, Thomas E. Lacher Jr., Russell A. Mittermeier (Hrsg.): Handbook of the Mammals of the World. Volume 7 - Rodents II. Lynx Edicions, 2017, ISBN 978-84-16728-04-6, P. 319 

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны Эўропы
New Cosmopolis

**New Cosmopolis** () — беларускі хрысьціянскі рок-гурт зь Віцебску.

## Мінуўшчына
У 1993 року віцебскія барды Яўген Савельеў (1971—2020) і Юры Гайдук стварылі гурт «Cosmopolis», які адразу ж выдаў альбом «Восень-92». У 1996 з удзелам новых музыкаў гурт запісаў у студыі Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Якуба Коласа альбом «Белая мая кветка».

У другой палове 1990-х рокаў гурт атрымаў назву «New Cosmopolis». У 1998 выйшлі адразу два альбомы: «Любоў» ды «Gloria Patria Rutenia Alba» () — запісаныя на віцебскіх студыях. Яўген Савельеў зладзіў самастойныя гастролі (музыкі ў гурце ўвесь час зьмяняліся) па Беларусі, Польшчы, Чэхіі. Незалежныя крытыкі называлі альбомы «анахранізмамі» ды «патрыятычным патасам», а сам гурт падазравалі ў «псэўдабеларускасьці».

У 1999 року выйшлі два альбомы хрысьціянскай тэматыкі: «Хрыстос нарадзіўся!» ды «Хрыстос уваскрос!»

У 2000 року адбыўся першы канцэрт у поўным складзе на сцэне Дому культуры віцебскага заводу «Віцязь», а пасьля гурт атрымаў узнагароду музычнага фэстывалю «Магутны Божа» ў Магілёве.

Надалей лідэр гурта Яўген Савельеў заняўся праектам альбому, прысьвечанага памяці Ігара Талькова. У 2004 року стварыў ВІА «Славяне». Да тэматыкі «Новага Касмаполісу» не вяртаўся.

## Удзельнікі
* Яўген Савельеў (сьпеў, гітара)
* Чэслаў Дацэк (акустычная гітара)
* Міхась Фурс (гітара)
* Вацлаў Барлеч (бас-гітара)
* Міраслаў Ласкавы (бубны)
* Арнольд Прыгожы (саксафон)
* Анатоль Вярэніч (клявішныя)
* Уладзімер Чэх (клявішныя)
* Наста Бялевіч (флейта)

## Дыскаграфія
* *Любоў* (1998)
* *Gloria Patria Rutenia Alba* (1998)
* *Хрыстос нарадзіўся!* (1999)
* *Хрыстос уваскрос!* (1999)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Гурты Віцебску
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1993 годзе
Цэнтралізаваны экзамэн

**Цэнтралізава́ны экза́мэн** — выпускны экзамэн, які здаюць у абавязковым парадку адзінаццаціклясьнікі Рэспублікі Беларусь. Цэнтралізаваны экзамэн заснаваны на матэрыялах школьнай праграмы. Экзамэн праводзіцца з мэтай адзначыць узровень ведаў выпускнікоў у тэставым варыянце, вынікі якога будуць выкарыстаны для вызначэньня выніковай адзнакі вучня. Правядзеньнем ЦЭ займаецца Рэспубліканскі інстытут кантролю ведаў.

## Сістэма правядзеньня
Адзінаццаціклясьнікі павінны здаць Цэнтралізаваны экзамэн па дзьвум прадметам школьнай праграмы, адным зь якіх зьяўляецца беларуская альбо расейская мова, а іншы выбіраецца па жаданьню вучня з наступных магчымых:
* Матэматыка
* Фізыка
* Хімія
* Біялёгія
* Гісторыя Беларусі
* Сусьветная гісторыя (найноўшы час)
* Грамадазнаўства
* Геаграфія
* Ангельская мова
* Француская мова
* Нямецкая мова
* Гішпанская мова
* Кітайская мова
Вынікі ЦЭ прыраўнены да Цэнтралізаванага тэставаньня й могуць быць выкарыстаны для паступленьня ў вышэйшыя навучальныя ўстановы абітурыентамі праз конкурс сярод паступаючых. Вынікі падыспытных падагульняюцца ў стабальнай сістэме й перакладаюцца ў дзесяцібальную дзеля вызначэньня выніковай адзнакі, якая пойдзе ў атэстат.

## Гісторыя стварэньня
У жніўні 2021 року Ігар Карпенка, на той момант міністр адукацыі Беларусі, аб’явіў, што зь 2023 будзе ўведзены выпускны экзамен, падобны да ЦТ. Міністар лічыў, што гэта паслужыць памяньшэньнем нагрузкі на выпускнікоў і палепшыць якасьць атэстату аб сярэдняй адукацыі.

У 2023 року ЦЭ быў уведзены, такім чынам нагрузка на школьнікаў дакладна зьменшылася: замест чатырох выпускных іспытаў цяпер трэба было здаць толькі 2, а школьнікі цяпер рыхтуюцца адразу ж і да выпускных экзаменаў, і да ўступных.

14 траўня 2023 року прайшоў першы ЦЭ, на які былі зарэгістраваны 53323 выпускнікоў. Для правядзеньня ЦЭ было выдзелена 144 пункта здачы, сярод якіх 30 — ВНУ, 60 — каледжы, 54 — школы, ліцэі й гімназіі.

## Статыстыка

У 2023 року сярод больш 50 000 удзельнікаў ЦЭ 41 776 чалавек абралі расейскую мову, а беларускую — толькі 11 509, што складае 21,6%. На сто балаў з ста магчымых расейскую мову сумарна на ЦТ і ЦЭ здалі 482 выпускнікоў, беларускую — 413.

Таксама шматлікімі былі іспыты па матэматыцы: яе выбралі 20582 удзельніка, зь іх на ЦЭ — 9906. На ЦЭ 100 балаў набралі 157 здаючых.

У 2024 року ўдзельнічалі каля 55,5 тысяч выпускнікоў. Сто балаў атрымалі 636 выпускнікоў, больш за ўсё па матэматыцы — 248.

На ЦЭ па беларускай мове ў 2024 року было зарэгістравана 9400 чалавек, на расейскую — 44200. Гэта значыць, што беларускую мову здавалі 17,5%.

## Глядзіце таксама
* Цэнтралізаванае тэставаньне
* Міністэрства адукацыі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* РІКВ
Опус (музыка)

**Опус** у музыцы — усякі музычны твор, сачыненьне.

Музычным творам уласьцівы асаблівы, дэталёвы нотны, ці будзь-які іншы запіс.

З другой паловы XVII стагодзьдзя склалася сістэма нумэрацыі аўтарскіх сачыненьняў опусамі па нарастаючым парадку. Да канца XVIII стагодзьдзя выдавецтвы выкарыстоўвалі опусы дзеля некалькіх інструмэнтальных сачыненьняў, звычайна трох, шасьці ці дванаццаці, аднаго жанру, да прыкладу 12 санат op. 2 Антоніё Вівальдзі, дзеля таго, каб ня блытацца ў іх.

З канца XVIII стагодзьдзя кампазытары сталі выкарыстоўваць опусы, каб ідэнтыфікаваць свае сачыненьне. Звычайна опусы сапраўды выстаўляліся па нарастаючым парадку выдавецтвам, альбо адразу кампазытарам, але музыкі пачалі карыстацца опусамі не па парадку. Некаторыя кампазытары карысталіся нумэрацыяй опусамі, але потым пераставалі гэта рабіць: Фэрэнц Ліст, Ігар Стравінскі, Бэла Бартак. Сяргей Пракоф’еў надаваў сваім творам новыя опусы нават пасьля іх рэдакцыі, яго чацьвёртая сымфонія мае два нумара: першы — op. 47, другі — op. 112. Так, многія кампазытары давалі сачыненьню нумар опуса толькі тады, калі лічылі, што іх твор «заслугоўвае» гэтага, што ён адзначаны талентам, творам, якія яны лічылі вучнёўскімі й нясталымі, нумар не давалі.

Абрэвіятура WoO (ням. *Werke ohne Opuszahl*) азначае сачыненьне бяз опуса. Гэты тэрмін быў прыдуманы Бэтговэнам і выкарыстоўваўся ў ягоных творах, творах Брамса, Шумана й іншых.

У Францыі замест opus ужываюць *œuvre*, у Аўстрыі й Нямеччыне — *werk*, у Расеі — *сочинение*.

## Глядзіце таксама
* Opus (гурт)

## Крыніцы

Катэгорыя:Музычная тэрміналёгія
Мадагаскар (мультфільм)

**«''Мадагаска́р''»** ()&nbsp;— амэрыканскі анімацыйны камэдыйны фільм 2005 году, выраблены студыяй DreamWorks Animation SKG і PDI/DreamWorks і выпушчаны кампаніяй DreamWorks Pictures. Рэжысэрам кінастужкі выступіў Эрык Дарнэл і Том МакГрат, а над сцэнарам працавалі Бэн Стылер, Крыс Рок, Дэйвід Швімэр, Джада Пінкет-Сьміт, Саша Барон Коэн і Эндзі Рыхтэр.

## Крытыка
На агрэгатары аглядаў Rotten Tomatoes фільм мае ўхваленьне ў 55 зь сярэднім рэйтынгам 6,1 з 10 магчымых пунктаў, базуючыся на 192 рэцэнзіях крытыкаў. Metacritic надаў фільму сярэднеўзважаных 57 балаў з 100 магчымых, палягаючы на 36 рэцэнзіях кінакрытыкаў, што сьведчыць пра зьмяшаныя або пасярэднія водгукі. Гледачы, апытаныя CinemaScore, надалі фільму сярэднюю адзнаку A− паводле шкалы ад А+ да F.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы 2005 году
Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Мультфільмы пра львоў
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Сындром Турэта

**Сындро́м Турэ́та** або **Турэтаў сындром** — распаўсюджаны разлад нэўрапсыхічнага разьвіцьця, які зьяўляецца ў дзяцінстве ці юнацтве. Характарызуецца шматлікімі (маторнымі) торганьнямі і прынамсі адным вакальным (галасавым) цікам. Торганьнямі могуць быць мірганьні, кашаль, рыканьне ў глотцы, хрыпеньне, торганьні твару, якім звычайна папярэднічаюць мімавольныя імпульсы ці адчуваньні ў пэўных цягліцах. Торганьні могуць быць часова стрыманыя, а падчас прыступу мяняюць месца, сілу і частасьць. Часта цікі праходзяць незаўважна для назіральнікаў, хоць сындром Турэта адносіцца да найбольш складаных прыкладаў спэктру цікавых разладаў. Лічыцца, што ён узьнікае пры спалучэньні генэтычных і прыродных фактараў; але дакладныя прычыны так і ня выяўленыя.

Паводле ацэнак, сындром Турэта маюць прыкладна 1% дзяцей школьнага і падлеткавага веку. Яго часта зьвязваюць з  (прамаўленьнем нецэнзурных ці непрыстойных словаў), аднак гэтае спалучэньне сустракаецца рэдка. Для дыягностыкі сындрому Турэта пэўных тэстаў няма; вызначыць ягоную прысутнасьць складана, бо большасьць выпадкаў працякаюць лёгка, а ў большасьці дзяцей сіла цікаў зьмяншаецца з узростам. Сындром не ўплывае на розум ці працягласьць жыцьця чалавека.

Лекаў ці якога-кольвек надзейнага лекаваньня ад сындрому Турэта не існуе. У большасьці выпадкаў лекі непатрэбныя; у першую чаргу выкарыстоўваецца паводзінная тэрапія.

Разлад названы паводле імені францускага нэўроляга Жоржа Жыля дэ ля Турэта, які ў 1885 року апублікаваў дасьледаваньне дзевяці пацыентаў з «канвульсыўным ці́кавым разладам».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Парушэньні нэрвова-псыхічнага разьвіцьця
Катэгорыя:Нэрвовыя цікі
Катэгорыя:Сындромы
Катэгорыя:Дзіцячыя псыхічныя разлады
Катэгорыя:Нэўрагенэтычныя разлады
Леандра Парэдэс

**Леа́ндра Парэ́дэс** (;  29 чэрвеня 1994 году) — аргентынскі футбаліст, паўабаронца абарончага пляну клюбу «Бокі Хуніёрс» і нацыянальнай зборнай Аргентыны. Парэдэс мае парагвайскае паходжаньне.

## Кар’ера
### Клюбная
У прафэсійным футболе дэбютаваў у складзе «Бокі Хуніёрс» 6 лістапада 2010 году ў матчы супраць «Архэнтынас Хуніёрс». На пачатку 2014 году далучыўся да клюбу Сэрыі А «К’ева». Пасьля далучыўся да «Ромы», але на некаторы час на правах арэнды вярнуўся ў «Боку Хуніёрс». У складзе «Ромы» дэбютаваў у матчы супраць «Вэроны». У ліпені 2017 году прыяднаўся да расейскага «Зэніту», склаўшы кантракт на чатыры гады. У студзені 2019 году стаў футбалістам францускага «Пары Сэн-Жэрмэну», а ў сэзоне 2022—2023 году абараняў колеры італьянскага «Ювэнтуса». 16 жніўня 2023 году Парэдэс вярнуўся ў «Рому», склаўшы працоўную дамову да 30 чэрвеня 2025 году.

### Міжнародная
Упершыню быў выкліканы да складу нацыянальнай зборнай Аргентыны ў траўні 2017 году. Дэбютаваў у складзе каманды 13 чэрвеня ў матчы супраць зборнай Сынгапуру.

## Дасягненьні
**«Бока Хуніёрс»**:
* Чэмпіён Аргентыны: 2011(а)
* Уладальнік Кубка Аргентыны: 2012

**«Зэніт»**:
* Чэмпіён Расеі: 2019

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2019, 2020, 2022, 2023
* Уладальнік Кубка Францыі: 2020, 2021
* Уладальнік Кубка францускае лігі: 2020
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2019, 2020, 2022

**Аргентына**:
* Чэмпіён сьвету: 2022
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2021, 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Жуль Кундэ

**Жуль Кундэ́** ();  12 лістапада 1998 году) — францускі футбаліст, цэнтральны і правы абаронца гішпанскага клюбу «Барсэлёна» і нацыянальнай зборнай Францыі.

## Кар’ера
### Клюбная

Не зважаючы на тое, што абаронца нарадзіўся ў Парыжы, Кундэ дэбютаваў у прафэсійным футболе 7 студзеня 2018 году ў складзе клюбу «Бардо» ў матчы 1/32 фіналу Кубка Францыі супраць «Гранвілю», адгуляўшы ўсе 90 хвілінаў асноўнага часу і ўсе 30 хвілінаў дадатковага часу. У Лізе 1 футбаліст запачаткаваў выступы за «Бардо» 13 студзеня 2018 году ў выязной гульні супраць «Труа», якая скончылася перамогай каманды Кундэ зь лікам 1:0. 10 лютага 2018 году Кундэ забіў першы гол у матчы Лігі 1, які дапамог здабыць хатнюю перамогу над «Ам’енам» зь лікам 3:2.

3 ліпеня 2019 году абаронца падпісаў кантракт з гішпанскім клюбам «Сэвільля». У выніку пірэнэйскі клюб выплаціў «Бардо» 25 мільёнаў эўра. У сваім першым сэзоне ў «Сэвільлі» ён дапамог клубу здабыць перамогу ў Лізе Эўропы ў рэкордны шосты раз і быў абраны ў сымбалічную зборную турніру. 29 ліпеня 2022 году «Барсэлёна» абвесьціла аб узгадненьні з «Сэвільляй» умоваў пераходу Кундэ ў каталёнскі клюб. Кундэ прапусьціў першы матч «Барсэлёны» ў Ля Лізе супраць «Раё Вальекана», паколькі клюб ня здолеў зарэгістраваць футбаліста, паколькі «Барсэлёна» перавысіла ліміт заробкаў у лізе. Толькі 26 жніўня абаронцы атрымаў мажлівасьць абараняць колеры клюбу і афіцыйна дэбютаваў за клюб праз два дні ў пераможным матчы супраць «Рэал Вальядаліду», які скончыў на Камп Ноў зь лікам 4:0.

### Міжнародная
18 траўня 2021 году галоўны трэнэр зборнай Францыі Дыд’е Дэшам ўключыў гульца ў заяўку на чэмпіянат Эўропы 2020 году. Кундэ дэбютаваў у складзе нацыянальнай каманды 2 чэрвеня 2021 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Ўэйлзу, замяніўшы на другую палову сустрэчы Бэнжамэна Павара.

## Дасягненьні
**«Сэвільля»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2020

**«Барсэлёна»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2023, 2025
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2023, 2025, 2026

**Францыя**:
* Пераможца Лігі нацыяў УЭФА: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Каракурт (неадназначнасьць)

**Караку́рт** можа азначаць:

* Каракурт, або **Чорная ўдава** (*Latrodectus tredecimguttatus*)&nbsp;— адзін зь відаў павукоў.

## Тапонімы
* Каракурт — вёска ў раёне Памукале правінцыі Дэнізьлі Турэччыны;
* Каракурт — вёска ў раёне Кыркагач правінцыі Маніса Турэччыны;
* Каракурт — вёска ў раёне Сарыкамыш правінцыі Карс Турэччыны;
* Каракурт — вёска ў Балградзкім раёне Адэскай вобласьці Ўкраіны.

## Асобы
* Эбрар Каракурт ( 2000) — турэцкая валейбалістка.
* Эсат Магмут Каракурт (1902—1977) — турэцкі адвакат, палітык.
Лісандра Мартынэс

**Ліса́ндра Марты́нэс** (;  18 студзеня 1998 году) — аргентынскі футбаліст, абаронца ангельскага клюбу «Манчэстэр Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Аргентыны. Акрамя таго здольны выступіць на пазыцыях левага абаронцы і цэнтральнага паўабаронцы, дзе часам гуляў у складзе «Дэфэнсы і Хустысіі» і «Аякса».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец шэрагу аргентынскіх клюбаў, у тым ліку «Ньюэлз Олд Бойз». Дэбютаваў у складзе памянёнай каманды ў сэзоне 2016—2017 гадоў у матчы супраць «Гадой-Крус». Аднак, хутка гулец спачатку на правах арэнды, а потым на паўнавартасны кантракт далучыўся да клюбу «Дэфэнса і Хустысія». Свой першы матч за новы клюб згуляў 13 кастрычніка ў матчы супраць «Сан-Лярэнса».

17 траўня 2019 году аргентынскі клюб паведаміў аб складаньні дамовы зь нідэрляндзкім «Аяксам» пры ўмове праходжаньня мэдычнага агляду. Эўрапейцы заплацілі аргентынцам 7 мільёнаў эўра за трансфэр абаронцы. 1 ліпеня футбаліст склаў чатырохгадовы кантракт з амстэрдамскім клюбам. Запачаткаваў кар’еру ў новым месцы матчам Супэркубка Нідэрляндаў супраць ПСВ. Ужо ў другім матчы Эрэдывізіі супраць «Эмэну» быў прызнаны найлепшым гульцом сустрэчы. Свой першы гол забіў 28 верасьня, дзякуючы чаму адкрыў лік у матчы супраць «Гронінгену». 16 ліпеня 2022 году было абвешчана, што «Манчэстэр Юнайтэд» выкупіў правы на гульца. 7 жніўня Мартынэс дэбютаваў у кашулі новага клюбу ў матчы Прэм’ер-лігі зь лікам 2:1 супраць «Брайтан энд Гоўв Альбіёну». Ужо адразу па дэбюце быў абраны гульцом «Манчэстэр Юнайтэд» месяцу. Хутка стаў футбалістам асноўнага складу.

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Аргентыны 22 сакавіка 2019 году ў матчы супраць зборнай Вэнэсуэлы. Пасьля да зборнай не выклікаўся, але быў уключаны ў заяўку на Кубак Амэрыкі 2021 году.

## Дасягненьні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2021, 2022
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2021
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2019

**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2024
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2023

**Аргентына**:
* Чэмпіён сьвету: 2022
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2021, 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Аксытанская Вікіпэдыя

**Аксыта́нская Вікіпэ́дыя** () — разьдзел Вікіпэдыі аксытанскай мовай. Гэта 77-ы паводле колькасьці артыкулаў разьдзел Вікіпэдыі ў сьвеце. На сёньняшні дзень зьмяшчае  .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Разьдзелы Вікіпэдыі
Катэгорыя:Раманскія Вікіпэдыі
Катэгорыя:Аксытанская мова
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2003 годзе
Зьміцер Сурановіч

**Дзьмі́тры І́гаравіч Сурано́віч** (, 27 чэрвеня 1995, Менск, Беларусь) — прафэсійны расейскі аўтагоначнік беларускага паходжаньня.

## Кар’ера
Пачаў займацца картынгам з 2008 року. Фіналіст Кубка сьвету і Кубка Эўропы ў катэгорыі KF3 (2008). Чэмпіён Расеі ў катэгорыях KF3 і KF2 2009 і 2010 рокаў адпаведна.

У 2011 року, дасягнуўшы 16-гадовага веку, перайшоў у гонкі з адкрытымі коламі, далучыўшыся да каманды Формулы Абарт «». У гэтым сэзоне правёў чатыры заключныя этапы, набраўшы і ў італьянскай, і ў эўрапейскай сэрыях па адным пункце.

У 2012 року Зьміцер Сурановіч перайшоў у каманду «Віктары Мотар Рэйсінг» дзеля ўдзелу ў . На этапе ў Тымару ўпершыню трапіў на подыюм, заняўшы 2-е месца. У гэтым жа годзе Зьміцер Сурановіч дэбютаваў у сэрыі GP3 за каманду  , дзе быў дыскваліфікаваны пасьля другой гонкі за ігнараваньне чорных і аранжавых сьцягоў і за ўчыненьне сутыкненьня з Конарам Дэлі.

У сэзоне 2013 року Зьміцер Сурановіч дэбютаваў у эўрапейскай Формуле-3 за каманду . Аднак пасьля першай гонкі скончыў выступы праз адсутнасьць фінансаў. Неўзабаве пасьля скончыў гоначную кар’еру.

## Статыстыка

### Сэрыя GP3
(ключ) Вылучаныя **тоўстым** гонкі пазначаюць поўл-пазыцыю; вылучаныя *курсівам* — найхутчэйшае кола. «ГОН» азначае асноўную гонку, «СПР» азначае спрынт.

## Сям’я
Бацька, Ігар Сурановіч — беларускі прадпрымальнік, топ-мэнэджар, інвэстар, гулец хакейнай каманды Аляксандра Лукашэнкі.

Зьміцер займаецца таксама лучніцтвам і тэнісам. У 2017 атрымаў навуковую ступень у лікавым аналізе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія аўтагоначнікі
Катэгорыя:расейскія аўтагоначнікі
Катэгорыя:Гоначнікі Формулы Абарт
Катэгорыя:Гоначнікі рэгіянальнага чэмпіянату Формулы Акіяніі
Катэгорыя:Гоначнікі сэрыі GP3
Катэгорыя:Гоншчыкі эўрапейскай Формулы-3
Катэгорыя:Кіроўцы „Мэйнар Мотаспорт“
Катэгорыя:Кіроўцы „Вінчэнца Сасьпіры Рэйсінг“
Катэгорыя:Кіроўцы „Фортэк Мотаспорт“
Катэгорыя:Кіроўцы „Хайтэк Гран-пры“
Бруну Гімарайнс

**Бруну Гімарайнс Радрыгес Моўра** (;  16 лістапада 1997 году) — бразыльскі футбаліст, цэнтральны паўабаронца ангельскага клюбу «Ньюкасл Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Бразыліі. На радзіме ў найвышэйшай лізе гуляў за клюбу «Атлетыку Паранаэнсі», дзе быў заўважаны францускім клюбам «Алімпік» зь Ліёну. На пачатку 2022 году прыяднаўся да ангельскага «Ньюкасл Юнайтэд», дзе замацаваўся ў асноўным складзе клюбу.
 
## Дасягненьні
**«Атлетыку Паранаэнсі»**:
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 2019
* Пераможца чэмпіянату штату Парана: 2018
* Уладальнік Паўднёваамэрыканскага кубка: 2018

**«Ньюкасл Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2025

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Габрыел Магальяйнс

**Габрые́л Магалья́йнс** (;  19 сьнежня 1997 году) — бразыльскі футбаліст, цэнтральны абаронца ангельскага клюбу «Арсэнал» і нацыянальнай зборнай Бразыліі.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў кар’еру ў клюбу «Аваі», якой дапамог прасунуцца ў Сэрыю А. 31 студзеня 2017 году абаронца далучыўся да францускага «Лілю». Адразу замацавацца ў асноўным складзе ня здолеў, у выніку чаго спачатку быў у арэндзе ў «Труа», а потым абараняў колеры харвацкага «Дынама», згуляўшы за гэты клюб толькі адзін матч у харвацкай лізе. У 2018 годзе бразылец вярнуўся ў «Ліль», згуляўшы свой першы матч у кашулі каманды 10 лютага 2019 году супраць «Генгаму». Зь цягам часу пачаў часьцей трапляць у асноўны склад каманды, часта выходзячы ў цэнтры абароны ў пары з Жузэ Фонці. 1 верасьня 2020 году прыяднаўся да ангельскага «Арсэналу», склаўшы доўгатэрміновы кантракт. 12 верасьня запачаткаваў выступы ў складзе новага клюбу, адзначыўшыся ў першым жа матчы супраць «Фулгэма». Трывала замацаваўся ў першым складзе з сэзону 2021—2022 гадоў. 17 верасьня 2023 году згуляў свой соты матч Прэм’ер-лігі ў кашулі «Арсэналу».

### Міжнародная
У жніўні 2023 году Габрыел атрымаў свой першы выклік у нацыянальную зборную Бразыліі на два адборачныя матчы да чэмпіянату сьвету 2026 году супраць зборных Балівіі і Пэру. 12 кастрычніка 2023 году абаронца забіў свой першы гол за зборную ў матчы супраць зборнай Вэнэсуэлы, які завяршыўся ўнічыю зь лікам 1:1.
 
## Дасягненьні
**«Арсэнал»**:
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Зьміцер Сасноўскі

**Зьміцер Сасноўскі** (22 лістапада 1974, Гомель) — беларускі гісторык і музыка. Папулярызатар сярэднявечнай беларускай музыкі. Майстар старадаўніх музычных інструмэнтаў. Ляўрэат міжнароднага фальклёрнага фэстывалю ў Паставах (1999 год), Нацыянальнай музычнай прэміі (2013 год).

## Біяграфія

У 1992—1994 гадох старшыня Гомельскай арганізацыі Талака. Кіраўнік трэнавальнага працэсу ў Гомельскім аддзеле Беларускага згуртаваньня вайскоўцаў.

У 1996 годзе скончыў гістарычна-юрыдычны факультэт Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, у 1997 годзе — Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы (спэцыяльнасьць філязофія).

У 1996—2000 гадох выкладаў на катэдры філязофіі і культуралёгіі Полацкага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. У 2001—2009 гадох загадваў інфармацыйным аддзелам Згуртаваньня беларусаў сьвету «Бацькаўшчына».

З 1999 году заснавальнік і лідэр музычнага гурта сярэднявечнай музыкі «Стары Ольса».

У 2015—2017 гадох загадваў гістарычным музэем Дукорскага маёнтку.

У 2020 годзе браў удзел у пратэстах супраць фальсыфікацыі выбараў, гвалту і беззаконьня, за што арыштоўваўся рэжымам Лукашэнкі.

## Бібліяграфія
* Сасноўскі Дз. Пра ідэнтыфікацыю тэрміна «літва» ў канцы ХІІ—ХІІІ стст. // БГЧ. № 2. 1999.
* Гісторыя беларускай музычнай культуры XIX—XX стст. Менск, 2012.
* Музычная культура рыцарскага саслоўя Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага. Менск, 2010.
* Гісторыя беларускай музычнай культуры ад першабытнасці да канца XVIII ст. Менск, 2010.
* Гісторыя беларускіх музычных уплываў. Менск, 2009.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага: біябібліяграфічны даведнік / С. Марозаў. —  — Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — .

## Вонкавыя спасылкі
* Зьміцер Сасноўскі, Kamunikat.org

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Мікалай Дарагастайскі

**Мікалай Дарагастайскі** (**Аляхновіч**; каля 1530 — 28 студзеня 1597) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Стольнік вялікі літоўскі (1566—1576), ваявода полацкі (з 1576)

Валодаў маёнткамі ў Ашмянскім, Віленскім, Менскім, Вількамірскі і Ўпіцкім паветах, Жамойцкім старостве. Быў старостам ваўкавыскім (з 1576) і лепельскім (з 1577), цівуном гандынскім (з 1566), дзяржаўцам вялёнскім, шарашоўскім (з 1574) і бейсаголаўскім.

## Біяграфія
З шляхецкага роду Дарагастайскіх гербу Ляліва, сын Мікалая Аляхновіча (Кухмістровіча) і Ганны з Лукомскіх.

Быў каралеўскім дваранінам, у 1566—1576 гадох — стальнікам вялікім літоўскім, з 1576 году — ваяводам полацкім.

Браў удзел у рэдагаваньні Статуту Вялікага Княства Літоўскага 1566 году, у падрыхтоўцы Люблінскай уніі (1569 год). Узяў удзел у Інфлянцкай вайне (1558—1582), вызваліў Невель (1580 год), вызначыўся пры вызваленьні Полацку, за што Стэфан Баторы прызначыў яго камэндантам Полацкага замка.

Ажаніўся з Ганнай Войнай, у шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Пётар
* Крыштап Мікалай
* Раіна

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы полацкія
Уладзімер Дзянісаў (хакеіст)

**Уладзі́мер Міха́йлавіч Дзяні́саў** (лац. *Uladzimier Michajłavič Dzianisaŭ*, нар. 29 чэрвеня 1984, в. Чашнікі, Чашніцкі раён, Віцебская вобласьць, БССР, СССР) — беларускі хакеіст, абаронца (2001–2019) берасьцейскага «СаіПа» (Лапээнранта).

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чашніцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Віцебск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Хімік» Наваполацак
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гартфард Ўулф Пак»
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Беларускія хакеісты і хакеісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Амбры-Піёта»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тарпэда» Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ак Барс» Казань
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Трактар» Чалябінск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сайпа» Лапээнранта
Барт Вэрбруген

**Барт Вэрбру́ген** (;  18 жніўня 2002 году) — нідэрляндзкі футбаліст, брамнік ангельскага клюбу «Брайтан энд Гоўв Альбіён» і нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў.

## Кар’ера
### Клюбная
Вэрбруген далучыўся да «Андэрлехту» у 2020 годзе, перайшоўшы з клюбу НАК. Дэбютаваў на прафэсійным узроўні 2 траўня 2021 году ў матчы першага бэльгійскага дывізіёну A супраць «Бруге». 23 лютага 2023 году адбіў усе тры пэнальці падчас сэрыі супраць «Лудагорцу» з Разграду ў другім матчы плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў 2022—2023 гадоў, што дапамагло ягонай камандзе атрымаць прасоўваньне далей. 3 ліпеня 2023 году «Брайтан энд Гоўв Альбіён» абвесьціў аб складаньні з гульцом пяцігадовага кантракту. Запачаткаў кар’еру ў Прэм’ер-лізе 26 жніўня ў матчы супраць «Ўэст Гэм Юнайтэд», дзе ягоная дружына зьведала паразу зь лікам 3:1.

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў 13 кастрычніка 2023 году ў кваліфікацыйным матчы да чэмпіянату Эўропы 2024 году супраць зборнай Францыі. Трапіў у заяўку на чэмпіянат Эўропы 2024 году, дзе быў галоўным брамнікам каманды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Скот Мактомінэй

**Скот Мактомінэй** (;  8 сьнежня 1996 году) — шатляндзкі футбаліст, паўабаронца італьянскага клюбу «Напалі» і нацыянальнай зборнай Шатляндыі.

## Кар’ера
### Клюбная
Мактомінэй трапіў у акадэмію «Манчэстэр Юнайтэд» у веку пяці гадоў, наведваючы філію ў Прэстане. Свой першы прафэсійны кантракт падпісаў у ліпені 2013 году, але некалькі гадоў пасьля гэтага абараняў колеры клюбу ў юнацкіх і моладзевах камандах. 30 красавіка 2017 году ўпершыню трапіў у заяўку клюбу на матч Прэм’ер-лігі супраць «Сўонсі Сіці», але на полі не зьяўляўся. Запачаткаваў выступы ў найвышэйшай ангельскай лізе 7 траўня, калі выйшаў на замену ў матчы супраць «Арсэналу». У сэзонах 2017—2018 гадоў і 2018—2019 гадоў часам прыцягваўся да матчаў першай каманды, але зьяўляўся эпізадычна. Свой першы гол забіў 2 красавіка 2019 году, улучыўшы мяч у браму «Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз».

У 2019 годзе ўжо пачаў часьцей зьяўляцца ў складзе манчэстэрцаў. 26 сьнежня атрымаў траўму калена, што вымусіла яго прапусьціць два месяцы. 23 чэрвеня 2020 году склаў новую працоўную дамову, паводле якой супраць мусіць працягвацца да чэрвеня 2025 году. 20 сьнежня 2020 году гулец за тры хвіліне ўчыніў галявы дубль у матчы супраць «Лідс Юнайтэд». Пасьля таго як да клюбу далучыўся Казэміру, Мактомінэй страціў месца ў асноўным складзе, гуляючы ўжо ня гэтак часта. 17 сьнежня 2023 году шатляндзец упершыню выйшаў на пляцоўку як капітан каманды ў матчы супраць «Лівэрпулу».

30 жніўня 2024 году Мактомінэй завяршыў 7-гадовую кар’еру ў складзе ангельскага клюбу, далучыўшыся да складу італьянскага клюбу «Напалі». Паведамлялася, што дамова між клюбамі каштавала італьянцам 25,7 млн фунтаў стэрлінгаў ​.

### Міжнародная
Не зважаючы на тое, што Мактомінэй нарадзіўся ў Ангельшчыне, гулец меў мажлівасьць абараняць Шатляндыю, бо ягоны бацька паходзіць з гэтага краю. Свой першы матч у складзе нацыянальнай зборнай Шатляндыі 23 сакавіка 2018 году, згуляўшы супраць зборнай Коста-Рыкі.
 
## Дасягненьні
**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2024
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2023

**«Напалі»**:
* Чэмпіён Італіі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Шатляндзкія футбалісты
Радрыгу Сылва дэ Гоіс

**Радрыгу Сылва дэ Гоіс** (;  9 студзеня 2001 году) — бразыльскі футбаліст, нападнік гішпанскага клюбу «Рэал» і нацыянальнай зборнай Бразыліі. Зважаецца адным з найлепшых ўінгераў у сьвеце, бо вядомы сваёй хуткасьцю, прэсінгам, працаздольнасьцю, дрыблінгам і выніковымі ўдарамі.

## Кар’ера
### Клюбная

Радрыгу трапіў у сыстэму футбольнага клюбу «Сантус» у 2011 годзе, але спачатка быў замацаваны за футзальнай камандай клюбу. У сакавіку 2017 году быў падцягнуты да першай футбольнай каманды перад матчам Кубка Лібэртадорэс супраць пэруанскага «Спортынг Крысталю» тагачасным трэнэрам Дорывалам Жуніярам. У ліпені таго ж году склаў першы прафэсійны кантракт з клюбам, пасьля чаго 4 лістапада ў матчы Сэрыі А дэбютаваў у складзе «Сантуса» супраць «Атлетыку Мінэйру». Свой першы гол забіў у рамках сустрэчы Лігі Паўлісты супраць «Понці-Прэту». 3 чэрвеня 2018 году адзначыўся галявым хет-трыкам і выніковай перадачай у матчы супраць «Віторыі».

15 чэрвеня 2018 году «Рэал» дасягнуў пагадненьня з «Сантусам» аб пераходзе Радрыгу. У выніку гулец далучыўся да «сьметанковых» у чэрвені 2019 году, склаўшы працоўную дамову да 2025 году. Паводле чутак, мадрыдцы выклалі 45 мільёнаў эўра, пры гэтым «Сантус» атрымаў 40 мільёнаў эўра, бо клуб валодаў 80% ягоных правоў, астатняе належыла агентам футбалістам. 25 верасьня 2019 году Радрыгу дэбютаваў у першай дружыне і забіў свой першы гол у лізе ў маты супраць «Асасуны» цягам усяго некалькіх хвілінаў. 6 лістапада бразылец учыніў свой чарговы хет-трык, аддаўшы ў дадатак галявы пас, маючы толькі 18 гадоў і 301 дзень. Гэта адбылося ў матчы Лігі чэмпіёнаў супраць турэцкага «Галатасараю». Гульня скончылася зь лікам 6:0 на карысьць пірэнэйцаў. 30 красавіка Радрыгу дапамог здабыць тытул чэмпіёнаў Гішпаніі, двойчы ўлучыўшы мяч у браму «Эспанёлу». 4 траўня, дзякуючы двум галам Радрыгу, «Рэал» здолеў перавесьці матч паўфіналу Лігі чэмпіёнаў супраць «Манчэстэр Сіці» ў авэртайм. У выніку мадрыдцы перамаглі ў турніры, перагуляўшы ў фінале «Лівэрпул». Радрыгу зьявіўся ў вырашальным матчы толькі на некалькі хвілінаў сустрэчы. У сэзоне Ля Лігі 2023—2024 гадоў нападнік здолеў адзначыцца 10 галамі, што ў тым ліку дапамогло «сьметанковым» здабыць чарговую перамогу ў чэмпіянаце краіны.

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Бразыліі 15 лістапада 2019 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Аргентыны, зьявіўшыся на пляцоўцы на апошнія 20 хвілінаў сустрэчы.
 
## Дасягненьні
**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2020, 2022, 2024
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2023
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2020, 2022, 2024
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2022, 2024
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2022, 2024
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Ігар Малашчыцкі

**І́гар Малашчы́цкі** ( 6 чэрвеня 2002 году) — беларускі футбаліст, брамнік жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ» (у арэндзе з салігорскага «Шахцёра»).

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец акадэміі салігорскага «Шахцёра». У пачатку 2018 году далучыўся да дублюючага складу каманды, а з наступнага году часам трапляў у заўякі асноўнай каманды. У 2020 годзе двойчы згуляў у складзе каманды ў Найвышэйшай лізе. У жніўні 2021 году дзеля здабыцьця гульнявога досьведу быў выпраўлены ў арэнду ў петрыкаўскі «Шахцёр». Свой дэбютны матч у розыгрышы Першай лігі згуляў 21 лістапада 2021 году супраць «Слоніму-2017». У лютым 2022 году гулец на правах арэнднага пагадненьня прыяднаўся да койданаўскага «Арсэналу», аднак першую палову сэзону на пляцоўцы не зьяўляўся. У выніку брамнік быў адкліканы з арэнды і зноў накіраваны ў петрыкаўскі «Шахцёр», дзе свой першы матч сэзону правёў 17 верасьня 2022 году супраць «Астраўца», замяніўшы на 86-й хвіліне Паўла Шчарбачэню. Сваю адзіную сустрэчу сэзону цалкам Малашчыцкі згуляў толькі 12 лістапада, калі абараняў браму ў матчы супраць «Ліды». Рыхтавацца да сэзону 2023 году пачаў поруч з салігорскім «Шахцёрам», дзе быў адным з рэзэрвовых брамнікаў. 21 ліпеня 2024 году згуляў за салігорцаў у матчы Кубка Беларусі супраць «Івацэвічаў». 4 жніўня абараняў браму клюбу ў матчы чэмпіянату супраць «Нафтану». Сэзон 2024 году пачаў у складзе рэзэрвовай каманды клюбу, якая спаборнічала ў Першай лізе, а таксама працягваў часам гуляць за салігорскую дружыну ў элітным дывізіёне айчыннага першынства. У лютым 2025 году на сэзон быў арэндаваны жодзінскім «Тарпэда-БелАЗ».

### Міжнародная
Улетку 2018 году быў выкліканы да шыхтаў зборнай Беларусі (да 17 гадоў), у складзе якой дэбютаваў у жніўні ў таварыскім матчы супраць аднагодак Латвіі. У сакавіку 2019 году браў удзел з камандай у адборачных матчах да чэмпіянату Эўропы да 17 гадоў. Таксама выклікаўся на зборы зборнай Беларусі (да 19 гадоў).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Гусьляр

**Гусьля́р** — музыка, які грае на гусьлях. Іншыя значэньні:

* «Гусьляр» — зборнік вершаў Янкі Купалы;
* «Гусьляр» — рок-опэра «Песьняроў» 1979 року.
Лярэнца Пэлегрыні

**Лярэ́нца Пэлегры́ні** (;  19 чэрвеня 1996 году) — італьянскі футбаліст, паўабаронца і капітан клюбу «Рома» і нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Гулец яшчэ ў веку 9 гадоў далучыўся да акадэміі сталічнай «Ромы». Запачаткаваў прафэсійную кар’еру 22 сакавіка 2015 году, калі зьявіўся на полі на замену ў матчы Сэрыі А супраць «Чэзэны». У чэрвені таго ж году далучыўся да клюбу «Сасуолё», што каштавала клюбу з Эміліі-Раманьні 1,25 мільёнаў эўра. Паводле ўгоды паміж клюбамі «Рома» захавала за сабой мажлівасьць выкупіць у будучым гульца. Упершыню згуляў за новы клюб 8 лістапада, калі ягоны клюб зь лікам 1:0 выгуляў «Карпі». Свой першы гол улучыў у браму «Сампдорыі». Цягам сэзону 2016—2017 гадоў замацаваўся ў першай адзінаццатцы каманды. Па сэзоне быў вернуты да складу «Ромы», што каштавала клюбу з сталіцы Італіі 10 мільёнаў эўра. Свой першы гол за родны клюб пацэліў 1 сьнежня 2017 году ў матчы Сэрыі А супраць клюбу СПАЛ. 25 траўня 2022 году Пэлегрыні быў капітанам каманды ў фінальным матчы Лігі канфэрэнцыяў, дзе італьянскі клюб быў мацней за нідэрляндзкі «Фэеноорд». У тым сэзоне розыгрышу футбаліст быў абраны найлепшым гульцом турніру.

### Міжнародная
Гулец прыцягваўся да матчаў зборных Італіі розных узростаў, беручы ўдзел у розных міжнародных спаборніцтвах. Упершыню ў склад нацыянальнай зборнай Італіі быў выкліканы 31 траўня 2017 году на таварыскі матч супраць зборнай Сан-Марына, зьявіўшыся ў другім тайме. 11 чэрвеня таго ж году згуляў у складзе зборнай у адборачным матчы чэмпіянату сьвету 2018 году супраць зборнай Ліхтэнштайну. Свой першы гол у кашулі нацыянальнай дружыны здабыў 5 верасьня 2019 году ў матчы супраць зборнай Армэніі.
 
## Дасягненьні
**«Рома»**:
* Пераможца Лігі канфэрэнцыяў: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Матыя Дзаканьні

**Маты́я Дзака́ньні** (;  16 чэрвеня 1995 году) — італьянскі футбаліст, левы ўінгер і атакуючы паўабаронца клюбу «Ляцыё» і нацыянальнай зборнай Італіі. Дэбютаваў у Сэрыі А ў складзе «Вэроны» 23 верасьня 2015 году, калі зьявіўся на полі ў матчы супраць «Інтэрнацыянале». У 2021 годзе на правах арэнды далучыўся да «Ляцыё», якое пасьля выкупіла правы на гульца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Зона, вольная ад ЛГБТ

**Зо́на, во́льная ад ідэалёгіі ЛГБТ**, альбо **зона, вольная ад ЛГБТ** — абшары ў Польшчы, дзе забароненая прапаганда і ўхваленьне ідэалёгіі прадстаўнікоў ці рухаў нетрадыцыйных сэксуальных меншасьцяў. Адначасна гэта мае служыць прапагандзе традыцыйных хрысьціянскіх каштоўнасьцяў.

Катэгорыя:Правы чалавека ў Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя ЛГБТ
Катэгорыя:Супярэчнасьці ў Польшчы
Катэгорыя:Ультраправіца ў Польшчы
Катэгорыя:Маральная паніка
Катэгорыя:Нэалягізмы
Катэгорыя:Дыскрымінацыя ЛГБТ
Цьвярскія летапісы

**Цьвярскія летапісы** — рускія летапісы летапісы XV—XVI стагодзьдзяў, складзеныя ў Цьвяры. Зьмяшчаюць зьвесткі з гісторыі Цьвяры, Масквы, Ноўгарада, Пскова і пра дачыненьні гэтых зямель зь Вялікім Княствам Літоўскім.

Складаліся пры двары цьвярскіх князёў, якія ў XIII—XIV стагодзьдзях мелі шчыльныя кантакты зь Літвой (паводле Наўгародзкага Першага летапісу, у 1245 годзе на службе ў цьвярскіх князёў знаходзіліся князі-ліцьвіны Явід і Эрбэт, а ад 1289 году цьвярскім япіскапам быў сын колішняга полацкага князя Гердзеня Андрэй, і ўрэшце, вялікі князь Альгерд ажаніўся зь цьвярской князёўнай Ўльлянай).

## Гісторыя
Мяркуецца, што Першы цьвярскі летапісны збор склалі ў 1375 годзе, другі — у 1409 годзе. Беспасярэдне Цьвярскі летапіс не захаваліся (апроч фрагмэнту за 1314—1344 гады), значныя цьвярскія летапісныя матэрыялы ёсьць у Цьвярскім зборніку (Цьвярскім летапісу), Рагоскім летапісцы і «Пахвальным слове пра дабравернага князя Барыса Аляксандравіча» інака Фамы.

У Цьвярскі зборнік, які датуецца XVI стагодзьдзем, улучаюцца значныя фрагмэнты цьвярскога летапісаньня канца XIII — канца XV стагодзьдзяў. Ён захаваўся ў трох сьпісах XVII стагодзьдзях, напісаных на этнічных беларускіх або ўкранскіх землях (Пагодзінскі, Забелінскі і Талстоўскі). Утрымлівае зьвесткі зь Цьвярскога збору 1375 году і пазьнейшыя зьвесткі да 1486 году, калі Цьвер захапіла Маскоўская дзяржава.

Рагоскі летапісец, які датуецца першай паловай XV стагодзьдзя, захаваўся ў адным сьпісе. Яго зьвесткі за 1288—1327 гады маюць падабенства з тэкстам Цьвярскога зборніка, зьвесткі за 1328—1374 гады таксама ў значнай частцы паходзяць з крыніцы, блізкай да Цьвярскога зборніка.

## Ліцьвіны і люцічы

Цьвярскі зборнік зьмяшчае сьведчаньне пра перасяленьне на ўсход часткі люцічаў, якія ўпамінаюцца ў пераліку славянскіх плямёнаў поруч зь літвой

Гісторык Павал Урбан зьвяртае ўвагу на іншую вытрымку з гэтага летапісу: «*А Луцічы і Ціверычы прыседааху к Дунаеві, і бе множаства іх, седзяаху па Днястру <…> да мора*» і што аналягічныя зьвесткі таксама зьмяшчаюцца ў Ніканаўскім летапісе. Тым часам у сярэдняй плыні Дунаю захаваліся гідронімы Літава, Літавіца і пэўныя сугучныя назвы, а ў Трансыльваніі або далей за Дунаем на Балканскім паўвостраве існавалі Літоўская княства (*kenezat Lytwa*) і Літоўская зямля (*terra Lytwa*).

Падобнае сьведчаньне пра ліцьвінаў як славянскі народ таксама зьмясьціў аўстрыйскі дыплямат Жыгімонт Гербэрштайн (наведаў Маскоўскую дзяржаву ў 1517 і 1526 гадох) з спасылкай на летапісы:

## Крыніцы

Катэгорыя:Старажытнарускія летапісы
Лідзкі летапісец

**Лідзкі летапісец** — краязнаўча-гістарычна-літаратурны часопіс. Выходзіць з 1997 году ў Лідзе на беларускай мове. Зьмяшчае матэрыялы з гісторыі Ліды і гістарычнай Лідчыны. Заснавальнік — старэйшы навуковы супрацоўнік Лідзкага гістарычна-мастацкага музэю Валеры Сьліўкін, рэдактар — Станіслаў Суднік, выдавец — установа інфармацыі «Выдавецкі дом Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны».

Да 2020 году выйшла 90 нумароў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Гісторыя Ліды
Джоўі Вээрман

**Яганэс Карнэліс Марыя «Джоўі» Вээрман** (;  19 лістапада 1998 году) — нідэрляндзкі футбаліст, паўабаронца клюбу ПСВ і нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў.

## Кар’ера
### Клюбная
Нідэрляндаў запачаткаваў прафэсійную кар’еру 9 верасьня 2016 году ў матчы Ээрстэ дывізіі ў складзе «Валендаму». За клюб у выніку згуляў некалькі сэзонаў, першы чым далучыцца да клюбу «Гээрэнвээн» напрыканцы лета 2019 году. Ужо на наступны дзень па складаньні працоўнай дамовы, 31 жніўня, паўабаронца дэбютаваў у складзе новага клюбу ў матчы найвышэйшага дывізіёну нідэрляндзкага першынства супраць сытардзкай «Фартуны». 4 студзеня 2022 году гульца перакупіў гранд мясцовага футболу клюб ПСВ. 2 сакавіка гулец адзначыўся голам у складзе новага клюбу ў паўфінале Кубка Нідэрляндаў, засмуціўшы прадстаўнікоў клюбу «Гоў Эгэд Іглз». Зь цягам часу стаў адным зь лідэраў клюбу. У сэзоне 2023—2024 гадоў стаў футбалістам з найбольшай колькасьцю створаных галявых момантаў у Эрэдывізіі, якіх у яго было 130. Цягам таго ж сэзону кожны восеньскі месяц абіраўся найлепшым футбалістам Эрэдывізіі.

### Міжнародная
У сакавіку 2023 году Вээрман атрымаў свой першы афіцыйны выклік у нацыянальную зборную Нідэрляндаў на адборачныя матчы да чэмпіянату Эўропы 2024 году супраць зборных Францыі і Гібральтару, але быў вымушаны застацца па-за складам поруч з Кодзі Гакпам, Матэйсам дэ Ліхтам, Свэнам Ботманам і Бартам Вэрбругенам праз харчовае атручваньне, зьвязанае зь няякасных абедам курыцай кары, які прыгатавалі кухары зборнай. 18 чэрвеня 2023 году гулец дэбютаваў у складзе зборнай у фінальнай стадыі Лігі нацыяў 2022—2023 гадоў, калі выйшаў на замену Матсу Віфэру ў матчы супраць зборнай Італіі. 26 сакавіка 2024 году адзначыўся першым голам у таварыскім матчы супраць зборнай Нямеччыны.
 
## Дасягненьні
**ПСВ**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2024, 2025
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2022, 2023
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2022, 2023, 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Пётар з Дусбургу

**Пётар з Дусбургу** (таксама *Пётар з Дуйсбургу*, *Пётар Дзюзбург*; сярэдзіна XIII ст. — па 1330) — храніст і брат-сьвятар Тэўтонскага ордэну, аўтар Хронікі Прускай зямлі на лацінскай мове.

## Біяграфія
Паходзіў або зь месту Дуйсбургу на Райне, або з галяндзкага Дусбургу, які зь першай паловы XIII стагодзьдзя знаходзіўся на тэрыторыі балею Ўтрэхту Тэўтонскага ордэну.

## Творы
Асноўны твор — Хроніка Прускай зямлі, даведзеная да 1326 году з дадаткамі да 1330 году. Хроніка захавалася толькі ў сьпісах XV стагодзьдзя, у ёй зьмяшчаецца вайсковая гісторыя Ордэна ў Прусіі, апісваюцца прусы і іхныя паганскія культы.

У гэтай хроніцы аўтар двойчы (пад 1296 і 1305 гадамі) пішучы пра змаганьне нямецкіх рыцараў зь літоўскімі (ліцьвінамі) заўважаў, што апошнія былі «рускімі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Сярэднявечныя гісторыкі
Каратэ па-польску

«**Каратэ па-польску**» () — эратычны фільм рэжысэра Вайцеха Войціка, зьняты ў 1982 годзе ў ПНР.

## Зьмест
Летам 1978 году двое мужчын Пётра Р. і Міхал Шчэрбец едзе на паўночы-ўсход ПНР. Яны прыехалі ў вёску, каб маляваць на сьценах касьцёлу. Перад пачаткам работы маладыя людзі едуць на чыгуначны прыпынак, каб сустрэць маладую жанчыну Дароту. Яна сяброўка і жонка аднаго з маладых мужчын па імю Пётра. Усе трое жывуць у месьце, а для іх вёска — месца для адпачынку. Жыцьцё на вёсцы не падыходзіць для адпачынку. Яны знаёмяцца зь мясцовымі насельнікамі. Сярод іх былі маладыя мужчыны, якія займаліся дробнымі правапарушэньнямі: незаконная лоўля рыбы, самагонаварэньне і г.д. Яны б'юць сваіх аднавяскоўцаў і зьдзекваюцца зь іх. Новыя асобы зь места адразу пачалі цікавіць злачынцаў. Маладая жанчына вабіць Рамана Сьціпуру, правадыра зграі злачынцаў. Па-ціху  правадыр і яго таварыш па злачынствах бачыць голую маладую жанчыну, якая загарае на возеры. Яна яму падабаецца. Пад канец стужкі зграя паланіла дзьвюх мужчын і правадыр зграі сілай зацягвае жонку Пятра ў дом. Стрый (завуць яго Капітан) правадыра зграі ўзяў стрэльбу і прымушае адпусьціць мяшчанаў. Пётра кідаецца на правадыра і забівае яго ударам каратыста. Капітан імгненна страляе ў Пятра і забівае яго.

## Вобразы
* Эвард Жэнтара — Пётра Р.
* Міхал Анёл — Міхал Шчэрбіц
* Дарота Камінская — Дарота, жонка Пятра
* Збігнеў Бучкоўскі — Раман Сьціпура
* Ежы Трэля — Капітан, стрый Рамана Сьціпуры, колішні член АК

Былі іншыя ўдзельнікі ў стужцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьмест
* Фільмвэб
* Айэмдыбі
* Здымкі зь кіно

Катэгорыя:Польскія фільмы
Катэгорыя:Польскія эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1983 году
Катэгорыя:Польскія фільмы 1983 году
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы 1983 году
Кадар (кінастудыя)

**Кадар** — польская кінастудыя. Яна адна з найбуйнейшых польскіх кінастудый, дзяржаўная ўстанова культуры. Створаная была 1 траўня 1955 года пад назвай Творчае аб’яднаньне «Кадар». 30 красавіка 1968 года дзейнасьць спыненая, а 1 студзеня 1972 года адноўлена пад новай назва — Кінастудыя «Кадр». З 1955 па 2007 год кіраўніком быў рэжысёр Ежы Каваляровіч. У 2008–2011 гадах гэтую пасаду займаў Ежы Капусьцінскі. З 2011 па 2015 год студыяй кіраваў рэжысэр Лукаш Барчык. А з 2015 года кіраўніком зьяўляецца Філіп Баён.

30 верасьня 2019 году кінастудыя прыпыніла сваю дзейнасьць, бо 1 кастрычніка 2019 году яе ўключылі ў склад Польская вытворчасьць стужак дакумэнтальных і мастацкіх.

## Вядомыя творы
* «Вабанк»
* «Попел і дыямэнт»
* «Сэксмісія»

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт   
* «Кадр»  на сайце filmpolski.pl

Катэгорыя:1955 год у Польшчы
Катэгорыя:Культура Варшавы
Катэгорыя:Вытворцы кіно ў Польшчы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1955 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2019 годзе
Гран-пры Аўстрыі

**Гран-пры́ А́ўстрыі** () — гонкавае спаборніцтва пад эгідай Міжнароднай аўтамабільнай фэдэрацыі, а з 2014 року — гонка Формулы-1.

## Мінуўшчына
Першую гонку па-за залікам 1963 року ў Цэльтвэгу за 70 км ад Грацу выйграў аўстраліец Джэк Брэбэм. З наступнага сэзону гонка ўвайшла ў каляндар Формулы-1; што праўда, якая аказалася надта небясьпечнай з вузкімі каляінамі ды няроўная, таму ўсяго праз год яе выдалілі з календара да пабудовы новай трасы. У 1965 тут адбылася гонка «200 міляў Цэльтвэгу», праз год пераўтвораная ў этап чэмпіянату сьвету спартовых аўтамабіляў «1000 км Цэльтвэгу». З 1969 року гонка перанесеная ў суседні Шпільбэрг на трасу Аўстрыярынг, а з наступнага стала этапам чэмпіянату Формулы-1.

У 1975 гонка мела назву Гран-пры Эўропы. На жаль, яна была азмрочаная аварыяй амэрыканца Марка Донаг’ю падчас трэніроўкі, які пазьней сканаў ад траўмаў. Сама гонка была адкладзеная на 1 гадзіну 15 хвілінаў праз залеву, і ў такіх умовах адзіную сваю перамогу ў кар’еры здабыў Віторыё Брамбільля, пры гэтым сам разьбіўшы нос машыны ўжо пасьля перасячэньня фінішнай рысы.

Гоначнікі ўпадабалі Аўстрыярынг за ягоную хуткасьць нават у паваротах. Аднак з павелічэньнем агульнай хуткасьці балідаў гэта стала хутчэй праблемай. Гонку 1987 року перазапускалі двойчы пасьля аварый на стартавым адцінку. Да таго ж яна перастала адпавядаць стандартам бясьпекі ФІА. На дзесяць гадоў правядзеньне Гран-пры Аўстрыі спынілася.

З 1997 гонка ўзнавілася на абноўленым Аўстрыярынгу, які цяпер атрымаў паводле галоўнага спонсара назву А1-Рынг, альбо паводле месца правядзеньня — Шпільбэрг. Хуткія працяглыя павароты былі замененыя, каб зьменшыць хуткасьць.  гонка «праславілася» эпізодам, калі каманда «Фэрары» загадала Рубэнсу Барыкела аддаць перамогу Міхаэлю Шумахэру. Гонка на А1-Рынгу ладзілася да 2003 року.

Новыя ўласьнікі трасы — Red Bull GmbH — дабіліся аднаўленьня Гран-пры з 2014 року, дзе яно і праходзіць дагэтуль, толькі траса называецца ўжо Рэд Бул Рынг.

## Пераможцы

*Ружовае тло азначае, што гонка не ўваходзіць у каляндар Чэмпіянату сьвету Формулы-1.*

## Глядзіце таксама
* Гран-пры Штырыі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Аўстрыйскія аўтагоначныя спаборніцтвы
Аўстрыя
Аўстрыя
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1963 годзе
Зорчатае скляпеньне

**Зо́рчатае скляпе́ньне** — крыжова-рэбравае або  скляпеньне, з дадатковым падзелам прасторы, у выніку якога ўтвараецца больш-менш складаны зорны ўзор.

Найпрасьцейшае зорчатае скляпеньне паўстае, калі замест дыяганальных рэбраў крыжова-рэбравага скляпеньня ўводзяцца трохпрамянёвыя.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Скляпеньні