Конрад Прушынскі

**Конрад Прушынскі** (, псэўданімы «Kazimierz Promyk», «Pisarz Gazety Świątecznej», 19 лютага 1851, Менск — 8 ліпеня 1908, Варшава) — польскі дзеяч асьветы, пісьменьнік, выдавец.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў зьбяднелай шляхецкай сям’і. Быў сынам Станіслава Антонія Прушынскага і Пелагеі, народжанай Кулак. Бацька трымаў у Менску фатаграфічную майстэрню (заснавана ў 1839 г.). У маладосьці разам з бацькамі, братамі і сёстрамі быў высланы ў Томск, Заходняя Сібір, з-за абвінавачваньняў бацькі ў патрыятычнай дзейнасьці, у тым ліку ў разьмяшчэньні нацыянальных сымбаляў Польшчы і Літвы на зробленых ім сямейных фотаздымках. У эміграцыі пазнаёміўся са Станіславам Віткевічам, пазьнейшым гісторыкам мастацтва і літаратуразнаўцам, сынам Ігнацыя Віткевіча, высланага ў Томск за ўдзел у Студзеньскім паўстаньні. Разам са Станіславам Віткевічам у 17-гадовым узросьце яму ўдалося выехаць на радзіму і пасьля некалькіх гадоў намаганьняў у 1873 г. дамагчыся вызваленьня са ссылкі сваіх бацькоў і братоў.

У 1875 заснаваў тайнае , якое мела на мэце пашырэньне асьветы сярод народа. Аўтар лемантароў, напр. першага сучаснага лемантара (выдадзены ў 1875 г.) і *«Obrazkowej nauki czytania i pisania»*, выдадзенай у 1879 г. (пераможца міжнароднай выстаўкі Лёнданскага пэдагагічнага таварыства ў 1893 г.). Лемантар Прушынскага быў узяты за ўзор для першага беларускага лемантара.

Прапагандаваў індывідуальнае навучаньне мэтадам самаадукацыі, садзейнічаў папулярызацыі чытаньня на вёсцы. З 1881 г. выдаваў штотыднёвік для сялянаў *[[Gazeta Świąteczna|«Gazeta Świąteczna»]]*. Прыхільнік арганічнай працы і нацыянальнай салідарнасьці. У 1878 г. заснаваў у Варшаве Нацыянальную кнігарню, якая займалася распаўсюджваньнем папулярнай і навукова-папулярнай літаратуры. Атрымаў званьне ганаровага сябра .

Быў сябрам .

Пахаваны на Павонзкаўскіх могілках (участак Т-1-15/16).

## Ушанаваньне памяці
У 1911 годзе плянавалася ўсталяваць помнік Конраду Прушынскаму па праекце Чэслава Макоўскага.

Імем Казіміра Промыка названая адна з вуліцаў Старога Жалібожа ў Варшаве.

## Сям’я
Двойчы жанаты: з Цэцыліяй, народжанай Пуцята (памерла ў 1884 г.), і з Вандай, народжанай Кожан. Ад першай жонкі меў чацвёра дзяцей, ад другой — сямёра.

Дзеці і ўнукі:

*  (1873—1925), журналіст, рэдактар «Gazety Świątecznej» і дэпутат сэйма;
* Казімір (1875—1945), вынаходнік і канструктар;
* Ядвіга (1877—1956), карыкатурыстка, жонка сэнатара ;
* Стэфан (1879—1955), юрыст, прафэсар Унівэрсытэта Мікалая Каперніка ў Торуні;
* Томаш (1887—1912), архітэктар;
* Пелагея Ванда (1889—1953), рэдактарка «Gazety Świątecznej», жонка агранома Пятра Галонскі;
* Конрад Марцыян (1891—1944), капітан гандлёвага марскога флёту і журналіст, апошні рэдактар «Gazety Świątecznej»;
* Яніна (1892—1956), мастачка і журналістка;
* Станіслава (1896—1966), журналістка;
* Баляслаў Антоні (1902—1920), студэнт, загінуў падчас Варшаўскай бітвы пад Восавам;
* Марэк Юзэф (1906—2003), геоляг і географ. Унук Конрада — , сын Марэка Прушынскага.

## Крыніцы

## Літаратура
* Konrad Prószyński (kartka jubileuszowa).
* Szczepan Lewicki, *Konrad Prószyński (Kazimierz Promyk)*, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 1996.
* Władysław Jewsiewicki, «Kazimierz Prószyński», wyd. Interpress, Warszawa 1974

## Вонкавыя спасылкі
* KonradProszynski.pl
* [Публікацыі Конрада Прушынскага](https://polona.pl/search/?filters=creator:%22Pr%C3%B3szy%C5%84ski,_Konrad_(1851--1908)%22,public:1) на сайце Polona.pl