open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Арсень Ачапоўскі

**Арсень Ачапоўскі** ( 17 сьнежня 2002 году) — беларускі футбаліст, нападнік «Гомля».

## Кар’ера
Выхаванец футбольнай акадэміі салігорскага «Шахцёра». У 2019 годзе пачаў абараняць колеры клюбу ў дублюючым складзе. У 2021 годзе пасьля таго як фарм-клюб зь Петрыкава трапіў у Першую лігу, Ачапоўскі прыяднаўся да каманды. Гулец дэбютаваў у другім дывізіёне 18 красавіка 2023 году ў матчы супраць койданаўскага «Арсэналу». Нападнік зьяўляўся ўва ўсіх наступных матчах дружыны, але звычайна гуляў ня поўны матч. 15 траўня вызначыўся галявой перадачай у матчы супраць «Баранавічаў». 3 ліпеня ўлучыў першы мяч у браму койданаўскага клюбу. У жніўні быў выкліканы да шыхтаў салігорскага «Шахцёра», але там не гуляў у першай камандзе.

У сакавіку 2022 году вярнуўся ў петрыкаўскі «Шахцёр». Пасьля шэрагу прапушчаных матчаў зь сярэдзіны траўня пачаў стабільна гуляў у асноўным складзе. 22 траўня адзначыўся дублем у браму «Маладэчна-2018». У студзені 2023 году зышоў з клюбу, у наступным месяцы прыяднаўшыся да «Слуцку». Дэбют у новым клюбе прыпаў на 5 сакавіка 2023 году ў чвэрцьфінальным матчы Кубка Беларусі супраць мазырскай «Славіі». У Найвышэйшай лізе запачаткаваў кар’еру 19 сакавіка ў матчы супраць «Энэргетыка»-БДУ. Першым голам адзначыўся 10 чэрвеня ў браму наваполацкага «Нафтану». Цягам сэзону футбаліст быў гульцом замены, рэгулярна зьяўляючыся на полі з лавы запасных. У студзені 2024 году нападнік працягнуў кантракт з слуцкім клюбам яшчэ на сэзон, а ў канцы году пакінуў каманду. У лютым 2025 году не пацьвердзілася інфармацыя аб магчымым далучэньні да «Паперпраму», а празь некалькі тыдняў стала вядома, што Ачапоўскі склаў працоўную дамову зь першалігавай бабруйскай «Белшынай». У складзе каманды стаў найлепшым бамбардзірам дружыны. На пачатку 2026 году перайшоў у «Гомель».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Уладзіслаў Карпеня

**Уладзісла́ў Карпе́ня** ( 29 сакавіка 2001 году) — беларускі футбаліст, абаронца «Баранавічаў».

## Кар’ера
Выхаванец футбольнай акадэміі «Слуцку», да якой прыяднаўся ў 2017 годзе. У 2019 годзе пачаў выступаць за клюбны дубль. У сакавіку 2022 году абаронца далучыўся да пінскай «Хвалі», зь якой узгодніўся на аднагадовы кантракт. 9 красавіка дэбютаваў у Першай лізе ў матчы супраць рагачоўскага «Макслайну». Дэбютным голам у складзе каманды адзначыўся 5 чэрвеня ў матчы супраць петрыкаўскага «Шахцёра». Карпеня ад пачатку сэзон стаў гульцом першай адзінаццатцы. У студзені 2023 году быў запрошаны ў менскі «Энэргетык»-БДУ. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 19 сакавіка ў матчы супраць «Слуцку», зьявіўшыся на зьмену на 72-й хвіліне. Абаронца замацаваўся ў асноўным складзе, чаргуючы матчы ў пачатковым складзе з выхадамі на замену. Поруч зь менскім клюбам страціў месца ў элітным дывізіёне. Ужо ў сьнежні 2023 году пачаў рыхтавацца да старту ў Першай лізе, але ў студзені зышоў з каманды. У тым жа месяцы зьявілася інфармацыя, што футбаліст стане гульцом «Слуцку», пасьля чаго неўзабаве футбаліст афіцыйна далучыўся да каманды. У пачатку 2025 году пакінуў «Слуцак» і прыяднаўся да «Баранавічаў». У новым клюбе ў розыгрышы Першай лігі быў адным з асноўных гульцоў каманды, дапамогшы ёй здабыць гістарычнае прасоўваньне ў Найвышэйшую лігу. У студзені 2026 году працягнуў супрацу з клюбам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Аляксей Сямёнаў

**Аляксей Сямёнаў** ( 17 сьнежня 2002 году) — беларускі футбаліст, абаронца «Слуцку».

## Кар’ера
Выхаванец гарадзенскага «Белкарду». У 2017 годзе перабраўся ў берасьцейскае «Дынама», дзе з 2019 году пачаў выступаць за клюбны дубль. У пачатку 2021 году разам з акадэміяй дынамаўцаў перайшоў у берасьцейскі «Рух», дзе таксама гуляў за дубль. У сэзоне 2022 году «Рух» зьняўся з чэмпіянату Беларусі, а ў ліпені 2022 году абаронца, які далучыўся да структуры ЦРФ, быў аддадзены ў арэнду ў «Энэргетык»-БДУ. 3 ліпеня 2022 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе ў матчы супраць барысаўскага БАТЭ (1:1), калі выйшаў на замену ў другім тайме і пазьней быў заменены. Пасьля гуляў пераважна за клюбны дубль, зрэдку зьяўляючыся ў асноўнай камандзе. У лютым 2023 году пакінуў сталічны клюб.

Сэзон 2023 году правёў у складзе «Цэнтру футболу» ў Другой лізе. У лютым 2024 году, пасьля таго як клюб зьняўся з дарослых спаборніцтваў, перайшоў у «Слуцак».

## Дасягненьні
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Міхал Скурась

**Мі́хал Ску́рась** (;  15 лютага 2000 году) — польскі футбаліст, паўабаронца бэльгійскага клюбу «Гент» і нацыянальнай зборнай Польшчы.

## Кар’ера
Выхаванец познанскага «Леху». У 2018 годзе дзеля здабыцьця гульнявой практыкі быў аддадзены ў арэнду ў клюб другога дывізіёну «Брук-Бэт Тэрмаліка», адгуляўшы за каманду 27 матчаў у сэзоне 2018—2019 гадоў. Палову сэзону 2019—2020 гадоў, таксама на правах арэнды, правёў у клюбе Экстраклясы «Ракаў». Пасьля вярнуўся ў «Лех», дзе пачаў падцягвацца да матчаў асноўнай каманды. 20 сакавіка 2021 году забіў свой першы гол у прафэсійнай кар’еры ў матчы супраць беластоцкай «Ягелёніі». У 2023 году спрычыніўся да таго, што польскі клюб дасягнуў чвэрцьфіналу Лігі канфэрэнцыяў 2022—2023 гадоў. У тым жа годзе, а менавіта 26 красавіка, склаў чатырохгадовы кантракт з бэльгійскім «Бруге».

## Дасягненьні
**«Лех»**:
* Чэмпіён Польшчы: 2022

**«Бруге»**:
* Чэмпіён Бэльгіі: 2024
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Польскія футбалісты
Крыстыян Дзюбінскі

**Крыстыян Дзюбінскі** (;  28 траўня 1988 году) — колішні польскі хакеіст, нападнік.

## Кар’ера
Выхаванец клюбу ММКС. З 2004 па 2008 гады выступаў за клюбы Паўночнаамэрыканскай хакейнай лігі. Па вяртаньні з-за акіяна далучыўся да «Падгаля», утварыўшы зладжанае, відовішчнае і эфэктыўнае зьвяно з Томашам Маласінскім і Дарыюшам Грушкам. У красавіку 2010 году з клюбам стаў пераможцам чэмпіянату Польшчы. Пазьней абараняў колеры «Санка», КТХ і «Краковіі». У чэрвені 2018 году зноў вярнуўся ў «Падгале». У траўні 2020 году далучыўся да гарадзенскага «Нёмана». У складзе беларускага клюбу за 46 матчаў рэгулярнага сэзону закінуў 16 шайбаў і аддаў 18 галявых перадачаў. За дзевяць матчаў плэй-оф паклаў на свой рахунак адзін гол і чатыры галявых перадачы. У тым жа сэзоне нападнік быў альтэрнатыўным капітанам каманды. Па заканчэньні сэзону вярнуўся на радзіму, далучыўшыся да клюбу «Унія». У 2025 годзе скончыў гульнёвую кар’еру і перайшоў на трэнэрскую працу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Польскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Польшчы
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Падгале» Новы Тарг
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Санак»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу КТХ Крыніца-Здруй
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Краковія» Кракаў
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нёман» Горадня
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Унія» Асьвенцім
Патрык Уронка

**Патрык Уронка** (;  28 жніўня 1995 году) — польскі хакеіст, нападнік клюбу катавіцкага ГКС. Ягоны дзед Тадэвуш Кацік таксама гуляў у хакей і прадстаўляў Польшчу на зімовых Алімпійскіх гульнях 1972 году.

## Кар’ера
Выхаванец клюбу ММКС. Дэбютаваў у прафэсійным хакеі ў клюбе «Падгале». Пазьней гуляў за чэскія «Арлы», які спаборнічаў у аўстрыйскай лізе. Пасьля быў хакеістам катавіцкіх ГКС, а таксама брытанскага «Бэлфаст Джаянтсу» і францускага «Рапасу». У 2020 годзе вярнуўся на радзіму, дзе ўладкаваўся ў тыскі ГКС. Пазьней зноў абараняў колеры катавіцкіх ГКС, а сэзон 2022—2023 гадоў пачаў у складзе «Краковіі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Польскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Польшчы
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Падгале» Новы Тарг
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Арлы» Знойма
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ГКС Катавіцы
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бэлфаст Джаянтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рапас» Гап
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ГКС Тыхы
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Краковія» Кракаў
Мэджугор’е

**Мэджугор’е** () — мястэчка ў Босьніі і Герцагавіне, у Герцагавіна-Нярэтванскім кантоне, у грамадзе Чытлук з пераважна харвацкім насельніцтвам каталіцкай канфэсіі. Цэнтар штогадовага паломніцтва да 1 мільёна хрысьціян розных канфэсій з усяго сьвету. Праславілася ў другой палове XX стагодзьдзя праз, зьяўленьне тут Панны Марыі. Гэта зьяўленьне пакуль афіцыйна не прызнаныя каталіцкай царквой, але і не адкінутая.

## Паходжаньне назвы
Этымалёгія тапоніма на харвацкай мове празрыстая — «месца паміж гарамі».

## Дэмаграфія
Паводле перапісу насельніцтва ў Босьніі і Герцагавіне ў 2013 годзе ў населеным пункце пражывала 2265 жыхароў, у тым ліку 2232 харвата, 11 альбанцаў, 4 басьнійцы і 3 сэрбы. 11 чалавек пазначылі іншую нацыянальнасьць, 2 — не заявілі пра сваю нацыянальнасьць і 2 чалавекі паведамілі аб невядомай нацыянальнасьці.

## Аб’яўленьне
Упершыню аб Мэджугор’і стала шырока вядома напачатку 1980-х гадоў. 24 чэрвеня 1981 году 6 мясцовых маладых людзей, чатыры дзяўчыны і два хлопцы, заявілі пра тое, што ім аб’явілася Панна Марыя — Маці Езуса Хрыста, якая прадставілася, як «Валадарка Супакою». Паводле сьведкаў, гэтыя аб’яўленьні працягваюцца да сёньняшняга дня. У іх Панна Марыя перадае кароткія пасланьні — яна заклікае вернікаў да навяртаньня, малітвы і міру.

Каталіцкі Касьцёл у сваёй афіцыйнай пазыцыі адносна падзей у Мэджугор’і (Заява Канфэрэнцыі Эпіскапатаў былой Югаславіі ад 1991 г.) пакуль што адмаўляецца ад канчатковага меркаваньня аб аб’яўленьнях — пакуль не прызнае іх праўдай і не адмаўляе іх як ілжывыя. Расьсьледаваньнем аб’яўленьняў займалася адмысловая камісія, прызначаная папам Бэнэдыктам XVI у 2010 годзе. Паколькі зьяўленьні яшчэ не спыніліся (хоць іх частата значна зьменшылася), гэтыя зьявы не могуць быць афіцыйна прызнаныя. Папа Францішак накіраваў у Мэджугор’е свайго нунцыя арцыбіскупа Генрыка Хосера. На падставе падрыхтаванага ім дакладу Папа ў траўні 2019 году даў згоду на арганізацыю афіцыйных пілігрымак да месца аб’яўленьняў, нягледзячы на ​​свае сумненьні.

## Крыніцы

## Літаратура
* ks. Maciej Arkuszyński, *Wzór życia chrześcijańskiego w objawieniach z Medziugoria (1981—2008)*, Варшава 2008 (praca doktorska obroniona na Papieskim Wydziale Teologicznym).
* *Orędzia Matki Bożej z Medziugorja*, zebr. i oprac. Jerzy Gwiazda, Варшава 2012, Fundacja Matki Bożej Królowej Pokoju z Medziugorja.
* Pietro Zorza, *Drogie dzieci, dziękuję wam, że odpowiedzieliście na moje wezwanie*, Кракаў 2006, Wydawnictwo «Królowa Pokoju».
* Svetozar Kraljević *The Apparitions of Our Lady of Medjugorje*, Мэджугор’е 2007, Informativni Centar «MIR» Medjugorje.

## Вонкавыя спасылкі
* Элізабэта Кастанья пра стварэнне фільма «Таямніцы Меджугор’я», catholic.by, 09.09.2011
* - праўдзівая ці фальшывая святыня?
* Афіцыйная старонка парафіі Мэджугор’я
* Тэлевізія Мэджугор’я

Катэгорыя:Сьвятыя месцы
Катэгорыя:Месцы паломніцтва
Катэгорыя:Аб’яўленьні Маці Божай
Катэгорыя:Гарады Фэдэрацыі Босьніі і Герцагавіны
Станіслаў Сьцефановіч

**Станіслаў Сьцефановіч** ( 15 жніўня 2004 году) — беларускі футбаліст, нападнік сталічнага «Юні Ікс Лабс».

## Кар’ера
Выхаванец сталічнага РУАР. Улетку 2021 году далучыўся да салігорскага «Шахцёра», дзе пачаў гуляць за клюбны дубль. На пачатку 2023 году быў выпраўлены ў петрыкаўскі «Шахцёр», то бок фарм-клюб салігорскай каманды. У складзе новай камандзе дэбютаваў 2 красавіка 2023 году ў матчы супраць койданаўскага «Арсэналу», зьявіўшыся на полі ў другой палове сустрэчы. Першы гол улучыў 1 траўня у браму «Макслайну», адзначыўшыся дублем. Улетку вярнуўся ў салігорскую дружыну, дзе ў матчы Кубка Беларусі супраць «Івацэвічаў» трапіў у заяўку. Пасьля зноў вярнуўся ў Петрыкаў. Цягам сэзону быў адным зь лідэраў каманды, паклаўшы на свой рахунак 12 гадоў.

У студзені 2024 году прыяднаўся да салігорскага «Шахцёра», зь якім пачаў рыхтавацца да новага сэзону. Запачаткаваў сваю кар’еру ў салігорскім клюбе 10 сакавіка ў матчы чвэрцьфіналу Кубка Беларусі супраць жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ», зьявіўшыся на 81-й хвіліне. У красавіку таксама пачаў абараняць колеры клюбу «Шахцёр-2», як пачаў называцца петрыкаўскі «Шахцёр». Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 14 красавіка ў матчы супраць мазырскай «Славіі». Перад пачаткам сэзону 2025 году прыяднаўся да першалігавага «Юні Ікс Лабс».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Максім Кавалевіч

**Максім Кавалевіч** ( 2 траўня 2002 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца «Іслачы».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец акадэміі бабруйскай «Белшыны», дзе першым трэнэрам гульца быў Дзьмітры Мігас. Пасьля далучыўся да Акадэміі АБФФ, дзе лічыўся адным з самых пэрспэктыўніх гульцоў краіны. У ліпені 2019 году прыяднаўся да салігорскага «Шахцёра», дзе спачатку спаборнічаў у складзе клюбнага дубля. Паводле вынікаў сэзону 2020 году футбаліст стаў найлепшым бамбардзірам першынства дублёраў, маючы на сваіх рахунку 22 забітыя мячы.

У лютым 2021 году пачаў гуляць за петрыкаўскі «Шахцёр». Запачаткаваў кар’еру ў Першай лізе 18 красавіка 2021 году ў матчы супраць койданаўскага «Арсэналу». Першым улучаным голам адзначыўся толькі 8 жніўня, засмуціўшы брамніка «Баранавічаў». Ужо ў наступным сэзоне гулец па-сапраўднаму выкрыў свой талент. 17 красавіка 2022 году ў матчы супраць «Асіпавічаў» футбаліст вызначыўся галявой перадачай. Затым ужо ў наступным матчы 23 красавіка супраць «Воршы» Кавалевіч улучыў мяч у браму суперніка, а таксама вызначыўшыся асыстэнцкім дублем. У матчы 11 чэрвеня супраць «Слоніму-2017» паўабаронца двойчы пацэліў мяч у сетку слонімцаў. 28 жніўня ў чарговым матчы супраць «Воршы» футбаліст вызначыўся забітым голам і хет-трыкам з галявых перадачаў. Чарговы забіты дубль учыніў 17 верасьня ў браму «Астраўца». У наступным матчы 2 кастрычніка супраць «Маладэчна-2018» зладзіў галявы хет-трык. Па заканчэньні сэзону Кавалевіч стаў найлепшым бамбардзірам клюбу з 13 забітымі галамі і другім найлепшым асыстэнтам з 11 перадачамі. У дадатак каманда скончыла розыгрыш Першай лігі на трэцім радку.

Паўабаронца вярнуўся ў салігорскі «Шахцёр», дзе дэбютаваў 26 лістапада у матчы Кубка Беларусі супраць «Менску», адзначыўшыся голам. 25 лютага 2023 году стаў уладальніка Супэркубка Беларусі, але ўвесь матч правёў на лаве запасных. 4 сакавіка выйшаў у складзе гарнякоў на матч Кубка Беларусі супраць жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ», а 18 сакавіка таго ж году запачаткаваў кар’еру ў Найвышэйшай лізе, зьявіўшыся ў матчы супраць нафаполацкага «Нафтану». У гэтым жа сустрэчы ўлучыў мяч у браму паўночнікаў. З улікам зыходу з каманды шматлікіх лідэраў, гулец хутка замацаваўся ў складзе, адгуляўшы ў матчах чэмпіянату 2023 году амаль усе сустрэчы. У 2024 годзе гулец нават некалькі разоў быў капітанам каманды. Пасьля страты «Шахцёрам» месца ў Найвышэйшай лізе прыяднаўся да прысталічнай «Іслачы».

### Міжнародная
У лістападзе 2017 году дэбютаваў у складзе зборнай Беларусі (да 16 гадоў) у таварыскім матчы супраць зборнай Летувы. Улетку 2018 году быў выкліканы да шыхтаў зборнай Беларусі (да 17 гадоў), зь якой увосень таго ж году браў удзел у кваліфікацыйных матчах чэмпіянату Эўропы. У студзені 2019 году поруч з камандай стаў уладальнікам Кубка Разьвіцьця. У сакавіку 2023 году атрымаў выклік у зборную Беларусі (да 21 году), у складзе якой запачаткаваў выступы 24 сакавіка ў матчы супраць зборнай Андоры, замяніўшы на 71-й хвіліне Максіма Касараба.

## Дасягненьні
**«Шахцёр»**:
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Марцін Фэгэрвары

**Марцін Фэгэрвары** (;  6 кастрычніка 1999 году) — славацкі хакеіст, абаронца клюбу «Вашынгтон Кэпіталз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2018 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Вашынгтон Кэпіталз» пад агульным 46-м нумарам.

## Кар’ера
Хакеіст пачаў займацца хакеем у роднай Браціславе, але хутка пераехаў у Швэцыю, дзе выступаў на юнацкім узроўні. У скандынаўскай краіне дэбютаваў у складзе «Мальмё Рэдгокс» у веку 16 гадоў. Крыху пазьней быў набыты іншым швэдзкім клюбам ГВ71. У 2018 годзе на драфце НХЛ быў абраны клюбам «Вашынгтон Кэпіталз» пад агульным 46-м нумарам. Склаўшы трохгадовы кантракт з амэрыканскім клюбам Фэгэрвары вярнуўся ў ГВ71 на ўмовах арэнды ды канчаткова замацаваўся ў Швэдзкай хакейнай лізе. 24 лістапада закінуў сваю першую шайбу ў швэдзкім першынстве ў найвышэйшай лізе. Зважаўся за аднаго з найлепшых гульцоў каманды.

Па сканчэньні сэзону 2018—2019 гадоў хакеіст пераехаў праз акіян ды далучыўся «Вашынгтон Кэпіталз». Пасьля згартаньня трэнавальнага лягеру дэбютаваў у НХЛ 2 кастрычніка 2019 году ў матчы супраць «Сэнт-Луіс Блюз». Запачаткаваўшы выступы ў лізе да свайго 20-годзьдзя, Фэгэрвары, такім чынам, стаўся 10-м абаронцам Вашынгтона, які згуляў за клюб у падлеткавым узросьце, і першым пасьля Конара Кэрыка, які зрабіў гэта ў сэзоне 2013—2014 гадоў. Пасьля некалькіх матчаў быў далучаны да фарм-клюбу «Гэршы Бэарз», каб набрацца адпаведнага досьведу. Толькі з сэзону 2021—2022 гадоў замацаваўся ў складзе галоўнай каманды з Вашынгтону, пасьля зыходу Здэны Хары і Брэндэна Дылана. Як абмежавана вольны агент па сэзоне 2022—2023 гадоў, 4 ліпеня 2023 году склаў новую згоду з «Кэпіталз» тэрмінам на тры гады за крыху болей за 8 мільёнаў даляраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славаччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мальмё Рэдгокс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Оскарсгамн»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ГВ71 Ёнчэпінг
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гэршы Бэарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вашынгтон Кэпіталз»
Дэмбіца

**Дэмбіца** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтар Дэмбіцкага павету Падкарпацкага ваяводзтва. Утварае гарадзкую гміну, таксама зьяўляецца сядзібай вясковай гміны Дэмбіца. Займае плошчу 33,81 км². Насельніцтва — 49 000 чалавек (на 2004 год).

Знаходзіцца ў гістарычнай Малапольшчы, у былой Сандамірскай зямлі. Дэмбіца атрымала нерэалізаваную гарадзкі прывелей у 1358 годзе. Другі раз у 1372 годзе, а ў 1785 годзе была паніжана да катэгорыі мястэчка. Гарадзкія правы былі зноў атрыманы ў 1912 годзе. У 1927 годзе занядбанае мястэчка Каўэнчын было далучана да Дэмбіцы. У 1975—1998 гадах горад адміністрацыйна належаў да Тарноўскага ваяводзтва.

Горад зьяўляецца важным цэнтрам хімічнай прамысловасьці.

## Вядомыя асобы
* Кшыштаф Пэндэрэцкі (1933—2020) — кампазытар, дырыжор, пэдагог.

## Крыніцы


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1358 годзе
Катэгорыя:Гарады Падкарпацкага ваяводзтва
1-ы Беларускі фронт

**1-ы Белару́скі фро́нт** — фармаваньне (аб’яднаньне) РСЧА на заключным этапе нямецка-савецкай вайны, утворанае 24 лютага 1944 зь Беларускага фронту. Фронт браў удзел у вызваленьні ад нацыстаў Беларусі, Польшчы, у бітве за Бэрлін. Камандуючыя — Канстанцін Ракасоўскі, Георгі Жукаў (з 16 лістапада 1944).

10 чэрвеня 1945 року фронт расфармаваны, большасьць вайсковых частак увайшлі ў створаную групу савецкіх акупацыйных войскаў у Нямеччыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Савецкія франты падчас нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1944 годзе
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, расфармаваныя ў 1945 годзе
Валянцін Бакфарк

**Валянцін Грэф Ба́кфарк**, або **Ба́лінт Ба́кфарк** (; жнівень 1506 або 1507, г. Брашо, Трансыльванія (цяпер Брашоў}, Румынія) — 13 або ) — кампазытар і лютніст эпохі Адраджэньня. Значную частку жыцьця правёў у Вялікім Княстве Літоўскім.

## Жыцьцяпіс
Напачатку працаваў у Трансыльваніі, Францыі і, магчыма, у Італіі. 3 12 чэрвеня 1549 прыдворны лютніст вялікага князя літоўскага і караля польскага Жыгімонта Аўгуста. Пасьля сьмерці Барбары Радзівіл выехаў у Каралявец да герцага Альбрэхта, які выдаткаваў пэнсію для яго жонкі Кацярыны з Нарбутаў і дзяцей.

У час гастроляў Бакфарк па Эўропе у Ліёне у 1553 годзе выйшаў яго 1-ы друкаваны збор твораў. У 1554—1565 гадах жыў і працаваў у Вільні, падрыхтаваў 2-і збор твораў, прысьвечаны Жыгімонту Аўгусту (выдадзены у Кракаве). У 1560-х гадах было выкрыта, што Бакфарк шпіёніў і інфармаваў пра сытуацыю пры польскім каралеўскім двары герцагу Прусіі Альбрэхта. У сувязі з гэтым страціў давер і заступніцтва караля, яго дом у Вільні ў 1566 годзе быў зьнесены, а сам ён уцёк у Познань, а потым у Вену.

3 1566 году жыў пры імпэратарскім двары у Вене, потым у Вугоршчыне. У 1571 годзе пераехаў у Падую, дзе працаваў да сваёй сьмерці.

## Творчасьць
Творчаьсць Бакфарка — адно з найвялікшых дасягненьняў эўрапейскай лютневай музыкі XVI ст. Віртуознае валоданьне тэхнікай ігры на лютні Бакфарк выкарыстоўваў пры стварэньні фантазій, рычэкараў, у тым ліку складаных поліфанічных кампазыцый, транскрыпцый сачыненьняў аўтарства іншых кампазытараў эпохі. У сваіх творах ён рэалізоўваў цэласныя архітэктанічныя канцэпцыі, у якіх спалучаліся фармальныя элемэнты позьняга матэта з песеннымі, характэрнымі для канцоны і мадрыгалу.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności — Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 226—227. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 83-04-03484-0.

## Вонкавыя спасылкі
* Творчасьць аўтара на International Music Score Library Project

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брашове
Катэгорыя:Памерлі ў Падуі
Катэгорыя:Памерлі ад чумы
Катэгорыя:Кампазітары XVI стагоддзя
Катэгорыя:Вугорскія кампазытары
Катэгорыя:Польскія кампазытары
Катэгорыя:Аўстрыйскія музыкі
Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Музыкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Выведнікі
Новы Тарг

**Новы Тарг** (, , , поўная афіцыйная назва — *Каралеўскі вольны горад Новы Тарг*) — горад на поўдні Польшчы, нефармальны цэнтар і буйнейшы горад рэгіёна Падгаля. Знаходзіцца за 85 кілямэтраў на поўдзень ад Кракава, за 380 кілямэтраў на поўдзень ад Варшавы, за 20 км ад мяжы з Славаччыны. Адміністрацыйны цэнтар Наватарскага павету Малапольскага ваяводзтва, утварае гарадзкую гміну, а таксама ёсьць сядзібай вясковай гміны Новы Тарг. У горадзе маецца чыгуначная станцыя ды аўтобусны вакзал. Займае плошчу 51,07 км². Насельніцтва блізу 33 тысяч чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Лэнчна

**Лэ́нчна** () — горад ва ўсходняй Польшчы, які месьціцца ў Люблінскім ваяводзтве. Ёсьць цэнтрам Лэнчнаўскага павету. Лэнчна ўзвышаецца сярод пагоркаў Люблінскага ўзвышша ў месцы зьліцьця дзьвюх рэкаў — Вепры і Сьвінкі.

## Гісторыя
Першая дакумэнтальная згадка пра вёску Лэнчна датуецца 1252 годам. У той час тэрыторыя на ўсход ад Любліна была маланаселенай, без гарадоў і зь невялікай колькасьцю вёсак, таму што рэгіён часта зьведваў набегі. Сытуацыя зьмянілася ў канцы XIV стагодзьдзя, пасьля Крэўскай уніі, калі паміж Каралеўствам Польскім і Вялікім Княствам Літоўскім была складзеная унія. У 1462 годзе мясцовы шляхціч Зьбігнеў з Лэнчны прадаў вёску роду Тачынскіх. Празь пяць гадоў, 7 студзеня 1467 году, кашталян кракаўскі Ян атрымаў магдэбурскае права на горад Лэнчна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Крыніца-Здруй

**Крыніца-Здруй** () — горад у Польшчы, месьціцца ў Малапольскім ваяводзтве. Гэта найвялікшы курортны горад у краіне, таму часта зважаецца перлінай польскіх курортаў. Гэта папулярнае турыстычнае места, асабліва зімовых актыўнасьцяў. Месьціцца ў самым цэнтры горнага сьцягу Бяскіды.

## Гісторыя
Упершыню Крыніца згадваецца ў афіцыйных дакумэнтах 1547 году. Статус гораду паселішча набыло ў 1889 годзе. Дзякуючы зручнаму разьмяшчэньню, інфраструктуры і чыгуначнаму спалучэньню з буйнымі гарадамі Эўропы, Крыніца часта была месцам правядзеньня зімовых спартовых турніраў у міжваенны пэрыяд. Гэтак тут ладзіўся чэмпіянат сьвету па хакеі 1931 году і Чэмпіянат Эўропы па санным спорце 1935 году. У паваенны час горад таксама быў месцам правядзеньня спартовых пяршынстваў. У 2001 году Крыніцы была перайменаваная ў Крыніцу-Здруй.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Ян Пташын Урублеўскі

**Ян «Пташын» Урублеўскі**, уласнае **Ян Ўрублеўскі** (, , Каліш — , Варшава) — польскі джазавы музыка, кампазытар, дырыгент, аранжыроўшчык.

Іграў на тэнар-саксафоне і барытон-саксафоне. Ён заснаваў некалькі гуртоў і ўдзельнічаў у шматлікіх музычных праектах. З 1970 году і да самай сьмерці ён вёў уласныя джазавыя праграмы на III праграме Польскага радыё, у тым ліку: *Тры чвэрці гадзіны джазу* (). Быў сябрам заснаванай на гэтай радыёстанцыі *Акадэміі Музычнай Тройкі* (). Папулярызатар джазавай музыкі ў Польшчы. Ён таксама ствараў музыку да фільмаў («Пан Анатоль шукае мільён», «Жыве каханьне») і песьні, якія выконвалі, у тым ліку: Эва Бэм, Люцыя Прус, Марыля Радовіч і Анджэй Заўха. Ствараў сымфанічныя канцэрты. Запісаў больш за дзясятак аўтарскіх альбомаў і ўдзельнічаў у запісе дзясяткаў іншых.

## Дыскаграфія

* 1956 *Sextet Komedy: Festiwal Jazzowy Sopot*
* 1958 *All Stars Swingtet*
* 1958 *Jazz Believers*
* 1958 *Newport International Youth Band*
* 1960 *Quintet Ptaszyna Wróblewskiego*
* 1960 *Jazz Jamboree ’60*
* 1961 *Jazz Outsiders*
* 1961 *Kwintet Jerzego Miliana + Jan Ptaszyn Wróblewski*
* 1961 *Jazz Jamboree ’61*
* 1962 *Ballet Etudes: The Music of Komeda*
* 1963 *Kwintet Andrzeja Kurylewicza*
* 1965 *[[Polish Jazz Quartet (альбом)|Polish Jazz Quartet]]*
* 1965 *Ptaszyn Wróblewski Quartet*
* 1965 *Jazz Jamboree ’65*
* 1969 *Studio Jazzowe Polskiego Radia*
* 1972 *Sweet Beat*
* 1973 *Mainstream*
* 1973 *Sprzedawcy glonów*
* 1975 *SPPT Chałturnik i Andrzej Rosiewicz*
* 1976 *Skleroptak*
* 1977 *Mainstream*
* 1977 *Kisa Magnusson & Mainstream*
* 1978 *Jam Session w Akwarium 1*
* 1978 *[[Flyin’ Lady]]*
* 1980 *Z lotu Ptaka*
* 1983 *New Presentation*
* 1989 *Jan Ptaszyn Wróblewski: Polish Jazz*
* 1993 *Czwartet — Live In Hades*
* 1995 *Made in Poland*
* 1998 *Henryk Wars Songs*
* 2005 *Real Jazz*
* 2007 *Supercalifragilistic*
* 2014 *Moi pierwsi mistrzowie — Камэдыя/Trzaskowski/Kurylewicz* (Boogie Production)
* 2017 Polish Jazz Quartet — *Meets Studio M-2* (GAD Records)
* 2020 Kwintet Barowy — *Do widzenia* (GAD Records)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Oficjalna Афіцыйная старонка музыкі
* Бібліятэка польскай песьні: Урублеўскі, Ян

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калішу
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Польскія кампазытары
Катэгорыя:Катэгорыі паводле імёнаў польскіх кампазытараў
Катэгорыя:Польскія джазавыя кампазытары
Катэгорыя:Польскія дырыгенты
Катэгорыя:Польскія джазмэны
Катэгорыя:Польскі джаз
Катэгорыя:Польскія саксафаністы
Жывец

**Жы́вец** () — горад на рацэ Сола ў паўднёвай Польшчы. Месьціцца ў Сылескім ваяводзтве, недалёка ад Жывецкага возера і Жывецкага ляндшафтнага парку, аднаго з васьмі ахоўных тэрыторыяў у ваяводзтве. Гістарычна мястэчка было часткай Малапольскага ваяводзтва, а паводле этнічнага складу ўваходзіць у склад Гуральскай зямлі. Мае насельніцтва ў 31 тысячу чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Пруднік

**Пру́днік** (, , ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы каля мяжы з Чэхіяй. Разьмешчаны за 380 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 50 км на паўднёвы захад ад Аполя. Адміністрацыйны цэнтар Прудніцкага павету Апольскага ваяводзтва. Гэта сядзіба вяскова-гарадзкой гміны Пруднік. У горадзе маецца чыгуначная станцыя. Займае плошчу 20,50 км², а насельніцтва сягае да 21,2 тысяч чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Гродзіск Велькапольскі

**Гродзіск Велькапольскі** (, ) — горад на захадзе Польшчы. Разьмешчаны за 350 км на захад ад Варшавы і за 50 км на паўднёвы захад ад Познані. Адміністрацыйны цэнтар Градзіскага павету Велікапольскага ваяводзтва. Гэта сядзіба вяскова-гарадской гміны Гродзіск Велькапольскі. Маецца чыгуначная станцыя. Места займае плошчу 18,21 км², а насельніцтва сягае 14,7 тысяч чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Ключбарк

**Клю́чбарк** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтар Ключбарскага павету Апольскага ваяводзтва. Сядзіба вяскова-гарадзкой гміны Ключбарк. Займае плошчу 12,35 км². Паводле стану на 2004 году насельніцтва складае .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Непаламіцы

**Непаламіцы** () — горад на поўдні Польшчы. Разьмешчаны за 20 км на ўсход ад цэнтру Кракава і за 300 км на поўдзень ад Варшавы. Уваходзіць у склад Вяліцкага павету Малапольскага ваяводзтва, сядзіба вяскова-гарадзкой гміны Непаламіцы. Плошча 27,4 км². Насельніцтва места складае 13,3 тысяч чалавек. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Шклярска Парэмба

**Шклярска Парэмба** (, ) — горад на паўднёвым захадзе Польшчы на мяжы з Чэхіяй, разьмешчаны за 480 км на паўднёвы захад ад Варшавы і за 130 км на захад ад Уроцлаву. Уваходзіць у склад Карканоўскага павету Ніжнесылескага ваяводзтва, утварае гарадзкую гміну.

Ёсьць чыгуначная станцыя, славіцца турызмам і курортам. Займае плошчу 75,44 км². Насельніцтва 5872 чалавек (2023).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка гораду

Катэгорыя:Гарады Ніжнесылескага ваяводзтва
Бохня

**Бохня** () — горад у Польшчы, адміністрацыйны цэнтар Бахенскага павету Малапольскага ваяводзтва. Утварае гарадзкую гміну, а таксама зьяўляецца сядзібай вясковай гміны Бохня. Разьмешчаны за 35 км на ўсход ад Кракава. Займае плошчу 29,9 км². Насельніцтва складае  чалавек паводле стану на 2008 год.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Бохня
Апатаў

**Апатаў**() — горад у Польшчы, разьмешчаны за 200 км на поўдзень ад Варшавы. Адміністрацыйны цэнтар Апатаўскага павету Сьвентакшыскага ваяводзтва, сядзіба вяскова-гарадской гміны Апатаў. Займае плошчу 9,36 км². Насельніцтва 6320 чалавек (31-12-2021).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка гораду і гміны
* Старонка стараства павятовага

Катэгорыя:Гарады Сьвентакшыскага ваяводзтва
Жыдакамуна

thumb|Прапагандыскі плякат часоў польска-савецкай вайны (1919)

**Жыдакомуна** () — польскі прапагандысцкі тэрмін з вобласьці тэорыі змовы. Згодна з гэтай тэорыі змовы, жыды альбо ўжо кантралююць дзяржаўны апарат Польшчы, альбо зьбіраюцца захапіць над ім кантроль.

Слова «жыдакамуна» паходзіць ад слоў «żyd» (*у польскай і беларускай мовах гэтае слова не мае лаянкавай канстатацыі*) і «камуна».

## Гісторыя слова
Слова «жыдакамуна» зьявілася падчас савецка-польскай вайны 1919—1921 гадоў, калі, на думку праціўнікаў савецкай улады, бальшавікоў падтрымлівала непрапарцыйна вялікая колькаьсць жыдоў. У міжваенныя гады гэты тэрмін выкарыстоўваўся правымі нацыяналістычнымі сіламі для дыскрэдытацыі левых (і не толькі камуністаў) як жыдоў. Таксама тэрмін ставіў адпаведнасьць, быццам бы ўсе жыды — камуністы.

Тэрмін таксама ўжываўся ў пасьляваенныя гады. Доля габрэяў на вышэйшых пасадах у органах улады і бясьпекі ў Польскай Народнай Рэспубліцы спрыяла паглыбленьню гэтага стэрэатыпу ў пасьляваенны пэрыяд. Паводле адміністрацыйных даных, 167 чалавек, або 37,1% кіруючага складу Міністэрства грамадзкай бясьпекі і Міністэрства грамадзкай бясьпекі (MBP) у Польшчы ў 1944—1956 гадах былі жыдамі і людзьмі яўрэйскага паходжаньня.

Удзел некаторай часткі польскіх жыдоў у камуністычным руху Польшчы і супрацоўніцтва з савецкім камуністычным рэжымам узмацнілі сярод мясцовых жыхароў акупаванай камуністамі Польшчы існуючы стэрэатып «жыдакамуны».

Насуперак распаўсюджанаму стэрэатыпу, жыды складалі невялікую групу чэкістаў. У 1945—1955 гадах яны займалі ў сярэднім 1-2% асабістага складу супрацоўнікаў Міністэрства грамадзкай бясьпекі.

Стэрэатып «жыдакамуны» быў адной з галоўных падстаў габрэйскіх пагромаў на тэрыторыі Польшчы падчас і пасьля Другой сусьветнай вайны, у прыватнасьці гэтым былі выкліканы Львоўскі пагром (1941), Пагром у Ядвабна і пагром у Кельцах.

Часам для абазначэньня гэтага паняцьця выкарыстоўваўся тэрмін «жыдабальшавізм»(Judeo-Bolschewismus, перакладаецца таксама як"юдабальшавізм").

## Крыніцы

## Літаратура
* Krzysztof Szwagrzyk, *Żydzi w kierownictwie UB. Stereotyp czy rzeczywistość?*, Biuletyn IPN (11/2005), p. 37-42, https://ipn.gov.pl/download/1/18099/1-3954.pdf
* *Żydzi i komunizm* адмыслоўвае выданьне «Jidełe» Żydowskiego Pisma Otwartego ад вясны 2000 году, .
* August Grabski, *Działalność komunistów wśród Żydów w Polsce (1944—1949)*, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2004. .
* Żydzi skazani na komunę, August Grabski, Wyborcza.pl, 2002-02-03
* Paweł Śpiewak, *Żydokomuna*, Warszawa 2012.

Катэгорыя:Антысэмітызм у Польшчы
Катэгорыя:Антыкамунізм у Польшчы
Катэгорыя:Тэорыі змовы
Пагром у Ядвабным

**Пагром у Ядвабным** (, , ) — масавае забойства жыдоў у мястэчку Ядвабным у Беластоцкай вобласьці БССР (цяпер у Польшчы) падчас Другой сусьветнай вайны, у ліпені 1941 году. Доўгі час лічылася, што пагром зьдзейснілі нямецкія карнікі, аднак насамрэч асноўную масу пагромшчыкаў складалі мясцовыя жыхары з навакольных раёнаў.

## Гісторыя
10 ліпеня 1941 году натоўп напаў на жыдоў, якія былі разам з мясцовым рабінам. Большасьць ахвяр былі жыўцом спалены ў стадоле. Доўгі час лічылася, што гэта масавае забойства было зьдзейсьнена немцамі, пакуль у 2001 годзе амэрыканскі гісторык Ян Томаш Грос не апублікаваў кнігу «Sąsiedzi: Historia zagłady żydowskiego miasteczka» (*«Суседзі: Гісторыя зьнішчэньня жыдоўскага мястэчка»*). Як паказана, пагром зьдзейсьнілі мясцовыя жыхары безь нямецкай дапамогі:
Асноўныя факты выглядаюць бясспрэчна. У ліпені 1941 году вялікая група палякаў, якія жылі ў Ядвабным, прыняла ўдзел у жорсткім зьнішчэньні амаль усіх тамтэйшых жыдоў, якія, дарэчы сказаць, складалі пераважную большасьць жыхароў мястэчка. Спачатку іх забівалі паасобку — палкамі, камянямі, катавалі, адсякалі галовы, апаганьвалі трупы. Потым, 10 ліпеня, каля паўтары тысячы пакінутых у жывых былі загнаныя ў стадолу і спаленыя жыўцом.

Некаторыя палякі не пагадзіліся з такой ацэнкай падзей. Расьследаваньне, праведзенае з 2000 па 2004 год польскім Інстытутам нацыянальнай памяці, у асноўным пацьвярджала вэрсію Гроса, акрамя колькасьці загінулых жыдоў — замест 1600 забітых было сказана пра гібель 340—350 чалавек. Па сьцьвярджэньні пракурора Радаслава Ігнацьева, ня выключана, што забойствы былі інсьпіраваныя немцамі, а сам факт прысутнасьці нямецкіх салдат на месцы «варта лічыць раўназначным дадзенай імі згодзе на забойства».

## Рэакцыя
У 2001 годзе прэзыдэнт Польшчы Аляксандар Квасьнеўскі афіцыйна прынёс прабачэньне габрэйскаму народу за гэтае злачынства.

## Памяць
10 ліпеня 2013 году на цырымоніі, прысьвечанай 72-й гадавіне пагрому, парэшткі ахвяр пагрому былі перапахаваныя. Перапахаваньне было арганізавана польскім Інстытутам нацыянальнай памяці і музэем Другой сусьветнай вайны. У ім узялі ўдзел галоўны рабін Польшчы Міхаэль Шудрых, прэзыдэнт Саюзу жыдоўскіх абшчын Польшчы Пётр Кадлчык і выхадзец зь Ядвабнага Іцхак Левін (ён у дзяцінстве цудам пазьбег гібелі падчас пагрому).

Падзеі ляглі ў аснову фільму Ўладзіслава Пасікоўскага «Каласок», героі якога даведаліся аб масавым забойстве жыдоў у сваёй роднай вёсцы. Таксама пагром лёў ў аснову п’есы Тадэвуша Слабадзянака «Аднакласьнікі. Гісторыя на XIV».

## Крыніцы

## Літаратура
* Вынікі сьледства ІНП, 2003
* Пагром у Ядвабным на партале Wirtualny Sztetl

## Вонкавыя спасылкі
* Masowe mordy ludności żydowskiej w Jedwabnem, Radziłowie i innych miejscowościach na wschodnim Mazowszu w lecie 1941 roku

Катэгорыя:Антысэмітызм у Польшчы
Катэгорыя:Этнічныя чысткі
Ядвабна
Ядвабна
Ядвабна
Ядвабна
Катэгорыя:Падзеі 10 ліпеня
Катэгорыя:Падзеі 1941 году
Сынадычны пэрыяд

**Сынады́чны пэры́яд абаро́ту** (ад  — зборы, зьяднаньне)&nbsp;— прамежак часу між двума пасьлядоўнымі аднолькавымі канфігурацыямі плянэты (або іншага цела Сонечнай сыстэмы).

Цягам сынадычнага пэрыяду цела Сонечнай сыстэмы (Месяц, плянэта або астэроід), з пункту гледжаньня зямнога назіральніка вяртаецца ў тое самае становішча адносна Сонца. Так, сынадычны пэрыяд абароту Месяца («сынадычны месяц») роўны часу, за які Месяц праходзіць праз усе фазы (напрыклад, ад поўні да поўні). Гэты пэрыяд можна адсачыць для плянэтаў і вылічыць сыдэрычны пэрыяд іхняга абароту паводле формулаў, прапанаваных Капэрнікам.

Сынадычныя пэрыяды непастаянныя з тае прычыны, што нябесныя целы рухаюцца сваёй арбітай нераўнамерна. Звычайна пазначаюць сярэдняе значэньне сынадычных пэрыядаў. Напрыклад, сынадычны месяц мае сярэднюю працягласьць 29,530588 сярэдніх сонечных содняў, хоць фактычнае значэньне можа адхіляцца ад сярэдняга ў межах 13 гадзінаў (то бок больш як на паўсодняў).

## Сынадычныя пэрыяды плянэтаў

## Глядзіце таксама
* Арбітальны пэрыяд
* Сыдэрычны пэрыяд

## Крыніцы

Катэгорыя:Арбіты
Катэгорыя:Астрадынаміка
Катэгорыя:Час у астраноміі
Міша Крос

**Міша Крос** () — польская порнаакторка і рэжысэр порнастужак.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася Міша Крос у Польшчы 27 лістапада 1989 году. Рабіла прадаўцом у краме, дзе прадавала адзеньне. Перад тым, яна вучыла фатаграфію і гісторыю мастацтва.

6 красавіка 2013 году ва ўзросьце 23 год упершыню выступіла ў порнавырабе з удзелам П'ера Вудмана. 28 красавіка 2013 году ўжо ў Празе зьнялася ў дзіве звалкі з васьмю мужчынамі. Здымалася ў Будапэшце, дзе маюцца свае порнавытворцы.

Міша Крос карысталася ўсімі спосабамі плоцкага каханьня: падвойнае пранікненьне, мужчына зьверху, жанчына зьверху, пастава на каленях і г. д.

У 2014 годзе Міша Крос пераехала ў ЗША. Яна працягвалася здымацца ў порнавырабах. У ЗША Міша Крос мела ўзнагароды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Міша Крос на Твітэр
* Міша Крос на Інстаграм
* Міша Крос на БЗФІ
* Міша Крос на Эйвіен

Катэгорыя:Порнаакторкі Польшчы
Катэгорыя:Польскія акторы
Катэгорыя:Польскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Польскія порнарэжысэры
Тэрэса Арлоўская

**Тэрэса Арлоўская** () — польская порнаакторка і рэжысэр порнастужак, якая рабіла ў Заходняе Нямеччыне і ФРН.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася Тэрэса Арлоўская ў Польшчы 29 ліпеня 1953 году ў месьце Ўроцлаў. У 1976 годзе выехала ў Заходнюю Нямеччыну, дзе пачала рабіць у карчмах. Яе заўважыў фатограф і порнавытворца Пэтэр Філіп. Ён прапанаваў ёй здымацца, а Тэрэса Арлоўская пагадзілася. Яна пазьней пазнаёмілася з порнарэжысэрам Гансам Мозэрам. Тэрэса Арлоўская выйшла за яго замуж. Ва ўзросьце 30 год Тэрэса Арлоўская пачала здымацца ў порнастужках. У 1989 годзе Тэрэса Арлоўская разьвялася з мужам. Пачаліся беды з грашыма і яе пачалі пытацца ў дзяржаўных падатковых установах Нямеччыны. Доўгі час Тэрэса Арлоўская пазьбягала арышту. Ў 2005 годзе яна зьбегла ў Гішпанію, дзе жыве ў месьце Марбэлі.

## Глядзіце таксама
* Мануэль Эстэба
* Парнаграфія ў Нямеччыне
* Сэрэна Вялікая
* Тынта Брас

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тэрэса Арлоўская на БЗФІ
* Тэрэса Арлоўская на БЗСД
* Тэрэса Арлоўская на ЭДБЗД

Катэгорыя:Порнаакторкі Польшчы
Катэгорыя:Польскія акторы
Катэгорыя:Польскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Польскія порнарэжысэры
Парнаграфія ў Босьніі і Герцагавіне

**Парнаграфія ў Босьніі й Герцагавіне** забароненая і караецца законам. Порнафільмы і перадачы ў жывую празь сеціва караюцца законам. У краіне адсутнічаюць прызнаныя законам порнавытворцы, хоць самаробнае порна існуе. Простыя насельнікі краіны могуць грузіць зь сеціва непрыстойнае дзіва і спакойна яго глядзець. Продаж і платны паказ забаронены і караецца законам.

## Мінуўшчына
У краіне парнаграфія была даступная для невялікага кола асобаў. Порнавырабы патаемна «па-ціху» прывозілі з-за мяжы, як правіла з Заходняе Эўропы. Пасьля зьменаў ва ўладзе і падзеньня ўраду бальшавікоў порнавырабы сталі шырока прадавацца ў краіне. Порнавырабы сталі даступнымі для простага чалавека. У 1990-ыя гады ледзь усе рынкі краіны мелі месца продажаў відэа, дзе таксама можна было купіць порна. Сталі прадавацца порначасопісы замежныя і самаробныя.

## Права
Кара за выраб порна і за яе распаўсюджаньне да зьняволеньня і навязка. За продаж і распаўсюджаньне дзіцячае парнаграфіі прадугледжаная кара. Цікавае, дзяржава церпіць паказ начны паказ порна па тэлебачаньню і продаж порнавырабаў у закрытых для дзяцей месцах продажу. Грамадзтва часта зьвяртае ўвагу га даступнасьць порнавырабаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Босьніі і Герцагавіне
Радка Гудас

**Ра́дка Гу́дас** (;  5 чэрвеня 1990 году) — чэскі хакеіст, абаронца клюбу «Анагайм Дакс» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2010 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Тампа Бэй Лайтнінг» пад агульным 66-м нумарам. Сын былога хакеіста Лео Гудаса.

## Кар’ера
У прафэсійным хакеі дэбютаваў у складзе клюбу «Кладна». Ужо праз год выправіўся праз акіян, каб далучыцца да каманды Заходняй хакейнай лігі. У 2010 годзе на драфце НХЛ быў абраны клюбам «Тампа Бэй Лайтнінг», пасьля чаго далучыўся да табару каманды з мэтай падрыхтоўкі да новага сэзону. Тым ня менш, гулец прыяднаўся да фарм-клюбу «Норфалк Эдміралз» з Амэрыканскай хакейнай лігі. У выніку абаронца некалькі сэзонаў спаборнічаў у АХЛ, першы чым быў выкліканы ў сакавіку 2013 году «Тампа Бэй Лайтнінг». 5 сакавіка 2014 году Радка атрымаў матч-штраф у сустрэчы з «Далас Старз». У сакавіку 2015 году быў выменяны ў «Філадэлфію Флаерз». Пасьля яшчэ абараняў колеры «Вашынгтон Кэпіталз» і «Флорыды Пантэрз». 1 ліпеня 2023 году як вольны агент склаў трохгадовую ўгоду з «Анагайм Дакс» за 12 мільёнаў даляраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Чэскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Чэхіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кладна»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эвэрэт Сылвэртыпс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Норфалк Эдміралз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сырак’юз Кранч»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тампа Бэй Лайтнінг»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філадэлфія Флаерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вашынгтон Кэпіталз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Флорыда Пантэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Анагайм Дакс»
Чэрмна (Люблінскае ваяводзтва)

**Чэрмна** () — сяло ў Польшчы, на рацэ Гучва. Уваходзіць у склад Тамашоўскага павету Люблінскага ваяводзтва, частка вясковай гміны Тышоўцы.

У 1975—1998 гады адміністрацыйна належала да Замойскага ваяводзтва.

Каля Чэрмна знаходзіцца сярэднявечнае гарадзішча — рэшткі гораду Чэрвен.

На 2011 год колькасьць насельніцтва складала 322 асобы.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Дольницький М.* Географія України. — Мюнхен: Видавниче Товариство «Вернигора», 1947. — С. 66.
* *Терський С. В.* Археологія доби Галицько-Волинської держави. — Київ: Давній Світ, 2014. — 164 с.
* Czermno (3) // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. — Warszawa : Druk «Wieku», 1880. — Т. I. — S. 811. — S. 811.

Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Катэгорыя:Населеныя пункты Тамашоўскага павету (Люблінскае ваяводзтва)
Тамашоўскі павет (Люблінскае ваяводзтва)

**Тамашоўскі павет**() — павет у Польшчы ля граніцы з Украінай, уваходзіць у склад Люблінскага ваяводзтва. Утвораны ў 1999 годзе. Цэнтар павету — горад Тамашаў Любельскі. Займае плошчу 1487,1 км². Насельніцтва павета складае 85 тысяч чалавек (на 2018 год).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Афіцыйная старонка павета


Катэгорыя:Паветы Люблінскага ваяводзтва
Янаўскі павет

**Яноўскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Люблінскага ваяводзтва. Утвораны ў 1999 годзе.  Цэнтар павета — горад Янаў Любельскі. Займае плошчу 875,34 км². Насельніцтва павета складае 47 тыс. чалавек (на 2018 год).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка павета 
* 


Катэгорыя:Паветы Люблінскага ваяводзтва
Уладаўскі павет

**Уладаўскі павет** () — павет у Польшчы ля граніцы з Беларусьсю і Ўкраінай, уваходзіць у склад Люблінскага ваяводзтва. Утвораны ў 1999 годзе, з перапынкамі таксама існаваў у 1810-1975 гадах.  Цэнтар павета — горад Уладава. Займае плошчу 156,27 км². Насельніцтва павета складае 39 тыс. чалавек (на 2018 год).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка павета


Катэгорыя:Паветы Люблінскага ваяводзтва
Тамашоўскі павет

Паветы ў Польшчы:

* Тамашоўскі павет (Люблінскае ваяводзтва)
* Тамашоўскі павет (Лодзінскае ваяводзтва)
Есэ Пульюярві

**Е́сэ Пульюя́рві** (;  7 траўня 1998 году) — фінскі хакеіст, правы нападнік швайцарскага клюбу «Жэнэва-Сэрвэт». У 2016 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Эдмантан Ойлерз» у першым раўндзе пад чацьвертым нумарам.

## Кар’ера
У юнацтве спаборнічаў у Торніё і Оўлу. У 2014 году распачаў прафэсійную кар’еру па ўхваленьні ўгоды з клюбам «Кярпят» зь Лійгі. Пасьля выдатнага сэзону 2015—2016 гадоў выправіўся праз акіян, дзе далучыўся да клюбу НХЛ «Эдмантан Ойлерз». Часам абараняў колеры клюбаў з Амэрыканскай хакейнай лігі. У лютым 2019 году атрымаў траўму, якая вымагала хірургічнай апэрацыі. Пасьля вярнуўся ў «Кярпят», дзе ўтварыў эфэктыўную троіцу зь Юхам Ламікам і Мікам Пюёралям. У кастрычніку 2020 году вярнуўся ў «Эдмантан Ойлерз», склаўшы двухгадовы кантракт. На пачатку 2023 году прыяднаўся да «Караліны Гарыкейнз», а па сэзоне далучыўся да «Пітсбург Пінгвінз». Аднак спачатку абараняў колеры фарм-клюбу каманды. Дэбютаваў  у складзе «пінгвінаў» 6 лютага 2024 году.

10 лютага 2025 году гулец пастанавіў сабе працягнуць кар’еру ў Паўночнай Амэрыцы, склаўшы прафэсійны пробны кантракт з клюбам АХЛ з «Шарлот Чэкерз», філіялам «Флорыды Пэнтэрз». У хуткасьці таксама падпісаў двухбаковы кантракт на астатнюю частку сэзону з самім клюбам НХЛ. 8 ліпеня 2025 году фін на два гады ўмовіўся з швайцарскім клюбам «Жэнэва-Сэрвэт».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фінскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Фінляндыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кярпят» Оўлу
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Хокі» Каяані
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бэйкерсьфілд Кондарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Караліна Гарыкейнз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ўілкс-Барэ-Скрэнтан Пінгвінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Шарлот Чэкерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Флорыда Пантэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Жэнэва-Сэрвэт»
Радзынскі павет

**Радзынскі павет** () — павет у Польшчы, уваходзіць у склад Люблінскага ваяводзтва. У сучасным выглядзе ўтвораны ў 1999годзе. Цэнтар павету — горад Радзынь Падляскі. Займае плошчу 965,06 км². Насельніцтва павета складае 60 тыс. чалавек (на 2018 год).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка павету


Катэгорыя:Паветы Люблінскага ваяводзтва
Яніс Якс

**Яніс Якс** (;  22 жніўня 1995 году) — латвійскі хакеіст, абаронца чэскага клюбу «Энэргія».

## Кар’ера
Пачынаў выступе ў клюбе «Рыга» ў Моладзевай хакейнай лізе. Пасьля зьехаў у ЗША, дзе браў удзел у студэнцкіх спаборніцтваў, а таксама ў Амэрыканскай хакейнай лізе. З улікам вымушанай паўзы, выкліканай пандэміяй каранавірусу, вярнуўся на радзіму, дзе ўзгодніў кантракт з клюбам «Дынама» з Кантынэнтальнай хакейнай лігі. Згуляў таксама адзін матч у складзе «Зэмгале» ў айчынным першынстве. Пасьля вярнуўся ў Паўночную Амэрыку, дзе абараняў колеры «Бэйкерсьфілд Кондарз». Стаўшы вольным агентам далучыўся да расейскага клюбу «Сочы». А ў 2022 годзе прыяднаўся да чэскага клюбу «Літвінаў». Пасьля двух неблагіх сэзонаў у складзе чэскай каманды прыяднаўся да іншага клюбу з гэтай краіны «Энэргіі»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Латвійскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Латвіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Рыга
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Зэмгале» Елгава
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бэйкерсьфілд Кондарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сочы»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Літвінаў»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Энэргія» Карлавы Вары
Крыстапс Зылэ

**Крыстапс Зылэ** (;  24 сьнежня 1997 году) — латвійскі хакеіст, абаронца чэскага клюбу «Білі Тыгржы». Упершыню на чэмпіянаце сьвету згуляў у 2018 годзе.

## Кар’ера
Свой першы хакейны досьвед атрымаў у клюбе «Рыга» з Моладзевай хакейнай лігі. Пасьля пачаў падцягвацца да матчаў рыскага «Дынама» з Кантынэнтальнай хакейнай лігі, аднак часам вярнуўся да табару моладзевай каманды. Пасьля таго, як латыскага каманды зьнялася з розыгрышу КХЛ і аб’явіла аб далучэньні да айчыннага першынства, Зылэ прыяднаўся да швэдзкага «Эрэбру». У Швэцыі дагуляў сэзон 2021—2022 гадоў, пасьля чаго перабраўся ў чэскі «Літвінаў».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Латвійскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Латвіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Рыга
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эрэбру»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Літвінаў»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Білі Тыгржы» Лібэрац
Рыхардс Букартс

**Рыхардс Букартс** (;  31 сьнежня 1995 году) — латвійскі хакеіст, нападнік славацкага клюбу «Прашаў».

## Кар’ера
Пачынаў гуляць у хакей у моладзевых клюбах Латвіі. У 2011 годзе абараняў колеры расейскага «Капітана» з Моладзевай хакейнай лігі. Апасьля вярнуўся на радзіму, дзе гуляў за «Рыгу». 2 ліпеня 2012 году склаў з рыскім «Дынама» двухбаковы кантракт. Тым ня менш, за «Дынама» нападнік гэтак і не згуляў. Букартс пераехаў у ЗША, дзе спаборнічаў у розных лігах. У сэзоне 2017—2018 гадоў пасьпеў згуляць за чэскі «Зьлін», латвійскае «Дынама» і нямецкі «Айсбэрэн». Пасьля амаль кожны сэзон зьмяняў клюб, гуляючы ў Эўропе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Латвійскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Латвіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Портлэнд Пайрэтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Спрынгфілд Тандэрбэрдс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Зьлін»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Рыга
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Айсбэрэн» Бэрлін
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Швэнінгер Ўайлд Ўінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дусэльдорф»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Адмірал» Уладзівасток
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Клягенфурт»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Біль»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Віткавіцы» Острава
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Прашаў»