Пяршаі

**Пярша́і** — вёска ў Беларусі, на рацэ Пяршайцы. Цэнтар сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзяцца за 15 км на ўсход ад Валожына, за 31 км ад чыгуначнай станцыі Валожын (лінія Маладэчна — Ліда); на аўтамабільнай дарозе Менск — Валожын.

Пяршаі — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Пяршаі як сяло, уладаньне касьцёла датуецца 1492 годам. З 1493 году паселішча знаходзілася ў валоданьні біскупа віленскага Войцеха.

Пад 1539 годам Пяршаі ўпамінаюцца як мястэчка, цэнтар воласьці. У гэты час тут дзеяў касьцёл, працавалі 2 корчмы. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча ўвайшло ў склад Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Пяршаі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Менскага павету. На 1800 год тут было 36 двароў, касьцёл, плябанія, карчма, 2 вадзяныя млыны. Маёнтак знаходзіўся ў валоданьні І. Ражэрсона, у 1858 годзе — В. Тышкевіча. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у Пяршаях было 59 двароў, дзеяла царква, працавалі расейская народная вучэльня, аптэка, хлебазапасны магазын, крама і карчма.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Пяршаі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пяршаі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Пяршаі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Стаўпецкага, з 1926 году Валожынскага павету.

У 1939 годзе Пяршаі ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1999 год тут было 270 двароў, на 2001 — 270. У 2000-я гады Пяршаі атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».


Piaršaji, Rynak, Śviatoha Juryja. Пяршаі, Рынак, Сьвятога Юрыя (1914).jpg|Стары касьцёл, 1914 г.
Piaršaji, Rynak, Śviatoha Juryja. Пяршаі, Рынак, Сьвятога Юрыя (1916).jpg|Стары касьцёл, 1916 г.
Piaršaji, Rynak, Śviatoha Juryja. Пяршаі, Рынак, Сьвятога Юрыя (1930-39).jpg|Новы касьцёл, 1930-я гг.
Piaršaji, Kaścielnaja. Пяршаі, Касьцельная (1930-39).jpg|Касьцельная вуліца, 


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1800 год — 191 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1897 год — 391 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 361 чал.; 1999 год — 688 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 678 чал.; 2010 год — 663 чал.

### Інфраструктура
У Пяршаях працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Гаспадарчы двор Тышкевічаў (XIX ст.)
* Касьцёл Сьвятога Юр’я і Божай Маці (1930-я)

### Страчаная спадчына
* Сядзіба

## Галерэя

Pershai.jpg|Касьцёл Сьвятога Юр’я
Pierszaje fr-kosciol fc02.jpg|Касьцёл з боку апсыды
Pierszaje fr-kosciol fc01.jpg|Інтэр'ер касьцёла
Пяршаі. Царква.jpg|Новая царква


## Асобы
* Францішак Кушаль (1895—1968) — беларускі вайсковы і палітычны дзяяч, публіцыст

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Пяршаі, Radzima.org