open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзяржаўны цэнтар картографа-геадэзічных матэрыялаў і зьвестак Рэспублікі Беларусь

**Дзяржа́ўны цэнтар карто́графа-геадэзі́чных матэрыя́лаў і зьвестак Рэспу́блікі Белару́сь** (Дзяржкартгеацэнтар) — ведамства ўраду Беларусі, упаўнаважанае ажыцьцяўляць дзяржаўную палітыку ў картаграфічнай і геадэзічнай сфэрах.

## Мінуўшчына
Дзяржаўны картографа-геадэзічны фонд Рэспублікі Беларусь створаны ў мэтах выкананьня пастановы Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 6 траўня 1993 року № 291 «Аб стварэньні дзяржаўнага картографа-геадэзічнага фонду Рэспублікі Беларусь» загадам Камітэту геадэзіі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 22 лістапада 1993 року № 58.

Загадам Дзяржаўнага камітэту па зямельных рэсурсах, геадэзіі і картаграфіі Рэспублікі Беларусь (цяпер — Дзяржаўны камітэт па маёмасьці Рэспублікі Беларусь) ад 15 траўня 2001 року № 101 *Дзяржаўны картографа-геадэзічны фонд* перайменаваны ва ўстанову «Дзяржаўны цэнтар картографа-геадэзічных матэрыялаў і зьвестак Рэспублікі Беларусь».

У адпаведнасьці з загадам Дзяржаўнага камітэту па маёмасьці Рэспублікі Беларусь ад 13 лістапада 2013 року № 233 Тапографа-геадэзічнае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Белгеадэзія» рэарганізаванае шляхам далучэньня ўстановы «Дзяржаўны цэнтар картографа-геадэзічных матэрыялаў і зьвестак Рэспублікі Беларусі».

## Паўнамоцтвы
У адпаведнасьці з Пастановай Дзяржаўнага камітэту па маёмасьці Рэспублікі Беларусі ад 27 сакавіка 2009 № 30 Дзяржкартгеацэнтар РУП «Белгеадэзія» ўпаўнаважаны на:
* фармаваньне, вядзеньне і захаваньне дзяржаўнага картографа-геадэзічнага фонду Рэспублікі Беларусі;
* правядзеньне экспэртызы тэхнічных праектаў і каштарысаў на вытворчасьць геадэзічных і картаграфічных работ;
* вядзеньне дзяжурнай даведачнай мапы Рэспублікі Беларусь;
* вырашэньне пытаньняў стандартызацыі, нармалізацыі і ўпарадкаваньня найменьняў геаграфічных аб’ектаў;
* вядзеньне Дзяржаўнага каталёгу найменьняў геаграфічных аб’ектаў Рэспублікі Беларусі;
* правядзеньне экспэртызы матэрыялаў і зьвестак, атрыманых у выніку выкананьня геадэзічных і картаграфічных работ дзяржаўнага прызначэньня;
* па стварэньні, абнаўленьні і выданьні (рэдакцыйна-выдавецкая падрыхтоўка) дзяржаўных тапаграфічных мапаў і плянаў, тапаграфічных плянаў населеных пунктаў у графічнай, лічбавай і іншых формах, дакладнасьць і зьмест якіх забясьпечваюць вырашэньне агульнадзяржаўных, міжгаліновых задачаў;
* па картаграфічным забесьпячэньні дэлімітацыі, дэмаркацыі і праверкі праходжаньня лініі Дзяржаўнай мяжы Рэспублікі Беларусі, межаў адміністрацыйна-тэрытарыяльных і тэрытарыяльных адзінак Рэспублікі Беларусі;
* па праектаваньні, складаньні і выданьні агульнагеаграфічных (тапаграфічных, аглядна-тапаграфічных) і тэматычных (палітычных, адміністрацыйных), у тым ліку спэцыяльных (навукова-даведачных) мапаў, плянаў і атлясаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Картаграфія
Катэгорыя:Дзяржаўныя арганізацыі Беларусі
7-я армія (Нямецкая імпэрыя)

**7-я а́рмія** () —  вайсковае аб’яднаньне армейскага узроўню Нямецкая імпэрская армія падчас Першай сусьветнай вайны.

## Гісторыя баявых дзеяньняў
Была сфармавана падчас мабілізацыі ў жніўні 1914 году на падставе II Армейскай Інспэкцыі.

Займала левы флянг нямецкіх арміяў на Заходнім фронце. Абараняла Эльзас-Лятарынгію падчас Пагранічнай бітвы, калі францускія войскі згодна з плянам спрабавалі яе вярнуць.

Напрыканцы вайны ўваходзіла ў склад Групоўкі армій кронпрынца.

## Баявы склад на 1914 год
* XIV Корпус (Генэрал ад інфантэрыі Эрнст Фрайхер фон Хойнінгэн)
* XV Корпус (Генэрал ад інфантэрыі Бэртхольд фон Даймлінг)
* XIV Рэзэрвовы корпус (Генэрал ад артылерыі Рыхард фон Шубэрт)

## Камандуючыя
* Генэрал-палкоўнік Ёзас фон Хээрынг (2.8.1914—28.08.1916)
* Генэрал ад артылерыі (3 27.01.1917 — генэрал-палкоўнік) Рыхард фон Шубэрт (28.08.1916—11.3.1917)
* Генэрал ад інфантэрыі (3 22.03.1918 — генэрал-палкоўнік) ММакс фон Боэн (11.3.1917—6.8.1918)
* Генэрал ад інфантэрыі Магнус фон Эбэрхарт (6.8.1918—15.10.1918)
* Генэрал-палкоўнік Макс фон Боэн (з 15.10.1918)

## Глядзіце таксама
Баявы расклад Нямецкай імпэрскай арміі ў 1914 годзе

## Вонкавыя спасылкі
* Hermann Cron: *Geschichte des Deutschen Heeres im Weltkriege 1914—1918.* Siegismund, Berlin 1937 (*Geschichte der Königlich Preußischen Armee und des Deutschen Reichsheeres* 5).

## Літаратура
* ''Die höchsten Kommandostellen des Heeres.'' auf www.deutsche-kriegsgeschichte.de (Stand: 16. April 2010)
* Kriegszeitung der 7. Armee 1916

Катэгорыя:Вайсковая гісторыя Нямеччыны
Катэгорыя:Арміі Нямеччыны ў Першай сусьветнай вайне
Плян XVII

**Плян XVII** — стратэгічны плян вайсковага камандаваньня Францыі напярэдадні Першай сусьветнай вайны.

У рамках пляну францускае камандаваньне плянавала разьмясьціць войскі ўздоўж сваёй усходняй граніцы і пачаць наступ праз тэрыторыі Латарынгіі і Эльзасу, занятых немцамі. Гэтыя ж дзеяньні прадугледжваліся так званым «плянам Шліфэна», распрацаваным у Нямеччыне ў той самы час.

Гэта канцэпцыя была ў канчатковым выглядзе распрацавана да 1911 году.

Пазьней галоўнакамандуючы арміяй Францыі Віктор Мішэль выказаў здагадку, што ўварваньне Нямеччыны ў Францыю адбудзецца з поўначы, праз нэўтральную Бэльгію. Мішэль прапанаваў унесьці ў плян XVII радыкальныя зьмены. Мішэль праклаў шлях наступаючай арміі Францыі праз бэльгійскую тэрыторыю, не зважаючы на яе нэўтралітэт. У выпадку ажыцьцяўленьня пляну Мішэля асноўныя групоўкі францускай і нямецкай армій сутыкнуліся б у лоб.

Аднак зьмены ў плян, прапанаваныя Мішэлем, не былі прынятыя. Мішэль быў адхілены са сваёй пасады, а яго месца заняў Жазэф Жак Жофр, які прыняў плян XVII у першапачатковым выглядзе з усімі яго недахопамі.

## Глядзіце таксама
* Плян Шліфэна

Катэгорыя:Францыя ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Узброеныя сілы Францыі
12-я армія (Нямецкая імпэрыя)

**12-я а́рмія** () — вайсковае аб’яднаньне армейскага узроўню Імпэрскай Нямецкай Арміі падчас Першай сусьветнай вайны.

Была сфармавана ў жніўні 1915 году шляхам пераназваньня Групы армій Гальвіца. За час  свайго існаваньня ваявала выключна на Усходнім фронце. Была расфармаваная 9 кастрычніка 1916 году, калі яе камандуючы генэрал ад інфантэрыі Макс фон Фабэк быў пераведзены ў 8-ю армію.

## Гісторыя баявых дзеяньняў

9 лютага 1915 году Рэзэрвовы Гвардзейскі корпус быў пераназваны ў *[[Група армій Гальвіца|Групу армій Гальвіца]]*. 18 сакавіка яе камандуючы быў падвышаны да армейскага ўзроўню і 7 жніўня яго *Група армій* атрымала назву — 12-я армія.

22 ліпеня арміі Цэнтральных дзяржаў перашлі Віслу. У жніўні 4-я расійская армія сышла з  Івангарадзкай крэпасьці. Падчас расейскага адыходу, Варшава апынулася ў акружэньні і была ўзятая 12-й арміяй 4 — 5 жніўня.

На пачатку верасьня 1915 году штаб арміі знаходзіўся ў Гародні, з 29 верасьня — у Лідзе.

## Баявы склад па стану на жнівень 1915 году
* XІ корпус
* XVIІ корпус
* XVIІ рэзэрвовы корпус
* XIIІ корпус
* І корпус

## Камандуючыя
* генэрал ад артылерыі Макс фон Гальвіц (7.08.1915 — 22.09.1915)
* генэрал ад інфантэрыі Макс фон Фабэк (22.09.1915 — 9.10.1916)

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Арміі Нямеччыны ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Вайсковая гісторыя Нямеччыны
Катэгорыя:Войска ў Горадні
Катэгорыя:Войска ў Лідзе
Герой Узбэкістану

**Званьне «Герой Узбэкістана»** () — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Ўзбэкістан.

Зьяўляецца вышэйшай ступеньню адрозьненьня й прысвойваецца грамадзянам Рэспублікі Ўзбэкістан за заслугі перад дзяржавай і народам, злучаныя са зьдзяйсьненьнем геройскага вычыну. У асобных выпадках званьне «Герой Узбэкістана» можа быць прысвоена й асобам, якія не зьяўляюцца грамадзянамі Рэспублікі Ўзбэкістан.

## Прысваеньне

Званьне «Герой Узбэкістана» прысвойваецца Прэзыдэнтам Рэспублікі Ўзбэкістан. Указ пра прысваеньне званьня публікуецца ў друку й іншых сродках масавай інфармацыі. Асобе, ганараванай званьнем «Герой Узбэкістана», уручаюцца мэдаль «Залатая зорка» і адпаведны дакумэнт пра прысваеньне званьня.

Закон пра ўсталяваньне званьня «Герай Узбэкістана» і ўстанове мэдаля «Залатая зорка» уведзены ў дзеяньне Пастановай Вярхоўнай рады Рэспублікі Ўзбэкістан 5 траўня 1994 году.

## Выява

Мэдаль «Залатая зорка» вырабляецца са сплаву золата 750 пробы й мае форму васьміканцовай зоркі з гладкімі двухсьценнымі праменямі. Адлегласьць паміж процілеглымі канцамі зоркі 32 мілімэтры. У цэнтры мэдаля ўсярэдзіне кола дыямэтрам 8 мілімэтраў зьмесцаваны паўмесяц і пяціканцовая зорка, адпаведныя сымболіцы Дзяржаўнага герба Рэспублікі Ўзбэкістан. Паўмесяц упісваецца ў акружнасьць дыямэтрам 6 мілімэтраў, а дыямэтар акружнасьці пяціканцовай зоркі — 3 мілімэтры.

На звароткавым боку ў цэнтры мэдалі зьмесцаваны Дзяржаўны герб Рэспублікі Ўзбэкістан. Пад гербам у ніжнім прамені нанесены нумар мэдаля ўвагнутым шрыфтам памерам 1 мілімэтар.

Мэдаль з дапамогай вушка й кольца са серабра злучаецца са сярэбнай калодкай памерам 16 х 25 мілімэтраў, выкананай у выглядзе прастакутнай формы з бакавымі выманьнямі. Дэталі калодка й злучальнае кольца пакрыты золатам таўшчынёй 0,25 мікрон. Унутраная частка калодкі пакрыта золатавышывальнай стужкай з колеравымі палоскамі Дзяржаўнага сьцяга рэспублікі. Памер стужкі 11 х 20 мілімэтраў.

Калодка на звароткавым боку мае шпількавае мацаваньне. Вага мэдаля 12,5 грама.

## Узнагароджаныя

Званьнем "Героя Ўзбэкістана" ўзнагароджаны колішні пан Узбэкістана — Іслам Карымаў.

## Глядзіце таксама

* Званию "Герой Узбекистана" исполнилось 10 лет

Катэгорыя:Ордэны Ўзбэкістану
Ордэн За выбітныя заслугі (Узбэкістан)

**Ордэн «За выбітныя заслугі»** () — дзяржаўная ўзнагарода Рэспублікі Ўзбэкістан. Заснаваны на падставе Закону Рэспублікі Ўзбэкістан ад 29 жніўня 1996 году.

## Прысваеньне
Ордэн «За выбітныя заслугі» прысвойваецца Прэзыдэнтам Рэспублікі Ўзбэкістан. Указ пра прысваеньне званьня публікуецца ў друку й іншых сродках масавай інфармацыі. Асобе, ганараванай ордэнам «За выбітныя заслугі», уручаюцца ордэн і адпаведны дакумэнт пра прысваеньне званьня.

Ордэн заснаваны на падставе Закона Рэспублікі Ўзбэкістан ад 29 жніўня 1996 году.

## Выява
Ордэн «За выбітныя заслугі» вырабляецца са сплаву серабра 925 пробы, пакрытага золатам таўшчынёй 0,25 мікрона.

Ордэн уяўляе сабою васьміканцовую зорку, грані якой выкананы рубінавым колерам. Паміж праменяў кантаваныя трылісьнікі эмалі блакітнага колеру. Адлегласьць паміж процілеглымі канцамі зоркі 57 мілімэтраў. У цэнтры ордэна зьмесцаванае кола, у якім на тле сымбалічна намаляванага зямнога шара блакітнага колеру зьмесцавана карта Рэспублікі Ўзбэкістан залацістага колеру. Дыямэтар кола па вонкавай лініі — 35 мм, па ўнутранай лініі — 24 мм. Паміж вонкавай і ўнутранай лініямі кола, на белым эмалевым тле, у верхняй частцы зьмесцаваны надпіс залацістага колеру BUYUK XIZMATLARI UCHUN. Вышыня літар 3 мілімэтры. Паміж лініямі кола ў ніжняй частцы зьмесцаваныя дзьве крыжаваныя ў падставе лаўровыя галіны зялёнага колеру.

Ордэн з дапамогай прамежкавай пазалочанай калодкі, у выглядзе птушкі Хума, якая выпрастала крылы на тле ўзыходзячага сонца, і кольцаў далучаецца да муаравай стужкі, што складаецца з палос чырвонага, блакітнага, белага й зялёнага колераў. На звароткавым боку ордэны намаляваны Дзяржаўны герб Рэспублікі Ўзбэкістан. Унізе нанесены нумар ордэна ўвагнутым шрыфтам памерам 1 мілімэтар.

Вага ордэна 65 грамаў.

Вышыня ордэна 7 мм.

## Узнагароджаныя
Узнагароджны ордэнам «За выбітныя заслугі» наступныя людзі:

* колішні прэзыдэнт Узбэкістану — Іслам Карымаў. 
* Леанід Кучма — прэзыдэнт Украіны (1998)
* Нурсултан Назарбаеў — прэзыдэнт Казахстану (1998)
* Гурбангулы Бэрдымухамэдаў — прэзыдэнт Туркмэністану (2007)
* Уладзімер Пуцін — прэзыдэнт Расеі (2008)
* Валдас Адамкус — прэзыдэнт Летувы
* Раўшан Ірматаў — узбэцкі футбольны арбітар FIFA (2015)

## Вонкавыя спасылкі
* Ордэн «За выбітныя заслугі»

Катэгорыя:Ордэны Ўзбэкістану
9-я армія (Нямецкая імпэрыя)

**9-я а́рмія** () — вайсковае аб’яднаньне армейскага ўзроўню Імпэрскай Нямецкай Арміі падчас Першай сусьветнай вайны. Была сфармаваная ў верасьні 1914 году ў Брэсьляў на падставе часткі 8-й арміі і рэзэрваў для кіраваньня нямецкімі войскамі на паўднёвым участку Ўсходняга фронту. Была расфармаваная 30 ліпеня 1916 году, пасьля ізноў створана ў Трансыльваніі для ўдзелу ў Румынскай кампаніі. 19 чэрвеня 1918 году армія была перакінутая на Заходні фронт, дзе і была  распушчана 18 верасьня.

## Гісторыя баявых дзеяньняў

### Першае фармаваньне
Штаб-кватэра 9-й арміі першага фармаваньня знаходзілася ў Брэсьляў. У склад арміі ўвайшлі некаторыя часткі з 8-й арміі, арміяў з Заходняга фронту і 1-й аўстра-вугорскай арміі. Першапачаткова армія разьмяшчалася ў паўднёвым сэктары Ўсходняга фронту на левым крыле 1-й аўстра-вугорскай арміі.

#### Баявы склад на 1 кастрычніка 1914 году
* XІ корпус (пераведзены з 3-й арміі Заходняга фронту)
* XVIІ корпус (пераведзены з 8-й арміі Усходняга фронту)
* XX корпус (пераведзены з 8-й арміі Ўсходняга фронту)
* Рэзэрвовы Гвардзейскі корпус (пераведзены з 2-й арміі Заходняга фронту)
* Ляндвэрны корпус (пераведзены з 1-й аўстра-вугорскай арміі)
* ІІІ кавалерыйскі корпус (пераведзены з Заходняга фронту)

#### Камандуючыя
* Генэрал-палкоўнік Паўль фон Гіндэнбург (18.9.1914 — 2.11.1914)
* Генэрал ад кавалерыі (з 17.12.1914 генэрал-палкоўнік) Аўгус фон Макэнзэн (2.11.1914 — 17.4.1915)
* Генэрал ад кавалерыі Леапольд Баварскі (17.4.1915 — 30.6.1916)

### Другое фармаваньне
*Новая* 9-я армія была створана 6 верасьня 1916 году ў Трансыльваніі для ўдзелу ў Румынскай кампаніі. Была расфармаваная 18 верасьня 1918 году на Заходнім фронце. Разам з 1-й аўстра-вугорскай арміяй яны ўтварылі Зібэнбурскі сэктар.

Файл:Romania-WW1-1.jpg|Румынскі наступ на Аўстра-Вугоршчыну, жнівень 1916 году.
Файл:Romania-WW1-2.jpg|Контратака Цэнтральных дзяржаваў, верасень — кастрычнік 1916 году.
Файл:Romania-WW1-3.jpg|Апэрацыі ў Румыніі, зь лістападу 1916 да студзеня 1917 году.


#### Баявы склад на верасень 1916 году
* Рэзэрвовы XXXIX корпус
* Кавалерыйскі корпус Шмэтафа

#### Камандуючыя
* Генэрал ад інфантэрыі Эрых фон Фалькенгайн (6.09.1916 — 1.05.1917)
* Генэрал ад інфантэрыі Робэрт Кош (1.05.1917 — 10.06.1917)
* Генэрал ад інфантэрыі Яганэс фон Эбэн (10.06.1917 — 9.6.1918)
* Генэрал ад інфантэрыі Фрыц фон Бэлёў (9.6.1918 — 6.8.1918)
* Генэрал ад інфантэрыі Адольф фон Карлавіц (6.8.1918 — 18.9.1918)

## Глядзіце таксама
* Баявы расклад Нямецкай імпэрскай арміі ў 1918 годзе

## Літаратура
* Cron, Hermann (2002). Imperial German Army 1914-18: Organisation, Structure, Orders-of-Battle [first published: 1937]. Helion & Co. .
* Ellis, John; Cox, Michael (1993). The World War I Databook. Aurum Press Ltd. .

## Вонкавыя спасылкі
* ''Die höchsten Kommandostellen des Heeres.'' auf www.deutsche-kriegsgeschichte.de (Stand: 16. April 2010)

Катэгорыя:Арміі Нямеччыны ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Вайсковая гісторыя Нямеччыны
Царква Божага Яўленьня (Жыровічы)

**Царква Божага Яўленьня** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Жыровічах. Знаходзіцца ў цэнтры комплексу Прачысьценскага манастыра. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры віленскага барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваную Богаяўленскую царкву Жыровіцкага манастыра збудавалі ў 1672 годзе на месцы другога зьяўленьня цудоўнага абраза Маці Божай, да 1796 году яе поўнасьцю перабудавалі ў стылі віленскага барока: разабралі фасад, прыбудавалі прытвор і хоры.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Жыровічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Неўзабаве над дахам царквы паставілі барабан з масіўным купалам-цыбулінай.

### Найноўшы час
За савецкім часам царква, як і манастыр, не зачынялася.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры віленскага барока. Гэта бязьвежавая адназальная базыліка. Галоўны 2-ярусны фасад выходзіць за межы асноўнага аб’ёму. Уражаньне вэртыкальнай скіраванасьці ствараецца паўкалёнамі, вязкамі лапатак, падзеленымі фігурным франтонам з бакавымі валютамі. Роўніцы бакавых фасадаў падзяляюцца аркавымі вокнамі ў простых ліштвах.

Унутры царквы ў залю выступаюць хоры, абмежаваныя ўвагнута-пукатым парапэтам. Пад царквой скляпеністая крыпта.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Žyrovičy. Жыровічы (N. Orda, 14.04.1865).jpg|Н. Орда, 14 красавіка 1865 г.
Žyrovičy. Жыровічы (N. Orda, 8.09.1876).jpg|Н. Орда, 8 верасьня 1876 г.
Žyrovičy. Жыровічы (1890).jpg|1890 г.
Žyrovičy. Жыровічы (1898).jpg|1898 г.


### Гістарычныя здымкі

Žyrovičy. Жыровічы (1870-99).jpg|1870-я гг.
Žyrovičy, Bazylanski, Bohajaŭlenskaja-Ŭźvižanskaja. Жыровічы, Базылянскі, Богаяўленская-Ўзьвіжанская (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Žyrovičy, Bazylanski, Zvanica. Жыровічы, Базылянскі, Званіца (A. Visłocki, 1923).jpg|А. Віслоцкі, 1923 г.
Žyrovičy, Bazylanski, Bohajaŭlenskaja-Ŭźvižanskaja. Жыровічы, Базылянскі, Богаяўленская-Ўзьвіжанская (1941).jpg|1941 г.


### Сучасныя здымкі

Жыровічы, Богаяўленская і Крыжаўзьдзьвіжанская цэрквы 3.jpg|Агульны выгляд
Жыровічы, Богаяўленская царква 3.jpg|Галоўны фасад
Жыровічы, Богаяўленская царква 2.jpg|З боку апсыды
Жыровічы, Богаяўленская царква 4.jpg|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Жыровічы
Жыровічы
Катэгорыя:Жыровіцкі манастыр
Царква Сьвятога Юрыя (Жыровічы)

**Царква Сьвятога Юрыя** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Жыровічах. Знаходзіцца на могілках колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Падлесная, 1А*, уваходзіць у склад комплексу Прачысьценскага манастыра. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стыляў барока і клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную могілкавую Юраўскую царкву ў Жыровічах збудавалі ў канцы XVIII ст.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Жыровічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час
За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стыляў барока і клясыцызму. Гэта 1-зрубны прастакутны ў пляне будынак з 5-граннай алтарнай прыбудовай, арыентаванай на захад. Абедзьве часткі накрывае агульны 2-схільны дах з застрэшкам пры пераходзе да вальмавага пакрыцьця апсыды. Трыкутны франтон галоўнага фасаду завяршае фігурная барокавая вежачка на чацьверыковым барабане. Гарызантальна ашаляваныя фасады падзяляюцца прастакутнымі вокнамі і вэртыкальнымі сьцяжкамі-брусамі ў прасьценках. Апсыда вылучаецца невялікім уступам, шырока раскрываецца ў залю.

Дэкаратыўны акцэнт інтэр’еру — накладны іканастас, дэкараваны разнымі ракайлямі. У завяршэньні разьмяшчаецца круглая люкарна.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Жыровічы
Жыровічы
Катэгорыя:Жыровіцкі манастыр
Царква Прачыстай Багародзіцы

**Царква Прачыстай Найсьвяцейшай Багародзіцы**, **Прачысьценская царква**  — традыцыйная беларуская назва помнікаў праваслаўнай і грэцка-каталіцкай архітэктуры часоў Вялікага Княства Літоўскага. Назва паходзіць ад сьвята Першай Прачыстай. У гістарычных крыніцах сустракаецца некалькі варыянтаў тытула цэркваў: *Пречистой*, *Пречистой Богородицы*, *Пречистой Святой Богородицы*, *Пречистенская*. У XIX ст. тытулы многіх цэркваў перайначылі на расейскі манер — «Усьпеньня Прасьвятой Багародзіцы», «Сьвята-Ўсьпенская» (). Тады ж у Віцебску гістарычную Прачысьценскую гару перайменавалі ва Ўсьпенскую. Тым часам у мове мясцовых жыхароў захоўваліся традыцыйныя назвы (напрыклад, у Чарэі новую царкву-мураўёўку местачкоўцы працягвалі называць «Прачысьценкай»).

У наш час традыцыйны тытул афіцыйна ўжываецца толькі датычна Прачысьценскай царквы ў Вільні. Назва «Прачысьценская» захавалася ў некалькіх урбанонімах Масквы, утвораных ад назвы абраза Маці Божай з Прачысьценскай (Усьпенскай) саборнай царквы ў Смаленску. Таксама на гістарычнай Смаленшчыне захавалася некалькі паселішчаў з назвай «Прачыстая», утворанай ад разьмешчаных у іх цэркваў з адпаведным гістарычным тытулам.

Іншыя помнікі архітэктуры з такой назвай:
* Бусяж
* Быцень
* Вільня
* Віцебск
* Ворша
* Горадня
* Жыровічы
* Кавалі
* Кашэвічы
* Лаўрышава
* Магілёў
* Наваградак
* Новы Сьвержань
* Сьмілавічы
* Пружаны

## Крыніцы
Царква Сьвятога Спаса

**Царква Сьвятога Спаса**, **Спаская царква**, **Спасаўская царква**  — традыцыйная назва помнікаў праваслаўнай і грэцка-каталіцкай архітэктуры часоў Полацкага княства і Вялікага Княства Літоўскага. У XIX ст. тытулы многіх цэркваў перайначылі на расейскі манер — «Праабражэньня Гасподняга», «Спаса-Праабражэнская» (). 

Паўночнае прадмесьце Полацку атрымала назву «Спас» — ад адпаведнага тытула разьмешчанай у ім царквы.

Помнікі архітэктуры з такой назвай:
* Барань
* Віцебск
* Грыцкавічы
* Дуброўна
* Магілёў
* Полацак
* Смаляны
* Хаціслаў
* Шумакі
Царква Сьвятога Юрыя

**Царква Сьвятога Юрыя**, **Юр’еўская царква**, **Юраўская царква**  — традыцыйная назва помнікаў праваслаўнай і грэцка-каталіцкай архітэктуры часоў Вялікага Княства Літоўскага. У XIX ст. тытулы многіх цэркваў перайначылі на расейскі манер — «Сьвятога Георгія», «Сьвята-Георгіеўская» ().

У Менску да Другой сусьветнай вайны існавала Юраўская вуліца, назва якой утварылася ад адпаведнага тытула царквы.

Помнікі архітэктуры з такой назвай:
* Валавель
* Давыд-Гарадок
* Жыровічы
* Сінкевічы
* Яглевічы
Гомельская праўда

**«Гомельская праўда»** — дзяржаўная расейскамоўная газэта Гомельскай вобласьці, заснаваная ў сакавіку 1917 году. На 2016 г. выходзіла тройчы на тыдзень па аўторках, чацьверах і суботах. Падпісны індэкс на «Белпошце» 63917. На 2016 г. рэдакцыя налічвала 30 супрацоўнікаў, зь іх 22 журналісты. На 2016 г. адзіная беларускамоўная рубрыка «Нашай долі адгалоскі», якую вяла Тамара Кручэнка, тычылася вандровак па Гомельская вобласьці.

## Мінуўшчына
Ад заснаваньня  г. да канца 1929 г. газэта выходзіла ў Гомелі па-расейску пад назовамі «Весткі Гомельскага Савета рабочых, салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў» (сакавік 1917 г. — люты 1918 г.), «Весткі рэвалюцыйнага камітэту г. Гомеля і павета» (студзень-сакавік 1919 г.), «Весткі Гомельскага Савета рабочых, сялянскіх і чырвонаармейскіх дэпутатаў» (сакавік —травень 1919 г.), «Шлях Саветаў» (з № 107, травень 1919 г. — травень 1920 г.), «Палеская праўда» (травень 1920 г. — лістапад 1938 г.). Прыпыняла выхад падчас нямецкай акупацыі Гомеля зь лютага 1918 г. па студзень 1919 году. У 1919 г. у газэце працаваў расейскі пісьменьнік  (1891—1967). У 1927 г. у газэце працаваў беларускі паэт Паўлюк Трус (1904—1929), які выдаваў у ёй свае беларускамоўныя вершы.

З 1930 г. стала выходзіць на беларускай мове ў выніку вяртаньня Гомеля ў склад Беларускай ССР 4 сьнежня 1926 году (Узбуйненьне БССР). У 1930—1941 гг. у газэце працаваў пісьменьнік  (1907—1975). З 15 лістапада 1938 г. атрымала сучасны назоў. У 1938—1940 гг. пры газэце дзейнічала літаратурнае аб’яднаньне, куды ўваходзілі пісьменьнікі Леанід Гаўрылаў (1918—1941), Зьмітрок Кавалёў, Кастусь Кірэенка (1918—1988),  (1918—2007) і будучы народны паэт Беларусі Іван Шамякін (1921—2004).

У выніку нямецкай акупацыі Гомеля з 19 жніўня 1941 г. па 26 ліпеня 1943 г. падчас Нямецка-савецкай вайны паўторна прыпыніла выхад. 1 траўня — 20 лістапада 1943 г. выдавалася падпольна рэдактарам Мікалаем Пахомавым (1919—1988, нар. у в. Валошчына, цяпер Гарадоцкі раён, Беларусь) у якасьці органа гомельскага абласнога камітэту Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі. У 1972—1975 гг. у газэце працаваў паэт Уладзімер Дзюба (нар. 1946). Пасьля забароны дзейнасьці КПСС 25 жніўня 1991 г. газэта стала выдавацца Саветам народных дэпутатаў Гомельскай вобласьці з 28 кастрычніка 1991 году. На 1997 г., 68-ы год запар, газэта працягвала выдавацца на беларускай мове. У траўні 2010 г. Гомельскі гарадзкі выканаўчы камітэт назваў у гонар газэты бульвар.

### Рэдактары
*  (сапр. Павал Язерскі; студзень — 29 сакавіка 1919 г.)
* Мікалай Пахомаў (1943 г., 1948—1951)
* Уладзімер Лазько (1986—1989)
* Сяргей Бяспалы (60-ы; з 2001 г.)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* RSS-паток навінаў газэты

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на расейскай мове
Катэгорыя:Гомель
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Ліманскі раён

Назву **Ліманскі раён** маюць:

## Расея
* Ліманскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Астраханскай вобласьці

## Украіна
* Ліманскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Адэскай вобласьці
* Ліманскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Данецкай вобласьці
Заходні фронт

Назву **Заходні фронт** маюць:

## Ваенныя падзеі
* Заходні фронт (Першая сусьветная вайна) — тэатар ваенных дзеяньняў Першай сусьветнай вайны ў Заходняй Эўропе.
* Заходні фронт (Першая сусьветная вайна, Расея) — апэратыўна-стратэгічнае аб’яднаньне расейскіх войскаў у Першай сусьветнай вайне.
* Заходні фронт (Грамадзянская вайна ў Расеі, чырвоныя) — апэратыўна-стратэгічнае аб’яднаньне войскаў РСЧА ў час Грамадзянскай вайны.
* Заходні фронт (Грамадзянская вайна ў Расеі, белыя) — апэратыўна-стратэгічнае аб’яднаньне войскаў Дзяржавы Расейскай у час грамадзянскай вайны.
* Заходні фронт (Другая сусьветная вайна) (1939—1945) — заходнеэўрапейскі тэатар ваенных дзеяньняў Другой сусьветнай вайны.
* Заходні фронт (Нямецка-савецкая вайна) (1941—1945) — апэратыўнае аб’яднаньне войскаў РСЧА ў гады нямецка-савецкай вайны.
* Заходні фронт (ППА) (1943—1945) — апэратыўна-стратэгічнае аб’яднаньне войскаў ППА ва ўзброеных сілах СССР у час нямецка-савецкай вайны.

## Музыка
* Заходні фронт — музычны калектыў.

## Глядзіце таксама
* Другі (заходні) фронт (1943—1945) у Другую сусьветную вайну.
Дана Рэйзьніецэ-Азола

**Дана Рэйзьніецэ-Азола** (;  6 лістапада 1981 году, Кулдыга) — латвійская палітычная дзяячка і шахістка, міністарка фінансаў Латвіі. Дэпутат Сойму Латвіі 10, 11 і 12 скліканьняў.

## Жыцьцяпіс
Рэйзьніецэ-Азола працавала ў Вэнтсьпілсе ў досьледным цэнтры і прамысловай інвэстыцыйнай кампаніі. У 2006—2014 роках была дарадцай, сябрам Рады і старшынькай . У мескай радзе Вэнтсьпілсу была старшынёй інвэстыцыйнага аддзелу.

Скончыла Політэхнічны ўнівэрсытэт дастасоўных навук у  (Фінляндыя) па спэцыяльнасьці «міжнародная справа», вывучала права ў Коледжы права і мовазнаўства Вэнтсьпілскага ўнівэрсытэцкага коледжу. Мае званьне прафэсійнага магістра па перакладзе і тэрміналёгіі Вэнтсьпілскага ўнівэрсытэцкага коледжу і арганізатарскага магістра справавога адміністраваньня Міжнароднага касьмічнага ўнівэрсытэту (Францыя).

Абіралася дэпутаткай у Сойм Латвіі 10, 11 і 12 скліканьняў, дзе была старшынёй камісіі па адукацыі, культуры і навуцы, сябрай камісіі па прававых пытаньнях і камісіі па эўрапейскіх пытаньнях. Сяброўка партыі Дзеля Латвіі і Вэнтсьпілсу ў Зьвязе зялёных і сялянаў.

З 2016 року займае пасаду міністаркі фінансаў Латвіі.

## Дзейнасьць
Кіравала некалькімі праектамі па спадарожнікавых і касьмічных тэхналёгіях, у тым ліку па стварэньні першага латвійскага спадарожніку «Venta-1» у ПВТ Вэнтсьпілсу.

Дана Рэйзьніецэ-Азола — двойчы юніёрская чэмпіёнка Эўропы і сьвету па шахматах, грасмайстарка.

## Спартовая кар’ера
Дана Рэйзьніецэ-Азола перамагала на жаночым чэмпіянаце Латвіі па шахматах у 1998, 1999, 2000 і 2001 роках. У 1998 і 1999 перамагала на чэмпіянаце Эўропы да 18 гадоў. Выступала за краіну на Шахматных Алімпіядах 1998, 2000, 2004, 2006, 2010, 2012, 2014, 2016 рокаў і камандным чэмпіянаце Эўропы 1999, 2001, 2011, 2015 рокаў.

## Сям’я
Замужам за Андрысам Азолсам, дырэктарам Агенцтва па інвэстыцыях і разьвіцьці Латвіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Профіль на ChessGames
* Профіль на 365chess
* Профіль на ChessTempo

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кулдызе
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстаркі
Катэгорыя:Паслы на Сойм Латвіі
Катэгорыя:Латвійскія шахматысткі
Катэгорыя:Міністры эканомікі Латвіі
Катэгорыя:Міністры фінансаў Латвіі
Артур Сямёнаў

**Артур Сямёнаў** ( 21 кастрычніка 1994 году) — беларускі футбаліст, брамнік клюбу «Гарадоцкія львы».

## Кар’ера
Пачынаў займацца футболам у «Віцебску». У наступныя гады далучыўся да структуры менскага «Дынама», дзе пачаў выступаць за дублюючы склад клюбу. Разам з камандай у 2010 годзе стаў пераможцам чэмпіянату Беларусі сярод дублёраў, а ў 2013 годзе і бронзавым прызэрам. У 2014 годзе стаў гульцом клюбу «Бяроза-2010», якая ўваходзіла ў структуру сталічнікаў. Дэбютаваў за клюб 26 красавіка 2014 года ў матчы супраць мікашэвіцкага «Граніта». Замацаваўся ў асноўнай камандзе. Прынамсі згуляў за клюб агулам 26 матчаў. У 2016 годзе стаў свабодным агентам.

У лютым 2016 году праходзіў прагляд у «Нафтане». У сакавіку 2016 году склаў з клюбам працоўную дамову. Дэбютаваў за новую камнду 20 жніўня 2016 году ў матчы супраць «Гарадзеі». За тры сэзоны за першую каманду выступіў толькі ў 8 матчах. У сакавіку 2019 году спачатку прыяднаўся да мікашэвіцкага «Граніта», а ў жніўні 2019 года стаў гульцом «Слоніму-2017». На пачатак 2020 году стаў вольным агентам. У 2021 годзе быў у складзе віцебскага «Прадцэнтру». У 2022 годзе пачаў выступаць за клюб «Гарадоцкія львы».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Вярхоўны галоўнакамандуючы

**Вярхоўны галоўнакамандуючы** — найвышэйшая службовая асоба Узброеных сіл дзяржавы (кааліцыі дзяржаваў або аб’яднаных узброеных сіл), якая сьцьвярджае ваенную дактрыну краіны і прызначае Вярхоўнае камандаваньне.

Ва ўсіх краінах, якія маюць Узброеныя Сілы гэтую пасаду займае, як правіла, кіраўнік дзяржавы (прэзыдэнт, прэм'ер-міністар і да т.п.). Гэта палажэньне звычайна замацоўваецца ў канстытуцыях адпаведных дзяржаваў або статутных дакумэнтах ваенных блёкаў.

Катэгорыя:Вайсковыя званьні
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні
Бронеаўтамабіль

**Бронеаўтамабі́ль** — транспарт на базе грузавіка, пазьней адмысловы аўтамабіль, абсталяваны бранёй і ўзбраеньнем — кулямётам альбо гарматай.

Зьявіўся напярэдадні Першай сусьветнай вайны ў розных дзяржавах. У пэрыяд Першай і Другой сусьветных войнаў бранявы аўтамабіль, у адрозьненьне ад колавага бронетранспартэру, ня быў прызначаны для перавозкі дэсанту. Ён звычайна выконваў заданьне лёгкіх танкаў. 

Катэгорыя:Колавая бранятэхніка
Катэгорыя:Ваенізаваныя транспартныя сродкі
Катэгорыя:Транспартныя сродкі ўнутранай бясьпекі
Цяжкавік

**Цяжкаві́к** — аўтамабіль, які паводле сваёй канструкцыі і абсталяваньня прызначаны для транспартаваньня грузаў. Аднак грузавікі замянілі вазкі з конскім цягам. Пераход пачаўся з вынаходніцтва рухавіка ўнутранага згарання ў пачатку 1900-х гадоў, які рэвалюцыянізаваў транспарт, забяспечваючы хутчэйшыя і больш эфектыўныя сродкі перавозкі тавараў. Да 1920-х гадоў грузавікі ў значнай ступені вытеснілі вазкі з конскім цягам як асноўны спосаб перавозкі грузу, адзначаючы значную эвалюцыю ў лагістычнай індустрыі. Некаторыя лёгкія цяжкавікі даволі маленькія, блізкія на памер да легкавікоў. Камэрцыйныя цяжкавікі альбо пажарныя аўтамабілі могуць быць дастаткова вялікім і служыць плятформай для дадатковага абсталяваньня, Грузавікі адрозніваюцца па памерах, магутнасці і канфігурацыі, прычым самыя малыя механічна падобныя на легкавы аўтамабіль. Таксама дарога размеркавае вагу грузавіка, што азначае магчымасць перавозіць большы груз, чым на цягніках (паравых, дызельных, электрычных, манарэйкавых або лёгкай чыгунцы) па чыгунцы.

## Маркі замежных цяжкавікоў
* Astra
* BMC
* Bremach
* Camc
* Chevrolet
* Citroen
* Avia
* DAF
* Dodge
* Dongfeng
* ERF
* FAW
* Fiat
* Foden
* Ford
* Freightliner
* GMC
* Hino Motors
* Howo
* Hyundai
* International
* Isuzu
* Iveco
* JAC
* Jeep
* Jelcz
* Kenworth
* Kia
* Land Rover
* LDV
* Mack
** Mack AC
* MAN
* Mazda
* «Мэрсэдэс-Бэнц»
* Mitsubishi
* Multicar
* Nissan
* Opel
* Peugeot
* Peterbilt
* Piaggio
* Proton
* «Рэно»
* Renault Trucks
* Roman
* Scania
* Seddon Atkinson
* SISU
* Star
* Sterling
* Tata
* Tatra
* Terberg
* Toyota
* Vauxhall
* «Фольксваген»
* Volvo
* Western Star

## Глядзіце таксама
* Пажарны аўтамабіль

Катэгорыя:Грузавыя аўтамабілі
Аляксандар Філановіч

**Аляксандар Філановіч** (нарадзіўся 1 сьнежня 1992 году) — колішні беларускі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
Пачынаў займацца футболам у сталічнай школе «Зьмена», потым былі «Зорка» і «Штурм». У веку 15 гадоў часова прыпыніў кар’еру футбаліста праз траўмы. Спрабаваў сябе ў лёгкай атлетыцы, выканаў нарматыў кандыдата ў майстры спорту ў бегу на 60 мэтраў.

Пазьней вярнуўся ў футбол, цягам трох сэзонаў гуляў на аматарскім роўні за менскае «Тарпэда» ў чэмпіянаце гораду, выйграваў чэмпіянат і Кубак Менску. Таксама пачаў выступаць у аматарскай лізе АЛФ. У 2013 годзе быў запрошаны ў клюб Другой лігі «Маладэчна-2013», а на наступны год стаў гульцом менскага «Промня», дзе быў адным з найлепшых бамбардзіраў і дапамог камандзе паводле вынікаў сэзону 2015 году падвысіцца да Першай лігі. У жніўні 2016 году перайшоў у клюб Найвышэйшай лігі «Крумкачы», падпісаўшы кантракт на 3,5 гады. 26 жніўня 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме матчу супраць «Тарпэда-БелАЗ» (0:2). Пазьней пачаў выступаць пераважна за дубль, у асноўнай камандзе звычайна заставаўся на лаўцы запасных. Сэзон 2017 году пачынаў, у асноўным выходзячы на замену, аднак ужо ў чэрвені замацаваўся ў пачатковым складзе «Крумкачоў» на пазыцыі нападніка.

У студзені 2018 году знаходіўся на праглядзе ў «Промні», а ў лютым 2018 году падпісаў кантракт зь менскім «Тарпэда». Хутка замацаваўся ў першым складзе каманды, аднак з жніўня пачаў пераважна выступаць за дубль. У студзені 2019 году пакінуў «Тарпэда».

Пасьля зыходу з «Тарпэда» праходзіў прагляд у берасьцейскім «Руху», а пазьней далучыўся да наваполацкага «Нафтану», у складзе якога пачаў сэзон 2019 году. Спачатку зьяўляўся ў стартавым складзе, а пасьля пераважна выходзіў на замену. Па заканчэньні сэзону пакінуў каманду, у пачатку 2020 году праходзіў прагляд у менскім НФК.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Маладэчна-2013»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дняпро» Магілёў (2019)
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крумкачы» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нафтан» Наваполацак
Сьпіс дэпутатаў НС РБ 6-га скліканьня

**[[Нацыянальны сход Рэспублікі Беларусь]] шостага скліканьня** — беларускі парлямэнт, абраны на парлямэнцкіх выбарах 11 верасьня 2016 году.

## Сьпіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў
Паводле папярэдніх зьвестак на 12 верасьня 2016 году, дэпутатамі абраныя:

### Берасьцейская вобласьць

### Віцебская вобласьць

### Гомельская вобласьць

### Гарадзенская вобласьць

### Менская вобласьць

### Магілёўская вобласьць

### Менск

У сувязі зь пераходам на іншыя пасады ў верасьні 2018 году былі спыненыя паўнамоцтвы Івана Маркевіча, а ў 2019 годзе — Дзьмітрыя Заблоцкага і Валянціна Мілашэўскага.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт, прысьвечаны выбарам
* Зьвесткі на сайце ЦВК
Аляксандар Грыгараў

**Алякса́ндар Уладзі́меравіч Гры́гараў** ( 9 верасьня 1948, Баранавічы, цяпер у Берасьцейскай вобласьці Беларусі) — беларускі дзяржаўны дзяяч, былы міністар спорту і турызму Рэспублікі Беларусь (2005—2009).

## Жыцьцяпіс
Скончыў 57-ю менскую сярэднюю школу, Беларускі дзяржаўны інстытут фізычнай культуры і Менскую найвышэйшую партыйную школу. У юнацтве займаўся боксам.

Пасьля службы ў шэрагах Савецкай Арміі працаваў на розных пасадах у ЦС  «Ураджай», затым быў начальнікам управы Рэспубліканскага  прафсаюзаў, намесьнікам старшыні Рэспубліканскага савету ДФСТ прафсаюзаў.

З 1987 па 1996 узначальваў рэспубліканскі фізкультурна-спартовы клюб «Спорт».

З 1996 па 2003 займаў пасаду намесьніка міністра спорту і турызму Беларусі.

З 2003 року быў дарадцам Выканаўчага камітэту СНД.

Зь ліпеня 2005 па чэрвень 2009 року — міністар спорту і турызму Рэспублікі Беларусь. У 2005—2010 таксама старшыня Беларускай фэдэрацыі аматарскага боксу.

У ліпені 2010 ачоліў Беларускую фэдэрацыю веславаньня.

З 2010 року працаваў кіраўніком найвышэйшай школы трэнэраў пры Беларускім дзяржаўным інстытуце фізычнай культуры. У цяперашні час працуе загадчыкам катэдры фізычнага выхаваньня і спорту Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўнівэрсытэту.

Кандыдат пэдагагічных навук. Заслужаны трэнэр БССР (1984). Заслужаны працаўнік фізычнай культуры і спорту Рэспублікі Беларусь (2000).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс  на бачыне «Прессболу»
* Профіль  на бачыне БДАТУ

Катэгорыя:Міністры спорту і турызму Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Заслужаныя трэнэры БССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту фізычнай культуры
Катэгорыя:Кандыдаты пэдагагічных навук
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Ардэны

**Ардэны** — узвышша, заходні працяг Райнскіх Сланцавых гор на поўдні Бэльгіі, часткова ў Францыі і Люксэмбургу.

Працягласьць 160 км, вышыня каля 400 м, найбольшая — 694 м (г. Батранж).

Плятападобная паверхня, расчлянёная на асобныя масівы глыбокімі далінамі рэк сыстэмы Мааса. 

Складзены з крышталічных і гліністых сланцаў, пясчанікаў і вапнякоў.

Радовішчы каменнага вугалю, жалезнай руды, мінэральныя крыніцы. Клімат умераны марскі. Шмат тарфяных балот. Букавыя і дубова-бярозавыя лясы, пасадкі елкі.

## Глядзіце таксама
* Ардэны (дэпартамэнт)
* Ардэнская апэрацыя (1914)
* Ардэнская апэрацыя (1945)

Катэгорыя:Горныя сыстэмы Эўропы
Катэгорыя:Горныя сыстэмы
Катэгорыя:Горы Францыі
Катэгорыя:Горы Бэльгіі
Катэгорыя:Горы Люксэмбургу
Пазыцыйная вайна

**Пазыцы́йная вайна́** — вайна, у якой узброеная барацьба вядзецца пераважна на суцэльных, адносна стабільных франтах (пазыцыях) з глыбокаэшаланаванай абаронай.

Як правіла, характарызуецца высокай шчыльнасьцю войскаў і разьвітым інжынэрным забесьпячэньнем пазыцыяў.

Падчас вядзеньня пазыцыйнай вайны ваенна-палітычная і стратэгічная абстаноўка застаюцца стабільнымі на працягу доўгага часу. Ваенныя дзеяньні з абодвух бакоў мэтадычныя і малавыніковыя, наступальныя апэрацыі неэфэктыўныя, і нават пры спрыяльным завяршэньні прыводзяць да абмежаваных вынікаў. Пэрыяды пасіўнай абароны абодвух бакоў значна даўжэй спробаў наступу. Стратэгічнай мэтай пазыцыйнай вайны становіцца дэмаграфічнае і эканамічнае зьнясіленьне суперніка.

Пераход да *пазыцыйнай вайны* тлумачыцца няздольнасьцю (пры існуючым балянсе сіл і ўзроўні разьвіцьця зброі і ваеннай тэхнікі) абодвух бакоў ажыцьцяўляць прарывы абароны суперніка (або разьвіваць тактычныя прарывы ў апэратыўныя).

Характэрным прыкладам *пазыцыйнай вайны* могуць служыць баявыя дзеяньні ў Першую сусьветную вайну на Заходнім фронце з прыканца 1914 году і на Ўсходнім фронце з прыканца 1915 году.

## У мастацкай літаратуры
Алесандра Барыка апісвае акопную тактыку, якая выкарыстоўваецца ў пазыцыйнай вайне, як пераломны момант ва ўспрыманьні баявых дзеяньняў («Такая гісторыя», гл. 2: «Капарэта. Мэмарыял»): «вайна перамясьцілася пад зямлю». Востра-суб’ектыўнае мастацкае апісаньне сцэн Першай сусьветнай вайны спалучаюцца ў яго выкладаньні з гістарычнымі ідэямі адсылаючымі да ваенна-тэхналягічных рэвалюцый.

## Глядзіце таксама
* Акоп

## Літаратура
* *Галактионов М. Р.* Париж, 1914.&nbsp;— М.: АСТ, 2001.&nbsp;— ISBN 5-17-0000561.
* История первой мировой войны. 1914—1918.&nbsp;— М.: Наука, 1975.

Катэгорыя:Сухапутная вайна
Катэгорыя:Вайсковая стратэгія
Катэгорыя:Ваенныя дзеяньні паводле тыпаў
Катэгорыя:Вайсковыя дактрыны
Катэгорыя:Падзямельле
Мячэт прарока Хызра

**Мячэт прарока Хызра** ()— мусульманскае культавае збудаваньне ў Самаркандзе на паўднёвым ускрайку Афрасяба. Назва мячэці злучана зь імем прарока (набі) Хызра — апекуна вандроўнікаў, легендарнага ўладальніка «жывой вады». Помнік знаходзіцца на ля вуліцаў Шахізінда й Ташкенцкая.

## Мінулае

Першыя згадвкі мячэці ў часы арабскай заваёвы Согда (пачатак 8 стагодзьдзя). Паводле легенды, пасьля ўзяцьця Самарканда войскамі Кутыйбы ў 712 годзе арабы спрабавалі затапіць гарадзкую крэпасьць, перакрыўшы плацінай пратоку Арзіс. Аднак зь неба спусьцілася велізарная белая птушка, якая разбурыла плаціну. На знак гэтай падзеі адзін з паплечнікаў Кутэйбы Мухамад сын Васы пабудаваў на месцы ўшанаванага сагдыйцамі зораастрыйскага храма на паўднёвым ускрайку Афрасяба ля Жалезных варот мячэт прарока Хызра. Мячэт была цалкам разбурана ў 1220 годзе падчас мангольскай заваёвы.

Існы цяпер мячэт быў пабудаваны на старажытным падмурку ў 1854 годзе. У 1884 годзе ў будынку былі праведзены аздабленчыя працы й перабудовы. У 1899 годзе быў перароблены айван мячэці й прыбудавана дарвазахана. Завяршыліся працы ў 1919 годзе, калі вядомым самаркандзкім майстрам Абдукадыром сын Бакі (Абдукадыром Бакіевым) былі збудаваны ўваходныя вароты і ўсходні мінарэт, а дарвазахана была перакрыта рабрыстым купалам.

3ь верасьня 2016 году на тэрыторыі мячэці Хазрэт-Хызр пахаваны Першы Прэзыдэнт Узбэкістану Іслам Карымаў.

## Забудова

Мячэт  прарока Хызр зьяўляецца яркім прадстаўніком народнай архітэктуры самаркандзкай школы. Яна ўяўляе сабою прастакутнае збудаваньне памерам 30 на 16 мэтраў. Кампазыцыя мячэці асімэтрычная. Асноўнымі яе элемэнтамі зьяўляюцца зімовая ханака, перакрытая купалам, і калённы айван. Ханака квадратная. У цэнтральнай частцы яе заходняга боку зьмесцаваны міхраб з худжрамі па абодвух баках. Узбоч да мячэці прыбудаваны квадратныя сені з рабрыстым купалам на шматсьценным барабанам і вароты, па баках вежкамі-гульдаста, з разьбянымі драўлянымі дзьвярамі 19 стагодзьдзя. Асобна ад будынка зьмесцаваны вытанчаны ўсходні мінарэт. З заходняга боку ў фасад мячэці ўпісана вежа-гульдаста, ураўнаважвальная мінарэт. У дэкоры мячэці пададзены столевыя росьпісы.

## Літаратура

* Самаркад. Музей под открытым небом.. — Ташкент: Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма, 1986. — С. 57-71. — 248 с.
* Памятники искусства Советского Союза. Средняя Азия. Справочник-путеводитль. / Автор текста и составитель альбома Г.А. Пугаченкова. — М.: Искусство, 1983. — С. 395. — 428 с.

Катэгорыя:Мячэты
Катэгорыя:Самарканд
Плян Шліфэна

**Плян [[Альфрэд фон Шліфэн|Шліфэна]]** — стратэгічны плян ваеннага камандаваньня Нямецкай імпэрыі, які быў распрацаваны ў пачатку XX стагодзьдзя, каб атрымаць хуткую перамогу ў Першай сусьветнай вайне на Заходнім фронце з Францыяй, і з Расеяй на Усходнім фронце.

У наступнай, зьмененай у 1906 годзе варыяцыі, плян быў прызначаны для перамогі на працягу першага месяца Першай сусьветнай вайны; але няўдалыя зьмены першапачатковага пляну, некаторыя тактычныя (стратэгічныя) пралікі, непрадугледжаная контратака Францыі ўжо на ўскраінах Парыжу (больш вядомая як Бітва на Марне), а таксама на зьдзіва хуткі наступ расейскай арміі спынілі нямецкае прасоўваньне, і прывялі да пазыцыйнай вайны.

Гэты плян зьяўляецца прадметам спрэчак навукоўцаў і ваенных дасюль. Плян Шліфэна быў распрацаваны начальнікам нямецкага Генэральнага штабу Альфрэдам фон Шліфэнам, а пасьля адстаўкі Шліфэна быў мадыфікаваны Гэльмутам фон Мольтке.

## Глядзіце таксама
* Плян XVII

Катэгорыя:Нямеччына ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Узброеныя сілы Нямеччыны
Лола Карымава

**Лола Ісламаўна Карымава-Цільляева** (; нарадзілася 3 ліпеня 1978 году, Ташкент, Узбэцкая ССР, СССР) — малодшая дачка першага прэзыдэнта Ўзбэкістану Іслама Карымава (1990—2016). Сталы прадстаўнік Рэспублікі Ўзбэкістан пры ЮНЭСКА, дыплямат.

## Вучоба

Атрымала навуковую ступень магістра па міжнародным праве ва Ўнівэрсытэце сусьветнай эканомікі й дыпляматыі ў Ташкенце, пазьней атрымала ступень кандыдата псыхалягічных навук у Ташкенцкім дзяржаўным унівэрсытэце. Замужам за купцом Цімурам Цільляевым. Мае траіх дзяцей (дзьве дочкі й сын).

## Дабрачыннасьць за дзяржаўны кошт

Лола Ісламаўна Карымава-Цільляева зьяўляецца заснавальнікам дзьвюх буйных дабрачынных арганізацыяў ва Ўзбэкістане: Рэспубліканскага грамадзкага дзіцячага фонду «Ты не самотны», аказвае дапамогу дзецям сіротам, і Рэспубліканскага цэнтру сацыяльнай адаптацыі дзяцей, асноўнай мэтай якога зьяўляецца дапамога дзецям-інвалідам і дзецям зь бедных сем’яў. Лола Карымава-Цільляева спрыяла ініцыяваньню й ажыцьцяўленьню ключавых нацыянальных рэформаў па паляпшэньні сытуацыі ў дзіцячых дамах Узбэкістану, дзякуючы якім многія дзеці атрымалі больш магчымасьцяў для свайго разьвіцьця.

## Навуковая праца

На ўсіх этапах сваёй кар’еры ў якасьці выкладніка ўнівэрсытэту, кіраўніка Фэдэрацыі гімнастыкі Ўзбэкістану, ганаровага Прэзыдэнта Азіяцкага гімнастычнага зьвязу й намесьніка дырэктара філіяла Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту ў Ташкенце, Лола Карымава-Цільляева строга пільнуецца сваёй веры ў тое, што адукацыя, культура й спорт зьяўляюцца ключавымі фактарамі ў падтрыманьні сьвету й талерантнасьці, служаць мостам паміж цывілізацыямі, і дапамагаюць пераадольваць невуцтва й стэрэатыпы.

## Сям'я

У інтэрвію Бі-бі-сі ў 2013 г. заявіла, што 12 гадоў не падтрымвае адносін са старэшай сястрой — Гульнара Карымава. Замужам за купцом Цімурам Цільляевым. Мае траіх дзяцей (дзьве дочкі й сын). Мае беларускія карані. Далейшы лёс лолы невядомы. Сьмерць бацькі прывядзе да беднасьці, а можа й да ганеньняў.

## Глядзіце таксама

* Выстава ў сеціве Лолы Карымавай

## Крыніцы

Катэгорыя:Узбэцкія дыпляматы
Выдранка (вёска)

**Вы́дранка** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мхініцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 68 чалавек
* 1999 год — 136 чалавек

## Славутасьці
* Царква Сьвятога Дзьмітрыя Растоўскага

## Ураджэнцы
* Канстантын Кернажыцкі (1902—1942) — беларускі гісторык, ахвяра сталінскіх рэпрэсіяў.
* Аляксей Кучынскі (1892 — 1937) — беларускі грамадзкі дзяяч, пэдагог, рэктар БДУ ў 1936—1937 гадах, ахвяра сталінскіх рэпрэсіяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падарожжа Дылетанта. Выдранка

Катэгорыя:Мхініцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Генэрал-палкоўнік

**Генэра́л-палкоўнік**&nbsp;— вайсковае званьне вышэйшага афіцэрскага саставу ў шэрагу дзяржаваў. Вышэй рангам за генэрал-лейтэнанта.

У Рэспубліцы Беларусь зьяўляецца найвышэйшым званьнем.

Генэрал-палкоўнікі Рэспублікі Беларусь:
# Павал Казлоўскі, Міністар абароны Рэспублікі Беларусь (1992-1994) (Указам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 5 верасьня 1994 г. № 83 быў зьніжаны ў званьні да генэрал-лейтэнанта)
# Эдуард Шыркоўскі, Старшыня КДБ БССР (1990-1991), Старшыня КДБ Рэспублікі Беларусь (1990-1994). 
# Анатоль Кастэнка, Міністар абароны Рэспублікі Беларусь (1994—1995).
# Аляксандр Чумакоў , Міністар абароны Рэспублікі Беларусь (1997—2001).
# Леанід Мальцаў, Міністар абароны Рэспублікі Беларусь (1995—1996, 2001—2009).
**Генэрал-палкоўнік унутраных справаў<br>
**
# Уладзімер Ягораў, міністар унутраных спраў Рэспублікі Беларусь (1990—1994).

У катэгорыі ваеннаслужачых карабельнага саставу ваенна-марскога флоту званьню генэрал-палкоўніка адпавядае воінскае званьне адмірала.

Катэгорыя:Табэль аб рангах
Катэгорыя:Вайсковыя годнасьці Беларусі
Катэгорыя:Вайсковыя годнасьці Расеі
Гурбангулы Бэрдымухамэдаў

**Гурбангулы Мялікгулыевіч Бэрдымухамэдаў** (; , в. Бабарап, цяпер Геок-Цяпінскі раён, Ашгабацкая вобласьць, Туркмэнская ССР, СССР), носіць тытул Аркадаг ( — «апякун») — прэзыдэнт Туркмэністану з 14 лютага 2007 году да 19 сакавіка 2022 году.

## Біяграфія
Бацька Мялікгулы Бэрдымухамэдавіч Бэрдымухамэдаў. У 1979 годзе скончыў Дзяржаўны мэдыцынскі ўніверсытэт Туркмэніі (кваліфікацыя — зубны лекар).
З 21 сьнежня 2006 году па 14 лютага 2007 году выконваў абавязкі прэзыдэнта Туркмэністану), старшыня Кабінэту міністраў Туркмэністану, вярхоўны галоўнакамандуючы Туркмэністану, генэрал арміі, доктар мэдычных навук, доктар эканамічных навук, акадэмік Акадэміі навук Туркмэністану, старшыня Дэмакратычнай партыі Туркмэністану (ад 2007 да 17 жніўня 2013 года). У 2013 годзе выйшаў з Дэмакратычнай партыі, замест яго партыю ўзначаліў Касымгулы Бабаеў.

## Узнагароды
* Ордэн «За заслугі перад айчынай» IV ступені (Расейская Фэдэрацыя)
* Ордэн Аляксандра Неўскага
* Ордэн Рэспублікі (Малдова)
* Ордэн Залатога Арла (Казахстан)
* Ордэн Дастык
* Ордэн Дастык I ступені
* Ордэн Незалежнасьці
* Ордэн За выбітныя заслугі
* Ордэн караля Абдэль Азіза
* Ордэн прэзыдэнта Туркмэністану Бітараплык
* Ордэн Заіда
* Ордэн Алтын Кыран (Казахстан)
* Ордэн Сяброўства (Казахстан)
* Герой Туркмэністану
* Мэдаль «10 гадоў Астане»

## Крыніцы

Катэгорыя:Савецкія палітыкі
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Прэзыдэнты Туркмэністану