Дзень славянскага пісьменства і культуры

**Дзень славя́нскага пісьме́нства і культу́ры** — сьвята ў розных славянскіх краінах, якое адзначаецца штороку 24 траўня ў дзень ушанаваньня стварэньня славянскай азбукі (кірыліцы) сьвятымі Кірылам і Мятодам.

## Мінуўшчына
У 863 годзе па прыходзе зь Бізантыі ў Вялікую Маравію на запрашэньне князя Расьціслава хрысьціянскія прапаведнікі Кірыла і Мятод склалі славянскую азбуку і пераклалі асноўныя літургічныя кнігі хрысьціянства з грэцкай мовы на славянскую. Гісторыя сьвята зьвязаная з царкоўнай традыцыяй шанаваньня ў Баўгарыі  роўнаапостальных сьвятых асьветнікаў Кірылы і Мятода. Найранейшыя зьвесткі пра сьвяткаваньне паходзяць з XII стагодзьдзя, а ў эпоху баўгарскага Адраджэньня яно ператварылася ў сьвята створанай імі азбукі.

Таксама памяць сьвятых братоў шанавалі й іншыя славянскія народы, але з часам гэтая традыцыя была страчаная. З пачатку XIX стагодзьдзя нароўні з адраджэньнем славянскіх народнасьцей аднавілася і шанаваньне славянскіх асьветнікаў.

## Сьвяткаваньні

### Баўгарыя
З ініцыятывы баўгарскага нацыянальнага дзеяча Найдэна Герава (1823—1900) сьвята адзначаецца ў Баўгарыі 11 траўня (паводле юліянскага календара) з 1851 року.

У 1892 року настаўнік музыкі Стаян Міхайлаўскі (1856—1927) напісаў тэкст агульнашкольнага гімну, названага «Гімн сьвятых Кірылы і Мятода». У 1900 року кампазытар Панаёт Піпкаў (1871—1942) напісаў да яго музыку.

У 1916 року зь пераходам Баўгарыі на грыгарыянскі каляндар сьвята перанесенае на 24 траўня. У 1990 року Народны сход Баўгарыі абвясьціў 24 траўня Днём баўгарскай асьветы, культуры і славянскага пісьменства ().

З далучэньнем Баўгарыі да Эўразьвязу 1 студзеня 2007 року кірыліца стала ягонай трэцяй афіцыйнай азбукай.

## Беларусь
У 1986 годзе ў Беларусі пачалі сьвяткаваць Дзень славянскага пісьменства і культуры. У 1990 року цэнтрам сьвяткаваньня савецкага дня славянскай культуры і пісьменства быў абраны Менск.

## Паўночная Македонія
У Паўночнай Македоніі сьвята афіцыйна завецца **Дзень усеславянскіх асьветнікаў і вучыцялёў** () або **Дзень сьвятых салунскіх братоў сьвятых Кірылы і Мятода** (). Асноўныя ўрачыстасьці адбываюцца ў Охрыдзе.

## Расея
У 1863 року з нагоды сьвяткаваньня 1000-годзьдзя Мараўскай місіі сьвятых Кірылы і Мятода расейскі Сьвяты Сынод вызначыў штогадовае сьвяткаваньне ў гонар вялебных Кірылы і Мятода .

У 1985 року, у адзначэньне 1100-годзьдзя скону Мятоду, у СССР дзень 24 траўня быў абвешчаны «сьвятам славянскай культуры і пісьменства».

З 1991 року ў РСФСР пастаноўленае штогадовае адзначэньне «Дзён славянскай культуры і пісьменства» з сталіцай у новым населеным пункце. З 2010 року гэтая традыцыя скасаваная, адгэтуль асноўныя ўрачыстасьці адбываюцца ў Маскве.

## Славаччына і Чэхія
Дзень сьвятых роўнаапостольных братоў Кірылы і Мятода (, ) адзначаецца штороку 5 ліпеня, у дзень прыходу сьвятых у Вялікую Маравію.

## Украіна

З 2005 року 24 траўня Дзень славянскага пісьменства і культуры () адзначаецца ва Ўкраіне.

## Глядзіце таксама
* Эўрапейскі дзень моваў

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвяты Баўгарыі
Катэгорыя:Сьвяты Беларусі
Катэгорыя:Сьвяты Расеі
Катэгорыя:Сьвяты Славаччыны
Катэгорыя:Сьвяты Ўкраіны
Катэгорыя:Сьвяты Чэхіі
Катэгорыя:Травеньскія сьвяты
Катэгорыя:Кірыліца
Катэгорыя:Баўгарскае нацыянальнае адраджэньне
Катэгорыя:24 траўня
Катэгорыя:Моўныя сьвяты