open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нацыянальны атляс Беларусі

**Нацыянальны атляс Беларусі** — фундамэнтальнае навукова-даведачнае афіцыйнае дзяржаўнае выданьне Рэспублікі Беларусь: картаграфічны твор (атляс), у якім зьмешчаная сучасная інфармацыя пра Беларусь, ён характарызуе прыродныя ўмовы і рэсурсы, дэмаграфічную, эканамічную, гістарычную сытуацыю ў Беларусі.

## Апісаньне
Атляс складаецца з 19 разьдзелаў.

Фармат кнігі — 40x47 см, яе вага — каля 5 кіляграмаў, якія даюць поўнае ўяўленне пра Беларусь: пра яе тэрыторыі, клімаце, жывёльным і раслінным свеце, экалогіі, насельніцтве, прамысловасці, сельскай гаспадарцы, навуцы, адукацыі, культуры, знешніх сувязях, гісторыі.

Першы прадстаўніцкі наклад кнігі склаў 2 тысячы асобнікаў.

## Гісторыя
Перадумовай да стварэньня Нацыянальнага атляса стаў указ прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь Аляксандра Лукашэнкі ад 12 траўня 1999 году № 269. Быў вызначаны каардынацыйны савет, які складаўся з 10 чалавек, большасьць зь якіх дырэктары навукова-дасьледчых інстытутаў і з навуковымі ступенямі: І. І. Пашкевіч, Г. І. Кузьняцоў, А. І. Кавалёў, А. В. Казулін, М. П. Касьцюк, В. Ф. Логінаў, У. І. Парфёнаў, М. М. Пікулік, І. І. Пірожнік, С. К. Рахманаў. Заказчык атляса — Дзяржаўны камітэт па зямельных рэсурсах, геадэзіі і картаграфіі пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь. Атляс створаны каля 450 спэцыялістамі з больш чым 60 арганізацыяў. Атляс выйшаў у сьвет у 2002 годзе.

Пасьля 2020 году плянуецца абнавіць «Нацыянальны атляс Беларусі» і стварыць электронную вэрсію атлясу.

## Крытыка
Віктар Цемушаў у 2003 годзе падрабязна разгледзеў і раскрытыкаваў чатыры гістарычныя мапы з разьдзелу «Гісторыя» Нацыянальнага атлясу Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Указ прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 траўня 1999 г. № 269
* Каб людзьмі звацца! // sb.by, 03.06.2003

Катэгорыя:Атлясы
Катэгорыя:Беларускія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2002 годзе
Тупальшчынскі вялікі камень

**«Вялікі камень» Тупальшчынскі** — валун у Беларусі, геалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня. Знаходзіцца паўночным-захадзе ад хутара Сяляцічы, Смаргонскага раёну, на тэрыторыі курганнага могільніка і разам зь ім утварае адзіны сакральны комплекс.

Назва паходзіць ад назвы былога маёнтка Тупальшчына, што знаходзіўся побач. У народзе камень больш вядомы пад назвай «Вялікі» ці «Літоўскі».

## Паданьні
З валуном зьвязаны шэраг паданьняў розных па зьместу і часу стварэньня. Адно зь іх распавядае, як чэрці вырашылі перашкодзіць будаўніцтву касьцёла ў суседніх Жодзішках, і папераносілі камяні, нарыхтаваныя для будаўніцтва, у рэчышча Вяльлі. Апошні камень чорт трохі не пасьпеў данесьці да ракі, бо прапяяў певень, і чорт выпусьціў валун.

Па другому паданьню, селянін каля каменя сустрэў прыгожа апранутую дзяўчыну з доўгімі русымі валасамі, якая сказала яму прыйсьці туды заўтра а 12 гадзіне (г.зн. у час імшы ў касьцёле). Назаўтра селянін прыйшоў і ўбачыў вужа. Тады ён сказаў: «Згінь ты, прападзі!» Зьмей (а гэта ў ягоным вобліку была дзяўчына) сказаў: «Пракляў ты мяне навекі!», і зьнік.

Існуе паданьне, як швэды ў часы Паўночнай вайны пад каменем закапалі човен з золатам, і часам там можна бачыць зьзяньне.

## Гісторыя
Па зьвестках у ХІХ стагодзьдзі адзін з памешчыкаў спрабаваў зрабіць з гэтага валуна надмагільле для сваёй памерлай жонкі. З-за гэтага камень згубіў сваё першапачатковае месцапалажэньне і зьнешні выгляд.

Першы дасьледчык культавага комплексу Канстантын Тышкевіч зрабіў апісаньне валуна, замаляваў яго выгляд. Адбылося гэта падчас воднага падарожжа 13 чэрвеня 1857 году, калі Тышкевіча частавалі ў Тупальшчынскім двары гарбатай, а потым на шляху да тупальшчынскага каменя яго зноў суправаджалі мясцовыя гаспадары і госьці. Па зьвестках тышкевіча, Вялікі камень меў вакол сябе кола зь меншых валуноў. Пад гэтым колам быў тайнік, дзе знайшлі скарб з двух каменных сякер.

## Крыніцы

## Літаратура
* Вялікі камень

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікі камень на globustut.by

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Новае Сяло (Клічаўскі раён)

**Но́вае Сяло́** — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Нясяцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 51 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Нясяцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клічаўскага раёну
Жукава (неадназначнасьць)

Назву **Жукава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Жукава — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Жукава — вёска ў Дрысенскім раёне
** Жукава — вёска ў Пастаўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Жукава — вёска ў Круглянскім раёне
** Жукава — вёска ў Магілёўскім раёне

### [[Расея]]
* Жукава — колішняе мястэчка, цяпер вёска ў Манастыршчанскім раёне Смаленскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Жук
* Жукавец
* Жукавічы
* Жукаў
* Жукаўка
* Жукаўшчына
* Жукі
* Жуковічы
Стэн Лі

**Стэн Лі** (), сапраўднае імя **Стэнлі Мартын Лібэр** (; 28 сьнежня 1922, Нью-Ёрк, ЗША — 12 лістапада 2018) — амэрыканскі пісьменьнік, актор, прадусар, тэлевядучы, сцэнарыст, рэдактар і стваральнік мноства натуралістычных пэрсанажаў коміксаў, а таксама былы прэзыдэнт і старшыня рады дырэктараў выдавецтва «Marvel Comics». Таксама вядомы як актор кіно і тэлебачаньня, ён зьняўся ў многіх фільмах у якасьці камэо або роляў другога пляну.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*  на сайце Internet Movie Database
* POW! Entertainment (афіцыйны сайт)
* 
* Стэн Лі аб угодзе з Дыснэем

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Камітэт-58

**«Камітэт-58»** — арганізацыйная група па стварэньні Таварыства Памяці Ахвяраў Сталінізму «Мартыралёг Беларусі».

Была створаная ў ліпені 1988 году пасьля адкрыцьця першых фактаў пра злачынствы ў Курапатах па ініцыятыве Мэмарыяльнай і іншых камісіяў Беларускага Фонду Культуры. Назва ўзятая як «напамінак аб адпаведным артыкуле Крымінальнага кодэксу РСФСР, па якім былі несправядліва асуджаныя мільёны людзей ва ўсіх рэспубліках СССР».

Група «Камітэт-58» падрыхтавала праекты статуту і дэклярацыі Таварыства Памяці Ахвяраў Сталінізму «Мартыралёг Беларусі».

## Крыніцы

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

## Вонкавыя спасылкі
* Анкета, дэклярацыі і праект статуту 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Івейская крыніца

**«Івейская крыніца»** — выданьне Івейскай рады БНФ «Адраджэньне». Склад рэдакцыі: Ю. Гайдук, І. Карпікаў, Л. Келдановіч. Выдавалася з 1990 году. Грамадзка-палітычнае выданьне. Друкаваліся матэрыялы пераважна палітычнае, нацыянальнае ды гістарычнае тэматыкі.

Вядома пра існаваньне двух нумароў газэты.

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

## Вонкавыя спасылкі
* Электронныя копіі газэты

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Іўе
Катэгорыя:Беларускія газэты
Карані (Гарадзенская вобласьць)

**Карані́** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Зьяўляецца цэнтрам Каранёўскага сельсавету. Знаходзіцца на паўднёва-заходнім ускрайку Смаргоні. Празь вёску праходзіць праспэкт Індустрыяльны, што зьвязвае горад з Смаргонскім індустрыяльным заводам.

## Гісторыя
Паселішча вядомае з пачатку XVII стагодзьдзя, як вёска ў складзе маёнтку Смаргонь Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва, спачатку ўласнасьць Зяновічаў, а з 1628 году — Радзівілаў. У інвэнтары маёнтку Смаргонь 1621 году сяло згадваецца пад назвай Карэньне. У той час у ім было каля 20 домаўладальнікаў, да сяла прыпісана 27 валок ворыва. Згодна з гаспадарчым вопісам маёнтку Смаргонь 1689 году, паселішча зьяўлялася ўжо вёскай, у якой на тых жа 27 валоках налічваліся ўсяго 5 дымоў.

З 1795 году ў складзе Смаргонскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У пачатку XX стагодзьдзя каля 200 жыхароў, 343 дзесяціны зямлі.

З 12 кастрычніка 1940 году цэнтар сельсавету Смаргонскага раёну.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 220 чалавек, 97 двароў; 2009 год — 212 чалавек
* XX стагодзьдзе: 1971 год — 229 жыхароў, 79 двароў; 1999 год — 229 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* Дулеба Г. І. З гісторыі населеных пунктаў // 

Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Пачапы

**Пачапы́** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Тур’яўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 380 чалавек
* 1999 год — 492 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Тур’яўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Яжгі

**Яжгі́** (таксама — *Я́жгі*) — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 47 чалавек
* 2009 год — 32 чалавекі
* 2024 год — 

## Крыніцы

## Літаратура
* Дулеба Г. І. З гісторыі населеных пунктаў // 

Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Красіна

Назву **Красіна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Красіна — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Красіна — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Красін
* Красыні
* Красынічы
* Красынтэрн
Восіп Блізьнюк

**Во́сіп Блізьню́к** (, в. Шаматова, Ашмянскі павет (цяпер Смаргонскі раён) — , Смаргонь) — удзельнік антыкамуністычнага падпольнага вучнёўскага руху.

Нарадзіўся ў шматдзетнай сялянскай сям’і. Вучыўся ў Смаргонскай школе. У пачатку 1950 году за ўдзел у Мядзельска-смаргонскай антыкамуністычнае падпольльнай арганізацыі школьнікаў арыштаваны. Летам таго ж году асуджаны трыбуналам Беларускай Вайсковай Акругі да 25 гадоў папраўча-працоўных работ. Пасьля сьмерці Сталіна вызвалены і вярнуўся ў родную вёску.

## Крыніцы

## Літаратура
* Чарняўскі М. М. Да гісторыі Мядзельска-Смаргонскага вучнёўскага падполля // Палітычныя рэпрэсіі на Беларусі ў ХХ стагоддзі: Матэрыялы нав.-практ. канферэнцыі (Менск, 27—28 лютага 1998 г.). Мн., 1998; Антысавецкія рухі.

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік Маракова

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Смаргоні
Катэгорыя:Удзельнікі антысавецкага падпольнага руху ў Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Чацьвярык (збудаваньне)

**Чацьвярык** — у архітэктуры чатырохвугольнае ў пляне збудаваньне або састаўная частка кампазыцыяў шатровых і ярусных храмаў, утвараючы т. зв. васьмярык на чацьверыку.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Хрысьціянская архітэктура
Катэгорыя:Будаўнічыя канструкцыі
Васьмярык

**Васьмяры́к** — у архітэктуры васьмівугольнае ў пляне збудаваньне або яго частка, якое звычайна ставілася на чатырохвугольную аснову, утвараючы г. зв. васьмярык на чацьвярыку.

Найстаражытнейшай васьміграннай пабудовай, верагодна, зьяўляецца Вежа Ветраў у Атэнах, пабудаваная ў сярэдзіне I стагодзьдзя да н. э. Форма васьмерыка пашырана ў архітэктуры Бізантыі, у паўднёвых славян (Баўгарыя), Армэніі, Грузіі і інш. У Заходняй Эўропе вядомы ў раманскай архітэктуры, готыцы, найбольш пашырана ў стылях рэнэсансу, барока і клясыцызму. Васьмерыкі ў завяршэньні культавых пабудоваў вядомы ў старажытна-рускім дойлідзтве і зьвязаны з уплывам бізантыйскай архітэктуры.

На Беларусі ў XVI—XVIII стагодзьдзях у форме васьмерыка будавалі некаторыя вежы гарадзкіх умацаваньняў, замкаў і палацаў, ратуш, а таксама культавыя будынкі, вежы манастыроў і кляштараў. Выкарыстоўваўся як у драўляным, так і ў мураваным дойлідзтве.

Пры роўных пэрымэтрах, васьмівугольная форма дазваляе атрымаць прыкладна на 20% большую плошчу. За кошт меншай пры роўных аб’ёмах паверхні дасягаецца эканомія будаўнічых матэрыялаў, меншае ахаладжэньне ўзімку і награваньне ўлетку, а акрамя таго — паляпшэньне асьвятленьня.

## Глядзіце таксама
* Чацьвярык

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Будаўнічыя канструкцыі
Катэгорыя:Хрысьціянская архітэктура
Царква Сьвятых Пятра і Паўла (Рыбакі)

**Царква Сьвятых Пятра і Паўла** — праваслаўны храм у в. Рыбакі, Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Разьмешчаны на заходнім баку ад вёскі, на могілках. Пабудавана ў 1936 г. з бэтонных блёкаў.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры з рысамі рэтраспэктыўна-рускага стылю. Храм вырашаны прамавугольным у пляне аб’ёмам пад двухсхільным дахам, над якім узьведзены васьмігранны барабан з цыбулепадобным купалам. Да франтальнага фасаду далучана двух’ярусная чацьверыковая званіца, накрытая шатром з галоўкай. Прамавугольная апсыда пад двухсхільным дахам. Плоскасныя бакавыя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі аконнымі праёмамі.

## Інтэр’ер
Усярэдзіне малітоўная заля перакрытая драўляным корабавым скляпеньнем, адкрыта ў васьмігранны сьветлавы барабан. Апсіда вылучана 1-ярусным драўляным іканастасам.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
*  
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятых апосталаў Пятра і Паўла
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1936 годзе
Паўднёвыя славяне

**Паўднё́выя славя́не** — група славянскіх народаў і плямёнаў, якая вызначаецца агульнымі геаграфічнымі і моўнымі прыкметамі.

Да паўднёвых славян адносяцца сучасныя народы:

*паўднёва-ўсходняя група*
* баўгары
* македонцы

*паўднёва-заходняя група*
* басьнійцы
* сэрбы
* славенцы
* харваты
* чарнагорцы
Аляксандраўка (Клічаўскі раён)

**Алякса́ндраўка** — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Доўгаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Доўгаўскі сельсавет (Клічаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Клічаўскага раёну
Хількавічы

Назву **Хількавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Хількавічы — вёска ў Круглянскім раёне
** Хількавічы — вёска ў Чавускім раёне
Перавесьсе (Гарадзенская вобласьць)

**Пераве́сьсе** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Каранёўскага сельсавету. На поўначы вёскі працякае рака Вяльля.

## Насельніцтва
* 1999 год — 11 чалавек
* 2009 год — 7 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* Дулеба Г. І. З гісторыі населеных пунктаў // 

Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Асінаўшчына

Назву **Асінаўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Асінаўшчына — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Асінаўшчына — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Асіна
* Асінавік
* Асінавіца
* Асінавы Мост
* Асінагарадок
* Асінаўка
* Асінка
* Асінкі
* Асінторф
* Асіньнік
* Асіньнікі
Дэйвід Медзянік

**Дэйвід Крыстафэр Медзянік** (;  24 ліпеня 1956 году, Ротэргэм, Саўт-Ёркшыр, Вялікабрытанія) — ангельскі аўтычны паэт і аўтар. Ён — першы аўтычны мужчына, які напісаў сваю аўтабіяграфію.

Катэгорыя:Ангельскія паэты
Кейт Сэбэрана

**Кэтрын Сэбэрана** (;  17 лістапада 1966 году, Мэльбурн, Аўстралія) — аўстралійская сьпявачка і акторка.

Катэгорыя:Аўстралійскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Аўстралійскія акторкі
Ўотэрфард (футбольны клюб)

«**Ўотэрфард**» (, ) — ірляндзкі футбольны клюб з гораду Ўотэрфарду. Заснаваны ў 1930 годзе. Шасьціразовы чэмпіён Ірляндыі, двухразовы ўладальнік Кубка Ірляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ўотэрфард
Падар

Назву **Падар** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Падар — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Падар — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці
Та (літара арабіцы)

**Та** (, tā’, у пэрсыдзкай мове **тэ**) — літара арабскага альфабэту, якая пазначае гук [t].

## Формы
Літара можа злучацца як з папярэдняю, гэтак і з наступнаю літарай у слове, т.б. мае чатыры формы:

## Выкарыстаньне
Літара ба выкарыстоўваецца ўва ўсіх артаграфіях на арабскай аснове, у тым ліку і ў беларускай арабіцы. Гэта сонечная літара, яна асымілюе артыкль *al-,* калі той пішацца перад ёю. У гэтым выпадку ён чытаецца, як *at-*
Катэгорыя:Арабскі альфабэт
Талмуцішкі

**Талму́цішкі** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Студзянцу. Уваходзяць у склад Каранёўскага сельсавету Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Таламот або Талмут (Talamot, *Talmut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова тал- (дал-) (імёны ліцьвінаў Талейка, Дальман, Талімунт; германскія імёны Taleke, Dalman, Talamund) паходзіць ад гоцкага tals 'дасьціпны, руплівы' або ад германскага і стараангельскага deall 'славуты, ганарлівы', а аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мотар, Мутаўт, Эймут; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) — ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'. Такім парадкам, імя Талмут азначае «дух дасьціпнасьці».

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
Да 25 чэрвеня 2008 году вёска ўваходзіла ў склад Бялкоўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 4 чалавекі
* 2009 год — няма зьвестак

## Крыніцы

## Літаратура
* Дулеба Г. І. З гісторыі населеных пунктаў // 

Катэгорыя:Каранёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Помнік АМАПу (Віцебск)

**Помнік Атраду міліцыі асобнага прызначэньня** (АМАП) — памятны знак, усталяваны 16 лістапада 2018 году ў Віцебску.

На помніку ўсталяваны беркут і шыльда з дэвізам «Законнасьць, гонар, адвага». Аўтарам кампазыцыі з выявай арла-бэркута — сымбаля Атраду міліцыі асаблівага прызначэньня — стаў віцебскі скульптар Сяргей Сотнікаў.

Памятны знак зьявіўся напярэдадні 30-х угодкаў спэцпадразьдзяленьня міліцыі, якія адзначаюцца 22 лістапада. Яго ўстанавілі на ўскраіне гораду — каля дому № 2 на Старабабінавіцкім тракце, дзе базуецца Віцебскі абласны АМАП.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2018 годзе
Катэгорыя:Помнікі Віцебску
Гейлешы

**Гейле́шы** (таксама — *Гейляшы́*, *Гайле́шы*) — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Гейлешы ўваходзяць у склад Крэўскага сельсавету.

## Гісторыя
25 чэрвеня 2008 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Ардашынскага ў Крэўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2009 год — 12 чалавек
* 1999 год — 19 чалавек
* 1938 год — 57 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Роман (Румынія)

**Роман** (, , ) — места і муніцыпалітэт у гістарычнай Малдове (Румынія). Знаходзіцца за 46&nbsp;км на ўсход ад Пятра-Нямцу ў жудцы Нямцы, на зьліцьці рэк Сірэту і Малдовы.

## Назва
Места названае ў гонар малдаўскага ваяводы Рамана I. Адсюль князь Раман зьдзяйсьняў аб’яднаньне Малдавіі, і места стала сталіцай .

## Мінуўшчына
Паселішча ўпершыню згаданае ў Ноўгарадзкім першым летапісе пад 1387 рокам. Дарчая грамата за 30 сакавіка, падпісаная малдаўскім ваяводам Раманам I, стала адным зь першых дакумэнтаў навастворанай Малдавіі і першым, дзе зьмешчаная пячатка з выявай тура, Месяца, зоркі ды кветкі, якія й цяпер знаходзяцца на гербе Малдовы.

14 верасьня 1408 року Роман стаў цэнтрам праваслаўнага япіскапства, заснаванага тут Раманавым сынам Аляксандрам. У 1412 року каталіцкія вернікі Роману на чале зь біскупам Баі ўдзельнічалі ў Канстанцкім саборы.

Стэфан Вялікі збудаваў новую мураваную крэпасьць на левым беразе Сірэту замест старой насыпной. У дакумэнтах 1458, 1465 і 1488 рокаў у Романе згадваецца сабор сьвятой Параскевы. У 1467 крэпасьць вытрывала аблогу вугорскага войска караля Мацея Корвіна перад бітвай пад Баяй. У 1476 крэпасьць абклала асманскае войска Мэхмэда II, і пасьля бітвы пад Вале-Албе малдаване адступілі.

У 1569 Руксандра Лэпушняну збудавала праваслаўную царкву ў гонар Прачыстай Багародзіцы (*Precista Mare*) на месцы, дзе цяпер знаходзіцца царква з гэтым пасьвячэньнем. У 1595 збудаваная царква *Sfinţii Voievozi*, у 1610 — армянская праваслаўная царква, якая захавалася да цяперашняга часу.

У 1641 року вікары Сафіі, праяжджаючы праз Роман, занатаваў, што тут пражывалі 1500 праваслаўных вернікаў, 450 армянскіх праваслаўных і 30 вугорскіх каталікоў.

У 1817 року ў Романе зьявілася Талмуд Тора — адна зь першых жыдоўскіх школаў у Малдавіі — пры гэтым Малдавія не надавала жыдам грамадзянства.

У 1869 року адкрытая другая ў Румыніі чыгунка Роман — Сучава. Праз год чыгунка Бухарэст — Галац — Роман злучыла места са сталіцай.

За камуністычным часам места страціла статус рэгіянальнага цэнтру, уключанае сьпярша ў рэгіён Бакэў, а з 1968 — у жудзец Нямц. З увядзеньнем у строй трубапракатнага заводу ў 1957 року Роман стаў важным прамысловым цэнтрам Румыніі.

Пасьля падзеньня камуністычнага ладу большасьць прадпрыемстваў цяжкай прамысловасьці заняпалі. Вытворчасьць стальных трубаў была прыватызаваная і адроджаная.

## Геаграфія
Роман знаходзіцца ў паўночна-ўсходняй Румыніі, у жудцы Нямцы, у гістарычнай Малдове, ля вытоку Малдовы. Найбліжэйшае места — Бакэў за 40&nbsp;км; цэнтар жудцу, Пятра-Нямц, знаходзіцца за 50&nbsp;км, а гістарычная сталіца Малдовы, Ясы — за 80&nbsp;км.

## Гарады-пабрацімы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Населеныя пункты жудцу Нямцу
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIV стагодзьдзі
Катэгорыя:Гарады Румыніі
Какойск

**Како́йск** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Яноўскага сельсавету.

Да 25 ліпеня 2008 году вёска ўваходзіла ў склад Высакаборскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 32 чалавекі
* 1999 год — 46 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Яноўскі сельсавет (Краснапольскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Асаны

**Асаны́** (таксама — *Аса́ны*) — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Панаркі. Уваходзяць у склад Крэўскага сельсавету Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Асун (Asuni) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 19 чалавек
* 2009 год — 11 чалавек

## Славутасьці
* На поўдзень ад вёскі знаходзяцца рэшткі маёнтку прыкладна пачатку XX стагодзьдзя і могілкі часоў Першай сусьветнай вайны з помнікам нямецкім салдатам.
* На захад ад вёскі знаходзіцца помнік прыроды — Асанаўскі вялікі камень.

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Асанаўскі вялікі камень

**«Вялікі камень» Асанаўскі** — валун у Беларусі, геалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня.

Знаходзіцца за 800 мэтраў на захад ад вёскі Асаны. Ад лясной дарогі, што вядзе да в. Панарка, трэба ісьці да кар’ера, у 100 мэтрах ад якога знаходзіцца камень.

Валун ружовага граніту падобнага да рапаківі. Крышталы палявога шпату ў пародзе маюць выгляд прамакутніка памерам ад 1 да 6 см. Глыба прынесена ледавіком з тэрыторыі заходняй Фінляндыі прыкладна 130—150 тысячаў год таму падчас ашмянскай стадыі сожанскага аледзяненьня.

Абвод 14 м, аб’ём 21,1 м3, вага 56 т.

## Крыніцы

## Літаратура
* Вялікі камень

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Рапаківі

**Рапакі́ві** ( ад  — адкіды, бруд +  — камень; гнілы камень) — парфірападобны двухпалявашпатавы граніт павышанай шчолачнасьці. Яго авоідная структура ўтворана буйнымі акруглымі ўкрапаньнікамі артаклязу, акаймаванымі алігаклязам, абумоўлівае адносна хуткае разбурэньне пароды. Складаецца з артаклязу (каля 40%), алігаклязу (каля 20%), кварцу (каля 30%), цёмнай сьлюды (каля 8%) і другарадных мінэраляў (каля 2%). Колер буравата-ружовы, чырванаваты, радзей зеленаваты, чорны.

Шчыльнасьць каля 2,65 г/см³, порыстасьць 0,3%, супраціў сьцісканьню 100—200 МПа. Зьяўляецца субплятформавым утварэньнем, якое ўзьнікла ў асацыяцыі з постарагэнным магматызмам; буйныя масівы рапаківі акаймоўваюць старажытныя плятформы. Выкарыстоўваецца як абліцовачны і бутавы камень, сыравіна для мікраклінавага канцэнтрату.

Граніт рапаківі шырока распаўсюджаны ў Швэцыі і Фінляндыі, сустракаецца ў Карэліі і Ленінградзкай вобласьці (раён г. Выбаргу), ва Украіне (раён с. Гарадзішча Чаркаскай вобласьці).

## Літаратура
* Рапаківі // 

Катэгорыя:Магматычныя горныя пароды
Катэгорыя:Прыродны камень
Катэгорыя:Граніт
Парфір

**Парфір** — палеатыпныя эфузіўныя кіслыя горныя пароды, якія маюць парфіравую структуру (буйныя крышталі-ўкрапанікі ў тонказярністай асноўнай масе). Бывае шэрага, жоўтага, ружовага, бурага і іншых колераў. Галоўныя разнавіднасьці: ортафір — палеатыпны аналяг трахіту і кварцавы парфір — аналяг ліпарыту.

Парфірам называюць таксама гіпабісальныя і жыльныя горныя пароды, у якіх мінэралы-ўкрапанікі знаходзяцца ў дробнакрышталічнай гранітападобнай масе (граніт-парфір). Парфір з высокімі дэкаратыўнымі якасьцямі выкарыстоўваюцца як вырабы і абліцовачны камень.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Магматычныя горныя пароды
Трахіт

**Трахіт** ( — «шурпаты, няроўны») — эфузіўная сярэдняя горная парода лужнага шэрагу (SiO2 52—65%). Галоўным кампанэнтам зьяўляецца каліевы палявы шпат, які пераважае над кіслым плагіяклязам; зь цёмнаколерных мінэралаў прысутнічаюць у невялікай колькасьці біятыт, а таксама амфібол і піраксэн.

Колер — шаравата-белы, шэры, ружовы, жоўты або карычняваты. Структура — парфіравая, схаванакрышталічная. Тэкстура — сітаватая, флюідальная. Удзельная вага 2,5 г/см³.
 
Форма заляганьня — патокі, купалы, шчытападобнай вульканы, невялікія гіпабісальня інтрузіі і дайкі.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Магматычныя горныя пароды
Катэгорыя:Хімічная тэхналёгія
Клышкі

**Клы́шкі** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавету. На захад ад вёскі праходзіць траса .

## Насельніцтва
* 2009 год — 11 чалавек
* 1999 год — 33 чалавекі
* 1938 год — 95 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Крыўск (Гарадзенская вобласьць)

**Крыўск** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 44 чалавекі
* 1999 год — 108 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Крыўскі вялікі камень

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Крыўскі вялікі камень

**«Вялікі камень» Крыўскі** — валун у Беларусі, геалягічны помнік прыроды мясцовага значэньня.

Каля могілак ля вёскі Крыўск Крэўскага сельсавету Смаргонскага раёну. Валун шэрага з ружовым адценьнем гнэйсу. Абвод 10,5 м, аб’ём 25,2 м3, вага 55,8 т.

## Крыніцы

## Літаратура
* Помнікі прыроды Крэўскага сельсавету

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Кондраўскі раён

**Ко́ндраўскі раён** ці **Дзяржы́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Калускай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — горад Кондрава.

## Геаграфія
Кондраўскі раён мяжуе зь Мядынскім, Малаяраславецкім, Бабынінскім, Юхнаўскім і Ізноскаўскім раёнамі, а таксама з Калугай. Плошча раёну складае 1090,86 км².

## Гісторыя
Кондраўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР і першапачаткова ўваходзіў у склад Заходняй вобласьці. 27 верасьня 1937 быў перададзены ў склад Смаленскай вобласьці. У 1944 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Калускай вобласьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Сычыкі

Назву **Сычыкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сычыкі — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Сычыкі — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Сыч
* Сычавічы
* Сычкава
* Сычова
* Сычоў
* Сычоўка
* Сычы
* Сычын
* Сычэва
Маліньне

**Ма́ліньне** — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Доўгаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1 чалавек
* 1999 год — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Доўгаўскі сельсавет (Клічаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Клічаўскага раёну
Неверагодны містэр Фокс (фільм)

***Невераго́дны мі́стэр Фокс*** () — лялечны мультфільм Ўэса Андэрсана, зьняты па кнізе «Неверагодны містэр Фокс» Роальда Даля (больш вядомага па аповесьці «Чарлі і шакалядная фабрыка»). Гэта першы мультфільм Андэрсана. Прэм’ера адбылася восеньню 2009 году. Займае 15 месца ў сьпісе самых касавых лялечных мультфільмаў.

Галоўных пэрсанажаў агучвалі: Джордж Клуні, Мэрыл Стрып, Джэйсан Шварцман, Біл Мюрэй і Уільлем Дэфо. У 2010 годзе мультфільм быў намінаваны на «Оскар» за найлепшы саўндтрэк і найлепшы анімацыйны фільм.

## Сюжэт
Створаная ўручную ў характэрнай для аўтарскай манеры Ўэса Андэрсана мультыплікацыя расказвае пра шалапутнага бацьку лісінай сям’і. Адказваючы на нападкі разьюшаных ягонымі выхадкамі фэрмэраў, ліс-авантурыст містэр Фокс адпраўляецца ў адчайныя прыгоды, у якіх яму трэба будзе ня толькі вярнуць сваё добрае імя, але і ўратаваць сваю сям’ю.

## Дубляж
Пераклад і агучка стужкі на беларускай мове выкананыя ў 2012 годзе камандай «Кінаконг».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* ''Неверагодны містэр Фокс'' на imdb.com 
* ''Неверагодны містэр Фокс'' на allmovie.com 

Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Мультфільмы 2009 году
Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Брытанскія мультфільмы
Катэгорыя:Фільмы Уэса Андэрсана
Катэгорыя:Мультфільмы 20th Century Fox
Катэгорыя:Лялечныя мультфільмы
Катэгорыя:Поўнамэтражныя анімацыйныя фільмы
Катэгорыя:Мультфільмы пра лісаў
Полтараўшчынскі вялікі камень

**«Вялікі камень» Полтараўшчынскі** — валун у Беларусі, гэалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня. Разьмешчаны за 500 м на захад ад в. Полтараўшчына Смаргонскага раёна Гарадзенскай вобласьці.

Валун сярэднезярністага гнэйсу з крышталямі кварцу і палявога шпату. Даўжыная бачнай часткі складае 4,8 м, шырыня 2,3 м, вышыня 1,8 м, у абводзе 10,7 м, аб’ём 20 м³, маса каля 53 т. Прынесены ледавіком каля 150—130 тыс. гадоў назад з тэрыторыі Фэнаскандыі. Ахоўны статус нададзены ў 1995 годзе.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Монтацішкі

**Мо́нтацішкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Панаркі. Уваходзяць у склад Крэўскага сельсавету Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Мунд або Мунт, пазьней Монд або Монт (Mund, Munt, Mond, Mont) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Насельніцтва
* 1999 год — 49 чалавек
* 2009 год — 16 чалавек

## Славутасьці
* Гарадзішча — на паўднёва-заходняй ускраіне вёскі, ва ўрочышчы Ліпняк. Пляцоўка авальная, памерамі 40×60 м, абкружана валам вышынёй 2 м. Датуецца I—IV ст. н. э.
* Курганы могільнік — за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі, паміж урочышчам Ройстра і дарогай Крэва — Мірклішкі. 20 насыпаў дыямэтрам 6—12 м, вышынёй 0,5—3 м.

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Мікулеўшчына

**Міку́леўшчына** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 29 чалавек
* 1999 год — 77 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Каля вёскі былі могілкі расейскіх салдат часоў Першай сусьветнай вайны. Тады ж была пабудаваная капліца. Да сёньняшняга часу — не захаваліся.

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Мілідаўшчына

**Мілі́даўшчына** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 74 чалавекі
* 1999 год — 109 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* На паўночнай ускраіне вёскі знаходзіцца гара Мілідаўская (320 м)
* Каля вёскі знаходзіцца Мілідаўскі валун — помнік прыроды мясцовага значэньня

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Мілідаўскі валун

**Мілідаўскі валун** — валун у Беларусі, геалягічны помнік прыроды мясцовага значэньня.

Знаходзіцца за 1,5 кілямэтры на поўнач ад вёскі Мілідаўшчына.

Валун граніту рапаківі. Абвод 7,3 м, аб’ём 5 м3, вага 11 т.

## Крыніцы

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Кабус бэн Саід

**Кабус бэн Саід Аль Саід** (;  18 лістапада 1940, Салала — 11 студзеня 2020) — султан Маскату (1970), султан (з 1970) і прэм’ер-міністар Аману (з 1972). Прыйшоў да ўлады ў выніку перавароту, скінуўшы свайго бацьку Саіда III. На пасадзе распачаў маштабныя рэформы ва ўсіх сфэрах жыцьця султанату, якія кардынальна зьмянілі Аман. Аб’яднаў імамат Аман і султанат Маскат у адзіную дзяржаву, а пазьней пры падтрымцы Вялікабрытаніі і шаскага Ірану здушыў паўстанцкі рух у Дафары. За ягоным кіраваньнем прынятая першая .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дынастыя аль-Бусаідаў 

Катэгорыя:Выпускнікі Каралеўскай вайсковай акадэміі Сандгэрсту
Катэгорыя:Дзейныя кіраўнікі дзяржаваў
Катэгорыя:Султаны Аману
Катэгорыя:Радыёаматары
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Бадра
Карачоўшчына (Гарадзенская вобласьць)

**Карачо́ўшчына** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 12 чалавек
* 1999 год — 29 чалавек
* 1938 год — 76 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
Тыповая для вобласьці старажытна-мацерыковага зьледзяненьня тэрмакарставая западзіна Карачоўшчына, якая ўзьнікла ў выніку растайваньня пахаванай камлыгі лёду каля 130—150 тыс. гадоў таму. Уяўляе сабой акруглую забалочаную катлавіну дыямэтрам 100—120 м, адноснай глыбінёй да 5 м, агульная ахоўная плошча складае каля 2 га. Дно занятае невялікім азярцом, нізінным і пераходным тарфовішчам. Мясцовая назва гэтага ўрочышча — *Ілюковае балота*. У азёрна-балотных адкладах выяўлены эталённы комплекс расьлінных рэшткаў (больш за 50 відаў), якія былі характэрны для часу муравінскага міжледавікоўя (130—90 тыс. гадоў таму), паазерскага зьледзяненьня (90—10 тыс. гадоў таму) і галацэну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Доўгі Лог

Назву **Доўгі Лог** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Доўгі Лог — пасёлак у Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Доўгі Лог — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Доўгі
* Лог
NaNoWriMo

**NaNoWriMo** (вымаўляецца «*НЭ-НО-РАЙ-МО*»), альбо **нацыянальны месяц пісаньня раманаў** (), — штогадовы праект, у межах якога ўдзельнікі — усе, хто жадае — заахвочваюцца напісаць чарнавік раману даўжынёю ня меней за 50 тысячаў слоў за адзін лістапад.

## Гісторыя
Праект прыдуманы фрылансерам Крысам Бэйці ў 1999 годзе. Першы NaNoWriMo прайшоў у ліпені таго ж году й прыцягнуў 21 удзельніка з навакольляў Сан-Францыска. Ужо ў наступным 2000 годзе NaNoWriMo быў перанесены на лістапад, каб «скарыстацца перавагамі кепскага надвор’я». У 2010 годзе колькасьць удзельнікаў перавысіла 200 тысячаў чалавек. У 2014 годзе сярод пераможцаў была вызначана Кірстэн Німвэй, у 2015 — Харкін Дэксімірэ.

## Правілы
Паколькі NaNoWriMo выкарыстоўваецца, каб заахвоціць людзей пісаць, правілы дастаткова простыя й зразумелыя:

# Праект стартуе 1 лістапада ў поўнач і заканчваецца 30 лістапада ў 23:59:59 па мясцовым часе.
# Не дазваляецца пачынаць раней ці заканчваць пазьней 30 дзён з даты пачатку.
#Раманы павінны складацца мінімум з 50 тысячаў словаў на канец лістапада. Гэты аб’ём можа быць альбо поўным раманам на 50 тысячаў словаў, альбо першымі 50 тысячамі словамі рамана, які будзе завершаны пазьней.
# Дазволены плянаваньне й падрабязныя нататкі, але ніякія матэрыялы, напісаныя да 1 лістапада, ня могуць увайсьці ў асноўную частку рамана.
#Раманы ўдзельнікаў могуць быць на любую тэму ў любым жанры мастацкай літаратуры й могуць быць напісаны на любой мове. Дазволена ўсё: ад фанфікаў, у якіх выкарыстоўваюцца сымбалі з гандлёвай маркай, да раманаў у фармаце вершаў і мэтафізыкі; у адпаведнасьці з часта задаванымі пытаньнямі на вэб-сайце: «Калі вы лічыце, што пішаце раман, мы лічым, што вы таксама пішаце раман».

## Экранізаваныя раманы
* «Вады сланам!» (Сара Груэн), стужка «Вады сланам!».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт праекту

Катэгорыя:Літаратура
Евіна

**Е́віна** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пальмінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 16 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пальмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Войневічы (Смаргонскі раён)

**Во́йневічы** — вёска ў Беларусі, каля вытокаў ракі Панаркі. Уваходзяць у склад Крэўскага сельсавету Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Война азначае 'шчасны' і цалкам адпавядае старажытнаму германскаму імю Vuuna.

Імя Война гістарычна бытавала ў Польшчы: *Woyna* (1396, 1399, 1400, 1465 і 1471 гады).

## Насельніцтва
* 1999 год — 36 чалавек
* 2009 год — 24 чалавекі

## Славутасьці
* Войневіцкі чортаў камень — помнік прыроды

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Войневіцкі чортаў камень

**Войневіцкі чортаў камень** — валун у Беларусі, геалягічны помнік прыроды мясцовага значэньня.

Знаходзіцца каля вёскі Войневічы.

Валун дробназярністага граніту. Абвод 5 м, аб’ём 4,9 м3, вага 13 т.

## Крыніцы

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Вавукі

**Ваву́кі** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 29 чалавек
* 1999 год — 64 чалавекі

## Інфармацыя для турыстаў
* Грывень-камень, за З км на паўночны ўсход ад вёскі — геалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Грывень-камень

**Гры́вень-ка́мень** — валун, гэалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня ў Беларусі. Помнікам прыроды абвешчаны ў 1971 годзе.

Разьмешчаны каля дарогі вёска Крэва — горад Маладзечна, за З км на поўдзень ад вёскі Вавукі Смаргонскага раёна Гарадзенскай вобласьці.

Ледавіковы валун ружовага граніту рапаківі з авоідамі палявога шпату. Даўжыня валуна складае З м, шырыня 2,7 м, вышыня над паверхняй зямлі 1,7 м, у абводзе 9 м, аб’ём 7 м, маса каля 20 т. Формаю круглаваты, пастаўлены рубам, верхняя частка нагадвае завітую грыву каня. Прынесены ледавіком каля 130—150 тысячаў гадоў назад з раёну гораду Выбарг.

## Крыніцы

## Літаратура
* Грывень-камень // 
* 

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Вайташы

**Вайташы́** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавету. На ўсход ад вёскі праходзіць траса .

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 25 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Харкін Дэксімірэ

**Харкін Дэксімірэ** (нар. 3 кастрычніка 1997 году) — пісьменьніца й мастачка з Філіпін.

## Біяграфія
Нарадзілася ў Маніле 3 кастрычніка 1997 году ў сям’і філіпінцаў.

Як пісьменьніца піша з большага ў жанры любоўных навэляў. Зьяўляецца пераможцай конкурсу раманістаў NaNoWriMo 2015 году. Яе першая кніга “The Unexpected Journey” была надрукавана 14 лютага 2016 году. Другая навэля пад назвай “Aeternum Dream” упершыню ўбачыла сьвет 12 ліпеня 2018 году.
   
Як мастачка яна пачала працаваць з 2012 году ў стылі манга, але ў цяперашні час у большасьці аддае ўвагу маляваньню партрэтаў людзей у штодзённым асяродзьдзі.

## Выдадзеныя кнігі

* The Unexpected Journey (Tagalog Edition) (2016)
* Aeternum Dream (Tagalog Edition) (2018)

## Рознае

У вольны час грае на гітары й клавішных. Малодшая сястра Кірстэн Німвэй.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт мастачкі й пісьменніцы
* Старонка на Deviantart
* Старонка на Facebook
* Старонка ў Twitter

Катэгорыя:Пісьменнікі Філіпін
Катэгорыя:Навелісты
Катэгорыя:Аўтары любоўных раманаў
Катэгорыя:Жанчыны-мастакі
Катэгорыя:Мастакі Філіпін
Чухны

**Чу́хны** — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 61 чалавек
* 1999 год — 124 чалавекі

## Інфармацыя для турыстаў
Каля вёскі захавалася нямецкая артылерыйская пазыцыя часоў Першай сусьветнай вайны з чатырма паўкапанірамі, трыма бліндажамі і адным вялікім сховішчам для асабістага складу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Крэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Латыф Гандзілаў

**Латыф Сэйфадын аглы Гандзілаў** (;  31 жніўня 1957, Баку, Азэрбайджанская ССР) — азэрбайджанскі палітычны дзяяч. Надзвычайны і Паўнамоцны Амбасадар Азэрбайджанскай Рэспублікі ў Кыргыстане.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Азэрбайджанскі інстытут народнай гаспадаркі (1974—1978), асьпірантуру (1980—1983). Кандыдат эканамічных навук (1984).

Служыў у Савецкай арміі (1978—1980).

1983—1986 — старшы навуковы супрацоўнік Навукова-дасьледчай лябараторыі комплексных праблемаў (Баку). 1986—1995 — дацэнт катэдры эканамічнай тэорыі Азэрбайджанскага тэхнічнага ўнівэрсытэту.

З 1995 — у Міністэрстве замежных справаў; сакратар, першы сакратар. З 2001 — першы сакратар, дарадца амбасады Азэрбайджану ў Турэччыне. У 2004—2010 — амбасадар Азэрбайджану ў Казахстане, дуаен (2008—2010).

У 2010—2011 — кіраўнік управы Агульнага сакратарыяту Міністэрства замежных справаў. 2011—2016 — амбасадар Азэрбайджану ў Кітаі, па сумяшчальніцтве ў КНДР, Віетнаме і Манголіі.

Са сьнежня 2016 да ліпеня 2021 року — Надзвычайны і Паўнамоцны Амбасадар Азэрбайджану ў Беларусі.

## Прэміі і ўзнагароды
* Ганаровы доктар  (2009)
* Казахстанскі ордэн Дружбы (2010)
* Ганаровы доктар  (2016)

## Сям’я
З жонкай Наіляй маюць чатырох дзяцей.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль  на бачыне амбасады Азэрбайджану ў Беларусі

Катэгорыя:Амбасадары Азэрбайджану ў Беларусі
Катэгорыя:Амбасадары Азэрбайджану ў Віетнаме
Катэгорыя:Амбасадары Азэрбайджану ў Казахстане
Катэгорыя:Амбасадары Азэрбайджану ў Кітаі
Катэгорыя:Амбасадары Азэрбайджану ў Манголіі
Катэгорыя:Амбасадары Азэрбайджану ў Паўночнай Карэі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баку
Міхеевічы

Назву **Міхеевічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Міхеевічы — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Міхеевічы — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Міхеева 
* Міхееўка
* Міхееўцы
Казіны камень Ядвігаўскі

**Казіны каме́нь Ядві́гаўскі** — валун у Беларусі, геалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня.

Знаходзіцца за 3 км ад вёскі Камяніца Смаргонскага раёну.

Прынесены ледавіком з Фэнаскандыі каля 130—150 тысячаў гадоў таму падчас ашмянскай стадыі сожанскага зьледзяненьня. Напрамак азімуту доўгай восі складае 290 градусаў (паўночны захад). На паверхні растуць імхі і лішайнікі.

Валун пэгматытавага граніту. Абвод 9,7 м, аб’ём 25,2 м³, вага 66,7 т. Абвод 14 м, аб’ём 21,1 м³, вага 56 т.

Згодна легендзе, на гэты валун заскочыла каза, ратуючыся ад ваўкоў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Козі камень

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Камяніцкі валун

**Камяні́цкі валу́н** — валун у Беларусі, геалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня.

Знаходзіцца ў вёсцы Камяніца Смаргонскага раёну, за 50 мэтраў на захад ад дому №24.

Парода падобная на постбатнічныя граніты з навакольля Борг (Швэцыя). Прынесены ледавіком каля 130—150 тысячаў гадоў таму падчас ашмянскай стадыі сожанскага зьледзяненьня. Кірунак азімуту доўгай восі складае 30 градусаў (паўночна-ўсход). На паверхні растуць імхі і лішайнікі.

Валун дробназярністага граніту. Абвод 10,8 м, аб’ём 10,7 м³, вага 28,3 т.

## Крыніцы

## Літаратура
* Камянецкі валун

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Антанова (Мёрскі раён)

**Антано́ва** — хутар у Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек
* 2010 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Павяцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёну
Дворышча (Асіпавіцкі раён)

**Дво́рышча** — вёска ў Асіпавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дрычынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дрычынскі сельсавет (Асіпавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Асіпавіцкага раёну
Сэрбская праваслаўная царква

**Сэрбская праваслаўная царква** — аўтакефальная праваслаўная царква.

## Мінулае
Заснаваная ў канцы IX стагодзьдзя. З 1219 году — аўтакефалія. З 1346 году — першы Патрыярхат. У XIV стагодзьдзі трапіла пад няволю асманаў і ў царкоўную залежнасьць ад Канстантынопальскага патрыярхату. У 1557 годзе здабыла незалежнасьць, але праз два стагодзьдзі зноў апынулася ў падначаленьні ў Канстантынопалю. Толькі ў 1879 годзе ізноў стала аўтакефальнай.

На тэрыторыі суседняй Македоніі хрысьціянства вядома яшчэ з часоў ап. Паўла. З IV па VI стагодзьдзе Македонская царква напераменку залежала то ад Рыму, то ад Канстантынопалю. У канцы IX — пачатку XI стагодзьдзя мела стан аўтакефаліі — Ахрыдзкае архібіскупства-патрыярхія (Ахрыдзкая патрыярхія; Архібіскупства ахрыдзкая Першага Юстыніяна і ўсёй Баўгарыі) з цэнтрам у Ахрыдзе.

Аб’яднаньне ўсіх гэтых праваслаўных абласьцей у адзіную Сэрбскую царкву адбылося ў 1919 годзе. З 1920 году адноўлены Сэрбскі патрыярхат. У 1967 годзе была абвешчаная некананічная Македонская праваслаўная царква (пад вяршэнствам архібіскупа Ахрыдзкага і Македонскага).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Аўтакефальныя праваслаўныя цэрквы
Катэгорыя:Праваслаўе ў Сэрбіі