open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маскоўская лінія

**Маскоўская лінія** — першая лінія Менскага мэтрапалітэну, пачала сваю працу 30 чэрвеня 1984 году ў складзе васьмі станцыяў. Цяпер лінія доўжыцца 19,9 км і складаецца з 15 станцыяў. Маскоўская лінія ідзе пад праспэктамі Незалежнасьці і Дзяржынскага.

## Гісторыя
Будаўніцтва першае лініі мэтрапалітэну пачалося ў 1977 годзе. 26 чэрвеня 1984 году кіраўнікі краіны аднымі зь першых апрабавалі новы від транспарту, афіцыйна свае дзьверы першая лінія расчыніла праз 4 дні — 30 чэрвеня.

Першая чарга лініі складалася з васьмі станцыяў: «Інстытут Культуры», «Плошча Леніна», «Кастрычніцкая», «Плошча Перамогі», «Плошча Якуба Коласа», «Акадэмія навук», «Парк Чалюскінцаў» і «Маскоўская».

Пазьней, праз два з паловай гады — 31 сьнежня 1986 году — была здана другая чарга, якая складалася толькі з адной станцыі пасьля «Маскоўскай» — «Усход». Наступны працяг лініі, зноў жа на паўночны ўсход, адбыўся 7 лістапада 2007 году, калі пачалі сваю працу дзьве новыя станцыі: «Барысаўскі тракт» і «Уручча». 7 лістапада 2012 году адкрыты тры станцыі «Грушаўка», «Міхалова» і «Пятроўшчына». 3 чэрвеня 2014 году адкрытая яшчэ адна станцыя ў паўднёва-заходнім кірунку — «Малінаўка».

### Першая чарга
3 траўня 1977 году ў Менску пачаліся першыя работы, а 16 чэрвеня забітая першая паля.

## Галерэя

Выява:Pkolosa 15.jpg|Плошча Якуба Коласа
Выява:Minsk_metro_Akademiya_Nauk.JPG|Акадэмія Навук
Выява:Pchelus 07.jpg|Парк Чалюскінцаў
Выява:Maskousk 03.jpg|Маскоўская
Выява:Ushod 07.jpg|Усход
Выява:Bortr 02.jpg|Барысаўскі тракт
Выява:Minsk-Metro-Uruch'e-05.jpg|Уручча


## Крыніцы
Вячаслаў Ціханаў

**Вячасла́ў Васі́льевіч Ці́ханаў** (8 лютага 1928, Паўлаўскі Пасад, Маскоўская губэрня — 4 сьнежня 2009, Масква) — савецкі і расейскі актор, Герой Сацыялістычнай Працы, народны артыст СССР, ляўрэат Ленінскай і Дзяржаўных прэміяў СССР і РСФСР. Кавалер ордэна «Знак Пашаны», ордэна «Кастрычніцкай Рэвалюцыі», ордэна Леніна, мэдалю «Серп і Молат», ордэна «За заслугі перад Айчынай» III ступені, ордэна Пашаны.

## Біяграфія
Нарадзіўся 8 лютага 1928 году ў Паўлаўскім Пасадзе. 

У 1971—1973 гадох зьняўся ў 12-сэрыйным мастацкім фільме «17 імгненьняў вясны» ў галоўнай ролі савецкага выведніка Максіма Ісаева, які пад імем Ота фон Шцірліца ў якасьці афіцэра Служба бясьпекі Нямеччыны працаваў у Бэрліне. Галоўным кансультантам фільму быў 1-ы намесьнік старшыні Камітэту дзяржаўнай бясьпекі Сямён Цьвігун. Сам сцэнар фільма ў 1969 годзе пісьменьнік Юльян Сямёнаў выдаў у выглядзе аднайменнага раману ў часопісе «Масква» пасьля сустрэчы са старшынёй КДБ Юрыем Андропавым у 1967 годзе. 

Памёр 4 сьнежня 2009 году ў Маскве. Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

### Сямейнае жыцьцё
Першым шлюбам Вячаслаў быў жанаты на акторцы Ноне Мардзюковай (зь якой пражыў 13 гадоў). У шлюбе нарадзіўся сын Уладзімер (унукі *Васіль* і *Ўладзімер* ад розных шлюбаў сына).

Другой жонкай актора стала Тамара Іванаўна, якая падарыла яму дачку Ганну (дзеці якой — *Вячаслаў* і *Георгій*).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 8 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1928 годзе
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Памерлі 4 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 2009 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
550-я

**550-я**

Стагодзьдзі: V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
500-я
510-я
520-я
530-я
540-я
**550-я**
560-я
570-я
580-я
590-я
600-я


Гады: 
550, 551, 552, 553, 554, 555, 556, 557, 558, 559

----

## Асноўныя падзеі
* выгнаньне остготаў з Рыму, і аднаўленьне імпэрскай улады над усёй Італіяй

## Вонкавыя спасылкі
Станцыя мэтрапалітэну

**Станцыя [[мэтрапалітэн]]у** — транспартны прыпынак, прызначаны для пасадкі і высадкі пасажыраў. Станцыя складаецца з вэстыбюля, празь які пасажыры трапляюць на станцыю з паверху, тэхнічнымі памяшканьнямі, службовымі памяшканьнямі (апорныя пункты міліцыі, дыспэтчарскія й гэтак далей).

## Тыпы станцыяў
Станцыі паводле тыпу падзяляюцца на надпаверхасныя, паверхасныя й падземныя (якія ў сваю чаргу падзяляюцца на станцыі дробнага й глыбокага залажэньня). Далей станцыі падзяляюцца па тыпу канструкцыі.

Катэгорыя:Мэтрапалітэн
Аўтазаводзкая лінія мэтро (Менск)

**Аўтазаводзкая лінія** — другая па ліку лінія Менскага мэтрапалітэну, адчыненая 31 сьнежня 1990 году пяцьцю станцыямі: «Фрунзенская», «Няміга», «Купалаўская», «Пралетарская» і «Трактарны завод».

Цяпер лінія ў складзе чатырнаццаці станцыяў доўжыцца 18,1 км празь Менск з паўднёвага ўсходу на захад.

## Гісторыя
Лінія была спраектаваная ў 1980-х гадох. Прапанавалася пабудаваць 15 станцыяў (14 пабудавана), якія мусілі зьвязаць Заводзкі раён і заходнюю частку гораду.

Будаўніцтва лініі пачалося ў 1984 годзе, а перавозкі пачаліся 31 сьнежня 1990 году. У першую чаргу ўвайшлі станцыі Фрунзенская, Няміга, Купалаўская, Пралетарская і Трактарны завод. Першамайская была адчыненая празь некалькі месяцаў — у 1991 годзе.
Тамаш Ваўжэцкі

**Тама́ш Ваўжэ́цкі** (7 сакавіка 1753, маёнтак Мейшты, Браслаўскі павет, Віленскае ваяводзтва, (цяпер Браслаўскі раён Віцебскай вобласьці) — 5 жніўня 1816, Відзы-Лаўчынскія, Новаалександраўскі павет) — адзін з кіраўнікоў Паўстаньня 1794 году.

Сын Тамаша Ваўжэцкага й Барбары з Тызэнгаўзаў .

Навучаўся ў езуіцкай школе ў Відзах. Пасьля шлюбу жыў у маёнтку жонкі Кавалёва на Ковеншчыне. Узнагароджаны ордэнам Сьвятога Станіслава (1786). Дэпутат ад шляхты Браслаўскага павету на Чатырохгадовым Сойме Рэчы Паспалітай 1788—1792, дзе выступаў 169 разоў з палымянымі прамовамі, настойваючы на прыняцьці канстытуцыі. У пачатку Паўстаньня 1794 году дзейнічаў у чыне генэрала ў Браслаўскім павеце, потым — у Курляндыі. Вызначыўся ў штурме Лібавы і ў бітве пад Берасьцем. Пасьля паланеньня Т. Касьцюшкі ўзначаліў усё паўстаньне. Узяты ў палон, быў перавезены ў Пецярбург, дзе два гады знаходзіўся ў зьняволеньні. Пасьля ўступленьня на трон Паўла I вызвалены з турмы, вярнуўся на Радзіму. Зь цягам часу зьмяніў сваю арыентацыю на прарасейскую. У час вайны 1812 знаходзіўся ў Пецярбургу. Займаў у Царстве Польскім пасады сэнатара, ваяводы і міністра юстыцыі.

Пахаваны ў Відзах. Памяць пра Ваўжэцкага ўшанавана ў Браслаўскім гісторыка-краязнаўчым музэі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Szyndler Bartłomiej. Tomasz Wawrzecki: Ostatni naczelnik powstania Kościuszkowskiego. Warszawa. 1976.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 7 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1759 годзе
Катэгорыя:Харунжыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Генэралы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792
Катэгорыя:Сябры Згуртаваньня прыхільнікаў урадавай канстытуцыі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году
Катэгорыя:Памерлі 5 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1816 годзе
Пажар у начным клюбе ў Пермі

**Пажар у начным клюбе ў [[Перм]]і** — катастрофа, выкліканая, па асноўнай вэрысі, выбухам піратэхнічных вырабаў у начным клюбе «Хромая лошадь» () 5 сьнежня 2009 году ў 22:08 (01:08 па мясцовым часе), у выніку якога, а таксама з-за атручваньня чадным газам і таўкатні, загінулі 136 чалавекі, 123 чалавекі атрымалі пашкоджаньні.

Асноўная вэрсія пажару — парушэньне правілаў пажарнае бясьпекі. Вэрсія тэракту была адхіленая. Па іншай вэрсіі, крыніцай пажару стаўся кароткі сутык.

Прэзыдэнт Расеі Дзьмітры Мядзьведзеў абвясьціў 7 сьнежня 2009 году жалобным днём.

Гэта найбольш трагічны пажар на ўвесь час постсавецкае Расеі. Другі па колькасьці ахвяраў адбыўся ў сакавіку 2007 году ў расейскім горадзе Ейску, калі ў доме састарэлых загінулі 63 чалавекі. Як засьведчыў прадстаўнік ратавальнае службы, большасьць ахваряў загінула ад асфіксіі, атручваньня чадным газам.

Была арганізаваная гарачая лінія для людзей, якія шукаюць зьвесткі пра тых, хто знаходзіўся ў клюбе «Кульгавы конь» падчас пажару і маглі загінуць ці атрымаць нейкія пашкоджньні.

## Пажар

Па асноўнай афіцыйнай вэрсіі, пажар быў выкліканы неасьцярожным выкарыстаньнем піратэхнікі ў начным клюбе «Кульгавы конь» (вул. Куйбышава, д. 6) 5 сьнежня 2009 году ў 01:08 па мясцовым часе (22:08 па менскім). З-за парушэньняў правілаў пажарнае бясьпекі, наяўнасьці лёгка падпальваемых элемэнтаў інтэр’еру, агонь хутка распаўсюдзіўся па клюбе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Відэакадры зь месца пажару

Катэгорыя:Падзеі 2009 году
Мікалай Корбут

* Мікалай Мікалаевіч Корбут — беларускі дзяржаўны дзяяч, кіраўнік справамі прэзыдэнта Беларусі
* Мікалай Пятровіч Корбут — беларускі дзяржаўны дзяяч, прэзыдэнт Беларускай фэдэрацыі гімнастыкі
Мікалай Мікалаевіч Корбут

**Мікалай Мікалаевіч Корбут** (нар. у 1963 годзе ў вёсцы Ужа Капыльскага раёну Менскай вобласьці) — беларускі дзяржаўны дзяяч, кіраўнік справамі прэзыдэнта Беларусі (з 4 сьнежня 2009).

## Біяграфія

Скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя В. У. Куйбышава (1988).

Працаваў інструктарам, вядучым спэцыялістам Менскага райкаму прафсаюзаў работнікаў АПК, галоўным эканамістам фінансава-эканамічнага аддзелу Камітэту па зямельнай рэформе.

З 1994 па 2001 гады быў начальнікам управы па абслугоўваньні дыпляматычнага корпусу і афіцыйных дэлегацыяў «Дыпсэрвіс» упраўленьня справамі прэзыдэнта. У 2001 годзе стаў намесьнікам кіраўніка справаў прэзыдэнта.

4 сьнежня 2009 году прызначаны кіраўніком справаў прэзыдэнта .

## Узнагароды

Узнагароджаны мэдалём «За працоўныя заслугі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1963 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Кіраўнікі справамі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
Відзы Лаўчынскія

**Ві́дзы Лаўчы́нскія** — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Відзы Лаўчынскія ўваходзяць у склад Відзаўскага сельсавету. Ляжаць каля групы невялікіх азёр, за 44 км ад Браслава, 34 км ад чыгуначнай станцыі Гадуцішкі (Летува).

У вёсцы васьмігадовая школа, бібліятэка, клюб, фэльчарска-акушэрскі пункт.

## Гісторыя
Упершыню ўпамінаюцца ў 1586 годзе пад назвай **Ловішча** як уладаньне Нарушэвічаў. З 1775 году належалі Ваўжэцкім, якія збудавалі тут сядзібна-паркавы ансамбль. Дзякуючы наяўнасьці крыніцаў тэрапэўтычных водаў, у вёсцы дзейнічаў курорт. У 1816 годзе ў Відзах Лаўчынскіх памёр Тамаш Ваўжэцкі. У 1823 годзе тут прабываў вялікі князь Міхал, маёнтак наведаў таксама Адам Міцкевіч.

## Насельніцтва
* 2010 год — 314 чалавек
* 1999 год — 408 чалавек
* 1990 год — 390 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* Widze Łowczyńskie //  S. 295 

## Вонкавыя спасылкі
* Відзы Лаўчынскія на Radzima.org
*  

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Відзаўскі сельсавет
Сабака

**Саба́ка** () — прыручаны падвід ваўка звычайнага () з атраду драпежных. Верагодна, быў прыручаны ўжо 15 000 гадоў таму, што робіць гэтую жывёлу першай прыручанай чалавекам. Першыя археалягічныя зьвесткі сустракаюцца ў Турэччыне (9500 да н. э.) і ў Шатляндыі (7500 да н. э.). Сабакі сустракаюцца на эгіпецкіх і мэсапатамскіх малюнках (3000—2000 да н. э.). Сабака і шэры воўк ёсьць зьвязанымі паміж сабой, то бок зьяўляюцца сястрынскімі групамі, аднак сучасныя воўкі ня цесна зьвязаныя з тымі ваўкамі, якія былі ўпершыню прыручаныя чалавекам. З гэтага вынікае, што непасрэдны продак сабакі зьяўляецца вымерлым.

Тэставаньне мітахандральнай ДНК паказвае, што эвалюцыйны раскол паміж сабакамі і ваўкамі адбыўся каля 100 тысяч гадоў таму. Сабака хутка стала незаменнай ва ўсіх сусьветных культурах і была вельмі каштоўнай у раньніх пасяленьнях чалавека. У прыватнасьці, яны лічыцца, што без сабакі пасьпяховая эміграцыя праз Бэрынгаў праліў ня магла быць магчымай. Сабакі робяць шмат відаў працы для людзей, як то паляваньне, ахова, служба паліцыі і войску, таксама сабакі могуць прыглядаць за статкам буйной рагатай жывёлы, дапамагаюць інвалідам. Гэтая шматграннасьць, большая, чым практычна у любой іншай жывёлы, вядомай чалавецтву, дала сабаку мянушку «лепшага сябра чалавека». Паводле ацэнак, у 2015 годзе на плянэце жыло каля 525 мільёнаў сабак.

Дзякуючы сэлекцыі былі выведзены сотні розных заводаў, і цяпер выяўляюцца больш паводніцкія і марфалягічныя адрозьненьні паміж сабакамі розных заводаў, чым у любых іншых наземных сысуноў. Напрыклад, вышыня ў карку можа вар’іравацца ад некалькіх сантымэтраў, як у чыхуахуа, да амаль мэтру, як у ірляндзкага ваўкару і нямецкага догу. Колер жывёлы вагаецца ад белага да чорнага, уключаючы сьветла-жоўты, шэры, карычневы з самымі рознымі адценьнямі.

Як і іхнія продкі ваўкі, сабакі ёсьць сацыяльнымі жывёламі, якія звыклі жыць зграямі зь яскрава выражанай герархіяй. Сабакі, якія жывуць зь людзямі, уважаюць свайго гаспадара як чальца сваёй зграі і свайго адзінага ўладара.

## Заводы

У працэсе супольнага жыцьця людзей і сабакаў былі выведзеныя розныя заводы сабакаў, прызначаныя для выкананьня пэўных патрэбаў чалавека, адрозныя паводле прызначэньня, афарбоўцы, памераў.

### Паводле FCI

Міжнародная кіналягічная фэдэрацыя (FCI) ў цяперашні час вызначае болей за 500 сабачых заводаў розных памераў, прапорцыяў, якасьці поўсьці і вагі.

* I — аўчуганы, пастухоўскія заводы і ганчакі
* II — пінчары, шнаўцэры, маласоідныя і швайцарскія горныя заводы
* III — тэр’еры
* IV — таксы
* V — шпіцы і г. зв. *прымітыўныя* заводы
* VI — паляўнічыя заводы
* VII — выжлы
* VIII — сьледавыя, вышуковыя і водаплаўныя сабакі
* IX — грамадзка-карысныя заводы
* X — харты
* N — нявызначаныя заводы

### Паводле UCI

* Ганчакі
* Паляўнічыя заводы
* Тэр’еры
* Ужытковыя заводы
* Службовыя заводы
* Грамадзка-карысныя заводы

## Глядзіце таксама
* Ісьляндзкі сабака

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Паходжаньне сабакаў. BBC.
* Сабакі ў старажытным сьвеце. Ancient History Encyclopedia.

Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Катэгорыя:Драпежныя
Новае пакаленьне

**«Новае Пакаленьне»** — моладзевая кааліцыя, заснаваная 5 сьнежня 2009 году дзевяцьцю дэмакратычнымі моладзевымі арганізацыямі Беларусі.

## Гісторыя
Моладзевая кааліцыя «Новае Пакаленьне» была ўтвораная 5 сьнежня 2009 году па ініцыятыве Маладога Фронту. У кааліцыю ўвайшлі дзевяць моладзевых арганізацыяў рознай ідэалягічнай арыентаванасьці. «Новае Пакаленьне» зьяўляецца адной з чатырох палітычных кааліцыяў і адзінай кааліцыяй моладзевых дэмакратычных аб’яднаньняў Беларусі.

## Праграма
Праграма кааліцыі «Новае Пакаленьне» заснаваная на хрысьціянскіх і нацыянальных каштоўнасьцях, прынцыпах сацыяльнай справядлівасьці ды ідэалах свабоды.

Праграмнымі напрамкамі дзейнасьці кааліцыя «Новае Пакаленьне» вызначыла
* адстойваньне незалежнасьці Беларусі;
* абарона й разьвіцьцё беларускае культуры;
* вызваленьне палітвязьняў і «спыненьне палітычных рэпрэсіяў»;
* асуджэньне «злачыннай ідэалёгіі камунізму й палітыкі савецкага этнацыду Беларусі»;
* спрыяньне эўраінтэграцыі Беларусі;
* «зьмена аўтарытарнага рэжыму й усталяваньне ў Беларусі дэмакратычнага ладу кіраваньня».

## Дзейнасьць
Адной з галоўных задачаў сваёй дзейнасьці кааліцыя «Новае Пакаленьне» вызначае супольны ўдзел у агітацыйнай і мабілізацыйнай кампаніях, накіраваных на адстойваньне грамадзянамі Беларусі свайго голасу падчас мясцовых, парлямэнцкіх і прэзыдэнцкіх выбараў.

7 студзеня 2010 году кааліцыя «Новае Пакаленьне» стварыла перадвыбарчы штаб для ўдзелу ў мясцовых выбарах 2010 году. Кіраўніком перадвыбарчага штабу быў прызначаны дэпутат мясцовых Саветаў, сябра Сойму Маладога Фронту Зьміцер Кухлей.

1 сакавіка 2010 году да сьпісу кандыдатаў «Новага Пакаленьня» на мясцовыя выбары далучыліся кандыдаты Прадпрымальніцкага блёку. Як заявілі лідэры «Новага Пакаленьня», гэта было зьдзейсьнена дзеля таго, каб «супольна весьці барацьбу за нацыянальныя каштоўнасьці, дэмакратыю і таксама адстойваць інтарэсы прадпрымальніцкага руху».

Па выніках рэгістрацыі кандыдатаў у дэпутаты кааліцыя «Новае Пакаленьне» абвясьціла, што з 53 прэтэндэнтаў у кандыдаты, якія падалі ў выбарчыя камісіі подпісы і іншыя дакумэнты для рэгістрацыі, 22 прадстаўнікі кааліцыі былі зарэгістраваныя ў якасьці кандыдатаў у дэпутаты. Сябрамі ініцыятыўных групаў прэтэндэнтаў у кандыдаты было сабрана больш 10 000 подпісаў у сваю падтрымку. Падчас рэгістрацыі кандыдатаў ад кааліцыі было адмоўлена ў рэгістрацыі пераважна лідэрам, якія праводзілі моцныя кампаніі ў сваіх акругах. У прыватнасьці, рэгістрацыю не прайшлі старшыня «Правага Альянсу» Юрась Карэтнікаў, лідэр «Вольнай моладзі» Мікіта Красноў, намесьніца старшыні «Маладога Фронту» Наста Палажанка.

## Удзельнікі
* Малады Фронт
* Правы Альянс
* Моладзь БНФ
* Ініцыятыва
* МХСС «Маладыя Дэмакраты»
* Маладыя хрысьціянскія дэмакраты
* Вольная Моладзь
* Моладзь руху «Разам»
* Моладзь Народнай Грамады

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія беларускія палітычныя арганізацыі
Катэгорыя:Моладзевыя палітычныя арганізацыі Беларусі
551

## Падзеі
* Бэйрут быў зруйнаваны землятрусам і цунамі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
ORCO Tower

**ОРКО Таўэр** (, раней *FIM Tower*) — небасяг у цэнтры Варшавы, на рагу вуліцаў Тытуса Халубінскага і Ерусалімскіх Алеяў.

Пабудаваны ў 1992—1996 гадох. На фоне іншых варшаўскіх небасягаў адрозьніваўся чырвоным колерам, які дамінаваў у ніжнай і тыльнай частках будынка. Мае 26 паверхаў. Вышыня небасягу складае 115 мэтраў. Выкарыстоўваецца пад офісы. Тут знаходзіцца 14 400 м² офіснай прасторы.

Увосень 2006 году новым уладальнікам будынка стаў інвэстыцыйны фонд Endurance Found, які належыць Люксэбурскай фірме ORCO Property Group.

Катэгорыя:Небасягі Варшавы
540-я

**540-я**

Стагодзьдзі: V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
490-я
500-я
510-я
520-я
530-я
**540-я**
550-я
560-я
570-я
580-я
590-я


Гады: 
540, 541, 542, 543, 544, 545, 546, 547, 548, 549

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі
549

## Падзеі
* астготы ўзялі Рым
* Агіла І стаў каралём астготаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Тэўдзігізэль, кароль астготаў

## Вонкавыя спасылкі
548

## Падзеі
* Тэўдзігізэль стаў каролём астготаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Тэўдзіс, кароль астготаў

## Вонкавыя спасылкі
546

## Падзеі
* 17 сьнежня — астготы выбілі з Рыму бізантыйскі гарнізон

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Драматург

**Драмату́рг** — пісьменьнік, які стварае драматычныя творы (драмы, трагедыі, камэдыі, трагікамэдыі, вадэвілі, містэрыі, інтэрмэдыі ды драматычныя паэмы), прызначаныя для пастановы на тэатральнай сцэне альбо чытаньня. Аўтар п’есаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Драматургі
Катэгорыя:Прафэсіі
540

## Падзеі
* гуны і баўгары ўварваліся на тэрыторыю Грэцыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Фашчаўка (вёска)

**Фа́шчаўка** — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтар Фашчаўскага сельсавету.

## Гісторыя
* XVII стагодзьдзе: першыя згадкі, вёска Магілёўскай эканоміі, якую вялікі князь Жыгімонт Ваза перадаў аршанскаму калегіюму езуітаў.
* 1754: езуіты збудавалі ў Фашчаўцы новы мураваны касьцёл «Адведзінаў Найсьвяцейшай Паннай Марыяй Сьвятой Альжбеты».
* 1772: у выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Магілёўскім павеце, з 1861 году ў Горацкім павеце Магілёўскай губэрні.
* 1960-я: камуністычныя ўлады ўзарвалі выдатны помнік архітэктуры барока — Фашчаўскі касьцёл Спасланьня Сьв. Духа.

## Насельніцтва
* 2010 год — 547 чалавек
* 1999 год — 656 чалавек

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Мэмарыяльная калёна (помнік Сьвятому Сымпліцыяну)
* Абраз Панны Марыі Фашчаўскай
* Мэмарыяльны крыж з картушам на месцы зруйнаванага касьцёлу.
* Помнік землякам у парку. На ўшанаваньне памяці 422 землякоў, якія загінулі ў 1941—1945 гг..
### Страчаная спадчына
* Касьцёл «Адведзінаў Найсьвяцейшай Паннай Марыяй Сьвятой Альжбеты» (1637)

## Асобы
* Іван Міхалюта (26 кастрычніка 1919, Фашчаўка — 26 траўня 2002, Менск) — тэатразнавец, заслужаны дзеяч культуры Беларусі, дырэктар Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы (1968—1979)
* Аляксандар Гадуноў,  (2 верасьня 1921, Фашчаўка — 10 лютага 1994, Менск) — доктар эканамічных навук (1977), прафэсар (1979), Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь (1991–1994, прафэсар катэдры кіраваньня гаспадарчымі сыстэмамі)
* Эдуард Сенакосаў (2 чэрвеня 1937, Фашчаўка — 3 верасьня 2022, Тыраспаль) — доктар фізыка-матэматычных навук, прафэсар, ляўрэат Дзяржаўнае прэміі Малдовы ў галіне навукі і тэхнікі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Faszczówka (2) //  S. 374
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
*  
*  
*  

Катэгорыя:Фашчаўка (вёска)
Катэгорыя:Фашчаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Кумамота (горад)

**Кумамо́та** ( — «Кумамота-сі») — буйны горад Японіі і адначасова сталіца аднайменнай прэфэктуры Кумамота. Разьмяшчаецца на самым паўднёвым востраве Японіі Кюсю, на рацэ Сіракава. Адлегласьць да Нагасакі складае 70 кілямэтраў паветраным транспартам. Вялікі Кумамота паводле перапісу насельніцтва ў 2000 годзе меў 1 460 000 насельніцтва. Ён ніколі не разглядаецца як частка *Фукуока-Кітакюсю* — сталічнай вобласьці, нягледзячы на тое, што яны мяжуюць адна з адной.

## Гісторыя
Като Кіёмаса, сучасьнік Таётомі Хідэёсі, быў прызначаны даймё паловы (старога) адміністрацыйнага раёну Хіго ў 1588 годзе. Пасьля гэтага, Кіёмаса пабудаваў Замак Кумамота. Дзякуючы шматлікім інавацыйным абарончым канструкцыям, замак Кумамота лічыўся непрыступным, таму Кіёмаса мае рэпутацыю аднаго з найлепшых будаўнікоў замкаў у японскай гісторыі. Пасьля таго як Кіёмаса памёр у 1611 годзе, яго сын Тадахіро, зьмяніў яго, але Тадахіро быў зьняты Такугава Іэясу. Такугава Іэясу памёр у 1616 годзе, клан Хасакава замяніў яго. Былы прэм’ер-міністр Японіі Хасакава Морыхіра гэта прамы нашчадак клана Хосокава Кумамота. Іншы вядомы палітык, былы прэзыдэнт Пэру Альбэрта Фухіморы, таксама мае карані ў Кумамота; бацькі Фухіморы эмігравалі з Кумамота ў Пэру ў пачатку XX стагодзьдзя.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады-порты Японіі
Катэгорыя:Гарады дзяржаўнага значэньня Японіі
Катэгорыя:Гарады прэфэктуры Кумамота
Кумамота (прэфэктура)

**Кумамота** (熊本県|Кумамото-кэн)) — прэфэктура, разьмешчаная ў рэгіёне Кюсю на востраве Кюсю, Японія. Сталіца прэфэктуры — горад Кумамота.

## Гісторыя
Гістарычна вобласьць называлася *правінцыя Хігo* і была перайменаваная ў прэфэктуру Кумамото падчас рэстаўрацыі Мэйдзі ў рамках адмены фэадальнай сыстэмы. У цяперашняй японскай артаграфіі Кумамота літаральна азначае «мядзьведзь каранёвага паходжаньня», ці «паходжаньне мядзьведзя».

Катэгорыя:Прэфэктуры Японіі
Gosoku Ryu

**Gosoku Ryu** (刚速流; «*Gо*» — «жорсткасьць», «*soku*» — «хуткасьць», «*Ryu*» — «кірунак, стыль») — стыль каратэ, заснаваны Сокэ Кубота Такаюкі. Жорсткі і хуткі стыль, які спалучае ў сабе як тэхніку хуткага і дынамічнага стылю *Shotokan*, так і магутнага стылю *Goju Ryu*.
«Я навучаю стылю Gosoku Ryu. Ён не выглядае занадта эфэктна, але ён вельмі эфэктыўны. Я вучу, як выкарыстоўваць сілу, калі неабходна адказаць сілай, як выкарыстаць хуткасьць, калі трэба адказаць хуткасьцю, я нават вучу, як выкарыстоўваць ўцёкі, калі ўцёкі зьяўляюцца адзіным выхадам. Няма такой тэхнікі, якая здольная эфэктыўна працаваць у любой сытуацыі. Кожная сытуацыя ўнікальная, мае занадта шмат зьменных. Вам патрэбна разнастайная тэхніка, таму што людзі розныя, і вы павінны мець інструмэнты, каб мець справу з рознымі праціўнікамі. Вам неабходна валодаць усімі неабходнымі псіхічнымі элемэнтамі, а таксама розумам, які іх эфэктыўна скамбінуе. Паколькі я вывучаў розныя стылі, я разумею іх моцныя і слабыя бакі. Напрыклад, некаторыя стылі каратэ вельмі добрыя наступальнымі манеўрамі, але ў іх недастатковы набор ахоўных дзеяньняў. Вось чаму настолькі важныя спарынгі супраць прадстаўнікоў многіх і розных стыляў. У Gosoku Ryu я аб’яднаў шмат розных мэтадаў.» Сокэ Кубота Такаюкі

## Глядзіце таксама
* Сокэ Кубота Такаюкі
* Кёсі Куратомі
* Сіхан Вядзернікаў
* Сэнсэй Вядзернікава
* International Karate Association
* Куботан
* Black Belt
* Nisei Week
* Дзюкэндо
* Хацімакі

Катэгорыя:Баявыя мастацтвы
Катэгорыя:Каратэ
Кумамота

Назву **Кумамота** маюць:

* **[[Кумамота (прэфэктура)|Кумамота]]** — прэфэктура ў Японіі
* **[[Кумамота (горад)|Кумамота]]** — горад у Японіі
Малая Бераставіца

**Мала́я Бераставі́ца** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Малая Бераставіца ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Малабераставіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1919—1939 гадох — у складзе Польскай Рэспублікі. Цэнтар гміны ў Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва. Паводле некалькіх крыніцаў, у верасьні 1939 году ў вёсцы адбыўся пагром польскага насельніцтва. Мясцовыя камуністы і крыміналісты, габрэі й беларусы, жорстка забілі мясцовых палякаў, у тым ліку графаў Валкавіцкіх, ураднікаў гміны, лістаноша й настаўніка. Забойствы мелі этнічны й клясавы характар. Сьледзтва, якое ў 2001—2005 гадох вёў польскі Інстытут нацыянальнай памяці, не дазволіла аднак раскрыць дакладных акалічнасьцяў падзеі.

## Славутасьці

* Царква Сьв. Дзьмітрыя Салунскага,
* Касьцёл Сьв. Антонія Падуанскага,
* Сядзіба.

На каталіцкіх могілках знаходзіцца помнік-магіла невядомага польскага жаўнера, які памер у 1920 року ў вайне з бальшавікамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Катэгорыя:Малабераставіцкі сельсавет
Малабераставіцкі сельсавет

**Малабераставі́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтрам сельсавету зьяўляецца вёска Малая Бераставіца.

## Гісторыя
18 кастрычніка 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя вёскі Галынка, Ёдзічы, Клюкоўцы, Кулі, Непарожнеўцы, Паплаўцы, якія ўваходзілі ў склад Бераставіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
На пачатак 2009 году ў сельсавет уключаныя былі 8 населеных пунктаў, у якіх пражывалі 1640 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Малабераставіцкі сельскі выканаўчы камітэт // Бераставiцкі раённы выканаўчы камітэт


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
530-я

**530-я**

Стагодзьдзі: V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
480-я
490-я
500-я
510-я
520-я
**530-я**
540-я
550-я
560-я
570-я
580-я


Гады: 
530, 531, 532, 533, 534, 535, 536, 537, 538, 539

----

## Асноўныя падзеі
* значна пашырыліся ўладаньні Бізантыйскай імпэрыі ў Паўночнай Афрыцы

## Вонкавыя спасылкі
534

## Падзеі
* бізантыйскае войска заваявала каралеўства вандалаў у Паўночнай Афрыцы
* Таледа стала сталіцай вэстготаў у Гішпаніі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
538

## Падзеі
* бізантыйскае войска выбіла з Рыму остготаў
* будызм стаў афіцыйнай рэлігіяй у Японіі

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*
531

## Падзеі
* Тэўдыс стаў каралём вэстготаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Амаларык, кароль вэстготаў

## Вонкавыя спасылкі
Міямота Мусасі

**Міямо́та Мусасі́** (, *Мiyamoto Мusashi*; 1584—1645), таксама вядомы як **Сінмэ́н Такэдзо́**, **Міямота Бэнасукэ́**, **Сінмэн Мусасі-но-Камі Фудзівара-но-Гэнсін**, або пад сваім будысцкім імем **Нітэн Дораку** — легендарны японскі самурай, лічыцца адным з самых вядомых фэхтавальшчыкаў у гісторыі Японіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асобы Японіі
Браты Грым

**Браты Грым: Вільгэльм Карл** (24 лютага 1786 году ў Ганаў — 16 сьнежня 1859 году ў Бэрліне) і **Якаб Людвіг Карл** (4 студзеня 1785 году ў Ганаў — 20 верасьня 1863 году ў Бэрліне) — нямецкія пісьменьнікі і мовазнаўцы, сябры Бэрлінскай Акадэміі Навук. Братам Якаба і Вільгэльма быў мастак **Людвіг Грым**.

Адным з галоўных кірункаў дзейнасьці братоў Грым быў збор паданьняў, мітаў і народных казак, якія яны перапрацавалі ў зборнікі казак якія сталі клясыкай і былі перакладзены на шматлікія мовы. Акрамя гэтага, у 2006 годзе быў знойдзены слоўнік нямецкай мовы які быў створаны братамі Грым, і які стаў адным зь першых такіх слоўнікаў.

## Якаб Грым
Якаб Грым быў адным з стваральнікаў германістыкі і вывучэньня нямецкай старажытнасьці, разам з братам Вільгэльмам ён выдаў зборнік народных паданьняў «*Kinder- und Hausmärchen*». Акрамя гэтага займаўся выдавецтвам рэдкіх тэкстаў сярэднявечнай нямецкай літаратуры: «*Lieder der alten Edda*», «*Deutsche Sagen*» (1816—1818 г.г.) і «*Irische Elfenmärchen*» (1826 г.). Галоўнымі яго працамі сталі: «*Deutsche Grammatik*» (1819—1837, 4 т.), «*Deutsche Rechtsaltertümer*» (1828 г.) і «*Deutsche Mythologie*» (1835 г.).

## Вільгэльм Грым
Брат Якаба і Людвіга, дасьледчыкаў нямецкай старажытнасьці. Акрамя агульных з братам працаў (напрыклад Kinder- und Hausmärchen) у стварэньні якіх ён прыняў асноўны ўдзел, сам выдаў шмат старажытнанямецкіх тэкстаў, а таксама працы па нямецкай філялёгіі.

Вільгэльм меў сына *Гэрмана* (1821—1901 г.г.), які стаў вядомым нямецкім пісьменьнікам.

## Беларускія пераклады
* Казкі / Пераклад з нямецкай Альгерда Бахарэвіча. — Мінск: Логвінаў, 2013.
* «Дамавікі» / Перакл. А. Бахарэвіча (2014)
* «Дзіця Марыі» / Перакл. А. Бахарэвіч (2014)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Казкі братоў Грым на беларускай мове
* Дамавікі. Казка

Катэгорыя:Нямецкія літаратары
Катэгорыя:Нямецкія мовазнаўцы
Рамала

**Рамала́** () — горад у Палестынскай аўтаноміі на Заходнім беразе ракі Ярдан. Выконвае ролю адміністрацыйнай сталіцы Палестынскай аўтаноміі. Насельніцтва складае 27 460 чалавек (2007).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Палестынскай аўтаноміі
520-я

**520-я**

Стагодзьдзі: V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
470-я
480-я
490-я
500-я
510-я
**520-я**
530-я
540-я
550-я
560-я
570-я


Гады: 
520, 521, 522, 523, 524, 525, 526, 527, 528, 529

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі
527

## Падзеі
* Юстыніян I стаў імпэратарам Бізантыйскай імпэрыі

## Нараджэньні

## Сьмерці
* 1 жніўня — Юстын І, бізантыйскі імпэратар

## Вонкавыя спасылкі
525

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Аляксандар Тралескі, фізык

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Аксана Бязьлепкіна

**Акса́на Бязьле́пкіна** (у замужжы — **Чарняке́віч**; нарадзілася 26 ліпеня 1981 году, Гомель) — беларуская пісьменьніца, літаратуразнаўца, крытык. Скончыла філялягічны факультэт БДУ (2003), кандыдат філялягічных навук (2006). Кірункі навуковай дзейнасьці: беларуская літаратура 19—20 стагодзьдзяў, параўнальнае літаратуразнаўства. Дасьледчыца і аўтарка беларускага дэтэктыва. Выкладае беларускую літаратуру на факультэце журналістыкі БДУ.

Ляўрэат прэміі «Залатая літара — 2003» (за манаграфію «Разам і паасобку: Таварыства „Тутэйшыя“»).

## Бібліяграфія
* Ляўша на тэнісным корце: Аповесці і апавяданні / А. Бязлепкіна. -Мн.: Беларускі кнігазбор, 2002.
* Разам і паасобку: Таварыства «Тутэйшыя»: Гісторыя, асобы, жанры / А. Бязлепкіна. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2003. — 163 с.
* Маладзёжны літаратурны рух у Беларусі напрыканцы ХХ ст.: Бум-Бам-Літ / А. Бязлепкіна // Роднае слова. — 2005. — №12. — С. 82-83.
* Маладзёжны літаратурны рух у Беларусі напрыканцы ХХ ст.: Таварыства Вольных Літаратараў / А. Бязлепкіна // Роднае слова. — 2005. — №4. — С. 96-98.
* Маладзёжны літаратурны рух у Беларусі напрыканцы ХХ ст.: Таварыства «Тутэйшыя» / А. Бязлепкіна // Роднае слова. — 2005. — №2. — С. 91-93.
* Формы беларускага літаратурнага руху ХХ стагоддзя: пытанне тэрміналогіі / А. Бязлепкіна // Весн. Беларус. дзярж. ун-та. Сер. 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. — 2005. — № 2. — С. 76-80.
* Амбітная літаратура // ARCHE — 2005. — №1 (35).
* Пентхаўз для Сыса // ARCHE — 2005. — № 4(38).
* Ідэйна-мастацкая пераемнасць у беларускім літаратурным працэсе канца ХХ ст.: (канд. дысертацыя). Мінск, БДУ. 2006.
* Бум-Бам-Літ: маніфесты, праекты, эстэтычныя кірункі / А. П. Бязлепкіна // Беларускае літаратуразнаўства: навук.-метад. альманах / рэдкал. Л. Д. Сінькова (і інш.) — Мінск: РІВШ, 2006. — Вып. 2. — С. 88-100.
* Дакторка Югася, альбо Як здабыць літаратурную нішу: (рэцэнзія: Каляда Югася. Галоўная памылка Афанасія. -Мн.: Мастацкая літаратура, 2005. — 206 с.) // ARCHE — 2006. — № 1,2 (41,42).
* Сцэнар кахання. Лірычная гераіня Раісы Баравіковай / А. Бязлепкіна // Роднае слова. — 2007. — №5. — С. 9-12.
* Трансляцыя традыцыі ў беларускім літаратурным працэсе / А. П. Бязлепкіна // Беларускае літаратуразнаўства: навук.-метад. альманах / — Мінск: БДУ, 2008. — Вып. 6.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка «У Кантакце»
* Старонка на Arche

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Сувальская губэрня

**Сувальская губэрня** (; з 1867 году) — губэрня ў Царстве Польскім, самая паўночная частка Царства, самая паўночная з Прывісьлінскіх губэрніяў. Губэрнскі горад — Сувалкі.

Утворана ў 1867 годзе з часткі Аўгустоўскай губэрні. У Сувальскай губэрні знаходзілася найважнейшая з сухапутных мытняў Расейскай імпэрыі, Вержбалова, на мяжы з Прусіяй.

Плошча — 11 028,6 квадратных вёрстаў (12 550,92 км²).

## Адміністрыцыйна-тэрытарыяльны падзел
Дзялілася на сем паветаў:
* Аўгустоўскі (Аўгустоў)
* Вылкавішкаўскі (Вылковышкі)
* Кальварыйскі (Кальварыя)
* Мар’ямпальскі (Мар’ямпаль)
* Сейненскі (Сейны)
* Сувальскі (Сувалкі)
* Уладыславаўскі (Уладыславаў)

## Сучасныя межы
У цяперашні час тэрыторыя губэрні падзеленая паміж Беларусьсю, Летувой і Польшчай.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Беларусь у складзе Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1867 годзе
Аўгустоўскі павет (Расейская імпэрыя)

**Аўгустоўскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сувальскай губэрні Расейскай імпэрыі.

У цяперашні час тэрыторыя павету падзелена паміж Беларусьсю (Сапоцкіншчына) і Польшчай.

Катэгорыя:Паветы Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Беларусь у складзе Расейскай імпэрыі
Гміна Парэчча

**Гміна Парэчча** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў  Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.

Сядзіба гміны — Парэчча.

Катэгорыя:Гарадзенскі павет (1919—1939)
510-я

**510-я**

Стагодзьдзі: V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
460-я
470-я
480-я
490-я
500-я
**510-я**
520-я
530-я
540-я
550-я
560-я


Гады: 
510, 511, 512, 513, 514, 515, 516, 517, 518, 519

----

## Асноўныя падзеі
*
518

## Падзеі
* Юстын І стаў бізантыйскім імпэратарам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 9 ліпеня — Анастасіс І, бізантыйскі імпэратар
517

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Шарыбэрт, кароль франкаў

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
513

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Шэн Ю, кітайскі гісторык

## Вонкавыя спасылкі
511

## Падзеі
* Тэадорык Вялікі стаў каралём вэстготаў

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Гесалек, кароль вэстготаў

## Вонкавыя спасылкі
Дзяніс Садоўскі (палітык)

**Дзяні́с Садо́ўскі** ( , Менск) — беларускі палітык і грамадзкі дзяяч, адказны сакратар «Беларускай Хрысьціянскай Дэмакратыі».

## Глядзіце таксама
* Беларуская Хрысьціянская Дэмакратыя
* Павал Севярынец
* Аляксей Шэін

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра Дзяніса Садоўскага на бачыне БХД

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Сябры Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі
516

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Аталарык, кароль астготаў

## Сьмерці
*
Гміна Баля Велькая

**Гміна Баля Велькая** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Аўгустоўскім павеце Беластоцкага ваяводзтва міжваеннай Польшчы. Сядзібай гміны былі Лойкі.

13 красавіка 1929 году частка абшару гміны (вёскі Навасады і Каўняны) былі далучаныя да гміны Валавічоўцы.

Катэгорыя:Аўгустоўскі павет
Гміна Лабна

**Гмі́на Ла́бна** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў  Аўгустоўскім павеце Беластоцкага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.

Сядзібай гміны былі Баранавічы.

Катэгорыя:Аўгустоўскі павет
Баранавічы (неадназначнасьць)

Назву **Баранавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Баранавічы — горад у Берасьцейскай вобласьці

* Віцебская вобласьць:
** Баранавічы — вёска ў Пастаўскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Баранавічы — былая вёска ў Гарадзенскім раёне, цяпер частка Горадні
** Баранавічы — вёска ў Івейскім раёне
** Баранавічы — вёска ў Карэліцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Баранавічы-1 — вёска ў Бабруйскім раёне
** Баранавічы-3 — вёска ў Бабруйскім раёне

## Іншае
* Аколіца Баранавічы
* «Баранавічы» — радыётэхнічны вузел у Беларусі

## Глядзіце таксама
* Баран
* Баранава
* Баранаў
* Баранаўка
* Баранаўшчына
* Баранцы
* Баранчыкі
* Барань
* Баранькі
* Бараны
Гміна Галынка

* Гміна Галынка (Аўгустоўскі павет)
* Гміна Галынка (Гарадзенскі павет)
Гміна Лунна

**Гміна Лунна** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў  Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.

Сядзіба гміны — Лунна.

Катэгорыя:Гарадзенскі павет (1919—1939)
Марбах-на-Нэкары

**Марбах-на-Нэкары** () — горад на рацэ Нэкар у Бадэн-Вюртэмбэргу, Нямеччына.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмбэргу
Людвігсбург

**Людвігсбург** () — горад у Нямеччыне, раённы цэнтар у зямлі Бадэн-Вюртэмбэрг.

## Фотагалерэя

Ludwigsburg-Schloss-12-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss-62-Luester-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss-73-Fuehrung-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schlossgarten-30-barocke Broderie-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Schlossgarten-Kuerbisfest-02-2014-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss Favorite-02-2006-gje.jpg
Ludwigsburg-Schloss Monrepos-18-2009-gje.jpg
Ludwigsburg-Monrepos-Park-04-Aeste-2009-gje.jpg


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Бадэн-Вюртэмбэргу
Карл Яўген (герцаг Вюртэмбэргу)

**Карл Яўген** (; 11 лютага 1728 — 24 кастрычніка 1793) — старэйшы сын герцага Карла Аляксандра й прынцэсы Марыі Аўгусты.

## Крыніцы

Катэгорыя:Герцагі Вюртэмбэргу
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брусэлі
Фрыдрых Готліб Клёпштак

**Фры́дрых Ґо́тліб Клё́пштак** () (2 ліпеня 1724, Квэдлінбург — 14 сакавіка 1803, Гамбург) — адзін з найважнейшых нямецкіх паэтаў. Рэфарматар паэтычнае мовы, паэт-наватар. Яскравы праціўнік фэадальна-дэспатычнага рэжыму.

## Беларускія пераклады
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нямецкія літаратары
500-я

**500-я**

Стагодзьдзі: V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
450-я
460-я
470-я
480-я
490-я
**500-я**
510-я
520-я
530-я
540-я
550-я


Гады: 
500, 501, 502, 503, 504, 505, 506, 507, 508, 509

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі
506

## Падзеі
* Бізантыйская імпэрыя і Пэрсія заключылі мірную дамову

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
505

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Варахаміхіра, індыйскі астраном

## Сьмерці
*
502

## Падзеі
* пачалася вайна паміж Бізантыйскай імпэрыяй і Пэрсіяй

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
507

## Падзеі
* войска франкаў пад кіраўніцтвам Кловіса І перамагло вэстготаў у бітве каля Пуацье, пасьля якой Галія поўнасьцю апынулася пад уладай франкаў

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Аларык ІІ, кароль вэстготаў

## Вонкавыя спасылкі
508

## Падзеі
* Кловіс І усталяваў хрысьціянства афіцыйнай рэлігіяй Франкскага каралеўства

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
500

## Падзеі
* усталявана Каралеўства Франкаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Грыўна (адзінка вымярэньня)

**Грыўна** (ст.-бел. *гривна*) — плацёжны зьлітак у Вялікім Княстве Літоўскім сяр. XII — канца XV стагодзьдзяў Тэрмін таксама азначаў адзінку вагі каштоўных мэталаў, роўную прыблізна 196 г.

## Крыніцы

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня масы
Фолюш (Горадня)

**Фолюш** — мікрараён у заходняй частцы Горадні на беразе ракі Ласасянка.

## Гісторыя
Назва мясцовасьці паходзіць ад слова *хваляваць*, *фаляваць*. «*Фолюш*» — месца, дзе выпрамляюць сукно (Гл.Фолюш).

Антоні Тызэнгаўз перанёс з Гарадніцы на бераг Ласасянкі (тады каралеўскае валоданьне Аўгустова) свае мануфактуры, якім не хапала воднай энэргіі Гараднічанкі. Так за мясцовасьцю замацавалася назва мануфактуры па выпраставаньню сукна.

У пачатку ХХ стагодзьдзя расейскія войскі пабудавалі на Фолюшы казармы. У 1930-я новыя казармы будавалі польскія вайскоўцы. Так за Фолюшам замацавалася слава вайсковага аб’екту.

## Крыніцы
* Инна МАКСИМЧИК. Пешком по Фолюшу //"ВЕЧЕРНИЙ ГРОДНО" 23.08.2007

Катэгорыя:Горадня
Грыўна (неадназначнасьць)

Назву **грыўна** маюць:
* Грыўна — валюта Ўкраіны
* Грыўна — грашовая і вагавая адзінка Кіеўскай Русі
* Грыўна — нашыйнае ўпрыгожаньне
Сафія Гройсман

**Сафія Гройсман** (Сафія Ходаш-Гройсман;  1946, Любча, Беларуская ССР) — адна з кіраўнікоў парфумнай карпарацыі IFF, аўтар сусьветна вядомых парфумаў «Трэзор».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Лукашэнка заказваў сабе адэкалон у самага вядомага парфумера свету
* Парфумерка, якая распрацавала водар для Лукашэнкі, прадстаўляе ў Мінску духі «Белая Русь #5»

Катэгорыя:Парфумэры
Катэгорыя:Савецкія эмігранты
Катэгорыя:Імігранты ЗША
Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Пётар Блум

**Пётар Блум** (; 27 кастрычніка 1906, Смаргонь — 30 лістапада 1992) — амэрыканскі мастак і скульптар. Яго працы ўвабралі элемэнты народнага мастацтва, прэцызіянізму, парыскага пурызму, кубізму і сюррэалізму.

## Біяграфія
Блум нарадзіўся ў Смаргоні ў габрэйскай сям’і, зь якой у 1912 годзе эміграваў у Нью-Ёрк, ЗША. Сям’я асела ў Брукліне. Ён навучаўся ў «Адукацыйным зьвязе» (), Beaux-Arts Institute of Design і «Art Students League of New York» (), а ў 1926 годзе стварыў уласную студыю. Ён вучыўся разам з Рафаэлем і Ісаакам Соерамі, выстаўляўся разам з Чарльзам Даніэлем, і знаходзіўся на апякунстве ў сямі’і Ракфэлераў. Блум пабраўся шлюбам з Грэйс Дуглас ў 1931, але дзяцей пара ня мела.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мастакі і мастачкі ЗША
Пятро Бітэль

**Пятро́ Бітэ́ль** (19 чэрвеня 1912, Радунь — 18 кастрычніка 1991, Маладэчна) — беларускі паэт, перакладнік, краязнавец, настаўнік, сьвятар.

## Біяграфія
Хрышчаны ў лідзкім Сьвята-Міхайлаўскім праваслаўным саборы. Скончыў беларускую Віленскую настаўніцкую сэмінарыю ў 1931, Менскі пэдінстытут у 1970. У 1931—1939 настаўнічаў. Мабілізаваны падпаручнікам ў польскае войска ў 1939. Прымаў удзел у баях з фашыстамі. У Берасьці трапіў у савецкі палон. Вывезены ў Арзамас, дзе быў вызвалены. Вярнуўся ў Беларусь.

У 1940 годзе працаваў настаўнікам у Вішневе, пасьля дырэктарам СШ №2 Валожына.

Пасьля чэрвеня 1941 да 1942 хаваўся ад немцаў. Пасьля стаў настаўнікам гандлёвай школы ў Валожыне. У 1944 вывезены ў Нямеччыну па падазрэньні ў сувязях з партызанамі. Вызвалены ў 1945, служыў у Чырвонай Арміі. У 1946—1947 працаваў настаўнікам, у 1947 звольнены з настаўніцкай працы. Стаў праваслаўным сьвятаром. У 1950 арыштаваны і асуджаны на 10 гадоў. Зьняволеньне адбываў у Кемераўскай вобласьці, Омску і Джэзказгане. У 1956 вызвалены. Да 1963 году служыў у царкве. У 1963—1974 зноў настаўнічаў. Рэабілітаваны ў 1978.

Друкаваўся з 1929 у часопісе «Шлях моладзі» пад псэўданімам Леанід з-пад Вішнева. Аўтар паэм «*Замкі і людзі*» (1968), «*Сказаньне пра Апанаса Берасьцейскага*» (1984). Пераклаў на беларускую мову творы А. Міцкевіча («*[[Пан Тадэвуш]]*», «*[[Конрад Валенрод (паэма)|Конрад Валенрод]]*», «*[[Гражына (паэма)|Гражына]]*», «*[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]*», «*[[Крымскія санэты]]*»), польскамоўныя паэмы і п’есы В. Дунін-Марцінкевіча, аповесьць Ю. І. Крашэўскага «Хата за вёскай» (1989), паасобныя творы М. Канапніцкай, Б. Пруса, Ю. Славацкага, Г. Сянкевіча, М. Лермантава, А. Пушкіна, І. Франко, Т. Шаўчэнкі, Б. Брэхта, Ё. В. Гётэ, Ф. Шылера і інш.

Рукапіс перакладу паэмы «*Пан Тадэвуш*», зроблены ў савецкім лягеры на паперы зь мяшкоў з-пад цэмэнту, захоўваецца ў Музэі гісторыі беларускай літаратуры.

## Вонкавыя спасылкі
* Імёны Свабоды. Пятро Бітэль
* Аўтажыцьцяпіс Бітэля Куфэрак Віленшчыны №5-2001; Лідскі летапісец № 31 Бярэзін А

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Радуні
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя сьвятары
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі ў Маладэчне
Мікалай Набокаў

**Мікала́й Набо́каў** (, Любча — 1978) — расейска-амэрыканскі кампазытар, стрыечны брат Уладзімера Набокава.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любчы
Катэгорыя:Памерлі ў 1978 годзе
Катэгорыя:Памерлі 6 красавіка
Катэгорыя:Расейскія кампазытары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наваградзкім павеце Расейскай імпэрыі
Давід Разіэль

**Давід Разіэль** (19 лістапада 1910, Смаргонь — 20 траўня 1941) — камандзір габрэйскай падпольнай узброенай арганізацыі *[[Іргун]] цваі леуммі*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выхадцы зь Беларусі ў Ізраілі
Катэгорыя:Сіяністы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргоні
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1910 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 19 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1941 годзе
Катэгорыя:Памерлі 20 траўня
Іцхак Шамір

**** (; сапраўднае прозьвішча — **Езярні́цкі**; 15 кастрычніка 1915, Ружаны — 30 чэрвеня 2012, Тэль-Авіў) — ізраільскі палітык, сёмы прэм’ер-міністар Ізраілю. Другі па працягласьці знаходжаньня на пасадзе пасьля Давыда Бэн-Гурыёна.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў мястэчку Ружаны, Расейская імпэрыя (цяпер у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі) у сям’і Пэрлы і Шлёмы, уласьніка гарбарні. Скончыўшы жыдоўскую школу ў Беластоку, у 1934 паступіў на юрыдычны факультэт Варшаўскага унівэрсытэту. Аднак недавучыўшыся, у 1935 Езярніцкі эміграваў у Палестыну і распачаў навучаньне ў Габрэйскім унівэрсытэце ў Ерусаліме.

Тут узяў сабе за прозьвішча мянушку, выкарыстаную ім на падробленым пасьведчаньні асобы — Шамір. Далучыўся да ваенізаванай сіянісцкай групоўкі Іргун Цвай Леўмі, а пасьля яе падзелу ў 1940 далучыўся да падпольнае тэрарыстычнае арганізацыі «Лехі». У 1941 быў зьняволены, праз рок здолеў уцячы і стаў адным з кіраўнікоў «Лехі» замест забітага Аўраама Штэрна.

У 1944 ажаніўся з Шляміт, зь якой пазнаёміўся ў лягеры для затрыманых, куды тая трапіла за нелегальнае перасячэньне тэрыторыі Палестыны падчас сваіх уцёкаў з Баўгарыі. Зь ёй мелі двух дзяцей: Яіра і Гіляду.

У ліпені 1946 спайманы і высланы ў Афрыку брытанскімі ўладамі. У студзені 1947 здолеў уцячы разам зь яшчэ чатырма чальцамі Іргуну праз вырыты 200-футавы тунэль. Здолеў вярнуцца ў Ізраіль пасьля абвяшчэньня незалежнасьці ў 1948 року. Са стварэньнем дзяржавы Ізраіль арганізацыя «Лехі» была распушчаная, ейныя чальцы далучыліся да ізраільскага войска, а сам Шамір пачаў займацца прыватным бізнэсам.

У 1955—65 Іцхак Шамір працаваў на «Масад». Узначальваў апэрацыю «Дамокал» па ліквідацыі нямецкіх навукоўцаў-ракетчыкаў, якія працавалі над эгіпецкай ракетнай праграмай.

У 1973 упершыню абраны ў Кнэсэт як сябра Лікуду. У 1977 стаў старшынём Кнэсэту, пазьней — міністрам замежных справаў (1980), міністрам абароны (1990).

Двойчы быў прэм’ер-міністрам Ізраілю (1983—1984, 1986—1992).

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ружанах
Катэгорыя:Ізраільскія палітыкі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ізраілю
Катэгорыя:Міністры Ізраілю
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Жыды-ашкеназы
Катэгорыя:Сябры Іргуну
Катэгорыя:Сябры Лехі
Катэгорыя:Польскія эмігранты
Катэгорыя:Ізраільскія імігранты
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў Тэль-Авіве
Юзэф Разумейчык

**Юзэф Разумейчык**, партыйныя мянушкі: Турэк, Бразімянец (нар. у 1861 годзе — пам. у ночы з 4 (16) на 5 (17) студзеня 1886 годзе ў Варшаве ) — беларускі  рэвалюцыянэр.

Сын жаўнера Івана , старшы брат Юліі . Кансьпіратар ужо за гімназічнымі часамі . Навучаўся на Варшаўскім унівэрсытэце , выдалены быў з унівэрсытэту ў 1883 годзе за палітычнаю дзейнасьць . Быў сябрам Цэнтральнага камітэту партыі «Пралетарыят» . Арыштаваны ў верасьні 1885 году, заключаны быў у Х Павільёне Варшаўскае цытадэлі і незадоўга патам там памёр  ад сухотаў .

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1861 годзе
Катэгорыя:Беларускія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Вязьні Варшаўскай цытадэлі
Катэгорыя:Памерлі 17 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1886 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў
Юлія Разумейчык

**Юлія Разумейчык** (1866 — 1 ліпеня 1887, Варшава) — беларуская рэвалюцыянэрка.

Малодшая сястра Юзафа. Працавала швачкай. Дзейнічала ў партыі «Пралетарыят». Арыштаваная ў жніўні 1886 году, заключаная ў Х Павільёне Варшаўскае цытадэлі, дзе й памерла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1866 годзе
Катэгорыя:Беларускія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Вязьні Варшаўскай цытадэлі
Катэгорыя:Памерлі 1 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1887 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
490-я

**490-я**

Стагодзьдзі: ІV стагодзьдзе - V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
440-я
450-я
460-я
470-я
480-я
**490-я**
500-я
510-я
520-я
530-я
540-я


Гады: 
490, 491, 492, 493, 494, 495, 496, 497, 498, 499

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі