open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пятровічы (Смалявіцкі раён)

**Пятро́вічы** — вёска ў Смалявіцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Драчкаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 16 сьнежня 2009 году — цэнтар Пятровіцкага сельсавету. 16 сьнежня 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Пятровіцкага ў Драчкаўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 134 чалавекі
* 1999 год — 190 чалавек

## Асобы
Зь вёскі Пятровічы паходзяць родам вядомы вучоны, якутавед, стваральнік першага якуцкага слоўніка Эдуард Пякарскі (1858—1935). 16 лістапада 1914 году ў вёсцы Пятровічы ў сям’і лесьніка нарадзіўся Язэп Семяжон (1914—1990) — беларускі перакладчык, паэт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Драчкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
Паняцьце

**Паняцьце**, **панятак** — адна з асноўных адзінак мысьліцельнай дзейнасьці, найвышэйшы ўзровень абагульненьня; лягічная форма, з дапамогай якой будуюцца іншыя формы мысьленьня (суджэньне, вывад). Бывае канкрэтным і абстрактным. Як прадукт і вынік пазнавальнай дзейнасьці чалавека фарміруецца праз абстрагаваньне, ідэалізацыю, параўнаньне, абагульненьне і вызначэньне; фіксуе паасобныя фрагмэнты быцьця і цэласны сьвет. Паводле зьместу паняцьце аб’ектыўнае (у ім акумуляваны шматвяковы практычны вопыт чалавецтва); гібкае, рэлятыўнае, што вынікае з унівэрсальнага руху, прынцыпу ўсеагульнай сувязі і ўзаемаабумоўленасьці зьяў (аб’ект дыялектычнай лёгікі). У канчатковым выніку паняційная форма прыводзіць да тэорыі.

Тэрмін *паняцьце* ўведзены стоікамі (3-2 ст. да.н.э.). Паводле Зянона з Кітыёна, паняцьце — спасьцігнутае ўяўленьне. Разгорнутая канцэпцыя паняцьця зьмешчана ў творах Плятона. Дэмакрыт зьвязваў паняцьце з пачуцьцёвымі рэчамі. Плятон лякалізаваў яго ў сфэры мысьленьня і сьвеце ідэй, Арыстоцель разьвіў яго і прадставіў у выглядзе сыстэмы паняцьцяў. У сярэднявеччы дыскусіі вакол прыроды паняцьця праявіліся ў барацьбе наміналізму і рэалізму. У канцы 17-пачатку 18 стагодзьдзя разьвівалася эмпірычная тэорыя паняцьця (Дж.Лок). Прадстаўнікі клясычнай нямецкай філязофіі (Кант, Фіхтэ, Шэлінг, асабліва Гегель) раскрылі супярэчлівы характар мысьленьня, паказалі абстрактнасьць і канкрэтнасьць паняцьця, яго арганічную цэльнасьць і працэсуальнасьць.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мысьленьне
Пасынкі (Бельскі павет)

**Пасынкі** (, па-падляску: *Pásynki*) — вёска ў Польшчы. Да 1934 году і ў 1952—1954 гадах цэнтар самастойнае гміны Пасынкі. У 1975—1998 вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва.

## Гісторыя
Упершыню Пасынкі згадваюцца ў *Рэестры валочнае памеры* для гораду Бельску ў 1561 годзе — у вёсцы існавала ўжо праваслаўная царква і мінімум адна карчма. Як каралеўская вёска, Пасынкі належалі фальварку з цэнтрам у суседніх Ужыках. Фальварак і Пасынкі значна пацярпелі ў час вайны са Швэцыяй і Масковіяй у 50-х гадах 17 ст. У 1826 парахам уніяцкага пасынкаўскага прыходу стаў а. Адам Кастыцэвіч (родам з-пад Ліды), які стаў благачынным бельскага дэканату. Запачаткаваў ён род пасынкаўскіх сьвятароў — да 1906 г. пасынкаўская парафія знаходзілася ў руках яго сям’і.

У 1848 годзе ў Пасынках заснаваная была першая школа (*Сельское Училище*, ). Амаль усе жыхары Пасынкаў былі эвакуяваныя царскім урадам у 1915 г. на ўсход, што давяло да руйнаваньня вёскі. У міжваенны пэрыяд польскія ўлады забаранілі адраджэньне праваслаўнае парафіі. Пасьля 1945 г. Пасынкі былі ўключаныя ў склад Польшчы.

## Гістарычныя каштоўнасьці

Файл:Cerkiew Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Pasynkach 4.JPG|Царква Нараджэньня сьв. Яна Хрысьціцеля (1891 г.)
Файл:Kaplica św. Anny w Pasynkach 3.JPG|Капліца сьв. Ганны (1852 г.)


## Ураджэнцы
Яраслаў Кастыцэвіч (1896-1971) — беларускі пэдагог, грамадзкі і царкоўны дзеяч.

## Крынціы

## Вонкавыя спасылкі
* Sosna Grzegorz, Fionik Doroteusz: ''Pasynki i okolice'', Bielsk Podlaski — Ryboły — Białystok, 2001 
* Сайт праваслаўнае парафіі ў Пасынках 

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Сынагога ў Менску

**Сынаго́га ў Ме́нску** (*Сынагога гало́ўная*) — сынагога, якая знаходзіцца ў Менску па адрасе вул. Даўмана, 13-б. Гэта галоўная сынагога габрэйскай абшчыны Менску.

Сынагога была пабудавана ў 1913 годзе па ініцыятыве артадаксальных жыдоў. У 1994 годзе вярнуўся да гэтай жыдоўскай грамады галоўны рабін Беларусі, які жыве тут.

## Вонкавыя спасылкі

* Фатаздымкі
* Синагоги Минска

Катэгорыя:Сынагогі Менску
Сынагога хасыдаў з Койданава (Менск)

**Сынаго́га хасы́даў з Ко́йданава** — хасыдзкая сынагога, якая дзейнічала ў Менску ў канцы XIX і пачатку XX стст.

Разьмяшчалася на вуліцы Александроўскай (цяпер вуліца М. Багдановіча). Яна была заснавана хасыдамі з Койданава (цяпер горад Дзяржынск). Была вельмі папулярная сваёй музыкай для набажэнстваў, перш за ўсё ўсім вядомымі сьпевамі Янкеля Тэлечанэра.

У цяперашні час не існуе.

## Літаратура
* *Скир Арон*, «Еврейская духовная культура в Беларуси: историко-литературный очерк», Минск, 1995

Катэгорыя:Сынагогі Менску
Катэгорыя:Зьнішчаныя сынагогі Беларусі
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Менску
Катэгорыя:Гісторыя Койданава
Котка (баскетбольны клюб)

«**Ко́тка**» () — фінскі баскетбольны клюб з Коткі, заснаваны ў 1927 року. Шасьціразовы чэмпіён Фінляндыі.

## Дасягненьні
**[[Корысьлііга|Чэмпіянат Фінляндыі]]** (6x)
1958, 1967, 1988, 1991, 1993, 1994
Фіналісты: 1960, 1961, 1985, 1986, 1987, 1990, 2013

**Кубак Фінляндыі** (9x)
1978, 1983, 1984, 1985, 1987, 1990, 1993, 2003, 2004

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Фінскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Котка
Іслам у Беларусі

**Ісла́м у Беларусі** — сукупнасьць культурных і гістарычных зьяваў, зьвязаных з супольнасьцямі вернікаў Беларусі, якія маюць ісламскае веравызнаньне.

Іслам на тэрыторыю сучаснае Беларусі быў першапачаткова прыўнесены татарамі-ліпкамі ў XIV—XVI стагодзьдзях, у цяперашні час мусульманская абшчына краіны таксама ўключае мусульманскіх імігрантаў. Паводле дадзеных перапісу насельніцтва 2009 году, іслам у краіне вызнаюць каля 30 000 чалавек.

## Гісторыя

Пэрыяд першапачатковага распаўсюджваньня ісламу на тэрыторыі сучаснай Беларусі прыпадае на 14-16 стагодзьдзі. Працэс быў заахвочаны некалькімі князямі Вялікага Княства Літоўскага, якія запрасілі татар-мусульман з Крыму і Залатой Арды для нясеньня службы па ахове дзяржаўных межаў. Ужо ў 14-м стагодзьдзі татары пераходзілі да больш «аселых» заняткаў. Да канца 16-га стагодзьдзя больш за 100 000 татараў пасяліліся на тэрыторыі сучасных Беларусі і Летувы, у іх лік уваходзілі як наёмныя ахоўнікі, так і добраахвотныя імігранты, а таксама і ваеннапалонныя татары.

Татары вызнаюць іслам суніцкага толку. Міжэтнічныя шлюбы зь беларусамі, палякамі, летувісамі і расейцамі звычайныя, але не прывялі да поўнай асыміляцыі.

Татары, якія паходзяць з розных этнічных групаў, страцілі сваю родную мову і перайшлі, галоўным чынам, на беларускую, польскую і расейскую. Аднак, у рэлігійнай практыцы ўжываецца арабская мова.

## Сучасная сытуацыя
У 1994 годзе адбыўся першы ўсебеларускі кангрэс мусульманаў. У выніку было заснавана мусульманская рэлігійная супольнасьць Рэспублікі Беларусь, якую да 2005 году ўзначальваў доктар Ісмаіл Александровіч (нар. у 1929 г.), а з 2005 году — Абу-Бэкір Шабановіч (нар. у 1939 г.)

У 1997 было 23 ісламскія абшчыны, уключаючы 19 у заходніх вобласьцях Беларусі.

На 2011 г. дзейнічала 25 мусульманскіх суполак, зь іх 24 суніцкага кірунку. На ўліку стаялі 2 мусульманскія аб’яднаньні.

## Мячэты
Першыя мячэты зьявіліся на тэрыторыі Беларусі на працягу 14-15 стагодзьдзяў. У 1994 быў адкрыты мячэт у Слоніме, а ў 1996 мячэт у Сьмілавічах. У ліпені 1997 у памяць аб 600-й гадавіне зьяўленьня татараў у Беларусі, адбылася цырымонія адкрыцьця мячэту ў Наваградку. У 19-м стагодзьдзі быў пабудаваны мячэт у горадзе Іўе, які лічыцца помнікам беларускай драўлянай архітэктуры. Сёньня ў Беларусі маецца 4 дзеючыя мячэты, а 5-ы будуецца. У 1997 быў закладзены падмурак для будучага мячэт ў Менску. Да сярэдзіны 2002 году ў Беларусі было 27 мусульманскіх супольнасьцяў.

Паводле дадзеных Канапацкага, Ісламская Асацыяцыя сканцэнтруе свае намаганьні на пабудове мячэту ў Менску, а таксама на рэмонце мячэту ў Сьмілавічах і мусульманскіх могілках па ўсёй краіне. Акрамя Сьмілавічаў, таксама ёсьць мячэты ў гарадах Іўе, Слоніме, і Наваградку ў Гарадзенскай вобласьці; ў Клецку ў Менскай вобласьці; і ў Відзах ў Віцебскай вобласьці.

На 2011 г. дзейнічала 5 мячэтаў.

## Глядзіце таксама
* Беларускі арабскі альфабэт
* Беларускія татары

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт мусульман Беларусі (рус.)
* Рукапісы беларускіх татараў канца XVII — пачатку XX стагоддзя з калекцыі ЦНБ НАН Беларусі

Катэгорыя:Гісторыя ісламу
Кітаеўская сынагога

**Кіта́еўская сынаго́га** — колішняя сынагога, якая месьціцца ў Траецкім прадмесьці ў Менску па адрасе вул. Багдановіча 9А. Цяпер у будынку месьціцца Дом прыроды.

## Гісторыя
Была пабудаваная ў пачатку 19 ст. (паводле іншых зьвестак ў 1874 г.). Яна зьяўлялася асноўным малельным домам для жыхароў старога гораду. У 1970-х гг., падчас рэстаўрацыі Траецкага прадмесьця, была цалкам адрамантаваная й перададзеная Дому прыроды.

## Архітэктура
Месьціцца ў глыбіні кварталу. Цагляны аднапавярховы простакутны ў пляне будынак на высокім цокалі, накрыты двухсхільным дахам. Сьцены фасадаў расчлянёныя лапаткамі, прарэзаныя высокімі лучковымі вузкімі вокнамі. Тарцовыя фасады завершаныя трохкутнымі франтонамі, у тымпанах якіх неглыбокія паўкруглыя нішы з дэкаратыўнымі калёнамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* На сайце radzima.org

Катэгорыя:Сынагогі Менску
Тэя Грэгарын

**Тэ́я Грэ́гарын** (; 29 чэрвеня 1980, Любляна, СФРЮ) — славенская біятляністка, бронзавая прызэрка Алімпійскіх гульняў 2014 году ў гонцы перасьледу.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў
* Профіль на сайце FIS

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любляне
Катэгорыя:Славенскія біятляністкі
Катэгорыя:Славенскія лыжніцы
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Магдалена Рыбарыкава

**Магдале́на Рыба́рыкава** (; * 4 кастрычніка 1988, П’ешцяны, Славаччына) — славацкая прафэсійная тэнісістка. Максымальны рэйтынг WTA — 33-і (12 жніўня 2013).

## Жыцьцяпіс
У сям’і Антона і Марыі Рыбарыкаў, акрамя Магдалены, яшчэ двое старэйшых дзяцей.

Магдалена пачала займацца тэнісам у васьмігадовым узросьце. У 15 гадоў пераехала ў Браціславу дзеля працягу заняткаў тэнісам.

## Кар’ера
Выступаць на юнацкіх спаборніцтвах Магдалена пачала ў 2002. У 2006 дайшла да фіналу дзявочага Ўімбэлдану, саступіўшы ў ім Караліне Вазьняцкай у трох сэтах. У 2008 прабілася праз кваліфікацыю на Ралян Гарос і Ўімбэлданскі турнір. На Адкрытым чэмпіянаце Францыі дайшла да другога кола, дзе саступіла будучай фіналістцы Дынары Сафінай (6:0, 6:1), а на Ўімбэлдане вылецела ў першым раўндзе. На Адкрытым чэмпіянаце ЗША Магдалена Рыбарыкава дасягнула 3-га кола, дзе саступіла 15-й сеянай Паці Шнідэр.

Першы тытул WTA Магдалена заваявала ў 2009 року на Aegon Classic. Аднак у 2010 року зьнізілася ў рэйтынгу з 45 месца да 104-га. Наступная перамога ў турніры прыйшла на Cellular South Cup-2011. У 2012 року Магдалена Рыбарыкава перамагла на Citi Open.

У 2013 року Магдалена дайшла да паўфіналаў турніраў у Мэмфісе і Aegon Classic, а на Citi Open абараніла свой тытул.

Пасьля выхаду ў чвэрцьфінал Адкрытага чэмпіянату Канады ў жніўні 2013, дзе яна саступіла 1-й пазыцыі рэйтынгу Сэрэне Ўільямс, Магдалена дасягнула найвышэйшае для сябе пазыцыі ў жаночым рэйтынгу — 33-й.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Афіцыйны форум
* Профіль на бачыне WTA
* Профіль на бачыне ITF

Катэгорыя:Славацкія тэнісісткі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў П’ешцянах
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэхаславаччыне
Сані

**Са́ні** — распаўсюджаны тып падводаў бяз колаў, звычайна маюць палазы. Сані возяць коні, алені, быкі, сабакі, а ў наш час яшчэ й трактары. Сані былі найстаражытнейшым возам, які ўтварыўся зь першапачатковай валакушы й выкарыстоўваўся ня толькі ў паўночных краінах, але й на поўдні, напрыклад у Старажытным Эгіпце. Шматлікія народы, якія ўжо ведалі пра колавыя сродкі руху, па звычаі карысталіся санямі ў абрадавых мерапрыемствах. Часьцей за ўсё ў пахавальных рытуалах. Існуюць спартовыя сані, дзіцячыя сані, сані для перавозкі людзей альбо грузаў.

## Глядзіце таксама
* Санны спорт

Катэгорыя:Запражныя калёсы
Катэгорыя:Спартовы інвэнтар
Катэгорыя:Транспартныя сродкі з чалавечай цягай
Катэгорыя:Санны транспарт
Катэгорыя:Сьнег
Юлія Ліпніцкая

**Юлія Вячаславаўна Ліпніцкая** ( 5 чэрвеня 1998, Екацярынбург) — расейская фігурыстка, чэмпіёнка сьвету сярод юніёраў 2012 году, чэмпіёнка Эўропы 2014 году, алімпійская чэмпіёнка 2014 году ў камандных спаборніцтвах.. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на афіцыйным сайце ISU
* Біяграфія на афіцыйным сайце зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Екацярынбургу
Катэгорыя:Расейскія фігурысткі
Катэгорыя:Расейскія фігурысты і фігурысткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Фігурысты і фігурысткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расеі
Хіросі Асіма

**Хіро́сі Асі́ма** (; 19 красавіка 1886 — 6 чэрвеня 1975) — барон, генэрал Імпэратарскай арміі Японіі, амбасадар Японіі ў нацысцкай Нямеччыне падчас Другой сусьветнай вайны.

Па сваіх поглядах германафіл, аднак займаў асьцярожную пазыцыю ў пытаньні ўступленьня Японіі ў вайну з СССР; лічыў, што баявыя дзеяньні на некалькіх франтох — супраць ЗША і супраць СССР — непрымальныя. Ягоная гістарычная роля па выразе генэрала Джорджа Маршала — «наша галоўная крыніца інфармацыі пра намеры Гітлера ў Эўропе». Пры гэтым сам амбасадар і не падазраваў пра гэта да самага заканчэньня вайны. 4 жніўня 1941 году на запрашэньне Адольфа Гітлера прыляцеў у Барысаў. На нарадзе камандаваньня групы арміяў «Цэнтар» у Старабарысаве заявіў Гітлеру пра ўстрыманьне ўраду Японіі ад адкрыцьця 2-га фронту супраць СССР.

Быў асуджаны да пажыцьцёвага зьняволеньня як ваенны злачынец на Такійскім працэсе ў лістападзе 1948 року. Памілаваны ў 1955.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Японскія вайскаводы
Катэгорыя:Амбасадары Японіі ў Нямеччыне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1886 годзе
Катэгорыя:нарадзіліся 19 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1975 годзе
Катэгорыя:Памерлі 6 чэрвеня
Катэгорыя:Кавалеры ордэна нямецкага арла
Юры Данілачкін

**Ю́ры Дані́лачкін** (Нар. 22 лютага 1991) — беларускі гарналыжнік. Удзельнік XXII Алімпійскіх гульняў у Сочы (Расея).

## Жыцьцяпіс
Займацца горнымі лыжамі пачаў з трох год. Яго трэнэрам была маці — Натальля Данілачкіна, якая ў свой час удзельнічалі ў спаборніцтвах па горных лыжах у складзе зборнай СССР. Першапачаткова Юры выступаў за зборную Расеі, але не патрапіўшы на зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году ў Ванкувэры, а таксама пасьля адмовы аб зьмене свайго асабістага трэнэра Юры пастанавіў прыняць беларускае грамадзянства.

Летам 2010 году працэс зьмены завяршыўся і ўжо празь некалькі месяцаў Данілачкін стаў выступаць за нацыянальную зборную Беларусі. На моладзевым узроўні найвышэйшым дасягненьнем Данілачкіна стала заваяваныя двойчы 13-е месца на юніёрскіх чэмпіянатах сьвету 2010 і 2011 гадоў. У лютым 2011 году Юры ўпершыню выступіў на чэмпіянаце сьвету. На сусьветным першынстве яму ўдалося дамагчыся выдатнага выніку ў камбінацыі, дзе Юры заняў высокае 20-е месца. Праз два гады на наступным сусьветным першынстве яму ўдалося палепшыць гэты вынік, падняўшыся на адзін радок уверх. У 2013 годзе Данілачкін прыняў удзел у зімовай Унівэрсіядзе. У хуткасным спуску беларускаму гарналыжнікаў ўдалося трапіць у дзясятку наймацнейшых, паказаўшы 7-ы вынік. Свае адзіныя балы ў рамках Кубка сьвету Данілачкіну ўдалося набраць у лютым 2012 году на этапе сусьветнага Кубку ў Сочы, дзе ў супэркамбінацыі беларускі гарналыжнік паказаў 25-ы вынік.

У 2014 годзе Юры Данілачкін дэбютаваў на зімовых Алімпійскіх гульнях. У Сочы Юры выступіў ва ўсіх пяці дысцыплінах. У хуткасным спуску беларускі гарналыжнік прыйшоў да фінішу 31-м, адстаўшы ад пераможцы аўстрыйца Матыяса Майэра больш, чым на 4 сэкунды. У супэркамбінацыі Данілачкін ня змог завяршыць першы від спаборніцкай праграмы, вылецеўшы з трасы. Таксама яму не ўдалося завяршыць спаборніцтвы ў слаламе і гіганцкім слаламе. У супэргіганце Данілачкін быў 37-мы.

## Вынікі
### Алімпійскія гульні

### Чэмпіянат сьвету

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія гарналыжнікі
Катэгорыя:Расейскія гарналыжнікі
Катэгорыя:Беларускія гарналыжнікі і гарналыжніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гарналыжнікі і гарналыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году‎
Катэгорыя:Гарналыжнікі і гарналыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Навасады (Гайнаўскі павет)

**Наваса́ды ** (, па-падляску: *Novosády*) — вёска ўва ўсходняй Польшчы ў Гайнаўскай гміне Гайнаўскага павету, разьмешчаная на ўскраіне Белавескай пушчы. Да Hавасадаў прылягаюць вёскі Звадзецкае (мясцовая назва: *Tadeušê*) і Сарочая Ножка (мясцовая назва: *Łukašê/Jasiê*).
У 1975—1998 вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва.
Жыхары вёскі — этнічныя беларусы, у большасьці праваслаўныя (прыналежаць да прыходу ў суседніх Дубінах).

## Гісторыя
Вёска заснаваная каля 1763 году, пражывалі тут асочнікі, якія ахоўвалі Белавескую пушчу. Колькасьць дамоў і жыхараў Навасадаў:
* 1795: 41 жыхараў, 7 дамоў
* 1924: 308 жыхараў, 81 дамоў
* 2007: 296 жыхараў, 158 дамоў
Да 1795 года Навасады прыналежалі да Берасьцейскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. Існуюць зьвесткі, што спачатку вёска находзілася бліжэй да Белавескай пушчы, пра што сьведчыць назва ўрочышча *Селіска*, на мясцовай гаворцы: *Sélisko*.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Харашкі

Назву **Харашкі** маюць:

* Харашкі — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Харашкі — вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Харашкі — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Харошкі
Львоўская ратуша

**Ратуша** — помнік архітэктуры XIX ст. у Львове на плошчы Рынак, 1.

## Літаратура
* 
* *Могитич Р. І.* Планувальна структура львівського середмістя і проблеми його датування // Записки Наукового товариства імені Шевченка. — Том CCXXVII. Праці Секції мистецтвознавства. — 1994. — С. 279—288.

## Вонкавыя спасылкі

* Экскурсіі па Львове на беларускай мове ад Аляксандра Князюка
* Плошча Рынак

Катэгорыя:Львоў
Вільна (штат Нью-Ёрк)

**Ві́льна** — гарадзкая акруга ў графстве Джэфэрсан, штат Нью-Ёрк, Злучаныя Штаты Амэрыкі. Яе насельніцтва складае 6427 жыхароў паводле перапісу 2010 году.

Гарадзкая акруга Вільна знаходзіцца ва ўсходняй частцы графства, на ўсход ад Ўотэртаўну.

## Гісторыя
Гэтая акруга ўпершыню была заселеная ў 1798 годзе, на месцы будучай вёскі Картэйдж.

Гарадзкая акруга Вільна была заснаваная ў 1813 годзе з часткі гарадзкой акругі Ле Рэй і часткі зямель гарадзкой акругі Лэйдэн, што належала графству Льюіс. Як называлася акруга пры заснаваньні, цяпер невядома, але лічыцца, што назва «Вільна» паходзіць ад нямецкага вымаўленьня гораду Вільні, і гэтая назва была нададзеная ў гонар захопу войскамі Напалеона Вільні ў 1812 годзе.

## Геаграфія
Паводле зьвестак Амэрыканскага Бюро Перапісаў, гарадзкая акруга мае плошчу 79.6 квадратныя мілі або 206 кв.км, зь якіх 78.9 кв.міляў (204 кв.км) складае суша ды 0.6 кв.мілі (1.6 кв.км) або 0.79% паверхня вадаёмаў.

Рака Блэк Рывэр працякае па паўднёвай частцы акругі, а Індыян Рывэр — па ўсходняй частцы Вільны.

Частка акругі ўваходзіць у вайсковы заказьнік Форт Драм.

Праз тэрыторыю Вільны праходзяць хайвэі штату Ню-Ёрк нумар 3 ды 3А.

## Дэмаграфія
Паводле перапісу 2000 году, у Вільні пражывала 6235 чалавек у 2335 хатніх гаспадарак і 1639 сем’ях. Шчыльнасьць насельніцтва, такім чынам, складала 30.5 чалавек на квадратны кілямэтар. На тэрыторыі акругі былі пабудаваныя 2658 жылых пабудоваў, што складала 13 пабудоваў на квадратны кілямэтар. Расавы склад насельніцтва быў наступным: 92.83% былі белыя, 2.92% афраамэрыканцы, 0.72 карэнныя амэрыканцы (індзейцы), 0.91% азіятаў, 0.03 выхадцаў з астравоў Ціхага акіяну, ды 0.85% аднесьлі сябе да іншых расаў, а 1.73% выказалі прыналежнасьць да дзьвюх або болей расаў. Лацінасы (выхадцы з Лацінскай Амэрыкі) склалі 2.1% папуляцыі.

3 2335 хатніх гаспадарак у 35.6% былі дзеці маладзейшыя за 18 гадоў, у 53.4% жылі афіцыйна жанатыя пары, 12.6% хатніх гаспадарак вялося адзінокімі жанчынамі, а ў 29.8% задэкляраваная адсутнасьць сем’яў. 24% гаспадарак вялося адзінокімі людзьмі, зь якіх у 10.8% жылі адзінокія людзі старэйшыя за 65 гадоў. Такім чынам, сярэдні памер хатняй гаспадаркі склаў 2.61 чалавека, а сярэдні памер сям’і — 3.08 чалавека.

Паводле ўзросту насельніцтва Вільны разьмеркавалася наступным чынам: 28.1% маладзейшыя за 18 год, 8.2% ад 18 да 24 гадоў, 29.1% ад 25 да 44 год, 21.6% ад 45 да 64 год, і 13% старэйшых за 65 год. Сярэдні ўзрост насельніцтва склаў 35 гадоў. На 100 жанчынаў у акрузе прыйшлося 95.8 мужчынаў, а на 100 жанчынаў маладзейшых за 18 гадоў было 91.1 іх равесьніка-мужчыны.

Сярэдні гадавы даход хатняй гаспадаркі склаў 29,103 даляры ЗША, а сярэдні даход на сям’ю — 35,022 даляры ЗША. Сярэдні даход мужчынаў быў 29,119 даляраў, а жанчынаў — 19,655 даляраў. Валавы ўнутраны прадукт акругі склаў 13,556 даляраў ЗША на аднаго жыхара. 15.7% сем’яў ды 20.4% насельніцтва жыло ніжэй афіцыйна ўсталяванай у ЗША рысы беднасьці, у тым ліку 29.3% дзяцей маладзейшых за 18 год ды 10.6% людзей старэйшых за 65 гадоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Гарадзкая акруга Вільна, Нью-Ёрк
* Раньняя гісторыя Вільні

Катэгорыя:Гарады штату Нью-Ёрк
Палац Патоцкіх (Львоў)

**Палац Патоцкіх** — помнік архітэктуры XIX ст. у Львове па вуліцы Капэрніка, 15.

## Літаратура
* 
* *Ковальчук Х. І.* Особливості архітектури Львова наприкінці XVIII — початку XIX. — Львів: Ліга-Прес, 2005. — С. 102, 119. — ISBN 966-8293-67-3

## Вонкавыя спасылкі
* Экскурсіі па Львове на беларускай мове ад Аляксандра Князюка
* Вуліца Капэрніка

Катэгорыя:Львоў
Крысьціна Саалава

**Крысьціна Саалава** (; * 20 траўня 1991, Банска Быстрыца, Славаччына) — славацкая гарналыжніца, удзельніца Зімовых Алімпійскіх гульняў у Сочы (2014), а таксама чэмпіянату сьвету—2011.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль  на бачыне FIS

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 20 траўня
Катэгорыя:Славацкія гарналыжніцы
Катэгорыя:Славацкія алімпійцы
Катэгорыя:Гарналыжнікі і гарналыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Бэрнардынскі касьцёл і кляштар (Львоў)

**Бэрнардынскі касьцёл** — помнік архітэктуры XVI—XVII ст. у Львове  на плошчы Саборнай, 3-А.

## Літаратура
* 
* *Козицький А., Білостоцький С.* Кримінальний світ старого Львова. — Львів: Афіша, 2001. — 230 с.
* *Strojny A.* Lwów — miasto wschodu і zachodu. — Kraków: Bezdroża, 2001.

## Вонкавыя спасылкі

* Экскурсіі па Львове на беларускай мове ад Аляксандра Князюка
* Плошча Саборная

Катэгорыя:Львоў
Курашэва

**Курашэва** (, па-падляску: *Kúrašovo*) — вёска ўва ўсходняй Польшчы ў Чыжоўскай гміне Гайнаўскага павету.
У 1975—1998 вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва.
Жыхары вёскі — этнічныя беларусы. У Курашэве дзейнічае фальклёрны калектыў беларускай песьні *Незабудкі*.

## Гісторыя
Вёска заснаваная да 1570 году, заселеная каралеўскімі мужыкамі бельскага лясьніцтва. Пасьля адмены паншчыны жыхар вёскі Сыльвэстар Васілюк фундаваў царкву ў гонар Антонія Пячорскага. Пасьля вяртаньня жыхароў вёскі зь бежанства ў 20-е гады 20 ст., царква была адабраная ў праваслаўных і перададзеная каталікам бізантыйска-славянскага абраду. Праваслаўныя парафіяне не пагадзіліся перайсьці ва унію і тутэйшым сьвятарам стаў а. Серафім Шахмуць (сьв. Серафім Жыровіцкі).

## Археалягічная спадчына
Ва ўрочышчы Замчышча знаходзяцца курганы з 4-5 стст. Першапачаткова былі ў каменнай абкладзіне, былі дасьледаваныя польскімі археолягамі ў 60-х гадах 20 ст. Побач зь вёскай — вялікія могільнікі мазавецкага паходжаньня з 10-12 стст.

## Вонкавыя спасылкі

* Ян Петручук, ''Лексыка вёскі Курашэва каля Гайнаўкі'', Люблін 1977

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Чэмпіянат Армэніі па футболе

**Чэмпіянат Армэніі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Армэніі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца з двух дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца Прэм’ер-ліга.

## Сыстэма
Ондржэй Моравэц

**О́ндржэй Мо́равэц** (; 9 чэрвеня 1984, Усьці над Орліцы, Чэхаславаччына) — чэскі біятляніст, срэбны й бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 2014 году, бронзавы прызэр Чэмпіянату сьвету ў мяшанай эстафэце.

## Агульны залік Кубку сьвету
* 2004—2005 — **83-е месца** (9 ачкоў)
* 2005—2006 — **51-е месца** (59 ачкоў)
* 2006—2007 — **55-е месца** (42 ачкі)
* 2007—2008 — **45-е месца** (81 ачко)
* 2008—2009 — **99-е месца** (9 ачкоў)
* 2009—2010 — **66-е месца** (69 ачкоў)
* 2010—2011 — **51-е месца** (117 ачкоў)
* 2011—2012 — **28-е месца** (300 ачкоў)
* 2012—2013 — **12-е месца** (603 ачкі)

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў

Катэгорыя:Чэскія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Жан-Гіём Бэатрыкс

**Жа́н-Гіё́м Бэатры́кс** (24 сакавіка 1988; Сэнт-Прыст, дэпартамэнт Рона, Францыя) — францускі біятляніст, бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 2014 году ў гонцы перасьледу, двухразовы срэбны прызэр чэмпіянатаў сьвету ў эстафэце.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў

Катэгорыя:Францускія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Сьнегавік

**Сьнегаві́к** (ён жа — **Сьне́жная ба́ба**) — простая сьнежная скульптура, якая ствараецца зімой — у асноўным дзецьмі. Лепка сьнегавікоў — дзіцячая зімовая гульня, якая дайшла да нас са старажытных часоў.

Найпрасьцейшы сьнегавік складаецца з трох сьнежных шароў (комаў), што атрымліваюцца шляхам лепкі сьнежак і накатваньня на іх сьнегу, які лежыць. Самы вялікі ком становіцца брушкам сьнегавіка, паменш — грудзямі, а самы маленькі — галавой. Рэалізацыі астатніх частак цела могуць вар’іраваць, але ёсьць кананічнае ўяўленьне пра сьнегавікоў, якому рэальныя сьнегавікі могуць не адпавядаць, але яно распаўсюджана ў казках і мультфільмах.

Рукі сьнегавіка могуць быць прадстаўлены дзьвюма галінкамі, але часам робяцца сымбалічныя рукі з двух невялікіх камякоў сьнегу. У «рукі» сьнегавіка часта даецца рыдлёўка або венік, якую ўтыкаюць у сьнег побач зь фігурай. Часам сьнегавік забясьпечваецца дзьвюма ступнямі зь сьнежных камякоў, як бы выглядалі з-пад падлогі яго футра. Канон патрабуе, каб нос сьнегавіка быў зроблены з морквы (морква добра захоўвалася да зімы ў старажытнарускіх сялянскіх гаспадарках), але ў рэальнасьці сучасных умоў часьцей выкарыстоўваюцца больш даступныя падручныя матэрыялы (каменьчыкі, палачкі, вугольчыкі), якімі абазначаюцца й іншыя рысы твару. На галаву сьнегавіка часам апранаюць вядзерца.

Часта выступае ў якасьці спадарожніка Дзеда Мароза.

## Сьнегавікі-рэкардсмэны
Адзін з самых вялікіх сьнегавікоў скруцілі ў лютым 1999 у горадзе Бэталь штату Мэн (ЗША). Яго назвалі «Энгус, Кароль Гары​​» ў гонар Энгуса Кінга, які быў тады губэрнатарам Мэну. Сьнегавік быў 35 мэтраў вышынёй і больш за 4000 т вагой.

У 2008 годзе там жа зрабілі яшчэ буйнейшага сьнегавіка: вышынёй 37 м і вагой 6000 т.

Напярэдадні Каляд-2010 ангельскім вучоным Дэвідам Коксам, членам квантавага аддзяленьня Нацыянальнай фізычнай лябараторыі Лёндану, сумесна з калегамі быў створаны сымваль сьнегавіка зь дзьвюх гарошын сплаву волава памерам 0,01 мм. Нос сьнегавіка зроблены з плятыны, дыямэтар яго складае ўсяго 0,001 мм. Твар і ўсьмешка сьнегавіка былі выразаныя з дапамогай сфакусаванага пучка іёнаў.

## Юнікод
Сымбаль сьнегавіка ў Юнікодзе: U+2603.()

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьнег
Катэгорыя:Скульптура
Катэгорыя:Зіма
Латушкі

Назву **Латушкі** маюць:

* Латушкі — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Латушкі — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці
Эмілія Вашар’ява

**Эмі́лія Ва́шар’ява** (; нарадзілася 18 траўня 1942 году, Горна Штубня, Славацкая дзяржава) — славацкая акторка. Заслужаная артыстка Чэхаславаччыны, ляўрэатка прэміі «Чэскі леў». Жонка сцэнографа Мілана Чорбы.

## Жыцьцяпіс
У 1963 року скончыла Вышэйшую школу акторскага майстэрства ў Браціславе. Два гады працавала ў калектыве Новай сцэны, а з 1964 — у Славацкім нацыянальным тэатры.

## Фільмаграфія
* 1958 *Dáždnik svätého Petra*
* 1960 *Na pochode sa vždy nespieva*
* 1962 *Polnočná omša*
* 1963 *Až přijde kocour*
* 1963 *Ikarie XB 1*
* 1963 *Tvár v okne*
* 1964 *Bláznova kronika*
* 1965 *Námestie svätej Alžbety*
* 1965 *Odhalenie Alžbety Báthoryčky*
* 1966 *Lidé z maringotek*
* 1966 *Majster kat*
* 1966 *Živý bič*
* 1967 *Drak sa vracia*
* 1967 *Rok na dedine*
* 1968 *Niet inej cesty*
* 1970 *Medená veža*
* 1973 *Prípad krásnej nerestnice*
* 1973 *Putovanie do San Jaga*
* 1973 *Známost sestry Aleny*
* 1974 *Deň, ktorý neumrie*
* 1974 *Kto odchádza v daždi…*
* 1975 *Stretnutie*
* 1976 *Červené víno*
* 1977 *Advokátka*
* 1981 *Plavčík a Vratko*
* 1984 *O sláve a tráve*
* 1986 *Alžbetin dvor*
* 1995 *Hazard*
* 1997 *Modré z neba*
* 1997 *Orbis Pictus*
* 1999 *Návrat ztraceného ráje*
* 1999 *Pelíšky*
* 2001 *Kruh*
* 2002 *Andělská tvář*
* 2002 *Waterloo po česku*
* 2003 *Pokrvné vzťahy*
* 2004 *Horem Pádem*
* 2005 *Kráska v nesnázích*
* 2006 *Obsluhoval jsem anglického krále*
* 2007 *Václav*
* 2008 *Nestyda*
* 2010 *Kriminálka Staré Město*

## Узнагароды
* 1967 — Прэмія Янка Барадача
* 1968 — «Залаты кракадзіл»
* 1970 — дзяржаўная ўзнагарода «За выбітную працу»
* 1978 — заслужаная артыстка Чэхаславаччыны
* 1996 — Прэмія Альфрэда Радака
* 1999 — «Крышталёвае крыло»
* 2000 — прэмія славацкага Літаратурнага фонду
* 2003 — прэмія Карэла Чапэка
* 2003 — Прэмія Вацлава Гаўла

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горнай Штубні
Катэгорыя:Славацкія акторкі
Катэгорыя:Ляўрэаты Чэскага льва
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай школы сцэнічнага мастацтва ў Браціславе
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Чэхаславаччыны
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «За заслугі» (Чэхія)
Курэсаарэ (футбольны клюб)

«**Курэсаарэ**» () — эстонскі футбольны клюб з гораду Курэсаарэ. Заснаваны ў 1997 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Курэсаарэ
Ала Цупер

**А́ла Пятро́ўна Цу́пер** (; нарадзілася 16 красавіка 1979, Роўна, УССР) — беларуская фрыстайлістка, алімпійская чэмпіёнка 2014 року. Жыве ў Менску.

## Дасягненьні на Алімпійскіх гульнях
Украіна
* 1998 (5-е месца)
Беларусь
* 2002 (9-е месца)
* 2006 (10-е месца)
* 2010 (8-е месца)
* 2014 (золата)

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка  на бачыне FIS
* Статыстыка  на бачыне sport-reference.com
* Інтэрвію з Алай Цупер // Прессбол

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Роўне
Катэгорыя:Беларускія фрыстайлісткі
Катэгорыя:Украінскія фрыстайлісткі
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Беларускія фрыстайлісты і фрыстайлісткі на Алімпійскіх гульнях‎
Катэгорыя:Украінскія фрыстайлісты і фрыстайлісткі на Алімпійскіх гульнях‎
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Беларускія алімпійскія чэмпіёны‎
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па фрыстайле
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыны III ступені
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Твэройры (футбольны клюб)

«**Твэройры**» () — фарэрскі футбольны клюб з гораду Твэройры. Заснаваны ў 1892 годзе. Сяміразовы чэмпіён Фарэрскіх астравоў, пяціразовы ўладальнік Кубка Фарэрскіх астравоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Твэройры
Балёнскі ўнівэрсытэт

**Балёнскі ўнівэрсытэт** (, **UNIBO**) — унівэрсытэт у Балёньні, Італія, заснаваны ў 1088 годзе. Дэвіз — «Alma mater studiorum» (). Колькасьць студэнтаў ва ўсіх 23 школах унівэрсытэту — болей за 82 000 чалавек. Аддзяленьні дзейнічаюць у Імале, Равэньне, Фарлі, Чэзэне, Рыміні, а таксама замежная філія ў Буэнас-Айрэсе. Балёнскі ўнівэрсытэт — найстарэйшы дзейны ўнівэрсытэт у сьвеце, і ўпершыню да тагачаснае супольнасьці студэнтаў і выкладчыкаў у Балёньні быў ужыты тэрмін *universitas*.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына


Катэгорыя:Куімбрская група
Катэгорыя:Утрэхцкая сетка
Дубічы Царкоўныя

**Ду́бічы Царко́ўныя** (па-падляску: *Dúbičy Cerkóvny*, *Дубічы Цэрковны*; ) — вёска ва ўсходняй Польшчы, цэнтар гміны ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва. Жыхары вёскі — этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам беларускай мовы.

## Гісторыя
Вёска ўпершыню ўспамінаецца ў 1568 годзе, калі кароль Жыгімонт Аўгуст перадаў падкамораму дарагічынскаму Станіславу Хондзынскаму воласьць кляшчэляўскую — 6 вёсак, якія раней прыналежалі бельскаму стараству. Вёска Дубічы Царкоўныя разьмяшчалася на ўсход ад сёньняшняга месца ва ўрочышчы Бахматы, на гасьцінцы зь Бельску ў Камянец. У 17 ст. вёска пасьля вялікага пажару была перанесеная ў новае месца. У ліпені 1944 г. падчас савецка-нямецкіх баёў Дубічы былі цалкам спаленыя. Парафіяльная Пакроўская царква была адбудаваная толькі ў 1948 г., а ў 1954 г. была створаная гміна Дубічы Царкоўныя.

## Рэлігійнае жыцьцё
Вёска заселеная галоўным чынам праваслаўнымі. Сярод іншых веравызнаньняў сустракаюцца тут баптысты, пяцідзясятнікі і толькі невялікая колькасьць каталікоў.


Файл:Cerkiew w Dubiczach back side.jpg|Пакроўская царква (1948)
Файл:Zbór KZ w Dubiczach Cerkiewnych 06.jpg|Дом малітвы пяцідзясятнікаў

## Выбітныя землякі
*Іван Краскоўскі (1880 — 1955) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст, пэдагог
*Ян Чыквін (1940 – 2022) — беларускі паэт, які жыве ў Польшчы, рэдактар часопісу «Тэрмапілы»

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Мужчынская зборная Фінляндыі па хакеі

**Збо́рная Фінля́ндыі па [[Хакей|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда Фінляндыі, двухразовы чэмпіён сьвету (1995, 2011). У рэйтынгу ІІХФ за 2014 рок знаходзіцца на 2 месцы. Уваходзіць у гэтак званую «Вялікую сямёрку» разам са зборнымі ЗША, Канады, Расеі, Славаччыны, Чэхіі і Швэцыі.

Кіроўны орган — Фінская хакейная асацыяцыя; генэральны мэнэджар — Яры Куры, галоўны трэнэр — Лаўры Мар’ямякі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына Фінскай хакейнай асацыяцыі

Хакей
Фінляндыя
Катэгорыя:Фінскі хакей
Мужчынская зборная Славеніі па хакеі

**Збо́рная Славе́ніі па [[хакей з шайбай|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда Славеніі. У рэйтынгу ІІХФ за 2013 рок знаходзілася на 18 месцы. Кіроўны орган — Хакейная фэдэрацыя Славеніі; генэральны мэнэджар — Дэян Контрэц, галоўны трэнэр — Мацьяж Копітар.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Хакейная фэдэрацыя Славеніі
* Славенія на бачыне IIHF

Хакей
Славенія
Катэгорыя:Славенскі хакей
Ясевічы

Назву **Ясевічы** маюць:

* Ясевічы — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Ясевічы — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
Яўген Гаранічаў

**Яўге́н Алякса́ндравіч Гара́нічаў** (; 13 лютага 1988, Новаільінскі, Пермскі край, РСФСР, СССР) — расейскі біятляніст, бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 2014 году ў індывідуальнай гонцы, прызэр этапаў Кубку сьвету.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў

Катэгорыя:Расейскія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Чаромха (Падляскае ваяводзтва)

**Чаро́мха** (, па-падляску: *Čerémucha, Čerémcha*) — вёска ва ўсходняй Польшчы, цэнтар гміны ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва. Жыхары вёскі — палешукі-падляшы, якія ў большасьці самавызначаюць сябе беларусамі, у меншасьці — украінцамі.

Вёска разьмяшчаецца за 4 км ад памежнага пераходу з РБ Пясчатка — Палоўцы.

## Гісторыя
Вёска заснаваная як чыгуначны пасёлак на скрыжаваньні шляхоў зь Беластоку ў Берасьце (пабудаваны ў 1873 г.) і зь Седльцаў у Ваўкавыск (пабудаваны ў 1906 г.). Свой назоў Чаромха ўзяла ад суседняй вёскі Чаромха (сёньня Чаромха-Сяло).

## Рэлігійнае жыцьцё
Рыма-каталіцкая парафія Маці Божай Каралевы Польшчы заснаваная была ў 1957 г., а касьцёл быў адкрыты ўжо ў 1958 г. Праваслаўныя жыхары Чаромхі сьпярша прыналежалі да прыходу ў Кузаве, самастойны прыход Маці Божай Элеўса (Уміленьне) быў адкрыты ў 1986 г. (парафіяльная царква была пабудаваная ў 1987—1997 гг.).


Файл:Poland Czeremcha church.jpg|Касьцёл БМ Каралевы Польшчы (1958 г.)
Файл:Czeremcha (woj podlaskie)-cerkiew Matki Bozek Milujacej.jpg|Царква БМ Уміленьне (1987-1997 гг.)

## Культурнае жыцьцё
З 1993 г. ў Чаромсе дзейнічае гурт *[[Чарамшына (гурт)|Чарамшына]]* (), які выконвае песьні беларуска-ўкраінскага памежжа ў стылі фолк. Яго чальцы арганізоўваюць у Чаромсе з 1996 г. «Фэстываль мноства культураў і нацыяў — Зь сялянскага панадворку» (). У Чаромсе дзейнічае таксама дзіцячы фальклёрны калектыў *Гілочка*, які выконвае ўкраінскую народную музыку. Саюз украінцаў Падляшша ладзіць тут фэстываль *Украінскія джэрэлы (Традыцыі і трансфармацыі)*, а Беларускае грамадзка-культурнае таварыства — штогадовы *Беларускі Фэст*.

## Ураджэнцы
* Дзьмітры Шатыловіч (1926—2020) — беларускі паэт, перакладчык.


Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Фільтар нізкіх частасьцяў

**Фільтар нізкіх частат** () — фільтар, прапускае нізкія частоты, і аслабляе частоты, разьмешчаныя вышэй за частату адсячэньня фільтру.

## RC фільтар
На малюнку справа намаляваная схема фільтру на аснове RC-ланцуга, які адсякае высокачашчынныя ваганьні. Рэактыўны супраціў кандэнсатара памяншаецца з частатой, а такім чынам кандэнсатар прапускае толькі высокачашчынныя сыгналы, і тым лепш, чым вышэй частата. У выніку на высокіх частотах кандэнсатар шунтуе сыгнал. На выхадзе такога чатырыпалюсьніка застанецца толькі сыгнал нізкай частаты.

Характарная частата RC-фільтру: 
: \omega = \frac{1}{RC} .

## Характарыстыкі
Крутасьць адсячэньня (вымяраецца у дБ/дэкада або дБ/актава) вызначае зьмену характарыстыкі фільтру пры пераходзе ад вобласьці прапусканьня ў вобласьць рэдукцыі.

## Глядзіце таксама
* Фільтар высокіх частат
* Палосны фільтар
* Рэжэкторны фільтар
* Фазавы фільтар
* Фільтрацыя гуку

## Вонкавыя спасылкі

  
Катэгорыя:Радыётэхніка
Катэгорыя:Фільтрацыя
Мужчынская зборная ЗША па хакеі

**Збо́рная ЗША па [[Хакей з шайбай|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда ЗША, чэмпіён сьвету 1933 року, двухразовы алімпійскі чэмпіён (1960, 1980). У рэйтынгу ІІХФ за 2014 рок знаходзіцца на 6 месцы. Уваходзіць у гэтак званую «Вялікую сямёрку» разам са зборнымі Канады, Расеі, Славаччыны, Фінляндыі, Чэхіі і Швэцыі.

Кіроўны орган — Хакей ЗША; галоўны трэнэр — Дэн Байлзмэ.

## Дасягненьні
Зборная двойчы перамагала на Алімпійскіх гульнях, а таксама выйграла Кубак сьвету 1996. Апошняе дасягненьне на чэмпіянатах сьвету — бронзавы мэдаль у 2013 годзе. На Кубку сьвету 2004 хакеісты ЗША не змаглі абараніць тытул, прайграўшы камандзе Фінляндыі ў паўфінале.

Самым вядомым посьпехам зборнай ЗША стаў «Цуд на лёдзе» на Алімпіядзе-1980 у Лэйк-Плэсідзе, калі паўночнаамэрыканская каманда выйграла ў абсалютнага фаварыта — зборнай Савецкага Саюза на шляху да золата.

У 90-х амэрыканскі хакей меў шмат выбітных хакеістаў, у іх ліку знакамітыя гульцы НХЛ Брэт Хал, Пэт Лафантэн, Крыс Чэліяс, Філ Хаўсьлі, Майк Рыхтэр, Браян Ліч, Джэрэмі Ронік, Кіт Ткачук.

На Алімпіядзе-2006 зборная ЗША, укамплектаваная ў асноўным вэтэранамі (сярэдні ўзрост каманды звыш 31 году), у тым ліку 44-гадовым Чэліясам, заняла толькі 8-е месца, саступіўшы ў чвэрцьфінале зборнай Фінляндыі.

На Алімпіядзе-2010 зборная ЗША, укамплектаваная маладымі таленавітымі хакеістамі, такімі як Патрык Кейн, Зак Парызэ, Дастын Браўн, Філ Кесел, Раян Мілер, Пол Шцясны, Раян Сутэр, заваявала срэбныя мэдалі, саступіўшы ў фінале зборнай Канады (2:3 у авэртайме). Брамнік зборнай ЗША Раян Мілер быў прызнаны найлепшым брамнікам і лепшым гульцом турніру, а абаронца-вэтэран Браян Рафалскі — найлепшым абаронцам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына USA Hockey

Хакей
ЗША
Катэгорыя:Хакей ЗША
Сынагога ў Задзьвіньні (Віцебск)

**Сынагога ў Задзьвіньні** — колішняя сынагога, якая знаходзілася ў Задзьвінскім раёне Віцебску на вул. Вялікай-Ільлінскай (цяпер вул. Рэвалюцыйная).

## Гісторыя
Сынагога была пабудавана незадоўга да пачатку Першай сусьветнай вайны (па некаторых зьвестках у 1872). Паводле гарадзкой легенды, сюды прыходзіў памаліцца бацька Марка Шагала. Пасьля кастрычніцкага перавароту сынагога была зачынена і ў яе будынку быў разьмешчаны аэраклюб, а пасьля 1945 году — прамысловыя склады. На сёньняшні дзень засталіся цэлымі толькі вонкавыя сьцены будынка, якія сталі поўнасьцю непрыдатнымі.

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Віцебску
Катэгорыя:Храмы Віцебску‎
Катэгорыя:Сынагогі Беларусі
Тараклійскі раён

**Тараклійскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Рэспублікі Малдова. Адміністрацыйны цэнтар — горад Тараклія.

Гэта адзін з самых маленькіх па плошчы і насельніцтву раёнаў рэспублікі. Мяжуе з Гагавузіяй, Кагульскім раёнам і Адэскай вобласьцю Украіны.

Тараклійскі раён — адзіны з раёнаў сучаснай Малдовы, дзе абсалютна пераважае немалдаўскае насельніцтва. У якасьці асноўных моваў у раёне выкарыстоўваюцца баўгарская, расейская і малдаўская.

У канцы 1980-х гадоў неаднаразова вылучаліся прапановы аб стварэньні сумеснай гагавуска-баўгарскай аўтаноміі, аднак ва ўмовах ціску з боку Кішынёва нерашучасьць тараклійскай адміністрацыі прывяла да абвяшчэньня толькі гагавускай аўтаноміі.

12 красавіка 2013 году Тараклійскі раённы савет адзінагалосна зьвярнуўся да ўладаў Малдовы з заклікам надзяліць яго нацыянальна-культурнай аўтаноміяй, якая закліканая абараніць раён ад анэксіі і асыміляцыі.

Катэгорыя:Раёны Малдовы
Эрык Лесэр

**Э́рык Ле́сэр** (; нарадзіўся 17 траўня 1988 году, Зуль, НДР) — нямецкі біятляніст, срэбны прызэр Алімпійскіх гульняў 2014 году ў індывідуальнай гонцы й эстафэце, бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 2018 году ў эстафэце, таксама на Алімпіядзе-2014 прымаў удзел у лыжным маратоне на 50 кілямэтраў, дзе заняў 42 месца. Унук нямецкага лыжніка Аксэля Лесэра.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў

Катэгорыя:Нямецкія біятляністы
Катэгорыя:Нямецкія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Нямецкія лыжнікі і лыжніцы
Катэгорыя:Нямецкія лыжнікі і лыжніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Ночы на Плябанскіх Млынах

**«Ночы на Пляба́нскіх Млына́х»** — містычная аповесьць беларускай пісьменьніцы Людмілы Рублеўскай; напісана ў 2006 годзе.

Упершыню твор быў надрукаваны ў часопісе «Дзеяслоў» у 2007 годзе (№3). Таксама твор увайшоў у зборнікі «Жаніх пані Данусі» (2012) і «Ночы на Плябанскіх Млынах» (2013).

## Сюжэт
У сюжэт аповесьці ляглі міты і легенды Менску, якія паслужылі асновай містычна-рамантычных карцін.

## Пераклады на іншыя мовы

На рускую мову: Л. Чэслаўская ()

На ўкраінскую мову: В. Сандыга ().

## Рэйтынгі

Па вэрсіі газэты «Наша ніва» кніга «Ночы на Плябанскіх млынах» увайшла ў дзясятку найлепшых кніг 2013 году.

На думку выдавецтва «Звязда» і літаратуразнаўцы Ганны Кісьліцынай твор прызнаны адным зь лепшых у 2013 годзе.

## Намінацыі
У 2014 годзе аповесьць «Ночы на Плябанскіх млынах» была намінаваная на прэмію Гедройца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Творы беларускай літаратуры
Дзедзіна

Назву **Дзедзіна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Дзедзіна — хутар у Глыбоцкім раёне
** Дзедзіна — вёска ў Докшыцкім раёне
** Дзедзіна — вёска ў Мёрскім раёне
Мышанскае графства

**Мышанскае графства** — буйное фэўдальнае ўладаньне ў Наваградзкім павеце Наваградзкага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. Цэнтар — мястэчка Новая Мыш.

Першым уладальнікам быў Ян Хадкевіч, якому ў 1563 гэтыя землі перадаў вялікі князь Жыгімонт Аўгуст разам з тытулам графа.

Катэгорыя:Новая Мыш
Катэгорыя:Наваградзкае ваяводзтва
Ля Фіярыта Монтэджардана

«**Ля Фіяры́та**» () — санмарынскі футбольны клюб з гораду Монтэджардына. Заснаваны ў 1967 годзе. Шасьціразовы чэмпіён Сан-Марына (1987, 1990, 2014, 2017, 2018, 2022), сяміразовы ўладальнік Кубка Сан-Марына (1986, 2012, 2013, 2016, 2018, 2021, 2024).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Монтэджардына
Генрых Мхітаран

**Генрых Мхітаран** (;  21 студзеня 1989 году, Ерэван, Армянская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка, СССР, цяпер Армэнія) — армянскі футбаліст, які выступае за італьянскі клюб «Інтэрнацыянале» і нацыянальную зборную Армэніі на пазыцыі паўабаронцы. Ганаровы грамадзянін Ерэвану (2012).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Ерэване 21 студзеня 1989 году ў футбольнай сям’і. У 1990 годзе пераехаў у Францыю, дзе гуляў яго бацька, савецкі нападнік, Гамлет Мхітаран, там Генрых вывучыў францускую мову. Пасьля сьмерці бацькі Генрых зь сям’ёй вярнуўся ў Ерэван, дзе пачаў займацца футболам у акадэміі «Пюніку».

У 2003 годзе Генрых Мхітаран ва ўзросьце 14 гадоў, адправіўся на стажыроўку ў бразыльскі клюб «Сан-Паўлу», там Генрых навучыўся бразыльскаму майстэрству й пражыў 4 месяцы, і там жа ён пазнаёміўся з такімі футбалістамі, як Эрнанэс, Лукас Моўра, Аскар, Дэнілсан. Зь некаторымі ён падтрымлівае сувязь, маючы зносіны на партугальскай мове. Усяго Мхітаран ведае пяць моваў, шостай стала нямецкая мова.

## Дасягненьні
**«Пюнік»**:
* Чэмпіён Армэніі: 2006, 2007, 2008, 2009
* Уладальнік Кубка Армэніі: 2009
* Уладальнік Супэркубка Армэніі: 2007, 2008

**«Шахтар»**:
* Чэмпіён Армэніі: 2011, 2012, 2013
* Уладальнік Кубка Армэніі: 2011, 2012, 2013
* Уладальнік Супэркубка Армэніі: 2012

**«Барусія»**:
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2014

**«Арсэнал»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2017
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2016
* Пераможца Лігі Эўропы УЭФА: 2017

**«Рома»**:
* Пераможца Лігі канфэрэнцыяў: 2022

**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2024
* Уладальнік Кубка Італіі: 2023
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2022, 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Барусіі» Дортмунд
* 
* 
* 

Катэгорыя:Армянскія футбалісты
Мануэль Фрыдрых

**Мануэль Фрыдрых** (;  13 верасьня 1979 году, Бад-Кройцнах, Нямеччына) — нямецкі футбаліст, экс-гулец зборнай Нямеччыны, выступаў на пазыцыі цэнтральнага абаронцы.

## Кар’ера
На пачатку кар’еры зьмяніў некалькі клюбаў, пакуль не замацаваўся ў складзе «Майнцу».

У сакавіку 2006 году быў выкліканы ў зборную для таварыскага матчу супраць каманды ЗША. Гэта быў першы выклік у зборную гульца «Майнцу», аднак удзел у матчы Мануэль не прыняў. Таксама ён не ўвайшоў у сьпіс тых, хто быў у заяўцы зборнай на чэмпіянаце сьвету 2006 году. 16 жніўня 2006 году Мануэль дэбютаваў у зборнай у матчы супраць зборнай Швэцыі.

З 2007 па 2013 год выступаў за левэркузэнскі «Баер-04». Пасьля заканчэньня кантракту падтрымліваў форму з «Рот-Вайсам». 20 лістапада 2013 году падпісаў кантракт да канца сэзону з дортмундзкай «Барусіяй». Фрыдрых знаёмы галоўнаму трэнэру дортмундзкага клюбу Юргену Клёпу па сумеснай працы ў «Майнцы» і той змушана запрасіў яго ў сувязі з траўмамі асноўных абаронцаў каманды.

22 жніўня 2014 году далучыўся да складу індыйскага клюбу «Мумбаі Сіці».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Паловіца (неадназначнасьць)

Назву **Паловіца** маюць:

* Паловіца — рака ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Галбіца, басэйн Дзьвіны
* Паловіца — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці