Госьпіс

**Госьпіс** ( — гасьціннасьць) — багадзельня для безнадзейна хворых, дзе іх акружаюць увагай і клопатам пра абязбольваньне.

Акрамя сястрынскага догляду, у госьпісе аказваюць псыхалягічную дапамогу. Дапускаецца наведваньне хворых сваякамі і сябрамі, а таксама задавальненьне духоўных патрэбаў у рэлігічных абрадах.

## Сястрынскі догляд
У госьпісе мэдычная сястра выконвае:
* агляд хворага з ацэнкай праяваў хваробы;
* перавязку і апрацоўку хірургічнай адтуліны, катэтара і дрэнажу;
* увядзеньне лекаў паводле прызначэньня лекара;
* ачышчэньне верхніх аддзелаў дыхальных шляхоў;
* устаноўку катэтатара ў мачавік і пастаноўку ачышчальнай клізмы;
* усталёўку парамэтраў шпрыцавага дазатара, электраадсмоктвальніка і канцэнтратара тлену;
* навучаньне родзічаў навыкам догляду хворага.

## Мінуўшчына

Першымі ўтрымліваць госьпісы пачалі хрысьціянскія манахі і прыходы прынамсі з ХІ стагодзьдзя. Сьвецкія госьпісы заснавалі ў ХІХ стагодзьдзі ў Ірляндыі, дзе першапачаткова паліятыўная дапамога прызначалася для хворых на рак. У 1967 годзе адчынілі ў Лёндане (Ангельшчына) адчынілі госьпіс імя сьвятога Хрыстафора, куды пачалі прымаць з хранічнымі хваробамі органаў кровазвароту, цяжкімі цялеснымі траўмамі і 5-й ступеняй сындрому набытага імунадэфіцыту. Заснавальніцай лёнданскага госьпісу стала баранэса Цэцылія Саўндэрс, якая стварыла пры госьпісе капліцу і тэатар. Яе мужам быў беларускі мастак-экспрэсіяніст Мар’ян Богуш-Шышка (1901, Трокенікі — 1995), які стварыў у госьпісе мастацкую студыю і напісаў для яго 60 карцінаў, у тым ліку такія, як «Сьвяты Хрыстафор», «Цуд у Кане» (1960) і «Птушка».

У 1974 годзе адчынілі 1-ы такі госьпіс у ЗША, дзе дапамогу пачалі аказваць на першай ступені хваробы, каб павялічыць працягласьць жыцьця пацыентаў. У 1986 годзе Сусьветная арганізацыя аховы здароўя (Швайцарыя) зацьвердзіла клінічны пратакол лекаваньня болю.

На 2014 год хворыя на рак працягвалі складаць 60 % пацыентаў, якім патрабавалася паліятыўная дапамога. У 2016 годзе Сусьветная арганізацыя аховы здароўя (СААЗ) налічыла 40 млн хранічна хворых з патрэбай паліятыўным доглядзе, сярод якіх 14 % маглі атрымаць такі догляд.

## Беларусь
11 лістапада 1994 году Рэспубліканскі дзіцячы анкагематалягічны цэнтар заснаваў Беларускі дзіцячы госьпіс, які разьмясьцілі на базе 1-й гарадзкой лякарні Менску ў кабінэце псыхоляга Ганны Гарчаковай. У 2004 годзе дзіцячы госьпіс разьмясьцілі ў асабняку ў Бараўлянах (Менскі раён). На 2005 год у Беларусі налічвалася 40 000 хворых на рак у апошняй ступені. Таму 6 кастрычніка 2005 году стварылі 1-ы ў Беларусі дзяржаўны госьпіс для дарослых, які ў 2009 годзе стаў пастаяннай установай. У 2007 годзе пачаў дзейнічаць беларускі пратакол лекаваньня болю, які перагледзелі ў 2010 годзе. У 2008 годзе Міністэрства аховы здароўя Беларусі ўхваліла 1-ы нарматыўны прававы акт наконт паліятыўнай дапамогі хворым на рак, які абавязаў госьпісы мець псыхолягаў і тэрапэўтаў у дадатак да анколягаў. У 2010 годзе новы заканадаўчы акт пашырыў паліятыўную дапамогу на пацыентаў з хранічнымі хваробамі ў апошняй ступені. 5 студзеня 2010 году калектыву дзяржаўнай лякарні паліятыўнага догляду «Госьпіс» на чале з галоўнай лекаркай Вольгай Мычко прысудзілі прэмію «За духоўнае адраджэньне» праз стараньні ў дапамозе цяжка хворым.

У 2011 годзе міністар аховы здароўя Беларусі Васіль Жарко падпісаў Загад аб арганізацыі паліятыўнай дапамогі даросламу насельніцтву. За 2012 год 11 000 хворых у Беларусі атрымалі паліятыўны догляд, зь іх 4600 — у госьпісе і аддзяленьні мэдычнай дапамогі. У 2013 годзе 24 установы аховы здароўя Беларусі мелі 296 ложкаў для аказаньня паліятыўнай дапамогі. На 2013 год грамадзкае аб'яднаньне «Беларускі дзіцячы госьпіс» мела пад апекай 300 дзяцей, невылечна хворых на рак, нэўралягічныя і генэтычныя хваробы. За 2013 год 150 добраахвотнікаў узялі ўдзел у працы «Беларускага дзіцячага госьпісу» праз наведваньне хворых у стацыянары і дома.

На 2014 год патрэбу ў паліятыўнай дапамозе ў Беларусі мелі 14 500 хворых на рак. Ахоп такой дапамогай складаў 40 % ад тых, хто меў патрэбу. У чэрвені 2014 году ў Закон Беларусі 1993 году «Аб ахове здароўя» дадалі паліятыўны догляд у якасьці 5-га віду мэдычнай дапамогі. «Беларускі дзіцячы госьпіс» апекаваўся дзецьмі і маладзёнамі да 24 гадоў. На даму паліятыўную дапамогу аказвала дружына апекі, у якую ўваходзілі лекар, мэдсястра, сацыяльны працаўнік і псыхоляг. Таксама сям'ю, якая выхоўвала невылечна хворае дзіця, маглі наведваць сядзелка і сьвятар. Пры гэтым мэдсястра наведвала такую сям'ю двойчы на дзень. Пры захворваньні на рак догляд маглі ажыцьцяўляць кругласоднева, у тым ліку ў стацыянары пры госьпісе, куды дзяцей засялялі з бацькамі. За 2015 год 8600 (60 %) з 14 000 невылечна хворых атрымалі паліятыўную дапамогу. На 2016 год у Беларусі налічвалася 14 аддзяленьняў паліятыўнай мэддапамогі ў складзе лякарняў. Таксама дзейнічала 9 выязных патранажных службаў, 10 паліятыўных кабінэтаў і 3 аддзяленьні дзённага знаходжаньня. У 2016 годзе ў Вопытным пасёлку (Менскі раён) адчынілі новы будынак Беларускага дзіцячага госьпісу коштам 3 млн даляраў, зь якіх 2 млн $ ахвяравалі прыватныя асобы, а рэшту — прадпрыемствы. З адкрыцьцём будынку «Лясная паляна» Рэспубліканскі клінічны цэнтар паліятыўнай мэдычнай дапамогі дзецям пачаў праводзіць у ім лекавую фізкультуру, водныя працэдуры, масаж, музычную і мастацкую тэрапію. Улетку падапечных дзіцячага госьпісу вывозілі ў летнік у Падляскоўе (Стаўпецкі раён).

3 кастрычніка 2018 году на вуліцы Калініна ў Берасьці адчынілі 2-і ў Беларусі госьпіс. За 2,5 млн рублёў збудавалі ўстанову на 35 пацыентаў і яшчэ 8 ложкаў для дзённага знаходжаньня. Будынак меў малітоўны пакой і быў разьлічаны на пэрсанал з 3-х лекараў і 21-й мэдсястры. У студзені 2019 году Беларускі дзіцячы госьпіс на чале зь яго стваральніцай Ганнай Гарчаковай атрымаў прэмію «За духоўнае адраджэньне». Установа налічвала 24 супрацоўнікі, якія праводзілі абязбольваньне, парэнтэральнае харчаваньне і супрацьпролежневую тэрапію. Большасьць дзяцей у госьпісе мелі цэрэбральны паралюш, міяпатыю і прыроджаныя парокі разьвіцьця, а 15 % — рак. Беларускі дзіцячы госьпіс меў дамову аб сацыяльных паслугах зь мясцовым выканкамам. 1 ліпеня 2019 году міністар аховы здароўя Беларусі Ўладзімер Каранік адчыніў новы корпус лякарні «Госьпіс» на Партызанскім праспэкце Менску, дом 73а, дзе дагэтуль месьцілася здраўніца-прафілякторый «Менскага трактарнага заводу». Пры гэтым міністар адзначыў, што госьпіс дазваляе 5 % хворых дацягнуць 5-гадовай выжывальнасьці. На 2019 год у Беларусі налічваўся 431 ложак у 8 госьпісах для дарослых, а таксама ў аддзяленьнях паліятыўнай мэддапамогі ў 24-х стацыянарах. Сярод іншага, дзейнічала 11 выязных патранажных службаў у 10 гарадах: у Бабруйску, Баранавічах, Берасьці, Віцебску, Воршы, Гомлі, Горадні, Магілёве, Менску і Пінску. Пад апеку такіх службаў прымалі хворых на рак зь меркаванай працягласьцю жыцьця да году. Хворым на рак маглі бясплатна перадаць канцэнтратар тлену, а таксама супрацьпролежневую прыладу, судна, мачапрыёмнік, кубак Эсмарха і падкладны круг. За 25 гадоў дзейнасьці Беларускі дзіцячы госьпіс прыняў 8500 дзяцей. Колькасьць сем'яў пад апекай установы скарацілася са 150 да 32-х, бо ў Менску адчынілі паліятыўныя кабінэты. З гэтай прычыны ў дзіцячы госьпіс пачалі прымаць дарослых да 40 гадоў з ракам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мэдычныя ўстановы
Катэгорыя:Тыпы ўстановаў аховы здароўя
Катэгорыя:Паліятыўная дапамога
Катэгорыя:Мэдыцынская этыка
Катэгорыя:Хрысьціянскае манаства
Катэгорыя:Лацінскія словы і выразы
Катэгорыя:Грамадзкая ахова здароўя