open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гастрыт

**Гастрыт** ( — страўнік) — запаленьне сьлізьніцы страўніка праз празьмернасьць або парушэньне выпрацоўкі салянай кісьлі. Замінае засваеньню пажыўных рэчываў і вітамінаў. Ускладненьне выклікае малакроўе, язвавую хваробу і рак страўніка. Ад хваробы пакутуе палова насельніцтва Зямлі.

## Папярэджаньне
Прадухіделеньню хваробы спрыяе штодзённае 6-разовае харчаваньне цёплай ежай (+40°C), вячэра за тры гадзіны да сну, працяглае і стараннае перажоўваньне ежы і ўжываньне гародніны ў адварным, запечаным і тушаным выглядзе. Карысна ўжываць кашы (акрамя проса), макароны, поснае мяса, нятлустую рыбу і птушку, яйкі ўсьмятку, някіслыя гатункі яблыкаў і бананы. Павышаную кісьліннасьць здымаюць абвалакальныя вырабы (кісель, гароднінны, крупяны і малочны супы-пюрэ) і неразьведзенае малако.

Варта пазьбягаць ужываньня грубай, смажанай, тлустай і зноў разагрэтай (старой) ежы, тушаных ва ўласным соку мяса і рыбы, кансэрваў у тамаце, сьвініны і крутых яек, кіслых і нясьпелых садавіны і ягадаў, як і газаваных і халодных напояў. Пажадана ўнікаць прыёму ў ежу грыбных булёнаў, *сырой* гародніны, саленьняў, марынадаў, вострых закусак, цыбулі і часныку, цытрусавых і іх сокаў, здобнага цеста і *сьвежага чорнага* ды дражджавога хлеба.

## Чыньнікі
Хваробе спрыяе зьменлівы расклад харчаваньня, стрэс, жаваньне гумкі на галодны страўнік і ўжыцьцё вострых прыправаў (гарчыца і перац), вяндліны і кансэрваў, тытунепаленьне, піцьцё сьпіртовых напояў, заражэньне хэлікабактэрыяй і цукровы дыябэт.

## Праявы
Хвароба выяўляецца праз пякотку, боль пад лыжачкай, млоснасьць і кіслы прысмак у роце. Пры паніжанай кісьліннасьці адзначаецца адчуваньне цяжару ў жываце, адрыжка паветрам, непрыемны пах у роце і зьніжэньне апэтыту.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Гастраэнтэралёгія
Ёсіф Гурка

**Ёсіф Уладзімеравіч Гурка** ( — ) — расейскі дзяржаўны і вайсковы дзяяч, генэрал-фэльдмаршал (1894).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і Рамейкаў-Гуркаў беларускага паходжаньня. Скончыў Пажаўскі корпус (1846). Удзельнік Крымскай вайны (1853—1856). Вызначыўся ў расейска-турэцкай вайне 1877—1878. На чале расейскіх і баўгарскіх войскаў вызваляў м. Тырнава, захапіў турэцкія ўмацаваньні Горны Дубняк і Тэліш, акружыў Плеўну.

У сьнежні 1877 г. 70-тысячнае расейскае войска і аддзелы баўгарскага рушэньня на чале зь Ёсіфам Гуркам у 30-градусны мароз пераадолелі Балканы празь цяжкадаступны Чур’яцкі перавал і 23 сьнежня 1878 авалодалі Сафіяй, разьбілі турэцкія войскі каля Ташкісэну, Філіпопалю, авалодалі Адрыянопалем.

Пасьля вайны Гурка — памочнік галоўнакамандуючага войскамі гвардыі і Санкт-Пецярбурскай вайсковай акругі, часовы генэрал-губэрнатар Пецярбургу, Адэсы і камандуючы войскамі Адэскай ваеннай акругі. У 1883—1894 генэрал-губэрнатар Прывісьлінскага краю і Варшавы, камандуючы войскамі Варшаўскай вайсковай акругі. Чалец Дзяржаўнага Савету. Ствараў на заходняй граніцы Расейскай імпэрыі ўмацаваныя раёны і стратэгічныя дарогі. З 1894 у адстаўцы.

## Памяць

У гонар генэрала названыя тры населеныя пункты ў Баўгарыі — места Гуркава і вёскі ў Добрыцкай і Сафійскай абласьцёх. Па ўсёй краіне ягоным імем названыя вуліцы.

У сакавіку 2013 року ў Сафіі адкрыты помнік Ёсіфу Гурку.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 536.
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ноўгарадзе
Катэгорыя:Расейцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Вайскоўцы Расейскай Імпэрыі
Катэгорыя:Выпускнікі Пажаўскага корпусу
Катэгорыя:Намесьнікі Царства Польскага
Катэгорыя:Расейскія генэрал-фэльдмаршалы
Катэгорыя:Удзельнікі расейска-турэцкай вайны 1877—1878 гадоў
Катэгорыя:Сябры Дзяржаўнага савету Расейскай імпэрыі
Менскі аўтамабільны завод

**«Ме́нскі аўтамабі́льны заво́д»** — найбуйнейшае дзяржаўнае аўтамабілебудаўнічае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў 1944 годзе.

Вырабляе аўтобусы, грузавікі, прычэпы і тралейбусы.

## Падразьдзяленьні
Прадпрыемства ўлучае Асіповіцкі завод аўтамабільных агрэгатаў (Магілёўская вобласьць), Баранавіцкі аўтаагрэгатны завод (Берасьцейская вобласьць), Гарадзенскі мэханічны завод, Дзяржынскі экспэрымэнтальна-мэханічны завод (Койданаў, Менская вобласьць), «Кавальскі завод цяжкіх штамповак» (Жодзін, Менская вобл.), завод «МАЗ-Купава» і завод «Магілёўтрансмаш». Таксама ў валоданьні знаходзяцца «БудМАЗтрэст», гандлёвы дом, гасьцініца «Алмаз», сэрвісны цэнтар і палац культуры. Мае замежныя прадстаўніцтвы ў Кіеве (Украіна), Маскве (Расея), Пясечна (Мазавецкае ваяводзтва, Польшча), і Ўральску (Заходне-Казахстанская вобласьць, Казахстан).

## Мінуўшчына

Прадпрыемства ўзьнікла на аснове аўтарамонтнай майстэрні, створанай партызанскімі ротамі ў 1944 годзе. 9 жніўня 1944 г. пачаў працу Менскі аўтазборачны завод. У кастрычніку 1947 г. адбылася зборка першых 5 самазвалаў. У 1948 г. збудавалі першую зборачную чаргу. У 1950-ым — запусьцілі другую. У 1951 г. завод сабраў 25 тыс. аўтамабіляў. У кастрычніку 1958 г. 40-тонны самазвал МАЗ-530 атрымаў галоўную ўзнагароду Сусьветнай прамысловай выставы ў Брусэлі (Бэльгія). 14 красавіка 1989 г. завод выпусьціў мільённы аўтамабіль. 10 сьнежня 1997 г. завод утварыў сумеснае зь канцэрнам «МАН» (Мюнхэн, Нямеччына) прадпрыемства. У лютым 2009 г. завод ператварылі з унітарнага прадпрыемства ў адкрытае акцыянэрнае таварыства. У сакавіку 2010 г. на прадпрыемстве працавала каля 28 тыс. чалавек. За 2010 г. продажы склалі 22 980 аўтамабіляў, зь іх 41,25% у Беларусі і 38,6% у Расеі.

## Міжнародныя санкцыі
21 чэрвеня 2021 году аўтамабільны завод (а таксама яго дырэктар Іванковіч) быў унесены ў чорны сьпіс Эўразьвязу. Таксама завод і Іванковіча у свае санкцыйныя сьпісы ўключылі Канада, Швайцарыя. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакету санкцый ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.

24 сакавіка 2023 году Міністэрства фінансаў ЗША ўвяло абмежавальныя меры супраць Менскага аўтамабільнага заводу ды ягонага дырэктара Валера Іванковіча. 27 траўня 2023 году Украіна таксама ўвяла санкцыі супраць заводу.

## Глядзіце таксама
* «МАЗ-231»
* «МАЗ-241»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:Заводзкі раён (Менск)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя  асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў сьпісе СВГ
Auto Rad Controlle

**Auto Rad Controlle** (ARC) — вугорскі вытворца аўтобусаў, штаб-кватэра разьмяшчаецца ў Сігетхаломе.

## Мінуўшчына
Фірма была заснаваная ў 1989 року. Пачаткова займалася рамонтам аўтобусаў. Пазьней навязала кантакты дзеля перайманьня досьведу з «Vasi Volán». Першы аўтобус фірмы ARC мадэлі ARC 187.01 у колерах «Vasi Volán» выехаў на вуліцы Самбатхею 15 жніўня 2006 року. Увесну 2005 року пачалася зборка прататыпу ARC 187, скончылася праца на пачатку 2006 року. Цяпер фірма ARC выпускае ад 10 да 20 аўтобусаў штороку.

## Мадэлі
* ARC 127.E1
* ARC 134.01
* ARC 187.01
* ARC 187.02

## Крыніцы

Катэгорыя:Вытворцы аўтобусаў
Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі Вугоршчыны
Пераклады Бібліі на канадзкую мову

Асобны кнігі Бібліі былі перакладзеныя на канадзкую мову ў 1812 року. У 1823 быў выдадзены пераклад Новага Запавету, у 1831 — цалкам Біблія.

Перакладамі між іншага займаліся Джон Гэндз, заснавальнік аддзяленьня Лёнданскага місіянэрскага таварыства ў Бэляры (1810), і Ўільям Рыў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Канадзкая Біблія

Канадзкая
Катэгорыя:Канадзкая мова
Драгеда Юнайтэд

«**Драгеда Юнайтэд**» () — ірляндзкі футбольны клюб з гораду Драгеды. Заснаваны ў 1975 годзе. Чэмпіён Ірляндыі (2007), двухразовы ўладальнік Кубка Ірляндыі (2005, 2024).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Драгеда
Воля-Крупіцы

**Во́ля-Крупіцы́** — вёска ў Курылавіцкім сельсавеце Мастоўскага раёну Гродзенскай вобласьці, на правым беразе ракі Шчары, каля ўпадзеньня ракі Пад’яваркі.

## Гісторыя
26 лютага 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Галубоўскага ў склад Курылавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 44 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Лёндан (Канада)

**Лёндан** () — горад у Канадзе, разьмешчаны на паўднёвым-захадзе правінцыі Антарыё уздоўж Квэбэк-Віндсарскага калідору. Лёндан знаходзіцца на разьвілцы несуднаходнай ракі Тэмзы, прыкладна на паўдарогі паміж Таронта й Дэтройтам, што месьціца ў амэрыканскім штаце Мічыган. Лёнданскі Сіці зьяўляецца асобным муніцыпалітэтам, палітычна адасобленым ад графства Мідлсэкс.

Лёндан быў заснаваны эўрапейцамі паміж 1801 і 1804 гадамі Пэтэрам Гагерманам і стала адной зь вёсак у 1826 годзе. З тых часоў, Лёндан значна пашырыўся ў найбуйнейшы муніцыпалітэт Паўднёва-Заходняга Антарыё, стаўшыся 15-м паводле велічыні муніцыпалітэтам Канады, далучыўшы многія зь невялікіх навакольных населеных пунктаў, якія атачалі яго. У горадзе актыўна разьвіваюцца такія галіны, як то адукацыя, ахова здароўя, турызм і вытворчасьць.

## Гісторыя
На месцы горада ў Сярэднявечча разьмяшчалася некалькі індзейскіх паселішчаў. Археалягічныя раскопкі пацьвярджаюць, што людзі тут жылі ў апошнія 10 тысяч гадоў. У 1793 годзе генэрал-лейтэнант Джон Грэйвэз Сымкаў абраў гэтае месца як будучую сталіцу Верхняй Канады, якую ён меў намер назваць Джарджына, у гонар караля Георга III. Але губэрнатар Карлтан палічыў будаўніцтва сталіцы пасярод густых лясоў немэтазгодным.

Упершыню Лёндан быў заселены эўрапейцамі ў 1801—1804 гадох, а ў 1826 годзе стаў вёскай. У 1845 годзе буйны пажар зьнішчыў вялікую частку паселішча, аднак у 1855 годзе ў горадзе ўжо пражывала больш за 10 тысяч чалавек, і Лёндан, атрымаў статус гораду. Пасьля Лёндан разросься, паглынаючы суседнія гарады, і ператварыўся ў самы буйны населены пункт паўднёва-заходняга Антарыё.

У мінулым для таго, каб патрапіць у Лёндан, ізаляваны ад больш населенай частцы правінцыі, трэба было прайсьці праз густы лес, за што Лёндан, атрымаў мянушку «Ляснога гораду».

## Эканоміка
Эканоміка Лёндана разьвіваецца за кошт вытворчасьці лякаматываў, бранятэхнікі, страхаваньня й інфармацыйных тэхналёгіяў.

## Горад-сябар
*  Нанкін, Кітай

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Канады
Старышова

**Старышо́ва** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Старышова месьціцца за 1&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 40&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 34&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Беласток.

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска ў Камянец-Літоўскай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі ў вёсцы мелася 24 рэвіскія душы.
* 1897: паводле перапісу 7 двароў, 75 жыхароў. Непадалёк знаходзіўся аднайменны маёнтак, уласнасьць Аляксандра Ісакевіча, 56 дзесяцінаў зямлі, 2 дзесяціны лугу.
* 1905: у вёсцы 55 жыхароў, у маёнтку&nbsp;— 3 жыхары.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у Камянец-Літоўскай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: у вёсцы 4 двары, 17 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: вёска ў Мікалаеўскім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. 
* 1954: у Камянецкім сельсавеце таго ж раёну.
* 1960: у вёсцы 16 жыхароў, уваходзіла ў саўгас імя Дзімітрава.
* 1986: у Дзьмітравіцкім сельсавеце таго ж раёну.

## Насельніцтва
* 2010 год — 9 жыхароў
* 2005 год — 2 жыхары, 1 двор
* 1999 год — 5 жыхароў

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;87.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Фэлэшць

**Фэлэшць** () — места ў Малдове.

## Вонкавыя спасылкі
* Recensămîntul populaţiei 2004 Перепись населения 2004 Population census 2004 (xls)

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Ніспарэнь

**Ніспарэнь** () — места ў Малдове.

## Вонкавыя спасылкі
* Перапіс насельніцтва 2004 року (xls)
Пэйта (возера)

**Пэйта** () — ледавіковае возера ў нацыянальным парку Банф канадзкіх Скалістых гор на вышыні 1860 м, у паўночна-заходняй частцы правінцыі Албэрта. Названае ў гонар правадніка Ўільяма Пэйта.

Возера падсілкоўваецца ледавіковымі водамі з ручая Пэйта, а з возера выцякае рака Містая.

Пэйта — найзнакаміцейшае і найпрыгажэйшае возера Канады. Улетку значная частка  зь ледавіка трапляе ў возера і прыдае вадзе сьветла-бірузовы колер, што прываблівае сюды турыстаў. Цудоўны від на возера адкрываецца з найвышэйшага пункту  — *вяршыні Боў*. Па сваёй форме возера нагадвае галаву агромністага ваўка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Parks Canada — Banff National Park

Катэгорыя:Нацыянальны парк Банф
Катэгорыя:Азёры Альбэрты
Катэгорыя:Ледавіковыя азёры Канады
П’ер Трудо

**Жазэф Філіп П’ер Іў Эліёт Трудо** (; 18 кастрычніка 1919, Манрэаль, Канада — 28 верасьня 2000, Манрэаль, Канада) — 15-ы прэм’ер-міністар Канады з 20 красавіка 1968 году па 4 чэрвеня 1979 году, а затым з 3 сакавіка 1980 году па 30 чэрвеня 1984 году.

Трудо пачаў сваю палітычную кар’еру ў якасьці адвакату й палітычнага актывісту ў Квэбэке. У 1960 годзе ён увайшоў у фэдэральную палітыку, далучыўшыся да Лібэральнай партыі Канады. Ён быў прызначаны парлямэнцкім сакратаром Лэстэра Пірсана, а затым стаў ягоным міністрам юстыцыі. Са сваёй базы ў Манрэалі, Трудо ўзяў пад свой кантроль партыю й стаў ейным харызматычным натхняльным лідэрам. З канца 1960-х да сярэдзіны 1980-х гадох, ён дамінаваў на канадзкай палітычнай сцэне й выклікаў гарачую рэакцыю. «Чыньнік, перш чым запал» быў ягоным асабістым дэвізам. Ён сышоў з палітыкі ў 1984 годзе, калі Джон Тэрнэр зьмяніў яго на пасадзе прэм’ер-міністра.

Прыхільнікі ўхваляюць сілу інтэлекту Трудо й ягоную палітычную праніклівасьць у захаваньні нацыянальнага адзінства супраць руху Квэбэка да сувэрэнітэту, падаўленьні бязладзьдзя, а таксама стварэньне Хартыі правоў і свабодаў у Канстытуцыі Канады. Крытыкі абвінавачваюць яго ў фанабэрстве, безгаспадарчасьці й празьмерна фэдэральным падыходзе ў адносінах да правінцыяў, асабліва ў спробе разьмеркаваць нафтавыя багацьці прэрыяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Біяграфія на CanadaHistory.com
* Біяграфія на сайце парлямэнту Канады

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Манрэалі
Катэгорыя:Памерлі ў Манрэалі
Катэгорыя:Канадзкія палітыкі
Катэгорыя:Канадзкія адвакаты
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Канады
Катэгорыя:Выпускнікі Манрэальскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Гарвардзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі інстытуту палітычных дасьледаваньняў
Катэгорыя:Выпускнікі Лёнданскае школы эканомікі
Лянгёй

**Лянгёй** () — горад у Канадзе, разьмешчаны ў правінцыі Квэбэк, у адміністрацыйным рэгіёне Мантэрэжы. Лянгёй знаходзіцца на паўднёвым беразе ракі Сьвятога Ляўрэнція насупраць Манрэалю. Насельніцтва па стане на 2011 год склала 231 409 чалавек, што робіць яго другім паводле велічыні прадмесьцем Манрэаля й пятым паводле колькасьці насельніцтва горадам у правінцыі Квэбэк і дзевятнаццатым паводле велічыні ў Канадзе.

## Гісторыя

Купец з форту Віль-Мары, Шарль Ле Мойн заснаваў Лянгёй як сэньёрыю ў 1657 годзе. Ягоны сын, Шарль Ле Мойн дэ Лянгёй, пабудаваў форт Лянгёй як сваю ўмацаваную рэзыдэнцыі. Ён быў пабудаваны з каменьня паміж 1685 і 1690 гадамі й меў чатыры вежы. У 1845 годзе сэньёрыя стала прыходам, а ў 1848 годзе атрымала статус вёскі, у 1874 годзе Лянгёй стаўся мястэчкам, а ў 1920 годзе атрымаў статус гораду. Паміж 1961 і 2002 гадамі мяжы гораду павялічыліся ў тры разы, бо ён быў аб’яднаны з суседнімі муніцыпалітэтамі.

## Транспарт
Горад зьвязаны з Манрэалем лініяй мэтрапалітэну, мостам і некалькімі аўтобуснымі марштрутамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Сэн-Жан-сюр-Рышэльё

**Сэн-Жан-сюр-Рэшэльё** () — горад у Канадзе, разьмешчаны ў правінцыі Квэбэк, у адміністрацыйным рэгіёне Мантэжэры.

## Гісторыя
Гістарычна, горад быў важным транспартным вузлом. Першая чыгуначная лінія ў Брытанскай Паўночнай Амэрыцы зьвязала гэты горад зь Ля-Прэры ў 1836 годзе. Горад таксама праводзіць штогадовы «Міжнародны фэстываль-дэ-Мантагальф’ер», міжнародны фэстываль паветраных шароў, якія прыцягваюць тысячы турыстаў, якія прыязджаюць, каб пабачыць сотні паветраных шароў у небе.

Французы пабудавалі форт Сэн-Жан у XVII стагодзьдзі. Вядомы ангельцам як Сэнт-Джонз, ён забясьпечваў важную сувязь падчас француска-індзейскіх войнаў. Падчас амэрыканскай вайны за незалежнасьць, кантроль над горадам пераходзіў з рук у рукі некалькі разоў, па меры таго як брытанскія й амэрыканскія войскі, праходзілі праз горад.

Тутака раскватараваны тылавыя падразьдзяленьня канадзкіх узброеных сілаў, якія функцыянуюць для першаснага набору й падрыхтоўкі афіцэраў. Фэдэральны ўрад адчыніў ваеннае вучылішча ў Сэн-Жан-сюр-Рышэльё ўвосень 2007 году для забесьпячэньня поўнага першага курса ўнівэрсытэта, эквівалентнага праграме ў Кінгстане, для студэнтаў з ангельскай ці францускай мовай у якасьці роднай разам з праграмай каледжаў.

## Эканоміка
Сёньня Сэн-Жан зьяўляецца цэнтрам вытворчасьці тэкстылю, прадуктаў харчаваньня й вырабаў з драўніны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Заранка

**«Заранка»** — заходнебеларускі ілюстраваны дзіцячы часопіс, які выходзіў у 1927—1931 гг. у Вільні.

Рэдактарам-выдаўцом была Зоська Верас.

У часопісе друкаваліся творы заходнебеларускіх пісьменьнікаў, казкі дасланыя чытачамі, вершы дзяцей, пераклады, краязнаўча-пазнавальныя матэрыялы.

Адным з супрацоўнікаў часопісу быў малады Сяргей Новік-Пяюн, які друкаваўся пад псэўданімам «Малады Дзядок». У 1927 годзе ў выданьні дэбютаваў Міхась Машара.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Заранка» (1927—1931) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьніклі ў 1931 годзе
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Пралескі (неадназначнасьць)

Назву Пралескі маюць:

* Пралеска — кветка
* Пралеска — дзіцячы часопіс
* Пралескі — заходнебеларускі дзіцячы часопіс
* Пралескі —  вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці
Марыё Лем’ё

**Марыё Лем’ё** (; нарадзіўся 5 кастрычніка 1965 году, Манрэаль, Канада) — былы канадзкі хакеіст, цэнтральны нападнік, шматгадовы капітан, лідэр, а цяпер уладальнік клюбу НХЛ «Пітсбург Пінгвінз». Быў абраны пад першым нумарам у драфце 1984 году камандай «Пітсбург Пінгвінз». З 1984 па 2005 гады правёў 18 сэзонаў у Нацыянальнай хакейнай лізе ў складзе «Пітсбургу» і атрымліваў перамогу разам з камандай у двух Кубках Стэнлі (1991 і 1992). Зьяўляецца ўладальнікам Кубка Канады (1987), Кубка сьвету па хакеі (2004), алімпійскім чэмпіёнам (2002) у складзе зборнай Канады.

Марыё атрымаў шэраг прэстыжных індывідуальных трафэяў: 3 разы атрымліваў Памятны трафэй Гарта як самы каштоўны гулец лігі, 6 разоў Трафэй Арта Роса як лепшы бамбардзір; 2 разы атрымліваў Трафэй Кона Смайта як найлепшы гулец плэй-оф; 4 разы ганараваўся на Ўзнагароду Тэда Ліндсэя і аднойчы на Трафэй Біла Мастэртона. Таксама быў прызнаны лепшым пачаткоўцам лігі ў 1984 годзе й атрымаў Трафэй Колдэра. У рэгулярных сэзонах НХЛ правёў 915 матчаў і набраў 1723 пункты (690 галоў, 1033 перадачы), што на сёньня зьяўляецца сёмым вынікам за ўсю гісторыю НХЛ. У розыгрышах плэй-оф Кубка Стэнлі адгуляў у 107 гульнях і набраў 172 пункты (76 галоў, 96 перадач). Браў удзел у 10 матчах усіх зорак НХЛ. Тройчы атрымліваў званьне самага каштоўнага гульца гэтых матчаў (1985, 1988, 1990).

Марыё двойчы сканчваў кар’еру. Першы раз ў 1997 годзе з-за траўмы сьпіны, але ў 2000 годзе вярнуўся ў хакей. Другі раз і ужо канчаткова Лем’ё скончыў кар’еру ў 2005 годзе, пасьля таго, як у яго выявіліся праблемы з сэрцам. Марыё адзін зь нешматлікіх гульцоў НХЛ, чыё імя было зьмешчана ў Залу хакейнай славы адразу ж пасьля завяршэньня кар’еры. У 2000 годзе стаў трэцім пасьля Гордзі Гоў і Гі Лефлера чальцом Залы хакейнай славы, хто вярнуўся ў вялікі спорт. У 2004 годзе быў уключаны ў канадзкую Алею Славы. 17 чэрвеня 2009 году стаў рыцарам Нацыянальнага Ордэна Квэбэка. З 1999 году зьяўляецца ўладальнікам, генэральным мэнэджарам і прэзыдэнтам клюбу «Пітсбург Пінгвінз».

За відовішчную гульню й выдатныя спартовыя дасягненьні атрымаў ад заўзятараў мянушкі «Цудоўны» (, ) і «Супэрмарыё» паводле аналёгіі са знакамітым пэрсанажам відэагульні. Гульнявы нумар — «66».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Біяграфія на Legends of Hockey
* Профіль на афіцыйным сайце ХК Пітсбург Пінгвінз
* Фундацыя Марыё Лем’ё
* Профіль на сайце NHL.com
* Статыстыка на сайце The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Манрэалі
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Кона Смайта
Катэгорыя:Уладальнікі памятнага трафэю Гарта
Катэгорыя:Уладальнікі трафэя Арта Роса
Катэгорыя:Уладальнікі ўзнагароды Тэда Лінсдэя
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Біла Мастэртона
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Колдэра
Катэгорыя:Чальцы «Залы славы ІІХФ»
Катэгорыя:Рыцары Нацыянальнага Ордэна Квэбэка
Таронтаўскі ўнівэрсытэт

**Таронтаўскі ўнівэрсытэт** (, скарочана U. of T.) — публічны дасьледчы ўнівэрсытэт у Таронта, Антарыё, Канада. Большасьць асноўных тэрыторыяў і абе’ктаў унівэрсытэту разьмешчаныя на поўнач ад Фінансавай акругі ў Парку Каралевы. Заснаваны ў 1827 годзе як Каралеўскі Каледж пад кіраваньнем Царквы Англіі, і стаў першай установай вышэйшай адукацыі ў Верхняй Канадзе. У 1850 годзе атрымаў назву Ўнівэрсытэту Таронта, бо стаў сьвецкай навучальнай установай. З тых часоў і па сёньняшні дзень Унівэрсытэт Таронта — калегіяльны ўнівэрсытэт, гэта значыць, унівэрсытэт, які складаецца зь некалькіх разнапрофільных каледжаў. Унівэрсытэт Таронта ўключае ў сябе 12 каледжаў, якія маюць адрозьненьні ня толькі ў тэматыцы матэрыялу, якія выкладаецца, але і ў гісторыі, традыцыях, ступені аўтаномнасьці вучэбнай базы, фінансаваньня.

Акрамя навучаньня, унівэрсытэт забясьпечвае вольны час студэнтаў. На яго аснове дзейнічае каля сарака камандаў у розных відах спорту. Цэнтрам культурнага жыцьця вучняў зьяўляецца Гарт-Гаўз, які лічыцца ўзорам студэнцкіх цэнтраў Паўночнай Амэрыкі, які месьціцца ў будынку гатычнага стылю.

## Выбітныя выпускнікі
* Фрэдэрык Грант Бантынг, канадзкі фізіёлаг, ляўрэат Нобелеўскай прэміі па фізіялёгіі і мэдыцыне ў 1923 годзе
* Вайра Віке-Фрэйбэрга, 6-ы прэзыдэнт Латвіі

## Спасылкі

* Афіцыйны сайт унівэрсытэту

Катэгорыя:Канадзкія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1827 годзе
Александроў

Назву **Александроў** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Александроў — вёска ў Жлобінскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Александроў — вёска ў Магілёўскім раёне
** Александроў — пасёлак у Магілёўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Александрова
* Александроўская
* Александроўскі
* Александрына
* Александрыя
* Аляксандар
* Аляксандрава
* Аляксандравічы
* Аляксандраў
* Аляксандраўка
* Аляксандраўшчына
* Аляксандрын
* Аляксандрына
Джаваньні да Вэраццана

**Джаваньні да Вэраццана** (, ; 1485—1528) — францускі мараплавец італьянскага паходжаньня, дасьледчык усходняга ўзьбярэжжа Паўночнай Амэрыкі.

## Першыя гады жыцьця
Джаваньні да Вэраццана нарадзіўся ў мястэчку Валь-ды-Грэ́ве на поўдзень ад Флярэнцыі (Флярэнтыйская рэспубліка). Выхоўваўся ў Флярэнцыі, дзе атрымаў выдатную адукацыю. Яшчэ маладым чалавекам пераехаў у Д’еп, дзе паступіў на службу Францыі. Некалькі разоў быў у Леванце. Мяркуецца, што ў 1502 г. мог браць удзел у экспэдыцыі ў Новы Сьвет.

## Першая экспэдыцыя
У 1523 г. Францыск I даў яму дазвол на арганізацыю экспэдыцыі ў Паўночную Амэрыку. Яна фінансавалася францускімі прадпрымальнікамі, зацікаўленымі ў заснаваньні калёніяў і пошуках кароткіх марскіх шляхоў у Ціхі акіян.

У студзені 1524 г. карабель «Дафін» пад камандаваньнем Вэраццана пакінуў Францыю і ўжо да пачатку сакавіка дасягнуў узьбярэжжа сучаснай Паўночнай Караліны. Адсюль Джаваньні да Вэраццана накіраваўся на поўнач і дасьледаваў бераг да Новай Шатляндыі, якой даў назву Акадыя. Відавочна, Вэраццана быў першым эўрапейскім вандроўнікам, які пабачыў бухту Нью-Ёрку. У ліпені 1524 г. экспэдыцыя з посьпехам вярнулася ў Францыю.

Рапарты Джаваньні да Вэраццана да караля мелі перабольшаньні й скажэньні. Гэта можна патлумачыць тым, што мараплавец жадаў упэўніць французаў у магчымым праходзе ў Ціхі акіян і патрэбе арганізацыі другой экспэдыцыі. Але ў далейшым гэта прывяло да абвінавачваньняў Вэраццана ў падробцы інфармацыі. Акрамя таго, картографы таго часу своеасабліва патлумачылі зробленыя ім адкрыцьці й пазначылі іх як працяг Эўрапейскага кантынэнту.

## Другая экспэдыцыя
У сакавіку 1528 г. Джаваньні да Вэраццана ўзначаліў новую экспэдыцыю. Ён дасьледаваў усходняе ўзьбярэжжа Фларыды, пасьля чаго накіраваўся ў Вэст-Індыю. Карабель кінуў якар ля вострава Гвадэлюпа, які здаўся маракам пустынным. Вэраццана зь некалькімі чальцамі каманды зышоў на бераг, дзе быў атакаваны й забіты індзейцамі-карыбамі. Паводле рапарту тых, хто выжыў, усе забітыя потым былі зьедзеныя.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1485 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1528 годзе
Катэгорыя:Дасьледчыкі Амэрыкі
Выкрут-22

**«Вы́крут-22»** () — сатырычны антываенны раман амэрыканскага пісьменьніка Джозэфа Гэлера, выдадзены ў 1961. Твор часта называюць адной з найвыдатнейшых літаратурных працаў XX стагодзьдзя. Ён уключаны ў  паводле вэрсіі часопісу «Time», BBC і вэрсіяў іншых выданьняў.

У аснову рамана пакладзены ўласны досьвед удзелу аўтара ў Другой сусьветнай вайне. Падзеі «Выкруту-22» разгортваюцца ў 1943, напісаньне раману пачалося ў 1953 і было скончанае ў 1961 року. Аповед вядзецца ў своеасаблівай нехраналягічнай манэры ад усёведнай трэцяй асобы, апісваючы падзеі з пунктаў гледжаньня розных пэрсанажаў і бязладна, такім чынам выбудоўваючы часавую шкалу разам з сюжэтам. Галоўны герой капітан Джон Ясар’ян () — пілёт бамбавіка B-25 ВПС ЗША. Падзеі ў асноўным адбываюцца падчас дысьлякацыі выдуманага 256-га швадрону на востраве Піяноза ў Міжземным моры на захад ад Італіі. Раман апісвае намаганьні Ясар’яна й іншых вайскоўцаў лягеру выконваць усе службовыя даручэньні і пры гэтым ня страціць глуздоў з тым, каб вярнуцца дадому жывымі-здаровымі.

Кніга высьмейвае бюракратычную сыстэму, у гратэскным маштабе апісвае бэссэнсоўнасьць і абсурд вайны і вайсковага жыцьця амэрыканскага вайсковага падразьдзяленьня, эгаізм і карысьлівасьць камандзіраў, якія дамагаюцца прасоўваньня па службе коштам жыцьцяў маладых пілётаў.

Вайсковае правіла №22 дазваляла звар’яцелым пілётам ня браць удзелу ў вылетах, аднак тыя, хто спасылаўся на гэтае правіла, тым самым дэманстравалі жаданьне жыць, што ўласьціва для псыхічна здаровых людзей, і таму не маглі гэтым правілам скарыстацца. Пасьля выхаду раману выраз *выкрут-22* стаў у ангельскай мове крылатай фразай, якая характарызуе «безвыходную сытуацыю, дзеля разьвязаньня якой трэба выканаць пэўную ўмову, аднак адначасна існуе пэўны варунак, які выключае магчымасьць выкананьня гэтай умовы» (замкнёнае кола).

У 1970 року рэжысэр Майк Нікалс зьняў па кнізе аднайменны фільм.

«Выкрут-22» лічыцца адным з найлепшых твораў амэрыканскай літаратуры XX стагодзьдзя. Раман Гэлера не атрымаў прэміяў, аднак заставаўся ў друку цягам дзесяцігодзьдзяў. Пік папулярнасьці прыйшоў на час вайны ў Віетнаме, калі тэматыка абсурднасьці вайны набыла асабліва вострае значэньне ў амэрыканскім грамадзтве. Маладое пакаленьне амэрыканцаў пачало разумець і падзяляць погляд і ідэалы галоўнага героя Джона Ясар’яна. Асаблівую папулярнасьць набыў лёзунг моладзі 60-х «Ясар’ян жыве!»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сакрэты Сноўдэна: Што хрысьціяне ўжо ведалі 

Катэгорыя:Кнігі 1961 году
Катэгорыя:Творы Джозэфа Гелера
Катэгорыя:Сатырычныя раманы
Катэгорыя:Філязофскія раманы
Катэгорыя:Творы на ангельскай мове
Катэгорыя:Раманы ЗША
Катэгорыя:Кнігі пра Другую сусьветную вайну
Ikarus 293

**«Ikarus 293»** — мадэль трохсэкцыйнага аўтобуса вугорскага вытворцы Ikarus, упершыню паказаная ў 1988 року. Існавала толькі ў досьледных асобніках, якія праходзілі тэставаньне ў Будапэшце і Пэчы. Апынулася незапатрабаванай празь нізкія вынікі эксплюатацыі.

У 1992 аўтобус быў пераабсталяваны: рухавік Raba заменены на больш магутны MAN, пастаўленыя новыя восі. Пазьней транспартаваны ў Тэгеран, і ягоны далейшы лёс невядомы. Паводле ліцэнзіі «Ікаруса» аўтобусы гэтай мадэлі зьбіраліся на Кубе.

Катэгорыя:Аўтобусы Ikarus
Катэгорыя:Сучлененыя аўтобусы
Банга Горжды

«**Банга**» () — летувіскі футбольны клюб з гораду Горждаў. Заснаваны ў 1966 годзе. Уладальнік Кубка Летувы (2024).

## Сэзоны (2004— ...)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* toplyga.lt

Катэгорыя:Горжды
Катэгорыя:1966 год у Летуве
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1966 годзе
Ордэн за вайсковыя заслугі (Канада)

Ордэн «**За вайсковыя заслугі**» — канадзкая ўзнагарода, заснаваная ў 1972 годзе. Гэтая ўзнагарода ўручаецца вайскоўцам Канадскіх узброеных сілаў, якія праявілі больш адданасьці і стараннасьці, чым іх у гэтым абавязваў абавязак. У 2008 годзе да гэтага ордэна былі прадстаўленыя 106 вайскоўцаў Канадзкіх узброеных сілаў.

Ордэн «За вайсковыя заслугі» мае тры клясы: Камандор, Афіцэр, Сябра.
Колькасьць штогод прадстаўляюцца да ордэна не павінна перавышаць 0,1% колькасьці ўсіх вайскоўцаў Канадзкіх узброеных сілаў за папярэдні год. Знакі ордэна ўручае генэрал-губэрнатар на цырымоніі ў Рыда-холе.

Катэгорыя:Канадзкія ордэны
Рак падкарэньніцы

**Рак падкарэньніцы** — утварэньне ракавай пухліны ў падкарэннай залозе.

## Папярэджаньне
Прадухіленьню хваробы спрыяе ўжыцьцё грубавалакністай гародніны (зяленіва і соя) і таматаў, вітамінаў А, Д і Е разам з мікраэлемэнтам сэленам. Плоцевае жыцьцё мае быць упарадкаваным і разьмераным.

## Чыньнікі
Разьвіцьцю хваробы спрыяе залішняе ўжываньне тлушчаў жывёльнага паходжаньня і недастатковае ўжываньне жоўта-зялёных фруктаў, ужыцьцё алькаголю, зьнешняе ўзьдзеяньне ўльтрафіялетавага апраменьваньня, апраменьваньне на працоўным месцы і ўзьдзеяньне цяжкіх мэталаў.

## Праявы
Хвароба выяўляецца праз складанасьці з мачаспусканьнем, наяўнасьць крыві ў брулях, боль у ніжняй частцы сьпіны, у тазе і верхняй частцы сьцёгнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Анкалёгія
Сарава

**Са́рава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Лясной. Уваходзіць у склад Дзьмітравіцкага сельсавету Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Знаходзіцца за 6&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 45&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 34&nbsp;км на паўночны захад ад чыгуначнай станцыі Жабінка (лінія Берасьце&nbsp;—&nbsp;Баранавічы).

## Назва

Сар або Сара (Sarus, Saro) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У другой палове XIX ст. калёнія Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі. Паводле 10-й рэвізіі (1857 год) тут было 206 рэвіскіх душ, дзяржаўная ўласнасьць. З 1860-х гадоў у Камянец-Літоўскай воласьці таго ж павету і губэрні. Паводле перапісу 1897 году, 10 двароў, 63 жыхары, у складзе Сараўскай сельскай грамады.

У выніку польска-савецкай вайны згодна з Рыскім мірам (1921 год) у складзе Польшчы, калёнія ў Камянец-Літоўскай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва. На 1923 год 7 гаспадарак, 47 жыхароў.

У выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа (1939 год) у складзе Берасьцейскай вобласьці БССР. З 1940 году ў Мікалаеўскім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. З 1954 году ў Дзьмітравіцкім сельсавеце таго ж раёну. На 1970 год 43 жыхары, ў саўгасе імя Дзімітрава.

## Насельніцтва
* 1905 год — 74 чалавекі
* 1960 год — 61 чалавек
* 1999 год — 17 чалавек
* 2005 год — 11 чалавек, 6 двароў
* 2010 год — 10 чалавек

## Інфраструктура
У складзе ААТ «Камянецкая пушча».

## Транспарт
Сарава злучае зь Бялёвам мясцовая грунтавая дарога Бялёва&nbsp;—&nbsp;Сарава (). За 500&nbsp;м на ўсход ад вёскі праходзіць аўтадарога рэспубліканскага значэньня Берасьце&nbsp;—&nbsp;Камянец&nbsp;—&nbsp;Каменюкі ().

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;82.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Мартын Фрымэн

**Ма́ртын Джон Кры́стафэр Фры́мэн** (; нарадзіўся 8 верасьня 1971, Олдэршот, Гэмпшыр, Ангельшчына, Вялікабрытанія) — ангельскі актор, вядомы сваімі ролямі Тыма Кэнтэрбэры ў «Офісе», доктара Ўотсана ў «Шэрлаку» і Більба Торбінса ў кінатрылёгіі «Хобіт».

## Жыцьцяпіс
Мартын Фрымэн быў у сям’і наймалодшым зь пяці дзяцей. Бацькі разьвяліся, калі Мартын быў яшчэ дзіцём, а ягоны бацька памёр, калі сыну было 10 гадоў.

Мартын навучаўся ў салезыянскай школе ў Чэртсі (Сарэй), пасьля ў Бруклэндзкім коледжы.

У 15-гадовым узросьце пачаў іграць у моладзевым тэатры, што стала прычынай ягонага выбару прафэсіі. Ён працягнуў навучаньне ў Цэнтральнай школе прамовы і драмы Лёнданскага ўнівэрсытэту.

Фрымэн удзельнічаў у прынамсі 18 тэлеперадачах, 14 тэатральных і некалькіх радыёпастановах. Найбольш адметныя ролі ў тэлесэрыялах — Тым Кэнтэрбэры ў «Офісе», а таксама ў сыткаме «Апаратнае забесьпячэньне». Здымаўся ў такіх фільмах, як «Ali G Indahouse» Сашы Барона Коэна і «Любоў насамрэч» Рычарда Кэртыса.

Фрымэн згуляў ролю Джона Ўотсана ў тэлесэрыяле Бі-Бі-Сі «Шэрлак». За сваю ролю ў 2011 року ён атрымаў телевізійную прэмію Брытанскай акадэміі за найлепшага актора другога пляну.

Мартын Фрымэн здымаецца ў галоўнай ролі Більба Торбінса ў трылёгіі Пітэра Джэксана «Хобіт».

## Фільмаграфія

### Фільмы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Суполка ў Жывым дзёньніку

Катэгорыя:Ангельскія акторы
Катэгорыя:Ангельскія тэлеакторы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Олдэршоце
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Стыў Айзэрман

**Сты́вэн Грэ́гары «Стыў» А́йзэрман** (; нарадзіўся 9 траўня 1965 году, Крэнбрук, Брытанская Калумбія, Канада) — былы прафэсійны канадзкі хакеіст, нападнік, у цяперашні час — генэральны мэнэджар клюбу «Тампа Бэй Лайтнінг». У Нацыянальнай хакейнай лізе гуляў з 1983 да 2006 году, усю кар’еру правёўшы толькі ў адным клюбе — «Дэтройт Рэд Ўінгс». Алімпійскі чэмпіён 2002 году ў складзе зборнай Канады.

З «чырвонымі крыламі» Айзэрман тройчы атрымліваў перамогу ў Кубку Стэнлі (1997, 1998, 2002). У 21 год, перад сэзонам 1986—1987 гадоў, яго абралі капітанам каманды, якім ён заставаўся да канца сваёй кар’еры. Айзэрману належыць рэкорд па самым працяглым знаходжаньні на пасадзе капітана каманды НХЛ. У сэзоне 1988—1989 гадоў Стывэн атрымаў за сэзон 155 пунктаў (65 галоў, 90 перадачаў), больш за гэты паказчык у лізе мелі толькі Ўэйн Грэцкі й Марыё Лем’ё.

За часы сваёй кар’еры Айзэрман атрымліваў некалькі прызоў НХЛ, як то Ўзнагароду Тэда Ліндсэя ў 1989 годзе, Трафэй Кона Смайта ў 1998 годзе, як самаму каштоўнаму гульцу плэй-оф, Трафэй Фрэнка Джэй Сэлкі ў 2000 годзе, як лепшаму форварду абарончага пляну, і Трафэй Біла Мастэртона ў 2003 годзе. Таксама Стыў 9 разоў удзельнічаў у матчы ўсіх зорак НХЛ.

3 ліпеня 2006 году Айзэрман абвесьціў пра сыход з спорту, завяршыўшы кар’еру на шостай пазыцыі ў сьпісе лепшых бамбардзіраў НХЛ за ўсю ейную гісторыю. 25 верасьня таго ж году яго прызначалі віцэ-прэзыдэнтам каманды «Дэтройт Рэд Ўінгс».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце NHL.com
* Статыстыка на сайце The Internet Hockey Database

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крэнбруку
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс»
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Кона Смайта
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Фрэнка Джэй Сэлкі
Катэгорыя:Уладальнікі ўзнагароды Тэда Лінсдэя
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Біла Мастэртона
Пабеда Прылеп

«**Пабеда**» () — паўночнамакедонскі футбольны клюб з гораду Прылепу. Заснаваны ў 1941 годзе. У 2010 годзе клюб быў адноўлены. Двухразовы чэмпіён Паўночнай Македоніі (2004, 2007), уладальнік Кубка Паўночнай Македоніі (2002).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прылеп
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1941 годзе
Сара Чок

**Сара Чок** (; нарадзілася 27 жніўня 1976 году, Атава, Канада) — канадзкая акторка, вядомая па сваіх ролях у тэлесэрыялах, як то доктар Эліёт Рыд ў тэлесэрыяле «Клініка», Рэбэка «Бэка» Конэр у «Разане» й Стэла Цынман у «Як я сустрэў вашу маму».

## Жыцьцяпіс
Кар’ера Сары Чок ў якасьці акторкі пачалася ва ўзросьце васьмі гадоў, калі яна пачала зьяўляцца ў розных м’юзыклах. У 12 гадоў яна стала рэпартэрам канадзкага дзіцячага шоў KidZone. У 1993 годзе Сара атрымала ролю Бэкі Конэр у сэрыяле Лэсі Горансана «Разана», таксама Сара выканала камэо ў ролі іншага пэрсанажа ў эпізодзе Roseanne «Halloween: The Final Chapter» (#178). Затым Сара на непрацяглы час вярнулася ў Канаду, дзе зьнялася ў тэлевізійнай драме «Nothing Too Good for a Cowboy» (1998—1999).

У 2001 годзе яна атрымала ролю доктара Эліёт Рыд у камэдыйным сэрыяле NBC «Клініка» (). Сара згуляла ў некалькіх фільмах, уключаючы «Эрнэст ідзе ў школу» й «Cake», а таксама ў дзевяці эпізодах сэрыялу «Як я сустрэў вашу маму». У 2008 годзе Чок стала прадстаўніцай лініі жаночай ніжняй бялізны Hanes, што таксама ўключала сэрыю рэклямных ролікаў, рэжысэрам якіх стаў ейны калега па «Клініцы» Зак Браф.

## Асабістае жыцьцё
Чок пашлюбавалася з адвакатам Джэймі Афіфі. У пары ёсьць сын, Чарлі Роўдс Афіфі, які нарадзіўся 24 сьнежня 2009 году. Чарлі была дыягнаставана хвароба Кавасакі ва ўзросьце 2 гадоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Канадзкія акторкі
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Драмандвіль

**Драмандвіль** () — горад у Канадзе, разьмешчаны ў правінцыі Квэбэк, у адміністрацыйным рэгіёне Цэнтральны Квэбэк. Драмандвіль месьціцца на ўсход ад Манрэалю на рацэ  Сэн-Франсуа.

## Гісторыя
Драмандвіль быў заснаваны ў чэрвені 1815 году падпалкоўнікам Фрэдэрыкам Джорджам Эрыятам. Мэтай заснаваньня горада было забясьпячэньне хатамі брытанскіх жаўнераў у вайне 1812 году, і дзеля абароны ракі Сэн-Франсуа супраць амэрыканскіх нападаў. Горад быў названы ў гонар сэра Гордана Драманда, віцэ-губэрнатара Верхняй Канады ў 1813—1816 гадох. Будаўніцтва ГЭС Гэмінгс Фолс у 1920 годзе прынесла новую хвалю росту прамысловай вытворчасьці ў вобласьці гораду.

## Славутасьці
У горадзе знаходзіцца некалькі мастацкіх галерэяў, два саборы, праводзяцца розныя фэстывалі. Маецца каля 10 тэатраў. Блізу горада месьціцца вёска Анта, дзе рэканструяваны Квэбэскі побыт з XIX па пачатак XX стагодзьдзя. Маецца міні-музэй у маёнтку Трэнт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Аўрыл Лавін

**Аўры́л Рамо́на Лаві́н** (; нарадзілася 27 верасьня 1984, Бэльвіль, Антарыё, Канада) — канадзкая сьпявачка, аўтарка-выканаўца, дызайнэр і акторка.

## Біяграфія
Ейны дэбютны альбом, *[[Let Go]]*, пабачыў сьвет у 2002 годзе й быў прададзены накладам у 16 млн асобнікаў. Наступныя працы — *[[Under My Skin]]* (2004) і *[[The Best Damn Thing]]* (2007) — узначальвалі сусьветныя чарты, у тым ліку амэрыканскі Billboard 200. Пяць песьняў Лавін, як то «Complicated», «Sk8er Boi», «I’m With You», «My Happy Ending» і «Girlfriend», займалі першыя радкі сусьветных чартаў. Па ўсім сьвеце было прададзена больш за 30 млн асобнікаў ейных альбомаў. Па стане на студзень 2011 году, яна была адной з самых папулярных сьпявачак ў ЗША з 11,5 млн прададзеных альбомаў. Часопіс Billboard зьмясціў Лавін на 10-е месца ў рэйтынгу артыстаў 2000-х гадоў, а таксама на 28-е месца паводле камэрцыйнага посьпеху. Ейны чацьвёрты студыйны альбом *[[Goodbye Lullaby]]* выйшаў у сакавіку 2011 году.

Акрамя музычнай кар’еры, Лавін займаецца дызайнам і ўдзельнічае ў кінематаграфічнай дзейнасьці. У 2006 годзе яна агучвала пэрсанажа мультфільму «Лясная братва» й зьнялася ў фільме «Нацыя фастфуду». У 2008 годзе Лавін прадставіла сваю лінію адзеньня пад назвай Abbey Dawn, а ў 2009—2011 гады выпусьціла парфуму «Black Star», «Forbidden Rose» і «Wild Rose».

## Дыскаграфія

### Студыйныя альбомы
* 2002: *[[Let Go]]*
* 2004: *[[Under My Skin (альбом)|Under My Skin]]*
* 2007: *[[The Best Damn Thing]]*
* 2011: *[[Goodbye Lullaby]]*
* 2013: *[[Avril Lavigne]]*
* 2019: *Head Above Water*
* 2022: *Love Sux*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бэльвілі (Канада)
Катэгорыя:Канадзкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Канадзкія акторкі
Чарнякевіч

**Чарняке́віч** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Андрэй Чарнякевіч (нар. 1974) — беларускі гісторык
* Іван Чарнякевіч (нар. 1955) — беларускі мастак
Іван Чарнякевіч

**Іва́н Міха́йлавіч Чарняке́віч** (нар. 1955, вёска Плябанцы Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці, БССР) — беларускі мастак.

## Жыцьцяпіс
Дзіцячыя гады прайшлі ў Пружанах.

У 1973 скончыў Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве (Менск), у 1981 —  у Ленінградзе. Пасьля вучобы ажаніўся з мастачкай Верай Прохаравай і застаўся ў Ленінградзе.

Адзін з аснавальнікаў аб’яднаньня мастакоў-беларусаў Балтыі «Маю гонар» і Беларускага грамадзка-культурнага таварыства ў Санкт-Пецярбургу. Сябра Саюзу мастакоў Расеі (1991).

Жыве ў Санкт-Пецярбургу. З жонкай Верай Прохаравай маюць двух дзяцей.

## Творчасьць
Удзельнічае ў мастацкіх выставах з 1981 року. Працуе ў тэхніцы алейнага жывапісу, габэлену і росьпісу па шоўку. Выстаўляўся ў Маскве, Санкт-Пецярбургу, Латвіі, Эстоніі, Італіі, Швайцарыі, Нідэрляндах.

Працы знаходзяцца ў калекцыях Дзяржаўнага мастацкага музэю Беларусі (Менск), музэю кнігадрукаваньня Францішка Скарыны (Полацак), краязнаўчым музэі Наваградку, беларускім культурным цэнтры ў Сыднэі (Аўстралія), Расейскім культурным цэнтры ў Сэуле (Карэя),  ў Санкт-Пецярбургу (Расея), у прыватных зборах у ЗША, Італіі, Нідэрляндах, Расеі, Францыі.

У гонар 580-годзьдзя Пружанаў і 20-годзьдзя «Палацыку» мастак падараваў пружанскаму музэю тры свае карціны «Жанчыны Палесься. Фота пачатку XX стагодзьдзя», «Песьня» ды «Сусьвет».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс і творчасьць 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1955 годзе
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларусы ў Расеі
Катэгорыя:Сябры Саюзу мастакоў Расеі
Сьпіс музэяў Берасьцейскай вобласьці

Тут знаходзіцца **сьпіс музэяў [[Берасьцейская вобласьць|Берасьцейскай вобласьці]]** Беларусі.

* Баранавіцкі краязнаўчы музэй
* Берасьцейскі абласны краязнаўчы музэй
** Бярэсьце
** Музэй выратаваных мастацкіх каштоўнасьцяў
** Камянецкая вежа
** Берасьцейскі мастацкі музэй
* Музэй гісторыі Берасьця
* Бярозаўскі гісторыка-краязнаўчы музэй
** Бярозаўская галерэя мастацтваў
* Ганцавіцкі раённы краязнаўчы музэй
* Драгічынскі музэй партызанскай славы імя Ўдавікова
* Івацэвіцкі краязнаўчы музэй
** Музэй партызанскай славы
* Жабінкаўскі гісторыка-краязнаўчы музэй
* Кобрынскі ваенна-гістарычны музэй імя Суворава

* Літаратурна-этнаграфічны музэй Якуба Коласа
* Літаратурны музэй Блока
* Лунінецкі краязнаўчы музэй
* Берасьцейская крэпасьць-герой
** Музэй абароны Берасьцейскай крэпасьці-героя
** 5 форт
* Мотальскі музэй народнай творчасьці
* Музэй беларускага Палесься
* Безьдзескі фартушок
* Музэй прыроды Белавескай пушчы
* Музэй прыроды нацыянальнага парку Прыпяцкі
* Пружанскі палацык
* Музэй-сядзіба Тадэвуша Касьцюшкі
* Берасьцейскі чыгуначны музэй
* Раённы музэйны комплекс Напалеона Орды
* Столінскі краязнаўчы музэй
* Сядзіба палешука
* Музэй гісторыі Баранавіцкага аддзяленьня Беларускай чыгункі

## Вонкавыя спасылкі
* Каталёг музэяў Беларусі


Берасьцейская вобласьць
Катэгорыя:Сьпісы:Беларусь
Банк гандлёвы капітал

**[[Закрытае акцыйнае таварыства]] «Банк гандлё́вы капіта́л»** (скарочана **ЗАТ ГК Банк**) — камэрцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. Асноўны акцыянэр — «Банк Тэджарат» (Іран, 99,89%). Статутны фонд — 616,5 млрд. руб. (2013).

## Дзейнасьць
Дзейнічае прадстаўніцтва «ГК Банку» ў Тэгеране (Ісламская рэспубліка Іран).

## Рэквізыты
Юрыдычны адрас: 220035 Менск, вул. Ціміразева, 65А.

## Мінуўшчына
ЗАТ «ГК Банк» зарэгістраваны пастановаю Нацыянальнага банка Беларусі №133 ад 12 верасьня 2008 року.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Банкі Беларусі
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2008 годзе
Катэгорыя:Верасень 2008 году
Катэгорыя:2008 год у Беларусі
Гам Бэнфіка

«**Гам Бэнфіка**» () — люксэмбурскі футбольны клюб з раёну Гаму. Заснаваны ў 2004 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гам
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Модра

**Мо́дра** (, , , ) — места і гміна ў раёне Пэзінак Браціслаўскага краю Славаччыны, ля ўзножжа Малых Карпатаў. Насельніцтва — 8795 чалавек (2011).

Модра вядомая сваёй ганчарнай вытворчасьцю. Гэта таксама адзін з найістотнейшых цэнтраў вінаградарства ў Малакарпацкім рэгіёне.

## Мінуўшчына
Першыя згадкі пра Модру датаваныя 1158 рокам, калі кароль Геза II падараваў яе біскупству ў Нітры. Па мангольскім наезьдзе 1241 року нямецкія каляністы перабудавалі паселішча.

У 1321 року ўпершыню згаданыя вінаграднікі. У 1361 паселішча атрымала мескія прывілеі, што падштурхнула разьвіцьцё вінагадоўлі і гандлю. У 1607 Модра стала вольным каралеўскім горадам. У 1610—1647 былі ўзьведзеныя ўмацаваньні. З гэтае пары места стала адным з найбольшых рамесьніцкіх цэнтраў на тэрыторыі сучаснай Славаччыны.

У XIX стагодзьдзі была адкрытая керамічная і маёлічная вытворчасьць, у 1883 заснаваная школа керамікі. Чыгунка Браціслава — Трнава, збудаваная ў 1840-я, абмінула Модру, бо магістрат не дазволіў тут яе пабудову.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2001 року места налічвала 8536 жыхароў. 97,4% насельнікаў — славакі, 1% чэхі, 0,4% — вугорцы. Склад паводле веравызнаньня: 53,7% рыма-каталікі, 25,8% лютэране, 15% без вызнаньня.

## Турыстычная інфармацыя
* Модрынская абсэрваторыя ўнівэрсытэту Коменскага
* Мэмарыял-музэй (разам з домам-музэям «Štúrova izba» (memorable room of Štúr) і статуя Людавіта Штура, які памёр у Модры
* Рэшткі даўніх умацаваньняў: бастыён і «Верхняя брама», адзіная з трох захавалася
* Замак адразу за Верхняй брамай
* Рэнэсансавая пабудова канца XVII стагодзьдзя
* сучасныя керамічныя майстроўні
* Храмы:
** Рыма-каталіцкая царква сьв. Яна Хрысьціцеля (2-я палова XIV стагодзьдзя) на могілках ахвяраў Першай сусьветнай вайны
** Рыма-каталіцкая царква сьв. караля Стэфана (1873—1876)
** Эвангельскай царква Аўгсбурскага вызнаньня (1714, сучасны выгляд з 1834)
** Эвангельская царква апосталаў Пятра і Паўла (1715, сучасны выгляд з 1826)
** барокавая каплічка Беззаганнага Зачацьця (1740)
** капліца сьв. Міхаіла Арханёла (1873)

## Спорт

* валейбольны клюб «Слован Модра»
* гандбольны клюб «Слован Модра»
* футбольны клюб «Слован Модра»
* хакейны клюб «Арлы Модра»
* шахматны клюб «Модра»

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Ян Калінчак, славацкі пісьменьнік, выкладаў у Мордры
* Людавіт Штур, славацкі пісьменьнік, апошні гады жыцьця правёў у Мордры

## Месты-партнэры
*  Бэнаткі над Ізэраў
*  Густапэчы
*  Авэрэйсэ
*  Мартр Талязань

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Гарады Славаччыны
Катэгорыя:Пэзінак (раён)
Робэртсан Дэйвіс

**Робэртсан Дэ́йвіс** (28 жніўня 1913 — 2 сьнежня 1994) — канадзкі драматург, сцэнарыст, крытык і журналіст. Лічыцца адным з найпапулярнейшых аўтараў у Канадзе.

## Жыцьцяпіс
Робэртсан Дэйвіс нарадзіўся ў невялікім мястэчку Тэмсвіл. Ягоны бацька валодаў мясцовай газэтай. Абодва бацькі вельмі любілі чытаць, гэтую звычку ў іх пераняў малы Робэртсан. Вучыўся будучы пісьменьнік у прыватнай школе-пансыёне для хлапчукоў *Upper Canada College*, потым — ва ўнівэрсытэце Кінгстану і ў Баліёльскім каледжы Оксфарду (Ангельшчына).

У 1939 годзе зьявілася першая публікацыя — «Shakespeare’s Boy Actors».

Па вяртаньні ў Канаду ў 1940 годзе ён становіцца літаратурным рэдактарам часопісу «Saturday Night» ды выдаўцом газэты «The Peterborough Examiner» (Пітэрбаро).

У 1951 годзе выходзіць першы буйны раман — «Tempest-Tost». З 1960 па 1981 гады ён выкладаў у Трыніці каледжы ўнівэрсытэту Таронта, ад 1963 году — рэктар Мэсі каледжу.

Найвялікшую вядомасьць Робэртсан Дэйвіс атрымаў пасьля выхаду філязофска-магічнае «Дэптфардзкае трылёгіі» (раманы «Пяты пэрсанаж», 1970; «Мантыкора», 1972; «Сьвет цудаў», 1975).

У 1980-х піша яшчэ адную трылёгію — «Корніскую трылёгію» (раманы «Мяцежныя анёлы» (The Rebel Angels), 1970; «Што ў костках закладзена» (What’s Bred in the Bone), 1985; «Ліра Арфэя» (The Lyre of Orpheus), 1989). Першы зь іх, разам з «Дэптфардзкае трылёгіяй», быў уключаны ў знакаміты літаратурны «Заходні канон» крытыка Гаральда Блума. Два апошнія раманы Дэйвіса — «Murther and Walking Spirits» (1991, гісторыя, якую распавёў прывід забітага чалавека) ды «The Cunning Man» (1994) — таксама мелі посьпех, але скончыць сваю чацьвертую трылёгію пісьменьнік не пасьпеў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Канадзкія літаратары
81-760/761

**81-760/761 «Ака́»** — мадэль вагонаў мэтрапалітэну, якія выпускаюцца заводам ААТ «Метровагонмаш» з 2010 году і Цьвярскім вагонабудаўнічым заводам з 2011 году. У цяперашні час эксплюатуецца ў Маскве і Баку.

Катэгорыя:Вагоны мэтро
Катэгорыя:Маскоўскі мэтрапалітэн