open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маргела

**Маргела** (*Маргель*, *Маргіла*), **Маргайла** (*Маргаль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мэргель (Mergell, Mergel) і Гейламер або Гелмер (Geilamer, Gelmer) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Мервін, Валадзімер, Нетымер; германскія імёны Mervinus, Waldmer, Nitimerus) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

У Польшчы ў 1635 годзе адзначалася прозьвішча Margol, у 1743 годзе — Margiel.

У ваколіцах Мэмэлю адзначалася прозьвішча Mergell. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у Волковыиском повете на имя Моркгелевщина* (1503 год); *Hrehory Margiełło* (1621 год); *Siemion Margiel* (6 студзеня 1700 году); *Magdalena Margielowa de Kryniczyn* (1701 год); *Magdalena Margalewiczowa* (1702 год); *od P. Margielewicza księgarza* (1753 год); *pan Marcin Morgilewicz* (27 ліпеня 1797 году); *Aniela Margielewicz* (1825 год).

## Носьбіты
* Рыгор Маргела — шавельскі баярын, які ўпамінаецца ў 1621 годзе
* Антон і Цімох Маргайлы — жыхары маёнтку Цімкавічаў, якія ўпамінаюцца ў 1713 годзе
* Антон Маргайла — жыхар маёнтку Цімкавічаў, які ўпамінаюцца ў 1730 годзе

Маргель (Margiel), Маргелевіч (Margielewicz) і Маргілевіч (Margilewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Віленшчыне існуюць вёскі Маргелі і Маргелькі.

## Глядзіце таксама
* Міра
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
НХЛ 2023—2024 гадоў

**НХЛ у сэзоне 2023—2024 гадоў** — 107-ы (106-ы гульнявы) сэзон Нацыянальнай хакейнай лігі, які распачаўся 10 кастрычніка 2023 году, а  скончыўся 18 красавіка 2024 году. Перадсэзонны драфт адбыўся 28—29 чэрвеня 2023 году ў Нэшвіле на хатняй арэне мясцовага клюбу «Нэшвіл Прэдатарз». Першым нумарам на драфце быў абраны канадзкі хакеіст Конар Бэдард клюбам «Чыкага Блэкгокс». Згодна з вынікамі плэй-оф уладальнікамі Кубка Стэнлі ўпершыню ў сваёй гісторыі стаў клюб «Флорыда Пантэрз».

## Рэгулярны сэзон
### Табліца

### Заходняя канфэрэнцыя
#### Ціхаакіянскі дывізіён

#### Цэнтральны дывізіён

### Усходняя канфэрэнцыя
#### Атлянтычны дывізіён

#### Сталічны дывізіён

### Статыстыка
#### Найлепшыя бамбардзіры
У гэты сьпіс уключаны толькі дзесяць найлепшых гульцоў, якія набралі найбольшую колькасьць пунктаў цягам рэгулярнага сэзону.

*М = Матчы; Г = Галы; A = Асыстэнцкія перадачы; П = Пункты; +/− = [[плюс-мінус (хакей)|Плюс/мінус]]*

#### Найлепшыя брамнікі
У гэты сьпіс уключаны толькі дзесяць найлепшых брамнікаў, паводле іхняга адсотку надзейнасьці, здабытага цягам рэгулярнага сэзону. Пры гэтым, каб трапіць у сьпіс брамнікі мусілі згуляць ня меней за 40% ад усіх матчаў сваёй каманды.

*М = Матчы; ЧнЛ = Час на лёдзе (хвіліны:сэкунды); ПШ = Прапушчаныя шайбы; АК = Адбітыя кідкі; Н% = Адсотак надзейнасьці*

## Плэй-оф

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падзеі сэзону 2023—2024 на сайце nhl.com 

2023—2024
Каштарт

**Каштарт**, **Гастарт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гастард, Гастарт або Кастэрт (Gastard, Gastart, Kastert) і Гартыгаст (Hartigast) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гаст- (-каст-, -гест-) (імёны ліцьвінаў Гасьціла, Гестар, Гаштольд; германскія імёны Gastila, Gaster, Gastald) паходзіць ад гоцкага і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.
 
У ваколіцах Мэмэлю адзначалася прозьвішча Gastert. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Gastart von Labiow* (Паведамленьні аб літоўскіх дарогах); *Sebestian Kostort* (6 жніўня 1593 году); *domek jm. p. Kasztorta* (1690 год).

## Носьбіты
* Гастарт — водца крыжакоў у Літву з Лабяў

Костэрт (Kostert) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Гаст
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Стырно

**Стырно** — гэта прыстасаваньне , якое дазваляе падтрымліваць і зьмяняць кірунак руху караблёў, самалётаў і іншых транспартных сродкаў. Звычайна ён мае форму плоскай пласьціны, разьмешчанай у задняй частцы кіраванай машыны такім чынам, каб забясьпечыць мінімальны супраціў навакольнага асяродзьдзя. Але ёсьць і стырна, разьмешчаныя ў іншым месцы. Адхіляючы стырно ад восі машыны, можна зьмяніць навакольнае асяродзьдзе вакол кузава машыны й тым самым зьмяніць кірунак руху. Пры адхіленьні, напрыклад, направа, на карму карабля пачне дзейнічаць папярочная сіла ў процілеглы бок, якая паверне насавой рухавік направа. 

## Стырно палёту
Стырно на самалёце (з умоўным становішчам на хвасту) не выкарыстоўваецца для развароту. Самалёт паварочваецца шляхам нахілу з элеронамі, і гарызантальны кампанэнт вэктара нахіленай падʼёмнай сілы затым уцягвае самалёт у паварот. Аднак крыло з вонкавага боку павароту мае большую хуткасьць і, такім чынам, большы індукаваны супраціў, які дзейнічае супраць гэтага кручэньня. Затым нахілены самалёт імкнецца павярнуцца супраць намеру пілёта. Стырно карэктуе гэтую тэндэнцыю і такім чынам падтрымлівае паварот у скаардынаваным рэжыме, калі кірунак палёту супадае з восьсю самалёта.
Катэгорыя:Марскія тэрміны
Катэгорыя:Канструкцыя лятальных апаратаў
Катэгорыя:Караблебудаваньне
Каноэ

**Каноэ** — зборны назоў для чоўнаў розных народаў. Характэрнай асаблівасьцю зьяўляецца спосаб веславаньня — яно ажыцьцяўляецца лапатападобным вяслом, якім таксама робіцца і руляваньне. Назоў «каноэ» паходзіць з мовы карыбскіх індзейцаў.

Каноэ рухаецца за кошт выкарыстаньня лопасьцяў, колькасьць якіх залежыць ад памеру чоўна. Вясьляр паварочваецца ў патрэбным кірунку, седзячы на ​​​​апорах на корпусе або стоячы на ​​каленях проста на ім. Такім чынам, веславаньне на каноэ адрозьніваецца ад звычайнага веславаньня, бо вясьляры стаяць сьпінай у патрэбным кірунку.

## Алімпійскія дысцыпліны
Сучасныя каноэ вырабляюцца па розных канструкцыях спэцыяльнага прызначэньня, і акрамя ўсяго іншага ў алімпійскіх відах спорту выкарыстоўваюцца, акрамя байдарак, байдаркі й каноэ на ціхіх водах, а таксама байдаркі і каноэ на дзікіх водах.

Розьніца паміж спартовымі байдаркамі і каноэ заключаецца ў тым, што ў байдарках кожны вясьляр выкарыстоўвае вясло з двума лопасьцямі, у той час як у каноэ выкарыстоўваецца вясло з адной лопасьцю. Для лепшага прымяненьня сілы канаісты звычайна становяцца на калені на адной назе падчас веславаньня ў спакойнай вадзе. Канаіст на белай вадзе сядзіць на прыпаднятай лаўцы, падцягнуўшы пад яе галёнкі, і кладзе частку сваёй вагі на калені. Байдарачнік сядзіць на дне лодкі і ўпіраецца нагамі ў спэцыяльную плянку (ножкі).

Што тычыцца веславаньня, то ва ўдзельнікаў гэтага віду спорту няма рухомых сядзеньняў або выступаў на лодцы, і яны трымаюць вясло ўсёй сваёй вагой у руках.

Катэгорыя:Плывучыя сродкі
Катэгорыя:Спартовы інвэнтар
Шушкевіч

**Шушке́віч** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Ганна Шушкевіч ( 1936) — Гераіня сацыялістычнай працы;
* Генадзь Шушкевіч ( 1953) — беларускі навуковец-матэматык;
* ;
* Уладыслаў Шушкевіч (1938—2007) — польскі вясьляр.
Наргіз Магамадзі

**Наргіз Махамадзі** (;  1972) — іранская праваабаронца, ляўрэатка Нобэлеўскай прэміі міру (2023).

Наргіз Махамадзі пачала сваю праваабарончую дзейнасьць у 1990-я гады, студэнткай факультэта фізыкі. Па заканчэньні ўнівэрсытэта працавала інжынэрам, але таксама пісала аўтарскія калёнкі ў некаторыя іранскія выданьні.

У 2003 годзе яна пачала працаваць у Тэґеранскім цэнтры абароны правоў чалавека, заснаваным іншай іранскай актывісткай, ляўрэаткай Нобэлеўскай прэміі міру Шырын Эбадзі. У 2011 годзе Наргіз Махамадзі была ўпершыню арыштаваная й прысуджаная да турэмнага зьняволеньня. Праз два гады яна выйшла на волю і далучылася да кампаніі супраць сьмяротнага пакараньня ў Іране. За гэтую дзейнасьць яна зноў была арыштаваная ў 2015 годзе. У 2016 годзе прысуджаная да 16 год турэмнага зьняволеньня. Пасьля вяртаньня ў турму выступала супраць катаваньняў і сэксуальнага ґвалту, які прымяняецца да палітычных зьняволеных — жанчын у іранскіх турмах. З турмы яна таксама падтрымала пратэсты 2022 году й арґанізавала некалькі акцыяў салідарнасьці сярод зьняволеных, за што ўлады зрабілі яшчэ больш строгімі ўмовы яе зьняволеньня.

6 кастрычніка 2023 году Наргіз Махамадзі ўдастоена Нобэлеўскай прэміі міру за «яе барацьбу з ґвалтам іранскага рэжыму й за роўныя правы і свабоды для ўсіх».

## Крыніцы

Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі міру
Варожасьць

**Варожасьць** — гэта форма ўнутранага гнеўнага сацыяльнага адмаўленьня або непрыняцьця . Гэта было вызначана Джорджам Келі як катэгарычная адмова прыняць доказы. Замест таго, каб перагледзець уласнае меркаваньне, варожая асоба імкнецца пераканаць і прымусіць сьвет прыстасавацца да свайго ладу мысьленьня, незалежна ад кошту і намаганьняў.

Было падлічана, што захаваньне варожых паводзін падвойвае рызыку сардэчных захворваньняў на працягу наступных дзесяці гадоў.

## Глядзіце таксама

* Сяброўства

Катэгорыя:Сацыяльная псыхалёгія
Катэгорыя:Сацыялёгія
Івянецкая сынагога

**Івянецкая сынагога** — драўляная сынагога ў Івянцы Валожынскага раёну Менскае вобласьці. Адна з чатырох захаваных драўляных сынагогаў на тэрыторыі Беларусі (Івянец, Турэц, Лепель, Буцькавічы).

Узьведзеная ў 1912 годзе. Сынагога ўяўляе сабой прастакутны будынак плошчаю 300 м2. Да сярэдзіны 60-ых гг. ХХ стагодзьдзя там засядала мясцовая ўлада — быў райвыканкам, потым дом культуры: сьпявалі, танчылі, чыталі лекцыі, у тым ліку й на атэістычныя тэмы. У 2005 годзе на сьценах будынку былі выяўленыя старыя фрэскі. Па аўтарытэтным сьведчаньні архітэктара Аляксея Яроменкі, гэта была адзіная на сёньня вядомая ў Беларусі выява Арон-а-Кодэша ў тэхніцы ілюзорны грызайль. Пасьля рамонту будынка фрэскі зноў зафарбавалі, але захаваліся здымкі. Дахавая канструкцыя трымаецца на двух велізарных суцэльных брусах-бэльках перасекам 40 х 40 см. Калісьці іх падтрымлівалі слупы бімы. У 2010 годзе сынагога была перададзеная юдэйскаму рэлігійнаму аб’яднаньню.

Паводле слоў старшыні супольнасьці Юрыя Дорна, у будынку плянавалі стварыць музэй гісторыі й культуры габрэяў Заходняе Беларусі, але для гэтага не хапае ані экспанатаў, ані сродкаў. Будынак пачалі рамантаваць, але працы хутка скончыліся.

У дадзены момант у будынку знаходзіцца крама будаўнічых матэрыялаў.

## Крыніцы
Эйціла

**Эйціла**, **Эйдзіл** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Айдзіла або Айтла, пазьней Эйтэль (Aidilo, Aitla, Eitel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова эйт- (айт-, эйд-) (імёны ліцьвінаў Эйтун, Эйтаўт, Эйтман; германскія імёны Eidunn, Aitald, Eitmann) паходзіць ад гоцкага aiths, стараверхненямецкага eid 'клясьціся, прысягаць' або стараверхненямецкага eit 'агонь'.

У Прусіі бытавала імя Эйтыл: *Eytil* (1360 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Eytel dem [[Скаловія|Schalune]]… Eytel dem Schalun* (26 верасьня і 2 кастрычніка 1402 году); *Совичу Еидил* (1440—1492 гады); *Богдан Еитилович* (1 ліпеня 1542 году).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйтаўт

**Эйтаўт** (*Эйдаўт*, *Айтаўт*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Айталд (Aitold, Aitoldus, Aitald) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова эйт- (айт-, эйд-) (імёны ліцьвінаў Эйціла, Эйтун, Эйтман; германскія імёны Eitel, Eidunn, Eitmann) паходзіць ад гоцкага aiths, стараверхненямецкага eid 'клясьціся, прысягаць' або стараверхненямецкага eit 'агонь', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Адпаведнасьць імя Эйтаўт германскаму імю Aitold сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеков тяглых у волости Дорсунишскои… а [[Давойна|Довоина]] Еидовтовича… а Матея Еитовтовича… а Еитовта Бернуевича* (26 студзеня 1516 году); *в [[Опса|Опескои]] волости три земли на имя… Еитовтовщину* (14 ліпеня 1525 году); *земли пустовскихъ — Еитевтовщину* (12 кастрычніка 1525 году).

## Носьбіты
* Павал Айтаўтавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох

У 1525 годзе ўпаміналася зямля Эйтаўтоўшчына (*Ейтовтовщина*) каля Браслава.

## Глядзіце таксама
* Эйта
* Вальда

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйтман

**Эйтман** (*Айдыман*, *Гейдэман*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Эйтман (Eitmann, Eydtman) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова эйт- (айт-, эйд-) (імёны ліцьвінаў Эйціла, Эйтун, Эйтаўт; германскія імёны Eitel, Eidunn, Aitald) паходзіць ад гоцкага aiths, стараверхненямецкага eid 'клясьціся, прысягаць' або стараверхненямецкага eit 'агонь', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Aydymany* (1744 год); *Agata Etmanowicz* (1798 год).

## Носьбіты
* Ян Эйдман (*Jan Eidman*) — выхадзец з Гданьску, які да 1619 году навучаўся ў Папскай сэмінарыі ў Вільні
* Ёсіф і Францішка Эйтманы (Эйтміны) — упіцкія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1773—1784 гадох

Эйтмановічы (Ejtmanowicz) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Гейдэман (Hejdemann) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1903 год існавала вёска Эйцманы ў Новааляксандраўскім павеце.

На гістарычнай Браслаўшчыне існуе вёска Эйтмяны.

## Глядзіце таксама
* Эйта
* Ман

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйта

**Эйта** або **Эйт** (*Эйць*, *Эйдзь*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Эйта, Эйда або Айта (Eito, Eido, Aito) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова эйт- (айт-, эйд-) паходзіць ад гоцкага aiths, стараверхненямецкага eid 'клясьціся, прысягаць' або стараверхненямецкага eit 'агонь'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Эйціла (Эйдзіл), Эйтун, Эйтаўт (Айтаўт, Эйдаўт), Эйтман. Адзначаліся германскія імёны Eitel (Aidilo), Eidunn (Aittuni), Aitald, Eitmann.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Eidero.

У Прусіі бытавалі імёны: *Eytike / Eytiko* (1336 і 1354 гады), *Eytil* (1360 год), *Eytune*, *Eytmunt* (1360 год), *Eytwyde* (1401 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи нашыхъ [[Ваўкавыск|Волъковыиского]] повета, на имя у Мелка Еитевича и въ сыновъ его, у Юръя и въ Якубца, а въ Мартина* (25 ліпеня 1503 году); *земля пустовская в [[Жыжмары|Жижморскои]] волости Еитевщина* (6 красавіка 1514 году); *служоб людеи… Натреико Еидевичъ* (23 траўня 1539 году); *Ян Еитович… Еитовщина,* (1 ліпеня 1542 году); *Родъ Ейтовичовъ* (1567 год).

## Носьбіты
* Антон Эйтовіч — пробашч касьцёла ў ваколіцах Цельшаў на 1887 год
* Іван Эйтовіч — уласьнік зямлі ў ваколіцах Палангі на 1912 год

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эндзінь

**Эндзінь** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Энцін, пазьней Антын або Антэн (Entin, Antin, Anten) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова анд- (ант-, энд-) (імёны ліцьвінаў Эндзель, Янтаўт, Андрык; германскія імёны Endil, Antolt, Andricus) паходзіць ад гоцкага *andja 'востры канец, пік'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Anna Andzienia* (1703 год).

## Носьбіты
* Іван Эндзінь — уласьнік зямлі ў ваколіцах Палангі на 1912 год

На 1906 год існавалі фальваркі Андзіны і Андынава ў Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Захапленьне

**Захапленьне**, таксама **энтузіязм** — станоўча афарбаваная эмоцыя, стан натхненьня, а таксама, пад уплывам гэтага настрою, жаданьне й зьдзяйсьненьне актыўных дзеяньняў па дасягненьні вызначаных мэтаў.

Першапачаткова словам энтузіязм пазначалі стан чалавека, апантанага бажаством, або які знаходзіўся пад ягоным уплывам (напрыклад, энтузіязм Піфіі або вакханак). Пазьней, з часоў позьняй антычнасьці і практычна да найноўшага часу — эстэтычная катэгорыя, якая характарызуе рэакцыю субʼекта на ўзвышанае, выдатнае. Так, Сакрат лічыў паэтычнае натхненьне энтузіязмам.

Катэгорыя:Эмоцыі
Катэгорыя:Эстэтыка
Відзіман

**Відзіман** (*Відман*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. 

## Паходжаньне

Відзіман або Відман (Widiman, Vidmannus, Widmann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Widman.

У Прусіі адзначалася імя *Wydeman*. У 1605 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Jacobus Widmansdorff, nobilis Borussus*, у 1630 годзе — *Johannes Martinus Widemanus, Welaviensis Borussus*. Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Wiedemann.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *осмъ чоловеков… а Онъдрука Видимоновича* (31 траўня 1503 году); *бояринъ господарьский Михайло Видимоновичь* (11 красавіка 1516 году); *Видманъ* (1867 год).

## Носьбіты
У гістарычных пісьмовых крыніцах беларускага арэалу адзначалася імя Відман (*Видманъ*). 

Відманы (Widmann) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай зь Львова.

Відмановіч (Widmanowicz) і Выдмановіч (Wydmanowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Від
* Ман

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рамвольт

**Рамвольт** (*Рамуальд*, *Рамульт*, *Ромальд*, *Румвольд*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ромвалд, Ромвалт, Ромалд або Румалт (Romwald, Romuald, Romualt, Romald, Rumolt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова рум- (ром-) (імёны ліцьвінаў Румель, Румш, Румбольд; германскія імёны Rummel, Rumsch, Rumbold) паходзіць ад гоцкага *hrôms, германскага hruom 'слава, славутасьць', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рынгвальд; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Ringolt) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. Такім парадкам, імя Рамвольт азначае «слаўны ўладаю». Больш пашыраная ў славянскіх мовах форма адпаведнага германскага імя — Рамуальд.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rumołt (Romelt).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Rwmwold Wolymuntonis* (18 студзеня 1401 году); *Romald*, *Rammold* (16 чэрвеня 1409 году); *Romolt* (21 чэрвеня 1409 году); *Ромволтъ* (27 верасьня 1432 году); *сын тежь Тройденов Лаврентий, a по-литовску Ролмулт [Рамулт]* (Хроніка літоўская і жамойцкая); *пановъ Михала и Яна Рамултовъ — земянъ его королевское милости [[Пінскі павет|повету Пинского]]… пановъ Рамультовъ… панъ Михалъ и панъ Янъ Ромултове* (8 студзеня 1670 году); *Karolina Romald* (1829 год).

## Носьбіты
* Румвольд (662) — Сьвяты, ангельскі немаўля
* Рамвольт (Румбольд) Валімонтавіч (1371—1432) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста генэральны жамойцкі, маршалак земскі і намесьнік віцебскі; меў сына Міхайлу

Рамульты або Рамулты (Ramułt, Ramult) — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Рамуальдовіч (Romualdowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся Рамульты

На памежжы гістарычных Аршаншчыны і Віцебшчыны існуе вёска Рамальдава. На гістарычнай Ашмяншчыне існаваў засьценак Рамальдаўка.

## Глядзіце таксама
* Рума
* Вальда

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Жагель

**Жагель** (*Загель*, *Сагаль*), **Жагала** (*Загала*), **Жагайла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Загала, пазьней Загель (Sagalo, Sagel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сак- (саг-, зак-) (імёны ліцьвінаў Сакель, Сакень, Жагар; германскія імёны Sakel, Sacken, Sagar) паходзіць ад гоцкага sakjo 'спрэчка', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *люди наши у в [[Астрына|Острынском]] повете… Иева Жогаловича* (25 студзеня 1516 году); *Венцко Жакгоиловичъ с трема браты* (1528 год); *людми… а Матейца Жогала* (1530 год); *служба… Жакгел [[Берн]]авич* (XVI ст.); *Martinus Zagiel* (1592, 1594 і 1599 гады); *szlachty Adama… Marcina… y Antoniego… Żagiełłow… o Xiędzu Marcine Żagiellu* (XVII ст.); *Martinus Zagiel, [[Ліцьвіны|Litv.]]* (1768 год); *Antoni Żagiell* (1812 год); *Zagiel* (1824 год).

## Носьбіты
* Доўкша і Пац Сагалевічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1511 годзе
* Венцка Жагайлавіч — вялёнскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Жагелі (Żagiel) — прыгонныя з ваколіцаў Мерачу, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьзі.

Жагелі (Żagiel) гербу Трубы — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні, Віленскага павету і мястэчка Сьвіранаў.

Жагелі (Żagiel) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Жагелевічы (Żagielewicz) гербу Трубы — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага ваяводзтва.

Загаловічы або Жагаловічы (Zagołłowicz, Żagołłowicz) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

Жагаль або Загаль (Zagal) і Жагель або Загель (Zagiel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У 1522 і 1525 гадох упаміналася пустаўшчына Жагайлоўшчына (Жагалоўшчына) каля Васілішкаў.

На гістарычнай Гарадзеншчыне існуе вёска Жагелі.

## Глядзіце таксама
* Сак
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйбар (імя)

**Эйбар** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Эйбэр або Айбэр (Eyber, Eiber) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова  -эйх- (-эй-) (імёны ліцьвінаў Эйгерд, Эйман, Эймунт; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад гоцкага agi 'лязо, булат, меч', а аснова -бар- (-бор-) (імёны ліцьвінаў Барвід, Барвін, Барвін; германскія імёны Barvid, Barwin, Barwin) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *люди… Ейборъ а [[Бутнар|Бутнаръ]]* (21 жніўня 1480 году); *Воитъко Еиборовичъ* (XVI ст.); *Fundus prædii huius dictus Eybaryski* (1643 год).

## Носьбіты
* Стэфан Лукашавіч Эйбаровіч — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1602 годзе

Эйбаровічы (Eyborowicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага ваяводзтва.

## Глядзіце таксама
* Эйх
* Бар

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гердзейка

**Гердзейка** (*Гардэйка*, *Гертык*, *Кердзейка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гардэка, Гердэка, Гердзіка або Гертка (Gardeke, Gerdeka, Gerdeca, Gerdecke, Gerdheca, Gerdheka, Gerdeke, Gerdika, Gerdica, Gerdike, Gerdiche, Gertke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека').

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gierdek.

У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Gardeicke (Gardeike). 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Gerdeike filius Styrpeiken satrape nobilis… fratre dicti Gerdeiken* (Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга); *Jakub Gierdeyko* (1827 год); *Kierdejko* (1913 год).

## Носьбіты
* Гердзейка — літоўскі баярын, які ўпамінаюцца пад 1368 годам 

Гардэйка (*Gardeike*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

Гертыкі (Gertyk) гербу Грымала — літоўскі шляхецкі род.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Міністэрства энэргетыкі ЗША

**Міністэ́рства энэрґе́тыкі ЗША** ()&nbsp;— выканаўчы дэпартамэнт фэдэральнага ўрада ЗША, адказны за нацыянальную энэрґетычную палітыку ЗША. Дэпартамэнт займаецца працамі па напрамках ядзернай энэрґетыкі, ядзернай зброі, вытворчасьці ядзерных рэактараў для ВМС ЗША, дасьледаваньнямі на тэму энэрґетыкі, ґенэрацыяй электраэнэрґіі, энэрґазьберажэньнем. Міністэрства энэрґетыкі было створана ў 1977 годзе як рэакцыя на нафтавы крыза 1973 году.

Міністэрства ўзначальвае міністар энэрґетыкі, які падпарадкоўваецца непасрэдна прэзыдэнту ЗША і зьяўляецца членам кабінэта міністраў. Цяперашняя міністарка энэрґетыкі&nbsp;— Джэніфер Гранхольм, на пасадзе з 25 лютага 2021 году.

Для рэалізацыі навукаёмістай дзейнасьці міністэрства, пад яго кіраўніцтвам знаходзіцца сыстэма нацыянальных лябараторыяў.

## Гісторыя
Папярэднікам міністэрства энэрґетыкі была створаная ў 1946 годзе Камісія па атамнай энэрґіі ЗША, якая займалася пытаньнямі дасьледаваньня й разьвіцьця атамнай энэрґетыкі, распрацоўкай і вытворчасьцю ядзернай зброі й ядзерных рэактараў для патрэб флёту.

У сярэдзіне 1970-х Камісія па Атамнай Энэрґіі ЗША была пераўтворана ў 2 новыя органы: Камісію па ядзерным рэгуляваньні для кіраваньня мірнай ядзернай энэрґетыкай і Ўпраўленьне па энэрґетычных дасьледаваньнях і распрацоўках для кіраўніцтва распрацоўкай ядзернай зброі й праґрам разьвіцьця энэрґетыкі.

Энэрґетычная крыза 1970-х прадэманстраваў неабходнасьць адзінай арґанізацыі. 1 кастрычніка 1977 году было створана Міністэрства энэргетыкі. У яго паўнамоцтвы ўвайшоў кантроль за доўгатэрміновымі дасьледаваньнямі і разьвіцьцём энэрґетычных тэхналёгіяў, энэрґазьберажэньне, дасьледаваньні ў галіне ядзернай энэрґетыкі, збор зьвестак а таксама прагназаваньне ў галіне энэрґетыкі. У нашы дні асноўныя задачы Міністэрства Энэрґетыкі&nbsp;— забесьпячэньне энэрґетычнай бясьпекі Злучаных Штатаў, а таксама правядзеньне навуковых дасьледаваньняў, распрацоўка й укараненьне інавацыйных тэхналёгіяў, абарона навакольнага асяродзьдзя.

Катэгорыя:Міністэрствы ЗША
Бера

**Бера** (*Бэра*), **Біра** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бера, Біра або Пера (Bero, Biro, Pero) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -бер- (-бір-, -пер-) паходзіць ад гоцкага baira, германскага bero 'мядзьведзь'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Бірэйка (Бярэйка, Берыка, Бірык), Бірыла (Бярэла), Берэн (Бірэн), Бірута, Бірыбольд, Бэрвольд, Бэрвід, Пэрвайн, Беркін (Беркен, Бергін), Бірат (Берэт), Бэргарт, Перман, Перамонт, Ператрут. Адзначаліся германскія імёны Birico (Berico), Berila, Beren (Birin), Bierotte, Beribald, Berwoldus, Berwid, Perwein, Berekin (Beregen), Beradt (Bereth), Berhard, Perman (Berman), Peremunt (Bermondus), Perethrud (Beretrudis). Апроч таго, існуе іменная аснова берн- (бірн-), якая паходзіць ад германскага beran 'мядзьведзь'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Ber (Bero), Berar (Birar), Biertołt (Bertułt), Bierwałt (Bierwołt, Birołt, Bierołt), Berwin, Herber, Ruber (< Hruodber). Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Беруш: *Berusch* (1386 і 1387 гады).

У Прусіі бытавалі імёны: *Pyrkant*, *Permane* (1302 год), *Berwicke* (1362 год), *Perwilte*, *Perwysse / Perwis / Perwisse* (1325, 1350 і 1383 гады). У 1557 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Petrus Bierwolff, Heiligebeilensis Prutenus*, у 1591 годзе — *Reinholdus Birwolff, David Birwolff, fratres Regiomontani Borussi*, у 1605 годзе — *Martinus Bierwolff, Regiomontanus Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мацковъ Биревича Матейцу далъ… тот Мацко Беревичь… тыи слуги Мацко Бировичь… Бировича* (8 лютага 1520 году); *Katarzyna Berówna* (1668 год); *honestis Joanne Ber* (1743 год); *Stefan Berewicz* (24 жніўня 1744 году); *Mateusz Bira* (1799 год); *Petronella Bierewicz* (1825 год).

## Носьбіты
У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Беры ў Вількамірскім павеце.

На 1901 год існавала сяло Бірын на паўночным захадзе Ноўгарад-Северскага павету Чарнігаўскай губэрні.

На 1905 год існаваў маёнтак Біры ў Немянчынскай воласьці.

На гістарычнай Вількаміршчыне існуе вёска Бэры, на гістарычнай Амсьціслаўшчыне — Бір, на гістарычнай Браслаўшчыне — Бірышкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мотар

**Мотар** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Модар, Мотар або Мотэр (Modar, Motar, Moter, Mothar) і Герымот (Herimot) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мутаўт, Вішымут, Эймут; германскія імёны Muotolt, Vismuot, Eimuot) паходзіць ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *люди наши [[Зьдзітава (Спораўскі сельсавет)|Здитовскии]]… Торасъ Моторовичь* (26 траўня 1520 году); *врядникъ пана Артема Михайловича Мелешко Девятковский Федоръ Моторъ* (7 жніўня 1565 году); *бояринъ пана Артема Михайловича Мелешка Девятковский Федоръ Моторъ* (31 сакавіка 1566 году).

## Носьбіты
На 1903 год існавала сядзіба Мотэрышкі ў Шавельскім павеце Ковенскай губэрні.

На 1906 год існавала вёска Мудары ў Невельскім павеце, а таксама дзьве вёскі з назвай Мотары ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Браслаўшчыне існуе вёска Мутараўшчына, у гістарычнай Прусіі — Мотэраў.

## Глядзіце таксама
* Мот
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Барцін (імя)

**Барцін**, **Бардзін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Бардзін або Бардзіна (Bardinus, Bardina) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -бард- (-барт-) (імёны ліцьвінаў Бардзіла, Барталт; германскія імёны Bardilo, Bartolt) паходзіць ад гоцкага *bards 'волат' або ад стараверхненямецкага barta 'баявая сякера'.

У 1623 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Theodorus Bordin, Passenheimensis Borussus*.

У Польшчы ў 1625 годзе адзначалася прозьвішча Barten, у 1667 годзе — Bartenowa (жаночае).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *люди въ [[Менскі павет|Менскомъ повете]]… Бортиновичи… а Бортиновичовъ* (20 чэрвеня 1511 году).

## Носьбіты
У канцы XVIII ст. на гістарычнай Полаччыне адзначаўся шляхецкі род Бардзінкевічаў.

У дэкрэце Вількамірскага падкаморскага суду 1750 году ўпаміналася дзяржава Бордзінічы (*Бординичи*).

На гістарычнай Аршаншчыне існуе вёска Бардзінічы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гівейка

**Гівейка** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гівіка або Гевіка (Givika, Geuica) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гіў- (-геў-) (імёны ліцьвінаў Гівін, Гевалт, Геверт; германскія імёны Givin, Gevald, Gewert) паходзіць ад асновы -гіб- (-кіб-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *а осочники Якубъ Кгивеиковичъ а брать его Сергеи [[Гента (імя)|Гинтъ]]* (1506—1523 гады).

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Іван Яновіч

**Іван Пятровіч Яновіч** ( 1944, Заўшыцы, Салігорскі раён, Менская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі канструктар мэдычнай тэхнікі.

У 1966 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. У 1967 годзе працаўладкаваўся ў Канструктарскае бюро дакладнага электроннага машынабудаваньня. У 1976 годзе заняў пасаду начальніка канструктарска-тэхнічнага аддзелу спэцыялізаванага навукова-канструктарскага бюро Фізыка-тэхнічнага інстытуту Акадэміі навук Беларускай ССР. Распрацаваў абсталяваньне для вытворчасьці паўправадніковых прыладаў і інтэгральных схемаў, а таксама новыя спосабы тэрмаапрацоўкі мэталаў і іх стопкаў, вытворчасьці штучных кляпанаў сэрца і іншых мікравырабаў для кардыяхірургіі. Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1996).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Салігорскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія інжынэры
Катэгорыя:Беларускія вынаходнікі
Катэгорыя:Тэхналёгія вытворчасьці паўправаднікоў
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Машыназнаўства
Беларусь, ты — мая

***«Белару́сь, ты — мая́»*** — 2-і беларускамоўны альбом гурта «Дразды» 2023 году.

Быў вынікам 2-гадовай супрацы з паэтам Леанідам Пранчаком, які напісаў вершы да 10 з 11 песьняў альбому. Музыку да ўсіх песьняў і словы апошняй песьні напісаў сьпявак Віталь Карпанаў. Музыку выконвалі: Ільля Нямыцька (баян), Сяргей Кісялёў (бас-гітара), Андрэй Маўрын (ударныя), Раман Гарбацкі (электрагітара), Фёдар Шахлевіч (пэркусія) і Канстанцін Цяўрызаў (саксафон).

Альбом выйшаў на 4-х музычных парталах ЗША («Амазон», «Спотыфай», «Эпл» і «Ютуб»), на 4-х — у Расеі («Звук», «Мабільныя тэлесыстэмы», «У кантакце» і «Яндэкс») і на адным — у Францыі («Дызэр»). Зь 2021-га па 2023 год 9 з 11 песьняў альбому выйшлі асобнымі самотнікамі ў выглядзе відэакліпаў, большасьць зь якіх набрала звыш 100 тысячаў праглядаў. Да канца кастрычніка 2023 году гурт зладзіў 140 канцэртаў ва ўсіх гарадах Беларусі ў рамках прэзэнтацыі альбому. Першыя 95 канцэртаў да чэрвеня 2023 году наведалі звыш 70 000 чалавек.

## Відэакліпы
29 сьнежня 2021 году гурт «Дразды» выпусьціў музычны кліп «Беларускі Дзед Мароз».

22 чэрвеня 2022 году выдалі кліп «Сланечнік», якая да 2023 году займеў 810 тыс. праглядаў. 12 жніўня 2022 году выйшаў музычны кліп «Беларуская мова», які сабраў 210 тыс. праглядаў да 2023 году. Здымкі праходзілі на сядзібе «Белыя лугі» ў Ціневічах (Карэліцкі раён). Ролі ў кліпе выконвалі акторкі Арына Варапаева і Алена Дземідовіч, а таксама актор Раман Нагорны. Мастаком-пастаноўнікам выступіў Дзьмітры Герт. 27 жніўня 2022 году выпусьцілі кліп «Бацькава булка», што да 2023 году набраў звыш 100 тыс. праглядаў. 29 кастрычніка 2022 году выйшаў кліп «Мама», што сабраў 316 тыс. праглядаў да 2023 году. 22 лістапада 2022 году гурт выпусьціў відэакліп «Вярба», які таксама здымалі на сядзібе «Белыя лугі» ў Ціневічах.

2 чэрвеня 2023 году абнародавалі кліп «Радзіма — гэта», што да выхаду альбому назьбіраў звыш 102 тыс. праглядаў. На наступны дзень пасьля выхаду альбому, 26 жніўня 2023 году выпусьцілі музычны відэакліп «Зоркі». У яго здымках узялі ўдзел Дар’я Герман, Марыя Аляксандрава і Раман Нагорны, а таксама шоў-балет «Фэерыя» пад кіраўніцтвам харэографа Аляксея Кісялёва. 24 верасьня 2023 году выдалі кліп «Апошні танец».

## Канцэрты
Да 8 чэрвеня 2023 году, калі адбылося выступленьне ў Барысаве, гурт «Дразды» зладзіў 95 канцэртаў у рамках штодзённага туру «Хата бацькоў» па гарадах Беларусі для прэзэнтацыі альбому *«Беларусь, ты — мая»*. Гэтыя канцэрты наведала звыш 70 000 чалавек. У некаторых буйных гарадах далі па 2—3 канцэрты. Пасьля 2-й часткі туру ўвосень да 21 кастрычніка 2023 году, калі правялі выступленьне ў Мірскім замку, гурт зладзіў 140 канцэртаў.

## Песьні

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Альбомы электроннай музыкі
Катэгорыя:Беларускія альбомы
Катэгорыя:Альбомы на беларускай мове
Рух за сувэрэнітэт Квэбэка

**Рух за суверэнітэт Кўэбэка** — палітычны рух, мэтай якога зьяўляецца дасягненьне незалежнасьці Кўэбэка ад Канады. Сувэрэністы прапануюць народу Кўэбэка скарыстацца сваім правам на самавызначэньне — прынцып, які ўключае магчымасьць выбару паміж інтэграцыяй з трэцяй дзяржавай, палітычнай асацыяцыяй з іншай дзяржавай або незалежнасьцю — каб кўэбэкцы калектыўна і дэмакратычнымі сродкамі далі сабе сувэрэнную дзяржаву з уласнай незалежнай канстытуцыяй.

Сувэрэністы Кўэбэка лічаць, што такая сувэрэнная дзяржава, нацыя Кўэбэка, будзе лепш падрыхтавана для прасоўваньня ўласнага эканамічнага, сацыяльнага, экалягічнага і культурнага развіцьця. Сувэрэністычны рух Кўэбэка грунтуецца на кўэбэкскім нацыяналізме.
Юцейка

**Юцейка** (*Ютка*, *Ютыка*, *Юдзейка*, *Юдзека*), **Ятэйка** (*Ятэка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Юдыке або Ютке (Jüdicke, Jüttke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ют- (-юд-, -ят-) (імёны ліцьвінаў Ютэль, Даўят, Карыят; германскія імёны Jutilo, Dowyatt, Cariatto) паходзіць ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак'.

У 1594 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Augustinus Judzick, Liccensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Jotheke* (26 траўня 1390 году); *Билеви Куяне на имя: Скобеико, Юдеико* (7 лістапада 1442 году); *люди господарьскии [[Майшагола|Мойшокгольци]]… Мартинъ Ютейковичь* (1510—1517 гады); *пустовъщины в [[Майшагола|Моишокгольском]] повете… Ятеиковъщину* (30 верасьня 1514 году); *Янушко Ютеиковичъ*, *Можеико Юдеиковичъ*, *Матеи Юдеиковичъ* (1528 год); *бояр нашых, шляхты Ковеньского повета и [[Вількі|Вилкейского]]… Наръко Ятейкович зъ жоною своею Доротою и детми своими: Юремъ а Венцком, а [[Ганус (імя)|Ганусом]]* (1 лістапада 1529 году); *Ютко Петрович… Анъдреи Юткевич* (1 ліпеня 1542 году); *Mikołay Juteykowicz… Mikołay Jutykowicz* (4 сьнежня 1554 году); *Andrzey Jutkowicz… Juteyko Stankowicz* (4 сьнежня 1554 году); *Марко Юткович* (27 студзеня 1570 году).

## Носьбіты
* Ятэка — літоўскі баярын з Эйраголы, які ў 1390 годзе засьведчыў умову з Тэўтонскім ордэнам
* Янушка Юцейкавіч — майшагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Мажэйка Юдзейкавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мацей Юдзейкавіч — крожаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юдзейка Пятровіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Грыц Юдзейкавіч (Юдзекавіч) — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Стэць і Павал Яцейкавічы — жыхары Жамойцкага староства, якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Ютка Пятровіч і Андрэй Юткевіч — сяляне з ваколіцаў Гегужына, які ўпамінаецца ў 1542 годзе
* Мікалай Юцейкавіч (Ютыкавіч) — лынгмянскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1554 годзе
* Андрэй Юткавіч і Юцейка Станкавіч — сяляне з ваколіцаў Лынгмянаў, які ўпамінаецца ў 1554 годзе
* Марка Юткавіч — селянін з ваколіцаў Кроняў, які ўпамінаецца ў 1570 годзе

Ятэйкі і Ятэйкі з Бортка — літоўскія шляхецкія роды.

У XVI ст. існавалі сяло Юдзейкі, маёнтак Юдзейкішкі, «грунт» Юдзікішкі і гаспадарскае сяло Юцекі ў Жамойцкім старостве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гінейка

**Гінейка** (*Гінка*, *Гінек*, *Кінейка*), **Генейка** (*Генік*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гінэка, Геніка або Генка (Gineke, Genike, Genke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць').

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kenik і Kinke.

У Прусіі бытавала імя Кініка: *Kinike* (1360 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Кгинъковичю [[Зіга (імя)|Жыкгю]] чоловекъ… Кгинкови чоловекъ* (22 чэрвеня 1415 году паводле выпісу 9 чэрвеня 1614 году); *[[Увойна|Уивоину]] чотыри чоловеки у [[Расены|Росеинех]]… Кинеико* (1440—1492 гады); *люди… а Петраша Кгинковича* (14 сакавіка 1498 году); *борътники… Юнецъ Кгинейковичъ* (1506—1539 гады); *Михно Кгинеикович* (1538 год); *с прыставомъ, на имя з Кгинекомъ* (16 траўня 1539 году); *боярыны… Федоръ Кгинейко* (22 траўня 1558 году); *одъ служебника своего Федора Кгинейка* (1567 год); *з роду Кгинеиковъ* (15 верасьня 1568 году); *у подданого… Станислава Кгинейка* (2 сакавіка 1596 году); *Stanisław Piotrowicz Kineyko* (1621 год); *Максимъ Кгенейко* (16 кастрычніка 1649 году); *o. Bazyli Ginko, praezbiter łużecki*, *Ród Gineyków: p. Daniel, Jan, Eliasz i Mikołaj Gineykowie, p. Katarzyna Gineykowa*, *Marcin Gineyko* (1690 год); *Ginki* (1744 год); *Marianna Rozalia Gineykowicz* (1759 год); *Ewa Geneyko* (1823 год).

## Носьбіты
Ґінейкі, Рафановічы-Ґінейкі і Ґінкевічы (Ґінковічы) — літоўскія шляхецкія роды.

Генкевічы (Gienkiewicz) гербу Пабог — літоўскі шляхецкі род.

Генік (Genik) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Віленшчыне існуе вёска Гінкішкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вільцейка

**Вільцейка** (*Вільдзік*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. 

## Паходжаньне

Вільдыка (Wildike) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вілд- (-вілт-) (імёны ліцьвінаў Вілталт, Авільт, Эвільд; германскія імёны Wiltolt, Awild, Evilda) паходзіць ад гоцкага wilþeis 'дзікі'.

У Прусіі бытавала імя *Wiltico / Wilticke*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *бояре господарьскии Юхно Вилтейковичь… [[Жыжмары|Жижморского]] повета* (14 сакавіка 1522 году).

## Носьбіты
Вільдзік (Wildzik) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ютэль

**Ютэль** (*Юдэль*), **Ятыла**, **Ядэла** (*Ёдэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Юціла або Юдзіла, пазьней Юдэль (Jutilo, Judila, Judel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ют- (-юд-, -ят-) (імёны ліцьвінаў Вілят, Даўят, Карыят; германскія імёны Wiliatus, Dowyatt, Cariatto) паходзіць ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак'.

У Прусіі бытавала імя Юдэл (Ятэл): *Jotell* (1383 і 1398 гады), *Judel* (1419 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ego quidem nobilis Voydzyvyl Jathylovycz Chonyevyęz* (1486 год); *Juodel Judkun* (20 лістапада 1604 году); *Bierciuk Jutelewic* (26 лютага 1619 году); *Stanislaw Jodelewicz* (6 ліпеня 1650 году); *Jutela* (1671—1681 гады).

## Носьбіты
* Юдэль Юдкун — селянін Упіцкай воласьці, які ўпамінаецца ў 1604 годзе
* Берцюк Ютэлевіч — геранёнскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1619 годзе
* Станіслаў Ёдэлевіч — сьвятаазёрскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1650 годзе

Юдэлі (Judel) — прыгонныя з ваколіцаў Майшаголы, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі

Ёдылі (Jodyl) — прыгонныя з ваколіцаў Малятаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі

Ядэлы (Jodeło, Jodełło) — прыгонныя з ваколіцаў Даўгелішкаў і Сьвянцянаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Доўтарт

**Доўтарт**, **Даўторт**, **Даўдэрт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Тэўтарт або Дэўдард, пазьней Дэўдэрт, Дэўтэрт або Даўтэрт (Teuthart, Deudard, Deudert, Deutert, Dautert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) (імёны ліцьвінаў Таўдвід, Таўтывіл, Таўтгерд; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Daudert. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Жыжмары|жежморское]] волости… Довторт Станкович* (28 траўня 1500 году); *в Промядеве чотыри чоловеки… а Довторта Лупача* (14 кастрычніка 1502 году); *Янъ Довтортовичъ*, *Петко Довтортовичъ. Хршчонъ Довътортович*; *Янко Довтортовичъ*, *Матеи Дофтортовичъ* (1528 год); *на боярина господарьского Добка Довтортовича… на боярина господарьского Миколая Довторътовича* (14 чэрвеня 1541 году); *бояре господарьскии Добко а Миколай Петровича Довтортовича… отцу Добкову Петровичу Довтортовичу* (28 чэрвеня 1541 году); *Миколай Довтортовичъ з именья Довтортовичъ*, *Амъбрось Довтортовичъ… Янушъ Довтортовичъ* (1567 год); *з роду Уркшевичовъ… Бортку Довтортовичу* (15 верасьня 1568 году); *Samuel Dowtort* (1667 год); *Helena Doftort* (1763 год); *Józef	Dowtortt* (1824 год).

## Носьбіты
* Ян Доўтартавіч (Даўтортавіч) — дарсуніскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Пецька і Хршчон Доўтаратавічы (Даўтортавічы) — жалудоцкія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Янка Доўтартавіч (Даўтортавіч) — баярын Ковенскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мацей Доўтартавіч (Даўтортавіч) — расенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пац, Марцін і Міцька Доўтартавічы (Даўтортавічы) — жыхары Жамойцкага староства, якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох

Доўтарты (Dowtort) гербу Любіч — літоўскі шляхецкі род.

Даўдэрт (*Daudert*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

У XVI ст. існаваў маёнтак Доўтартавічы (*Довтортовичи*) у Жамойцкім старостве.

У былым Жамойцкім старостве існуе вёска Доўтарты.

## Глядзіце таксама
* Тэўта
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гіка

**Гіка** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гіка (Hico, Hiko) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гік- паходзіць ад асновы -гілд- (-ілт-, -гелт-).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імёня Hik (Hiko).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *тыи Гичане за предковъ своихъ здавна не мели въ тотъ островъ вступу, одно вошли Сосною, даровищомъ, къ дереву бортному, ижь предокъ нашь Шамякъ далъ Гице Сосную за дочкою своею* (1510—1517 гады).

## Глядзіце таксама
* Гікель

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Маларыцкі строй

**Малары́цкі строй** — традыцыйны комплекс беларускага народнага адзеньня ў Заходнім Палессі. Бытаваў у XIX — сярэдзіне XX ст. пераважна ў Маларыцкім і на поўдні Кобрынскага раёнаў.

## Жаночае адзеньне

Адметны архаічнасьцю, клясычнай завершанасьцю форм адзеньня, арыгінальнымі галаўнымі ўборамі замужніх жанчын, выкарыстаньнем багата аздобленых дэкаратыўных тканін. Летні жаночы гарнітур складалі кашуля, спадніца, хвартух.

Кашулю шылі з прамымі плечавымі ўстаўкамі і адкладным каўняром. Аздаблялі чырвона-карычневым геамэтрычным арнамэнтам, скампанаваным у папярочныя палосы ў верхняй частцы рукава, на плячах, манішцы і па краі каўняра.

Гарманічным спалучэньнем натуральнага колеру бела-шэрай і карычнева-чырвонай воўны, белага лёну і пянькі вылучаюцца пругкія накшталт лямцу сьвяточныя спадніцы — буркі, характэрныя толькі для Маларыцкага строю. Фартух (1- і 2-полкавы) часта меў дэкаратыўныя вышытыя завязкі. Падпярэзвалі спадніцу тканым на кроснах чырвоным поясам.

Асаблівую выразнасьць касьцюму надавала намітка, якую, у адрозьненьне ад намітак іншых строяў, багата аздаблялі вышыўкай: разэткамі-зоркамі на адным рагу і ўзорыстым шлякам на двух краях. У касьцюме свацьці своеасаблівай маляўнічасьцю вызначаўся галаўны ўбор (каробачка-лямец, аздобленая рознакаляровымі паскамі саціну, шоўку, тасёмкамі, пацеркамі і двума пукамі-рожкамі пярэстафарбаванага пер’я).

Шыйныя і нагрудныя ўпрыгожаньні — пацеркі, крыжыкі, лычманы (3, 5, 7 круглых мэдальёнаў-абразкоў, прымацаваных да тасёмкі).

## Мужчынскае адзеньне

У мужчынскі гарнітур уваходзілі кашуля навыпуск, пояс і нагавіцы; галаўны ўбор — саламяны капялюш. Верхнім адзеньнем былі сьвіты-латушкі зь белага, шэрага або цёмна-карычневага валенага сукна, кажухі.

## Літаратура
* *[[Міхаіл Раманюк|Романюк, М. Ф.]]* Белорусская народная одежда / М. Ф. Романюк. — Мінск : Беларусь, 1981. — 473 с.
* 

Катэгорыя:Беларускае нацыянальнае адзеньне
Катэгорыя:Заходняе Палесьсе
Катэгорыя:Культура Маларыцкага раёну
Катэгорыя:Культура Кобрынскага раёну
Катэгорыя:Гісторыя Маларыцкага раёну
Катэгорыя:Гісторыя Кобрынскага раёну
Катэгорыя:Этнаграфія Беларусі