Плешчаніцы

**Пле́шчаніцы** — мястэчка ў Беларусі, на беразе Плешчаніцкага вадасховішча. Цэнтар сельсавету Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 5834 чалавекі. Знаходзяцца за 27 км на поўнач ад Лагойску, на скрыжаваньні аўтамабільных шляхоў Барысаў — Вялейка і Менск — Полацак.

Плешчаніцы — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Згадваецца ў 1536 годзе ў абмежаваньні маёнтку Корань. Упамінаюцца ў XVI стагодзьдзі як вёска Менскага павету. Маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Тышкевічаў.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) пад Плешчаніцамі дзеяў партызанскі аддзел Дзяніса Мурашкі. Мурашкаўцы нападалі на двары той шляхты, якая перайшла на бок маскоўскіх захопнікаў, ставілі залогі на дарогах, перашкаджалі зьбіраць і вывозіць збожжа, а мясцовае насельніцтва не пускалі ехаць у акупаваны Менск.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Плешчаніцы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці. У гэты час паселішча ўжо мела статус мястэчка. У вайну 1812 году пры адступленьні францускага войска тут адбылася бітва, у выніку якой аддзел расейскай арміі генэрала Чапліца разьбіў авангард 9-га францускага корпусу маршала Віктора.

У 1817 годзе ўладальнікі Плешчаніцаў Тышкевічы збудавалі ў мястэчку царкву, у 1825 годзе — заснавалі тэатар (дзеяў да 1835 году). У ХІХ стагодзьдзі дзеялі царква і сынагога; працавалі школа, бровар, 5 крамаў, 2 піцейныя двары, штогод праводзіліся кірмашы. У 1882 годзе ў мястэчку заснавалі фабрыку шавецкіх капылоў, пазьней — фабрыку шавецкіх гваздоў. У другой палове ХІХ стагодзьдзя — 50 двароў. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, працавалі расейская народная вучэльня і паштова-тэлеграфная кантора.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Плешчаніцы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Плешчаніцы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, дзе 17 ліпеня 1924 году сталі цэнтрам раёну БССР. З 1929 году тут працавалі электрастанцыя, млын, лесапільня, сукнавальня. 27 верасьня 1938 году Плешчаніцы атрымалі афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з 28 чэрвеня 1941 да 30 чэрвеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. З 25 сьнежня 1962 году Плешчаніцы ўваходзяць у склад Лагойскага раёну.

У 1996—1998 гадох у Плешчаніца збудавалі новую дряўляную царкву Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла. 

## Насельніцтва
### Дэмаграфія


ImageSize = width:auto height:130 barincrement:31
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:8000
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:400 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1886 from:0 till:595 
  bar:1939 from:0 till:3700 
  bar:1974 from:0 till:7400 
  bar:1999 from:0 till:7860 
  bar:2006 from:0 till:7800
  bar:2009 from:0 till:6041
  bar:2018 from:0 till:5834
TextData=
  fontsize:10px pos:(25,195)
  text:



* **XIX стагодзьдзе**: 1886 год — 595 чал.; 1887 год — 425 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1939 год — 3,7 тыс. чал.; 1974 год — 6,7 тыс. чал.; 1977 год — 6,7 тыс. чал.; 1999 год — 7860 чал.; 2000 год — 8,1 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2006 год — 7,8 тыс. чал.; 2009 год — 6041 чал. (перапіс); 2015 год — 5829 чал.; 2016 год — 5835 чал.; 2017 год — 5829 чал.; 2018 год — 5834 чал.

### Адукацыя
У Плешчаніцах працуюць 2 сярэднія, музычная, дзіцяча-юнацкая спартовая школы, 3 дашкольныя ўстановы.

### Мэдыцына
Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляе местачковая лякарня.

### Культура
Дзеюць 2 бібліятэкі, дом дзіцячай творчасьці.

## Эканоміка
Прадпрыемствы паліўнай, дрэваапрацоўчай, будаўнічых матэрыялаў, харчовай прамысловасьці.

## Турыстычная інфармацыя
### Інфраструктура

На паўднёва-заходнім беразе Плешчаніцкага вадасховішча месьціцца паляўніча-рыбалоўная база (гатэль на 60 месцаў).

### Славутасьці
* Могілкі юдэйскія
* Сынагога (пачатак ХХ ст.)

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятой Тройцы (ХIХ ст.)

## Галерэя

Pleščanicy. Плешчаніцы (7.07.2008).jpg|Царква, аўтэнтычны выгляд
Плешчаніцы. Сята-Петрапаўлаўская царква.jpg|Царква па надбудове купалоў-цыбулінаў
Плешчаніцы. Яўрэйскія могілкі (06).jpg|Юдэйскія могілкі
Плешчаніцы. Яўрэйская пякарня (?) (01).jpg|Будынак пякарні


## Асобы
* Сяргей Антончык (нар. 1956) — беларускі дзяржаўны дзяяч
* Мікалай Сяменчык (нар. 1953) — гісторык

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Плешчаніцы, Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Катэгорыя:Мястэчкі Менскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі