open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Грудзінаўскі сельсавет

**Грудзі́наўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. 

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Грудзінаўка.

## Гісторыя
На тэрыторыі сучаснай Беларусі ў 1772—1796 і 1802—1919 гадах існаваў Быхаўскі павет (да 1852 году называўся Старабыхаўскім), у склад якога ўваходзіла Грудзінаўская воласьць (раней Царкоўнаасавецкая).

9 лютага 1923 году Быхаўскі павет быў ліквідаваны, тэрыторыя Грудзінаўскай воласьці перададзена Магілёўскаму павету.

У 1935 годзе ў Быхаўскі раён уваходзілі Грудзінаўскі 1-ы, Грудзінаўскі 2-і сельсаветы.

## Інфармацыя для турыстаў
* Сядзіба Таўстых у вёсцы Грудзінаўка

## Вонкавыя спасылкі
* Жыхары вёскі Грудзінаўка ў Быхаўскім раёне спадзяюцца на аднаўленьне сядзібы Таўстых // Рэспубліка


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Дунайкоўскі сельсавет

**Дунайко́ўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дунаёк.

## Гісторыя
У 1935 годзе сельсавет у складзе Быхаўскага раёну. 11 красавіка 1960 году сельсавет скасаваны. 10 студзеня 1969 году адноўлены.

16 сакавіка 2011 году ліквідаваная вёска Езва.

19 жніўня 2011 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Барсукі, Вязьма, Гамарня, Дзедава, Дунаёк, Праточнае, Тартак, Уюн, Хамічы — перададзеныя ў склад Ямніцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1969 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1960 годзе
Сьледзюкоўскі сельсавет

**Сьледзюко́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сьледзюкі.

## Гісторыя
16 ліпеня 1954 году Кузькавіцкі сельсавет (з цэнтрам у вёсцы Кузькавічы) перайменаваны ў Сьледзюкоўскі.

5 сьнежня 2011 году населеныя пункты Красьніца 1, Красьніца 2, Кузькавічы, Латкалонія, Хатмільле перададзеныя ў склад Смаліцкага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Холстаўскі сельсавет

**Хо́лстаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мокрае.

## Гісторыя
17 ліпеня 1924 году ўтвораны Быхаўскі раён, у склад якога ўвайшоў Макранскі сельсавет з цэнтрам у вёсцы Мокрае.

11 красавіка 1960 году сельсавет ліквідаваны.

4 чэрвеня 1965 створаны Мокраўскі сельсавет, які 18 сакавіка 1966 году перайменаваны ў Холстаўскі сельсавет.

23 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Брасавінка, Гарадзец, Замошша, Лубянка, Рэзкі, Сяліба — ліквідаванага Гарадзецкага сельсавету.

З 17 ліпеня 2016 году адміністрацыйны цэнтар перанесены зь вёскі Холстава ў аграгарадок Мокрае.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1966 годзе
Мокраўскі сельсавет (Быхаўскі раён)

**Мо́краўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мокрае.

## Гісторыя
17 ліпеня 1924 году ўтвораны Быхаўскі раён, у склад якога ўвайшоў Макранскі сельсавет. 

11 красавіка 1960 году сельсавет скасаваны.

4 чэрвеня 1965 году сельсавет адноўлены, а 18 сакавіка 1966 году ён перайменаваны ў Холстаўскі сельсавет.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1966 годзе
Мокраўскі сельсавет

Назву **Мо́краўскі [[сельсавет]]** маюць:

### [[Беларусь]]
* Мокраўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Мокраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Касьцюковіцкага раёну Калінінскай акругі
* Мокраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці

### [[Расея]]
* Мокраўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мокраўскай воласьці Бранскай губэрні
* Мокраўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мокраўскага раёну Калускай вобласьці
* Мокраўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Арсеньеўскага раёну Тульскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Мокраўскае сельскае паселішча
* Мокраўская воласьць
* Мокраўская сельская акруга
* Мокраўскі раён
Макранскі сельсавет

Назву **Макра́нскі [[сельсавет]]** маюць:

* Макранскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Макранскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці
* Макранскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вызьненскага раёну Менскай вобласьці
Эўрапейскі цэнтар міжсецявога дапасаваньня

**Эўрапейскі цэнтар міжсецявога дапасаваньня** — рэгіянальны інтэрнэт-рэгістратар () для Эўропы, Сярэдняй і Паўднёва-Заходняй Азіі, заснаваны ў 1992 годзе ў Амстэрдаме, які адказны за рэгістрацыю сеціўных рэсурсаў (адрасоў у пратаколах IPv4 і IPv6, а таксама нумароў аўтаномных сыстэм (). Да 2005 г. таксама абслугоўваў Афрыку.

## Кіраваньне
**Сход*. Склікаецца штогод. Складаецца з усіх чальцоў. Ухваляе пастановы больш як паловай галасоў. Абірае Раду.
**Рада*. Складаецца з 3—5 асобаў. Прызначае кіраўніцтва.
**Кіраўніцтва*. Выконвае пастановы Рады.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Інтэрнэт-арганізацыі
Катэгорыя:Некамэрцыйныя арганізацыі
Катэгорыя:Эўрапейскія арганізацыі
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Нідэрлянды
Чарнаборскі сельсавет

**Чарнабо́рскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Чорны Бор.

## Гісторыя
18 лютага 1972 году Балонавасялецкі сельсавет перайменаваны ў Чарнаборскі.

27 чэрвеня 2007 году ліквідаваная вёска Барсукі.

5 сьнежня 2011 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Васточнае, Глухі, Забродзьдзе, Званцоўка, Новая Слабодка, Селішча, Сланеўшчына, Студзёнка, Уенск, Ямішча — ліквідаванага Глускага сельсавету.

27 верасьня 2013 году ліквідаваны пасёлак Уенск.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1972 годзе
Балонавасялецкі сельсавет

**Бало́навасяле́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Балонаў Сялец.

## Гісторыя
17 ліпеня 1924 году ўтвораны Быхаўскі раён, у склад якога ўвайшоў Балонавасялецкі сельсавет.

18 лютага 1972 году сельсавет перайменаваны ў Чарнаборскі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 23

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1972 годзе
Сьпіс музэяў Менску

* Беларускі дзяржаўны архіў-музэй літаратуры і мастацтва
* Беларускі дзяржаўны музэй гісторыі Вялікай Айчыннай вайны
* Гарадзкая мастацкая галерэя твораў Леаніда Шчамялёва
* Дзяржаўны літаратурна-мэмарыяльны музэй Якуба Коласа
* Дзяржаўны літаратурны музэй Янкі Купалы
* Дзяржаўны музэй ваеннай гісторыі Рэспублікі Беларусь
* Дзяржаўны музэй гісторыі беларускай літаратуры
* Дзяржаўны музэй гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Рэспублікі Беларусь
* Літаратурны музэй Максіма Багдановіча
** «Беларуская хатка»
* Дзяржаўны літаратурны музэй Петруся Броўкі
* Мэмарыяльны музэй-майстэрня Заіра Ісакавіча Азгура
* Музэй алімпійскай славы
* Музэй валуноў
* Музэй-галерэя «Сьвет фота»
* Музэй гісторыі беларускага кіно
* Музэй гісторыі дарожнай гаспадаркі
* Музэй гісторыі мэдыцыны Беларусі
* Музэй Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
* Музэй гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
* Музэй гісторыі пладаводзтва Беларусі
* Музэй гісторыі прафсаюзнага руху Беларусі
* Музэй кнігі Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
* Музэй пажарнай і аварыйна-выратавальнай справы Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь
* Музэй прыроды і экалёгіі Беларусі
* Музэй старажытнабеларускай культуры
* Музэй сувязі Беларусі
* Музэй сучаснага выяўленчага мастацтва
* Музэй Уладзімера Мулявіна
* Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь
* Дом Ваньковічаў
* Нацыянальны гістарычны музэй Рэспублікі Беларусь
* Дом-музэй I зьезду РСДРП
* Гасьцёўня Ўладзіслава Галубка

Катэгорыя:Музэі Менску
Катэгорыя:Сьпісы месцаў
Ямніцкі сельсавет

**Я́мніцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ямнае.

## Гісторыя
11 красавіка 1960 году створаны Ямніцкі сельсавет.

19 жніўня 2011 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Барсукі, Вязьма, Гамарня, Дзедава, Дунаёк, Праточнае, Тартак, Уюн, Хамічы — ліквідаванага Дунайкоўскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Красавік 1960 году
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1960 годзе
Узьніцкі сельсавет

**Узьніцкі сельсавет** (з 1939 году — *Чырвонаслабадзкі́ сельсавет* або *Краснаслабадзкі́ сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Быхаўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Узьнікі.

## Гісторыя
У 1917 годзе створаны ў складзе Баханскай воласьці Быхаўскага павету Магілёўскай (з 26 красавіка 1919 году да 10 жніўня 1920 году — Гомельскай) губэрні РСФСР (з 1 студзеня 1919 году — Беларускай ССР), з 14 лютага 1923 году да 9 траўня 1923 году — Навабыхаўскай воласьці Рагачоўскага павету, з 20 жніўня 1924 году — Быхаўскага раёну Магілёўскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Магілёўскай вобласьці.

20 красавіка 1939 году вёска Узьнікі перайменаваная ў Чырвоную Слабаду. У сувязі з гэтым сельсавет перайменаваны ў Чырвонаслабадзкі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 8
* 1 студзеня 1986 году — 15

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 320—321
*  С. 105
*  С. 165


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Быхаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1917 годзе
Мяшчэрская мова

**Мяшчэ́рская мова** — мёртвая фіна-вугорская мова колішняга фіна-вугорскага племені мяшчэра. Разам з арэалам расьсяленьня мяшчэры была распаўсюджаная ў сярэднім цячэньні ракі Акі (Разанская і Ўладзімерская вобласьці) на тэрыторыі сучаснае Расеі. Сярод зьвестак па гэтай мове захаваліся толькі тапонімы. Мажліва, мяшчэрская мова была блізкай да эрзянскае ды макшанскае моваў. Імаверна, апошні носьбіт памёр у 16 стагодзьдзі.

## Вонкавыя спасылкі
* The lost world of Meshchera
* Meschtscheren und ihre Sprache
* Мещера

Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Фіна-вугорскія мовы
Мурамская мова

**Му́рамская мова** — мёртвая фіна-вугорская мова фіна-валжанскае ґрупы, на якой размаўляла фіна-вугорскае племя мурама, што жыло ў цэнтральнай частцы Расеі (Уладзімерская вобласьць). Мажліва, мяшчэрская мова была блізкай да эрзянскае ды макшанскае моваў. Апошнія носьбіты зьніклі прыкладна ў Х-ХІІ ст. у выніку асыміляцыі мурамы племем вяцічаў.

На цяперашні момант некаторыя энтузіясты прадпрымаюць намаганьні па аднаўленьні мовы, апісаньні граматычнага ладу мовы і стварэньні мурамска-расейскіх і расейска-мурамскіх слоўнікаў, для чаго прыцягваюцца матэрыялы заходніх дыялектаў макшанскае мовы, паўночных і паўночна-заходніх дыялектаў эрзянскае мовы, а таксама досьвед параўнальна-гістарычнае лінгвістыкі зь іншымі фіна-вугорскімі мовамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Фіна-вугорскія мовы
Сьвядомасьць

**Сьвядо́масьць**&nbsp;— найвышэйшая форма адлюстраваньня рэчаіснасьці, уласьцівая людзям і павязаная зь іхняй псыхікай, абстрактным мысьленьнем, сьветапоглядам, самасьвядомасьцю, самакантролем сваіх паводзінаў і дзейнасьці, а таксама прадбачаньне рэзультатаў апошняе.

З погляду псыхалёгіі сьвядомасьць можна разглядаць як форму псыхікі. Адносна быцьця сьвядомасьць дэманструе сваю пазнавальную функцыю, якая палягае ў пабудове пэўнае выявы сьвету. Гэтая выява, у сваю чаргу, адлюстроўвае ступень асваеньня чалавекам быцьця.

## Глядзіце таксама
* Падсьвядомасьць
Карл Орф

**Карл Гэнрых Марыя Орф** (; 10 ліпеня 1895, Мюнхэн — 29 сакавіка 1982, Мюнхэн) — нямецкі кампазытар 20 стагодзьдзя, тэатральны рэжысэр, пэдагог. сябра Баварскай акадэміі Мастацтваў (1950), Нацыянальнай акадэміі «Санта-Чэчылія» у Рыме (1957). На пачатку 1930-х рокаў разам з музычным этнографам  зьбіраў і апрацоўваў баварскія народныя песьні ды танцы.

Сусьветную вядомасьць прынесла кантата «Carmina Burana» («песьні Боерна») — першая частка трылёгіі, астатнія часткі якой «Catulli Carmina» ды «Trionfo di Afrodite».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Карла Орфа
* Даследчы інстытут Orff-Zentrum у Мюнхэне
* Карл Орф

Катэгорыя:Нямецкія кампазытары
Катэгорыя:Памерлі ў Мюнхэне
Вушніца

**Вушніца** () — зьнешняя частка вуха. Аснову вушніцы складае эластычны храсток, утваральны характэрныя грабяні й выступы.

Верхні й вонкавы край вушніцы ўтварае завіток (). Паралельна завітку бліжэйшага да слыхавога праходу разьмешчаны процізавіток (), які агінае вонкавую адтуліну слыхавога праходу зьнізу, утвараючы два выступы — проціказялок () ззаду й казялок () сьпераду ад слыхавога праходу.

У пляне акустыкі профіль вушніцы мае дапаможную функцыю для вызначэньня напрамка, зь якога зыходзіць гук. Гэта ставіцца да адрозьніваньня паходжання гуку ззаду-сьпераду або зьверху-зьнізу. За вызначэньне, ці адбываецца гук справа ці злева, адказваюць іншыя мэханізмы.

## Вонкавыя спасылкі

* Вушніца на eMedicine Dictionary

Катэгорыя:Акустыка
Катэгорыя:Вуха
Бубенная балонка

**Бубенная балонка** () — тонкая, непранікальная для паветра й вадкасьці мэмбрана, якая падзяляе вонкавае й сярэдняе вуха. Служыць для перадачы гукавых ваганьняў ува ўнутранае вуха, а таксама перашкаджае трапленьню ў бубенную паражніну іншародных целаў.

Маецца ў наземных хрыбетных (за выключэньнем хвастатых і бязногіх земнаводных). У людзей разьмешчана ў глыбіні вонкавага слыхавога праходу. Інэрвуецца галінамі бубеннага нэрва, якая ў сваю чаргу зьяўляецца галіной языкаглоткавай.

## Вонкавыя спасылкі
* Дыяграма Вуха. Georgia State University

Катэгорыя:Вуха
Скрутак (унутранае вуха)

**Скрутак**, **вушны смоўж** () — пярэдні аддзел перапончатага лябірынта. Адказвае за слыхавую частку ўнутранага вуха, успрымае й распазнае гукі. Сваю назву атрымаў ад зьнешняе падабенства ад скрутка й смоўжа.

## Глядзіце таксама
* Унутранае вуха

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Скрутак. Medical Subject Headings

Катэгорыя:Вуха
Левэркузэн

**Левэрку́зэн** () — горад на захадзе Нямеччыны, у зямлі Паўночны Райн — Вэстфалія. Разьмешчаны на правым беразе Райну, на паўночны ўсход ад Кёльну (мяжуе зь ім). Насельніцтва 160 772 чалавек (2010). Левэркузэн узьнік у 1930 годзе ў выніку аб’яднаньня гораду Вісдорф з суседнімі камунамі Шлебуш, Штайнбюхэль і Райндорф, і быў названы ў гонар нямецкага аптэкара і прадпрымальніка Карла Левэркуза, які ў XIX стагодзьдзі заснаваў у Вісдорфе хімічную фабрыку. У нашыя дні Левэркузэн вядомы як месцазнаходжаньне хімічна-фармацэўтычнага канцэрну Bayer AG і футбольнага клюбу «Баер».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка гораду
Раменьніца

**Раменьніца** () — невялікая костка зьмешанага тыпу ў анатоміі чалавека з пояса верхняй канцавіны, мае S-вобразную форму й злучае лапатку з грудной косткай плечавага пояса й умацоўвае яго.

Лацінскі назоў — *clavicula*, «ключык», грунтуецца на своеасаблівым руху косьці вакол сваёй восі ў момант узьняцьця пляча, якое нагадвае рух ключа ў замочнай сьвідравіне.

Раменьніца ёсьць у многіх чатырохногіх жывёлаў, якія выкарыстоўваюць пярэднія канцавіны для хапаньня або брахіяцыі. Яны рудымэнтарныя, або адсутнічаюць у тых чатырохногіх, якія выкарыстоўваюць пярэднія канцавіны для апоры або бегу.

## Вонкавыя спасылкі

* Раменьніца

Катэгорыя:Касьцявая сыстэма
Сацыяльная сетка

**Сацыяльная сетка** () — плятформа, он-лайн-сэрвіс або вэб-сайт для пабудовы, адлюстраваньня й арганізацыі сацыяльных стасункаў. Звычайна на сайце сеткі мажліва дадаць інфармацыю пра сябе (дату нараджэньня, школу, ВНУ, зацікаўленьні й да т. п.), па якой карыстальніка здолеюць знайсьці іншыя ўдзельнікі.

## Бясьпека
Варта ўнікаць выкладу ў агульны доступ:
* даты і месца народзінаў — дзеля ўтойваньня № карткі сацыяльнага страхаваньня;
* намеру адпачыць — дзеля папярэджаньня рабаваньня;
* месца пражываньня і № тэлефона — дзеля прадухіленьня нязваных госьця і суразмоўца;
* дзявочае прозьвішча маці і назоў улюбёнай песьні — дзеля ўтойваньня ключа да рахунка.

Варта ўнікаць разьмяшчэньня на сваёй старонцы:
* непрыстойных прызнаньня і здымка — дзеля ўтойваньня ад працадаўца і службы найму;
* аповеду аб сваіх небясьпечных паводзінах і забаве — дзеля папярэджаньня адмовы ў страхаваньні і павышэньня аплаты за яго;
* скаргі на працадаўца і супрацоўніка — дзеля прадухіленьня звальненьня.

## Некаторыя сацыяльныя сеткі
* Баравік
* Facebook
* Стрыпчат
* У Кантакце
* LiveJournal
* Twitter
* Myspace

## Крыніцы
Прыдалоньне

**Прыдалоньне** () — аддзел верхняй канцавіны паміж косткамі локвіцы (прамянёвай і локцевай) і пясьцевымі косткамі (пясьцю), утвораны васьмю косткамі. Косьці прыдалоньня разьмешчаны ў два шэрагі; косткі дыстальнага шэрагу злучаюцца зь пясьцевымі косткамі, косьці праксымальнага — з прамянёвай косткай.

У адрозьненьне ад астатніх структур ручыцы (пясьці і пальцаў), прыдалоньне ня мае прамянёвай будовы.

## Хваробы
* Прыдалоневы сындром

## Вонкавыя спасылкі
* Будова рукі

Катэгорыя:Касьцявая сыстэма
Відэа

**Відэа** ( — гляджу, бачу) — мноства тэхналёгіяў запісу, апрацоўкі, перадачы, захоўваньня й прайграваньня візуальнага ці аўдыёвізуальнага матэрыяла. У пабытовым сэньсе гэта таксама распаўсюджаны назоў для ўласна відэаматэрыяла, тэлесыгнала ці кінафільма, у тым ліку запісанага на фізычным носьбіце (відэакасэце, відэадыске і г. д.).

## Глядзіце таксама
* Відэамагнітафон
* Тэлебачаньне
* Аўдыё

## Вонкавыя спасылкі

* Відэа як мастацтва на Open Directory Project
Аўдыё

thumb|alt=Analog to Digital to Analog conversion|Аўдыётэхналёгіі
**А́ўдыё** (ад &nbsp;— «чую») — агульны тэрмін, які стасуецца гукавых тэхналёгіяў. Часьцей за ўсё пад тэрмінам аўдыё разумеюць гук, запісаны на гукавым носьбіце; радзей маецца на ўвазе запіс і прайграваньне гуку й адпаведная апаратура.

Адрозьніваюць аналягавае ды лічбавае аўдыё (або аналягавы ды лічбавы гук).

## Глядзіце таксама
* Відэа

Катэгорыя:Гук
Катэгорыя:Гукавыя тэхналёгіі
Задавальненьне

**Задавальне́ньне** (здавальненьне) — пазытыўна афарбаваная эмоцыя, якая мае месца пры задаволеньні адной або некалькіх патрэбаў. Антонімамі задавальненьня ёсьць пакута й боль. Паняцьце задавальненьня ў філязофіі блізкае шчасьцю. З пункту гледжаньня навукі пад задавальненьнем маюць на ўвазе тактыльныя пачуцьці, якія кантралююцца пэўнай часткай галаўнога мозгу й ствараюць пазытыўны эмацыйны фон.
Трыест

**Трыест** (, , , , ) — горад у італьянскім рэгіёне Фрыўлі-Вэнэцыя-Джулія, адміністрацыйны цэнтар аднайменнай правінцыі. У мінулым — вольны імпэрскі горад, сталіца Аўстрыйскага Прымор’я, адасобленая свабодная тэрыторыя.

Трыест разьмешчаны ў глыбіні Трыесцкага заліва Адрыятычнага мора, за 145 км на ўсход ад Вэнэцыі, побач з славенскай граніцай. Паводле зьвестак перапісу 1991 году насельніцтва гораду складала 231 000 чалавек; а на 31 сьнежня 2011 году — 205 194 чалавекі. Заступнікам гораду лічыцца пакутнік Св. Юст Трыесцкі. Сьвята гораду — 3 лістапада.

## Гісторыя
У час, калі рымляне заснавалі Аквілею, у раёне сучаснага Трыесту жылі кельцкія ды ілярыйскія плямёны. Першыя згадкі аб Трыесьце, пад назвай Тэргестэ (ад славенскага *trg* — рынак, гандлёвы пляц) адносяцца да 104 году да н. э. і належаць грэцкаму географу Артэмідору Эфэскаму: у гэты час горад быў ужо рымскім.

Пасьля заняпаду ў 476 годзе Заходнярымскае імпэрыі, Трыест падзяліў лёс астатніх істрыйскіх гарадоў, пабачыўшы остготаў, бізантыйцаў, лянгабардаў, пакуль не ўвайшоў у 774 годзе ў склад імпэрыі Карла Вялікага. Затым ім кіравалі біскупы, а ў 1203 годзе горад захапілі вэнэцыянцы. З 1382 да 1918 году горад становіцца габсбурска—аўстрыйскім. З 1719 да 1891 году меў статус Вольнага порту і быў адзіным буйным портам Аўстрыі. З 1809 да 1814 году быў акупаваны французамі. Пасьля заснаваньня ў 1861 годзе Італьянскай дзяржавы, у населеным пераважна італамоўным насельніцтвам Трыесьце зьявіўся антыаўстрыйскі рух, мэтай якога было далучэньне гораду да Італіі. Па сканчэньні Першай сусьветнай вайны, 29 кастрычніка 1918 году, была заснаваная новая паўднёваславянская дзяржава — Каралеўства Югаславія, у склад якой першапачаткова ўвайшоў і Трыест (на той час колькасьць славенцаў у пэрыфэрыйных раёнах дасягала 18%). Аднак паводле падпісанай у верасьні 1919 году Сэн-Жэрмэнскай дамовы, Трыест, разам з усёй Істрыяй і Ўсходняй Фрыюліяй, перайшоў да Італіі. У час панаваньня фашыстаў адбывалася італьянізацыя славенскага насельніцтва. Па сканчэньні Другой сусьветнай вайны, у 1947 годзе, хаўрусьнікамі была абвешчаная Вольная тэрыторыя Трыесту. Паводле Лёнданскай дамовы 1954 году гэтая тэрыторыя была падзеленая паміж Італіяй і Югаславіяй (горад Трыест адыйшоў першым). У 1975 годзе дамаркацыйная лінія афіцыйна стала дзяржаўнай граніцай дзьвюх краінаў. З уваходам Славеніі ў 2004 годзе ў Эўразьвяз і далучэньнем яе ў 2007 годзе да шэнгенскай зоны Трыест перастаў быць горадам на ўскрайку Эўразьвязу, якім ён быў некалькі дзесяцігодзьдзяў.

## Галерэя

PiazzaUnità_1.jpg|Плошча Адзінства Італіі ў Трыесьце
CastelloMiramare.jpg|Замак Мірамарэ
Trieste Canal-Grande.jpg|Канал
San Giusto 09.jpg|Сабор Сан-Джуста
Stadtzentrum Triest.jpg|Пэйзаж


## Вонкавыя спасылкі

* Трыест — Фота Кіраўніцтва — (Італьянская) — (PDF)

Катэгорыя:Гарады Італіі
Ліўская мова

**Лі́ўская мо́ва** (па-ліўску:* līvõ kēļ*) — мова народу ліваў, які жыве на паўночным узьбярэжжы латыскага рэґіёну Курзэмэ. Гістарычна зьяўлялася размоўнай мовай ліваў, але ў цяперашні час амаль не ўжываецца. Цяпер вывучаецца нешматлікімі энтузіястамі на моўных факультэтах ВНУ Латвіі ды Эстоніі.

## Гісторыя зьнікненьня
Большасьць сучасных ліваў зазнала летызацыю (пераход на латыскую мову) і расеізацыю. Сярод 179 ліваў. па стане на 2011 год 92% сваёй роднай мовай назвалі латыскую, 8% — расейскую. Па стане на 2010 год 10 чал. у той ці іншай ступені ведалі ліўскую мову, яшчэ 400 займаліся яе вывучэньнем.

Апошні носьбіт ліўскае мовы, для каго яна была роднай — Віктарс Бэртальдс () — памёр у 2009 годзе.

## Асноўная характарыстыка
Найбліжэйшымі паводле ступені сваяцтва да ліўскае мовы зьяўляюцца эстонская, водзкая, вэпская, карэльская і фінская мовы.

Ліўская мова падзяляецца на два дыялекты:
* Дыялект паўночнага ўзьбярэжжа Курзэмэ (часьцей за ўсё яго і маюць на ўвазе, кажучы пра ліўскую мову)
* Дыялект паўночнага захаду Відзэмэ (вымер у сярэдзіне 19 ст.)

## Пісьмовасьць
Альфабэт ліўскае мовы базуецца на лацінскай аснове і зьмяшчае ў сабе элемэнты латыскага й эстонскага альфабэту. У 2005 годзе былі зацьверджаны правілы ліўскае артаґрафіі.

### Ліўскі альфабэт

## Гісторыя мовы
Міґраваўшыя ў Прыбалтыку фіна-вугорскія плямёны жылі ў гэтых мясьцінах задоўга да прыходу балта-славянскіх плямёнаў (продкаў сучасных латышоў, летувісаў і латґальцаў). Традыцыйна ў навуцы прынята лічыць, што фіна-вугорскія мовы мелі распаўсюджаньне ў рэґіёне ўжо ў 9000 г. да н. э. Балцкія плямёны, што прыйшлі ў Прыбалтыку з поўдня прыкладна ў 2000—1500 г. да н. э., пачалі доўгі працэс адцясьненьня фіна-вуграў на поўнач Прыбалтыкі і іх асыміляцыі. Нягледзячы на гэта, сьляды былых моваў фіна-вугорскага насельніцтва Латвіі вельмі часта і зараз знаходзяцца ў мясцовай тапаніміцы (асабліва Курзэмэ), а таксама ў якасьці субстрата ў латыскай мове.

## Часта ўжывальныя фразы і словы па-ліўску

## Статус
У 1991 годзе латыскі ўрад афіцыйна прызнаў ліўскую мову другой аўтахтоннай (карэннай) мовай нароўні з латыскай.

## Глядзіце таксама

* Вікіпэдыя па-ліўску (Інкубатар)
* Livones.net — сайт, прысьвечаны разьвіцьцю й аднаўленьню ліўскае культуры ды мовы

## Крыніцы

Катэгорыя:Балта-фінскія мовы
Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Катэгорыя:Лівы
Катэгорыя:Мовы Латвіі
Катэгорыя:Старажытныя мовы Эўропы
Аляксандар I Раманаў

**Алякса́ндар I Па́ўлавіч** (; 23 сьнежня [ст. ст. 12 сьнежня] 1777 — 1 сьнежня [ст. ст. 19 лістапада] 1825) — Імпэратар усерасейскі з 1801, Кароль Польскі з 1815, сын Паўла I з дынастыі Раманавых, старэйшы, сярод братоў Канстанціна й Мікалая, свайго наступніка на троне Расеі.

## Біяграфія
Нарадзіўся 23 сьнежня [ст. ст. 12 сьнежня] 1777 у Санкт-Пецярбургу. Аляксандар I быў вельмі адукаваны, калі ўва ўзросьце 23 гадоў атрымаў уладу ў Расеі. Першыя ягоныя дэкрэты ў асноўным датычыліся рэабілітацыі людзей, адпраўленых у адстаўку Паўлам I з урада ды войска, павелічэньне ролі Сэнату, скасаваньне прыгоннага права ў прыбалтыйскіх губэрнях, ліквідацыі цэнзуры кніг, забарона на прымяненьне катаваньняў, лібэралізацыя замежнага гандлю ды адукацыйная рэформа. Стварыў унівэрсытэты ў Харкаве й Казані ды аднавіў Віленскі ўнівэрсытэт з польскай мовай навучаньня. Ён быў дружны з палякамі, яго сябар Адам Чартарыйскі быў міністрам замежных справаў.

Раней у 1801, Расея заваявала тэрыторыю Грузіі на Каўказе. Гэта прывяло да зацяжной вайны з Пэрсіяй, якая прынесла некалькі паразаў. Сярод іншага, расейцы занялі паўночны Дагестан і Азэрбайджан у баку Касьпійскага мора. Гэтая вайна працягвалася зь перапынкамі да 1813 году. У 1806—1812 Расея таксама вяла вайну з Турцыяй. Вайсковыя зоны дзеяньня ўключалі Малдавію й Валахію. Нарэшце, пасьля некалькіх гадоў замірэньня, была складзена ў траўні 1812 мірная дамова ў Бухарэсьце, паводле якой Расея атрымала Бэсарабію, і сэрбы атрымалі аўтаномію ў рамках Асманскай імпэрыі. Тым ня менш, у лютым 1808, Расея выступіла супраць Швэцыі й пасьля кароткай вайны, уся Фінляндыя ды Алянскія выспы ў Балтыйскім моры адышлі да Расеі.

Новы імпэратар у той час спрабаваў заставацца нэўтральным ў пытаньнях да Заходняй Эўропы і ў 1801 Расея заключыла дагавор аб міры й сяброўстве з Францыяй, а ў 1802 з Прусіяй. Сяброўскія адносіны з Францыяй былі моцна размытыя, пасьля аб’явы Напалеона Банапарта консулам на ўсё жыцьцё, а затым імпэратарам, і пасьля гэтага страты магчымага кандыдата на прастол Францыі Люіса з дынастыі Кондэ. Нарэшце, у 1805, Расея далучылася да антыфранцускай кааліцыі, разам з Ангельшчынай, Аўстрыяй і Швэцыяй.

У 1820 годзе забараніў дзейнасьць езуітаў у Расейскай імпэрыі.

У верасьні 1821 прыяжджаў у Бешанковічы на агляд расейскай гвардыі.

Памёр 1 сьнежня [ст. ст. 19 лістапада] 1825 у Таганрогу.

* *Аммон Ф. Г.* В фаворе у кесаря: Александр I и Аракчеев

## Крыніцы
Шчырасьць

**Шчырасьць** — адзін з аспэктаў сумленнасьці, праўдзівасьці, адсутнасьць супярэчнасьцяў паміж рэальнымі пачуцьцямі й намерамі ў дачыненьні да іншага чалавека (або групы людзей) і тым, як гэтыя пачуцьці й намеры падаюцца яму на словах.

Важнейшая прыкмета адсутнасьці шчырасьці — няўзгодненасьць паміж славеснымі заявамі й невэрбальнымі знакамі (жэстамі, мімікай, інтанацыяй), якія чалавек, што прамаўляе, не заўжды можа кантраляваць.

Звычайна шчырасьць расцэньваецца як станоўчая якасьць. Аднак шчырасць можа ўступаць ў супярэчнасьць зь ветлівасьцю, з нормамі заходняга этыкету, якія абмяжоўваюць выказваньне «ў вочы» негатыўных адзнак, якія могуць быць крыўднымі ці абразьлівымі з пункту гледжання суразмоўцы.

Катэгорыя:Этыка
Машэ Салавейчык

**Машэ́ Салаве́йчык** (1879, Валожын, Расейская імпэрыя — 31 студзеня 1941, Нью-Ёрк, ЗША) — рабін, адзін зь першых выкладчыкаў артадаксальнага юдаізму ў ЗША. Старэйшы сын р. Хаіма Салавейчыка, бацька р. Ёзэфа Дова Салавейчыка.

## Жыцьцяпіс
Дзяцінства р. Маше Салавейчыка прайшло ў Валожыне, дзе ягоны бацька Хаім выкладаў у тамтэйшай яшыве, зачыненай у 1892 царскімі ўладамі.

У 1900 р. М. Салавейчык узяў шлюб з Пэшай Файнштайн (1880—1967), дачкой р. Эліяху Файнштайна, рабіна Пружанаў. Цягам наступных дзесяці рокаў р. Машэ вывучаў Талмуд з дапамогаю цесьця. У 1910 стаў рабінам у Расенах ля Коўна.

У 1913 сям’я пераехала ў Хаславічы, дзе р. Машэ заняў пост рабіна, жылі ў вялікай бядноце. У 1920 пераехаў у Варшаву, дзе ўзначаліў новую рабінскую сэмінарыю «Тахкемоні» ().

З 1929 — у ЗША, узначаліў аддзяленьне Талмуду ў Тэалягічнай сэмінарыі імя р. Ісаака Эльханана ў Нью-Ёрку.

Р. Машэ Салавейчык сканаў 31 студзеня 1941 року. Пасьля яго яшыву ачоліў ягоны сын р. Ёзэф Доў Салавейчык.

## Сям’я

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1879 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожыне
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Агаронім
Катэгорыя:Рабіны
Катэгорыя:Рабіны ЗША
Катэгорыя:Рабіны XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Вінцэнты Данэк

**Вінцэ́нты Да́нэк** (; 8 кастрычніка 1907, Кшышавіцы каля Кракава — 17 жніўня 1976, Кракаў) — прафэсар, паляніст, пэдагог, гісторык літаратуры. Дасьледнік жыцьця і творчасьці Язэпа Крашэўскага.

## Жыцьцяпіс
Бацька Ўладыслаў працаваў ураднікам у капальні ў Сершы (цяпер Тшэбіня); маці Паўліна з Багацкіх была хатняй гаспадыняй. Данэк атрымаў пачатковую адукацыю ў кракаўскай гімназіі імя Генрыка Сянкевіча. У 1926 року паступіў на філязофскі факультэт Ягелонскага ўнівэрсытэту, які скончыў у 1930.

У 1931—1939 працаваў у прыватных гімназіях у Кальбушове, Кракаве і Торуні, бо не атрымаў месца ў дзяржаўных установах з прычыны сваіх левых поглядаў, блізкіх да ПСП. У часе Другой сусьветнай вайны працаваў ураднікам у каменаломнях Мянкіні. У 1942 завязаў кантакт з кансьпіратыўнай ячэйкаю Польскае працоўнае партыі. У сьнежні 1944 року быў арыштаваны падчас правядзеньня падпольных заняткаў.

Па вайне арганізаваў у родных Кшышавіцах гімназію. У 1947 прызначаны дырэктарам 4-й гімназіі ў Кракаве, у 1948 — загаднікам аддзелу сярэдніх школ і куратарам школьнае акругі. У 1951 пасьля звальненьня зь дзяржаўнае службы ўладкаваўся на працу ў Вышэйшую дзяржаўную пэдагагічную школу ў Кракаве. Заснаваў тут факультэт завочнага навучаньня для працоўных, у наступным року стаў дэканам завочнага факультэту. У 1954 атрымаў званьне дацэнта за працу «Пэдагагічныя погляды Адольфа Дыгасінскага».

У 1956 року абраны рэктарам Вышэйшае пэдагагічнае школы. У 1972, пасьля сыходу з пасады, быў дырэктарам Інстытуту польскай філялёгіі, кіраўніком катэдры мэтодыкі выкладаньня, старшынём Навуковай рады Інстытуту літаратурных дасьледаваньняў Польскай акадэміі навук у Варшаве, галоўным рэдактарам «Ruchu Literackiego». Уваходзіў у склад «Выдавецкіх камітэтаў працаў Крашэўскага» у «Ludowej Spółdzielni Wydawniczej» і «Wydawnictwie Literackim».

Памёр у 1976 року, 22 жніўня пахаваны на кшышавіцкіх могілках. У Кшышавіцах вуліца Аптэчная была перайменаваная ў ягоны гонар, а на будынку агульнаадукацыйнага ліцэю, заснаванага ім, у 1987 року ўсталяваная мэмарыяльная таблічка.

## Творчасьць
Займаўся дасьледваньнямі жыцьця і творчасьці Язэпа Крашэўскага (выдаў між іншых манаграфію «Юзэф Ігнацы Крашэўскі. Біяграфічны нарыс», «Гістарычныя аповесьці Крашэўскага», «Матэйка і Крашэўскі», «Дзьве канцэпцыі гісторыі Польшчы») і Адольфа Дыгасінскага (выдаў ягоныя «Пэдагагічныя лісты»).

### Найважнейшыя працы
* «Publicystyka Józefa Ignacego Kraszewskiego w latach 1859—1872» (1957)
* «Powieści historyczne Józefa Ignacego Kraszewskiego» (1966)
* «Józef Ignacy Kraszewski. Żywot i dzieła» (1967)
* «Matejko i Kraszewski. Dwie koncepcje dziejów Polski» (1969)
* «Pisarz wciąż żywy» (1969)
* «Józef Ignacy Kraszewski» (1973)
* «Józef Ignacy Kraszewski. Zarys biograficzny» (1976)

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1907 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 8 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Малапольскім ваяводзтве
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Польскія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Памерлі ў 1976 годзе
Катэгорыя:Памерлі 17 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Польшчы
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Буда (будызм)

**Буда** (Санскрыт: बुद्ध, літаральна — «які абудзіўся», «абуджаны», «асьветлены») у Навуцы Абуджанага — які дасягнуў «абуджэньня» (бодхі).

## Значэньне тэрміну
Сідхартха Гаўтама (пазьней Буда Шак’ямуні — мудрэц з роду Ш’якаў), які дасягнуў «абуджэньня» каля двух з паловай тысячаў гадоў таму, традыцыйна ня лічыцца будыстамі ані першым, ані апошнім будам. З пункту гледжаньня клясычнае будыйскае дактрыны будам зьяўляецца кожны, хто адкрыў Дгарму (Праўду) і дасягнуў абуджэньня пасродках назапашваньня дастатковае колькасьці станоўчай кармы. У гісторыі космасу было мноства падобных істотаў. Такім чынам, Гаўтама Буда (вядомы пад рэлігійным імём Сак’ямуні) зьяўляецца адным са зьвеньняў у шэрагу будаў, што працягваецца з далёкага мінулага да далёкай будучыні. Яго непасрэдным папярэднікам быў буда Дыпанкара, у той час як буду, які павінен зьявіцца ў будучыні, называюць Майтрэям.

Гістарычны Буда ўяўляе сабой ня бога ці збаўцу, але настаўніка, які здольны распакорыць чалавека з сансары (кола перанараджэньняў).

## Апісаньне паводле будыйскіх тэкстаў
Словы з будыйскіх пісаньняў, якія датычаць апісаньня Буды:

: *Цяжка знайсьці цалкам разьвітага, сапраўднага чалавека (Буду). Не паўсюль ён нараджаецца. Дзе народзіцца такі мудрэц, там народ шчасьліва квітнее.* (Словы Буды Шак’ямуні з Дхамапады, 193 верш)

: *З усіх сьцежак найлепшай ёсьць [[Шляхетная васьмёркавая сьцежка|Васьмёркавая сьцежка]]; з усіх праўдаў найлепшымі ёсьць [[Чатыры шляхетныя праўды]]; з усіх рэчаў найлепшай ёсьць свабода ад жаданьняў; з усіх людзей найлепшым ёсьць Той Хто Бачыць (Буда)* (Словы Буды Сак’ямуні з Дхамапады, 273 верш)

## Глядзіце таксама
* Гаўтама Буда
* Бодгісатва

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Будыйская філязофія
Браты Грым (фільм)

«**Браты Грым**» () — амэрыканскі прыгодніцкі фільм рэжысэра Тэры Гіліяма, выдадзены ў 2005 годзе паводле сцэнара Эрэна Кругера. Бюджэт фільму склаў 80 млн даляраў ЗША.

## Сюжэт
Да біяграфіяў рэальных нямецкіх зьбіральнікаў фальклёру й сыстэматызатараў нямецкай мовы братоў Вільгельма й Якаба Грым гэты фільм мае толькі ўскоснае дачыненьне, хоць у ім выкарыстаны матывы многіх запісаных імі вядомых казак.

Дзеяньне фільму адбываецца ў пачатку XIX стагодзьдзя ў заходняй частцы Нямеччыны, акупаванай войскамі напалеонаўскай Францыі. Браты Ўіл (, па сутнасьці — Вільгельм) Грым (*[[Мэт Дэйман]]*) і Джэйк (, па сутнасьці — Якаб) Грым (*[[Гіт Лэджэр]]*) — дробныя жулікі, якія зарабляюць на жыцьцё выгнаньнем «паскудзьдзя», пры гэтым ролю «паскудзьдзя» гуляюць іхныя памочнікі. Аднак аднойчы яны трапляюць у рукі да францускага генэрала Дэлятомба (*[[Джонатан Прайс]]*), які прымушае іх заняцца выкрыцьцём куды больш маштабнага ашуканскага «чараўніцтва»: у адной вёсцы хтосьці выкрадае дзяўчынак, абстаўляючы выкраданьні як праявы чараўніцтва. Каб браты ня зьбеглі, ён адпраўляе зь імі свайго падручнага — катавальных справаў майстра Кавальдзі (*[[Пэтэр Стормарэ]]*).

## У ролях
* Мэт Дэйман — Ўіл (Вільгельм) Грым
* Гіт Лэджэр — Джэйк (Якаб) Грым
* Ліна Гідзі — Анджэліка
* Пэтэр Стормарэ — Кавальдзі
* Моніка Бэлюччы — каралева
* Джонатан Прайс — генэрал Дэлятомб
* Макензі Крук — Гідлінк

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Браты Грым на сайце Internet Movie Database
* Не хадзіце, дзеткі, зь ведзьмамі гуляць. Наша Ніва.

Катэгорыя:Фільмы 2005 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2005 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Тэры Гіліяма
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Браты Грым
Цярэшкі

Назву **Цярэшкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Цярэшкі — вёска ў Дрысенскім раёне
** Цярэшкі — вёска ў Лепельскім раёне
** Цярэшкі — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Цярэшкі — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Цярэшкі — вёска ў Смаргонскім раёне

* Менская вобласьць:
** Цярэшкі — вёска ў Вялейскім раёне

### [[Украіна]]
* Цярэшкі — вёска ў Барскім раёне Віньніцкай вобласьці
* Цярэшкі — вёска ў Сквырскім раёне Кіеўскай вобласьці
* Цярэшкі — вёска ў Палтаўскім раёне Палтаўскай вобласьці 
* Цярэшкі — вёска ў Недрыгайлаўскім раёне Сумской вобласьці 
* Цярэшкі — вёска ў Красылаўскім раёне Хмяльніцкай вобласьці 
* Цярэшкі — вёска ў Вялейскім раёне Чаркаскай вобласьці
Дзесяць прыказаньняў

**Дзесяць прыказаньняў** (, «асэрэт-а-дзіброт» — «дзесяць прамоваў»;  — «дзесяціслоўе») — прадпісаньні, дзесяць асноўных законаў, якія, згодна зь Пяцікніжжам, былі дадзеныя самім Богам Майсею, у прысутнасьці сыноў Ізраіля, на гары Сынай на пяцідзясяты дзень пасьля выхаду з Эгіпта.

Дзесяць прыказаньняў утрымліваюцца ў Пяцікніжжы ў двох вэрсіях, якія амаль не адрозьніваюцца адна ад адной (гл. Зых. 20:2-17; Др. Зак. 5:7-21). Згодна з габрэйскай традыцыяй, варыянт, які зьмяшчаецца ў 20-й главе кнігі Зыход, быў на першых, разьбітых скрыжалях, а варыянт Другога Закона — на другіх.

Пералікі Дзесяці прыказаньняў ў габрэйскай і хрысьціянскай традыцыі крыху адрозьніваюцца. Большасьць пратэстанцкіх цэркваў, а таксама Праваслаўная й Грэка-каталіцкая цэрквы падзяляюць другое паводле габрэйскай традыцыі прыказаньне (Зых. 20:3-6) на два й лічаць першы верш першым прыказаньнем, а астатнія вершы — другім. Рымска-каталіцкая й Лютэранская цэрквы падзяляюць на дзьве дзясятае паводле габрэйскай традыцыі прыказаньне, а першае прыказаньне ў Зых. 20:2 разглядаецца як агульны ўступ.

## Пратэстанцкая й праваслаўная традыцыі

# Я Госпад Бог твой, які вывеў цябе зь зямлі Эгіпецкай, з дому рабства, ды ня будзе ў цябе іншых багоў перад тварам маім.
# Не стварай сабе куміра й ніякае выявы таго, што на небе ўверсе, што на зямлі ўнізе, і што ў вадзе ніжэй за зямлю; не пакланяйся ім і ня служы ім, таму што я — Госпад Бог твой, Бог-апякун, які не карае дзяцей за віну бацькоў да трэцяга й чацьвёртага роду, якія ненавідзяць мяне, і даю міласьць да тысячы родаў таму, хто любіць мяне, захоўвае прыказаньні мае.
# Не вымаўляй імя Госпада, Бога твайго, дарэмна, бо Гасподзь не пакіне без пакараньня таго, хто вымаўляе імя яго дарэмна.
# Помні дзень суботні, каб сьвята праводзіць яго, шэсьць дзён працуй і рабі ўсялякія справы твае, а дзень сёмы — субота — Госпаду Богу твайму: не рабі ў гэты дзень ніякае справы ані ты, ані сын твой, ані дачка твая, ані раб твой, ані рабыня твая, ані жывёла твая, ані прыйшоўшы, таму што ў шэсьць дзён стварыў Гасподзь неба й зямлю, мора й усё, што ў іх, а ў дзень сёмы адпачыў; таму благаславіў Гасподзь дзень суботні й асьвяціў яго.
# Паважай бацьку твайго й маці тваю, каб падоўжыліся дні твае на зямлі.
# Не забівай.
# Не чужалож.
# Не крадзі.
# Не вымаўляй непраўдзівага сьведчаньня на бліжняга твайго.
# Не жадай хаты бліжняга твайго, ані жонкі яго, ані раба яго, ані рабыні яго, ані вала яго, ані асла яго, нічога, што ёсьць у бліжняга твайго.

## Каталіцкая й лютэранская традыцыі

Я — Пан Бог твой, які вывеў цябе зь зямлі Эгіпецкай, з дому няволі.
# Ня май іншых багоў, апроч Мяне.
# Ня ўжывай імя Пана Бога дарэмна.
# Памятай дзень сьвяты сьвяткаваць.
# Шануй бацьку свайго й маці сваю.
# Не забівай.
# Не чужалож.
# Не крадзі.
# Ня сьведчы фальшыва супраць бліжняга твайго.
# Не пажадай жонкі бліжняга твайго.
# Не пажадай нічога, што належыць бліжняму твайму.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Стары запавет
Катэгорыя:Юдаізм
Катэгорыя:Хрысьціянства
Катэгорыя:Мараль
Катэгорыя:Біблія
U2

***U2*** (вымаўляецца «Ю Ту») — рок-гурт з Дубліна (Ірляндыя). Сфармаваны ў 1976 року, *U2*, пачынаючы зь сярэдзіны 80-х, зьяўляецца адным з самых папулярных і пасьпяховых гуртоў у сьвеце. Было прададзена каля 140 мільёнаў альбомаў гурта. Па стане на 2006 рок у іх актыве было дваццаць дзьве прэміі «Грэмі», больш, чым у любога іншага гурту ў сьвеце.

## Гісторыя
Гурт быў сфармаваны, калі Бона (вакал і гітара), Эдж (гітара, клявішы і вакал) і Адам Клейтан (бас-гітара) адгукнуліся на аб’яву, разьмешчаную Лары Маленам-малодшым; у той час яны былі падлеткамі-музыкамі сярэдняе рукі. Да сярэдзіны 80-х яны выпусьцілі 4 альбомы й здабылі адданы рух фанатаў — большай часткай за кошт гастроляў, непаўторнага, які стаў візытоўкай, выкананьня гітарных партыяў Эджам, голасу Бона й глыбокіх па зьмесьце тэкстаў песень. Статус зорак яны здабылі з выхадам у 1987 року альбома *[[The Joshua Tree]]*, які часта называюць адным з найвялікшых альбомаў рока .

На пачатку 90-х яны адказалі на рэвалюцыю ў альтэрнатыўнай і танцавальнай музыцы, на крытыку на сваю адрэсу, і на тое, што, па іх меркаваньні, было застоем у музыцы, альбомам *[[Achtung Baby]]* й грандыёзным шоў *Zoo TV*. Тым часам яны бесьперастанку экспэрымэнтуюць, дасьледуючы розныя музычныя кірункі. У 1995 годзе гурт запісаў сынгл «Miss Sarajevo» пры ўдзеле Браяна Іна і Лючана Павароцьці.

На пачатку XXI стагодзьдзя *U2* грае больш звыклую музыку, але выкарыстоўвае свае ранейшыя напрацоўкі й працягвае карыстацца посьпехам у публікі й крытыкаў. У 2004 року гурт заняў 22 месца са 100 у рэйтынгу «Найлепшыя артысты ўсіх часоў» (*100 Greatest Artists of All Time*) часопіса *[[Rolling Stone]]*. У 2005 іх уключылі ў «Залю славы рок-н-ролу».

Чальцы гурту вядомыя за сваю актыўную палітычную дзейнасьць у сфэры правоў чалавека й сацыяльнае справядлівасьці: удзел у «Міжнароднай амністыі», *Make Poverty History*, кампаніі *ONE*, фэстывалі *[[Live 8]]*, *DATA — Debt, AIDS, Trade in Africa* Бона й *Music Rising* Эджа. У 1985 годзе гурт выступіў на дабрачынным канцэрце Live Aid у падтрымку галадаючых у Афрыцы.

## Дыскаграфія
* Boy (1980)
* October (1981)
* War (1983)
* The Unforgettable Fire (1984)
* The Joshua Tree (1987)
* Rattle and Hum (1988)
* Achtung Baby (1991)
* Zooropa (1993)
* Pop (1997)
* All That You Can't Leave Behind (2000)
* How to Dismantle an Atomic Bomb (2004)
* No Line on the Horizon (2009)
* Songs of Innocence (2014)
* Songs of Experience (2017)
* Songs of Surrender (2023)

## Крыніцы

## Літаратура
* Chatterton, Mark (2001). *U2: The Complete Encyclopedia*. Firefly Publishing. ISBN 0-946719-41-1
* Flanagan, Bill (1995). *U2 at the End of the World*. Delacorte Press. ISBN 0-385-31154-0
* Parra, Pimm Jal de la (2003). *U2 Live: A Concert Documentary*. Omnibus Press. ISBN 0-7119-9198-7
* McCormick, Neil (ed), (2006). *U2 by U2*. HarperCollins *Publishers. ISBN 0-00-719668-7*
* Wall, Mick, (2005). *Bono*. Andre Deutsch *Publishers. ISBN 0233001593 (Promotional edition published by Paperview U.K is association with the Irish Independent)*

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт U2

Катэгорыя:Рок-гурты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Ірляндзкія рок-гурты
Катовіч

Назву **Катовіч** маюць:

## Прозьвішчы
* Аляксандар Катовіч
* Астафей Станіслаў Казімер Катовіч

## Глядзіце таксама
* Катавічы
Вільянова

Назву **Вільянова** маюць:

* Вільянова — былы хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Вільянова — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
Лінова (гміна)

**Гмі́на Ліно́ва** () — вясковая гміна ў Палескім ваяводзтве Другой Рэчы Паспалітай. Сядзібай гміны была вёска Лінова.

22 студзеня 1926 року ў склад гміны ўлучаная частка тэрыторыі са скасаваных гмінаў Байкі, Шані і Мікіцічы, а таксама перададзеная частка тэрыторыі гміны Гарадзечна.

1 красавіка 1932 гміна Лінова скасаваная. Яе тэрыторыя ўлучаная ў склад гмінаў Малеч, Пружана і Шарашоў.

Пасьля сканчэньня Другой сусьветнай вайны тэрыторыя гміны ў складзе Савецкага Саюзу.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Пружанскі павет (1918—1939)
Катэгорыя:Былыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі
Грэмі

«**Грэмі**» ( ад *gramophone* — «грамафон»)&nbsp;— музычная прэмія Амэрыканскае акадэміі гуказапісу, існуе з 1958 року. Зьяўляецца адной з найпрэстыжнейшых узнагародаў у сучаснай музыцы, якую можна параўняць з прэміяй «Оскар» у кінэматографе.

«Грэмі» прысуджаецца штогод у 108 катэгорыях па 30 музычных жанрах у выніку галасаваньня чальцоў «Акадэміі гуказапісу».

У 1968 годзе прэмію атрымаў актор Барыс Карлаф за найлепшы запіс для дзяцей «*Dr. Seuss: How the Grinch Stole Christmas*».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
Арт-рок

**Арт-рок** () — тэрмін, які пазначае кірунак рок-музыкі, які характарызуецца мэлядычнымі, гарманічнымі або рытмічнымі экспэрымэнтамі, а таксама вялікай колькасьцю мастацкіх выяваў у тэкстах песень. Арт-рок часьцяком ідзе далей формаў і жанраў сучаснае папулярнае музыкі ў кірунку павеваў джаза, клясычнае, этнічнае музыкі або экспэрымэнтальнага авангарда.

## Глядзіце таксама
* Прагрэсіў-рок
* Псыхадэлічны рок
Боб Дылан

**Боб Ды́лан** (, пры нараджэньні — **Ро́бэрт А́лен Цы́мэрман**, ;  24 траўня 1941 году, Дулут, Мінэсота) — амэрыканскі аўтар-выканаўца песень, паэт, мастак, кінаактор. Зьяўляецца культавай постацьцю ў папулярнай і рок-музыцы на працягу пяці дзесяцігодзьдзяў. Многія ягоныя песьні, такія як «Blowin' in the Wind» і «The Times They Are a-Changin'», сталі гімнамі для руху грамадзянскіх правоў і антываеннага руху ў ЗША. Ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры ў 2016 годзе.

Паводле зьвестак апытаньня часопіса Rolling Stone, зьяўляецца другой паводле значнасьці (пасьля The Beatles) фігурай у гісторыі рок-музыкі.

На беларускую мову асобныя песьні пераклалі Ян Максімюк, Сяржук Сокалаў-Воюш, Андрэй Хадановіч, Макс Шчур, Раман Яраш.

## Глядзіце таксама
* Traveling Wilburys

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 4 тэксты па-беларуску
* Боб Дылан. Так моцна
* BobDylan.com — афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Сьпевакі ЗША
Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры
Вішоўскі сельсавет

**Вішо́ўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вішоў.

## Гісторыя
23 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Бракаўшчына, Ізобішча, Карпаўка, Лічынка, Малінаўка, Мікалаеўка, Навасёлкі, Сагласьсе, Север, Супшынка, Сьцяпанаўка, якія ўваходзілі ў склад Галоўчынскага сельсавету.

## Былыя населеныя пункты
Пасёлкі Булаты (каля в. Крукі), Гарнаўшчына (паміж вёскамі Крукі і Вішоў), фальварак Людзьвінава (каля в. Пральня), в. Малінаўка, фальварак Самсонаў (каля в. Камяніца). Вёска Ўсход да 1964 году мела назву Блёўка.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бялыніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Эсьмонскі сельсавет

**Эсьмо́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Эсьмоны.

## Гісторыя
22 лютага 2012 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Алешкавічы, Алешкавічы 2, Буднікі, Будніцкі, Бэлінка, Вушлава, Дзевашычы, Заазер’е, Калінаўка, Карманоўка, Кунцы, Купленка, Майск, Мокравічы, Рыжкаў, Смагілаўка, Сьцёхаў, Хватаўка, Эсьмоны — перададзеныя ў склад Машчаніцкага сельсавету.

## Былыя населеныя пункты
Пасёлкі Альшанец, Панізава. Вёска Майск да 1964 году мела назву Пупса.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бялыніцкага раёну
Ровенскаслабадзкі сельсавет

**Ровенскаслабадзкі́ сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ровенская Слабада.

## Заўвагі


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рэчыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Аўсянкаўскі сельсавет

**Аўся́нкаўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Горацкага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Аўсянка.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Горацкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Кароўчынскі сельсавет

**Каро́ўчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрыбінскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кароўчына.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дрыбінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Чэрнеўка

Назву **Чэ́рнеўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Чэрнеўка — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Чэрнеўка — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Чэрнева
* Чэрневічы
* Чэрнеў
* Чэрнеўшчына
1257-ы асобны пантонна-моставы батальён

**1257-ы асобны пантонна-моставы батальён** — вайсковая адзінка ў складзе Цэнтральнае групы войскаў (СССР), дысьлякаванай у Чэхаславаччыне.

## Мінуўшчына
21 жніўня 1968 року пры выкананьні пацыфікацыі Чэхаславаччыны на яе тэрыторыю ўведзеная 38-я агульнавайсковая армія Прыкарпацкае вайсковае акругі (СССР). У гэтым самым року на аснове 1257-га асобнага інжынэрна-сапэрнага батальёну зь яе складу створаны 1257-ы асобны пантонна-моставы батальён, улучаны ў склад Цэнтральнае групы войскаў. Базіраваўся ў Оламаўцы.

У 1989 року батальён выведзены ў вайсковы гарадок Слабудка Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці БССР. Расфармаваны ў 1993.

## Камандзіры
* …
* падпалкоўнік Скрагін А. В. (1974—1979)
* падпалкоўнік Кочнеў І. І. (1979—1985)
* падпалкоўнік Забалатны В. А. (1985—1990)
* маёр Аляксандраў А. В. (1990—1992)

Катэгорыя:Інжынэрныя войскі
Катэгорыя:Узброеныя сілы СССР
Катэгорыя:Оламаўц
Катэгорыя:Войска ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1993 годзе