Лукаеды

**Лукае́ды** (з 20 красавіка 1939 году *Кі́рава*) — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці, за 59 км на паўднёвы ўсход ад Брагіна, 15 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Чарнігаў), 182 км ад Гомеля. У складзе Камарынскага сельсавету.

## Гісторыя
### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

10 траўня 1682 году, кароль Ян Сабескі, зважаючы на страту Кіева ў войнах з Расеяй, дзеля чаго добры Кіева-Пячэрскага манастыра пазбавіліся гападароў, падараваў іх адміністратару Кіеўскай мітраполіі япіскапу львоўскаму і галіцкаму Іосіфу Шумлянскаму. Надалей яны пазначаліся, як прыналежныя манастыру, хіба намінальна. У пераліку сёлаў япіскапа, складзеным у ліпені т. г., названыя і Лукаеды, але зь неверагодна вялікай колькасьцю двароў — ажно 40. У 1683 годзе, калі добрамі Кіеўскай мітраполіі і Пячэрскай архімандрыі кіраваў чашнік падольскі Самуіл Шумлянскі, брат япіскапа, з 6 дымоў вёскі Лукаеды Пячэрскага манастыра выплачваліся 2 злотыя. Згаданыя Лукаеды ў рэестры рэвізіі 1686 году палескіх вёсак Кіеўскай мітраполіі і Кіева-Пячэрскай архімандрыі пры прыняцьці іх ад пана Журакоўскага, войскага галіцкага.

16 сакавіка 1706 году епіскап львоўскі і галіцкі Іосіф Шумлянскі за 6 300 злотых перадаў у трохгадовую арэнду братавай удаве Аляксандры Шумлянскай Беласароцкі ключ, у складзе якога і вёска Лукаеды. 28 днём лістапада 1714 году датаваны кантракт, падпісаны ў Даўлядах паміж мітрапалітам кіеўскім Львом Кішкам і пісарам земскім мазырскім Тэафілам Лянкевічам-Іпагорскім на трохгадовую арэнду Беласароцкага ключа (у тым ліку вёскі Лукаеды) за 510 бітых талераў. 2 жніўня 1717 году мітрапаліт Леў Кішка аддаў Беласароцкі ключ з названым Гдзенем і з Лукаедамі (схаванымі за словамі «і інш.») у арэнду на тры гады харунжаму кіеўскаму Казімеру Стэцкаму за сымбалічныя 170 злотых. 12 сакавіка 1728 году пазначаны запіс у кнізе Оўруцкага гродзкага суда аб уводзе ў валоданьне Беласароцкім ключом з Лукаедами наміната і адміністратара Кіеўскай мітраполіі япіскапа Атанаса Шаптыцкага.

Паводле візыты Брагінскага дэканату 1740 году, вернымі ўніяцкай царквы Ўсьпеньня Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Жарах былі жыхары 25 двароў у Лукаедах. 

Згодна зь земскай кнігай Кіеўскага ваяводзтва, 23 студзеня 1747 году ў валоданьне маёнткамі Кіеўскай мітраполіі і Кіева-Пячэрскай архімандрыіі, у тым ліку Беласароцкім ключом зь Ніжшымі і Вышшымі Жарамі, уведзены новы адміністратар  архіяпіскап Флярыян Грэбніцкі.

З матэрыялаў чарговай візыты, на 1752 год сярод прыхаджанаў Усьпенскай царквы ў Жарах былі верныя з 38 двароў у Лукаедах.

Згодна зь земскай кнігай Кіеўскага ваяводзтва, 23 студзеня 1747 году ў валоданьне маёнткамі Кіеўскай мітраполіі і Кіева-Пячэрскай архімандрыіі, у тым ліку Беласароцкім ключом з Лукаедами, уведзены новы адміністратар  архіяпіскап Флярыян Грэбніцкі.

У 1754 годзе з 40 двароў (×6 — прыкладна 240 жыхары) вёскі Łukoidy выплачваліся «*do grodu*» (Оўруцкага замку) 6 злотых і 7 з паловай грошаў, «*na milicję*» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 25 злотых.

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 гадоў, у вёсцы Лукаеды жылі адпаведна 4, 3 і 6 гаспадароў, плацельшчыкаў пагалоўшчыны, якія належалі да Чарнобыльскага кагалу.

14-21 кастрычніка 1780 году возны генэрал ваяводзтва Кіеўскага «i innych» Базыль Валынец увёў у валоданьне маёнткамі, у тым ліку Гдзеньскім ключом, у складзе якога былі, акрамя вёскі Гдзень, Лукаеды, Ніжнія Жары і Верхнія Жары, новага кіеўскага мітрапаліта і адміністратара Кіева-Пячэрскай архімандрыі Ясона Смагаржэўскага. У канцы дакумэнту возны, ня ўмеючы пісаць, добрасумленна «*znak krzyża świętego  położył*».

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Лукаеды – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 годзе ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павету Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году Менскай губэрні Расейскай імпэрыі.

З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёска Лукаеды на той час была ўласнасьцю Кіеўскай мітраполіі ў асобе яе галавы Тэадосія Растоцкага. Але ўжо ў 1796 годзе і надалей, як вынікае з мэтрычных запісаў Усьпенскай царквы, сяло і вёска Жары, вёскі Лукаеды і Гдзень належалі «господину Сакену».

На 1832 год, згодна з мэтрычнымі кнігамі Жароўскай Усьпеньня Найсьвяцейшай Багародзіцы царквы, сяло і вёска Жары, вёскі Лукаеды і Гдзень былі ўладаньнем «графа Орлова». У мэтрыках тае ж царквы, пачынаючы з 1834 году, уладальнікам названых добраў выступаў пан Аляксандар Горват. 

У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 315 жыхароў абодвух полаў вёскі Лукаеды былі прыхаджанамі Ўсьпенскай царквы.

У парэформавы пэрыяд Лукаеды адміністрацыйна належалі да Ёлчанскай воласьці.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямецкая імпэрыя перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана была часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Лукаеды, аднак, апынуліся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічнымі беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Насельніцтва
* 2004 год — 148 двароў, 280 жыхароў
* 2006 год — 140 двароў, 260 чалавек, зь якіх 37 ва ўзросьце да 16 гадоў, 107 — у працаздольным і 116 — старэйшым за працаздольны
* 2019 год — 93 двары, 203 жыхары
* 2021 год — 167 жыхароў

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Камарынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну