open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Галоўная ўправа Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь па Менскай вобласьці

**Галоўная ўправа Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь па Менскае вобласьці** — абласная ўправа Міністэрства фінансаў Беларусі.

## Задачы
* парадкаваньне, кіраваньне ды ўзгадненьне фінансавай дзейнасьці ведамстваў вобласьці;
* выкарыстаньне скарбу для павышэньня выніковасьці вытворчасьці ды дзяржаўных прыбыткаў;
* распрацоўка прапановаў аб пазычаньні;
* павышэньне выніковасьці падаткаабкладаньня;
* прыцягненьне, выкарыстаньне й пагашэньне вонкавых дзяржаўных пазыкаў;
* нагляд за захаваньнем зацікаўленасьцяў дзяржаўнага скарбу;
* парадкаваньне гандлю каштоўнымі мэталамі й камянямі ды стварэньне іх запасу;
* парадкаваньне распрацоўкі й вытворчасьці бясьпечных папераў;
* нагляд за страхаваньнем;
* ліцэнзаваньне й нагляд за выкананьнем выдадзеных дазволаў;
* парадкаваньне рахункаводзтва й справаздачнасьці;
* парадкаваньне й нагляд за выкананьнем заканадаўства аб аўдыце;
* нагляд за выпускам, абаротам ды пагашэньнем каштоўных папераў.

Катэгорыя:Міністэрства фінансаў Рэспублікі Беларусь
Міхаіл Зічы

**Міхаіл Зічы**(14 кастрычніка 1827 году — 28 студзеня 1906 году)  — мастак, які быў прыдворным мастаком у Расеі.

міні|зьлева|Каханьне.

міні|Выява плоцкага каханьня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Вугорскія мастакі
Катэгорыя:Мастакі XIX стагодзьдзя
Катэгорыя:Мастакі Расейскай імпэрыі
Коўл Палмэр

**Коўл Па́лмэр** (;  6 траўня 2002 году) — ангельскі футбаліст, атакуючы паўабаронца і ўінгер «Чэлсі» і нацыянальнай зборнай Ангельшчыны. Зважаецца адным з найлепшых маладых гульцоў у сьвеце, бо вядомы сваім спрытам, дрыблінгам і добрым пазыцыянаваньнем.

## Кар’ера
### Клюбная
Прыяднаўся да акадэміі «Манчэстэр Сіці» яшчэ хлопчыкам, калі яму было восем гадоў. Прайшоў праз усе ўзросты акадэміі ды быў капітанам у камандзе да 18 гадоў.

30 верасьня 2020 году Палмэр дэбютаваў у асноўнай камандзе «Сіці» ў матчы чацьвертага раўнду Кубка футбольнай лігі, які скончыўся перамогай у гасьцях над «Бэрнлі» зь лікам 3:0. Першым голам адзначыўся 21 верасьня 2021 году ў хатняй перамозе зь лікам 6:1 над камандай Першай лігі «Ўікам Ўандэрэрз» у тым жа турніры. 16 кастрычніка Палмэр зьявіўся ў матчы Прэм’ер-лігі супраць «Бэрнлі», і ў той жа дзень згуляў за каманду да 23 гадоў, дзе ўчыніў хет-трык. 19 кастрычніка Палмэр забіў свой першы гол у Лізе чэмпіёнаў ў выязным матчы супраць «Бруге». Матч скончыўся перамогай з буйным лікам 5:1. 6 жніўня 2023 году поруч з Эрлінгам Голянам адзначыўся голам у матчы Супэркубка Ангельшчыны, але гэта не дапамагло здабыць тытул.

1 верасьня 2023 году Палмэр склаў сямігадовую працоўную ўгоду з «Чэлсі». Паведамлялася, што пачатковая сума трансфэру склала 40 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў, але патэнцыйна яна магла павялічыцца на 2,5 мільёны фунтаў стэрлінгаў. Гулец запачаткаваў выступы ў кашулі новай дружыны на наступны дзень, выйшаўшы на замену на 62-й хвіліне ў хатняй гульні з «Нотынггэм Форэст». 7 кастрычніка забіў гол з пэнальці ў матчы супраць «Бэрнлі», а таксама адзначыўся галявой перадачай. Паўабаронца хутка замацаваўся ў складзе, але сам клюб адгуляў сэзон ня вельмі ўдала. Гулец стала забіваў за клюб, асабліва пасьляховым быў адрэзак напрыканцы сэзону. 30 сакавіка гулец адзначыўся дублем у матчы з «Бэрнлі», а ў наступным туры ўчыніў хет-трык у браму «Манчэстэр Юнайтэд». 15 красавіка Палмэр забіў чатыры галы ў браму «Эвэртану», а сам матч скончыўся зь лікам 6:0.

### Міжнародная
13 лістапада 2023 году Палмэр атрымаў свой першы выклік у нацыянальную зборную Ангельшчыны перад адборачнымі матчамі чэмпіянату Эўропы 2024 году супраць зборных Мальты і Паўночнай Македоніі. Гулец дэбютаваў 17 лістапада, выйшаўшы на замену на 61-й хвіліне ў матчы супраць зборнай Мальты на стадыёне «Ўэмблі».

## Дасягненьні
**«Манчэстэр Сіці»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2023
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2023
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2023
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2023

**«Чэлсі»**:
* Пераможца Лігі канфэрэнцыяў: 2025
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Спліцкі ўнівэрсытэт

**Сплі́цкі ўнівэрсытэ́т** () — харвацкі ўнівэрсытэт у горадзе Спліце. Быў зафундаваны ў 1974 годзе. Цяпер ў навучальнай установе налічваюцца 13 факультэтаў. Унівэрсытэт уваходзіць у Эўрапейскую асацыяцыю ўнівырсытэтаў.

Унівэрсытэт мае вялікі студэнцкі цэнтар з спартовай заляй і пляцоўкамі, а таксама маецца ўнівэрсытэцкая бібліятэка. Апроч іншых тут навучаюцца на фармацыю, крыміналістыку, геадэзію ды іншыя праграмы. У цэнтры ўвагі навукова-дасьледчыя працы, якія ладзяцца ўнівэрсытэтам, у галінах біямэдыцыны, культуры, гісторыі, сацыяльных навук, эканомікі ды іншых. На мэдычных спэцыяльнасьцях маюцца праграмы выкладаньня па-ангельску. Навучальны плян праграмы рэгулюецца Балёнскім працэсам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Спліцкі ўнівэрсытэт
Сусеград

**Сусеград** () — гістарычная крэпасьць, існавала ў горадзе Заграб у Харватыі.

## Гісторыя
Крэпасьць Сусеград была пабудавана ў стратэгічна значным месцы на паўднёва-заходнім схіле гары Мядзьведніца, побач з Мядзьведградам і Самаборам. Падчас археалягічных раскопак на тэрыторыі крэпасьці былі выяўленыя пахаваньні часоў IX стагодзьдзя. У пахаваньні жаўнера быў знойдзены жалезны меч з бронзавымі ўстаўкамі, які знаходзіўся на поясе жаўнера.

У гістарычных крыніцах Сусеград упершыню згадваецца ў 1316 годзе, калі крэпасьць была падораная каралём Вугоршчыны і Харватыі Карлам Робэртам аднаму з фэадалаў. Пасьля крэпасьць належала шматлікім шляхетным радам. Адным з найбольш вядомых гаспадароў крэпасьці быў Франьё Тахі.

У 1530 годзе з-за небясьпекі турэцкага ўварваньня крэпасьць была значна ўмацавана і перабудаваная. У 1573 годзе крэпасьць знаходзілася ў эпіцэнтры сялянскага паўстаньня.

Крэпасьць была пакінутая пасьля пажару, які адбыўся ў XVII стагодзьдзі, і на сёньняшні дзень яна знаходзіцца ў руінах. Крэпасьць не была адноўлена з-за страты стратэгічнага значэньня.

У цяперашні час захаваліся руіны ўмацаваньняў і двара, а некаторыя з каменных і керамічных знаходак, у асноўным з XV і XVI стагодзьдзяў, захоўваюцца ў Музэі гісторыі Харватыі.

У 30-я гады XX стагодзьдзя быў распрацаваны праект па рэканструкцыі крэпасьці і стварэньне турыстычнай зоны з шматлікімі трасамі, лаўкамі і садамі. Аднак праект так і не быў рэалізаваны. Сусеград зьяўляецца культурнай спадчынай Рэспублікі Харватыя.

## Крыніцы

Катэгорыя:Заграб
Катэгорыя:Зьявіліся ў IX стагодзьдзі
Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Харвацкі гістарычны музэй

**Харвацкі гістарычны музэй** () — дзяржаўны гістарычны музэй у сталіцы Харватыі Загрэбе; значны збор прадметаў і матэрыялаў па харвацкай гісторыі, навукова-дасьледчы і культурны цэнтар краіны.

## Агульная інфармацыя
Будынак музэю — палац Войкавіч-Оршыч-Раўх (Vojković-Oršić-Rauch), адзін з самых каштоўных помнікаў архітэктуры барока ў Загрэбе і ўсёй краіне, быў узьведзены напрыканцы XVIII стагодзьдзя. На працягу гісторыі палац быў сямейным гняздом некалькіх шляхетных харвацкіх сем’яў, не раз мяняў уладальнікаў, пакуль у 1930-х гадах горад не набыў будынак у апошняга прыватнага ўласьніка. Пасьля ў будынку знаходзілася рэзыдэнцыя мэра Загрэба, а з 1959 году — частка Харвацкага гістарычнага музэю.
 
Рэжым працы музэйнай установы:
: з панядзелка па пятніцу — з 10.00 да 18.00;
: па суботах і нядзелях — з 10.00 да 13.00;
: зачынены на сьвяты і ў сьвяточныя дні.
 
## Гісторыя
Харвацкі гістарычны музэй у Заграбе лічыцца правапераемнікам Нацыянальнага музэю Харватыі, заснаванага ў 1846 годзе.
 
У 1959 годзе ў палацы Войкавіч-Оршыч-Раўх разьмясціўся Гістарычны музэй Харватыі. Разам з незалежнасьцю Харватыі ў 1991 годзе быў аб’яднаны з Музэем Рэвалюцыі (Muzej revolucije naroda Hrvatske), пасьля зьявілася новая музэйная ўстанова — Харвацкі гістарычны музэй, які з тых часоў зьяўляецца галоўным гістарычным музэем краіны.

Акрамя барочнага палаца на вул. Матошава, частка экспазыцыі Харвацкага гістарычнага музэю разьмешчана ў павільёне Мештравіча (); музэй, акрамя таго, мае бібліятэку, дзе ажыццяўляецца навукова-дасьледчую і выдавецкая дзейнасьць. Музэйная ўстанова кіруе філіялам — мэмарыяльным музэем Івана Горана Кавачыча ў сяле Лукаўдол (Lukovdol) у Горскім Котары (Прыморска-Горанская жупанія).

## Экспазыцыі
Фонды Харвацкага гістарычнага музэю налічваюць больш за 200 000 экспанатаў. Музэйныя калекцыі ўключаюць 15 аддзелаў:
* збор дакумэнтаў № 1;
* збор дакумэнтаў № 2;
* калекцыя твораў мастацтва ХХ стагодзьдзя;
* сакральны збор;
* збор фотаздымкаў, стужак і нэгатываў;
* гэральдычна-сфрагістычная калекцыя;
* калекцыя халоднай зброі;
* калекцыя каменных помнікаў, нумізматыкі і археалягічных артэфактаў;
* калекцыя узнагарод, мэдалёў, ганаровых знакаў і значкоў;
* збор прадметаў побыту;
* калекцыя твораў жывапісу, графікі і скульптуры;
* зьмяшаная калекцыя;
* калекцыя агнястрэльнай зброі;
* збор сьцягоў;
* калекцыі форменнай вопраткі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Музэі Заграбу
Катэгорыя:Гістарычныя музэі
Іраклі Чарквіяні

**Іраклі Чаквіяні** (19 лістапада 1961, Тбілісі, Грузінская ССР — 24 лютага 2006, Тбілісі, Грузія) — грузінскі музыка, паэт і пісьменьнік. 

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Тбілісі. Бацька — журналіст і дыплямат Гела Чарквіяні. Дзед — старшыня ЦК Кампартыі Грузінскай ССР Кандзід Чарквіяні. У 1982 годзе скончыў Тбіліскі дзяржаўны ўнівэрсытэт.

Кар’еру пачаў у гурце „Арыштан“. Пасьля вытупаў у гурце „Таксі“, якая была папулярнай у слухачоў у пачатку 1990-х гадоў. Першы сольны альбом Іраклія «Сванскія песьні» быў выдадзены ў 1993 годзе ў Нямеччыне. У 1997 годзе зьявіўся другі альбом, а наступны рушыў у 2001 годзе. Апошні альбом музыка выдаў у 2004 годзе. У 2006 годзе музыка памёр у сябе дома.

## Ушанаваньні
У 2007 годзе выйшаў трыб’ют-альбом вядомых музыкаў у памяць пра Іраклія. У 2016 годзе ў Парку Матчынай мовы ў Тбілісі адкрылася скульптурная кампазыцыя ў гонар выканаўца.

## Бібліяграфія
* *ძველი სათამაშოები* (зборнік апавяданьняў, 1989) 
* *მშვიდი ცურვა*: ავტორომანი (2006) 
* *მეფე ირაკლის ლექსები* (2008) 
* *საავტორო სვეტები*; ინტერვიუები (2011) 
* *პირადი წერილები* (2015) 

## Дыскаграфія
### Група „Таксі“
* *ტაქსი* (1988)
* *Live in Kutaisi* (1992)

### Іншыя групы
* Children's Medicine: *The Album Recorded Live at Various Venues Through Out Tbilisi, Moscow and Eastern Europe* (1992)
* Georgian Dance Empire (GDMpire); *Recorded in Tbilisi during the summer of 1993 in Television Studio* (1993)

### Сольныя альбомы
* *Svan Songs* (1993)
* *აფრენ* (1998)
* *ამო* (2001)
* *სავსე* (2004)
* *ძირს მეფე* (2007)
* *თეთრი ღმერთი* (2011)
* *The Best of King* (пасьмяротна, 2014)

### Іншыя альбомы
* *ქაღალდის გემი - Tribute ალბომი* (2007)

Катэгорыя:Грузінскія музыкі
Явід

**Явід** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Авід, Авіда або Гавід (Áviðr, Auidus, Ävidus, Avid, Avidh, Ovid, Ovida, Havidh, Hævidh) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова еў- (аў-) (імёны ліцьвінаў Яўлад, Явіл, Явільт; германскія імёны Ewald, Avila, Evilda) паходзіць ад гоцкага aiws 'час, эпоха' або стараверхненямецкага ewi, eo 'закон', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'.

Адпаведнасьць імя Явід германскаму імю Ovida прызнае летувіскі лінгвіст .

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Jawita.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Явід (Jawid) і Явідовіч (Jawidowicz).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Явидъ* (Наўгародзкі першы летапіс); *у [[Немянчын|Немемчине]] чотыри чоловеки, на имя: Явид* (1440—1492 гады); *сведки… Богданъ Явидовичъ* (1444 год); *людеи… Болка Явидовича* (19 сьнежня 1522 году); *землю пустовъскую в Городеньскомъ повете Явидовщину* (28 ліпеня 1525 году); *Роман Явидовичъ… Юрии Явидовичъ* (1528 год); *у Пеняньскомъ повете… служъбы людеи… а Юрка Явидовича* (каля 20 чэрвеня 1530 году); *Ян Явидович* (1537—1538 гады); *подданый господарьский [[Адэльск|Одельщанинъ]] на имя Гринъ Явидовичъ* (11 лістапада 1540 году); *Jawida* (1671—1681 гады); *Franciszek Jawid pleban simnienski* (1782 год); *Anna Iawid* (1886 год).

## Носьбіты
* Явід — наўгародзкі ваявода, які ўпамінаецца ў 1245 годзе
* Раман і Юры Явідавічы — радунскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Явіды — літоўскі шляхецкі род.

Авэйдэ (Awejde) і Явідовіч (Jawidowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У 1525 годзе ўпаміналася пустаўшчына Явідаўшчына (*Явидовщина*) Гарадзенскага павету.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Явідаўшчына.

## Глядзіце таксама
* Ава
* Від

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вітмонт

**Вітмонт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Вітмунд (Witmund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віт- (імёны ліцьвінаў Віцень, Віталт, Вітарт; германскія імёны Wittenus, Witolt, Witard) паходзіць ад гоцкага wit 'веда, розум, закон', старасаксонскага witan 'ведаць' або ад асновы -від-, а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *слуга нашъ Самборъ абыхмо ему дали тры пустовщизны въ окрузе Ясвоньскомъ… Витмонтишку* (1415 год).

## Глядзіце таксама
* Віт
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Парнаграфія ў Харватыі

[міні|[Лідзія Баціч — харвацкая сьпявачка ў 2017 годзе.]]
**Парнаграфія ў Харватыі** — незабароненая, але мае абмежаваньні ў выкарыстаньні і доступе асоб да яе. Выпрабы з жорсткаю парнаграфіяю нельга прадаваць ці даваць асобам да 18 гадоў. Гэта караецца ў Харватыі. Захоўваньне, перадача, продаж дзіцячае парнаграфіі забароненае і караецца пазбаўленьнем волі (затворам) да 10 гадоў. Дарослыя людзі, што наўмысна паказваюць порнавырабы дзецям караюцца навязкаю або затворам да 1 году.

## Навука
У Харватыі вучоныя з ВНУ ў Загрэбе разам з вучонымі з Канады з вобласьці Антарыё правялі дасьледаваньні, дзе вывучалі шкоднасьць парнаграфіі. Яна неабавязкова шкодзіць маладым асобам. Важнае тое, што порнавырабы ня шкодзяць пры ўмове адсутнасьці насільля і гвалту. Настрой асобы зьвязаны з выкарыстаньнем порнавырабаў. Высокая амаацэнка і заніжаная самаацэнка была зьвязаная з карыстаньнем порнавырабамі. Нізкая самаацэнка і прыгнечаны стан маладых жанчын быў зьвязаны з магчымасьцю ўзьнікненьня карыстаньня порнавырабамі.

Парнаграфія ў сеціве дала магчымасьць доступу да порнавырабаў большае колькасьці асоб, сярод іх дзяцей і маладых людзей. Дасьледаваньне асоб паміж 10 і 16 гадоў высьветліла, што каля 27 % зь іх глядзела порнавырабы. Сярэдні ўзрост, хто бачыў порнавырабы ў Харватыі складае 12,5 гадоў. Прыблізна 88 % хлопчыкаў і 66 % дзяўчын сатыкаліся ў сеціве з порнастаронкамі з дапамогаю мабільных прыладаў.

У 2011 годзе дасьледаваньне паказала, што 60 % жанчын у Харватыі самі задавольваюць без удзелу іншых асоб. Гэта дае палёгку жанчынам. Порнавырабы ў сеціве дапамагаюць пры самазадавальненьні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Харватыі
Харкаўская тэлевежа

**Ха́ркаўская тэлеве́жа** ()&nbsp;— цэльнамэталёвая тэлевізійная вежа вышынёю 240,7 мэтраў, якая знаходзіцца ў месьце Харкаве. Найвышэйшае збудаваньне места і пятая паводле вышыні тэлевежа Ўкраіны. 22 красавіка 2024 року часткова зьнішчаная расейскім ракетным ударам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт харкаўскага радыёцэнтру 

Катэгорыя:Тэлевежы Ўкраіны
Телевежа
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Харкава
Катэгорыя:Збудаваньні 1981 году
Катэгорыя:Аб’екты, зьнішчаныя ў часе расейскага ўварваньня ва Ўкраіну
Фалькуша

**Фалькуша** () — традыцыйнае судна, якое выкарыстоўваецца рыбакамі з гораду Коміжа (Харватыя). Адметнай асаблівасьцю фалькушы зьяўляецца тое, што яна разьлічана на вельмі доўгае знаходжаньне ў адкрытым моры.

## Апісаньне
Фалькуша — гэта драўляны човен, корпус якога моцна звужаецца з абодвух бакоў. Яго даўжыня звычайна складае сем-восем мэтраў, а шырыня — каля трох мэтраў. Фалькуша мае параўнальна невялікую ўляганьне.

Ветразь вырабляецца з лёну, яго плошча — прыкладна 120 м². Вышыня мачты ў большасьці выпадкаў роўная даўжыні карабля. Фалькуша здольная разьвіць хуткасьць ад 8 да 12 вузлоў. Грузападымальнасьць фалькушы можа дасягаць 5,5 тон.

Акрамя фалькушы з ветразя, існуе і фалькуша вясьлярная. Такая лодка мае пяць вёслаў даўжынёй 7-9 мэтраў.

Корпус традыцыйнай фалькушы вырабляецца з кіпарысу, а кіль — з дубу.

## Галерэя

File:Gajeta falkusa Mikula.jpg
File:12060001.jpg
Falkuša.JPG


## Літаратура
* Hrvatska tehnička enciklopedija — portal hrvatske tehničke baštine.
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Транспартныя сродкі
Катэгорыя:Транспартныя сродкі Харватыі
Катэгорыя:Ветразевыя караблі
Жыцьцё — гэта цуд

***Жыцьцё — гэ́та цуд*** () — сэрбскі драматычны фільм рэжысэра Эміра Кустурыцы, прадстаўлены ў 2004 року.

## Сюжэт

Босьнія, 1992 рок. Інжынэр-сэрб Лука Джукіч са сваёй псыхічна неўраўнаважанай жонкай Ядранкай і сынам-футбалістам Мілашам пераехаў зь Бялграду ў Босьнію, дзе адказвае за працу чыгункі. Ён апантаны марай збудаваць каляіну, якая б злучыла Босьнію з Сэрбіяй. Лука рыхтуе да адкрыцьця чыгуначную станцыю, жонка вымушаная адмовіцца ад кар’еры опэрнае сьпявачкі, а сын — ад прафэсійнага футболу. Тым часам у Югаславіі адбываюцца значныя палітычныя зьмены. Надзвычайна занурыўшыся ў працу і падмануты ўласным аптымізмам, Лука не заўважае прызнакі хуткага набліжэньня вайны, якая выбухнула ў Харватыі.

З пачаткам вайны Мілаша забіраюць у сэрбскую армію, адначасна яму дасылаюць запрашэньне з сталічнага «Партызана». Ядранка ўцякае ад мужа з вугорскім музыкам.

Неўзабаве да Лукі даходзяць весткі, што ягоны сын трапіў у палон. Ён спрабуе трапіць у войска, аднак капітан Алексіч забараняе. Праз пэўны час Мілашаў знаёмы прыводзіць яму палонную Сабаху, басьнійскую мусульманку, якую прапануе абмяняць на Мілаша. У часе ратаваньня ад вайны між Лукой і Сабахай зьяўляецца ўзаемная сымпатыя. Падчас спробы перасекчы пагранічную раку Дрыну, але ў Сабаху трапляе басьнійскі снайпэр. Яны здолелі дабрацца да вайсковага шпіталю, дзе Сабаху ўратоўваюць, хоць яна і страціла багата крыві. Адтуль міратворцы ААН насуперак ейнай волі ўключаюць яе ў абмен ваеннапалоннымі.

Вайна скончылася, дадому вяртаюцца Мілаш і Ядранка, аднак Лука тужыць па Сабасе. Разумеючы, што ня зможа безь яе жыць, ён кладзецца на рэйкі перад цягніком. Але яшчэ перад ім шлях цягніку перапыняе асьліха, якая пэрыядычна фігуравала ў фільме і раней як сымбаль безнадзейнага каханьня. Выяўляецца, што на цягніку прыехала Сабаха. Яны разам зьяжджаюць на асьліцы ад усяго, што замінае іхняму каханьню.

## У ролях

## Здымкі
Месцам здымак стала збудаваная Кустурыцам адмыслова для фільму вёска Дэрвенград.  на , дзе працуе інжынэр Лука Джукіч, таксама збудаваная для фільму і цяпер выкарыстоўваецца выключна ў турыстычных мэтах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* Фільм у беларускім перакладзе

Катэгорыя:Фільмы 2004 году
Катэгорыя:Фільмы Эміра Кустурыцы
Катэгорыя:Сэрбскія музычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы сэрбскахарвацкай мовай
Катэгорыя:Фільмы пра Басьнійскую вайну
Катэгорыя:Ваенныя камэдыйна-драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра Босьнію і Герцагавіну
Катэгорыя:Фільмы пра Югаславію
Катэгорыя:Кюстэндорф
Коміжа

**Коміжа** () — горад у Харватыі, у Спліцка-Далмацінскай жупаніі. Другі па велічыні горад востраву Віс пасьля аднайменнага гораду. Насельніцтва — 1523 чалавека ў самім горадзе і 1677 чалавек у абшчыне. Горад зьвязаны аўтамабільнай дарогай, якая ідзе праз увесь востраў, з горадам Віс.

## Славутасьці
Царква сьвятога Мікалая. Манастырская царква. Закладзена ў XIII стагодзьдзі (перабудоўвалася). Царква Найсьвяцейшай Панны Марыі (пабудавана ў XVI стагодзьдзі, пасьля пашырана. Алтары ў стылі барока). Вэнэцыянская вежа. Засталася ад вэнэцыянскай крэпасьці XVI стагодзьдзя.

## Вядомыя асобы
* Ранка Марынкавіч (1913—2001) — харвацкі празаік і драматург.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Харватыі
Люкас Вэйдэму

**Люкас Вэйдэму** (;  25 студзеня 1996 году) — швэдзкі хакеіст, нападнік клюбу «Лександ». У 2015 годзе быў абраны на драфце НХЛ у трэцім раўндзе клюбам «Манрэаль Канадыенз» пад агульным нумарам 87.

## Кар’ера
Прафэсійную кар’еру запачаткаваў у складзе «Юргордэну» ў сэзоне 2014—2015 гадоў. Ужо па сэзоне быў абраны клюбам «Манрэаль Канадыенз» на драфце НХЛ, але застаўся ў швэдзкім клюбе. У траўні 2018 году ўзгодніў двухгадовы кантракт з «Манрэаль Канадыенз», пасьля чаго выправіўся ў фарм-клюб «Ляваль Рокет» з Амэрыканскай хакейнай лігі. У апошні дзень 2019 году дэбютаваў у НХЛ у сустрэчы супраць «Караліны Гарыкейнз». 10 сакавіка 2020 году закінуў першую шайбу ў швэдары канадзкай дружыны, улучыўшы яе ў браму «Нэшвіл Прэдатарз». Аднак, замацавацца ў складзе швэд ня здолеў.

Гулец вярнуўся на радзіму, далучыўшыся да клюбу «Сёдэртэлье» на правах арэнды. Пасьля сэзону 2021—2022 гадоў канчаткова зышоў з «Манрэаль Канадыенз». Аднак, наступны сэзон амаль цалкам прапусьціў праз траўму, якую атрымаў выступаючы за «Ляваль Рокет». У 2023 годзе далучыўся да «Лександу».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юргордэн» Стакгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ляваль Рокет»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манрэаль Канадыенз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сёдэртэлье»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лександ»
Макс Фрыбэрг

**Макс Фрыбэрг** (;  20 лістапада 1992 году) — швэдзкі хакеіст, нападнік клюбу «Фрэлюнда». У 2011 годзе быў абраны на драфце НХЛ у пятым раўндзе клюбам «Анагайм Дакс» пад агульным нумарам 143.

## Кар’ера
Першымі клюбамі гульца былі «Шэўдэ» і «Тымра». Свой першы гол у швэдзкай хакейнай лігі здабыў 19 лістапада 2011 году ў швэдары «Тымра» ў матчы супраць «Лінчэпінгу», закінуўшы шайбу ў браму Фрэдрык Норэны. Пасьля драфту НХЛ адразу ўзгодніў трохгадовы кантракт з «Анагайм Дакс», але гуляў пераважна ў фарм-клюбе «Норфалк Эдміралз». 

Пагадзіўшыся на двухгадовае падаўжэньне дамовы перад сэзонам 2015—2016 гадоў, 7 студзеня 2016 году Фрыбэрг быў нечакана абменены «Дакс» у «Манрэаль Канадыенз» на Дастына Такарскі. Пры гэтым нападнік спаборнічаў толькі ў складзе фарм-клюбу з АХЛ «Сэнт-Джонз Айскапс». У траўні 2017 году вярнуўся на радзіму, далучыўшыся да «Фрэлюнды» на ўмовах трохгадовага кантракту. У 2019 годзе поруч з клюбам стаў чэмпіёнам краіны, пасьля чаго працягнуў супрацу з клюбам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Шэўдэ»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тымра»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Норфалк Эдміралз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Анагайм Дакс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сан-Дыега Галз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сэнт-Джонз Айскапс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фрэлюнда» Гётэборг
Юнас Брадын

**Юнас Брадын** (;  12 ліпеня 1993 году) — швэдзкі хакеіст, абаронца клюбу «Мінэсота Ўайлд» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2011 годзе быў абраны на драфце НХЛ у першым раўндзе клюбам «Мінэсота Ўайлд» пад агульным дзясятым нумарам.

## Кар’ера

Яшчэ хлопцам вагаўся паміж футболам і хакеем з шайбай, але ў 14 гадоў пастанавіў сабе сканцэнтравацца на хакеі. У веку 17 гадоў дэбютаваў у Швэдзкай хакейнай лізе ў клюбе «Фэр’естад», згуляўшы за дэбютны сэзон 42 матчы. Па сэзоне хакеіст быў абраны пад 10 нумарам на драфце НХЛ клюбам «Мінэсота Ўайлд». Праз лакаўту ў НХЛ Брадын і іншыя пэрспэктыўныя гульцы каманды, як то Чарлі Койл і Мікаэль Гранлунд, далучыліся да клюбу Амэрыканскай хакейнай лігі «Г’юстан Аэрас» на сэзон 2012—2013 гадоў. Па ўзнаўленьні сэзону ў НХЛ швэд быў падцягнуты да складу «Мінэсоты Ўайлд». Свой першы матч згуляў супраць «Дэтройт Рэд Ўінгс», а першы гол учыніў у матчы супраць «Каларада Эвэланш». Гулец хутка стаў адным з асноўных абаронцаў каманды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фэр’естад» Карльстад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Скорэ» Карльстад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Г’юстан Аэрас»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мінэсота Ўайлд»
Расмус Далін

**Ра́смус Да́лін** (;  13 красавіка 2000 году) — швэдзкі хакеіст, абаронца і альтэрнатыўны капітан клюбу «Бафала Сэйбрз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2018 годзе быў абраны на драфце НХЛ у першым раўндзе клюбам «Бафала Сэйбрз» пад першым нумарам.

## Кар’ера

Пасьля ўступнага сэзону ў маленькім клюбам «Лідчэпінг» прыяднаўся да клюбу «Фрэлюнда». Дэбютаваў у швэдзкай лізе 12 лістапада 2016 году ў матчы супраць «Карльсруны». Напярэдадні драфту НХЛ у 2018 годзе Далін лічыўся галоўным актывам. Яго апісвалі як разумнага двухбаковага абаронцу з выдатным наборам інструмэнтаў, улучна з коўзаньнем, валоданьнем шайбай, добрым бачаньнем пляцоўкі, інтэлектам і ўдарам. Дэн Мар з Цэнтральнага скаўцкага бюро НХЛ ахарактарызаваў яго як выключна таленавітага юнака, які здолее дадаць любому клюбу моцы такім жа чынам, як то Эрык Карльсан і Віктар Гэдман.

22 чэрвеня 2018 году Далін быў задрафтаваны першым нумарам клюбам «Бафала Сэйбрз». Ён быў другім швэдзкім гульцом пасьля Матса Сундына, які быў задрафтаваны пад першым нумарам. 9 ліпеня склаў з клюбам трохгадовую ўмову. Поруч з дружынай правёў перадсэзонны збор ды дэбютаваў у складзе амэрыканскай каманды 4 кастрычніка ў матчы супраць «Бостан Бруінз». Свой першы гол закінуў 13 кастрычніка ў браму «Арызоны Каётыз». 9 лютага 2019 году пасьля перамогі над «Дэтройт Рэд Ўінгс» Далін стаў пятым абаронцам у гісторыі НХЛ, які набраў 30 пунктаў да 19 гадоў. 22 верасьня 2021 году Далін узгодніў новы трохгадовы кантракт з «Сэйбрз» на 18 мільёнаў даляраў. Дзякуючы добраму сэзону 2021—2022 гадоў, быў абраны на Матч усіх зорак НХЛ 2022 году. 9 кастрычніка 2023 году швэд падпісаў новы кантракт з клюбам, паводле якога мусіць зарабіць 88 мільёнаў даляраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лідчэпінг»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фрэлюнда» Гётэборг
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»
Лінус Югансан

**Лінус Югансан** (;  30 лістапада 1992 году) — швэдзкі хакеіст, нападнік клюбу «Фэр’естад».

## Кар’ера
Запачаткаваў кар’еру ў клюбе «Троя-Юнгбю». Пасьля абараняў колеры невялікіх клюбаў з ЗША і роднай Швэцыі. У 2014 годзе прыяднаўся да нарвэскага «Сторгамару», дзе замацаваўся ў складзе. Па сэзоне быў заўважаны на радзіме, дзе далучыўся да «Оскарсгамну» з другога дывізіёну. Нарэшце, у 2016 годзе склаў працоўную дамову з клюбам «Юргордэн», дэбютаваўшы зь ім у Швэдзкай хакейнай лізе. У сталічным клюбе згуляў два сэзоны, пасьля чаго прыяднаўся да «Фэр’естаду». Сэзон 2020—2021 гадоў правёў у Кантынэнтальнай хакейнай лізе, абараняючы колеры «Сочы» і «Нафтахіміка». Пасьля вярнуўся ў «Фэр’естад».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Троя-Юнгбю»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Амарыла Ўранглерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нітурп»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Уляфстрэм»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Оскарсгамн»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сторгамар» Гамар
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мура»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юргордэн» Стакгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фэр’естад» Карльстад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сочы»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нафтахімік» Ніжнякамск
Трэвар Зэграс

**Трэ́вар Зэ́грас** (;  20 сакавіка 2001 году) — амэрыканскі хакеіст, цэнтральны нападнік клюбу «Філадэлфія Флаерз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2019 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Анагайм Дакс» у першым раўндзе пад агульным 9 нумарам. На студэнцкім узроўні абараняў колеры Бостанскага ўнівэрсытэту.

## Кар’ера
Пачынаў займацца хакеем у Нью-Ёрку, дзе таксама браў удзел у юнацкіх і юніёрскіх лігах. Быў заўзятарам клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз». Гуляючы ў Хакейнай лізе ЗША, быў заўважаны клюбамі НХЛ. У выніку быў задрафтаваны ў 2019 годзе ў першым раўндзе пад агульным дзевятым нумарам клюбам «Анагайм Дакс». Не зважаючы на тое, што гулец мог далучыцца да структуры вялікага клюбу, Зэграс, кіруючыся сваімі абавязацельствамі, далучыўся да каманды Бостанскага ўнівэрсытэту.

Зэграс афіцыйна завяршыў сваю студэнцкую кар’еру 27 сакавіка 2020 году, склаўшы трохгадовы кантракт пачаткоўца з «Анагайм Дакс». Па падпісаньні кантракту маладзён быў пераведзены ў фарм-клюб «Сан-Дыега Галз», які спаборнічаў у Амэрыканскай хакейнай лізе, дзе згуляў частку сэзону 2020—2021 гадоў. 5 лютага 2021 году Зэграс дэбютаваў на прафэсійным узроўні ў складзе «Галз» і адзначыўся голам і двума выніковымі перадачамі ў пераможным матчы зь лікам 4:1 над «Бэйкерсьфілд Кондарз». У канцы лютага быў адкліканы у каманду НХЛ, у складзе якой запачаткаваў выступы ў НХЛ матчам 22 лютага супраць «Арызоны Каётыз». Празь некалькі гульняў, 18 сакавіка 2021 году, Зэграс закінуў сваю першую шайбу ў браму Эйдына Гіла, які абараняў колеры «Арызоны Каётыз». У выніку Зэграсавы клюб здабыў перамогу зь лікам 3:2 у авэртайме. Згуляўшы 24 матчы хакеіст вярнуўся ў «Сан-Дыега Галз», дзеля атрыманьня патрэбнага досьведу.

Падчас трэнаваньня перад сэзонам 2021—2022 гадоў Зэграс замацаваўся на пазыцыі цэнтральнага нападніка ды хутка замацаваўся ў асноўным складзе. Да сьнежня 2021 году ён зарабіў 22 пункты ў 27 гульнях, заняўшы другое месца сярод пачаткоўцаў лігі паводле вынікаў. Сярэдні час на лёдзе гульца складаў блізу 17 хвілінаў. Зэграс завяршыў свой першы паўнавагавы сэзон з 23 галамі і 38 выніковымі перадачамі. У выніку нападнік быў намінаваны на Мэмарыяльны трафэй Колдэра, які прысуджаецца найлепшаму пачаткоўцу году ў НХЛ, аднак узнагароду атрымаў Морыц Зайдэр. У наступным усьцяж працягваў абараняць колеры каліфарнійскай каманды. Напрыканцы 2023 году выбыў праз траўму на двацацць матчаў.

23 чэрвеня 2025 году Зэграса абмянялі ў «Філадэлфію Флаерз» на Раяна Пэйлінга, абранага ў другім раўндзе драфту 2025 году і на выбар у чацьвертым раўндзе драфту 2026 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Анагайм Дакс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сан-Дыега Галз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філадэлфія Флаерз»
Нявіла

**Нявіла** (*Нівіла*, *Навіла*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Нявіла, Невіл або Невела (Newilo, Nævill, Nevelo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ніў- (неў-) (імёны ліцьвінаў Нявойст, Невярд, Неўрад; германскія імёны Neosta, Niviard, Niwrat) паходзіць ад гоцкага niujis 'новы'.

У Прусіі бытавалі імёны: *Nawekke / Neweke / Newike* (1347 і 1395 гады), *Nawelle / Newille* (1335, 1342 і 1412 гады), *Nobute / Nobut* (1347, 1349 і 1408 гады), *Navier* (1289 год), *Nawalde* (1299, 1312, 1348 і 1355), *Nawerte*, *Nawilte*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Karolina Niwiłowicz* (1848 год).

## Носьбіты
* Ян Рыгоравіч Невіловіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1596 годзе

У інвэнтары 1715 году ўпаміналася дзяржава Навілаўка (Навиловка) у Рэчыцкім павеце.

На гістарычнай Рэчыччыне існуе вёска Навілаўка.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Марцін Булка

**Ма́рцін Бу́лка** (;  4 кастрычніка 1999 году) — польскі футбаліст, брамнік саудаўскага клюбу «Нэом» і нацыянальнай зборнай Польшчы.

## Кар’ера
### Клюбная
Займаўся футболам у роднай Польшчы, але яшчэ ў маладым веку прыяднаўся да акадэміі ангельскага «Чэлсі». У 2019 годзе далучыўся да францускага «Пары Сэн-Жэрмэн». Запачаткаваў сваю кар’еру 30 жніўня 2019 году ў матчы супраць «Мэцу». У парыскай камандзе ня здолеў замацавацца, бо быў толькі трэцім брамнікам пасьля Кейляра Наваса і Сэрхіё Рыка. У выніку гулец шмат часу праводзіў у арэндах, як то ў «Картахэне», «Шатару» і «Ніццы». Аднак, у многіх клюбах гудяў вобмаль. Гэтак у складзе «Ніццы» ў сэзоне 2021—2022 гадоў брамнік згуляў ува ўсіх матчах клюбу ў Кубку Францыі, але толькі ў адным матчы лігі супраць «Клермона». 1 чэрвеня 2022 году падпісаў кантракт зь «Ніццай». У клюбе заставаўся другім брамнікам, але пасьля зыходу Каспэра Шмэйхэля з сэзону 2023—2024 гадоў стаў першым брамнікам каманды. 5 ліпеня 2025 году ўмовіўся з саудаўскім клюбам «Нэом».

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Польшчы 21 лістапада 2023 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Латвіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Польскія футбалісты
Конар Бэдард

**Конар Бэдард** (;  17 ліпеня 2005 году) — канадзкі хакеіст, цэнтральны нападнік клюбу «Чыкага Блэкгокс» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2023 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Чыкага Блэкгокс» у першым раўндзе пад агульным першым нумарам. У тым жа годзе дэбютаваў у НХЛ. Ягоны дзед Джэймз Бэдард згуляў за «Чыкага Блэкгокс» 22 гульні ў пэрыяд з 1949 па 1951 гады.

## Кар’ера
Ужо ў дзяцінстве лічыўся пэрспэктыўным гульцом. На драфце Заходняй хакейнай лігі 2020 году быў абраны клюбам «Рэджайна Пэтс» першым нумарам з выключным статусам гульца. Праз пандэмію каранавірусу быў вымушаны зьехаць у Швэцыю, дзе абараняў колеры клюбу ГВ71. У сакавіку 2021 году вярнуўся на радзіму, дзе ў першы ж сэзон ЗХЛ здабыў Мэмарыяльны трафэй Джыма Пігата як найлепшы пачатковец лігі. У другім сэзоне закінуў 51 шайбу ды назьбіраў 49 асысэнцкіх пунктаў, стаўшы другім паводле галам і чацьвертым паводле пунктаў хакеістам лігі. Быў лідэрам каманды і ў наступным сэзон.

Бэдард выклікаў значную цікавасьць да сваёй асобы перад чарговым драфтам НХЛ. У чаканьні драфту 2023 году адмыслоўцы спрачаліся аб ягоных вартасьцях, параўноўваючы яго з расейскага нападнікам Мацьвеем Мічковым. З улікам таго, што расеец застаўся на радзіме, Бэдард быў абраны на драфце першым нумарам клюбам «Чыкага Блэкгокс». Нападнік склаў трохгадовы кантракт пачаткоўца з чыкагаўцамі 17 ліпеня, у дзень сваіх 18-х народзінаў. Дэбютаваў у НХЛ 10 кастрычніка адразу запісаўшы на свой рахунак выніковы пункт, зрабіўшы галявую перадачу ў пераможным матчы над «Пітсбург Пінгвінз» (4:2). Бэдард закінуў сваю першую шайбу ў лізе ў стартавым перыядзе наступнай ноччу, 11 кастрычніка, у матчы супраць «Бостан Бруінз» (3:1). 9 лістапада канадзец закінуў два галы і зрабіў дзьве галявыя перадачы ў матчы супраць «Тампа-Бэй Лайтнінг» (5:3), стаўшы трэцім наймаладзейшым  гульцом у гісторыі НХЛ, які зарабіў чатыры пункты, і наймаладзейшым пачаткоўцам з 1944 году. Цягам сэзону быў адным зь лідэрам каманды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Чыкага Блэкгокс»
Джэйк Сандэрсан

**Джэйк Сандэрсан** (;  8 ліпеня 2002 году) — амэрыканскі хакеіст, абаронца клюбу «Атава Сэнатарз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2020 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Атава Сэнатарз» у першым раўндзе пад агульным пятым нумарам. Сын былога гульца НХЛ Джэфа Сандэрсана.

## Кар’ера
Улічваючы хакейную кар’еру бацькі, Сандэрсан пачаў займацца хакеем зь дзяцінства, пры гэтым пераяджаючы па розных гарадах ЗША і Канады. У студэнцтве абараняў колеры Ўнівэрсытэту Паўночнай Дакоты. На драфце НХЛ 2020 году быў абраны клюбам «Атава Сэнатарз» пад пятым нумарам, але працягнуў выступаць на студэнцкім узроўні. Скончыўшы другі сэзон па драфце, Сэндэрсан, акрыяўшы пасьля траўмы рукі, пастанавіў завяршыць студэнцкую кар’еру і склаў 27 сакавіка 2022 году трохгадовы кантракт пачаткоўца з «Атавай Сэнатарз». Дэбютаваў у НХЛ у кастрычніку ў матчы супраць «Бафала Сэйбрз». Сваю першую шайбу ў лізе закінуў 23 лістапада 2022 году ў матчы супраць «Вэгас Голдэн Найтс». Хутка замацаваўся ў асноўным складзе каманды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Атава Сэнатарз»
Якуб Пятроўскі

**Якуб Пятроўскі** (;  4 кастрычніка 1997 году) — польскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клюбу «Ўдынэзэ» і нацыянальнай зборнай Польшчы.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў кар’еру ў шэрагу польскіх клюбаў. У 2015 годзе далучыўся да «Погані», у складзе якой 8 лістапада дэбютаваў у Экстраклясе ў матчы супраць «Легіі». У 2017 годзе на час быў аддадзены ў арэнду ў клюб «Стоміль», пасьля чаго вярнуўся ў «Погань». 14 траўня 2018 году падпісаў трохшадовы кантракт з бэльгійскім клюбам «Генк». 28 кастрычніка дэбютаваў у новым клюбе ў матчы супраць «Стандарду». Пазьней гуляў за дусэльдорфскую «Фартуну», а ўлетку 2022 году ўзмацніў склад баўгарскага клюбу «Лудагорац».

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Польшчы 12 кастрычніка 2023 году ў адборачным матчы чэмпіянату Эўропы 2024 году супраць зборнай Фарэрскіх астравоў.

## Дасягненьні
**«Генк»**:
* Чэмпіён Бэльгіі: 2019

**«Лудагорац»**:
* Чэмпіён Баўгарыі: 2023, 2024, 2025
* Уладальнік Кубка Баўгарыі: 2023, 2025
* Уладальнік Супэркубка Баўгарыі: 2022, 2023, 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Польскія футбалісты
Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (Дэмбна)

**Касьцёл сьвятога Міхала Арханёла** () – гатычны драўляны касьцёл у Дэмбне Наватарскага павету. Разам зь іншымі драўлянымі касьцёламі паўднёвай Малапольшчы занесены ў сьпіс Сусьветнае спадчыны ЮНЭСКО. 

## Мінуўшчына
Касьцёл пабудаваны ў 2-й палове XV стагодзьдзя на месцы ранейшага храму.

## Архітэктура
. Прастакутны прэзьбітэрыюм памерам 5×5,9 м, галоўны нэф памерам 7×8,3 м. Вежа 15 мэтраў вышынёй. Дах касьцёлу накрыты гонтай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Польшчы
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятога Міхала Арханёла
Катэгорыя:Касьцёлы Кракаўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Драўляныя храмы Польшчы
Катэгорыя:Славутасьці Малапольскага ваяводзтва
Касьцёл
Вергут

**Вергут** (*Варгуць*, *Веркут*, *Варкут*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вэргот (Vergot) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вер- (-вар-, -вір-) (імёны ліцьвінаў Вірбольт, Вербут, Вірмонт; германскія імёны Virboldus, Warboto, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона', а аснова -гуд- (-год-, -гут-) (імёны ліцьвінаў Готарт, Гудман, Саўгут; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) — ад гоцкага guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts 'гот'.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Воргут (Worgut).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Варкуту чоловекъ* (20 чэрвеня 1413—1424 гадоў паводле выпісу 30 студзеня 1607 году); *[[Вазгерд|Вазкгирд]] Варкутович… Станко Веркутович* (1537—1538 гады); *Wierguta* (1671—1681 гады).

## Носьбіты
На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Вергут у летувізаванай форме.

На гістарычнай Аршаншчыне існуе вёска Варгуцьцева.

## Глядзіце таксама
* Вера
* Гуда

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Навуменка

**Наву́менка** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

## Вядомыя носьбіты
* Іван Навуменка — беларускі пісьменьнік, літаратуразнавец. Народны пісьменьнік Беларусі (1995).
* Якаў Навуменка — вядомы беларускі сьпявак.

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Павал Апяцёнак

**Павал Апяцёнак** ( 21 сакавіка 2007 году) — беларускі футбаліст, абаронца грэцкага клюбу ПАОК.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец футбольнай акадэміі сталічнага «Дынама». У 2023 годзе пачаў гуляць у складзе дублюючага складу каманды. На пачатку 2024 году быў падцягнуты да галоўнай каманды клюбу. Запачаткаваў прафэсійную кар’еру ў матчы 2-га туру Найвышэйшай лігі 2024 году супраць «Менску», зьявіўшыся ў стартавым складзе дружыны. Аднак, большую частку сэзону гуляў у складзе другой каманды клюбу ў Першай лізе. Футбаліст выправіўся на матчы Лігі чэмпіёнаў і Лігі канфэрэнцыяў, але кожным разам заставаўся на лаве запасных. У сэзоне 2025 году пачаў больш прыцягвацца да матчаў першай каманды.

У ліпені разам з клюбам накіраваўся на кваліфікацыйныя матчы Лігі чэмпіёнаў УЭФА. Першы матч у рамках эўракубкавага труніру згуляў 31 ліпеня 2025 году ў рамках сустрэчы ў адказ другога кваліфікацыйнага раўнда Лігі канфэрэнцыяў УЭФА супраць альбанскай «Эгнатыі». Дэбютным забітым голам за клюб вызначыўся 8 жніўня 2025 году ў матчы супраць жодзінскага «Тарпэда»-БелАЗ. У жніўні 2025 году зьявілася інфармацыя, што да футбаліста ёсьць цікавасьць з боку бэльгійскага «Андэрлехту» і італьянскага «Кальяры». У канцы месяца паведамлялася аб цікавасьці да гульца з боку тыраспальскага «Шэрыфа» і грэцкага клюбу ПАОК. У верасьні абаронца ўсё ж такі далучыўся да грэцкага клюбу за суму блізу 350 тысяч эўра, падпісаўшы чатырохгадовы кантракт.

### Міжнародная
Пачынаў міжнародную кар’еру ў складах юнацкіх беларускіх зборных да 15 і 16 гадоў. У сакавіку 2023 году футбаліст атрымаў выклік у зборную Беларусі (да 17 гадоў) дзеля ўдзелу ў кваліфікацыйных матчах юнацкага чэмпіянату Эўропы. Дэбютаваў за каманду 22 сакавіка 2023 году ў матчы супраць зборнай Сэрбіі, таксама вызначыўшыся дэбютным забітым голам.

## Дасягненьні
**«Дынама» Менск**:
* Чэмпіён Беларусі: 2024
* Срэбны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Мацьвей Міхайрын

**Мацьве́й Міха́йрын** ( 22 верасьня 2005 году) — беларускі футбаліст, абаронца жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец акадэміі берасьцейскага «Дынама», да якой прыяднаўся ў веку пяці гадоў. Першым трэнэрам гульца быў колішні футбаліст Уладзімер Воранаў. У 2019 годзе пачаў выступаць за юнацкія каманды «Дынама», а ў 2021 годзе далучыўся да берасьцейскага «Руху». Пасьля расфармаваньня клюбу быў у структуры юнацкай сэкцыі «Цэнтру футболу». Поруч з клюбам дэбютаваў у Другой лізе айчыннага першынства, дзе быў адным зь лідэраў каманды. Улетку адлучаўся ў расейскі «Краснадар», але адразу вярнуўся ў Берасьце. Не зважаючы на тое, што берасьцейцы паводле вынікаў сэзону мелі магчымасьць трапіць у Першую лігу, клюб адмовіўся ад удзелу ад чэмпіянату Беларусі.

У выніку абаронца вольным агентам прыяднаўся да менскага «Дынама». Запачаткаваў кар’еру ў Найвышэйшай лізе 16 сакавіка 2024 году ў матчы супраць «Смаргоні», зьявіўшыся на замену на 78-й хвіліне сустрэчы. З улікам удзел фарм-клюбу менчукоў, вядомага як «Дынама-2», абаронца пераважна гуляў за гэты клюб Першай лігі, дэбютаваўшы ў розыгрышы другога дывізіёну ў матчы супраць «Нівы». У пачатку лютага 2025 году прыяднаўся да койданаўскага «Арсэнала». Праз год стаў футбалістам жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ».

### Міжнародная
У студзені 2021 году ў складзе зборнай Беларусі (да 17 гадоў) браў удзел у розыгрышы Кубка Разьвіцьця. Першы свой матч у складзе каманды згуляў 31 студзеня 2021 года, калі беларусы супрацьстаялі аднагодкам з Малдовы. У кастрычніку 2021 году футбаліст разам з зборнай спаборнічаў у кваліфікацыйным турніры юнацкага чэмпіянату Эўропы. У лістападзе 2022 году Міхайрын згуляў матч за зборную Беларусі (да 18 гадоў). У сакавіку 2023 году гулец атрымаў выклік у склад зборнай Беларусі (да 19 гадоў), у складзе якой гуляў у кваліфікацыйных матчах чэмпіянату Эўропы да 19 гадоў. Першы матч за каманду гэтага веку згуляў 15 лістапада 2023 году супраць зборнай Грэцыі.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Шыман Галоўня

**Шы́ман Франці́шак Гало́ўня** (;  3 верасьня 1976, Беласток) — польскі журналіст, пісьменьнік, публіцыст, тэлевядоўца, палітычны і грамадзкі дзяяч. Маршалак Сойму Польшчы X скліканьня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Маршалкі Сойму Польшчы
Катэгорыя:Польскія публіцысты
Катэгорыя:Польскія журналісты
Катэгорыя:Сябры „Польшчы 2050“
Катэгорыя:Паслы на Сойм Польшчы X скліканьня
Катэгорыя:Польскія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Польшчы
Катэгорыя:Лідэры палітычных партыяў Польшчы
Трафім Мельнічэнка

**Трафі́м Мельнічэ́нка** ( 18 верасьня 2006 году) — беларускі футбаліст, нападнік клюбу «Порту Б».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец прыватнай акадэміі футболу Мікалая Мурашкі. Пасьля далучыўся да акадэміі «Менску», але неўзабаве перайшоў у структуру сталічнага «Дынама». У сэзоне 2023 году пачаў абараняць колеры дынамаўцаў у дублюючым складзе каманды. Перад пачаткам сэзону 2024 году быў далучаны да асноўнай дружыны клюбу. Запачаткаваў прафэсійную кар’еру 2 сакавіка ў матчы Супэркубка Беларусі 2024 году супраць жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ». Дэбютным голам адзначыўся ў матчы Кубка Беларусі супраць барысаўскага БАТЭ, які ладзіўся 10 сакавіка. Першы матч у Найвышэйшай лізе згуляў 16 сакавіка, зьявіўшыся ў стартавым складзе сустрэчы з «Смаргоньню».

15 студзеня 2025 году Мельнічэнка далучыўся да каманды «Порту» паводле трохгадовай працоўнай угоды, але быў адпраўлены ў другую каманду клюбу дзеля здабыцьця гульнёвай практыкі. Сума адступных за футбаліста склала 20 мільёнаў эўра. Першае галявое дзеяньне зрабіў у матчы супраць «Тандэлы», аддаўшы галявую перадачу.

### Міжнародная
У лютым 2022 году ў складзе зборнай Беларусі (да 16 гадоў) браў удзел у Кубку Разьвіцьця. У кастрычніку таго ж году атрымаў выклік у зборную Беларусі (да 17 гадоў), у складзе якой дэбютаваў у матчы адборачнага турніру да чэмпіянату Эўропы супраць зборнай Нарвэгіі. Ужо празь месяц абараняў колеры зборнай Беларусі (да 18 гадоў) у таварыскім матчы супраць зборнай Расеі. У лістападзе 2023 году дэбютаваў у складзе зборнай Беларусі (да 19 гадоў) у матчы супраць зборнай Грэцыі.

5 верасьня 2024 году запачаткаваў кар’еру ў складзе нацыянальнай зборнай Беларусі, зьявіўшыся на 83-й хвіліне матчу Лігі нацыяў супраць зборнай Баўгарыі. Такім чынам, нападнік стаў наймаладзейшым дэбютантам зборнай, перакрэсьліўшы папярэдні рэкорд Леаніда Ковеля.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Псалтыр Давіда

**«Псалтыр Давіда»** () — паэтычны парафраз біблейскай Кнігі псалмоў польскага паэта Яна Каханоўскага, выдадзены ў 1579 годзе ў Лазаравай друкарні.

## Гісторыя выданьня
«Псалтыр Давідава» Яна Каханоўскага быў выдадзены ў 1579 годзе ў Лазаравай друкарні. Хаця «Псалтыр Давідава» апублікаваны ў 1579 годзе, працу над ёй Ян Каханоўскі пачаў яшчэ пры двары Жыгімонта I Старога (1506—1548).

Свой твор Ян Каханоўскі прысьвяціў біскупу Кракава Пятру Мышкоўскаму ў падзяку за падтрымку і дабро.

## Зьмест
Створаныя Янам Каханоўскім псальмы зьмяшчаюць 150 паэтычных твораў, кожнаму з якіх папярэднічаў дэвіз на лацінскай мове, адказ на які зьмяшчаецца па-польску ў самім тэксьце псальму. Дакладны тэкст, які паслужыў паэту асновай для перакладу невядомы, але гэта дакладна не лацінскі тэкст Biblia Vulgata, традыцыйны для Каталіцкай Царквы. З яе Каханоўскі ўзяў толькі пачатак псальмаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Шетэля В. Средства религиозного выражения в переводе на польский язык псалмов «Psałterza Dawydów» ["Псалтыря Давыдова"] поэта XVI века Яна Кохановского // Русский язык в славянской межкультурной коммуникации: материалы Международной научной конференции, посвященной памяти доктора филологических наук, профессора Войловой К. А. (г. Москва, МГОУ, 25 февраля 2021 г.) / отв. ред. О. В. Шаталова. — М.: Принтика, 2021. — С. 312—318.

## Вонкавыя спасылкі
* ''Псалтыр Давіда'' (выд. 1587) з сэрвісу Polona

Катэгорыя:Польская літаратура
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1579 годзе
Катэгорыя:Польскамоўныя літаратурныя творы
Стрыкаў

**Стрыкаў** () — горад у Польшчы, разьмешчаны за 20 км на поўнач ад гораду Лодзь і за 100 км на захад ад Варшавы. Уваходзіць у склад Згерскага павету Лодзінскага ваяводзтва. Сядзіба вяскова-гарадзкой гміны Стрыкаў. Плошча 8,15 км². Насельніцтва 4589 чалавек (2020).

## Крыніцы


Катэгорыя:Гарады Лодзінскага ваяводзтва
Катэгорыя:Згерскі павет