open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Макгвэтсі Масысі

**Маґвэтсі Масысі** ( 21 ліпеня 1961) — прэзыдэнт Батсваны (2018—2024), віцэ-прэзыдэнт Батсваны з 2014 па 2018, сябра Нацыянальнай асамблеі Батсваны з 2009 па 2018 рок.

## Ранішняе жыцьцё
Маґвэтсі Масысі — сын Эдысана Масысі (1921—2003), даўгачасовы дэпутат Машупы і шматразовы чалец кабінэту Батсваны. Маленства Масысі прайшло ў Габаронэ, дзе ён вучыўся ў Тарнхільскай пачатковай школе і школе Мары-А-Пула. Адзін зь ягоных трох братоў, Тшаланґ, быў дэпутатам Франсыстаўну, а іншы — жаўнерскі гэнерал. Таксама ў яго ё сястра, Пады. У школе спаборнічаў ў футболе і тэнісе, але нарэсьце выявіў, што акторскае майстэрства — ягонае пакліканьне. Здымаўся ў некаторых паўднёваафрыканскіх фільмах. Масысі стаў настаўнікам грамадазнаўства ў сярэдняй школе пасля сканчэньня Ўнівэрсытэту Батсваны ў 1984 годзе па анґельскай мове і гісторыі. Выкладаў ў Мманаанскай сярэдняй школе ў вёсцы Машупа, пакуль не перайшоў ва Ўнівэрсытэт Батсваны ў 1987 як спэцыяліст паводле распрацоўкі вучэбных праграмаў. У 1989 наведаў Флорыдзкі дзяржаўны ўнівэрсытэт для атрыманьня адукацыі майстра па грамадазнаўству. У той жа час быў ўладкаваны на працу ў Дзіцячы фонд ААН.

## Палітычная кар’ера
Масысі беспаспяхова дабіваўся вылучэньня ад кіруючай Дэмакратычнай партыі Батсваны балатавацца ў Машупаўскай выбарнай акрузе на ўсеагульных выбарах 2004, але змог дамагчыся гэтай пасады на ўсеагульных выбарах 2009. Ён быў прызначаны памагатым міністара па справах прэзыдэнта і дзяржаўным кіраваньні ў кастрычніку 2009 года.
Масысі стаў міністарам адукацыі і развіцьця навыкаў напрыканцы красавіку 2014. Быў пераабраны на месца ў парлямэнце ў 2014. Быў зроблены віцэ-прэзыдэнтам Батсваны дзейным на той час прэзыдэнтам Енам Кхамам.

Ен Кхама таксама падтрымаў Масысі ў якасьці канцлера ўнівэрсытэту Батсваны 5 ліпеня 2017.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Батсваны
Валін (імя)

**Валін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Валін (Walin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вал- (імёны ліцьвінаў Валіка, Валант, Гервала; германскія імёны Walica, Waland, Gerwala) паходзіць ад гоцкага *wala 'тыя, хто выдужаў на полі бітвы', walisa 'праўдзівы, лю́бы', waljan 'выбраць' або германскага wala < *wal(a)ha- 'чужы, валійскі'. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Walinus.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *pater Fidelis Walinowicz, in baptismo Thadaeus, filius Andreae et Franciscae, districtus et parochiae [[Расены|Rosienensis]]* (16 сьнежня 1807 году).

## Носьбіты
Валіновічы (Walinowicz) гербу Валь — літоўскі шляхецкі род зь Вільні або Віленскага павету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нутаўт

**Нутаўт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ноталд, пазьней Нотальд, Нотэльд або Нотальт (Notold, Notaldus, Noteldus, Nothold, Notholt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нод- (-нот-) (імёны ліцьвінаў Нацейка, Нацель, Нутар; германскія імёны Nothicho, Nötel, Nudhari) паходзіць ад гоцкага nauds 'патрэба', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Dawid Nutowt na miejscu P. Krzysztofa Nutowcia brata… Kazimierz Nutowć… Józef Nutowć na miejscu rodzica z Nutowciów* (1690 год); *pater Antonius Nutowt in conventu nostro [[Полацак|Połocensi]]* (1706 год); *R. P. Franciscus Nutowt Koltynianis* (6 верасьня 1710 году).

## Носьбіты
* Батрамей Марцінавіч Нутаўт — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1599 годзе
* Адольф Нутаўт — шляхціч-каталік з ваколіцаў Расенаў, які меў у валоданьні зямлю на 1882 і 1889 гады

Нутоўці — літоўскі шляхецкі род.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Нотаўт у летувізаванай форме.

## Глядзіце таксама
* Нода
* Вальда

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бэртальд

**Бэртальд**, **Бэртаўт**, **Біртаўт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Берталд, Бэрталт, Бірталд, Бэртаўд або Бэртаўт, пазьней Бэртальд (Bertold, Bertolt, Birtoldus, Bertaudus, Bertaut, Bertoudus, Bertout) і Волтберт (Woltbert) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Кібарт, Любарт; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) паходзіць ад германскага berhta 'яркі', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Teutbert (Teut-bert).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Biertołt (Bertułt).

У Чэхіі гістарычна бытавала германскае імя Bertold (Pertold).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *князю [[Глеб Даўгоўдавіч|Глебу Довкголдовичу]] три чоловеки: Глебец, Буршилцо, Биртовтъ* (1440—1492 гады); *Григорей з ыменья отчизного з Биртовтовичъ* (1567 год); *Helena Bertowt* (1752 год); *frater Iosephus Bertold, laicus professus, ex proffessione sartor, manens in conventu [[Удзела|Udziałensi]]* (31 жніўня 1789 году).

## Носьбіты
* Міклаш Бертулт — «*немец залатар*», які ўпамінаецца ў 1589 годзе

У XIX ст. існавалі вёска і ваколіца Бэртаўты (Bertowty) каля Эйшышак.

## Глядзіце таксама
* Бэрт
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мікалай Раманоўскі

**Мікала́й Рамано́ўскі**:

* Мікалай Раманоўскі (1860—1928) — генэрал-лейтэнант расейскай арміі;
* Мікалай Раманоўскі (1900—1944) — беларускі пісьменьнік, больш вядомы пад псэўданімам Кузьма Чорны;
* Мікалай Раманоўскі (1912—1997) — беларускі навуковец-географ.
Доні Монтэл

Данатас Мантвідас (ліет. Donatas Montvydas, дата нараджэньня 22 кастрычніка 1987 у Вільні), Вядомы пал псэўданімам Доні Монтэл — ліетуўскі сьпявак, пераможац міжнароднага спабора выканоўцаў эстраднай песьні Віцебск-2008 на фэстывале Славянскі базар, удзенльнік новай хвалі-2011 у Юрмале прадстаўнік Ліетувы на спаборы песьні эўрабачэньня 2012 ды 2016.

Бацька — рок-музыкант, сястра- прафэсыйны танцор.
Юсіла

**Юсіла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Усіла (Usila) і Юсіла (Jusila) — імёны германскага паходжаньня. Адзначалася старажытнае германскае імя Joso.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *et eius conforti [[Ядвіга|Hedwigi]] Jusiłowna Dackiewiczowa coniugibus… paniey Jadwidze Jusiłownie Marcinowey Dackiewiczawey* (XVII ст.).

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Скудэр

**Скудэр** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Скодэр (Scoder) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова скод- (скот-) паходзіць ад назвы шатляндцаў, а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

У Прусіі бытавала імя *Scudir / Scodir*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Stanisława Skuderowicza* (1693 год); *pana Adama Stanisława Skuderowicza wojta [[Коўна|kowieńskiego]] i samą panią [[Савіла|Sawlulewiczownę]] Skuderowiczową* (XVIII ст.).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Старажытнажыдоўская мова

**Старажытнажыдоўская мова**, **старажытнагабрэйская мова** або **біблейскі іўрыт** — першая мова жыдоў, распаўсюджаная ў Старажытным Ізраілі (Ханаан, ( — краіна Ханаанская;  — краіна Ізраільская). На працягу 1-га тысячагоддзя да н. э. была як у вусным, так і ў пісьмовым ужытку, выйдучы пасля з вуснага ўжываньня. Асноўным помнікам старажытнажыдоўскай мовы зьяўляецца габрэйскае Святое Пісаньне (Танах, Стары Запавет), акрамя яго захаваліся нешматлікія эпіграфічныя тэксты і фрагменты Кнігі Прамудрасьці Ісуса, сына Сірахава.

Сучасны іўрыт зьяўляецца штучна адроджанай формай старажытнажыдоўскай мовы.

## Пісьменнасьць
Алфавітам старажытнагабрэйскай мовы служыла паліягабрэйскае пісьмо, вельмі блізкае да фінікійскага, найстаражытнейшага альфабэту ў сьвеце. Паліягабрэйскае пісьмо выкарыстоўвалася да апошніх стагодзьдзяў 1-га тыс. да н. э., калі было выцеснена г. зв. «квадратным», ці «асырыйскім», пісьмом, якое ўжо ўжывалася да гэтага часу для арамэйскіх моў. Менавіта гэта пісьмо вядома цяпер як габрэйскае пісьмо.

Уласна ж паліягабрэйскае пісьмо захавалася ў некалькі перайначанай форме ў самарыцяне, якія выкарыстоўваюць гэта г. зв. самарыцянскае пісьмо выключна для сакральных мэт.

## Глядзіце таксама
* Габрэйскія мовы
* Іўрыт

## Крыніцы

## Літаратура
* Arnorld B.T., Choi J.H., *A Guide to Biblical Hebrew Syntax*, Cambridge, 2003.
* Bauer H., Leander P. Historische Grammatik der hebräischen Sprache des Alten Testaments. Halle, 1922.
* Bergsträsser G. Hebräische Grammatik. Leipzig, 1918—1929.
* Blau J. A Grammar of Biblical Hebrew. Wiesbaden, 1976.
* Ewald H.G.A. Kritische Grammatik der hebräischen Sprache. Leipzig, 1827.
* Ewald H.G.A. Ausführliches Lehrbuch der hebräischen Sprache. Leipzig, 1870.
* Gesenius W., Kautzsch E., Cowley A.E. Gesenius’ Hebrew Grammar. Oxford, 1910.
* Hetzron R. Hebrew // The World’s Major Languages / Ed. by B. Comrie. New York; Oxford, 1987.
* Jouon P., Muraoka T. A Grammar of Biblical Hebrew. Roma, 1991.
* Kautzsch E. (ed.) Gesenius' Hebrew Grammar. Eng. ed. A. E. Cowley. Oxford: Clarendon Press, 1910.
* Lambert M. Traité de grammaire hébraique. Paris, 1946.
* Schneider W. Grammatik des Biblischen Hebräisch. München, 1974.
* Steiner R. Ancient Hebrew // The Semitic Languages / Ed. by R. Hetzron. London, 1997.
* Würthwein E. The Text of the Old Testament (trans. Erroll F. Rhodes) Grand Rapids: Wm.B.Eardmans Publishing, 1995. ISBN 0-8028-0788-7.

## Вонкавыя спасылкі
* History of the Hebrew Language, David Steinberg
* Biblical Hebrew Poetry and Word Play — Reconstructing the Original Oral, Aural and Visual Experience
* Short History of the Hebrew Language, Chaim Rabin

Катэгорыя:Мёртвыя мовы
Катэгорыя:Мовы набажэнстваў
Катэгорыя:Сэміцкія мовы
Катэгорыя:Старажытныя мовы
Катэгорыя:Габрэйскія мовы
Інга

**Інга**, **Інка** — жаночае і мужчынскае імёны.

## Паходжаньне

Інга або Інка (Ingo, Inga, Incho) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова інг- (інк-) паходзіць германскага *ing- 'інгевонін' (паўночнагерманскае племя) або старагерманскага *Ingwaz 'імя старажытнага германскага боства'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Інгіль, Імбар, Ігар, Інгела (Інгель). Адзначаліся германскія імёны Ingilo, Imbor, Inchar, Ingeila (Ingel).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Hinga, Ingbert (Imbiert), Ingardis (Hingardis, Ingert), Inwarius.

Сярод «рускага роду» (руска-бізантыйская ўмова 911 году) бытавала германскае імя Інегелд (*Инегелдъ*).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *небожчик пан Инко Федкович Олизаровича* (20 лютага 1514 году); *Богдан Инкович… Миколаи Инкович… Павел Инкович* (1524—1566 гады); *[[Наруш|Нареиша]] Иньковичъ* (1528 год); *spectabilis dominus Casimirus Inkiewicz consularis caunensis… ja Katharzyna Kazimierzowa Inkiewiczowa rayczyna kowieńska małżonkowie* (XVIII ст.).

## Носьбіты
* Багдан, Мікалай і Павал Інкавічы — рудамінскія баяры, якія ўпамінаюцца паміж 1524 і 1566 гадамі
* Нарэйша Інькавіч — упіцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Інкевічы — літоўскі шляхецкі род.

На 1904 год існавала сяло Інькава ў Парэцкім павеце Смаленскай губэрні.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Бутгер

**Бутгер** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ботгер або Бутгер (Botgerus, Bótgeirr, Botger, Butger), Бодзігер (Bodeger) і Гербота (Gerboto) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-), а аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гервід, Гермонт; германскія імёны Gerolt, Gervida, Geromont) — ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда'.

У 1637 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Otto Wilhelmus Böddikerus, Regiomontanus Prussus*, у 1654 годзе — *Christophorus Bötger, Fridlandensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Anna [[Ганус (імя)|Hans]] Butgierowna małżonka pomienionego pana Thomasa Freza miesczanie [[Коўна|kowieńscy]]* (XVI ст.).

## Глядзіце таксама
* Бота
* Гера

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Конарт

**Конарт** (*Кунерт*, *Кунэрт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Кунард або Кунэрт, пазьней таксама Конэрт або Конард (Cunhard, Cunard, Kunert, Konert, Conard) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кон- (-кун-) (імёны ліцьвінаў Кондрут, Конрад, Якун; германскія імёны Cundrud, Konrad, Acun) паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны' або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Kunart.

У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Kunert. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *panów Jana i Anny z Konartow [[Валадар|Walterów]] obywatelow [[Коўна|kowieńskich]] małząkow* (XVIII ст.); *Joanne Kunart* (1743 год).

## Носьбіты
Кунерты (Kunert) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету.

## Глядзіце таксама
* Кона
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кінэр

**Кінэр** (*Кінер*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Генэр, Гінэр або Кінэр (Gener, Ginheri, Ginerius, Kiener) і Герыкін (Herekin) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'), а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Kinner (Kiner).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *famatus dominus Joannes Kinner civis et negotiator [[Коўна|caunensis]] iako opiekun paniey Anny Forchontowney Jannowey Kinerowey małżonki swey* (XVII ст.); *sławetni panowie Jan Kiner i małząka iego Anna Forchuntowna Kinerowa obywatele kowieńscy* (XVIII ст.); *xiądz Cezary Kinner, zakonu świętego Bazylego w., professor [[Супрасьлеўскі манастыр|Supraślskiego konwentu]]* (3 сьнежня 1767 году).

## Носьбіты
Кінер (Kinier) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Гіна
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вэгер

**Вэгер**, **Вегер**, **Вакар** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вагер, Вакар або Вакара, пазьней Вакер, Вакара і Вэгер (Wagher, Wacar, Vaccarus, Wacaro, Wacker, Wachari, Wacaro, Weger) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова вак- паходзіць ад гоцкага wakan 'пільны', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Weger.

У Прусіі бытавалі імёны: *Wage*, *Vagala*, *Wagant* (1348 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Петр Векгер* (1538 год); *Szyman Wokor* (1558 год); *Ивашко Василевич Вакоров, мещанин [[Магілёў|Могилевский]]* (12 версьня 1579 году); *доброволное сознанье, урядовне чиненое перед нами Ивашка Вакоревича* (21—22 верасьня 1579 году); *Федко Вакоревичь* (28—29 лістапада 1579 году); *Ивану Вакару* (26 сакавіка 1580 году); *войтовства Векгеров* (26 кастрычніка 1650 году); *Anna Wakar* (1702 год); *Anna Wegierowa* (XVIII ст.).

## Носьбіты
* Пётар Вегер — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох

Вакары гербу Корвін — літоўскі шляхецкі род.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Вагарышкі (*Вагаришки*) ва Ўпіцкім павеце.

У 1579 годзе ўпаміналася зямля Вегерышкі або Вегеры ў Жамойцкім старостве.

На 1904 год існавала сядзіба Вакарава (Вакарова) у Смаленскім павеце Смаленскай губэрні.

На гістарычнай Віцебшчыне існуе вёска Вакары, на гістарычнай Упіччыне — Вагарышкі, у былым Жамойцкім старостве — Вэгеры.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Касьперскі

**Касьпе́рскі** — прозьвішча. Вядомыя асобы:

* Антон Касьперскі (1885—1936) — беларускі савецкі шахматыст, рэдактар, журналіст;
* Вітальд Касьперскі (1909—1975) — польскі палітык;
* Вітальд Касьперскі ( 1949) — польскі футбаліст;
* Войцех Касьперскі ( 1981) — польскі кінарэжысэр, сцэнарыст;
* Герд Касьперскі (1949—2008) — нямецкі футбаліст;
* Давід Касьперскі ( 1990) — польскі кікбаксэр;
* Іван Касьперскі ( 1991) — расейскі праграмоўца;
* Крыс Касьперскі (1976—2017) — расейскі хакер;
* Крыстын Касьперскі ( 1986) — нямецкая валейбалістка;
* Пётар Касьперскі ( 1972) — польскі футбаліст;
* Яўген Касьперскі ( 1965) — расейскі праграмоўца.

## Глядзіце таксама
* Касьперская
* Каспэр
* Лябараторыя Касьперскага
Дуа Ліпа

**Ду́а Лі́па** (;  22 жніўня 1995 году) — ангельская і альбанская сьпявачка і аўтарка песень. Ейны голас у дыяпазоне мэцца-сапрана і творчасьць з уплывам дыска атрымалі ўхвалу крытыкаў і папулярнасьць. На працягу ўсёй кар’еры Ліпа ганаравалася шматлікімі ўзнагародамі, у тым ліку узнагародамі Brit Awards і прэміяй «Грэмі», двойчы трапляючы ў кнігу рэкордаў Гінэса. Ліпа працавала мадэльлю, перш чым падпісаць кантракт на запіс альбому з Warner Bros. Records у 2014 годзе. Ейны дэбютны альбом *«[[Dua Lipa]]»* пабачыў сьвет у 2017 годзе і дасягнуў свайго піку, узвысіўшыся да трэцяга месца ў чарце Вялікабрытаніі. Асабліва пасьпяховымі самотнікамі з гэтага альбому былі *«Be the One»*, *«IDGAF»* і *«New Rules»*, апошні зь якіх пэўны час ачольваў брытанскі чарт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Брытанскія сьпявачкі
Тартавід

**Тартавід** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Відруд (Widrud) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -друд- (-трут-, -трот-) (імёны ліцьвінаў Гаўдрут, Гендрута, Кондрут; германскія імёны Gautrude, Genedrudis, Cundrud) паходзіць ад гоцкага і германскага þruþs 'мажнасьць, веліч', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'. Такім парадкам, імя Тартавід азначае «мажнасьць мудрасьці» (тое ж, што і імя Віторт).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Тортовид* (1528 год).

## Носьбіты
* Тартавід — майшагольскі баярын, які ўпамінаецца попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Трот
* Від

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Хлапчукі 20-га стагодзьдзя

**Хлапчукі 20-га стагодзьдзя** (, *Nijusseiki Shōnen*) — манґа напісаная й намаляваная японскім манґакай Наокі Ўрасава. Першапачаткова апублікаваная з 27 верасьня 1999 году па 24 красавіка 2006 году ў 249 эпізодах штотыднёвага японскага комікса «*Big Comic Spirits*», сабранага ў 2000–2006 гадах. У 22 кніжных тамах выдавецтва *Shōgakukan*. Працяг сэрыі пад назовам «**Хлопчыкі 21-га стагодзьдзя**» быў апублікаваны ў 16 эпізодах у «*Big Comic Spirits*» са студзеня па ліпень 2007 году і апублікаваны ў двух тамах кніг у тым жа годзе. 
Катэгорыя:Апакаліптычныя анімэ і манга
Шыя (неадназначнасьць)

**[[Шыя]]** — частка цела. Іншыя значэньні:

## Асобы
* &nbsp;— рака ў Татарстане, прыток Вяткі;

## Гідронімы
* Шыя&nbsp;— рака ў Татарстане, прыток Вяткі;
* Шыя&nbsp;— рака ў Татарстане, прыток Малога Чарамшану.

## Тапонімы
* Шыя&nbsp;— колішняя вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі;
* Шыя&nbsp;— вёска ў Цунцінскім раёне Дагестану (Расея).

## Глядзіце таксама
* Шуя
* Шэя
Эйкар

**Эйкар** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Айкар, Айкер або Экер (Aiccarius, Aikhari, Aiccar, Aicher, Eckher) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -эйх- (-эй-) (імёны ліцьвінаў Эйгерд, Эйман, Эймунт; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад гоцкага agi 'лязо, булат, меч', аснова -кар- (-кор-) (імёны ліцьвінаў Караман, Карымунт, Карыят; германскія імёны Caroman, Karmunt, Cariatto) - ад гоцкага kaurus 'цяжкі, важкі' або гоцкага і бургундзкага kara 'турбота, клопат', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.
 
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ондрушку Мостивиловичу а Еикаровичу пят чоловеков* (1440—1492 гады).

## Носьбіты
* Эйкаравіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера

## Глядзіце таксама
* Эйх
* Кара
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Анар

**Анар** (*Янар*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Анэр, Энар, Анар або Онар (Anheri, Enar, Anarr, Onar) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ан- (эн-) (імёны ліцьвінаў Энель, Янвін, Ангот; германскія імёны Enilo, Anoin, Angodus) паходзіць ад гоцкага *ana, стараверхненямецкага ano 'дзед, продак', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *просилъ у насъ Оннур чоловека в [[Жамойць|Жомоити]]* (5 лістапада 1486 году); *тая Котерына Висвойнавая а Онаровича мела одного сына* (13 траўня 1490 году); *тяглыхъ людеи [[Мерач|меречскихъ]]… а Матея Анаровича* (16 лютага 1566 году); *Anarowicz* (1793 год); *Marianna Janarowicz* (1803 год).

## Глядзіце таксама
* Ана
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Агар (імя)

**Агар** (*Ягер*), **Агара** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Агігар, Егігер, Агар або Агера (Agihar, Egiheri, Agar, Achar, Agero) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ег- (аг-, ек-) (імёны ліцьвінаў Ягвін, Ягінт, Ягоўд; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад гоцкага agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.
 
Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Jakarowic.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *князь Костянтинъ Агара* (1518—1522 гады); *с поддаными… Ескомъ Акгаровичомъ* (19 сакавіка 1562 году); *Прокопъ Акгиренко* (1649 год); *Marta Jagierówna* (1802 год).

## Носьбіты
Агары (Agar) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Эгер (Egier) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Наваградчыне існуюць вёскі Агарэвічы і Новыя Агарэвічы.

## Глядзіце таксама
* Агі
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Акунд

**Акунд**, **Якунт**, **Яконт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Агунда або Яконта (Agundia, Jaconta) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ег- (аг-, ек-) (імёны ліцьвінаў Ягвін, Ягінт, Ягоўд; германскія імёны Egwinus, Egind, Egold) паходзіць ад гоцкага agis 'страх' або agja 'вастрыё, меч', а аснова -гунд- (-гунт-, -кунт-) (імёны ліцьвінаў Гунтар, Вігунт, Вірконт; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) — ад гоцкага gunþs 'бойка, бітва'.

Германскае паходжаньне імя Яконт сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

У Прусіі бытавала імя Ягунт: *[[Кляўз|Claws]] Jogundt*, *Niclus Jogundt* (1394 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мартинъ Яконтовичъ* (1528 год); *Бутко Яконтович* (1537—1538 гады); *Józef Jakont Putrament* (1690 год); *Tekla Jakuntowicz* (1801 год).

## Носьбіты
* Марцін Яконтавіч — дзірванскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Буцька Яконтавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох

Акундовічы (Akundowicz) — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага павету.

Ягантовічы (Jagantowicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Яхандовіч (Jachondowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Агі
* Гунт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ас (імя)

**Ас** (*Азь*, *Яс*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Асі або Азі, Аса або Аза, Осі або Озі (Asi, Aso, Osi) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ас- (ос-) паходзіць ад гоцкага *anseis, германскага ans 'паганскае боства, ідал'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Азела (Эсель), Асен, Азбут, Ясвад, Ясоўд, Ясьвід, Ясьвільт, Яскаўт, Эзгірд, Эзгін, Асман (Осман, Ашман), Асьміна (Ашміна, Ашмена, Ясьмін), Асмот, Ашнар. Адзначаліся германскія імёны Aselo (Esilo), Asin, Ásboð, Asuad, Asold, Asvid, Asvild, Askaut, Esgerd (Asgart, Osgerd), Eskin, Osman (Asman), Osminna, Asmot, Asinar.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Osiger (Osigar, Oskar), Osman, Osmund, Oswald, Oszwina.

У Прусіі бытавалі імёны: *Assagawe* (1419 год), *Assayde* (1419 год), *Asymone*, *Assowirt* (1312 год). У 1624 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Leonhardus Ossa, Olecensis Borussus*.

У Ноўгарадзе ў 1080-я гады адзначалася германскае імя Азгут (Asgut). Каля Пскова адзначалася мясцовасьць Ашвідава, назву якой зьвязваюць з германскім (паўночнагерманскім) імём Aswidh (Ásviðr).

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Ясвіг (Jaswig) і Ясьвіг (Jaświg).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Григоревичомъ Осович* (1440—1492 гады); *Ясъ Кудратовичъ* (1528 год); *Яс, Виютев зят* (1538 год); *Асъ Мицевич* (1 ліпеня 1542 году); *Янъ Ясовичъ*, *Станиславъ Ясовичъ* (1567 год); *межы кгрунтами тогож Яна Ясовича Томашевича* (XVI ст.); *подданых [[Сумілішкі|Сомилишских]]… Яна Ясовича* (8 лістапада 1609 году); *Ażewicze* (1744 год); *Tomasz Aziewicz* (16 красавіка 1764 году).

## Носьбіты
* Яс Кудратавіч — радунскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Балтрамей і Андрэй Ясовічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1571 годзе
* Богуш Ясовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1578 годзе

Азевічы (Aziewicz) — прыгонныя зь мястэчка Жупранаў і Віленскага павету, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Азевічы (Aziewicz, Oziewicz) — літоўскія шляхецкія роды з Ашмянскага павету (ваколіцы Крэва, Лоску, Солаў, Жодзішкаў, Сьвіру), Вільні, ваколіцаў Сьвянцянаў і Высокага Двара.

Асевічы (Osiewicz) — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Азевічы (Oziewicz) гербу Любіч — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету.

Ясовічы (Jasowicz, Jassowicz) гербаў Даленга, Любіч і Агеньчык — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Яшэвічы — літоўскі шляхецкі род.

На гістарычнай Віленшчыне існуе вёска Ажэвічы.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Высокі замак (Львоў)

**Высокі Замак** () — замак, пабудаваный пад кіраўніцтвам Караля Русі Лева Данілавіча, як яго рэзыдэнцыі, потым — польскага караля Казімера III на Замкавай гары ў Львову. У пэрыяд Каралеўства Русі служыў галаўною скарбніцай дзяржавы дзе зьберагаліся кляйноды ўлады, у часнасьці кароны та прэстолы, а таксама цэнныя хрэсты, у тому ліку з часткамі Жыватварашчага Хрэста. Пасьля захапленьня Галічыны кракаўскім каралём Казімерам ды зацьверджаньнем польскай улады выкарыстоўвалася як турма. Амаль поўнасьцю раобраны працягам XIX старочча.

## Гісторыя
За архіўнымі дакумэнтамі й навуковай літаратурай Высокі ды Нізкі замкі ў Львове ўзьніклі ў часы Галіцка-Волынскага княства. З руськіх летапісяў і пазьнейшых кронікаў XVI—XVII ст. вядома, што на Замкавай гары пад кіраўніцтвам князя Льва Данілавіча пабудавалі ўмазаваньня. Яны былі драўляна-землянымі, як і пераважная большасьцт руськіх мест. У1259 року на вымаганьне хана Бурундая, умацаваньня былі разобраны, але ў 1270 року пабудованы нанава. Львоўскі гісторык Барталамей Зімаровіч лічыў гэты рок датою першага будаўніцтва фартэфікацый Замкавай гары. 1340 року, калі Львоў упершыню быў захоплены Казімерам ІІІ, за славамі кроніка Яна Длугаша, быў спалены драўляны замак. Паўторна адноўлены замак, быў спалены літвінамі ў 1353 року.
Княскі замак (Львоў)

Княскі замак () — драўляны замак пабудованы пад кіраўніцтвам караля Русі Льва Першага на Княскай гары ў Львову.

## Вядомасьці

Знахадзіўся на Княскай Гары Львова. За даннымі Барталамея Зімаровіча, кароль Леў Данілавіч на абароннай гары зь цяжкім доступам да яе пабудаваў тымчасовы "горад" з пнёў зрубаных ніжэй дрэў, атачыў яго частаколам, засокамі. Імаверна, як у іншых замках, над імклівымі схіламі быў высокі вал, на ім "забарола" з драўляных зрубаў — "гарадныц". Магчыма, у цэнтру стаяў "стоўп" — вежа з тэсанага дрэва або муравана, будынак залогі, сховішча майна, невяліка царква-капліца. Кароль Леў мешкаў тут адну зіму; праз сільны холад, востры вецер узімку перанасіўся да ніжніх частак места. Замак быў адноўлены блізка 1280 року.

Пасьля захапленьня Львова 1340 року вайскамі польскага караля Казімера III быў спалены і не адбудоўваўся. Потым на Княскай гары паставілі хрэст.

## Глядзіце таксама

* Высокі замак (Львоў)

* Княская гара (Львоў)
* Замкавая гара (Львоў)
* Нізкі Замак (Львоў)

Катэгорыя:Замкі Львова
Катэгорыя:Архітэктура Львова
Туркестан

**Туркеста́н** або **Туркістан** (з  — ) — гістарычная вобласьць у Цэнтральнай Азіі. Складаецца з Аўганскага Туркестану, колішняга Расейскага (Заходняга) і Кітайскага (Усходняга) Туркестану.

## Крыніцы

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Сіньцзян-Уйгурскі аўтаномны раён
Катэгорыя:Геаграфія Цэнтральнай Азіі
Катэгорыя:Сфэры культурнага ўплыву
Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці
Мыта

**Мыта** — плата за перавезеныя грузы і праезд асобаў, якая спаганялася ў вызначаных месцах; сёньня гэта проста плата за карыстаньне дарогай, шашой, тунэлем або мостам (напрыклад, платная дарога). Шлягбаўм, месца або будынак, дзе спаганяецца такая плата, таксама называюць зборам.

## Этымалёгія
Слова *мыта* паходзіць ад , што зьяўляецца старажытным запазычаньнем з германскіх моваў: стар.-ням. *muta* («падатак», «пошліна», «мытня»),  («мыта»).

Катэгорыя:Падаткі
Катэгорыя:Грошы
Нявойна

**Нявойна** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Нэвін (Nevin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ніў- (неў-) (імёны ліцьвінаў Нявойст, Невярд, Неўрад; германскія імёны Neosta, Niviard, Niwrat) паходзіць ад гоцкага niujis 'новы', а аснова -вуйн- (-войн-, -вун-) (імёны ліцьвінаў Войнар, Войнат, Гервойна; германскія імёны Wunar, Voinot, Geruuni) — ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены' або ад асновы -він- (-вайн-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *з Невоиновичы… которыи ж въ [[Эйшышкі|Еишишках]] живуть* (11 лютага 1496 году); *предковъ ихъ Невоиновичовъ, [[Вештарт|Вишъторътовичовъ]]… бояръ [[Эйшышкі|еишышских]], на имя Михаиловича Невоиновича, а Лаврына Щастного Невоиновичовъ… Невоиновичы* (14 сьнежня 1536 году).

## Носьбіты
Нявойны (Niewojna, Niewojno) — літоўскія шляхецкія роды зь Лідзкага і Троцкага паветаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Прыватызацыя

**Прыватызацыя** — працэс перадачы дзяржаўнай маёмасьці прыватным структурам. Прыватызацыя можа адбывацца шляхам продажу або перадачы дзяржаўнай маёмасьці. Першая ў гісторыі масавая прыватызацыя дзяржаўных актываў была праведзена ў нацысцкай Нямеччыны ў 1933—1937 гадах.

Супрацьлегласьцю прыватызацыі зьяўляецца нацыяналізацыя.

## Прыватная або дзяржаўная ўласнасьць
Якая ўласнасьць больш эканамічна эфэктыўная — прыватная ці дзяржаўная? Над гэтым пытаньнем ня менш за старочча вядуцца спрэчкі. Пакуль жа гісторыя пастанавіла, што прыватная ўласнасьць — адзіная здаровая аснова эканамічнага жыцьця, таму сыстэмы, заснаваныя на дзяржаўным і грамадзкім падыходзе, зьніклі.

Сучасная эканамічная тэорыя сьцьвярджае, што дзяржаўная й прыватная ўласнасьць аднолькава эфэктыўныя, калі выконваюцца меркаваньні аб ідэальным рынку, поўнай інфармацыі і поўных кантрактах.

## Эканамічная эфэктыўнасьць
Прыватызацыя сама па сабе ня можа ґарантаваць прагрэс у эканоміцы. Але яна ўмацоўвае канкурэнтнасьць эканамічнай сфэры, якая ўключае ў сабе спалучэньня дзяржаўнай і часнай маёмасьці на сродкі вырабу. Таксама пад час прыватызацыі дзяржава пазбаўляецца ад неабхлднасьці фінансаваць стратныя прадпрыемствы.


Катэгорыя:Рэгуляваньне эканомікі
Катэгорыя:Структура рынку
Катэгорыя:Манаполія
Катэгорыя:Дзяржаўная эканоміка
Nass

«**Nass**» ()&nbsp;— другі (на альбоме *[[Zunge (альбом)|Zunge]]*) самотнік нямецкага музыкі Тыля Ліндэмана ў ягоным сольным праекце; першы самотнік з трайнога самотніка *NSL*. Песьня выйшла 29 верасьня 2023 году.

## Сьпіс кампазыцыяў

## Відэакліп
У кліпе Ліндэман, апрануты ў чырвоны касьцюм, падвяргаецца нападу зомбі з чырвонымі маскамі на тварах. Месца часткі кліпу для *Nass*&nbsp;— самалёт.

Даўжыня кліпу да песьні&nbsp;— 18:51. Кліп зьняты адразу да трох самотнікаў , таму мае назву зь першых літар назваў самотнікаў: «**N**ass», «**S**chweiss» і «**L**ecker»&nbsp;— *NSL*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Самотнікі Till Lindemann
Катэгорыя:Самотнікі 2023 году
Катэгорыя:Творы на нямецкай мове
Данейка

**Данейка** (*Даніка*), **Дэнейка** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Даніка, Дэнека, Данка або Танека (Danica, Deneca, Denecke, Denicke, Dänicke, Danko, Tannecha) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дан- (дэн-) (імёны ліцьвінаў Дзенгель, Данар; германскія імёны Dengel, Danhari) паходзіць ад гоцкага *dans 'датчанін' або стараангельскага denu 'даліна'.

Імя Данайка гістарычна бытавала ў Польшчы: *Danayko* (1482 і 1492 гады).

У Прусіі бытавала імя *Danicke / Donike* (1302 год).

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Дэнэка (Deneka, Deneke, Deneko).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *cum Woysym Deneykowicz*, *Woyschin Daneycouicz*, *Woysim Daneycouicz* (2 кастрычніка 1413 году); *чоловековъ… а Донеика* (1440—1492 гады); *Иванъ Данеиковичъ* (1565 год); *на войта Лососинского Подгацкого Романа Данейковича* (5 чэрвеня 1566 году); *Стась Васкевичъ з Данейковичъ… Якубъ Ивановичъ з Данейковичъ… Жданъ Якубовичъ з Данейковъ… Лукашъ Петровичъ з Данейковъ* (1567 год); *я Феодоръ Данейковичъ пресвитеръ церкви св. Варвары… я Даміань Данейковичъ пресвитеръ церкви Ненковицкой* (13 кастрычніка 1674 году); *Antoni Deneyko — deputat powiatu Lidzkiego, podskarbi trybunału głównego wielkiego xięstwa Litewskiego* (13 траўня 1735 году); *Daneykie* (1744 год); *Felicyan Danieyko Sędzia Zemski… Antoni Danieyko Starosta Woycieszunski… Joachim Danieyko… Cypryan Danieyko* (4 кастрычніка 1765 году); *JPP Denejkowiczów* (1784 год); *Antonina Danikiewicz* (1839 год).

## Носьбіты
* Войшын Данейкавіч — літоўскі баярын, які на Гарадзельскай уніі атрымаў герб Яніна

Данейкі (Daneyko, Danejko) гербу Сас — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Данейковічы і Астроўскія-Данейковічы — літоўскія шляхецкія роды.

На гістарычнай Слонімшчыне існуе вёска Данейкі, на гістарычнай Аршаншчыне — Данькавічы. Вёскі з назвай Данькі існуюць на гістарычных Браслаўшчыне і Полаччыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вуліца Карла Лібкнэхта (Менск)

**Вуліца Карла Лібкнэхта** (лацінка: Vulica Karla Libknechta, да 1922 р. — **Нямецкая**) — вуліца ў Маскоўскім раёне Менску. Найменавана ў гонар Карла Лібкнэхта, нямецкага камуніста, чальца Камуністычнай партыі Нямеччыны і адзін зь ейных заснавальнікаў. Вуліца перарваецца чыгункай і завулкам Дамашэўскім.

## Забудова
На скрыжаваньні з вуліцай Клары Цэткін зьмяшчаецца сэрвіс-цэнтар кампаніі Geely. На скрыжаваньні з завулкам Дамашэўскім зьмяшчаюцца адзьдзел дэпартамэнта аховы МВД Маскоўскага раёну р. Менску і бізнэс-цэнтар "Дамашэўскі", неўзабаве — Лютэранскі сквер. На вуліцы знаходзіцца ўстанова адукацыі "Менскі дзяржаўны каледж індустрыі і моды". На скрыжаваньні з праездам Бятонным зьмяшчаецца Ваенны камісарыят Маскоўскага раёну р. Менску.

Катэгорыя:Маскоўскі раён (Менск)
Катэгорыя:Вуліцы Менску
Відарт

**Відарт**, **Відорт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Відарт або Відэрд (Vidart, Widderd) і Ардвіда або Гартвід (Ardois, Hartvid) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на бояр [[Ашмяны|ошъменских]]… на Котла, а на Юшъка Видортовичовъ* (5 красавіка 1541 году).

## Носьбіты
*  (1764—1834) — паэт і сьпявак шляхецкага паходжаньня (нарадзіўся на Падкарпацьці), удзельнік вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў; меў сына  і ўнука 

## Глядзіце таксама
* Від
* Гарт

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Schweiss

«****» ()&nbsp;— восьмы (трэці на альбоме ) самотнік нямецкага музыкі Тыля Ліндэмана ў ягоныс сольным праекце; другі самотнік з трайнога рэлізу «», «», «». Рэліз адбыўся 29 верасьня 2023 году.

## Сьпіс кампазыцыяў

## Інфармацыя
Гэтая песьня гучыць крыху больш сымфанічна, чым «», але, мае такі ж двухбаковы сэнс. Песьня кажа аб поце. Да канца трэку здаецца, што гэта ўсё, што ў ім ёсьць, але ў *outro* Тыль пяе, што пот цячэ нават з вачэй, потым называючы яго сьлёзамі: 

## Відэакліп
У кліпе NSL самалёт Тыля падае ў пустэльні, ён вылазіць з самалёту, за ім ідзе чалавек у чырвонай маске з тварам Ліндэмана.

Тыль п’е вадкасьць з шыі чалавека, а потым нясе яго да бліжэйшага места, шукаючы дапамогі.

Даўжыня кліпу да песьні&nbsp;— 18:51. Кліп зьняты адразу да трох самотнікаў , таму мае назву зь першых літараў назваў самотнікаў: «**N**ass», «**S**chweiss» і «**L**ecker»&nbsp;— *NSL*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Самотнікі Till Lindemann
Катэгорыя:Самотнікі 2023 году
Катэгорыя:Творы на нямецкай мове
Lecker

«**Lecker**» ()&nbsp;— чацьвёрты (на альбоме *[[Zunge (альбом)|Zunge]]*) самотнік нямецкага музыкі Тыля Ліндэмана зь ягонага сольнага праекту; трэці й апошні самотнік з трайнога самотніка *NSL*. Песьня выйшла 29 верасьня 2023 году, тагды ж выйшлі «Nass» і «Schweiss».

## Сьпіс кампазыцыяў

## Інфармацыя
Лірычны герой пяе аб тым, як ён ліжа й смокча й атрымлівае ад гэтага асалоду: Так, гэта добра
Так, гэта выдатна

Лізаць-лізаць-смачна…
— Тыль Ліндэман, «Lecker».
Ідзе гаворка пра сэкс ці пра добрую вячэру, застаецца пад пытаньнем.

## Відэакліп
Песьня ў кліпе ідзе трэцяй і апошняй, ёсьць працягам часткі кліпу *Schweiss*.

Даўжыня кліпу да песьні&nbsp;— 18:51. Кліп зьняты адразу да трох самотнікаў , таму мае назву зь першых літар назваў самотнікаў: «**N**ass», «**S**chweiss» і «**L**ecker»&nbsp;— *NSL*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Самотнікі Till Lindemann
Катэгорыя:Самотнікі 2023 году
Катэгорыя:Творы на нямецкай мове
Аскера

**Аске́ра** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Аскер або Аскар (Ascher, Ascar) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аск- (эш-, эс-) (імёны ліцьвінаў Яскольд, Есьман, Яшмант; германскія імёны Askold, Esmann, Eschmunt) паходзіць ад германскага askiz 'ясень, ясеневая дзіда', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.
 
Імя Яскер (Яшкер) гістарычна бытавала ў Польшчы: *Yasker* (1395 год), *Yaskyer* (1485 год), *Jaszker* / *Jasker* (1488 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Оскери село [[Малая Каўпеніца|Колпеница]], семнадцать чоловековъ* (1440—1492 гады); *gdzie Siemona Askiera zawodził… koło niwy pachaney Siemona Askiery* (6 лютага 1740 году).

## Носьбіты
* Аскера — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера

На 1906 год існавалі дзьве вёскі з назвай Аскеры ў Лепельскім павеце Віцебскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Аск
* Геры
* Аскершчына
* Аскеркі (вёска)
* Аскерына

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гошмант

**Гошмант** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гусімунд (Gusimund) і Госмунд (Gosmundus) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гос- (-кос-) (імя ліцьвінаў Косман; германскае імя Cosman) паходзіць ад асновы -гуд- (-год-, -гут-), а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. 

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

## Носьбіты
Гошманты (Goszmont) — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гарбут

**Гарбу́т** (*Гарбот*, *Гарбуць*), **Ге́рбут** (*Е́рбут*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гарыбод або Ерыбода, пазьней Герботэ або Гарбот (Heribod, Eribodo, Herbothe, Harboth) і Бутэр (Butter) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) паходзіць ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель').

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Herbot (Herbut). Апроч таго, у Польшчы гістарычна адзначаліся германскія антрапонімы Herbut і Herbutowna.

У Прусіі бытавала імя Арбут (Эрбут): *Arbute* (1357 год), *Erbut*. Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Erbutt.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *двора Жорославъки в [[Гарадзенскі павет|Городеньскомъ повете]], што перед тымъ з данины нашое Иванъ Кобяковъ держалъ, з людми из землями, и с челядю невольною… [[Аліхвер|Олифер]] Лошинчичъ а Харъбута а [[Аген|Окген]] служъба* (17 лістапада 1529 году); *[[Ягмін|Якгъмин]] Горбутевич* (1 ліпеня 1542 году); *Макаръ Павловичъ з Горботовичъ… Васко Мискевичъ з Горботовичъ… Евлашъ Томтовичъ ковичъ з Горботовичъ… Яско Яцковичъ з Горбутовичъ… Гришко Белоусовичъ з Горбутовичъ* (1567 год); *p. Michał Jerbutt* (9 чэрвеня 1654 году).

## Носьбіты
Гарбутовічы (Harbutowicz) — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Гербуты — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Геры
* Бота

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бінель

**Бінель** (*Бэнэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Беніла (Benilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова бін- (бен-) (імёны ліцьвінаў Беніка, Бінэрт, Бімунт; германскія імёны Bennico, Benert, Bemund) паходзіць ад стараверхненямецкага bina 'пчала' або ёсьць скаротам асновы берн- (бірн-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Magdalena Benelewicz* (1738 год).

## Носьбіты
Бінэлі (Binnel) — літоўскія шляхецкія род зь Лідзкага і Віленскага паветаў.

Бінелевічы (Binielewicz) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Уладзімер Пырачкін

**Уладзімер Міхайлавіч Пырачкін** ( 1954, Лоша, Астравецкі раён, Гарадзенская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі кардыёляг.

Аўтар навуковых працаў пра ўльтрагукавую дыягностыку і лячэньне хваробаў сэрца і крывяносных судзінаў. Доктар мэдычных навук (2003), выдатнік аховы здароўя Беларусі (2005) і прафэсар (2009).

## Жыцьцяпіс
У 1971 годзе скончыў Астравецкую сярэднюю школу і паступіў у Гарадзенскі дзяржаўны мэдычны інстытут, які скончыў у 1977 годзе паводле спэцыяльнасьці «лекарская справа». У 1978—1985 гадох працаваў у 1-й гарадзкой клінічнай лякарні Горадні. У 1985—1991 гадох займаў пасаду загадніка аддзяленьня рэанімацыі Гарадзенскага абласнога кардыялягічнага дыспансэру. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю.

У 1991—1993 гадох выкладаў у Гарадзенскім дзяржаўным унівэрсытэце на катэдры асноваў мэдычных ведаў спачатку старэйшым выкладнікам, а затым у якасьці дацэнта. У 1993 годзе перайшоў у Гарадзенскі дзяржаўны мэдычны ўнівэрсытэт на лекавы факультэт, дзе працаўладкаваўся на катэдру факультэцкай тэрапіі. Спачатку працаваў асыстэнтам катэдры. У 1996 годзе заняў пасаду дацэнта, а ў 1997-м атрымаў адпаведную навуковую годнасьць. У 1999—2001 гадох праходзіў падрыхтоўку ў дактарантуры, пасьля якой у 2003 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю пра дыягностыку магістральных артэрыяў у хворых.

У 2001—2020 гадох быў загаднікам 1-й катэдры ўнутраных хваробаў, якая да 2003 году называлася катэдрай шпітальнай тэрапіі.

## Сям'я
* Жонка — Алена Ўладзімераўна Мірончык (нар. 1951). Рэўматалягіня. Кандыдатка мэдычных навук.
* Сын — Аляксандар Пырачкін (нар. 1979). Кардыёляг. Кандыдат мэдычных навук.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Астравецкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Гарадзенскага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія лекары
Катэгорыя:Выкладчыкі Гарадзенскага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Дактары мэдычных навук
Катэгорыя:Выдатнікі аховы здароўя Беларусі
Катэгорыя:Кардыялёгія
Нітар

**Нітар**, **Нідэр** (*Нэйдэр*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Нітэр або Нідар (Nither, Nieter, Niidhar, Nidar) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нед- (-нет-, -ніт-) (імёны ліцьвінаў Нітарт, Нетымер, Гінет; германскія імёны Nitart, Nitimerus, Genet) паходзіць ад гоцкага neiþa 'злосьць, варожасьць', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Netar.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Wincenty Nejderowicz* (1802 год); *Michał Niderowicz* (1808 год).

## Носьбіты
Нітаровічы (Nitorowicz) — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

## Глядзіце таксама
* Нед
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рыдэль

**Рыдэль** (*Рыдзель*, *Рытэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рыдэла або Рыдэль (Riddela, Riedel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рыд- (-рыт-) (імёны ліцьвінаў Рытаўт, Зэгрыда, Кантрыт; германскія імёны Ritoldus, Segrida, Guntarith) паходзіць ад бургундзкага rîdan, стараісьляндзкага ridha, стараангельскага rīdan 'езьдзіць конна'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Rydel (Rydl) і Rytel.

У Прусіі адзначалася імя Рытыл: *Ritil* (1360 год). Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Riedel.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *praesentibus ibidem honorabili et nobilibus… Andreae Rytel* (23 красавіка 1515 году); *подсудъку Андрею Рытелю* (6 красавіка 1530 году); *у [[Грэск|Грезское]] волости у селе Покоршове… Еремея Рыделя службу* (9 сакавіка 1537 году); *на Савку Риделевича* (23 красавіка 1540 году); *подданый господарьский Радкова сотницства Савка Риделевичъ* (20 жніўня 1540 году); *под Олесъком а Мартиномъ Рыделевичи* (1557—1558 гады); *Ilko Rydzielewicz, Choćko Rydelewicz… Ilko, Michałko Rydzielewiczy… Sieńko, Chwećko Rydzielewiczy… Arcim Rydzielewicz* (1561 год); *Станиславъ Рытел* (1565 год); *Władysław Rytel, mostowniczy Witebski* (30 траўня 1670 году); *Wawrzyniec Rytelo* (1745 год); *Joannes Rytel* (1762 год).

## Носьбіты
* Станіслаў Рытэль — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1565 году

Рыдэлі (Rydel) — прыгонныя зь мястэчка Жодзішкаў і вёскі Раслы, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Рытэлі (Rytel) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Рыдэль (Rydel) і Рытэль (Rytel) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1904 год існавалі вёска Рыдулева, тры вёскі з назвай Рыдылева і вёска Рыдзілава ў Бельскім павеце Смаленскай губэрні.

На гістарычнай Гарадзеншчыне існуе вёска Рыдзялі, на гістарычнай Лідчыне — Рыталеўшчына.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны