open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жаробыцкі сельсавет

**Жаро́быцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сіроцінскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Слабада-Жаробычы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Сіроцінскага раёну Віцебскай акругі (з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці) з цэнтрам у вёсцы Жаробычы.

У 1939 годзе, у сувязі з аб’яднаньнем вёсак Жаробычы і Слабада, адміністрацыйны цэнтар перанесены ў вёску Слабада-Жаробычы.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 29

## Літаратура
*  С. 303
*  С. 87

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сіроцінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Старынскі сельсавет

Назву **Старынскі [[сельсавет]]** маюць:

* Старынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сіроцінскага раёну Віцебскай вобласьці
* Старынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Старынкаўскі сельсавет
Навікоўскі сельсавет

Назву **Навіко́ўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Навікоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці 
* Навікоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івянецкага раёну Маладэчанскай вобласьці
Рух Хожаў

«**Рух**» () — польскі футбольны клюб з гораду Хожава. Заснаваны ў 1920 годзе. 14-разовы чэмпіён Польшчы, трохразовы ўладальнік Кубка Польшчы.

## Гісторыя
20 красавіка 1920 году польскія жыхары тагачаснай нямецкай Верхняй Сылезіі ў Гайдуках, які на той момант яшчэ быў асобным месцам і не ўваходзіў у склад Хожува, быў створаны клюб, які атрымаў назву «Рух». Пасьля далучэньня рэгіёну да Польшчы, нямецкія клюбы пачалі аб’ядноўваць з польскімі. У выніку 7 студзеня 1923 году існы нямецкі клюб ББК () быў аб’яднаны з «Рухам». У той час Гайдукі зьмянілі назву на Вялікія Гайдукі. З 1933 году «Рух» чатыры гады запар здабываў перамогу ў чэмпіянаце Польшчы.

У 1939 годзе, пасьля захопу тэрыторыі Польшчы гітлераўцамі і далучэньня яе да Нямеччыны, нямецкія ўлады ліквідавалі ўсе польскія арганізацыі і клюбы. Дзейнасьць былога нямецкага клюбу ББК была адноўленая, а ў лістападзе 1939 годзе клюб атрымаў назву «Бісмаркгютэр-99», бо нямецкі клюб вёў свой адлік з 1899 году.

Па Другой сусьветнай вайне на пачатку 1945 году польскі клюб аднавіў сваю дзейнасьць. Першапачаткова ён меўся менавацца «Рухам», але ў 1949 годзе яго пераназвалі на пастанову польскіх уладаў «Хэмікам». Потым каманда атрымала назоў «Унія». Менавіта з гэтым імём дружына здабыла свой першы Кубак Польшчы ў 1951 годзе. У тым жа годзе хожаўцы сталі чэмпіёнамі краіны, абараняючы тытул яшчэ двойчы запар. Толькі празь некалькі гадоў клюб аднавіў гістарычную назву «Рух», пэўны час называючыся «Унія-Рух». У 1960-х гадах «Рух» двойчы быў чэмпіёнам краіны, а таксама дэбютаваў у эўрапейскіх турнірах, але ўжо ў 1970-х гадах. Здабыўшы перамогу над турэцкім «Фэнэрбахчэ» ў першым раўндзе Кубка УЭФА 1972—1973 гадоў, каманды двойчы саступіла дрэздэнскаму «Дынама». Праз год польскі клюб пракрочыў праз усе першыя раўнды і быў выбіты нідэрляндзкім «Фэеноордам» толькі ў 1/4 фіналу. У 1980-я гады пачаўся заняпад, які цягнуўся і наступныя дзесяцігодзьдзі.

27 сьнежня 2004 году была была створаная спартовае акцыянэрнае таварыства, які атрымаў кіраваньнем над «Рухам». У 2017 годзе клюб усё яшчэ меў фінансавыя цяжкасьці, выкліканыя дзеяньнямі папярэдняга кіраваньня. З каманды пачалі адымаць пункты ў турнірнай табліцы, а сам клюб мусіў прайсьці працэс рэструктурызацыі запазычанасьці. Аднак цяжкасьці вымусілі клюб трапіў у чацьверты польскі футбольны дывізіён увесну 2018 году. З гэтага моманту пачаўся паступовы ўздым каманды, дзякуючы чаму ўжо ў сэзоне 2023—2024 гадоў хожаўскі клюб зноў спаборнічаў у Экстраклясе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Хожаў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Варкута

**Варкута́** (; па-ненецку: *Варкута*, *Varkuta*; ) — горад у мескай акрузе Варкута рэспублікі Комі. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам акругі. Разьмешчаны за Паўночным палярным кругам на берагох ракі Варкута. Буйныя аўтамаґістралі, што зьвязвалі б горад з цэнтральнай Расеяй, адсутнічаюць. Паўночнай чыгункай Варкута зьвязаная з астатнімі гарадамі рэспублікі.

Адлегласьць да сталіцы рэспублікі — Сыктыўкару — 904 км.

## Гісторыя
Працоўны пасёлак Ру́днік на месцы Варкуты быў заснаваны ў пачатку 1930-х гадоў геаляґічнай экспэдыцыяй. Пасёлак знаходзіўся ў Вяліказямельскай тундры ў раёне выведаных запасаў вуглю. У 1943 годзе пасёлак атрымаў статус гораду, а напрыканцы 1970-х колькасьць жыхароў пераўзышла 100 000 чалавек.

Пасьля распаду СССР назіраецца вялікае зьмяншэньне колькасьці жыхароў гораду, што зьвязана з агульным заняпадам вугальнае прамысловасьці, якая зьяўляецца местаўтваральнай галінай прамысловасьці Варкуты. Шырока вядомы пікет варкуцінскіх шахтараў, якія прыязджалі мітынґаваць у Маскву.

## Агульныя зьвесткі
Горад знаходзіцца на берагох ракі Варкута. Варкута знаходзіцца на 150 км на поўнач ад Паўночнага палярнага кругу. Да сталіцы рэспублікі — 904 км. Горад падпарадкоўваецца маскоўскаму часу (GMT +4). 

Клімат субарктычны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня дасягае амаль -20 °C, сярэдняя тэмпэратура ў ліпені — 13,1&nbsp;°C. Працягласьць зімы складае прыкладна 8 месяцаў, замаразкі магчымыя нават улетку. Сярэднегадавая тэмпэратура паветра — -5,3&nbsp;°C.

## Рэпрэсійныя ворганы ў Варкуце
Сярод жыхароў колішняга Савецкага Саюзу Варкута вядомая як сынонім месца ляґернага пакараньня, у якіх дасылалі асоб, што зазналі на сабе наступствы сталінскіх рэпрэсіяў.

З 1930-ых па 1950-ыя гады ў Варкуце дзейнічаў Ухтпечляг (пасьля 1938 — Варкутляг), які зьяўляўся найбуйнешай часткай сыстэмы ГУЛАГ. У пэрыяд свайго росквіту у Варкутлягу знаходзілася прыкладна 73 000 чалавек.

Пасьля ліквідацыі ГУЛАГу Варкута заставалася месцам канцэнтрацыі выпраўленчых установаў да 1980-ых гадоў.

## Этымалёгія назвы
Расейская назва *Воркута* паходзіць зь ненецкае мовы (па-ненецку: *Варкута, Varkuta*; *варк, vark* - мядзьведзь) і перакладаецца прыкладна як «Мядзьведжае месца», або «Месца, якое збыткуе медзьвядзямі».

## Галерэя

Файл:Vorkuta r.jpg|Тыповы жылы квартал Варкуты.
Файл:Vorkuta-kollege.jpg|Горны каледж у Варкуце.
Файл:Workuta Stadtpark.jpg|Гарадзкі парк.


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыйны партал адміністрацыі Варкуты 
* Варкута, раён Руднік. Urban3P project 
* Варкута там, дзе варкуцінцы.RU 
* Варкуцінскі гарсавет: кароткая даведка 
* Надвор’е. Варкута

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Комі
Ленінскі сельсавет (Бешанковіцкі раён)

**Ле́нінскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Бешанковічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

Сельсавет перайменаваны ў Бешанковіцкі.

## Літаратура
*  С. 24

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Осіек (футбольны клюб)

«**Осіек**» () — харвацкі футбольны клюб з гораду Осіеку. Заснаваны ў 1947 годзе. Уладальнік Кубка Харватыі (1999).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Осіек
Міжнародныя сілы садзейнічаньня бясьпецы

**Міжнаро́дныя сі́лы садзе́йнічаньня бясьпе́цы** (МССБ) — міжнародная місія бясьпекі ў Аўганістане пад кіраўніцтвам НАТО, створаная ў сьнежні 2001 згодна з Рэзалюцыяй 1386 Рады бясьпекі ААН, як гэта прадугледжвае Бонскае пагадненьне.

Часам іх называлі Сіламі кааліцыі. Галоўная задача МССБ — падрыхтоўка Аўганскіх сілаў нацыянальнай бясьпекі (АСНБ) і аказаньне дапамогі Аўганістану ў перабудове ключавых дзяржаўных інстытуцыяў. Акрамя таго, МССБ удзельнічае ў вайне з паўстанцкімі групоўкамі.

Першапачаткова МССБ прызначаліся для абароны Кабулу і ваколіцаў ад Талібану, Аль-Каіды і фракцыйных вайскаводаў, а таксама для прадастаўленьня магчымасьці стварэньня Аўганскае пераходнае адміністрацыі, ачоленай Хамідам Карзаем. У кастрычніку 2003 Рада бясьпекі ААН ухваліла пашырэньне місіі МССБ на ўвесь Аўганістан. З 2006 МССБ удзельнічалі ў інтэнсыўных баявых апэрацыях у паўднёвым і ўсходнім Аўганістане.

У склад корпусу ўваходзяць жаўнеры амэрыканскіх, брытанскіх узброеных сілаў, краінаў-сябровак НАТО і некалькіх іншых дзяржаваў.

## Беларусь
Ад 2004 году ўрад Беларусі дазволіў пасадку амэрыканскіх самалётаў на беларускіх лётнішчах пры пералёце ў Аўганістан. Ад студзеня 2011 году Беларуская чыгунка пачала правоз амэрыканскіх грузаў у Аўганістан. У 2013 годзе чыгуначныя грузаперавозкі празь Беларусь для патрэбаў Міжнародных сілаў садзейнічаньня бясьпецы пашырылі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўганская палітыка
Катэгорыя:Вайна ў Аўганістане (з 2001)
Катэгорыя:Арганізацыя Паўночнаатлянтычнай дамовы
Катэгорыя:Рада бясьпекі ААН
Саснагорск

**Саснагорск** (, комі-зыр. *Сöснагорт*) — горад у Саснагорскім раёне Рэспублікі Комі, Расея. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам раёну.

Разьмешчаны на левым беразе ракі Іжма. За 15 км на захад — горад Ухта. Знаходзіцца за 345 км ад сталіцы рэспублікі — Сыктыўкару. 

Аўтадарогамі зьвязаны з Вуктылам, Траецка-Пячорскам, Ухтой і празь яе з Сыктыўкарам. Праз горад праходзяць лініі Паўночнае чыгункі Расеі. Чыгункай зьвязаны з Ухтой, Варкутой і Мікуньню. Маецца адгалінаваньне ў Траецка-Пячорск.

## Гісторыя
Гісторыя гораду пачынаецца з 1937 году, калі быў прыняты плян будаўніцтва паўночных чыгунак на тэрыторыі Комі АССР. У 1939 годзе будуецца чыгуначная станцыя Іжма і адпаведны працоўны пасёлак. З 1945 году будуецца пасёлак газавікоў Сасноўка.

У 1955 годзе кіраўніцтва СССР прымае рашэньне аб аб’яднаньні гэтых пасёлкаў у горад Іжма, які праз два гады атрымаў назву Саснагорск.

З 1979 году горад мае ўласны раён. Саснагорскае аддзяленьне Паўночнае чыгункі зьяўляецца манапольным на ўсёй тэрыторыі рэспублікі Комі.

## Агульныя зьвесткі
Горад знаходзіцца на левым беразе ракі Іжма (басэйн Пячоры). Да сталіцы рэспублікі — 345 км.

Клімат субарктычны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня складае прыкладна -15,7 °C, сярэдняя тэмпэратура ў ліпені — 15,6 °C. Сярэднегадавая тэмпэратура паветра — -1,5 °C.

Аснову прамысловасьці гораду складаюць Саснагорскае аддзяленьне Паўночнае чыгункі, ТАА «Газпромпереработка» і мясцовая ЦЭЦ. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Администрация муниципального района «Сосногорск» | Официальный сайт | Статьи/Новости
* Все Новости Сосногорска! Интересные события. Новости администрации Сосногорска.
* Сосногорск 24, Городской портал

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Комі
Інта

**І́нта** (комі-зыр. *Инта*) — горад у мескай акрузе Інта рэспублікі Комі, Расея. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам акругі. Разьмешчаны на левым беразе ракі Вялікая Інта. Знаходзіцца за 608 км ад сталіцы рэспублікі — Сыктыўкару.

Аўтадарогамі зьвязаны з навакольнымі пасёлкамі Верхняя Інта, Нечавом, Кожым і Кожымвом. Буйных аўтамаґістраляў, якія зьвязвалі б горад з паўднёвымі раёнамі рэспублікі, няма. Праз горад праходзяць лініі Паўночнае чыгункі Расеі. Чыгункай зьвязаны з Варкутой, Пячорай, Саснагорскам і Мікуньню.

## Гісторыя
Заснаваньне гораду зьвязана з распрацоўкай Інцінскага вугальнага радовішча. З 1942 году Інта атрымлівае статус пасёлку гарадзкога тыпу. 

У студзені 1954 году Інцінскі раён выдзяляецца асобна з Кожвінскага раёну, а ў кастрычніку гэтага ж году Інта атрымлівае гарадзкі статус.

## Агульныя зьвесткі
Горад знаходзіцца на левым беразе ракі Вялікая Інта. Да сталіцы рэспублікі — 608 км. Горад падпарадкоўваецца маскоўскаму часу (GMT +4).

Клімат кантынэнтальны, субарктычны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня складае прыкладна −25,5 °C, сярэдняя тэмпэратура ў ліпені — 14,2 °C. Сярэднегадавая тэмпэратура паветра — −3,9 °C.

Аснову прамысловасьці гораду складае вугальная прамысловасьць (прадпрыемства «Интауголь»). У горадзе існуюць хлебазавод, саўгас, малочны завод і птушкафабрыка. Вядзецца здабыча руды на мясцовым жалеза-марганцавым радовішчы.

У горадзе налічваецца 15 дзіцячых садоў, 14 сярэдніх агульнаадукацыйных установаў, політэхнічны тэхнікум і філія Варкуцінскага горна-эканамічнага каледжа. 

## Асобы
У горадзе нарадзіўся беларускі хакеіст і заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь Уладзімер Цыплакоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Официальный сайт МОГО «Инта»
* Инта, родной город

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Комі
Футбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**[[Футбол]]ьны турнір на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзіў з 25 ліпеня па 11 жніўня. Гульні турніру адбываліся ня толькі ў Лёндане, але і ў іншых гарадх Вялікабрытаніі. Фіналы прайшлі на стадыёне «Ўэмблі». Былі разыграныя два камлекты мэдалёў, па адным у мужчынскім і ў жаночым турнірах. У спаборніцтвах узялі ўдзел нацыянальныя жаночыя каманды і алімпійскія мужчынскія (узрост да 23 гадоў). Мужчынскім камандам было дазволена мець у заяўцы трох гульцоў узростам старэйшых за 23 гады.

## Стадыёны

## Мужчынскі турнір
У 1/4 фіналу выходзяць па дзьве найлепшыя каманды з кожнай групы.
### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Плэй-оф

:1 — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці
:2 — матч завершыўся ў дадатковы час

### 1/4 фіналу

### 1/2 фіналу

### Матч за трэцяе месца

### Фінал

## Жаночы турнір
У 1/4 фіналу выходзяць дзьве найлепшыя каманды з кожнай групы, а таксама дзьве найлепшыя з трох, якія занялі трэція месцы ў групах.
### Група E

### Група F

### Група G

### Плэй-оф

:1 — матч завершыўся ў дадатковы час

### 1/4 фіналу

### 1/2 фіналу

### Матч за трэцяе месца

### Фінал

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Баку (футбольны клюб)

«**Баку**» () — азэрбайджанскі футбольны клюб з гораду Баку. Заснаваны ў 1936 годзе. Двухразовы чэмпіён Азэрбайджану, трохразовы ўладальнік Кубка Азэрбайджану. На сёньня мае аматарскі статус.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Баку
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1936 годзе
Вяжоўскі сельсавет

**Вяжо́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вяжоўка.

## Гісторыя
25 сьнежня 1962 году Чашніцкі раён скасаваны, сельсавет далучаны да Бешанковіцкага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Чашніцкага раёну.

16 жніўня 1965 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Альшанскаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 18

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 75

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чашніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1965 годзе
Царква Сьвятога Мікалая (Засімавічы)

**Царква́ сьвято́га Мікала́я** — праваслаўны храм у Засімавічах Пружанскага раёну, збудаваны ў 1811 року. Помнік архітэктуры клясыцызму.

## Мінуўшчына

Пабудаваная ў 1811 року на сродкі мясцовага памешчыка Ельца з цэглы і бутавага камяня. Ля царквы знаходзілася драўляная званіца.

У 1889—1893 гг. настаяцелем царквы быў Яўстафі Каліскі — рэдактар «Литовских епархиальных ведомостей» і настаяцель Катэдральнага сабору ў Коўне.

У Першую сусьветную вайну пашкоджаная пажарам, у 1916 адноўленая.

У 1924 року царква стала прыпісным прыходам пружанскага Сьвята-Аляксандра-Неўскага сабору. У 1925 праведзены капітальны рамонт царквы і званіцы, пастаўленая агароджа.

Пасьля прыходу Саветаў у траўні 1940 року разрабаваная, у траўні 1962 зачыненая і прыстасаваная пад склад хімічных угнаеньняў.

Пасьля развалу Саюзу дырэктар раённага Дому культуры Васіль Курачынскі, ураджэнец в. Шубічы Засімавіцкага прыходу, выступіў з ініцыятывай аднаўленьня царквы. Матэрыялы для перабудовы царквы былі набытыя старавольскім і шанёўскім калгасамі, крыжы для купалоў вырабілі на Пружанскім масласырзаводзе. Царскія вароты стварыў пружанскі мастак Рыгор Печнікаў. На ахвяраваньні прыхаджанаў было набытае ўнутранае начыньне, частка яго была перададзеная з пружанскага сабору. 24 лістапада 1994 храм быў асьвечаны, праведзеная першая літургія.

Да цяперашняга часу сьцены пад узьдзеяньнем аміячнай салетры выдзяляюць сырасьць і цьвіль.

## Архітэктура
Царква — помнік архітэктуры клясыцызму.

Памеры царквы 17 х 8,4 м. Асноўны аб’ём прастакутны ў пляне, невялікім уступам пераходзіць у трохгранную апсыду. Дах двухскатны гонтавы з вальмамі над апсыдай. Галоўны фасад завершаны трыкутным франтонам з вэртыкальнай шалёўкай.

Сьцены па версе аперазаныя прафіляваным карнізам. Да апсыды з паўднёвага боку прымыкае ромбападобная рызьніца.

У зальнай частцы царквы прастакутныя ваконныя праёмы, у апсыдзе — аркавыя.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* Праваслаўе.by

Засімавічы
Засімавічы
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1811 годзе
Стральба з лука на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[стральба з лука|стральбе з лука]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі з 27 ліпеня па 3 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся на «Лордс Крыкет Граўнд» у Лёндане перад часовай трыбунай на 6500 гледачоў. Былі разыграныя 4 камплекты мэдалёў: індывідуальныя ў мужчынаў і жанчын, а таксама жаночыя і мужчынскія камандныя.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Чаркаскі сельсавет

**Чарка́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Чаркасы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

## Літаратура
*  С. 24

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бешанковіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Гразіна

Назву **Гразіна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Гразіна — вёска ў Аршанскім раёне
** Гразіна — вёска ў Чашніцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Гразі
* Гразівец
* Гразіўка
* Чарнагразь
Іжорская мова

**Іжорская мова** (альбо **інґры́йская**) — фіна-вугорская мова прыбалтыйска-фінскае падґрупы фіна-волскае ґрупы фіна-пермскае галіны, на якой размаўляе малы фіна-вугорскі народ іжора. Мае шмат агульных рысаў разам з паўднёвымі гаворкамі фінскае мовы, у прыватнасьці з гаворкамі фінаў-эўрамёйсаў і фінаў-інкеры.

Мова хутка зьнікае — паводле апошніх вынікаў перапісаў насельніцтва па Расеі іжорскую мову роднай лічылі толькі 123 чалавекі з прыкладна 500-1000 прадстаўнікоў народу іжора.

Улучана ў Атляс зьнікаючых моваў паводле вэрсіі ЮНЭСКО. 

## Гісторыя

Зараз носьбіты іжорскае мовы пражываюць у некалькіх вёсках Кінгісепскага і часткова Ламаносаўскага раёнаў Ленінградзкае вобласьці. Раней носьбіты мовы пражывалі таксама ў іншых мясьцінах Ламаносаўскага раёну і Гатчынскім раёне вобласьці, а на пачатку XIX стагодзьдзя займалі амаль усю заходнюю палову сучаснае Ленінградзкае вобласьці.

Разьвіцьцё мовы цесна зьвязанае зь іншымі прыбалтыйска-фінскімі мовамі — іжорская мова вельмі блізкая да паўднёвых гаворак фінскае мовы, таксама мова значна паўплывала на гаворкі фінаў, што пражываюць або пражывалі ў сучаснай Ленінградзкай вобласьці. 

## Асноўная характарыстыка
### Пісьмовасьць
Першая пісьмовасьць для іжорскае мовы была створана ў 1932 годзе і базавалася на лацінскай аснове. Раней мова пісьмовасьці ня мела. У гэтыя часы вялося актыўнае ыданьне літаратуры па-іжорску, а ў месцах кампактнага пражываньня іжоры частка афіцыйнага дакумэнтаабароту таксама вялося па-іжорску.

У 1936 годзе альфабэт рэфармаваны, а ў 1938 годзе іжорскамоўнае выдавецтва, іжорскамоўная адукацыя і іжорскія нацыянальныя сельсаветы былі скасаваны.

#### Іжорскі альфабэт 1932 году

#### Іжорскі альфабэт 1936 году

#### Сучасны іжорскі альфабэт

### Дыялекты
У іжорскай мове выдзяляюцца 4 дыялекты, 2 зь якіх ужо вымерлі і носьбітаў .

* Ніжнялускі дыялект — распаўсюджаны ў сярэднім цячэньні ракі , Кігісепскі раён Ленінградзкае вобласьці
* † Орадзескі дыялект — мае сваю назву ад назвы ракі Орадзеж. Быў распаўсюджаны на захад ад яе сярэдняга цячэньня, Гатчынскі раён Ленінградзкае вобласьці
* Сойкінскі дыялект — распаўсюджаны на Сойкінскай паўвысьпе, Кінгісепскі раён
* † Хэваскі дыялект — быў распаўсюджаны ў неклькіх вёсках на рацэ Кавашы і на ўзьбярэжжы Фінскага заліву, Ламаносаўскі раён

## Грамадзкае жыцьцё
Сыстэмы адукацыі на іжорскай мове альбо навучаньня гэтай мове ў Расеі не існуе. У 2003 годзе маскоўскім лінґвістам-аматарам Віталём Чарняўскім быў выдадзены саманавучальнік мове ў электроннай вэрсіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Ижорский язык Ižor(k)an keeli/kiili

Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Фіна-вугорскія мовы
Старасельскі сельсавет (Чашніцкі раён)

**Старасе́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Старасельле.

## Вонкавыя спасылкі
* Пагаспадарчыя кнігі па Чашніцкім раёне за 1944—1966 гг.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чашніцкага раёну
Аўцюкі (фэстываль)

**Фэстыва́ль наро́днага гу́мару «Аўцюкі́»** — фэстываль, які ладзіцца з 1995 року ў вёсках Вялікія і Малыя Аўцюкі Каленкавіцкага раёну (Гомельская вобласьць). З ініцыятывай правядзеньня выступіў старшыня Беларускага дзіцячага фонду пісьменьнік Уладзімер Ліпскі.

У фэсьце прымаюць удзел творчыя калектывы з усіх рэгіёнаў Беларусі, таму ён мае назву «ўсебеларускі», у адрозьненьне ад мясцовых фэстываляў гумару, якія праводзяцца ў вёсках Спорава Бярозаўскага раёну, Баянічы Любанскага раёну, Дубіна Валожынскага раёну, месьце Капыль Менскай вобласьці.

У 2008 року на фэстывалі адбылося адкрыцьцё помніку Каласку і Калінцы, як называюць тутэйшых жыхароў. У 2012 року плянуецца адкрыцьцё музэю-сядзібы гумару «Сядзіба Каласка і Калінкі».

## Рокі правядзеньня
* 1995 — 1-ы
* 1997 — 2-і
* 2008 — 6-ы
* 2012 — 7-ы

## Глядзіце таксама
* Спораўскія жарты

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Алена Германовіч, БелаПАН. У Аўцюках фэстываль народнага гумару

Катэгорыя:Фэсты
Катэгорыя:Гумар
Катэгорыя:Каленкавіцкі раён
Баскетбол на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**[[Баскетбол]]ьны турнір на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзіў з 28 ліпеня па 12 жніўня. Былі разыграныя два камлекты мэдалёў, па адным у мужчынскім і ў жаночым турнірах. У спаборніцтвах узялі ўдзел нацыянальныя жаночыя й мужчынскія каманды ў кожнай па 12 гульцоў.

## Стадыёны

## Мужчынскі турнір
У 1/4 фіналу выходзяць па 4 найлепшыя каманды з кожнай групы.

### Група A

### Група B

### Мэдальны раўнд

## Жаночы турнір
У 1/4 фіналу выходзяць па 4 найлепшыя каманды з кожнай групы.

### Група A

### Група B

### Мэдальны раўнд

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Мура-05 Мурска-Сабота

«**Мура-05**» () — былы славенскі футбольны клюб з гораду Мурска-Сабота. Заснаваны ў 2005 годзе і расфармаваны ў 2013 годзе.

## Вядомыя гульцы
* Нусьмір Фаіч

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мурска-Сабота
Жыцькаўскі сельсавет

**Жы́цькаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Жыцькава.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Барысаўскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Менскай, з 15 студзеня 1938 году — Менскай вобласьці).

8 красавіка 1957 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Прыгараднаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 10

## Літаратура
*  С. 108
*  С. 137

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1957 годзе
Беларусь на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**[[Беларусь]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** прадстаўлялі 167 спартоўцаў у 20 відах спорту. Для параўнаньня: у 2008 годзе ў Пэкіне беларускія атлеты прынялі ўдзел у 112 дысцыплінах па 26 відах спорту.

## Вынікі спаборніцтваў

### Акадэмічнае веславаньне

;Спартоўцы — 5
; Мужчыны

; Жанчыны

### Бадмінтон

;Спартоўцаў — 1

;Жанчыны

### Барацьба

;Спартоўцаў — 11

#### Вольная барацьба
;Мужчыны

; Жанчыны

#### Грэка-рымская барацьба

### Бокс

; Спартоўцаў — 3
; Мужчыны

### Веславаньне на байдарках і каноэ

;Спартоўцаў — 12

;Мужчыны

;Жанчыны

### Ветразевы спорт

;Спартоўцаў — 2

;Мужчыны

;Жанчыны

### Водныя віды спорту

#### Плаваньне

;Спартоўцаў — 8
;Мужчыны

; Жанчыны

#### Скачкі ў ваду

; Спартоўцаў — 2

; Мужчыны

### Гімнастыка

#### Спартовая гімнастыка

;Спартоўцаў — 2
;Мужчыны

;Жанчыны

#### Мастацкая гімнастыка

;Спартоўцаў — 8

;Жанчыны

#### Скачкі на батуце

;Спартоўцаў — 2

;Мужчыны

;Жанчыны

### Дзюдо

;Спартоўцаў — 2

;Мужчыны

### Конны спорт

; Спартоўцаў — 2
#### Трохборства

### Лёгкая атлетыка

;Спартоўцаў — 50

;Мужчыны

;Жанчыны

### Настольны тэніс

;Спартоўцаў — 3
; Мужчыны

; Жанчыны

### Роварны спорт

;Спартоўцаў — 9

#### Шаша
;Мужчыны

;Жанчыны

#### Трэк

;Жанчыны

### Стралковы спорт

; Спартоўцаў — 9
#### Кулявая стральба

; Мужчыны

; Жанчыны

#### Стэндавая стральба

; Мужчыны

### Стральба з лука

; Спартоўцаў — 1

; Жанчыны

### Сучаснае пяціборства

;Спартоўцаў — 4

;Мужчыны

;Жанчыны

### Тэніс

; Спартоўцаў — 3

; Мужчыны

; Жанчыны

; Мікст

### Футбол

;Спартоўцаў — 18

#### Мужчыны
; Склад каманды
Галоўны трэнэр: Георгі Кандрацьеў

### Фэхтаваньне

;Спартоўцаў — 3
; Мужчыны

### Цяжкая атлетыка

;Спартоўцаў — 8
;Мужчыны

; Жынчыны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Нацыянальны алімпійскі камітэт Рэспублікі Беларусь
* Зьвесткі пра Беларусь на афіцыйным сайце Алімпіяды-2012

Катэгорыя:Краіны на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
2012
Мануіл I Камнін

**Мануіл I Камнін** ( 1123, Канстантынопаль — 24 верасьня 1180, тамсама) — бізантыйскі імпэратар (з 5 красавіка 1143), малодшы сын імпэратара Іаана II і вугорскай прынцэсы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Імпэратары Бізантыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1120-я гады
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стамбуле
Катэгорыя:Памерлі ў Стамбуле
Катэгорыя:Памерлі ў 1180 годзе
Катэгорыя:Памерлі 24 верасьня
Ігнаці Смалянін

**Ігнаці Смалянін** (XIV ст. — 1405) — смаленскі дзякан, пісьменьнік-белетрыст, прадстаўнік царкоўна-рэлігійнай літаратуры.

У 1389 суправаджаў мітрапаліта Пімена ў час падарожжа ў Царград. Быў там да 1393 г., пасьля жыў у Ерусаліме, у манастыры на Афоне (Грэцыя), дзе і памёр.

Аўтар «Хаджэньня ў Царград», у якім апісваюцца падзеі паездкі аўтара ў Канстантынопаль у 1389—1393. Твор вядомы ў дзьвюх рэдакцыях і 24 сьпісах.

У творы шмат увагі ўдзяляецца апісаньню краявідаў Прычарнамор’я, асабістым уражаньням ад плаваньня на караблі, разважаньням аб палітычным палажэньні ў Бізантыі (распавядае аб каранацыі імпэратара Мануіла) і ўсхваленьні прыгажосьці ўбачаных палацаў ды храмаў.

## Крыніцы

## Літаратура

* Старажытная беларуская літаратура (XII—XVII стст.) / Уклад., прадм., камент. І. Саверчанкі. — Мінск: Кнігазбор, 2007. — С. 88. — 608 с.

Катэгорыя:Літаратары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Памерлі ў 1405 годзе
Трансатлянтычны тэлеграфны кабэль

**Трансатлянтычны тэлеграфны кабэль** — падводны кабэль, пракладзены па дне Атлянтычнага акіяну для ажыцьцяўленьня тэлеграфнай сувязі. Першы кабэль быў пракладзены ад вострава Валентыя ў заходняй Ірляндыі да ўсходняй часткі Ньюфаўндлэнда. Першае злучэньне адбылося 16 жніўня 1858 году, а перадача паведамленьня з Паўночнай Амэрыкі ў Эўропу праз Атлянтыку, якая займала ня менш за 10 дзён — дастаўкай караблём — сталася пытаньнем хвілінаў. На замену тэлеграфнаму кабэлю з часам прыйшоў Трансатлянтычны камунікацыйны кабэль.

## Паходжаньне ідэі

 і  прадставілі публіцы ўласны тэлеграф у 1839 годзе. У 1840 годзе Самуэль Морзэ выказаў думку аб пракладцы падводнай тэлеграфнай лініі паўз Атлянтычны акіян. У 1850 была наладжаная сувязь паміж Францыяй і Ангельшчынай. У тым жа годзе біскуп , галава Каталіцкай царквы ў Ньюфаўндлэндзе, прапанаваў пабудаваць тэлеграфную лінію празь лес з Сэнт-Джонзу да мысу Рэй, а таксама ад вусьця ракі Сьвятога Лаўрэнція да Новай Шатляндыі праз праліў Кабота.

У той жа час падобную ідэю выношваў , тэлеграфны інжынэр з Новай Шатляндыіі. Увесну 1851 году ён атрымаў ад заканадаўчых органаў Ньюфаўндлэнда грант і, стварыўшы кампанію, пачаў пракладу наземнай лініі. У 1853 годзе ягоная кампанія збанкрутавала, а ён быў арыштаваны за даўгі. У наступным годзе ён пазнаёміўся з . Філд запрасіў Гізбарна да сябе, каб абмеркаваць праект. Госьць падзяліўся зь Філдам ідэяй, што тэлеграфная лінія мусіць быць працягнутая зь Ньюфаўндлэнда праз Атлянтыку.

Філд ня ведаў пра падводныя кабэлі і глыбіню мора, таму стыкаўся з Морзэ й лейтынантам , тымчасовым экспэртам у акіянаграфіі. Філд узброіўся ідэяй Гізбарна для ажыцьцяўленьня першага кроку перад большым рыўком, такім чынам стварыўшы кампанію «New York, Newfoundland and London Telegraph Company» для пракладкі кабэлю паміж Амэрыкай і Эўропай.

## Першы кантакт
16 жніўня 1858 году праз трансатлянтычны кабэль было адпраўленае першае паведамленьне: «Слава ў вышынях Богу, і на зямлі мір, і ў людзях добрая воля» ( — Лук. 2:14). Каралева Вікторыя даслала тэлеграму зь віншаваньнямі прэзыдэнту ЗША Джэймзу Б’юкэнэну і выказала надзею, што гэта стане «дадатковым зьвяном паміж народамі, чыё сяброўства заснаванае на ўзаемапавазе і агульных інтарэсах». Прэзыдэнт Б’юкэнэн адказаў: «Гэта трыюмф большай велічы, таму што мае карысьць для чалавецтва большую, чым будзь-які трафэй, атрыманы пераможцам на поле бітвы. Няхай Атлантычны тэлеграф, пад бласлаўленьне Нябёсаў, стане вузамі вечнага міру і дружбы паміж братэрскімі народамі, і інструмэнтам ад Наканаваньня Божага, каб распаўсюджваць веру, культуру, свабоду і закон па ўсім сьвеце». На адпраўку паведамленьня Каралевы Вікторыі, якое складалася з 98 словаў, пайшло 16 гадзін.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў XIX стагодзьдзі
Катэгорыя:Віктарыянская эпоха
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Тэлеграф
Катэгорыя:Атлянтычны акіян
Іжэмскі раён

**Іжэ́мскі раён** (, комі-зыр. *Изьва район*) — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны на поўначы рэспублікі. Мяжуе з Вусьць-Цылемскім і Княжпагосцкім раёнамі, Пячорскім, Ухцінскім, Усінскім і Саснагорскім мескімі паселішчамі. Плошча раёну складае 18 420 км². На тэрыторыі раёну працякаюць рэкі Пячора і яе прыток Іжма.

## Гісторыя
Раён утвораны 15 ліпеня 1929 году ў складзе тагачаснае Аўтаномнае вобласьці Комі (Зыранаў).

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 19 303 чалавекі, зь іх 86.52% складаюць комі-зыране (дакладней, этнаґрафічная супольнасьць комі-зыранаў — комі-іжэмцы).

## Адміністратыўнае ўладкаваньне
У склад раёну ўваходзяць 10 сельскіх паселішчаў.

## Транспарт
Працягласьць аўтамабільных дарог складае 533 км, зь іх цьвёрдае пакрыцьцё маюць толькі 157 км. Аўтадарогамі раён зьвязаны з пасёлкам Іраёль у Саснагорскім раёне рэспублікі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Ижма.Ру. Ижемский район республики Коми

Катэгорыя:Раёны Комі
Крыстына Агілера

**Крыстына Марыя Агілера** (; нарадзілася 18 сьнежня 1980 году, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканская поп-сьпявачка, аўтарка песьняў, прадусар і акторка. На рахунку сьпявачкі дзясяткі мільёнаў асобнікаў прададзеных альбомаў. У ейнай скарбонцы маецца велізарная колькасьць узнагарод, сярод якіх 4 статуэткі «Грэмі», «Latin Grammy Awards», а таксама 2 намінацыі на «Залаты Глёбус». Зьяўляецца паслом добрай волі ААН.

## Біяграфія
Крыстына Агілера нарадзілася 18 сьнежня 1980 году ў сям’і Джыма Агілеры, вайскоўца эквадорскага паходжаньня, і Шэлі Агілеры, ірляндзкай прафэсійнай скрыпачкі й піяністкі. Крыстына вырасла са сваімі братамі й сёстрамі ва Ўэксфардзе, Пэнсыльванія, і яна з малецтва ведала, што хацела быць выканаўцам. Ейная кар’ера сьпявачкі пачалася, калі яна пачала выступаць у шоў талентаў сваёй школы. Агілера ўзяла ўдзел у тэлевізійным шоў «Пошук зорак», дзе дарэчы выступала таксама й Брытні Сьпірс, а таксама здымалася на нацыянальным тэлэачаньні. Таксама дзяўчына выступала перад жывой аўдыторыяй, калі сьпявала нацыянальны гімн на адной з гульняў хакейнага клюбу «Пітсбург Пінгвінз».

Ва ўзросьце дванаццаці гадоў Крыстына брала ўдзел у тэлешоў «Клюб Мікі Маўса», дзе таксама ўдзельнічалі такія будучыя зоркі, як Брытні Сьпірс, Кэры Расэл і Джастын Тымбэрлэйк. Пасьля свайго двухгадовага знаходжаньня на праекце, Крыстына зьехала ў Японію ў 1998 годзе, дзе запісалася дуэтам зь японскай зоркай Кейза Наканішы, а пазьней гастралявала па Японіі. Ейны наступны публічны выступ адбыўся на фэстывалі ў Трансыльваніі, далучыўшыся да Шэрыл Кроў і Даяны Рос.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Квасаўшчына

**Квасаўшчы́на** — хутар у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Шаняўскога сельсавету. Знаходзіцца за 6 км на захад ад Пружанаў, 18 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За польскім часам — калёнія ў гміне Шані, а з 1926 року — у гміне Пружана Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 1999 год — 7 жыхароў
* 2005 год — 5 жыхароў, 3 двары
* 2010 год — 4 жыхары

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Пружаны — Шубічы — Клятное і  Шані — Кацёлкі — Шакуны.

## Турыстычная інфармацыя
### Страчаная спадчына
* Праваслаўная капліца ля камяня-сьледавіка. Камень меў тры паглыбленьні, якія паводле народнага паданьня лічыліся сьлядамі ног Багародзіцы, таму гэтае месца асабліва шанавалася мясцовым людам і было агароджанае жардзінамі. У 1869 року тут была пастаўленая капліца, прыпісаная да засімавіцкага прыходу. На абгароджанай тэрыторыі знаходзіўся таксама калодзеж, вада зь якога выкарыстоўвалася як гаючая пры галаўных і вочных немачах. Як сьцьвярджае Гарадзенскі праваслаўна-царкоўны каляндар за 1899 рок, у той час драўляная каплічка была настолькі старая, што ад даўнасьці зарасла мохам.

Месца гэтае, хоць і знаходзілася за дзьве вярсты ад Засімавіцкае царквы, але ж ляжала ў забалочанай нізіне, да яго трэба было прайсьці цераз поле і лес. Тым ня меней, да «Крыжовай» каплічкі ладзіліся крыжовыя хады зь вялікай колькасьцю народу. Звычайна гэта здаралася ў прызначаныя для водаасьвечаньняў дні, а таксама ўлетку кожную нядзелю пасьля маладзіка.

Каплічка была зьнішчаная ў 1970-я, верагодна, падчас правядзеньня высокавольтнае лініі. Пасьля асушэньня ў 1980-я балота Асіна месца разьмяшчэньня каплічкі можна вызначыць толькі прыкладна па вялікай колькасьці валуноў, што там засталіся.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Шаняўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Вусьць-Цылемскі раён

**Вусьць-Цы́лемскі раён** — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны на крайнім паўночным захадзе рэспублікі Комі. Мяжуе зь Іжэмскім і Ўдорскім раёнамі, Усінскім мескім паселішчам, а таксама зь некаторымі раёнамі Архангельскае вобласьці і ў прыватнасьці зь Ненецкай аўтаномнай акругай. Плошча раёну складае 42 500 км². На тэрыторыі раёну працякаюць рэкі Пячора, Нерыца, Піжма, Тобыш і Цыльма.

## Гісторыя
Раён утвораны 15 ліпеня 1929 году. У Аўтаномную вобласьць Комі (Зыранаў) не ўваходзіў. У Комі АССР апынуўся толькі пасьля ВАВ.

## Дэмаґрафія
Раён характарызуецца амаль поўнай адсутнасьцю комі-зыранаў. Асноўнае насельніцтва раёну складаюць расейцы (паморы) і ненцы.

## Адміністратыўнае ўладкаваньне
У склад раёну ўвходзяць 11 сельскіх паселішчаў.

## Транспарт
Маюцца дарогі мясцовага ўзроўню, якія зьвязваюць навакольныя сёлы. Ужываюцца таксама рачны транспарт і сьнегаходы. Аўтамаґістраляў, якія зьвязвалі б раён з цэнтральнымі раёнамі рэспублікі, няма.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Комі
Корткераскі раён

**Корткераскі раён** (, комі-зыр.: *Кöрткерöс район*) — муніцыпальнае ўтварэньне ў Рэспубліцы Комі. Адміністрацыйны цэнтар — сяло Корткерас.

## Геаграфія
Плошча раёну — 19,7 тыс. км² (каля 5 % тэрыторыі Рэспублікі Комі). На поўдні Корткераскі раён мяжуе зь Пермскім краем, на поўначы — з Княжпагосцкім раёнам, заходняя мяжа — прыгарады г. Сыктыўкару, усходняя — Вусьць-Куломскі раён.

Асноўная рака — Вычагда. Рэкі належаць да басэйну р. Вычагды: Вішэра, Локчым, Ніўшэра і інш.

Рэльеф уяўляе сабою слабахалмістую нізіну, расьсечаную густой рачной сеткай. Карысныя выкапні: гаручыя лупнякі, пяшчана-жвірныя сумесі, гліна, руда жалеза. Клімат умерана кантынэнтальны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня –17 °C, ліпеня +16 °C, сярэднегадовая колькасьць ападкаў 550&nbsp;мм.

## Гісторыя
Раён утвораны 14 ліпеня 1939 году.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае на 1 студзеня 2005 году — 23,2 тыс. чал. Пераважаюць комі — больш за 75 адсоткаў. Пражываюць расейцы, украінцы, беларусы, немцы і інш.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт адміністрацыі Карткераскага раёну
* Сайт Карткераскага раёну

Катэгорыя:Раёны Комі
Зэмбінскі 2-і сельсавет

**Зэ́мбінскі 2-і сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Зэмбін.

## Літаратура
*  С. 137

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Барысаўскага раёну
Вуктыл (муніцыпальны раён)

**Вукты́льскі раён** — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў рэспубліцы Комі, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны на ўсходзе рэспублікі, побач з Уральскім хрыбтом. Мяжуе з Траецка-Пячорскім, Пячорскім, Саснагорскім раёнамі, а таксама з Ханты-Мансійскай АА.

У раёне знаходзіцца частка аб’екту Сусьветнае спадчыны ЮНЭСКО «Некранутыя лясы Комі» — нацыянальны парк Расеі Югыд Ва. На тэрыторыі раёну працякаюць рэкі Пячора, Шчугер і Кожым.

## Гісторыя
Раён утвораны 21 лютага 1975 году ў складзе Комі АССР шляхам выдзяленьня тэрыторыі з Ухцінскага й Пячорскага мескіх саветаў. Да гэтага тэрыторыя раёну ўваходзіла ў Аўтаномную вобласьць Комі (Зыранаў).

## Адміністратыўнае ўладкаваньне
У склад раёну ўваходзіць адно гарадзкое паселішча і 4 сельскія.

## Транспарт
Аўтадарогай адміністратыўны цэнтар раёну — Вуктыл — зьвязаны з Саснагорск, Ўхтой і празь іх са сталіцай рэспублікі горадам Сыктыўкарам. Дарогамі мясцовага ўзроўню горад зьвязаны з навакольнымі паселішчамі — Падчэр’е, Кырта, Лемты і г. д.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Новости администрации МР «Вуктыл»

Катэгорыя:Раёны Комі
Стралковы спорт на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[стралковы спорт|стралковым спорце]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі з 28 ліпеня па 6 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся ў Каралеўскіх артылерыйскіх казармах у лёнданскім раёне Ўулўіч. Былі разыграныя 15 камплектаў мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Іжма (Рэспубліка Комі)

**І́жма** (рас. *Ижма*, комі-зыр. *Изьва*) — сяло ў рэспубліцы Комі, Расея. Зьяўляецца адміністратыўным цэнтрам Іжэмскага раёну рэспублікі і Іжэмскага сельскага паселішча.

## Геаґрафія
Сяло знаходзіцца ў Іжэмскім сельскім паселішчы Іжэмскага раёну Рэспублікі Комі, Расея. Стаіць на беразе ракі Іжма. Непадалёк ад сяла зь Іжмы выцякае яе прыток — рака Сэбысь.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва сяла складае 3753 чалавек, пераважную колькасьць зь якога складаюць комі.

## Транспарт
Буйных аўтамаґістраляў, якія зьвязвалі б сяло з цэнтральнымі раёнамі Комі, няма. Дарогамі мясцовага ўзроўню сяло зьвязанаe з пасёлкамі Шчальяюр, Вусьць-Іжма, Маш'юга, Чарнаборская, а таксама з пасёлкам Іраёль у Саснагорскім раёне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Комі
Skrillex

**Соні Джон Мур** (, нарадзіўся 15 студзеня 1988 году ў Лос-Анджэлесе, ЗША), больш вядомы пад псэўданімам  — амэрыканскі прадусар, музыка і сьпявак, колішні фронтмэн гурту From First to Last.

## Музычная кар’ера
Музычную сольную кар’еру пачаў у 2004 годзе, далучыўшыся да амэрыканскага пост-гардкор гурту From First to Last. У ім Мур запісаў 3 студыйных альбомы. У 2007 годзе працягнуў сольную кар’еру. Сваё першае сольнае турнэ пачаў напрыканцы гэтага ж году. Пазьней удзельнічаў у альтэрнатыўным прэс-туры ў падтрымку гуртаў All Time Low і The Rocket Summer.

У 2009 годзе адбыўся рэліз новага альбому, пасьля якога Мур плянаваў запісаць свой першы дэбютны студыйны альбом з прадусарам Ноем Шэйнам. Але стварэньне альбому Мур неўзабаве скончыў, пачаўшы выступаць пад псэўданімам Skrillex.

Потым на сваёй старонцы ў MySpace Мур выклаў для вольнага пампаваньня свой новы трэк, а пазьней, у 2010—2011 гадох — тры іншых новых трэкі. На гэты пэрыяд прыпадае росквіт камэрцыйнага посьпеху Мура.

30 лістапада 2011 году Мур быў 5 разоў намінаваны на прэмію Грэмі, стаўшы пераможцам у трох намінацыях. У сьнежні Мур быў намінаваны на глядацкае апытаньне тэлеканалу ВВС і прэмію тэлеканалу MTV «Электронны танцавальны музычны артыст году».

## Спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Бас не догонят Почему все ненавидят Скриллекса и за что его стоит любить. Афиша

## Крыніцы

Катэгорыя:Музыкі ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лос-Анджэлесе
Томас Гэрыят

**Томас Гэрыят** (; каля 1560, Оксфард — 2 ліпеня 1621, Лёндан) — ангельскі астраном, матэматык, этнограф і перакладчык. Існуць меркаваньні, што менавіта Гэрыят завёз бульбу на Брытанскія выспы. Гэрыят быў першым, хто зрабіў малюнак Месяца, убачанага ў тэлескоп — 26 ліпеня 1609 году — за чатыры месяцы да Галілея.

Пасьля вучобы ў Оксфардзкім унівэрсытэце Гэрыят выправіўся ў падарожжа ў Амэрыку. Ён уваходзіў у склад экспэдыцыі сэра Ральфа Лэйна 1585 году да калёніі Раанок, на якую выдаткаваў сродкі сэр Рэлі Ўолтэр. Гэрыят быў значным чальцом каманды: ён пераклаў на ангельскую і вывучыў каралінскую алгонкінскую мову ад двух карэнных амэрыканцаў. Па вяртаньні дамоў ён працаваў на 9-га графа Нортамбэрлэнду. У доме графа ён стаўся пасьпяховым матэматыкам і астраномам. Яму прыпісваецца ўнёсак у тэорыю пераламленьня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Оксфардзе
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Ангельскія матэматыкі
Катэгорыя:Ангельскія навукоўцы
Дзюдо на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[дзюдо]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі з 28 ліпеня па 3 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся ў Выставачным цэнтры Лёндану. Былі разыграныя 14 камплектаў мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
* London 2012 Olympics qualifying: Judo. BBC

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Тэўта Дурэс

«**Тэўта**» () — альбанскі футбольны клюб з гораду Дурэсу. Заснаваны ў 1920 годзе. Чэмпіён Альбаніі (1994, 2021), трохразовы ўладальнік Кубка Альбаніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дурэс
Плаваньне на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[плаваньне|плаваньні]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі з 28 ліпеня па 10 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся ў Водным цэнтры Лёндану, спаборніцтвы, якія праводзяцца на сьвежым паветры, былі праведзеныя ў Гайд Парку. Былі разыграныя 34 камплекты мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Роварны спорт на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Спаборніцтвы па [[роварны спорт|роварным спорце]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзілі з 28 ліпеня па 12 жніўня. Спаборніцтвы адбываліся на пяці розных пляцоўках. Былі разыграныя 18 камплектаў мэдалёў.

## Узнагароды

### Шаша

### Трэк

### Маўнтынбайк

### BMX

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Вусьць-Цыльма

**Вусьць-Цы́льма** (, комі-зыр. *Чилимдін*) — сяло ў рэспубліцы Комі, Расея. Зьяўляецца адміністратыўным цэнтрам Вусьць-Цылемскага раёну рэспублікі і Вусьць-Цылемскага сельскага паселішча.

## Геаґрафія
Сяло знаходзіцца ў Вусьць-Цылемскім сельскім паселішчы Вусьць-Цылемскага раёну Рэспублікі Комі, Расея. Стаіць на беразе ракі Пячора, насупраць вусьця ракі Цыльма, якая ўпадае ў Пячору. Назва Вусьць-Цыльма даволі тыповая для Расеі — лексэма *Усть* шырока распаўсюджаная ў расейскіх назвах мясьцінаў, якія стаяць побач з вусьцем якой-небудзь ракі.

## Дэмаґрафія
Сяло характарызуецца амаль поўнай адсутнасьцю комі, як і ў астатніх населенных пунктах раёну. Насельніцтва сяла складае 4877 чалавек, якія належаць да асаблівае этнаґрафічнае супольнасьці расейцаў — памораў. Паводле веравызнаньня большасьць насельніцтва належыць да Дрэўлеправаслаўнае паморскае царквы.

## Гісторыя
Сяло мае даволі глыбокую гісторыю, зьяўляючыся адным зь першых расейскіх населенных пунктаў. Заснаваньне сяла прыпадае на 1542 год, калі наўгародцу Івашку Дзьмітрыеву Ластку была нададзена царская грамата на засваеньне прыпячорскіх зямель. Пазьней Вусьць-Цыльма была вядомая як буйны цэнтар па здабычы срэбра й медзі.

З 1899 году сяло зьяўлялася цэнтрам Пячорскага павету Расейскае імпэрыі. З 1929 году — адміністратыўны цэнтар аднайменнага раёну, які пазьней быў далучаны да Комі.

## Транспарт
Буйных аўтамаґістраляў, якія зьвязвалі б сяло з цэнтральнымі раёнамі Комі, няма. Дарогамі мясцовага ўзроўню сяло зьвязанаe з пасёлкамі Гарава, Замежная, Бык, Хабарыха, Філіпава, Мыла, а таксама зь некаторымі пасёлкамі ў Лешуконскім раёне Архангельскае вобласьці.

## Клімат
Клімат у Вусьць-Цыльме ўмерана-кантынэнтальны, з працягламі зімамі і адносна халодным і кароткім летам. Сяло знаходзіцца ў зоне субарктычнага клімату. 

Сярэдняя тэмпэратура студзеня — −17 °C, ліпеня — 14,8 °C. Сярэднегадавая тэмпэратура — −1,6°C.

## Спасылкі
* Усть-Цильма. Официальный портал села Усть-Цильма

## Крыніцы

Катэгорыя:Комі
Якуб Генрык Флемінг

**Якуб Генрык Флемінг** (, Гоф — , Вена) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Рэчы Паспалітай, Саксоніі. Канюшы вялікі літоўскі (1701—1707 і з 1709); саксонскі генэрал-фэльдмаршал (1711), генэрал кароннай артылерыі (1710—1714), першы міністар Саксоніі (з 1712). Кавалер шэрагу ордэнаў: Крыжа нямецкіх законьнікаў (іянітаў), дацкага Ордэна Слана, расейскага Сьвятога Андрэя Першазваннага.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Флемінгаў гербу ўласнага, сын Юрыя Каспэра, брандэнбурскага таемнага дарадцы. Меў стрыечнага брата Яна Юрыя.

Навучаўся ў галяндзкіх унівэрсытэтах. У 1688 выправіўся ў падарожжа ў Ангельшчыну.

Служыў у войску штатгальтэра Галяндыі Вільгельма Аранскага, атрымаў званьне генэрала. З 1693 жыў у Саксоніі, дзе ў 1699 атрымаў званьне генэрал-лейтэнанта. Зблізіўся з курфюстам Фрыдрыхам Аўгустам, адыграў вялікую ролю пры ягоным абраньні каралём польскім і вялікім князем літоўскім.

Саксонскія палкі пад ягонай камандай неаднаразова ўмешваліся ў спрэчкі Сапегаў зь шляхтай Вялікага Княства Літоўскага. Стаяў на баку магнатаў (у тым ліку Радзівілаў, зь якімі меў сваяцкія зьвязкі), адначасна распрацоўваў пляны паступовай ліквідацыі шляхецкіх вольнасьцяў.

Браў актыўны ўдзел у Вялікай Паўночнай вайне (1700—1721). Па адмове Аўгуста Моцнага ад стальца (1706) атрымаў прызначэньне ў 1708 губэрнатарам Дрэздэна. Па Палтаўскай бітве (1709) дапамог таму зноў атрымаць карону.

Актыўна выступаў супраць габсбурскай ідэі падзелу Рэчы Паспалітай. Безвынікова спрабаваў пашырыць уладаньні дзяржавы на Памор’і. Пазьней аддаваў перавагу зьвязу з Аўтрыяй супраць Прусіі і Расейскай імпэрыі. Падтрымліваў рэформы ў Рэчы Паспалітай, выступаў супраць «гетманскага» стылю кіраваньня.

## Галерэя

Файл:Jakub Henryk Fleming. Якуб Генрык Флемінг (1695-1738).jpg|Д. Рыхтэр, мяжа XVII—XVIII стагодзьдзяў
Файл:Jakub Henryk Fleming. Якуб Генрык Флемінг (1701-25).jpg|Невядомы мастак, да 1725
Файл:Jakub Henryk Fleming. Якуб Генрык Флемінг (L. Silvestre, 1728).jpg|Люі дэ Сыльвэстэр, 1728 
Файл:Jokūbas Henrikas Flemingas.jpg|Невядомы мастак, 1720-я


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Якуб Генрык
Катэгорыя:Канюшыя вялікія літоўскія
Корткерас

**Корткерас** (рас. *Ко́рткерос*, комі-зыр. *Кöрткерöс*) — сяло ў рэспубліцы Комі, Расея. Зьяўляецца адміністратыўным цэнтрам Корткераскага раёну рэспублікі і Корткераскага сельскага паселішча.

## Геаґрафія
Сяло знаходзіцца ў Корткераскім сельскім паселішчы Корткераскага раёну Рэспублікі Комі, Расея. Стаіць на беразе ракі Вычагда. Корткерас знаходзіцца непадалёк ад сталіцы рэспублікі — гораду Сыктыўкар, да якога прыкладна 40 км.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва сяла складае прыкладна 4800 чалавек. Корткерас насяляюць комі-зыране і расейцы, большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Гісторыя
Гісторыя сяла пачынаецца ў 1608 годзе, калі вёскі Кіс, Кортаўская і Навалак аб'ядналіся ў сяло Корткерас. 

14 ліпеня 1939 году разам з утварэньнем аднайменнага раёну сяло стала яго адміністратыўным цэнтрам.

## Транспарт
Аўтадарогамі Корткерас зьвязаны з навакольнымі паселішчамі (Красназатонскі, Позтыкерас, Старажэўск), а таксама з Сыктыўкарам, Вусьць-Куломам і іншымі раённымі цэнтрамі рэспублікі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Комі