open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цэнтральны банк Рэспублікі Косава

**Цэнтральны банк Рэспублікі Косава** () быў заснаваны ў чэрвені 2008 году, у год калі Рэспубліка Косава абвясьціла сваю незалежнасьць ад Сэрбіі, згодна з законам аб цэнтральным банку № 03/L-074. Да гэтага на тэрыторыі Косава і Метохіі дзейнічала Цэнтральнае банкаўскае кіраваньне Косава (). Афіцыйнай валютай у банка зьяўляецца эўра — такая пастанова было прынятая ў 2002 годзе ў аднабаковым парадку, паколькі Рэспубліка Косава афіцыйна не зьяўляецца чальцом Эўразоны. Штаб-кватэра цэнтральнага банку месьціцца ў сталіцы часткова прызнанай Рэспублікі Косава, Прышціне.

## Функцыі і мэты
Мэты існаваньня Цэнтральнага банку Рэспублікі Косава (ЦБРК) пералічаныя ў адпаведным разьдзеле сёмага артыкула Закона № 03/L-209. Яны ўключаюць: асноўная задача — садзейнічаньне і падтрыманьне стабільнай фінансавай сыстэмы краіны, уключаючы бясьпечную, надзейную і эфэктыўную плацежную сыстэму; дадатковая мэта — садзейнічаньне дасягненьню і падтрымцы ўнутранай стабільнасьці цэн ў Рэспубліцы Косава.

«Без шкоды для дасягненьня» дадзеных двух мэтаў Цэнтральны банк абавязаны па законе падтрымліваць агульную эканамічную палітыку ўрада. Пры гэтым, ён дзейнічае ў адпаведнасьці з прынцыпамі адкрытай рынкавай эканомікі, у тым ліку свабоды канкурэнцыі, якая «спрыяе эфэктыўнаму разьмеркаваньні рэсурсаў».

## Літаратура
* Robert Elsie. Historical Dictionary of Kosovo. — 2nd ed. — Scarecrow Press, 2010. — 452 с. — (Historical Dictionaries of Europe, Vol. 79). — ISBN 9780810874831.
* Kosovo Country Study Guide / IBP Inc. — Lulu, 2015. — Т. 1. Strategic Information and Developments. — 300 с. — ISBN 9781514513354.

Косава
Катэгорыя:Банкі Косава
Катэгорыя:Прышціна
Іслам у Косаве

**Іслам** — дамінуючая рэлігія ў Косаве. Традыцыйна ісламу прытрымліваецца альбанцы, хоць і сярод іх ёсьць пасьлядоўнікі хрысьціянства, таму дакладная колькасьць мусульман у Косаве не вядома. Па прыблізных дадзеных доля мусульман у Косаве каля 90%. Сярод іх ёсьць таксама туркі, цыганы і славяне (горанцы і басьнякі).

## Гісторыя

Першапачаткова ў Косаве, якое было часткай сярэднявечнай Сэрбія, пераважала праваслаўе, але ў сувязі з заваяваньнем гэтых зямель Асманскай імпэрыяй ў XIV-XV стагодзьдзяў і наступным выцясьненьнем адсюль сэрбаў і нарастальнай ісламізацыяй альбанцаў, суадносіны рэлігій сталі мяняцца. Доўгі час пасьля Другой сусьветная вайны, Косавам кіравалі сьвецкія сацыялістычныя ўлады Сацыялістычнай Фэдэратыўнай Рэспублікі Югаславія. На працягу таго пэрыяду, касавары сталі ўсё больш і больш сэкулярызаванымі. З XX стагодзьдзя ў гэтым рэгіёне ўжо пераважаў іслам. Падзеі канца XX — пачатку XXI стагодзьдзяў прывялі да яшчэ большай перавагі ісламу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Іслам у Косаве 
* Qendra për Studime Islame

Катэгорыя:Іслам у Сэрбіі
Катэгорыя:Рэлігія ў Косаве
Сьпіс аэрапортаў Вугоршчыны

**Сьпіс [[аэрапорт]]аў [[Вугоршчына|Вугоршчыны]]:**

У краіне маюцца 5 міжнародных аэрапортаў, 4 цывільныя нацыянальныя, 4 вайсковыя і 31 іншых (спартовых і г. д.)

## Вонкавыя спасылкі
* HungaryAirport.hu (airport info in English and Hungarian)
* 
* 
*  — includes IATA codes


Аэрапорты
Уладзіслаў Глінскі

**Уладзісла́ў Глі́нскі** (нарадзіўся 29 траўня 2000 году, в. Багатырская, Салоніцкі сельсавет, Полацкі раён, Віцебская вобласьць, Беларусь) — беларускі футбаліст, абаронца клюбу «Віцебск».

## Кар’ера
Займаўся ў Полацкай дзіцяча-юнацкай спартыўнай школе №1. З 2013 году навучаўся таксама ў СДЮШАР менскага «Дынама», а пазьней у сталічным РДВАР. Першыя трэнэры — Сяргей Васільевіч Паўлаў, Антон Мікалаевіч Барэйка, Павал Уладзімеравіч Корбут.

Ад 2017 году да 2019 году Ўладзіслаў Глінскі выступаў за сталічнае «Тарпэда». Хутка здолеў замацавацца ў асноўным складзе каманды на пазыцыі правага абаронцы. Сэзон 2018 году пачынаў у пачатковым складзе, але зь лета пачаў радзей зьяўляцца на полі. У сэзоне 2019 году зноў стаў трывалым гульцом стартавага складу. У ліпені 2019 году ў сувязі зь фінансавымі праблемамі пакінуў «Тарпэда». Абаронцам цікавіўся «Арэнбург», але бакі ня здолелі дамовіцца аб умовах пераходу.

У жніўні 2019 году перайшоў у барысаўскі БАТЭ, дзе да сканчэньня сэзону 2019 году гуляў за клюбны дубль. У лютым 2020 году падпісаў кантракт з клюбам «Іслач». Праз траўмы зрэдку зьяўляўся на полі, у 2021 годзе выступаў за клюбны дубль. У ліпені 2021 года быў аддадзены ў арэнду ў «Віцебск», дзе пачаў зьяўляцца ў першай адзінаццатцы. У сьнежні 2021 году перайшоў у «Віцебск» на трывалай аснове.

### Міжнародная
У 2016—2017 гадах гуляў за зборную Беларусі (да 17 гадоў) у адборачным і элітным раўндах чэмпіянату Эўропы. У кастрычніку 2017 году і кастрычніку 2018 году гуляў за зборную Беларусі (да 19 гадоў) у адборачным раўндзе чэмпіянату Эўропы. 14 лістапада 2018 году дэбютаваў у зборнай Беларусі (да 21 году), выйшаўшы ў пачатковым складзе ў таварыскім матчы супраць зборнай Харватыі (1:3).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Іслач» Менскі раён
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Віцебск»
Аляксей Бутарэвіч

**Аляксе́й Бутарэ́віч** ( 12 студзеня 1997 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца берасьцейскага «Дынама».

## Кар’ера
### Клубная
Выхаванец лідзкай ДЮСШ. Яшчэ юнаком далучыўся да гарадзенскага «Нёмана», дзе выступаў за дубль. У пачатку 2016 году далучыўся да клюбу Першай лігі «Смалявічы-СТІ». Аднак, ужо ў траўні пакінуў каманду, каб выправіцца служыць ва Ўзброеныя Сілы. У пачатку 2018 году, вярнуўшыся з войску, трэнаваўся зь «Лідай», але неўзабаве далучыўся да менскага «Тарпэда» і падпісаў зь ім кантракт. Хутка замацаваўся ў стартавым складзе менчукоўу, зь ліпеня пачаў пераважна заставацца на лаўцы запасных, у кастрычніку вярнуў месца ў асноўным складзе. У сэзоне 2019 году выходзіў на поле нерэгулярна.

У ліпені 2019 году перайшоў у «Смалявічы». У складзе смалявіцкай каманды чаргаваў выхады ў пачатковым складзе і на замену. У студзені 2020 году падоўжыў кантракт з «Смалявічамі». У сэзоне 2020 году замацаваўся ў першай адзінаццатцы дружыны ў Найвышэйшай лізе.

У ліпені 2020 году пакінуў «Смалявічы» і неўзабаве прыяднаўся да табару менскага «Дынама», дзе часьцей заставаўся на лаве запасных, зрэдку выходзячы на поле. У сакавіку 2021 году быў аддадзены ў арэнду «Слуцку», у ліпені арэнда была падоўжана да сканчэньня сэзону 2021 году. У слуцкай камандзе быў трывалым гульцом асноўнага складу. У сьнежні 2021 году па заканчэньні арэнды пакінуў «Слуцак».

У студзені 2022 году падоўжыў кантракт з «Дынама». У пачатку сэзону 2022 году зьяўляўся на полі, але неўзабаве страціў месца ў складзе. У ліпені 2022 году пакінуў сталічны клюб і хутка стаў гульцом валгаградскага «Ротару». Пакінуў расейскі клюб па заканчэньні кантракта ў чэрвені 2023 году. У ліпені 2023 году далучыўся да расейскага «Зэніту-2». Зышоў з клюбу ў сьнежні 2023 году. У студзені 2024 году склаў працоўную дамову з жодзінскім «Тарпэда-БелАЗ». Як галоўны апорны паўабаронца каманды згуляў ува ўсіх 30 гульнях чэмпіянату. 26 кастрычніка 2024 году ў матчы супраць магілёўскага «Дняпра» правёў сваю 100-ю гульню ў Найвышэйшай лізе. У міжсэзоньне 2026 году прыяднаўся да віцебскага МЛ, у складзе якога нават згуляў у матчы Супэркубка Беларусі, аднак ужо хутка перайшоў да пачатку матчаў Найвышэйшай лігі 2026 году ў берасьцейскае «Дынама».

### Міжнародная
У кастрычніку 2015 году абараняў колеры зборнай Беларусі (да 19 гадоў) у адборачным раўндзе чэмпіянату Эўропы. 5 чэрвеня 2018 году дэбютаваў у зборнай Беларусі (да 21 году), адгуляўшы ўсе 90 хвілінаў у таварыскім матчы супраць зборнай Альбаніі (2:3).

## Дасягненьні
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2024

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Флія

**Флія** ( ці , таксама састарэлае ) — страва альбанскай, а таксама косаўскай кухні . Гэта паштэтападобная камбінацыя запечанага тэста ў пластах з малочнымі прадуктамі . Яна звычайна ўжываецца на абед з салатай або квашанай гароднінай туршыя. Флію традыцыйна рыхтавалі ў горных раёнах краіны.

## Гатаваньне
Цеста для фліі рыхтуецца з мукі і вады ці малака, па кансыстэнцыі і падобна да бліноў. Начыньне звычайна складаецца з каймак у, малочных прадуктаў накшталт вяршкоў. Часам, аднак, выкарыстоўваюцца іншыя гатункі вяршкоў або малочных прадуктаў, такія як авечы сыр, сьмятана або кефір, у рэдкіх выпадках яйкі . Флія рыхтуецца пластамі. Цеста льюць на круглую змазаную алеем бляху асобнымі струменьчыкамі ад сярэдзіны да бакоў. Паміж «промнямі тэсту» застаецца невялікая свабодная прастора, на якую пры дапамозе лыжкі кладуць начыньне. Затым страва на працягу некалькіх хвілін запякаецца ў духоўцы (пры 250&nbsp;°C), пакуль цеста ўверсе ня стане рабіцца карычневым, пасьля чаго такая працэдура паўтараецца некалькі разоў, у залежнасьці ад патрэбнай вышыні фліі. Ёсьць таксама варыянты стравы з кукурузнай мукі і са шпінатам.

Традыцыйна флія рыхтуецца на агні ў апрацаваных алеі *[[Тэпсі (посуд)|тэпсі]]* (мэталічныя формы). Дадаткова выкарыстоўваецца так званы *[[Сач (посуд)|сач]]* — свайго роду круглая мэталічная накрыўка, якая зачыняе тэпсі, на якую кладзецца гарачы попел і вугольчыкі. Такім чынам, флія запякаецца ня толькі долу, але і зьверху . Таму пры падрыхтоўцы стравы на электрычнай пліце неабходна ўключаць дадаткова верхні жар.

## Дзень фліі
18 сакавіка ў Альбаніі і Косаве сваякі зьбіраюцца разам, гатуюць і ядуць флію.

## Крыніцы

Катэгорыя:Балканская кухня
Катэгорыя:Альбанская кухня
Дзьмітры Тамела

**Дзьмітры Тамела** ( 8 лістапада 1992 году) — беларускі футбаліст, абаронца «Воршы».

## Кар’ера
Некаторы час займаўся ў менскай школе «Зьмена», але пазьней гуляў на аматарскім роўні за «Іслач». Дарослую кар’еру пачаў у 2012 годзе ў клюбе «Зорка-БДУ» ў Другой лізе. Пачынаючы з сэзону 2014 году выступаў разам з клюбам у Першай лізе, стаў адным зь лідэраў і капітанам каманды.

У сьнежні 2016 году падпісаў двухгадовы кантракт зь менскім «Тарпэда». У складзе тарпэдаўцаў таксама стаў гульцом першай адзінаццатцы, а ў сэзоне 2017 году з 11 галамі быў адным з найлепшых бамбардзіраў каманды. У красавіку 2018 году не гуляў праз пашкоджаньні. Пасьля чаргаваў выхады ў стартавым складзе і на зьмену, зь ліпеня 2018 году замацаваўся ў пачатковым складзе. У ліпені 2019 году перайшоў у наваполацкі «Нафтан», дзе замацаваўся ў якасьці трывалага гульца асноўнага складу. Гуляў у клюбе да канца сэзона 2021 году.

У сакавіку 2022 году ўзгадніў кантракт з «Смаргоньню», якой дапамог паводле вынікаў сэзону 2022 году выйсьці ў Найвышэйшую лігу. У студзені 2023 году вярнуўся ў «Нафтан», у лютым афіцыйна падпісаў кантракт з клюбам. У студзені 2024 году падоўжыў пагадненьне з «Нафтанам», але ўжо ў красавіку быў аддадзены ў арэнду ў «Воршу». У сьнежні паведамлялася, што Тамела разьвітаўся з клюбам, але ўжо ў лютым 2025 году «Ворша» аб’явіла аб працягу супрацы з футбалістам.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вугоршчыны

**Адміністрацыйны падзел Вугоршчыны** прадстаўлены 7 рэгіёнамі (*Magyarország régiói*), якія ў сваю чаргу дзеляцца на 19 мэд’е (вобласьці) і Будапэшт які прыраўнаваны да мэд’е. Акрамя гэтага буйныя вугорскія гарады, такія як Дэбрэцэн, Мішкальц, Сэгед, Пэч і Д’ёр, знаходзяцца ў рэспубліканскім падпарадкаваньні.

Мэд’е, у сваю чаргу, падзяляюцца на раёны ці кіштэршэгі (kistérség). Іх у Вугоршчыне налічваецца 173.

Мясцовыя органы самакіраваньня прадстаўлены мэрамі і муніцыпальнымі сходамі, якія фармуюцца ў выніку выбараў. Тэрмін дзеяньня мясцовых органаў кіраваньня — чатыры гады.

Існуючы адміністрацыйны падзел Вугоршчыны быў уведзены ў 1950 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыйны падзел Вугоршчыны
Яўген Марозаў

**Яўген Марозаў** ( 17 красавіка 1995 году) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец віцебскай СДЮШАР «Камсамолец». З 2012 году пачаў выступаць за дубль барысаўскага БАТЭ. У 2014 годзе замацаваўся ў складзе дубля. 18 ліпеня 2015 году згуляў за барысаўскую каманду ў першым матчы 1/16 Кубка Беларусі супраць шклоўскага «Спартака» (1:2), у той сустрэчы каманда барысаўчанаў была прадстаўлена перадусім дублёрамі.

У пачатку 2016 году стаў гульцом менскага «Тарпэда». У сэзоне 2016 году быў адным з асноўных гульцоў, аднак прапусьціў летні адрэзак чэмпіянату, а ў 2017 годзе ня меў трывалага месца ў асноўным складзе, толькі з траўня па ліпень выступаў у стартавым складзе. У пачатку 2018 году хутка замацаваўся ў асноўным складзе, аднак з кастрычніка пачаў гуляць за дубль. У студзені 2019 году пакінуў сталічны клюб.

У пачатку 2019 году праходзіў прагляд у бабруйскай «Белшыне», аднак у выніку ў красавіку ўзмцоніў склад чысьцінскага «Андэрдога». У красавіку 2020 году, пасьля таго як чысьцінскі клюб ня быў дапушчаны да ўдзелу ў Першай лізе, перабраўся ў «Маладэчна». Пакінуў маладэчанскую каманду ў сакавіку 2022 году і неўзабаве стаў гульцом менскага «Юні», дзе гуляў да канца 2023 году.

### Міжнародная
У 2011—2012 гадах гуляў за зборную Беларусі (да 17 гадоў) у адборачным і элітным раўндах чэмпіянату Эўропы.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Арцём Сокал

**Арцём Сокал** ( 30 сакавіка 1994 году) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец менскай «Зьмены». Пазьней далучыўся да менскага «Дынама». З 2011 году пачаў выступаць за клюбны дубль сталічнікаў, дзе хутка замацаваўся ў складзе. Сэзон 2015 году правёў у арэндзе ў Першай лізе ў клюбе «Бяроза-2010». Па заканчэньні сэзону «Бяроза-2010» спыніла існаваньне, і ў красавіку 2016 году Сокал, пакінуўшы «Дынама», стаў гульцом магілёўскага «Дняпра», дзе спачатку гуляў у стартавым складзе, але пазьней стаў выходзіць на замену.

У ліпені 2016 году перайшоў у менскае «Тарпэда», дзе замацаваўся ў пачатковым складзе на пазыцыі левага абаронцы. У сэзоне 2017 году быў капітанам сталічнай каманды. Сэзон 2018 году ў Найвышэйшай лізе таксама пачынаў у стартавым складзе, зь верасня перастаў зьяўляцца на полі праз траўму. У студзені 2019 году па заканчэньні кантракту пакінуў «Тарпэда».

У сакавіку 2019 году стаў гульцом «Гомля». У складзе гомельскай каманды пераважна выходзіў на замену, толькі ў чэрвені і ліпені зьяўляўся ў стартавым складзе, выступаў таксама за дубль. У студзені 2020 году па заканчэньні працоўнай дамовы пакінуў «Гомель». У лютым 2020 году ўзмоцніў склад «Энэргетыка-БДУ». Замацаваўся ў складзе і стаў адным з асноўных гульцоў каманды, а ў 2021 годзе і капітанам.

У лютым 2022 году праходзіў прагляд у калінінградзкай «Балтыцы», але беспасьпяхова. Неўзабаве пачаў трэнавацца з «Гомлем» і ў сакавіку афіцыйна вярнуўся ў гэты клюб. Быў асноўным абаронцам гомельскай каманды. Па заканчэньні сэзону 2022 пакінуў клюб. У лютым 2023 году стаў гульцом узбэцкага «Сурхану». Пакінуў клюб у студзені 2024 году і неўзабаве перайшоў у самаркандзкае «Дынама».

### Міжнародная
У 2011 годзе гуляў за зборную Беларусі (да 19 гадоў). У 2012 годзе прыцягваўся да зборнай Беларусі (да 20 гадоў), а ў 2014 годзе гуляў за моладзевую зборную на Кубку Садружнасьці ў Санкт-Пецярбургу.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Павал Лоўгач

**Павал Лоўгач** (нарадзіўся 2 сакавіка 1995 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца клюбу «Астравец».

## Кар’ера
Выхаванец футбольнага клюбу «Менск». З 2012 году пачаў выступаць за клюбны дубль. У 2013 годзе прыцягваўся да асноўнай каманды, аднак гэтак і не дэбютаваў за яе. У пачатку 2016 году на правах арэнды далучыўся да «Смаргоні», а ўлетку далучыўся да «Ашмянаў», якія ня здолеў выратаваць ад вылету ў Другую лігу. У 2017 годзе выступаў у Першай лізе за «Баранавічы», быў адным з асноўных гульцоў.

У студзені 2018 году прыбыў на прагляд у магілёўскае «Дняпро» і ў лютым афіцыйна ўзмоцніў склад клюбу. У першай палове сэзону 2018 году трывала зьяўляўся на полі, пазьней праз траўмы страціў месца ў асноўным складзе. У сьнежні 2018 году пакінуў магілёўскі клюб. У чэрвені 2019 году далучыўся да «Маладэчна-2018», дапамог клюбу прабіцца ў Першую лігу. У красавіку 2020 году стаў гульцом «Астраўца».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Смаргонь»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ашмяны»-БДУФК
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Баранавічы»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дняпро» Магілёў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Маладэчна-2013»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Астравец»
Віктар Орбан

**Ві́ктар О́рбан** (;  31 траўня 1963 году, Сэкешфэхэрвар, Вугорская Народная Рэспубліка) — прэм’ер-міністар Вугоршчыны з 1998 па 2002 гады, а таксама з 2010 году. Лідэр партыі «Фідэс». Паводле веравызнаньню зьяўляецца кальвіністам. Жанаты, мае пяць дзяцей.

## Біяграфія
Сваю палітычную дзейнасьць Орбан пачаў у якасьці чальца-заснавальніка партыі «Фідэс», створанай 30 сакавіка 1988 году. Агульнанацыянальную вядомасьць атрымаў дзякуючы выступу 16 чэрвеня 1989 году на цырымоніі перапахаваньня Імрэ Надзя і іншых палітычных дзеячаў Вугоршчыны, пакараных ў 1958 годзе.

У 1990 годзе, на першых выбарах у посткамуністычнай Вугоршчыне, Орбан быў абраны дэпутатам парлямэнту, куды зноўку пераабіраўся ў 1994, 1998, 2002 і 2006 гадох. У 1998 годзе пасьля перамогі партыі «Фідэс» на парлямэнцкіх выбарах сфармаваў правацэнтрысцкі ўрад. У эканамічнай сфэры выступаў за зьніжэньне падаткаў і сацыяльных узносаў, барацьбу зь беспрацоўем і інфляцыяй.

Орбан выступаў у якасьці прыхільніка нямецкай мадэлі кіраваньня, якая прадугледжвае вядучую ролю прэм’ер-міністра ў сыстэме ўлады. Ён узмацніў ролю канцылярыі прэм’ер-міністра, правёў радыкальную рэформу дзяржаўнага апарату, якая прывяла, у прыватнасьці, да стварэньня супэрміністэрства эканомікі. Імкненьне Орбана да зьніжэньня ўплыву парлямэнта на палітычныя працэсы пры ўзмацненьні асабістага ўплыву прэм’ера выклікала рэзкую крытыку з боку апазыцыі, якая зьвінаваціла яго ў аўтарытарных тэндэнцыях і імкненьні аказваць уплыў на СМІ.

На парлямэнцкіх выбарах 2002 году партыя Орбана пацярпела паразу, і ён пайшоў у адстаўку. Пасьля перамогі ягонай партыі «Фідэс» на парлямэнцкіх выбарах у красавіку 2010 году Орбан зноўку быў прызначаны прэм’ер-міністрам.

## Беларусь

5 чэрвеня 2020 году ў менскім Палацы незалежнасьці старшыня ўраду Вугоршчыны Віктар Орбан сустрэўся з Аляксандрам Лукашэнкам. Орбан паведаміў пра банкаўскую пазыку на $40 млн для сумесных укладаньняў. У адказ Лукашэнка заявіў, што «асабліва пэрспэктыўнай бачыцца каапэрацыя ў вытворчасьці электробусаў». Таксама бакі выказалі зацікаўленасьць у абмене досьведам у абыходжаньні з адпрацаваным ядзерным палівам у сувязі з падрыхтоўкай Беларускай АЭС да пуску ў Астраўцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Асабістая афіцыйная старонка

Катэгорыя:Вугорскія палітыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Будапэшцкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Пэмбрук-каледжу
Катэгорыя:Дэпутаты Нацыянальнага сходу Вугоршчыны
Бэрлінская канфэрэнцыя

**Бэрлі́нская канфэрэ́нцыя**:

* Бэрлінская канфэрэнцыя (1878) — міжнародны кангрэс па выніках расейска-турэцкай вайны.
* Бэрлінская канфэрэнцыя (1880) — міжнародная канфэрэнцыя па ўрэгуляваньні грэка-турэцкай граніцы.
* Бэрлінская канфэрэнцыя (1884—1885) — міжнародная канфэрэнцыя па падзеле Афрыкі.
* Бэрлінская канфэрэнцыя (1925) — нарада беларускіх палітычных дзеячоў у эміграцыі.
* Бэрлінская канфэрэнцыя (1945) — канфэрэнцыя Беларускай незалежніцкай партыі.
* Бэрлінская канфэрэнцыя (1945) — міжнародная канфэрэнцыя дзяржаваў-удзельніц антыгітлераўскай кааліцыі.
* Бэрлінская канфэрэнцыя (1954) — міжнародная канфэрэнцыя датычна Халоднай вайны.
Дзьмітры Калінейка

**Дзьмітры Калінейка** (нарадзіўся 9 красавіка 1999 году) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец менскага РЦАП-БДУ. У 2016 годзе дэбютаваў у складзе дарослай каманды «Зорка-БДУ» ў Першай лізе. У сэзонах 2016 і 2017 гадах зьяўляўся на полі, выходзячы на замену ў другім тайме.

У студзені 2018 году выправіўся на прагляд у «Смалявічы» і ў лютым падпісаў з клюбам трохгадовы кантракт. 1 красавіка 2018 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе у матчы супраць БАТЭ (0:1), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы. Пазьней атрымаў траўму, празь якую прапусьціў большую частку сэзону 2018 году. У пачатку 2019 году зноў пачаў зьяўляцца на гульнявой пляцоўцы, выходзячы на замену, аднак у ліпені 2019 году праз праблемы з здароўем завяршыў кар’еру.

### Міжнародная
У 2015 годзе выступаў за зборную Беларусі (да 17 гадоў) у адборачным раўндзе чэмпіянату Эўропы.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Энэргетык»-БДУ Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Смалявічы»
Валеры Гарбачык

**Вале́ры Гарба́чык** ( 19 студзеня 1995 году) — беларускі футбаліст, нападнік койданаўскага «Арсэнала».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец менскага «Дынама». З 2011 году пачаў выступаць за дубль, у той час выступаючы на пазыцыі абаронцы. У 2013 годзе прыцягваўся да асноўнай каманды дынамаўцаў, аднак гэтак і не згуляў за яе. Сэзон 2015 году правёў у арэндзе ў «Бярозе-2010» у Першай лізе, дзе стаў выкарыстоўвацца ў якасьці нападніка. Па заканчэньні сэзону «Бяроза-2010» спыніла існаваньне, і ў пачатку 2016 году Гарбачык рыхтаваўся да новага сэзону з асноўнай камандай «Дынама», аднак у сакавіку 2016 году быў аддадзены ў арэнду клюбу «Смалявічы-СТІ».

У сэзоне 2017 году стаў гульцом смалявіцкай каманды ўжо на трывалай аснове. З 15 галамі стаў адным з найлепшых бамбардзіраў у Першай лізе і дапамог камандзе выйсьці ў Найвышэйшую лігу. У сьнежні 2017 году падоўжыў кантракт з клюбам. У пачатку 2018 году стаў капітанам каманды, якая зьмяніла назву на «Смалявічы». У жніўні 2018 году перайшоў у жодзінскае «Тарпэда-БелАЗ», дзе таксама стаў асноўным нападнікам. У ліпені 2020 году быў аддадзены ў арэнду ў латвійскі клюб «Ліепая».

У сакавіку 2021 году, пакінуўшы «Ліепаю» па заканчэньні арэнды, стаў трэнавацца з «Тарпэда-БелАЗ», аднаўляючыся ад траўмы, і неўзабаве быў заяўлены за каманду. Згуляўшы за жодзінцаў у трох матчах чэмпіянату Беларусі. У ліпені 2021 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў клюб і ў хуткім часе далучыўся да «Іслачы», дзе замацаваўся ў складзе. У студзені 2022 году вярнуўся ў «Тарпэда-БелАЗ». У 2022 і 2023 гадах быў найлепшым бамбардзірам каманды ў чэмпіянаце Беларусі. У студзені 2024 году па заканчэньні кантракту пакінуў жодзінскі клюб і неўзабаве стаў гульцом расейскага «Чалябінску». Улетку 2025 году пакінуў каманду і далучыўся да «Віцебску». Пасьля матчу 27-га туру чэмпіянату Беларусі сэзону 2025 году, у якім «Віцебск» перамог «Смаргонь» зь лікам 2:0, камэрунскі легіянэр гасьцей Крыстыян Інтсоэн заявіў, што Гарбачык ​​рабіў на ягоны адрас расісцкія выказваньні. Нападнік быў выдалены на 77-й хвіліне, а пасьля сустрэўся з Інтсоэнам, і бакі залагодзілі сытуацыю, зрабіўшы сумеснае фота. Тым ня менш, кантрольна-дысцыплінарны камітэт БФФ зьняў зь «Віцебску» 3 пункты, а таксама дыскваліфікаваў Гарбачыка на 10 матчаў, прызначыўшы яму штраф на 50 базавых велічыняў, то бок 2100 беларускіх рублёў. Пакараньні былі высунутыя згодна з артыкулам 73 дысцыплінарнага кодэксу «Расізм і дыскрымінацыя». Да заканчэньня першынства футбаліст пасьпеў адбыць толькі чатыры матчы, а ў пачатку 2026 году спартовец прыяднаўся да койданаўскага «Арсэнала».

### Міжнародная
Выступаў за юнацкія і моладзевую зборныя Беларусі.

## Дасягненьні
* Уладальнік Кубка Латвіі: 2020
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2023
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2023

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Дняпро (пасёлак)

**Дняпро** (афіцыйная назва — *Днепр*) — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Палыкавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 39 чалавек
* 1999 год — 64 чалавекі

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Палыкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёну
Крыўка

Назву **Крыўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Крыўка — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Крыўка — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Крывец
* Крыўкі
* Крыўляны
* Крыўск
* Крыўцы
* Крыўчыцы
Дацкі культурны канон

**Да́цкі культу́рны кано́н** () — сьпіс 108 твораў мастацтва ў васьмі катэгорыях: архітэктуры, выяўленчым мастацтве, дызайне і рамёствах, кіно, літаратуры, музыцы, сцэнічным мастацтве і дзіцячай культуры — афіцыйна вызнаных неад’емнай часткаю дацкіх культурных каштоўнасьцяў.

Ідэя стварэньня сьпісу была прапанаваная дацкім міністрам культуры Брыянам Мікельсэнам у 2004 року. У 2006—2007 роках сям’ю камісіямі вялося складаньне сьпісаў найвыбітнейшых твораў у сямі розных галінах культуры і мастацтва, а таксама асобнага «дзіцячага канону». Асноўным крытэрам уключэньня твору ў сьпіс было ягонае значэньне для дацкай культуры.

## Архітэктура
Камітэт па архітэктуры меў абраць 12 структурных ці пэйзажных аб’ектаў. Было вырашана, што аб’екты могуць як знаходзіцца ў Даніі, так і па-за ейнымі межамі, калі створаныя дацкімі архітэктарамі.

## Выяўленчае мастацтва
Камітэт па выяўленчым мастацтве вырашыў абіраць творы толькі тых аўтараў, хто ўжо скончыў сваю дзейнасьць. Сьпярша камітэт, які складаўся зь пяці чальцоў, абраў сем мастацкіх твораў разам, а пасьля кожны зь іх абраў яшчэ па адным упадабаным творы.

## Дызайн і рамёствы

Камітэт па дызайне і рамёствах вырашыў абраць творы, якія ў свой час малі карыснае прызначэньне і засталіся вядомымі ў цяперашні час, у тым ліку на міжнародным узроўні.

## Кіно
Камітэт па выбары кінатвораў засяродзіўся на фільмах пра Данію з удзелам дацкіх актораў. Тым ня меней, у сьпіс трапіў адзін фільм, дзеяньне якога адбываецца ў Осьлё.

## Літаратура
Камітэт па літаратуры вырашыў абраць правераныя часам творы, якія аказалі значны ўплыў на дацкую літаратуру і дацкую культуру ў цэлым.

12-ы пункт — гэта **Анталёгія паэзіі**, у якую ўвайшлі 24 творы:

## Музыка
Камітэт па музыцы патлумачыў, што, беручы пад увагу разнастайнасьць дацкае музыкі, яны засяродзіліся на асобных творах, чым на жыцьцёвым унёску кампазытараў. Былі складзеныя два сьпісы: адзін з клясычнымі музычнымі творамі, другі — з папулярнай музыкай.

### Клясычная

12-ы пункт — гэта ** [[Народны ўнівэрсытэт|народных унівэрсытэтаў]]**, складзеныя з 12 твораў:

### Папулярная

12-ы пункт — гэта **«Нявя́нучая анталёгія»**, складзеная з 12 твораў:

## Сцэнічнае мастацтва
Камітэт па сцэнічным мастацтве паведаміў, што свой выбар спыніў на ўнікальных творах, якія сталі для свайго часу чымсьці нябачаным, але і да нашага часу ня страцілі актуальнасьці.

## Дзіцячы канон
Камітэт зьявіўся спантанна ўжо пасьля пачатку працы іншых камітэтаў і абіраў кандыдатаў з аглядкай на сумежныя галіны мастацтва.

## Вонкавыя спасылкі
* Канон  на бачыне Міністэрства культуры Даніі
* Канон  на бачыне Міністэрства культуры Даніі
Ансамбль народнага танцу Грузіі

**Ансамбль народнага танцу Грузіі** — харэаграфічны калектыў, заснаваны ў Тбілісі (Грузінская ССР) у 1945 годзе. Першымі кіраўнікамі ансамблю, а таксама яго салістамі сталі муж і жонка Ніна Рамішвілі (танцавала да 1972 году) і Ільля Сухішвілі (танцаваў да 1954 году).

У ансамблі працавалі заслужаныя артысты Грузінскай ССР. М. Мхеідзэ, В. Купарадзэ, Г. Сурвіладзэ, Н. Лордкіпанідзэ, Ш. Барамідзэ, В. Каландадзэ, З.Білаловіч.

У яго рэпэртуары — народныя танцы розных народнасьцяў Грузіі, Асеціі, а таксама тэатралізаваныя сюжэтныя пастаноўкі з музычным суправаджэньнем на грузінскіх народных інструмэнтах. Сярод танцаў, выкананых артыстамі ансамбля — «Картулі» (), жаночы танец «Самаія» (), «Кінтаўры», «Даўлуры», аджарскія танцы «Гандаган» і «Харумі», азэрбайджанскі танец «Джэйрані», асяцінскія «Сімд» і «Жартоўны танец», «Ілаўры», танец Хонга, «Хэўсурскі танец» і іншыя нумары.

Пачынаючы з 1948 году ансамбль пачаў гастраляваць па гарадах СССР, затым таксама выяжджаў на гастролі ў Польшчу, Румынію, ЗША, Фінляндыю, Францыю, Чэхаславакію, Аўстрыю, Баўгарыю, Вугоршчыну, Данію, Вэнэсуэлу, Калюмбію, на Кубу.

У 1967 годзе ансамбль выступаў у Італіі, на сцэне мілянскага тэатру «Ля Скаля». Газэты пісалі аб гэтым выступе:

«Грузінскія артысты балета — сама дасканаласьць. Гэта не танец — гэта палёт. Бура на сцэне! Іх танец кідае выклік законам гравітацыі. Саюз мужчынскай бравады і жаночай грацыёзнасьці. Фэерыя танцораў, якія ўзьлятаюць ў паветра з калейдаскапічнай гэамэтрыяй і ваеннай дакладнасьцю.»

Да 2007 году ансамблем кіраваў сын першых мастацкіх кіраўнікоў Тэнгіз Сухішвілі. Пасьля яго сьмерці кіраўнікамі ансамбля сталі яго дзеці Ніно і Ільля Сухішвілі (малодшы) — унукі Ніно Раміяшвілі і Ільлі Сухішвілі.

## Фільмаграфія
* 1954 — «Дзяржаўны ансамбль народнага танцу Грузіі», дакумэнтальны фільм, рэжысэр Тэнгіз Абуладзэ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Georgian National Ballet Sukhishvili // афіцыйны сайт ансамблю
* Залаты запас. Грузінскі ансамбль танцу яшчэ захоўвае рэшткі традыцыяў // «Ведамасьці»

Катэгорыя:Грузінская культура
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1945 годзе
Ком Падгорыца

«**Ком**» — чарнагорскі футбольны клюб з гораду Падгорыцы. Заснаваны ў 1958 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Падгорыца
Лабіяні

**Лабіяні** () — традыцыйныя грузінскія пірагі з начыньнем з варанай фасоляй. Варыянтам гэтага пірага зьяўляюцца *рачулі лабіяні* ( — «рачынскія лабіяні»), ў якіх акрамя фасолі маецца і мяса.

## Этымалёгія
Само слова «лабіяні» паходзіць ад грузінскага () *лабіо*, што азначае фасоля. Фасоля зьяўляецца асноўным інгрэдыентам для падрыхтоўкі лабіяні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грузінская кухня
Чача

**Чача** () — моцны сьпіртовы напой, які атрымліваюць мэтадам дыстыляцыі з вінаграду і вінаградных парэшткаў пасьля адцісканьня ў працэсе вырабу віна ў Грузіі, Абхазіі, Аджарыі. Існуе хатняя (саматужная), так і прамысловая вытворчасьць чачы. Чача зь вінаграду адносіцца да брэндзі.

Асноўная сыравіна — вінаград і рэшткі сартоў вінаграду Ркацытэлі, Ізабела і Качыч пасьля адцісканьня. Перагонка — двайная, радзей — аднаразовая. Атрыманы вінаградны сьпірт з мацункам ад 70 да 80% разводзяць вадой (у хатніх умовах могуць і не разводзіць) і разьліваюць у бутэлькі. Некаторыя гатункі вытрымліваюць ў дубовых бочках.

У верасьні 2011 году ўлады Грузіі запатэнтавалі чачу.

## Спажываньне
Звычайна ўжываецца ў чыстым выглядзе. Таксама ўжываецца для вырабу розных кактэйляў з дадаваньнем сьвежай садавіны і лёду. У вёсках Грузіі маленькую чарку чачы традыцыйна прынята выпіваць раніцай, асабліва ў халоднае надвор’е. У Заходняй Грузіі чачу закусваюць салодкім, а ва Ўсходняй — квашаньнем. У Абхазіі чачу традыцыйна выкарыстоўвалі ў якасьці апэрытыву, у цяперашні час усё часьцей як асноўнай напой неафіцыйнага застольля, асабліва ў зімовы час.

Чача валодае тонкім водарам зыходнага вінаграду. Гэта больш моцны напой (55-60% аб.), за большасьць відаў брэндзі, віскі і гарэлкі, што варта ўлічваць пры ўжываньні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грузінская кухня
Катэгорыя:Алькагольныя напоі
Кукушкіна

**Куку́шкіна** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Калодзескага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 30 чалавек
* 1999 год — 41 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Калодзескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Новы Востраў

Назву **Новы Востраў** маюць:

* Новы Востраў — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Новы Востраў — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Рэлакс (радыё)

**Радыё «Рэлакс»** — прыватная беларускамоўная радыёстанцыя Менску, заснаваная ў ліпені 2017 году.

Пасьля паўгадовага адбору абвесткі радыё запісалі голасам актора Аляксандра Цімошкіна, які мае званьне заслужанага артыста Беларусі. 1 лютага 2018 году стварылі мабільныя дастасункі радыё «Рэлакс» для смартфонаў з апэрацыйнымі сыстэмамі «Андроід» і «iOS» (iPhone).

Заснавальнікам радыё ёсьць ТАА «Ваша тэлебачаньне» (Менск, Савецкі раён, вул. Усходняя, д. 131). Тэлефон рэклямнай службы: +375 (17) 268-88-88. Начальніца рэклямнай службы: Ганна Каратыш (+375 29 125-86-08).

## Перадачы
На 2018 год радыё «Рэлакс» мела 6 штодзённых перадачаў па-беларуску: «Вінтаж», «Надвор’е», «Настрой», «Сучаснасьць», «Цытата» і Чытаньні». Пагатоў у перадачах адсутнічалі вядоўцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мабільныя дастасункі пад: Андроід, iOS

Катэгорыя:Радыёстанцыі на беларускай мове
Катэгорыя:Радыёстанцыі Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі Менску
Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2017 годзе
Ртвэлі

**Ртвэлі** () — старадаўняе сьвята збору ўраджаю вінаграду ў Грузіі.

У гэтай каўкаскай краіне віно мае асаблівае культавае значэньне, традыцыі *ртвэлі* цягнуцца ад старажытных часоў, якія маюць свае карані ў сьвяткаваньні сярэдзіны восені з багацьцем і разнастайнасьцю ўраджаю.

## Час сьвяткаваньня ртвэлі
Сьвята не прывязаны да якой-небудзь даты, а залежыць ад даты збору ўраджаю вінаграду ў канкрэтных мясьцін краіны. Гэта падзея адбываецца звычайна ў канцы верасьня ва ўсходняй Грузіі і ў сярэдзіне кастрычніка ў заходняй Грузіі. У больш халодным краі Рача-Лечхумі сьвята пачынаецца раней, а ў Кахеці амаль перад самымі замаразкамі. Чым больш сьпякотнае і засушлівае лета, тым раней пачынаецца збор . Так, напрыклад, пасьля гарачага лета 2010-га г. збор вінаграду ў Грузіі пачаўся на два тыдні раней, за звычайны тэрмін.

## Паходжаньне сьвята
Ртвэлі — сямейнае сьвята. Па традыцыі на яго прыяжджаюць усе сваякі сям’і вінаробаў. Збор ягад ажыцьцяўляюць ад рана і да вечара, калі вінаград ціснуць альбо нагамі ў вялікіх чанах, альбо ў адмысловых душылках. Пры гэтым сок зьліваецца ў велізарныя керамічныя збаны квэвры, закапаныя ў зямлю ў склепе *марані*. Склеп марані забясьпечвае патрэбную тэмпэратуру для закісаньня вінаграднае сусла. Да пачатку зьліву соку квэвры пазбаўляюць ад леташняга віна і чысьцяць. Сьвежавыціснуты сок зьліваюць у чыстыя *квэвры* і пакідаюць брадзіць. Штовечар гэтага шматдзённае сьвята суправаджаецца частымі застольлямі, з выкананьнем народных песень, танцаў, шматгалосых сьпеваў. Падчас ртвэлі ўжываюць леташняе віно, каб вызваліць посуд для новага ўраджаю. Доўжыцца сьвята некалькіх дзён, пакуль ня будзе прыбраны ўвесь ураджай вінаграду.
 
## Глядзіце таксама
* Вінаробства ў Грузіі

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвяты Грузіі
Хачапуры

**Хачапу́ры** (, ) — страва грузінскай кухні, грузінскі нацыянальны мучны выраб, які ўяўляе сабой пірог з сырам.

## Паходжаньне назвы і разнастайнасьці
Назва *хачапуры* паходзіць ад грузінскіх словаў «тварог» (*хачо*) і «хлеб» (*пуры* ). Часам пірог зь мясам ці рыбай таксама называюць хачапуры, але гэта няправільна.

Існуе мноства відаў хачапуры — амаль у кожным грузінскім сяле хачапуры рыхтуюць па сваім асобным рэцэпце.

Самымі вядомымі грузінскімі хачапуры зьяўляюцца:
* імэрэцінскае хачапуры — традыцыйнае хачапуры круглай формы;
* аджарскае хачапуры — таксама называецца *ачарулі* ці *аджарулі*, і адрозьніваецца тым, што выпякаецца падоўжанай формы, а пасярэдзіне ўпрыгожанае залітым яйкам;
* мінгрэльскае і абхаскае хачапуры — вядомае пад назвай *ачма*;
* сванскае хачапуры;
* рачульскае хачапуры.

Хачапуры вядома таксама ў Армэніі, дзе яго выпякаюць з пластовага цеста ў форме капэрты.

## Прыгатаваньне
Хачапуры ўяўляе сабой булачку рознай формы зь вялікім утрыманьнем сыру: яго ў хачапуры прыкладна ўдвая больш па вазе, чым мукі. Часта цеста для хачапуры зьяўляецца абсалютна прэсным, а вось акрамя абавязковага сыру (сьвежы або вытрыманы, часта авечы, напр. сулугуні), у склад стравы могуць уваходзіць яйкі (напрыклад, у *аджарскім хачапуры*) і іншыя інгрэдыенты. Вонкава хачапуры нагадваюць буйныя ватрушкі. Памеры хачапуры звычайна адпавядаюць памерам патэльняў, на якіх іх рыхтуюць.

Выпяканьне вядзецца альбо на вуглях, альбо на пліце на сярэднім агні. Для начыньня ў хачапуры выкарыстоўваюць наступныя сыры: імэрэцінскі, чанах, кабійскі, брынзу.

## Патэнт
У верасьні 2011 году ўлады Грузіі аформілі патэнт на хачапуры і 29 іншых страваў нацыянальнай кухні.

## Глядзіце таксама
* Хінкалі

## Крыніцы

Катэгорыя:Грузінская кухня
Катэгорыя:Вэгетарыянская кухня
Заза Пачулія

**Зáўр (За́за) Пачу́лія** (;  10 лютага 1984 году, Тбілісі) — грузінскі баскетбаліст, які гуляў на пазыцыі цэнтравога. Па нараджэньні атрымаў імя Заўр, але пазьней зьмяніў яго на Зазу. Акрамя грамадзянства Грузіі таксама валодае грамадзянствам Турэччыны, але гуляў за зборную Грузіі, дзе быў ейным капітанам.

## Кар’ера
Баскетболам Пачулія пачаў займацца ў раньнім веку ў Грузіі. Яшчэ падлеткам яго прыкмецілі і запрасілі да сябе функцыянэры з турэцкага клюбу «Юлкерспор». Пасьля некалькіх добрых сэзонаў у Турэччыны гулец быў абраны клюбам «Арланда Мэджык» на драфце НБА 2003 году. Правёўшы у камандзе адзіны сэзон, яго абмянялі ў «Мілўокі Бакс», дзе Пачулія ў сярэднім набіраў 6,2 пунктаў і рабіў 5,1 падбораў за гульню, выходзячы на ​​пляцоўку пераважна з лаўкі запасных.

У 2005 годзе Пачулія падпісаў кантракт з «Атлантай Гокс», дзе стаў цэнтравым асноўнага складу. У сэзоне 2005—2006 гадоў ён набіраў у сярэднім 11,7 пунктаў і рабіў 7,9 падбораў. Наступны сэзон пачаў у якасьці цэнтравога, але потым стаў запасным гульцом. У гэтым сэзоне ў Пачуліі адбылася сварка на пляцоўцы з зоркай Кевінам Гарнэтам, праз што некаторыя назвалі Зазу «Бальбоа» ў гонар галоўнага героя з фільму «Рокі». 13 ліпеня 2007 году Пачулія і «Гокс» падоўжылі кантракт.

Падчас лакаўту НБА 2011 году Пачулія гуляў за турэцкі «Галатасарай», пакуль не вярнуўся ў Атланту ў сьнежні 2011 году. 17 ліпеня 2013 году гулец падпісаў кантракт з «Мілўокі Бакс». 20 сакавіка 2015 году ў матчы супраць «Бруклін Нэтс» набраў 22 пункты і зрабіў 21 падбораў, 18 зь якіх былі зробленыя пад чужым шчытом, чым усталяваў рэкорд у гісторыі «Бакс».

9 ліпеня 2015 году баскетбаліст быў абменены ў «Далас Мавэрыкс» на будучы выбар другога раўнда драфту. 25 ліпеня 2016 году Пачулія падпісаў кантракт з «Голдэн Стэйт Ўорыярз». У першай гульні фіналу Заходняй канфэрэнцыі супраць «Сан-Антоніё Спэрз» ён груба згуляў супраць галоўнай зоркі суперніка Каўая Леанарда і нанёс яму траўму, што не дазволіла яму гуляць да канца сезону. СМІ і экспэрты абвінавацілі Пачулію ў наўмыснай несумленнай гульні, але сам гулец гэта адмаўляў. Ён працягваў гуляць і дапамог камандзе здабыць тытул пераможцаў лігі.

25 лютага 2018 году ў гульні супраць «Аклагомы-Сіці Тандэр» Пачулія ўпаў на нагу Расэла Ўэстбрука ледзь не траўмаваўшы яго. За гэта ён зноў быў моцна крытыкаваны як з боку СМІ, гэтак і з боку гульцоў і трэнэраў НБА, у тым ліку Полам Джорджам, Кайры Ірвінгам, Грэгам Попавічам і самім Ўэстбрукам. У чэрвені Пачулія выйграў свой другі чэмпіёнскі тытул НБА. 15 ліпеня 2018 году падпісаў кантракт з «Дэтройт Пістанз». 29 жніўня 2019 году абвесьціў аб зыходзе з спорту і заняў на пасаду кансультанта ў баскетбольных апэрацыях у «Голдэн Стэйт».

## Крыніцы

Катэгорыя:Грузінскія баскетбалісты
Герб Будапэшту

**Герб Будапэшту** — герб сталіцы Вугоршчыны гораду Будапэшт, які існуе з 1873 году, калі Будапэшт утварыўся ў выніку аб’яднаньня трох гарадоў на рацэ Дунай — Буда, Пэшт і Обуда. Гарадзкі камітэт, які плянаваў аб’яднаньне, замовіў у майстра-мастака Лаяша Фрыдрыха дызайн гербу на аснове папярэдніх гербаў гарадоў.

## Апісаньне
У цэнтры тарчы намаляваная хвалепадобная паласа срэбнага колеру, якая сымбалізуе ваду ракі Дунай. Замак з адной круглай вежай і адной брамай уверсе сымбалізуе замак Пэшту; а замак з трыма квадратнымі вежамі і двума брамамі Будайскі замак. Брамы абодвух замкаў адкрыты, краты паднятыя, што сымбалізуе гасьціннасьць і надзейнасьць жыхароў гораду. Срэбны і чырвоны колеры — традыцыйныя колеры вугорскай геральдыкі.

## Гісторыя
Пасьля стварэньня Вугорскай Народнай Рэспублікі герб страціў карону Сьвятога Іштавана, і выкарыстоўваўся з 1945 да 1964 год безь ёй. У пэрыяд з 1964 па 1990 год выкарыстоўваўся новы герб, які ня ўтрымліваў традыцыйных вугорскіх сымбаляў, бо яны не адпавядалі камуністычным ідэалам. Пасьля аднаўленьня незалежнасьці ў 1990 годзе арыгінальны герб, створаных у 1873 годзе быў зноў адноўлены.

## Вонкавыя спасылкі
* Будапэшт

Катэгорыя:Будапэшт
Будапэшт
Енё Рэйтэ

**Е́нё Рэ́йтэ** (; 29 сакавіка 1905, Будапэшт, Аўстра-Вугоршчына — 1 студзеня 1943, Еўдакава, Савецкі Саюз) — вугорскі журналіст і драматург, які памёр у працоўным лягеры падчас Другой сусьветнай вайны. Нягледзячы на гумарыстычны характар ягоных твораў, яны ня толькі добры чытаныя ў Вугоршчыне, але таксама высока цэняцца літаратуразнаўцамі.

## Біяграфія
Нарадзіўся 29 сакавіка 1905 году ў Будапэшце, які на той момант уваходзіў у склад Аўстра-Вугоршчыны. Скончыў навучаньне ў тэатральнай школе ў 1924 годзе, пасьля чаго ён шмат падарожнічаў па ўсёй Эўропе. Вярнуўшыся ў Вугоршчыну, ён зарабляў сабе на жыцьцё, як драматург, часта зь вялікім посьпехам.

Пазьней ён пачаў пісаць прыгодніцкія раманы на аснове сваіх паездак і вопыту за мяжой. Ягоныя раманы хутка запрыкмецілі крытыкі дзякуючы непараўнальнаму і мудрагелістаму пачуцьцю гумару. Ягоныя раманы, якія перакрыўлялі Францускі замежны легіён, былі напісаны пад псэўданімам П. Гаўард, мелі найбольшы посьпех. Ён таксама напісаў вялікую колькасьць кабарэ-камэдыяў і рэдагаваў мясцовую газэту «Надзькёрут», якая, аднак, была апублікавана толькі адзін раз. Найбольш цэняцца ягоныя творы, якія аб’ядноўвалі ў сябе элемэнты дэтэктыўных раманаў і раманаў, заўсёды з унікальным пачуцьцём гумару. Ён таксама пісаў раманы ў традыцыях амэрыканскіх вэстэрнаў.

Пачынаючы з 1939 году, ён ня мог публікаваць свае раманы пад сапраўдным імем з-за свайго габрэйскага паходжаньня. У 1942 годзе, зьяўляючыся сур’ёзна хворым, Енё Рэйтэ быў абвінавачаны ў падпарадкаваньні «падрыўной» дзейнасьці і проста з бальнічнага ложку адпраўлены ў штрафную роту. Ён памёр праз тыф 1 студзеня 1943 году ў працоўным лягеры Еўдакава, на акупаванай тэрыторыі Савецкага Саюзу.

Памяць пра Рэйтэ ўсё яшчэ шануецца ў будапэшцкім кафэ «Japán», дзе ён быў рэгулярным наведнікам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Енё Рэйтэ.

Катэгорыя:Вугорскія літаратары
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Віз Эйр

**«Віз Эйр»** — вугорская бюджэтная авіякампанія з галаўным офісам ў Будапэшце. Авіякампанія абслугоўвае мноства гарадоў па ўсёй Эўропе і на Блізкім Усходзе. Кампанія налічвае самы вялікі авіяфлёт сярод вугорскіх авіякампаніяў. На цяперашні час зьдзясьняе пералёты ў 42 краіны сьвету. Акцыі матчынай кампаніі «*Wizz Air Holdings Plc*» абарачаюцца на Лёнданскай фондавай біржы.

## Гісторыя
Авіякампанія была створана ў верасьні 2003 году. Галоўным інвэстарам стала амэрыканская прыватная кампанія «*Indigo Partners*», якая спэцыялізуецца на інвэстыцыях у транспарт. Першы рэйс быў зьдзесьнены 19 траўня 2004 году з Катавіцаў, праз 19 дзён пасьля таго, як Польшча і Вугоршчына ўвайшлі ў Эўрапейскі зьвяз і агульны эўрапейскі рынак авіяцыі. Авіякампанія перавезла 250 тысячаў пасажыраў за першыя тры з паловай месяцы сваёй працы і амаль 1,4 млн пасажыраў за першы год працы.

У 2008 годзе авіяперавозчык пачаў зьдзясьняць пералёты паміж Катавіцамі і аэрапортам Лёндан—Гатўік. У студзені 2008 году пачаліся рэгулярныя рэйсы з Гданьска ў Гётэборг, Борнмут і Ковэнтры. Улетку 2008 году «*Wizz Air*» аднавіў летнія сэзонныя паслугі з Катавіцаў і Будапэшту да гішпанскай Жыроны, а таксама новы штотыднёвы пералёт у Жырону з Гданьска. У 2008 годзе авіякампанія перавезла 5,9 млн пасажыраў. 25 лютага 2015 году «*Wizz Air*» упершыню выйшла на Лёнданскую фондавую біржу. Да канца 2012 году «*Wizz Air*» перавез 50 млн пасажыраў.

У лістападзе 2017 году «*Wizz Air*» абвесьціў, што яны плянуюць зарэгістраваць брытанскую даччыную кампанію «*Wizz Air UK*». Базавым аэрапортам павінен стаць аэрапорт Лёндан—Лутан, скарыстаўшыся слотамі, набытых у кампаніі «*Monarch Airlines*».

## Флёт
На кастрычнік 2017 году «*Wizz Air*» зьдзясьняе на самалётах Airbus. У складзе паветранага флёту налічваецца 91 самалёт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Вугорскія кампаніі
Харыса

**Харыса** — мясная страва ўсходняй кухні, якая па сваім выглядзе напамінае суп-пюрэ з разваранай пшаніцы і мяса птушкі. Лічыцца нацыянальнай страваў  у Армэніі . У Турцыі існуе падобная страва пад назвай **кэшкек**, якая вызначана ЮНЭСКА, як турэцкая нацыянальная страва ў Сьпіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны чалавецтва. У пакістанскай кухні страва мае назву **халім**. У Іране вядома як **халімэ гушт** і халім. Халім таксама ўзбецкая страва. У Сярэдняй Азіі халім зьяўляецца рытуальным, таксама рыхтаваўся як ахвярная страва на курбан. У Азербайджане завецца **халім ашы**.

Харыса рыхтуецца, зазвычай, з курыцы, але часам з індычкі ці нават бараніны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рэцэпт Харысы

## Літаратура
* Т. А. Хатранова *Армянская кухня* Ростов-на-Дону, 2001 год.
* Артыкулы *Haleem* і *Harissa* у кнізе Alan Davidson *The Oxford Companion to Food*, OUP Oxford, 2014 ISBN 019104072X, 9780191040726

Катэгорыя:Усходняя кухня
Катэгорыя:Азэрбайджанская кухня
Катэгорыя:Арабская кухня
Катэгорыя:Армянская кухня
Катэгорыя:Пакістанская кухня
Катэгорыя:Узбэцкая кухня
Мужчынская зборная Грузіі па баскетболе

**Мужчынская зборная Грузіі па баскетболе** — нацыянальная каманда, якая прадстаўляе Грузію на міжнародных баскетбольных турнірах. Дэбютавала на чэмпіянаце Эўропы 2011 году. Праходзіла кваліфікацыю на працягу чатырох наступных турніраў у 2013, 2015, 2017 і 2022 гадах.

## Гісторыя
Да 1991 году Грузія была часткай СССР, таму ейныя прадстаўнікі выступалі за зборную СССР. Сярод вядомых гульцоў, якія нарадзіліся ў Грузіі і, гуляючы ў складзе савецкай каманды, здабывалі мэдалі на Алімпійскіх гульнях, чэмпіянатах сьвету і Эўропы, былі Нодар Джорджыкія, Атар Коркія, Гурам Мінашвілі, Уладзімер Угрэхелідзэ, Леван Масэшвілі, Зураб Сакандэлідзэ, Міхэіл Коркія і Мікалай Дзяругін.

Па здабыцьці незалежнасьці зборная Грузіі некалькі разоў беспасьпяхова спрабавала прабіцца на чэмпіянат Эўропы. Каманда тройчы гуляла ў дывізіёне Б і толькі ў 2011 годзе адбыўся дэбют зборнай на чэмпіянаце Эўропы. У той розыгрыш адбылося пашырэньне турніру з 16 да 24 камандаў. У сваёй групе грузіны ў пяці матчах здабылі дзьве перамогі, перагуляўшы зборныя Бэльгіі і Ўкраіны. Гэтага хапіла, каб прабіцца ў наступны раўндзе, дзе грузінскія спартоўцы ўжо не далі рады, зазнўшы паразы ўва ўсіх астатніх матчах. Наступны чэмпіянат Эўропы 2013 году зборная пачала зь перамогі над зборнай Польшчы, але чарговыя чатыры матчы скончыліся для каўкаскай краіны паразамі.

Зборная Грузію кваліфікавалася і на наступныя чэмпіянаты Эўропы, а на чэмпіянаце Эўропы 2022 году была сярод дзяржаваў-гаспадынь турніру. У 2023 годзе грузінскія баскетбалісты дэбютавалі на чэмпіянаце сьвету. У сваёй групе зборная Грузіі выгуляла ў зборных Каба-Вэрдэ і Вэнэсуэлы ды прагуляла зборнай Славеніі, што не перашкодзіла пракрочыць у наступны раўнд. Далей зборная прагуляла зборным Нямеччыны і Аўстраліі, прапусьціўшы ад іх 100 пунктаў у кожным з матчаў.

## Дасягненьні
* 2011 Эўрабаскет. Зборная фінішавала на 11 месцы сярод 24 камандаў
* 2013 Эўрабаскет. Зборная фінішавала на 17 месцы сярод 24 камандаў
* 2015 Эўрабаскет. Зборная фінішавала на 15 месцы сярод 24 камандаў
* 2017 Эўрабаскет. Зборная фінішавала на 17 месцы сярод 24 камандаў
* 2022 Эўрабаскет. Зборная фінішавала на 21 месцы сярод 24 камандаў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт зборнай Грузіі
* FIBA профіль
* Eurobasket.com
* Рэкорды грузінскага баскетболу ў FIBA архіве

Грузія
Баскетбол
Катэгорыя:Грузінскі баскетбол
Страва

**Страва** — прыгатаваная ежа зь некалькіх інгрэдыентаў.

Як правіла дзеліцца на першую страву (булёны, супы), другую (мяса, рыба з гарнірам, кашы і інш.), трэцюю (напоі, салодкія дэсэрты). Таксама можа падзяляцца па нацыянальным кухням. Да прыкладу: «Гуляш — нацыянальная вугорская страва».

Інструкцыю для прыгатаваньня стравы называюць рэцэптам.

## Глядзіце таксама
* Скумбрыя ў кажушку
Матнакаш

**Матнакаш** () — армянскі нацыянальны хлеб з пшанічнай мукі розных гатункаў у форме тоўстай авальнай ці круглай аладкі з элястычным буйнасітаватым мякішам і цьвёрдай скарынкай.

## Працэс гатаваньня

Матнакаш выпякаецца з дражджавога цеста. Падчас гатаваньня цеста некалькі разоў абмінаюць і адстаўляюць, каб яно павялічылася ў аб’ёме ў некалькі разоў. На канчатковым этапе гатаваньня паверхню цеста змазваюць заваранай у вадзе мукою, расьцягваюць да атрыманьня аладкі круглай ці авальнай формы і пальцамі праводзяць замкнёную лінію, паралельную вонкаваму краю аладкі, і падоўжныя паралельныя лініі па цэнтры. 
Сама назва «матнакаш» паходзіць ад армянскіх словаў «мат» — палец і «кашэл» — цягнуць, што можна перавесьці як «расьцягнуты пальцамі».

Матнакаш выпякаюць і ў тонірах (у Нагорным Карабаху, Сюнікскай вобласьці), і ў чарэневых печках (пур) (у Лорыйскай вобласьці, Тавушскай вобласьці). У адрозьненьне ад лавашу, які не губляе сваіх смакавых якасьцяў цягам працяглага часу, матнакаш можна захоўваць толькі некалькі дзён.

## Крыніцы

Катэгорыя:Армянская кухня
Катэгорыя:Хлеб