Аграгарадок

**«Аграгарадок»** () — назва паселішча з водазабесьпячэньнем, вуліцамі зь цьвёрдым дарожным пакрыцьцём, падвозам да раённых і абласнога цэнтраў, установамі абслугоўваньня асабістых падсобных гаспадарак насельніцтва і ўстановамі культуры згодна з афіцыйнай беларускамоўнай клясыфікацыяй рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі.

## Назва
Нэалягізм «аграгарадок» () зьявіўся ў расейскай мове прыкладна ў 1970-я гады (часы кіраваньня Брэжнева) і ад пачатку азначаў «*добраўпарадкаваны [[пасёлак гарадзкога тыпу]] (на тэрыторыі [[саўгас]]у, [[калгас]]у)*». Беларускія слоўнікі, выдадзеныя да 2000-х гадоў, не фіксуюць гэтага слова (ТСБМ пад рэдакцыяй Кандрата Крапівы падае толькі «аграгорад»). Увогуле, мескія паселішчы на тэрыторыі Беларусі гістарычна ня мелі такога статусу, як «гарадок». Існавалі толькі месты і мястэчкі, а ўласныя назвы Гарадок, Давыд-Гарадок, Кажан-Гарадок і іншыя сьведчаць пра наяўнасьць за часамі Вялікага Княства Літоўскага ў адпаведных паселішчах невялікіх замкаў («гарадоў»).

Паняцьце «аграгарадок» пачало масава ўжывацца ў сучаснай Беларусі з прыняцьцем «Дзяржаўнай праграмы адраджэньня і разьвіцьця сяла на 2005—2010 гады». Паводле А. Лукашэнкі, менавіта ён прапанаваў выкарыстоўваць гэтую назву з наступных прычынаў:

## Агульная характарыстыка

Згодна з афіцыйным азначэньнем, аграгарадкі — гэта «*добраўпарадкаваныя населеныя пункты, у якіх створаная вытворчая і сацыяльная інфраструктура для забесьпячэньня сацыяльных стандартаў насельніцтва, што пражывае ў іх і на прылеглай тэрыторыі*». Тым часам вёскі (ідэнтычна пасёлкам) азначаюцца як «*населеныя пункты, у якіх створаная адпаведная вытворчая і сацыяльная інфраструктура, не аднесеныя да аграгарадкоў*».

Сярод асноўных характарыстык аграгарадкоў дэкляруецца:

* цэнтральнае і лякальнае водазабесьпячэньне (халоднае і гарачае), у тым ліку для пажаратушэньня;
* цэнтральнае газазабесьпячэньне (або разьвіцьцё сыстэмаў забесьпячэньня звадкаваным газам калектыўнага карыстаньня);
* вуліцы зь цьвёрдым дарожным пакрыцьцём;
* сетка дарог, якія злучаюць яго з населенымі пунктамі ў зоне абслугоўваньня;
* пасажырскае транспартнае злучэньне з раённым і абласным цэнтрамі;
* аб’екты тэлефоннай сувязі на аснове стацыянарных і мабільных сыстэмаў сувязі;
* гандлёва-закупныя аб’екты спажывецкай каапэрацыі;
* філіі раённых прадпрыемстваў жыльлёва-камунальнага абслугоўваньня;
* структуры па абслугоўваньні асабістых дапаможных гаспадарак насельніцтва;
* дашкольныя ўстановы і школы;
* спартовыя аб’екты і збудаваньні, арганізацыі экалягічнага турызму, паляўнічыя гаспадаркі;
* амбуляторыі лекара агульнай практыкі;
* пажарныя аварыйна-выратавальныя дэпо і пасты;
* аб’екты прыдарожнага сэрвіснага абслугоўваньня (грамадзкага харчаваньня, аўтамабільнага сэрвісу, аўтазаправачныя станцыі, гатэлі);
* установы культуры (дамы культуры, клюбы, бібліятэкі і г. д.), цэнтры традыцыйных народных промыслаў і рамёстваў;
* юрыдычныя паслугі насельніцтву, у тым ліку натарыяльныя.

Статус «аграгарадку» атрымліваюць існыя населеныя пункты, пераважна вёскі (першая — Езеры Чэрыкаўскага раёну Магілёўскай вобласьці). На 27 траўня 2011 году ў Беларусі налічвалася 1481 аграгарадкоў.

Сярод найбольш прыярытэтных задачаў разьвіцьця аграгарадкоў А. Лукашэнка бачыць наступнае:

6 кастрычніка 2011 году зьявілася інфармацыя, што ў Беларусі можа зьявіцца таджыцкі аграгарадок.

## Крытыка
Сябра-карэспандэнт Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі Іван Нікітчанка крытычна ацэньваў праект пабудовы аграгарадкоў:

Таксама Іван Нікітчанка адзначае эканамічную немэтазгоднасьць аграгарадкоў:

Сяргей Сідорскі, прэм’ер-міністар Беларусі ў 2008 годзе, таксама выказваў сумневы наконт рэнтабэльнасьці прадукцыі, якую ствараюць гаспадаркі ў аграгарадках, а таксама крытыкаваў прынцып разьмеркаваньня сродкаў на будаваньне дамоў, праз што шмат жытла апыняецца без жыльцоў.

Эколяг Валеры Дранчук зьвяртае ўвагу на наступны аспэкт праблемы, якую ствараюць штучныя для вясковага асяродзьдзя аграгарадкі:

Існуюць зьвесткі, што пры правядзеньні будаўнічых працаў у традыцыйных вёсках і мястэчках дзеля наданьня ім афіцыйнага статусу «аграгарадок» адбывалася зьнішчэньне гістарычна-культурных каштоўнасьцяў (Гальшаны), помнікаў прыроды і садова-паркавага мастацтва (Двор Залесьсе), традыцыйнай гістарычнай забудовы (Празарокі), закрыцьцё музэяў (Маслакі). Сустракаюцца і іншыя крытычныя водгукі.

Паводле зьвестак КДК РБ, на травень 2012 году толькі ў Менскай вобласьці парожнімі стаялі 72 дамы, збудаваныя ў сельскай мясцовасьці згодна зь дзяржаўнай праграмай. Апроч таго, КДК выявіў масавыя парушэньні ў аграгарадках Гарадзенскай вобласьці, сярод іх — закрыцьцё школаў і дзіцячых садкоў, дрэнная якасьць будынкаў, адсутнасьць аб’ектаў культурна-забаўляльнага характару.

## Глядзіце таксама
* Пасёлак
* Пасёлак гарадзкога тыпу

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі