open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Забалоцьце

Назву **Забало́цьце** маюць:

## Населеныя пункты
**Забалоцьце** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Забалоцьце — вёска ў Браслаўскім раёне
** Забалоцьце — былы хутар у Галубіцкім сельсавеце Глыбоцкага раёну
** Забалоцьце — вёска ў Пліскім сельсавеце Глыбоцкага раёну
** Забалоцьце — вёска ў Празароцкім сельсавеце Глыбоцкага раёну
** Забалоцьце — вёска ў Перабродзкім сельсавеце Мёрскага раёну
** Забалоцьце — вёска ў Туркоўскім сельсавеце Мёрскага раёну
** Забалоцьце (нежыл.) — вёска ў Язьненскім сельсавеце Мёрскага раёну
** Забалоцьце — вёска ў Ветрынскім сельсавеце Полацкага раёну
** Забалоцьце — вёска ў Маласітнянскім сельсавеце Полацкага раёну
** Забалоцьце (нежыл.) — вёска ў Расонскім раёне
** Забалоцьце — вёска ва Ўшацкім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Забалоцьце — вёска ў Гарадзенскім раёне 
** Забалоцьце — вёска ў Смаргонскім раёне
** Забалоцьце — вёска ў Шчучынскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Забалоцьце — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне 
** Забалоцьце — вёска ў Жлобінскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Забалоцьце — вёска ў Бялыніцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Забалоцьце — былая вёска, цяпер зьяўляецца часткай Маісееўшчыны (Барысаўскі раён)
** Забалоцьце — вёска ў Весялоўскім сельсавеце Барысаўскага раёну 
** Забалоцьце — былая вёска, знаходзілася на ўсход ад Карсакавічаў (Барысаўскі раён)
** Забалоцьце — вёска ў Валожынскім раёне
** Забалоцьце — пасёлак у Капыльскім раёне
** Забалоцьце — вёска ў Крупскім раёне 
** Забалоцьце — вёска ў Менскім раёне 
** Забалоцьце — вёска ў Забалоцкім сельсавеце Смалявіцкага раёну 
** Забалоцьце — вёска ў Курганскім сельсавеце Смалявіцкага раёну

### [[Украіна]]
* Валынская вобласьць:
** Забалоцьце — мястэчка ў Ратнеўскім раёне

## Падвойныя назвы
* Вялікае Забалоцьце
* Малое Забалоцьце
* Новае Забалоцьце

## Глядзіце таксама
* Забалацьце
* Забалотнае
* Забалотніца
* Забалотня
* Забалоцінка
* Забалоцкае
* Забалоцкі
Кежмарак

**Ке́жмарак** (, , ) — горад ва ўсходняй Славаччыне на рацэ Попрад паміж Высокімі Татрамі і Левочскімі Вэрхамі. Цэнтар Сьпіскай вобласьці Прэшаўскага краю. Насельніцтва каля 17 000 чалавек.

## Гісторыя

Кежмарак паўстаў у XIII ст. аб’яднаньнем трох блізкіх паселішчаў — славацкіх рыбакоў, нямецкіх каляністаў і каралеўскіх мытных вартавых. Упершыню згадваецца ў 1251 годзе ў лісьце караля Бэлы IV як «Villa (Saxonum apud Ecclesiam) Sancte Elisabeth». Гарадзкія правы Кежмарак атрымаў у 1269 годзе і атрымаў права арганізаваць уласны сырны рынак (па-нямецку «Käsemarkt» — «сырны рынак»).

У Кежмарку ўвесну 1410 году, падчас Вялікай вайны, адбываліся перамовы вялікага князя літоўскага Вітаўта з каралём Жыгімонтам. 6 красавіка крыжакі зьдзейсьнілі спробу забойства Вітаўта, падпаліўшы тую частку места, дзе ён разьмясьціўся. У пажары аддзел наймітаў напаў на двор князя, але ахова здолела адбіцца.

25 красавіка 1433 году горад быў значна пашкоджаны гусіцкім нападам. Пасьля 1440 году ў Кежмарку засядаў граф Сьпіша. У XV стагодзьдзі (потым яшчэ раз у 1655 годзе) зрабіўся вольным каралеўскім горадам. У пачатку XVI стагодзьдзя горад адзінагалосна прыняў лютэранства. У сярэднявеччы Кежмарак быў багатым гандлёвым і рамесным горадам.

Кежмарк быў цьвердзю магутнага роду Цёкалі (Thököly).

У 1918 году група кежмарскіх славакаў абвясьціла незалежную Славацкую рэспубліку.

Да Другой сусьветнай вайны ў Кежмарку пражывала вялікая колькасьць этнічных немцаў (глядзіце карпацкія немцы). Таксама была вялікая габрэйская абшчына. Падчас вайны пад пратэкцыяй першае Славацкае рэспублікі блізу 3000 габрэяў былі дэпартаваныя ў нямецкія лягеры сьмерці. Усе немцы пакінулі места ў 1944 годзе пры набліжэньні Чырвонае арміі.

У 1950 годзе Кежмарак быў абвешчаны архітэктурным запаведнікам.

## Насельніцтва

Паводле перапісу 2001 году ў горадзе налічваліся 17 383 жыхары. 95,21% зь іх славакі, 1,59% цыганы, 0,83% чэхі і 0,43% немцы. Па веравызнаньні 77,50% рыма-каталікі, 10,98% без рэлігійнае прыналежнасьці, 4,83% лютаране і 2,63% грэка-каталікі.

## Гарады-пабрацімы

## Славутыя ўраджэнцы
* Войцех Аляксандар, рэнтгеноляг
* Любаш Бартэчка, хакеіст
* Карл Сованка, мастак і скульптар
* Радаслаў Сухі, хакеіст
* Імрэ Цёкалі, прынц Трансыльваніі
* Юрай Герц, кінарэжысэр

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт горада
* Замак Кежмарак
Каралявецкая дамова 1384 году

**Каралявецкая дамова 1384 году** — пагадненьне, заключанае ў Караляўцы 30 студзеня 1384 году падчас Грамадзянскай вайны ў ВКЛ 1381—1384 гадоў паміж Вітаўтам Вялікім і прадстаўнікамі Тэўтонскага Ордэна.

Вітаўт, аб’яднаўшыся з Тэўтонскім ордэнам, вёў міжусобіцу са сваім стрыечным братам Ягайлам. Дзеля таго, каб гарантаваць падтрымку з боку крыжакоў у грамадзянскай вайне, Вітаўт падпісаў дамову, паводле якой Жамойць усутыч да ракі Нявежы і гораду Коўна адыходзіла да крыжацкага Ордэна. У 1382 годзе Ягайла абяцаў крыжакам Жамойць толькі да ракі Дубісы, але так і не ратыфікаваў Дубіскую дамову. Жамойць была неабходнай крыжакам, бо яе тэрыторыя фізычна аддзяляла іх ад злучэньня зь Лівонскім ордэнам на поўначы. Вітаўт таксама паабяцаў стаць ордэнскім васалам. У лютым некалькі рэгіёнаў Жамойці выказалі сваю падтрымку Вітаўту і крыжакам.

16 ліпеня 1384 году Вітаўт у другі раз ратыфікаваў Каралявецкую дамову ў Новым Марыенбэргу, новазбудаванай крыжацкай цьвердзі на беразе Нёману. Зрэшты, пагадненьне было разарванае ў гэтым жа месяцы пасьля замірэньня Вітаўта і Ягайлы. Вітаўт зьнішчыў крыжацкія замкі і вярнуўся ў Літву. Падчас грамадзянскай вайны ў ВКЛ 1389—1392 гадоў Вітаўт ізноў папрасіў ваеннай дапамогі ў Тэўтонскага ордэна. 19 студзеня 1390 году ён падпісаў Лыцкую дамову, якая пацьвярджала Каралявецкую дамову, толькі дзеля таго, каб ізноў парушыць яе ў 1392 годзе. Вітаўт аддаваў Жамойць крыжакам яшчэ двойчы: паводле Салінскай дамовы (1398) і Рацёнскага дагавору (1404).

Летувіскі гісторык Данілевічус і польскі гісторык Канечны паставілі пад сумнёў аўтэнтычнасьць гэтае дамовы, адзначаючы, што яна можа быць крыжацкай падробкай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Тэўтонскага Ордэну
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Падзеі 1384 году
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні XIV стагодзьдзя
Бубны (неадназначнасьць)

Назву **Бубны** маюць:

* Бубны — набор зь некалькіх барабанаў рознага памеру

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Бубны — вёска ў Дрысенскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Бубны — вёска ў Гарадзенскім раёне
** Бубны — вёска ў Зьдзецельскім раёне

* Менская вобласьць:
** Бубны — вёска ў Вялейскім раёне
Мураўёўка

Назву **Мураўёўка** маюць:

* Мураўёўка — царква Маскоўскага патрыярхату, збудаваная ўладамі Расейскай імпэрыі на тэрыторыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў з мэтай маскалізацыі краю праз архітэктуру.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Мураўёўка — вёска ў Ашмянскім раёне
** Мураўёўка — вёска ў Шчучынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Мураўёўкі 
* Мураўі 
* Мураўнічы 
* Мураўчы 
* Мураўчыцы 
* Мураўшчына
Вялікі комтур

**Вялікі комтур**, ***арцыкомтур*** () — адзін з найвышэйшых чыноў у кіраўніцтве Тэўтонскага Ордэну. Наступнік вялікага магістра (хохмайстра).

Пасада вялікага комтура прыблізна адпавядае цяперашняму прэм’ер-міністру і міністру ўнутраных справаў.

У выпадку пагрозы пры адсутнасьці хохмайстра меў права кіраваньня ўзброенымі сіламі Ордэну. У мірны час загадваў арсэналамі, вырабам рыштунку, складамі збожжа, а падчас вайны выконваў ролю абознага і галоўнага інтэнданту войскаў. Яму падначальваўся наземны і водны транспарт.

Адзін з двух ураднікаў, акрамя вялікага магістра, якія мелі ключы ад скрыні зь пячаткай Ордэну. Разам з чатырма іншымі саноўнікамі (вялікім маршалам, вялікім шпітальнікам, вялікім шатным, вялікім скарбнікам) уваходзіў у раду вялікага магістра.

Памочнікам вялікага комтуру быў віцэ-комтур (іначай малы комтур).

Да зьяўленьня пасады вялікага скарбніка (1240 рок) распараджаўся скарбам Ордэну.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Тэўтонскі Ордэн
Катэгорыя:Кіраўнікі
Комтур

**Комтур**, ***камандор*** () — кіраўнік абшчыны ў некаторых рыцарскіх ордэнах (напрыклад, крыжацкім, мальтыйскім, тампліераў). Пазьней у дзяржавах гэтых ордэнаў — кіраўнік акругі (комтурства) — найменьшай адміністрацыйнай адзінкі, складзенай з аднаго ці некалькіх замкаў і прылеглых тэрыторыяў.

Комтурства існавала там, дзе набіраўся поўны канвэнт — уласна кляштар крыжакоў. У канвэнце мела быць сама меней 12 братоў-рыцараў.

Комтур камандаваў войскам сваёй акругі, судзіў у земскіх судах сам або праз намесьніка, зацьвярджаў зьмены гаспадароў у маёнтках, зьбіраў падаткі і ўвогуле правіў усёй акругай. Яму дапамагаў віцэ-комтур.

У нямецкамоўных краінах *комтур* таксама азначае ордэн II і III клясы.

## Глядзіце таксама
* Вялікі комтур
* Вялікі магістар

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рыцарскія ордэны
Каралявецкая дамова 1390 году

**Караляве́цкая дамо́ва 1390 году** — пагадненьне, падпісанае 26 траўня 1390 году падчас грамадзянскай вайны ў ВКЛ 1389—1392 гадоў жамойцкай шляхтай і прадстаўнікамі Тэўтонскага Ордэна. Дэлегацыя з 30 або 31 чальцоў зь сямі жамойцкіх рэгіёнаў (Эйрагола, Kaltinėnai, Кнітува, Kražiai, Medingėnai, Расены, Viduklė) прыбылі ў Троіцын дзень. Яны выказаліся ў вернасьці да «свайго караля» Вітаўта і гарантавалі свабоду гандлю для крыжакоў у Жамойці. Крыжакі забясьпечылі шляхцічаў правізіяй і адзеньнем.

Вітаўт Вялікі вёў міжусобіцу са сваім стрыечным братам Ягайлам, вялікім князем літоўскім і каралём польскім. Дзеля таго, каб замацаваць падтрымку крыжакамі грамадзянскай вайны, 19 студзеня 1390 году Вітаўт падпісаў Лыцкую дамову, паводле якой Жамойць усутыч да ракі Нэвэжыс адыходзіла Тэўтонскаму ордэну. Жамойць была неабходнай крыжакам у якасьці тэрыторыі, якая фізычна аддзяляла іх ад аб’яднаньня зь Лівонскім ордэнам на поўначы. Падтрымка жмудзінаў мела для Вітаўта ключавы характар і зьяўлялася гарантыяй выкананьня ўмоваў Лыцкай дамовы. Зрэшты, Вітаўт здрадзіў крыжакам, замірыўшыся зь Ягайлам у 1392 годзе і падпісаўшы Востраўскае пагадненьне. Жамойць адыйшла крыжакам толькі ў 1398 годзе паводле Салінскага дагавору.

Каралявецкая дамова і 30 імёнаў жамойцкіх шляхцічаў зьяўляюцца каштоўнай крыніцай дасьледваньня ўласных імёнаў паганскай Літвы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Тэўтонскага Ордэну
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Падзеі 1390 году
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні XIV стагодзьдзя
Паўночная Асэтыя

**Рэспу́бліка Паўно́чная Асэ́тыя — Ала́нія** (*Паўночная Асэтыя*, , ) — суб’ект Расейскае Фэдэрацыі, уваходзіць у склад Паўночна-Каўкаскай фэдэральнай акругі. Сталіца рэспублікі — горад Уладзікаўказ. Рэспубліка ўтвораная 7 ліпеня 1924 году.

## Геаграфія
### Геаграфічнае становішча

Рэспубліка разьмешчаная на паўночным схіле Вялікага Каўказу. Паўночную частку займаюць раўніны ды нізіны, пры прасоўваньні на поўдзень ляндшафт становіцца гарыстым, пераходзячы ў Галоўны ці Водападзельны хрыбет Вялікага Каўказу. Найвышэйшая кропка — гара Казбэк (5033 м). Рэспубліка мяжуе з Інгушэтыяй, Чачэніяй Кабардына-Балкарыяй, Стаўрапольскім краем, Паўднёвай Асэтыяй і Грузіяй.

### Клімат
Клімат у рэспублікі лагодна кантынэнтальны. На Маздоцкай раўніне — засушлівы, частыя сухавеі; сярэдняя тэмпэратура студзеня −4,3&nbsp;°C, ліпеня +24&nbsp;°C, ападкаў 400—450 мм за год.

## Гісторыя
### Далучэньне да Расейскае імпэрыі
Тэрыторыі, на якіх жылі асэтыны, былі сярод першых на Паўночным Каўказе, што былі далучаныя да Расейскае імпэрыі ў 1774 годзе. Уладзікаўказ стаў першай расейскай фартэцыяй у рэгіёне (заснаваны ў 1784 годзе). У XIX стагодзьдзі адбылося масавае перасяленьне асэтынаў з гор на раўніны ды ў навакольле Маздоку.

### Савецкі час
У 1921 годзе Асэтыя стала часткай Горскай Савецкай Рэспублікі, атрымаўшы статус аўтаномнай вобласьці ў 1924 ды ў 1936 годзе была пераўтвораная ў Паўночна-Асэтынскую Аўтаномную Савецкую Сацыялістычную Рэспубліку.

## Насельніцтва
Насельніцтва рэспублікі на 2013 год — 706 123 чал., шчыльнасьць — 88,41 чал./км², удзельная вага гарадзкога насельніцтва — 64,3 % (2009).
Паўночная Асэтыя зьяўляецца адным з самых густанаселеных суб’ектаў Расейскае Фэдэрацыі. Блізу палова насельніцтва рэспублікі (48 %) жыве ва Ўладзікаўказе. 
Нацыянальны склад: асэтыны (68,2 %), расейцы (20,8 %), інгушы (3,2 %), армяне (2,3 %), кумыкі (2,3 %), грузіны (1,3 %).

### Населеныя пункты




## Асобы

У 2002 годзе пасьля зыходу ледавіка Колка ў Кармадонскай цясьніне зьнік бязь вестак рэжысэр Сяргей Бадроў разам са здымачнай групай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Ураду Рэспублікі Паўночная Асэтыя — Аланія
* Асэтыны й іх гісторыя
* Аланія: гісторыя, культура, звычаі, людзі 
* «Асэтыя-Аланія» фотагалерэя сайту darial-online.ru
Генадзь Лаўрэцкі

**Генадзь Аляксандравіч Лаўрэцкі** (нарадзіўся ў 1958 годзе) — беларускі архітэктар і мастацтвазнавец. Кандыдат мастацтвазнаўства. Узначальвае архітэктурна-мастацкую раду Беларускага экзархату Расейскай праваслаўнай царквы.

## Біяграфія
Выкладае тэорыю і гісторыю архітэктуры на архітэктурным факультэце БНТУ. Зьяўляецца навуковым кіраўніком праекту рэстаўрацыі некалькіх старажытных цэркваў Беларусі.

На думку Лаўрэцкага, насаджэньне на тэрыторыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага маскоўскай сярэднявечнай архітэктуры ў 2-й палове XIX стагодзьдзя зьяўляецца «найважнейшым этапам у гісторыі беларускай архітэктуры» ().

14 жніўня 2015 году на купал Юбілейнага дома ў Менску паставілі вялізны ўкосны васьміканцовы крыж, які зьяўляецца адметнасьцю культурнага ляндшафту Расеі. Лаўрэцкі сьцьвярджае, што ўзнавіў () яго паводле тых крыжоў, што былі на Пакроўскай царкве. Аднак паводле захаваных здымкаў царквы, на яе купалах былі ня ўкосныя васьміканцовыя, а звычайныя грэцкія крыжы.

## Крытыка

### Рэканструкцыя Спаскай царквы
Лаўрэцкі зьяўляецца навуковым кіраўніком рэстаўрацыі царквы Сьвятога Спаса ў Полацку і выступае за захаваньне выгляду сьвятыні, які тая набыла ў XIX ст. На цяперашні момант надбудаваны ў тыя часы цыбулепадобны купал пакрылі пазалотай, якой там ніколі не было.

### Рэканструкцыя Калоскай царквы
У 2009 годзе Лаўрэцкі распрацаваў праект рэканструкцыі Калоскай царквы ў Горадні, згодна зь якім з помніка прапануецца зрабіць гібрыд ХІІ і XIX стагодзьдзяў. Сам Лаўрэцкі арыентуецца на XIX ст., але пры гэтым не зьбіраецца прытрымлівацца тагачаснага гістарычнага выгляду царквы.

Беларускі гісторык Алесь Краўцэвіч не ўхваляе маючыя адбыцца пераўтварэньні:

### Рэканструкцыя Барысаглебскай царквы

Улетку 2010 беларуская грамадзкасьць выпадкова даведалася пра распрацаваны Лаўрэцкім праект рэканструкцыі царква Сьвятых Барыса і Глеба ў Наваградку, згодна зь якім на гатычна-рэнэсансавы помнік мусяць паставіць шатровыя завяршэньні з купаламі-цыбулінамі і какошнікамі ў стылі маскоўскай сярэднявечнай архітэктуры. Беларускія архітэктары, мастацтвазнаўцы, гісторыкі і Міністэрства культуры выступілі з рэзкаю крытыкаю праекту. Старшыня Таварыства аховы помніка Антон Астаповіч камэнтуе сытуацыю наступным чынам:

Беларускі архітэктар Уладзімер Папруга паказвае на тое, што Лаўрэцкі выйшаў за межы сваёй кампэтэнцыі:

## Працы
* Назад в будущее // «Архитектура и строительство», 12 ноября 2004 г.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Беларускія мастацтвазнаўцы
Катэгорыя:Кандыдаты мастацтвазнаўства
Юрась Ляўкоў

**Юрась Ляўкоў** (нарадзіўся 23 чэрвеня 1964 году, Менск) — беларускі музыка. Бас-гітарыст гурту N.R.M.

## Біяграфія
Бацька Юрася — вайсковец-падводнік Амаль ад самага пачатку быў бас-гітарыстам «Мроі», куды яго запрасіў школьны сябра Ўладзімер Давыдоўскі. Паступіў на першы курс Беларускі політэхнічны інстытут, але з-за ўдзелу ў рэпэтыцыях гурту «Мроя» ня здолеў здаць першую сэсію. Уладкаваўся працаваць на катэдру ядзернай фізыкі фізычнага факультэту БДУ. Удзельнічаў у запісы супольных музычных праектаў «Народны Альбом», «Я нарадзіўся тут». Стала працуе ў Інстытуце ядзерных праблемаў. Удзельнічаў у працах па стварэньні сродкаў кантролю за ядзернай зброяй і тэхнічным забесьпячэньні праграмы стратэгічнага раззбраеньня.  З жонкай Дзінай разьвяліся ў 2013 годзе, маюць дачку Яну.

## Крыніцы

## Літаратура
* Дзятліковіч Віктар. Іх Мроя. Іх N.R.M. Менск: «Сучасны літаратар», 2005. 320 с +32 вкл.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:N.R.M.
Уладзімер Папруга

**Уладзі́мер Папру́га** (нарадзіўся ў 1961 годзе, Менск) — беларускі архітэктар-рэстаўратар.

## Біяграфія
Скончыў архітэктурны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытуту (1983), працаваў у праектным інстытуце Белдзяржпраект. Навучаўся ў Рымскім цэнтры ЮНЭСКО, прайшоў майстар-курс у Вэнэцыі (1998). Выступаў лектарам на тэму гістарычна-культурнай спадчыны Менску на міжнародным кангрэсе ICOMOS (Канада).

Працаваў на рэстаўрацыі палаца фон Зайдліцаў у Познані (Польшча). Вярнуўся ў Беларусь, каб займацца сыстэмным аднаўленьнем і разбудовай Менску. У 2002—2007 гадах распрацаваў падрабязны навукова абгрунтаваны праект вырашэньня ўсіх будаўнічых і транспартных праблемаў места.

У 2002—2007 гадах займаў пасаду галоўнага дзяржаўнага інспэктара па ахове гістарычна-культурнай спадчыны Менгарвыканкаму, аднак мусіў сысьці празь немагчымасьць спыніць зьнявечаньне цэнтру Менску.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Вензавецкі сельсавет

**Вензаве́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вензавец.

## Гісторыя
13 ліпеня 2007 году 10 населеных пунктаў сельсавету — Апаліна-Басіна, Вянскі, Запашка, Каменка, Нямковічы, Пацаўшчына, Рэпішча, Сіратаўшчына, Труханавічы, Яцьвезь — былі перададзеныя ў склад Зьдзецельскага сельсавету, а 5 населеных пунктаў ліквідаванага Гярбелевіцкага сельсавету — Белякі, Буйкі, Сачыўляны, Сьцяткоўшчына, Явар — былі перададзеныя ў склад Вензавецкага сельсавету.

30 верасьня 2008 году ліквідаваны хутар Пад’яварка.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Зьдзецельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Слуцкі цукроварафінадны камбінат

**Слу́цкі цукро́варафіна́дны камбіна́т** — наймаладзейшае прадпрыемства цукровай прамысловасьці Беларусі, утворанае ў 1965 годзе ў Слуцку (Менская вобласьць, Беларусь). У 2009 годзе была дасягнутая магутнасьць перапрацоўкі цукровага бурака на ўзроўні  на содні. Прадпрыемства мае штогадовую квоту на пастаўку цукру ў Расею памерам 38,5 тыс. тонаў (25,7%) з 150 тыс. т. для краіны. Цукар на 99,8% складаецца з цукрозы, рэшта — глюкоза і фруктоза. Адходы вытворчасьці (патака-мелес і жамерына) ідуць на выраб дрожджаў, сьпірту, лімоннай кісьлі і на корм жывёле.

Сыравіна на камбінат пастаўляецца з 4 вобласьцяў:
* Берасьцейская вобласьць: СВК «Жарабковічы» (Ляхавіцкі раён);
* Гарадзенская вобласьць: Астравец, Ашмяны;
* Магілёўская вобласьць: Асіпавічы, Бабруйск, Глуск, Качэрычы;
* Менская вобласьць: Барысаў, Капыль, Клецак, Салігорск, Слуцак, Узда.

## Мінуўшчына
Прадпрыемства пачало працу 21 сьнежня 1965 году. Цалкам пушчанае ў 1970 годзе як завод, з 1976-га — камбінат. З 1972 г. першы з заводаў у Беларусі пачаў фасоўку цукру. З 1993 г. пашыраецца ў выніку перааснашчэньня да магутнасьці штодзённай перапрацоўкі 6 тыс. тонаў цукровых буракоў (з 3 тыс. т). З 1996 г. акцыянаваны. У 2010 г. 62% вырабаў прадалі за мяжу. Прадпрыемства мела звыш 700 супрацоўнікаў.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама
* Эканоміка Беларусі

## Вонкавыя спасылкі

* Экскурсія па вытворчасці 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Цукроварафінадны камбінат
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1965 годзе
Максім Жбанкоў

**Максі́м Жбанко́ў** ( 1958, Менск) — беларускі філёзаф, культуроляг, кінааналітык, журналіст. Кандыдат філязофскіх навук.

## Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (філязофскае аддзяленьне), асьпірантуру. У 1986 годзе абараніў дысэртацыю на тэму «Сьветапоглядныя перадумовы станаўленьня прыродазнаўства». Працаваў у БДУ, Беларускім фондзе Сораса.

Аўтар шматлікіх аналітычных артыкулаў пра пытаньні сучаснай культуры. Кола навуковых інтарэсаў: дынаміка культуры, маргінальныя культурніцкія стратэгіі, масавая культура, сучасны стан беларускай культуры, аналіз візуальных тэкстаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Анкета Свабоды: Максім Жбанкоў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Кандыдаты філязофскіх навук
Катэгорыя:Культуролягі
Анатоль Кулагін

**Анатоль Мікалаевіч Кулагін** (нарадзіўся 23 студзеня 1947 году, Барысаў) — беларускі мастацтвазнавец, гісторык архітэктуры. Кандыдат мастацтвазнаўства (1986).

## Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1960). З 1970 году ў Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклёру АН Беларусі.

Дасьледуе гісторыю і тэорыю архітэктуры і мастацтва Беларусі. У суаўтарстве з А. Валахановічам выдаў кнігу «Дзержинщина: Прошлое и настоящее» (1986). Працуючы над кнігай, аб’езьдзіў усе архітэктурныя помнікі і помнікі прыроды раёну, зрабіў замеры, замалёўкі, фатаздымкі іх і зьмясьціў у кнізе.

## Асноўныя працы
Адзін з аўтараў:
* 
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі (т. 1—7, 1984—1988)
* Гісторыя беларускага мастацтва (т. 2—3, 1988—1989)
* Страчаная спадчына (1998)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі архітэктуры
Антон Астаповіч

**Антон Уладзімеравіч Астаповіч** (нар. 23 кастрычніка 1964, Асіпавічы) — беларускі гісторык-этноляг і культуроляг. Старшыня Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры (2007).

## Біяграфія
Скончыў Менскую мэдычную вучэльню (1984, з чырвоным дыплёмам), гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Працаваў у Беларускім дзяржаўным музэі народнай архітэктуры і побыту: малодшым навуковым супрацоўнікам у аддзеле фондаў, загаднікам сэктару Цэнтральнай Беларусі ў экспазыцыйным аддзеле, намесьнікам дырэктара. Выкладаў ва Ўнівэрсытэце культуры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*Блог Антона Астаповіча

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Асіпавічах
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Культуролягі
Міклашы

Назву **Міклашы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Міклашы — вёска ў Вензавецкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну
** Міклашы — вёска ў Зьдзецельскім сельсавеце Зьдзецельскага раёну

### [[Польшча]]
* Міклашы — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва
Стромай

**Поль Ван Авэр** (, псэўд. **Стромай**; 12 сакавіка 1985, Брусэль, Бэльгія) — сьпявак і аўтар песень бэльгійска-руандзкага паходжаньня ў стылі гіп-гоп і электра. Стаў папулярным пасьля выхаду песьні «Alors on danse», якая заставалася на першым месцы ў шматлікіх краінах Эўропы.

## Дыскаграфія

### Альбомы

### Мініальбомы

### Mixtapeбомы

### Videoбомы

### Сынглы

### Іншыя песьні

### Відэакліпы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 
* Афіцыйна канал Stromae на YouTube

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Сьпявакі і сьпявачкі Бэльгіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брусэлі
Вензавец (неадназначнасьць)

Назву **Вензаве́ц** маюць:

* Вензавец — вёска ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Вензавец — возера на мяжы Беларусі і Польшчы
Войневіцкі сельсавет

**Во́йневіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Войневічы.

## Гісторыя
21 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя вёскі Вялікія Шастакі, Горка, Даўгялавічы, Зарэчча, Лядзіны, Спасюкі, Студзераўшчына, якія ўваходзілі ў склад Раготнаўскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Зьдзецельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Барташы

Назву **Барташы** маюць:

* Барташы — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Барташы — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Барташы — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці
Данілавіцкі сельсавет (Зьдзецельскі раён)

**Дані́лавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Данілавічы.

## Гісторыя
13 ліпеня 2007 году сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Ахонава, Боцкавічы, Брычыцы, Бубны, Бярозаўка, Дзяракі, Дубатоўка, Клішавічы, Ліжэйкі, Марозавічы, Навасёлкі, Панікарты, Паўсаты, Рыбакі, Сінявічы, Таркачы, Хрольчыцы, Юзафіны, Яцукі — ліквідаванага Таркачоўскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Зьдзецельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Аўтамагістраль М2

**Магістраль М2** (**Маскоўская шаша**) злучае Менск і Нацыянальны аэрапорт «Менск». Дарога пачынаецца як працяг праспэкту Незалежнасьці ад Менскай кальцавай аўтамабільнай дарогі  на ўсход да Кургану Славы, і паварочвае да аэрапорту (прамы працяг трасы — дарога ). На першым участку трасы хуткасьць руху складае 90 км/г, на другім — 120 км/г. На ўсім працягу дарога асьветленая і мае 4 паласы для руху.

## Маршрут

М2
Аўтамагістраль М3

**Аўтамагістраль М3** злучае Менск зь Віцебскам. Дарога пачынаецца ад скрыжаваньня Лагойскага тракту з Менскай кальцавой аўтамабільнай дарогай  і ідзе на паўночны ўсход, абыходзячы Сілічы, Лагойск, Бягомль, Лепель, Бешанковічы, да Віцебску, злучаючыся з Зеленагурскай вуліцай.

## Маршрут
Працягласьць шашы складае каля 253 км. 

М3
Аўтамагістраль М4

**Аўтамагістраль М4** злучае Менск з Магілёвам. Дарога пачынаецца ад скрыжаваньня Партызанскага праспэкту зь Менскай кальцавой аўтамабільнай дарогай  і ідзе на паўднёвы ўсход і ўсход, абыходзячы Сьмілавічы, Ігумен, Беразіно, Бялынічы, да Магілёва.

## Маршрут

Працягласьць трасы складае каля 182 км.

М4
Аўтамагістраль М5

**Аўтамагістраль М5** супадае з эўрапейскім маршрутам , злучае Менск з Гомелем. Уваходзіць у склад галіны B панэўрапейскага транспартнага калідору IX. Дарога адгаліноўваецца ад аўтамагістралі  у раёне пас. Прывольны і праходзіць міма Мар’інай Горкі, Асіпавічаў, Бабруйску, Жлобіну да Гомеля.

Працягласьць трасы складае каля 296 км.

М5
Аўтамагістраль М6

**Аўтамагістраль М6** злучае Менск з Гародняй. Аўтамагістраль пачынаецца ад скрыжаваньня вуліцы Прытыцкага з Менскай кальцавой аўтамабільнай дарогай  і ідзе на захад, праходзячы Валожын, Іўе, Ліду, Шчучын, Скідаль да Гародні, злучаючыся з вуліцай Белуша. Частка дарогі ад Менску да Валожыну (47 км) супадае з аўтамагістральлю  .

Працягласьць маршруту складае 262 км.

М6
Міхаіл Кенька

**Міхаі́л Па́ўлавіч Ке́нька** (нар. 8 лютага 1947 в. Верацеі, Пастаўскі раён) — беларускі літаратуразнавец, перакладчык. Кандыдат філялягічных навук (1983).

## Жыцьцяпіс

Закончыў Магілёўскі пэдагагічны інстытут (1969). Працаваў журналістам, настаўнікам. 3 1973 — асьпірант, з 1976 — навуковы супрацоўнік Інстытуту літаратуры імя Я. Купалы АН Беларусі, з 1983 — намесьнік галоўнага рэдактара выдавецтва «Юнацтва», з 1988 — дацэнт катэдры беларускай літаратуры Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. У 1988 прыняты ў Саюз пісьменьнікаў СССР.

## Творчасьць

Друкуецца з 1974. Дасьледуе сучасную беларускую прозу і паэзію, тэорыю і практыку мастацкіх перакладаў, творчасьць беларускіх пісьменьнікаў.

Аўтар кніг па літаратуразнаўстве: «Майстэрства Аркадзя Куляшова — перакладчыка» (1983), «Міхась Лынькоў: Летапіс жыцця і творчасці» (1987).

Пераклаў з польскай мовы раман «Крыжакі» Генрыка Сянкевіча, аповесьці Язэпа Крашэўскага, апавяданьні С. Гродзенскай, з чэскай — «Клапзубава каманда» Э. Баса, апавяданьні І. Кліма і інш.

## Літаратура

* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пастаўскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Аўтамагістраль М7

**Аўтамагістраль М7** вядзе ад Менску да мяжы з Летувай, далей ідучы да Вільні па летувіскай магістралі A3. Зьяўляецца часткай эўрапейскага маршруту  і галіны B панэўрапейскага транспартнага калідору IX. Аўтамагістраль пачынаецца ад скрыжаваньня вуліцы Прытыцкага з Менскай кальцавой аўтамабільнай дарогай  і ідзе на захад, на працягу 47 км супадаючы з аўтамагістральлю . Дарога адгаліноўваецца ад  у раёне Валожына і ідзе на паўночны захад каля Ашмянаў да памежнага пераходу Каменны Лог.

Працягласьць маршруту складае 139 км.

М7
Крыжакі (раман)

**«Крыжакі»** () — гістарычны раман Генрыка Сянкевіча, упершыню апублікаваны ў друкаваным выданьні «Ілюстраваны Тыднёвік» у 1897—1900 і ў выглядзе кнігі — у 1900 годзе. Час дзеяньня ахоплівае дзесяцігодзьдзе паміж 1399 (год сьмерці каралевы Ядзьвігі) і 1410 (Грунвальдзкая бітва).

У час публікацыі раман увасабляў пратэст супраць германізацыі, якую праводзілі прускія ўлады. Сянкевіч пісаў «Крыжакоў» *да замацаваньня сэрцаў* () палякаў. Ён хацеў, каб яго кніга паказала Польшчу ў часы яе ўздыму і магутнасьці.

Гістарычным тлом для крыжакоў абраны пэрыяд канфлікту ягелонскай Польшчы з Тэўтонскім ордэнам. Падчас напісаньня рамана аўтар выкарыстоўваў «Хроніку Янка з Чарнікова» (), «Гісторыю Яна Длугаша» (), працы такіх гісторыкаў, як Смолка () і Шайноха (), нямецкія і францускія гістарычныя работы, мапы і г. д.

Галоўныя героі рамана — Юранд са Спыхава і яго дачка Дануся, а таксама польскі рыцар Мацько і яго пляменьнік Збышка з Багданца. Трагічнае каханьне Збышка і Данусі складае мэлядраматычную лінію кнігі, а барацьба са здрадніцкімі тэўтонцамі мусіла ўзьняць дух палякаў, якія знаходзіліся ў няволі.

Кульмінацыяй рамана зьяўляецца пераможная бітва пад Грунвальдам, прадстаўленая, як польска-літоўскі трыюмф. Хаду бітвы Сянкевіч узнавіў паводле Яна Длугаша і пад уплывам палатна Яна Матэйкі.

У 1900 годзе кніжнае выданьне рамана ўвянчала 20-годні юбілей творчасьці пісьменьніка.

Раман «Крыжакі» ў сувязі з антынямецкімі настроямі ў Польшчы стаў першай кнігай, выданай у краіне пасьля завяршэньня Другой сусьветнай вайны; раман быў выдадзены ў жніўні 1945 году. У 1960 годзе, у 550-ю гадавіну бітвы пад Грунвальдам, рэжысэрам Аляксандрам Фордам па раману быў зьняты прыгодніцкі фільм пад назвай «Крыжакі».

Кніга перакладзеная на 25 моваў, у тым ліку на беларускую (Міхаіл Кенька (выд. у 1997).

## Крыніцы

Катэгорыя:Творчасьць Генрыка Сянкевіча
Чэрвінск над Віслай

**Чэрвінск над Віслай** () — вёска ў Плонскім павеце Мазавецкага ваяводзтва ва ўсходне-цэнтральнай Польшчы. Адміністрацыйны цэнтар гміны Чэрвінск над Віслай. Знаходзіцца на рацэ Вісьле прыкладна за 29 км на поўдзень ад Плонску і за 52 км на захад ад Варшавы. Насельніцтва вёскі — 1200 чалавек (2006).

У вёсцы знаходзіцца вялікі сярэднявечны манастыр. Чэрвінск над Віслай быў буйным цэнтрам культуры і гандлю ў сярэднявеччы. Будучы часткай Мазовіі, вёска была далучаная да Польшчы ў 1562 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Плонскага павету
Катэгорыя:Населеныя пункты Польшчы
Вялікая Польшча

**Вялікая Польшча** () — гістарычная вобласьць на захадзе Польшчы ў басэйне ракі Варта. Найменаваньне «Вялікая Польшча» ўпершыню згадваецца ў 1257 годзе і, відаць, узьнікла ў якасьці процістаўленьня гэтае тэрыторыі Малой Польшчы з цэнтрам у Кракаве.

Катэгорыя:Гістарычныя рэгіёны Польшчы
Малая Польшча

**Мала́я По́льшча** () — гістарычная вобласьць на паўднёвым усходзе Польшчы. Сталіцай Малой Польшчы лічыцца Кракаў. У 877—999 уваходзіла ў склад Вялікай Маравіі.

## Вонкавыя спасылкі
Вольбуж

**Вольбуж** () — вёска ў Петрукаўскім павеце Лодзінскага ваяводзтва ў цэнтральнай Польшчы. Адміністрацыйны цэнтар гміны Вольбуж. Знаходзіцца прыкладна за 16 км на паўночны ўсход ад Пётркува-Трыбунальскага і за 45 км на паўднёвы ўсход ад рэгіянальнай сталіцы Лодзі. Насельніцтва вёскі — 2,381 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Лодзінскага ваяводзтва
Ангельска-беларускі слоўнік (2006)

**«Анге́льска-белару́скі сло́ўнік»** — першы ангельска-беларускі слоўнік сярэдняга памеру (каля 30 тысячаў слоўнікавых артыкулаў), вынік шматгадовай працы Валентыны Пашкевіч і супрацоўнікаў Беларускага Інстытуту Навукі і Мастацтва (БІНіМ) у ЗША і Канадзе.

Першы ў Беларусі перакладны слоўнік на аснове амэрыканскага варыянту ангельскай мовы. У беларускай частцы ўжываецца клясычны правапіс.

## Апісаньне
Прызначаецца да шырокага кола карыстальнікаў, якія мусілі былі рабіць пераклад з ангельскай мовы на расейскую, а потым на беларускую. Слоўнік арыентуецца ў першую чаргу на носьбітаў беларускай мовы. Унівэрсальны характар дазваляе выкарыстоўваць яго для розных мэтаў у пісьмовай і вуснай камунікацыі — у міжнародных кантактах, у працэсе навучаньня ангельскай мове, пры перакладах.

У адрозьненьне ад звыклай беларускаму перакладніку расейскай слоўнікавай традыцыі, у ангельскай частцы ўжываецца амэрыканскі варыянт ангельскай мовы як найбольш пашыраны ў сьвеце. У беларускай частцы ўжываецца клясычны правапіс беларускай мовы. 

Але, нягледзячы на тое, што быў выбраны найбольш распаўсюджаны варыянт ангельскай мовы, транскрыпцыя засталася вельмі традыцыйнай. Напрыклад: транскрыпцыя да слова 'when’ — /hwen/, а ня больш папулярны й сучасны варыянт /wen/.

## Рэдакцыйная калегія
Старшыні калегіі: Зора Кіпель (да сакавіка 2003 году), Янка Запруднік (ад красавіка 2003 году). 

Сябры калегіі: Антон Адамовіч, Міхась Бахар, Томас Бэрд (рэдактар ангельскай часткі), Вера Запруднік, Вітаўт Кіпель, Алла Романо, Васіль Русак, Юрка Рапецкі, Зьміцер Саўка, Аляксандар Сільвановіч, Юрка Станкевіч, Джон Стэнлі, Антон Шукелойць, Сяргей Шупа, Алена Юрэвіч.

## Водгукі
Як адзначае Зьміцер Саўка, той факт, што беларускія дзяржаўныя інстытуцыі не змаглі выдаць падобнага слоўніка (акадэмічны «Англійска-беларускі слоўнік», які зьмяшчае каля 60 тысячаў словаў і словазлучэньняў, пабачыў сьвет толькі ў 2013 годзе), сьведчыць пра тое, што альтэрнатыўная лінгвістычная навука мае дасягненьні, якімі можа паспаборнічаць з афіцыйнай навукай.

## Бібліяграфія
* Пашкевіч Валентына. Ангельска-беларускі слоўнік / Пад рэд. С. Шупы. — Менск: Зьміцер Колас, 2006. — 1028 с. Каля 30 000 словаў. .

## Крыніцы

Катэгорыя:Слоўнікі ангельскай мовы
Катэгорыя:Слоўнікі беларускай мовы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Аўтамагістраль М8

**Аўтамагістраль М8** — транзытная аўтамагістраль у Рэспубліцы Беларусь, праходзіць з поўначы на поўдзень ва ўсходняй частцы краіны. Зьяўляецца часткай эўрапейскага маршруту  і асноўнага рукава панэўрапейскага транспартнага калідора IX Хэльсынкі — Александруполіс.

Праходзіць ад мяжы з Расейскай Фэдэрацыяй па тэрыторыі Віцебскай, Магілёўскай і Гомельскай абласьцей да мяжы з Украінай. Шаша пачынаецца ад памежнага пункту Езярышча і ідзе на поўдзень каля Гарадку, Віцебску, Воршы, Шклова, Магілёва, Быхава і Гомелю да памежнага пункту Новая Гута.

Працяг на поўнач — фэдэральная аўтамабільная дарога  «Пскоў», на поўдзень — украінская аўтастрада .

Працягласьць маршруту складае 456 км.

М8
Люцыян Крашэўскі

**Люцыя́н Крашэ́ўскі** гербу «Ястрабец» (24 ліпеня 1820, Пружаны, Гарадзенская губэрня, Расейская імпэрыя — 2 лютага 1892, Ганятычы або Яалін) — беларускі і польскі мастак, фатограф, удзельнік паўстаньня 1863—1864 гг.

## Біяграфія
Сын землеўласьнікаў Яна і Зоф’і Мальскай. Браты Юзэф і Каетан Крашэўскі — польскія пісьменьнікі.

Скончыў кляштарную школу ў Лыскаве, Сьвіслацкую гімназію, Дэрпцкі (Тартускі) ўнівэрсытэт (прыродазнаўчы факультэт). Пасьля вярнуўся ў родавы маёнтак Доўгае ля Пружанаў, ажаніўся са Стэфаніяй Сулкоўскай.

Захапіўся маляваньнем. У 1857 годзе наведаў мастацкія галерэі ў Бэльгіі, Галяндыі і Нямеччыне, дзе захапіўся таксама фатаграфаваньнем.

Удзельнік паўстаньня 1863-64 гадоў. За дапамогу паўстанцам сасланы ў места Кунгур Пермскай губэрні, а ягоны маёнтак Выдзерка канфіскаваны. Праз тры рокі Люцыян быў перавезены пад нагляд паліцыі ў Цывільск Казанскай губэрні, дзе стварыў фотаатэлье. Захавалася вялікая колькасьць ягоных фатаздымкаў, якія цяпер зьяўляюцца важным матэрыялам для вывучэньня Чувашыі XIX стагодзьдзя.

У 1868 атрымаў дазвол на вяртаньне ў Царства Польскае. Па вяртаньні са ссылкі на пачатку прадаў сваю частку маёмасьці Каятану. Жыў у Варшаве і ў маёнтку сваёй жонкі Стэфаніі — Ганятычах.

Памёр у Ганятычах (цяпер у Грубешаўскім павеце Польшчы) або ў Яаліне Пружанскага павету ў 1892 годзе, пахаваны на могілках у Вішніцах.

## Творчасьць
Ілюстраваў творы свайго брата Язэпа. Працаваў у жанры малюнку, графікі і акварэлі. Адлюстроўваў асаблівасьці жыцьця Польшчы, Беларусі й Летувы напярэдадні паўстаньня. Рабіў замалёўкі помнікаў архітэктуры і народных тыпаў на Гарадзеншчыне.

Стаў адным зь першых фатографаў-мастакоў і фотарэпартэраў на Беларусі. На фотазамалёўках адлюстраваныя Ўрал, Чувашыя, Гарадзеншчына, Берасьцейшчына, Любліншчына. Ягоныя творы захоўваюцца ў Нацыянальным музэі ў Варшаве і Акадэміі навук Украіны. У Беларусі твораў Люцыяна Крашэўскага няма.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Люцыян
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанах
Катэгорыя:Навучэнцы Сьвіслацкай гімназіі
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Высланыя ў Сібір
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія фатографы
Катэгорыя:Польскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Польскія фатографы
Вірус імунадэфіцыту чалавека

**Вірус імунадэфіцыту чалавека** (ВІЧ) — вірус з роду ленцівірусаў сямейства рэтравірусаў, які выклікае заражэньне імуннае сыстэмы, апошняя стадыя якога вядомая як сындром набытага імунадэфіцыту (СНІД). У сьвеце лік новых заражэньняў зьнізіўся з 3,5 млн у 1996 годзе да 2,6 млн у 2009-м.

## Беларусь
У Беларусі вірус упершыню выявілі ў 1987 годзе. Штогод ад ВІЧ-інфэкцыі гіне каля 300 жыхароў краіны. 1 лістапада 2012 году колькасьць выяўленых заражэньняў перасягнула 14 тысячаў, большасьць якіх прыпала на мужчынаў (*60,3%*) і моладзь (15-29 гадоў; 59,3%). Распаўсюджанасьць склала 115,9 выпадкаў на 100 тыс. насельніцтва. Па абласьцях захваральнасьць склала: Гомельская вобласьць — 6848 (*349,8* выпадкаў на 100 тыс.), Менская — 1949 (116,3), Менск — 2005 (92,3), Магілёўская — 815 (63,6), Берасьцейская — 1066 (61,4), Віцебская — 743 (49,9), Гарадзенская — 575 (*42,5*).

## Біялёгія віруса
Трапляючы ў арганізм чалавека, ВІЧ паражае CD4±лімфацыты, макрафагі і некаторыя іншыя тыпы вузаў. Патрапіўшы ў гэтыя вузы, вірус запускае мэханізм самазборкі новых вірусаў. У выніку гэта вядзе да сьмерці паражоных вузаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вірусы
Аструдзкі павет

**Астру́дзкі паве́т** () — павет у Вармінска-Мазурскім ваяводзтве Польшчы. Утвораны 1 студзеня 1999 году ў рамках адміністрацыйнай рэформы 1998 году.

## Адміністрацыйны падзел

Цэнтар павету — горад Аструда, знаходзіцца за 37 км на захад ад рэгіянальнай сталіцы Ольштыну. На тэрыторыі павету знаходзяцца яшчэ тры гарады: Мілакова, Міломлын, Моранг.

Павет складаецца зь дзевяці гмінаў (аднае гарадзкое, трох вяскова-гарадзкіх і пяці вясковых).

## Дэмаграфія
Насельніцтва павету на 2005 год.

### Насельніцтва паводле гадоў

* 1999—109 090
* 2000—109 290
* 2001—109 491
* 2002—105 726
* 2003—105 629
* 2004—105 604
* 2005—105 455
* 2006—105 154
* 2007—104 890
Трынаццацігадовая вайна 1454—1466 гадоў

**Трынаццацігадовая вайна** (, ) — узброены канфлікт паміж Прускай канфэдэрацыяй з Каралеўствам Польскім з аднаго боку, і дзяржавай Тэўтонскага Ордэну з другога. Вайна пачалася ў 1454 годзе і скончылася ў 1466-м.

Вайна пачалася з паўстаньня прускіх гарадоў і мясцовай шляхты за незалежнасьць ад Тэўтонскага Ордэна. Пруская канфэдэрацыя запытала падтрымку ў Казімера Ягелончыка, караля Каралеўства Польскага, і прапанавала далучыць Прусію да Каралеўства. Пасьля згоды Казімера вайна пачалася.

Скончылася вайна перамогай Прускай канфэдэрацыі і Польшчы, у выніку якой у 1466 годзе быў падпісаны Другі Торунскі мір.

## Вонкавыя спасылкі
* Лічбавая копія запыту Прускай канфэдэрацыі Польшчы па абарону

Катэгорыя:Польска-тэўтонскія войны
Катэгорыя:Войны Прусіі
Катэгорыя:Войны XV стагодзьдзя
Жукоўшчынскі сельсавет

**Жуко́ўшчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Жукоўшчына.

## Гісторыя
30 сьнежня 2014 году ў склад сельсавету перададзены пасёлак Гезгалы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Зьдзецельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Бандары

Назву **Бандары** маюць:

* Бандары — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Бандары — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Бандары — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Бандары — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы
Глушыца

Назву **Глушы́ца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Глушыца — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Глушыца 2 — хутар у Астравецкім раёне 
** Глушыца — вёска ў Зьдзецельскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Глушыца — пасёлак у Навамаркавіцкім сельсавеце Жлобінскім раёне 
** Глушыца — пасёлак у Стараруднянскім сельсавеце Жлобінскім раёне

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Глушыца — рака ў навакольлях Турава

## Глядзіце таксама
* Глуша
* Глушка
* Глушкава
* Глушкавічы
* Глушкі
* Глушэц
* Глушынцы
Казлоўшчынскі сельсавет (Зьдзецельскі раён)

**Казло́ўшчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Казлоўшчына.

## Гісторыя
26 сьнежня 2013 году Казлоўшчынскі пасялковы савет ператвораны ў сельсавет з цэнтрам у мястэчку Казлоўшчына.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Зьдзецельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Ананічы

Назву **Ана́нічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Ананічы — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Ананічы — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Ананічы — вёска ў Крычаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Ананічы — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
Дзянісава

Назву **Дзянісава** маюць:

* Дзянісава — былая вёска ў Дварнасельскім сельсавеце Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці
* Дзянісава — вёска ў Мікалаёўскім сельсавеце Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці
* Дзянісава — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Дзянісава — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Хамічы

Назву **Хамічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Хамічы — вёска ў Бярозаўскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Хамічы — вёска ў Мёрскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Хамічы — вёска ў Зьдзецельскім раёне
** Хамічы — вёска ў Зэльвенскім раёне
** Хамічы — вёска ў Мастоўскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Хамічы — вёска ў Азарыцкім сельсавеце Каленкавіцкага раёну
** Хамічы — вёска ў Ліпаўскім сельсавеце Каленкавіцкага раёну
** Хамічы — вёска ў Рагачоўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Хамічы — вёска ў Быхаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Хамічы — вёска ў Валожынскім раёне
** Хамічы — вёска ў Койданаўскім раёне
Чарлёнка

Назву **Чарлёнка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Чарлёнка — вёска ў Зьдзецельскім раёне
** Чарлёнка — вёска ў Дубненскім сельсавеце Мастоўскага раёну
** Чарлёнка — вёска ў Курылавіцкім сельсавеце Мастоўскага раёну

### [[Польшча]]
* Чарлёнка — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва

## Глядзіце таксама
* Чарлёна
НХЛ 2009—2010 гадоў

**НХЛ у сэзоне 2009—2010 гадоў** — 92-і рэгулярны сэзон Нацыянальнай хакейнай лігі. Кожная з 30 камандаў згуляла па 82 матчы. У фінале Кубка Стэнлі «Чыкага Блэкгокс» перамаглі «Філадэлфію Флаерз» у шасьці гульнях і выйгралі свой чацьверты кубак.

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка сэзону на сайце hockeydb.com

2009—2010
Помнік будаўніцтва Берасьцейскай дарогі (Варшава)

**Помнік будовы берасьцейскай дарогі ў Варшаве** знаходзіцца ў раёне Грохаў, на вуліцы Грохаўскай. Адкрыты 21 траўня 1825 году ў гонар будовы брукаванкі з Варшавы да Берасьця. 

Помнік быў пастаўлены 21 траўня 1825 з ініцыятывы Станіслава Сташыца, разам з помнікам у Тэрэспалі. У цырымоніі адкрыцьця ўдзельнічалі ня толькі вядомыя і знакамітыя асобы, але і простыя працоўныя. На помніку нанесеныя скульптуры, якія паказваюць фазы будовы дарогі, а таксама панарамы Варшавы, Седльцаў і Берасьця. 

## Бібліяграфія
* Jerzy Kasprzycki, *Warszawa-Praga*, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1980, 
* Jerzy Lileyko, *Najcenniejsze Zabytki Warszawy*, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa 1989, s. 118-120, ISBN 83-03-02485-X 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Помнікі Польшчы
Катэгорыя:Варшава
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1825 годзе
Каятан Крашэўскі

**Каятан Крашэ́ўскі** гербу «Ястрабец» (; 11 сакавіка 1827, вёска Доўгае, Гарадзенская губэрня, Расейская імпэрыя — 1 ліпеня 1896, Стары Куплін, Гарадзенская губэрня, Расейская імпэрыя) — польскі пісьменьнік, астронам-аматар, уладальнік бібліятэкі, што налічвала больш за 10 тысячаў тамоў.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Доўгае (цяпер у Пружанскім раёне). Сын землеўласьнікаў Яна і Зоф’і Мальскай. Малодшы брат Язэпа і Люцыяна. Вучыўся ў Сьвіслацкай гімназіі.

16 верасьня 1854 року ажаніўся з Марыяй Рулікоўскай. Па сьмерці бацькі ў 1864 року атрымаў у спадчыну родавы маёнтак Раманаў. Заняўся перабудовай сядзібы пачатку XIX стагодзьдзя, што пацярпела ў выніку пажару. Зарганізаваў у сядзібе астранамічную абсэрваторыю, у якую прывёз абсталяваньне зь Мюнхэну, Бэрліну, Вены і Парыжу. У самім маёнтку ўкараніў сучасныя прынцыпы вядзеньня гаспадаркі, закупіў сельскагаспадарчыя машыны, заклаў сады, ананасарні і аранжарэі.

З жонкай Марыяй мелі пяцёх дзяцей, двое зь якіх былі глуханямыя. Бацькі самі іх выхоўвалі, адаптуючы да жыцьця, у выніку сын Багуслаў навучыўся размаўляць.

Памёр на радзіме, у Старым Купліне. Быў пахаваны ў родавай капліцы ў Доўгім, цяпер ягоныя рэшткі захоўваюцца ў сямейным склепе ў Вішніцах.

Меў бібліятэку з 10 тысячаў тамоў, сярод якіх зборы Сапегаў, старадрукі і рукапісы; калекцыю польскіх гістарычных партрэтаў XVI—XVIII стст., калекцыю зброі і іншых гістарычных прадметаў. Па сьмерці Каятана ягоны сын Крыштаф ахвяраваў частку кніжных збораў бібліятэцы імя Лапацінскага ў Любліне, архіўныя матэрыялы — Ягелонскай бібліятэцы. Аднак большасьць экспанатаў згінула ў Раманаве падчас апошняй сусьветнай вайны.

## Дзейнасьць
Пісьменьнік і драматург, аўтар гістарычных аповесьцей, замалёвак і мэмуараў, падзеі якіх адбываюцца пераважна на Беларусі.  Менавіта дзякуючы ягоным запісам захавалася апісаньне родавай сядзібы Крашэўскіх у Доўгім. Таксама пісаў камэдыі, вершы, гавэнды, цікавіўся карыкатурай; выконваў аматарскія партрэты для мэдальёнаў.

Займаўся музыкай. Стварыў некалькі канцэртаў, санатаў і мініятураў для фартэпіяна. У некаторых зь іх выкарыстаў беларускія народныя матывы («На Лысай гары», «Полька-мазурка»).

## Бібліяграфія

* «Манаграфія дому Крашэўскіх, або Крашоўскіх-Ястжэнбчыкаў» (1862; )
* *Silva Rerum. Kronika domowa* ()
* «Берасьцейскі канюшыц» (1875)
* *Chełmianie* (1878; )
* *Od szkolnej ławy* (1880; )
* «З успамінаў кашталяніча» (1883, 2-е выданьне 1896; )
* *Generał Filip Hauman i rodzina Malczewskich* (1888; )
* *Bartochowski* (1889; )
* «З паданьняў і нататак» (1892; )
* *Tradycje kodeńskie* (1893; )
* «Патурчэнцы» (1895; ) і інш.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Навучэнцы Сьвіслацкай гімназіі
Катэгорыя:Польскія літаратары
Катэгорыя:Польскія драматургі
Каятан
Банік Острава

«**Банік**» () — чэскі футбольны клюб з гораду Остравы. Заснаваны ў 1922 годзе. Чатырохразовы чэмпіён Чэхіі (1976, 1980, 1981, 2004). Чатырохразовы ўладальнік кубка Чэхіі (1973, 1978, 1991, 2005).

## Гісторыя
Клюб быў заснаваны 8 верасьня 1922 году пад назовам «Сьлеска». Фундатарамі клюбу сталі 20 актывістаў, якія склалі дамову аб стварэньні клюбу ў рэстарацыі *Ля Дубу*. Пераважна кіраўніцтва складалася зь бедных шахтароў, якія працавалі на вугальных капальнях ля Остравы. Сярод заснавальнікаў былі Карэл Анёл, Арнашт Габэркевіч, Пэтар Кржыжак, Францішак Мрузэк і Яраслаў Гарак. Клюб ня меў дастатковых сродкаў, таму нават на апэрацыйную дзейнасьць бракавала грошаў. Клюб у тым ліку быў вымушаны арэндаваць гульнявую пляцоўку ў больш заможных клюбаў, бо ён ня меў уласнага поля. Першае ўласнае поле было пабудаванае увосень 1925 году ў Камэнцы. Аднак поле было камяністае, праз што не адпавядала футбольным патрабаваньням. У 1934 годзе клюбныя актывісты здолелі арэндаваць зямлю ў Стара-Стржэльніцах у заможнага прамыслоўца графа Вільчака. Цягам лета 1934 году на гэтым кавалку зямлі было пабудаванае новае поле. Некаторыя работнікі добраахвотна дапамагалі ў будаўніцтве задарма, а частка зь іх нават прыязджала на будоўлю пасьля працы ў шахце.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Острава
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе