open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзьмітры Верхаўцоў

**Дзьмі́тры Мікала́евіч Верхаўцо́ў** (нарадзіўся 10 кастрычніка 1986 году) — колішні беларускі футбаліст, абаронца. У 2008—2014 гадах правёў 44 гульні за нацыянальную зборную Беларусі, у якіх забіў 3 галы.

## Кар’ера
### Клюбная
Футболам пачаў займацца ў 1993 годзе ў Магілёве. У дарослым футболе дэбютаваў у 2004 годзе ў складзе наваполацкага «Нафтану». Неўзабаве замацаваўся ў асноўным складзе навапалачанаў ды стаў капітанам каманды. Некалькі разоў трапляў у сьпіс 22 найлепшых гульцоў чэмпіянату Беларусі. У 2009 годзе дапамог «Нафтану» здабыць першы ў гісторыі трафэй — Кубак Беларусі, забіўшы вырашальны мяч у фінальнай сустрэчы супраць салігорскага «Шахцёра» (2:1). У студзені 2010 году перайшоў у латвійскі «Вэнтсьпілс». Разам з новай камандай рыхтаваўся да сэзону, аднак у сакавіку 2010 году вярнуўся ў «Нафтан».

16 сьнежня 2011 году перайшоў у расейскі клюб «Крылы Саветаў» з Самары, склаўшы трохгадовы кантракт. Пасьля заканчэньня сэзону 2013—2014 гадоў пакінуў «Крылы Саветаў» і падпісаў кантракт на два гады з клюбам «Уфа». У студзені 2016 году Верхаўцоў не паехаў з «Уфой» на перадсэзонны збор, і неўзабаве кантракт абаронцы быў скасаваны.

У студзені 2016 году падпісаў кантракт на 1,5 году з клюбам «Карона». Аднак, замацавацца ў складзе польскай каманды ня здолеў, зьяўляўся на полі эпізадычна. У канцы 2016 году быў адлічаны з асноўнай каманды ды трэнаваўся з дублем «Кароны». У сакавіку 2017 году кантракт з польскім клюбам быў скасаваны. Неўзабаве пасьля зыходу з «Кароны» вярнуўся ў Беларусь. У сакавіку 2017 году перайшоў у гарадзенскі «Нёман». Пачатак сэзону 2017 году прапусьціў праз траўмы, з чэрвеня пачаў зьяўляцца на полі, але трывалым гульцом асновы ня стаў. У студзені 2018 году стала вядома, што Верхаўцоў пакідае «Нёман» па заканчэньні сэзону. Пасьля зыходу зь «Нёмана» завяршыў прафэсійную кар’еру.

### Міжнародная
У 2006—2009 гадах выступаў за зборную Беларусі (да 21 году), браў удзел у моладзевым чэмпіянаце Эўропы ўлетку 2009 году ў Швэцыі. 2 чэрвеня 2008 году дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць зборнай Фінляндыі (1:1).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Крылаў Саветаў»
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нафтан» Наваполацак
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крылы Саветаў» Самара
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ўфа»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Карона» Кельцы
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нёман» Горадня
Ласасін

**Ласасі́н** (таксама — *Ласасі́на*) — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету. Знаходзіцца за 40 км на паўночны ўсход ад Пружанаў, 27 км ад чыгуначнай станцыі Івацэвічы на лініі Баранавічы — Берасьце. Насельніцтва на 2010 год — 189 жыхароў.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — вёска і маёнтак у Ружанскай воласьці Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні. У 1886 року працавалі суконная фабрыка, 2 вадзяныя млыны. На пачатку XX стагодзьдзя ў вёсцы 415 жыхароў, у маёнтку Ласасіна 32 жыхары.

За польскім часам — вёска і калёнія ў гміне Ружана Косаўскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у Ружанскім, з 25 сьнежня 1962 у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці (з 8 студзеня да 19 чэрвеня 1954 — Гарадзенскай вобласьці). Паводле перапісу 1959 року 642 жыхары; у 2003 — 235 жыхароў, 117 двароў.

1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Варанілавіцкага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 189 жыхароў
* 2005 год — 106 двароў, 209 жыхароў
* 1999 год — 280 жыхароў

## Вайсковы палігон

Непадалёк ад вёскі Ласасін, на мяжы Пружанскага, Івацэвіцкага і Бярозаўскага раёнаў, месьціцца 210-ы авіяцыйны палігон ВПС і войскаў СПА («Ружанскі», «Палескі») плошчай болей за 7,5 тысячаў га. Пры палігоне створаны вайсковы гарадок.

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Клепачы — Варанілавічы — Юндзілы.

## Турыстычная інфармацыя
* Братэрская магіла ўдзельнікаў паўстаньня 1863 на тэрыторыі Ружанскага палігону

## Асобы
* Алена Глінская — рэгент Маскоўскага княства, жонка Васіля III і маці Івана Жахлівага

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

*  
* Надвор’е ў Ласасіне
* «Армия» №2, 2011
* 210-ы авіяцыйны палігон
* Змрочная зона
* Неспакойная гаспадарка

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Ануфры Духінскі

**Ану́фры Духі́нскі** () — польскі генэрал, удзельнік паўстаньняў 1830—1831 і 1863—1864 рр.

У часе Лістападаўскага паўстаньня прымаў удзел у выправе на Літву корпусу генэрала Генрыка Дэмбінскага.

У сакавіку — жніўні 1863 быў вайсковым кіраўніком Гарадзенскага ваяводзтва, ваяваў у складзе атраду Ўрублеўскага. 15 жніўня атрымаў адстаўку і выехаў у Парыж. 27 кастрычніка дыктатар Рамуальд Траўгут прызначыў Духінскага генэралам брыгады, начальнікам узброеных сілаў Аўгустоўскага і Гарадзенскага ваяводзтваў, з далучэньнем Троцкага, Лідзкага і Наваградзкага паветаў. 30 кастрычніка Нацыянальны ўрад Польшчы спрычыніўся да яго зьняцьця з займанай пасады.

## Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Польскія генэралы
Катэгорыя:Афіцэры-паўстанцы 1863—1864 гадоў
Фэлікс Влодэк

**Фэ́лікс А́дам Ян Вло́дэк** гербу «Праўдзіч» (; 9 чэрвеня 1838 — ?) — паўстанцкі военачальнік Пружанскага павету ў 1863 р. Дзейнічаў пад псэўданімамі *Шчасны*, *Самуха*, *Зьдзяхоўскі*.

Бацька, таксама Фэлікс, меў ва ўласнасьці маёнткі Кабакі ў Пружанскім і Матыкалы ў Берасьцейскім паветах. Фэлікс Адам Ян нарадзіўся меркавана ў Кабаках.

20 красавіка 1863 сфармаваў паўстанцкі атрад, які налічваў каля 300 чалавек. Намагаючыся зьяднацца зь сіламі Густава Стравінскага, накіраваўся ў ваколіцы Бярозы-Картускай. Па дарозе быў акружаны расейскімі войскамі ля в. Смалярка, дзе 13 траўня прыняў зь імі бой. Пасьля аб’яднаньня кіраўніцтва агульным атрадам прыняў Аляксандар Лянкевіч.

 атрад прыняў удзел у бітве пад Мілавідамі.  адбылася жорсткая сутычка ля вёскі Ласасін. Атрад Влодка пацярпеў цяжкія страты: 40 чалавек забітымі.

Неўзабаве Влодэк аддзяліўся ад Лянкевіча і , аб’яднаўшыся з паўстанцамі Яна Ваньковіча, сышоўся ў бітве з жаўнерамі і казакамі каля в. Пескі. Пасьля гэтага атрад адышоў у Пінскі павет.

Па ім кіраўніком пружанскага атраду стаў Ільдэфонс Хадакоўскі гербу «Далэнга» (1815—1880), а сам Фэлікс неўзабаве зьехаў у Царства Польскае Расейскай імпэрыі. У 1864 як палітычны злачынец пазбаўлены правоў стану, маёмасьць сканфіскаваная.

## Сям’я
* Бацька Фэлікс Влодэк (21 кастрычніка 1802 — ?), харунжы пружанскі. У сярэдзіне XIX стагодзьдзя збудаваў у Кабаках палац (не захаваўся), у якім пасьля ў пачатку XX стагодзьдзя працаваў дзед расейскага сьпевака Андрэя Макарэвіча. А да скасаваньня прыгоннага права Макарэвічы былі прыгоннымі Влодкаў.
* Маці Габрыела Бісьпінг фон Гален (? — 1887)
* Сярэдні брат Каміл Влодэк (1839 — ?) — быў арыштаваны 23 чэрвеня 1863 за дапамогу паўстанцам. Пазьней вядома, што ў 1890 валодаў маёнткам Кабакі і фальваркам Камяніца (1399 дзесяцінаў). Ягоная дачка Соф’я выйшла замуж за Вітольда Сьвянціцкага (унучатага пляменьніка Адама Міцкевіча), якому перайшлі ва ўласнасьць Кабакі.
* Малодшы брат Уладзіслаў (1842 — ?)
* Сястра Леантына (1844—1915). У 1869 выйшла замуж за графа Францішка Ксавэрыя Пуслоўскага (1843—1908)

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Нарадзіліся 9 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1838 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне
Мікола Антаноўскі

**Мікала́й Дзмі́трыевіч Антано́ўскі** (*6 студзеня 1952, в. Сташаны Пінскага раёну) — беларускі паэт, журналіст, публіцыст.

## Жыцьцяпіс
Скончыўшы мясцовую сярэднюю школу, працаваў у калгасе, пасля адслужыў у войску (1970—1972). Папрацаваўшы год у ганцавіцкай раённай газэце «Савецкае Палессе», паступіў на факультэт журналістыкі БДУ (скончыў у 1978).

Накіраваны ў браслаўскую «раёнку». У 1982 пераехаў у Пружану, працаваў загадчыкам аддзелу пісьмаў газэты «Зара камунізму» (цяпер «Раённыя будні»). З 1984 — галоўны рэдактар.

Член Саюзу пісьменнікаў Беларусі (2005), былы сябра праўленьня ГА «Беларускі саюз журналістаў», сябра ТБМ імя Францішка Скарыны.

Вершы піша са школьнага ўзросту, упершыню публікаваўся ў ганцавіцкай раённай газэце «Палеская праўда» (пасля «Савецкае Палессе»). Вершы друкаваліся ў часопісах «Маладосць», «Полымя», штотыднёвіку «Літаратура і мастацтва», альманаху «Дзень паэзіі», рэспубліканскіх газетах.

**Аўтар паэтычных зборнікаў ''“Святаяннік”'' (Мінск, 1993), ''“Падсочаны бор”'' (Пружаны, 1997), “''Як ліст сярод лістоў…”'' (Брэст, 2019), кнігі ''нарысаў “Зелёная рапсодия: леса и лесоводы Пружанщины” (Брэст, 2004).'' Уганараваны званнямі “Заслужаны журналіст Беларускага саюза журналістаў”(2009) і “Выдатнік друку Беларусі” (2012). Лаўрэат прэміі рэспубліканскага журналісцкага конкурсу “Залатое пяро” (2005). У 2009 годзе за асабісты ўклад у грамадскае і творчае жыццё вобласці абвешчаны “Чалавекам года” на Брэстчыне.  Лаўрэат Брэсцкага абласнога  літаратурнага конкурсу “Духоўная веліч” у намінацыі “Паэзія” (2020). Лаўрэат літаратурнай прэміі імя Уладзіміра Калесніка** **(2021)**
## Бібліяграфія
* Святаяннік: Вершы (1993)
* Падсочаны бор: Вершы (1997)
* 
* Як ліст сярод лістоў. Вершы (2019)

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Кароткі жыцьцяпіс і зборнік «Сьвятаяньнік» // «Пружанскі палацык»
* Антаноўскі Мікола // Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Пружань

**Пружань**, **Pružanj** — вёска ў абшчыне Туцін, Сэрбія. 

Паводле перапісу 2002 году колькасьць насельніцтва Пружані склала 202 чалавека.

## Насельніцтва
У населеным пункце Пружань жыве 136 паўналетніх жыхароў, сярэдні ўзрост складае 33,4 гадоў (31,7 для мужчын і 35,2 для жанчынаў). У вёсцы налічваецца 38 сем'яў, сярэдняя колькасьць яе чальцоў — 5,32 чалавека.



## Глядзіце таксама
* Пружаны

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты акругі Рашкі
Плянта (Агародніцкі сельсавет)

**Пля́нта** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 40 км на паўднёвы захад ад Камянцу, за 28 км на паўночны захад ад Берасьця і за 10 км на поўдзень ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце — Беласток. Празь вёску праходзіць аўтамабільная дарога  (Берасьце — Высокае). Плянта ўваходзіць у Агародніцкі сельсавет, знаходзіцца ў складзе ААТ «Макарава-Агра».

## Гісторыя
* у канцы XIX ст.: фальварак ў Высока-Літоўскай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні, належаў Аляксандру Віслоцкаму.
* 1897: 2 двары, 18 жыхароў.
* 1921: у складзе Высока-Літоўскай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.
* 1923: 23 двары, 108 жыхароў.
* 1939: у складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у складзе Агародніцкага сельсавету Высокаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці, 43 двары, 229 жыхароў, дзейнічала кааператыўная крама.
* 1950: арганізаваны калгас імя М. Горкага.
* 1952: у калгасе «Бальшавік», які ў 1962 г. перайменаваны ў калгас «Дружба».
* 1960: 156 жыхароў.
* 1962: у Камянецкім раёне.
* 1970: 121 жыхар.

## Насельніцтва
* 1999 год — 46 жыхароў
* 2005 год — 28 жыхароў, 18 двароў
* 2010 год — 25 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 76.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Агародніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
ТПС Турку

**ТПС** () — фінскі футбольны клюб з гораду Турку. Заснаваны ў 1922 годзе. Васьміразовы чэмпіён Фінляндыі, трохразовы ўладальнік Кубка Фінляндыі (1991, 1994, 2010).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Турку
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе
Кузьмініцкі сельсавет

**Кузьмі́ніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрускага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кузьмінічы.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году да сельсавету далучаныя населеныя пункты Ўборак і Харошаўка, якія ўваходзілі ў склад Кармянскага сельсавету, а вёска Плутоўка перададзеная ў склад Папоўскага сельсавету.

13 студзеня 2023 году тэрыторыя сельсавету і вёскі перададзеныя ў склад Кармянскага сельсавету 

## Крыніцы


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Добрускага раёну
Эва Томпсан

**Эва М. Томпсан** (дзяв. *Ева Малеўская*) ( 1937, Коўна, Летува) — амэрыканская літаратуразнаўца, прафэсар славістыкі ва ўнівэрсытэце Райса (Rice) Г’юстан, штат Тэхас.

Скончыла Варшаўскі ўнівэрсытэт, атрымала доктарскую ступень ва ўнівэрсітэце Vanderbilt.

Выдала шмат артыкулаў па літаратуразанаўсту і паліталёгіі. У Польшчы піша ў «Tekstach Drugich», «Arcanach», у ЗША ў The Washington Times, Slavic and East European Journal, Modern Age, Slavic Review і Houston Chronicle. Рэдактар квартальніка Sarmatian Review.

## Працы
* Imperial Knowledge: Russian Literature and Colonialism (Westport, CT and London: Greenwood, 2000)
* Understanding Russia: the Holy Fool in Russian Culture (University Press of America, 1987)
* The Search for Self-Definition in Russian Literature (Rice University Press, 1991)
* Witold Gombrowicz (Twayne, 1979)
* Russian Formalism and Anglo-American New Criticism: A Comparative Study (Mouton, 1971)

## Пераклады
* «Песьняры імпэрыі: Расейская літаратура і каляніялізм», Менск: Мэдысонт, 2009 пер. Тацяна Нядбай

## Вонкавыя спасылкі
* Хатняя старонка

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1937 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Коўне
Катэгорыя:Літаратары і літаратаркі ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Міхаіл Мінковіч

**Мінко́віч Міхаі́л Алякса́ндравіч** (, в. Кіраёва, Горацкі раён Магілёўскай губэрні, цяпер Дубровенскі раён — 17 жніўня 1971) — дзяржаўны дзяяч БССР, міністар культуры БССР (1964-1971). Кандыдат філялягічных навук (1954). Падпалкоўнік запасу. Удзельнік нямецка-савецкай вайны.

## Біяграфія
Нарадзіўся  ў сям’і рабочых у в. Кіраёва Горацкага павету Магілёўскай губэрні (цяпер Дубровенскі раён Віцебскай вобласьці). Пасьля заканчэньня Менскага пэдагагічнага інстытуту ў 1935 годзе працаваў выкладчыкам Менскай ваеннай вучэльні. У 1936—1937 гадох — у Чырвонай Арміі. Ад 1939 году займаў пасаду намесьніка загадчыка аддзела студэнцкай моладзі. Ад 1944 году — старшыня Камітэту па радыёвяшчаньні пры Савеце Народных Камісараў БССР. Ад 1946 году — сакратар ЦК ЛКСМБ (Ленінскі камсамол савецкай моладзі Беларусі). Адначасова прызначаны старшынём Камітэту культурна-асьветных устаноў Савету міністраў БССР. Паміж 1947 і 1951 балятаваўся ў дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР па Охаўскай выбарчай акрузе № 325. У 1953—1956 гг. — першы сакратар Бягомльскага Раённага камітэту Камуністычнай партыі Беларусі (КПБ). У 1954 абараніў дысэртацыю на тэму «Разьвіцьцё культурна-асьветніцкай работы ў БССР і яе асноўныя формы: (паводле матэрыялаў пасьляваеннага пэрыяду)». Атрымаў ступень кандыдата філялягічных навук (паводле іншых зьвестак — пэдагагічных). З кастрычніка 1956 году — намесьнік, першы намесьнік міністра, з красавіка 1964 — міністар культуры БССР. На XXI, XXII, XXVI ды XXVII зьездах КПБ абіраўся ў ЦК. Дэпутат Вярхоўнага Савету БССР 3, 5—8-га скліканьняў.

Узнагароджаны ордэнам Кастрычніцкай Рэвалюцыі, 3 іншымі ардэнамі, медалямі. Згодна з пастановай Савету Міністраў БССР за №33 ад 11 лістапада 1971 году імем Міхаіла Мінковіча названая бібліятэка №10 Менску.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 

## Літаратура
*  С. 214.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне
Катэгорыя:Палітыкі БССР
Катэгорыя:Міністры БССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету БССР
Катэгорыя:Кандыдаты навук
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Джордж Эліёт

**Мэры Эн Эванс** (;  маёнтак Арбэры, графства Ўорыкшыр — , Лёндан), больш вядомая пад псэўданімам **Джордж Эліёт** () — ангельская пісьменьніца-раманістка, журналістка, перакладніца і адна з галоўных літаратурных аўтарак Віктарыянскай эпохі.

## Псэўданім
Мэры Эн выкарыстоўвала мужчынскі псэўданім, каб пазьбегнуць распаўсюджанага ў грамадзтве віктарыянскай эпохі стэрэатыпу аб няздольнасьці жанчыны пісаць што-кольвек акрамя любоўных раманаў. Дадатковым чыньнікам выкарыстаньня псэўданіму стала жаданьне пісьменьніцы ахаваць сваё прыватнае жыцьцё ад публічнага нагляду і прадухіліць магчымыя скандалы датычна яе ўзаемаадносінаў з ужо жанатым Джорджам Генры Льюісам, зь якім яна жыла больш за 20 гадоў.

## Творы

* «Сцэны з жыцьця духавенства» (, 1858)
* «Адам Бід» (, 1859)
* «Млын на Флосе» (, 1860)
* «Сайлас Марнэр» (, 1861)
* «Ромала» (, 1866)
* «Фэлікс Голт, радыкал» (, 1866)
* «Мідлмарч» (, 1871—1872)
* «Даніель Дэронда» (, 1876)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Творы Джордж Эліёт 

Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Ангельскія літаратары
Катэгорыя:Ангельскія эсэісты
Кіеўскі мескі электравік

**Кі́еўскі ме́скі электравік** () — від грамадзкага транспарту ў сталіцы Ўкраіны, Кіеве. Адкрытая 2 верасьня 2009 року з двума прыпынкамі — «Пятроўка» ды «Траешчына». Ад 4 кастрычніка 2011 року маршрут быў пашыраны, цяпер мескі электравік уключае 14 прыпынкаў, а рух арґанізаваны па коле. ЭЎ 2011—2022 электравік працаваў толькі ранкам і ўвечары. Інтэрвал руху — 14—17 хвілінаў. 
Пасьля расейсага ўварваньня ва Ўкраіну 2022 году электравік перайшоў пад кіраваньне «Ўкраінскай чыгункі» (да гэтага кіравалася «Кіеўпастрансам»). Сталі эксплюатувацца новыя склады, інтэрвал складае 1 гадзіну, ў час пік ў буднія дні - паў гадзіны. Электравік таксама стаў спыняцца на новых плятформах. Кіеў-Дэміеўскі, Кіеў-Дняпроўскі, Русанаўка, Пратасаў Яр, а таксама разварот па станцыі Сьвяташын. Таксама электравік стаў працаваць і ў міжпікавы час. Зьменена і сыстэма кантролі аплаты праезду. 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт «Паўднёва-Заходняе чыгункі»: Паўднёва-Заходняя чыгунка сумесна з Кіеўскаю мескаю адміністрацыяю адкрыла рух мескага электравіка чыгуначным кальцом!
* «Сёньня ў Кіеве пачаў курсаваць мескі электравік», УНІАН-Київ
* «Адкрыты рух першага мескага электравіка ад Траешчыны да станцыі Кіеў-Пятроўка», «Украінскія чыгункі» — афіцыйны сайт Укрчыгункі
* Інфармацыйная даведка па рэалізацыі праекту «Мескі электравік»
* Меская інтэрнэт-ґазэта «The Village»: Круглявыя формы: Кіеўская кальцавая надземнага мэтро
* Расклад руху кіеўскага мескага электравіку: па гадзіннай стрэлцы, супраць гадзіннае стрэлкі
* Неафіцыйны сайт Кіеўскага мескага электравіку

Катэгорыя:Кіеў
Жалезьнічар Сараева

«**Жалезьнічар**» () — басьнійскі футбольны клюб з гораду Сараева. Заснаваны ў 1921 годзе. Шасьціразовы чэмпіён Босьніі і Герцагавіны, шасьціразовы ўладальнік Кубка Босьніі і Герцагавіны. Назва клюбу адсылае да чыгуначнага працаўніка, бо менавіта купай такіх чыгуначных работнікаў і быў утвораны клюб у 1921 годзе. На працягу ўсёй сваёй гісторыі «Жалезьнічар» славіцца сваёй акадэміяй, празь якую прайшлі шмат таленавітых гульцоў. Гэтак адным з выхаванцаў сараеўскага клюбу ёсьць нападнік Эдзін Джэка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сараева
Якуцк

**Яку́цк** () — горад у Расеі, сталіца Рэспублікі Саха (Якутыя), порт на рацэ Лена. Найбуйнейшы паводле колькасьці насельніцтва горад рэспублікі, буйны культурніцкі, навуковы цэнтар паўночнага-ўсходу Расеі.

Якуцак зьяўляецца найвялікшым горадам, разьмешчанным у зоне вечнай мерзлаты, а таксама адным з найбольш кантрасных паводле тэмпэратурнага рэжыму гарадоў сьвету.

## Ураджэнцы
* Іван Казырэўскі (1680—1734) — расейскі землепраходзец беларускага паходжаньня.

## Крыніцы


Катэгорыя:Гарады Расеі
Катастрофа Eurocopter AS 355 NP на Пастаўшчыне

**Катастрофа гелікоптэра Eurocopter AS 355 NP** беларускіх пагранічнікаў здарылася 20 кастрычніка 2011 году паблізу беларуска-летувіскай дзяржаўнай граніцы. У яе выніку загінулі 5 чалавек — 2 члены экіпажу і 3 журналісты Тэлерадыёвяшчальнай арганізацыі Саюзнай дзяржавы (ТРА «Саюз»).

А 15:45 за 800 м ад вёскі Вілейты Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці прыкладна ў кілямэтры ад беларуска-летувіскай граніцы разьбіўся гэлікоптэр Памежнага камітэта Беларусі.

На борце знаходзіліся два члена экіпажа і здымачная група Тэлерадыёвяшчальнай арганізацыі Саюзнай дзяржавы (ТРА «Саюз») — усяго пяць чалавек.

Загінулі два лётчыка: Ігар Скварцоў і Андрэй Пекарскі.

Загінулыя журналісты — Юлія Шатэрнік, Віталь Прачкоўскі, Сяргей Шамалаў, якія рабілі спэцыяльны рэпартаж з граніцы.

Верталёт упаў і загарэўся. Верталёт выконваў плянавы палёт па ахове дзяржаўнай граніцы.

## Крыніцы

Eurocopter
Катэгорыя:Падзеі 20 кастрычніка
Катэгорыя:Пастаўскі раён
Пастаўскі раён
Сараева (футбольны клюб)

«**Сараева**» () — басьнійскі футбольны клюб з гораду Сараева, зьяўляецца адным з самых папулярных клюбаў краіны. Заснаваны 24 кастрычніка 1946 году. «Сараева» быў самым пасьпяховым клюбам з СР Босьніі і Герцагавіны ў складзе былой Сацыялістычнай Фэдэратыўнай Рэспублікі Югаславіі, выйграўшы два чэмпіянаты Югаславіі й заняўшы пяты радок у выніковай табліцы чэмпіянату ўсіх часоў. На сёньня «Сараева» зьяўляецца адным з самых вядомых удзельнікаў басьнійскай лігі, дзе стаўся пяціразовым чэмпіёнам Босьніі і Герцагавіны, сяміразовым уладальнікам Кубка Босьніі і Герцагавіны.

У 2013 годзе клюб быў набыты малазійскім прадпрымальнікам Вінцэнтам Танам, які таксама зьяўляецца ўладальнікам клюбу ангельскай Прэм’ер-лігі «Кардыф Сіці».

## Дасягненьні
* Чэмпіён Югаславіі: 
** 1967, 1985

* Чэмпіён Босьніі і Герцагавіны: 
** 1999, 2007, 2015, 2019, 2020

* Уладальнік Кубка Босьніі і Герцагавіны: 
** 1997, 1998, 2002, 2005, 2014, 2019, 2021, 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сараева
Ясьменцы

**Я́сьменцы** — былая вёска ў Сьпярыскім сельсавеце Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці Беларусі. Пасьля катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджваньня жыхары (35 сем’яў) пераселены ў 1986 годзе ў «чыстыя месцы».

## Геаграфія
### Разьмяшчэньне
За 10 км на паўднёвы захад ад Брагіна, 27 км ад чыгуначнай станцыі Хвойнікі (на галінцы Васілевічы — Хвойнікі ад лініі Каленкавічы — Гомель), 130 км ад Гомелю.

## Транспартная сетка
Транспартныя сувязі па прасёлкавай, затым аўтамабільнай дарозе Камарын — Брагін.

Пляноўка складаецца з прасталінейнай мэрыдыянальнай вуліцы, забудаванай драўлянымі хатамі сядзібнага тыпу. У сувязі з высокім узроўнем радыяцыйнага забруджваньня ўсе пабудовы зьнесены і пахаваны пад пластом зямлі.

## Гісторыя
Па пісьмовых крыніцах вядомая з XVIII стагодзьдзя як вёска ў Рэчыцкім павеце Менскай губэрні. З 1811 году валоданьне Ракіцкіх. Паводле перапісу 1897 году знаходзіліся: капліца, вятрак, гамарня, у Брагінскай воласьці.

У 1931 годзе арганізаваны калгас «Краіна рад», працавалі вятрак (з 1915 году) і гамарня. Уваходзіла ў склад калгасу імя М. І. Калініна (цэнтар — вёска Глухавічы).

20 студзеня 2005 году вёска ліквідаваная рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1850 год — 11 двароў.
* 1897 год — 30 двароў, 195 жыхароў (паводле перапісу).
* 1908 год — 45 двароў, 227 жыхароў.
* 1959 год — 173 жыхары (паводле перапісу).
* 1986 год — жыхары (35 сем’яў) пераселены.
* 2010 год — жыхароў няма.

## Вядомыя выхадцы
* Б. В. Шыльца — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС
Кобрынскае гета

**Ко́брынскае ге́та** (; *Кобрынэр гета*) — жыдоўскае гета ў Кобрыні, створанае нацыстамі ў пэрыяд акупацыі Беларусі.

## Прыход нацыстаў
З пачаткам II сусьветнай вайны у Кобрынь памкнуліся ўцекачы з акупаванай Польшчы, і да ўварваньня Нямеччыны ў СССР жыды складалі каля 70% мяшканцаў 10–тысячнага места. 23 чэрвеня 1941 нямецкія войскі акупавалі Кобрынь, і неўзабаве тут быў створаны юдэнрат на чале з купцом Аняловічам, які пагадзіўся супрацоўнічаць зь немцамі. Жыды Кобрыня атрымалі загад насіць на сьпіне жоўтыя палоскі (пазьней жоўтыя нашыўкі і палоскі з зоркамі Давіда).

У ліпені 1941 у ваколіцах вёскі Патрыкі было расстраляна ад 170 да 200 асобаў, схопленых падчас аблаваў на кобрынскіх вуліцах. У жнівеньскай лапанцы былі схопленыя, а пазьней расстраляныя ля вёскі Імянін яшчэ 180 хворых і непрыдатных да працы жыдоў.

## Гета
У жніўні 1941 нямецкія ўлады выдалі распараджэньне пра стварэньне двух прылеглых гетаў у цэнтры места. У гета «A», якое разьмяшчалася ў квартале сучасных вуліцаў Суворава, Інтэрнацыянальнай, Кастрычніцкай, Першамайскай, был разьмешчаныя працаздольныя жыды, усе астатнія паселеныя ў гета «B» (раён плошчы Свабоды, вуліцаў Савецкай, Спартовай, Беларускай, 17 верасьня). Сюды таксама былі зьвезеныя жыды з суседніх штэтлаў (напрыклад, з Гайнаўкі і Белавежы). Гета пастаўляла працоўную сілу для працоўных лягероў у Ходасах і Запрудах.

2 чэрвеня 1942 каля 1800 мяшканцаў гета «B» былі вывезеныя і забітыя ў Броннай Гары, а самое гета было ліквідаванае.

14 кастрычніка 1942 4000 жыхароў гета «A» былі расстраляныя ў Барысаўскім лесе на дарозе між Кобрынем і Дывінам, за 14 км ад Кобрыню. Падчас ліквідацыі частка насельнікаў гета аказалі ўзброены супраціў, невялікая колькасьць жыдоў уцякла ў вакольныя лясы і ўлучылася ў партызанскую барацьбу, а некаторыя былі схаваныя мясцовымі насельнікамі. За актыўную дапамогу жыдам (у т. л. нелегальную выдачу пасьведчаньняў пра хрышчэньне) 15 кастрычніка 1942 былі расстраляныя два польскія сьвятары: пробашч Ян Вольскі () і вікарый Уладыслаў Грабельны ().

Частка кобрынскіх жыдоў, якія працавалі ў нямецкай гаспадарцы, улетку 1943 былі расстраляныя на падворку кобрынскай турмы.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Jewish Virtual Library
* Мэмуары насельнікаў Кобрынскага гета

Гета
Катэгорыя:Габрэйскія гета ў Генэральным камісарыяце Ўкраіна
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1942 годзе
Судува Мар’ямпаль

«**Судува**» () — летувіскі футбольны клюб з гораду Мар’ямпалю. Заснаваны ў 1968 годзе. 3-разовы чэмпіён Летувы (2017, 2018, 2019), уладальнік Кубка Летувы (2006, 2009, 2019).

## Сэзоны (2000—...)

## Галоўныя трэнэры
* Уладзімер Чабурын

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Мар’ямпалі
Завідаўка

Назву **Завідаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Завідаўка — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Завідаўка — вёска ў Добрускім раёне
** Завідаўка — пасёлак у Рагачоўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Завідаўка — вёска ў Горацкім раёне
** Завідаўка — вёска ў Галіцкім сельсавеце Клімавіцкага раёну
** Завідаўка — вёска ў Кісялёвабудзкім сельсавеце Клімавіцкага раёну

## Глядзіце таксама
* Завідзіненты
* Завідзічы
* Завіднае
* Завідоўка
* Завідчыцы
Нота Казлоўскі

**На́тан (Но́та) Казло́ўскі**, ***Касло́ўскі*** (; 20 красавіка 1906, Поразаў, Расейская імпэрыя — 25 сакавіка 1972, ЗША) — амэрыканскі мастак, дызайнэр, гравёр, ілюстратар жыдоўскага паходжаньня.

## Жыцьцяпіс
Скончыў настаўніцкую сэмінарыю і Акадэмію мастацтваў у Варшаве. Працаваў настаўнікам мастацтва ў жыдоўскай гімназіі ў Беластоку.

У 1926 року разам з маці зьехаў у ЗША. Большую частку жыцьця пражыў у Нью-Ёрку па адрасе 41 Union Square, New York 3, N.Y. Быў адным з заснавальнікаў мэмарыяльнага фонду «Krinker Memorial Fund», створанага ў памяць мучанікаў у Крынках.

Быў жанаты зь Ідай Гласэр (), зь якой мелі сына Леона ( 2003). У 1959 разьвяліся, другі раз ажаніўся з Рахельлю Зэліковіц (Рут Сэйкаф, ), якую ведаў яшчэ з Крынак. Зь ёй ня мелі нашчадкаў.

## Творчасьць
Вядомы сваімі карцінамі людзей і мясьцінаў сучаснага Ізраілю. Уваходзіў у Рокпарцкую мастацкую асацыяцыю і Амэрыканскую прафэсійную лігу мастакоў. Акрамя Нью-Ёрку і Рокпарту, у 40-х — 50-х роках маляваў таксама ў Ізраілі. Нота Казлоўскі згадваецца ў грунтоўнай працы Пітэра Гастынгса Фолка «Who Was Who in American Art, 1564—1975».

Творы мастака захоўваюцца ў музэйных зборах ў Ізраілі, ЗША, Гішпаніі і Францыі.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Bach in Arts — Hommage a Bach
* Quick facts and keywords for Nota Koslowsky
* Пошук кніг з ілюстрацыямі Ноты Казлоўскага

Катэгорыя:Мастакі і мастачкі ЗША
Катэгорыя:Ізраільскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 20 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Поразаве
Падкарэнная залоза

**Падкарэ́нная залоза, падкарэ́ньніца**, таксама — **чаля́сьніца** альбо **праста́та** () — няпарная экзакрынная трубчаста-альвэалярная залоза мужчынскага арганізма сысуноў. Чалясьніца значна адрозьніваецца ў розных відаў у анатамічных, фізыялягічных і хімічных дачыненьнях.

## Прастата чалавека
У чалавека падкарэнная залоза — няпарны андрагензалежны орган, разьмешчаны ў малым тазе паміж дном мачавіка і ампулай прамой кішкі. Яна з усіх бакоў ахоплівае пачатковую частку мачаспуску, у які адкрываюцца яе вывадныя пратокі. Функцыю прастаты рэгулую нэрвовая і эндакрынная сыстэма.

## Функцыі падкарэннай залозы
* выпрацоўка чалясьнічнага соку, які зьяўляецца асновай для кнуры.
* выпрацоўка біялягічна актыўных рэчываў
* выконвае ролю затамкі — закрывае выйсьце з мачавіка ў часе эрэкцыі.
* стварае адчуваньне аргазму за кошт разьвітае сыстэмы інэрвацыі.
* велічыня сакрэцыі рэзка ўзмацняецца пад уплывам парасымпатычных імпульсаў і андрагенаў.

## Хваробы
* Прастатыт
* Пухліны, напр., адэнома падкарэннай залозы

## Крыніцы


Катэгорыя:Плоцевая анатомія
Мэдыятар (нэрвовая сыстэма)

**Мэдыятар** — хімічнае рэчыва, малекулы якога здольныя рэагаваць са спэцыфічнымі рэцэптарамі плязматычнае мэмбраны вузы. Пры гэтым зьмяняецца яе пранікальнасьць для вызначанных іёнаў і ўзьнікае актыўны электрычны сыгнал. Мэдыятары ўдзельнічаюць у перадачы ўзбуджэньня ад адной вузы да іншае. Роля мэдыятараў ажыцьцяўляюць адрэналін, ацэтылхалін, норадрэналін і іншыя.

Катэгорыя:Нэрвовая сыстэма
Міхалова (мікрараён)

**Міхало́ва** — жылы мікрараён у складзе Маскоўскага раёну гораду Менску.

## Гісторыя

Разьмясьціўся на месцы былое вёскі Міхалова.

31 жніўня 2010 году была адкрытая новая школа.

## Транспарт
З цэнтрам мікрараён злучае станцыя Маскоўскае лініі «Міхалова», наступная за станцыяй «Грушаўка» (на скрыжаваньні пр. Дзяржынскага і вул. Гурскага).

## Мікрараёны
* Міхалова-1
* Міхалова-2

## Адукацыя
* СШ № 119

Катэгорыя:Мікрараёны Менску
Рэфлекс (біялёгія)

**Рэфлекс** (ад  — адлюстраваньне), таксама — **адсьве́т** — адказная рэакцыя арганізму на раздражненьне з вонкавага або ўнутранага асяродзьдзя, якая ажыцьцяўляецца нэрвовай сыстэмай. Структурнай асновай рэфлексу зьяўляецца створаная нэўронамі рэфлекторная дуга ці шлях, па якому нэрвовыя імпульсы ідуць ад рацэптараў да працоўнага органу.

## Агульная характарыстыка
У рэфлекторнай дузе прынята адрозьніваць пяць аддзелаў:
* рацэптары;
* адчувальны шлях;
* нэрвовы цэнтар (участак ЦНС);
* рухальны шлях;
* працоўны орган.

У самую простую двухнэўронную рэфлекторную дугу ўваходзяць адчувальны й рухальны нэўрон.

Любы рэфлекс пачынаецца з раздражненьня рацэптараў — адмысловых адчувальных утварэньняў. Яны прыстасаваныя да ўспрыманьня энэргіі раздражняльніка і яе пераўтварэньня ў нэрвовыя імпульсы. Рэцэптарам можа быць як нэрвовы канчатак — дэндрыт, так і ўся спэцыялізаваная вуза (напрыклад, сьветлаадчувальныя вузы вока).

Ад рэцэптару па валакну нэрвовы імпульс дастаўляецца да цела адчувальнага нэўрону. Яно знаходзіцца ў сьпіннамазгавым нэрвовым вузьле па-за межамі ЦНС. Пасьля гэтага па аксоне ад цела адчувальнае вузы ўзбуджэньне паступае ў ЦНС, дзе праз сынапс перадаецца на рухальны нэўрон. Ад рухальнага нэўрону яно накіроўваецца на працоўны орган і зьмяняе яго дзейнасьць. У працоўным органе дуга сканчаецца.

Для ажыцьцяўленьня рэфлексу неабходная анатамічная й функцыянальная цэласнасьць усіх частак рэфлекторнае дугі.

Большасьць адказных рэакцыяў арганізму ажыцьцяўляецца пры ўдзеле значнае колькасьці нэўронаў. Двухнэўронная рэфлекторная дуга — гэта ўсяго толькі схема. Звычайна паміж адчувальнымі й рухальнымі нэўронамі маюцца ўставачныя нэўроны. Яны пералучаюць узбуджэньне з адчувальнага на рухальны нэўрон і перадаюць яго ў вышэй- ці ніжэйляжаныя аддзелы млеча. Таму слушней казаць, што структурную аснову рэфлекторных дуг складаюць нэўронныя ланцугі з адчувальных, уставачных і рухальных нэўронаў.

## Крыніцы


Катэгорыя:Анатомія чалавека
Стакгольм (камуна)

**Стакгольм** () — камуна ў Швэцыі, у лэне Стакгольм. Адпавядае разуменьню Горад Стакгольм. Насельніцтва 988 943 чалавекі (па стане на 31 сьнежня 2023 году) — найбуйнейшая паводле колькасьці жыхароў камуна Швэцыі. Плошча 209,12 км². 

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Стакгольм
Бувайсар Сайтыеў

**Бувайсар Сайтыеў** () — расейскі барацьбіт вольнага стылю, трохразовы алімпійскі чэмпіён (1996, 2004 і 2008).

Катэгорыя:Расейскія спартоўцы
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1996 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1996 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Мачавік

**Мачаві́к** () — полы цягліцавы орган выводнай сыстэмы хрыбетных жывёл і чалавека, разьмешчаны ў малым тазе; служыць для назапашваньня адцяканай з нырак мачы і пэрыядычнага яе вывядзеньня праз мачаспуск.

Мачавік у чалавека адзін, ён разьмяшчаецца ў ніжняй частцы жывата за кушмаком. У залежнасьці ад колькасьці мачы мачавик можа расьцягвацца і сьціскацца. Усяго мачавик у розных людзей можа ўтрымліваць ад 250 да 500 мл мачы. Пры максымальным запаўненьні мачавіка чалавек адчувае востры пазыў памачыцца. У пузыр упадаюць два мачаточнікі. Ніжняя частка мачавіка звужаецца і паступова пераходзіць у мачаспуск.

## Хваробы
* Мачакаменная хвароба

## Крыніцы
Мачаспуск

**Мачаспу́ск**, таксама — **урэ́тра** (ад ) — трубчасты орган, які злучае мачавік са зьнешнім асяродзьдзем.

## Анатомія мачаспуску ў чалавека
Мачаспуск адрозьніваецца ў мужчын і жанчынаў — у мужчын ён доўгі і вузкі (даўжынёй 16-22 см, шырынёй да 8 мм), а ў жанчынаў — кароткі і шырокі (даўжынёй 3-4 см, шырынёй 1-1,5 см.).

## Функцыя ў чалавека
Мачаспуск служыць для вываду брулёў. У мужчынскім арганізьме ва ўрэтру таксама адкрываюцца пратокі, якія нясуць кнуру.

## Хваробы
* Мачакаменная хвароба

## Крыніцы

Катэгорыя:Выводная сыстэма
Катэгорыя:Пэніс
Брулі

**Брулі**, таксама — **мача́** () — прадукт жыцьцядзейнасьці жывёлаў і чалавека, што вылучаецца ныркамі.

У нырках ў выніку фільтрацыі крыві ўтвараюцца брулі, затым яны сьцякаюць па бруляцечніках ў мачавік. Зь яго брулі праз мачаспуск выходзяць вонкі.

У сярэднім брулі чалавека маюць шчыльнасьць 1005—1030 г/л, pH — ад 4,8 да 7,5 (да верхняй мяжы ўзрастае пры спажываньні вялікай колькасьці расьліннай ежы).

Выдзяляюць першасныя і другасныя брулі.

## Глядзіце таксама
* Нетрыманьне брулёў

## Крыніцы

Катэгорыя:Брулі
Кушмак

**Кушмак**, таксама — **лабок** ( — «улонны грудок») — у анатоміі чалавека прадстаўленае ў абодвух палоў мяккатканкавае ўтварэньне, разьмешчанае дакладна над вонкавымі плоцевымі органамі адпаведна праекцыі ўлоннага зрошчаньня і выступае над навакольнай вобласьцю дзякуючы разьвітой падскурнай аснове (тлушчавай праслойцы).

Уверсе кушмак аддзелены ад вобласьці жывата лабковай баразной, ад сьцёгнаў — тазасьцёгнавымі разорамі.

У жанчын гэтая вобласьць над вульвай часта завецца «грудком Вэнэры» (). У гэтай вобласьці засяроджаныя нэрвовыя канчаткі, таму дакрананьне да яе і/або націсканьне могуць выклікаць палавое ўзбуджэньне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Таз
Гэлаўін

**Гэлаўін** () — сьвята, што мае карані ў традыцыях старажытных кельтаў, у Ірляндыі і Шатляндыі, гісторыя якога пачалася на землях сучаснай Вялікабрытаніі і паўночнай Францыі; адзначаецца 31 кастрычніка — напярэдадні Дня ўсіх сьвятых.

Традыцыйна адзначаецца ў ангельскамоўных краінах, хоць афіцыйным выходным або дзяржаўным сьвятам не зьяўляецца. З канца ХХ стагодзьдзя цягам працэсу амэрыканізацыі і глябалізацыі мода на атрыбутыку Гэлаўіну зьявілася таксама ў большасьці неангельскамоўных краінаў Захаду і ў краінах Усходняй Эўропы. Гэлаўін таксама нефармальна адзначаецца ў некаторых іншых краінах, якія маюць шчыльныя культурныя сувязі з ЗША ці Вялікай Брытаніяй, напрыклад, у Японіі, Паўднёвай Карэі, Сынгапуры, Аўстраліі і Новай Зэляндыі, у шэрагу іншых краінаў на выспах Акіяніі.

## Вонкавыя спасылкі
* Гэлаўін: гісторыя паганскага сьвята на Радыё Свабода

Катэгорыя:Сьвяты Ірляндыі

Катэгорыя:Хрысьціянства і сьмерць
Сьцягно

**Сьцягно́** () — праксымальная частка ніжняй канечнасьці чалавека (задняй канечнасьці ў жывёлаў, птушак, вусякоў і г. д.) паміж тазасьцегнавай і каленнымі суставамі.

Катэгорыя:Анатомія чалавека
Рокпарт (Масачусэтс)

**Рокпарт** () — мястэчка ў акрузе Эсэкс, штата Масачусэтс, Злучаныя Штаты. Насельніцтва — 7 767 чалавек (2010). Рокпарт знаходзіцца прыкладна за 25 км на поўнач ад Бостану ў верхняй частцы паўвострава Кэйп-Эн. Мястэчка з трох бакоў аколена Атлянтычным акіянам.

У горадзе разьмяшчаецца штаб-кватэра Рокпарцкай мастацкай асацыяцыі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Масачусэтсу
Рокпарцкая мастацкая асацыяцыя

**Рокпарцкая мастацкая асацыяцыя** () — адна з найстарэйшых мастацкіх асацыяцыяў Злучаных Штатаў, заснаваная ў 1921 годзе. Разьмяшчаецца ў Рокпарце. Створаная ў якасьці згуртаваньня мастакоў, яна пазьней стала месцам творчых сустрэчаў мастакоў Новай Ангельшчыны XX стагодзьдзя. 

У Рокпарцкую асацыяцыю ўваходзіў мастак габрэйскага паходжаньня Нота Казлоўскі — ураджэнец Поразава (Гарадзенская вобласьць).

## Крыніцы

Катэгорыя:Арганізацыі ЗША
Катэгорыя:1921 год у ЗША
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1921 годзе
Рокпарт

Назву **Ро́кпарт** маюць:

## Населеныя пункты
;Канада
* Рокпарт — паселішча ў правінцыі Нью-Брансўік
* Рокпарт — мястэчка ў правінцыі Антарыё

;Злучаныя Штаты
* Рокпарт — горад у штаце Арканзас
* Рокпарт — няўключаная тэрыторыя ў штаце Каліфорнія
* Рокпарт — няўключаная тэрыторыя ў штаце Ілінойс
* Рокпарт — горад у штаце Індыяна
* Рокпарт — горад у штаце Кентукі
* Рокпарт — горад у штаце Мэн
* Рокпарт — мястэчка ў штаце Масачусэтс
* Рок Порт — горад у штаце Місуры
* Рокпарт — горад у штаце Тэхас
* Рокпарт — статыстычна адасобленая вобласьць у Вашынгтоне
Ліепая (футбольны клюб)

«**Ліепая**» () — латвійскі футбольны клюб з гораду Ліепаі. Заснаваны ў 1945 годзе. Трохразовы чэмпіён Латвіі (2005, 2009, 2015), дзесяціразовы ўладальнік Кубка Латвіі.

## Гісторыя
Каманда выступала пад назвамі:
* Даўгава, Дынама (1945—1947)
* Сарканаіс Мэталюрг (1949—1961)
* Звэйніекс (1962—1989)
* Алімпія (1990—1993)
* ДАГ (1995—1996)
* Балтыка (1996—1997)
* Мэталюрг (1997—2013)
* Ліепая (1994, з 2014 году)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лібава
Лагуны

Назву **Лагуны** маюць:

* Лагуны — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Лагуны — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Лагуны — вёска ў Добрускім раёне Гомельскай вобласьці
Марка Сыманчэльлі

**Марка Сыманчэльлі** (, 20 студзеня 1987, Католіка, Італія — 23 кастрычніка 2011, Сэпанг, Малайзія) — італьянскі матагонца. У 2008 годзе атрымаў чэмпіёнскі тытул у клясе 250cc чэмпіянату сьвету па шашэйна-колцавых матагонках MotoGP. З 2010 году выступаў за каманду Хонда пад нумарам 58 у каралеўскім клясе MotoGP. Памёр 23 кастрычніка 2011 году, ня справіўшыся з кіраваньнем і патрапіўшы пад колы іншага матацыкла.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Католіцы
Катэгорыя:Італьянскія матагонцы
Катэгорыя:Матагонцы, якія загінулі падчас заездаў
Катэгорыя:Памерлі ў Сэпангу
Эстэр Рахель Камінская

**Эстэр Рахель Камінская** (народжаная **Хальперн**; ; , Поразаў — , Варшава) — акторка тэатру і кіно габрэйскага паходжаньня; заснавальніца Габрэйкаскага тэатру ў Варшаве. Многімі лічыцца «мацераю габрэйскага тэатру».

## Біяграфія

Нарадзілася ў Поразаве ў сям’і Шымана Хальперна — кантара мескай сынагогі. Дэбютавала ў 1888 годзе ў трупе Абрагама Іцхака Камінскага, за якога выйшла замуж у 1893. У 1892 выступае на сцэне варшаўскага тэатру «Эльдарада». У 1893 трупа Камінскага атрымлівае дазвол выступаць у памяшканьні расейска-польскага варшаўскага тэатру Альгінскай. Тут Эстэр Рахель выконвае ролі ў мэлядрамах, камэдыях і апэрэтах.

У 1906 Абрагам Камінскі засноўвае свой тэатар у Варшаве. У 1908 Камінскія дамагліся аб’яднаць найлепшых габрэйскіх актораў Варшавы ў «Літэрарышэ трупэ» («Літаратурная трупа»), якую неўзабаве ўзначаліла Эстэр Рахель. На яе загад у рэпэртуар трупы былі ўключаныя найноўшыя творы габрэйскіх аўтараў — Іцхока — Лейбуша Пэрэца, Якава Гордзіна, Давіда Пінскага і іншых, што заклала падмурак сур’ёзнага габрэйскага драматычнага рэпэртуару.

У 1913 Абрагам Камінскі заснаваў новы тэатар у Варшаве на вуліцы Абозная 1 / 3. Сродкі на яго былі здабытыя ў часе турнэ па Злучаных Штатах (1909—1910). У 1910 трупа разам з Эстэр Рахель гастралявала ў Санкт-Пецярбургу, Маскве, Кіеве і многіх іншых гарадах Расейскай імпэрыі, у 1913 — у Парыжы і Лёндане. У кіно пачала здымацца да Першай сусьветнай вайны.

У 1925 Эстэр Рахель Камінская памерла. У 1926 варшаўскі штотыднёвік «Дэр момэнт» апублікаваў яе ўспаміны — «Дэрнэр ун блумэн» («Церніі і кветкі»). Пахаваная на габрэйскіх могілках у Варшаве (участак 39). 

Эстэр Рахель і Абрагам Камінскія мелі траіх дзяцей: Рэгіну, Іду і Юзэфа.

## Фільмаграфія
* *Мірэле Эфрос* (1912)
* *Незнаёмы* (1913)
* *Забой* (1914)
* *Мачыха* (1914)
* *Ткіес каф (Змова)* (1923)

## Крыніцы

## Літаратура
* Henry Kroszczor : Jewish Cemetery in Warsaw. Warsaw : Polish Scientific Publishers, 1983, p. 16 
* Jan Jagielski : Guide to the Jewish cemetery in Warsaw at ul. Okopowa 49/51. Z. 1, Other Central Avenue. Warsaw: Society for Protection of Monuments. Social Committee for the Care of Cemeteries and Monuments of Jewish Culture in Poland, 1996, pp. 58—59. 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Поразаве
Катэгорыя:Польскія акторкі габрэйскага паходжаньня
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Варшаве
На кукан

«**На кукан**» — эратычная газэта для дарослых, якая ў 2001—2006 гг. выдавалася ў Якуцку, сталіцы Рэспублікі Саха (Якуція), па вуліцы Аўтадарожнай, 25. Першапачаткова — «На кукан light». Выходзіла 1 раз на тыдзень на расейскай мове. Нумар у Расейскім каталёгу: 24064. Пасьведчаньне: 19-0295. Дата рэгістрацыі: 26 красавіка 2001. Заснавальнік: Аляксандар Уладзімеравіч Макараў.

У № 2. за 2001 г. газэты былі надрукаваныя некаторыя эратычныя апавяданьні Адама Глёбуса. Рэдакцыя газэту адзначыла: «Хочам заўважыць, што працаўнікам нашай рэдакцыі майстэрства Адама Глёбуса падалося даволі спрэчным, сяму-таму нават пасрэдным. Мяркуйце самі. Затое, усе гэтыя шыкоўныя ілюстрацыі да аповядаў належаць алоўку самага аўтара». Гэты нумар газэты захоўваецца ў калекцыі Валеры Герасімава, загадчыка рэдкай кнігі Прэзыдэнцкай бібліятэкі Рэспублікі Беларусь.

У сьнежні 2006 г. газэта «Якутск вечерний» паведаміла сваім чытачам: «Плачце, сталыя чытачы газэты „На кукан“: самая скандальная і адкрытая газэта рэспублікі выпускае на наступным тыдні свой апошні нумар (№ 51). Цэлых пяць гадоў гэтае выданьне, нягледзячы на нападкі маралістаў, біла рэкорды па запатрабаванасьці сярод якуцян, выдаючыся ў некаторыя пэрыяды часу тыражамі, якія і не сьніліся большасьці рэспубліканскіх газэт. А ў рэдактара газэты адымаліся рукі ад ускрыцьця канвэртаў з лістамі заклапочаных суграмадзян. Чаму ж выдаўцы вырашылі згарнуць гэты ўдалы праект? Газэту зачыніў добра вядомы чытачам „Вячоркі“ філёзаф і рэлігіязнаўца Леў Мацьвееў, сябар рэдакцыі і аўтар рубрыкі „Пытаньні веры“. Нядаўна ў адной зь якуцкіх кампаніяў у Маскве Мацьвееў пазнаёміўся з заснавальнікам газэты „На кукан“. Ён таксама якуцянін, некалькі гадоў назад перабраўся ў сталіцу і адкрыў там свой маленькі бізнэс. „На наступны дзень я прыехаў у офіс да Аляксандра, і мы тры гадзіны прагаварылі пра жыцьцё, пра Якутыю і пра яго газэту. Да канца гутаркі мы з Аляксандрам дамовіліся, што напрыканцы году ён перастане выдаваць яе ў Якуцку…“»

А нязьменны рэдактар газэты «На кукан» Алеся Дзікая адказала наступнае: «Вядома, мы ўсё засмучаны… Аднак мы можам зразумець пазыцыю выдаўца. Наша газэта, пакуль былі маладыя супрацоўнікі, была яркім прыкладам увасабленьня вольнай ад забаронаў жыцьця. Мы арганізоўвалі аголеныя вечарынкі, адзначалі сьвята Івана Купалы так, як гэта рабілі нашы продкі, здымалі адкрытыя фотасэсіі і заклікалі ісьці ўсьлед за намі ўсіх якуцян. Зараз жа, калі сышлі лепшыя аўтары, а наяўныя пасталелі, праца ператварылася ў звычайную рутыну, што само па сабе ўжо недапушчальна. У канцы сьнежня выйдзе апошні нумар. Дарэчы, абавязкова купіце яго — напэўна ён стане рарытэтам. Такім жа, якім цяпер зьяўляецца першы нумар нашай газэты».

## Літаратура
* Адам Глобус: «Я пишу не беллетристику, а жизнь». // На кукан. Газета для взрослых. Якутск. № 2. 27 июня 2001. С. 6.
* Домовой – 1; Домовой – 2; Домовой – 3. /Пер. А. Барковский/ // На кукан. Газета для взрослых. Якутск. № 2. 27 июня 2001. С. 7.
* Конец «На Кукана». Единственную в Якутии эротическую газету закрыл богослов. // Якутск вечерний. Якутск. № 50. №50 (639) 22 декабря 2006 г.

Катэгорыя:Расейскія газэты
Бярозаўскае гета

**Бяро́заўскае ге́та** — жыдоўскае гета ў Бярозе, створанае нацыстамі ў пэрыяд акупацыі Беларусі.

## Стварэньне
Немцы ўвайшлі ў Бярозу 23 чэрвеня 1941 року, наступным днём пасьля пачатку ўварваньня ў СССР. 26 чэрвеня была спаленая сынагога разам з вакольнымі хатамі. Усіх жыдоў нацысты сагналі ў гета, створанае на вуліцах Вуглянскай і 3­-га Траўня. Сюды былі зьвезеныя і жыды з вакольных вёсак.

Празь некалькі дзён былі створаныя юдэнрат і жыдоўская паліцыя для кантролю і арганізацыі выкананьня акупацыйных загадаў. Усіх жыдоў абавязалі здаць каштоўнасьці і насіць на кожнай руцэ, на грудзях і сьпіне жоўтыя зоркі.

У пачатку ліпеня 1942 гета было падзеленае на дзьве часткі. У гета «A» зьмясьцілі так званых «карысных» жыдоў, чыя праца магла быць патрэбная нацыстам. У гета «B» загналі ўсіх астатніх.

У геце дзейнічала падпольная група, некаторыя чальцы якой здолелі ўратавацца і часткова далучыліся да партызанскіх атрадаў. Некаторыя зь мяшканцаў гета «A» ўцякалі таксама ў Пружанскае гета.

## Ліквідацыя
28 жніўня 1941 былі расстраляныя каля 100 жыдоў. Яшчэ каля 1&nbsp;000 вязьняў гета «B» 15 ліпеня 1942 року зьнішчылі ля вёскі Бронная Гара. Агулам за час акупацыі тут былі забітыя более за 50&nbsp;000 чалавек, прывезеных з гета Берасьцейскай вобласьці.

Ранкам 15 кастрычніка 1942 гета «A» было акружанае эсэсаўцамі. Зразумеўшы, што гітлераўцы намераныя вынішчыць гета, жыды сабралі апошнія каштоўнасьці, аднесьлі іх да краўца Абрама Грынбэрга і падпалілі ягоную хату, каб нічога не пакінуць акупантам. Частка чальцоў юдэнрату вырашылі не чакаць і скончылі жыцьцё самагубствам.

Паліцаі загналі жыльцоў гета ў машыны і пазвозілі да вёскі Смалярка за пяць кілямэтраў ад Бярозы, дзе тых прымушалі распранацца і расстрэльвалі да заходу сонца. На працягу 15—16 кастрычніка ў раёне Смаляркі было расстраляна каля 1800 жыдоў.

Агулам у Бярозаўскім гета на працягу ягонага існаваньня загінулі болей за 8000 чалавек.

## Памяць

На адным зь месцаў масавых забойстваў жыхароў Бярозы ўсталяваны абэліск.

Ва ўрочышчы Смалярка ўсталяваны помнік вязьням гета, расстраляным у 1942 року.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Расейская жыдоўская энцыкляпэдыя

Гета
Катэгорыя:Габрэйскія гета ў Генэральным камісарыяце Ўкраіна
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1942 годзе
Дабучын

**Дабу́чын** — вёска ў Беларусі, каля каналу Вецу. Уваходзіць у склад Хараўскога сельсавету Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1554 годзе вялікая княгіня Бона Сфорца азначыла жыхароў Дабучына ліцьвінамі (літвой): «*…падданых нашых Дабучынскіх — Літву і тэж іншых усіх, каторыі Рымскаму закону прыслухаюць…*».

За расейскім часам — цэнтар воласьці ў Пружанскім павеце Гарадзенскай губэрні. Тут было 739 жыхароў, 72 двары, 1340 дзесяцін, царква, школа.

У 1921—1926 гадох вёска была цэнтрам гміны ў складзе Палескага ваяводзтва міжваеннай Польшчы. 22 студзеня 1926 году гміна расфармаваная, яе абшар увайшоў у склад створанае гміны Пружана.

## Насельніцтва
* 1999 год — 221 чалавек
* 2010 год — 174 чалавекі

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Слонім — Высокае і  Ружаны — Лыскаў — Дабучын.

## Турыстычная інфармацыя

### Страчаная спадчына
* Сьвята-Ўсьпенская царква (1855)
* Капліца

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Прагноз надвор’я ў Дабучыне

Катэгорыя:Хараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Стасюкі

Назву **Стасюкі** маюць:

* Стасюкі — вёска ў Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Стасюкі — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
Ваўкашанка

**Ваўкаша́нка**, **Валкаша́нка** — вёска ва Ўборкаўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Уборкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Грамыкі (Уборкаўскі сельсавет)

**Грамы́кі** — вёска ва Ўборкаўскім сельсавеце Лоеўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Уборкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну
Уборак (Лоеўскі раён)

**Убо́рак** — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласьці, цэнтар Уборкаўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Уборкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лоеўскага раёну