Цеханавец

**Цеханавец** () — места ў Польшчы, на рацэ Нурцы. Цэнтар меска-сельскай гміны Высокамазавецкага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2018 год — 4655 чалавек. Знаходзіцца на за 65 км на паўднёвы захад ад Беластоку. Аўтамабільныя дарогі на Бельск, Востраў Мазавецкі, Сямятычы, Замбраў.

Цеханавец — магдэбурскае места гістарычнага Падляшша каля мяжы з Мазовіяй, адна з рэзыдэнцыяў магнацкага роду Кішкаў і старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Да нашага часу тут захаваліся касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар шарытак, помнікі архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Цеханавец заснаваў у XV ст. адзін з прадстаўнікоў роду Кішкаў, якіх пазьней пачал зваць Кішкамі Цеханавецкімі. У 1429 годзе вялікі князь Вітаўт надаў месту Магдэбурскае права. У сярэдзіне XVI ст. кашталян троцкі Пётар Кішка збудаваў замак на правым беразе Нурцу. У гэты час у месьце дзеяла царква.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Цеханавец перайшоў да Каралеўства Польскага. Па сьмерці апошняга з прадстаўнікоў роду Януша Кішкі ў 1653 годзе места па кудзелі стала ўладаньнем Брэмэраў. Потым Цеханавец знаходзіўся ў валоданьні Асалінскіх, Шчукаў, Цяцерскіх. За часамі Паўночнай вайны швэдзкія войскі зруйнавалі замак. На 1794 год у Цеханаўцы было 230 будынкаў.

### Пад уладай Прусіі і Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Цеханавец апынуўся ў складзе Прусіі, з 1807 году — у складзе Расейскае імпэрыі, у Бельскім павеце Беластоцкай вобласьці (левабярэжны Стары Цеханавец) і Ломжынскай губэрні (правабярэжны Новы Цеханавец). 5 сакавіка 1870 году зьявіўся праект мескага гербу: «*у срэбным полі чырвоны конь з залатымі вачыма і языком*».

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Цеханавец занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Цеханавец апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. У гэты час было 361 жылы дом у Старым Цеханаўцы і 193 жылыя дамы ў Новым Цеханаўцы. У 1938 годзе абедзьве чатскі места злучыліся.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году Цеханавец акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень места перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Цеханавец увайшоў у склад БССР, дзе стаў цэнтрам раёну Беластоцкай вобласьці. У 1941—1944 гадох места зноў знаходзілася пад акупацыяй нацысцкай Нямеччыны. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Цеханавец Польскай Народнай Рэспубліцы.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1794 год — 2650 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1880 год — 4462 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 3291 чал. у *Старым Цеханаўцы* (1525 муж. і 1766 жан.), зь іх паводле веры 1568 каталікоў, 39 праваслаўных, 34 эвангелісты і 1649 юдэяў, паводле нацыянальнасьці (згодна з афіцыйнай польскай статыстыкай) 1653 палякі, 11 беларусаў, 21 немец, 3 расейцы і 1603 жыдоў; 1658 чал. у *Новым Цеханаўцы* (776 муж. і 882 жан.), зь іх 736 палякаў, 1 немец, 919 жыдоў і 2 іншай
* **XXI стагодзьдзе**: 2018 год — 4655 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
У Цеханаўцы працуе музэй сельскай гаспадаркі імя Крыштапа Клюка.

### Славутасьці
* Замчышча з аркадным мурам
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1731–1737)
* Кляштар Сясьцёр Міласэрнасьці (шарытак; XVIII ст.)
* Могілкі: каталіцкія, капліца-пахавальня Шчукаў (1859); праваслаўныя; юдэйскія; эвангелісцкія
* Сынагога Старая (канец XIX ст.)
* Сядзіба Старынскіх (XIX ст.)
* Царква Ўшэсьця Гасподняга (1864; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Замак Кішкаў (XVI ст.)

## Галерэя

Ciechanowiec - frag. muru arkadowego.JPG|Замкавы мур
Ciechanowiec - kościół pw. Trójcy Przenajświętszej.JPG|Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы
Ciechanowiec - Szpital. Dawny Zespół Klasztorny sióstr Miłosierdzia (szarytek).JPG|Кляштар шарытак
Ciechanowiec - Kaplica grobowa Szczuków.JPG|Капліца-пахавальня Шчукаў


Ciechanowiec, palac 2015.jpg|Сядзіба Старынскіх
Ciechanowiec - cerkiew prawosławna pw. Wniebowstąpienia Pańskiego.JPG|Царква-мураўёўка
Ciechanowiec - synagoga.JPG|Сынагога
Ciechanowiec - Ogrodzenie cmentarza żydowskiego.JPG|Юдэйскія могілкі


## Асобы
* Аляксандар Чыжэўскі (1897—1964) — біяфізык, адзін з заснавальнікаў геліябіялёгіі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты БССР, якія страцілі статус райцэнтру
Катэгорыя:Высокамазавецкі павет
Катэгорыя:Гарады Падляскага ваяводзтва