open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Беларусь (неадназначнасьць)

Назву **Белару́сь** маюць:

* Беларусь — краіна ва Ўсходняй Эўропе

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Беларусь — былы пасёлак у Бабруйскім раёне
** Беларусь — былы пасёлак у Быхаўскім раёне
** Беларусь — вёска ў Круглянскім раёне

* Менская вобласьць:
** Беларусь — пасёлак у Слуцкім раёне

## Газэты
* Беларусь — газэта, якая выдавалася ў Горадні ў 1919 годзе
* Беларусь — газэта, якая выдавалася ў Менску ў 1919—1920 гадах
* Беларусь — штомесячны грамадзка-палітычны часопіс на беларускай мове (выдаецца з 1930 году)

## Іншае
* Беларусь — малая плянэта Сонечнай сыстэмы
* Беларусь — беларускае кніжнае выдавецтва

## Глядзіце таксама
* Беларус (неадназначнасьць)
Гайка Вэстэрман

**Гайка Вэстэрман** (;  14 жніўня 1983 году, Альцэнаў, Нямеччына) — нямецкі футбаліст, які выступаў за нацыянальную зборную Нямеччыны на пазыцыі абаронцы. Мог згуляць таксама й на пазыцыі паўабаронцы.

## Клюбная кар’ера
### «Гройтэр Фюрт»
Вэстэрман пачаў сваю прафесійную кар’еру ў клюбе Другой Бундэсьлігі «Гройтэр Фюрт». Да галоўнай каманды далучыўся ў ліпені 2002 году, аднак дэбютаваў у ейным складзе 26 студзеня 2003 году ў матчы супраць «Дуйсбургу», які скончыўся перамогай «Фюрту» зь лікам 1:0.

### «Армінія»
Пасьля сэзону 2004—2005 гадоў Гайка падпісаў дамову з клюбам «Армінія», якая выйшла ў тым сэзоне ў Бундэсьлігу.

### «Шальке-04»
Гайка перайшоў у склад «Шальке-04» у 2007 годзе, за якога гельзэнкірхэнскі клюб заплаціў 2,8 мільёну эўра.

### «Гамбург»
У ліпені 2010 году Вэстэрман пагадзіўся на пераход у стан клюбу «Гамбург», як паведамляецца, за кошт каля 7,5 мільёну эўра. Нягледзячы на тое, што Гайка быў новым гульцом для клюбу, галоўны трэнэр «Гамбургу» Армін Фэ прызначыў яго новым капітанам каманды.

## Міжнародная кар’ера
Вэстэрман згуляў свой ​​першы матч за зборную Нямеччыны ў лютым 2008 году супраць зборнай Аўстрыі, якую нямецкія гульцы адзначылі перамогай зь лікам 3:0. Гайка ўваходзіў у склад нямецкай каманды, якая заняла другое месца на чэмпіянаце Эўропы 2008 году.

## Дасягненьні
**Нямеччына:**
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы: 2008

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце fussballdaten.de
* Профіль на сайце transfermarkt.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Эстоніка

**«Эсто́ніка»** () — он-лайнавая энцыкляпэдыя на тэмы, зьвязаныя з Эстоніяй.

Праект быў распрацаваны Інстытутам Эстоніі. Пачынаючы з 2000 року стварэньне і разьвіцьцё сеткавай энцыкляпэдыі «Эстоніка» было фінансаванае фундацыяй «Скачок тыгра», Фундацыяй разьвіцьця прадпрымальніцтва, Радай па падатку на азартныя гульні і амбасадай Швэцыі (ў рамках праекту амбасады «Рок Балтыйскіх краін»).

Матэрыялы «Эстонікі» дасяжныя на эстонскай, ангельскай і расейскай мовах.

Усе матэрыялы энцыкляпэдыі могуць быць выкарыстаныя паўторна на ўмовах ліцэнзіі Attribution-NonCommercial-ShareAlike License.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Інстытут Эстоніі 

Катэгорыя:Эстонская літаратура
Катэгорыя:Эстонскія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Энцыкляпэдыі краін і народаў
Наўхавіцкі сельсавет

**На́ўхавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Крутое.

## Гісторыя
26 красавіка 1919 году створаны ў складзе Дудзіцкай (з 9 траўня 1923 году — Чачэрскай) воласьці Гомельскага павету Гомельскай губэрні РСФСР; з 8 сьнежня 1926 году ў складзе Чачэрскага раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці) БССР.

З 8 сьнежня 1926 году да 1931 году цэнтар сельсавету знаходзіўся ў вёсцы Наўхавічы.

30 сьнежня 1927 году сельсавет рэарганізаваны ў нацыянальны расейскі. У 1937 годзе сельсавет пераўтвораны ў беларускі.

25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Буда-Кашалёўскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Чачэрскага раёну.

30 чэрвеня 1966 году сельсавет перайменаваны ў Крутоўскі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 16

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 493

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1966 годзе
Ян Труэль

**Ян Густаў Труэ́ль** (; нарадзіўся 23 ліпеня 1931 г.) — швэдзкі кінарэжысэр, сцэнарыст і апэратар, дакумэнталіст, уладальнік прэстыжнай рэжысэрскай прэміі Срэбраны мядзьведзь на Бэрлінскім МКФ-1991 за фільм Эль Капітано.

Труэль дэбютаваў у кіно кароткамэтражным фільмам «Хлопчык і цмок» (1962), а першае прызнаньне атрымаў за «Прывал на балоце» (1964), які быў узнагароджаны галоўным прызам МКФ кароткамэтражнага кіно ў Обэргаўзэне. Этапным для рэжысэра стаў фільм «Гэта тваё жыцьцё» (1966), які быў зьняты паводле рамана нобэлеўскага ляўрэата Эйвінда Юнсана й на сёньня лічыцца клясычным для швэдзкага кінэматографа. Посьпех быў працягнуты фільмам «Энэ, бэнэ, рэс» (1968), які стаў пераможцам 18-га Бэрлінскага МКФ і канчаткова замацаваў за Труэлем званьне аднаго з двух лідэраў «Новага швэдзкага кіно» (другім быў Бу Відэрбэрг — настаўнік і блізкі сябра Труэля).

За мяжой Труэль вядомы перадусім сваёй дылёгіяй зь фільмаў «Эмігранты» (1971) і «Пасяленцы» (1972) з удзелам знакамітых актораў Макса фон Сюдава й Ліф Ульман. Фільмы былі заснаваныя на раманах Вільгельма Мубэрга і апавядалі пра побыт швэдзкіх перасяленцаў у ЗША, стаўшы сапраўдным «шэдэўрам пра мару, якая стварыла Амэрыку» . Крытыкі ўганаравалі дылёгію шасьцю намінацыямі на Оскар і трыма Залатымі Глёбусамі, а Галівуд запрасіў рэжысэра да супрацы, вынікамі якой сталі дзьве стужкі: «Нявеста Зэндзі» (1974) і «Ўраган» (1979).

У чэрвені 2009 Труэль наведаў Менск з прэзэнтацыяй свайго фільму «Вечныя імгненьні Марыі Лярсан».

## Поўнамэтражныя фільмы
* 1966: Гэта тваё жыцьцё (Här har du ditt liv)
* 1968: Энэ, бэнэ, рэс (Ole dole doff)
* 1971: Эмігранты (Utvandrarna)
* 1972: Пасяленцы (Nybyggarna)
* 1974: Нявеста Зэндзі (Zandy's Bride)
* 1976: Бах! (Bang!)
* 1979: Ураган (Hurricane)
* 1982: Палёт арла (Ingenjör Andrées luftfärd)
* 1986: Краіна саг (Sagolandet)
* 1991: Эль Капітано — швэдзкі рэквіем (Il capitano)
* 1996: Гамсун (Hamsun)
* 2000: Белы як сьнег (Så vit som en snö)
* 2008: Вечныя імгненьні Марыі Лярсан (Maria Larssons eviga ögonblick)
* 2012: Суд над нябожчыкам (Dom över död man)

## Крыніцы

Катэгорыя:Швэдзкія кінарэжысэры
Барыс Герлаван

**Барыс Федасеевіч Герлаван** (нар. 25 сьнежня 1937, в. Мартаноша Наваміргарадзкага раёну Кіраваградзкае вобласьці, Украіна) — беларускі мастак, вядучы тэатральны сцэнограф Беларусі. З 1976 году — галоўны мастак Нацыянальнага тэатру Янкі Купалы. Заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1977). Народны мастак Беларусі (1990). Прафэсар.

## Жыцьцяпіс
У 1966 годзе скончыў аддзяленьне сцэнаграфіі Беларускага тэатральна-мастацкага інстытута (майстэрня Я. Чамадурава, кіраўнік дыплёмнай працы П. Масьленьнікаў). З 1962 году працуе ў Нацыянальным тэатры Янкі Купалы.

З 1991 году выкладае сцэнаграфію ў Беларускай акадэміі мастацтваў. У 1998 годзе атрымаў званьне прафэсара.

## Творчасьць
Толькі на сцэне Купалаўскага тэатру аформіў звыш 70 спэктакляў. Разам з В. Раеўскім утварыў творчы пастаноўніцкі тандэм, які вызначаў мастацкую традыцыю галоўнага драматычнага тэатру краіны на працягу больш, чым трох дзесяцігодзьдзяў. Аўтар сцэнаграфіі спэктакляў ў тэатрах Беларусі і замежных краінаў, ляўрэат шматлікіх міжнародных тэатральных фэстываляў.

## Найбольш вядомыя працы
Сцэнаграфія спэктакляў:
*«Бура» У. Шэксьпіра
*«Раскіданае гняздо» Я. Купалы
*«Брама неўміручасці» К. Крапівы
*«Зацюканы апостал», «Таблетка пад язык», «Сьвятая прастата» А. Макаёнка 
*«Апошні шанец» В. Быкава 
*«Страсьці па Аўдзею» У. Бутрамеева, 
*«Князь Вітаўт» А. Дударава  
*«Чорная панна Нясьвіжа» А. Дударава 
*«Эрык ХIV» А. Стрындбэрга

## Прафэсійныя адзнакі і ўзнагароды
*Дзяржаўная прэмія СССР (1985, за афармленьне спэктакляў «Парог» і «Радавыя»)
*Дзяржаўная прэмія БССР (1988, за афармленьне спэктакля «Мудрамер»)
*Прэмія Я. Міровіча (1992)
*«Крыштальная Паўлінка» (узнагарода Беларускага саюза тэатральных дзеячоў)
*адмысловая прэмія Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь за ўнёсак у выхаваньне творчай моладзі (2004)
*Ордэн Францішка Скарыны (2008)

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся 25 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1937 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўкраіне
Катэгорыя:Народныя мастакі Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Францішка Скарыны
Стэйн Схаарс

**Стэфанус Яганэс «Стэйн» Схаарс** (;  11 студзеня 1984 году, Гент, Нідэрлянды) — былы нідэрляндзкі футбаліст, паўабаронца. Мае на сваім рахунку матчы за нацыянальную зборную Нідэрляндаў.

## Клюбная кар’ера
### «Вітэс»
У 6-гадовым узросьце Стэйн пачаў займацца футболам у камандзе з Генту «Дэ Батавэн», у якой гуляў ягоны бацька. Пазьней Схаарс пераехаў у Арнэм, у моладзевы склад клюбу «Вітэс». У юнацтве ў будучыні футбаліста былі праблемы з ростам, з-за якіх ён хацеў скончыў кар’еру, але трэнэр каманды пераканаў Стэна працягваць выступы.

У 2002 годзе нідэрляндзкі гулец дэбютаваў у асноўным складзе «Вітэсу». Першым матчам Схаарса стала гульня на Кубак Нідэрляндаў супраць «Фэеноорду», у якой клюб з Арнэму атрымаў перамогу зь лікам 3:1. Стэйн на 84-й хвіліне замяніў сэрба Аляксандра Ранкавіча. Праз чатыры дні Схаарс згуляў першую гульню ў чэмпіянаце, зноўку замяніўшы Ранкавіча ў матчы супраць «Утрэхту». У сэзоне 2002—2003 гадоў Стэйн зьявіўся на поле толькі двойчы, ня здолеўшы на роўных канкураваць у паўабароне са сваімі партнэрамі. У наступным двух сэзонах Схаарс здолеў заняць больш трывалае становішча ў камандзе.

### «АЗ»
У сэзоне 2005—2006 гадоў Стэйн за 1,35 млн эўра перабраўся ў клюб «АЗ Алькмаар». У першых двух сэзонах Схаарс стабільна гуляў у аснове, выпадаючы зь яе толькі з-за траўмаў, і выступаў у Кубку УЭФА, аднак чэмпіянат 2007—2008 гадоў паўабаронца прапусьціў цалкам, калі атрымаў вельмі цяжкую траўму шчыкалаткі. Да сэзону 2009—2010 гадоў футбаліст аднавіўся й стаў адным з удзельнікаў трыюмфальнага сэзону «АЗ», калі клюб зрабіў «залаты дубль».

За час працы ў «АЗ», нідэрляндзкія СМІ часьцяком параўноўвалі яго з ангельскім паўабаронцам Стывэнам Джэрардам з-за ягонага моцнай прысутнасьці ў цэнтры поля, ягонага бачаньня й ягоных тэхнічных магчымасьцяў.

### «Спортынг»
16 чэрвеня 2011 году Стэйн стаў гульцом партугальскага клюбу «Спортынг», за якога лісабонцы аддалі 850 тысячаў эўра.

### ПСВ
13 ліпеня 2013 году было абвешчана, што Схаарс вяртаецца ў Эрэдывізію, пераехаўшы ў ПСВ. Як паведамляецца, нідэрляндзкі клюб заплаціў 1,6 млн эўра за Схаарса й ягонага таварышча па камандзе Сант’яга Арыяса.

## Міжнародная кар’ера
Схаарс быў капітанам моладзевай зборнай Нідэрляндаў, якая атрымала перамогу ў 2006 годзе на чэмпіянаце Эўропы. 16 жніўня 2006 году Схаарс дэбютаваў за асноўную зборную, згуляўшы ў матчы супраць зборнай Ірляндыі.

## Дасягненьні
**АЗ Алькмаар**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2009
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2009

**ПСВ**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце ForaDeJogo
* Профіль на сайце ZeroZero
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Сьпіс азёраў Эстоніі

**Сьпіс [[Возера|азёраў]] [[Эстонія|Эстоніі]]**.

## Найвялікшыя азёры

## Вонкавыя спасылкі


Азёры Эстоніі
Інстытут эстонскай мовы

**Інстыту́т эсто́нскай мо́вы** () — дзяржаўная навуковая ўстанова, якая займаецца вывучэньнем эстонскай мовы. Заснаваны ў 1993 року ў часе рэарганізацыі Інстытуту мовы і літаратуры. Знаходзіцца ў Таліне.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Эстонскія навуковыя арганізацыі
Катэгорыя:Эстонская мова
Катэгорыя:Інстытуцыі нацыянальных моваў
Катэгорыя:Талін
Франс Галь

**Франс Галь** (, сапр. імя **Ізабэль Жэняўеў Мары Ан Галь**, нар. 9 кастрычніка 1947, Парыж, Францыя — 7 студзеня 2018) — француская сьпявачка, пераможца конкурсу песьні Эўрабачаньне-1965.

## Кар’ера
Сваю кар’еру Франс Галь пачала ў 1963 годзе, калі быў выпушчаны яе сынгл «Ne sois pas si bête». Потым пачала супрацоўніцтва з францускім кампазытарам Сэржам Генсбурам, які быў аўтарам яе песень «N'écoute pas les idoles» і «Laisse tomber les filles». У 1965 годзе сьпявачка прымала ўдзел у Эўрабачаньні-1965 і зь песьняй Генсбура «Poupée de cire, poupée de son» перамагла на конкурсе. Аднак у 1966 годзе яе папулярнасьць упала пасьля выхаду сынгла «Les sucettes», у якім сьпявалася пра дзяўчынку, якая любіць лядзяшы. Гэта песьня, аўтарам якой зьяўляўся Генсбур, мела эратычны падтэкст. Франс Галь больш не працавала з Генсбурам і сканцэнтравалася на кар’еры ў Нямеччыне. У Францыі яна была ўжо ня так папуларна, пакуль не пазнаёмілася зь Мішэлем Бэржэ, кампазытарам і яе будучым мужам. Ён стаў аўтарам яе хітоў «Babacar», «Ella, elle l’a», «Évidemment» і іншых. Пасьля сьмерці мужа ў 1992 годзе, кар’ера Галь спынілася, аднак часам яна бывае на некаторых тэлеперадачах і артыкулы пра яе пэрыядычна зьяўляюцца ў францускіх газэтах і часопісах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія Франс Галь

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Францускія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Памерлі ў 2018 годзе
Кум (горад)

**Кум** (па-пэрсыдзку: قم, Ком, па-азэрбайджанску: Кум) — места ў Іране, сталіца астану. У 2006 годзе насельніцтва склала 957 496 чалавек. Буйны рэлігійны асяродак шыізму пасьля школы ў Наджафе. Каля места знаходзіцца ракетны палігон. Места Кум знаходзіцца на рацэ пад назваю Кум каля 150 кілямэтраў на поўдзень ад Тэгерану. Вышыня места над узроўнем мора — 975 мэтраў. Празь места праходзіць гасьцінец з Тэгерану ў Ісфаган. Ёсьць думка, што Кум быў заснаваны яшчэ да заваёвы Ірану арабамі. Аднак пацьвердзіць гэта не ўдалося да сёньняшняга часу. Назва места паходзіць ад слова «кум», што перакладаецца як «вал». Моцны штуршок для разьвіцьця Куму дало праўленьне Сэфэвідаў у шастнаццатым стагодзьдзі. Места пераўтварылася ў буйны асяродак шыізму ў Іране. Напад аўганцаў-сунітаў на пачатку сямнаццатага стагодзьдзя прывёў да заняпаду места. У часы шаха Фатх Алі Кум (XIX стагодзьдзе) пачынае адраджацца. Будуецца мноства будынкаў, якія і цяпер захаваліся. У Куме вучыцца вялікая колькасьць іранцаў і замежнікаў. Аднак ў большасьці сваёй іранцы і замежнікі вучацца адасоблена. Дзейнасьць навучальных устаноў жорстка кантралюецца. Існуе міжнародны ўнівэрсітэт: джамат аль-Мустафа аль-алямія. Ен мае свае адгалінаваньні: мадрас імама Хамэйні, мадрас Худжыятыя, Джамату улюм,джамат Алі бэйт, жаночае мадрас Бінтуль-худа, джамат Захра і іншыя ўстановы. Навучальная праграма выдзяляецца сваёй арганізаванасьцю, кансэрватыўнасьцю і адсутнасьцю экстрэмізму.

Кум зьяўляецца сьвятым местам шыітаў, у месьце пахаваная Фатыма дачка Мусы, сястра імама Алі ар-Рызы. Школа мусульманскага багаслоўя ў Куме лічыцца другой паводле значнасьці пасьля школы ў Наджафе.

## Крыніцы


Катэгорыя:Сталіцы астанаў Ірану
Катэгорыя:Сьвятыя гарады шыізму
Сабор Аляксандра Неўскага (Талін)

**Сабор Аляксандра Неўскага** () — стаўрапігіяльны катэдральны праваслаўны саборны храм у вядзеньні Эстонскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхату. Знаходзіцца ў Таліне на ўзвышшы Тоомпэа.

## Мінуўшчына
Збудаваны ў 1894—1900 роках паводле праекту архітэктара М. Т. Праабражэнскага ў памяць пра цудоўнае ўратаваньне імпэратара Аляксандра III у чыгуначнай аварыі 1888 року. Асьвечаны 30 красавіка 1900 року ў гонар сьвятога Аляксандра Неўскага.

Пабудаваны падчас русыфікацыі сабор для многіх эстонцаў сымбалізаваў прыгнёт. У 1924 эстонскія ўлады намагаліся на ягоным месцы ўзьвесьці «Пантэон эстонскай незалежнасьці», аднак з прычыны нястачы сродкаў і масіўнае канструкцыі храму гэты праект ня быў рэалізаваны. У 1928 року зьявіўся законапраект, паводле якога чарговы раз плянавалася зруйнаваць храм. Законапраект быў зьняты з разгляду эстонскім парлямэнтам пасьля грамадзкага супраціву праваслаўных вернікаў.

Падчас нямецкай акупацыі храм быў зачынены. У 1945 року аднавіў дзейнасьць.

У 1947 савецкія ўлады адабралі падвальнае памяшканьне, у якім знаходзілася царква сьвятога Андрэя, пад бамба-, а пазьней пад кнігасховішча.

У 1960-х улады плянавалі перарабіць сабор на плянэтарый. Паводле вэрсіі, якая распаўсюджвалася за часам патрыярства Алексія II, ён быў выратаваны ад гэтага япіскапам Алексіем Рыдыгерам.

Пасьля аднаўленьня незалежнасьці Эстоніі храму быў вернуты цокальны паверх. У 1999 сабор Аляксандра Неўскага атрымаў статус стаўрапігіяльнага.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Праваслаўная энцыкляпэдыя
* Поўнаэкранная панарама інтэр’еру

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Таліну
Катэгорыя:Катэдры і саборы Эстоніі
Катэгорыя:Эстонская праваслаўная царква Маскоўскага патрыярхату
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Аляксандра Неўскага
Катэгорыя:Збудаваньні псэўдарускага стылю
Царква Сьвятога Духа (Талін)

**Царква́ Сьвято́га Ду́ха** () — лютаранская царква, якая знаходзіцца ў гістарычным цэнтры Таліну, побач з ратушай. Найменшая сярэднявечная царква Таліну, помнік сярэднявечнай архітэктуры.

## Мінуўшчына
Першапачатковы будынак быў закладзены на пачатку XIII стагодзьдзя. Да нашага часу дайшоў двухнэфавы будынак, узьведзены ў XIV стагодзьдзі. Пабудова разам з васьміграннай кансольнай вежай была скончаная, імаверна, да 1380 року.

У 1630-я гатычны шпіль вежы быў заменены ківерам у стылі паўночнага Адраджэньня, падобным да ківеру суседняе ратушы. Да нядаўнае пары на вежы царквы знаходзіўся найстарэйшы звон у Таліне, адліты ў 1433 року (раскалоўся падчас пажару ў 2003 року). У 1688 дададзены флюгер, створаны Д. Хюбэнэрам.

З царквой зьвязаная памяць пра двух пастараў XVI стагодзьдзя, якія ўнесьлі значны ўнёсак у культуру Эстоніі:
* Ёган Коэл, перакладнік катэхізісу на эстонскую мову
* Бальтазар Русаў, аўтар «»

Цяпер належыць Эстонскай эвангельска-лютаранскай царкве.

## Архітэктура
Двухнэфавы прастакутны ў пляне будынак. Унутраная прастора падзеленая на дзьве часткі цэнтральнай лініяй слупоў.

У заходняй частцы будынку — стройная васьмігранная кансольная вежа ў стылі Тэўтонскага ордэну.

На паўночным фасадзе знаходзіцца разьбяны гадзіньнік у барокавым стылі, створаны ў 1684 Крыстыянам Акерманам.

## Інтэр’ер

Простыя крыжовыя скляпеньні ўнутранае прасторы абапіраюцца на чатыры квадратныя слупы. Алтарная частка разьмешчаная асымэтрычна, зьяўляючыся працягам паўночнага нэфу.

* сярэднявечны гатычны разны алтар з выявай сашэсьця Сьвятога Духа (1483)
* рэнэсансная катэдра (1597)
* люстры і бра ў стылі Адраджэньня і барока
* маляўнічыя эпітафіі ў барокавым стылі

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Прыход на афіцыйнай бачыне ЭЭЛЦ

Катэгорыя:Лютэранскія храмы Эстоніі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятога Духа
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Таліну
Катэгорыя:Старое места Таліну
Даліва (герб)

**Даліва** () — прыватны шляхецкі герб.

## Апісаньне
У блакітным полі срэбны пас скошаны ўлева, на ім тры чырвоныя ружы. Клейнод: над прылбіцай з каронай паміж двума чорнымі трубамі вэртыкальна разьмешчаны тры ружы.

## Гісторыя
Палякі, даведаўшыся аб яцьвяжскіх намерах авалодаць замкам у Мазовіі, паслалі туды свае войскі. Знаходзіўшыяся непадалёк яцьвягі, паслалі аднаго з сваіх, каб той дазнаўся аб абстаноўцы ў фартэцыі. Рыцар Парайчык, што з гербу Порай, выпадкова сустрэў таго яцьвяга. Апошні зразумеў, што перад ім рыцар з замка, і стаў у яго прасіць дапамогі захапіць цьвердзь і запрасіў да свайго водзя.
Рыцар умеў слова сваё выказаць і дамовіўся з водзем аб часу і месцы для ўзяцьця фартэцыі. Пры гэтым водзь выказаў сваю павагу да яго і абяцаў ўзнагародзіць. Дамовіўшыся аб пагадненьнях, крутымі сьцежкамі юнак сьпешна накіраваўся да польскага гетмана паведаць: дзе быў і што рабіў. Гетман, даведаўшыся аб такой справе, накіраваў свае войскі ў зазначанае месца і чакаць умоўленую гадзіну. Не ведаючы аб здрадзе, яцьвяжскія войскі падыйшлі да назначанага масца. У выніку бітвы шмат непрыяцеляў зьбегла ад нечаканасьці, іншыя паляглі на тым полі. У хвалу той перамогі кароль польскі узнагародзіў Парэйчыка не толькі маёмасьцю, але, таксама, дадаў да адной ружы, што на ягоным гербе была, яшчэ дзьве.

Герб вядомы з сярэдзіны XIV стагодзьдзя. На тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага распаўсюджваўся пасьля Гарадзельскай вуніі 1413 року.

## Глядзіце таксама
* Порай 

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Гербы беларускае шляхты
* Herbu Doliwa

Катэгорыя:Шляхецкія гербы
Катэгорыя:Гербы Гарадзельскай уніі
Хіюмаа

**Хіюмаа** (, , па-старагутнійску *Dagaiþ*) — востраў у Балтыйскім моры, другі, пасьля Саарэмаа, паводле плошчы востраў Эстоніі (989 км²). Галоўнае мястэчка — Кярдла.

## Гісторыя
Пачынаючы з XIII стагодзьдзя значную частку насельніцтва складалі швэды (з 1563 да 1721 востраў увогуле належыў Швэцыі), аднак у 1781 годзе расейская імпэратрыца Кацярына II перасяліла палову зь іх на Ўкраіну, дзе яны заснавалі вёску Gammalsvenskby (альбо Сяло Старашвэдзкае). У наш час на Хіюмаа засталося толькі некалькі чалавек, якія лічуць сябе этнічнымі швэдамі. Аднак швэдзкая мова ў значнай ступені паўплывала на мясцовы дыялект эстонскай мовы.

Катэгорыя:Астравы Эстоніі
Катэгорыя:Маанзундзкі архіпэляг
Шапатовіцкі сельсавет

**Шапато́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёну Гомельскай акругі. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Шапатовічы.

## Гісторыя
8 сьнежня 1926 году створаны ў складзе Чачэрскага раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці).

30 сьнежня 1927 году сельсавет скасаваны.

## Літаратура
*  С. 516

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1927 годзе
Кік-ін-дэ-Кёк

**Кік-ін-дэ-Кёк** (, па-ніжненямецку: «*зазірні ў кухню*») — артылерыйская вежа ў Таліне, пабудаваная ў 1483 року. Мае вышыню 38 мэтраў і сьцены таўшчынёй 4 мэтры.

## Мінуўшчына
«Кік ін дэ Кёк» — агульная старанямецкая назва вежаў, у асноўным тых, якія былі часткай мескіх фартыфікацыйных умацаваньняў. Атрымалі сваё імя з-за таго, што жыхары вежы ў прамым сэнсе маглі ўбачыць, што гатуюць у кухнях прылеглых хат.

Вежы з такой назвай вядомыя і па-за межамі сучаснае Нямеччыны, напрыклад у Гданьску і Таліне. Гэта зьвязана зь дзейнасьцю Ганзейскай лігі і Тэўтонскага ордэну.

Пасьля збудовы Кік ін дэ Кёк стала адной з самых магутных вежаў мескага муру — яе вышыня складала 33,2 м, дыямэтар — 17,3 м, таўшчыня сьценаў — да 4 м. Пазьней яна неаднаразова перабудоўвалася.

Падчас Інфлянцкіх войнаў у 1577 року вежа была пашкоджаная маскоўскімі войскамі, пра што сьведчаць умураваныя ў зьнешнія муры гарматныя ядры. У XVII стагодзьдзі быў праведзены капітальны рамонт вежы, два ніжнія паверхі былі схаваныя пад зямлёй, а на верхніх былі створаныя новыя амбразуры, перакрытыя падлогі, дададзены купал.

Пасьля 1760 вежа перастала выконваць абарончыя функцыі. У ёй разьмясьціўся парахавы склад, архіў, а частка вежы была прыстасаваная пад жылыя памяшканьні.

Рэстаўрацыйныя працы XX стагодзьдзя вярнулі вежы і навакольнай мясцовасьці першапачатковае аблічча. У 1958 року тут была адкрытая філія мескага музэю. Цяпер тут разьмяшчаецца таксама фотагалерэя.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Старое места Таліну
Катэгорыя:Вежы Таліна
Катэгорыя:Абарончыя збудаваньні Эстоніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1483 годзе
Катэгорыя:Музэі Таліну
Задора (герб)

**Задора** () — прыватны шляхецкі герб.

## Апісаньне
У блакітным полі срэбная галава льва, накіраваная ўлева, з пашчы вырыгае чырвонае полымя. Клейнод: над прылбіцай з каронай элемэнты шчыта паўтараюцца.

## Гісторыя
Герб мае ангельскае паходжаньне, у Польшчу прывезены з Францыі. Сваю назву атрымаў ад кавалера Задоры, што яго першым прыняў.

Вядомы з пачатка XIV стагодзьдзя. На тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага распаўсюджваўся пасьля Гарадзельскай вуніі 1413 року.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Гербы беларускае шляхты Герб Задора і яго карыстальнікі.
* Herbu Zadora

Катэгорыя:Шляхецкія гербы
Катэгорыя:Гербы Гарадзельскай уніі
Стары Томас

**Стары́ То́мас** () — флюгер на вяршыні Талінскае ратушы, адзін з сымбаляў Таліну.

## Легенда

Паводле паданьня, штовясну ў сярэднявечным Таліне, на плошчы ля Вялікай Марской брамы, нямецкая шляхта ладзіла спаборніцтвы на лепшага лучніка места. Самаму трапнаму стральцу, які здолеў пацэліць у драўляную фігурку папугая, усталяваную на верхавіне высокага шасту, уручалі вялікі срэбны кубак. Аднойчы, калі рыцары толькі выстраіліся ў шэраг і падрыхтаваліся да стральбы, папугай раптам зваліўся, праткнуты стралой звычайнага талінскага юнака — жабрака па імю Тоомас. Паколькі чалавек нешляхетнага паходжаньня ня мог удзельнічаць у турніры, Тоомасу прапанавалі пажыцьцёвую службу ў мескай варце, што для бядноты было вялізным гонарам.

Тоомас частаваў цукеркамі дзетак, якія праходзілі па Ратушнай плошчы, і стаў іхнім улюбёнцам. З цягам часу ён пастарэў, і дзеці сталі зваць яго «Старым Тоомасам». Пасьля ягонае сьмерці дарослыя паставілі флюгер у выглядзе ягонай фігуры на вежу ратушы, каб пазьбегнуць тлумачэньняў пра чалавечую сьмерць. Цяпер бацькі маглі казаць дзецям, што Стары Тоомас глядзіць на іхнія паводзіны зьверху і паслухмяным дзеткам кладзе цукеркі пад падушку.

## Мінуўшчына
У 1944 року падчас бамбаваньня шпіль быў пашкоджаны. У 1952 на адрэстаўраваную вежу была пастаўленая копія старога флюгеру, а першы Стары Томас пакінуты на захаваньне ў ратушы. У 1996 пасьля абнаўленьня шпілю на яго была пастаўленая трэцяя фігура Старога Томаса. Старая фігура 1952 року захоўваецца ў мескім музэі Таліну.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Старое места Таліну
Катэгорыя:Архітэктура Таліну
Бялянішкі

Назву **Бялянішкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Бялянішкі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Бялянішкі — хутар у Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Белевічы
* Беляі
* Белякі
* Белякова
* Белякоў
* Белякоўшчына
* Белянок
* Бяляеўка
* Бялякі
* Бялянкава
* Бялянкі
* Бяляны
* Бяляўшчына
Ірбэнская пратока

**І́рбэнская прато́ка** (, ) — пратока, якая злучае Рыскую затоку і Балтыйскае мора. Зьяўляецца воднай граніцай між Эстоніяй і Латвіяй.

Разьмешчаная паміж эстонскім паўвостравам Сырвесяэр востраву Саарэмаа і латвійскім мысам Дамэснэс паўвостраву Нямля — паўночнай канечнасьцю Курземскага паўвострава. Найважнейшы порт — Вэнтсьпілс. Пераважная глыбіня 10-20 м, шырыня — 27 км. Каля паўднёвага ўзьбярэжжа паглыблены суднаходны канал для праходу вялікіх суднаў.

Пратока атрымала назву ад мясцовае ракі Ірбэ, якая ўпадае ў Балтыйскае мора каля латвійскага пасёлку Леілірбэс (Вэнтсьпілскі раён).

8 жніўня 1915 року ў Ірбэнскай пратоцы адбыўся бой расейскага браняносцу «Слава» зь нямецкімі лінкарамі «Позэн» і «Насаў». За часамі Першай і Другой сусьветных войнаў тут было ўсталявана больш за 14 000 марскіх мінаў, якія ўсё яшчэ выяўляюць у пратоцы.

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікая савецкая энцыкляпэдыя

Катэгорыя:Балтыйскае мора
Катэгорыя:Гідраграфія Латвіі
Катэгорыя:Гідраграфія Эстоніі
Эстонская акадэмія навук

**Эсто́нская акадэ́мія наву́к** () заснаваная ў 1938 року. На кастрычнік 2012 Акадэмія налічвала 71 поўнага і 15 замежных сябраў. Зь лістапада 2004 прэзыдэнтам Акадэміі зьяўляецца Рыхард Вілемс, біёляг з Унівэрсытэту Тарту.

## Мінуўшчына
Створаная як навуковае таварыства ў 1938 року. Пасьля далучэньня Эстоніі да СССР Акадэмія была распушчаная 17 ліпеня 1940 року.

У чэрвені 1945 створаная Акадэмія навук Эстонскай ССР (). Яна складалася з цэнтральнае бібліятэкі і чатырох падразьдзяленьняў, улучаючы ў сябе 15 навуковых інстытутаў, у тым ліку іншыя навуковыя супольнасьці і музэі. У красавіку 1989, за два з паловай гады да атрыманьня Эстоніяй незалежнасьці, Акадэмія вярнула былую назву *Эстонскай акадэміі навук*.

## Прэзыдэнты

* 1946—1950 — Ханс Круўс
* 1950—1968 — Ёган Эйхфэльд
* 1968—1973 — Арнольд Вэймер
* 1973—1990 — Карл Рэбанэ
* 1990—1994 — Арна Кёёрна
* 1994—2004 — Юры Энгельбрэхт
* з 2004 году — Рыхард Вільлемс

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына  

Катэгорыя:Эстонскія навуковыя арганізацыі
Катэгорыя:Савецкія навуковыя арганізацыі
Катэгорыя:Нацыянальныя акадэміі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1938 годзе
Эстонскі марскі музэй

**Эсто́нскі марскі́ музэ́й** () — музэй у талінскай вежы «Тоўстая Маргарыта», заснаваны ў 1935 року. У экспазыцыі прадстаўленая гісторыя мараходзтва, мясцовага судабудаўніцтва, партовае і маячнае гаспадаркі. Ва ўнутраным двары — экспазыцыя пад адкрытым небам і аглядная пляцоўка на Талінскі порт.

## Філіі музэю
***Музэй мін*** — разьмешчаны ў будынку адзінага парахавога склепу, які захаваўся ў месцы да нашага часу (пабудаваны ў 1748). У экспазыцыі прадстаўленыя міны ад крапасных да сучасных, якія належалі вайсковым флётам Ангельшчыны, Нямеччыны, Расеі, Фінляндыі, Францыі і Эстоніі.

***Гідрагавань*** — экспазыцыя гістарычных караблёў пад адкрытым небам. У экспазыцыі прадстаўленыя наступныя караблі: паравы ледакол «Суўр Тыл» (1914), падводная лодка «Лембіт» (1936), тральнік «Калеў» (1967), патрульны катэр «Бура» (1976).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Эстонскі марскі музэй на Мініавіямадэль.ru

Катэгорыя:Музэі Таліну
Катэгорыя:Старое места Таліну
Ahlebait TV

**Ahlebait TV** ( — «людзі дому») — кругласодневы спадарожнікавы тэлеканал мусульманаў-шыітаў Ангельшчыны, заснаваны ў жніўні 2009 году. На 2016 г. сядзіба месьцілася ў раёне Ўэмблі (акруга Брэнт, графства Вялікі Лёндан) на паўночны захад ад гораду Лёндану. Вяшчаў на ангельскай і 3 мовах Паўднёвай Азіі — урду (Пакістан), гіндзі і гуджарацкай (Індыя). Меў каля 2 млн штодзённых гледачоў.

## Назва
Назва каналу Ahlebait TV адносіцца да пэрсыдзкага-ўрдзкага тэрміну Ahlebait, які заснаваны на арабскім тэрміне Ahl ul-Bayt () — славазлучэньня, якое пазначае мусульманскага прарока Мухамэда і ягоных найбліжэйшых сваякоў.

## Мэта
Паводле сайту тэлеканала, місія канала накіравана на асьвету чалавецтва ў:
* Ісламскім праве (Шарыят)
* Сацыяльных, эканамічных, культурных і рэлігійных патрэбах
* Садзейнічаньні духоўнага адзінства
* Садзейнічаньні мультыкультуралізму
* Вучэньні Сьвятога Карана і Суны

## Праграмы
Ahlebait TV трансьлюе ісламскія праграмы, такія як Majaalis, Salaam, Marsiyas, Nauhas, Duas and Ziyaraat. Іншыя праграмы ўключаюць у сябе ісламскія фільмы і лекцыі, каранскія праграмы, моладзевыя праграмы і праграмы на ангельскай мове.

## Мінуўшчына
На спадарожніку Eutelsat 9A тэлеканал перасталі трансьляваць 7 сакавіка 2011 году, ды 1 верасьня 2011 году канал быў зачынены цалкам, калі ён быў зьняты і са спадарожніку Eutelsat 28а і Sky channel 836. 12 сьнежня 2011 году тэлеканал аднавіў вяшчаньне праз спадарожнік Eutelsat 28а.

На 2012 г. на вэб-старонцы тэлеканалу гаварылася, што асноўнай мэтай тэлеканалу зьяўляецца выхаваньне чалавецтва, праз адукацыйныя, сацыяльныя ды рэлігійныя праграмы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вэб-старонка тэлеканалу Ahlebait TV

Катэгорыя:Тэлеканалы на ангельскай мове
Катэгорыя:Вялікі Лёндан
Катэгорыя:Рэлігія ў Пакістане
Катэгорыя:Іслам
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе
Ітыль

**Ітыль**, **Атыль** (, ) — сталіца Хазарскага каганату зь сярэдзіны VIII па X стагодзьдзе. Горад знаходзіўся ў вусьці Волгі. Ягоныя апісаньні пакінутыя ў арабска-пэрсыдзкай геаграфічнай літаратуры й у «габрэйска-хазарскай перапісцы». Агульнапрынята месца знаходжаньня Ітылю пакуль ня ідэнтыфікавана, мяркуецца, што ён быў змыты з-за павышэньня ўзроўню Касьпійскага мора.

## Вонкавыя спасылкі
* Археологи нашли столицу Хазарского каганата

Катэгорыя:Хазарскія гарады
Катэгорыя:Колішнія гарады
Пераклад Бібліі Дзекуць-Малея

**Перакла́д Лу́каша Дзе́куць-Мале́я** — чатыры беларускамоўныя Эвангельлі, выдадзеныя «тарашкевіцай» цягам 1926—1930 рокаў у перакладзе баптысцкага прэсьбітара зь Берасьця Лукаша Дзекуць-Малея на пачатку 20-х рокаў XX стагодзьдзя.

## Мінуўшчына
Узяцца за справу перакладу Лукаша Дзекуць-Малея разам з жонкаю Серафімай Кішкай змусіў недахоп рэлігійных выданьняў на пачатку XX стагодзьдзя. У 1926—1928 роках баптысцкае выдавецтва «Компас» (Лодзь) надрукавала паасобныя Эвангельлі і некалькі брашураў беларускай мовай.

Пры перакладзе Дзекуць-Малей карыстаўся дапамогай і заўвагамі Антона Луцкевіча — былога каталіка, які прыняў кальвінізм. Апошні займаўся рэдагаваньнем перакладу Новага Запавету. Было нават створанае «Таварыства для перакладу Сьвятога Пісаньня на беларускую мову». У 1931 «Новы Запавет» у супольным перакладзе Дзекуць-Малея і Луцкевіча разам з далучанымі «Псальмамі» ў перакладзе спадарыні Аўгусты Розэнбэрг быў выдадзены ў Гэльсынгфорсе (Фінляндыя).

Пасьля гэты пераклад перавыдаваўся яшчэ тройчы (1948, 1985 і 1991), дасягнуўшы агульнага накладу амаль 50 000 асобнікаў. Ён дагэтуль лічыцца адным з найлепшых беларускіх перакладаў. Да зьяўленьня свайго перакладу ім карысталіся каталіцкія сьвятары падчас набажэнстваў, аддаючы перавагу нават перад перакладам ксяндза Чарняўскага.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Новы Запавет і Псальмы ў перакладзе Лукаша Дзекуць-Малея і Антона Луцкевіча ды іншых

Катэгорыя:Пратэстанцкія пераклады Бібліі
Дандолк (футбольны клюб)

«**Дандолк**» — ірляндзкі футбольны клюб з гораду Дандолку. Заснаваны ў 1903 годзе. 14-разовы чэмпіён Ірляндыі, 12-разовы ўладальнік Кубка Ірляндыі.

## Дасягненьні
* **[[Чэмпіянат Ірляндыі па футболе|Чэмпіён Ірляндыі]] (14)**: 
** 1933, 1963, 1967, 1976, 1979, 1982, 1988, 1991, 1995, 2014, 
** 2015, 2016, 2018, 2019
* **Уладальнік [[Кубак Ірляндыі па футболе|Кубка Ірляндыі]] (12)**: 
** 1942, 1949, 1952, 1958, 1977, 1979, 1981, 1988, 2002, 2015, 
** 2018, 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Цэле (Нямеччына)

**Цэле** () —  горад на поўначы Нямеччыны, у зямлі Ніжняй Саксоніі. Насельніцтва на 31 сьнежня 2011 году — 69 972 чалавекі. Горад вядомы як «паўднёвая брама» Люнэбурскае пустэчы і знакаміты сваім Старым горадам зь яго чатырма сотнямі фахвэркавых дамоў і замкам у стылях рэнэсанс і барока.

## Гісторыя
Цэле ўпершыню згадваецца ў 985 годзе. Ужо ў XI стагодзьдзі ён атрымаў права чаканіць сваю манэту, а ў 1301 годзе атрымаў гарадзкія прывілеі. У 1378 годзе Цэле становіцца рэзыдэнцыяй герцагаў Заксэн-Вітэнбэрскіх, а з 1433 году — князёў Люнэбурскіх. У 1524 годзе горад прымае Рэфармацыю. З 1665 да 1705 году, у час кіраваньня герцага Георга–Вільгельма, горад перажывае культурны росквіт. У 1705 годзе, пасьля сьмерці апошняга, Цэле пераходзіць да княства Браўшвайг-Люнэбург. У якасьці кампэнсацыі, ён становіцца месцам знаходжаньня шэрагу адміністрацыйных установаў гэтага княства, у тым ліку суд (нават у нашыя дні Зямельны сацыяльны суд Ніжняй Саксоніі і Брэмэну знаходзіцца ў Цэле).

## Славутасьці
* Стары горад
* Гопэнэр гаўс — сярэднявечны, багатадэкараваны фахвэркавы дом 
* Замак 
* Царква Санкт-Марыен
* Старая ратуша (1579) у стылі Вэзэрскага рэнэсансу

## Галерэя

Celle3.jpg|Фахвэркавыя дамы ў Старым горадзе
Hoppener Haus-1.jpg|Дом Гопэнэр гаўс
CelleRathaus.jpg|Старая ратуша
Celle4.jpg|Выгляд на Стары горад
CelleWinter.jpg|Цэле зімою


## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка гораду Цэле

Катэгорыя:Гарады Ніжняй Саксоніі
Фартуна Дусэльдорф

«**Фартуна**» () — нямецкі футбольны клюб, які месьціцца ў горадзе Дусэльдорфе, зямля Паўночны Райн — Вэстфалія, у цяперашні час гуляе ў Бундэсьлізе, першым дывізіёне нямецкай футбольнай сыстэмы лігаў. Клюб быў заснаваны ў 1895 годзе й увайшоў у лігу ў 1913 годзе, дзе яны былі неад’емнай часткай найвышэйшага дывізіёну з пачатку 1920-х гадоў да стварэньня агульнанацыянальнай лігі ў 1963 годзе, дзе яны прынялі ўдзел у 22 сэзонах паміж 1966 і 1997 гадамі.

## Гісторыя
### Стварэньне
Самыя раньнія сьведчані спартовай асацыяцыі пазначаюцца стварэньнем гімнастычнага клюбу «Turnverein Flingern» 5 траўня 1895 году ў вёсцы Флінгерн, якая на сёньня зьяўляецца часткай гораду Дусэльдорф. Дзьве іншыя каманды, які маюць непасрэднае дачыненьне да сучаснага клюбу, былі заснаваныя крыху пазьней, «Dusseldorfer Fußballklub Spielverein» быў заснаваны ў 1908 годзе й «FK Alemania 1911» быў заснаваны ў 1911 годзе.

У сярэдзіне 1913 году гэтыя два клюбы аб’ядналіся ў адзіны клюб «Düsseldorfer Fußball-Club Fortuna 1911», які правёў свой дэбютны сэзон лізе Заходненямецкай асацыяцыі ў сэзоне 1913—1914 гадоў.

### Міжваенны пэрыяд
15 лістапада1919 году да клюбу далучыўся яшчэ адзін мясцовы клюб «TV Flingern». У канцы 1920-х гадоў «Фартуна» атрымала перамогу ў мясцовым спаборніцтве Бэцырклізе. У 1928 годзе за нацыянальную зборную Нямеччыны дэбютаваў першы прадстаўнік клюбу Эрнст Альбрэхт, а ў 1929 годзе клюб атрымаў яшчэ адну перамогу ў Бэцырклізе. Клюб працягваў добра гуляць у 1930-х гадох, атрымаўшы тры тытулы за першыя чатыры гады ў мясцовых спаборніцтвах.

У 1933 годзе «Фартуна» дамаглася найвышэйшага посьпеху ў сваёй гісторыі, стаўшы чэмпіёнам Нямеччыны. У фінальным раўндзе каманда не прапусьціла ніводнага мяча. «Фартуна» разграміла «Форвэртс-Разэншпорт» з Глівіцаў зь лікам 9:0, «Армінію» з Гановэру зь лікам 3:0, «Айнтрахт» з Франкфурту-на-Майне зь лікам 4:0 і «Шальке-04» з Гельзэнкірхэну зь лікам 3:0.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дусэльдорф
Пакроўскі

Назву **Пакроўскі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Пакроўскі — пасёлак у Добрускім раёне
** Пакроўскі — пасёлак у Кармянскім раёне
** Пакроўскі — пасёлак у Чачэрскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Пакроўскі — пасёлак у Быхаўскім раёне

## Падвойныя назвы
* Нова-Пакроўскі
* Пакроўскі бульвар
* Пакроўскі востраў
* Пакроўскі манастыр
* Пакроўскі павет
* Пакроўскі Пасад
* Пакроўскі раён
* Пакроўскі сабор
* Хутар Пакроўскі

## Глядзіце таксама
* Пакроў
* Пакроўка
* Пакроўск
* Пакроўскае
* Пакроўская
Коўна (футбольны клюб)

«**Коўна**» () — былы летувіскі футбольны клюб з гораду Коўна. Заснаваны ў 1960 годзе і расфармаваны ў 2012 годзе. Васьміразовы чэмпіён Летувы, чатырохразовы ўладальнік Кубка Летувы.

## Гісторыя
У 1960—1992 гадах каманда выступала пад назвай «Банга», а ў 1999 годзе мела назву «Жальгірыс».

## Сэзоны (1993—2011)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Коўна
Майсей Гітлін

**Майсе́й Гі́тлін** (; 1897, Аляксандрава Кіеўскай губэрні, Расейская імпэрыя — 10 студзеня 1969, Кліўлэнд, Агаё, ЗША) — пратэстанцкі прапаведнік, місіянэр, рэлігійны і грамадзкі дзяяч беларускага замежжа ў ЗША.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 18 ліпеня 1896 году (паводле іншых зьвестак, у 1897 годзе). Паходзіў зь беднай жыдоўскай сям’і, рана страціў бацьку. Пэўны час вучыўся ў хедары, пасьля працаваў памочнікам майстра па пашыве галаўных убораў.

У 1912 пасьля знаёмства з украінскім баптысцкім пастарам Кірычэнкам Майсей Гітлін прыняў хрысьціянскую веру. У 1913 эміграваў у ЗША да старэйшае сястры і пасяліўся ў Нью-Ёрку, дзе неўзабаве прыняў водны хрост. Працаваў па спэцыяльнасьці, у суботы займаўся місіянэрскай працай сярод жыдоў.

Пасьля пераехаў у Філадэлфію, навучаўся ў агульнаадукацыйным унівэрсытэце Тэмпл (1915—1920), потым у Біблейскім інстытуце Вільгельма Фэтлера (Філадэлфія),  (Чыкага). Далучыўшыся да арганізаванага Фэтлерам Таварыства па эвангелізацыі жыдоў у ЗША і Канадзе, у 1921 заняўся місіянэрскай дзейнасьцю і пераехаў у Польшчу (Здалбунаў).

У 1922 узяў шлюб з Кларай, эмігранткай з СССР.

Да 1939 року працаваў місіянэрам у Польшчы, выкладаў на біблійных курсах, стварыў у мястэчку Радасьць (цяпер раён Варшавы) біблійную школу.

Перад пачаткам вайны вярнуўся зь сям’ёй у Амэрыку, дзе прапаведаваў у славянскіх цэрквах ЭХБ у ЗША і Канадзе, выкладаў у Біблейскім інстытуце ў Таронта. У 1944—1945 арганізоўваў біблейскія школы ў Аргентыне і Канадзе. На працягу трох год у 1950-я быў пачэсным пастарам царквы Бэрвін у Чыкага ды выкладаў Слова Боскае.

З пачатку 1960-х супрацоўнічаў зь беларускім эмігранцкім пэрыядычным друкам («Бацькаўшчына», «Беларус»), удзельнічаў у працы па перакладзе Бібліі на беларускую мову, быў сябрам Беларускага біблійнага камітэту.

Пахаваны на могілках у Кліўлэндзе.

## Сям’я
Меў жонку Клару і прынамсі шасьцёх дзяцей.

## Бібліяграфія
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік.орг / 
* Релігійныя дзеячы рускага замежжа 

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўкраіне
Катэгорыя:Украінскія жыды
Катэгорыя:Жыдоўскае мэсіянства
Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі на беларускую мову
Катэгорыя:Прынялі хрысьціянства
Армянская царква Сьвятога Барталямэя (Генуя)

**Армя́нская царква́ сьвято́га Барталямэ́я** () — храм у Генуі (Італія). Асьвечаная ў гонар апостала Барталамея.

Заснаваная ў 1308 року манахамі-базылянамі, якія ўцяклі з паўднёвай Армэніі, ратуючыся ад турэцкага ўварваньня. Ад першапачатковага будынку засталіся апсіда, купал і левы прыдзел; правы быў зруйнаваны ў 1883.

У царкве захоўваецца «Нерукатворны Спас з Эдэсы» — рэліквія з выявай твара Ісуса Хрыста, якую генуэскі дож Леанарда Мантальда атрымаў ад імпэратара Бізантыі Яна V.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Генуя
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Італіі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Барталямэя
Сабор усіх сьвятых (Вітэнбэрг)

**Сабо́р усі́х сьвяты́х** — лютаранскі храм у Лютэрштаце Вітэнбэрг, (Нямеччына). Паводле паданьня, да дзьвярэй менавіта гэтага сабору Мартын Лютэр прыбіў свае «95 тэзаў» 31 кастрычніка 1517, што стала пачаткам Пратэстанцкае Рэфармацыі.

## Мінуўшчына
Праект пабудовы царквы быў распрацаваны Конрадам Пфлюгерам на замову курфюрста Саксоніі Фрыдрыха III. Царква пабудаваная ў 1490—1511 ў позьнегатычным стылі. Зьяўляецца часткаю ансамблю рэзыдэнцыі курфюрста, вядомае як Вітэнбэрскі замак.

Пасьля стварэньня ў 1502 року Вітэнбэрскага ўнівэрсытэту сабор служыў унівэрсытэцкаю капліцаю і хутка стаў важным акадэмічным і рэлігійным цэнтрам. Студэнты атрымоўвалі тут свае доктарскія ступені, у саборы прамаўляў Філіп Мэлянхтон. Паўстала традыцыя пахаваньня ў храме акадэмікаў унівэрсытэту.

Тыльман Рэменшнайдэр, Якопа дэ Барбары і Альбрэхт Дурэр бралі ўдзел у пабудове замку, а пазьней і царквы.

31 кастрычніка 1517 Мартын Лютэр прыбіў свае «95 тэзаў» да дзьвярэй храму, што запачаткавала магутны эўрапейскі рух, вядомы як Рэфармацыя.

Падчас Сямігадовае вайны ў 1760 царква была бамбаваная, усчаўся пажар, які зьнішчыў яе. Неўзабаве сабор бы перабудаваны, аднак многія каштоўныя рэліквіі (у тым ліку і дзьверы) былі страчаныя.

У 1858 на загад Фрыдрыха Вільгельма IV на месцы, дзе да пажару стаялі драўляныя дзьверы, былі пастаўленыя бронзавыя з выбітымі на іх 95 тэзамі на арыгінальнай лаціне. Вага дзьвярэй складае 1000 кг. 10 лістапада 1858, на 375-годзьдзе нараджэньня Лютэра, адбылося ўрачыстае адкрыцьцё новых дзьвярэй.

Карціна над дзьвярыма выяўляе Лютэра зь левага боку зь нямецкай Бібліяй і Філіпі Мэлянхтона з правага боку з Аўгсбурскім вызнаньнем, галоўным сымбалем веры ў лютаранскай царкве, заснаванай гэтымі двума асобамі.

У 1883—1892 сабор усіх сьвятых быў адрэстаўраваны.

31 кастрычніка 1892, на 375-годзьдзе лютаравага ўчынку, адрамантаваная царква была адчыненая.

У 1983, на 500-рочча Мартына Лютэра, у храме былі ўсталяваныя 12 новых вокнаў.

Цяпер у царкве разьмяшчаецца таксама мескі архіў, музэй і гостэл.

## Галерэя


Файл:Luthergrab-WB.jpg|Труна Мартына Лютэра.
Файл:Melanchthongrab-WB.jpg|Труна Філіпа Мэлянхтона.
Файл:95Thesen2391.JPG|«95 тэзаў» на бронзавых дзьвярох храма.
Файл:Wittenberg - Schlosskirche innen 3.jpg|Дэталі інтэр’еру.


## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1511 годзе
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Усіх Сьвятых
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Вітэнбэргу
Катэгорыя:Катэдры Нямеччыны
Катэгорыя:Гатычная архітэктура Нямеччыны
Катэгорыя:Рэфармацыя
Катэгорыя:Мартын Лютэр
Вадзім Дзеружынскі

**Вадзі́м Уладзі́меравіч Дзеружы́нскі** (нар. ў 1965 годзе, Растоў-на-Доне; псэўданімы: *Вадзі́м Растоў*, *Арцём Дзяні́кін*) — беларускі журналіст і публіцыст.

З 1977 году жыве ў Менску. Служыў у ракетных войсках стратэгічнага прызначэньня (РВСП). Скончыў Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут замежных моваў. Працаваў перакладчыкам у Баўгарыі, пяць гадоў быў радцам Аналітычнага кіраваньня Выканаўчага Сакратарыяту СНД у Менску.

З 1998 году — галоўны рэдактар і сувыдавец «Аналитической газеты „Секретные исследования“». Аўтар кнігаў на тэмы непазнанага і альтэрнатыўнай гісторыі — «Энциклопедия аномальных явлений» (2008), «Теория заговора» (2009), «Тайны беларуской истории» (2009), «Забытая Беларусь» (2012) і іншых.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Вадзім Дзеружынскі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Растове-на-Доне
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Стрый (горад)

**Стрый** () — горад у Львоўскай вобласьці Ўкраіны, адміністрацыйны цэнтар Стрыйскага раёну.

## Насельніцтва

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:canvas value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:auto height:250 barincrement:30
PlotArea = left:50 bottom:50 top:20 right:10
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:80000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
BackgroundColors = canvas:canvas
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:2000 start:0
BarData=
  bar:1662 text:1662
  bar:1843 text:1843
  bar:1849 text:1849
  bar:1880 text:1880
  bar:1895 text:1895
  bar:1897 text:1897
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1915 text:1915
  bar:1921 text:1921
  bar:1926 text:1926
  bar:1936 text:1936
  bar:1939 text:1939
  bar:1959 text:1959
  bar:1970 text:1970
  bar:1973 text:1973
  bar:1974 text:1974
  bar:1976 text:1976
  bar:1979 text:1979
  bar:1981 text:1981
  bar:1989 text:1989
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2002 text:2002
  bar:2004 text:2004
  bar:2005 text:2005
  bar:2006 text:2006
  bar:2007 text:2007
  bar:2009 text:2009
  bar:2010 text:2010
  bar:2011 text:2011
  bar:2012 text:2012
PlotData=
  color:barra width:5 align:left
  bar:1662 from:0 till:1448
  bar:1843 from:0 till:8000
  bar:1849 from:0 till:6000
  bar:1880 from:0 till:12600
  bar:1895 from:0 till:16764
  bar:1897 from:0 till:26200
  bar:1900 from:0 till:23205
  bar:1910 from:0 till:30942
  bar:1915 from:0 till:33400
  bar:1921 from:0 till:27358
  bar:1926 from:0 till:27400
  bar:1936 from:0 till:30500
  bar:1939 from:0 till:34000
  bar:1959 from:0 till:36800
  bar:1970 from:0 till:48000
  bar:1973 from:0 till:52000
  bar:1974 from:0 till:54000
  bar:1976 from:0 till:55000
  bar:1979 from:0 till:55100
  bar:1981 from:0 till:56000
  bar:1989 from:0 till:66500
  bar:1991 from:0 till:68200
  bar:2001 from:0 till:62100
  bar:2002 from:0 till:62500
  bar:2004 from:0 till:61700
  bar:2005 from:0 till:61500
  bar:2006 from:0 till:61200
  bar:2007 from:0 till:60700
  bar:2009 from:0 till:60382
  bar:2010 from:0 till:60354
  bar:2011 from:0 till:60267
  bar:2012 from:0 till:60154
TextData=
  fontsize:S pos:(170,30)
  text:жыхароў горада


## Галерэя

File:Stryi Narodna 8-1.jpg|Народны дом
File:Narodna Street (Stryi).jpg|Вуліца Народная
File:Taras Shevchenko Street (Stryi).jpg|Вуліца Тараса Шаўчэнкі
File:Stryi St Michael Church-2.jpg|Царква


## Вонкавыя спасылкі

* Stryj// Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. — Warszawa : Filip Sulimierski i Władysław Walewski, 1890. — T. XI : Sochaczew — Szlubowska Wola.— S. 429—438

Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Гарады Львоўскай вобласьці
Нікі Сымлінг

**Нікі Дыге Сымлінг** (;  19 красавіка 1985 году, Торнбю, Данія) — былы дацкі футбаліст, паўабаронца. Гулец нацыянальнай зборнай Даніі.

## Клюбная кар’ера
### Пачатак
У дзяцінстве Нікі гуляў за некалькі дацкіх клюбаў перш чым перайшоў у моладзевую каманду «Брэнбю». За гэты клюб Сымлінг дэбютаваў у красавіку 2003 году ў гульні ўнутранага чэмпіянату супраць клюбу «Ольбарг». Наступныя два гады праавёў у складзе капэнгагенскага клюбу. Улетку 2005 году з-за адсутнасьцю месца ў стартавым складзе перайшоў у клюб «Эсб’ерг», дзе хутка зацьвердзіўся як гулец асноўнага складу.

### «Удынэзэ»
У сьнежні 2008 году падпісаў дамову з італьянскім клюбам «Удынэзэ», перайшоўшы ў склад апэнінцаў як вольны агент. У ліпені 2009 году вярнуўся ў Данію, каб пацьвердзіць пераход у адзін з клюбаў, але дамоўленасьць была зрушана, у выніку чаго застаўся ў Італіі. У чэрвені 2010 году перашоў у нідэрляндзкі НЭК на правах арэнды.

### «Бруге»
27 траўня 2011 году Сымлінг падпісаў 4-гадовы кантракт з бэльгійскім футбольным клюбам «Бруге», паводле якога купля дацкага гульца абыйшлася бэльгійцам у 500 тысяч эўра.

## Міжнародная кар’ера
У лютым 2008 году Нікі дэбютаваў у складзе зборнай Даніі ў таварыскім матчы супраць зборнай Славеніі. 11 лістапада 2010 году, пасьля двух з паловай гадоў, Нікі правёў свой другі матч супраць зборнай Чэхіі, пасьля чаго часьцей пачаў выклівацца да гульняў нацыянальнай каманды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на афіцыйным сайце «Эсб’ергу»
* Старонка на афіцыйным сайце «Брэнбю»
* Статыстыка на сайце La Gazzetta dello Sport

Катэгорыя:Дацкія футбалісты
Пацы (неадназначнасьць)

Назву **Пацы** маюць:

* Пацы — шляхецкі род гербу «Газдава»
* Пацы — вёска ў Дарагічынскім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі