Памылкі надпісаў на паштовых марках

**Памылкі надпісаў на паштовых марках** — сукупнасьць чалавечых памылак пры напісаньні тэксту на афіцыйна выпушчаных у абарот паштовых марках — у наміналах, назвах дзяржаваў, найменьнях і датах падзеяў, імёнах і тытулах выяўленых асобаў, пэрыядах жыцьця, назвах элемэнтаў малюнку ды інш.

## Апісаньне
Памылкі ў надпісах зьяўляюцца на этапе стварэньня малюнку паштовай маркі праз памылку мастака, гравэра, паштовага чыноўніка, пошты ў цэлым або ўладаў, якія некарэктна сфармулявалі заданьне ці не прасачылі за яго належным выкананьнем. Большасьць памылак у надпісах выкліканая недастатковай пісьменнасьцю, недасьведчанасьцю ці няўважлівасьцю выканаўцаў.

У вельмі рэдкіх выпадках памылкі ў надпісах робяцца сумысна, аднак у гэтым выпадку нельга казаць пра афіцыйныя выпускі. Зазвычай памылкі ў надпісах неспалучальныя з статусам афіцыйнага знака паштовай аплаты, і паштовае ведамства прыкладае намаганьні дзеля ліквідацыі браку. Часам праз памылкі ў надпісах паўстаюць скандалы і адпаведны камэрцыйны ажыятаж.

## Клясыфікацыя
Памылкі ў надпісах ці наддрукоўках звычайна падзяляюць на наступныя катэгорыі:
* Памылкі ў лічбах:
** памылкі ў намінале;
** памылкі ў датах;
** памылкі ў геаграфічных каардынатах.
* Памылкі ў статусных надпісах:
** памылкі ў найменьнях дзяржаваў, тэрыторыяў і дзяржаўнай сымболіцы;
** памылкі в імёнах, прозьвішчах, тытулах асобаў;
** памылкі ў мовах, альфабэтах;
** памылкі ў службовых надпісах.
* Памылкі ў фактах і паняцьцях.
* Дадатковыя «таемныя» надпісы зь ініцыятывы гравэра.

## Памылкі ў лічбах

### Швэцыя
У стандартнай сэрыі марак узору 1872 року, якая зьмяшчала пазначэньне наміналу як лічбай, так і надпісам, і друкаванай са старых клішэ, апошнія пры друку маркі ў 20 эрэ былі пашкоджаныя. Гэты фрагмэнт быў зьняты з друкавай формы і заменены на клішэ маркі 30 эрэ. Пры гэтым лічбу «30» у цэнтры памянялі на «20», а пра надпіс забылі. У выніку ў абарот паступіла марка-гібрыд зь лікам «20» і надпісам *tretio* («трыццаць») замест *tjugo*. У канцы 1970-х рокаў ейны камэрцыйны кошт складаў 5000 даляраў ЗША. У наш час паводле зьвестак каталёгу «Скот» нягашаны асобнік каштуе ўжо $7500, а нармальныя адпаведнікі — $175 за марку ў 20 эрэ й $260 за 30.

### ЗША

Пры друку стандартнай сэрыі 1917 року з профілем Джорджа Вашынгтона частка клішэ чырвонай двухцэнтавай маркі была замененая на аналягічнае клішэ пяціцэнтавай — без выпраўленьня лічбаў у ніжніх кутах. У выніку ў аркушах па 400 двухцэнтавікаў зьявіліся і такія ж чырвоныя пяціцэнтавыя маркі (іхні нармальны колер — сіні). Плюс да таго частка накладу аказалася без пэрфарацыі. Цяпер каталёгавая цана непэрфараванага аркуша двухцэнтавікаў зь пяціцэнтавай украпінай (такіх вядома ўсяго 48) —  даляраў ЗША (кожны пяціцэнтавы асобнік — 500). Вэрсія з зубцоўкай (такіх марак болей за 100 тысячаў штук) каштуе 350—400 даляраў для добра адцэнтраванага асобніка.

### Польшча
На паштовай марцы 1948 року наміналам 30 злотых з сэрыі, прысьвечанай стагодзьдзю антыманархічных эўрапейскіх рэвалюцыяў 1848 року, з выявамі двух польскіх генэралаў-удзельнікаў тых падзеяў, дзьве памылкі ў датах. Генэрал Генрык Дэмбінскі памёр не ў 1866, а ў 1864 року, а генэрал Юзэф Бэм нарадзіўся ў 1794, а не ў 1795 року.

### Італія
На паштовай марцы 1950 року наміналам 20 ліраў, выпушчанай у памяць пра заснавальнікаў тэкстыльнай прамысловасьці краіны Гаэтана Марцота і Алясандра Росьсі, памылкова пазначаны год сьмерці апошняга: ня 1898, а 1918.

### Бэльгія
Адлюстраваны на паштовай марцы 1976 року кардынал Дэзырэ-Жазэф Мэрсье, духоўны і нацыянальны лідэр бэльгійцаў часоў Першай сусьветнай вайны, нарадзіўся ў 1851-м, а не ў 1856 року, як надрукавана.

### Украіна

У рамках шматгадовай сэрыі «Гісторыя войска ва Ўкраіне» ў 2005 року пабачыла сьвет паштовая марка з выявай літоўскага гетмана князя Канстанціна Астроскага, прысьвечаная бітве пад Воршай, дзе аб’яднаныя войскі Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага зьнішчылі войска Маскоўскае дзяржавы 8 верасьня 1514 року. Аднак на марцы памылкова напісанае імя князя («Констянтин» замест «Костянтин») і дата падзеі «Орша 1512».

## Памылкі ў статусных надпісах

### Маўрыцы

У 1847 року 31-гадовы маўрыцыйскі залатар, гадзіншчык і гравэр Джозэф Барнард, зрабіў памылку ў клішэ, зь якіх былі надрукаваныя першыя паштовыя маркі гэтага вострава: замест надпісу *«Post paid»* («Паштовы збор спагнаны») ён выгравіраваў *«Post office»* («Паштовае аддзяленьне»). Цяпер гэтыя маркі вядомыя як «Блакітны Маўрыцы» і «Ружовы (ці „Аранжавы“) Маўрыцы», наклад кожнай склаў усяго 500 (паводле іншых зьвестак 1500) асобнікаў. Пасьля выяўленьня памылкі пошта Маўрыцыю неадкладна надрукавала другі, выпраўлены наклад. Да сёньняшняга дню выяўленыя толькі 29 штук з надпісам *Post office*.

Адну з такіх нягашаных двухпэнсавых марак набыў у 1904 року на аўкцыёне прынц Ўэйлскі, будучы кароль Георг V, за 1450 фунтаў стэрлінгаў. У 1963 року капэрта з двума «маўрыцыям», выпадкова набытая ў 1897 року на індыйскім рынку, была прададзеная за  даляраў ЗША. Друкавая плястына, зь якой Барнард друкаваў знакамітыя маркі, у 1912 року пасьля сьмерці губэрнатара Маўрыцыю была неадкладна выкупленая ў ягоных нашчадкаў ангельцам Лэсі Стокенам. Нягледзячы на актыўнае процідзеяньне каляніяльнага дэпартамэнту Вялікабрытаніі, яна засталася ў прыватных руках, некалькі разоў перапрадавалася і пэрыядычна экспанавалася на філятэлістычных выставах, у прыватнасьці, у 1930-х роках на бэрлінскай *Iposta*. Цяпер цана кожнага з «маўрыцыяў» паводле каталёгу «Михель» складае болей за 15 млн даляраў.

Шэраг дасьледчыкаў, зрэшты, ня лічаць друк Барнарда памылкай — у тым жа 1847 року, напрыклад, была выдрукаваная першая агульнафэдэральная паштовую марку ЗША з тым жа надпісам *«Post office»*, якая ня выклікала з гэтай нагоды асаблівага ажыятажу. Надпіс *«Post office»* быў заменены на *«US postage»* толькі ў 1851 року.

### Брытанская Гвіяна

Поштмайстар калёніі Брытанская Гвіяна зьмясьціў замову на друк сэрыі марак 1 і 4 цэнты ў друкарні Джозэфа Баўма і Ўільяма Даласа, і распарадзіўся, каб маркі як мага болей былі падобныя да афіцыйнага выпуску. Гэта, аднак, атрымалася не напоўніцу, і ня толькі праз прымітыўнасьць друку. У выпуску-правізорыі 1852 року дэвіз калёніі лацінай *«Damus Petimus Que Vicissim»* («Даём і пытаем наадмен») пераўтварыўся ў *«Damus P*'a**timus Que Vicissim»'' («Даём і церпім наадмен»).
<center>

</center>

=== Асманская імпэрыя ===

У [[Памятная марка|камэмаратыўнай]] сэрыі 1913 року на марцы наміналам у 10 [[пара (валюта)|пара]] пад радком «[[Асманская імпэрыя|Атаманская]] пошта» () дададзеная палоска дробнага арнамэнту. Праз два гады турэцкія ўлады выявілі, што арнамэнт складаецца з дробных [[Армянскі альфабэт|армянскіх літараў]]. Мастак-[[Армяне|армянін]] быў арыштаваны і пазьней памёр у ссылцы. Між тым у ягоным надпісе не было значнага ўзрэху — там было напісана «Атаманская пошта» [[Армянская мова|па-армянску]].

=== Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў ===


У чэрвені 1920 року ўпершыню ў новай валюце — [[Югаслаўскі дынар|парах і дынарах]] — выйшаў трэці выпуск сэрыі «[[Вэрыгар]]», першых паштовых марак Югаславіі. З волі мастака сэрыі славенца [[Іван Ваўпатыч|Івана Ваўпатыча]] [[Кірыліца|кірылічная]] назва гэтай валюты на марках наміналаў 2, 4, 6 і 10 дынараў выглядае як «ДNНАРА», то бок з адлюстраванай люстэркава літарай «[[И]]». Пры гэтым на марцы 1 дынар з тым жа сюжэтам надпіс слушны.

=== СССР ===
 
На марцы 1936 року, прысьвечанай стагодзьдзю з дня нараджэньня публіцыста [[Мікалай Дабралюбаў|Мікалая Дабралюбава]], пераблытаныя ягоныя [[ініцыял]]ы — замест «Н. А.» надрукавана «А. Н.».

=== Бэльгія ===
Імя першай [[Бэльгія|бэльгійскай]] каралевы — [[Люіза Марыя Арлеанская]]. Аднак на выпушчанай зь ейным партрэтам паштовай марцы 1962 року ў правым верхнім куце стаіць [[манаграма]] ''«ML»'': яе зблыталі з гішпанскай каралевай-[[рэгент]]кай [[Марыя Люіза Арлеанская|Марыяй Люізай Арлеанскай]], якая жыла на паўтары стагодзьдзі раней. Пасьля выяўленьня памылкі быў выдадзены паўторны, выпраўлены наклад маркі.

=== Гамбія ===
На марцы 1986 року вартасьцю 10 [[даласі]] з сэрыі, прысьвечанай аўтамабілям [[Карл Бэнц|Карла Бэнца]], зробленая памылка ў імені — замест ''«Karl Benz»'' напісана ''«Larl Benz»''.

=== Азэрбайджан ===

У дзьвюхмарачнай сэрыі 1993 року, выдадзенай да дню нараджэньня [[Гейдар Аліеў|Гейдара Аліева]], на марцы наміналам 25 [[Азэрбайджанскі манат|манатаў]] з выявай тэрыторыі [[Нахічэванская аўтаномная рэспубліка|Нахічэвані]], радзімы першага прэзыдэнта краіны, у першай літары назвы мастак зблытаў [[Кірыліца|кыріліцу]] і [[Лацінка|лацінку]]. Марка была адкліканая і праз восем дзён перавыдадзеная з выпраўленьнм, але ўжо з новай памылкай: замест ''«Naxçıvan»'' надрукавана ''«Naxcivan»''.

=== ЗША ===
Адна памылка за іншай здарылася ў гісторыі зьяўленьня 60-цэнтавай авіяпаштовай маркі 2000 року, на якой быў адлюстраваны [[Вялікі Каньён]] — галоўная славутасьць амэрыканскага штату [[Арызона]]. Надрукаваная масавым накладам у 100 мільёнаў асобнікаў, мініятура мела хібны надпіс: «Вялікі Каньён. Каларада». Пры гэтым ня толькі быў пазначаны іншы штат, але й ягоная назва сканчалася не на тую літару (''Colorada'' замест ''Colorado''). Усе маркі былі зьнішчаныя, наўзамен былі эмітаваныя новыя, з выпраўленым надпісам — «Вялікі Каньён. Арызона», што дадаткова каштавала паштоваму ведамству прклыдна ў 500 тыс. даляраў. Аднак і на новай марцы неўзабаве знайшлася памылка, гэтым разам у малюнку, на якім каньён быў пададзены ў люстэркавым адбітку.

== Памылкі ў фактах і паняцьцях ==

=== Францыя ===
На паштовай марцы 1937 року, выдадзенай да трохсотгодзьдзя выхаду філязофскага твору [[Рэнэ Дэкарт]]а ''«Разважаньне пра мэтад, каб верна накіроўваць свой розум і адшукваць ісьціну ў навуках»'', замест «Разважаньне **пра** мэтад» атрымалася «Разважаньне мэтаду» ( заместа ''le Discours **de** la méthode''). Марка была перавыпушчаная з выпраўленым тэкстам, прычым ейны карэктны варыянт ацэньваецца каталёгамі ўтрая вышэй за пачатковы.

=== СССР ===

На дзьвюхмаркавай сэрыі 1943 року (30 і 60 капеек), прысьвечанай 125-годзьдзю з дня нараджэньня [[Іван Тургенеў|Івана Тургенева]], прыведзены радок зь ягонага [[Верш прозай|вершу ў прозе]] «Маскальская мова» з памылкай: замест «великий, могучий, **правдивый** и свободный» — «великий, могучий, **справедливый** и свободный». Марка была адкліканая і не перавыдавалася.


Надпіс на марцы 1967 року з савецкай сэрыі «Касьмічная фантастыка» быў часткова задрукаваны з прычыны падазрэньня ў астранамічнай памылцы. Мастак сюжэту маркі, герой-касманаўт [[Аляксей Лявонаў]], адлюстраваў выгляд [[Зямля|Зямлі]] зь [[Месяц (спадарожнік)|Месяц]]у, нібыта яе назіралі ўдзельнікі будучай месяцавай экспэдыцыі, і так і назваў сваю карціну: «На Месяцы. Узыходзіць Зямля». Задрукоўка была зробленая чорнай фарбай так, каб яна выглядала часткаю малюнку на марцы — ценевай дэтальлю паверхні Месяца, але адначасна закрыла першую частку надпісу з словамі «Узыходзіць Зямля». Магчыма, пасьля вытворчасьці гэтай сэрыі палічылі, што ўзыходу Зямлі зь Месяца пабачыць немагчыма. Тым ня меней у адной з пазьнейшых публікацыяў факт узыходу Зямлі на Месяцы пры пэўным становішчы назіральніка быў пацьверджаны, і, адпаведна, выпраўленая на паштовай мініятуры памылка на самай справе такой не зьяўлялася.

На дзьвюх марках сьнежаньскай сэрыі 1974 року «Айчыннае авіябудаўніцтва», нягледзячы на надпісы, замест [[біплян]]у [[Сьцяпан Грызадубаў|Сьцяпана Грызадубава]] № 2 намаляваны першы тып самалёту гэтага канструктара, вядомы як «Грызадубаў-Райт», а замест самалёту «Россия-А» — самалёт «Farman-IV», канструктыўныя ідэі якога леглі ў аснову стварэньня «России-А».
<gallery mode=packed heights=200 style="text-align:center; font-size:78%" caption="Памылковыя надпісы на [[Паштовыя маркі СССР|марках СССР]] з [[Сэрыя паштовых марак|сэрыі]] «Айчыннае авіябудаўніцтва» (1974)">
1974 CPA 4422.jpg|«[[Біплян]] [[Сьцяпан Грызадубаў|Сьцяпана Грызадубава]] № 2»
1974 CPA 4423.jpg|«Самалёт „Россия-А“»
</gallery>

=== НДР ===

На сэрыі з двух (10 і 20 [[пфэніг]]аў) паштовых марак 1956 року, прысьвечанай стагодзьдзю з дня сьмерці кампазытара [[Робэрт Шуман|Робэрта Шумана]] пасьля выхаду марак у сьвет выявілася, што па-за ягоным партрэтам былі дадзеныя [[Музычная натацыя|ноты]] «Песьні начнога вандроўніка» на верш [[Ёган Вольфганг Гётэ|Гётэ]] аўтарства [[Франц Шубэрт|Франца Шубэрта]]. Марку вынялі з продажу праз чатыры дні і праз тры месяцы дадрукавалі выпраўлены варыянт з нотамі самога Робэрта Шумана.

=== Польшча і Марока ===
Абедзьве краіны ў 1968 року з прамежкам два месяцы выпусьцілі паштовыя маркі, прысьвечаныя [[Летнія Алімпійскія гульні 1968 году|Алімпійскім гульням]] у [[Мэхіка]], з адной і той жа памылкай. На выяве баскетбалістаў-мужчынаў на грудзёх аднаго зь іх пэўна чытаецца нумар «3» — хоць у [[баскетбол]]е гульцы маюць нумары з 4-га па 15-ы.

== Тайныя надпісы ([[мікрадрук]]) ==

=== Гернсі ===
[[Нармандзкія астравы]] (у адміністрацыйным дачыненьні — [[бэйлівік]]і [[Гернсі]] і [[Джэрзі]]) былі адзінай [[Каронныя землі|брытанскай тэрыторыяй]], акупаванай [[Трэці райх|нацысцкай Нямеччынай]] у часе [[Другая сусьветная вайна|Другой сусьветнай вайны]] (з 30 чэрвеня 1940 па 9 траўня 1945). У лютым 1941 року на востраве Гернсі вычарпаўся запас паштовых марак, і з дазволу [[Нямецкая акупацыя Нармандзкіх астравоў|нямецкіх акупацыйных уладаў]] увесну былі выпушчаныя маркі мясцовай пошты вартасьцю ў 1 пэні (18 лютага), ½ пэні (7 красавіка) і 2½ пэні (12 красавіка) — першыя [[Гісторыя пошты і паштовых марак Гернсі|паштовыя маркі Гернсі]]. Усе тры маркі мелі аднолькавы малюнак (толькі розных колераў): замест традыцыйнага для брытанскай пошты партрэту караля на іх былі выяўленыя тры [[Леў у геральдыцы|геральдычныя леапарды]]. Хоць акупанты думалі, што так выглядае герб вострава, у рэчаіснасьці шматлікія жыхары разумелі сапраўдны сэнс малюнку: леапарды выглядалі амаль так сама, як і тры леапарды на [[герб Вялікабрытаніі|гербе Вялікабрытаніі]]. Акрамя таго, з чатырох кутоў выявы мастак зьмясьціў драбнюткія літары ''[[V (літара))|V]]''; гэтая літара ўжо з 1941 року набыла новы сэнс, стаўшы знакам непазьбежнай перамогі [[Рух супраціву ў часе Другой сусьветнай вайны|сілаў Супраціву]] над ворагам.

=== Джэрзі ===
Яшчэ далей зайшоў мастак Мэйджар Райбат, якому даручылі падрыхтаваць аналягічны выпуск марак мясцовай пошты для вострава Джэрзі. Ён падрыхтаваў да выпуску маркі вартасьцю 1 пэні (выпушчаная ў зварот 1 красавіка 1941) і ½ пэні (29 студзеня 1942) — адпаведна, першыя [[Гісторыя пошты і паштовых марак Джэрзі|паштовыя маркі Джэрзі]]. Яны не зьмяшчалі нацысцкай сымболікы і таму былі прызнаныя і выкарыстоўваліся Вялікабрытаніяй пасьля вызваленьня астравоў у якасьці афіцыйных. Аднак на чырвонай аднапэнсавай марцы з гербам тэрыторыі па кутам арнамэнту стаялі чатыры мікраскапічныя перакуленыя літары ''АААА'', а на зялёнай паўпэнсавай — ''ААВВ''.

Лічыцца, што такім чынам іхні стваральнік выказаў пратэст [[Адольф Гітлер|Адольфу Гітлеру]] і [[Бэніта Мусаліні]]: ''АААА'' расшыфроўваецца як ''«Ad Avernum Adolpf Atrox»'' («Да чорта цябе, Адольф-зьвер!»), а ''ААВВ'' — як ''«Ad Avernum Bloody Benito»'' («Да чорта цябе, крывавы Бэніта!»). Таксама на малінавай трохпэнсавай марцы Джэрзі 1943 року некаторыя назіральнікі знаходзяць забаронены на той момант брытанскі каралеўскі вензель **GR*' *()*, схаваны ў малюнку справа і зьлева ад наміналу *3d* мастаком гэтай маркі Эдмундам Блампідом.

Зрэшты, ня выключана, што мудрагелістыя легенды складзеныя задняй датай: у краіне, якая не пасьпела акрыяць ад вайны, даводзілася эканоміць шмат на чым — і, пэўна, трэба было пашукаць пэўнае апраўданьне выкарыстаньню накладаў гітлераўскіх марак, якія часова вырашалі паштовыя праблемы гэтай брытанскай тэрыторыі. Так або інакш, усе акупацыйныя маркі Джэрзі былі вынятыя з абароту 13 красавіка 1946 року.

=== Польшча ===
На паштовай марцы 1954 року наміналам 1 злоты 40 грошаў з сэрыі, прысьвечанай дзесяцігодзьдзю [[ПНР]], дзе намаляваныя чытачы ў [[Бібліятэка|бібліятэцы]], на карэньчыках і вокладках кнігаў, пастаўленых на [[стэляж]]ах, бачныя імёны родных і сяброў мастака гэтай маркі [[Чэслаў Сланя|Чэслава Слані]]. Цана такой маркі паводле каталёгу «Скотт» — 10 даляраў ЗША, хоць астатнія маркі той жа сэрыі каштуюць у сярэднім па даляры.

=== Данія ===
На марцы 1965 року, прысьвечанай стагодзьдзю першый бізнэс-школы ў краіне (гандлёвага коледжу ў [[Оргус]]е), у графах табліцы на адкрытай старонцы касавай кнігі мастак Чэслаў Сланя дробнымі рукапіснымі літарамі напісаў імёны сваіх сяброў-датчанаў А. Э. Расмусэна і Р. Сундгарда.

== Глядзіце таксама ==
* [[Памылкі на паштовых марках]]

== Заўвагі ==


== Крыніцы ==


== Літаратура ==
* 
* *Обухов Е.* [http://lemoi-www.dvgu.ru/download/Michel_2/Bonus/Книги,%20журналы%20и%20статьи/ Забавная филателия]. — : ИТЦ «Марка», журнал «Филателия», 2002—2005.
* *Обухов Е.'' Ошибки на знаках почтовой оплаты: справочник / Под ред. В. И. Пищенко. — : ИТЦ «Марка», 2006. — 80 с — (Прил. к журн. «Филателия», № 6, 2006).
* Scott 2007. Standard Postage Stamp Catalogue. — New York, NY, UAS: Scott, 2006.

## Вонкавыя спасылкі

* «Памылкі на марках»  — нізка артыкулаў на партале «Филателист.ru»
* Каталёг памылак на паштовых марках краінаў Брытанскай садружнасьці 
* Каталёг памылак «Crazy stamps» 
* Каталёг памылак «Dan’s Topical Stamps» 
* Схаваныя выявы на паштовых марках ЗША

Надпісы
Катэгорыя:Філятэлістычныя скандалы