open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карачунка

**Карачу́нка** — рака ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Ператуці (басэйн Нёману). Даўжыня 13 км. Плошча вадазбору 33 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,7 ‰. Пачынаецца на паўночным захадзе ад вёскі Карачуны, цячэ ў межах Менскага ўзвышша, упадае ў Ператуць на 3 ад вёскі Клыпаўшчына. На працягу 3,8 км каналізаваная: ад вытоку (1,7 км) і за 0,8 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Дзягільна — 0,7 км ніжэй моста на аўтадарозе Менск — Берасьце (2,1 км). Каля вёскі Дзягільна створана сажалка (плошча 0,31 км²).

## Літаратура
* Карачунка // Энцыклапедыя прыроды Беларусі ў пяці тамах Т. 2. Мінск. 1983. С. 491
* Карачунка //  С. 194

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Койданаўскага раёну
Карпілаўка (рака)

**Карпі́лаўка** — рака ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Вусы (басэйн Дняпра). Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 53 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2‰.

Пачынаецца на паўднёвай ускраіне вёскі Барсукі Хутарскага сельсавету, вусьце за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Карпілаўка Хутарскага сельсавету. На рацэ ў вёсцы Карпілаўка сажалка Ведрыца-Карпілаўка — помнік прыроды мясцовага значэньня (выкарыстоўваецца для арашэньня, рыбагадоўлі, зьяўляецца месцам адпачынку).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 195

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Ігуменскага раёну
Касалянка

**Касаля́нка**, **Касялянка**, **Пераго́нка** — рака ў Прапойскім і Кармянскім раёнах Гомельскай вобласьці, правы прыток ракі Сожу (басэйн Дняпра). Даўжыня 34 км. Плошча вадазбору 352 км². Выдатак вады ў вусьці каля 1,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Пачынаецца каля паўднёва-заходняй ускраіны вёскі Малая Зімніца Прапошаскага раёну, вусьце за 1 км на ў ад вёскі Ліцьвінавічы Кармянскага раёну. Цячэ паўднёва-заходняй ускраінай Аршанска-Магілёўскай раўніны.

Даліна ў высокай плыні невыразная, ніжэй трапэцападобная, шырыня яе 0,9—1,5 км. Абалона ў вярхоўі забалочаная, ніжэй сухая, двухбаковая, яе шырыня 0,2—0,9 км. Рэчышча каналізаванае на працягу 17,5 км (выток — 0,5 км вышэй за вусьце ракі Бычанка), далей слаба мэандруе. Шырыня ракі ў межань у сярэдняй плыні 8—10 м, у нізкай 3—5 м.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 195

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Прапойскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Кармянскага раёну
Касінка

**Касі́нка**, **Касу́ля** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Басі (басэйн Дняпра). Цячэ ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласьці. Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 70 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,8‰.

Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Шатнева, вусьце за 2 км на захад ад вёскі Кароўчынскай Слабады. На рацэ вадасховішча Кароўчына.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 195

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Дрыбінскага раёну
Катлянка

**Катля́нка** — рака ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, правы прыток ракі Сэрвачы (басэйн Нёману). Даўжыня 9 км. Пачынаецца за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Княгінін, упадае ў Сэрвач у паўднёвай частцы мястэчка Крывічы. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура
* С. 196

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёну
Крапівенка

*Крапівенка (прыток Бярэзіны)
*Крапівенка (прыток Дняпра)
Катынь (рака)

**Каты́нь**, **канава Каты́нь** — рака ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці, правы прыток ракі Ведрачу (басэйн Дняпра). Даўжыня 10,7 км. Плошча вадазбору 33 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6 ‰. Пачынаецца за 0,3 км на паўночны захад ад вёскі Каравацічы, вусьце за 0,5 км на поўдзень ад вёскі Новы Сьвет. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура
*  С. 197

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Рэчыцкага раёну
Крапівенка (прыток Дняпра)

**Крапі́венка**, **Крапіўна** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Дняпра. Цячэ ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 23 км. Плошча вадазбору 156 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,1 ‰. 

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на ўсходняй ускраіне вёскі Сідараўкі, вусьце каля вёскі Гацькаўшчыны. Мае каналізаванае рэчышча на працягу 7,8 км (1 км на паўночны захад ад вёскі Кустоўкі да моста на аўтамабільнай дарозе места Горкі — места Ворша). 

На рацэ ў сярэдняй плыні паміж вёскамі Гаранамі і Барадулінам стварылі вадасховішча з аднайменнай назвай. Левыя прытокі — Хатынь, Дзеравіж.

## Гісторыя
На рацэ Крапіўне, 8 верасьня 1514 року адбылася бітва паміж войскамі Вялікага Княства Літоўскага і Маскоўскай дзяржавы (Бітва пад Воршай), у выніку якой маскоўская раць страціла забітымі блізу 40 тыс. чал. 

Аршанская бітва была адной з найбуйнейшых у Эўропе ў пачатку XVI стагодзьдзя. У выніку бліскучай перамогі ініцыятыва ў вайне перайшла ў рукі Вялікага Княства Літоўскага. Усе захопленыя маскавітамі месты, апрача Смаленску, былі вызваленыя.

## Крыніцы

## Літаратура
* Крапівенка //  — С. 95.
* Крапівенка //  — С. 203.
* Крапівенка //  — С. 63.
*   
* 
*  

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёну
Крапіўна

Назву **Крапіўна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць
** Крапіўна — вёска ў Аршанскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць
** Крапіўна — вёска ў Смаргонскім раёне 

* Менская вобласьць
** Крапіўна — вёска ў Мядзельскім раёне 
** Двор Крапіўна — вёска ў Мядзельскім раёне 

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Крапівенка (Крапіўна) — рака ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці, левы прыток Дняпра
Крапіўня (рака)

**Крапі́ўня**, **Зы́біна** — рака ў Буда-Кашалёўскім і Рэчыцкім раёнах Гомельскай вобласьці, у басэйне Дняпра. Даўжыня 20,4 км. Пачынаецца каля ўсходняй ускраіны вёскі Баец Буда-Кашалёўскага раёну, упадае ў старэчча Дняпра (возера Крапіўнае) за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Чырвоны Кастрычнік Рэчыцкага раёну. Рэчышча каналізаванае на трох дзялянках: выток — 0,8 км на поўнач ад пасёлку Краснабудзкі (3,5 км); ад вёскі Рудня-Альхоўка ўніз па плыні на працягу 2,1 км; 3,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Рудня-Альхоўка — 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Чырвоны Кастрычнік (2,2 км).

## Літаратура
*  С. 204

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Буда-Кашалёўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Рэчыцкага раёну
Кашанка

**Каша́нка** — рака ў Амсьціслаўскім і Чавускім раёнах Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Проні (басэйн Дняпра). Даўжыня 39 км. Плошча вадазбору 146 км². Выдатак вады ў вусьці 0,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5‰.

Пачынаецца за 1,3 км на поўнач ад вёскі Басьценавічы Амсьціслаўскага раёну, вусьце каля вёскі Скварск Чавускага раёну. Цячэ Аршанска-Магілёўскай раўнінай.

Даліна ў вярхоўі невыразная, ніжэй скрынкападобная і трапэцападобная; шырыня яе 150—300 м у высокай плыні, 400—600 м у сярэдняй, да 1,3 км у нізкай. Схілы стромкія і ўмерана стромкія (вышыня 20—25 м), парэзаныя ярамі і далінамі дробных прытокаў, на вялікім працягу адкрытыя. Абалона перарывістая, шырынёй 100—300 м, месцамі да 800 м. Рэчышча каналізаванае на працягу 4,4 км (паміж вёскамі Шыркі і Цярэні Амсьціслаўскага раёну), на астатнім працягу зьвілістае. Шырыня ракі ў межань 1—5 м, месцамі да 10 м.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 198

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Чавускага раёну
Крапівенка (прыток Бярэзіны)

**Крапі́венка** — рака ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Дняпра). Даўжыня 14 км. Плошча вадазбору 72 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 ‰. Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Вязькуцін 1, вусьце за 2 км на поўнач ад вёскі Брадзец. Рэчышча каналізаванае на працягу 5,9 км (ад вытоку да вёскі Крапіўня).

## Літаратура
*  С. 203

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Бярэзіны
Красная (рака)

**Кра́сная** — рака ў Асіпавіцкім, Бабруйскім і Глускім раёнах Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Пцічы (басэйн Дняпра). Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 80 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,69 ‰. Пачынаецца з Краснай канавы за 5 км на паўднёвы захад ад вёскі Тарасавічы Асіпавіцкага раёну, вусьце каля вёскі Гарадзішча Завалочыцкага сельсавету Глускага раёну. У нізоўі цячэ па лясістай мясцовасьці. Рэчышча на працягу 13,6 км ад вытоку каналізаванае.

## Літаратура
*  С. 204—205

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Асіпавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Глускага раёну
Вялікая кітайская сьцяна

**Вялі́кая кіта́йская сьцяна́** () — найбуйнейшы помнік архітэктуры. Праходзіць па паўночным Кітаі на працягу 6350 км. Акрамя абароны, да іншых мэтаў Вялікай сьцяны адносяцца памежны кантроль, які дазваляў спаганяць пошліны на тавары, якія перамяшчаліся па Вялікаму шоўкаваму шляху, рэглямэнтаваць або стымуляваць гандаль, а таксама кантраляваць іміграцыю і эміграцыю. Акрамя таго, абарончыя характарыстыкі Вялікай сьцяны ўзмацняліся будаўніцтвам вежаў, казармаў, гарнізонавых станцыяў, сыстэмамі сыгналізацыі, зарганізаванымі пры дапамозе дыму ці агню. Шлях да Вялікай сьцяны таксама служыў транспартным калідорам.

## Гісторыя
Будаўніцтва першай сьцяны пачалося ў III стагодзьдзі да н. э. падчас кіраваньня імпэратара Цынь Шыхуандзі (дынастыя Цынь), у пэрыяд «Ваюючых дзяржаваў» (475—221 гг. да н. э.) для абароны дзяржавы ад набегаў качавога народу хуну. У будаўніцтве ўдзельнічала пятая частка тагачаснага насельніцтва краіны, г. зн., каля мільёну чалавек.

Сьцяна павінна была служыць крайняй паўночнай лініяй магчымай экспансіі саміх кітайцаў, яна павінна была перадухіліць пераход падданых «Сярэдняй імпэрыі» да паўкачавога ладу жыцьця, ад зьмяшаньня з барбарамі. Сьцяна павінна была выразна зафіксаваць межы кітайскай цывілізацыі, спрыяць кансалідацыі адзінай імпэрыі, толькі што створанай з заваяваных царстваў.

У пэрыяд кіраваньня дынастыі Хань (206 г. да н. э. — 220 н. э.) сьцяна была працягнутая на захад да Дуньхуану. Таксама была збудаваная лінія вартавых вежаў, якая заходзіла ўглыб пустыні, для абароны гандлёвых караванаў ад набегаў качэўнікаў. Тыя ўчасткі Вялікай сьцяны, якія захаваліся да нашага часу, былі пабудаваныя, у асноўным, пры дынастыі Мін (1368—1644). У гэтую эпоху асноўнымі будаўнічымі матэрыяламі былі цэгла і каменныя блёкі, якія рабілі канструкцыю больш надзейнай. За часы кіраваньня Мін сьцяна працягнулася з усходу на захад ад заставы Шаньхайгуань на беразе Бахайскай затокі Жоўтага мора да заставы Юймэньгуань на стыку сучасных правінцыяў Ганьсу і Сіньцьзян-Уйгурскага аўтаномнага раёну.

## Дадатковыя зьвесткі
* Насуперак распаўсюджанай чутцы, з космасу сьцяна ня бачная няўзброеным вокам, хоць на спадарожнікавых фатаграфіях яе відаць.
* Штогод праводзіцца папулярны лёгкаатлетычны маратон «Вялікая сьцяна», у якім частку дыстанцыі спартоўцы пераадольваюць па грэбні сьцяны.

## Глядзіце таксама
* Ахоўныя помнікі Кітаю

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Новыя 7 цудаў свету. Вялікая кітайская сьцяна

Сьцяна
Сьцяна
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Паралелаграм

**Паралелагра́м** (ад грэц. *parallelos* — паралельны і *gramme* — лінія) — гэта чатырохкутнік, у якога супрацьлеглыя бакі парамі паралельныя, г.&nbsp;зн. ляжаць на паралельных простых лініяў. Прастакутнік, ромб і квадрат зьяўляюцца асобнымі выпадкамі паралелаграма.

## Уласьцівасьці

* Супрацьлеглыя бакі паралелаграма роўныя
*: |AB| = |CD|, |AD| = |BC|.
* Супрацьлеглыя куты паралелаграма роўныя
*: \angle A = \angle C, \angle B = \angle D.
* Дыяганалі паралелаграма перасякаюцца і пунктам перасячэньня палавіняцца
*: |AE| = |EC|, |BE| = |ED|.
* Сума кутоў, прылеглых да аднаго боку, роўная 180°.
* Сума квадратаў дыяганаляў паралелаграма роўная суме квадратаў яго чатырох бакоў
*: |AC|^2 + |BD|^2 = |AB|^2 + |BC|^2 + |CD|^2 + |AD|^2.

## Прыкметы паралелаграма

Чатырохкутнік *ABCD* зьяўляецца паралелаграмам, калі выконваецца адна з наступных умоваў:

# Супрацьлеглыя бакі парамі роўныя (|AB| = |CD|, |AD| = |BC|).
# Супрацьлеглыя куты парамі роўныя (∠A = ∠C, ∠B = ∠D).
# Два супрацьлеглыя бакі роўныя і паралельныя (|AB| = |CD|, AB || CD).
# Дыяганалі дзеляцца ў пункце іх перасячэньня напалову (|AO| = |OC|, |BO| = |OD|).

## Плошча
Плошчу паралелаграма можна знайсці па наступных формулах:
: S_{ABCD}=|AD|\cdot h_{AD}=|AB|\cdot |AD| \sin \alpha = \frac{1}{2} |AC|\cdot|BD|\sin \beta .

## Глядзіце таксама
* Трапэцыя
* Прастакутнік
* Ромб
* Дэльтоід

Катэгорыя:Шматкутнікі
Электрамагнітная індукцыя

**Электрамагні́тная інду́кцыя** — узьнікненьне электрарухальнай сілы ў праводным контуры, які знаходзіцца ў зьменным магнітным полі.

Колькасна электрамагнітная індукцыя вызначаецца законам Фарадэя:

\mathcal E  = - \frac {d\Phi} {dt}

Такім чынам, электрарухальная сіла, што індукуецца ў контуры, тым большая, чым хутчэй зьмяняецца магнітны струмень праз паверхню, абмежаваную гэтым контурам.

Катэгорыя:Электрадынаміка
Зьменная

**Зьме́нная велічыня́** (або проста **зьме́нная**) — у матэматыцы велічыня, якая можа зьмяняць сваё значэньне.

Прыкладамі зьменных велічынь зьяўляюцца:

* узрост чалавека (зьмяняецца зь цягам часу);
* колер вачэй чалавека (розны для розных людзей);
* вышыня над узроўнем мора (зьмяняецца зь перамяшчэньнем у прасторы);
* значэньне аргумэнта функцыі (можа прымаць любое значэньне ў межах вобласьці яе вызначэньня).

Панятак зьменнай супрацьпастаўляецца панятку пастаяннае велічыні (канстанты). Канстанта можа разглядацца як асобны тып зьменнае, мноства магчымых значэньняў якое складаецца з аднаго элемэнту.

Катэгорыя:Матэматыка
Прастакутнік

**Прастаку́тнік** (**прамавугольнік**) — чатырохкутнік, у якога ўсё куты простыя, г. зн. роўныя 90°.

## Уласьцівасьці
* Ускосьніцы (дыяганалі) прастакутніка роўныя.
* Прастакутнік зьяўляецца паралелаграмам — ягоны процілеглыя бакі раўналежныя.
* Бакі прастакутніка зьяўляюцца адначасова ягонымі вышынямі.
* Квадрат ускосьніцы прастакутніка роўныя суме квадратаў двух ягоных не процілеглых бакоў (паводле тэарэмы Пітагора).
* Прастакутнік, які адначасова зьяўляецца і ромбам (у якога ўсе бакі роўныя) — гэта квадрат.

## Плошча прастакутніка
Велічыня плошчы прастакутніка роўная памнажэньню шырыні прастакутніка на ягоную вышыню:
:\ S=a\cdot b
* дзе \ a, b — бакі прастакутніка 

## Пэрымэтар прастакутніка
Пэрымэтар прастакутніка роўны падвоенай суме даўжынь ягонае шырыні і вышыні.
:\ P=2\cdot (a + b) = 2a + 2b
* дзе \ a, b — бакі прастакутніка

## Прыкметы
: Чатырохкутнік зьяўляецца прастакутнікам, калі выконваецца прынамсі адна з умоваў:
* Усе куты чатырохкутніка простыя
* Ускосьніцы паралелаграма роўныя
* Чатырохкутнік зьяўляецца квадратам.
* Квадрат ускосьніцы роўны суме квадратаў супрацьлеглых бакоў.

## Бакі і дыяганалі
* Даўжынёй прастакутніка завуць даўжыню даўжэйшае пары ягоных бакоў, а шырынёй — даўжыню карацейшае пары бакоў.
* Даўжыня ўскосьніцы прастакутніка вылічаецца па тэарэме Пітагора і роўная квадратоваму кораню з сумы квадратаў даўжыні і шырыні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Шматкутнікі
Чатырохкутнік

**Чатыро́хку́тнік** (**чатырохвугольнік**) — гэта плоская фігура, якая складаецца з чатырох пунктаў (вяршыняў) і чатырох адцінкаў (бакоў), што пасьлядоўна іх злучаюць. Пры гэтым ніводныя тры з дадзеных пунктаў ня мусяць ляжаць на адной простай лініі, а адцінкі, якія іх злучаюць, ня мусяць перасякацца.

Інакш кажучы, **чатырохкутнік** — гэта шматкутнік, які мае чатыры вяршыні і чатыры бакі.

Вяршыні чатырохкутніка называюцца суседнімі, калі яны зьяўляюцца канцамі аднаго зь яго бакоў, несуседнія вяршыні называюцца супрацьлеглымі. Адцінкі, якія злучаюць супрацьлеглыя вяршыні чатырохкутніка, называюцца дыяганалямі. На малюнку 1 адцінкі AC і BD — дыяганалі чатырохкутніка ABCD.

Бакі чатырохкутніка, якія выходзяць з адной вяршыні, называюцца суседнімі бакамі. Бакі, якія ня маюць агульнага канца, называюцца супрацьлеглымі бакамі. У чатырохкутніку на дадзеным малюнку супрацьлеглымі бакамі зьяўляюцца бакі AB і CD, BC і AD.

Чатырохкутнік пазначаюць запісам яго вяршыняў. Напрыклад, чатырохкутнік на малюнку 1 пазначаны наступным чынам: ABCD. Пры пазначэньні чатырохкутніка вяршыні, што стаяць побач, павінныя быць суседнімі. Чатырохкутнік ABCD можна таксама пазначыць BCDA або DCBA. Але нельга пазначыць ABDC (B і D — не суседнія вяршыні).

## Уласьцівасьці
* Сума кутоў чатырохкутніка роўная
: 2\pi = 360^\circ.

* Чатырохкутнік можна ўмежыць у акружыну толькі тады, калі сума супрацьлеглых кутоў роўная 180°
: \angle A+\angle C =\angle B + \angle D = 180^\circ.

* Чатырохкутнік зьяўляецца абмежным каля акружыны толькі тады, калі сумы даўжынь супрацьлеглых бакоў роўныя
: \ AB+CD=BC+AD

## Плошча
Плошча адвольнага пукатага чатырохкутніка роўная палове памнажэньня дыяганаляў на сынус кута паміж імі:
: S = \frac{1}{2} d_1 \cdot d_2 sin \beta

* дзе d_1, d_2 — дыяганалі чатырохкутніка, а \beta — кут паміж імі.

## Пэрымэтар
Пэрымэтар чатырохкутніка роўны суме яго бакоў
: \ S_{ABCD}=|AB|+|BC|+|CD|+|DA|
* дзе |AB|+|BC|+|CD|+|DA| — бакі чатырохкутніка

## Віды чатырохкутнікаў
Існуюць пукатыя і непукатыя чатырохкутнікі

Чатырохкутнік зьяўляецца пукатым, калі для кожнага зь яго бакоў ён разьмешчаны па адзін бок ад простай, праведзенай праз гэты бок.

ABCD — пукаты чатырохкутнік (глядзіце малюнак 2), A1B1C1D1 — непукаты

Таксама вылучаюць:
# Паралелаграм — чатырохкутнік, у якога супрацьлеглыя бакі парамі раўналежныя
#* Прастакутнік — паралелаграм, у якога ўсе куты простыя
#* Ромб — паралелаграм, у якога ўсе бакі роўныя
#* Квадрат — прастакутнік, у якога ўсе бакі роўныя
# Трапэцыя — чатырохкутнік, у якога два бакі раўналежныя, а два іншыя бакі не раўналежныя
# Дэльтоід — чатырохкутнік, у якога дзьве пары сумежных бакоў роўныя

## Крыніцы

Катэгорыя:Шматкутнікі паводле колькасьці бакоў
Пункт

**Пункт**:
* Пункт (адзінка даўжыні) — адзінка вымярэньня адлегласьці ў расейскай і ангельскай сыстэмах мер
* Пункт (геамэтрыя) — абстрактны аб’ект у прасторы
* Пункт (эканоміка)
__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
## Складаныя тэрміны
### Фізычныя паняткі
* Матэрыяльны пункт
* Патройны пункт ў тэрмадынаміцы — пункт на фазавай дыяграме.
* Пункт расы — тэмпэратура, да якой павінна астудзіцца паветра, каб вадзяны пар дасягнуў стану насычэньня і пачаткаў кандэнсавацца ў расу
* Пункты Лагранжа, таксама вядомыя як пункты лібра́цыі або L-пункты — пункты ў сыстэме з двух масіўных целаў, у якіх трэцяе цела з занядбана малой масай, на якое ня дзейнічаюць ніякія іншыя сілы, акрамя гравітацыйных сілаў з боку гэтых двух масіўных целаў, можа заставацца нерухомым адносна гэтых целаў

### Вайсковыя паняткі
* Агнявы пункт
* Камандны пункт
* Наглядальны пункт
* Пункт абавязковых данясеньняў

### Фільмы
* Апошні пункт
* Пункт прызначэньня 3

### Іншыя складаныя тэрміны

* Арганны пункт
* Друкарскі пункт
* Кантрольна-прапускны пункт
* Населены пункт
* Пункт тэхнічнага абслугоўваньня
* Радыёпункт — у правадной радыётрансляцыйнай сетцы

## Глядзіце таксама
* Кропка
Сьцяг Турэччыны

Чырвоны колер турэцкага сьцягу вядзе пачатак ад Умара, кіраўніка Арабскага халіфата ў 634—644 г. і заваёўніка Палестыны, Эгіпту й Мэсапатаміі. У XIV ст. чырвоны колер стаў колерам Атаманскай імпэрыі. Паўмесяц з зоркай — сымбаль ісламу.

Турцыі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Турэччыны
Красноўка (рака)

**Красно́ўка**, **Пружа́нка** — рака ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, правы прыток ракі Вузьлянкі (басэйн Нёману). Даўжыня 8 км. Пачынаецца за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Старынкі 1, упадае ў Вузьлянку за 2 км на паўночны захад ад вёскі Ельніца. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура
*  С. 205

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёну
Пружанка

**Пружа́нка**:

* Пружанка — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці
* Пружанка — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці

* Пружанка (Красноўка) — рака ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Пружонка
Пункт (геамэтрыя)

**Пункт** () — адно з фундамэнтальных паняцьцяў геамэтрыі. Пункт — гэта аб’ект, які мае пэўнае размяшчэньне (каардынаты) у прасторы, але ня мае ніякіх іншых геамэтрычных характарыстык: памераў, формы, кірунку і г. д. Пункт зьяўляецца найпрасьцейшым геамэтрычным аб’ектам (фігурай), бо гэта адзіны геамэтрычны аб’ект, які ня мае частак.

Хаця паняцьце пункту зьяўляецца ідэалізаваным (бо ўсе аб’екты, што існуюць рэальна, маюць пэўныя ненулявыя памеры), яго часта можна з добрай ступеньню дакладнасьці выкарыстоўваць пры рашэньні фізычных задач, умоўна лічучы фізычныя аб’екты пунктамі.

## Пункт у Эўклідавай геамэтрыі
Пункт — адзін з фундамэнтальных паняткаў геамэтрыі, таму «пункт» ня мае вызначэньня. Таксама ў геамэтрыі няма вызначэньня «простай» (у сэнсе простай лініі).
Кут

**Кут** (**вугал**) плоскі — геамэтрычная фігура, якая складаецца з пункту — вяршыні кута і дзьвюх розных паўпростых, што выходзяць з гэтага пунту — бакоў кута.

Інакш кажучы, **кут** — фігура, утвораная двума прамянямі з агульнай вяршыняй.

Шэраг практычных задачаў вядзе да мэтазгоднасьці разглядаць кут як фігуру, што атрымліваецца пры вярчэньні фіксаванага прамяня вакол пункту О (зь якой зыходзіць прамень) да зададзенага становішча. У гэтым выпадку кут зьяўляецца мерай павароту прамяня. Такое азначэньне дазваляе абагульніць паняцьце кута: у залежнасьці ад кірунку вярчэньня адрозьніваюць дадатныя і адмоўныя куты, разглядаюць куты, вялікшыя за 360°, куты, роўныя 0°, і г. д. У трыганамэтрыі падобны разгляд дазваляе вывучаць трыганамэтрычныя функцыі для любых значэньняў аргумэнту.

Паняцьце кута таксама абагульняецца на розныя аб’екты, што разглядаюцца ў стэрэамэтрыі (двухгранны кут, шматгранны кут, целавы кут).

## Велічыня кута
Куты звычайна вымяраюць у градуснай меры, радзей — у радыяннай. Градус (1°) — частка разгорнутага кута  1 \over 180. Радыян — кут, у якога адпаведная дуга акружыны паводле даўжыні роўная радыюсу.

Сувязь паміж градуснай і радыяннай мерай кута: калі кут зьмяшчае \ x° радыянаў, тады  x = {\alpha \over \pi} \cdot 180; \alpha = {\pi x \over 180} 

## Клясыфікацыя кутоў

Паводле велічыні вылучаюць:
* Вострыя куты (ад 0 да 90°) 
* Просты кут (90°) 
* Тупыя куты (ад 90° да 180°) 
* Разгорнуты кут (180°) 
* Непукаты кут (ад 180° да 270°) 
* Поўны кут (360°) 

## Крыніцы


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Крывая

Назву **Крыва́я** маюць:

* Крывая (геамэтрыя)

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Крывая — хутар у Ашмянскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Крывая — вёска ў Клімавіцкім раёне

### [[Польшча]]
* Падляскае ваяводзтва
** Крывая — вёска ў Бельскім павеце
** Крывая — вёска ў Монькаўскім павеце
** Крывая — вёска ў Сакольскім павеце

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Крывая — рака ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Друць, басэйн Дняпра
* Крывая — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Проня, басэйн Дняпра

## Глядзіце таксама
* Вялікія Крывічы
* Крываеўшчына
* Крываселі 
* Крывасельцы 
* Крывая Бяроза 
* Крывая Гара 
* Крывая Града 
* Крывая Ніва 
* Крывец 
* Крывінка
* Крывіца
* Крывіцы 
* Крывічы 
* Крывое возера
* Крывоўшчына
* Крывошын
* Крывы Мост
* Крывушчына 
* Крывяч
* Крыўка 
* Крыўкі
* Крыўляны
* Крыўск 
* Крыўцы
* Крыўча 
* Крыўчыцы
* Малыя Крывічы
Крывая (прыток Проні)

**Крыва́я** — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Проні (басэйн Дняпра). Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 1,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Тосна, вусьце на паўднёвай ускраіне вёскі Нівішчы. Рэчышча ад вытоку на працягу 0,5 км каналізаванае.

## Літаратура
*  С. 207

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёну
Крывінка

**Кры́вінка**, **Кры́віна**, **Ні́жняя Кры́віна** — рака ў Сеньненскім і Бешанковіцкім раёнах Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Дзьвіны. Даўжыня 34 км. Плошча вадазбору 637 км². Выдатак вады ў вусьці 3,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Асноўны прыток — рака Бярозка (праваруч).

Выцякае з возера Багданаўскае за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Запрудзьдзе Сеньненскага раёну, цячэ Чашніцкай раўнінай, вусьце за 0,3 км на ўсход ад вёскі Верхняе Крывіна Бешанковіцкага раёну. Даліна да вёскі Асавец (Бешанковіцкі раён) невыразная, ніжэй на плыні шырынёй 0,2—0,5 км. Абалона забалочаная, да вёскі Асавец шырынёй 2—3 км, ніжэй 50—100 м. Рэчышча ад вытоку на працягу 19,5 км каналізаванае, яго шырыня 4—8 м, у нізкай плыні 10—15 м.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 207

Катэгорыя:Прытокі Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Сеньненскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Бешанковіцкага раёну
Крывы Рог

Назву **Крывы Рог** маюць:

* Крывы Рог (горад)
* Крывы Рог — рака ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
Крывы Рог (рака)

**Крывы́ Рог** (у каналізаванай частцы **Бярве́нская канава**) — рака ў Беларусі і Ўкраіне, левы прыток ракі Убарці (басэйн Дняпра). Даўжыня 18 км, у межах Беларусі 10 км. Плошча вадазбору 142 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3‰.

Пачынаецца на тэрыторыі Оўруцкага раёну Жытомірскай вобласьці за 7 км на паўднёвы ўсход ад граніцы зь Беларусяй, вусьце за 8 км на паўночны ўсход ад вёскі Глушкавічы Лельчыцкага раёну Гомельскай вобласьці. На працягу 8,4 км ад вытоку мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 208

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Лельчыцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Крывуля (рака)

**Крыву́ля**, **Пуко́ўка** — рака ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, правы прыток ракі Лясной (басэйн Віслы). Даўжыня 13,2 км. Плошча вадазбору 62 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6‰.

Пачынаецца каля вёскі Перкавічы, вусьце за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Мікалаева. Мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 208

Катэгорыя:Басэйн Заходняга Бугу
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёну
Крыніца (рака)

**Крыні́ца** — рака ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, левы прыток ракі Вавёркі (басэйн Нёману). Даўжыня 4,1 км. Пачынаецца за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Мейры, цячэ ў межах Лідзкай раўніны, упадае ў Вавёрку за 1,5 км на поўнач ад вёскі Паперня. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура
*  С. 209

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Лідзкага раёну
Хвашчоўка

Назву **Хвашчо́ўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Хвашчоўка — былая вёска ў Лёзьненскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Хвашчоўка (нежыл.) — вёска ў Хвойніцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Хвашчоўка — вёска ў Магілёўскім раёне

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Хвашчоўка (рака)
* Хвашчоўка (ручай)

## Глядзіце таксама
* Хвашчаваты
* Хвашчавіца
* Хвашчова
* Хвашчоў
* Хвошч
Крывая (прыток Друці)

**Крыва́я**, **Хвашчо́ўка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Друці (басэйн Дняпра). Цячэ ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 46 км. Плошча вадазбору 242 км². Выдатак вады ў вусьці 3,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Асноўны прыток — рака Іржэўка

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на паўночнай ускраіне вёскі Раманаўкі Талачынскага раёну, вусьце ў межах вёскі Казабродзьдзя Круглянскага раёну. Цячэ Аршанскім узвышшам.

Даліна на вялікім працягу добра распрацаваная, трапэцападобная, шырынёй 0,6—1 км, у вярхоўі невыразвая. Абалона вузкая, лугавая, шырынёй 0,2—0,5 км, чаргуецца па берагах, месцамі адсутнічае. Рэчышча каналізаванае на працягу 2,5 км уніз па плыні ад моста на аўтамабільнай дарозе Менск — Масква каля вёскі Забалацьця, на астатнім працягу зьвілістае. Берагі стромкія, месцамі абрывістыя, вышынёй 0,5—1 м.

Шырыня ракі ў межань 5—8 м, у ніжняй плыні да 10 м. Рака прымае сьцёк зь сеткі мэліярацыйных каналаў.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 207

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёну
Вавёрка (рака)

**Вавёрка**, **Вавюрка** — рака ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, левы прыток ракі Лебяды (басэйн Нёману). Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 80 км².

Пачынаецца каля вёскі Навасады. Мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 85

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Лідзкага раёну
Круглая (рака)

**Кру́глая** — рака ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Чорнай (басэйн Нёману). Даўжыня 4,6 км. Пачынаецца каля вёскі Куромшычы, упадае ў Чорную на ўсходзе ад былой вёскі Вялікае Сяло. На ўсім працягу каналізаваная.

## Літаратура
*  С. 206

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Маладэчанскага раёну
Крупка

Назву **Кру́пка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Крупка — вёска ў Лельчыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Крупка — пасёлак у Бярэзінскім раёне
** Крупка — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Рэкі
* Крупка — басэйн Дняпра
* Крупка — басэйн Нёмана

## Надвор’е
* Крупка — атмасфэрныя ападкі

## Глядзіце таксама
* Крупкі — горад у Менскай вобласьці Беларусі
Крупка (басэйн Дняпра)

**Кру́пка**, **Закру́ньніца** — рака ў Чавускім і Прапойскім раёнах Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Проні (басэйн Дняпра). Даўжыня 18,5 км. Плошча вадазбору 84 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3‰.

Пачынаецца за 3,5 км на поўдзень ад вёскі Дрокаўка Чавускага раёну, вусьце за 2,5 км на поўдзень ад вёскі Ляцягі Прапойскага раёну. Мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 206

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Чавускага раёну
Катэгорыя:Рэкі Прапойскага раёну
Кроманка

**Кро́манка** — рака ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці і Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, правы прыток ракі Бойнай (басэйн Нёману). Даўжыня 9 км. Пачынаецца з возера Кромань Стаўпецкага раёну, цячэ ў межах Налібоцкай пушчы, упадае ў Бойную за 2 км на поўдзень ад вёскі Купіск Наваградзкага раёну. На ўсім працягу каналізаваная, у нізоўі прымае сьцёк з мэліярацыйных каналаў.

## Літаратура
*  С. 205

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Наваградзкага раёну
Крупка (басэйн Нёмана)

**Кру́пка** — рака ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, левы прыток ракі Дзітвы (басэйн Нёману). Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 83 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7‰.

Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Пурсьці, цячэ Лідзкай раўнінай, празь нізіннае балота Крупка, упадае ў Дзітву на паўднёвым усходзе ад вёскі Навасёлкі. На працягу 13,6 км мае каналізаванае рэчышча (ад паўднёва-заходняй ускраіны вёскі Пурсьці да вусьця).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 206—207

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Лідзкага раёну
Крупня (рака)

**Кру́пня** — рака ў Клімавіцкім і Касьцюковіцкім раёнах Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Жадунькі (басэйн Дняпра). Даўжыня 41 км. Плошча вадазбору 136 км². Выдатак вады ў вусьці 0,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2‰.

Пачынаецца за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Сакалоўкі Клімавіцкага раёну, вусьце на паўднёвай ускраіне места Касьцюковічы. Цячэ паўднёвым усходам Аршанска-Магілёўскай раўніны.

Даліна выразная, шырынёй да 2 км, парэзана лагчынамі, ярамі, мэліярацыйнымі каналамі. Абалона вузкая, у высокай і нізкай плыні чаргуецца па берагах, у сярэднім — двухбаковая (шырыня ў асобных месцах да 1,8 км), асушаная, лугавая. Рэчышча каналізаванае на працягу 26 км (вёска Крупня Клімавіцкага раёну — вёска Карбанава Касьцюковіцкага раёну), у высокай плыні слабазьвілістае. Шырыня ракі ў межань да 10 м. Прымае сьцёк зь сеткі мэліярацыйных каналаў.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 207

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Касьцюковіцкага раёну
Крупянка

**Крупя́нка** — рака ў Клімавіцкім і Касьцюковіцкім раёнах Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Жадунькі (басэйн Дняпра). Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 139 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1‰.

Асноўны прыток — рака Альшанка (леваруч).

Пачынаецца за 1,3 км на паўночны захад ад вёскі Жэўжык Клімавіцкага раёну, вусьце ў вёскі Негін Касьцюковіцкага раёну. Мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 207

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Касьцюковіцкага раёну
Крынкі (рака)

**Кры́нкі**, **Крынка** — рака ў Беларусі і Польшчы, левы прыток ракі Сьвіслачы (басэйн Нёману). Даўжыня 7 км.

Пачынаецца ў Польшчы, за 2 км на ўсход ад гораду Крынкаў, перасякае граніцу, упадае ў Сьвіслач на паўночным захадзе ад вёскі Парэчча Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. На працягу 1,7 км ад вусьця мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 209

Катэгорыя:Прытокі Сьвіслачы (басэйн Нёману)
Катэгорыя:Рэкі Бераставіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Кубля

**Ку́бля** — рака ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, у басэйне Нёману. Даўжыня 13 км. Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Суднікі, упадае з поўначы ў возера Баторына. На ўсім працягу каналізаваная. У вытоку магчымы ператок у раку Зелянуху.

## Літаратура
*  С. 210

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёну
Кудра

**Ку́дра** — мэліярацыйны канал у Гарадзенскім раёне Беларусі, правы прыток ракі Пыранкі (басэйн Нёману). Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Рыдзялі, упадае ў Пыранку на паўднёвым захадзе ад вёскі Губінка. Прымае сьцёк зь сеткі мэліярацыйных каналаў.

## Літаратура
*  С. 210

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Гарадзенскага раёну
Кужэц

**Кужэ́ц**, **Нурэ́ц** — рака ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці, левы прыток ракі Вяльлі (басэйн Нёману). Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 100 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 6,2‰.

Асноўны прыток — рака Драй.

Пачынаецца на поўдзень ад вёскі Загор’е, у нізоўі цячэ забалочанай мясцовасьцю праз старыцы, упадае ў Вяльлю ніжэй за вёску Міхневічы. На працягу 6,3 км мае каналізаванае рэчышча (ад вёскі Панізьзе да заходняй ускраіны вёскі Вётхава).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 210

Катэгорыя:Прытокі Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Смаргонскага раёну
Курачоўка

**Курачо́ўка** — рака ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці, правы прыток ракі Ольсы (басэйн Дняпра). Даўжыня 6 км. Пачынаецца за 0,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Буда, вусьце на ўходняй ускраіне вёскі Мацевічы.

## Літаратура
*  С. 211

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёну
Курынка

**Ку́рынка**, **Бяля́еўка** — рака ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці, левы прыток ракі Сожу (басэйн Дняпра). Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 45 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2 ‰. Пачынаецца за 4,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Бяляеўка, вусьце на паўночнай ускраіне вёскі Чырвоны Бераг. Цячэ празь лясны масіў Чачэрскага паляўнічага заказьніку, у нізоўі — па левабярэжнай абалоне Сажу праз старычныя азёры Вілію і Вір.

## Літаратура
*  С. 211

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Чачэрскага раёну
Бяляеўка

Назву **Бяляеўка** маюць:

* Бяляеўка — рака ў Гомельскай вобласьці Беларусі, левы прыток ракі Сож, басэйн Дняпра
* Бяляеўка — горад у Адэскай вобласьці Ўкраіны
* Бяляеўка — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі

## Глядзіце таксама
* Белевічы
* Беляі
* Белякі
* Белякова
* Белякоў
* Белякоўшчына
* Белянок
* Бялякі
* Бялянішкі
* Бялянкава
* Бялянкі
* Бяляны
* Бяляўшчына
Курніца

**Курніца** — рака ў Берасьцейскім раёне Беларусі, левы прыток ракі Лясная (басэйн Віслы). Даўжыня 15 км. Пачынаецца каля вёскі Гутовічы, вусьце каля паўночнай ускраіны вёскі Дружба. Рэчышча каналізаванае.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Заходняга Бугу
Катэгорыя:Рэкі Берасьцейскага раёну
Лазьнёўка

**Лазьнёўка** —  рака ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі, правы прыток ракі Палны (басэйн Дняпра). Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,5 ‰. Пачынаецца на паўднёвай ускраіне вёскі Халмы, вусьце за 1 км на поўдзень ад вёскі Пална. Рэчышча каналізаванае на працягу 9,2 км (ад вёскі Новая Мілееўка да вусьця).

## Літаратура
*  С. 213

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Магілёўскага раёну
Квадрат

**Квадра́т** у эўклідавай геамэтрыі — чатырохкутнік, у якога ўсе бакі і ўсе куты роўныя; інакш кажучы, гэта правільны чатырохкутнік.

Для заданьня квадрата неабходна і дастаткова задаць два пункты на каардынатнай роўніцы, якія адпавядаюць двум кутам, ды вызначыць іх сумежнасьць.

## Уласьцівасьці

### Вызначэньне
Квадрат можа быць вызначаны як:
* прастакутнік, у якога два сумежныя бакі роўныя
* ромб, у якога ўсе куты простыя.

Такім чынам, квадрат — чатырохкутнік, які адначасова зьяўляецца прастакутнікам і ромбам, таму ён успадкоўвае ўсе іхнія ўласьцівасьці.

### Сувязь з акружынай
Няхай t — бок квадрата, R — радыюс абмежнай акружыны, r — радыюс умежанай акружыны. Тады
* Радыюс умежанай акружыны квадрата роўны:
*: r = \frac{t}{2},
* Радыюс абмежнай акружыны квадрата роўны:
*: R = \frac{\sqrt 2}{2} t

### Сымэтрыя
Квадрат валодае найбольшай сымэтрыяй сярод усіх чатырохкутнікаў. Ён мае:
* адну вось сымэтрыі чацьвертага парадку (вось, пэрпэндыкулярная роўніцы квадрата, якая праходзіць празь яго цэнтар);
* чатыры восі сымэтрыі другога парадку (што для плоскай фігуры эквівалентна адлюстраваньням), зь якіх дзьве праходзяць уздоўж дыяганаляў квадрата, а іншыя дзьве — раўналежна бакам.

### Пэрымэтар
Пэрымэтар квадрата роўны:
: P = 4 t = 4 \sqrt 2 R = 8 r

### Плошча
Плошча S роўная
: \ S = t^2 = 2 R^2 = 4 r^2.

## Глядзіце таксама
* Квадратам завуць узьвядзеньне ў ступень 2
* Квадратура круга
* Квадраваньне квадрата
* Адзінкавы квадрат

Катэгорыя:Правільныя шматкутнікі
Катэгорыя:Геамэтрычныя фігуры
System of a Down

**System Of A Down** (*S.O.A.D.*) — амэрыканская альтэрнатыўная група з Лос-Анджэлеса, заснаваная ў 1995 годзе ў Каліфорніі. Усе пяць выпушчаных гуртом студыйных альбомаў сталі плятынавымі. Усе чальцы гурту зьяўляюцца этнічнымі армянамі.

## Склад

### Бягучы склад
* Дарон Малакян — вакал, гітара
* Сэрж Танкян — вакал, клявішы, рытм-гітара
* Шаво Ададжан — бас-гітара, бэк-вакал
* Джон Далмаян — барабаны, пэркусія (з 1997)

### Былыя ўдзельнікі
* Эндзі Хачатуран — барабаны, пэркусія (1995—1997)

## Дыскаграфія

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* 

Катэгорыя:Музычныя гурты ЗША
Катэгорыя:Ню-мэтал гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты з Лос-Анджэлесу
Сьцяг Фінляндыі

## Гісторыя
З XVII стагодзьдзі да 1809 году Фінляндыя была часткай Швэцыі. Пасьля атрыманьня незалежнасьці быў зацьверджаны нацыянальны сьцяг па ўзоры швэцкага. Падобныя сьцягі былі ўведзеныя ў звароты фінскімі яхт-клюбамі больш за на паўстагодзьдзя раней, калі Фінляндыя ўваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі. Першы яхт-клюб быў заснаваны ў 1861 годзе ў Хельсынкі, ён і зацьвердзіў белы сьцяг з сінім крыжом і гербам свайго кантону. Іншыя яхт-клюбы рушылі ўслед гэтаму прыкладу, узяўшы за аснову белае поле з сінім крыжом, але з гербамі адпавядна кантону. Першы, хто прапанаваў зрабіць белы і блакітны нацыянальнымі колерамі Фінляндыі ў 1862 годзе, быў паэт Захрыс Тапэліус.

У 1863 годзе газэта «Хэльсынгфорс Дагблад» падтрымала ідэю нацыянальнага сьцягу — белага з блакітным крыжом.

Блакітны крыж — гэта тысячы фінскіх азёр і чыстае неба; белы — гэта сьнег, які пакрывае краіну доўгімі зімамі.


Файл:Flag of Finland.svg| Нацыянальны сьцяг. Выкарыстоўваецца грамадзянамі. Стаўленьне бакоў: 11:18
Файл:Flag of Finland (state).svg| Дзяржаўны сьцяг. Выкарыстоўваецца ўрадам. Стаўленьне бакоў: 11:18
Файл:Naval Ensign of Finland.svg| Дзяржаўны сьцяг з раздвоеным канцом. Выкарыстоўваецца сіламі абароны. Стаўленьне бакоў: 11:19
Файл:Flag of the President of Finland.svg|Прэзыдэнцкі штандар. Выкарыстоўваецца прэзыдэнтам. Стаўленьне бакоў: 11:19


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Фінляндыі
Фінляндыя
Ромб

**Ромб** () — чатырохкутнік з роўнымі бакамі. Ромб, бакі якога ўтвараюць просты кут, завецца квадратам.

## Уласьцівасьці
* Ромб зьяўляецца паралелаграмам.
* Дыяганалі ромба пэрпэндыкулярныя адна адной.
* Дыяганалі ромба зьяўляюцца раўнасечнымі яго нутраных кутоў.
* Дыяганалі ромба зьяўляюцца яго асямі сымэтрыі.
* У ромб можна ўмежыць акружыну.

## Прыкметы
Паралелаграм ABCD зьяўляецца ромбам, калі выконваецца хаця б адна з наступных умоваў:

* Два яго сумежныя бакі роўныя (AB=BC).
* Яго дыяганалі перасякаюцца пад простым кутом (AC⊥BD).
* Адна зь яго дыяганаляў зьяўляецца раўнасечнай яго кута (∠DCA = ∠BCA).

## Плошча
Формулы плошчы ромба:
: S = a^2 \cdot sin \alpha
: S =\frac 1 2 d_1 \cdot d_2
: S =a \cdot h

Дзе:
* a — бок ромба
* \alpha — нутраны кут ромба
* d_1, d_2 — дыяганалі ромба
* h — вышыня ромба

## Этымалёгія
Паняцьце ромб утварылася ад  — «бубен». І калі цяпер бубны ў асноўным робяць круглай формы, то раней іх рабілі якраз у форме квадрата або ромба. Дарэчы, назоў карткавай масьці бубны, знакі якой маюць рамбападобную форму, паходзіць яшчэ з тых часоў калі бубны не былі круглымі.

Слова «ромб» упершыню ўжываецца ў Герона і Папа Александрыйскага.

Катэгорыя:Шматкутнікі
Сьцяг Харватыі

**Дзяржаўны сьцяг Харватыі** зьяўляецца афіцыйным дзяржаўным сымбалем Рэспублікі Харватыя.

Дзяржаўны сьцяг Харватыі ўяўляе сабой прастакутнае палотнішча з трох роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — чырвонага, сярэдняй — белага і ніжняй — сіняга колеру; з гербам Рэспублікі Харватыя пасярэдзіне. Суадносіны шырыні сьцягу да яго даўжыні 1:2.

Здаўна народная адзежа харватаў — суконныя курткі — упрыгожаныя тасьмой, галуны былі розных колераў — чырвоныя, белыя й сінія, а калі ў 1848 годзе адбывалася інаўгурацыя харвацкага Бана — Іосіпа Елачыча ў яго ўборы, гэтыя тры колеру былі аб’яднаныя.

Улічваючы велізарны фундуш Іосіпа Елачыча ў захаваньне народнага здабытку й незалежнасьці, з таго моманту пачынаецца адлік трохкаляровага дзяржаўнага сымбалю, які аб’яднаньнем колераў сымбалізуе аб’яднаньне й цэласнасьць харвацкага народу.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Харватыі
Харватыя
Ромб (неадназначнасьць)

**Ромб:**

* Ромб — геамэтрычная фігура.
* Ромб — астэрызм паўночнага паўшар'я неба.
Раўнасечная

**Раўнасечная**, **бісэктрыса** (ад  «падвойнае», і *sectio* «разразаньне») кута — прамень з пачаткам у вяршыні кута, які дзеліць кут на дзьве роўныя часткі.

Раўнасечная кута (разам зь яе працягам) ёсьць геамэтрычнае месца пунктаў, роўнападаленых ад бакоў кута (або іх працягаў).

*Раўнасечная кута [[трыкутнік]]у* можа пазначаць:
* прамень — раўнасечная гэтага кута або
* адцінак раўнасечнай гэтага кута да яе перасячэньня з бокам трыкутніку.

## Уласьцівасьці

Формула даўжыні раўнасечнай:
:l_c={2a \cdot b \over a + b} cos {C \over 2}
Дзе
* C — роўнарасьсечаны кут
* a, b — бакі гэтага кута

Раўнасечныя трыкутніку перасякаюцца ў адным пункце, і гэты пункт зьяўляецца цэнтрам умежанай акружыны.

Раўнасечная нутранага кута трыкутніку дзеліць процілеглы бок на адцінкі, стасунак якіх роўны стасунку прылеглых бакоў:
:{a \over b} = {x \over y}

Раўнасечная вонкавага кута трыкутніку вызначаецца па формуле:
:l_c'={2a \cdot b \over |a - b|} sin {C \over 2}

Катэгорыя:Клясычная геамэтрыя
Катэгорыя:Плянімэтрыя
Варшаўскі ўнівэрсытэт

**Варшаўскі ўнівэрсытэт** () — адзін з найстарэйшых і найбуйнейшых унівэрсытэтаў у Польшчы.

## Беларусазнаўства
Загадчыкам беларускае філялёгіі была прызначана прафэсар Антаніна Яблонская, якая прыцягнула да супрацоўніцтва выпускніцу Менскага ўнівэрсытэта імя Уладзімера Леніна Лідзію Базылюк і праз нейкі час — Аляксандра Баршчэўскага з Лодзі. Набор вучняў да ВНУ займаліся ГП БГКТ і дырэкцыі ліцэяў у Бельску і Гайнаўцы. Пасьля просьбаў Варшаўскага аддзелу БГКТ і з дапамогаю пасольства СССР, 16 кастрычніка 1956 году прыбылі зь Менску прафэсары Мікалай Бірыла і Васіль Тарасаў — выкладчыкі беларускае мовы і гісторыі літаратуры. На вакзале ў Варшаве сустрэлі іх прафэсар Антаніна Яблонская, прадстаўнікі міністэрства ўнутраных спраў Польшчы, ад БГКТ — Анатоль Якаўлюк і Юры Туронак, таксама студэнткі Ганна Багроўская, Вольга Федаровіч, Валянціна Амельянчук і Надзея Васілюк. Пасьля сустрэчы Юры Туронак запісаў у сваім дзёньніку: «Плян выкананы на 100% — маем памяшканьне і філалёгію». 

На красавік 2012 г. ва ўнівэрсытэце працавала катэдра беларускай філялёгіі.

## Мінуўшчына

У 1990 годзе ў Варшаўскім унівэрсытэце стварылі Вывучальню праблемаў народнасьцяў Савецкага Саюзу і Сярэдне-Ўсходняй Эўропы (ВПНСССУЭ), які ад 1998 году называецца Асяродкам вывучэньня Ўсходняй Эўропы (АВУЭ).

## Выпускнікі
* Людвік Замэнгоф (1885) — стваральнік штучнай мовы эспэранта
* Вітальд Гамбровіч (1927) — пісьменьнік
* Мэнахем Бэгін (1935) — 7-ы прэм’ер-міністар Ізраілю (1977—1983), ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру (1978)
* Леанід Гурвіч (1938) — ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па эканоміцы (2007)
* Ян Альшэўскі (1953) — 3-ы прэм’ер-міністар Польшчы (1991—1992)
* Браніслаў Герэмек (1954) — 5-ы міністар замежных справаў Польшчы (1997—2000)
* Рышард Капусьцінскі (1955) — пісьменьнік
* Павал Вечаркевіч (1971) — гісторык
* Лех Качынскі (1971) — 4-ы прэзыдэнт Польшчы (2005—2010)
* Яраслаў Качынскі (1971) — 13-ы прэм’ер-міністар Польшчы (2006—2007)
* Уладзімеж Цімашэвіч (1972) — 8-ы прэм’ер-міністар Польшчы (1997—1998)
* Ганна Гранкевіч-Вальц (1975) — старшыня Народнага банку Польшчы (1992—2001)
* Альфа Ўмар Канарэ (1975) — 3-ы прэзыдэнт Малі (1992—2002)
* Браніслаў Камароўскі (1977) — 5-ы прэзыдэнт Польшчы (2010—2015)

## Навучэнцы
* Дарота Маслоўска — пісьменьніца і журналістка
* Уладзімер Салавей — сьвятар усходняга абраду

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Дэльтоід

**Дэльтоід** — чатырохкутнік, які мае дзьве пары бакоў аднолькавай даўжыні. У адрозьненьне ад паралелаграма, роўнымі зьяўляюцца не процілеглыя, а дзьве пары сумежных бакоў. Дэльтоід мае форму, падобную на паветранага зьмея.

### Уласьцівасьці
* Куты паміж бакамі няроўнай даўжыні роўныя. На выяве, абодва гэтыя куты роўныя суме сіняга кута з чырвоным кутом.
* Дыяганалі дэльтоіда перасякаюцца пад простым кутом.
* У любы дэльтоід можна ўмежыць акружыну.

### Плошча
: S_{kite} = |AC|\cdot|BD|\sin{\beta}
: S=\frac{d_1d_2}{2}, дзе d_1 і d_2 даўжыні дыяганаляў.
: S={a b \sin\alpha}\,, дзе a і b даўжыні бакоў, а \alpha кут паміж імі

## Асобныя выпадкі
* Калі процілеглыя бакі дэльтоіда роўныя, то такі дэльтоід зьяўляецца ромбам.
* Калі абедзьве дыяганалі дэльтоіда роўныя альбо роўныя ўсе бакі, то дэльтоід зьяўляецца квадратам.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Шматкутнікі
Двухкутнік

**Двухку́тнік** у геамэтрыі — гэта шматкутнік з двума бакамі і двума кутамі. У эўклідавай геамэтрыі двухкутнік лічыцца немагчымай фігурай, бо яго два бакі супадаюць. Але ў сфэрычнай геамэтрыі двухкутнік утвараецца пры перасячэньні дзьвюх вялікіх акружынаў. Плошча двухкутніку вызначаецца формулай S=2R^2 \alpha , дзе R — радыюс сфэры, а \alpha — кут двухкутніку.

## Вонкавыя спасылкі
* Eric W. Weisstein, Digon на сайте Wolfram MathWorld.(англ.)

Катэгорыя:Шматкутнікі паводле колькасьці бакоў
Пальміра (атол)

**Пальмі́ра** () — невялікі незаселены атол у паўночнай частцы Ціхага акіяна, на поўдзень ад Гаваяў. Складаецца з 50 каралавых выспачак агульнай плошчай 12 км². Даўжыня берагавой лініі налічвае 14,5 км. Большасьць выспачак парослая пальмавымі дрэвамі. Сярэднегадавая колькасьць ападкаў на выспах складае 4500 мм штогод, сярэднегадавая тэмпэратура вагаецца вакол 30&nbsp;°C.

## Гісторыя

Выспа была адкрытая ў 1798 годзе, але першы чалавек тут высадзіўся толькі ў 1802 годзе, калі каля атола разьбіўся карабель «Пальміра». У першай палове ХІХ стагодзьдзя на атоле былі спробы пачаць здабычу гуана, але аказалася што буйных радовішчаў тут няма.

У 1862 годзе гавайскі кароль Камэамэа ІV загадаў заняць атол і 15 траўня гэтага ж году атол быў афіцыйна далучаны да Гавайскага каралеўства. Потым Пальміра трапіла ў прыватную ўласнасьць, зьмяніўшы некалькі ўладальнікаў. На атол пачала прэтэндаваць і Вялікабрытанія. У канцы ХІХ стагодзьдзя адбыліся спробы брытанскай калянізацыі, яле брытанскае паселішча праіснавала толькі зь верасьня 1885 да жніўня 1886 году.

У 1898 годзе Пальміра разам з Гаваямі была анэксаваная Злучанымі Штатамі Амэрыкі. З гэтага часу (акрамя часу Другой сусьветнай вайны) атол знаходзіўся ў прыватнай уласнасьці розных людзей і фірмаў да нашых дзён.

У 1940 годзе атол перайшоў пад кіраўніцтва Вайскова-марскіх сілаў ЗША, якое арганізавала тут базу марской авіяцыі. З гэтай базы стартавалі самалёты якія ажыцьцяўлялі партуляваньне Ціхага акіяна. Пасьля заканчэньня вайны, у 1947 годзе Пальміру вярнулі былым уладарам. Пасьля пераўтварэньня Гаваяў у амэрыканскі штат у 1959 годзе, Пальміра, якая да гэтага часу адносілася да *Тэрыторыі Гаваяў*, быў выдзелены ў асобную адміністрацыйную адзінку.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Астравы ЗША
Пэдагагічная акадэмія імя Народнай Камісіі па адукацыі ў Кракаве

**Пэдагагі́чная акадэ́мія імя́ Наро́днай Камі́сіі па адука́цыі ў Кра́каве** () была створаная 11 траўня 1946 году ў Кракаве як нацыянальны вышэйшы пэдагагічны каледж. Зьяўляецца самай старой і самай папулярнай пэдагагічнай вучэльняй у Польшчы. 

## Апісаньне

Ад самага пачатку свайго заснаваньня акадэмія пазыцыянавалася як ВНУ па падрыхтоўцы пэдагагічных кадраў. Рэктарат акадэміі выступаў адным з ініцыятарам школьнай рэформы ў Польшчы, якая наблізіла польскую сыстэму адукацыі да эўрапейскай. Акадэмія рэагуе на попыт: штогод тут адкрываюцца новыя факультэты ў залежнасьці ад наяўнасьці патрэбы ў новых спэцыялістах.

## Колькасьць студэнтаў

У Акадэміі на дзённым аддзяленьні навучаецца 16 727 студэнтаў, зь іх каля 600 зьяўляюцца замежнікамі.

## Факультэты

; Факультэт гуманітарных навук : Тут выкладаюцца польская філялёгія, раманская філялёгія, расейская філялёгія, гісторыя, паліталёгія, бібліятэчная справа, ангельская філялёгія, нямецкая мова і філязофія.
; Пэдагагічны факультэт : Выкладаюцца акульная пэдагогіка, ажыцьцяўляецца падрыхтоўка настаўнікаў выяўленчага мастацтва і графікі.
; Факультэт біялёгіі і геаграфіі : Факультэт рыхтуе настаўнікаў біялёгіі і настаўнікаў геаграфіі.
; Факультэт матэматыкі і фізыкі : Тут праходзяць падрыхтоўку настаўнікі матэматыкі, фізыкі, інфарматыкі.

## Кошт навучаньня

Кошт навучаньня складае прыблізна €2000 на год.

## Крыніцы
* CD: Guidebook. Адкукацыя за мяжой. — Менск, люты 2005.

## Вонкавыя спасылкі

Афіцыйная старонка Акадэміі

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Польшчы
Катэгорыя:Кракаў