open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Магілёўскі раён

**Магілёўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласьці Беларусі. Магілёўскі раён мяжуе з Чавускім, Быхаўскім, Клічаўскім, Бялыніцкім, Шклоўскім і Дрыбінскім раёнамі.

## Гісторыя
Магілёўскі раён створаны ў 1924 годзе.

26 ліпеня 1930 году акругі ў рэспубліцы былі ліквідаваныя. Магілёўшчына зноў скарацілася да памераў раёну. Магілёўскі раён непасрэдна ўваходзіў у склад БССР з 26 ліпеня 1930 па 15 студзеня 1938 году.

20 лютага 1938 году пастанова Прэзыдыюма ЦВК БССР вызначыла раёны, якія ўключаліся ў склад абласьцей. Да Магілёўскай вобласьці быў аднесены 21 раён, у тым ліку Магілёўскі.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
20 жніўня 1924 году Магілёўскі раён падзелены на 19 сельсаветаў: Бракаўскі, Вяліка-Бялевіцкі, Вендараскі, Вішоўскі, Гаранскі, Гарадзішчанскі, Дашкаўскі, Дабрасьневіцкі, Дасовіцкі, Карабанаўскі, Княжыцкі, Коцінскі, Навасёлкаўскі 1-ы, Навасёлкаўскі 2-і, Пашкаўскі, Палыкавіцкі, Рафалаўскі, Сялецкі, Цішоўскі. 21 жніўня 1925 году зьменены назвы сельсаветаў: Карабанаўскі ў Краснапольскі, Коцінскі ў Хонаўскі, Навасёлкаўскі 2-і ў Гусьлішчанскі, Навасёлкаўскі 1-ы ў Навасельскі.

24 верасьня 1926 году створаны Хрыпялёўскі нацыянальны польскі сельсавет.

У 1927 годзе створаны Чарназёмаўскі сельсавет.
 
2 сакавіка 1931 году Лупалаўскі раён быў скасаваны, і частка яго сельскіх саветаў адышла да Магілёўскага раёну — Амхаўскі, Грабянёўскі, Мастоцкі, Машанацкі, Махаўскі, Слабодкаўскі, Таранаўскі, Шчэжарскі. Такім чынам, у Магілёўскім раёне стала 29 сельскіх саветаў, а агульная колькасьць насельніцтва стала больш за 145 тыс. чалавек.

У 1935 годзе пачалася новая рэформа адміністрацыйнага падзелу — разбуйненьне раёнаў. У выніку рэформы быў створаны Круглянскі раён, ліквідаваны ў 1931 годзе. Круглянскі раён ўключаў частку сельсаветаў Бялыніцкага раёну, апошні стаў занадта малым па плошчы і да яго далучылі 5 сакавіка 1935 году тры сельсаветы Магілёўскага раёну — Вішоўскі, Навасёлкаўскі і Рафалаўскі.

23 жніўня 1937 году Хрыпялёўскі нацыянальны польскі сельсавет рэарганізаваны ў беларускі.

На 1 студзеня 1941 году ў Магілёўскі раён уваходзіла 26 сельсаветаў.

На сёньняшні дзень у Магілёўскім раёне налічваецца 15 сельскіх саветаў: Буйніцкі, Вендараскі, Вяйнянскі, Дашкаўскі, Заводзкаслабодзкі, Кадзінскі, Княжыцкі, Махаўскі, Мастоцкі, Нядашаўскі, Пашкаўскі, Палыкавіцкі, Семукацкі, Сідаравіцкі, Сухарэўскі. 23 сьнежня 2009 году ліквідаваны Брылеўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 43 166 чалавек (перапіс); 2016 год — 40 234 чалавекі; 2017 год — 40 130 чалавек; 2018 год — 40 230 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Афіцыйны сайт Магілёўскага райвыканкаму
* Характарыстыка раёну
Прапойскі раён

**Прапойскі раён** (з 1945 году — *Сла́ўгарадзкі раён*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласьці Беларусі. Прапойскі раён мяжуе з Быхаўскім, Чавускім, Чэрыкаўскім, Краснаполькім раёнамі Магілёўскай вобласьці і Кармянскім і Рагачоўскім раёнамі Гомельскай вобласьці.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Раён падзяляецца на места Прапойск і 5 сельсаветаў: Васькавіцкі, Гіжэнскі, Кабінагорскі, Лапаціцкі, Сьвенскі. Былыя сельсаветы: Баханскі, Каменскі, Кульшыцкі і Старынкаўскі.

## Геаграфія
Знаходзіцца на поўдні Магілёўскай вобласьці.

Асноўныя рэкі — Сож з прытокамі Проня (з Растай, Крупкай, Трасьліўкай і Аўсовінай), Пясчанка, Касалянка з Пацэяй, Ельня, Галуба, Каменка, Якушаўка; Баброўка (прыток Дняпра), Хоцінка (прыток Рэсты). У Кабінагорскім сельсавеце раёну, што на поўдзень ад Прапойску, месьціцца Блакітная крыніца, якая ёсьць найбольшай ва Ўсходняй Эўропе.

Праз раён праходзіць аўтамабільная дарога Бабруйск — Крычаў.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1999 год — 17,5 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2006 год — 15,7 тыс. чал.; 2009 год — 14 888 чал. (перапіс); 2016 год — 13 238 чал.; 2017 год — 12 994 чал.; 2018 год — 12 781 чал.

## Гісторыя
За час Нямецка-савецкай вайны 1941—1945 гадоў насельніцтва Прапойскага раёну скарацілася 39 000 да 25 000 чалавек (-36 %). Сярод 18 000 мужчынаў у жывых засталося 8000. У тым ліку каля 4000 чырвонаармейцаў і савецкіх партызанаў не вярнуліся з вайны. У межах раёну зьнішчылі 51 са 160 вёсак. Большасьцю людзі загінулі ў 1943 годзе пры наступе Чырвонай арміі на Прапойск. У 120 брацкіх магілах пахавалі каля 10 000 вайскоўцаў. 4 лістапада 2017 году на ўсходзе раёну ўтварылі Прапойскі заказьнік плошчай звыш 147 км², што складала звыш 11 % земляў Прапойскага раёну.

## Асобы

*Уладзіслаў Рубанаў (1952, вёска Аляксандраўка 1 — 1994) — беларускі празаік
* Міхась Стральцоў (1937, в. Сычын -  1987) — беларускі празаік, паэт, перакладчык і літаратуразнавец.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Слаўгарадзкі раённы выканаўчы камітэт
Хоцімскі раён

**Хо́цімскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласьці Беларусі. Хоцімскі раён мяжуе на захадзе і паўднёвым захадзе з Касьцюковіцкім (працягласьць граніцы — 45 км) і Клімавіцкім (25 км) раёнамі Магілёўскай вобласьці і зь Ершыцкім раёнам Смаленскай вобласьці (39 км), на поўначы — з Клятнянскім раёнам (15 км), на поўдні — з Сураскім раёнам (44 км) Бранскай вобласьці Расейскай Фэдэрацыі.

Працягласьць раёну з поўначы на поўдзень — 46 км, а з усходу на захад — 32 км.

## Гісторыя
17 ліпеня 1924 году быў створаны Хоцімскі раён.

З 27 верасьня 1938 году Хоцімск зьяўляецца гарадзкім пасёлкам.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленьне
Сельскіх населеных пунктаў — 93. Раён падзелены на 8 сельскіх саветаў: Батаеўскі, Баханскі, Бярозкаўскі, Бяседавіцкі, Велікаліпаўскі, Забялышынскі, Трасьцінскі. Скасаваны сельсаветы: Янаўскі, Чарняўскі.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1999 год — 17,0 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2006 год — 13,8 тыс. чал.; 2009 год — 13 057 чал. (перапіс); 2016 год — 10 977 чал.; 2017 год — 10 639 чал.; 2018 год — 10 389 чал.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1924 годзе
Чавускі раён

**Ча́вускі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласьці Беларусі. Чавускі раён мяжуе з Амсьціслаўскім, Дрыбінскім, Быхаўскім, Магілёўскім, Прапойскім і Чэрыкаўскім раёнамі.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 21 242 чалавекі (перапіс); 2016 год — 18 545 чалавек; 2017 год — 18 297 чалавек; 2018 год — 18 125 чалавек

## Колішнія паселішчы
За пасьляваенны пэрыяд зьніклі вёскі і пасёлкі.

Вёскі: Белівіца, Вышмар, Вялікае Хацетава, Дуброўка, Зады, Зарэсьце, Захарпольле, Красьніца (Цемравіцкага с/с), Малае-Хацетава, Новыя Прыданцы, Сашына, Сьветазер’е, Слабодка (Пуцькаўскага с/с), Пярэсна.

Пасёлкі: Азярына, Баравой, Бярозаўка, Грабянішча, Дубрава, Дурнулаўшчына, Дзерліўка, Журбіншчына, Зара, Калініна, Каменскі шлях, Кіркораўка, Крамянец, Краснае, Краснаярск, Круглінка, пасёлак льнозавода (Гарбавіцкага с/с), Малінаўка, Масты, Макрякі, Макушкі, Машкоўка, Навінка, Ніва, Новы Шлях, Пагар, Пераможнік, Першамайскі, Песчанка, Скварскі, Кірпічны, пасёлак торфазавода, Чырвоная Зара, Чырвоны Бор, Шляхавы.

У 2002 годзе прыгарадныя населеныя пункты ўвайшлі ў Благавіцкі сельсавет, 1 — у Пуцькаўскі с/с, вёска Забалацьце скасавана, 5 вуліц і 3 завулкі былой вёскі ўвайшлі ў склад гораду Чавусы.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары

* Алесь Емяльянаў (1952, Забалацьце — 2005) — беларускі паэт і перакладчык.
* Іван Насовіч (1788—1877) — беларускі мовазнавец-лексыкограф, фальклярыст і этнограф, стваральнік першага беларускага слоўніка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Афіцыйны сайт Чавускага раённага выканаўчага камітэту
* Зьвесткі аб Чавускім раёне
* Вынікі перапісу насельніцтва Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці 2009 году
Гісторыя ААН

“Мы, народы Аб'яднаных Нацый…” — такімі словамі пачынаецца Хартыя Арганізацыі Аб'яднаных Нацый. 26 чэрвеня 1945 года яна была падпісана ў Сан-Францыска і ўвайшла ў сілу 24 кастрычніка таго ж года.

ААН была заснавана 51 дзяржавай сьвету ад імя іх народаў. З той пары яе чальцамі сталі яшчэ больш за 100 іншых краін сьвету. ААН — гэта арганізацыя, у якую ўваходзяць сувэрэнныя дзяржавы; яе нельга лічыць нейкім сусьветным ўрадам. ААН прапануе мэханізм для ўрэгуляваньня спрэчак ці вырашэньня праблем міжнароднага характару, здатны працаваць ва ўсіх сфэрах жыцьцядзейнасьці чалавецтва.
Генэральная Асамблея ААН

[міні|350пкс|Двор для вальнага сойму [ААН]].
[міні|200пкс|[Палац Шаё, у якім 10 сьнежня 1948 году Генэральная асамблея ААН прыняла Дэклярацыю правоў чалавека]]
**Генэральная Асамблея** — гэта галоўны орган ААН, які прымае вырашэньні. Сядзіба ў м. Новы-Ёрк. Яна складаецца з прадстаўнікоў ўсіх дзяржаваў-чальцоў ААН, прычым кожная дзяржава мае ня больш за адзін голас. Вырашэньні па звычайных пытаньнях прымаюцца простай большасьцю галасоў. Але для прыняцьця вырашэньня па важных пытаньнях патрэбныя дзьве траціны галасоў.

Пытаньне аб тым, ці зьяўляецца дадзенае пытаньне важным, вырашаецца простай большасьцю галасоў наяўных чальцоў ААН, якія галасуюць згодна пункту 3 артыкула 18 Хартыі ААН. Генэральная Асамблея звычайна зьбіраецца раз на год, у прамежку паміж сярэдзінай верасьня да сярэдзіны сьнежня. Яна можа склікаць спэцыяльныя ці надзвычайныя паседжаньні, калі гэтага патрабуюць абставіны. Генэральная Асамблея прымае справаздачы ўсіх іншых органаў ААН, прымае новых чальцоў, зацьвярджае бюджэт, а таксама прызначае Генэральнага сакратара.

## Вонкавы спасылкі
* Старонка ў сеціве
Рада Бясьпекі ААН

Адпаведна Хартыі ААН, менавіта **Ра́да Бясьпе́кі**, у першую чаргу, адказвае за захаваньне міру і бясьпекі ў сьвеце.

Рада Бясьпекі складаецца з 15 сябраў. Пяцёра (Кітай, ЗША, Францыя, Вялікабрытанія і СССР, у 1991 годзе заменены на РФ) зьяўляюцца *трывалымі сябрамі*; астатніх сябраў кожныя два гады абірае Генэральная Асамблея ААН. Вырашэньні у Радзе Бясьпекі прымаюцца большасьцю ў 9 галасоў, і ніводнае вырашэньне, акрамя пытаньняў аб парадку судавытворчасьці, не можа быць прынятае, калі хоць адзін з трывалых сябраў галасуе супраць (так званае права вета).


Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1946 годзе
Чэрыкаўскі раён

**Чэ́рыкаўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскай вобласьці Беларусі, разьмешчаны ва ўсходняй частцы вобласьці. Чэрыкаўскі раён мяжуе з Амсьціслаўскім, Клімавіцкім, Краснапольскім, Крычаўскім, Прапойскім і Чавускім раёнамі.

## Гаспадарка
У верасьні 2021 году прыватнае прадпрыемства «Солар Лэнд» запусьціла ў раёне сонечную электрастанцыю магутнасьцю 109 мэгаватаў. Яе будаўніцтва коштам 170 млн даляраў доўжылася зь 2018 году сіламі беларускага і нямецкага падраднікаў з кітайскага абсталяваньня. Уласьнікам было брытанскае прадпрыемства «Камэліясайд». У лютым 2022 году распачалі камэрцыйнае выкарыстаньне электрастанцыі. Яна налічвала 388 090 фотаэлектрычных модуляў і была найбольшай у Беларусі сонечнай электрастанцыяй. Яе ўласьнікам быў брытанскі грамадзянін Кіабад Тутанян Машад.

## Гісторыя
У 1678 годзе Чэрыкаў стаў цэнтрам павету ў Магілёўскім ваяводзтве, менавіта тады Чэрыкаўшчына вызначылася як асобная адміністрацыйная адзінка. Да гэтага часу землі Чэрыкаўшчыны ўваходзілі ў розныя княствы, староствы, паветы. У канцы XVI стагодзьдзя чэрыкаўскія вёскі Лобча, Чудзінавічы, Язёры ўваходзілі ў Прапойскае; Вепрын і Глінь — Мсьціслаўскае; Паходавічы, Нарковічы, Вудага, Чэрыкаў — у Магілёўскае староствы.

З утварэньнем на аснове ўказу ад 10 студзеня 1778 году Магілёўскага намесьніцтва Чэрыкаў застаўся павятовым горадам. Двойчы на працягу шасьці гадоў Чэрыкаўскі павет мяняў сваю прыналежнасьць: у сьнежні 1796 году пры ўтварэньні Беларускай губэрні ўвайшоў у лік павятовых гарадоў. У 1802 годзе пры аднаўленьні Магілёўскай губэрні пакінуты ў ёй павятовым горадам.

У другой палове XIX — пачатку XX стагодзьдзя тэрыторыя Чэрыкаўскага раёну ўваходзіла ў склад Даўжанскай, Камаровіцкай, Лабанаўскай, часткі Беліцкай, Дубровіцкай, Краснапольскай і Старынскай валасьцей Чэрыкаўскага павету.

17 ліпеня 1924 году быў створаны Чэрыкаўскі раён. Ад 22 кастрычніка 2013 да 3 сакавіка 2016 году старшынёй Чэрыкаўскага райвыканкаму быў Аляксандар Мураўёў. Ад 3 сакавіка 2016 году старшынёй Чэрыкаўскага райвыканкаму зьяўляецца Міхаіл Касмачоў.

## Геаграфія
Тэрыторыя раёну знаходзіцца ў межах Аршанска-Магілёўскай раўніны, агульны нахіл з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад уздоўж р. Сож. За 77 км на паўднёвы ўсход ад Магілёва, 32 км ад чыгуначнай станцыі Крычаў, на скрыжаваньні аўтамабільных дарог Масква — Берасьце і Магілёў — Касьцюковічы.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 14 875 чал. (перапіс); 2016 год — 13 530 чал.; 2017 год — 13 368 чал.; 2018 год — 13 152 чал.

## Паселішчы
Населеных пунктаў 114 (1991 год), у тым ліку г. Чэрыкаў — цэнтар раёну. 5 сельсаветаў: Вепрынскі, Верамейскі, Рэчыцкі, Сормаўскі, Язёрскі.

## Глядзіце таксама
* Суполка партыі БНФ

## Крыніцы

## Літаратура
*  с. 18, 40, 70.
*  с. 265.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Чэрыкаўскага раённага выканаўчага камітэту
* 
* Характарыстыка раёну


Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1924 годзе
Эканамічная і сацыяльная рада ААН

**Эканамі́чная і Сацыя́льная Ра́да [[ААН]]** каардынуе эканамічную і сацыяльную дзейнасьць гэтай сусьветнай арганізацыі і адпаведных спэцыялізаваных арганізацыяў і ўстаноў і складаецца з **54** чальцоў. Яна займаецца выпрацоўкай рэкамэндацыяў з мэтай стымуляваньня сусьветнага гандлю, забесьпячэньня эканамічнага росту неразьвітых краінаў, заахвочваньня да шанаваньня правоў чалавека, паляпшэньня ўмоў жыцьця жанчын, ліквідаваньня дыскрымінацыі да меншасьцей, рацыянальнейшага выкарыстаньня прыродных і энэргарэсурсаў і г.д.

## Глядзіце таксама
* Эўрапейская Эканамічная Камісія ААН

## Крыніцы
Сакратарыят ААН

**Сакратарыя́т [[ААН]]**, міжнародны штат якога працуе ў Штаб-кватэры ці ў вонкавых адьдзяленьнях ці офісах ААН ва ўсім сьвеце, забясьпечвае функцыянаваньне ААН. На яго чале стаіць **[[Генэральны сакратар ААН|Генэральны сакратар]]**, якія выконвае разнастайныя функцыі.

## Вонкавыя спасылкі
Гамзат-бэк

**Гамзат-бэк** (1789, аул Гацатль — ) — імам Дагестану й Чачэніі (1832—1834).

Паводле паходжаньня чанка. Сын нашчадка Мухаммад-хана Казыкумускага, Аліскандыр-бэка, вэзыра Разуму-хан-нуцала Аварскага (1775—1801). Найбліжэйшы паплечнік і пасьлядоўнік імама Газы-Магамэда. Падпарадкаваўшы шэраг аварскіх паселішчаў па берагах Аварскага й Андыйскага Койсу (Гімры, Ашыльта, Ірганай, Унцукуль, Аракані), накіраваў галоўны ўдар супраць рэзыдэнцыі ханаў Аварыі — крэпасьці Хунзах. Гамзат-бэк запатрабаваў ад ханкі Баху-біке ўвядзеньня законаў шарыяту ў Аварыі, прызнаньня імамства Гамзат-бэка і ўдзелу Аварыі ў газаваце супраць Расеі. Перамовы з ханкай не далі жаданых вынікаў, пасьля чаго войскі Гамзат-бэка захапілі Хунзах і вынішчылі ўсіх спадчыньнікаў ханскага дому. Помсьцячы за зробленае, падчас пятніцкае малітвы ў Хунзахе Гамзат-бэк быў забіты сваякамі ханскае сям’і братамі Асманам і Хаджы-Муратам.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1789 годзе
Катэгорыя:Чачэнія
Юсуф-Хаджы Сафараў

**Юсуф-Хаджы Сафараў** (?, аул БухIан-юрт, Чачэнія — ліпень , Грозны) — адзін з самых вядомых наібаў Шаміля.

Верагодна, нарадзіўся ў ауле БухIан-юрт Новыя Алды. Атрымаў адукацыю ў Турэччыне, быў палкоўнікам турэцкага войска. Ад 1841 дараднік Шаміля. Ініцыятар дзяржаўных, прававых, рэлігійных, вайсковых рэформаў. Будаўнік крэпасьцяў Імамату: Гергебіль, Чох, Салты. Зьмяніў памерлага Ахбірды Мухамэда на пасадзе мудыра Малое Чачэніі. З восені 1843 наіб усходняе часткі Малое Чачэніі. Ад 1844 галоўны дараднік Шаміля. У 1853 пазбаўлены ўсіх званьняў і маёмасьці й сасланы ў высакагорнае паселішча Тында ў Дагестане за зносіны з турэцкім пашой і крытыку дзеяньняў Шаміля. У ліпені 1856 зьбег да расейцаў у Грозны, дзе й памёр у першую ж ноч свайго прыбыцьця. Аўтар арабамоўных мапаў Імамата, а таксама пісьмовых працаў па правазнаўстве й тэалёгіі. Працы па тэалёгіі дагэтуль нязнойдзеныя. Валодаў 12 мовамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Чачэнія
Куала Лумпур

**Куа́ла Лумпу́р** () — сталіца Малайзіі і самы вялікі горад краіны, разьмешчаны ў цэнтральнай частцы Малацкага паўвострава. Куала Лумпур утварае спэцыяльную аднайменную акругу, якая з усіх бакоў акружана штатам Селандор. Насельніцтва 1 479 388 чалавек, разам з прыгарадамі 4 200 000 чалавек. Плошча гораду 243,65 км².

## Гісторыя
### Каляніяльны пэрыяд
У 1857 годзе раджа Абдула з роду ўладароў каралеўства Селангор дазволіў сяліцца ў даліне Кланг. У вусьцях рэк Гамбак і Келанг пасяліліся 87 кітайскіх працоўных з алавяных капальняў. Нягледзячы на тое, што 69 зь іх памерла з-за хваробаў і складанага жыцьця, паселішча захавалася. Хутка тут зьявіліся гандляры, якія мянялі ежу і адзеньне на волава. Адчыніліся першыя крамы і пачалі праводзіцца штотыднёвыя кірмашы.

Разам з разьвіцьцём паселішча брытанцы прыслалі паліцыянтаў, якія павінны былі пільнаваць грамадзкі спакой. Першым капітанам паліцыянтаў быў Хіў Сіеў. Паселішча хутка стала самым вялікім у Селангоры і адным з асноўных гарадоў Малайзіі, дзе вялася здабыча волава. Наступны капітан, Яп, спрыяў зьяўленьню паблізу гораду фэрмэраў, для забесьпячэньня бесьперапыннай крыніцы ежы. У 1881 годзе вялікі пажар амаль зьнішчыў горад. Пад час адбудовы цяпер ужывалася амаль толькі цэгла, для зьмяншэньня пагрозы паўторнага пажару. Капітан Яп адчыніў першую ў Малайзіі публічную школу і начлежку для бяздомных. Хутка пасьля гэтага былі дадзены дазволы на пабудову першых казыно і бараў, у якіх прадавалі алькаголь. У 1882 годзе сэр Фрэнк Швэтэнхам зрабіў Куала Лумпур цэнтрам брытанскай улады ў Малайзіі.

Пад час Другой Сусьветнай вайны з 11 студзеня 1942 году на працягу 44 месяцаў горад быў акупаваны японцамі.

### Незалежнасьць Малайзіі
Калі ў 1957 годзе Малайская фэдэрацыя абвясьціла незалежнасьць, горад атрымаў статус сталіцы. Ён быў пацьверджаны ў 1963 годзе, калі краіна зьмяніла назву на Фэдэрацыя Малайзія.

У 1974 годзе горад быў выключаны са штату Селангор і ўтварыў асобную акругу «Куала Лумпур».

### Сучаснасьць
 
Сучасны Куала Лумпур адзін з самых хутка разьвіваючыхся гарадоў Паўднёва-Ўсходняй Азіі, з эканамічным прыростам болей за 10% у год. У цэнтральнай частцы гораду ўзвышаюцца сучасныя хмарачосы. Але горад сутыкнуўся са значнымі транспартнымі праблемамі, і нягледзячы на пабудову некалькіх хуткасных дарог, дарожны рух амаль спаралізаваны пробкамі. Грамадзкі транспарт таксама разьвіты недастаткова.

Горад пабудаваны без архітэктарскага аналізу. Каля цэнтральнай часткі гораду з аўтастрадамі і хмарачосамі, знаходзяцца кварталы заселеныя кітайцамі зь іх традыцыйнымі дамамі і вузкімі вуліцамі.

Катэгорыя:Гарады Малайзіі
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Фэстываль у Гластанбэры

**Фэстываль сучаснага выканаўчага мастацтва ў Гластанбэры**, **Гластанбэры**, **Гласта** (, *Glastonbury*, *Glasto*) — найбуйнейшы фэстываль на адкрытым паветры, а таксама самы буйны фэстываль выканаўчага мастацтва ў сьвеце. Фэстываль адбываецца ў апошнія выходныя чэрвеня і цягнецца 3 дні. Фэстываль добра вядомы выканаўцамі сучаснай музыкі, але ён таксама ўключае танцавальную і камэдыйную часткі, а таксама тэатар, цырк, кабарэ і іншыя віды мастацтваў. У 2005 годзе закрытая зона фэстывалю склала болей за 3,6 км², з болей чым 385 жывымі выступамі і аўдыторыяй каля 150 000 чалавек. І хаця жыхары вёскі Пілтан шмат гадоў наракалі на залішні шум праз правядзеньне фэстывалю, у 2007 годзе было праведзена болей за 700 выступаў на больш чым 80 сцэнах.

На фэстываль у Гластанбэры моцны ўпэлыў мела культура гіпі і рух вольных фэстаў у 1970-х гадах, асабліва фэстываль на высьпе Ўайт. Арганізатар Майкл Івіс кажа, што ён вырашыў правесьці першы фэстываль, пазьней названы фэстывалем Пілтан, калі пабачыў выступ жывы выступ Led Zeppelin на пляцоўцы «Bath and West» у 1970 годзе.

У 2007 годзе хэдлайнэрамі фэстывалю ў Гластанбэры былі Arctic Monkeys, The Killers і The Who, адпаведна ў пятніцу, суботу і нядзелю.

Катэгорыя:Брытанскія музычныя фэстывалі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1972 годзе
Ісачкі

**Іса́чкі** — хутар у Беларусі, каля ракі Друйкі. Уваходзяць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох вёска пазьней засьценак ў складзе гміны Друя Дзісенскага павету (з 1926 году Браслаўскага павету) Віленскага ваяводзтва

Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 24 чалавекі
* 1931 год — 25 чалавек
* 1999 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 1 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Ісакаўцы

**Іса́каўцы** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Нязьвядкі. Уваходзяць у склад Цяцеркаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 28 чалавек
* 2010 год — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Цяцеркаўскі сельсавет
Turn on the Bright Lights

***Turn on the Bright Lights*** — дэбютны альбом амэрыканскага гурта Interpol, выдадзены 19 жніўня 2002 году.

## Гісторыя
Запіс альбому пачаўся напрыканцы 2001 году. ***Turn on the Bright Lights*** запісваўся ў Канэктыкуце, на студыі *Tarquin Studios*, якая зьмяшчалася ў былым прытулку для дзяцей з разумовымі адхіленьнямі. Нэрвовая атмасфэра гэтага будынку адбілася на запісаным дыску, які выйшаў улетку 2002 году. Прадусарамі запісу сталі Пітэр Кэтыс (які раней працаваў з Mercury Rev) і Гэрэт Джонз (Depeche Mode, Clinic), а сам дыск выйшаў на незалежным лэйблы *Matador Records*. Пануры і загадлівы альбом прынес гурту вялікі посьпех і разыйшоўся накладам больш за 438 тысячаў асобнікаў.

## Зьмест
# «Untitled» — 3:56
# «Obstacle 1» — 4:11
# «NYC» — 4:20
# »PDA» — 4:59
# «Say Hello to the Angels» — 4:28
# «Hands Away» — 3:05
# «Obstacle 2» — 3:47
# «Stella Was a Diver and She Was Always Down» — 6:27
# «Roland» — 3:35
# «The New» — 6:07
# «Leif Erikson» — 4:00

## Самотнікі
* «The Interpol EP: PDA / NYC / Specialist» (2002)
* «Obstacle 1» (2002)
* «Say Hello to the Angels / NYC» (2003)
* «Obstacle 1 (remix)» (2003)

## Удзельнікі запісу
* Пол Бэнкс: сьпеў, гітара
* Дэніел Кэсьлер: гітара, дадатковы сьпеў
* Карлас Дэнглер: бас-гітара
* Сэм Фагарына: бубны

## Вонкавыя спасылкі
* Альбом на партале Last.fm

Катэгорыя:Альбомы Interpol
Antics

***Antics*** — другі альбом амэрыканскага гурта Interpol, выдадзены 28 верасьня 2004 году.

## Гісторыя
У 2004 годзе гурт Interpol запісаў свой другі альбом *Antics*, наклад якога толькі ў ЗША склаў 435 тысячаў. Новы дыск атрымаўся больш аптымістычным ў параўнаньні з *[[Turn on the Bright Lights]]*, але па-ранейшаму таямнічым і непрадказальным. Усе кампазыцыі маюць стылістычнае адзінства, але кожная песьня на дыску перапоўненая выразнымі рыфамі, зьменамі мэлодыяў і аранжыровак. У выніку дыск быў прызнаны шматлікімі выданьнямі, як адзін з найлепшых у 2004 годзе, а ў амэрыканскім сьпісе *Top Independent Albums* заняў першае месца.

## Зьмест
# «Next Exit» — 3:20
# «Evil» — 3:35
# «NARC» — 4:07
# «Take You on a Cruise» — 4:54
# «Slow Hands» — 3:04
# «Not Even Jail» — 5:46
# «Public Pervert» — 4:40
# «C’mere» — 3:11
# «Length of Love» — 4:06
# «A Time to Be So Small» — 4:50

### Бонус-трэкі ў выданьні для [[Японія|Японіі]]
* «Slow Hands» (Dan the Automator remix)
* «Slow Hands» (Britt Daniel remix)

## Самотнікі
* Slow Hands (2004)
* C’mere (2005)
* Evil (2005)

## Удзельнікі
* Пол Бэнкс: сьпеў, гітара
* Дэнiел Кэсьлер: гітара, дадатковы сьпеў
* Карлас Дэнглер: бас-гітара
* Сэм Фагарына: бубны

## Вонкавыя спасылкі
* Альбом на партале Last.fm
* Рэцэнзія на альбом на сайце MUSICAL-EXPRESS.RU
* Рэцэнзія на альбом на сайце «Днепропетровский портал»
* Рэцэнзія на альбом на сайце «Звуки.Ру — музыкальная энциклопедия»

Катэгорыя:Альбомы Interpol
Our Love to Admire

**Our Love to Admire** — трэці альбом амэрыканскага гурта Interpol, які быў выдадзены 10 ліпеня 2007 году.

## Гісторыя
Прэзэнтацыя новага альбому гурта Interpol адбылася 10 ліпеня 2007 году. У адрозьненьне ад мінулых альбомаў, новы дыск выпускаецца буйнымі гукапіснымі кампаніямі — Parlophone (у Вялікабрытаніі) і Capitol Records (у ЗША). Першым самотнікам з альбома стала песьня «The Heinrich Maneuver», выдадзеная 7 траўня 2007 году.

Пірацкая вэрсія альбома пачала распаўсюджвацца ў інтэрэнце з 21 чэрвеня 2007 году.

## Зьмест
# «Pioneer to the Falls» — 5:46
# «No I in Threesome» — 3:55
# «The Scale» — 3:29
# «The Heinrich Maneuver» — 3:33
# «Mammoth» — 4:17
# «Pace Is the Trick» — 4:41
# «All Fired Up» — 3:39
# «Rest My Chemistry» — 5:05
# «Who Do You Think?» — 3:17
# «Wrecking Ball» — 4:33
# «Lighthouse» — 5:29

### Бонус-трэкі ў выданьні для [[Японія|Японіі]]
* «Mind Over Time»
* «Mammoth (Instrumental)»

## Самотнікі
* «The Heinrich Maneuver» (2007)

## Удзельнікі
* Пол Бэнкс: сьпеў, гітара
* Дэнiэл Кэсьлер: гітара, дадатковы сьпеў
* Карлас Дэнглер: бас-гітара
* Сэм Фагарына: бубны

Катэгорыя:Альбомы Interpol
Інды-рок

**І́нды-рок** () — жанр альтэрнатыўнае рок-музыкі. Атрымаў назву ад слову «незалежны» (). Незалежнасьць разглядаецца ў двох аспэктах: «зрабі сам» (DIY = do-it-yourself) і маленькія, малабюджэтныя лэйблы для выпуска музыкі.

Пад гэты тэрмін падпадаюць шматлікія пост-панкавыя гурты, якія захавалі сваю незалежнасьць. Яны цэняць свабоду самавыяўленьня, а не камэрцыйную прывабнасьць музыкі. Інды-рок уяўляе сабою мэлядычную й ня вельмі шумную рок-музыку, глыбокую, са зьмястоўнай лірыкай.

Сярод яскравых прадстаўнікоў інды-року можна вылучыць: Interpol, The White Stripes, The Strokes, The Vines, The Hives, Franz Ferdinand, Arctic Monkeys, The Libertines, Arcade Fire, Muse, Mucc.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Жанры рок-музыкі
Граматыка

**Грама́тыка** — разьдзел лінгвістыкі, што займаецца вывучэньнем і апісаньнем будовы словаў (словаўтварэньне) і словазьмяненьняў (марфалёгія), відаў словазлучэньняў і тыпаў сказаў (сынтаксіс). Граматыка, як будова мовы, зьяўляецца характэрнай для пэўнай мовы сукупнасьцю правілаў па якіх словы аб’ядноўваюцца ў зьмястоўныя фразы й сказы, якія пры гэтым залежаць ад функцыі й формаў сказаў, а таксама правілаў стварэньня словаў. У граматыцы мовы вылучаюць марфалягічныя адзінкі, катэгорыі й формы, сынтаксічныя адзінкі й катэгорыі, а таксама словаўтваральныя адзінкі й спосабы словаўтварэньня. Граматыка канкрэтнай мовы ў адрозьненьне ад ейнай лексыкі адносна стабільная, аднак і яна зьмяняецца зь цягам часу пад уплывам розных фактараў паводле агульных законаў разьвіцьця мовы.

Граматыка, як навука пра граматычны лад мовы, вывучае агульныя заканамернасьці граматык розных канкрэтных моваў і адрозьненьні паміж імі. Яна складаецца з двух разьдзелаў: марфалёгіі й сынтаксісу. Некаторыя навукоўцы адносяць да граматыцы таксама разьдзел словаўтварэньня, у прыватнасьці пытаньне пра спосабы марфалягічнага словаўтварэньня — афіксацыя й асноваскладаньня, — цесна зьвязваюцца з вучэньнем аб чысьціны мовы. Цэнтральным у граматыцы ёсьць вучэньне пра граматычныя значэньні, граматычныя формы й граматычныя катэгорыі.

Сукупнасьць правілаў зьмены словаў і іхнага спалучэньня ў сказы таксама завецца *граматыкай*; яна супрацьпастаўляецца слоўніку. Гэтае мноства правілаў (як і слоўнік) можа быць прадстаўлена ў выглядзе тэксту (апісальнага або навучальнага) (напрыклад: *«Граматыка мовы …»*.)

У граматыцы як навуцы вылучаюць:
* гістарычную граматыку — навуку, якая вывучае будову слова, словазлучэньні й сказы ў разьвіцьці, праз параўнаньне розных этапаў гісторыі мовы
* апісальную граматыку — навуку, якая вывучае будову слова, словазлучэньні й сказы ў сынхронным пляне.

Тэрмін *граматыка* часам можа ўжывацца як эквівалентны тэрміну *марфалёгія*.

## Глядзіце таксама
* Беларускі клясычны правапіс

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускі клясычны правапіс
* Беларуская граматыка для школ. Браніслаў Тарашкевіч
* Граматыка беларускае мовы Янкі Станкевіча
* Беларуская мова: граматыка і сынтаксыс


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Хуан-Дамінга Пэрон

**Хуа́н-Дамі́нґа Пэро́н** (; 8 кастрычніка 1895 — 1 ліпеня 1974) — арґентынскі вайсковы й дзяржаўны дзяяч, прэзыдэнт Арґентыны ад 1946 да 1955 году і ад 1973 да 1974 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Аргентыны
Энэіда

## Зьмест паэмы
**Энэі́да** () — старажытнарымская эпічная паэма, складзеная Вэргіліем паміж 29 і 19 да н. э. Яна складаецца з дванаццаці кнігаў і напісаная дактылічным гекзамэтрам. У паэме апавядаецца, як траянец Энэй прыплыў у Італію, дзе даў пачатак народу рымлянаў. Фактычна, Вэргілій радыкальна перапрацаваў існаваўшыя легенды і зрабіў зь іх сапраўдны нацыянальны эпас рымлянаў.

У канцы XVII — пачатку XIX стст. у эўрапейскай літаратуры ўзьнік цэлы шэраг перайманьняў «Энеідзе» ў духу бурлеску ды травэсьціі. Адно з гэтых перайманьняў (аўтар Іван Катлярэўскі) зьяўляецца першым вершаваным творам на ўкраінскай мове, блізкай да сучаснай. Гэтаксама ля вытокаў беларускай паэзіі стаіць паэма «Энэіда навыварат» Вікенція Равінскага (1820-я гады).
На беларускую мову паэму пераклаў Лявон Баршчэўскі (тамы І і ІІ, 2025).

## Крыніцы

## Літаратура
* *Бэнэт Ч.* Вэргілій. Пер. з ангельск. // Вергілій. Энеіда. Пер. з лац. Л. Баршчэўскага. Т. 1.  — Мн.: Раман Цымбераў, 2025 — С. 172 — 180.

Катэгорыя:Творы літаратуры Старажытнага Рыму

Катэгорыя:Творы, апублікаваныя пасьмяротна
Катэгорыя:Няскончаныя творы мастацкай літаратуры
Нехалсты

**Нехалсты́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Лясной. Уваходзяць у склад Матыкальскага сельсавету Берасьцейскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 165 чалавек
* 2010 год — 154 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Матыкальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Піна

**Пі́на** — рака ў Беларусі, левая прытока Прыпяці. Цячэ ў Янаўскім і Пінскім раёнах Берасьцейскае вобласьці. Даўжыня 40 км. Плошча вадазбору 2460 км². Выдатак вады ў вусьці 8,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,01%.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: канава Выценская, канава Таўкачыха, канава Кобельская, канава каля вёскі Хамічава
* *Левыя*: Струга, Няслуха, Піліпаўка

## На рацэ
* Места: Пінск (порт)

## Назва
Паходжаньне гідроніму Піна — спрэчнае пытаньне. Паводле адной вэрсіі, называць раку сталі ад пены (), якая на ёй плавала. Паводле іншай вэрсіі — ад лац. pinus — 'хвоя', бо хвоі расьлі на ўзьбярэжжы ракі.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца каля вёскі Перарубу Янаўскага раёну (паводле меркаваньня некаторых дасьледнікаў, каля в. Дубае Пінскага раёну), вусьце ў межах Пінску. Цячэ нізінай Прыпяцкім Палесьсем.

Даліна невыразная, зьліваецца з прылеглай мясцовасьцю. Рэчышча слабазьвілістае, шырынёй 30—40 м. У выніку каналізацыі лукавіны выпрастаныя, рэчышча паглыбленае на перакатах.

Воднасьць ракі падтрымліваецца перакідам часткі сьцёку з Прыпяці праз сыстэму Выжаўскага і Белаазерскага каналаў. Піна зьяўляецца часткаю Дняпроўска-Бужанскага каналу.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 288.
* 
* Государственный водный кадастр: Водные ресурсы, их использование и качество вод (за 2004 год) / М-во природных ресурсов и охраны окружающей среды. — Мн., 2005. — 135 с.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Янаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Пінскага раёну
Інэлі

**Інэ́лі** — хутар у Беларусі, на беразе возера Янеляў. Уваходзяць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох засьценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павету (з 1926 году Браслаўскага павету) Віленскага ваяводзтва.

Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 25 чалавек
* 1931 год — 18 чалавек
* 1999 год — 8 чалавек
* 2010 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Трапісцкае піва

**Трапісцкае піва** — піва, якое варыцца манахамі-трапістамі альбо пад іхным кантролем у шасьці бэльгійскіх кляштарах. Такім чынам, існуе шэсьць марак сапраўднага трапісцкага піва: Chimay, Orval, Rochefort, Westmalle, Westvleteren, Achel. Апроч таго адзін кляштар у Нідэрляндах варыць падобнае піва (La Trappe), але ў сувязі з парушэньнем пэўных правілаў згубіў права на лягатып «Сапраўдны трапісцкі прадукт».

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Бэльгійскія бровары
Катэгорыя:Нідэрляндзкія бровары
Катэгорыя:Трапісты
Бяроза (рака)

**Бяро́за** — рака ў Зэльвенскім і Слонімскім раёнах Гарадзенскае вобласьці Беларусі, левая прытока Шчары (басэйн Нёману). Даўжыня 23 км. Плошча вадазбору 96 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3 %. Пачынаецца каля вёскі Шулякі Зэльвенскага раёну, упадае ў Шчару на паўночны захад ад вёскі Барукі. Ад вусьця да вёскі Куцэйкі 13 км рэчышча каналізавана. Каля вёскі Сянькоўшчына створана сажалка (плошча 0,33 км²).

## Літаратура
*  С. 80
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И.П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил. 

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Зэльвенскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Слонімскага раёну
Выганашчанскае возера

**Выганашча́нскае** *альбо* **Вы́ганаўскае**&nbsp;— возера ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Плошча 26 км². Найбольшая глыбіня 2,3 м. Даўжыня 7 км. Найбольшая шырыня 4,8 км. Даўжыня берагавой лініі 21 км. Аб′ём вады 32,1 млн. м³. Плошча вадазбору 87,1 км². На водападзеле рэк Шчары і Ясельды, за 37 км на ўсход ад гораду Івацэвічаў. 3 поўначы на поўдзень возера перасякае Агінскі канал.

## Агульныя зьвесткі
Схілы катлавіны спадзістыя, пераважна забалочаныя. Берагі нізкія, тарфяністыя, пад хмызьняком, на поўначы і поўдні сплавінныя. Дно плыткае, высланае сапрапэлем, у заходняй частцы шматлікія мелі. Вылучаецца відавым багацьцем вышэйшых водных расьлін і наяўнасьцю прыбярэжнай разнатраўна-асакова-злакавай сплавіны шырынёй да 150 м. Мноства вадаплаўных птушак. Зарастае па ўсёй акваторыі. Возера багатае на рыбу, найбольш распаўсюджаныя — шчупак, акунь, плотка, джгіры, таксама сустракаюцца лешч, лінь, краснапёрка.

Возера знаходзіцца за 37 км ад гораду Івацэвічаў і за 17 км ад мястэчка Целяханаў на водападзеле рэк Шчары і Ясельды (басэйны Нёману і Дняпра). Цераз возера ў 1767—1783 гадах быў пабудаваны Агінскі канал, які цяпер не выкарыстоўваецца. У 1968 годзе возера й частка вадазбору абвешчаныя гідралягічным заказьнікам «Выганашчанскае» (плошча 43 тыс. га). Ад 2003 году знаходзіцца ў складзе рэспубліканскага ляндшафтнага заказьніку «Выганашчанскае». Таксама возера ўваходзіць да складу лясное паляўнічае гаспадаркі «Выганаўскае», якая зьяўляецца філіяй ДПУ «Нацыянальны парк Белавеская пушча».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 107

Катэгорыя:Азёры басэйну Нёману
Катэгорыя:Азёры басэйну Прыпяці
Катэгорыя:Азёры Івацэвіцкага раёну
Жыгулянка

**Жыгуля́нка**, **Жыгулянскі канал** — рака ў Івацэвіцкім і Бярозаўскім раёнах Берасьцейскай вобласьці Беларусі, левая прытока Ясельды (басэйн Дняпра). Прыток — рака Фядоска (леваруч).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 165

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Івацэвіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Бярозаўскага раёну
Белае возера (Полацкі раён)

**Бе́лае во́зера** — возера ў Полацкім раёне Віцебскае вобласьці Беларусі. Плошча 1,09 км². Найбольшая глыбіня 3,1 м. Даўжыня 14,2 км. Найбольшая шырыня 1,18 км. Даўжыня берагавой лініі 5,1 км. Аб′ём вады 2,47 млн м³. Плошча вадазбору 34,7 км². У басэйне ракі Дахнаркі, за 5 км на поўнач ад Полацку, каля вёскі Гендзікі. Упадае канал Рабінаўка; злучана пратокай з возерам Чорным. Месца адпачынку.

## Літаратура
*  С. 60

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёну
Белае возера (Мёрскі раён)

**Бе́лае во́зера** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскае вобласьці Беларусі. Плошча 0,54 км². Найбольшая глыбіня 2 м. Даўжыня 1,5 км. Найбольшая шырыня 0,75 км. Плошча вадазбору 11 км². У басэйне ракі Волты (выцякае з возера), за 14 км на паўднёвы усход ад Мёраў, у межах гідраляґічнага заказьніка Ельня, на балоце Мох.

## Літаратура
* Белае возера //  — С. 62.

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёну
Белае возера (Чашніцкі раён)

**Бе́лае во́зера** — возера ў Чашніцкім раёне Віцебскае вобласьці Беларусі. Плошча 0,5 км². Найбольшая глыбіня 8,5 м. Даўжыня 2,1 км. Найбольшая шырыня 0,38 км. Даўжыня берагавой лініі 6,4 км. Плошча вадазбору 5,6 км². У басэйне ракі Сьвячанкі, за 17 км на паўднёвы ўсход ад гораду Чашнікаў, паблізу вёскі Аўсянікі. Злучана ручаямі з Чорным возерам і ракой Сьвячой.

## Літаратура
*  С. 62

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Чашніцкага раёну
Белае возера (Дрысенскі раён)

**Бе́лае во́зера** — возера ў Дрысенскім раёне Віцебскае вобласьці Беларусі. Плошча 5,52 км². Найбольшая глыбіня 6,1 м. Даўжыня 3 км. Найбольшая шырыня 2,73 км. Даўжыня берагавой лініі 9 км. Аб′ём вады 15,75 млн м³. Плошча вадазбору 41,2 км². У басэйне ракі Свольны, за 38 км на паўночны ўсход ад гораду Дрысы, на захад ад возера Лісна, зь якім злучанае рэчкаю бяз назвы.

## Літаратура
*  С. 59

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Дрысенскага раёну
Самойлавічы

**Само́йлавічы** — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Даўней уваходзіла ў склад і зьяўлялася цэнтрам Самойлавіцкага сельсавету, цяпер — мікрараён гораду Бяроза.

## Разьмяшчэньне
На поўнач ад вёскі ёсьць кар’ер, які быў выкапаны ў пачатку XX стагодзьдзя для здабычы вапны. Цяпер кар’ер запоўнены вадой, і мясцовыя жыхары выкарыстоўваюць яго для адпачынку. Далей разьмешчана вёска Хомічы. На захадзе ад вёскі асушаныя балоты, дзе цяпер іх выкарыстоўваюць для корму кароваў. На поўдзень ад Самойлавічаў праходзіць чыгунка Менск — Баранавічы — Берасьце. Аднак прыпынку не было, таму мясцовыя жыхары, каб ехаць на цягніку, мусілі ісьці пешшу на прыпынак Аранчыцы, што каля вёскі Першамайская (колішняя назва Блудзень). Прыпынак быў адкрыты каля вёскі толькі пасьля далучэньня вёскі да места Бяроза (прыпынак Бяроза-горад).

## Заняткі насельніцтва
Насельніцтва займалася земляробствам і трохі жывёлагадоўляй (сьвіньні, каровы). Яны мелі працу ў мясцовым саўгасе. Працавалі на вапным заводзе, што на поўнач ад вёскі за кар’ерам. Самойлавічы мелі сваю сярэднюю школу й краму сельспажыўкаапэрацыі.

## Мінулае
Вёска Самойлавічы ўзгадваецца ў канцы XIX стагодзьдзя ў Бярозаўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскае губэрні.

## Пэрсаналіі
* Мікола Дубоўскі, беларускі пісьменьнік

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бяроза (горад)
Белае возера (Берасьцейскі раён)

**Бе́лае во́зера** — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Берасьцейскай групы азёр.

Плошча возера складае 0,5 км². Найбольшая глыбіня — 21,5 м. Даўжыня — 1,03 км. Найбольшая шырыня возера — 0,6 км. Даўжыня берагавой лініі — 2,8 км. Аб’ём вады ў Белым возеры складае 2,6 млн м³. Плошча вадазбору — 140 км².

Возера разьмяшчаецца ў басэйне Серадовай Рэчкі, за 30 км на поўдзень ад Берасьця. Злучанае каналамі з Рагазнянскім і Чорным азёрамі.

Каля возера знаходзіцца зона адпачынку, курорт і турбаза.

Згодна легенды, вада ў возеры была белая і празрыстая, а ў Чорным возеры, якое зусім побач, наадварот — чорная, як смала. Адсюль гэтыя азёры і атрымалі свае назвы.

## Літаратура
* Белае возера //  С. 62

Катэгорыя:Берасьцейскія азёры
Катэгорыя:Азёры басэйну Заходняга Бугу
Катэгорыя:Азёры Берасьцейскага раёну
Белае

Назву **Бе́лае** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]

* Віцебская вобласьць:
** Белае — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Белае — вёска ў Пастаўскім раёне
** Белае — вёска ў Бельскім сельсавеце Полацкага раёну
** Белае — вёска ў Маласітнянскім сельсавеце Полацкага раёну
** Белае — вёска ва Ўшацкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Белае — вёска ў Гарадзенскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Белае — вёска ў Жыткавіцкім раёне
** Возера Белае — былы хутар у Жыткавіцкім раёне
** Белае Балота — вёска ў Рэчыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Белае — вёска ў Барысаўскім раёне
** Белае — вёска ў Крупскім раёне
** Белае — вёска ў Лагойскім раёне
** Белае — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Белае Балота — вёска ў Салігорскім раёне

### [[Расея]]
* Белае — сяло ў Адыгеі
* Белае — вёска ў Прыморскім раёне Архангельскай вобласьці

* Ленінградзкая вобласьць:
** Белае — вёска ў Волхаўскім раёне
** Белае — вёска ў Лускім раёне 

* Белае — вёска ў Пскоўскай вобласьці

### [[Украіна]]

## Іншае
* «Белае» — рыбгас у Беларусі

## Глядзіце таксама
* Белая
* Белы
* Белыя
Белае возера (Бешанковіцкі раён)

**Бе́лае во́зера** — возера ў Бешанковіцкім раёне Віцебскае вобласьці Беларусі. Плошча 1,49 км². Найбольшая глыбіня 12,4 м. Даўжыня 6,17 км. Найбольшая шырыня 0,53 км. Даўжыня берагавой лініі 14,5 км. Аб′ём вады 7,18 млн м³. Плошча вадазбору 13 км². У басэйне ракі Чарнагосьніцы, за 16 км на ўсход ад Бешанковічаў, каля вёсак Гарадзец і Забельле. Выцякае ручай у возера Астровенскае.

## Літаратура
* Белае возера //  С. 60

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Бешанковіцкага раёну
Вельямовічы

**Вельямо́вічы** — вёска ў Беларусі, каля Матыкальскага канала. Уваходзяць у склад Матыкальскага сельсавету Берасьцейскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Паводле «Кнігі запісаў», сяло Вельямовічы (*Вільямовічы*) у 1558 годзе разьмяшчалася каля возера й мела мяжу з выганамі маёнтку Бярніцкага й сёламі Таратунавічамі, Памаранцамі, Семянічкамі. У 1772 годзе вёска ўпамінаецца як *Вілановічы*.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Вельямовічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыяй, у Гарадзенскай губэрні.

У 1863 годзе ў Вельямовічах адкрылася расейская школа. На 1886 год у вёсцы было 29 двароў, дзеялі 2 царквы, працаваў шынок.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Вельямовічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, у Берасьцейскі павет («падраён») Баранавіцкага раёну. Паводле Рыскай мірнай дамовы 1921 году вёска апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Палескім ваяводзтве.

У 1939 годзе Вельямовічы ўвайшлі ў БССР. На 1941 год у вёсцы было 86 двароў. У нямецка-савецкую вайну немцы зьнішчылі 18 двароў, забілі 8 мірных жыхароў, 7 вывезьлі ў Нямеччыну (зь іх 4 вярнуліся дадому); 19 загінулі на фронце. У жніўні 1949 годзе савецкія ўлады ўтварылі калгас імя Гастэлы, у які ўступілі 48 гаспадарак з 107. На 1997 год у Вельямовічах было 185 двароў.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* XIX стагодзьдзе: 1868 год — 177 чал., зь іх 85 муж. і 92 жан.; 1886 год — 287 чал.
* XX стагодзьдзе: 1905 год — 546 чал. у *сяле Вельямовічах* і 6 чал. у *маёнтку Вельямовічах*; 1941 год — 433 чал.; 1997 год — 550 чал.; 1999 год — 545 чал.
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 496 чал.

### Інфраструктура
Сярэдняя школа зьявілася ў 1863, клюб, бібліятэка й фэльчарска-акушэрскі пункт

## Славутасьці

* Парк пры сядзібе Дабрынецкіх
* Царква Ўшэсьця Гасподняга (1868 год; мураўёўка)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Матыкальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Summorum Pontificum

**Summorum Pontificum** — дадзены motu proprio апостальскі ліст Бэнэдыкта XVI, які дазволіў больш шырокі ўжытак Трыдэнцкае імшы, дарэформеннага брэвіярыю і дарэформенных абрадаў.

Дакумент быў апублікаваны 7 ліпеня 2007 разам з тлумачальным лістом да біскупаў сьвету.

## Зьнешнія спасылкі

* ''Summorum Pontificum'' (па-лацінску)
* Суправаджальны ліст (па-лацінску)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Бэнэдыкт XVI
Катэгорыя:Трыдэнцкая імша
Цеплавая машына

**Цеплавая машына** — прыстасаваньне, якое пераўтварае цеплавую энэргію ў мэханічную (цеплавы рухавік) або мэханічную работу ў цяпло (халадзільная машына, цеплавая помпа).

Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Кунта-Хаджы

**Ахмет Кунта-Хаджы Кішыеў** - чачэнскі суфій, быў самым пасьлядоўным мусульманскім пацыфістым. Выступаў за мірнае суіснаваньне народаў, супраць вайны (у т.л. газавату, абвешчанага Шамілем). Прапаведаваў не забруджваць ваду, ня крыўдзіць жывёлаў, не адказваць злом на зло і не насіць зброі. На першае месца ставіў нацыянальную, а не рэлігійную адметнасьць. У студзені 1864 быў арыштаваны расейскімі войскамі й сасланы ў аддаленыя губэрні.

Катэгорыя:Чачэнія
Дзецідзяцей

**«Дзецідзяцей»** — беларускі музычны гурт зь Менску, граючы ў стылі лёгкага року. Удзельнічаюць акторы менскіх тэатраў.

## Гісторыя
Калектыў утварыўся ў 2005 годзе. Неяк перад прэм’ерай спэктакля «Івона» ў тэатры імя Янкі Купалы маладыя акторы Раман Падаляка й Міхась Зуй вырашылі павіншаваць рэжысэра-пастаноўшчыка Аляксандра Гарцуева і ў якасьці падарунку паднесьці складзеную імі песьню. Выканаць яе прапанавалі Ганьне Хітрык, паколькі ведалі, што дзеўчына сьпявае. Акампанаваць падахвоціўся Зьміцер Есяневіч. Песьня спадабалася, а хлопцаў у сваю чаргу «ўчапіў» сам працэс сумеснай творчасьці. Тады Ганна й прапанавала стварыць музычны гурт. Праца пайшла, ўдзельнікі выкарыстоўвалі свае напрацоўкі, і ўжо першы канцэрт прайшоў на ўра, ўразіўшы гледачоў сваёй незвычайнасьцю, глыбінёй і шчырасьцю.

За год свайго існаваньня гурт стаў вядомы ў сталіцы. Зьявіліся новыя інструмэнты, людзі, ідэі і песьні. «Дзецідзяцей» зьявіліся на радыё, тэлебачаньні, адыгралі каля дзесяці канцэртаў. Зусім нядаўна ў гурта зьявіўся першы альбом, а таксама канцэртны DVD. Як кажуць удзельнікі, матэрыялу ўжо зараз хопіць яшчэ на два дыскі, якія прыхільнікі вельмі чакаюць. Але праз аўдыёзапісы нельга адчуць тую энэргетыку й шчырасьць, якую прыносяць тэатральныя «Дзецідзяцей» на свае выступы, там іх трэба ня толькі слухаць, але й глядзець.

3 красавіка 2008 у клюбе Дзяржынскага адбыўся канцэрт-прэзэнтацыя другога альбома «ОтЛично», у які ўвайшлі найбольш вядомыя слухачам песьні. 13 чэрвеня ў менскім Доме Афіцэраў гурт адзначыў свой другі дзень нараджэньня. У чэрвені 2010 году гурт прыпыніў сваю дзейнасьць.

## Стыль
Алена Сабалеўская з парталу «» па выніках сольнага канцэрту параўноўвала гурт з «beZ bileta»: *«Ёсьць адзін гурт, дух якога падобны да ДЗЕЦЬМІДЗЯЦЕЙ: „beZ bileta“. Ясна відаць агульны настрой, свабода на сцэне й у творчасьці, не забуду згадаць пра тое, што ў запісе новай кружэлкі гурта ўдзельнічаў Віталік Артыст»*.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Конверты для снов]]* (2007)
* *[[ОтЛично]]* (2008)
* *[[Рух (музычны альбом)|РУХ]]* (2010)

### DVD
* *[[Концертник]]* (2007)

## Кліпы
* «Не надо» (2007)
* «Звонкая» (2007)
* «Синее-синее» (2008)

## Удзельнікі
* Ганна Хітрык: сьпеў
* Міхал Зуй: гітара
* Зьміцер Есяневіч: гітара
* Андрэй Сапоненка: барабаны, пэркусія
* Юлія Глушыцкая: віялянчэль
* Павал Чымбаевіч: бас-гітара, баян, акардэон
* Уладзімер Ліхашапка: джэмбэ, дудкі-флейты, глёкі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фэн-сайт гурта
* Старонка гурта на сайце «Герой нашего времени», Расея

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Абу Дабі

**Абу́ Да́бі** () — сталіца і адзін з самых вялікіх гарадоў Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў, і эмірату з такой жа назвай. Горад разьмешчаны на калябярэжнай высьпе Абу Дабі ў Пэрсыдзкай затоцы. Колькасьць жыхароў набліжаецца да 1 млн чалавек.

## Клімат
Клімат пераважна пустэльны, тэмпэратура часта дасягае адзнакі 40°С, а ападкі дасягаюць толькі 100 мм за год.

## Эканоміка
Абу Дабі — важны эканамічны, фінансавы і культурны цэнтар краіны, мае вялікі марскі порт (Міна Заед), міжнародны аэрапорт. Разьвіцьцё гораду зьвязанае з экспартам, здабываемай у краіне нафты. Тут знаходзяцца таксама і прадпрыемствы па перапрацоўцы нафты, апрасьненьня марской вады. З астатняй часткай краіны горад злучаны аўтастрадай.

## Гісторыя
Горад быў заснаваны ў 1760 годзе. Пра гэта існуе прыгожая легенда: паляўнічыя прасьледавалі газэль, яна доўга скакала па пустэльні, а потым вывела паляўнічых на ўзьбярэжжа Пэрсыдзкай затокі, дзе кінулася ў ваду і пераплыла на выспу. Паляўнічыя, рушыўшы за ёй, выйшлі да крыніцы з чыстай вадой. Удзячныя паляўнічыя не адпусьцілі жывёлу, а заснаванае тут паселішча назвалі Абу Дабі (бацька газэлі).

## Славутасьці
* Люўр Абу Дабі

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Бабск

**Бабск** () — вёска ў цэнтральнай Польшчы, у гміне Бяла Раўска Раўскага павету Лодзінскага ваяводзтва. Насельніцтва вёскі на 2004 год складала 690 жыхароў.

## Вонкавыя спасылкі

* Бабск
* Мапа

Катэгорыя:Населеныя пункты Лодзінскага ваяводзтва