open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гедзіман

**Гедзіман** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гідман або Гетман (Gidman, Gettman) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедзень, Гедвін, Гедмонт; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Кгедимон Пацович* (1537—1538 гады); *[[Гедзімін|Гедиманъ]]* (Ніканаўскі летапіс).

## Носьбіты
На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Гедман у летувізаванай форме.

## Глядзіце таксама
* Геда
* Ман

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Галбута

**Галбута**, **Гельбат** (*Гелбут*, *Келбут*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Галбот (Galbot) і Бодыгіл або Бодугайл (Baudigilus, Baudugailus) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-) (у старажытных тэкстах *bod* праз доўгае *о* пісалася як *baud*). Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Gaubodus.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Гелбуда (Giełbuda).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Яну Етминовичю Келбудово село, отчина его* (1440—1492 гады); *Юри Кголбута* (1528 год); *Ян Кгелбутевич… Ян Келбутович… [[Наргайла|Наръкгил]] Кгелбут… Ян Кгелбутович… Наркил Келбут* (1537—1538 гады); *Gielbut* (1648 год); *Agata Gielbatówna* (1799 год).

## Носьбіты
* Юры Галбута — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Крыштоф Гелбут — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1649 годзе

## Глядзіце таксама
* Гайла
* Бота

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Імпульс-БДУІР Менск

«**Імпульс-БДУІР**» — беларускі баскетбольны клюб зь Менску, што выступае ў Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя
З стварэньнем унівэрсытэту баскетбол быў самым папулярным відам спорту ў навучальнай установе. Зборная ўнівэрсытэту была чэмпіёнам краіны сярод ВНУ краіны. У 1968 годзе была сфармаваная каманда дзеля ўдзелу ў Першай лізе чэмпіянату СССР. Па стварэньні айчыннага чэмпіянату ў ім спаборнічала каманда РТІ, якая была расфармаваная ў 2003 годзе. Клюб «Імпульс-БДУІР» быў створаны ў 2006 годзе і ўважаецца пераемнікам каманды РТІ. З 2010 году клюб выступае ў Найвышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі, часта займаючы апошнія месцы. У 2021 годзе «Імпульс-БДУІР» упершыню ў гісторыі здабыў бронзавыя мэдалі, перамогшы ў сэрыі за трэцяе месца «Горадню-93» зь лікам 3:1. Пры гэтым у двух першых матчах каманда абмяняліся перамогамі, а ў двух наступных матчах сэрыі двойчы перамогу сьвяткавалі «студэнты». Да гэтага найлепшым вынікам каманды было 4 месца, здабытае ў сэзоне 2015—2016 гадоў.

## Дасягненьні
* **Бронзавы прызэр [[Чэмпіянат Беларусі па баскетболе|чэмпіянату Беларусі]]**: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Імпульс»-БДУІР на сайце eurobasket.com

Катэгорыя:Беларускія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Менск
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Газа (горад)

**Ґа́за** () — горад у Палестыне, месьціцца ў Сэктары Газа. На 2022 год гэта быў найвялікшы ў аўтаноміі. Плошча места сягае 45 км². Гэта адзін з галоўных прыбярэжных гарадоў краіны, дзе знаходзіцца адзіны порт Палестыны.  Да вайны паміж Ізраілем і ХАМАС у 2023 годзе гэта быў самы густанаселены горад у Палестыне, пасьля чаго шмат жыхароў места сталі ўцекачамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Палестынскай аўтаноміі
Віндзейка

**Віндзейка** (*Віндык*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вендзіка, пазьней Вэндэка (Wendico, Wendecke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вінд- (-вінт-) (імёны ліцьвінаў Вінтыла, Вінтаўт, Віндэр; германскія імёны Wintila, Wintold, Winder) паходзіць ад германскага Winiþa, Winida 'назва племені вэнэдаў, перанесеная пазьней на славянаў'.

У Прусіі бытавала імя *Windeko / Windike / Wyndyche / Wyndiko / Windiko* (1340, 1351, 1363, 1399, 1397 і 1407 гады).

У Польшчы адзначалася прозьвішча *Vindica* (1518 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *siolo Windeiki* (1564 год); *Windeyki* (1744 год); *Ewa Windyk* (1800 год); *Teresa Windejko* (1803 год).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нясьвіскі павет (1919—1939)

**Нясьвіскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў міжваеннай Польшчы і БССР у 1939—1940 гадах. Галоўнае места — горад Нясьвіж.

## Дзеяпіс
Утвораны 7 лістапада 1920 года Часовае ўправы прыфрантавымі і этапавымі тэрыторыямі зь гмін Баранавіцкага (Лань, Сіняўка, Клецк, Сноў, Гавязна, Гарадзея, Мір, Жухавічы) і Слуцкага (Цялядавічы і Грыцэвічы) паветаў. Зь 19 лютага 1921 года павет увайшоў у склад новаўтворанага Навагародзкага ваяводзтва.

У верасьні 1939 года землі павета далучана да СССР і перададзена ў склад БССР. Зь 4 сьнежня 1939 года павет у Баранавіцкай вобласьці. 15 студзеня 1940 года павет скасаваны, утвораны Нясьвіскі раён, часткі тэрыторыі павета адышлі ў Ганцавіцкі, Наваградзкі, Стаўбцоўскі і Узьдзенскі раёны.

## Гміны
* Гавязна
* Гарадзея
* Грыцэвічы
* Жухавічы (у 1922 г. перададзена да Стаўбцоўскага павета)
* Заастравечча (1 ліпеня 1926 г. перададзена ў склад Лунінецкага павета)
* Клецак
* Лань
* Лесуны
* Мір
* Сіняўка
* Сноў
* Цялядавічы

## Літаратура
* Нясвіжскі павет // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. — Мн.: БелЭн, 2001. — 591 с.: іл. — С. 347. — ISBN 985-11-0214-8.

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Наваградзкага ваяводзтва (1921—1939)
Катэгорыя:Гісторыя Нясьвіжу
Катэгорыя:Нясьвіскі павет
Гміна Сноў

**Гмі́на Сноў** () — вясковая гміна ў Палескім ваяводзтве Другой Рэчы Паспалітай. Сядзібай гміны было мястэчка Сноў. Гміна мела насельніцтва ў 1921 годзе 637 асоб.

З пачаку гміна была ў складзе Навагародзкага павету. 1 жнішня 1919 году гміна ўвайшла ў склад Баранавіцкага павету, а над імі была ўстанова Грамадзянская ўправа Ўсходніх земляў. 19 лютага 1921 году гміна ўвайшла ў склад Навагарадзкога ваяводзтва. 7 Кастрычніка 1929 году да гміны Сноў былі далучаныя некаторыя землі гмінаў: Лань і Клецак.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гміны Наваградзкага ваяводзтва
Сноў
Катэгорыя:Гісторыя Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Былыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі
Майсеня

**Майсеня** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Анатоль Іосіфавіч Майсеня (1959—1996) — беларускі журналіст і палітоляг.
* Канстанцін Мікалаевіч Майсеня (1923—2006) — беларускі грамадзкі дзеяч Польшчы.
Онліфанс

**Онліфанс** () — вэб-сайт і сацыяльная сетка, дзе карыстальнікі разьмяшчаюць уласныя парнаграфічныя відэа і здымкі. Месца знаходжаньня фізычных сэрвэраў невядомае. Дае магчымасьць перадаваць відэа і здымкі за плату. Глядзець відэа і здымкі могуць толькі асобы, якія зарэгістараваліся.

Старонка была заснаваная ў 2016 годзе і знаходзіцца ва ўласнасьці ТАА «Фэнікс Інтэрнэшэнэл». Аднак сама назва старонкі была зарэгістраваная 29 студзеня 2013 году.

Старонка заняла 464 месца сярод старонак, якія глядзелі ў сьвеце ў 2020 годзе.

Онліфанс карыстаецца патокавымі мультымэдыя.

## Глядзіце таксама
* Порн24.анляйн
* Іксгамстэр

## Крыніцы

Катэгорыя:Порнасайт
Катэгорыя:Відэахостынг
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Дармовая парнаграфія
Катэгорыя:Сэрвісы відэа на запатрабаваньне
Катэгорыя:Камэрцыйныя вэб-сайты
Катэгорыя:Сеціўныя супольнасьці
Порнасайт зь відэа

**Порнасайт зь відэазапісам** — порнасайт, які мае відэаролікі з парнаграфічным зьместам.

Некаторыя старонкі былі заснаваная ў 2016 годзе: Стрыпчат, Онліфанс і знаходзіцца ва ўласнасьці ТАА «Фэнікс Інтэрнэшэнэл». Аднак сама назва старонкі была зарэгістраваная 29 студзеня 2013 году.

У 2019 годзе Стрыпчат меў таварыства з Вэнэра ў Бэрліне. Стрыпчат паказвае голае цела, мастурбацыю, ручную стымуляцыю чэлесу, плоцевы акт. Стрыпчат мае ўласьцівасьці сацыяльнае сеткі, што дае магчымасьць пашыраць колькасьць гледачоў і ўдзельнікаў дзіва.

[міні|зьлева|Перадача ў сеціва. [Вэнэра ў Бэрліне 2019 год.]]

Стрыпчат дае магчымасьць сваім членам ствараць асабістыя рахункі і перапісвацца зь іншымі асобамі на старонцы. Удзельнікі могуць пісаць і выстаўляць для прагляду свае здымкі. Карыстальнікі могуць пісаць допісы пра іншых удзельнікаў і адказваць на іх.

Старонкі карыстаюцца патокавымі мультымэдыя.

## Глядзіце таксама
* Порн24.анляйн
* Іксгамстэр

## Крыніцы

Катэгорыя:Порнасайт
Катэгорыя:Відэахостынг
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Айля

**Айля** () — прадпрыемства, якое дзейнічае з большага ў сеціве. Яно вядомае ў сьвеці з-за сваіх порнасайтаў. Яны распаўсюджваюць дзіва. Прадпрыемства перадае зьмест сваіх старонак з дапамогаю патокавых мультымэдыя. Айля мае наступныя старонкі:
* Порнгаб;
* Юпорн.

Галоўная сядзіба прадпрыемства ў Канадзе ў месьце Манрэаль. Яшчэ мае свае прадстаўніцтвы ў розных краінах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Дармовая парнаграфія
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2004 годзе
Стэфан Пако

**Стэфан Пако** () — праграміст і ўладальнік порнасайтаў, якія заснавалі ў 2000-ыя гады. Нарадзіўся Стэфан Пако ў 1975 , або ў 1979 годзе ў Францыі. Яго маёмасць невядомая. Яго часта называюць адным з багатых французаў. Стэфан Пако мае наступныя старонкі ў сеціве:
* Іксвідэа
* Іксэніксікс

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія праграмісты
Катэгорыя:Парнаграфія ў Францыі
Катэгорыя:Парнаграфія ў Чэхіі
Турэла

**Турэла** (*Турэль*, *Тарыла*, *Тарула*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дарыла, Торэл або Торэла, пазьней Турэл (Darila, Thorellus, Taurelo, Turrell) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тор- (-тар-, -дар-) (імёны ліцьвінаў Тарут, Тарвід, Турвін; германскія імёны Tarut, Torvid, Thurwine) паходзіць ад гоцкага thaur > thoris 'волат, асілак'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *покупил в людеи [[Браслаў|Браславского]] повета… городищо на имя Торилово* (28 студзеня 1517 году); *z sioła Kuraszowa Korniło Turelowicz* (11 кастрычніка 1569 году); *Jan Turelewicz* (1808 год); *Agata Turylewicz* (1825 год).

## Носьбіты
* Станіслаў Мікалаевіч Тарула (*Торуло*) — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1613 годзе

Тарулевічы — літоўскі шляхецкі род.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мілкін

**Мілкін** (*Мелькін*, *Мількен*, *Мільгін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мілікін (Millikin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -міл- (-мел-) (імёны ліцьвінаў Мілейка, Мельвід, Мільконт; германскія імёны Milleke, Melvid, Milgunt) паходзіць ад гоцкага mildeis 'мяккі, прыязны', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

У Памор’і адзначалася прозьвішча Milcken.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Милкин Юревич… Милкин* (1537—1538 гады); *w Mielkinach* (2 верасьня 1762 году); *Cecylia Milginowicz* (1800 год); *Marianam Milkienowna* (12 траўня 1825 году).

## Глядзіце таксама
* Міл
* Гіна

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гран-пры Абу-Дабі

**Гран-пры́ Абу-Да́бі** () — аўтагоначнае спаборніцтва Формулы-1, якое ладзіцца з 2009 року на трасе Яс-Марына пад Абу-Дабі, сталіцай ААЭ.

## Мінуўшчына
Упершыню Формула-1 прыйшла ў Абу-Дабі ў 2007 року, калі тут зладзілі Фэст Формулы-1. Наведваньне было вольным, дзякуючы чаму фэст стаў найбуйнейшай сходкай формульных аўтамабіляў і гоначнікаў па-за ўласна спаборніцтвамі. Тады і было абвешчана, што з 2009 року Абу-Дабі прыме адзін з этапаў чэмпіянату.

Першае  завяршала сэзон  року. Гонка праходзіла ўвечары, таму выкарыстоўвалася асьвятленьне. Першым пераможцам стаў гоначнік Рэд Бул Сэбастыян Фэтэль. У  ўпершыню стала вырашальнай для чэмпіёнства: Сэбастыян Фэтэль другі раз перамог у Гран-пры, што дазволіла яму абысьці лідэра ў асабістым заліку Фэрнанда Алёнса і заваяваць тытул.

 року адбылося 1 сьнежня. На ім шасьціразовы чэмпіён Льюіс Гэмілтан здабыў «Вялікі шалом»: перамога ў кваліфікацыі, лідэрства цягам усёй гонкі і перамога ў гонцы.

 дзякуючы супярэчліваму судзейству скончылася перамогай Макса Вэрстапэна, а зь ёй і заваёвай чэмпіёнскага тытулу. «Мэрсэдэс» задаволіўся Кубкам канструктараў. Міжнародная фэдэрацыя аўтаспорту пакінула вынік гонкі бяз зьменаў, але кіраўніка гонкі Майкла Масі адхілілі ад выкананьня абавязкаў.

## Траса

Трасу Яс Марыну распрацоўваў Герман Тыльке. Яна атрымала назву паводле разьмяшчэньня на востраве Ясе на ўсход ад Абу Дабі. У 2021 року канфігурацыю трасы зьмянілі, перарабіўшы шыкану ў 5-6-м паваротах і «шпільку» ў 7-м адзінай шпількай; трайную шыкану і левы паварот пад 90° у 11-14 паваротах замянілі адзіным крывым адцінкам; павялічылі шырыню трасы ў 17-20 паваротах, каб павялічыць хуткасьць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына трасы 
* Спонсарская бачына Гран-пры 

Катэгорыя:Спорт у эміраце Абу-Дабі
Абу-Дабі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Спартовыя спаборніцтвы ў ААЭ
Урвік

**Урвік** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Урвік (Urwick) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ур- (ор-) (імёны ліцьвінаў Урыка, Урліх, Урман; германскія імёны Urich, Urlich, Urmann) паходзіць ад гоцкага *urus 'тур', а аснова -віг- (-вік-) (імёны ліцьвінаў Вігайла, Вігунт, Лодвік; германскія імёны Wigelo, Wigunt, Lodvigus) — ад гоцкага і германскага wigs 'вайна, бойка'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ян Уръвик* (1537 год).

## Носьбіты
У 1816 годзе ўпаміналася вёска Урвікі з ваколіцаў Шаўляў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дырбут

**Дырбут** (*Дзербут*, *Цірбут*, *Тырбут*, *Дэрбут*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дырыбода (Direbode) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дзір- (дзер-, цір-) (імёны ліцьвінаў Дзерык, Дзірман, Дырмунт; германскія імёны Diericke, Direman, Deormund) паходзіць ад гоцкага dius, германскага tiur 'зьвер', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи у Вилкеискомъ жо повете… Юрка Дырбутовича* (2 сьнежня 1522 году); *Юри Тирбутович* (1537—1538 гады).

## Носьбіты
* Дзербут — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў перапісу харугваў 1421 году
* Павал Урбанавіч і Войцех Юр’евіч Дзербутовічы — расенскя зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1584 і 1585 гадох
* Мікалай Шыманавіч Дзербутовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1586 годзе
* Ядвіга Паўлаўна і Ганна Войцехаўна Юр’евіч Дзербутовічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1592 годзе
* Гендрута Юр'еўна Філіпава Дзербутовіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1586 годзе

У XVI ст. існавалі ніва, поле і маёнтак Дзербутавічы ў Жамойцкім старостве.

Дзербуты (Derbut) гербаў Дрыя, Корчак і Любіч — літоўскія шляхецкія роды.

Дэрбуты — літоўскі шляхецкі род.

Тырбуты — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Дзір
* Бота
* Бода

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мінгіла

**Мінгіла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мэнгіла або Мэнкіла (Mengilo, Menkilo) і Гілмін або Гілмэн (Gilmin, Gilmen) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Альмін, Асьміна; германскія імёны Miniatus, Almin, Osminna) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', а аснова -гіл- (-кіл-) (імёны ліцьвінаў Гілін, Гілімонт, Таўцігіл; германскія імёны Gillin, Gilmondus, Theudigilius) — ад германскага Gisala, Gisila 'патомак, нашчадак'.

## Носьбіты
* Ядвіга Маркаўна Мінгіловіч, Ягнешка Мінгілаўна Маркаўна Пушкова і Лаўрын Мінгілавіч Пушковіч — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1591 годзе

## Глядзіце таксама
* Мін
* Гіла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
13 Commandments

**** ()&nbsp;— другая складанка песьняў швэдзкага рок-мэтал-гурта Ghost. Рэліз альбома адбыўся 1 сьнежня 2023 году на лэйблах Spinefarm Records і Universal.

## Апісаньне
 была выдадзеная выключна ў лічбавай форме 1 сьнежня 2023 году без папярэдняга абвяшчэньня. Альбом зьмяшчае 13 песьняў са студыйных альбомаў і міні-альбомаў, выдадзеных на той дзень. На альбоме не прадстаўленыя кампазыцыі толькі з дэбютнага альбома гурта&nbsp;— *[[Opus Eponymous]]*. Сярод 13 кампазыцыяў прысутнічае рэлкі трэк «Zenith», які раней быў даступны толькі на абмежаванай дэлюкс-вэрсіі альбома *[[Meliora]]*&nbsp;— *Meliora Redux*&nbsp;— і ўпершыню стаў даступны ў лічбавым выглядзе менавіта на .

## Сьпіс кампазыцыяў

Ніжэй прыведзены сьпіс кампазыцыяў да альбома.

#### Нататкі

## Водгукі
Ніл Енг з AllMusic піша: «… як дакумэнт „Ghost *circa* 2023“, *13 Commandments* — гэта выдатнае ўвядзеньне ў каталёг гурта…».

Рэбэка Пэдлі з анлайн-часопіса *Mxdwn* напісала, што альбом уяўляе сабой «прыемную калекцыю наймацнейшых кампазыцыяў», створаных у пэрыяд паміж альбомамі *Infestissumam* і *Phantomime*. Складанка «архівуе трансфармацыю гурта як у гукавым, так і ў лірычным пляне».

Мэнды Скайт з анлайн-часопіса *Metal Sucks* напісала, што прыхільнікам Ghost «ёсьць што сьвяткаваць» у сэзон адвэнту.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Альбомы Ghost
Катэгорыя:Альбомы Universal Records
Катэгорыя:Альбомы Spinefarm Records
Бінгель

**Бінгель** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бэнгель (Bengel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова бін- (бен-) (імёны ліцьвінаў Беніка, Бінель, Бімунт; германскія імёны Bennico, Benilo, Bemund) паходзіць ад стараверхненямецкага bina 'пчала' або ёсьць скаротам асновы берн- (бірн-), а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Wiktoria Bingiel* (1802 год); *Andrzej Bingielewicz* (1806 год); *Bingel* (канец XIX ст.).

## Глядзіце таксама
* Бена
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сумонт

**Сумонт** (*Самонт*, *Шумонт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сомунд (Sommund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сом- (сум-) (імёны ліцьвінаў Саміла, Сомалт, Соман; германскія імёны Sumila, Somald, Sumuni) паходзіць ад стараісьляндзкага some 'гонар', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя *Sunjamundus (Sunja-mundus), *Suniamundus.

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычным крыніцах: *чоловеки… Сумонътовичъ* (1440—1492 гады); *Воитко Сомонтович* (1537—1538 гады); *Samantany* (1744 год); *Szumontt* (21 лістапада 1779 году).

## Носьбіты
* Ян Пятровіч Сумантовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1580 годзе

У XVI ст. існавала ўрочышча Соманты (*Сомонты*) у Жамойцкім старостве.

## Глядзіце таксама
* Сома
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кільман

**Кільман** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гіламан, Гілман або Кілман (Gilaman, Gilimanns, Gilman, Gillman, Killman) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гіл- (-кіл-) (імёны ліцьвінаў Гілін, Гілімонт, Таўцігіл; германскія імёны Gillin, Gilmondus, Theudigilius) паходзіць ад германскага Gisala, Gisila 'патомак, нашчадак', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

У Памор’і бытавала прозьвішча Gillmann.

У ваколіцах Мэмэлю адзначалася прозьвішча Keilmann. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Kilmona Buyhowicza* (1671—1681 гады); *Andrzej Kilman* (1701 год); *Pilip Kilman* (1837 год).

## Глядзіце таксама
* Гіла
* Ман

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сапяжанка

**Сапяжа́нка** — беларускі гатунак грушы.

Дрэва вылучаецца даўгавечнасьцю сярод беларускіх гатункаў. Плады церпяць ад паршы. Першапачаткова сапяжанка мела найбольшае пашырэньне ў Беларусі. У ХХІ стагодзьдзі была шырока распаўсюджанай у Кыргыстане — у Чуйскай даліне і Ісык-Кульскай катлавіне.

## Апісаньне
Сапяжанка мае сакавітыя, вінна-салодкія і мяккія плады рудаватага адценьня. Таксама плод грушы мае дробны памер і прыплясканы выгляд, уласьцівы групе гатункаў пад назвай бэргамот.

## Паходжаньне
У 2-й палове XVII стагодзьдзя фруктовы сад пры менскім палацы Сапегаў, якім валодаў крайчы вялікі літоўскі Ўладзіслаў Язафат Сапега, стаў месцам, дзе выводзілі сапяжанку. Беларускі этнограф Павал Шпілеўскі згадваў, што гетман вялікі літоўскі Казімер Ян Сапега прывёз расаду грушаў з Вугорскага каралеўства, дзе той браў удзел у вайне Рэчы Паспалітай з Асманскай імпэрыяй 1683—1699 гадоў. У гонар дачок Сапяжанак выведзены гатунак грушы атрымаў назву сапяжанка.

## Вытворныя гатункі
У 2011 годзе ў Дзяржаўны рэестар сартоў і дрэўна-кустовых пародаў Беларусі ўнесьлі гатунак грушы Чараўніца, створаны скрыжаваньнем з сапяжанкай. Іншымі такімі скрыжаванымі гатункамі з сапяжанкай сталі грушы Бэргамотная і Беларуска.

## У культуры
У 1887 годзе Эліза Ажэшка згадвала ў аповесьці «Над Нёманам» даўгавечнасьць сапяжанкі:

У 1910 годзе Якуб Колас выдаў у «Нашай ніве» гумарыстычны верш «Грушы-сапяжанкі» пра дзіцячую спробу нарваць грушаў у садзе дзядзькі Петруся ў наднёманскай сядзібе Ласток:

У 2-й палове ХХ стагодзьдзя Чэслаў Мілаш згадваў сапяжанку ў сваіх творах. Аляксей Зарыцкі прысьвяціў верш «Сапяжанкі» паходжаньню гатунку:

## Крыніцы

Катэгорыя:Гатункі харчовых расьлінаў
Катэгорыя:Сапегі
Катэгорыя:Грушы
Катэгорыя:Зьявіліся ў XVII стагодзьдзі
Віштэнь

**Віштэнь** (*Вайштэнь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вістэн або Вэстэн (Wisten, Visten, Westen) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віст- (-вест-) (імёны ліцьвінаў Вістэла, Вештар, Вештарт; германскія імёны Wistila, Vestarr, Westhard) паходзіць ад гоцкага *wist, германскага west 'захад'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *в боярина [[Жыжмары|жижморского]] жъ в [[Нарэйка|Нарка]] Воиштеневича* (21 красавіка 1496 году); *земля пустовская в Городенском повете Воиштеневщина* (1511 год); *господару, в которого панъ Янъ Ловейко господу мелъ, Яну Виштеню* (6 верасьня 1586 году).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ятвіл

**Ятвіл** (*Ядвіл*, *Ядвіла*, *Едзівіл*, *Гадвіл*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Атавіл, Адавіла або Адувіла (Attavill, Adovila, Aduvila) і Вілят або Віляд (Wiliatus, Williad) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатман, Бернат; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Bernat) паходзіць ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой', а аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільгерд, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Vilgard, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Edoildis (Ed-oildis), Hadowildis.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Едивила* (умова 1219 году); *Edwił [[Ота|Otewicz]]* (XV—XVI ст. паводле выпісу XIX ст.); *в [[Дарсунішкі|Дорсунишском]] повете шестьдесят чоловеков… а Пикеля Ятвиловича* (26 студзеня 1516 году); *людеи… Петра Етъвиловича* (20 студзеня 1523 году); *Wilem Jadwił* (20 кастрычніка 1655 году); *Hodwił* (1670 год); *Jakub Jadwiło* (9 лютага 1785 году).

## Глядзіце таксама
* Гата
* Віла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ламанцы

**Ламанцы** — прэснае крохкае печыва з пшанічнай мукі.

Служаць звычаёвай стравай на Посную Куцьцю ў навячэр’е Раства Хрыстовага. Такія праснакі мелі пашырэньне яшчэ сярод народаў Вялікага Княства Літоўскага. Ламанцы абазначаюць хрысьціянскае прычасьце, як куцьця і царкоўная просьвіра.

15 красавіка 2015 году Рэспубліканская навукова-мэтадычная рада пры Міністэрстве культуры Беларусі ўнесла ламанцы ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Беларусі ў складзе мясцовай звычаёвай кухні Адэльску (Гарадзенскі раён) як абрадавую страву.

## Складнікі
Для прыгатаваньня ламанцоў бяруць: шклянку мукі, сталовую лыжку алею і драбок солі. Для макавай падліўкі, якой заліваюць ламанцы, бяруць 50 грамаў маку і драбок цукру на смак.

Калі ламанцы *мачаюць* у падліўку, то для яе выкарыстоўваюць: 2 шклянкі маку і па 140 мл вады і мёду. Замест макавай падліўкі магчыма зрабіць макавае малако, для якога бяруць: 200 грамаў маку, 1/4 шклянкі мёду і 750 мл вады.

## Прыгатаваньне
Спачатку для прыгатаваньня ламанцоў у муку дадаюць соль. Затым падліваюць алей і замешваюць тугое цеста. Атрыманае цеста накрываюць цэляфанам на 30 хвілінаў. Пасьля гэтага цеста раскачваюць у тонкія лісты таўшчынёй каля 1 см, якія выкладаюць на паперу для запяканьня і пераносяць на бляху. На паверхні лістоў цеста пазначаюць нажом лініі ў выглядзе прастакутнікаў, ромбаў або квадратаў з бокам 4—6 см. Выпякаюць ламанцы ў духоўцы пры +160 °C да залацістага адценьня 8 хвілінаў. Пасьля выпечкі іх ламаюць па лініях надзрэзаў, адсюль назва ламанцы.

Для прыгатаваньня макавай падліўкі мак спачатку зьмяшчаюць на 30 хвілінаў у гарачую ваду, якую затым зьліваюць. Пасьля мак здрабняюць блэндэрам да белага адценьня ад соку і перамешваюць з цукрам на смак. Урэшце ламанцы заліваюць макавай падліўкай і даюць астыць 2 гадзіны.

Каб атрымаць макавую падліўку для *мачаньня* ламанцоў, замест цукру перацёрты мак магчыма перамяшаць зь мёдам і кіпнем вады. Такую падліўку зьмяшчаюць у міску, куды мачаюць ламанцы.

Для прыгатаваньня макавага малака мак спачатку перамешваюць на 15 хвілінаў з варам вады, якую пасьля зьліваюць. Затым мак зноў перамешваюць з варам на 30 хвілінаў. Пасьля зьліву вады мак перамолваюць у пасудзіне блэндэрам да зьяўленьня белага адценьня соку. У іншым посудзе перамолаты мак заліваюць кіпнем вады і дадаюць мёд. Пасьля астываньня макавае малако пераносяць у халоднае месца. Урэшце ламанцы ў глыбокіх місках заліваюць макавым малаком за 3 гадзіны да спажываньня.

## У культуры
У 1923 годзе Якуб Колас выдаў паэму «Новая зямля», у 20-й частцы якой пад назвай «Каляды» зьмясьціў радкі наконт прыгатаваньня ламанцоў з макам:

## Крыніцы

Катэгорыя:Печыва
Катэгорыя:Беларускія дэсэрты
Катэгорыя:Калядная ежа
Катэгорыя:Зьявіліся ў XIII стагодзьдзі
Эякуляцыя на твар

міні|Прыклад эякуляцыі на твар.
**Эякуляцыя на твар** — асобны від эякуляцыі, пры якім 
дзе мужчына эякулюе на твары аднаго ці некалькіх партнэраў.

## Мэдычныя праблемы, зьвязаныя з эякуляцыяй на твар

### Патрапленьне эякуляту ў вока
Патрапленьне спэрмы ў вока можа выклікаць моцны боль, паколваньне і апёк, бо спэрма ўтрымлівае кампанэнты, якія раздражняюць вочную тканіну. Рэакцыяй можа быць сьлёзацёк, адчувальнасьць да сьвятла, пачырваненьне і размытасьць зроку. Вока можна прамыць чыстай вадой, сьлёзы таксама дапамагаюць вымываць спэрму, пасьля чаго дыскамфорт сьціхне.

#### Перадача хваробы
значак|160пкс|справа|Вока, інфікаванае хлямідыйным кан’юнктывітам.
Любая сэксуальная актыўнасьць, якая ўключае кантакт зь біялягічнымі вадкасьцямі іншага чалавека, утрымлівае рызыку перадачы захворваньняў, якія перадаюцца палавым шляхам. Спэрма сама па сабе звычайна бясшкодная для скуры або пры праглынаньні, але не для вочнай тканіны (кан’юнктывы). Спэрма можа быць носьбітам многіх заразаў, якія перадаюцца палавым шляхам.

Калі ў спэрме мужчыны ёсьць хлямідыі, партнэр, які прымае, можа заразіцца хлямідыйным кан’юнктывітам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Формы сэксуальнай актыўнасьці
Катэгорыя:Парнаграфія
Артавід

**Артавід** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Ардвіда, Гартвід або Гертвід (Ardois, Hartvid, Hartwidus, Hertuidus) і Відарт або Відэрд (Vidart, Widderd) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) паходзіць ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи на име Стерковичовъ и земль пустовских у в [[Анікшты|Оникъштенском]] повете… Романа Ямуновича Артовида* (4 красавіка 1525 году).

## Глядзіце таксама
* Гарт
* Від

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Оўклэнд (неадназначнасьць)

**О́ўклэнд** можа азначаць:

## Тапонімы

### ЗША
* Оўклэнд — места ў Аёве
* Оўклэнд — места ў Арэгоне
* Оўклэнд — места ў Іліноі
* Оўклэнд — места ў Каліфорніі
* Оўклэнд — места ў Кентакі
* Оўклэнд — места ў Мізуры
* Оўклэнд — места ў Місысыпі
* Оўклэнд — места ў Мэне
* Оўклэнд — места ў Мэрылэндзе
* Оўклэнд — места ў Нью-Джэрзі
* Оўклэнд — места ў Нэбрасцы
* Оўклэнд — места ў Паўднёвай Караліне
* Оўклэнд — места ў Тэнэсі
* Оўклэнд — места ў Флёрыдзе

## Асобы
* Сайман Оўклэнд (1915—1983) — актор ЗША

## Глядзіце таксама
* Оклэнд
Оклэнд (неадназначнасьць)

**О́клэнд** можа азначаць:

## Тапонімы

### Новая Зэляндыя
* Оклэнд — найбуйнейшае места краіны
* Оклэнд — рэгіён

## Асобы
* Барон Оклэнд — тытул у Ірляндыі і Вялікай Брытаніі

* Оклэнд Гедэс (1879—1954) — брытанскі палітык, дыплямат
* Джэймз Оклэнд ( 1980) — брытанскі тэнісіст

## Глядзіце таксама
* Оўклэнд
Аба

**Аба** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Аба (Abo, Abbo, Aba, Abba, Abi, Abbi, Abbe) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аб- паходзіць ад гоцкага aba 'мужчына, муж'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Абека, Абель, Абор, Абуд, Абрат. Адзначаліся германскія імёны Abbeco, Abel, Abar, Abbud, Abrada.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Abor, Abart (Abhart).

У Прусіі бытавала імя Abgautis (1540 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Helena Abowicz* (*Abowiczowa*, 1797 год).

## Носьбіты
* Алена Абовічава (Абовіч) — рыма-каталічка зь Немянчыну, якая памерла ў 1797 годзе

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вінгіль

**Вінгіль** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вінігіла (Winigilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) паходзіць ад гоцкага wins 'сябар', а аснова -гіл- (-кіл-) (імёны ліцьвінаў Гілін, Гілімонт, Таўцігіл; германскія імёны Gillin, Gilmondus, Theudigilius) — ад германскага Gisala, Gisila 'патомак, нашчадак'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Regina Wingilewicz* (1743 год); *Xiądz Wingilewicz Skibiński Józef* (1832—1834 гады); *Ewa Wingil* (1835 год).

## Носьбіты
* Ксёндз Юзэф Вінгілевіч Скібінкі — сябра Таварыства братэрскага аб’яднаньня

## Глядзіце таксама
* Віна
* Гіла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Альсвэнскан 2024 году

**Альсвэнскан 2024 году** — 100-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Швэцыі, які праходзіў з 30 сакавіка па 10 лістапада 2024 году. Чэмпіёнам стаў «Мальмё», які тым самым здабыў сваю 27-ю перамогу ў Альсвэнскане і 24-ы чэмпіёнскі тытул.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 16 клюбаў, зь якіх 14 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а два клюбы прасунуліся з Супэрэтану — «Вэстэрос» і ГАІС. Гэтыя клюбы замянілі «Дэгерфорс» і «Варбэрг».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Вэрнаму», які заняў 14-е месца ў Альсвэнскане, і «Ландскрунай», трэцяй камандай Супэрэтану. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыў «Вэрнаму», і клюбы засталіся ў сваіх лігах.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Швэдзкага футбольнага зьвязу

Катэгорыя:Чэмпіянат Швэцыі па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Ядгін

**Ядгін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гедыкен або Гетген (Hedicken, Hettgen) і Генад або Генат (Genhadus, Genat) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатман, Бернат; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Bernat) паходзіць ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи… [[Бутгель|Буткгеля]] Едкгиновича* (20 студзеня 1523 году); *Едкгиновичи… бояр… Едкгинович* (25 сьнежня 1566 году).

## Глядзіце таксама
* Гата
* Гіна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Югель

**Югель** (*Югайла*), **Угаль** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гугал, пазьней Гугель (Hugal, Hugel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова уг- (гуг-) (імёны ліцьвінаў Убер, Убарт, Уграт; германскія імёны Uber, Ubert, Hughrat) паходзіць ад германскага hugu 'думка, дух мысьленьня', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. У гістарычным германскім адзначалася імя Jugellus.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Jugielowa, wdowa [[Азьвін|Azwina]]* (20 лістапада 1604 году); *Józef Jugayło* (24 жніўня 1744 году); *Teresa Ugalewicz* (1766 год); *pana Jugielewicza* (1782—1784 гады).

## Носьбіты
* Пётар Раслававіч Югайлавіч — вялёнскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1591 годзе

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў

**Ліга Эўропы УЭФА 2025—2026 гадоў** — 55-ы сэзон другога паводле статуснасьці эўрапейскага турніру УЭФА, і 17-ы зь іх пасьля перайменаваньня Кубка УЭФА ў Лігу Эўропы УЭФА. Фінал будзе згуляны 20 траўня 2026 году на стадыёне «Бэшыкташ» у Стамбуле, Турэччына. Гэта будзе другі сэзон, які будзе ладзіцца ў новым фармаце, дзе групавы этап з 32 камандамі быў заменены на агульнуб лігавую фазу з 36 камандамі. «Тотэнгэм Готспур» ёсьць дзейным чэмпіёнам, але ня зможа абараніць свой тытул, бо як пераможца Лігі Эўропы аўтаматычна кваліфікаваўся ў Лігу чэмпіёнаў, а новы фармат не дазваляе клюбам пераходзіць зь Лігі чэмпіёнаў у Лігу Эўропы пасьля лігавага этапу.

## Расклад матчаў
Матчы заплянаваныя быць згулянымі чацьвяргамі, акрамя фіналу, які адбудзецца ў сераду, але ў выключных выпадках фінал можа ладзіцца ў аўторак ці сераду праз канфлікты ў раскладзе. У адзін эксклюзіўны тыдзень, як то 24 і 25 верасьня, будзе ладзіцца з гульнямі ў сераду і чацьвер.

## Кваліфікацыйныя раўнды

### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

### Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф

## Этап лігі

Лёсаваньне этапу лігі Лігі Эўропы адбылося 29 жніўня 2025 году. 36 клюбаў былі падзеленыя на чатыры кошыкі зь дзевяцьцю камандамі ў кожнай, грунтуючыся на клюбных каэфіцыентах УЭФА.

Цырымонія лёсаваньня адбылася адначасна зь лёсаваньнем этапу лігі Лігі канфэрэнцыяў, у адрозьненьне ад папярэдняга сэзону. Калі 36 клюбаў лёсавалі ўручную па адной, лёсаваньне матчаў было цалкам згенэраванае кампутарам. Кожная каманда сустрэнецца з двума супернікамі з кожнай з чатырох кошыкаў, па адным дома і адным на выезьдзе. Клюбы ня могуць гуляць з супернікамі з сваёй уласнай асацыяцыі, а таксама супернікамі могуць быць ня больш за два клюбы з адной асацыяцыі.

«Астан Віла», «Балёньня», «Бран», «Гоў Эгэд Іглз» і «Нотынггэм Форэст» дэбютуюць у турніры з моманту зьяўленьня групавога этапу. «Гоў Эгэд Іглз» і «Нотынггэм Форэст» дэбютуюць у групавых этапах любых буйных спаборніцтвах УЭФА. Усяго ў гэтай фазе прадстаўлена 23 нацыянальныя асацыяцыі.

### Табліца

### Вынікі

## Плэй-оф
### Раўнд плэй-оф

### 1/8 фіналу

### 1/4 фіналу

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ліга Эўропы УЭФА на афіцыйным сайце УЭФА.

2025
Катэгорыя:2025 год у футболе
Катэгорыя:2026 год у футболе
Элітэсэрыен 2024 году

**Элітэсэрыен 2024 году** — 80-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Нарвэгіі, які праходзіў з 31 сакавіка па 1 сьнежня 2024 году. Чэмпіёнам стаў «Будэ-Глімт», які тым самым здабыў свой чацьвёрты тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 16 клюбаў, зь якіх 13 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Першага дывізіёну — «Фрэдрыкстад», КФУМ і «Крыстыянсун». Гэтыя клюбы замянілі «Валерэнгу», «Стабэк» і «Олесун».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Гаўгесунам», які заняў 14-е месца ў Элітэсэрыен, і «Мосам», пераможцам плэй-оф за павышэньне Першага дывізіёну. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыў «Гаўгесун», і клюбы засталіся ў сваіх лігах.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Нарвэскай футбольнай асацыяцыі

Катэгорыя:Чэмпіянат Нарвэгіі па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Гуга

**Гуга** (*Юга*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гуга, Уга або Уха (Hugo, Ugo, Ucho) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -уг- (-гуг-) паходзіць ад германскага hugu 'думка, дух мысьленьня'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Убер (Губэр), Убарт (Юбарт), Югель (Угаль), Уграт. Адзначаліся германскія імёны Uber (Huber), Ubert, Hugel, Hughrat.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Hug (Hugo, Ugo, Jugo, Hok), Hubert (Hubart, Hukpert), Hugold.

У Прусіі бытавала імя *Ugide*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Malcher Staszkiewicz Jugowicz* (15—23 і 20 кастрычніка 1655 году); *Jerzy Jugiewicz* (1776 год).

## Носьбіты
* Гуга Калантай (1750—1812) — палітычны дзяяч Рэчы Паспалітай, філёзаф і пэдагог; рэфэрэндар вялікі літоўскі (з 1787), падканцлер каронны (з 1791) 

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нацыянальная ліга чэмпіянату Грузіі па футболе 2024 году

**Нацыянальная ліга 2024 году** — 36-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Грузіі, які праходзіў з 1 сакавіка па 8 сьнежня 2024 году. Чэмпіёнам стала «Ібэрыя 1999», якая тым самым здабыла свой другі тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел дзесяць клюбаў, зь якіх дзевяць былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а «Калхэці-1913» прасунуўся з Нацыянальнай лігі 2, замяніўшы «Шукуру».

Перад пачаткам сэзону «Сабуртала» зьмяніла назву на «Ібэрыя 1999».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы, дзе «Гагра» і «Тэлаві», якія занялі адпаведна восьмае і дзявятае месцы ў Нацыянальнай лізе, супрацьстаялі «Руставі» і «Сіёні», якія занялі адпаведна другое і трэцяе месцы ў Нацыянальнай лізе 2. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабылі «Гагра» і «Тэлаві», і ўсе клюбы засталіся ў сваіх лігах.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Нацыянальнай лігі

Катэгорыя:Чэмпіянат Грузіі па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Бутгель

**Бутгель** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Бодыгіл або Бодугайл (Baudigilus, Baudugailus) і Галбот (Galbot) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-) (у старажытных тэкстах *bod* праз доўгае *о* пісалася як *baud*), а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты' або ад асновы -гісіл- (-гіл-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи… Буткгеля [[Ядгін|Едкгиновича]]* (20 студзеня 1523 году).

## Глядзіце таксама
* Гайла
* Бота
* Бода

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сынталт

**Сынталт** (*Сынтаўт*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Сінталд або Сіндалт (Sintualdus, Sindolt) і Валтсінда (Waltsinda) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -сінд- (-зынд-) (імёны ліцьвінаў Сындык, Шымбольт, Сіндэр; германскія імёны Sindico, Sinbald, Sinder) паходзіць ад гоцкага sinþs 'дарога, шлях' або германскага sintha 'дарога, падарожжа, вайсковая выправа', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Адпаведнасьць імя Сінтаўт германскаму імю Sinduald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *circa bona Syntholtowicz* (11 сакавіка 1525 году); *w filii Syntowtach* (1675—1677 гады).

## Глядзіце таксама
* Сінда
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вілдзен

**Вілдзен** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Вілдэн (Vilden) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вілд- (-вілт-) (імёны ліцьвінаў Вілталт, Авільт, Эвільд; германскія імёны Wiltolt, Awild, Evilda) паходзіць ад гоцкага wilþeis 'дзікі'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Samayten gegeben, Wilthennen bruder* (20 сакавіка 1400 году); *homines… Pieszko Wildenicz* (3 чэрвеня 1510 году).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Азярод (неадназначнасьць)

**Азяро́д** можа азначаць:

* Азярод — гаспадарчае збудаваньне;
* Азярод — беларуская народная гульня.
Сандзейка

**Сандзейка** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Сандыка або Зантка (Sandika, Sandke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова санд- (сант-, зант-) (імёны ліцьвінаў Сантаўт, Зантэр, Шандрык; германскія імёны Santold, Santer, Sandrich) паходзіць ад гоцкага *sanþs 'сапраўдны'.

У Прусіі бытавала імя *Santke / Sandike* (1361 і 1413 гады).

У Польшчы адзначалася імя *Sandek* (1399—1428 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловека… з братаничомъ Сондеиком* (15 сьнежня 1514 году).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Польская футбольная экстракляса 2022—2023 гадоў

**Экстракляса 2022—2023 гадоў** — 97-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Польшчы, які праходзіў з 15 ліпеня 2022 году па 27 траўня 2023 году. Чэмпіёнам упершыню ў сваёй гісторыі стаў «Ракаў».

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 18 клюбаў, зь якіх 15 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Першай лігі — «Медзь», «Відзэў» і «Карона». Гэтыя клюбы замянілі «Брук-Бэт Тэрмаліку», «Віслу» з Кракава і «Гурнік» з Лэнчны.

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эстраклясы

Катэгорыя:Чэмпіянат Польшчы па футболе
Катэгорыя:2022 год у футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Польская футбольная экстракляса 2021—2022 гадоў

**Экстракляса 2021—2022 гадоў** — 96-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Польшчы, які праходзіў з 23 ліпеня 2021 году па 21 траўня 2022 году. Чэмпіёнам стаў «Лех», які тым самым здабыў свой восьмы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У параўнаньні з папярэднім сэзонам лік удзельнікаў павялічылі з 16 да 18. З удзельнікаў 15 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Першай лігі — «Радомяк», «Брук-Бэт Тэрмаліка» і «Гурнік» з Лэнчны. Гэтыя клюбы замянілі «Падбэскідзе».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эстраклясы

Катэгорыя:Чэмпіянат Польшчы па футболе
Катэгорыя:2021 год у футболе
Катэгорыя:2022 год у футболе
Штэфан Крафт

**Штэфан Крафт** (;  13 траўня 1993 году) — аўстрыйскі скакун на лыжах з трампліну. Алімпійскі чэмпіён 2022 году, а таксама шматразовы чэмпіён сьвету. Спартовец тройчы быў пераможцам Кубка сьвету ў агульным заліку ў 2017, 2020 і 2024 гадах. З 18 сакавіка 2017 году трымае рэкорд сьвету ў далячыні скоку з трампліна, які ён зрабіў на 253,5 мэтраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аўстрыйскія скакуны на лыжах з трампліну
Катэгорыя:Аўстрыйскія скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Варажба (неадназначнасьць)

**[[Варажба]]** — акультная практыка. Іншыя значэньні:

## Тапонімы
* Варажба — места ў Сумской вобласьці Ўкраіны
* Варажба — вёска ў Сумской вобласьці Ўкраины

## Гідронімы
* Варажба — рака ў Курскай вобласьці Расеі, прытока Сейму
* Варажба — рака ў Сумской вобласьці Ўкраіны, правая прытока Псёлу
* Варажба — рака ў Цьвярской вобласьці Расеі, левая прытока Воўчыны

## Іншае
* Варажба — чыгуначная станцыя ў аднайменным месьце Ўкраіны
Польская футбольная экстракляса 2020—2021 гадоў

**Экстракляса 2020—2021 гадоў** — 95-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Польшчы, які праходзіў з 21 жніўня 2020 году па 16 траўня 2021 году. Чэмпіёнам стала «Легія», якая тым самым здабыла свой 15-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 16 клюбаў, зь якіх 13 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Першай лігі — «Сталь», «Падбэскідзе» і «Варта». Гэтыя клюбы замянілі «Арку», «Карону» і ЛКС.

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эстраклясы

Катэгорыя:Чэмпіянат Польшчы па футболе
Катэгорыя:2020 год у футболе
Катэгорыя:2021 год у футболе
Польская футбольная экстракляса 2019—2020 гадоў

**Экстракляса 2019—2020 гадоў** — 94-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Польшчы, які пачаўся 19 ліпеня 2019 году і меркаваўся да завяршэньня 17 траўня 2020 году. Аднак у зьвязку з пандэміяй каранавірусу 13 сакавіка 2020 году розыгрыш спынілі. Матчы ўзнавіліся 29 траўня 2020 году без гледачоў (з 19 чэрвеня дапусьцілі гледачоў у колькасьці ня больш за 25% ад умяшчальнасьці стадыёну), спаборніцтва завяршылася 19 ліпеня 2020 году.

Чэмпіёнам стала «Легія», якая тым самым здабыла свой 14-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 16 клюбаў, зь якіх 14 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а два клюбы прасунуліся зь Першай лігі — «Ракаў» і ЛКС. Гэтыя клюбы замянілі «Медзь» і «Заглембе» з Сасноўца.

## Рэгулярны сэзон
### Табліца


### Вынікі гульняў

## Чэмпіёнскі раўнд
### Табліца

### Вынікі гульняў

## Раўнд на паніжэньне
### Табліца

### Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эстраклясы

Катэгорыя:Чэмпіянат Польшчы па футболе
Катэгорыя:2019 год у футболе
Катэгорыя:2020 год у футболе
Беларускае культурнае таварыства «Грунвальд»

**Беларускае Культурнае Таварыства «Грунвальд»** — добраахвотная грамадзкая арганізацыя беларусаў Эстоніі.

## Дзейнасьць
Таварыства было зарэгістравана пры Эстонскім фондзе культуры ў студзені 1990 г. інжынэрам Эстонскага тэатра драмы Валерыем Чыжыкам. Тады ж тыражом 25 000 асобнікаў быў апублікаваны першы нумар інфармацыйнага бюлетэня «Грунвальд». Мэтай выдання было «даць максімум інфармацыі беларусам Эстоніі аб падзеях у Беларусі, садзейнічаць нацыянальна-культурнаму адраджэньню, дапамагчы ў вывучэньні беларускай мовы». У далейшым меркавалася павялічыць у два разы тыраж і выпускаць бюлетэнь двойчы на месяц.

У інтэрв'ю газеце «Савецкая Эстонія» В. Чыжык адзначаў, што Таварыства працавала «ў самым цесным кантакце» з Народным фронтам, Саюзам пісьменнікаў, Саюзам кінэматаграфістаў, ТБМ, Купалаўскім тэатрам, вядомымі гісторыкамі і пісьменьнікамі. Прадстаўнікі Таварыства, па словах Чыжыка, удзельнічалі у мерапрыемствах Народнага фронту, у тым ліку Чарнобыльскім шляху. Была задума наладзіць сувязь паміж беларусамі ў розных гарадах Эстоніі, а таксама ўстанавіць сувязі з суайчыннікамі за мяжой.

26 красавіка 1990 г., у гадавіну Чарнобыльскай катастрофы, Таварыства арганізавала акцыю «гадзіна нацыянальнага траўру» на Ратушнай плошчы Таліна.

У кастрычніку 1990 г. Таварыства надрукавала тыражом 27 500 асобнікаў скарочаную вэрсію брашуры «Кароткі агляд гісторыі Беларусі для беларускіх дадатковых школ», выпушчанай у 1968 г. у ЗША. Сродкі ад яе рэалізацыі плянавалася перадаць дзецям Беларусі і Расіе, якія пацярпелі ад чарнобыльскай аварыі, а таксама дзіцячым арганізацыям Эстоніі.

Таварыства налічвала каля 100 сталых таварышаў. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Эстоніі
Катэгорыя:Культура Таліну
Катэгорыя:1990 год у Эстоніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе