open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пяршайка

**Пяршайка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Іслачы (басэйн Нёману). Цячэ ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 13 км. Плошча вадазбору 67 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 6,2‰.

Прытокі — Баранаўка, Літанка (правыя). На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Пяршаі.

Пачынаецца каля вёскі Шараяў, цячэ заходнімі схіламі Менскага ўзвышша, упадае ў Іслач каля вёскі Яцкава-Карчомных. За 1 км на захад ад вёскі Пяршаяў на працягу 1,2 км уніз плыньню каналізаваная.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Нёману
БЛ

* «Балтыйская» станцыя мэтро — станцыя Пецярбурскага мэтрапалітэну;
* Банк Латвіі — галоўны банк Латвіі;
* Банк Летувы — галоўны банк Летувы;
* Баня Лука — сталіца Сэрбскай Рэспублікі на поўначы Босьніі і Герцагавіны;
** аэрапорт «Баня Лука» — міжнародны аэрапорт Сэрбскай Рэспублікі;
** «Банялуцкая біржа» — фондавая біржа Сэрбскай Рэспублікі;
* «Беларуская» станця мэтро — станцыя Кальцавой лініі Маскоўскага мэтрапалітэну;
* Бутаўская лінія — 12-я лінія Маскоўскага мэтрапалітэну (Расея).
Гервятка

**Гервятка**, **Гарвежка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Оксны (басэйн Нёману). Цячэ ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 13 км. Плошча вадазбору 40 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,5‰.

На рацэ стаіць места Смаргонь.

Вадазбор пераважна на паўночных схілах Ашмянскага ўзвышша. Упадае ў Оксну ў месьце Смаргоні, каля яго 2 плаціны.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Смаргонскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Нёману
Галядза

**Галядза** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Сэрвачы (басэйн Нёману). Цячэ ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 24 км. Плошча вадазбору 110 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,3‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Параф’янава.

Пачынаецца на паўночным усходзе ад вёскі Барсукоў, упадае ў Сэрвач на поўнач вёскі Мураўшчыны. У вярхоўі на працягу 6 км каналізаваная.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Докшыцкага раёну
Катэгорыя:Басэйн Нёману
Крукоўскі

**Круко́ўскі** — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Аляксандар Крукоўскі (1901—1945)&nbsp;— беларускі геоляг, гісторык, этнограф
* Марцін Крукоўскі ( 1992)&nbsp;— польскі футбаліст
* Мікалай Крукоўскі (1923—2013)&nbsp;— беларускі філёзаф
* Мікалай Крукоўскі ( 1952)&nbsp;— беларускі дзяржаўны дзяяч
* Стэфан Крукоўскі (1890—1982)&nbsp;— польскі археоляг
* Уладзімер Крукоўскі (1937—2022)&nbsp;— беларускі маляр-плякатыст
* Фэлікс Крукоўскі (1804—1852)&nbsp;— расейскі генэрал

## Глядзіце таксама
* Крукоўскі — адмена шляхецкага гербу „Сьлепаўрон“
Лукашанец

**Лукашанец** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Алена Лукашанец (нар. 1956) — беларуская мовазнаўца.
* Аляксандар Лукашанец (нар. 1954) — беларускі мовазнавец.
* Зьміцер Лукашанец — беларускі гідрабіёляг.
* Настасься Лукашанец (нар. 1982) — беларускі мовазнавец.
* Сяргей Лукашанец (нар. 1982) — беларускі гісторык.
Генацыд украінцаў

**Генацы́д украі́нцаў** () або **этнацы́д украінцаў** () — гэта мэтанакаваныя кампаніі поўнага альбо частковага зьнішчэньня ўкраінскага народа, арганізаваныя й праведзеныя маскоўскімі/маскальскімі дзяржавамі. Яе ключавымі складнікамі былі масавыя забойствы сялянаў праз Галадамор, рэпрэсыі супраць украінскай інтэлігенцыі (расстралянае адраджэньне), русыфікацыя Ўкраіны й украінскай мовы, зьнішчэньне ўкраінскай царквы, дэпартацыя ўкраінцаў і наступнае засяленьне ўкраінскіх земляў іншымі нацыянальнасьцямі.

Падчас шырокамаштабнага маскальскага ўварваньня ва Ўкраіну, калі сталі вядомыя ахвяры масавых расстрэлаў у Кіеўскай вобласьці, на сайце маскальскага дзяржаўнага інфармацыйнага агенцтва РЯ Навіны быў апублікаваны артыкул з абгрунтаваньнем генацыду ўкраінцаў, у якой зьмяшчаюцца заклікі да правядзеньня рэпрэсый, дэўкраінізацыі, дээўрапеізацыі, генацыду народа. Прэзыдэнт Украіны Ўладзімер Зяленскі заявіў, што артыкул на сайце дзяржаўнага маскальскага агенцтва РА Новости, у якім абгрунтоўваецца генацыд украінцаў, будзе адным з доказаў будучага трыбунала.

## Глядзіце таксама
* Савецкая акупацыя Ўкраіны

## Крыніцы
Сяргій Гарбачоў

**Сяргій Іванавіч Гарбачоў** (, Запарожжа, УССР, СССР) — украінскі працаўнік адукацыі, публіцыст, першы адукацыйны амбудсмэн Украіны.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Запарожжы. На працягу жыцьця асвоіў болей за дваццаць прафесій, сярод якіх будаўнік, дызайнэр і праграміст. З 1984 да 1988 году працаваў настаўнікам расейскай мовы і літаратуры ў некалькіх запароскіх школах. Быў аднім са стваральнікаў ліцэю «Логас» () у Запарожжы, адной зь першых навучальных устаноў для адораных дзяцей ва Ўкраіне; займаў пасаду дырэктара ліцэю з 1990 да 1996 году. У 1997—2000 гг. працаваў дызайнэрам-вярстальшчыкам у кніжным выданьні «Дзікае Поле» (). З 2006 да 2013 быў дырэктарам інфармацыйнага цэнтру расейскамоўнай газэты «Камэрсант Украіна» ().

У 2015 годзе, пасьля перамогі ў конкурсе на вакантную пасаду, становіцца дырэктарам школы №148 у Кіеве. Тады ж пачынае выкладаць замежную літаратуру і мэдыяграматнасьць. 

У 2019 вылучыў сваю кандыдатуру на новаствораную пасаду адукацыйнага амбудсмэна. З ім канкуравалі юрысткі Ірына Якавец і Алеся Вашчук. 12 ліпеня 2019 году міністарка адукацыі Ўкраіны Лілія Грыневіч абвясціла, што пасаду зойме Сяргій Гарбачоў.

14 жніўня 2019 Гарбачоў афіцыйна стаў першым адукацыйным амбудсмэнам ва Ўкраіне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія настаўнікі
Ларыса Салавей

**Ларыса Фёдараўна Салавей** (22 ліпеня 1934, Ворша, Беларусь) — настаўніца, мастацтвазнаўца. Заслужаны настаўнік БССР (1975). 
Чалец Беларускага саюза мастакоў з 1984 г.  

## Жыцьцяпіс
Салавей Ларыса Фёдараўна нарадзілася 22 ліпеня 1934 году ў Воршы, у 1968 годзе скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. З 1966 да 1981 году — выкладчык прафэсіянальна-тэхнічнага вучылішча, у 1981—1987 гадах — сакратар праўленьня Беларускага саюза мастакоў, у 1988—1992 гадах — намесьнік дырэктара дырэкцыі мастацкіх выставак Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь, у 1992—97 гг. намесьнік дырэктара многафункцыянальнага выставачнага комплексу «На ростанях» — арганізатар выставак беларускіх мастакоў за мяжой, а таксама заснавальніца многіх карцінных галерэй у Беларусі.

## Творчасьць
Ёй належаць манаграфіі пра беларускіх мастакоў Раісы Кудрэвіч (1974), Мікалая Казакевіча (1987), Івана Рэя (1990), прадмова ў альбоме «Адольф Гугель і Раіса Кудрэвіч» (1994), творчыя партрэты мастакоў: Яўгена Панамарэнкі, Уладзімера Кожуха, Яўгена Зайцава, Аляксея Кузьміча, Вячкі Целеша, Івана Міско й іншых. Ларыса Салавей аўтар шэрагу артыкулаў па праблемах беларускага выяўленчага мастацтва, эстэтычнага выхаваньня й музэязнаўства. Аўтар каталёгаў выставак: «9 мастакоў з Беларусі» (1993 г., Італія), «7 мастакоў з Беларусі» (1994 г., Менск), «Каталёг I міжнароднага пленэру па жывапісу імя Бялыніцкага-Бірулі» (1996) і інш.

## Кнігапіс
*  
*  
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* Крэпак, Б. А. Салавей Ларыса Фёдараўна. //  — С. 94—95.
* Салавей Ларыса Фёдараўна.  //  С. 439—440.
* Салавей Ларыса Фёдараўна.  //  С. 613.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Салавей Ларыса Фёдараўна. Прыдзьвінскі край: гісторыя і сучаснасьць.

 
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Беларускія мастацтвазнаўцы
Катэгорыя:Беларускія дзяячкі мастацтваў
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў
Салавей (неадназначнасьць)

Назву **Салавей** маюць:
* Салавей (*Luscinia*) — род птушак з атрада вераб’інападобных.
## Асобы
* Аксана Салавей (нар. 1982) — беларуская спэцыялістка ў галіне расьлінаводзтва, кандыдат сельскагаспадарчых навук
* Алег Салавей (нар. 1970) — украінскі паэт, празаік, крытык, дасьледчык украінскай літаратуры
* Алесь Салавей (1922—1978) — беларускі паэт
* Андрэй Салавей (1994) — беларускі футбаліст
* Арцём Салавей (1990) — беларускі футбаліст
* Ларыса Салавей (1934) — настаўніца, мастацтвазнаўца. Заслужаны настаўнік БССР (1975)
* Лія Салавей (нар. 1934) — беларуская фалькларыстка, ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі
* Рыгор Салавей (1926 — ?) — мэдык-эпідэміёлаг, арыштаваны ў 1960 годзе за антысавецкую дзейнасьць
* Уладзімер Салавей (1918—1974) — беларускі сьвятар усходняга абраду і рэлігійны дзеяч
* Уладзімер Салавей (Чайка) (1925—1996) — дзяяч беларускага падпольнага руху, заснавальнік ў Баранавічах актысавецкай беларускай арганізацыі «Чайка»
* Язэп Салавей (1879 — 1926) — беларускі нацыянальны дзеяч, журналіст, выдавец, рэдактар

## Іншае
* Салавей — першы беларускі балет.
*«Салавей» — беларускі фільм па аповесьці Зьмітрака Бядулі

## Глядзіце таксама
* Салаўі
Она Міцюце

**Она Міцюце** (; (14 сьнежня 1909, Вільня, Расейская імпэрыя — 2 лютага 1973, Вільня, Летувіская ССР) — летувіская паэтка і перакладніца.

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася ў Вільні ў працоўнай сям’і, дзе пастаянна адчуваўся недахоп хлебу. Акрамя Оны, у сям’і былі яшчэ дзьве сястры і брат, таму голад і галеча былі звычайнай справай. Аднак зь першых дзён сьвядомага жыцьця яна горача ішла да навукі. Жывучы ў прытулку, скончыла пачатковую школу. Пазьней скончыла Віленскую гімназію Вітаўта Вялікага, дзе жыла ў студэнцкім інтэрнаце. Пасьля заканчэньня гімназіі і атрыманьня стыпэндыі Віленскага Летувіскага камітэту, у 1932 г. паступіла на аддзяленьне гуманітарных навук Віленскага ўнівэрсытэту імя Стэфана Баторыя, абраўшы паляністыку (у праграму таксама ўваходзіла дысцыпліна бібліятэказнаўства) і другі кірунак — летуаністыка. У 1937 годзе скончыда Віленскі ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «польская мова і літаратура».

Супрацоўнічала зь літаратурнымі выданьнямі «Varsnos» і «Varpos». Удзельнічала ў працы Віленскага летувіскага мастацка-літаратурнага таварыства і Віленскага летувіскага студэнцкага саюзу. У 1939—1941 гг. працавала на Віленскім радыё перакладніцай на польскую і летувіскую мовы. У гады гітлераўскай акупацыі да красавіка 1942 году працавала бібліятэкаркай. У 1944—1950 гг. працавала старшай бібліёграфкай Інстытуту летувіскай літаратуры і загадніцай адьдзелу рукапісаў летувіскай літаратуры.

У той час яна напісала навуковую працу «Рукапісная спадчына Сыманаса Даўкантаса» (выданьне Інстытуту летувіскай літаратуры).

Муж Оны Міцюце — беларускі дзеяч і літаратуразнаўца Янка Шутовіч быў арыштаваны органамі НКУС 19 лістапада 1944 году і прысуджаны да 10 гадоў пазбаўленьня волі. Паэтка была выключаная з Саюзу пісьменьнікаў Летувы і звольненая з працы.

Забытая, ігнараваная, з слабым здароўем, яна працавала бібліятэкаркай у школе, перакладала польскую літаратуру, вылівала ў дзёньніку горкую праўду пра савецкую акупацыю і дачакалася вяртаньня мужа зь лягераў. Ейныя творы за савецкім часам доўга не друкаваліся.

Памерла ў 1973 годзе ў Вільні.

## Творчасьць

Першыя вершы паэткі былі апублікаваныя ў 1929 годзе.

У 1938 годзе Віленскае Летувіскае мастацка-літаратурнае таварыства выдала ейны першы зборнік лірыкі «Žiburiai pelkėse» («Агні на балотах»).

Ейныя сьветапогляд і паэтыка нэарамантычныя, творчасьць блізкая да паэзіі С. Нэрыс. Пісала вершы для дзяцей, напісала п’есу «Stebuklingoji dėžutė» («Скрыня шчасьця», 1957), аўтабіяграфічную аповесьць пра дзяцінства «Першая галінка» («Pirmoji šakelė», 1972). Перакладала на летувіскую мову творы польскіх пісьменьнікаў Ю. Анджэеўскага, М. Дамброўскай, Я. Парандоўскага і інш.

У 1979 годзе пасьмяротна выйшаў зборнік вершаў «Rudens gėlės» («Восеньскія кветкі»).

## Творы
* Žiburiai pelkėse, 1938.
* Išdaigėlė, vaikams, 1959.
* Pavasarėlio puokštė, vaikams, 1969.
* Slėnių paukščiai, 1971.
* Pirmoji šakelė, autobiografinė apysaka, 1972.
* Rudens gėlės, rinktinė, 1979.

## Крыніцы

Катэгорыя:Летувіскія паэткі
Катэгорыя:Летувіскія перакладчыкі
Катэгорыя:Летувіскія літаратаркі
Катэгорыя:Асобы Вільні
Легіён «Свабода Расеі»

**Леґіён «Свабода Расеі»** (, )&nbsp;— расейскі леґіён Узброеных сілаў Украіны, створаны ў сакавіку 2022 года для абароны Украіны ад расейскага ўварвання ва Украіну ў 2022 годзе падчас расейска-ўкраінскай вайны. Сфармаваны зь ліку былых вайскоўцаў Узброеных Сілаў Расейскай Фэдэрацыі, а таксама іншых расейцаў, а месцамі і беларусаў, якія раней не ўваходзілі ў такія фармаваньні.

Леґіён замест дзяржаўнага сіне-бела-чырвонага сьцяга Расейскай Фэдэрацыі выкарыстоўвае на рукавных шаўронах бела-сіне-белы сьцяг.

## Гісторыя
Леґіён «Свабода Расеі» быў сфармаваны з роты (больш за 100 чалавек) арміі Расейскай Фэдэрацыі, якія добраахвотна перайшлі на ўкраінскі бок. Па словах камандзіра роты, 27 лютага з дапамогай супрацоўнікаў Службы бясьпекі Ўкраіны яны перайшлі на ўкраінскі бок, каб «абараніць украінцаў ад сапраўдных фашыстаў». Землякоў, ваенных пуцінскай арміі, ён заклікаў уступаць у шэрагі леґіёна «Свабода Расеі», каб разам выратаваць таксама ўласны народ і краіну «ад прыніжэньня й разрухі».

Першыя добраахвотнікі леґіёна «Свабода Расеі» пачалі індывідуальную папярэднюю падрыхтоўку ў канцы сакавіка 2022 году. У прыватнасьці, асабовы склад леґёна пад кіраўніцтвам інструктараў з Узброеных сілаў Украіны вывучыў асаблівасьці працы швэдзка-брытанскай пераносны супрацьтанкавай кіраванай ракеты малой далёкасьці NLAW. Камандзіры падразьдзяленьняў «Свабода Расеі» азнаёміліся з апэратыўнай абстаноўкай на франтах.

## Глядзіце таксама
* Батальён імя Кастуся Каліноўскага

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейска-ўкраінская вайна
Одла

**Одла** — рака ў Беларусі і Польшчы, левы прыток ракі Сьвіслачы (басэйн Нёману). Цячэ ў Гарадзенскім і Бераставіцкім раёнах Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 94 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,1‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Адэльск.

Пачынаецца ў Польшчы, каля вёскі Малой Зубрыцы. Перасякае дзяржаўную граніцу каля хутару Мінкаўцаў Гарадзенскага раёну, упадае ў Сьвіслач за 3 км на ўсход ад вёскі Пачобутаў Бераставіцкага раёну.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Бераставіцкага раёну
Катэгорыя:Басэйн Нёману
Даля Грынкевічуце

**Дáля Грынкевічуце** (; 28 траўня 1927, Коўна, Летува ― 5 сьнежня 1987, Коўна, Летувіская ССР) ― летувіская лекарка, пісьменьніца і дысыдэнтка.

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася ў Коўне, навучалася ў мясцовай жаночай гімназіі.

У 1941 годзе Даля была сасланая зь сям’ёй у Алтайскі край. У 1942 годзе сасланыя ў Трафімаўск у Паўночнай Якутыі. Адлучаны ад астатніх чальцоў сям’і бацька Далі памёр недзе на Ўрале.

У 1949 годзе разам з маці уцякла ў Летуву. На працягу году яны хаваліся ў дамах сваіх сяброў і сваякоў у Коўне. Ейная маці памерла і была пахаваная ў гэты пэрыяд. Далю ж паўторна арыштавалі і адправілі ў лягер Унжлаг у Сухабязводным (Горкаўская вобласьць). У 1953 годзе яна зноў была адпраўленая ў Якутыю, але ў наступным годзе, у зьвязку з «адлігай» пасьля сьмерці Сталіна, яна атрымала права вывучаць мэдыцыну ў Омску.

Вярнуўшыся ў Коўну, Д. Грынкевічуце працягнула там сваю мэдычную адукацыю, скончыўшы ў 1960 годзе (ва ўзросьце 33 гадоў) мясцовую мэдычную навучальню. Яна ўладкавалася лекаркай у мястэчку Лаўкава (Шылэльскі раён). Грынкевічуце працавала там да 1974 году, калі па волі савецкіх уладаў яе звольнілі з працы і пазбавілі службовай кватэры.

Яна клапацілася пра іншых ссыльных, запісвала ўспаміны.

Даля Грынкевічуце памерла ва ўзросьце 60 гадоў у 1987 годзе і была пахаваная на Эйгуляйскіх могілках у Коўне.

## Творчасьць

Д. Грынкевічуце пакінула дзьве вэрсіі сваіх успамінаў. Першыя, няпоўныя, але больш падрабязныя, былі напісаныя ў 1949—1950 гадах. Яны былі схаваныя ў слоіку ў садзе ля дому, дзя жыла Грынкевічуце, знойдзеныя ў 1991 годзе. Тэкст быў расшыфраваны і апублікаваны Ваенным музэям Вітаўта Вялікага ў 1996 годзе.

Другая вэрсія ўспамінаў была апублікаваная ў расейскім дысыдэнцкім выдавецкім выданьні «Память» у 1979 годзе. У Летуве ейныя ўспаміны былі ўпершыню апублікаваныя ў 1988 годзе. Яны былі перакладзеныя на ангельскую мову і выдадзеныя ў часопісе *Lituanus* у 1990 годзе.

Цяпер успаміны Далі Грынкевічуце ўваходзяць у школьную праграму па літаратуры ў Летуве. У 2022 годзе беларуская паэтка і перакладніца Ванда Марцінш душ Рэйш пераклала на беларускую мову галоўны твор летувіскай дысыдэнткі "Літоўцы ля Мора Лапцевых".

## Творы
* Lietuviai prie Laptevų jūros: Atsiminimai, miniatiūros, laiškai, sudarė A. Šulskytė, Vilnius, 1997 (Даля Грынкявічуце, Літоўцы ла Мора Лапцевых, Клайпеда, 2022 (пераклад Ванды Марцінш дуж Рэйш)).
* A Stolen Youth, a Stolen Homeland: Memoirs, Vilnius, 2003.

## Крыніцы

Катэгорыя:Летувіскія літаратаркі
Катэгорыя:Летувіскія дысыдэнты
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя
Катэгорыя:Асобы Коўна
Рыбніца (возера)

**Рыбніца** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Пыранкі. Знаходзіцца ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскае вобласьці, за 20 км на ўсход ад Горадні. Плошча паверхні возера 2,48 км². Даўжыня 4,76 км, найбольшая шырыня 0,9 км. Найбольшая глыбіня дасягае 7,6 м сярэдняя складае 3 м. Даўжыня берагавой лініі	12,4 км.

На паўднёва-ўсходнім беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Азёры

## Апісаньне
Катлавіна лагчыннага тыпу, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Вышыня схілаў ад 3—5 да 17 м. Заходнія і паўночна-заходнія берагі возера зьліваюцца з схіламі. Берагавая лінія зьвілістая. Дно каля берагоў пясковае, глыбей — высьцілаецца сапрапэлем. 

Возера праточнае. Упадае рака Стрыеўка, праз возера цячэ рака Пыранка, якая злучае яго зь Белым возерам.

Уваходзіць у зону адпачынку Азёры.

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, карась, краснапёрка, плотка, лінь ды іншыя віды рыбаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры басэйну Нёману
Катэгорыя:Азёры Гарадзенскага раёну
Перавесьсе (Хвойніцкі раён)

**Перавесьсе** — былы пасёлак у Камарынскім раёне (тэрыторыя сучаснага Хвойніцкага раёну) Палескай вобласьці Беларусі.

## Гісторыя

Ці не найранейшая пакуль зьвестка пра фальварак Тэрэспаль (Перавесьсе) сустрэтая на тапаграфічнай мапе Менскай губэрні 1846 году генэрал-маёра А. К. Фіцінгофа. У «Списках населенных мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 3 мужчыны і 4 жанчыны з фальварку Тэрэспаль зьяўляліся парафіянамі Астраглядаўскага касьцёлу Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі.

У 1909 годзе на хутары Перавесьсе Дзёрнавіцкай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні налічвалася 9 двароў з 45 жыхарамі.

Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў Перавесьсі было 18 двароў, 35 жыхароў. У траўні 1943 году акупанты спалілі ўвесь пасёлак, загубілі 34 чалавекі. Пасьля трагедыі паселішча не аднаўлялася.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Хвойніцкага раёну
Троцкая кенэса

**Троцкая кенэса** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Троках. Знаходзіцца ў паўночнай частцы места, у цэнтры Караімшчыны (Караімская Слабады) пад адрасам *вуліца Караімская, 30*. Дзейнічае. Твор архітэктуры барока. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першую драўляную кенэсу ў Троках збудавалі ў XV ст. За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) у 1665 годзе кенэса згарэла ў пажары, па чым яе адбудавалі наноў.

У XVIII ст. на месцы драўлянай кенэсы збудавалі новую мураваную. Будынак кенэсы пацярпеў ад пажараў 1794 і 1812 гадох, але неўзабаве яго аднавілі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У 1894—1904 гадох быў праводзіўся капітальны рамонт кенэсы.

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне пэўны час заставалася адзінай дзейнай караімскай кенэсай ня толькі ў Эўропе, але і ў СССР (па закрыцьці кенэсы ў Галічы ў сярэдзіне 1960-х гадоў).

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта квадратны ў пляне аб’ём пад ламаным дахам, які завяршаецца прастакутнай вежай. Усярэдзіне падзяляецца на тры часткі: асноўная заля для мужчынаў, невялікі пярэдні пакой і галерэя для жанчынаў, якая абапіраецца на чатыры слупы. На ўсходнім боку разьмяшчаецца караімскі гехал.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі і графіка

Trockaja kienesa. Троцкая кенэса (S. Vorobiev, 1855).jpg|С. Вараб’ёў, 1855 г.
Trockaja kienesa. Троцкая кенэса (S. Masłoŭski, 1904).jpg|С. Маслоўскі, 1904 г.
Trockaja kienesa. Троцкая кенэса (1925-30).jpg|1925—1930 гг.
Trockaja kienesa. Троцкая кенэса (1939).jpg|1939 г.


### Сучасныя здымкі

Trakai Kenesa 02(js).jpg|Агульны выгляд
Karaite synagogue in Trakai.JPG|Фрагмэнт
Trakai Kenesa 01(js).jpg|З боку вуліцы
Trakai Kenesa altar.JPG|Гехал


## Крыніцы

## Літаратура
* Зайончковский М. Караимская кенеса в Тракай. — Вильнюс, 2007. — 12 с.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Трокі
Прастытутка (фільм, 1926)

***Прастыту́тка*** (), іншая назва ***Забі́тая жыцьцём*** () — чорна-белы нямы мастацкі фільм рэжысэра Алега Фрэліха. Выпушчаны ў 1926 року «Белдзяржкіно», стаў першым беларускім фільмам.

## Зьмест

Падзеі адбываюцца ў часы росквіту НЭПу. У ваколіцах Масквы шчасьліва жыве сям’я Тыркіных. Пётар працуе ў рэзьніка-прыватніка Кандрацева, Надзея гаспадарыць і выхоўвае дваіх маленькіх дзяцей. У тым жа будынку ў далёкай сваячкі Варвары жыве сірата Люба. «Цётка» эксплюатуе і б’е дзяўчыну, за грошы дапамагае суседу спакусіць яе і ўрэшце рэшт выганяе на вуліцу…

## У ролях

## Здымачная група
* Сцэнарысты: Ной Галкін, Лізавета Дземідовіч
* Рэжысэр: Алег Фрэліх
* Аўтар надпісаў: Віктар Шклоўскі
* Апэратар: Альфонс Вінклер
* Мастакі: А. Сьмірноў, Дані
* Мантаж: Эсьфір Шуб
* Мультыплікацыя — Найдзіч

## Успрыняцьце
Нягледзячы на посьпех у гледачоў, тагачасныя крытыкі ўспрынялі фільм ня надта ўхвальна, а некаторыя ўбачылі ў ім уплыў «буржуазных нямецкіх псэўданавуковых фільмаў».

У цыркуляры, датаваным 1937 рокам, «Белдзяржкіно» рапартавала ў Маскву кіраўніку галоўнай управы кінапрамысловасьці СССР Барысу Шумяцкаму пра абясшкоджаньне «варожых» фільмаў. Забарона *Прастытуткі* матывавалася тым, што яна «палітычна няверная».

## Цікавае
* *Прастытутка* аспрэчвае славу першага мастацкага беларускага фільму са стужкай ''Лясная быль''. Работа над *Прастытуткай* пачалася раней, і ва ўсесаюзны пракат яна таксама трапіла першай, аднак *Лясную быль* першай паказалі ў Менску.
* Вялікі (параўнальна да ўсяго фільму) эпізод прысьвечаны лекцыі «пра сацыяльную шкоду прастытуцыі і спосабы пазбаўленьня ад яе». Эпізод выраблены з дапамогай мультыплікацыі і шырокай тагачаснай статыстыкі.
* Тытры ў фільме зробленыя адначасна па-расейску, ангельску і кітайску.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Ю. С. Калашников* Очерки истории советского кино: 1917—1934, — Москва: Искусство, 1956.
* *Игорь Авдеев*, *Лариса Зайцева* Все белорусские фильмы: каталог-справочник. Игровое кино (1926—1970). — Минск: Беларуская навука, 2001. — Т. 1. — 240 с — ISBN 985-08-0023-2

## Вонкавыя спасылкі
* 
* «Усе беларускія фільмы» (1926—1983)

Катэгорыя:Фільмы 1926 году
Катэгорыя:Савецкія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Савецкія фільмы бяз гуку
Катэгорыя:Савецкія фільмы 1926 году
Катэгорыя:Савецкія чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы Алега Фрэліха
Катэгорыя:Фільмы пра прастытуцыю
Катэгорыя:Цэнзура ў савецкім кінэматографе
Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (Целяханы)

**Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа** — помнік архітэктуры першай паловы XIX стагодзьдзя ў Целяханах. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычнай Касьцельнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму, часткова зруйнаваны савецкімі ўладамі.

## Гісторыя
Мураваны касьцёл у Целяханах збудавалі ў 1816—1817 гадох з фундацыі графа Пуслоўскага.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога перарабілі пад кіназалю. Пазьней да яго дабудавалі пляцоўку для танцаў.

У 2018 годзе Рымска-каталіцкі касьцёл у Беларусі выкупіў будынак у Івацэвіцкага райвыканкаму і пачаў аднаўленчыя працы. 14 верасьня 2019 году біскуп Антоні Дзям’янка цэлебраваў першую імшу ў адноўленым касьцёле.

## Галерэя

Cielachany, Kaścielnaja, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Целяханы, Касьцельная, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Cielachany, Kaścielnaja, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Целяханы, Касьцельная, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Cielachany, Kaścielnaja, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Целяханы, Касьцельная, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1915-16).jpg|1915—1916 гг.
Cielachany, Kaścielnaja, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Целяханы, Касьцельная, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1917).jpg|1917 г.


Cielachany, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Целяханы, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1917).jpg|1917 г.
Cielachany, Kaścielnaja, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Целяханы, Касьцельная, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (F. Drazdoŭski, 1924-32).jpg|Ф. Драздоўскі, 
Cielachany, Kaścielnaja, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Целяханы, Касьцельная, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1910-39).jpg|да 1939 г.
Cielachany, Uzvyšeńnia Śviatoha Kryža. Целяханы, Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1910-39).jpg|да 1939 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Целяханы
Целяханы
Целяханы
Целяханы
Украіна і Эўрапейскі Зьвяз

Украіна — удзельнік праграмы Эўразьвязу «Ўсходняе партнэрства» (з 2009 году). У 2014 годзе Ўкраіна й Эўразьвяз падпісалі Пагадненьне аб асацыяцыі, якое замяніла ранейшае Пагадненьне аб партнэрстве й супрацы паміж Эўрапейскімі супольнасьцямі й Украінай. З 23 чэрвеня 2022 году Ўкраіна зьяўляецца кандыдатам на сяброўства ў ЭЗ. 14 сьнежня 2023 году Рада Эўразьвяза вырашыла пачаць перамовы аб далучэньні Ўкраіны да Эўразьвяза.

Пагадненьне аб асацыяцыі было ініцыяванае ў 2012 годзе, але ўкраінскі ўрад спыніў падрыхтоўку да яго падпісаньня 21 лістапада 2013 году падчас прэзыдэнцтва прарасейскага палітыка Віктара Януковіча. У якасьці тагачаснага кіраўніка дзяржавы браў удзел у саміце ЭЗ у Вільні 28-29 лістапада 2013 г., дзе плянавалася падпісаньне Пагадненьня аб асацыяцыі, але не было. Рашэньне аб адмове ад падпісаньня пагадненьня стала прычынай пачатку Эўрамайдана й у выніку прывяло да зрынаньня Януковіча й урада Мікалая Азарава пасьля Рэвалюцыі годнасьці ў лютым 2014 году. 21 лютага 2019 году ўнесеныя зьмены ў Канстытуцыю Ўкраіны, нормы аб стратэгічным курсе Ўкраіны на сяброўства ў Эўрапейскім Зьвязе й НАТА замацаваны ў прэамбуле Асноўнага закону, трох артыкулах і пераходных палажэньнях. З таго часу Ўкраіна імкнецца да поўнай інтэграцыі й далучэньня да Эўрапейскага Зьвязу, што замацавана ў Канстытуцыі Ўкраіны ад 21 лютага 2019 году.

Палітычную частку Пагадненьня аб асацыяцыі падпісаў 21 сакавіка 2014 году прэм’ер-міністар Арсень Яцанюк. Эканамічную частку Пагадненьня аб асацыяцыі паміж Украінай і Эўрапейскім Зьвязам 27 чэрвеня 2014 году падпісаў пяты прэзыдэнт Пётар Парашэнка.

1 студзеня 2016 году Ўкраіна далучылася да ПВЗСТ з ЭЗ. Украінскім грамадзянам з 11 чэрвеня 2017 году надаецца бязьвізавы рэжым для ўезду ў краіны Шэнгенскай зоны на тэрмін да 90 дзён на працягу ўсякага 180-дзённага пэрыяду. Пагадненьне аб асацыяцыі афіцыйна набыло моц 1 верасьня 2017 году. 12 кастрычніка 2021 году Ўкраіна заключыла авіяцыйны бязьвіз зь ЭЗ. 16 сакавіка 2022 году Ўкраіна далучылася да сынхроннай сеткі кантынэнтальнай Эўропы, а менавіта ENTSO-E.

Праз поўнамаштабнае расейскае ўварваньне ва Ўкраіну, 28 лютага 2022 году Ўкраіна падала заяўку на ўступленьне ў ЭЗ паводле прысьпешанай працэдуры, а падтрымка ўступленьня ў ЭЗ павялічылася да рэкордных 91%. У першыя дні шырокамаштабнай расейска-ўкраінскай вайны адбыўся рост з 68% да 86%, далей рост доўжыўся й станам на канец сакавіка складае 91% — абсалютны рэкорд за ўсе гады дасьледаваньняў.

4 чэрвеня 2022 году Эўразьвяз скасаваў на год усе мыты на ўвоз тавараў з Украіны, каб падтрымаць украінскіх вытворцаў падчас расейскага вайсковага ўварваньня. 23 чэрвеня 2022 году Эўрапэйскі савет надаў Украіне статус кандыдата на ўступленьне ў Эўразьвяз.

## Глядзіце таксама
* Уступленьне Ўкраіны ў Эўрапейскі Зьвяз
* Embrace Ukraine. Strengthen the Union

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Украіна і Эўрапейскі Зьвяз
Прастытутка (неадназначнасьць)

**[[Прастытутка]]**&nbsp;— жанчына, якая займаецца прастытуцыяй. Іншыя значэньні:

## Літаратура
* «Прастытутка»&nbsp;— раман Панаса Мірнага 1883 року;
* «Прастытутка»&nbsp;— раман Ко Сурангхананг 1937 року.

## Кіно
* «Прастытутка»&nbsp;— беларускі мастацкі фільм 1926 року;
* «Прастытутка»&nbsp;— брытанскі мастацкі фільм 1980 року.
Данбас (неадназначнасьць)

**Данба́с** можа азначаць:

* **[[Данбас]]**&nbsp;— гістарычны рэгіён Расеі ды Ўкраіны
* Данбас — вугальны басэйн
** Заходні — на тэрыторыі Днепрапятроўскай вобласьці Ўкраіны
** Усходні — на тэрыторыі Растоўскай вобласьці Расеі

## Спорт
* „Данбас“&nbsp;— хакейны клюб з Данецку
* „Данбас-2“&nbsp;— колішні хакейны клюб з Данецку
* „Данбас“&nbsp;— колішні футзальны клюб з Данецку
* Данбас Арэна&nbsp;— футбольны стадыён у Данецку

## Войска
* „Данбас“&nbsp;— добраахвотніцкі батальён тэрытарыяльнай абароны Данецкай вобласьці
* „Данбас“&nbsp;— карабель кіраваньня ВМС Украіны

## Фільмы
* „Данбас“&nbsp;— фільм рэжысэра Сяргея Лазьніцы

## Іншае
* 19916 Данбас&nbsp;— астэроід
Асацыяцыя футбольных фэдэрацыяў Азэрбайджану

**Асацыяцыя футбольных фэдэрацыяў Азэрбайджану** () — грамадзкая арганізацыя якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне футболам ва Азэрбайджане. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Баку. Займаецца арганізацыяй нацыянальнага чэмпіянату, зборных краіны, падтрымкай, разьвіцьцём і папулярызацыяй усяго футболу ў цэлым.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Футбольныя арганізацыі
Катэгорыя:Азэрбайджанскі футбол
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1992 годзе
ATX

**ATX** (**Advanced Technology eXtended** — «пашыраная перадавая тэхналёгія») — стандарт спэцыфікацыі мацярынскіх платаў і кампутарных блёкаў сілкаваньня, распрацаваны «Інтэлам» у 1995 року. Упершыню за шмат гадоў удасканаліў тагачасныя ''фактычныя'' стандарты кшталту AT.

Спэцыфікацыя ATX вызначае памеры, мантажныя пункты, панэль уводу-вываду ды інтэрфэйсы сілкаваньня і злучэньня ў кампутарным корпусе, на мацярынскай плаце і ў блёку сілкаваньня. Памеры поўнай платы стандарту ATX складаюць 305×244 мм.

З часу ўвядзеньня стандарт пераглядаўся некалькі разоў. Апошняя вэрсія для мацярынскіх платаў — 2.2, для блёкаў сілкаваньня 3.0.  ATX-дызайн застаецца фактычным стандартам для пэрсанальных кампутараў. Для меншых мацярынскіх платаў існуюць іншыя стандарты (напрыклад, microATX, FlexATX, nano-ITX і mini-ITX), якія пераважна прытрымліваюцца сумяшчальнасьці задняй панэлі з ATX, але маюць меншыя памеры і меншую колькасьць раздымаў пашырэньня. EATX (*Extended ATX* — «пашыраны ATX») — большая вэрсія мацярынскай платы ATX памерамі 305×330 мм.

## Глядзіце таксама
* Форма-фактар
* Блёк сілкаваньня

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Спэцыфікацыя ATX для мацярынскіх платаў вэр. 1.1
* Спэцыфікацыя ATX для мацярынскіх платаў вэр. 2.2

Катэгорыя:Форм-фактары мацярынскіх платаў
Катэгорыя:Забесьпячэньне, сумяшчальнае з IBM PC
Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Зэмбін)

**Царква Сьвятога Міхала Арханёла** — помнік гісторыі пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Зэмбіне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычнай Барысаўскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Зэмбіне збудавалі ў 1903—1904 гадох на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду. 19 кастрычніка 1908 году настаяцель Васкрасенскага сабора Барысава протаярэй Мікалай Фалевіч зьдзейсьціў чын асьвячэньня царквы.

У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву. За часамі Другой сусьветнай вайны будынак царквы атрымаў нязначныя пашкоджаньні. Па вайне савецкія ўлады перарабілі яго пад склад сельскагаспадарчай прадукцыі і малатарню. У 1965 годзе, каб зьняць адзін з ваенных эпізодаў фільму «Пераклічка», алтарную сьцяну царквы падарвалі дынамітам.

У 2010—2014 гадох царкву адбудавалі. Пры аднаўленчых працах у 2014 годзе настаяцель ярэй Андрэй Капульцэвіч выявіў падмуркавы камень з надпісам: «*Сьвяты храм збудаваны за сьвятаром Канстантынам Шафаловічам 1904 год*».

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю, якая складаецца з васьмерыковай званіцы, падоўжнай прастакутнай у пляне трапезнай, кубападобнай малітоўнай залі з бакавымі прыдзеламі і гранёнай апсыдай. Вышыннымі дамінантамі выступаюць шатры званіцы і асноўнага аб’ёму, завершаныя купаламі-цыбулінамі. Галоўны фасад мае сымэтрычную камазыцыю, цэнтар вылучаецца ўваходным парталам і люкарнай над ім. Фасады рытмічна падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі ў плястычных ліштвах, апрацоўваюцца руставанымі лапаткамі, завяршаюцца аркатурным фрызам і прафіляваным карнізам. Бавыя фасады з разарванымі кілепадобнымі франтонамі ў цэнтры.

Ва ўнутранай прасторы скляпеністыя перакрыцьці не захаваліся

## Галерэя

Зембін. Аднаўленне царквы. 2013 (05).jpg|Агульны выгляд
Зембін. Аднаўленне царквы. 2013 (09).jpg|З боку апсыды
Зембін. Аднаўленне царквы. 2013 (10).jpg|Фрагмэнт


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Зэмбін
Катэгорыя:Зэмбін
Старое Места (Слуцак)

**Старое Места** — гістарычная мясцовасьць Слуцку, разьмешчаная на правым беразе ракі Случы. Тут знаходзіліся Ніжні і Верхні замкі. Найбольш старажытная частка места, раней атачалася валам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Слуцак
Царкоўнапрыходзкая школа (Парычы)

**Царкоўнапрыходзкая школа** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Парычах. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычным Рынку. Твор архітэктуры эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваны будынак царкоўнапрыходзкай школы ў Парычах збудавалі ў 1901 годзе (паводле іншых зьвестак, у 1881 годзе).

Па Кастрычніцкім перавароце ў будынку працавала школа працоўнай моладзі. У міжваенны пэрыяд тут разьмяшчаўся фінансавы аддзел. Па Другой сусьветнай вайне ў будынку школы разьмяшчаўся банк, пазьней пошта.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры. Гэта прастакутны ў пляне, 1-павярховы будынак, накрыты вальмавым дахам. Атынкаваны сьцены праразаюцца высокімі прастакутнымі вокнамі ў ліштвах, завяршаюцца прафіляванымі карнізамі. Тарцовая сьцяна завяршаецца фігурным атыкам.

Пачатковы плян і аздоба інтэр’еру не захаваліся.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Парычы
Гандлёвыя рады (Барысаў)

**Гандлёвыя рады** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Барысаве. Знаходзяцца ў цэнтры Старога Места, на гістарычным Рынку. Твор архітэктуры эклектыкі. Захаваўся адзін корпус.

## Гісторыя
Мураваныя гандлёвыя рады ў Барысаве збудавалі ў 1908 годзе. Комплекс складаўся з 4 карпусоў, у якіх зьмяшчаліся 112 крамаў.

З савецкіх часоў выкарыстоўваецца гандлёвымі прадпрыемствамі.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры. Гэта 1-павярховы, прастакутны ў пляне будынак, накрыты 2-схільным дахам. Франтальныя фасады (часткова атынкаваныя) падзяляліся рызалітамі, трыкутнымі франтонамі, аркаымі аконнымі і дзьвярнымі праёмамі, згодна з унутраным сэкцыйным плянам. Над прафіляваным карнізам рытмічна разьмяшчаюцца пінаклі (захаваліся 2). У дэкоры выкарыстоўваюцца руставаныя лапаткі, падкарнізныя кранштэйны, цягі.

Унутраная прастора падзяляецца на дзьве падоўжаныя паловы з асобнымі выхадамі. У памяшканьнях роўная столь.

## Галерэя

Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1910).jpg|1910 г.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1901-17).jpg|да 1918 г.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1901-17) (2).jpg|да 1918 г.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1919).jpg|1919 г.

  
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (25.05.1920).jpg|25 траўня 1920 г.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1941).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1941) (3).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1943) (2).jpg|1943 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Барысаў
Новае Места (Слуцак)

**Новае Места** — гістарычная мясцовасьць Слуцку, разьмешчаная на поўдні места, на левым беразе ракі Случы. Злучалася з Старым Местам мостам цераз Случ, на якім стаялі млыны.

У XVI ст. тут склалася прастакутная сетка вуліцаў з адносна буйнымі кварталамі. Жылыя кварталы забудоўваліся драўлянымі дамамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Слуцак
Дзімітар Кавачэўскі

**Дзімі́тар Кавачэ́ўскі** (, 1974, Куманава) — македонскі палітычны і дзяржаўны дзяяч. Прэм'ер-міністар Паўночнай Македоніі з 16 студзеня 2022 году.

Намесьнік міністру фінансаў Паўночнай Македоніі (2020—2022). Доктар эканамічных навук, дацэнт факультэту эканомікі і кіраваньня бізнэсу Унівэрсытэту амэрыканскага каледжу Скоп’е.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1974 годзе ў Куманава. Бацька — Слабадан Кавачэўскі, мэр Куманава з 2000 па 2005 год, першы амбасадар Рэспублікі Македонія ў Чарнагарыі з 2006 па 2010 год.

Пачаў атрымліваць сярэднюю адукацыю ў школе «Гоце Дзялчаў» у Куманава. Завяршыў атрыманьне сярэдняй адукацыі ва Ўотэрвіле ў школе «Элізіян Марыстаўн», штат Мінэсота. У 1998 годзе скончыў эканамічны факультэт Унівэрсытэта Сьвятых Кірыла і Мятода ў Скоп’е і атрымаў ступень магістру на тым жа факультэце ў 2003 годзе. У 2008 годзе скончыў дактарантуру па эканоміцы на эканамічным факультэце Унівэрсытэту Чарнагорыі.

У 2005 годзе прайшоў прафэсійную падрыхтоўку ў Каледжы Эўропы ў Бруге, у 2011 годзе — у прафэсійную падрыхтоўку ў Гарвардзкай школе бізнэсу. У 2015 годзе стаў выпускніком Эўрапейскага калёквіюму па прадпрымальніцтве Мюнхэнскага тэхнічнага ўнівэрсытэту. У 2017 годзе прайшоў прафэсійную падрыхтоўку ў Ратэрдамскай школе мэнэджмэнту Ўнівэрсытэту Эразма.

Аўтар шматлікіх навуковых прац у галіне эканомікі і кіраваньня, апублікаваных у міжнародных навуковых часопісах і на канфэрэнцыях. Сааўтар шэрагу артыкулаў, у ліку якіх знаходзяцца «Выбар самага простага шляху: прыцягненьне прамых замежных інвэстыцый або брэндынг македонскага бізнэсу» (2017), «Фінансавы крызыс і балканскія пэрспектывы ЭЗ» (2018) і «Стратэгія электроннай сельскай гаспадаркі: партнэрства як аснова бізнэс-мадэлі» (2020).

### Палітыка
Пасьля парлямэнцкіх выбараў 2020 году ў Паўночнай Македоніі Дзімітар Кавачэўскі быў прызначаны намесьнікам міністра фінансаў у другім урадзе Зорана Заева. Парлямэнт выбраў яго на гэту пасаду 23 верасьня 2020 году. Увайшоў у склад Эканамічнай рады Ўраду Паўночнай Македоніі па пераадоленьні эканамічных наступстваў, выкліканых пандэміяй каранавірусу COVID-19.

### Прэм’ер-міністар Паўночнай Македоніі

16 студзеня 2022 году Кавачэўскі быў прыведзены да прысягі прэм’ер-міністра Рэспублікі Паўночная Македонія і афіцыйна заняў пасаду.

У той жа дзень ён прадставіў праграму свайго кабінэту і заявіў, што яго ўрад падрыхтаваў ужо комплекс мер па падтрымцы грамадзян, кампаній і эканомікі, на якія ўжо закладзена 130 млн эўра. Дзімітар Кавачэўскі чакаў росту эканомікі з 4,6% да 5,9% у год, паабяцаў змагацца са злачыннасьцю і карупцыяй, зьнізіць узровень беспрацоўя да адназначнай колькасьці, павялічыць заробкі і пэнсій. Кабінэт Кавачэўскага выступае за эўраатлянтычную інтэграцыю і ўвахлджаньне Паўночнай Македоніі ў Эўразьвяз. Ён заявіў, што краіна працягне палітыку добрасуседзтва.

Урад Кавачэўскага падтрымалі 62 дэпутаты, супраць прагаласавалі 46 (усяго 120, прысутнічала 108).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Паўночнамакедонскія палітыкі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Паўночнай Македоніі
АУСТ

**АУСТ** &mdash; скарот, які поўнасьцю пішацца **Аддзел унутраных спраў на транспарце**. АУСТ &mdash; часта транспартнае міліцыі Беларусі. Галоўная дзейнасьць вядзецца пры перавозках беларускае чыгункі. Дадаткова работнікі АУСТ могуць рабіць на рачным транспарце. АУСТ ня можа вясьці дзейнасьць на дарогах для возаў, бо там дзейнічае ДАІ.

## Сьпіс АУСТ
Па стане на 2022 год Беларусь мае такую колькасьць АУСТ:
* Аршанскі АУСТ

Спынілі свае існаваньне наступныя АУСТ:
* Баранавіцкі АУСТ
* Берасьцейскі АУСТ
* Віцебскі АУСТ
* Гарадзенскі АУСТ
* Магілеўскі АУСТ

## Глядзі таксама
* РАУС

## Крыніцы

## Вонкавыя спаылкі
* Закон Аб міліцыі. Арт. 12-1.
* Закон Аб міліцыі. Арт. 12-1.
* «Транспортная милиция Беларуси: дорога длиною в 100 лет».
* С 1 апреля в Беларуси не станет транспортной милиции.
* ОУУС

Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)
Катэгорыя:Горадня
Інспэкцыя МПЗ Беларусі па Баранавіцкім раёне

**Інспэкцыя Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь па Баранавіцкім раёне** &mdash; управа Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь. Акруга дзейнасьці &mdash; Баранавіцкі раён. 

## Назва
Назва ўправы мае адрозьненьне ад правапісу:

## Дзейнасьць
Інспэкцыя ставіць на ўлік усе юрыдычныя асобы і індывідуальных прадпрымальнікаў, якія былі заснаваныя ў акрузе дзейнасьці інспэкцыі.

Інспэкцыя чыніць падатковую праверку ўсіх юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў, якія сталі на ўлік у інспэкцыі.

Інспэкцыя карае юрыдычныя асобы і індывідульных прадпрымальнікаў за правапарушэньні падатковага права. Кары бываюць:
* Навязка
* Адбіраньне ўласнасьці і інш.

Інспэкцыя пры выяўленьні злачынства перадае сабраныя доказы ў сьледчы раённы аддзел для пачатку карнае справы і для далейшае перадачы ў пракуратуру. Яна ж у сваю чаргу перадае справу ў суд, які выносіць пастанову і карае злачынцу.

## Глядзіце таксама
* Выканаўчая ўлада Беларусі
* Выканаўчая ўлада Берасьцейскае вобласьці

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.
* Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Раённыя інспэкцыі МПЗ у Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Баранавіцкі раён
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Берасьцейскай вобласьці
Лунінецкі РАУС

**ЛЛунінецкі раённы аддзел ўнутраных спраў** (скарочана **Лунінецкі РАУС**) — РАУС у Берасьцейскай вобласьці.

Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: 225644, Беларусь, Берасьцейская вобласьць, Лунінецкі раён, м. Лунінец, вул. Чырвонаармейская, д. 4.

## Управа
Начальнік аддзела ўнутраных спраў Лунінецкага райвыканкама — падпалкоўнік міліцыі Віталій Сьцяпанавіч Рылач.

Першы намесьнік начальніка аддзела ўнутраных спраў Лунінецкага райвыканкама — начальнік крымінальнае міліцыі — падпалкоўнік міліцыі Павел Мікалаевіч Паўловіч

Намесьнік начальніка аддзела ўнутраных спраў Лунінецкага райвыканкама — начальнік міліцыі грамадзкае бясьпекі — падпалкоўнік міліцыі Аляксандар Аляксандаравіч Вярэніч.

Намесьнік начальніка аддзела ўнутраных спраў Дарагічынскага райвыканкамапа ідэалягічнае рабоце і кадравым забясьпячэньні — падпалкоўнік міліцыі Аляксандар Аляксандаравіч Якавец.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Лунінецкі раён
Катэгорыя:Лунінец
Сабор Сьвятога Мікалая (Слуцак)

**Царква саборная Сьвятога Мікалая**, вядомая як **Зялёны сабор** — помнік гісторыі канца XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Слуцку. Знаходзілася ў Старым Месьце, на Замкавай Горцы. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. У 1934 годзе савецкія ўлады зьнішчылі сабор.

## Гісторыя
Мураваную саборную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Слуцку збудавалі ў 1885—1889 гадох. Праект падрыхтавалі ў майстэрні эпархіальнага архітэктара.

У 1933 годзе царкву зачынілі савецкія ўлады, якія ўлетку 1934 году зьнішчылі яе будынак. Неўзабаве на падмурках царквы збудавалі Дом культуры.

## Архітэктура
Прыклад расейска-бізантыйскага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта быў крыжова-купальны храм: да галоўнага кубападобнага аб’ёму далучаліся пакрытыя цыліндрычнымі скляпеньнямі бабінец, два бакавыя прыдзелы і паўкруглая ў пляне апсыда. Чацьвярык галоўнага аб’ёму праз паступовы зрэз вуглоў ператвараўся ў шматгранны сьветлавы барабан, накрыты паўсфэрычным гранёным купалам. Галоўнай восьсю далучалася купальная 3-ярусная званіца: завершаны васьмерыком чацьвярык з зрэзанымі вугламі на чацьвярыку. У ніжнім ярусе званіцы быў аркавы ўваходны праём, да якога вялі прыступкі. Таксама існавалі два бакавыя ўваходы ў прыдзелах. Да апсыды з бакоў далучаліся два невялікія аб’ёмы рызьніцы і панамарні. Чырвоны колер сьценаў будынка спалучаўся з атынкаванымі і пабеленымі дэталямі: паскамі, сандрыкамі, паўкалёнамі ды іншым. Дах і купалы мелі зялёную афарбоўку, а крыжы былі пазалочанымі.

Унутраная прастора мела манумэнтальную размалёўку, цэнтральны купал аздабляўся выявай Сьвятога Мікалая.

## Галерэя

Słucak, Słuč. Слуцак, Случ (1905) (2).jpg|1905 г.
Słucki zamak, Sabornaja. Слуцкі замак, Саборная (1910).jpg|1910 г.
Słucak, Rynak. Слуцак, Рынак (1901-17).jpg|да 1918 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Храмы горада Слуцка. Мінуўшчына і сучаснасць // Інфа-Кур’ер. № 6, 31 студзеня 2003. С. 9—10.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Слуцак
Царква Сьвятога Яна Прадцечы (Слуцак)

**Царква Сьвятога Яна Прадцечы** — помнік архітэктуры XVI стагодзьдзя ў Слуцку. Знаходзілася ў Новым Месьце, на Навамейскай вуліцы. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы ўпамін пра царкву Сьвятога Яна Прадцечы ў Слуцку датуецца 1439 годам.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Слуцак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква канчаткова перайшла ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Да 1840-х гадоў яна ўжо была парожняй і закінутай. У 1842 годзе будынак царквы разабралі, а новы так і не збудавалі. У 1853 годзе адбылося афіцыйнае скасаваньне, а яе прыход прыпісалі да Юр’еўскай царквы.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Дасьледнікі пакуль ня выявілі выяваў або архітэктурных вопісаў царквы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ціткоўскі І. Храмы горада Слуцка. Мінуўшчына і сучаснасць // Інфа-Кур’ер. № 6, 31 студзеня 2003. С. 11.

Катэгорыя:Слуцак
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідзтва
Катэгорыя:Усходнепалеская школа дойлідзтва
Царква Сьвятога Стэфана (Слуцак)

**Царква Сьвятога Стэфана** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Слуцку. Знаходзілася ў прадмесьці Трайчанах, сьпярша на правым баку Трайчанскай вуліцы перад Трайчанскім ручаём, з XIX ст. — на Трайчанскіх могілках. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы ўпамін пра царкву Сьвятога Стэфана ў Слуцку датуецца 1657 годам. У 1661 годзе яна ўпамінаецца як перададзеная пад апеку Спаскага брацтва. Пры царкве існаваў шпіталь дзеля ўтрыманьня хворых і ўбогіх.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Слуцак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква канчаткова перайшла ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У XIX ст. яе прыпісалі да Слуцкай духоўнай сэмінарыі.

Па тым, як духоўную сэмінарыю перавялі ў Менск, царкву перанесьлі Трайчанскія могілкі, пазьней часткова зьмянілі яе архітэктурную кампазыцыю. Могілкавую царкву прыпісалі да Ўваскрасенскай царквы.

### Найноўшы час
У час навукова-этнаграфічнай экспэдыцыі 1921 году з царквы ўзялі абраз ХVІІ ст. «Ушэсьце», які цяпер знаходзіцца ў экспазыцыі Нацыянальнага мастацкага музэю.

У 1932 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву і пачалі яе руйнаваць. У паўзруйнаваным стане заставалася да пачатку 1950-х гадоў, потым яе разабралі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Па рэканструкцыі ў другой палове XIX ст. атрымала 3-зрубную кампазыцыю: да амаль квадратнага ў пляне асноўнага аб’ёма, накрытага 4-схільным гонтавым дахам і завершанага сьветлавым барабанам з купалам, з захаду далучаўся прытвор. Над прытворам другім ярусам узвышалася шатровая, зь невялікім купалам-баняй, званіца. З усходу далучалася прастакутная ў пляне апсыда з прыбудаванымі да яе сымэтрычна з бакоў, на шырыню асноўнага аб’ёма, рызьніцай і панамарняй.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Храмы горада Слуцка. Мінуўшчына і сучаснасць // Інфа-Кур’ер. № 6, 31 студзеня 2003. С. 11.

Катэгорыя:Слуцак
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідзтва
Катэгорыя:Усходнепалеская школа дойлідзтва