open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Касьмічны карабель

**Пілятуемы касьмічны карабель** — пілятуемы касьмічны апарат, прызначаны для дастаўкі аднаго або некалькіх чалавек у касьмічную прастору, выкананьня патрабаваных задачаў, і бясьпечнага вяртаньня экіпажа на Зямлю.

У сваёй працы «Касьмічны карабель» 1924 году Кастусь Эдуардавіч Цыялкоўскі, кажучы аб апараце, прызначаным для палёту чалавека ў космас, у асноўным, зваў яго інакш: *нябесны карабель*.

Адной з асноўных праблем, стаялых пры канструяваньні дадзенага кляса касьмічных апаратаў, зьяўляецца стварэньне бясьпечнай, надзейнай у выкарыстаньні і дакладнай сыстэмы вяртаньня экіпажа на зямную паверхню.

## Касьмічныя караблі і праекты

*Касьмічныя караблі 1-га пакаленьня:*
** Усход (**6 палётаў**, праект завершаны)
** Узыход (**2 палёту**, праект завершаны)
** Меркурый (**6 палётаў**, праект завершаны)
** Джэміні (**10 палётаў**, праект завершаны)
** Шугуан (праект спынены)
*Касьмічныя караблі 2-га пакаленьня:*
** Зьвяз (**97 палётаў**, 2 катастрофы, 2 аварыі без ахвяр (у тым ліку 1 субарбітальны палёт), **зьдзяйсьняе палёты**)
** Зьвяз 7К-Л1, касьмічная праграма Зонд (праект спынены на стадыі бесьпілётных лётных выпрабаваньняў)
** Л3 (праект спынены на стадыі бесьпілётных лётных выпрабаваньняў)
** Апалон (**12 палётаў**, праект завершаны)
** ТКС (Транспартны карабель забесьпячэньня) — (праект спынены на стадыі бесьпілётных лётных выпрабаваньняў з наведваньнямі карабля людзьмі на арбіце пасьля стыкоўкі)
** Шэньчжоу (**3 палёту**, **зьдзяйсьняе палёты**)
** Фуджы (праект спынены)
** OV (Вімана) (праект у стадыі распрацоўкі)
*[[Шматразовы транспартны касьмічны карабель|Шматразовыя транспартныя касьмічныя караблі]]*
** X-20 Dyna Soar (праект спынены)
** Сьпіраль (праект спынены)
** Спэйс шатл (**132 палёту**, 2 катастрофы (у тым ліку 1 на старце), **зьдзяйсьняе палёты**)
** NASP (X-30) (праект прыпынены)
** Сьвітанак (праект спынены)
** Шугавея (праект спынены на стадыі бесьпілётных лётных выпрабаваньняў)
** Гермес (праект спынены)
** Зенгер-2 (праект спынены)
** HOTOL (праект спынены)
** HOPE (праект спынены)
** ASSTS (праект спынены)
** МАКС (праект спынены)
** Кліпер (праект спынены)
*Часткова-шматразовыя касьмічныя караблі:*
** Арыён (праект у стадыі распрацоўкі)
** ППТС з ПТКНП («Русь») (праект у стадыі распрацоўкі)
** ACTS (праект у стадыі распрацоўкі)
** Dragon SpaceX (праект у стадыі распрацоўкі)

## Крыніцы
Пэрсэпаліс Тэгеран

«**Пэрсэпаліс**» — іранскі футбольны клюб, які месьціцца ў Тэгеране. Заснаваны ў 1963 годзе. 16-разовы чэмпіён Ірану, 7-разовы ўладальнік Кубка Ірану па футболе.

## Вядомыя гульцы
* Алі Даеі
* Карым Багеры
* Саша Іліч

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка клюбу

Катэгорыя:Тэгеран
Рэйс 815

**Рэйс 815** — выдуманы авіярэйс з амэрыканскага тэлесэрыалу *[[Згубленыя (тэлесэрыял)|Згубленыя]]*, ад якога распачалася сюжэтная лінія гісторыі пасажыраў гэтага рэйсу, якія перажылі катастрофу і апынуліся на трапічнай высьпе ў Ціхім Акіяне.

Рэйс 815 выдуманай авіякампаніі «Oceanic Airlines» накіроўваўся з Сыднэю ў Лос-Анджэлес на самалёце Боінг-777. 

Адразу пасьля катастрофы пачынаюцца дзеяньні першай сэрыі першага сэзону, але пасьля ў той самай сэрыі ў флэшбэках вачыма пасажыраў, што выжылі прадстаўлена сама катастрофа з «сярэдзіны самолёту». У Другім і трэціх сэзонах катастрофа паказваецца ў выглядзе з выспы па аднаму разу.

Падставаю крушэньня сталася магнітная анамалія, выкліканая магнітам станцыі «Лебедзь» праекту Dharma Initiative. Самалёт разваліўся на тры часткі: насавую, фюзэляжную і хваставую. Насавая частка звалілася ў джунглях, центральная на бераг, а хвастовая ў акіян, недалека ат гавані.

## Застаўшыеся ў жывых

* Насавая часка: выжыў толькі першы пілот, але як толькі ён акрыяў (16 гадзін ад катастрофы), яго забіла пачвара .
* Фюзеляж: выжыла 49 чалавек і адзін сабака, але амаль адразу аднаго чалавека зацягнула ў рухавік, і ён загінуў, а ў пятай сэрыі першага сэзону патанула жанчына, якую Джэк ня здоляў выратаваць.
* Хвост: выжыла 22 чалавека, пасьля чацьвёра сканалі ад ранаў, а іншыя памерлі на працягу наступных сэзонаў.

Катэгорыя:Згубленыя (тэлесэрыял)
Ладвігова

**Ладвіго́ва** (, ) — вёска ў Польшчы, каля возера Вялікай Дамбровы. Уваходзіць у склад гміны Грунвальд Аструдзкага павету Вармінска-Мазурскага ваяводзтва. Знаходзіцца прыкладна за 27 км на паўднёвы ўсход ад Аструды і за 42 км на паўднёвы захад ад Ольштыну.

## Назва

Хлёдвіг, Лодвіг або Людвік (Chlodwig, Lodvigus, Ludvicus) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Ладвігова ўваходзіла ў склад Аструдзкага павету Прусіі.

У 1975—1998 гадох мясцовасьць належала да Ольштынскага ваяводзтва.

## Славутасьці
Паміж Ладвіговам і вёскамі Стэнбаркам () і Грунвальдам знаходзіцца гістарычнае поле бітвы, у якой 15 ліпеня 1410 году аб’яднанае літоўска-руска-польскае войска пад супольным кіраўніцтвам польскага караля Ўладзіслава Ягайлы і вялікага князя літоўскага Вітаўта нанесла сакрушальную паразу крыжакам на чале з магістрам Тэўтонскага ордэну Ульрыхам фон Юнгінгэнам.

## Глядзіце таксама
* Грунвальдзкая бітва
* Грунвальдзкае поле

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Вармінска-Мазурскага ваяводзтва
Бат

**Бат** ( [ˈbɑːθ], ) — горад у цырыманіяльным графстве Сомэрсэт на паўднёвым захадзе Ангельшчыны, які знаходзіцца за 156 км на захад ад Лёндану і за 21 км на паўднёвы ўсход ад Брысталу. Насельніцтва гораду — 83 992 чалавекі. Статус гораду быў нададзены Бату каралевай Элізабэтай I у 1590 годзе і стаў адміністрацыйна самастойнай адзінкай у 1889 годзе, што дало яму адміністрацыйную незалежнасьць ад графства Сомэрсэт. Калі ў 1974 годзе было ўтворанае графства Эйван, горад Бат увайшоў у яго склад. З 1996 году, калі графства Эйван было ліквідаванае, Бат дагэтуль зьяўляецца галоўным цэнтрам унітарнай адміністрацыйнай адзінкі Бат і Паўночна-Ўсходні Сомэрсэт.

Упершыню Бат быў заснаваны рымлянамі ў 43 г. да н. э. як спа курорт з лацінскай назвай *Aquae Sulis* («воды Сулі́са»). Згодна з вуснай традыцыяй лічыцца, што Бат быў вядомы і раней. Рымляне пабудавалі рымскія бані і палац на прымежных мескіх халмах у даліне ракі Эйван каля тэрмальных мінэральных крыніцаў, якія зьяўляецца адзінымі натурльна ўзьнікаючымі тэрмальнымі крыніцамі ў Вялікабрытаніі. Ангельскі кароль Эдгар быў каранаваны ў бацкім абацтве ў 973 годзе. Нашмат пазьней, у Геаргіянскую эпоху, горад стаў папулярным спа курортам, што прывяло да яго буйнога пашырэньня. Шматлікія ўзоры геаргіянскай архітэктуры, пабудаванай адмысловым бацкім камнем захаваліся і пагэтуль. 

Бат быў унесены ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ў 1987 годзе. Горад мае шэраг тэатраў, музэяў і іншых культурных і спартыўных будынкаў, якія паспрыялі станаўленьню гэтага места, як асноўнага турыстычнага цэнтру, які мае больш за мільён сталых наведвальнікаў і 3,8 мільёну дзённых турыстаў штогод. Горад таксама мае два ўнівэрсытэты і некалькі школаў і коледжаў. Бат мае буйны сэктар сфэры паслугаў, разьвівальныя інфармацыйныя і камунікацыйныя тэхналёгіі, разам з сэктарам інтэлектуальнай эканомікі, якія забясьпечваюць працаўладкаванасьць насельніцтва Бату і прымежнай тэрыторыі.

У Баце адбываецца дзеяньне двух раманаў Джэйн Остын — *«Нортэнгерскае абацтва»* і *«Довады розуму»*.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Official tourist information


Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Курорты Вялікабрытаніі
Ульнова (Аструдзкі павет)

**Ульно́ва** (, ) — вёска ў гміне Грунвальд Аструдзкага павету Вармінска-Мазурскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца прыкладна за 30 км на паўднёвы ўсход ад Аструды і за 42 км на паўднёвы захад ад Ольштыну.

У 1975—1998 гадох мясцовасьць належала да Ольштынскага ваяводзтва.

Вёска знаходзіцца непасрэдна ля возера Любень, ля якога, паводле польскага гісторыка Яна Длугаша, знаходзіўся каплічны намёт польскага караля Ўладзіслава Ягайлы ў часе Грунвальдзкай бітвы. Прыблізна ў 3,5 км на паўднёвы захад ад месца, дзе стаяў намёт, знаходзіцца поле, на якім 15 ліпеня 1410 аб’яднанае літоўска-руска-польскае войска пад супольным кіраўніцтвам Ягайлы і вялікага князя літоўскага Вітаўта нанесла сакрушальную паразу крыжакам на чале з магістрам Тэўтонскага ордэну Ульрыхам фон Юнгінгэнам.

## Глядзіце таксама

* Грунвальдзкая бітва
* Грунвальдзкае поле

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Вармінска-Мазурскага ваяводзтва
Дыскавэры (шатл)

**«Дыскавэры»** ( — адкрыцьцё) — шматразовы транспартны касьмічны карабель NASA па праграме Space Transportation System (Спэйс шатл). «Дыскавэры» — трэці шатл, быў перададзены ў эксплюатацыю NASA у лістападзе 1982 году. У NASA шатл «Дыскавэры» мае пазначэньне OV-103 (Orbiter Vehicle — 103). Першы палёт «Дыскавэры» зьдзейсьніў 30 жніўня 1984 году. У сапраўдны момант «Дыскавэры» — найстарэйшы з эксплюатаваных шатлаў.

Шатл «Дыскавэры» быў названы ў гонар аднаго з двух суднаў, на якіх у 1770-х гадах брытанскі капітан Джэймз Кук адкрыў Гавайскія астравы і дасьледаваў узьбярэжжа Аляскі і паўночна-заходняй Канады. Такое жа імя («Дыскаверы») насіла адно з суднаў Генры Хадсона, які ў 1610—1611гадах дасьледаваў Гудзонаў заліў. Яшчэ два «Дыскаверы» былі пабудаваныя брытанскім Каралеўскім геаграфічным грамадзтвам для дасьледаваньня Паўночнага канцавосься і Антарктыкі у 1875 і 1901 гадах. Такое жа імя («Дыскаверы») мае касьмічны карабель у фільме «Касьмічная Адысэя 2001».

Шатл «Дыскаверы» даставіў на арбіту касьмічны тэлескоп «Хабл», а таксама ўдзельнічаў у двух місіях па яго абслугоўваньні.

З шатла «Дыскаверы» былі запушчаныя зонд «Уліс» і тры рэтрансьляцыйных спадарожніка. «Дыскаверы» быў першым шатлам, на якім амэрыканскія астранаўты адправіліся ў космас пасьля катастрофы «Чэленджэра» (STS-51L). «Дыскаверы» быў таксама першым шатлам, на якім былі адноўленыя касьмічныя палёты пасьля катастрофы шатла «Калумбія» (STS-107).

На шатле «Дыскаверы» (STS-95) 29 кастрычніка 1998 году адправіўся ў свой другі касьмічны палёт астранаўт Джон Гленн, якому ў той момант было 77 гадоў.

Першы палёт расейскага касманаўта на амэрыканскім касьмічным караблі быў зьдзейсьнены Сяргеем Крыкалевым менавіта на «Дыскаверы».

## Глядзіце таксама
* STS-124

Катэгорыя:Пілятаваныя касьмічныя апараты
Discovery

Назву **Discovery** або **Дыскавэры** маюць:

* Discovery (альбом Amatory) — першы кавэр-альбом расейскага гурта Amatory, 2006 год.
* Discovery (альбом Daft Punk) — другі альбом францускага гурта Daft Punk, 2001 год.
* Discovery (альбом ELO) — альбо рок-гурта Electric Light Orchestra.
* Discovery (альбом Майка Олдфілда) — альбом Майка Олдфілда.
* Discovery (тэлеканал) (Discovery Channel) — спадарожнікавы і кабэльны тэлеканал, а таксама аднайменная тэлесетка. Трансьлюецца на розных мовах у шматлікіх краінах. Тэматыка: дакумэнтальныя перадачы пра навуку, тэхналёгію і гісторыю. Пачатак трансьляцыі — 1985 год.
* Discovery (часопіс) — расейскі штомесячны навукова-папулярны часопіс. Выдаецца з 2009 году.
; Дыскавэры
* Дыскавэры (шатл) (OV-103) — шматразовы транспартны карабель NASA. Першы палёт зьдзейсьніў у 1984 годзе.
* Дыскавэры (футбольны клюб) — футбольная каманда з Санкт-Пецярбургу, заснаваная ў 2004 годзе.

## Глядзіце таксама
* Discovery Channel (велакаманда) (Discovery Channel Pro Cycling Team) — амэрыканская прафэсійная шасэйная вэлякаманда, якая існавала пад рознымі назвамі з 1988 да 2007 году.
* Land Rover Discovery — шэраг пазадарожнікаў кампаніі Land Rover.
Бірмінггэм

**Бі́рмінггэм** (; [ˈbɜːmɪŋəm], мясц. вымаўл. [ˈbɝːmɪŋɡəm]) — горад у Ангельшчыне, выдзелены ў асобны раён са статусам «сіці», у цэнтры цырыманіяльнага і мэтрапольнага графства Заходні Мідлэндс.
 
Першыя сталыя паселішчы зьявіліся напрыканцы 6 стагодзьдзя — пачатку 7 стагодзьдзя. Бірмінгэм зьяўляецца самым густа населеным брытанскім горадам пасьля Лёндану з насельніцтвам 1 016 800 чалавек (перапіс 2008). Горад разьмяшчаецца ў цэнтры заходня-мідландсаўскай канурбацыі — другога па населенасьці гарадзкога раёна Вялікабрытаніі з насельніцтвам 2,284,093 чалавек (перапіс 2001). Бірмінггэмскі мэтрапольны абшар, які ўключае ў сябе прымежныя прыгарады, зь якімі горад шчыльна зьнітаваны людзкой ківачнай міграцыяй, зьяўляецца другім па населенасьці ў Вялікабрытаніі з агульным насельніцтвам 3,683,000 чалавек.

Бірмінггэм быў адным з цэнтральных асяродкаў Індустрыяльнай рэвалюцыі, за што пазьней атрымаў мянушку «Майстэрня сьвету» () або «Горад тысячы гандлёвых угодаў» (). Нягледзячы на тое, што індустрыяльная значнасьць гэтага гораду зьнізілася, Бірмінггэм разьвіўся да статусу нацыянальнага камэрцыянага цэнтру, які лічыцца другім па ліку найлепшым месцам для вядзеньня бізнэсу. Бірмінггэм зьяўляецца цэнтрам дзейнасьці канфэрэнцыяў, розьнічнага гандлю, спартыўных спаборніцтваў у шэрагу са стала разьвітымі сфэрамі высокіх тэхналёгіяў, навуковых дасьледваньняў і прагрэсіўнай галіны эканомікі, якія падтрымліваюцца трыма тамтэйшымі ўнівэрсытэтамі. Таксама Бірмінггэм зьяўялецца чацьвёртым па ліку самым наведвальным замежнымі турыстамі горадам у Вялікабрытаніі і мае другую па ліку буйнейшую гарадзкую эканоміку.

У 2010 годзе Бірмінггэм атрымаў 55 месца ў ліку гарадоў з найлепшымі ўмовамі жыцьця ў сьвеце паводле кансалтынгавай кампаніі Mercer. У цяперашні час распрацоўваецца буйны праект «Вялікі горад» () па пераўладкаваньні цэнтральнай часткі Бірмінггэма з мэтай зрабіць яго 20-м па ліку горадам з найлепшымі ўмовамі жыцьця ў сьвеце. У гутарковай мове насельнікаў Бірмінггэма называюць «Brummies», тэрмінам утвораным ад слова «Brum» — адной зь мянушак горада. Сама мянушка можа быць утворана ад дыялектнай назвы горада «Brummagem», якая ў сваю чаргу можа быць утворана ад адной з ранейшых назваў горада накшталт «Bromwicham». Існуе своеасаблівы бірмінггэмскі дыялект і акцэнт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Birmingham City Council
Barrett M90

Вінтоўка **Barrett M90** (M90) была распрацаваная амэрыканскай кампаніяй Barrett Firearms да 1990 году ў якасьці прасьцейшай, кампактнай, дакладнай, і што немалаважна — таньнейшай альтэрнатывы самай вядомай вінтоўцы гэтай жа фірмы — самазараднай Barrett M82A1. Ужываньне ручнога перанабіваньня замест аўтаматыкі дазволіла спрасьціць вінтоўку, нерухомы ствол палепшыў дакладнасьць і кучнасьць стральбы, а кампаноўка буллпап дазволіла паменшыць габарыты зброі пры захаваньні той жа даўжыні ствала і эфэктыўнай далёкасьці стральбы. У 1995 годзе вінтоўка была мадэрнізаваная. Выпуск мадэлі М90 быў спынены, ёй на замену прыйшла палепшаная вінтоўка Barrett М95.

Вінтоўка М90 — гэта набойнікавая зброя з ручным перанабіваньнем, падоўжаная сьлізгальнай паваротнай засаўкай, пабудаваная па кампаноўцы буллпап. Затыльнік прыклада ўсталяваны непасрэдна на ствольную скрынку, пісталетнае дзяржаньне са спускавым кручком разьмешчаныя перад прымачом для набойніка. Замыканьне ствала — паваротнай засаўкай, на 3 баявых упора, дзяржаньне набіваньня — справа на зброі. Ствольная скрынка выкананая з двух раздымных палоў (верхняй і ніжняй), штампаваных зь ліставай сталі і злучаных папярочнымі штыфтамі. Да ніжняй паловы ствольнай скрынкі мацуецца пісталетнае дзяржаньне і складвальныя сошкі, да верхняй — мацаваньні для аптычнага прыцэла. Адкрытых прыцэльных прынадаў няма. Ствол масіўны, з падоўжнымі долами для палягчэньня і палепшанага астуджэньня, абсталяваны эфэктыўным дульным тормазам для памяншэньня аддачы.

## Вонкавыя спасылкі
* Збройнік
* Энцыклапедыя зброі

Катэгорыя:Вінтоўкі і карабіны
Катэгорыя:Barrett
У краіне талераў

**У Краіне Талераў** — альбом гурта «Камэлот» 1995 году.

# Камэлот (муз. А.Кішкін, З. Сідаровіч)
# Дуда, лютня ды бубен (муз. і сл. А.Кішкін, пераклад З. Сідаровіч)
# Змагар Адась (муз. А.Кішкін, З. Сідаровіч; сл. З. Сідаровіч)
# Саколе (муз. А.Кішкін; сл. З. Сідаровіч)
# Грай, дудар! (муз. і сл. З. Сідаровіч)
# А дзе ж тыя ваяры? (муз. народн.; сл. З. Сідаровіч)
# Гудзе  ў людзе (муз. і сл. З. Сідаровіч)
# Не ківай галавой (муз. І.Войніч, А.Кішкін, З.Сідаровіч; сл.  А.Кішкін, З. Сідаровіч)
# Недалёка да сьвітаньня (муз. і сл. З. Сідаровіч)
# Песьня вартавога ратніка (муз. і сл. І.Войніч)
# Анёл (муз. і сл. З. Сідаровіч)
# Краіна Талераў (муз. і сл. З. Сідаровіч)
# Годзе ваяваці, гэй, жаўнер! (муз. А.Кішкін, З. Сідаровіч; сл. З. Сідаровіч)
# Ясна панна мая (муз. і сл. З. Сідаровіч)
# Тры жалуды (муз. І.Войніч, А.Кішкін, З.Сідаровіч; сл.  А.Кішкін, З. Сідаровіч)

: Запіс: люты-сакавік 1995.
: Зьвядзеньне: сьнежань 1995.

## Вонкавыя спасылкі
* Акорды да песьняў гурта // Сайт «Музычная прастора Беларусі».
* Тэксты песьняў альбома // smetnik.org Дата доступу: 14 ліпеня 2010.
* «Камэлот» — Краіна талераў (1995) // Ютуб. Дата доступу: 14 ліпеня 2010.

Катэгорыя:Альбомы 1995 году
Катэгорыя:Камэлот
Вуліца Фрунзэ (Гомель)

Вуліца **Фрунзэ** (былая Сьвячная) разьмешчана ў цэнтральнай частцы гораду Гомля. Апошні раз пераназваная ў 1926 годзе ў гонар М. У. Фрунзэ. Працягласьць прыблізна 500 м, ад Інтэрнацыянальнай вуліцы да мастоў праз раку Сож. Вуліца вядомая з 18 стагодзьдзя. Забудаваная ў асноўным будынкамі камэрцыйна-заводзкага тыпу.

## Перасякае вуліцы

* Інтэрнацыянальную 
* Пралетарскую

Фрунзэ
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Гомель)
Брайтан і Гоўв

**Бра́йтан і Го́ўв** () — унітарная адзінка са статусам «сіці» на паўднёвым захадзе цэрэманіяльнага графства Ўсходні Сасэкс.

Горад утвораны 1 красавіка 1997 году шляхам аб'яднаньня мястэчак Брайтан і Гоўв у асобную ад немэтрапольнага графства Ўсходні Сасэкс унітарную адзінку. Займае плошчу 83 км², абмываецца з поўдню пралівам Лая-Манш, на захадзе мяжуе з цэрэманіяльным графствам Заходні Сасэкс, на ўсходзе з нэмэтрапольным графствам Усходні Сасэкс. На тэрыторыі ўнітарнай адзінкі пражывае 256 600 чалавек пры сярэдняй шчыльнасьці насельніцтва 3 040 чал./км² (2008). Галоўны горад унітарнай адзінкі — Гоўв (насельніцтва — 90 тым. чал.). Буйнейшы горад — Брайтан (150 тыс. чал).

У савеце ўнітарнай адзінкі Брайтан і Гоўв засядаюць 54 дэпутаты, абраных у 21 акругах. У выніку апошніх выбараў 25 месцаў у савеце занятыя кансэрватарамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт унітарнай адзінкі Брайтан і Гоўв
Канфэдэрацкі суд

**Канфэдэрацкі суд** — суд у Рэчы Паспалітай у XVII—XVIII стагодзьдзях, які ствараўся канфэдэрацыямі замест дзяржаўных судоў як сродак у барацьбе з палітычнымі праціўнікамі.

На Беларусі Канфэдэрацкі суд быў створаны Таргавіцкай канфэдэрацыяй. Дзейнічалі суды ў Браславе, Віцебску, Ваўкавыску, Лідзе, Менску, Воршы, Полацку, Рэчыцы, Слоніме, Слуцку і іншых гарадах. Разглядалі справы аб крымінальных злачынствах супраць дзяржавы і дзеяньнях асобаў супраць канфэдэрацыі, а таксама справы аб пазыках, зборах дзяржаўнага чыншу. Судзьдзі (консулы) выбіраліся канфэдэратамі. Старшынём суду, як правіла, быў маршалак канфэдэрацыі ў адпаведным павеце. Канфэдэрацкія суды прымалі да разгляду справы ў тым выпадку, калі хоць на адным з бакоў выступаў шляхціц. Працэдура суду была аналягічная працэдуры тайнага галасаваньня. Апэляцыі маглі падавацца ў суд Генэральнай канфэдэрацыі. Канфэдэрацкі суд меў права ажыцьцяўляць прыгавор з дапамогай войска.

Канфэдэрацкі суд скасаваны разам з Генэральнай канфэдэрацыяй Гарадзенскім соймам 15 верасьня 1793 году.

Катэгорыя:Гісторыя Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1569—1795)
Кансэнсус

**Кансэнсус** (ад  — «*згода*») — спосаб прыняцьця рашэньняў на аснове агульнай згоды пры адсутнасьці прынцыповых пярэчаньняў у большасьці зацікаўленых асобаў, прыняцьце рашэньня ці тэксту дагавора на міжнародных канфэрэнцыях і ў міжнародных арганізацыях на аснове агульнай згоды ўдзельнікаў без правядзеньня фармальнага галасаваньня, калі супраць яго не выступае ніводны з удзельнікаў гэтага форуму. Кансэнсус прымяняецца таксама як сродак забесьпячэньня адзінства пазыцыяў дзяржавы да правядзеньня галасаваньня па абмяркоўвальных пытаньнях, якое ў гэтым выпадку адтэрміноўваецца на час працэсу галасаваньня. Тэрмін выкарыстоўваецца ў агульным значэньні, а таксама як тэрмін палітычны ці юрыдычны. У шырокім сэнсе слова агульная згода пры адсутнасьці пярэчаньняў па істотным пытаньням.
Вуліца Ільліча (Гомель)

**Вуліца Ільліча** (былая **Шашэйная**, Леніна) — вуліца ў паўднёвай частцы Гомля (Навабеліцкі раён), зьяўляецца адной з галоўных вуліц горада.

Пачынаецца ад маста праз раку Сож (мост Ільліча-Фрунзэ), сканчаецца ў гарадзкой рысы плаўна перацякаючы ў шашу на Чарнігаў. Забудова самая разнастайная, у асобных частках вуліцы прыватная 1-2 павярховая, таксама на вуліцы ёсьць некалькі шматпавярховых дамоў па 18 паверхаў.

Апошні раз пераназывалася ў савецкія гады ў гонар Уладзімера Леніна. У 1992 годзе вуліцу прапаноўвалася перайменаваць у гонар лётчыка Віктара Оськіна, але прапанову праігнаравалі.

## Перасякае вуліцы

* Рэспубліканскую
* 11 Ліпеня
* Міжнародную
* Рэпіна
* Герцэна
* Радзішчава
* Склязьнёва
* Сьцяпана Разіна
* Ленінградзкую
* Севастопальскі завулак
* 9 траўня
* Пірагова
* Ільліча 1-й завулак
* Ільліча 2-гі завулак
* Ільліча 3-ці завулак
* Зайцава
* Ільліча 5-ы завулак
* Ільліча 6-ы завулак
* Ільліча 7-ы завулак
* Ільліча 8-ы завулак
* Ілліча праезд
* Жамчужную

## Прадпрыемствы
На вуліцы месьціўся «Гомельскі мясакамбінат».

Ільліча
Катэгорыя:Навабеліцкі раён (Гомель)
Гежвальд

**Ге́жвальд** (, ) — вёска, адміністрацыйны цэнтар гміны Грунвальд Аструдзкага павету Вармінска-Мазурскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца прыкладна за 19 км на паўднёвы ўсход ад Аструды і за 38 км на паўднёвы захад ад Ольштыну. У 1975—1998 гадах мясцовасьць належала да Ольштынскага ваяводзтва.

Катэгорыя:Населеныя пункты Вармінска-Мазурскага ваяводзтва
Вуліца Зайцава (Гомель)

**Зайцава** — вуліца ў паўднёвай частцы гарада Гомля. Названая ў 1964 у гонар І. З. Зайцава (пасьля ўключэньня ў гарадзкую рысу пасёлка Масьцішча). Працягласьць 1600 м, ад вуліцы Ільліча да аўтадарогі на Чонкі. Забудаваная індывідуальнымі 1-павярховымі жылымі дамамі сядзібнага тыпу. На хаце № 1 усталяваная памятная дошка аб назве вуліцы.

## Перасякае вуліцы

* Ільліча
* Ільліча 6-ы завулак
* Будзёнага
* Транзытную 3-ю
* Транзытную 1-ю

## Глядзіце таксама
* Навабеліцкі раён

Зайцава
Катэгорыя:Навабеліцкі раён (Гомель)
Ту-22М

**Ту-22М** (па клясыфікацыі НАТА — **Backfire**) — савецкі далёкі звышгукавы бамбавік/выведнік са зьменнай геамэтрыяй крылаў. Быў распрацаваны абапіраючыся на мадэль Ту-22.

## Мадыфікацыі

### Ту-22М0

Увосень 1967 году па выніках макетнай камісіі і матэрыялам эскізнага праекту было прынята рашэньне пачаць будаўніцтва серыі самалётаў Ту-22М0 («45-00») на Казанскім авіяцыйным заводзе ім. Гарбунова (КАЗ ім. Гарбунова, да сярэдзіны 1960-х завод № 22 МАП).
Галоўным канструктарам самалёта быў прызначаны З.С. Маркаў.

Па выніках працы камісіі ўвосень 1967 году было вырашана будаваць першую серыю самалётаў "45-00" па праграме першага этапу — з абсталяваньнем ад ТУ-22К і рухавікамі "ФМ".

Першы самалёт Ту-22М0 быў пабудаваны да сярэдзіны 1969 году і 30 жніўня 1969 ён зьдзейсьніў свой першы палёт (камандзір карабля лётчык-выпрабавальнік В. П. Барысаў).
Паралельна з выпрабаваньнямі ў Казані ішла вытворчасьць сэрыйных самалётаў Ту-22М0. Да канца 1972 году было пабудавана 9 Ту-22М0, пяць зь якіх ужываліся для перападрыхтоўкі экіпажаў бамбавікоў у Цэнтры баявой падрыхтоўкі і ўжываньня Далёкай авіяцыі ў Разані. На захадзе самалёты гэтай серыі доўгі час ведалі пад службовым найменьнем Ту-26.

Падчас лётных выпрабаваньняў высьвятлілася, што асноўныя лётныя дадзеныя новага самалёта апынуліся нават горш, чым у Ту-22К, і трэба правесьці вялікі аб’ём прац па яго мадэрнізацыі.
Камандаваньне ВПС патрабавала ўдасканаліць лётна-тэхнічныя характарыстыкі самалёта і яго бартавое абсталяваньне.
У сьнежні 1969 году на другім этапе даводкі Ту-22М прымаецца рашэньне па мадэрнізацыі Ту-22М0 у Тую-22М1.

## Асаблівасьці канструкцыі

Самалёты сэрыі Ту-22М выкананыя па нармалёвай аэрадынамічнай схеме самаапорнага нізкапляна з крылом зьмяняльнай стрэлавіднасьці. Крыло складаецца зь нерухомай часткі і паваротных кансоляў.

## Глядзіце таксама
* Бамбавік
* Сьпіс самалётаў

## Вонкавыя спасылкі

* ОАО «Туполев» — Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Самалёты Тупалева
Катэгорыя:Бамбавікі
Катэгорыя:Савецкія самалёты
Грунвальдзкае поле

**Грунвальдзкае поле** – абшар на адлегласьці 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Грунвальд, паміж Стэнбаркам, Ладвіговам і Ульновам (Польшча), дзе адбылася Грунвальдзкая бітва.

## Гісторыя
15 ліпеня 1410 року аб’яднаныя войскі Польскага каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага атрымалі перамогу над крыжацкім войскам на чале з магістрам Тэўтонскага ордэну Ульрыхам фон Юнгінгенам. Грунвальдзкая бітва сталася адной з найвялікшых бітваў сярэднявечча і ў канчатковым выніку прывяла да заняпаду Ордэну.

## Помнік Грунвальдзкай перамогі
Да 550-й гадавіны бітвы на Грунвальдзкім полі быў усталяваны помнік, які складаецца з трох частак:
* гранітавага абэліску,
* адзінаццаці 30-мэтровых мачтаў, што сымбалізуюць штандары польскіх і літоўска-рускіх харугваў,
* амфітэатру з памяшканьнямі музэю Грунвальдзкай бітвы, кіназалі і выкладзенай з каляровых каменьняў мапы, на якой паказаная расстаноўка войскаў перад бітвай.

Таксама на полі бітвы знаходзяцца:
* руіны капліцы,
* Курган Ягайлы,
* рэшткі кракаўскага помніку ў гонар бітвы, разбуранага гітлераўцамі ў 1939 року

## Сьвяткаваньне
Шторок у ліпені трываюць дні Грунвальду, арганізоўваныя гмінай Грунвальд, «Зьвязам польскага харцарства», узброенымі сіламі і рыцарскімі клюбамі. У выкананьні рыцарскіх брацтваў з Польшчы і іншых краінаў ля помніку Грунвальдзкай перамогі ладзіцца рэканструкцыя бойкі.


Файл:Grunwald 15.07.2006 06.jpg|Грунвальдзкае поле, 15 ліпеня 2006 року
Файл:Grunwald 15.07.2006 1.jpg|Рэканструкцыя бітвы, 15 ліпеня 2006 року
Файл:Grunwald 02 AB.jpg|Мачты, што сымбалізуюць штандары харугваў


## Глядзіце таксама
* Грунвальдзкая бітва
* Вёска Грунвальд
* Гміна Грунвальд

## Вонкавыя спасылкі

* Rafał M. Socha: *Słownik Grunwaldzki.* [w:] Barbara Bogdańska-Pawłowska (red.): *Poradnik Drużynowego Drużyny Grunwaldzkiej*, Komenda Chorągwi Warmińsko-Mazurskiej ZHP im. "Grunwaldu" w Olsztynie, Olsztyn 1996, s. 58-93
* Wikimapia — Музэй Грунвальдзкай бітвы

Катэгорыя:Грунвальдзкая бітва
Катэгорыя:Грунвальд
Алесь Астапенка

**Але́сь (Алякса́ндар Кіры́лавіч) Аста́пенка** (14 ліпеня 1920, Сырская Буда, Кармянскі раён, Гомельская вобласьць — 20 ліпеня 1970) — беларускі паэт, літаратуразнавец, перакладчык.

## Вонкавыя спасылкі
* Алесь Астапенка — Замаўчы, маё сэрца!

Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кармянскім раёне
Водападзел

**Водападзел** — граніца паміж басэйнамі рэк, азёраў, мораў, акіянаў. У горных краінах водападзелы звычайна супадаюць з грабянямі хрыбтоў; на раўнінах, асабліва плоскіх і забалочаных, выражаны няясна.

Галоўны водападзел рачных басэйнаў Беларусі аддзяляе басэйны рэк Дняпра, з аднаго боку, і Дзьвіны, Нёмна, Буга, з другога, і праходзіць па найбольш узвышанай частцы тэрыторыі з паўднёвым усходзе на паўднёвым захадзе — па Аршанскім і Менскім узвышшах, цераз Капыльскую граду і па паўднёва-заходняй ускраіне Палесься.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі
Катэгорыя:Гідралёгія
Сіліга

**Сіліга** () — камуна (муніцыпалітэт) у Італіі на высьпе Сардынія.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Італіі
214

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Аўрэліюс, рымскі імпэратар
* Кляўдыюс ІІ, рымскі імпэратар
* Дыяфантус, грэцкі матэматык

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Гіры

Назву **Гіры** маюць:

## [[Беларусь]]
* Гіры — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Гіры — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
Дайлідкі

Назву **Дайлідкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Дайлідкі — вёска ў Астравецкім раёне
** Дайлідкі — вёска ў Вярэнаўскім раёне
** Дайлідкі — вёска ў Гарадзенскім раёне

## Глядзіце таксама
* Дайліды
* Дойліды
Нос

**Нос** — частка твару ў чалавека альбо пысы ў жывёлаў, якая ўдзельнічае ў дыханьні, нюху, здабычы корму і стасункаў. За носам месьціцца нюхальная сьлізьневая абалонка й пазухі. За носавай паражнінай, паветра праходзіць праз глотку, а затым і ў астатнія органы дыхальнай сыстэмы. У людзей, нос разьмешчаны ў цэнтры на твары, але ў большасьці іншых сысуноў, ён знаходзіцца на верхнім кончыку пысы. У птушак нос сумешчаны зь дзюбай, на верхняй паверхні якой знаходзяцца ноздры. Унутры нос складаецца з скручаных калідораў з рэцэптарамі. Форма носу шмат у чым паказвае абрысы й прыгажосць твараў людзей.

## Будова носа
Бачная частка носа, званая вонкавым носам, складаецца з кораня, сьпінкі, верхавіны й крылаў. Аснову вонкавага носа складаюць носавыя косткі — лобнай адростак верхняй сківіцы, латэральны храсток і вялікі крылападобны храсток носу, пакрытыя цягліцамі, якія прызначаны для сьцісканьня насавых адтулінаў і адцягваньня дадолу крылаў носу. Нягледзячы на тое, што вонкавы нос й пакрыты такой жа скурай, як і твар, з-за багацьця сальных залозаў скурны полаг у гэтым месцы тоўсты й маларухомы.

Перш чым апынуцца ў носавай паражніне, паветра спачатку трапляе ў ейнае напярэдадні. Носавая перагародка, створаная вэртыкальнай пласьцінкай рашэцістай косткі, сашнікам і храстком, падзяляе носавую паражніну на дзьве часткі. Нягледзячы на тое, што вонкава нос і выглядае сымэтрычна, у многіх людзей носавая перагародка скрыўлена. Гэтае нязначнае адхіленьне прынята лічыць нормай, хоць яно і ўяўляе сабой асымэтрыю чэрапа.

У паўзуноў носавая камера звычайна большая, хааны разьмяшчаюцца значна далей у верняй частцы ротавай поласьці. У кракадзілаў выключна доўгая камера, якая дапамагае жывёле дыхаць, часткова апускаючыся ў воду. Носавая камера паўзуноў падзяляецца на тры часткі: пярэдні вэстыбюль, галоўная нюхальная камера й задняя насаглотка. Нюхальная камера выкладзеная адмысловым эпітэліем на ейнай верхняй паверхні й мае шэраг носавых чарапашынаў для павелічэньня сэнсарнай вобласьці. Вомэр добра разьвіты ў яшчарак і зьмеяў, у якіх ён больш не злучаецца з носавай паражнінай, адкрываючыся непасрэдна ў верняй частцы ротавай поласьці. Ён меншы ў чарапахаў, у якіх ён захоўвае сваю першапачатковую носавую сувязь, і адсутнічае ў дарослых кракадзілаў.

Птушкі маюць нос падобны на нос паўзуноў, прычым ноздры разьмяшчаюцца ў верхняй задняй частцы дзюбы. Паколькі ў іх звычайна дрэнны нюх, нюхальная камера малая, хоць яна ўтрымлівае тры носавыя чарапашыны, якія часам маюць складаную структуру, падобную да структуры ў сысуноў. У многіх птушак, як то ў галубовых, ноздры пакрытыя рагавым ахоўным шчытом. Вомэр птушак альбо недаразьвіты, альбо зусім адсутнічае, у залежнасьці ад віду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Эстэтычны аналіз прапорцыяў вонкавага носу
* Залежнасьць формы носу ад носавых касьцей і храсткоў
* Клінічная анатомія носу


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Альяс

**Алья́с** () — род сукулентных расьлінаў сямейства асфадзелавых. Прадстаўнікі — шматгадовыя травяністыя расьліны з доўгім гладкім мясістым лісьцем, пакрытым па краях шыпамі. Кветкі чырвоныя або жоўтыя, сабраныя ў верхавую гронку.

Назва роду паходзіць з арабскай мовы, у перакладзе зь якой яно азначае «горкі».

## Апісаньне
Цяпер вядомыя каля 400 відаў альясу. Найбольш вядомыя сярод іх альяс дрэвападобны () і альяс вэра (), якое ўваходзіць у склад шматлікіх лекавых і касмэтычных прэпаратаў. Зьнешні выгляд альясу вельмі разнастайны — сярод іх ёсьць дрэвападобныя формы і ліяны; сустракаюцца як гіганцкія, так і мініятурныя расьліны.

## Распаўсюдвжаньне
Гістарычная «радзіма» альясу — засушлівыя вобласьці Афрыкі, Мадагаскару, Макаранэзіі і поўдзень Арабійскай паўвыспы, але дзякуючы дэкаратыўным і лекавым ўласьцівасьцям, а таксама параўнальна лёгкаму і хуткаму прыстасаваньню, шматлікія віды альяса былі натуралізаваныя ў краінах Міжземнамор’я, Індыі, Мэксыкі і Кубы. Альяс быў завезены гішпанцамі ў Эўропу, адкуль расьліна распаўсюдзілася на выспу Барбадас і ў шматлікія краіны Паўднёва-ўсходняй Азіі. Некаторыя віды культывавалі ў СССР (Закаўказьзе) як лекавыя расьліны.

## Выявы

Файл:Babosa1.jpg|*[[Aloe arborescens]]*
Файл:Aloe aristata.jpg|*[[Aloe aristata]]*
Файл:Köcherbaum_Köcherbaumwald_01.JPG|*[[Aloe dichotoma]]*
Файл:Aloe_hereroensis_Auob_C15.JPG|*[[Aloe hereroensis]]*
Файл:Aloe_parvula.JPG|*[[Aloe parvula]]*
Файл:Aloe peglerae01.jpg|*[[Aloe peglerae]]*
Файл:Aloe_saponaria_1.jpg|*[[Aloe maculata]]* (A. saponaria)
Файл:Aloe_saponaria_3.jpg|*[[Aloe maculata]]* flower
Файл:Aloe_sophie_plant_and_flowers.jpg|*[[Aloe sophie]]*
Файл:AloeSpeciosa.jpg|*[[Aloe speciosa]]*
Файл:Aloe_striatula_1.jpg|*[[Aloe striatula]]*
Файл:Aloe_rauhii.jpg|''Aloe rauhii
File:Aloe vera MHNT.BOT.2011.3.95.jpg|Aloe vera - Museum specimen


Катэгорыя:Роды асфадэлявых

Катэгорыя:Расьліны, якія прымяняюцца ў аюрвэдзе
Катэгорыя:Сродкі на вольнасьць
Катэгорыя:Касмэтычныя рэчывы
Кветкавыя расьліны

**Кветкавыя расьліны**, або **пакрытанасенныя** (, ці  ад  — «сасуд», *σπέρμα* — «*семя*») — найбольш дасканалая і самая шматлікая група сучаснага расьліннага сьвету.

Марфалягічная разнастайнасьць кветкавых вельмі вялікая. Будова вэгетатыўных і генэратыўных органаў у іх дасягае найвялікшай складанасьці, тканіны характарызуюцца высокай ступеньню спэцыялізацыі.

Кветкавыя — адзіная група расьлінаў, здольная да ўтварэньня складаных шмат’ярусных супольнасьцяў.

Аддзел пакрытанасенных падзяляецца на два клясы — двухдольныя і аднадольныя.

## Глядзіце таксама
* Сыстэма кветкавых расьлінаў Армэна Тахтаджана
* APG IV
Ракішкі (неадназначнасьць)

Назву **Ракішкі** маюць:

* Ракішкі — горад у Летуве
* Ракішкі — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
Устаноўка Сьцяга Перамогі над Райхстагам

**Устано́ўка Сьця́га Перамо́гі над Райхста́гам** — падзея, якая адбылася ў хадзе Бэрлінскай апэрацыі 1 траўня 1945 году а трэцяй гадзіне ночы. Сьцяг (пад нумарам 5), які быў усталяваны на даху Райхстагу, спачатку прымацавалі да коннай фігуры кайзэра Вільгельма, а затым, 2 траўня, перанесьлі на купал будынка. Усталявалі Сьцяг Перамогі Міхаіл Ягораў, Мелітон Кантарыя і Аляксей Берэст.

## Вонкавыя спасылкі
* «Прапор над рейхстагом піднімали українці Петро Щербина та Олексій Берест» Андрій Багнюк
* Вилен Люлечник. «Правда о Знамени Победы»

Катэгорыя:Нямецка-савецкая вайна
Катэгорыя:Гісторыя Бэрліну
Жвірблі

Назву **Жвірблі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Жвірблі — вёска ў Ахрэмаўскім сельсавеце Браслаўскага раёну
** Жвірблі — вёска ў Мяжанскім сельсавеце Браслаўскага раёну
** Жвірблі — вёска ў Опсаўскім сельсавеце Браслаўскага раёну

* Гарадзенская вобласьць:
** Жвірблі — хутар у Астравецкім раёне

## Глядзіце таксама
* Жвірблішкі
Сымонішкі

Назву **Сымонішкі** маюць:

* Сымонішкі — хутар у Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Сымонішкі — вёска ў Лазьдзейскім раёне Летувы
Glock 18

**Glock 18** — пісталет, прызначаны для ўзбраеньня спэцпадразьдзяленьняў войска і паліцыі. Распрацаваны на базе пісталета Glock 17 і адрозьніваецца першым чынам наяўнасьцю пераключальніка рэжыму стральбы, што дазваляе весьці агонь адзінкавым стрэлам і чэргамі. У апошнім выпадку тэмп стральбы складае 1200—1300 стр./хв. Магчымы выпуск варыянтаў, якія страляюць як чэргамі па 3 стрэлы, так і цалкам аўтаматычным агнём, але не ў адным пісталеце. Glock 18 можа камплектавацца набойнікамі павялічанай ёмістасьці (33 патроны).

Шэраг фірмаў выпускаюць для яго дадатковыя аксэсуары, накшталт складанага прыклада або адмысловага мацаваньня, якое дазваляе выкарыстаць запасная крама ў якасьці пярэдняй дзяржальні для ўтрыманьня.

Стандартна ўсталёўваецца нерэгулюемы прыцэл адчыненнага тыпу з нанесенымі белымі кропкамі на мушку і цалік для прыцэльваньня ва ўмовах дрэннага асьвятленьня.

## Вонкавыя спасылкі

* Modelguns
* Збройнік

Катэгорыя:Пісталеты
Катэгорыя:Glock
Рудзішкі (неадназначнасьць)

Назву **Рудзішкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Рудзішкі — вёска ў Варнянскім сельсавеце Астравецкага раёну
** Рудзішкі 1 — вёска ў Варнянскім сельсавеце Астравецкага раёну
** Рудзішкі — вёска ў Рытанскім сельсавеце Астравецкага раёну
** Рудзішкі — хутар у Рытанскім сельсавеце Астравецкага раёну
** Рудзішкі — вёска ў Ашмянскім раёне
** Рудзішкі — вёска ў Смаргонскім раёне

### [[Летува]]
* Рудзішкі — горад у Віленскім павеце
Астравецкі сельсавет

**Астраве́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Малі.

## Гісторыя
12 студзен 2008 году рашэньнем Астравецкага раённага Савету дэпутатаў цэнтар сельсавету перанесены зь мястэчка Астравец у вёску Малі.

11 лістапада 2011 году ліквідаваная вёска Міклі.

26 лютага 2013 году сельсавет ліквідаваны, населеныя пункты Ажуройсьці, Баяры, Вялікія Якентаны, Дайлідкі, Малыя Якентаны, Міжаны, Мілайшуны, Новыя Якентаны, Падпрудзьдзе, Субялі, Сьвіршчына, Тракелі, Юзуліна перададзеныя ў склад Гервяцкага сельсавету; населеныя пункты Альгіняны, Гуры, Дзірмуны, Едаклані, Ізабеліна, Келёйці, Ліпнішкі, Малі, Мацканы, Навікі, Радзюлі, Філіпаны перададзеныя ў склад Гудагайскага сельсавету; вёскі Бялькішкі і Кавалі ўвайшлі ў склад гораду Астраўцу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Астравецкага раёну
Мілайшуны

Назву **Мілайшуны** маюць:

### [[Беларусь]]
* Мілайшуны — вёска ў Гервяцкім сельсавеце Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Мілайшуны — вёска ў Міхалішкаўскім сельсавеце Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці
Ява

**Я́ва** — востраў, знаходзіцца ў складзе Інданэзіі (сталіца Інданэзіі, Джакарта, разьмешчаная на востраве Ява). Плошча 132 тыс. км². Працягнуўся на 1000 кілямэтраў з захаду на ўсход, трыццаць адсоткаў яго тэрыторыі займаюць джунглі. Уваходзіць у адміністрацыйны рэгіён Ява.

Ява — самая населены востраў у сьвеце (124 млн чал. на 2005 год), шчыльнасьць насельніцтва складае 979 чал./км². Найболей распаўсюджаныя мовы — яванская і інданэзійская. На Яве знаходзіцца каля 120 вульканаў, зь іх 30 дзейных, у тым ліку Мэрапі. На востраве вырошчваюць адзін з гатункаў кавы — Копі Лювак.

На востраве Ява знаходзіцца галоўная славутасьць Інданэзіі — храм Барабудур. Гэтая сьвятыня будысцкай рэлігіі ўяўляе сабою мадэль будысцкай касмалёгіі. Храм уваходзіць у сьпіс найважнейшых архітэктурна-гістарычных помнікаў ЮНЭСКО і належыць да аб’ектаў сусьветнае спадчыны.


Borobodur1.jpg|Храм Барабадур
Semeru Bromo Temple.JPG|Вульканы Брома (зьлева, 2329 м) і Сэмэру (справа, 3676 м)


## У літаратуры
Дзеяньне раману «Амок» (1930) беларускага пісьменьніка Янкі Маўра адбываецца на востраве Ява.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Інданэзія
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Катэгорыя:Астравы Індыйскага акіяна
Катэгорыя:Вялікія Зондзкія астравы
Макс Гавэлаар (раман)

**«Макс Гавэлаар, альбо Кавярныя аўкцыёны Нідэрляндзкага гандлёвага таварыства»** () — культурна і сацыяльна значны раман нідэрляндзкага пісьменьніка Мультатулі (псэўданім Эдуарда Доўвэса Дэкера), які адыграў ключавую ролю ў фармаваньні і пераглядзе нідэрляндзкай каляніяльнай палітыкі на тэрыторыі Галяндзкай Ост-Індыі ў дзевятнаццатым і пачатку дваццатага стагодзьдзяў. У рамане, галоўны герой, Макс Гавэлаар спрабуе змагацца з прагнілай сыстэмай кіраваньня ў Яве, якая была тагачаснай нідэрляндзкай калёніяй.

## Вонкавыя спасылкі
* Max Havelaar на Project Gutenberg 

Катэгорыя:Творы Эдуарда Доўвэса Дэкера
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1859 годзе
213

## Падзеі
* Каркальля пакідае Рым і абараняе паўночныя межы ад Алеманаў і Хатаў

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Ажуройсьці

Назву **Ажуройсьці** маюць:

## [[Беларусь]]
* Ажуройсьці — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Ажуройсьці — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Варнянскі сельсавет

**Варня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Варняны.

## Гісторыя
26 лютага 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — вёскі Быстрыца, Вайдацішкі, Жарнэлі, Ігнацова, Катлоўка, Кланішкі, Крыжоўка, Ліпкі, Навасады, Падварышкі, Петраполь, Повакша, Раголішкі, Ракішкі, Рудзішкі, Санаклі, Санова, Слабодка, Трокенікі 1, Трокенікі 2, хутары Асіноўка, Валэйкішкі, Даўнарышкі, Жвірблі, Лінамаргі, Люцьцянова, Міхайлова, Півені, Сымонішкі — ліквідаванага Трокеніцкага сельсавету.

4 сакавіка 2014 году вёска Рудзішкі перайменаваная ў Рудзішкі 1.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Астравецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Улукаўскі сельсавет

**Улукаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці Беларусі. Цэнтар сельсавету — вёска Ўлукаўе.

## Гісторыя
1 сакавіка 2010 году — пасёлак Чырвоны Маяк увайшоў у гарадзкую рысу Гомелю, і адпаведна быў выключаны са складу Ўлукаўскага сельсавету

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гомельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Лазавыя

Назву **Лазавыя** маюць:

* Лазавыя — вёска ў Варнянскім сельсавеце Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Лазавыя — вёска ў Міхалішкаўскім сельсавеце Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Лазавыя — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Рытанскі сельсавет (Астравецкі раён)

**Ры́танскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Рытань.

## Гісторыя
31 сакавіка 2013 году Кемелішкаўскі сельсавет перайменаваны ў Рытанскі, у склад якога перададзеныя ўсе населеныя пункты — вёскі Барані, Белая Вада, Буйкі, Буцюрмы, Варзяны, Вялікія Сьвіранкі, Гадзілуны, Караняты, Малыя Сьвіранкі, Падольцы, Паляны, Попішкі, Ясень, хутары Барова, Вартачы, Дудка, Замэчак, Ізары, Камянічнік, Лявелішкі, Марцінова, Патока, Радзі, Ройсьцішкі, Таборы — ліквідаванага Падольскага сельсавету.

4 сакавіка 2014 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Кемелішкі ў вёску Рытань; хутар Патока, які быў перададзены з Падольскага сельсавету, перайменаваны ў Патока Караняцкая; ліквідаваны хутар Талюшаны.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 160


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Астравецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Вада (неадназначнасьць)

Назву **Вада** маюць:

* Вада ці аксід вадароду — хімічны зьвязак з формулай Н2О
* Вада — хутар у Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
Гервяцкі сельсавет

**Гервя́цкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гервяты.

## Гісторыя
26 лютага 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Ажуройсьці, Баяры, Вялікія Якентаны, Дайлідкі, Малыя Якентаны, Міжаны, Мілайшуны, Новыя Якентаны, Падпрудзьдзе, Субялі, Сьвіршчына, Тракелі, Юзуліна, якія ўваходзілі ў склад ліквідаванага Астравецкага сельсавету.

## Насельніцтва
На тэрыторыі сельсавету кампактна пражываюць летувісы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Астравецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Прэны (неадназначнасьць)

Назву **Прэны** маюць:

* Прэны — горад у Летуве
* Прэны — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
Куцішкі

Назву **Куцішкі** маюць:

* Куцішкі — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Куцішкі — хутар у Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
Дуда (неадназначнасьць)

Назву **Дуда** маюць:

* Дуда — традыцыйны архаічны духавы музычны інструмэнт;
* Дуда — традыцыйны беларускі музычны інструмэнт;
* Дуда — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі.

## Асобы
* Анджэй Дуда ( 1972) — прэзыдэнт Польшчы.
* Ян-Крыштаф Дуда ( 1998) — польскі шахіст.
212

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Сэрэнус Самонікус, паэт і фізык
Падольскі сельсавет

**Падо́льскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Падольцы.

## Гісторыя
2 сьнежня 1959 году Некрашунскі сельсавет перайменаваны ў Падольскі ў складзе Астравецкага (з 25 сьнежня 1962 году — Ашмянскага, з 6 студзеня 1965 году — Астравецкага) раёну Маладэчанскай (з 20 студзеня 1960 году — Гарадзенскай) вобласьці.

11 лістапада 2011 году ліквідаваны хутар Падбор’е.

26 лютага 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — вёскі Барані, Белая Вада, Буйкі, Буцюрмы, Варзяны, Вялікія Сьвіранкі, Гадзілуны, Караняты, Малыя Сьвіранкі, Падольцы, Паляны, Попішкі, Ясень, хутары Барова, Вартачы, Дудка, Замэчак, Ізары, Камянічнік, Лявелішкі, Марцінова, Патока, Радзі, Ройсьцішкі, Таборы — перададзеныя ў склад Кемелішкаўскага сельсавету, які быў перайменаваны ў Рытанскі сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1986 году — 61

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 138, 143

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Астравецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Ясень (неадназначнасьць)

Назву **Ясень** маюць:

* Ясень — род драўняных расьлінаў зь сямейства масьлінавыя

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Ясень — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Ясень — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Ясень — адселеная вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці
* Ясень — вёска ў Асіпавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Ясень — вёска ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Ясень-Каменка

## Глядзіце таксама
* Ясенавец
* Ясенавіца
* Ясенеўка
* Ясенка
* Ясенкі
* Ясенцы
* Ясены
* Ясёны
* Ясянец
* Ясянё
* Ясянёва
* Ясяні
* Ясяновіца
* Ясяноўка
* Ясяноўцы
* Ясянцы
Ройсьцішкі

Назву **Ройсьцішкі** маюць:

* Ройсьцішкі — хутар у Міхалішкаўскім сельсавеце Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Ройсьцішкі — хутар у Рытанскім сельсавеце Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці Беларусі
Дудка

Назву **Ду́дка** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Дудка — хутар у Астравецкім раёне

* Менская вобласьць:
** Дудка — вёска ў Валожынскім раёне

## Рэкі

### [[Беларусь]]
* Дудка — рака ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці, правы прыток Вяльлі
* Дудка — ручай у Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці

## Іншае
* Дудка — духавы музычны інструмэнт

## Глядзіце таксама
* Дудкі
Забелішкі

Назву **Забелішкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Забелішкі — вёска ў Астравецкім раёне
** Забелішкі — былы хутар у Астравецкім раёне

## Глядзіце таксама
* Забеліна
* Забелы
* Забельле
* Забельле 1
* Забельле 2
* Забялаўцы
* Забялышын
* Ізабелін
* Ізабеліна
Раман Бясьсьмертны

**Раман Пятровіч Бясьсьмертны** (; нарадзіўся 15 лістапада 1965 году) — украінскі палітык. Віцэ-прэм’ер-міністар Украіны па адміністрацыяна-тэрытарыяльнай рэформе ў лютым — лістападзе 2005 году. Амбасадар Украіны ў Рэспубліцы Беларусь ад 24 лютага 2010 году па 3 чэрвеня 2011 году.

Кандыдат у прэзыдэнты (2019).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Пасольства Ўкраіны ў Рэспубліцы Беларусь

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеўскай вобласьці
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 2-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 3-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 4-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 5-га скліканьня
Катэгорыя:Амбасадары Ўкраіны ў Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі Аранжавай рэвалюцыі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Ўкраіны
Воля Акшэйска

**Воля Акшэйска** () — вёска ў гміне Кшыўда ў Лукаўскім павеце Люблінскага ваяводзтва ва ўсходняй Польшчы. Разьмяшчаецца прыблізна за 8 км на паўднёвы захад ад Кшыўды, за 26 км на паўднёвы захад ад Лукава і за 64 км на паўночны захад ад рэгіянальнай сталіцы Любліна.

## Асобы
* Генрык Сянкевіч — польскі пісьменьнік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры
* Льюіс Нэм’ер — ангельскі гісторык

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Лукаўскі павет
Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Палац Сташыца

**Палац Сташыца** () — палац у Варшаве.

## Гісторыя

Пабудаваны ў 1820—1823 гадах па замове Станіслава Сташыца. Будынак узьведзены ў клясычным стылі па праекце архітэктара Антоніё Караццы. Будынак быў пераданы Сташыцам варшаўскаму Таварыству сяброў навукі — першай польскай навуковай арганізацыі.

У 1830 годзе перад будынкам быў адкрыты помнік Мікалаю Капэрніку работы скульптара Бэртэля Торвальдсэна.

Пасьля Польскага паўстаньня 1830 году таварыства сяброў навукі было закрытае, у будынку разьмягчалася кіраўніцтва дзяржаўнай лятэрэі.

У 1857—1862 гадах у будынку разьмяшчалася Варшаўская мэдыка-хірургічная акадэмія. У канцы XIX ст. у будынку разьмяшчалася 1-я мужчынская гімназія (расейская). У 1890 годзе сэнатар А. Л. Апухцін прапанаваў перабудаваць будынак у псэўдарускім стылі, што і было зроблена па праекце архітэктара Ўладзімера Пакроўскага. У будынку была ўстроеная дамавая царква Сьвятой Тацьцяны.

У 1924—1926 гадах будынак быў перабудаваны ў нэаклясычным стылі па праекце Марыяна Лялевіча. У міжваенныя гады ў будынку разьмяшчалася некалькі навуковых арганізацыяў: Варшаўскае навуковае таварыства, каса ім. Мяноўскага, Дзяржаўны мэтэаралягічны інстытут і Археалягічны музэй Варшавы.

Палац быў пашкоджаны падчас аблогі Варшавы ў 1939 годзе і сур’ёзна пашкоджаны ў 1944-м падчас Варшаўскага паўстаньня.

У 1946—1950 гадах палац быў адноўлены. У цяперашні час будынак належыць Польскай акадэміі навук.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Pałac Staszica na stronie warszawa1939.pl

Катэгорыя:Палацы Варшавы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1823 годзе
Катэгорыя:Славутасьці Варшавы