open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Навуковы гурток БГКТ

**Навуковы гурток** пры БГКТ быў заснаваны ў лістападзе 1958 году, спачатку ім кіравала Марыя Якубюк, а празь некалькі гадоў — Уладзімер Юзьвюк. Вынікам іх работы былі два «Навуковыя зборнікі», якія ў 1961 і 1964 гадах выдала БГКТ. У траўні 1970 году сакратар ГП БГКТ Уладзімер Юзьвюк прапанаваў Юрыю Туронку ўзначаліць Навуковы гурток БГКТ.  28 траўня 1970 году агульны сход членаў Навуковага гуртка выбраў новае яго праўленьне ў складзе:
* Аляксандар Баршчэўскі,
* Мікола Гайдук,
* Уладзімер Паўлючук,
* Юры Туронак,
* Уладзімер Юзьвюк. 

Юрыя Туронка выбралі старшынём Навуковага гуртку. 

Сход рашыў, што асноўнай сфэрай зацікаўленьняў будзе рэгіянальная праблематыка Беласточчыны, польска-беларускія міждзяржаўныя сувязі, а таксама хроніка беларусазнаўчых работаў польскіх вышэйшых навучальных устаноў, рэцэнзіі і бібліяграфія. Адначасова пастанавілі наладзіць таварыства зь Беластоцкім навуковым таварыствам і сумесна апрацоўваць і выдаваць штогадовыя «Навуковыя сшыткі» на беларускае мове. Канкрэтным вынікам супрацоўніцтва быў выпуск у 1974 годзе чарговага «Навуковага зборніка». Яго наклад (825 асобнікаў) разыходзіўся, пачалася падрыхтоўка наступнага.

Дзейнасьць у 1976 годзе міністэрства ўнутраных спраў ПНР не дазваляла выпуск чарговага беларускамоўнага «Навуковага зборніка» і рэкамендавала Беластоцкаму навуковаму таварыству друкаваць работы Навуковага гуртка БГКТ на польскае мове. Рашэньне міністэрства пазбавіла Навуковы гурток важнай матывацыі яго дзейнасьці. Навуковы гурток БГКТ правёў 14 сакавіка 1976 году навуковую сэсыю з нагоды дваццацігадовае дзейнасьці БГКТ, на якой Юры Туронак выступіў з дакладам аб становішчы беларускага школьніцтва на Беласточчыне ў пасьляваенны час (г. зн. пасьля 1945 году). 

Пазьней, Навуковы гурток быў пераўтвораны ў адну з сэкцыяў ГП БГКТ. На гэтай падставе Юрыя Туронка пакінулі на пасадзе старшыні навуковае сэкцыі. Па гэтай прычыне як яе старшыню Юрыя Туронка запрашалі на восьмы (1976 год) і дзявяты (1980 год) зьезды БГКТ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускае грамадзка-культурнае таварыства ў Польшчы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1958 годзе
Mail.ru

міні|Знак Мэйлру.
**Mail.ru** — старонка ў сеціве, якая была створаная ў 1990-ыя гады. Дае магчымасьць доступу да пошта, сацыяльная сетка і г.д. Знаходзіцца ва ўласнасьці Вкантакце. Усе паслугі толькі па расейску.

## Глядзіце таксама
* Кінакіпа

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Мэйлру ў сеціве

Катэгорыя:Інтэрнэт
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Расейскія вэб-сайты
Жувэнтут Бадалёна

**«Жувэнтут»** () — гішпанскі баскетбольны клюб з Бадалёны. Гэта адна з двух камандаў гішпанскага першынства, якія ніколі не пакінадлі найвышэйшы дывізіён. Іншым клюбам ёсьць мадрыдзкі «Рэал». У 1994 годзе «Жувэнтут» стаў чэмпіёнам Эўрапейскай лігі ФІБА (сёньня вядомай як Эўраліга), стаўшы першым каталёнскім баскетбольным клубам, які здолеў дасягнуць такога грандыёзнага посьпеху, і першай гішпанскай камандай, якая зрабіла гэта ў сучасным фармаце Фіналу чатырох.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гішпанскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1930 годзе
Дамініканская вуліца (Менск)

**Вуліца Дамініка́нская** (з 1922 году — *Э́нгельса*) — вуліца ў цэнтральнай частцы Менску, якая пачынаецца з Высокага Рынку і ідзе да Ўльянаўскай вуліцы.

Дамінантай вуліцы быў збудаваны ў стылі барока Касьцёл Сьвятога Тамаша Аквінскага і кляштар дамініканаў, помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя, зруйнаваны савецкімі ўладамі па другой сусьветнай вайне.

## Гісторыя
У XVII стагодзьдзі атрымала назву Дамініканскай у гонар закладзенага на ёй кляштару ордэну дамініканаў. Таксама вуліца раней называлася Петрапаўлаўскай (да 1919 году), вуліцай Валадарскага (да 1922 году).

## Апісаньне
Вуліца перасякаецца з вуліцай Інтэрнацыянальнай, праспэктам Незалежнасьці, вуліцамі Карла Маркса, Магазыннай і Ульянаўскай. Разам з праспэктам Незалежнасьці вуліца ўтварае Кастрычніцкую плошчу.

Нумарацыя дамоў — ад плошчы Свабоды. На вуліцы разьмяшчаюцца Менскі абласны выканаўчы камітэт, Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы, кінатэатар «Піянэр», Беларускі дзяржаўны тэатар лялек, Беларускі рэспубліканскі тэатар юнага гледача.

## Гістарычныя здымкі і графіка

Miensk, Daminikanskaja. Менск, Дамініканская (J. Kuračynski, 1880-89).jpg
Miensk, Daminikanskaja-Padhornaja. Менск, Дамініканская-Падгорная (1913).jpg
Miensk, Daminikanskaja-Juraŭskaja. Менск, Дамініканская-Юраўская (1918).jpg
Miensk, Daminikanskaja-Padhornaja. Менск, Дамініканская-Падгорная (1918) (1).jpg
Miensk, Zacharaŭskaja-Daminikanskaja. Менск, Захараўская-Дамініканская (1899).jpg
Miensk, Daminikanskaja-Zacharaŭskaja. Менск, Дамініканская-Захараўская (1938).jpg
Miensk, Daminikanskaja-Zacharaŭskaja. Менск, Дамініканская-Захараўская (1904) (2).jpg
Miensk, Zacharaŭskaja-Daminikanskaja. Менск, Захараўская-Дамініканская (1904-09).jpg
Miensk, Vałockaja-Daminikanskaja. Менск, Валоцкая-Дамініканская (1925).jpg
Miensk, Daminikanskaja, Šlachiecki. Менск, Дамініканская, Шляхецкі (R. Miranski, 1896-98).jpg


## Заўвагі

Катэгорыя:Вуліцы Менску
Юзэф Глемп

**Юзэф Глемп** (, 18 сьнежня 1929 году, м. Інаўроцлаў, Польшча — 23 студзеня 2013 году, м. Варшава, Польшча) — каталіцкі дзяяч у ПНР і Польшчы.

Юзэф Глем — ксёндз каталіцкае царквы. З 1979 па 1981 эпіскап вармійскі. Быў архіпіскупам і мітрапалітам Гнезьненскім з 1981 па 1992 гады. З 1981 па 2006 гады Юзэф Глемп быў архіпіскупам і мітрапалітам Варшаўскім. З 1982 па 2009 гады быў Прымасам Польшчы. З 1981 па 2004 гадоў Юзэф Глемп быў Старшынём Канфэрэнцыі Эпіскапату Польшчы. З 1983 году Юзэф Глемп стаў кардыналам.

На пачатку верасьня 1988 году польскі прымас кардынал Глемп наведаў заходнебеларускія каталіцкія парахвіі. Паколькі ад 1939 году іх кананічная прыналежнасьць не была ўрэгулявана, ён выступаў як духоўны апякун гэтых парахвіяў, знаёміўся зь іх патрэбамі, абяцаў паведаміць Рымскага папу. Прыезд Глемпа польская каталіцкая перыёдыка ўспрымала з радасьцю як доўгачаканае вяртаньне на крэсы.

З 2006 году Юзэф Глемп быў вызвалены ад службы ў касьцёле. Яго тытлам стала пасада архібіскуп старац.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Юзэф Глемп жыцьцяпіс
* Юзэф Глемп і яго жыцьцяпіс
* Юзэф Глемп і яго жыцьцяпіс
* Юзэф Глемп і яго жыцьцяпіс
* Юзэф Глемп і яго жыцьцяпіс
* Юзэф Глемп і яго жыцьцяпіс

Катэгорыя:Польскія кардыналы
Катэгорыя:Кардыналы
Фос

**Фос** — часопіс праваслаўнага брацтва Беластоцка-Гданьскае эпархіі.

У 1989 годзе быў вучань Яблачынскае праваслаўнае духоўнае сэмінарыі Юрка Асеньнік. У 1989 годзе ён выдаваў малатыражны беларускамоўны праваслаўны часопіс «Фос» і ў ліпені арганізаваў рэйд беларускай праваслаўнай моладзі: Крушыняны — Гарадок — Каралёвы Мост — Супрасьля. Удзельнічала каля 30 маладых людзей. Юрка Асеньнік запрасіў Юрыя Туронка з дакладам у Каралёвы Мост. Там сустрэў усіх падарожнікаў мясцовы сьвятар, выступаў ён культурна на добрай беларускай мове. Удзельнікі рэйда падрыхтавалі эўфрасіньнеўскі крыж, які ўкапалі на царкоўным дварэ. Сьвятар пасьвяціў крыж, а моладзь сьпявала адпаведныя песьні, між іншых «Магутны Божа», якой навучыў Юрка Асеньнік. Было вогнішча з удзелам сьвятара, беларуская патрыятычная атмасфэра. 

Фос быў адным з кузьняў для стварэньня новага часопісу czasopis.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фос на Камунікат
* Пра заснаваньне czasopis і існаваньне часопісу Фос

Катэгорыя:Беларускамоўныя выданьні ў Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Міхась Хмялеўскі

**Міхась Хмялеўскі** (26 чэрвеня 1925 году, в. Востраў Паўднёвы, Польшча — 19 чэрвеня 2023 году м. Беласток, Польшча) — грамадзкі дзяяч у Польшчы. Старшыня ГП БГКТ (19 траўня 1969 году — 24 верасьня 1972 году). Міхась Хмялеўскі рабіў журналістам у газэце Ніва з 1956 па 1988 гады. Прыпыніў сваю работу ў газэце, бо выйшаў на пэнсію.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бывай, мой дзядзька Юрка Хмялеўскі допіс у Часопіс (выданьне)

Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Таварышы Беларускага грамадзка-культурнага таварыства ў Польшчы
Катэгорыя:Польскія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Асобы Беластоку
Катэгорыя:Памерлі ў Беластоку
Катэгорыя:Польскія журналісты
Кантакт (часопіс)

**Кантакт** — часопіс, які пачалі выдаваць у ПНР. Галоўным рэдактарам і выдаўцом быў Юры Туронак.

З думкай пра паглыбленьне нацыянальнай адукацыі студэнтаў летам 1988 году Антон і Яўген Мірановічы, Сакрат Яновіч і Юры Туронак рашылі выдаваць пазацэнзурны часопіс «Кантакт». Усе яны здабывалі неабходныя сродкі і плянавалі тэматыку паасобных выпускаў, пісалі і прыцягвалі да супрацоўніцтва аўтараў з Польшчы і з замежжа. Юры Туронак быў рэдактарам, перапісчыкам тэкстаў на машынцы і арганізаваў друк у месьце Варшава. Выкарыстаныя матрыцы надзейным спосабам адпраўляліся ў Беларусь, дзе два нумары былі перадрукаваны. 

## Пачатак выпуску
Першы нумар «Кантакту» быў закончаны ў сьнежні 1988 году і надрукаваны ў студзені 1989 году накладам 400 асобнікаў. Такім самым накладам выдаваліся 2, 3 і 4-ы выпускі, апошні зь якіх — у ліпені 1989 году «Кантакт» карыстаўся посьпехам. Грошы зь яго продажу ў Польшчы і на Захадзе, дзе яго распаўсюджваў Валянцін Сельвесюк, а кур’ерам была Натальля Туронак (дачка Юрыя Туронка). Грошы кампэнсавалі зь невялікай надвышкай бясплатныя пастаўкі ў Беларусь, чым займаліся пераважна студэнткі. Такім чынам ужо з трэцяга нумара часопіс перастаў быць расходным, і аўтары атрымлівалі сьціплыя заробкі. А гэта была рэдкая зьява ў практыцы пазацэнзурных выдавецтваў.

## Зьмест часопісу
«Кантакт» быў форумам незалежнай беларускай палітычнай думкі, а асноўнай яго мэтай — прапаганда адраджэнскага руху. 

На старонках часопіса абмяркоўваліся істотныя пытаньні Беларусі і беларускага жыцьця па-за яе межамі, спрэчныя пытаньні гісторыі, адносіны з суседнімі краінамі. «Кантакт» ня быў органам якой-небудзь грамады ці гуртку — ён быў адкрыты для разнастайных абгрунтаваных поглядаў, меўся адыграць ролю своеасаблівай школы палітычнага мысьленьня. Першы нумар «Кантакту» выклікаў супярэчныя водгукі. Калі «Вечерний Минск» (26.04.1989 году) назваў яго ледзь не правадніком фашызму, то беластоцкая газэта «Салідарнасьць» ад 10.04.1989 году не выключала яго ролі як крамлёўскай агентуры. Такі быў кошт ідэйнай незалежнасьці выданьня. Паводле ацэнкі Веслава Харужага, аўтара кнігі пра беларускія пазацэнзурныя выданьні (Беласток, 1994), «Кантакт» своечасова адыграў істотную ролю ў фармаваньні агульнабеларускай грамадзка-палітычнай думкі. Відаць, таму дзесяць артыкулаў нашых аўтараў пазьней перадрукоўваліся ў беластоцкіх і менскіх выданьнях.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выданьні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Прымэра дывізіё чэмпіянату Андоры па футболе 2022—2023 гадоў

**Прымэра дывізіё 2022—2023 гадоў** — 28-ы розыгрыш Прымэра дывізіё, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Андоры, які праходзіў з 11 верасьня 2022 году па 21 траўня 2023 году. Чэмпіёнам упершыню ў сваёй гісторыі стаў «Атлетык».

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел восем клюбаў, зь якіх сем былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а «Пэнья Энкарнада» прасунулася з Сэгона дывізіё, замяніўшы «Карой».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Энгарданем», які заняў дзявятае месца ў Прымэра дывізіё, і «Кароем», які заняў чацьвёртае месца ў Сэгона дывізіё. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыў «Карой» і павысіўся ў Прымэра дывізіё, а «Энгардань» адправіўся ў Сэгона дывізіё.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Футбольнай фэдэрацыі Андоры

Катэгорыя:Чэмпіянат Андоры па футболе
Катэгорыя:2022 год у футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Алесандра Бастоні

**Алеса́ндра Басто́ні** (;  13 красавіка 1999 году) — італьянскі футбаліст, цэнтральны абаронца клюбу «Інтэрнацыянале» і нацыянальнай зборнай Італіі. Уважаецца адным з найлепшых цэнтральных абаронцаў у сьвеце, вядомы сваімі дасканалымі падкатамі і здольнасьцю абыходзіцца зь мячом.

## Кар’ера
### Клюбная
Бастоні прайшоў праз розныя ўзроставыя групы ў Бэргама, перш чым далучыцца да моладзевай каманды Прымавэры, дзе замацаваўся як асноўны цэнтральны абаронца. Упершыню трапіў у заяўку першай каманды 30 кастрычніка 2016 году на матч «Аталянты» супраць «Джэноа». Дэбют футбаліста прыпаў на матч Кубак Італіі, які ладзіўся месяцам пазьней. У ім бэргамцы гулялі супраць «Пэскары». Бастоні правёўшы на полі ўвесь матч, які скончыўся перамогай ягонай каанды зь лікам 3:0. 22 студзеня 2017 году абаранца запачаткаваў кар’еру ў матчы Сэрыі А ў гульні супраць «Сампдорыі» (1:0). Футбаліст згуляў усе 90 хвілінаў матчу.

31 жніўня 2017 году «Інтэрнацыянале» афіцыйна абвесьціў аб падпісаньні з Бастоні кантракту, што каштавала мілянцам 31 мільён эўра. У той жа дзень было пацьверджана, што ён застанецца ў «Аталянце» на правах арэнды яшчэ на два сэзоны. 14 ліпеня 2018 году «Інтэрнацыянале» датэрмінова вярнуў Бастоні з арэнды і працягнуў зь ім кантракт да 2023 году. Улетку 2018 году ў рамках дамовы пазыкі абаронца сэзон правёў у складзе «Пармы».

### Міжнародная
Яшчэ з маладога веку прыцягваўся да выступаў за зборныя Італіі розных узростаў. Упершыню атрымаў выклік у нацыянальную зборную Італіі ад галоўнага трэнэра Рабэрта Манчыні на матчы Лігі нацыяў супраць зборных Босьніі і Герцагавіны ды Нідэрляндаў у верасьні 2020 году. Дэбютаваў у складзе зборнай 11 лістапада, зьвіўшыся ў першай адзінаццатцы ў таварыскім матчы супраць зборнай Эстоніі. Гэты матч ладзіўся ў Флярэнцыі і скончыўся перамогай гаспадароў зь лікам 4:0.

## Дасягеньні
**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2021, 2024
* Уладальнік Кубка Італіі: 2022, 2023
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2021, 2022, 2023

**Італія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Конгер

**Конгер** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Кунігер або Кунгер (Kuniger, Kunger) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кон- (-кун-) (імёны ліцьвінаў Кондрут, Конрад, Якун; германскія імёны Cundrud, Konrad, Acun) паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны' або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду', а аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) — ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда'.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішча Konger, Kongier і Kunger.

Варыянт імя ў гістарычнай крыніцы: *Maciej Kongier* (1797 год); *Joanna Kongierówna* (1822 год).

## Глядзіце таксама
* Кона
* Гера

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сальгер

**Сальґер**, **Зальгер** (*Жалагер*, *Шалагір*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Салагер, пазьней Зальгер (Salager, Salger) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сал- (-салв-) (імёны ліцьвінаў Салейка, Салкірд, Саламан; германскія імёны Saleco, Salgerðr, Salaman) паходзіць ад стараверхненямецкага sal 'заля, пакой' або германскага salwa 'цёмны, чорны', а аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) — ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *villas… Żołogiery* (1675—1677 гады); *Mateusz Salger* (1829 год).

## Носьбіты
Зальгер (Zalger) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Шалагіры, у гістарычнай Прусіі — Шальгірэн.

## Глядзіце таксама
* Сала
* Гера

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вітвін

**Вітвін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вітвін (Witwin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віт- (імёны ліцьвінаў Віцень, Віталт, Вітарт; германскія імёны Wittenus, Witolt, Witard) паходзіць ад гоцкага wit 'веда, розум, закон', старасаксонскага witan 'ведаць' або ад асновы -від-, а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *з Витвиновичъ въ повете Мозырскомъ* (1567 год); *Eleonora Witwin* (1850 год).

## Глядзіце таксама
* Віт
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Марыя Чарноўская

**Марыя Чарноўская** — беларуская фальклярыстка і этнографка пачатку 19 ст. Жыла ў Вільні. Запісвала беларускія песьні і абрады ў в. Губеншчына (цяпер Крычаўскі раён Магілёўскай вобласьці). 

З сям'і ведамых этнографаў.

Аўтарка артыкула «Элемэнты славянскай міталёгіі, што захаваліся ў звычаях вясковага ладу на Белай Русі» ў часопісе «Dziennik Wileński» («Віленскі дзёньнік», 1817, т. 6); у перакладзе на расейскую мову ён друкаваўся ў «Вестнике Европы» (1818, ч. 102) і «Северном архиве» (1822, ч. 4). Упершыню дала ў арыгінальным вымаўленьні беларускія народныя песьні з нотамі і навуковымі камэнтарам, апісала Купальле, Радаўніцу і інш. сьвяты, вобразы народный міталёгіі, стравы, адзеньне, сялянскі побыт беларусаў. Зьвярнула ўвагу на самабытнасьць духоўнай культуры беларускага народу, пры гэтым падкрэсьліла, што ягоным галоўным носьбітам зьяўляецца сялянства — захавальнік старадаўніх традыцыяў. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія этнографы
Катэгорыя:Беларускія фальклярысты
Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменьніцы
Аляксандра Смоліч

**Аляксáндра  (Алéся) Смоліч**  (у дзявоцтве **Каткоўская**; 12 (24) сакавіка 1897, Менск — 16 жніўня 1974, Украіна) — беларуская пэдагогіца, настаўніца хіміі і біялёгіі, асьветніца. Складальніца беларускага лемантара і беларускай граматыкі «Зорка» .
## Жыцьцяпіс

Нарадзілася 12 сакавіка 1897 году па старым стылі (24 сакавіка па новым) у Менску. Скончыла ў 1914 годзе Менскія жаночыя пэдагагічныя двухгадовыя курсы (настаўніца пачатковай школы), у 1916 годзе вучылася ў Народным унівэрсытэце Шаняўскага ў Маскве, у 1928—1930 гадах на завочным адзьдзяленьні Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Працавала ў Менску настаўніцай пачатковай школы, пасьля статысткай у Саўнаргасе БССР.

У 1931 годзе муж Аркадзь Смоліч быў сасланы ў Пермскую, а пасьля ў Цюменскую вобласьць. Аляксандра Смоліч зьехала за мужам разам з трыма малымі дзецьмі. Працавала статысткай, пасьля настаўніцай школы ў Ішыме. У 1935 годзе скончыла курсы біяхімікаў пры Ленінградзкім ІПКНА.

З 1938 года ў горадзе Омску, куды пасьля другога арышту быў пераведзены муж. Аркадзь Смоліч быў расстраляны ў Омскай турме 17 чэрвеня 1938 году, аднак Аляксандры паведамілі што ён асуджаны да 10 гадоў ссылкі бяз права перапіскі. Аляксандра Смоліч увесь час шукала мужа і месца ягонай ссылкі, толькі ў 1957 годзе ёй у даведцы аб ягонай рэабілітацыі было паведамлена, што «Аляксандр Смоліч памёр 17 сакавіка 1943 году ў месцах заключэньня ад інфаркту міякарда».

У Омску працавала лябаранткай, асыстэнткай Омскага пэдагагічнага інстытуту, у 1940 годзе скончыла завочнае адзьдзяленьне біялягічнага факультэту інстытуту. Выкладала ў школах № 10 і 11, адначасова з 1947 года — у фізкультурным тэхнікуме.

Навуковыя інтарэсы: ужываньне кіно ў выкладаньні; пазаклясная праца па прыродазнаўстве; працоўнае выхаваньне школьніка ў сям’і. 

У 1949 годзе скончыла вячэрні ўнівэрсытэт марксізму-ленінізму пры Омскім гаркаме УКП бальшавікоў.

З 1958 года на пэнсіі, у 1967 пераехала на Ўкраіну да ўнука. 

Памерла 16 жніўня 1974 году, пахаваная на могілках сяла Мыкулычы Кіеўскай вобласьці.

## Сям'я

Жонка беларускага географа Аркадзя Смоліча (1891—1938). Пара гадавала траіх дзяцей: Максім (нар. 1918), Ганна (нар. 1919), Марыя (нар. 1928).

## Крыніцы

Катэгорыя:Асобы Менску
Катэгорыя:Нарадзіліся 24 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1897 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Настаўніцы
Катэгорыя:Пэдагогі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ва Ўкраіне
Катэгорыя:Памерлі 16 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1974 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя ў Кіеўскай вобласьці
Васмунт

**Васмунт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Васмунд або Васмунт (Wasmundus, Wassmundt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова вас- (вос-, вес-) (імёны ліцьвінаў Васбут, Вазгір, Важгін; германскія імёны Wospot, Wasger, Wesikin) паходзіць ад стараверхненямецкага hwas 'востры, завостраны' або wasjan 'квітнець', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Kajetan Wasmunt* (1846 год); *Julia Wasmunt* (1850 год).

## Носьбіты
Васмунты (Wasmunt) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з Валыні.

Вэшмунты (Weszmunt) гербу Грыф — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з Радамшчанскага павету.

## Глядзіце таксама
* Ваз
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сурвін

**Сурвін** (*Жырвін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Суравін (Surawine) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сір- (сер-, сіс-) (імёны ліцьвінаў Сіргоўд, Сіргут, Сірмонт; германскія імёны Siriaud, Sergudo, Sirmont) паходзіць ад гоцкага sisu 'чароўны сьпеў, заклён', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *dobra… Żyrwiny w woj. trockim* (19 ліпеня 1661 году); *Dominik Surwin* (1850 год)

## Носьбіты
На гістарычнай Гарадзеншчыне існуе вёска Жырвіны.

## Глядзіце таксама
* Сыры
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ірляндзкі юніянісцкі альянс

**Ірляндзкі юніянісцкі альянс** (, ), таксама вядомая як **Ірляндзкая юніянісцкая партыя**, альбо **Ірляндзкія юніяністы** ці проста **юніяністы** — былая палітычная партыя ў Ірляндыі, якая ўзьнікла ў 1891 годзе ў выніку зьліцьця Ірляндзкай кансэрватыўнай партыі і Ірляндзкага ляяльнага ды патрыятычнага зьвязу. Галоўнай мэтай партыі было супрацьдзеяньне плянам увядзеньня самакіраваньня Ірляндыі ў складзе Злучанага Каралеўства Вялікай Брытаніі ды Ірляндыі. Большую частку існаваньня партыі яе ўзначальваў Эдўард Джэймз Саўндэрсан а пазьней Джон Бодрык. Ў электаральным пляне найбольшую падтрымку партыя мела на поўначы краіны, ў Ольстэры, асабліва на ўсходзе правінцыі а таксама на поўдні Дубліна. На пачатку XX стагодзьдзя ва Ірляндзкім юніянісцкім альянсе пачаліся унутраныя спрэчкі, асабліва вакол пытаньня магчымага падзелу Ірляндыі. Юніяністы па-за межамі Ольстэра фактычна вымушаныя былі прызнаць неабходнасьць самакіраваньня Ірляндыі, а на поўначы, ў Ольстэры, яны заснавалі Ольстэрскую юніянісцкую партыю. З заснаваньнем ў 1919 годзе Юніянісцкай лігі супраць падзелу Ірляндзкі юніянісцкі альянс канчаткова раскалоўся.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ірляндыі
Катэгорыя:Юніянізм у Вялікабрытаніі
Марыя Праскурыўна

**Марыя Праскурыўна** (; 15 чэрвеня 1860, Кыбынці, Палтаўская губэрня, Украіна — 19 кастрычніка 1945, Кыбынці, Палтаўская вобласьць, Украіна) — украінская пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Марыя Праскурыўна нарадзілася ў вёсцы Кыбынцы Палтаўскай губэрні ў сялянскай сям’і. Мела толькі вясковую адукацыю. Пісаць пачала ў маладым узросьце, але доўгі час ейныя творы не друкаваліся. Да 1914 году выйшлі толькі тры ейныя аповесьці — «Улася», «Пані пісарка» і «Зь сена да саломы». 

Пасьля паразы ўкраінскай вызваленчай барацьбы засталася жыць у СССР. Некалькі ейных апавяданьняў былі надрукаваныя ў савецкіх часопісах.

Сын пісьменьніцы&nbsp;— Міхайла Сяменка&nbsp;— быў адным з стваральнікаў новага літаратурнага кірунку ва ўкраінскай літаратуры&nbsp;— футурызму. Менавіта маці зь дзяцінства прывіла Міхасю Сяменку любоў да літаратуры.

Для творчасьці Марыі Праскураўны характэрныя бытавы характар, адлюстраваньне ў асноўным выпадкаў з жыцьця ўкраінскіх сялянаў. Аўтарка не зьвярталася да апісаньня палітычных праблемаў, рэвалюцыйнага руху. Зьвярталася пісьменьніца і да крымінальных сюжэтаў, дасьледавала фэномэн чалавечай жорсткасьці (апавяданьні «Сьвяты дух», «Адпор», «Маруся-Маскоўка»).

## Творы
### Аповесьці й апавяданьні
* «»;
* «»;
* «»;
* «» (1927);
* «» (1928);
* «» (1912).

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія літаратаркі
Ішман

**Ішман**, **Ізман** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ісаман, пазьней Ісман (Isaman, Issmann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ісан- (эйс-, іс-) (імёны ліцьвінаў Ізбут, Ізмунт, Эйсімонт; германскія імёны Isbodus, Ismund, Eisenmund) паходзіць ад гоцкага eisarn, германскага *isarna-, стараверхненямецкага îsarn, îsan 'жалеза', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Maciej Iszmon* (1814 год); *Maciej Izman* (1816 год); *Adam Iszman* (1833 год).

## Носьбіты
У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Ішманы (*Ишманы*) каля Прэнаў.

## Глядзіце таксама
* Эйса
* Ман

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Беларускія навіны (БДА)

**Беларускія навіны** — часопіс, якія выдавала Беларускае Дэмакратычнае Аб'яднаньне з 1990 па 2002 гады. Яно мела выдавацца ў Польшчы. Моваю выданьня была беларуская.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускія навіны на Камунікаце

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Польскія часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Выданьні, заснаваныя ў 1990 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2002 годзе
Беларускія навіны (неадназначнасьць)

**Беларускія навіны** маюць наступныя значэньні:
* Беларускія навіны — бюлетэнь Беларускага Дэмакратычнага Аб'яднаньня
* Беларускія навіны — выданьне ў Францыі з 1945 па 1947 гады
Астар

**Астар**, **Астэр** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Астэр або Остар (Austerius, Oster) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -аст- (-ост-) (імёны ліцьвінаў Асьціла, Яштальд, Астрат; германскія імёны Aostilo, Astald, Ostradt) паходзіць ад гоцкага *aust(ra)-, стараверхненямецкага ōstan 'усход', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імёня Astar (Aster).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Aster* (1565 год і XVIII ст.); *Marianna Asterowicz* (1830 год).

## Носьбіты
* Міхайла Отнавіч Астаровіч — кроскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе

## Глядзіце таксама
* Аст
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Геверт

**Геверт** (*Гівэрт*, *Ківэрт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гевэрт (Gewert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гіў- (-геў-) (імёны ліцьвінаў Гівейка, Гівін, Гевалт; германскія імёны Givika, Givin, Gevald) паходзіць ад асновы -гіб- (-кіб-), а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gewart (Gewert).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Wiktoria Giwert* (1809 год); *Józef Kiwert* (1830 год).

## Носьбіты
Ґеверты — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Гіва
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вацлаў Емэлка

**Ва́цлаў Е́мэлка** (;  23 чэрвеня 1995 году) — чэскі футбаліст, абаронца клюбу «Вікторыя» і зборнай Чэхіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Емэлка быў адным зь пяці гульцоў, якія перад сэзонам 2016—2017 гадоў былі пераведзеныя з дублю «Сыгмы» у асноўную каманду. У тым сэзоне клюб гуляў у другім дывізіёне, бо летась вылецеў з элітнага дывізіёну. Дэбютаваў у Першай лізе 30 ліпеня 2017 году ў матчы супраць «Млада Болеслаў». Першым голам адзначыўся спрэчным чынам у матчы «Сыгмы» супраць праскай «Славіі» 10 верасьня 2017 году, аформіўшы гол рукой. Лік той сустрэчы быў 1:1. Сэзон 2020—2021 гадоў пачаў на радзіме, але ў кастрычніку 2020 году на правах арэнды прыяднаўся да бэльгійскага «Аўд-Гэвэрлі» да канца сэзону. У жніўні 2022 года Емэлка далучыўся да пльзенскай «Вікторыі», склаўшы трохгадовы кантракт. Свой першы гол за каманду забіў у матчы зноў супраць «Млады Болеслаў», аформіўшы другі гол у пераможным матчы зь лікам 2:0 у кастрычніку 2022 году.

### Міжнародная
11 лістапада 2020 году Емэлка дэбютаваў у складзе зборнай Чэхіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Нямеччыны. Гулец мусіў быў згуляць на чэмпіянаце Эўропы 2020 году, але прапусьціў яго з прычыны траўмы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Чэскія футбалісты
Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства

**Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства** (коратка **РУП**) — асаблівая арганізацыйна-прававая форма юрыдычнай асобы. Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства — адзін зь відаў ўнітарных прадпрыемстваў.

Камэрцыйная арганізацыя, не надзеленая правам уласнасьці на замацаваную за ёй уласьнікам маёмасьць. Маёмасьць зьяўляецца непадзельнай і не разьмяркоўваецца па ўкладах (долях, паях), у тым ліку між працаўнікамі прадпрыемства.

## Заснавальнікі
Заснавальнікамі могуць быць:
* Чалавек (фізычная асоба), індывідуальны прадпрымальнік;
* юрыдычная асоба;
* урад дзяржавы.

Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства
— заснавальнікам можа быць міністэрства ўраду Беларусі 

## У Беларусі
Рада міністраў Беларусі мае права заснаваць унітарнае прадпрыемства. Тады яно будзе назвацца скарбовым. Яно ня мае права ўласнасьці на замацаваную за гэтым прадпрыемствам маёмасьць. Аднымі з найбольшых такіх прадпрыемстваў былі: «Белтэлекам», «Белэнэрга» і «БелДІЭ».

## Крыніцы

Катэгорыя:Тыпы кампаніяў
Рада Эўрапейскага зьвязу

**Рада Эўрапейскага зьвязу**, афіцыйная назва **Рада**, звычайна згадваецца як **Рада міністраў** — разам з Эўрапейскім парлямэнтам, адзін з двух заканадаўчых органаў Эўрапейскага зьвязу і адзін зь сямі ягоных інстытутаў.

У Раду ўваходзяць 27 міністраў ўрадаў краінаў-сябраў Эўрапейскага зьвязу ў складзе, які залежыць ад абмяркоўваемага кола пытаньняў. Таксама бяз права голасу ў Радзе бярэ ўдзел адпаведны эўракамісар. Напрыклад, пытаньнямі аховы працы займаюцца 27 адпаведных міністраў дзяржаваў-сябраў, што кіруюць аховай працы, — міністраў працы або сацыяльнага забесьпячэньня — а таксама камісар па пытаньнях занятасьці, сацыяльных пытаньнях і палітыцы забесьпячэньня роўных магчымасьцяў.

## Склад
Старшынства ў Радзе па чарзе перадаецца кожныя шэсьць месяцаў паміж урадамі дзяржаваў-сябраў ЭЗ, прычым адпаведныя міністры адпаведнай краіны старшынствуюць у любы момант часу, забясьпечваючы бесьперабойнае правядзеньне пасяджэньняў і ўсталёўваючы штодзённую парадак дня. Пераемнасьць паміж старшынствамі забясьпечваецца пагадненьнем, у адпаведнасьці зь якім тры пасьлядоўных старшынства, вядомыя як ***тройкі старшынстваў***, маюць агульныя палітычныя праграмы. Аднак Рада па замежных справах (Нацыянальныя міністры замежных справаў) ачольваецца Высокім прадстаўніком ЭЗ.

## Глядзіце таксама
* Эўрапейская Рада

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Рада Эўрапейскага зьвязу
Віргінія Кульвінскайце

**Віргíнія Кульвінскáйце** часам **Кульвінскáйце-Цыбарáўске** (па-летувіску: **Virginija Kulvinskaitė** альбо **Virginija Kulvinskaitė-Cibarauskė**; нар. 1983, Вільня, Летува) — летувіская паэтка, пісьменьніца, літаратуразнаўца і крытыца.                                                                                               

## Жыцьцяпіс

Віргінія Кульвінскайце нарадзілася ў Вільні ў 1983 годзе, вучылася ў Віленскай сярэдняй школе Міндоўга, скончыла Віленскі ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці "летувіская філялёгія".  

Вершы друкаваліся ў «Literatūras ir mene», «Šiaurės Atėnais», «Nemune».

Аўтарка абараніла доктарскую дысэртацыю на тэму сувязі біяграфіі пісьменьніка, пісьменьніцы і творчасьці.

Жыве і працуе ў Вільні.

## Творчасьць

Мастацкую прозу — вершы, празаічныя фрагмэнты, апавяданьні, мастацкія дзёньнікі — Віргінія пачала пісаць яшчэ ў падлеткавым веку. На думку аўтаркі, пісьменства — гэта "спосаб спазнаць сябе і сьвет, а таксама гэта вельмі асабісты, зьмястоўны, незабруджаны занятак, бо пішаш толькі тады, калі вельмі хочаш і менавіта так, як хочаш". 

Ейная першая паэтычная кніга «Antrininkė» (Двайніца) пабачыла сьвет у 2017 годзе ў крыху незвычайнай форме: зборнік вершаў зьявіўся ў выглядзе бясплатнай электроннай кнігі, якая свабодна распаўсюджваецца, і толькі пазьней кніга зьявілася надзвычай малым накладам на паперы. 

У 2019 годзе кніга прозы «як я была малалеткай» увайшла ў пяцёрку лепшых па выніках выбару «Кніга году» ў катэгорыі дарослай літаратуры.

У 2024 годзе ў выдавецтве «Пфляўмбаўм»  ў перакладзе Сюзанны Паўкштэлы зьявіўся беларускі пераклад кнігі "як я была малалеткай".

## Творы

• Antrininkė [Elektroninis išteklius]: poezija. - Vilnius, 2017.

• Kai aš buvau malalietka. – Vilnius: Kitos knygos, 2019.

• Keturi. – Vilnius: Kitos knygos, 2023.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Летувіскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Летувіскія літаратаркі
Катэгорыя:Летувіскія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту
Каспэр Дольбэрг

**Ка́спэр До́льбэрг** (;  6 кастрычніка 1997 году) — дацкі футбаліст, нападнік нідэрляндзкага клюбу «Аякс» і нацыянальнай зборнай Даніі.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачынаў кар’еру ў клюбу «Сылькебарг», дзе задэбютаваў 17 траўня 2015 году ў матчы супраць «Брэнбю».

5 студзеня 2015 году «Аякс» абвесьціў, што ўлетку 17-гадовы Дольбэрг пяройдзе ў клюб, падпісаўшы трохгадовы кантракт зь лета 2015 году па лета 2018 году. Гулец быў заўважаны дацкім скаўтам Ёнам Стээнам Ольсэнам, тым самым скаўтам, які некалі выявіў таленты такіх гульцоў, як то Златан Ібрагімавіч, Віктар Фішэр і Крыстыян Эрыксэн. 13 траўня 2016 году Дольбэрг пагадзіўся падоўжыць кантракт да 2021 году. 7 жніўня 2016 году дацкі футбаліст дэбютаваў у Эрэдывізіі ў матчы супраць «Спарты». Праз тыдзень ён зьявіўся ў першай адзінаццатцы ў матчы супраць «Роды», у якіх адзначыўся двума галамі. У кастрычніку ён правёў свой першы гол у матчы супраць «Фэеноорду», а празь месяц зрабіў хет-трык у матчы супраць НЭК.

У жніўні 2019 году Дольбэрг далучыўся да францускай «Ніццы» зь Лігі 1 за 20,5 мільёны эўра. У свой першы сэзон на новым месцы нападнік улучыў 11 галоў у брамы супернікаў, дзякуючы чаму быў названы заўзятарамі найлепшым футбалістам клюбу. Далей футбаліст не даваў рады, таму два гады запар правёў у арэндзе ў «Сэвільлі» і «Гофэнгайму». У ліпені 2023 году прыяднаўся да бэльгійскага «Андэрлехту», дзе зноў займеў неблагія галявыя паказьнікі.

### Міжнародная
У лістападзе 2016 года Дольбэрг атрымаў свой першы выклік у зборную Даніі на матчы супраць зборных Казахстану і Чэхіі. 11 лістапада 2016 году гулец дэбютаваў у нацыянальнай зборнай, зьявіўшыся на замену ў другім тайме ў пераможным матчы зборнай Даніі супраць зборнай Казахстану, які скончыўся зь лікам 4:1.

## Дасягеньні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2019
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2019
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дацкія футбалісты
ДТЗ у Гватэмале (2025)

Раніцай 10 лютага 2025 году аўтобус з пасажырамі **ўпаў у раку Лас-Вакас у [[Гватэмала (горад)|горадзе Гватэмала]]**. Загінулі як мінімум 55 чалавек, яшчэ 9 атрымалі раненьні.

Здарэньне адбылося прыкладна ў 4:20 з густа набітым аўтобусам кампаніі Transportes Tineca Sociedad Anónima. Транспарт перавозіў больш за 70 пасажыраў, ехаў у Гватэмалу з дэпартамэнта Эль-Прагрэса. Неўзабаве аўтобус сутыкнуўся зь іншымі транспартнымі сродкамі і ўпаў прыкладна за 20 мэтраў ад моста Пуэнтэ-Беліцэ і ўпаў у раку, забруджанай сьцёкавымі водамі. Запісы камэр відэаназіраньня паказалі, што аўтобус ехаў на высокай хуткасьці за некалькі хвілін да ўдару.

Прэзыдэнт Бэрнарда Арэвала абвясьціў трохдзённую нацыянальную жалобу. Міністар сувязі, інфраструктуры і жыльлёвага будаўніцтва Мігель Анхель Дыяс Бабадзіла ініцыяваў расьсьледаваньне абставін трагедыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Транспартныя здарэньні 2025 году
Катэгорыя:Гісторыя Гватэмалы
Канкляў (фільм)

***Канкляў*** ()&nbsp;— брытанска-амэрыканскі фільм 2024 году ў жанры палітычнага трылеру, экранізацыя аднайменнага рамана 2016 году Робэрта Харыса. Рэжысэрам выступіў Эдвард Бэргер.

Галоўныя ролі выканалі Рэйф Файнс, Стэнлі Тучы і Джон Літгау. Сусьветная прэмʼера фільма адбылася 30 жніўня 2024 году на кінафэстывалі ў Тэльюрайдзе, дзе крытыкі ўспрынялі яго вельмі высока, вылучыўшы «ролю ўсяго жыцьця» Рэйфа Файнcа.

Фільм быў назван адным зь дзесяці найлепшых фільмаў 2024 году Нацыянальным саветам кінакрытыкаў і Амэрыканскім інстытутам кінамастацтва. Акрамя іншых узнагарод, ён атрымаў шэсьць намінацыяў на прэмію «Залаты Глёбус» і выйграў у намінацыі «Найлепшы сцэнар».

## Зьмест
Дзеяньне фільма адбываецца на працягу 72 гадзін у Ватыкане. Папа Рымскі раптоўна памірае. Духавенства ў смутку і разгубленасьці, але жыцьцё павінна працягвацца&nbsp;— надыходзіць час склікаць канкляў і абраць новага пантыфіка. Клопат пра арганізацыю канклава кладзецца на плечы кардынала Лоўрэнса. Маючы пэўныя сумненьні адносна веры&nbsp;— сумненьні не ў Богу, але ў касьцельнай арґанізацыі,&nbsp;— Лоўрэнс незадоўга да сьмерці Папы прасіў у яго дазволу пакінуць сваю пасаду, але Папа адмовіў. Паступова кардынал пачынае разумець, што гэта было абдуманае і прадбачлівае рашэньне Сьвятога Айца, які адчуваў, што хутка памрэ, і хацеў, каб канкляў узначаліў менавіта ён.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы 2024 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2024 году
Катэгорыя:Брытанскія фільмы
Катэгорыя:Брытанскія фільмы 2024 году
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Палітычныя трылеры
Катэгорыя:Фільмы пра рыма-каталіцтва
Катэгорыя:Фільмы пра выбары
Катэгорыя:Фільмы паводле раманаў
Катэгорыя:Фільмы — ляўрэаты прэміі BAFTA
Выбары ў Бундэстаг 2025 году

**Парлямэнцкія выбары ў Нямеччыне** адбыліся 23 лютага 2025 году. Выбары 2021 году выйгралі сацыял-дэмакратычная грамада. Яна стварыла ўрад разам зь іншымі партыямі. Старшынём ураду стаў Оляф Шольц. У студзені 2025 году парлямэнт Нямеччыны адхіліў урад Оляфа Шольца, бо ўрад не набраў патрэбнае колькасьці галасоў у Бундэстагу. З-за гэтага былі прызначаныя новыя выбары. Прэзыдэнт Нямеччыны Франк-Вальтэр Штайнмаер указаў, што выбары адбудуцца 23 лютага 2025 году. Выбары сталі заўчаснымі, бо павінны былі адбыцца восеньню 2025 году.

Па выбарах кансэрватыўны блёк ХДС/ХСС заняў першае месца паводле атрыманых галасоў.

## Выбары ў Бундэстаг
Бундэстаг мае 598 паслоў, якія выбіраюцца на чатыры гады; гэтыя месцы разьмяркоўваюцца паміж шаснаццацьцю нямецкімі абласьцямі ў залежнасьці ад памеру насельніцтва ў іх, якое мае права голасу. Кожны выбаршчык мае два галасы:
* для выбара чалавека, які выбіраецца ў акрузе (першы голас)
* для выбараў па сьпісах (партыйны сьпіс) (другі голас).
Грунтуючыся выключна на першых галасах, 299 паслоў абіраюцца ў аднамандатных акругах. Другія галасы выкарыстоўваюцца для атрыманьня прапарцыянальнае колькасьці ў бундэстагу.

Бундэстаг, як правіла, мае больш 598 членаў. Дзевятнаццаты Бундэстаг, напрыклад, мае 709 месцаў. Для таго, каб прэтэндаваць на месца на аснове партыйных сьпісаў, партыя павінна альбо выйграць на трох аднамандатных акругах або набраць на выбарах больш за 5% па ўсёй краіне.

## Умовы для выбараў
Удзельнік на выбарах паслоў Нямеччыны павінен быў:
* мець грамадзянства Нямеччыны
* дасягнуць узрост праваздольнасьці
* ня маць судзімасьці

## Вынікі выбараў
На выбарах найбольшую колькасьць галасоў мела грамада ХДС/ХСС.

### Чарцеж з пасламі па абласьцяхРаспределение депутатов по землям и округам
Ніжэй можна глядзець чарцёж з выбранымі пасламі ў нямецкі сойм:

File:Bundestagswahl_2025_Erststimme.svg|thumb|100px|Прамыя мандаты


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* У Нямеччыне намячаецца «гульня тронаў»: якая кааліцыя складзецца па выбарах?
* У Нямеччыне развалілася кіроўная кааліцыя, хутка выбары. Хто пераможа – і што з таго Беларусі і Украіне?
* У Нямеччыне пачаліся датэрміновыя выбары ў Бундэстаг, якія прывядуць да змены ўлады
* Афіцыйна: выбары ў Бундэстаг выйгралі сацыял-дэмакраты, апярэдзіўшы хрысьціянскіх дэмакратаў
* Чым жыве беларуская дыяспара ў Нямеччыне?

Катэгорыя:Выбары ў Нямеччыне
Катэгорыя:Выбары 2025 году
Катэгорыя:Выбары 2025 году
Катэгорыя:Выбары 2025 году ў Эўропе
Катэгорыя:Выбары 2025 году ў Нямеччыне
Катэгорыя:Выбары ў Бундэстаг
Катэгорыя:Дзяржаўныя выбары ў Нямеччыне
Катэгорыя:2025 год у Нямеччыне
Алена Белазёрская

**Алена Леанідаўна Белазёрская** (, нарадзілася 5 жніўня 1979 ў Кіеве) — украінская журналістка, блогер, ваенная, ўдзельніца расейска-ўкраінскай вайны, Снайпэр, палітык. Удзельнічала ў складзе Дабравольчага украінскага Корпусу «Правы сэктар»  ў Вайна на Данбасе, таксама ўдзельнічала ў адбіцьці расейскага ўварваньня ва Ўкраіну. З 2018 году зьяўляецца афіцэрам Узброеных сілаў Украіны. Як журналіст актыўна высьвятляла мітынгі апазіцыйных, правых ды нацыяналстычных сілаў ў перыяд прэзыдэнцтва Віктара Януковіча. Ейны блог на пляцоўцы Livejournal стаў адным з найбольш папулярных рэсурсаў на украінскай мове. 

## Біяграфія
Нарадзілася ў сям'іінжынераў. 2000 року скончыла Кіеўскі нацыянальны Універсытэт культуры і мастацтваў. Ад пачатку 2004-га году занятая ў сферы журналістыкі. Працавала ў невялікіх газэтах і журналах. На працягу 2004—2006 гадоў редагавала ўласную газэту «Україна Християнська» (). Ад кастрычніка 2005 по люты 2007 — прэсавы сакратар Украінскае нацыянальнае асамблеі.

З чэрвеня 2007 року вядзе блог на Livejournal. У красавіку 2010 року разам з адэскім журналістам Аляксеям Яраслаўцавым заснавала інфармацыйнае агенства «Побач з вамі».
Балятавалася па сьпісу правага сэктару на парляменцкіх выбарах ва Ўкраіне 2014 году пад нумарам 2. Сьпіс партыі падтрымала 1,81% выбаршчыкаў, чаго было недастаткова для пераадоленьня 5% выбарчага бар'еру, ў выніку чаго партыя мандатаў па сьпісе не атрымала. 
## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
* Інформацыйнае агентства «Поряд з вами» 
* Bilozerska.info
* Блог Алены Белазёрскай 
* Youtube: Olena Bilozerska 
* 15 кіляметраў у варожы тыл: мой першы разведвальны выхад. Інтерв'ю з Аленай Белазёрскай / YouTube Вайсковае тэлебачаньне Ўкраіны

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 5 жніўня
Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Робэрт Габэк

**Робэрт Габэк** (, нар. , м. Любэк, Заходняя Нямеччына) — нямецкі палітык, сустаршыня партыі Зьвяз 90/Зялёныя (2018—2022). Віцэ-канцлер, міністар эканомікі і праблем клімату з 2021 году.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 2 верасьня 1969 года ў месьце Любэк, правёў дзяцінства ў Гайкендорфе на беразе Кільскае затокі, дзе яго бацькі, Герман і Гільдэгарда Габэк валодалі аптэкай. У 1989 годзе скончыў у Гайкендорфе школу імя Гайнрыха Гайнэ, затым прайшоў альтэрнатыўную грамадзянскую службу і вывучаў германістыку, філялёгію і філязофію ў Фрайбурскім, Раскільскім і Гамбурскім унівэрсытэтах, атрымаўшы ў 1996 годзе ступень магістра, а ў 2000 годзе філязофіі на тэму «Прырода літаратуры». Разам з сваёй жонкай Андрэа Палюх (яны пазнаёміліся ў студэнцкія гады) займаўся перакладамі, пісаў кнігі і працаваў у выдавецкай сфэры.

У 2025 годзе браў удзел у выбарах у Бундэстаг.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Сябры бундэстага Нямеччыны
Катэгорыя:Падканцлеры Нямеччыны
Саюз Сары Вагенкнэхт

**Саюз Сары Вагенкнэхт** (, або коратка **ССВ** ) — грамада створаная ў Нямеччыне з членаў грамады Левыя. Сядзіба ўправы грамады Саюз Сары Вагенкнэхт знаходзіцца ў месьце Карлсруэ. Грамадзкае аб'яднаньне было створанае ў акруговым судзе места Мангайм 26 верасьня 2023 году. Сама ж грамада, якая мае права ўдзельнічаць у выбарах была створаная ў студзені 2024 году.

Па сваіх поглядах Саюз адрозьніваецца ад грамады «Левыя» па пытаньні падтрымкі Ўкраіны ў вайне з Расеяю. Скюз выступае за рэзкап памяншэньне наплыву чужынцаў у Нямеччыну.

У 2025 годзе ССВ удзельнчаў у выбарах у Бундэстаг. Партыі не хапіла менш за тры сотых адсотка, каб пераадолець 5% выбарчы бар'ер.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2023 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі ФРН
Франк-Вальтэр Штайнмаер

**Франк-Вальтэр Штайнмаер** ( , Дэтмальд) — нямецкі палітык, віцэ-канцлер Нямеччыны (2007—2009), міністар замежных справаў Нямеччыны (2005—2009, 2013—2017). Сябра Сацыял-дэмакратычнае грамады Нямеччыны з 1975 году.

12 лютага 2017 выйграў прэзыдэнцкія выбары ў Нямеччыне. З[19 сакавіка 2017 году на пасадзе Старшыні Нямеччыны.

## Асабістае жыцьцё
Штайнмаер жанаты, ягоная жонка — судзьдзя ў галіне адміністрацыйнага права — Эльке Бюдэнбэндэр. У іх ёсьць дачка, якая нарадзілася ў 1994 годзе. Штайнмаер з жонкай жыве ў Бэрліне, у раёне Цэлендорф.

У яго таксама ёсьць брат, які, як і бацькі Штайнмаера, жывуць у Дэтмальдзе.

У 2010 годзе ён стаў донарам для сваёй жонкі, якой зрабілі трансплянтацыю ныркі. Менавіта з-за гэтага некаторы час ён не займаўся палітычнай дзейнасьцю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Нямеччыны
Катэгорыя:Сябры Сацыял-дэмакратычнай партыі Нямеччыны
Катэгорыя:Нямецкія палітыкі
Катэгорыя:Старшыні АБСЭ
Катэгорыя:Міністры замежных спраў Нямеччыны
Катэгорыя:Падканцлеры Нямеччыны
Прэзыдэнт Нямеччыны

**Прэзыдэ́нт Няме́ччыны** () — старшыня Нямеччыны, які выбіраецца нямецкім Соймам на час чатырох гадоў. Пасада была створаная ў 1949 годзе ў Заходняй Нямеччыне. З 19 сакавіка 2017 году на пасадзе знаходзіцца Франк-Вальтэр Штайнмаер.

## Абавязкі
Старшыня Нямеччыны мае наступныя абавязкі:
* прадстпўленьне Нямеччыны па-за межамі краіны і ў нутры Нямеччыны;
* прыймо паслоў замежных краінаў;
* памілаваньне злачынцаў;
* прыўначэньне і звальненьне судзьдзяў, слугаў, ахвіцжраў, падахвіцэраў і ўраднікаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1949 годзе
Нумія Вэра-Міляна Монца

**Вэра-Міляна** () — італьянскі жаночы валейбольны клюб з Монцы, якое месьціцца ля Міляну. Акрамя жаночнай каманды існуе мужчынскі клюб у структуры спартовага таварыства.

## Гісторыя
Валейбольная сэкцыя аб’яднанага спартовага клюбу «Про Вікторыя» была створаная ў 1981 годзе дзеля забесьпячэньня мясцовай супольнасьці рэгулярнай і арганізаванай спартовай дзейнасьцю. Празь некалькі гадоў клюб быў рэарганізаваны, у выніку чаго былі створаныя прафэсійныя мужчынская і жаночая каманды. У 2002 годзе клюб стварыў тэхнічны аддзел, які забясьпечваў лепшую падтрымку сваім камандам.

9 верасьня 2008 году «Про Вікторыя» была адным зь сямі валейбольных клюбаў з рэгіёну Лямбардыі, якія заклалі кансорцыюм пад назвай «Вэра», які пачаў базавацца ў Монцы. Кансорцыюм быў распрацаваны, каб забясьпечыць дапаможную структуру для сваіх сябраў праз арганізацыйныя стратэгіі, каб прапанаваць рэгіёну фізычную актыўнасьць і спартовую сацыялізацыю, з акцэнтам на моладзь. Пасьля таго, як кансорцыюм больш засяродзіўся на мужчынскай камандзе клюбу, «Про Вікторыя» больш увагі пачала надаваць жаночай камандзе і моладзевых дружынах. У 2013 годзе жаночая каманда прасунулася ў Сэрыю А2, а ў 2016 годзе прабілася ў Сэрыю А1.

У Сэрыі А1 каманда выступала пад назваў «Саўгельля», згодна з назвай шэрагу тавараў фармацэўтычнай кампаніі Viatris, якая стала адным з спонсараў клюбу. Першы вялікі посьпех да каманды з Монцы прыйшоў у 2019 годзе, калі яна здабыла Кубак выкліку ЭКВ, а ў плэй-оф чэмпіянату Італіі дакрочыла да паўфіналу. У 2021 годзе «Саўгельля» стала ўладальнікам свайго другога эўрапейскага трафэю, адолеўшы ў фінале Кубка ЭКВ турэцкі «Галатасарай». У рэгулярным першынстве таго году каманда была трэцяй, зноў спыніўшыся ў паўфінале, дзе саступіла камандзе «Ігар Гаргандзоля».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Італьянскія жаночыя валейбольныя клюбы