open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тыман Гаўган

**Ты́ман Га́ўган** (; 27 сьнежня 1996 году) — нарвэскі гарналыжнік, які спэцыялізуецца на слаламе. Бронзавы прызэр зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году. Мэдаліст чэмпіянатаў сьвету і пераможца этапаў Кубка сьвету.

## Кар’ера
22 сьнежня 2017 году Гаўган дэбютаваў на этапе Кубка сьвету ў слаламе ў Мадонна-дзі-Кампільлё, адразу ж здабыўшы пункты, бо заняў 24-ы радок. 10 сакавіка 2018 году спартовец упершыню выйграў гонку Кубка Эўропы. У сэзоне Кубка Эўропы 2018—2019 гадоў нарвэжац быў трэцім у агульным заліку. Першы посьпех у Кубку сьвету надышлі 8 лютага 2020 году, калі гарналыжнік узьняўся на подыюм у слаламе ў Шамані, стаўшы другім.

На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне нарвэжац ня браў удзелу ў індывідуальных спаборніцтвах, але стаў уладальнікам бронзавага мэдаля ў складзе зборнай у камандных спусках. У 2023 годзе на чэмпіянаце сьвету здабыў срэбны мэдаль у камандным турніры, а таксама бронзавы мэдаль у паралельным гіганцкім слаламе. Адразу па сусьветным першынстве на этапе Кубка сьвету ў ЗША ён быў другім. Першую перамогу на этапе слаламу у Кубку сьвету атрымаў 17 сакавіка 2024 году ў Заальбах-Гінтэрглеме. У тым сэзоне нарвэжац трапіў у першую дзясятку агульнага заліку Кубка сьвету. У наступным сэзоне на этапе італьянскай Альта-Бадыі ён зноў стаў пераможцам этапу Кубка сьвету ў слаламе. 29 студзеня 2025 году напярэдадні чэмпіянату сьвету ў Заальбаху, яшчэ раз быў найлепшым у слале на этапе Кубка сьвету ў Шлядмінгу. Да заканчэньня году яшчэ раз быў наймацнейшым у слаламе на этапе ў ЗША. 14 сьнежня 2025 году ў Валь-д’Ізэр у пяты раз у кар’еры перамог на этапе Кубка сьвету ў слаламе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарвэскія гарналыжнікі
Катэгорыя:Гарналыжнікі і гарналыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Гарналыжнікі і гарналыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Масьцішча (Бялыніцкі раён)

**Масьці́шча** — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Вішоўскага сельсавету.

Да 11 красавіка 1960 году вёска ўваходзіла ў склад Прыхабскага сельсавету. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
Нэўтралітэт

**Нэўтралітэт** — палітыка няўдзелу ў вайне альбо канфлікце, а ў мірны час уважаецца за адмову ад далучэньня да вайсковых зьвязаў, гэта значыць пазыцыя неўмяшальніцтва й бесстароннасьці, якая паходзіць ад лацінскага слова ”neuter” (ані той, ані іншы). Нэўтралітэт можа быць закладзены ў статутам дзяржавы, як гэта зроблена ў Швайцарыі), а таксама быць прынцыпам у стаўленьні да спрэчак, то бок ня браць чыйсьці бок, ці нават прынцып роўнага доступу да інфармацыйных тэхналёгіяй, то бок сеткавы нэўтралітэт.

Катэгорыя:Нэўтралітэт
Катэгорыя:Дыпляматыя
Харчразьвёрстка

**Харчразьвёрстка** (харчавая разьвёрстка) — палітыка прымусовай канфіскацыі гаспадарчых прыбыткаў сялянаў, перш за ўсё хлеба і іншай прадуцыі, на карысьць дзяржавы. Ладзілася ўрадам бальшавікоў у час Грамадзянскай вайны (прыкладна з 1919 па 1921 гады) і складала аснову эканамічнай палітыкі, вядомай як „ваенны камунізм“. Мэтай разьвёрсткі было забясьпячэньне харчам Чырвонай Арміі, гарадзкога насельніцтва й дзяржаўных службоўцаў у ваенных умовах, калі звычайны гандаль і рынкавыя мэханізмы былі разбураныя.

Дзяржава вызначала для кожнай вобласьці, павету й вёскі норму здачы хлеба й іншай прадукцыі (збожжа, мяса, бульбы), якая не зьвяртала ўвагу на рэальныя магчымасьці сялянскіх гаспадарак. Дзеля выкананьня пляну да сялянаў накіроўваліся вайсковыя атрады (харчатрады) і камітэты беднаты, якія мелі права абшукваць падворкі, канфіскоўваць „лішкі” і змагацца з „сховам хлеба”. Аплата, калі й была, то сымбалічнай, па фіксаваных дзяржаўных цэнах, якія не адпавядалі сапраўднаму кошту прадукцыі.

Наступствы гэтай палітыкі для беларускага сялянства, як і для ўсяго сельскага насельніцтва былой Расейскай імпэрыі, былі катастрафічнымі. Канфіскацыя ня толькі „лішкаў”, але часта й пасяўнога фонду й прадуктаў, неабходных для ўласна жыцьця, прывяла да масавага голаду, паўстаньняў і эканамічнага заняпаду. Сяляне, страціўшы стымул да працы, рэзка зьнізілі пасевы. У 1921 годзе палітыка харчразьвёрсткі была прызнаная непэрспэктыўнай і замененая падатковай сыстэмай, у аснове якой быў натуральны падатак, што стала першым крокам да новай эканамічнай палітыкі (НЭПу).

Катэгорыя:Харчразьвёрстка
Грамадзянская вайна ў Грэцыі

**Грамадзянская вайна ў Грэцыі** 1946—1949 гадоў — ўзброены канфлікт паміж урадавымі сіламі Грэцыі, падтрыманымі Вялікабрытаніяй, а потым Злучанымі Штатамі Амэрыкі, і камуністычнымі паўстанцамі Дэмакратычнай арміі Грэцыі (ДАГ). Гэты канфлікт стаў першым узброеным супрацьстаяньнем у Халоднай вайне й меў глыбокія наступствы для грамадзтва й палітыкі Грэцыі, усталяваўшы антыкамуністычную дыктатуру на доўгія дзесяцігодзьдзі.

## Перадумовы і пачатак канфлікту
Каранямі вайны былі глыбокія палітычныя й сацыяльныя рознагалосьсі, які абвастрыліся падчас Другой сусьветнай вайны й нямецкай акупацыі. Левыя партызаны, асабліва Нацыянальны вызвольны фронт (ЭАМ) і ягонае войска ЭЛЯС, згулялі ключавую ролю ў супраціве акупантам. Пасьля вызваленьня ў 1944 годзе паміж каралеўскім урадам у выгнаньні, баевікамі ЭЛЯС і іншымі групоўкамі адбыліся жорсткія сутыкненьні. У лютым 1946 году, пасьля спрэчных выбараў, байкатаваных левымі, камуністычныя сілы пачалі рэгулярную партызанскую вайну супраць аднаўленага манархічнага ўраду, што лічыцца афіцыйным пачаткам грамадзянскай вайны.

## Хада баявых дзеяньняў
1946 — Партызанскія налёты з гор (Вэрнан, Грамас). ДАГ рабіў напады на пасты ды займаў вёскі. Урадавая армія на той час трымала гарады.

1947 — Паўстанцы (ДАГ), якія мелі ўжо да 25 тысяч байцоў, ладзілі буйныя апэрацыі, трымаючы поўнач краіны. ЗША пачалі вялікую дапамогу ўраду, надаючы зброю і дарадцаў.

1948 — Югаславія спыніла дапамогу ДАГ праз спрэчкі паміж Ціта ды Сталіным. Урад укараніў жорсткую тактыку, перасяляючы сялянаў, каб адарваць партызанаў ад дапамогі. Амэрыканцы рэарганізавалі грэцкую армію.

1949 — Апошняя абарона ДАГ у гарах Грамас і Вэрнан. Урадавая армія (150 тысяч) з танкамі й авіяцыяй штурмавала пазыцыі паўстанцаў. Пасьля цяжкай паразы ў бітве за Вэрнан у жніўні 1949 году рэшткі ДАГ уцяклі ў Альбанію. У кастрычніку 1949 камуністы аб’явілі пра спыненьне агню. Вайна скончылася.

## Завяршэньне вайны і наступствы
У кастрычніку 1949 году камуністычныя сілы афіцыйна абвясьцілі пра „часовае спыненьне агню“. Вайна скончылася перамогай урадавых сілаў. Яе наступствы былі катастрафічнымі, бо ў выніку каля 80 тысячаў грамадзянаў загінулі, сотні тысячаў сталі ўцекачамі і ўнутрана перамешчанымі асобамі, адбылася разбурэньне эканомікі й інфраструктуры. Палітычныя наступствы ўлучалі ўсталяваньне правай антыкамуністычнай дыктатуры, ганеньні на былых паўстанцаў і іхныя сем’і, а таксама доўгатэрміновую палітычную падзею грамадзтва, вядомую як „этакратыя“.


Катэгорыя:Халодная вайна
Макс Лянгенган

**Макс Ля́нгенган** (; 21 лютага 1999 году) — нямецкі саначнік, чэмпіён сьвету і Алімпійскіх гульняў.

## Кар’ера
Пачаў спаборнічаць у Кубку сьвету з сэзону 2018—2019 гадоў. У дэбютнай гонцы заняў 12-ы радок на этапе ў Інсбруку. У фінале сэзону ў Сочы ён у другі раз трапіў у дзясятку найлепшых, заняўшы дзясятае месца, і кваліфікаваўся ў якасьці аднаго з васьмі саначнікаў на трэцюю і апошнюю спрынтарскую гонку сэзону, дзе фінішаваў 12-м.

У сэзоне 2020—2021 гадоў спартовец упершыню ў сваёй кар’еры фінішаваў на подыюме ў адзінках на трасе Альтэнбэргу. У спрынтарскім спуску ў Вінтэрбэргу ён адсьвяткаваў першую ў сваёй кар’еры перамогу на этапе Кубка сьвету. На чэмпіянаце сьвету 2021 году ў Шэнаў-ам-Кёнігсзээ ён ледзь не дасягнуў подыюма, заняўшы чацьвертае месца. У агульным заліку Кубка сьвету ён заняў чацьверты радок. Браў удзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне, дзе паводле сумы чатырох спускаў заняў 6-е месца ў адзінках. На чэмпіянаце сьвету 2023 году ў Обэргофе Лянгенган стаў пераможцам у каманднай эстафэце, срэбны мэдаль у індывідуальнай гонцы і бронзу ў спрынце. Сэзон Кубка сьвету 2023—2024 гадоў саначнік пачаў з чатырох перамог у адзінках.

На чэмпіянаце сьвету 2024 году стаў пераможцам у адзінках і эстафэце. На чэмпіянаце сьвету 2025 году ў Канадзе спартовец у новай дысцыпліне, якой быў адзінкавы мікст, у пары зь Юліяй Таўбіц узяў залаты мэдаль. Празь дзень у адзіночным спуску ў мужчынаў і ў эстафэце стаў пераможцам, заваяваў пяты і шосты залаты мэдаль чэмпіянатаў сьвету ў кар’еры. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году ўзяў залатыя мэдалі ў адзіночным і камандным спусках.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нямецкія саначнікі
Катэгорыя:Саначнікі і саначніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Саначнікі і саначніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Ёнас Мюлер (саначнік)

**Ёнас Мюлер** (; 4 кастрычніка 1997 году) — аўстрыйскі саначнік, чэмпіён сьвету.

## Кар’ера
Як спартовец-вайсковец дэбютаваў на Кубку сьвету 2016—2017 гадоў у Лэйк-Плэсыдзе, заняўшы ў першым спуску 22-е месца. У сэзоне 2018—2019 гадоў ён чатыры разы трапляў у дзясятку найлепшых на Кубку сьвету. У канцы студзеня 2019 году аўстрыец нечакана здабыў залаты мэдаль у спрынце на чэмпіянаце сьвету ў Вінтэрбэргу. 24 лістапада 2019 году ў пачатку сэзону 2019—2020 гадоў Мюлер атрымаў сваю першую перамогу на Кубку сьвету ў адзінках у Інсбруку. Там ён таксама заняў другі радок у складзе эстафэтнай каманды. Спартовце разжыўся перамогай і на наступным этапе адзінак у Лэйк-Плэсыдзе, а ў спрынце быў трэцім. Дзякуючы гэтаму часова ўтрымліваў лідэрства ў агульным заліку.

На чэмпіянаце сьвету 2020 году ў Сочы 22-гадовы спартовец узяў срэбны мэдаль у адзінках. На чэмпіянаце сьвету 2023 году ў Обэргофе Мюлер узяў тытул чэмпіёна ў адзіночным заліку, а таксама срэбныя мэдалі ў спрынце і ў складзе аўстрыйскай эстафэтнай каманды. На Кубку сьвету двойчы запар з 2023 па 2025 гады фінішаваў чацьвертым у агульным заліку. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году двойчы браў срэбныя мэдалі ў адзіночных і камандных спусках.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аўстрыйскія саначнікі
Катэгорыя:Саначнікі і саначніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Распад Югаславіі

**Распад Югаславіі** — працэс развалу Сацыялістычнай Фэдэратыўнай Рэспублікі Югаславія, які адбываўся ў пэрыяд з 1991 па 2003 гады, і суправаджаўся сэрыяй жорсткіх узброеных канфліктаў, вядомых як Югаслаўскія войны.

## Гістарычныя перадумовы
Югаславія, створаная пасьля Першай сусьветнай вайны й адноўленая пад кіраўніцтвам Ёсіпа Броз Ціта пасьля Другой сусьветнай, была шматнацыянальнай фэдэрацыяй шасьці рэспублік: Славеніі, Харватыі, Босьніі й Герцагавіны, Чарнагорыі, Македоніі й Сэрбіі, у склад якой уваходзілі аўтаномныя краі Ваяводзіна й Косава. Сьмерць Ціта ў 1980 годзе, сусьветны эканамічны крызіс і агульны заняпад камуністычнай сыстэмы падарвалі стабільнасьць краіны. Узьніклі нацыяналістычныя рухі, асабліва ў самых разьвітых рэспубліках — Славеніі й Харватыі, якія імкнуліся да большай самастойнасьці, у той час як кіраўніцтва Сэрбіі на чале з Слабаданам Мілошавічам імкнулася да цэнтралізацыі дзяржавы пад сваім кантролем.

## Пачатак развалу

У 1991 годзе Славенія й Харватыя аднабакова абвясьцілі незалежнасьць. Славенская дзесяцідзённая вайна была кароткай і скончылася перамогай Славеніі. Аднак у Харватыі, дзе жыла вялікая сэрбская меншасьць, падтрыманая югаслаўскай народнай арміяй (ЮНА), канфлікт перарос у паўнамаштабную вайну. У тым жа годзе незалежнасьць абвясьціла Македонія, што абышлося без сур’ёзных баявых дзеяньняў.

## Басьнійская вайна
Самы крывавы этап распаду надышоў у 1992 годзе, калі незалежнасьць абвясьціла Босьнія й Герцагавіна. Гэта прывяло да жорсткай трохбаковай вайны паміж басьнійскімі мусульманамі (басьнякамі), харватамі й сэрбамі, што жадалі далучыць часткі тэрыторыяў да суседніх дзяржаваў. Вайна ў Босьніі адзначылася этнічнымі чысткамі, аблогай Сараева й генацыдам у Срэбраніцы (1995), што стала найгоршай разьнёй у Эўропе пасьля Другой сусьветнай вайны.

## Заканчэньне канфліктаў і канчатковы развал
Ваенныя дзеяньні скончыліся Дэйтанскім пагадненьнем у 1995 годзе, якое замацавала Босьнію й Герцагавіну як фэдэратыўную дзяржаву дзьвюх самакіраваных адзінак. У 1998—1999 гадах пачаўся канфлікт у Косаве паміж сэрбскімі ўладамі й альбанскімі паўстанцамі, што прывяло да інтэрвэнцыі НАТО і пераводу краю пад кіраваньне ААН. Апошні акт распаду адбыўся ў 2003 годзе, калі рэшткавая Югаславія (у складзе Сэрбіі й Чарнагорыі) была ператвораная ў мяккую фэдэрацыю — Дзяржаўны зьвяз Сэрбіі й Чарнагорыі, які цалкам спыніў існаваньне ў 2006 годзе пасьля выхаду зь яго Чарнагорыі.

Катэгорыя:Распад Югаславіі
Мадлен Эгле

**Мадле́н Э́гле** (; 21 жніўня 1998 году) — аўстрыйская саначніца.

## Кар’ера

Эгле далучылася прафэсійнага спорту ў 2015 годзе ў веку 16 гадоў. Дэбютавала на чэмпіянаце сьвету ў 2015 годзе. Праз год яна ўзяла свой першы мэдаль у кар’еры на зімовых юнацкіх Алімпійскіх гульнях 2016 году ў Лілегамэры.

26 лістапада 2016 году Эгле дэбютавала на чэмпіянаце сьвету ў Шэнаў-ам-Кёнігсзээ, дзе ў адзінках заняла 22-е месца. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году ў Пхёнчхане здабыла бронзавы мэдаль у каманднай эстафэце. У 2021 годзе спартоўка выйграла залаты мэдаль чэмпіянату сьвету ў эстафэце. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне зноў узяла мэдаль у эстафэце, але гэтым разам мэдаль была срэбная.

У жніўні 2025 году паведамлялася, што Эгле была дыскваліфікавана на 20 месяцаў заднім днём з сакавіка 2025 году за парушэньне антыдопінгавых правілаў празь непацьверджаньне месцазнаходжаньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аўстрыйскія саначніцы
Катэгорыя:Саначнікі і саначніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Саначнікі і саначніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Юлія Таўбіц

**Ю́лія Та́ўбіц** (; 1 сакавіка 1996 году) — нямецкая саначніца, шматразовая чэмпіёнка сьвету і алімпійская чэмпіёнка, пераможца Кубкаў сьвету.

## Кар’ера
Пачала займацца санным спортам яшчэ дзіцём у 2003 годзе. У лютым 2016 году спартоўка здабыла золата на юніёрскім чэмпіянаце сьвету ў Вінтэрбэргу. Дэбютавала на Кубку сьвету 28 лістапада 2015 году ў веку 19 гадоў на трасе Алімпія-Айсканал-Ігльс. У сваіх першых спусках на Кубку сьвету фінішавала 18-й. 16 студзеня 2016 году яна фінішавала дзявятай на саннай трасе ў Обэргофе, упершыню трапіўшы ў дзясятку найлепшых.

На першым этапе Кубка сьвету 2018—2019 гадоў у Аўстрыі, спартоўка ў дзьвюх гонках (асноўная траса і спрынт) фінішаваўшы другой, саступіўшы лідэркі зборнай Нямеччыны Наталі Гайзэнбэргер. На этапе ў Калгары атрымала перамогу, а паводле вынікаў сэзону Кубка сьвету заняла выніковае другое месца. На чэмпіянаце сьвету 2019 году ў Вінтэрбэргу санічніца ўпершыню ў кар’еры ўзяла два срэбныя мэдалі ў спрынце і адзінках.

У першым спуску сэзону 2019—2020 гадоў у Інсбруку немка фінішавала з трэцім вынікам дня. На другім этапе яна была найлепшай, здабыўшы першую перамогу ў сэзоне. На чэмпіянаце Эўропы ў Лілегамэры спартоўка стала срэбнай прызэркай, саступіўшы расейскай саначніцы Тацьцяне Іванове. На чэмпіянаце сьвету 2020 году ў Сочы Таўбіц, як і годам раней, заняла другі радок у адзінках, але ж у эстафэце ў складзе зборнай выйграла золата і ўпершыню стала чэмпіёнкай сьвету. Паводле вынікаў сэзону ўпершыню стала пераможцай агульнага заліку Кубка сьвету. На чэмпіянаце сьвету 2021 году ў Шэнаў-ам-Кёнігсзээ яна перамагла ў спрынце, а затым і ў адзінках, апярэдзіўшы Наталі Гайзэнбэргер. У эстафэтным спуску была другой. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году паказала толькі сёмы вынік.

На чэмпіянаце сьвету 2025 году ў Канадзе стала ўладальніцай залатога мэдаля ў навастворанай дысцыпліне адзіночнага міксту ў пары з Максам Лянгенганам, а на наступны дзень сьвяткавала перамогу ў адзінках. Зрэшты, па перамозе ў эстафэце саначніца стала васьміразовай чэмпіёнкай сьвету. Яшчэ з 2022 году чатыры разы запар была найлепшай у агульным заліку Кубка сьвету, часта пры гэтым робячыся таксама першай у спрынце. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году Таўбіц узяла залатыя мэдалі як у адзіночным разрадзе, гэтак і ў каманднай эстафэце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нямецкія саначніцы
Катэгорыя:Саначнікі і саначніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Саначнікі і саначніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Васіль Марковіч (батанік)

**Васі́ль Васі́левіч Марко́віч** (1 сакавіка 1861 ці 1865, Палтава, Расейская імпэрыя — 1941/1942, , СССР) — расейскі батанік, флярыст, падарожнік, географ. Прафэсар.

## Жыцьцяпіс
Скончыўшы , паступіў у , але ня здолеў скончыць з прычыны благога здароўя. Лекаваўся ў Бэсарабіі. Праз год паступіў у , які скончыў у 1891.

Займаўся дасьледаваньнем флёры і ледавікоў Каўказу. Працаваў лясьнічым у Чачэніі, Асэтыі. Старшыня Сухумскага сельскагаспадарчага таварыства (1897). У 1902 року прызначаны дырэктарам . Сябра Расейскага геаграфічнага таварыства (1902). Рэдактар часопісаў «Весьнік Сухумскага таварыства сельскай гаспадаркі» (1904), «Чарнаморская сельская гаспадарка» (1905—1016). Загадчык Сочынскай (1904), Сухумскай досьледнай станцый. У 1907 заснаваў пры станцыі музэй натуральнай гісторыі. У 1912 пераўтварыў досьледную станцыю ў занальную, што дазволіла пашырыць абшар навукова-досьледных працаў. У наступным годзе на станцыі былі адкрытыя 6 новых аддзелаў. Ад 1917 року — загадчык Сочынскай досьледнай станцыі, адначасна працягваў працаваць загадчыкам аддзелам батанікі ў Сухумі.

У 1920 арыштаваны ВЧК у Сочы як закладнік, вызвалены ў 1921. Таемна пастрыгся ў манахі ў  пад імем Нестар. Зноўку прызначаны дырэктарам Сухумскай садовай сельскагаспадарчай досьледнай станцыі.

Ад 1924 року працаваў у Ленінградзе навуковым спэцыялістам  (з 1925 — Усесаюзны інстытут расьлінагадоўлі). Далучыўся да манаскага Аляксандра-Неўскага брацтва. У 1926—1928 быў у камандзіроўцы ў Індыі, Цэйлоне, Японіі, Кітаі, Інданэзіі і Палестыне.

У 1932 арыштаваны АДПУ за ўдзел у Аляксандра-Неўскім брацтве і асуджаны на дзесяць гадоў высылкі ў ; дзякуючы хадайніцтву акадэміка Мікалая Вавілава пераведзены ў Дзьмітраўляг, дзе працаваў батанікам. Памёр на будаўніцтве каналу Масква-Волга ў 1941 або 1942 року. Рэабілітаваны Вярхоўным Саветам СССР у 1989 року.

## Узнагароды
* Малы залаты мэдаль Расейскага геаграфічнага таварыства
* Ганаровы сябра Сухумскага сельскагаспадарчага таварыства (1914)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Абхаская інтэрнэт-бібліятэка 
* Расейская энцыкляпэдыя „Традыцыя“
Джордан Столц

**Джордан Столц** (;  21 траўня 2004 году) — канькабежац ЗША на кароткай трасе. На чэмпіянаце сьвету на асобных дыстанцыях Столц быў пераможцам у 500-мэтровым забегу, стаўшы наймаладзейшым чэмпіёнам сьвету ў гісторыі ў асабістых стартах.

## Кар’ера
Зацікавіўся канькабежным спортам у час прагляду зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году. У дзяцінстве таксама займаўся шорт-трэкам і коўзаньнем на ролікавых каньках.

У прафэсійным спорце дэбютаваў у пачатку сьнежня 2021 году на Кубку сьвету ў Юце. Ужо праз тыдзень на этапе ў Калгары фінішаваў другім на дыстанцыі ў 1000 мэтраў, усталяваўшы таксама рэкорд сярод юніёраў. Здолеў адабрацца ў нацыянальных спаборніцтвах на зімовыя Алімпійскія гульні 2022 году, дзе выступаў у забегах на 500 і 1000 мэтраў. У сакавіку 2022 году ўзьняўся на 4-е месца ў агульным заліку на чэмпіянаце сьвету ў спрынтарскім шматборстве ў Гамары. 11 лістапада 2022 году падчас першага этапу Кубка сьвету 2022—2023 гадоў спартовец стаў наймаладзейшым канькабежцам, які выйграў індывідуальную гонку на Кубку сьвету. Скончыў сэзон, уваходзячы ў тройку найлепшых у бегу на 1000 і 1500 мэтраў, а таксама ў пяцёрку найлепшых на дыстанцыі 500 мэтраў. Таксама ён працягваў браць удзел у юніёрскіх спаборніцтвах. У сакавіку на індывідуальным чэмпіянаце сьвету ў Гээрэнвээне амэрыканец таксама здабыў залатыя мэдалі на дыстанцыях 500, 1000 і 1500 мэтраў, стаўшы першым спартоўцам, які ўзяў тры індывідуальныя залатыя мэдалі ў сьвеце на адзіночнай дыстанцыі. Тое ж самае паўтарыў праз год у Калгары.

На чэмпіянаце чатырох кантынэнтаў па канькабежным спорце 2025 году Столц стаў уладальнікам чатырох залатых мэдалёў у дыстанцыях 500, 1000, 1500 мэтраў і каманднай гонцы перасьледу, усталяваўшы рэкорд трасы 1:08,04 на 1000 мэтраў і 1:44,45 на 1500 мэтраў. Цягам сэзону Кубка сьвету атлет некалькі разоў усталёўваў сусьветныя рэкорды. Паводле вынікаў сэзону быў найлепшым у Кубку сьвету на трох дыстанцыях, але на чэмпіянаце сьвету на асобных дыстанцыях 2025 году праз пнэўманію і ангіну здавольваўся толькі срэбнымі і бронзавымі мэдалямі. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году сьвяткаваў перамогі на дыстанцыях 500 і 1000 мэтраў, у кожнай зь якіх усталяваўшы алімпійскія рэкорды. Таксама на тых жа гульнях узяў срэбра ў бегу на 1500 мэтраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на ISU.

Катэгорыя:Канькабежцы ЗША
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Барт Сьвінгс

**Барт Сьвінгс** (;  12 лютага 1991 году) — бэльгійскі канькабежац на доўгай трасе. Алімпійскі чэмпіён 2022 году ў масавым старце. Сьвінгс выйграў першы залаты мэдаль Бэльгіі за 74 гады і ёсьць першым бэльгійскім спартоўцам, які ўзяў два мэдалі на зімовых Алімпійскіх гульнях.

## Кар’ера
Дэбютаваў у прафэсійным спорце на чэмпіянаце сьвету на асобных дыстанцыях 2011 году, фінішаваўшы на 17-м радку на дыстанцыі 5000 мэтраў. У 2012 годзе ўсталяваў асабісты рэкорд на дыстанцыі 500 мэтраў, а таксама ўсталяваў нацыянальны рэкорд на трасе ў 1500 мэтраў. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году ў Пхёнчхане здабыў срэбны мэдаль у першым у гісторыі зімовых Алімпійскіх гульняў масавым старце. На чэмпіянаце сьвету на асобных дыстанцыях 2021 году ўзяў бронзавы мэдаль у масавым старце, а праз год на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году стаў алімпійскім чэмпіёнам у масавым старце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на ISU.

Катэгорыя:Бэльгійскія канькабежцы
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Марэйке Грунэваўд

**Марэ́йке Гру́нэваўд** (;  28 студзеня 1999 году) — нідэрляндзкая канькабежка на доўгай трасе.

## Кар’ера
У 2019 годзе Грунэваўд упершыню ўзяла срэбны мэдаль на чэмпіянаце Нідэрляндаў у масавым старце. У сьнежні таго ж году дэбютавала на Кубку сьвету ў Нагана ў масавым старце. На чэмпіянаце сьвету на асобных дыстанцыях 2021 году стала чэмпіёнкай сьвету ў масавым старце. У студзені 2022 году на дэбютным для сябе чэмпіянаце Эўропы ўзяла срэбны мэдаль у масавым старце. Празь месяц на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне стала ўладальніцай бронзу ў каманднай гонцы. У сэзоне 2022—2023 гадоў часьцей пачала трапляць на подыюм. У 2023 годзе на чэмпіянаце сьвету стала чэмпіёнкай у масавым старце, а праз год у Калгары перамагла ў каманднай гонцы. Вельмі ўдала спартоўка правяла 2025 годзе, бо паводле вынікаў сэзону Кубка сьвету яна ўпершыню перамагла ў агульным заліку масавага старту, а крыху раней за гэта на чэмпіянаце сьвету на асобных дыстанцыях у Гамары ўзяла залатыя мэдалі як у масавым старце, гэтак і ў каманднай гонцы. Падобных вынікаў дамаглася на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году, стаўшы чэмпіёнкай у масавым старце і срэбнай прызэркай у каманднай гонцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на ISU.

Катэгорыя:Нідэрляндзкія канькабежкі
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Рагнэ Віклюн

**Ра́гнэ Ві́клюн** (;  9 траўня 2000 году, Осьлё, Нарвэгія) — нарвэская канькабежка на доўгай трасе. Спэцыялізуецца на дыстанцыях 1500 і 3000 мэтраў.

## Жыцьцяпіс
У дзяцінстве займалася як канькабежным спортам, гэтак і спартовым арыентаваньнем. У прафэсійных дарослых спаборніцтвах пачала ўдзельнічаць у 2019 годзе, а першым турнірам быў чэмпіянат сьвету на асобных дыстанцыях. У лістападзе 2020 году спартоўка ўпершыню стала чэмпіёнкай Нарвэгіі на дыстанцыях 3000 і 5000 мэтраў, дзякуючы чаму была запрошаная ў склад зборнай Нарвэгіі. На чэмпіянат сьвету 2021 году ў Гээрэнвэне здабыла залаты мэдаль на дыстанцыі 1500 мэтраў з асабістым рэкордам у 1:54.61 сэкундаў. Гэтая перамога стала першай для нарвэскіх канькабежак за 83 гады. У сэзоне 2021—2022 гадоў на 2-м і 3-м этапах Кубка сьвету ўпершыню дасягнула подыюму. Паводле вынікаў сэзону Кубка сьвету яна стала найлепшай у клясыфікацыі на доўгія дыстанцыі. Асабліва ўдалай для нарвэжкі стаў чэмпіянат сьвету 2023 году, дзе Віклюн стала чэмпіёнкай сьвету на дыстанцыі 3000 мэтраў ды ўзяла срэбныя мэдалі на трэку 1500 і 5000 мэтраў. У 2024 і 2025 гадах паўтарыла посьпех у Кубку сьвету, стаўшы найлепшай у катэгорыі канькабежак на доўгія дыстанцыі. На чэмпіянаце Эўропы 2026 году ў Тамашаве Мазавецкім узяла залатыя мэдалі на дыстанцыях 1500 і 3000 мэтраў. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году стала срэбнай прызэркай на дыстацыях 1500 і 3000 мэтраў, а таксама здабыла бронзу на доўгай дыстанцыі ў 5000 мэтраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на ISU.

Катэгорыя:Нарвэскія канькабежкі
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Фэмке Кок

**Фэ́мке Кок** (;  5 кастрычніка 1990 году) — нідэрляндзкая канькабежка на кароткай трасе.

## Кар’ера
У сьнежні 2019 году на чэмпіянаце Нідэрляндаў на дыстанцыі 500 мэтраў стала трэцяй, дзякуючы чаму атрымала запрашэньне на чэмпіянат Эўропы і чэмпіянат сьвету на асобных дыстанцыях. На сусьветным першынстве ў складзе каманднага спрынта ў камандзе зь Ютай Леэрдам і Летыцыяй дэ Ёнг здабыла залаты мэдаль. На Кубку сьвету 23 студзеня 2021 году Кок выйграла золата ў забегу на 500 мэтраў, якое сталася для Нідэрляндаў першым з сакавіка 2011 году. Пры гэтым спартоўка ўсталявала асабісты рэкорд на паказьніку 37,08 сэкундаў. Сэзон Кубка сьвету 2020—2021 гадоў быў скарочаны да двух этапаў, абодва зь якіх ладзіліся ў Гээрэнвээне. Такім чынам, было ўсяго 4 забегі на 500 мэтраў, ува ўсіх іх Кок сьвяткавала перамогу, чым забясьпечыла сабе перамогу ў агульнай клясыфікацыі.

У 2023, 2024 і 2025 гадоў на чэмпіянат сьвету на асобных дыстанцыях кожны раз брала залатыя мэдалі. Таксама за гэты час рабілася чэмпіёнкай Эўропы. Падчас першых спаборніцтваў Кубка сьвету 16 лістапада 2025 году ў Солт-Лэйк-Сіці нідэрляндка ўсталявала новы сусьветны рэкорд на 500 мэтраў. Яна дасягнула гэтага роўна праз 12 гадоў пасьля папярэдняга сусьветнага рэкорду, палепшыўшы час амаль на тры дзясятыя сэкунды да 36,09 сэкундаў. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году стала другой на дыстанцыі 1000 мэтраў, саступіўшы Леэрдам, але празь некалькі дзён перагуляла сваю зямлячку, узяўшы залаты мэдаль на 500 мэтрах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на ISU.

Катэгорыя:Нідэрляндзкія канькабежкі
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Енінг дэ Боо

**Е́нінг дэ Боо** (;  22 студзеня 2004 году) — нідэрляндзкі канькабежац на кароткай трасе. Прызэр зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году.

## Кар’ера
Пачаў займацца канькабежным спортам у родным Гронінгену, але хутка пераключыўся на шорт-трэк. Хлопец сумяшчаў два гэтыя віды спорту, акрамя гэтага таксама браў удзел у спаборніцтвах па ролікавым катаньні на нацыянальным узроўні ў Нідэрляндах. Дэ Боо пасьпеў выступіць на юнацкіх Алімпійскіх гульнях, перш чым на сталай аснове пераключыўся толькі на канькабежны спорт. Спартовец дэбютаваў на Кубку сьвету ў лістападзе 2023 году на авальным стадыёне Мэйдзі-Хакайда-Такачы ў Японіі, дзе фінішаваў дзясятым у забегу на 1000 мэтраў. На сваім дэбютным чэмпіянаце Эўропы 2024 году ў Гээрэнвээне дэ Боо сьвяткаваў перамогу ў забегу на 500 мэтраў, быў другім на дыстанцыі 1000 мэтраў і фінішаваў у тройцы ў камандным спрынце. У лютым на сваім першым чэмпіянаце сьвету на асобных дыстанцыях у Калгары ўзяў срэбны мэдаль у камандным спрынце. Праз год таксама станавіўся прызэрам чэмпіянату сьвету на асобных дыстанцыях ды ўзяў залаты мэдаль у спрынце на чэмпіянаце Эўропы.

На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году дэ Боо заваяваў срэбныя мэдалі ў забегах на 500 і 1000 мэтраў. Абодва разы ён браў удзел у адным забегу зь пераможцам амэрыканцам Джорданам Столцам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на ISU.

Катэгорыя:Нідэрляндзкія канькабежцы
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Югаслаўскія войны

**Югаслаўскія войны** — сэрыя ўзброеных канфліктаў у 1991—2001 гадах на тэрыторыі былой Югаславіі падчас распаду краіны .

У асноўным югаслаўскія вайны ўключалі ў сябе шэраг міжнацыянальных канфліктаў паміж сэрбамі, з аднаго боку, і славенцамі, харватамі, басьнійцамі і альбанцамі з другога, а таксама харвацка-басьнянскі канфлікт і канфлікты паміж карыстаючыся падтрымкай спачатку харватаў, а затым сэрбамі Рэспублікай Заходняя Босьнія й цэнтральнай уладай мусульман на чале з Аліяй Ізэтбегавічам у Рэспубліцы Босьнія й Гэрцагавіна й канфлікт паміж альбанцамі й македонцамі ў Паўночнай Македоніі, выкліканыя рэлігійнымі й этнічнымі супярэчнасьцямі. Югаслаўскія войны сталі самымі крывапралітымі ў Эўропе пасьля Другой сусьветнай вайны ў XX і XXI стагодзьдзі, аж да пачатку ўварваньня Расеі ва Ўкраіну ў 2022 годзе. Для рассьледаваньня злачынстваў, зьдзейсьненых падчас войнаў, быў створаны Міжнародны трыбунал па былой Югаславіі.

## Храналёгія войн
Югаслаўскія войны падзяляюцца на тры пэрыяды:

* Канфлікты ў перыяд распаду СФРЮ :
*# Вайна ў Славеніі (1991);
*# Вайна ў Харватыі (1991-1995);
*# Вайна ў Босніі і Герцагавіне (1992-1995).
* Ваенныя дзеянні НАТА :
*# Апэрацыя "Абдуманая сіла" ( Боснія і Герцагавіна, 1995);
*# Бамбаваньне Югаславіі (1999).
* Канфлікты ў албанскіх раёнах:
*# Косаўская вайна (1998-1999);
*# Канфлікт у Прэшэўскай даліне (1999-2001);
*# Узброены канфлікт у Македоніі (2001).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Распад Югаславіі
Катэгорыя:Югаслаўскія войны
Кацярына Ваданосава

**Кацярына Эдуардаўна Каланчук-Ваданосава** ( Менск) — беларуская сьпявачка, паэтка, музыка.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў 1986 годзе ў Менску. Скончыла ў 2007 годзе гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту імя М. Танка па спэцыяльнасьці «Гісторыя. Рэлігіязнаўства». Працавала навуковым супрацоўнікам Дзяржаўнага літаратурнага музэю Янкі Купалы.

Перажыла рак грудзей.

У кастрычніку 2022 году разам з Крысьцінай Дробыш і Марыяй Грыц запусьціла ток-шоу «Трэба пагаварыць» пра балючы досьвед жанчын.

У 2023 годзе адкрыла ў беластоцкім хабе «Новая зямля» двухгадовую Школу традыцыйнага строю.

На выбарах у выбарах у Каардынацыйную раду 3-га скліканьня праходзіла па сьпісе «Каманда Латушкі і Рух „За Свабоду“», які 3 траўня 2024 году быў прызнаны КДБ Беларусі «экстрэмісцкім фармаваньнем».

У сакавіку 2026 году стала вядома пра крымінальную справу супраць Ваданосавай за яе гістарычная матэрыялы на YouTube.

## Творчасьць
Аўтар паэтычнага зборніка «Мітатворчасьць» (2015) ды музычнага альбома з аднайменнай назвай (2016).

Грае на некалькіх музычных інструмэнтах. Мае вакальны дыяпазон у тры актавы. Кіраўніца фольк-рок-гурту «Alte Mente».

У сваіх песьнях абапіраецца на традыцыі беларускай народнай культуры, эўрапейскую музыку эпохі Сярэднявечча, Рэнэсансу і Барока, а таксама на здабыткі музычнай культуры «залатога веку» рок-н-рола ды арт-рока, удала сумяшчаючы іх у кантэксьце плыні, якую некаторыя акрэсьліваюць як «менестрэль-рок», альбо «фэнтэзі-рок».

Выступала з ансамблем, адметнасьць якога ў выкарыстаньні беларускіх цымбалаў і электраскрыпкі як сольных інструмэнтаў і спалучэньне іх з «клясычным» рокавым наборам — электрагітарай, бас-гітарай ды ўдарнай устаноўкай.

## Узнагароды
Ляўрэат конкурсаў песьні: «Пецярбурскі акорд — 2008» (Расея), «OPPA — 2009» (Польшча), «Культурная эвалюцыя — 2009» (Беларусь), «Бардаўская восень — 2009» (Польшча), «Подых струн — 2015» (Беларусь). Арганізатарка конкурсу беларускай бардаўскай песьні «Купалаўскія вакацыі».

Ляўрэат Прэміі імя Францішка Багушэвіча за 2024 год, за інтэлектуальную актуалізацыю матэрыяльнай спадчыны, яе праект «Нітка Зорка. Майстэрня Кацярыны Ваданосавай» на тэлеканале «Белсат».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кацярына Эдуардаўна Каланчук-Ваданосава ў Зводным электронным каталёгу бібліятэк Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэту Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Багушэвіча (ПЭН-цэнтар)
451 градус па Фарэнгейту (фільм, 1966)

**451 градусаў па Фарэнгейту** () — француская стужка, якая выйшла ў пракат у 1966 годзе. Рэжысэры кіно: Франсуа Труфо. Экранізацыя раману пісьменьніка Рэя Брэдбэры.

## Глядзіце таксама
* 400 ўдараў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 451 градусаў па Фарэнгейту

Катэгорыя:Фільмы 1966 году
Катэгорыя:Брытанскія фільмы
Катэгорыя:Брытанскія фільмы 1966 году
Катэгорыя:Францускія фільмы
Катэгорыя:Францускія фільмы 1966 году
Катэгорыя:Антыўтапічныя фільмы
Катэгорыя:Антыўтапічныя фільмы ў 1960-я
Катэгорыя:Брытанскія антыўтапічныя фільмы
Катэгорыя:Францускія антыўтапічныя фільмы
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Брытанскія фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Францускія фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы 1966 году
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Брытанскія навукова-фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Францускія навукова-фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя фільмы 1966 году
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы 1966 году
Катэгорыя:Брытанскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Францускія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы на ангельскае мове ў 1960-я
Катэгорыя:Фільмы Францыі на ангельскае мове
Катэгорыя:Фільмы-драмы Францыі на ангельскае мове
Катэгорыя:Фільмы паводле раманаў ЗША
Катарына Шмід

**Катары́на Шмід** (), у дзявоцтве **Альтга́ўс** (;  23 траўня 1996 году) — нямецкая скакуха на лыжах з трампліну. Шматразовая чэмпіёнка сьвету, а таксама двухразовая срэбная Алімпійская мэдалістка.

## Кар’ера

Дэбютавала на этапах Кубка сьвету ў сэзоне 2011—2012 гадоў. Першым стартам у гэтым спаборніцтвах стаў выступ на этапе ў Лілегамэры, заняўшы 33-і радок. Брала ўдзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году, дзе фінішавала ў трэцяй дзясятцы. На чэмпіянаце сьвету па лыжных відах спорту 2015 году ў Фалюне стала чэмпіёнкай сьвету ў скачках з трампліну ў зьмяшаных камандах поруч з сваімі нямецкімі калегамі, як то Карынай Фогт, Рыхардам Фрайтагам і Сэвэрынам Фройндам.

У сярэдзіне студзеня 2017 году ўпершыню трапіла на подыюм этапу Кубка сьвету, стаўшы трэцяй на турніры ў Сапара. Сваю першую перамогу на этапе здабыла 12 лютага таго ж году ў Любна-аб-Савіньі, хоць гэтаму спрыяла адсутнасьць такіх фаварытак, як то Сара Таканасі і Юкі Іта, якія рыхтаваліся да тэставых алімпійскіх спаборніцтваў у Пхёнчхане. Спартоўка моцна пачала Кубак сьвету 2017—2018 гадоў, шэсьць разоў запар трапляючы на подыюм, пры гэтым двойчы перамагаючы на турніры ў Лілегамэры. У выніку немка фінішавала на другім месцы ў агульным заліку. Яна зноў добра распачала новы сэзон, у першых пяці этапах узяўшы тры перамогі ў індывідуальных выступах. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году здабыла срэбны мэдаль у асабістых скачках. Сэзон 2018—2019 гадоў таксама скончыла другой. На чэмпіянаце сьвету 2019 году агулам узяла тры мэдалі, два зь якіх былі залатыя.

На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году як і ў папярэдні раз узяла срэбны мэдаль у індывідуальных спаборніцтвах. У тым жа сэзоне 2022—2023 гадоў зноў была другой у агульным заліку Кубка сьвету, а на чэмпіянаце сьвету 2023 году атрымала тры залатыя мэдалі, адзін зь якіх быў здабыты ў асабістых выступах на нармальным трампліне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нямецкія скакухі на лыжах з трампліну
Катэгорыя:Нямецкія скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Сэм Райнгарт

**Сэм Ра́йнгарт** (;  6 лістапада 1995 году) — канадзкі хакеіст, нападнік клюбу «Флорыда Пантэрз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2014 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Бафала Сэйбрз» у першым раўндзе пад агульным 2-м нумарам. Здабываў Кубак Стэнлі два гады запар у складзе «Флорыды Пэнтэрз» у 2024 і 2025 гадах.

## Кар’ера
Пасьля таго, як на драфце НХЛ 2014 году «Бафала Сэйбрз» абралі хакеіста пад другім агульным нумарам, Райнгарт склаў з клюбам трохгадовы кантракт пачаткоўца. Дэбютаваў у НХЛ 9 кастрычніка 2014 году ў матчы супраць «Каламбус Блю Джэкетс», стаўшы шостым наймаладзейшым гульцом клюбу. Першы пункт набраў, зрабіўшы галявую перадачу на Нікаля Дэляр’е, 25 кастрычніка ў матчы супраць «Сан-Хасэ Шаркс». Ужо з сэзону 2015—2016 гадоў стаў гульцом асноўнага складу каманды. Пры гэтым хутка быў прасунуты ў першую тройку нападнікаў, дзе гуляў поруч з Раянам О’Райлі і Эвандэрам Кейнам. 10 студзеня 2016 году канадзец аформіў свой першы хет-трык у НХЛ у пераможным матчы супраць «Вініпэг Джэтс», які скончыўся зь лікам 4:2. 1 красавіка 2018 году ён зрабіў свой другі хет-трык у кар’еры ў НХЛ у пераможным матчы супраць «Нэшвіл Прэдатарз», які скончыўся зь лікам 7:4. Гэты галявы матч дапамог Райнгарту завяршыць рэгулярны сэзон з рэкорднымі паказьнікамі паводле згуляных матчаў, галоў, пунктаў, галоў у большасьці і пунктаў у большасьці. 19 верасьня 2018 году спартовец склаў новы двухгадовы кантракт з «Сэйбрз» на 7,3 мільёнаў даляраў, а 25 кастрычніка 2020 году склаў новае пагадненьне з клюбам на адзін сэзон на 5,2 мільёнаў даляраў.

24 ліпеня 2021 году канадзец быў абменены ў «Флорыду Пантэрз» на Дэвана Леві і выбар першага раўнду драфту 2022 году. 11 жніўня Райнгарт падпісаў трохгадовы кантракт з «Пантэрз» на 19,5 мільёнаў даляраў. 24 чэрвеня 2024 году ў 7-й гульні фіналу Кубка Стэнлі 2024 году ён закінуў найважнейую шайбу, якая стала вырашальная, бо вывела «Пантэрз» наперад у час матчу, што прывяло да першага здабыцьця флорыдцамі Кубка Стэнлі. 1 ліпеня 2024 году ён падпісаў новы васьмігадовы кантракт на 69 мільёнаў даляраў, які мусіць захаваць гульца ў складзе да сэзону 2031—2032 гадоў. У сэзоне 2024—2025 гадоў хакеіст закінуў 39 шайбаў, што было найбольшай колькасьцю сярод усіх гульцоў «Пантэрз», а спартовец таксама быў лідэрам каманды паводле колькасьці набраных пунктаў, паклаўшы на рахунак 81 пункт у 79 гульнях. У шостым матчы фінальнай сэрыі Кубка Стэнлі спартовец улучыў чатыры галы ў браму «Эдмантан Ойлерз», а ягоны клюб у другі раз запар узяў галоўны трафэй НХЛ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кутні Айс» Крэнбрук
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рочэстэр Амэрыканз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Флорыда Пантэрз»
Мітчэл Марнэр

**Мі́тчэл Ма́рнэр** (;  5 траўня 1997 году) — канадзкі хакеіст, правы нападнік клюбу «Вэгас Голдэн Найтс» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2015 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Таронта Мэйпл Ліфс» у першым раўндзе пад агульным 4-м нумарам.

## Кар’ера
Да пачатку драфту НХЛ 2015 году хакеіст падыходзіў у статусе аднаго з самых пэрспэктыўных гульцоў. У выніку быў абраны пад агульным чацьвертым нумарам клюбам «Таронта Мэйпл Ліфс». 28 ліпеня 2015 году «Ліфс» падпісалі з Марнэрам трохгадовы кантракт пачаткоўца. Тым ня менш, канадзец працягнуў гуляць у складзе «Лёндан Найтс» у Хакейнай лізе Антарыё.

Пасьля ўражлівых трэнавальных збораў і перадсэзоннай падрыхтоўкі было абвешчана, што Марнэр застанецца ў складзе «Таронта Мэйпл Ліфс» на сэзон 2016—2017 гадоў. Ён дэбютаваў у НХЛ у першым матчы сэзону каманды 12 кастрычніка. Ужо хутка спартовец адзначыўся голам. Свой першы матч зь некалькімі галамі Марнэр згуляў супраць «Бафала Сэйбрз» 3 лістапада 2016 году, калі «Ліфс» перамаглі зь лікам 2:1. Марнэр устанавіў рэкорд «Мэйпл Ліфс» паводле колькасьці галявых перадач за сэзон сярод пачаткоўцаў, якіх назьбіралася 42. Гэтым ён перасягнуў папярэдні рэкорд, які трымаўся ажно з 1944 году. 19 сьнежня 2017 году хакеіст перапыніў сваю 15-матчавую засуш і ўпершыню ў сваёй кар’еры набраў чатыры пункты. 10 лютага 2018 году канадзец упершыню набраў у матчы пяць пунктаў, то бок адзначыўся двума галамі і трыма галявымі перадачамі, стаўшы першым гульцом «Ліфс», які набраў пяць пунктаў у гульні з часоў Томаша Кабэрле ў 2009 годзе.

27 кастрычніка 2018 году Марнэр зарабіў сваю 100-ю галявую перадачу ў кар’еры, калі Джэйк Гардынэр ураўнаў лік, і дапамог «Ліфс» выйграць зь лікам 3:2. 23 лютага 2019 году падчас матчу супраць «Манрэаль Канадыенз» зь лікам 5:3, хакеіст зрабіў дзьве галявыя перадачы, набраўшы 200-ы пункт у сваёй кар’еры ў НХЛ. 13 верасьня 2019 году Марнэр падпісаў шасьцігадовы кантракт з «Мэйпл Ліфс» на 65,358 мільёнаў даляраў. 11 студзеня 2020 году ён быў упершыню ў сваёй кар’еры абраны для ўдзелу ў Матчы ўсіх зорак НХЛ. 15 красавіка 2021 году спартовец стаў чацьвертым гульцом у гісторыі франшызы, які за ня менш чым за пяць сэзонаў запар зрабіў 40 галявых перадач. 26 лютага 2022 году Марнэр закінуў чатыры шайбы і набраў шэсьць пунктаў, што дапамагло «Таронта Мэйпл Ліфс» перамагчы «Дэтройт Рэд Ўінгс» зь лікам 10:7. Паводле вынікаў сэзону канадзец паклаў на свой рахунак 97 (35+62) пунктаў у рэгулярным сэзоне. У сэзоне 2022—2023 гадоў пунктаў было болей, то бок 99 (30+69). 27 сьнежня 2024 году ў гульні супраць «Дэтройт Рэд Ўінгс» спартовец аформіў свой трэці хет-трык у кар’еры. Агулам за сэзон набраў 102 (27+75) пунктаў.

30 чэрвеня 2025 году Марнэр падпісаў васьмігадовы кантракт на 96 мільёнаў даляраў з «Таронта», але адразу ж быў абменены ў «Вэгас Голдэн Найтс» на Нікаля Руа, дзе вярнуўся да 93-га нумара, швэдар зь якім апранаў у складзе «Лёндан Найтс».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лёндан Найтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Таронта Мэйпл Ліфс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вэгас Голдэн Найтс»
Стары Новы год

**Стары Новы год** — гэта незвычайнае сьвята, якое ўзьнікла ў выніку пераходу зь юліянскага календара на грыгарыянскі. Паколькі розьніца паміж стылямі складае 13 дзён, праваслаўныя вернікі й многія жыхары постсавецкіх краін працягваюць адзначаць надыход году ў ноч з 13 на 14 студзеня. Гэта дазваляе вернікам сустрэць сьвята ўжо пасьля заканчэньня Піліпаўскага посту.

У народным календары вечар 13 студзеня называюць Шчодрым вечарам або Багатай куцьцёй. У адрозьненьне ад поснай вячэры перад Калядамі, на стол ставяць самыя лепшыя мясныя стравы: каўбасы, халадзец і смажанае парася, якое лічылася сымбалем урадлівасьці. Галоўнай стравай застаецца куцьця, якую гэтым разам шчодра запраўляюць маслам, малаком або шкваркамі.
Маклін Сэлебрыні

**Маклін Сэлебрыні** (;  13 чэрвеня 2006 году) — канадзкі хакеіст, цэнтральны нападнік клюбу «Сан-Хасэ Шаркс» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2024 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Сан-Хасэ Шаркс» у першым раўндзе пад агульным 1-м нумарам.

## Кар’ера
Сэлебрыні быў абраны пад першым нумарам на драфце НХЛ 2024 году камандай «Сан-Хасэ Шаркс». Ён падпісаў трохгадовы кантракт пачатковага ўзроўню з «Шаркс» 6 ліпеня 2024 году. У сваім дэбютным матчы ў лізе 10 кастрычніка ён адразу адзначыўся сваім першым голам і зрабіў першую галявую перадачу ў матчы, але ягоны клюб зазнаў паразу ад «Сэнт-Луіс Блюз» у авэртайме зь лікам 5:4. У першай палове сэзону 2024—2025 гадоў хакеіст быў лідэрам сярод усіх нападнікаў НХЛ паводле колькасьці перамог на ўкідах. 9 красавіка 2025 году ў гульні супраць «Мінэсоты Ўайлд» Сэлебрыні аформіў свой першы хет-трык у НХЛ, стаўшы першым пачаткоўцам, які зрабіў гэта ў сэзоне. У канцы кастрычніка 2025 году канадзец зноў учыніў хет-трык і зрабіў дзьве галявыя перадачы ў матчы супраць «Нью-Ёрк Рэйнджарз», а менш чым празь месяц адзначыўся яшчэ адным хет-трык у матчы супраць «Юты Мамат».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сан-Хасэ Шаркс»
Томас Гарлі

**То́мас Га́рлі** (;  19 жніўня 2001 году) — канадзкі хакеіст, абаронца клюбу «Далас Старз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2019 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Далас Старз» у першым раўндзе пад агульным 18-м нумарам.

## Кар’ера

Перш чым далучыцца да «Далас Старз» бараніў колеры клюбу «Місысога Стылгэдс» у Хакейнай лізе Антарыё. Спартовец быў абраны ў першым раўндзе драфту НХЛ пад агульным 18-м нумарам. 23 верасьня 2019 году «Старс» падпісалі з Гарлі трохгадовы кантракт пачаткоўца. Пасьля таго, як яго выкрасьлілі з складу «Старс» перад сэзонам 2019—2020 гадоў, ён адразу ж вярнуўся ў «Стылгэдс» на яшчэ адзін сэзон. Гарлі быў улучаны ў склад даласцаў 5 жніўня 2020 году поруч з Эсай Ліндэлам і пасьля гэтага дэбютаваў у НХЛ у той вечар. Наступныя сэзоны абаронца шмат часу праводзіў у афіляваным клюбе «Тэхас Старз» з Амэрыканскай хакейнай лігі. 2 лістапада 2021 году дэбютаваў у рэгулярным сэзоне НХЛ у матчы супраць «Вініпэг Джэтс».

У міжсэзоньні 2023 году па сыходзе абаронцы Коліна Мілера, для Гарлі адкрылася месца ў складзе каманды. У сэзоне 2023—2024 гадоў адгуляў за «Далас Старз» 79 матчаў. 17 верасьня 2024 году Гарлі склаў новае двухгадовае пагадненьне з клюбам на 8 мільёнаў даляраў. 17 траўня 2025 году ён закінуў шайбу ў большасьці за 1:33 да пачатку авэртайму, калі «Далас Старз» выбілі «Вініпэг Джэтс» зь лікам 2:1 у шостай гульні другога раўнду плэй-оф Кубка Стэнлі 2025 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Далас Старз»
Зэліна Фрайтаг

**Зэлі́на Фра́йтаг** (;  19 траўня 2001 году) — нямецкая скакуха на лыжах з трампліну. Шматразовая чэмпіёнка сьвету.

## Кар’ера
Спартоўка заняла першае месца ў агульным заліку Кубка Альпаў па скачках з трампліну ў сэзоне 2016—2017 гадоў. 16 лютага 2019 году дэбютавала на хатнім этапе Кубка сьвету ў Обэрстдорфе. Заняўшы 28-е месца, яна здабыла свае першыя пункты ў залік турніру. Была ўлучана ў склад нямецкай зборнай дзеля ўдзелу ў зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне. Узяла ўдзел у зьмяшаным камандным турніры, дзе Нямеччына заняла дзевяты радок, а ў індывідуальных спаборніцтвах фінішавала на 22-й пазыцыі. Заняўшы трэці радок у складзе зьмяшанай каманды у Тытызээ-Нойштаце 10 сьнежня 2022 году, Фрайтаг упершыню зьявілася на подыюме ў індывідуальным першынстве, заняўшы трэцяе месца на фінальным этапе навагодняга турніру ў Любна 1 студзеня 2023 году.

У 2023 годзе брала ўдзел у чэмпіянаце сьвету ў Славеніі. У складзе нямецкай чацьверкі заваявала залаты мэдаль у камандным турніры сярод жанчынаў, у зьмяшаным камандным турніры таксама стала чэмпіёнкай
. Улетку 2023 году ў Закапанах на III Эўрапейскіх гульнях стала ўладальніцай бронзавага мэдаля ў індывідуальных спаборніцтвах. На чэмпіянаце сьвету 2025 году ў Тронгэйме ў скачках з звычайнага і вялікага трампліну стала срэбнай прызэркай, саступіўшы ў абодвух выпадках толькі славенцы Ніцы Прэўц. У камандным спаборніцтве стала бронзавай прызэркай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нямецкія скакухі на лыжах з трампліну
Катэгорыя:Нямецкія скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Скакуны і скакухі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году