Міхась Кавыль

**Міха́сь Кавы́ль** (сапраўднае імя **Язэ́п Казімі́равіч Ле́шчанка**; 1 сьнежня 1915, Покрашава, цяпер Слуцкі раён, Беларусь — , Саўт-Рывэр, Нью-Джэрзі, ЗША) — беларускі паэт, празаік, крытык. Псэўданімы: *В’юрок, Я. Ляшчына, Я. Маёвы*.

## Біяграфія
Нарадзіўся 1 сьнежня 1915 году ў вёсцы Покрашава Слуцкага павету (цяпер Слуцкі раён, Беларусь) у сялянскай сям’і. Акрамя Міхася ў сям’і было чацьвёра дзяцей, бацька загінуў у часе Першае сусьветнае вайны. Вучыўся ў Грэскай сямігодцы, пасьля ў Грозаўскай, а потым зноў у Грэскай, якую скончыў у 1930 годзе. У 1930—1933 гадох вучыўся ў Беларускім пэдагагічным тэхнікуме імя Ўсевалада Ігнатоўскага (Менск). 23 лютага 1933 году арыштаваны і асуджаны на 3 гады зьняволеньня па справе «Беларускай народнай Грамады». Пакараньне адбываў на Далёкім Усходзе (4-е аддзяленьне Дальлагу). У 1935 годзе вызвалены. Пасьля вызваленьня вярнуўся дадому, але неўзабаве зьехаў (празь перасьлед НКУС). Жыў у Варонежы (1935—1941), дзе вучыўся ў пэдагагічным інстытуце, працаваў на машынабудаўнічым заводзе «Камінтэрн», настаўнічаў.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны на тэрыторыі СССР на Ўкраінскім фронце. У 1942 годзе трапіў у палон, у 1943 годзе выпушчаны на волю, вярнуўся ў Менск. Скончыў прапагандысцкія курсы ў Вустраве пад Бэрлінам, на якіх рыхтавалі будучых кіраўнікоў Саюзу беларускае моладзі, працаваў у аддзеле прапаганды ў Менску.

З 1944 году на эміграцыі ў Нямеччыне, Бэльгіі, дзе працаваў на шахтах. З 1950 году ў ЗША, пасяліўся ў Саўт-Рывэры. Рэдактар першых трох нумароў газэты «Беларуская трыбуна», потым рэдактар не пазначаўся. У 1950-х году браў актыўны ўдзел у працы Беларускага кангрэсавага камітэту Амэрыкі (БККА). Быў віцэ-старшынём на Першым Кангрэсе беларусаў Амэрыкі (11 лютага 1951 году).

З падвоенага № 27—28 (1983) быў сталым рэдактарам часопісу «Беларуская думка», аднак, праз праблемы са здароўем рэдактарскія функцыі перайшлі да друкара і выдаўца часопісу Ж. Навумчыка.

Сумесна зь Янкам Золакам у 1958 годзе рэдагаваў літаратурна-мастацкі часопіс «Прыйсьце».

## Творчасьць
Друкавацца пачаў з 1929 году, быў сябрам «Маладняка». Друкаваў вершы, прозу, крытычныя артыкулы амаль ва ўсіх эмігранцкіх газэтах і часопісах, выдаў зборнікі паэзіі «*Ростань*», «*Пад зорамі белымі*», «*Першая рана*», «*Цяжкія думы*», а таксама том выбранага «*Міжагнёўе*» (1990).

Шырока выкарыстоўваў клясычныя формы верша, першы ў беларускай літаратуры стварыў вянок і карону санэтаў («*Цяжкія думы*», «*Мярэжа*», «*Чорны лёд*»). Тэматыка і праблематыка яго творчасьці найперш зьвязана з Бацькаўшчынай, яе гісторыяй, мовай, культурай (вершы «*Ростань*», «*Беларусь*», «*Беларусь б’е ў сэрцы*», «*Я душу нявыгойна параніў*», «*Менск*», «*Сакавіковая ноч*», «*Дзень той прыйдзе*», «*Кастусь Каліноўскі*», «*Бэнгалія*», «*Край красы*», «*Случчына*», «*Пагоня*», «*Прытокаю Случы*», «*Случчакі*», «*Памяці герояў*», «*Сыны Беларусі*», «*Слаўны мой род*» і інш.).

Напісаны цыкл турэмных вершаў, а таксама вершы, прысьвечаныя рэпрэсаваным беларускім пісьменьнікам, сябрам-пісьменьнікам, зь якімі разам падзяляў пакуты выгнаньня. У глыбока зьмястоўных паэмах «*Пад небам Случчыны каханай*», «*Міжагнёўе*», «*Непакорныя*» апісаў лёс свайго пакаленьня і лёс Бацькаўшчыны.

Займаўся перакладамі, быў рэдактарам часопісу «Беларуская думка», пісаў публіцыстычныя і крытычныя артыкулы, рэцэнзіі, апавяданьні. У аўтабіяграфічным рамане «Із агню ды ў полымя» паказаў падзеі вайны на акупаванай Беларусі.

## Бібліяграфія

### Літаратурныя
* Ростань: Вершы. — Рэгенсбург, 1947. — 44 с.
* На Парнасе // Беларуская інфармацыйная служба. — 1948. — № 21. — 1 верасьня. — С. 3—4.
* Пад зорамі белымі: Вершы. —Ню-Ёрк: [выдавецтва Злучанага Беларуска-Амэрыканскага Дапамаговага Камітэту ў Ню-Ёрку], 1954. — 70 с.
* Першая рана. — Манчэстэр: выдавецтва Беларускага Вызвольнага Руху, 1960. — 41 с.
* Цяжкія Думы: Санэты. — Саўт Рывэр: выданьне Беларуска-Амэрыканскага Дапамаговага Камітэту, 1961. — 61 с.
* Лясная казка: [П’еса]. — Саўт Рывэр, 1967. — 6 с.
* Міжагнёўе: Выбраныя творы. — Нью Ёрк: БІНІМ, 1990. — XXI, 343 с. — (Byelorussian Poets and Writers Series; № 4).
* Мой шлях. — Grand Rapids, Mi.: «Беларускі Сьвет», 1991. — 10 с.
* 
* 

### Публіцыстычныя
* «Дзярлівая птушка» К. Акулы // Беларуская думка. — 1965. — № 8. — С. 8.
* Казённы дом і казённая дарога // Запісы БІНІМ. — 1992. — № 20. — С. 65—101.
* Мой адказ Рамановічу [Рыгору Крушыне] // Бацькаўшчына. — 1959. — № 1—2 (437—438). — С. 7.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Міхась Кавыль на сайце ЗБС «Бацькаўшчына»
* 
* «Кавыль Міхась».  — С. 520.
* І. У. Саламевіч. «Кавыль Міхась».  — С. 401.
* 
* *Маракоў Л.* На прыступках у пекла // Маладосць № 3, 2001.
* 
* 

Катэгорыя:Дзеячы беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Беларускія стогадовыя жыхары
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднаньня «Маладняк»
Катэгорыя:Сябры Беларускай цэнтральнай рады