Касьцёл Сьвятога Язэпа і кляштар піяраў (Ліда)

**Касьцёл Сьвятога Язэпа і кляштар піяраў** — помнік архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў у Лідзе. Знаходзіцца на гістарычнай Віленскай вуліцы. У другой палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс складаецца з касьцёла, кляштарнага корпуса і званіцы. У наш час у будынку касьцёла дзее **сабор Сьвятога Міхала Арханёла** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Кляштар піяраў у Лідзе збудавалі ў 1757—1758 гадох з фундацыі падстолія вялікага літоўскага Ігнація Сцыпіёна дэ Кампа. У 1758 годзе піяры адкрылі бясплатную публічную школу.

У 1770 годзе пачалася падрыхтоўка да будаваньня калегіюму. У 1772 годзе пры калегіюме працавалі 8 піярскіх каплянаў. У 1775 годзе Варшаўскі сойм зацьвердзіў Лідзкую піярскую школу.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Ліда апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, расейскія ўлады арыштавалі пробашча праз казаньне ў абарону Рэчы Паспалітай, у 1799 годзе частку кляштарных будынкаў канфіскавалі пад гарнізонную царкву расейскага войска. У 1797—1825 гадох вялося будаваньне мураванага касьцёла.

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады ліквідавалі калегюім і рэарганізавалі яго ў 5-клясную шляхецкую павятовую вучэльню. У 1842 годзе касьцёл пацярпеў ад пажару. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня ў 1863 годзе касьцёл гвалтоўна перарабілі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час

У 1920-я гады ўлады міжваеннай Польскай Рэспублікі вярнулі касьцёл і кляштар піярам і адрэстаўравалі комплекс.

Па далучэньні Ліды да Беларускай ССР 11 кастрычніка 1939 году савецкія ўлады зачынілі касьцёл. У Другую сусьветную вайну касьцёл зноў дзеяў. У 1948 годзе вернікі правялі рамонт касьцёла, аднак неўзабаве савецкія ўлады зноў яго зачынілі. У 1958 годзе ў будынках разьмяшчалася спартовая заля, потым музэй і плянэтарыя. У 1971 годзе савецкія ўлады зруйнавалі мураваную кляштарную браму.

У 1995 годзе будынак касьцёла перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — храм-ратонда пад паўсфэрычным купалам, завершаным 8-гранным ліхтаром. Да асноўнага круглага ў пляне аб’ёму далучаюцца больш нізкія прастакутныя ў пляне аб’ёмы: прытвор з 4-калённым портыкам на галоўным фасадзе і 2-павярховая закрысьція на восі ўсход-захад, невялікія рызаліты з поўдня і поўначы. У дэкоры фасадаў выкарыстоўваецца дарычны ордэр. Портык і рызаліты завяршаюцца трыкутнымі франтонамі. Вокны прастакутныя.

Унутры пэрымэтрам залі разьмяшчаецца 8 параў дарычных калёнаў.

### Кляштар
Кляштарны корпус — 1-павярховы прастакутны ў пляне будынак.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Lida, Pijarski. Ліда, Піярскі (1842).jpg|1842 г.
Lida, Pijarski. Ліда, Піярскі (E. Sander, 1917).jpg|1917 г.
Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (Е. Holzlöhner, 1917).jpg|1917 г.
Lida, Pijarski. Ліда, Піярскі (Е. Rahn, 1917).jpg|1917 г. 


### Гістарычныя здымкі

Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (1900).jpg|каля 1900 г.
Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (1907) (2).jpg|1907 г.
Lida, Vilenskaja-Školnaja. Ліда, Віленская-Школьная (1910, 1915-18).jpg|1910 г. 
Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (1910, 1916).jpg|1910 г.


Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (1915).jpg|1915 г.
Lida, Pijarski. Ліда, Піярскі (1915-18).jpg|1915—1918 гг. 
Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (1916) (2).jpg|1916 г.
Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (1917).jpg|1917 г.


Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (1925-39).jpg|1925—1939 гг.
Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (1930).jpg|1930 г.
Lida, Vilenskaja, Pijarski. Ліда, Віленская, Піярскі (M. Słucki, 1930).jpg|1930 г.
Lida, Vilenskaja-Školnaja. Ліда, Віленская-Школьная (1930-39).jpg|1930-я гг.


### Сучасныя здымкі

Ліда. Свята-Міхайлаўскі сабор. 2016.jpg|Галоўны фасад
Лідскія краявіды 24.jpg|Бакавы фасад
Лідскія краявіды 05.jpg|Інтэр’ер
Lida-Monastery.JPG|Званіца


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Ліда
Катэгорыя:Ліда