open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Касьцёл Адведзінаў Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў (Гудагай)

**Касьцёл Адведзінаў Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Гудагаі. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне колішняга мястэчка, на могілках. Касьцёл дзее, кляштар існаваў да 1832 году. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляны касьцёл у Гудагаі збудавалі ў 1764 году пры кляштары кармэлітаў босых.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Гудагай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Аднак па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар, будынак якога зруйнавалі.

У 1900-я гады каля касьцёла паставілі драўляную званіцу.

### Найноўшы час
За савецкім часам касьцёл працягваў дзеяць.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта прастакутны ў пляне зруб, накрыты 2-схільным дахам з плястычна выгнутымі вальмамі над 5-граннай апсыдай. Раней меў дзьве вежы — з бакоў трыкутнага франтону ўзвышаліся два чацьверыкі з гранёнымі купаламі. Да галоўнага фасада далучаецца ўваходны тамбур, з бакоў апсыды — нізкія закрысьціі. Вэртыкальна ашаляваныя сьцены праразаюцца лучковымі вокнамі ў роўных ліштвах, умацоўваюцца брусамі-сьцяжкамі, завяршаюцца прафіляваным карнізам. Уваходныя дзьверы афармляюцца дэкаратыўнай укладкай шалёўкі складанага малюнка.

Унутраная прастора перакрываецца роўнай стольлю. На тарцовай сьцяне апсыды кансольна разьмяшчаецца скульптура «Ўкрыжаваньне». Над уваходам на двух слупах хоры з арганам. Інтэр’ер аздабляюць тры драўляныя алтары канца XVІІІ стагодзьдзья. Алтары 3-часткавыя, у іх дэкоры выкарыстоўваецца іянічная калянада, драўляная скульптура, разны арнамэнт. У галоўным алтары знаходзіцца цадоўны абраз Панны Марыі Шкаплернай.

З боку ад касьцёла стаіць 1-ярусная каркасная квадратная ў пляне званіца з шатровым завяршэньнем.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі і графіка

Hudahaj, Karmelicki. Гудагай, Кармэліцкі (XVIII).jpg|XVIII ст.
Hudahaj, Karmelicki. Гудагай, Кармэліцкі (1896).jpg|1896 г.
Hudahaj, Karmelicki. Гудагай, Кармэліцкі (1897).jpg|1897 г.


Hudahaj, Karmelicki. Гудагай, Кармэліцкі (1900).jpg|1900 г.
Hudahaj, Karmelicki. Гудагай, Кармэліцкі (1930).jpg|1930 г.
Hudahaj, Karmelicki. Гудагай, Кармэліцкі (1930) (2).jpg|1930 г.


### Сучасныя здымкі

Hudahaj. The Church of Our Lady of the Scapular 01.JPG|Агульны выгляд
Hudahaj. The Church of Our Lady of the Scapular 02.JPG|Галоўны фасад
Hudahaj. The Church of Our Lady of the Scapular 05.JPG|Інтэр'ер


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Гудагай
Катэгорыя:Касьцёлы Гарадзенскай дыяцэзіі
Гудагай
Гомельская ратуша

**Го́мельская ра́туша** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Гомлі, адзін з сымбаляў места. Знаходзілася на галоўным пляцы пры пачатку галоўнай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму. У другой палове XIX стагодзьдзя ратушу зруйнавалі або перабудавалі, а па Другой сусьветнай вайне — зьнішчылі прыбытковыя дамы на яе месцы дзеля пабудовы новага будынка Абласной ўправы КДБ.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першую ратушу ў Гомлі збудавалі па атрыманьні местам Магдэбурскага права ў 1560 годзе.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Гомель апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, расейскі граф Мікалай Румянцаў загадаў зьнішчыць старое драўлянае места зь сярэднявечным плянам вуліцаў. На яго месцы зрабілі вялікі пляц, побач зь якім збудавалі палац Румянцавых і разьбілі парк. Паводле праектаў архітэктара ангельскага паходжаньня Джона Кларка перад палацам ўзводзіліся ключавыя грамадзкія і сакральныя будынкі: саборная царква, касьцёл, гасьціны двор, прыбытковая вучэльня, корчмы. Апошняй паводле часу пабудовай стаў будынак ратушы, узьведзены ў 1825 годзе.

Ратуша мела сымбалічнае значэньне. Там не было органаў мескага самакіравання. У ратушы ладзілі тэатральныя спэктаклі, па перадачы ратушы вайсковаму ведамству тут размясьцілася гаўпвахта.

Будынак ратушы зьнішчылі або рэканструявалі прыкладна ў другой палове XIX стагодзьдзя. На паштоўцы пачатку XX стагодзьдзя на месцы ратушы відаць прыбытковы дом.

У 1889 годзе побач зь месцам, дзе знаходзілася ратуша, паводле праекту архітэктара Яўгена Торліна збудавалі будынак «Гарадзкой думы» (, які часам блытаюць з колішняй ратушай. На першым паверсе разьмяшчаліся крамы, на другім — уласна «Гарадзкая дума», а таксама меская ўправа і лямбард.

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зьнішчылі прыбытковыя дамы, на месцы якіх знаходзілася ратуша, дзеля пабудовы новага будынка Абласной ўправы КДБ.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта быў прастакутны ў пляне будынак з 10-калённым портыкам (іншых зьвестак пра пачатковы выгляд ратушы не захавалася).

Адзіная вядомая выява ратушы датуецца 1839 годам. Гэта праект яе перабудовы пад гаўпвахту. На рысунку фіксуецца кампактавы будынак з мансардай і паўцыркульным акном зь невялікім 4-калённым дарычным портыкам.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Ратушы
Катэгорыя:Ратушы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Гомля
Катэгорыя:Славутасьці Гомля
Царква Сьвятой Тройцы (Даўгінаў)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Даўгінаве. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Менская, 27*. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Даўгінаве збудавалі ў 1870 годзе.

За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Складаецца з прытвора-званіцы, трапезнай, 8-граннай малітоўнай залі, ад якой адыходзяць паўкруглыя бакавыя прытворы і апсыда. Над сяродкрыжжам цэнтральны аб’ём завяршаецца магутным 8-гранным сьветлавым барабанам, накрытым сфэрычным купалам, у завяршэнані якога купал-цыбуліна на гранёнай шыі. Грані барабана за кілепадобнымі аркамі праразаюцца здвоенымі вузкімі аркавымі аконнымі праёмамі і круглымі люкарнамі. Над прытворам узвышаецца 2-ярусная (васьмярык на чацьверыку) шатровая званіца з купалам-цыбулінай. Фасады падзяляюцца адзінарнымі і здвоенымі аркавымі аконнымі праёмамі, дэкаруюцца броўкамі, апярэзваюцца зубчастымі пасамі, фрызам гарадкоў. Тры ўваходы (галоўны і ў прытворах) маюць 2-слуповыя ганкі з 2-схільнымі навесамі.

Унутраная прастора перакрываецца цыліндрычным скляпеньням, сфэрычным купалам на ветразях у сяродкрыжжы, конхамі ў апсыдзе і прыдзелах, расчыненых у залю шырокімі аркавымі прасьветамі. Апсыда аддзяляецца драўляным пазалочаным іканастасам.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі і графіка

Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1896).jpg|1896 г.
Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1900).jpg|каля 1900 г.
Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1901-17).jpg|да 1918 г.


Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1941).jpg|1941 г.
Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.


### Сучасныя здымкі

Orthodox church of the Holy Trinity in Daŭhinava - panoramio.jpg|Агульны выгляд
Даўгінава. Царква.jpg|Бакавы фасад
Даўгінаўская праваслаўная Троіцкая царква.JPG|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Даўгінаў
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Даўгінаў
Касьцёл Сьвятога Станіслава (Даўгінаў)

**Касьцёл Сьвятога Станіслава** — помнік архітэктуры сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў Даўгінаве. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Даўгінаве збудавалі ў 1553 годзе. За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў будынак касьцёла зьнішчылі. У 1660-я гады на сродкі князёў Друцкіх-Сакалінскіх збудавалі новы драўляны касьцёл. Апошні драўляны касьцёл збудавалі ў 1704 годзе з фундацыі Караля і Эвы Друцкіх-Сакалінскіх.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Даўгінаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У пачатку XIX ст. драўляны касьцёл згарэў у час пажару. У 1853 годзе на сродкі парафіянаў і стараньнем кс. Юзэфа Львовіча збудавалі новы мураваны касьцёл.

### Найноўшы час
За савецкім часам касьцёл не зачыняўся.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 3-нэфавая бязьвежавая базыліка з высокай паўкруглай апсыдай, прарэзанай вялікім паўцыркульнымі вокнамі. Кампазыцыя будынку сымэтрычная. Галоўны фасад вылучаецца магутным портыкам з чатырма калёнамі дарычнага ордэра, завяршаецца трыкутным франтонам. Аб’ёмы бакавых нэфаў ніжэйшыя за асноўны, з боку галоўнага фасада і апсыды з атыкамі. Паверхні сьценаў падзяляюцца роўнымі лапаткамі на вуглох, завяршаюцца разьвітым шматслойным карнізам, які праходзіць пэрымэтрам будынку. Прастакутныя аконныя праёмы аздадбляюцца прафіляванымі ліштвамі. Цэнтральны і бакавыя ўваходныя парталы маюць лучковае завяршэньне, дзьверы філёнгавыя.

Унутраная прастора перакрываецца роўнай падшыўнай стольлю, сьцены дэкаруюцца пілястрамі з капітэлямі, апсыда асьвятляецца вялізнымі аркавымі і прастакутнымі вокнамі. Інтэр’ер аздабляюць галоўны і 4 бакавыя алтары. У дэкоры выкарыстоўваююца элемэнты ракако — ірваныя франтоны, пазалота, скульптура і разьба. Над нартэксам у цэнтральны нэф выступаюць хоры з арганам, на які вядуць сходы ў тошчы сьцяны.

Побач з касьцёлам стаіць квадратная ў пляне 2-ярусная драўляная званіца пад шатровым пакрыцьцём.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Daŭhinaŭ, Rynak, Śviatoha Stanisłava. Даўгінаў, Рынак, Сьвятога Станіслава (1896).jpg|1896 г.
Daŭhinaŭ, Śviatoha Stanisłava. Даўгінаў, Сьвятога Станіслава (1899).jpg|Праект рэканструкцыі, 1899 г.
Daŭhinaŭ, Śviatoha Stanisłava. Даўгінаў, Сьвятога Станіслава (1899) (2).jpg|Праект рэканструкцыі, 1899 г.


### Гістарычныя здымкі

Daŭhinaŭ, Rynak, Śviatoha Stanisłava. Даўгінаў, Рынак, Сьвятога Станіслава (1900).jpg|каля 1900 г.
Daŭhinaŭ, Rynak, Śviatoha Stanisłava. Даўгінаў, Рынак, Сьвятога Станіслава (E. Navicki, 1908).jpg|Э. Навіцкі, 1908 г.
Daŭhinaŭ, Śviatoha Stanisłava. Даўгінаў, Сьвятога Станіслава (E. Navicki, 1908).jpg|Э. Навіцкі, 1908 г.


### Сучасныя здымкі

Catholic church in Daŭhinaŭ, Biełaruś.jpg|Агульны выгляд
Daŭhinaŭ. Даўгінаў (2010).jpg|Галоўны фасад
Даўгінаўскі касцёл святога Станіслава Біскупа.JPG|Бакавы фасад


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Даўгінаў
Даўгінаў
Царква Дабравешчаньня Багародзіцы (Забрэзьзе)

**Царква Дабравешчаньня Багародзіцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX сагодзьдзя (мураўёўка) у Забрэзьзі. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Забрэзьзі збудавалі ў 1867 годзе.

За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Прыклад сынадальнага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае сымэтрычна-восевую аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю. Складаецца з чатырох частак: 2-яруснай вежы-званіцы (васьмярык на чацьверыку), нізкага бабінца, асноўнага кубападобнага аб’ёму і 5-граннай апсыды. Квадратны ў пляне асноўны аб’ём накрываецца 4-схільным дахам з купалам-цыбулінай у завяршэньні, над гранёным шатром званіцы — таксама купал-цыбуліа. На фоне бутавай муроўкі сьценаў (таўшчыня 1,3 м) вылучаюцца атынкаваныя кутнія лапаткі, просты карніз, ліштвы здвоеных лучковых аконных праёмаў. Кілепадобнымі ліштвамі аздабляюцца аркавыя праёмы другога атынкаванага яруса званіцы. Галоўны ўваход вылучаецца прастакутным парталам з 2-схільным дашкам на фігурных кранштэйнах над ганкам. 

Унутраная прастора перакрываецца роўнай стольлю.

Царкоўны пляц атачаецца бутавай агароджай з брамай на восі царквы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Забрэзьзе
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Забрэзьзе
Анатоль Кірвель

**Анато́ль Мяфо́дзевіч Кі́рвель** (23 ліпеня 1939, в. Вітунічы Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці — 8 траўня 2008, Менск, Беларусь) — беларускі пісьменьнік, публіцыст, грамадзка-культурны дзяяч. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў (1995).

## Жыцьцяпіс
У 1968—1971 роках навучаўся ў Менскім дзяржаўным пэдінстытуце замежных моваў.

Працаваў у Карэліі, Валагодзкай вобласьці РСФСР. 3 1977 року жыў у Ленінградзе. Быў сьлесарам, маляром, мастаком-аздабляльнікам, будаўніком. Рэдактар-выдавец незалежнай газэты пецярбурскіх беларусаў «Родзічы» (выходзіць са сьнежня 1991 року). Старшыня суполкі міжнароднага фонду Янкі Купалы, сябра Рады Беларускага грамадзка-культурнага таварыства ў Санкт-Пецярбургу, прэзыдэнт Незалежнай асацыяцыі аматараў прыгожага пісьменства «Новая Беларусь» (Санкт-Пецярбург). Удзельнічаў у рабоце I Міжнароднага кангрэсу беларусістаў у Менску (1991), Сходу беларусаў блізкага замежжа (1992), трох зьездаў беларусаў сьвету (1993, 1997, 2001).

## Творчасьць
Першае апавяданьне «Бульбіна» надрукаваў у 1967 року ў часопісе «Маладосьць». Аўтар зборнікаў апавяданьняў, вершаў і мініятур у прозе, афарызмаў і іншага: «Урбанія» (1991), «Човен Харона» (1993), «Чалавеку ўласьціва», «Формула замежжа» (абодва 1996), «Ласінае крэда» (1997), «Адзінка вымярэньня» (2000), «Мармуровы воўк», «Вакансія» (абодва 2001), «Дыстыляваны дождж», «Мёртвы горад» (абодва 2002), «Сумная кніга пра зьвяроў» (2003), «Гукі жыцьця» (2004). Укладальнік і выдавец зборніку паэзіі «Тры грацыі» (2002). Па-расейску выдаў адну кнігу «Иная жизнь» («Іншае жыцьцё», 2006).

У беларускай пэрыёдыцы апублікаваў шэраг літаратуразнаўчых і крытычных артыкулаў пра творчасьць маладых беларускіх празаікаў і паэтаў пад назвай «Літаратурная палітра».

## Крыніцы

## Літаратура
* З Айчынай у сэрцы // Літаратура і мастацтва. — 2008. — 23 траўня. — С. 12.
* Кірвель Анатоль Мяфодзьевіч // . — С. 625.
* Палачанін, Ф. А. Анатоль Кірвель // Докшыцкі край / Ф. А. Палачанін. — Мінск : Беларусь, 2009. — С. 125.
* Фр. Эн., Дыскурс самоты // Наша Ніва. —  1994 №1 (19)  С. 4.

Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларусы ў Санкт-Пецярбургу
Івейскі мячэт

**Івейскі мячэт** (*Іўеўскі мячэт*) — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Іўі. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы места, на гістарычнай Наваградзкай вуліцы. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Драўляны мячэт у Іўі збудавалі ў 1884 годзе з фундацыі Эльфрыды Замойскай, уладальніцы мястэчка. На грошы татараў-эмігрантаў, дасланыя ў 1922 годзе з ЗША быў адрэмантаваны мінарэт. У 1934 годзе ў мячэту была ўмацавана памятная дошка ў гонар графіні Эльфрыды Замойскай, на урачыстасці быў яе сын Томаш.

## Архітэктура
Першапачатковы праект храма меў рысы драўлянага мадэрну, мячэт быў узведзены са значнымі зменамі. Так будынак не быў ашаляваны, дах быў пакрыты гонтай замест бляхі, а пры ўваходзе з’явіліся сені.
Атрымаўся помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта прастакутны ў пляне будынак з 5-граннай прыбудовай-міхрабам, накрыты шатровым дахам, у цэнтры якога 8-гранны мінарэт. Ад пачатку галоўны фасад меў галерэю на 4 слупах з выгнутымі падкосамі (у 1970-я гады яе замянілі невысокім тамбурам).

Унутраная прастора падзяляецца на мужчынскую і жаночую паловы з асобнымі ўваходамі. Вялікае амаль квадратнае ў пляне памяшканьне для мужчынаў мае ўздоўж унутраная сьцяны балькон на 4 калёнках. Жаночае памяшканьне 2-яруснае.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Iŭje, Navahradzkaja, Tatarski. Іўе, Наваградзкая, Татарскі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Iŭje, Navahradzkaja, Tatarski. Іўе, Наваградзкая, Татарскі (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Iŭje, Navahradzkaja, Tatarski. Іўе, Наваградзкая, Татарскі (1916).jpg|1916 г.


Iŭje, Navahradzkaja, Tatarski. Іўе, Наваградзкая, Татарскі (1916) (2).jpg|1916 г.
Iŭje, Navahradzkaja, Tatarski. Іўе, Наваградзкая, Татарскі (J. Bułhak, 1931).jpg|Я. Булгак. 1931 г.
Iŭje, Navahradzkaja, Tatarski. Іўе, Наваградзкая, Татарскі (1919-39).jpg|да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Mosque in Iŭje (02).jpg|Агульны выгляд
Іўе. Мячэць. 2021 (04).jpg|Галоўны фасад
Minaret at mosque in Iŭje.jpg|Мінарэт


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Мячэты Беларусі
Катэгорыя:Іўе
Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса (Канвелішкі)

**Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса** — помнік архітэктуры першай чвэрці XX стагодзьдзя ў Канвелішках. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, каля гістарычнага Рынку. Дзее. Твор драўлянай архітэктуры нэаготыкі.

## Гісторыя

Першы драўляны касьцёл у Канвелішках заснавалі ў 1808 годзе. 28 жніўня 1809 году яго кансэкравалі пад тытулам Сьвятога Мікалая. Гэты касьцёл згарэў у пачатку XX ст.

Будаваньне новага драўлянага касьцёла вялося ў 1916—1925 гадох.

## Архітэктура
Помнік драўлянай архітэктуры нэаготыкі. Складаецца з аднолькавых вышынёй 4-сьценнага зруба і выцягнутай 5-граннай апсыды з бакавымі закрысьціямі. Над фасадам узвышаецца стромкая 2-ярусная чацьверыковая вежа-званіца з шпілем, зь яе бакоў падобныя, але меншыя сыгнатуркі; паміж імі трыкутны франтон. Тры ўваходы маюць аркавыя парталы з вокнамі-ружамі над імі. Астатнія праёмы з паўцыркульнымі архівольтамі.

Унутраная прастора падзяляецца 6 слупамі на тры нэфы, бакавыя зь якіх апярэўваюцца абхаднымі галерэямі пад роўнай стольлю. У архітраве цэнтральнага нэфу пэрымэтрам зьмяшчаюцца карціны на эвангельскія сюжэты ў паўкруглых рамах. У інтэр’еры тры алтары: галоўны — у стылі нэабарока, з абразом Найсьвяцейшага Сэрца Пана Езуса ў цэнтры і Маці Божай Балеснай у другім ярусе, левы бакавы — прысьвечаны Сьвятой Ганьне, правы бакавы — тытульны, прысьвечаны Сьвятому Мікалаю, біскупу і мучаніку.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Канвелішкі
Канвелішкі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Канстанцінава)

**Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры канца XIX стагодзьдзя ў Канстанцінаве. Знаходзіцца ў заходняй частцы колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры гістарызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першую драўляную капліцу ў Канстанцінаве збудавалі ў 1769 годзе з фундацыі ўладальніка маёнтку Канстантына Хамінскага. У 1782 годзе гэтую капліцу пераўтварылі ў касьцёл. У 1793 годзе ў мястэчку збудавалі новы драўляны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Канстанцінава апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1826 годзе з фундацыі Францішка Пашкевіча збудавалі новы драўляны касьцёл.

У 1896 годзе на падмурку папярэдняга драўлянага збудавалі мураваны касьцёл.

### Найноўшы час
За савецкім часам касьцёл на зачыняўся. У 1990-я гады пры касьцёле пачала дзеяць місія кармэлітаў босых.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры гістарызму. Гэта прастакутны ў пляне будынак, накрыты 2-схільным дахам. З усходняга боку далучаецца кубападобны аб’ём апсыды зь нізкай бакавой закрысьціяй. Цэнтар галоўнага атынкаванага фасада вылучаецца рызалітам з трыкутным франтонам у завяршэньні, прастакутным уваходным парталам з лучковым франтонам і фігурнай люкарнай над ім. Над дахам з боку галоўнага фасада гранёная вежа-званіца з аркавымі праёмамі і шатровым завяршэньнем, над алтарным аб’ёмам ліхтар. На фоне бутавай муроўкі бакавых сьценаў вылучаюцца простыя атынкаваныя ліштвы аркавых акон і люкарнаў, руставаныя кутнія пілястры.

Унутраная прастора падзяляецца аркадамі на тры нэфы, перакрытыя роўнай стольлю. У высокі цэнтральны нэф выступае на двух слупах галерэя хораў з арганам; прастакутнае алтарнае памяшканьне раскрываецца шырокім аркавым парталам зь дзьвюма калёнамі. У інтэр’еры драўляныя нэабарокавыя алтар і амбон.

Касьцельны пляц атачаецца бутавай агароджай з аркавай брамай.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Kanstancinava, Uniebaŭziaćcia. Канстанцінава, Унебаўзяцьця (1900).jpg|каля 1900 г.
Kanstancinava, Uniebaŭziaćcia. Канстанцінава, Унебаўзяцьця (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Kanstancinava, Uniebaŭziaćcia. Канстанцінава, Унебаўзяцьця (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Kanstancinava, Uniebaŭziaćcia. Канстанцінава, Унебаўзяцьця (05.1916).jpg|травень 1916 г.


Kanstancinava, Uniebaŭziaćcia. Канстанцінава, Унебаўзяцьця (1916).jpg|1916 г.
Kanstancinava, Uniebaŭziaćcia. Канстанцінава, Унебаўзяцьця (1916) (2).jpg|1916 г.
Kanstancinava, Uniebaŭziaćcia. Канстанцінава, Унебаўзяцьця (1917).jpg|1917 г.
Kanstancinava, Uniebaŭziaćcia. Канстанцінава, Унебаўзяцьця (1917) (2).jpg|1917 г.


### Сучасныя здымкі

Константиново3.JPG|Агульны выгляд
Константиново2.JPG|Брама
Константиново4.JPG|Бакавы фасад
Константиново6.JPG|З боку апсыды


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Канстанцінава
Канстанцінава
Царква Сьвятой Тройцы (Крывічы)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Крывічах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Крывічах збудавалі ў 1887 годзе на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі царкву. У 1990-я гады будынак царквы перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. У аснове будынка — кубападобны аб’ём малітоўнай залі, да якога з усходу далучаецца паўкруглая апсыда, з заходу праз трапезную — 3-ярусная шатровая званіца-прытвор (васьмярык на 2 чацьверыках). Асноўны аб’ём накрываецца пакатым 4-схільным дахам з 8-гранным барабанам і купалам-цыбулінай; шацёр званіцы таксама завяршаецца купалам-цыбулінай. Аркавыя аконныя праёмы і тры ўваходныя парталы дэкаруюцца кілепадобнымі ліштвамі. Фасады аздабляюцца падаконнымі нішамі і нішамі-крыжамі, апярэзваюцца зубчастымі фрызамі і прафіляванымі карнізамі.

## Галерэя

Крывічы. Царква.jpg|Агульны выгляд
Крывіцкая царква сьвятой Троїцы 1886 г. 004.JPG|Галоўны ўваход
Крывіцкая царква сьвятой Троїцы 1886 г. 003.JPG|Брама


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Крывічы
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Крывічы (Мядзельскі раён)
Палацава-паркавы комплекс Патоцкіх (Жодзішкі)

**Палацава-паркавы комплекс Патоцкіх** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва першай паловы XVIII—XIX стагодзьдзяў у Жодзішках. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на правым стромкім беразе Вяльлі пры ўтоку ў яе ракі Сьвятлянкі. Твор архітэктуры барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1708 годзе ўладальнікі Жодзішкаў Барбара (з Комараў) Мінкевіч (Міцкевіч) і яе сын Адам падаравалі сядзібу езуітам. У 1727 годзе апошнія збудавалі касьцёл Сьвятога Юды Тадэвуша, у 1745 годзе адкрылі музычную бурсу, у 1767 годзе — аптэку. У 1757—1766 гадох паводле праекту архітэктара Тамаша Жаброўскага збудавалі мураваны калегіюм.

Па ліквідацыі ордэна езуітаў (1773 год) у 1774 годзе калегіюм прыстасавалі пад сядзібу, якая перайшла да Патоцкіх (паводле іншых зьвестак, Ласкарысаў, Мілашэўскіх).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У 1830-я гады сядзіба перайшла ў валоданьне Бакшанскіх.

### Найноўшы час
За савецкім часам у будынку палаца разьмясьцілася псыхіятрычная лякарня.

## Архітэктура
Палац — помнік архітэктуры барока. Палац — прастакутны ў пляне 2-павярховы будынак, накрыты вальмавым дахам. Цэнтральны ўваход вылучаецца неглыбокім рызалітам з мансардай. Фасады падзяляюцца лучковымі аконнымі праёмамі і вузкімі лапаткамі ў прасьценках.

Плян галерэйны, памяшканьні перакрываюцца крыжовымі скляпеньнямі.

## Парк
Парк пэйзажнага тыпу з дрэвамі мясцовых пародаў — ліпы, клёна, таполі ды іншых.

## Галерэя

Žodziški, Vialla, Trajecki-Jezuicki. Жодзішкі, Вяльля, Траецкі-Езуіцкі (J. Aziambłoŭski, 1833-63).jpg|Ю. Азямблоўскі, 1833—1863 гг.
Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1871).jpg|1871 г.
Žodziški, Vialla, Trajecki-Jezuicki. Жодзішкі, Вяльля, Траецкі-Езуіцкі (1871).jpg|1871 г.


### Гістарычныя здымкі

Žodziški, Vialla, Jezuicki. Жодзішкі, Вяльля, Езуіцкі (J. Čachovič, 1866-88).jpg|Ю. Чаховіч, 1866—1888 гг.
Žodziški, Vialla, Jezuicki. Жодзішкі, Вяльля, Езуіцкі (1909).jpg|1909 г.
Žodziški, Vialla, Trajecki-Jezuicki. Жодзішкі, Вяльля, Траецкі-Езуіцкі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1917).jpg|1917 г.


Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1917) (2).jpg|1917 г.
Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1917) (3).jpg|1917 г.
Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1917) (4).jpg|1917 г.
Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1917) (5).jpg|1917 г.


Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1928).jpg|1928 г.
Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1928) (2).jpg|1928 г.
Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1928) (3).jpg|1928 г.
Žodziški, Jezuicki. Жодзішкі, Езуіцкі (1928) (4).jpg|1928 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Жодзішкі
Царква Аляксандра Неўскага (Крэва)

**Царква Аляксандра Неўскага** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Крэве. Знаходзіцца ў заходняй частцы колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Зарэчная, 18*. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Крэве збудавалі ў 1854 годзе.

Будынак царквы пацярпеў у Першую сусьветную вайну. У 1928 годзе скончылася яго аднаўленьне.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта кампактавы прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам, які над алтарнай часткай завяршаецца купалам-цыбулінай на 8-гранным барабане. Да галоўнага фасада далучаецца 2-ярусная (васьмярык на чацьверыку) шатровая званіца таксама з купалам-цыбулінай. Архітэктурная выразнасьць будынка дасягаецца кантраставым спалучэньнем бутавай муроўкі (элемэнт вонкавай архаізацыі) і атынкаваных пабеленых элемэнтаў дэкору: руставаных кутніх лапатак, ліштваў аркавых аконных праёмаў, карніза і фрыза.

Унутраная прастора перакрываецца драўляным скляпеньнем, апсыда вылучаецца драўляным іканастасам.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Kreva, Zarečnaja, Alaksandraŭskaja. Крэва, Зарэчная, Аляксандраўская (1915).jpg|1915 г.
Kreva, Zarečnaja. Крэва, Зарэчная (1915-16).jpg|1915—1916 гг.
Kreva, Zarečnaja. Крэва, Зарэчная (1915-17).jpg|1915—1917 гг.
Kreva, Zarečnaja. Крэва, Зарэчная (1916) (2).jpg|1916 г.


Kreva, Zarečnaja. Крэва, Зарэчная (1916).jpg|1916 г.
Kreva. Крэва (16.08.1916).jpg|16 жнўнія 1916 г.
Kreva. Крэва (16.06.1917).jpg|16 чэрвеня 1917 г.
Kreva, Zarečnaja. Крэва, Зарэчная (15.12.1917).jpg|15 сьнежня 1917 г.


Kreva, Zarečnaja, Alaksandraŭskaja. Крэва, Зарэчная, Аляксандраўская (18.02.1918).jpg|18 лютага 1918 г.
Kreva, Zarečnaja, Alaksandraŭskaja. Крэва, Зарэчная, Аляксандраўская (1920-29).jpg|1920-я гг.
Kreŭski zamak, Zarečnaja. Крэўскі замак, Зарэчная (A. Vysocki, 1935).jpg|А. Віслоцкі, да 1939 г.
Kreva, Zarečnaja. Крэва, Зарэчная (1941).jpg|1941 г.


### Сучасныя здымкі

Orthodox church in Kreva.jpg|Агульны выгляд
Крэва. Царква Аляксандра Неўскага.jpg|З боку апсыды
Крэва. Царква св. Аляксандра Неўскага. 2020 (01).jpg|Сходы
Крэва, царква сьв. Аляксандра Неўскага 2.jpg|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Крэва
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Крэва
Царква Сьвятога Мікалая (Юрацішкі)

**Царква Сьвятога Мікала** — помнік архітэктуры пачатку XIX стагодзьдзя ў Юрацішках. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы мястэчка, на гістарычнай Трабскай вуліцы. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры, часткова зруйнаваны Маскоўскім патрыярхатам.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першую драўляную царкву ў Юрацішках збудавалі каля 1520 году з фундацыі канцлера Альбрэхта Гаштольда і яго жонкі Соф’і з князёў Вярэйскіх.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Юрацішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Апошнюю драўляную царкву, відаць, збудавалі ў пачатку XIX ст. Па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

У 1840 годзе праводзіўся капітальны рамонт. У 1864 або 1867 годзе над прытворам паставілі званіцу з шатром, завершаным купалам-цыбулінай.

### Найноўшы час
За савецкім часам царква не зачынялася. У 2007 годзе замест бляшанага купала-бані над дахам паставілі пазалочаны купал-цыбуліну, а ў 2009 годзе сьцены абабілі жоўтым сайдынгам. 5 лютага 2012 годзе ў час набажэнства ў царкве здарыўся пажар, па якім будынак абклалі цэглай, чым зьмянілі архітэктурнае аблічча помніка да непазнавальнасьці.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта быў 3-зрубны будынак, які складаўся з прастакутнага ў пляне асноўнага аб’ёма, 5-граннай апсыды і квадратнага ў пляне бабінца. Зрубы аднолькавай вышыні завяршаліся агульнай прафіляванай цягай карніза. Асноўны аб’ём і апсыда накрываліся 2-схільным дахам з вальмамі над апсыдай і трыкутнымі навісямі ў месцах злучэньня зрубаў. З бакоў апсыды знаходзіліся нізкія сымэтрычныя прыбудовы, разьмешчаныя на адной лініі з бакавымі сьценамі асноўнага зруба. Бабінец завяршаўся чацьверыковай шатровай званіцай з купалам. Гарызантальна ашаляваныя сьцены аздабляліся шырокімі лапаткамі.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Юрацішкі
Юрацішкі
Катэгорыя:Юрацішкі
Касьцёл Сьвятых Сымона і Тадэвуша (Лаздуны)

**Касьцёл Сьвятых Сымона і Тадэвуша** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Лаздунах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры нэараманскага стылю.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Лаздунах як філіяльны Суботніцкай парафіі фундаваў у 1576 годзе князь Альбрэхт Станіслаў Радзівіл. У 1770—1775 гадох на сродкі віленскага біскупа Тамаша Зяньковіча збудавалі новы драўляны касьцёл. Пры касьцёле дзеяла школа.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Лаздуны апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць.

У 1904—1910 гадох вялося будаваньне новага мураванага касьцёла.

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады закрылі касьцёл, будынак якога перарабілі пад сховішча збожжа. У 1988 годзе касьцёл вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэараманскага стылю. Гэта 3-нэфавая 2-вежавая базыліка з 5-граннай апсыдай. 3-ярусныя чацьверыковыя вежы завяршаюцца высокімі шатрамі і кампазыцыйна аб’ядноўваюцца 2-схільным шчыпцом. Над высокім 2-схільным дахам над апсыдай стаіць мініятурная шатровая сыгнатурка. Дзьвярныя праёмы і скразныя прасьветы вежаў маюць аркавую форму. Сьцены пэрымэтрам умацоўваюцца роўнымі контрфорсамі. Калярыстычны эфэкт архітэктуры дасягаецца маляўнічым спалучэньнем паліхромнай бутавай муроўкі сьценаў і элемэнтаў дэкору, выкананых з высакаякаснай чырвонай цэглы (пілястры, аркатурныя фрызы)).

Унутраная прастора падзяляецца на тры нэфы трыма парамі калёнаў і перакрываецца крыжовым скляпеньнем на падпружных арках, размаляваных расьлінным арнамэнтам. Над уваходам месьцяцца хоры. У інтэр’еры тры разьбяныя алтары ў стылі нэаготыкі: галоўны — Сьвятога Апостала Юды Тадэвуша (гэта трыфорыюм, у цэнтры якога зьмяшчаецца фігура сьвятога ў атачэньні меншых фігураў Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла), левы бакавы — Сьвятой Ганны і правы — Маці Божай Чанстахоўскай. У крыпце пад будынкам спачыў ксёндз Фэлікс Пяткевіч (1920). Мастацкую каштоўнасьць мае абраз першай паловы XІX ст. «Тройца новазапаветная».

Касьцельны пляц атачаецца бутавай агароджай з 3-аркавай брамай.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Łazduny, Śviatych Symona i Judy Tadevuša. Лаздуны, Сьвятых Сымона і Юды Тадэвуша (1900).jpg|каля 1900 г.
Łazduny, Śviatych Symona i Judy Tadevuša. Лаздуны, Сьвятых Сымона і Юды Тадэвуша (1912).jpg|1912 г.
Łazduny, Śviatych Symona i Judy Tadevuša. Лаздуны, Сьвятых Сымона і Юды Тадэвуша (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Łazduny, Śviatych Symona i Judy Tadevuša. Лаздуны, Сьвятых Сымона і Юды Тадэвуша (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.


### Сучасныя здымкі

Лаздуны 1. Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (01).jpg|З боку апсыды
Лаздуны 1. Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (03).jpg|Фрагмэнт
Лаздуны 1. Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (05).jpg|Брама
Лаздуны 1. Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (06).jpg|Арган


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лаздуны 1
Лаздуны 1
Царква Сьвятой Тройцы (Лебедзева)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Лебедзеве. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Крынічная, 2А*. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Лебедзеве збудавалі ў 1869 годзе.

За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура

Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта крыжовы ў пляне будынак з паўкруглай апсыдай і бакавымі прытворамі. У аб’ёмна-прасторавай кампазыцыі дамінуюць 2-ярусная шатровая званіца (васьмярык на чацьверыку) і 8-гранны сьветлавы барабан з купалам над сяродкрыжжам. Фасады падзяляюцца высокімі адзінарнымі і здвоенымі аркавымі аконнымі праёмамі, круглымі люкарнамі, рэльефнымі крыжамі. Тры ўваходныя парталы вылучаюцца слупавымі ганкамі. У архітэктурным аздабленьні выкарыстоўваюцца элемэнты архітэктуры Маскоўскай дзяржавы (кілепадобныя і аркавыя броўкі, купалы-цыбуліны, зубчастыя фрызы і пасы).

У інтэр’еры пануе падкупальная прастора сяродкрыжжа, апсыда і бакавыя прыдзелы адкрываюцца ў малітоўную залю шырокімі аркавымі прасьветамі. Падкупальны барабан абапіраецца на сьцены пры дапамозе магутных (ад столі і амаль да падлогі) ветразяў з выявамі эвангелістаў. Апсыда перакрываецца конхай, размаляванай небасхілам з анёламі. Конхавае перакрыцьцё таксама выкарыстоўваецца ў бакавых прыдзелах. Фрэскавая размалёўка пакрывае цыліндрычнае скляпеньне прытвора.

## Галерэя

Фото путешествия по Беларуси 088.jpg|Агульны выгляд
Lebiedzieva. Лебедзева 0332.JPG|Бакавы фасад
Lebiedzieva. Лебедзева 0333.JPG|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Лебедзева
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Лебедзева
Палацава-паркавы комплекс Корвін-Мілеўскіх (Лаздуны)

**Пала́цава-па́ркавы ко́мплекс Ко́рвін-Міле́ўскіх** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX ст. у Лаздунах. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне колішняга мястэчка. Твор рамантычнай архітэктуры.

Комплекс складаўся з палаца, гаспадарчых пабудоваў і парку (захаваліся рэшткі парку).

## Гісторыя

Сядзіба Корвін-Мілеўскіх у Лаздунах сфармавалася ў XIX ст. Палац існаваў да Другой сусьветнай вайны.

## Архітэктура
Палац — помнік рамантычнага стылю. Гэта быў 2-павярховы прастакутны ў пляне будынак, пастаўлены на бутавы цокаль і накрыты вальмавым гонтавым дахам. Атынкаваныя звонку сьцены праразаліся прастакутнымі аконнымі праёмамі, у першым паверсе завершанымі трыкутнымі франтончыкамі, у другім — роўнымі сандрыкамі. Галоўны ўваход вылучаўся аркаднай галерэяй, над якой была тэраса з трыма драўлянымі калёнамі, што падтрымлівалі трыкутны шчыт зь дзьвюма прастакутнымі вокнамі. Плян будынка анфілядны.

Сярод гаспадачых пабудоваў вылучаўся 2-павярховы драўляны лямус у выглядзе 8-граннай вежы з галерэйкай на другім паверсе і шатровым гонтавым пакрыцьцём.

## Парк
Палац атачаўся паркам.

## Галерэя

Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1898).jpg|1898 г.
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1898) (2).jpg|1898 г.
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.


Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (4.12.1920).jpg|4 сьняжня 1920 г.
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1916) (2).jpg|1916 г.
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1919-39).jpg|да 1939 г.
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1930-39).jpg|1930-я гг.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лаздуны 1
Касьцёл Сьвятога Тадэвуша (Лучай)

**Касьцёл Сьвятога Тадэвуша** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Лучаі. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Садовая, 10А*. Дзее. Твор архітэктуры барокавага клясыцызму.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Будаваньне касьцёла пачалося ў 1766 годзе з фундацыі Тадэвуша Агінскага і яго жонкі Альжбеты (з Пузынаў). У 1777 годзе касьцёл асьвяціў віленскі біскуп Фэлікс Тавяньскі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Лучай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У першай палове XIX ст. праводзілася рэканструкцыя будынка касьцёла.

### Найноўшы час
У 1948 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл. 16 сакавіка 1990 году будынак касьцёла вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барокавага клясыцызму. Гэта 3-нэфавая 2-вежавая купальная базыліка з паўцыркульнай апсыдай і трансэптам. З бакоў галоўнага фасаду ўзвышаюцца 3-ярусныя вежы, апрацаваныя кутнімі пілястрамі і нішамі, прарэзаныя прастакутнымі аконнымі праёмамі (часткова замураваныя). У выніку рэканструкцыі XIX ст. вежы накрылі цыліндрычнымі аб’ёмамі з купаламі. Галоўны фасад, апсыду і трансэпт завяршаюць трыкутныя, лучковыя і фігурныя шчыты. Сьцены падзяляюцца пілястрамі. Усім пэрымэтрам будынка праходзіць карнізны пас дарычнага ордэру.

Цэнтральны нэф перакрываецца цыліндрычнымі скляпеньнямі з распалубкамі, бакавыя нэфы — крыжовымі, над сяродкрыжжам — сфэрычны купал. Над уваходам месьцяцца хоры. Ордэрную плястыку дапаўняюць размалёўкі ў тэхніцы грызайль. Аснова купала запаўняецца ілюзорна-пэрспэктыўнай кампазыцыяй. У распалубках цэнтральнага нэфу — чатыры размаляваныя 8-гранныя пляфоны. На ветразях купала, тарцовых сьценах трансэптаў, консе апсыды — выявы скульптураў эвангелістаў, сьвятых і анёлаў. Сьцены бакавых нэфаў дэкаруюцца размалёўкай, якая імітуе скульптурны рэльеф. Над уваходам разьмяшчаецца пано-картуш з выявамі двух ваяроў з шчытамі ваярскіх атрыбутаў. Разнастайным арнамэнтальным дэкорам запаўняюцца ўсе роўніцы сьценаў і перакрыцьцяў.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Łučaj, Jezuicki. Лучай, Езуіцкі (1900).jpg|каля 1900 г.
Łučaj, Jezuicki. Лучай, Езуіцкі (1911).jpg|1911 г.
Łučaj, Jezuicki. Лучай, Езуіцкі (1911) (3).jpg|1911 г.
Łučaj, Jezuicki. Лучай, Езуіцкі (1911) (4).jpg|1911 г.


Łučaj, Jezuicki. Лучай, Езуіцкі (1911) (5).jpg|1911 г.
Łučaj, Jezuicki. Лучай, Езуіцкі (J. Kłos, 1920-29).jpg|Ю. Клос, 1920-я гг.
Łučaj, Jezuicki. Лучай, Езуіцкі (J. Kłos, 1930).jpg|Ю. Клос, 1930 г.
Łučaj. Лучай (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


### Сучасныя здымкі

Łučaj. Лучай (21.03.2011).jpg|Касьцёл і плябанія
Лучай. Касцёл св. Тадеуша. Бакавы фасад (Пастаўскі р-н).JPG|Бакавы фасад
Касьцёл Сьвятога Тадэвуша. в. Лучай 2.jpg|Галоўны фасад
Лучайскі касцёл. З боку апсіды.jpg|З боку апсыды


Касьцёл Сьвятога Тадэвуша - inside, в.Лучай, foto 4 by futureal.jpg|Інтэр'ер
20090616 002 Лучай (12).jpg|Хоры 
Лучайскі касцёл. Брама.jpg|Брама
Лучайскі касцёл. Малая брамка з боку плябані.jpg|Малая брама з боку плябаніі


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лучай
Лучай
Ота Шык

**Ота Шык** (; 11 верасьня 1919, Пльзень — 22 жніўня 2004, Санкт-Гален) — чэхаславацкі эканаміст і палітык. Распрацаваў плян рэформаў эканомікі ЧССР, спынены задушэньнем Праскае вясны.

## Жыцьцяпіс
Вучыўся на электрамантэра. У 1940 годзе ўступіў у нелегальную камуністычную партыю Чэхаславаччыны (КПЧ). У 1941 року трапіў у канцэнтрацыйны лягер Маўтхаўзен, дзе прабыў да канца вайны.

У 1957 року стаў прафэсарам эканомікі Вышэйшай палітычнай школы ЦК КПЧ. У 1963 годзе Антанін Новатны асабіства даручыў Шыку падрыхтаваць эканамічную рэформу. Прапанаваў праграму рэформаў, заснаваную на спалучэньні плянавай з рынкавымі мэханізмамі. Праграму прынялі на паседжаньні ЦК КПЧ у студзені 1965 году. Рэформа Шыка раэлізоўвалася з 1967 да канца 1968. У 1969 годзе, па савецкім уварваньні ў жніўні, Ота Шык адным зь першых уцёк з краіны.

З 1970 г. працаваў выкладчыкам у Базэлі і Манчэстэры, а потым прафэсарам эканомікі ўва Ўнівэрсытэце эканомікі і сацыяльных навук у Санкт-Галене.

У лістападзе 1989 году атрымаў магчымасьць вяртаньня на Бацькаўшчыну, прынамсі ў сфэры працы. Ён стаў мябром рады кансультантаў тагачаснага прэзыдэнта Вацлава Гаўла. На гэтай пасадзе працаваў тры гады.

## Мастак
Захапляўся жывапісам, якога пачаў навучыцца яшчэ ў 1933 годзе. У 1994 і 1999 гадах  у Празе былі зладжаныя дзьве рэтраспэктыўныя выставы ягоных твораў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вязьні Маўтхаўзэну
Катэгорыя:Эканамісты Чэхіі
Катэгорыя:Эканамісты XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Эмігранты з Чэхіі
Катэгорыя:Сябры ЦК КПЧ
Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Чэхаславаччыны
Хрушчы

**Хрушчы́** або **хрусты́**&nbsp;— кандытарскія вырабы зь бездражджавога цеста.

## Прыгатаваньне
Вырабляецца з мукі, масла, яек, цукру. У рэцэпце можа быць сьпірт (ром, каньяк, гарэлка) або воцат (можа быць і разам з алькаголем). Замест масла, а часьцей як дадатковы складнік у хрушчы дадаюць троху малочных прадуктаў&nbsp;— малака, сьмятаны або вяршкоў. Цеста для хрушчоў робяць крутое, звычайна ў такім парадку: яйкі расьціраюць з цукрам, пасьля гэтага дадаюць масла (і/або іншыя малочныя прадукты), сьпіртовыя або араматычныя кампанэнты, і ў гэтую масу паступова ўсыпаюць муку, замешваючы досыць крутое цеста.

Цеста раскатваюць у плясты таўшчынёю да 2—3&nbsp;мм і наразаюць палоскамі шырынёю 2,5&nbsp;см і даўжынёю 10—12&nbsp;см. Палоскі складаюць напалову, пераплятаюць у касічку, а канцы зьлепліваюць.

Пасьля гэтага хрушчы зьмяшчаюць у кіпячы шмалец ці алей на 1-2 хвіліны, пакуль у іх ня зьявіцца залацістая афарбоўка.

Абсмажаныя хрушчы пасыпаюць цукровай пудрай. Ядуць як гарачымі, так і халоднымі.

## Глядзіце таксама
* Фаворкі

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія дэсэрты
Катэгорыя:Украінскія дэсэрты
Катэгорыя:печыва
Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Катэгорыя:Смажаньне ў фрытуры
Катэгорыя:Сьвяточныя стравы
Царква Сьвятога Георгія (Лоск)

**Царква Сьвятога Георгія** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Лоску. Знаходзіцца ў паўночнай частцы колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. 

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Лоску збудавалі ў 1856 годзе.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Складаецца з прастакутнага ў пляне аб’ёму малітоўнай залі пад 2-схільным дахам і 3-яруснай шатровай званіцы (васьмярык на 2 чацьверыках). Шацёр званіцы і 2-схільны дах над алтарнай часткай завяршаюцца купаламі-цыбулінамі на гранёных барабанах. Сьцены апрацоўваюцца руставанымі кутнімі лапаткамі і аркатурнымі фрызамі, выкананымі з цэглы і атынкаванымі, якія кантрастава вылучаюцца на паліхромнай бутавай муроўцы сьценаў. Аркавыя аконныя праёмы фасадаў, уваходны партал і круглыя люкарны абрамляюцца руставанымі ліштвамі.

Унутраная прастора перакрываецца роўнай стольлю.

Царкоўны пляц атачаецца бутавай агароджай з брамай.

## Галерэя

Лоск. Царква (03).jpg|Агульны выгляд
Лоск. Царква (02).jpg|Галоўны фасад
Лоск. Царква (01).jpg|З боку апсыды


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Лоск
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Лоск
Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса (Лоск)

**Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса** — помнік архітэктуры першай чвэрці XX стагодзьдзя ў Лоску. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на ўзгорку. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Лоску збудавалі ў 1480 годзе з фундацыі ўдавы князя Івана Карыбутавіча Ганны. У сярэдзіне XVI ст. будынак касьцёла перайшоў да арыянаў. У 1639 годзе ён вярнуўся да Віленскай капітулы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Лоск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1866 годзе ў мястэчку збудавалі новы драўляны касьцёл.

### Найноўшы час
У 1919—1924 гадох вялося будаваньне новага драўлянага касьцёла. У 1959 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога выкарыстоўвалі ў гаспадарчых мэтах.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта прастакутны ў пляне зруб, накрыты 2-схільным дахам з вальмамі над 5-гранным прырубам апсыды зь невялікай закрысьціяй. Роўнічны галоўны фасад завяршаецца трыкутным шчытом, у тымпане якога праразаецца аркавае акно, якое падзяляе прафіляваны карніз. Уваход праз шырокі прастакутны праём. Неашаляваныя сьцены рытмічна падзяляюцца вэртыкальнымі брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках высокіх аркавых аконных праёмаў.

У перакрытую роўнай стольлю малітоўную залю выступаюць хоры, на якія вядуць усходы бакавой клеці.

## Галерэя

Łosk, Serca Jezusa. Лоск, Сэрца Езуса (1930-39).jpg|1930-я гг.
Łosk, Serca Jezusa. Лоск, Сэрца Езуса (1930-39) (2).jpg|1930-я гг.
Łosk, Serca Jezusa. Лоск, Сэрца Езуса (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лоск
Лоск
Царква Покрыва Багародзіцы (Мікалаева)

**Царква Покрыва Багародзіцы** — помнік гісторыі першай паловы XX стагодзьдзя ў Мікалаеве. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі, збудаваны ў стылістыцы мураўёвак другой паловы XIX ст.

## Гісторыя
Новую драўляную царкву ў Мікалаеве збудавалі ў 1924—1928 годзе на месцы царквы XIX ст.

## Архітэктура
Прыклад выкарыстаньня ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы стылістыкі эклектычнай царкоўнай архітэктуры, якую ўлады Расейскай імпэрыі насаджалі ў межах палітыкі маскалізацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага. Гэта крыжова-купальны храм. У кампазыцыі дамінуе цэнтральны высокі кубападобны аб’ём, 4-гранны шацёр якога завяршаецца купалам-цыбулінай на цыліндрычным барабане. Купалам-цыбулінай таксамка завяршаецца чацьверыковая званіца, надбудаваная над 2-схільным дахам прастакутнага бабінца. Бакавыя прыдзелы з самастойнымі ўваходамі і 5-гранная апсыда завяршаюцца паўвальмавымі дахамі. Фасады маюць гарызантальную шалёўку, вуглы зрубаў — вэртыкальную абшыўку дошкамі. Галоўны ўваходны праём і строеныя аконныя праёмы прыдзелаў дэкаруюцца накладнымі кілепадобнымі і роўнымі ліштвамі.

Унутраная прастора асьвятляецца невялікімі падшатровымі квадратнымі аконнымі праёмамі. У інтэр'еры захоўваецца абраз «Покрыва Багародзіцы» ў ківоце з пазалотай.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мікалаева (Гарадзенская вобласьць)
Мікалаева
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Ёруба (мова)

**Ёруба** (ёр. *Èdè Yorùbá*‎) — мова, на якой размаўляюць у Заходняй Афрыцы, найбольш заўважна ў паўднёва-заходняй частцы Нігерыі. На ім размаўляюць этнічныя народы ёруба. Колькасьць носьбітаў мова складае прыкладна 50 мільёнаў чалавек. У дадатак да іх налічваецца каля 2 мільёнаў носьбітаў як другой мовы. Зьяўляючыся плюрыцэнтрычнай мовай, на ёй размаўляюць у асноўным на тэрыторыях, якія ахопліваюць Нігерыю і Бэнін, а таксама меншыя суполкі маюцца ў Кот-д’Івуары, Сьера-Леонэ і Гамбіі.

Лексыка ёруба таксама выкарыстоўваецца ў афра-бразыльскай рэлігіі, вядомай як кандомбле, а таксама ў карыбскай рэлігіі сантэрыі і розных афраамэрыканскіх рэлігіях Паўночнай Амэрыкі. Аднак, тыя, хто практыкуе згаданыя рэлігіі, больш не гавораць і не разумеюць мову ёруба, а мова выкарыстоўваецца, толькі ў сьпевах старажытных песень, якія для іх ахутаныя таямніцай. Выкарыстаньне лексыкону словаў і кароткіх фразаў ёруба падчас рытуалу таксама ёсьць распаўсюджаным, але яны зьмяніліся праз тое, што практыкі больш ня маюць вольнае валоданьне мовы.

Мова ёруба ёсьць асноўнай у групе ёрубскіх моваў, да ліку якіх таксама ўваходзяць мова ітсэкіры, на якой размаўляюць у дэльце Нігеру, і ігала, якая пашыраная ў цэнтральнай Нігерыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ёрубскі слоўнік.

Катэгорыя:Мовы Нігерыі
Катэгорыя:Мовы Бэніну