Гарадзельская унія

**Гарадзе́льская у́нія 1413 го́ду** — саюз між Польшчай і ВКЛ, падпісаны 2 кастрычніка 1413 году ў замку Гарадло на рацэ Заходні Буг між Вялікім князем Літоўскім Вітаўтам і каралём польскім Ягайлам.

Адмяняла большую частку Крэўскай уніі 1385 году, пацьвярджала існаваньне Вялікага Княства Літоўскага ў якасьці незалежнай дзяржавы. У той самы час прызнавала вярхоўнасьць польскага караля, які мусіў стаць уладаром ВКЛ па сьмерці вялікага князя. Дамова ўніфікавала агульную палітыку дзьвюх дзяржаваў, уводзіла агульныя інстытуты, агульныя польска-літоўскія соймы і сходы, урады ваяводаў і кашталянаў на Літве. Літоўская шляхта зраўнялася з польскімі родамі. Гарадзельская унія дазволіла задобрыць і супакоіць рымскую курыю, якая была настроеная варожа пасьля паражэньня Тэўтонскага ордэну ў Грунвальдзкай бітве 1410 году.

## Прывілеі
У Гарадло былі падпісаныя 3 прывілеі (граматы).

**Першы прывілей** — выдадзены ад 47 польскіх фэадалаў, надзяляў 47 літоўскіх фэадалаў-каталікоў сваімі прыватнымі гербамі.

**Другі прывілей** — падпісаны 47 літоўскімі фэадаламі, пацьвярджаў прыняцьцё імі польскіх прыватных гербаў. Літоўская шляхта абяцала быць з польскай у вечным сяброўстве. Адзначалася, што ў выпадку сьмерці Вітаўта выбары новага вялікага князя літоўскага мусілі адбывацца пры згодзе з польскай шляхтай. А ў выпадку сьмерці Ягайлы — выбары польскага караля мусілі адбывацца пры згодзе літоўскай шляхты. Меў 45 пячатак.

У **трэцім прывілеі** (названы Гарадзельскім прывілеем 1413 году) Ягайла і Вітаўт абавязваліся прызначаць на дзяржаўныя пасады толькі шляхцічаў-каталікоў, якія маюць гербы. Іх грамадзкае становішча падвышалася да князёў Рурыкавічаў і Гедымінавічаў. У Прывілеі было запісана пра яднаньне ВКЛ і Польшчы, аднак гарантавалася адасобленасьць улады вялікага князя літоўскага і яго самастойнасьць.

## Сьпіс гербаў
**[[Герб]]ы, прынятыя літоўскай шляхтай:**
# Габданк — *Awdaniec* (герб прыняў Ян Гаштольд, надзялялі Пётар зь Відавы і Якуб з Рагожна)
# Багорыя — *Bogoria*
# Вадвіч — *Wadwicz*
# *Ciołek*
# *Dębno*
# Даліва — *Doliwa*
# Даленга — *Dołęga*
# *Drya*
# *Działosza*
# *Gierałt* — Osmoróg
# *Godziemba*
# Грыф — *Gryf*
# Grzymała
# Зарэмба — *Zaremba*
# *Jelita* (герб прыняў Гердут, надзялялі кашталян радамскі Кляменс з Мокрска і кашталян вісьліцкі Флярыян з Корытніцы)
# Копач — Топач — *Kopacz — Topacz*
# Корчак — *Korczak*
# *Kot Morski*
# *Kuszaba*
# Ляліва — *Leliwa* (герб прыняў ваявода віленскі Войцех Манівід, adoptowali wojewoda krakowski Jan Tarnowski i Jadwiga z Leżenic)
# Ліс — *Lis* (герб прыняў кашталян троцкі Сунігайла)
# Лебедзь — *Łabędź* (герб прыняў Галігунт *Goligunt*, надзяляў Dziersław ze Skrzynna)
# Ладзьдзя — *Łodzia*
# Наленч — *Nałęcz* (герб прыняў літоўскі баярын Качан, надзялялі ваявода пазнанскі Сэндзівуй з Астрогу і судзьдзя пазнанскі Мікалай з Чарнкова)
# *Nowina* (герб прыняў літоўскі баярын Мікалай Бейнар, надзяляў Мікалай зь Сепна)
# Адравонж — *Odrowąż*
# *Ogończyk*
# Окша — *Oksza*
# *Ossoria*
# *Pierzchała* (герб прыняў літоўскі баярын Даўкша, надзялялі добжынскі кашталян Пётар з Улашчова і Генрык з Радоміна)
# Побуг — *Pobóg* (герб прыняў літоўскі баярын Рало (*Rało*), надзялялі Якуб Конецпольскі і Пётар з Папова)
# *Pomian* (герб прыняў Станіслаў Сак)
# Порай — *Poraj*
# *Półkozic*
# Равіч — *Rawicz*
# Роля — *Rola*
# Суліма — *Sulima* (герб прыняў літоўскі баярын Радывіл (*Rodywił*), надзяляў паланэцкі кашталян Станіслаў Гамрат з Клімунтовіч)
# Сыракомля — *Syrokomla*
# *Szreniawa*
# Сьвінка — *Świnka*
# Сякера — *Topór* (герб прыняў літоўскі баярын Ян Бутрым)
# Трубы — *Trąby* (герб прыняў Крысьцін Осьцік (*Krystyn Ościk*) з Кернова, надзяляў арцыбіскуп гнезьненскі Mikołaj Trąba)
# *Trzaska*
# *Wężyk* (герб прыняў Канчан з Суковіч)
# Задора — *Zadora* (герб прыняў Шчэдыбор Валімунтавіч (*Szedybor Wolimuntowicz*), ваявода троцкі; надзяляў Зьбігнеў з Бжэзя, маршалак Каралеўства Польскага)
# Яніна — *Janina*
# Ястрабец — *Jastrzębiec* (герб прыняў Ян Няміра ці Нямір, надзяляў біскуп кракаўскі Войцех Ястшэмбец *Wojciech Jastrzębiec*)


Катэгорыя:Падзеі 1413 году