open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шандзялы

**Шандзялы́** (таксама *Шэ́ндалы*) — вёска ў Беларусі, каля возера Расны. Уваходзяць у склад Бабыніцкага сельсавету Полацкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Зандэль або Зэндэль (Sandel, Sendel) — імя германскага паходжаньня, вытворнае ад старажытнага германскага імя Санда (Sando).

## Насельніцтва
* 1906 год — 115 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабыніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Бадзінава

**Бадзі́нава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Нежлеўкі і возера Куровічаў. Уваходзіць у склад Ветрынскага сельсавету Полацкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Бодзін, пазьней Будын (Bodin, Budin) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 173 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ветрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Данева

**Да́нева** — вёска ў Беларусі, на беразе Белага возера. Уваходзіць у склад Ветрынскага сельсавету Полацкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Дана, пазьней Дан (Dano, Dann) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 42 чалавекі (разам з фальваракам Фешчанкамі)

## Крыніцы

Катэгорыя:Ветрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Данькі (Браслаўскі раён)

**Да́нькі** — вёска ў Беларусі, каля возера Паўночнага Воласа. Уваходзяць у склад Плюскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Даніка або Данка (Danica, Danko) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дан- (дэн-) (імёны ліцьвінаў Дангель, Данар; германскія імёны Dengel, Danhari) паходзіць ад гоцкага *dans 'датчанін' або стараангельскага denu 'даліна'.

## Насельніцтва
* 1999 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Плюскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Крукі (Брагінскі раён)

**Крукі́** — былая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Камарынскага сельсавету, месьцілася на беразе ракі Несьвіч, доплыву ракі Брагінкі, за 42 км на поўдзень ад Брагіна, 18 км ад чыгуначнай станцыі Ёлча (на лініі Оўруч — Чарнігаў), 172 км ад Гомеля.

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

У пісьмовых крыніцах найраней вёска Крукі згаданая ў люстрацыі старостваў Кіеўскага ваяводзтва 1615 — 1616 гадоў. Належала да Любецкага староства, якое пажыцьцёва трымаў пан Мікалай Струсь. Тады ў ёй было 15 падданых, агульны пабор зь якіх складаў 59 злотых і 9 грошаў.

У візыце Брагінскага ўніяцкага дэканату на 22 студзеня 1740 году засьведчана, што жыхары 10 двароў у Круках былі прыхаджанамі Грушнаўскай Сьвята-Пакроўскай царквы.

У запісе ад 15 лютага 1754 году «wieczystego prawa darownego» падканцлера літоўскага графа Міхала Сапегі войскаму ашмянскаму пану Францішку Ракіцкаму на добры Ёлча, у складзе якіх — фальварак Савічы, вёскі Бярозкі, Грушнае, Крукі, Перкі з слабодкай Кулажын.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Крукі — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году — у тэрытарыяльна ўпарадкаваным Рэчыцкім павеце Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году — Менскай губэерні Расейскай імпэрыі. У крыніцы, заснаванай на зьвестках рэвізіі 1795 году, сказана, што вёскі Крукі, Капоранка, Савічы, слабада Нежыхаў і іншыя былі ў заставе ў пана Ігнацыя Шышкі, а належалі (ізноў жа застаўным правам) ротмістру троцкаму пану Валенцію Зялёнку.

У парэформавы пэрыяд Крукі адміністрацыйна належалі да Савіцкай воласьці.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 годe, яшчэ да падпісанmня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Крукі ў складзе Савіцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Насельніцтва
* 1986 год — жыхары (170 сем'яў) пераселеныя ў незабруджаныя радыёнуклідамі мясьціны.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну
Радкоўшчына

**Радкоўшчына** — вёска ў Беларусі, на рацэ Гарадзенцы. Уваходзіць у склад Астроўшчынскага сельсавету Полацкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Радыка, Радка або Ратка (Radike, Radke, Rattke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 53 чалавекі ў *Раткоўшчыне*

## Крыніцы

Катэгорыя:Астроўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Будзькаўшчына (Віцебская вобласьць)

**Бу́дзькаўшчына** — вёска ў Беларусі, каля возера Сушына. Уваходзіць у склад Бабыніцкага сельсавету Полацкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Бодзіка, пазьней Будэка або Будка (Bodico, Buddeke, Buddecke, Budke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 29 чалавек у маёнтку Будзькаўшчыне і 6 чалавек у фальварку Будзькаўшчыне

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабыніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Будзькі (Віцебская вобласьць)

**Будзькі** — былая вёска ў Беларусі, каля вытокаў ракі Крывой. Уваходзяць у склад Серкавіцкага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Бодзіка, пазьней Будэка або Будка (Bodico, Buddeke, Buddecke, Budke) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1646 годзе згадваецца як фальварак Буцькі ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

## Насельніцтва
* 1999 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Серкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Бусава

**Бу́сава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Вулы. Уваходзіць у склад Празямлянскага сельсавету Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Буса, пазьней Буc або Буш (Buoso, Boos, Busch) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 54 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Празямлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чашніцкага раёну
Ярна

**Ярна**, **Арн** (*Арнь*), **Аран** (*Яран*, *Ярань*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Арын, Аран, Арн або Арна (Arin, Aran, Arn, Arno) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова арн- паходзіць ад стараверхненямецкага arn 'арол'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Арнольд (Ярнольт), Арнат; адзначаліся германскія імёны Arnold (Arnolt, Ernold), Arnad. Апроч таго, існуе іменная аснова ар-, якая паходзіць ад гоцкага ara 'арол'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Jarno (Ernus), Arnko, Jarnusz, Jarnołt (Jarnułt, Jernułt, Arnołt, Arnułt, Arnoldus, Arnaldus, Ernoldus).

У Чэхіі гістарычна бытавала германскае імя Arnušt.

У Прусіі бытавала імя *Arneke / Arnike* (1419, 1425 і 1437 гады).

У Польшчы ў 1579 годзе адзначалася прозьвішча Jaroniewicz, у 1655 годзе — Jaroniowicz.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *villa dicta Jarinicze* (11 чэрвеня 1407 году); *Orany… Jarniew* (1744 год); *Aranowicz* (1763 год); *Justyna Jozefata Orniewicz* (1799 год); *Antoni Jaranowicz* (1802 год); *Mikołaj Ornowicz* (1807 год).

## Носьбіты
Арановічы (Aranowicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага ваяводзтва.

Яраневічы (Jaroniewicz) — літоўскі шляхецкі род.

Арановічы (Oranowicz) — літоўскі шляхецкі род з Ваўкавыскага павету.

З германскім (паўночнагерманскім) імём Arni (Arne) зьвязваюць назву вёскі Ярнева на гістарычнай Слонімшчыне. 

Назву Араны маюць места на гістарычнай Троччыне, вёска на гістарычнай Ваўкавышчыне і гістарычная мясцовасьць ў Менску. У гістарычнай Прусіі існуюць вёскі Арнаў і Арнова.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гірына

**Гі́рына** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Нешчарды. Уваходзіць у склад Гарбачэўскага сельсавету Расонскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Геры або Гіра (Heri, Hiro) і Герын (Herin) — імёны германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 61 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарбачэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Расонскага раёну
Алдыка

**Алдыка**, **Алдзіка** (*Олдыка*, *Аўдзіка*, *Альдзік*, *Голдык*, *Гольдзіка*, *Гольдык*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Алдыка або Олдыка (Aldiko, Oldiko) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова алд- (алт-) (імёны ліцьвінаў Альдона, Аўтаўт; германскія імёны Aldona, Altolt) паходзіць ад гоцкага alds 'стары' (з значэньнем мудрасьці). Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Audeca (Aud-eca).

Адпаведнасьць імя Алдык германскаму імю Aldiko, якое ўпамінаецца яшчэ ў X стагодзьдзі, сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Andreas Oldyka* (1687, 1691, 1693, 1695 і 1696 гады), *Andreas Ołdyka* (1692 год), *Andreas Oldyk* (1696 год), *Casimirus Oldyka* (1687, 1691, 1692, 1693 і 1701 гады), *Casimirus Holdyk* (1693 год), *Casimirus Holdica* (1700 год), *Casimirus Aldik* (1700 год), *Casimirus Ałdyka* (1700 год), *Casimirus Audika* (1724 год), *Casimirus Ałdykiewicz* (1725 год), *Anna Hołdykuwna* (1716 год); *Oldykowna* (1789 год).

## Носьбіты
* Андрэй і Казімер Алдыкі (Олдыкі) — жыхары Пералаі, якія ўпамінаюцца ў канцы XVII — пачатку XVIII стагодзьдзяў

Голдыкі-Завітневічы (Hołdyk-Zawitniewicz) гербу Ястрабец — літоўскі шляхецкі род.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Двухасноўнае імя

**Двухасноўнае імя** (таксама **імя-кампазыт**) — асабовае імя, утворанае з дапамогай двух каранёў.

Імёны-кампазыты складаліся з стандартных, часта паўтаральных іменных асноваў. Асобныя асновы імя маглі «ўспадкоўвацца» ад бацькоў да дзяцей або бытаваць у імёнах дзяцей адной сямʼі, служачы пэўным радавым маркерам. У асобных выпадках імя дзіцяці магло складацца з асноваў, наяўных у імёнах бацькоў.

## Глядзіце таксама
* Імёны ліцьвінаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Чалавечыя імёны
Нявойст

**Нявойст** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Нявоста або Нівяст (Neosta, Niviaste) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ніў- (-неў-) (імёны ліцьвінаў Нявіла, Невярд, Неўрад; германскія імёны Newilo, Niviard, Niwrat) паходзіць ад гоцкага niujis 'новы'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *посла вашего [[Ліцьвіны|Литвина]] на имя Невойста* (20 траўня 1393 году).

## Носьбіты
* Нявойст — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1393 годзе

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Шодзікі

**Шо́дзікі** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Дзьвіны і Обалю. Уваходзяць у склад Мікалаеўскага сельсавету Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Шаціка (Scazciho) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 67 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мікалаеўскі сельсавет (Шумілінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёну
Судар

**Судар** (*Судзер*, *Жудзер*), **Сутар** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Судар, Судэр, Сутэр або Сутар (Sudarius, Suderus, Suthery, Sutari) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова суд- (сут-) (імёны ліцьвінаў Судзіла, Сударг, Сутарт; германскія імёны Sudila, Sudergo, Sutard) паходзіць ад гоцкага sauþa 'вобраз' або ад стараісьляндзкага sudhr 'поўдзень', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Suder.

У Прусіі бытавала імя *Suder / Sudir* (1346 і 1396 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ивашко Судорович* (1528 год); *земенина господарского повету Упитского Петра Юрьевича Жудеревича* (1 жніўня 1585 году); *Sudor włok cztyry* (30 красавіка 1696 году); *Dworek Sutorowicze, starostwo. Wioska Sutorowicze* (1782—1783 гады); *Anna Suderowicz* (1821 год); *Józef Sudar* (1827 год); *Sudor Jan syn Wawryncu* (5 студзеня 1836 году); *Zdanowicz Michalina z Sudor* (20 лістапада 1901 году).

## Носьбіты
* Івашка Сударавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

У інвэнтарох 1671 і 1775 гадоў упаміналася дзяржава Сутаравічы (Суторовичи) у Браслаўскім павеце.

На 1906 год існавала вёска Судзерава ў Полацкім павеце, а таксама вёска Судары ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Наваградчыне інсуе вёска Судары, на гістарычнай Браслаўшчыне — Сутароўшчына.

## Глядзіце таксама
* Суда
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сутарт

**Сутарт** (*Жутарт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сутард (Sutardus, Suthardus, Southard) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова суд- (сут-) (імёны ліцьвінаў Судзіла, Сударг, Судар; германскія імёны Sudila, Sudergo, Suderus) паходзіць ад гоцкага sauþa 'вобраз' або ад стараісьляндзкага sudhr 'поўдзень', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *земли за отчину под велюнци… а [[Сак|Сакомъ]] Сутортовичомъ* (1440—1492 гады); *Symon Żutort* (1784 год).

## Глядзіце таксама
* Суда
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Боськава

**Бо́ськава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Сечны і Дабееўскага возера. Уваходзіць у склад Дабейскага сельсавету Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Босіка, пазьней Буска або Бушка (Bosico, Buske, Buschke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дабейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёну
Тродавічы

**Тро́давічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дрысы. Уваходзяць у склад Краснапольскага сельсавету Расонскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Труда, Друда або Дрода (Trudo, Drudo, Drodo) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 193 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Краснапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Расонскага раёну
Мінімальная зарплата

**Мінімальная зарплата** — найніжэйшая мяжа аплаты працы, якую наймальнік мае права ўжываць у звычайных умовах цягам звычайнай працягласьці працоўнага часу пры выкананьні абавязкаў працаўніком, якія вынікаюць з заканадаўства і працоўнай дамовы.

## Віды
На падставе адпаведнага акладу і стаўкі мінімальная зарплата бывае месячная і гадзінная.
* *Месячная*. Памер вызначаюць з улікам: узроўню налічанай сярэднямесячнай зарплаты па краіне, значэньня росту спажывецкіх цэнаў, узроўню выніковасьці працы і занятасьці, патрэбы працаўніка ў дабротах і паслугах, магчымасьцяў наймальніка. Падлягае індэксаваньню цягам году з улікам інфляцыі. Калектыўная працоўная дамова можа вызначаць вышэйшы за мінімальны памер такой зарплаты.
* Гадзінная. Яе памер вызначаюць шляхам дзяленьня штомесячнага памеру на суадносіны разьліковай нормы працоўнага часу каляндарнага году і колькасьці месяцаў такога году. Зьмяняецца пры зьмяненьні месячнага памеру.

## Беларусь
Паводле 4-га артыкула Закону Беларусі 2002 году «Аб вызначэньні і парадку павышэньня мінімальнай заработнай платы», Савет міністраў Беларусі вызначае суадносіны памераў месячнай мінімальная зарплаты і мінімальнага спажывецкага бюджэту пры распрацоўцы прагнозу грамадзка-гаспадарчага разьвіцьця Беларусі з удзелам краёвых аб’яднаньняў наймальнікаў і прафэсійных саюзаў. Штогод ад 1 студзеня Ўрад Беларусі вызначае памер мінімальнай зарплаты. Згодна з 6-м артыкулам, наймальнік абавязаны зрабіць даплаты да памеру мінімальнай зарплаты, калі памер налічанай зарплаты апынуўся ніжэйшым за мінімальную. Пры даплаце не ўлічваюць пакрыцьцё і вызначаныя Міністэрствам працы і сацыяльнай абароны Беларусі выплаты па-за выкананьнем працаўніком абавязкаў паводле заканадаўства і працоўнай дамовы.

Працоўны кодэкс Беларусі 1999 году ў артыкуле 342 прадугледжваў аднаразовую дапамогу памерам прынамсі ў адну мінімальную зарплату звольненаму пасьля тэрміновай вайсковай службы, якога прынялі на ранейшае месца працы.

Ад пачатку 2024 году Ўрад Беларусі пастанавіў павысіць мінімальную зарплату на 13 % (72 рублі) да 626 рублёў (200 даляраў ЗША).

## Крыніцы

Катэгорыя:Працоўныя дачыненьні
Катэгорыя:Разьмеркаваньне прыбыткаў
Катэгорыя:Працоўныя стасункі
Катэгорыя:Цэнаўтварэньне
Катэгорыя:Гаспадарчае права
Катэгорыя:Палітычная эканомія
Шацілава

Назву **Шацілава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Шацілава — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці

### [[Расея]]
* Шацілава — вёска ў Руднянскім раёне Смаленскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Шаціла
Шацілава (Віцебская вобласьць)

**Шаці́лава** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Обалю. Уваходзіць у склад Гаранскага сельсавету Полацкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Шацела, пазьней Шэцэль (Scazelo, Schätzel) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 165 чалавек у *вёсцы Шацілаве*, 47 чалавек у *маёнтку Шацілаве*, 5 чалавек у *былой карчме Шацілаве* і 10 чалавек у *пагосьце Шацілаве*

## Крыніцы

Катэгорыя:Гаранскі сельсавет (Полацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Шацілава (Смаленская вобласьць)

**Шацілава** — вёска ў Расеі, на рацэ Сухой Паленіцы. Уваходзіць у склад Клярынаўскага сельскага паселішча Руднянскага раёну Смаленскай вобласьці.

## Назва

Шацела, пазьней Шэцэль (Scazelo, Schätzel) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёну
Беркавічы

**Бе́ркавічы** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Обалю. Уваходзяць у склад Обальскага сельсавету Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Берыка або Бірыка, пазьней Бірка (Berico, Birico, Birke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 43 чалавекі ў вёсцы Малых Беркавічах і 76 чалавек у вёсцы Вялікіх Беркавічах

## Крыніцы

Катэгорыя:Обальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумілінскага раёну
Войдаўт

**Войдаўт** (*Войтаўт*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Вадалд (Wadald) і Вайдэльт (Weidelt) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова вайд- (вейд-) (імёны ліцьвінаў Вайдзіла, Вэйдэр, Вейдман; германскія імёны Weidel, Weidher, Weidman) паходзіць ад гоцкага waida 'поле, паша' або ад асновы -від- (-вайд-), а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. 

Прозьвішча Вайдальт (Wajdolt, Waydolth) гістарычна бытавала сярод львоўскіх мяшчанаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мартин Воитовтович… Мицко Воидовтович* (1537—1538 гады).

## Носьбіты
* Міцька Войдаўтавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

## Глядзіце таксама
* Вайда
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ашнарава (Пскоўская вобласьць)

**Ашнарава** — вёска ў Расеі, на беразе возера Нішчы. Уваходзіць у склад Себескага сельскага паселішча Руднянскага раёну Пскоўскай вобласьці.

## Назва

Асінар (Asinar, Asinarius) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1906 год — 168 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Себескага раёну
Раду Дрэгушын

**Ра́ду Дрэгушы́н** (;  3 лютага 2002 году) — румынскі футбаліст, цэнтральны абаронца ангельскага клюбу «Тотэнгэм Готспур». Нарадзіўся ў спартовай сям’і, бо ягоныя бацькі займаліся баскетболам і валейболам. Ягоная сястра Мэйра ёсьць прафэсійнай баскетбалісткай.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў займацца футболам на радзіме ў клюбе «Спортул Студэнцэск» у веку 7 гадоў. У 2018 годзе, не зважаючы на цікавасьць да хлопца з боку «Чэлсі», ПСЖ і мадрыдзкага «Атлетыка», абраў магчымасьць далучыцца да «Ювэнтуса», які выклаў 260 тысяч эўра. Гуляў за моладзевыя каманды клюбу. У лістападзе 2020 году быў выкліканы да асноўнай дрыжыны Андрэа Пірлё да матчу супраць «Ляцыё», але на поле ў той гульні ня выйшаў. 2 сьнежня таго ж году згуляў за «Ювэнтус» у матчы Лігі чэмпіёнаў супраць украінскага «Дынама». Праз 11 дзён дэбютаваў у Сэрыі А, зьявіўшыся напрыканцы матчы супраць «Джэноа».

Наступныя некалькі гадоў быў арэндаваны «Сампдорыяй», «Салернітану» і, нарэшце «Джэнуа». З апошнім з памянёных клюбаў пагадніўся, склаўшы паўнавартасны кантракт у студзені 2023 году. Абаронца здабыў месца ў першай адзінаццатцы, згуляўшы 40 матчаў за клюб і дапамошы яму прасунуцца ў Сэрыю А. Свой першы гол у найвышэйшай лізе забіў 10 лістапада 2023 году, улучыўшы мяч у браму «Вэроны».

### Міжнародная
Дрэгушын прыцягваўся да матчаў зборнай Румыніі розных узростаў. У сакавіку 2022 году ўпершыню быў выкліканы да складу нацыянальнай зборнай Румыніі. 25 сакавіка гэтага ж месяцу зьявіўся на пляцоўцы ў таварыскім матчы супраць зборнай Грэцыі. У наступным стаў асноўным абаронцам каманды.

## Дасягненьні
**«Ювэнтус»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2021
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2020

**«Тотэнгэм Готспур»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Румынскія футбалісты
Люкас Бэльтран

**Лю́кас Бэльтра́н** (;  29 сакавіка 2001 году) — аргентынскі футбаліст, нападнік гішпанскага клюбу «Валенсія» (у арэндзе з італьянскага клюбу «Фіярэнтына»). Мае італьянскае паходжаньне.

## Кар’ера
Выхаванец клюбу «Інстытута». У 2016 годзе далучыўся да акадэміі «Рывэр Плэйту», пасьля якой трапіў да асноўнай каманды клюбу. Дэбютаваў у прафэсійным футболе 2 сьнежня 2018 году, зьявіўшыся на поле на замену ў матчы супраць «Хімнасія і Эсгрыма». У ліпені 2021 году далучыўся на правах арэнды да клюбу «Калён». 11 ліпеня 2023 году Бэльтран склаў дамову з італьянскай «Фіярэнтынай», якая каштавала флярэнтыйцам 20 мільёнаў эўра плюс дадатковыя выдаткі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Бушаўка (Марозавіцкі сельсавет)

**Бу́шаўка** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Дняпра і Сожу. Уваходзіць у склад Марозавіцкага сельсавету Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Буса, пазьней Буc або Буш (Buoso, Boos, Busch) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 868 чалавек
* 2004 год — 140 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Марозавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёну
Бушаўка (Чабатовіцкі сельсавет)

**Бу́шаўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дняпра. Уваходзіць у склад Чабатовіцкага сельсавету Буда-Кашалёўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Буса, пазьней Буc або Буш (Buoso, Boos, Busch) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Чабатовіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Буда-Кашалёўскага раёну
Бушаўка (Рэчыцкі раён)

**Бу́шаўка** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Ведрычу і Днепрыку. Уваходзіць у склад Заходаўскага сельсавету Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Буса, пазьней Буc або Буш (Buoso, Boos, Busch) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Заходаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну
Тубышкі

**Ту́бышкі** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Друці і Альхоўкі. Уваходзяць у склад Комсеніцкага сельсавету Круглянскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Туба (Tubo) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
У XIX ст. Тубышкі ўваходзілі ў склад Магілёўскага павету Магілёўскай губэрні.


Tubyški, Čarniajeŭ. Тубышкі, Чарняеў (1901-17).jpg|Сядзіба
Tubyški. Тубышкі (1901-17) (2).jpg|Царква
Tubyški. Тубышкі (1901-17) (3).jpg|Царква
Tubyški. Тубышкі (1901-17) (4).jpg|Царква


## Насельніцтва
* 1910 год — 437 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Комсеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Круглянскага раёну
Ганцавічы (Магілёўская вобласьць)

**Га́нцавічы** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Вабічу і Дняпра. Уваходзяць у склад Старашклоўскага сельсавету Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапонім «Ганцавічы» ёсьць вытворным ад прозьвішча Ганцэвіч. Адзначаліся старажытныя германскія імёна Hanto і Hanco.

## Насельніцтва
* 1910 год — 79 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Старашклоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Данькавічы

**Да́нькавічы** — вёска ў Беларусі, пры ўтоку ракі Ўльянкі ў Дняпра. Уваходзяць у склад Старашклоўскага сельсавету Шклоўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Даніка або Данка (Danica, Danko) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 250 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Старашклоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Сьвятакрыскі лямант

**Сьвятакрыскі лямант** (таксама вядомы як *Плач Маці Божай пад Крыжам*, або *Паслухайце брацьця Мілыя*; часам проста *Плянкт*) — сярэднявечны планкт, які лічыцца адным з найвялікшых лірычных шэдэўраў эпохі.Сучасныя гісторыкі літаратуры падкрэсьліваюць унікальнасьць твора ў кантэксьце сярэднявечнай культуры не толькі празь яго выдатныя фармальным вартасьці, але перш за ўсё таму, што адмова ад тэалягічнай падачы пакутнай Божай Маці на карысьць яе чалавечага, эмацыйнага і нават псыхалагічнага . Лічыцца, што тэкст мог быць часткай вялікапятнічнай містэрыі ў мінулым. Верагодна, крыніцай натхненьня аўтара былі апакрыфічныя распрацоўкі Эвангельля.

## Апакрыфічная традыцыя
Твор уяўляе сабой маналёг Марыі, Маці Езуса, якая пакутуе і адчайна плача пад крыжам. Марыя першапачаткова заклікае людзей вакол сябе да спачуваньня, разуменьня і ўдзелу ў пакутах. Затым са словамі, поўнымі пяшчоты, звяртаецца да Сына, жадаючы наблізіцца да яго ў апошні момант ягонага жыцьця і аблегчыць яго пакуты. Наступныя строфы маналёгу напоўненыя роспаччу і бунтам Марыі супраць Анёла Габрыэля, які абвясьціў славу і радасьць Багародзіцы, але не згадаў пра велізарнасьць пакут, якія ёй давядзецца перажыць. Песьня канчаецца перасьцярогай усім мацярам, каб яны маліліся Богу за сваіх сыноў.

Падобныя сцэны, папулярныя ў сярэднявечнай традыцыі, не мелі падставы ў каноне *[[Новы Запавет|Новага Запавету]]*. З усіх чатырох эвангелістаў толькі сьв. Ян бярэ пад увагу прысутнасьць Марыі ля крыжа. Аднак апостал абмяжоўваецца толькі запісам факта і слоў Езуса: «Жанчына, вось твой сын» (Ян 19, 26); «Вось Маці твая» (Ян 19, 27). 

Развіцьцё марыйнага культу ў заходнім Касьцёле, дапоўненае новым зьместам (асабліва з XI ст. у Эўропе і ў Польшчы з XIII ст.), спрыяла пашырэньню матыву *compassio* з усё большай колькасьцю дэталяў, не толькі з гледзішча здарэньняў, але таксама, і, магчыма, перш за ўсё, з пункту гледжаньня пранікненьня ў пакутную душу Маці, якая прадстаўляе ўсе пакуты чалавечага роду. Гэты матыў таксама служыў практыцы спачуваньня і любові сярод вернікаў.

## Крыніцы
Катэгорыя:Старапольская літаратура
Катэгорыя:Маці Божая
Прабашчышкі

**Прабашчы́шкі** () — вёска ў Летуве, у Салечніцкім раёне Віленскага павету. Паводле перапісу насельніцтва Летувы 2011, у вёсцы жыве 40 чалавек.
Вёска ўваходзіць у этнаграфічныя межы расьсяленьня беларусаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Летувы
Катэгорыя:Вёскі Віленскага павету
Катэгорыя:Вёскі Летувы
Кубак Азіі па футболе 2023 году

**[[Кубак Азіі па футболе]] 2023 году** — галоўнае футбольнае спаборніцтва Азіі сярод нацыянальных камандаў, якое ладзілася з 12 студзеня па 10 лютага 2024 году ў Катары. Пераможца папярэдняга турніру, зборная Катару пасьпяхова абараніла свой тытул. Пасьля пашырэньня ў 2019 годзе ў першынстве бралі ўдзел 24 нацыянальныя зборныя. Як меркавалася, турнір мусіў арганізаваць Кітай, але 17 кастрычніка 2022 году Азіяцкая футбольная канфэдэрацыя (АФК) абвесьціла, што спаборніцтва будзе ладзіцца ў Катары. Праз высокія летнія тэмпэратуры і ўдзел зборнай Катару ў Залатым кубку КОНКАКАФ 2023 году турнір быў перанесены на студзень і люты 2024 году з захаваньнем першапачатковай назвы ў спонсарскіх мэтах.

## Кваліфікацыя
Першыя два раўнды кваліфікацыі таксама былі часткай азіяцкай кваліфікацыі да чэмпіянату сьвету 2022 году. Зборная Катару, як гаспадар чэмпіянату сьвету, брала ўдзел толькі ў другім раўндзе выключна дзеля кваліфікацыі на Кубак Азіі 2023 году, які пазьней быў абраны гаспадарамі пасьля таго, як Кітай адклікаў сваё права на правядзеньне турніру. З 24 зборных, якія згулялі на першынстве, 20 зборных бралі былі ўдзел у папярэднім турніры ў 2019 годзе. Адзіным дэбютантам на чэмпіянаце была зборная Таджыкістану, а зборная Ганконгу вярнулася на турнір упершыню за 56 гадоў. Зборныя Малайзіі і Інданэзіі пасьпяхова пракрочылі праз кваліфікацыю ўпершыню пасьля Кубка Азіі 2007 году.

## Стадыёны
З заяўкай на турнір Катар адправіў сьпіс зь пяці гарадоў-арганізатараў. Зь іх сем стадыёнаў былі скарыстаныя дзеля матчаў чэмпіянату сьвету 2022 году. 5 красавіка 2023 году АФК абвесьціла пра восем стадыёнаў у чатырох гарадах, якія прынялі турнір. 21 жніўня 2023 году ў сьпіс у якасьці дзявятай пляцоўцы быў дададзены Нацыянальны стадыён у Лусаіле. Усе стадыёны, якія ладзілі ў сябе матчы чэмпіянату сьвету 2022 году, акрамя Стадыёну 974, былі выбраныя для ўдзелу ў турніры.

Нацыянальны стадыён у Лусаіле прыняў матч адкрыцьця 12 студзеня. Паўфінальныя матчы ладзіліся на стадыёнах імя Агмада бін Алі ў Эр-Раяне і Эль-Тумама ў Досе. Лусаільскі стадыён быў месцам, дзе гулялі фінал 10 лютага.

## Групавы турнір
На першым этапе чэмпіянату 24 зборныя былі падзеленыя на 6 групаў па 4 каманды. З кожнай групы ў 1/8 фіналу прасунуліся па дзьве каманды. Акрамя таго, 4 найлепшыя каманды зь ліку тых, хто заняў трэці радок, таксама атрымалі месца ў 1/8 фіналу.

### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

## Плэй-оф

:¹ — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці
:² — матч завершыўся ў дадатковы час

### 1/8 фіналу

### 1/4 фіналу

### 1/2 фіналу

### Фінал

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кубак Азіі па футболе. Афіцыйны сайт

2023
Васільеўка (Бялыніцкі раён)

**Васі́льеўка** — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ланькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
Кунтараўка

**Ку́нтараўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Сажа. Уваходзіць у склад Радускага сельсавету Веткаўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Гунтэр або Гунтар, пазьней Кунтэр (Gunter, Guntar, Kunter) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 930 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Радускі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Веткаўскага раёну
Рандары

**Рандары́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дзьвіны. Уваходзяць у склад Завуцьцеўскага сельсавету Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Рандэр або Рандар (Randhere, Randhar) і Геранд (Herrand) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -ранд- (-рант-) (імёны ліцьвінаў Рандзіла, Рандзін, Атрант; германскія імёны Randilo, Randinus, Aderando) паходзіць ад германскага rant 'край шчыта', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны гміны Язна Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 64 чалавекi
* 1931 год — 67 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёну
Катэгорыя:Завуцьцеўскі сельсавет
Буаке

**Буаке** () — другі паводле велічыні горад у Кот д’Івуары з насельніцтвам 740 тысячаў чалавек. Места ёсьць цэнтрам дэпартамэнту Буаке. Месьціцца ў цэнтральнай частцы краіны прыкладна за 50 кілямэтраў на паўночны ўсход ад найвялікшага возера дзяржавы Косу. Буаке месьціцца прыблізна за 350 кілямэтраў на поўнач ад Абіджану на чыгунцы Абіджан—Нігер і прыкладна за 100 кілямэтраў на паўночны ўсход ад Ямусукра, сталіцы краіны.

## Гісторыя
У 1800-х гадах купа з народнасьцяў аканаў, асабу і баўле пасялілася беспасярэдне ад месца, дзе сёньня месьціцца горад. Вёска атрымала назву Гбэкекро, якая была названая ў гонар правадыра баўле Гасана Ква Гбэке. Самое места было створанае як францускі вайсковы лягер у 1899 годзе і быў адміністрацыйным цэнтрам з 1914 году.

У горадзе разьмяшчаліся міратворацы Францыі і ААН у рамках прымусовага спыненьня агню паміж паўстанцамі і ўрадам. Пасьля таго, як спроба зрынуць прэзыдэнта Лярана Гбагбо правалілася, паўстанцкія сілы на чале з Гіёмам Саро зрабілі Буаке сваім цэнтрам. У 1996 годзе ў горадзе быў створаны Ўнівэрсытэт Буаке, але ў верасьні 2002 году ён быў зачынены. У красавіку 2005 году ўнівэрсытэт зноў адкрыўся пры фінансавай падтрымцы ЮНЭСКО. 4 лістапада 2004 году ўрадавыя войскі выкарысталі самалёты Су-25 дзеля налёту на горад каб вызваліць тэрыторыі. Караго, які месьціцца за 225 кілямэтраў на поўнач ад Буаке, таксама быў бамбаваны.

## Крыніцы
NSFW

**NSFW**, **Not safe for work** ()&nbsp;— тэг, якім карыстаюцца пры гутарке ў Сеціве, у відэагульнях, які паказвае, што праглядаемы кантэнт будзь-то сайт, альбо фотаздымак, і інш. зьмяшчае аголенае цела, эротыку, парнаграфію, абсцэнную лексыку, абразы, сцэны гвалту. NSFW&nbsp;— гэта інтэрнэт-слэнг, які значыць, што, магчыма, назіральнік не хацеў, каб кантэнт бачылі іншыя.    
 
Наяўнасьць NSFW-кантэнту можа быць важная пры выкарыстоўваньні сеціва на працы, у ўстановах адукацыі і інш., дзе ўведзены правілы наконт нават выпадковага прагляду сэксуальна-правакацыйных матэрыялаў. Дзеля такіх выпадкаў былі створаны шмат сайтаў, якія дапамагаюць інтэрнэт-карыстальнікам выявіць наяўнасьць NSFW яшчэ не пераходзячы на сайт. Да прыкладу такія сайты як isthatSFW.com. 

Таксама існуе паняцьце-антонім для NSFW&nbsp;— safe for work(SFW), якім часта карыстаюцца, каб пазначыць, што нягледзячы на тое, што матэрыялы могуць маць назву, па якой можа здавацца, што кантэнт NSFW, насамрэч, бясьпечныя. 
 
Але трэба адзначыць, што наяўнасьць NSFW&nbsp;— гэта рэч суб’ектыўная.

## Крыніцы

Катэгорыя:Інтэрнэт-культура
Катэгорыя:Інтэрнэт-цэнзура
Катэгорыя:Сеткавы жаргон
Катэгорыя:Парнаграфія
Ранда

**Ранда** (*Рандзь*), **Рант** (*Рэнт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ранда, Ранта або Рэнта (Rando, Ranto, Rento) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ранд- (-рант-, -рэнд-) паходзіць ад германскага rant 'край шчыта'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Рандзіла, Рандзіла Рандзін, Рандар (Рандэр), Атрант, Ерандзь. Адзначаліся германскія імёны Randilo, Randinus, Randhar, Aderando, Herrand.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Randa, Beltrandus, Bertrandus (Bietran, Biotran), Jarant (Jarand, Jerant).

У 1625 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Johannes Rentel, Regiomonmtanus Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *зятя того Юръя Хрищоновича на имя Андрея Рондевича* (1567 год); *Rondzia… Dominus Rądziewicz* (1671—1681 гады); *Rentowszczyzna* (1744 год); *Michał Rant* (1771 год); *[[Волма (Койданаўскі раён)|Wołma]]… wioski i miejsca do tej parafii należące… Rantowszczyzna* (1784 год).

## Носьбіты
На гістарычнай Рэчыччыне існуе вёска Рандоўка.

На 1909 год існаваў засьценак Рантаўшчына ў Менскім павеце Менскай губэрні.

У гістарычнай Прусіі існуюць вёска Ранты і Рантаў.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2024 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў]] 2024 году** — шаснаццатае эўрапейскае спаборніцтва гандбольных зборных, якое ладзілася ў Нямеччыне ў тэрмін 10—28 студзеня 2024 году. У турніры бралі ўдзел 24 зборныя.

## Выбар гаспадара

### Заяўкі
4 траўня 2017 году было абвешчана, што наступныя краіны накіравалі афіцыйную заяву аб зацікаўленасьці ў турніры:
* ,  і 
*  і 
* 
*  (патэнцыйна з )
* 

Аднак, калі скончыўся тэрмін падачы канчатковых заявак, наданымі былі наступныя заяўкі:
*  і 
*  і  (зьняліся па атрыманьні права ладзіць чэмпіянат Эўропы 2022 году)
* 

### Абраньне
20 чэрвеня 2018 году на 14-м чарговым кангрэсе ЭГФ, які быў у Глазга, Нямеччына была выбраная ў якасьці гаспадара спаборніцтва.

## Пляцоўкі
10 чэрвеня 2021 году былі аб’яўленыя гарады, якія мусяць ладзіць матчы чэмпіянату. Такіх месцаў было шэсьць. Гульня адкрыцьця ладзілася на Мэркур Шпіль-арэне ў Дусэльдорфе і ўсталявала сусьветны рэкорд паводле колькасьці наведвальнікаў на гандбольных гульнях у закрытых памяшканьнях. Фінал быў згуляны на Лянксэс Арэне ў Кёльне. 14 верасьня 2022 году было абвешчана, што пляцоўка Алімпіягале ў Мюнхэне, якая і раней прымала гандбольныя матчы асноўнага раўнда летніх Алімпійскіх гульняў 1972 году ды іншых гандбольных спаборніцтваў, заменіць САП-Гардэн, які ня здолелі пабудаваць у час, таму арганізатары адмовіліся ад яе.

## Кваліфікацыя
Кваліфікацыя да фінальнага турніру праходзіла ў пэрыяд зь лістапада 2021 году па красавік 2023 году. Нямеччына як краіна-гаспадар ды тры найлепшыя каманды з папярэдняга чэмпіянату былі аўтаматычна кваліфікаваныя да турніру. У выніку да адбору падыйшлі 36 нацыянальных зборных, якія змагаліся за астатнія 20 месцаў у фінальным турніры. Кваліфікацыйныя спаборніцтвы складаліся з двух раундаў, як то раўнд на вылет і кваліфікацыйныя групы.

### Кваліфікаваныя зборныя

Заўвага: **Тоўстым** пазначаныя чэмпіёны. *Курсівам* пазначаныя гаспадары спаборніцтваў.

## Судзьдзі
Гульні чэмпіянату абслугоўвалі 18 судзейскіх параў:

## Папярэдні раўнд
*Час усіх матчаў беларускі ([[Беларускі час|UTC+3]]).*

Пры аднолькавай колькасьці набраных пунктаў месцы разьмяркоўваюцца паводле:
# выніку асабістай сустрэчы;
# розьніцы мячоў у асабістай сустрэчы;
# колькасьці забітых галоў у асабістай сустрэчы;
# агульнай розьніцы мячоў.

### Група А

----

----

### Група B

----

----

### Група C

----

----

### Група D

----

----

### Група E

----

----

### Група F

----

----

## Асноўны раўнд
Захоўваюцца вынікі матчаў папярэдняга раўнду з камандамі, якія таксама выйшлі з групы.

### Група I

----

----

----

### Група II

----

----

----

## Плэй-оф

### За 5-е месца

### Паўфіналы

----

### За 3-е месца

### Фінал

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Старонка на бачыне ЭГФ

2024
Катэгорыя:2024 год у гандболе
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Нямецкі гандбол
Катэгорыя:2024 год у гандболе
Катэгорыя:2024 год у эўрапейскім спорце
Забелы 1

**Забе́лы 1** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дрысы. Уваходзяць у склад Валынецкага сельсавету Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Сабіла або Сабула, пазьней Забэль (Sabilo, Sabila, Sabulo, Sabel) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Валынецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Боні

**Бо́ні** — вёска ў Беларусі, на рацэ Грэблі. Уваходзяць у склад Новасаматэвіцкага сельсавету Касьцюковіцкага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Бун, Буна або Бона (Bun, Buno, Bono) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 181 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бялынкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Касьцюковіцкага раёну
Шарэйкі (Магілёўская вобласьць)

**Шарэ́йкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Крупні. Уваходзяць у склад Пралетарскага сельсавету Касьцюковіцкага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Сарыка або Серэка (Saricho, Serecho) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 1910 год — 284 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пралетарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Касьцюковіцкага раёну
Краснагор’е (Бялыніцкі раён)

**Краснаго́р'е** — былы пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіў у склад Ланькаўскага сельсавету.

Ліквідаваны ў 2017 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ланькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
2024

## Падзеі
* 27 сакавіка — Шклоў стаў першым горадам у Беларусі, які цалкам перавёў грамадзкі транспарт на электрацягу
* 4 ліпеня — Урад Беларусі стаў удзельнікам Шанхайскай арганізацыі супрацы

## Нараджэньні

## Сьмерці

### Студзень
* 2 студзеня — Генадзь Буралкін, беларускі скульптар
** 26 студзеня — колішні старшыня таварыства Сьвітанак Мікола Ярчак

### Красавік
* 25 красавіка — Юры Вальмус, беларускі кампазытар

### Травень
* 7 траўня — Ян Пташын Урублеўскі, польскі джазавы музыка

### Ліпень
* 14 ліпеня — Леанід Гуцін, беларускі кампазытар
* 16 ліпеня — Міхаіл Вергеенка, беларускі футбаліст і футбольны трэнэр

## Крыніцы
Мікалаеўка (Ланькаўскі сельсавет)

**Мікала́еўка** — пасёлак у Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавету.

Да 23 сьнежня 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Галоўчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ланькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
Высакосны год, які пачынаецца ў панядзелак

**Высакосны год, які пачынаецца ў панядзелак** — кожны год, які мае 366 дзён (то бок з 29 лютага), пачынаецца ў панядзелак 1 студзеня і сканчаецца ў аўторак 31 сьнежня. Цяперашні 2024 год зьяўляецца акурат такім; перад ім такім быў 1996 год, а наступным стане 2052 паводле Грыгаріянскага календара.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грыгарыянскі каляндар
Катэгорыя:Панядзелак
MAŤO

**MAŤO** ( — *[[Мацьвей]]*) — 8-бітны чэхаславацкі пэрсанальны кампутар, які выпускаўся з 1989 року ў Завадцы над Гронам.

Асновай для вырабу MAŤO стаў кампутар PMD 85 вытворчасьці браціслаўскага заводу Тэслы, але трэба было стварыць як найтаньнейшы кампутар з айчынных складнікаў для навучаньня дзяцей у пачатковай школе. Дзеля яшчэ меншай цаны прадаваўся ў выглядзе канструктара для самастойнай зборкі частак клявіятуры.

Зьмяншэньня цаны дабіваліся абмежаваньнем сумяшчальнасьці з арыгінальным PMD 85. Цалкам падтрымліваліся толькі сыстэмныя выклікі АС «Monitor» і праграмы на BASIC. Для запуску арыгінальных праграмаў PMD 85 стварылі канвэртар, які счытваў праграму і запісваў яе на магнітафонную стужку ўжо ва ўласным фармаце. Дзякуючы даданьню новай клявішы  здолелі зьменшыць колькасьць клявішаў да 55-ці.

Пазьней у MAŤO ўбудавалі пастаянную памяць, якая замест BASIC захоўвала некалькі мадыфікаваных простых гульняў з PMD 85. Акрамя таго, да вытворчасьці рыхтавалася і кампутарная сетка з 15+1 кампутараў MAŤO пад кіраваньнем канцэнтратара на базе , якая злучалася магнітафонным інтэрфэйсам на хуткасьці 150 кб/с з рэзыдэнтнай сеткавай апэрацыйнай сыстэмай у неўжываным разьдзеле сыстэмнай пастаяннай памяць.

Тым ня менш, адсутнасьць поўнай сумяшчальнасьці з PMD 85 выракла мадэль на камэрцыйны правал. Выраблена каля 5500 штук. Вытворчасьць скончаная ў 1992 року.

## Характарыстыкі
* Працэсар MHB8080A 2048 МГц
* RAM: 48 КБ
* ROM: 16 КБ
* апэрацыйная сыстэма і ўбудаваны  альбо простыя гульні з PMD 85
* запіс праграмаў на стандарты касэтны магнітафон
* манахромны вывад на тэлевізар
* разьдзяленьня дысплэю 288×256 піксэляў
* убудаваны блёк сілкаваньня
* выведзеная сыстэмная плата, да якой можна было падключаць арыгінальную інтэрфэйсную плату альбо модуль ROM ад PMD 85

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на бачыне пра кампутары PMD 85 
* Схема кампутара 
* Кампутар Maťo — клон PMD 

Катэгорыя:Хатнія кампутары
Катэгорыя:Чэхаславацкія кампутары
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1992 годзе
Катэгорыя:Гісторыя кампутарнай тэхнікі
Хван Хі-Чхан

**Хван Хі-Чхан** (;  26 студзеня 1996 году) — карэйскі футбаліст, нападнік ангельскага клюбу «Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз» і нацыянальнай зборнай Рэспублікі Карэі. Мае мянушку Хвансо, што з карэйскае мовы перакладаецца як «Хван-вол», бо мае агрэсіўны стыль гульні.

## Кар’ера
### Клюбная
Яшчэ маладым хлопцам быў заўважаны скаўтамі аўстрыйскага акадэміі «Рэд Булу», да якой далучыўся ў сьнежні 2014 году. Таксама рана дэбютаваў за панянёны аўстрыйскі клюб. 3 лістапада 2016 году, зьявіўшыся на зьмену ў матчы Лігі Эўропы супраць францускай «Ніццы», двойчы ўлучыў мяч у браму супернікаў, чым здабыў перамогу свайму клюбу. Добрым быў для гульца сэзон 2016—2017 году, калі ён у матчах аўстрыйскай Бундэсьлігі залічыў на свой рахунак 12 галоў, а ў наступным сэзоне дапамог свайму клюбу прасунуцца да паўфіналу Лігі Эўропы. Яшчэ адзін сэзон карэец правёў у арэндзе ў «Гамбургу».

Па вяртаньні склаў поруч з Эрлінгам Голянам і Такумі Мінаміна моцнае трыё, зрабіўшы «Рэд Бул» небясьпечным для супернікаў клюбам. Хван у Лізе чэмпіёнаў восем разоў улучыў мяч у брамы супернікаў. Ягоны стыль гульні вылучаўся энэргічнасьцю ў дадатак да дакладных перадачаў і выдатнага дрыблінгу. Ува ўсіх аспэктах нападнік згуляў выдатны сэзон, праз што атрымаў запрашэньне ў «РБ Ляйпцыг». Бакі ўзгаднілі пяцігадовы кантракт 8 ліпеня 2020 году. Два гады былі ня вельмі ўдалымі для гульца. У жніўні 2021 году гулец далучыўся да ангельскага клюбу «Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз» спачатку паводле дамовы арэнды, а потым склаўшы паўнавартасную ўгоду. Неблагім апынуўся сэзон 2022—2023 гадоў, калі гулец стала забіваў галы ў матчах Прэм’ер-лігі. Гэтак 27 сьнежня 2023 году Хван двойчы ўлучыў мяч у браму «Брэнтфарда», а ягоны клюб сьвяткаваў перамогу зь лікам 4:1.

### Міжнародная
Хван абараняў колеры нацыянальнай зборнай Рэспублікі Карэі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году, дзе забіў гол у браму зборнай Нямеччыны. Нападнік адзначыўся голам у таварыскім матчы супраць зборнай Польшчы 28 сакавіка 2018 году, але Карэя ў той гульні зьведала паразу зь лікам 2:3. Хван браў удзел у чэмпіянатах сьвету 2018 і 2022 году, у апошнім зь якіх улучыў важны мяч у браму зборнай Партугаліі, што дазволіла зборнай Рэспублікі Карэі прасунуцца ў плэй-оф.

## Дасягненьні
**«Рэд Бул»**:
* Чэмпіён Аўстрыі: 2016, 2017, 2018, 2020
* Уладальнік Кубка Аўстрыі: 2016, 2017, 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія футбалісты
Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Каралішкі

**Каралішкі** — вёска ў Расеі, каля ракі Асьцёру. Уваходзяць у склад Надзейкавіцкага сельскага паселішча Шумяцкага раёну Смаленскай вобласьці.

Каралішкі — вёска гістарычнай Амсьціслаўшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Карал або Карэл (Carolus, Carellus) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

На усход ад Вяліжу існавала вёска Лядзінішкі, на ўсход ад Дарагабужу — вёска Купелішкі, а таксама вёска і сядзіба Селішкі.

## Насельніцтва
* 1910 год — 261 чалавек

## Глядзіце таксама
* Марышкі
* Марцішкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Шумяцкага раёну
Судзілы

**Судзі́лы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Лабжанцы. Уваходзяць у склад Родненскага сельсавету Клімавіцкага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Судзіла (Sudila) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя

Упершыню ўпамінаюцца ў 1630 годзе як сяло, існаваў гаспадарскі двор. На 1684 год сяло Судзілавічы ў Амсьціслаўскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, шляхецкая ўласнасьць, існаваў вадзяны млын. У 1737 годзе замест старой збудавалі новую царкву.

## Насельніцтва
* 1910 год — 29 чалавек і 831 чалавек у двух сёлах Судзілах

## Крыніцы

Катэгорыя:Родненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімавіцкага раёну