Канстанцін Канстанцінавіч Астроскі

**Канстацін Васі́ль Канстанцінавіч Астро́скі** (, Тураў, цяпер Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласьць, Беларусь — , Астрог, цяпер Ровенская вобласьць, Украіна)&nbsp;— дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.

Маршалак валынскі (ад 1550), ваявода кіеўскі (ад 1559). Валодаў вялікімі маёнткамі на Валыні (Астрог, Сураж, Дубна, Стэпань, Дарагабуж, Роўна, Зьвягіль ды іншыя), у Кіеўскім, Рускім (Тарнопаль), Віленскім ваяводзтва, у Польшчы (Тарнаў). У Наваградзкім ваяводзтве меў Азяраны і возера Сьвіцязь (прадаў іх у 1571 годзе), Зьдзецел і Глуск, у Менскім ваяводзтве — Тарасава. Валодаў таксама значнымі зямельнымі надзеламі ў Вугоршчыне і Чэхіі.

## Біяграфія

### Род і сям’я

Паходзіў з княскага роду Астроскіх, найбагацейшага і найбольш уплывовага княскага роду Вялікага Княства Літоўскага XVI&nbsp;— пачатку XVII стагодзьдзя. Бацька Канстанцін Іванавіч Астроскі&nbsp;— вялікі гетман літоўскі, маці&nbsp;— Аляксандра з роду князёў Алелькавічаў.

Нарадзіўся ў Тураве, дзе правёў дзяцінства і юнацтва. Па сьмерці бацькі выхоўваўся маці. Малады Васіль атрымаў добрую адукацыю, пра што сьведчыць ягонае ліставаньне і прамовы ў Сэнаце, выхоўваўся ў духу праваслаўя.

Зь сярэдзіны 1540-х гадоў у афіцыйных дакумэнтах пачаў менавацца бацькавым імем&nbsp;— Канстанцін.

Першы вайсковы досьвед атрымаў у 1543—1544 гадох, калі браў удзел у баях э татарамі. Палітычную кар’еру распачаў у 1550&nbsp;годзе, атрымаўшы ад вялікага князя літоўскага пасаду старосты ўладзімерскага і маршалка валынскага.

У пачатку 1550-х гадоў Астроскі ажаніўся з каталічкаю , дачкою Яна Тарноўскага, будучага вялікага гетмана кароннага. Пад яе ўплывам каталічкамі былі іх дочкі.

Меў сыноў Канстанціна (пам. 1558) — староста ўладзімерскі; Аляксандра (атручаны ў 1603 годзе); і апошні зь дзяцей Януш (пам. 19 жніўня 1620) — , першы каталік у родзе Астроскіх, пратэктар езуітаў, заснавальнік .

Дочкі:  — жонка Крыштапа Радзівіла «Перуна»; Лізавета — жонка кашталяна віленскага Януша Кішкі, а пазьней Крыштапа Радзівіла «Перуна».

### Палітычная і вайсковая дзейнасьць
У 1559 годзе атрымаў урад ваяводы кіеўскага. Праводзіў энэргічную калянізатарскую палітыку ў памежных землях Кіеўшчыны і Брацлаўшчыны, засноўваў новыя месты, замкі і слабоды.

У 1560-х гадох выступаў за раўнапраўнае ўваходжаньне Русі ў склад дзяржаўнага ўтварэньня Рэчы Паспалітай. У 1569&nbsp;годзе, стаўшы сэнатарам, быў фактычным прадстаўніком Русі-Ўкраіны ў час складаньня Люблінскае вуніі 1569&nbsp;году.

Калі ў 1572&nbsp;годзе згасла дынастыя Ягайлавічаў, у 1573—1574 гадох быў адным з мажлівых кандыдатаў на польскі сталец, чыю кандыдатуру падтрымлівала і Турэччына, а ў 1598&nbsp;годзе, па сьмерці апошняга Рурыкавіча гаспадара Фёдара Іванавіча, — і на маскоўскі (Астроскі быў пароднены з маскоўскімі Рурыкавічамі).

Бараніў тады ўжо каронныя, раней паўднёвыя землі Вялікага Княства Літоўскага ад татараў у 1574—1575 і 1577—1578 гадох. У час Інфлянцкай вайны (1558—1582) браў удзел у 1579 годзе ў выправе на чарнігаўскія і ноўгарад-северскія землі.

У час   ў 1591—1593&nbsp;гадох, не зважаючы на шэраг паразаў, войска, сабранае Канстанцінам Астроскім, у вызначальнай  нанесла сакрушальную паразу паўстанцам. Астроскі рашуча выступіў таксама супраць паўстаньня Севярына Налівайкі ў 1594—1596&nbsp;гадох.

Узяў удзел у падзеях Смутнага часу. У 1602 годзе прымаў у сябе будучага маскоўскага гаспадара Дзьмітрыя-Самазванца I. Падарыў яму «Кнігу пра постніцтва», надрукаваную ў ягонай друкарні Пётрам Мсьціслаўцам у 1594 годзе з дарчым надпісам «Грыгорыю — царэвічу Маскоўскаму».

### Рэлігійная і культурная дзейнасьць

У рэлігійнай сфэры выявіўся годным спадкаемцам справы свайго бацькі, рупячыся пра праваслаўе. Падтрымліваў праваслаўныя брацтвы, заснаваў школы ў Слуцку і Тураве (1572). Таксама заснаваў школу ва Ўладзімеры-Валынскім у 1577&nbsp;годзе.

У 1574&nbsp;годзе перанёс уласную рэзыдэнцыю з Дубны ў Астрог, дзе пачалася перабудова Астроскага замку пад кіраўніцтвам італьянскага архітэктара П’етра Спэрэндыё. За часамі Канстанціна Астроскага места Астрог, адзін з двух тытулярных цэнтраў япархіі Ўсходняе Валыні, стаў асяродкам праваслаўнай духоўнасьці.

Характэрным было стаўленьне Канстанціна Астроскага да актуальнага на той час пытаньня пра аб’яднаньне каталікоў і праваслаўных. Выступіўшы спачатку ў падтрымку такое уніі, ён жадаў трымаць гэты працэс пад поўным уласным кантролем. Таму, калі ў 1594—1596&nbsp;гадох частка духавенства зьдзейсьніла спробу ўкласьці царкоўную унію без князя, Канстанцін Астроскі выступіў яе рашучым ворагам і арганізаваў праваслаўны сабор 1596 году, які праходзіў у Берасьці адначасна з уніяцкім. Па падпісаньні вуніі працягваў барацьбу ў абарону правоў праваслаўных, што не прынялі уніі, — дызунітаў.

Намагаючыся зрабіць уласную рэзыдэнцыю цэнтрам культурнага супраціву каталіцкай і уніяцкай экспансіі, прыцягнуў у Астрог шэраг славянскіх і грэцкіх навукоўцаў, публіцыстаў, багасловаў, сярод якіх , , Хрыстафор Філалет, Эмануіл Ахілес, Лука Сэрбін,  (будучы Александрыйскі і Канстантынопальскі патрыярх), , , Зізані Тустаноўскі,  ды іншыя.

Сабраная з дапамогай Канстанціна Канстанцінавіча Астроскага бібліятэка ў Астрогу ўлучала ў сябе грэцкую і заходнеэўрапейскую багаслоўскую літаратуру, перадрукі антычных твораў, слоўнікі, касмаграфіі, граматыкі ды іншае.

У 1575&nbsp;годзе запрасіў Івана Федаровіча дзеля арганізацыі друкарні ў княскай рэзыдэнцыі. Дзякуючы Астроскай друкарні сьвет пабачылі больш за 20 выданьняў, у тым ліку першы поўны тэкст Бібліі славянскаю моваю.

Каля 1578&nbsp;году пачала дзеяць школа, дзе акрамя шэрагу традыцыйных на той час «вольных» дысцыплінаў, упершыню раўналежна выкладаліся лацінская, грэцкая і царкоўнаславянская граматыкі. Досьвед і праграма Астроскае школы былі запазычаныя Львоўскаю, Луцкаю і іншымі брацкімі школамі.

### Апошнія гады

У канцы XVI стагодзьдзя Канстанцін Канстанцінавіч Астроскі быў найвялікшым пасьля караля земляўласьнікам Рэчы Паспалітай: яму належалі 25 местаў, 10 мястэчак і 670 вёсак, гадавы прыбытак князя перавышаў 1 мільён злотых.

У апошнія гады жыцьця князь паступова адыйшоў ад удзелу ў палітычным і культурным жыцьці краіны. Да таго ж перажыў некалькі непрыемных падзеяў: сыны Ян і Аляксандар перайшлі ў каталіцкую веру, малодшы сын быў атручаны слугой, улюбёная пляменьніца звар’яцела.

Дажываў у родавых замках у Крупах і . Гэта нэгатыўна адбілася на дзейнасьці акадэміі ў Астрогу, якая ў пачатку XVII стагодзьдзя паступова заняпала.

Памёр у 1608&nbsp;годзе, спачыў у крыпце Богаяўленскае царквы ў Астрогу.

## Ушанаваньне памяці
У Вільні з ініцыятывы Духаўскага праваслаўнага брацтва ў 1908 годзе заклалі, а ў 1913 годзе асьвяцілі царкву-помнік да 300-годзьдзя Кантанціна Астроскага. На мэмарыяльнай дошцы пакінулі надпіс залатымі літарамі: «У гонар рупліўцы й абаронцы праваслаўнай народнасьці».

Украінская праваслаўная царква Кіеўскага патрыярхату на Памесным саборы 2008 году кананізавала князя як добравернага.

У Менску, побач зь Петрапалаўскім саборам, паставілі памятны крыж з надпісам: «Да 400-годзьдзя памяці дабравернага князя Канстанціна Васіля Астроскага (1506—1608), славутага дзяржаўнага і царкоўнага дзеяча. 13/26 лютага 2008 году».

У Беластоку (Польшча) утварылася фундацыя князя Астроскага.

## Галерэя

Kanstantyn Vasil Astroski. Канстантын Васіль Астроскі (XVI).jpg|Невядомы мастак, XVI ст.
Kanstantyn Vasil Astroski. Канстантын Васіль Астроскі (XVII).jpg|Невядомы мастак, XVII ст.
Kanstantyn Vasil Astroski. Канстантын Васіль Астроскі (XVII) (2).jpg|Невядомы мастак, XVII ст.
Kanstantyn Vasil Astroski. Канстантын Васіль Астроскі (XVIII).jpg|Невядомы мастак, XVIII ст.


Kanstantyn Vasil Astroski. Канстантын Васіль Астроскі (J. Svaryčeŭski, 1883).jpg|Копія з партрэта XVI ст., 1883 г.
Kanstantyn Vasil Astroski. Канстантын Васіль Астроскі (J. Svaryčeŭski, 1883) (3).jpg|Копія з партрэта XVI ст., 1883 г.
Kanstantyn Vasil Astroski. Канстантын Васіль Астроскі (J. Svaryčeŭski, 1883) (4).jpg|Копія з партрэта XVI ст., 1883 г.
Kanstantyn Vasil Astroski. Канстантын Васіль Астроскі (XVI, XIX).jpg|Копія XIX ст. з партрэта 


## Глядзіце таксама
* Астроская друкарня
* Астроская Біблія
* Астроская акадэмія

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Тимошенко Л. Не совсем юбилейные заметки. К 400-летию со дня смерти князя Василия-Константина Острожского // Зеркало недели. № 5 (684), 9—15.02.2008.
* Бондарчук Я., Бендюк М. Портрети князів Острозьких XVI — першої половини XVII століття // Українська культура: минуле 32 сучасне, шляхи розвитку. Вип. 15, 2009.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Biografija: Ostrozky, Kostiantyn Vasyl
* Князь Канстантын Канстантынавіч Астроскі
* Культурна-палітычны ўнёсак К. В. Астроскага

Канстантын-Васіль
Катэгорыя:Ваяводы кіеўскія (ВКЛ)
Катэгорыя:Старосты ўладзімерскія
Катэгорыя:Маршалкі Валынскай зямлі
Катэгорыя:Сябры Гаспадарскай рады Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Катэгорыя:Кананізаваныя князі
Катэгорыя:Дабраверныя
Катэгорыя:Пахаваныя ў Кіева-Пячэрскай лаўры
Катэгорыя:Пахаваныя ў Астрогу
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Вайскоўцы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Асобы на беларускіх паштовых марках