Ірына Вільдэ

**Ірына Вільдэ** (), сапраўднае імя і прозьвішча — *Дарына Макаго́н* (, па мужы *Палатню́к*; 5 траўня 1907, Чарнаўцы, Аўстра-Вугоршчына — 30 кастрычніка 1982, Львоў, УССР) — украінская пісьменьніца. Ляўрэатка Дзяржаўнай прэміі УССР імя Т. Р. Шаўчэнкі (1965). Дэпутатка Вярхоўнага Савету Ўкраінскай ССР 2-га скліканьня.

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася 5 траўня 1907 году ў Чарнаўцах ў сям’і пісьменьніка Дзьмітрыя Макагона, які паходзіў з Харосткава (Галічына), працаваў настаўнікам на Букавіне; маці была немкай. Браты: Арэст (быў сябрам Украінскай вайсковай арганізацыі, эміграваў у Нямеччыну), Багдан (быў ваенным дывізіі СС «Галічына», уцёк з Бродзкага катла, эміграваў у ЗША).

З 1922 году навучалася ў Чарнавіцкай гімназіі. У сувязі з тым, што Чарнаўцы ў 1918 году былі акупаваныя Румыніяй, у 1923 годзе сям’я Макагонаў пераехала ў Станіславаў у Польскую Рэспубліку, дзе бацька стаў працаваць настаўнікам. Дарына на ўсё жыцьцё захавала любоў да букавінскага краю.

У Станіслававе Дарына хадзіла ў мясцовую гімназію. Пасьля заканчэньня вучобы на гуманітарным факультэце Львоўскага ўнівэрсытэту (1928—1933), працавала настаўніцай у Каламыі, а затым рэдактаркай газэты «Жіноча доля» (1933—1939).

Друкавацца пачала з студэнцкіх гадоў. У 1930 годзе была апублікаванае апавяданьне маладой пісьменьніцы «Аповесьць жыцьця» (пазьней названае — «Паэма жыцьця»). На працягу 1930—1939 гадоў Вільдэ апублікавала шэраг апавяданьняў і аповесьцяў з жыцьця інтэлігенцыі, мяшчанства, навучэнскай моладзі Заходняй Украіны .

У 1935 годзе — упершыню пад псэўданімам Ірына Вільдэ надрукавала аповесьць «Матылькі на высокіх абцасах».

Пасьля далучэньня Заходняй Украіны да УССР працягвала працаваць з добра знаёмай ёй тэмай сям’і ў буржуазным грамадзтве (раман «Паўналетнія дзеці», 1939).

У 1940 годзе І. Вільдэ была прынятая ў Саюз пісьменьнікаў СССР.

На працягу 1945—1949 гадоў — спэцыяльная карэспандэнтка газэты «Правда Украины».

У 1947 годзе Вільдэ была абраная дэпутаткай Вярхоўнага Савету Ўкраінскай ССР 2 скліканьня.

З 1965 па 1966 гады ўзначальвала Львоўскую арганізацыю Саюза пісьменьнікаў УССР.

Як старшыня Львоўскага аддзяленьня Саюзу пісьменьнікаў Украіны разам з Раманам Іванычуком, Раманам Лубкіўскім, Якавам Стэцюком, Уладзімерам Гжыцкім і кіраўніком Львоўскага аддзяленьня Саюзу мастакоў Украіны Эмануілам Мыскам яна прасіла суд адпусьціць на парукі літаратуразнаўцу і мастацтвазнаўцу Багдана Горыня, судзімага «за антысавецкую дзейнасьць». Гэта быў своеасаблівы пратэст супраць арыштаў.

Не абмінулі Ірыну Вільдэ шматлікія жыцьцёвыя канфлікты і праблемы (доўгі час яна хварэла на расьсеяны склероз). У 1950-я гады ейны старэйшы сын Ярэм вывучаў усходнія мовы і літаратуру і прыняў ісьлям. Максыма-малодшага сына некалькі разоў арыштоўваў КДБ (на пачатку перабудовы выехаў у ЗША, на пачатку 1990-х загінуў у аўтакатастрофе).

Памерла 30 кастрычніка 1982 году ў Львове. Пахаваная на Лычакаўскіх могілках у Львове.

## Творчасьць

Раньняя проза Ірыны Вільдэ разьвівалася перш за ўсё ў стылі нэарамантызму і сымбалізму — сучасных плыняў літаратуры. На яе паўплывалі Вольга Кабылянская і Міхаіл Яцькоў, зь якімі яна падтрымлівала асабістыя кантакты, а таксама польскія пісьменьніцы Марыя Дамброўская і Зоф’я Налкоўская. Яна таксама была знаёмая з апошнімі тэндэнцыямі ў эўрапейскім літаратурным працэсе.

Дамінанта раньняга стылю І. Вільдэ — навэлястычнасьць. Такі характар мае аповесьць «Матылькі на высокіх абцасах», у якой эпізоды не зьведзеныя да кампазыцыйнай цэласнасьці.

Вільдэ аддала даніну патрабаваньням сацрэалізму ў сваіх творах, сабраных у наступных кнігах: «Яблуні зацвіли вдруге» (1949), «Нова Лукавиця» (1953), «Життя тільки починається» (1961), «Людське тепло» (1964).

Кульмінацыяй творчасьці І. Вільдэ стаў яе раман «Сестри Річинські» (кн. 1, Львоў, 1958; кн. 1—2, Кіеў, 1964; кн. 2, Львоў, 1965). Па жанры — сямейны раман-хроніка з вострым драматычным сюжэтам, які ўзнаўляе партрэт дня — панараму жыцьця Галічыны першай паловы ХХ стагодзьдзя ў адзінстве сацыяльна-бытавога, філязофскага і індывідуальна-псыхалягічнага пачаткаў праз прызму ўнікальных чалавечых лёсаў, з глыбокім веданьнем жаночай псыхалёгіі.

## Творы
* «Метелики на шпильках» (аповесьць, 1936)
* «Б'є восьма» (аповесьць, 1936);
* «Химерне серце» (зборнік навэляў, 1936);
* «Повнолітні діти» (аповесьць, 1939);
* «Історія одного життя» (1946);
* «Наші батьки розійшлися» (1946);
* «Ті з Ковальської» (1947);
* «Її портрет» (1948);
* «Стежинами життя» (1949);
* «Яблуні зацвіли вдруге» (1949);
* «Повісті та оповідання» (1949);
* Одноактна п'єса «Сватання» (1950);
* Раман «Повнолітні діти» (1952);
* «Кури» (1953);
* «Нова Лукавиця» (1953);
* «Оповідання» (1954);
* «На порозі» (1955);
* Раман «Сестри Річинські» (кніга 1 — 1958; кніга 2 — 1964);
* Собрание сочинений. — Т. 1—5. — М., 1958;
* «Ти мене не любив» (1958);
* «Винен тільки я» (1959);
* «Життя тільки починається» (1961);
* «Троянди і терня» (1961);
* «Людське тепло» (1964);
* Твори. — Т. 1—5. — К., 1967—1968;
* Збірка ліричних мініатюр «Окрушини» (1969);
* Трилогія «Метелики на шпильках» (2007).

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія літаратаркі