open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тваравы дыск

У арніталёгіі, **тваравы дыск** — гэта складкі скуры разам з разьмешчаным канцэнтрычнымі радамі вакол дзюбы жорсткім пер’ем. Тваравы дыск маецца на твары пераважна ў соваў. Пер’е дыску рухомае і дазваляе рэгуляваць шырыню вушных шчылін з мэтай аптымальнага ўспрыманьня гукавых хваляў.

Па форме тваравы дыск уяўляе сабой парабалу, якая збірае гукавыя хвалі і накіроўвае іх у вуха. Гэтыя ўтварэньні павышаюць адчувальнасьць успрыманьня гукаў у соваў, дазваляючы вызначыць месцазнаходжаньне ахвяры па гуках з-пад сьнегу, травы або расьліннага покрыва.

У іншых відаў птушак, напрыклад у лунёў, маюцца менш выяўленыя тваравыя дыскі. У лунёў тэрмін тваравы дыск азначае пер’е вакол шыі, якое ўздымаецца ў адказ на гукі і, па сутнасьці, павялічваючы тваравы дыск лунь паляпшае слых.

Лепш выражаны тваравы дыск у сіпухі, тады як у савы барадатай ён мае найбольшыя памеры сярод птушак — да 110 мм.

## Літаратура
* Пукинский Ю. Б. Жизнь сов. — Л.: ЛНУ, 1977. — 240 с.
* Jemima Parry-Jones (2001). Understanding Owls: Biology, Management, Breeding, Training. David & Charles, p.&nbsp;20. 
* Robert E. Simmons (2000). Harriers of the World: Their Behaviour and Ecology. Oxford University Press, pp.&nbsp;53-56. 

Катэгорыя:Анатомія птушак
Судэты

**Судэ́ты** ( і , , чэс. *Krkonošsko-jesenická subprovincie* / *Krkonošsko-jesenická soustava* / *Sudetská soustava*) — горы ў Цэнтральнае Эўропе, на тэрыторыі Нямеччыны, Польшчы й Чэхіі, працягнуліся з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход на 310 км. Вышыня да 1603 м (Сьнежка ў масіве Крканошэ). На паўднёвым захадзе мяжуюць з Чэскім масівам. Падзяляюцца на Заходнія (галоўныя хрыбты — Кашаўскія і Ізэрскія горы, масіў Крканошэ), Сярэднія і Ўсходнія Судэты.

## Прырода
Судэты ўтварыліся ў эпоху палеазою; складзеныя вулканічнымі пародамі, а таксама гнейсамі, сланцамі, гранітамі. Сустракаюцца ледавіковыя формы рэльефу (галоўным чынам, у масіве Крканошэ). Эразійныя формы рэльефу малараспаўсюджаныя. Схілы стромкія.

Клімат умераны. Узімку — устойлівае сьнежнае покрыва. Унізе схілы пакрытыя дубова-букавымі лясамі, вышэй — ялова-піхтавымі, якія на вышыні 1200—1300 м зьмяняюцца хмызьнякамі й лугамі. У Судэтах бяруць пачатак рэкі Эльба, Одра, Марава.

## Высокія Судэты
Назва **Высокія Судэты** (, , ) — гэта агульная назва для Крканошэ, Краліцкі-Сьнежнік ды Грубы Есенік.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Горныя сыстэмы Эўропы
Катэгорыя:Горы Нямеччыны
Катэгорыя:Горы Польшчы
Катэгорыя:Горы Чэхіі
Канада (мысьляр)

**Канада** () — індускі мысьляр, заснавальнік філязофскае школы вайшэшыка. Паводле розных зьвестак, жыў у II або VI стагодзьдзі да н. э. Месцам нараджэньня лічыцца Прабхас Кшэтра каля Дваркі (цяпер у індыйскім штаце Гуджарат).

Займаўся найперш вывучэньнем расавадаму, нешта кшталту альхіміі. Лічыў, што ўсе жывыя істоты складаюцца зь пяці элемэнтаў: вады, агню, зямлі, паветра, этэру. Гародніна складаецца толькі з вады, казуркі — з вады й агню, птушкі — з вады, агню, зямлі і паветра, а на вяршыні стварэньня знаходзяцца Людзі, якія маюць разумовыя здольнасьці дзякуючы этэру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Early Atomism // Resonance magazine
* The Development of the Concept of Atoms and Molecules // Resonance magazine

Катэгорыя:Індускія мудрацы
Катэгорыя:Індыйскія філёзафы
Пераклады Бібліі на эскімоска-алеуцкія мовы

**[[Пераклады Бібліі]] на [[эскімоска-алеуцкія мовы]]** ўлучаюць:

## Інуіцкія пераклады

## Алеуцкія пераклады
Упершыню на алеуцкую мову было перакладзенае Дабравесьце паводле Мацьвея, якое выйшла ў 1840 року ў перакладзе расейскіх праваслаўных сьвятых Інакенція Веніямінава і Якава Няцветава.

У 1861 айцец Ляўрэнці Саламатаў пераклаў Марка, Луку і Яна, якія, аднак, не былі апублікаваныя.

У 1872 айцец Інакенці Шаяшнікаў пераклаў усе чатыры Дабравесьці і Дзеі, якія пабачылі сьвет у 1902—1903.

## Алютыцкія пераклады
Пераклад Дабравесьця Мацьвея на алютыцкую мову Ільлі Тыжнова з аляскінскай місіі Расейскай праваслаўнай царквы быў выдадзены ў Санкт-Пецярбургу ў 1848 року.

## Юпіцкія пераклады

### Цэнтральнасыбірскія
Новы Запавет на цэнтральнасыбірскай юпіцкай мове перакладаюць Давід і Міцы Шынэны. Іхні пераклад Дабравесьця Марка ужо быў выдадзены ў 1974, у 1989 выйшаў Ліст да піліпянаў.

### Цэнтральнааляскінскія
У 1887 расейскі праваслаўны дзяяч Іван Арлоў пераклаў асобныя вершы з Дабравесьцяў Марка і Мацьвея дзеля літургічнага чытаньня.

У 1915 у Нямеччыне выйшаў пераклад поўнага Дабравесьця Марка на юпіцкую мову мараўскага місіянэра John Hinz.

У 1929 чатыры Дабравесьці, выбраныя псальмы і вершы Новага Запавету былі выдадзеныя Амэрыканскім біблійным таварыствам. У 1956 яно выдала ўвесь Новы Запавет, перакладзены John Hinz і сябрамі Аляскінскай мараўскай царквы. Пасьля гэтага пачалася праца над перакладам Старога Запавету, якую заплянавана скончыць да 2013 року.

## Крыніцы

Эскімоска-алеуцкія мовы
Катэгорыя:Эскімоска-алеуцкія мовы
Соф’я Хамянтоўская

**Соф’я Катажына Хамянтоўская** (, 8 сьнежня 1902, Парахонск — 20 траўня 1991, Буэнас-Айрэс) — выбітная польская фатографка, якая значную частку сваіх прац прысьвяціла беларускаму Палесьсю.

## Асабістае жыцьцё
Паходзіла з арыстакратычнай сям’і Друцкіх-Любецкіх. У дзяцінстве жыла ў маёнтку Парахонск на Палесьсі. 3ь верасьня 1919 г. выйшла замуж за Ўладзіслава Чаховіча-Ляхоўскага, герба Астоя. 31 траўня 1930 выйшла замуж другі раз за Якуба Хамянтоўскага герба Ліс і разьвялася зь ім у 1939 годзе.

## Творчасьць
Першы фотаапарат ёй падараваў бацька ў 1914 годзе. З 1928 фатаграфавала фотаапаратам «Leica». Фатаздымкі друкавала ў віленскім тыднёвіку «Świat» і высылала на шматлікія выставы ў Польшчы і заграніцу. Маляўнічыя і недаступныя тэрыторыі, а таксама іх жыхары, сталі першым натхненьнем для яе твораў. Нягледзячы на арыстакратычнае паходжаньне, яна здолела ўвайсьці ў асяродзьдзе палешукоў і стаць бесстароньнім назіральнікам за іх звычаямі.

Разам з Тадэвушам Пжыпкоўскім была фотасэрвесанткай выставы «Варшава абвінавачвае» (1945) — першай паваеннай польскай фотавыставы ў Нацыянальным музэі ў Варшаве, іншых гарадах Польшчы і за мяжой. Здымала ў акупаванай Варшаве, падчас Варшаўскага паўстаньня. Тады ж выратавала і вынесла з гораду нэгатывы, якія пазьней падаравала Гістарычнаму музэю Варшавы.

Пасьля вайны ў музэй патрапіла каля пяці тысячаў яе нэгатываў з пэрыяду 1923—1939 ды 1945—1947 гг. Нэгатывы, якія прадстаўляюць у асноўным даваенную Заходнюю Беларусь і Палесьсе, Хамянтоўская перадала Эмілі Барэцкай — арганізатарцы першай пасьляваеннай выставы «Паўстагодзьдзя Варшавы на фатаздымках Соф’і Хамянтоўскай».

Сама Хамянтоўская пераехала ў 1947 годзе ў Аргентыну. Падчас жыцьця там, на працягу 30 гадоў не займалася фатаграфіяй. У 1971 годзе наведала Варшаву.

## Памяць
* У 2012 годзе Юры Гарулёў зьняў пра Хамянтоўскую фільм «Летапіс у промнях святла»
* На працягу 2011—2012 гг. у Пінску і Менску ладзіліся выставы, прысьвечаныя творчасьці Соф’і Хамянтоўскай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс Соф’і Хамянкоўскай
* Творчасьць

Катэгорыя:Памерлі ў Буэнас-Айрэсе
Катэгорыя:Беларускія фатографы
Катэгорыя:Польскія фатографы
Юкан (рака)

**Юкан** () — рака на паўночным захадзе Канады і ЗША (штат Аляска). Даўжыня ракі 3190 кілямэтраў. Плошча басэйну складае 854700 км². Пачаткам вытока ракі лічыцца возера Марш. Сярэднегадавы сьцёк вады ў вусьці 6430 м³/с. Зьяўляецца суднаходнай ракой. Суднаходна ў перыяд з траўня па верасень. Даўжыня суднаходнай часткі рачной сыстэмы 3200 км. Шырыня даліны да 30 км. У разводзьдзе ўзьнімаецца на 15-20 м вышэй за ўзровень мора. Жыўленьне сьнегавое.

## Этымалёгія назвы

*Юкан* на мове племені ґвіч’ін (Gwich’in) азначае «Вялікая рака».

### Масты

Нягледзячы на тое, што Юкан мае вялікую даўжыню, праз яе перакінута ўсяго чатыры масты:

Мост Льюіса паўночней Марш-Лэйк на Аляскінскай трасе

Мост Роберта Кэмбэла

Мост Рывер Брыдж

Мост Э. Патона, паўночней Фэрбэнкса


Файл:Patton Yukon River Bridge.jpg|Мост Э. Патона
Файл:Carmacs-bridge across Yukon River.JPG|Мост Рывер Брыдж


Катэгорыя:Рэкі Паўночна-Заходніх тэрыторыяў
I Put a Spell on You

«**I Put a Spell on You**» — песьня Скрымінага Джэя Гоўкінса, выкананая ў 1956 року. Занесеная ў сьпіс 500 песьняў Залі славы рок-н-ролу, якія сфармавалі рок-н-рол, а таксама займае 313-ю пазыцыю ў сьпісе 500 найлепшых песьняў усіх часоў паводле вэрсіі часопісу «Rolling Stone».

У чарты песьня «I Put a Spell on You» ў выкананьні аўтара ня трапіла, а вось пазьнейшыя кавэры апынуліся больш пасьпяховымі. Вэрсія ў выкананьні Ніны Сымон дасягнула 23-й пазыцыі ў R&B-чарце амэрыканскага часопісу «Billboard» у 1965, 49-й пазыцыі ў UK Singles Chart і 28-й у 1969 року. Вэрсія The Alan Price Set дасягнула 9-й пазыцыі ў Вялікабрытаніі ў 1966 і 80-й у гарачай сотні часопісу «Billboard». Вэрсія ў выкананьні Creedence Clearwater Revival заняла 58-е месца ў амэрыканскай сотні ў 1968. У Вялікабрытаніі ў 1993 вэрсія Браена Фэры трапіла на 18 пазыцыю, а вэрсія Санік — на 36-ю ў 1998 і 5-ю ў 2000. Вэрсія песьні ў выкананьні Джэфа Бэка з удзелам Джос Стоўн была намінаваная на прэмію «Грэмі» за найлепшае рок-выкананьне дуэтам ці гуртом з вакалістам у 2011 року.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падарожжа песьні скрозь гады
* 

Катэгорыя:1956 год у музыцы
Катэгорыя:Сьпевы на Гэлаўін
Брэдфард Сіці

«**Брэдфард Сіці**» () — ангельскі футбольны клюб з гораду Брэдфарду. Заснаваны ў 1903 годзе. Уладальнік Кубка Ангельшчыны (1911).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Брэдфард
Палонь

**Пало́нь** — вёска ў Ганцавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у склад Люсінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1921 годзе — асада ў Хатыніцкай гміны Лунінецкага павету Палескага ваяводзтва Польшчы, 1 дом, 10 жыхароў.

З 15 студзеня 1940 году ў Ганцавіцкім раёне Пінскай вобласьці, з 12 кастрычніка 1940 году ў Люсінскім сельсавеце.

З 8 студзеня 1954 году ў Берасьцейскай вобласьці. Паводле перапісу 1959 году — 198 жыхароў. З 25 сьнежня 1962 году да 30 ліпеня 1966 году ў Ляхавіцкім раёне. Паводле перапісу 1970 году — 339 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 161 жыхар, 91 двор
* 1999 год — 256 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Люсінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёну
Быковічы

Назву **Быковічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Быковічы — вёска ў Карэліцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Быковічы — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Быковічы — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці
Нэлсан (рака)

**Нэлсан** () — рака ў Паўночнай Амэрыцы, належыць да басэйну Арктычнага акіяну. Працякае ў паўночным кірунку па тэрыторыі канадзкай правінцыі Манітоба ад возера Вініпэг да Гудзонава заліву. Побач з вусьцем знаходзіцца нацыянальны парк Вапуск.

## Гідраграфія
Рака Нелсан працякае па канадзкім шчыце. Уздоўж ракі разьмешчаны азёры: Плэйгрын, Крос, Спліт. Плошча басэйну 1 093 442 км².

Сьцёк ракі Нэлсан 2370 м³/с. Паўднёвая частка басэйну знаходзіцца на тэрыторыі ЗША. Супольна з рэкамі Боў і Саскачэван зь яе прытокамі, Нэлсан утварае складаны ў навігацыі азёрна-рачны водны шлях, які цягнецца 2575 км ажно да Канадзкіх Скалістых гор. Рака мае парогі, але суднаходна на працягу 100 км. Нэлсан замярзае ў лістападзе, ускрываецца ў траўні.

## Гісторыя
Рака Нэлсан была адкрыта ў 1612 годзе пад час ангельскай арктычнай экспэдыцыі пад кіраўніцтвам сэра Томаса Батана, які зімаваў у яе вусьці. Батан назваў раку ў гонар свайго штурмана, які не перажыў зімоўкі.

## Гаспадарчае выкарыстоўваньне
На раце пабудавана 13 гідраэлектрастанцыяў. За 240 км ад вытоку ракі размешчана ГЭС Кэлсі, якая забясьпечвае электраэнэргіяй вытворчасьць, што здабывае нікель ў мястэчку Томсан. Нэлсан злучана з ракой Чэрчыл праз канал для павялічэньня аб’ёмаў выпрацоўкі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Канады
Эдуард Гарачы

**Эдуард Мікалаевіч Гарачы** (нар. 19 кастрычніка 1936, Менск) — савецкі і беларускі актор тэатру і кіно. Заслужаны артыст Беларусі (1995).

З 1941 да 1945 з маці ў бежанстве ў Яраслаўлі. У траўні 1945 вярнуўся на радзіму. У 1954 скончыў 26-ю чыгуначную СШ у Менску.

У 1958 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут. Працаваў у Беларускім рэспубліканскім тэатры юнага гледача.

Арыштаваны 25 студзеня 1962 у будынку тэатра. Паводле дадзеных сьледзтва, з 1957 чытаў і распаўсюджваў сярод сяброў атрыманыя з Масквы рукапісныя зборнікі і анекдоты: пародыю на гімн СССР, прозу Ўліціна («Табу», «Анты-Асаркан»). Асуджаны 6 чэрвеня 1962 за «антысавецкую агітацыю» да 2 гадоў папраўча-працоўных лягераў. У судзе заявіў, «*што быў незадаволены савецкай уладай, меркаваў, што сацыялізм будуецца на прыгнёце асобы, што савецкая прамысловасьць пабудавана на прыгнёце сялян*».

Этапаваны ў Дубраўны (былы Цемнікаўскі) канцлягер Мардоўскай АССР (ст. Поцьма), у лягерны пункт Яваш (п/с 385—7). Вызвалены 25 студзеня 1964. Вярнуўся на радзіму. Рэабілітаваны пленумам Вярхоўнага суда Беларусі 9 сьнежня 1983.

З красавіка 1964 да жніўня 1965 працаваў у Магілёўскім абласным драматычным тэатры. З восені 1965 пэдагог Народнага тэатра палаца культуры Менскага трактарнага завода. З 1966 году працуе ў нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры ім. М. Горкага. У 1995 прысвоена званьне Заслужанага артыста Беларусі.

## Фільмаграфія
* 1968 — Десятая доля пути — *Зязюля*
* 1972 — Идущие за горизонт — *Віця Цыпер, верталётчык*
* 1973 — Кортик — *бацька Генкі*
* 1974 — Неоткрытые острова — *летэнант міліцыі*
* 1974 — Сергеев ищет Сергеева
* 1975 — Волчья стая — *партызан-вершнік*
* 1975 — Долгие вёрсты войны — *Шнайдэр, Кулямётчык*
* 1976 — Венок сонетов
* 1976—1978 — Время выбрало нас
* 1978 — Антонина Брагина
* 1978 — Встреча в конце зимы
* 1978 — Расписание на послезавтра — *сусед*
* 1980 — Амнистия — *доктар вар'ятні*
* 1980 — Третьего не дано — *Сямён Данілевіч*
* 1980—1988 — Государственная граница — *растрэляны эмігрант*
* 1981 — Затишье — стараста
* 1981—1984 — Полесская хроника — *Харчаў, чакіст*
* 1981 — Раськіданнае гняздо
* 1982 — Апейка 
* 1983 — Как я был вундеркиндом — *сябра дзядулі*
* 1985 — Друзей не выбирают
* 1988 — Мудрамер — *супрацоўнік выліковай лябараторыі*
* 1989 — Яго батальён — *Дзянішчык, стары куляметчык*
* 1990 — Плач перапёлкі — *Зазыба*
* 1991 — Записки юного врача — *Ягорыч, бальнічны вартаўнік*
* 1994 — Заколдованные — *самагоншчык*
* 1994 — Эпілёг — *Іван Андрэівіч, вядомы пісьменьнік*
* 1995 — Сын за отца
* 1998 — Убить лицедея
* 2007 — Сынок

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кінатэатар.ру
* на IMDB

Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Мілаш Рніч

**Мі́лаш Рніч** (;  24 студзеня 1989 году, Бялград, Югаславія) — колішні сэрбскі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
Цягам пяці сэзонаў (2007—2012) выступаў за клюб трэцяга сэрбскага дывізіёну «Раднічкі», пасьля перайшоў у клюб наймацнейшага дывізіёну «Нові Пазар», стаўшыся там асноўным абаронцам. У студзені 2013 перайшоў у ФК «Менск». У складзе «Менску» гуляе звычайна на пазыцыі левага абаронцы, дзе чаргаваўся зь Юрыем Астравухам. 8 жніўня 2013 году ў адказным матчы 3-га кваліфікацыйнага раўнду Лігі Эўропы супраць «Сэнт-Джонстану» адзначыўся голам, які дазволіў «Менску» прайсьці ў наступны раўнд. У студзені 2014 году падоўжыў кантракт зь менскім клюбам. У канцы ліпеня 2014 году кантракт зь «Менскам» быў скасаваны па ўзаемнай згодзе. У жніўні 2014 году падпісаў кантракт з клюбам «Доньі Срэм», але хутка перабраўся ў клюб «Раднічкі» з Крагуевацу.

## Дасягненьні
**«Менск»**:
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2013

## Сям’я
2 чэрвеня 2013 году на радзіме ажаніўся з Этай Веліч, зь якой сябравалі 3 гады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйнай бачыне ФК «Менск»
* Профіль на бачыне «TransferMarkt»
* Профіль на бачыне «Прессболу»

Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты
Падомша

**Падо́мша** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Падомша месьціцца за 14&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 51&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 39 км ад чыгуначнай станцыі Жабінка (лінія Баранавічы — Берасьце).

## Гісторыя
* 1857: у вёсцы 263 рэвіскія душы, дзяржаўная ўласнасьць.
* 2-я палова XIX ст.: у Дзьмітравіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1890: Падомшанская сельская грамада мела каля 670 дзесяцінаў зямлі, 50 дзесяцінаў лесу.
* 1897: паводле перапісу 66 двароў, 465 жыхароў, хлебазапасная крама, у аднайменным выселку 2 двары, 9 жыхароў.
* 1905: 50 гаспадарак, 530 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у складзе Дзьмітравіцкай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 61 двор, 298 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: вёска ў Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, 83 двары, 405 жыхароў.
* 1941—1945: цягам Другой сусьветнай вайны на франтах загінулі і зьніклі бязь вестак 9 жыхароў вёскі.
* 1949: арганізаваны калгас «Стаханавец».
* 1959: у вёсцы 282 жыхары.
* 1970: 312 жыхароў, у саўгасе імя Дзімітрава.

## Насельніцтва
* 2010 год — 119 жыхароў
* 1999 год — 147 жыхароў

## Інфраструктура
У складзе ААТ «Камянецкая пушча».

## Транспартныя сувязі
За 1&nbsp;км на паўночны захад ад вёскі праходзіць аўтадарога рэспубліканскага значэньня «Абход тэрыторыі нацыянальнага парку „Белавеская пушча“» (), а за 2&nbsp;км на ўсход — таксама аўтадарога рэспубліканскага значэньня Берасьце&nbsp;—&nbsp;Камянец&nbsp;—&nbsp;Каменюкі ().

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;72.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Алергія

**Алергія** ( — іншы + узьдзеяньне) — звышадчувальнасьць імуннай сыстэмы арганізма пры паўторных узьдзеяньнях алергена на раней сэнсыбілізаваны гэтым алергенам арганізм. Сымптомы: рэзь у вачах, ацёкі, рыніт (насмарк), крапіўніца, чханьне і кашаль. Вызначаецца пры дапамозе біяхімічнага аналізу крыві і скурнай пробы, калі вылучаюць адмысловыя антыцелы імунаглябулінаў Е. Адрозьніваюць наступныя віды алергіі: грыбковую, побытавую, пылковую і эпідэрмальную. Ускладненьне немачы выклікае брахіяльную астму. Уяўляе сьмяротную пагрозу ў выглядзе анафіляктычнага шоку. На 2012 г. да 60% насельніцтва Зямлі хварэлі на алергію.

## Папярэджаньне
Прадухіленьню хваробы спрыяе грудное выкормліваньне ва ўзросьце да году з прытрымліваньнем маці нізкаалергеннага харчаваньня і ўвядзеньне прыкорму немаўля пасьля 5 месяцаў жыцьця. Таксама карысна забясьпечваць гігіенічны побыт, загартоўвацца, штодня знаходзіцца на сьвежым паветры, разьмінацца і прытрымлівацца ўстойлівага раскладу сну.

## Чыньнікі
Узьнікненьню алергіі спрыяе тытунепаленьне, ужываньне алькаголю і наркотыкаў, спробы самалячэньня лекамі (антыбіётыкі) без прызначэньня лекарам, залежнасьць ад кавы, хуткае харчаваньне і выкарыстаньне ў побыце выпраменьвальных электрапрыладаў. Таксама шкодзіць нястача ў харчаваньні вітамінаў і мікраэлемэнтаў, харчаваньне ва ўзросьце да году сумесямі на аснове каровінага малака, увядзеньне прыкорму ва ўзросьце да 5 месяцаў, бруд у доме, пасіўнае паленьне, адсутнасьць штодзённага праветрываньня (вэнтыляцыі), празьмернае выкарыстаньне сродкаў побытавай хіміі і дзіцячай касмэтыкі, кішачны дысьбіёз.

## Гісторыя
У 1906 годзе аўстрыйскі пэдыятар Клемэнс Пірке ўвёў панятак для абазначэньня ў пацыентаў сымптомаў ад рэчываў з навакольнага асяродзьдзя (пыл, пылок расьлінаў і шэраг відаў ежы). Філіп Джэл (1914-2001) і Робін Кумбс (1921—2006) вылучылі 4 віды рэакцыяў звышадчувальнасьці праз імунаглябулін E.

## Глядзіце таксама
* Халадовая крапіўніца
* Харчовая алергія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Імуналёгія
Мясцовае самакіраваньне

**Мясцо́вае самакірава́ньне** — самастойнае вырашэньне справаў насельніцтвам мясцовасьці ўласнымі сродкамі паводле ўласных зацікаўленасьцяў і асаблівасьцяў разьвіцьця мясцовасьці.

Ажыцьцяўляецца непасрэдна жыхарамі і праз абраных прадстаўнікоў. Прадугледжвае права і сапраўдную здольнасьць органаў мясцовага самакіраваньня вызначаць значную частку грамадзкіх справаў і кіраваць ёю ў рамках закону, пад сваю адказнасьць і ў зацікаўленасьцях мясцовага насельніцтва. Шырокі распаўсюд атрымалі спосабы мясцовага самакіраваньня, заснаваныя на складаньні дачыненьняў з урадам краіны.

## Беларусь
27 студзеня 2023 году міністар па падатках і зборах Беларусі Сяргей Налівайка паведаміў, што за 2022 год у бюджэты мясцовага самакіраваньня паступіла 22,6 млрд (62 %) з 36,5 млрд рублёў даходу кансалідаванага бюджэту Беларусі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Паліталёгія
Катэгорыя:Грамадзянская супольнасьць
Санкт-Паўлі Гамбург

«**Санкт-Паўлі**» () — нямецкі футбольны клюб з гораду Гамбургу. Заснаваны ў 1910 годзе. Нягледзячы на тое, што ў клюбу пакуль вельмі сьціплыя дасягненьні, разьмяшчае шматлікай фанацкай падтрымкай — пераважна левых палітычных поглядаў, як на радзіме, так і ва ўсім сьвеце. Футбольны клюб уваходзіць у склад аднайменнага спортклюбу. Апроч футбольнай каманды, у складзе клюбу ёсьць сэкцыі: рэгбі, боўлінгу, боксу, вэляспорту, настольнага тэнісу, амэрыканскага футболу, шахмат і іншых. Такім чынам, спартовае грамадзтва налічвае 8000 удзельнікаў.

## Гісторыя
Клюб быў заснаваны 15 траўня 1910 году, аднак сапраўды самастойнай каманда стала ў 1924 годзе, калі адкалолася ад спартовага таварыства «Hamburg-St. Pauli Turnverein 1862» («Гімнастычнае таварыства Гамбург-Санкт-Паўлі 1862»). Непасрэдна да 1945 году «Піраты» ўяўлялі «каманду-ліфт», якая са зьменным посьпехам выступала, то ў першай, то ў другой лігах. Чыньнікам такой нестабільнасьці была адсутнасьць трэнэра. Першыя два сэзоны пасьля канчатка вайны (1945—1946 і 1946—1947) клюб правёў у Гарадзкой лізе Гамбургу. Наступныя 16 сэзонаў — па 1963 год выступалі ў дывізіёне «Обэрліга Норд». З 1963 па 1974 год — у Рэгіянальлізе Норд, з 1974 па 1977 год — у новаўтворанай Другой Бундэсьлізе Норд. У сэзоне 1977—1978 гадоў каманда выйшла ў Першую Бундэсьлігу, але заняла 18 месца, і зноў панізілася ў клясе. Пасьля дэбютнага сэзону, каманда яшчэ 6 разоў выступала ў эліце, самы працяглы пэрыяд — з 1988 па 1991 год. Самае «важкае» дасягненьне — 10 месца ў сэзоне 1988—1989 гадоў.

У пачатку 1990-х гадоў нямецкія СМІ выбудавалі культавае аблічча клюбу, засяродзіўшыся на панк-частцы заўзятараў. Да гэтага часу СМІ таксама пачалі ўкараняць такія мянушкі, як то «Піраты лігі» ды «Дом радасьці». Сам клюб усьвядоміў патэнцыял і ў верасьні 1999 году набыў правы на графіку Стэфа Браўна з чэрапам і скрыжаванымі косткамі, зрабіўшы яе адным зь лягатыпаў клюбу.

У 2006 годзе Санкт-Паўлі ў Кубку Нямеччыны дашлі да паўфіналу. У тым розыгрышы каманда выбіла на сваім шляху каманды Бундэсьлігі «Гэрту» і «Вэрдэр». Прасоўваньне ў паўфінал дало клюбу блізу 1 мільёна эўра ў выглядзе выплатаў з тэлевізійных трансьляцыяў і спонсарскіх грошай, што значна выратавала клюб ад фінансавага краху. У 2007 годзе вярнуліся ў другі дывізіён, дзе правялі два сэзоны, і, па выніках сэзону 2009—2010 гадоў ізноў забясьпечылі сабе пуцёўку ў эліту нямецкага футболу. 16 лютага 2011 году ўпершыню з 1977 году, «Санкт-Паўлі» выгуляў сваіх галоўных супернікаў з «Гамбургу», дзякуючы голу Джэральда Азамоа. Аднак каманда скончыла сэзон на апошнім месцы, што прывяло да страты месца ў эліце. З таго часу клюб заставаўся ў 2-й Бундэсьлізе, заняўшы чацьверты радок у сэзоне 2011—2012 гадоў, але ў наступныя гады вынікі пагоршыліся. Тым ня менш, паводле вынікаў сэзону 2023—2024 гадоў гамбурскі клюб вярнуўся ў Бундэсьлігу.

## Склад
: *Актуальны на 21 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гамбург
Добрае

Назву **Добрае** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Добрае — вёска ў Кобрынскім раёне
** Добрае — вёска ў Маларыцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Добрае — вёска ў Амсьціслаўскім раёне
Сэдрык Карасо

**Сэдрык Карасо** (;  30 сьнежня 1981 году, Авіньён, Францыя) — былы францускі футбаліст, брамнік. У 2011 годзе правёў 1 матч у складзе нацыянальнай зборнай Францыі.

## Кар’ера
### «Марсэль»
Карасо далучыўся да юнацкай акадэміі «Марсэля» ва ўзросьце трынаццаці гадоў і, нягледзячы на сыход у «Авіньён» на адзін год у 1998 годзе, менавіта ў «Марсэлі» ён падпісаў свой ​​першы прафэсійны кантракт. Перш чым Сэдрык атрымаў шанец згуляць за першую каманду, ён быў аддадзены ў арэнду ў ангельскі «Крыстал Пэлас» на сэзон 2001—2002 гадоў, дзе згуляў толькі адзін матч. Па вяртаньні ў «Марсэль», Карасо дэбютаваў у асноўным складзе клюбу 2 лістапада 2002 году ў гульні супраць «Манпэлье», якая скончылася зь лікам 2:0. Пазьней ён зьмяняў Вэдрана Рунье яшчэ некалькі гульняў.

Потым на працягу доўгага часу Карасо знаходзіўся ў цені Фаб’ена Бартэза, аднак пасьля здолеў прабіцца ў склад у сэзоне 2006—2007 гадоў і прымусіў Бартэза сысьці з клюбу.

### «Тулюза»
У ліпені 2008 году Сэдрык перайшоў з «Марсэлю» ў «Тулюзу» за 2,5 млн эўра, дзе стаўся асноўным брамнікам клюбу.

### «Бардо»
Пасьля ўдалага сэзону ў «Тулюзе» Сэдрыка запрыкмецілі функцыянэры «Бардо», зь якім 30 чэрвеня 2009 году Карасо падпісаў кантракт на 4 гады. Сума трансфэру склала 8 млн эўра.

## Міжнародная кар’ера
Дзякуючы выступам за «Тулюзу», Карасо атрымаў запрашэньне ў зборную Францыю на таварыскі матч супраць зборнай Аргентыны 11 лютага 2009 году. Пасьля гэтага ён стала запрашаўся на ўсе гульні зборнай пад кіраўніцтвам Раймона Дамэнэка, але заўсёды ў якасьці трэцяга брамніка пасьля Юго Лярыса й Стыва Манданды. Дэбютаваў у складзе зборнай у таварыскім матчы супраць зборнай Польшчы 8 чэрвеня 2011 году.

## Дасягненьні
**«Бардо»**:
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2009
* Уладальнік Кубка Францыі: 2013

**«Галатасарай»**:
* Чэмпіён Турэччыны: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на сайце LFP.fr
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Эпілёг (фільм)

«**Эпілёг**» () — мастацкі фільм паводле твораў Івана Шамякіна.

## Сюжэт
Героі фільму — прадстаўнікі творчай інтэлігенцыі. Яшчэ ўчора іх творы лічыліся нацыянальным здабыткам, аднак, цяпер яны сталі нікому не патрэбныя. Вядомы пісьменьнік Іван Андрэевіч вымушаны зарабляць на жыцьцё продажам уласных кніг з імяннымі аўтографамі. Больш пашанцавала яго сябру, знакамітаму мастаку Міхаілу Антонавічу. Усе яго карціны купіла заходняя калекцыянэрка. Але зусім невясёлым атрымаўся банкет, уладкованы мастаком з гэтай нагоды…

## Акторы
* Эдуард Гарачы — *Іван Андрэевіч, вядомы пісьменьнік*
* Валянцін Белахвосьцік — *Міхаіл Антонавіч, мастак*
* Таня Ігнатава — *Марыся — унучка Івана Андрэевіча*
* Аляксандра Клімава — *Вера — жонка Міхаіла Антонавіча*
* Генадзь Аўсяньнікаў — *Якуба — скульптар*
* Тацьцяна Мархель — *Тацьцяна*
* Уладзімер Залатухін — *міністар замежных справаў*
* Уладзімер Мішчанчук
* Аляксандар Падабед
* Марыя Зінкевіч — *Эўфрасіньня Мацьвееўна*
* Вера Кавалерава — *акторка Вера*
* Тацьцяна Аляксеева — *Вольга — жонка Івана Андрэевіча*
* Аксана Лясная — *дачка Івана Андрэевіча*
* Валеры Бандарэнка — *міністар культуры*
* Аляксандар Ткачонак — *айцец Еўлампі*
* Анатоль Цярпіцкі — *Рыгор*
* Канстантын Воранаў — *Косьця, мастак*
* Міхаіл Пятроў — *мастак*
* Іван Міцкевіч — *мастак*
* Арнольд Памазан — *мастак*
* Вячаслаў Паўлюць — *мастак*
* Аўгустын Мілаванаў — *мастак*
* Аляксей Туровіч — *мастак*
* Яўген Лявоньцеў — *мастак*
* Андрэй Душачкін — *мастак*
* Андрэй Дударэнка — мастак
* Ігар Мікалаеў — *мастак*
* А. Канеўскі — *мастак*
* Ганна Лягчылава — *замежніца, дачка*
* Антаніна Аксёнава — *замежніца, матка*
* Яўгенія Кавалёва
* Любоў Румянцава
* Галіна Талкачова
* І. Дарафеева

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм на Кінапошук.ру

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Івана Шамякіна
Катэгорыя:Фільмы 1994 году
Санта-Клара Понта-Дэлгада

«**Санта-Клара**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Понта-Дэлгада. Заснаваны ў 1927 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Понта-Дэлгада
Роўэн Вайн

**Роўэн Льюіс Вайн** (;  21 верасьня 1982 году, Бэйзынгсток, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
Вайн пачаў сваю кар’еру ў клюбе «Портсмут», гуляючы за моладзевую каманду клюбу. Дэбютаваў у складзе каманды ў сьнежні 2000 году ў матчы супраць «Шэфілд Юнайтэд», якая скончылася безвынікова — 0:0. Роўэн спрабаваў зачапіцца за асноўны склад, але ў сэзоне 2002—2003 гадоў быў адпраўлены ў арэнду ў клюб «Брэнтфард», дзеля падвышэньня сваіх навыкаў. У новым клюбе Вайн правёў уражлівы сэзон, але нягледзячы на гэта ён зноўку быў аддадзены ў арэнду, на гэты раз у «Колчэстэр Юнайтэд».

Трэці год запар Вайн правёў увесь сэзон на правах арэнды, наступным клюбам стаў «Лутан Таўн» у сэзоне 2004—2005 гадоў. Дзевяць галоў Вайна за клюб дапамаглі «Лутан Таўну» зацьвердзіцца ў Лізе 1. Пасьля сэзону Лутан выкупіў правы на гульца, як мяркуецца, за 250 тысяч фунтаў.

11 студзеня 2007 году за 2,5 млн фунтаў стэрлінгаў Вайн перайшоў у табар клюбу «Бірмінггэм Сіці», аднак сума дамовы пазьней узрасла да 3 млн, дзякуючы таму, што «Бірмінггэм» атрымаў прасоўваньне ў Прэм’ер-лігу ў канцы сэзону. За новы клюб Вайн адзначыўся толькі аднойчы, то бок у гульні супраць «Дэрбі Каўнці», якая скончылася зь лікам 1:0.

Пасьля «Бірмінггэм Сіці» Вайн выступаў за «Кўінз Парк Рэйнджарз», шмат часу праводзячы ў арэндах у розным ангельскіх клюбах. 31 ліпеня 2012 году Роўэн падпісаў кантракт з клюбам шатляндзкай Прэм’ер-лігі «Сэнт-Джонстан», дзе раней быў на праглядзе. На наступны сэзон 12 ліпеня 2013 году Вайн падпісаў аднагадовы кантракт з «Гібэрніянам», да якога далучыўся разам са сваім партнэрам па камандзе Лаямам Крэйгам.

Падчас закрыцьця трансфэрнага вакна ў студзені 2014 году Вайн быў падпісаны клюбам «Грынак Мортан». Аднак, ужо ўлетку таго ж году Роўэн сышоў з клюбу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце КПР
* Статыстыка на сайце Soccerbase

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Про Ліга чэмпіянату Бэльгіі па футболе

**Про Ліга** (; вядомая як *Жупілер Про Ліга*) — найвышэйшая футбольная ліга ў Бэльгіі. Заснаваная ў 1895 годзе і, такім чынам, зьяўляецца адной з найстарэйшых у сьвеце.

Удзел у спаборніцтве прымаюць 16 клюбаў. Сэзон пачынаецца ў канцы ліпеня й праходзіць да пачатку траўня, каманды мусяць згуляць 30 матчаў у рэгулярным сэзоне, а затым вядуць барацьбу ў трох плэй-оф групах — у групе за перамогу ў турніры, групе сярэдзіны табліцы й групе за захаваньне месца ў чэмпіянаце на наступны сэзон. У плэй-оф за перамогу вядуць барацьбу першыя шэсьць камандаў з выніковай табліцы рэгулярнага сэзону, кожны клюб гуляе зь іншым з групы два разы. У другім плэй-оф турніры прымаюць удзел клюбы, якія занялі месцы з 7 па 12 у рэгулярным сэзоне, яны таксама гуляюць адзін з адным два разы. Сутнасьць гэтага турніру плэй-оф хаваецца ў тым, што ягоны пераможца атрымлівае права згуляць зь пятай камандай чэмпіёнскага раўнду плэй-оф за ўдзел у Лізе канфэрэнцыяў. У плэй-оф за захаваньне месца прымаюць удзел клюбы, якія занялі месцы з 13 па 16 у рэгулярным сэзоне, яны таксама гуляюць адзін з адным два разы. Ліга спансуецца буйным бэльгійска-бразыльскім броварам AB InBev, які акрамя розных гатункаў стварае піва маркі Jupiler, таму турнір афіцыйна вядомы як *Жупілер Про Ліга*.

Чэмпіянат быў створаны ў 1895 годзе Каралеўскай бэльгійскай футбольнай асацыяцыяй, а першым чэмпіёнам стаў клюб «Льеж». З 74 клюбаў, якія бралі ўдзел у турніры з моманту ягонага стварэньня, 15 былі чэмпіёнамі Бэльгіі. «Андэрлехт» зьяўляецца самым пасьпяховым клюбам, маючы на сваім рахунку 34 перамогі ў чэмпіянаце, наступным клюбам паводле колькасьці перамог зьяўляецца «Бруге», на рахунку якога 19 перамогаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Спартовы сайт пра Про Лігу
* Вынікі, табліцы й статыстыка. League321.com

Катэгорыя:Чэмпіянат Бэльгіі па футболе
Кортрэйк (футбольны клюб)

«**Кортрэйк**» () — бэльгійскі футбольны клюб з гораду Кортрэйку. Заснаваны ў 1901 годзе. Сярод дасягненьняў клюбу маецца выхад у фінал Кубка Бэльгіі ў 2012 годзе. Хатнія матчы каманда ладзіць на стадыёне Гульдэнспорэн, які здольны зьмясьціць 9399 гледачоў. Ён быў названы ў гонар бітвы пры Куртрэ, якая адбылася ў 1302 годзе ў ваколіцах гораду. Клюбныя колеры — чырвоны і белы.

## Гісторыя

Клюб быў закладзены ў 1901 годзе і першапачаткова меў назву «Куртрэзьен» праз дамінаваньне францускае мовы ў жыцьці Бэльгіі. У 1918 годзе каманда аб’ядналася зь яшчэ адным футбольным клюбам гораду. Толькі па Другой сусьветнай вайне клюб атрымаў магчымасьць назвацца па-флямандзку, стаўшы такім чынам «Кортрэйк-Спортам». Да таго ж да клюбнага назоў дадаўся прыметнік «каралеўскі». Празь ня вельмі ўдалыя выступы ў 1971 годзе «Кортрэйк-Спорт» аб’яднаўся з клюбам «Стад» з таго ж Кортрэйку. «Стад» быў утвораны яшчэ ў 1923 годзе. Новы клюб атрымаў назву «Кортрэйк». Праз банкруцтва ў 2001 годзе клюб быў вымушаны сысьці ў трэці дывізіён, але зь цягам часу стан палепшыўся. У сэзоне 2007—2008 гадоў, здабыўшы перамогу ў другім дывізіёне, клюб зноў вярнуўся ў элітны дывізіён. 12 траўня 2015 году клюб быў набыты малазійскім прадпрымальнікам Вінсэнтам Танам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кортрэйк
Оостэндэ (футбольны клюб)

«**Оостэндэ**» () — колішні бэльгійскі футбольны клюб з гораду Оостэндэ. Заснаваны ў 1981 годзе, зьяўляецца адным з самых маладых клюбаў краіны. Хатнія матчы праводзіць на стадыёне «Альбэртпаркстадыён», які здольны зьмясьціць 8 тысячаў гледачоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Оостэндэ
Пераклад Бібліі Беларускага біблійнага таварыства

**Перакла́д Белару́скага біблі́йнага тавары́ства** — поўны пераклад Бібліі на беларускую мову, выдадзены Беларускім біблійным таварыствам у 2012 року. Пераклад створаны на аснове рукапісаў каталіцкага сьвятара Ўладзіслава Чарняўскага.

## Мінуўшчына
У 1995—1998 роках Уладзіслаў Чарняўскі перадаў рукапісы свайго перакладу Бібліі Антонію Бокуну, цяпер пастару пратэстанцкае царквы «Ян Прадвесьнік». У ягонай апрацоўцы выйшлі «Кніга Роду» (1997), «Новы Запавет» (1999) і Пяцікніжжа (2002).

Далей Антоні Бокун дапамог наладзіць кантакты прадстаўнікоў Беларускага Біблійнага таварыства з ксяндзом Чарняўскім. Пазьней да гэтае справы далучыліся айцец Андрэй Абламейка і айцец Сяргей Гаек. Незадоўга да сваёй сьмерці, пры канцы 2001 року, Уладзіслаў Чарняўскі перадаў Біблійнаму таварыству правы на выданьне ўласных рукапісаў. Дасьледчыкі таварыства распачалі іх дапрацоўку і набор, і ўжо ў 2003 року выйшла новае выданьне Новага Запавету. Цягам наступных рокаў вялася праца па рэдагаваньні тэксту поўнае Бібліі, да якое былі прыцягнутыя навукоўцы-лаціністы Жанна Некрашэвіч-Кароткая і Тацяна Федасеева. Падчас іхняе працы тэкст Чарняўскага зьвяраўся з Новай Вульгатай, быў набліжаны да сынадальнага перакладу і пазбавіўся дыялектызмаў з гаворак Гарадзеншчыны і Валожыншчыны, дзе Ўладзіслаў Чарняўскі нарадзіўся і мешкаў значную частку жыцьця.

Выданьне поўнае Бібліі паводле тэксту Ўладзіслава Чарняўскага адбылося напачатку 2012 року афіцыйным правапісам. Пераклад Біблійнага таварыства стаў першым беларускім выданьнем, якое мае спасылкі на паралельныя месцы ў Бібліі і мапы тагачасных дзяржаваў і мясьцінаў; тэкст у квадратных дужках, які, хоць і адсутнічае ў старажытных грэцкіх рукапісах Новага Запавету, аднак утрымліваецца ў г. зв. «Тэкстах большасьці»; у канцы дададзены невялічкі тлумачальны слоўнік паняткаў, якія могуць быць незразумелыя сучаснаму чытачу. Назвы, нумарацыя і разьмяшчэньне кніг Бібліі пададзеныя паводле заходняе традыцыі; нумарацыя псальмаў падвойная: у дужках падаецца нумар паводле Сэптуагінты.

Вэрсія Чарняўскага зьмяшчае больш беларускіх паняткаў, азначэньняў, канструкцыяў у параўнаньні зь іншымі «апалячанымі» каталіцкімі перакладамі. Варыянт перакладу Біблійнага таварыства крытыкуе каталіцкі сьвятар Сяргей Сурыновіч, які таксама займаецца праблематыкай беларускіх перакладаў Бібліі. Хібамі выданьня ён лічыць непасьлядоўнасьць трансьлітарацыі і перакладу ўласных імёнаў і геаграфічных назваў, а таксама пазбаўленьня перакладу індывідуальнасьці праз залішняе выкарыстаньне літаратурнай лексыкі (у адрозьненьне ад гутарковай мовы ксяндза Чарняўскага) і, як вынік, ускладненьня чытаньня канчатковага варыянту тэксту.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кнігі 2012 году
Беларускае біблійнае таварыства

**Белару́скае біблі́йнае тавары́ства** — біблійнае таварыства ў Рэспубліцы Беларусь, утворанае ў 1992 року.

## Мінуўшчына
Створанае ў студзені 1992 року з ініцыятывы вернікаў праваслаўнай, рыма-каталіцкай, грэка-каталіцкай канфэсіяў, эвангельскіх хрысьціянаў-баптыстаў, хрысьціянаў веры эвангельскай, адвэнтыстаў сёмага дню, беларускай эвангельскай царквы.

У першы прэзыдыюм увайшлі Герман Родаў (старшыня), Васіль Сёмуха (віцэ-старшыня), Якаў Патупчык (выканаўчы дырэктар), прадстаўнікі традыцыйных канфэсіяў аа. Г. Латушка, Я. Матусевіч, М. Сапель, Э. Сабіла і вядомыя навукоўцы У. Конан, А. Грыцкевіч, І. Чарота.

## Дзейнасьць
Беларускае біблійнае таварыства займаецца распаўсюдам і прапагандай Бібліі й іншае духоўнае літаратуры ў Рэспубліцы Беларусь, удзельнічае ў перакладзе Бібліі на беларускую мову, ажыцьцяўляе выданьне хрысьціянскае літаратуры на беларускай і расейскай мовах.

## Глядзіце таксама
* Пераклад Бібліі Беларускага біблійнага таварыства

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Біблійныя таварыствы
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1992 годзе
Катэгорыя:1992 год у Беларусі
Карона Кельцы

«**Каро́на**» () — польскі футбольны клюб з гораду Кельцы. Заснаваны 10 ліпеня 1973 году.

## Гісторыя

Клюб быў закладзены ў 1973 годзе пасьля аб’яднаньня двух кельцкіх клюбаў — Іскра і СГЛ. Новы клюб «Карона» прасунуўся ў Другую лігу польскага першынства ў 1975 годзе, але каманда праз дрэнныя вынікі неўзабаве пазбавілася свайго месца. Наступнае прасоўваньне ў другі дывізіён адбылося ў 1982 годзе, дзе «Карона» гуляла ажно да 1990 году, калі дружына зноў страціла сваё месца. У 1996 годзе ў каманды зьявіўся новы спонсар, што палепшыла клюбныя вынікі. У сэзоне 1998—1999 гадоў «Карона» зноўку правяла ў Другой лізе, але вылецела паводле вынікаў сэзону. У 2000 годзе «Карона» аб’ядналася зь яшчэ адным клюбам з Кельцаў — «Блакітныя».

У 2002 годзе пачалася залаты час клюбу. Посьпехі былі зьвязаны з тым, што «Карону» набыла амбітная кампанія Kolporter, а старшынём клюбу стаў Кшыштаф Кліцкі. На мэту было пастаноўлена зрабіць клюб найлепшым у краіне. Першым посьпехам «Кароны» стала прасоўваньне ў 2005 годзе да Экстраклясы, дзякуючы перамогі ў другім дывізіёне. Першым матчам «Кароны» ў Экстраклясе сталася сустрэча супраць «Краковіі», якая скончылася зь лікам 0:0. Дэбютны сэзон быў вельмі пасьпяховы для каманды, бо кельцы занялі 5 месца ў выніковай табліцы. Свой наступны сэзон у элітным дывізіёне «Карона» пачала зь перамогі над гдынскай «Аркай» зь лікам 3:0. 20 верасьня 2006 году назаўсёды трапіў у гісторыю клюбу, бо пасьля перамогі ў гасьцявым матчы супраць «Одры» з Вадзіслава-Сьлёнскага, клюб упершыню ў сваёй гісторыі падняўся на вяршыню табліцы лігі, але скончыўся сэзон 2006—2007 гадоў на 7-м месцы. Сэзон 2007—2008 гадоў «Карона» скончыла сэзон на 6 месцы, але клюб быў пераведзены ў Першую лігу праз удзел у дамоўленых матчах. У жніўні 2008 году Кліцкі прадаў сваю долю ўласнасьці гарадзкім уладам за намінальную плату.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Кельцах
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1973 годзе
Сьпіс азёраў Беларусі паводле плошчы

Найбуйнейшыя азёры Беларусі паводле плошчы воднай паверхні (ня менш за 5&nbsp;км²):

Плошча
Саскачэван (рака)

**Саскачэван** () — адна з буйных рэк на поўдні Канады. Рака працякае па правінцыях Саскачэван і Манітоба. Яе даўжыня складае 547 кілямэтраў, сьцёк — 634 м³/с у возера Вініпэг, плошча басэйну — 335900 км². Рака бярэ свой пачатак ад злучэньня рэк Паўночны й Паўднёвы Саскачэван у правінцыі Саскачэван. Абедзьве ракі бяруць свой пачатак у Скалістых гарах правінцыі Альбэрта. Басэйн ракі Саскачэван улучае частку штата Мантана ў ЗША, частку правінцыі Манітоба, правінцыі Саскачэван і Альбэрта ў Канадзе. На тэрыторыі басэйну пражывае каля 3 мільёнаў чалавек. На рацэ пабудаваны 2 гідраэлектрастанцыі. Адна знаходзіцца ў Саскачэване, другая — у Манітобе.

«Саскачэван» у перакладзе зь мовы Кры *isiskāciwani-sīpiy* азначае «Хуткая рака».

Катэгорыя:Рэкі Канады
Абмаражэньне

**Абмаражэньне** — пашкоджаньне тканак скуры праз замярзаньне. Найчасьцей закранае аддаленыя ад сэрца вялікія адчыненыя ўчасткі скуры. Ускладненьне вядзе да зьмярцьвеньня тканак.

## Папярэджаньне
Пашкоджаньне прадухіляецца праз выхад на мароз у шматслойным адзеньні і змазваньне твару і рук тлустым крэмам (здор, камфорны алей і шмалец), расьціраньне твару толькі сухой далоньню і ўсьміханьне, жвавы рух на марозе і адпачынак па вяртаньні ў цёплае месца. Варта ўнікаць нашэньня мэталічных упрыгожваньняў, прагулак на галодны страўнік, паленьня цыгарэтаў і піцьця алькаголю на марозе. Таксама адзеньне і абутак маюць быць цёплымі, сухімі і непрадзімальнымі з натуральнай поўсьці і скуры. Галаўны ўбор і капюшон маюць захінаць вушы. Захоўваньню цеплыні спрыяюць шарсьцяныя шкарпэткі і пальчаткі (рукавіцы), шалік і абутак са сьцілкамі (валёнкі).

## Чыньнікі
Пашкоджаньню спрыяе цеснае і вільготнае адзеньне і абутак, цялеснае ператамленьне, голад, змушанае працяглае нерухомае і нязручнае становішча, папярэдняя халадавая траўма, паслабленьне перанесенымі хваробамі, патлівасьць ног, хранічныя хваробы сасудаў ніжніх канцавінаў і сардэчна-сасудзістай сыстэмы, цяжкія мэханічныя пашкоджаньні з стратай крыві, паленьне.

## Праявы
Пашкоджаньне выяўляецца праз паколваньне і бледнасьць скуры, пасьля саграваньня ўзьнікае боль, ацёк і пухіры на скуры.

## Беларусь
У 2000—2011 гг. па хуткую мэдычную дапамогу з абмаражэньнем зьвярталіся ад 1,5 тыс. да 3,5 тыс. чалавек за год.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Дэрматалёгія
Дзіцячыя Бібліі

**Дзіцячыя Бібліі** — разнастайныя зборнікі біблійных гісторыяў, прызначаныя для дзяцей. Па сутнасьці гэты вольныя пераказы, а не пераклады Бібліі.

На беларускай мове дзіцячая Біблія выдадзеная ў 1992 року ў Стакгольме.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пераклады Бібліі
Катэгорыя:Хрысьціянскія дзіцячыя кнігі
Джон Калтрэйн

**Джон Калтрэйн** (; 23 верасьня 1926, Гамлет, Паўночная Караліна — 16 ліпеня 1967, Гантынгтан, штат Нью-Ёрк)  — амэрыканскі джазавы музыка.

## Дыскаграфія
Найбольш значныя з альбомаў Калтрэйна:

Выдадзеныя на Prestige Records і Blue Note Records:

* Coltrane (debut solo LP) (1957 г.)
* Blue Train (1957 г.)
* John Coltrane with The Red Garland Trio (1957 г.)
* Soultrane (1958 г.)
* Lush Life (1958 г.)

Выдадзеныя на Atlantic Records:

* Giant Steps (1960 г.)
* Coltrane Jazz (1961 г.)
* My Favorite Things (1961 г.)
* Olé Coltrane (1961 г.)
* Выдадзеныя на Impulse! Records:
* Africa/Brass (1961 г.)
* Live! at the Village Vanguard (1962 г.)
* Coltrane (1962 г.)
* Duke Ellington & John Coltrane (1963 г.)
* Ballads (1963 г.)
* John Coltrane and Johnny Hartman (1963 г.)
* Impressions (1963 г.)
* Live at Birdland (1963 г.)
* Crescent (1964 г.)
* A Love Supreme (1965 г.)
* The John Coltrane Quartet Plays (1965 г.)
* Ascension (1965 г.)
* New Thing at Newport (live with Archie Shepp) (1965 г.)
* Kulu Se Mama (1966 г.)
* Meditations (1966 г.)
* Live at the Village Vanguard Again! (1966 г.)
* Expression (1967 г.)

Катэгорыя:Музыкі ЗША
Катэгорыя:Саксафаністы ЗША
Катэгорыя:Амэрыканскія джаз-сьпевакі
Катэгорыя:Джазмэны ЗША
Банк інвэстыцыйных тэхналёгіяў

**«Банк інвэстыцы́йных тэхналёгіяў»** (скарочана: «БІТ-Банк») — камэрцыйны банк Беларусі, які існаваў ў 2012—2022 гадох. 

На 2013 год статутны фонд — 200,8 млрд беларускіх рублёў. Акцыянэры: кампанія СТАА «Лакі Кэрэнсі» (Рэспубліка Беларусь, 72,61%), замежная кампанія Luxrose Ltd. (Рэспубліка Кіпр, 27,39% акцыяў). Меў адзіны офіс у Менску. Спыніў працу ў 2015 годзе пасьля страты дазволу на банкаўскую дзейнасьць.

## Рэквізыты
Юрыдычны адрас: 220035 Менск, пр-т Машэрава, 76А, пам. 3.

S.W.I.F.T. BITM BY22; УНП 807000242; БІК 153001777; АКПА 380262845000.

## Мінуўшчына
15 лютага 2012 году Нацыянальны банк Беларусі ўхваліў Пастанову № 55 аб рэгістрацыі «Банку інвэстыцыйных тэхналёгіяў». Акцыянэрамі сталі замежная кампанія Luxrose Ltd. (Рэспубліка Кіпр, 90% акцыяў), кампанія СТАА «Лакі Кэрэнсі» (Рэспубліка Беларусь, 10%). 7 чэрвеня 2013 году «Банк інвэстыцыйных тэхналёгіяў» атрымаў адмысловы дазвол № 33 на банкаўскую дзейнасьць. 6 траўня 2015 году ўправа Нацбанку Беларусі зацьвердзіла Пастанову № 280 «Аб прымяненьні захаду ўзьдзеяньня да ЗАТ «Банк інвэстыцыйных тэхналёгіяў», якой адклікала дазвол на банкаўскую дзейнасьць. 8 чэрвеня 2015 году Агульны сход акцыянэраў «Банку інвэстыцыйных тэхналёгіяў» ухваліў рашэньне аб ліквідацыі банку. 12 верасьня 2022 году ўправа Нацбанку Беларусі зацьвердзіла Пастанову № 340 аб выключэньні «Банку інвэстыцыйных тэхналёгіяў» з Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асобаў і індывідуальных прадпрымальнікаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2022 годзе
Беларускі індустрыяльны банк

**[[Адкрытае акцыянэрнае таварыства]] «Белару́скі індустрыя́льны банк»** — колішні камэрцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь, заснаваны ў 1991 року. У 2010 увайшоў у склад «Тэхнабанку».

## Рэквізыты
S.W.I.F.T. — BEIN BY 22. МФА — 153001725. АДР — 100195493. УНП — 100195493.

## Дзейнасьць
Галоўны офіс разьмяшчаўся па адрасе 220004, Менск, вул. Мельнікайтэ, 8.

## Мінуўшчына
31 кастрычніка 1991 року зарэгістраванае ТАА «Камэрцыйны банк прафсаюзаў Рэспублікі Беларусь „Прафбанк“». Заснавальнікамі сталі 52 прафарганізацыі.

У 1995 банк рэарганізаваны ў  «Прафбанк», у 1999 — у АКБ «Беларускі індустрыяльны банк». З кастрычніка 1999 — ААТ «Беларускі індустрыяльны банк».

12 сакавіка 2003 году Кіраўніцтва Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь зацьвердзіла Пастанову аб адкліканьні ў «Беларускага індустрыяльнага банка» з 20 сакавіка 2003 году дазволу на прыцягненьне ва ўклады сродкаў фізычных асобаў у сувязі зь невыкананьнем эканамічнага нарматыву ўласнага капіталу, які складаў 10 мільёнаў эўра. 31 траўня 2010 року Беларускі індустрыяльны банк далучыўся да «Тэхнабанку».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Прафбанк» у электронным каталёгу Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
* «Беларускі індустрыяльны банк» у электронным каталёгу Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі

Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі
Катэгорыя:Зьніклі ў 2010 годзе
Чорнае возера (Бярозаўскі раён)

**Чо́рнае**&nbsp;— возера ў Беларусі, у басэйне ракі Жыгулянкі. Знаходзіцца ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 17&nbsp;км на паўднёвы ўсход ад Бярозы, за 2,5&nbsp;км на ўсход ад Белаазёрску, каля вёсак Пескаў і Хрысы. Плошча паверхні возера 17,3&nbsp;км². Даўжыня 6,4&nbsp;км, найбольшая шырыня 3,4&nbsp;км. Найбольшая глыбіня 2,5&nbsp;м, сярэдняя складае 1,3&nbsp;м. Уваходзіць у дзясятку найбуйнейшых азёраў краіны.

## Апісаньне
Катлавіна авальная, схілы вышынёй да 4&nbsp;м, парослыя лугавой і балотнай расьліннасьцю, часткова лесам. Берагі нізкія, забалочаныя. Дно роўнае, сапрапэлістае. Зарастае на ўсёй плошчы.

Праз возера цячэ рака Жыгулянка, упадаюць некалькі каналаў і ручаёў.

На беразе возера каля гістарычнага мястэчка Зьдзітава знаходзіцца археалягічны помнік&nbsp;— стаянка эпохі нэаліту і бронзавага веку. У вёсцы Песках архітэктурныя помнікі&nbsp;— сядзіба Пуслоўскіх (XVIII ст.) і Траецкая царква (XIX ст.).

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца шчупак, акунь, карась, плотка.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Бярозаўскага раёну