36-ы паліцыйны стралецкі полк

**36-ы паліцыйны стралецкі полк** — калябаранцкі аддзел дапаможнай паліцыі ў часе Другой сусьветнай вайны, складзены зь беларусаў Случчыны.

## Перадумовы
Паводле загаду Гімлера ад 29 сакавіка 1943 году, з часткі рэкрутаў шума-батальёнаў, а таксама нямецкага пэрсаналу ў першай палове 1943 году пачалося фармаваньне іншаземных стралецкіх паліцыйных палкоў, якія складаліся з трох батальёнаў. Прадугледжвалася, што адзін батальён будзе цалкам нямецкі, тым часам як два іншыя мусілі складацца з тутэйшага насельніцтва (за выняткам афіцэраў).

## Набор у полк
24 чэрвеня 1943 г. быў сфармаваны штаб, а таксама 2-і (камандовец — маёр Мільтцаў) і 3-і (камандовец — маёр Крамэр) батальёны. 14 ліпеня 1943 году з надвышкаў рэкрутаў з 48-га й 60-га батальёнаў быў створаны 1-ы батальён. Камандоўцам прызначаны обэр-лейтэнант Мартын Вальтын. Прапагандыстым зь беларускага боку ў палку стаў капітан Барашкевіч. Францішак Кушаль адзначаў:*Людзі, якія туды перасылаліся, былі шчыра ўпэўнены ў тым, што ідуць служыць Бацькаўшчыне. Як пры наборы ў [[48-ы батальён дапаможнай паліцыі|48-ы]] і [[60-ы батальён дапаможнай паліцыі|60-ы]] батальёны, яны трымаліся вельмі добра. Шмат у гэтым палку было людзей з Слуцкае акругі.*

## Шлях палку
Першапачаткова полк кватараваў ва Ўрэччы (каля Слуцку). Пазьней 36-ы полк быў пераведзены ў Валожын Вялейскай акругі. Валожын знаходзіўся побач з Налібоцкай пушчай, таму полк бесьперапынку вёў змаганьне з партызанамі. Капітан Барашкевіч праводзіў таксама набор для папаўненьня палку і быў ягоным маральным правадыром. Паводле непацьверджаных дадзеных, полк у гэты час налічваў каля 1100 чалавек.

З выведнае зводкі Баранавіцкага пар­ты­занскага злучэньня за кругабег ад 20 да 30 лістапада 1943 году:*Места [[Валожын]] – батальён 36-га паліцэйскага палку: 550 чалавек, зь іх 130 паліцэйскіх, 60 – лясная ахова, 300 чалавек – [[войскі СС]]. Мястэчка [[Вішнева (Валожынскі раён)|Вішнева]] – 2-гі батальён 36-га паліцэйскага палку, вёска [[Шапавалы (Валожныскі сельсавет)|Шапавалы]], [[Камарова]], [[Дайноўка]] – 3-ці батальён 36-га паліцэйскага палка*

### Эвакуацыя
У часе эвакуацыі зь Беларусі полк браў удзел у баёх з бальшавікамі, пры гэтым загінуў сам капітан Барашкевіч. Пад час адступленьня назіраліся вельмі частыя выпадкі дэзэрцыі, у час якіх былі забітыя некаторыя камандоўцы. Недабіткі палку былі ўжо на тэрыторыі Нямеччыны ўключаныя ў склад брыгады Зыглінга.

### У складзе брыгады Зыглінга
36-ы стралецкі паліцыйны полк увайшоў у склад 3-га полку брыгады разам зь іншымі былымі беларускімі фармаваньнямі.

## Стасункі зь немцамі
Былы жаўнер палку згадваў:*Аднаго разу наведаў нас нейкі нямецкі афіцэр. Калі нас пашыхтавалі на пляцы, ён падышоў да мяне й нешта загадаў па-нямецку. Гэта быў мой першы дзень пасьля знаходжаньня ў шпіталі, таму я пасьпеў запамятаць нямецкую каманду. Таму я не зразумеў яго й не падпарадкаваўся. Немец без ваганьня стукнуў мне па твары. Тады нашы хлопцы пачалі абурацца й ўзьнялі вэрхал. У выніку было вымушана ўмяшацца камандаваньне батальёну. Яму хутка патлумачылі маю сытуацыю. Наступнага дня гэны немец пакінуў нашыя кашары. Нікога не пакаралі за гэты выпадак.*

## Крыніцы

## Літаратура

* Спробы арганізацыі беларускага войска пры нямецкай акупацыі Беларусі / Францішак Кушаль
* Беларусь пад нямецкай акупацыяй / Юры Туронак.

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкул
* Пра гарнізон Валожыну

Катэгорыя:Калябарацыянізм у Другой сусьветнай вайне
Катэгорыя:Узброеныя сілы Трэцяга райху
Катэгорыя:Зьніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1943 годзе
Катэгорыя:Беларускія вайсковыя фармаваньні калябарантаў падчас Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:1943 год у Беларусі
Катэгорыя:Войска ў Валожыне