Леў

**Леў** () — від жывёл клясы сысуноў атрада драпежных сямейства каціных.

Дарослыя самцы адрозьніваюцца вялікай грывай і важаць 150—200 кг, часам да 240 кг, пры даўжыні цела без хваста 1,6—2,2 м, хвост — 90—110 см, вышыня ў холцы 90—110 см. Маса самак 90—150 кг, у асобных выпадках да 160 кг.

Індыйскі (азіяцкі) падвід ільва мае менш густую грыву, як бы прылізаную, больш прыземістае цела, што стварае ўражаньне аб яго меншых памерах у параўнаньні з афрыканскім.

Львы жывуць у сямейных групах, так званых *прайдах*. Прайд складаецца з аднаго самца, некалькіх дарослых самак і львянят абодвух палоў. Самкі займаюцца паляваньнем для прайда, а самец — аховай тэрыторыі. Маладыя самцы выганяюцца з прайда, нярэдка аб’ядноўваюцца зь іншымі самцамі-адзіночкамі для супольнага паляваньня.

Львы жывуць у стэпах і саванах, палююць на жывёл сярэдняга памеру, у першую чаргу, на капытных. Яны падкрадваюцца да ахвяры на невялікую адлегласьць, пасьля чаго імкліва кідаюцца на яе.

Існуе больш за дзясятак падвідаў ільвоў, якія адрозьніваюцца паводле памераў, формы грывы і інш. Усе падвіды, акрамя аднаго, жывуць у Афрыцы на поўдзень ад Сахары. Ільва называюць «Царом звяроў», які адначасова зьяўляецца традыцыйным сымбалем магутнасьці, які ўвасабляе сілу сонца і агню. У геральдыцы леў сымбалізуе каралеўскую годнасьць і высакароднасьць. Выявы ільва зьмешчаная на многіх гербах, у тым ліку — трох гарадоў Беларусі: Ліды, Слоніма і Гарадка.

## Вонкавы выгляд
Ільвы — адныя зь нешматлічоных драпежнікаў, якія маюць выразны палавы дымарфізм. Дарослыя львы-самы адрозьніваюцца наяўнасьцю грывы, яны буйнейшыя за львіц. Грывы самцоў бываюць сьветлыя і цёмныя. Існуе меркаваньне, што сьветлагрывыя львы звычайна болей ціхія і паслухмяныя за цёмнагрывых, хоць і крыху глупаватыя. У некаторых раёнах Афрыкі самцы ня маюць грывы: магчыма, гэта другасны эвалюцыйны прызнак як прыстасаванасьць да перасоўваньня ў густой сухой расьліннасьці. Гэтак, у двух вядомых ільвоў-людажэраў з Кеніі не было грываў. Мех у львоў кароткі, яго афарбоўка наверсе ад пясчанага да рыжавата-карычневага, на брусе амаль белы. На канцы хваста ёсьць кутасік. Самцы звычайна важаць ад 150 да 225 ці 250 кг, сярэдняя вага — 188 кг Дліна цела самца без хваста — у сярэднем 170—250 см (паводле іншых зьвестак — 180—240 см), хвост — 90-105 см, вышыня ў карку — каля 123 см.

## Падвіды

Існуе больш дзясятка падвідаў львоў, адрозных памерамі, формай грывы і інш. Усе падвіды, акрамя аднаго, насяляюць у Афрыцы паўднёвей Сахары.
* **Азіяцкі** або **індыйскі** леў (*P. leo persica*) быў распаўсюджаны па тэрыторыі паўднёвай Эўразіі ад Грэцыі да Індыі. Цяпер захавалася каля 300 асобін у Гірскам запаведніку ў штаце Гуджарат, Індыя.
* **Атласкі** або **бэрбэрыйскі** леў (*P. leo leo*) быў распаўсюджаны на поўначы Афрыкі ў Атласкіх горах. Вядомыя з старажытнасьці — менавіта атласкія львы ўтрымоўваліся ў рымскіх імпэратараў. Апошні леў быў зьнішчаны ў Марока ў 1922 годзе.
* **Капскі** леў (*P. leo melanochaita*) — зьнішчаны (апошні леў у 1860 годзе).
* **Катангскі** леў (*P. leo bleyenberghi*) — насяляе ў Анголе і на поўдні Конга (названы па правінцыі Катанга); пад пагрозай зьнікненьня.
* ***P. leo nubica*** — насяляе ва Ўсходняй Афрыцы. Часта падпадзяляецца на асобныя падвіды:
** **Самалійскі** леў (*P. leo somaliensis*)
** **Масайскі** або **афрыканскі** леў (*P. leo massaicus*), уключаючы львоў Сэрэнгэці, аб колькасьці няма дакладных дадзеных
** **Кангалезскі** леў (*P. leo hollisteri*)
** **Абісынскі** леў (*P. leo roosevelti*)
* **Сэнэгальскі** леў (*P. leo senegalensis*) — распаўсюджаны на тэрыторыі Заходняй Афрыкі, пад пагрозай зьнікненьня.
* **Паўднёваафрыканскі** або **трансваальскі** леў (*P. leo krugeri*)
** часам у асобны падвід вылучаецца **калахарскі** леў (*P. leo verneyi*)
* Эўрапейскі леў — зьнішчаны
* Суданскі леў;
* Сярэднеўсходні леў — зьнішчаны
* «Заапаркаўскі леў» — гібрыд усіх выглядаў і падвідаў жывёлы, атрыманага пры ўтрыманьні ў цырках і заапарках.

### Старажытныя вымерлыя падвіды
* Пячорны леў (*Panthera leo spelaea*), самы буйны прадстаўнік сямейства каціных усіх часоў.
* Амэрыканскі леў (*Panthera leo atrox*).

## Гісторыя

Максымальнага свайго распаўсюджваньня львы дасягнулі ў канцы плейстацэна: прыкладна 100 000-10 000 гадоў назад у іх быў самы шырокі сярод сысуноў сухапутны арэал. Розныя геаграфічныя расы або падвіды львоў сустракаліся ад Аляскі і Юкана ў Паўночнай Амэрыцы да Пэру у Паўднёвай, па ўсёй Эўропе, у Азіі да Сыбіры і на большай частцы Афрыкі. У Паўночнай Амэрыцы яны зьмерлі прыкладна 10 000 гадоў назад.

У гістарычны час львы жылі як на крайнім поўдні Афрыкі гэтак і па ўсёй поўначы кантынэнта, а таксама по ўсёй Пяредняй Азіі, даходзячы да Індыі, дзе займалі паўпустынныя раўніны ў паўночнай частцы краіны, і Балканскага паўвострава ў Эўропе. На эўрапейскім кантынэнце львы былі вынішчаны да 100 н. э., а ў іншых частках былога арэалу — да канца ХІХ ст. У Іране некалькі львоў захавалася да 1942; у Індыі іх колькасьць скарацілася прыкладна да 25, і засталіся яны там толькі ў Гірскім лесе, аднак яны былі ўзяты пад ахову, і з 1940-х гг. іх папуляцыя істотна павялічылася.

У цяперашні час, у рамках праекту Плейстацэнавы парк, разглядаецца магчымасьць рэінтрадукцыі львоў у Якутыі.

## Выява льва ў культуры

### Леў у сымболіцы
Льва называюць «Царом зьвяроў». Традыцыйны сымбал магутнасьці, які ўвасабляе сілу сонца і агню. У геральдыцы леў сымбалізуе каралеўскую годнасьць і высакароднасьць.

Выявы льва зьмешчана на многіх герабах, у тым ліку — трох гарадоў Беларусі: Ліды, Слоніма і Градка.

### Леў у міталёгіі
* Нэмэйскі леў
* Сэхмэт

### Леў у іканапісе
Як адно з чатырох істот у вяшчунстве Езэкііля (Ез.1), леў традыцыйна разумеецца як знак аднаго з эвангелістаў (глядзіце артыкул Знакі эвангелістаў). Па прынятай у цяперашні час у Расейскай Праваслаўнай Царквы традыцыі, леў — выява Марка, але ў старавераў выкарыстоўваецца больш старажытная на расейскай глебе ідэнтыфікацыя знакаў з эвангелістамі, у ёй льву адпавядае Іаан. Зь львом параўноўваецца і Хрыстос у такіх іконаграфічных тыпах, як *Спас Нядрэмнае вока* (глядзіце артыкул Сымбалічныя малюнкі Хрыста). Леў, як жывёла прысутнічае на абразах «*Данііл у дзяру ільвіным*» і інш.

### Леў у літаратуры і кінематографе

* Чараўнік Смарагдавага горада — Адважны Леў
* Кароль леў — Сымба (Кароль Леў)
* Неверагодныя прыгоды італьянцаў у Расеі
* Хронікі Нарніі — Аслан
* Як Ільвяня і Чарапаха сьпявалі песьню — Ільвяня
* Вакацыі Баніфыцыя — Баніфацый
* Вялікае падарожжа — Самсон і ягоны сын Раян
* Мадагаскар — Алекс 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікія коткі
* African Lion
* lion/ Фатаздымкі афрыканскіх ільвоў у дзікай прыродзе
* Кароль леў — ролевая гульня!


Катэгорыя:Фаўна Афрыкі