Генэральная акруга Валынь-Падольле

**Генэра́льная акру́га Валы́нь-Падо́льле** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Райхскамісарыяту Ўкраіна, створана нацысцкай Нямеччынай на частках акупаваных тэрыторыяў Украінскай ССР і Беларускай ССР. Цэнтар спачатку месьціўся ў Берасьці, пазьней — у Луцку.

## Гісторыя
1 верасьня 1941 году а 12-й гадзіне дня была афіцыйна створана генэральная акруга Берасьце Літоўскі (). Згодна з назвай, месцазнаходжаньнем генэральнага камісарыяту быў горад Берасьце Літоўскі. Генэральная акруга ўключала тэрыторыі перадваенных Ровенскай, Валынскай, Камянец-Падольскай, 6 паўночных раёнаў Тарнопальскай і 3 заходнія раёны (Барскі, Мураванакурылавецкі і часткова Магілёў-Падольскі раён) Віньніцкай вобласьці Украінскай ССР, а таксама паўднёвай часткі перадваенных Берасьцейскай і Пінскай абласьцей Беларускай ССР. Напачатку генэральная акруга падзялялася на 27, а потым 25 акругаў або гебітаў (). 1 студзеня 1942 адбылося перайменаваньне генэральнай акругі Берасьце Літоўскі на генэральную акругу Валынь-Падольле. 19 чэрвеня 1942 адміністрацыйны цэнтар быў перанесены з Берасьця Літоўскага ў Луцак. 8 верасьня 1942 г. Берасьцейскі гарадзкі () і Берасьцейскі сельскі гебіт () аб’ядналіся ў адзін новы Берасьцейскі гебіт (). 15 студзеня 1943 Ровенскі гебіт () і Здалбунаўскі гебіт () злучыліся ў адзін новы Ровенскі гебіт ().
 
На тэрыторыі акругі ўзьнікла і актыўна ваявала Украінская паўстанчая армія, а на поўначы дзейнічала таксама савецкая партызанка.

Генэральная акруга Валынь-Падольле спыніла існаваньне ў выніку захопу Чырвонай Арміяй Луцку і Роўна 5 лютага 1944 году. З канчатковым захопам савецкімі войскамі Райхскамісарыяту Ўкраіна ў лютым 1944 рэшткі тэрыторыі генэральнай акругі Валынь-Падольле (Берасьцейскі, Кобрынскі і Пінскі гебіты), якія яшчэ не пасьпела акупаваць Чырвоная Армія, былі ўключаны ў Генэральную акругу Беларусь, якая ўваходзіла ў склад Райхскамісарыяту Остлянд.

## Геаграфія і дэмаграфія
Тэрыторыя генэральнай акругі неаднаразова перажывала зьмены. У 1942 годзе яе плошча складала 77 035 км², у 1943 — 80 507,99 км², у пачатку 1944 яе тэрыторыя паступова памяншалася. Па плошчы ў 1943 годзе яна займала першае месца ў райхскамісарыяце Ўкраіны, па колькасьці насельніцтва — другое (пасьля генэральнай акругі Кіеў).

Паводле нацыянальнага складу насельніцтва пераважалі ўкраінцы (3 млн 500 тыс. чалавек ці 75%), палякаў было 460 тыс. (10,9%), габрэяў — 330 тыс. (7,8%), беларусаў — 280 тыс. (6,6%), расейцаў — 330 тыс. (7,8%), немцаў — 3 тыс. (0,07%).

## Кіраўніцтва
Генэральнай акругай кіравала нямецкая акупацыйная адміністрацыя — генэральны камісарыят. Кароткі час ён знаходзіўся ў Берасьці, пасьля — у Луцку. Першапачаткова генэральным камісарам Валыні-Падольля быў обэргрупэнфюрэр СА Гайнрых Шонэ зь Кенігсбергу. Ад кастрычніка 1942 г. абавязкі генэральнага камісара Валыні-Падольля выконваў генэральны камісар генэральнай акругі Жытомір Курт Клем. Таксама да генэральнага камісарыята ўваходзіў начальнік СС і паліцыі, ім зь 1 верасьня 1941 году быў брыгадэфюрэр СС Герэт Корзэман, зь 1 верасьня 1942 — брыгадэфюрэр СС Вільгельм Гюнтэр, а зь 10 лютага 1944 — обэрфюрэр СС Эрнст Хартман зь Пінску. Начальнік СС і паліцыі Валыні спачатку знаходзіўся ў Берасьцю Літоўскім, затым — ў Роўне (штаб ў Луцку) .

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленьне
* Антанінскі гебіт ()
* Барскі гебіт ()
* Берасьцейскі гебіт ()
* Дубенскі гебіт ()
* Дунаявецкі гебіт ()
* Гарохаўскі гебіт ()
* Заслаўскі гебіт ()
* Камянец-Падольскі гебіт ()
* Камень-Кашырскі гебіт ()
* Кобрынскі гебіт ()
* Кастопальскі гебіт ()
* Ковельскі гебіт ()
* Крэменецкі гебіт ()
* Летычаўскі гебіт ()
* Любамльскі гебіт ()
* Луцкі гебіт ()
* Пінскі гебіт ()
* Праскураўскі гебіт ()
* Ровенскі гебіт ()
* Сарненскі гебіт ()
* Стараканстантынаўскі гебіт ()
* Столінскі гебіт ()
* Уладзімер-Валынскі гебіт ()
* Шапятоўскі гебіт ()
* Ярмалінецкі гебіт ()

## Глядзіце таксама
* Генэральная акруга Беларусь

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ю. В. Олійник. Адміністративний, судовий та поліційний апарат на окупованій території Хмельниччини
* Єсюнін, Сергій. Адміністративно-територіяльний поділ Заславщини наприкінці XVIII — початку ХХІ ст.

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1939—1945)
Катэгорыя:Украіна ў час Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Другая сусьветная вайна на Беларусі