open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сідаравічы (Менская вобласьць)

**Сі́даравічы** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Сідаравічы ўваходзяць у склад Занарацкага сельсавету.

## Гісторыя
* 1846 год — існавалі 2 вёскі Сідаравічы ў Занарачанскай воласьці Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні. Адна зь іх налічвала 12 двароў і 98 жыхароў, а другая — 16 двароў і 146 жыхароў.
* 1904 год — ужо адна вёска з насельніцтвам у 150 жыхароў. У вёсцы працавала царкоўнапрыходзкая школа, дзе ў 1896/97 навучальным годзе навучаліся 19 хлопчыкаў.
* 1908 год — вёска налічвала 170 жыхароў.
* У сакавіку 1916 году падчас Першай сусьветнай вайны напярэдадні Нарачанскай апэрацыі ад заходняга берага возера Нарач за вёскі разьмяшчалася пазыцыя 75-й нямецкай рэзэрвовай дывізіі.
* 12 кастрычніка 1940 году вёска ўвайшла ў склад Занарацкага сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). У 1940 годзе вёска налічвала 41 двор і 169 жыхароў.
* У верасьні 1943 году падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі вёску (41 двор) і забілі 4 жыхароў. Пасьля вайны вёска была адноўленая.
* 1948 год — створаны калгас «Змагар».
* З 1950 па 1973 гады вёска зьяўляецца цэнтрам узбуйненага калгасу «Змагар», у які ўваходзілі 5 вёсак. З 27 кастрычніка 1973 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Шлях да камунізму» з цэнтрам у вёсцы Занарач.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* У 1960 годзе насельніцтва вёскі складала 131 жыхара.

## Насельніцтва
* 2010 год — 27 жыхароў
* 30 лістапада 2007 году — 43 жыхары
* 1999 год — 84 жыхары
* 1 студзеня 1997 году — 33 двары і 116 жыхароў

## Інфраструктура
У вёсцы знаходзіцца крама.

## Помнікі
У 1965 годзе у гонар ушанаваньня памяці 26 жыхароў зь вёсак былога калгасу «Змагар», якія загінулі ў баях 1941—1945 гадоў, на ўскраіне вёскі быў усталяваны абэліск.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Занарацкі сельсавет
Занарацкі сельсавет

**Зана́рацкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Занарач.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году сельсавет быў створаны ў складзе Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Менскай).

28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — вёскі Астраўляны, Балтагузы, Баярнавічы, Беражныя, Буйкі, Воўчына, Іванкі, Каракулічы, Конціненты, Міціненты, Носавічы, Няверавічы, Памошша, Старлыгі, Сурвілы, Сырмеж, Сяляткі, Хмылкі, Хоневічы, Шэметава, Яневічы і хутар Шэметава — ліквідаванага Сырмескага сельсавету.

## Агульныя зьвесткі
Плошча сельсавету складае 264,3 км², з захаду на ўсход тэрыторыя сельсавету цягнецца на 14 км, з поўначы на поўдзень — на 12 км. У склад сельсавету ўваходзіць 9 вёсак. Агульная колькасьць двароў па стане на 2007 год складае 535, агульная колькасьць насельніцтва — 1253 чалавекі.

Праз тэрыторыю сельсавету праходзіць аўтамабільная дарога Нарач — Менск. За 30 км ад сельсавету праходзіць шаша Вільня — Полацак, за 36 км знаходзіцца найбліжэйшая чыгуначная станцыя «Княгінін».

На тэрыторыі Занарацкага сельсавету разьмяшчаюцца:
* паўднёвая частка берагу возера Нарач, працягласьць якой складае каля 11 км;
* выток ракі Нарачанкі з возера Нарач і частка ракі працягласьцю ў 7,5 км;
* на ўсходняй мяжы сельсавету разьмяшчаецца гідралягічны заказьнік «Чарэмшыцы»;
* урочышчы Скок, Мыліца, Неслуч, Дакураўшчына, Магільнік;
* закінутыя сажалкі для гадаваньня рыбаў ва ўрочышчы Скок і каля вёскі Сідаравічы;
* балоты ва ўрочышчы Скок і ва ўрочышчы Барысіха;
* сыстэма каналаў з вадасховішчам;
* 10 невялікіх сажалак паміж вёскамі Занарач і Сідаравічы.

## Геаграфічнае становішча
Сельсавет разьмяшчаецца на паўднёвы захад ад Мядзелу, на паўднёвым беразе Нарачы ў межах Нарачанска-Вялейскай нізіны на поўдзень ад Сьвянцянскіх градаў. Адлегласьць да Менску складае 130 км, да Вільні — 100 км, найменшая адлегласьць да мяжы з Эўразьвязам складае 50 км.

Сельсавет мяжуе з Нарачанскім і Мядзельскім сельсаветамі. Частка земляў Занарацкага сельсавету знаходзіцца на тэрыторыі Нацыянальнага парку «Нарачанскі».

Частка берагу Нарачы, які знаходзіцца на тэрыторыі Занарацкага сельсавету, роўная, пяшчаная, высокая. Бераг зьніжаецца на ўсход ад Занарачы і робіцца балоцістым. Каля паўночнай часткі вёскі Занарач знаходзіцца невялікая паўвыспа, якая выступае ў Нарач прыблізна на 200 м.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 22

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 246
* 
*  С. 181


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Старагабскі сельсавет

**Старага́бскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Старыя Габы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Менскай).

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Бадзені, Баяры, Вусаўшчына, Гнязьдзішча, Зані, Качаны, Канчані, Ляхавічы, Мазалеўшчына, Місуны, Мохавічы, Навасёлкі, Новыя Габы, Пятрова, Раманаўшчына, Старыя Габы, Чарвячова — перададзеныя ў склад Слабадзкога сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 6

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 246

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Юстына Кавальчык

**Юсты́на Кава́льчык** (;  19 студзеня 1983 году ў Ліманаве) — польская спартоўка (лыжная гоначніца).

Зьяўляецца ўладальніцай бронзавага мэдалю Алімпійскіх гульняў у Турыне (2006) у гонцы на 30 кілямэтраў, а таксама ўладальніцай залатога (гонка на 30 кілямэтраў), срэбранага (спрынт) ды бронзавага (гонка на 15 кілямэтраў) мэдалю Алімпійскіх гульняў у Ванкувэры (2010). Чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў у Сочы ў гонцы на 10 км клясычным ходам.

Двайная залатая мэдалістка чэмпіянату сьвету ў лыжных гонках ў чэскім Лібэрцы (2009) — выйграла у злучанай гонцы (2 разы па 7,5 кілямэтру) і ў гонцы на 30 кілямэтраў тэхнікай адвольнай, выйграла там таксама бронзавы мэдаль у спрынтэрскай гонцы на 10 кілямэтраў. Заняла 3 месца ў Кубку сьвету 2007/2008 і 1 месца ў 2008/2009. Два разы была залатой мэдалісткай моладзевага чэмпіянату сьвету (да 23 гадоў).

23 сакавіка 2009 году адзначаная Кавалерскім Крыжам Ордэну Адраджэньня Польшчы, 27 сакавіка 2010 году — Крыжам Камандорскім з Зоркай Ордэну Адраджэньня Польшчы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Justyna Kowalczyk, The International Ski Federation 

Катэгорыя:Польскія лыжніцы
Катэгорыя:Польскія лыжнікі і лыжніцы‎ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Польскія алімпійскія мэдалісты
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Гудагайскі сельсавет

**Гудага́йскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Палушы.

## Гісторыя
11 лістапада 2011 году ліквідаваныя хутары Вясёлая, Дайнава, Лабэлі, Стасюкішкі.

26 лютага 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты Альгіняны, Гуры, Дзірмуны, Едаклані, Ізабеліна, Келёйці, Ліпнішкі, Малі, Мацканы, Навікі, Радзюлі, Філіпаны, якія ўваходзілі ў склад ліквідаванага Астравецкага сельсавету; а хутар Каменка перададзены з Гудагайскага сельсавету ў склад гораду Астраўцу.

24 траўня 2013 году цэнтар сельсавету перанесены з пасёлку Гудагай у вёску Палушы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Астравецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Навасёлкі (Луньненскі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Луньненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Луньненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Мастоўскі сельсавет

**Масто́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Масты Правыя.

## Гісторыя
21 кастрычніка 1940 году ў Мастоўскім раёне быў створаны Мастоўскі сельсавет (11 вёсак, 4735 жыхароў).

16 ліпеня 1954 году скасаваны Занёманскі сельсавет, яго землі перайшлі ў Мастоўскі.

25 сьнежня 1962 году Мастоўскі раён быў скасаваны. Мастоўскі сельсавет перададзены Шчучынскаму раёну. 6 студзеня 1965 году раён адноўлены.

У 2004 годзе скасаваны Малькавіцкі сельсавет, населеныя пункты перададзеныя Мастоўскаму сельсавету.

28 жніўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты — Дзенькаўцы, Кульшычы, Ляда, Рыбакі — ліквідаванага Зарудаўеўскага сельсавету; а таксама ўсе населеныя пункты — Алешавічы, Баяры, Галынка, Дашкаўцы, Крывулькі, Лапацічы, Мікелеўшчына, Цельмукі, Шэўчыкі — ліквідаванага Мікелеўшчынскага сельсавету.

## Агульныя зьвесткі
Старшыня — Уладзімер Уладзімеравіч Мельнічак.

* Плошча — 161,5 км².
* Колькасьць населеных пунктаў — 11.
* Насельніцтва — 3422 чалавекі, у тым ліку ў в. Масты Правыя — 1142 чалавекі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мастоўскі сельсавет


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Мастоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Навасёлкі (Бярэзінскі раён)

**Навасёлкі** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Бярэзінскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядома ад 18 стагодзьдзя. У 1795 годзе ўзгадваецца як Навасполкі ў складзе Ігуменскага павету Менскай губэрні. У 1800 годзе Навасёлкі ва ўласнасьці Л. Тышкевіча. У 1811 годзе ва ўласнасьці К. Маршалавай. У 1845 годзе ва ўласнасьці графіні Ваньковіч. У 1858 годзе ва ўласнасьці М. Патоцкага. У 1884 годзе адчынілася школа граматы. Ад 6 кастрычніка 1919 году да 10 жніўня 1920 году ўваходзіла ў склад Магілёўскага павету Гомельскай губэрні РСФСР, потым — у склад Ігуменскага павету БССР. Падчас Польска-савецкай вайны ў 1920 годзе вёска была спаленая. У 1929 годзе арганізаваны калгас «Ленінскія дні».

28 траўня 2013 году перададзеная зь Бярэзінскага ў Пагосцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 219 жыхароў
* 2008 год — 245 жыхароў, 110 двароў
* 1999 год — 301 жыхар

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет
Навасёлкі (Лошніцкі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, за 3 км на поўнач ад Лошніцы. Навасёлкі ўваходзяць у склад Лошніцкага сельсавету.

## Гісторыя
Вядома з 18 стагодзьдзя. У 1757 г. сяло, 35 дымоў, у складзе маёнтку Ратуцічы, уладаньне Барысаўскай каталіцкай плябаніі ў Вялікім Княстве Літоўскім. У 1800 г. 35 двароў, 326 жыхароў, драўляная праваслаўная капліца, вадзяны млын. У 1897 г. 90 двароў, 562 жыхары, капліца, піцейны дом, у Лошніцкай воласьці Барысаўскага павету Менскай губэрні. 1 кастрычніка 1908 адчыненая земская школа. У 1917 г. 112 двароў, 720 жыхароў. Працавалі 2 млыны і лесапільня (ад 1907 г.) Ад лютага да лістапада 1918 г. на тэрыторыі, акупаванай войскамі кайзэраўскай Нямеччыны. Ад 1 студзеня 1919 у складзе БССР, ад лютага — у Літ.-Бел. ССР, ад жніўня 1920 г. у складзе БССР. Земская школа была пераўтворана ў працоўную школу 1-й ступені, у якой ў 1922 г. вучыліся 150 дзяцей. З 20 жніўня 1924 г. — цэнтар сельсавету Барысаўскага раёну. Ад 20 лютага 1938 у Менскай вобласьці. Паводле перапісу 1926 г., 142 двары, 736 жыхароў. У 1929 г. арганізаваны калгас «Чырвоны наваселец», які ў лютым 1932 г. аб’ядноўваў 76 гаспадарак, працавалі паравы млын, лесапільны завод, сукнавальня, кузьня. У Вялікую Айчынную вайну ад пачатку ліпеня 1941 г. акупаваная нямецка-фашыстоўскімі захопнікамі. У вёсцы разьмяшчаўся нямецкі гарнізон. Ад канца 1941 г. тут дзейнічала антыфашыстоўская падпольная група. Падчас вайны нямецкімі вайскоўцамі забітыя 6 жыхароў вёскі, 35 вывезеныя на прымусовыя працы ў Нямеччыну. Вызваленая 29 чэрвеня 1944 г. На вясковых могілках пахаваныя 11 вайскоўцаў, якія загінулі ў баях за вызваленьне Барысаўшчыны. Таксама тут пахаваныя 2 чырвонаармейцы, якія загінулі ў 1919 г. У 1960 г. 273 жыхары. У цэнтры вёскі ў 1966 г. узьведзены абеліск у памяць пра 248 землякоў, якія аддалі жыцьцё ў барацьбе супраць фашызму. У 1988 г. 220 гаспадарак, 613 жыхароў.

Да 28 траўня 2013 году — цэнтар Навасёлкаўскага сельсавету. 28 траўня 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Навасёлкаўскага ў Лошніцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 699 жыхароў
* 2008 год — 668 жыхароў, 234 двары
* 1999 год — 690 жыхароў

## Інфраструктура
Функцыянуюць: сярэдняя школа, фэльчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы сад, комплексны прыёмны пункт, аддзяленьне сувязі, крамы тавараў паўсядзённага попыту, маецца сельская бібліятэка.

На тэрыторыі аграгарадку разьмешчаны СПК «Вялікія Навасёлкі», які ўваходзіць у лік 60 базавых гаспадарак аграпрамысловага комплексу Рэспублікі Беларусь.

## Інфармацыя для турыстаў
За 21 км на паўночны ўсход ад Барысава, 8 км ад чыг. ст. Прыяміна на лініі Менск — Ворша, 92 км ад Менску. Празь вёску цячэ р. Лошыца (прыток р. Мужанка), на якой утвораны вадаём. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы Менск — Ворша.

### Страчаная спадчына
* Царква Сьв. Мікалая

## Вядомыя выхадцы
* А. І. Хацкевіч, беларускі і савецкі дзяржаўны дзяяч, нарком унутраных справаў, затым нарком фінансаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Навасёлкі на сайце Барысаўскага раённага выканаўчага камітэту

Катэгорыя:Лошніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Барысаўскага раёну
Весялоўскі сельсавет

**Весяло́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Весялова.

## Гісторыя
16 студзеня 1969 году створаны ў складзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці.

8 лютага 2010 году сельсавету перададзены ўсе сельскія населеныя пункты — Востраў, Вярховіна, Дубовы Лог, Ельніца, Загор’е, Крацэвічы, Мсьценьне, Нежыцы, Рагатка, Хаўхоліца, Яблачына — скасаванага Хаўхоліцкага сельсавету.

## Колішнія населеныя пункты
У склад сельсавету таксама ўваходзілі няісныя цяпер населеныя пункты: Забелы, Загазінка, Карнееўка, Карчаватка, Прытыка, Сьценькі Разіна, пасёлак крухмальнага заводу Весялова, вёскі Антосіна, Забор’е, Загасьцінец, Зазімнік, Замчышча, Заніўкі, Зарынец, Зімнік, Ісьцьмужніц, Мурожнае, Стругі, маёнтак Касьцюкі.

## Славутасьці
На тэрыторыі сельсавету знаходзіцца Мэмарыяльны комплекс на Брылёўскім поле, які прысьвечан падзеям вайны 1812 году і пераправе Напалеона праз Бярэзіну. Штовосень праводзяцца гістарычныя рэканструкцыі.

У 2000 годзе на тым жа месцы археолягі знайшлі адзін з найбольш адметных манэтна-рэчавых скарбаў эпохі вікінгаў на тэрыторыі Беларусі.

### Помнікі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 82


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1969 годзе
Навасёлкі (Даўгінаўскі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 30 чалавек
* 1931 год — 66 чалавек
* 1921 год — 68 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Людвіноўскі сельсавет

**Людвіно́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялейскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Людвінова.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году Касьцяневіцкі сельсавет перайменаваны ў Людвіноўскі, у склад якога перададзеныя населеныя пункты Бакунькі, Генеральчыкі, Дубраўка, Жары, Замошша, Кумельшчына, Паляны, Сьцешыцы, Юдзеўшчына ліквідаванага Сьцешыцкага сельсавету, а населеныя пункты Альшэўцы, Арпа, Асташкава, Валоські, Горная, Гутараўшчына, Ерхі, Івашынавічы, Карэкаўцы, Лявонавічы, Сосенка перададзеныя ў склад Крывасельскага сельсавету.

27 чэрвеня 2013 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Касьцяневічы ў вёску Людвінова.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Навасёлкі (Людвіноўскі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Людвіноўскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Навасёлкі, як і ўся Воўкаўшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Крывічы.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 39 чалавек
* 1931 год — 200 чалавек
* 1921 год — 186 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Катэгорыя:Людвіноўскі сельсавет
Навасёлкі (Хаценчыцкі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Хаценчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася вёска ў складзе гміны Хаценчыцы Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 11 чалавек
* 1999 год — 22 чалавекі
* 1931 год — 57 чалавек
* 1921 год — 58 чалавек
* 1866 год — 25 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Катэгорыя:Хаценчыцкі сельсавет
Гляцыялёгія

**Гляцыялё́гія** (ад  — «мароз, лёд», і , *[[лёгас]]* — «слова») — навука пра Зямлю. Вывучае ільды ва ўсіх формах на паверхні зямлі, у атмасфэры, гідрасфэры і літасфэры. Адзіным прыродным аб’ектам вывучэньня гляцыялёгіі ёсьць гляцыясфэра і нівальна-гляцыяльныя сістэмы, што яе складаюць.

Па асноўным канкрэтным аб’екце дасьледваньняў гляцыялёгія падзяляецца на некалькі галінаў: лядніказнаўства, сьнегазнаўства, лавіназнаўства, лёдазнаўства вадаёмаў і вадацёкаў, палеагляцыялёгію.

Па ўзаемасувязях з сумежнымі навукамі і спэцыфічных мэтадах у гляцыялёгіі вылучаецца шэраг кірункаў: гляцыякліматалёгія, гляцыягідралёгія, структурная гляцыялёгія, дынамічная гляцыялёгія, ізатопная і геахімічная гляцыялёгія.

Разам з геакрыялёгіяй (мярзотазнаўствам), што дасьледуе шматгадовую крыялітазону, гляцыялёгія аб’ядноўваецца ў крыялёгію Зямлі, аб’ектам якой служыць крыясфэра цалкам.

Як самастойная галіна ведаў гляцыялёгія пачала фармавацца ў канцы XVIII — пачатку XIX стагодзьдзяў на базе геалёгіі і гідралёгіі. Напачатку панятак «гляцыялёгія» быў зьвязаны толькі з вывучэньнем горных леднікоў і ледніковых покрываў Арктыкі і Антарктыды.

## Літаратура
*
Рыдыгеры

**Рыдыгеры** (**Рудыгеры, Рудынгеры**; , ) — шляхецкі род нямецкага (курляндзкага) паходжаньня. Быў набілітаваны ў Швэцыі, Вялікім Княства Літоўскім, Каралеўстве Польскім й Расеі. Некаторыя прадстаўнікі роду карысталіся графскім тытулам. Паходзяць ад Гэнрыка Нікаляўса Рыдыгера, у 1681—1693 гадох капітана швэдзкіх фартэцыяў у інфлянцкім Дзюнамюндэ (цяпер частка Рыгі — Даўгаўгрыва, дзе Дзьвіна ўпадае ў Балтыйскае мора), які ў 1695 годзе атрымаў шляхецта ў Швэцыі. Спачатку вызнавалі лютэранства, потым пачалі пераходзіць у праваслаўе.

## Радавод
**Генрых Нікаляўс (Нільс) Рудынгер** (? — 1711) ж. — (1696, Рыга) Крыстына Элізабэт фон Вікедэ(н) (1680—1721).
# **Пэтэр Рудынгер**, капітан, інфлянцкі памешчык (Пандзімыйс у вёсцы Кааркюла ля Тырвы). 3ж — ад 1752 Элізабэт Візнэр, д. інфлянцкага пастара.
## **Карл Магнус Рудынгер** (1753—1821, Гапсала, сучасны Гаапсалу, Эстонія), генэрал-маёр, таемны дарадца, Выбарскі губэрнатар, сябар Эстляндзкага рыцарства. ж. — (1779, Санкт-Пецярбург) Шарлёта Маргарэта баранэса фон Мальтыц (1758—1786, Санкт-Пецярбург), д. егера двору імпэратрыцы Кацярыны ІІ.
### **Фрыдрых (Фёдар) Вільгельм Рудыгер** (1780, Санкт-Пецярбург — 1840), інспэктар кашараў Праабражэнскага палку, палкоўнік, прыняў праваслаўе, ж. — Зоф’я Дарота (Дар’я Фёдараўна) Яжэмбская, д. імпэратарскага двору прыдворнага (агулам мелі сямёра дзяцей)
#### **Ягор (Георгі) Рудыгер** (1811—1848), ж. — Маргарыта Фёдараўна Гамбургер.
##### **Аляксандар Рудыгер** (1844—1877), ж. — Аўгіньня Германаўна Гізэці (? — 1905)
###### **Аляксандар Рудыгер** (1870—1929), выехаў у 1917 зь Петраграду ў Эстонію (Гаапсалу), ж. — Агляіда Юльеўна фон Бальц (1870—1956) (агулам мелі чацьвёра дзяцей)
####### **Міхаіл Рыдыгер** (1902—1962) протаярэй Казанскае царквы ў Таліне, вучыўся ў Імпэратарсай вучэльні правазнаўства, працаваў на фанэрнай фабрыцы Лютэра галоўным бухгальтарам аддзелу, сьвятар ад 1940, ж. — з 1926 Алена Ёсіфаўна Пісарава (1902—1959), д. палкоўніка царскае арміі, растралянага бальшавікамі ў Тэрыёках (сучасны Зеленагорск, Ленінградзкая вобласьць, Расея)
######## **[[Аляксій II|Аляксей Рыдыгер]]** (23 лютага 1929, Талін — 5 сьнежня 2008, Масква), Патрыярх Маскоўскі й усяе Русі Алексей ІІ.

## Выхадцы
* Фёдар Рыдыгер (1783—1856) — граф, расейскі генэрал ад кавалерыі
* Аляксей ІІ Рыдыгер (1929—2008) — патрыярх Маскоўскі й Усяе Русі ў 1989—2008.

## Глядзіце таксама
* Гродгар (імя)

## Вонкавыя спасылкі
* Родословная Патриарха Московского и всея Руси Алексия Второго (Алексей Ридигер)


Катэгорыя:Латыскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Швэдзкія шляхецкія роды
Катэгорыя:Шляхецкія роды Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Графскія роды
Катэгорыя:Остзэйскія шляхецкія роды
Красны Бор (мікрараён)

**Кра́сны Бор** — жылы раён у заходняй частцы Менску паміж МКАД і вуліцамі Лабанка, Мазурава, Прытыцкага. Забудоўваецца з канца 1980-х.

Мае разгалінаваную дарожную сетку, транспартнае злучэньне забясьпечваецца непасрэднай блізкасьцю да гарадзкіх радыюсаў (вуліцы Прытыцкага, Адзінцова), 4-га гарадзкога кальца (вуліца Лабанка), другой лініі мэтрапалітэну (станцыя «Каменная Горка»).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мікрараёны Менску
Катэгорыя:Фрунзэнскі раён (Менск)
Карвач

**Ка́рвач** () — назоў шэрагу населеных пунктаў у Польшчы.

## Вёскі

* Карвач — вёска ў Люблінскім ваяводзтве, у Лукаўскім павеце, у гміне Лукаў.
* Карвач — вёска ў Мазавецкім ваяводзтве, у Пшасныскім павеце, у гміне Пшасныш.
Карвач (Люблінскае ваяводзтва)

**Ка́рвач** () — вёска ў Люблінскім ваяводзтве, у Лукаўскім павеце, у гміне Лукаў.

## Гісторыя
Паводле Казімежа Рымута вёска ўзьнікла каля 1890 году, уваходзіла ў склад парафіі Тшэбешаў. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Сядлецкага ваяводзтва.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт роду Карвацкіх

Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Брудзэў

Назву **Бру́дзэў** () маюць:

## Населеныя пункты
### [[Польшча]]
* Велікапольскае ваяводзтва:
** Брудзэў — вёска ў Каліскім павеце
** Брудзэў — вёска ў Турэцкім павеце

* Лодзінскае ваяводзтва:
** Брудзэў — вёска ў Сярадзкім павеце
Брудзэў (Каліскі павет)

**Брудзэў** () — вёска ў гміне Блізануў Каліскага павету Велікапольскага ваяводзтва Польшчы.

## Гісторыя
У 1445 годзе ў вёсцы нарадзіўся Войцех Брудзэўскі, польскі астраном, настаўнік Мікалая Капэрніка. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Каліскага ваяводзтва.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вёскі Велікапольскага ваяводзтва
Карвач (Мазавецкае ваяводзтва)

**Ка́рвач** () — вёска ў Мазавецкім ваяводзтве, у Пшасныскім павеце, у гміне Пшасныш. Знаходзіцца ля ракі Мараўкі.

## Гісторыя
Адам Банецкі лічыў датай узьнікненьня вёскі 1431 год. Але ж Казімеж Рымут сьцьвярджае, што Карвач існаваў ужо ў 1394 годзе. Напачатку XV стагодзьдзя вёскай валодаў род Карвацкіх, прозьвішча якіх паходзіць ад назову вёскі. У 1827 годзе ў вёсцы было 32 дамы й 222 жыхары. Паводле «Слоўніка геаграфічнага Царства Польскага» (1882—1902) — вёска ў Пшасныскім павеце, цэнтар гміны Карвач. Тут жыло 465 чалавек, было 44 дамы, цагельня, млын і карчма. У 1975—1998 гадах вёска ўваходзіла ў склад Астралэнцкага ваяводзтва.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт роду Карвацкіх

Катэгорыя:Вёскі Мазавецкага ваяводзтва
Самуіл Жытлоўскі

**Саму́іл Во́сіпавіч Жытло́ўскі** (1870, Віцебск — ?) — беларускі палітычны й габрэйскі грамадзкі дзяяч.

## Дзейнасьць

З жыдоўскае купецкае сям’і, брат Хаіма й Міхаэля Жытлоўскіх. Скончыў Смаленскую рэальную вучэльню. Навучаўся ў Маскоўскай кансэрваторыі (скрыпічны й дырыжэрскпі факультэты). Адначасова вольны слухач юрыдычнага факультэту маскоўскага ўнівэрсытэту. Вярнуўся ў Віцебск, выкладаў музыку, зладзіў сымфанічны аркестар, якім дырыжаваў. Таксама даваў сольныя канцэрты як скрыпач. Адначасова ўваходзіў у разнастайныя камэрцыйныя таварыствы, займаў пасады сакратара, намесьніка старшыні, старшыні. У 1905—1906 жыве ў Рызе, Санкт-Пецярбургу, пасьля ў Маскве. Пасьля кастрычніцкага перавароту ў 1917 пераяжджае зь сям’ёй (жонкай, сынам і дзьюма дочкамі) у Вільню, адтуль у Коўню.

25 сакавіка 1921 уведзены ў склад ураду БНР як міністар па справах нацыянальных меншасьцяў. Адразу ж даў інтэрвію, якое было надрукаванае ўва ўсіх жыдоўскіх газэтах, якія выходзілі ў Летуве, Францыі й ЗША. Напрыканцы сакавіка 1921 падпісаў дамову з урадам БНР пра раўнапраўе беларусаў і жыдоў, прадстаўніцтва жыдоў у органах улады. Намагаўся заручыцца дапамогай жыдоўскае дыяспары ў сьвеце ў будаўніцтве незалежнае Беларусі. Для гэтага наведаў Бэрлін, Парыж, Лёндан, дзе вёў перамовы зь мясцовымі жыдоўскімі дзеячамі й арганізацыямі. У гэтай справе разьлічваў на дапамогу свайго брата — выбітнага жыдоўскга дзеяча Хаіма Жытлоўскага. Зьбіраўся наведаць ЗША й прыняць удзел у 12-м сіянісцкім кангрэсе ў Карлзбадзе, але ці зрабіў гэта невядома: засталіся адно лісты, у якіх ён казаў пра свой намер і прасіў для змаганьня з пагромамі 5 тысячаў фунтаў стэрлінгаў штомесячна і яшчэ 2 тысячы фунтаў аднаразова на выдавецкія патрэбы. У 1923 пакінуў пасаду міністра БНР.

## Сям’я

Ягоны ўнук — Даніель Цэйтлін, псыхоляг у Швайцарыі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 	
 
## Вонкавыя спасылкі
* Инна Герасимова. Знаменитая фамилия
* Сяргей Шупа. Габрэі ў БНР

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1870 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Жыдоўскія музыкі
Катэгорыя:Дыпляматы БНР
Катэгорыя:Міністры нацыянальнасьцяў БНР
Катэгорыя:Палітыкі БНР
Ісак Лур’е

**Ісак Рыгоравіч Лур’е** (1890, Пінск — пасьля 1933) — беларускі дзяяч габрэйскага паходжаньня.

## Дзейнасьць

Сын фабрыканта й удзельніка шматлікіх сыяніскіх кангрэсаў Рыгора Лур’е. Як чалавек, які меў стасункі зь вядомымі габрэйскімі дзеячамі (Хаімам Вейцманам, Нагумам Сакаловым, Леам Моцкіным), прадстаўляў Беларускую народную рэспубліку за мяжой.

У 1919—1921 консул і гандлёвы агент БНР у Капэнгагене, стварыў тут прэс-бюро Наладжваў кантакты таксама са швэдзкімі коламі. Актыўна перакладаў з дацкае й швэдзкае моваў газэты і рабіў дайджэст для ўраду БНР, каб мець разуменьне, як ставяцца да Ўсходняе Эўропы й Беларусі дацкія й швэдзкія палітычныя і дзелавыя колы. Пасьля быў пераведзены ў Бэрлін, а адтуль у Гданск.

## Литаратура
* 	

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Ці існавалі стасункі паміж БНР і Швецыяй?
* Рапарт Рамуальда Зямкевіча ў ІІ аддзел Генэральнага штаба ад 31 ліпеня 1923 г.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1890 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінску
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Дыпляматы БНР
Школа маладога журналіста

*'Школа маладога журналіста* (ШМЖ) — трэнінгавая праграма грамадзкага аб’яднаньня «Цэнтар „Трэці сэктар“» у Горадні. Праграма была заснаваная ў 1997 годзе, калі рэалізоўвалася грамадзкім аб’яднаньнем «Цэнтар „Трэці сэктар“» сумесна з Моладзевым прэс-клюбам і рэдакцыяй газэты «Пагоня».

Прадугледжвае падрыхтоўку штатных і пазаштатных карэспандэнтаў для СМІ, выданьняў грамадзкіх аб’яднаньняў Гарадзеншчыны, а таксама павышэньне сацыяльнай актыўнасьці моладзі. Існуе ў выглядзе штогадовых 7-мі месячных праектаў. Курсанты (моладзь ва ўзросьце ад 16 да 25 гадоў) праходзяць 5-ці месячны тэарэтычны курс «Асновы журналістыкі», двухмесячную стажыроўку ў рэдакцыях гарадзенскіх СМІ, выдаюць свае навучальныя газэты.

З 1997 году навучаньне ў «Школе маладога журналіста» прайшло больш за 200 навучэнцаў. Выпускнікі «Школы» працавалі ў рэдакцыях газэт «Пагоня», «Биржа информации», «Głos z-nad Niemna», «Белорусский рынок», інфармацыйным агенцтве БелаПАН, выданьнях грамадзкіх аб’яднаньняў, навучаюцца на факультэтах журналістыкі ў Беларусі, Польшчы і Летуве.

У 2007 годзе ў праграму «ШМЖ — 10» упершыню былі ўключаны элемэнты радыё- і інтэрнэт-журналістыкі. Удзельнікі атрымалі магчымасьць рабіць свае матэрыялы для інтэрнэт-газэты і радыё «Твой стыль». У траўні 2007 году сумесна з грамадзкім аб’яднаньнем «Беларуская асацыяцыя журналістаў» у Горадні быў праведзены I Фэстываль моладзевай журналістыкі «Твой стыль». Фэстываль быў прымеркаваны да 10-годзьдзя Школы.

## Глядзіце таксама
* Радыё «Твой стыль»

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе
Цэнтар Трэці сэктар

«**Трэці сэктар**» — цэнтар інфармацыйнай падтрымкі грамадзкіх ініцыятываў, заснаваны ў 1997 годзе грамадзкімі дзеячамі і журналістамі Горадні. У 1997—2006 гг. выдавала аднайменны часопіс. Яшчэ да дзяржаўнага ўліку са студзеня 1997 г. пачала падрыхтоўку карэспандэнтаў і прэс-сакратароў шляхам правядзеньня штогадовага 7-месячнага курсу «Асновы журналістыкі» і стажаваньня на вэб-пляцоўцы «Твой стыль». Да 2014 г. падрыхтоўку прайшлі 280 журналістаў. З красавіка 1999 г. выдавала сеціўную рассылку «Кроніка грамадзкага жыцьця Гарадзеншчыны». З 2004 г. мае ўласную бібліятэку. Са студзеня 2010 г. ажыцьцяўляе 7-месячнае навучаньне сталых людзей ва ўзросьце ад 55 гадоў. Таксама ладзіць міжнародныя летнікі і фэстывалі маладзёвай журналістыкі і нефармальнай адукацыі. З 2011 г. ладзіць праект «Постаці».

## Глядзіце таксама
* Газэта «Пагоня»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* RSS-стужка
* Фэйсбук
* Унівэрсытэт залатога веку

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі Горадні
Шкубанкі

**Шкубанкі**, або **куцмах** () — чэская страва з бульбы ў выглядзе шарыкаў, абсмажаных у муцэ.

## Рэцэпт прыгатаваньня
**Складнікі**:
* бульба — 8 шт.
* мука — 3/4 шклянкі
* здор — 4 ст. лыжкі
* мак — 1 ст. лыжка
* цукар — 1 ст. лыжка
* соль

Абабраную бульбу парэзаць вялікімі кавалкамі, заліць кіпнем і варыць да паўгатоўкі. Зьліць ваду, растаўчы бульбу, зрабіць некалькі адтулінаў да дна каструлі, засыпаць у іх муку і ўліць прыкладна палову адлітай вады. Каструлю накрыць крышкай і вытрымаць на невялікім агні 15-20 хвілінаў. Потым ваду зьліць, бульбу старанна перамяшаць, пасаліць. З атрыманай крутой масы выразаць круглай лыжкай шкубанкі (кавалкі сумесі авальнае формы), раскласьці на талерцы і паліць тукам. Перад падачай на стол пасыпаць цукрам і тоўчаным макам. Замест цукру і маку можна пасыпаць страву цёртым сырам ці тварагом.

## Глядзіце таксама

* Кнэдлікі

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Чэская кухня
Катэгорыя:Аўстрыйская кухня
Катэгорыя:Нямецкая кухня
Катэгорыя:Дамплінгі
Навасёлкі (Крывіцкі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Крывіцкага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Навасёлкі, як і ўся Воўкаўшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Крывічы.

30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Пузыроўскага сельсавету ў склад Крывіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 32 чалавекі
* 1999 год — 66 чалавек
* 1931 год — 134 чалавекі
* 1921 год — 131 чалавекі
* 1866 год — 72 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Крывіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Пузыроўскі сельсавет

**Пузыро́ўскі сельсавет** (таксама — *Пузырэ́ўскі сельсавет*, *Пузы́рскі сельсавет*) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пузыры.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Крывіцкага раёну Вялейскай вобласьці. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Мядзельскага раёну.

30 кастрычніка 2009 году сельсавет скасаваны, усе населеныя пункты — Васілеўшчына, Вераб’і, Грыбкі, Дубаносы, Завугольле, Залесьсе, Капусьцічы, Кулікова, Маставікі, Навасёлкі, Папоўка, Пузыры — перададзеныя Крывіцкаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 24

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 269

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Сьвірскі пасялковы савет

**Сьві́рскі пасялко́вы савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Сьвір. 

## Гісторыя
25 красавіка 1958 году Сьвір атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У сувязі з гэтым Сьвірскі сельсавет рэарганізаваны ў пасялковы савет у складзе Сьвірскага (з 31 жніўня 1959 году — Мядзельскага) раёну Маладэчанскай (з 20 студзеня 1960 году — Менскай) вобласьці.

28 красавіка 2004 году выключаныя са складу савету хутары Глыбокі Ручай і Рыдупля і ўключаныя ў склад Кабыльніцкага сельсавету.

28 траўня 2013 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1986 году — 35

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 593

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, створаныя ў 1958 годзе
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Навасёлкі (Слабадзкі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Старагабскага сельсавету ў Слабадзкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 43 чалавекі
*1931 год — 227 чалавекі
*1921 год — 223 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура

* 

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Навасёлкі (Сьвірскі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Сьвірскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 39 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Навасёлкі (Пухавіцкі раён)

**Навасёлкі** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Навасёлкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 566 чалавек
* 1999 год — 666 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Навасёлкі (Слуцкі раён)

**Навасёлкі** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Ісернскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Катэгорыя:Ісернскі сельсавет
Навасёлкі (Узьдзенскі раён)

**Навасёлкі** — вёска ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Лашанскага ў склад навастворанага Слабадзкога сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 19 чалавек
* 1999 год — 23 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Узьдзенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Узьдзенскага раёну
Навасёлкі (Лагойскі раён)

**Навасёлкі** — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Акалоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Катэгорыя:Акалоўскі сельсавет
Астрашыцкагарадоцкі сельсавет

**Астрашыцкагарадо́цкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — аграгарадок Астрашыцкі Гарадок.

## Прырода
На поўдні сельсавету ў ваколіцах вёскі Ўзбор’е месьціцца Прылепскі заказьнік плошчай 32 кв.км. 

## Гісторыя
29 чэрвеня 1934 году створаны Астрашыцкагарадоцкі сельсавет у складзе прыгараднага Менскага раёну, з 15 студзеня 1938 году ў Менскай вобласьці.

## Крыніцы

## Літаратура
* 


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1934 годзе
880-я

**880-я**

Стагодзьдзі: VIII стагодзьдзе - IX стагодзьдзе - X стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
830-я
840-я
850-я
860-я
870-я
**880-я**
890-я
900-я
910-я
920-я
930-я


Гады: 
880, 881, 882, 883, 884, 885, 886, 887, 888, 889

----

## Асноўныя падзеі
* вікінгі няўдала спрабавалі асадзіць Парыж

## Вонкавыя спасылкі
Навасёлкі (Крупскі раён)

**Навасёлкі** — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Бобрскі сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бобрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну
Навасёлкі (Менскі раён)

**Навасёлкі** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Навасёлкі ўваходзяць у склад Астрашыцкагарадоцкага сельсавету. Каля вёскі працякае рака Вясьнянка.

## Насельніцтва
* 2010 год — 185 чалавек
* 1999 год — 176 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Імпарт

**І́мпарт** ( — увазіць) — увоз на мытную тэрыторыю краіны тавараў, паслуг ці капіталу.

Імпарт з пунтку гледжаньня навукі — гэта вынік міжнароднага падзелу працы ў спаборніцтве краінаў па найбольш дасканаламу выкарыстоўваньню рэсурсаў як матэрыяльных, так і нематэрыяльных.

Разам з экспартам імпарт складае гандлёвы абарот. Розьніца паміж агульнай вартасьцю экспарту і імпарту складае гандлёвае сальда.

Вартасьць імпарту лічыцца ў цэнах на ўмовах CIF, гэта значыць уключаецца вартасьць страхаваньня ды фрахта. З гэтай прычыны агульнасусьветны экспарт заўсёды менш за імпарт.

Імпарт матэрыяльных каштоўнасьцяў называецца *бачны імпарт*. Імпарт транспартных паслуг, турызм, страхаваньне і іншыя паслугі, а таксама пераказы грошаў юрыдычных ды фізычных асобаў за мяжу — *нябачны імпарт*.

Падзяляюць імпарт па яго прадмеце на: 
* Імпарт тавараў
* Імпарт паслуг
* Імпарт капіталу

**Рэімпарт** — адваротны ўвоз тавараў, раней вывезеных па-за межы ды не пераапрацаваных там.

Імпарт рэгулюецца дзяржавамі празь некаторыя інструмэнты гандлёвай палітыкі: мыты, квоты, «дабраахвотныя» абмежаваньні, мінімальныя імпартныя цэны, тэхнічныя бар’еры ды іншыя.

Гэтыя інструмэнты маюць дзьве мэты — абарона нацыянальных вытворцаў ад міжнароднай канкурэнцыі ды фіскальная мэта.

## Імпарт у Беларусі

## Глядзіце таксама
* Экспарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Міжнародны гандаль
Навасёлкі 1 (Менская вобласьць)

**Навасёлкі 1** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі 1 уваходзяць у склад Алёхнавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1720 годзе згадваецца як вёска ў складзе маёнтку Дубрава ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Алёхнавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Навасёлкі 2 (Менская вобласьць)

**Навасёлкі 2** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Навасёлкі 2 уваходзяць у склад Алёхнавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 года пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай Навасёлкі, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 года — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Краснае.

## Насельніцтва
* 2009 год — 13 чалавек
* 1931 год — 76 чалавек
* 1921 год — 65 чалавек
* 1866 год — 55 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Алёхнавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Алёхнавіцкі сельсавет

**Алёхнавіцкі сельсавет** (афіцыйная назва — *Аляхно́віцкі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Алёхнавічы.

## Вонкавыя спасылкі
* Старшыня Алёхнавіцкага сельсавету падазраецца ў атрыманьні хабару // БелаПАН


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Навасёлкі (Бераставіцкі раён)

**Навасёлкі** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Алекшыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Алекшыцкі сельсавет

**Алекшыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Крынкаўскага раёну Беластоцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 года ў Бераставіцкім раёне Гродзенскай вобласьці. З 25 сьнежня 1962 году ў Сьвіслацкім раёне. 23 сакавіка 1964 году да сельсавету далучаная частка скасаванага Жукевіцкага сельсавету. З 30 ліпеня 1966 году ў адноўленым Бераставіцкім раёне.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета на 1 студзеня 2019 г. — 1802 чалавека.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 году — 2233 чалавекі, зь іх 69,8 % — беларусы, 19,9 % — палякі, 6,3 % — расейцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Алекшыцкі сельскі выканаўчы камітэт // Бераставiцкі раённы выканаўчы камітэт


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Amatory

**AMATORY** () — расейскі рок-гурт з Санкт-Пецярбургу, заснаваны ў 2001 годзе.

## Удзельнікі
* Аляксандар Паўлаў [ALEX] — гітара
* Дзяніс Жыватоўскі [DENVER] — гітара, сьпеў
* Вячаслаў Сакалоў [SLAVA] — сьпеў
* Дзьмітры Рубаноўскі [JAY] — гітара
* Данііл Сьвятлоў [STEWART] — бубны

## Вонкавыя спасылкі
* 
* AMATORY Официальный сайт

Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Расейскія музычныя гурты
Акружына

**Акружына** (**акружнасьць**) — геамэтрычнае месца пунктаў на роўніцы, роўнааддаленых ад дадзенага пункту (цэнтру).

Адлегласьць ад цэнтру да пункту на акружыне называецца радыюсам. Даўжыня акружыны вызначаецца як 2 \pi R ці  \pi D, дзе \pi — лік пі, R — радыюс акружыны, D — дыямэтар акружыны. Акружына таксама зьвязаная з кругам, які яна абмяжоўвае.

Па сутнасьці, акружына зьяўляецца асобным выпадкам эліпсу, цэнтры якога супадаюць паміж сабой.

## Глядзіце таксама
* Умежаная акружына
* Акрэсьленая акружына

## Крыніцы

Катэгорыя:Канічныя сечывы
Эліпс

**Эліпс, даўгакруг** — геамэтрычнае месца пунктаў на роўніцы, ад якіх сума адлегласьцяў да 2 вызначаных пунктаў (фокусаў) застаецца нязьменнай. Эліпс, як і парабалу ці гіпэрбалу, можна атрымаць празь сечыва конуса роўніцай. Плошча эліпса роўная S=\pi a b, дзе *a* і *b* — паўвосі эліпса.

Акружына зьяўляецца асобным выпадкам эліпсу, калі ягоныя фокусы супадаюць паміж сабой.

## Раўнаньні эліпсу

### Кананічнае раўнаньне эліпсу
Кананічным раўнаньнем эліпсу называецца раўнаньне:

\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1

Тут a — вялікая, а b — малая паўвось эліпсу.

### Парамэтрычнае раўнаньне эліпсу
Парамэтрычным раўнаньнем эліпсу называецца сыстэма:

\left\{\begin{matrix} x = a \cos \alpha~; \\ y = b \sin \alpha~; \end{matrix}\right.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Канічныя сечывы
Гіпэрбала (геамэтрыя)

**Гіпэрбала** — геамэтрычнае месца пунктаў на роўніцы, ад якіх модуль рознасьці адлегласьцяў да 2 вызначаных пунктаў (фокусаў) застаецца нязьменным.

Гіпэрбалу, як і эліпс ці парабалу, можна атрымаць празь сечыва конуса роўніцаю. У такім разе гіпэрбалу можна вызначыць як канічнае сечыва з эксцэнтрысытэтам e>1.

## Раўнаньні гіпэрбалы
### Кананічнае раўнаньне
Кананічным раўнаньнем гіпэрбалы называецца раўнаньне:

\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1

### Асымптоты
Асымптотамі гіпэрбалы называюцца простыя, якія датычацца гіпэрбалы ў бясконца аддаленым пункце. Яны апісваюцца наступнымі раўнаньнямі:

\frac{x}{a}-\frac{y}{b}=0;

\frac{x}{a}+\frac{y}{b}=0;

На малюнку яны пазначаныя чырвонымі лініямі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Канічныя сечывы
Гаўрыла Верасаў

**Гаўры́ла Мікала́евіч Ве́расаў** (8 ліпеня 1912, Менск — 18 лістапада 1979, тамака жа) — беларускі савецкі шахматыст, міжнародны майстар (1950).

Шасьціразовы чэмпіён Беларусі. Удзельнік трох чэмпіянатаў СССР. Шахматны тэарэтык, аўтар сыстэмы, што атрымала назву «*[[Дэбют Верасава]]*» (*1. d4 d5 2. Кc3 Кf6 3. Сg5*).

Удзельнік нямецка-савецкай вайны. Кандыдат гістарычных навук.

## Асноўныя спартовыя вынікі

## Літаратура
* Шахматный словарь. [Москва] : Физкультура и спорт, [1964]. С. 216.
* Шахматы : Энциклопедический словарь. Москва : Советская энциклопедия, 1990. С. 58. .

## Вонкавыя спасылкі
* Партыі ў базе ChessGames
* Бацьвіньнік І. Ён быў ва ўсім непараўнальны // 64 — Шахматны агляд. 2000. № 5.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 8 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Беларускія шахматысты
Катэгорыя:Савецкія шахматысты
Катэгорыя:Шахматныя тэарэтыкі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Памерлі ў 1979 годзе
Катэгорыя:Памерлі 18 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Запольскі сельсавет

Назву **Запо́льскі [[сельсавет]]** маюць:

* Запольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці
* Запольскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці.
* Запольскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёну Гомельскай вобласьці.
* Запольскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці.
* Запольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Клічаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.
* Запольскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Плешчаніцкага раёну Менскай вобласьці.
Навасёлкі (Запольскі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Запольскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 114 чалавек
* 1999 год — 171 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Катэгорыя:Запольскі сельсавет (Віцебскі раён)
Навасёлкі (Астровенскі сельсавет)

**Навасёлкі** — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласьці. Навасёлкі ўваходзяць у склад Астровенскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Пліскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 62 чалавекі
* 2010 год — 26 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Астровенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Астровенскі сельсавет

**Астро́венскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Астроўна.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці). 15 лютага 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Бешанковіцкага раёну. 25 сьнежня 1962 году сельсавет перададзены ў склад Віцебскага раёну. 12 лютага 1965 году сельсавет перададзены ў склад Бешанковіцкага раёну.

8 красавіка 2004 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Пліскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 30

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 24, 335
*  С. 75


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бешанковіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Верхнякрывінскі сельсавет

**Верхнякры́вінскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Верхняе Крывіна.

## Гісторыя
8 красавіка 2004 году сельсавету былі перададзеныя ўсе вёскі скасаванага Рубескага сельсавету.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бешанковіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Соржыцкі сельсавет

**Со́ржыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Соржыца.

## Гісторыя
24 лістапада 2009 году ліквідаваная вёска Стрэлішча.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бешанковіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Запольскі сельсавет (Рагачоўскі раён)

**Запо́льскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рагачоўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Запольле.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рагачоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі