Браўзэр

**Ўэб-аглядальнік** або **бра́ўзэр** (, у&nbsp;іншым напісаньні&nbsp;— ***бро́ўзэр***)&nbsp;— гэта праграмнае забесьпячэньне для прагляду ўэб-сайтаў, гэта значыць для запыту ўэб-старонак зь&nbsp;Сеціва, для&nbsp;іх апрацоўкі і&nbsp;вываду, і&nbsp;для рэалізацыі пераходу ад&nbsp;аднае старонкі да&nbsp;іншай.

Большасьць браўзэраў таксама здольныя да&nbsp;прагляду зьместу FTP-сэрвэраў.

Браўзэры стала разьвіваліся з&nbsp;пары ўзьнікненьня Сеціва, і&nbsp;зь&nbsp;яго&nbsp;ростам станавіліся ўсё&nbsp;больш важнай праграмаю тыповага пэрсанальнага кампутара. Цяпер браўзэр&nbsp;— комплексная праграма для апрацоўкі і&nbsp;вываду розных складнікаў ўэб-старонкі, і&nbsp;для стварэньня інтэрфэйсу паміж ўэб-сайтам і&nbsp;яго наведвальнікам. Практычна ўсе папулярныя браўзэры распаўсюджваюцца бясплатна або «ў&nbsp;камплекце» зь&nbsp;іншымі праграмамі: Internet Explorer (як складнік Windows), Mozilla Firefox (вольнае ПЗ), Opera (бясплатна), Safari (як складнік Mac OS X).

## Гісторыя развіцьця
Першым распаўсюджаным браўзэрам з графічным інтэрфэйсам быў NCSA Mosaic, затым на доўгі час рынак манапалізаваў Netscape Navigator. У 1995 годзе кампанія «Майкрасофт»  выпусціла Windows 95, што ўлучала Internet Explorer 3.0, і гэты момант можна лічыць пачаткам вайны браўзэраў, якая скончылася поўнай паразай Netscape і трыюмфам Internet Explorer, які ў выніку заняў больш за 95 % рынку. Зрэшты, гінучы Netscape нанес удар у сьпіну «Майкрасофту» , выпусьціўшы зыходны код свайго браўзэру пад вольнае ліцэнзіяю MPL (Mozilla Public License). На яго аснове былі створаныя новыя браўзэры Mozilla і Mozilla Firefox. Апошні паступова набірае папулярнасьць. У 2005 годзе браўзэр Opera таксама стаў распаўсюджвацца бясплатна.

Вайна браўзэраў была бы выключна камэрцыйнай справаю карпарацыяў, калі бы асноўным прыёмам у барацьбе ня стала даданьне спэцыфічных, нестандартных магчымасьцяў да браўзэру. Найвялікшыя адрозьненьні ўзьнікалі ў падтрымцы JavaScript&nbsp;— мовы сцэнараў, якая дадае інтэрактыўнасьці дакумэнтам. У выніку шматлікія дакумэнты былі «аптымізаваныя» для пэўнага браўзэру і цалкам не чыталіся ў іншых. WWW-Кансорцыюм прымае мноства стандартаў (розных вэрсіяў HTML, JavaScript, CSS і інш.), але адказнасьць за прытрымліваньне да гэтых стандартаў цалкам кладзецца на распрацоўнікаў браўзэраў. У апошнія гады ўзровень падтрымкі стандартаў значна вырас, і з сучасных браўзэраў толькі Internet Explorer (перадапошняя, шостая, вэрсія якога выйшла ў 2001 годзе) мае сур'ёзныя недахопы ў іх падтрымцы (а апошняя — сёмая, якая выйшла месяц таму, яшчэ ня досыць дасьледаваная на адпаведнасьць стандартам).

У лякалізаваных вэрсіях апэрацыйных сыстэмаў сямейства Windows браўзэры мянуюцца проста *аглядальнікамі*, *аглядальнікамі сеткі* або *ўэб-аглядальнікамі*.

## Папулярныя браўзэры

* Mozilla Firefox
* Opera
* Internet Explorer
* Maxthon — па сутнасьці праграмная абалонка для Internet Explorer
* Safari — заснаваны на кодзе Konqueror
* Google Chrome

## Меней папулярныя браўзэры
* Netscape Navigator
* Konqueror
* Galeon
* Epiphany
* Kazehakase
* Charon
* Arachne
* K-Meleon

## Тэкставыя браўзэры
* Lynx
* Links
* W3M
* Netrik
* Elinks
* Internet Browser

## Браўзэры для мабільных тэлефонаў
* Opera Mini

## Глядзіце таксама
* Параўнаньне ўэб-браўзэраў
* Сьпіс браўзэраў

## Вонкавыя спасылкі
* Блог пра ўэб-браўзэры і інтэрнэт-тэхналёгіі