Алесь Разанаў

**Але́сь Раза́наў** (5 сьнежня 1947 — 26 жніўня 2021) — беларускі паэт і перакладнік. Двойчы ляўрэат прэміі «Залаты апостраф» (2012, 2017). Міжнародная адзнака імя Давіда Бурлюка.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і службоўцаў у вёсцы Сялец Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Бацька — Сьцяпан Разанаў, расеец, паходзіць з Тамбоўскай вобласьці, прыехаў з геадэзічнай экспэдыцыяй да вайны ў Беларусь, дзе й застаўся. У 1966 годзе Алесь Разанаў скончыў Сялецкую сярэднюю школу. У тым жа годзе паступіў на філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, паралельна працаваў ліцейшчыкам на Менскім заводзе ацяпляльнага абсталяваньня.

У кастрычніку 1968 студэнты БДУ (сярод лідэраў студэнцкае групы былі Разанаў і Віктар Ярац) зьвярнуліся ў ЦК КПБ з патрабаваньнем вярнуць навучаньне на беларускай мове. Мясцовыя лідэры камуністычнае партыі праводзілі курс на татальную русіфікацыю беларускага грамадзтва; беларуская мова разглядалася як непатрэбная й любы выступ у ейную абарону расцэньваўся як нацыяналістычны выклік. Вось чаму справе студэнтаў-філёлягаў быў дадзены ход. На іх было павешана таўро нацыяналістаў, што само па сабе было страшным словам-праклёнам па тых часах. Але кіраўніцтва ЦК КПБ баялася грамадзкага рэзанансу, таму справе рашылі не надаваць палітычную афарбоўку — Разанава й Яраца папросту выключылі з унівэрсытэту.

Дзякуючы падтрымцы Максіма Танка, Уладзімера Калесьніка, які на той час займаў пасаду загадчыка катэдры беларускае мовы й літаратуры ў Берасьцейскім пэдагагагічным інстытуце, ды рэктара БПІ Сяргея Гусака, Разанаву пашчасьціла працягнуць вучобу на філялягічным факультэце Берасьцейскага пэдагагічнага інстытуту, які ён скончыў у 1970 годзе.

У 1970—1971 гадах працаваў настаўнікам беларускае мовы й літаратуры ў Кругельскай сярэдняй школе Камянецкага раёну, дзе разам з вучнямі заснаваў літаратурны гурток. З 1972 году на прафэсійнай літаратурнай працы.

Працаваў у «ЛіМе» і «Роднай прыродзе» (1972—1974), выдавецтве «Мастацкая літаратура» (1974—1986), часопісе «Крыніца» (1994—1999). Віцэ-прэзыдэнт Беларускага ПЭН-цэнтру (з 1989). У 2001 годзе жыў у Гановэры (Нямеччына), у 2003 годзе — у Грацы (Аўстрыя). Пасьля жыў у Беларусі.

Ягоныя творы перакладаліся на анґельскую мову амэрыканскай пісьменьніцай Джасьцін Ралей з Паўночнай Караліны.

## Творчасьць

Зборнікі паэзіі:
* «*Адраджэньне*» (1970) (першапачатковы назоў — «*Адрачэньне*»)
* «*Назаўжды*» (1974)
* «*Каардынаты быцьця*» (1976)
* «*Шлях — 360*» (1981)
* «*Вастрыё стралы*» (1988, Літаратурная прэмія імя Янкі Купалы)
* «*У горадзе валадарыць Рагвалод*» (1992)
* «*Паляванне ў райскай даліне*» (1994, прэмія «Гліняны Вялес»)
* «*Гліна. Камень. Жалеза*» (2000)
* «*Wortdichte*» (2003) (па-нямецку, прэмія Гердэра)
* «*Кніга ўзнаўленняў*» (2005)
* «*Лясная дарога: версэты*» (2005)
* «*Каб мелі шчасце ўваскрасаць і лётаць: паэмы*» (2006)
* «*Der Zweig zeigt dem Baum wohin er wachsen soll: gedichte*» (2006)
* «*Дождж: возера ў акупунктуры: пункціры*» (2007)
* «*Пчала пачала паломнічаць: вершаказы*» (2009)
* «*Сума немагчымасцяў: зномы*» (2009)
* «*Воплескі даланёю адною: пункціры*» (2010)
* «*З апокрыфа ў канон: гутаркі, выступленні, нататкі*» (2010)
* «*З Вяліміра Хлебнікава*» (2011, тэкст паралельна на беларускай і расейскай мовах)
* «*І потым нанава пачаць: квантэмы, злёсы, вершы*» (2011)
* «*Der Mond denkt, die Sonne sinnt: wortdichte*» (2011)
* «*Падарунак хроснай маці*» (2013)
* «*На гэтай зямлі = Auf dieser Erde: версэты*» (2015)
* «*Галасы тое, што ёсць, шукаюць: пункціры*» (2016)
* «*Францыск Скарына. Маем найбольшае самі: кніга перастварэнняў Алеся Разанава*» (2017)
* «*Такая і гэтакі: талакуе з маланкай дождж: пункціры*» (2018)
* «*Маланка жне, гром малоціць: вершаказы*» (2020)

Рабіў пераклады зь летувіскае, баўгарскае, сэрбскахарвацкае, анґельскае ды іншых моваў. Сярод іх пераклад п’есы Ўільяма Шэксьпіра «*Сон у Іванаву ноч*». Пераклаў на беларускую мову хоку Мацуо Басё.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Біяграфія на Slounik.org
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

### Тэксты
* 
* Вершы на Вершах.ru

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Гліняны Вялес»
Катэгорыя:Выпускнікі Берасьцейскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Натальлі Арсеньневай