Гісторыя Воўпы

**[[Воўпа]]** — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Ваўкавышчыны (частка Наваградчыны). Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля, помнік архітэктуры драўлянага барока. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася драўляная сынагога, адна з найпрыгажэйшых у Рэчы Паспалітай і Ўсходняй Эўропе.

## Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Воўпа ўпамінаецца ў XV ст. як дзяржаўны двор і сяло ў валоданьні вялікага князя Казімера, які ў 1449 годзе перадаў яе канцлеру Алехну Судзімонтавічу. У 1478 годзе тут заснавалі касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля. Пазьней Воўпа перайшла да роду Гальшанскіх: Павал Гальшанскі пераўтварыў яе ў цэнтар сваіх уладаньняў.

У XVI ст. з ініцыятывы вялікай княгіні Боны ўтварылася Воўпаўскае староства ў складзе Ваўкавыскага павету Наваградзкага ваяводзтва. У 1624 годзе яго набыў канцлер Леў Сапега для свайго сына, падканцлера Казімера Льва. Апошні ў 1643 годзе прымаў тут караля і вялікага князя Ўладзіслава Вазу. У 1662 годзе літоўскія канфэдэраты вынесьлі ў мястэчку сьмяротны прысуд гетману Вінцэнту Гасеўскаму.

У XVIII ст. Караліна Тэрэза з Радзівілаў, удава Казімера Лявона Сапегі, перадала Воўпаўскае староства Юзэфу Аляксандру Ябланоўскаму. У 1772 годзе яно складалася зь мястэчка Воўпа з ключамі Дубна, Стары Дворац і Калодзежна. На сойме 1773—1775 гадоў староства атрымаў Юзэф Вінцэнт Плятэр. На 1775 год у мястэчку быў 21 двор. У 1773 годзе на месцы ранейшага збудавалі новы драўляны касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля з разнымі алтарамі. 21 студзеня 1792 году кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў мястэчку Магдэбурскае права і герб: «*у блакітным полі бабёр натуральнага колеру*».

## Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Воўпа апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Гарадзенскім павеце. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня ў 1831 годзе расейскія ўлады канфіскавалі мястэчка ў дзяржаўны скарб.

На 1893 год у Воўпе было 110 двароў, дзейнічалі касьцёл, 2 праваслаўныя капліцы, сынагога і 2 малітоўныя дамы, працавалі школа, бровар, 2 гарбарні, фарбавальня і 25 крамаў; штогод праводзілася 5 невялікіх кірмашоў.

## Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Воўпа абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыскай мірнай дамовы (1921) Воўпа апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Гарадзенскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Воўпа ўвайшла ў склад БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стала цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1970 год у Воўпе было 274 двары, на 1990 год — 670, на 1996 год — 337. У 2000-я паселішча атрымала афіцыйны статус аграгарадку.

## Галерэя
### Мястэчка

Voŭpa, Rynak. Воўпа, Рынак (1901-39) (2).jpg|Рынак
Voŭpa, Rynak. Воўпа, Рынак (1901-39).jpg|Рынак
Voŭpa. Воўпа (1919-39).jpg|Вуліца
Voŭpa. Воўпа (1901-39).jpg|Каля сынагогі


### Сынагога

Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1907).jpg|1907 год
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1907) (2).jpg|1907 год
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1914).jpg|1914 год
Wolpa Synagogue Poland 1920.jpg|1920 год

Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (S. Zajčyk, 1919-39).jpg|С. Зайчык, 1930-я
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (5).jpg|да 1939 году
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (3).jpg|да 1939 году
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (4).jpg|да 1939 году

Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (6).jpg|да 1939 году
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (2).jpg|да 1939 году
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (10).jpg|да 1939 году
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (7).jpg|да 1939 году

Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (8).jpg|да 1939 году
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (9).jpg|да 1939 году
Voŭpaŭskaja synagoga. Воўпаўская сынагога (1901-39) (11).jpg|да 1939 году
Wolpa synagogue - the bima.jpg|да 1939 году


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воўпа