Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці

**«Інстыту́т мя́са-мало́чнай прамысло́васьці»** («ІММП») — досьледнае прадпрыемства Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, заснаванае ў 1965 годзе ў якасьці Беларускай філіі Ўсесаюзнага навукова дасьледчага інстытуту малочнай прамысловасьці.

На 2022 год уваходзіў у склад Аддзяленьня аграрных навук НАНБ, дзе належаў «Навукова-практычнага цэнтру харчаваньня». У «ІММП» распрацоўвалі бактэрыяльныя закваскі і вырабы для дзіцячага харчаваньня, малочныя і мясныя вырабы, спосабы ачысткі абсталяваньня і вытворчых памяшканьняў, ашчаджэньня рэсурсаў у малочнай і мясной прамысловасьці. Сярод іншага, выпрабоўвалі бясьпеку і якасьці харчовай сыравіны і вырабаў, стандартызавалі і нармавалі апрацоўку малака і мяса, а таксама распрацоўвалі дзяржаўныя праграмы ў адпаведнай галіне. У асьпірантуру прымаі па 2-х спэцыяльнасьцях: 1) апараты і працэсы харчовай вытворчасьці, 2) тэхналёгія малочных, мясных і рыбных вырабаў і лядоўневай вытворчасьці. Зь 2005 году выпускалі штогадовы Зборнік навуковых працаў «Актуальныя пытаньні перапрацоўкі мясной і малочнай сыравіны».

## Будова
На 2022 год «Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці» ўлучаў:
* 5 аддзелаў — 1) біятэхналёгіяў у складзе досьледнай вытворчасьці і 3-х лябараторыяў: а) мікрабіялягічных дасьледаваньняў і калекцыяў прамысловых мікраарганізмаў, б) дастасоўных біятэхналёгіяў і дзіцячага харчаваньня, в) малекулярна-генэтычных і біяхімічных дасьледаваньня; 2) тэхналёгіяў мясных вырабаў; 3) санітарнай апрацоўкі абсталяваньня і памяшканьняў; 4) стандартызацыі і нармаваньня; 5) маркетынгу;
* 4 лябараторыі — 1) абсталяваньня і тэхналёгіяў малочнакансэрвавай вытворчасьці, 2) тэхналёгіяў натуральнамалочных вырабаў і канцэнтратаў, 3) тэхналёгіяў сыраробства і масларобства, 4) вытворча-выпрабавальную;
* харчовы інавацыйны цэнтар.

## Вырабы і паслугі
На 2022 год «Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці» выпускаў:
* бактэрыяльныя закваскі для малочнай прамысловасьці,
* біякансэрванты для харчовых прадпрыемстваў,
* вырабы для дзіцячага харчаваньня,
* харчовыя дадаткі для мясной прамысловасьці.

Сярод іншага, прадпрыемства выконвала:
* распрацоўку і пастаноўку на вытворчасьць малочных і мясных вырабаў,
* стварэньне спосабаў ашчаджэньня рэсурсаў і энэргіі ў харчовай прамысловасьці;
* распрацоўку і ўкараненьне абеззаражваньня абсталяваньня і вытворчых памяшканьняў,
* выпрабаваньне якасьці харчовай сыравіны, малочных і мясных вырабаў.

## Мінуўшчына
У 1965 годзе Савет народнай гаспадаркі Беларускай ССР ухваліў Распараджэньне аб стварэньні Беларускай філіі Ўсесаюзнага навукова дасьледчага інстытуту малочнай прамысловасьці (БФ УНДІМП) Міністэрства мясной і малочнай прамысловасьці СССР. Яе ўтварылі на аснове лябараторыі малочнай прамысловасьці Беларускага НДІ прамысловасьці харчовых тавараў, створанай ў жніўні 1960 году. Да 1979 году ў Беларускай філіі УНДІМП пераважна распрацоўвалі харчаваньне і кармы з абястлушчанага малака, масьлянкі і малочнай сыроваткі. У 1979 годзе пабудавалі досьледны малаказавод і новы будынак Беларускай філіі УНДІМП. У 1980 годзе распрацавалі спосаб вытворчасьці кумысу з каровінага малака, які пачалі вырабляць у Беларускай і Казаскай ССР. Патэнт на вытворчасьць такога кумысу ўлічылі ў Нямеччыне, Францыі і Італіі. У 1982 годзе дазвол на яго вытворчасьць набылі малаказаводы Японіі. На пачатку 1980-х гадоў на абсталяваньні дражджаваньня сыроваткі стварыць вытворчасьць кармоў «Прамікс», «Правілакт» і «Правібел» з казеінавай, малочнай і тварожнай сыроваткі. Да 1986 году атрымалі звыш 50 аўтарскіх пасьведчаньняў і патэнтаў вынаходзтвы. У 1986 годзе Дзяржаўны аграпрамысловы камітэт СССР ухвалі Пастанову аб стварэньні на аснове Беларускай філіі УНДІМП прадпрыемства «Беларусі навукова-дасьледчы і канструктарска-тэхналягічны інстытут мясной і малочнай прамысловасьці» («БелНДКТІММП») Дзяржаўнага аграпрамысловага камітэту БССР. У 1996 годзе Натальля Жабанос вылучыла прабіятычныя штамы біфідабактэрыяў для кісламалочнага лекава-прафілякстычнага напою «Біфідабакт», які прызначаўся для дзіцячага харчаваньня. Пазьней на рынак вывелі кісламалочны напой «Біфітат» для дарослага насельніцтва.

 
На 2000 год «БелНДКТІММП» служыў установай стандартызацыі і засьведчаньня абсталяваньня для малочнай, мясной і птушкаперапрацоўчай прамысловасьці. Асноўнымі кірункамі дзейнасьці былі: стварэньне абсталяваньня для перапрацоўкі малака і мяса, падбор бактэрыяльных заквасак і канцэнтратаў для мяса-малочных заводаў, распрацоўка канструктарскай дакумэнтацыі на выраб узораў абсталяваньня. 5 сакавіка 2002 году А. Лукашэнка падпісаў Дэкрэт № 7 «Аб удасканаленьні дзяржаўнага кіраваньня ў галіне навукі», паводле якога 23 красавіка 2002 году Нацыянальная акадэмія навук Беларусі (НАНБ) зацьвердзіла Загад № 41 аб далучэньні Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь у якасьці Аддзяленьня аграрных навук НАНБ, у тым ліку «БелНДКТІММП». 18 красавіка 2006 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 242 аб далучэньні «БелНДКТІММП» да Навукова-практычнага цэнтру харчаваньня НАНБ. 18 верасьня 2006 году УП «Навукова-практычны цэнтар харчаваньня» Загадам № 10 перайменавала «БелНДКТІММП» у «Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці». У 2007 годзе «Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці» сумесна зь Міністэрствам сельскай гаспадаркі і харчаваньня Беларусі распрацаваў Праграму перапрацоўкі сыроваткі, у выніку ажыцьцяўленьня якой у Беларусі павысілі яе перапрацоўку да 97 %.

1 студзеня 2009 году набылі моц новя дзяржаўныя стандарты Беларусі на малочныя і мясныя вырабы, распрацаваныя ў «Інстытуце мяса-малочнай прамысловасьці». У выніку мяса сталі дастаўляць у крамы ў выглядзе паўфабрыкатаў. Такія паўфабрыкаты дазвалялі пастаўляць зь мяса самак і замарожваць аднойчы. Тэрмін захоўваньня абмежавалі 6-ю месяцамі для ялавічыны і 3-ма — для сьвініны. Таксама сьвініну мелі прадаваць бяз жоўклага шпіку. Таўшчыня падскурнага тлушчу мела складаць да 10 мілімэтраў у бараніне, казьляціне і ялавічыне, да 25 мм — сьвініне. У ялавічным катлетным мясе доля тлушчу магла складаць да 25 %, а ў сьвіным — да 35 %. Паводле новага стандарту, сухая каўбаса мела высьпяваць за 35 дзён без даданьня глютамату натру, паўсухая — да 25 дзён з занясеньнем мікрабіялягічнай спачатнай культуры. Тлустасьць сьмятаны магла складаць ад 10 да 40 % пры наяўнасьці бялку, што сьведчыць пра яе натуральнасьць. Сьмятанным мелі называць выраб пры ўвядзеньні ў сьмятану алею. У стандарт для вяршкоў укаранілі стэрылізаваныя з прыдатнасьцю звыш 25 дзён і апрацаваныя ўльтравысокай тэмпэратурай з прыдатнасьцю звыш 2-х месяцаў. Пастэрызаваныя вяршкі былі прыдатныя 36 гадзінаў. Плаўлены сыр меў зьмяшчаць толькі натуральны тлушч без стабілізатараў кансістэнцыі. Пры дадатньні алею яго называлі сырным плаўленым прадуктам. У стандарт дадалі сухі сыр у выглядзе здробненага парашку для даданьня ў страву. Разам з вэнджанымі зьявіліся пастэрызаваныя і стэрылізаваныя плаўленыя сыры. Пры наяўнасьці прынамсі 75 % сычужнага сыру плаўлены мог насіць назоў сычужнага. У 2011 годзе «Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці» распрацаваў вырабы для Наваградзкага (Гарадзенская вобласьць) і Пружанскім (Берасьцейская вобласьць) малочных камбінатах. Таксама ў  «ІММП» стварылі цэх кісламалочных вырабаў для грудных немаўлятаў і ўчастак бактэрыяльных канцэнтратаў.

У траўні 2012 году «Нарачанскі масласырзавод» (Вялейскі раён) пачаў штодня прадаваць па тоне сыру «Ракфорці» зь цьвільлю паводле рэцэптуры «ІММП». Яго цана ў продажы склала ад 126 000 рублёў (15 даляраў) за кг. Такі сыр вясьпяваў каля 60 дзён і вырабляўся з даданьнем цьвілевых грыбоў ракфорцкага пэніцылу. 28 лістапада 2014 году «ІММП» адкрыў цэх глыбоказамарожаных бактэрыяльных канцэнтратаў для закваскі ў сыр, сьмятану і тварог. Глыбокая замарозка складала -195°C. За 2 гады цэх меў закрыць 60 % увозу такіх канцэнтратаў, які ў 2013 годзе дасягнуў вартасьці 150 млрд рублёў (16,7 млн даляраў). Выдаткі на будоўлю цэха склалі 65 млрд рублёў (7,2 млн даляраў) з акупнасьцю за 5 гадоў. Вытворчая магутнасьць цэха складала 40 тонаў бакканцэнтратаў за год. За 2016 год у «ІММП» атрымалі каля 20 новых рэцэптаў малочных вырабаў. На пачатку 2017 году ў лябараторыі «ІММП» стварылі вараную згушчонку на аснове сыроваткі.

29 верасьня — 4 кастрычніка 2020 году «Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці» прадставіў мясное марозіва на міжнароднай выставе «Белагра» ў Футбольным манэжы Менску. У 2020 годзе «Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці» сумесна з «Навукова-практычным цэнтрам жывёлагадоўлі» распрацаваў біякансэрванты «Біяплант максі-2» і «Біяфлан-фортэ» для зьніжэньня кошту содневага кармленьня каровы і павышэньня яе надою адпаведна. 9 лютага 2021 году ў «ІММП» адчынілі досьледную вытворчасьць нізкабялковых сухіх малочных вырабаў і складнікаў для хворых на фэнілкетанурыю. Кошт такіх вырабаў склаў у 2,5 меней за замежныя адпаведнікі. 9—11 лістапада 2021 году «Маладэчанскі малочны камбінат» (Менская вобласьць) прадставіў на міжнароднай выставе «Харчэкспа» сыр камамбэр, вытворчасьць якога распрацаваў «Інстытут мяса-малочнай прамысловасьці».

### Кіраўнікі
* А.А. Сакалоў (з 1965 году)
* Эльвіра Стаўрова (да 1981 году)
* В.Ф. Данілін (1981—1986)
* Анатоль Крукаў (1986—1990)
* Канстанцін Аб’едкаў (1990—1993)
* Анатоль Дзьмітрыеў (1993—2001)
* Мікалай Пракоп’еў (2001—2005)
* Аляксей Меляшчэня (2005 — 4 жніўня 2006)
* Зянон Лоўкіс (4 жніўня 2006 — 2008)
* Аляксей Меляшчэня (2008 — 2020)
* Гардзей Гусакоў (зь 2021 году)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Патэнты, распрацоўка ТНПА для малочнай і мясной прамысловасьці, кармоў на малочнай і мясной асновах
* 

Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Менску
Катэгорыя:Заводзкі раён (Менск)
Катэгорыя:Харчовая прамысловасьць
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1965 годзе