Юры Гедыгольд

**Юры Гедыгольд** (**Гедыгоўд**; ? — па 9 чэрвеня 1435) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Ваявода кіеўскі (1411), намесьнік смаленскі (каля 1424), ваявода віленскі (1426—1432). На Гарадзельскай уніі атрымаў герб «Ляліва».

Валодаў маёнткамі Вішневам, Волмай, Дзераўнай, Каменем, Налібакамі, Радашкавічамі ў Менскім павеце, Мірам і Сьвержанем у Наваградзкім павеце; ад Жыгімонта Кейстутавіча атрымаў маёнтак Вішнеў ў Ашмянскім павеце. Быў старостам падольскім (1411—1423).

## Імя

Геда (Geda) і Гаўд (Gaudus) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедзень, Гедвін, Гедмонт; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч', а аснова -гаўд- (-гаўт-, -каўд-) (імёны ліцьвінаў Гаўтоўт, Гаўдземунда, Саргоўд; германскія імёны Gautald, Gaudemund, Saregaud) — ад германскага *gautaz 'гот' або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота'. Такім парадкам, імя Гедыгоўд азначае «пышнасьць цноты». Адзначалася старажытнае германскае імя Гедалгаўд (Gedalcaus, у гэтай зафіксаванай у крыніцах форме адбыўся пераход gaud у gaus) з пашыранай суфіксам з элемэнтам -л- першай іменнай асновай (гед-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Gedigoldo etiam marschalco*, *[[Войцех Манівід|Monywid]] cum fratre germano Gedigoldo* (18 студзеня 1401 году); *Gedigolt* (17 жніўня 1404 году, 7 чэрвеня 1432 году, 9 сьнежня 1432 году); *воевода виеленьскии панъ Дедикголдъ* (20 траўня 1407 году); *Gregorio alias Gedigold* (*Georgius alias Gedigold*; 20 красавіка 1411 году); *Gedigoldi pridem Woywode Kyoviensis* (*Gedigold woyewoda Kyoviensis*; 1 лютага 1411 году); *Gedigolth* (21 верасьня 1416 году); *oú je trouvay und chevalier, capitaine de Lopodolie, nommé Gheldigold (Guedigol)* (1421 год); *Jeorgius alias Gedigeldus* (27 верасьня 1422 году); *Gedigoldo palatino Wilnensi* (31 сьнежня 1425 году); *Georgio alias Gedigoldo Vilnensi* (*Georgius alias Gedigold palatinus Vilnensis*; 21 кастрычніка 1430 году); *woyewod Gedigold* (20 чэрвеня 1430 году); *Georgio alias Gedigowd* (21 кастрычніка 1430 году); *strenuis militibus Bedigoldo* (*Bedigold*; 10 лістапада 1430 году); *Gedigoldus* (29 лістапада 1430 году, 22 чэрвеня 1431 году); *Gedigoldi Vilnensis* (*Gedigold palatinus Vilnensis*, 1430 год); *Gyedigol… palatini wilnensis*, *Gedigoldi palatini Wilnensis* (1 верасьня 1431 году); *Gedegow* (16 лютага 1432 году, 10 красавіка 1432 году); *Gedegaw* (16 сьнежня 1432 году); *Gedigol* (17 сьнежня 1432 году); *una cum Gedigold* (20 сьнежня 1432 году), *Кгедикговдъ* (25 верасьня 1433 году); *Georgio alias Gedigoldo de Wissnewo* (*Georgius alias Gedigold de Wissnewo*; 17 ліпеня 1435 году); *ego igitur Anastasia uxor domini pie memorie Gedigaudonis* (30 верасьня 1442 году); *Дедиголд*, *Дидикгоилд* (Супрасьлеўскі летапіс).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, сын Гайлігіна. Меў брата Войцеха Манівіда.

Упершыню ўпамінаецца ў 1401 годзе як маршалак надворны Вітаўта. Засьведчыў акт Віленска-Радамскай уніі (1401 год), Торунскі мір (1411 год). У 1415 годзе езьдзіў на Канстанцкі сабор 1414—1418 гадоў. У 1429 годзе быў паслом да Ягайлы ў справе каранацыі Вітаўта каралеўскай каронай.

За часамі фэўдальнай вайны 1431—1435 гадоў сьпярша падтрымліваў Сьвідрыгайлу. Пры замаху на жыцьцё апошняга ў Ашмянах (1432 год) быў у ліку малога аддзелу, разам зь якім Сьвідрыгайла зьбег да Полацку. У бітве пад Ашмянамі 8 сьнежня 1432 году трапіў у палон да Жыгімонта Кейстутавіча (пры апісаньні гэтага эпізоду літоўскімі летапісамі Гедыгольд выступае сярод «*[[русіны|рускіх князёў і баяраў]]*»). Тады ж пазбавіўся ваяводзкага ўраду. Пазьней вызнаў уладу Жыгімонта і сьведчыў на ягоных дакумэнтах ў якасьці *пана на Вішневе* да 1435 году.

У шлюбе з Анастасіяй (магчыма, дачкой князя Юрыя Талочкі) меў сына Пятра Сямёна (Сеньку).

Спачыў у капліцы Сьвятога Альбэрта і Сьвятога Юрыя ў Віленскім замку, фундаванай яго братам Манівідам (30 верасьня 1442 году Гедыгольдава Анастасія зрабіла на яе ахвяраваньне).

## Мова і культура

Да акту Мельнскага міру (1422 год) прывесіў пячаць з лацінамоўным надпісам:
**s(i)gill(um) : georgii : gedygold[…]c[…]ca ****

Да акту Чартарыйскага замірэньня (1431 год) прывесіў пячаць з лацінамоўным надпісам:
**sigil… …digo… +**

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtą polską w Horodle r.1413 // Miesięcznik Heraldyczny. Organ Towarzystwa Heraldycznego we Lwowie. R. 6, Nr. 11—12, 1913.

Катэгорыя:Баяры літоўскія