open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрус Кубілюс

**А́ндрус Ку́білюс** (; нарадзіўся 8 сьнежня 1956 году ў Вільні) — летувіскі палітык, дзяяч апазыцыі, прэм’ер-міністар Летувы з 1999 да 2000 году і з 2008 да 2012 году.

## Біяграфія
Бацька — літаратуразнаўца, *Вітаўт Кубілюс*, маці — літаратуразнаўца *Яніна Жакайтэ*. Андрус вучыўся ў 22 віленскай сярэдняй школе з 1963 да 1974 году. У 1979 годзе скончыў фізычны факультэт Віленскага ўнівэрсытэту. З 1981 да 1984 году вучыўся ў асьпірантуры. З 1984 да 1990 працаваў у Віленскім унівэрсытэце ў якасьці лябаранта, інжынэра і навуковага супрацоўніка.

З 1988 году Кубілюс прыняў удзел у дзейнасьці Саюдзіса, дзе ў 1990—1992 гадах выконваў функцыі сакратара. У 1992 годзе быў абраны ў Сойм. З 1993 году стаў сябрам партыі Зьвяз Бацькаўшчыны. У 1996—1999 гадах быў першым віцэ-сьпікерам парлямэнту, а ў 1997—1999 гадах кіраваў Камісіяй па эўрапейскіх справах. З 3 лістапада 1999 да 26 кастрычніка 2000 году выконваў абавязкі прэм’ер-міністра Летувы. У 2000—2003 гадах быў першым намесьнікам кіраўніка партыі Вітаўта Ландсбэргіса, а потым заняў яго месца.

У выбарчы тэрмін 2000—2004 гадоў быў лідэрам апазыцыйнай фракцыі кансэрватараў. У наступным Сойме (з 2004 году) выконваў функцыі кіраўніка фракцыі Зьвязу Бацікаўшчыны (2004—2005), кіраўніка Камісіі па эўрапейскіх справах (з 2006 году), а з 10 кастрычніка 2006 году стаў віцэ-сьпікерам Сойму. У парлямэнцкіх выбарах 2008 году чарговы раз атрымаў дэпутацкі мандат. На наступны дзень пасьля выбараў (27 кастрычніка 2008 году) ад імя Зьвязу Бацькаўшчыны падпісаў пагадненьне зь некалькімі партыямі аб стварэньні кааліцыйнага ўраду. 20 лістапада прэзыдэнт Летувы падпісаў загад аб прадстаўленьні на разгляд Сойму кандыдатуры Андруса Кубілюса на пасаду прэм’ер-міністра. 27 лістапада 2008 году Сойм зацьвердзіў яго кандыдатуру.

Жонка — Раса Кубілене — віялянчалістка ў Нацыянальным Сымфанічным аркестры Летувы. Мае двух сыноў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 8 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Летувы
Катэгорыя:Летувіскія палітыкі
Эўрапейская кааліцыя Свабодная Беларусь

**Эўрапейская кааліцыя «Свабодная Беларусь»** была ўтворана 1 лістапада 2003 году. У кааліцыю ўвайшлі 22 арганізацыі. Сярод іх — Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Народная Грамада) Міколы Статкевіча й жаночая партыя «Надзея» Валянціны Матусевіч, а таксама блёк «Свабодная Беларусь», грамадзянская ініцыятыва «Хартыя’97», грамадзкія арганізацыі — «Беларуская жаночая ліга», «Адраджэньне Айчыны», «Прыватная ўласнасьць», грамадзянскія ініцыятывы «Мы памятаем!», «Беларуская салідарнасьць» ды іншыя.

На ўстаноўчым сходзе Эўрапейскай кааліцыі яе стваральнікі казалі, што галоўная мэта кааліцыі — даць эўрапейскую будучыню народу Беларусі.

## Вонкавыя спасылкі
* Год Эўрапейскай кааліцыі «Свабодная Беларусь»

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Субартовічы

**Субартовічы** () — вёска ў Аранскім раёне Аліцкага павету Летувы, 5 км на поўнач ад Мерачу; на 2011 год — 45 жыхароў. Знаходзіцца ў Дзукійскім нацыянальным парку.

## Гісторыя
З 1775 году Субартовічы былі родавым гняздом Карловічаў. У 1836 годзе тут нарадзіўся этнограф і фальклярыст Ян Карловіч.

Субартовічы таксама радзіма летувіскага літаратара Вінцаса Крэве-Міцкевіча (1882).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь

**«Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусі»** — беларускае ганаровае званьне.

Ганаровае званьне прысвойваецца высокапрафэсійным артыстам, рэжысэрам, балетмайстрам, дырыгентам, хормайстрам, музычным выканаўцам, якія працуюць у сфэры мастацтва дзесяць і больш гадоў, а артыстам балета з улікам спэцыфікі іх жанру — пяць і больш гадоў, — і стварылі высокамастацкія выявы, спэктаклі, кінафільмы, тэлеспэктаклі, тэлефільмы, канцэртныя, эстрадныя, цыркавыя праграмы, музычныя, тэлевізійныя і радыётворы, і якія атрымалі грамадзкае прызнаньне.

## Літаратура
* Почетные звания Республики Беларусь. Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
* Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь — «Узнагароды Беларусі»

Катэгорыя:Ганаровыя званьні Рэспублікі Беларусь
Вінцас Крэве-Міцкевіч

**Вінцас Крэве-Міцкевіч** (; 19 кастрычніка 1882, в. Субартовічы, Троцкі павет, Віленская губэрня — 17 ліпеня 1954, Брумал, Пэнсыльванія, ЗША) — летувіскі пісьменьнік, празаік, паэт, крытык, драматург, публіцыст, перакладнік; клясык летувіскай літаратуры.

Катэгорыя:Летувіскія літаратары
Катэгорыя:Летувіскія паэты
Катэгорыя:Летувіскія перакладчыкі
Катэгорыя:Летувіскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Памерлі ў ЗША
Neuro Dubel Live

**Neuro Dubel Live** — выдадзены ў 2008 годзе DVD менскага гурта Neuro Dubel з запісам канцэрту ў клюбе Graffiti, які прайшоў у лістападзе 2007 году. Дыск падрыхтаваны творчым аб’яднаньнем ОСМОС у межах сэрыі Graffiti Live. Канцэрт складае 24 песьні, гурт выконвае іх без свайго другога вакаліста Юры Навумава.

Афіцыйная прэзэнтацыя дыска прайшла 19 лістапада 2008 году разам з прэзэнтацыямі DVD *[[The UNB Live]]* і музычнай складанкі *[[Басовішча XVIII]]*.

## Сьпіс песень
# «Вітайце!»
# «Убийство монтировкой»
# «Пол-царства»
# «Паліто»
# «Буду бля тоска»
# «Лучшая девушка»
# «Гузік»
# «Самураи»
# «Гадзіна»
# «Підарасы»
# «Срань»
# «Чёрные глаза»
# «Звёздочки мерцают»
# «Крутой»
# «Резиновый дом»
# «Марскі чалавек»
# «Край»
# «TUT.BY»
# «Солнышко»
# «Переехало комбайном»
# «Можно жить!»
# «Ехали уроды»
# «Скрыпка дрыгвы»
# «Das Pische!»

## Праца над дыскам
* Гукарэжысэры: Ігар Плевін, Андрэй Акатаў
* Відэааператары: Улад Някрасаў, Павал Юрцэвіч
* Відэамантаж: Улад Някрасаў
* Аўдыёзьвядзеньне, мастэрынг: Андрэй Акатаў
* Дызайн вокладкі: Уладзімер Скамарошчанка
* Прадусар: Павал Юрцэвіч

## Крыніцы

Катэгорыя:Альбомы Neuro Dubel
Васіль Сідаровіч

**Васі́ль Лукі́ч Сідаро́віч** (1905, в. Сівіца, Ашмянскі павет, Віленская губэрня, цяпер Смаргонскі раён, Гарадзенская вобласьць — 1937, Чалябінск, НКВД) — беларускі мастак і графік.

## Біяграфія
Удзельнік камуністычнага падпольля Заходняе Беларусі. У 1926—1927 скончыў Віленскую беларускую гімназію, наведваў мастацкую студыю Язэпа Драздовіча. Друкаваўся ў гімназійных пэрыядычных выданьнях «Золак», «Покліч», супрацоўнічаў з гумарыстычна-сатырычным часопісам «Маланка». З пачатку 1930-х эміграваў, як і іншыя заходне-беларускія мастакі, сябры па студыі Мікалай Васілеўскі, Раман Семашкевіч, у СССР. Вучыўся ў Віцебскім мастацкім тэхнікуме. Нейкі час працаваў сцэнографам у тэатры Чалябінску, дзе і быў рэпрэсаваны як эмігрант і выхадзец з заходне-беларускіх земляў.

Сэрыі графічных аркушаў Васіля Сідаровіча апублікаваныя ў Вільні ў 1920-я («Хоць гультаём мяне завуць, а з працы ўсе маёй жывуць», «Што Рыгор у сьвеце бачыў», «Беларусь, ты прабуджайся, ашукаць сябе ня дайся», «І на зямлі і пад зямлёй „апякун“ усё за табой» і іншыя), адлюстравалі праблемы і рэаліі палітычнага жыцьця Заходняе Беларусі часу знаходжаньня яе пад польскай уладай. Пэйзажы «Ручай», «Вясна», «Стагі за ваколіцай» (захаваліся ў прыватнай калекцыі) сьведчаць аб добрым адчуваньні мастаком асаблівасьцяў беларускага ляндшафту, яго калярыту і настраёвасьці.

## Выставы
* Менск: 16 сьнежня — 26 сьнежня 2008 году «Ars incognita» — «Невядомае мастацтва» ў  Музэі старажытнай беларускай культуры Нацыянальнай акадэміі навук пры акадэмічным Інстытуце этнаграфіі, мастацтвазнаўства і фальклёру. Былі прадстаўленыя творы сямі мастакоў Віленскай мастацкай школы: Сяргей Вішнеўскі, Язэп Драздовіч, Зьміцер Крачкоўскі, Пётра Сергіевіч, Міхась Сеўрук, Васіль Сідаровіч, Павал Южык — 142 творы.​

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* СІДАРОВІЧ Васіль Лукіч

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смаргонскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія культурныя дзеячы
Алена Сідаровіч

**Алена Якаўлеўна Сідаровіч (Каплунова)** (1924, Менск — ?) — служачая, ахвяра рэпрэсіяў на Беларусі.

## Біяграфія
Зь сям’і службоўца. Мела незакончаную сярэднюю спэцыяльную адукацыю. У час Другое сусьветнае вайны заставалася на акупаванай тэрыторыі. Падчас арышту справавод «Галоўутылю». Арыштаваная 30 студзеня 1950 году ў Менску. Асуджаная асаблівай нарадай 23 верасьня 1950 году за «здраду радзіме» і як «сяброўка антысавецкае арганізацыі СБМ» да 10 гадоў працоўна-папраўчых лягераў. Этапаваная ўва Унжэнскі канцлягер МДБ Горкаўскае чыгункі (ст. Сухабязводная). Вызваленая ў 1954 годзе. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітаваная Цэнтральнай камісіяй па пераглядзе справаў 15 лістапада 1954 году. Асабовая справа С. № 6980-с з фатаздымкам захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Вонкавыя спасылкі
* СІДАРОВІЧ (КАПЛУНОВА) Алена Якаўлеўна

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Антон Мяцельскі

**Антон Хведаронак Мяцельскі** (1905, в. Дзюдзеў, Слуцкі павет, Менская губэрня, цяпер Слуцкі раён, Менская вобласьць — 29 верасьня 1938, Менск, турма НКВД) — беларускі пэдагог.

Зь сялянскае сям’і. Атрымаў сярэднюю адукацыю. Працаваў пэдагогам у Мар’інагорскім сельскагаспадарчым тэхнікуме Пухавіцкага раёну Менскае вобласьці. Быў жанаты, гадаваў дзіця. Арыштаваны 19 лютага 1938. Асуджаны 20 верасьня 1938 тройкай НКВД як “агент польскае выведкі” да вышэйшае меры пакараньня. Расстраляны. Рэабілітаваны трыбуналам БВА 23 ліпеня *1959*. Асабовая справа М. № 14471-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Крыніцы

МЯЦЕЛЬСКІ Антон Фёдаравіч

Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1905 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне
Катэгорыя:Памерлі 29 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 1938 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Аляксандар Мяцельскі

**Алякса́ндар Сярге́евіч Мяце́льскі** (1918, в. Дзюдзеў, Слуцкі павет, Менская губэрня, цяпер Слуцкі раён, Менская вобласьць — ?) — беларускі пэдагог.

Зь сялянскае сям’і. Атрымаў сярэднюю адукацыю. Працаваў настаўнікам няпоўнае СШ в. Навасёлкі Пухавіцкага раёну Менскае вобласьці. Арыштаваны 25 верасьня 1937. Асуджаны 27 лістапада 1937 тройкай НКВД за “антысавецкую агітацыю” да 10 гадоў працоўна-папраўчых лягераў. Этапаваны ў Самарскі лягер НКВД Куйбышаўскае вобласьці. 23 студзеня 1940 НКВД БССР тэрмін пакараньня зьніжаны да 5 гадоў. Далейшы лёс невядомы. Рэабілітаваны прэзыдыюмам Менскага абласнога суду 24 верасьня 1960. Асабовая справа № 16771-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Вонкавыя спасылкі

* МЯЦЕЛЬСКІ Аляксандр Сяргеевіч

Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне
Народны артыст Беларусі

**«Народны артыст Беларусі»** — ганаровае званьне Рэспублікі Беларусь.

Ганаровае званьне «Народны артыст Беларусі» прысвойваецца не раней чым праз пяць гадоў пасьля прысваеньня ганаровага званьня «Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь» або «Заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь» артыстам, рэжысэрам, балетмайстрам, дырыжорам, хормайстрам, музычным выканаўцам, якія стварылі высокамастацкія выявы, спэктаклі, кінафільмы, тэлеспэктаклі, тэлефільмы, канцэртныя, эстрадныя, цыркавыя праграмы, музычныя, тэлевізійныя і радыётворы, якія зрабілі значны ўнёсак у айчынную культуру і атрымалі шырокае грамадзкае прызнаньне.

## Літаратура
* Ганаровыя званьні Рэспублікі Беларусь. Афіцыйны інтэрнэт-партал Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Ганаровыя званьні Рэспублікі Беларусь
Гэві-мэтал

**Гэ́ві-мэ́тал** (, літаральна *важкі мэтал*) — жанр рок-музыкі, першы і асноўны кірунак мэтала. Звычайна гэтым тэрмінам называюць «клясычны» мэтал у тым ягоным выглядзе, у якім ён быў створаны ў пачатку 1970-х гадоў такімі гуртамі як Black Sabbath і Judas Priest. Аднак часам пад гэві-мэталам разумеюць мэтал увогуле (асабліва гэта распаўсюджана на Захадзе).

## Музычная характарыстыка

Гук *гэві-мэталу* даволі падобны на гард-рокавы. Характарызуецца гітарнымі рыфамі (сярэдняга й хуткага тэмпу), гітарнымі ж сола й зазвычай «высокім» вакалам.

## Тэматыка песень
Асноўнымі тэмамі для тэкстаў гэві-мэталічных кампазыцыяў ёсьць: вайна, жахі, уласна гэві-мэтал, часам станоўчыя якасьці чалавека (мужнасьць, адвага, сяброўства), містыцызм, рэлігія.

## Сьпіс выканаўцаў гэві-мэтал
* Accept
* AC/DC
* Aerosmith
* Эліс Купэр
* Black Sabbath
* Blaze Bayley
* Blue Cheer
* Blue Öyster Cult
* Briar Rose
* Budgie
* Cream
* Danzig
* Deep Purple
* Def Leppard
* Diamond Head
* Dio
* Dokken
* Gotthard
* Guns N' Roses
* Halford
* Helloween
* Icarus Witch
* Iron Butterfly
* Iron Maiden
* Judas Priest
* kingdom come
* Kiss
* Led Zeppelin
* Manowar
* MC5
* Megadeth
* Metal Church
* Metalucifer
* Mötley Crüe
* Motörhead
* Mountain
* Oz
* Ozzy Osbourne
* Paul Dianno
* Pentagram
* Pretty Maids
* Queensrÿche
* Quiet Riot
* Rainbow
* Raven
* Ratt
* Saxon
* Scorpions
* Seven Witches
* Sinner
* Steppenwolf
* Stryper
* Тэд Ньюджэнт ()
* The Stooges
* Thin Lizzy
* Trust
* Twisted Sister
* UFO
* Van Halen
* Warriors
* W.A.S.P.
* The Who
* Wolf
* Yngwie Malmsteen


Катэгорыя:Музычныя жанры ЗША
Катэгорыя:Эўрапейскія музычныя жанры
Ян Караль Завіша

**Ян Ка́раль Даўгя́ла Заві́ша** (; ? — 9 сакавіка 1661) — рымска-каталіцкі дзеяч ВКЛ, біскуп віленскі. У некаторых даведніках імя памылкова падаецца як Юры (*Jerzy*).

З шляхецкага роду Завішаў, сын Каспара Даўгялы. Навучаўся за мяжою. З 1639 — канонік, пазьней архідыякан віленскі, рэфэрэндар і пісар ВКЛ. Біскуп віленскі ад 16 кастрычніка 1656. Блізкі паплечнік караля Яна Казімера.

Згодна з тэстамантам біскупа Яна, па сьмерці ягоныя прыватныя сродкі пайшлі на патрэбы катэдры і на адбудаваньне разбуранага вайною касьцёла ў Ашмянах.

## Літаратура
* J. Kurczewski. Biskupstwo wileńskie od jego założenia aż do dni obecnych, zawierające dzieje i prace biskupów i duchowieństwa djecezji wileńskiej, oraz wykaz kościołów, klasztorów, szkół i zakładów dobroczynnych i społecznych, Wilno, 1912, s. 44—45.
* Herbarz polski Kaspra Niesieckiego, t. X, Lipsk 1845, s. 114.

## Вонкавыя спасылкі
* Bishop Jerzy Karol Zawisza †
* Апісанне архіўнага дакумента 1650 г. з подпісам Яна Даўгялы Завішы: Joannes Dowgiałło Zawisza, referendarius et notarius M(agni) D(ucatus) Lith(uaniæ)

Ян Караль
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Пробашчы троцкія
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Рэфэрэндары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Каралеўскія сакратары
Катэгорыя:Памерлі 9 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1661 годзе
Андрэй Бэнэдыкт Клангевіч

**Андрэй Бэнэдыкт Клангевіч** (;   — ) — рымска-каталіцкі дзяяч. Адміністратар Віленскае дыяцэзіі (ад 1828), біскуп-суфраган берасьцейскі (1830—1840), біскуп віленскі (ад 14 сьнежня 1840). Доктар тэалёгіі (1815).

## Біяграфія
У 1789—1797 навучаўся ў Кроскім калегіюме, потым працягваў адукацыю ў Віленскім унівэрсытэце. Ад 1801 — у Віленскай духоўнай сэмінарыі. Сьвятар ад 1802.

У 1802—1808 займаў розныя пасады ў Віленскай кансысторыі. Ад 1808 у Віленскай духоўнай сэмінарыі сьвятар, у 1810—1816 рэгент. У гэты час Сэмінарыя супрацьстаяла палітыцы маскалізацыі, якую праводзілі ўлады Расейскай імпэрыі.

У 1815—1828 выкладаў у Віленскім унівэрсытэце. Некаторы час быў старшынём камітэту цэнзуры.

Будучы адміністратарам Віленскай дыяцэзіі клапаціўся пра дысцыпліну, апекваўся друкаваньнем кнігаў.

У часе вызвольнага паўстаньня (1830—1831) быў адміністратарам Віленскае дыяцэзіі. Па разьні насельніцтва Ашмянаў, учыненай расейскімі войскамі, напісаў да імпэратара ліст з пратэстам, за што яго выслалі на 14 месяцаў у глыб Расеі.

Вярнуўся ў Вільню ў 1832.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Bishop Andrzej Benedykt Klangiewicz †

Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Памерлі 27 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1841 годзе
Дмахоўскі

**Дмахо́ўскі** () — прозьвішча.

## Носьбіты
* Францішак Ксавэр Дмахоўскі (1762—1808) — піяр, палітычны дзеяч Рэчы Паспалітай
* Казімер Дмахоўскі (1779—1851) — арцыбіскуп магілёўск
* Францішак Салезы Дмахоўскі (1801—1871) — польскі пісьменьнік, паэт, перакладчык
* Вінцэнт Дмахоўскі (1807—1862) — беларускі мастак, удзельнік паўстаньня 1830—1831
* Генрых Дмахоўскі (1810—1863) — беларускі скульптар, удзельнік паўстаньня 1863—1864
* Уладзіслаў Дмахоўскі (1838 ці 1841—1913) — беларускі мастак, сын Вінцэнта
* Леў Дмахоўскі (каля 1850—1882) — рэвалюцыянэр, народнік
* Фадзей Дмахоўскі (1858 — ?) — беларускі мастак, графік, пэдагог
* Уладзіслаў Дмахоўскі (1877—1952) — савецкі навуковец, інжэнэр
* Барыс Дмахоўскі (1899—1967) — расейскі рэжысэр, актор
* Юры Дмахоўскі (1917 — ?) — расейска-амэрыканскі навуковец, матэматык
* Марыян Дмахоўскі (1924—2010) — польскі эканаміст, палітык
* Марыюш Дмахоўскі (1930—1992) — польскі актор, дэпутат
* Паісій (Дмахоўскі) (нар. 1966) — украінскі праваслаўны дзеяч, япіскап
* Войцех Дмахоўскі (нар. 1967) — польскі актор, сьпявак
Казімер Дмахоўскі

**Казімер Рох Дмахоўскі** (, ; 24 чэрвеня 1779, в. Забалоце, Віленская губэрня, цяпер Летува — 11 студзеня 1851, Санкт-Пецярбург) — рымска-каталіцкі дзяяч, магілёўскі арцыбіскуп.

## Біяграфія
Навучаўся ў Краславіўскай сэмінарыі (Віцебская губэрня). 6 лютага 1803 году высьвечаны ў Вільні на ксяндза, на працягу 10 гадоў дапаможнік у курыі Віленскае дыцэзіі. Канонік курляндзкі ад 1807, віленскі ад 1812. Ад 1813 асэсар віленскае кансысторыі, ад 1815 — асэсар Рымска-каталіцкае калегіі ў Пецярбургу. У 1821—1823 засядацель рымска-каталіцкае калегіі ў Пецярбургу. У 1823 прызначаны віленскім дэканам. Ад 29 чэрвеня 1841 тытулярны біскуп Мэлёйскі, біскуп-суфраган курляндзкі Віленскае дыяцэзіі (прызначаны 17 сьнежня 1840). Пасьля сьмерці мітрапаліта Паўлоўскага ў 1842 прызначаны старшынём рымска-каталіцкае калегіі. Ад 3 ліпеня 1848 магілёўскі арцыбіскуп. 26 лістапада 1848 прыняў палій у касьцёле сьвятой Кацярыны ў Пецярбургу, а 29 чэрвеня 1849 урачыста ўведзены ў магілёўскі катэдральны сабор. Празь ягоную старэчасьць, адначасова з прызначэньнем у арцыбіскупы яму дадзены быў памагаты са званьнем каад’ютара і правам спадчыны Ігнацы Галавінскі. Да прызначэньня арцыбіскупам намагаўся не канфліктаваць з уладамі й здолеў заваяваць іхны давер. Тым ня менш, нягледзячы на свой век і перашкоды ўладаў правёў візытацыю парафіяў Віцебскае й Магілёўскае губэрняў, што дазволіла зьліквідаваць злоўжываньні ў дыяцэзіі. Актыўна супрацьдзейнічаў зачыненьню кляштараў (у 1840-я ўлады зачынілі 191 мужчынскі й 18 жаночых кляштараў). Быў аскетам, цярпліва ствіўся да іншых. Як адначаў Галавінскі, Дмахоўскі быў «*чалавекам ціхім, сьціплым, глыбока пакорлівым і добрым*».

Пахаваны ў Пецярбургу на Смаленскіх могілках. Паводле яго тастамэнту, у 1901 яго рэшткі са Смаленскіх могілак перанесьлі на Выбарскія могілкі ў касьцёл Адведваньня Панны Марыі сьвятой Альжбетай.

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі
* Дмоховский, Казимир
* Archbishop Kazimierz Roch Dmochowski †

Катэгорыя:Мэлёйскія біскупы
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Магілёўскія арцыбіскупы
Аляксандар Гінтаўт-Дзевалтоўскі

**Аляксандар Казімер Гінтаўт-Дзевалтоўскі** (26 лютага 1821, Вайшканы, Ковенская губэрня, цяпер Летува — 14 жніўня 1889, Дудэргоф, каля Санкт-Пецярбургу) — рымска-каталіцкі дзеяч, плоцкі біскуп, арцыбіскуп магілёўскі.

## Біяграфія
Навучаўся спачатку ў Кейданскай гімназіі, а потым у Віленскай сэмінарыі (1839—1845). У 1845 высьвячаны на ксяндза й прызначаны вікарыем у Вількамір; тутака ж ён выконваў абавязкі прэфэкта павятовае вучэльні. У 1849 прызначаны пробашчам у Янішкі, у 1855 пераведзены дэканам у Горадню, ад 1861 дэкан у Беластоку. Намагаўся захоўваць ляяльнасьць да царскіх уладаў, але за адмову ўводзіць дадатковыя службы на расейскай мове ў 1870 быў адхілены ад душпастырскае лзейнасьці. 11 лютага 1872 прызначаны тытулярным біскупы Геленапольскім і суфраганам Плоцкае дыяцэзіі, кансакраваны 6 жніўня 1872 у касьцёле сьв. Кацярыны ў Санкт-Пецярбургу. У гэтым сане яму давялося кіраваць Варшаўскай дыяцэзіяй. У 1878 пачаў кіраваць плоцкай дыяцэзіяй.

У 1883 прызначаны арцыбіскупам Магілёўскім, 15 сакавіка прыняў ад Варшаўскага арцыбіскупа Попеля палій і 1 траўня прызначаны мітрапалітам усіх рымска-каталіцкіх касьцёлаў у Расеі. 28 красавіка 1883 да Магілёўскае архідыяцэзіі была далучаная Менская дыяцэзія. Намагаўся абараніць інтарэсы касьцёлу, хоць ягоныя пратэсты аніколі не перарасталі ў бунт. Супрацьстаяў супраць гвалтоўнага ўвядзеньня расейскае мовы ў службы й казаньні ў касьцёлах Менскае дыяцэзіі, спрабуючы патлумачыць уладам, што царскі загад ад 25 сьнежня 1869 толькі дазваляў уводзіць імшы на расейскай мове, але не патрабаваў гэтага. Сам прызначыў сьвятароў у Менскую дыяцэзію, загадаўшы ім дакладна прытрымлівацца кананічнага права, і не зацьвердзіў сьвятароў, рэкамэндаваных яму ўрадам. У адказ менскі губэрнатар зачыніў 18 касьцёлаў, а міністар унутраных справаў забараніў яму праводзіць візытацыю ў Менскай дыяцэзіі.

Арцыбіскуп Г. лічыўся выбітным прапаведнікам, і ягоныя казаньні ў касьцёле сьв. Кацярыны і ў касьцёле пры кансысторыі прыцягвалі нямала слухачоў. Шмат займаўся справамі дабрачыннасьці, клапаціўся моладзьдзю й вязьнямі. Як аматар жывапісу склаў вялікую мастацкую галерэю, а таксама шырокую бібліятэку. Перабудаваў і пашырыў будынак сэмінарыі ў Санкт-Пецярбургу. Займаўся паэзіяй. У сваіх творах ён дужаўся з сучаснай няверай. Друкаваў іх у «Kronika rodzinna». Асобна выдадзеныя ў 1882 два ягоныя зборнікі вершаў ў карысьць вучняў Плоцкае гімназіі: «*Na czasie*» і «*Dwie pogadanki druha prawdy*».

Быў кавалерам ордэнаў сьв. Уладзімера 3-е ступені, сьв. Ганны 1-е ступені і сьв. Станіслава 1-й ступені. Сканаў пасьля недоўгачасовае цяжкае хваробы. Пахаваны ў Пецярбургу на Выбарскіх каталіцкіх могілках пад касьцёлам Адведваньня Панны Марыі сьвятой Альжбетай.

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі
* Гинтовт-Дзевалтовский, Александр Казимир
* Archbishop Alessandro Casimiro de Dziewaltowo Gintowt †

Аляксандар Казімер
Катэгорыя:Геленопальскія біскупы
Катэгорыя:Плоцкія біскупы
Катэгорыя:Магілёўскія арцыбіскупы
Ежы Мікалай Гільзэн

**Ежы Мікалай Гільзэн** (; 6 сьнежня 1692, Дагда — 24 красавіка 1775, Варшава) — рымска-каталіцкі й дзяржаўны дзеяч ВКЛ, пісьменьнік ды перакладчык.

З шляхецкага роду Гільзэнаў. 11 кастрычніка 1738 году абраны канцлерам віленскае капітулы. З дапамогай Сапегаў як рэгент каралеўскае канцылярыі стаў 10 чэрвеня 1740 году пісарам вялікім літоўскім. Прызначаны смаленскім біскупам 13 лютага 1746 году (паводле іншых зьвестак, 10 траўня 1745). У 1758 перадаў кіраўніцтва ў дыяцэзіі каад’ютару Габрыэлю Вадзынскаму. У 1759 годзе ўзнагароджаны Ордэнам Белага Арла. 17 ліпеня 1763 году адмовіўся ад кіраваньня дыяцэзіяй. Перакладаў P. Segnery, .

## Творы
* *Wojna duchowna Wawrzyńca Scupoli* (1746)
* *Opisanie historyczne obyczajów pierwszych chrześcijan według Klaudiusza Fleury* (1746)
* *Reguły kazań* (1747)
* *Pisma Bożego… wybrane rozdziały* (1755)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Латвіі
Ежы Мікалай
Катэгорыя:Пісары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Смаленскія біскупы
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Леў Чайлытка

**Леў Льво́віч Чайлы́тка** (15 жніўня 1938, Усурыйск, Прыморскі край, РСФСР — 1997) — Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь (1993).

## Біяграфія
Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (1966). У 1963—1974 гадох — майстар, прараб, старшы прараб, начальнік участку, намесьнік галоўнага будаўніка, начальнік мантажнага раёну №3, намесьнік начальніка Домабудаўнічага камбінату №1. У 1974—1987 гадох — начальнік Домабудаўнічага камбінату №3. З 1988 па 1997 год — кіраўнік Менскага вытворчага аб’яднаньня індустрыяльнага домабудаваньня імя 50-годзьдзя СССР (МВАІД, ). У лютым 1991 году перайменаванае ў Менскае арэнднае прадпрыемства індустрыяльнага домабудаваньня (МАПІД) «Менскжылбуд». Дадаў істотны ўнёсак у разьвіцьцё індустрыяльнага домабудаваньня.

Удзельнік ліквідацыі наступстваў катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, дэпутат Менскага гарадзкога савету, делегат XXVII зьезду кампартыі.

## Узнагароды
Юбілейны мэдаль «За руплівую працу. Ва ўшанаваньне 100-годзьдзя з дню нараджэньня У. І. Леніна» (1970). Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцягу (1986). Ганаровае званьне «Заслужаны будаўнік Рэспублікі Беларусь» (1993).

## Ушанаваньне памяці
Адна з вуліцаў у цэнтры мікрараёну Сухарава названая імем Л. Л. Чайлыткі. На доме № 1 па гэтай вуліцы ўсталяваная мэмарыяльная дошка з надпісам «Улица названа в честь заслуженного строителя Республики Беларусь Льва Львовича Чайлытко».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Асобы Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя будаўнікі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сьцягу
Катэгорыя:Памерлі ў 1997 годзе
Білінгавае абсталяваньне

**Білінгавае абсталяваньне** ( — выстаўленьне рахункаў) — абсталяваньне, што выкарыстоўваецца апэратарамі мабільнае сувязі, Інтэрнэт-правайдэрамі ды іншымі кампаніямі дзеля аўтаматычнага падліку вартасьці нададзеных паслугаў. 

Асноўнымі вытворцамі падобнага абсталяваньня для апэратараў сотавае сувязі зьяўляюцца кампаніі Sony-Ericsson, Siemens, Nokia ды падобныя.

Адпаведна **білінг** — гэта працэс збору інфармацыі пра тэлефонныя званкі, тэкстоўкі, сеціўны трафік ды іншыя пэрыядычныя паслугі з мэтай выстаўленьня карэктнага рахунку на аплату за іхнае выкарыстаньне. 

Катэгорыя:Мабільная сувязь
Катэгорыя:Тэлекамунікацыі
Агульнанацыянальны апэратар

**Агульнанацыянальны апэратар** — гэта апэратар, што паводле ліцэнзіі мае права на наданьне паслугаў сотавае сувязі або доступу да Сеціва й падобнага па ўсёй тэрыторыі краіны. У адрозьненьне ад агульнанацыянальных апэратараў, **рэгіянальныя апэратары** маюць права паводле варункаў сваёй ліцэнзіі на наданьне паслугаў толькі ў пэўным рэгіёне краіны.

У Беларусі, з прычыны ейнага адносна маленькага памеру й унітарнага характару, падзелу сотавых апэратараў на нацыянальныя й рэгіянальныя не існуе. Рэгіянальная апэратары сотавае сувязі існуюць у краінах вялікага памеру з фэдэральнай пабудовай (прыкладам Індыі, ЗША ды Расеі). Тым ня меней, у 2005—2008 гадох акрэсьлілася выразная тэндэнцыя да зьліцьця розных рэгіянальных апэратараў ды фармаваньня правайдэраў нацыянальнага маштабу, абумоўленая рынкавымі чыньнікамі.

Катэгорыя:Мабільная сувязь
Катэгорыя:Тэлекамунікацыі
Балічы (Гарадзенскі раён)

**Балі́чы** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Балічы ўваходзяць у склад Індурскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 17 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Індурскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Кунцаўшчына

Назву **Кунцаўшчына** маюць:

* Кунцаўшчына — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Кунцаўшчына — хутар у Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Кунцаўшчына — вёска ў Клецкім раёне Менскай вобласьці
* Кунцаўшчына — былая вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, цяпер у складзе Менску
* Кунцаўшчына — мікрараён у Менску
* Кунцаўшчына — станцыя Аўтазаводзкай лініі Менскага метрапалітэну
Багушоўка (Гарадзенская вобласьць)

**Багушо́ўка** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Багушоўка ўваходзіць у склад Госкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 197 чалавек
* 1999 год — 230 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Госкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Буднікі (Гарадзенская вобласьць)

**Бу́днікі** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Буднікі ўваходзяць у склад Госкага сельсавету.

## Назва
Назва вёскі паходзціць ад старажытнай прафэсіі — у часы ВКЛ буднікі, гэта сяляне, часцей за ўсё мазурскага паходжаньня, якія ў пушчах ВКЛ выраблялі дравесны вугаль і дзёгаць.

## Крыніцы

Катэгорыя:Госкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Сьвентаянск

**Сьвентая́нск** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Сьвентаянск уваходзіць у склад Госкага сельсавету.

Вёска стаіць на беразе Нёмана, насупраць месца ўпадзеньня Белай Ганчы. Раней была падзелена Нёманам на дзьве часткі. Пасьля правядзеньня па Нёмане дзяржаўнай мяжы паміж Беларусьсю і Летувой утварылася дзьве вёскі — Сьвентаянск у Беларусі і Сьвентаянск у Летуве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Госкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Беларус (неадназначнасьць)

**Беларус** можа азначаць наступнае:

* Беларус (нацыя) — прадстаўнік тытульнае нацыі ў Беларусі
* Беларус — літаратурны альманах беларускіх пісьменьнікаў замежжа
* Беларус — беларуская ґазэта ў замежжы
* Беларус на варце — беларускі часопіс, які выдаваўся пад нямецкай акупацыяй у 1943-44 гадох
* Беларус — назва чатырохколавых трактароў, якія вытвараюцца на Менскім трактарным заводзе

## Глядзіце таксама
* Беларусь (неадназначнасьць)
Гожа

**Го́жа** — вёска ў Беларусі, на правым беразе Нёману пры ўтоку ў яго ракі Гажанкі. Цэнтар сельсавету Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзіцца за 17 км на поўнач ад Горадні, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Багушоўкі; на аўтамабільнай дарозе  Горадня — Друскенікі. 

Гожа — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны). 

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Гожа ўпамінаецца ў XV ст. як вёска ў складзе Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва. Да 1569 году Гожа знаходзілся ў валоданьні вялікіх князёў. У 1598 годзе вёска перайшла да Е. Міцуты, які збудаваў калі яе мост. 

У 1671 годзе Гожа атрымала статус мястэчка і стала цэнтрам староства.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Гожа апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стала цэнтрам воласьці Гарадзенскага павету. На 1885 год у мястэчку было 17 двароў, дзеяў касьцёл, працавалі 2 шынкі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Гожу занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гожа абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыскай мірнай дамовы 1921 году Гожа апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Гарадзенскага павету Беластоцкага ваяводзтва. На 1921 год тут было 96 будынкаў, у аднайменным фальварку — 3 будынкі. 

У 1939 годзе Гожа ўвайшла ў БССР, дзе стала цэнтрам сельсавету Гарадзенскага раёну. На 1970 год тут было 139 двароў, на 1991 год — 232. У 2000-я гады Гожа атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1885 год — 135 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 540 чал.; 1970 год — 506 чал.; 1991 год — 1532 чал.; 1999 год — 832 чал.; 1999 год — 832 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 870 чал.

### Інфраструктура
У вёсцы працуюць сярэдня школа, дашкольная ўстанова, лякарня, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
За 500 м на поўдзень ад Гожы захавалася стаянка пэрыяду каменнага веку (10—7 тысячагодзьдзі да н. э.), а на правым беразе ракі Гажанкі, пры ўтоку яе ў Нёман — рэшткі селішча пэрыяду сярэднявечча XI—XIV стагодзьдзяў. Каля вёскі месьціцца біялягічны заказьнік Гожаўскі.

* Забудова гістарычная: адміністрацыя гміны, дом рамізьнікаў, плябанія, школа
* Капліца-надмагільле (XIX ст.)
* Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (1862—1865; пры касьцёле дзее гістарычна-этнаграфічны музэй)

## Асобы
* Станіслаў Сільвестровіч — удзельнік нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Падарожжа Дылетанта. Гожа
Быльчыцы

**Бы́льчыцы** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Быльчыцы ўваходзяць у склад Верцялішкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 40 чалавек
* 1999 год — 43 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Эйсманты (вёска)

**Э́йсманты** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Нёману і Пыранкі. Уваходзяць у склад Верцялішкаўскага сельсавету Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Эйсэнмунд або Эйсмунд (Eisenmund, Eismund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ісан- (эйс-, іс-) (імёны ліцьвінаў Ізбут, Ісавін, Ізмунт; германскія імёны Isbodus, Isovin, Ismund) паходзіць ад гоцкага eisarn, германскага *isarna-, стараверхненямецкага îsarn, îsan 'жалеза', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Адпаведнасьць імя Эйсмант германскаму імю Eismund сьцьвердзіў польскі спэцыяліст у галіне анамастыкі Казімер Рымут. Германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Эйсмант (Ejsmont) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда (1868 год).

## Насельніцтва
* 1999 год — 65 чалавек
* 2010 год — 51 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Жытомля

**Жыто́мля** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Жытомля ўваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1919—1939 — у складзе Польскай Рэспублікі. Цэнтар гміны ў Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

22 верасьня 1939 году мясцовыя камуністы — Уладзімер Аплевіч, Павал Аплевіч, Іван Шырка — забілі на мясцовых могілках солтыса Марыяноўкі — Уліду і невядомага паручніка, якога злавілі ў Каматове. На наступны дзень таксама былі жорстка забітыя 7 іншых польскіх асаднікаў. На целах ахвяраў былі парэзаныя жываты і разьбітыя галовы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Берагавы (пасёлак)

**Берагавы́** — пасёлак у Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Берагавы ўваходзіць у склад Верцялішкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 242 чалавекі
* 1999 год — 116 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Верцялішкі

**Верцялі́шкі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Лазоўцы. Цэнтар сельсавету Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Найбуйнейшы сельскі населены пункт вобласьці.

## Назва

Вердзіла, пазьней Вэртэль (Werdila, Wertel) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гаспадарка
На 2013 год торфабрыкетная вытворчасьць «Верцялішкі» мела магутнасьць торфабрыкетнага цэха на 40 000 тонаў брыкету за год, для якой патрабавалася здабываць 90 000 тонаў торфу.

## Гісторыя
У 1919—1939 гадох — у складзе Польскай Рэспублікі. Цэнтар гміны ў Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 1999 год — 3127 чалавек
* 2007 год — больш за 3000 чалавек
* 2010 год — 3282 чалавекі
* 2015 год — 3250 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Верцялішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Габрыель Вадзынскі

**Габрыэль Вадзынскі** (; 25 сакавіка 1727 — 28 лістапада 1788) — рымска-каталіцкі дзяяч ВКЛ.

Ад 4 красавіка 1759 тытулярны біскуп Тэвэстыі й біскуп-каад’ютар Смаленскае дыяцэзіі. Ад 29 студзеня 1763 біскуп смаленскі.

## Вонкавыя спасылкі
* Bishop Gabriel Wodzyński †

Катэгорыя:Тэвэстэйскія біскупы
Катэгорыя:Смаленскія біскупы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1727 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 25 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1788 годзе
Катэгорыя:Памерлі 28 лістапада
Адамавічы (Гарадзенская вобласьць)

**Ада́мавічы** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Адамавічы ўваходзяць у склад Падлабенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 67 чалавек
* 1999 год — 46 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Здымкі на Radzima.org
* 

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Рацічы

**Ра́цічы** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Рацічы ўваходзяць у склад Падлабенскага сельсавету.

## Гісторыя
20 верасьня 2002 году разам зь іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Раціцкага сельсавету перададзеная ў склад Падлабенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 497 чалавек
* 1999 год — 512 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Польныя Багатыры

**По́льныя Багатыры́** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Польныя Багатыры ўваходзяць у склад Падлабенскага сельсавету.

## Назва
Багатыр — заможны, багаты чалавек.

## Па польскім баку
Па польскім баку мяжы знаходзяцца вёскі Старыя Лясныя Багатыры і Новыя Лясныя Багатыры.

## Насельніцтва
* 2010 год — 81 чалавек
* 1999 год — 75 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Ян Згерскі

**Ян Мікалай Згерскі** (; травень 1653 — 6 сьнежня 1713) — рымска-каталіцкі дзяяч ВКЛ. Біскуп-суфраган віленскі ад 1696, Біскуп смаленскі ад 1706. Падчас вайны ў ВКЛ 1697—1702 гадоў намагаўся прымірыць варагуючыя бакі.

## Вонкавыя спасылкі
* Bishop Jan Zgierski †

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1653 годзе
Катэгорыя:Сакратары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Смаленскія біскупы
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Гінавічы

**Гі́навічы** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Зарачанкі. Уваходзяць у склад Падлабенскага сельсавету Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Гіна пазьней Гін (Ginno, Ginn) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 199 чалавек
* 2010 год — 190 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Караліно (Гарадзенскі раён)

**Караліно́** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Караліно ўваходзіць у склад Падлабенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 97 чалавек
* 2010 год — 93 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Караліно на globustut.by
* 

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Круляўшчына

**Круляўшчы́на** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Круляўшчына ўваходзіць у склад Падлабенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 9 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Людвік Караль Агінскі

**Людвік Караль Агінскі** (; верасень 1680—1718) — рымска-каталіцкі дзеяч ВКЛ.

З княскага роду Агінскіх, сын Мікалая Францішка Агінскага. Біскуп смаленскі ад 1717.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Bishop Ludwik Karol Ogiński †

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1680 годзе
Людвік Караль
Катэгорыя:Смаленскія біскупы
Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны (2002)

**Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны 2002 году** () — адбыліся 31 сакавіка 2002 году. Праводзіліся паводле зьмяшанай (50 на 50) выбарчай сыстэмы. Гэта апошнія выбары, якія адбыліся паводле зьмяшанай сыстэмы выбараў. Наступныя выбары правадзіліся ўжо паводле прапарцыйнай выбарчай сыстэмы. 225 дэпутатаў выбіраліся ў аднамандатных акругах, іншыя 225 — па партыйных сьпісах.

## Удзельнікі і вынікі выбараў

**Тлустым тэкстам** паказаныя партыі, прадстаўнікі якіх здолелі прайсьці ў Вярхоўнаю Раду Ўкраіны і беспартыйныя.

Катэгорыя:Парлямэнцкія выбары ва Ўкраіне
Перстунь

**Пе́рстунь** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Перстунь уваходзіць у склад Падлабенскага сельсавету.

Калісьці была адным з галоўных яцвяжскіх гарадоў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 41 чалавек
* 1999 год — 61 чалавек

## Помнікі архітэктуры
* Касьцёл Зьвеставаньня Паньне Марыі (былая ўніяцкая царква)

## Крыніцы

## Літаратура
* А. Вашкевіч, Дз. Нарэль. Паміж Ласоснай і Чорнай Ганчай. Гісторыя каталіцкіх парафій у паўднёва-ўсходняй частцы Аўгустоўскай пушчы

## Вонкавыя спасылкі
* Здымкі на Radzima.org

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Падлабеньне

**Падлабе́ньне** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Падлабеньне зьяўляецца цэнтрам Падлабенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 655 чалавек
* 1999 год — 596 чалавек

## Славутасьці
* Касьцёл Маці Божай Ружанцовай

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Здымкі на Radzima.org

Катэгорыя:Падлабенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Лужкі (неадназначнасьць)

Назву **Лужкі** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Лужкі — вёска ў Аршанскім раёне
** Лужкі — чыгуначная станцыя ў Аршанскім раёне
** Лужкі — вёска ў Віцебскім раёне
** Лужкі — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Лужкі — вёска ў Чашніцкім раёне
** Лужкі — аграгарадок у Шаркоўшчынскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Лужкі — вёска ў Гарадзенскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Лужкі — вёска ў Амсьціслаўскім раёне
** Лужкі — вёска ў Магілёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Лужкі — былая вёска, знаходзілася на тэрыторыі сучаснага Бродаўскага сельсавету Барысаўскага раёну
** Лужкі — былая вёска, знаходзілася на паўночны захад ад вёскі Нядаль (Мсьціскі сельсавет, Барысаўскі раён)
** Лужкі — вёска ў Смалявіцкім раёне

### [[Польшча]]
* Лужкі — паселішча ў Гарвалінскім павеце Мазавецкага ваяводзтва
* Лужкі — паселішча ў Паморскім ваяводзтве

### [[Расея]]
* Лужкі, Арэнбурская вобласьць
* Лужкі, Бранская вобласьць
* Лужкі — былая вёска, Іркуцкая вобласьць
* Лужкі, Калінінградзкая вобласьць
* Лужкі, Кастрамская вобласьць
* Лужкі, Краснаярскі край
* Лужкі — пасёлак, Ленінградзкая вобласьць
* Лужкі, Маскоўская вобласьць
* Лужкі, Разанская вобласьць
* Лужкі — паселішча ў Краснаармейскім раёне Самарскай вобласьці
* Лужкі, Смаленская вобласьць

### [[Украіна]]
* Лужкі — Аўтаномная Рэспубліка Крым, Ніжнягорскі раён
* Лужкі — Данецкая вобласьць, Старабэшаўскі раён
* Лужкі — Івана-Франкоўская вобласьць, Далінскі раён
* Лужкі — Львоўская вобласьць, Жоўкаўскі раён
* Лужкі — Львоўская вобласьць, Явараўскі раён
* Лужкі — Сумская вобласьць, Глухаўскі раён

## Глядзіце таксама
* Луг
* Лугі
* Лужок
600

__NOTOC__

## Падзеі

### Па месцазнаходжаньні

#### У сьвеце
* Насельніцтва Зямлі ўзрасло прыблізна да 208 мільёнаў чалавек

#### У [[Эўропа|Эўропе]]
* Натуральная воспа ўпершыню трапіла ў Эўропу
* Швэдзкі кароль Інгвар напаў на Эстонію, але быў забіты

#### У [[Азія|Азіі]]
* Пэрсы пачынаюць ужываць для ірыгацыі млыны
* У Індыі разьвіваецца чатуранга ў сучаснай яе форме

#### У Амэрыцы
* Вывяржэньне вулкану Лома Кальдэра, што на тэрыторыі Сальвадору. Зьнішчанае паселішча Хоя дэ Сярэн народу мая

### Па тэматыцы

#### Навука і мастацтва
* Ва Ўсходняй Эўропе вынайдзены плуг з адвалам
* Самыя першыя спасылкі на шахматы сустракаюцца ў пэрсыдзкай *Карнамак-і-Артахшатар-і-Папакан*, а таксама індыйскіх працах Субанду *Васавадата* і Банабхаты *Харшакарыта*

### Рэлігія
* Папа Рымскі Грыгорыюс I запісвае так званы Грыгарыянскі сьпеў
* На гары Сінай распачалося ўзьвіжаньне кляштару Сьвятой Катарыны
* Ірляндзкія місыянэры прапаведуюць у Шатляндыі і Нямеччыне
* Выспы Суматра, Ява і вакольныя прынялі Будызм
* Нубійскія кіраўнікі прынялі хрысьціянства (прыблізная дата)

## Нараджэньні
* Алі ібн Абі Таліб, чацьверты каліф у Ісламе

* Чандракірці, індыйскы філёзаф мадг'ямака

## Сьмерці
* Вянантыюс Фартунатус, біскуп у Пуацье, адзін з апошніх прадстаўнікоў клясычнае лацінскае паэзіі

* Бяоп-Ванг, уладар каралеўства Пэкчэ эпохі трох карэйскіх каралеўстваў
Хамікі

**Хамікі́** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Хамікі ўваходзяць у склад Квасоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 13 чалавек
* 2010 год — 8 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Квасоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Верхняя Сьвіслач

**Ве́рхняя Сьві́слач** — былая вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Верхняя Сьвіслач уваходзіла ў склад Квасоўскага сельсавету.

## Гісторыя
28 верасьня 2010 году вёска была ліквідаваная рашэньнем Гарадзенскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Сьвіслач (Гарадзенскі раён)

**Сьві́слач** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці на рацэ Сьвіслачы. Сьвіслач уваходзіць у склад Квасоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 936 чалавек
* 2010 год — 902 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Здымкі на Radzima.org
* Сядзіба ў Бракаве каля Свіслачы

Катэгорыя:Квасоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Квасоўка

**Квасо́ўка** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Квасоўка зьяўляецца цэнтрам Квасоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1261 чалавек
* 2010 год — 1266 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Квасоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Іванаўцы

**Іва́наўцы** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Іванаўцы ўваходзяць у склад Адэльскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 27 чалавек
* 1999 год — 56 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Малое Дзямідкава

**Мало́е Дзямі́дкава** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Малое Дзямідкава ўваходзіць у склад Адэльскага сельсавету.

Даўняя назва вёскі — *Мураўшчызна*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Дубніца (Адэльскі сельсавет)

**Ду́бніца** — хутар у Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Дубніца ўваходзіць у склад Адэльскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Адэльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Стрыеўка

**Стры́еўка** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Стрыеўка ўваходзіць у склад Азёрскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 326 чалавек
* 1999 год — 411 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Азёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Кашубінцы (пасёлак)

**Кашу́бінцы** — пасёлак у Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Пасёлак уваходзіць у склад Скідзельскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 6 чалавек
* 1999 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Скідзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Хвайняны

**Хвайня́ны** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Хвайняны ўваходзяць у склад Скідзельскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Скідзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Мількаўшчына (Гарадзенская вобласьць)

**Мі́лькаўшчына** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці, за 1 км на поўдзень ад шашы , за 7 км на ўсход ад Скідзелю. Мількаўшчына ўваходзіць у склад Скідзельскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 263 чалавекі
* 1999 год — 308 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
### Помнікі архітэктуры
* Царква Покрыва Прасьв. Багародзіцы

### Страчаная спадчына
* Фальварак
* Капліца

## Выхадцы
У фальварку Мількаўшчына ў 1841 годзе нарадзілася пісьменьніца Эліза Ажэшка. На мясцовых могілках пахаваны яе бацька Бэнэдыкт Паўлоўскі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мількаўшчына на Radzima.org

Катэгорыя:Скідзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Полымя (Гарадзенская вобласьць)

**По́лымя** (таксама *Дзямшы́*, *Дзе́мша*) — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Полымя ўваходзіць у склад Скідзельскага сельсавету.

## Гісторыя
18 ліпеня 1943 году была спалена з жыхарамі разам зь вёскамі Сіні Камень і Шкленск падчас карнай апэрацыі фашыстоўскай адміністрацыі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Скідзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Партыя зялёных Украіны

**Партыя зялёных Украіны** () — палітычная партыя сучаснай Украіны. Афіцыйна зарэгістраваная міністэрствам юстыцыі Ўкраіны ў 1991 годзе. Лідэр партыі — Віталь Конанаў.

## Гісторыя

### Парлямэнцкі пэрыяд
## Удзел у выбарах

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт партыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1991 годзе
Катэгорыя:1991 год ва Ўкраіне
Ліскі

Назву **Лі́скі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Ліскі — хутар у Жабінкаўскім раёне

* Гомельская вобласьць: 
** Ліскі — вёска ў Рагачоўскім раёне 
** Ліскі — вёска ў Рэчыцкім раёне

### [[Польшча]]
* Любельскае ваяводзтва:
** Ліскі — вёска ў гміне Даўгабычаў Грубяшоўскага павету
** Ліскі — вёска ў гміне Гародла Грубяшоўскага павету

* Вармінска-Мазурскае ваяводзтва:
** Ліскі — вёска ў гміне Сэнпопал Барташыцкага павету
** Ліскі — вёска ў гміне Старэ Юхі Ельцкага павету
** Ліскі — вёска ў гміне Бане Мазурске Галдапскага павету
** Ліскі — вёска ў гміне Піш Піскага павету

### [[Расея]]
* Ліскі — горад у Варонескай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Ліс
* Лісава
* Лісава Буда
* Лісавічы
* Лісаўка
* Лісаўшчына
* Лісіна
* Лісінская Рудня
* Лісітнік
* Лісічнік
* Лісічына
* Лісічыцы
* Лісіцы
* Ліскава
* Ліскаўская Слабада
* Лісовічы
* Лісоўчыцы
* Лісуны