Гісторыя Хоцімску

**[[Хоцімск]]** або Хоцімля — даўняе мястэчка гістарычнай Амсьціслаўшчыны, заснаванае пад назвай *Радзівілаў* у гонар старажытнага княскага роду. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася драўляная ўніяцкая царква, помнік традыцыйнай беларускай архітэктуры.

## Вялікае Княства Літоўскае
Заснаваньне паселішча з назвай Хоцімля (*Хоцімель*) адбылося паміж 1695 і 1700 гадамі. Паводле беларускіх энцыкляпэдычных выданьняў, першы пісьмовы ўпамін пра яго як слабаду ў Амсьціслаўскім ваяводзтве датуецца 1709 годам. Тым часам у швэдзкіх крыніцах часоў Вялікай Паўночнай вайны існуе ўпамін за 5 кастрычніка 1708 году пра паселішча пад назвай *Hotzemetz* (*Хоцемец* або *Хацямец*), якое атаясамліваецца з сучасным Хоцімскам. На 1714 год у вёсцы было 66 дымоў, дзейнічала царква, працавалі карчма і млын.

19 кастрычніка 1714 году, паводле ўнівэрсалу канцлера Вялікага Княства Літоўскага К. С. Радзівіла, на другім беразе Бесядзі насупраць вёскі *Хоцімлі* заклалі мястэчка *Радзівілаў*. На 1727 год у ім было 148 дымоў, існавала 3 вуліцы (Крычаўская, Альшоўская, Глухая), на 1747 год — 116 дымоў і 8 вуліцаў (Крычаўская, Альшоўская, Старэцкая, Бясовіцкая, Лагавая і інш.), царква Раства Багародзіцы з званіцай, сынагога, карчма, вязьніца. Зь сярэдзіны XVIII ст. *Радзівілаў* — цэнтар Бярозаўскай воласьці Крычаўскага староства.

## Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Радзівілаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Клімавіцкім павеце. Расейскія ўлады адразу ж перайменавалі мястэчка ў *Хоцімск* і падаравалі яго Р. Пацёмкіну. Паселішча ўваходзіла ў Крычаўскае графства. Згодна з рэвіскай сказкай 1779 году, у колішнім Радзівілаве было 63 хрысьціянскія і 42 юдэйскія дымы, Спаская царква, рымска- і грэцка-каталіцкія капліцы, сынагога. На 1844 год — 139 двароў, дзейнічалі 2 царквы і касьцёл.

У 1860-я гады ў Хоцімску было 5 пенькатрапальных прадпрыемстваў, маслабойня, крупадзёрка, вінакурня і бровар. У 1880 годзе ў мястэчку было 274 дамы, дзейнічалі 2 царквы і 2 малітоўныя дамы, працавала народная вучэльня. Паводле вынікаў перапісу 1897 году — 416 двароў.

## Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Хоцімск абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Хоцімск вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам раёну. 17 верасьня 1938 году паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з 15 жніўня 1941 да 26 верасьня 1943 году мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

У 1994 годзе афіцыйна зацьвердзілі герб і сьцяг Хоцімску.

## Галерэя
### Рынак

Chocimsk. Хоцімск (I. Niemčanka, 1900).jpg|І. Немчанка, да 1901 г. 
Chocimsk, Rynak. Хоцімск, Рынак (1901-17).jpg|да 1918 г.
Chocimsk, Rynak. Хоцімск, Рынак (1901-17) (2).jpg|да 1918 г.
Chocimsk, Rynak. Хоцімск, Рынак (1901-17) (3).jpg|да 1918 г.  


### Старыя сакральныя будынкі

Chocimsk, Radziviłaŭ, Baharodzickaja. Хоцімск, Радзівілаў, Багародзіцкая (1901-17).jpg|Царква, да 1918 г. 
Chocimsk, Radziviłaŭ, Baharodzickaja. Хоцімск, Радзівілаў, Багародзіцкая (S. Błažko, 1900).jpg|Царква. С. Блажко,  
Chocimsk, Bernardynski. Хоцімск, Бэрнардынскі (1901-17).jpg|Былы касьцёл (?), да 1918 г. 
Chocimsk, Bernardynski. Хоцімск, Бэрнардынскі (S. Błažko, 1900).jpg|Былы касьцёл (?) з боку вуліцы. , да 1901 г.


### Новая царква-мураёўка

Chocimsk, Rynak, Sabornaja. Хоцімск, Рынак, Саборная (S. Błažko, 1892).jpg|С. Блажко, 1892 г. 
Chocimsk, Rynak, Sabornaja. Хоцімск, Рынак, Саборная (S. Błažko, 1900).jpg|С. Блажко, да 1901 г.  
Chocimsk, Rynak, Sabornaja. Хоцімск, Рынак, Саборная (S. Błažko, 1900) (2).jpg|С. Блажко, да 1901 г.
Chocimsk, Rynak. Хоцімск, Рынак (S. Błažko, 1900) (3).jpg|С. Блажко, да 1901 г.    

Chocimsk, Sabornaja. Хоцімск, Саборная (S. Błažko, 1900).jpg|С. Блажко, да 1901 г.     
Chocimsk, Rynak, Sabornaja. Хоцімск, Рынак, Саборная (1901-17).jpg|да 1918 г.
Chocimsk, Rynak. Хоцімск, Рынак (1901-17) (4).jpg|да 1918 г. 


### Іншае

Chocimsk, Biesiadź. Хоцімск, Бесядзь (1901-17).jpg|Млын на Бесядзі, да 1918 г. 
Chocimsk. Хоцімск (1901-17) (2).jpg|да 1918 г. 
Chocimsk. Хоцімск (1901-17) (3).jpg|да 1918 г. 
Chocimsk. Хоцімск (1901-17).jpg|да 1918 г. 


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
*  
* 

Катэгорыя:Хоцімск