Ёсіф Багдзевіч

**Ё́сіф Міха́йлавіч Багдзе́віч** (нар. 1937, Васілішкі, цяпер Шчучынскі раён, Гарадзенская вобласьць, Беларусь) — беларускі аграхімік-вынаходнік.

Доктар сельскагаспадарчых навук і прафэсар (1992). Заслужаны працаўнік сельскай гаспадаркі Беларусі (1997) і акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (НАНБ, 2003). Ляўрэат прэміі Міжнароднага саюзу вытворцаў калю (1995) і Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2002). Замежны сябра Ўкраінскай акадэміі аграрных навук (2002). 8-ы кіраўнік «Інстытуту глебазнаўства і аграхіміі» (1980—2005) НАНБ. Ганаровы доктар Гарадзенскага дзяржаўнага аграрнага ўнівэрсытэту. Абгрунтаваў павышэньне ўрадлівасьці дзярнова-падзолістых глебаў і вызначыў спосабы пераадоленьня наступстваў радыёактыўнага і хімічнага забруджаньня глебаў пасьля Чарнобыльскай катастрофы 1986 году.

## Жыцьцяпіс
У 1955 годзе паступіў на агранамічны факультэт Гарадзенскага дзяржаўнага сельскагаспадарчага інстытуту, які скончыў у 1960-м. Яго выкладнікамі былі 1-ы загаднік катэдры хіміі Васіль Наўгольнікаў і загаднік катэдры батанікі Вадзім Кумакоў, які ладзіў досьледы ў навуковым гуртку, а таксама выкладніцы катэдры аграхіміі і глебазнаўства Маргарыта Чарнышова і Дзіна Андрэева, як і вядомы глебазнаўца-навукоўца Васіль Чацьвярыкоў. Паводле разьмеркаваньня 2 гады адпрацаваў у саўгасе «Васілішкі» Шчучынскага раёну. Наступныя 2 гады складаў мапы сельскагаспадарчых глебаў у атрадзе. У 1964 годзе паступіў у асьпірантуру Беларускага навукова-дасьледчага інстытуту глебазнаўства і аграхіміі (БелНДІГА). У 1966-м стаў навуковым супрацоўнікам БелНДІГА, дзе ў 1970-м ачоліў лябараторыю аграхіміі. У 1971 годзе заняў пасаду намесьніка кіраўніка ў навуковай працы БелНДІГА. У 1974—1977 гадох працаваў галоўным экспэртам урадлівасьці глебаў у Дзяржаўнай арганізацыі мэліярацыі земляў Іраку. У 1980 годзе стаў кіраўніком БелНДІГА.

У 1984-м выдаў супольную манаграфію «Аптымальныя парамэтры ўрадлівасьці глебаў». У 1992 годзе атрымаў навуковую ступеню доктара сельскагаспадарчых навук і навуковую годнасьць прафэсара. У 1994 годзе атрымаў навуковую годнасьць акадэміка аграрных навук Беларусі. У 1995 годзе атрымаў прэмію Міжнароднага саюзу вытворцаў калю. У 199-м атрымаў ганаровую годнасьць заслужанага працаўніка сельскай гаспадаркі Беларусі і выдаў у суаўтарстве «Кіраўніцтва па вядзеньні аграпрамысловай вытворчасьці ва ўмовах радыёактыўнага забруджаньня земляў Рэспублікі Беларусь на 1997—2000 гг.» У 2002 годзе стаў ляўрэатам Дзяржаўнай прэміі Беларусі за цыкль працаў «Стварэньне комплексу навучальнай літаратуры па аграхіміі для найвышэйшых і сярэдніх спэцыяльных сельскагаспадарчых навучальных установаў». Таксама ў 2002-м атрымаў годнасьць замежнага сябра Ўкраінскай акадэміі аграрных навук.

У 2003-м стаў акадэмікам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (НАНБ). У студзені 2006 заняў пасаду загадніка аддзелу ўрадлівасьці глебаў і лябараторыі маніторынгу ўрадлівасьці глебаў і экалёгіі Інстытуту аграхіміі і глебазнаўства НАНБ. Таксама атрымаў годнасьць ганаровага доктара Гарадзенскага дзяржаўнага аграрнага ўнівэрсытэту (ГДАУ). У кастрычніку 2012 году стаў галоўным навуковым супрацоўнікам лябараторыі маніторынгу ўрадлівасьці глебаў і экалёгіі Інстытуту аграхіміі і глебазнаўства НАНБ. Таксама ў 2012 годзе выпусьціў супольную манаграфію «Аграхімічная характарыстыка глебаў сельскагаспадарчых земляў Рэспублікі Беларусь». На жнівень 2014 году меў звыш 400 навуковых працаў, зь іх 6 манаграфіяў, а таксама 29 аўтарскіх пасьведчаньняў на вынаходзтвы.

## Навуковая дзейнасьць
На 2022 год напісаў звыш 600 навуковых працаў, у тым ліку 6 манаграфіяў. Атрымаў 35 патэнтаў і аўтарскіх пасьведчаньняў на вынаходзтвы. Абгрунтаваў павышэньне ўрадлівасьці дзярнова-падзолістых глебаў і вызначыў спосабы пераадоленьня наступстваў радыёактыўнага і хімічнага забруджаньня глебаў. Распрацаваў мадэлі ўрадлівасьці глебаў з экалягічнымі абмежаваньнямі на прымяненьне сродкаў хімізацыі і мэтадалёгію кампутарнай сыстэмы глебаў. Вызначыў колькасную залежнасьць паступленьня радыёнуклідаў у сельскагаспадарчыя расьліны ад грануламэтрычнага складу, парадку ўвільгатненьня і земляробчых уласьцівасьцяў глебаў. Прапанаваў шэраг экалягічных мінэральных угнаеньняў з дадаткамі біястымулятараў і мікраэлемэнтаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шчучынскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі гарадзенскіх ВНУ
Катэгорыя:Дактары сельскагаспадарчых навук
Катэгорыя:Беларускія вынаходнікі
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Дактары honoris causa