Сабор Божага Яўленьня (Полацак)

**Царква саборная Божага Яўленьня** — помнік архітэктуры XVIII ст. у Полацку. Знаходзіцца на правым беразе Дзьвіны, на гістарычнай Вялікай вуліцы. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Канстантынопальскага патрыярхату, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Уваходзіць у склад комплексу Богаяленскага манастыра. Катэдральны сабор Полацкай і Глыбоцкай япархіі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1761 годзе манахі пачалі будаваньне мураванай саборнай царквы, асьвечанай 5 жніўня 1777 году.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Полацак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква разам з манастыром канчаткова перайшла ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

У 1839 годзе пры перабудове царквы зруйнавалі барокавыя франтоны і завяршэньні вежаў.

### Найноўшы час
У 1920-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву, пазьней яе пераабсталявалі пад спартовую залю. У Другую сусьветную вайну помнік атрымаў пашкоджаньні. У 1981 годзе ў будынку разьмясьцілася карцінная галерэя.

У 1991 годзе царкву перадалі вернікам. У 2000-я гады купалы помніка пакрылі пазалотай, якой там ніколі не было.

## Архітэктура

Помнік архітэктуры барока. Гэта крыжова-купальная базыліка з 2 вежамі на галоўным (заходнім) фасадзе і паўкруглай апсыдай. Над перакражаваньнем асноўнага аб’ёму і трансэпту — высокі сьветлавы барабан з сфэрычным купалам, завершаным гранёным ліхтаром. Такімі ж купаламі завяршаюцца 1-ярусныя фасадныя вежы, паўночная зь якіх зьяўлялася званіцай (7 званоў). Сьцены вежы, грані барабана праразаюцца высокімі паўцыркульнымі аконнымі праёмамі і падзяляюцца пілястрамі ў прасьценках. Галоўны фасад вэртыкальна падзяляецца магутнымі слаістымі пілястрамі на высокіх цокалях, восьсю сымэтрыі аркавы ўваходны партал і аконны праём хораў над ім. Вось сымэтрыі бакавых фасадаў падкрэсьліваецца рызалітам з лучковым уваходным праёмам з глыбокімі адхіламі. Пэрымэтрам будынка праходзіць карніз простага профілю.

Усярэдзіне 4 масіўныя слупы квадратнага сечавы, перакінутыя церазь іх аркі і ветразі нясуць сфэрычны купал зь ліхтаром. Цыліндрычны барабан пад купалам мае выгляд ратонды. Перакрыцьці — цыліндрычныя скляпеньні на распалубках. Над нартэксам на тройной аркадзе разьмяшчаюцца хоры з каванай агароджай. На левым перадалтарным слупе месьціцца ракальная арка — выхад на колішні амбон. Фрагмэнтарна захаваўся фрэскавы росьпіс на ўнутранай паверхні барабана, у яго прасьценках — тэмпэрныя размалёўкі (3-мэтровыя фігуры 3 сьвяціцеляў; 2-я палова XVIII ст., часткова адноўлена ў XIX ст.). У царкве захоўваўся славуты абраз «Маці Божая Іверская» ў срэбным пазалочаным абкладзе і такой жа раме (лічыўся цудоўным), які па пажары перанесьлі ў Сафійскі сабор. Існуе 2-ярусны іканастас сучаснай работы на 6 абразоў.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Połacak, Dźvina-Prabojnaja. Полацак, Дзьвіна-Прабойная (1846).jpg|да 1865 г.
Połacak, Vialikaja. Полацак, Вялікая (D. Strukov, 1864-67) (2).jpg|Д. Струкаў, 1864—1867 гг.
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1893).jpg|1893 г.
Połacak, Dźvina, Bohajaŭlenski-Jezuicki. Полацак, Дзьвіна, Богаяўленскі-Езуіцкі (1897).jpg|1897 г.


### Гістарычныя здымкі

Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1889-91).jpg|1889—1891 гг. 
Połacak, Prabojnaja, Bohajaŭlenski. Полацак, Прабойная, Богаяўленскі (1889-91).jpg|1889—1891 гг. 
Połacak, Prabojnaja-Vialikaja. Полацак, Прабойная-Вялікая (V. Mashukov, 1900).jpg|1900 г. 
Połacak, Dźvina-Prabojnaja. Полацак, Дзьвіна-Прабойная (1903).jpg|1903 г. 


Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1890-99) (2).jpg|1909 г. 
Połacak, Dźvina, Jezuicki-Bohajaŭlenski. Полацак, Дзьвіна, Езуіцкі-Богаяўленскі (1910).jpg|1910 г.
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (V. Mashukov, 1900).jpg|1910 г. 
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1911) (2).jpg|1911 г.  


Połacak, Illinskaja-Prabojnaja. Полацак, Ільлінская-Прабойная (1903) (3).jpg|1911 г.  
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1918) (2).jpg|1918 г. 
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1918) (7).jpg|1918 г.   
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1918) (9).jpg|1918 г.  

   
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1918) (11).jpg|1918 г.
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1918) (13).jpg|1918 г.  
Połacak, Dźvina. Полацак, Дзьвіна (1918) (17).jpg|1918 г.   
Połacak, Prabojnaja-Vialikaja. Полацак, Прабойная-Вялікая (1918).jpg|1918 г.   


### Сучасныя здымкі

Belarus-Polatsk-Cathedral of Epiphany-5.jpg|Галоўны фасад
Belarus-Polatsk-Cathedral of Epiphany-3.jpg|Бакавы фасад
Свято-Богоявленский собор.JPG|Выгляд з боку апсыды
Epiphany Cathedral Polatsak.JPG|Агульны выгляд па залачэньні купалоў


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Саборы Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Полацку