Ашраф Марван

**Ашраф Марван** (&lrm;, 2 лютага 1944, Каір, Эгіпет — 27 чэрвеня 2007, Лёндан, Вялікабрытанія) — эгіпецкі мільярдэр, шпег ізраільскага Масаду і меркаваны двайны агент. Знаходзячыся на службе пры прэзыдэнтах Гамалі Абдэлі Насэры, а пасьля Анвары Садату, перад вайной Суднага дня папярэдзіў ізраільскую выведку пра пачатак вайсковай апэрацыі, дзякуючы чаму атрымалася пазьбегнуць эфэкту нечаканасьці і падрыхтавацца да абароны.

## Жыцьцяпіс
Ашраф Марван нарадзіўся ў шляхетнай сям’і афіцэра Эгіпецкай рэспубліканскай гвардыі. У 1965 року скончыў Каірскі ўнівэрсытэт па хімічнай спэцыяльнасьці і паступіў на вайсковую службу. Тады ж ён пазнаёміўся з 17-гадовай Монай Насэр, другой дачкой прэзыдэнта Гамаля Абдэля Насэра. У 1966 року яны пабраліся шлюбам нягледзячы на пярэчаньні Монавага бацькі, які лічыў, што Марвана больш прываблівае ейны палітычны статус, а не пачуцьці.

З 1968 року працаваў у прэзыдэнцкім атачэньні пад кіраўніцтвам найбліжэйшага памочніка Насэра — Самі Шарафа, кіраўніка сакрэтнай службы. У канцы 1968 року Марван з Монай і нованароджаным сынам Гамалем зьехалі ў Лёндан дзеля працягу Марванавага навучаньня, але празь некалькі месяцаў былі адкліканыя прэзыдэнтам Насэрам, які атрымаў зьвесткі пра гайдамачны лад жыцьця свайго зяця. Вярнуўшыся ў Эгіпет, Марван працягнуў працу ў Самі Шарафа.

Па сьмерці Насэра ў 1970 року Марван быў пастаўлены памагатым прэзыдэнта Садата. У траўні 1971 року Марван адыграў значную ролю ў папярэджаньні магчымага перавароту прыхільнікамі Насэра. Пасьля гэтай «Выпраўленчай рэвалюцыі» Марван заняў пасаду свайго начальніка Самі Шарафа, удзельніка змовы. Аднак фактычна Ашраф Марван выконваў абавязкі пэрсанальнага пасла прэзыдэнта ў сувязях з Саудаўскай Арабіяй і Лібіяй. На гэтай пасадзе ён навязаў дружалюбныя стасункі з саудаўскімі і лібійскімі кіраўнікамі. Перад вайной Суднага дня і Саудаўская Арабія, і Лібія аказалі Эгіпту значную фінансавую і вайсковую дапамогу.

Дзякуючы высокай пасадзе Ашраф Марван меў досяг да дзяржаўных сакрэтаў, у тым ліку пра падрыхтоўку Эгіпту да вяртаньня страчаных у Шасьцідзённай вайне тэрыторыяў: плянаў ваенных дзеяньняў, вайсковых вучэньняў, дамоваў з СССР ды іншымі дзяржавамі, перамоваў зь вярхоўным камандаваньнем Эгіпту і лідэрамі арабскага сьвету. Перададзеная Марванам інфармацыя дасягнула ізраільскай прэм’ер-міністаркі Голды Мэір, міністра абароны Машэ Даяна і начальніка штаба Арміі абароны Ізраілю Хаіма Бар-Лева і дапамагла вызначыць стратэгію і тактыку Ізраілю ў дачыненьні Эгіпту.

У кастрычніку 1972 року Садат нечакана вырашыў пачаць вайну і прысьпешыў вайсковыя прыгатаваньні. У красавіку 1973 року Марван і яшчэ некалькі інфарматараў Масаду паведамлялі пра рашэньне пачаць вайну ў сярэдзіне траўня, у выніку чаго Ізраіль падвысіў боегатоўнасьць. Аднак эгіпецкі напад быў адкладзены празь непадрыхтаванасьць Сырыі да акупацыі Галанскіх вышыняў. Як сьлед, увосені, калі Эгіпет і Сырыя падрыхтаваліся да вядзеньня ваенных дзеяньняў, Ізраіль не рэагаваў на шматлікія паведамленьні пра гэта, і не пачынаў мабілізацыю рэзэрвістаў, якія складалі ў той час 80% сухапутных сілаў краіны.

У чацьвер 4 кастрычніка 1973 року, за 44 гадзіны да плянаванага часу пачатку вайны, Марван (мянушка «Анёл») патэлефанаваў Дубі, свайму сувязному ў Масадзе, і запытаў неадкладнай сустрэчы з шэфам выведкі дзеля размовы наконт «мноства хімікатаў» (гэта ў іх азначала вайну). Сустрэча адбылася ўночы з чацьвярга на пятніцу ў Лёндане; Марван паведаміў Заміру, што «вайна пачнецца заўтра». 6 кастрычніка, за некалькі гадзінаў да названага часу, Ізраіль пачаў тэрміновую мабілізацыю, што дапамагло спыніць прасоўваньне Эгіпту на Галанскіх вышынях. Бяз гэтай інфармацыі страты Ізраілю ў вайне Суднага дня сталі бы нашмат вышэйшымі.

Па сканчэньні вайны Марван быў прызначаны сакратаром прэзыдэнта Рэспублікі Эгіпту па замежных справах, а надалей Садат плянаваў прызначыць яго замест міністра замежных справаў Ісмаіла Фагмі. Аднак да гэтага часу ў Марвана зьявілася багата асабістых ворагаў, якія вінавацілі яго ў выкарыстаньні набліжанасьці да Садата як спосабу ўласнага абагачэньня. Пад грамадзкім ціскам прэзыдэнт Садат быў вымушаны ў сакавіку 1976 адправіць Ашрафа Марвана ў адстаўку зь дзяржаўнай службы, паставіўшы яго кіраўніком Арабскай арганізацыі па індустрыялізацыі — зброевытворчага комплексу ў Каіры, фінансаванага Саудаўскай Арабіяй, ААЭ і Катарам. У кастрычніку 1978 року Марван быў зноў зьняты з гэтай пасады пасьля грамадзкай незадаволенасьці.

Пасьля забойства Садата ў кастрычніку 1981 року Марван зьехаў у Лёндан, дзе заняўся прадпрымальніцкай дзейнасьцю. Да 1998 року ён працягваў супрацоўніцтва з Масадам праз Дубі. У сьнежні 2002 року пра ягоную шпіёнскую дзейнасьць паведаміў ізраільскі гісторык Арон Брэгман, назваўшы Марвана двайным агентам, які падмануў ізраільцянаў.

27 чэрвеня 2007 року Ашраф Марван выпаў з балькону сваёй лёнданскай кватэры на пятым паверсе. На ягоным пахаваньні ў Эгіпце ўзялі ўдзел вярхоўны рэлігійны лідэр Мухамад Саід Тантаві, Гамаль Мубарак (сын колішняга прэзыдэнта Хосьні Мубарака), кіраўнік выведкі Амар Сулейман ды іншыя.

## Сям’я
З жонкай Монай (у дзявоцтве Абдэль Насэр) меў двух сыноў. Гамаль — блізкі сябар Гамаля Мубарака, колішняга прэзыдэнта Эгіпту Хосьні Мубарака; Ахмэд — муж дачкі колішняга Генэральнага сакратара Арабскай лігі Амра Мусы.

## Расьсьледаваньне сьмерці
Сын Ашрафа Марвана Гамаль выказаў думку, што ягоны бацька быў забіты. Сьведка з трэцяга паверху будынку паведаміў, што бачыў двух мужчынаў «у касьцюмах і міжземнаморскага выгляду» на бальконе, зь якога выпаў Ашраф Марван, якія паглядзелі ўніз і вярнуліся ў кватэру. Пазьней Мэтрапольная паліцыя Лёндану паведаміла, што згубіла ключавы доказ расьсьледаваньня — пантофлі Ашрафа, якія былі на ім у момант сьмерці і маглі дапамагчы высьветліць, ці выскакнуў Марван з балькону. Пасьля гэтага ў студзені 2008 року сьледзтва было перададзенае Спэцыяльнаму крымінальнаму дырэктарату.

Ашраф стаў чацьвертым эгіпцянінам, які загінуў у Лёндане падобным спосабам. Тры іншыя — акторка Саэд Хосьні, эгіпецкі амбасадар у Грэцыі Эль-Лейты Насыф, і сакратар у офісе колішняга віцэ-прэзыдэнта Эгіпту Абдэля Хакіма Амэра Алі Шафік — супрацоўнічалі з эгіпецкімі спэцслужбамі ў 1966—1971 роках. Апошні факт ставіць пад сумнеў выказаную ўдавой Марвана Монай вэрсію пра дачыненьне да забойства Масада. Да таго ж забойства ўжо раскрытага агента ня мае для Масада сэнсу і наадварот, можа толькі адпугнуць ад яго новых супрацоўнікаў.

## Памяць
У 2016 року Арон Брэгман выдаў кнігу пра свае сустрэчы з Ашрафам Марванам пад назваю «Шпіён, які сышоў на Зямлю». У тым жа року прафэсар Уры Бар-Ёсэф напісаў кнігу «Анёл: Эгіпцянін, які ўратаваў Ізраіль». У 2018 року паводле гэтай кнігі быў прадстаўлены фільм ЗША «Анёл».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каіры
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Эгіпецкія прадпрымальнікі
Катэгорыя:Эгіпецкія мільярдэры
Катэгорыя:Эгіпецкія палітыкі XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Супрацоўнікі «Масаду»
Катэгорыя:Памерлі ад падзеньняў