Аднаполыя саюзы на Мальце

Незарэгістраваныя сужыцельствы, грамадзянскія саюзы і шлюб паміж аднаполымі парамі маюць законную сілу на Мальце. Мальта дазволіла грамадзянскія саюзы — як для аднаполых, так і разнаполых параў — з 2014 г. Партнэры ў грамадзянскіх саюзах маюць тыя ж правы, адказнасьць і абавязкі, што і сужонкі. Аднаполыя шлюбы дазволены зь 1 верасьня 2017 г.

## Сужыцельства
3 красавіка 2017 г. парлямэнт Мальты ўхваліў *Закон аб сумесным пражываньні (2016)* (па-мальтыйску: *Att tal-2016, dwar il-Koabitazzjoni*). Закон датычыць параў, якія пражылі разам больш за два гады. Ён дае сужыцелям дадатковыя правы, у т.л. у сфэры прыняцьця бацькоўскіх і мэдыцынскіх рашэньняў. Закон прызнае сужыцельства паміж двума людзьмі, незалежна ад іх полу.

## Грамадзянскі саюз

### Гісторыя
Перад выбарамі 2008 г. Мальтыйскі рух за правы геяў накіраваў апытаньне ўсім асноўным палітычным партыям з запытам пра іх меркаваньне адносна легалізацыі аднаполых саюзаў. Ніводная партыя не падтрымала аднаполыя шлюбы, аднак усе яны падтрымалі легалізацыю аднаполых саюзаў у той ці іншай ступені. Кіроўная Нацыяналістычная партыя падтрымала пашырэньне пэўных правоў на аднаполыя сужыцельствы. Лейбарысцкая партыя падтрымала прызнаньне «аднаполых сем'яў і партнэрстваў», але невядома, у якой форме — незарэгістраваных сужыцельстваў або зарэгістраваных партнэрстваў. Партыя "Нацыянальная акцыя" падтрымала грамадзянскія партнэрствы, якія давалі б аднаполым парам правы сужонкаў, акрамя тых, што датычаць сацыяльнага забеспячэньня. Alternattiva Demokratika падтрымала грамадзянскія партнэрствы з правамі, ідэнтычнымі правам сужонкам у шлюбе.

Першая спроба заканадаўчага акрэсьленьня гармадзянскіх саюзаў, *Закон аб грамадзянскіх партнэрствах і правах і абавязках сужыцеляў (2012),* засталася праектам з-за распуску ўраду і парлямэнту ў сьнежні 2012 г.

Падчас выбарчай кампаніі 2013 г. Лейбарысцкая партыя абвясьціла пра намер вынесьці на разгляд заканадаўства, якое дазволіла б аднаполым парам ствараць грамадзянскія саюзы, калі яна будзе выбрана ва ўрад. 30 верасьня 2013 г. адбылося першае чытаньне законапраекту, які меўся ўвесьці інстытут грамадзянскіх саюзаў (па-мальтыйску: *unjoni ċivili*) для аднаполых і разнаполых параў з правамі, ідэнтычнымі правам сужонкаў, у т.л. права сумеснага ўсынаўленьня. Нягледзячы на тое, што жыхары Мальты, незалежна ад іх сэксуальнай арыентацыі, ужо мелі права ўсынаўляць паасобку, апанэнты закону сканцэнтравалі свае пярэчаньні на праве сумеснага ўсынаўленьня. У калядным казаньні ў 2013 г. рыма-каталіцкі біскуп Мальты Чарльз Дж. Скіклуна асудзіў усынаўленьне аднаполымі парамі і сказаў, што гэтая пазыцыя была ўзгодненая з Папам Рымскім Францішкам. Законапраект быў канчаткова ўхвалены парлямэнтам 14 красавіка 2014 г. За яго прыняцьце прагаласавалі 37 дэпутатаў, у т.л. усе сябры Лейбарысцкай партыі, супраць — 0. Усе дэпутаты ад апазыцыйнай Нацыяналістынай партыі ўстрымаліся. Першы грамадзянскі саюз быў заключаны 13 чэрвеня 2014 г. 20 чэрвеня 2014 г. Міністэрства ўнутраных справаў і нацыянальнай бясьпекі апублікавала палажэньні, у адпаведнасьці зь якімі краіна прызнае зарэгістраваныя ў іншых краінах аднаполыя саюзы, якія Міністэрства вызначыла аналягічнымі грамадзянскім саюзам Мальты.

### Статыстыка
У першы год дзеяньня закона было зарэгістравана 47 аднаполых грамадзянскіх саюзаў. Цягам наступных палутара гадоў, да лістапада 2016 г.,  лічба павялічылася да 153, а да красавіка 2017 году колькасьць аднаполых грамадзянскіх саюзаў дасягнула 188. Згодна з дадзенымі, агучанымі падчас абмеркаваньня законапраекту аб аднаполым шлюбе ў чэрвені 2017 г., каля 200 аднаполых грамадзянскіх саюзаў было зарэгістравана ў краіне на той момант. У 2018 годзе, пасьля легалізацыі інстытуту аднаполага шлюбу, колькасьць новых грамадзянскіх саюзаў значна скарацілася: 3 новыя саюзы паміж аднаполымі парамі і 1 — паміж разнаполымі парамі, былі заключаны.

## Аднаполы шлюб
Пасьля таго, як Лейбарысцкая партыя ўпэўнена перамагла на выбарах 3 чэрвеня 2017 г., лейбырсцкі прэм’ер-міністар Джозэф Маскат паведаміў, што ўрад мае намер правесьці закон аб аднаполых шлюбах у парлямэнце да канца лета. Апазыцыйная Нацыяналістычная партыя пацьвердзіла намер прагаласаваць за першапачатковы законапраект і ўнесьці папраўкі на стадыі яго разгляду ў парлямэнцкіх камітэтах. Камітэт па разглядзе законапраектаў адхіліў усе папраўкі, прапанаваныя Нацыяналістычнай партыяй. 12 ліпеня законапраект быў прыняты парлямэнтам у трэцім чытаньні. За яго прагаласавалі 66 дэпутатаў, 1 — супраць. *Закон аб параўках у Закон аб шлюбе ды іншыя законы (2017)* (па-мальтыйску: *Att tal-2017 li jemenda l-Att dwar iż-Żwieġ u Liġijiet oħrajn*) набыў сілу 1 верасьня 2017 году [72] [73] [74] [75] Пары, якія знаходзяцца ў грамадзянскім саюзе, могуць канвэртаваць яго ў шлюб на працягу пяці гадоў з моманту ўступленьня закону ў сілу.

### Шлюб на круізных караблях
Амэрыканская кампанія Celebrity Cruises, большасьць круізных ляйнэраў якой зарэгістраваныя на Мальце, абвясьціла 11 кастрычніка 2017 г., што ў выніку легалізацыі аднаполых шлюбаў на Мальце, шлюбы можна будзе заключаць на караблях кампаніі, калі яны знаходзяцца ў міжнародных водах.

## Грамадзкая думка
Апытаньне Эўрастату, праведзенае ў 2006 г., паказала, што 18% мальтыйцаў падтрымлівае легалізацыю аднаполых шлюбаў.

Апытаньне студэнтаў вышэйшай адукацыі ў кастрычніку 2009 г. паказала, што 49% студэнтаў падтрымлівалі аднаполыя шлюбы, 35% былі супраць, а 16% — ня вызначыліся. Апытаньне, праведзенае ў кастрычніку 2011 г., паказала, што 56,5% студэнтаў падтрымлівалі аднаполыя шлюбы.

У чэрвені 2012 г. апытаньне газэты *Malta Today* выявіла вялікі разьбег паміж пакаленьнямі па пытаньні легалізацыі аднаполых шлюбаў: 23% старэйшых за 55 гадоў і 60% ва ўзросьце 18-35 гадоў выказаліся ў падтрымку легалізацыі аднаполых шлюбаў. У цэлым, 41% насельніцтва выказаліся за аднаполыя шлюбы, 52% былі супраць.

Апытаньне ў лістападзе 2013 г. паказала, што 69,9% падтрымалі заканадаўства аб грамадзянскіх саюзах, але толькі 24,7% падтрымалі права аднаполых параў на ўсынаўленьне.

У 2015 г. Эўрабаромэтар выявіў, што 65% рэспандэнтаў з Мальты згодныя, што аднаполыя шлюбы павінны быць дазволены ва ўсёй Эўропе, 29% — супраць.

Апытаньне ў красавіку 2016 г. з для газэты *Malta Independent* паказала, што 61% мальтыйскіх рэспандэнтаў выказаліся за легалізацыю аднаполых шлюбаў у краіне, 25% — супраць, 10,1% — «не хвалюе», а 3,7% — няўпэўненыя. Апытаньне выявіла вялікі ўзроставы разьбег: 91,7% 18-24-гадовых падтрымалі аднаполыя шлюбы, але толькі 42,5% старэйшых за 65 гадоў пагадзіліся з ім. 52,5% прыхільнікаў Нацыяналістычнай партыі і 70,1% прыхільнкаў лейбарыстаў падтрымалі аднаполыя шлюбы. Жанчыны больш прыхільна паставіліся да легалізацыі аднаполых шлюбаў (62,7%), чым мужчыны (59,7%).

У 2019 г. Эўрабаромэтар выявіў, што 67% рэспандэнтаў з Мальты згодныя, што аднаполыя шлюбы павінны быць дазволены ва ўсёй Эўропе, 25% — супраць.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:ЛГБТ на Мальце
Катэгорыя:Аднаполыя саюзы і шлюб паводле краінаў
Катэгорыя:Права Мальты
Катэгорыя:Мальтыйскае грамадзтва
Катэгорыя:Сямейнае права