open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Разьвітаньне з Радзімай

«**Разьвіта́ньне з Радзі́май**» (), часта «**Палянэ́з Агі́нскага**» — фартэпіянны палянэз ля мінор, напісаны кампазытарам Міхалам Клеафасам Агінскім у 1794 годзе. Адзін з самых вядомых палянэзаў. Адносіцца да мэлянхалічных палянэзаў, а не танцавальных: лічыцца, што Агінскі напісаў палянэз, пакідаючы Рэч Паспалітую пасьля задушэньня паўстаньня Касьцюшкі, у якім ён браў удзел. У гэты час, на пераломе XVIII—XIX стагодзьдзяў, у Эўропе клясычны стыль стаў саступаць месца рамантызму.

Палянэз аказаў значны ўплыў на іншых кампазытараў. Першапачаткова напісаны для клявіра, існуюць перакладаньні для розных інструмэнтаў і аркестроўка. Запісаны шэрагам выканаўцаў, у тым ліку Вандай Ляндоўскай (на клявэсыне). Беларускі дзяржаўны ансамбль «Песьняры» выконвае палянэз Агінскага з тэкстам, напісаным кіраўніком калектыву Вячаславам Шарапавым.

«Палянэз Агінскага» даў назву аднайменнаму фільму («Беларусьфільм», 1971), аднайменнай п’есе Мікалая Каляды і фірмоваму цягніку «Палянэз». На пачатку 1990-х «Палянэз Агінскага» разглядаўся адным з варыянтаў дзяржаўнага гімну Беларусі, аднак дзяржаўная камісія адхіліла гэты варыянт як надта складаны для выкананьня і асэнсаваньня. У маскоўскім мэтрапалітэне пачатковыя такты Палянэзу Агінскага гучаць пры спробе неаплачанага праходу праз турнікеты.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* [Палянэз Агінскага, ноты твору на International Music Score Library Project](http://imslp.org/wiki/Polonaise_%27Po%C5%BCegnanie_Ojczyzny%27_(Ogi%C5%84ski,_Micha%C5%82_Kleofas))
* Палянэз Агінскага (перакладаньне для струннага квартэта, выконвае Квартэт імя Чурлёніса)
* Палянэз Агінскага (перакладаньне для домры, гітары і кантрабаса, выконвае трыё «Тройка», Новая Зэляндыя)
* Палянэз Агінскага на беларускай мове (праект «Я нарадзіўся тут», Беларусь)

Катэгорыя:Творы для фартэпіяна
Катэгорыя:Музычныя творы 1794 году
Катэгорыя:Палянэзы
Катэгорыя:Міхал Клеафас Агінскі
Праваслаўнае беларускае дэмакратычнае аб’яднаньне

**Правасла́ўнае белару́скае дэмакраты́чнае аб’ядна́ньне** — заходнебеларуская праваслаўная грамадзка-рэлігійная арганізацыя. Створана ў 1927 годзе. Яго галоўным дзеячом і кіраўніком быў Вячаслаў Багдановіч. Дапамагалі сэнатар Аляксей Назарэўскі і айцец Лукаш Голад.

Аб’яднаньне выступала за ўвядзеньне беларускай мовы пад час казаньняў у царкве, навучаньне дзяцей рэлігіі па-беларуску, большага ўдзелу сьвецкіх асобаў у царкоўным кіраваньні, залежнасьці Царквы ад расейскай царкоўнай улады. Арганізацыя дзейнічала ў супрацы зь Беларускай хрысьціянска-дэмакратычнай злучнасьцю (БХДЗ).

Папяровым органам Аб’яднаньня была газэта «Праваслаўная Беларусь».

У 1930 арганізацыя аб’ядналася з БХДЗ.

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія арганізацыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1930 годзе
Мілаш Мацоўрак

**Мі́лаш Мацо́ўрак** (; 2 сьнежня 1926, Кромержыж — 30 верасьня 2002, Прага) — чэскі паэт, пісьменьнік, драматург, сцэнарыст, казачнік.

## Жыцьцяпіс
У 1953—1960 Мілаш Мацоўрак працаваў выкладчыкам гісторыі мастацтва; пазьней працаваў драматургам на кінастудыі Barrandov Studios.

## Творчасьць
Аўтар дзіцячых кніг, тэлесэрыялаў і камэдыяў.

Літаратурную творчасьць пачаў як паэт, аднак пасьля першай выдадзенай кнігі вершаў выдаў некалькі кніг казак, якія былі перакладзеныя на шматлікія мовы.

У гэты ж час Мілаш Мацоўрак пачаў пісаць кінасцэнары. У кіно ў яго склаліся шчыльныя творчыя саюзы з рэжысэрамі Вацлавам Ворлічкам і Олдржыхам Ліпскім.

Сталым ілюстратарам ягоных казак стаў графік Адольф Борн, разам зь якім яны стварылі сэрыял пра прыгоды шкаляроў Маха і Шэбеставу, які выходзіў адначасна ў мультыплікацыйным і кніжным варыянтах.

### Кнігі
* «Živočichopis»
* «Казкі»
* «Mravenečník v početnici»
* «Ostrov pro šest tisíc budíků»
* «Světe, div se»
* «Žofka»
* «Žofka ředitelkou zoo»
* «Láska a dělová koule: povídky a bajky»
* «Člověk by nevěřil svým očím»
* «Якуб і дзьвесьці дзядуляў»
* «Мах і Шэбестава»
* «Жырафа ці тульпан?»

### Фільмы і тэлеспэктаклі
* «Хто хоча забіць Джэсьсі?» (1966)
* «Я забіў Айнштайна, спадарства» (1969)
* «Чатырох забойстваў дастаткова, каханы»
* «Спадару, вы ўдава!» (1970)
* «Дзяўчына на мятле» (1971)
* «Як утапіць доктара Мрачка» (1974)
* «Цырк у цырку» (1975)
* «Шэсьць мядзьведзяў і Цыбулька»
* «Заўтра падымуся і апякуся гарбатай» (1977)
* «Арабэля» (1979)
* «Госьці з Галяктыкі» (1981)
* «Лятаючы Чэстмір» (1983)
* «Тры мушкетэры»
* «Букет» (2000)
* «Мах, Шэбестава і чароўныя навушнікі» (2001)

### Коміксы
* «Мюрыэль і анёлы» (1969)
* «Мюрыэль і аранжавая сьмерць» (1969/1970)
* «Пэруанскі дзёньнік» (1984)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мах і Шэбестава ў школе
* 
* Чэска-Славацкая фільмавая база

Катэгорыя:Чэскія літаратары
Катэгорыя:Чэскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Чэскія драматургі
Катэгорыя:Чэскія сцэнарысты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кромержыжы
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Бальцары

**Ба́льцары** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Бальцары ўваходзяць у склад Алёхнавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Гарадок Вялейскага павету (з 1927 — Маладэчанскага) павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 25 чалавек
* 1931 год — 15 чалавек
* 1921 год — 12 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Алёхнавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Крывенкі

**Крыве́нкі** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Крывенкі ўваходзяць у склад Алёхнавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, з 1927 года складзе Маладзечанскaга паветa гміны Гарадок.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 4 чалавекі
* 1931 год — 39 чалавек
* 1921 год — 39 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Алёхнавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Старынкі (Маладэчанскі раён)

**Стары́нкі** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Старынкі ўваходзяць у склад Алёхнавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 года пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай Старынкі, як і ўся Вілейшчына, уваходзіла ў склад Расійскай імперыі, быў утвораны Вілейскі павет у складзе спачатку Мінскай губерні, а з 1843 года - Віленскай губерні. Уваходзіла ў склад Вілейскага павета Расійскай імперыі. У міжваенны час засценак знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне гміны Краснае .

## Насельніцтва
* 2010 год — 69 чалавек
* 1999 год — 79 чалавек
* 1931 год — 116 чалавек
* 1921 год — 110 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Алёхнавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Людвік Станіслаў Фадзей Акінчыц

**Лю́двік Станісла́ў Фадзе́й Акі́нчыц** (2 траўня 1835, Гарадзенская губэрня — 15 красавіка 1903, Кунгур) — лекар, удзельнік паўстаньня 1863 року. Брат Станіслава і Фэлікса.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Гарадзенскай губэрні. Паляк, каталіцкага вызнаньня.

Скончыў мэдычны факультэт Імпэратарскага ўнівэрсытэту ў Маскве (1862). Жыў і займаўся лекарскай практыкай у Сьвіслачы Ваўкавыскага павету Гарадзенскай губэрні.

25 чэрвеня 1863 року арыштаваны «за садзейнічаньне паўстаньню» і прыгавораны да ссылкі. Пакараньне адбываў у Кунгуры на Ўрале.

Працаваў земскім урачом, стаў адным з заснавальнікаў курортнай мэдыцыны. За асаблівыя заслугі ў 1886 року ўзнагароджаны ордэнам сьвятога Станіслава 3-й ступені.

Памёр у 1903 року, пахаваны ў Пярмі на Егашынскіх («польскіх») могілках.

Сын Людвік Акінчыц (1874—1941) — вядомы расейскі і савецкі хірург-гінэколяг, эндакрыноляг.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Польскія мэдыкі
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Высланыя ў Сібір
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскай губэрні
Катэгорыя:Памерлі ў Кунгуры
Катэгорыя:Пахаваныя ў Пярмі
Выставачны цэнтар (станцыя мэтро)

**Выставачны цэнтар** () — станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну, разьмешчаная на Абалонска-Церамкоўскай лініі. Адкрытая 27 сьнежня 2011 году.

## Галерэя

Файл:Vystav-tsentr-vyhid-pr.JPG
Файл:Vystav-tsentr-logo.JPG
Файл:Vystavkovyi Tsentr.JPG
Файл:Vystav-tsentr-vyhid-ne.JPG


## Глядзіце таксама
* Сьпіс станцыяў Кіеўскага мэтрапалітэну

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка станцыі на афіцыйным сайце Кіеўскага мэтрапалітэну

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Абалонска-Церамкоўская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну
Virtuti Militari

**Ордэн Virtuti Militari** — самы ганаровы польскі ваенны ордэн, прысуджаецца за выдатныя баявыя заслугі. Заснаваны апошнім каралём Рэчы Паспалітай Станіславам Аўгустам Панятоўскім 22 чэрвеня 1792 году ў гонар перамогі над расейскімі войскамі ў бітве пад Зяленцамі падчас вайны Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году, скасаваны ў тым жа годзе самім каралём па палітычных матывах. Пасьля падзелаў Рэчы Паспалітай ордэн дзейнічаў у Варшаўскім княстве. У час існаваньня Царства Польскага называўся «*Ордэн войска польскага*», пасьля аднаўленьня польскай незалежнасьці ў 1918 годзе атрымаў назву «*Ордэн ваенны Virtuti Militari*». Уручаецца ў час вайны або ў пяцігадовы тэрмін пасьля яе заканчэньня прэзыдэнтам рэспублікі па прапанове капітула ордэна (дзеючы кіраўнік — Станіслаў Наленч-Камарніцкі). Пасьля 1989 году не ўручаецца. У 1945—1989 гадах узброеныя сілы Польшчы ўдзельнічалі толькі ў адным ўзброеным канфлікце, пасьля 1989-га — у трох (Вайна ў Пэрсыдзкім заліве, вайна ў Аўганістане і вайна ў Іраку).

Ордэн быў адабраны ў Леаніда Брэжнева (10 ліпеня 1990), Івана Сярова (1995),  (2006).





## Беларусь

Ордэнам былі натхнёныя і на яго як на супольную польска-беларускую спадчыну спасылаюцца дзьве вайсковыя ўзнагароды БНР: Ордэн Жалезнага рыцара і Мэдаль за баявыя заслугі. 

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс кавалераў ордэна
* Каралеўства Польскае. Ордэн Віртуці Мілітары.
* Рэспубліка Польшча 1919—1939 гг. Ордэн Віртуці Мілітары.

Катэгорыя:Ордэны Польшчы
Катэгорыя:Вайна Расеі з Рэччу Паспалітай 1792 году
Герард Мэркатар

**Ге́рард Мэрка́тар** (; 5 сакавіка 1512, Рупэльмонд, габсбурскае графства Фляндрыя, Сьвятая Рымская імпэрыя — 2 сьнежня 1594, Дуйсбург, Юліх-Клевэ-Бэрг, Сьвятая Рымская імпэрыя) — флямандзкі картограф, філёзаф і матэматык.

Найбольш вядомы за ўнёсак у картаграфію, стварыўшы ў 1569 годзе мапу сьвету з выкарыстаньнем новай праекцыі, у якой усе лініі выяўляліся ляксадромамі. Ён таксама першым выкарыстаў слова «атляс» у значэньні збору мапаў. У 1595 годзе ягоны сын Румальд выдаў ягоны першы ў сьвеце «Атляс»  Мэркатара.

## Глядзіце таксама
* Праекцыя Мэркатара

## Крыніцы

Катэгорыя:Бэльгійскія географы
Катэгорыя:Галяндзкія картографы
T32

**Т32** (Heavy Tank T32) — экспэрымэнтальны цяжкі танк ЗША часоў Другой сусьветнай вайны, выкананы з выкарыстаньнем вузлоў і агрэгатаў сэрыйнага танка М26 і экспэрымэнтальнага T29.

## Гісторыя стварэньня
Па выніках баёў у Эўропе, у Штабе сухапутных войскаў ЗША прыйшлі да высновы, што ўзбраеньне сэрыйнага танка М26 «Пэршынг» цалкам добрае, а вось браня не давала сур’ёзнай абароны супраць даўгастволавых 88-мм нямецкіх танкавых і супрацьпаветраных гармат. Таму было вырашана стварыць на базе ўжо добра засвоенага ў вытворчасьці М26 новы танк, з узмоцненым браняваньнем. Распрацоўка новага танка, дзякуючы яго высокай уніфікацыі з сэрыйным узорам, ішла вельмі хутка. Рухавік і трансмісію ўзялі ад іншага экспэрымэнтальнага танка — T29, а хадавую — ад «Пэршынга», падоўжыўшы яе на адну апорную коўзанку.

Характэрна, што замова на дасьведчаныя экзэмпляры танку паступіла ў 1945 годзе, а першыя дзьве адзінкі былі здадзены ўжо да пачатку 1946, тады як замоўленыя ў 1944 танкі Т29 былі гатовыя толькі ў 1947 годзе. Як бы там ні было, гэты танк ужо не пасьпеў да канца вайны, і таму ў сэрыю не пайшоў, саступіўшы месца больш прадуманым машынам. Тым ня менш, шматлікія са скарыстаных пасьля канструктыўных рашэньняў адпрацоўваліся менавіта на Т32.

## Танк Т32 у кампутарных гульнях
Танк Т32 можна ўбачыць у кампутарнай гульні World of Tanks.

## Вонкавыя спасылкі
* Цяжкі Танк Т32 — ЗША на www.tankinfo.ru
* Амэрыканскія цяжкія танкі на armor.kiev.ua

Катэгорыя:Цяжкія танкі
Апорная коўзанка

**Апорная коўзанка** — элемэнт гусенічнага рухальніка, зьяўляецца рухомай апорай корпуса танка (ці іншай гусенічнай тэхнікі) на гусенічную стужку. Пры досыць вялікім дыямэтры можа таксама выконваць функцыю падтрымліваючай коўзанкі.

Мантуюцца апорныя коўзанкі на падшыпніках на восі, якія зьвязаны з корпусам праз падвеску.

З мэтай зьмякчэньня ўдараў аб стужку пад час руху па перасечанай мясцовасьці апорныя коўзанкі часам пакрываюць гумай.

Катэгорыя:Састаўныя часткі танка
Уладзімер Немчанка

**Уладзімер Немчанка** (? — 26 красавіка 1945) — беларускі вайсковец, удзельнік Другой сусьветнай вайны.

## Біяграфія
Да вайны жыў у Навабеліцкім раёне Гомелю, вучыўся ў сярэдняй школе №4. У пачатку вайны ўступіў у Гомельскі полк народнага апалчэньня. На пачатку 1942 г. патрапіў на прымусовыя работы ў Нямеччыну, потым у канцэнтрацыйны лягер на высьпе Ўзедом. Палонныя абслугоўвалі сакрэтны навуковы цэнтар і ракетную базу (фактычна — першая ў гісторыі база такога кшталту), а таксама ваенны аэрадром. Уладзімер добра ведаў нямецкую мову, актыўна ўдзельнічаў у падрыхтоўцы пабегу. 8 лютага 1945 г. 10 палонных, з удзелам Уладзімера, начале з М. Дзевятаевым, захапілі нямецкі бамбардзіроўшчык і зьдзейсьнілі пералет на тэрыторыю захопленую Савецкім войскам, што было адзіным выпадкам у гісторыі Другой сусьветнай вайны. Страціўшы ў палоне адно вока Уладзімер, дамогся накіраваньня на фронт, атрымаў ордэн Чырвонай Зоркі за удзел у фарсіраваньні Одэру, стаўся камандзірам кулямётнага аддзяленьня, загінуў 26 красавіка 1945 г. Пахаваны у г. Эбэрсвальдэ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія вайскоўцы
Кальмар (футбольны клюб)

«**Кальмар**» () — швэдзкі футбольны клюб з гораду Кальмару. Заснаваны ў 1910 годзе. Чэмпіён Швэцыі (2008), трохразовы ўладальнік Кубка Швэцыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кальмар (Швэцыя)
Вікенці Леванюк

**Вікенці (Вінцэнт) Леванюк** (1849, в. Крычаў Седлецкай губэрні, Расейская імпэрыя — 26 студзеня 1874, м. Пратулін Седлецкай губэрні, Расейская імпэрыя, цяпер Люблінскае ваяводзтва, Польшча) — адзін з 13 блаславёных Падляскіх мучанікаў з Пратуліна.

## Жыцьцяпіс

Вінцэнт, сын Васіля, Леванюк нарадзіўся ў 1849 у в. Крычаў. Ахрышчаны ў мясцовай парафіяльнай уніяцкай царкве (мэтрыка не захавалася). Жыў і працаваў у маёнтку Вараблін, які належаў роду Брынзаў. Быў незаможным селянінам, меў жонку Марыяну. Быў вельмі пабожным чалавекам і карыстаўся павагаю людзей.

Разам зь іншымі вернікамі-ўніятамі пайшоў бараніць ад расейскіх казакаў сваю парафіяльную сьвятыню, каб не дапусьціць туды праваслаўнага сьвятара. 25-гадовы Вінцэнт Леванюк стаў першым, хто аддаў сваё жыцьцё пры абароне сваёй царквы і веры ў мястэчку Пратулін Седлецкае губэрні (цяпер Люблінскае ваяводзтва, Польшча) падчас ліквідацыі Берасьцейскай уніі на Падляшшы (у Царстве Польскім). Загінуў ён 26 студзеня 1874 каля 13-й гадзіны.

6 кастрычніка 1996 году ў Рыме папа Ян Павал II урачыста абвясьціў яго блаславёным Каталіцкай Царквы разам зь яго 12 паплечнікамі-ўніятамі.

Малітоўны ўспамін Вінцэнта Леванюка — 23 студзеня, разам зь іншымі Падляскімі мучанікамі з Пратуліна.

## Літаратура
* Набажэнствы ў гонар мучанікаў Падляскіх. / Беларуская Грэка-Каталіцкая Царква.— Берасьце: Рэдакцыя газэты «Царква», 2008. С. 34.
* Hanna Dylągowa. Dzieje Unii Brzeskiej (1596—1918). — Warszawa—Olsztyn, 1996. S. 171.
* Сьвятлана Марозава // 

## Вонкавыя спасылкі
* Падляскія мучанікі

Катэгорыя:Грэка-каталіцкая царква ў Польшчы
Катэгорыя:Грэка-каталіцкія сьвятыя зь Беларусі
Катэгорыя:Каталіцкія блаславёныя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1849 годзе
Катэгорыя:Перасьледы каталіцтва ў Беларусі
Юзэф Тэадор Акінчыц

**Ю́зэф Тэадо́р Акі́нчыц** гербу «Аксак» (, ; 24 лютага 1879, Вільпрэ, Сена-і-Ўаза, Францыя — 29 верасьня 1954, Сэн-Шамасьсі, Дардонь, Францыя) — францускі хірург, сын польскага доктара Аляксандра Акінчыца.

Ажаніўся ў 1901 року.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Генэалёгія Акінчыцаў
* Публікацыі Юзэфа Акінчыца // WorldCat

Катэгорыя:Францускія хірургі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сене-і-Ўазе
Катэгорыя:Памерлі ў Дардоні
Ухлясьць

Назву **Ухлясьць** маюць:

* Ухлясьць — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток Дняпра
* Ухлясьць — пасёлак у Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Страла (сузор’е)

**Страла́** () — невялікае сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба. Хоць Страла і зьяўляецца старажытным сузор’ем, але ў ім ня маецца ніводнай зоркі больш як трэцяй зорнай велічыні; гэта таксама трэцяе найдрабнейшае сузор’е (пасьля Малога Каня і Крыжа). Страла была пералічаная Пталемэем сярод 48 старажытнагрэцкіх сузор’яў, і застаецца адным з 88 сучасных сузор’яў. Стралу можна назіраць зь любога пункту Зямлі, апрача як за паўднёвым палярным кругам.

Страла месьціцца ў плоскасьці Млечнага Шляху і мяжуе зь Лісічкай, Гэркулесам, Арлом і Дэльфінам.

## Адметнасьці

### Зоркі
Ніжэй пералічаныя самыя яскравыя зоркі Стралы:
* α Стралы (традыцыйная назва *«Шам»*) — яскравы жоўты гігант спэктральнай клясы G1 II () за  ад Зямлі, які разам з β Стралы (таксама ) утварае або «пер’і» дрэўца стралы, або стралу з двума наканечнікамі, якая выкарыстоўвалася ў рымскай арміі.
* γ Стралы — халодны гігант (M0 III, ), які разам з δ Стралы і ε Стралы ўтварае «дрэўца». Зорка палягае за  ад Зямлі.
* δ Стралы — M2 II+A0 V (мяркуецца аптычнай падвойнай зоркай, але можа быць адзіночнай зоркай са складаным спэктрам), .
* ε Стралы — G8 III, , кратная зорка (4 кампанэнты, кампанэнт B — аптычны).
* η Стралы — зорка спэктральнай клясы K2 III зорнай велічыні 5,1, якая належыць да рухальнай групы Гіяды.

### Аб’екты глыбокага космасу
* M71 — слаба канцэнтраваная шаравая скупнасьць, якая доўгі час лічылася шчыльнай расьсеянай зорнай скупнасьцю. Яна знаходзіцца за  ад Зямлі і ўпершыню была адкрытая Жанам Філіпам дэ Шэзо ў 1745 або 1746 годзе.

## Гісторыя
У Старажытнай Грэцыі, дзе, хутчэй за ўсё, упершыню пачалі лічыць гэты кавалак неба асобным сузор’ем, яго называлі *Oistos*. Тым ня менш, шумэрская назва сузор’я выглядае як KAK.SI.KI.

Ёган Баер, які даваў зоркам абазначэньні, зоркам Стралы даваў літары зоркам ў адваротным парадку іх яскравасьці. Такім чынам, самая яскравая зорка атрымала літару γ. Такім самым чынам былі дадзеныя абазначэньні зоркам Стральца.

## Крыніцы

## Літаратура
* 


Катэгорыя:Гэракл
Катэгорыя:Міталягічная зброя
Страла (неадназначнасьць)

Назву **Страла** маюць:

* Страла — снарад для лука
* Страла — вёска ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Страла — сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба
Грабарка

**Грабарка** — гара з праваслаўным манастыром. Асноўны асяродак пілігрымак Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.

## Гісторыя
Паводле Антона Мірановіча пачатак праваслаўнага культу ў гэтым месцы датуецца 13 ст., калі ў асобнае месца ў Мельніцкай пушчы скрывалася ад татарскіх набегаў ікона *Спаса Ізбаўніка* зь мельніцкага замчышча. Некаторыя польскія гісторыкі лічаць, што пачатак пілігрымак на гару Грабарку пачаўся толькі ў 18 ст., так як толькі з 1710 г. маюцца пісьмовыя згадкі пра эпідемію халеры ў Сямяцічах і ўцёкі жыхароў у лясы побач з Грабаркай. Толькі ў 1717 годзе біскуп Леў Кішка дазволіў набажэнствы ў капліцы на лясной гары побач зь вёскаю Грабарка. Напрыканцы 18 ст. па хадайніцтве біскупа Сімяона Млоцкага папа Піюс VI надаў індульгенцыі для пілігрымаў, якія наведвалі грабаркаўскую капліцу Праабражэньня Гасподняга. У 1789 годзе старую капліцу ў Грабарцы замяніла новая царква з 3 алтарамі. Пасьля ліквідацыі Ўніяцкае царквы ў 1839 г. царква стала праваслаўнай. Толькі ў 1884 годзе пачаўся рамонт царквы, а побач зь яе зьявіліся могілкі, на якіх хаваліся жыхары суседніх вёсак.

Пераломным момантам для Грабаркі была зьмена дзяржаўных межаў пасьля Другой сусьветнай вайны, ў выніку якой польская праваслаўная царква пазбавілася ўсіх жаночых манастыроў. Па рашэньні мітрапаліта варшаўскага Цімафея 27 лістапада 1947 г. быў заснаваны манастыр названы ў гонар сьвятых Марыі ды Марты. Толькі ў 1956 г. у быў пабудаваны манастырскі будынак з царквой іконы Божае Маці *Ўсім Тужлівым Радасьць*, а напрыканцы 70-х гадоў 20 ст. вялікі мураваны дом з Усьпенскай царквой. У выніку падпаленьня згарэла ў 1990 годзе старая Праабражэнская царква (была адбудаваная ўжо як мураваная і асьвечаная ў 1995 г.).

## Традыцыя
Галоўным сьвятам у Грабарцы зьяўляецца Праабражэньне, калі сьвятую гару наведвае аднаразова да 100 тысячаў пілігрымаў. Пілігрымы прыносяць з сабой крыжы, якія па традыцыі ставіцца вакол царквы. На сёньняшні дзень на тэрыторыі манастыра знаходзіцца дзясяткі тысячаў крыжоў, пагэтаму Грабарка называецца таксама гарой крыжоў.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка манастыру сьвятых Марыі ды Марты

Катэгорыя:Гміна Нурэц-Станцыя
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыні
Катэгорыя:Сьвятыя месцы
Мэркатар

**Мэрка́тар** ( — «купец») — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Арнольд Мэркатар (1537—1587) — нідэрляндзкі картограф.
* Герард Мэркатар (1512—1594) — флямандзкі картограф.
* Марыюс Мэркатар ( 390—451) — каталіцкі царкоўны пісьменьнік.
* Нікаляс Мэркатар ( 1620—1687) — нямецкі матэматык.
* Румальд Мэркатар (1541—1599) — флямандзкі картограф.

## Тэхніка
* *[[Mercator (карабель)|Mercator]]* — брыгантына-музэй у Остэндэ (Бэльгія).
* Mercator — бэльгійскі тэлескоп на Ля-Пальме (Канарскія астравы).
* P4M Mercator — разьведвальны лятак ВМФ ЗША.

## Іншае
* Мэркатар — кратэр на Месяцы.
* Mercator — сетка славенскіх супэрмаркетаў.
Ордэн адраджэньня Польшчы

**О́рдэн Адраджэ́ньня По́льшчы** (), або **Polonia Restituta** — польскі ордэн, прыняты 4 лютага 1921 году. Узнагароджаньне ордэнам робіцца за выдатныя заслугі ў ваеннай і грамадзянскай сфэрах, як польскіх, так і замежных грамадзян.

## Клясы

Катэгорыя:Ордэны Польшчы
Цярэсіны

**Цярэ́сіны** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Цярэсіны месьцяцца за 19&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 52&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 27&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Беласток. Па паўднёвай мяжы вёскі праходзіць аўтадарога «Абход тэрыторыі нацыянальнага парку „Белавеская пушча“» ().

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска маёнтку Грымчыцы, уласнасьць Глухавецкага.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі 45 рэвіскіх душ.
* з 1860-х: вёска ў Дзьмітравіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 11 двароў, 83 жыхары, у складзе Вялічкаўскай сельскай грамады.
* 1905: 27 двароў, 100 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у Дзьмітравіцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 46 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, у вёсцы 19 двароў, 102 жыхары.
* 1959: паводле перапісу 87 жыхароў.
* 1970: 86 жыхароў, у саўгасе «Белавескі».

## Насельніцтва
* 2010 год — 11 жыхароў
* 2005 год — 22 жыхары, 12 двароў
* 1999 год — 21 жыхар

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;95.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Ідэя Банк

**[[Закрытае акцыйнае таварыства]] «Ідэ́я Банк»** — камэрцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь, які існаваў у 2004—2021 гадох. Асноўны акцыянэр — фінансавы холдынг «Getin International S.a.r.l.» (Люксэмбург) — 99,999%, бэнэфіцыярны ўласьнік — Лешак Чарнецкі (Польшча). Статутны фонд — 40 000 285,80 руб. (2019).

## Рэквізыты
БІК SOMABY22, УНП 807000122, АКПА 37638364.

S.W.I.F.T.: SOMA BY 22.

Рэгістрацыйны нумар у Адзіным дзяржаўным рэгістры №807000122.

Тэлекс: 252340 SOMBB BY.

## Мінуўшчына
Зарэгістраваны пастановаю Нацыянальнага банка Беларусі №58 ад 24 красавіка 2004 року пад назваю ЗАТ «Юніёнбанк». Меў 100%-вы замежны (расейска-латвійскі) капітал. 1 чэрвеня 2004 перайменаваны ў ЗАТ «СОМБелБанк».

У студзені 2008 року фінансавы холдынг «Getin International S.a.r.l.» (Люксэмбург) набыў 75,04% акцыяў банку ў папярэднага ўладальніка.

Ліцэнзія на зьдзяйсьненьне банкаўскай дзейнасьці №25 выдадзеная НБ РБ 13 лістапада 2008 року.

13 лютага 2013 зьмяніў назву на «Ідэя Банк».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі
Катэгорыя:2004 год у Беларусі
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2004 годзе
Фрыд

**Фрыд** ():
* Альфрэд Герман Фрыд
* Эрых Фрыд
* Мірыям Фрыд
* Ані-Фрыд Люнгстад
Лешак Чарнецкі

**Ле́шак Я́нуш Чарне́цкі** (; нарадзіўся 9 траўня 1962 году, Уроцлаў) — польскі прадпрымальнік, інжынэр, доктар эканомікі.

## Жыцьцяпіс
Скончыў факультэт санітарнай інжынэрыі Ўроцлаўскай палітэхнікі, пазьней абараніў доктарскую ступень ва Ўроцлаўскай эканамічнай акадэміі.

Прадпрымальніцкай дзейнасьцю заняўся ў 1986 року, заснаваўшы гідратэхнічна-інжынэрнае прадпрыемства TAN S.A. якое займалася падводнымі працамі. Быў заснавальнікам і галоўным акцыянэрам дзеючае ад 1991 Эўрапейскае лізінгавае фундацыі — першай і найбуйнейшай лізінгавай фірмы ў Польшчы. У 2001 ён прадаў гэтую фірму францускаму банку Crédit Agricole за 900 млн злотых. Адначасова заняў пасаду старшыні праўленьня ў новастворанай кампаніі Credit Agricole Polska.

Да канца лістапада 2004 Лешак Чарнецкі быў старшынём праўленьня Getin Holding, а да траўня 2006 — старшынём праўленьня Getin Bankу.

На пераломе 2005—2006 набыў найвышэйшы будынак ва Ўроцлаве — Poltegor Centre — збудаваны напрыканцы 1970-х. У наступным року ён быў зьнесены, а на ягоным месцы паўстаў найвышэйшы ў Польшчы будынак Sky Tower.

## Акцыянэрства
Асноўны акцыянэр а/або сузаснавальнік наступных кампаніяў:

### Банкі
* Getin Noble Bank
* Idea Bank
* Ідея Банк (Украіна)
* Ідэя Банк (Беларусь)
* Идея Банк (Расея)

### Страхаваньне
* Open Life (49%)

### Лізінг
* PF Leasing
* Getin Leasing
* Carcade (Расея)

### Фінансавыя кансультацыі
* Open Finance
* Home Broker
* Tax Care
* Idea Expert

### Нерухомасьць
* LC Corp

### Іншыя
* Noble Funds
* Noble Securities
* MW Trade
* getBack

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* ''Прадпрымальніцтва — Ініцыятыва Лешака Чарнецкага''

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўроцлаве
Катэгорыя:Польскія прадпрымальнікі
Катэгорыя:Польскія мільярдэры
Катэгорыя:Выпускнікі Ўроцлаўскай палітэхнікі
Катэгорыя:Інжынэры
Казімеж-Дольны

**Казімеж-Дольны** () — горад у Пулаўскім павеце Люблінскага ваяводзтва, цэнтар вяскова-гарадзкой гміны Казімеж-Дольны. Разьмешчаны на правым беразе Віслы, гістарычна належыць да Малай Польшчы, дзе быў адным з найважнейшых гарадоў. Уваходзіць у турыстычны маршрут Пулавы — Казімеж-Дольны — Налэнчуў.

Паводле зьвестак на 31 сьнежня 2008 году ў горадзе пражывалі 3485 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Казімежа-Дольнага 

Катэгорыя:Пулаўскі павет
Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Адліга

**Адлі́га** — пэрыяд узімку ці пачатку вясны, калі тэмпэратура атмасфэры падвышаецца да той адзнакі, што сьнегавы і лёдавы покрывы часткова ці поўнасьцю растаюць. Калі тэмпэратура зваротна паніжаецца, то на расталай паверхні зьяўляецца вобліў.

Катэгорыя:Надвор’е
EuroVelo

**EuroVelo** () — праект Эўрапейскае роварнае фэдэрацыі па разьвіцьці роварнай сеткі з 13 маршрутаў доўгай працягласьці па ўсёй Эўропе. Агульная іх даўжыня мусіць скласьці  км, болей за  км зь якіх ужо дзейнічаюць.

Маршруты EuroVelo прызначаныя для роварнага турызму па кантынэнце, аднак часта ўжываюцца і ў лякальных маштабах. Маршруты складаюцца як з роварных дарожак, так і з дарог, злучаных існымі або плянаванымі шляхамі.

У верасьні 2008 року Камітэт па транспарце і турызьме Эўрапейскага Зьвязу вылучыў на падтрымку EuroVelo 300 000 эўра.

## Маршруты

: **Легенда —** *зялёным: поўнач-поўдзень / сінім: захад-усход / чырвоным: колы*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* ЭўраВэля — Эўрапейская сетка роварных маршрутаў
* Эўрапейская фэдэрацыя раварыстаў

Катэгорыя:Роварныя дарожкі
Катэгорыя:Транспарт Эўропы
Цмок (сузор’е)

**Цмок** або **Дракон** () — каляпалярнае сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба, незаходзячае ў Беларусі і большай частцы паўночнага паўшар’я. Цмок быў адным з 48 сузор’яў, пералічаных астраномам II стагодзьдзя Пталемэем, і застаецца адным з 88 сучасных сузор’яў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўночныя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем
Катэгорыя:Цмокі
Дабучын (гміна)

**Гмі́на Дабу́чын** () — вясковая гміна ў Палескім ваяводзтве Другой Рэчы Паспалітай. Сядзіба гміны — вёска Дабучын.

22 студзеня 1926 року тэрыторыя гміны ўвайшла ў склад навастворанай гміны Пружана.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Палескае ваяводзтва
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёну
Катэгорыя:Былыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі
Падарожжа (неадназначнасьць)

**Падарожжа** — гэта:

* Падарожжа — паездка на чым-небудзь або пешы паход
* Падарожжа — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці
* Падарожжа — альбом беларускага рок-гурта ULIS, запісаны ў 1999 годзе
Земун (футбольны клюб)

«**Земун**» () — сэрбскі футбольны клюб з гораду Земуну. Заснаваны ў 1946 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Земун
Маланка (неадназначнасьць)

Назву **мала́нка** маюць:

* Маланка — разрад ва ў атмасфэры
* Маланка клубкаватая — зьява надвор’я, якая ўзьнікае ў выглядзе згустка сьвятла гарачага газу
* Маланка (часопіс) — заходнебеларускі ілюстраваны сатырычны часопіс
* Маланка Orchestra — беларускі музычны гурт зь Менску
Вячаслаў Макоўскі

**Вячаслаў (Вацлаў?) Макоўскі** (? — 1929) — заходнебеларускі дзяяч.

Намесьнік сакратара ЦК БСРГ, сябра КПЗБ. У 1928 годзе арыштаваны польскімі ўладамі, год праседзеў у турме, вызвалены пад заклад праз стан здароўя. Памёр ад сухотаў праз 12 дзён пасьля вызваленьня.

Яго пахаваньне ў Вільні 8 сакавіка 1929 году ператварылася ў камуністычную дэманстрацыю.

Катэгорыя:Сябры БСРГ
Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў
Кашубы

**Кашу́бы** () — заходнеславянская этнічная група, якая жыве ў паўночнай частцы Польшчы. Падзяляецца на некалькі этнаграфічных падгруп, якія розьняцца моўна і культурна. Асобнай ізаляванай групай былі вымерлыя ў XX стагодзьдзі славінцы.


Катэгорыя:Заходнія славяне
Катэгорыя:Памяранія
Гранічы

**Гра́нічы** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Радашкавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1662 г. згадваецца ў складзе Менскага ваяводзтва ВКЛ.

Уваходзіла ў склад Вілейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час засьценак знаходзіўся ў складзе гміны гміны Краснае Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

У 1919 годзе польскі 2-і полк пяхоты Легіёнаў ваяваў супраць бальшавікоў пад Граніцамі.

Да 28 траўня 2013 году цэнтар Граніцкага сельсавету. 28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Граніцкага ў Радашкавіцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1921 год — 301 чалавекі
* 1931 год — 362 чалавекі
* 1999 год — 334 чалавекі
* 2010 год — 387 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Радашкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Сычавічы

**Сы́чавічы** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Сычавічы ўваходзяць у склад Радашкавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Граніцкага ў Радашкавіцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 154 чалавекі
* 2010 год — 86 чалавек

## Асобы
* Мікола Абрамчык (1903—1970) — прэзыдэнт Рады БНР

## Крыніцы

Катэгорыя:Радашкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Гарнякі

**Гарнякі́** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Гарнякі ўваходзяць у склад Радашкавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Уваходзіла ў склад Вілейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час засьценак знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне гміны Краснае .

28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Граніцкага ў Радашкавіцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1866 год — 110 чалавек
* 1921 год — 250 чалавек
* 1931 год — 274 чалавекі
* 1999 год — 110 чалавек
* 2010 год — 71 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Радашкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Высакахуткасная чыгунка ў Польшчы

**Высакахуткасная чыгунка ў [[Польшча|Польшчы]]** — плянаваная сетка чыгуначных лініяў, якая дазволіць павысіць хуткасьць цягнікоў да 200—350 км/г. Дзеля рэалізацыі заплянаваная як мадэрнізацыя ўжо існых, так і пабудова новых чыгунак між польскімі мэтраполіямі.

Па стане на сьнежань 2009 року Польшча мела 700—800&nbsp;км чыгункі, прыдатнай для транспарту, здольнага дасягаць хуткасьці 160&nbsp;км/г. Асобныя ўчасткі  на цяперашні момант дазваляюць разьвіваць хуткасьць 200&nbsp;км/г, аднак для камэрцыйных перавозак выкарыстоўваецца максымальная хуткасьць толькі 160&nbsp;км/г з прычыны як тэхнічных, так і юрыдычных абмежаваньняў: не стае адмыслова прыгатаваных палотнаў, недастатковая колькасьць сучаснага парку і аўтаматычных лініяў кіраваньня рухам.

Да 2015 року заплянаваная падрыхтоўка 1500&nbsp;км хуткасных шляхоў, а хуткасьць на ўсёй працягласьці Цэнтральнай магістральнай лініі павінна складаць 200—250&nbsp;км/г.

Цэнтральная магістральная чыгунка (ЦМЧ) — адзіная ў Польшчы, якая адпавядае патрабаваньням да высакахуткасных чыгунак — была пабудаваная ў 70-х роках XX стагодзьдзя. 11 траўня 1994 року падчас тэстаў на ёй італьянскага цягніку «Пэндаліна» (ETR 460 № 007) быў пабіты рэкорд хуткасьці цягніку ў Польшчы: зафіксаваная максымальная хуткасьць 250,1&nbsp;км/г. Некалькі разоў на ёй таксама адбываліся тэставыя прагоны на хуткасьцяў вышэй за 200&nbsp;км/г. Асноўным бар’ерам для дасягненьня на ЦМЧ такой хуткасьці зьяўляюцца 12 аднаўзроўневых дарожных пераездаў і адсутнасьць адпаведных сыстэмаў кіраваньня рухам. На іх месцы заплянаваная пабудова шматузроўневых пераездаў без перасячэньняў з аўтадарогамі.

Дагэтуль польскі ўрад інвэставаў пераважна ў разьвіцьцё аўтадарог, а з 2012 сканцэнтраваў высілкі на разьвіцьці чыгуначнага транспарту. Да 2020 року заплянавана злучыць высокахуткаснай чыгункай 12 найбуйнейшых местаў Польшчы.

Польская чыгунка ў 1998 плянавала закупкі цягнікоў «Пэндаліна», аднак кантракт быў скасаваны Вярхоўнай кантрольнай палатай з прычыны фінансавых стратаў чыгункі.

## Глядзіце таксама
* Чыгунка ў Польшчы
* Высокахуткасная чыгунка

## Крыніцы

Катэгорыя:Польская чыгунка
Польшча
Мікіцічы (гміна)

**Гмі́на Мікі́цічы** () — вясковая гміна ў Палескім ваяводзтве Другой Рэчы Паспалітай. Сядзіба гміны — вёска Мікіцічы.

22 студзеня 1926 року тэрыторыя гміны ўвайшла ў склад гмінаў Малеч і Лінова, а таксама навастворанай гміны Пружана.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Палескае ваяводзтва
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёну
Катэгорыя:Былыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі
Сухопаль (гміна)

**Гмі́на Сухо́паль** () — вясковая гміна ў Палескім ваяводзтве Другой Рэчы Паспалітай. Сядзіба гміны — вёска Сухопаль.

З 12 сьнежня 1920 належала да навастворанага Белавескага павету пад Часовым кіраўніцтвам прыфрантавымі і этапавымі тэрыторыямі. 19 лютага 1921 року павет увайшоў у склад Беластоцкага ваяводзтва. Па скасаваньні Белавескага павету 1 жніўня 1922 року гміна Сухопаль ўлучаная ў склад Бельскага павету.

З 26 ліпеня 1926 — у складзе Пружанскага павету Палескага ваяводзтва. 18 красавіка 1928 року частка тэрыторыі гміны перададзеная ў склад гміны Шарашоў. 1 красавіка 1932 у склад гміны ўлучаная частка скасаванае гміны Котра, а частка гміны Сухопаль наўзамен перададзеная ў склад гміны Шарашоў.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Палескае ваяводзтва
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёну
Катэгорыя:Былыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі
ВіОн Златэ Мораўцэ

«**ВіОн**» () — славацкі футбольны клюб з гораду Златэ Мораўцэ. Заснаваны ў 1995 годзе. Уладальнік Кубка Славаччыны (2007).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Златэ Мораўцэ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Ордэн Вайсковага крыжа

**Ордэн Вайсковага крыжа** () — польскі вайсковы ордэн, якім узнагароджваюцца салдаты ўзброеных сіл і грамадзянскія асобы за выдатныя заслугі, ахвярнасьць і мужнасьць у справе барацьбы з тэрарызмам у краіне ці падчас замежнага разгортваньня ўзброеных сіл Рэспублікі Польшча ў мірны час. Устаноўлены 18 кастрычніка 2006 году.

## Клясы





Катэгорыя:Ордэны Польшчы
Шарашоў (гміна)

**Гмі́на Шарашо́ў** () — вясковая гміна ў Палескім ваяводзтве Другой Рэчы Паспалітай. Сядзіба гміны — мястэчка Шарашоў (да 1934 — асобная меская гміна).

22 студзеня 1926 року ў склад гміны ўключаная частка абшару скасаванай гміны Шані, 12 красавіка 1928 — частка абшару скасаванай гміны Дворцы, 18 красавіка 1928 — часткі гмінаў Гарадзечна і Сухопаль, 1 красавіка 1932 — часткі скасаваных гмінаў Котра і Лінова, а таксама частка гміны Сухопаль.

1 красавіка 1934 року меская гміна Шарашоў пазбаўленая мескіх правоў і ўлучаная ў склад вясковай гміны.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Палескае ваяводзтва
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёну
Катэгорыя:Былыя адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Беларусі
Часовае кіраўніцтва прыфрантавымі і этапавымі тэрыторыямі

**Часо́вае кіраўні́цтва прыфрантавы́мі і эта́павымі тэрыто́рыямі** (, TZTPiE) — структура цывільнай адміністрацыі на ўсходніх тэрыторыях былога расейскага падзелу, створаная 9 верасьня 1920 на загад галоўнакамандуючага Войска Польскага. Замяніла Цывільнае кіраўніцтва ўсходніх земляў і Цывільнае кіраўніцтва земляў Валыні і Падольскага фронту. Шэфам ЧКПЭТ быў прызначаны Уладзіслаў Рачкевіч.

ЧКПЭТ было скасаванае ўжо 20 сьнежня таго самага року распараджэньнем Рады міністраў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Гістарычныя рэгіёны Польшчы
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Віталь Гайдучык

**Віта́ль Гайду́чык** (нарадзіўся 12 ліпеня 1989 году) — беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец берасьцейскай СДЮШАР-5. Першым трэнэрам зьяўляецца Аляксандар Рудэнка. У 2007 годзе падпісаў кантракт зь берасьцейскім «Дынама». У сэзоне 2012 году зьяўляўся капітанам клюбу.

5 верасьня 2012 году падпісаў 3-гадовы кантракт з БАТЭ, які ўступіў у сілу з 11 студзеня 2013 году, адразу пасьля заканчэньня тэрміну дзеяньня кантракту футбаліста з клюбам «Берасьце», пад такой назвай на той момант выступаў клюб «Дынама». У сэзоне 2015 году ўжо трывала асеў на лаўцы. Толькі ў кастрычніку, з-за траўм іншых абаронцаў, стаў зьяўляцца ў стартавым складзе, у тым ліку ў двух матчах групавога этапу Лігі чэмпіёнаў супраць «Барсэлёны». У студзені 2016 году падоўжыў кантракт з барысаўчанамі. Пачатак сэзону правёў на лаўцы, толькі ўвосень, у сувязі з траўмамі Каспара Дубры і Неманьі Мілунавіча, выходзіў у стартавым складзе.

У студзені 2017 году быў аддадзены ў паўгадавую арэнду грэцкаму «Астэрасу». Па сканчэньні арэнды ў траўні 2017 году вярнуўся ў БАТЭ. У лютым 2018 году падпісаў кантракт зь летувіскім клюбам «Судува». У студзені 2019 году перайшоў у «Тарпэда-БелАЗ».

Пачынаў сэзон трывалым гульцом пачатковага складу, аднак у жніўні страціў месца ў аснове. Пасьля пачаў гуляць за дубль, толькі ў лістападзе зноў стаў зьяўляцца ў асноўнай камандзе. У студзені 2020 года пакінуў жодзінскі клюб. У лютым 2020 году перайшоў у берасьцейскі «Рух». Пачынаў сэзон 2020 году ў стартавым складзе каманды, з жніўня стаў радзей зьяўляцца на полі. У студзені 2021 году паводле пагадненьня бакоў скасаваў кантракт з «Рухам». У студзені 2021 году трэнаваўся зь берасьцейскім «Дынама», зь якім у лютым падпісаў пагадненьне. Быў трывалым гульцом стартавага складу каманды. У ліпені 2021 году пакінуў клюб.

### Міжнародная
Віталь ёсьць бронзавым прызэрам моладзевага чэмпіянату Эўропы 2011 году ў Даніі. Згуляў на турніры ў трэцім матчы супраць зборнай Швайцарыі, выйшаўшы на замену на 70-й хвіліне (0:3). Выступаў за алімпійскую зборнай Беларусі ў таварыскіх матчах.

## Дасягненьні
* Бронзавы прызэр маладзёвага чэмпіянату Эўропы: 2011
* Чэмпіён Беларусі: 2013
* Уладальнік Супэркубку Беларусі: 2013

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце БАТЭ
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама» Берасьце
Катэгорыя:Футбалісты клюбу БАТЭ Барысаў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Астэрас» Трыпаліс
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Судува» Мар’ямпаль
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда-БелАЗ» Жодзін
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Рух» Берасьце
Цэнтаўр (сузор’е)

**Цэнта́ўр** () — яскравае і буйнае сузор’е ў паўднёвай частцы зорнага неба. Яно было адным з 48 сузор’яў, пералічаных Пталемэем, і застаецца адным з 88 сучасных сузор’яў. У старажытнагрэцкай міталёгіі сузор’е адпавядала цэнтаўру — напалову чалавеку, напалову каню (з цэнтаўрам асацыявалася і задыякальнае сузор’е Стралец).

У сузор’і Цэнтаўра знаходзіцца найбліжэйшая зорная сыстэма Альфа Цэнтаўра і найбліжэйшая зорка — Проксыма Цэнтаўра.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс найярчэйшых зорак

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Паўднёвыя сузор’і
Катэгорыя:Сузор’і, пералічаныя Пталемэем
Фасген

**Фасген**, **Фасґен** (COCl2) — дыхлёрангідрыд вугальнай кісьлі. Бясколерны ґаз з пахам гнілога сена. Тэмпэратура плаўленьня -118&nbsp;°C, тэмпэратура кіпеньня 8,2&nbsp;°C, шчыльнасьць (пры 0&nbsp;°C) 1420 кг/м3.

Фасґен зьяўляецца баявым атрутным рэчывам удушлівага дзеяньня, упершыню выкарыстаны пад час Першай сусьветнай вайны. 

Катэгорыя:Хімічная зброя
Лілестрэм (футбольны клюб)

«**Лілестрэм**» () — нарвэскі футбольны клюб з гораду Лілестрэму. Заснаваны ў 1917 годзе. Пяціразовы чэмпіён Нарвэгіі, сяміразовы ўладальнік Кубка Нарвэгіі.

## Дасягненьні
* **[[Чэмпіянат Нарвэгіі па футболе|Чэмпіён Нарвэгіі]] (5):** 
:: 1959, 1976, 1977, 1986, 1989 

* Уладальнікі **[[Кубак Нарвэгіі па футболе|Кубка Нарвэгіі]] (7):** 
:: 1977, 1978, 1981, 1985, 2007, 2017, 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Гайнаўка (неадназначнасьць)

**Га́йнаўка**:

* Гайнаўка — места ў Польшчы на мяжы зь Беларусьсю
* Гайнаўка — вёска ў Заходнепаморскім ваяводзтве Польшчы
* Гайнаўка — меская гміна ў Польшчы
* Гайнаўскі павет
Лёт (авіякампанія)

**«Лёт»** () — польскія авіялініі, заснаваныя 1 студзеня 1929 году.

Ёсьць адной з найстарэйшых авіякампаніяў, якія працуюць да сёньняшняга дня. LOT мае ў парку 55 самалётаў, якімі абслугоўвае 60 кірункаў у Эўропе, Блізкім Усходзе, Паўночнай Амэрыцы і Азіі. Большасьць рэйсаў злучаецца з Аэрапортам імя Фрэдэрыка Шапэна ў Варшаве — хатнім аэрапортам LOT.

Пасьля абвяшчэньня незалежнасьці Польшчай у 1989 годзе LOT пачаў абнаўленьне парку і пераарыентацыю. Пачалося сьпісаньне старых савецкіх самалётаў, а першы Boeing 767-300ER дазволіў кампаніі выконваць рэйсы ў Чыкага, Нью-Арк, Таронта і Нью-Ёрк. Кампанія ажыцьцяўляе шмат блізкіх рэйсаў, як то да Гановэру і Штутгарту, што абслугоўваюцца 20 машынамі Embraer E-Jet 170/175. Набыцьцё E-195 у будучыні дасьць LOT магчымасьць абслугоўваць больш кірункаў. Кампанія чакае выкананьня заказу на восем новых Boeing 787, першы зь якіх паступіў у Варшаву 15 лістапада 2012 году.

З-за пагаршэньня фінансавага стану ў канцы 2000-х і зьніжэньня долі рынку LOT перажывае зьмены ў стане кіраўніцтва кампаніі. Пасьля зьмяшчэньня заказу на Boeing 787 і атрыманьня дзьвюх машын, кампанія апынулася ў «амаль неплатаздольным» стане з-за забароны палётаў Boeing 787 у студзені 2013 году.

У 2022 годзе «Лёт» абслугоўваў 167 паветраных маршрутаў, якімі скарысталіся 8 млн пасажыраў. Упершыню адкрылі маршруты ў Баку (Азэрбайджан), Каір (Эгіпет) і Мумбаі (Індыя). Пасьля заканчэньня пандэміі ўханьскага каронавірусу ў расклад вярнулі рэйс у Пэкін (Кітай). Разам з тым, праз расейскае ўварваньне ва Ўкраіну скасавалі 11 маршрутаў, а працягласьць палётаў у Азію вырасла ў сярэднім на 2 гадзіны. Улетку зьдзяйсьнялі каля 50 палётаў у ЗША за тыдзень. Таксама добрае запаўненьне забясьпечылі рэйсы ў турэцкі Стамбул і ізраільскі Тэль-Авіў. За 2022 год быў атрыманы чысты прыбытак на 100 млн злотых (23 млн даляраў).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны вэб-сайт

Катэгорыя:Авіяцыя Польшчы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1929 годзе
Катэгорыя:Польскія кампаніі
Такна (горад)

**Такна** () — горад у Пэру, сталіца аднайменнага дэпартамэнту, Такна. Насельніцтва складае 279 750 жыхароў (2012).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Пэру
Шэметаўшчына

**Шэ́метаўшчына** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Шэметаўшчына ўваходзіць у склад Радашкавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1662 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1999 год — 38 чалавек
* 2010 год — 17 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Радашкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Спартак Варна

«**Спарта́к**» () — баўгарскі футбольны клюб з гораду Варны. Заснаваны ў 1918 годзе і адноўлены ў 2015 годзе. Чэмпіён Баўгарыі (1932).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Варна
Хадзячыя мерцьвякі (комікс)

«**Хадзячыя мерцьвякі**» () — сэрыя коміксаў, якія выпускаюцца ў ЗША з 2003 году па наш час выдавецтвам Image Comics. Комікс быў створаны Робэртам Кіркманам (пісьменьнік), Тоні Мурам і Чарлі Адлардам (мастакі) і апавядае пра жыцьцё невялікай групы людзей, якія выжылі ў постапакаліптычным сьвеце, у якім большая частка людзей ператварыліся ў агрэсіўных зомбі. 

## Агульная інфармацыя
Комікс «Хадзячыя мерцьвякі» паказвае сьвет пасьля зомбі-апакаліпсісу, ланцуг падзеяў, якія прывялі да «падзеньня» сьвету, не расказана, але з успамінаў выжылых можна ўскосна судзіць, што крызіс разьвіваўся прынамсі на працягу некалькіх тыдняў. Дакладная прычына ператварэньня людзей у зомбі не раскрытая, таксама невядомая крыніца эпідэміі.

Асноўнай сюжэтнай лініяй коміксу зьяўляецца барацьба за выжываньне групы людзей. Цэнтральным пэрсанажам коміксу зьяўляецца Рык Граймз, былы паліцыянт, які стаў лідэрам групы выжылых, якія шукаюць сталае сховішча.

Асноўнай ідэяй, якая разьвіваецца ў коміксе, зьяўляецца «зло», уласьцівае ўсім людзям першапачаткова, але ў большасьці стрыманае нормамі й правіламі паводзінаў мірнага жыцьця. Паказваецца, што з разбурэньнем сацыяльных сувязяў, з разбурэньнем звыклага ўкладу жыцьця, ва ўмовах абмежаванасьці рэсурсаў і барацьбы за выжываньне нормы маралі перастаюць існаваць, у людзях адкрываецца іх «цёмны бок». З прычыны гэтага галоўнай пагрозай існаваньня нароўні з пагрозай зомбі становяцца іншыя выжылыя. Ня ўсе людзі здольныя гэта перанесьці, шматлікія з наступам крызісу зьдзяйсьняюць самагубства, «забіраючы» з сабой усю сям’ю, шмат у каго адбываюцца незваротныя зьмены ў псыхіцы, якія зьмяняюць людзей настолькі, што яны ня ў стане вярнуцца да ранейшага жыцьця.

## Пераклад на беларускую мову
У інтэрнэце вядзецца аматарскі пераклад коміксаў на беларускую мову, на кастрычнік 2014 году перакладзена 23 нумары.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Коміксы
Дзьвюхмоўная гміна

**Дзьвюхмоўныя гміны ў Польшчы** — гміны, у якіх законам аб нацыянальных і этнічных меншасьцях і аб рэгіянальнай мове ад 6 студзеня 2005 року органы самакіраваньня могуць усталёўваць мову меншасьці дапаможнай мовай для кантактаў з органамі гміны. У дзьвюхмоўных гмінах асобы, якія належаць да нацыянальнай, этнічнай меншасьці або карыстаюцца рэгіянальнай мовай, складаюць ня меней за 20% насельнікаў.

Згодна з вынікамі агульнага перапісу 2002 року толькі чатыры меншасьці складаюць ня меней за 20% жыхароў:

* Беларусы ў 12 гмінах Падляскага ваяводзтва: места Бельск-Падляскі, вясковая гміна Бельск-Падляскі, места Гайнаўка, вясковая гміна Гайнаўка, Гарадок, Дубічы Царкоўныя, Кляшчэлі, Нараў, Нараўка, Орля, Чаромха, Чыжы.
* Кашубы ў 10 гмінах Паморскага ваяводзтва: Лінія, Пархова, Продкава, вясковая гміна Пуцк, Самоніна, Сераковіцы, Стэнжыца, Суленчына, Хмельна, Шэмуд.
* Летувісы ў 1 гміне Падляскага ваяводзтва: Пуньск.
* Немцы ў 27 гмінах Апольскага ваяводзтва: Алесна, Бяла, Бярава, Вальцы, Глагувэк, Дабрадзень, Добжэнь Велькі, Емяльніца, Зэмбавіцы, Ізьбіцка, Каланоўскія, Кампрахціцы, Лубняны, Лясавіцы Вялікія, Лясьніца, Мураў, Паўлавічкі, Польска Цэракеў, Прушкаў, Радлаў, Рэнская Весь, Стралецкі, Тарнаў Апольскі, Турава, Уязд, Хранставіцы, Цісэк; і ў 1 гміне Сылескага ваяводзтва: Кшанавіцы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сьпіс гмінаў, у якіх у якасьці дапаможнай мовы ўведзеная мова нацыянальнай меншасьці
* Сьпіс гмінаў, у якіх ня меней за 20% жыхароў належаць да нацыянальных або этнічных меншасьцяў, альбо якія карыстаюцца рэгіянальнай мовай

Катэгорыя:Народы Польшчы
Катэгорыя:Нацыянальныя меншасьці
Катэгорыя:Мовы Польшчы