open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дызэльнае паліва

**Ды́зэльнае па́ліва** (саля́рка) — вадкае паліва з нафты для дызэльных і газатрубінных рухавікоў, што ёсьць сумесьсю вуглевадародаў зь менш як 4% прымесяў (азот-, серка- або тлензьмяшчальныя вытворныя вуглевадародаў). Атрымліваецца  нафты. У вытворчасьці для хуткасных дызэляў выкарыстоўваюць газнагазойлевыя фракцыі (тэмпэратура кіпеньня 180—360 °C, шчыльнасьць 790—860 кг/ куб.м.) з тэмпэратурай застываньня ад -55 да -5 °C і згараньня 35—61 °C, для ціхаходных — цяжкія вязкія фракцыі (тэмпэратура кіпеньня 250—420 °C, шчыльнасьць 930 кг/куб.м.) з тэмпэратурай застываньня ад -5 да 10 °C і згараньня 65—85 °C. Эксплюатацыйныя ўласьцівасьці (хуткае загараньне і павольнае ) характарызуецца  (аптымальнае яго значэньне 45—60).

## Беларусь
У 2012 годзе Мазырскі нафтаперапрацоўчы завод (Гомельская вобласьць) і наваполацкі «Нафтан» (Віцебская вобласьць) вырабілі 10 млн тонаў дызэльнага паліва «летняга» (да -5 °C), «зімняга» (да -20 °C) і «арктычнага» (да -32 °C) гатункаў паводле стандартаў «Эўра-4» і «Эўра-5».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Нафтапрадукты
Катэгорыя:Паліва
Катэгорыя:Рашчыньнікі
Катэгорыя:Вадкасьць
Анатоль Дронь

**Анатол́ь Андрэ́евіч Дронь** (; 18 сакавіка 1945, Седнеў, Чарнігаўская вобласьць, Украінская ССР)&nbsp;— украінскі дзяржаўны і палітычны дзяяч, дыплямат.

## Біяграфія
Нарадзіўся 18 сакавіка 1945 году ў пасёлку Седнеў на Чарнігаўшчыне. Скончыў Кіеўскі інжынэрна-будаўнічы інстытут (1972), Кіеўскую вышэйшую партыйную школу (1979). Кандыдат эканамічных навук.

Працаваў рабочым-бэтоншчыкам домабудаўнічага камбінату № 1 г Кіеў. Служба ў Савецкай Арміі. Працаваў на цаліне ў Казаскай ССР. Намесьнік старшыні выканкаму Дарніцкага раённага Савету г. Кіева. Інструктар, загадчык сэктару гарадзкой гаспадаркі ў апараце ЦК Кампартыі Ўкраіны. У 1986 удзельнік ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС. З 1987 па 1991 — намесьнік міністра жыльлёва-камунальнай гаспадаркі СССР.

З 1990 па 1998 — Народны дэпутат Украіны 1-га і 2-га скліканьняў. З 1991 па 1994 — старшыня Дзяржаўнага камітэту Ўкраіны па жыльлёва-камунальнай гаспадарцы. З 1994 па 1997 — старшыня падкамітэту Камітэту Вярхоўнай Рады Ўкраіны па пытаньнях базавых галінаў і сацыяльна-эканамічнага разьвіцьця рэгіёнаў.

Са студзеня 1998 па чэрвеня 2003 — Надзвычайны і Паўнамоцны Амбасадар Украіны у Рэспубліцы Беларусь. Зь ліпеня 2003 па люты 2005 — намесьнік міністра замежных справаў Украіны па сувязях зь Вярхоўнай Радай Украіны.

## Узнагароды
* Ордэн «За заслугі» III ступені.

## Глядзіце таксама

* Амбасада Ўкраіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Літаратура
* Українська дипломатична енциклопедія: У 2-х т. / Редкол.: Л. В. Губерський (голова) та ін. — К.: Знання Ўкраїни, 2004 — Т.1 — 760 с / стаття В. М. Матвієнко — 420 с.

## Вонкавыя спасылкі
* Офіційний сайт Верховної Ради України. Депутати 1-го скликання
* Офіційний сайт Верховної Ради України. Депутати 2-го скликання

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 1-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 2-га скліканьня
Катэгорыя:Амбасадары Ўкраіны ў Беларусі
Катэгорыя:Міністры Ўкраіны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарнігаўскім раёне
Сьпіс гор Украіны

**Го́ры Ўкраі́ны** займаюць каля 5 адсоткаў тэрыторыі краіны. Яны разьмешчаныя ў Заходняй Украіне — Украінскія Карпаты і на поўдні — Крымскія горы. Самая высокая вяршыня Ўкраіны — гара Гавэрла. Яна адносіцца да Карпацкіх гор, яе вышыня 2061 мэтраў над у.м. У Крымскіх гарах самая высокая кропка — Раман-Кош — 1545 над у.м. Адна з найболей вядомых вяршыняў Крымскіх гораў — Ай-Пэтры.

Па паходжаньні горы Ўкраіны тэктанічныя, складкава-глыбавыя (Крымскія горы) і складкава-надвіжныя (Украінскія Карпаты), па марфалягічных прыкметах сярэдневысокія, са значнай крутасьцю схілаў і пераважна мяккімі абрысамі прывяршынных участкаў, з глыбінёй разьдзяленьня 600—1000 м.

Дзякуючы спрыяльным прыродным умовам, у тым ліку наяўнасьці лячэбных мінэральных водаў, горы Ўкраіны зьяўляюцца важнымі рэкрэацыйнымі рэгіёнамі.

Ніжэй паказаны сьпіс найбуйнейшых горных вяршыняў Украіны.
* Гавэрла (2061 м)
* Брэбэнэскуль (2032 м)
* Пэтрас (2020 м)
* Гуцін Тамнацік (2016 м)
* Поп Іван (1936 м)
* Раман-Кош (1545 м)
* Дэмір-Капу (1540 м)
* Зейцін-Кош (1534 м)
* Кемаль-Эгерэк (1529 м)
* Эклізі-Бурун (1527 м)
* Ангара-Бурун (1453 м)


Горы Ўкраіны
Сьпіс амбасадараў Украіны ў Беларусі

**Надзвычайны і Паўнамоцны Амбасадар Украіны ў Рэспубліцы Беларусь** — афіцыйная назва пасады амбасадара Украіны ў Беларусі. Цяпер амбасадарам Украіны ў Беларусі зьяўляецца Ігар Кізім.

Дыпляматычныя адносіны паміж Рэспублікай Беларусь і Ўкраінай усталяваныя 27 сьнежня 1991 году. Першым амбасадарам Украіны ў Беларусі стаў Уладзімер Жаліба, у гэтым жа годзе была адчыненая амбасада Ўкраіны ў Беларусі.

Ніжэй прыведзены сьпіс амбасадараў Украіны ў Беларусі.
* Уладзімер Жаліба (1992—1998)
* Анатоль Дронь (1998—2003)
* Пётар Шапавал (2003—2005)
* Валянцін Налівайчанка (2005—2006)
* Ігар Ліхавы (2006—2010)
* Раман Бясьсьмертны (2010—2011)
* Віктар Ціханаў (2011—2012)
* Міхаіл Ежэль (2013—2015)
* Валеры Джыгун (2015-2017)
* Ігар Кізім (з 2017)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка амбасады Ўкраіны ў Беларусі 

Катэгорыя:Беларуска-ўкраінскія стасункі
Чарнігаўскі раён

**Чарні́гаўскі раё́н** можна азначаць:

## &nbsp;[[Украіна]]
* Чарнігаўскі раён&nbsp;(Запароская вобласьць)
* Чарнігаўскі раён&nbsp;(Чарнігаўская вобласьць)

## &nbsp;[[Расея]]
* Чарнігаўскі раён&nbsp;(Прыморскі край)
Сьпіс астравоў Украіны

Ніжэй знаходзіцца **сьпіс астравоў Украіны**. Ён уключае ўсе буйныя астравы (плошчай больш за 3000 км²), а таксама некаторыя дробныя.

## Астравы

### Марскія [[Востраў|астравы]]
* Тузла 
* Зьмяіны 
* Джарылгач 
* Скалы Адалары 
* Тэндраўская каса 
* Бэрэзань 

### Рачныя [[Выспа|выспы]]
* Хортыца 
* Труханава выспа
* Вэнэцыянская выспа
* Далабецкая выспа
* Манастырская выспа

### [[Пярэспа (рэльеф)|Пярэспы]]
* Арабацкая пярэспа
* Бягліцкая пярэспа
* Бярдзянская пярэспа
* Крывая пярэспа
* Абіточная пярэспа
* Фядотава пярэспа

Катэгорыя:Сьпісы астравоў
Катэгорыя:Сьпісы:Геаграфія
Барыс Канявега

**Бары́с Каняве́га** ( 8 жніўня 1995 году) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца. Цяпер трэнэр у штабе «Нівы» з Доўбізны.

## Кар’ера
З 2013 году пачаў выступаць за дубль берасьцейскага «Дынама». У сэзоне 2014 году пачаў трывала зьяўляцца і ў асноўнай камандзе, звычайна выходзячы на замену. У ліпені 2015 году атрымаў траўму, што вымусіла яго прапусьціць другую палову сэзону. Пачатак сэзону 2016 году правёў у асноўным складзе берасьцейцаў, выходзячы ў стартавым складзе, звычайна ў апорнай зоне. Улетку атрымаў траўму, вярнуўся на поле ў канцы сэзону, але выступаў ужо толькі за дубль.

У лютым 2017 году знаходзіўся на праглядзе ў «Тарпэда»-БелАЗ, але не падышоў камандзе. У сакавіку прыяднаўся да пінскай «Хвалі», зь якой падпісаў кантракт. У «Хвалі» замацаваўся ў асноўным складзе. У пачатку 2018 году праходзіў прагляд у «Менску», аднак пазьней далучыўся ўзмоцніў склад берасьцейскага «Руха», зь якім неўзабаве падпісаў кантракт. Пачынаў сэзон 2018 году ў якасьці гульца асноўнага складу, але ў ліпені атрымаў траўму і выбыў да канца сэзону. У сэзоне 2019 году праз траўмы зьяўляўся на полі эпізадычна.

У лютым 2020 году ўзгадніў кантракт зь мікашэвіцкім «Гранітам», аднак ужо ў красавіку 2020 году зь фінансавых чыньнікаў пакінуў каманду і неўзабаве далучыўся да клюбу «Дынама-Берасьце-1960» з Другой лігі. У 2021 годзе стаў гульцом іншага клюбу Другой лігі — «Нівы» з Доўбізны. У 2022 годзе разам з клюбам перамог у Другой лізе. З пачатку 2023 году засяродзіўся на трэнэрскай дзейнасьці ў клюбе.

### Міжнародная
13 жніўня 2014 году правёў сваю адзіную сустрэчу за моладзевую зборную Беларусі, выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матчу супраць зборнай Малдовы (0:1).

## Трэнэрская праца
У сьнежні 2022 году атрымаў трэнэрскую ліцэнзію катэгорыі C. У лютым 2023 году стала вядома, што Канявега ў новым сэзоне будзе галоўным трэнэрам «Нівы», аднак у красавіку ён саступіў пасаду Андрэю Пракапюку, а сам стаў ягоным памочнікам. У сьнежні атрымаў трэнэрскую ліцэнзію катэгорыі B.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Сотавая сувязь

**Сотавая су́вязь** — бяздротавая перадача зьвестак між рухомымі падпісчыкамі ў абшары абслугоўваньня, таксама між імі і падпісчыкамі стацыянарнай тэлефоннай сеткі. Абшар абслугоўваньня падзяляецца на падобныя да пчаліных сотаў (адсюль назоў) абсягі радыюсам да 30 км, кожны зь якіх мае  (БС) з пэўнай колькасьцю модуляў прыёмна-перадавальнага абсталяваньня. Кожнай БС вылучаюць пэўныя частасьці для радыёсувязі. Пры гэтым для выключэньня ўзаемных перашкодаў аднолькавыя частасьці маюць прасторава аддаленыя адна ад адной БС. Сувязь між падпісчыкамі з адной соты ажыцьцяўляецца з дапамогай БС. Між падпісчыкамі з розных сотаў, у тым ліку пры перамяшчэньні з адной соты ў другую, таксама з падпісчыкамі стацыянарнай тэлефоннай сеткі — з дапамогай асяродка камутацыі . Лічбавы спосаб перадачы  забясьпечвае ахову  ад недазволенага доступу, устойлівасьць і высокую якасьць сувязі, перадачу дадзеных і доступ да сотавай сувязі аднолькавага стандарту розных краінаў.

## Беларусь
Першым прадпрыемствам сотавай сувязі ў краіне 7 жніўня 1991 году стаў «БелСел». У ліпені 1998 г. зьявілася прадпрыемства «Мабільная лічбавая сувязь» (А1), якое 16 красавіка 1999 г. стала першым пастаўніком паслугаў сотавай сувязі стандарту GSM. На пачатак 2010 г. у Беларусі было 9 686,2 тыс. падпісчыкаў сотавай сувязі, што перавышала колькасьць насельніцтва краіны. На пачатак 2013 г. іх лік перавышаў колькасьць жыхароў Беларус на 16,6%.

13 сьнежня 2012 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 556 аб пабудове сеткі сотавай сувязі 4-га пакаленьня. 17 сьнежня 2015 году сумеснае таварыства з абмежаванай адказнасьцю «Беларускія воблачныя тэхналёгіі» запусьціла сотавую сетку 4-га пакаленьня. На 14 кастрычніка 2018 году 1505 базавых станцыяў дыяпазону 1800 мэгагэрц працавала ў 185 паселішчах Беларусі. Зь іх 429 (29%) дзейнічала ў Менску, 209 (14%) — у Менскай вобласьці, па 120 (8%) — у Берасьці і Віцебскай вобласьці, 112 — у Берасьцейскай вобласьці, 106 — у Горадні, 99 — у Віцебску, 76 — у Гомельскай вобласьці, 64 — у Гарадзенскай вобласьці, 62 — у Магілёве, 55 — у Магілёўскай вобласьці і 53 — у Гомелі. У 2018 годзе штодзённы трафік сеткі 4-га пакаленьня складаў 450 тэрабайт, што было 3-кратна больш за ўзровень 2017 году. У кастрычніку 2018 году ТАА «Беларускія воблачныя тэхналёгіі» пачало запускаць базавыя станцыі ў дыяпазоне 2600 МГц.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэлекамунікацыі
Катэгорыя:Тэлефонная сувязь
Катэгорыя:Бяздротавая сувязь
Катэгорыя:Радыёсувязь
Катэгорыя:Мабільная сувязь
Уладзімер Жаліба

**Уладзімер Жаліба** (; 24 лютага 1934, сяло Жураўкоў Варвынскага раёну Чарнігаўскай вобласьці) — савецкі й украінскі дзяржаўны дзяяч, дыплямат. Надзвычайны і Паўнамоцны амбасадар Украіны ў Рэспубліцы Беларусь (1992—1998).

## Біяграфія
У 1952 годзе паступіў ва Ўманскі сельскагаспадарчы інстытут імя А. М. Горкага. Пазьней скончыў Акадэмію грамадзкіх навук пры ЦК КПСС.

З 1957 году працаваў аграномам-энтамолагам Трасьцянецкага МТС Залазецкага раёну Тарнопальскай вобласьці. З 1958 году — галоўны аграном, начальнік раённай сельскагаспадарчай інспэкцыі, галоўны дзяржаўны інспэктар па закупках ў Заложцыўкім раёне.

З 1962 году — другі сакратар Заложцыўскага РК КПУ, намесьнік сакратара парткама калгасна-саўгаснага кіраваньня. З 1963 году — інструктар, кансультант аддзелу арганізацыйна-партыйнай работы, інспэктар ЦК КПУ.

З 1971 году — першы намесьнік старшыні выканкама Тарнопальскага абласнога савету. З 1973 году — сакратар Чарнігаўскага абласнога камітэту Кампартыі Ўкраіны. З 1980 году — старшыня выканкама Кіраваградзкага абласнога савету.

6 красавіка 1990 году абраны старшынём Кіраваградзкага абласнога Савету народных дэпутатаў. 4 сакавіка 1990 году абраны народным дэпутатам Вярхоўнай Рады Ўкраіны 1-га скліканьня. Зь лютага 1992 году — член камісіі Вярхоўнай Рады Ўкраіны па пытаньнях разьвіцьця мясцовага самакіраваньня.

Зь лютага 1991 году па люты 1992 году сумяшчаў пасады старшыняў Кіраваградзкага абласнога савету і Кіраваградзкага аблвыканкама.

З сакавіка 1992 году па студзень 1998 году — Надзвычайны і Паўнамоцны пасол Украіны ў Рэспубліцы Беларусь.

## Узнагароды
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга (1974, 1976)
* Ордэн Дружбы народаў (1984)
* Ордэн Знак Пашаны (1971)
* Ордэн За заслугі III ступені (1997)
* 7 мэдалёў
* Ганаровая грамата Кабінэту міністраў Украіны (2004)

## Глядзіце таксама
* Амбасада Ўкраіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія У. Жалібы на сайце Вярхоўнай Рады Ўкраіны
* Біяграфія У. Жалібы

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 1-га скліканьня
Катэгорыя:Амбасадары Ўкраіны ў Беларусі
Першы ўрад Арсеня Яцанюка

**Ура́д Арсе́ня Яцаню́ка** — ўрад Украіны, створаны ў выніку падзеяў Эўрамайдану напрыканцы лютага—пачатку сакавіка 2014 году ды які існаваў да ўтварэньня другога ўраду Арсеня Яцанюка, па выніках выбараў ў Вярхоўную Раду Ўкраіны (2014). Паводле ўкраінскага заканадаўства ачольваецца прэм’ер-міністрам краіны, якім зьяўляўся Арсень Яцанюк.

Новы ўрад краіны неўзабаве быў прызнаны большасьцю краінаў міжнароднае супольнасьці, у прыватнасьці канцлерам Нямеччыны Ангелай Мэркель, прэм’ер-міністаркай Латвіі Лаймдатай Страўюма і прэм’ер-міністрам Летувы Альгірдасам Буткявічусам, якія 27 лютага гэтага ж году афіцыйна павіншавалі Арсеня Яцанюка з прызначэньнем на пасаду. У той жа дзень віцэ-прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн заявіў, што ЗША выражае падтрымку часоваму ўраду краіны на чале зь Яцанюком. Між іншым, падзеі, у выніку якіх быў сфармаваны новы ўрад краіны, былі асуджаныя Расеяй як незаконны пераварот, падобныя ацэнкі выказалі таксама прадстаўнікі ўладаў на Крымскім паўвостраве. Гэта, у сваю чаргу, спрычынілася да працягу г.зв. Крымскага крызісу, у якім актыўны ўдзел узялі прарасейскія ўладавыя структуры рэгіёну пры падтрымцы Расеі.

## Утварэньне

Напрыканцы лістапада 2013 году ў Кіеве, а потым па ўсёй тэрыторыі краіны пачаўся шэраг антыўрадавых дэманстрацыяў, якія, незважаючы на некалькі пэрыядаў своеасаблівага згасаньня пратэстаў, разьвіліся ў буйныя антыўрадавыя выступленьні. Урэшце ў выніку пратэстаў тагачасны прэзыдэнт Украіны Віктар Януковіч уцёк з краіны, і 21 лютага 2014 Вярхоўная Рада Ўкраіны, карыстаючыся вернутай на той момант Канстытуцыяй 2004 году, зацьвердзіла імпічмэнт Януковіча і надала паўнамоцтвы сьпікера Рады й выканаўца абавязкаў прэзыдэнта краіны аднаму зь лідэраў апазыцыі, Аляксандру Турчынаву.

Упершыню ўрад быў прадстаўлены на галоўным месцы пратэстаў Эўрамайдану, Майдане Незалежнасьці 26 лютага, на наступны дзень склад ураду быў зацьверджаны на чарговай сэсіі Вярхоўнае Рады. У складзе новага ўраду не было прадугледжана ніводнае пасады для прадстаўнікоў партыі УДАР, у тым ліку й для ейнага лідэра, Віталя Клічко, у выніку чаго прадстаўнікі партыі адмовіліся ад фармаваньня новага ўраду.

У першы дзень утварэньня новага ўраду 250 дэпутатаў з партыяў Бацькаўшчына, УДАР і Свабода ўтварылі дэпутацкія фракцыі Эканамічнае разьвіцьцё й Сувэрэнная Эўрапейская Ўкраіна.

Як паведамляецца, новы ўрад не выказвае жаданьня па далучэньні Ўкраіны да НАТА.

## Склад
Ніжэй прыведзены пералік новых чальцоў ураду Ўкраіны. *Курсівам* указаныя выканаўцы абавязкаў міністра.



24 ліпеня гэтага ж году старшыня ўраду Арсень Яцанюк падаў у адстаўку з прычыны распаду кааліцыі «Эўрапейскі выбар». Як адзначыў Яцанюк, дзеля фармаваньня новае кааліцыі давялося б прыбегнуць да супрацоўніцтва з прыхільнікамі былога ўраду — Партыяй Рэгіёнаў і КПУ, якія, на думку Яцанюка, блякуюць ініцыятывы ўраду, аднак Яцанюк падкрэсьліў недапушчальнасьць гэтага варыянту. Іншым варыянтам паводле Яцанюка стала адстаўка прэм’ер-міністра й ураду, на што, на думку прэм’ера, урадавыя асобы й мусяць пайсьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Урадавы партал Украіны,,

Катэгорыя:Украінскі ўрад
Катэгорыя:Эўрамайдан
Сафійскі сабор (Кіеў)

**Сабо́р Сьвято́й Сафі́і**, **Сафі́йскі сабо́р** — храм, пабудаваны ў першай палове XI стагодзьдзя ў цэнтры Кіева, паводле Аповесьці мінулых часоў, князем Яраславам Мудрым. На мяжы XVII-XVIII стагодзьдзяў быў вонкава перабудаваны ў стылі ўкраінскага барока. Усярэдзіне сабору захаваўся самы поўны ў сьвеце ансамбль сапраўдных мазаік (260 м.кв.) і фрэсак (3000 м.кв.) першай паловы XI стагодзьдзя й значныя фрагмэнты сьценапісу XVII-XVIII стагодзьдзяў.

Быў дзейным храмам да 1929 году, у 1934 годзе стаў музэем — Сафійскім запаведнікам. Цяпер зьяўляецца цэнтрам Нацыянальнага запаведніку «Сафія Кіеўская», аднаго з найбуйнейшых музэйных цэнтраў Украіны, які ўключае таксама Залатую браму ХІ ст., Кірылаўскую царкву ХІІ ст. і Андрэеўскую царкву XVIII ст. у Кіеве і Судацкую крэпасьць з помнікамі VI—XV стагодзьдзяў у Крыме.

У 1990 годзе Сафійскі сабор, як і Кіева-Пячэрская лаўра, стаў першым занесеным у сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО помнікам архітэктуры на тэрыторыі Ўкраіны.

Паколькі будынак сабору — частка Нацыянальнага запаведніку «Сафія Кіеўская» й занесены ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО, яго забаронена перадаваць якой-небудзь рэлігійнай арганізацыі і зьдзяйсьняць у ім набажэнствы. Выключэньне складае дзень 24 жніўня — Дзень незалежнасьці Ўкраіны, калі прадстаўнікі рэлігійных арганізацыяў зьдзяйсьняюць малітву аб Украіне (была ўведзеная з 2005 году); 22 лістапада 2006 году Сьвяты Сынод Украінскай праваслаўнай царквы (Маскоўскі патрыярхат) заявіў пра немагчымасьць для сябе ўдзельнічаць у такога роду мерапрыемствах.

Да ансамблю Сафійскага сабору належаць уключаныя разам зь ім у сьпіс ЮНЭСКО манастырскія збудаваньні XVIII стагодзьдзя: званіца, паўднёвая ўязная вежа, трапезная, хлебня, бурса, Дом мітрапаліта й брама Забароўскага.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1037 годзе
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Кіеву
Катэгорыя:Саборы Ўкраіны
Ігар Ліхавы

**І́гар Дзьмі́трыевіч Ліхавы́** (; нарадзіўся 12 чэрвеня 1957 году, вёска Ўрублёўка, Раманаўскі раён, Жытомірская вобласьць)&nbsp;— украінскі музэйны дзяяч, палітык, дыплямат. Міністар культуры і турызму Ўкраіны ва ўрадзе Юрыя Еханурава.

## Жыцьцяпіс
* 1974—1979&nbsp;— навучаўся ў Адэскім політэхнічным інстытуце, спэцыяльнасьць — інжынэр-электрамэханік. Мае таксама кваліфікацыю сацыёляга.
* 1979—1985&nbsp;— Канеўскі электрамэханічны завод «Магніт» (энэргетык цэху, інжынэр-канструктар).
* 1985—1987&nbsp;— партыйная праца ў Каневе (інструктар і загадчык аддзелам гарадзкім КПУ).
* 1987—1989&nbsp;— 1-ы намесьнік старшыні Канеўскага гарвыканкаму (пытаньні разьвіцьця культуры і спорту, адукацыі, турызму, замежных сувязяў і працы камунальных службаў).
* Жнівень 1989 — кастрычнік 2005&nbsp;— дырэктар Канеўскага дзяржаўнага музэю-запаведніку Т. Р. Шаўчэнкі, генэральны дырэктар Шаўчэнкаўскага нацыянальнага запаведніку.
* 1997 — атрымаў званьне Заслужанага работніка культуры Ўкраіны.
* Верасень 2004 — травень 2005&nbsp;— навуковы супрацоўнік Інстытуту гісторыі Ўкраіны НАН Украіны.
* Згодна з Указам Прэзыдэнта Ўкраіны ад 5 кастрычніка 2005 году № 1415/2005 быў прызначаны міністрам культуры і турызму Ўкраіны.
* З 6 лютага 2007 па 6 красавіка 2010&nbsp;— амбасадар Украіны ў Рэспубліцы Беларусь.

Дзяржаўны службовец 1-га рангу (зь лістапада 2006).

Жанаты, мае двох дзяцей.

## Глядзіце таксама
* Амбасада Ўкраіны ў Рэспубліцы Беларусь

## Вонкавыя спасылкі
* Міністэрства культуры і мастацтваў Украіны

‎
‎

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Раманаўскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Адэскага нацыянальнага політэхнічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Амбасадары Ўкраіны ў Беларусі
Панамскі мэтрапалітэн

**Пана́мскі мэтрапалітэ́н** () — адзін зь відаў гарадзкога транспарту ў горадзе Панама. Гэта адзіная сыстэма мэтрапалітэну ў краіне Панама і ў Цэнтральнай Амэрыцы. Будаўніцтва першае чаргі завяршылася за 38 месяцаў. Агульны кошт працы па будаўніцтве мэтро і пастаўкі рухомага саставу склалі 1,8 млрд даляраў. На дзень адкрыцьця — 5 красавіка 2014 году — даўжыня першай лініі склала 13,7 км з 13 станцыямі (зь іх 8 падземных, 5 надземныя на эстакадзе). Па стане на 2016 год сыстэма налічвае 14 станцыяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Панамскага мэтрапалітэну

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Мэтрапалітэн
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2014 годзе
Вадзім Мілько

**Вадзім Мілько** (;  22 жніўня 1986 году, Первамайск, УССР) — колішні ўкраінскі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
Футболам пачаў займацца з шасьці гадоў пад наглядам свайго бацькі, які быў прафэсійным футбалістам. У 13 гадоў паступіў у кіеўскі спортінтэрнат. Бацькі засталіся ў Первамайску. На адным з турніраў яго прыкмецілі прадстаўнікі «Дынама» і ў 2002 годзе ён трапіў у сыстэму гэтага клюбу. Менш за год выступаў за трэцюю каманду, пасьля чаго дабраўся да другой.

Дэбютаваў у «Дынама-3» 25 ліпеня 2002 году ў матчы супраць тэрнопальскай «Нівы», які скончыўся на карысьць дынамаўцаў зь лікам 2:3. У «Дынама-2» першы матч згуляў 18 ліпеня 2003 году ў матчы супраць «Мэталісту» (7:5). У галоўнай камандзе «Дынама» згуляў 17 чэрвеня 2007 году, які быў апошнім матчам кіяўлянаў у чэмпіянаце, тады кіяўляне гулялі другім складам супраць іншага сталічнага клюбу «Арсэналу» (0:1). Мілько адгуляў 72 хвіліны, пасьля чаго яго замяніў Дзяніс Алейнік.

Сэзон 2007—2008 гадоў пачаў у «Дынама», але згуляў толькі адну гульню ў 11-м туры супраць «Нафтавіку» (0:1). Другую палову сэзону правёў гуляючы на правах арэнды за клюб «Харкаў». Улетку 2012 году падпісаў кантракт з «Ворсклай».

З 2014 году зьяўляецца гульцом дэбютанта Найвышэйшай лігі чэмпіянату Беларусі клюбу «Слуцак», за які дэбютаваў 30 сакавіка 2014 году ў гасьцявым пераможным матчы супраць гарадзенскага «Нёману». У пачатку ліпеня 2014 году пакінуў «Слуцак», але ўжо праз два тыдні вярнуўся ў каманду. У сакавіку 2017 году перайшоў у клюб «Верас» з Роўна.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на сайце ФФУ
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Дзяржаўныя сымбалі Ўкраіны

Згодна з Канстытуцыяй Украіны, дзяржаўнымі сымбалямі Ўкраіны зьяўляюцца:
* Дзяржаўны Сьцяг Украіны
* Дзяржаўны Герб Украіны
* Дзяржаўны Гімн Украіны

## Дзяржаўны Сьцяг Украіны
Дзяржаўны сьцяг Украіны быў зацьверджаны Пастановай Вярхоўнай Рады Ўкраіны ад 28 студзеня 1992 году і ўяўляе сабой палотнішча з двюх гарызантальных палосаў сіняга і жоўтага колеру. Суадносіны бакоў складаюць 2:3. Штогод 23 жніўня адзначаецца Дзень дзяржаўнага сьцягу Ўкраіны.

## Дзяржаўны Герб Украіны
19 лютага 1992 году Вярхоўная Рада Ўкраіны зацьвердзіла пастанову «Аб Дзяржаўным гербе Ўкраіны», згодна зь якім трызубец прызнаваўся як малы герб Украіны.

Вялікі Дзяржаўны Герб Украіны дагэтуль афіцыйна не зацьверджаны. Ён зацьвярджаецца з улікам малога Дзяржаўнага Гербу Ўкраіны і гербу Войска Запароскага законам, прынятым ня менш за двума трацінамі ад канстытуцыйнага складу Вярхоўнай Рады Ўкраіны.

## Дзяржаўны Гімн Украіны
Дзяржаўным гімнам Украіны зьяўляецца песьня «Ще не вмерла України і Слава, і Воля», музыку да якой напісаў Міхаіл Вярбіцкі, а словы Павел Чубінскі. Гімн зацьверджаны 15 студзеня 1992 году, сучасны тэкст гімну зацьверджаны 6 сакавіка 2003 году.

## Глядзіце таксама
* Дзяржаўныя сымбалі Прэзыдэнта Ўкраіны

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Ўкраіны
Дзень дзяржаўнага сьцягу Ўкраіны

**Дзень дзяржаўнага сьцягу Ўкраіны** — дзяржаўнае сьвята Ўкраіны. Адзначаецца штогод 23 жніўня.

## Гісторыя
23 жніўня 1991 году, пасьля правалу путчу ў Маскве, група народных дэпутатаў унесла сіне-жоўты ўкраінскі сьцяг у сэсійную залю Вярхоўнай Рады — на наступны дзень была абвешчаная незалежнасьць Ўкраіны. 4 верасьня 1991 году, пасьля трохразовага галасаваньня і пагрозы Леаніда Краўчука, што ён падасьць у адстаўку, калі пытаньне ня будзе вырашанае, сіне-жоўты нацыянальны сьцяг быў ўрачыста ўзьняты над будынкам парлямэнту.

Сьвята ўведзенае ва Ўкраіне 23 жніўня 2004 году ўказам Прэзыдэнта Ўкраіны Леаніда Кучмы.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Украіны

Катэгорыя:Сьвяты Ўкраіны
Дзень незалежнасьці Ўкраіны

**Дзень незалежнасьці Ўкраіны** — галоўнае дзяржаўнае сьвята Ўкраіны. Адзначаецца штогод 24 жніўня ў гонар прыняцьця Вярхоўнай Радай УССР Акту абвяшчэньня незалежнасьці Ўкраіны, што прынята лічыць датай утварэньня дзяржавы Ўкраіна ў яе сучасным выглядзе. Датуль, у новай гісторыі абвяшчэньне ўкраінскае дзяржаўнасьці адбывалася два разы, у выглядзе Ўкраінскай і Заходнеўкраінскай рэспублік.

## Гісторыя
20 лютага 1992 году Вярхоўная Рада Ўкраіны прыняла пастанову «Аб Дні незалежнасьці Ўкраіны», згодна зь якой указана лічыць дзень 24 жніўня Днём незалежнасьці Ўкраіны і штогод адзначаць яго як дзяржаўнае агульнанароднае сьвята Ўкраіны.

## Сьвяткаваньне
З 2005 году ўрачыстасьці ў Кіеве з нагоды сьвята пачынаюцца малебнам у Сафійскім саборы з удзелам прадстаўнікоў розных рэлігійных канфэсіяў і кіраўніцтва дзяржавы.

## Глядзіце таксама

* Дзень памяці й перамогі над нацызмам у Другой сусьветнай вайне 1939 – 1945
* Дзень Эўропы
* Дзень Канстытуцыі Ўкраіны
* 
* Дзень абаронцаў Украіны

## Вонкавыя спасылкі
* Украіна сьвяткуе Дзень незалежнасьці

Катэгорыя:Сьвяты Ўкраіны
Катэгорыя:24 жніўня
Адзіная разьліковая інфармацыйная прастора

**Адзі́ная разьліко́вая інфармацы́йная прасто́ра** (**АРІП**; , *ЕРИП*) — аўтаматызаваная інфармацыйная сыстэма адзінае разьліковае і інфармацыйнае прасторы ў Рэспубліцы Беларусь, прызначаная дзеля прыёму плацяжоў ад фізычных і юрыдычных асобаў. Створаная Нацыянальным банкам Рэспублікі Беларусь і ўведзеная ў эксплюатацыю ў 2008 годзе.

## Прызначэньне
АІС АРІП дазваляе зьдзяйсьняць наяўныя плацяжы, плацяжы з выкарыстаньнем банкаўскіх картак, электронных грошай EasyPay, iPay і WebMoney у банках-удзельніках сыстэмы, а таксама праз інтэрнэт і смс-банкінг. Сярод партнэраў сыстэмы — плацежны сэрвіс ExpressPay. Адной зь першых стала магчымая аплата камунальных паслуг, а на дадзены час удзельнікамі сыстэмы зьяўляюцца больш за 8000 кампаніяў.

Інфармацыйнай падтрымкай сыстэмы займаецца ААТ «Цэнтар банкаўскіх тэхналёгіяў».

## Глядзіце таксама
* Эквайрынг

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Абмеркаваньне і водгукі пра сыстэму
* Аплата паслуг праз ЕРИП на сайце ExpressPay — інфармацыя пра выкарыстаньне сыстэмы і спіс паслуг 

Катэгорыя:Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Плацёжныя сыстэмы
Радыёпрымач

**Радыёпрымач** ( — выпрамяняю) — прылада для вылучэньня, ператварэньня і выкарыстаньня энэргіі радыёхваляў. Асноўныя складнікі і вузлы: частасна-сэлектыўныя  (вагальныя контуры і ) для вылучэньня сыгналаў пэўнай радыёстанцыі, узмацняльнікі  ваганьняў, , сродкі ўзнаўленьня зьвестак (гучнагаварыцель і кінэскоп). Часта канструктыўна злучаецца з электрафонам (радыёла) і  (магнітола).

## Віды
Адрозьніваюць радыёпрымачы  і  (маюць пераўтваральнікі частасьці і ўзмацняльнікі прамежкавай частасьці),  (для прыёму моўных, музычных і тэлевізійных перадачаў) і прафэсійныя (для працы на лініях радыёсувязі, адмысловых прыладах , ,  і ), пераносныя і стацыянарныя.

## Крыніцы

Катэгорыя:Радыёсувязь
Катэгорыя:Радыётэхніка
Украіна (неадназначнасьць)

**[[Украіна]]** — дзяржава ва Ўсходняй Эўропе.

Назву **Украі́на** таксама маюць альбо мелі:
* Райхскамісарыят Украіна — райхкамісарыят трэцяга райху.
* Украіна (аўтадарога) — фэдэральная аўтадарога ў Расеі (Масква — мяжа Ўкраіны).
* Украіна (тэлеканал) — нацыянальны тэлеканал ва Ўкраіне.
* Нацыянальны палац мастацтваў «Украіна» — адна з найбуйнейшых канцэртных заляў Кіева і Ўкраіны.

## Будынкі і збудаваньні
* Стадыён Украіна — стадыён у Львове.

## Гатэлі
* Гатэль Украіна — гатэль у Кіеве.
* Гатэль Украіна — гатэль у Луганскім.
* Гатэль Украіна — гатэль у Маскве.
* Гатэль Украіна — гатэль у Севастопалі.

## Кінатэатры
* Кінатэатар Украіна — кінатэатар у Кіеве.
* Кінатэатар Украіна — кінатэатар у Луганскім.
* Кінатэатар Украіна — кінатэатар у Харкаве.
* Кінатэатар Украіна — кінатэатар у Хэрсоне.

## Транспарт
* Украіна — пасажырскі самалёт Ан-10, створаны пад кіраўніцтвам авіяканструктара Алега Антонава.
* Украіна — заводзкая назва цеплавозу ТЭ12 (2ТЭ10) вытворчасьці Харкаўскага заводу транспартнага машынабудаваньня.
* Украіна-2 — заводзкая назва цеплавозу 2ТЭ40.
* Украіна (цягнік) — хуткі фірмовы цягнік Паўднёва-Заходняй чыгункі, курсіруе па маршруце Кіеў — Масква — Кіеў.
* Украіна (станцыя) — станцыя Забайкальскай чыгункі ў Серышэўскім раёне Амурскай вобласьці.
* Украіна — рачны круізны двухпалубны дызэль-электраход, з 2010 году перайменаваны ў «Булгарыя».
* Украіна (ракетны крэйсэр) (раней — «Адмірал флёту Лобаў») — савецкі і ўкраінскі (1993) ваенны ракетны крэйсэр, чацьвёрты карабель праекту 1164 «Атлант», закладзены ў 1984 годзе. Недабудаваны.
* Украіна (ровар) — марка дарожных ровараў.
* Украіна (пасажырскае судна) — судна Чарнаморскага марскога параходзтва.
Масівы (C++)

**Масівы ў C++** — структуры зьвестак мовы праграмаваньня C++, якія ўтрымліваюць зьвязаныя адзін з адным аднатыпныя элемэнты гэтых зьвестак.

## Прымяненьне масіваў
У розных сфэрах народнай гаспадаркі неабходна структураваць і аналізаваць вялікую колькасьць аднатыпных зьвестак. Для аўтаматызацыі і спрашчэньня гэтага працэсу выкарыстоўваюцца масівы. Масівы — адзін з элемэнтаў кіруючых структур у C++.

## Аб’яўленьне масіваў
У мове С++ масівы аб’яўляюцца наступным чынам:


```cpp
int a[100];
```


Тут «int a[100]» — масіў з сотняй элементаў цэлага тыпу.

### Прыклад праграмы: заданьне масіву з пячатных сымбаляў і вывад яго на экран


```cpp
#include <stdio.h> // падключэньне стандартнай бібліятэкі
#include <iostream>

main() // пачатак цела праграмы
{

  char z[ 8 ] = { a, b, c, d, e, f, g, h }; // заданьне сымбальнага масіву з васьмі элементаў
  cout << "Масіў з васьмі элементаў:" << "%s", z[8] << endl; // вывад яго на экран

return 0; // вяртаньне да пачатку праграмы
}
```


### Прыклад праграмы: пошук максымальнага элементу [[вэктар]]у


```cpp
#include "stdio.h"
#include "iostream"

main()
{
  int a[100]; // Заданьне вэктару са 100 элемэнтаў
  int max, n; // Заданьне максымальнага элемэнту вэктару і іх колькасці 
  int i;      //

  cout << "Увядзіце колькасьць элемэнтаў вектару: \n"; 
  cin << n;

  cout << "Увядзіце ў адзін радок альбо слупок элемэнты вектару: \n";  

  for (i=1; i<=n; i++) // увод элементаў вэктара з дапамогай цыклу for
  {
    cin >> a[i];
}

  max =a[1];

// прысваеньне першаму элемэнту значэньня максымальнага і далейшае параўнаньне з астатнімі элемэнтамі

  for (i = 2; i <= n; i++)
  {
    if (a[i] > max) max = a[i];
}
  cout << "Максымальны элемэнт вектару: %i\n",max << endl;

return 0;
}
```


## Літаратура
* *C++ How to Program (8th Edition)*. By : Paul Deitel , Harvey Deitel. Pages : 1104. Year : 2011. Publisher : Prentice Hall. ISBN-13: 978-0132662369

Катэгорыя:C++
Дыэлектрык

**Дыэле́ктрык** ( — праз + бурштын) — рэчыва, якое амаль не праводзіць электрычны ток і можа  ў зьнешнім электрычным полі. Асноўныя ўласьцівасьці: дыэлектрычная пранікальнасьць,  і электрычная трываласьць ().

## Віды
Дыэлектрыкі бываюць цьвёрдыя (бурштын, сьлюда, шкло і ), вадкія (вада і  аліва) і газападобныя (усе газы). Падзяляюцца на непалярныя (малекулы маюць сымэтрычную будову і цэнтры цяжару дадатных і адмоўных зарадаў супадаюць), палярныя (малекулы пры адсутнасьці зьнешняга электрычнага поля маюць адрозны ад 0 ) і іённыя крышталі (крышталічная рашотка з правільным чаргаваньнем іёнаў розных знакаў і ўтварэньнем 2 іённых падрашотак). Адпаведна адрозьніваюць электронную (дэфармацыйную), арыентацыйную (дыпольную) і іённую палярызацыю. Мэханізмы палярызаваньня залежаць ад кшталту хімічнай сувязі.

## Выкарыстаньне
У тэхніцы дыэлектрыкі выкарыстоўваюцца ў якасьці  матэрыялаў. У кандэнсатарах служаць для павелічэньня ёмістасьці. У паўправадніковай электроніцы выкарыстоўваюцца дыэлектрычныя стужкі (аморфныя, шклопадобныя і ) для ўтварэньня структураў мэтал-дыэлектрык-мэтал і мэтал-дыэлектрык-паўправаднік. На аснове кантактаў у выглядзе тонкага слоя, які падзяляе 2  ( ), створаныя маламагутныя  , хуткадзейныя элемэнты памяці вылічальных прыладаў і квантавыя інтэрфэромэтры.

## Беларусь
У Беларусі дасьледаваньні фізычных уласьцівасьцяў дыэлектрыкаў пачаліся ў 1935 годзе ў Беларускім політэхнічным інстытуце (). З 1959 году вядуцца ў Інстытуце фізыкі цьвёрдага цела і паўправаднікоў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Хімічная фізыка
Нові Пазар (футбольны клюб)

«**Нові Пазар**» () — сэрбскі футбольны клюб з гораду Нові-Пазар. Заснаваны ў 1928 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Нові Пазар
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1928 годзе
Царква Сьвятога Андрэя (Кіеў)

**Андрэеўская царква** () — барочная царква сьвятога Андрэя ў Кіеве (Украіна).
 
Пабудаваная ў 1744—1767 роках (паводле іншых зьвестак 1749—1754) паводле праекту архітэктара Барталямэа Растрэльлі на Андрэеўскай гары ў памяць наведваньня Кіева імпэратаркай Лізаветай Пятроўнай, на месцы Крыжаўзьвіжанскай царквы. Акрамя гэтага збудаваньня, ва Ўкраіне ёсьць яшчэ адзін твор аўтарства Б. Растрэльлі — Марыінскі палац.
 
Уваходзіць у склад Нацыянальнага запаведніка «Сафія Кіеўская».

Вышыня царквы з крыжам — 46 м (з стылабатам — 60 м), даўжыня — 30 м, шырыня — 23 м.
 
Кіраўнік будаўніцтва — І. Мічурын; інтэр’ер (разьба, ляпніна, жывапіс) — А. Антрапаў, Г. Лявіцкі, І. Вішнякоў, П. Барыспалец і іншыя.

## Літаратура
* Дегцярьов М. Г., Корнєєва В. І. Андріївська церква. — К.: Цехніка, 1999. — 120 с.: іл.- (Нац. сьвятині Ўкраїни) 

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка будынку на SkyscraperPage.com
* Абразы Андрэеўскай царквы
* Гісторыя царквы на сайце «Народны каталёг праваслаўнай архітэктуры»

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Кіеву
Кіеў
Катэгорыя:Украінская аўтакефальная праваслаўная царква
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Ўкраіны
Мандри

«**Ма́ндри**» — украінскі музычны гурт, заснаваны ў 1997 годзе ў горадзе Кіеве. У сваіх песьнях гурт злучыў шмат разнастайных музычных стыляў, у прыватнасьці рэгі, рок, блюз і пэўныя элемэнты рамансу.

## Дыскаграфія
За час існаваньня гурт выдаў наступныя альбомы:

* «Мандри» сынгл (1998)
* «Романсєро про ніжну королеву» (2000, перавыданьне 2002)
* «Русалки» міні-альбом (2000)
* «Легенда про Івана та Одарку» (2002)
* «Дорога» (2006)
* «Мандри у Країні Мрій» концертний альбом (2007)
* «Світ» (2011)


## Кліпы

* «Картата сорочка»
* «Романсеро про ніжну королеву»
* «Русалки»
* «Вітре-цигане»
* «Орися»
* «Ти в серці моїм»
* «Калина»
* «Любов»
* «Не спи, моя рідна земля»
* «Дорога»
* «Будемо разом»
* «Новорічна»
* «Світ»
* «Черевики»


## Дадатковыя зьвесткі
* Слова «Мандри» ў перакладзе з украінскай азначае *падарожжа*, *вандраваньне*, *бадзяньне*.
* Гурт «Мандри» зьяўляецца ўлюбёным музычным калектывам былога прэзыдэнта Ўкраіны Віктара Юшчанкі.
* «Мандри» разам зь іншым украінскім гуртом «Тік» давалі сумесны канцэрт падчас правядзеньня XVII Міжнароднага фэстывалю мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску» ў 2008 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* MandryMusic Афіцыйны сайт гурту
* Канал «Мандраў» (Сяргей Фаменка) на ютубе

Катэгорыя:Украінскія рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:Культура Кіеву
Зэнітны ракетны комплекс

**Зэнітны ракетны комплекс** (ЗРК;  +  +  — напрамак + верацяно + спалучэньне) — функцыянальна зьвязаныя баявыя і тэхнічныя сродкі для зьнішчэньня паветраных цэляў  ракетамі (ЗКР). Ёсьць адным з асноўных сродкаў  (СПА). Мае , сродкі выяўленьня, апазнаваньня, мэтаўказаньня і кіраваньня, прылады перавозу і рамонту, . Функцыянальнае і тактычнае зьвязаньне некалькіх ЗРК адзіным загадным пунктам утварае зэнітную ракетную сыстэму.

ЗРК распрацавалі пры канцы Другой сусьветнай вайны. У 1950-ыя гады паступіў на ўзбраеньне ў войскі ЗША і СССР. Адрозьніваюць наземныя і карабельныя; далёкага дзеяньня (на адлегласьці звыш 100 км), сярэдняй (30—100 км) і малой (10—30 км) адлегласьці, бліжняга дзеяньня (да 10 км); усепагодныя і неўсепагодныя; стацыянарныя і рухомыя (самаходныя, буксавальныя і пераносныя).

## Беларусь
Падразьдзяленьні СПА Ўзброеных сілаў Рэспублікі Беларусь валодаюць ЗРК далёкага дзеяньня  (С-200В «Вэга»), сярэдняй далёкасьці  (С-300П і С-300В), малой далёкасьці  і блізкага дзеяньня  (Аса-АКМ) і «Тор» (Тор-М2).

## Крыніцы

Катэгорыя:Зэнітна-ракетныя комплексы
Катэгорыя:Супрацьпаветраная абарона
Катэгорыя:Вайсковая тэхніка
Катэгорыя:Ракетная зброя
Катэгорыя:Проціракетная абарона
Будынак Вярхоўнай Рады Ўкраіны

**Будынак Вярхоўнай Рады Ўкраіны** () — будынак у Кіеве, пабудаваны ў 1939 годзе па праекце архітэктара Ўладзімера Забалотнага. Будынак ўкраінскага парлямэнту выкарыстоўваецца для правядзеньня паседжаньняў Вярхоўнай Рады Ўкраіны.

## Гісторыя будаўніцтва
У пачатку 1934 году пасьля пераносу сталіцы УССР з Харкаву ў горад Кіеў быў распрацаваны і зацьверджаны генэральны плян будаўніцтва і рэканструкцыі гораду над Дняпром.

У лютым 1936 году быў абвешчаны конкурс на лепшы праект будынку Вярхоўнага Савету ЎССР, да якога былі прыцягнутыя вядучыя спэцыялісты, вядомыя ва Ўкраіне архітэктары В. Рыкаў, У. Забалотны, С. Грыгор’еў і Я. Штэйнберг. Журы спыніла свой ​​выбар на праекце, прапанаваным Уладзімерам Забалотным.

Будынак ўкраінскага парлямэнту ўзводзіўся на працягу 1936—1939 гадоў і ў пачатку лета 1939 году быў прыняты дзяржаўнай камісіяй з ацэнкай «выдатна».

З 25 ліпеня 1939 году ў будынку Вярхоўнага Савету Ўкраіны па вуліцы Грушэўскага, 5, праходзяць пасяджэньні ўкраінскага парлямэнту.

Падчас Вялікай айчыннай вайны будынку былі нанесеныя значныя пашкоджаньні. У працэсе рэканструкцыі ў 1948—1952 гадах па праекце У. Забалотнага да галоўнага будынка была дабудаваная трохпавярховая паўночна-заходняя частка для службовых памяшканьняў, што мае ў пляне паўколцавую замкнёную форму з унутраным дваром.

Падчас рэстаўрацыйных работ 1985 году, якія ажыцьцяўляліся пад кіраўніцтвам Н. Чмутавай, перад рызалітамі цэнтральнага ўваходу былі ўсталяваныя чатыры скульптурныя групы (скульптар В. Зноба), што прадугледжвалася праектам У. Забалотнага. Гэтыя скульптуры прадстаўляюць розныя пласты насельніцтва Ўкраіны: рабочых, сялянаў, навукоўцаў, інтэлігенцыю.

25 лютага 2014 году са шпіля будынку Вярхоўнай Рады Ўкраіны зрэзалі камуністычную зорку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Будынак Вярхоўнай Рады Ўкраіны 

Катэгорыя:Вярхоўная рада Ўкраіны
Усё асьветлена (фільм)

«**Усё асьве́тлена**» ()&nbsp;— камэдыйны драматычны фільм 2005 року рэжысэра Льва Шрайбэра, зьняты паводле аднайменнае кнігі Джонатана Сафрана Фоера. Галоўныя ролі ў фільме выканалі амэрыканскі актор Элайджа Ўуд і ўкраінскі эмігрант Яўген Гудзь.

Фільм стаў рэжысэрскім і сцэнарысцкім дэбютам Льва Шрайбэра і атрымаў розгалас у заходняй прэсе.

## Зьмест
Джонатан Фоер (Элайджа Ўуд), малады амэрыканскі жыд, едзе ва Ўкраіну шукаць жанчыну, якая ўратавала ягонага дзеда ва ўкраінскім мястэчку *Трачымбродзе* (Трахімброд на Валыні) перад тым, як яно было ліквідаванае нацыстамі. У пошуках яму дапамагаюць праваднікі — адэсіт Алекс Перчаў (Яўген Гудзь), фанат амэрыканскае поп-культуры, які размаўляе дзікаю й ламанаю ангельскаю, ягоны раздражняльны дзед-антысэміт (Барыс Лескін), які прыкідаецца сьляпым, са сваім бордэр-колі па мянушцы Сэмі Дэвіс Малодшы-малодшы. Тым ня меней, падарожжа, якое мела ўсе шанцы ператварыцца ў суцэльныя мучэньні, сканчаецца сэрыяй нечаканых прасьвятленьняў, якія зьмяняюць жыцьці ўсіх вандроўнікаў.

## Музыка
Восем дарожак для фільму напісаў кампазытар Пол Кантэлон,, яшчэ некалькі выкананыя расейскім ска-панк-гуртом «Ленинград», Аркадзем Северным, «Csókolom», «Tin Hat Trio» і «Gogol Bordello», лідэр якога Яўген Гудзь іграе ў фільме ролю Алекса. Гурт «Gogol Bordello» таксама выконвае песьню ў сцэне на чыгуначным вакзале, калі Алекс сустракае свайго кліента з ЗША Джонатана Фоера. У трэйлеры фільму таксама быў прадстаўлены самотнік гурту «DeVotchKa» пад назваю «How It Ends», аднак ён не ўвайшоў у афіцыйны саўндтрэк.

## Узнагароды
У 2005 року Леў Шрайбэр атрымаў 3 узнагароды за дэбютную стужку:
* Lanterna Magica Prize (Вэнэцыянскі кінафэстываль)
* Найлепшы біяграфічны фільм (Вэнэцыянскі кінафэстываль)
* Найлепшы сцэнар (Міжнародны кінафэстываль у Сан-Паолё)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Камэдыйна-драматычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Біяграфічныя фільмы
Катэгорыя:Дарожныя фільмы
Катэгорыя:Чорныя камэдыі
Катэгорыя:Магічны рэалізм
Катэгорыя:Фільмы пра Галакост
Катэгорыя:Фільмы пра Ўкраіну
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Біяграфічныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Падарожныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы на расейскай мове
Катэгорыя:Фільмы на ўкраінскай мове
Катэгорыя:Фільмы 2005 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2005 году
Катэгорыя:Драматычныя фільмы 2005 году
Катэгорыя:Экранізацыі кніг
Катэгорыя:Кінарэжысэрскія дэбюты
Польская мова ва Ўкраіне

**Польская мова ва Ўкраі́не** () — адна з моваў нацыянальных меншасьцяў Украіны, у вялікай ступені распаўсюджаная сярод палякаў краіны. Паводле перапісу насельніцтва 2001 году польскую мову назвалі роднай 19 195 чалавек, зь якіх больш за палову (10 756) жывуць у Львоўскай вобласьці, пераважна ў Мастыскім і Самбарскім раёнах. Сярод палякаў Украіны толькі 13% назвалі польскую мову роднай, ад 1,3% у Жытомірскай вобласьці да 56% у Львоўскай вобласьці.

## Распаўсюджанасьць
Родная мова палякаў паводле зьвестак перапісаў



## Глядзіце таксама
* Мовы Ўкраіны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інтэрактыўная мапа распаўсюджанасьці польскае мовы ва Ўкраіне па адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінках, statistika.in.ua

Катэгорыя:Польская мова
Катэгорыя:Палякі
Катэгорыя:Мовы Ўкраіны
Сатыра

**Саты́ра** ( — сумесь) — вострае, зьнішчальнае выкрыцьцё заганаў грамадзкіх зьяваў у выглядзе пачуцьцёва-эстэтычнай і камічнай крытыкі, што зьмяшчае асуджальны  і рэзка адмоўную адзнаку прадмета асьмяяньня. Мае грамадзянскую злабадзённасьць, тэндэнцыйнасьць і публіцыстычную накіраванасьць. Увасабляецца ў выяўленчым мастацтве (карыкатура), тэатры і кіно (сатырычная камэдыя), літаратуры. У Старажытным Рыме была жанрам лірыкі, у якім выкрываліся грамадзкія і літаратурныя зьявы (Квінт Гарацыюс і Дэцым Ювэнал). Фрыдрых Шылер упершыню разглядзеў эстэтычную камічнасьць сатыры. Разьмежаваньне з гумарам як процілеглым відам камічнасьці вызначылася ў эстэтыцы рамантызму (Жан Поль).

Асноўныя жанры: эпіграма (Марк Марцыял, Готхальд Лесінг, Робэрт Бэрнз і Аляксандар Пушкін), сатырычная камэдыя (Арыстафан, Жан Мальер, Бэртальд Брэхт і Аляксандар Грыбаедаў), памфлет (Эразм Ратэрдамскі, Даніель Дэфо, Джанатан Сўіфт і Франсуа Вальтэр), фэльетон (Гайнрых Гайнэ, Міхаіл Булгакаў і Міхаіл Зошчанка).

## Беларусь
У беларускай літаратуры складнікі сатыры адзначаюцца з XVI стагодзьдзя (Прамова Мялешкі і Ліст да Абуховіча, творы Стафана Зізанія, Лявонція Карповіча і Хрыстафора Філалета). Да сатыры зьвярталіся Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч, Францішак Багушэвіч, Янка Купала, Якуб Колас, Карусь Каганец, Уладзіслаў Галубок, Андрэй Мрый, Максім Танк, Ніл Гілевіч і Рыгор Барадулін. Сатыра вызначае асноўны кірунак творчасьці Кандрата Крапівы, Андрэя Макаёнка і Ўладзімера Корбана. Дасьледуецца ў Беларусі ў межах літаратуразнаўства (Зьміцер Бугаёў, Любоў Гарэлік, Янка Казека і Якуб Вусікаў), мастацтвазнаўства (Юры Сохар і Віктар Шматаў) і фальклярыстыкі (Анатоль Фядосік).

## Глядзіце таксама
* Часопіс «Вожык»
* Газэта «Навінкі»
* Лёлік Ушкін
* Uncyclopedia

## Крыніцы


Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Рыторыка
Катэгорыя:Тэатар
Катэгорыя:Гумар
Катэгорыя:Тэлевізійныя жанры
Кодзеўцы

Назву **Кодзеўцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Кодзеўцы — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Кодзеўцы — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці
Акадэмія Пушкаша Фэльчут

«**Акадэмія Пушкаша**» () — вугорскі футбольны клюб з гораду Фэльчуту. Заснаваны ў 2005 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фэльчут
Проффесор

**Проффесор** (ад  — «прафэсар») — шырокарастыражаваная ва ўкраінскіх СМІ памылка тагачаснага кандыдата на пост прэзыдэнта Ўкраіны Віктара Януковіча, дапушчаная ім у 2004 годзе. Пры запаўненьні асабістых зьвестак, што патрабаваліся для складаньня анкеты кандыдата ў прэзыдэнты Ўкраіны падчас выбараў 2004 году, Януковіч дапусьціў некалькі граматычных і артаграфічных памылак, сярод якіх найбольш вядомай стала няправільнае напісаньне навуковай ступені *професор*. Агулам Віктар Януковіч дапусьціў дванаццаць памылак у 90 словах анкеты.

Напісаньне «проффесор» набыло шырокі розгалас у часы Аранжавае рэвалюцыі і стала неафіцыйнай мянушкай Януковіча, стаўшы аб’ектам сарказму й высьмейваньня ў сродках масавай інфармацыі. Паводле матываў гэтага напісаньня быў зьняты анімацыйны сэрыял «Операція Проффесор» анімацыйнае студыі «Веселі яйця», дзе ў якасьці галоўнага героя выступаў Віктар Януковіч.

З гэтага часу слова набыло новае значэньне, стаўшы своеасаблівым эўфэмізмам непісьменнасьці ня толькі Януковіча, але й іншых палітыкаў і дзяржаўных асобаў. Як сьцьвярджаюць некаторыя СМІ, напісаньне «проффесор» стала сымбалем атрыманьня незаслужаных званьняў, тытулаў або несапраўдных кваліфікацыяў шляхам махлярства, подкупу альбо выкарыстаньня службовага становішча. У прыватнасьці, у публікацыях украінскае прэсы тэрмін «проффесор» выкарыстоўваўся таксама адносна тагачаснага міністра юстыцыі Рамана Зварыча і нявысьветленых старонак ягонае біяграфіі, а менавіта прэтэнзіяў на няісную навуковую ступень у ЗША.

Моўныя, геаграфічныя й гістарычныя памылкі палітыкаў не зьяўляюцца ўнікальнай для Януковіча або для Ўкраіны ўвогуле зьявай. Так, іншым палітыкам, які даволі часта высьмейваўся ў СМІ з прычыны лягічных і моўных памылак, стаў былы прэзыдэнт ЗША Джордж Буш. Асаблівая манэра выказваньня колішняга прэзыдэнта краіны й ягоныя шматлікія памылкі атрымалі назву *[[бушызм]]аў* і сталі аб’ектам высьмейваньня ў прэсе й тэлебачаньні шматлікіх краінаў сьвету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінская палітыка
Вій (фільм, 2014)

«**Вій**» () — цёмны фэнтэзійны фільм рэжысэра Алега Сьцепчанкі паводле аднайменнае аповесьці Мікалая Гогаля, прэм’ера якога адбылася на пачатку 2014 року. У Расеі фільм усталяваў новы рэкорд па зборах за першыя выходныя пракату.

## Сюжэт
Дзеяньне адбываецца на пачатку XVIII стагодзьдзя. Картограф Джонатан Грын на карэце выпраўляецца ў экспэдыцыю ва Ўсходнюю Эўропу. Перасекшы Трансыльванію і Карпаты, ён выпадкова апынаецца на хутары ў непраходных украінскіх лясох. Людзі, якія тут жывуць, непадобныя ні да каго са стрэчаных ім раней. Тут яму распавядаюць таямнічую гісторыю пра панначку-вядзьмарку, а па начох адбываюцца неверагодныя падзеі.

## Акторскі склад
* Джэйсан Флемінг — картограф Джонатан Грын
* Аляксей Чадаў — Пятрусь
* Агнія Дыткаўскіце — Настуся
* Юры Цурыла — пан сотнік
* Андрэй Смалякоў — айцец Паісі
* Вольга Зайцава — панначка-вядзьмарка
* Аляксей Пятрухін — Хама Брут
* Валеры Залатухін — Яўтух
* Аляксандар Карпаў — Панас
* Ніна Русланава — жонка Яўтуха
* Аляксандар Якаўлеў — Аверка «Касы»
* Ігар Жыжыкін — Дораш
* Аляксей Агурцоў — Сьпірыд
* Анатоль Гушчын — рытар Тыбэры Гарабец
* Іван Махавікоў — багаслоў Халява
* Алег Тактараў — Грыцько

## Здымкі
Ідэя фільму зьявілася напрыканцы 2005 року, здымкі працягваліся да 2012 зь некалькімі перапынкамі з прычыны адсутнасьці фінансаваньня. У 2011 року ў адпаведнасьці з новымі павевамі аўтары вырашылі перазьняць фільм у 3D.

Паводле словаў аднаго з прадусэраў Аляксея Пятрухіна, у аснову фільму лягла вэрсія аповесьці, папярэдняя агульнавядомаму тэксту. Прысутнічае таксама й другая сюжэтная лінія, заснаваная на гісторыі рэальнае асобы — францускага падарожніка і картографа Гіёма Левасэра дэ Бапляна — які ўпершыню заняўся дасьледаваньнем украінскіх тэрыторыяў, насельніцтва і культуры. Свае дасьледаваньні ён апісаў у кнізе «З Трансыльваніі ў Масковію». Ён паслужыў прататыпам галоўнага пэрсанажу фільму Джонатана Грына.

Здымалі «Вій» у павільёнах студыі Barrandov (Чэхія), сусьветна вядомай як «Эўрапейскі Галівуд». На ролю Джонатана Грына праглядаліся Вэнсан Касэль, Крыстыян Слэйтэр, Тым Рот, Шон Бін, Кіяну Рыўз, Пірс Броснан, Джэйсан Стэтгэм. Апошні і рэкамэндаваў рэжысэру і прадусэрам свайго сябра Джэйсана Флемінга, які неўзабаве быў зацьверджаны выканаўцам галоўнай ролі.

Замак у Ангельшчыне, адкуль Грын пачынае сваё падарожжа, таксама знаходзіцца ў Чэхіі і называецца Сіхраў. Даўней у ім таксама адбываліся здымкі фільму «Тры гарэшкі для Папялушкі». Для здымкаў казацкага паселішча была пабудаваная станіца ў сапраўдную велічыню з 21 дваром, рынкам, царквою, карчмою, млыном, домам малітвы і вартавымі вежамі. Пазьней некаторыя прадметы нават былі перададзеныя ў гістарычныя музэі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* 

Катэгорыя:Фэнтэзійныя прыгодніцкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Мікалая Гогаля
Катэгорыя:Трылеры
Катэгорыя:Фільмы 2014 году
Катэгорыя:Фільмы ў 3D
Катэгорыя:Фільмы IMAX
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Брытанскія фільмы
Катэгорыя:Нямецкія фільмы
Катэгорыя:Расейскія фільмы
Катэгорыя:Украінскія фільмы
Катэгорыя:Чэскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы Алега Сьцепчанкі
Вій (неадназначнасьць)

**[[Вій]]** ва ўсходнеславянскай міталёгіі — дух, што нясе сьмерць. Іншыя значэньні:

* «Вій» — аповесьць украінскага пісьменьніка Мікалая Гогаля
* «Вій» — фільм 1967 року
* «Вій» — фільм 2014 року
* «Вій» — украінскі гурт
* Вій — вёска ў Ленкаранскім раёне Азэрбайджану