Герб Менску

**Герб «Унебаўзяцьце Панны Марыі»** — адзін з сымбаляў Менску разам зь мескімі сьцягам і гімнам. Герб месту надаў у сваім прывілеі ад 12 студзеня 1591 году кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Яшчэ ў першым прывілеі на Магдэбурскае права Менску, выдадзеным каралём і вялікім князем Аляксандрам 14 сакавіка 1499 году, агаворвалася, што месьцічы «*на месцу годнам маюць справіці ратуш… на ратушу, маюць меці бочку мерную і медніцу з знаменем мескім*». У наступным прывілеі караля і вялікага князя Жыгімонта Аўгуста таксама ўпамінаецца «*знаменьне мескае*», аднак яго выгляд дагэтуль дакладна не вядомы.

12 студзеня 1591 году выйшаў чарговы вялікакняскі прывілей, у першай частцы якога тлумачыліся прычыны яго наданьня. У ім гаворыцца, што мяшчане «*места… меньскага*» мелі з даўніх часоў «*герб на пячаць мескую*», які быў у першым прывілеі, у якім «*герб мескі апісан і вымалеван быў*», згарэў пры пажары ў менскім замку, у зьвязку з чым месьцічы «*невядомасьцю сваею і да таго часу да ўжываньня ўласнага гербу прыйці ня могучы, уніжоне прасілі нас, гаспадара, абыхма ім, аб’ясьняючы і ва ўжываньня прыводзячы герб на іх пячаць мескую надалі…*». Далей ішоў пераказ зьместу папярэдніх прывілеяў і толькі ў канцы гаварылася «*Ку таму, паказуючы ім у том ласку нашу гаспадарскую, ку аздобе і ўчціваму захаваньню таго места нашага Меньскага надаем ім на герб да пячаці мескае на ратуш фіґуру ўнебаўзяцьця панны Марыі, і ў сем лісьце нашам вымалеваці есьма тую фіґуру вялелі… каторае ўжо ані за герб у пячаці мескай вечне ўжываці… маюць*».

Мескія ўлады Менску у XVI—XVIII стагодзьдзях карысталіся ня менш як пяцьцю рознымі пячацямі, на чатырох зь якіх ужываўся мескі герб. Стыль і тлумачэньне выявы мескага гербу, таксама ягоная мова і зьмест легенды на пячацях залежалі ад агульнапалітычных фактараў таго або іншага пэрыяду, прытым сама ідэя гербу і яго зьмест заставаліся бязь зьменаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай у студзені 1793 году Менск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі. 22 студзеня 1796 году, загадам маскоўскай гаспадыні Кацярыны II быў «*пакінуты*» герб Менску «*бязь зьмены: а для абазначэньня далучэньня й падданства гэтага краю да Расейскай імпэрыі, малюецца Дзяржаўны герб, гэта значыць, двухгаловы арол, на грудзі ж яго пакладзены герб Менску*».

### Найноўшы час

Па Кастрычніцкім перавароце за часамі савецкай акупацыі Беларусі герб не выкарыстоўваўся.

5 верасьня 1991 году менскія ўлады пацьвердзілі гістарычны герб места. Гістарычны герб аднавілі ў якасьці афіцыйнага мескага сымбаля пастановай Менскага гарадзкога Савету народных дэпутатаў № 160 ад 27 сакавіка 2001 году «Аб зацьвярджэньні палажэньня пра герб места Менску і палажэньня пра сьцяг места Менску».

## Афіцыйнае апісаньне

## Дадатковыя зьвесткі

* Магчыма, у аснову гербу паклалі цудоўны абраз Маці Божай Менскай, які зьявіўся на берагах Сьвіслачы 13—26 жніўня 1500 году, захоўваўся у замкавай царкве Раства Багародзіцы і стаў заступнікам Менску і яго жыхароў
* Менскі герб — адлюстраваньне вельмі папулярнага, асабліва ў каталіцкім сьвеце (15 жніўня каталікі сьвяткуюць Унебаўзяцьце Панны Марыі) культу Маці Божай; у эпоху Контрарэфармацыі гэты сюжэт стаў адным з найбольш улюбёных у каталіцкай іканаграфіі
* Усе вядомыя выявы менскага гербу ў стылістычным пляне можна ўмоўна падзяліць паводле канфэсійнага чыньніку, адрозьненьні паміж імі крыліся ў выкананьні вобраза Панны Марыі: выява на пачатковым варыянце гербу (1591 год) больш адпавядала традыцыйнаму трактаваньню Маці Божай у праваслаўных, у 1697 годзе зьявіўся новы варыянт гербу, на якім Панна Марыя была апранутая накшталт каталіцкай манашкі, у 1730-я гады ізноў пачалі карыстацца пачатковым «праваслаўным» варыянтам, аднак ужо з 1770 году зьявілася новая каталіцка-вуніяцкая рэдакцыя менскага гербу
* Паседжаньне з зацьвярджэньня гербу Менску, што адбылося 27 сакавіка 2001 году, не абышлося бяз спрэчак:

  
На розных пячацях менскага магістрату рукі Панны Марыі то зьведзеныя, то разьведзеныя. На гербе, які быў прыняты ў 2001 годзе, рукі Багародзіцы разьведзеныя — па-праваслаўнаму. На фасадзе Чырвонага касьцёла Маці Божая склала рукі «лодачкай» — па-каталіцку.

## Галерэя

Miensk. Менск (B. Starzyński, 1592, 1875-1900).jpg|1592 г., паводле Б. Стажынскага, 1875—1900 гг.
Miensk. Менск (B. Starzyński, 1875-1900).jpg|Б. Стажынскі, 1875—1900 гг.
Miensk. Менск (T. Dmachoŭski, 1910).jpg|Т. Дмахоўскі, 1910 г.
Miensk. Менск (1919).jpg|На сьцягу Менскага палку стральцоў, 1919 г.


## Глядзіце таксама
* Менская ратуша
* Сьцяг Менску
* Гімн Менску

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Менск
Менск