Юры Попка

**Ю́ры (Яго́р) По́пка** (7 кастрычніка 1912, хутар Высокі Груд Пружанскага павету, Расейская імпэрыя — 29 красавіка 1990, Ляймэн, Нямеччына) — беларускі нацыяналіст, выдавец, пісьменьнік. Псэўданімы: *Б. Жубровіч*, *Юры Жывіца*.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся на хутары Высокі Груд Гарадзечанскай воласьці (Пружанскі павет). Бацька — Сымон Попка зь вёскі Брады, маці — Ганна Іванюковіч з Прылуччыны. Меў чатырох старэйшых сясьцёр: Марылю (памерла ў маладым узросьце), Антаніну, Юлю й Серафіму.

З пачаткам Першай сусьветнай вайны сям’я выехала ва Ўкраіну, у Харкаўскую губэрню. Адсюль бацька зьехаў у Мурманск на працу. Пасьля сканчэньня вайны вярнуліся ў Высокі Груд.

Юры захапіўся беларускасьцю падчас навучаньня ў польскай гімназіі, набываў беларускія газэты, календары. У 30-я рокі скантактаваўся зь беларускімі студэнтамі Віленскай гімназіі.

Падчас нямецкае акупацыі ўзначальваў аддзел працы і сацыяльнага забесьпячэньня ў Пружанах, заснавальнік і старшыня Пружанскага аддзелу Беларускага Камітэту (1943—1944). Аддзел разьмяшчаўся на рагу Царкоўнай і Гімназіяльнай вуліцаў. За час ягонай дзейнасьці былі адчыненыя беларуская васьміклясная школа ў Пружанах (заняла будынак былой польскай гімназіі), школы ў Арабніках, Чахцы, Агародніках, Купічах, Дабучыне. 27 чэрвеня 1944 року Юры Попка браў удзел у Другім Ўсебеларускім кангрэсе ў Менску. 11 ліпеня 1944 ў сувязі з надыходам Чырвонай арміі выехаў на захад.

Працаваў на фабрыцы ў Цьвітаве, у баўэра ў  (каля Бібэраху-на-Рысе, зямля Бадэн-Вюртэмбэрг). Пасьля адкрыцьця лягераў УНРРА пераехаў у Бібэрах-Бэргергаўзэн, пасьля ў Віндзбэрг.

Актыўна ўдзельнічаў у грамадзка-палітычным жыцьці беларускае эміграцыі ў Нямеччыне. Сябра замежнага сэктару БНП, кіраўнік нацыяналістычнае арганізацыі «Згуртаваньне беларускіх патрыётаў». У 1952—1954 — кіраўнік палітычна-прапагандысцкага аддзелу Галоўнага штабу Беларускага Вызвольнага Фронту (пад псэўданімам Б. Жубровіч).

У 1971 року пераехаў у  (пад Гайдэльбэргам), дзе заснаваў ва ўласнай кватэры на Гётэштрасэ, 1 беларускі музэй. Адкрыцьцё адбылося 15 сакавіка 1982 року з удзелам мясцовых беларусаў і мэра Ляймэна Г. Эрхбара. Экспанаты для яго былі сабраныя з усяе Заходняе Нямеччыны: паясы, убраньне, лапці, лыжкі, посуд, кнігі. Выстаўленыя ўзнагароды заснавальніка, атрыманыя ад кіраўніцтва БЦР на эміграцыі, мандат і пасьведчаньне дэлегата II Усебеларускага кангрэсу (1944), творы і пэрыядычныя выданьні, якія выходзілі пад рэдакцыяй Юрыя Попкі і інш.

У 1987 на могілках у раёне Ляймэну Санкт-Ільгене ягонымі стараньнямі быў усталяваны помнік загінулым у 1939—1945 беларусам. Заснаваны ім Інстытут беларусаведы меў на мэце заахвочваньне дасьледаваньняў па гісторыі Беларусі. Тут выдаваліся кнігі Попкі і іншых эміграцыйных беларускіх аўтараў, а ад 1986 року і друкаваны орган «Весткі Інстытута беларусаведы».

Памёр у 1990 року. Пахаваны на могілках Санкт-Ільгену. На надмагільлі напісаны аповед жыцьця памерлага: «Пасьля Другой усясьветнай вайны мая Радзіма была акупаваная ды падзеленая саветамі-расейцамі й палякамі. У знак пратэсту я не вярнуўся на сваю Радзіму. Аднак сваёй Бацькаўшчыне я застаўся верным. У маім сэрцы й маёй душы да апошніх дзён. На сваёй новай Радзіме, Нямеччыне, у Санкт-Ільгэне я выказваю ўдзячнасьць усім маім сябрам. Жыве Беларусь!»

Сваю маёмасьць запаведаў «самастойнай беларускай дзяржаве»:

Пасьля ягонай сьмерці экспанаты беларускага музэю з кватэры пераведзеныя ў ляймэнскі краязнаўчы музэй, які таксама знаходзіўся ў раёне Санкт-Ільген. Музэю больш няма. У 2026 годзе выратаваная частка калекцыі была перавезеная ў Віленскі беларускі музэй імя Івана Луцкевіча.

## Літаратурная дзейнасьць
Першы літаратурны твор «Восеньню» надрукаваў у 1938 року ў часопісе «Шлях моладзі», першы артыкул «Пазнавайма родны край!» — тамсама ў 1939. У 1942—1944 — адзін з аўтараў штотыднёвай беларускамоўнай беластоцкай газэты «Новая дарога».

Друкаваўся пад псэўданімам *Юры Жывіца*. Ва ўласных творах адлюстраваў барацьбу беларускіх партызанаў і падпольнікаў за незалежнасьць Беларусі ў ваенныя і пасьляваенныя рокі.

На эміграцыі заняўся найперш выдавецкай дзейнасьцю. У Рэгенсбургу ў 1947 распачаў выхад бюлетэню «Adradћeńnie» разам зь Янкам Чарнецкім і Станіславам Грынкевічам. Выдаваў таксама газэты і часопісы «Наш сьцяг», «Вехі», «Беларуская праўда». Празь нейкі час рэдагаваў бюлетэні Беларускай Цэнтральнай Рады.

Юры Попка значыцца суаўтарам «Этнаграфічнае мапы Беларусі», на якой да Беларусі аднесеныя Падляшша і ўся паўночная Чарнігаўшчына разам з Чарнігавым.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
*Ostroŭski, R. Bjelorussland im X bis XVI Jahrhundert / aus der bjelorussischen Sprache von Ferdinand Neureiter. — Leimen: Bjelorussisches Institut, 1986. — 37 с. 
*Das Igor-Lied: eine Heldendichtung. Übertragung von Rainer Maria Rilke, der neubjelorussische Text von Ryhor Baradulin mit Vorwort von Jazep Biełavieżski / Übersetzung von Ferdinand Neureiter. — Leimen: Bjelorussisches Institut, 1987. — 73 с. 
* 
* 

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Аляксандар Адзінец. Запавет эмігранта
* Міхась Лебедзь. Юры Попка і яго ўнёсак у беларускую культуру на эміграцыі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Беларускія нацыяналісты
Катэгорыя:Беларускія выдаўцы
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Памерлі ў Бадэн-Вюртэмбэргу
Катэгорыя:Пахаваныя ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Нямецкія імігранты
Катэгорыя:Удзельнікі Другога ўсебеларускага кангрэсу