open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Павал Гюле

**Павал Марэк Гюле** (; нар. , Гданьск) — польскі празаік, паэт, драматург, сцэнарыст,

## Біяграфія
Вывучаў польскую філялёгію ў Гданьскім унівэрсытэце. Выкладаў філязофію ў Мэдыцынскай акадэміі. У 1980-я гады быў зьвязаны з кансьпірацыйнай прэсай — працаваў у прэс-службе «Салідарнасьці». У 1994—1999 гадах кіраваў гданьскім аддзелам Польскага тэлебачаньня.

Калі П. Гюле пытаюць пра музыку і кнігі, якія ўзяў бы з сабою на бязьлюдны востраў, ён называе Баха, «Пінк Флёйд», «Атляс неба», «Чарадзейную гару» Т. Мана, апавяданьні І. Буніна, вершы Р. М. Рыльке і Ю. Чаховіча.

## Творчасьць
Першы раман П. Гюле «Вайзэр Давідэк» (Weiser Dawidek, 1987) адразу стаў папулярным і чытаным ня толькі ў Польшчы, але і за мяжой. Падзеі твора, які адбываюцца ў 1957 годзе і ў сучаснасьці, зьвязаныя з таямнічым зьнікненьнем 13-гадовага габрэйскага хлопчыка Давідка, які ў вачах прыяцеляў быў кімсьці накшталт чараўніка і мэсыі. У 2000 годзе раман экранізаваны польскім рэжысэрам В. Марчэўскім.

Аўтар кніг «Апавяданьні падчас пярэбараў» (Opowiadania na czas Przeprowadzki, 1991), «Вершы» (Wiersze, 1994), «Першае каханьне і іншыя апавяданьні» (Pierwsza miłość i inne opowiadania, 1994), «Мэрсэдэс-Бэнц. Зь лістоў да Грабала» (Mercedes Benz. Z listów do Hrabala, 2001). У 2004 годзе выходзіць раман «Кастарп» (Castorp), які паўстаў са згадкі пэрсанажа «Чарадзейнай гары» Томаса Мана — Ганса Кастарпа пра *«чатыры сэмэстры навучаньня ў Гданьскай Політэхніцы»*. Затым выйшаў раман «Таемная вячэра» (Ostatnia Wieczerza, 2007) і зборнік апавяданьняў «Аповесьці халоднага мора» (Opowieści chłodnego morza, 2008).

Большая частка твораў П. Гюле прысьвечана роднаму Гданьску і ваколіцам, згадкам дзяцінства і пошукам духоўных каранёў. Прычым трывалае выкарыстаньне біяграфічных элемэнтаў у творчасьці ня варта блытаць з аўтабіяграфічнай прозай. Таксама ў тэкстах вялікую ролю грае дыялёг зь літаратурнымі папярэднікамі (Гюнтэр Грас, Томас Ман, Бруна Шульц, Багуміл Грабал).

Творы П. Гюле перакладзеныя на англійск, беларускую, гішпанскую, італьянскую, расейскую, фінскую, французскую, швэдзкую і іншыя мовы і адзначаны шматлікімі літаратурнымі ўзнагародамі.

## Беларускія пераклады
* Павел Гюле. Мэрсэдэс-Бэнц: Раман, апавяданні / Пераклад з польскай М. Шоды. — Мінск: І. П. Логвінаў, 2007.
* «Франц Карл Вэбер» / Перакл. М. Шоды (2014)
* «Вайзэр Давідзік». Урывак з рамана

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* П. Гюле на «Прайдзісвет»

Катэгорыя:Польскія літаратары
Богдан Задура

**Богдан Задура** (; ) — польскі паэт, празаік, эсэіст, перакладчык з рускай, украінскай, ангельскай і вугорскай моваў.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Пулавах. У 1962 годзе скончыў там ліцэй і тады ж дэбютаваў са сваімі вершамі ў часопісе «Kamena». У 1969 годзе Задура скончыў філязофскі факультэт Варшаўскага ўнівэрсытэта.

У 70-х гадах пісьменьнік працаваў у правінцыйным музэі, адказваў за літаратурную частку тэатра ў Любліне. Супрацоўнічаў з рэдакцыямі часопісаў «Akcent», «Literatura na świecie», «Twórczość». З 2004 году зьяўляецца галоўным рэдактарам апошняга.

З 1968 па 2002 пабачылі сьвет шаснаццаць зборнікаў паэзіі аўтара. У 2005—2006 г. выйшаў трохтомнік выбраных вершаў Б. Задуры. Апошні зборнік — «Усё» (Wszystko) быў надрукаваны ў 2008 годзе.

Каля дзевяці кніг прозы і эсэістыкі выйшлі з 1968 па 2002 год. У 2005—2007 гадах выходзілі двухтомнікі яго прозы і эсэістыкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Труны з Ікеа. Вершы

Катэгорыя:Рэдактары паводле алфавіта
Катэгорыя:Польскія рэдактары
Катэгорыя:Перакладчыкі з вугорскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з ангельскай мовы
Казулішкі

**Казу́лішкі** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавету.

Да 1973 году вёска ўваходзіла ў склад Лычкавіцкага сельсавету, потым у складзе Галавічпольскага сельсавету, да 2002 году — у складзе Бакштаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 4 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Народныя амбасады Беларусі

**Наро́дныя амбаса́ды Белару́сі** — праект беларускай дыяспары замежжа, заснаваны ў сувязі зь непрызнаньнем ёй афіцыйных вынікаў выбараў 9 жніўня 2020 году.

## Гісторыя
Праект «Народных амбасадаў» Беларусі быў агучаны і замацаваны ў рэзалюцыі Сусьветнага кангрэсу беларусаў, які адбыўся 30 кастрычніка — 1 лістапада 2020 году, а ўжо 10 сьнежня таго ж году на базе дыяспары адкрыліся амбасады ў Бэльгіі, Бразыліі, Вялікабрытаніі, Нямеччыне, Ірляндыі, Гішпаніі, Летуве, Партугаліі, Славеніі, Украіне, Фінляндыі, Францыі, Чэхіі, Швэцыі і Паўднёвай Карэі.

У 2024 годзе Камітэт дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь абвясьціў праект экстрэмісцкім фармаваньнем.

## Мэты
Мэтамі Народных амбасадаў беларуская дыяспара называе інфармаваньне пра сытуацыю ў краіне, дапамогу суграмадзянам, абарону інтарэсаў Беларусі ў міжнародных арганізацыях і палітычных інстытуцыях.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*Афіцыйны сайт Народных амбасадаў Беларусі
*Цырымонія адкрыцьця Народных амабасадаў на канале youtube


Катэгорыя:Арганізацыі беларускай дыяспары
Валянцін Гафт

**Валянцін Гафт** (; , Масква — , в. Жаваранкі Адзінцоўскі раён, Маскоўская вобласьць) — расейскі актор тэатру і кіно. Народны артыст РСФСР (1984).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў жыдоўскай сям’і, якая прыехала ў Маскву з Прылукаў.

Скончыў Школу-студыю МХАТ (1957). Працаваў у маскоўскіх тэатрах імя Массавету, на Малой Броннай, імя Ленінскага камсамолу, Сатыры, з 1969 году ў тэатры «Сучасьнік».

Творчая манэра Гафта вызначалася тонкай псыхалягічнай прапрацоўкай вобразаў, інтэлектуальнай вастрынёй і іроніяй, якая набліжалася да вострага сарказму: Глумаў («Балалайкін і К°» паводле М. Салтыкова-Шчадрына), Вяршынін («Тры сястры» А. Чэхава), Рахлін («Кот хатні сярэдняй пушыстасьці» У.Вайновіча і Р. Горына), Джордж («Хто баіцца Вірджыніі Вулф?» Э. Олбі) і інш.

З 1956 году здымаўся ў кіно: «Забойства на вуліцы Дантэ» (1956), «Кентаўры», «Гараж», «Зладзеі ў законе», «Нябёсы запаветныя», «Вітаю, я ваша цётка», здымаўся ў тэлевізійных пастаноўках. Аўтар вершаў і эпіграмаў.

Улетку 2019 году Гафт перажыў інсульт. Ягоны сябар Міхаіл Лявіцін сказаў, што аднаўленьне актора ішло павольна. 12 сьнежня 2020 году ён памёр. Пахаваюць артыста 15 сьнежня на Траякураўскіх могілках Масквы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Валянцін Гафт на сайце тэатру «Современник»
* Валянцін Гафт на сайце Лянкому
* Сайт, прысьвечаны Гафту
* Эпіграмы Валянціна Гафта
* Аляксандар Карпенка. Валентин Гафт. Гений краткостиший
* д/ф «Валентин Гафт. Чужую жизнь играю, как свою» перадача на ОРТ ад 7 верасьня 2015 году, прысьвечаная 80-годзьдзю

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Народныя артысты Расеі
Капцюганскі валун

**Капцюганскі валун** — геалягічны помнік прыроды Беларусі (з 1994). За 1,3 км на поўдзень ад вёскі Ладыга Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці, ва ўрочышчы Капцюганскі Лес. Некалі побач знаходзіўся хутар Капцюгі.

Валун складецца з граніта-гнейсу. Даўжыня 4,7 м, шырыня 3,4 м, вышыня 2,2 м, у абводзе 12,4 м, аб’ём 18,6 м³, маса каля 49 тон. Прынесены ледавіком 200—120 тысячаў год назад са Скандынавіі. У паганскія часы — культавы камень.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Славутасьці Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Геалёгія Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП III
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Востраўскі сельсавет (Шчучынскі раён)

**Во́страўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Вострава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Шчучынскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР.

З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Дэмбраўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Грэгары Корса

**Грэгары Корса** (;  — ) — амэрыканскі паэт і мастак, адзін зь яркіх прадстаўнікоў Біт-пакаленьня.

Маці нарадзіла яго ў 16 гадоў, праз год сышла зь сям’і і зьехала ў Італію. Грэгары Корса ў дзяцінстве правёў большасьць часу ў дзіцячых дамах. Калі хлопцу было адзінаццаць, ягоны бацька ажаніўся другі раз і ўзяў сына да сябе, але Грэгары пастаянна ўцякаў з дому. Быў адпраўлены ў калёнію, адкуль таксама ўцякаў. Некалькі месяцаў сядзеў у нью-ёрскай турме *The Tombs* за крадзеж радыё, а ў сямнаццаць быў асуджаны на тры гады турмы зноў за крадзеж. Падчас адседкі зацікавіўся літаратурай, да гэтага часу адносяцца і яго першыя паэтычныя спробы. Пасьля вызваленьня вярнуўся ў Нью-Ёрк, дзе ў адным з бараў у 1950 годзе пазнаёміўся з А. Гінзбэргам, які пазнаёміў Г. Корсу зь іншымі прадстаўнікамі Біт-пакаленьня.

У 1954 выходзіць першы зборнік паэзіі Г. Корсы «Весталка і іншыя вершы» (*The Vestal Lady and Other Poems*). У 1956 паэт прыязджае ў Сан-Францыска, дзе ў той час жыў А. Гінзбэрг. Тут Лоўрэнс Фэрлінгеці выпускае яго другую паэтычную кнігу «Бэнзін» (*Gasoline*). Да канца 1980-х Г. Корса выпусьціў каля 15 кніг, сярод якіх ня толькі паэтычныя.

Спалучаў у творчасьці здабыткі клясычнай паэзіі і асабісты вулічны досьвед, праз што быў названы крытыкамі «Шэлі з падваротні». Сур’ёзна ўплываў на моладзь у 1960-я, у тым ліку на рух хіпі.

Грэгары Корса памёр у Мінэсоце ад раку. Згодна зь ягоным жаданьнем ён быў пахаваны побач з магілай свайго любімага паэта Пэрсі Шэлі ў Рыме.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускія пераклады — prajdzisvet.org

Катэгорыя:Мастакі і мастачкі ЗША
Катэгорыя:Паэты ЗША
Аляксандар Ваўкавыцкі

**Алякса́ндар Ваўкавы́цкі** (1895 — 17 красавіка 1945) — беларускі настаўнік і адзін з заснавальнікаў адукацыі ў Нараўцы, беларускі актывіст.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў беларускай сям’і, у 1902 годзе ён пачаў навучаньне ў пачатковай школе ў Нараўцы. Пасьля яе заканчэньня паступіў у сьвіслацкую настаўніцкую сэмінарыю, а потым пачаў працаваць у беларускай школе ў Прыкалесі (цяпер Пружанскі раён Берасьцейскай вобласьці), пакуль яе не закрылі немцы ў 1919 г. З-за нацыянальнай палітыкі Другой Польскай Рэспублікі ён больш не мог выкладаць і да 1926 г. працаваў на фэрме, а потым працаваў у Белавескай пушчы. Ён вярнуўся працаваць восеньню 1939 г., заняўшы пасаду кіраўніка пачатковай школы ў Масева, дзе працаваў да пачатку нямецка-савецкай вайны. У 1941 г. апэрацыя, прыдуманая Германам Гёрынгам, па стварэньні бязьлюднай зоны ў Белавескай пушчы для зьнішчэньня падпольля ў ім, вымусіла яго пакінуць навакольлі лесу. Некаторы час ён жыў у Козьліках, а потым вярнуўся на радзіму. У 1942 г. працаваў на заводзе ў Скупаве, пасьля яго разбурэньня вярнуўся ў Нараўку. У 1941-44 гадах быў сябрам Беларускага камітэту — супрацоўнічай арганізацыі, якая аказвала дапамогу беларускаму народу, галоўнай задачай якой была асьветніцкая й культурная дзейнасьць і абуджэньне. Пасьля вызваленьня горада ад нацысцкай акупацыі (ліпень 1944 г.) ён пачынае працаваць у дзяржаўнай пачатковай школе ў Нараўцы. Падаў заяву на ўступленьне ў польскую рабочую партыю 22 сьнежня 1944 г, быў сакратаром клюбу польскай рабочай партыі ў Нараўцы. Ён быў забіты 17 красавіка 1945 г. вайсковай часткай арміі Краёвай пад камандаваньнем Зыгмунта Шэндзяларжа (Лупашка). Па інфармацыі Інстытуту нацыянальнай памяці Ваўкавіцкі разам з сакратаром грамадзкай рады Пётрам Кабацам, войтам гміны Янам Ляшчынскім, лясьнічым Мікалаем Леўшу былі забіты на загад спэцыяльнага ваеннага суду арміі Краёвай у Бельску Падляскім.

## Абвінавачваньне
У 2015 годзе з ініцыятывы польскіх нацыяналістаў і Інстытуту нацыянальнай памяці ён стаў ахвярай кампаніі, якая скончылася ў 2017 годзе рашэньнем гміннай рады Нараўкі аб выдаленьні імя пачатковай школы Ваўкавыцкага, але ў школу вярнулі яго шыльду. Нягледзячы на ​​ператрус, не было знойдзена доказаў таго, што ён быў аўтарам даносу гестапа ў 1943 г., у выніку якога Яўгенія Сядзік, маці Дануты Сядзік (пад псэўданімам Інка) была забітая. На думку беларускага гісторыка, праф. Алега Латышонка зь Беларускага гістарычнага таварыства й на думку мясцовых беларусаў, Ваўкавыцкі быў забіты, бо выкладаў беларускую мову, бо перш за ўсё быў актыўным беларусам, які прапагандаваў беларускую адукацыю. Ён ня мог выкладаць у міжваеннай Польшчы, таму ён стварыў беларускую сыстэму адукацыі падчас акупацыі, якую ў вачах арміі Краёвай можна было трактаваць як варожую да іх ідэй.

## Памяць
Яго імя носіць школа, хоць польскія нацыяналісты ня раз спрабавалі абылгаць ягонае імя.

Раней яго імем была названа вуліца ў Нараўка (цяпер вуліца Ліпавая), яго імя было надрукавана на помніку супраць фашызму аднак пасьля рэстаўрацыі 2018 г. яго імя зьнікла.

## Крыніцы
Агульс

**Агу́льс** (таксама сустракаецца — *А́гульс*) — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавету.

У 1976 годзе вёска перададзена з Лядзкага сельсавету ў Дэмбраўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2009 — 5 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэмбраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Балі

Назву **Балі** маюць:

* Балі — востраў у Малайскім архіпэлягу
* Балі — мора ў Ціхім акіяне
* Балі — правінцыя ў Інданэзіі
* Балі — праліў паміж астравамі Балі і Ява
* Балі — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
Станіслаў Ежы Лец

**Станіслаў Ежы Лец** (; , Лембэрг, Аўстра-Вугоршчына — , Варшава, Польшча) — выдатны польскі паэт, філёзаф, пісьменьнік-сатырык і афарыст XX стагодзьдзя.

## Біяграфічныя звесткі
Нарадзіўся 6 сакавіка 1909 году ў Лембэргу (Аўстра-Вугоршчына). У 1933 годзе скончыў Львоўскі ўнівэрсытэт. У 1941—43 гадах быў вязьнем нацысцкага канцлягера. У 1946—50 гадах — аташэ Польскай місіі ў Вене.

Памёр 7 мая 1966 году ў Варшаве. Пахаваны ў Варшаве на Павонзкаўскіх могілках.

## Творчасьць
Першая кніга вершаў — «Колеры» (1933). Аўтар зборнікаў рэфлексійна-лірычных вершаў «Палявы нататнік» (1946), «Ерусалімскі рукапіс» (1956), «Да Абэля і Каіна» (1961), «Паэмы, падрыхтаваныя да скоку» (1964), а таксама сатырычных твораў і фрашак (зборнікі «Заасад», 1935; «Прагулка цыніка», 1946; «Зьдзекуюся і пытаюся пра дарогу», 1959, і інш.). Майстар кароткага філязофскага парадоксу. У цыклях афарызмаў «Непрычасаныя думкі» (1957), «Новыя непрычасаныя думкі» (1964) пры дапамозе жарту, іроніі, сарказму, алюзіі, гульні словаў выказваў пратэст супраць дагматызму і любых формаў гвалту над асобай.

## Творы
* Колеры (*Barwy*) (1933)
* Пахне зямлёй (*Ziemia pachnie*) (1939)
* Палявы нататнік (*Notatnik polowy*) (1946)
* Жыцьце гэта — фрашка (*Życie jest fraszką*) (1948)
* Новыя вершы (*Nowe wiersze*) (1950)
* Ерусалімскі рукапіс (*Rękopis jerozolimski*) (1956)
* Непрычасаныя думкі (*Myśli nieuczesane*) (1957)
* Кплю і пытаю пра дарогу? (*Kpię i pytam о drogę?*) (1959)
* Да Абэля і Каіна (*Do Abla i Kaina*) (1961)
* Аб’ява аб вышуку (*List gończy*) (1963)
* Паэмы, гатовыя да скачка (*Poema gotowe do skoku*) (1964)

## Бібліяграфія
* Utwory wybrane. T 1-2. Warszawa, 1977.

## Беларускія пераклады
* 3 «Непрычасаных думак» / пер. У. Арлоў. // Далягляды. Мн., 1990.
* Цынік на прагулцы: выбраныя вершы і фрашкі / Станислаў Ежы Лец. — Vilnius [Вільнюс] : Логвінаў, 2021. — 349 с.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* dziejaslou.by
* knihi.com
* Фрашказбор
* ЛітРАЖ

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Польскія літаратары
Катэгорыя:Паэты Польшчы
Катэгорыя:Пахаваныя на Павонзкаўскіх могілках
Джон Ле Карэ

**Джон Ле Карэ́** (; сапраўднае імя — **Дэ́йвід Джон Мур Ко́рнуэл**, ; , Пул, Англія — , Труро) — ангельскі пісьменьнік, аўтар шпіёнскіх раманаў. За 50 год выдаў 22 раманы, якія перакладзеныя на 36 моваў. Яго кнігі шмат разоў былі экранізаваныя.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Лінкальн-каледж Оксфарду, ужо ва ўнівэрсытэце пачаў супрацоўнічаць з брытанскай контравыведкай Мі-5, выкладаў мовы ў самай прэстыжнай брытанскай школе, Ітане, а затым перайшоў на штатную працу ў контравыведку. У 1959 годзе ён перайшоў на працу ў замежную выведку Мі-6, працаваў пад дыпляматычным прыкрыцьцём ў Заходняй Нямеччыне.

Пачаў пісаць раманы аб працы выведкі ў часы халоднай вайны; пасьля таго, як да іх прыйшоў посьпех, пакінуў дзяржаўную службу. Самыя вядомыя яго кнігі — «Шпіён, які прыйшоў з холаду», «Шпіён, выйдзі прэч», «Расейскі дом», апошняя яго праца выйшла ў 2019 годзе.

Творы Ле Карэ вылучае адсутнасьць у іх супэргерояў, складаныя псыхалягічныя лініі, бездакорная ангельская мова. Ён увёў у шырокі ўжытак многія словы з тэрміналёгіі спэцслужбаў, напрыклад, слова «крот» для ўкаранёных агентаў стала шырока выкарыстоўвацца пасьля яго раману «Шпіён, выйдзі прэч» 1974 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Брытанскія літаратары
Катэгорыя:Ангельскія літаратары
Катэгорыя:Літаратары, вядомыя пад псэўданімамі
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Кузьмоўскі Марцін камень

**Кузьмоўскі Марцін камень** — геалягічны помнік прыроды Беларусі (з 2008 году). Ляжыць на ўскраіне лесу за 0,9 кілямэтраў на паўночны ўсход ад вёскі Кузьмы, Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці

З 1935 году меў статус помніка і ахоўваўся ўладамі.

Валун складаецца з шэрага гнейсу са шматлікімі крышталямі граната, жылкамі палявога шпату таўшчынёй да 1,5 сантымэтраў і цёмнакаляровых мінэралаў, якія ў асобных месцах ўтвараюць друзы дробных крышталяў. Валун прынесены ледавіком з тэрыторыі Скандынавіі каля 200 тысячаў гадоў таму.

Катэгорыя:Славутасьці Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Геалёгія Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП III
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Пляўт

**Тытус Макцыюс Пляўт** (~254—184 да н.э.) — адзін з найвядомейшых, побач з Тэрэнцыюсам, рымскіх паэтаў-камэдыёграфаў.

Аб жыцьці Пляўта вядома мала надзейнага. Цыцэрон называе год яго нараджэньня і згадвае, што ён дажыў да старасьці (адсюль прынятыя ў літаратуры гады жыцьця — умоўна лічыцца, што ён пражыў каля 70 год). Павал Дыякан (абапіраючыся, магчыма, на згубленыя сёньня антычныя крыніцы) паведамляе, што Пляўт паходзіў зь нярымскай сям’і, з Сарсіны (Умбрыя); калі гэта сапраўды так, то няроднаю для яго лацінаю Пляўт авалодаў надзіва добра.

Пляўт узяў сябе за ўзор аўтараў грэкамоўнай «новай камэдыі» (перадусім Мэнандра), чые п’есы перакладаў і апрацоўваў. Паводле Аўла Геліюса, у яго часы Плэўту прыпісвалася каля 130 камэдый, аднак спрэчкі аб сапраўднасьці многіх тэкстаў вяліся ўжо ў антычнасьці; Варон паведамляе, што толькі 21 п’есу прыпісвалі Пляўту ўсе і згодна. Нам сёньня вядомыя тэксты 20 камэдый Пляўта, некаторыя зь іх х лакунамі (усе — зь ліку згаданых вышэй «бясспрэчна Пляўтавых»; зь іх амаль цалкам згубленая толькі «Vidularia»).

Выявай Пляўта, *магчыма*, зьяўляецца непадпісаная статуя з пары, знойдзенай у Рыме ў 16 ст. (іншая падпісана Пасэйдзіп). Пляўт аказаў значны ўплыў на Шэксьпіра; у прыватнасьці, шэксьпірава «Камэдыя памылак», праўдападобна, наўпрост заснаваная на пляўтавай камэдыі *Menaechmi*.

## Творы
Традыцыйны збор з 21 камэдыі Пляўта ў альфабэтным парадку, які амаль цалкам дажыў да нашых дзён, уключае наступныя творы:

* Amphitryon
* Asinaria
* Aulularia (Збаночак; канец камэдыі згублены)
* Bacchides (пачатак камэдыі згублены)
* Captivi
* Casina
* Cistellaria
* Curculio
* Epidicus
* Menaechmi
* Mercator
* Miles Gloriosus (Ваяр-выхваляка)
* Mostellaria
* Persa
* Poenulus
* Pseudolus (Псэўдол)
* Rudens
* Stichus
* Trinummus
* Truculentus
* Vidularia (захаваліся толькі фрагмэнты)

## Вонкавыя спасылкі
* Пляўт на сайце часопіса «ПрайдзіСвет»

## Крыніцы

Катэгорыя:Старажытнарымскія літаратары
Катэгорыя:Старажытнарымскія драматургі
Франсуа Рабле

**Франсуа Рабле** (; ?, Шынон — 9 красавіка 1553, Парыж) — францускі пісьменьнік, адзін зь вялікіх эўрапейскіх сатырыкаў-гуманістаў эпохі Адраджэньня, аўтар раману «Гарганцюа і Пантагруэль».

## Біяграфічныя зьвесткі
Рабле нарадзіўся ў Шыноне (у Турэні), дакладная дата нараджэньня невядомая — у якасьці вэрсій называюць 1483, 1493 і 1495 г. Як мяркуецца, ён быў сынам шынкара (некаторыя сьцьвярджаюць — аптэкара, які займаўся і шынкарскай справай), страціў маці ў самым раньнім узросьце, ці (па іншых зьвестках) вельмі рана адкінуты ёю і перададзены ў манастыр.

Вывучаў права ў Пуат’е, мэдыцыну ў Парыжы і Манпэлье, працаваў лекарам у Ліёне. Доктар мэдыцыны (з 1537).

## Творчасьць
Літаратурную дзейнасьць пачаў у 1532. Сусьветную вядомасьць яму прынёс фантастычны раман-эпапэя «Гарганцюа і Пантагруэль» (кн. 1-4, 1532-52; кн. 5, выд. 1564, аўтарства кн. 5 недакладнае). Гэта мастацкая энцыкляпэдыя францускай культуры эпохі Адраджэньня: яе рэлігійнага і палітычнага жыцьця, філязофскай, пэдагагічнай і навуковай думкі, духоўнага імкненьня і сацыяльнага побыту. У творы аўтар высьмеяў рэлігійны фанатызм, цемрашальства і паразітызм духавенства, тупасьць, сквапнасьць і жорсткасьць чыноўнікаў, манархічны дэспатызм і захопніцкія войны. Прапагандаваў гуманістычнае выхаваньне чалавека, у якім павінна гарманічна спалучацца фізычнае і духоўнае разьвіцьцё. Раман адметны багацьцем народнай мовы, спалучэньнем рэалістычнага і фантастычнага, высокага і груба камічнага, гратэскнага. Творчасьць Франсуа Рабле адыграла вялікую ролю ў разьвіцьці францускай і сусьветнай сатырычнай літаратуры.

## Беларускія пераклады
* Гарганцюа і Пантагруэль. Мн., 1940.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Гарганцюа і Пантагруэль. Урыўкі

Катэгорыя:Францускія раманісты
Дамашаны

**Дамаша́ны**&nbsp;— вёска ў Беларусі, на рацэ Плісе. Уваходзяць у склад Азярыцкаслабадзкога сельсавету Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Доміш (Domisch) — імя германскага паходжаньня. Імёны Домаш і Думаш гістарычна бытавалі ў Польшчы: *Paulich filius Domas* (1204 год), *Domas* (1244 і 1249 гады), *Dumas* (1413 год).

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* 1909 год — 400 чалавек
* 2019 год — 199 чалавек

### Інфраструктура
З 1997 году дзее манастыр сьвятога Апостала Яна Багаслова.

## Славутасьці
* Царква сьвятога Апостала Яна Багаслова (XIX стагодзьдзе, драўляная)

## Асобы
У вёсцы спачыў беларускі скульптар Барыс Маркаў (1935—2020)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Азярыцкаслабадзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
ЦК КПБ

**Цэнтра́льны камітэ́т Камуністы́чнае па́ртыі Белару́сі** — галоўны ўрад кампартыі Беларусі. Ён знаходзіўся: СССР, БССР, Менск. На паперы ЦК КПБ павінен быў выконваць рашэньні зьезда КПБ, але на справе ЦК КПБ выконвала рашэньні палітбюро ЦК КПСС.

Усе рашэньні ў ЦК КПБ павінныя былі прымацца на галасаваньні. Для прыняцьця рашэньня патрабавалася простая большасьць.

## Будова
ЦК КПБ мела сваю ўнутраную будову:
* Бюро ЦК КПБ
* аддзелы ЦК КПБ
* інструктары ЦК КПБ

### Бюро ЦК КПБ
Важным і пастаянным урадам было **бюро** ЦК КПБ. Гэта адпаведнік палітбюро ЦК КПСС. Бюро ЦК КПБ прымала самыя важныя рашэньні ЦК КПБ. Яно дзейнічала ў час калі ЦК КПБ не зьбіралася, бо ЦК КПБ ня быў пастаянным урадам. 

### Аддзелы
Аддзелы ЦК КПБ былі пастаяннымі службамі. Яны ствараліся для нагляду за выкананьнем рашэньняў ЦК КПСС і ЦК КПБ.

### Слугі
Інструктары ЦК КПБ выконвалі задачы асабістага нагляду за дзейнасьцю ніжэйстаячых камітэтаў КПБ:
* абкам — абласны камітэт КПБ
** Берасьцейскі абкам
** Віцебскі абкам
** Гарадзенскі абкам
** Гомельскі абкам
** Магілеўскі абкам
** Менскі абкам
** Менскі гаркам
* райкам — раённы камітэт КПБ
* гаркам — гарадзкі камітэт КПБ

### Сакратары
Сакратары ЦК КПБ былі важнымі асобамі. **Першы сакратар** быў галоўным сакратаром. Яго намесьнік быў **другі сакратар**. Акрамя іх былі ***тэхнічныя сакратары***. Яны выконвалі задачы "сапраўдных" сакратароў, бо яны пісалі (або стукалі на пячатных машынках) загады для ніжэйстаячых камітэтаў КПБ.

## Цікавае
ЦК КПБ у 1989 годзе дазволіў на выхад у сваёй друкарні газэты СНІД-ІНФА. Яна была першым дазволеным у СССР порначасопісам.

Катэгорыя:Камуністычная партыя Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўны лад БССР
Катэгорыя:ЦК КПСС
Дулют (Мінэсота)

**Дулют** () — горад у штаце Мінэсота, галоўнае места акругі Сэнт-Луіс.

Дулют — рачная прыстань на вышыні 185 м над узроўнем мора на беразе возера Верхняга, самага буйнога і халоднага з Вялікіх азёраў. Гэта абумовіла аснову яго гаспадаркі — перавозка грузаў. Таксама ў горадзе разьвіты турызм.

Клімат вільготны, ветраны. Сярэднядзённая тэмпэратура зь сярэдзіны лістапада да пачатку красавіка не перавышае 0&nbsp;°C. Ападкаў выпадае 727 мм у год, летам выпадаюць пераважна ў выглядзе дробнага дажджу або імжы, зімой — у выглядзе сьнегу.

Сярэднегадавая тэмпэратура — +3,8&nbsp;°C.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Мінэсоты
Кларк Эштан Сьміт

**Кларк Эштан Сьміт** (;  — ) — амэрыканскі паэт і празаік, мастак, скульптар.

Пісаў апавяданьні ў жанры фантастыкі, фэнтэзі і жахаў. Па сьведчаньні многіх крытыкаў, Кларк Эштан Сьміт быў найбольш таленавітым з заснавальнікаў фэнтэзі, але напісаў толькі некалькі дзясяткаў апавяданьняў, пасьля чаго пакінуў літаратуру.

## Жыцьцяпіс
Кларк Эштан Сьміт нарадзіўся ў даліне Лонг-Вэлі. Большую частку жыцьця пражыў у дамку, пабудаваным яго бацькамі ў мястэчку Обэрн, Каліфорнія. Ён пакутаваў на псыхалягічныя разлады, і пасьля заканчэньня пачатковых клясаў працягваў навучаньне дома. Пры гэтым ён быў заўзятым чытачом і актыўна займаўся самаадукацыяй.

У адзінаццаць год пачаў пісаць. Першымі творамі сталі чароўныя казкі і прыгодніцкія гісторыі. У трынаццаць ён пачаў пісаць вершы. Менавіта паэзія К. Э. Сьміта, а не фантастычныя апавяданьні, першай была прызнаная чытачамі.

У 1912 годзе выйшаў у сьвет першы збор паэзіі Кларка Эштана Сьміта «Той, хто крочыць па зорах, і іншыя вершы» (*The Star-Treader and Other Poems*). А ў 1918 «Каліфарнійскі кніжны клуб» выдае новы зборнік — «Оды і санэты» (*Odes and Sonnets*). У 1922 Кларк Эштан Сьміт выдае зборнік паэзіі «Эбен і крышталь» (*Ebony and Crystal*), які ўключаў самую вядомую яго паэму «Пажыральнік гашышу».

У другой палове 1920-х Сьміт адыходзіць ад паэзіі і вяртаецца да малой прозы. У 1923 ён паспрабаваў сябе ў жанры іранічных рамантычных замалёвак. Першае фантастычнае апавяданьне «Жахі Ёнда» (*The Abominations of Yondo*) было напісанае ў 1925. Да 1937 Сьміт напісаў сотні апавяданьняў і кароткіх аповесьцяў. Асноўнай пляцоўкай для публікацыяў быў часопіс «Weird Tales». За наступныя 25 гадоў было створана ня больш за 20 апавяданьняў. У апошні пэрыяд творчасьці Кларк Эштан Сьміт вярнуўся да паэзіі, а таксама заняўся выяўленчым мастацтвам.

У 1940 быў надрукаваны першы зборнік прозы Сьміта «Па-за прасторай і часам» (*Out of Space and Time*). Затым выйшлі ў сьвет яшчэ два празаічныя зборнікі: «Згубленыя сусьветы» (*Lost Worlds*) і «Genius Loci і іншыя апавяданьні» (*Genius Loci and Other Tales*), а ўсьлед за імі і два паэтычныя зборнікі: «Цёмны замак» (*The Dark Chateau*) і «Чары і загаворы» (*Spells and Philtres*).

У 1954 ажаніўся з Кэралайн Эмілі Джонс Дорман. У 1961 годзе Кларк Эштан Сьміт памёр у сьне ад сухотаў.

Прах яго быў пахаваны там, дзе стаяў дом яго дзяцінства.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Кларк Эштан Сьміт на сайце «ПрайдзіСвет»
** Бог у сутарэньні. Апавяданьне
** Дэман, Анёл і Прыгажосьць. Вершы прозай

Катэгорыя:Паэты ЗША
Катэгорыя:Літаратары ЗША
Катэгорыя:Амэрыканскія літаратары-фантасты
Верхняе (возера)

**Верхняе возера** () — возера ў Паўночнай Амэрыцы, самае буйное і глыбокае ў Вялікіх азёр. Зьяўляецца самым вялікім па плошчы прэсным возерам сьвету (82,7 тыс. км²).  Возера разьмяшчаецца на мяжы Канады і ЗША — з поўначы размяшчаецца канадзкая вобласьць Антарыё, на захадзе і поўдні — амэрыканскія штаты Мінэсота, Вісконсін і Мічыган.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вялікія азёры
Катэгорыя:Азёры ЗША
Яльмар Сёдэрбэрг

**Я́льмар Сёдэрбэрг** (; , Стакгольм — , Капэнгаген) — швэдзкі пісьменьнік.

## Творчасьць
Яльмар Сёдэрбэрг працаваў у розных жанрах: пісаў апавяданьні, раманы, фэльетоны, вершы, рэцэнзіі, п’есы, нарысы па гісторыі рэлігіі і інш. Дэбютны раман «Памылкі» (Förvillelser) выйшаў у 1895. Кніга выклікала вялікія дэбаты, многія палічылі яе амаральнай. У 1898 выйшаў зборнік апавяданьняў «Гісторыі» (Historietter), ён зьмяшчае ў т.л. апавяданьне «Футра» — гісторыю пра доктара Хэнка, паводле якой у Швэцыі былі зьнятыя два кароткамэтражныя фільмы (1966 і 2008). Усяго Я. Сёдэрбэрг напісаў пяць зборнікаў апавяданьняў. Вяршыняй яго творчасьці стаў дзёньнікавы раман «Доктар Глас» (Doktor Glas), у якім галоўны герой забівае пастара, якога лічыць цалкам амаральнай асобай.

Для яго твораў характэрнае перапляценьне супрацьлеглых настрояў і тэмаў: гульлівасьці і сур’ёзнасьці, пакутаў і жорсткасьці, абыякавасьці і прадпрымальнасьці. Ён выдатна перадае атмасфэру Стакгольма і настрой свайго часу, пры гэтым закранае ў творчасьці «вечныя тэмы». Творы Я. Сёдэрбэрга перакладзеныя амаль на 30 моваў, многія экранізаваліся, паводле іх ставіліся спэктаклі.

Яльмар Сёдэрбэрг займаўся таксама мастацкім перакладам. Перакладаў творы Анатоля Франса, Гайнрыха Гайнэ, Гі дэ Мапасана і інш.

## Беларускія пераклады
* «Футра» / Перакл. А. Башарымавай (2014)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сёдэрберг на сайце «ПрайдзіСвет»

Катэгорыя:Перакладчыкі з францускай мовы
Катэгорыя:Швэдзкія раманісты
Катэгорыя:Швэдзкамоўныя пісьменьнікі
Антон Дубіна

**Анто́н Васі́левіч Дубі́на** (16 студзеня 1885 — 30 кастрычніка 1937) — дзяржаўны дзяяч БССР.

## Біяграфія
Нарадзіўся 16 студзеня 1885 году ў горадзе Вяліж. З 1902 году працаваў тэлеграфістам. Удзельнік рэвалюцыі 1905—1907 гадоў, а таксама Першай сусьветнай вайны. З 1918 году ўступіў у Чырвоную Армію. Ваенны камісар Ігуменскага, Менскага паветаў, ваенны камісар Менску, гомельскі губэрнскі камісар. Узнагароджаны ордэнам Чырвонага Сьцяга ў 1922 годзе. Ваенкам 2-й стралковай і 7-й кавалерыйскай дывізіі, намесьнік наркама, наркам па ваенных справах БССР. З 1925 году старшыня Магілёўскага акруговага выканкаму, упаўнаважаны Наркамату сувязі СССР па БССР, старшыня ЦК Асавіяхіму БССР. Сябра ЦК КП (б) Б з 1925 году. Сябра ЦВК БССР у 1920—1921, 1924—1937 гадах, кандыдат у сябры ЦВК СССР у 1925-29 гадах. На загад Вайсковай калегіі Вярхоўнага суда СССР рэпрэсаваны.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Народныя камісары па ваенных справах БССР
Катэгорыя:Члены ЦВК БССР
Катэгорыя:Сябры ЦК КПБ
Лядзк Высокі

**Ля́дзк Высо́кі** — хутар у Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавету.

У 1976 годзе хутар перададзены з Лядзкага сельсавету ў Дэмбраўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2009 — 12 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэмбраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Варанкі

**Варанкіа** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дэмбраўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 22 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэмбраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Пётар Рудкоўскі

**Пётар Рудкоўскі** (нар. , Канвелішкі, Вярэнаўскі раён, Гарадзенская вобласьць) — беларускі палітоляг, філёзаф. Акадэмічны дырэктар Беларускага інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў (Вільня).

## Жыцьцяпіс
У 2000 годзе ўступіў у дамініканскі ордэн. Абараніў магістэрскую дысэртацыю па багаслоўі ў дамініканскім калегіюме ў Кракаве і па філязофіі ў Ягелонскім унівэрсытэце. У Варшаўскім унівэрсытэце абараніў кандыдацкую (PhD) дысэртацыю ў абшары аналітычнай філязофіі. У 2012 годзе пакінуў Дамініканскі ордэн і зьвярнуўся да Папы Рымскага аб вызваленьні ад сьвятарскіх абавязкаў і цэлібату. У 2015 годзе Папа задаволіў просьбу.

Займаецца сацыяльнай этыкай і мэтадалёгіяй навук, выкладаў лёгіку і мэтадалёгію ў Эўрапейскім гуманітарным унівэрсытэце. З 2012 па 2016 год выкладаў ва Ўніверсітэце Лазарскага (Варшава). Таксама быў госьцем-выкладчыкам у Ягелонскім унівэрсытэце, Варшаўскім унівэрсытэце, Уроцлаўскім унівэрсытэце, Унівэрсытэце Адама Міцкевіча ў Познані, Беластоцкім унівэрсытэце, каледжы Сьв. Фамы Аквінскага ў Кіеве і ў Беларускім калегіюме (Менск).

У 2008 годзе быў стыпэндыятам Паўднёва-заходняга каледжа ва Ўінфілдзе (ЗША). Двойчы быў стыпэндыятам Інстытуту грамадзянскай прасторы і публічнай палітыкі (Варшава), дзе кіраваў Беларускім цэнтрам. Зьяўляецца аўтарам шэрагу кніг і артыкулаў, якія галоўным чынам засяроджаны вакол праблем беларускай ідэнтычнасьці, палітычнага патэнцыялу беларускіх цэркваў, беларускай дзяржаўнай ідэалёгіі і мэтадалёгіі сацыяльных навук. У красавіку 2013 году атрымаў у Польшчы прэмію Льва Сапегі за «выбітныя заслугі ў фармаваньні і разьвіцьці грамадзянскай супольнасьці ў Беларусі і набліжэньні Беларусі да Эўропы». У сакавіку 2020 атрымаў дыплём намінанту прэміі імя Сьвятланы Навумавай у катэгорыі «Паліталёгія/ паліттэхналёгіі 2019».

У 2024 годзе завочна асуджаны ў Беларусі да 11 гадоў пазбаўленьня волі ды штрафу па справе «аналітыкаў Сьвятланы Ціханоўскай».

Сфэра навуковых інтарэсаў: каштоўнасная інтэграцыя Беларусі і ЭС, нацыянальная тоеснасьць, эўразійства, канцэпцыя адкрытага грамадзтва, крытычнае мысьленьне.

## Выбраная бібліяграфія
* Białoruska idea narodowa w XXI wieku / Rudkouski Piotr / Pod redakcją J. Kłoczowskiego, A. Gila. — Lublin: Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2008. ISBN 978-83-60695-09-8 (Analizy Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej, Tom 22)
* Powstawanie Białorusi / Rudkouski Piotr. — Wrocław: Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego, 2009. ISBN 978-83-61617-24-2 (Biblioteka Białoruska)
* Białoruskie pytania w kontekście europejskich odpowiedzi / Piotr Rudkouski. — Wojnowice: Kolegium Europy Wschodniej, 2017. ISBN 978-83-78931-11-9

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на сайце Беларускага інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вярэнаўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Беларускія багасловы
Катэгорыя:Беларускія палітолягі
Катэгорыя:Завочна асуджаныя
Дубраўскі сельсавет (Шчучынскі раён)

**Ду́браўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Дубрава.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Жалудоцкага раёна Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці.

5 чэрвеня 1959 году ў склад Вангеўскага сельсавету перададзены 4 населеныя пункты (Карытніца, Красачкі, Мажэвічы і Шаўдзіні).

З 17 красавіка 1962 году сельсавет у складзе Шчучынскага раёну. 17 студзеня 1969 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Жалудоцкага і Орлеўскага сельсаветаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жалудоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1969 годзе
Жалудоцкі сельсавет

**Жалудо́цкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Жалудок.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Жалудоцкага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Фарны Канец. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 

16 ліпеня 1954 году цэнтар сельсавету перанесены ў мястэчка Жалудок. З 17 красавіка 1962 году ў складзе Шчучынскага раёну. 

17 студзеня 1969 году да сельсавету далучаная частка скасаванага Дубраўскага сельсавету. 20 лістапада 1973 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя ў падпарадкаваньне Жалудоцкаму пасялковаму савету (вёскі Баяры Жалудоцкія, Вялікае Сяло, Дубялі, Зара Камунізму, Зенюкі, Карсакі, Кукіні, Купры, Логвіны, Малое Сяло, Саваўшчына, Скерсі і Фарны Канец) і Мажэйкаўскага сельсавета (вёскі Багданаўцы, Забалаць, Красулі, Навасёлкі, Тумашаўцы і хутар Гарманціна). 

26 лютага 2013 году Жалудоцкі пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 253
*  С. 152
*  С. 110


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1973 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Жыткавіцкі раённы выканаўчы камітэт

**Жыткавіцкі раённы выканаўчы камітэт** (скарочана **Жыткавіцкі райвыканкам**) &mdash; выканаўчы камітэт Жыткавіцкага раёна. Падпарадкаваны Гомельскаму аблвыканкаму, але старшыню райвыканкома прызначае асабіста прэзыдэнт Беларусі. Разьмешчаны па адрасе: м. Жыткавічы.

Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Беларусі
Катэгорыя:Жыткавіцкі раён
Ельскі райвыканкам

**Ельскі раённы выканаўчы камітэт** (скарочана **Ельскі райвыканкам**) &mdash; выканаўчы камітэт у Ельскім раёне. Падпарадкаваны Гомельскаму аблвыканкаму, але старшыню райвыканкома прызначае асабіста прэзыдэнт Беларусі. Разьмешчаны па адрасе: м. Ельск.

Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Беларусі
Катэгорыя:Ельскі раён
Брагінскі раённы выканаўчы камітэт

**Брагінскі раённы выканаўчы камітэт** (скарочана: Брагінскі райвыканкам) — выканаўчы камітэт у Брагінскім раёне.

Падпарадкаваны Гомельскаму аблвыканкаму, але старшыню райвыканкома прызначае асабіста прэзыдэнт Беларусі. Разьмешчаны па адрасе: м. Брагін.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Беларусі
Катэгорыя:Брагінскі раён
Мазырскі гарвыканкам

**Мазы́рскі гарадзкі́ выкана́ўчы камітэ́т** (скарочана **Мазырскі гарвыканка́м**) — выканаўчы камітэт у м. Мазыры. Падпарадкаваны Гомельскаму аблвыканкаму, але старшыню райвыканкаму прызначае асабіста прэзыдэнт Беларусі. Разьмешчаны па адрасе: м. Мазыр.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выканаўчыя камітэты Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Гарадзкія выканаўчыя камітэты Беларусі
Катэгорыя:Мазыр
Шчучынскі райвыканкам

**Шчу́чынскі раённы выкана́ўчы камітэ́т** (скарочана **Шчучынскі райвыканкам**) — орган выканаўчай улады ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Падпарадкаваны Гарадзенскаму аблвыканкаму, але старшыню райвыканкаму прызначае асабіста прэзыдэнт Беларусі. Разьмешчаны па адрасе: Шчучынскі раён, м. Шчучын.

## Крыніцы

Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты БССР
Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Гарадзенскай вобласьці
Катэгорыя:Шчучынскі раён
Баяры Жалудоцкія

**Бая́ры Жалудо́цкія** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Жалудоцкага сельсавету.

Да 20 лістападу 1973 году вёска ўваходзіла ў склад Жалудоцкага сельсавету, да 26 лютага 2013 году ў складзе Жалудоцкага пассавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 67 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Жалудоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Рудкоўскі

**Рудкоўскі** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Ёсіп Рудкоўскі (1931—1996) — работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1966).
* Мікалай Рудкоўскі — беларускі драматург, сцэнарыст, рэжысэр.
* Міхась Рудкоўскі — беларускі паэт і перакладчык.
* Пётар Рудкоўскі — беларускі палітоляг, філёзаф.
* Эдвард Рудкоўскі — беларускі навуковец, дацэнт, кандыдат філязофскіх навук.
Фарнаканецкі валун

**Фарнаканецкі валун** — геалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня. Разьмешчаны ў вёсцы Фарны Канец Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Ахоўны статус нададзены ў 1994 годзе.

## Апісаньне

На муроўцы ўсталяваны валун буйназярністага рудавата-белага граніту-гнэйсу. Даўжыня 3,9 м, шырыня 2,5 м, вышыня 1,8 м, у абводзе 10,3 м, аб’ём 9,3 м³, маса каля 25 т. Прынесены ледавіком каля 200 тысячаў гадоў назад са Скандынавіі. Побач з валуном каменная канапа, высечаная зь сярэднезярністага шэрага граніту (даўжыня 1,4 м, шырыня 0,9 м, вышыня 0,7 м) з датай яе стварэньня — 1823.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Славутасьці Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Геалёгія Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП III
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Сіваковыя

**Сіваковыя** (Otariidae) — сямейства клясы сысуноў атрада драпежных. Гэта сямейства ўключае 15 відаў зь 7 родаў. Гэтыя жывёлы насяляюць многія узьбярэжжа Ціхага акіяна і часткі Паўднёвай Атлянтыкі і Індыйскага акіяна, у тым ліку ўзьбярэжжа поўдня Аўстраліі і Новай Зэляндыі.

## Зьнешні выгляд
Сіваковыя адрозьніваюцца ад Phocidae тым, што менш востра мадыфікаваныя для воднага жыцьця і лепш перамяшчаюцца па сушы. Заднія ласты могуць быць падведзены пад корпус і выкарыстаны для наземнага руху. Ёсьць невялікія вонкавыя вуха. Самцы значна буйней самак. Зубная формула: 3/2,1/1,4/4,1-3/1 = 34–38. Цела пакрыта цёмнай поўсьцю. Вага сіваковых ў дыяпазоне ад 60 да 1000 кіляграмаў.

## Лад жыцьця
Яны, як правіла, бываюць зграйнымі круглы год і сацыяльныя ў пэрыяд размнажэньне. Зафіксавана хуткасьць у вадзе да 27 кілямэтраў у гадзіну. Ядуць у асноўным кальмараў, дробную рыбу, ракападобных.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Драпежныя
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Залёты (Дунін-Марцінкевіч)

— камэдыйная п’еса, апошні вядомы твор Вінцэнта Дунін-Марцінкевіча, напісаны ў 1870 року.

П’еса напісаная дзьвюмя мовамі: сяляне размаўляюць па-беларуску, паны — па-польску. Забароненая цэнзурай, пры жыцьці аўтара не пабачыла сьвет. Упершыню апублікаваная ў 1918 року ў перакладзе на польскую мову, пазьней па-беларуску ў газэце „Вольная Беларусь“ №№10—12 (польскі тэкст пераклаў Янка Купала ў пачатку XX стагодзьдзя).

У 1915 року аднайменная опэра- кампазытаркі Марыі Кімант была паказаная Беларускім музычна-драматычным гуртком у віленскай залі „Філярмонія“ (цяпер вуліца Наўгародзкая, ).

## Зьмест
Аўтар характарызуе твор як „сьмяхотную штуку ў 3-х дзеях“. Напісаная ў традыцыі беларуска-польскага двухмоўя п’еса паказвае „новага чалавека“ зь сялянаў, Антонія Сабковіча, які лічыць сябе разумнейшым за астатніх, намагаецца любымі сродкамі вырвацца на вышэйшую ступень у грамадзтве.

Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч паэтызаваў жыцьцё і побыт селяніна як носьбіта высокіх маральных і эстэтычных каштоўнасьцяў, што садзейнічала нараджэньню новых дэмакратычных ідэяў у беларускай літаратуры. Тут многа камэдыйна-побытавых сцэнаў, дзеяньне часта суправаджаецца песьнямі і танцамі, але вядучыя прынцыпы — сатырычнае выкрыцьцё «чыноўных п’явак». Высьмейваецца каставая абмежаванасьць пінскай шляхты.

## Пэрсанажы
* Ян Пачціўскі — *маршалак*
* Аляксандар Сакальніцкі — *судзьдзя*
* Адэля — *ягоная дачка*
* Адольфак — *сын Сакальніцкага*
* Станіслаў Зацьнеўскі — *малады памешчык*
* Антон Сабковіч — *арандатар*
* Даміцэля — *ягоная сястра*
* Пятрук — *парабак*
* Гапон Барычка — *селянін*
* Куліна — *ягоная жонка*
* Марыся — *іхняя дачка*
* Мордка — *гэбрай-цесьля*
* Ключвойт

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Творы 1870 году
Катэгорыя:Камэдыі
Катэгорыя:Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч
Ашмянцы (Шчучынскі раён)

**Ашмянцы́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Лебяды. Уваходзяць у склад Жалудоцкага сельсавету Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Ашмена цалкам адпавядае засьведчанаму ў гістарычных крыніцах старажытнаму германскаму імю Osminna. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Asman (пазьнейшае Assmann).

## Насельніцтва
* 2009 год — 184 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Жалудоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Мікалай Аляхновіч

**Мікала́й Аляхно́віч**:
* Мікалай Аляхновіч ( 1935) — беларускі фізык, акадэмік;
* Мікалай Аляхновіч (1903—1959) — беларускі літаратурны крытык;
* Мікалай Аляхновіч (1953—2022) — беларускі лінгвіст, выкладчык, перакладчык, навуковец, паэт.
Ёзэф Чапэк

**Ёзэф Ча́пэк** (, 23 сакавіка 1887, Гронаў, Кралаваградэцкі край, — паміж 13 і 15 красавіка 1945 году, канцлягер Бэрген-Бэльзэн) — чэскі мастак, графік, фатограф, кніжны ілюстратар, эсэіст.

## Жыцьцяпіс

Нарадзіўся 23 сакавіка 1887 году ў горным чэскім горадзе Гронаве. Старэйшы брат пісьменьніка Карэла Чапэка. Навучаўся ў пачатковай і сярэдняй школе, затым два гады навучаўся ў Нямеччыне ў школе ткачоў. Пасьля яе заканчэньня ў 1903 на працягу году ён працаваў на заводзе Úpická FM Обэрлендэр.

Увосень 1904 году Ёзэф пераехаў у Прагу, дзе навучаўся ў Вышэйшай школе прыкладнога мастацтва. Друкаваўся з 1907 разам з братам К. Чапэкам. У 1910—1920-я гг. супрацоўнічаў з газэтамі і часопісамі. У 1912 годзе ў Празе адбылася яго першая выстаўка. Разам з братам Карэлам правёў некалькі гадоў у Парыжы.

У 1930-я гг. Чапэк стварыў шэраг твораў сацыяльна-палітычнай скіраванасьці, пратэстуючы супраць вайны і фашызму. Адразу пасьля пачатку Другой сусьветнай вайны Ёзэфа арыштавалі нацысты. Пасьля некалькіх гадоў, праведзеных у розных канцлягерах, мастак памёр ад тыфу паміж 13 і 15 красавіка 1945 году ў канцлягеры Бэрген-Бэльзэн.

Імёны братоў Чапэкаў цяпер носяць вуліцы ў Празе і многіх іншых гарадах.

## Творчасьць
У выяўленчым мастацтве зьвяртаўся да прыёмаў кубізму, фавізму і прымітывізму. Аўтар жывапісных работ («Чалавек зь мяшком», 1926; цыклі «Агонь», «Мара», абодва 1938—1939), ілюстрацыяў да твораў чэскіх пісьменьнікаў, у т.л. да раманаў К. Чапэка «Фабрыка Абсалюту» (1922), «Кракаціт» (1924) і ўласных твораў («Аповесьць пра сабачку і кошачку», 1929), антыфашысцкіх карыкатур і інш.

## Публікацыі
* *Lelio*, 1917
* Аповесьць пра сабачку і котачку, 1929
* *Stín kapradiny*, 1930, раман
* *Kulhavý poutník*, эсэ, 1936
* *Land of Many Names*
* *Básně z koncentračního tabora*, апублікаваная ў 1946
* *Adam Stvořitel* (Adam the Creator) — з Карэлам Чапэкам
* *Dášeňka, čili život štěněte* — з Карэлам Чапэкам, ілюстрацыі Ёзэфа
* *Ze života hmyzu* 1921 — з Карэлам Чапэкам

## Крыніцы

## Літаратура
* Чапек Іосеф // 

## Вонкавыя спасылкі
* Пра сабачку і котачку. Урыўкі

Катэгорыя:Чэскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Мастакі XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Чэскія фатографы
Катэгорыя:Чэскія эсэісты
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Томаша Масарыка
Грыцько Чубай

**Рыгор Пятровіч Чубай**, больш вядомы як **Грыцько Чубай** (-) — украінскі паэт і перакладчык, адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў львоўскага андэграўнду 1970-х гг., «папярэднік бубабізму» (В. Марозаў).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся на Ровеншчыне, пасьля заканчэньня школы ў 1967 годзе спрабаваў паступіць у Кіеўскі ўнівэрсытэт, але за «антирадянську» крамолу ня быў дапушчаны да ўступных экзамэнаў, затое на ўсё жыцьцё атрымаў сабе «апекуноў» з КДБ.

Пасьля гэтага ўсе спробы паступіць ва ўнівэрсытэт былі марнымі. Працаваў на радыё ў Роўне.

У 1968 годзе прыязджае ў Львоў і чытае ў асяродку ўкраінскіх інтэлектуалаў паэму «Вертэп», якая адразу была высока ацэненая. Паэт пераязджае на сталае жыхарства ў Львоў. У свае 20 гадоў Г. Чубай быў своеасаблівым «гуру», неаспрэчным лідэрам і аўтарытэтам для цэлага пакаленьня ня нашмат малодшых, а часам і старэйшых сучасьнікаў.

У 1970 г. арганізоўвае і выдае «Скриню» — адзін зь першых самвыдатаўскіх часопісаў Украіны.

У 1972 г. КДБ робіць ператрус у кватэры Галіны Чубай — паэтавай жонкі. Некалькі дзён у КДБ прывялі паэта да глыбокай дэпрэсіі, а цяжкая фізычная праца грузчыкам — да праблем са здароўем. Цяжкі матэрыяльны стан прымусіў Г. Чубая працаваць на будоўлях у Сыбіры, што яшчэ больш падарвала яго здароўе. Падчас рэпрэсій 1972—–1973 гг. Чубай быў арыштаваны і абвінавачаны ў «антирадянській агітації та пропаганді», аднак празь некалькі дзён вызвалены — разам з чуткай пра яго нібыта супрацоўніцтва з «органамі». Атмасфэра прыніжальнай падазронасьці ў асяродку інтэлігенцыі пасьля «чысткі» цяжка пераносілася паэтам, уяўленьне пра глыбокую драму ў ягонай душы дае паэма «Говорити, мовчати і говорити знову» (1975) — адзіны паэтычны твор (апроч дзіцячых вершаў), напісаны пасьля 1972 году.

У 1979 г. Г. Чубай бліскуча здае экзамэны ў маскоўскі Літаратурны інстытут, трапляе ў сэмінар да А. Жыгуліна, які называе яго наймацнейшым на сваёй плыні, аднак скончыць інстытут не пасьпявае: у 1982 годзе ва ўзросьце 33 гадоў паэт пайшоў з жыцьця.

Песьні на вершы Г. Чубая выконвае гурт «Плач Єремії» (лідэр гурта — Тарас Чубай, сын паэта).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Марыя. Паэма
* Я — трава. Вершы

Катэгорыя:Украінскія дысыдэнты