Храм усіх сьвятых

**Храм усі́х сьвяты́х** — хрысьціянскі храм аднайменнага праваслаўнага прыходу, асьвечаны ў кастрычніку 2018 году ў Першамайскім раёне Менску (Беларусь).

Мае выгляд шатра вышынёй 74 мэтры разам з крыжом. Аснову шатра ўтвараюць 8 шырокіх граняў, пасярод якіх месьціцца яго вяршыня. У ніжняй алтарнай частцы храма знаходзіцца крыпта. Зьлева і справа ад шатра месьцяцца 2 бакавыя прыбудовы. Храм мае 5 купалоў. Пабудаваны на грошы ўраду Беларусі. Храм усіх сьвятых можа зьмясьціць да 1500 чалавек. На 2019 год зьяўляўся найвышэйшым храмам Беларусі. Побач з храмам месьціцца вадаграй зь пітной крыніцай, на версе якога ўсталяваны помнік прароку Майсею.

## Аздабленьне
Беларускія майстры мазаікі стварылі алтар, выявы Ісуса Хрыста, Багародзіцы і 12 апосталаў з больш як 10 000 дэталяў са шкла і фаянсу. З расейскага пасёлка Палех у Іванаўскай вобласьці прывезьлі абразы́, узоры якіх браліся з XIV стагодзьдзя. Нясьвіскі майстар Аляксандар Турко стварыў куфары, сьвяцільні і царкоўнае начыньне з мэталу. Над уваходам у храм разьмясьцілі выяву Багародзіцы, якая раскрыла сваё пакрывала. Самы вялікі з 8 буйных званоў важыць 5 тонаў. Крыпта храма мае нязгасную лямпаду і 504 нішы для зямлі зь месцаў бітваў.

## Прыбудовы
Абедзьве прыбудовы знаходзяцца на поўначы Храма ўсіх сьвятых. Ніжняя прыбудова — у гонар Усекнавеньня галавы Яна Прадвесьніка, якую скончылі першай, верхняя — у гонар абраза Багародзіцы «Здаволь мае смуткі». На сьценах прыбудовы Яна Прадвесьніка месьціцца 9 сцэнаў зь яго жыцьця, пачынаючы ад іканастаса на паўднёвай сьцяне з далейшым рухам зьлева направа па коле. Бажніцы, іканастас і сьценапіс выканалі мастакі з расейскай майстэрні «Палехскі іканастас» (Іванаўская вобласьць), якія аздобілі іх плоскай разьбой.

Прыбудова Багародзіцы месьціцца зьлева ад шатра ў паўночным цераме. Гэтую прыбудову аздобілі ў нябесна-блакітным, белым і цёмна-вішнёвым адценьнях. Бажніцы і іканастас аздобілі пазалочанай разьбой. Мастакі з расейскага Палеха размалёўвалі сьцены па сухой штукатурцы акрылавымі фарбамі. Найбольшай выявай прыбудовы Багародзіцы ёсьць выява Ўсемагутнага Збаўцы пасярод скляпеньня. На парусах-трохкутніках, што разыходзяцца ад купала, разьмясьцілі сымбалі 4 эвангелістаў: анёл (Мацьвей), леў (Марк), цяля (Лука) і арол (Ян). Над іканастасам — Троіца як сымбаль трыадзінага Бога. З процілеглага боку над бальконам знаходзіцца Расьпяцьце. Па гадзіньнікавай стрэлцы ад іканасаса ў верхняй частцы прыбудовы месьцяцца выявы падзеяў з Дабравесьця, што папярэднічалі Расьпяцьцю і наступнічалі яму.

## Крыпта
Дзьверы ў крыпту важаць звыш тоны і носяць назву «Сьлёзы Беларусі». На дзьвярах месьціцца 6 клеймаў: Грунвальдзкая бітва — 15.07.1410 г., Чарнобыль — 26.04.1986 г., Смаргонь — 1915—1917 гг., Хатынь — 22.03.1943 г., Трасьцянец — 1941—1944 гг. і Салаўкі — 1923—1939 гг. У аснове кампазыцыі дзьвярэй вянкі. Аб’ёмным складнікам клеймаў служаць полымя сьвечкі і сьляза, пасярод кожнай зь якіх выява падзеі. Па-над уваходам у крыпту знаходзіцца выява анёла з кветкамі і ўрывак верша з Адкрыцьцё Яна Багаслова (14:13): «ад сёньня дабрашчасьнікі — мёртвыя, якія паміраюць у Госпадзе». Унутраныя дзьверы аздобілі выявамі дрэва і голуба з пальмавай галінкай у дзюбе. Аздоба ўнутраных дзьвярэй таксама ўлучае аб’ёмныя выявы сьлязы. Асноўнае мазаічнае пано ў якасьці найбольшай выявы мае герб Менску. Ніжэй на пано месьцяцца гербы абласных гарадоў Беларусі: зьлева ўніз — гербы Берасьця і Віцебску, пасярод — Гомля, справа ўніз — Горадні і Магілёва. Пасярод гербоў — крыж Эўфрасіньні Полацкай. На шкляной 8-граннай пірамідзе пасярэдзіне памяшканьня напісаны верш з Дабравесьця паводле Яна (5:25) на царкоўнаславянскай мове: «Праўду, праўду кажу вам: настае час, і настаў ужо, калі мёртвыя пачуюць голас Сына Божага і пачуўшы, ажывуць». Спуск у крыпту, дзе пахаваныя парэшткі ваяроў, аздоблены выявамі арханёлаў Міхаіла і Гаўрыіла.

Крыпта складаецца зь некалькіх памяшканьняў у ніжняй падалтарнай частцы Храма ўсіх сьвятых. У пахавальні месьціцца 8 нішаў, у 3 зь якіх павахалі парэшткі 3 войнаў: зьлева — 1-й сусьветнай, пасярод — 2-й сусьветнай, справа — 1812 году. У галоўным памяшканьні сьцены паўднёвага і паўночнага бакоў маюць убудаваныя нішы для захоўваньня ў крыштальных сасудах зямлі зь месцаў бітваў, у якіх удзельнічалі беларусы. Паглыбленьні ў сьценых закрытыя пласьцінкамі з онікса, кожная зь якіх мае адрозны ўзор. Інтэр’ер крыпты ўлучае абраз Уваскрасеньня Хрыстова, напісаны расейскімі майстрамі з Палеха, і нязгасную лямпаду з бронзы і мармуру, якую вырабіў беларускі скульптар Аляксандар Тухто. Лямпаду запалілі агнём ад Гасподняй Труны ў Ерусаліме (Ізраіль). Па баках ад лямпады месьцяцца падсьвечнікі.

## Мінуўшчына
29 красавіка 1990 году Сынод Беларускай праваслаўнай царквы ўхваліў Рашэньне пра будаўніцтва Храма ўсіх сьвятых у Менску. Для храма выбралі дзялянку на вуліцы Каліноўскага, што на ўсходзе прымыкала да Ўсходніх могілак. 4 чэрвеня 1991 году маскоўскі патрыярх Аляксій II асьвяціў закладны камень Храма-помніка падчас 1-га прыезду ў сталіцу Беларусі. На пачатку 1990-х гадоў беларускі экзарх Філарэт прапанаваў дойліду Льву Пагарэлаву спраектаваць храм. Пагарэлаў прыехаў у Ляйпцыг (Нямеччына), дзе на прапанову сьвятара Фёдара Поўнага ўзяў за ўзор  расейскай славы, у якім той нёс служэньне. 14 траўня 1992 году заснавалі менскі прыход у гонар усіх сьвятых, настаяцелем якога стаў пратаярэй Фёдар Поўны.

14 кастрычніка 1996 году экзарх Філарэт і прэзыдэнт Беларусі Аляксандар Лукашэнка заклалі ў падмурак храма памятную грамату-капсулу з пасланьнем нашчадкам. 1 верасьня 2005 году Савет міністраў Рэспублікі Беларусь ухваліў Пастанову № 970 «Аб зацьвярджэньні архітэктурнага праекту «Храм-помнік у гонар усіх сьвятых і ў памяць бязьвінна забітых у нашай Айчыне. Па вул. Каліноўскага ў г. Менску». Праект меў каштарысны кошт будаўніцтва «26 169,99 тыс. рублёў у цэнах 1991 году» і плошчу забудовы 3319,2 кв.мэтру». Улетку 2006 году пачалося будаўніцтва храма. 26 верасьня 2006 году на дзялянцы Ўсіхсьвяцкага храма асьвяцілі драўляны Траецкі храм. Адначасна на званьніцу Храма-помніка  ўзьнялі 3 званы, якія папярэдне асьвяцілі. 21 лістапада 2006 году на Храме ўсіх Сьвятых усталявалі галоўны купал. У сьнежні 2007 году вуліцу перад храмам назвалі Ўсіхсьвяцкай. У 2008 годзе скончылі будаўніцтва Храма ўсіх сьвятых.

2 ліпеня 2010 году ў крыпце Храма-помніка пахавалі парэшткі 3 невядомых жаўнераў вайны 1812 году, 1-й і 2-й сусьветных войнаў. Надалей крыпта стала адчыненай для малітвы ў суботу і нядзелю ад 12:00 да 18:00. 19 сьнежня 2010 году беларускі экзарх Філарэт асьвяціў ніжнюю прыбудову ў гонар Яна Хрысьціцеля, дзе двойчы на тыдзень сталі праводзіць набажэнства. Экзарх узнагародзіў мэдалямі Кірылы Тураўскага і Эўфрасіньні Полацкай кіраўніка і галоўную мастачку майстэрні «Палехскі іканастас» — Анатоля і Тацяну Ўлязько, пад верхаводзтвам якіх 4 месяцы аздаблялі інтэр’ер храма. 30 сакавіка 2012 году Сынод БПЦ зьмяніў назву храма паводле прапановы патрыярха Аляксія ІІ ад 25 кастрычніка 2008 году на Храм-помнік у гонар усіх сьвятых і ў памяць пра ахвяраў, якія паслужылі ратаваньню нашай Айчыны. 11 красавіка 2012 году ў крыпце Ўсіхсьвяцкай царквы адчынілі Дошку памяці пра загінулых ад выбуху на Кастрычніцкай станцыі Менскага мэтрапалітэну. 14 кастрычніка 2012 году маскоўскі патрыярх Кірыла адкрыў помнік патрыярху Аляксію ІІ перад Усіхсьвяцкім храмам-помнікам. 2 кастрычніка 2015 году ў Храме ўсіх сьвятых правялі міжканфэсійную малітву за Беларусь, якую прасьпявала звыш 2000 чалавек. У крыпту храма тады заклалі капсулы зь зямлёй, прывезенай з пахаваньняў беларускіх ваяроў 2-й сусьветнай вайны зь 7 краінаў Эўропы.

23 ліпеня 2016 году ў бакавой прыбудове храма ў гонар Яна Хрысьціцеля прайшло разьвітаньне з журналістам Паўлам Шараметам, у якім удзельнічала каля 1500 чалавек. Сярод іншых на разьвітаньне прынесьлі вянок ад украінскага прэзыдэнта Пятра Парашэнкі. 9 сьнежня 2016 году ў Храме ўсіх сьвятых пахавалі капсулу зямлі з магілы паэта Максіма Багдановіча. Памінальнае набажэнства аб паэце ўзначаліў беларускі экзарх Павал. 16 жніўня 2018 году ў крыпце храма адбылося міжканфэсійнае набажэнства з закладкай капсулы зь зямлёй зь мясьцінаў Курскай бітвы. 14 кастрычніка 2018 году асьвяцілі галоўны прастол Храма ўсіх сьвятых, пасьля чаго храм адчылі цалкам.

9 красавіка 2019 году беларускі экзарх Павал асьвяціў 13 званоў, адлітых у расейскім горадзе Варонежы. На званіцу храма ўсталявалі 2 найбольшыя званы, у тым ліку найбольшы вагой больш за 840 кг. Альтавая і малая групы налічвалі па 6 званоў. Сярод малых вага складала ад 7 да 25 кг.

## У культуры
14 кастрычніка 2018 году Міністэрства сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь выпусьціла паштовую марку «Крыпта храма-помніка ў гонар Усіх сьвятых». На марцы адлюстраваная нязгасная лямпада з мармуру і бронзы, якую запалілі агнём ад Гасподняй Труны ў Ерусаліме (Ізраіль). На купоне маркі адлюстраваны абраз Уваскрасеньня Хрыстова. На канвэрце «Першы дзень» на першым пляне — дзьверы «Сьлёзы Беларусі», якія вядуць у крыпту. На 2-м пляне — Храм усіх сьвятых. Дызайн — А. Мядзьведзь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Менску
Катэгорыя:Першамайскі раён (Менск)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2018 годзе