Каліграфія

**Калігра́фія** (ад грэц. словаў κάλλος + γραφή, што ствараюць спалучэньне «прыгожа пісаць» ці «прыгожы почырк») — гэта адзін зь відаў выяўленчага мастацтва. Каліграфіяй завецца старажытная галіна прыкладной графікі, дэкаратыўнае афармленьне рукапіснага шрыфта, мастацтва прыгожага і хуткага пісьма, а таксама — навучальная дысцыпліна. Каліграфія патрабуе высокага мастацкага майстэрства і дасканалага веданьня інструмэнта. У якасьці пісьмовых матэрыялаў выкарыстоўваюць паперу, пэргамін, папірус ці шоўк. Найбольш распаўсюджанымі графічнымі прыладамі ёсьць пяро, прыкладам, трысьняговае, птушынае ці мэталічнае, і пэндзаль. Найбольш шырокае разьвіцьцё каліграфія атрымала ў арабскіх краінах і ў краінах герагліфічнага спосабу пісьма, бо яго асаблівасьці дазвалялі ўсяляк скарыстоўваць ейны экспрэсіўны патэнцыял.

Мастацтва каліграфіі паўплывала на творчасьць Францішка Скарыны: шрыфты зь ягоных кнігаў спалучаюць рысы як заходнеэўрапейскай, так і беларускай традыцыяў.

## Прыстасаваньні

### Асадкі і пёры

У заходнім сьвеце асноўнымі інструмэнтамі для каліграфіі ёсьць асадкі і пэндзалі. Каліграфічныя пёры могуць быць плоскімі, круглявымі або загостранымі. Дзеля дэкаратыўных мэтаў можна выкарыстоўваць шматпёравыя асадкі і сталёвыя пэндзьлікі. Таксама можна выкарыстоўваць флямастэры і шарыкавыя асадкі, аднак яны не ствараюць кутніх рысаў. Існуюць пэўныя стылі каліграфіі, як гатычны шрыфт, якія патрабуюць прылады з кароткім пяром. У Азіі каліграфы часта выкарыстоўваюць адмысловы ножык дзеля выразаньня калямасаў. Натуральныя трысьняговыя пёры прапануюць больш шырокі дыяпазон руху ў параўнаньні з мэталічнымі прыладамі. Пёры могуць быць з шырокім і гнуткім канцом.

Да распаўсюджаных каліграфічных пэндзьляў стасуюцца пёры, пер’евыя асадкі, чарнільныя пэндзалі, калямы, аўтаасадкі, флямастары з скошаным наканечнікам, калямасы і фудзэпэны.

### Чарнілы і паперы
Чарнілы, якія выкарыстоўваюцца для каліграфіі, звычайна ёсьць на воднай аснове і менш глейкія, чым алейныя чарніла, што ўжываюцца ў друку. Сярод гэтых водарашчынных фарбаў выкарыстоўваюцца акварэль, тэмпэра, гуаш. Пэўная адмысловая папера з высокай паглынальнасьцю чарнілаў і аднастайнай тэкстурай дапамагае маляваць больш выразныя рысы. Часта выкарыстоўваецца пэргамін або вялень, таму што недахопы можна саскрэбці нажом, а рысы можна праглядаць празь іх без выкарыстаньня трафарэтаў. У адваротным выпадку трафарэты можна выкарыстоўваць дзеля стварэньня простых рысаў безь сьлядоў ад алоўка. Разьлінаваную паперу можна выкарыстоўваць беспасярэдне або з трафарэтам. Часта яна мае міжрадковы інтэрвал ад адной чвэрці да паловы цалі, але часам выкарыстоўваюцца прамежкі ў адную цалю, як у выпадку з унцыяльным пісьмом, што літаральна з лацінскай мовы значыць «літары вышынёю ў цалю». Дзеля захаваньня тушы выкарыстоўваецца тушачніца.

## Славянская каліграфія
Славянскае і лацінскае пісьмо разьвіваліся рознымі шляхамі. Адзінага меркаваньня наконт часу і ўмоваў узьнікненьня і станаўленьня славянскага пісьма ў навукоўцаў няма з прычыны таго, што існуе вельмі мала адпаведных фактычных зьвестак, таму высьвятленьне шматлікіх пытаньняў цалкам не завершанае і сёньня.

Кірыліца і глаголіца — абэцэды, ад якіх паходзіць славянскае пісьмо, але шлях іх утварэньня застаецца загадкай.

## Крыніцы

## Літаратура
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 2003, Эдуард Дубянецкі. 
* Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Дапаможнік для вучняў. Менск: Беларусь, 2001, Барыс Лазука. 

## Вонкавыя спасылкі
* Глаголіца
* Артыкул пра каліграфію на сайце slounik.org


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы