open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кароль (імя)

**Кароль**, **Караль** (*Карэль*), **Карл** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Карал, Карул або Карэл, пазьней Карл (Carolus, Karulus, Carellus, Carl, Karl) — імя германскага паходжаньня. Імя Караль паходзіць ад пашыранай суфіксам -ол асновы -гер- (-ер-) (Hariol > Carolus) або ад германскага асабовага імя Карл (Karl) < стараверхненямецкага karal 'мужчына, муж'.   

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Karol (Karul, Karl) і вытворнага ад яго патроніму Karolkowic.

У 1640 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Achatius Corell, Elbingensis Borussus*, у 1647 годзе — *Samuel Corellius, Elbingensis Borussus*.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Карэла (Kareło).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мы от [[Русіны|рода Рускаг]]: Карлы* (Аповесьць мінулых часоў); *Воитех Карловичъ*, *Воитехъ Каръловичъ*, *Сенько Королковичъ* (1528 год); *бояринъ князя Федора Жославского, старосты рожъского, Богданъ Юшковичъ Карел* (28 чэрвеня 1546 году); *дом подданого пана Сологубового [[Ганус (імя)|Гануса]] Кареля* (26 верасьня 1585 году); *Korella Joh. Nibuzza ad [[Гумбінэн|Gumbinnam]] Lithuan.* (1769 год).

## Носьбіты
* Сенька Каролькавіч — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ян Караль Хадкевіч (1560—1621) — вайсковы і дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, гетман вялікі літоўскі і ваявода віленскі
* Ян Караль Белазор (1596—1631) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, рэфэрэндар духоўны вялікі літоўскі
* Юры Караль Глябовіч (1603/1605 — 1669) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода віленскі
* Казімер Караль Белазор (каля 1608 — каля 1680) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода менскі
* Сымон Караль Агінскі (каля 1625—1694) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мечнік вялікі літоўскі і ваявода амсьціслаўскі
* Караль Станіслаў Радзівіл (1669—1719) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, канцлер вялікі літоўскі
* Павал Караль Сангушка (1680—1750) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, маршалак вялікі літоўскі, палкоўнік літоўскай гвардыі
* Караль Юзэф Сапега (да 1718—1768) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода берасьцейскі
* Караль Станіслаў Радзівіл «Пане Каханку» (1734—1790) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода віленскі

Каралевічы і Юцэвічы-Каралевічы — літоўскія шляхецкія роды.

Карлевічы (Karlewicz) гербу Астоя — літоўскі шляхецкі род зь Пінскага павету.

Каралевіч (Karolewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася места Каральштад або Крэтынга.

На 1910 год існаваў фальварак Каралішкі (Каролішкі) у Клімавіцкім павеце, а таксама хутар Карэлаўка ў Чавускім павеце Магілёўскай губэрні.

На гістарычнай Наваградчыне існуе мястэчка Карэлічы, на гістарычнай Амсьціслаўшчыне — Каралішкі, у гістарычнай Прусіі — Корэлен.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Канаршчына

**Канаршчына** — вёска ў Расеі, каля ракі Сажа. Уваходзяць у склад Кажухавіцкага сельскага паселішча Хаславіцкага раёну Смаленскай вобласьці.

Канаршчына — вёска гістарычнай Амсьціслаўшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Кунар, пазьней Конэр (Cunari, Koner) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 163 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Хаславіцкага раёну
Мартын Анвэль Мтумбука

**Мартын Анвэль Мтумбука** () — прэлат Рыма-каталіцкага касьцёлу ў Малаві, першы біскуп дыяцэзіі Каронгі (з 2010).

## Жыцьцяпіс
Высьвячаны на сьвятара 31 ліпеня 1988, служыў катэдральным вікарыем дыяцэзіі Мзузу, з 1990 - рэктар сэмінарыі. У 1993—2002 рокаў навучаўся ў Ірляндыі і Вялікабрытаніі, а па вяртаньні працягнуў працу ў сэмінарыі. У 2005—2010 роках - віцэканлцер унівэрсытэту ў Блантайры.

21 ліпеня 2010 прызначаны біскупам заснаванай дыяцэзіі Каронгі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Малавійскія рыма-каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Асобы Паўночнага рэгіёну (Малаві)
Рыкі (горад)

**Рыкі** () — места ў Польшчы, на рацэ Зялясянцы. Адміністрацыйны цэнтар меска-сельскай гміны і Рыцкага павету Люблінскага ваяводзтва.

## Назва

Назва места паходзіць ад асабовага імя Рык.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Люблінскага ваяводзтва
Рыкі (Амсьціслаўскі раён)

**Ры́кі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Асьлянкі. Уваходзяць у склад Сапрынавіцкага сельсавету Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Рых або Рыка, пазьней Рык (Rih, Rico, Rick) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сапрынавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Амсьціслаўскага раёну
Мазалава (Віцебская вобласьць)

**Ма́залава** — вёска ў Беларусі, на рацэ Лужасянцы. Цэнтар сельсавету Віцебскага раёну Віцебскаq вобласьці.

## Назва

Мазела, Мазала або Масіла (Mazela, Mazola, Massila) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1380 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мазалаўскі сельсавет (Віцебскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Падсолтава

**Падсо́лтава** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Белай Натапы. Цэнтар сельсавету Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Пэцальд (Petzold, Pätzold) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова пэц- паходзіць ад асновы -берт- (-бэрт-) або ад хрысьціянскага імя Petrus, а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Pacołt (Paczołt).

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Pocołtowo* (1902 год); *Поцолтово* (1910 год).

## Насельніцтва
* 1910 год — 104 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Падсолтаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Амсьціслаўскага раёну
Судоўшчына

**Судо́ўшчына** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Кашанкі і Гаранкі. Уваходзіць у склад Капачоўскага сельсавету Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Суда або Сута (Sudo, Suto) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 133 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Капачоўскі сельсавет
Краснагораўка

Назву **Краснагораўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Украіна]]
* Данецкая вобласьць:
** Краснагораўка — места ў Мар’інскім раёне
** Краснагораўка — сяло ў Ясінавацкім раёне

## Глядзіце таксама
* Краснагор’е
* Краснагорка
* Красная Горка
Германава

**Ге́рманава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Адрова. Уваходзіць у склад Какоўчынскага сельсавету Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Герман або Гарман (Herman, Harman) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 117 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Катэгорыя:Какоўчынскі сельсавет
Перамонт

Назву **Перамонт** маюць:
* Перамонт — гістарычная мясцовасьць Вільні
* Перамонт — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці
Перамонт (вёска)

**Перамо́нт** — вёска ў Беларусі, каля ракі Чарніцы. Уваходзіць у склад Дабрамысьлінскага сельсавету Лёзьненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва
Назва вёскі (як і аднайменнай гістарычнай мясцовасьці Вільні) паходзіць ад прозьвішча яе ўладальнікаў — Пёраў.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Pióromont* (1903 год); *Піоромонтъ* (1910 год).

## Насельніцтва
* 1910 год — 51 чалавек у вёсцы Пёрамонце, 102 чалавекі ў фальварку Пёрамонце і 10 чалавек ва ўрочышчы Пёрамонце

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Катэгорыя:Дабрамысьлінскі сельсавет
Перамонт (Вільня)

**Перамонт** — гістарычная мясцовасьць Вільні, частка Сьніпішкаў. Знаходзіцца на правым беразе ракі Вяльлі, на поўнач ад Старога Места.

## Назва
Назва мясцовасьці (як і аднайменнай вёскі на гістарычнай Віцебшчыне) паходзіць ад прозьвішча яе ўладальнікаў — Пёраў.

## Крыніцы
Чалдоны

**Чалдо́ны** — найстарэйшыя славянскія жыхары Сібіры, якія перасяліліся зь цяперашняй Расеі ў канцы XVI—XVII стагодзьдзі.

Час зьяўленьня ў Сібіры чалдонаў зьвязаны з заваёвай Сібіры Ермаком. Іх варта адрозьніваць ад пазьнейшых перасяленцаў: уцекачоў, высланых, катаржнікаў, прыгонных сялянаў, сталыпінскіх перасяленцаў.

Адметныя . Разам з  і  складаюць .

Катэгорыя:Гісторыя Сібіры
Катэгорыя:Этнічныя групы Сібіры
Бельскі павятовы аддзел БГКТ

**Бельскі павятовы аддзел Беларускага Грамадзка-Культурнага Таварыства** ў Польшчы — аддзел, які дзейнічаў у Бельскім павеце ПНР. Сядзіба аддзелу была ў месьце Бельск.

Яго памкненьні да пашырэньня таварыства спраўлялі ў Бельскім аддзеле БГКТ пад старшынствам Канстанціна Майсені. Сакрат Яновіч спамінаў:

Зусім іначай выглядала бельская акцыя пад патранатам менавіта Майсені. Ён склікаў актыў — жыватастае павятовае начальства — арганізоўваў адну або дзьве аўтамашыны (камітэцкую, магістрацкую) і развозіў кадру, скажам, у восем вёсак, быццам парашутыстаў па адным у кожнае. Такім чынам за вечар мелі някепскую лічбу наваўтвораных ячэек. Што выклікала паніку ў польскім грамадзтве, шугалі плёткі: вось-вось прыйдуць сюды саветы са сваёю Беларускаю ССР.

5 траўня 1963 году была справаздачна-выбарчая канфэрэнцыя Бельскага аддзелу БГКТ.

## Глядзі таксама
* Гурток БГКТ
* Гайнаўскі павятовы аддзел БГКТ
* Беластоцкі гарадзкі аддзел БГКТ
* Беластоцкі павятовы аддзел БГКТ
* Варшаўскі гарадзкі аддзел БГКТ
* Гданскі аддзел БГКТ
* Яўген Аніська

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Навучаў нацыянальнаму гонару. Успаміны Швэда пра Яўгена Аніську. Ніва 20-06-1999

Катэгорыя:Беларускае грамадзка-культурнае таварыства ў Польшчы
Гайнаўскі павятовы аддзел БГКТ

**Гайнаўскі павятовы аддзел БГКТ** ў Польшчы &mdash; аддзел, які дзейнічаў у Гайнаўскім павеце ПНР. Сядзіба аддзелу была ў месьце Гайнаўка.

## Дзейнасьць
28 красавіка 1963 году была справаздачна-выбарчая канфэрэнцыя Гайнаўскага аддзелу БГКТ.

У 1998 годзе аддзел заснаваў фэст "Крынічка". 3 чэрвеня 1999 годзе яго правялі ў Гайнаўцы ізноў. Старшыня аддзелу Міхал Голуб пацьвердзіў намер прадоўжыць далей правядзеньне фэсту. На ім выступілі тры калектывы зь белліцэю:
* вакальна-інструмэнтальны "Зьнічка"
* Рок-гурты "Гоман" і "Алесюкі"
* калектыў "Прымакі" з Гарадка

## Глядзі таксама
* Гурток БГКТ
* Бельскі павятовы аддзел БГКТ
* Беластоцкі гарадзкі аддзел БГКТ
* Беластоцкі павятовы аддзел БГКТ
* Варшаўскі гарадзкі аддзел БГКТ
* Гданскі аддзел БГКТ

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Крыначка'99⁴.  Фэст у Гайнаўцы. Ніва 20-06-1999

Катэгорыя:Беларускае грамадзка-культурнае таварыства ў Польшчы
Беластоцкі гарадзкі аддзел БГКТ

**Беластоцкі гарадзкі аддзел БГКТ** ў Польшчы &mdash; аддзел, які дзейнічаў у месьце Беласток, ПНР. Сядзіба аддзелу была ў месьце Беласток.

У 1980-ыя гады ўсе павятовыя аддзелы БГКТ былі распушчаныя. Усе гурткі былі падпарадкаваныя ГП БГКТ.

29 траўня 1983 году тэатральны каляктыў пад кіраўніцтвам Янкі Крупы Беластоцкага гарадзкога гуртку выступіў у вёсках: Плёскі і Войшкі. Яны выступілі і паказалі выбраныя дзеі з п'есаў «Паўлінка», «Мікітаў лапаць» і «Благаслаўленьне»

## Глядзі таксама
* Гурток БГКТ
* Беластоцкі павятовы аддзел БГКТ
* Бельскі павятовы аддзел БГКТ
* Варшаўскі гарадзкі аддзел БГКТ
* Гданскі аддзел БГКТ

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускае грамадзка-культурнае таварыства ў Польшчы
Моладзевая зборная Беларусі па футболе

**Мо́ладзевая збо́рная Белару́сі па футбо́ле** — нацыянальная зборная Беларусі па футболе для гульцоў да 21-гадовага веку. Кіруецца Беларускай фэдэрацыяй футболу.

## Мінуўшчына
Моладзевая зборная Беларусі тройчы выступала ў фінальных турнірах чэмпіянатаў Эўропы. У 2011 року ў Даніі дабілася найбольшага посьпеху ў гэтых спаборніцтвах, дайшоўшы да паўфіналу, дзе саступіла гішпанцам. У матчы за бронзу Беларусь перамагла зборную Чэхіі зь лікам 1:0 і атрымала права ўдзелу ў алімпійскім турніры.

## Эўрапейскія чэмпіянаты

## Крыніцы
Старшыня ГП БГКТ

**Старшыня Галоўнага праўленьня БГКТ** (коратка **Старшыня ГП БГКТ**, або **Старшыня БГКТ**) — пасада для аднае асобы, якая ўзначальвала ўправу Беларускага Грамадзка-Культуранага Таварыства ў Польшчы. Яна дзейнічае паміж зьездамі таварыства.

Старшыня ГП БГКТ прызначаўся зьездам БГКТ. Старшыня прысутнічаў і старшынстваваў на іншых краінах таварыства:
* пленум ГП БГКТ
* прэзыдыюм ГП БГКТ

ГП БГКТ дзейнічаў паміж зьездамі БГКТ і абавязан быў выконваць рашэньні зьезду. Узначальваў ГП БГКТ Старшыня ГП БГКТ. ГП БГКТ было падобным на ўрады ПАРП і КПСС. Пленум ГП БГКТ азначае паседжаньне ўсіх членаў ГП БГКТ. Прэзыдыюм ГП БГКТ — некаторых члены ГП БГКТ, г. зн. ня ўвесь асабовы склад ГП БГКТ. Кольскасьць прэзыдыюму была меншаю. Прэзыдыюм — вузкая рада ГП БГКТ. Прэзыдыюм дзейнічаў паміж паседжаньнямі (пленумамі) ГП БГКТ.

Пленумы ГП БГКТ і паседжаньні Прэзыдыюма ГП БГКТ праводзіліся як правіла ў Беластоку ў сядзібе ГП БГКТ. Аднак былі выключэньні. 5 і 6 чэрвеня 1977 году адбылося выяздное пасяджэньне прэзыдыюму ГП БГКТ у Гданску, дзе быў аддзел. Разам з ГП БГКТ у Гданск ехаў Гарадоцкі хор.

## Сьпіс старшыняў
Сьпіс старшыняў ГП БГКТ:
* Уладзімер Станкевіч (лета 1958 году &mdash; 16 кастрычніка 1960 году)
* Лідзія Бялецкая (17 кастрычніка 1960 году &mdash; 6 сьнежня 1962 году)
* Макар Дземяновіч (7 сьнежня 1962 году &mdash; 5 чэрвеня 1963 году)
* Міхась Хмялеўскі (6 чэрвеня 1963 году &mdash; 26 студзеня 1966 год)
* Вінцук Склубоўскі (27 студзеня 1966 году &mdash; 18 траўня 1969 году)
* Міхась Хмялеўскі (19 траўня 1969 году &mdash; 24 верасьня 1972 году)
* Мікалай Самоцік (25 верасьня 1972 году &mdash; 17 верасьня 1983 году)
* Аляксандар Баршчэўскі (6 траўня 1984 году &mdash; )

Катэгорыя:Беларускае грамадзка-культурнае таварыства ў Польшчы
Царковішча (Бялыніцкі раён)

**Царковішча** — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавету. 30 ліпеня 1964 году была пераназваная савецкімі ўладамі ў Акцябрын.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ланькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
Мервіна

**Мервіна** — вёска ў Расеі, на рацэ Рутавечы. Уваходзіць у склад Перавалоцкага сельскага паселішча Руднянскага раёну Смаленскай вобласьці.

Мервіна — вёска гістарычнай Віцебшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Мервін (Meruin, Mervinus) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 386 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёну
Сурміліцы

**Сурміліцы** — вёска ў Расеі, каля ракі Чарніцы. Уваходзяць у склад Клярынаўскага сельскага паселішча Руднянскага раёну Смаленскай вобласьці.

Сурміліцы — вёска гістарычнай Віцебшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Сыры або Сура (Sirio, Surro, Sure) і Міла (Milo) — імёны германскага паходжаньня.

На 1904 год існавала вёска Сурмелеўка ў Красьнянскім павеце Смаленскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1910 год — 96 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Руднянскага раёну
Руклі

**Ру́клі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Адрова. Уваходзяць у склад Смальянскага сельсавету Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Рокула або Рокіла (Rocula, Rochilo) — імя германскага паходжаньня. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rukiel.

## Насельніцтва
* 1910 год — 112 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Катэгорыя:Смалянскі сельсавет
Хідэмаса Морыта

**Хідэмаса Морыта** (;  10 траўня 1995 году) — японскі футбаліст, абарончы паўабаронца партугальскага клюбу «Спортынг» і нацыянальнай зборнай Японіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Морыта далучыўся да «Кавасакі Франтале» ў 2018 годзе. 10 лютага паўабаронца дэбютаваў у прафэсійным футболе ў матчы за Супэркубак Японіі супраць «Сэрэзы Осакі». У матчы айчыннага чэмпіянату ён упершыню выйшаў у кашулі свайго клюбу «Вэгалта». Гулец амаль адразу стаў адным зь лідэраў каманды, дапамогшы здабыць айчынны тытул у 2018 годзе. Паводле выніку Джэй-лігі 2020 году ўвайшоў у склад першай адзінаццаткі чэмпіянату. Пасьля гэтага далучыўся да складу партугальскага клюбу «Санта-Клара». Адразу ж у 2021 годзе дэбютаваў і забіў першы гол у складзе клюбу. У ліпені 2022 году зьмяніў клюб на лісабонскі «Спортынг».

### Міжнародная
У верасьні 2018 году ўпершыню быў выкліканы ў склад нацыянальнай зборнай Японіі ў першы год сваёй прафэсійнай кар’еры. Дэбютаваў у складзе каманды 11 верасьня ў матчы супраць зборнай Коста-Рыкі.

## Дасягненьні
«**Кавасакі Франтале**»:
* Чэмпіён Японіі: 2018, 2020
* Кубак імпэратара: 2020
* Кубак Джэй-лігі: 2019
* Уладальнік Супэркубка Японіі: 2019

**«Спортынг»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2024, 2025
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Японскія футбалісты
Гадавічы

**Га́давічы** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Пачаліцы і Скуп’і. Уваходзяць у склад Пішчалаўскага сельсавету Аршанскі раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Гада або Гад (Hado, Had) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 43 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Катэгорыя:Пішчалаўскі сельсавет
Ватару Энда

**Ватару Энда** (;  9 лютага 1993 году) — японскі футбаліст, абарончы паўабаронца ангельскага клюбу «Лівэрпул» і нацыянальнай зборнай Японіі. Апошнім часам выконвае абавязкі капітана зборнай.

## Кар’ера
### Клюбная
Энда пачаў сваю кар’еру ў клюбе «Сёнан Бэльмарэ». Нават калі каманда была вымушаная сысьці з найвышэйшага дывізіёну ў 2013 годзе, Энда застаўся ў клюбе і дапамог яму вярнуцца на элітны ўзровень. Пасьля сэзону 2015 году, падчас якога гулец атрымаў досьвед выступаў у нацыянальнай зборнай, паўабаронца быў запрошаны ў моцны клюб «Урава Рэд Даймандс». Гулец адразу замацаваўся ў пачатковым складзе каманды, зьявіўшыся ў абодвух матчаў азіяцкай Лігі чэмпіёнаў 2017 году, дзе японскі клюб здабыў другі тытул у гісторыі.

У 2018 годзе ён далучыўся да бэльгійскага «Сінт-Тройдэна», а затым быў аддадзены ў арэнду нямецкаму «Штутгарту» ў 2019 годзе. У красавіку 2020 году японец склаў кантракт з «Штутгартам», а 26 лістапада таго ж году падоўжыў угоду з клюбам да чэрвеня 2024 году. У сэзоне 2022—2023 гадоў быў капітанам клюбу. У жніўні 2023 году Энда быў выкуплены «Лівэрпулам» за 16 млн фунтаў стэрлінгаў, стаўшы другім японцам у гісторыю клюба пасьля Такумі Мінаміна. Ужо на наступны дзень пасьля гэтага паўабаронца дэбютаваў у складзе «чырвоных» у матчы супраць «Борнмуту», зьявіўшыся на пляцоўцы на 63 хвіліне.

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе зборнай Японіі 2 жніўня 2015 году ў матчы супраць зборнай КНДР. У чэрвені 2023 году быў абраны капітанам нацыянальнай каманды.

## Дасягненьні
«**Урава Рэд Даймандс**»:
* Кубак Джэй-лігі: 2016
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў АФК: 2017

**«Лівэрпул»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2025
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Японскія футбалісты
Катэгорыя:Японскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Корава

Назву **Корава** маюць:
* Корава — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці
* Корава — возера ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці, у басэйне ракі Котры

## Глядзіце таксама
* Кор
Корава (вёска)

**Ко́рава** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Пачаліцы. Уваходзіць у склад Пішчалаўскага сельсавету Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Каро, Кор або Кары (Caro, Kárr, Kari) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 147 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Катэгорыя:Пішчалаўскі сельсавет
Жыгалы

**Жыга́лы** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Дзьвіны і Чарнічанкі. Уваходзяць у склад Астровенскага сельсавету Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Сігала, пазьней Зыгель (Sigala, Sigel) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 161 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Катэгорыя:Астровенскі сельсавет
Гадзілавічы

**Гадзі́лавічы** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Дняпра. Цэнтар сельсавету Рагачоўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Гадала, Гедзіла або Геціла (Hadala, Heddilo, Hetilo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Гадзілавічы ўваходзілі ў склад Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1910 год — 1743 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гадзілавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёну
Каштуны

**Каштуны** — вёска ў Расеі, каля ракі Альшанкі. Уваходзяць у склад Гусінскага сельскага паселішча Красьнянскага раёну Смаленскай вобласьці.

Каштуны — вёска гістарычнай Віцебшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Кастуна (Castuna) — імя германскага паходжаньня, вытворнае ад старажытнага германскага імя Gasto (Cast).

## Насельніцтва
* 1910 год — 324 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Красьнянскага раёну (Смаленская вобласьць)
Ляўчук

**Ляўчу́к**&nbsp;— прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Аляксандар Ляўчук ( 1985)&nbsp;— беларускі вэтэрынар, дзяржаўны дзяяч;
* Вячаслаў Ляўчук ( 1971)&nbsp;— савецкі і беларускі футбаліст, трэнэр;
* Генрык Ляўчук (1923—2009)&nbsp;— польскі вайсковец, палітык;
* Ігар Ляўчук ( 1985)&nbsp;— польскі футбаліст;
* Маргарыта Ляўчук ( 1990)&nbsp;— беларуская опэрная сьпявачка.
Стары Мазалаў

**Стары́ Ма́залаў** — вёска ў Беларусі, каля ракі Беліцы. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавету Рагачоўскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Мазела, Мазала або Масіла (Mazela, Mazola, Massila) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 115 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Рагачоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёну
Валентэн Порт

**Валентэ́н Порт** () — францускі гандбаліст клюбу «Манпэлье» і нацыянальнай зборнай Францыі. Зважаючы на тое, што ягоны бацька быў прафэсійным гульцом у хакеі на траве, Валентэн таксама пачаў займацца гэтым відам спорту, але зьмяніў яго на тэніс. Толькі пасьля Порт далучыўся да гандболу. Прафэсійную кар’еру пачаў у клюбе «Фэнікс».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Эўрапейскай гандбольнай фэдэрацыі.

Катэгорыя:Францускія гандбалісты
Катэгорыя:Францускія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Норкаўшчына

**Норкаўшчына** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Дняпра і Сажа. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавету Кармянскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Норыка або Норка (Noriko, Norco, Norke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 486 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лужкоўскі сельсавет (Кармянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёну
Бацьвінава

**Бацьві́нава** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Дняпра і Сажа. Уваходзіць у склад Меркулавіцкага сельсавету Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці.

## Назва

Бутвін або Ботвін (Butwin, Botwin) — імя германскага паходжаньня.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Батвиновъ* (1910 год).

## Насельніцтва
* 1910 год — 544 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Меркулавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Нікаля Турна

**Нікаля́ Турна́** (;  5 красавіка 1994 году) — францускі гандбаліст клюбу «Нант» і нацыянальнай зборнай Францыі. Гуляе на пазыцыі лінейнага гульца.

## Кар’ера
Пачаў кар’еру ў «Нанце», зь якім склаў свой першы прафэсійны кантракт 30 кастрычніка 2015 году. У 2020 годзе далучыўся да шэрагаў польскага клюбу «Вівэ». З польскай камандай двойчы дасягаў фіналаў Лігі чэмпіёнаў, але кожным разам кельчане саступілі сваім супернікам, як то «Барсэлёне» ў 2022 годзу і «Магдэбургу» праз год. У 2024 годзе вярнуўся ў «Нант».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Эўрапейскай гандбольнай фэдэрацыі.

Катэгорыя:Францускія гандбалісты
Катэгорыя:Францускія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Такефуса Кубо

**Такефуса Кубо** (;  4 чэрвеня 2001 году) — японскі футбаліст, атакуючы паўабаронца гішпанскага клюбу «Рэал Сасьедад» і нацыянальнай зборнай Японіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Кубо навучаўся ў некалькіх футбольных акадэміях, у тым ліку ў «Барсэлёне». Апошнім клюбам юнака да пачатку прафэсійнай кар’еры быў сталічны клюб «Токіё». У веку 15 гадоў далучыўся да асноўнай каманды клюбу. Дэбютаваў спачатку ў трэцім дывізіёне ў складзе рэзэрвовай каманды, а потым і ў асноўнай дружыне такійцаў. 15 красавіка 2017 году ўлучыў першы гол у кар’еры. Каб набрацца досьведу 16 жніўня 2018 году гулец на правах арэнды перайшоў на паўгады да табару «Якагамы Марынас», дзе ў першым жа матчы забіў гол у браму «Вісэл Кобэ». Маладога футбаліста заўважылі ў мадрыдзкім «Рэале», які ўгодніў зь японцам дамову на пяць год. Аднак, за «Рэал» Кубо гэтак і не згуляў, бо некалькі гадоў вандраваў па арэндах сярод гішпанскіх клюбаў «Мальёрка», «Вільярэал» і «Хэтафэ». 19 ліпеня 2022 году паўабаронца ўмовіўся з «Рэалам Сасьедад». У свой дэбютны матч японец адзначыўся голам у браму «Кадысу».

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе зборнай Японіі 9 чэрвеня 2019 году ў матчы супраць зборнай Сальвадору.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Японскія футбалісты
Катэгорыя:Японскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Генадзь Буралкін

**Гена́дзь Васілевіч Бура́лкін** (12 лютага 1942, Ленінагорск, Казаская ССР — 2 студзеня 2024) — беларускі скульптар.

## Жыцьцяпіс
У 1976 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. У 1976—1990 гадах скульптар Гарадзенскага мастацкага камбінату. З 1976 годзе удзельнічае рэспубліканскіх і міжнародных выставах. З 1980 — сябра Беларускага саюзу мастакоў, у 1990—2001 гадах — яго старшыня. Жыў і працуе ў Менску.

## Творчасьць

Працаваў ў вобласьці станковай і манумэнтальнай скульптуры. Асноўныя тэмы ўзятыя з народнага жыцьця, зьнітаваныя з памяцьцю гісторыі, нацыянальнымі паданьнямі.

Яго творы адрозьніваюцца манумэнтальнасьцю, арганічным спалучэньнем абагульненых і рэалістычных дэталяў, вытанчанасьцю формаў, глыбокім філязофскім асэнсаваньнем гістарычных падзей. Аўтар манумэнта шахцёрскай славы ў Салігорску (1976), мэмарыяльны знак у гонар 850-годдзя Горадні (1978), мэмарыяльных помніка «Георгій Пераможца» ў Бабруйску (1999), мэмарыял ахвярам трагедыі на Нямізе ў Менску (1999, у суаўтарстве з архітэктарамі Аляксандрам Чадовічам, Святланай Барысовіч, Людмілай Жлоба), ансамбля воінам-пагранічнікам у Гародне (2004).

Выканаў скульптуры сэрыі «Скачок» (1998—2000), «Жыцень» (2000), «Берагіня» (2001—2002), «Абліччы камянёў» (2002), «Лель» (2003), станковыя кампазыцыі «Песьня пратэсту» (1977), «Вясна Перамогі» (1978), «Узьяднаньне Усходняй і Заходняй Беларусі» (1979), «Яблынька» (1981), шэраг жаночых партрэтаў (1980-я гг.), «Памяці В. Хары» (1987), «Музыка» (1990), «Двое», «Сын зямлі» (абодва 1991), «Лясное возера» (1992), «Кастусь Каліноўскі», «Белая Ганча», «Сумненьне» (усе 1993), «Вяртаньне белага анёла», «Сымон-музыка», «Адам і Ева» (усе 1994), «Скок» (1995), сэрыя «Прысьвячэньне П. Пікаса» (1996) і інш., графічныя сэрыі «Славянскія матывы», «Ноч на Івана Купалу», «Раніца» (усё 1995), «Усяночная» (2002) і інш. Афармленьне інтэр’ераў драматычнага тэатру (у суаўтарстве) і Дому грамадзянскіх абрадаў у Гародне (1970-я гг.).

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музэі Рэспублікі Беларусь, Музэі сучаснага выяўленчага мастацтва (Менск), Мастацкім музэі імя П. Масьленікава (Магілёў), Мастацкім музэі г. Флагштафу ў штаце Паўночная Караліна (ЗША) і інш., у прыватных калекцыях у Беларусі і па-за яе межамі.

Генадзь Буралкін зьяўляецца аўтарам помніка заснавальніку і першаму вялікаму князю Вялікага Княства Літоўскага Міндоўгу. У 2009 годзе у гістарычным цэнтры Наваградка адбылося яго адкрыцьцё.

Творы Буралкіна знаходзяцца ў фондах Беларускага саюза мастакоў, музэях Беларусі і іншых краін, прыватных калекцыях.

## Узнагароды і званьні
* Мэдаль Францыска Скарыны (2017)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўсходне-Казахстанскай вобласьці
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Беларускія скульптары
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Францішка Скарыны
Гастынічы

**Гасты́нічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Плісы. Уваходзяць у склад Талачынскага сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Гестын або Кестын (Gestin, Kestin) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Гастынічы ўваходзілі ў склад Сеньненскага павету Магілёўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1910 год — 235 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Талачынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Гілі

**Гілі́** — вёска ў Беларусі, каля Лукомскага возера. Уваходзяць у склад Новазаранскага сельсавету Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Гіла, пазьней Гіль (Gilo, Gill) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Гілі ўваходзілі ў склад Сеньненскага павету Магілёўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1910 год — 270 чалавек у сяле Гілях 1-х? 31 чалавек у сяле Гілях 2-х і 26 чалавек у маёнтку Гілях

## Крыніцы

Катэгорыя:Новазаранскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чашніцкага раёну
Беркава (вёска)

**Бе́ркава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Чарнагосьніцы. Уваходзіць у склад Соржыцкага сельсавету Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Берыка або Бірыка, пазьней Бірка (Berico, Birico, Birke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 111 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Соржыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Узурпацыя

**Узурпа́цыя** (ад  — авалоданьне) — гвалтоўны ці процізаконны захоп улады, прысабечваньне чужых правоў ці паўнамоцтваў. Інакш кажучы, гэта захоп улады ў дзяржаве, месьце ці рэгіёне без аніякай фармальнай ці законнай на то падставы.

Асобу, якая зьдзейсьніла ўзурпацыю ўлады, называюць **. Узурпатары могуць прыйсьці да ўлады як гвалтоўным шляхам, так і праз палітычныя выбары, праведзеныя з грубымі парушэньнямі і падманам.

## Этымалёгія
Слова паходзіць ад лацінскага *usurpare* («авалодваць», «захопліваць» ці «карыстацца»).

## Мінуўшчына
У Старажытнай Грэцыі асобаў, што ўзурпавалі ўладу, называлі тыранамі ад старагрэцкага *τύραννος* (*тыранас* — той, хто прыйшоў да ўлады несправядлівым ці незаконным шляхам), бяз права на сталец.

Найчасьцей узурпатары ў манархіях намагаліся легітымізаваць свае правы, сьцьвярджаючы, што яны законныя спадкаемцы. У гістарыяграфіі склаўся падзел імпэратараў Старажытнага Рыму і Бізантыі на законных імпэратараў і ўзурпатараў. Гэты падзел — хутчэй даніна традыцыі, чым пазначэньне спосабу атрыманьня ўлады, бо шматлікія імпэратары, далучаныя да «законных», захапілі ўладу ці то ў выніку забойства папярэдніка, ці то перавароту, ці то грамадзянскай вайны. У гэтай клясыфікацыі ў пэрыяд існаваньня адначасна некалькіх варагуючых імпэратараў «законным» звычайна лічыцца пераможца, а астатнія — «узурпатарамі». Але ёсьць і выключэньні: прыкладам, Флявіюс Ян у 423—425 роках кіраваў усёй Заходняй Рымскай імпэрыяй адзінаасобна; тым ня меней, яго лічаць узурпатарам.

## Глядзіце таксама
* Легітымнасьць
* Дзяржаўны пераварот
* Путч

## Крыніцы


Катэгорыя:Палітычныя працэсы
Дамашэва

**Дамашэ́ва** — вёска ў Беларусі, каля ракі Камянчанкі. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавету Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Доміш (Domisch) — імя германскага паходжаньня. Імёны Домаш і Думаш гістарычна бытавалі ў Польшчы: *Paulich filius Domas* (1204 год), *Domas* (1244 і 1249 гады), *Dumas* (1413 год).

## Насельніцтва
* 1910 год — 230 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямойтаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Юго Дэска

**Юго Дэска́** (;  16 жніўня 1992 году) — францускі гандбаліст вугорскага клюбу «Вэспрэм» і нацыянальнай зборнай Францыі. Гуляе на пазыцыі левага скрайняга гульца. Пачаў кар’еру ў клюбе «Крэтэй», дзе правёў шмат гадоў, часьцяком уваходзяць пяцёрку найлепшых бамбардзіраў чэмпіянату Францыі. Паводле вынікаў сэзону 2016—2017 гадоў быў найлепшым бамбардзірам лігі. Па сэзоне перайшоў у склад румынскага «Дынама». У 2019 году вярнуўся ў Францыю, далучыўшыся да «Манпэлье». У 2023 году стаў гандбалістам вугорскага «Вэспрэму».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Эўрапейскай гандбольнай фэдэрацыі.

Катэгорыя:Францускія гандбалісты
Катэгорыя:Францускія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Мажулева (Віцебская вобласьць)

**Мажу́лева** — вёска ў Беларусі, каля ракі Абалянкі. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавету Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Мазела, Мазала або Масіла (Mazela, Mazola, Massila) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 206 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямойтаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Атверніца

**Атве́рніца** — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ланькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ланькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
Юдзенічы

**Ю́дзенічы** (з 30 ліпеня 1964 году — *Саве́цкая*) — вёска ў Беларусі, на рацэ Адрове. Уваходзяць у склад Какоўчынскага сельсавету Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Юдзін, пазьней Ютэн (Judin, Jutten) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Какоўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Канашэва

**Канашэ́ва** — вёска ў Беларусі, каля ракі Камяніцы. Уваходзіць у склад Какоўчынскага сельсавету Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Кунш (Kühnsch) — імя германскага паходжаньня. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Konosz (Kunosz, Kuniesz, Kunisz, Kunsz).

## Насельніцтва
* 1910 год — 56 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Какоўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Дольдзева

**До́льдзева** — вёска ў Беларусі, каля ракі Рагожыцы. Уваходзіць у склад Багданаўскага сельсавету Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Тэўда або Дэўда, пазьней Даўт (Teudo, Deuda, Daut) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 257 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Багданаўскі сельсавет (Сеньненскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Вайнілы

**Вайні́лы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Відлінцы. Цэнтар сельсавету Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Вуйнла (Vuinla) — імя германскага паходжаньня. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, іменная аснова -войн- паходзіць ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндскага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены'.

## Насельніцтва
* 1910 год — 625 чалавек у вёсцы Вайнілах і 13 чалавек у фальварку Вайнілах

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Катэгорыя:Вайнілаўскі сельсавет (Чавускі раён)
Войнеўка

**Во́йнеўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Шурыцы. Уваходзіць у склад Варапаеўскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Война азначае 'шчасны' і цалкам адпавядае старажытнаму германскаму імю Vuuna.

Імя Война гістарычна бытавала ў Польшчы: *Woyna* (1396, 1399, 1400, 1465 і 1471 гады).

## Насельніцтва
* 2009 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Варапаеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Вайнікішкі

Назву **Вайнікішкі** маюць:
* Вайнікішкі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Вайнікішкі — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці, у басэйне ракі Дрысьвяты

## Глядзіце таксама
* Вайнейка
Вайнікішкі (вёска)

**Вайнікі́шкі** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Вайнікішкаў. Уваходзяць у склад Відзаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Вуніка, пазьней Вонэка (Vunnico, Wonnecke) — імя германскага паходжаньня.  Іменная аснова -вуйн- (-войн-, -вун-) (імёны ліцьвінаў Вайніла, Войнар, Войнат; германскія імёны Vuinla, Wunar, Wonnat) паходзіць ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены'. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Насельніцтва
* 2009 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Відзаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Вялікае Бушкава

**Вялі́кае Бу́шкава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Расты. Уваходзіць у склад Сухарэўскага сельсавету Магілёўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Босіка, пазьней Буска або Бушка (Bosico, Buske, Buschke) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 217 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёну
Катэгорыя:Сухарэўскі сельсавет
Бір

**Бір** — вёска ў Беларусі, каля ракі Зярні. Уваходзіць у склад Гасподаўскага сельсавету Дрыбінскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Бера або Біра (Bero, Biro) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 123 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гасподаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрыбінскага раёну
Тугальдава

**Ту́гальдава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Баброўкі. Уваходзіць у склад Расьненскага сельсавету Дрыбінскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Сярод ліцьвінаў бытавала імя Тульгаўд (адзначалася старажытнае германскае імя Dolcaudus).

## Гісторыя
Тугалдава і яе жыхары ўпамінаюцца ў 1664 годзе: «*ze wsi Tuhołdowa jmp Baki Chiesko Moroz z bracią, Filip Polhuodok, Klisza Mieszok, Iwan Czyż, Kiriey Nosik, Michałko Czykow, y innych wiele*».

## Насельніцтва
* 1910 год — 211 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Расьненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрыбінскага раёну
Рымінка

**Рымі́нка** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Каменкі. Уваходзіць у склад Асінаўскага сельсавету Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1910 год — 264 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Катэгорыя:Асінаўскі сельсавет
Ясьманава

**Ясьма́нава** — вёска ў Беларусі, на рацэ Чорнай Натапе. Уваходзіць у склад Ходасаўскага сельсавету Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Есьман — беларуская форма германскага імя Эшман (Eschmann), якое таксама мае форму Эсман (Esmann).

## Гісторыя
У 1663 годзе вёску перадалі Амсьціслаўскаму кармэліцкаму кляштару.

## Насельніцтва
* 1910 год — 180 чалавек у вёсцы Ясьманаве і 12 чалавек у фальварку Ясьманаве

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Ходасаўскі сельсавет
Андраны

**Андраны́** — вёска ў Беларусі, на рацэ Кашанцы. Уваходзіць у склад Ракшынскага сельсавету Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

Правабярэжную частку ўтварае былая вёска Валымерава (Валымер).

## Назва

Андар (Andhari) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 240 чалавек у вёсцы Андранах і 40 чалавек у фальварку Андранах

## Крыніцы

Катэгорыя:Ракшынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Амсьціслаўскага раёну
Рынкоўка

**Рынкоўка** — вёска ў Беларусі, на рацэ Лобчанцы. Уваходзіць у склад Язёрскага сельсавету Чэрыкаўскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Рынка, пазьней Рынк (Rinco, Ringk) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 416 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Язёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чэрыкаўскага раёну
Бардзінічы

**Бардзіні́чы** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Басі. Уваходзяць у склад Каменскага сельсавету Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Бардзін (Bardinus) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1910 год — 677 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Катэгорыя:Каменскі сельсавет (Чавускі раён)
Медныя Саргі

**Ме́дныя Са́ргі** () — вёска ў Летуве, у Салечніцкім раёне Віленскага павету. Належыць да Дзевянішкінскай сянюніі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Манар

**Манар** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Манэр або Манар (Manerius, Manarius, Manahari) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) паходзіць ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Anna Monarewicz* (1859 год).

## Носьбіты
У канцы XVIII ст. на гістарычнай Полаччыне адзначаўся шляхецкі род Манаровічаў.

Манрэвічы (Monrewicz) гербу Сьлізень — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Цельшаў.

Манарэвіч (Manarewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Ман
* Гера

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Віктар Януковіч (неадназначнасьць)

* Віктар Віктаравіч Януковіч (1981—2015)&nbsp;— украінскі палітык, аўтагоначнік;
* Віктар Фёдаравіч Януковіч ( 1950)&nbsp;— украінскі палітык, 4-ы прэзыдэнт Украіны;
Дульмант

**Дульмант** (*Доламунт*, *Долмант*, *Дольмант*), **Тольмант** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Тольмунт (Tolmunt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова тул- (тол-, дол-) (імёны ліцьвінаў Дольвін, Тульгаўд; германскія імёны Dolwin, Dolcaudus) паходзіць ад гоцкага thulan 'цярпеньне' або стараверхненямецкага tuld 'сьвята', а аснова -монт- (-мунт-, -мунд-) (імёны ліцьвінаў Валімонт, Жыгімонт, Монтгерд; германскія імёны Walmont, Sigimunt, Mundgerd) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Леанард|Ленартъ]] Шимкович Толмантовича* (30 ліпеня 1545 году); *Dolomunth* (1594 год); *Wincenty Dołmontt* (1803 год); *Tadeusz Dołłmont* (1839 год).

## Носьбіты
Долманты або Дольманты (Dołmont, Dolmont) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Кароўчыцы-Дульманты-Пранеўскія — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Тола
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сьцягрымава

**Сьцягрымава** — вёска ў Расеі, каля ракі Віхры. Уваходзіць у склад Собалеўскага сельскага паселішча Манастыршчанскага раёну Смаленскай вобласьці.

Сьцягрымава — старажытная вёска гістарычнай Смаленшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Назву Сьцягрымава зьвязваюць з германскім (паўночнагерманскім) імём Steingrímr (адзначалася ў форме Staigrim).

## Насельніцтва
* 1904 год — 312 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Манастыршчанскага раёну
Бука

**Бука** можа азначаць:

## Геаграфія
* Бука&nbsp;— места ў Папуа — Новай Гвінэі;
* Бука&nbsp;— вёска ў Паморскім ваяводзтве Польшчы;
* Бука&nbsp;— места ў Ташкенцкай вобласьці Ўзбэкістану;
* Бука&nbsp;— места ў Цэнтральна-Афрыканскай рэспубліцы;
* Бука&nbsp;— востраў у архіпэлягу Саламонавы астравы;
* Бука&nbsp;— пратока ў Папуа — Новай Гвінэі.

## Асобы
* Бука&nbsp;— ільханскі бэйлербэй і візір;
* Дональд Бука&nbsp;— актор ЗША.

## Іншае
* «Бука»&nbsp;— расейскі распрацоўнік і распаўсюднік відэагульняў;
* Бука&nbsp;— крэпасьць Асманскай імпэрыі;
* Бука&nbsp;— фальклёрны пэрсанаж.
Праснак

**Прасна́к** — у беларусаў даўняе хлебнае печыва ў выглядзе тоўстага бліна. Пяклі з жытняй мукі без закваскі, на содзе і сыроватцы. Цеста замешвалі крута, як на хлеб; выпякалі на патэльні. Сьпечаны праснак пасыпалі сольлю, кменам, змазвалі здорам; елі замест хлеба. Часам праснак пяклі з хлебнага цеста, якое не падышло, з тоўчанай варанай бульбы і мукі, а таксама з рашчыненага на бліны, крута замешанага цеста. Пяклі праснакі і адмыслова на квас.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Праснакі
Марышкі

**Марышкі** — вёска ў Расеі, каля ракі Ольшы. Уваходзяць у склад Лоінскага сельскага паселішча Смаленскага раёну Смаленскай вобласьці.

Марышкі — вёска гістарычнай Смаленшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Назва

Міра, Мера або Мара (Miro, Mero, Maro) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Насельніцтва
* 1904 год — 233 чалавекі

## Глядзіце таксама
* Каралішкі
* Марцішкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаленскага раёну
Гамбург (гандбольны клюб)

«**Гамбург**» () — нямецкі гандбольны клюб з аднайменнага гораду. Выступае ў нямецкай Бундэсьлізе. Галоўнымі супернікамі клюбу ёсьць «Кіль» і «Фленсбург-Гандэвіт».

## Гісторыя
Клюб паўстаў у 1999 годзе ў выніку зьліцьця гандбольных клубаў «Бад-Швартаў» і «Любэк». У 2002 годзе клюб перабраўся ў Гамбург дзеля таго, каб пашырыць сваю аўдыторыю, адначасна была абраная і новая назва. Не зважаючы на тое, што клюб месьціцца ў Гамбургу, ён ня мае дачыненьня да спартовага таварыства «Гамбург», куды напрыклад уваходзіць футбольны клюб «Гамбург». У 2011 годзе «Гамбург» здабыў перамогу ў Бундэсьлізе, а ў 2013 годзе быў пераможцам Лігі чэмпіёнаў ЭГФ. 20 студзеня 2016 году ліцэнзія клюбу была адкліканая праз парушэньні, у выніку чаго гандбольная каманда страціла права браць удзел ў двух найвышэйшых лігах Нямеччыны з сэзону 2016—2017 гадоў. У выніку клюб быў адноўлены, атрымаўшы новы лягатып і колеры, аднак афіцыйная назва засталася нязьменнай. «Гамбург» вярнуўся ў гандбольную Бундэсьлігу ў сэзоне 2021—2022 гадоў.

## Дасягненьні

### Нацыянальныя
* **[[Гандбольная бундэсьліга|Бундэсьліга]]:**
** : 2011
* **[[Кубак Нямеччыны па гандболе сярод мужчынаў|Кубак Нямеччыны]]:**
** : 2006, 2010
* **[[Супэркубак Нямеччыны па гандболе сярод мужчынаў|Супэркубак Нямеччыны]]:**
** : 2004, 2006, 2009, 2010

### Міжнародныя
* **[[Ліга чэмпіёнаў ЭГФ]]**:
** : 2013
* **[[Кубак кубкаў ЭГФ]]**:
** : 2007

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Нямецкія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Гандбольная бундэсьліга
Катэгорыя:Спорт у Гамбургу
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1999 годзе
Мілейкава

Назву **Мілейкава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Мілейкава — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўская вобласьці
* Мілейкава — вёска ў Рагнедзінскім раёне Бранскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Мілейкаў
* Мілейка
* Мілейкавіч
* Мілейкі
* Мілэйкава
Рунэ Дамке

**Ру́нэ Да́мке** (;  10 красавіка 1993 году) — нямецкі гандбаліст клюбу «Кіль» і нацыянальнай зборнай Нямеччыны. Да складу «Кілю» далучыўся ў 2008 годзе. Перад сэзонам 2014—2015 гадоў падоўжыў кантракт з клюбам, гуляючы на левым флянзе ў якасьці пераемніка Гуд’ёна Валюра Сыгурдсана, які перайшоў у «Барсэлёну».

Ягоны бацька Франк Дамке таксама быў гандбалістам, абараняючы колеры «Кілю» з 1981 па 1991 гады. У 2014 годзе Франк далучыўся да складу назіральнай рады клюбу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Эўрапейскай гандбольнай фэдэрацыі.

Катэгорыя:Нямецкія гандбалісты
Катэгорыя:Нямецкія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году