Вытворчае аб’яднаньне

**Вытворчае аб’яднаньне** — злука некалькіх савецкіх прадпрыемстваў, якія дзейнічалі разам, па-таварыску. У залежнасьці ад галінаў вытворчасьці вытворчыя аб’яднаньні дзяліліся на:
* вытворчыя
* навукова-вытворчыя
* галіновыя
* міжгаліновыя

Стварэньне буйных злукаў прадпрыемстваў павінна было справіць:
* паляпшэньне вытворчасьці, якасьці вырабаў
* паскорыць выпуск і продаж вырабаў
* меней стратаў сыравіны, паліва
* паскарэньне абнаўленьня і прымяненьня навінак навукі ў вытворчасьці

## Вытворчасьць
Вытворчасьць любога прадпрыемства ў СССР мела назву ***вытворчая дзейнасьць***. Яна дзялілася на:
* асноўную
* дапаможную
* абслуга

Па памеры вытворчасьці яна дзялілася на:
* адзінкавая
* капная
* вялікая

### Адзінкавая вытворчасьць
Пры адзінкавай вытворчасьці сьпіс вырабаў вельмі вялікі, але іх колькасьць невялікая, большасьць — адна рэч: турбіна Шушынскае іскраробні, верталёт Мі-24 і г.д.

### Капная вытворчасьць
Капной вытворчасьці ўласьціва было стварэньне падобных вырабаў у невялікай колькасьці і невялікі сьпіс назваў вырабаў. Колькасьць вырабаў ад соцень да тысяч. У залежнасьці ад колькасьці вырабаў капная вытворчасьць называецца:
* значная
* сярэдняя
* дробная

Сярэдняя капная выворчасьць была найбольш распаўсюджаная ў СССР, асабліва ў машынабудаваньні і станкабудаваньні (станкі, вылічальныя машыны і г.д.).

### Вялікая вытворчасьць
Вялікая вытворчасьць азначала выпуск вырабаў без абмежаваньняў па часе і ў колькасьці (напрыклад, выпуск запалак, нітак, падшыпнікаў і г.д.). Для вялікае вытворчасьці неабходна было мець вялікую мэханізацыю й аўтаматызацыю вытворчасьці, збольшага паточны спосаб вытворчасьці.

## Будова
Будова прадпрыемства была зьвязаная з дзейнасьцю самога прадпрыемства. Асноўныя адзінкі будовы сацыялістычнага прадпрыемства:
* цэх
* брыгада
* управа
* працоўны калектыў (грамада)

### Цэх і брыгада
Прамысловыя прадпрыемствы СССР, напрыклад, мелі ў сваім складзе ***цэх***.

Цэх — асноўны вытворчы аддзел прадпрыемства. У асноўных цэхах адбываўся выраб. Іх работа без перапынку забясьпечвалася дапаможнымі (рамонтнымі, інструмэнтальнымі і г.д.) цэхамі і цэхамі абслугі (цэхі транспартны і інш.). Цэх складаўся з вытворчых участкаў (лініяў, пралётаў і г.д.).

Работнікі ўчасткаў былі звычайна злучаныя ў ***брыгады***.

На прадпрыемствах, якія выраблялі сельскагаспадарчыя вырабы, напрыклад саўгасы, таксама дзяліліся на цэхі (расьлінагадоўлі, жывёлагадоўлі, мэханізацыі, будаўнічы і г.д.) або ***аддзелы***. Работнікі цэхаў былі злучаныя ў ***брыгады***. Яны ў сваю чаргу могуць мець у сваім складзе ***зьвяно***, якія злучаюць работнікаў для выкананьня асобных работ.

### Управа
На любым прадпрыемстве СССР была ***ўправа***. Яна складалася з аддзелаў і службаў, якія павінныя былі кіраваць прадпрыемствам.

Управа любога прадпрыемства ў СССР павінна была ўзгадняць свае дзеяньні з мясцовым аддзелам КПСС і выканкамам.

Будова ўправы прадпрыемства СССР была наступнаю. На чале машынабудаўнічага прадпрыемства стаяў ***дырэктар***. Яму быў падарадкаваны ***галоўны бугальтар *** з бугальтэрыяю, а таксама аддзел тэхнічнага нагляду. Былі ў дырэктара намесьнікі:
* намесьнік — галоўны эканаміст, якому былі падпарадкаваныя
** плянава-эканамічны аддзел
** фінансавы аддзел
** аддзел арганізацыі работы й заработнае платы
* намесьнік — галоўны інжынэр, якому былі падпарадкаваныя
** аддзел галоўнага канструктара
** аддзел галоўнага тэхноляга
** аддзел навукова-тэхнічнае інфармацыі
** аддзел галоўнага мэханіка
** бюро разумнасьці й вынаходніцтва
** аддзел тэхнікі бясьпекі
* намесьнік па вытворчасьці, якому былі падпарадкаваныя
** цэх 1, 2, 3 і г.д.
* камэрцыйны дырэктар, якому былі падпарадкаваныя
** аддзел забясьпячэньня
** аддзел раздачы
** адміністрацыйна-гаспадарчы аддзел
** жыльлёва-камунальны аддзел

### Грамада
Працоўны калектыў — грамада, якая складалася з усіх работнікаў савецкага прадпрыемства. Асноўны закон СССР і Закон "Аб працоўных калектывах" указваў аб правах грамады. Грамада магла:
* слухаць начальніка прадпрыемства аб выкананьні плянаў і дагаварных абавязкаў
* ведаць вынікі дзейнасьці прадпрыемства
* даваць рады ўправе прадпрыемства

Сваю дзейнасьць грамада рабіла праз ***вальны сойм***. На вялікіх прадпрыемствах паміж вальнымі соймамі дзейнічалі ***рады грамады***.

Грамада магла выказаць свае думкі аб новым начальніку прадпрыемства і аб іншым члене ўправы прадпрыемства.

Грамада магла выказаць свае думкі аб узнагароджаньні работнікаў за посьпехі ў рабоце, пакараньні работнікаў за дысцыплінарныя парушэньні. Грамада магла ўдзельнічаць у раздачы жыльля, месца у дзіцячых садках, адпачынку работнікаў і інш.

## Сацыялістычнае спаборніцтва
У СССР адным важнейшых спосабаў паляпшэньня якасьці вытворчае дзейнасьці прадпрыемства было ***сацыялістычнае спабоніцтва***. Яно павінна было садзейнічаць выкананьню й перавыкананьню плянаў, павышэньню вытворчасьці, якасьці вырабаў, ашчаднасьці сыравіны, злучэньню грамады, паляпшэньню таварыскіх адносінаў у грамадзе.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Эканоміка СССР