open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзякавічы

**Дзя́кавічы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на поўнач ад Княж-возера. Дзякавічы ўваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

## Гісторыя
У летапісных крыніцах Дзякавічы вядомы з 1572 году. У XVI—XVIII стагодзьдзях вёска ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. З 1793 году — у складзе Расейскай імпэрыі.

Пасьля сялянскай рэформы 1861 году ўтворана Дзякавіцкая воласьць з цэнтрам у сяле Дзякавічы, у склад якой уваходзіла 11 навакольных вёсак. Тут у пераважнай большасьці жылі людзі ўсе з чатырма прозьвішчамі: Чэркас, Жураўлевіч, Рагалевіч і Кудзелька, адпаведна і хутары, пасяленьні былі — Чэркасы, Жураўлі, Кудзелічы, назвы якіх захаваліся да сёньняшняга дня.

Пры правядзеньні рэформы на вёску былі выдзелены 42 надзелы. У 1886 годзе ў валасным цэнтры налічвалася 59 двароў, пражывала 632 чалавекі абодвух палоў, разьмяшчалася валасное ўпраўленьне. Насельніцтва займалася лоўляй рыбы, вырошчваньнем жывёлы на продаж. Ва ўрочышчы Майсееўка працаваў вадзяны млын.

У гады Другой сусьветнай вайны Дзякавічы разьдзялілі трагічны лёс Хатыні. 6 сакавіка 1943 году ў час блякаваньня партызанскіх зонаў немцы ўварваліся ў вёску і аб’явілі ўсяму насельніцтву, каб яны падрыхтаваліся да пераезду ва Ўкраіну, абяцаючы ім, што там яны атрымаюць добрыя зямельныя ўчасткі. Калі насельніцтва сабралася, тады фашысты адабралі ў грамадзян усю маёмасьць, а ўсё насельніцтва было сагнана ў адзін хлеў, дзе ўсе былі зажыва спалены. У той страшны дзень загінулі амаль усе жыхары вёскі.

Да 10 студзеня 2023 году ўваходзіла ў склад и была цэнтрам Дзякавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1886 год — 632 жыхары, 59 двароў
* XX стагодзьдзе: 1909 год — 1124 жыхары, 165 двароў; 1994 год — 786 жыхароў, 267 двароў; 1999 год — 675 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 555 жыхароў

## Помнікі
У вёсцы ўсталяваны помнік вяскоўцам, якія былі спалены жывымі ў 1943 годзе. На мармуровай пліце мэмарыяльнага комплексу зьмешчаны наступны жалобны подпіс: «Тут 6 сакавіка 1943 году нямецкімі вылюдкамі былі жывымі спалены жыхары вёскі Дзякавічы (старыя, жанчыны, дзеці) — 651 чалавек. Людзі добрыя, помніце: мы любілі Радзіму і вас, дарагія. Мы згарэлі жывымі ў агні. Не забудзьце, не забудзьце…»

## Страчаная спадчына
* Царква

## Вуліцы
* Азёрная вуліца	
* Азёрны завулак
* Зялёная вуліца	
* Кавальская вуліца	
* Лугавая вуліца	
* Новая вуліца	
* Новы завулак	
* Паркавая вуліца	
* Савецкая вуліца	
* Савецкі завулак	
* Сонечная вуліца

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Дзякавічы на Radzima.org
* Прагноз надвор’я ў вёсцы Дзякавічы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Браніслаў (вёска)

**Бранісла́ў** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 4 км на поўдзень ад шашы . Браніслаў уваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Хутар Браніслаў быў заснаваны дзесьці ў XVIII стагодзьдзі. Браніслаў складаўся фактычна з трох вёсак, якія зь цягам часу зьліліся ў адну. Цэнтральная частка яе, уласна Браніслаў; другая вёска — Сьвірнішча, дзе стаялі сьвірны; Капліца — там разьмешчаны вясковыя могілкі з капліцаю.

У 1922 годзе была пабудавана школа, адкрыта аддзяленьне сувязі. З 1929 году пачаў працу мэдыцынскі пункт. У канцы 1929 году быў створаны калгас «Прамень камуны». У 1936 годзе калгас наведваў старшыня савету народных камісараў Беларусі А. Р. Чарвякоў.

У 1931 годзе пабудавалі клюб, у ім мелася бібліятэка. У 1935 годзе адкрыта новая школа — сем клясаў, піянэрскі пакой, спартовая заля, сталовая, майстэрня, два пакоі для настаўнікаў. У старым будынку школы быў разьмешчаны радзільны дом і фэльчарска-акушэрскі пункт. Падчас Другой сусьветнай вайны немцы разабралі школу, бярвеньне выкарыстоўвалі на бліндажы і ўмацаваньні на чыгунцы. Зь ліпеня 1941 году па 7 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

Да 26 верасьня 2006 году — цэнтар Браніслаўскага сельсавету. 26 верасьня 2006 году разам зь іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Браніслаўскага сельсавету перададзеная ў склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1908 год — хутар: 140 жыхароў; 1924 год — хутар: 28 двароў, 186 жыхароў; 1994 год — вёска: 138 двароў, 293 жыхары; 1999 год — 258 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 194 жыхары

## Транспарт
За 2 км на поўнач ад вёскі маецца чыгуначная станцыя Браніслаў на Палескай чыгунцы.

## Вуліцы
* Зарэчная вуліца
* Лясная вуліца	
* Моладзевая вуліца
* Першамайская вуліца

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Вільча (Гомельская вобласьць)

**Ві́льча** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на левым беразе ракі Случы за 3 км пры ўпадзеньні яе ў Прыпяць. Вільча ўваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Зь ліпеня 1941 году па 7 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

26 верасьня 2006 году разам зь іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Браніслаўскага сельсавету перададзеная ў склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 250 жыхароў; 1924 год — вёска: 41 двор, 324 жыхары; 1994 год — вёска: 82 двары, 177 жыхароў; 1999 год — 131 жыхар
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 79 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Вятчын

**Вятчы́н** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на шашы , за 9 км на ўсход ад Дзякавічаў. Вятчын уваходзіць у склад Дзякавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Вядома з XVI стагодзьдзя як вёска ў Слуцкім павеце Наваградзкага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. З 1793 году — у складзе Расейскай імпэрыі. У 1795 годзе ў Мазырскім павеце Менскай губэрні. У 1917 годзе ў Дзякавіцкай воласьці Мазырскага павету Менскай губэрні.

З 1924 да 1954 году вёска зьяўлялася цэнтрам Вятчынскага сельсавету Жыткавіцкага раёну Мазырскай акругі (да 1930 году і ў 1935—1938 гады), з 1938 году — Палескай, з 1954 году — Гомельскай вобласьці.

З пачатку вайны 1941 году да прыходу Чырвонай Арміі 6 ліпеня 1944 году фашыстамі было расстраляна 80 жыхароў, 27 чалавек былі адпраўленыя на катаржныя работы ў Нямеччыну.

Да 10 студзеня 2023 году ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1886 год — 641 жыхар, 75 двароў
* XX стагодзьдзе: 1909 год — 1177 жыхароў, 158 двароў; 1994 год — 681 жыхар, 322 двары; 1999 год — 564 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 309 жыхароў

## Страчаная спадчына
* Царква

## Вуліцы
Вуліцы: Азёрная, Азёрны завулак, Лугавая, Лугавы завулак, Лясная, Падлясная, Першамайская, Першамайскі завулак, Палеская, Пасялковая, Пасялковы завулак, Паштовая, Савецкая, Савецкі завулак, Садовая, Чыгуначная.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Вятчын на Radzima.org
* Прагноз надвор’я ў вёсцы Вятчын

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Лутоўе

**Луто́ўе** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, каля шашы . Лутоўе ўваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

Да 10 студзеня 2023 году ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 106 жыхароў, 48 двароў
* 1999 год — 86 жыхароў
* 2009 год — 53 жыхары

## Вуліцы
* Горавая вуліца	
* Горавы завулак	
* Лугавая вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Хвойка

**Хво́йка** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 2 км на паўночны ўсход ад шашы , за 4 км на паўночны ўсход ад Дзякавічаў. Хвойка ўваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

Да 10 студзеня 2023 году ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 288 жыхароў, 116 двароў
* 1999 год — 248 жыхароў
* 2009 год — 146 жыхароў

## Вуліцы
* Лясная вуліца	
* Паркавая вуліца	
* Садовая вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)

**Ле́нінскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ленін.

## Гісторыя
9 студзеня 1952 году Сьцяблевіцкі сельсавет перайменаваны ў Ленінскі ў складзе Ленінскага (з 20 студзеня 1960 году — Жыткавіцкага) раёну Пінскай (з 8 студзеня 1954 году — Берасьцейскай, з 20 студзеня 1960 году — Гомельскай) вобласьці.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 2018 году — 1102 жыхары, 544 двары

## Населеныя пункты
* 1 чэрвеня 1955 году — 9
* 1 студзеня 1964 году — 10
* 1 студзеня 1968 году — 11
* 1 студзеня 1974 году — 11
* 1 студзеня 1981 году — 11
* 1 студзеня 1986 году — 11
* 1 студзеня 2018 году — 11

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 498
*  С. 386
*  С. 350
*  С. 181
*  С. 124


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1952 годзе
Перароўскі сельсавет

**Пераро́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Перароў.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Тураўскага (з 17 красавіка 1962 году — Жыткавіцкага) раёну Мазырскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці.

10 студзеня 2023 году тэрыторыя сельсавету і ўсе вёскі далучаныя да Азяранскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 1933 году — 1031 жыхар, 194 двары
* 1 студзеня 2018 году — 574 жыхары, 276 двароў

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1933 году — 5
* 1 студзеня 1947 году — 4
* 1 чэрвеня 1955 году — 4
* 1 студзеня 1964 году — 4
* 1 студзеня 1968 году — 4
* 1 студзеня 1974 году — 4
* 1 студзеня 1981 году — 4
* 1 студзеня 1986 году — 4
* 1 студзеня 2018 году — 4, дзе адзін нежылы — Хлупінская Буда

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 507
*  С. 318
*  С. 214
*  С. 142

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2023 годзе
Руднянскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)

**Рудня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кольна (з 27 лістапада 2009 году).

## Гісторыя
У 1919 годзе створаны ў складзе Жыткавіцкай воласьці Мазырскага павету Менскай (з 29 жніўня 1919 году да 10 жніўня 1920 году — Гомельскай) губэрні РСФСР (з 1 студзеня 1919 году — Беларускай ССР), з 10 жніўня 1920 году да 17 ліпеня 1924 году — Жыткавіцкай воласьці Мазырскага павету Менскай губэрні (да 18 сакавіка 1921 году), з 20 жніўня 1924 году — Жыткавіцкага раёну Мазырскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці. 21 студзеня 1969 году адміністрацыйны цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Рудня ў пасёлак Грабянёўскі.

27 лістапада 2009 году адміністрацыйны цэнтар сельсавету перанесены з пасёлку Грабянёўскі ў вёску Кольна.

14 траўня 2014 году вёскі Ацкаванае і Чарацянка ўвайшлі ў склад сельсавету, а вёска Подаўж увайшла ў склад гораду Жыткавічаў.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 1933 году — 423 жыхары, 150 двароў
* 1 студзеня 2011 году — 2064 жыхары

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1933 году — 89
* 1 студзеня 1947 году — 9
* 1 чэрвеня 1955 году — 12
* 1 студзеня 1964 году — 13
* 1 студзеня 1968 году — 13
* 1 студзеня 1974 году — 13
* 1 студзеня 1981 году — 13
* 1 студзеня 1986 году — 13
* 1 студзеня 2011 году — 15

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 333
*  С. 228
*  С. 151
*  С. 490, 510


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе
Рычоўскі сельсавет

**Рычо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Рычоў.

## Гісторыя
У 1922 годзе створаны ў складзе Тураўскай воласьці Мазырскага павету (да 17 ліпеня 1924 году) Беларускай ССР, з 20 жніўня 1924 году — Тураўскага (з 17 красавіка 1962 году — Жыткавіцкага) раёну Мазырскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці.

## Насельніцтва
*  1 студзеня 1933 году — 561 жыхар, 106 двароў
* 1 студзеня 2018 году — 1422 жыхары, 642 двары

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1933 году — 10
* 1 студзеня 1947 году — 6
* 1 чэрвеня 1955 году — 7
* 1 студзеня 1964 году — 7
* 1 студзеня 1968 году — 7
* 1 студзеня 1974 году — 7
* 1 студзеня 1981 году — 7
* 1 студзеня 1986 году — 7
* 1 студзеня 2018 году — 7

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 510—511
*  С. 335—336
*  С. 230
*  С. 149, 151


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1922 годзе
Чырвоненскі сельсавет

**Чырво́ненскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — пасёлак Чырвонае.

## Гісторыя
28 студзеня 1991 году створаны ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Сельсавету перададзеныя некаторыя населеныя пункты Жыткавіцкага гарадзкога савету (Хісьцецкі Бор) і Марохараўскага сельсавету (Відошын, Ляхавічы, Навуць, Пласток, Пухавічы, Сяменча, Чырвонае).

26 верасьня 2006 году рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў вёска Навуць перададзеная ў склад Марохараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 2018 году — 3073 жыхары

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 2018 году — 7

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 522


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1991 годзе
Людзяневіцкі сельсавет

**Людзяне́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Людзяневічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Жыткавіцкага раёну Мазырскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці.

26 верасьня 2006 году рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў населеныя пункты Лагвошчы, Падвосьце, Пясчанікі перададзеныя ў склад Юркевіцкага сельсавету, а ўсе населеныя пункты — Браніслаў, Вільча, Града, Загацьце, Князь-Бор — ліквідаванага Браніслаўскага сельсавету перададзеныя ў склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 1933 году — 1015 жыхароў, 175 двароў
* 1 студзеня 2018 году — 1995 жыхароў, 1200 двароў

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1933 году — 42
* 1 студзеня 1947 году — 6
* 1 чэрвеня 1955 году — 9
* 1 студзеня 1964 году — 9
* 1 студзеня 1968 году — 9
* 1 студзеня 1974 году — 9
* 1 студзеня 1981 году — 9
* 1 студзеня 1986 году — 9
* 1 студзеня 2018 году — 13

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 500
*  С. 290
*  С. 187
*  С. 128


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Мар’ямпальскі павет

**Мар’я́мпальскі павет** () — адзін зь дзесяці паветаў Летувы, знаходзіцца ў паўднёвай частцы краіны, на мяжы з Польшчай і Расеяй, а таксама мяжуе з Аліцкім, Ковенскім і Таўроскім паветамі. Сталіцай павету зьяўляецца Мар’ямпаль. Плошча павету складае 4463 км², насельніцтва 186 736 чалавек.

## Адміністрацыйны падзел
Павет дзеліцца на пяць раёнаў:

* Ваўкавішкаўскі раён (сталіца Ваўкавішкі)
* Кальварыйскае самакіраваньне (сталіца Кальварыя)
* Казларудзкае самакіраваньне (сталіца Казлова Руда)
* Мар’ямпальскае самакіраваньне (сталіца Мар’ямпаль)
* Шацкі раён (сталіца Шакі)

## Гарады
У павеце ёсьць дзевяць гарадоў, самымі вялікімі зь якіх зьяўляюцца:

# Мар’ямпаль
# Ваўкавішкі
# Казлова Руда
# Шакі
# Кібарты

## Вонкавыя спасылкі
Таўроскі павет

**Таўро́скі павет** () – адзін зь дзесяці летувіскіх паветаў, знаходзіцца ў заходняй частцы краіны. Сталіцай павету зьяўляецца горад Таўрогі. Ахоплівае паўднёвую частку этнаграфічнага раёну Жамойць. Мяжуе з Расеяй, а таксама з Клайпедзкім, Цельшыцкім і Ковенскім паветамі, Нёман аддзялае Таўроскі павет ад Мар’ямпальскага павету. Плошча павету складае 4411 км², насельніцтва налічвае 132 729 чалавек.

## Адміністрацыйны падзел
Павет дзеліцца на чатыры раёны:

* Юрбурскі раён (сталіца Юрбург)
* Пагескі гарадзкі раён (сталіца Пагегі)
* Шылэльскі раён (сталіца Шылэле)
* Таўроскі раён (сталіца Таўрогі)

## Гарады
У павеце знаходзяцца сем гарадоў, самымі вялікімі зьяўляюцца:

* Таўрогі
* Юрбург
* Шылэле
* Пагегі
* Скаўдвілі

## Вонкавыя спасылкі
Тэарэма Гаўса

**Тэарэ́ма Га́ўса** — адзін з асноўных законаў электрадынамікі, вызначае сувязь паміж струмянём вэктару напружанасьці электрычнага поля праз замкнёную паверхню і поўным электрычным зарадам у аб'ёме, які атачае гэтая паверхня. Тэарэма Гаўса ўваходзіць у сыстэму раўнаньняў Максўэла.

## Тэарэма Гаўса для напружанасьці электрычнага поля

Тэарэма Гаўса для поля і зарадаў у вакуўме фармулюецца наступным чынам:

: *Струмень вэктару напружанасьці электрычнага поля праз замкнёную паверхню не залежыць ад яе плошчы і формы, а вызначаецца [[сума]]ю электрычных зарадаў, што знаходзяцца ўнутры яе*.




дзе
* \Phi_\mathbf{E}\equiv\oint\limits_S\mathbf{E}\cdot\mathrm{d}\mathbf{S} — струмень вэктару напружанасьці электрычнага поля праз замкнёную паверхню S;
* Q — поўны зарад у аб'ёме, які атачае паверхня S;
* \varepsilon_0 — электрычная канстанта.

Тэарэму Гаўса можна сфармуляваць і ў дыфэрэнцыйнай форме:




дзе
\rho — аб'ёмная шчыльнасьць электрычнага зараду.

## Вывад з [[закон Кулёна|закону Кулёна]]
**Доказ**: Струмень вэктара напружанасьці пунктавага зараду праз элемэнт паверхні dS складае

d \Phi = \vec E \vec {dS} = \frac {q dS cos \varphi} {4 \pi \varepsilon_0 \varepsilon r^2} = \frac {q dS_r} {4 \pi \varepsilon_0 \varepsilon r^2}, дзе dS_r праекцыя dS на роўніцу, пэрпэндыкулярную да вэктару \vec r, накіраванага ад зараду да паверхні.

Велічыня \frac {dS_r} {r^2} уяўляе сабой цялесны кут d\Omega, пад якім з пункту знаходжаньня зараду бачная паверхня dS. Таму, калі зарад знаходзіцца ўнутры паверхні, яго агульны струмень праз замкнёную паверхню роўны

\Phi = \oint \frac {q dS_r} {4 \pi \varepsilon_0 \varepsilon r^2} = \oint \frac {q d\Omega} {4 \pi \varepsilon_0 \varepsilon} = \frac q {4 \pi \varepsilon_0 \varepsilon} \oint d\Omega = \frac q {\varepsilon_0 \varepsilon}

Калі ж поле ствараецца зарадам, які знаходзіцца па-за паверхняй, дык яго струмень праз паверхню роўны нулю, таму што любая простая, якая праходзіць праз гэты зарад, перасякае паверхню цотную колькасьць разоў: адзін раз заходзячы ў яе і другі раз — выходзячы.

Улічваючы гэта, а таксама прынцып супэрпазыцыі электрычных палёў, агульны струмень праз замкнёную паверхню можна знайсьці як суму струменяў кожнага з зарадаў, што стварае поле. Пры гэтым можна ўлічваць толькі тыя зарады, што знаходзяцца ўнутры. Адсюль атрымаем:

\Phi = \Sigma \Phi_i = \frac {\Sigma q_i} {\varepsilon_0 \varepsilon}

Тэарэма Гаўса зьяўляецца вынікам закона Кулёна. Яна ўжываная і да іншых палёў, напружанасьць якіх вызначаецца законам, падобным да кулёнаўскага. Так, яе можна ўжыць у дачыненьні да гравітацыйнага поля, прычым ролю напружанасьці будзе выконваць паскарэньне вольнага падзеньня, а замест зараду будзе фігураваць маса («гравітацыйны зарад»):

\Phi = 4 \pi G M

дзе G — унівэрсальная гравітацыйная канстанта.

Катэгорыя:Электрадынаміка
Катэгорыя:Электрастатыка
Катэгорыя:Фізычныя законы і раўнаньні
Ягуар

**Ягуа́р** () — трэці паводле памераў у сьвеце і самы вялікі ў Амэрыцы прадстаўнік сямейства каціных. Даўжыня цела без хваста 1,1—1,9 м, хвост 45—75 см, маса 36—113 кг, часам больш за 120 кг. Самка на 20 % меншая і лягчэйшая.

Арэал ягуара ахоплівае тэрыторыю ад Цэнтральнай Амэрыкі да поўначы Аргентыны. Асноўныя месцы распаўсюджаньня — трапічныя лясы і рэдкалесьсі. 

Лад жыцьця ягуараў самотны. Плошча тэрыторыі аднаго ягуара займае ад 25 (у самак) да 100 км². Самыя актыўныя часы паляваньня наступаюць пасьля заходу сонца і на досьвітку.

Асноўная здабыча — капібары і капытныя: алені мазама, пекары, тапіры, нападае таксама на птушак, малпаў, лісіц, зьмеяў, грызуноў; часта нападае на хатнюю жывёлу. Ягуар добра плавае, можа паляваць у вадзе. Аднак яго любімы мэтад паляваньня — засада ў высокай траве ці на дрэве.

Самка нараджае 2—4 кацянятаў. У няволі ягуар дажывае да 22—25 гадоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Caso, A., Lopez-Gonzalez, C., Payan, E., Eizirik, E., de Oliveira, T., Leite-Pitman, R., Kelly, M. & Valderrama, C. 2008. Panthera onca. The IUCN
* Nogueira, J. 2009. "Panthera onca" (On-line), Animal Diversity Web
* Panthera onca | ARKive
* *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world. — JHU Press, 2005. — С. 267. — ISBN 0801880327. 

Катэгорыя:Коткі
Катэгорыя:Фаўна Паўднёвай Амэрыкі
Шавельскі павет

**Шаве́льскі павет** () — адзін зь дзесяці летувіскіх паветаў, знаходзіцца ў паўночнай частцы краіны. Займае часткі этнаграфічных раёнаў Жамойць і Аўкштоты. Сталіцай зьяўляецца горад Шаўлі. Павет мяжуе з Латвіяй, а таксама зь Цельшыцкім, Таўроскім, Ковенскім і Панявескім паветамі. Плошча складае 8540 км², насельніцтва налічвае 364 076 чалавек.

## Адміністрацыйны падзел
Павет дзеліцца на 7 раёнаў:
* Акмянскі раён (сталіца Новыя Акмяны)
* Кельменскі раён (сталіца Кельмы)
* Пакройскі раён (сталіца Пакрой)
* Радзівілішкаўскі раён (сталіца Радзівілішкі)
* Шавельскі раён (сталіца Шаўлі)
* Шавельскі гарадзкі раён (горад Шаўлі)
* Янішкаўскі раён (сталіца Янішкі)

## Гарады
У павеце знаходзіцца 14 гарадоў, самымі вялікімі зь якіх зьяўляюцца:
# Шаўлі
# Радзівілішкі
# Куршаны
# Новыя Акмяны
# Янішкі
 
## Вонкавыя спасылкі
Lюk

**Lюk** — украінскі музычны гурт, што існаваў у 1999—2011 гадах, аднак у новым складзе вакалісткі ды гітарыста працягвае дзейнасьць пад назвай **«Lюk-дуэт»**. Паўстаў у горадзе Харкаў (Украіна). Музыка гурта зьяўляецца мяшанкай такіх стылёў як лаўнж ды рок з запазычаньнямі з эйсыд-джазу, гіп-гопу, фанку і электронікі.

## Склад
* Вольга Герасімава («Малая»): вакал
* Алег Сэрдзюк: клявішы, электра-пэркусія, праграмаваньне
* Валянцін Панюта («uta»): гітара
* Сяргей Бэльмас («Дед Мороз»): бас-гітара
* Аляксандар Крацінаў («Крот»): барабаны, праграмаваньне

## Дыскаграфія
* *Tourist Zone* (2002)
* *Lemon* — сумесны праект з вакалістам 5'nizza Санам (2004)
* *Sex* (2005)
* *Мамина юность* (2009)

## Зборнік
* *The Best of Lюk* (2008)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* [Старонка на [MySpace]] 

Катэгорыя:Украінскія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1999 годзе
Закон Кулёна

**Зако́н Кулё́на** дазваляе вызначыць сілу электрычнага ўзаемадзеяньня між двума пунктавымі зараджанымі целамі (гэтую сілу называюць **сілай Кулёна**). Ён фармулюецца наступным чынам:

*Сіла ўзаемадзеяньня двух пунктавых нерухомых [[электрычны зарад|электрычных зарадаў]] проста прапарцыйная іх велічыням q1 і q2 і адваротна прапарцыйная квадрату адлегласьці паміж імі. Гэтая сіла накіраваная ўздоўж [[простая|простай]], што злучае гэтыя зарады.*

Матэматычна закон (у вэктарнай форме) запісваецца наступным чынам:

\vec F_{2,1} = \frac {q_1 q_2 \vec r} {4 \pi \epsilon_0 \epsilon r^3}

дзе \vec F_{2,1} — сіла, зь якой цела 1 дзейнічае на цела 2; q_1 і q_2 — іх зарады, \epsilon_0 — унівэрсальная электрычная канстанта; \epsilon — дыэлектрычная пранікальнасьць асяродзьдзя, \vec r — вэктар адлегласьці паміж целамі, накіраваны ад цела 1 да цела 2.

З гэтай формулы вынікае, што сіла ўзаемадзеяньня зарадаў аднаго знака накіраваная аднолькава з \vec r; а для зарадаў розных знакаў — у адваротны бок. Інакш кажучы, зарады розных знакаў прыцягваюцца, а зарады аднаго знаку — адштурхоўваюцца адзін ад аднаго.

Велічыню сілы Кулёна можна запісаць больш простай формулай:

F_{2,1} = \frac {q_1 q_2} {4 \pi \epsilon_0 \epsilon r^2}

Для вакуўма \epsilon = 1, таму

F_{2,1} = \frac {q_1 q_2} {4 \pi \epsilon_0 r^2}

Часта выкарыстоўваюць каэфіцыент прапарцыйнасьці k, які роўны *k* ≈ 8,987742438·109 Н·м²/Кл² (ці Ф-1·м) і запісваецца наступным чынам:

: k=\frac{1}{4\pi\varepsilon_0}

тады закон Кулёна будзе мець выгляд:

F_{2,1} = \frac {q_1 q_2} {k \epsilon r^2}

Непасрэдна з закона Кулёна выводзіцца формула напружанасьці электрычнага поля, што ствараецца пунктавым зарадам:

E = \frac q {4 \pi \epsilon_0 \epsilon r^2}

або ў вэктарнай форме:

\vec E = \frac {q \vec r} {4 \pi \epsilon_0 \epsilon r^3}.

Закон Кулёна быў экспэрымэнтальна ўстаноўлены Шарлем Кулёнам ў 1785 годзе з дапамогай спэцыяльных шаляў.

## Глядзіце таксама
* Электрычнае поле
* Далёкадзеяньне

## Крыніцы

Кулёна закон
Кулёна
Катэгорыя:Электрастатыка
Пасёлак гарадзкога тыпу

**Пасёлак гарадзкога тыпу** або **гарадзкі пасёлак** — тып пераходнага паміж горадам і вёскаю паселішча згодна з савецкай і сучаснай афіцыйнай беларускамоўнай клясыфікацыяй.

Традыцыйная гістарычная назва паселішча падобнага кшталту — мястэчка (, , , ).

## Этымалёгія
Паводле Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы НАН Беларусі слова «пасёлак» ёсьць нядаўнім запазычаньнем з расейскага «посёлок».

## Гісторыя
«Пасёлкі гарадзкога тыпу» ўтвараліся згодна з указам Вярхоўнага Савету БССР ад 27 верасьня 1938 году. Тады да іх залічылі 101 паселішча, ранейшых мястэчак. Статус астатніх мястэчак панізілі да вёсак.

Беларускі лінгвіст Павал Сьцяцко сьведчыць, што нягледзячы на пашырэньне ў народнай мове слова «мястэчка», за савецкім часам яго наўмысна выкрасьлялі з працаў датычна геаграфіі Беларусі, тым часам гэтае слова дазвалялася ўжываць пры апісаньні Кітаю і іншых замежных краінаў. На прыкладзе вытрымак зь беларускіх і расейскіх тлумачальных слоўнікаў дасьледнік робіць выснову пра тое, што слова «мястэчка» зьяўляецца лякальнай адметнасьцю, якую савецкая ўлада імкнулася ліквідаваць з мэтай асыміляцыі (русіфікацыі) беларусаў.

## Ужываньне
Павал Сьцяцко паказвае на штучнасьць канструкцыі «пасёлак гарадзкога тыпу» і, адпаведна, шкоднасьць яе ўжываньня ў беларускай мове, у тым ліку празь немагчымасьць утварэньня назвы жыхара такога паселішча (традыцыйнае местачковец супраць «гартыппасялкоўца»).

Лігвіст Юрась Бабіч лічыць, што ў беларускай мове варта пазбаўляцца ад спалучэньня «пасёлак гарадзкога тыпу» як не зусім дарэчнага, казённага і фармальнага запазычаньня з расейскай мовы. Тым часам, паводле Ю. Бабіча, слова «мястэчка» дакладна адлюстроўвае сутнасьць паняцьця, выразна характарызуе названы тып населеных пунктаў. Мовазнаўца паказвае на тое, што ў апошнія гады адбываецца пашырэньне ўжытку слова «мястэчка» як ў вусным маўленьні, так і ў пісьмовай практыцы.

## Крыніцы
Вялікія Сьцяблевічы

**Вялі́кія Сьцябле́вічы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 2 на захад ад шашы . Вялікія Сьцяблевічы ўваходзяць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 3 траўня 1896 году — 17 двароў, 132 жыхары (64 жанчыны, 68 мужчынаў)
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 126 жыхароў; 1994 год — вёска: 96 двароў, 221 жыхар; 1999 год — 190 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 154 жыхароў; 2009 год — 93 жыхары; 2018 год — 59 жыхароў, 42 двары

## Вуліцы
* Балотная вуліца	
* Лугавая вуліца	
* Міра вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Ён Арнэ Рыісэ

**Ён Арнэ Сэмундсэт Рыісэ** (;  24 верасьня 1980 году, Мольдэ, Нарвэгія) — нарвэскі футбольны абаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Нарвэгіі. Гуляе на левым флянзе, адрозьніваецца магутным ударам зь левай нагі і велізарнай трываласьцю, якая дазваляе яму «закрываць» увесь флянг. Ягоны малодшы брат, Б’ёрн Гэльге Рыісэ, таксама зьяўляецца прафэсійным футбалістам, у 2007 годзе ён дэбютаваў у зборнай Нарвэгіі.

## Кар’ера
Сэзоны 2006—2007 і 2007—2008 гадоў Ён-Арнэ правёў даволі слаба і быў выцесьнены з складу бразыльскім фулбэкам Фабію Аўрэлію, адзіным недахопам якога было частае атрыманьне ім траўмаў. У красавіку 2008 году ў першым матчы паўфіналу Лігі чэмпіёнаў супраць «Чэлсі» Фабіё атрымаў чарговую траўму і на 63-й хвіліне быў заменены. Рыісэ, які выйшаў замест яго на шостай дададзенай арбітрам да матчу хвіліне зрэзаў мяч у свае вароты і дазволіў лёнданскаму клюбу дамагчыся нічыёй на «Энфілдзе». Такім чынам перад зваротным матчам «Чэлсі» атрымаў сур’ёзную перавагу і ў выніку здолеў ёй скарыстацца, упершыню ў сваёй гісторыі выйдучы ў фінал галоўнага эўрапейскага футбольнага турніру.

З чэрвеня 2008 году Рыісэ гуляў за «Рому», а ў 2011 годзе гулец вярнуўся ў Ангельшчыну, дзе абараняў клоеры клюбу «Фулгэму». Пасьля вылету каманды з Прэм’ер-Лігі ў сэзоне 2013—2014 гадоў, Рыісэ зьехаў з клюбу і ў верасьні далучыўся да кіпрскага клюбу АПОЭЛ.

## Дасягненьні
**«Манака»**:
* Чэмпіянат Францыі: 2000
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2000

**«Лівэрпул»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2006
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2003
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2001, 2006
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2005
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2001, 2005

**АПОЭЛ**:
* Чэмпіянат Кіпру: 2015
* Уладальнік Кубка Кіпру: 2015

**Асабістыя**:
* Прыз Кніксэна 2006 (лепшаму нарвэскаму футбалісту году)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Прэс-рэліз на афіцыйным сайце ФК «Рома»
* Статыстыка на National Football Teams
* Статыстыка на Soccerbase
* Профіль на сайце УЭФА

Катэгорыя:Нарвэскія футбалісты
Грычынавічы

**Грычы́навічы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, паміж ракой Валхвай і Беразьняцкім каналам, за 6 км на захад ад Вялікіх Сьцяблевічаў. Грычынавічы ўваходзяць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 3 траўня 1896 году — 63 двары, 450 жыхароў (240 жанчын, 210 мужчынаў)
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 611 жыхароў; 1994 год — вёска: 195 двароў, 493 жыхары; 1999 год — 425 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 389 жыхароў; 2009 год — 223 жыхары; 2018 год — 153 жыхары, 80 двароў

## Вуліцы
* Камсамольская вуліца	
* Ленінская вуліца	
* Мэліярацыйная вуліца	
* Першамайская вуліца	
* Юбілейная вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Карчаватка (Гомельская вобласьць)

**Карчава́тка** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 6 км на поўнач ад Грычынавічаў. Карчаватка ўваходзіць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 49 жыхароў
* 1994 год — 59 жыхароў, 35 двароў 
* 2004 год — 48 жыхароў
* 2018 год — 10 жыхароў, 8 двароў

## Вуліцы
* Пралетарская вуліца	
* Сацыялістычная вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Ельна (Гомельская вобласьць)

**Е́льна** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці. Ельна ўваходзіць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 2 траўня 1896 году — 12 двароў, 87 жыхароў (39 жанчын, 48 мужчынаў)
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 90 жыхароў; 1994 год — вёска: 31 двар, 77 жыхароў; 1999 год — 54 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 51 жыхароў; 2009 год — 31 жыхар; 2018 год — 23 жыхары, 13 двароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Буды (Гомельская вобласьць)

**Бу́ды**, **Бу́да** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 1 км на ўсход ад шашы , на правым беразе ракі Случы. Буды ўваходзяць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 66 жыхароў, 38 двароў
* 1999 год — 55 жыхароў
* 2004 год — 49 жыхароў
* 2009 год — 26 жыхароў
* 2018 год — 15 жыхароў, 8 двароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Малыя Сьцяблевічы

**Малы́я Сьцябле́вічы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на шашы . Малыя Сьцяблевічы ўваходзіць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 3 траўня 1896 году — 17 двароў, 138 жыхароў (64 жанчыны, 74 мужчыны)
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 194 жыхары; 1994 год — вёска: 42 двары, 83 жыхары; 1999 год — 69 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 64 жыхары; 2009 год — 36 жыхароў; 2018 год — 31 жыхар, 18 двароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Паморскае ваяводзтва

**Паморскае ваяводзтва** () — адно з 16 ваяводзтваў Польшчы. Утворанае 1 студзеня 1999 году на падставе ўставы ад 24 ліпеня 1998 году аб увядзеньні тэрытарыяльнага падзелу дзяржавы, з наступных ваяводзтваў папярэдняга адміністрацыйнага падзелу — Гданьскага і фрагмэнтаў Быдгаскага, Слупскага і Эльблёнскага.

## Геаграфія
Ваяводзтва знаходзіцца ў паўночнай Польшчы, мяжуе з Расеяю (Калінінградзкаю вобласьцю) і ваяводзтвамі:
* Вармінска-Мазурскім,
* Велікапольскім,
* Заходнепаморскім,
* Куяўска-Паморскім.

## Гарады
У Паморскім ваяводзтве налічваецца 42 населеныя пункты з гарадзкімі правамі, у тым ліку 4 гарады існуе на правах павету (Гданьск, Гдыня, Слупск, Сопат).

## Паветы
Паморскае ваяводзтва складаецца з 20 паветаў — 16 земскіх і 4 гарадзкіх.

## Гміны і населеныя пункты
У склад ваяводзтва ўваходзяць 123 гміны (25 гарадзкіх, 17 сельска-гарадзкіх і 81 сельская).

## Вонкавыя спасылкі
* Województwo Pomorskie
Наваленін

**Навале́нін** (гістарычная назва — *Но́вы Ле́нін*) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на ўсходнім беразе Случы. Наваленін уваходзіць у склад Ленінскага сельсавету.

## Назва
Вёска была заснавана пад назвай *Новы Ленін* ці *Нова-Ленін*, потым мела назву *Новае Леніна*. 28 студзеня 2005 году назва вёскі па-расейску была перайменаваная з *Ново-Ленино* ў *Ново-Ленин*, пры гэтым для назвы па-беларуску ўжыта другая форма — *Наваленін*. Менавіта такая форма назвы ўжыта і ў даведніку 2006 году «Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласьць». Да 2005 году такая назва ніколі і нідзе не ўжывалася. Пры гэтым мясцовыя жыхары працягваюць ужываць гістарычную назву *Навы Ленін*.

## Гісторыя
Вёску збудавалі ў 1930-я ўцекачы зь вёскі Ленін, якая ў тыя гады была ў складзе Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1994 год — 65 жыхароў, 34 двары
* 1999 год — 45 жыхароў
* 2004 год — 40 жыхароў
* 2009 год — 25 жыхароў
* 2018 год — 14 жыхароў, 10 двароў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Наша Ніва, Мяжа Ўсходу і Захаду

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Палосьцевічы

**Пало́сьцевічы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на аўтадарозе Менск — Мікашэвічы (). Палосьцевічы ўваходзяць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 5 траўня 1896 году — 36 двароў, 277 жыхароў (140 жанчын, 137 мужчынаў)
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 243 жыхары; 1994 год — вёска: 132 двары, 292 жыхары; 1999 год — 228 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 201 жыхароў; 2009 год — 124 жыхары; 2018 год — 87 жыхароў, 57 двароў

## Вуліцы
* Кастрычніцкая вуліца	
* Партызанская вуліца	
* Ю. Горбата вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Сукачы (Гомельская вобласьць)

**Сукачы́** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 5 км на поўдзень ад Наваленіна. Сукачы ўваходзяць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 98 жыхароў, 48 двароў
* 1999 год — 71 жыхар
* 2004 год — 71 жыхароў
* 2009 год — 31 жыхар
* 2018 год — 22 жыхары, 14 двароў

## Ураджэнцы
* Васіль Мініч (1949—2008) — беларускі мастак

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Цімашэвічы

**Цімашэ́вічы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 2 км ад аўтадарогі . Цімашэвічы ўваходзіць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 5 траўня 1896 году — 37 двароў, 263 жыхары (140 жанчын, 123 мужчыны)
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 214 жыхароў; 1994 год — вёска: 106 двароў, 184 жыхары; 1999 год — 137 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 116 жыхароў; 2009 год — 76 жыхароў; 2018 год — 36 жыхароў, 31 двор

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Паморскае ваяводзтва (неадназначнасьць)

* Паморскае ваяводзтва
* Паморскае ваяводзтва (Рэч Паспалітая)
* Паморскае ваяводзтва (1919—1939)
* Паморскае ваяводзтва (Польская Народная Рэспубліка)
Старая Буда

Назву **Старая Бу́да** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Старая Буда — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Старая Буда — вёска ў Чавускім раёне

### [[Расея]]
* Смаленская вобласьць:
** Старая Буда — вёска ў Глінкаўскім раёне
** Старая Буда — вёска ў Хіславіцкім раёне

### [[Украіна]]

## Глядзіце таксама
* Буда
* Новая Буда
* Старыя Буды
Ліцьвінава Буда

**Ліцьві́нава Бу́да** — вёска ў Ершыцкім раёне Смаленскай вобласьці Расеі, на рацэ Смародзінцы. Уваходзіць у склад Бяседкаўскага сельскага паселішча. Насельніцтва на 2007 год — 39 жыхароў.

Знаходзіцца ў паўднёвай частцы вобласьці за 14 км на паўднёвы захад ад Ершычаў, за 7 км на ўсход ад мяжы зь Беларусьсю.

## Гісторыя
Назва паходзіць ад словаў «буда» — у мінулым прадпрыемства па вытворчасьці поташу, разьмешчанае ў лесе, і «ліцьвіны» — саманазва беларусаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ершыцкага раёну
Цельшаўскі павет

**Це́льшаўскі павет** () — адміністрацыйна-тэрытарыльная адзінка Летувы. Адміністрацыйны цэнтар — места Цельшы. Плошча павету складае 4350 км², насельніцтва — 178 141 чалавек. Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы краіны, мяжуе з Латвіяй, а таксама з Клайпедзкім, Таўроскім і Шавельскім паветамі.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Падзяляецца на чатыры раёны:
* Мажэйкаўскі раён (цэнтар Мажэйкі)
* Плунгянскі раён (цэнтар Плунгяны)
* Рэтаўскае самакіраваньне (цэнтар Рэтаў)
* Цельшаўскі раён (цэнтар Цельшы)

## Месты
У складзе павету сем местаў:
* Мажэйкі
* Цельшы
* Плунгяны
* Рэтаў
* Векшнэ
* Ворні
* Сяды

## Крыніцы
Ламбік

**Ламбі́к** — від бэльгійскага піва.
Рыхтуецца метадам самаадвольнага браджэньня ў бочках, якія выкарыстоўваліся раней для вытрымкі вінаў.

Для падрыхтоўкі ламбіка выкарыстоўваецца ячменны солад і непрарошчанае збожжа пшаніцы.
Хмель, які выкарыстоўваецца для вытворчасьці ламбіка, павінен вылежацца не меней трох гадоў для памяншэньня водару і гаркаты, непажаданых для ламбіка.

Пасьля варэньня сусла перапампоўваецца ў вінныя бочкі. Браджэньне адбываецца за рахунак зьмешчаных на сьценках бочак і ў паветры мікраарганізмаў, у асноўным дзікіх дрожджаў. Асноўнае браджэньне доўжыцца тыдзень. Затым піва вытрымоўваецца на працягу некалькіх гадоў.

Як правіла, прадаваны ламбік уяўляе сабой сумесь розных яго гатункаў. Звычайна маладзейшыя гатункі зьмешваюцца з больш вытрыманымі для атрыманьня жаданага густу.

Піва Mort Subite Gueuze Lambic часта прадаецца ў бутэльках 0.33 з коркавым коркам (якія можна здаць). Вырабляецца таксама малінавае і вельмі смачнае вішнёвае (Kriek) піва. Крэпасьць яго 4-4.5%. Па словах некаторых бэльгійцаў, піва нейкі час стаіць ў адкрытых бочках і над імі плятуць павуціньне адмысловыя павукі. Павукі час ад часу падаюць у бочкі і надаюць яму непаўторны густ. Магчыма, гэты сакрэт і не дазваляе вырабіць гэтае піва ўдалечыні ад Бэльгіі.

## Вонкавыя спасылкі
* HORAL, арганізацыя, якая займаецца прамоўтынгам ламбіка 

Катэгорыя:Піва
Старажытная Македонія

**Македонія**, **Старажытная Македонія**, **Македонскае царства** — рабаўладальніцкая дзяржава ў цэнтральнай і паўночна-ўсходняй частцы Балканскай паўвыспы, заселенай ілірыйскімі і тракійскімі плямёнамі. Існавала з 5 ст. да н. э. да 148 да н. э.. Найбольшага росквіту дасягнула ў выніку заваёваў Піліпа II (падначаленьне ўсёй Грэцыі) і Аляксандра Македонскага (імпэрыя Аляксандра Македонскага.

Раньнерабаўладальніцкая дзяржава на землях Ніжняй Македоніі склалася на працягу 6—5 ст. да н. э., але яшчэ ў 4 ст. да н. э. плямёны Верхняй Македоніі былі на стадыі родаплемяннога ладу. Шлях утварэньня і этнічная прыналежнасьць македонскай народнасьці застаюцца прадметам спрэчак. Асноўнымі заняткамі насельніцтва дзяржавы былі земляробства і жывёлагадоўля. Непасрэднае суседзтва з Грэцыяй спрыяла ўзьдзеяньню грэцкай культуры і мовы, усталяваньню цесных узаемасувязяў з грэцкімі местамі-полісамі. З утварэньнем у Македоніі клясавага грамадзтва адбывалася і яе паступовае палітычнае аб’яднаньне, пашырэньне дзяржаўных межаў, умацаваньне незалежнасьці і рост вайскова-палітычнай магутнасьці.

У часы кіраваньня Піліпа II (359—336 да н. э.) канчаткова сфармавалася македонская манархія і была падпарадкаваная Верхняя Македонія. Гэты цар завяршыў рэарганізацыю войска і стварыў македонскі флёт. Імкнучыся пашырыць свае ўладанні і палітычны ўплыў, а таксама авалодаць марскім узьбярэжжам, якое знаходзілася ў руках грэкаў, Піліп II на працягу 357—346 да н. э. вёў вайну супраць Атэнаў і іх хаўрусьнікаў, у выніку якой авалодаў больш чым 30 гарадамі, падпарадкаваў Фэсалію і захапіў усё тракійскае ўзьбярэжжа Эгейскага мора. Паўторнае яго ўмяшаньне ў справы Грэцыі завяршылася ў 338 да н. э. бітвай пры Херанэі, у якой македонскае войска аказалася пераможцам і грэцкія гарады прызналі гегемонію македонскай манархіі. У 336 да н. э., рыхтуючыся выступіць супраць Пэрсыдзкага царства і мясцовай знаці, Філіп II стаў ахвярай змовы.

Яго пераемнікам стаў сын Аляксандар Македонскі (336—323 да н. э.), які задушыў паўстаньні грэцкіх гарадоў і ажыцьцявіў намеры свайго бацькі ў дачыненьні да Пэрсыдзкага царства. Ён разьбіў цара Дарыя III, заваяваў Пэрсыдзкую дзяржаву і на яе тэрыторыі ўтварыў сваю вялікую манархію, якая, аднак, была нетрывалай. Пасьля сьмерці Аляксандра імпэрыя распалася, і Македонія змагалася за кантроль над Грэцыяй з Ахейскім і Эталійскім саюзамі. Пасьля ўступленьня ў канфлікт з Рымам з-за Ілірыі (Македонскія войны) Македонія панесла паразу, была падзеленая на 4 рэспублікі пад рымскім пратэктаратам, і, нарэшце, улучаная ў склад Рыму як правінцыя (148 да н. э.).

Катэгорыя:Колішнія дзяржавы Эўропы
Клайпедзкі павет

**Кла́йпедзкі павет** () — адзін зь дзесяці летувіскіх паветаў, знаходзіцца ў заходняй частцы краіны, мяжуе з Расеяй і Латвіяй, а таксама з Таўроскім і Цельшыцкім паветамі, мае выхад да Балтыйскага мора. Сталіцай павету зьяўляецца горад Клайпеда. Плошча складае 5209 км², насельніцтва налічвае 383 945 чалавек.

## Адміністрацыйны падзел
Павет дзеліцца на сем раёнаў:
* Клайпедзкі гарадзкі раён (горад Клайпеда)
* Нерынскае самакіраваньне (горад Нерынга)
* Паланскі гарадзкі раён (горад Паланга)
* Клайпедзкі раён (сталіца Клайпеда)
* Крэтынгскі раён (горад Крэтынга)
* Шкудзкі раён (горад Шкуды)
* Шылакарчмянскі раён (сталіца Шылакарчма)

## Гарады
У павеце знаходзіцца 9 гарадоў, самымі вялікімі зь якіх зьяўляюцца:

* Клайпеда
* Крэтынга
* Шылакарчма
* Паланга
Беразіна (Жыткавіцкі раён)

**Беразіна́** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 4 км на ўсход ад Людзяневічаў, каля чыгуначнай станцыі Людзяневічы. Беразіна ўваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Зь ліпеня 1941 году па 6 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1924 год — хутар: 12 двароў, 80 жыхароў; чыгуначная станцыя: 2 двары, 10 жыхароў; 1994 год — вёска: 96 двароў, 233 жыхары; 1999 год — 184 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — вёска: 78 двароў, 169 жыхароў; 2009 год — 165 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Вязаў Лес

**Вя́заў Лес** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці. Вязаў Лес уваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Зь ліпеня 1941 году па 6 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

## Насельніцтва
* 1994 год — вёска: 38 двароў, 63 жыхары
* 1999 год — 53 жыхары
* 2009 год — 34 жыхары

## Вуліцы
* Палеская вуліца

## Геаграфія

На паўднёвы ўсход ад вёскі разьмешчана вадасховішча. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Дзедаўка (Гомельская вобласьць)

**Дзе́даўка** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 4 км на захад ад Людзяневічаў, за 5 км на ўсход ад Браніслава. Дзедаўка ўваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Зь ліпеня 1941 году па 7 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 312 жыхароў; 1924 год — вёска: 89 двароў, 518 жыхароў; чыгуначная станцыя: 15 двароў, 57 жыхароў; 1994 год — вёска: 133 двары, 305 жыхароў; 1999 год — 297 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 237 жыхароў

## Транспарт
Вёска знаходзіцца на чыгунцы Берасьце — Гомель, побач праходзіць аналягічная аўтамабільная шаша . Празь вёску таксама праходзіць дарога паміж Браніславам і Людзяневічамі.

## Вуліцы
* Савецкая вуліца

## Галерэя

Дзедаўка (Гомельская вобласьць) 11.jpg|Вясковы двор
Дзедаўка (Гомельская вобласьць) 1.jpg|Каля бібліятэкі
Дзедаўка (Гомельская вобласьць) 6.jpg|Каля бібліятэкі
Дзедаўка (Гомельская вобласьць) 9.jpg|Капліца каля могілак


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Доўгая Дуброва

**До́ўгая Дубро́ва** (таксама — *Но́ва Любі́маўская*) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 5 км на поўдзень ад Людзяневічаў, на поўнач ад ракі Скрыпіцы. Доўгая Дуброва ўваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Зь ліпеня 1941 году па 5 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле. 

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1924 год — хутар: 68 двароў, 466 жыхароў; 1994 год — вёска: 66 двароў, 129 жыхароў; 1999 год — 105 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 46 жыхароў

## Геаграфія
У ваколіцах вёскі ёсьць урочышча Расея.

## Вуліцы
* Дуброўская вуліца	
* Тураўская вуліца

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Загорбашша

**Заго́рбашша** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 2 км на поўнач ад Людзяневічаў, станцыя на Палескай чыгунцы. Загорбашша ўваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Зь ліпеня 1941 году па 7 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1908 год — вёска: 614 жыхароў; 1924 год — вёска: 112 двароў, 662 жыхары; чыгуначная станцыя: 1 двор, 10 жыхароў; 1994 год — вёска: 65 двароў, 130 жыхароў; 1999 год — 106 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 85 жыхароў

## Вуліцы
* Моладзевая вуліца	
* Раўналежная вуліца	
* Школьная вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Калінаўка (Жыткавіцкі раён)

**Калі́наўка** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на поўнач ад Палескай чыгунцы, за 1 км на поўдзень ад шашы . Калінаўка ўваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 114 жыхароў, 60 двароў
* 1999 год — 105 жыхароў
* 2009 год — 54 жыхары

## Вуліцы
* Палеская вуліца
* Сялянская вуліца	

## Крыніцы

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Лагвошчы

**Лагво́шчы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на поўнач ад шашы , за 4 км на поўнач ад Браніслава. Лагвошчы ўваходзіць у склад Юркевіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да Другой сусьветнай вайны ў Лагвошчах дзейнічала школа на польскай мове, працаваў нацыянальны Дом культуры. Вельмі дорага абышлося гэта лагвашчанцам: у выніку абвінавачваньня ў нацыяналізьме, у сувязях з замежжам у 1937 і 1938 гадах зь вёскі забралі ўсіх мужчын, больш за сорак чалавек, вярнуўся ў 1949 годзе толькі Алесь Рудніцкі.

26 верасьня 2006 году перададзеная зь Людзяневіцкага сельсавету ў склад Юркевіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1908 год — хутар: 42 жыхары; 1994 год — вёска: 118 двароў, 255 жыхароў; 1999 год — 228 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 160 жыхароў

## Вуліцы
* Запячэнская вуліца	
* Працоўная вуліца
* Сацыялістычная вуліца	

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Юркевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну