Тыбо Куртуа

**Тыбо́ Нікаля́ Марк Куртуа́** (;  11 траўня 1992 году, Брээ, Бэльгія) — бэльгійскі футбаліст, брамнік гішпанскага клюбу «Рэал» і нацыянальнай зборнай Бэльгіі. Уважаецца за аднаго з найвялікшых брамнікаў усіх часоў, бо вядомы хуткай рэакцыяй, акрабатычнымі сэйвамі і добрым кіраваньнем у штрафной плошчы.

## Клюбная кар’ера
### Раньнія гады
Пачынаў кар’еры ў якасьці гульца абароны, аднак зь цягам часу перакваліфікаваўся ў брамніка.

Куртуа прайшоў праз моладзевую сыстэму «Генку», пасьля чаго далучыўся да першага складу каманды. У ёй Кун Кастээльс спачатку ўважаўся за асноўнага брамніка, але падчас крызісу з траўмаў Куртуа атрымаў свой шанец. Малады брамнік дэбютаваў у асноўным складзе «Генку» супраць «Генту» 17 красавіка 2009 году ў веку 16 гадоў. Ён быў ключавой фігурай у сэзоне 2010—2011 гадоў, у тым ліку спрычыніўшыся да таго, што «Генк» здабыў тытул чэмпіёнаў бэльгійскай футбольнай лігі. Сам Куртуа яшчэ і атрымаў узнагароды найлепшага брамніка году і гульца году «Генку», прапусьціўшы толькі 32 галы ў 40 матчах лігі і 14 разоў захаваўшы сваю браму без прапушчаных галоў.

### «Атлетыка»
14 ліпеня 2011 году «Генк» і «Чэлсі» дамовіліся на трансфэр Куртуа. Ужо 26 ліпеня бэльгіец быў аддадзены ў доўгатэрміновую арэнду ў клюб гішпанскага чэмпіянату «Атлетыка». Куртуа дэбютаваў за новы клюб 25 жніўня ў матчы Лігі Эўропы супраць партугальскай «Віторыі» зь лікам 4:0, а праз тры дні ён захаваў браму без галоў у сваім дэбютным матчы Ля Лігі, калі мадрыдцы згулялі ўнічыю супраць «Асасуны». Футбаліст стаў першым выбарам сярод брамнікаў, апярэдзіўшы Сэрхіё Асэнха, не прапусьціўшы ў чатырох матчах у сваіх першых шасьці гульнях у Ля Лізе.

Пасьля першага падаўжэньня арэнды першая гульня галкіпэра прыпала супраць бацькоўскага клюбу «Чэлсі» ў Супэркубку УЭФА 2012 году, які завяршыўся перамогай «Атлетыка» зь лікам 4:1. Пазьней у гэтым сэзоне Куртуа ўсталяваў новы клюбны рэкорд «Атлетыка», 820 хвілінаў трымаючы браму на хатнім стадыёне без прапушчаных галоў. Сэрыя скончылася паразай ад «Рэал Сасьедаду». Клюб дайшоў да фіналу Кубка Гішпаніі 2013 году, а Куртуа быў названы найлепшым гульцом матчу ў пераможным матчы супраць мадрыдзкага «Рэалу» зь лікам 2:1. Гэта быў першы раз, калі «Атлетыка» за апошнія 14 галоў перамагла сваіх «сьменатковых» супернікаў. У сэзоне 2013—2014 гадоў арэнда Куртуа ў «Атлетыка» была падоўжаная яшчэ на 12 месяцаў.

Цікава, што ў гэтым сэзоне «Атлетыка» трапіў у паўфінале Лігі чэмпіёнаў на «Чэлсі». Як паведамлялася, у арэнднай угодзе быў пункт, які абавязваў мадрыдцаў праціць 3 мільёны эўра за кожны матч, у якім Куртуа будзе гуляць супраць «Чэлсі». Тым ня менш, УЭФА даў зразумець, што меркаваньні спартовай сумленнасьці робяць гэты пункт несапраўдным і невыканальным, пацьвердзіўшы, што «Атлетыка» можа свабодна выкарыстоўваць Куртуа безь якіх-небудзь дадатковых плацяжоў. Прапусьціўшы найменшую колькасьць галоў у значнай колькасьці матчаў у сэзоне 2013—2014 гадоў, Куртуа выйграў трафэй Рыкарда Саморы і зрабіў важны ўнёсак у першым тытул «Атлетыка» з 1996 году. 24 траўня ў Лісабоне «Атлетыка» зазнала паразу ў фінале Лігі чэмпіёнаў зь лікам 4:1 пасьля дадатковага часу, саступіўшы «Рэалу».

### «Чэлсі»

У чэрвені 2014 году галоўны трэнэр «Чэлсі» Жузэ Маўрыньню пацьвердзіў інфармацыю аб вяртаньні Куртуа ў лёнданскі клюб. 18 жніўня брамнік дэбютаваў у складзе ангельскага клюбу матчам супраць «Бэрнлі», які скончыўся зь лікам 3:1 на карысьць «сініх». Бэльгіец упершыню ў сваёй другой гульні ў Прэм’ер-лізе не прапусьціў аніводнага голу, зрабіўшы некалькі вырашальных сэйваў у хатняй перамозе над «Лэстэр Сіці» зь лікам 2:0. 11 верасьня 2014 году Куртуа падпісаў новы пяцігадовы кантракт з «Чэлсі». 5 кастрычніка ў першым тайме хатняга матчу «Чэлсі» супраць «Арсэнала», які завяршыўся перамогай «сініх» зь лікам 2:0, Куртуа атрымаў траўму галавы праз сутыкненьне з Алексісам Санчэсам. Брамніка замянілі, а затым даставілі ў шпіталь, дзе яму надалі дапамогу ад лёгкага парэзу вуха, і ў тую ж ноч выпісалі зь лякарні. 11 верасьня 2015 году Куртуа атрымаў траўму нагі падчас трэнаваньня, якая запатрабавала апэрацыі і азначала, што ён павінен быў прапусьціць наступныя тры месяцы спаборніцтваў. 16 красавіка 2016 году ён быў выдалены з поля ў матчы ўдома супраць «Манчэстэр Сіці» праз фол на Фэрнандыньню.

17 жніўня 2016 года брамінк абверг чуткі пра трансфэры і заявіў, што застанецца ў «Чэлсі» на доўгія гады. Празь дзесяць дзён у хатняй перамозе над «Бэрнлі» зь лікам 3:0 ён упершыню ў сэзоне не прапусьціў аніводнага гола і перапыніў сэрыю з трынаццаці хатніх матчаў Прэм’ер-лігі, калі прапускаў як мінімум адзін мяч зь лістапада 2015 году. З 1 кастрычніка па 20 лістапада «Чэлсі» Куртуа ўчыніў сэрыю з шасьці матчаў без прапушчаных галоў. Наступная такая сэрыя цягнулася з 11 па 26 сьнежня і ахапіла чатыры разы. «Чэлсі» між тым да Калядаў апынуўся на вяршыні турнірнай табліцы. У канцы сэзону галкіпэр яшчэ некалькі матчаў згуляў на нуль, дзякуючы чаму атрымаў Залатую пальчатку Прэм’ер-лігі і забясьпечыў чэмпіёнскі тытул свайму клюбу.

### «Рэал»
Па сэзоне 2017—2018 гадоў Куртуа заявіў, што хацеў бы жыць бліжэй да сваіх дзяцей, што распаліла чуткі пра ягоны пераход у «Рэал». «Чэлсі» заявіў, што не адпусьціць яго, пакуль ня знойдзе замену галкіпэру. Куртуа адказаў тым, што не зьявіўся на трэнаваньнях па летняга перапынку, спрабуючы прымусіць клюб яго адпусьціць. 8 жніўня 2018 году мадрыдзкі «Рэал» абвесьціў, што падпісаў з Куртуа шасьцігадовы кантракт. Празь дзень «Чэлсі» пацьвердзіў трансфэр, як мяркуецца за суму ў 35 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў.

Куртуа дэбютаваў за мадрыдзкі клюб 1 верасьня 2018 году, дзе зьявіўся ў стартавым складзе ў матчы супраць «Леганесу», які мадрыдцы перамаглі зь лікам 4:1. 5 ліпеня 2020 году бэльгіец захаваў сваю браму ў 17-ы матчы за сэзон 2019—2020 гадоў у выязным матчы супраць «Атлетыка» зь Більбао, стаўшы першым галкіпэрам «сьметанковых», які зрабіў гэта за адзін сэзон з часоў Франсіска Буё ў сэзоне 1994—1995 гадоў. Ён быў бясспрэчным гульцом першай адзінаццаткі падчас сэзону, калі «Рэал» стаў пераможцам Ля Лігі. Ён стаў першым гульцом пасьля Хасэ Люіса Пэрэса-Паі, які рабіўся чэмпіёнам краіны як у складзе «Рэалу», гэтак і «Атлетыка». 16 жніўня 2021 году ён падпісаў новы чатырохгадовы кантракт. 6 лютага 2022 году ён атрымаў 100-ю перамогу ў складзе «Рэала» ў 161-й матчы, пасьля таго як мадрыдцы перамаглі «Гранаду» зь лікам 1:0. Куртуа выйграў свой другі тытул чэмпіёна Гішпаніі з «Рэалам» у сэзоне Ля Лігі 2021—2022 гадоў. 28 траўня 2022 году брамнік быў названы найлепшым гульцом фіналу Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2022 году, дзе яму ўдалося зрабіць у агульнай складанасьці дзевяць сэйваў, што дапамагло мадрыдзкаму «Рэалу» перамагчы «Лівэрпул» зь лікам 1:0.

10 жніўня 2023 году «Рэал» абвесьціў, што ў Куртуа дыягнаставалі разрыў пярэдняй крыжападобнай зьвязкі левага калена. Пасьля гэтага яму прызначылі апэрацыю і ён выбыў на некалькі месяцаў. 19 сакавіка 2024 году бэльгіец зноў атрымаў траўму падчас трэнаваньня, пашкодзіўшы сярпок сустаўны правага калена. Акрыяньне заняло блізу двух месяцаў, што фактычна выключыла галкіпэра на большую частку сэзону 2023—2024 гадоў. Пазьней, 1 чэрвеня 2024 году, ён выйшаў у стартавым складзе ў фінале Лігі чэмпіёнаў, зьдзейсьніўшы вырашальныя сэйвы ў пераможным матчы над дортмундзкай «Барусіяй» зь лікам 2:0.

## Міжнародная кар’ера
3 чэрвеня 2011 году Куртуа быў выкліканы ў зборную Бэльгіі на матч супраць зборнай Турэччыны ў рамках адборачнага матча да чэмпіянату Эўропы 2012 году. 10 жніўня 2011 году ён зноўку быў выкліканы ў зборную на матч супраць зборнай Славеніі, але таксама ня выйшаў на поле. Дэбютаваў у асноўным складзе зборнай Бэльгіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Францыі 15 лістапада 2011 году, які скончыўся ўнічыю 0:0.

Куртуа згуляў кожную хвіліну ў час адборачнага сэзону чэмпіянату сьвету 2014 году, бо Бэльгія ўпершыню з чэмпіянату сьвету 2002 году кваліфікавалася на буйны турнір. Цягам гэтых адборачных матчаў ён шэсьць матчаў у дзесяці трымаў браму недатыкальнай. Брамнік заставаўся першым выбарам і на самім турніры, згуляўшы ўва ўсіх пяці матчах Бэльгіі на турніры. Куртуа браў актыўны ўдзел у адборачным турніры да чэмпіянату Эўропы 2016 году, аднак прапусьціў дзьве апошнія гульні праз траўму. Куртуа і ягоная каманда дайшлі да чвэрцьфіналу Эўра-2016, дзе саступілі зборнай Ўэйлзу. Як і павялося за гады Куртуа зноў быў абраны ў склад зборнай Бэльгіі на чэмпіянат сьвету 2018 году. Ён быў першым выбарам цягам усяго турніру і адыграў ключавую ролю ў перамозе бэльгійцаў над зборнай Бразыліі зь лікам 2:1 у чвэрцьфінале, што дазволіла Бэльгіі прабіцца ў паўфінал сусьветнага турніру ўпершыню з 1986 году. Куртуа на турніры зрабіў 27 сэйваў у сямі гульнях чэмпіянату, больш, чым любы іншы брамнік. За гэтае дасягненьня ён быў ушанаваны ўзнагародай «Залатая пальчатка» як найлепшы брамнік турніру. На чэмпіянаце Эўропы 2020 году і чэмпіянаце сьвету 2022 году брамнік працягваў бараніць гонар краіны, а матч 1 сьнежня 2022 году на чэмпіянаце сьвету супраць зборнай Харватыі стаў для галкіпэра 100-м у складзе зборнай, што зрабіла Куртуа першым бэльгійскім брамнікам, які здолеў дасягнуць такой колькасьці матчаў.

Куртуа згуляў у двух адборачных матчах да чэмпіянату Эўропы 2024 году, але пасьля атрымаў траўмы, што выбіла яго з гульні на некалькі месяцаў. Па акрыяньні Куртуа дапамог мадрыдзкаму «Рэалу» ўзяць перамогу ў Лізе чэмпіёнаў, яго яго ня бралі на адборачныя матчы. Канфлікт паміж галоўным трэнэрам зборнай Бэльгіі Дамэніка Тэдэскам і Куртуа не атрымалася разьвязаць. У рэшце рэшт Куртуа абвесьціў, што ня будзе ў гуляць у складзе зборнай на чэмпіянаце Эўропы. Пазьней Тэдэска пацьвердзіў гэта ў красавіку 2024 года. 10 сакавіка 2025 году Куртуа вярнуўся ў зборную, калі яе ачоліў новы галоўны трэнэр Рудзі Гарсія. Гэтая пастанова разчаравала іншага брамніка Куна Кастээльса, які ў расчараваньні сышоў з нацыянальнай зборнай.

## Дасягненьні

**«Генк»**:
* Чэмпіён Бэльгіі: 2011
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 2009

**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2014
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2013
* Пераможца Лігі Эўропы: 2012
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2012

**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2015, 2017
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2018
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2015

**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2020, 2022, 2024
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2023
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2020, 2022
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2022, 2024
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2024
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Профіль на афіцыйным сайце «Чэлсі»
* Профіль на афіцыйным сайце «Атлетыка Мадрыд»

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты