Пашпарт Нансэна

**Пашпарты́ На́нсэна**, афіцыйнае найменьне **пашпарты асо́баў без грамадзя́нства** — міжнародна прызнаныя замежныя пашпарты ўцекачоў, якія дзейнічалі ў 1922—1938. Выдавала гэтыя пасьведчаньні Бюро Вярхоўнага камісара па справах уцекачоў Лігі Нацый асобам без грамадзянства. Распаўсюджаная назва «пашпарты Нансэна» паходзіць ад імя нарвэскага дзяржаўнага дзеяча і палярнага дасьледніка Фрыт’яфа Нансэна, які прапанаваў ідэю выдачы гэткіх пашпартоў на пасадзе Вярхоўнага камісара.

## Мінуўшчына
Па сканчэньні I Сусьветнай вайны ўсчалося агульнае бязладзьдзе, зьвязанае з развалам адных дзяржаваў ды стварэньнем іншых, перакраеньнем межаў паводле нацыянальных прыкметаў, выбухам грамадзянскіх войнаў. З гэтых прычынаў мноства людзей былі вымушаныя пакінуць сваю радзіму, хтосьці без дакумэнтаў, а хтосьці з дакумэнтамі ўжо няісных дзяржаваў, з-за чаго страцілі магчымасьць перасякаць дзяржаўныя межы.

Непасрэднай нагодай для ўвядзеньня пашпартоў Нансэна стаў прыняты ў 1921 року дэкрэт бальшавіцкага ўраду пра пазбаўленьне права на атрыманьне савецкага грамадзянства асобаў, якія эмігравалі за мяжу. У гэтую катэгорыю трапілі і каля 800 000 уцекачоў ад грамадзянскай вайны. З 3 да 5 ліпеня 1922 року ў Жэнэве адбылася скліканая Вярхоўным камісарам па справах уцекачоў Лігі Нацый Фрыт’яфам Нансэнам міжурадавая канфэрэнцыя ў пытаньнях пасьведчаньняў асобы для расейскіх уцекачоў, якая ўхваліла выдачу такім асобам пашпартоў асобаў без грамадзянства. Да 1942 року яны былі прызнаныя ўрадамі 52 дзяржаваў.

У 1924 року пагадненьне Нансэна было распаўсюджаная на армянаў, а ў 1928 — на асырыйскіх, асыра-халдэйскіх, баўгарскіх і турэцкіх уцекачоў. Было выдадзена каля 450 000 пашпартоў Нансэна асобам без грамадзянства і ўцекачам, якія не маглі атрымаць пашпартоў у краіне грамадзянства.

Па сьмерці Нансэна ў 1930 року выдачай пашпартоў займаўся Міжнародны офіс Нансэна для ўцекачоў Лігі Нацыяў. З гэтай пары пашпарт спасылаўся не на канфэрэнцыю 1922 року, а выдаваўся ад імя Лігі. У 1938 року офіс быў закрыты; выдачу пашпартоў працягнула новая ўстанова, Офіс Вярхоўнага камісара па справах уцекачоў пад эгідай Лігі нацыяў у Лёндане.

## Галерэя

File:Nansen cs cover.jpg|Вокладка пашпарта Нансэна;паліцэйскі пастарунак, Прага, Чэхаславаччына, 1930
File:Nansen cs stamp.jpg|Марка абнаўленьня пашпарта Нансэна;Міжнародны офіс Нансэна для ўцекачоў, 1930
File:Oslo Nansen.JPG|Частка памятнай таблічкі;Ратуша, Осьлё, Нарвэгія, 2007


## Вынікі
У 1938 року Міжнародны офіс Нансэна для ўцекачоў за свае намаганьні па ўвядзеньні пашпартоў Нансэна атрымаў Нобэлеўскую прэмію міру.

## Вядомыя ўладальнікі

* Робэрт Капа
* Сэрджу Чэлібідаке
* прынцэса Вера Канстанцінаўна Раманава
* Марк Шагал
* Аляксандар Галіч
* Зузана Гінчанка
* Аляксандар Гротэндык
* Георгі Гурджыеў
* Зэеў Жабацінскі
* Юры Мэсэн-Яшын
* Арыстотэль Анасіс
* Том Паркер
* Ганна Паўлава
* вялікая княгіня Марыя Паўлаўна
* сьвяты Рыгор Пэрадзэ
* Ядвіга Пілсудзкая
* Сяргей Рахманінаў
* Рабін Мэнахэм Мэндэль Шнэерсон
* Ота Скарцэні
* Ігар Стравінскі
* кароль Альфонса XIII

## Глядзіце таксама
* Сусьветны пашпарт

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фрыт’яф Нансэн адказвае расейскім бальшавікам // Радыё „Свабода“
* Пашпарт Нансэна  Dead Media Archive

Катэгорыя:Колішнія пашпарты
Катэгорыя:Фрыт’яф Нансэн
Катэгорыя:Ліга Нацыяў
Катэгорыя:Бежанцы
Катэгорыя:Апатрыды
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе