open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Momoiro Clover Z

— японская дзявочая поп-група. Яна была заснавана ў 2005 годзе..

## Склад

### Былыя ўдзельніцы

**другие**
* Руна Юмікава ( *Yumikawa Runa*, нар. 4 лютага 1994)
* Цукіна Такаі ( *Takai Tsukina*, нар. 6 ліпеня 1995)
* Мію Вагава ( *Wagawa Miyū*, нар. 19 сьнежня 1993)
* Манамі Ікура ( *Ikura Manami*, нар. 4 лютага 1994)
* Сумірэ Фудзісіро ( *Fujishiro Sumire*, нар. 8 траўня 1994)
* Юкіна Касіва ( *Kashiwa Yukina*, нар. 12 жніўня 1994)

## Дыскаграфія
### Сынглы

***** «Ikuze! Kaitō Shōjo ~Special Edition~» () у 2012 годзе

## Альбомы

***** у 2013 годзе

## Відэаграфія

}-->
|
|-
| «Kimi to Sekai» ()
|
|-
|rowspan="2" align="center"| 3
| «Mirai Bowl»
|align="center"| глядзець
|-
| «Chai Maxx»
|align="center"| глядзець
|-
|align="center"| 4
| «Z Densetsu: Owarinaki Kakumei»
|align="center"| глядзець
|-
|align="center"| 5
| «D' no Junjō»
|align="center"| глядзець
|-
|rowspan="2" align="center"| 6
| «Rōdō Sanka»
|align="center"| глядзець
|-
| «Santa-san» ()
|align="center"| глядзець
|-
|align="center"| 7
| «Mōretsu Uchū Kōkyōkyoku.&nbsp;Dai 7 Gakushō „Mugen no Ai“»
|align="center"| глядзець
|-
|rowspan="3" align="center"| 8
| «Otome Sensō»
|align="center"| глядзець
|-
| «PUSH»
|align="center"| глядзець
|-
| «Mite Mite Kocchichi» (харэаграфічнае відэа)&nbsp;()
|align="center"| глядзець
|-
|rowspan="2" align="center"| 9
| «Saraba, Itoshiki Kanashimitachi yo»
|align="center"| глядзець
|-
| «Wee-Tee-Wee-Tee»
|align="center"| глядзець
|-
|rowspan="2" align="center"| 2-йальбом
| «Neo STARGATE»
|align="center"| глядзець
|-
| «BIRTH Ø BIRTH»
|align="center"| глядзець
|-
|align="center"| 10
| «GOUNN»
|align="center"| глядзець
|}

## Прэміі і ўзнагароды

## Глядзіце таксама
* Shiritsu Ebisu Chugaku
* Team Syachihoko

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Афіцыйны сайт Momoiro Clover Z 
* Афіцыйны сайт Momoiro Clover Z 
* Афіцыйны канал Stardust Music на YouTube
* Momoiro Clover Z на Ustream

Катэгорыя:Поп-гурты
Катэгорыя:Японскія музычныя гурты
Катэгорыя:Рэкардсмэны Кнігі рэкордаў Гінэса
Паўднёва-ўсходняя гандбольная ліга

**Паўднё́ва-ўсхо́дняя гандбо́льная лі́га**, скарочана **СЭГА-ліга** (ад ), спонсарская назва **СЭГА-Ліга — [[Газпрам]] [[Паўднёвы паток]]** — рэгіянальнае гандбольнае спаборніцтва клюбаў Паўднёвай і Ўсходняй Эўропы, заснаванае ў 2011 року. Штаб-кватэра лігі знаходзіцца ў Загрэбе (Харватыя), ейным прэзыдэнтам зьяўляецца Міхайла Міхайлаўскі, экс-прэзыдэнт «Вардару».

## Мінуўшчына
Першым чэмпіёнам СЭГА-лігі ў сэзоне 2011—2012 рокаў стаў македонскі клюб «Вардар» са Скоп’я. Сьпярша ў лізе выступалі 14 клюбаў, аднак у наступных сэзонах іхняя колькасьць зьмяншалася, як і краіны-прадстаўнікі.

У цяперашнім, восьмым паводле ліку розыгрышы бяруць удзел 10 клюбаў зь Беларусі, Босьніі і Герцагавіны, Македоніі, Румыніі, Славаччыны, Сэрбіі і Харватыі. Сярод ранейшых удзельнікаў — таксама прадстаўнікі Вугоршчыны ды Славеніі.

Чэмпіянат праходзіць у два этапы: кругавы турнір і фінал чатырох, у які трапляюць клюбы, што занялі па выніках сэзону 4 першыя месцы.

## Мінулыя пераможцы

## Гісторыя ўдзелаў паводле клюбаў
*Паводле стану на [[Паўднёва-ўсходняя гандбольная ліга 2018—2019 гадоў|сэзон 2018—2019 гадоў]].*

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* 
* Неафіцыйная бачына

Катэгорыя:Эўрапейскія гандбольныя спаборніцтвы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2011 годзе
Любімец-2007 (футбольны клюб)

«**Любімец-2007**» () — баўгарскі футбольны клюб з гораду Любімец. Заснаваны ў 1921 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Любімец
Стойка Стойкаў

**Стойка Стойкаў** (; 26 кастрычніка 1912 — 9 сьнежня 1969) — баўгарскі навуковец, вядомы мовазнавец, баўгарыст, заснавальнік баўгарскае дыялекталёгіі.
## Біяграфія
Стойка Стойкаў вывучаў славянскую філялёгію ў Сафійскім унівэрсытэце. Ён спэцыялізаваўся ў фанэтыцы, дыялекталёгіі ды славянскім мовазнаўстве ў Празе (1937—1939). Атрымаў ступень доктара філязофіі ў Карлавым унівэрсытэце (1939). Працаваў у Інстытуце баўгарскае мовы БАН (ад 1942 году — асыстэнт, у 1952-1969 — кіраўнік сэкцыі баўгарскае дыялекталёгіі лінгвістычнага атлясу, ад 1958 году таксама намесьнік дырэктара Інстытуту), ды ў Сафійскім унівэрсытэце(асыстэнт з 1943, дацэнт з 1947, прафэсар у 1950—1969). Быў дэканам філялягічнага факультэту СУ (1953—1954, 1962—1966) і прарэктарам (1958—1960). Кіраўнік Камісіі па фанэтыцы й фаналёгіі Міжнароднага Камітэту Славістаў (1968—1969) і ягоны сакратар (1959—1964).

## Крыніцы

Катэгорыя:Баўгарскія мовазнаўцы
Катэгорыя:Сябры Баўгарскае Акадэміі навук
Катэгорыя:Выкладчыкі Сафійскага ўнівэрсытэту
Залаэгерсэг (футбольны клюб)

«**Залаэгерсэг**» () — вугорскі футбольны клюб з гораду Залаэгерсэгу (рэгіён Зала). Заснаваны ў 1920 годзе. Чэмпіён Вугоршчыны (2002) і уладальнік Кубка Вугоршчыны (2023).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Залаэгерсэг
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Чызьпік Энэрджы-арэна

**Чызьпік Энэрджы-арэна** (, раней *Форд-цэнтар*) — спартовы комплекс у Аклагома-Сіці, ЗША. Хатняя арэна каманды «Аклагома-Сіці Тандэр». У сэзонах 2005/06 і 2006/07 была хатняй арэнаю для каманды «Нью-Арлеан/Аклагома-Сіці Горнэтс». На арэне ладзяцца канцэрты, радзінныя і грамадзкія мерапрыемствы, канвэнты, лядовые шоў і спартовыя спаборніцтва мясцовых унівэрсытэцкіх і школьных камандаў.

Уласьнікам арэны зьяўляецца горад Аклагома-Сіці. Адкрыцьцё арэны адбылося 8 ліпеня 2002 году, праз 3 гады ад пачатку будаўніцтва. Правы на назву арэны «Форд-цэнтар» набыла кампанія *Oklahoma Ford Dealers*, якая прадстаўляе дылераў кампаніі «Ford Motor Company» у штаце, але не саму фірму «Форд».

22 ліпеня 2011 году правы на назву арэны былі прададзеныя на 12 год кампаніі *Chesapeake Energy* і арэна зьмяніла назву «Чызпік Энэрджы-арэна».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт арэны

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Будынкі Аклагома-Сіці
Катэгорыя:Спартовыя збудаваньні ЗША
Квай-Гон Джын

**Квай-Гон Джын** (; 92—32 ДБЯ) — пэрсанаж сусьвету Зорных войнаў. Навучаўся ў Графа Дуку. Погляды Квай-Гон Джына не супадалі зь поглядамі на жыцьцё Рады джэдаяў. Квай-Гон не марнаваў час на мэдытацыю, ён кіраваўся філязофіяй «Жывой моцы»: адчуваць сябе, ня думаць — выкарыстоўваць свае інстынкты. З-за непакорлівага погляду Квай-Гон Джын так і ня быў прыняты ў Раду Джэдаяў, хоць і карыстаўся вялікай павагай сярод сваіх паплечнікаў.

На Татуіне Квай-Гон Джын знайшоў хлопчыка-нявольніка Энакіна Скайўокера, які меў рэакцыю джэдая. Аналіз крыві хлопчыка паказаў неверагодна вялікі ўзровень мідыхлярыянаў, вышэйшы за ўзровень самаго магістра Ёды. Квай-Гон вызваліў Энакіна й паказаў яго Радзе джэдаяў на Карусанце, але Рада адмовілася браць Энакіна й вучыць яго валоданьню сілай, бо бачыла ў ім моцны гнеў і страх. Рада не была ўпэўненая ў хлопчыку, ягоная будучыня была вельмі цьмяная, ня вызначаная. Квай-Гон Джын пажадаў сам вучыць Энакіна, але й гэта яму было забаронена, бо ў яго ўжо быў адзін вучань падаван Обі-Ван Кенобі. Пасьля сьмерці Квай-Гон Джына Рада джэдаяў згадзілася выканаць яго апошнюю волю й дазволіла Обі-Вану стаць настаўнікам для Энакіна.

## Зброя
Сьветлы бок Моцы і зялёны сьветлавы меч.

## Характар
Квай-Гон па жыцьці вельмі вольналюбівы чалавек, ён часта не падпарадкоўваецца загадам Ордэна Джэдаяў, дзейнічае згодна сваім пачуцьцям і інстынктам. Квай-Гон Джын вельмі добра ўспрымае моц і знаходзіць хутка кантакты з любымі формамі розуму ў галяктыцы. Нягледзячы на свой сталы узрост, ён зьяўляецца адным зь лепшых ваяроў у галяктыцы.

## Апошняя бітва й сьмерць
Пад час бітвы за Набу Квай-Гон Джын і Обі-Ван Кенобі сустракаюцца з Дартам Молам у каралеўскім палацу на плянэце Набу. Пачынаецца бой, пад час якога Дарт Мол працінае Квай-Гона сваім мечам. Квай-Гон памірае на руках Обі-Вана Кенобі. Аднак перад сьмерцю Квай-Гон наракае Обі-Вана джэдаем і просіць працягнуць навучаньне Энакіна.

## Пасьля сьмерці
У трэцім эпізодзе Ёда кажа Обі-Вану: «Той, хто да неўміручасьці шлях адкрыў, са сьвету сілы здолеў вярнуцца — настаўнік былы ваш». Такмі чынам Ёда кажа, што Квай-Гон Джын здолеў, дзякуючы сваёй філязофіі й разуменьню моцы, знайсьці шлях кантактаваць са сьветам жывых. Пасьля Обі-Ван Кенобі вучыцца гэтаму майстэрству ў Ёды й падтрымлівае сувязь з Квай-Гонам на Татуіне, дзе жыве ў выгнаньні, да сустрэчы з Люкам Скайўокерам. Потым, пасьля сьмерці, і сам Обі-Ван выходзіць на сувязь з Люкам такім жа чынам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Выдуманыя настаўнікі
Катэгорыя:Джэдаі
Мэйс Ўінду

**Мэйс Ўінду** (; 72—19 ДБЯ) — пэрсанаж сусьвету «Зорных войнаў», кіраўнік найвышэйшай Рады джэдаяў.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Выдуманыя настаўнікі
Катэгорыя:Джэдаі
R2-D2

**R2-D2** — вынаходлівы астрадроід сусьвету «Зорных войнаў». Кваліфікаваны мэханік зоркалёта й памагаты пілёта зьнішчальніка. Унутры сябе дроід мае вялікую колькасьць самых разнастайных прыладаў: ад мэханічных дзяржальняў да кампутарных інтэрфэйсаў і зварачных гарэлак. У другім эпізодзе R2-D2 зьдзіўляе ўсіх яшчэ й сваёй здольнасьцю пералятаць на невялікія адлегласьці дзякуючы рэактыўным рухавічкам у сваіх нагах. У арыгінальнай трылёгіі было створана 9 мадэляў R2-D2. Сем для пустыні, адна для Кені Бэйкера й адна была здольная варушыць трыма канечнасьцямі. На працягу здымкаў арыгінальнай трылёгіі мадэлі, што працавалі ў пустыні, хутка ламаліся, бо іх рухавік забруджваўся жвірам. Каб пазьбегнуць гэткіх праблем у новым фільме, Лукас даручыў дзьвюм кампаніям — «Industrial Light & Magic» і брытанскаму аддзелу сваёй працоўнай групы па спэцэфэктах — стварыць новую вэрсію R2-D2. У новай трылёгіі ў дадатак выкарыстоўваўся ў некаторых момантах лічбавы дублёр.

У новай трылёгіі R2-D2 ўпершыню сустракаецца ў першым эпізодзе на караблі каралевы Падмэ Амідалы. Дроід здолеў адрамантаваць карабель пад час яго палёту на Карусант, такім чынам выратаваўшы сваю гаспадыню й усю місію Ордэна джэдаяў. Пазьней R2-D2 разам з каралевай і Квай-Гон Джынам на Татуіне сустракае свайго будучага сябра — пратакольнага дроіда C-3PO. На працягу ўсіх 6 эпізодаў гэтай пацешная пара дроідаў будзе разам дапамагаць героям фільму й не даваць сумаваць глядачам. У час войнаў клёнаў R2-D2 выконваў шмат самых разнастайных місій, у гэты перыяд ён належаў Энакіну Скайўокеру.

У арыгінальнай трылёгіі R2-D2 належыць спачатку Леі. Ён захоўвае ў сваёй памяці пляны супэрмоцнай зброі Імпэрыі — Зоркі сьмерці. У канцы IV эпізоду R2-D2, ахвяруючы часткай сваіх дэталяў, выратоўвае зьнішчальнік Люка Скайўокера, калі той атакуе Зорку сьмерці. У VI эпізодзе маленькі дроід прымае ўдзел у ратаваньні Хана Сола з плянэты Татуін, з лапаў Джабы Хата.

## Мова R2-D2
Мова R2-D2 у чалавечым разуменьні ўяўляе какафонію гудкоў і сьвісткоў. R2-D2 разумеў шмат мільёнаў дыялектаў і розных машынных кодаў. Але каб перакласьці тое, што сказаў R2-D2 чалавеку, патрэбны пратакольны дроід кшталту C-3PO. R2-D2 даволі тэмпэраментны дроід, таму ягоны настрой лёгка зразумець па вымове яго гукаў.

## Дадатковыя зьвесткі
У 1980-х гадах у ЗША быў распрацаваны зэнітна-артылерыйскі комплекс Mark 15 Phalanx, які з-за вонкавага падабенства на флёце сталі жартам называць R2-D2.

## Глядзіце таксама
* C-3PO
* Дроід

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Пэрсанажы «Зорных войнаў»
Катэгорыя:Выдуманыя робаты
Катэгорыя:Выдуманыя лінгвісты
Тунгускі мэтэарыт

**Тунгускі мэтэароід** — гучнае падзеньне сьветлавога шара-баліда ў міжрэччы Ніжняй Тунгускі і Лены 30 чэрвеня 1908 году, выбуховая хваля ад якога паваліла лес у радыюсе 40 км. Пасьля выбуху і наступнага пажару некалькі начэй запар на прасторы ад ракі Енісей да атлянтычнага ўзьбярэжжа Эўропы назіраліся сьветлыя ночы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Стыхійныя бедзтвы
Катэгорыя:Падзеі 1908 году
Катэгорыя:Падзеі 30 чэрвеня
Катэгорыя:Катастрофы ў Расеі
Катэгорыя:Сібір
Катэгорыя:Краснаярскі край
Катэгорыя:Таямніцы
Катэгорыя:Супярэчнасьці
Спартак Міява

«**Спартак**» () — славацкі футбольны клюб з гораду Міява, Трэнчынскі край. Заснаваны ў 1920 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Міява
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Брыльянт Дадашава

**Брылья́нт Суляйма́н кызы́ Дада́шава** (; нарадзілася 15 верасьня 1965 году ў Баку) — азэрбайджанская эстрадная сьпявачка й вядоўца, Народная артыстка Азэрбайджану (2008).
## Біяграфія
Брыльянт Дадашава нарадзілася ў Баку ў сям’і архітэктара й гарманісткі. Яе музычная дзейнасьць пачалася ў 1985 годзе зь песьняў Эльдара Мансурава. У 1986 годзе спадарыня Брыльянт сталася салісткаю эстрадна-сымфанічнага аркестру Азэрбайджанскага тэлебачаньня й радыё і запісала песьню *Hər şey gözəldir həyatda* () разам з кампазытарам Акіфам Ісламзадэ. Гэтая песьня сталася гітом 1986 году ў Азэрбайджанскай ССР.

## Крыніцы

Катэгорыя:Народныя артысты Азэрбайджану
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баку
Катэгорыя:Азэрбайджанскія сьпявачкі
Катэгорыя:Азэрбайджанскія поп-сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Азэрбайджанскія клясычныя піяністы
Загад 66

**Зага́д 66** () — адзін з загадаў, які прызначаўся ад самага пачатку для арміі клонаў. Загад 66 быў адным з непрадбачных загадаў, які быў аддадзены вялікай арміі Рэспублікі вярхоўным канцлерам Палпатынам з мэтай зьнішчэньня ўсіх джэдаяў і ўсталяваньня імпэрскай дыктатуры. Клоны былі навучаныя падпарадкоўвацца гэтаму загаду без ваганьняў. Загад заклікаў да ўсеагульнага зьнішчэньня ўсіх джэдаяў як здраднікаў.

Загад 66 аддае імпэратар Палпатын у трэцім эпізодзе «Зорных войнаў». Пачуўшы гэты загад, клоны пачынаюць без ваганьняў зьнішчаць усіх джэдаяў і іншых прыхільнікаў старой Рэспублікі. Мэтаю гэтага загаду было хутчэйшае падпарадкаваньне ўсёй галяктыкі Палпатыну й усталяваньне паўсюль імпэрскіх парадкаў. Загад 66 адзначыў пачатак вялікага тэрору супраць дэмакратычных каштоўнасьцяў. Зь яго пачалося фармаваньне Імпэрыі ліха.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сытхі
Катэгорыя:Канфлікты ў «Зорных войнах»
Карусант

**Каруса́нт** () — плянэта сусьвету «Зорных войнаў». Зьяўляецца цэнтрам Галяктычнай рэспублікі, а потым імпэрыі. Амаль усю паверхню плянэты займае горад. Плошча раёнаў, дзе няма гораду, зусім невялікая. У асноўным такія раёны знаходзяцца каля палюсоў. Клімат на плянэце падтрымліваецца штучна.

На плянэце разьмяшчаюцца штаб-кватэры шматлікіх буйных карпарацый і ўстановаў. Таксама на Карусанце месьціўся Галяктычны сэнат за часамі Старой і Новай Рэспублікі, і Храм джэдаяў. За часамі імпэрыі на плянэце знаходзіўся імпэратарскі палац, а сама плянэта была перайменаваная ў імпэратарскі цэнтар. Плянэта агорнута двайным плянэтарным шчытом, абараняецца флётам.

Паверхня плянэты была цалкам зруйнаваная пад час вайны з юужан вонгамі.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Плянэты «Зорных войнаў»
Да бітвы за Явін

**Да бі́твы за Яві́н** (), таксама **да «[[Зорныя войны: Новая надзея|Новай надзеі]]»** () — у «Зорных войнах» спосаб датаваньня, ужываны для абазначэньня храналёгіі падзеяў, якія адбываліся да бітвы за Явін, прадстаўленай у IV эпізодзе «Зорных войнаў» (адсюль і другая назва).

Да зьяўленьня гэтага летазьлічэньня ўжываліся іншыя варыянты, напрыклад, *па [[Войны сытхаў|сыцкіх войнах]]* ().

## Глядзіце таксама
* Храналёгія «Зорных войнаў»
* П. б. я.

Катэгорыя:Зорныя войны
Віктар Фішэр

**Ві́ктар Фі́шэр** (;  9 чэрвеня 1994 году, Оргус, Данія) — колішні дацкі футбаліст, нападнік. Гулец нацыянальнай зборнай Даніі. Віктар ёсьць унукам дацкага футбаліста Поўля Пэдэрсана. Фішэр аддаваў перавагу выкарыстаньню левай нагі ў якасьці асноўнай. За часам выступаў у складзе амстэрдамскага «Аякса» лічыўся адным з самых пэрспэктыўных футбалістаў сьвету, але ягонай кар’еры ўсьцяж перашкаджалі траўмы. У выніку, заўчасна скончыў кар’еру праз пашкоджаньні ў веку 29 гадоў.

## Кар’ера
### Клюбная
Пагуляўшы ў юнацкіх камандах «Оргусу» й «Міт’юляну» ў роднай Даніі, Віктар Фішэр далучыўся да моладзевай каманды «Аяксу». Там ён гуляў за юнацкую каманду, падпісаўшы затым 3-гадовы кантракт, які зьвязаў яго з клюбам да 30 чэрвеня 2014 году. Хутка прагрэсуючы, гулец прыцягнуў увагу функцыянэраў з «Чэлсі», «Інтэру» й «Манчэстэр Сіці».

Дэбют Фішэра ў чэмпіянаце Нідэрляндаў адбыўся 20 кастрычніка 2012 году, калі ён выйшаў на замену на 84-й хвіліне матчу з «Гэраклесам», які завяршыўся зь лікам 3:3. У хуткім часе Віктар стаў асноўным гульцом амстэрдамскага клюбу.

### Міжнародная
Фішэр дэбютаваў за зборную Даніі 14 лістапада 2012 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Турэччыны, выйшаўшы на замену замест Мікаэля Крон-Дэлі на 66 хвіліне.

## Дасягненьні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2013
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2013

**«Капэнгаген»**:
* Чэмпіён Даніі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Аякс»
* Статыстыка на Voetbal International
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Дацкія футбалісты
Кольбэйн Сыгтарсан

**Ко́льбэйн Сы́гтарсан** (;  14 сакавіка 1990 году, Рэйк’явік, Ісьляндыя) — колішні ісьляндзкі футбаліст, нападнік. Былы гулец нацыянальнай зборнай Ісьляндыі.

## Кар’ера
### Клюбная
Кольбэйн распачаў футбольную кар’еру ў «Вікінгуры», пазьней у 2003 годзе ва ўзросьце 13 гадоў перайшоў у табар клюбу «ГК», дзе дэбютаваў у 2006 годзе. Ён згуляў пяць матчаў за каманду й забіў адзін гол. Неўзабаве ён прыцягнуў увагу эўрапейскіх грандаў, як то «Рэалу» й «Арсэналу», двойчы ўступаў у перамовы з апошнім, але ўсё ж такі палічыў за лепшае нідэрляндзкі «АЗ».

5 жніўня 2010 году Кольбэйн дэбютаваў у Лізе Эўропы ў матчы супраць «Гётэборга». Першы гол забіў 29 жніўня 2010 году ў рамках першынства Нідэрляндаў у браму ратэрдамскага «Эксэльсіёру», а 29 студзеня 2011 году й зусім забіў пяць мячоў, аформіўшы хет-трык у першым тайме матчу супраць «ВВВ-Вэнлё» і забіўшы яшчэ два ў другім. За гульцом сачылі дортмундзкая «Барусія», «Ньюкасл Юнайтэд» і амстэрдамскі «Аякс», і Сыгтарсан абраў апошні клюб. 4 ліпеня 2011 году клюбы дамовіліся аб кошце гульца ў 4,5 мільёну эўра.

### Міжнародная
Пасьля гульняў за юнацкія й моладзевую зборныя краіны Кольбэйн дэбютаваў за нацыянальную зборную Ісьляндыі ў таварыскім матчы супраць зборнай Фарэрскіх астравоў 21 сакавіка 2010 году, забіўшы другі гол у матчы, які скончыўся на карысьць ісьляндцаў зь лікам 2:0. Першы гол у афіцыйным спаборніцтве Кольбэйн забіў 6 верасьня 2011 на 5-й хвіліне адборачнага матчу чэмпіянату Эўропы-2012 у браму зборнай Кіпру. 6 лютага 2013 Кольбэйн у таварыскім матчы са зборнай Расеі гуляў з капітанскай павязкай. Пасьля гэтага быў віцэ-капітанам.

## Дасягненьні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2012, 2013, 2014
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Аякс»
* Статыстыка на Voetbal International
* Профіль на Soccerway
* Профіль на National football teams

Катэгорыя:Ісьляндзкія футбалісты
Тубіяс Сана

**Тубіяс Тыг’яні Сана** (;  11 ліпеня 1989 году, Гётэборг, Швэцыя) — швэдзкі футбаліст афрыканскага паходжаньня, гуляе нападнікам за клюбу «Эргрутэ». За нацыянальную зборную Швэцыі правёў толькі адзін матч. Бацька Тубіяса ёсьць буркінійцам, маці — швэдка.

## Дасягненьні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2013, 2014
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2013

**«Мальмё»**:
* Чэмпіён Швэцыі: 2016

**«Гётэборг»**:
* Уладальнік Кубка Швэцыі: 2020

**«Гэкен»**:
* Чэмпіён Швэцыі: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Аякс»
* Профіль на svenskfotboll.se
* Статыстыка на Voetbal International

Катэгорыя:Швэды афрыканскага паходжаньня
Катэгорыя:Швэдзкія футбалісты
Альфрэд Фінбогасан

**Альфрэ́д Фінбогасан** (;  1 лютага 1989 году, Рэйк’явік, Ісьляндыя) — колішні ісьляндзкі футбольны нападнік. Гулец нацыянальнай зборнай Ісьляндыі. 19 красавіка 2013 году Фінбогасан усталяваў рэкорд па колькасьці забітых галоў за сэзон сярод ісьляндзкіх гульцоў у найвышэйшых дывізіёнах, гуляючы за «Гээрэнвээн», калі забіў свой 24 гол у ​​28 матчы, дзе ягоны клюб згуляў унічыю зь лікам 1:1 супраць «Аяксу». У сэзоне 2013—2014 гадоў стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату Нідэрляндаў, чым зацікавіў прадстаўнікоў гішпанскага клюбу «Рэал Сасьедад».

## Дасягненьні
**«Брэйдаблік»**:
* Чэмпіён Ісьляндыі: 2010
* Уладальнік Кубка Ісьляндыі: 2009

**«Алімпіякос»**:
* Чэмпіён Грэцыі: 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Ісьляндзкія футбалісты
Мэрані Мартвілі

«**Мэрані**» — грузінскі футбольны клюб з гораду Мартвілі. Паўфіналіст Кубка Грузіі (2010).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мартвілі
Катэгорыя:Спартовыя клюбы, заснаваныя ў 1955 годзе
Рада джэдаяў

**Рада джэдаяў** ( або *Jedi Council*) — вышэйшы орган кіраваньня Ордэна джэдаяў у сусьвеце «Зорных войнаў». У склад Рады ўваходзяць 12 наймагутнейшых прадстаўнікоў ордэна, якіх абіраюць самі ейныя чальцы.

## Мінуўшчына
Першая вядомая Рада джэдаяў сабралася каля 3965 року д. б. я. 5 з 12 сябраў абіраліся пажыцьцёва, 4 — на доўгі тэрмін, астатнія 3 — на кароткі. Такая арганізацыйная структура была запазычаная з ранейшых сходаў майстроў-джэдаяў і першапачаткова, у часе Вялікай гіпэрпрасторавай вайны, прадстаўляла проста своеасаблівы «ўнутраны гурток» без аніякіх асаблівых паўнамоцтваў. Сходы Рады адбываліся на розных плянэтах — Осусе, Альдэраане, Чандрыле.

Пасьля перамяшчэньня Ордэна з Осуса на Карусант туды ж перамясьцілася й Рада джэдаяў. Тут яна стала кіраўнічым органам Ордэна і дарадцам пры Вярхоўным канцлеры.

Сябры Рады самі запрашалі ў ейны склад майстраў-джэдаяў, і ніхто звонку ня ўмешваўся ў ейныя справы ўсутыч да «Помсты сытхаў», калі Палпатын увёў у склад Рады Энакіна Скайўокера.

Напрыканцы клянічных войнаў амаль усе сябры Рады джэдаяў (разам зь іншымі джэдаямі) былі забітыя імпэрскімі клонамі, якія выконвалі загад Вярхоўнага канцлера, ад рук якога загінуў яшчэ адзін сябар Рады Мэйс Вінду. Шаак Ці, якая здолела ацалець, загінула ў падзеях, апісаных у «Star Wars: The Force Unleashed» (у выразанай з III эпізоду сцэне Шаак Ці была забітая генэралам Грывусам, аднак гэты момант ня лічыцца кананічным). Обі-Ван Кенобі схаваўся на Татуіне і ўсё ж быў забіты сваім вучнем праз 19 гадоў. Апошні сябра Рады, Ёда, памёр ад старасьці ў 4 року ПБЯ на Дагобе ва ўзросьце 900 гадоў.

## Новы ордэн джэдаяў
У раманах, якія апісваюць падзеі, што адбываюцца пасьля фільмаў Джорджа Лукаса, Люк Скайўокер аднавіў Раду джэдаяў у складзе новага Ордэну джэдаяў. Асноўным адрозьненьнем ад старое Рады было тое, што цяпер з 12 ейных чальцоў толькі шэсьць былі джэдаямі, а другая палова складалася з палітыкаў. Пасьля вайны зь юужан вонгамі джэдаі перасталі падтрымліваць якую-кольвек палітычную сілу і перамясьціліся на Осус, дзе Рада стала цалкам складацца з джэдаяў.

Катэгорыя:Джэдаі
Катэгорыя:Арганізацыі «Зорных войнаў»
Рыкарда ван Рэйн

**Рыка́рда ван Рэйн** (;  13 чэрвеня 1991 году, Лейдэн, Нідэрлянды) — нідэрляндзкі футбаліст, абаронца клюбу «Амстэрдам». Мае на сваім рахунку выступы ў складзе нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў.

## Дасягненьні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2012, 2013, 2014
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2013

**«Бруге»**:
* Уладальнік Супэркубка Бэльгіі: 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Аякс»
* Статыстыка на Voetbal International

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Карыбан

**Карыба́н** () — плянэта ў сьвеце «Зорных войнаў», родны сьвет сытхаў, адэптаў цёмнага боку Сілы.

## Апісаньне
Паверхня плянэты пакрытая пераважна рудым пяском. Найчасьцейшыя формы ляндшафту — кратэры вульканаў, горы, пячоры і высахлыя руслы рэк. Клімат вельмі халодны і сухі, тым ня меней, тут існуе жыцьцё. Асноўныя насельнікі — драпежнікі, якія валодаюць цёмным бокам Сілы.

На Карыбане знаходзяцца грабніцы магутных лордаў сытхаў, таму ўся плянэта «набрыняла» аўрай цёмнага боку. Рэдка хто наважваўся зьяўляцца тут, за выняткам рыцараў-джэдаяў.

## Мінуўшчына
У пэрыяд першай імпэрыі сытхаў Карыбан быў пахавальнай плянэтай, на якой у гіганцкіх аздобленых магілах хавалі памерлых лордаў-сытхаў. Месцы іхняга пахаваньня былі абароненыя з дапамогай лавушак, населеных рознымі істотамі, створанымі ў асноўным з дапамогай альхімічных мэтадаў сытхаў, а таксама нярэдка наведваліся духамі памерлых лордаў.

Пасьля Стогадовай цемры рэшта цёмных джэдаяў скрыжаваліся з сытхамі, і дзьве расы аб’ядналіся ў адну. Прылёт выведнікаў Рэспублікі падчас цырымоніі пахаваньня лорда Маркі Рэгнаса спрычыніў выбух Вялікае гіпэрпрасторавае вайны і ў ейным выніку — заняпаду Імпэрыі сытхаў. Карыбан быў пакінуты і стаў бясплодным сьветам.

Падчас грамадзянскай вайны джэдаяў Дарт Рэван адшукаў Карыбан і заснаваў тут акадэмію па падрыхтоўцы адэптаў цёмнага боку. У выніку ягоных пазьнейшых дзеяньняў Акадэмія, аднак, заняпала, а пасьля яе ператварыў ва ўласную сядзібу пазьнейшых лорд — Дарт Сыён. У тым часе сюды наведалася Выгнаная джэдайка, якая, аднак, ня здолела перамагчы набіраючага моц Сыёна.

Цягам наступных тысячагодзьдзяў плянэта была практычна забытая, сюды наведваліся хіба адзінкавыя рабаўнікі, нямногія зь якіх здолелі вярнуцца адтуль жывымі з прычыны шматлікіх прыродных і штучных небясьпекаў. У часе ўпадку Галяктычнае рэспублікі Карыбан наведаў Палпатын, які засвойваў тут таямніцы цёмнага боку. Граф Дуку накіраваў сюды Кўінлана Воса, каб той здабыў для яго крышталь Андэду.

Плянэта адыграла істотную ролю ў аднаўленьні магутнасьці Ордэну сытхаў пасьля адбудовы на ёй зьнішчанае Акадэміі сытахў (каля 100 д. б. я.).

## Літаратура
* Daniel Wallace and Scott Kolins, *The Essential Guide to Planets and Moons (Star Wars)* (1998).  

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Плянэты «Зорных войнаў»
Паўднёваалтайская мова

**Паўднёваалта́йская мова** — цюрская мова, на якой размаўляе цюрскі народ алтайцы. Таксама часта можа лічыцца як дыялект (або група дыялектаў) адзінай алтайскай мовы.

## Клясыфікацыя і дыялекты
Алтайская мова (мовы) традыцыйна лічыцца (прынамсі, лічылася) адзінай мовай. Між тым, паводле некаторых клясыфікацыяў, гэтая мова можа падзяляцца на дзьве — паўночна- ды паўднёваалтайскую. Праблему клясыфікацыі ўскладняе тая акалічнасьць, што некаторыя гаворкі гэтых дыялектаў (моваў) — кумандзінская, целяуцкая, тубаларская й чалканская — таксама могуць лічыцца асобнымі мовамі.

У складзе паўднёваалтайскае мовы (дыялекту) вылучаюцца чатыры гаворкі: алтай-кіжы, целяу́цкая, целянгіцкая, тубаларская. Сучасны літаратурны стандарт мовы засноўваецца на гаворцы алтай-кіжы, на целяуцкай гаворцы быў заснаваны літатурны стандарт, які дзейнічаў у пэрыяд зь сярэдзіны ХІХ ст. да 1923 року. Тубаларская гаворка па сваім характары зьяўляецца пераходнаю да паўночнаалтайскае мовы. Дакладная колькасьць асоб, што размаўляюць на апошніх трох гаворках, невядомая: паводле прыблізных адзнакаў на іх размаўляе каля трох тысячаў чалавек, астатнія размаўляюць на ўласна алтайскай.

## Колькасьць носьбітаў
Паводле зьвестак перапісу насельніцтва ў Расеі 2010 року, 55 720 чалавек указалі сваё валоданьне *алтайскай мовай*, пры гэтым большасьць зь іх размаўляе на паўднёваалтайскай мове (прыкладна 10 000 чалавек размаўляе на гаворках паўночнаалтайскай). Большая частка носьбітаў паўднёваалтайскае мовы размаўляе на гаворцы алтай-кіжы.

## Гісторыя і пісьмовасьць
Серад пісьмовых помнікаў мовы адзначаюцца пераклады біблейскіх тэкстаў, жыцьцяў сьвятых, зборнікаў малітваў ды службаў, што былі зьдзейсьненыя ў пэрыяд ХІХ ст. падчас хрысьціянізацыі алтайцаў. У 1869 року ў Казані была апублікаваная граматыка мовы, у 1884 годзе выйшаў слоўнік.

Пісьмовасьць паўднёваалтайскае мовы пачала разьвівацца 1840-х гадоў на аснове расейскага кірылічнага альфабэту. З 1928 па 1939 гады ў мове выкарыстоўваўся лацінскі альфабэт, потым у мове зноўку пачала ўжывацца кірыліца.

Сучасная пісьмовасьць паўднёваалтайскае мовы засноўваецца на кірылічнай графіцы з даданьнем літараў Ҥҥ, Јј, Ӧӧ, Ӱӱ.

## Крыніцы

## Літаратура
* Баскаков Н. А. Алтайский язык. М., 1958.
* Коргунбаева Н. И. Алтайско-русский — русско-алтайский словарь. Горно-Алтайск, 1991
* Грамматика алтайского языка, составленная членами Алтайской духовной миссии. — Казань, 1869.
* Дыренкова Н. П. Грамматика ойротского языка. — М.-Л., 1940.
* Тощакова Т. М. Грамматика ойротского языка. — Новосибирск, 1939.
* Исследования по алтайскому языку: Сборник научных трудов/ Под ред. А. Э. Чумакова. — Горно-Алтайск: РИО ГАГУ, 2003. — 160 с.
* Ерленбаева Н. В. Бытовая лексика алтайского языка. — Горно-Алтайск: РИО ГАГУ, 2008. — 184 с.

## Вонкавыя спасылкі

* Altai, Southern | Ethnologue
* Горно-Алтайский государственный университет: ФФ: кафедра алтайского языка и литературы
* Русско - Алтайский словарь

Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Цюрскія мовы
Люк Скайўокер

**Люк Скайўо́кер** () — найвыбітнейшы герой сусьвету «Зорных войнаў». Рыцар-джэдай Новай рэспублікі, герой паўстаньня. Люк зьяўляецца ўпершыню ў Эпізод IV: Новая надзея. Ён жыве з Оўэнам Ларсам і яго жонкай Бэру, якая замяніла Люку родную маці. Праўду пра сваіх сапраўдных бацькоў і сваё гістарычнае прызначэньне ў будучыні Люк пачынае даведвацца пасьля пакупкі ў мясцовых гандляроў двух дроідаў, якія насамрэч належаць паўстанцам.

Ролю Люка Скайўокера ў фільме згуляў актор Марк Гэміл.

## Жыцьцяпіс
Люк зьяўляецца на сьвет у канцы III эпізоду на сакрэтнай мэдычнай базе Поліс Маса, якая знаходзілася на вялізным астэроідзе.

## Зброя
У Люка Скайўокера на працягу арыгінальнай трылёгіі было два сьветлавыя мячы: першы меч дастаўся Люку ў спадчыну ад свайго бацькі Энакіна Скайўокера. Меч меў сіні колер. Обі-Ван Кенобі ўручае гэтую зброю джэдая Люку ў пачатку IV эпізоду, на плянэце Татуін. На плянэце Бесьпін Люк упершыню скрыжоўвае свой меч з чырвоным мечам Вэйдэра. У гэтай жорсткай бітве Дарт Вэйдэр сьцяў Люку правую руку. У выніку чаго малады Скайўокер губляе свой першы меч. У VI эпізодзе Люк робіць сабе новы сьветлавы меч, які вельмі нагадвае па канструкцыі меч свайго бацькі. Колер гэтага меча зялёны. Акрамя сьветлавога меча Люк у бойках з клонамі выкарыстоўвае бластэр.
Тэафіль дэ Віё

**Тэафіль дэ Віё** (, звычайна называны проста **Тэафілем**; травень 1590, Клярак, Гасконь, Францыя — 25 верасьня 1626, Парыж, Францыя) — францускі паэт і драматург XVII стагодзьдзя, прадстаўнік лібэртынажу.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Бусэры (камуна Пор-Сэнт-Мары), недалёка ад Клярака ў пратэстанцкай сям'і, Тэафіль дэ Віё навучаўся ў пратэстанцкай акадэміі Самюра і ў Лейдэнскім унівэрсытэце, дзе ён часта наведваў будучага пісьменьніка і эсэіста Геза дэ Бальзака. 

У 1611–1613 гадах ён далучыўся да вандроўнай тэатральнай трупы, затым пераехаў у Парыж у 1615 годзе, стаўшы бліскучым прыдворным паэтам.

Перайшоў у каталіцтва, але гэта не дапамагло: быў выгнаны з Францыі ў 1619 годзе, абвінавачаны ў бязбожнасьці і «нягоднай маралі». Магчыма, гэтая высылка была выключна палітычнай. 

Нягледзячы на ​​тое, што ён знаходзіўся пэўны час пад абаронай караля Люі XIII, Тэафіль жыў у выгнаньні і быў заключаны ў турму: яго папракалі ў гомасэксуальных адносінах і на падставе непрыстойных вершаў, якія ён напісаў для зборніка Le Parnasse satyrique (Cатырычны Парнас) і ягонага каханьня да Жака Вале абвінавачвалі ў бязбожнасьці. 

У 1622 годзе, па даносе езуітаў, ён быў асуджаны зьявіцца басанож перад катэдрай Парыскай Божай Маці, каб быць спаленым жыўцом у 1623 годзе.

Пазьней прысуд быў заменены на вечнае выгнаньне з сталіцы. Тэафіль быў абясьсілены знаходжаньнем у турме, правёў апошнія месяцы свайго жыцьця ў Шанціі пад абаронай герцага дэ Манмарансі.

## Творчасьць
Самы чытаны паэт у Францускім Каралеўстве 17-га стагодзьдзя, ён быў забыты пасьля крытыкі клясікаў, перш чым быў нанова адкрыты ў 19 ст. Тэафілем Гат'е. 

Ягонаму пяру належаць таксама п'есы, напр. «Пірам і Тісба».

Верны эстэтыцы барока, ён у сваёй паэзіі (лірычныя вершы, санэты, оды і сатырычныя элегіі) выказваў рашучую варожасьць новым канонам, навязаным Малербам. 

У шматлікіх тэкстах не хаваў сваёй гомасэксуальнасьці, пісаў сьмелыя, плоцевыя і эратычныя санэты, якія вельмі абуралі езуітаў і ў меншай ступені францускі двор. 

## Творы

* *Pyrame et Thisbé*, tragédie de 5 actes en alexandrins
* *Traité de l'immortalité de l'âme*, traduction libre du *Phédon* de Platon qui alterne prose et vers
* *La Maison de Sylvie*, suite de dix odes en hommage à ses derniers protecteurs
* *Œuvres complètes de Théophile*, Tome I. Éd. M. Alleaume. Kraus reprint, 1995. (Première édition 1856).
* *Œuvres complètes de Théophile*, Tome II. Éd. M. Alleaume. Kraus reprint, 1995. (Première édition 1855).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клярак-ан-Ажнэ
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія літаратары

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1590 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гасконі
Катэгорыя:ЛГБТ
Катэгорыя:Гомасэксуальнасьць
Катэгорыя:Францускія паэты
Катэгорыя:Францускія драматургі
Катэгорыя:Памерлі ў 1626 годзе
Катэгорыя:Памерлі 25 верасьня
Катэгорыя:Барочная літаратура
Валеры Ачайкін

**Валеры Фёдаравіч Ачайкін** (нарадзіўся 20 верасьня 1938 году, в. Анаткасы, Урмарскі раён, Чуваская АССР — беларускі архітэктар чуваскага паходжаньня, мастак і пэдагог.

## Біяграфія
Нарадзіўся 20 верасьня 1938 году ў вёсцы Анаткасы Ўрмарскага раёну Чуваскай АССР у сям’і селяніна. З 1956 году па 1961 год вучыўся ў Чэбаксарскай мастацкай вучэльні, з 1961 па 1967 год у Ленінградзкай вышэйшай мастацка-прамысловай вучэльні ім. В. І. Мухінай. З 1967 году жыве ў Менску.

З 1967 да 1970 году працаваў на заводзе вылічальнай тэхнікі імя Арджанікідзэ, а з 1970 па 2002 у праектным інстытуце Белдзяржпраект, дзе з 1995 году ўзначальваў аддзел інтэр’ераў і малых архітэктурных формаў. З 1991 дацэнт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. З 2005 зьяўляецца дацэнтам Інстытуту сучасных ведаў імя А. М. Шырокава і дарадцаю Беларускай акадэміі архітэктуры. Чалец Саюза архітэктараў Беларусі з 1975 году. Чалец Беларускага саюза дызайнэраў

## Творчасьць

### Архітэктура
Браў ўдзел у вялікай колькасьці архітэктурных праектаў інстытуту Белдзяржпраект як распрацоўшчык інтэр’ераў будынкаў і малых архітэктурных формаў. Некаторыя зь іх:

* інтэр’еры і панно на фасадзе галоўнага будынка Рэспубліканскай бальніцы ў Бараўлянах (разам з Вольгай Ладыгінай і Паўлам Беляевым);
* інтэр’ер унівэрмага «Звязда» ў Менску (разам з Вольгай Ладыгінай);
* інтэр’ер кінатэатру «Кастрычнік» у Менску
* інтэр’ер станцыі Менскага метрапалітэну «Інстытут культуры»

Цягам 5 гадоў зьяўляўся чальцом творчай групы па распрацоўцы інтэр’ераў Палаца Рэспублікі.

### Выяўленчае мастацтва
Валеры Ачайкін вядомы як мастак, які працуе ў жанрах пэйзажу, нацюрморту, партрэту. Браў ўдзел у шматлікіх выставах. Яго працы знаходзяцца ў Музэі Вялікай Айчыннай вайны у Менску, у мастацкім музэі г. Табольску ды ў шматлікіх прыватных сборах у Беларусі, Расеі, Нямеччыне, Злучаных Штатах, Францыі і Летуве.

## Пэдагагічная дзейнасьць
З 1971 па 1981 год узначальваў мастацкую студыю пры Саюзе архітэктараў Беларусі. Дацэнт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў і дацэнт Інстытуту сучасных ведаў імя А. М. Шырокава.

## Узнагароды
Праекты інтэр’ераў неаднаразова адзначаліся Ганаровымі граматамі Саюзу архітэктараў Беларусі. За праект інтэр’еру станцыі Менскага метрапалітэну «Інстытут культуры» ўзнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савету БССР.

## Друкаваныя працы
* Падручнік «Проектирование интерьеров индивидуального жилого дома : учебное пособие для вузов» / Л. Е. Дягилев, В. Ф. Очайкин. — Минск : Современные знания, 2008. — 107 с — .

## Вонкавыя спасылкі
* Міністэрства культуры Чувашыі
* [Прысваеньне навуковых годнасьцяў за кастрычнік-сьнежань 2012 г. // [Найвышэйшая атэстацыйная камісія Беларусі]

Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Прыквэл

**Прыквэл** () — мастацкі твор, раман, аповесьць альбо фільм, дзея ў якім адбываецца да падзей у асноўным творы. Прыквэл ствараецца празь некаторы час пасьля выхаду арыгіналу. Часта ў прыквэлах тлумачацца падзеі й тэмы, пра якія распавядае асноўная частка. Паводле дадзеных Оксфардзкіх слоўнікаў ангельскай мовы ўпершыню тэрмін «прыквэл» зьяўляецца ў друку ў 1958 року ў артыкуле Энтані Баўчара ў часопісе «Фантастыка й Навука» (). Аўтар артыкулу яго выкарыстоўвае пры апісаньні рамана «Яны павінны мець зоркі» (), Джэймза Блэша. У 1970-х і 1980-х тэрмін пачынае ўжывацца паўсюль. Адным з выдатнейшых прыквэлаў сярод фільмаў зьяўляецца новая трылёгія «Зорных войнаў», рэжысэра Джорджа Лукаса.

## Глядзіце таксама
* Сыквэл
* Працяг
* Тадас Блінда. Пачатак

Катэгорыя:Тэорыя кіно
Катэгорыя:Фільмы-прыквэлы
Чубака

**Чуба́ка** (; 200 д. б. я., Кашыіік — 25 п. б. я., Сэрнпідаль), вядомы таксама як **Чу́і** () — пэрсанаж сусьвету «Зорных войнаў», высокі калматы гуманоід зь плянэты Кашыіік. Зьяўляецца ў III, IV, V VI і VII эпізодах сагі. Лепшы сябра Хана Сола.

## Жыцьцяпіс
Чубака паходзіць з роднае плянэты вукі — Кашыііку, адкуль яго забралі ў рабства імпэрцы. Калі імпэрскі лейтэнант Хан Сола выратоўвае ягонае жыцьцё, Чубака пакляўся ў пажыцьцёвай адданасьці свайму збаўцу. Сола і Чубака становяцца найлепшымі сябрамі і кантрабандыстамі на касьмічным караблі Сола «Тысячагадовы сокал». Як і ўсе вукі, Чубака неймаверна адданы тым, каго лічыць сваім сябрам, і дзеля іх гатовы ахвяраваць нават уласным жыцьцём.

Чубака вельмі высокі, мускулісты і ўвесь пакрытыю кудлатаю поўсьцю. Адзінай Чубакавай вопраткай ёсьць пас, перакінуты празь левае плячо, на якім трымаецца торба з боепрыпасамі і ягоная ўлюбёная зброя — арбалет. Ён разумее агульную мову, аднак сам здольны размаўляць толькі рыканьнем, якое разумеюць толькі Хан Сола, магістры-джэдаі Ёда ды Квай-Гон Джын.

Паколькі Чубака — выдатны мэханік, дык часта рамантуе «Тысячагодавага сокала». Аднак ён таксама выдатны пілёт і адважны ваяр. Падчас аднаго з палётаў на «Тысячагадовым сокале» яны сустракаюцца зь Люкам Скайўокерам і прынцэсай Леяй, што ў канчатковым выніку прыводзіць іх на бок паўстанцаў.

Чубака удзельнічаў у змаганьнях зь Імпэрыяй да сканчэньня грамадзянскае вайны. Разам з Ханам Солам пілятаваў карабель у бітве з Зоркай сьмерці. Калі Сола быў замарожаны ў карбаніце, Чуі адыграў значную ролю ў ягоным уратаваньні. Ён быў таксама ўдзельнікам штурмавое групы, якой удалося вывесьці са строю шчытавы генэратар на Эндары, што прывяло да зьнішчэньня другой Зоркі сьмерці і паразе Імпэрыі. У «Помсьце сытхаў» толькі ён і ягоны правадыр ацалелі пасьля атакі клонаў; астатнія вукі загінулі пры абароне майстра-джэдая Ёды. Пазьней яны дапамаглі яму пакінуць Кашыіік.

Чуі памёр на плянэце Сэрнпідаль, узарванай юужан вонгамі, калі прыляцеў з Ханам ды Энакінам Сола дапамагчы эвакуяваць уцекачоў. Перад сьмерцю ён уратаваў Энакінава жыцьцё, а сам загінуў ад сутыкненьня плянэты з адным зь ейных спадарожнікаў.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Пэрсанажы «Зорных войнаў»
Катэгорыя:Выдуманыя вайскоўцы
Катэгорыя:Выдуманыя мэханікі
Катэгорыя:Выдуманыя пілёты
Яраслаў Яроцкі

**Ярасла́ў Яроцкі** ( 28 сакавіка 1996 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца «Слуцку».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец гарадзенскай СДЮШАР-6. Яшчэ юнаком апынуўся ў складзе менскага «Дынама». У сэзоне 2012 году абараняў колеры дынамаўскага дубля, згуляўшы ў 26 матчах. У сэзоне 2013 году пачаў зьяўляцца ў асноўнай камандзе. Дэбют у Найвышэйшай лізе адбыўся 15 верасьня 2013 году ў матчы супраць «Гомля» (3:1), калі Яраслаў выйшаў на замену ў канцы матча. У другой сваёй гульні за асноўную каманд, 26 кастрычніка таго ж году зноў супраць «Гомля», таксама выйшаў у канцы матча і адзначыўся голам, усталяваўшы тым самым канчатковы лік 4:1. У сэзоне 2014 году пераважна гуляў за дубль. Чатыры разы зьяўляўся на полі ў асноўнай камандзе дынамаўцаў у Найвышэйшай лізе, акрамя таго, двойчы выхадзіў на замену ў матчах групавога этапу Лігі Эўропы.

У сэзоне 2015 году ўжо часьцей пачаў зьяўляцца ў асноўнай камандзе, некалькі разоў выхадзячы на поле ў пачатковым складзе. У ліпені 2016 году быў аддадзены ў арэнду гарадзенскаму «Нёману», дзе пачаў часьцей зьяўляцца ў асноўным складзе. Па заканчэньні сэзону 2016 году вярнуўся ў «Дынама», але ў студзені 2017 году зноў далучыўся да «Нёману». У ліпені 2017 году быў адазваны з арэнды ў асноўную каманду дынамаўцаў. У другой палове сэзона 2017 году ў складзе «Дынама» пераважна выходзіў на зьмену.

У пачатку 2018 году рыхтаваўся да новага сэзону з дынамаўцамі і выправіўся з камандай на першы турэцкі збор, але на другі ня трапіў і неўзабаве быў аддадзены ў арэнду клюбу «Смалявічы». Пачынаў сэзон 2018 году ў першай адзінаццатцы, аднак з чэрвеня перастаў зьяўляцца на полі праз траўмы. Па заканчэньні сэзону пакінуў «Смалявічы».

З студзеня 2019 году трэнаваўся зь «Менскам» і ў лютым падпісаў зь ім кантракт. Гуляў пераважна ў стартавым складзе каманды, часам выходзіў на замену. У студзені 2022 году стаў гульцом «Віцебска», аднак ня даў рады, каб замацавацца ў асноўным складзе. У ліпені 2022 году па пагадненьні бакоў пакінуў віцебскі клюб і неўзабаве далучыўся да «Слуцку». У сьнежні 2022 году зышоў з слуцкага клюбу, аднак у студзені 2023 году вярнуўся і падпісаў новы кантракт зь ім. У сьнежні 2023 году падоўжыў пагадненьне з клюбам.

У студзені 2025 году зьявіліся зьвесткі, што футбаліст можа ўзмоцніць шэрагі гарадзенскага «Нёману», дзе Яроцкі ўжо некалі гуляў.

### Міжнародная
Выступаў за юнацкія зборныя да 17 і 19 гадоў. 14 лістапада 2014 году дэбютаваў у складзе моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць зборнай Летувы. У студзені 2015 года ў складзе моладзевай зборнай выступаў на Кубку Садружнасьці ў Санкт-Пецярбургу, дзе двумя галамі дапамог беларускай зборнай здабыць бронзавыя мэдалі.

## Дасягненьні
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2015

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце менскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Хонка Тапіёла

«**Хонка**» () — фінскі футбольны клюб з гораду Тапіёла. Заснаваны ў 1957 годзе. Уладальнік Кубка Фінляндыі (2012).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тапіёла
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1957 годзе
Аптычны дыск

**Апты́чны дыск** — носьбіт інфармацыі ў выглядзе плоскага круглага дыска. Зьвесткі на ім уяўляюць сьпіраль з углубленьнямі (у двайковым зьлічэньні — 0) і без (адпавядае 1). Углубленьні робяцца на працоўнай паверхні, найчасьцей з алюміну, з дапамогай лазэра або штампавальнай машыны, і лазэрам жа счытваюцца: промні адлюстроўваюцца ад участкаў без углубленьняў, і расьсейваюцца на ўчастках з углубленьнямі — даючы адзінку і нуль адпаведна. На адваротным баку дыска звычайна надрукаваная этыкетка. Адрозна ад 3½-цалевых дыскет, аптычныя дыскі ня маюць ахоўнага корпусу, з-за чаго на іх лёгка зьяўляюцца драпіны, адбіткі пальцаў і іншыя пашкоджаньні, што вядзе да праблем з наступным атрыманьнем інфармацыі з гэтых носьбітаў.

Сустракаюцца аптычныя дыскі розных дыямэтраў ад 7,6 да 30 см, але найбольш распаўсюджаным фарматам зьяўляюцца 12-сантымэтровыя дыскі. Звычайны дыск мае таўшчыню каля 1,2 мм, а адлегласьць паміж цэнтрамі двух суседніх кавалкаў сьпіральнай сьцежкі складае каля 1,6 нм.

З пункту гледжаньня магчымасьці запісу на дыск адрозьніваюць тры кшталты: толькі для чытаньня (напр., CD і CD-ROM), з дазапісам (аднаразовы запіс, напр. CD-R) і з шматкратным запісам (CD-RW). Дыскі з дазапісам паміж падложкай і адлюстравальным слоем маюць запісвальны слой з арганічнага фарбавальніка. Запісвальны слой дыскаў з шматкратным запісам звычайна ствараецца з , найчасьцей з  — стопку срэбра, інду, антымону і тэлюру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Захоўваньне зьвестак

Катэгорыя:Оптаэлектроніка
Блужа (аграгарадок)

**Блу́жа** — вёска у Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці. Блужа ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Блускага сельсавету.

## Гісторыя
Першыя пісьмовыя згадкі Блужы датаваныя ХVІ ст., калі на мапе Вялікага Княства Літоўскага яна ўжо пазначана як вёска.

29 студзеня 2010 году вёска ператвораная ў аграгарадок.

## Страчаная спадчына

* Царква Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы
* Сядзіба

## Галерэя

Файл:Bluzha1.jpg
Файл:Bluzha4.jpg
Файл:Bluzha2.jpg
Файл:Bluzha5.jpg


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Школьны краязнаўчы сайт

Катэгорыя:Блускі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Македонія Гёрчэ Петраў Скоп’е

«**Македонія Гёрчэ Петраў**» () — паўночнамакедонскі футбольны клюб з гораду Скоп’я. Заснаваны ў 1932 годзе. Чэмпіён Паўночнай Македоніі (2009), трохразовы ўладальнік Кубка Паўночнай Македоніі (2006, 2022, 2023).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Скоп’і
Берасьцянка (неадназначнасьць)

Назву **Берасьця́нка** маюць:

* Берасьцянка — птушка

## Населеныя пункты
* Берасьцянка — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва
Эпітафія

**Эпіта́фія** () — адзін зь вершаваных жанраў. У антычнай лірыцы — верш-надпіс на магільным помніку. У такім значэньні эпітафія зрэдку ўжываецца і сёньня. Аднак яшчэ ў старажытнасьці гэтым тэрмінам сталі называць любы невялікі верш, напісаны ў форме надмагільнага надпісу, так званы фіктыўны надмагільны надпіс. З часам эпітафія набыла выразнае сатырычнае гучаньне, стала зброяй ідэйнай, палітычнай барацьбы. Такія функцыі яна атрымала, напрыклад, у творчасьці выдатнага шатляндзкага паэта XVIII ст. Р. Бэрнза.

Зь беларускіх пісьменьнікаў упершыню да эпітафіі зьвярнуўся С. Полацкі. Пасьля яго доўгі час гэтым жанрам ніхто не карыстаўся, і толькі на пачатку XX ст. ён адрадзіўся ў творчасьці Я. Купалы («Мая эпітафія», 1906). У сучаснай беларускай паэзіі эпітафія зьяўляецца найперш відам сатырычнай паэзіі (асобныя эпітафіі М. Танка і В. Віткі).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Надпісы паводле тыпаў
Катэгорыя:Пахавальныя традыцыі
Катэгорыя:Літаратурныя тэрміны
Эпіталяма

**Эпітала́ма** () — урачыстая вясельная песьня ў гонар жаніха і нявесты. Узьнікла ў народным вясельным абрадзе ў Старажытнай Грэцыі і Рыме. Вядомыя эпіталамы Сапфо (VII ст. да н. э.), Катула (I ст. да н. э.). У Расеі да яе зьвярталіся В. Традзьякоўскі, I. Севяранін. Першую беларускую эпіталаму ў 1967 годзе напісаў У. Караткевіч.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Эпіграма

**Эпіграма** () — у антычнай літаратуры невялікі афарыстычны зварот да нейкай агульнавядомай асобы з пажаданьнем або ўсхваленьнем. Першапачаткова эпіграмы пісаліся на сьценах малітоўняў, пастаментах помнікаў, каштоўным посудзе і г. д. Пазьней тэматычныя рамкі эпіграмы пашырыліся, увабраўшы ў сябе дыдактычныя і філязофскія сэнтэнцыі, любоўныя, сатырычныя і іншыя матывы. Майстрамі старажытнагрэцкай і лацінскай эпіграмы былі Сіманід, Асклепіяд, Калімах, Катул, Марцыял.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Элегія

**Эле́гія** () — верш, у якім выяўляюцца смутак, журба, мэлянхолія з прычыны грамадзкай несправядлівасьці, сямейнага няшчасьця ці асабістага гора. Узьнікла элегія ў старажытнагрэцкай літаратуры (Тырцэй, Архілох, Феагнід, Калімах), выкарыстоўвала выключна элегічны двуверш (адсюль і назва) і выяўляла разнастайны зьмест (філязофскую развагу, пачуцьцё каханьня, патрыятычны заклік, этычнае павучаньне і г. д.). Сумнае гучаньне ўпершыню набыла ў старажытнарымскіх паэтаў (Катул, Праперцый, Тыбул, 
Авідзій). Асаблівае распаўсюджаньне элегія атрымала ў сэнтымэнталістаў і рамантыкаў. Стваралі 
элегіі Гётэ («Рымскія элегіі»), А. Пушкін («Брожу  ли я вдоль улиц шумных»), М. Лермантаў («Выхожу один я на дорогу»), М. Някрасаў («Внимая ужасам войны»), Т. Шаўчэнка 
(«Думы мае») і іншыя паэты. Вытокі беларускай літаратурнай элегіі — у народнай песьні (працоўнай, сямейна-абрадавай), у вопыце расейскай і сусьветнай літаратур, што ўплывалі на беларускую. Упершыню ў беларускай паэзіі элегія як жанр зьявілася ў XIX ст. («Думка» Ф. Багушэвіча, «Могілкі» невядомага аўтара).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Экспромт (літаратура)

**Экспро́мт (літаратура)** — невялікі верш, складзены хутка, бяз доўгага папярэдняга абдумваньня. Зьяўляецца разнавіднасьцю імправізацыі, пры якой вершы ўзьнікаюць у часе іх выкананьня. Вершы-экспромты ёсьць у Я. Коласа («Максіму  Танку.  Экспромтам»), П. Пестрака («Закончана  дарога.  Экспромт»), Э. Акуліна 
(«Экспромт») і інш.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Хайку

**Ха́йку, хо́ку** — манастрафічны трохрадковы верш у японскай паэзіі. Як і танка, хоку належыць да асноўных відаў японскага верша. Структурна хоку выдзеліўся з танкі і зьяўляецца яе скарочанай формай. У хоку адсутнічае рыфма, але строга захоўваецца пэўная колькасьць складоў у вершарадах: у першым і трэцім — пяць, у другім — сем. Надзвычайная сьцісласьць хоку прадвызначыла ёмістасьць зьместу, вобразную ляканічнасьць і дакладнасьць паэтычнага выказваньня. 
Найбольш славуты майстар хоку ў японскай паэзіі — сярэдневяковы паэт-клясык Мацуа Басё (XVII ст.).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Тэрцына

**Тэрцы́на** () — від верша, напісанага трохрадкоўямі з ланцужковай кампазыцыяй. Звычайна памер тэрцыны — пяцістопны ямб. Усе трохрадкоўі ў такім вершы зьвязваюцца арыгінальнай рыфмоўкай: сярэдні радок кожнай папярэдняй страфы рыфмуецца з двума крайнімі наступнай (аба бвб вгв…). Тэрцына заканчваецца асобным радком, што рыфмуецца зь сярэднім радком апошняга трохрадкоўя. Тэрцыну ўвёў у паэзію вялікі італьянскі паэт Дантэ, які напісаў імі сусьветнавядомую «Боскую камэдыю». У беларускай паэзіі першы ўзор тэрцыны належыць М. Багдановічу.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Мэтрыка
Катэгорыя:Строфіка
Катэгорыя:Боская камэдыя
Катэгорыя:Італьянскія словы і выразы