Сяргій Жадан

**Сяргі́й Жада́н** (; нарадзіўся 23 жніўня 1974 году ў горадзе Старабельск, Луганская вобласьць, Украіна) — украінскі паэт, празаік, перакладчык постмадэрнісцкага кірунку. Ляўрэат шматлікіх літаратурных узнагародаў. Вызнаецца за аднаго з самых таленавітых сучасных літаратараў Украіны.

## Жыцьцяпіс
У 1996 годзе Жадан скончыў Харкаўскі нацыянальны пэдагагічны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці германістыка, у 1999 годзе — асьпірантуру пры ім. Быў сябрам літаратурнае карпарацыі «Червона фіра», адным са стваральнікаў часопісу «Кальміус».

Сяргій Жадан вядомы таксама як арганізатар літаратурных фэстываляў, рок-канцэртаў, пэрфомансаў. Ён прымаў актыўны ўдзел у мастацкім аздабленьні акцый грамадзянскай непакоры ў Харкаве падчас Аранжавай рэвалюцыі.

Цяпер працуе выкладчыкам у сваёй alma mater, стала жыве ў Харкаве.

Уначы 11 лютага 2017 году літаратар, які прыехаў на кніжную выставу ў Менск і Стральцоўскі паэтычны фэст, быў затрыманы беларускімі сілавікамі ў сваім пакоі ў гатэлі. Прычына — знаходжаньне ў расейскім «чорным спісе» з фармулёўкай «за датычнасць да тэрарыстычнай дзейнасьці». Жадан правёў ноч у камэры і атрымаў забарону на ўезд у Беларусь на нявызначаны тэрмін. Пасьля розгаласу і скандалу, беларускае МЗС анулявала Жадану забарону на ўезд у краіну. Разьвязаньне адбылося цягам некалькіх гадзін.

## Творчасьць
Дэбютаваў у 1995 годзе зборнікам вершаў «Генэрал Юда», за 20 наступных гадоў апублікаваў 11 кніг паэзіі. У 2004 годзе выйшаў зборнік апавяданьняў С. Жадана «Біг мак», які пазьней меў шэраг перавыданьняў з дадаткамі. Таксама станам на 2016 год выйшла болей за дзесяць тамоў выбраных твораў, якія карыстаюцца вялікім попытам. Творы Жадана перакладзеныя больш чым на дзесяць моваў, у т. л. на беларускую.

Перакладае зь нямецкае, польскае, расейскае і беларускае моваў.

Вядомы як арганізатар літаратурных фэстаў, рок-канцэртаў, пэрформансаў.

Разам з гуртом «Собаки в космосі» Жадан як аўтар і выканаўца запісаў музычныя альбомы «Спортивний клуб армії» (2008), «Зброя пролетаріату»(2012), «Бийся за неї» (2014) і «Пси» (2016).

Сяргей Жадан наведваў Менск зь літаратурнымі выступамі ў 2002, 2008, 2012, 2014, 2017 гадах. У 2015 і 2016 гадах прыяжджаў у Менск разам з гуртом «Собаки в космосі».

## Арыгінальная бібліяграфія

### Паэтычныя зборнікі
* *«Цытатнік»* (1995)
* *«Генэрал Юда»* (1995)
* *«Пэпсі»* (1998)
* *«The very very best poems, psychodelic stories of fighting and other bullshit»* (2000)
* *«Баляды пра вайну і адбудову»* (2000)
* *«Гісторыя культуры пачатку стагодзьдзя»* (2003)
* *«Цытатнік»* (2005, месьціць ужо выдаваныя творы разам з тымі, што засталіся па-за межамі ранейшых зборікаў)
* *«Марадона»* (2007)
* *«Этыёпія»* (2009)
* *«Лілі Марлен»* (2009)
* *Вогнепальні й ножові* (2012)
* *Жыцьцё Марыі: Кніга вершаў і перакладаў* (2015, у зборнік ўвайшлі пераклады Райнэра Марыя Рыльке ды Чэслава Мілаша)
* *Тампліеры: Новыя вершы, 2015—2016* (2016)

### Кніжкі прозы
* *«Біґ Мак»* (2003)
* *«Дэпэш Мод»* (2004)
* *«Anarchy in the UKR»* (2005)
* *«Гімн дэмакратычнай моладзі»* (2006)
* *«Біґ Мак²»* (2007)
* *«Варашылаўград»* (2010)
* *«Мэсапатамія»* (2014)

## Беларускія пераклады
* Раман «Дэпеш мод» / Перакл. Таццяны Урублеўскай (2006);
* Раман «Anarchy in the UKR» / Перакл. Алега Жлуткі (2012), 2023;;
* Выбранае «Украінскія авіялініі» / Перакл. Андрэя Хадановіча; з бонус-анталёгіяй «Адзінаццаць сяброў Жадана» перакладаў Алеся Аркуша, Уладзімера Арлова, Андрэя Вылінскага, Юрыя Гуменюка, Алега Жлуткі, Марыі Мартысевіч, Сяргея Прылуцкага, Марыі Пушкінай, Антона Рудака, Віталя Рыжкова (Кіеў: «Крок», 2015);
* Раман «Варашылаўград» на беларускую пераклаў Віталь Латыш (Мн.: «Логвінаў», 2016).
* Вершы / Сяргій Жадан. — Мінск : Зміцер Колас, 2018. — 119, [1] с. — («Паэты планеты»). Пераклад Андрэя Хадановіча;
* Інтэрнат : [раман] / Сяргій Жадан; пер. з укр. Н. Бабінай. — Мінск : А. М. Янушкевіч, 2019.
* Месапатамія. — 2023.
* Іншае імя любові. — 2023.

## Прэміі
* 2010 — украінская прэмія «Кніга году Бі-Бі-Сі — 2010» за кнігу «Варашылаўград»
* 2006 — украінская прэмія «Кніга году Бі-Бі-Сі — 2006» за кнігу «Капітал»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

### Па-беларуску
* Пра Жадана на «ПрайдзіСвет»
* Артыкул А. Хадановіча «Дазвольце пазнаёміць: Сяргій Жадан»
* Раман «Дэпэш мод» у перакладзе Тацяны Ўрублеўскай
* Вершы ў ARCHE
* Вершы ў ARCHE Спампаваць «Украінскія авіялініі» Жадана ў фармаце rtf (глядзіце зьмест).
* Пераклады ў ЛітРАЖ

### Па-ўкраінску
* Вершы на Поетиці
* Творы Жадана на Потягу-76

Катэгорыя:Украінскія літаратары
Катэгорыя:Украінскія перакладчыкі
Катэгорыя:Удзельнікі Аранжавай рэвалюцыі
Катэгорыя:Украінскамоўныя пісьменьнікі