Мсьцібаў

**Мсьцібаў**, **Мсьцібава** — вёска ў Беларусі, на рацэ Нятупе. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавету Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2007 год — 287 чалавек. Знаходзіцца за 23 км на захад ад Ваўкавыску, за 1 км ад чыгуначнай станцыі Мсьцібава (лінія Ваўкавыск — Бераставіца).

Мсьцібаў — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Ваўкавышчыны (частка Наваградчыны), старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першае паселішча на месцы Мсьцібава — гарадзішча — сфармавалася ў XII—XIII стагодзьдзях. У XV ст. упамінаецца дзяржаўны двор і вёска Мсьцібогаў, якія вялікі князь Казімер перадаў Яну Кезгайлу, старосту жамойцкаму.

У 1492 годзе Мсьцібаў упамінаецца пад цяперашняй назвай, у складзе Ваўкавыскага павету. 3 1-й чвэрці XVI ст. зноў уладаньне вялікіх князёў. У 1533 годзе каралева і вялікая княгіня Бона ўтварылася Мсьцібаўскае нягродавае староства. Старостамі ў розныя часы былі Іван Гарнастай, Валовічы, Весялоўскія, Ракоўскія, Глябовічы, Сапегі, Масальскія, Бжастоўскія, Агінскія. У 1572 і 1576 гадох у мястэчку адбываліся зьезды шляхты Рэчы Паспалітай, на апошнім зь якіх пастанавілі абраць каралём і вялікім князем Стэфана Баторыя.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) Мсьцібаў і староства істотна пацярпела: з 543 будынкаў тут засталося толькі 230. Паводле інвэнтару 1738 году, у мястэчку існаваў Рынак, 3 вуліцы (Белская, Гарадзенская і Роскі гасьцінец), касьцёл і царква Сьвятога Спаса, 2 карчмы. У 1744 годзе кароль і вялікі князь Аўгуст Сас надаў мястэчку Магдэбурскае права. На 1775 год — 162 двары, пры замку існавалі карчма, млын, кляштар марыявітак. У 1792 годзе каля мястэчка адбылася бітва войска Вялікага Княства Літоўскага з кааліцыяй расейскіх войскаў і аддзелаў Таргавіцкай канфэдэрацыі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Мсьцібаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам воласьці Ваўкавыскага павету Гарадзенскай губэрні. На 1836 год у мястэчку было 66 двароў. На 1886 год у Мсьцібаве было 103 двары, дзеялі 2 царквы, касьцёл і сынагога, працавалі пошта, багадзельня, 6 крамаў і 5 корчмаў, штогод праводзілася 3 кірмашы. На 1914 год — 208 двароў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Мсьцібаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Мсьцібаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Мсьцібаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Мсьцібаў увайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стаў цэнтрам сельсавету (з 28 ліпеня 1967 году ў Гнезнаўскім сельсавеце). Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1997 год тут было 186 двароў, на 1999 год — 182, на 1 студзеня 2004 году — 175.


Mścibaŭ, Spaskaja. Мсьцібаў, Спаская (1900).jpg|Спаская царква, каля 1900 г.
Mścibaŭ, Rynak, Śviatoha Jana. Мсьцібаў, Рынак, Сьвятога Яна (T. Pyč, 1909).jpg|Стары касьцёл, 1909 г.
Mścibaŭ, Rynak, Śviatoha Jana. Мсьцібаў, Рынак, Сьвятога Яна (1901-14).jpg|Стары касьцёл, да 1915 г.
Mścibaŭ, Śviatoha Jana. Мсьцібаў, Сьвятога Яна (M. Nikicin, 1930-39).jpg|Новы касьцёл з боку апсыды, 1930-я гг.


Mścibaŭ, Rynak. Мсьцібаў, Рынак (1930-39).jpg|Рынак і новы касьцёл, 
Mścibaŭ, Spaskaja. Мсьцібаў, Спаская (1936).jpg|Спаская царква, 1936 г.
Mścibaŭ, Rynak. Мсьцібаў, Рынак (1919-39).jpg|Працэсія перад касьцёлам, да 1939 г.
Mścibaŭ. Мсьцібаў (1941-44).jpg|Новы касьцёл, 


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1830 год — 232 муж., зь іх шляхты 1, духоўнага стану 1, мяшчанаў-юдэяў 171, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 39; 1836 год — 781 чал.; 1886 год — 1040 чал.; 1893 год — 990 чал. (488 муж. і 502 жан.), зь іх 340 юдэяў
* **XX стагодзьдзе**: 1914 год — 1137 чал.; 1921 год — 1051 чал.; 1997 год — 376 чал.; 1999 год — 364 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2004 году — 334 чал.; 1 студзеня 2007 году — 287 чал.

### Інфраструктура
У Мсьцібаве працуюць базавая школа, бібліятэка, клюб.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Замчышча (XII—XVIII стагодзьдзі)
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1910—1922)
* Могілкі юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Спаса (XVIII ст.)
* Царква Сьвятога Юрыя (1875)
* Касьцёл (XVIII ст.)

## Галерэя

Мсцібава. Замчышча.jpg|Замчышча
Мсцібава. Званіца.jpg|Касьцёл. Званіца
Мсцібава. Інтэр'ер касцёла (02).jpg|Касьцёл, алтар
Мсцібава. Інтэр'ер касцёла (01).jpg|Касьцёл, хоры


## Асобы
* Анатоль Астапенка ( 1947) — беларускі гісторык, фізык, палітык і публіцыст

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мсьцібаў