Вагон

**Чыгу́начны ваго́н** (, ад  — воз). Прататып — невялікі воз, уяўляў сабою скрыню, якая перасоўваецца па драўляных рэйках на горных прадпрыемствах.

Вагон зьяўляецца адзінкай рухомага саставу чыгунак. Вагон прызначаны для перавозкі грузаў ці пасажыраў і абсталяваны, адпаведна, усімі неабходнымі прыладамі для іх перавозкі і для ўлучэньня вагону ў склад цягніку.

У Расеі правобразы вагону — ваганеткі — зьявіліся на рудніковых і ўнутрызаводзкіх рэйкавых дарогах у 1764 годзе на Калыванава-Васкрасенскім заводзе на Алтаі, а затым у 1788 годзе на Аляксандраўскім заводзе ў Петразаводску, у 1810 на Зьмяінагорскай рудні, а з паравой цягай — на Ніжнетагільскай чыгунцы, пабудаванай у 1834 годзе.

Для Царскасельскай чыгункі рухомы састаў, у тым ліку і вагоны, былі закупленыя ў Ангельшчыны. Вытворчасьць першых вагонаў для чыгункі паміж Масквой і Санкт-Пецярбургам было наладжана на Аляксандраўскім заводзе (Санкт-Пецярбург) у 1846 годзе.

## Тыпы і клясыфікацыя вагонаў
Вагоны адрозьніваюцца паводле ліку колавых пар (воснасьці) — выпускаюцца 2, 3, 4, 6, 8-восныя; паводле будовы хадавых частак — каляскавыя і некаляскавыя. Асноўныя парамэтры, якія характарызуюць вагон: грузападымальнасьць, уласная маса вагону (тара), восевая нагрузка, нагрузка на 1 м шляху (пагонная нагрузка).

У наш час чыгункі Расеі маюць парк пасажырскіх і грузавых вагонаў: суцэльнамэталёы пасажырскі (СВ, купэйны, пляцкартавы, міжабласны), суцэльнамэталёвы багажны (паштова-багажны), плятформа, крыты вагон, паўвагон, цыстэрна, хопэр, рэфрыжэратарныя вагоны (ці вагоны-тэрмасы) і рэфрыжэратарныя сэкцыі, спэцыялізаваныя вагоны (для перавозкі кантэйнэраў (фітынгавыя плятформы), для перавозкі аўтамабіляў, для перавозкі драўніны, бітумавозы, транспаторы, зборна-раздаткавыя вагоны, вагоны для перавозкі быдла, вагоны для перавозкі паперы і г. д.).

Для паездак па чыгунках высокапастаўленых дзяржаўных службовых асобаў і для кіраўніцтва чыгунак выпускаюцца новыя, ці пераабсталёўваюцца са звычайных пасажырскіх, вагоны-салёны. Вагоны-салёны могуць мець браняваньне падваконнага поясу, куленепрабівальнае шкло і ўзмоцненую, з прычыны павелічэньня вагі з-за браняваньня, экіпажную частку з трохвосевымі каляскамі.

Некаторыя вагон-салёны, якія маюць гістарычнае значэньне, захаваныя ў музэях.


Image:Etat cie double-deck passenger car fr-01.jpg|Двухпавярховы пасажырскі вагон
Image:Wagon of Vasily Bluher.jpg|Браняваны вагон-салён Блюхера
Image:4-axle tipper wagon (2).jpg|Вагон-самаскід (думпкар) чатырохвосевы 
Image:Багажный вагон 2.JPG|Багажны вагон.


## Вагоны грузавога парку
### Крыты вагон

### Паўвагон


Image:DB-Eanos31805377769-0.JPG|Паўвагон


### Вагон-цыстэрна


Image:Tank car2090.jpg|Вагон-цыстэрна


Цыстэрны прызначаныя для перавозкі вадкасьцяў: нафтапрадуктаў, хімічна-актыўных і агрэсіўных вадкіх рэчываў, звадкаванага газу (прапан-бутан, тлен), вады, малака. Вагоны-цыстэрны выкарыстоўваюцца таксама для перавозкі мукі і цэмэнту.

### Плятформа

### Фітынгавая плятформа

### Хопэр


Image:Hopper_in_Moscow.jpg|Вагон-хопэр


## Вагоны пасажырскага парку
### Мадэльны шэраг
Вагоны старога мадэльнага шэрагу:
* 61-4174 — вагон пасажырскі купэйны «СВ»
* 61-4179 — вагон пасажырскі купэйны з усталёўкай кандыцыянаваньня паветра
* 61-4186 — вагон пасажырскі купэйны штабны
* 61-4194 — вагон пасажырскі некупэйны з усталёўкай кандыцыянаваньня паветра
Вагоны новага мадэльнага шэрагу:
* 61-4440 — вагон пасажырскі купэйны
* 61-4445 — вагон пасажырскі купэйны штабны
* 61-4447 — вагон пасажырскі некупэйны
* 61-4458 — вагон пасажырскі зь месцамі для сядзеньня

### Тыпы вагонаў
* Л — двухмясцовы мяккі, СВ. 9 двухмясцовых купэ.
* М — мяккі. Вагон-люкс.
* К — купэйны. Узор: цьвёрды купаваны вагон пабудовы НДР. 36 месцаў + двух-мясцовае купэ правадніка.
* П — пляцкартавы. 54 спальныя месцы.
* О — агульны. 81 месца для сядзеньня.
* С — месцы для сядзеньня. Міжабласны з крэсламі для сядзеньня — 56, 60, 62 ці 64 месцы ў залежнасьці ад мадэлі вагону.

Вагоны падвышанай камфортнасьці, у залежнасьці ад катэгорыі і комплексу дадатковых паслуг падзяляюцца на:
* Э — эканамічны
* Б — бізнэс

Вагоны RIC:
* I кляс (22 месцы)
* II кляс (33 месцы)

## Глядзіце таксама
* Валагодзкі вагонарамонтны завод
* Двухпавярховы вагон
* Цьвярскі вагонабудаўнічы завод
* Фірмовы пасажырскі цягнік
* Шырыня каляіны
* Чыгунавоз

## Крыніцы

Катэгорыя:Чыгунка