open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гімн Туркмэнскай ССР

**Гімн Туркмэнскай ССР** — быў дзяржаўным гімнам Туркмэнскай ССР з 1946 па 1997 год. Аўтар музыкі - Вэлі Мухатаў, аўтар слоў - Аман Кекілаў.

## Афіцыйны тэкст

:Дең хукуклы халклармызың достлугы
:Совет илин бир машгала өвүрди!
:Бу достлугың аркадагы рус халкы
:Эгсилмез доганлык көмегин берди.

::Яша сен, кувватлан, эй азат Ватан!
::Баряң коммунизмиң еңшине бакан.
::Ленин партиясындан гүйч алян, өсйән,
::Совет Ватанымыз, җан Түркменистан!

:Бейик Ленин ачды азатлык ёлун,
:Бизе бакы ягты дурмуш гетирди.
:Галкындырып әхли халкы хак ише,
:Еңише, зәхмете, багта етирди.

::Яша сен, кувватлан, эй азат Ватан!
::Баряң коммунизмиң еңшине бакан.
::Ленин партиясындан гүйч алян, өсйән,
::Совет Ватанымыз, җан Түркменистан!

:Коммунизме баглап арзув-эркимиз,
:Айдың гелҗегмизи дөредйәс, гуряс.
:Гызыл байдагы биз берк тутуп голда,
:Биз бейик максада ынамлы баряс.

::Яша сен, кувватлан, эй азат Ватан!
::Баряң коммунизмиң еңшине бакан.
::Ленин партиясындан гүйч алян, өсйән,
::Совет Ватанымыз, җан Түркменистан!

## Тэкст на лацініцы

:Deň hukukly halklarmyzyň dostlugy
:Sowet ilin bir maşgala öwürdi!
:Bu dostlugyň arkadagy rus halky
:Egsilmez doganlyk kömegin berdi.

::Ýaşa sen, kuwwatlan, eý azat Watan!
::Barýaň kommunizmiň ýeňşine bakan.
::Lenin partiýasyndan güýç alýan, ösýän,
::Sowet Watanymyz, jan Türkmenistan!

:Beýik Lenin açdy azatlyk ýolun,
:Bize baky ýagty durmuş getirdi.
:Galkyndyryp ähli halky hak işe,
:Ýeňişe, zähmete, bagta ýetirdi.

::Ýaşa sen, kuwwatlan, eý azat Watan!
::Barýaň kommunizmiň ýeňşine bakan.
::Lenin partiýasyndan güýç alýan, ösýän,
::Sowet Watanymyz, jan Türkmenistan!

:Kommunizme baglap arzuw-erkimiz,
:Aýdyň geljegmizi döredýäs, gurýas.
:Gyzyl baýdagy biz berk tutup golda,
:Biz beýik maksada ynamly barýas.

::Ýaşa sen, kuwwatlan, eý azat Watan!
::Barýaň kommunizmiň ýeňşine bakan.
::Lenin partiýasyndan güýç alýan, ösýän,
::Sowet Watanymyz, jan Türkmenistan!

Туркмэнская ССР
Катэгорыя:Туркмэнская ССР
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Туркмэністану
Гімн Узбэцкай ССР

Дзяржаўны гімн Узбэцкай ССР:

## [[Узбэцкая мова|Узбэцкая вэрсія]]
 
:Ассалом, рус халқи, буюк оғамиз, 
:Барҳаёт доҳиймиз Ленин, жонажон! 
:Озодлик йўлини Сиз кўрсатдингиз, 
:Советлар юртида ўзбек толди шон! 
 
::Партия раҳнамо, жон Ўзбекистон, 
::Серқуёш ўлкасан, обод, баркамол! 
::Тупроғинг хазина, бахтинг бир жаҳон, 
::Советлар юртида сенга ёр иқбол! 
 
:Серқуёш ўлкада кўрмасдик зиё, 
:Дарёлар бўйда эдик сувга зор. 
:Тонг отди, Инқилоб, Ленин раҳнамо, 
:Раҳнамо Лениндан халқлар миннатдор! 
 
::Партия раҳнамо, жон Ўзбекистон, 
::Серқуёш ўлкасан, обод, баркамол! 
::Тупроғинг хазина, бахтинг бир жаҳон, 
::Советлар юртида сенга ёр иқбол! 
 
:Коммунизм гулбоғи мангу навбаҳор, 
:Тоабад қардошлик – дўстлик барҳаёт! 
:Советлар байроғи ғолиб, барқарор, 
:Бу байроқ нуридан порлар коинот! 
 
::Партия раҳнамо, жон Ўзбекистон, 
::Серқуёш ўлкасан, обод, баркамол! 
::Тупроғинг хазина, бахтинг бир жаҳон, 
::Советлар юртида сенга ёр иқбол!

## Пераклад на беларускую мову

:Прывітаю цябе, брат расейскі, вялікі твой народ!
:Слаўся, правадыр несьмяротны, Ленін наш родны!
:Шлях барацьбы за волю вёў нас наперад,
:І ўзбэк услаўлены Савецкай краінай.

::Партыя, ты вядзеш наш Узбэкістан,
::Ён квітнее, адораны радасным лёсам.
::Край скарбаў зямных сонцам асеян,
::І ў роднай краіне шчасьце заўсёды з табой.

:У яркі дзень быў схаваны ад нас сонца сьвятло,
:Нас стамляла смага поруч поўных рэк.
:Ленін для нас адкрыў Кастрычніка сьвітанак,
:Будзе Ленін жыць у сэрцах са стагодзьдзя ў стагодзьдзе.

::Партыя, ты вядзеш наш Узбэкістан,
::Ён квітнее, адораны радасным лёсам.
::Край скарбаў зямных сонцам асеян,
::І ў роднай краіне шчасьце заўсёды з табой.

:Камунізм — ты зямлі вясновы росквіт,
:Братэрства, роўнасьць і сяброўства — наша апора.
:Падымаем мы сьцяг хвалебных перамог,
:Пунсовы сьцяг сьвету сьвятло Рад нясе.

::Партыя, ты вядзеш наш Узбэкістан,
::Ён квітнее, адораны радасным лёсам.
::Край скарбаў зямных сонцам асеян,
::І ў роднай краіне шчасьце заўсёды з табой.

## Вонкавыя спасылкі
* Гімны рэспублік СССР

   

Узбэцкая ССР
Катэгорыя:Узбэцкая ССР
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Ўзбэкістану
Гімн Украінскай ССР

**Гімн Украінскай ССР** () — дзяржаўны гімн Украінскай ССР у пэрыяд з 1949 да 1991. Кампазытар — Антон Лебядзінец, словы — Паўло Тычына.

Далей ідзе вэрсія ад 1978 году, дзе ў другой страфе Мікалаем Бажанам было выдаленае згадваньне аб Сталіне.

## Украінскі тэкст гімну (1978—1991)

## Вонкавыя спасылкі
* MP3 з вакалам
* MIDI-файл

Украінская ССР
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Ўкраіны
Катэгорыя:Украінская ССР
Мрай

**Мрай**, **Мрайка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Дняпра). Цячэ ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 27 км. Плошча вадазбору 130 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,0‰.

Асноўныя прытокі — Сасна і Пуста-Мсьціская (правыя). На рацэ гістарычнае мястэчка Мсьціж.

Пачынаецца за 1 км на паўночны захад ад вёскі Дзедзелавічаў, вусьце за 4 км на ўсход ад вёскі Ўборка. Мае каналізаванае рэчышча на 3 дзялянках: на працягу 0,5 км ад вытоку; вёска Гаражанка — сажалка на заходняй ускраіне вёскі Мсьціжу (1,5 км); вёска Мсьціж — 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Ўборка (8,6 км). У нізоўі рака цячэ празь Бярэзінскі біясфэрны запаведнік.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 251

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну
Гімн Украіны (неадназначнасьць)

**Гімн Украіны**:
* Гімн Украіны — адзін з галоўных дзяржаўных сымбаляў Украіны, нараўне са сьцягам і гербам.
* Гімн Украінскай ССР — дзяржаўны гімн Украінскай ССР у пэрыяд з 1949 да 1991.
Мужанка

: *Гэта артыкул пра раку. Калі вас цікавіць вёска, глядзіце [[Мужанка (вёска)|Мужанка]].*

**Мужа́нка** — рака ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Дняпра). Даўжыня 34 км. Плошча вадазбору 231 км². Выдатак вады ў вусьці 1,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1‰.

Асноўны прыток — Балотніца (левы).

Пачынаецца каля вёскі Зарослае, вусьце за 1 км на ўсход ад вёскі Глівін. Цячэ Цэнтральнабярэзінскай раўнінай.

Даліна трапэцападобная, шырынёй 0,6—2 км, у верхняй частцы невыразная, у вусьцевай зьліваецца з далінай Бярэзіны. Абалона двухбаковая, шырынёй 0,1—1 км, адкрытая, месцамі асушаная, парэзаная мэліярацыйнымі каналамі. Рэчышча каналізаванае на працягу 4,5 км (ад вёскі Ратуцічы да вёскі Мужанка).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 252
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну
Мужычок

**Мужычо́к** — рака ў Клімавіцкім і Хоцімскім раёнах Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 104 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7 ‰. Пачынаецца за 1 км на поўдзень ад вёскі Фядотава Буда Клімавіцкага раёну, вусьце за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Трасьціно Хоцімскага раёну. Рэчышча каналізаванае на працягу 6,3 км (ад вёскі Прудок да вусьця ракі Трасьцінка).

## Літаратура
*  С. 252

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёну
Мурашка

**Мура́шка** — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Даўжыня 7 км. Пачынаецца за 2 км на захад ад вёскі Вясёлая Дуброва, вусьце за 1 км на ўсход ад вёскі Падлесная. Рэчышча каналізаванае на працягу 5 км (ад вытоку да моста ў вёсцы Падлесная).

## Літаратура
*  С. 253

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёну
Гімн Эстонскай ССР

**[[Гімн]] [[Эстонская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Эстонскай ССР]]**

Музыка: Г. Эрнэсакс. Словы: Ё. Сэмпэр

21 ліпеня 1956, трэцяя страфа тэксту была зьмененая, каб выдаліць згадваньні аб І. Сталіне. Ніжэй — выпраўленая вэрсія.

## Эстонскі тэкст гімну (з 1956)

Jää kestma, Kalevite kange rahvas,
ja seisa kaljuna, me kodumaa!
Ei vaibund kannatustes sinu vahvus,
end läbi sajanditest murdsid sa
ja tõusid õitsvaks sotsialismimaaks,
et päikene su päevadesse paista saaks.

Nüüd huuga, tehas, vili, nurmel vooga,
sirp, lõika, alasile, haamer, löö!
Nõukogu elu, tuksu võimsa hooga,
too õnne rahvale, me tubli töö!
Me Liidu rahvaste ja riike seas
sa, Eesti, sammu esimeste kindlas reas!

Sa kõrgel leninlikku lippu kannad
ja julgelt kommunismi rada käid.
Partei me sammudele suuna annab
ja võidult võitudele viib ta meid.
Ta kindlal juhtimisel kasva sa
ja tugevaks ning kauniks saa, me kodumaa!

## Пераклад на беларускую мову

Жыві, сын Калева — народ наш хвалебны,
І стой, айчына наша, як скала.
Скрозь усе пакуты стагодзьдзяў бяспраўных
Адвагу ты і доблесьць пранесла.
І вось запаліла сацыялізму сьвятло,
Акрыяла ў квітнею для шчасьця і перамог.

Магутным коласам квітнейце нівы!
Жні, серп, і, молат, бі, гудзі, завод!
У краіне савецкай кожны будзь шчасьлівым -
Упартая праца нам шчасьце прынясе.
У зьвязе братэрскім прад табой прастор -
Эстонія, крочы ў страю сваіх сясьцёр!

Ты сьцяг Леніна нясеш сьвятое,
Дарогай хвалебнаю ідзеш наперад.
Родная партыя заўсёды з табою -
Шляхам перамог яна цябе вядзе.
Расьці, айчына, на шляху вялікім,
Прыгажэй і мацней будзь з кожным новым днём!

1945

За напісаньне тэксту гімна Ёханэс Сэмпэр у 1947 годзе быў узнагароджаны прэміяй Савецкай Эстоніі.

## Вонкавыя спасылкі
* Гімны рэспублік СССР
* Гімн у MP3 (2,4Мб)

Эстонская ССР
Катэгорыя:Эстонская ССР
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Эстоніі
Мытва

**Мы́тва**, **Мо́тва**, **Му́тва** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Прыпяці (басэйн Дняпра). Цячэ ў Гомельскай вобласьці. Даўжыня 47 км. Плошча вадазбору 430 км². Выдатак вады ў вусьці 1,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9‰.

Пачынаецца за 1,5 км на поўнач ад вёскі Бярозаўкі Мазырскага раёну, цячэ ў межах Мазырскага і Гомельскага Палесьсяў, вусьце каля вёскі Канатопу Нараўлянскага раёну.

Даліна ў высокай плыні трапэцападобная (шырыня 1—2 км), у сярэдняй і ніжняй плыні невыразная, зьліваецца з прылеглай мясцовасьцю. Абалона двухбаковая (шырыня ад 0,3 км да 1,3 км), месцамі чаргуецца па берагах. Рэчышча каналізаванае. На рацэ Бабруйкаўскае вадасховішча.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Мазырскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Ельскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Нараўлянскага раёну
Мышанка (рака)

**Мыша́нка**, **Мі́ша** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Шчары (басэйн Нёману). Цячэ ў Берасьцейскай вобласьці. Даўжыня 109 км. Плошча вадазбору 930 км². Выдатак вады ў вусьці 4,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Новая Мыш.

## Асноўныя прытокі
Малатоўка, Мутвіца

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на паўднёвых схілах Наваградзкага ўзвышша каля вёскі Буйнявічаў Баранавіцкага раёну, цячэ Баранавіцкай раўнінай, упадае ў Шчару за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Сяльцу Івацэвіцкага раёну.

Даліна пераважна трапэцападобная, шырынёй 500—800 м. Абалона двухбаковая, месцамі забалочаная, шырынёй 400—600 м. Рэчышча ад вёскі Агароднікаў да вёскі Новай Мышы (16 км) каналізаванае, на астатнім працягу моцназьвілістае; шырыня яго 10—12 м, у ніжняй плыні месцамі да 40 м.

Замярзае ў сярэдзіне сьнежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка. Каля вёсак Белалесься, Магілянаў і Жалезьніцы сажалкі (плошчай 0,06 км², 0,7 км² і 0,04 км²). Прымае сьцёк з мэліярацыйных каналаў.

## У літаратуры
Беларускі паэт Ян Чачот зьвяртаўся да вобразу гэтае ракі ў сваёй балядзе «Мышанка».

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

## Вонкавыя спасылкі
* Ян Чачот — «Мышанка»

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Баранавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Івацэвіцкага раёну
Мышкаўка

**Мы́шкаўка**, **Мышкоўка** — рака ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Іліі (басэйн Нёману). Даўжыня 13 км. Плошча вадазбору 21 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 6,1‰.

Пачынаецца каля вёскі Мышкавічы, цячэ лясістымі схіламі Менскага ўзвышша, упадае ў Ілію за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Селішча. Ад вусьця на працягу 0,5 км мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 256

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёну
Мядзелка

**Мя́дзелка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Бірветы (басэйн Дзьвіны). Цячэ ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці і Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 50 км. Плошча вадазбору 775 км². Выдатак вады ў вусьці 6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Аржоўка, Лучайка
* *Левы*: Вінгра

## На рацэ
* *[[Горад|Места]]*: Паставы
* *Сажалка*: Пастаўскае возера (плошча 27 га)

## Асноўныя зьвесткі
Выцякае з возера Мядзелу каля вёскі Лапосяў Мядзельскага раёну, вусьце за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Бірвіты Пастаўскага раёну.

Даліна пераважна трапэцападобная, шырынёй 250—400 м. Абалона двухбаковая, чаргуецца па берагах, шырынёй 100—200 м. Рэчышча мерна зьвілістае; шырыня ракі ў вярхоўі 10—15 м, на астатнім працягу 15—20 м.

Найвышэйшы ўзровень разводзьдзя ў канцы сакавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 1,5 м, найбольшая 2,1 м (1956 год). Замярзае ў канцы сьнежня, крыгалом у канцы сакавіка. Веснавы ледаход 2 дні.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёну
Нарва (рака Беларусі)

**На́рва**, **Няце́ч** — рака ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, правы прыток Нёману. Даўжыня 24 км. Плошча вадазбору 157 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2‰.

Пачынаецца за 0,7 км на паўночны захад ад вёскі Брындзянята, упадае ў Нёман на ўсходняй ускраіне вёскі Дакудава. У сярэдняй плыні прымае сьцёк мэліярацыйных каналаў з тарфяных балотаў (урочышчы Бабіна, Лідзкае Балота), на якіх вядуцца торфараспрацоўкі.

На працягу 12 км мае каналізаванае рэчышча (пасёлак Першамайскі — 1 км на ўсход ад вёскі Філонаўцы). Каля вёскі Дуброўня сажалка (плошча 0,19 км²).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 265

Катэгорыя:Прытокі Нёману
Катэгорыя:Рэкі Лідзкага раёну
Няцеч

**Няцеч** — шматзначны тэрмін.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* У Гарадзенскай вобласьці:
** У Лідзкім раёне:
*** Няцеч — вёска ў Дубровенскім сельсавеце
*** Няцеч — вёска ў Тарноўскім сельсавеце

## Рэкі
* Няцеч (Нарва) — правы прыток Нёману
Сьцяг Ангельшчыны

Нацыянальны сьцяг Ангельшчыны — белы з прамым крыжом Сьвятога Георгія, які лічыцца нябесным заступнікам ангельцаў. Афіцыйныя прапорцыі сьцягу — 3:5, чырвоны крыж займае 1/5 палатна. Георгіеўскі сьцяг пачаў выкарыстоўвацца ангельцамі не пазьней за 1277 год.

Крыж Сьвятога Георгія зьяўляецца адной зь першых вядомых эмблем Ангельшчыны. Ён стаў ангельскім сымбалем у Сярэднявеччы, падчас Крыжовых паходаў. Сьвяты Георгі стаў заступнікам Ангельшчыны ў 13 стагодзьдзі. Існуе тэорыя, што крыж стаў выкарыстоўвацца, як нацыянальная эмблема, падчас Валійскай войны 1275 году.

Ёсьць меркаваньне, што Крыж быў прыняты Ангельшчынай для надаваньня флёту адмысловай сымболікі. Ангельскі манарх Рычард Ільвінае Сэрца першапачаткова абраў у якасьці заступніка Сьвятога Георгія. Потым ангельскія судны паднімалі белы сьцяг з чырвоным крыжом, каб зарабіць вызначаную выгаду: калісьці крыж быў знакам Генуі, і Ангельшчына такім чынам пападала пад пратэктарат магутнага флёту.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ангельская культура
Ангельшчына
Сьцяг Шатляндыі

**Сьцяг Шатляндыі** (, , ) уяўляе сабой сіняе палотнішча з белым (у геральдыцы срэбным) касым (Андрэеўскім) крыжом. Суадносіны бакоў не рэглямэнтавана, звычайна выкарыстоўваюць палотнішчы 5:3 або 3:2. Шырыня палос, утваральных крыж, павінна складаць 1/5 ад вышыні сьцягу.

Шатляндзкі сьцяг зьяўляецца адным з найстаражытных нацыянальных сьцягоў у сьвеце, яго зьяўленьне, паводле легенд, ставіцца да 832 году, калі кароль скотаў Ангус перад бітвай з англа-саксамі ўбачыў у небе знак у выглядзе X-вобразнага крыжа, на якім, па падданьні, быў раскрыжаваны Андрэй Першазванны, які лічыцца заступнікам Шатляндыі. Бітва была выйграная, а малюнак белага крыжу на нябесна-блакітным полі стаў адным са сымбаляў Шатляндыі.

Шатляндзкі сьцяг увайшоў у якасьці складніку ў сьцяг Вялікабрытаніі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Шатляндзкая культура
Шатляндыя
Сьцяг Паўночнай Ірляндыі

**Сьцяг [[Паўночная Ірляндыя|Паўночнай Ірляндыі]]** ў цяперашні час афіцыйна прадстаўлены сьцягам Вялікабрытаніі. У 1924 годзе ўрад Вялікабрытаніі дараваў ўраду Паўночнай Ірляндыі сьцяг, т. зв. сьцяг Ольстэру, які афіцыйна выкарыстоўваўся ў 1953—1973 гадах. Сьцяг складаўся з чырвонага крыжу Сьв. Георгія (сьцяг Ангельшчыны) з накладзенай на яго шасьціканцовай (па ліку графстваў) зоркай, з выявай кароны і «чырвонай рукі» (гістарычны сымбаль Ольстэру).

Выява «чырвонай рукі» зьвязаная зь легендай аб тым, як адзін з сыноў састарэлага кіраўніка адсёк сабе ручыцу і кінуў яе на бераг падчас спаборніцтва па веславаньні на лодках з умовай «чыя рука першай кране берагу — той і будзе валодаць гэтай зямлёй».

У 1973 годзе парлямэнт Паўночнай Ірляндыі быў распушчаны, сьцяг згубіў афіцыйны статус, цяпер выкарыстоўваецца спартовымі зборнымі Паўночнай Ірляндыі, лаялісцкімі ўзброенымі групоўкамі і пратэстанцкай абшчынай як неафіцыйны сымбаль рэгіёну; паводле брытанскіх законаў, адзіным афіцыйным паўночнаірляндзкім сьцягам зьяўляецца сьцяг Вялікабрытаніі. Пэрыядычна ўзьнікаюць дэбаты аб неабходнасьці сьцьвярджэньня новага афіцыйнага сьцягу Паўночнай Ірляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Паўночная Ірляндыя
Паўночная Ірляндыя
Паўночныя Марыянскія астравы

**Паўночныя Марыя́ны** (*Садружнасьць Паўночных Марыянскіх астравоў*; ) — залежная тэрыяторыя Злучаных Штатаў Амэрыкі, знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Ціхага акіяна.

## Гісторыя
Марыянскія астравы былі адкрытыя ў 1521 годзе Фэрнанам Магеланам і да 1898 году належалі Гішпаніі. У 1898 годзе паўночная частка архіпэлягу была куплена Нямеччынай. Пасьля Першай сусьветнай вайны, Паўночныя Марыяны былі перададзеныя Лігай Нацыяў пад японскае кіраваньне. У 1945 годзе астравы былі захопленыя амэрыканскімі войскамі, і пасьля вайны засталіся пад ўладай ААН. У 1978 годзе тэрыторыя Паўночных Марыянаў атрымала статус краіны асацыяванай з ЗША.

## Палітыка
Паўночныя Марыяны зьяўляюцца залежнай тэрыторыяй, якая мае статус асацыяванай краіны са Злучанымі Штатамі Амэрыкі. Унутранымі справамі тэрыторыі кіруе губэрнатар, які выпіраецца на ўсеагульных выбарах. Зьнешняе кіраваньне належыць амэрыканскаму Міністэрству замежных справаў. Заканадаўчая ўлада належыць дзьвюхпалатнаму парлямэнту, які складаецца зь ніжняй Палаты прадстаўнікоў (18 дэпутатаў), і Сэнату (9 сэнатараў).

## Геаграфія
Тэрыторыя займае паўночную частку архіпэлягу Марыянскіх астравоў, які знаходзіцца ў Мікранэзіі, у паўночна-заходняй частцы Ціхага акіяна. У склад тэрыторыі ўваходзяць чатырнаццаць астравоў, агульная плошча складае 477 км². Астравы заселеныя ў асноўным мікранэзійскім народам чамора.

## Адміністрацыйны падзел

Паўночныя Марыяны дзеляцца на чатыры акругі:
* Нозэн Айлэнд
* Рота
* Саіпан
* Цініян

## Эканоміка
Асновай эканомікі астравоў зьяўляецца турызм (каля 230 тыс. турыстаў штогод) і сельская гаспадарка. Тут існуюць плянтацыі цукровага трысьнёгу, какосавых пальмаў, бананаў, бавоўны. Тэрыторыя экспартуе ў асноўным прадукцыю сельскай гаспадаркі. Асноўнымі зьнешнегандлёвымі партнэрамі зьяўляюцца Японія і ЗША.

## Дэмаграфія
## Культура

## Вонкавыя спасылкі

*
Берасьцейскія азёры

**Берасьце́йскія азёры** (**Берасьцейская група азёр**) — група азёраў Беларусі, разьмешчаных у Берасьцейскім раёне ў басэйне Заходняга Буга.

Берасьцейская група азёр складаецца з 7 вадаёмаў, выцягнутых з поўначы на поўдзень паралельна Заходняму Бугу, і уключае ў свой склад наступныя азёры:

* Белае
* Селяхоўскае
* Рагазьнянскае
* Мяднянскае
* Таемнае
* Страдзецкае
* Чорнае

Азёры разьмешчаныя сярод Берасьцейскага Палесься на раўніннай паверхні, злучаныя пратокамі і канавамі між сабой і Заходнім Бугам. 

Берасьцейская група азёраў уваходзіць у склад зоны адпачынку Берасьця. Азёры Рагазьнянскае і Чорнае ўваходзяць у курортную зону возера Белае. На берагах возера Белае месьціцца санаторый «Азёрны».
Чорнае возера (Берасьцейскі раён)

**Чорнае** — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Берасьцейскай групы азёр.

Плошча возера складае 0,09 км². Даўжыня - 0,4 км. Найбольшая шырыня возера — 0,28 км.

Возера разьмяшчаецца ў басэйне Серадовай Рэчкі, за 30 км на поўдзень ад Берасьця. Злучанае каналам зь Белым возерам. 

Паводле легенды, вада ў возеры была чорная, як смала, а ў Белым возеры, якое зусім побач, наадварот — белая і празрыстая. Адсюль гэтыя азёры і атрымалі свае назвы.

Катэгорыя:Берасьцейскія азёры
Катэгорыя:Азёры Берасьцейскага раёну
Таемнае возера

**Тае́мнае** — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Разьмешчанае ў 30 км на поўдзень ад Берасьця за 1,5 км на поўнач ад вёскі Дубіца. Уваходзіць у склад Берасьцейскай групы азёр.

Таемнае знаходзіцца ў басэйне Заходняга Бугу. Плошча возера складае 0,16 км². Найбольшая глыбіня возера — 3,8 м, сярэдняя — 1,3. Даўжыня возера складае 0,47 км, найбольшая шырыня — 0,33 км. Даўжыня берагавой лініі — 1,3 км. Аб′ём вады ў Белым возеры складае 0,21 млн. м³. Плошча вадазбору — 3,7 км². 

Катлавіна возера плоская, берагі — нізкія, забалочаныя. Бераг на ўсходзе падвышаны, пяшчаны. Дно возера сапрапэлістае, каля берагоў — пяшчанае, месцамі глеістае. У сувязі з мэліярацыйнымі працамі ўзровень вады ў возеры панізіўся на 0,8 мэтру. Возера слаба зарастае. 

Таемнае злучанае каналам з Заходнім Бугам.

Катэгорыя:Берасьцейскія азёры
Катэгорыя:Азёры Берасьцейскага раёну
Страдзецкае возера

**Страдзецкае возера** — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Разьмяшчаецца за 22 км на поўдзень ад Берасьця, за 1 км ад аграмястэчка Медна. Уваходзіць у склад Берасьцейскай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў вадазборы ракі Спанаўка. Плошча возера складае 0,14 км². Найбольшая глыбіня — 6,6 м. Даўжыня возера — 0,6 км. Найбольшая шырыня возера — 0,33 км. Даўжыня берагавой лініі возера складае 1,5 км, плошча вадазбору — 8,57 км². Аб’ем вады ў возеры — 0,42 млн м³.

Лагчына суфазіённа-карставага тыпу, авальнае хормы, выцягнута з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Берагі катлавіны возеру высокія, зрэдку парослыя хмызьняком. Мадаводзьдзе пескватае, глыбей за пясок дно выслана сапрапелем. У малаводзьдзі знаходзяцца рэдкія зарасьнікі чароту й міліцы, да глыбіні 3—3,5 мэтраў растуць урэчнік, эладэя.

З захаду Страдзецкае возера акаймаванае дзюнамі, а на поўдні злучанае каналам зь Мяднянскім возерам.

## Літаратура
* 
* Энцыкляпэдыя «Прырода Беларусі. Том 2. Клімат і вада»

## Вонкавыя спасылкі
* Захаваць унікальнае Страдзецкае возера магчыма толькі агульнай намогай

Катэгорыя:Берасьцейскія азёры
Катэгорыя:Азёры Берасьцейскага раёну
Бярэжа

Назву **Бярэжа** маюць:

## Населеныя пункты
* Менская вобласьць:
** Бярэжа — вёска ў Койданаўскім раёне

## Гідронімы
* Бярэжа — рака ў Мёрскім і Шаркоўшчынскім раёнах Віцебскай вобласьці Беларусі
* Бярэжа — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі

## Іншае
* Бярэжа — чыгуначны прыпынак на берасьцейскім напрамку Беларускай чыгункі
Шаўлі

**Ша́ўлі** () — горад у Летуве, на беразе Шавельскага возера. Адміністрацыйны цэнтар Шавельскага павету, Шавельскага раёну і Шавелькага гарадзкога раёну. Знаходзяцца на ўсход ад Клайпеды. Плошча 81 км², насельніцтва на 2018 год — 107 086 чалавек (чацьверты велічынёй у краіне). Міжнародны аэрапорт.

Шаўлі — магдэбурскае места гістарычнай Жамойці. У наш час прамысловы, культурны і навуковы цэнтар Летувы.

## Назва
Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Шаўлі паходзіць ад германскага асабістага імя Savalo (Savolus, Sauulo), якое меў біскуп Зальцбургу ў VII стагодзьдзі.

## Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца ў 1236 годзе ў зьвязку зь бітвай, якая адбылася тут паміж жамойтамі і войскам Лівонскага ордэна. З 1413 да 1795 году Шаўлі былі сталіцай Жамойцкага княства.

Як горад Шаўлі ўспамінаюцца ў грамаце Жыгімонта Старога ў 1524 годзе. Гарадзкі прывілей горад атрымаў у 1569 году, а з 1589 году тут была ўсталявана каралеўская эканомія, г. зн. увесь прыбытак гораду шоў на кошт караля. Да 1795 году Шаўлі ўваходзілі ў склад Вялікага Княства Літоўскага.

## Асобы
* Іван Луцкевіч (1881—1919) — адзін з пачынальнікаў беларускага нацыянальнага адраджэньня ў ХХ ст., беларускі археоляг
* Антон Луцкевіч (1884—1942) — адзін з пачынальнікаў беларускага нацыянальнага адраджэньня ў ХХ ст., гісторык, літаратуразнаўца, публіцыст

## Глядзіце таксама
* Крыжовая гара

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Летувы
Дангхой (аэрапорт)

**Аэрапо́рт Дангхо́й** (IATA:**VDH**) разьмешчаны за 18 км на паўднёвы ўсход ад Дангхою (Куангбінь, Віетнам).

Аэрапорт эксплюатуецца з 1930 году, мае адну УПП даўжынёй 2400 мэтраў і шырынёй 45 мэтраў, здольную прымаць паветраныя судны тыпу Іл-76, Ту-154 і ніжэй клясай. Абмежаваньне максымальнай узьлётнай вагі - 200 тон.

## Крыніцы

Катэгорыя:Куангбінь
Катэгорыя:Аэрапорты Віетнаму
Нараўлянка

**Нараўля́нка**, **Наро́ўля** — рака ў Мазырскім і Нараўлянскім раёнах Гомельскай вобласьці, правы прыток ракі Прыпяці (басэйн Дняпра). Даўжыня 27 км. Плошча вадазбору 124 км².

Пачынаецца за 3 км на паўднёвы захад ад вёскі Міхалкі Мазырскага раёну, вусьце ў межах места Нароўлі. У нізкай плыні на працягу 3 км мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 263

Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Мазырскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Нараўлянскага раёну
Нача (неадназначнасьць)

Назву **Нача** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Нача — вёска ў Ляхавіцкім раёне
** Нача Глябоўская (Сьвянціцкая) — вёска ў Ляхавіцкім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Нача — вёска ў Полацкім раёне 
** Нача-Шпакоўшчына — вёска ў Полацкім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Нача — вёска ў Воранаўскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Нача — вёска ў Крупскім раёне 

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Нача — рака, басэйн Дзьвіны
* Нача — прыток Лані
* Нача — прыток Бярэзіны
* Нача — прыток Бабра
Нача (басэйн Дзьвіны)

**На́ча**, **Начка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Дзьвіны. Цячэ ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 43 км. Плошча вадазбору 424 км². Выдатак вады ў вусьці 2,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7‰.

Асноўныя прытокі — Бедрыца (левы), Валынка (правы).

## Агульныя зьвесткі
Выцякае з возера Арэхаўна каля вёскі Арэхаўна, вусьце за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Субаўшчыны. Цячэ ў межах Вушацка-Лепельскага ўзвышша.

Даліна на вялікім працягу трапэцападобная, шырынёй 200—300 м. Абалона перарывістая (шырыня 150—200 м), у сярэдняй і ніжняй плыні адсутнічае. Рэчышча ад вытоку на працягу 8 км каналізаванае, на астатнім працягу мерна зьвілістае, шырынёй 10—15 м.

Найвышэйшы ўзровень разводзьдзя ў канцы 3-й дэкады сакавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 2,7 м, найбольшая 3,7 м (1951 год). Замярзае ў сярэдзіне сьнежня, крыгалом у 3-й дэкадзе сакавіка. Веснавы ледаход 6 дзён.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Прытокі Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёну
Начка

**На́чка**, **Нача**, **Пана́чка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Дзітвы (басэйн Нёману). Цячэ ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 8 км.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Нача.

Пачынаецца каля вёскі Пацялюнцаў, цячэ Лідзкай раўнінай, упадае ў Дзітву за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Янавічаў. Рэчышча каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Вярэнаўскага раёну
Нача (прыток Лані)

**На́ча**, **Нач** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Лані (басэйн Дняпра). Цячэ ў Ляхавіцкім і Ганцавіцкім раёнах Берасьцейскай вобласьці і Клецкім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 42 км. Плошча вадазбору 360 км². Выдатак вады ў вусьці каля 2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Асноўны прыток — рака Тучанка (левы). На рацэ гістарычнае мястэчка Сіняўка.

Пачынаецца на захадзе ад вёскі Канюхоў Ляхавіцкага раёну, вусьце за 2 км на ўсход ад вёскі Начы Ганцавіцкага раёну. Цячэ нізінай Прыпяцкага Палесься.

Даліна пераважна трапэцападобная, шырынёй 0,5—1 км, месцамі да 2—3 км. Абалона пераважна двухбаковая (шырыня 0,3—0,6 км). Рэчышча на вялікім працягу зьвілістае, у верхняй плыні на працягу 20,8 км каналізаванае, яго шырыня 3—10 м.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Клецкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Ганцавіцкага раёну
Нач

Назву **Нач** маюць:

* Нач — рака ў Берасьцейскай і Менскай абласьцях, правы прыток ракі Лань, басэйн Дняпра
* Нач — вёска ў Ганцавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
Нача (прыток Бярэзіны)

**На́ча** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Дняпра). Цячэ ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 17,5 км. Плошча вадазбору 78 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 ‰. 

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Нача.

Пачынаецца за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Падбярэзьзя, вусьце за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Нежыцаў. Рэчышча каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 266.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну
Нача (прыток Бабра)

**На́ча** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Бабру (басэйн Дняпра). Цячэ ў Крупскім і Барысаўскім раёнах Менскай вобласьці. Даўжыня 80 км. Плошча вадазбору 526 км². Выдатак вады ў вусьці 3,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5‰.

Асноўны прыток — рака Блудыня (левы). Прымае сьцёк з мэліярацыйных каналаў.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 1 км на поўнач ад вёскі Баркоў Халопеніцкага сельсавету Крупскага раёну, вусьце на паўднёвай ускраіне вёскі Вяляцічаў Барысаўскага раёну.

Даліна трапэцападобная, у многіх месцах невыразная, шырынёй 1—1,5 км. Схілы спадзістыя (вышыня 4—6 м), у ніжняй плыні мерна стромкія (да 10 м). Абалона двухбаковая, шырынёй 300—600 м, перасечаная мэліярацыйнымі канавамі, большай часткай адкрытая. Рэчышча каналізаванае на працягу 28 км (ад вытоку да вёскі Вялікіх Жаберычаў), на астатнім працягу зьвілістае, шырынёй 5—10 м.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну
Нёўда

**Нёўда**, **Няво́да**, **Палу́жанка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Сэрвачы (басэйн Нёману). Цячэ ў Наваградзкім і Карэліцкім раёнах Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 39 км. Плошча вадазбору 240 км². Выдатак вады ў вусьці каля 1,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 3,4 ‰.

Асноўныя прытокі — Зямчатка і Крамаўка. На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Валеўка. 

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца каля вёскі Нёўды Наваградзкага раёну, цячэ ў межах Наваградзкага ўзвышша ўзгорыстай мясцовасьцю, перасечанай глыбокімі лагчынамі і ярамі; упадае ў Сэрвач на поўначы ад вёскі Беразаўцу.

Даліна пераважна трапэцападобная (шырыня 2—3 км) з стромкімі схіламі вышынёй да 30 м. Абалона роўная, месцамі забалочаная, пад хмызьняком (шырыня 100—150 м). Рэчышча моцназьвілістае, ад вёскі Аколіцы да вусьця каналізаванае; яго шырыня 4—6 м. Прымае сьцёк з мэліярацыйных каналаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Карэліцкага раёну
Нявежа (Беларусь)

**Няве́жа** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Вушы (басэйн Нёману). Цячэ ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 9 км. 

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Лебедзева

Пачынаецца каля вёскі Лебедзева, у нізоўі цячэ сярод лесу, упадае ў Вушу за 3 км на ўсход ад вёскі Турэц-Баяраў. На працягу 5 км перад вусьцем каналізаваная.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Маладэчанскага раёну
Нежлеўка

**Не́жлеўка** — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Вушачы (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 11 км. Плошча задазбору 73 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3‰.

Выцякае з возера Нежлева за 1,6 км на захад ад вёскі Запольле Вароніцкага сельсавету, вусьце за 1 км на захад ад вёскі Рудня. Мае каналізаванае рэчышча ад вытоку на працягу 7 км.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 267

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёну
Нёманка

**Нёманка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Сожу (басэйн Дняпра). Цячэ ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці. Даўжыня 26 км. Плошча вадазбору 128 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8 ‰. 

Пачынаецца за 2 км на ўсход ад вёскі Скачку, вусьце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Юркавічаў. Рэчышча каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Веткаўскага раёну
Селяхоўскае возера

**Селяхоўскае**, **Селяхінскае**, **Селяхі** — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Разьмяшчаецца за 55 км на поўдзень ад Берасьця каля вёскі Селяхі. Уваходзіць у склад Берасьцейскай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў басэйне Заходняга Буга. Плошча возера складае 0,5 км². Найбольшая глыбіня — 8,6 м. Даўжыня возера — 1,3 км. Найбольшая шырыня возера — 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі возера складае 3,7 км, плошча вадазбору — 9,75 км². Аб’ем вады ў возеры — 1,4 млн м³.

Схілы катлавіны возера часткова знаходзяцца пад ворывам. Мелкаводзьдзе пяшчанае. На большых глыбінях пашыраныя сапрапелі магутнасьцю да 12,5 мэтраў.

Возера зарастае ўздоўж берагоў трысьцём і чаротам. Падводная расьліннасьць пашыраная да глыбіні 3,5—4 мэтры.

Возера Селяхоўскае злучанае ручаём з возерам бяз назвы. Возера разьмешчаецца за 200 мэтраў ад мяжы з Украінай.

## Літаратура
* .

Катэгорыя:Берасьцейскія азёры
Катэгорыя:Азёры Берасьцейскага раёну
Ненач

**Не́нач** — рака ў Калінкавіцкім і Мазырскім раёнах Гомельскай вобласьці, левы прыток Прыпяці (басэйн Дняпра). Даўжыня 41 км. Плошча вадазбору 796 км². Выдатак вады ў вусьці 3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: канал Ненач
* *Левыя*: ручай Шыздра

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Рудніцы Калінкавіцкага раёну, вусьце каля рачнога порта Мазыр (Пхоў). Цячэ нізінамі Прыдняпроўская і Мазырскае Палесьсе.

Даліна невыразная, каля вёскі Антонаўкі Калінкавіцкага раёну трапэцападобная (шырыня 500—800 м). Абалона двухбаковая (шырыня 0,3—0,6 км), у нізоўі зьліваецца з абалонай Прыпяці. Рэчышча ад вытоку на працягу 34,6 км каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 268

Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Мазырскага раёну
Няропля (рака)

**Няро́пля** — рака ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Друці (басэйн Дняпра). Даўжыня 30 км. Плошча вадазбору 200 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6‰.

Пачынаецца за 1 км на поўдзень ад вёскі Ількавічы, вусьце за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Каліноўка. Мае каналізаванае рэчышча, з выняткам 2 км у вярхоўі. Цячэ праз возера Няропля.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 274

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Бялыніцкага раёну
Несьвіч

**Не́сьвіч**, **Несьвіж** — рака ў Брагінскім і Хвойніцкім раёнах Гомельскай вобласьці, правы прыток ракі Брагінкі (басэйн Дняпра). Даўжыня 37 км. Плошча вадазбору 489 км². Выдатак вады ў вусьці 1,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2‰.

Пачынаецца каля вёскі Кулажын у месцы сутокаў каналаў Слабадзкога і Радзінскага, вусьце за 1 км на ўсход ад вёскі Чыкалавічы Брагінскага раёну. Цячэ нізінай Гомельскае Палесьсе, на працягу 9 км граніцай з Украінай. Даліна невыразная. Абалона ў сярэдняй плыні двухбаковая, шырынёй 0,2—0,4 км. Рэчышча на працягу 24 км угару ад вусьця каналізаванае (шырыня 7—12 м). Рака цячэ ў зоне адсяленьня.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 268

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Брагінскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Хвойніцкага раёну
Нясета

**Нясе́та** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Ольсы (басэйн Дняпра). Цячэ ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Даўжыня 39 км. Плошча вадазбору 346 км². Выдатак вады ў вусьці 1,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4‰.

Асноўныя прытокі — Гарадзечанка і Турчанка (леваруч).

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 1 км на паўночны захад ад вёскі Куціна, вусьце ў вёсцы Бацэвічах. Цячэ Цэнтральнабярэзінскай раўнінай. Выкарыстоўваецца як водапрыёмнік мэліярацыйных каналаў.

Даліна невыразная. Абалона двухбаковая, шырынёй 0,1—0,3 км. Рэчышча каналізаванае, шырынёй 4—12 м.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клічаўскага раёну
Мяднянскае возера

**Мяднянскае возера**, **Медна** — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Разьмяшчаецца ў 22 км на поўдзень ад Берасьця ў межах вёскі Медна. Уваходзіць у склад Берасьцейскай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў басэйне Заходняга Бугу. Плошча возера складае 0,24 км². Найбольшая глыбіня — 5,5 м. Даўжыня возера — 0,7 км. Найбольшая шырыня возера — 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі возера складае 1,8 км, плошча вадазбору — 1,75 км². Аб’ем вады ў возеры — 0,46 млн м³.

Берагі катлавіны возера высокія, месцамі парослыя хмызьняком. Мелкаводзьдзе возера пяшчанае, з глыбіні 2 мэтры дно высьцелена сапрапелам. Расьліннасьць пашыраная да глыбіні 3—3,5 мэтраў.

Зь Мяднянскага возера выцякае рака Спанаўка. Возера злучанае каналам з Страдзецкім возерам.

## Крыніцы

## Літаратура
* Мяднянскае возера // 

## Вонкавыя спасылкі
* Адпачынак на возеры Меднам

Катэгорыя:Берасьцейскія азёры
Катэгорыя:Азёры Берасьцейскага раёну
Медна

Назву **Медна** маюць:

* Медна — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Медна — аграгарадок у Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці
Нешчарда (рака)

**Не́шчарда** — рака ў Расонскім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток ракі Дрысы (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 21 км. Плошча вадазбору 346 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1‰.

Асноўны прыток — рака Расонка (праваруч).

Выцякае з возера Нешчарда за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Парэчча, вусьце за 0,8 км на ўсход ад вёскі Прыбыткі. На вадазборы азёры займаюць да 9% плошчы — Нешчарда, Валуйскае, Бродна, Доўгае, Расамачынскае і іншыя. Цячэ лясістай забалочанай мясцовасьцю.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 269

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Расонскага раёну
Нішча

**Ні́шча** — рака ў Беларусі і Расеі, правы прыток ракі Дрысы (басэйн Дзьвіны). Цячэ ў Пскоўскай вобласьці і Расонскім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 85 км, у тым ліку ў Беларусі 68 км. Плошча вадазбору 1380 км². Выдатак вады ў вусьці 9,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,3‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Юхавічы.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Хонка, ручай Галавач
* *Левыя*: Чарапяціца, Люці, Вельніца

## Агульныя зьвесткі
Выцякае з возера Нішчы (Себескі раён), цячэ Полацкай нізінай, вусьце за 1 км на захад ад вёскі Кульнёва.

Даліна пераважна трапэцападобная, шырынёй 100—200 м. Абалона часьцей двухбаковая, чаргуецца па берагах, у сярэдняй і ніжняй плыні месцамі адсутнічае. Рэчышча зьвілістае (шырыня 25—30 м); у ніжняй плыні рака зарэгуляваная Клясьціцкім вадасховішчам.

Найвышэйшы ўзровень разводзьдзя ў канцы 1-й дэкады красавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 3 м, найвышэйшая 5,1 м (1956 год). Замярзае ў сярэдзіне сьнежня, крыгалом у 1-й дэкадзе красавіка. Веснавы ледаход 2 дні.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 272.

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Расонскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Расеі
Абабіца

**Аба́біца** — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Друйкі (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 4 км.

Выцякае з возера Абаб’е, вусьце каля вёскі Веркаўшчына. Мае каналізаванае рэчышча на ўсім працягу.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 28

Катэгорыя:Басэйн Друйкі
Катэгорыя:Рэкі Браслаўскага раёну
Рагазьнянскае возера

**Рагазьнянскае**, **Збунінскае** — возера ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскае вобласьці Беларусі. Разьмяшчаецца ў 30 км на поўдзень ад Берасьця, у 3,5 км на захад ад вёскі Рагозна. Уваходзіць у склад Берасьцейскай групы азёр.

Возера знаходзіцца ў басэйне ракі Серадовая Рэчка. Плошча возера складае 0,43 км². Найбольшая глыбіня — 5,8 м. Даўжыня возера — 1,1 км. Найбольшая шырыня возера — 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі возера складае 3,3 км, плошча вадазбору — 3 км². Аб’ем вады ў возеры — 0,85 млн м³.

Схілы катлавіны маюць вышыню 3—4 мэтры, парослыя лесам. На поўначы і ўсходзе возера акаймаванае дзюнамі. Катлавіна складаецца з двух плёсаў.

Берагі возера высокія, на захадзе — сплавінныя. Дно плоскае, высланае пяшчанымі і глеістымі адкладананьнямі. Зона мелкаводзьдзя мае шырыню да 100 мэтраў. Возера зарастае ўздоўж берагоў.

Возера Рагазьнянскае злучанае каналам з возерам Белым. З возера выцякае ручай у Серадовую Рэчку.

Возера разьмяшчаецца ў межах курортнай зоны «Белае». На беразе возера пабудаваная здраўніца «Бярэсьце».

## Крыніцы
* .

Катэгорыя:Берасьцейскія азёры
Катэгорыя:Азёры Берасьцейскага раёну
Абалянка (рака)

**Абаля́нка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Лучосы (басэйн Дзьвіны). Цячэ ў Талачынскім і Сеньненскім раёнах Віцебскай вобласьці. Даўжыня 89&nbsp;км. Плошча вадазбору 809&nbsp;км². Выдатак вады ў вусьці 5&nbsp;м³/с, на вясну прыпадае 70&nbsp;% гадавога сьцёку. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9&nbsp;‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Абольцы.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Нерайшанка, Чудзінка
* *Левыя*: Камянчанка, Субота

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на паўднёвым захадзе ад вёскі Данілкава ў Талачынскім раёне на Аршанскім узвышшы, цячэ Чашніцкай раўнінай у Сеньненскім раёне, у ніжняй плыні — на мяжы зь Віцебскім раёнам Лучоскай нізінай.

Даліна трапэцападобная, шырыня 0,6—0,8&nbsp;км, у ніжняй плыні да 2&nbsp;км. Абалона двухбаковая, шырыня 0,2—0,3&nbsp;км, вышэй за вёску Дубаўцы каля 0,5&nbsp;км. Рэчышча зьвілістае, шырыня ў межань 5—10 м.

Найбольшае возера&nbsp;— Кічына. Усе буйныя прытокі, апрача Нерайшанкі, каналізаваныя. Каля вёскі Ўтрылава Талачынскага раёну на рацэ плаціна і Ўтрылаўская сажалка плошчай 27 га.

На тэрыторыі вадазбору пад ворывам 35&nbsp;%; лясы (21&nbsp;%) мяшаныя, пашыраныя ў сярэдняй плыні.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;28.
*  С.&nbsp;16.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Рэдкол.: И. П. Шамякин (гл.рэд.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Рэсурсы поверхностных вод СССР. Описание рэк и озёр и расчёты основных харакцеристик их рэжима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Сеньненскага раёну
Абручоўка

**Абручо́ўка** — рака ў Віцебскім раёне Беларусі, левы прыток ракі Лучосы (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 10,4 км.

Пачынаецца каля вёскі Броўшчына, вусьце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Замасточча. Сярэдняя і нізкая плынь ў лясістай забалочанай мясцовасьці.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 29

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёну
Абчуга

**Абчу́га**, *Палянка* — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Бабру (басэйн Дняпра). Цячэ ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці і Крупскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 14 км. Плошча вадазбору 64 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 ‰. 

Пачынаецца каля вёскі Ліцьвякоў Талачынскага раёну, вусьце каля вёскі Абчугі Крупскага раёну. У верхняй плыні каналізаваная.

## Крыніцы

## Літаратура
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. Тарэеў, У. Цярэнцьеў. — : БелЭн, 2007. — 480 с.
*  С. 30

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Талачынскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёну
Аўсовіна

**Аўсо́віна**, **Няцеч** — рака ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці і Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці, правы прыток ракі Сожу (басэйн Дняпра). Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 48,5 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 ‰. Пачынаецца каля вёскі Церахоўка Прапошаскага раёну, упадае ў Сож каля вёскі Студзянец Кармянскага раёну. Ад вусьця да вёскі Лабыроўка на працягу 5,4 км каналізаваная.

## Літаратура
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
*  С. 47

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Прапойскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Кармянскага раёну
Аўсянка (рака)

**Аўсянка** — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток ракі Ўсьвячы (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 90 км. Плошча вадазбору 598 км². Выдатак вады ў вусьці 4 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Асеча
* *Левыя*: Ардынка, Салонаўка

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 2 км на поўнач ад вёскі Сіціна, цячэ праз 7 азёраў (у тым ліку Нёгра, Вышадзкае, Мядзесна, Цёста), вярхоўе і сярэдняя плынь ў межах Гарадоцкага ўзвышша, нізоўе на Сураскай нізіне. Упадае ўва Ўсьвячу каля вёскі Любань Усьвяцкага раёну Пскоўскай вобласьці (Расея).

Даліна да вёскі Смолаўка скрынка- або трапэцападобная, шырынёй 300—400 м, ніжэй па плыні невыразная. Абалона двухбаковая, шырынёй 100—300 м. Рэчышча ўмерана зьвілістае, шырынёй 4—6 м, у сярэдняй і ніжняй плыні месцамі да 50 м.

## Жывёльны сьвет
У рацэ трапляецца вадзяны арэх — ахоўны рэліктавы від у флёры Беларусі (месца яго росту ніжэй за возера Ведрынскае зьяўляецца помнікам прыроды).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 47

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёну
Агурнёўка

**Агурнёўка** — рака ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Сьвіліцы (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 7,4 км.

Пачынаецца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Шарагі Падсьвільскага сельсавету, вусьце за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Стрынадкі таго ж сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 31

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёну
Азярышчанская

**Азярышча́нская** — рака ў Веткаўскім раёне Гомельскай вобласьці, правы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Даўжыня 7,3 км.

Пачынаецца за 4 км на паўночны захад ад вёскі Баўсуны, у гэтай жа вёсцы ўпадае ў Беседзь. На ўсім працягу мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 33

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Веткаўскага раёну
Азяродка

**Азяро́дка** — рака ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Добрай (басэйн Нёмана). Даўжыня 5 км. Пачынаецца каля вёскі Выгалавічы, упадае ў раку Добрую за 1 км на паўночны ўсход ад вёскі Азяроды. На працягу 4 км каналізаваная (1 км на паўночны захад ад вёскі Выгалавічы да вусьця).

## Літаратура
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азёры, вадасховішчы / Маст.: Ю. А. Тарэеў, У. І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007. — 480 с.
*  С. 32

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёну
Акмяніца

**Акмя́ніца**, *Акменіца* — рака ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 38 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5‰.

Выцякае з возера  на тэрыторыі Латвіі. Упадае ў возера Струста з паўночнага захаду. Мае каналізаванае рэчышча ад вусьця ўгару на 2,9 км.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 33

Катэгорыя:Басэйн Друйкі
Катэгорыя:Рэкі Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Латвіі
Окра

**О́кра**, **Старарудня́нскі канал** — рака ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці, левы прыток ракі Дняпра. Даўжыня 31 км. Плошча вадазбору 293 км². Выдатак вады ў вусьці 1,2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6‰.

Асноўны прыток — рака Рудзенка (леваруч).

Пачынаецца каля паўднёвай ускраіны вёскі Кірава, вусьце за 3 км на захад ад вёскі Баравуха. Цячэ Прыдняпроўскай нізінай. 

Даліна на вялікім працягу адкрытая, трапэцападобная, шырынёй ад 0,3 км да 2,5 км. Абалона двухбаковая, лугавая, у нізкай плыні забалочаная (шырыня 150—350 м). Рэчышча каналізаванае на працягу 14,5 км (ад вытоку да вусьця ракі Рудзенка), на астатнім працягу зьвілістае; шырыня ракі ў межань 5—15 м. Берагі ўмерана стромкія, у нізкай плыні абрывістыя, вышынёй 0,5—1,5 м.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 276
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с, 40 л. ил.

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Жлобінскага раёну
Оксна

**О́ксна** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Вяльлі (басэйн Нёману). Цячэ ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 20 км. Плошча вадазбору 104 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 4,8 ‰.

Асноўны прыток — рака Гярвятка. На рацэ стаіць места Смаргонь.

Пачынаецца каля вёскі Глінны, цячэ Ашмянскім узвышшам, празь места Смаргонь, упадае ў Вяльлю на паўночным захадзе ад вёскі Перавозаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Прытокі Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Смаргонскага раёну