open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Жыліна (футбольны клюб)

«**Жыліна**» () — славацкі футбольны клюб з гораду Жыліны. Заснаваны ў 1908 годзе. Сяміразовы чэмпіён Славаччыны, уладальнік Кубка Славаччыны (2012).

## Гісторыя
Клюб быў заснаваны ў канцы 1908 году і спачатку меў вугорскую назву. Афіцыйная рэгістрацыя адбылася 20 чэрвеня 1909 году. Да Другой сусьветнай вайны клюб некалькі разоў здабыў перамогу ў чэмпіянаце Славаччыны.

У часы існаваньня Чэхаславаччыны па вайне «Жыліна» большую частку гісторыі спаборнічала ў найвышэйшым дывізіёне, аднак вялікіх посьпехаў у камандзе не было. Самым пасьпяховым заставаўся сэзон 1946—1947 гадоў, калі жылінскі клюб спыніўся на 4-м месцы. Таксама ўдалым быў 1961 год, калі «Жыліна» дакрочыла да фіналу Кубка Чэхаславаччыны, дзе саступіла праскай «Дукле». Не зважаючы на паразу, каманда, якая ў той час мела назву «Дынама», упершыню ў сваёй гісторыі прабіўся ў Эўропу, дзе пазмагаўся за Кубак уладальнікаў кубкаў УЭФА. Перамогі над «Алімпіякосам» зь лікам 3:2 і 1:0 вывелі іх у чвэрцьфінал, аднак славацкая каманда ў канчатковым рахунку была выбітая пераможцам мінулага сэзону «Фіярэнтынай». Пры гэтым, «Жыліна» спачатку атрымала шматспадзеўную перамогу зь лікам 3:2 у хатнім матчы, але ў Італіі саступіла зь лікам 2:0. Паміж 1972 і 1974 гадамі клюб спыняўся на 5-м радку чэхаславацкай лігі цягам трох гадоў запар, пасьля чаго страціў месца ў першым дывізіёне.

Пасьля разьдзелу Чэхаславаччыны, клюб пачаў спаборнічаць у славацкім чэмпіянаце. Увосень 2000 году ў якасьці новага трэнэра ў клюб прыйшоў былы чэхаславацкі абаронца Ладзіслаў Юркемік. Па ягоным сыходзе ў сярэдзіне сэзону 2001—2002 гадоў клюб прызначыў чэскага трэнэра Леаша Калваду. За часам сваёй кароткай працы ў клюбе ён прывёў іх да перамогі ў айчыннаым першынстве. У сэзоне 2002—2003 гадоў, ужо ачоленыя Міланам Лешыцкім, клюб здолеў утрымаць тытул.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Жыліна
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1908 годзе
Міхал Галубовіч

**Міхал Галубовіч**, Міхал, у сьвеце Галубовіч (1803, Літоўская губэрня — 6 (18) сакавіка 1881) — уніяцкі ды праваслаўны царкоўны дзеяч. Доктар багаслоўя і царкоўнага права.

## Біяграфія
Скончыў Віленскую галоўную сэмінарыю. З 1828 году інспэктар, выкладчык (да 1821) Літоўскай духоўнай сэмінарыі ў Жыровічах, потым саборны протаіерэй і віцэ-старшыня Літоўскай духоўнай кансысторыі, пасьля сьмерці жонкі архімандрыт Быценскага кляштара базылянаў. 12 лютага 1839 году разам зь іншым вышэйшым духавенствам падпісаў на Полацкім царкоўным саборы 1839 г. Саборны акт аб скасаваньні Берасьцейскай уніі 1596 году і далучэньні ўніяцкай царквы для праваслаўя. З 1839 г. эпіскап пінскі (з 1840 г. эпіскап берасьцейскі), з 1848 г. эпіскап, з 1853 г. архіепіскап менскі. З 1868 г. па-за штатам. Апошнія гады правёў у Жыровіцкім Сьвята-Ўсьпенскім мужчынскім манастыры. Аўтар перакладу на польскую мову праваслаўнага катэхізісу, пашыранага сярод былых уніяцкіх сьвятароў, якія ня ведалі або дрэнна ведалі расейскую мову (1841). У сваім «Дыярыюшы» апісаў свае пастарскія наведваньні цэркваў Беларусі, у тым ліку цэркваў у Станькаве, Койданаве, Віцкаўшчыне, Вязані, сустрэчы з графамі Чапскімі, панамі Багдашэўскімі і інш.

## Літаратура
* Кісялёў Г.  Дыярыуш Міхала Галубовіча . // Голас Радзімы. Мінск. 29 кастрычніка; 5 лістапада 1998.
* Філатава А.  Міхаіл (у свеце Галубовіч). // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. 5. Мінск. 1999. С. 213.
* Філатава А.  Міхаіл (у свеце Галубовіч). // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 10. Мінск. 2000. С. 479-480.
* Міхаіл (у свеце Галубовіч). // Памяць. Гісторыка-дакументальная хроніка Дзяржынскага раёна. Мінск. 2004. С. 104.

Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя дзеячы
Катэгорыя:Беларускія ўніяцкія дзеячы
Мачулішча (Берасьцейская вобласьць)

**Мачу́лішча** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 48 км на захад ад Камянцу, за 45 км на паўночны захад ад Берасьця, за 12 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце — Беласток і за 3 км на ўсход ад мяжы з Польшчаю. Уваходзіць у Агародніцкі сельсавет.

## Гісторыя
* у сярэдзіне XIX ст.: вёска ў Воўчынскай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні, дзяржаўная ўласнасьць.
* 1857: 326 рэвіскіх душ.
* 1886: 57 двароў, 198 жыхароў; дзейнічалі цагельны завод і карчма.
* 1890: Мачулішчанская сельская грамада валодала 977 дзесяцінамі зямлі.
* 1897: 73 двары, 509 жыхароў; дзейнічалі народнае вучылішча і хлеба-запасная крама.
* 1905: 538 жыхароў.
* 1921: у складзе Воўчынскай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.
* 1923: 58 двароў, 284 жыхары.
* 1932: у чэрвені жыхары вёсак Мачулішча і Залесьсе адмовіліся выконваць дарожныя павіннасьці, аказалі супраціў войту і паліцыі; 28 удзельнікаў хваляваньняў былі арыштаваныя.
* 1939: у складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у складзе Такарскага сельсавету Высокаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці, 182 двары, 1069 жыхароў.
* 1945: у Воўчынскім сельсавеце.
* 1954: у Агародніцкім сельсавеце.
* 1960: 431 жыхар.
* 1962: у Камянецкім раёне.
* 1970: 337 жыхароў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 132 жыхары
* 2005 год — 127 жыхароў, 65 двароў
* 2010 год — 106 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 62—63.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Агародніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Скрыптовая мова

**Скрыптовая мова** (, таксама **сцэнарная мова**) — мова праграмаваньня, распрацаваная для стварэньня «сцэнараў» — пасьлядоўнасьці апэрацыяў, якія могуць выконвацца кампутарам. Раней скрыптовыя мовы часьцей называлі *мовамі пакетнай апрацоўкі* ( ці ). Сцэнары зазвычай інтэрпрэтуюцца, а не кампілююцца (цяпер усё часьцей ужываецца кампіляцыя перад запускам).

У апраграмаваньні, **сцэнар** (**скрыпт**) — набор інструкцыяў, якія аўтаматызуюць пэўную задачу, якую карыстальнік вымушаны быў бы выконваць уласна праз інтэрфэйс праграмы.

## Тыпы скрыптовых моў

### Унівэрсальныя мовы
* AngelScript
* AutoIt
* Lua
* PAWNO
* Perl
* PHP
* Python
* REBOL
* Ruby
* Squirrel
* Tcl

### Убудаваныя ў апраграмаваньне
* UnrealScript
* Emacs Lisp
* AutoLISP
* VBA
* MQL4 script
* Game Maker Language
* ERM

### [[Абалонка апэрацыйнай сыстэмы|Камандныя абалонкі]]
* AppleScript
* sh, bash, csh, ksh
* JCL
* COMMAND.COM і cmd.exe
* Visual Basic Script
* REXX

### Убудаваныя
* ActionScript — у асяродзьдзі Adobe Flash, Adobe AIR, Adobe Flex
* браўзэрныя мовы: JavaScript, JScript
* Io
* Lua
Станіслаў Плева

**Станіслаў Плева** (; 9 студзеня 1925, Ваўкавыск, Польская Рэспубліка — 28 красавіка 2006, Кракаў Польшча) — польскі прафэсар, геафізык.

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Польскія навукоўцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыску
Катэгорыя:Памерлі ў 2006 годзе
Катэгорыя:Жаўнеры Арміі Краёвай
Катэгорыя:Узнагароджаныя Залатым Крыжам Заслугі
Катэгорыя:Узнагароджаныя крыжам кавалерскім ордэна Адраджэньня Польшчы
Вадзім Пратасаў

**Вадзім Мікалаевіч Пратасаў** (31 сакавіка 1889, м. Сызрань, Сімбірская губэрня, Расейская імпэрыя — 5 чэрвеня 1979) – мэдык, Заслужаны ўрач РСФСР.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і служачага. У 1907 г. скончыў рэальнае вучылішча, у 1917 г. прыродазнаўчы і мэдычны факультэты Казанскага ўнівэрсытэту. 2 траўня 1917 г. накіраваны на Заходні фронт. У Менску Пратасаў быў прызначаны ў перавязачны санітарны атрад, які разьмяшчаўся каля м. Крэва, потым у м. Смаргонь. Са жніўня 1917 г. старшы ваенны лекар 11-га эксплютацыённага батальёна ў Койданаве. У лістападзе 1917 г. абраны старшынём Ваенна-рэвалюцыйнага камітэту, камандзір і камісар чырвонагвардзейскага атрада (60 чал.), які ўсталёўваў у Койданаве ды воласьці рэвалюцыйны парадак. Па заданьні галоўнакамандуючага Заходнім фронтам А. Ф. Мясьнікяна аддзел забясьпечваў ахову чыгункі на ўчастку Койданава— Негарэлае — Стоўбцы ў час праезду савецкай дэлегацыі ў Брэст-Літоўск на перамовы зь немцамі аб заключэньні міра. Аддзел дзейнічаў аж да акупацыі Койданава кайзэраўскімі войскамі (1918), дзе Пратасаў застаўся на паўлегальным становішчы, а потым празь Менск выехаў у Сыбір. У 1919 г. у Чырвонай арміі, змагаўся з калчакаўцамі, удзельнічаў у задушэньні кулацкага мяцяжу ў Омску. У 1922—1928 гадах старшы лекар стралковай брыгады ў Сьвярдлоўску. У гады ІІ-й Усясьветнай вайны кансультант вайсковых лекараў у шпіталях Сьвярдлоўску ды вобласьці. Актыўна ўдзельнічаў у грамадзкім жыцьці, заарганізаваў самадзейны сымфанічны аркестар, напісаў больш за 80 карцін, якія дэманстраваліся на шмат якіх ягоных пэрсанальных выставах. 10 сваіх карцін падараваў працоўным Койданава, якія захоўваюцца ў Койданаўскім гістарычна-краязнаўчым музэі. Яго імем названа вуліца і завулак ў Койданаве Менскай вобласьці Беларусі.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Расейскія мэдыкі
Язэп Стахоўскі

**Язэп Сымонавіч Стахоўскі** (1892, в. Аронава Слабада, Менскі павет, Менская губэрня, Расейская імпэрыя — пасьля 1965) — вайсковец.

## Біяграфія
У час кастрычніцкага перавароту старшыня палкавога камітэту. У пачатку сьнежня 1917 г. узначальваў дэлегацыю палка Заходняга фронту ў Смольны да Уладзімера Леніна для высьвятленьня становішча на франтах вайны. У час выступленьня перад салдатамі на мітынгу быў паранены кадэтам. Удзельнічаў у баях пад Койданавым у жніўні 1919 г. У 1920 г. камандзір 1-га батальёна Менскага тэрытарыяльнага палка, камісар палка. Пасьля вайны працаваў на розных пасадах. Жыў у Маскве.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Савецкія вайскоўцы
Казакі

**Каза́кі** () — этнасацыяльныя групы рознага паходжаньня, якія першапачаткова жылі ў паўднёвых стэпах Усходняй Эўропы, на тэрыторыях сучасных Расеі ды Ўкраіны, якая пазьней расьсялілася па тэрыторыях Сярэдняга ды ніжняга Паволжа, Перадуральля, сучаснага Казахстана, Сыбіры і Далёкага Ўсходу.

## Літаратура
* Сагановіч, Г. Войска Вялікага княства Літоўскага ў XVI—XVII стст. — Мн.: Навука і тэхніка, 1994. — 79 с.


Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Катэгорыя:Узброеныя сілы Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Этнічныя групы Расеі
Кэндо

**Кэндо**(剣道) — від кэмпо, баявое мастацтва, якое ўзьнікла ў Японіі ў XIX стагодзьдзі. У кэндо (зь японскай — дарога мяча) ідзе бой з дапамогай мяча-катаны. У спартыўным варыянце гэта адзінаборства дваіх кэндока, узброеных бамбукавымі мячамі сінай. Кэндокі апранаюцца ў спэцыяльныя зашчытныя дасьпехі і шлем.

## Асноўныя тэхнікі (Кіхон-Ваза)

Асноўныя тэхнікі ў кэндо завуцца Кіхон-Ваза. Да іх адносяцца:

# Сёмэн-Уці — прамы ўдар у галаву (Мэн)
# Котэ-Уці — удар у правае запясьце (Котэ)
# До-Уці — Удар у правы бок жывата (Дo)
# Цукі — штуршок у горла (Цукі)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Віды спорту
Катэгорыя:Баявыя мастацтвы
Фэлікс Зянковіч

**Фэ́лікс Зянко́віч** (; 2 лістапада 1842, маёнтак Мокрае, цяпер у Пружанскім раёне — 7 красавіка 1910, Варшава) — навуковец-прыродазнаўца, мэмуарыст. Удзельнік паўстаньня 1863—64 рокаў.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1842 року ў маёнтку Мокрае Пружанскага павету. Навучаўся ў школах Пружаны і Беластоку. Падчас вучобы ў Пецярбурскім унівэрсытэце (1859—1861) удзельнічаў у студэнцкім руху. Са жніўня 1862 ў Парыжы, дзе вывучаў прыродазнаўства і мэдыцыну.

Зблізіўся з польскай рэвалюцыйнай і расейскай дэмакратычнай эміграцыяй. У 1863 прыбыў зь Лёндану з марской экспэдыцыяй паўстанцаў-эмігрантаў на караблі «Ward Jackson», які меў даставіць паўстанцам зброю, аднак быў адсочаны расейскім флётам.

Ад ліпеня 1863 у Вільні, намесьнік вайсковага камісара Выканаўчага аддзелу Літвы ў Вільні. 7 жніўня арыштаваны, прыгавораны да расстрэлу. Пасьля сьмяротнае пакараньне замененае на 12 рокаў катаргі ў Сыбіры. Родавы маёнтак Мокрае быў канфіскаваны.

Да 1868 року перабываў ва , пасьля ў Іркуцку. Тут займаўся пэдадагічнай дзейнасьцю, навучаючы дзяцей высланых калегаў. Супрацоўнічаў з купкай польскіх натуралістаў. Прымаў удзел у навуковых экспэдыцыях Бэнэдыкта Дыбоўскага. Разам зь яшчэ адным сасланым палякам Уронскім выконваў малюнкі да працаў Чэрскага і Дыбоўскага. Аб’езьдзіў у навуковых мэтах абшары Забайкальскага краю.

У 1881 атрымаў дазвол на пасяленьне ў Ноўгарадзе. Тут пазнаёміўся зь беларускай паэткай Зоф’яй Трашчкоўскай (пс. Адам М-скі). Менавіта ў пісьмах да яго Зоф’я Трашчоўская зьмяшчала свае беларускамоўныя вершы, у той самы час друкуючыся ў прэсе па-польску. У 1882 пераехаў у Польшчу. У 1890—1902 быў адміністратарам маёнтку на Холмшчыне.

Канец жыцьця правёў у Варшаве, напісаў успаміны пра марскую экспэдыцыю паўстанцаў і само паўстаньне. Пахаваны на Павонскаўскіх могілках.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* Зянковіч Фелікс Паўлавіч // 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1842 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Высланыя ў Сібір
Катэгорыя:Беларускія біёлягі
Катэгорыя:Польскія біёлягі
Катэгорыя:Памерлі 7 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1910 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Варшаве
Васіль Пралыгін

**Васі́ль Андрыя́навіч Пралы́гін** (1885 — пасьля 1927) — вайсковец.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і чыгуначніка. Закончыў 2-клясную школу, працаваў у чыгуначных майстэрнях. З 1903 г. чалец Саюзу сацыялістаў-рэвалюцыянэраў максымалістаў. Удзельнік Сьнежаньскага ўзброенага паўстаньня 1905 г. у Маскве. З 1914 г. у войску, старшыня салдацкага камітэту 3-га Пярлоўскага палка 2-й арміі Заходняга фронту. За храбрасьць і бязбоязнасьць у баях узнагароджаны чатырма Георгіеўскімі крыжамі. У ноч на 30 кастрычніка разам зь іншымі, на просьбу чальца Вайскова-рэвалюцыйнага камітэту Заходняй вобласьці і фронту Г. В. Салаўёва, які прыбыў ноччу 29 кастрычніка 1917 г. у Нясьвіж, дзе разьмяшчаўся штаб 2-й арміі і яе салдацкі камітэт, ён захапіў бронецягнік (5 гармат, 24 кулямёты, 70 чалавек асабовага складу, верных Часоваму ўраду), які стаяў на разьезьдзе Хвоева, і ў 8 гадзін раніцы таго ж дня рушыў праз Койданаў на Менск. Чырвонагвардзейцы і рабочыя чыгуначнай станцыі Фаніпаль, каб прадухіліць дывэрсіі, ноччу пайшлі наперадзе цягніка і асьвятлялі палатно чыгункі ліхтарамі. Левы эсэр Калатухін і ад’ютант камандуючага Заходнім фронтам паручнік Завадзкі спазьніліся і ўзарвалі мост праз раку Пціч, калі бронецягнік па ім ўжо прайшоў. З гэтага часу цягнік назвалі «Браніраваны цягнік імя таварыша Леніна». Пазьней Пралыгін удзельнічаў у барацьбе з контрарэвалюцыяй у Жлобіне, Гомлі, пад Бранскам, ва Ўкраіне. У сьнежні 1917 г. быў цяжка паранены. Больш служыць на бронецягнік не вярнуўся. Дэмабілізаваўся з арміі, працаваў на партыйных і адміністрацыйных пасадах у Кашыры, Рыбінску, Маскве, Туркестане. Апошнія вядомыя пра яго дакумэнты датаваныя 1927 г.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Расейскія вайскоўцы
Мучанік

**Мучанік** (,  — сьведка)  — чалавек, які зьведаў цярпеньні і перасьлед ды/або прыняў сьмерць за вызнаньне сваёй веры, а ў хрысьціянстве яшчэ й быў залічаны Царквою да сьвятых.

## Новапакутнікі
Да канца XIX стагодзьдзя Праваслаўная царква кананізавала 316 новапакутнікаў. За 25 гадоў з 1989-га па 2013 год кананізавалі 1700 новапакутнікаў.

## Крыніцы
Джэймз Мэйс

**Джэймз Мэйс**, вядомы звычайна як **Джэм Мэйс** або **«Джыпсі» Мэйс** (; 8 красавіка 1831, Бістан, Норфалк, Вялікабрытанія — 30 лістапада 1910, Дарэм, графства Дарэм, Вялікабрытанія) — брытанскі баксэр. Мэйс быў вядомы сваёй асаблівай манерай весьці бой, які суправаджаўся імгненнымі выпадамі і лёгкімі пераходамі ў абарону. Мэйс — апошні баксэр, які выйграў ангельскі чэмпіянат па боксе ў цяжкай вазе паводле Лёнданскіх правілаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Брытанскія баксэры
Томас Грын

**Томас Гіл Грын** (; 7 красавіка 1836 — 26 сакавіка 1882) — ангельскі філёзаф, палітычны радыкальны рэфарматар і сябра брытанскага руху ідэалізму. Прыхільнік ідэяў сацыяльнага лібэралізму, зьяўляўся пасьлядоўнікам Гэгеля.

## Крыніцы

Катэгорыя:Брытанскія філёзафы
Эсхіл

**Эсхіл** (, 525 да н. э., Элеўсін, Грэцыя — 456 да н. э., Гэле, Сыцылія) — старажытнагрэцкі драматург, бацька эўрапейскай трагедыі, які стварыў новыя сцэнічныя магчымасьці праз увядзеньне другога актора (даэсхілаўская трагедыя ўяўляла сабою харавую кантату з удзелам аднаго актора-дэкляматара).

Браў удзел у войнах супраць пэрсаў: у Маратонскай бітве (490 да н. э.), бітве пры Саляміне (480 да н. э.) і, магчыма, у бітве пры Плятэях (479 да н. э.). Аўтар трагедый «Прасіцелькі», «Пэрсы», «Сямёра супраць Тэбаў», «Прыкуты Прамэтэй» і трылёгіі «Арэстэя». Вядомыя назвы яшчэ каля 80-ці твораў Эсхіла (трагедыі, сатыраўскія драмы), частка якіх дайшла да нас у фрагмэнтах. Трагедыі «Пэрсы» і «Прыкуты Праметэй» на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі (зб. «Старагрэцкая драматургія», 2020). 

## Беларускія пераклады
* 
* 

## Літаратура
* Малюковіч, С. Дз.  Эсхіл.  // 
* 
* 
* 
 
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія драматургі
Люіза Райнэр

**Люіза Райнэр** (; 12 студзеня 1910, Вена — 30 сьнежня 2014) — нямецкая акторка, узнагароджаная дзьвюма прэміямі «Оскар». Сярод ляўрэатаў яна зьяўлялася ўладальніцай самых раньніх гэтых узнагародаў і самым пажылым ляўрэатам прэміі «Оскар».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Нямецкія акторкі
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Іван Паскевіч

**Іва́н Фёдаравіч Паске́віч** (, ; , Палтава — , Варшава) — расейскі вайсковы дзяяч, генэрал-фэльдмаршал (1829); граф Эрыванскі (1828), найясьнейшы князь Варшаўскі (1831), намесьнік Царства Польскага (1832—1856).

Скончыў Паскі корпус у 1800 годзе. Удзельнік руска-турэцкай вайны 1806-1812 гадоў, вайны 1812 году. Яго рэзыдэнцыяй быў Гомельскі палац. У 1825 годзе атрымаў званьне генэрал-ад’ютант.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайскоўцы Расейскай Імпэрыі
Катэгорыя:Выпускнікі Пажаскага корпусу
Брыджыт Рыган

**Брыджыт Кэтрын Рыган** (; нарадзілася 3 лютага 1982 году) — амэрыканская акторка кіно і тэатру. У 2008 годзе Брыджыт Рыган сыграла адну з галоўных роляў у фэнтэзійным сэрыяле «Легенда пра Шукальніка» (па матывах твораў Тэры Гудкайнда з цыклю «Меч Праўды»), што прынесла ёй нямалую папулярнасьць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Акторы XXI стагодзьдзя
Алсу

**Алсу Раліфаўна Абрамава** (дзявочае прозьвішча — **Сафіна**; ; нарадзілася 27 чэрвеня 1983, Бугульма, Татарская ССР) — расейская эстрадная сьпявачка, Заслужаная артыстка Рэспублікі Татарстан (2000), Народная артыстка Рэспублікі Татарстан (2010). Артыст ЮНЭСКО ў імя міру (2011).

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Расейскія акторкі
Катэгорыя:Артыстычныя псэўданімы
Катэгорыя:Сябры «Адзінай Расеі»
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песьні Эўрабачаньне
Мары Сэрнэгольт

**Мары́ Элеано́р Сэрнэго́льт** (; нарадзілася  году, Лідынгё) — швэдзкая сьпявачка і мадэль.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *Enjoy the Ride* (29 сакавіка 2006)

### Сынглы
* «That’s the Way My Heart Goes» (22 лютага 2006)
* «I Need a House» (6 чэрвеня 2006)
* «Oxygen» (9 кастрычніка 2006)
* «Disconnect Me» (люты — сакавік 2009 году)

## Глядзіце таксама
* A-Teens

## Крыніцы

Катэгорыя:Швэдзкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стакгольме
Джэсыка Лінч

**Джэсыка Дон Лінч** (;  26 красавіка 1983 году) — былы шараговец першае клясы Квартырмайстэрскага корпусу. Была ўдзельніцай уваходу кааліцыйных сілаў у Ірак у 2003 годзе. 23 сакавіка 2003 году была параненая і ўзятая ў палон ірацкімі войскамі, знаходзілася ў палоне да 1 красавіка 2003 году, калі была вызвалена ў ходзе апэрацыі амэрыканскага спэцназу. Гісторыя палону і вызваленьня Джэсыкі Лінч была шырока агучаная ў сродках масавай інфармацыі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Амэрыканскія вайскоўцы
Volkswagen Passat

**Фальксваген Пасат** () — сярэднепамерны вялікасямейны аўтамабіль вытворчасьці нямецкага канцэрна «Фальксваген». Вытрымаў 6 перааздабленьняў з 1973 году. У Эўропе выпускаецца ў Нямеччыне, Славаччыне, Бэльгіі, Гішпаніі ды Расеі. У Амэрыцы — у ЗША, Мэксыцы ды Бразыліі. У Азіі — у Індыі ды Кітаі.

## Распрацоўка
Пасьля набыцьця Аўдзі ў 1964 годзе Фольксваген выкарыстаў яго інжынэраў для распрацоўкі пярэднепрываднага самаходу з вадзяным ахалоджваньнем на падставе Аўдзі 80, выпушчанага ў 1972 годзе.

## Пакаленьні
### Першае
Выраб першага Пасата, выгляд якога распрацаваў італьянскі дызайнэр Джарджэта Джуджара, пачалі ў 1973 годзе з 4 відамі кузава: 2- і 4-дзьверны сэдан, 3- і 5-дзьверны фастбэк. У Эўропе абсталёўваўся 2 прастакутнымі, 2 круглымі 18-сантымэтровымі або 4 круглымі 14-сантымэтровымі фарамі. Прызначася для замены састарэлых Вольксвагенаў Тыпу 3 і 4. У ім выкарыстоўваліся шэрагавыя 4-цыліндровыя 1,3- (40 кіляват або 54 конскія сілы) і 1,5-літровыя (55 кВт/74 к.с. або 63 кВт/84 к.с.) бэнзінавыя рухавікі з надгалоўкавым разьмеркавальным валам і 4-ступеневай ручной або 3-ступеневай аўтаматычнай каробкамі перадачаў. Пярэдняя Падвеска была на накіравальных стойках, задняя — зь цьвёрдым мастом на шрубавых спружынах.

Катэгорыя:Аўтамабілі
Катэгорыя:Аўтамабілі Volkswagen
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1973 годзе
Клепачы (Ружанскі сельсавет)

**Клепачы́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Клепачы ўваходзяць у склад Ружанскага сельсавету.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Ружанскай воласьці Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні.

За польскім часам — у гміне Ружана Косаўскага павету Палескага ваяводзтва.

1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Варанілавіцкага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Клепачы — Варанілавічы — Юндзілы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Эрэбру (футбольны клюб)

«**Эрэбру**» () — швэдзкі футбольны клюб з гораду Эрэбру. Заснаваны ў 1908 годзе. Двухразовы срэбраны прызэр чэмпіянату Швэцыі (1991, 1994), двухразовы фіналіст Кубка Швэцыі (1988, 2015).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Эрэбру
Адраджэньне габрэйскай мовы

**Адраджэньне габрэйскай мовы** — ператварэньне габрэйскай мовы ў Эўропе ды Ізраілі цягам XIX—XX стагодзьдзяў з мовы набажэнстваў у паўсядзённую, гутарковую ды пісьмовую мову. Ставілася ў якасьці адной з задачаў сіянісцкага руху ды Дзяржавы Ізраіль ад заснаваньня ў 1948 годзе. Суправаджалася перайманьнямі з жыдоўскай мовы.

## Перадумовы
Існаваньне габрэйскай мовы пацьвярджаецца з X стагодзьдзя да н. э. да I стагодзьдзя н. э. Надалей да 1880-х гадоў яна ўжывалася толькі ў якасьці малітоўнай, пісьмовай ды службовай мовы. У Сярэднявеччы захоўвалася праз ужытак у набажэнствах кнігаў Старога Запавету (Пяцікніжжа, кнігі прарокаў, Найвышэйшая песьня Саламонава, кніга Рут, Плач Ераміі, кніга Прапаведніка, кніга Эстэр і Псальмы) ды Мішны. Працягвала ўжывацца юдэйскімі сьвятарамі пры напісаньні меркаваньняў аб Талмудзе. Габрэйскае вымаўленьне галосных і зычных гукаў захоўвалася дзякуючы прамаўленьню ў юдэйскіх храмах.

## Адраджэньне пісьменства

Першыя дзесяцігодзьдзі адраджэньня мовы габрэйскае пісьменства ўзнаўлялася ў гарадах Эўропы. Жыдоўскія асьветнікі XVIII—XIX стагодзьдзяў ужывалі ў сваіх творах выключна слоўнік Старога Запавету ды дзеля большай шанаванасьці надавалі перавагу квяцістым выразам з найрадзей ужыванымі словамі. У 1886 годзе Саламон Абрамовіч (псэўд. Мэндэль Сфорым; 1836—1917, нар. у мястэчку Капылі, Слуцкі павет, Менская губэрня) пачаў ужываць і слоўнік юдэйскіх сьвятароў Сярэднявечча разам з сынтаксісам эўрапейскіх моваў. Ад гэтага часу па-габрэйску выдаваліся навуковыя кнігі, газэты й часопісы ды вяліся пасяджэньні сіянісцкіх згуртаваньняў. У 1900-я гады ў выніку перасяленьня габрэйскае пісьменства пачало пашырацца ў Палестыне.

## Адраджэньне гутарковай мовы

Пашырэньне габрэйскай мовы ў якасьці паўсядзённай, гутарковай пачалося ў Палестыне з адкрыцьця габрэйскамоўных школаў у паселішчах перасяленцаў першай хвалі прасоўваньня 1881—1903 гадоў. Першая такая школа адчынілася ў 1886 годзе ў Рышон Леціёне (12 км на поўдзень ад Тэль-Авіва). На сходзе ў 1903 годзе 60 настаўнікаў габрэйскай мовы ўтварылі зьвяз. У час другой хвалі прасоўваньня 1904—1914 гадоў габрэйская мова стала ўжывацца на сходах замкнёных грамадаў маладых перасяленцаў. У 1909 годзе яны заснавалі габрэйскі горад Тэль-Авіў, дзе габрэйская сталася гутарковай, як і мовай кіраўніцтва гораду, вулічных знакаў ды грамадзкіх абвестак. Цягам гэтага адцінку Сусьветны сіянісцкі зьезд зрабіў габрэйскую сваёй службовай мовай, настаўнікі для адзінства правапісу ды маўленьня ўзнавілі Раду габрэйскай мовы (пазьней Акадэмія), пачалося выданьне габрэйскамоўных падручнікаў. У 1912 годзе ў Хайфе заснавалі Ізраільскі тэхналягічны інстытут. У 1915—1948 гадох брытанскага кіраваньня габрэйская сталася адной з моваў справаводзтва ў Палестыне, што прывяло да заснаваньня Жыдоўскага легіёну (1917), Габрэйскага ўнівэрсытэту (1918, Ерусалім) ды Агульнага зьвязу працаўнікоў Ізраілю (1920).

## Крыніцы

Катэгорыя:Іўрыт
Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Катэгорыя:Моўная палітыка
Катэгорыя:Сацыяльныя рухі
Даніель Набароўскі

**Даніель Набароўскі** (1573; Кракаў, цяпер Польшча — 1640; Вільня, цяпер Летува) — лекар, паэт, перакладчык, дыплямат.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў зьбяднелай шляхецкай сям’і. У 1590—1593 гг. Слухач Вітэнбэрскага ўнівэрсытэту, вывучаў лацінскую, грэцкую, нямецкую, францускую, італьянскую мовы, мэдыцыну ў Базэлі, у Арлеане ды Страсбуры (1595—1595) антычную літаратуру. Як здольны настаўнік быў прыняты на службу ў сям’ю віленскага ваяводы Крыштофа Радзівіла выкладчыкам заходніх моваў для сына Януша. Потым працаваў настаўнікам у сям’і магнатаў Ляшчынскіх. У 1601 навучаўся мэханіцы ў Падуі (Італія), слухаў лекцыі Галілея, стаў прыхільнікам ягонага вучэньня. На аснове вучэньня Галена напісаў 2 трактаты. З 1602 г. на працягу 30 гадоў быў на службе ў свайго былога выхаванца, Януша Радзівіла, i амаль увесь час жыў у ВКЛ: у Нясьвіжы, Капылі, Станькаве, пад Наваградкам. Ён падтрымліваў ідэю самастойнасьці Вялікага княства Літоўскага, дапамагаў князю рыхтаваць выступленьне пратэстанцкай шляхты супраць караля Жыгімонта III. Пасьля задушэньня выступленьня суправаджаў князя ў эміграцыі. Яшчэ раз вымушаны быў эмігрыраваць у Заходнюю Эўропу разам з князем пасьля ягонай адмовы ўдзельнічаць у паходзе Жыгімонта III на Маскоўшчыну. Пасьля вяртаньня ў ВКЛ неаднаразова езьдзіў з сакрэтнымі дыпляматычнымі даручэньнямі Радзівілаў да эўрапейскіх уладароў. З 1633 г. жыў у Вільні, дзе быў абраны гарадзкім судзьдзём. На працягу ўсяго жыцьця займаўся лекарскай практыкай, удзельнічаў у барацьбе з эпідэміямі ў ВКЛ. Быў вядомы таксама як i паэт. У сваіх вершах i вершаваных лістах адлюстроўваў сацыяльныя супярэчнасьці ў ВКЛ XVI—XVII ст., высьмейваў рэакцыйную шляхту, езуітаў, духавенства. Як пратэстант цярпеў ганеньні з боку каталіцкай царквы. У сваёй практычнай дзейнасьці быў тыповым прадстаўніком гуманістычнага кірунку (у неўраджайны 1628 год адмовіўся спаганяць нядоімку зь сялянаў маёнтка Станькава ля Койданава, якое арандаваў, з-за іхняй беднасьці, выкліканай стыхійнымі бедзтвамі і неўраджаямі. Калі радзівілаўскія рэвізоры прыехалі ў Станькава спаганяць нядоімку зь сялянаў, ён паўстаў на іх абарону і ў скарзе князю Радзівілу пісаў, што рэвізоры «катуюць (сялян), моцна іх прыгнятаючы». Перакладаў з лацінскай (М. Сарбеўскага), італьянскай (Петрарку), нямецкай ды францускай моваў.

## Творы
* Poezje. Warszawa. 1961

## Літаратура
*Durski J.  Daniel Naborowski. Łódź. 1966.
*Грыцкевіч В.  Чатыры факелы ў цемры. // Маладосць № 10. Мінск. 1972.
*Грицкевич В. П.  С факелом Гиппократа. Из истории белорусской медицины. Минск. 1987. С. 120-123.
*Набароўскі Даніла. // .
*Парэцкі Я. І.  Набароўскі Даніла. // .
*Валахановіч А. І.  Набароўскі Даніла. // .

## Крыніцы

Катэгорыя:Польскія літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кракаве
Катэгорыя:Памерлі ў 1640 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Асобы Вільні
Павал Паўлавіч Казлоўскі

**Па́вал Па́ўлавіч Казло́ўскі** (нарадзіўся 9 сакавіка 1942, Нямеччына) — беларускі вайсковы дзяяч, другі міністар абароны Рэспублікі Беларусь.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Нямеччыне, куды сям’я была вывезеная на прымусовыя працы з роднай вёскі Ваўкаўня (або Ваўкоўня) Пружанскага раёну, у сям’і селяніна. Беларус.

Па сканчэньні школы (1961) вучыўся ў Ташкенцкай агульнавайсковай каманднай вучэльні (скончыў у 1965). Служыў у Сярэднеазіяцкай, Маскоўскай, Закаўкаскай, Паўночна-Каўкаскай ваеннай акругах на пасадах камандзіра роты, начальніка штабу палку, камандзіра палку, начальніка штабу дывізіі, камандзіра дывізіі.

Скончыў ваенныя акадэміі імя Фрунзэ (1971—1974) і Генштабу (1985—1987). З 1978 дараднік камандзіра брыгады ў Анголе. У 1987 накіраваны ў Беларускую вайсковую акругу на пасаду першага намесьніка камандуючага арміяй. З 1989 камандуючы 28-й агульнавайсковай арміяй у Гародні. 3 1991 начальнік штабу — 1-ы намесьнік камандуючага войскамі БВА.

З 22 красавіка 1992 — міністар абароны Рэспублікі Беларусь. Адзначыўся звальненьнямі з войска беларускіх афіцэраў, сябраў Беларускага згуртаваньня вайскоўцаў.

Сышоў у адстаўку разам з урадам пасьля прыходу да ўлады Аляксандра Лукашэнкі. 5 верасьня 1994 загадам Аляксандра Лукашэнкі паніжаны ў званьні да генэрал-лейтэнанта за карыстаньне службовым становішчам у асабістых мэтах (пры сьвяткаваньні вясельля ўласнага сына і дачкі Мечыслава Грыба). Тым ня меней, праведзенае пасьля сьледзтва не ўстанавіла фактаў нанесенага ўрону і злоўжываньня паўнамоцтвамі.

Да 2001 року зьяўляўся сябрам Аб’яднанай грамадзянскай партыі.

У 2001 вылучаўся ў кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь, аднак не сабраў неабходнай колькасьці подпісаў. На прэзыдэнцкіх выбарах 2010 року зьяўляўся даверанай асобай Андрэя Саньнікава.

Цяпер узначальвае грамадзкую арганізацыю «Міжнародная фундацыя рэабілітацыі здароўя былых вайсковых службоўцаў».

## Сям’я
Бацька адразу па вызваленьні ў 1945 пайшоў на фронт і загінуў пад Кёнігзбэргам, і маці адна гадавала пяцёх дзяцей (памерла ў 1977). Браты і сёстры жывуць і працуюць у Беларусі.

Жонка Натальля Рыгораўна па спэцыяльнасьці эканаміст. Маюць трох дзяцей. Старэйшая дачка Алена нарадзілася ў Грозным. Цяпер жыве ў Маскве, з мужам гадуюць сыноў Андрэя і Станіслава. Сын Андрэй нарадзіўся ў Маскве, жыве і працуе ў Беларусі, жанаты з дачкой Мечыслава Грыба, мае сыноў Міхаіла і Аляксея. Малодшы сын Павал нарадзіўся ў Ерэване, у 2008 ажаніўся.

## Кар’ера
Два званьні — маёра і падпалкоўніка (1975) — атрымаў датэрмінова. Палкоўнік (1981), генэрал-лейтэнант (1989), генэрал-палкоўнік (1993), генэрал-лейтэнант (1994).

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»
* Опальный генерал
* Павел Козловский: я отстоял праздник 23 февраля

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нямеччыне
Катэгорыя:Міністры абароны Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Асобы Пружанскага раёну
Павал Казлоўскі

* Павал Паўлавіч Казлоўскі (н. 1942) — беларускі ваенны дзяяч
* Павал Рыгоравіч Казлоўскі (1911—1996) — беларускі гісторык
B Side

**B_Side** (былая назва — **РоСтра**) — беларускі трып-гоп гурт, заснаваны летам 2003 году. Зь верасьня 2010 году перайменаваны ў «B_Side» ў сувязі з адыходам калектыва ад стылістыкі арт-року.

## Гісторыя
Гурт «РоСтра» заснаваны пяцьцю яго будучымі ўдзельнікамі (назва гурта азначала ўпрыгожваньне на карме карабля). Першым выступам калектыву на шырокай публіцы стаў вечар памяці Аляксандра Башлачова 28 траўня 2005 году ў клюбе «Аквариум». Наступным буйным выступам стаў фэст «Крэўскія камяні»-2005, ад якога бярэ свой пачатак першая беларускамоўная праграма «РоСтры». Гурт таксама выступаў на фэстывалях «Ярмарка здоровья» на Нёмане, «Оттепель» і клюбе «Граффити». «РоСтра» бралі ўдзел у запісе складанкі «Л. Геніюш: Жыць для Беларусі. Мэлёдыка паэзіі», дзе выконвалі песьню «Куфар».

У 2006 годзе гурт падаваў заяўку на ўдзел у «Басовішчы-2006» і на адборным этапе выйграў прыз глядацкіх сымпатыяў. Удзел у «Басовішчы» стаў першым выступам па-за межамі Беларусі, аднак адразу пасьля фэстывалю з гурта сышлі два чалавекі: клявішнік Аляксандар Галаўнёў і гітарыст Уладзімер Русецкі, які быў заснавальнікам калектыву з 2003 году. З былым клявішнікам была запісаная песьня «Ночка» для трыб’юту Сяргея Новіка-Пяюна, пасьля чаго ён канчатковы выйшаў з творчага працэсу, аднак часам дапамагаў на выступах.

Пасьля канцэрту «Vox Femina: Tribute to Flёur», які адбыўся 16 сьнежня 2006 году, на «ХАТА studio» распачаўся запіс дэбютнага альбома «РоСтры». Ягоны рэліз быў заплянаваны на верасень 2007 году. Неўзабаве песьні гурта трапілі ў ратацыю некалькіх беларускіх радыёстанцыяў. У 2007 годзе гурт стаў паўфіналістам расейскага музычнага конкурсу MuseOn-2007.

У 2009 годзе «РоСтра» напісалі песьню «Нехта» на словы беларускай паэткі Вікі Трэнас. Гэтая кампазыцыя зазнчыла пераход гурта ад арт-року да плыні трып-гопу і даўнтэмпа. За зьменай стылю неўзабаве пасьледвала і зьмена назвы гурта — «B_Side». Музыкі пракамэнтавалі такі крок наступным чынам:

У 2011 годзе гурт выдаў новы альбом «Smooth Season» у стылі трып-гоп, які атрымаў надзвычай станоўчыя адзнакі на партале experty.by. 

## Дыскаграфія
### Складанкі
* *[[Жыць для Беларусі]]* (2006) — «Куфар»
* *Дні лятуць. Песьні з-за кратаў* (2007) — «Ночка»
* *[[Песьні свабоды-3]]* (2007) — «У вырай!»
* *[[Басовішча XVII]]* (2007) — «Ночка»
* *Янка Купала - 125 гадоў* (2007) — «У вырай!»

### Альбомы
* «Smooth Season» (DustedWax Kingdom, 2011)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Трип-хоп — он и в Беларуси трип-хоп! И это — B_Side — інтэрвію і жывы выступ на партале TUT.BY

Катэгорыя:Электронныя музычныя гурты Беларусі
Катэгорыя:Музычныя гурты ў жанры трып-гоп
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2003 годзе
Ваяводзіна Новы Сад

«**Ваяводзіна**» () — сэрбскі футбольны клюб з гораду Новы Сад. Заснаваны ў 1914 годзе. Двухразовы чэмпіён Югаславіі, уладальнік Кубка Сэрбіі (2014). Улічваючы, што каманда базуецца ў другім паводле велічыні горадзе краіны, «Ваяводзіна» ёсьць адным з самых папулярных клюбаў краіны. Без уліку сталічнага «Партызана» і «Црвены Зьвезды» дружына з Новага Сада ёсьць самай пасьпяховых у Сэрбіі. У склад клюбу ўваходзіць ня толькі футбольная каманда, але яшчэ баскетбол
ьная, валейбольная, гандбольная дружыны ды іншыя каманды іншых відаў спорту.

## Гісторыя
Клюб паўстаў 6 сакавіка 1914 году дзякуючы намаганьням вучнам сэрбскай праваслаўнай сярэдняй школы і інтэлектуалаў. Стварэньне арганізацыі было пад сакрэтам, бо аўстра-вугорскія ўлады забаранялі праводзіць вялікія сходы моладзі у рэгіёне Ваяводзіны, якая насялялася ў асноўным сэрбамі. Клюб пераняў назву «Ваяводзіна» ў гонар назвы колішняй сэрбскай аўтаноміі Сэрбскай Ваяводзіны, дзе, прынамсі, на паперы, сэрбы атрымалі тыя ж правы, што і ўсе іншыя грамадзяне імпэрыі Габсбургаў. Самая ж назва Ваяводзіна паходзіць ад слова *ваявода*.

Сярод фундаратараў клюбу былі будучы тэкстыльны прамысловец Міленка Ш’якаў, будучы прафэсар Уладзімер Мілічавіч, будучы хімік Міленка Хініч, будучыя праўнікі Радэнка Ракіч і Камэнка Чырыч, будучы лекар Яў Коста Хаджы, а таксама Гойка Тошыч, Джорджэ Жыванаў і Бранка Гаспаджыначкі. Новаствораны клюб свой першы матч згуляў у вёсцы Ковіль супраць мясцовага клюбу «Шайкаш». «Ваяводзіна» выступала ў блакітных кашулях і белых шортах, і перамагла зь лікам 5:0. Гульцы дружыны ў большасьці былі студэнтамі, якія прыехалі на летні адпачынак з Прагі, таму згулялі толькі адзін матч. Неўзабаве пачалася Першая сусьветная вайна і аўстра-вугорскія ўлады забаранілі ўсе сэрбскія арганізацыі ў Новым Садзе, у тым ліку і скасавала дзейнасьць «Ваяводзіны».

Па вайне «Ваяводзіна» аднавіла сваю дзейнасьць дзякуючы энтузіязму сэрбскіх студэнтаў Прагі. Клюб фінансаваўся выключна ўнёскамі сябраў і шчодрымі ўкладаньнямі, якія зрабілі Макс Грын, Дака Попавіч, браты Новакавічы, Ілія Балабушыч і сям’я Дунджэрскіх. Частка гульцоў і кіраўніцтва «Ваяводзіны», якія вучыліся ў Празе, таксама былі сябрамі футбольнага клюбу «Славія». Чэскі клюб падтрымаў сяброў ваяводзінскага клюбу ў цяжкія часы да і падчас Першай сусьветнай вайны і зрабіў важкі ўнёсак у разьвіцьцё сэрбскае каманды. У 1920 годзе быў прывезены з Прагі першы пакунак чырвона-белых кашуляў. На пасяджэньні клюбнае рады, якая ладзілася 23 ліпеня 1922 году, было пастаноўлена, што чырвоныя і белыя колеры мусяць быць прысутнымі на кашулях каманды ў гонар праскай «Славіі».

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Новым Садзе
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1914 годзе
Катэгорыя:Сакавік 1914 году
Катэгорыя:1914 год у Сэрбіі
Smooth Season

***Smooth Season*** — дэбютны студыйны альбом трып-гоп гурта B_Side, выдадзены ў чэрвені 2011 году.

Запіс ударных інструмэнтаў ажыцьцяўляўся ў 2010—2011 гадох на менскіх студыях: Mapletree (Алег Даманчук), Granny rec. (Анатоль Шманай), Sparrows’ Sons rec. (Яўген Бельскі). Запіс астатніх інструмэнтаў і вакала, а таксама зьвядзеньне і майстарынг — B_Side rec.

## Кампазыцыі

### Дадатковыя зьвесткі
* кампазыцыя «Through Fingers» была натхнёная відэаінсталяцыяй канадзкага рэжысэра Грэгары Колбэра «Ashes and Snow»; тут жа гучыць сэмпл голасу амэрыканскага актора Лоўрэнса Фішбарна
* у кампазыцыі «Stop Silence» можна пачуць голас Мартына Лютэра Кінга

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Smooth Season на афіцыйным сайце B_Side
* Внештатный эксперт Е.Долгих: B_Side «Smooth Season» на expert.by

Катэгорыя:Альбомы B_Side
Катэгорыя:Альбомы ў жанры трып-гоп
Катэгорыя:Дэбютныя альбомы
Грэгары Колбэр

**Грэгары Колбэр** (; нар. 1960, Таронта, Канада) — канадзкі кінэматаграфіст і фатограф, вядомы галоўным чынам як стваральнік выставы мастацкіх фатаздымкаў і фільмаў «Попел і сьнег» (), якая дэманструецца ў «Вандроўным музэі» ().

## Творчасьць
Першая выстаўка Грэгары Колбэра «Хвалі часу» () адкрылася ў 1992 г. у музэі Элізэ ў Швайцарыі, дзе атрымала шырокія і пахвальныя водгукі крытыкі. На працягу наступных дзесяці гадоў Колбэр не выстаўляў сваіх прац, не арганізоўваў публічнага паказу сваіх фільмаў, прысьвяціўшы сябе вандраваньням у Індыю, Бірму, Шры-Ланку і Эгіпет, на Дамініку, у Этыёпію і Кенію, на востраў Тонга, у Намібію і ў Антарктыку, дзе праводзілася кіно- і фотаздыманьне адносінаў і ўзаемадзеяньня людзей і жывёлаў. З 1992 г. Грэгары Колбэр арганізаваў больш за 60 такіх экспэдыцыяў, дзе працаваў з больш за 130 відам жывёлаў. У яго фільмах і на яго фатаздымках — сланы, кіты, лямантыны, сьвяты ібіс, індыйскія жураўлі, каралеўскія арлы, крэчаты, пярэстыя птушкі-насарогі, гепарды, леапарды, афрыканскія дзікія сабакі, каракалы, бабуіны, антылёпы-каны, сурыкаты, гібоны, арангутангі і саланаводныя кракадзілы. У ліку пэрсанажаў яго фільмаў — бірманскія манахі, якая кружацца ў экстатычным танцы дэрвішаў, людзі зь племя Сан, зь іншых плямёнаў першабытнікаў, якія абітаюць ва ўсіх краёх сьвету.

### «Попел і сьнег»
У 2002 годзе Колбэр прэзэнтаваў сваю работу «Попел і сьнег» у Вэнэцыі. У рэцэнзіі, апублікаванай газэтай «The Globe and Mail» ад 9 красавіка 2002 году адзначалася: «Колбэр адкрыў нашым поглядам «Попел і сьнег» — выстаўку фатаздымкаў і выяваў, беспрэцэдэнтную па сваім ахопе і маштабе. Выстаўка займае 12 600 квадратных мэтраў і лічыцца адной з найвялікшых экспазыцыяў работ аднаго аўтара ў гісторыі Эўропы».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1960 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Таронта
Катэгорыя:Канадзкія кінарэжысэры
Катэгорыя:Канадзкія фатографы
Кругавец-Калінінскі сельсавет

**Кругавец-Калінінскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрускага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кругавец-Калініна.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Добрускага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Міхал Жыгімонтавіч

**Міхал Жыгімонтавіч** (*Міхайла Жыгімонтавіч*, *Баляслаў*; 1380-я — 1451 або 1452) — князь у Вялікім Княстве Літоўскім.

## Імя
Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Michayłuszko Żygimontowicz* (Хроніка Быхаўца); *князь Михайло Жигимонтовичь* (Хроніка літоўская і жамойцкая).

## Біяграфія
Сын вялікага князя Жыгімонта Кейстутавіча ад ягонай першай жонкі, дачкі князя Андрэя Адзінцэвіча. У 1390 годзе разам з бацькам і іншымі быў аддадзены Вітаўтам у заклад да крыжакоў за падтрымку яго ў барацьбе за велікакняскі пасад. Калі Вітаўт не стрымаў слова і склаў зь Ягайлам Востраўскае пагадненьне 1392 году, ён і іншыя закладнікі былі зьняволеныя крыжакамі і пасаджаны ў вязьніцу.

З 1398 году ён ізноў у Вялікім Княстве Літоўскім, дзе ажаніўся з Ганнай, дачкой плоцкага князя Земавіта.

У 1427—1429 гадох знаходзіўся пры двары вялікага магістра Нямецкага ордэну. З 1434 году, калі ягоны бацька заняў велікакняскі пасад, знаходзіўся пры ім, быў прызначаны камандуючым войскамі, што выступілі супраць Сьвідрыгайлы, і 1 верасьня 1435 году атрымаў над ім перамогу пад Вількамірам, заняў Воршу, узяў у аблогу Віцебск і Полацак. Атрымаў у валоданьне Слуцак, Хоўхлу, Слонім, землі на Падляшшы.

Па забойстве ягонага бацькі, у сакавіку 1440 году, некаторыя фэадалы, у асноўным на Жамойці, падтрымалі ягоную кандыдатуру на велікакняскі пасад, але ў 1440 году вялікім князем быў абраны Казімер Ягайлавіч, і ў мэтах прадухіленьня паўстаньняў іншых прэтэндэнтаў на вялікакняскі пасад, а таксама магчымага паўстаньня жамойтаў на чале зь Міхалам, Казімер пайшоў на пацьвярджэньне ранейшых прывілеяў Жамойцкай зямлі. Паводле «Хронікі Быхаўца», Казімер, умацаваўшыся на велікакняскім пасадзе, падараваў Міхалу Жыгімонтавічу Бельск, Сураж, Клецак, Койданаў, Бранск і Старадуб.

У 1439 годзе Міхал Жыгімонтавіч заснаваў ў Койданаве касьцёл Сьвятой Ганны, які існуе і цяпер. У Клецку ён задумаў змову супраць вялікага князя Казімера, у якой удзельнічалі таксама князі Валожынскія, але яна была раскрытая. Паводле іншых крыніц, Міхал Жыгімонтавіч па абраньні Казімера вялікім князем выехаў да сваякоў у Мазовію за падтрымкай у барацьбе супраць яго, потым у Малдову, а пазьней да хана Сэід-Агмэда. У пачатку 1449 году Міхал Жыгімонтавіч з татарскім войскам на кароткі час захапіў у Вялікага Княства Літоўскага Севершчыну і Кіеў. Потым шукаў падтрымкі ў Маскве, але там быў зьняволены і, паводле некаторых зьвестак, каля 1452 году атручаны.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Асобы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гедзімінавічы
Вітгенштэйны

**Вітгенштэйны або Сайн-Вітгенштэйны** (*Sain-Wittgenstein*) — старажытны род імпэрскіх графаў у Нямеччыне, які меў шмат адгалінаваньняў.

Род графаў фон-Сайн, які згадваецца ўжо ў 1145 г., спыніўся ў мужчынскай лініі ў 1246 г., пасьля чаго графства пераходзіла з рук у рукі, пакуль не апынулася ў руках малодшай галіны дому Спанхэймаў. У 1607 г. Спанхэймскі род Сайн-Вітгенштэйнаў падзяліўся на тры галоўныя лініі.

## Сайн-Вітгенштэйн-Бэрлебург
Першая галоўная лінія — Сайн-Вітгенштэйн-Бэрлебург, распадаецца на тры галіны.

Да першай галіны, якая захавала гэтае імя і атрымала ў 1792 г. княжы тытул, прыналежаў прынц Аўгуст (1788—1874), з 1852 г. першы міністар герцагства Насаў. Ягоны сын Эмілій Вітгенштэйн знаходзіўся на расейскай службе.

Другую галіну ўтвораюць графы Сайн-Вітгенштэйн-Карлсбург. Гэты род загас у 1806 г.

Трэцюю галіну складаюць князі Сайн-Вітгенштэйн-Людвіксбург. У 1761 г. падчас Сямігадовай вайны 1756—1763 гг. Хрысьціян Казімер Вітгенштэйн з гэтае галіны роду трапіў у палон да расейцаў і перайшоў да іх на службу. Пётар Хрысьціянавіч Вітгенштэйн (25 сьнежня 1768 (5 студзеня 1769), м. Нежын (м. Пераяслаў, Расейская імпэрыя – 30 траўня (11 чэрвеня) 1843) — вайсковец, з 1836 г. генэрал-фэльдмаршал, граф, з 1834 г. князь. Браў удзел у задушэньні паўстаньня Т. Касьцюшкі, вайсковых дзеяньнях расейскай арміі на тэрыторыі сучаснай Рэспублікі Беларусь пад час расейска-францускай вайны 1812 г. Ягоны сын Людвік Леан (Леў-Пятровіч) Вітгенштэйн (1799—1866), які ў 1828 г. з асабістага дазволу імпэратара ажаніўся зь ягонай выхаванкай Стафаніяй Радзівіл (1809—1832), дачкой Дамініка Радзівіла і адзінай законнай спадкаемцай згаслай нясьвіскай лініі Радзівілаў. З гэтым шлюбам да Вітгенштэйнаў перайшла значная частка вялізных Радзівілаўскіх маёнткаў: былыя Слуцкае і Капыльскае княствы, мястэчкі Глыбокае, Мір, Карэлічы, Койданаў, Смалявічы, Старыя Дарогі і іншыя. Пасьля сябе пакінуў сына Пятра (памёр у 1887 г. без нашчадкаў) ды дачку Марыю, якая выйшла замуж за германскага князя Хлодвіга Карла Віктара Гагенлоэ (1819—1901), будучага імпэрскага канцлера Нямеччыны. Яму перайшлі і беларускія ўладаньні Вітгенштэйнаў, якія затым былі паступова распрададзеныя. Прадстаўнікі Вітгенштэйнаў працягвалі служыць Расейскай імпэрыі да 1917. Іхнія нашчадкі цяпер жывуць у эміграцыі. Старэйшыя прадстаўнікі гэтага роду прыналежаць да марганатычнай галіны і носяць прозвішча фон Фалькенберг.

## Сайн-Вітгенштэйн-Сайн
Другая галоўная лінія, Сайн-Вітгенштэйн-Сайн, спынілася ў мужчынскім пакаленьні ў 1632 годзе.

## Сайн-Вітгенштэйн-Гагенштэйн
Трэцяя галоўная лінія, Сайн-Вітгенштэйн-Гагенштэйн, у 1804 г. узьведзеная ў імпэрскую княжую годнасьць.

## Заўвагі

## Літаратура
* Вітгенштэйны. // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі ў 6 тамах. Т. 2. Мінск. 1994. С. 306.
* Вітгенштэйны. // Беларуская энцыклапедыя ў 18 тамах. Т. 4. Мінск. 1997. С. 202.
* 

Катэгорыя:Нямецкія шляхецкія роды
Хлёдвіг Гогэнлёэ

**Хлёдвіг Карл Віктар цу Гогэнлёэ-Шылінгсфюрст** (; 31 сакавіка 1819 году, Ратэнбург-ан-дэр-Фульда, Нямеччына — 6 ліпеня 1901) — князь, нямецкі палітык і дыплямат, адзін са стваральнікаў Германскай імпэрыі, герцаг Карвэйскі і Раціборскі.

## Біяграфія
Прадстаўнік княжага дому Гогэнлёэ. Гогэнлёэ (*Hohenlohe*) — жменя роднасных княстваў у Швабіі ды Баварыі, якімі да мэдыятызацыі ў 1806 годзе кіравала аднайменнае сямейства. Яшчэ ў XII стагодзьдзі іхнія продкі валодалі замкам Гоэнлёэ каля Ўфэнгайму. Сёмым вялікім магістрам Тэўтонскага ордэна быў Генрых фон Гогэнлёэ. На працягу шматлікіх стагодзьдзяў валоданьня ў швабскай вобласьці Гогэнлёэ шматкроць пераразьмяркоўваліся паміж рознымі лініямі роду, каталіцкімі і лютэранскімі. Да XXI стагодзьдзя захаваліся лініі Гогэнлёэ-Вальдэнбург, Гогэнлёэ-Ягстбэрг, Гогэнлёэ-Бартэнштайн і Гогэнлёэ-Шылінгсфюрст. Пасьля згасаньня аўстрыйскага роду Каўніцэў (1902) адзін з прадстаўнікоў шылінгсфюрсцкай галіны з манархічнага пажаданьня далучыў іхняе прозьвішча да ўласнага. Да гэтай лініі прыналежаў і Хлёдвіг Гогэнлёэ. Ягоная жонка Марыя Львоўна Вітгенштайн успадкавала Мірскі замак і іншыя радзівілаўскія маёнткі (у тым ліку і Койданаў) у межах Расейскай імпэрыі, але па юрыдычных меркаваньнях змушана была іх прадаць паддадзеным расейскай кароны.

У 1846 годзе заняў месца ў баварскім райхсраце. У 1866—1870 гадох міністар-прэзыдэнт, міністар замежных справаў і міністар каралеўскага двара Баварыі. Зьяўляўся прыхільнікам палітычнага аб’яднаньня Нямеччыны ў адзіную дзяржаву. Пасьля стварэньня Нямецкае імпэрыі перайшоў на дзяржаўную службу адзінай Нямеччыны. Амбасадар Нямеччыны ў Францыі (1874—1885), удзельнік Бэрлінскага кангрэсу 1878 году, намесьнік Эльзасу-Лятарынгіі ў 1885—1894 гадох. У 1894—1900 гадох Райхсканцлер Нямеччыны і прэм’ер-міністар Прусіі.

## Глядзіце таксама
* Хлёдвіг

## Літаратура
* Гогенлоэ //  С. 320.

Катэгорыя:Нямецкія палітыкі
Катэгорыя:Фэдэральныя канцлеры Нямеччыны
Багэміян Дублін

«**Багэміян**» (, ) — ірляндзкі футбольны клюб з гораду Дубліна. Заснаваны ў 1890 годзе. 11-разовы чэмпіён Ірляндыі, сяміразовы ўладальнік Кубка Ірляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дублін