Маргарыта Наварская

**Маргарыта Нава́рская** (), таксама вядомая як **Маргарыта дэ Валюа** (), **Маргарыта Ангулемская** () і **Маргарыта Француская** (; 11 красавіка 1492, Ангулем — 21 сьнежня 1549, Адос ля Тарбу) — француская прынцэса, сястра караля Францыска I, адна зь першых жанчын-пісьменьніц Францыі.

## Жыцьцяпіс
Паходзіла з Ангулемскай галіны дынастыі Валюа. Сястра францускага караля Францыска I Валюа. У 1509 стала жонкай прынца крыві герцага Карла IV Алянсонскага, памерлага неўзабаве пасьля бітвы пад Павіяй, а ў 1527 року выйшла паўторна за Генрыха д’Альбрэ, караля Наварскага. Зь ім мела дачку Жанну.

Маргарыта Наварская ўсё жыцьцё вылучалася вялікай адданасьцю свайму брату, езьдзіла ў Мадрыд клапаціцца пра ягонае вызваленьне пасьля паразы пад Павіяй.

Значны ўплыў на ейны сьветапогляд аказалі пратэстанты Ляфеўр д’Этапль і біскуп Мо Гіём Брысанэ, зь якім Маргарыта падтрымлівала ліставаньне. Двор Маргарыты быў істотным цэнтрам францускага гуманізму.

Маргарыта Наварская апекавалася Гіёмам Бюдэ, Клеманам Маро, Банавэнцюр Дэпэр’ё й іншымі літаратарамі. Сама яна ведала лаціну (магчыма, і грэцкую мову) і аказвала вялікі ўплыў на многіх выбітных асобаў таго чаму.

## Творчасьць

Двор Маргарыты ў месьце Нэраку быў адным з цэнтраў літаратуры, навукі і мастацтва Заходняй Эўропы. Выдатна адукаваная, адораная паэтычнымі здольнасьцямі, каралева прыцягвала да сябе паэтаў розных школаў, гуманістаў і вальнадумцаў, перасьледваных Царквою. Ейным заступніцтвам і гасьціннасьцю карысталіся сьветачы эўрапейскага Адраджэньня — Клеман Маро, Банавэнцюр Дэпэр’ё, Эразм Ратэрдамскі.

Пры двары Маргарыты быў зьдзейсьнены пераклад з лаціны кнігі «Дзеі данаў» Саксона Граматыка, у якой знаходзіцца аповед пра Гамлета, прынца дацкага, якім скарыстаўся Ўільям Шэксьпір для стварэньня сваёй п’есы.

Творы Маргарыты Наварскай адлюстроўваюць характэрны для яе напружаны рэлігійна-этычны пошук і спалучаюць мэдытацыйнасьць, а часам і містыцызм з пэўнай сухасьцю стылю. Рэзкае адмаўленьне з боку Сарбоны выклікала паэма «Люстэрка грэшнай душы» (*Le Miroir de l’ame pecheresse*, 1531), у якой знайшоў адбітак лютэранскі тэзіс пра апраўданьне верай; версыфікацыя паэмы нагадвае пра традыцыі Пэтраркі. Адгалоскі дыскусіяй між Эразмам і Лютэрам пра свабоду волі чутныя ў «Дыялёгу ў форме начнога відзежу» (*Dialogue en forme de vision nocturne*, 1524, апубл. 1533). Скону Францыска I прысьвечаная насычаная рэмінісцэнцыямі з апостала Паўла і Плятона паэма «Карабель» (*Le Navire*, 1547). Сярод іншых сачыненьняў: «Камэдыя, зыграная ў Мон-дэ-Марсане» (*La Comédie de Mont-de-Marsan*, 1548); ліставаньне з братам і іншымі асобамі (апублікаваная ў 1841). Нават фарс «Хворы» (*Le Malade*, 1535—1536) сканчаецца ў духу просталінейнага рэлігійнага настаўленьня. Бо́льшая частка вершаў Маргарыты ўвайшла ў склад зборніку «Маргарыткі прынцэсы Маргарыты» (*Marguerites de la Marguerite des princesses*, 1547).

## Крыніцы

## Літаратура
* Lefranc A. Les idees réligieuses de Marguerite de Navarre d’apres son oeuvre poétique. — P.: 1898.
* Jourda P. Margueite d’Angoulême, duchesse d’Alencon, reine de Navarre. — P.: 1930.
* Febvre L. Amour sacré, amour profane. Autour de l’Heptameron. — P.: 1944.
* Cazauran N. L’Heptameron de Marguerite de Navarre. — P.: 1991.
* Nicole Toussaint du Wast, Marguerite de Navarre, perle des Valois, Paris, Max Fourny, 1976.
* Mary Duclaux, Mary James Darmesteter. La Reine de Navarre, Marguerite d’Angoulême, trad. de l’anglais par Pierre Mercieux, Paris, Calmann-Lévy, 1900
* Jean-Luc Déjean, Marguerite de Navarre, Paris, Fayard, 1987
* Verdun-Louis Saulnier, "Marguerite de Navarre : Art médiéval et pensée nouvelle", Revue Universitaire, LXIII, 1954

## Вонкавыя спасылкі
* Foundation for Medieval: Маргарыта Ангулемская 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ангулеме
Катэгорыя:Памерлі ў Верхніх Пірэнэях
Катэгорыя:Валюа
Катэгорыя:Прынцэсы крыві
Катэгорыя:Каралевы Наварскія
Катэгорыя:Францускія літаратаркі
Катэгорыя:Францускія паэткі
Катэгорыя:Жанчыны эпохі Адраджэньня
Катэгорыя:Рэнэсансныя гуманісты
Катэгорыя:Графіні Фуа
Катэгорыя:Герцагіні Аленсону
Катэгорыя:Пахаваныя ў Лескарскай катэдры