open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гасьцілы

**Гасьці́лы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Бярэзіны. Уваходзяць у склад Гарадоцкага сельсавету Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Імя Гастыла або Гастэль (Gastila, Gostilo, Gastel) можа мець як славянскае, так і германскае (гоцкае) паходжаньне.
Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, фармант -гаст- (германскія імёны Gasto, Gasticho, Gastald) паходзіць ад гоцкага і германскага gasts 'госьць, вандроўнік'.

## Гісторыя
У XIX ст. Гасьцілы ўваходзілі ў склад Вялейскага павету Віленскай губэрні

У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Гарадок Вялейскaга, з 1927 году Маладэчанскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 103 чалавекi
* 1931 год — 188 чалавек
* 1999 год — 48 чалавек
* 2010 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Гарадоцкі сельсавет (Маладэчанскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
273

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Дэксыпус, грэцкі гісторык

## Вонкавыя спасылкі
Б’ёрн Ульвэўс

**Б’ёрн Крыстыян Ульвэўс** (, 25 красавіка 1945, Гётэборг, Швэцыя) — швэдзкі сьпявак, музыка, кампазытар. Адзін з заснавальнікаў квартэту ABBA.

## Дыскаграфія
Альбомы, зборныя кружэлкі і кампакт-дыскі Б’ёрна Ўльвэўса і Бэні Андэрсана:

* 1970 — Lycka
* 1984 — CHESS
* 1984/1988 — Chess Pieces (зборная кружэлка)
* 1988 — Chess Original Broadway Cast Recording
* 1994 — Chess In Concert (канцэртны двайны кампакт-дыск)
* 1996 — Kristina från Duvemåla (каробка з 3 кампакт-дыскаў)
* 1998 — Från Waterloo till Duvemåla (канцэртны кампакт-дыск)
* 1999 — 16 Favoriter ur Kristina från Duvemåla (зборны кампакт-дыск)
* 2002 — Chess på svenska (двайны кампакт-дыск)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гётэборгу
Катэгорыя:Швэдзкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Швэдзкія кампазытары
Катэгорыя:Швэдзкія музыкі
Катэгорыя:ABBA
272

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 27 лютага — Канстанцін Вялікі, першы хрысьціянскі імпэратар Рымскай імпэрыі

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Натальля Дыл

**Натальля Дыл** (; нарадзілася 24 сакавіка 1986 году, Рыё-дэ-Жанэйра) — акторка з Бразыліі.

## Вонкавыя спасылкі
* IMDB

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыю-дэ-Жанэйру
Катэгорыя:Бразыльскія акторкі
Сьвятлана Стацэнка

**Сьвятла́на Ада́маўна Стацэ́нка** (нарадзілася 9 студзеня 1966 году) — заслужаная дзяячка культуры Рэспублікі Беларусь, кіраўнік цэнтру па падрыхтоўцы таленавітай моладзі імя Ўладзімера Мулявіна.

## Творчая кар’ера і біяграфія
Скончыла музычнае аддзяленьне пэдагагічнага коледжу ў г. Клінцы (Расея), затым музычнае аддзяленьне Менскага пэдагагічнага інстытуту. Пасьля працавала настаўніцай сьпеваў ў школе. У 1997 г. заснавала і ўзначаліла узорна-паказальную студыю эстрадных сьпеваў студыю «ЮМЭС» (Юныя Майстры Эстрады) у гарадзкім Палацы культуры Мазыру і набрала дзяцей. Яе выхаванцы прымалі актыўны удзел у музычных фэстах ды конкурсах; студыя штогод гастралявала ў Нямеччыне. У гэтую ж студыю, ва ўзросце 6 гадоў прывяла і родную дачку Ксенію, творчы посьпех якой, дзякуючы намаганьням яе матулі і асабістаму яркаму таленту, не прымусіў сябе доўга чакаць. Ксюша вельмі пасьпяхова выступіла на дзіцячым конкурсе песьні «Эўрабачаньне» ў 2005 г., і зь песьняй «Мы вместе» (бел. *Мы разам*) заняла першае месца, стаўшы пераможцай.

Пасьля яркай перамогі й посьпеху яе дачкі і выхаванкі Сьвятлане Стацэнцы было прапанавана ўзначаліць Нацыянальны цэнтар музычных мастацтваў ім. Ул. Мулявіна — студыю, мэтай якой стала падрыхтоўка юных талентаў. Улетку 2006 г. Сьвятлана Стацэнка разам зь сям’ей пераехала ў Менск, дзе ім была дадзена кватэра. У Менску яна ўзышла на яшчэ больш высокі ўзровень. Тут яна набірае ва ўзначалены ёй цэнтар адораных дзяцей і працягвае яшчэ больш прафэсійна займацца Ксюшай. Выхаванцы Стацэнка выступаюць у рознах гарадах Беларусі, удзельнічаюць у дабрачынных акцыях.

22 сакавіка 2007 на сьвяточнай цырымоніі ўзнагароджаньня ляўрэатаў музычнай радыё-прэміяй «Залатое вуха», атрымала ўзнагароду-статуэтку «Залатога вуха», «За ўклад у разьвіцьцё айчыннай культуры». Яе выхаванцы перамагалі больш чым на сарака міжнародных музычных фэстывалях у Нямеччыне, Польшчы, Славеніі, Расеі, Украіне і Беларусі, ў тым ліку «Прыз глядацкіх сымпатыяў» і Гран-пры «Славянскі базар» у Віцебску, срэбра і золата «Дзіцячага Эўрабачаньня». Сярод яе выхаванцаў таксама і Андрэй Кунец.

## Сям’я

* Муж — Сітнік Міхаіл Пятровіч. Бізнэсмэн. Атрымаў пэдагагічную адукацыю, але па атрыманай спецыяльнасьці не працаваў.
* 2 дачкі: старэйшая — Анастасія, і малодшая Ксенія.
# Анастасія Стацэнка (г.н. 1988). У дзяцінстве таксама займалася сьпевамі ў студыі сваёй матулі. Атрымала некалькі перамог на вакальных конкурсах. У 2006 г. паступіла ў Інстытут сучасных ведаў імя Шырокага. У канцы 2008 г. зьехала у ЗША на стажыроўку. Цяпер жыве і навучаецца ў Нью-Ёрку.
# Ксенія Сітнік (д.н. 15.05.1995) — беларуская сьпявачка, пераможца «Дзіцячага Эўрабачаньня» 2005 году. Удзельнічала ў шматлікіх конкурсах, займаючы прызавыя месцы. У сьнежні 2005 году сыграла галоўную ролю ў навагоднім м’юзыкле «Зорная ноч-2006». Тэлевядучая.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* «Информационные страницы» Биография Ксении Ситник.
* «Золотое ухо-2007».

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мазыры
Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
Задвор’е (Наваградзкі раён)

**Задво́р’е** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у склад Нягневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 28 чалавек
* 2008 год — 34 чалавекі
* 1999 год — 49 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Нягневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Адампаль

**Ада́мпаль** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у склад Нягневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
## Інфармацыя для турыстаў
* Маёнтак графа Храпковіча 
* Сядзібна-паркавы комплекс сяр. ХІХ ст
* Вінакурня

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адампаль на Радзіма.орг

Катэгорыя:Нягневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Лозкі

Назву **Лозкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]

* У Гарадзенскай вобласьці:
** Лозкі — вёска ў Дзятлаўскім раёне
** Лозкі — вёска ў Наваградзкім раёне

* У Гомельскай вобласьці:
** Лозкі — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Лозкі — вёска ва Калінкавіцкім раёне

* У Менскай вобласьці:
** Лозкі — вёска ў Лагойскім раёне
** Лозкі — вёска ў Менскім раёне
Мілушава

**Мі́лушава** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у склад Нягневіцкага сельсавету.

У XV стагодьдзі вёскай валодалі Сенка Хмарыч, Васіль Храбтовіч і яго брат Іван Літавар Храбтовіч, падскарбій Вялікага княства Літоўскага. Упершыню Мілушава ўзгадваецца 16 мая 1492 года ў дакуменьце аб абмене цяглавай службы з ваколічнай зямлі на дзесяціну, якую Ян Літавар Храбтовіч сплочваў Лаўрышаўскаму манастыру з маёнтка Дзераўная.

## Насельніцтва
* 2010 год — 64 чалавекі
* 2008 год — 69 чалавек
* 1999 год — 105 чалавек

## Страчаная спадчына
* Сядзіба Юрэвічаў

## Асобы
* Аляксандар Каранеўскі — беларускі краязнаўца, музеязнаўца, журналіст

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мілушава на Радзіма.орг

Катэгорыя:Нягневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Роскаш

Назву *'Роскш* маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* У Віцебскай вобласьці:
** Роскаш — вёска ў Пастаўскім раёне

* У Гарадзенскай вобласьці:
** Роскаш — вёска ў Наваградзкім раёне

* У Магілёўскай вобласьці:
** Роскаш — вёска ў Хоцімскім раёне
Сьмешныя каханьні

**Сьмешныя каханьні** () — збор сямі кароткіх аповедаў, напісаных Міланам Кундэрай, у якіх ён, з уласьцівым яму бязьлітасным гумарам, спалучае трагічныя і камічныя сытуацыі (з большага рамантычных) чалавечых узаемаадносінаў.

## Аповеды
Назвы сямі аповедаў:

«Ніхто ня будзе сьмяяцца» ()
«Залаты яблык вечнага жаданьня» ()
«Ложны аўтаспын» ()
«Сымпозіюм» ()
«Няхай старыя мёртвыя саступяць месца маладым мёртвым» ()
«Д-р. Гавэл праз 20 год» ()
«Эдуард і Бог» ()

* У першым апавяданьні сюжэт завязваецца вакол маладога прафэсара выяўленчых мастацтваў, які любіць іграць на людзях, якіх ён лічыць ніжэйшымі за сябе. Пасьля адмаўленьня напісаць рэцэнзію на навуковую работу аднаго натхнёнага (і безнадзейнага) навукоўца, ён губляе сваю дзяўчыну адразу пасьля ўсьведамленьня свайго да яе каханьня.

* Другое апавяданьне апісвае гісторыю двух закаханых людзей, якія іграюць ралявую гульню раптоўнага кіроўцы і аўтаспыньніцы, якая спачатку іх захапляе, але неўзабаве пужае адну і адштурхоўвае другога.

Катэгорыя:Творы Мілана Кундэры
Вуліца Зыбіцкая

**Вуліца Зыбіцкая** — вуліца ў гістарычным цэнтры Менску, адна з старэйшых вуліцаў места. Праходзіць уздоўж ракі Сьвіслач, ля падножжа ўзгорка Высокага Места.

Бліжэй да рэчышча Сьвіслачы праходзіла траса Гандлёва-Набярэжнай вуліцы (цяпер не існуе).

У цяперашні час зьяўляецца папулярным гарадзкім шпацырам.

## Этымалёгія назвы
Назва вуліцы пайшла ад яе разьмяшчэньня на «зыбі», балоце. Вуліца знаходзілася на хісткай абалоне і часта цярпела ад паводак.

## Гісторыя
Утварылася да канца XVI — пачатку XVII стагодзьдзяў і злучала Нізкі Рынак зь мясьцінай, якая звалася Валокі Полацкія (пазьней з малочным рынкам). У тыя часы тут зьявілася некалькі вадзяных млыноў.

У 1866 року па задушэньні нацыянальна-вызваленчага паўстаньня (1863—1864) расейскія ўлады перайменавалі Зыбіцкую ў Балотную (разам зь яшчэ 16 вуліцамі і завулкамі Менску), а ў 1882 року паводле ініцыятывы жыхароў — у Гандлёвую.

17 сакавіка 2010 менскія ўлады вярнулі вуліцы гістарычную назву Зыбіцкая.

## Забудова
Амаль усю гістарычную забудову вуліцы зруйнавалі ў 1960-я.

Апошнія ацалелыя аўтэнтычныя збудаваньні зьнішчылі ўжо ў пач. XXI ст. — тры дамы XVII—XIX стагодзьдзяў (№№27, 25 і №12 па вул. Герцана) і гаспадарчыя пабудовы ХІХ ст. На іх месцы збудавалі муляжы без захаваньня плянаваньняў і памераў. Асаблівую каштоўнасьць уяўляў разбураны будынак адной з пабудоваў жаночага бэрнардынскага кляштару XVII—XVIII стагодзьдзяў (меў аўтэнтычныя скляпеньні).

Пры будаўніцтве Асьветнага цэнтру Расейскай Праваслаўнай Царквы і паркінгу не было праведзена належных археалягічных раскопак, у выніку чаго былі непапраўна пашкоджаныя і страчаныя культурныя пласты ХІ—ХІХ стагодзьдзяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ці будзе ў мінчукоў яшчэ адно Траецкае прадмесце? // TUT.BY, 30 жніўня 2010 
* Гісторыя, якую мы губляем // Ais.by, 4 чэрвеня 2010

Катэгорыя:Вуліцы Менску
Катэгорыя:Высокі Рынак
Паліталёгія

**Паліталёгія** — грамадазнаўчая навука, прадметам якой зьяўляюцца палітычныя паводзіны, установы й палітычны працэс у дзяржаўнае сфэры.

## Разьдзелы
# *Краёвая палітыка й палітычныя паводзіны жыхароў краю*. Ахоплівае дасьледаваньне ўводных чыньнікаў і сілаў (зацікаўленыя згуртаваньні, грамадзянскія таварыствы й грамадзкая думка), выбараў, а таксама дзейнасьці выводных чыньнікаў (Нацыянальны сход, прэзыдэнт, Найвышэйшы суд).
# *Параўнальная палітыка*. Прысьвечанае параўнаўчаму вывучэньню дзяржаваў дый іх аб’яднаньняў.
# *[[Міжнародныя дачыненьні]]*. Складаецца з вывучэньня 1) зносінаў між дзяржавамі, 2) міжнародных арганізацыяў ды 3) міжнароднага права. 
# *Палітычная тэорыя*. У ёй робіцца разгляд адпаведных паняткаў, ідэяў ды каштоўнасьцяў.
# *Дзяржаўнае кіраваньне*. Прысьвечанае разгляду кіраваньня й ажыцьцяўленьня публічнай палітыкі ўрадам з увагаю да арганізацыі ды асабовага складу чынавенства.
# *Дзяржаўнае права*. Дапаможная галіна вывучэньня судовага працэсу, а таксама распрацоўкі ды ўвядзеньня ў жыцьцё законаў у грамадзкае сфэры.
# *Дзяржаўная палітыка*. Ахоплівае вынік працы дзяржаўнага ладу — законы, пастановы й правілы, выдадзеныя выводнымі чыньнікамі дзяржавы (заканадаўчаю, выканаўчаю й судоваю ўладаю).
# *Мясцовае кіраваньне*. Дысцыпліна, прысьвечаная вывучэньню палітычнай дзейнасьці ды ўстановаў на мясцовым роўні.

## Беларускія школы
* Дэпартамэнт палітычных навук ЭГУ.
Катэдры паліталёгіі маюць:
* Юрыдычны факультэт БДУ
* Факультэт падрыхтоўкі Акадэміі кіраваньня пра прэзідэнце РБ
* Інстытут сацыяльна-гуманітарнае адукацыі БДЭУ
* Інстытут парлямэнтарызму й прадпрымальніцтва
* Беларускі інстытут правазнаўства

## Крыніцы

Катэгорыя:Разьдзелы навук
*
Зацікаўленае згуртаваньне

**Заціка́ўленае згуртава́ньне** — аб’яднаньне людзей з супольнымі рысамі, поглядамі або перакананьнямі дзеля правядзеньня ў жыцьцё або абароны сваіх зацікаўленасьцяў, што мае нутраныя правілы, умовы сяброўства, сходы й выбарных службоўцаў і з гэтае прычыны захоўвае пераемнасьць.

Самаўладныя ўрады адмаўляюць існаваньне *незалежных* зацікаўленых згуртаваньняў і ўвод іх патрабаваньняў у ход прыняцьця пастановаў, бо асобы ў кіраўніцтве самі прадстаўляюць зацікаўленыя згуртаваньні. *Дазволеныя* зацікаўленыя згуртаваньні зьяўляюцца *ўяўнымі* (фармальнымі), бо:
* утвараюцца ня дзеля выказу інтарэсаў, але дзеля паляпшэньня становішча часткі ўжо занадта магутнага кіраўніцтва;
* падначаленыя дзяржаве або створаныя ёю ды служаць мабілізаваньню, упарадкаваньню й пашырэньню ўлады ўрада;
* іх прызначэньне заключаецца ў тлумачэньні таго, як урад задавальняе патрэбы іх сяброў, і тлумачэньні тых патрэбаў;
* робяць асобаў аднастайнымі, сочаць за імі й дапамагаюць ажыцьцяўляць урадаваньне;
* зьяўляюцца толькі прыладаю кіраваньня людзьмі, хоць іх існаваньне й сьведчыць, што ўнутры кіраўніцтва адбываецца спаборніцтва.

## Віды
* *Абмежаванае*. Прадстаўляе вузкі інтарэс сваіх сяброў.
* *Шматпраблемнае*. Праводзіць у жыцьцё зацікаўленасьці, шырэйшыя за інтарэсы ўласна сваіх сяброў.
* *Аднапраблемнае* (Аднае праблемы). Узьнікае ў адказ на спрэчнае грамадзкае пытаньне.
* *Падтрымкі*. Заснаванае на грамадзкіх пачатках, каб выказваць нярэчыўныя зацікаўленасьці.
* *Ціску*. Мае за адзіную мэту ўплыў на ўрад.

## Карысьць ад удзелу
1. *Рэчыўная*:
* Узнагарода, заробак;
* Паслуга або зьніжка на яе.
2. *Духоўная*:
* Далучанасьць да людзей, узаемадзеяньне зь імі;
* Пачуцьцё адзінства й прыналежнасьці;
* Пачуцьцё грамадзкага сумленьня;
* Вызначэньне або ўмацаваньне разуменьня кірунку жыцьця.
3. *Грамадзкая*:
* Становішча;
* Забавы;
* Блізасьць;
* Дабрачыннасьць (або дапамога).

## Прызначэньне
* *Уплыў на ўрад* дзеля дастатку сваіх сяброў.
* *Крыніца зьвестак* для ўраду.
* *Прадстаўніцтва* (або ўзрушэньне). Водгук на дзеяньне ўраду.
* Дапамога ва *ўзаконьваньні [[Дзяржаўны лад|дзяржаўнага ладу]]* празь дзеяньне ў яго рамках.
* *Перашкода засяроджаньню ўлады* праз самастойнасьць у сваім абсягу дзейнасьці ды спабор зь іншымі зацікаўленымі згуртаваньнямі. З прычыны ж зацікаўленьня толькі асобнымі бакамі жыцьця сваіх сяброў не імкнецца да ўсеабдымнага панаваньня над імі.

## Дзейнасьць
* Паведамленьне патрабаваньняў;
* Засьценны ўплыў;
* Перакананьне й грашовая ды перадвыбарчая падтрымка вылучэнца на пасаду;
* Страйк;
* Байкот;
* Зварот у суд.

## Крыніцы
Вольга Дзёмкіна

**Вольга Васільеўна Дзёмкіна** — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Нарадзілася ў вёсцы Забаеньне Чашніцкага раёну. Скончыла Рэспубліканскую школу-інтэрнат па музыцы і выяўленчым мастацтве (1971), Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут (1977), асьпірантуру Акадэміі мастацтваў (па мастацтве).

Працавала на Менскім вытворчым камбінаце (1979). У пачатку 1980-х бывала ў Зэльве ў Ларысы Геніюш, якую лічыць сваёй улюбёнай паэткай.

У тэхніцы габэлену стварыла шэраг твораў на тэмы беларускай мінуўшчыны («Рэха» 1977, «Песьня з мінулых стагодзьдзяў» 1978, «Ветразь сьвету» 1986, «На строме часу» 1986, «Малітва» 1992), чарнобыльскай трагедыі («Чорная быліна пра ненароджаных дзяцей Палесься», прысьвечаная сястры Сьвятлане, якая сталася ахвярай чарнобыльскай трагедыі, «Крыніца часу», абедзьве 1989, «Узыходжаньне» 1990, «Зорка палын» 1991, «Таямніца сьвятла» 1995), космасу і сусьвету («Пакланіцеся зоркам» 1992, «Песьня вятроў» 1996). У работах «Дажынкі», «Гуканьне вясны», «Купальле», «Паганскія сымбалі», «Гімн лілеям» (усе 1990) — тактоўная спроба расшыфраваць знакавую сыстэму беларускіх арнамэнтаў. Стварыла сцэнарныя строі для ансамбляў «Песьняры», «Жалейка», «Зорачка», «Купалінка» і інш.

У 1997 выехала ў Францыю, дзе зладзіла больш за 15 пэрсанальных выставаў, атрымала залаты мэдаль Міжнароднай акадэміі мастацтва і літаратуры ў Парыжы і мэдаль Нацыянальнай асамблеі Францыі (агульная колькасць розных мэдалёў — 11). Нягледзячы на прапановы францускага боку, захоўвае беларускае грамадзянства.

## Крыніцы

## Літаратура
* Дзёмкіна Вольга Васільеўна //  — С. 110.
* Глеб Лабадзенка. Вольга Дзёмкіна, беларуская мастачка, якая скарыла Францыю: Калі французы пабачылі мае габелены, яны не верылі — падыходзілі і мацалі!.. // Звязда № 79 (26687), 24 красавіка 2010
* Галіна Шпакоўская. На Бацькаўшчыну з Францыі // «Народнае слова» №40 (2815), 10 красавіка 2010

## Вонкавыя спасылкі
* Дзёмкіна Вольга Васільеўна на Прыдзвінскі крайн: Гісторыя і сучаснасць

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чашніцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастачкі
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Белая яблыня грому

***Белая яблыня грому*** — другі сольны альбом Лявона Вольскага. Прэзэнтацыя альбома адбылася 23 сакавіка 2010 году ў тэатры імя Янкі Купалы ў Менску.

## Зьмест
# «Гэй, наперад!» (Янка Купала)
# «Пахне чабор» (Пятрусь Броўка)
# «Сон» (Адам Міцкевіч)
# «Вецер Радзімы» (Максім Танк)
# «Скандынаўская песьня» (Максім Багдановіч)
# «Парушыўшы законы прыцягненьня…» (Аркадзь Куляшоў)
# «Niemiec» (Францішак Багушэвіч)
# «Машыны» (Ларыса Геніюш)
# «Мала сказаць: ненавіджу» (Пімен Панчанка)
# «У турме» (Якуб Колас)
# «Белая яблыня грому» (Рыгор Барадулін)
# «Заснаваньне Вільні. 1322 г.» (Ян Чачот)

*У дужках пазначаныя аўтары тэкстаў.*

## Вонкавыя спасылкі
* ''Белая яблыня грому'' «Наша Ніва»

Катэгорыя:Альбомы Лявона Вольскага
270

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 15 сакавіка — Мікола Цудатворца, мірлікійскі архіяпіскап
* 20 лістапада — Максымус, рымскі імпэратар

## Сьмерці
* Сьвяты Валянцін
* Кляўдыюс ІІ, рымскі імпэратар
* Квінтылус, рымскі імпэратар

## Вонкавыя спасылкі
Пятрэвічы (Наваградзкі раён)

**Пятрэ́вічы** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, цэнтар Пятрэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 495 чалавек
* 2008 год — 523 чалавекі
* 1999 год — 514 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Зьдзіслаў Віньніцкі

**Зьдзіслаў Юліян Віньніцкі** (; нар. у 1949 г.) — польскі гісторык, юрыст і палітоляг, прафэсар, выкладчык Уроцлаўскага Ўнівэрсытэту.

## Біяграфія
У 1985 годзе абараніў ва Ўроцлаўскім унівэрсытэце доктарскую працу ў галіне юрыдычных навук пад назвай «Рэгенцыйная рада Польскага Каралеўства і ейныя органы (1917—1918)» (). У 2003 годзе ў тым жа ўнівэрсытэце атрымаў габілітацыю за працу «Сучасная беларуская дактрына і гістарыяграфія (на 1989 год) Польшчы і польскасьці» (). Спэцыялізуецца ў гісторыі палітычнай думкі, гісторыі ідэі, польскай народнай меншасьці на Ўсходзе, гісторыі польскай дзяржавы і права. Апублікаваў вялікую колькасьць працаў і навуковых артыкулаў, прысьвечаных Усходнім Крэсам і Беларусі. 19 сьнежня 2014 году прызначаны прафэсарам грамадзкіх навук.

Цяпер зьяўляецца намесьнікам дырэктара Інстытуту міжнародных дасьледаваньняў Уроцлаўскага ўнівэрсытэту і дырэктарам Інстытуту ўсходазнаўства.

## Выбраныя публікацыі
* *Szkice i obrazki zaniemeńskie*, «Wspólnota Polska», Уроцлаў, 1999.
* *Współczesna doktryna i historiografia białoruska (po roku 1989) wobec Polski i polskości*, Інстытут міжнародных дасьледаваньняў Уроцлаўскага Ўнівэрсытэту, «Arboretum», Уроцлаў, 2003.
* *Szkice kojdanowskie: Kojdanowsko-Polski Region Narodowościowy w BSSR: uwagi o genezie oraz przesłankach funkcjonowania, stan badań problematyki*, выдавецтва «Gajt», Уроцлаў, 2005.
* *W Mińsku Litewskim mieście dawnej Rzeczypospolitej*, Выдавецтва «Gajt», Уроцлаў, 2005 (выданьне другое, зьмененае і выпраўленае)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на старонцы Інстытуту міжнародных стасункаў Уроцлаўскага ўнівэрсытэту
* Пошук публікацыяў у каталёгу Нацыянальнай Бібліятэкі
* Профіль у каталёгу асобаў навукі сайту nauka-polska.pl

Катэгорыя:Польскія гісторыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Ўроцлаўскага ўнівэрсытэту
Алег Бажэлка

**Алег Бажэлка** (нар. 1954, в. Янушова, Мядзельскі раён Менскай вобласьці, БССР) — былы Генэральны пракурор Беларусі, дзяржаўны дарадца юстыцыі 2-й клясы.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і працоўных. У 1973—1978 гадох вучыўся на юрыдычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. З 1978 году працаваў на розных пасадах у пракуратуры Магілёўскай вобласьці. З 1989 да 1992 году зьяўляўся супрацоўнікам Магілёўскага абкаму КПБ. З 24 ліпеня 1996 году зьяўляўся пракурорам Магілёўскай вобласьці. З 12 сьнежня 1996 году да 27 лістапада 2000 году зьяўляўся Генэральным пракурорам Рэспублікі Беларусь. Быў прадстаўніком Беларусі ў Камісіі ААН па прадухіленьні злачыннасьці і крымінальнаму правасудзьдзю. Звольнены прэзыдэнтам з Генэральнай пракуратуры ў 2000 годзе пасьля таго, як сьледчыя пракуратуры арыштавалі Дзьмітрыя Паўлічэнку й выпісалі ордэр на арышт Віктара Шэймана па падазрэньні ў выкраданьні й забойстве людзей.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1954 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Генэральныя пракуроры Рэспублікі Беларусь
260-я

**260-я**

Стагодзьдзі: ІI стагодзьдзе - III стагодзьдзе - IV стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
210-я
220-я
230-я
240-я
250-я
**260-я**
270-я
280-я
290-я
300-я
310-я


Гады: 
260, 261, 262, 263, 264, 265, 266, 267, 268, 269

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі
Крамушаўка

**Краму́шаўка** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 2008 год — 26 чалавек
* 1999 год — 37 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Журавельнікі

**Журавельнікі** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавету.

## Гісторыя

## Інфраструктура

## Інфармацыя для турыстаў

## Славутыя землякі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Алег Цывінскі

**Алег Цывінскі** (нар. 1977; Віцебск, цяпер Беларусь) — беларускі эканаміст, які стаў наймаладзейшым прафэсарам Ельскага ўнівэрсытэту (ЗША) за яго гісторыю ва ўзросьце 30 гадоў. Доктар эканамічных навук (2003), прафэсар (2008). Займаецца дасьледваньнямі ў галіне макраэканомікі, палітычнай эканомікі, фінансаў.

## Жыцьцяпіс
У чэрвені 1994 г. скончыў сярэднюю школу ў Віцебску (Беларусь). У верасьні 1994 г. паступіў у Беларускі дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт (Менск, Беларусь), які скончыў у чэрвені 1998 г. з чырвоным дыплёмам па спэцыяльнасьці банкаўская справа. У верасьні 1998 г. паступіў у магістратуру  (Мінэапаліс, штат Мінэсота, ЗША), якую скончыў у чэрвені 2003 году. Увосень 2003 г., у 25 гадоў, тамсама атрымаў званьне доктара эканамічных навук. У 2000—2003 гг. адначасна працаваў памочнікам аналітыка ў дасьледчым аддзеле  (штат Мінэсота, ЗША). Улетку 2001 г. прайшоў практыку эканамістам у Міжнародным валютным фондзе (Вашынгтон, ЗША).

У 2003 г. стаў сябрам  (НБГД; Кембрыдж, штат Масачусэтс, ЗША). У 2003—2005 гг. працаваў дацэнтам Каліфарнійскага ўнівэрсытэту (Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія, ЗША). У 2005—2008 гг. працаваў дацэнтам эканамічнага факультэту Гарвардзкага ўнівэрсытэту (Кембрыдж, штат Масачусэтс, ЗША). 15 лютага 2006 г. супольна з дацэнтам Масачусэцкага тэхналягічнага інстытуту Міхаілам Голасавым (нар. 1977, Віцебск) атрымаў ад  (ННФ; Арлінгтан, штат Вірджынія, ЗША) $276,6 тыс. на дасьледаваньне «Найлепшая палітыка ў рухавых весткава абмежаваных гаспадарках», якое выканаў да студзеня 2008 году. 15 студзеня 2007 г. атрымаў ад ННФ $500 тыс. на дасьледаваньне «Новыя рухавыя дзяржаўныя фінансы — ад тэорыі да палітыкі», якое выканаў да лістапада 2013 году. У лютым 2007 г. атрымаў на дасьледаваньне $45 тыс. 2-гадовай стыпэндыі ад  (Нью-Ёрк, ЗША).

Зь 2008 г., з 30 гадоў, прафэсар эканомікі на эканамічным факультэце Ельскага ўнівэрсытэту (Нью-Хэйвен, штат Канэктыкут, ЗША). Таксама ў 2008 г. стаў сукіраўніком праграмы макраэканамічных дасьледаваньняў у  (Нью-Хэйвен, штат Канэктыкут, ЗША). 25 лютага 2009 г. стаў 1-ым беларусам, якога «Сусьветны эканамічны форум» (Калёньні, кантон Жэнэва, Швайцарыя) улучыў у сьпіс  2009 году. 11 красавіка 2011 г. атрымаў на гаспадарчае дасьледаваньне $43 тыс. стыпэндыі ад  (Нью-Ёрк, ЗША).

## Бібліяграфія
На 2015 г. меў 32 навуковыя артыкулы па-ангельску, якія выдаў у суаўтарстве.

* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ
Катэгорыя:Беларускія эканамісты
Катэгорыя:Эканамісты ЗША
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Дактары філязофіі
Астроўна (неадназначнасьць)

Назву **Астро́ўна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Астроўна — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Астроўна — вёска ў Лепельскім раёне
* Гарадзенская вобласьць:
** Астроўна — вёска ў Наваградзкім раёне

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Астроўна — рака ў Наваградзкім і Лідзкім раёнах Гарадзенскай вобласьці, левы прыток Нёману
Устрынь-Боркі

**У́стрынь-Бо́ркі** — хутар у Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Першая гута сучаснага шклозаводу «Нёман» у Бярозаўцы была заснаваная ў 1875 годзе ва ўрочышчы Устрань каля хутару Устрынь-Боркі.

## Насельніцтва
* 2008 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Жукаўка

**Жукаўка** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Жукаўскага раёну Бранскай вобласьці. Насельніцтва складае 18,4 тыс. чалавек (2009).

Катэгорыя:Гарады Бранскай вобласьці
Сяржант Макензі

«**Сяржант Макензі**» () — жалобная песьня Джозэфа Макензі ў гонар прадзеда Чарлза, які служыў у званьні сяржанта ў падразьдзяленьні сіфорцкіх горцаў брытанскага войска падчас Першае сусьветнае вайны.

Песьня выйшла ў 2000 годзе ў складзе альбому «Спраўджаны й праўдзівы» () шатляндзкага гурта «Дзеці бубна» (). У 2002 годзе амэрыканскі рэжысэр Рэндал Воліс зладзіў у Лёндане перазапіс гуртом песьні ў суправаджэньні аркестра з 80 чалавек ды хору Амэрыканскае вайсковае акадэміі для кінастужкі «Мы былі салдатамі».

## Падзеі, якім прысьвечаная песьня
У адным з баёў у Францыі Чарлз Макензі атрымаў раненьне ў плячо. Пасьля гэтага яго выправілі на лячэньне назад у Шатляндыю, дзе хірург зьбіраўся ампутаваць яму руку. Аднак сяржант Макензі адмовіўся ад апэрацыі, каб вярнуцца ў склад свайго падразьдзяленьня. Перад выпіскаю ён зрабіў здымак на ганку шпіталя.

Пазьней Чарлз Макензі загінуў у штыкавым баі, баронячы ў акопе параненага саслужыўца. Пабачыўшы ў той дзень, як ягоны фатаздымак зваліўся з-па-над каміну, ягоная жонка сказала дачцэ, што Чарлз памёр.

## Тэкст і пераклад
Першы куплет выконваецца двойчы напачатку ды прыканцы сьпеву.

Катэгорыя:Шатляндзкія песьні
Андрэа Бачэльлі

**Андрэа Бачэльлі** (;  22 верасьня 1958, Піза, Італія) — італьянскі оперны сьпявак (тэнар). Вядомасьць яму прынесла перамога на фэстывалі ў Санрэма 1994 року зь песьняй «Il mare calmo della sera».

З тае пары Андрэа Бачэльлі запісаў 15 сольных альбомаў поп- і клясычнай музыкі, тры зборнікі найлепшых гітоў і дзевяць поўных опэраў; прадаў больш за 70 мільёнаў копіяў. Ягоны альбом *[[Romanza]]* стаў адным з найбольш прадаваным альбомаў усіх часоў, а *[[Sacred Arias (альбом Andrea Bocelli)|Sacred Arias]]* — найлепш прадаваным сольным альбомам клясычнай музыкі. Песьня «Con te partirò» зь ягонага другога альбому *[[Bocelli (альбом)|Bocelli]]* увайшла ў .

У 2006 року Андрэа Бачэльлі стаў вялікім афіцэрам ордэна заслугаў Італьянскай рэспублікі. 2 сакавіка 2010 року ягоная зорка адкрытая на Галівудзкай алеі славы.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Il Mare Calmo della Sera]]* (1994)
* *[[Bocelli (альбом)|Bocelli]]* (1995)
* *[[Viaggio Italiano]]* (1996/1997)
* ** (1998)
* *[[Sogno]]* (1999)
* *[[Sacred Arias (альбом Андрэа Бачэльлі)|Sacred Arias]]* (1999)
* *[[Verdi (альбом)|Verdi]]* (2000)
* *[[Cieli di Toscana]]* (2001)
* *[[Sentimento]]* (2002)
* *[[Andrea (альбом Андрэа Бачэльлі)|Andrea]]* (2004)
* *[[Amore (альбом Андрэа Бачэльлі)|Amore]]* (2006)
* *[[Incanto]]* (2008)
* *[[My Christmas]]* (2009)
* *[[Passione (альбом Андрэа Бачэльлі)|Passione]]* (2013)
* *[[Cinema (альбом Андрэа Бачэльлі)|Cinema]]* (2015)
* *[[Sì (альбом Андрэа Бачэльлі)|Sì]]* (2018)
* *[[Believe (альбом Андрэа Бачэльлі)|Believe]]* (2020)

### DVD
* 1998: *A Night in Tuscany*
* 2000: *Sacred Arias: The Home Video*
* 2001: *Tuscan Skies (Cieli di Toscana)*
* 2006: *Credo: John Paul II*
* 2006: *Under the Desert Sky*
* 2008: *Vivere Live in Tuscany*
* 2008: *Incanto The Documentary*
* 2009: *My Christmas Special*

### Опэры
* «Багема» (1995)
* «Тоска» (2001)
* «Трубадур» (2003)
* «Вэртэр» (2004)
* «Кармэн» (2005)
* «Паяцы» (2006)
* «Сялянскае рыцарства» (2006)
* «Андрэ Шэнье» (2010)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Андрэа Бачэльлі

Катэгорыя:Італьянскія сьпевакі
Катэгорыя:Італьянскія тэнары
Катэгорыя:Італьянскія опэрныя сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Італьянскія поп-сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Італьянскія клясычныя піяністы
Катэгорыя:Італьянскія клявішнікі
Катэгорыя:Італьянскія кампазытары-песьняры
Катэгорыя:Італьянскія мультыінструмэнталісты
Катэгорыя:Сьляпыя сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Выпускнікі Пізанскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выканаўцы Decca Records
Катэгорыя:Выканаўцы Universal Music Group
Катэгорыя:Крунэры
Катэгорыя:Сьляпыя італьянцы
Катэгорыя:Італьянскія філянтропы
Катэгорыя:Італьянскія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Атэісты ці агностыкі, якія прынялі рыма-каталіцтва
Унівэрсальны чалавек

**Унівэрса́льны чалаве́к, энцыкляпэды́ст, паліма́т** (, *πολυμαθής*) — гэта чалавек, чые пазнаньні не абмежаваныя адной прадметнай вобласьцю. Кажучы менш фармальнай мовай, паняцьці «ўнівэрсальны чалавек», «энцыкляпэдыст» могуць адносіцца да каго-небудзь, хто ведае шмат. Шматлікія з антычных навукоўцаў паводле сёньняшніх мерак былі паліматамі.

## Вядомыя паліматы
* Леанарда да Вінчы
* Ёган Вольфґанґ фон Ґётэ
* Атанасыюс Кірхер

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Адраджэньне
Раман выхаваньня

**Раман выхаваньня** () — тып рамана, які атрымаў распаўсюджаньне ў літаратруы нямецкага Асьветніцтва. Ягоным зьмесьцівам зьяўляецца псыхалягічнае, маральнае і сацыяльнае фармаваньне асобы галоўнага героя.

Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Эпісталярны раман

**Эпісталя́рны ра́ман** альбо **раман у лістах** — разнавіднасьць рамана, якая ўяўляе сабой цыкль лістоў аднаго або некалькіх герояў. Дзякуючы іх лістам адбываецца эвалюцыя пэрсанажаў.

Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Апавядальныя формы
Катэгорыя:Раманы паводле жанраў
Эпоха Асьветніцтва

**Эпоха Асьветніцтва** (, ) — адна з ключавых эпохаў у гісторыі эўрапейскае культуры, зьвязаная з разьвіцьцём навуковае, філязофскае і грамадзкае думкі. У аснове гэтага інтэлектуальнага руху ляжалі рацыяналізм, вольнадумства і гуманізм. Пачаўшыся ў Ангельшчыне, гэты рух распаўсюдзіўся на ўсю Эўропу, уключаючы Расею. Асабліва ўплывовым былі францускія асьветнікі. Прынцыпы Асьветніцтва былі пакладзеныя ў аснову амэрыканскай Дэклярацыі незалежнасьці і францускай Дэклярацыі правоў чалавека і грамадзяніна. Інтэлектуальны і філязофскі рух гэтае эпохі аказаў вялікі ўплыў на пазьнейшыя зьмяненьні ў этыцы і сацыяльным жыцьці Эўропы і Амэрыкі, барацьбу за нацыянальную незалежнасьць амэрыканскіх калёніяў эўрапейскіх краінаў, адмену рабства, фармаваньне правоў чалавека. Акрамя таго, яно пахіснула аўтарытэт арыстакратыі і ўплыў царквы на сацыяльнае, інтэлектуальнае і культурнае жыцьцё.

Тэрмін асьветніцтва прыйшоў у беларускую мову, як і ў ангельскую (*The Enlightenment*) і нямецкую (*Zeitalter der Aufklärung*) з францускай (*siècle des lumières*) і пераважна адносіцца да філязофскага кірунку XVIII стагодзьдзя. Разам з тым, ён не зьяўляецца найменьнем пэўнай філязофскай школы, паколькі погляды філёзафаў Асьветніцтва нярэдка істотна адрозьніваліся спаміжсобку і супярэчылі адно аднаму. Пагэтаму асьветніцтва лічаць ня столькі комплексам ідэяў, колькі вызначаным кірункам філязофскае думкі. У аснове філязофіі Асьветніцтва ляжала крытыка існуючых у той час традыцыйных інстытутаў, звычаяў і маралі.

Адносна датыроўкі гэтага кірунка адзінага меркаваньня не існуе. Адныя гісторыкі адносяць пачатак гэтае эпохі да канца XVII ст., іншыя — да сярэдзіны XVIII ст. У XVII ст. асновы рацыяналізма засноўваў Дэкарт у сваёй працы «Развагі аб мэтадзе» (1637 г.). Канец эпохі Асьветніцтва нярэдка зьвязваюць са сьмерцю Вальтэра (1778 г.) ці з пачаткам Напалеонаўскіх войнаў (1800—1815 гг.). Адначасова існуе меркаваньне аб прывязцы межаў эпохі Асьветніцтва да дзвух рэвалюцыяў: «Слаўнай рэвалюцыі» ў Ангельшчыне (1688 г.) і Вялікай француская рэвалюцыі (1789 г.).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Эўропы

Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Рымскія элегіі

**Рымскія элегіі** () — паэтычны цыкль Ёгана Вольфганга Гётэ, які складаецца з 24 вершаў. Гётэ пісаў Рымскія элегіі з 1788 па 1790 гады пасьля свайго вяртаньня з Італіі, і ў 1795 годзе апублікаваў 20 вершаў з цыклю ў штомесячным часопісе Фрыдрыха Шылера «Оры». Поўны збор «Рымскіх элегіяў» упершыню выйшаў у 1914 годзе без скарачэньняў у ваймарскім выданьні твораў Гётэ.

Арыгінальная назва цыклю — *Erotica Romana*. У першым выданьні яно было зьмененае на *Элегіі* і, нарэшце, у 1806 годзе цыкль быў найменаваны «Рымскімі элегіямі».

На беларускую мову «Рымскія элегіі» пераклаў Васіль Сёмуха.

## Вонкавыя спасылкі
* Konventionelle Fassung im Projekt Gutenberg
* Гётэ Ёган Вольфганг. Рымскія элегіі на Kamunikat.org

Катэгорыя:Паэзія Ёгана Вольфганга Гётэ
Катэгорыя:Літаратура ваймарскага клясыцызму
Сэнтымэнталізм

**Сэнтымэнталізм** (, ад ,  — пачуцьцё) — кірунак у эўрапейскай і амэрыканскай літаратуры і мастацтве другой паловы XVIII — пачатку XIX ст. 

Катэгорыя:Сэнтымэнталізм
Катэгорыя:Гісторыя XVIII стагодзьдзя
Георгі Тарнаўскі

**Георгі Тарнаўскі** (нар. 1 чэрвеня 1931, в. Сінарка, Ільлінецкі раён Віньніцкай вобласьці, УССР — 1997) — кандыдат юрыдычных навук, ганаровы юрыст РСФСР, Пракурор БССР, Дзяржаўны дарадца юстыцыі 1-й клясы.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і служачых. Скончыў юрыдычны факультэт Кіеўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, пасьля чаго рабіў у органах пракуратуры Ўкраіны на розных пасадах:
* памочнік пракурора Тульчынскага раёна Віньніцкай вобласьці
* пракурор аддзела агульнага нагляду пракуратуры Віньніцкае вобласьці.

У 1960-1961 гады Г. Тарнаўскі на пасадзе сакратара выканкама Віньніцкага гарадзкога Савета народных дэпутатаў. З 1961 па 1965 год &mdash; на партыйнай працы: інструктар аддзела адміністрацыйных органаў Віньніцкага абкама КП Украіны, а затым памочнік першага сакратара Віньніцкага абкама КП Украіны. З 1965 года &mdash; пракурор Віньніцкай вобласьці, а з 1981 года &mdash; начальнік управы агульнага нагляду Пракуратуры Саюза ССР.

У 1986—1991 гадох зьяўляўся пракурорам БССР. Быў выбраны народным дэпутатам Вярхоўных Саветаў БССР і СССР. Пастановаю Вярхоўнага Савета БССР ад 20 ліпеня 1990 года нумар 166-XII выбраны членам камісыі па распрацоўцы праекта Канстытуцыі Беларускай ССР. 

Да 1996 году працаваў у Пракуратуры Рэспублікі Беларусь на розных пасадах.

## Узнагароды
Г. Тарнаўскі ўзнагароджаны ордэнам "3нак Пашаны" (1971), нагрудным знакам "Ганаровы работнік пракуратуры".

Заслужаны юрыст Беларускай ССР. Кандыдат юрыдычных навук. Дзяржаўны раднік юстыцыі 1 клясы.

## Бібліяграфія
Тарнаўскі зьяўляецца аўтарам наступных кнігаў:

* В. В. Долежан, Г. С. Тарнавский. Прокурорский надзор за исполнением законов в сельском хозяйстве. — М. «Юрид. лит.», 1986
* Г. С. Тарнавский. Правовое обеспечение перестройки в современных условиях. — Минск, Правл. о-ва «Знание», 1990
* Георгий Тарнавский, Валерий Соболев, Евгений Горелик, Куропаты: следствие продолжается, М. «Юрид. лит.», 1990. — 270 с. — 

## Вонкавыя спасылкі
* Кніга Г. Тарнаўскага, В. Собалева, Я. Гарэліка «Куропаты: следствие продолжается»

## Крыніцы

Катэгорыя:Савецкія юрысты
Катэгорыя:Пракуроры БССР
268

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* верасень — Галіенус, рымскі імпэратар
Chickenfoot

**Chickenfoot** – амэрыканскі гард-рок супэргурт, у склад якога ўваходзяць былыя ўдзельнікі гурту Van Halen Сэммі Хэгэр (вакал) і Майкл Энтані (бас), музыка Джо Сатрыяні (гітара) і бубнач гурту Red Hot Chili Peppers Чад Сміт. У 2009 годзе гурт выпусьціў свой першы альбом пад аднайменнай назвай, *[[Chickenfoot (альбом)|Chickenfoot]]*. У дадзены момант Chickenfoot запісвае свой другі альбом. 

## Склад

* Сэммі Хэгэр - вакал, рытм-гітара
* Джо Сатрыяні - гітара, клявішы
* Майкл Энтані - бас-гітара, бэк-вакал
* Чад Сміт - барабаны, пэркусія

## Дыскаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20110301111918/http://www.chickenfoot.us/
* Facebook
* MySpace

Катэгорыя:Гард-рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты ЗША
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе
Раніца (Бэрлін)

**Раніца** (3 сьнежня 1939 — 21 сакавіка 1945) — беларуская грамадзка-палітычная газэта, выходзіла у Бэрліне. Пабачыла сьвет 235 нумароў.

У розныя гады газэту рэдагавалі Фабіян  Акінчыц, Мікола  Шкялёнак, Вітаўт Тумаш, Станіслаў Грынкевіч-малодшы, Станіслаў Станкевіч.

Газэта задумвалася як выданьне для беларусаў ваеннапалонных польскага войска ў Нямеччыне. Хутка стала агульнай для беларусаў  Заходняй  і  Цэнтральнай  Эўропы.

Акрамя абавязковых артыкулаў фашыстоўскай прапаганды друкавала вартыя літаратурныя і гістарычныя працы. Напрыклад, у ёй былі надрукаваныя першыя вершы Ларысы Геніюш.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Беларускія газэты ў Нямеччыне
Катэгорыя:Бэрлін
Катэгорыя:Зьніклі ў 1945 годзе
Уладзімер Васіленка

**Уладзі́мер Мікала́евіч Васіле́нка** ( 10 лістапада 1963 году ў вёсцы Гіраўцы Чавускага раёну Магілёўскае вобласьці) — беларускі палітык.

## Біяграфія
Праходзіў тэрміновую ваенную службу ў складзе 103-й Віцебскай паветрана-дэсантнай дывізіі. З траўня 1982 году ўдзельнічаў у савецкім ўварваньні ў Аўганістан. Загадваў аддзяленьнем разьведкі ў Кабуле.

Працаваў апаратчыкам паветрападзелу 5-га разраду, майстрам зьмены цэха аміячна-халадзільна-кампрэсарных установак, памочнікам начальніка вытворчасьці сынтэтычнага валакна, начальнікам аддзела па мабілізацыйнай рабоце ААТ «Магілёўхімвалакно». За савецкім часам займаў на прадпрыемстве таксама пасаду сакратара камітэту камсамолу.

Абіраўся дэпутатам Магілёўскага абласнога Савета дэпутатаў, дзе ўзначальваў пастаянную камісію па пытаньнях законнасьці й правапарадку.

Скончыў Магілёўскі тэхналягічны інстытут ды Акадэмію кіраваньня пры прэзідэнце РБ.

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў 4-га скліканьня ад Магілёўскай-Ленінскай выбарчай акругі № 84, чалец Пастаяннай камісіі па нацыянальнай бясьпецы. Старшыня магілёўскага абласнога грамадзкага аб’яднаньня «Беларускі саюз вэтэранаў вайны ў Аўганістане».

Узнагароджаны мэдалём СССР «За адвагу», пяцьцю мэдалямі Рэспублікі Беларусь, шасьцю мэдалямі грамадзкіх арганізацыяў. Мае ганаровыя граматы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь, Магілёўскай абласной Рады, грамату Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета СССР.

Жанаты, мае дзьвюх дачок. Пражывае ў Магілёве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га скліканьня
Катэгорыя:Выпускнікі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту харчаваньня
267

## Падзеі
* Готы пачалі першае буйное ўварваньне на тэрыторыю Рымскай імпэрыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Анатоль Комар

**Анатоль Комар**, **Анатоль Ромар** (1902, Менск — ?) — беларускі палітык, навуковец, дзяяч беларускай эміграцыі.

## Біяграфія
Да вайны працаваў дацэнтам Менскага політэхнічнага ўнівэрсытэту. Пасьля захопу Менску немцамі, зь ліпеня 1941 году працаваў у гарадзкой адміністрацыі. Пасьля забойства Вацлава Іваноўскага, са сьнежня 1943 году — бурмістар Менску. Яго сакратарка выратавала Комару жыцьцё — знайшла падкладзеную партызанамі міну.

Удзельнік Другога Ўсебеларускага кангрэсу (1944).

Незадоўга да прыходу Чырвонай Арміі эміграваў у Заходнюю Нямеччыну. Супрацоўнічаў з рознымі антыкамуністычнымі рухамі — напрыклад, чалец Камітэту вызваленьня народаў Расеі.

На эміграцыі зьмяніў прозьвішча на Ромар.

Памёр і пахаваны ў францускай частцы Kанады.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1902 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Удзельнікі Другога ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Памерлі ў Канадзе
Катэгорыя:Беларускія калябаранты з нацысцкай Нямеччынай
Катэгорыя:Менскія бурмістры (1941—1944)
Капрыз каханага

«**Капрыз закаханага**» () — пастаральная п’еса Ёгана Вольфґанґа Ґётэ, напісаная ў 1768 годзе і пастаўленая на сцэне замка Этэрс 20 траўня 1779 году з самім аўтарам у ролі галоўнага героя п’есы Эрыдана. У 1806 годзе апублікаваная асобным выданьнем. П’еса напісаная клясычным александрыйскім шасьцістопнікам з парнай рыфмай.

## Сюжэт
Галоўны герой п’есы Эрыдан праяўляе неўтаймоўнае каханьне да ціхмянай і цярплівай Аміны. У іх крыху пакутлівых узаемаадносінах больш палкасьці, чым у роўных адносінах іншай пары — Ламона і Эгле, якія давяраюць адзін аднаму і не прыціскаюць узаемную свабоду неапраўданай падазронасьцю. Разважлівая Эгле спрабуе навучыць ціхмяную Аміну, як даваць адпор рэўніваму каханаму. Упэўніўшыся ў беспасьпяховасьці сваіх павучаньняў, яна вырашае правучыць яго сама і робіць гэта з жаночай увішнасьцю і спрытам: заманьвае Эрыдана ў свае абдымкі, ён у захапленьні цалуе яе вусны, тады Эгла сароміць яго і Эрыдан раскайваецца. Пасьля гэтага здарэньня ён вылечваецца ад сваіх рэўнівых падазрэньняў і мірыцца са сваёй каханай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Die Laune des Verliebten Online-Text, Project Gutenberg.

Катэгорыя:П’есы Ёгана Вольфганга Гётэ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1768 годзе
Сувіноўнікі

**«Сувіноўнікі»** () — п’еса Ёгана Вольфґанґа Ґётэ, якая спалучае ў сабе камэдыю нораваў з камэдыяй інтрыгі, першая рэдакцыя якой узьнікла ў форме аднаактавай п’есы паміж лістападам 1768 і лютым 1769; другая — паміж чэрвенем і верасьнем 1769 году. Першы варыянт п’есы ўпершыню быў пастаўлены на сцэне 9 студзеня 1777 году ў Ваймарскім тэатры, дзе сам Ґётэ іграў ролю маладога героя Альцэста. Упершыню «Сувіноўнікі» былі надрукаваныя ў 1787 годзе ў другім томе першага збору сачыненьняў Ґётэ.

Дзеяньне адбываецца ў гатэлі невялікага горада, у якім прыпыняецца малады герой п'есы Альцэст. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Die Mitschuldigen. Online-Text, Project Gutenberg.

Катэгорыя:П’есы Ёгана Вольфганга Гётэ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1769 годзе
Лякарня

**Ляка́рня** (больніца)&nbsp;— лекавальна-прафіляктычная ўстанова, якая надае стацыянарную кваліфікаваную і спэцыялізаваную мэдычную дапамогу.

Найбольш пашыранымі відамі ёсьць дыспансэр, клініка і радзільня. Можа падаваць платныя паслугі дзеля прыбытку ў якасьці прыватнага прадпрыемства. Таксама бывае на ўтрыманьні і ва ўласнасьці мясцовага самакіраваньня, рэлігійнай суполкі, дабрачыннай ўстановы і ўраду. Паказаньнем для накіраваньня і звароту ёсьць вострая і цяжкая праява хваробы, што вымагае надзвычайнай і працяглай лекарскай дапамогі з агульным падыходам да абсьледаваньня, дыягностыкі і лячэньня, як і з выкарыстаньнем складанай лекавальнай прылады, пастаянным назіраньнем лекара і доглядам. Адпаведна мае службы анэстэзіялёгіі, дыягностыкі і рэанімацыі, аддзяленьні паводле профілю, рэанімацыі з палатамі інтэнсіўнай тэрапіі, далечваньня і рэабілітацыі.

## Клясыфікацыя
Лякарні клясыфікуюцца па тыпе арганізацыі і па спэцыялізацыі.

### Тыпы арганізацыі
* Дэцэнтралізаваныя&nbsp;— кожнае аддзяленьне займае асобны корпус лякарні. Недахоп такой сыстэмы&nbsp;— вялікая плошча. У чыстым выглядзе практычна не сустракаецца.
* Цэнтралізаваныя&nbsp;— абсалютная большасьць аддзяленьняў злучаюцца ў адным корпусе і, як правіла, разьмяшчаюцца на розных паверхах або частках будынка. Звычайна пры такім выглядзе арганізацыі за межы аднаго збудаваньня выносяцца тэхнічныя памяшканьні, блёк харчаваньня, паліклінічныя і танаталягічныя (патолягаанатомічныя) аддзяленьні.
* Мяшаны&nbsp;— злучэньне асаблівасьцяў абодвух відаў: існуюць адзін-два вялікія карпусы з рознымі аддзяленьнямі і некалькі драбнейшых карпусоў для асобных аддзяленьняў. Большасьць вялікіх лякарняў уладкаваныя паводле такога прынцыпу.

### Спэцыялізацыя (профіль)
* Спэцыялізаваныя&nbsp;— скіраваныя на лекаваньне пэўнай клясы захворваньняў: кардыялягічныя (кардыяцэнтар), нэўрахірургічныя, анкалягічныя, уралягічныя, інфэкційныя і іншыя.
* Агульныя&nbsp;— шматпрофільныя ўстановы, скіраваныя на дыягностыку і лекаваньне шырокага спэктру захворваньняў.
* Дзіцячыя.
* Для зьнявечаных (шпіталь).

У адпаведнасьці з профілем лекаваньня плянуецца разьмяшчэньне палатаў у тэрапэўтычных і хірургічных ды інфэкцыйных карпусах.

## Беларусь
У 2010 г. лякарні прынялі 29,8&nbsp;% жыхароў краіны. На 2021 год у Беларусі налічвалася 582 лякарні.

## Глядзіце таксама
* Паліклініка
* Фэльчарска-акушэрскі пункт

## Крыніцы
Новая Гута (Гарадзенская вобласьць)

**Но́вая Гу́та** — хутар у Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 25 чалавек
* 2008 год — 10 чалавек
* 2010 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Новая Гута

Назву **Новая Гута** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Новая Гута — хутар у Наваградзкім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Новая Гута — былы пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Новая Гута — вёска ў Гомельскім раёне

* Менская вобласьць:
** Новая Гута — вёска ў Вялейскім раёне
** Новая Гута — пасёлак у Капыльскім раёне

### [[Польшча]]
* Мазавецкае ваяводзтва:
** Новая Гута — вёска ў Гастынінскім павеце
** Новая Гута — вёска ў Жырардоўскім павеце

### [[Украіна]]
* Новая Гута — сяло ў Малынскім раёне Жытомірскай вобласьці
* Новая Гута — сяло ў Сярэдзіна-Будзкім раёне Сумской вобласьці

## Глядзіце таксама
* Гута
Руда (Наваградзкі раён)

**Руда́** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у склад Пятрэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 53 чалавекі
* 2008 год — 24 чалавекі
* 2010 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Пацалунак першага каханьня

**«Пацалунак першага каханьня»** () — паэма, напісаная Джорджам Горданам Байранам у 1806 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Пацалунак першага каханьня ў Беларускай Электроннай Бібліятэцы

Катэгорыя:Паэзія Джорджа Байрана
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1806 годзе
Прыкрае здарэньне

**«Прыкрае здарэньне»** () — апавяданьне Джэймза Джойса, апублікаванае ў 1914 годзе ў яго зборніку «Дублінцы».

## Вонкавыя спасылкі
* «Прыкрае здарэньне» на «ПрайдзіСьвеце»

Катэгорыя:Аповесьці Джэймза Джойса
Катэгорыя:Кнігі 1914 году
П’яны карабель

**«П'яны карабель»** () — сторадковая вершаваная паэма Арцюра Рэмбо, напісаная ім у сямнаццацігадовым узросьце ўлетку 1871 году ў Шэрлевіле. У верасьні 1871 году Рэмбо ўключыў гэтую паэму ў ліст да Поля Вэрлена, зь якім пазьней сустрэўся ў Парыжы.

Паэма складаецца з 25 александрыйскіх катрэнаў з рытмічнай схемай a/b/a/b/:

На беларускую мову верш пераклалі Рыгор Барадулін, Андрэй Хадановіч ды іншыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* «Le Bateau ivre» па-француску
* Аўдыё-вэрсія па-француску
* «П'яны карабель» на ПрайдзіСвеце ў перакладзе Андрэя Хадановіча

Катэгорыя:Паэзія Арцюра Рэмбо
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1871 годзе
Катэгорыя:Мастацкія творы пра караблі
Асеньняя песьня

**«Асеньняя песьня»** () — адзін з найвядомейшых вершаў Поля Вэрлена, які быў уключаны ў першы зборнік паэта «Сатурнічныя паэмы» () і апублікаваны ў 1866 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

* Translating Verlaine at textetc.com
Катэгорыя:Паэзія Поля Вэрлена
Кансананс (літаратура)

**Кансананс** (ад  — гармонія, сугучнасьць) — стылістычны прыём, які звычайна выкарыстоўваецца ў паэзіі і песьнях, якому характэрна паўтарэньне аднолькавых зычных два ці больш разоў у кароткай пасьлядоўнасьці:

Кансананс ня варта блытаць з асанансам, які ўяўяле сабой паўтарэньне галосных. Алітэрацыя зьяўляецца асаблівай формай кансанансу, дзе зычны, які паўтараецца, знаходзіцца напачатку кожнага слова: **''бл**акітным **бл**ёкатам **бл**юзьнерыць **бл**іскавіца''.

У паэтычным аналізе алітэрацыю звычайна адрозьніваюць ад іншых формаў кансанансу.

## Глядзіце таксама
* Алітэрацыя
* Асананс
 
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Літаратурныя прыёмы
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
265

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Хуа Туа, кітайскі доктар і навуковец

## Вонкавыя спасылкі