Малеч

**Ма́леч** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Мухаўцу і Чарняўкі. Цэнтар сельсавету Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1754 чалавекі. Знаходзіцца за 20 км на захад ад Бярозы, за 2 км ад чыгуначнай станцыі Паўлавічы.

Малеч — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Берасьцейшчыны.

## Назва
На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапонім Малеч утварыўся ад асновы «мал» і мае зьвязак з словам «малеча».

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Малеч як дзяржаўнае сяло (39 валок зямлі) у Блудзенскай воласьці Кобрынскай эканоміі датуецца 1563 годам, калі тут заснавалі царкву. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча ўвайшло ў склад Берасьцейскага павету Берасьцейскага ваяводзтва.

6 чэрвеня 1645 году кароль і вялікі князь Уладзіслаў Ваза надаў Малечу Магдэбурскае права і герб: «*у срэбным полі паясная выява сьвятога Пётры з ключамі ў руцэ*». У 1668 годзе паселішча страціла мескія правы на самавольны загад уладальніцы Блудаўскага староства Ізабэлы Хадкевічавай. Дэлегатаў местачкоўцаў да караля і вялікага князя з скаргай і прашэньнем узнавіць правы на самакіраваньне яна загадала схапіць і аддаць у рукі катаў. Толькі адмысловы загад караля вярнуў ім волю.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Малеч апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Пружанскім павеце. Паселішча захавала статус мястэчка. На 1886 год у Малечы быў 71 двор, дзеялі 2 царквы і юдэйскі малітоўны дом, працавалі школа, сукнавальня і 16 крамаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Малеч занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Малеч абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Малеч апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

У 1939 годзе Малеч увайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стаў цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1972 год тут было 444 двары, на 1997 год — 805, на 1999 год — 786. У 2000-я гады Малеч атрымаў афіцыйны статус «аграгарадку».


Maleč, Zavadzki. Малеч, Завадзкі (1930-39).jpg|Сядзіба Завадзкіх, 1930-я гг.
Maleč. Малеч (1922).jpg|Школа, 1922 г.
Maleč. Малеч (1928).jpg|Школа, 1928 г.
Maleč. Малеч (1933).jpg|Будаваньне зернясховішча, 1933 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1830 год — 382 муж., зь іх духоўнага стану 1, мяшчанаў-юдэяў 120, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 261; 1878 год — 1189 чал., у тым ліку 660 юдэяў; 1886 год — 1428 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 430 чал.; 1972 год — 1656 чал.; 1997 год — 2445 чал.; 1999 год — 2437 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 1754 чал.

### Інфраструктура
У Малечы працуюць сярэдняя і музычная школы, санаторная школа-інтэрнат, дашкольная ўстанова, лякарня, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы
У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Рынак.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Парк (канец XIX ст.)
* Царква Сьвятога Сімяона (1873; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Капліца
* Сядзіба Завадзкіх (канец XIX ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
*  Сінкевіч М. Малеч. Магдэбурскае права // Гістарычная брама. № 6 (10), 1998.
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Малеч, Глёбус Беларусі