Жарэс Алфёраў

**Жарэ́с Іва́навіч Алфёраў** (15 сакавіка 1930 году, Віцебск — 1 сакавіка 2019 году) — савецкі і расейскі фізык, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі ў 2000 годзе за распрацоўку паўправадніковых гетэраструктур і стварэньне хуткіх опта- і мікраэлектронных кампанэнтаў (сумесна з Гэрбэртам Кроэмэрам и Джекам Кілбі). Яго дасьледаваньні адыгралі вялікую ролю ў інфарматыцы. Дэпутат Дзяржаўнай Думы Расейскай Фэдэрацыі II—VI скліканьняў. Ініцыяваў заснаваньне прэміі «Глябальная энэргія» ў 2002 годзе. Да 2006 году ўзначальваў Міжнародны камітэт па прысуджэньні гэтай прэміі.

## Біяграфія
Нарадзіўся 15 сакавіка 1930 году ў Віцебску. Бацька Іван Карпавіч — беларус, працаваў сплаўшчыкам лесу, маці Ганна Ўладзімераўна — габрэйка, зь вёскі Крайск Лагойскага раёну. Пасьля 1935 году сям’я зьехала на Ўрал. Скончыў з залатым мэдалём сярэднюю школу №42 у Менску. Быў залічаны на 1 курс энэргетычнага факультэту Беларускага політэхнічнага інстытуту (цяпер Беларускі нацыянальны тэхнічны ўнівэрсытэт). Далей, на параду свайго настаўніка фізыкі Я. Б. Мельцэрзона паехаў паступаць у Ленінград. У 1952 годзе скончыў Ленінградзкі электратэхнічны інстытут імя У. І. Ульянава (ЛЭТІ, пазьней перайменаваны ў Санкт-Пецярбурскі дзяржаўны электратэхнічны ўнівэрсытэт). З 1953 году працуе ў Фізыка-тэхнічным інстытуце імя А. Ф. Ёфэ (з 1987 да траўня 2003 году быў дырэктарам, з траўня 2003 году да ліпеня 2006 году — навуковы кіраўнік). У 1961 абараніў дысэртацыю на ступень кандыдата тэхнічных навук. У 1965 уступіў у КПСС. Доктар фізыка-матэматычных навук (1970). Прафэсар ЛЭТІ (1972). У 1990—1991 гадах — віцэ-прэзыдэнт АН СССР, старшыня Прэзыдыюму Ленінградзкага навуковага цэнтру. З 2003 году — старшыня Навукова-адукацыйнага комплекса «Санкт-Пецярбурскі фізыка-тэхнічны навукова-адукацыйны цэнтар» РАН. Акадэмік АН СССР (1979), потым РАН. Віцэ-прэзыдэнт РАН, старшыня прэзыдыюму Санкт-Пецярбурскага навуковага цэнтру РАН. Замежны член НАН Беларусі (1995), Акадэміі навук ГДР (1987), Польскай АН (1988). Галоўны рэдактар «Лістоў у Часопіс тэхнічнай фізыкі», сябра рэдактарскай рады часопісу «Навука і жыцьцё».

Аўтар больш як 500 навуковых працаў, трох манаграфіяў і каля пяцідзесяці вынаходніцтваў.

У 2010 годзе стаў сустаршынём Кансультатыўнай навуковай Рады Фонду «Сколкава». Рэгулярна наведваў Беларусь. У 2003 годзе наведваў Віцебскі дзяржаўны тэхналягічны ўнівэрсытэт.

## Узнагароды і прэміі
* Нобэлеўская прэмія ў галіне фізыкі (2000).
* Ордэн За заслугі перад Айчынай 1 ступені (2005).
* Ордэн Леніна (1986).
* Ордэн Кастрычніцкай рэвалюцыі (1989).
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга СССР (1975).
* Ордэн Знак Пашаны.
* Ордэн Францішка Скарыны (2001)
* Ордэн Князя Яраслава Мудрага V ступені
* Афіцэр ордэна Ганаровага легіёну
* Дзяржаўная прэмія Расеі
* Агулам больш за 100 мэдалёў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Алесь Bezuher. Нашы нобэлеўскія ляўрэаты — Generation.by
* 

Катэгорыя:Расейскія навукоўцы
Катэгорыя:Правадзейныя сябры АН СССР
Катэгорыя:Акадэмікі РАН
Катэгорыя:Сябры і сябры-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «За заслугі перад Айчынай» 4 ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна князя Яраслава Мудрага 5 ступені
Катэгорыя:Ляўрэаты Ленінскай прэміі
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Савецкія фізыкі
Катэгорыя:Расейскія фізыкі
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Менску
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Віцебску
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расейскай Фэдэрацыі
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Сябры КПРФ
Катэгорыя:Расейцы беларускага паходжаньня