open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Судовая ўлада

**Судовая ўлада** — адна з трох галінаў улады (нараўне з заканадаўчай і выканаўчай уладай), асноўных і самастойных функцыяў прававой дзяржавы. Органы судовай улады вырашаюць прававыя спрэчкі (цяжбы) паміж пэўнымі асобамі, а таксама разглядаюць справы аб аспрэчваньні прававых загадаў на прадмет адпаведнасьці правілам больш высокай сілы (законаў — Канстытуцыі, падзаконных нарматыўных актаў — законам, так званы нармакантроль), у асобных выпадках даюць тлумачэньне прававым нормам (у асноўным нормам канстытуцыі краіны) па-за сувязьзю з пэўнай спрэчкай. Суды таксама выконваюць асобныя засьвядчальныя функцыі (прызнаньне фактаў, у асобных дзяржавах — умацаваньне правоў), калі для пасьведчаньня патрабуецца даказваньне, па складанасьці якое выходзіць за кампэтэнтнасьць натарыюсаў.

## Судовая ўлада ў Беларусі

### Прыкметы
# Ажыцьцяўляецца толькі судамі
# Мае поўную самастойнасьць
# Ажыцьцяўляецца пасродкам канстытуцыйнага, грамадзянскага, арбітражнага, адміністрацыйнага і крымінальнага судаводзтва
# Падзаконнасьць — кіраўніцтва законамі пры прыняцьці рашэньняў.
# Праваўжывальны характар.
# Вынятковасьць — не дапушчаецца магчымасьць другаснага разгляду дазволеных справаў.
# Адзінства судовай сыстэмы Рэспублікі Беларусь:
:# Усталяваньне судовай сыстэмы Канстытуцыяй і РКЗ «Аб судовай сыстэме Рэспублікі Беларусь».
:# Захаваньне ўсімі судамі законаў Рэспублікі Беларусь.
:# Прызнаньне абавязковасьці рашэньняў
:# Адмысловы статус судзьдзяў
:# Фінансаваньне судзьдзяў з рэспубліканскага бюджэту.

### Органы судовай улады

## ЗША

* Вярхоўны Суд ЗША

## Судовая ўлада ў мусульманскіх краінах
У некаторых мусульманскіх краінах судовая ўлада ажыцьцяўляецца на аснове шарыяту.

## Глядзіце таксама
* Заканадаўчая ўлада
* Выканаўчая ўлада

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзяржаўная ўлада
Катэгорыя:Права
Форма дзяржаўнага кіраваньня

**Форма дзяржаўнага кіраваньня** характарызуе арганізацыю дзяржаўнай улады, сыстэму вышэйшых дзяржаўных органаў, а таксама парадак іх утварэньня, узаемаадносіны паміж імі і грамадзянамі.

Форма кіраваньня нараўне з формай дзяржаўнага ладу і палітычным рэжымам характарызуюць форму дзяржавы.

У розных пэрыядах гісторыі форма кіраваньня мела розны сэнс. Так, у аграрным грамадзтве значэньне формы кіраваньня зводзілася толькі да азначэньня таго, якім чынам замяшчаецца пасада главы дзяржавы — у парадку ўспадкоўваньня або шляхам выбараў. Па меры раскладаньня фэадалізму і пераходу да індустрыяльнага грамадзтва, які суправаджаўся паслабленьнем улады манархаў, зьяўленьнем і ўмацаваньнем народнага прадстаўніцтва, формы кіраваньня сталі ўзбагачацца. Найбольшую значнасьць набыла ня то, спадчынны або выбарны глава дзяржавы щ краіне, а то, як арганізуюцца адносіны паміж главой дзяржавы, парлямэнтам, урадам, як узаемна ўраўнаважваюцца іх паўнамоцтва, — словам, як уладкованы падзел улад.

Такім чынам, форма кіраваньня паказвае:
* як ствараюцца вышэйшыя органы ўлады ў дзяржаве,
* іх структуру,
* якія прынцыпы ляжаць у аснове ўзаемадзеяньня паміж дзяржаўнымі органамі,
* як будуюцца ўзаемаадносіны паміж вярхоўнай уладай і радавымі грамадзянамі краіны,
* у якой меры арганізацыя органаў дзяржавы дазваляе забясьпечваць правы і волі грамадзян.

Пры гэтым неабходна адрозьніваць паняцьце «палітычны рэжым» ад паняцьця «форма кіраваньня».
Палітычны рэжым хутчэй сацыялягічная характарыстыка дзяржавы характарызавалая ў большай ступені ўзаемаадносіны з нагоды адчужэньні і пераходу ўлады ў дзяржаве, а форма кіраваньня апісвае як фармуюцца органы дзяржаўнай улады (хутчэй з пункта гледжаньня працэсуальных момантаў), і як дадзеныя органы ўзаемадзейнічаюць адзін з адным.

## Розныя формы дзяржаўнага кіраваньня
* Рэспубліка
** Прэзыдэнцкая рэспубліка
** Парлямэнцкая рэспубліка
** Зьмяшаная рэспубліка
* Манархія
** Абсалютная манархія
** Канстытуцыйная манархія
** Дуалістычная манархія
** Парлямэнтарная манархія

Некаторыя навукоўцы вылучаюць іншыя формы кіраваньня, такія, як

* Супэрпрэзыдэнцкая рэспубліка
* Савецкая рэспубліка
* Дыктатура
* Арыстакратыя
* Джамахірыя
* Тэакратыя
* Тэхнакратыя
* Ідэакратыя
* Алігархія
* Плутакратыя

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 


Катэгорыя:Паліталёгія
Ітан (каледж)

**Каледж Ітан** (поўная назва ), вядомы таксама проста **«Ітан»** — сусьветнавядомы брытанскі прыватны каледж для хлопцаў, які быў заснаваны ў 1440 годзе каралём Гэнры VI.

Знаходзіцца каледж у аднаімёным горадзе ў графстве Бэркшыр ля горада Вінзар у Англіі.

Праз каледж прайшло зашмат вабітных асоб, уключая васямнацаць былых Прамьер Міністраў Вялікабрытаніі. Ітан нават мае неафіцыйны статут «галоўная нянька Ангельскіх дзяржаўных дзеячаў» і часта вызначаецца як самы знакаміты каледж у сьвеце.

## Апісаньне

У Ітане зараз навучаецца 1308 хлопцаў (зь якіх 15 адсоткаў — паза мяжы) ва узросьце 13-18 гадоў (прыкладна 260 на кожны год). Кошт навучэньня складае £26,490 за год.

Каледжам кіруе Рэктар і Рада кіруючых, якая прызнаячае Дырэктара каледжу.

Амаль усе выпускнікі трапляюць ва ўнівэрсытэты, прыкладна трэцьцяя частка — у Оксфард альбо Кембрыдж.

## Гісторыя
Каледж быў заснаваны каралём Гэнры VI як дабрачынны, дзеля навучэньня 70 хлопцаў без платы, якія потым здолелі патрапіть у Каралеўскі каледж Унівэрсытэта ў Кембрыджу, які быў заснаваны таксама каралём Гэнры VI праз год пасьля Ітану (1441 годзе). Да рэчы, і у наш час 70 хлопцаў навучаюцца там бясплатна. Палова выкладчыкаў ды й Рэктар былі переведзены з другога каледжу: *Вінчэсьцер каледжу* (заснаваны 1382 годзе).

Кароль дадаў каледжу шмат прывілей, у тым ліку і выдантыя плошчы пад будаўніцтва і рэлігіныя рэліквія — частка Крыжа Пана.

Плян буданіцтва галоўнага будынку прадугледжваў пабудаваньне найдлінейшага будынку каледжу ў Эуропе.

Але наступны кароль Эдвард IV адабраў шмат прывілеі і рэліквіі. Па легендзе, за каледж заступілася палюбоўница караля Джэйн Шо, што захавала сам каледж, але ягоны штат был скасаваны на палову. Будаўніцтва будынку каледжа было спынена на васьмі пралётах. У пляне было пабудаваць у два разы больш. У наступны час будаўніцтва і абсталяваньне каледжу залежыла ад мэценатаў.

У 19 стагодзьдзі архітэктар Джон Шо малодшы спраектаваў новыя пабудаваньні каледжу дзеля лепшага разьмяшчэньня вучняў.

У 1959 годзе быў пабудаваны ядзерны бункер, які зараз выкарыстоўваецца як склад.

## Каледж сёньня
У каледжы навучаецца каля 1300 хлопцаў ва ўзросьце 13-18 год. Большасьць іх грамадзяне Брытаніі, але ёсьць і вучні па-за мяжы. 70 вучняў жывуць у коледжы, астатнія — ў гарадзе. Каля 20% вучняю атрымоўваюць фінансавую дапамогу на адукацыю ці стыпендыю.

Клясы ў пачатку навучэньня налічваюць да 20 вучняў, у апошнем годзе колькасьць зьніжаецца ніжэй за 10.

## Знакамітыя навучэнцы
У Ітане навучалася шмат знакамітых асоб: кіраўнікі дзяржаў, палітыкі, навукоўцы (Джон Мэйнард Кейнс), пісьменьнінкі (Ян Флемінг, Джорж Оруэл), спарцмэны і іншыя.

Таксама некаторыя героі мастацкіх твораў «навучаліся» ў Ітане. Напрыклад Джэймз Бонд, Марк Дарсі («Дзёньнік Брыджыд Джонс»), капітан Джэймз Кук («Пітэр Пэн») і іншыя.

## Вонкавыя спасылкі

Eaton College online — Афіцыйная старонка каледжу

Катэгорыя:Каледжы Вялікабрытаніі
Пагегі

**Паге́гі** () — горад у заходняй Летуве. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Пагескага гарадзкога раёну Таўроскага павету. Адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Малая Летува. Назва гораду азначае «*На Гегі*» і пайшла ад таго, што праз горад некалі цякла рака *Гегі*.

## Гісторыя
Пасьля Вэрсальскай дамовы, якая была падпісаная ў студзені 1920 году, частка *Мэмэльскай зямлі,* якая разьмяшчалася на поўнач ад Нёману, была адабраная ў Нямеччыны.

Прускія землі, якія болей не належалі Нямеччыне, былі аб’яднаныя ў адну адміністрацыйную адзінку (*Kreis Pogegen*), у якой Пагегі сталі сталіцай. Гэтая тэрыторыя кантралявалася францускімі вайскоўцамі.

Пасьля Клайпедзкай правакацыі Летува атрымала гэтыя землі ў 1923 годзе і іх назва была зьменена на *Pagėgiai Apskritis* (*Пагегскі павет*). 22 сакавіка 1939 году гэтая тэрыторыя разам з Клайпедай была вернутая Нямеччыне, і зноў зьмяніла назву на «*Landkreis Pogegen*».

Пасьля Другой сусьветнай вайны Пагегі былі падараваны Летувіскай ССР. У выніку рэформы муніцыпальнага кіраваньня ў 2000 годзе Пагегі сталі сталіцай раёну.

Герб гораду ўтрымлівае птушку з ключом, што сымбалізуе блізкасьць дзяржаўнай мяжы з Расеяй. У Пагегах знаходзіцца вайсковая частка памежнай летувіскай аховы.

Катэгорыя:Гарады Летувы
1250-я

**1250-я**

Стагодзьдзі: XII стагодзьдзе — XIII стагодзьдзе — XIV стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1200-я
1210-я
1220-я
1230-я
1240-я
**1250-я**
1260-я
1270-я
1280-я
1290-я
1300-я


Гады: 
1250, 1251, 1252, 1253, 1254, 1255, 1256, 1257, 1258, 1259

----

## Асноўныя падзеі
*

Катэгорыя:1250-я
Грац

**Грац** () — горад у паўднёва-ўсходняй Аўстрыі, сталіца Штырыі. Горад знаходзіцца на рацэ Муры каля падножжа Штырскіх Альпаў. Насельніцтва налічвае каля 250 тыс. чалавек, і па колькасьці насельніцтва гэта другі па велічыні горад Аўстрыі.

Назва гораду пайшла ад славенскага слова *Gradec*, якое азначае «малы замак». Гэта даказвае, што горад узьнік на месцы старажытнага славянскага паселішча. Першыя згадкі аб Грацы адносяцца да 881 году, які ў гэты час быў уласнасьцю уладароў Штырыі. У 1281 годзе Грац атрымаў гарадзкія правы ад Рудальфа І Габсбурга. Зь першай паловы ХV стагодзьдзя і да XVII стагодзьдзя Грац быў сталіцай штырыйскай галіны дынастыі Габсбургаў. Пад іх уладай горад атрымаў значнае разьвіцьцё, у XVI стагодзьдзі на гары Шлёсбэрг быў пабудаваны замак для абароны ад туркаў. У 1586 годзе ў Грацы ўзьнік першы ўнівэрсытэт. У 1809 годзе горад быў абложаны, але ня ўзяты напалеонаўскімі войскамі.

У нашы дні Грац зьяўляецца важным прамысловым, культурным і турыстычным цэнтрам. У горадзе знаходзяцца чатыры ўнівэрсытэты і дзьве вышэйшыя школы ў якіх вучацца каля 40 тыс. студэнтаў. У 2003 годзе Грац быў культурнай сталіцай Эўропы. У горадзе атрымалі разьвіцьцё броварная, машынабудаўнічая, хімічная, харчовая і тэкстыльная галіны прамысловасьці. Міжнародны кірмаш Грацу зьяўляецца важнай камэрцыйнай і прамысловай падзеяй паўднёва-ўсходняй Эўропы. У 1999 годзе цэнтар старога гораду быў аб’яўлены ЮНЭСКО сусьветнай культурнай спадчынай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Аўстрыі
Гоман (1916)

**Гоман**, **Homan** — беларуская газэта. Выдавался ў Вільні зь лютага 1916 да канца 1918 году кірыліцай і лацінкай. № 1  — № 102 (298) 25 сьнежня 1918 году. Рэдакцыя знаходзілася ў доме 7  на Завальнай вуліцы ў Вільні. Друкарня  — Марціна Кухты.

## Рэдактары
* Вацлаў Ластоўскі — да 20 красавіка 1917 году № 32 (124)
* Язэп Салавей — з 24 красавіка 1917 году № 33 (125)

## Крыніцы

## Літаратура
* Уладзімер Конан.  «Гоман» («Homan»). //  
* Уладзімер Конан.  «Гоман» («Homan»). //  
* «Гоман» («Homan»).  //  — С. 81.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Выданьні на беларускай мове лацінкай
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1916 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Бледнае возера (Мядзельскі раён)

**Бле́днае**, **Бляда, Бéлае** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Нарачанкі. Знаходзіцца ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, за 6 км на паўднёвы захад ад Мядзелу, на поўдні ад вёскі Гатавічаў. Належыць да групы Нарачанскіх азёр. Плошча паверхні возера 1,95 км². Даўжыня возера 2,02 км, найбольшая шырыня 1,44 км. Найбольшая глыбіня дасягае 8,1 м, сярэдняя складае 2,9 м. Аб’ём вады 5,71 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 6,02 км.

## Апісаньне
Знаходзіцца сярод лесу, на тэрыторыі гідралягічнага заказьніка «Чарэмшыцы».

Катлавіна рэшткавага тыпу, лопасьцевай формы. Схілы маюць вышыню да 2 мэтраў, на паўднёвым захадзе — да 5 мэтраў, парослыя лесам. Берагі пясковыя, у паўднёва-заходняй затоцы — сплавінныя. Мелкаводзьдзе шырокае, пясковае. Дно глыбей за 3 мэтры сапрапэлістае.

Возера мэзатрофнае, бясьсьцёкавае. Зарастае да глыбіні 2 мэтраў. Шырыня палосы надводнай расьліннасьці да 180 мэтраў.

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, карась, плотка, лінь, верхаводка, краснапёрка, гусьцяра, мянтуз.

На возера адзначаецца гнездаваньне лебедзя-шыпуна — рэдкага віду, занесенага ў Чырвоную кнігу Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарачанскія азёры
Катэгорыя:Азёры басэйну Вяльлі
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёну
Чарэмшыцы (гідралягічны заказьнік)

**Гідралягічны заказьнік «Чарэмшыцы»** — дзяржаўны заказьнік рэспубліканскага значэньня.

Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы Мядзельскага раёну на поўдзень ад возера Мястра, гораду Мядзелу паміж вёскамі Гатавічы — Брусы — Вузла — Чарэмшыцы — Гатавічы, у міжрэччы рэк Нарачанкі і Вузьлянкі. Каля вытоку ракі Нарачанкі прымыкае да возера Нарач.

Агульная плошча заказьніка складае 6,2 тысячы гектараў. На тэрыторыі заказьніка знаходзяцца такія азёры, як Белае, Выдранік, Млынок, Казінае, Градзкае, Падшап’е, Запортава. Заказьнік функцыянуе на тэрыторыі Нацыянальнага парку «Нарачанскі».

Заказьнік быў створаны ў 1981 годзе на базе тарфянога радовішча «Чарэмшыцы», які меў плошчу 4,8 тысячы гэктараў, і прылеглай да яго лясістай мясцовасьці. Тарфяны масіў на тэрыторыі заказьніка спалучае ўсе тры віды балотаў — верхавое, пераходнае, нізіннае. У геабатанічным сэнсе заказьнік мае значную цікавасьць як адзіная гідралягічная замкнутая тэрыторыя з багатым тыпалягічным наборам разьлінных згуртаваньняў і малой ступеньню антрапагеннай дыгрэсіі.

Флёра заказьніка налічвае 396 відаў, зь іх 5 — плаўнаў, 5 — хвашчоў, 7 — папарацяў, 4 — галанасенных і 375 пакрытанасенных відаў расьлінаў. На тэрыторыі заказьніка знаходзіцца 14 відаў дрэваў, 16 — хмызьнякоў, 250 — травяністых і хмызьняковых відаў.

У заказьніку сустракаюцца рэдкія віды расьлінаў, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі. Сярод іх — арніка горная, бяроза карлікавая, курасьлеп лясны, ладзьдзян трохнадрэзаны, першацьвет вясеньні, пералеска высакародная, баранец звычайны, пармелія адагнутая, мэнэгацыя прадзіраўленая, асака заліўная, гарлянка пірамідальная, сон лугавы, гімнакалея ўздутая і іншыя.

Заказьнік разьмешчаны ў непасрэднай блізкасьці ад курортнай зоны. Гэта надае яму асаблівую каштоўнасьць як навукова-пазнавальнага і культурна-асьветніцкага аб’екта.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Мядзельскага раёну
Чарэмшыцы

Назву **Чарэмшыцы** маюць:

* «Чарэмшыцы» — гідралягічны заказьнік у Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
* Чарэмшыцы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Гібібайт

**Гібібайт** (, )&nbsp;— адзінка вымярэньня колькасьці інфармацыі, роўная 1&nbsp;073&nbsp;741&nbsp;824 байтам (230) і 1024 мэбібайтам. Ужываецца для ўказаньня аб’ёму памяці ў розных электронных прыладах.

Гібібайт цесна зьвязаны з гігабайтам, які ў сваю чаргу альбо зьяўляецца сынонімам гібібайта, альбо пазначае 109 байтаў = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 байтаў, у залежнасьці ад сытуацыі (гл. Двайковыя прыстаўкі).

## Глядзіце таксама

* гігабайт
* гібібіт
* мэбібайт
* тэбібайт
* Двайковыя прыстаўкі
* Прыстаўкі СІ

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня інфармацыі
Мэбібайт

**Мэбібайт** (, )&nbsp;— адзінка вымярэньня колькасьці інфармацыі, роўная 1&nbsp;048&nbsp;576 байтам (220) і 1024 кібібайтам. Ужываецца для пазначэньня аб’ёму памяці ў розных электронных прыладах.

Мэбібайт цесна зьвязаны з мэгабайтам, які ў сваю чаргу альбо зьяўляецца сынонімам мэбібайта, альбо пазначае 106 байтаў = 1&nbsp;000&nbsp;000 байтаў, у залежнасьці ад сытуацыі (гл. Двайковыя прыстаўкі).

## Глядзіце таксама

* мэгабайт
* мэбібіт
* кібібайт
* гібібайт
* Двайковыя прыстаўкі
* Прыстаўкі СІ

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня інфармацыі
Пэбібайт

**Пэбібайт** (, )&nbsp;— адзінка вымярэньня колькасьці інфармацыі, роўная 1&nbsp;125&nbsp;899&nbsp;906&nbsp;842&nbsp;624 байтам (250) і 1024 тэбібайтам. Ужываецца для ўказаньня аб’ёму памяці ў розных электронных прыладах.

Пэбібайт цесна зьвязаны з пэтабайтам, які ў сваю чаргу альбо зьяўляецца сынонімам пэбібайта, альбо азначае 1015 байтаў = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 байтаў, у залежнасьці ад сытуацыі (гл. Двайковыя прыстаўкі).

## Глядзіце таксама

* пэтабайт
* пэбібіт
* тэбібайт
* эксьбібайт
* Двайковыя прыстаўкі
* Прыстаўкі СІ

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня інфармацыі
Эксьбібайт

**Эксьбібайт** (, )&nbsp;— адзінка вымярэньня колькасьці інфармацыі, роўная 1&nbsp;152&nbsp;921&nbsp;504&nbsp;606&nbsp;846&nbsp;976 байтам (260) і 1024 пэтабайтам. Ужываецца для ўказаньня аб’ёму памяці ў розных электронных прыладах.

Эксьбібайт цесна зьвязаны з эксабайтам, які ў сваю чаргу альбо зьяўляецца сынонімам эксьбібайта, альбо азначае 1018 байтаў = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 байтаў, у залежнасьці ад сытуацыі (гл. Двайковыя прыстаўкі).

## Глядзіце таксама

* эксабайт
* эксьбібіт
* пэбібайт
* зэбібайт
* Двайковыя прыстаўкі
* Прыстаўкі СІ

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня інфармацыі
Зэбібайт

**Зэбібайт** (, )&nbsp;— адзінка вымярэньня колькасьці інфармацыі, роўная 1&nbsp;180&nbsp;591&nbsp;620&nbsp;717&nbsp;411&nbsp;303&nbsp;424 байтам (270) і 1024 эксбібайтам. Ужываецца для ўказаньня аб’ёму памяці ў розных электронных прыладах.

Зэбібайт цесна зьвязаны з зэтабайтам, які ў сваю чаргу альбо зьяўляецца сынонімам зэбібайта, альбо азначае 1021 байтаў = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 байтаў, у залежнасьці ад сытуацыі (гл. Двайковыя прыстаўкі).

Прыстаўкі *«зэбі»* і *«ёбі»* не зьяўляліся афіцыйнымі ў сыстэме бінарных прэфіксаў, але ў жніўні 2005 году былі дададзеныя Міжнароднай электратэхнічнай камісіяй у стандарт.

## Крыніцы


## Глядзіце таксама

* зэтабайт
* зэбібіт
* эксьбібайт
* ёбібайт
* Двайковыя прыстаўкі
* Прыстаўкі СІ

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня інфармацыі
Тэбібайт

**Тэбібайт** (, )&nbsp;— адзінка вымярэньня колькасьці інфармацыі, роўная 1&nbsp;099&nbsp;511&nbsp;627&nbsp;776 байтам (240) і 1024 гібібайтам. Ужываецца для ўказаньня аб’ёму памяці ў розных электронных прыладах.

Тэбібайт цесна зьвязаны з тэрабайтам, які ў сваю чаргу альбо зьяўляецца сынонімам тэбібайта, альбо пазначае 1012 байтаў = 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;000 байтаў, у залежнасьці ад сытуацыі (гл. Двайковыя прыстаўкі).

## Глядзіце таксама

* тэрабайт
* тэбібіт
* гібібайт
* пэбібайт
* Двайковыя прыстаўкі
* Прыстаўкі СІ

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня інфармацыі
Апчак

**Апча́к** — вёска ў Менскім раёне за 8 км ад Менску, на шашы . Уваходзіць у склад Лугаваслабадзкога сельсавету. Вёска месьціцца недалёка ад ракі Слоўст.

## Назва
Другі варыянт назвы — Абчак.

## Гісторыя
З 1997 па 2000 гады тут на заводзе «Форд Юніён» была наладжаная вытворчасьць аўтамабіляў Transit і Escort маркі Ford.

## Насельніцтва
* 2010 год — 317 чалавек
* 1999 год — 318 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лугаваслабадзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Казімеж Людвік Бялінскі

**Казі́меж Лю́двік Бялі́нскі** (; ? — 24 сакавіка 1713) — маршалак вялікі каронны, падкаморы надворны каронны, маршалак сойму, дыплямат. З шляхецкага роду Бялінскіх гербу Юноша.

У 1682 ажаніўся зь Людвікай Марыяй Морштын, дачкой Анджэя Морштына, у выніку чаго зблізіўся з прафранцускай партыяй. Староста тухольскі ад 1679, млаўскі 1685-1693, мальбарскі, асецкі, у 1689 падкаморы каронны, староста чэрскі 1693. Пасол на соймы ў 1683, 1688, 1690. У 1688 падпісаў у Бэрліне дамову пра дасыл у Рэч Паспалітую, якая ваявала з Турэччынай, брандэнбурскіх войскаў. У 1697 маршалак элекцыйнага сойму, у 1699 перадаў Аўгусту ІІ дыплём пра ягонае абраньне. У 1702 маршалак надворны, ад канца году маршалак вялікі каронны, ад 1703 дзяржаўца Лапенікаў, ад 1706 староста гарвалінскі. У 1704-1712 у часе Паўночнае вайны знаходзіўся ў Гданьску, не ўстаючы адкрыта на аніводзін з бакоў. Кавалер ордэна Белага Арла. Пахаваны ў касьцёле сьвятога Яна ў Варшаве. 

Ягонымі дзецьмі былі Катажына, Уршуля, Тарэса, Марыя Ганна, Францішак, Міхал. 

Катэгорыя:Маршалкі Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Маршалкі вялікія каронныя
Катэгорыя:Маршалкі надворныя каронныя
Катэгорыя:Падкаморыі надворныя каронныя
Катэгорыя:Дыпляматы Рэчы Паспалітай
Казімеж Людвік
Катэгорыя:Памерлі 24 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1713 годзе
Францішак Бялінскі (1683—1766)

**Франці́шак Бялі́нскі** (; 1683 - 8 кастрычніка 1766, Варшава) — маршалак вялікі каронны, ваявода холмінскі. З шляхецкага роду Бялінскіх гербу Юноша, сын Казімежа Людвіка Бялінскага.

Староста мальбарскі, ад 1713 староста чэрскі (да 1726) і гарвалінскі (да 1757), чашнік каронны, падскарбі прускіх земляў (да 1738) і староста бродніцкі (да 1750), ад 1715 староста груецкі, ад 1717 асецкі (да 1757), у 1720 атрымаў 2 вёскі ў асецкім старостве, ад 1725 ваявода холмінскі, ад 1726 дзяржаўца розэмбэрскі й межашынскі, у 1730 перадаў юрбарскае староства Чартарыйскім, ад 1730 староста мірахоўскі (да 1745) і кавалеўскі, ад 1732 маршалак надворны каронны, ад 1742 маршалак вялікі каронны. У 1733 разам з братам Міхалам падпісаў акт варшаўскае генэральнае канфэдэрацыі. Апроч таго староста ляўтэнбэрскі да 1730, пільзьненскі 1744, рагатынскі ад 1759, дзяржаўца старагродзкі ад 1734 і стромэцкі ад 1735. Кавалер ордэна Белага Арла (1730). Знакаміты тым, што спрычыніўся да ўпарадкаваньня Варшавы.

У 1730 ажаніўся з Даротай Гэнрыетай з Пшэбэндоўскіх, падскарбянкай вялікай кароннай, удавой Яна Мікалая Радзівіла, новагародзкага ваяводы. Дзяцей ня меў.

## Грамадзкая дзейнасьць
Дбаў пра парадак у Варшаве й сувора караў за парушэньне пакою караля. Таксама знакаміты разбудовай і ўпарадкаваньнем сталіцы. У 1742 узначаліў Брукавую камісію, у выніку чаго да 1762 бальшыня вуліцаў гораду была брукаванай. У 1757 заснаваў у Варшаве юрыдуку Бяліна. У гонар яго ў Варшаве ў 1770 названая Маршалкаўская вуліца.

5 лютага 1752 выдаў прывілей для Острува Вялікапольскага, згодна зь якім была створаная першая ў Польшчы пажарная брыгада. Дамогся ў 1750-я для чэрскае й ліўскае шляхты права вырашаць маёмасныя справы не ўкасьцёльных судох, чым пасьля скарысталіся шляхцічы зь іншых ваяводзтваў.

Францішак Бялінскі (1683—1766)
Катэгорыя:Маршалкі вялікія каронныя
Катэгорыя:Маршалкі надворныя каронныя
Катэгорыя:Хэлмінскія ваяводы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1683 годзе
Катэгорыя:Памерлі 8 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1766 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Францішак Бялінскі (1742—1809)

**Франці́шак Бялі́нскі** (1742-24 кастрычніка 1809, Варшава) — генэрал-маёр войска кароннага, пісар вялікі каронны, асьветнік, пэдагог, прыхільнік усеагульне адукацыі. З шляхецкага роду Бялінскіх гербу Юноша, сын Міхала Бялінскага.

Староста асецкі ад 1757, чэрскі ад 1760, падкаморы надворны Аўгуста ІІІ ад 1761, у 1765—1795 староста штумскі, у 1780 кандыдат у мазавецкія ваяводы, у 1784—1793 пісар вялікі каронны. Ад 1776 сябар Адукацыйнае камісіі. Прыхільнік асьветы для ўсіх станаў і таксама для жанчынаў. Спрыяў увядзеньню новых праграмаў адукацыі на польскай мове. Першым у Рэчы Паспалітай прапанаваў стварэньне адукацыйнае сеткі для кожнага стану (парафіяльныя школы — для сялянаў і мяшчанаў, ваяводзкія — для шляхты; сэмінарыі для сьвятароў). У 1780—1782 — сябар Пастаяннае Рады. У 1760 атрымаў Ордэн сьвятога Станіслава, у 1785 — Ордэн Белага арла.

Падчас паўстаньня 1794 генэральны камісар правіянту й фуражу з рангам генэрал-маёра. Арганізоўваў забесьпячэньне й узбраеньне войска, фактычна быў галоўным кватармайстрам войска. Пазьней узначаліў Генэральны Камісарыят, створаны 6 верасьня 1794 Касьцюшкам для кантролю забесьпячэньня ўсіх дывізіяў, раскватараваных пад Варшавай.

Быў жанаты з Крыстынай з князёў Сангушкаў, маршалкаўнай вялікай літоўскай. Зь ёй меў трое дачок і два сыны.

## Крыніцы
H. P. Kosk, *Generalicja polska* t. 1, wyd. Oficyna Wydawnicza «Ajaks», Pruszków

Францішак Бялінскі (1742—1809)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1742 годзе
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Генэралы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году
Катэгорыя:Пісары вялікія каронныя
Катэгорыя:Польскія асьветнікі
Катэгорыя:Польскія пэдагогі
Катэгорыя:Памерлі 6 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1809 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Бялінскія гербу Юноша (літоўскія лініі)

Прадстаўнікі літоўскае лініі роду Бялінскіх гербу Юноша жылі пераважна ў Віленскім павеце. Родавым маёнткам малодшае лініі былі Інкетры.

## Радавод

Марцін, стольнік вількамірскі, ж. – 1643 Аляксандра Ясінская, д. пісара літоўскага

Каспар, гарадніча аліцкага двору 1685
# Якуб
## Антоні
### Тадэвуш
#### Ежы, у *1798* пацьвердзіў сваё шляхецкае паходжаньне перад Віленскай дэпутацыяй
##### Юзаф Казімер
##### Гіляры Ян
##### Бэнэдыкт Адам Вінцэнт

Войцех, ж. – Разалія Доўнар
# Міхал (1748, Інкетры-?), уладальнік Суткушак, харужы віленскага павету, ж. – Ганна Відмант
## Юзаф (?-1831), уладальнік Суткушак, прэзыдэнт віленскага галоўнага суду, ж. – (1807 Вільня) Магдалена з князёў Пузынаў
### Ганна, м. - Вайтовіч
### Ігнацы (1808, Суткушкі-1863), уладальнік Суткушак, ж. – Апалёнія зь Пілсудзкіх
#### Марэк (1844-?), уладальнік маёнтку Шакарні ў панявескім павеце, ж. – (1871, Салаты) Казімера, д. Тэадора Канстанціна Станіслава Мажэйкі й баранэса Ружы Радэн
##### Міхал (1872, Шакарні-?)
##### Марэк (1874, Шакарні-?)
##### Марыя
##### Апалёнія
#### Стафан (?-1884)
### Валерыян (1809, Суткушкі-?), удзельнік паўстаньня 1830-1831, пасьля на эміграцыі
## Канстанцыя, м. – барон Вольф
## Тэкля, м. – Лямбэрт Жавускі
## Матыльда, м. – Цыбовіч
## Караліна, м. – Мацей Любанскі
## Марыяна, м. – Губ

## Глядзі таксама
*Бялінскія гербу Юноша

*
Бялінскія гербу Юноша зьменены

**Бялі́нскія ге́рбу Юноша зьме́нены** () – польскі шляхецкі род гербу Юноша зьменены. У 1776 браты Томаш, маёр каронных войскаў, Юзаф, Мацей, Антоні й Каятан Бялінскія з Кракаўскага ваяводзтва, сыны Яна, унукі Паўла, праўнукі Яна, прапраўнукі Анджэя, атрымалі шляхецтва з гербам Юноша зьмененая (над тарчом шчыту адразу карона без шалому). 
Катэгорыя:Генэалёгія
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Вытворчасьць Ford у Беларусі

З 1997 па 2000 гады на заводзе «Форд Юніён» пад Менскам зьбіраліся аўтамабілі маркі Ford. 12 траўня вытворчасьць аўтамабіляў была спыненая ў сувязі зь нізкім попытам на прадукцыю. Агулам за амаль тры гады на беларускім заводзе былі сабраныя 3660 машынаў Ford.

## Гісторыя
У вёсцы Апчак пад Менскам 30 ліпеня 1997 году быў адчынены завод «Форд Юніён». Праектная магутнасьць заводу ў Апчаку складала каля 6 тысячаў аўтамабіляў штогод. Удзельнікамі СП «Форд-Юніён» зьяўляліся: кампанія «Форд Мотар», якая валодала 51% акцыяў; беларускі ўрад, які валодаў 26% акцыяў; і фірма «Лада ОМС» — 23% акцыяў. На заводзе працавалі 124 супрацоўнікі.

Увосень 1997 году з канвэера сышлі першыя аўтамабілі: мінівэн Ford Transit і легкавы Ford Escort. Амэрыканскі канцэрн валодаў падаткавымі ільготамі ў Беларусі і зьбіраўся заняць вялікую нішу на расейскім рынку.

Спрыяльныя ўмовы вытворчасьці аўтамабіляў былі зьвязаныя з тым, што ў 1996 годзе парлямэнт Беларусі ўхваліў скасаваньне мыты на камплектуючыя і абсталяваньне для вытворчасьці «Форд Юніён», а таксама адмену падатку на дадатковы кошт (ПДК) на 5 гадоў. Аднак увосень 1997 году прэзыдэнт Беларусі сваім указам узнавіў «роўныя ўмовы гаспадараньня» для ўсіх машынабудаўнікоў.

Амэрыканскі канцэрн пазбавіўся падаткавых ільготаў і захаваў толькі нязначныя падаткавыя паслабленьні. У Расеі цана Ford Transit падвысілася да 18 тысячаў даляраў, а па гэтай прычыне канкурэнцыю таннай расейскай «Газэлі» цаной у 5 тысячаў даляраў стварыць не атрымалася. Больш за тое, пасьля крызісу 1998 году ў Расеі аб’ём продажаў стаў значна падаць. За ўвесь 1999 год было прададзена толькі 440 легкавых і камэрцыйных аўтамабіляў беларускай зборкі.

Пазьней плянавалася, што ў Беларусі будзе наладжаная вытворчасьць легкавіка Ford Escort, аднак высокая цана аўтамабіля, якая складала больш за 10 тысячаў даляраў, адштурхнула пакупнікоў.

12 траўня 2000 году кампанія «Форд Мотар» афіцыйна заявіла пра спыненьне вытворчасьці аўтамабіляў на заводзе СП «Форд-Юніён» пад Менскам. Алан Баці, прэзыдэнт «Форд Мотар Кампані» ў Расеі і СНД паведаміў: «Са шчырым спачуваньнем мы вымушаныя паведаміць пра спыненьне вытворчасьці мадэляў Escort і Transit на нашым заводзе ў Апчаку».

Усяго за тры гады ў Беларусі былі сабраныя 3660 машынаў маркі Ford. Укладаньні амэрыканскай кампаніі ў праект склалі 9,69 мільёну даляраў.

Пасьля спыненьня вытвочасьці аўтамабіляў завод быў прададзены і перапрафіляваны. Новым інвэстарам стала ангельская кампанія J&W Sanderson, якая спэцыялізуецца на іньекцыйным ліцьці плястмасавых кампанэнтаў для радыёэлектроннай прамысловасьці.

## Вонкавыя спасылкі
* «Форд» прадае завод у Апчаку
* Бывай, Форд
* Агляд аўтамабіля Ford Transit беларускай зборкі
* Крэш-тэст Ford Escort беларускай зборкі

Катэгорыя:Ford
Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі Беларусі
Пётар Бялінскі

**Пётар Бялінскі** (; 15 ліпеня 1754-6 сакавіка 1829, Варшава) — прэзыдэнт соймавага суду Царства Польскага, пісар вялікі каронны ад 1787, сэнатар-ваявода. Са шляхецкага роду Бялінскіх гербу Шэліга.

Выкупіў стжыжоўскае дзяржаньне ў Твардоўскага. Шамбалян караля польскага й вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста (1782). Сакратар Пастаяннае Рады, пасол на Чатырохгадовы сойм. У 1784 выкупіў кадзэўскае староства ў Рагалінскага, атрымаў Ордэн сьвятога Станіслава і быў камісарам кароннага скарбу. Пісар вялікі каронны ад 1787. 1 чэрвеня 1791 атрымаў Ордэн Белага арла. 22 ліпеня 1807 атрымаў францускі Ордэн Ганаровага Легіёну. У 1807 кароль саксонскі й князь варшаўскі Фрыдэрык Аўгуст прызначыў яго сэнатарам і ваяводам (гэтыя пасады захаваў і пры ўтварэньні Царства Польскага). У 1825 атрымаў ад імпэратара Аляксандра І графскі тытул. У 1827 прэзыдэнт соймавага суду.

Пётар
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1754 годзе
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Катэгорыя:Пісары вялікія каронныя
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Памерлі 6 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1829 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Пакрой

**Пакро́й** () — горад у паўночнай Летуве на рацэ Круоі. Недалёка ад Пакрою на рацэ знаходзіцца дамба. Пакрой зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Пакройскага раёну Шавельскага павету. Пакрой знаходзіцца за 36 км ад Шаўляў. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота. Насельніцтва налічвае каля 6 тыс. чалавек. Праз Пакрой праходзіць чыгунка Паланга — Дзьвінск.

Упершыню паселішча ўзгадваецца ў 1531 годзе, калі яно належала Мартыновічам. Потым Пакрой пераходзіў да Сясіцкіх, Забелаў, Мунстэраў. У канцы XVIII стагодзьдзя ўладарамі Пакроя сталі бароны фон Ропы, якія валодалі ім да 1940 году. Пакрой вядомы тым, што тут у ХІХ стагодзьдзі працаваў настаўнікам францускі падарожнік і навуковец Фрэдэрык Дзюбуа дэ Монпэрэ.

Статус гораду Пакрой атрымаў у 1950 годзе.

## Спорт
* Пакрой (футбольны клюб).


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Сідаровічы

**Сідаровічы** (, ) — шэраг шляхецкіх родаў у Рэчы Паспалітай. Некаторыя зь іх карысталіся прыдомкамі Война, Валынцэвіч, Валыневіч. Прозьвішча паходзіць ад імя Ісыдар (Сідар). На Беларусі шляхецкія роды Сідаровічаў, Война-Сідаровічаў і Ваўчыневіч-Сідаровічаў былі зацьверджаныя ў шляхецтве адно ў Менскай губэрні. Апроч таго адзін з родаў быў занесены ў сьпіс шляхцічаў Кіеўскае губэрні.

## Роды

### Сідаровічы гербу [[Любіч (герб)|Любіч]]
Узгадваюцца ў 1590 годзе. Паходзілі з Валковічаў (Новагародзкі павет).

### Сідаровічы гербу [[Агончык (герб)|Агончык]]
Узгадваюцца ў 1500 годзе. Адзін з прадстаўнікоў роду пацьвердзіў шляхецтва ў 1825 годзе. Прдстаўнікі роду жылі ў Радамыску (ля Кіева) і на Літве.

### Сідаровічы невядомага гербу
Паходзілі зь вёскі Сідароўцы ля Сьвянцянаў, жылі таксама на Валыні. Якуб Сідаровіч быў набілітаваны ў 1790 годзе.

### Сідаровічы гербу [[Дамброва (герб)|Дамброва]]
Таксама вядомыя як Падольцы. Узгадваюцца ад 1575 году. Паходзілі зь вёскі Сідароўка ў Менскім павеце. 

### Сідаровічы невядомага гербу
Адзін з прадстаўнікоў роду пацьвердзіў шляхецтва ў 1782 годзе ў Бецкім судзе (ля Кракава).

## Вонкавыя спасылкі
* СЬПІС ШЛЯХЕЦКІХ РОДАЎ, ПРОЗЬВІШЧЫ ЯКІХ ПАЧЫНАЮЦЦА НА «С»
* RootsWeb Genealogy Search Sidorowicz / Sydorovitz / Sedorowicz 
* Sidorowicz // Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839—1845

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Летувіскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Украінскія шляхецкія роды
Івашка Яцкевіч Уладыка

**Іва́шка Яцке́віч Улады́ка** (? — 1499 ці пасьля 1504) — дзяржаўны дзяяч ВКЛ, дыплямат. Пісар гаспадарскі.

У лістападзе — сьнежні 1492 удзельнічаў у пасольстве ВКЛ у Маскву. Вольф сьцьвярджае, што ў 1499 спыніў сваю дзейнасьць, але сярод польскіх паслоў у 1504 узгадваецца Іван Уладычка Яцкевіч. Магчыма, ягонымі сваякамі ці нашчадкамі былі Федка (сучасьнік) і Аляксандар (жыў у сярэдзіне XVI ст.), якія таксама карысталіся прыдомкам Уладыка. Быў жанаты з княжной Марыяй Васільеўнай Збараскай.

## Вонкавыя спасылкі
* Попава-Яцкевіч Е. Г. Польская шляхта ў Расеі: род Яцкевічаў гербу Газдава 

Катэгорыя:Асобы Вялікага Княства Літоўскага
Станіслаў Костка Бялінскі

**Стані́слаў Костка Бялі́нскі** (; ?-1812, Віцебск) — маршалак надворны каронны, маршалак апошняга сойму Рэчы Паспалітай. З шляхецкага роду Бялінскіх гербу Юноша, сын Міхала Бялінскага.

Староста гарвалінскі ад 1757, падкаморы надворны Аўгуста ІІІ ад 1761, шамбалян Станіслава Аўгуста ад 1765, ад 1773 дзяржаўца Рамбкоўскі. У 1775 атрымаў Ордэн сьвятога Станіслава, у 1785 — Ордэн Белага Арла. У 1778 чашнік каронны, у 1784—1786 сябар Пастаяннае Рады. У 1780 кандыдат у падканцлеры каронныя, у 1783 — маршалкі надворныя каронныя. Выступаў за арыентацыю краіны на Расейскую імпэрыю. Адзін зь першых далучыўся да Таргавіцкае канфэдэрацыі. У 1793 маршалак апошняга сойму Рэчы Паспалітай у Горадні, дзе даў згоду на падзелы Рэчы Паспалітай. За садзейнічаньне другому падзелу Рэчы Паспалітай прызначаны маршалкам надворным каронным і ў 1798 атрымаў графскі тытул ад прускага караля Фрыдрыха Вільгельма ІІІ.

Станіслаў Костка
Катэгорыя:Маршалкі надворныя каронныя
Катэгорыя:Маршалкі Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Падкаморыі надворныя каронныя
Катэгорыя:Чашнікі каронныя
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Канфэдэраты таргавіцкія
Катэгорыя:Памерлі ў 1812 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Віцебску
Бярэжа (возера)

**Бярэ́жа** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца на паўночна-заходняй ускраіне Браслава, у басэйне ракі Друйкі. Належыць да групы Браслаўскіх азёр. Плошча возера складае 1,93 км². Найбольшая глыбіня 8,2 м. Даўжыня 2,2 км, найбольшая шырыня 1,4 км. Даўжыня берагавой лініі 6,4 км. Аб’ём вады млн 7,8 м³, плошча вадазбору 11,6 км².

Схілы катлавіны вышынёй 2—7 мэтраў, разараныя. На захадзе парослыя лесам. Берагі нізкія, на ўсходзе наадварот — высокія, пясковыя. Дно пясковае, месцамі сапрапэлістае. Вадаём зарастае. Паласа прыбярэжнай расьліннасьці складае 200—300 мэтраў.

Злучаецца пратокамі з азёрамі Сьвятца і Ельня. З возера пачынаецца рака Бярэжа.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 82

Катэгорыя:Браслаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры басэйну Друйкі
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёну
Бужа

**Бу́жа** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 7 км на паўночны захад ад Браслава каля вёскі Крукі. Належыць да групы Браслаўскіх азёр.

Бужа знаходзіцца ў басэйне ракі Друйкі. Плошча возера складае 4,18 км². Найбольшая глыбіня возера складае — 9,1 м. Даўжыня возера — 3,42 км, найбольшая шырыня — 1,72 км. Даўжыня берагавой лініі — 12,2 км. Аб’ём вады ў возеры складае 14,7 млн м³, плошча вадазбору возера — 40,7 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 12 мэтраў, знаходзяцца пад лесам і хмызьняком. На захадзе схілы разараныя.

Вакол возера — пойма шырынёй ад 8 мэтраў на поўначы да 250 мэтраў на паўднёвым захадзе. Пойма сухая, моцна завалуненая, парослая хмызьняком і сухадольнымі травамі.

У возеры існуюць 16 астравоў агульнай плошчай 24,9 гэктары (0,249 км²).

Каля берагоў і астравоў дно пяшчанае, каля ўрэзу вады — часта галёчнікавае і камяністае.

Возера зарастае слаба. Паласа паласы прыбярэжнай расьліннасьці не перавышае 70 мэтраў.

Бужа злучанае ручаямі з азёрамі Саванар і Рака.

## Літаратура
*  С. 76

Катэгорыя:Браслаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёну
Посваль

**По́сваль** () — горад у паўночнай Летуве. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Посвальскага раёну Панявескага павету. Посваль знаходзіцца за 39 км ад Панявежу. Колькасьць насельніцтва налічвае каля 8,7 тыс. чалавек. Праз Посваль цячэ рака Свалія. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Гісторыя
Першыя згадкі аб паселішчы адносяцца да 1497 году. 15 верасьня 1557 году ў Посвалі сустрэліся вялікі князь Жыгімонт Аўгуст, інфлянцкі ўладар Ёган Вільгельм фон Фюрстэнбэрг і рыскі біскуп Вільгельм Гагэнцолерн. Паміж імі была падпісана дамова аб сумесных дзеяньнях супраць Маскоўскага ўварваньня.

Пасьля падзелу Рэчы Паспалітай ў 1795 годзе Посваль трапіў у склад Расейскай імпэрыі. У 1919 годзе паселішча было далучана да Летувіскай рэспублікі. У 1940 годзе Посваль апынуўся ў складзе СССР. Пасьля Другой сусьветнай вайны, у 1946 годзе паселішча атрымала статус гораду.

Катэгорыя:Гарады Летувы
Марыя Ганна Дэнгаф

**Марыя Ганна (Марыяна) зь Бялінскіх Дэнгафіха Любамірская** (каля 1685-1730) - фаварытка караля польскага, вялікага князя літоўскага й курфюрста саксонскага Аўгуста ІІ Моцнага. З шляхецкага роду Бялінскіх гербу Юноша.

Ейным бацькам быў Казімеж Людвік Бялінскі, маршалак вялікі каронны, у двары якога Отвацку Вялікім часта бываў Аўгуст Моцны, які стаў каханкам Марыі Ганны. Неўзабаве аднак была выдадзена за Багуслава Эрнэста Дэнгафа. Дзякуючы сваім сувязям у Ватыкане атрымала дазвол на развод з Дэнгафам і разам з каралём выехала ў Дрэздэн. Уплывала на палітыку Аўгуста ІІ. Зь ёй блізка супрацоўнічаў францускі пасол Жан Віктор П'ер Жазэф Бэзэнваль. Пераканала караля да заключэньня хаўрусу з Францыяй у 1714. У другі раз выйшла замуж за Ежыя Ігнацыя Любамірскага.

### Крыніцы
*LUBOMIRSKA Marianna (ok. 1685-1730) metresa Augusta II (t. 17 s. 632)
**Historia Dyplomacji Polskiej, tom II 1572-1795* pod red. Zbigniewa Wójcika, PWN Warszawa 1982, s. 433-434.

Катэгорыя:Фаварыткі польскіх каралёў
Катэгорыя:Фаварыткі вялікіх князёў літоўскіх
Марыя Ганна
Марыя Ганна
Марыя Ганна
Катэгорыя:Памерлі ў 1730 годзе
1240-я

**1240-я**

Стагодзьдзі: XII стагодзьдзе - XIII стагодзьдзе - XIV стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1190-я
1200-я
1210-я
1220-я
1230-я
**1240-я**
1250-я
1260-я
1270-я
1280-я
1290-я


Гады: 
1240, 1241, 1242, 1243, 1244, 1245, 1246, 1247, 1248, 1249

----

## Асноўныя падзеі
* Вугоршчына практычна абязьлюдзела ў выніку мангольскага ўварваньня.

Катэгорыя:1240-я
Фама Яцкевіч

**Фама́ Іва́навіч Яцке́віч** (; 1824-1868) - духоўны пісьменьнік, перакладчык. Са шляхецкага роду Яцкевічаў гербу Газдава.

Вучыўся ў сэмінарыі, у 1847 скончыў Санкт-Пецярбурскую Духоўную Акадэмію кандыдатам багаслоўя. У 1848 разам зь Пятром Благавешчанскім склаў “Біблейска-бібліяграфічны слоўнік ці Жыцьцяапісаньні ўсіх асобаў, якія ўзгадваюцца ў сьвятых кнігах Старога й Новага Запавету”, выдадзены ў 1851 (перавыдадзены 2000 і 2001). Служыў карэктарам у рэдакцыі газэты “Русский инвалид”. Пераклаў з францускае мовы кнігу "Перамога тытуню..." пра ўплыў курэньня на здароўе, нораў і розум чалавека й "Адпачынак" - дванаццаць маленькіх апавяданьняў для дзяцей (аўтар К.Дыліц). Ад 1858 тытулярны дарадца, працаваў у Галоўным штабе. Склаў “Кароткі курс граматыкі грэцкае мовы”. Памёр ад вадзянкі.

Катэгорыя:Расейскія літаратары
Катэгорыя:Расейскія перакладчыкі
Фама
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1824 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1868 годзе
Зыгмунт Сідаровіч

**Зыгмунт Сідаровіч** (; 1846, Львоў — 1881, Вена) — польскі мастак, пэйзажыст, пісаў таксама партрэты.

Пасьля сканчэньня політэхнічных штудыяў у Львове выехаў на навучаньне ў Венскую акадэмію, дзе займаўся ў 1864—1867. Вярнуўшыся ўва Львоў, зарганізаваў сваю выставу. У 1873 выехаў навучацца ў Мюнхэн. Уваходзіў у кола такіх маляроў, як Юзэф Брант, Аляксандар Коціс, У. Брахоцкі. У 1878 выехаў у Вену.

Вядомы перш за ўсё маляваньнем сьціплых пэйзажаў, што адлюстроўвалі занядбаны стан польскае вёскі ў розны час дню.

## Крыніцы

## Літаратура
* Stefania Krzysztofowicz-Kozakowska, *Malarstwo Polskie w zbiorach za granicą*, Wydawnictwo Kluszczyński, 2003, ISBN 83-88080-85-7

## Вонкавыя спасылкі

* AGRA-ART

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1846 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львове
Катэгорыя:Польскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ў 1881 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Уладыслаў Сідаровіч

**Улады́слаў Сідаро́віч** (; 17 верасьня 1945, Вільня — 24 ліпеня 2014, Уроцлаў) — польскі палітычны дзяяч, лекар-псыхіятар, сэнатар VI і VII кадэнцыяў.

У 1963 скончыў IX Агульнаадукацыйны ліцэй імя Юліюша Славацкага ў Уроцлаве. Да 1968 навучаўся на лекарскім факультэце Мэдычнае Акадэміі ўва Ўроцлаве. У 1968 быў звольнены з акадэміі за ўдзел у г. зв. сакавіцкіх падзеях. Адукацыю скончыў праз тры гады ў Мэдычнай Акадэміі ў Лодзі. Атрымаў спэцыяльнасьць псыхіятра.

У 1981—1999 уваходзіў у прафхаўрус «Салідарнасьць». Быў між іншым віцэ-старшынём Краёвае Каардынацыйнае Камісіі хаўрусу. Падчас вайсковага становішча быў інтэрнаваны ад сьнежня 1981 да чэрвеня 1982. У 1983—1987 уваходзіў у мясцовае кіраўніцтва Змагарнае Салідарнасьці. У 1989 прымаў удзел у Круглым стале з уладамі.

У 1991 міністар здароўя ўва ўрадзе Яна Кжыштафа Бялецкага. У 1994—2005 працаваў ува ўроцлаўскім самаўрадзе. Дэпутат сойміку ніжнесылескага ваяводзтва ў 1998—2005. У 2005 ад уроцлаўскае акругі са сьпісу Грамадзянскае Плятформы абраны сэнатарам VI кадэнцыі. У 2007, атрымаўшы 201 555 галасоў, быў пераабраны сэнатарам. У 2011 годзе ня стаў абраны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на старонцы Сэнату Польшчы (VII скліканьне)

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1945 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Сябры «Грамадзянскай плятформы»
Катэгорыя:Міністры здароўя Польшчы
Катэгорыя:Сэнатары Польшчы
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Польшчы
Катэгорыя:Памерлі 24 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 2014 годзе
Катэгорыя:Памерлі ва Ўроцлаве
Ракішкі

**Ракі́шкі** () — горад у паўночнай Летуве. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Ракішкаўскага раёну Панявескага павету. Знаходзіцца за 60 км на поўнач ад Уцяны. Насельніцтва налічвае 15,7 тыс. чалавек. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Гісторыя
Першыя гістарычныя згадкі аб паселішчы Ракішкі адносяцца да 1499 году, калі яно ўзгадваецца ў прывілеі князя Аляксандра аб рубцы леса. Згадкі аб ракішкаўскім касьцёле і мясцовай парафіі датуюцца 1500 годам. Да 1547 году мясцовыя землі належалі вялікаму князю, а потым былі перададзены Жыгімонтам Вазам князям Красчынскім. У XVIII стагодзьдзі Ракішкі перайшлі ва ўладаньне Тызэнгаўзаў. Апошні ўладар з роду Тызэнгаўзаў — Райнальд Тызэнгаўз — памёр бязьдзетным, і Ракішкі пераўшлі яго сястры Марыі Рэдзецкай. Рэдзецкія валодалі Ракішкамі да Другой сусьветнай вайны. Паселішча хутка разьвівалася ў ХІХ—ХХ стагодзьдзях і ў 1920 годзе атрымала статус гораду. Тызэнгаўзы пабудавалі тут касьцёл, а Канстатын Тызэнгаўз, які жыў тут у пачатку ХІХ стагодзьдзя стварыў заалягічную калекцыю, якая потым была перададзена Віленскаму ўнівэрсытэту. Разьвіцьцю гораду таксама спрыяла пабудова тут чыгункі Дзьвінск — Ліепая ў 1873 годзе. Пасьля Другой сусьветнай вайны, горад з 1950 году стаў раённым цэнтрам Летувіскай ССР.

Сучасны герб горад атрымаў у 1993 годзе. Поле зь ліхтаром сымбалізуе першых уладароў гораду: Красчынскіх, бык сымбалізуе Тызэнгаўзаў, а флёр-дэ-ліз сымбалізуе Рэдзецкіх. Астатняе поле прадстаўляе арган касьцёла сьв. Мацея.

Катэгорыя:Гарады Летувы
Уладзімер Яцкевіч

**Уладзі́мер Аўксе́нцьевіч Яцке́віч** (1832—1917?) — расейскі дзяржаўны й вайсковы дзеяч, генэрал-лейтэнант. Са шляхецкага роду Яцкевічаў гербу Газдава.

Навучаўся ў Полацкім кадэцкім корпусе і Канстантынаўскім корпусе. У 1858 выпушчаны ў артылерыю ірэгулярных войскаў сотнікам і з тых часоў служыў на Кубані. У 1865 Начальнікам артылерыі арміі Кубанскае вобласьці прызначаны камандэрам 4-е батарэі. У 1879 стаў камандэрам конна-артылерыйскае брыгады Кубанскага войска, празь 10 гадоў узьедзены ў генэрал-маёры. У 1890 прызначаны старэйшым памагатым Начальніка Кубанскае вобласьці й Наказнога атамана Кубанскага казачага войска. У 1895 залічаны ў вайсковае саслоўе Кубанскага казачага войска па станіцы Усьць-Лабінскай, з наданьнем званьня ганаровага старэйшыны гэтае станіцы. Неаднаразова часова выконваў пасаду Начальніка Кубанскай вобласьці й Наказнога атамана. Быў дырэктарам Кубанскага Абласнога апякунскага аб турмах камітэту й ганаровым апякуном Кубанскае Аляксандраўскае рэальнае вучэльні. У 1898 узьведзены ў генэрал-лейтэнанты, з прызначэньнем кашталянам Карскае крэпасьці й пакінуты па палявой коннай артылерыі. У 1905 часавы генэрал-губэрнатар Тыфліса і Тыфліскага павету і Эрыванскае губэрні. У 1910 увайшоў у склад Вайсковае Рады і з гэтага часу жыў у Пецярбургу. Быў узнагароджаны ўсімі ступенямі расейскіх ордэнаў Сьв. Ганны, Сьв. Уладзімера і Сьв. Станіслава, ордэнам Белага Арла, ордэнам Сьв. Аляксандра Неўскага, а таксама Бухарскім ордэнам Узыходзячае залатое I ступені зоркі. У 1915 атрымаў дыямэнтавыя знакі ордэна Аляксандра Неўскага. Выйшаў у адстаўку ў 1916 і пасяліўся ў Віцебску.

Уладзімер
Катэгорыя:Генэралы Расейскай Імпэрыі
Катэгорыя:Расейскія генэралы зь Беларусі
Катэгорыя:Расейскія дзяржаўныя дзеячы
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Сьпіс 500 найлепшых альбомаў усіх часоў паводле вэрсіі Rolling Stone

**Сьпіс 500 найлепшых альбомаў усіх часоў** быў апублікаваны часопісам Rolling Stone у лістападзе 2003 году. Сьпіс складаўся па выніках галасаваньня, у якім бралі ўдзел 273 рок-музыкаў, музычныя крытыкі ды прадусары, кожны зь якіх прадставіў свой сьпіс у 50 альбомаў. Сьпіс улучыў альбомы, што прадстаўляюць розныя музычныя напрамкі, такія як поп, рок, мэтал, панк, соўл, блюз, фолк, джаз, гіп-гоп ды іх камбінацыі.

У 2005 годзе сьпіс выйшаў у выглядзе кнігі. Уступнае слова напісаў крытык Стывэн Ван Зант. Сьпіс, які быў прадстаўлены ў кнізе, крыху адрозьніваўся ад арыгіналу, бо рэдактар выдаліў нейкія кампіляцыйныя альбомы ды ўлучыў два LP-альбомы Робэрта Джонсана *King of the Delta Blues Singers* і *The Complete Recordings*, вызваліўшы такім чынам 8 дадатковых месцаў у сьпісе.

### Статыстыка сьпісу
Па колькасьці прадстаўленых альбомаў у гэтым сьпісе лідыруюць такія выканаўцы:
* The Beatles&nbsp;— 11 (зь іх 4 у першай дзясятцы)
* Боб Дылан ды The Rolling Stones&nbsp;— па 10 (адпаведна 2 і 1 у пяршай дзясятцы)
* Брус Спрынгстын&nbsp;— 8
* The Who&nbsp;— 7
* Элтан Джон і Дэйвід Боўі&nbsp;— 6

Разьмеркаваньне па часе выпуску альбому мае такую статыстыку:
* 1950-я ды раней&nbsp;— 29 альбомаў (5,8%)
* 1960-я&nbsp;— 126 (25,2%) (7 зь іх у першай дзясятцы)
* 1970-я&nbsp;— 183 (36,6%) (3 у першай дзясятцы)
* 1980-я&nbsp;— 88 (17,6%)
* 1990-я&nbsp;— 61 (12,2%)
* 2000-я&nbsp;— 13 (2,6%)

## Поўны сьпіс
Ніжэй прадстаўлены сьпіс у арыгінальным выглядзе:

## Крыніцы й заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сьпісы альбомаў
Катэгорыя:Рэйтынгі