open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Капучына

**Капучына** — кава з дадаткам сьпененага малака, альбо зь вяршкамі й шчопаткай сыпучага шакаляду ці какава для аздобы. Падаецца звычайна ў ня надта высокай парцалянавай філіжанцы.

Гэты рэцэпт быў вынайдзены ў 19 стагодзьдзі ў Вене, але хутка стаў папулярны ў Італіі і менавіта там набыў канчатковую форму. Назву сваю напой атрымаў ад манахаў-капуцынаў, вопратку якіх нагадвае колерам.

У Італіі капучына часта п’юць за сьняданкам і практычна ніколі — пазьней. У астатніх краінах такое традыцыі няма.

## Глядзіце таксама
* Кава

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Італьянская кухня
Катэгорыя:Кава
Пульт дыстанцыйнага кіраваньня

**Пульт дыстанцыйнага кіраваньня** — прылада для кіраваньня іншай прыладай на адлегласьці. Пульт дыстанцыйнага кіраваньня выкарыстоўваецца дла кіраваньня сыстэмамі і мэханізмамі на мабільных аб’ектах (самалёты, касьмічныя караблі, судны і інш.), кіраваньня працэсамі вытворчасьці, сыстэмамі сувязі, вайсковымі аб’ектамі, а таксама ў быце для адпраўкі тэлевізарам, гукавым прайгравальнікам, DVD-прайгравальнікам камандаў пераключэньня тэлеканалаў, гукавых дарожак, кіраваньня гучнасьцю і г. д. Бытавы ПДК мае выгляд невялікай прылады з кнопкамі, якая сілкуецца ад элемэнтаў сілкаваньня і адпраўляе каманды пасродкам інфрачырвонага выпраменьваньня. Большасьць мадэляў сучаснай бытавой тэхнікі ўтрымлівае абмежаваны набор сродкаў кіраваньня на сваім корпусе і поўны набор на пульце ДК.

Апроч гэтага, пульты дыстанцыйнага кіраваньня таксама выкарыстоўвацца для аўтамабільных сыгналізацый і пэўных мадэляў лічбывых фотаапаратаў. Таксама бываюць пульты ДК для кіраваньня робатамі, авіямадэлямі і інш.
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Бяздротавая сувязь
Катэгорыя:Побытавая электроніка
Фантан

**Фанта́н**, або **вадагра́й** — гэта аздобная канструкцыя, зь якой трыскам ліецца вада. Фантаны клясыфікуюцца на скульптурныя, статычныя, колерадынамічныя й музычныя фантаны.

## Беларусь
На кастрычнік 2013 году ў Менску налічвалася звыш 60 вадаграяў, зь якіх больш за палову належала УП «Менскзелянбуд». Найбольш старым вадаграем быў «Хлопчык зь лебедзем» у Аляксандраўскім сквэры. Яго ўзьвялі ў 1874 годзе паводле кампазыцыі італьянскага майстра Флярэнца Бэрніні пасьля пуску ў месьце вадаправоду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Будаўнічыя канструкцыі
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Заўзятар

**Заўзятар** — асоба, зацікаўленая нейкай публічнай дысцыплінай, найчасьцей спартыўнай. Актыўна ўдзельнічае ў мерапрыемствах, зьвязаных зь ягонай улюбёнай дысцыплінай. Да заўзятараў залічваюцца перш за ўсё наведвальнікаў стадыёнаў, спартыўных залаў, і іншых аб'ектаў, але таксама і тэлегледачоў, якія глядзяць спартыўныя мерапрыемствы па тэлебачаньні. Роля сапраўднага заўзятара - гэта падтрымаць сваю каманду, улюбёнага спартоўца, краіну як пры перамогах, так і паразах.

Гэтае слова зьявілася ў беларускай мове ў першай палове 1980-ых, калі для замены запазычанага з расейскай мовы слова "балельшчык" яго запрапанавалі паэты Алег Бембель і Алесь Разанаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Спорт
Вэксілялёгія

**Вэксілялё́гія** (ад  — «сьцяг») — гістарычная дысцыпліна, якая займаецца вывучэньнем сьцягоў, знамёнаў, штандараў, вымпелаў і іншых прадметаў падобнага роду.

Слова *вэксілялёгія* паходзіць ад лацінскага слова «vexillum», якое абазначала сьцяг, які выкарыстоўваўся старажытнарымскімі легіёнамі.

Шырокая цікавасьць да вэксілялёгіі зьявілася ў Амэрыцы і Эўропе ў 1960-х гадах. Неўзабаве было заснавана мноства спэцыялізаваных пэрыядычных выданьняў, якія існуюць і ў нашыя дні (чэскі «Вэксілялёгія», амэрыканскі «Сьцяг-бюлетэнь», ангельскі «Флагмастэр», канадзкі «Флагскан» і іншыя). Шырокай папулярызацыі вэксілялёгіі паслужылі кнігі амэрыканскага сьцягаведа Ўітні Сьміта. Кнігі Сьміта былі перакладзеныя амаль на ўсе эўрапейскія мовы.

У СССР напрыканцы 1960-х гадоў таксама павялічылася цікавасьць да сьцягоў. Зьявіліся першыя кнігі пра сьцягі: «Флаги государств мира» К. Іванова (расейскамоўная, выйшла некалькі выданьняў), «Флаги рассказывают» К. Мамаева.

Зьявіліся й энтузіясты вэксілялёгіі: М. Раўніўцаў, У. Курасоў, А. Басоў і іншыя. Іх імёны часта сустракаюцца ў замежных сьцягавых бюлетэнях 1980-х і 1990-х гадоў (у СССР, як і цяпер у Беларусі, спэцыялізаванага друкаванага выданьня па сьцягах не было).

## Глядзіце таксама
* Сьцяг
* Слоўнік тэрмінаў вэксілялёгіі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* База зьвестак сьцягаў
* Flags Forum
Слоўнік тэрмінаў вэксілялёгіі

Тут сабраныя азначэньні тэрмінаў вэксілялёгіі. Курсівам вылучаныя спасылкі на тэрміны ў гэтым слоўніку.

## Б
* **Брэйд-вымпел** — кароткі *вымпел*, які выконвае функцыі *службовага сьцяга*.

## В
* **Вольная частка** — частка *палотнішча*, найболей выдаленая ад *дрэўка*
* **[[Вымпел]]** — доўгае вузкае палотнішча з вызначанымі функцыямі. Распаўсюджаны ў ВМФ.

## Г
* **Гюйс** — знак вайскова-марскога флёту. Уздымаецца на насавым флагштоку (гюйсштоку).

## Д
* **Дзяржаўны сьцяг** — адзін зь дзяржаўных знакаў. Вывешваецца над урадавымі будынкамі, дзяржаўнымі ўстановамі, выбарнымі органамі ўлады. Выкарыстоўваецца на афіцыйных мерапрыемствах.
* **Дрэўка** — элемэнт канструкцыі сьцяга або знаменя, на якім мацуецца палотнішча й іншыя элемэнты.

## З
* **Запас** — частка *палотнішча*, абгорнутая вакол *дрэўка* й прызначаная для мацаваньня да апошняга.
* **[[Сьцяг#Знамённы комплекс|Знамённы комплекс]]** — сукупнасьць палотнішча сьцяга, яго канструктыўных і дэкаратыўных элемэнтаў.
* **Знамя** — адзінкавы сьцягавы выраб.

## К
* **Камэрцыйны сьцяг** краіны — сьцяг для невайсковых караблёў краіны. Паднімаецца на карме й сымбалізуе дзяржаўную прыналежнасьць судна.
* **[[Крыж (сьцяг)|Кантон]]** — верхняя частка (часьцей за ўсё маецца на ўвазе чвэрць палотнішча) палотнішча ў *дрэўка*.
* **Кісьць** — адзін з дэкаратыўных элемэнтаў сьцяга, мацуецца на канцы *шнура*.
* **Клямар** — элемэнт, які мацуецца на *дрэўцы* ніжэй *знамені*.
* **[[Крыж (сьцяг)|Крыж]]** — тое ж, што і *кантон*.

## Л
* **Лювэрс** — спэцыяльнае кольца для мацаваньня палотнішча.

## М
* **Махры** — адзін з дэкаратыўных элемэнтаў палотнішча.

## Н
* **Наверша** — элемэнт, які мацуецца на вяршыні *дрэўка*.
* **Нацыянальны сьцяг** — знак прыналежнасьці да нацыі й павагі да Радзімы. Часта паўтарае *дзяржаўны сьцяг*. Яго дазволена выкарыстоўваць усім грамадзянам краіны.

## П
* **Падток** — апора *знамені*, выкананая з цьвёрдага матэрыялу.
* **[[Палотнішча]]** — асноўная частка *знамені* або *сьцяга*.
* **Панталер** — перавязь праз плячо, прызначаная для нашэньня знамені.

## С
* **Службовы сьцяг** — паняцьце блізкае да *штандару*. Звычайна выкарыстоўваецца на флоце й паднімаецца пры прыбыцьці службовай асобы на карабель. Камплект службовых сьцягоў захоўваецца на караблі.
* **Стужка** — адзін з дэкаратыўных элемэнтаў *знамені*.
* **Сьцяг арміі** — сьцяг, які падымаюць у гарнізонах, пры ўрачыстых пастраеньнях і іншых выпадках, абумоўленых вайсковымі статутамі.
* **Сьцяг вайскова-марскога флёту** — галоўны знак вайсковага флёту краіны. Паднімаецца на кармавым флагштоку карабля.
* **Сьцяг гандлёвага флёту** глядзіце *Камэрцыйны сьцяг*.

## Ш
* **Шкаторына** — вобласьць палотнішча, якая служыць для мацаваньня да дрэўка.
* **Шнур** — адзін з дэкаратыўных элемэнтаў *знамені*.
* **Штандар** — спэцыяльны сьцяг, звычайна ён прыпісваецца да вызначанай пасады (штандар прэзыдэнта, штандар Міністра абароны).
* **Штурмавы сьцяг** — сьцяг, выдаваны салдатам падчас баявых дзеяньняў. Штурмавым сьцягам зьяўляецца Сьцяг Перамогі.

## Глядзіце таксама
* Палотнішча
* Сьцяг

## Вонкавыя спасылкі
* VEXILLOGRAPHIA 

Катэгорыя:Вэксілялёгія
Ўітні Сьміт

**Уітні Сьміт** () — амэрыканскі сьцягазнаўца. Атрымаў шырокую вядомасьць дзякуючы сваёй кнізе-энцыкляпэдыі «*Flags through the ages and across the world*». Выканаўчы дырэктар Цэнтра вывучэньня сьцягоў (Вінчэстар, Масачусэтс, ЗША).

## Крыніцы

Катэгорыя:Вэксілялёгія
Чарневічы (Віцебская вобласьць)

**Чарне́вічы** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Чарневічы ўваходзяць у склад Празароцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 388 чалавек
* 1999 год — 440 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Катэгорыя:Празароцкі сельсавет
Алесь Таболіч

**Алесь Таболіч**( 16 чэрвеня 1979 у Жыткавічах, Гомельскай вобласьці) — музыка, лідэр гуртоў «Znich», «STOD», дызайнэр, мастак, майстар па тату і пэрманэнтным макіяжы.

Нарадзіўся ў сям’і мастакоў. Жыў ў Рагачове, Магілёве. У дзесяцігадовым узросьце пераехаў у Менск, вучыўся ў школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве імя Ахрэмчыка. Пасьля скончыў факультэт дызайну Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. На стаўленьне Алеся як асобы паўплывалі час беларускага адраджэньня 1990-х і выхаваньне ў мастацкім асяродзьдзі.
«Таксама на мяне паўплывала сям’я. Я выхоўваўся ў творчым асяродку. Мае бацькі — мастакі, і я шмат чаго атрымаў ад іх: разуменьне культуры, разуменьне беларускасьці ў маім уласным уяўленьні. На мой погляд, перш-наперш трэба быць беларусам у душы. Стаўленьне да мовы і культуры трэба выхоўваць перш-наперш у сабе, каб іх захаваць для нашых нашчадкаў».
У 1996 годзе заснаваў гурт «ZNICH». Музыка, якога вызначаецца спалучэньнем беларускай фальклёрнай традыцыі зь цяжкай музыкай.
У 1998 годзе прымаў удзел у заснаваньні РМГА «Студэнцкае этнаграфічнае таварыства». Арганізатар шматлікіх канцэртаў і штогадовага фэстывалю «Купальскае кола».
Зараз працуе ў тату-салёне «У Лісіцы». Лічыць, што тату — гэта мастацтва. Заснавальнік беларускай арнамэнтальнай татуіроўкі. Мае жонку, Алесю. Гадуе ката Цюбіка.

## [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году]]
20 мая 2020 году Цэнтрвыбаркам РБ зарэгістраваў ініцыятыўную групу Алеся Таболіча па вылучэньні кандыдатам у прэзыдэнты Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* http://www.youtube.com/watch?v=8aVqq-x4NMY
* http://belmusic.org/reviews/ramantyka-pahanskikh-fantazijau.html
* http://www.youtube.com/watch?v=3A3kSaXTGjQ
* https://web.archive.org/web/20120329123539/http://old.euroradio.fm/by/1378/photoreps/55456/

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавічах
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Незарэгістраваныя кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусі (2020)
Чалавек

**Чалаве́к** () — від сысуна, грамадзкая істота, адзіны існуючы прадстаўнік роду людзей, адносіцца да сямейства двухногіх прыматаў гамінідаў і вялікай сям’і малпаў. Анатамічна сучасныя людзі паўсталі ў Афрыцы каля 200 тысячаў гадоў таму, дасягнуўшы поўнай паводніцкай сучаснасьці каля 50 тысячаў гадоў таму.

Людзі маюць высокаразьвіты галаўны мозаг, яны здольны да абстрактнага мысьленьня, валодаюць мовай, самааналізам і могуць вырашаць задачы й праблемы. Дзякуючы гэтым псыхічным магчымасьцям у спалучэньні з прамой хадой, што вызваляе рукі для кіраваньня аб’ектамі, людзі зрабілі выкарыстаньне інструмэнтаў значна большым, чым любыя іншыя віды, якія жывуць на Зямлі. Іншыя разумовыя працэсы чалавека больш высокага ўзроўню, як то самасьвядомасьць, рацыянальнасьць і мудрасьць, разглядаюцца як вызначальныя рысы таго, што складае «асобу».

Як і большасьць вышэйшых прыматаў, чалавек зьяўляецца сацыяльнай жывёлай. Чалавек адназначна мае вялікі вопыт па выкарыстаньні сыстэмаў сувязі для самавыяўленьня, абмену ідэямі й арганізацыі. Людзі ствараюць складаныя сацыяльныя структуры, якія складаюцца з мноства групаў, якія супрацоўнічаюць і канкуруюць, ад сям’і да народаў. Сацыяльныя ўзаемадзеяньні паміж людзьмі стварылі надзвычай шырокі спэктар каштоўнасьцяў, сацыяльных нормаў і рытуалаў, якія ў сукупнасьці ўтвараюць аснову чалавечага грамадзтва. Чалавек шырока распаўсюджаны на ўсіх кантынэнтах, акрамя Антарктыды, зьяўляючыся такім чынам касмапалітычным відам, які дамінуе тэхналягічна, але ня колькасна на плянэце.

Людзей адрозьнівае таксама жаданьне зразумець, які ўплыў яны робяць на навакольнае асяродзьдзе, з мэтай тлумачэньня й маніпуляваньня зьявамі з дапамогай навукі, філязофіі, міталёгіі й рэлігіі. Гэтая натуральная цікаўнасьць прывяла да разьвіцьця палепшаных інструмэнтаў і навыкаў. Вывучэньнем чалавека займаецца навуковая дысцыпліна антрапалёгія.

## Крыніцы


Катэгорыя:Агульная біялёгія
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Чарнявічы

**Чарняві́чы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Чарняўцы. Уваходзяць у склад Пачапаўскага сельсавету Баранавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 52 чалавекі
* 2010 год — 25 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Баранавіцкага раёну
Катэгорыя:Пачапаўскі сельсавет
Міхась Матох

**Міхась Матох** (26.10.1965; Жыткавічы, Гомельская вобласьць, цяпер Беларусь — 21.04.1985; цяпер правінцыя Панджшэр, Аўганістан) — сяржант, камандзір БМП, камандзір аддзяленьня.

Скончыў ПТВ №182 у Жыткавічах. Працаваў у ПМК-66. Прызваны ва Ўзброеныя сілы СССР 4 траўня 1984 г. Жыткавіцкім РВК.

Ваяваў у Рэспубліцы Аўганістан зь верасьня 1984 году. Група ваяроў атрада спэцназа, у якой ён знаходзіўся, 21 красавіка 1985 г. падчас баявых дзеяньняў у Мараварскай цясніне (правінцыя Кунар) патрапіла ў акружэньне. У разьлютаваным баі з аўганцамі М. А. Матох дзейнічаў адважна й рашуча. Вызваўся затуляць адыход групы. У гэтым баі ён і загінуў. За мужнасьць і адвагу ўзнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі (пасьмяротна). Пахаваны ў г. Жыткавічы.

## Вонкавыя спасылкі
* Міхась Аляксеевіч Матох

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавічах
Катэгорыя:Беларускія вайскоўцы
Катэгорыя:Удзельнікі Аўганскай вайны (1979—1989)
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Катэгорыя:Памерлі ў Аўганістане
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Асгард

**А́сгард** (*Ásgarðr, Asgard, Asgård*) — у скандынаўскай міталёгіі нябесны горад, мясьціна богаў-асаў. Акрамя багоў і багінь, у Асгардзе жывуць панны-ваяўніцы — валькірыі. Адзін з трох каранёў Дрэва Міру — Іггдрасіля — цягнецца ў бок Асгарда. У Малодшай Эдзе распавядаецца, што Асгард быў пабудаваны ётунам-муляром з дапамогай свайго каня Свадыльфары, і за гэта асы павінны былі аддаць сонца, месяц і багіню Фрэю. Але Локі, ператварыўшыся ў кабылу, адцягнуў каня Свадыльфары ад працы, і, паколькі праца не была выкананая ў тэрмін, багі пазьбеглі адплаты. А волат быў забіты Торам, калі ў гневе стаў кідаць у асаў будаўнічыя камяні.

У Асгардзе разьмешчаная Вальгала, жыльлё загінулых у баі ваяроў.

Катэгорыя:Скандынаўская міталёгія
Ісламабад

**Ісламаба́д** — сталіца Пакістану.

## Гісторыя
Горад пабудаваны ў 60-х гадах ХХ стагодзьдзя, спэцыяльна для перадачы сталічных функцыяў ад Карачы. Повадаў для пераносу сталіцы было некалькі, але асноўны быў той, што да гэтага разьвіцьцё прамысловасьці ішло толькі ў Карачы. З 1966 году горад — сталіца краіны.

## Геаграфія і клімат
Горад разьмешчаны на ўсходніх перадгор’ях Гімалаяў, абкружаны гарамі (што робіць яго больш спрыяльным для абароны). Клімат больш лагодны ў параўнаньні з астатняй часткай краіны. Максымальная тэмпэратура складае +28,9&nbsp;°C, мінімальная +14,4&nbsp;°C. Сярэднегадовая вільготнасьць паветра складае 55%, ападкаў — 1143 мм.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Катэгорыя:Гарады Пакістану
Пакістанская рупія

**Пакіста́нская ру́пія** (, код ISO 4217: *PKR*) — афіцыйная валюта Пакістану. Эмісія кантралюецца Дзяржаўным банкам Пакістану. Распаўсюджанае скарачэньне рупіі — Rs.

## Гісторыя
Паходжаньне слова «рупія» ідзе ад санскрытскага слова rūp ці rūpā, што азначае «срэбра» ў многіх Інда-Арыйскіх мовах. На санскрыце слова rūpyakam азначае манэту з срэбра.

Пакістанская рупія была ўведзена ў абарачэньне пасьля атрыманьня краінай незалежнасьці ад Брытаніі ў 1947 годзе. Некалькі першых месяцаў незалежнасьці, Пакістан карыстаўся індыйскімі манэтамі з паметкай «Пакістан». Новыя манэты і банкноты былі выпушчаны ў абарачэньне ў 1948 годзе. У 1961 годзе быў уведзены сучасны падзел рупіі на 100 пайсаў.

Катэгорыя:Валюты Садружнасьці нацыяў
Катэгорыя:Эканоміка Пакістану
Катэгорыя:Рупія
Катэгорыя:ISO 4217
Катэгорыя:Азіяцкія валюты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1948 годзе
Катэгорыя:Валюты ў звароце
Катэгорыя:Валюты Брытанскай імпэрыі
Андрэй Калмагораў

**Андрэ́й Мікала́евіч Калмаго́раў** (; 12 (25) красавіка 1903, Тамбоў — 20 кастрычніка 1987, Масква) — расейскі савецкі вучоны, слынны матэматык 20 стагодзьдзя, фактычны заснавальнік тэорыі імавернасьцяў у яе сучасным выглядзе. Працаваў таксама ў вобласьці тапалёгіі, лёгікі, тэорыі турбулентнасьці, тэорыі складанасьці альгарытмаў.

Акадэмік Акадэміі навук СССР (з 1939), Герой Сацыялістычнай Працы (1963), ляўрэат Ленінскай прэміі (1965, сумесна з Уладзімерам Арнольдам).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тамбоўскай губэрні
Катэгорыя:Расейскія матэматыкі
Катэгорыя:Савецкія матэматыкі
Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Ляўрэаты Ленінскай прэміі
Герой Сацыялістычнай Працы

**Геро́й Сацыялісты́чнай Пра́цы** — ганаровае званьне ў СССР з 1938 году. Надавалася за выключны ўнёсак у эканоміку і культуру дзяржавы. 

Першы раз гэтае званьне было нададзенае ў 1939 годзе Ёсіфу Сталіну.

Катэгорыя:Савецкія цывільныя ўзнагароды
Катэгорыя:Ганаровыя званьні СССР
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1991 годзе
Валдзіс Затлэрс

**Ва́лдзіс За́тлэрс** (*Valdis Zatlers*) — лекар-траўматоляг, сёмы прэзыдэнт Латвіі (абавязкі якога выконваў з 8 ліпеня 2007 году да 7 ліпеня 2011).

Нарадзіўся 22 сакавіка 1955 году ў Рызе. У 1979 годзе закончыў Рыскі мэдычны інстытут (сёньня — Латвійская мэдычная акадэмія). Працаваў траўматолягам-артапэдам у рыскім шпіталі №2, у якім з 1985 году ўзначальваў аддзяленьне траўматалёгіі. З 1994 году Затлэрс перамясьціўся на месца дырэктара ў Больніцу траўматалёгіі й артапэдыі, дзе й працаваў да свайго абраньня на пасаду прэзыдэнта Рэспублікі.

Затлэрс ёсьць заснавальнікам Латвійскай асацыяцыі артраскапіі (быў таксама ейным прэзыдэнтам), займаў пасаду віцэ-прэзыдэнта й прэзыдэнта (з 2003) Латвійскай асацыяцыі траўматалёгіі і артапэдыі. У красавіку 2007 году Затлэрс быў узнагароджаны Ордэнам Трох Зорак IV ступені.

Быў фігурантам карупцыйнага скандалу ў 2003 годзе, калі яго вінавацілі ў атрыманьні хабару за пакупку танных імплянтантаў для сваёй больніцы, але справа ў адносінах да яго была з часам спыненая, а ўсе абвінавачваньні зьнятыя.

У палітычным жыцьці ўдзельнічае з 1988 году, калі на год быў абраны сябрам Рады народнага фронту Латвіі. У 1998 годзе падпісаў маніфэст на заснаваньне Народнай партыі, хоць фармальна ніколі не ўваходзіў у яе ў якасьці сябра. На пасаду прэзыдэнта Латвіі быў намінаваны 22 траўня 2007 году кіроўнай парлямэнцкай кааліцыяй у якасьці незалежнага кандыдата. У выбарах, якія адбыліся 31 траўня, Затлэрс перамог з колькасьцю 58 галасоў «за» і 40 «супраць».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Прэзыдэнта Латвіі

Катэгорыя:Латвійскія палітыкі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Латвіі
Катэгорыя:Латвійскія мэдыкі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Трох Зорак
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Гейдара Аліева
Катэгорыя:Ліквідатары Чарнобыльскай катастрофы
Žyvie Rock’n’Roll

«***Žyvie Rock’n’Roll!***» () — альбом беларускага рок-гурту :B:N:, выдадзены ў 2006 годзе.

## Зьмест
# «Цягнік»
# «Гарады»
# «Моднікі»
# «Жыве Rock’n’Roll!»
# «Дажджамі»
# «Усё ад лені»
# «Быў час»
# «Не забывай»
# «Крылы»
# «Сьпіралі»
# «Бяз назвы»
# «Цягнік (remix)» — bonus-track

## Дадатковая інфармацыя
На песьні «Цягнік», «Дажджамі» ды «Крылы» былі зьнятыя кліпы. «Гарады» ўвайшла ў зборнік «Генералы айчыннага року». «Сьпіралі» — у зборнік «Прэм’ер Тузін 2005». «Цягнік» — у зборнік «Песьні свабоды-2», «Моднікі» — у зборнік «Дыхаць!», «Быў час…» — у зборнік «Песьні свабоды-3». «Daždžami» — у зборнік «Прэм’ер Тузін 2007».

## Вонкавыя спасылкі
* :B:N: // «Тузін Гітоў»

Катэгорыя:Альбомы BN
Старэйшая Эдда

**Старэйшая Эдда**, **Эдда Сэмундава**, **Песенная Эдда** — вершаваная складанка мітаў Скандынавіі, захавалася галоўным чынам у рукапісе Codex Regius. Запісаная ў 13 стагодзьдзі. Найбольшае распаўсюджаньне ў Расеі і Беларусі атрымаў пераклад Ціхамірава.

У 2021 годзе выйшаў поўны беларускамоўны пераклад першай часткі зборніка («Песні пра багоў»), у 2022 свет пабачыла другая частка («Песні пра герояў»). Абодва пераклады здзейсніў беларускі філолаг Яўген Папакуль.

Таксама існуе празаічная складанка мітаў: Малодшая Эдда.

## Беларускія пераклады
* Старэйшая Эда: Прароцтва вяшчунні (Eddukvæði: Völuspá). Пераклад са стараісландскай Ігара Кулікова. — Часопіс перакладной літаратуры «ПрайдзіСвет», «№ 19: Нарвежскі вецер» (2017)
*Эда. Песні пра багоў / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Галіяфы, 2021. — 312 с.
* Эда. Песні пра герояў / уклад., пер. са старажытнаісл., камент. Яўгена Папакуля. — Мінск : Тэхналогія, 2022. — 380 с.

Катэгорыя:Скандынаўская міталёгія
Катэгорыя:Сярэднявечная літаратура
Міхась Мірановіч

**Міха́сь Сярге́евіч Мірано́віч** — намесьнік Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па заканадаўстве й судова-прававых пытаньнях (Палата прадстаўнікоў — 2 скліканьне), дэпутат ад Калінкавіцкай выбарчай акругі № 43.

Нарадзіўся 6 чэрвеня 1963 году ў горадзе Жыткавічы Гомельскай вобласьці. Адукацыя вышэйшая — скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, юрыст.

Працаваў работнікам Жыткавіцкай райнарыхтканторы, кіроўцам Жыткавіцкага райвыканкама, памагатым пракурора Нараўлянскага раёну, пракурорам аддзела агульнага нагляду пракуратуры Гомельскай вобласьці, пракурорам Рудабельскага раёну Гомельскай вобласьці.

Жанаты, мае сына й дачку.

## Вонкавыя спасылкі
* Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1963 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавічах
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Бэрлінскі кангрэс

[міні|[Антон фон Вэрнэр. Бэрлінскі кангрэс]]
**Бэрлінскі сабор**, або **Бэрлінскі кангрэс** (13 чэрвеня — 13 ліпеня 1878) — міжнародны сойм, скліканы для перагляду ўмоў Сан-Стэфанскага мірнага пагадненьня, якое завяршыла расейска-турэцкую вайну 1877-1878 гадоў.

Арганізатарам кангрэсу, у якім удзельнічалі прадстаўнікі Расеі, Англіі, Аўстра-Вугоршчыны і Нямеччыны, быў Ота фон Бісмарк. Прысутнічалі паслы Італіі, Францыі і Турэччыны. На сабор былі запрошаныя і прадстаўнікі балканскіх краін: Грэцыі, Сэрбіі, Румыніі, Чарнагорыі. 

Баўгарыя ўдзелу ў перамовах не ўзяла, хаця гаворка ішла пераважна пра яе лёс.

## Вынікі
Вынікам сабору было т. зв. Бэрлінскі дагавор. У яго зьместце былі апісаныя межы дзяржаваў: Турэччыны, Грэцыі, Сэрбіі, Румыніі, Чарнагорыі і Баўгарыі. Баўгарыя страціла 2/3 земляў. Захавала толькі сталіцу места Сафія. Румынія займела вызад у мора Чорнае мора, бо да яе далучылі паўночную Дабруджу.

## Літаратура
* Берлинский конгресс // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1891. — Т. IIIa. — С. 544—545.
* Международные отношения на Балканах. 1856—1878 гг. — М: Наука, 1986. — 418 с.
* Кенкишвили С. Н. К вопросу о взаимосвязи англо-турецкой конвенции и Берлинского конгресса 1878 г. // Известия высших учебных заведений. Северо-Кавказский регион. Общественные науки. 2004. — № 4. — С. 42-49.
* Vahakn N. Dadrian. Armenians in Ottoman Turkey and the Armenian Genocide (англ.) // Dinah L. Shelton. Encyclopedia of Genocide and Crimes Against Humanity. Vol. 1 (A—H). — Macmillan Reference, 2005. — P. 67—76. — ISBN 0-02-865992-9.
* Akçam T. A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility (англ.). — Macmillan, 2007. — 500 p. — ISBN 1466832126. — ISBN 9781466832121.
* Корганов Г. Г. Участие армян в мировой войне на Кавказском фронте (1914—1918) / Пер. с фр. Ю. Л. Пирумяна, Э. Е. Долбакяна. — М.: МАКС Пресс, 2011. — 183 с. — ISBN 978-5-317-03563-1.
* Крбекян В. Г. Армянский вопрос на Берлинском конгрессе // Единые социальные науки. — 2012. — № 2. — С. 25—45. — ISBN 0320-8117.
* Сараджян Н. А. Армянский вопрос на Берлинском конгрессе 1878 года // 100-летие Геноцида армян в Османской империи: уроки истории. Сборник статей по материалам международной научно-практической конференции 20 апреля 2015 г. в Уральском федеральном университете. — ЕГУ, 2016.
* Ronald G. Suny. «They Can Live in the Desert but Nowhere Else»: Explaining the Armenian Genocide One Hundred Years Later (англ.). — Juniata College, Pennsylvania: Juniata Voices, 2016. — P. 208—229.
* Юджин Роган. Арабы. История. XVI-XXI вв. = Eugene Rogan. The Arabs: A History. — М.: Альпина нон-фикшн, 2019. — 769  с. — ISBN 978-5-91671-990-1.
* Михнева Р., Колев В. Берлинский конгресс 1878 г. глазами фанариота Александра Каратеодори-паши // Вестник МГИМО-университета. — Москва, 2021. — Т. 14, № 4. — С. 7-25.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Міжнародныя канфэрэнцыі
Катэгорыя:Гісторыя Баўгарыі
Катэгорыя:Гісторыя Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Гісторыя Турэччыны
Катэгорыя:Асманская імпэрыя
Катэгорыя:Чэрвень 1878 году
Катэгорыя:Ліпень 1878 году
Катэгорыя:1878 год у Нямеччыне
Цэнтральная Азія

**Цэнтра́льная А́зія** — назва, якая вызначае ўзвышаныя абшары цэнтральнай Азіі, разьмешчаныя на вышыні больш за 1000 м над узроўнем мора. У гэты рэгіён уваходзяць: Казахстан, Узбэкістан, Туркмэністан, Кыргыстан, Таджыкістан, Манголія, заходні Кітай.

Плошча рэгіёну складае 10,5 млн км², мае невялікую колькасьць насельніцтва (каля 120 млн чалавек).

Зь іншага боку, культурна-рэлігійнага, цэнтральная Азія складаецца з рэгіёнаў, заселеных пераважна мусульманскім насельніцтвам.

## Глядзіце таксама
* Газаправод «Сярэдняя Азія — Кітай»
Тураўская япархія

**Тураўская і Мазырская япархія** — япархія Беларускага экзархату Расейскай праваслаўнай царквы, заснаваная каля 1005 году як япархія Кіеўскай мітраполіі Бізайнтыйскай праваслаўнай царквы і адноўленая 18 кастрычніка 1992 году. Аб’ядноўвае прыходы і манастыры на тэрыторыі Брагінскага, Ельскага, Жыткавіцкага, Каленкавіцкага, Лельчыцкага, Мазырскага, Нараўлянскага, Петрыкаўскага, Рудабельскага й Хвойніцкага раёнаў Гомельскае вобласьці.

На 2017 г. налічвала 7 дабрачыньняў: Каленкавіцкае, Лельчыцкае, Мазырскае гарадзкое і сельскае (2), Петрыкаўскае, Тураўскае і Хвойніцкае. У складзе япархіі быў 71 прыход і 2 манастыры: Сьвята-Пакроўскі ў горадзе Хвойнікі і Раства Багародзіцы ў в. Юравічы Каленкавіцкага раёну. Служэньне ажыцьцяўлялі 72 клірыкі: 68 сьвятароў і 4 дыяканы.

## Мінуўшчына
Па стане на 1 студзеня 2003 году япархія налічвала 58 зарэгістраваных прыходаў. На травень 2012 г. налічвала 85 храмаў, тады як пры аднове ў 1992 г. іх было 7.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Тураўскай япархіі

Катэгорыя:Праваслаўныя япархіі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1005 годзе
Менская япархія

**Менская і Заслаўская япархія** — япархія Беларускага экзархату. Заснаваная 13 красавіка 1793 году. Аб’ядноўвае прыходы і манастыры на тэрыторыі Менскае вобласьці.

## Цэрквы япархіі
* Храм арханёла Міхаіла — прыход у Фрунзэнскім раёне Менску
* Храм Кірылы Тураўскага — царква Менскай духоўнай акадэміі
* Храм Мікалая Японскага — місіянэрскі прыход япархіі

Катэгорыя:Менская япархія
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1793 годзе
Балканскія войны

**Балка́нскія во́йны** — агульная назва двух ваенных канфліктаў, якія адбыліся ў 1912—1913 гадах на Балканскай паўвысьпе.

Балканскія войны называюцца сярод прычынаў Першай сусьветнай вайны.

## Глядзіце таксама
* Першая балканская вайна (1912—1913)
* Другая балканская вайна (1913)
Амэрыка

**Амэ́рыка** — частка сьвету, разьмешчаная ў заходнім паўшар’і, у склад якой уваходзяць два кантынэнты: Паўночная Амэрыка і Паўднёвая Амэрыка. Для эўрапейцаў Амэрыку адкрыў Хрыстафор Калюмб у 1492 годзе. З поўначы на поўдзень цягнецца на 15,5 тыс. км. ад Арктычнага архіпэлягу да Вогненай Зямлі. Часта для вызначэньня абедзьвюх Амэрык выкарыстоўваюць назву «Новы сьвет». Плошча Амэрыкі складае 42,5 млн. км², а колькасьць жыхароў — 752 млн. чалавек.

Назва «Амэрыка» зьявілася ў 1507 годзе на прапанову нямецкага картографа з Эльзасу Марціна Вальддземюлера. Адкрыцьцё Новага сьвету ён прыпісваў Амэрыга Вэспуччы, і ў яго гонар надаў новым землям імя *Амэрыка*. Існуюць яшчэ некалькі тэорыяў паходжаньня гэтай назвы, але яны не пацьвердзіліся.

У наш час назва «Амэрыка» часта ўжываецца ў адносінах да Злучаных Штатаў Амэрыкі.

## Глядзіце таксама
* Мэзаамэрыка
The Residents

**The Residents** (Рэзыдэнты) — авангардысцкі музычны пэрфоманс-гурт, які выпусьціў блізу шасьцідзесяці альбомаў, зьняў вялікую колькасьць музычных кароткамэтражных фільмаў, рэалізаваў тры мультымэдыйныя праекты і зьдзейсьніў шэсьць вялікіх сусьветных турнэ. Цягам усёй кар’еры, што налічвае амаль чатыры дзесяцігодзьдзі, музыкі захоўваўваюць поўную ананімнасьць. Усе зносіны з грамадзкасьцю, інтэрвію і рэклямныя кампаніі ажыцьцяўляе іхная прадстаўнічая група «The Cryptic Corporation».

Гурт адметны сваёй загадкавасьцю, творчай пладавітасьцю, выкарыстоўваньнем незвычайных мастацкіх формаў і новых тэхналёгіяў.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Residents, The
Асы

**Асы** (*сканд.* *Æsir*) — у скандынаўскай міталёгіі асноўная група багоў на чале з Одынам, бацькам большасьці асаў, якія кахалі, ваявалі і паміралі, паколькі, падобна людзям, не валодалі неўміручасьцю. Гэтыя багі супрацьпастаўляюцца ванам (багам урадлівасьці), волатам (ётунам), карлікам (цьвергам), а таксама жаночым боствам — дзісам, норнам і валькірыям. Яны жылі ў нябеснай крэпасьці Асгард, якая злучалася зь Зямлёй людзей, Мідгардам, вясёлкавым мастом Біўрэст.

Асамі, акрамя Одзіна былі дваццаць сем богаў-ваяроў і дваццаць дзьве багіні. У мітах найболей вядомыя Бальдр, Борр, Брагі, Буры, Відар, Валі, Ве, Вілі, Дагр, Дзельлін, Локі, Магні, Ньёрд, Тор, Т’юр, Фарсэці, Фрэйр, Хед, Хеймдалль, а таксама багіні Эйр, Ідунн, Нанна, Нот, Сага, Сівы, Сігюн, Соль, Фрыг, Фрэя. Уласна, у скандынаўскай міталёгіі дзьве групы багоў — асы і ваны. Асы — жыхары нябеснага гораду Асгарду. У старажытнасьці асы ваявалі з ванамі, але затым вырашылі скласьці мір і абмяняліся багамі. Асы адправілі да ванаў Хеніра і Міміра, а ваны паслалі ў Асгард Ньёрда, Фрэю, Фрэйра і мудрага Квасіра.
Менскі абласны выканаўчы камітэт

**Ме́нскі абласны́ выкана́ўчы камітэ́т** (Менскі аблвыканкам) &mdash; выканаўчая служба ў Менскае вобласьці і падпарадкаваны А. Лукашэнка. Начальнік аблвыканкама &mdash; Старшыня. Зараз старшыня: Аляксей Кушнарэнка. Сядзіба аблвыканкама &mdash; м. Менск, вул. Энгельса, 4.

## Падначаленыя ўрады
Менскі аблвыканкам мае ў сваім падпарадкаваньні раённыя і гарадзкія выканаўчыя камітэты.

### Сьпіс раённых выканаўчых камітэтаў
Менская вобласьць мае 22 райвыканкамы.

Сьпіс раённых выканаўчых камітэтаў:
* Мядзельскі раённы выканаўчы камітэт
* Вялейскі раённы выканаўчы камітэт
* Маладэчанскі раённы выканаўчы камітэт
* Валожынскі раённы выканаўчы камітэт
* Лагойскі раённы выканаўчы камітэт
* Смалявіцкі раённы выканаўчы камітэт
* Барысаўскі раённы выканаўчы камітэт
* Крупскі раённы выканаўчы камітэт
* Беразінскі раённы выканаўчы камітэт
* Ігуменскі раённы выканаўчы камітэт
* Менскі раённы выканаўчы камітэт
* Койданаўскі раённы выканаўчы камітэт
* Стаўпцоўскі раённы выканаўчы камітэт
* Узьдзенскі раённы выканаўчы камітэт
* Пухавіцкі раённы выканаўчы камітэт
* Нясьвіскі раённы выканаўчы камітэт
* Клецкі раённы выканаўчы камітэт
* Капыльскі раённы выканаўчы камітэт
* Слуцкі раённы выканаўчы камітэт
* Салігорскі раённы выканаўчы камітэт
* Старадароскі раённы выканаўчы камітэт
* Любанскі раённы выканаўчы камітэт

## Службы выканкама
Аблвыканкам мае свае службы й падрязьдзяленьні. Службы ставараюцца па загадзе А. Лукашэнкі. 
Сьпіс:
* Камітэт архітэктуры й будаўніцтва
* Камітэт сельскае гаспадаркі й харчаваньню
* Камітэт працы, занятасьці й сацыяльнае абароне
* Камітэт эканомікі
* Гарадзенскі абласны тэрытарыяльны фонд дзяржаўнае маёмасьці
* Галоўная ўправа ведамаснага кантролю
* Галоўная ўправа арганізацыйна-кадраве работы
* Управа жыльлёва-камунальнае гаспадаркі
* Управа адукацыі
* Управа спорту й турызму
* Землеўпарадкавальная служба
* Аддзел працы са зваротамі грамадзянаў і юрыдычных асобаў
* Галоўная фінансавая ўправа
* Галоўная ўправа юстыцыі
* Управа ідэалягічнай працы й па справах моладзі
* Управа аховы здароўя
* Управа ўнутраных справаў
* Управа гандлю й паслуг

## Глядзіце таксама
* Абласны Савет дэпутатаў Менскае вобласьці

## Крыніцы

Катэгорыя:Менская вобласьць
Катэгорыя:Абласныя выканаўчыя камітэты Беларусі
Апостальскі адміністратар

**Апостальскі адміністратар** () — прызначаны Папам Рымскім кіраўнік Апостальскай адміністратурай або часовы выканаўца абавязкаў біскупа ў вакантнай або занятай дыяцэзіі, часткі дыяцэзіі або прыраўнанай да дыяцэзіі асобнай Царквы; таксама можа выступаць як духоўная асоба, надзеленая поўнай царкоўнай уладай над групай вернікаў (напрыклад, усходняга абраду). Прававы статут адміністратара падрабязна ўсталёўваецца ў папскай пастанове аб прызначэньні на пасаду. Апостальскі адміністратар для дыяцэзіі прызначаецца тады, калі маюць месца сур’ёзныя перашкоды для кіраваньня ёю (напрыклад, адмова біскупа ад выкананьня службовых абавязкаў, сыход біскупа на пенсію) або адбываецца ўтварэньне новай дыяцэзіі. Калі Апостальскі адміністратар прызначаецца для занятай дыяцэзіі, то паўнамоцтвы дыяцэзіяльнага біскупа і яго генэральнага вікарыя прыпыняюцца.

## Вонкавыя спасылкі
* Поўны сьпіс Апостальскіх Адміністратараў

Катэгорыя:Рэлігійныя тытулы
Сомані

**Сомані** (, ISO 4217: *TJS*) — афіцыйная валюта Таджыкістану. Уведзены ў абарачэньне 30 кастрычніка 2000 году і замяніў таджыцкі рубель. Курс абмену новай валюты складаў 1 сомані да 1000 таджыцкіх рублёў, абмен цягнуўся да 1 красавіка 2001 году.

1 сомані дзеліцца на 100 дырамаў.

Існуюць банкноты вартасьцю 1, 5, 10, 20, 50 і 100 сомані і 1, 5, 20 і 50 дырамаў, манэты 1, 5, 10, 20, 25, 50, дырамаў і 1, 3 і 5 сомані.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Эканоміка Таджыкістану
Катэгорыя:Азіяцкія валюты
Сэпаратны мір

**Сэпаратны мір** — пагадненьне з праціўнікам аб спыненьні міжсобных ваенных дзеяньняў нягледзячы на тое, што адзін з ваюючых бакоў уваходзіць у ваенны альянс зь іншымі дзяржавамі, якія застаюцца ў стане вайны з другім бокам. Такое пагадненьне заключаецца бязь ведама і згоды астатніх чальцоў альянсу. 

Катэгорыя:Вайна
Душанбэ

**Душанбэ́** (; з 1929 да 1961 году — *Сталінабад*) — сталіца і самы вялікі горад Таджыкістану, разьмешчаны на рацэ Душанбінцы. Сярэдняя вышыня гораду над узроўнем мора каля 800 мэтраў.

Горад узьнік ў 1924 годзе на месцы невялікага паселішча, у якім па панядзелках праходзілі вялікія кірмашы («душамбэ» па-таджыкску — панядзелак). У 1920 годзе зьбегшы ад бальшавікоў апошні эмір Бухары, заснаваў у горадзе сваю рэзыдэнцыю, але хутка быў выгнаны «Чырвонай арміяй». У 1929 годзе праз горад прайшла чыгунка і ён стаў сталіцай новаўтворанай савецкай рэспублікі Таджыкістан.

З 1991 году горад — сталіца незалежнага Таджыкістану.

Катэгорыя:Гарады Таджыкістану
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Please Please Me

***Please Please Me*** — дэбютны альбом гурту The Beatles. Дзесяць з чатырнаццаці песень былі запісаныя 11 лютага 1963 году — за адзін дзень. Да гэтага часу гурт існаваў ужо тры гады і пасьпеў даць мноства канцэртаў у розных клюбах Лівэрпулу і Гамбургу, таму музычнага матэрыялу было звыш дастаткова. Як і на ўсіх наступных альбомах, большасьць песень была напісана аўтарскім дуэтам — Джонам Ленанам і Полам Макартні.

## Пазыцыя ў чартах
1-е месца ў Брытанскім чарце на працягу 30 тыдняў, пачынаючы з 11 траўня 1963 году.

Шырокую папулярнасьць атрымала песьня «Please Please Me», якая была выдадзена самотнікам і стала першай песьняй The Beatles, дасягнуўшай першага месца ў брытанскім сьпісе папулярнасьці. Таксама былі вельмі папулярнымі «I Saw Her Standing There» і «Love Me Do».

## Сьпіс кампазыцыяў
Аўтарамі ўсіх кампазыцыяў зьяўляюцца Джон Ленан і Пол Макартні, калі ня ўказана іншага.

### Другі бок
# «Love Me Do» («Кахай мяне») — 2:22
# «P.S. I Love You» («P.S. Я цябе кахаю») — 2:05
# «Baby It’s You» («Лялечка, гэта ты») (Бакарак/Дэйвід) — 2:38
# «Do You Want to Know a Secret» («Хочаш даведацца пра сакрэт?») — 1:59
# «A Taste of Honey» («Смак мёду») (Скот, Марлоў) — 2:05
# «There’s a Place» («Ёсьць месца») — 1:52
# «Twist and Shout» («Песьні-пляскі») (Мэдлі/Расэл) — 2:33

## Вонкавыя спасылкі
* ''Please Please Me'' — The Beatles AllMusic

Катэгорыя:Альбомы The Beatles
Катэгорыя:Брытанскія музычныя творы
Паўднёвая Азія

**Паўднёвая Азія** — адзін з рэгіёнаў Азіі, у які ўваходзяць краіны індыйскага субкантынэнту на поўдзень ад Гімалаяў: Індыя, Нэпал, Бутан, Афганістан, Банглядэш, Шры-Ланка і Мальдыўскія астравы.

Гэты рэгіён, адзін з самых заселеных рэгіёнаў сьвету: на плошчы 3564 млн км², жыве каля 1,3 млрд чалавек.

## Вонкавыя спасылкі
Далёкі Ўсход

**Далёкі Ўсход** (**Усходняя Азія**) — назва рэгіёну, разьмешчанага на ўсходзе Азіі, які цягнецца па ўзьбярэжжы Ціхага акіяну. Да гэтага рэгіёну звычайна адносяць: Японію, Паўночную Карэю, Паўднёвую Карэю, Тайвань, Кітай, ціхаакіянскае ўзьбярэжжа Расеі, Манголію.

Далёкі Ўсход — самы населены рэгіён сьвету: на плошчы 5 млн. км² жыве 1,4 млрд чалавек.
Літоўская сыстэма мер

**Літоўская сыстэма мер** — сыстэма мер, што выкарыстоўваліся ў ВКЛ.

## [[Літоўскія меры адлегласьці|Меры даўжыні]]
* 1 міля = 7,798 км
* 1 локаць = 54,96 см
* 1 фут = 12 цалям = 30,48 см
* 1 чвэрць = 17,775 см
* 1 цаля = 2,54 см

## [[Літоўскія меры аб'ёму|Меры сыпкіх цел]]
* 1 асьміна = 18 гарцам = 1/8 бочкі віленскай
* 1 шаснаццатка = 1/2 асьміны
* 1 гарнец, малы = 2,8 л, вялікі = 5,6 л
* 1 кварта = 1/4 гарца = 0,7 л

## Меры вадкіх цел
* 1 гарнец, малы = 2,8 л, вялікі = 5,6 л
* 1 кварта = 1/4 гарца = 0,7 л

## Меры вагі
* 1 пуд = 40 фунтам = 16 1/3 кг
* 1 фунт = ад 360 да 450 г = 374,82 г (з 1766 года)
* 1 лот = 1/32 фунта = 11,71 г

## Меры вагі аптэкарскія
* 1 унцыя = 29,86 г
* 1 драхма = 3,73 г
* 1 гран = 62 мг

## Літаратура
* «Літоўская гаспадыня»
ZM99

**Зьмяя** (у 2009—2013 гг. — **ZM99**) — беларускі музычны гурт зь Менску, створаны ў 1999 годзе. Грае ў стылях гард-кор, мэтал, рок.

## Удзельнікі
* Зоя «Snake» Сахончык — сьпеў, вурган
* Уладзімер «Простовован» Сахончык — гітара
* Яўген «Бровіч» Броўка — бас-гітара
* Андрэй Ліхашэрстаў — бубны

## Альбомы
* *[[Кідай зброю]]* (2004)
* *[[Усё дзеля Вас!!!]]* (2005)
* *[[ГОСТ густа дусту. Частка 1]]* (2007)
* Попробуй (2013)
* Если честно (2015)

## EP
* *[[WWW.ZM99.NET]]* (2010)
* *[[НИИ ЕР]]* (2010)

## Літаратура
* 
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Філіп Топал

**Філіп Топал** (па-чэску *Filip Topol*; 12 чэрвеня 1965, Прага — 19 чэрвеня 2013, Прага) — чэскі сьпявак, піяніст, кампазытар і літаратар, вядучая постаць легендарнага чэскага гурта *«Psí vojáci»*.

Нарадзіўся ў Празе ў пісьменьніцкай сям’і. Бацька Ёзэф Топал, дзядуля Карэл Шульц і старэйшы брат Яхім Топал — пісьменьнікі.

## Творчасьць
### Дыскаграфія
* «Sakramiláčku» (Indies Records, 1995)
* «Střepy» (Indies Records, 1999)
* «Filip Topol & Agon Orchestra» (Indies Records, лістапад 2001)

### Фільмаграфія
* «Žiletky» (1994)
* «Praha mizerná» (2000)
* «Chvála bláznivosti» (2001)
* «A.B.C.D.T.O.P.O.L.» (2002)

### Бібліяграфія
* *Filip Topol (Psí vojáci) — Texty 1985—1991* (A-beat 1991)
* *Filip Topol — Psí vojáci* (Maťa a Kentaur 1993)
* *Mně třináct* (Maťa 1995)
* *Karla Klenotníka cesta na Korsiku* (Maťa 1999); беларускі пераклад «Карлы Залатара падарожжа на Корсіку» выйшаў у 2008 годзе ў зборніку «Анёл»
* *Střepy* (Maťa 1999)
* *Tři novely* (Maťa, 2004) — зборнік раней выдадзеных навэл *Mně 13* і *Karla Klenotníka cesta na Korsiku*.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гурта «Psí vojáci»
* Навэла Філіпа Топала «Карла Залатара падарожжа на Корсыку» па-беларуску ў часопісе «ARCHE»
* Філіп Топал на «Прайдзісьвеце»
** Апавяданьне Мне трынаццаць на «Прайдзісьвеце»

Топал, Філіп
Топал, Філіп
Жыткавіцкі маторабудаўнічы завод

**Жыткавіцкі маторабудаўнічы завод** — горадаўтваральнае прадпрыемства г. Жыткавічы, заснаванае ў 1980 годзе.

## Гісторыя
Быў заснаваны 9 чэрвеня 1980 году ў якасьці прадпрыемства міністэрства авіяцыйнай прамысловасьці. Асноўнай прадукцыяй заводу былі вызначаныя малагабарытныя авіяцыйныя рухавікі, запчасткі да іх і рухавікам Д-30КП. У канцы 1980 году завод пачаў выпуск прадукцыі. Нараўне з разьвіцьцём вытворчасьці на прадпрыемстве вялікая ўвага надавалася жыльлёваму будаўніцтву: першы жылы дом быў здадзены ў эксплюатацыю ўжо ў 1981 годзе, пабудаваныя дзіцячыя дашкольныя ўстановы, школы й іншыя аб’екты сацыяльнага прызначэньня.

У 1991 годзе, з распадам СССР, з-за адсутнасьці заказаў на авіяцыйную прадукцыю завод асвоіў вытворчасьць шасьцяронных масьляных помпаў і поршняў для дызэльных рухавікоў.

Намэнклятура вырабаў з тых часоў бесьперапынна пашыраецца, вядзецца сыстэмная праца па павышэньні якасьці выпускаемай прадукцыі.

У цяперашні час РУП «Жыткавіцкі маторабудаўнічы завод» зьяўляецца сучасным прадпрыемствам, якое дынамічна разьвіваецца. Вялікая ўвага тут надаецца пошуку й пашырэньню рынкаў збыту, наладжваньню доўгачасовых дзелавых сувязяў з замежнымі партнёрамі. Завод зьяўляецца эксклюзіўным пастаўшчыком масьляных помпаў і поршняў на Менскі маторны завод, МТЗ і шэраг іншых прадпрыемстваў Рэспублікі Беларусь і краінаў СНД. Для павышэньня эфэктыўнасьці кіраваньня прадпрыемствам, асабліва ў часткі тэхнічнай падрыхтоўкі вытворчасьці, распрацаваная і плянамерна ўкараняецца праграма комплекснай аўтаматызацыі. Невыпадкова ў апошнія гады адзначаецца зацікаўленасьць шэрагу замежных фірмаў да наладжваньня ўзаемавыгаднага супрацоўніцтва ў засваеньні пэрспэктыўных відаў прадукцыі. Шэраг сумесных праектаў ужо знаходзяцца ў стадыі практычнай рэалізацыі.

На прадпрыемстве працуе каля 600 рабочых.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Маторабудаўнічы завод скарачае сотню рабочых

Катэгорыя:Жыткавічы
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1980 годзе
Людміла Піскун

**Людмі́ла Аляксе́еўна Піску́н** — беларускі філёляг.

Нарадзілася 31 жніўня 1938 г. у Жыткавічах.

Скончыла Беларускі Дзяржаўны Ўнівэрсытэт — філёляг, выкладчык расейскай мовы й літаратуры. 

Кандыдат філялягічных навук ад 29 траўня 1990 г. Тэма дысэртацыі: «Праблема мастацкага характару ў прозе Івана Навуменкі». 

Дацэнт ад 17 верасьня 1993 г. (на катэдры мэтодыкі пачатковага навучаньня). 

Сябра літаб'яднаньня «Прыпяцкія хвалі» пры газэце «Жыцьцё Палесься» з 1968 году. 

Працуе ў Мазырскім дзяржаўным пэдагагічным інстытуце імя Н.К. Крупскай. 

Сябра ТБМ з 1993 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Таварыства беларускай мовы

Катэгорыя:Нарадзіліся 31 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавічах
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Натальля Чорнагалова

**Ната́льля Арсе́нцьеўна Чорнагало́ва** — берасьцейская мастачка.

## Біяграфія
Нарадзілася  годзе ў г. Жыткавічы Гомельскай вобласьці. У 1976 годзе скончыла Менскую мастацкую вучэльню імя А. К. Глебава (цяпер Менскі дзяржаўны мастацкі каледж імя Аляксея Глебава), вучылася ў Альгерда Малішэўскага, А. Луцэвіча у 1982 г. — мастацка-графічны факультэт Віцебскага пэдагагічнага інстытута (цяперашні Віцебскі дзяржаўны ўнівэрсытэт). З 1976 году — удзельніца абласных, рэспубліканскіх і замежных выстаў. Ад 1976 да 1982 працавала выкладчыцай Берасьцейскай дзіцячай мастацкай школы. З 1989 году — чалец Беларускага саюзу мастакоў. У 2014 годзе адбылася пэрсанальная выстава ў Берасьці. Працуе ў станковым жывапісу ў жанрах пэйзажу, натурморта, партрэта і ў станковай графіцы. Працы мастачкі знаходзяцца ў галерэях і прыватных калекцыях Беларусі, Польшчы, Швэцыі, Швайцарыі, Даніі, ЗША, Нямеччыны, Аўстраліі, Канады, Ангельшчыны, Ізраілю і іншыя.

У Берасьце Натальля Чорнагаловая апынулася больш дваццаці гадоў назад па разьмеркаваньні — пасьля сканчэньня мастацка-графічнага факультэта Віцебскага пэдагагічнага інстытута.

Натальля Чорнагаловая адрозьніваецца манерай выкананьня маляўнічых палотнаў. Яе працы нагадваюць стыль экспрэсіянізму. У гісторыі мастацтваў тэрмін экспрэсіянізм ( — выражэньне) дастасуем да шырокаму кругу зьяў.

Для прац Натальлі Чорнагаловай характэрная грубая выразнасьць, скажэньне формы й колеры як праява напружанага пачуцьця.

Як распавядала сама мастачка, яна апранае пальчаткі й працуе як скульптар, замешваючы на палатне фарбы, стварае выразныя выявы. Вялікае значэньне Натальля Чорнагаловая надае колеру. Фарбы — сэнс яе жывапісу. Сьвет колеру раскрыць для сябе спрабавалі шматлікія мастакі. Жывапісец Эжэн Дэлякруа казаў: «Калі колер дакладны, лінія нараджаецца сама сабой».

Пазьнейшыя працы мастачкі выкананыя ў кірунку ташызма ( — пляма). Гэтае абстрактнае мастацтва засноўваецца на «псыхічнай імправізацыі». Мастак наносіць фарбы на палатно хуткімі рухамі без усякага загадзя абдуманага пляну. Самі ташысты завуць свае творы «жывапісам дзеяньня».

У 1998 годзе на рэспубліканскай выставе ў гонар зьезду зьвязу мастакоў Беларусі пэйзаж Натальлі «Магільны склеп Элізы Ажэшкі» прызнаны лепшым (па разьдзеле жывапіс) і адзначаны дыплёмам II ступені.

**Пералік некаторых карцін**:
* «Памяць», напісаная да 40-годзьдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне.
* «Баба Ліда», 2001 г.
* «Магільны склеп Элізы Ажэшкі», 1998 г.
* «Каханьне і я»
* «Вясновае прадчуваньне»
* «Каханьне і больш нічога»
* «Дакрананьне»
* «Уначы чакаюць і кахаюць»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Натальлі Чорнагаловы
* Натальля Чорнагалова Художники Брестчины

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавічах
Катэгорыя:Беларускія мастачкі
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Экспрэсіянізм

**Экспрэсіяні́зм** ( — "выражэньне") — плынь у эўрапейскім мастацтве.

Экспрэсіянізм аб'яднаў першым чынам творчыя групы мастакоў, якія працавалі ў Нямеччыне й Аўстраліі перад Першай сусьветнай вайной. З канца XIX стагодзьдзя ў нямецкай культуры склаўся адмысловы погляд на твор мастацтва. Лічылася, што ён павінен несьці ў сабе толькі волю мастака, стварацца «па ўнутранай неабходнасьці», якая ў камэнтарах і апраўданьнях ня мае патрэбы. Адначасова адбывалася пераацэнка эстэтычных каштоўнасьцяў. Зьявілася цікавасьць да творчасьці гатычных майстроў — Эль Грэка, Пітэра Брэйгеля Старэйшага. Зноўку адкрываліся мастацкія вартасьці экзатычнага мастацтва Афрыкі, далёкага Ўсходу, Акіяніі. Усё гэта адбілася на фармаваньні новай плыні ў мастацтве. 

## Выяўленчае мастацтва

Экспрэсіянізм — гэта спроба паказаць унутраны сьвет чалавека, яго перажываньні звычайна ў момант лімітавай духоўнай напругі. У экспрэсіянізьме было шмат супярэчнасьцяў. З аднаго боку — крайні індывідуалізм; зь іншага — культ індывідуалізму спалучаўся з сталым імкненьнем аб'ядноўвацца. Экспрэсіяністы адмовіліся ад сьветлаценю, перадачы прасторы. Паверхня іхных палотнаў здаецца апрацаванай грубым пэндзьлем без усялякага клопату аб вытанчанасьці. Мастакі шукалі новыя, агрэсіўныя выявы, імкнуліся выказаць сродкамі жывапісу трывогу, дыскамфорт. Колер, лічылі экспрэсіяністы, валодае ўласным сэнсам, ён здольны выклікаць пэўныя эмоцыі, яму прыпісвалі сымбалічнае значэньне.

Катэгорыя:Мастацкія кірункі
Ташызм

**Ташы́зм** ( — пляма) — кірунак у абстрактным мастацтве, які склаўся ў 1950-я гады і разьвіваўся паралельна абстрактнаму экспрэсіянізму й інфармэлю, зь якімі яго часам атаясамляюць. Аднак у адрозьненьне ад абстрактнага экспрэсіянізму, які зарадзіўся ў ЗША, ташызм часьцей разумеецца як спэцыфічна эўрапейскі, у першую чаргу, францускі варыянт беспрадметнай творчасьці. Яго тыповыя выявы (у карцінах францускіх майстроў П’ера Сулажа або Х. Хартунга) заснаваныя на гульні магутных, буйных мазкоў. Ён рэдка ўключае сымбалічна знакавыя элемэнты, зыходзячы (як у Ж. Мацье) з чыстай рытмікі артыстычнага жэсту або (як у Ж. Базэна) з абагульненых пэйзажных уражаньняў, якія ўяўляюць сабой свайго роду «абстрактны экспрэсіянізм».

Катэгорыя:Мастацкія кірункі