open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ян Амар Тарноўскі

**Ян Амар Тарноўскі** гербу Ляліва (1488 — 16 траўня 1561 у Вевёрцы) — польскі шляхціч, рыцар, вайсковы начальнік, вайсковы тэарэтык і дзяржаўны дзяяч Каралеўства Польскага. З 1522 кашталян войніцкі, староста сандамерскі, лубачоўскі, стрыйскі, хмельніцкі ў пэрыяды 1527—1533, 1539—1546, 1547—1551, 1554—1555 i 1557—1559; з 1527 вялікі каронны гетман і ваявода рускі. Заснаваў месца Тарнопаль, дзе заклаў тарнопальскі замак і тарнопальскае возера.

## Жыцьцяпіс
Ян Тарноўскі нарадзіўся ў 1488 годзе, сын Яна Амара Тарноўскага Малодшага, кашталяна кракаўскага, і яго другой жонкі Барбары з Рожнава, унучкі рыцара Завіша Чорнага. Род Тарноўскіх быў знатным і быў вядомы зь сярэдзіны XIV стагодзьдзя. У Тарноўскага было пяць зводных братоў і сясьцёр ад першага шлюбу бацькі: Ян Амар Тарноўскі, Ян Аляксандар, Катажына, Сафія і Эльжбэта. У яго таксама было пяць адзінакроўных сясьцёр ад першага шлюбу яго маці. Раньнія гады жыцьця прайшлі ў Ражнова. Ян Тарноўскі першапачаткова выхоўваўся, каб стаць сьвятаром; але пасьля сьмерці бацькі ў 1500 годзе, яго настаўнік Мацей Джавецкі пераканаў маці Яна Барбару адмовіцца ад гэтага пляну. У 1501 годзе Тарноўскі быў адпраўлены да двара караля; але 17 чэрвеня 1501 году кароль Ян I Ольбрахт памірае, і Ян Тарноўскі вярнуўся ў Ражнова, у маёнтак маці.

Падчас літоўска-маскоўскай вайны 1507—1508 гадоў у якасьці ротмістара камандаваў харугвай наймітаў. Прыняў удзел у выправе ў Малдову ў 1512 годзе, дзе камандаваў уласнай харугвай. Падчас літоўска-маскоўскай вайны 1512—1522 гг. на чале добраахвотніцкага атраду ўдзельнічаў у бітве пад Воршай. У сувязі са сьмерцю свайго старэйшага брата ад 1514 займаўся пытаньнямі спадчыны і кіраваньня сямейнай маёмасьцю. У 1515 годзе прыняў удзел у Ягелонскім кангрэсе з Габсбургамі ў Вене, але толькі ў якасьці прыдворнага. У 1517 годзе карлеўскі двор адхіліў Яна Тарноўскага ад ўдзелу ў вайне з Масквою. У тым жа годзе памерла яго маці.

### Падарожжа
Зьдзейсьніў паломніцтва ў Сьвятую Зямлю, і ў 1518 годзе стаў кавалерам ордэна Сьвятога Гроба Гасподняга ў Ерусаліме. Пасьля падарожнічаў па ўсёй Эўропе, і быў прысьвечаны ў рыцары каралём Мануэлам I Партугальскім за яго паслугі супраць маўраў у Афрыцы.

## Сям’я
Каля 1511 году Тарноўскі ажаніўся з Барбарай Тэнчынскай, дачкой Мікалая Тэнчынскага, ваяводы рускага. Яна была пляменьніцай мужа яго маці. Пасьля сьмерці Тэнчынскай, Тарноўскі ажаніўся з Сафіяй Шыдлавецкай у 1530 годзе, зь якой меў чатырох дзяцей, сярод іх Ян Аляксандар Тарноўскі, Ян Амар Тарноўскі, Сафія Тарноўская (жонка Канстантына Астроскага) і Ян Кшыштаф Тарноўскі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1488 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1561 годзе
Катэгорыя:Удзельнікі маскоўска-літоўскай вайны 1512—1522 гадоў (літоўска-польскі бок)
Катэгорыя:Гетманы вялікія каронныя
Катэгорыя:Кашталяны кракаўскія
Катэгорыя:Ваяводы кракаўскія
Катэгорыя:Ваяводы рускія
Катэгорыя:Кашталяны войніцкія
Пятро Кішка

**Пятро Кішка** гербу «Дамброва» ( красавік 1534) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода полацкі (1519—1532) гг. кашталян троцкі, староста дарагічынскі (1522—1532) і жамойцкі ад 1532, староста гожскі.

Адзін з найбуйнейшых магнатаў Вялікага Княства Літоўскага: валодаў Лоскам, Крожамі, Рамбалцішкамі, Еўнішкамі, Меднікамі і іншымі маёнткамі. У 1528 выстаўляў у войска 224 вершнікаў.

## Сям’я
Пятро Кішка сын Станіслава Кішкі і Сафіі з Мантыгердавічаў, дачкі Пятра Мантыгердавіча Белага. Ажаніўся з Аленай Ільініч, дачкой дворнага літоўскага маршалка Юрыя Ільініча. Меў сыноў: Станіслава, Пятра і Мікалая, і дачку Сафію, але яна памерла ў дзяцінстве.

## Вонкавыя спасылкі
* Генеалогія Кішкаў

Катэгорыя:Памерлі ў 1534 годзе
Катэгорыя:Кішкі
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Старосты жамойцкія
Катэгорыя:Ваяводы полацкія
Катэгорыя:Старосты дарагічынскія
Пётар Фірлей (ваявода рускі)

**Пётар Фірлей** гербу Леўарт ( 1 верасьня 1553) — магнат Рэчы Паспалітай, каралеўскі прыдворны, кашталян Хэлмнаскі (1527 г.), староста: люблінскі, радамскі, казімескі. Сын Мікалая Фірлея і Ганны Мялецкай.

У час вайны з Масковіяй браў удзел у бітве пад Воршай 8 верасьня 1514 г. Быў дарадцам каралевы Боны, а потым Жыгімонта Аўгуста. У кастрычніку 1535 году быў прызначаны кашталянам бецкім, а празь месяц ужо стаў кашталянам вісьліцкім. У 1537 г. стаў ваяводам люблінскім і быў на гэтай пасадзе да 1545 г., калі па сьмерці Станіслава Адраванжа ў 1545 стаў ваяводам рускім. У 1551—1552 гг. удзельнічаў у барацьбе з паўстаньнямі супраць Кароны ў Прусіі.

У 1532 г. арандаваў радамскае староства і захоўваў яго да самай сьмерці. Таксама арандаваў староствы казімескае і люблінскае.

Зафундаваў Янавец на землях вёскі Сэракомля і Любартуў, дзе пабудаваў замкі.

Быў жанаты з Кацярынай Тэчынскай з гербу Тапор. У іх нарадзілася 6 дзяцей:
* Ян Фірлей
* Мікалай Фірлей
* Андрэй Фірлей
* Ганна Фірлей
* Ядзьвіга Фірлей
* Барбара Фірлей

## Крыніцы

Пётар
Катэгорыя:Удзельнікі маскоўска-літоўскай вайны 1512—1522 гадоў (літоўска-польскі бок)
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты радамскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Ваяводы рускія
Катэгорыя:Памерлі ў 1553 годзе
Добрынка

**До́брынка** — вёска ў Старадароскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Языльскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 10 чалавек
* 1999 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Языльскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Старадароскага раёну
500-годзьдзе бітвы пад Воршай (манэта)

**«500-годзьдзе бітвы пад Воршай»** () — юбілейная манэта ў 5 грыўняў, выпушчаная Нацыянальным банкам Украіны. Яна прысьвечаная пераможнай бітве войска Вялікага Княства Літоўскага з войскам Маскоўскага княства пад Воршай.

Перамога ў бітве пад Воршай 1514 г. спыніла наступ войска князя маскоўскага Васіля III і мела вялікае міжнароднае значэньне. Армія Вялікага княства Літоўскага на чале зь вялікім гетманам і князем Канстантынам Астроскім складалася зь ліцьвінаў, русінаў, палякаў і жмудзінаў. Адпаведна продкаў сёньняшніх беларусаў, украінцаў, палякаў і летувісаў.

Манэта ўведзена ў абарачэньне 15 кастрычніка 2014 году. Яна належыць да сэрыі «Іншыя манэты».

## Апісаньне манэты

### [[Авэрс]]
На авэрсе манэты разьмешчаныя: угары невялікі Дзяржаўны герб Украіны, справа ад якога разьмешчаны надпіс «УКРАЇНА», пад якім год чаканкі манэты «2014» і намінал — «П’ЯТЬ ГРИВЕНЬ», у цэнтры — кампазыцыя з чатырох мячоў, якія сымбалізуюць чатыры вайсковыя супольнасьці народаў: беларуская, польская, украінская, летувіская. Кропку перасячэньня мячоў вянчае стылізаваны вянок з дубовага лісьця — сымбаль баявой славы і перамогі. Справа разьмешчаныя лягатып Манэтнага двара Нацыянальнага банку Ўкраіны.

### [[Рэвэрс (нумізматыка)|Рэвэрс]]
На рэвэрсе манэты адлюстраваная сымбалічная кампазыцыя бітвы, у аснове якой ляжаць стылізаваныя фрагмэнты палатна «Аршанская бітва», створанага невядомым удзельнікам бітвы. справа ад князя Канстантына Астроскага стылізаваныя надпісы: «БИТВА» / «ПІД» / «ОРШЕЮ» (уверсе зьлева), «500» / «РОКІВ» (справа ўнізе).

## Аўтары
* Мастакі: Уладзімер Таран, Аляксандар Харук, Сяргей Харук.
* Скульптары: Уладзімер Дзям’янка, Анатоль Дзям’янка.

## Вартасьць манэты
Падчас уводу манэты ў абарачэньне ў 2014 годзе, Нацыянальны банк Украіны прадаваў манэту праз свае аддзяленьні па кошце 25 грн.

Фактычная прыблізная вартасьць манэты зьмянілася наступным чынам:

## Глядзіце таксама
* Бітва пад Воршай

Катэгорыя:Украінскія манэты
Чырвоны злоты

**Чырво́ны зло́ты** — старая назва залатой манэты ў ВКЛ і Польшчы, флярыну, дукату, што адрозьнівала бітую манэту (каля 3,5 г золата) ад тагачаснай бугальтарскай назвы грашовай адзінкі — польскага злотага.

У 1528 пасьля старэньня бімэталічнай сыстэмы Рэчы Паспалітай залатую манэту выбівалі да канца XVIII ст. Апошнім чырвоным злотым РП быў так званы паўстанчы дукат паўстаньня 1830—1831 гадоў, біты ў 1831 годзе. Вартасьць дуката ў пераліку на срэбраныя манэты Рэчы Паспалітай зьмянялася і падвышалася:

* 32 грошы на пачатку XVI стагодзьдзя
* 58 грошай напрыканцы XVI стагодзьдзя
* 120 грошай у 1620 годзе
* 180 грошай у сярэдзіне XVII стагодзьдзя
* 540 грошай у XVIII стагодзьдзі

## Літаратура
* Мар’ян Гумоўскі, Moneta złota w Polsce średniowiecznej, Кракаў 1912

Катэгорыя:Польскія манэты
Катэгорыя:Залатыя манэты
Валынскі кароткі летапіс

**Валынскі кароткі летапіс** — помнік усходнеславянскага летапісаньня позьняга сярэднявечча. Зьбярогся ў Супрасьльскім гістарычным зборніку пачатка 16 стагодзьдзя. Яго першую (большую) частку складае скарочаны агульнарускі летапісны звод, блізкі да летапісу Аўрамкі, але даведзены толькі да 1382 г. Другая частка зборніка, названая М. Улашчыкам «Валынскі кароткі летапіс», зьмяшчае кароткую выбарку пагадовых зьвестак кіеўскага, наўгародзкага, маскоўскага і мясцовага паходжаньняў па гісторыі Русі (з 862), ВКЛ (14 — пачатку 16 ст.) і Смаленска.

Храналягічна ахоплівае падзеі да 1514 году ўключна. Асабліва падрабязна апісаны напады крымскіх татараў на Валынь. Летапіс завяршаецца ўзьнёслай «Пахвалой гетману Канстантыну Астроскаму». Зборнік узьнік y асяродзьдзі праваслаўнага, патрыятычна наладжанага беларуска-ўкраінскага духавенства. Асноўная, агульнаруская частка летапіснага зводу, верагодна, была ўкладзеная ў Смаленску, пасьля чаго перавезена ў Супрасьль, дзе дапоўненая арыгінальнымі зьвесткамі па гісторыі Вялікага Княства Літоўскага, y т.л. Валыні, і «Пахвалой». Пазьней y зборніку рабіліся розныя запісы прыватнага і гістарычнага характараў. Да канца 18 ст. захоўваўся ў Супрасьльскім кляштары, пасьля акупацыі Расеяй зямель Рэчы Паспалітай перавезены ў Маскву. Цяпер захоўваецца ў Расейскім дзяржаўным архіве старажытных актаў (Масква). Апублікаваны асобна ў 1836 годзе і ў «Поўным зборы рускіх летапісаў» (т. 35, 1980).

## Літаратура
*  С. 489

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Катэгорыя:Валынь
Юры Глябовіч (сын Глеба)

**Юры Глябовіч** гербу Ляліва ( пасьля 1520) — старэйшы сын Глебу, ваяводы смаленскага і Ганны Рачкаўны, дзяржаўны дзяяч ВКЛ.

Намесьнік смаленскі (1492—99), староста жамойцкі (з 1494), намесьнік аршанскі і аболецкі (1500—01), намесьнік віцебскі (1503—08) і смаленскі (1508—14), староста мерацкі (з 1514) і ваўкавыскі (з 1520). У 1506 увайшоў у склад пасольства да вялікага князя маскоўскага. У час вайны з Масквою 1512—1522 гг у 1513 абараняў Смаленск ад маскоўскага войска разам са сваім сынам Мікалаем Глябовічам.

Меў двух сыноў: Яна і Мікалая.

Катэгорыя:Глябовічы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Удзельнікі маскоўска-літоўскай вайны 1512—1522 гадоў (літоўска-польскі бок)
Катэгорыя:Ваяводы смаленскія
Катэгорыя:Ваяводы віцебскія
Катэгорыя:Старосты аршанскія
Катэгорыя:Старосты мерацкія
Катэгорыя:Старосты ваўкавыскія
Брандэнбург (маркграфства)

**Маркграфства Брандэнбург** () — адно з найбольш значных княстваў у Сьвятой Рымскай імпэрыі, якое існавала з 1157 году да ліквідацыі імпэрыі ў 1806 годзе. Таксама вядомае як **Марка Брандэнбург** (), гэтае княства сыграла ключавую ролю ў гісторыі Нямеччыны і Цэнтральнай Эўропы.

Брандэнбург разьвіўся з Паўночнай маркі, заснаванай на тэрыторыі расьсяленьня славянскіх Вендаў. Кіруючыя гэтай дзяржавай маркграфы па Залатой буле 1356 году атрымалі прэстыжны тытул курфюрстаў, які дазваляў ім галасаваць на выбарах імпэратара Сьвятой Рымскай імпэрыі. Дзяржава была таксама вядома як **Курфюрства Брандэнбург** ().

## Гісторыя

Гагэнцолерны ўзышлі на трон Брандэнбургу ў 1415 годзе. Пад кіраваньнем Гагэнцолернаў Брандэнбург імкліва разьвіваўся і ў XVII стагодзьдзі атрымаў у спадчыну герцагства Прусію. Утвораная дзяржава Брандэнбург-Прусія была ў XVIII стагодзьдзі ператворана ў каралеўства Прусію, якое нароўні з Аўстрыяй стала вядучай дзяржавай у Нямеччыне на працягу XVIII стагодзьдзя. Нягледзячы на тое, што тытулам кіраўнікоў гэтай дзяржавы быў «кароль Прусіі», цэнтрам аб’яднанай дзяржавы працягвала заставацца сталіца Брандэнбургу — Бэрлін.

Маркграфства Брандэнбург было ліквідавана сумесна з архаічнай Сьвятой Рымскай імпэрыяй у 1806 годзе, аднак у 1815 годзе яно было заменена Прускай правінцыяй Брандэнбург. Кіруемая дынастыяй Гагэнцолернаў, Прусія дамаглася аб’яднаньня Нямеччыны ў 1871 годзе. Назва «марка Брандэнбург» сёньня выкарыстоўваецца для неафіцыйнага абазначэньня фэдэральнай зямлі Брандэнбург у Нямеччыне.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс кіраўнікоў Брандэнбургу

Катэгорыя:Гісторыя Брандэнбургу
Катэгорыя:Княствы Сьвятой Рымскай імпэрыі
Катэгорыя:Колішнія дзяржавы Эўропы
Мікалай Глябовіч

**Мікалай Глябовіч** гербу Ляліва ( 1514) — староста дарагічынскі і слонімскі. Быў сынам Юрыя Глябовіча, старосты смаленскага і невядомай маці.

У часы літоўска-маскоўскай вайны ў 1500 годзе Глябовіч змагаўся пад камандаваньнем Канстантына Астроскага і належаў да так званых пярэдніх атрадаў, якія разам з атрадамі смаленскага старосты Станіслава Кішкі супрацьстаялі галоўнай арміі Івана III, якая падступіла да Смаленску. Прайграўшы бітву пры Ведрашы, Глябовіч разам з Астроскім і іншымі рыцарамі Літвы патрапілі ў палон, у якім ён, хутчэй за ўсё, заставаўся да 1511 году. Пакінуў яго адным з апошніх. Верагодна, што на гэтак доўгі пэрыяд палону паўплывала вельмі нэгатыўнае стаўленьне Васіля III да бацькі Мікалая, Юрыя Глябовіча, ваяводы смаленскага, вядомага камандуючага на літоўска-маскоўскай мяжы. Вярнуўшыся ў Літву, Глябовіч быў прызначаны старостам Дарагічыну і Слоніму, а таксама маршалкам земскім. У 1513 годзе Глябовіч і яго бацька прынялі ўдзел у адбіваньні аблогі Смаленску. У гэты пэрыяд ён прадаў ільвіную долю сваёй сямейнай маёмасьці і меў вялізарныя даўгі з-за вайсковых тратаў. Пра гэта сьведчыць той факт, што нават пасьля яго сьмерці купцы з Варшавы запатрабавалі свае даўгі. Глябовіч памёр у 1514 годзе ад ранаў, якія атрымаў, верагодна, падчас аблогі Смаленску.

Катэгорыя:Глябовічы
Катэгорыя:Старосты слонімскія
Катэгорыя:Удзельнікі маскоўска-літоўскай вайны 1512—1522 гадоў (літоўска-польскі бок)
Катэгорыя:Вайскоўцы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Памерлі ў 1514 годзе
Глеб Вяжэвіч

**Глеб Вяжэвіч** — літоўскі баярын, пачынальнік роду Глябовічаў.

## Імя

Глеб — усходнеславянская форма германскага (паўночнагерманскага) імя Gudleifr (Guðleifr). Іменная аснова -гуд- (-год-, -гут-) (імёны ліцьвінаў Готарт, Гудман, Саўгут; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) паходзіць ад гоцкага guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts 'гот', а аснова -леб- (-лейб-, -лейф-) (імя ліцьвінаў Улеб; германскае імя Uleifr) — ад гоцкага laiba 'заставацца', стараісьляндзкага leifr 'нашчадак'. Такім парадкам, імя Глеб азначае 'адданы пад Боскую абарону' або 'нашчадак Бога'.

Варыянт імя ў гістарычных крыніцах: *Глеб Вяжевич*.

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду, магчыма, сын Міхала Вяжа (*Michael alias Waszus*), які прывесіў да акту Мельнскага міру пячаць з гербам «Ляліва». Меў брата Івана. Быў у сваяцтве з Манівідамі.

Ажаніўся з Ганнай Мілохнай, дачкой Рачкі Страчэвіча. У шлюбе меў сыноў Юрыя, Станіслава і Пятра, а таксама дачку Марыну (выйшла замуж за Альбэрта Клочку).

У 1433 годзе яго жонка зрабіла ахвяраваньне на царкву ў Суляцічах.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Вяжэвіч Глеб
Катэгорыя:Глябовічы
Шусьцікі

**Шу́сьцікі** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1796 годзе фальварак і вёска належалі Якаву Хадакоўскаму, судзьдзі гродзкаму Ваўкавыскага павету. У 1836 годзе прыватная вёска, 24 двары, 208 жыхароў.

У 1966 годзе вёска перададзеная з Мсьцібаўскага сельсавету ў Шылавіцкі сельсавет.

Да 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Шылавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2004 год — 34 двары, 73 жыхары
* 2009 год — 46 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Талькаўцы

**Та́лькаўцы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Навумкі. Уваходзяць у склад Гнезнаўскага сельсавету Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Таліка або Талька (Taliko, Talke) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Упамінаецца ў пісьмовых крыніцах з пачатку XVII стагодзьдзя, у складзе маёнтку Шылавічаў. У 1796 годзе належала ордэну брыгітак з Горадні. У 1940—1954 гадох цэнтар Талькаўскага сельсавету.

Да 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Шылавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1905 год — 697 чалавек
* 2004 год — 73 двары, 119 жыхароў
* 2009 год — 76 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Ліпнікі (Шацілавіцкі раён)

**Лі́пнікі** — вёска ў Шацілавіцкім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Парыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 26 чалавек
* 2010 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Парыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шацілавіцкага раёну
Пусташы

Назву **Пусташы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Пусташы — вёска ў Полацкім раёне
** Пусташы — вёска ў Шумілінскім раёне

## Глядзіце таксама
* Пустасельле
Бахадыр Гірэй

**Бахады́р Гірэй**, **Бахаду́р Гірэй** (; памёр у сакавіку 1523 году) — крымскі калга (1519—1523), астраханскі хан (1523), старэйшы сын і спадкаемца крымскага хану Махмэта I Гірэя.

## Жыцьцяпіс
У 1519 годзе пасьля гібелі ранейшага калга-султану Ахмэда Гірэя Кульгавага, які падняў няўдалы мяцеж супраць свайго старэйшага брата Махмэта I Гірэя, пасада калгі (другога чалавека ў Крымскім ханстве пасьля хана) апынулася вакантнай. У тым жа год у Махмэд I Гірай прызначыў калгой свайго старэйшага сына Бахадыр Гірэя.

Калга-султан Бахадыр Гтрэй удзельнічаў у ваенных кампаніях свайго бацькі і часам нават сам кіраваў крымскімі рэйдамі на маскоўскія і літоўскія ўладаньні. У 1519 годзе ён на чале крымска-татарскага войска ўварваўся ў паўднёвыя польска-літоўскія землі. Крымскія «загоны» спустошылі Белзкую і Люблінскую зямлі, а потым рушылі на Валынь. У жніўні 1519 году ў бітве пад Сокалем Бахадыр Гірэй разграміў 6-тысячная польска-літоўскае войска пад камандаваньнем вялікага гетмана літоўскага Канстантына Астроскага.

У 1521 годзе Бахадыр Гірэй камандаваў авангардам крымска-татарскага войска падчас пасьпяховага паходу свайго бацькі Махмэта I Гірэя на Маскоўскае княства. Крымскія вершнікі дайшлі да Масквы, спалілі і разбурылі яе навакольлі, захапіўшы велізарную колькасьць палонных.

У сьнежні 1522 году калга Бахадыр Гірэй удзельнічаў у ваенным паходзе Махмэта I Гірэя, супраць Астраханскага хана Хусэйна. Хаўрусьнікам крымскага хану ў гэтым паходзе выступілі нагайскія мурзы Мамай і Агіш. Увесну 1523 году крымчакі і нагайцы захапілі Астрахань (Хаджы-Тархан), выгнаўшы адтуль Астраханскага хана Хусэйна. Махмэт I Гірэй, які імкнуўся падпарадкаваць усе стэпавыя ханства, абвясьціў новым Астраханскім ханам свайго старэйшага сына Бахадыр Гірэя, што выклікала незадаволенасьць нагайскіх мурзаў. Неўзабаве Махмэт I Гірэй распусьціў свае галоўныя сілы, а сам разам з 3-тысячным атрадам разьмясьціўся лягерам пад Астраханьню. Аднойчы мурзы Мамай і Агіш вялікай колькасьцю нагайскага войскі раптоўна напалі на ханскі лягер і забілі яго ў асабістым шатры разам з сынам Бахадыр Гірэям і зь яго сьвітай. Мурза Ўрак-мурза па мянушцы Дэлі («Шалёны»), пляменьнік Мамая, асабіста пазбавіў жыцьця самога хана і яго сына.

## Крыніцы

## Літаратура
* О. Гайворонский «Созвездие Гиреев»
* О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2
* Халим Гирей «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

Катэгорыя:Калгі Крымскага ханства
Казімер (неадназначнасьць)

Назву **Казіме́р** маюць:

* Казімер — мужчынскае імя славянскага паходжаньня і вытворнае ад яго прозьвішча

## Гідронімы
* Казімір — возера ў Алатырскім раёне Чувашыі

## Населеныя пункты
### [[Баўгарыя]]
* Казімір — сяло ў Сілістранскай вобласьці

### [[Беларусь]]
* Казімер — колішні горад у Вялікім Княстве Літоўскім

### [[Польшча]]

### [[Расея]]
* Казімір — вёска ў Чарапавецкім раёне Валагодзкай вобласьці

### [[Славаччына]]
* Казімір — паселішча і муніцыпалітэт у раёне Трэбішаў Кошыцкага краю

## Іншае
* «Казімер» — францускі мастацкі фільм 1950 году (рэжысэр Рышар Парт’е, у галоўнай ролі Фэрнандэль)

## Глядзіце таксама
* Казімірава
* Казіміраўка
* Казіміраўская Слабодка
* Казімірова
* Казімірцы
* Казімірышкі
Мядзьведзі (вёска)

**Мядзьве́дзі** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Даўгапольскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Даўгапольскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Грыгораўшчына

**Грыго́раўшчына** — вёска ў Дрысенскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бігосаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бігосаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Сосьніца (неадназначнасьць)

Назву **Сосьніца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сосьніца — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці

### [[Расея]]
* Сосьніца — вёска ў Старарускім раёне Наўгародзкай вобласьці
* Сосьніца — вёска ў Дзедавіцкім раёне Пскоўскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Сосьніца — пасёлак гарадзкога тыпу ў Чарнігаўскай вобласьці

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Сосьніца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, прыток Дзьвіны

### [[Расея]]
* Сосьніца — рака ў Наўгародзкім раёне Наўгародзкай вобласьці, прыток Вішары

## Глядзіце таксама
* Саснова
* Сасновец
* Сасновае
* Сасновая
* Сасновік
* Сасновіца
* Сасновіцы
* Сасновічы
* Сасновы
* Сасноў
* Сасноўка
* Сасноўскае
* Сасноўская
* Сасноўскі
* Сасноўцы
* Сасноўшчына
* Сосны
Уладзіслаў Яцкевіч

**Уладзісла́ў Яцке́віч** ( 29 верасьня 1998 году) — беларускі футбаліст, абаронца «Менску».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец ДЮСШ Смаргоні, дзе займаўся да 12 гадоў. Пазьней быў запрошаны ў салігорскі «Шахцёр», дзн абараняў колеры юнацкіх камандаў клюбу. У 2015 годзе вярнуўся ў «Смаргонь», за якую пачаў гуляць у Першай лізе, пераважна выходзячы на замену. У сакавіку 2017 году падоўжыў кантракт з смаргонскім клюбам. У сэзоне 2017 году замацаваўся ў стартавым складзе і быў адным з асноўных гульцоў смаргонцаў. З пачатку 2018 году трэнаваўся ў складзе «Баранавічаў», з трэнэрам гэтага клюбу Іванам Крутавым працаваў у салігорскім «Шахцёры». У лютым 2018 году склаў працоўную ўгоду з баранавіцкім клюбам, аднак ужо ў ліпені таго ж году вярнуўся ў «Смаргонь».

У ліпені 2019 году стала вядома, што Ўладзіслаў пакідае смаргонскі клюб і працягне кар’еру ў гарадзенскім «Нёмане». У жніўні афіцыйна перайшоў да гарадзенцаў, узгодніўшы трохгадовы кантракт. У Найвышэйшай лізе дэбютаваў 16 жніўня 2019 году, выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы супраць «Іслачы» (1:1). Выступаў пераважна за дубль гарадзенцаў, у першай камандзе звычайна зрэдку выходзіў на замену. У лютым 2021 году на правах арэнды далучыўся да «Смаргоні». Стаў трывалым гульцом стартавага складу, але ня выратаваў каманду ад вылету ў Першую лігу. У лістападзе 2021 году па заканчэньні арэнды зышоў з «Смаргоні».

У студзені 2022 году пачаў трэнавацца зь «Нёманам». Зь лютага знаходзіўся на праглядзе ў «Слуцку», які ў сакавіку арандаваў абаронцу. У пачатку сэзону выходзіў на поле ў складзе слуцкай каманды, а з траўня выбыў праз траўмы і больш не гуляў. У сьнежні 2022 году па заканчэньні арэнды пакінуў слуцкі клюб. Пагатоў тады ж скончыўся і кантракт зь «Нёманам», і ў студзені 2023 году абаронца падпісаў паўнавартаснае пагадненьне з «Слуцкам». У сэзоне 2023 году згуляў за слуцкі клюб толькі ў адным матчы Кубка Беларусі, а ў чэрвені 2023 году па пагадненьні бакоў пакінуў каманду. У ліпені 2023 году зноў стаў гульцом «Смаргоні». Па заканчэньні сэзону зышоў з клюбу, а ў студзені 2024 году ўзмоцніў склад «Гомля». У жніўні 2025 году стаў футбалістам «Менску».

### Міжнародная
8 чэрвеня 2019 году дэбютаваў у складзе моладзевай зборнай Беларусі, калі выйшаў у стартавым складзе ў адборачным матчы чэмпіянату Эўропы супраць зборнай Гібральтару (10:0) і быў заменены ў другім тайме.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Павал Шорац

**Па́вал Шорац** ( 30 студзеня 1998 году) — беларускі футбаліст, абаронца «Ліды».

## Кар’ера
Выхаванец лідзкай ДЮСШ. З 2014 году пачаў прыцягвацца да складу «Ліды» ў Першай лізе. У 2017 годзе канчаткова замацаваўся ў складзе і быў адным з асноўных гульцоў каманды. У ліпені 2018 году пакінуў лідзкі клюб. Пераехаў у Польшчу і пачаў выступаць за клюб пятага дывізіёну «Мажыцка», аднак у студзені 2019 году вярнуўся ў «Ліду».

З ліпеня 2019 году знаходзіўся на праглядзе ў «Энэргетыку-БДУ» і ў жніўні склаў працоўнае пагадненьне з клюбам. 16 жніўня 2019 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, калі выйшаў у пачатковым складзе ў матчы супраць «Гомля» (1:1) і быў заменены ў другім тайме. У сэзоне 2019 году згуляў яшчэ ў шасьці матчах, а ў 2020 годзе пачаў выступаць пераважна за дубль.

У ліпені 2020 году быў аддадзены ў арэнду «Лідзе», а на наступны год перайшоў у лідзкі клюб ужо на трывалай аснове. У 2022 годзе быў прызначаны капітанам каманды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Дзякі

**Дзякі́** (з 1969 году — *Крыні́цы*; сучасная афіцыйная назва — *Раднікі́*) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гнезнаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з XVII стагодзьдзя. У 1796 годзе фальварак і вёска, складалі Дзякоўскае староства, належалі Антонію Ганеўскаму. У 1914 годзе 63 двары, 400 жыхароў.

Да 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Шылавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2004 год — 125 двароў, 343 жыхары
* 2009 год — 259 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Эратычнае мастацтва

**Эратычнае мастацтва** &mdash; любы мастацкі твор, які закліканы выклікаць эратычнае ўзбуджэньне альбо паказвае дзеяньні зьвязаныя зь дзетанараджэньнем. Гэта від эротыкі і ўключае ў сябе малюнкі, гравюры, фільмы, карціны, фатаграфіі, скульптуры і пісьмо.

Францыск Скарына выдаваў свае кнігі з эротыкаю:

І пакуль недзе ў Італіі Мікелянджэла ды да Вінчы малявалі сваіх мадоннаў, наш славуты зямляк ціснуў аголеныя целы на гравюрах да Бібліі.

## Азначэньне

Вызначэньне эратычнага мастацтва вельмі асабістае і залежыць ад зьместу, бо ўспрыманьне як эратычнага, так і мастацкага зьмяняецца ад аднаго чалавека да другога. Напрыклад, скульптура чалавечае пісі ў некаторых культурах можа лічыцца звычайным знакам прыналежгасьці да полу, а не адкрыта пахатлівай. Матэрыял, які неабходны для апісаньня палавога выхаваньня, можа ўспрымацца іншымі як занадта непрыстойным. Энцыкляпэдыя філязофіі ВНУ Стэнфарда вызначае эратычнае мастацтва як "мастацтва, якое зроблена з намерам стымуляваць сваю мэтавую аўдыторыю сэксуальна, і гэта (мастацтва) павінна толька так выкарыстоўвацца".

## Выявы

File:Fendi09.jpg|Пэтэр Фэнды.
File:Origin-of-the-World.jpg|Густаў Корбэ, 1866.
File:Egon Schiele 085.jpg|Эган Шыле, 1914.
File:PeterJohannNepomukGeigerEroticWatercolor04.jpg|Пэтэр Яган Нэпамук Гэйгэр
File:SheelaWiki.jpg|Ваяньне жанчынын з вялікаю похваю, Ангельшчына.
File:Carracci Jupiter et Junon.jpg|агастына Карачы (1557 – 1602).
File:Édouard-Henri Avril (1).jpg|Эдуар Анры Аўрыл, 1907
File:2 Erotic Kama statues of Khajuraho Hindu Temple de Lakshmana Khajurâho India 2013.jpg|Індыя


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне

*
Эратычная літаратура

[міні|Здымак паперы пад назваю [Турынская сатырычна-эратычная папера з Эгіпту.]]
**Эратычная літаратура** — сукупнасьць пісьмовых крыніц, што ўключаюць выдуманыя і праўдзівыя гісторыі і паведамленьні пра эратычныя адносіны двух ці болей чалавек, якія маюць сілу альбо маюць намер выклікаць у чытача эратычны пачуцьці.

Такая эротыка набывае форму раманаў, апавяданьняў, паэзіі, успамінаў пра жыцьцё і сэксуальныя дапаможнікі. Агульная рыса жанру&nbsp;— прыемныя выдумкі на розныя пытаньні. У гэтай літаратуры можа быць апісаная прастытуцыя, оргіі, гомасэксуальнасьць, садамазахізм і многія іншыя супярэчлівыя або забароненыя дзеяньні, якія могуць і ня могуць быць выяўленыя ў гутарковае мове.

Іншыя распаўсюджаныя элемэнты&nbsp;— сатыра і сацыяльная крытыка. Нягледзячы на культурныя табу на падобную літаратуру, распаўсюджваньне эратычнай літаратуры не было ўспрынята галоўнай бядой да вынаходніцтва кнігадрукаваньня, паколькі выдаткі на выраб асобных рукапісаў абмежавалі распаўсюджваньне сярод вельмі невялікай групы чытачоў. Вынаходніцтва кнігадрукаваньня ў XV стагодзьдзі прынесла з сабой і большы рынак, і павелічэньне абмежаваньняў, такіх як цэнзура і юрыдычныя абмежаваньні на абнародваньне па прычыне непрыстойнасьці. З-за гэтага большая частка вытворчасьці гэтага віду матэрыялу стала падпольнай .

Францішак Скарына выдаваў свае кнігі з эротыкаю:

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Абруб Беразьвецкі

**Абру́б Беразьве́цкі** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Азярэцкага сельсавету.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рады БНР вёска Абруб Беразьвецкі абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду Камуністычнай партыі Беларусі вёска ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыскага падзелу 1921 году, вёска апынулася ў складзе гміны Глыбокае,  Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі (Заходняя Беларусь). У 1939 годзе вернутая ў склад Беларускай ССР (Узьяднаньне Беларусі).

## Насельніцтва
* 2010 год — 150 чалавек
* 1999 год — 184 чалавекі
*1931 год — 452 чалавекі
*1921 год — 392 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азярэцкі сельсавет (Глыбоцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Струньне

Назву **Струньне** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Струньне — вёска ў Гаранскім сельсавеце Полацкага раёну
** Струньне — вёска ў Салоніцкім сельсавеце Полацкага раёну

## Глядзіце таксама
* Струнеўшчына
Лукаўскі сельсавет

Назву **Лу́каўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Лукаўскі сельсавет — былая назва Велікалуцкага сельсавету Баранавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці ў 1940—1959 гадох
* Лукаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Лукаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Лукаўскі сельсавет — былая назва Луцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці ў 1924—1983 гадох

## Глядзіце таксама
* Луцкі сельсавет
Багдзі

**Багдзі́** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1796 годзе фальварак і вёска, належалі Караліне Струмбіла. Шляхецкая ваколіца, пражывалі 22 сям’і. У 1836 годзе прыватная вёска, 7 двароў, 22 жыхары, шляхецкая ваколіца, 10 двароў, 48 жыхароў. У 1914 годзе 9 двароў, 40 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2004 год — 38 двароў, 120 жыхароў.
* 2009 год — 90 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Баўблі

**Баўблі́** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1796 годзе належала Яну Грабоўскаму. У 1836 годзе ваколіца аднадворцаў, 9 двароў, 35 жыхароў, хутар, 2 двары, 6 жыхароў. У 1914 годзе 22 двары, 116 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2004 год — 12 двароў, 22 жыхары.
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Драгічаны

**Драгіча́ны** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядома з 1615 году, пражывалі 38 сем’яў, мелі 34 валокі зямлі. У 1796 годзе належала Юрыю Грабоўскаму, генэралу войскаў ВКЛ. У 1836 годзе прыватная вёска, 25 двароў. У 1914 годзе 61 двор, 395 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2004 год — 58 двароў, 110 жыхароў.
* 2009 год — 61 чалавек

## Асобы
* Віктар Курловіч (нар. 1955) — беларускі паэт. Сябра Саюзу пісьменьнікаў Беларусі

## Інфармацыя для турыстаў
* Магіла савецкага воіна — пахаваны невядомы савецкі воін, які загінуў у Вялікую Айчынную вайну. У 1948 г. на магіле ўсталяваны абэліск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Жорнаўка (Ваўкавыскі раён)

**Жо́рнаўка** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з 1615 году, пражывала 29 сем’яў, мелі 22 валокі зямлі, 15 каней і 47 валоў. Згодна інвэртару 1615 году належала да маёнтку Петухова (цяпер Ізабелін). Працавала карчма. 

З 18-га стагодзьдзя па 1850-я гады належала графам Грабоўскім, уладальнікам мястэчка Ізабелін. У 1836 году прыватная вёска, 21 двор, 116 жыхароў. З 1861 году ў Ізабелінскай воласьці. У 1905 г. дзьве вёскі, адна побач другой, 140 і 75 жыхароў. У 1914 г. вёскі зьліліся ў адну, 33 дамоў, у якіх пражывалі 75 мужчын і 104 жанчын. 

У 1921 годзе 29 двароў, 133 жыхароў. У 1930 годзе 38 двароў. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 30 двароў, 50 жыхароў
* 2009 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Слабодка (Дрыбінскі раён)

**Слабо́дка** (таксама — *Каро́ўчынская Слабо́дка*) — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Кароўчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 58 чалавек
* 2010 год — 33 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Кароўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрыбінскага раёну
Шчарбакі

Назву **Шчарбакі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Шчарбакі — вёска ў Полацкім раёне
** Шчарбакі — вёска ў Шумілінскім раёне

## Глядзіце таксама
* Шчарбавічы
* Шчарбакоўка
* Шчарбачы
* Шчарбёнкі
* Шчарбіны
* Шчарбіцкія
* Шчарбовічы
* Шчарбы
Нізяны

**Нізя́ны** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з 1615 году, 22 сям’і, 14 валок зямлі. У 1796 годзе належала Яну Вальтрату, пражывалі 28 прыгонных сялянаў. У 1836 годзе прыватная вёска, 15 двароў, 60 жыхароў. У 1914 годзе 14 двароў, 64 жыхары.

У 1940—1954 гадах цэнтар Нізянскага сельсавету Поразаўскага раёну.

## Насельніцтва
* 2004 год — 47 двароў, 132 жыхары.
* 2009 год — 109 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
У цэнтры вёскі — помнік воінам-зямлякам і падпольшчыкам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. Ушаноўвае памяць загінуўшых: 28 воінаў-землякоў, 14 камсамольцаў-падпольшчыкаў, 10 мірных жыхароў. У 1965 г. усталяваны помнік — скульптура воіна і стэлы з імёнамі тых, хто загінуў, у 1989 г. рэканструяваны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Трунцы

**Трунцы́** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1795 годзе належала Міхалу і Юрыю Грабоўскім. У 1836 годзе прыватная вёска, 7 двароў, 42 жыхары. У 1914 годзе 27 двароў, 128 жыхароў. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 37 двароў, 93 жыхары.
* 2009 год — 34 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Улезлы

**Уле́злы** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1796 годзе належала Міхалу Грабоўскаму, генэрал-лейтэнанту войскаў Рэчы Паспалітай. У 1836 годзе прыватная вёска, 15 двароў, 125 жыхароў. У 1914 годзе 41 двор, 258 жыхароў. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 55 двароў, 81 жыхар.
* 2009 год — 69 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Рунгі

**Ру́нгі** — хутар у Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1915 годзе тут знаходзіўся завод па вырабу дахоўкі, уладальнік Генрых Рунге. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 14 двароў, 26 жыхароў.
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Нізянскі сельсавет

**Нізя́нскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Поразаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Нізяны.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Поразаўскага раёну Берасьцейскай (з 20 верасьня 1944 году — Гарадзенскай) вобласьці БССР.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучаная да Падароскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 14

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 304
*  С. 201

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Поразаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Сьпіс крымскіх ханаў

У табліцы прыведзены храналягічны пералік кіраўнікоў **[[Крымскае ханства|Крымскага ханства]]**.

† Кіраваньні Джанібека Гірэя ў 1624 годзе і Максуда Гірэя ў 1771—1772 гадах не ўлічваюцца. Хоць гэтыя ханы былі фармальна зацьверджаны асманскімі султанамі, яны не змаглі заняць трон і ў сапраўднасьці не кіравалі Крымам. У гэтыя гады Крымскім ханствам рэальна кіравалі Мехмед III Гірэй і Сахіб II Гірэй адпаведна.

Згаданыя ў некаторых працах ханы Шахбаз Гірэй (1787—1789) і Бахт Гірэй (1789—1792) ня ўключаны ў сьпіс, паколькі яны рэальна не кіравалі Крымам, які быў далучаны да Расійскай імпэрыі ў 1783 годзе. Пад уладай гэтых двух кіраўнікоў знаходзіўся толькі Буджак, які лічыўся часткай Крымскай дзяржавы.

## Глядзіце таксама
* Гірэі
* Абраньне хана ў Крымскім ханстве ў артыкуле — Хан (тытул).

## Вонкавыя спасылкі
* Храналёгія кіраваньня крымскіх ханаў

*
Катэгорыя:Крымскае ханства
Смаленскае княства

**Смале́нскае кня́ства** — фэадальная дзяржава Ўсходняй Эўропы ў 1127—1404 гадах з цэнтрам у Смаленску.

Займала землі сучаснай Смаленскай вобласьці, часткі Бранскай, Калускай, Маскоўскай і Цьвярской вобласьцяў Расеі, а таксама ўсходнія раёны Віцебскай і Магілёўскай вобласьцяў Беларусі. На землях сучаснай Беларусі месьціліся такія гарады Смаленскага княства, як Ворша, Копысь, Крэчут (Крычаў), Лучын, Амсьціслаў і Прупой (Прапошаск), а таксама воласьці Басея, Вітрына і Мірачыцы.

## Гісторыя
У 988 годзе Смаленск стаў цэнтрам воласьці Кіеўскай Русі. У 1127 годзе Расьціслаў Мсьціславіч зрабіў Смаленскае княства самайстойным і найбольшым па памеры. У 1-й палове ХІІ — 2-й палове ХІІІ стагодзьдзя Смаленскаму княству часта падпарадкоўваліся Віцебскае і Друцкае княствы. У ХІІ стагодзьдзі вылучыліся ва ўдзельныя княствы Васілеўск, Таропец (1159), Красны (1165), Амсьціслаў (1180). У ХІІІ стагодзьдзі — Вяземскае (1239) і Мажайскае (1277) княствы. У 1274 годзе Смаленск пачаў плаціць даніну Залатой Ардзе (Сарай-Бату). У 1295 годзе Смаленскае княства падпарадкавала Бранск. У пачатку XIV стагодзьдзя ад Смаленскага княства адышлі да Вялікага Княства Літоўскага землі Падняпроўя, басэйн Проні, верхняе Паволжа. У 1313 годзе смаленскім князем стаў Іван Аляксандравіч, які заключыў саюз зь вялікім князем літоўскім Гедзімінам і перастаў плаціць даніну Залатой Ардзе. У 1320 годзе Смаленскае княства страціла Віцебск, дзе стаў княжыць Альгерд Гедзімінавіч. У 1351 годзе маскоўскім князь Сямён Горды учыніў паход на Смаленск, у выніку якога прымусіў смалянаў разарваць саюз зь Вялікім Княствам Літоўскім. У 1355 годзе Альгерд заняў смаленскі Ржэў, а ў 1356-м — Бранск. У Мсьціслаўскай бітве 1386 году загінуў смаленскі князь Сьвятаслаў Іванавіч, пасьля чаго Мсьціслаў адышоў да Вялікага Княства Літоўскага. Наступныя смаленскія князі Юры Сьвятаславіч і Глеб Сьвятаславіч захавалі ўладу са згоды вялікалітоўскага намесьніка Скіргайлы Альгердавіча. У 1396 годзе вялікі князь літоўскі Вітаўт Кейстутавіч заняў Смаленск падчас міжусобіцы між братамі Глебам і Юрыем Сьвятаславічамі. У 1401 годзе Юры Сьвятаславіч захапіў Смаленск пры дапамозе разанскага князя Алега Іванавіча. У 1403 годзе Вітаўт Кейстутавіч захапіў Мажайск пасьля сьмерці разанскага князя, у выніку чаго землі Смаленскага княства сталі анклявам унутры земляў Вялікага Княства Літоўскага. У 1404 годзе вялікі князь Вітаў Кейстутавіч вярнуў Смаленскае княства, на земляў якога стварыў Смаленскае намесьніцтва.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс смаленскіх князёў

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія манархіі Эўропы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1127 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1404 годзе
Зарэчча (Пліскі сельсавет)

**Зарэ́чча** — вёска ў Смалявіцкім раёне Менскай вобласьці, за 0,5 км на поўнач ад шашы  (). Зарэчча ўваходзіць у склад Пліскага сельсавету і зьяўляецца яго адміністрацыйным цэнтрам з 2013 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пліскі сельсавет (Смалявіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
Вільнова (хутар)

**Вільно́ва** — хутар у Беларусі, на рацэ Мёрыцы. Уваходзіць у склад Мёрскага сельсавету Мёрскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Вілін або Вілен (Willin, Wilennus) — імя германскага паходжаньня. 

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Мёры Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 54 чалавекi
* 1931 год — 58 чалавек
* 1999 год — 1 чалавек
* 2010 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мёрскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мёрскага раёну
Завозер’е

Назву **Завозер’е** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Завозер’е — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Завозер’е — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Заазер’е
* Заазерцы 
* Заазершчына 
* Заазёрная
Раманаўка (Гарадзенская вобласьць)

**Рама́наўка** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з 1615 году, калі ў ёй пражывалі 24 сям’і, было 40 валок зямлі. У 1796 годзе належала Юрыю Грабоўскаму, генэралу войскаў ВКЛ. У 1836 годзе прыватная вёска, 11 двароў, 102 жыхары, у 1914 годзе 22 двары. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 46 двароў, 87 жыхароў.
* 2009 год — 61 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Паўлаўшчына (Гарадзенская вобласьць)

**Па́ўлаўшчына** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1836 годзе прыватная вёска, 21 двор, 158 жыхароў. У 1914 годзе 46 двароў, 322 жыхары. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 33 двары, 59 жыхароў.
* 2009 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Мацьвееўцы (Гарадзенская вобласьць)

**Мацьве́еўцы** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ізабелінскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1796 годзе належала Міхалу Грабоўскаму, генэрал-лейтэнанту войскаў ВКЛ. У 1914 годзе 42 двары, 265 жыхароў.

У сакавіку 1940 году створаны калгас імя Сталіна. З 1960 году цэнтар калгасу “Чырвоны кастрычнік”, цяпер СВК “Мацьвееўцы”. Пастановай Ваўкавыскага раённага Савету дэпутатаў ад 12.02.2009 г. № 85 вёска пераўтвораная ў аграгарадок без зьмяненьня назвы.

## Насельніцтва
* 2004 год —  220 двароў, 614 жыхароў.
* 2009 год — 581 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Захаваліся рэшткі маёнтку XIX стагодзьдзя.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў — за 0,5 км на захад ад вёскі, на могілках. Пахаваныя 212 савецкіх жаўнераў, якія загінулі ў чэрвені 1941 году. У 1948 годзе на магіле ўсталяваны абэліск, рэканструяваны ў 1965 годзе. 
* Брацкая магіла савецкіх воінаў, помнік землякам у цэнтры вёскі, у сквэры. Пахаваныя 253 воіны 5-й і 169-й стралковых дывізіяў, якія загінулі 13-14.07.1944 году падчас бітвы зь нямецкімі жаўнерамі. Дзеля ўшанаваньня памяці землякоў, якія загінулі ў нямецка-савецкую вайну, у 1965 г. на магіле ўсталяваны помнік — скульптура воіна.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Пракуды

**Праку́ды** — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Заронаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 93 чалавекі
* 1999 год — 103 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Заронаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Віцебскага раёну
Кур’яны

Назву **Кур’яны** маюць:

## Населеныя пункты
* Кур’яны — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Кур’яны — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы

## Глядзіце таксама
* Кур’ян
* Кур’янава
Сегянеўшчына (хутар)

**Сегяне́ўшчына** — былы хутар у Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіў у склад Ізабелінскага сельсавету.

Ліквідаваны ў 2018 годзе.

## Насельніцтва
* 2009 год — 0 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ізабелінскі сельсавет
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Вадзім Прыстайка

**Вадзім Уладзімеравіч Прыстайка** (, Кілія, Кілійскі раён, Адэская вобласьць) — украінскі дыплямат. Міністра замежных справаў Украіны з 29 жніўня 2019 году.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Кіеўскі палітэхнічны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «Інфармацыйныя тэхналёгіі». Сваю прафэсійную дзейнасьць пачынаў у прыватным сэктары — заснаваў адну зь першых ва Ўкраіне кампанію-правайдэр і інтэрнэт-выданьне «Электронные вести». Пазьней скончыў Украінскую акадэмію зьнешняга гандлю і пачаў працаваць дыпляматам — консулам, часовым павераным і амбасадарам.

У 2009-м працаваў у місіі пасольства Ўкраіны ў ЗША, потым — амбасадарам у Канадзе. Са сьнежня 2014 году — намесьнік міністра замежных справаў Украіны, а ў 2017-ым — кіраўнік місіі Ўкраіны пры NATO.

29 жніўня 2019 году, у першы дзень працы новаабранай Рады, прызначаны міністрам замежных справаў Украіны. У сваёй дзейнасьці на пасадзе кіраўніка зьнешнепалітычнага ведамства паабяцаў кіравацца правілам чатырох «П» — прафэсіяналізм, патрыятызм, прыстойнасьць, прагматызм.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія дыпляматы
Катэгорыя:Міністры замежных справаў Украіны
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Аляксей Ганчарук

**Аляксей Ганчарук** (, Гародня, Чарнігаўская вобласьць) — украінскі юрыст, адвакат. 17-ты прэм’ер-міністар Украіны (з 29 жніўня 2019 году). Наймалодшы кіраўнік ураду ў гісторыі сучаснай Ўкраіны. Доктар юрыдычных навук.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Інстытут права Міжрэгіянальнай акадэміі кіраваньня пэрсаналам, працаваў юрыстам на Гародзенскім заводзе харчовых тавараў. Пазьней скончыў Акадэмію дзяржаўнага кіраваньня пры прэзыдэнце Ўкраіны. Мае ступень доктара юрыдычных навук, займаўся абаронай правоў інвэстараў.

Пачаў займацца палітыкай пасьля Рэвалюцыі годнасьці — на выбарах у парлямэнт у 2014 годзе ён балятаваўся ў дэпутаты ад партыі «Сіла людзей». Але гэтая палітычная сіла тады не пераадолела выбарчы бар’ер, атрымаўшы падтрымку толькі 0,11% выбарнікаў.

Не атрымаўшы дэпутацкага мандату, працаваў спачатку дарадцам міністра экалёгіі і прыродных рэсурсаў Ігара Шаўчэнкі, а пазьней — міністра эканамічнага разьвіцца і гандлю Сьцяпана Кубіва.

З 2015 па 2019 год узначальваў Офіс эфэктыўнага рэгуляваньня — гэта незалежны цэнтар, які фінансаваўся Эўразьвязам і працаваў над паляпшэньнем бізнэс-асяродзьдзя і інвэстыцыйнай прывабнасьці Ўкраіны.

Пасьля перамогі на прэзыдэнцкіх выбарах Уладзіміра Зяленскага далучыўся да ягонай каманды — прэзыдэнт Украіны прызначыў яго намесьнікам кіраўніка Офісу прэзыдэнта, а празь месяц Аляксей Ганчарук увайшоў у склад Нацыянальных рад — па інвэстыцыях і па барацьбе з карупцыяй.

29 жніўня 2019 году, у першы дзень паседжаньня новай Рады, абраны прэм’ер-міністар Украіны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Блог на Українській правді
* Україна може мати дешеве кредитування під 12-13% вже наступного року – Олексій Гончарук *president.gov.ua* (2 жніўня 2019)

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ўкраіны
Катэгорыя:Украінскія грамадзкія дзеячы
Андрэй Загараднюк

**Андрэй Загараднюк** () — украінскі палітык і грамадзкі дзяяч. Міністар абароны Ўкраіны з 29 жніўня 2019 году.

## Жыцьцяпіс
Вучыўся ў Кіеўскім нацыянальным унівэрсытэце імя Тараса Шаўчэнкі і ў Оксфардзе. Больш як 16 гадоў працаваў на кіроўных пасадах прадпрыемстваў горназдабыўной прамысловасьці.

З пачатку расейскай агрэсіі на Данбасе ў 2014 годзе як валянтэр дапамагаў Узброеным сілам, а ў 2015—2017 гадах узначальваў Праектны офіс рэформаў пры Міністэрстве абароны. Працаваў пазаштатным дарадцам Зяленскага і ягоным прадстаўніком у назіральнай радзе канцэрну «Украбаронпрам».

29 жніўня 2019 году, у першы дзень паседжаньня новай Рады, абраны Міністрам абароны. Галоўнымі задачамі на пасадзе міністра абароны назваў рэфармаваньне войска і далейшае ўкараненьне стандартаў NATO, вырашэньне сацыяльных праблемаў вайскоўцаў і ліквідацыю карупцыйных схемаў у абаронным комплексе.

### Цікавыя факты
Загараднюк не вайсковец і ў войску ніколі не служыў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністры абароны Ўкраіны