open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ППСБЗ

**ППСБЗ** () скарачэньне **Прамая перадача стужкаў база зьвестак** (). База зьвестак створаная была ў Нямеччыне ў 2000 годзе. Перадае свае дадзеныя ў сеціва.

## Зьмест
База зьвестак мае ў сабе дадзеныя пра назвы стужак, год іх выхаду ў пракат. Маюцца кароткія веды пра актораў стужкі, жанр стужак. Пішуць пра стужкі, тэлевізійныя стужкі, тэлесэрыялы. Пішуць пра рэжысэраў, актораў, сцэнарыстаў. Зьвесткі вельмі кароткія пра іх жыцьцяпіс. Яны папаўняюцца самімі членамі **ППСБЗ**. Увесь зьмест пішацца на нямецкае мове, што робіць **ППСБЗ** канкурэнтам БЗФІ.

## Дзейнасьць
У 2000 годзе Саша Ім стварыў у сеціве самаробную базу зьвестак
У 2005 годзе ў базе зьвестак было каля 83 500 стужак. Па стане на травень 2018 году база зьвестак мела 300 247 стужак.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі нямецкай мовай
Катэгорыя:Базы зьвестак у Інтэрнэце
Плошча праўды

**Плошча праўды** () — стужка выпушчаная ў Нямеччыне ў 1988 годзе. Адзін з вобразаў грае Мія Нюгрэн, якая грала ў стужцы «Эманюэль 4». Стужка «Плошча праўды» мае парнаграфічных характар.

## Зьмест
Стужка пра адносіны мужа і жонкі. Іх адносіны зьнешне звычайныя. Аднак хутка даведаўся, што жонка яго па начах становіцца прастытуткай і зарабляе многа грошай.

## Глядзіце таксама
* Граф Порна і яго дзяўчаты

## Вонкавыя спасылкі
* Стужка на БЗФІ

Катэгорыя:Фільмы 1988 году
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы Нямеччыны
Пянтковічы

**Пянтковічы**, **Таварыства Пянтковічаў** (пасьля 1862 году) () — польска-беларуска-летувіская асьветніцкая й грамадзкая арганізацыя. Створаная ў 1861 годзе ў Вільні Яўстахам Чарноўскім. У 1863 годзе арганізацыя спыніла сваё існаваньне праз удзел ў паўстаньні.

У 1861 г. Яўстах Чарноўскі стаў арганізатарам моладзевага асьветніцкага гуртку «Пянтковічы» ў Вільне й ў Ашмянах. Супольна з Францішкам Багушэвічам і іншымі сябрамі гуртку Пянтковічы ў Ашмянах арганізаваў «Бібліятэку ашмянскай моладзі», напісаў статут Бібліятэкі ашмянскай моладзі. Незвычайная назва «Пянтковічы» была ўзята са студэнцкай традацыі ладзіць сустрэчы менавіта ў пятніцу (). У 1861 годзе Яўстах Чарноўскіх на тэрыторыі Віленскага, Троцкага, Сьвянцянскага, Ашмянскага паветаў разгарнуў актыўную маніфэстацыйную дзейнасьць. «Пянтковічы» сталі адной з буйнейшых і найактыўнейшай арганізацый у Віленскай губэрні. У Ашмянскім павеце актыўны ўдзел у арганізацыі маніфэстацыяў прыняў Зыгмунт Мінейка. У Гальшанах каталіцкая парафія, дзе ксёндзам быў Ігнат Жаба, стала адным з цэнтраў маніфэстацыйнай дзейнасьці «Пянтковічаў». У 1862 годзе адбылася рэарганізацыя «Пянтковічы» ў «Таварыства Пянтковічаў» (), кіраўніком якога стаў Яўстах Чарноўскі. Таварыства перайшло да культурна-адукацыйна дзейнасьці для дзяцей сялян, рамесьнікаў, працоўных. На тэрыторыі Сьвянцянскага й Ашмянскага паветаў для беларускіх дзяцей навучаньне праводзілася на беларускай мове лацінкаю. На патрэбу курсаў «Таварыства Пянтковічаў» у 1862 годзе Аляксандар Аскерка выдае першы лемантар на беларускай мове. 

Расейскія ўлады даведаліся аб гуртку «Пянтковічы» ў лістападзе 1861 годзе, у хадатайніцтве III адьдзелу да генэрал-губэрнатара Уладзімера Назімава паведамлялася, што гурток стварыў Яўстах Чарноўскі, які *"знаны сярод студэнтаў за сваёй антыўрадавай накіраванасьці"*. Дзейнасьць гуртка палягала на збору кніжак, у тым ліку й забароненых, арганізацыі бібліятэкаў і чытальняў. Адьдзелы арганізацыі «Пянтковічы» зьявіліся таксама ў Гальшанах, Лідзе, Кобрыні, Троках, Сьвянцянах. Гурт «Пянтковічы» зладзіў выпуск рукапіснай газэты «Еднасьць» (), вядомыя толькі два выпускі дадзенай газэты з 1862 году. У гэтых выпусках падкрэсьліваліся дзьве галоўныя мэты паўстаньня: аднаўленьне незалежнасьці й ўраўнаньне ў правах усіх людзей. Галоўнай мэтай дзейнасьці газэты, аб чым зрэшты падказвала сама назва выданьне, было паразуменьне й яднаньне шляхты й сялянаў вакол супольнай ідэі вольнасьці. У выпуску за 22 красавіка 1862 году прагучала наступная думка:

## Дзеячы
Найбольш значнымі прадстаўнікамі Таварыства былі:
* Яўстах Чарноўскі
* Юльян Чарноўскі 
* Аляксандар Аскерка 
* Францішак Багушэвіч
* Ігнат Жаба
* Зыгмунт Мінейка

## Крыніцы

Катэгорыя:Таварыствы
Янка-магільнік

**«Янка-магі́льнік»** («Янка-цьвінтарнік»; ) — паэма-гутарка Уладзіслава Сыракомлі.

Твор напісаны ў 1856 г. у Барэйкаўшчыне і тады ж быў выдазены ў Вільні.

## Зьмест
У творы паэт зьвяртаецца да Напалеонаўскай эпохі і часу, які наступіў пасьля. Пан вёскі, сабраўся ў легіён да Напалеона, узяўшы з сабою селяніна Янку. Падчас паходаў у Нямеччыну, Італію ды Гішпанію Янка пачаў сумаваць па роднай вёсцы.

У выніку герой вяртаецца дадому. Сыракомля ўяўляе, што мог адчуваць некалі актыўны чалавек, які доўга ня быў дома, калі вярнуўся да роднай вёскі, дзе ўсё стала чужым і невядомым.

## Крытыка
Тадэвуш Піні адзначаў:*… крайне прыгожае народнае апавяданьне, заснаванае на тых самых часах, якія мы ўсе выдатна ведаем з «[[Пан Тадэвуш|Пана Тадэвуша]]» [[Адам Міцкевіч|Міцкевіча]].*

## Пераклады
У 1879 годзе ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі ў перакладзе на расейскую мову, дзе быў зьмешчаны «Янко Кладбищенскій» у перакладзе Ліядора Пальміна.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Паэмы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1856 году
Катэгорыя:Польскамоўныя паэмы
Астрат

**Астра́т**, **Аўстрат** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Аўстрад, Астрат, Острад або Острат (Austrad, Ástrād, Astrath, Astrad, Ostrad, Ostrat, Ostradt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -аст- (-ост-) (імёны ліцьвінаў Асьцейка, Асьціла, Яштальд; германскія імёны Oustecha, Aostilo, Astald) паходзіць ад гоцкага *aust(ra)-, стараверхненямецкага ōstan 'усход', а аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) — ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Astreta (< Austrat).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людми… а Остратовичы: Ивашъкомъ и з братомъ его Анъдреемъ* (27 красавіка — 25 траўня 1533 году); *Julianna Austrat* (1820 год).

## Глядзіце таксама
* Аст
* Рада

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
На радзіме (карціна Апалінара Гараўскага)

**На радзіме** — карціна беларускага мастака Апалінара Гараўскага (1833—1900), напісаная ў 1860 годзе. Зьяўляецца часткай збору Дзяржаўнай Трацьцякоўскай галерэі ў Маскве.

## Гісторыя
Карціна была створана ў 1860 годзе ў вёсцы Брадзец Менскай губэрні, неўзабаве пасля вяртаньня мастака з-за мяжы. Карціну высока ацаніў П. М. Трацьцякоў, які набыў яе для сваёй галерэі.

## Апісаньне
На палатне знайшоў адлюстраваньне глыбокі роздум жывапісца пра лёс сваёй радзімы. 3 вялікай выкрывальнай праўдай паказвае жывапісец спустошанасьць беларускай вёскі. І хоць у карціне глядач ня бачыць сялян, ён добра адчувае іх прысутнасьць. Паўсюдна галеча й разбурэньне. Мастак аб’ектыўна, сілай свайго таленту, майстэрствам здолеў праўдзіва адлюстраваць цёмныя бакі жыцьця.

У гэтым творы мастака праявіліся асабістая блізкасць і сімпатыі мастака да прадстаўнікоў крытычнага рэалізму ў расейскім жывапісу 1860-х гадоў В. Пярова, А. Багалюбава і іншых, з якімі мастак быў у блізкіх адносінах.

## Крыніцы

## Літаратура
* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII - пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.] ; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с. : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 214

Катэгорыя:Карціны Апалінара Гараўскага
Катэгорыя:Пэйзажы
Катэгорыя:Карціны са збораў Дзяржаўнай Трацьцякоўскай галерэі
Катэгорыя:Карціны беларускіх мастакоў
Старая моліцца (карціна Апалінара Гараўскага)

**Старая моліцца** — карціна беларускага мастака Апалінара Гараўскага (1833—1900), напісаная ў 1857 годзе. Зьяўляецца часткай збору Нацыянальнага мастацкага музэя Беларусі ў Мінску.

## Апісаньне
Карціна была напісана ў 1857 годзе й карысталася вялікім посьпехам на выстаўках у Расіі й за мяжой. Пра яе пісалі ў пэрыядычным друку. У 1870-я гады гады мастак паўторна напісаў гэту карціну для экспазыцыі выставак у Парыжы й Бруселі. У 1801 г. за гэту карціну й шэраг эцюдаў Апалінарыю Гараўскаму было нададзена званьне акадэміка.

Карціну вельмі высока ацаніў Ільля Рэпін, адзначыўшы, што твар старой напісаны «з порамі на скуры».

## Апісаньне
Каб спыніць увагу на твары й руках партрэтаванай, мастак паказвае пажылую беларускую жанчыну буйным плянам. Погляд яе зьвернуты да неба, вусны шэпчуць словы малітвы. Рукі, што бачылі на сваім вяку ўсялякую працу, складзены на грудзях. Па твары адбітак пакоры й ціхмянасці. Бяспраўе і галеча паклалі адбітак на ўсю істоту гэтай жанчыны. Яна, ціхая, нясьмелая, забітая, са словамі надзеі зьвяртаецца да бога, у якога шчыра верыць.

Па сіле тыпізацыі, глыбіні сацыяльнай характарыстыкі гэта адзін зь лепшых твораў жывапісца, ён у многім сугучны лепшым творам расейскага рэалістычнага жывапісу другой паловы XІX ст..

## Крыніцы

## Літаратура
* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII — пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.]; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 214

Катэгорыя:Карціны Апалінара Гараўскага
Катэгорыя:Пэйзажы
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музэя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Карціны беларускіх мастакоў
Тарман

**Тарма́н**, **Дарамен** (*Дарамін*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Турман або Торман (Thurman, Tormann, Torman) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тор- (-тар-, -дар-) (імёны ліцьвінаў Тарут, Тарвід, Турвін; германскія імёны Tarut, Torvid, Thurwine) паходзіць ад гоцкага thaur > thoris 'волат, асілак', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *селищо Тармановъское… отъ Тарманова селища* (3 жніўня 1539 году); *боярыня повету Виленъского Дороменовая Милохъна… небожчикъ Дороменъ… небожъчика Доромина… Дороминовая* (5 і 27 верасьня 1542 году); *панъ Дороминъ [[Война|Воина]], державъца квасовски* (1565 год).

## Глядзіце таксама
* Тора
* Ман

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вечар у Менскай губэрні (карціна Апаліна Гараўскага)

**Вечар у Менскай губэрні** — карціна беларускага мастака Апалінара Гараўскага (1833—1900), напісаная ў пачатку 1870-х гадоў. Зьяўляецца часткай збору Нацыянальнага мастацкага музэя Беларусі ў Менску.

## Апісаньне
Найбольш цікавы з пэйзажаў Апалінарыя Гараўскага пачатку 1870-х гадоў. У ім яшчэ адчуваецца залежнасьнь мастака ад акадэмічных канонаў. Ён дакладна вызначае пляны, імкнецца ўраўнаважыць кампазыцыю, у калярыце вытрымлівае раней зададзены колер. Але й тут прыхільнасьць да рэалізму, любоў да родных краявідаў бяруць верх. Мастак напаўняе карціну своеасаблівым лірычным гучаньнем, прыгажосьцю жыцьця, якое замірае на ноч.

## У культуры

У 2009 годзе Пошта Беларусі выпусціла паштовую марку з выявай карціны «Вечар у Менскай губэрні».

## Крыніцы

## Літаратура
* Гісторыя беларускага мастацтва: У 6 т. Т. 3: Канец XVIII — пачатак XX стагоддзя / [рэд. кал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) [і інш.]; рэд. т. Л. М. Дробаў, П. А. Карнач] ; АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору. — Мінск : Навука і тэхніка, 1989. — 448 с : іл. ISBN 5-343-00319-2. с. 214

Катэгорыя:Карціны Апалінара Гараўскага
Катэгорыя:Пэйзажы
Катэгорыя:Карціны са збораў Нацыянальнага мастацкага музэя Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Карціны беларускіх мастакоў
Альвін

**Альвін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Алавін або Алвіні, пазьней Альвін (Allowin, Alwini, Alwin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ал- (імёны ліцьвінаў Алігут, Альмін, Аламунт; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад гоцкага alls 'увесь, кожны', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Адпаведнасьць імя Альвін () германскаму імю Alwini прызнае летувіскі лінгвіст .

Варыянты імя ў гістарычным крыніцах: *Alwinowszczyzna* (1744 год); *dwór Alwinowszczyzna, zaścianek Alwinowszczyzna* (1782—1783 гады).

## Носьбіты
Альвін (*Alwin*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Глядзіце таксама
* Ала
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Віталь Міколенка

**Віталь Міколенка** (;  29 траўня 1999 году) — украінскі футбаліст, левы абаронца ангельскага клюбу «Эвэртан» і нацыянальнай зборнай Украіны.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец кіеўскага «Дынама» і чаркаскай школы №7. З 2012 года выступаў у ДЮФЛ, у складзе якой за чатыры гады правёў 85 матчаў і ўлучыў 5 галоў у браму супернікаў.

У складзе юніёрскай каманды «Дынама» дэбютаваў яшчэ да заканчэньня клюбнай акадэміі 29 траўня 2016 году ў матчы 30-га тура моладзевага чэмпіянату супраць «Ільлічоўца» (3:0). Гэты матч быў апошнім у тым розыгрышы і турнірнага значэньня ня меў, бо дынамаўцы на той момант ужо гарантавалі сабе чэмпіёнства. Аднак у наступным сэзоне 2016—2017 гадоў ён быў асноўным гульцом каманды да 19 гадоў. Абаронца згуляў 21 матчы і дапамог камандзе абараніць тытул. 20 жніўня 2017 году дэбютаваў за асноўную каманду ў матчы чэмпіянату супраць каменскай «Сталі», выйшаўшы на левы флянг абароны на 7-й хвіліне замест траўмаванага Ёсіпа Піварыча. Свой першы гол у кашулі кіеўскага клюбу зладзіў у матчы Лігі Эўропы УЭФА супраць францускага «Рэна», ударам галавой пасьля штрафнога ўдару.

1 студзеня 2022 году было афіцыйна абвешчана аб пераходзе гульца да шыхтаў ангельскага «Эвэртана». Кантракт быў складзены да чэрвеня 2026 году. Паводле зьвестак нямецкага парталу Трансфэрмаркт, сума пераходу склала каля 23,5 млн эўра. 8 студзеня 2022 году ўкраінец дэбютаваў за новую каманду, адгуляўшы ўвесь матч супраць «Гал Сіці» ў Кубку Ангельшчыны, у якім «Эвэртан» здабыў перамогу зь лікам 3:2 у дадатковы час. У канцы студзеня новым трэнэрам гульца стаў легендарны гулец Фрэнк Лэмпард. У красавіку Міколенка стаў гульцом першага складу, правёўшы без заменаў шэсьць матчаў запар у чэмпіянаце. 8 траўня футбаліст улучыў свой дэбютны гол за «Эвэртан», адкрыўшы лік у пераможным матчы супраць «Лэстэр Сіці» зь лікам 2:1. У пачатку сэзону 2023—2024 гадоў Міколенка адсутнічаў праз траўму, якая доўгі час турбавала ўкраінскага абаронцу. У матчы 5-га тура Прэм’ер-лігі супраць лёнданскага «Арсэнала» гулец упершыню зьявіўся ў першай адзінаццатцы. У матчы 11-га тура ён забіў гол у браму клюбу «Брайтан энд Гоўв Альбіён». Праз тыдзень Віталь забіў гол у браму «Крыстал Пэлас».

### Міжнародная
У нацыянальнай зборнай Украіны дэбютаваў 20 лістапада 2018 году ў матчы супраць зборнай Турэччыны, які скончыўся ўнічыю зь лікам 0:0. З 2019 году пачаў стала прапляць у асноўны склад нацыянальнай дружыны.

## Дасягненьні
**«Дынама»**:
* Чэмпіён Украіны: 2021
* Уладальнік Кубка Ўкраіны: 2020, 2021
* Уладальнік Супэркубка Ўкраіны: 2018, 2019, 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Радыяцыйнае заражэньне ў Краматорску

**Радыяцы́йнае заражэ́ньне ў Крамато́рску** ()&nbsp;— радыяактыўнае апрамяненьне жыхароў аднаго з панэльных дамоў Краматорску ва Ўкраінскай ССР у пэрыяд з 1980 па 1989 гады.

## Перадумовы
Пад канец 1970-х у Каранскім карʼеры Данецкай вобласьці, дзе здабывалі жвір і друз, была згублена ампула з цэзам-137, які выкарыстоўваўся ва ўзроўнемеры. Пачаліся пошукі, кіраўніцтва папярэдзіла сваіх шматлікіх замоўцаў пра згубу. Друз з гэтага карʼера выкарыстоўвалі для будаўніцтва Алімпійскіх абʼектаў у Маскве. Да заканчэньня пошукаў пастаўкі друзу загадам урада СССР былі прыпыненыя. Праз тыдзень пошукі афіцыйна скончыліся няўдачай.

У 1980 годзе ў Краматорску быў здадзены ў эксплюатацыю панэльны будынак №&nbsp;7 па вуліцы Гвардзейцаў-Кантэміраўцаў. Згубленая ампула памерам 8 на 4&nbsp;мм, якая выпраменьвала 1800 Р/год, апынулася ўмураванай у адну са сьценаў дзіцячага пакоя.

## Заражэньне
Ужо ў 1981 годзе ў будынку памерла васемнаццацігадовая дзяўчына.

Праз год у бальніцы памёр ейны шаснаццацігадовы брат, а крыху пазьней і іхная маці. Кватэру перадалі новай сямʼі, аднак празь некаторы час іхны сын-падлетак таксама загадкава захварэў на невылечную хваробу й памёр.

Прычынай сьмерці ўсіх гэтых людзей стаў леўкоз. Хваробы ў другой сямʼі мэдыкі сьпісалі на дрэнную спадчыннасьць, так і не зьвязаўшы іх з аналягічным дыягназам у ранейшых уладальнікаў кватэры.

Незадоўга да сьмерці падлетка на сьцяну ў яго пакоі павесілі дыван. Калі малады чалавек ужо памёр, яго бацькі заўважылі, што на дыване ўтварылася выпаленая пляма.

Бацька памерлага хлопца дабіўся ўважлівага расьсьледаваньня. Выявілася, што радыяцыя ў дзіцячым пакоі, у сумежнай кватэры за сьцяной і ў кватэры паверхам вышэй перавышала дапушчальны ўзровень у сотні разоў.

Жыхароў выселілі, пасьля чаго было вызначана дакладнае месца крыніцы выпраменьваньня. Выразаўшы частку сьцяны, яе даставілі ў Кіеўскі інстытут ядзерных дасьледаваньняў, дзе ампула была выцягнутая. Па заводзкім нумары быў вызначаны ўласьнік ампулы.

## Вынікі
Пасьля выняцьця ампулы гама-выпраменьваньне ў будынку № 7 зьнікла, узровень радыяактыўнасьці зраўняўся з фонавым.

Пасьля таго, як усё выявілася, жыхары выставілі шэраг патрабаваньняў па абсьледаваньні іхных кватэр і аказаньні ім мэдычнай дапамогі.

У сакавіку 1990 году спэцыялісты, урачы й прадстаўнікі выканкама сустрэліся з жыхарамі і ўручылі кожнаму пратакол аб магутнасьці атрыманых доз. Паведамлялася, што «сустрэча праходзіла ў напружанай атмасфэры, разьвеяць недавер жыхароў да вынікаў дасьледаваньняў цалкам не ўдалося».

Усяго за пэрыяд з 1981 па 1989 гады ад радыяцыі ў доме №&nbsp;7 памерлі ад двух да шасьці жыхароў. Яшчэ 17 жыхароў былі прызнаныя інвалідамі.

У 1993 годзе, дзякуючы намаганьням народнага дэпутата ад Краматорска Аляксея Шэхаўцова, гэтых асобвў на заканадаўчым узроўні прыраўнялі да пацярпелых ад Чарнобыльскай катастрофы. Аднак пасьля адпаведную папраўку адмянілі з-за парушэньня Рэглямэнту Вярхоўнай Рады.

## Глядзіце таксама
* Чарнобыльская катастрофа

## Крыніцы

Катэгорыя:Радыяцыйныя аварыі
Катэгорыя:Тэхнагенныя катастрофы ва Ўкраіне
Катэгорыя:Краматорск
Георгі Судакоў

**Георгі Судакоў** (;  1 верасьня 2002 году) — украінскі футбаліст, паўабаронца партугальскага клюбу «Бэнфіка» (у арэндзе з «Шахтара») і нацыянальнай зборнай Украіны.

## Кар’ера
### Клюбная
Гулец прайшоў шэраг дзіцяча-юнацкіх школаў. У 2017 годзе далучыўся да акадэміі данецкага «Шахтара», у складзе якога гуляў у юнацкіх камандах. Напярэдадні матчу групавога раўнда Лігі чэмпіёнаў супраць мадрыдзкага «Рэалу» 21 кастрычніка 2020 году купа футбалістаў «Шахтара» выбыла праз каранавірус і ня здолела ўзяць удзел у матчы. У выніку галоўны трэнэр гарнякоў Луіш Каштру ўключыў Судакова ў заяўку на гульню. 18-гадовы дэбютант выйшаў на гульнявую пляцоўку ў канцы матча замест Дэнтыньню. Дэбют у чэмпіянаце Ўкраіны адбыўся 24 кастрычніка 2020 году ў матчы супраць палтаўскай «Ворсклы» (1:1). Першы гол за данецкі клюб улучыў 30 кастрычніка 2020 году ў хатнім матчы Прэм’ер-лігі супраць «Марыюпаля» (4:1). З сэзону 2022—2023 гадоў стаў гульцом першай адзінаццатцы каманды. Паводле вынікаў апытаньня быў прызнаны найлепшым гульцом «Шахтара» 2023 году.

### Міжнародная
15 лістапада 2020 году атрымаў выклік у нацыянальную зборную Ўкраіны поруч з Аляксандрам Назаранкам і Сяргеем Булецаю праз траўмы Аляксандра Зінчанкі і Руслана Маліноўскага. 23 траўня 2021 году ў веку 18 гадоў дэбютаваў у складзе зборнай Украіны ў хатнім таварыскім матчы супраць зборнай Бахрэйну (1:1), выйшаўшы на замену на 46-й хвіліне замест Тараса Сьцепаненкі. 1 чэрвеня 2021 году быў уключаны ў афіцыйную заяўку зборнай галоўным трэнэрам Андрэем Шаўчэнкам дзеля ўдзелу ў матчах чэмпіянату Эўропы 2020 году.

## Дасягненьні
**«Шахтар»**:
* Чэмпіён Украіны: 2023, 2024
* Уладальнік Кубка Ўкраіны: 2024, 2025
* Уладальнік Супэркубка Ўкраіны: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Суслак эўрапейскі

**Суслак эўрапейскі** (*Spermophilus citellus*) — від сысуноў сямейства вавёркавых (Sciuridae). 

## Вонкавы выгляд
Даўжыня цела 174–230 мм, даўжыня хваста 31–90 мм, вага 125–430 г. Ногі адносна кароткія. Вушы маленькія, завостраныя на канцы. Верх жоўта-шэры і пакрыты бела-жоўтымі плямамі, па баках цела гэтыя плямы адсутнічаюць. Ніз зьлёгку сьвятлее да больш жоўтага. Лоб і цемені заштрихованы ледзь цямней, чым вобласьць сьпіны. Цёмныя вочы апраўлены больш сьветлым кольцам.

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца ў Эўропі (Аўстрыя, Баўгарыя, Чэхія, Грэцыя, Вугоршчына, Малдова, Паўночная Македонія, Румынія, Сэрбія, Славаччына, эўрапейская Турэччына, Украіна); на вышынях ад 0 да 2500 метраў.

## Лад жыцьця
Ён абмежаваны нізкатраўным стэпам і падобнымі штучнымі месцамі пражываньня (пашамі, аэрадромамі, газонамі, спартыўнымі пляцоўкамі, палямі для гольфа) на лёгкіх, добра дрэнаваных глебах, дзе можа выкопваць норы. Узбочыны дарог і берагі рэк з'яўляюцца вельмі важнымі месцамі пражываньня ў некаторых рэгіёнах. Ён мае ўсяедны рацыён, уключаючы насеньне, карані, уцёкі, кветкі і суставаногіх. Яны ёсць выключна дзённымі сысунамі. Хоць жывуць калёніямі, кожная асобіна займае ўласную нару і не дзеліцца з бліжэйшымі членамі калёніі. Яны капаюць норы, каб упасьці ў сьпячку, выратавацца ад драпежнікаў і даць сваім дзіцянятам бяспечнае месца для развіцця. Звычайна яны ўпадаюць у сьпячку прыкладна ў жніўні і сьпячка доўжыцца каля 180 дзён.

Суслакі эўрапейскія манагамныя на працягу ўсяго пэрыяду размнажэньня, хаця звычайна яны выбіраюць сабе іншых партнёраў у наступным сезоне. Яны размнажаюцца адзін раз у год на працягу трох тыдняў пасля выхаду са сьпячкі. Сукупленьне звычайна адбываецца ў норах, зробленых саміцамі. У сярэднім іх пэрыяд цяжарнасьці доўжыцца каля 27 дзён. Нараджаецца ад 2 да 9 дзіцянятаў зь сярэдняй масай 5,25 г. Максімальная працягласьць жыцьця у няволі складае прыкладна 6,7 года. У дзікай прыродзе іх сярэдняя працягласьць жыцьця складае каля 2,3 года.

## Вонкавыя спасылкі
* Hegyeli, Z. 2020. ''Spermophilus citellus''. The IUCN 
* Haley, J. & C. Mcgregor 2020. ''Spermophilus citellus''. Animal Diversity Web 

Катэгорыя:Сысуны Эўропы
Бінэрт

**Бінэрт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бенард, пазьней Бэнэрт (Benard, Benehard, Benert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова бін- (бен-) (імёны ліцьвінаў Беніка, Бінель, Бімунт; германскія імёны Bennico, Benilo, Bemund) паходзіць ад стараверхненямецкага bina 'пчала' або ёсьць скаротам асновы берн- (бірн-), а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *śp. jks. Ignacy Binert pleban kalwaryjski* (1782 год).

## Носьбіты
Бінэрты — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Бена
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эманюэль 5

***Эманюэль 5*** () — француская порна стужка. Была выпушчаная для прагляду ў 1987 годзе.

## Зьмест

Эманюэль (грае Манік Габрыель) прыехала ў Францыю на Канскі фэстываль. На фэстывалі Эманюэль знаёміцца з багатым арабам па імю Рашыд. Ён — спадкаемца вялікага спадку. Рашыд запрашае Эманюэль на Карыбскія астравы, дзе ў яго маецца свой уласны востраў. Яна прыехала і стала нявольніцай у гарэме Рашыда. Эманюэль спрабуе ратаваць міліярдэр Чарльз Фостэр.

## Вобразы
* Манік Габрыель — Эманюэль
* Крофтан Гардэстэр — Эды
* Дана Бурнс Вэстбург — Чарльз Фостэр
* Ясін Ган — Рашыд
* Юлія Міклас — Лінда
* Пам Уластас — Суві
* Макс Стром — жаўнер
* Гайды Пэйн — дзяўчына-1
* Раксана Майлс — дзяўчына-2
* Мішэль Бюргер — дзяўчына-3

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Эманюэль 5'' на БЗФІ
* ''Эманюэль 5'' на Ольмуві
* ''Эманюэль'' на Брытанскім інстытуце стужак

Катэгорыя:Фільмы 1987 году
Катэгорыя:Парнаграфічная фільмы 1980-ых гадоў
Катэгорыя:Эманюэль
Катэгорыя:Францускія парнаграфічныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Эманюэль 6

***Эманюэль 6*** () — француская порна стужка. Была выпушчаная для прагляду ў 1988 годзе. Рэжысэрам і былі Жан Рален і Бруно Зынкон.

## Зьмест

Эманюэль (грае Наталі Угер) плыве на караблі ў Карыбскім моры. Яна ў акружэньні вядомых і прывабных мадэляў, дзе паказваюцца новыя спадніцы і адзеньне для жанчын. Многія мадэлі носяць дарагія ўпрыгожваньні. За імі наглядаюць і старажаць іх, каб ніхто ня мог скрасьці ўпрыгожваньні. Старажыць упрыгожваньні дэтэктыў, які назірае за Эманюэль з жаданьнем. Нечакана многіх мадэляў і Эманюэль паланіў работнік караблю і перавёз іх у пушчу ў Вэнэсуэлы.

## Вобразы
* Наталі Ўгер — Эманюэль
* Жан-Рэнэ Гасар — прафэсар Сымон
* Томас Абэрмюлер — Бэнтан
* Густаво Радрыгес — Тоні Гарысэн
* Гасан Гера — Карляс
* Луіс Карляс Мэндэс — Маралес

## Здымкі
Здымкі вяліся ў Вэнэсуэле Бруно Зынкон, але зьняць змог толькі 45 хвілін. Потым адмовіўся ад здымкаў, бо трэба было яму пачаць здымкі другое стужкі. Ален Сірыцкі запрасіў для здымкаў Жана Ралена. Ён перапісаў ледзь ня увесь сцэнар.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Эманюэль 6'' на БЗФІ
* ''Эманюэль 6'' на Ольмуві
* ''Эманюэль 6'' на Брытанскім інстытуце стужак

Катэгорыя:Фільмы 1988 году
Катэгорыя:Парнаграфічная фільмы 1980-ых гадоў
Катэгорыя:Эманюэль
Катэгорыя:Францускія парнаграфічныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Мастаўт

**Мастаўт** (*Масталт*, *Машталт*, *Мештаўт*, *Міштаўт*, *Мішталт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Мостаўт**.

## Паходжаньне

Маста (Masto) і Валда або Валд (Waldo, Walt) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова маст- (імёны ліцьвінаў Масьціла, Масьцін; германскія імёны Mastilo, Mastin) паходзіць ад гоцкага maists 'найбольшы' або стараверхненямецкага mast 'доўгая жэрдка', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. У гістарычным германскім арэале адзначалася імя Mastoaldus (Mastaldus).

Германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Міштальт (Misztolt) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкулах «Жамойць» Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда (1868 год) і «Літва» Геаграфічнага слоўніка Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў (1884 год).

У Прусіі адзначалася прозьвішча Mostolta.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Мостальт (Mostolt).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеки: Онъдреи Миштовтовичъ*, *Мистовту семъица* (1440—1492 гады); *[[Дзецкі|децкого]] на имя Мостовта* (1444 год); *Михаило Мижтовтович*, *Митько Мостовтовичъ* (1528 год); *[[Ятаўт|Ятовт]] Миштовтович… [[Ганус (імя)|Ганус]] Миштовтович* (1537—1538 гады); *Милай Мустовтовича* (1567 год); *Jan Misztowt* (1621 год); *Piotr Jan Misztowt* (6 чэрвеня 1656 году); *Mostołt* (1670 год); *Krzysztof Misztołt* (1690 год); *Mostowt* (1733 і 1799 гады); *Mostołtowicze… Misztołcie* (1744 год); *Mostołtowicze* (1782 год); *Parafia [[Стаклішкі|stokliska]]… Mostołtowicze* (1784 год); *Franciszek Mostowt* (9 лютага 1785 году); *Daniel Misztowt* (18 жніўня 1788 году); *Kazimierz Misztowt… Kazimierz Miesztowt* (9 лютага 1791 году); *folwarku Mostoltowicz* (23 красавіка 1795 году); *Klara Mostowtt* (1799 год).

## Носьбіты
* Якуб Машталт — падданы ва Ўпіцкім павеце, які ўпамінаецца ў 1588 годзе
* Лукаш Станкевіч Мастаўтовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1589 і 1590 гадох
* Ян Юр’евіч Мештаўтовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе

Міштаўты (Misztowt) гербу Любіч — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Расенаў.

Мостаўты (Мастаўты) — літоўскі шляхецкі род.

Міштаўт (Misztowt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У XVI ст. існаваў маёнтак Міштаўтавічы (*Миштовтовичи*) у Жамойцкім старостве.

У гістарычнай Прусіі існуе вёска Мастолты.

## Глядзіце таксама
* Маста
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кабінэт міністраў Украіны

**Кабінэт Міністраў Украіны** () — вышэйшы орган выканаўчай улады ў Украіне. Кіраўніком кабінэту міністраў зьяўляецца прэм’ер-міністар, які прызначаецца Вярхоўнай радай Украіны па прадстаўленьні Прэзыдэнта Ўкраіны. Намесьнікамі Прэм’ер-міністру зьяўляюцца Першы віцэ-прэм’ер-міністар і тры віцэ-прэм’ер-міністры. Таксама ў Кабінэт ўваходзяць міністры, якія ўзначальваюць адпаведныя міністэрствы і міністар «без партфэля» (Міністар Кабінету Міністраў Украіны) — які не ўзначальвае міністэрства, але мае права голасу на пасяджэньнях ўраду.

## Сьпіс урадаў Украіны

;Урад Вітольда Фокіна (1990—1992)

;Урад Валянціна Сіманенкі (1992)

;Урад Леаніда Кучмы (1992—1993)

;Урад Юхіма Зьвягільскага (1993)

;Урад Віталія Масола (1994—1995)

;Урад Яўгена Марчука (1995—1996)

;Першы урад Паўла Лазарэнкі (1996)

;Другі урад Паўла Лазарэнкі (1996—1997)

;Урад Васіля Дурдзінца (1997)

;Урад Валерыя Пуставойценкі (1997—1999)

;Урад Віктара Юшчанкі (1999—2001)

;Урад Анатоля Кінаха (2001—2002)

;Першы урад Віктара Януковіча (2002—2004)

;Першы урад Юліі Цімашэнкі (2005)

;Урад Юрыя Еханурава (2005—2006)

;Другі урад Віктара Януковіча (2006—2007)

;Другі урад Юліі Цімашэнкі (2007—2010)

;Першы урад Мікалая Азарава (2010—2012)

;Другі урад Мікалая Азарава (2012—2014)

;Першы урад Арсенія Яцанюка (2014)

;Другі урад Арсенія Яцанюка (2014—2016)

;Урад Уладзіміра Гройсмана (2016—2019)

;Урад Аляксея Ганчарука (2019—2020)

;Урад Дзяніса Шмыгаля (2020-)

## Разьмяшчэньне
Рэзыдэнцыяй Кабінэту міністраў Украіны зьяўляецца Будынак Ураду Ўкраіны, разьмешчаны па вул. Міхаіла Грушэўскага (Кіеў), 12/2.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт ўраду


Катэгорыя:Органы дзяржаўнай улады Ўкраіны
Мікалай Амосаў

**Мікалай Міхайлавіч Амосаў** (, в. Альхова, Валагодзкая вобласьць — , Кіеў) — савецкі і ўкраінскі таракальны хірург, навуковец-мэдык, літаратар.

Аўтар наватарскіх мэтодык у кардыялёгіі і таракальнай хірургіі, аўтар сыстэмнага падыходу да здароўя («мэтад абмежаваньняў і нагрузак»), дыскусійных прац па геранталёгіі, праблемах штучнага інтэлекту і рацыянальнага плянаваньня грамадзкага жыцьця («сацыяльнай інжынэрыі»). Акадэмік Акадэміі навук УССР (1969) і Нацыянальнай Акадэміі Навук Украіны, Герой Сацыялістычнай Працы (1973).

Доктар мэдычных навук, прафэсар. Аўтар навуковых прац па пытаньнях хірургіі сэрца і лёгкіх, біялягічнай і мэдычнай кібэрнэтыцы. Аўтар кнігі «Мысли и сердце» (1965).

Дэпутат Вярхоўнага Савету СССР у 1962—1979 гадах, Народны дэпутат СССР з 1989 году, чалец Вярхоўнага Савету СССР з 1989 году.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Амосов Николай Михайлович // 

## Вонкавыя спасылкі

* Шматмоўны сайт, прысвечаны М.Амосаву — біяграфія, фота, кнігі
* Творы М. Амосава
* 24tv.ua 13/12/2013
* 

Катэгорыя:Украінскія хірургі
Катэгорыя:Савецкія хірургі
Катэгорыя:Украінскія літаратары
Катэгорыя:Савецкія літаратары
Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету СССР
Катэгорыя:Асобы на марках
Эўрапейская мыш

**Эўрапейская мыш** (*Apodemus sylvaticus*) — від сысуноў сямейства мышы Muridae. 

## Вонкавы выгляд
Даўжыня цела 80–110 мм, даўжыня хваста 70–115 мм, даўжыня вушэй 15–20 мм, маса 13–36 г. Вушы адносна вялікія, вочы вельмі вялікія і выразна выступаюць. Верх ад жоўтага да карычнева-шэрага, у старых жывёл чырванавата-буры адценьне. Ніз брудна-белы, адрозненьне ад афарбоўкі верха не вельмі выразнае. На грудзях ёсть жаўтлява-карычневая падоўжна-авальная пляма. На задніх лапах зьверху белая поўсьць.

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца ў Эўропі і паўночнай Афрыцы ад Ісландыі да Украіны; на вышынях ад 0 да 3300 м.

## Лад жыцьця
Насяляе шырокі спэктр асяроддзяў пражываньня, уключаючы ўсе тыпы лясоў, балоты, стэпы, засушлівыя міжземнаморскія хмызьнякі і пясчаныя дзюны. Ён таксама сустракаецца ў многіх тэхнагенных месцах пражываньня, уключаючы прыгарадныя і гарадскія паркі, сады і пустыры, пашы і ворныя палі, а таксама лесапасадкі. *Apodemus sylvaticus* вельмі добра лазаюць, скачуць і плывуць. Яны бываюць начнымі або сумеркаванымі. Калі яны не жывуць разам з людзьмі, яны будуюць норы і сыстэмы тунэляў пад зямлёй. Рацыён ўсяедны, уключаючы насеньне і бесхрыбетных.

## Вонкавыя спасылкі
* Schlitter, D., Van der Straeten , E., Amori, G., Hutterer, R., Kryštufek, B., Yigit, N. & Mitsainas, G. 2021. ''Apodemus sylvaticus''. The IUCN 
* Ivaldi, F. 1999. ''Apodemus sylvaticus''. Animal Diversity Web 

Катэгорыя:Сысуны Эўропы
Катэгорыя:Сысуны Афрыкі
Сударг

**Сударг** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Судэрга (Sudergo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова суд- (сут-) (імёны ліцьвінаў Судзіла, Судар, Сутарт; германскія імёны Sudila, Suderus, Sutardus) паходзіць ад гоцкага sauþa 'вобраз' або ад стараісьляндзкага sudhr 'поўдзень', а аснова -арг- (-ерг-) (імя ліцьвінаў Аргела; германскае імя Argelo) — ад гоцкага arhvus 'лучнік'.

Адпаведнасьць імя Сударг германскаму імю Sudergo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *filium Sudargi… Sudargus et alii nobiles de Samethia… et potentis viri dicti Sudargi* (Хроніка Прускай зямлі).

## Носьбіты
На памежжы гістарычных Жамойцкага староства і Прусіі на беразе Нёману існуе старажытная вёска Сударгі.

## Глядзіце таксама
* Суда
* Арга

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Таўтэн

**Таўтэн**, **Таўдзін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Тэўдэн, Тэўтэн, Тэўдын або Тэўтын (Teudenus, Teuten, Teudin, Theotin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) (імёны ліцьвінаў Таўтвід, Таўтывіл, Таўтгерд; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ'.

Адпаведнасьць імя Таўцінь германскаму імю Teudin сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

У Прусіі адзначалася імя *Tautenne* (1391 год). У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Taudien (Taudin). 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *czu Tawtenisken… von Tawtenisken* (Паведамленьні аб літоўскіх дарогах).

## Носьбіты
У 1586 годзе ва Ўпіцкім павеце ўпамінаўся «грунт» Таўтневічы.

Таўдзін (*Taudin*, *Taudien*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мышоўкавыя

**Мышоўкавыя** (Sminthidae) — сямейства клясы сысуноў, якое ўключае 1 сучасны род і 19 сучасных відаў, якія жывуць на большай частцы Эўразіі.

Аднак мышоўкавыя былі значна больш разнастайнымі і шырока распаўсюджаныя у дагістарычныя часы. Sminthidae жылі па ўсёй Паўночнай Амэрыкі да раньняга плейстацэну. Добра пацверджаныя выкапні датуюцца раньнім алігацэнам.

## Сыстэматыка
Сямейства **мышоўкавыя** (Sminthidae)
** род мышоўка (*Sicista*)
** род †*Allosminthus*
** род †*Heosminthus*
** род †*Heterosminthus*
** род †*Gobiosminthus*
** род †*Lophocricetus*
** род †*Macrognathomys*
** род †*Megasminthus*
** род †*Miosicista*
** род †*Parasminthus*
** род †*Plesiosminthus*
** род †*Schaubemys*
** род †*Shamosminthus*
** род †*Sinosminthus*
** род †*Tyrannomys*

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Харугва Львоўскай гарадзкой рады

**Хару́гва Львоўскай гарадзкой рады** — харугва, афіцыйны сымбаль Львоўскай гарадзкой рады. Выкарыстоўваецца таксама як сьцяг Львова. Зацьверджаны пастановай сэсіі Львоўскай гарадзкой рады ад 5 ліпеня 1990 году. Распрацаваны на падставе нормаў сучаснага муніцыпальнай вэксылялёгіі і па матывах гербу камісіяй у складзе: А. Грачыла, В. Турэцкі, І. Турэцкі і І. Сварнік.

## Апісаньне
Афіцыйнае апісаньне харугвы Львоўскай гарадзкой рады ў Статуце Львову:

## Глядзіце таксама
* Герб Львова

## Крыніцы

Катэгорыя:Львоў
Львоў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Вольга Харлан

**Вольга Харла́н** (;  4 верасьня 1990 году) — украінская фэхтавальніца (шабля), алімпійская чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 2008 году ў камандным першынстве ды бронзавая прызэрка Алімпійскіх гульняў 2024 году у адзіночным заліку, шасьціразовая чэмпіёнка сьвету, зь іх чатыры разы ў індывідуальным першынстве і два разы ў камандным, а таксама васьміразовая чэмпіёнка Эўропы, найлепшая спартоўка 2008, 2009, 2016 і 2017 гадоў ва Ўкраіне. З 2010 па 2015 гады была дэпутаткай Мікалаеўскага гарадзкой рады. Кандыдатка у народныя дэпутаты на выбарах 2012 году (№ 194 у сьпісе Партыі рэгіёнаў). Праз два гады пасьля гэтага вылучалася кандыдатам у мясцовых выбарах у Кіеве.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вольга Харлан&nbsp;— профіль на сайце * Канфэдэрацыі фэхтаваньня Эўропы* 
* Інтэрвію з Вольгай Харлан

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеве
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Катэгорыя:Украінскія алімпійскія чэмпіёны
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Фэхтавальнікі і фэхтавальніцы на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Украінскія фэхтавальніцы
Катэгорыя:Сябры Партыі рэгіёнаў Украіны
Коксартроз

**Коксартро́з** () — артроз .  захворваньне, якое разьвіваецца на падставе розных паталягічных станаў лагвосьцегнавой суставы.

## Прычыны
Вылучаюць першасны другасны коксартрозы.

*Першасны коксартроз* разьвіваецца міжвольна, *другасны* вынікае як наступства папярэдніх захворваньняў лагвосьцегнавой суставы, якія ёсьць этыялягічным фонам:

* прыроджаная дысплязія лагвосьцегнавой суставы;
* траўматычныя пашкоджаньні;
* юнацкі  галоўкі сьцягна;
*  галоўкі сьцегнавой косткі;
* эпіфізарныя і спандыляэпіфізарныя дысплязыі;
* наступствы запальных захворваньняў суставаў.

## Праявы
* болі пахвіны, сьцягна, крумянак і 
* абмежаваная рухомасьці лагвосьцегнавой суставы
* кульгавасьць
* скарачэньне хворай канцавіны.

## Лекаваньне
Пры дыягностыцы захворваньня ацэньваецца ступень магчымасьці руху сьцягном у бакі, а таксама вярчэньня ўнутар і вонкі. У выпадку няпэўнасьці неабходна выканаць рэнтгенаграфію. Пры адсутнасьці прызнакаў іншага захворваньня лагвосьцегнавой суставы дыягназ вызначаецца звужэньнем сустаўнай шчыліны і наяўнасьцю остэафітаў.

Пры лячэньні можна выкарыстаць рэабілітацыйную гімнастыку (фізыятэрапію), процізапальныя ці проціболевыя сродкі. У выпадку хірургічнага лячэньня выкарыстоўваецца апэрацыя  ці закладаньне .

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Захворваньні апорна-рухальнага апарату
Катэгорыя:Рэўматычныя захворваньні
Герб Львова

**Герб Льво́ва** — афіцыйны сымбаль гораду Львоў, найбуйнейшага гораду заходняй Украіны і адміністрацыйнага цэнтру Львоўскай вобласьці.

## Апісаньне

Афіцыйнае апісаньне гербу і вялікага гербу ў Статуце Львова:

## Гісторыя
Упершыню выява льва сустракаецца на пячатцы галіцка-валынскіх князёў Андрэя II і Льва ІІ, якія называлі сябе кіраўнікамі ўсёй Русі, Галіча і Ўладзіміра. Мяркуецца, што леў быў знакам дынастыі Раманавічаў, аднак з першай паловы XIV ст. ён адназначна становіцца тэрытарыяльным гербам Галіцка-Валынскай дзяржавы, адміністрацыйным цэнтрам якой быў Львоў.

Найстарэйшая вядомая гарадзкая пячатка прымацаваная да пэргамэнтнай граматы Львоўскага магістрату 1359 году. На ёй намаляваны леў, які крочыць у адкрытай гарадзкой браме з трыма зубчастымі вежамі і байніцамі. Малюнак аб’яднала сымбаль назвы (тоесны з імем сына заснавальніка, Льва I Данілавіча) і старадаўнюю эмблему княства. У 1526 годзе кароль Жыгімонт II Аўгуст фармальна зацьвердзіў гэты герб.

Аляксандар Гваньіні ў «Хроніцы Сарматыі Эўрапейскай» (1585) памылкова адзначае, што гербам Львова быў каранаваны чорны леў на залатым полі — герб самога князя Льва, заснавальніка гораду .

Пасьля аўдыенцыі львоўскага арцыбіскупу Салікоўскага ў Папы Сыкста V ў 1586 годзе, горад атрымаў права карыстацца папскім гербам — львом, які стаіць на задніх лапах і трымае ў пярэдніх тры пагорки і васьміпрамянёвую зорку. Хоць на гарадзкіх пячатках і ў далейшым выкарыстоўваўся старажытны гарадзкі знак, а на некаторых з іх зьмяшчаліся абодва варыянты.

6 лістапада 1789 году імпэратар Ёсіф ІІ зацьвердзіў герб Львова, у якім «папскі» леў стаяў у гарадзкой браме з трыма вежамі.

Савецкі герб зацьверджаны 15 ліпеня 1967 году. У сінім шчыце чырвоная адчыненая гарадзкая брама з трыма вежамі, у арцы стаіць залаты леў, павернуты направа. На цэнтральнай вежы варот — залатыя серп і молат. Аўтары — І. Картушенка, С. Кецала, Л. Лявіцкі,Э. Місько і Я. Навакоўскі.

5 ліпеня 1990 году сэсія Львоўская гарадзкая рада зацьвердзіла сучасны герб Львову: у сінім полі залатая каменная брама з трыма вежамі, сярэдняя з якіх вышэй бакавых, у праёме варот крочыць у правы геральдычны бок залаты леў. Таксама былі зацьверджаныя вялікі герб і харугва (сьцяг) Львова. Сымбалі распрацавалі па матывах старога герба А. Грачыла, В. Турэцкі, І. Турэцкі і І. Сварнік.


Выява:Lviv_1359.jpg|Пячатка Львова з дакумэнту 1359 году
Выява:Lwów CoA 1526.png|Польскі герб Львова з 1526 году
Выява:Lviv coat avst.png|Герб аўстрыйскага пэрыяду (1789-1918)
Выява:POL Lwów COA.svg|Польскі герб Львова (1936-1939)
Выява:Lviv coat sov.png|Герб савецкага пэрыяду (1967-1990)


## Крыніцы

## Літаратура
* Гісторыя Львова у дакументах і матэрыялах. — Кіеў: Наукова думка, 1986. — С. 304—307.
* Гречило А. Герб Львова: генеза, традиції, відродження // Історія Львова. — Т. 1 (1256—1772). — Львів, 2006. — С. 38-44.
* Гречило А. Печатки міста Львова XIV—XVIII ст. — Львів, 2010. — 24 с (ISBN 978-966-02-5837-2)

## Вонкавыя спасылкі
* Гербы гарадоў Украіны

Катэгорыя:Львоў
Львоў
Катэгорыя:Гербы гарадоў Украіны
Катэгорыя:Гісторыя Львова
Рума

**Рума**, **Рум**, **Ром** (*Ромь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рума або Рум, пазьней Ром (Rumo, Ruom, Rom) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова рум- (ром-) паходзіць ад гоцкага *hrôms, германскага hruom 'слава, славутасьць'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Румель (Ромель, Румуль), Румін (Ромен), Ромат, Румш, Румбольд (Румпольд, Ромбаль), Ромбут (Румбут), Рамвольт (Румвольд, Рамульт). Адзначаліся германскія імёны Rummel (Rommel), Rumin (Romenus), Romatus, Rumsch, Rumbold (Rumpolt, Rumpel), Rombodus, Romualt (Romuald, Rumolt).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Rum, Rumko (Rumek), Rombołt (Rumpołt), Rumpart (Rumpert), Rumołt (Romelt).

У Прусіі бытавалі імёны *Romike / Romicke* (1261 і 1263 гады), *Rambod / Rumbith* (1419 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Matthias Romiewicz* (сакавік — красавік 1656 году); *[[Міркель|Merchel]] Rumowicz* (11 лютага 1784 году); *Jakub Rum* (1773 год); *Agnieszka Romowicz* (1834 год).

## Носьбіты
Румевіч (Rumiewicz) і Румовіч (Rumowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Прусіі існуе вёска Ромаў.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Салата (імя)

**Салата** (*Саладзь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. 

## Паходжаньне

 
Салета або Салада, пазьней Залят (Saletho, Salado, Salat) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сал- (-салв-) (імёны ліцьвінаў Салейка, Сельвін, Саламан; германскія імёны Saleco, Salawins, Salaman) паходзіць ад стараверхненямецкага sal 'заля, пакой' або германскага salwa 'цёмны, чорны'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *староство Городенское и держава Олитская съ фольварками… Салаты… Салатахъ* (28 студзеня 1588 году); *na Ministerium Andrzeia Sołodziewicza* (30 чэрвеня 1615 году); *Adama Sałatowicz* (10 лютага 1791 году); *Maciej Sałata* (1797 год).

## Носьбіты
Салята або Салата (Salata) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Гарадзеншчыне існуе вёска Салаты (Салацьце), раней таксама існавала возера Салаты.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дакінь

**Дакінь** (*Дэген*, *Дэгень*), **Тагін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дагін, Дакін або Тагін (Daginus, Dacinus, Taginus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даг- (-дак-, -таг-) (імёны ліцьвінаў Дакіла, Шыдаг, Ядаг; германскія імёны Dacilo, Sidag, Adago) паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Jan Degien… Andrzej Degienowicz na miejscu Wojciecha Degienia… Krzysztof Degienowicz na miejscu Jana Degienowicza… Kazimierz Józefowicz Degienowicz* (1667 год); *Wincenty Tagin* (7 лютага 1785 году); *Dakiniewicz Josephus* (1922 год).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эманюэль 7

***Эманюэль 7*** (, або ) — француская порна стужка. Была выпушчаная для прагляду ў 1993 годзе.

## Зьмест

Эманюэль (грае Сыльвія Крыстэль у старым узросьце, а Эні Беляк грае Эманюэль у маладым узросьце) пачынае новыя плоцкія прыгоды ў старасьці. Для сваіх маладых вучаніц стварае магчымасьць перажыць плоцкія прыгоды з дапамогаю новых навуковых дасягненьняў — віртуальная рэальнасьць. Эманюэль дапамагае раскрыць дзяўчынам свае тайныя мары і зьдзейсьніць іх у сваім жыцьці.

## Вобразы
* Сыльвія Крыстэль — Эманюэль-старая
* Кэраляйн Лёўрэнс — Сафі-старая
* Кэраляйн Манро — Мэры
* Эні Беляк — Эманюэль-маладая
* Сынтыя Ван Дам — Сафі-маладая
* Жулі Жалябэр — Мэлян
* Ралян Вадэн — Франц Гацэрман
* Джоэль Буі — Атысан Ган
* Рабэрта Малёнэ — Карляс
* Жан-Марк Васэр — заказчык

## Выпуск
Стужка *Эманюэль 7* была зьнятая ў 1992 годзе, але выйшла ў пракат толькі ў 10 кастрычніка 1993 годзе. Працяг стужкі быў 90 хвілін. Прыход грошаў быў не вялікі. Сыльвія Крыстэль ужо ніколі не здымалася ў вобразе Эманюэль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Эманюэль 7'' на БЗФІ
* ''Эманюэль 7'' на Чэская БЗ
* ''Эманюэль 7'' на Брытанскім інстытуце стужак

Катэгорыя:Фільмы 1993 году
Катэгорыя:Парнаграфічная фільмы 1990-ых гадоў
Катэгорыя:Эманюэль
Катэгорыя:Францускія парнаграфічныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на францускай мове
Віртуальная рэальнасьць

**Віртуа́льная рэа́льнасьць** ( — магчымы, імаверны) — уяўны сьвет, які ствараецца з дапамогай сродкаў камп’ютарнай тэхнікі і паказвае на экране дысплея (манітора) кампутара.

У сферы віртуальнай рэальнасьці магчыма свабодна маніпуляваць прасторава-часавымі характарыстыкамі на аснове разнастайных жаданьняў і выдумка чалавека, уступаць у кантакты зь іншымі людзьмі і штучнымі (выдуманымі) асобамі, атрымліваць пачуцьці, набліжаныя да прыходу праўдзівых. Глядач пераўтвараецца ў суаўтара, здольнага самастойна мяняць камп’ютарныя мастацкія прадметы, уяўна пераходзіць у любы час і любую прастору. Новую рэальнасьць ствараюць віртуальныя артэфакты (выдуманыя прадметы) — камп’ютарныя двайнікі рэчаіснасьці. Стварэньне віртуальнай рэальнасьці пачалося з канца XX ст. і шырока прымяняецца ў кінематографе, выяўленчым мастацтве, у галіне інтэрактыўных забаў, навучаньні і вучобе (гульні, трэнажоры, рэклямныя ролікі, кліпы, электронныя падручнікі, даведнікі і інш.). Віртуальная рэальнасьць часам называецца «кіберпрасторай».

Некаторыя спэцыялісты распрацоўваюць канцэпцыі культуры XXI ст., у якіх звычайныя элементы культуры (пісьменнасьць, кнігі, карціны і г. д.) будуць усё больш актыўна выцясьняцца вырабаміамі віртуальнае рэальнасьці.

## Глядзіце таксама
* Віртуальны сэкс

## Літаратура
* Культуралогія: Энцыкл. даведнік / Уклад. Э. Дубянецкі. — Мн.: БелЭн, 2003. ISBN 985-11-0277-6


Катэгорыя:Успрыманьне
Мышоўка

**Мышоўка** (*Sicista*) — род сысуноў сямейства мышоўкавых (Sminthidae), які ўключае 19 сучасных відаў, якія жывуць на большай частцы Эўразіі. 

## Вонкавы выгляд
Даўжыня цела 50–90 мм, даўжыня хваста 65–110 мм, вага 5–14 г. Верх светла-карычневы або цёмна-карычневы да карычнева-жоўтага. Ніз больш сьветлы, але звычайна таксама бураваты.

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца ў Эўропі і Азіі.

## Лад жыцьця
Сустракаецца ў розных месцах пражываньня, уключаючы лясы, стэпы, балоты і субальпійскія лугі. Жывуць яны ў самастойна выкапаных норах, гнездавыя камеры якіх высланы сухой травой і сьцебламі расьлін. Яны перасоўваюцца па зямлі скачкамі, а таксама ўмеюць лазіць па галінах. Жывёлы вядуць начны лад жыцьця.

## Вонкавыя спасылкі

## Літаратура
* Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. 2 Bände. 6. Auflage. Johns Hopkins University Press, Baltimore MD u. a. 1999, ISBN 0-8018-5789-9.

Катэгорыя:Роды сысуноў
Іксвідэа

**Іксвідэа** () — канадзкі парнаграфічны вэб-сайт. Адзін зь некалькіх сайтаў для трансляцыі парнаграфічных відэа, якія належаць буйному вытворчасці таварыству. Галоўны зьмест — вырабы, якія ствараюць карыстальнікі старонкі. Імі з большага зьяўляюцца паспалітыя людзі.

Па стане на 2012 год старонка Іксвідэа была самаю гукаемай порнастаронкай у сьвеці. У тым годзе было больш за 4 млрд праглядаў. У 2023 годзе ізноў стаў самым праглядаемай старонкай у сьвеці.

## Глядзіце таксама
* Порнгаб

## Крыніцы

Катэгорыя:Дармовая парнаграфія
Катэгорыя:Чэскія эратычныя і парнаграфічныя старонкі ў сеціве
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Порнасайт