Бостан

**Бо́стан** () — найбуйнейшы горад штату Масачусэтс у ЗША. Горад таксама зьяўляецца неафіцыйнай сталіцай рэгіёну, вядомага пад назвай Новая Ангельшчына, а таксама адным з найстарэйшых і самых багатых гарадоў ЗША. Паводле перапісу 2011 году, насельніцтва самога гораду — каля 626 тыс. Бостан з прадмесьцямі ўваходзіць у дзясятку найвялікшых гарадоў у ЗША і ў пяцьдзясят найвялікшых гарадоў сьвету. Мянушка гораду — «Beantown».

Бостан ёсьць даволі кампактным горадам, з агульнай плошчай у 232,1 км². Вялікая частка яго тэрыторыі знаходзіцца на вышыні 5—7 м над узроўнем мора, а найвышэйшы пункт Бэліўю-Гіл разьмешчаны на вышыні 101 м.

## Гісторыя
Да эўрапейскай калянізацыі рэгіён вакол сучаснага Бостану быў заселены народам масачусэт, які меў некалькі сэзонных паселішчаў на тэрыторыі сучаснага Бостану. У 1630 годзе прыбылі эўрапейскія пасяленцы на чале з Джонам Ўінтрапам і выявілі, што паўвостраў Шомут амаль не заселены. Большасьць з тубыльцаў памерла ад эўрапейскіх хваробаў, якія зьявіліся тут зь першымі пасяленцамі і гандлярамі.

Першым эўрапейцам, які жыў на тэрыторыі, якая пазьней стала часткай Бостанам, быў англіканскі сьвятар на імя Ўільям Блэкстан, які атрымаў адукацыю ў Кембрыдзкім унівэрсытэце. Менавіта ён запрасіў сюды пурытанскіх каляністаў на чале з Айзэкам Джонсанам. Пурытанская этыка і іхняя засяроджанасьць на адукацыі паўплывалі на раньнюю гісторыю гораду. У 1635 годзе ў Бостане была заснаваная першая ў Амэрыцы дзяржаўная школа, вядомая як Бостанская лацінская школа. Бостан быў найбуйнейшым горадам у Трынаццаці калёніях, пакуль Філадэлфія не пераўзвысіла яго ў сярэдзіне XVIII стагодзьдзя. Разьмяшчэньне Бостану на беразе акіяна зрабіла яго ажыўленым портам, таму горад канцэнтраваўся на суднаходзтве і рыбалавецтве ў каланіяльны час. Бостан быў галоўным прыпынкам на Карыбскім гандлёвым шляху, празь які імпартавалася вялікая колькасьць мэлясы. Эканоміка Бостану трапіла ў стагнацыю ў апошнія дзесяцігодзьдзі да Амэрыканскай рэвалюцыі. Да сярэдзіны XVIII стагоддзя Нью-Ёрк і Філадэлфія пераўзышлі Бостан па багацьці. У гэты час Бостан сутыкнуўся зь фінансавымі цяжкасьцямі, нават калі іншыя гарады Новай Ангельшчыны таксама хутка разьвіваліся.

Бостан адыграў цэнтральную ролю ў Амэрыканскай рэвалюцыі. Шмат якія важныя ейныя падзеі і наступнай Амэрыканскай вайны за незалежнасьць адбыліся ў Бостане або паблізу яго, бо рэвалюцыйны дух места супраць каляніяльнага кіраваньня Вялікабрытаніі быў відавочным і ў канчатковым выніку натхніў астатнія калёніі на супраціў. Калі брытанскі парлямэнт ухваліў Закон аб гербавым зборы ў 1765 годзе, дамы Эндру Олівэра, чыноўніка, адказнага за выкананьне закону, і Томаса Гатчынсана, тагачаснага віцэ-губэрнатара калёніі Масачусэцкай затокі, былі разгромленыя бостанскім натоўпам. Брытанцы адказалі, выправіўшы ў Бостан два палкі ў 1768 годзе ў спробе здушыць паўстаньне, але павелічэньне брытанскай вайсковай прысутнасьці ў Бостане толькі яшчэ больш распаліла бостанскіх каляністаў. У 1770 годзе, падчас Бостанскай разьніцы, брытанскія войскі адкрылі агонь у бостанскі натоўп, які пратэставаў супраць іхнай прысутнасьці. Гэты гвалт змусіў брытанцаў вывесьці свае войскі, што паспрыяла ўзмацненьню рэвалюцыйных настрояў у калёніях.

У траўні 1773 году парлямэнт зацьвердзіў Закон аб гарбаце, які многія каляністы ўспрынялі як спробу Вялікабрытаніі прымусіць іх плаціць дадатковыя падаткі. Гэта прывяло да гэтак званага Бостанскага чаяваньня, вызначальнай падзеі Амэрыканскай рэвалюцыі, калі разьюшаныя бостанцы скінулі ўсю партыю гарбаты, адпраўленую ад Ост-Індзкай кампаніі, у Бостанскую гавань. Брытанская манархія адказала люта, прасунуўшы Невыносныя законы і запатрабаваўшы кампэнсацыю за гарбату, зьнішчаную падчас Бостанскага чаяваньня. Гэтая яшчэ больш раззлавала каляністаў, што прывяло да бітваў пры Лексынгтане і Канкордзе 19 красавіка 1775 году, першых бітваў вайны за незалежнасьць ЗША, якія адбыліся ля Бостану ў калёніі Масачусэцкай затокі. З 19 красавіка 1775 году па 17 сакавіка 1776 году трывала аблога места.

Па рэвалюцыі даўняя марская традыцыя Бостана дапамагла яму стаць адным з самых ажыўленых партоў краіны як для ўнутранага, гэтак і для міжнароднага гандлю. Дзейнасьць бостанскага порта была значна абмежаваная Законам аб эмбарга 1807 году, які быў ухвалены ў час напалеонаўскіх войнаў і ангельска-амэрыканскай вайны 1812 году. Замежны гандаль аднавіўся пасьля войнаў, але бостанскія купцы тым часам знайшлі альтэрнатывы для сваіх капіталаўкладаньняў. Вытворчасьць стала важным кампанэнтам эканомікі места, і да сярэдзіны XIX стагодзьдзя прамысловая вытворчасьць гораду абышла міжнародны гандаль у эканамічнай значнасьці. У гэты час Бостан таксама квітнеў у культурным пляне, маючы разгалінаванае літаратурнае жыцьцё і шчодрую мастацкую падтрымку. Прадстаўнікі старажытных бостанскіх сем’яў, якіх пазьней пачалі называць «бостанскімі брагманамі», сталі лічыцца сацыяльнай і культурнай элітай краіны. Іх часта асацыююць з амэрыканскай найвышэйшай клясай, Гарвардзкім унівэрсытэтам і Эпіскапальнай царквой. У 1820-х гадах насельніцтва Бостану хутка павялічвалася, а таксама значна зьмяняўся этнічны склад гораду. Ірляндзкія імігранты дамінавалі ў першай хвалі прыбылых у гэты час, асабліва пасьля Вялікага голаду. Да 1850 году ў Бостане налічвалася блізу  ірляндцаў. У другой палове XIX стагодзьдзя ў горадзе павялічылася колькасьць ірляндцаў, немцаў, лібанцаў, сырыйцаў, франкаканадцаў, а таксама габрэяў зь земляў Расейскай імпэрыі. Ірляндзкія і італьянскія імігранты прынесьлі з сабою каталіцтва. У цяперашні час католікі складаюць найбуйнейшую рэлігійную супольнасьць Бостану, а ірляндцы гуляюць важную ролю ў палітыцы места з пачатку XX стагодзьдзя.

Да пачатку і сярэдзіны XX стагодзьдзя Бостан эканамічна заняпаў, бо фабрыкі састарэлі, а прадпрыемствы пераехалі з рэгіёну ў іншыя месцы з больш таннай працоўнай сілай. Улады адказалі на гэта ініцыяваньнем рознымі праектамі па аднаўленьні гораду, якія былі замацаваныя за Ўправай па перабудове Бостану, створанай у 1957 годзе. Да 1970-х гадоў эканоміка горада пачала аднаўляцца пасьля 30 гадоў эканамічнага спаду. У гэты час у бізнэсовым раёне і ў бостанскай затоцы Бэк-Бэй была пабудаваная вялікая колькасьць гмахаў. Гэты бум трываў да сярэдзіны 1980-х гадоў, але аднавіўся пасьля некалькіх перапынкаў. Бостан таксама перажыў джэнтрыфікацыю ў другой палове стагодзьдзя, прычым цэны на жыльлё рэзка ўзрасьлі з 1990-х гадоў, калі рэжым кантролю арэнднай платы ў горадзе быў адменены ў выніку прапанаванага галасаваньня на ўзроўні ўсяго штату.

## Геаграфія

Плошча Бостану складае 232,1 км². З гэтай плошчы 125,4 км², або 54%, займае сухазем’е, а на 106,7 км², або 46%, прыпадае вадная паверхня. Вышыня, вымераная ў міжнародным аэрапорце Логан, складае 5,8 мэтраў над узроўнем мора. Найвышэйшым пунктам места ўважаецца Бэліўю-Гіл вышынёю 100 мэтраў над узроўнем мора, а найніжэйшы пункт акурат знаходзіцца на ўзроўні мора. Побач з горадам месьціцца Бостанская гавань, якая ёсьць рамям Масачусэцкай затокі, якая, адпаведна, злучаецца з Атлянтычным акіянам.

На ўсходзе Бостан мяжуе з горадам Ўінтрап і астравамі Бостанскай гавані, на паўночным усходзе — з гарадамі Рэвір, Чэлсі і Эвэрэт, на поўначы — з гарадамі Самэрвіл і Кембрыдж, на паўночным захадзе — з Ўотэртаўнам, на захадзе — з горадам Ньютанам і Бруклайнам, на паўднёвым захадзе — з горадам Дэдэм і часткамі Нідэма і Кантона, а на паўднёвым усходзе — з горадам Мілтанам і горадам Кўінсі. Рака Чарлз аддзяляе бостанскія раёны Олстан-Брайтан, Фэнўэй-Кенмар і Бэк-Бэй ад Ўотэртаўна і Кембрыджа, а большую частку Бостану — ад уласнага раёну Чарлзтаўн. Рака Нэпансэт утварае мяжу паміж паўднёвымі бостанскімі раёнамі Кўінсі і Мілтанам. Рака Містык аддзяляе Чарлзтаўн ад Чэлсі і Эвэрэта, а Чэлсі-Крык і Бостанская гавань аддзяляюць Усходні Бостан ад цэнтру места, Норт-Энда і марскога порта.

### Клімат

Згодна з кліматычнай клясыфікацыяй Кёпэна, Бостан мае гарачы летні вільготны кантынэнтальны клімат. Лета цёплае, а часам гарачае і вільготнае. Зіма халодная і штармавая, з рэдкімі пэрыядамі моцных сьнегападаў. Вясна і восень звычайна прахалодныя і мяккія, з рознымі ўмовамі ў залежнасьці ад кірунку ветра і стану струменнай плыні. Пераважныя вятры, якія дзьмуць зь берага, мінімізуюць уплыў Атлянтычнага акіяна. Узімку ў раёнах паблізу ўзьбярэжжа часта выпадае больш дажджу, чым сьнегу, бо цёплае паветра часам выцягваецца з Атлянтыкі. Атрымліваючы больш за 2600 сонечных гадзінаў на год, Бостан ёсьць адным з самых сонечных акіянічных гарадоў, разьмешчаных на той жа шыраце, у сьвеце.

Самым цёплым месяцам уважаецца ліпень, маючы сярэднюю тэмпэратуру роўную . Самым прахалодным месяцам ёсьць студзень, зь сярэдняй тэмпэратурай . Пэрыяды, калі тэмпэратура вышэй за  улетку, і ніжэй за нуль зімой, не выключнасьць, але гэтыя прамежкі часу даволі кароткія, то бок блізкія да 13 і 25 дзён у годзе адпаведна. Не зважаючы на сярэднюю зімовую тэмпэратуру блізкую да нуля, у Бостане могуць быць цэлыя зімы без працяглых пэрыядаў замаразкаў удзень. Узімку 2001—2002 гадоў было зафіксавана толькі два дні, калі ажно содні тэмпэратура трымалася ніжэй за нуль, прычым ані ў адзін дзень максымальная дзённая тэмпэратура не апускалася ніжэй за . Узімку 2023—2024 гадоў мінімальная гадавая тэмпэратура не апускалася ніжэй за . Паказьнікі тэрмомэтраў ніжэй за  звычайна назіраюцца кожныя 3—5 гадоў. Гэтак 4 лютага 2023 году тэмпэратура апусьцілася да . Гэта быў найніжэйшы паказьнік тэмпэратуры ў Бостане з 1957 году. Сярэдні час замаразкаў у Бостане пачынаецца 9 лістапада і цягнецца да 5 красавіка.

У Бостане ў сярэднім выпадае 1110 мм ападкаў на год, пры гэтым за сэзон звычайна выпадае 125 см сьнегу. Большая частка сьнегападаў трапляе на час зь сярэдзіны лістапада да пачатку красавіка. Сьнег зрэдку бывае ў траўні і кастрычніку. Штогод інтэнсіўнасьць сьнегападаў звычайна розьніцца ад папярэдніх гадоў. Гэтак узімку 2011—2012 гадоў выпала толькі 23,6 см сьнегу, але ў папярэднюю зіму адпаведны паказьнік сягаў 2,06 м. Прыбярэжнае разьмяшчэньне Бостану робіць горад вельмі схільным да паўночна-ўсходніх вятроў, якія могуць выклікасьць вялікую колькасьць сьнягоў і дажджоў.

## Глядзіце таксама
* Бостанскі мэтрапалітэн
* Бостанскі ўнівэрсытэт
* Czolgosz — музычны гурт з Бостану

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гораду
* Мапы Бостану
* Турыстычнае бюро Бостану
* Бостанскае гістарычнае таварыства
* About.com пра Бостан

Катэгорыя:Гарады Масачусэтсу
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1630 годзе