open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сідаровіч

**Сідаро́віч** (; ) — беларускае прозьвішча, утворанае ад імя Сідар (Ісідар, Ізідар) з дапамогай суфіксу *-овіч*. Таксама распаўсюджанае ў Польшчы і Расеі.

## Носьбіты
* Алена Сідаровіч (1924 — ?) — служачая, ахвяра рэпрэсіяў на Беларусі
* Аляксандар Сідаровіч (нарадзіўся ў 1942) — расейскі эканаміст
* Вадзім Сідаровіч (нарадзіўся ў 1962) — беларускі навуковец у галіне заалёгіі й экалёгіі
* Васіль Сідаровіч (1905—1937) — беларускі мастак і графік
* Георгі Сідаровіч (1903—1985) — савецкі вайсковы дзяяч
* Зыгмунт Сідаровіч (1846—1881) — польскі мастак
* Зьміцер Сідаровіч (1965—2014) — беларускі музыка, былы лідэр гурту «Камэлот»
* Пятро Сідаровіч (1906—1938) — ахвяра рэпрэсіяў на Беларусі
* Уладыслаў Сідаровіч (нарадзіўся ў 1945) — польскі палітычны дзяяч
* Яўген Антонавіч Сідаровіч (нарадзіўся ў 1928) — беларускі навуковец у галіне фізыялёгіі, экалёгіі
* Яўген Мечыслававіч Сідаровіч (нарадзіўся ў 1939) — беларускі навуковец ў галіне будаўнічае мэханікі

## Глядзіце таксама
* Сідаровічы
Nokia 6510

**Nokia 6510** — двухдыяпазонны мабільны тэлефон фірмы Nokia. 



## Тэхнічныя характарыстыкі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Лясная (станцыя мэтро)

**«Лясна́я»** — назва станцый мэтро ў:

* Санкт-Пецярбургу
* Кіеве

*гл. таксама:* Станцыі-цёзкі мэтро
Новус

**Новус** лічыцца нацыянальным відам спорту Латвіі. Паводле афіцыйнай гісторыі гульня зьявілася ў канцы дваццатых гадоў XX стагодзьдзя. Латыскія маракі ў Ангельшчыне бачылі падобную гульню — хутчэй за ўсё, гэта была адна з разнавіднасьцяў барнага більярду. Гульня прыйшлася па душы маракам, і яны прывезлі на радзіму эскізы, па якіх быў выраблены першы стол. Сваё трыюмфальнае шэсьце па краіне новус пачаткаў з партовых гарадоў.

З часам латышы адмовіліся ад ангельскіх лякал, і гульня набыла сучасны выгляд. Амаль адначасова з Латвіяй новус атрымаў распаўсюджваньне і ў суседняй Эстоніі, дзе доўгі час быў вядомы пад назвай карона. Сёньня гульня становіцца ўсё больш папулярнай у іншых краінах: Фінляндыі, Канадзе, Расеі, Ізраілі, ЗША, Украіне, Аўстраліі, Ангельшчыне і Нямеччыне. З 1993 году праводзяцца сусьветныя спаборніцтвы па новусу.

Новус ставіцца да групы більярдавых гульняў, аднак гуляць у яго прасьцей, ды і ўсталёўка гульнявых сталоў не патрабуе шмат месца. Камплект гульні складаецца з самога стала (1 м × 1 м), складаных ног-падставак, набору фішак і шайбаў двух колераў і двух кіяў. Усе часткі камплекта выкананыя на 100% з дрэва.

Гульнявы стол у форме квадрата паасобны на чатыры гульнявыя зоны, у якіх разьмяшчаюцца драўляныя фішкі двух колераў для кожнага гульца. Па кутах гульнявога стала знаходзяцца чатыры адтуліны (лузы). Задачай кожнага гульца зьяўляецца з дапамогай гульнявога кія і шайбы загнаць свае фішкі ў любую з чатырох кутніх кішэняў (луз). Удары па фішках вырабляюцца па чарзе. Пераможцам становіцца той, хто першым загнаў у лузы ўсе свае фішкі.

Новус камбінуе ў сабе такія навыкі гульца, якія ў іншых відах спорту або гульнях выяўляюцца толькі па асобнасьці. Дэвізам новуса зьяўляецца аб’яднаньне гульнёй такіх людзей, якія ў іншай сытуацыі выявіць сябе ня маюць магчымасьці. У новус могуць адначасова гуляць як два, так і чатыры ўдзельніка. Акрамя таго, гэты выдатны занятак ня толькі для гульцоў, але і для гледачоў.

Заснавальнікі дабрачыннай арганізацыі «Здароўе дзяцей бяз меж» ня проста ўлучылі новус у праграму Балтыйскай Дзіцячай Алімпіяды, але і правялі першы ў Нямеччыне міжнародны турнір па гэтай гульні.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Новус у Менску
* Афіцыйны сайт новуснай фэдэрацыі Латвіі
* Афіцыйны сайт новуснай фэдэрацыі Ўкраіны
* Новус у ЗША і Канадзе
* Афіцыйны сайт фэдэрацыі «кароны» Эстоніі
* Афіцыйны сайт новуснай фэдэрацыі Масквы

Катэгорыя:Гульні на дошцы
Катэгорыя:Більярд
Катэгорыя:Віды спорту
Польскае Радыё Баранавічы

**Польскае Радыё Баранавічы**, **Баранавіцкая радыёстанцыя** — радыёстанцыя ў Баранавічах, створаная ў 1938 годзе дзеля паляпшэньня якасьці вяшчаньня на Крэсах.

Распачала працу 30 кастрычніка 1938 году на хвалі 577 м. Мелася дзьве мачты вышынёю 141 мэтар. Ахоплівала тэрыторыю ў радыюсе 120 км (Наваградзкае ваяводзтва і паўночную частку Палескага ваяводзтва).

Вядома, што польскімі ўладамі ў Баранавічах было забаронена пускаць у этэр песьні Міхася Забэйды-Суміцкага.

Падчас Другой сусьветнай вайны, 15 верасьня 1939 году нямецкая авіяцыя нанесла паветраны ўдар па радыёстанцыі. Аднак тая не была пашкоджана, а, дзякуючы ўдалым дзеяньням польскай супрацьпаветранай абароны, адзін самалёт быў пашкоджаны і ня здоляў даляцець да аэрадрому.

Пасьля прыходу Чырвонай арміі радыёстанцыя працягвала працу, прапагандуючы савецкія каштоўнасьці. Вяшчала яна і падчас нямецкай акупацыі. Па адыходзе немцаў радыёвежы былі ўзарваныя.

Пасьля вайны апаратура радыёстанцыі была перададзена ў ПНР для Цэнтральнага радыё ды ўсталявана ў Рашыне.

Пасьля вайны выкарыстоўвалася дзеля глушэньня заходніх радыёстанцыяў. Пасьля распаду СССР будынак станцыі да 2017 году займала мясцовае тэлебачаньне «Інтэкс ТБ». Вежы станцыі выкарыстоўваюцца дзеля ўзмацненьня сыгналаў беларускіх FM-станцыяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Станцыя Польскага Радыё ў Баранавічах
* Руслан Равяка, Баранавіцкай радыёстанцыі — 70 год // Intex-Press
* Баранавіцкая радыёстанцыя

Катэгорыя:Радыёстанцыі
Катэгорыя:СМІ ў Баранавічах
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1938 годзе
Нікадзім Кернажыцкі

**Нікадзім Кернажыцкі** — беларускі дзеяч. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну 1920 году.

Быў падпаручнікам, пасьля паручнікам 6 роты 1-га Слуцкага палка стральцоў Першай брыгады. Камандваў кавалерыйскімі аддзеламі.

27 лістапада 1920 году 6 рота пад камандай падпаручніка Кернажыцкага пад час выведкі ў раёне вёсак Быстрыца, Верамейчыкі, Васільчыцы і Чарнагубава напаткала савецкі аддзел. Падчас першае сутычкі случчакі ўзялі «языка». Пад час другое сутычкі, пад Васілішкамі, быў забіты адзін стралец, бальшавікі вымушаны былі адысьці, страціўшы трох забітымі, трох параненымі, аднаго ўзялі ў палон.

У міжваенны час супрацоўнічаў зь беларускімі палянафіламі, быў старшынём Баранавіцкага сакратарыяту Часовай Беларускай Рады. Паводле сьведчаньня Антона Сокал-Кутылоўскага, пасьля верасьня 1939 году арыштаваны бальшавікамі і высланы ў Сыбір.

Катэгорыя:Вайскоўцы БНР
Катэгорыя:Першы Слуцкі полк
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстаньня
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Сябры Часовай Беларускай Рады
Іда

**І́да** (**ІДА**, **IDA**) можа азначаць:

* Іда — пэрсанаж міталёгіі індуізма
* Іда — астэроід
* Іда — англасаксонскі кіраўнік. Гл. Замак Бамбург
* Іда — жаночае імя
* Іда — рака ў Славаччыне
* Іда — рака ў Сыбіры, прыток Ангары
* Іда — горная група ў Малой Азіі
* Іда — міжнародная, штучна створаная мова
* Іда — гара на выспе Крыт
* Іда — горад у Нігерыі
* Іда — німфа, эпанім адной з гор Іда. Гл. таксама Ідэй, Ідэя
* Іда — чалавек, які зьдзяйсьняе міжвольныя паляпваньні рукамі
* Іда — канал Надзі для мінаньня энэргіі Прана
* IDA (ангел. Interactive DisAssembler) — інтэрактыўны дызасэмблер
* Ізалявальны дыхальны апарат
* Internet Download Accelerator (ён жа — Download Master) — мэнэджар запамповак
Закон Парэта

**Закон Парэта** (таксама **прынцып Парэта**, **прынцып (правіла) 20/80**, **прынцып найменшага намаганьня**, **прынцып дысбалянсу**) — эмпірычнае правіла, упершыню дасьледаванае італьянскім сацыёлагам-навукоўцам Вільфрэда Парэта. У спрошчанай форме правіла гучыць наступным чынам: «20% намаганьняў дае 80% выніку, астатнія 20% выніку атрымоўваюцца ад іншых 80% намаганьняў». Лічыцца, што менавіта Парэта ўвёў гэтае правіла ва ўжываньне. Але гэта ня так. Парэта толькі знайшоў і апісаў пэўныя залежнасьці ў статыстычных зьвестках нераўнамерна разьмяркованых.

## Гісторыя

### Вільфрэда Парэта
У пачатку XX стагодзьдзя Вільфрэда Парэта вывучаў прадмет разьмеркаваньня багацьця й даходаў у Англіі XIX стагодзьдзя. Ён вызначыў, што большасьць багацьця належыць меншасьці насельніцтва. Сам гэты факт, мабыць, і ня быў для навукоўца нечаканым. Аднак найбольш цікавым апынулася тое, што разьмеркаваньне багацьця прадказальна несбалянсаванае і можна вызначыць суадносіны паміж доляй насельніцтва і доляй багацьця, якой яна валодае.

Далей навуковец вызначыў, што схема разьмеркаваньня багацьця не залежыць ад краіны, ці часу. Гэты факт апынуўся для Вільфрэда найбольш захапляльны.

На жаль, Парэта ня здолеў выразна апісаць гэтае правіла. Увогуле ён лічыў, што ягоныя вынаходкі карысныя толькі ў рамках сацыялёгіі. Таму гэтае правіла была на некаторы час запамятавана.

### Джордж Кінгсьлі Зыф
У 1935 годзе прафэсар Гарварду Джордж Кінгсьлі Зыф апісаў эмпірычны закон разьмеркаваньня, які тычыцца статыстычных шматлікіх дадзеных сацыяльных і фізычных навук. А ў 1949 годзе — прынцып найменшага намаганьня, згодна якому рэсурсы саарганізуюцца такім чынам, каб вытварыць менш працы. Такім чынам, толькі 20—30% рэсурсаў вырабляюць 70—80% працы з гэтым рэсурсам.

І першы, і другі законы вельмі падобныя да правіла Парэта.

### Джозэф Моўзэс Юран
У 1941 годзе амэрыканскі інжэнэр румынскага паходжаньня Джозэф Моўзэс Юран адчыніў для сябе працу Вільфрэда Парэта, дзе сустракаецца апісаньне правілу разьмеркаваньня багацьця. Ён прапанаваў выкарыстоўваць гэтае правіла дзеля кантролю якасьці прадукцыі ў сваёй працы «*Кантроль якасьці*» (1951).

Спачатку ягоныя прапановы не знайшлі водгукаў у Амэрыцы, але былі заўважаны ў Японіі. Джозэф Юран накіраваўся ў Японію касультатам па якасьці. Калі японскія тавары пачалі абганяць амэрыканскія, ідэі Юрана пачалі выкарыстоўваць і ў ЗША.

Прыкметна, што менавіта Юран прапанаваў менаваць *правіла 20/80* іменем Парэта.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Эканамічныя законы
Радунька

**Ра́дунька** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Дзітвы (басэйн Нёману). Цячэ ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 28 км. Плошча вадазбору 169 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1‰.

На рацэ стаіць мястэчка Радунь.

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Павіланцаў, цячэ паўночнай ускраінай Лідзкай раўніны, празь мястэчка Радунь, упадае ў Дзітву на ўсходзе ад вёскі Талькунцаў. Мае каналізаванае рэчышча ад вусьця на працягу 25 км.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Вярэнаўскага раёну
Ракітаўка

**Ракі́таўка**, **Кве́танка** — рака ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці і Крупскім раёне Менскай вобласьці, у басэйне Дзьвіны. Даўжыня 21 км. Плошча вадазбору 119 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9‰.

Пачынаецца за 2,3 км на ўсход ад вёскі Гара Чашніцкага раёну, упадае ў возера Сялява з усходу каля вёскі Калодніца Крупскага раёну. Мае каналізаванае рэчышча ад вытоку на працягу 13,1 км.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 306

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Чашніцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёну
Ракаўка (басэйн Дняпра)

**Ра́каўка**, **Высокабярэ́жны канал** — рака ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Глініцы (басэйн Дняпра). Даўжыня 8,8 км.

Пачынаецца за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Барсукі, вусьце за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Высокі Бераг. На працягу 5 км (ад вёскі Максімаўка да вусьця) мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 306

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну
Сьпіс дэпутатаў НС РБ 4-га скліканьня

**[[Нацыянальны Сход Рэспублікі Беларусь]] чацьвертага скліканьня** — беларускі парлямэнт, абраны на парлямэнцкіх выбарах 28 верасьня 2008 году.

## Сьпіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў
У парлямэнт перайшлі 30 дэпутатаў папярэдняга скліканьня. З 110 дэпутатаў ніжняй палаты 103 — беспартыйныя. У парлямэнт абраныя шэсьць прадстаўнікоў КПБ на чале зь лідэрам партыі Тацянай Голубевай і старшыня Аграрнае партыі Міхаіл Русы.

У Палаце прадстаўнікоў на прафэсійнай аснове будуць працаваць больш за 20 прадстаўнікоў прамысловасьці, АПК, жыльлёва-камунальнай гаспадаркі. У парлямэнт абраныя каля 30 прадстаўнікоў выканаўчае галіны рознага ўзроўню, у тым ліку, старшыня Віцебскага аблвыканкаму Ўладзімер Андрэйчанка, намесьнік старшыні адміністрацыі прэзыдэнта Аляксандар Папкоў, кіраўнікі раённых і гарадзкіх выканаўчых камітэтаў. У парлямэнт абраныя 10 дэпутатаў, якія працавалі да гэтага ў сфэры адукацыі, 9 парлямэнтараў працавалі ўва ўстановах аховы здароўя, двое — у сыстэме судовае ўлады.

У новым складзе Палаты прадстаўнікоў будуць працаваць 12 дэпутатаў пэнсійнага веку, яшчэ 42 парлямэнтары дасягнуць гэтага веку за час чатырохгадовага знаходжаньня ў Палаце прадстаўнікоў. Старэйшымі паводле веку сярод абраных дэпутатаў ёсьць Пётар Южык, які працаваў намесьнікам старшыні Віцебскага аблвыканкаму, і Георгій Дашкевіч, былы галоўны дараднік старшыні Гомельскага аблвыканкаму. Яны абодва нарадзіліся ў 1946 годзе. Самым маладым дэпутатам стала першы сакратар Слуцкага гарадзкога камітэту грамадзкага аб’яднаньня «Беларускі рэспубліканскі саюз моладзі» Інэса Кляшчук, якая нарадзілася ў 1978 годзе. Таксама ў парлямэнт абраныя 35 жанчын.

## Сьпіс сябраў Савету Рэспублікі

## Глядзіце таксама
* Сьпіс дэпутатаў НС РБ 3-га скліканьня
* Парлямэнцкія выбары ў Беларусі 2008 году

## Вонкавыя спасылкі
* Уладзімер Глод. Ноч пасьля выбараў // Радыё «Свабода». 29 верасьня 2008
* В новом парламенте Беларуси лишь семь представителей политических партий
* Беларускія дэпутаты: хто яны і адкуль?

## Крыніцы


Катэгорыя:Сьпісы
Рэкта (прыток Бесядзі)

**Рэ́кта** — рака ў Клімавіцкім і Хоцімскім раёнах Магілёўскай вобласьці, на мяжы са Смаленскай вобласьцю Расеі, правы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Даўжыня 15 км. Плошча вадазбору 66 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 ‰. Пачынаецца на паўночнай ускраіне вёскі Арцёмаўка Клімавіцкага раёну, вусьце на ўсходняй ускраіне вёскі Ціхаць Хоцімскага раёну.

## Літаратура
*  С. 316

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёну
Рэкта

Назву **Рэ́кта** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Рэкта — вёска ў Жлобінскім раёне
** Рэкта — вёска ў Рагачоўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Рэкта — вёска ў Быхаўскім раёне
** Рэкта — вёска ў Горацкім раёне
** Рэкта — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Рэкта — аграгарадок ў Прапойскім раёне
** Рэкта-Міхайлаўка — вёска ў Прапойскім раёне

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Рэкта — прыток Бесядзі
* Рэкта — прыток Лабжанкі
* Рэкта — прыток Проні
* Рэкта — прыток Сажа
Рэкта (прыток Лабжанкі)

**Рэ́кта** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Лабжанкі (басэйн Дняпра). Цячэ ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці. Даўжыня 19 км. Плошча вадазбору 69 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 ‰. 

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Лазовіцы.

Пачынаецца за 2 км на ўсход ад вёскі Рэкты, вусьце за 0,7 км на паўднёвы захад ад вёскі Шумаўкі. На рацэ вышэй за вёску Лазовіцу плаціна і сажалка.

## Крыніцы

## Літуратура
*  С. 316.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клімавіцкага раёну
Рэкта (прыток Сажа)

**Рэ́кта** — рака ў Чэрыкаўскім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Сожу (басэйн Дняпра). Даўжыня 9,8 км. Пачынаецца за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Вепрын, вусьце на паўночнай ускраіне мястэчка Лімень. Рэчышча ад вытоку на працягу 4 км каналізаванае. Па берагах ракі пераважае лес.
 
## Літаратура
*  С. 316

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Чэрыкаўскага раёну
Раста

**Раста́** — рака ў Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Проні (басэйн Дняпра). Даўжыня 100 км. Плошча вадазбору 1290 км². Выдатак вады ў вусьці 6,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Рудзея, Будлянка, Хоцінка
* *Левыя*: Плясна, Вілейка

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца каля вёскі Аляксандраўка Шклоўскага раёну, вусьце за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Харанеў Прапойскага раёну. Цячэ Аршанска-Магілёўскай раўнінай.

Даліна добра распрацаваная, глыбокаўрэзаная, трапэцападобцая, пераважная шырыня 0,6—1 км. Схілы спадзістыя і ўмерана стромкія, часам стромкія, вышынёй 10—15 м. Абалона двухбаковая, слабазабалочаная. Паверхня яе ў вярхоўі роўная, у сярэдняй плыні куп′істая, у ніжняй узгорыстая, парэзаная мэліярацыйнымі каналамі (шырыня 0,3—0,4 км). У разводзьдзе затапляецца на глыбіню 0,5—1,5 м на 5—10 дзён. Рэчышча вольна мэандруе, умерана зьвілістае, ніжэй за вёску Харкаўка Чавускага раёну трапляюцца невялікія выспы. Берагі стромкія, месцамі абрывістыя, вышынёй 0,8—1,5 м.

Найвышэйшы ўзровень разводзьдзя ў пачатку красавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем ад 2,3 м у верхняй плыні да 3,2 м у ніжняй. Замярзае ў пачатку сьнежня, крыгалом у канцы сакавіка. Веснавы ледаход у сярэднім 5 дзён.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 308
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Дрыбінскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Магілёўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Чавускага раёну
Катэгорыя:Рэкі Прапойскага раёну
Этнас

**Э́тнас** (ад  — народ) — сукупнасьць людзей, якая сфармавалася на пэўнай тэрыторыі, мае асаблівасьці біялягічнага (зьнешні выгляд), сацыяльнага (сямейна-побытавыя, грамадавыя і іншыя дачыненьні паміж людзьмі), культурнага (мова, духоўная і матэрыяльная культура), псыхалягічнага (псыхічны склад, сьвядомасьць) характару пры наяўнасьці ў яе сябраў групавой самасьвядомасьці (этнічная самасьвядомасьць), якая адлюстроўвае ўвесь комплекс пералічаных асаблівасьцяў і параўноўвае сваю супольнасьць зь іншымі па дадзеных прыкметах.

Сынонімы — народ, племя.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс этнасаў паводле сем'яў і групаў
* Этнаграфія
* Этналёгія

## Літаратура
* Мікуліч Т. М. Гісторыя развіцця этнічнай самасвядомасці беларусаў: Вучэбны дапаможнік. — Гродна: ГрДУ, 1998. — 40 с.


Катэгорыя:Этналёгія
Катэгорыя:Этнічныя групы
Канфэсія

**Канфэсія** ( — «*вызнаньне*») — асаблівасьць веравызнаньня ў межах пэўнага рэлігійнага вучэньня, а таксама аб’яднаньне веруючых, якія прытрымліваюцца гэтага веравызнаньня.

Напрыклад, вернікі, выкарыстоўваючыя розныя Сымбалі веры, утвараюць розныя канфэсіі.

## Прыклады канфэсіяў
* Хрысьціянства
** Праваслаўе
** Каталіцтва
** Пратэстантызм
* Юдаізм
* Іслам

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэлігія
Катэгорыя:Рэлігійная тэрміналёгія
Палесьсе (неадназначнасьць)

Назву **Пале́сьсе** маюць:

* Палесьсе — балотная тэрыторыя ў паўднёва-заходняй частцы Ўсходнеэўрапейскай нізіны

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Палесьсе — хутар у Браслаўскім раёне
** Палесьсе — хутар у Глыбоцкім раёне
** Палесьсе — вёска ў Пастаўскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Палесьсе — вёска ў Петрыкаўскім раёне
** Палесьсе — пасёлак у Рэчыцкім раёне
** Палесьсе — вёска ў Чачэрскім раёне
** Палесьсе — вёска ў Шацілавіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Палесьсе — вёска ў Мядзельскім раёне

### [[Украіна]]
* Чарнігаўская вобласьць:
** Палесьсе — сяло ў Гараднянскім раёне
** Палесьсе — сяло ў Сасьніцкім раёне

## Іншае
* «Палесьсе» — трыкатажнае прадпрыемства Пінску
* «Палесьсе» — гасьцініца ў Жыткавічах
* «Палесьсе» — украінскі футбольны клюб з Жытоміру
* «Палесьсе» — тып пасажырскага судна для неглыбокіх вадаёмаў
* «Палесьсе» — рыбгас у Беларусі

## Падвойныя назвы
* Новае Палесьсе
* Новапалескі
* Старое Палесьсе

## Глядзіце таксама
* Верхалесьсе
* Вярхлесьсе
* Даўгалесьсе
* Залесьсе
* Межылесьсе
* Міжлесьсе
* Навалесьсе
* Новазалесьсе
* Падалесьсе
* Падлесьсе
* Палескі
* Пералесьсе
* Прылесьсе
* Улесьсе
* Цемналесьсе
Рэпішча

Назву **Рэ́пішча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Рэпішча — вёска ў Браслаўскім раёне
** Рэпішча — вёска ў Гарадоцкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Рэпішча — вёска ў Дзятлаўскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Рэпішча — пасёлак у Веткаўскім раёне
** Рэпішча — вёска ў Рэчыцкім раёне
** Рэпішча — пасёлак у Чачэрскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Рэпішча — вёска ў Клічаўскім раёне
** Рэпішча — вёска ў Крычаўскім раёне
** Рэпішча — вёска ў Магілёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Рэпішча — вёска ў Ігуменскім раёне
** Рэпішча — вёска ў Лагойскім раёне
** Рэпішча — вёска ў Мядзельскім раёне
** Рэпішча — вёска ў Пухавіцкім раёне
Рэкта (прыток Проні)

**Рэ́кта**, **Гу́та** — рака ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Проні (басэйн Дняпра). Даўжыня 9,2 км. Пачынаецца сярод торфараспрацовак за 2 км на поўдзень ад вёскі Сьвятазер’е, вусьце за 2 км на паўночны ўсход ад вёскі Дрануха. Рэчышча ад вытоку на працягу 2 км каналізаванае, на большым працягу па берагах лясныя масівы.

## Літаратура
*  С. 316

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Чавускага раёну
Яцкавічы

Назву **Я́цкавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Яцкавічы — вёска ў Берасьцейскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Яцкавічы — вёска ў Будслаўскім сельсавеце Мядзельскага раёну
** Яцкавічы — вёска ў Княгінінскім сельсавеце Мядзельскага раёну

## Глядзіце таксама
* Яцкаўшчына
Нагаўкі

Назву **Нагаўкі** маюць:

* Нагаўкі — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Нагаўкі — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Суднікі

Назву **Суднікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Суднікі — вёска ў Аршанскім раёне
** Суднікі — вёска ў Браслаўскім раёне
** Суднікі — вёска ў Віцебскім раёне
** Суднікі — хутар у Мёрскім раёне

* Менская вобласьць:
** Суднікі — вёска ў Валожынскім раёне
** Суднікі — вёска ў Вялейскім раёне
** Суднікі — вёска ў Койданаўскім раёне
** Суднікі — вёска ў Мядзельскім раёне
** Суднікі — вёска ў Мікалаеўшчынскім сельсавеце Стаўпецкага раёну
** Суднікі — вёска ў Старасьвержанскім сельсавеце Стаўпецкага раёну

## Глядзіце таксама
* Судкава
Залатая брама

**Залата́я бра́ма** ў Кіеве — паўднёвая абарончая брама старажытнарускага пэрыяду, помнік абарончага дойлідзтва ХІ стагодзьдзя.

## Гісторыя
* 1037 — згадваецца ў летапісе ўпершыню ў сувязі з пабудовай Яраславам Мудрым абарончых ўмацаваньня вакол Кіева.
* Сяр. XVIII — рэшткі брамы засыпаны, брама ў паўднёвым кірунку перанесеная ў іншае месца.
* 1832 — археоляг аматар К. Лахвіцкі раскапаў рэшткі Залатой брамы.
* Кан. ХІХ — пачалася кансэрвацыя збудаваньня.
* 1910 — першая прапанова аб рэканструкцыі Залатой брамы ў ейным першапачатковым выглядзе.
* 1972—1973 — археалягічныя раскопкі, якія зрабілі важкі ўнёсак ў справу будучага аднаўленьня брамы.

## Архітэктура
Залатая брама была адной з трох брамаў Кіева старажытнарускага пэрыяду. Браму збудавалі на паўднёвым кірунку й назвалі па аналёгіі з Залатой брамай Канстантынопалю. Амаль да канца XVIII ст. Залатая брама заставалася галоўнай брамай Кіева.

Даўжыня брамы складае 26,8 м. Падмуркі зроблены зь вялікіх камянёў на цэмэнтнай рошчыне. Зямля пад падмуркам умацавана шчыльна ўбітымі драўлянымі каламі. У браме меўся адзін праезд вышэйшыя аркі якога дасягалі ў вышыню 13,36 мэтраў. Земляны вал, што прылягаў да брамы меў у шырыню 30, ў вышыню 11,12 мэтры, а таксама зрубныя канструкцыі ўнутры. Вышэй на вале стаялі драўляныя сьцены.

Наверсе на браме меўся храм, асьвячоны ў гонар Дабравешчаньня Багародзіцы. Ён быў зьвернуты апсыдаю ў бок гораду і быў ў пляне блізкі да квадрату (10,5—11,0 м). Перад храмам на ўзроўні асноўнага вала мелася баявая пляцоўка.

Залатая брама ў Кіеве стала правобразам для будаўніцтва аднайменнае брамы ва Ўладзімеры.

## Літаратура
* Высоцкі, С. А. *Залатыя вароты* // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981

## Вонкавыя спасылкі

* Залатая брама — Гісторыя, досьлед рэканструкцыі, сучасны стан.

Катэгорыя:Збудаваньні Ўкраіны
Катэгорыя:Славутасьці Кіеву
Званіца

**Звані́ца** — асобнае вежападобнае збудаваньне або частка храма ў сакральнай архітэктуры, на якой месьціліся званы.

На Беларусі званіцы вядомы з ХІ ст. Дадаткова выкарытоўваліся як гаспадарчыя памяшканьні, брамы, дазорныя ці абарончыя вежы. Званіцы звычайна ставілі перад храмам, на вуглу агароджы або над брамаю.

## Драўляныя званіцы

Першым вядомым адлюстраваньнем драўлянай званіцы на Беларусі зьяўляецца гравюра Браўна 1572 году. Збудаваньні гэтага тыпу былі вельмі распаўсюджаны на Беларусі. З XVI ст. сталі вядомыя і галоўныя віды званіцаў:
* слупавыя,
* каркасныя,
* зрубна-каркасныя або зьмешаныя.

Па вонкавым вырашэньні на:
* вежавыя,
* адкрытыя (слупавыя).

Найбольш пашыранымі на Беларусі былі квадратныя ў пляне двухярусныя званіцы.

## Мураваныя званіцы
Мураваныя званіцы звычайна былі яруснымі або аркаднымі.

## Літаратура
* Сергачоў, С. А. *Драўляныя званіцы*//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981
* Лазука, Б. А. *Слоўнік тэрмінаў: Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва.* Мінск, 2001
* Якімовіч, Ю. А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978.

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
The Little Blues Band

**The Little Blues Band** — першы беларускі гурт, што пачаў граць клясычны рытм-н-блюз. Створаны лідарам, Іванам Маркавым, ў 1991 годзе.

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1991 годзе
Тацяна Арцюшына

**Таця́на Анатолеўна Арцю́шына** (нарадзілася 2 жніўня 1953, Бабруйск) — беларуская грамадзка-палітычная дзяячка, мэдык.

Скончыла Менскі дзяржаўны мэдычны інстытут са спэцыяльнасьцю лекар-пэдыятар, Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь са спэцыяльнасьцю мэнэджар-эканаміст.

Працавала лекарам-інтэрнам па пэдыятрыі Бабруйскае дзіцячае лякарні, участковым лекарам-пэдыятрам, галоўным лекарам установы аховы здароўя «Бабруйская гарадзкая дзіцячая лякарня».

У 2000-2004 сябар Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь ад Магілёўскае вобласьці, сябар па эканоміцы, бюджэту і фінансах.

У 2004-2008 дэпутат Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па Бабруйскай-Ленінскай выбарчай акрузе № 63, сябар Сталай камісіі па працы, сацыяльнай абароне, справах вэтэранаў і інвалідаў. Ня замужам.

## Вонкавыя спасылкі
*АРТЮШИНА ТАТЬЯНА АНАТОЛЬЕВНА
*Артюшина Татьяна Анатольевна

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Сьцірта

**Сьцірта** — гаспадарчая пабудова, прызначаная для захаваньня сена. Назва паходзіць, магчыма, ад аналёгіі з саламянай сьціртай, слова якое магло значыць спосаб захаваньня сена ці саломы.

Тыповае для Беларусі драўлянае збудаваньне. Звычайна месьцілася на прыгуменьні сялянскага двара. Вежападобная па форме сьцірта была крыху прыўзьнята над зямлёю, звычайна мела каркасную канструкцыю. Аснову сьцірты складалі чатыры стойкі звонку абшытыя шалёўкай або дошкамі ўнакід і накрытыя двухсхільным кроквенным часьцей за ўсё саламяным дахам.

## Глядзіце таксама
*Абарог
*Азярод
*Гумно
*Павець
*Пуня
*Пярэплат

## Літаратура
*Лакотка, А.І. *На тым гумнішчы...*//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Гумно

**Гумно́** (або *ток*, *клуня*, *рыга*) — драўлянае гаспадарчае збудаваньне сялянскай сядзібы прызначанае для прасушваньня і абмалоту снапоў зерня. Слова *гумно* сустракаецца з ХІ ст. і этымалягічна паходзіць ад *Гу* — гавяда і *мьн* — мяць, што значыла памяшканьне, дзе жывёлаю мялі зерне. Характэрнымі прыкметамі гумна як збудаваньня былі нізкія сьцены і высокая чатырохсхільная страха, якая рабілася часьцей за ўсё на сохах (ставілі папарна). Вароты рабіліся з тарца або ў падоўжанай сьцяне. Гумно на Беларусі магло мець сушылку (еўня, асець), а магло будавацца безь яе.

Слова *гумно* ў сялянскім побыце мае шырокі сэнс. Прыкладам, у некаторых мясьцінах Беларусі (паўночна-ўсходняя Меншчына) функцыі гумна пераймалі пуня і адкрыты ток. У такім выпадку месца дзе стаяла пуня называлі гумнішчам, а адкрыты ток — гумном. На Вялейшчыне гумном называлі частку двара, дзе знаходзіліся ток, азярод і сеньнік. Звычайна гумно асацыюецца зь месцам захоўваньня снапоў, сена і кармавых. Месца дзе стаяла гумно называлася гумнішча. Часам слова *гумно* і *гумнішча* варта разглядаць як сынонімы. Пры аднабаковай забудове вёскі гумно маглі выносіць на другі бок вуліцы. Памер гумна залежаў ад заможнасьці гаспадара. Унутры ў гумне рабіліся засекі для снапоў розных відаў зерня.

Па канструкцыі гумно, а таксама іншыя збудаваньні гумнішча можна падзяліць на:
* каркасныя або стоечна-жэрдкавыя
* зрубныя

Звычайна гумно складалася зь дзьвюх частак: току — месца для абмалоту зерня і еўні — месца для прасушваньня снапоў.

## Глядзіце таксама
* Абарог
* Азярод
* Павець
* Пуня
* Пярэплат
* Сьцірта

## Літаратура
* Лакотка, А. І. *На тым гумнішчы...*//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981
* *Народная сельскагаспадарчая тэхніка беларусаў.* Мінск, 1974.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Пярэплат

**Пярэплат** — драўляная канструкцыя ў гаспадарцы селяніна для адкрытага прасушваньня кармавых.

На тэрыторыі Беларусі пярэплаты мелі распаўсюджаньне ў паўночных і паўночна-заходніх раёнах. Пярэплта — гэта досыць простая канструкцыя з сукаватых жэрдак састаўленых разам у выглядзе піраміды зь перакладзенымі між імі гарызантальнымі жэрдкамі, на якіх сушылася сена.

## Глядзіце таксама
* Абарог
* Азярод
* Гумно
* Павець
* Пуня
* Сьцірта

## Літаратура
* Лакотка, А.І. *На тым гумнішчы...*//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Азярод

**Азяро́д** — драўляная канструкцыя на сядзібе селяніна для сушкі сена ў выглядзе шэрагу вэртыкальных стоек з адтулінамі, празь якія прапушчаны жэрдкі. З абодвух бакоў для ўстойлівасьці азярод мог умацоўвацца падкосамі.

Азяроды былі найбольш распаўсюджаны на Віцебшчыне, Меншчыне, усходняй Гарадзеншчыне, паўднёва-ўсходняй Гомельшчыне і ўсходняй Берасьцейшчыне. У вышыню маглі дасягаць 10 мэтраў, па форме маглі будавацца ў выглядзе літары Г ці літары П, ці ўвогуле ў выглядзе замкнёнага чатырохкутніка. Азярод звычайна ставілі асобна ад іншых гаспадарчых пабудоваў.

## Глядзіце таксама
* Абарог
* Гумно
* Павець
* Пуня
* Пярэплат
* Сьцірта

## Крыніцы

## Літаратура
* Лакотка, А. І. *На тым гумнішчы…* // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981
* *Народная сельскагаспадарчая тэхніка беларусаў.* Мінск, 1974.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Абарог

**Абарог** — гаспадарчая слупавая пабудова з чатырохсхільным дахам для прасушваньня сена.

Канструкцыя абарога дазваляла падымаць і апускаць дах, звычайна крыты саломаю. Зьнізу абарог мог мець узьняты над зямлёю насьціл (Палесьсе).

## Глядзіце таксама
*Азярод
*Гумно
*Павець
*Пуня
*Пярэплат
*Сьцірта

## Літаратура
*Лакотка, А.І. *На тым гумнішчы...*//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Павець

**Павець** — каркасная гаспадарчая пабудова для прасушваньня і захаваньня сена ў выглядзе адкрытага збудаваньня на сохах ці слупах з двухсхільным дахам.

Павець —  гаспадарчая пабудова .

Павець мела распаўсюджаньне на Віцебшчыне. Павець сумяшчала функцыі пуні і азярода. На Бабруйшчыне выкарыстоўваецца таксама для прасушваньня і захаваньня дроў.

## Глядзіце таксама
*Абарог
*Азярод
*Гумно
*Пуня
*Пярэплат
*Сьцірта

## Літаратура
* Лакотка, А.І. *На тым гумнішчы…* // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Вольга Абрамава

**Вольга Міхайлаўна Абрамава** (нарадзілася 19 верасьня 1953, Менск) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, сацыёляг, філёзаф.

## Біяграфія
Скончыла Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (1975). Кандыдат філязофскіх навук (1988), тэма дысэртацыі: «Гуманізм гвалтоўнае задачы сацыялістычнае рэвалюцыі». Выкладала ў Беларускім тэхналягічным інстытуце (1975-1991) і Менскім радыятэхнічным інстытуце (1991-1995), дацэнт. Дырэктар дасьледчых праграм Нацыянальнага цэнтру стратэгічных ініцыятываў «Усход-Захад» (1995 і ад 1997), дырэктарам навуковых і адукацыйных праграм аналітычнага цэнтру «Стратэгія».

У грамадзка-палітычным жыцьці стала гуляць прыкметную ролю з канца 1980-х, выступаючы прыхільніцай увядзеньня дзяржаўнага дзьвюхмоўя і актыўнай суперніцай Закону аб мовах, прынятага Вярхоўным Саветам БССР 11-га скліканьня. Была сустаршынёй Руху дэмакратычных рэформаў Беларусі (1991—1994), сустаршынёй міжнароднага Руху дэмакратычных рэформаў, старшынёй Беларускага аб’яднаньня «Яблык». Дэпутат Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня (1996-2000), сакратар Камісіі па міжнародных справах. Падчас парлямэнцка-палітычнае крызы 1996 выступіла супраць Аляксандра Лукашэнкі.

У 2000—2004 дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня ад Усходняе выбарчае акругі № 106, сябар Сталай камісіі па заканадаўстве і судова-прававых пытаньнях, дэпутацкай групы «Садзейнічаньне эканамічнаму разьвіцьцю».

У 2004—2008 дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня ад Каліноўскай выбарчай акругі № 108, сябар Сталай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраваньні і рэглямэнту. Была адзінай дэпутатам, хто прагаласаваў супраць адмены льготаў.

У 2008 удзельнічала ў парлямэнцкіх выбарах, але не прайшла ў парлямэнт.

Узнагароджаная Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь. Актыўна выступае ў прэсе. Мае больш за 200 публікацыяў (артыкулы, брашуры, кнігі). Замужам, мае сына.

Вольга Абрамава ў адказ на пытаньне пра ацэнку палітыкі суседніх дзяржаваў у дачыненьні да Беларусі мяркуе, што Летува, Польшча, Украіна праводзяць палітыку, якая «*ў доўгатэрміновым пляне не адпавядае іх нацыянальна-дзяржаўным інтарэсам*».

## Працы
* Белорусско-российская интеграция: между симуляцией и реальностью. – ФРГ, 1998 (на нямецкай мове).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце Палаты Прадстаўнікоў 2 скліканьня
* Інфармацыя на сайце Палаты Прадстаўнікоў 3 скліканьня

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Кандыдаты філязофскіх навук
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Еўня

**Еўня** — драўлянае квадратнае зрубнае гаспадарчае збудаваньне для прасушваньня снапоў. Звычайна гэта быў будынак з імшанымі сьценамі, насыпной стольлю, шчыльна падагнанымі дзьвярыма, у правым ад увахода вуглу складалі з каменьня або зьбівалі з гліны печ з апалам “па-чорнам”. На вышыні аднаго мэтру мацаваліся бэлькі, на якіх укладваліся жэрдкі, на якіх уласна і расьцілалася збожжа для прасушкі.

Часта выступае еўня будавалася як частка гумна.

## Глядзіце таксама
* Еўнік
* Асець

## Літаратура
* Лакотка, А.І. *На тым гумнішчы...*//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1981
* Сабаленка, Э.Р., Гуркоў, У.С., Іваноў, У.М., Супрун, Дз.Д. Беларускае народнае жыллё. Мн., 1973

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Ахрэм Гаўрыловіч

**Ахрэм Гаўрыловіч** — падпалкоўнік, беларускі вайсковец, ўдзельнік Слуцкага збройнага чыну 1920 году.

Нарадзіўся на Случчыне. Удзельнік Першай Сусьветнай вайны. Удзельнік Белага змаганьня. Вярнуўся на Беларусь.

Напярэдадні паўстаньня, прамаўляў на Базарнай плошчы ў Слуцку:

*«Браты-Беларусы! Я не красамоўца. Я — франтавік. Ваяваў супроць немцаў. Потым… супроць чырвоных маскалёў… Прачуў я, што вам пагражаюць з Масквы бальшавікі. Пакінуў белых… Прабіраўся цераз франты… Сьпяшаў да свайго народу. Часта нараджаўся на сьмерць… Але Бог сьцярог… І я з вамі. Я маю веды… веды камандзіра-франтавіка… Хачу іх перадаць для абароны свае Бацькаўшчыны. Гэта — мой абавязак… Я кончыў. Запісвайцеся ў добраахвотнікі. Хто ў войска — падыходзь да гэтага століка, хто ў [[Чырвоны Крыж]] — да таго.»*

Пад час Слуцкага паўстаньня — камандзір 4 батальёну Першага Слуцкага Палка Першай Слуцкай Брыгады. Меў аддзел у 150 чалавек. Разам з добраахвотнікамі выпраўляўся на савецкі бок ў партызанскія рэйды. Вызначыўся ў баях. Пасьля здрады і ўцёкаў Паўла Чайкі — камадзір Першага Слуцкага Палка.

Жыў у Заходняй Беларусі. Удзельік падпольнай беларускай антыпольскай арганізацыі, што плянавала распачаць збройнае паўстаньне. Пасьля выкрыцьця арганізацыі польскімі ўладамі ў 1924 годзе вярнўся на Случчыну ў БССР.

У 1925 годзе арыштаваны ГПУ. Асуджаны да 5 гадоў канцлягероў. Далейшы лёс невядомы.

## Вонкаыя спасылкі
* Успаміны Харытончыка пра Слуцкі Збройны Чын

Катэгорыя:Першы Слуцкі полк
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстаньня
Слуцкі збройны чын (фільм)

«**Слуцкі збройны чын (Невядомая Беларусь)**» — дакумэнтальна-публіцыстычны фільм пра Слуцкае паўстаньне 1920 году. У фільме выкарыстаны кадры з мастацкага фільму «На чорных лядах».

Фільм, створаны ў рамках праекту «Невядомая Беларусь» для беларускамоўнага тэлеканала «Белсат», які трансьлюецца з Польшчы, апавядае пра малавядомыя старонкі гісторыі Беларусі 1920-х гадоў. Стужка прысьвечаная Слуцкаму ўзброенаму паўстаньню, удзельнікі якога ваявалі супраць Чырвонага Войска камуністычнай Расеі за незалежнасьць Беларускай Народнай Рэспублікі.

## Мэта фільму
Галоўнай мэтай фільму зьяўляецца аспрэчаньне міту аб тым, што Беларусь пачалася 1 студзеня 1919 году з утварэньнем бальшавіцкай БССР, а да гэтага дня ня мела сваёй дзяржаўнасьці.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія дакумэнтальныя фільмы
Катэгорыя:Польскія дакумэнтальныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2008 году
Катэгорыя:Беларускія фільмы 2008 году
Катэгорыя:Польскія фільмы 2008 году
Катэгорыя:Слуцкі збройны чын
Дубрава

Назву **Ду́брава** або **Дубра́ва** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Дубрава — вёска ў Берасьцейскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Дубрава — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Дубрава 1 — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Дубрава — вёска ў Дрысенскім раёне 
** Дубрава — вёска ў Пастаўскім раёне
** Дубрава — вёска ў Шумілінскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Дубрава — вёска ў Шчучынскім раёне 
** Дубрава — пасёлак у Шчучынскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Дубрава — вёска ў Кароткавіцкім сельсавеце Жлобінскага раёну 
** Дубрава — вёска ў Луцкім сельсавеце Жлобінскага раёну
** Дубрава — пасёлак у Рагачоўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Дубрава — пасёлак у Бялыніцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Дубрава — другая назва вёскі Зялёная Дубрава (Барысаўскі раён)
** Дубрава — вёска ў Койданаўскім раёне 
** Дубрава — вёска ў Маладэчанскім раёне
** Дубрава — вёска ў Пухавіцкім раёне

### [[Босьнія і Герцагавіна]]
* Дубрава — вёска ў грамадзе Калінавік

### [[Польшча]]
* Дубрава — вёска у Ліпскім павеце Мазавецкага ваяводзтва

### [[Расея]]
* Дубрава — пасёлак у Багучарскім раёне Варонескай вобласьці
* Дубрава — пасёлак у Большасалдацкім раёне Курскай вобласьці

### [[Славаччына]]
* Дубрава — вёска ў раёне Левача
* Дубрава — вёска ў раёне Ліптаўскі Мікулаш
* Дубрава — вёска ў раёне Сьніна

### [[Сэрбія]]
* Дубрава — вёска ў грамадзе Бойнік
* Дубрава — места ў грамадзе Іваньіца
* Дубрава — вёска ў грамадзе Куршумлія

### [[Харватыя]]
* Дубрава — вёска ў Дубраўніцка-Нерэтванскай жупаніі
* Дубрава — вёска ў Загрэбскай жупаніі

## [[Гідронім]]ы
* Дубрава — вадасховішча ў Харватыі

## Іншае
* Дубрава — фальклёрны ансамбль са славацкага Прэшава

## Падвойныя назвы
* Гронска Дубрава
* Чырвоная Дубрава

## Глядзіце таксама
* Дубравіна
* Дубравіца
* Дубравы
* Дубралеж
* Дубралёва
* Дубраўка
* Дубраўкі
* Дубраўляны
* Дубраўскае
* Дубраўскі
* Дубраўскія Хутары
* Дубраўцы
* Дуброва
Андрэй Якубецкі

**Андрэй Якубецкі** (*Якубоўскі*) (5 кастрычніка 1892 в. Сухмяні каля Горадні — пасьля 1945) — беларускі вайсковец, маёр, дзяяч культуры і асьветы.

## Жыцьцяпіс
Скончыў пэдагагічны інстытут у Сьвіслачы ў 1912 годзе. Удзельнік Першай сусьветнай вайны. У 1915 годзе скончыў Александрыйскую вайсковую школу ў Маскве. 9 лістапада 1915 году залічаны ў 499-й Ольвіапольскі пяхотны полк. У 1918 вярнуўся да Горадні, дзе прыймаў удзел у стварэньні войска БНР. Прадстаўнік Рады Беларускай Народнай Рэспублікі ў Горадні.

З кастрычніка 1919 году чалец Беларускай вайсковай камісіі пры польскім генштабе ў Менску. Прыкладна напрыканцы 1919 вучыўся ў Польшчы ў афіцэрскай школе.

Пад канец лістапада разам з Кузьмом Цярэшчанкам прыбыў у званьні капітана з Лодзі да Семежава для ўдзелу ў Слуцкім збройным чыне. Разам зь ім прыбылі яшчэ 3 афіцэры з 12 пасланых — паручнік Тодар Янушэнка, капітаны Антон Борык, Антон Сокал-Кутылоўскі.

Удзельнік Слуцкага збройнага чыну 1920 году. 17 сьнежня пра-польская Найвышэйшая рада БНР прызначыла Якубецкага галоўнакамандуючым войскаў Беларускай Народнай Рэспублікі замест Сокал-Кутылоўскага, апошні да канца заставаўся фактычным камандзірам брыгады. Па заканчэньні Слуцкага збройнага чыну інтэрнаваны ў Польшчу.

File:Загад № 1 штаба войска БНР. Якубецкі Андрэй.jpg|thumb|Артыкул у газэце «Народное дело» №10(133) с. 3. Суббота 15.01.1921. 
File:Загад № 1 штаба войска БНР. Якубецкі Андрэй(працяг).jpg|thumb|Артыкул у газэце «Народное дело» №10(133) с. 3. Суббота 15.01.1921.

У 1921 годзе арыштаваны польскімі ўладамі і зьняволены. Вызвалены ў 1922 годзе. Зьехаў у Летуву. Па запрашэньні Кастуся Езавітава пераехаў у Латвію, дзе выкладаў у Дзьвінску ў беларускай гімназіі і беларускіх школах.

Чалец Культурна-асьветніцкага таварыства «Бацькаўшчына». За гэта (выкладаў геаграфію па падручніках Смоліча, тлумачыў пра захопленыя Латвіяй беларускія землі) быў арыштаваны і асуджаны ў красавіку 1925.

Падчас Другой сусьветнай вайны працаваў у акупацыйнай адміністрацыі. Лёс пасьля вайны невядомы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* слоўнік.орг
*  «Беларускі працэс у Латвіі». 1925 год, Рыга

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1892 годзе
Катэгорыя:Вайскоўцы БНР
Катэгорыя:Беларуская вайсковая камісія
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстаньня
Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Выкладчыкі Дзьвінскай дзяржаўнай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Асобы Дзьвінску
Слуцкі збройны чын (неадназначнасьць)

Назву **Слуцкі збройны чын** маюць:

* **[[Слуцкі збройны чын|Слуцкі збройны чын]]** — спроба ўзброенай абароны незалежнасьці Беларусі ў раёне Слуцку ў лістападзе і сьнежні 1920 году
* «**[[Слуцкі збройны чын (фільм)|Слуцкі збройны чын]]**» — дакумэнтальны фільм пра Слуцкае паўстаньне 1920 году
Сырніца

**Сырніца** (сырнік, сырня) — гаспадарчае памяшканьне для складваньня і прасушваньня сыру.

Асабліва пашыраным на Беларусі будаўніцтва сырніц было ў другой палове XVIII ст. у час уздыму сельскагаспадарчай вытворчасьці. У ХІХ ст., аднак , вытворчасьць сыру ў фальварках прыходзіць у заняпад, памяншаецца колькасьць сырніц, яны мяняюць сваё прызначэньне (прыкладам пераўтвараюцца ў сьвірны). У пачатку ХХ ст. сырніцы амаль не сустракаюцца. Да сёньняшняга часу больш-менш ў нязьменным стане захавалася сырніца ў в. Сітцы Докшыцкага раёну.

## Архітэктура сырніцы
У залежнасьці ад аб’ёмнага вырашэньня сырніцы можна падзяліць на два тыпы:
*з адкрытым ніжнім ярусам,
*з закрытым ніжнім ярусам (у гэтым выпадку пад сырніцай рабілі дадатковае гаспадарчае памяшканьне).

Сырніцы з адкрытым ніжнім ярусам узводзілі на слупах. У залежнасьці ад памеру збудаваньня іх магло быць ад 1 да 12, аднак найбольш распаўсюджаннымі былі сырніцы на 4-ох слупах. Гэтыя слупы фарміравалі наверсе каркас, які або абшывалі дошкамі, або ўпускалі дошкі ў паз слупоў. Лёгкая канструкцыя стварала выдатныя магчымасьці для прасушваньня сыру, бо між няшчыльна зьбітымі дошкамі магло цыркуляваць паветра. Звонку на другі паверх вяла спэцыяльная лесьвіца або драбіна.

У сырніцах другога тыпу на першым паверсе маглы месьціцца камора або малочнік. Характэрным элемэнтам сырніц была галерэя на ўзроўні другога паверха, пад напускным дахам якой сушылі сыры. Яна магла рабіцца або на вонкавых слупах, або на выпускных бэльках.

Інтэр’ер сырніц быў вельмі просты і складаўся з драўляных паліц для сушкі сыра. У выпадку, калі ў сырніцы меўся яшчэ й малочнік, тут маглі ставіцца гарнцы, маслабойкі, цэбры і інш.

## У літаратуры
У 1834 годзе Адам Міцкевіч згадваў сырніцу ў сваёй паэме «Пан Тадэвуш»:

## Крыніцы

## Літаратура
*Сергачоў, С. *Сырніцы*//Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 4/1985

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Наш край (1925)

**Наш край** — беларускі краязнаўчы часопіс. Выдаваўся з 1925 году да 1930, пазьней зьмяніў назву на «Савецкая краіна» (выдаваўся да 1933).

Пачаў выдавацца з кастрычніка 1925 году пры Цэнтральным Бюро краязнаўства (утворана ў 1923 годзе) пры Інстытуце Беларускай Культуры. Вокладку для першага нумару зрабіў мастак Эндэ, гэты нумар меў 68 старонак і выйшаў накладам 2 тысячы асобнікаў. Першым рэдактарам часопісу быў Мікалай Азбукін. З нумара 2—3 за 1926 год Самуіл Плаўнік.

Першачарговай мэтай новага часопіса было пашырэньне краязнаўства да масавага руху. Для гэтага ў першым нумары часопіса быў надрукаваны артыкул-інструкцыя «Што рабіць раённым краязнаўчым таварыствам» і праграмы па канкрэтных напрамках дзейнасьці. Зь іншага боку з пачатку 1920-ых гадоў у краіне ў розных мясьцінах паўсталі краязнаўчыя гурткі, якія абапіраліся выключна на мясцовыя сілы і да сярэдзіны 1920-ых гадоў насьпела неабходнасьць выданьня падобнага спэцыялізаванага часопіса.

З 1929 году «Наш край» выдаваўся пры Беларускай Акадэміі навук. З 1930 па 1933 выдаваўся пад назвай «Савецкая краіна». З 1970 выходзіць як бюлетэнь «Помнікі гісторыі і культуры Беларусі».

## Рэцэнзіі
* 
* 
* 
* 
* 
*  

## Крыніцы

## Літаратура
* В. С. Вяргей. «Наш край» //  — С. 246.
* В. С. Вяргей. «Наш край» // — С. 461.
*  
* Арсень Ліс. «Наш край» //  — С. 312.   
* Арсень Ліс. «Наш край»  //  — С. 246.
* «Наш край» //  С. 481.

## Вонкавыя спасылкі
* «Наш край» (1925) — Беларуская Палічка
* «Наш край» у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі: «Беларуская літаратурная спадчына. Часопісы 1919–1939 гг.»
* Беларуская Інтэрнэт-Бібліятэка Kamunikat.org — Наш край: Штомесячнік Цэнтральнага Бюро Краязнаўства пры Беларускай Акадэміі Навук.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьніклі ў 1933 годзе
Дэйвід Карвацкі

**Дэ́йвід Карва́цкі** (;  30 траўня 1965, Саскатун, Саскачэван, Канада) — канадзкі палітычны дзеяч, лідэр Саскачэўанскае лібэральнае партыі. З шляхецкага роду Карвацкіх.

## Навучаньне
Навучаўся ў Саскатуне, Саскачуанскім унівэрсытэце (скончыў Коледж камэрцыі ў 1989), M.I.T. (Бостан) і пазьней у Стэнфардзе (Сан-Францыска). Падчас навучаньня ў Саскачэўанскім унівэрсытэце праявіў сябе як актыўны дзеяч грамадзтва. Быў гульцом баскетбольнае кампаніі ўнівэрсытэту, што прадстаўляла ўнівэрсытэт на нацыянальным узроўні, быў прэзыдэнтам Баскетбольнае асацыяцыі студэнтаў, адным з заснавальнікаў Дабрачыннага фонду для разьвіцьця спорту ўва ўнівэрсытэце. Быў актыўным вернікам парафіі сьв.Ганны.

## Прафэсійная дзейнасьць
У 1990 з трыма партнэрамі заснаваў ТАА «Star Produce» — міжнародную кампанію па распаўсюджваньні харчовых прадуктаў. Выконваў функцыі галоўнага апэрацыйнага й выканаўчага дырэктара кампаніі. Кампанія ахапіла 200 работнікаў у Паўночнай Амэрыцы з штогодным прыбыткам у $100 млн. Дадзены бізнэс дазволіў яму выйсьці на сусьветны рынак і займець стасункі з сельскагаспадарчымі вытворцамі па ўсім сьвеце.

## Палітычная дзейнасьць
27 кастрычніка 2001 — 21 сьнежня 2007 — лідэр Саскачэўанскае лібэральнае партыі. У 2003 на мясцовых выбарах ў Заканадаўчую Асамблею правінцыі Саскачэван ад акругі Саскатун Меўасін саступіў былому міністру юстыцыі Фрэнку Квэнэлу. На выбарах 19 чэрвеня 2006 на пасаду ад акругі Ўэйбэрн-Біг Мадзі зноў быў другім, саступіўшы кандыдату ад Саскачэўанскае партыі Дастыну Данкану (49% галасоў) і набраўшы 27% галасоў выбаршчыкаў. У 2007 зноўку спаборнічаў ад акругі Саскатун Меўасін, але набраў яшчэ менш галасоў, чымся ў 2003. Дэйвід Карвацкі ёсьць адзіным лідэрам трох галоўных партыяў, які двойчы ўдзельнічаў у выбарах і не заняў пасады.

## Сям’я
Жанаты, з жонкай Лоры, выкладчыцай, мае чатырох дзяцей: Джонатана, Алікс, Сару й Люка.

Дэйвід
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Канадзе
Катэгорыя:Канадзкія палітыкі