Гісторыя Рагачова

**[[Рагачоў]]** — старажытнае места гістарычнай Рэчыччыны (Панізоўя). Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся рэнэсансавы замак каралевы Боны.

## Раньняе Сярэднявечча

Першы пісьмовы ўпамін пра Рагачоў зьмяшчаецца ў Іпацьеўскім летапісе і датуецца 1142, калі паселішча ўваходзіла ў Тураўскае княства. Аднак шэраг археалягічных зьвестак, а таксама інфармацыя іншых летапісных крыніцаў аспрэчваюць знаходжаньне Рагачова ў складзе Тураўскага княства.

Тагачаснае насельніцтва займалася земляробствам, жывёлагадоўляй, рыбнай лоўляй, апрацоўкай жалеза, каляровых мэталаў, косьці, дрэва. Выгаднае геаграфічнае становішча Рагачова спрыяла разьвіцьцю гандлю і рамёстваў, места было важным пунктам на дняпроўскім водным шляху паміж Смаленскам, Магілёвам і Кіевам. Былі разьвітыя гандлёвыя зьвязкі з Валыньню.

## Вялікае Княства Літоўскае
У кан. ХІІІ стагодзьдзя Рагачоў як уладаньне князя Даўмонта далучыўся да Вялікага Княства Літоўскага. У канцы XIV ст. вялікі князь Ягайла перадаў Скіргайлу ваколіцы места. У XIV—XVІІІ стагодзьдзях места было цэнтрам староства. З кан. XV ст. Рагачоў знаходзіўся ў валоданьні князёў Яраславічаў. У 1535 маскоўскія войскі захапілі і разрабавалі места.

У XVІ ст. у Рагачове на месцы старажытнага гарадзішча збудавалі замак і палац, званы ў народзе «замкам каралевы Боны» (у 1654 яго спалілі маскоўскія захопнікі). Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай (1565—1566) места ўвайшло ў склад Рэчыцкага павету Менскага ваяводзтва, да гэтага яно ўваходзіла ў склад Рагачоўскае воласьці, што разам зь іншымі т.зв. Падняпроўскімі валасьцямі была беспасярэдне падначаленая тагачаснаму Віленскаму ваяводзтву.

У 1730 на паўночнай ускраіне Рагачова пачалося будаваньне слабады, дзе ў 1743 было дазволена збудаваць царкву Сьвятога Міхала Арханёла. На 1765 места было цэнтрам староства, якое аб’ядноўвала 27 вёсак з 609 дварамі і знаходзілася ў валоданьні Пацаў. У 2-й палове XVIII ст. тут збудавалі драўляны касьцёл Сьвятога Антонія.

## Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Рагачоў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам павету Магілёўскай губэрні. 16 жніўня 1781 места атрымала герб: «у залатым полі чорны бараноў рог». У гэты час тут працавала 6 дробных прадпрыемстваў. У 1788 у Рагачове пачала працаваць паштовая кантора. У 1801 адкрылася павятовая, у 1819 — прыходзкая вучэльні. На 1850 у месьце было 18 вуліцаў і завулкаў, 375 будынкаў, у тым ліку 6 скарбовых, дзейнічалі 3 царквы, працавалі 2 пошты, 46 крамаў і 23 карчмы.

У 1864 у Рагачове працавалі 24 мануфактуры, 5 гарбарняў, 5 маслабойняў, 4 цагельні, ганчарны завод, 4 бровары, 5 крупарушак, 132 рамесьнікі. Увесну 1873 адбылася закладка мескага саду. На 1880 у Рагачове было каля 560 дамоў, працавалі 2 цагельні, канатны, піваварны, мылаварны і гарбарныя заводы. У 1884 дзейнічалі лякарня і аптэка. На 1896 — 948 двароў. У 1900 у месьце было 1157 жылых дамоў, 210 газавых ліхтароў, працавалі аптэка, бібліятэка, жаночая гімназія, з 1909 настаўніцкая сэмінарыя, 2 кнігарні, 2 друкарні, 5 канатных фабрык. У 1902 праз Рагачоў прайшла чыгунка Магілёў — Жлобін. На 1913 у месьце было 50 прадпрыемстваў з 185 працоўнымі.

## Найноўшы час

25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рагачоў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 у адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала места разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 Рагачоў вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам раёну (з 1938 у Гомельскай вобласьці). На 1934 у Рагачове працавалі лесапільня (з 1901), кардонная фабрыка (1913), ільнозавод (1932), электрастанцыя (1918), цагельня (1912), друкарня, электрычны млын, кавальская (1930), кравецкая (1927), шавецкая (1928), бандарная, кошыкавая і сталярна-мэблевыя майстэрні, цукеркавая арцель (1931), смалакурня (1929), хлебапякарня, 2 конныя крупарушкі і сьлясарня. Дзейнічалі настаўніцкі інстытут (у 1940 — 610 студэнтаў), школа мэдычных сясьцёр, 4 сярэднія і 7-гадовая школы, лякарня, паліклініка, 2 аптэкі. У Другую сусьветную вайну з 14 жніўня 1941 да 24 лютага 1944 места знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

У 1971 у Рагачове знайшлі манэтны скарб памерам у 1 тыс. старажытных манэтаў. 19 красавіка 2010 места ўзнагародзілі вымпэлам «За мужнасьць і стойкасьць у гады Вялікай Айчыннай вайны».

## Галерэя
### Агульны выгляд

Rahačoŭ, Dniapro. Рагачоў, Дняпро (M. Astankovič, 1905).jpg|1905
Rahačoŭ, Rynak. Рагачоў, Рынак (1915).jpg|1915
Rahačoŭ, Dniapro. Рагачоў, Дняпро (Malkin, 1904-17).jpg|да 1918
Rahačoŭ, Druć. Рагачоў, Друць (1904-17).jpg|да 1918
Rahačoŭ, Jołšynskaja. Рагачоў, Ёлшынская (1914).jpg|да 1918
Rahačoŭ, Rynak. Рагачоў, Рынак (1904-17).jpg|да 1918


### Замак

Rahačoŭski zamak. Рагачоўскі замак (1905).jpg|1905
Rahačoŭski zamak. Рагачоўскі замак (1901-18).jpg|да 1918
Rahačoŭski zamak. Рагачоўскі замак (1901-18) (2).jpg|да 1918
Rahačoŭski zamak. Рагачоўскі замак (1911).jpg|да 1918
Rahačoŭski zamak. Рагачоўскі замак (1920-29).jpg|1920-я
Rahačoŭski zamak. Рагачоўскі замак (1926) (2).jpg|1926
Rahačoŭski zamak. Рагачоўскі замак (1926).jpg|1926
Rahačoŭski zamak. Рагачоўскі замак (1941-44).jpg|1941


### Сакральная архітэктура

Rahačoŭ, Bychaŭskaja-Rynak. Рагачоў, Быхаўская-Рынак (1901-18).jpg|Царква, да 1918
Rahačoŭ, Rynak, Sabornaja. Рагачоў, Рынак, Саборная (1904-17) (2).jpg|Царква, да 1918
Rahačoŭ, Rynak, Sabornaja. Рагачоў, Рынак, Саборная (1901-18).jpg|Царква, да 1918
Rahačoŭ, Kaścielnaja. Рагачоў, Касьцельная (1913).jpg|Касьцёл, да 1918


### Грамядзянская архітэктура

Rahačoŭ, Bychaŭskaja, Madern. Рагачоў, Быхаўская, Мадэрн (1901-18).jpg|Тэатар, да 1918 г.
Rahačoŭ, Bychaŭskaja, Madern. Рагачоў, Быхаўская, Мадэрн (1914).jpg|Тэатар, 1914 г.
Rahačoŭ, Bychaŭskaja, Madern. Рагачоў, Быхаўская, Мадэрн (Malkin, 1915) (3).jpg|Тэатар, да 1918 г.


Rahačoŭ, Jołšynskaja. Рагачоў, Ёлшынская (1907-18) (2).jpg|Вучэльня, да 1918 г.
Rahačoŭ, Jołšynskaja-Papiarečnaja. Рагачоў, Ёлшынская-Папярэчная (1907-18).jpg|Вучэльня, да 1918 г.
Rahačoŭ, Bychaŭskaja, Uprava. Рагачоў, Быхаўская, Управа (1914).jpg|Управа, 1914 г.


### Вуліцы і пляцы

Rahačoŭ, Babrujskaja. Рагачоў, Бабруйская (1904-17).jpg|Бабруйская
Rahačoŭ, Bychaŭskaja-Babrujskaja. Рагачоў, Быхаўская-Бабруйская (1901-18).jpg|Рог Быхаўскай і Бабруйскай
Rahačoŭ, Bychaŭskaja-Vasiljeŭskaja. Рагачоў, Быхаўская-Васільеўская (1901-18).jpg|Рог Бабруйскай і Васільеўскай
Rahačoŭ, Bychaŭskaja. Рагачоў, Быхаўская (1910) (2).jpg|Быхаўская
Rahačoŭ, Bychaŭskaja. Рагачоў, Быхаўская (1910).jpg|Быхаўская
Rahačoŭ, Bychaŭskaja. Рагачоў, Быхаўская (1907).jpg|Быхаўская
Rahačoŭ, Bychaŭskaja. Рагачоў, Быхаўская (Malkin, 1909).jpg|Быхаўская
Rahačoŭ, Bychaŭskaja. Рагачоў, Быхаўская (1901-18).jpg|Быхаўская
Rahačoŭ, Bychaŭskaja. Рагачоў, Быхаўская (1916) (2).jpg|Быхаўская
Rahačoŭ, Nabiarežnaja. Рагачоў, Набярэжная (1901-18).jpg|Набярэжная
Rahačoŭ, Papoŭskaja. Рагачоў, Папоўская (1901-18).jpg|Папоўская
Rahačoŭ, Rynak. Рагачоў, Рынак (1901-18).jpg|Рынак


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Рагачоў