Irdorath

**„Irdorath“** () — фэнтэзійна-фолкавы гурт зь Беларусі, які выконвае аўтарскую, народную і сярэднявечную музыку. Стыль гурту мае высакароднае змрочнае адценьне, а музыка — магутнае і незвычайнае гучаньне за кошт спалучэньня акустычных музычных інструмэнтаў (такіх як дуды, колавая ліра, дзіджырыбон, віяланчэль і бузукі) і падвойнага драм-сэту. Irdorath робіць упор на шоў, выкарыстоўваючы фэнтэзі-касьцюмы, маштабныя дэкарацыі, атмасферныя перформансы, элементы харэаграфіі, неонавае і вогненае шоў. Адметнай зьяўляецца кліпаграфія, у якой раскрываецца аўдыёвізуальная мова гурту. У творчасьці прасочваецца тэма славянскай міталягічнай культуры.

## Гісторыя гурту
У 2009 годзе ў Гародні Надзея (студэнтка юрфака) і Уладзімер (студэнт каледжа мастацтваў) пачалі спрабаваць сябе ў сярэднявечнай музыцы, асвойваць інструмэнты, вывучаць музычны матэрыял. Першапачаткова гэта быў вулічны дуэт, дзе Ўладзімер граў на нямецкай дудзе, а Надзея — на давуле (ударны інструмэнт). Да іх часьцяком далучаліся фаер-артысты і танцоры. Былі першыя спробы выяжджаць на беларускія фэстывалі.

Летам 2010 году падчас Фэстывалю нацыянальных культур у Гародні да калектыву далучыўся Віталь Буйвід (струньнік), а ў кастрычніку гурт дапоўніў бубнач Павал Шмыга. Далей адбыўся шэраг паездак на фолк-фэсты Беларусі, Польшчы і Расеі. Аднак такі склад праіснаваў толькі да моманту ўзьнікненьня ідэі перавесьці гурт з рангу хобі на новы ўзровень і ператварыць Irdorath у сур’ёзны музычны праект.

У 2011 годзе Ўладзімер і Надзея пераехалі ў Менск з мэтай запісу дэбютнага альбому і разьвіцьця праекту. Гэтая падзея лічыцца днём нараджэньня гурту „Irdorath“. Да дуэта далучыўся бубнач Антон Шніп, разам зь якім яны жылі і працавалі над першым альбомам у нефункцыянуючым пансіянаце пад Менскам, у якім адбывалася будаўніцтва гісторыка-культурнага цэнтра «Рыцарскі замак». Разам яны пабудавалі з падручных матэрыялаў часовую студыю, у якой з дапамогай сяброў запісалі першы альбом. Паралельна музыкі займаліся арганізацыяй канцэртнай часткі фэсту «Белы Замак», правядзеньнем культурных мерапрыемстваў і тэматычных вечарынак, правялі конкурс агнявога майстэрства *Fire Fight*, стварылі музычны спэктакль «Легенда пра Паладзіна». Разам з бубначом Валерам Прыёмкам праект аднавіў і ўзмацніў канцэртную дзейнасьць.

1 верасьня 2012 году ў менскім клюбе Re:Public прайшла прэзентацыя дэбютнага альбому Irdorath пад назвай *Ad Astra* (частка крылатага лацінскага выслоўя per aspera ad astra — «празь церні да зорак»). Да гэтага часу гурт пасьпеў абзавесьціся ўласнай эмблемай, на якой намаляваны цмок, які кусае сябе за хвост, і слоганам: «На крылах дракона наперад да зорак!».

Посьпех дэбютнага альбому падштурхнуў гурт да актыўнага пашырэньня геаграфіі выступаў. У наступныя два гады калектыў адыграў мноства канцэртаў як на тэрыторыі СНД, так і на канцэртных пляцоўках Польшчы, Летувы, Нямеччыны і Францыі.

25 красавіка 2014 году лідары Irdorath Уладзімер і Надзея адзначылі вясельле падчас сольнага канцэрту ў Менску на вачах у прыхільнікаў і сяброў гурту.

У верасьні 2014 году гурт з посьпехам выступіў на сваім першым вялікім нямецкім фэсьце — *Festival Medieval* (Selb, Нямеччына) , што паслужыла штуршком да разьвіцьця ў эўрапейскім кірунку. За 2 гады склад гурту пашырыўся, што дазволіла выкарыстоўваць большую колькасьць арыгінальных інструмэнтаў: дудэльзакі (разнавіднасьць сярэднявечнай дуды), хардзі-гардзі (эўрапейская колавая ліра), віялянчэль, скрыпка, бузукі (разнавіднасьць лютні), дзіджырыбон (духавы інструмэнт абарыгенаў Аўстраліі), варганы.

25 студзеня 2015 году Irdorath выпусьцілі свой першы афіцыйны кліп *As Bas* па матывах беларускай дзіцячай лічылачкі. Відэакліп набраў вялікую папулярнасьць і стаў пачаткам разьвіцьця гурту ў напрамку кінамастацтва.

1 траўня 2015 году гурт выпусьціў другі альбом — *Dreamcatcher*, запіс якога адбываўся ўжо ў адной з найлепшых прафэсійных студый Менску — *Everest*. Гурт адсьвяткаваў гэтую падзею маштабным сольным канцэртам з спэцыяльнай пашыранай праграмай: на сцэне адначасова знаходзілася да дванаццаці артыстаў. Адна з кампазыцый альбому — «Быў. Ёсьць. Буду» на вершы беларускага пісьменьніка Ўладзімера Караткевіча — перамагла ў намінацыі «Песьня году» па вэрсіі музычнага парталу Тузін Гітоў.

У 2016 годзе *Dreamcatcher* быў перавыдадзены на нямецкім лэйбле *Miroque music* і прэзэнтаваны на найбуйнейшым гатычным фэсьце Эўропы **'. Таксама гурт выпусьціў сваю другую відэапрацу ''Adde Duas'': алюзію на [[дэкаданс]] канца XIX стагодзьдзя на аснове вершаў са зборніку **'. У працы з стылістыкай ўпадніцкага гатычнага цырку Irdorath шчэ раз прадэманстраваў свабоду ад стылістычных межаў.

1 верасьня 2017 году ў менскім клубе Re:Public адбылася прэзэнтацыя трэцяга студыйнага альбому гурту Irdorath — *Wild*. Афіцыйна альбом быў выпушчаны 13 кастрычніка 2017 году на нямецкім лэйбле *Foxy Records*. У альбом увайшлі дзесяць аўтарскіх кампазыцый і бонус-трэк. Сярод іх — дзьве інструмэнтальныя, пяць песень на беларускай мове (у тым ліку народная «Купала на Івана», на якую быў зьняты відэакліп), тры на ангельскай і адна на лаціне.

Таксама ў 2017 годзе Irdorath стаў першым музычным калектывам зь Беларусі, які выступіў на **' (найбуйнейшы метал-фэст Эўропы). Да гэтага часу гурт шчыльна замацаваўся ў статусе гэдлайнераў на гістарычных, фолк і этна фестывалях у СНД і гастролі па Эўропе сталі набіраць абарот.

У 2018 годзе гурт прадставіў кліп на кампазіцыю ''Varazheya'', у якім зноў зьвярнуўся да беларускага фальклёру. Гісторыю лясной ведзьмы гурт здолеў напоўніць сімвалізмам, міталягічным падтэкстам і прыгожымі візуальнымі рашэньнямі.

У канцы 2018 году легендарны нямецкі medieval-гурт „“ запрасіў „Irdorath“ падзяліць зь імі сцэну на традыцыйным калядным канцэрце ў храме  (Бэрлін). Было адыграна 2 шоў запар.

За 2019 год Irdorath выступіў у дванаццаці краінах Эўропы (ад СНД да [[Нідэрлянды|Нідэрляндаў]], [[Бэльгія|Бэльгіі]] і [[Славенія|Славеніі]]), пераадолеўшы каля 40 000 км. Таксама адбыўся першы сольны канцэрт Irdorath у Нямеччыне ([[Мюнхэн]], Spectaculum Mundi).

2020 год пачаўся з выхаду сынглу і кліпу ''Serca Rascolata''. Гэта самая сур’ёзная кінапраца Irdorath, напоўненая глыбінёй і драматызмам. У здымках прынялі ўдзел родныя браты і сястра Ўладзімера Ірдарат. Відэакліп стаў дэбютнай рэжысэрскай працай Надзеі.

Сур’ёзнасьць тэматыкі адзінства сям’і, унутранай барацьбы і ачышчэньня ад глыбінных перажываньняў не перашкодзіла Irdorath захаваць свой фірмовы атмасфэрны візуальны стыль.

Irdorath прайшоў шлях ад вулічнага шоў у правінцыйных гарадах Беларусі да сур’ёзнага праекту, які выступае на сцэнах маштабных эўрапейскіх фэстаў са сваім фірмовым стылем. Гурт пастаянна разьвіваецца, у музыцы выяўляецца ўсё больш беларускага фальклёрнага падтэксту, кліпы становяцца глыбейшымі, а шоў — маштабнейшымі (напрыклад, у якасьці дэкарацый выкарыстоўваюцца трохмэтровыя крылы дракона на сцэне). Вядзецца праца над новым праектам, прысьвечаным [[Славянская міталёгія|славянскай міталёгіі]].

== Крымінальны перасьлед (2020–2021) ==
У жніўні 2020 году падчас [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|прэтэстаў]] удзельнікі выканалі песьню «[[Хочу перемен!]]» гурта «[[Кіно (гурт)|Кіно]]» з дудой на маршы. З-за гэтага на сьвяткаваньні дня нараджэньня сьпявачкі Надзеі Калач 2 жніўня 2021 году спэцыяльны атрад арыштаваў 16 чалавекаў: музыкаў «Irdorath» і іх сяброў. Частку людзей асудзілі па адміністрацыйных справах аб непадпарадкаваньні [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]], а Антон Шніпа, Надзея й Уладзімер Калач (Ірдарат), Пётар і Юлія Марчанкі, Зьміцер Шыманскі сталі фігурантамі крымінальнае справы паводле арт. 342 КК (арганізацыя альбо актыўны ўдзел у групавых дзеяньнях, якія груба парушаюць грамадзкі парадак). Сумеснымі заявамі праваабарончых арганізацыяў, сярод якіх «[[Вясна (цэнтар)|Вясна]]», [[Беларуская асацыяцыя журналістаў]], [[Беларускі Хэльсынскі камітэт]], [[Беларускі ПЭН-цэнтар|Беларускі ПЕН-цэнтар]], усе яны былі прызнаны [[Палітычны вязень|палітычнымі вязьнямі]].

== Геаграфія гастрольнай дзейнасьці ==
Некаторыя з фэстаў, на якіх выступалі Irdorath:

* [[Нямеччына]]: '', Wacken Winter nights, , , Festival Medieval, Autumn Moon, Role Play Convention''.
* [[Беларусь]]: ''Сьвята Сонца, Наш Грунвальд, Калядны фэст, Дударскi фэст, Мсціслаўскі рыцарскі фэст, Белы замак''.
* [[Украіна]]: ''Старадаўні Меджыбож, Фарпост, Княжы, Ноч у Луцкім замку, Тустань, Срібний ТаТоша''.
* [[Расея]]: '', Выборгский средневековый фестиваль, Купавы Ночь''.
* [[Летува]]: '', Mėnuo Juodaragis''.
* [[Румынія]]: ''Celtic Transilvania, Cetati transilvania, Bistrita Medievală''.
* [[Польшча]]: ''Festiwal Mitologii Słowiańskiej, Byczyna — Międzynarodowy Turniej Rycerski''.
* [[Славенія]]: ''Castle Kolpa, ''.
* [[Італія]]: ''Strigarium, [[Folkest|Folkest]]''.
* [[Бэльгія]]: **'.
* Нідэрлянды: *Middeleeuws Winschoten*.
* Аўстрыя: *Ritterspiele Ehrenberg*.
* Чэхія: **'.
* [[Сэрбія]]: **'.

## Дыскаграфія

### Студыйныя альбомы
* Ad Astra (2012)
* Dreamcatcher (2015)
* Wild (2017)

### Відэакліпы
* As Bas (2015)
* Adde Duas (2016)
* Kupala na Ivana (2017)
* Varazheya (2018)
* Serca Raskolata (2020)

## Склад

### Цяперашні склад
* Уладзімер Ірдарат — вакал, дуды, дзіджырыду, раўшпфайфы, варган.
* Надзея Ірдарат — вакал, дуды, колавая ліра, раўшпфайфы, клавішы.
* Аляксей Палаўчэня — ударныя, пэркусія.
* Аляксандра Аляксюк — віяланчэль.
* Веніямін Шчарбакоў — ударныя, пэркусія.
* Аляксандар Міхалёў — гітара.

### Былыя ўдзельнікі
* Віталь Буйвід — струнныя;
* Павел Шмыга — ударныя;
* Антон Шніп — струнныя, ударныя;
* Валеры Прыёмка — ударныя;
* Пятро Марчанка — струнныя;
* Юлія Віцень — скрыпка;
* Анастасія Філіпенка — віялянчэль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка з апошнімі навінамі Irdorath пакуль музыканты знаходзяцца ў турме
* Архіўная копія сайта irdorath.by
* Афіцыйны youtube-канал калектыва
* Старонка гурту на Facebook
* Старонка гурту ў Instagram
* Старонка гурту У Кантакце
* Старонка калектыва на MediaCube

Катэгорыя:Беларускія фольк-рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2011 годзе
Катэгорыя:Гурты сярэднявечнага року