АКМ

**7,62-мм Аўтамат Калашнікава мадэрнізаваны** (**АКМ**, Індэкс ГРАУ&nbsp;— **6П1)**&nbsp;— аўтамат, прыняты на ўзбраеньне ў 1959&nbsp; годзе замест аўтамата АК-47 і ёсьць яго далейшым разьвіцьцём.

## Адрозьненьні ад АК

Асноўныя адрозьненьні АКМ ад папярэдніка:

## Варыянты
* **АКМС** (Азначнік ГРАК — **6П4**) — варыянт АКМ са згортваюшчымся ўніз пад цаўё мэталічным прыкладам (прыняты на ўзбраеньне загадам міністра абароны СССР №232 ад 7 верасьня 1962 р.). Сыстэма мацаваньня прыкладу была зьмененая ў параўнаньні з АКС. Прыклад прыпадняты для набліжэньня кропкі ўпору да лініі стральбы. Мадыфікацыя распрацаваная адмыслова для дэсантнікаў.
* **АКМЛ** (**6П1Л**) — варыянт АКМ, на якім усталёўвалася бакавое мацаваньне тыпу «ластаўчыная сустава» для ўсталёўкі начнога прыцэла НСП-3 і шчылінападобны полымятушыльнік замест штатнага кампэнсатара  (полымятушыльнік распрацаваны адмыслова для комплексу «Л» і адрозьніваецца ад полымятушыльнікаў СВД і КК/ККМ; ён быў патрэбны, каб засьцерагаць начны прыцэл ад засьвятленьня выбліскам ад стрэлу). Маса стралковага комплексу АКМЛ з прыцэлам і без набояў — 6,26 кг. Таксама мелася мадыфікацыя са згортваюшчымся прыкладам — АКМСЛ.
** **АКМН** (**6П1Н**) — варыянт АКМЛ, што камплектуецца прыцэлам НСП-3А. Мадыфікацыя са згортваюшчымся прыкладам — АКМСН.
** **АКМН-1** **(6П1Н-1)** — варыянт АКМЛ, што камплектуецца прыцэлам НСПУ. Ёсьць мадыфікацыя са згортваюшчымся прыкладам.
** **АКМН-2 (6П1Н-2)** — варыянт з начным прыцэлам НСПУМ. Ёсьць мадыфікацыя са згортваюшчымся прыкладам.

## Характарыстыкі

Адлегласьці прамога стрэлу з АКМ:
* па грудной постаці — 350 м,
* па бягучай постаці — 525 м.

Засяроджаны агонь вядзецца на адлегласьці:
* па наземным цэлям — до 800 м,
* па паветраным цэлям — до 500 м.

Баявая хуткастрэльнасьць складае:
* пры стральбе адзінкавымі — до 40 стрэлаў у хвіліну,
* пры стральбе чэргамі — до 100 стрэлаў у хвіліну.

Куля захоўвае сваё забойнае дзеяньне на адлегласьці да 1500 м. Дульная энэрґія кулі — 2030 Дж (207 Кіляграм-сіла-мэтар).

Патрабаваньні нармалёвага бою для АКМ:
* усе чатыры прабоіны зьмяшчаюцца ў круг дыямэтрам 15 см;
* сярэдняя кропка трапленьня адхіляецца ад кантрольнае кропкі ня больш чым на 5 см у любым кірунку.
Праверка бою ажыцьцяўляецца стральбою адзінкавымі па праверачнай мішэні альбо чорнаму прамакутніку вышынёю 35 см і шырынёю 25 см, умацаванага на белай тарчы вышынёю 1 м і шырынёю 0,5 м. Адлегласьць стральбы — 100 м, становішча — лежачы з упору, без багнет-нажа, набоі — са звычайнаю куляй, прыцэл — 3.

Дзе сумарнае адхіленьне — палова шырыні цэнтральнае паласы расьсейваньня, якая ўмяшчае 50% усіх трапленьняў, а сэрдавіная палоса — палоса расьсейваньня, якая зьмяшчае ў сабе 70 % трапленьняў. Сумарнае адхіленьне ўключае ў сябе адхіленьні куляў й сярэдніх кропак трапленьня.

Дзякуючы ўжытым паляпшэньням зьменшылася расьсейваньне па вышыні трапленьняў адносна АК. Напрыклад, сумарныя адхіленьні на адлегласьці 800 м (вэртыкальнае й па шырыні):
* АК-47 — 76 і 89 см
* АКМ — 64 і 90 см
Для параўнаньня:
* РКК — 68 і 67 см
* РКД — 46 і 43 см
* СКС — 38 і 29 см

## Будова

АКМ складаецца з такіх аснаўных часткаў і мэханізмаў:
* руля з рульнаю скрынкаю, прыцэльным прыстасаваньнем і прыкладам;
* кампэнсатар (у мадэлях з 60-х рокаў);
* вечка рульнае скрынкі;
* засаўная рама з ґазавым поршням;
* засаўка;
* зваротны мэханізм;
* ґазавая трубка з рульнаю накладкаю;
* ударна-спускавы мэханізм;
* цаўё;
* набойнік;
* багнет-нож.

У камплект АКМ ўваходзяць: прыналежнасьць (шомпал, праціркі, ёршык, зашрубка, выбівачка, шпілька, пянал і масьлянка), дзяга й торба для пераносу набойнікаў. У камплект АКМС дадаткова ўваходзіць чахол для аўтамата з кішэньню для набойніка.

### Прыцэльныя прыстасаваньні

Прыцэльнае прыстасаваньне АКМ складаецца з крупкі й прыцэлу, які складаецца з калодкі прыцэлу, плястынчастае пружыны, прыцэльнае ліштвы й хамуціка. На прыцэльнай ліштве нанесеная шкала зь дзяленьнямі ад 1 да 10 (далёкасьць стральбы ў сотнях мэтраў) і букваю «П» (сталая ўсталёўка прыцэла, адпаведная прыцэлу 3).

Да аўтаматаў пазьнейшых выпусках дадаецца прыстасаваньне для стральбы ўночы (самасьвятлівая насадка), што складаецца з адкіднога цэліка з шырокім праёмам (усталёўваецца на прыцэльнай ліштве) і шырокай крупкі (апранаецца на крупку зброі зьверху), на якія нанесеныя кропкі, якія сьвецяцца. Дадзенае прыстасаваньне не аддзяляецца падчас эксплюатацыі&nbsp;— пры стральбе ўдзень крупка і цэлік адкідаюцца ўніз, не замінаючы карыстацца стандартнымі прыцэльнымі прыстасаваньнямі.

## Прынцып дзеяньня аўтаматыкі

Праца аўтаматыкі АКМ заснаваная на выкарыстаньні энэрґіі парахавых ґазаў, што адводзяцца з канала рулі. Пры стрэле частка парахавых ґазаў, што выштурхваюць кулю, накіроўваецца праз адтуліну ў сьценцы рулі ў ґазавую камэру, цісьне на пярэднюю сьценку ґазавага поршня, адкідваючы поршань і засаўную раму з засаўкаю ў задняе становішча. Засаўка адчыняе канал рулі, ціск парахавых газаў выцягвае з патроньніка набойніцу й выкідвае яе вонкі. Засаўная рама сьціскае зваротную спружыну і ставіць цынгель на напяцьцё аўтаспуску.

Пад дзеяньнем зваротнага мэханізму засаўная рама з засаўкаю вяртаюцца ў пярэдняе становішча. Засаўка дасылае новы набой у патроньнік і зачыняе канал рулі. Засаўная рама выводзіць шаптала аўтаспуску з-пад напяцьця аўтаспуску цынгеля.

Замыканьне засаўкі ажыцьцяўляецца паваротам направа і, як вынік, заходам яго баявых выступаў за баявыя ўпоры рульнае скрынкі.

## Разборка й зборка

#### Парадак няпоўнае разборкі
Няпоўная разборка азтамата праводзіцца для чысткі, змазкі й агляду ў такім парадку:
# Адлучыць набойнік.
# Праверыць, ці няма набоя ў патроньніку, для чаго адпусьціць засьцерагальнік уніз, паставіўшы яго ў становішча «АВ» (аўтаматычны) ці «ОД» (адзінкавы агонь), адвесьці за дзяржальню засаўную раму назад, агледзіць патроньнік, адпусьціць дзяржальню засаўное рамы і спусьціць цынгель з баявога напяцьця.
# Выняць пянал з прыладамі з гнязда прыклада.
# Адлучыць шомпал.
# Адлучыць вечку рульнае скрынкі.
# Адлучыць зваротны мэханізм.
# Адлучыць засаўную раму з засаўкаю ад рульнае скрынкі.
# Адлучыць засаўку ад засаўное рамы.
# Адлучыць ґазавую трубку з рульнаю накладкаю.

#### Парадак зброкі пасьля непоўнае разборкі
# Далучыць ґазавую трубку з рульнаю накладкаю да рулі.
# Далучыць засаўку да засаўное рамы.
# Далучыць засаўную раму з засаўкаю да рульнае скрынкі.
# Далучыць зваротны мэханізм.
# Далучыць вечку рульнае скрынкі.
# Спусьціць цынгель з баявога напяцьця й паставіць на засьцерагальнік: націснуць на спускавы гачок і падняць перамыкач уверх да адмовы.
# Далучыць шомпал.
# Укласьці пянал у гняздо прыклада.
# Далучыць набойнік да аўтамата.

#### Поўная разборка
Поўная разборка ладзіцца для чысткі пры моцным забруджваньні, пасьля знаходжаньня аўтамата пад дажджом ці ў сьнезе, пры пераходзе на новую змазку або рамонце ў такім парадку:
# Няпоўная разборка;
# Разабраць набойнік;
# Разабраць зваротны мэханізм;
# Разабраць засаўку;
# Разабраць ударна-спускавы мэханізм;
# Адлучыць цаўё.

Зборка пасьля поўнае разборкі ажыцьцяўляецца ў адваротным парадку.

Улетку (пры тэмпэратуры вышэй за +5&nbsp;°C) неабходна выкарыстоўваць стральбовую змазку й РЧР (раствор чысткі рулей), а ўзімку (ад +5&nbsp;°C да — 50&nbsp;°C) — вадкую стральбовую змазку (для змазкі й ачысткі ад нагару), старанна выдаліўшы (прамыўшы ўсе мэталічныя часткі ў вадкай стральбовай змазцы й абцёршы іх чыстым рызьзём) перад гэтым летнюю змазку. Для захоўваньня на складзе на працягу доўгага часу аўтамат змазваецца вадкаю стральбоваю змазкаю, загортваецца ў адзін пласт інгібітованае, а потым у адзін пласт парафінаванае паперы.

## Краіны-эксплюатанты

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* : Варыянт AK-63.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* : Варыянт **Тып 68**.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* : Варыянт **MPi-KM**.
* : Варыянт Тып 56.
* 
* 
* : Знаходзяцца ў абмежаваным выкарыстаньні, з 1974 року замяняюцца на АК-74.
* 
* : Варыянт PM md. 63.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* : Варыянт Zastava M70.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* : Выкарыстоўваюцца як імпартныя клёны (напрыклад, кітайскі Тып 56 пад пазначэньнем **RK 56 TP** і ўсходненямецкі MPi-KM пад пазначэньнем **RK 72**) разам з ўласнымі распрацоўкамі на ґрунце АКМ (**[[Rk. 62|Rk 62]]**).
* 
* 
* : Варыянт **Misr**.
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Аўтаматы