open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ціхан Кісялёў

**Ці́хан Я́каўлевіч Кісялёў** (, Агародня, Добрускі павет, Гомельская губэрня, Расейская імпэрыя — 11 студзеня 1983, Менск, БССР) — савецкі партыйны дзеяч, быў першым сакратаром ЦК КПБ з 15 кастрычніка 1980 году да 11 студзеня 1983 году.

## Біяграфія
З 1936 году працаваў выкладчыкам беларускай мовы, а ў 1941 годзе скончыў Гомельскі пэдагагічны інстытут. Пасьля нямецкага ўварваньня Ціхан Кісялёў разам зь сям’ёй быў эвакуяваны ў Сталінградзкую вобласьць, а потым стаў дырэктарам Красьнянскай школы Ўрупінскай вобласьці. У 1944 годзе ён стаў інструктарам Гомельскага абкаму, а потым з 1952 году быў прызначаны сакратаром Берасьцейскага абкаму. У 1955 годзе Кісялёў быў выбраны сакратаром Цэнтральнага камітэта камуністычнай партыі БССР. З 1959 да 1978 году працаваў Старшынём Савета Міністраў Беларускай ССР. Два гады (з 1978 да 1980) працаваў у Маскве намесьнікам старшыні Савета Міністраў СССР, а пасьля гэтага быў адкліканы ў Менск. З 1980 да 1983 году быў першым сакратаром ЦК КПБ. Быў дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 4—10 скліканьняў. Стаў Героем Сацыялістычнай Працы ў 1977 годзе.

Памёр 11 студзеня 1983 году ў Менску.

Пераемнік Кісялёва на пасадзе першага сакратара ЦК КПБ Мікалай Сьлюнкоў сьцьвярджаў, што "Ціхан Кісялёў "выбіў для Менску" будаўніцтва Менскага мэтрапалітэну, нягледзячы на тое, што ў той час мэтро будавалася ў гарадах, насельніцтва якіх перавышала адзін мільён чалавек, а насельніцтва Менску складала 850 тыс. чалавек". Аднак гэта няпраўда, мэтро ў Менску будавалі пазьней, чым у аналягічных па памерах гарадах СССР. Мэтрапалітэн у Тбілісі быў адкрыты ў 1966 пры насельніцтве каля 800 тысячаў, у Баку ў 1967 таксама пры 800 тысячах. У Менску ў той момант таксама жыло каля 800 тысячаў чалавек, аднак мэтро не пачыналі будаваць яшчэ 10 гадоў. На момант, калі Кісялёў закладваў першы камень пры пачатку будаўніцтва мэтро ў 1977, насельніцтва Менску ўжо складала больш за 1,2 млн. А на момант адкрыцьця першай лініі ў 1984 перавышала 1,4 млн. Адкрыцьцё мэтро ў Менску спазьнілася на 12 гадоў пасьля нараджэньня мільённага жыхара гораду.

Акрамя гэтага, ён дабіўся будаўніцтва мэталюргічнага заводу ў Жлобіне, з самым сучасным на той час аўстрыйскім абсталяваньнем. Пасьля таго, як Кісялёў даведаўся пра трагедыю, якая здарылася ў Хатыні пад час Другой Сусьветнай вайны, ён загадаў пабудаваць мэмарыяльны комплекс на месцы вёскі, прысьвечаны ня толькі Хатыні, але і ўсім іншым спаленым беларускім вёскам. Мэмарыяльны комплекс адкрыўся ў 1969 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Добрускім раёне
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня БССР
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры БССР
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету БССР
Катэгорыя:Першыя сакратары ЦК КП БССР
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Ад раеньня пчолаў

«**Ад раеньня пчолаў**» — англа-саксонская мэтрычная замова, якая выкарыстоўвалася дзеля ўтраманьня пчолаў ад раеньня. Напрыканцы замовы пчолы згадваюцца пад назвай «*пераможных жанчынаў*».

Выраз «*пераможныя жанчыны*» часам атаясамліваўся з азначэньнем валькірыяў. Таксама разглядаўся ў якасьці спрошчанае мэтафары для «*пераможнага мяча*» (джала) пчолаў.

## Літаратура
* Greenfield, Stanley B. Calder, Daniel Gillmore. Lapidge, Michael (1996). *A New Critical History of Old English Literature*. New York University Press. 

Катэгорыя:Ангельска-саксонскае паганства
Катэгорыя:Ангельскі фальклёр
Катэгорыя:Германская міталёгія
Катэгорыя:Стараангельскія паэмы
584

## Падзеі
* вэстготы адваявалі Кардобу ў бізантыйцаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Плянта (Наваградзкі раён)

**Пля́нта** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Плянта ўваходзіць у склад Любчанскага пасялковага савету.

## Гісторыя
6 траўня 2004 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Вераскоўскага сельсавету ў Любчанскі пасялковы савет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 18 чалавек
* 2008 год — 26 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Любчанскі пасялковы савет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Воўкаразь

**Во́ўкаразь** (з 1969 году — *Пабе́да*) — вёска ў Беларусі, каля ўтоку ракі Вайнаўкі ў Нёман. Уваходзіць у склад Любчанскага пасялковага савету Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 18 верасня 1989 году Воўкаразь уваходзіла ў склад Вераскоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 50 чалавек
* 2008 год — 26 чалавек
* 2010 год — 33 чалавекі

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Любчанскі пасялковы савет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Равятычы

Назву **Равятычы** маюць:

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Равятычы — вёска ў Бярозаўскім раёне 

* Віцебская вобласьць:
** Равятычы — вёска ў Талачынскім раёне

* Гарадзенская вобласьць
** Равятычы — вёска ў Шчучынскім раёне
Сенна (вёска)

**Се́нна** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Сенна ўваходзіць у склад Любчанскага пасялковага савету.

Згадваецца ў «Абмежаваньні спрэчных земляў Лаўрышаўскага манастыра, якое выканана навагародскім намесьнікам Петрашам Мантыгірдавічам па загадзе вялікага князя Вітаўта». Арыгінал дакумэнта не захаваўся, у копіі (1711 года) пададзена дата 15 чэрвеня 1398 г., аднак гісторыкі лічаць яе памылковай з-за разыходжаньня з іншымі зьвесткамі ў дакумэнце. Таму дакумэнт можа быць датаваны прыблізна: кан. XIV — пач. XV ст., пасьля 1392 г. (пачатак вялікага княжэньня Вітаўта). Дасьледчыкі мяркуюць, што найбольш верагодны год складаньня дакумэнта — 1424: 

 
«А шъто монастырская пашня, поля и чашъчо и поросъли и ограничили есьмо монастырскую земълю по реку Боловячу, липу Лопату и по дорогу мимо Сенъну, а по заднюю Стругу по Русечъ, а по дорогу, што од Гнесичъ лежитъ у Самойловичъ островъ, у тое бы все монастыръское князя великого людемъ не надобе усътупатисе.» (Старабелар.)
 

## Крыніцы

Катэгорыя:Любчанскі пасялковы савет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Сянно (неадназначнасьць)

Назву **Сянно** маюць:

### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Сянно — горад, цэнтар Сеньненскага раёну
Скрышава

Назву **Скрышава** маюць:

### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць
** Скрышава — вёска ў Наваградзкім раёне
** Скрышава — вёска ў Карэліцкім раёне
Сакалоў

Прозьвішча **Сакало́ў** маюць: 

## Прозьвішча
**Сакало́ў** — расейскае прозьвішча.

### Вядомыя носьбіты
* Уладзімер Сакалоў — беларускі этнограф і фальклярыст 2-й паловы XIX ст.
* Яфрэм Сакалоў — савецкі партыйны дзеяч, першы сакратар ЦК КПБ

## Глядзіце таксама
* Сакалова
* Сакаловічы
* Сакалоўка
* Сакалоўшчына
* Сакольнікі
* Сакольнічы
* Сакольшчына
* Сокал
* Сокалава
* Сокалы
Менскае капішча

**Ме́нскае ка́пішча**, **ме́нскае мольбішча** — комплекс паганскіх сакральных аб’ектаў, што разьмяшчаліся на ўзьбярэжжы ракі Сьвіслач, ля былой вуліцы Лодачнай, у прадмесьці Ляхаўка.

## Сакральныя аб’екты менскага капішча
Сярод менчукоў месца мела й іншыя назвы — *сьвяці́лішча*, *мале́льня*, *каме́нь*.

Менскае капішча ўяўляла сабой насьціл з дубовага бярвеньня над ракою Сьвіслач, у якім была прарэзаная дзірка, адкуль бралі сьвятую ваду. Усё гэта разьмяшчалася на дрыгвяністым месцы, у густым лесе (елка, асіна, бяроза, альшына), па якім было цяжка прайсці, ці праехаць. Гэта была жудасная тхлань, глуш.
  
:: **У склад сакральнага месца ўваходзілі:**
:* Аграмадны, у чатыры абхопы дуб — *Волат* — каля яго маліліся, вешалі ахвярныя рушнікі
:* Сьвяты паўсфэрычны камень — *Дзед* ці *Старац* — быў абвязаны рушнікамі, фартухамі, на яго вылілвалі віно й мёд, малако, і заўсёды над ім вілася хмарка пчолаў
:* Агонь, або ахвярнік — *Жыжа* — пабудова з камянёў, на цэгле, шырынёю з мэтар і вышынёю з два мэтры (каменны слуп, на якім разводзіўся агонь). Тут спальваліся вантробы, ногі, рогі прынесенных у ахвяру жывёлаў

## Этнаграфічныя сьведчаньні
Этнаграфічныя сьведчаньні пра Менскае капішча адлюстраваны ў дзёньніку Міхаіла Кацара. Некаторыя вытрымкі (перакладзены на беларускую мову й падрыхтаваныя Т. Кашкурэвічам, В. Корбутам у альманаху Druvis)

*ад Хрысьціны Савельінай (нар. 1857 г.)*

*ад Хрысьціны Савельінай (нар. 1857 г.)*

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Татьяна Костич. Менское капище — памятник языческой культуры 

Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Менску
Катэгорыя:Паганства ў Беларусі
Уладыславаў

**Уладысла́ваў** (, раней *Vladislavovas*) — горад у паўднёвай Летуве ў Шацкім раёне Мар’ямпальскага павету. Уладыславаў аддалены ад Шакаў на 25 км. Насельніцтва налічвае каля 1,9 тыс. чалавек. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Судовія.

## Гісторыя
Упершыню паселішча згадваецца ў 1561 годзе як *Дуалебачы*, а ў 1639 годзе назва была зьменена Цэцыліяй Рэнатай Габсбург, жонкай вялікага князя Ўладыслава Вазы на *Ўладыславаў*. У 1643 годзе паселішча атрымала гарадзкія правы. Пасьля ўваходу гораду ў склад Прусіі ён меў назву *Neustadt-Schirwindt*, ад ракі Шырвінты. Пасьля ўваходу гораду ў склад Летувіскай Рэспублікі новая ўлада зьмяніла назву на *Kudirkos Naumiestis* у гонар летувіскага дзеяча Вінцаса Кудзіркі, які жыў тут з 1895 да 1899 году.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Летувы
Марк Пелегрына

**Марк Пелегрына** ( 6 красавіка 1965, Лос-Анджэлес, ЗША) — амэрыканскі актор, вядомы як Джэйкаб ў сэрыяле «Згубленыя».

## Фільмаграфія
* The Mentalist (2009) – Von McBride
* Supernatural (2009) – Lucifer/Nick
* Згубленыя / Lost  (2009-2010) – Джэйкаб
* CSI (2009) (first time 2005) – Bruno Curtis
* An American Affair (2009) – Graham Caswell
* Ghost Whisperer (2009) – Ben Tilman (in the episode "Leap of Faith")
* Criminal Minds (2008) – as Lieutenant Evans
* Prison Break (2008) – as Vicon (Scylla buyer)
* Chuck (2008) – Fulcrum agent
* The Number 23 (2007) – Kyle Finch
* Burn Notice (2007) – Quentin
* Dexter (2007) – Paul
* Grey's anatomy (2007) – Chris
* The Unit (2006) – Gary Soto
* Caffeine (2006) – Tom
* Capote (2005) – Dick Hickock
* National Treasure (2004) – Agent Johnson
* Twisted (2004) – Jimmy Schmidt
* Spartan (2004) – Convict
* The Hunted (2003) – Dale Hewitt
* Mulholland Dr. (2001) – Joe Messing
* Say It Isn't So (2001) – Jimmy Mitchelson
* Drowning Mona (2000) – Murph Calzone
* Word of Mouth (1999) – Darrow (as Robert Rand)
* A Murder of Crows (1999) – Prof. Arthur Corvus
* The Big Lebowski (1998) – Blond Treehorn Thug
* The Lost World: Jurassic Park (1997) – Турыст № 6
* Lethal Weapon 3 (1992) – Billy Phelps
* Prayer of the Rollerboys (1991) – Bango
* No Holds Barred (1989) – portraying Hulk Hogan's kid brother
* Death Wish 4: The Crackdown (1987) – Punk
* Fatal Beauty (1987) – дэбютны фільм; portraying Brad Dourif's aide-de-camp, "Frankenstein"

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Акторы ЗША
Эдыўалэй Экінуэй-Агбаджэй

**Эдыўа́лэй Экіну́эй-Агбаджэй** (; нарадзіўся 22 жніўня 1967 году, Лёндан, Вялікабрытанія) — брытанскі актор, вядомы як Містэр Эка ў сэрыяле «Згубленыя».

## Дадатковыя зьвесткі
* Яго імя перакладаецца як «Ваяр, што шукае багацьця і заможнасьці»
* Тыя, хто ня можа вымавіць яго імя, завуць яго «*Тры Э*», у сям’і яго клічуць *Вале*.
* Пасьля таго, як ён страціў абодвух бацькоў, папрасіў рэжысэраў прыбраць *містэра Эка* з сэрыялу «Згубленыя».

## Фільмаграфія
* «Згубленыя» (2004—2006) — *[[Містэр Эка]]*

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёндане
Катэгорыя:Брытанскія акторы
Троцкі павет

**Тро́цкі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Троцкага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. Плошча 8,7 тыс. км². Сталіца — места Трокі.

## Гісторыя

Утварыўся ў 1413 годзе разам з Троцкім ваяводзтвам як рэгіён, беспасярэдне падпарадкаваны ваяводу троцкаму. У склад павету ўваходзілі Аліцкая, Алькеніцкая, Астрынская, Беліцкая, Бірштанская, Васілішкаўская, Высакадворская, Гожаўская, Дарсунішкаўская, Доўгаўская, Дубіцкая, Жалудоцкая, Жыжмарская, Зблянская, Зьдзецельская, Каняўская, Лейпунская, Мерацкая, Моўчадзкая, Навадворская, Неманойцкая, Гіяпорцкая, Перавальская, Пералайская, Пераломская, Пуньская, Радунская, Сумілішкаўская, Стаклішкаўская, Стравіньніцкая, дзьве Троцкія, Эйшышкаўская воласьці (паветы).

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў некаторыя заходнія воласьці перайшлі ў склад Ковенскага павету, паўдневыя — у склад Лідзкага і Гарадзенскага паветаў.

Захавалася меркаванае сьведчаньне азначэньня жыхароў Троцкага павету ліцьвінамі: «*литвин Петрушка Янов… шляхтич… Троицкого повету*» (1632 год). У матрыкуле Гайдэльбэрскага ўнівэрсытэту пад 1591 годам значацца *Johannes Hlebowicz in Dambrowna, Lituanus. Nicolaus Hlebowicz in Dambrowna, palatinus Trocensis, Lituanus*. У 1669 годзе сярод вернікаў парафіі ў Жыжмарах ўпамінаецца старалітва, якую крыніцы зьвязваюць з русінамі.

У 1791 годзе з паўднёвай часткі Троцкага вылучыўся Мерацкі павет, да Троччыны далучылася Гегужынская і Чабіская парафіі з складу Віленскага павету. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) павет спыніў сваё існаваньне, ягоная тэрыторыя апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі.

## Дэмаграфія

У канцы XVIII ст. налічваў 8154 дымоў.

## Геаграфія
Ахопліваў землі на левабярэжжы сярэдняй плыні Вяльлі, на левабярэжжы Мерачы, у сярэдняй плыні Нёмана, вярхоўя Шашупе.

У склад Троцкага павету ўваходзіла тэрыторыя Троцкага гродавага, Алькеніцкага, Жыжмарскага, Лазьдзейскага, Мерацкага і Неманойцкага старостваў (дзяржаўных воласьцяў), а таксама прылеглыя прыватнаўласьніцкія маёнткі.

На тэрыторыі павету знаходзіліся месты і мястэчкі Аліта, Араны, Высокі Двор, Ганусішкі, Доўгі, Дусьмяны, Еўе, Жосьлі, Жыжмары, Лазьдзея, Мерач, Міраслаў, Мяцелі, Неманойці, Пералая, Півашуны, Пуньск, Ротніца, Руднікі, Сімна, Сумілішкі, Сімна, Стаклішкі, Стаклішкі, Сьвятое Возера, Сярэя, Урдамін, Яшуны. Магдэбурскае права мелі Трокі (XV ст.), Аліта (15.06.1581), Алькенікі (26.06.1792), Доўгі (26.04.1792), Жосьлі (12.01.1792), Жыжмары (14.02.1792), Мерач (7.12.1569), Пуньск (1647), Сімна (1626), Стаклішкі (16.01.1792).

## Ураднікі

Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал.

## Крыніцы

## Літаратура
*
Васіль Далгалёў

**Васіль Барысавіч Далгалёў** (нар. 25 траўня 1951 году ў Рагачове) — беларускі палітык і дыплямат.

## Адукацыя
У 1973 годзе скончыў Менскі радыётэхнічны інстытут, у 1993 годзе — Беларускі дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт і ў 1996 годзе — магістратуру Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту. Кандыдат эканамічных навук, магістр зьнешнеэканамічнай дзейнасьці. Аўтар больш 20 навуковых прац і манаграфій.

## Біяграфія
Да 10 красавіка 1995 году быў дэпутатам Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня.

З 4 жніўня да 10 кастрычніка 1995 году быў начальнікам Службы кантролю Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь. 10 кастрычніка 1995 году быў прызначаны намесьнікам Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. 20 кастрычніка таго ж году быў уключаны ў склад калегіюму Савету міністраў. 2 сьнежня 1998 году быў прызначаны першым намесьнікам прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

З 13 сакавіка 2000 году да 9 сакавіка 2004 году быў старшынём Берасьцейскага абласнога выканаўчага камітэту.

З 24 кастрычніка 2000 году чалец Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня. 25 сакавіка 2004 году быў прызначаны Падпаўночным прадстаўніком Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь — намесьнікам Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь, у сувязі з чым скончыўся яго мандат дэпутата.

4 жніўня 2006 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Расейскай Фэдэрацыі, адстаўлены быў 8 сьнежня 2011 году.

## Узнагароды
* Ордэн Пашаны (21 лістапада 2001 году)
* Ганаровая грамата Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь (16 траўня 2011 году)
* Ганаровая грамата Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь (14 сакавіка 2000 году).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на старонцы амбасады ў Расеі <small> (па стане на 25 лістапада 2009 году) </small> 
* Кто есть кто в Республике Беларусь 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рагачове
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Пашаны (Беларусь)
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Расеі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту інфарматыкі і радыёэлектронікі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
Кварк

**Кварк** — фундамэнтальная часьцінка ў стандартнай мадэлі, якая не назіраецца ў свабодным стане. Гіпотэза пра існаваньне кваркаў узьнікла ў 1964 г. у схеме ўнітарнае сымэтрыі. Тэорыя прыпісвае кваркам дробны электрычны зарад (1/3 і 2/3 ад элемэнтарнага). Паводле стандарнае мадэлі зь іх складаюцца ўсе гадроны. З трох — барыёны, і з пары кварк-антыкварк — мэзоны. Пошукі кваркаў да гэтага часу не далі посьпеху, калі не лічыць 6 вельмі супярэчлівых выпадкаў выяўленьня іх у касьмічных прамянях. На дадзены момант вядомыя 6 «водараў» кваркаў, уласьцівасьці якіх прыведзеныя ў табліцы.

Катэгорыя:Элемэнтарныя часьцінкі
Мале

**Мале́** () — сталіца і найбуйнейшы горад Мальдыўскіх астравоў. Насельніцтва складае  чалавек у 2022 годзе ў межах адміністрацыйнай зоны і сумежнай геаграфічнай зоны ў 8,30 км², што робіць места адным з самых густанаселеных гарадоў у сьвеце. Мале геаграфічна месьціцца на паўднёвай ускраіне атолу Паўночны Мале. Адміністрацыйна горад складаецца з цэнтральнага вострава, вострава з аэрапортам і пяці іншых астравоў, якімі кіруе гарадзкая рада Мале. Традыцыйна гэта быў Каралеўскі востраў, адкуль кіравалі старажытныя каралеўскія дынастыі і дзе стаяў палац. У той час горад менаваўся як Магал. Раней гэта быў горад-мур, аточаны ўмацаваньнямі і брамамі. Каралеўскі палац Гандувару быў зьнішчаны разам з маляўнічымі крэпасьцямі і бастыёнамі ў час рэканструкцыі места за часам панаваньня прэзыдэнта Ібрагіма Насіра па скасаваньні манархіі ў 1968 годзе. Тым ня менш, некаторыя будынкі ўсё ж такі захаваліся, у прыватнасьці, пятнічны мячэт. За апошнія некалькі дзесяцігодзьдзяў востраў значна пашырыўся памерамі дзякуючы мэліярацыі. Цягам многіх гадоў Мале быў цэнтрам палітычных пратэстаў і знакавых падзеяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Бартуль

Прозьвішча **Бартуль** маюць:

* Аўген Бартуль — беларускі літаратар і нацыянальны дзяяч
* Францішак Бартуль (1918—2005) — дзяяч беларускай эміграцыі
Уладзімеж Цімашэвіч

**Уладзімеж Цімашэвіч** (нарадзіўся 13 верасьня 1950, Варшава, Польшча) — польскі грамадзка-палітычны дзеяч, юрыст, выкладчык.

## Сям’я
Сын Марыяна й Рэнаты Цімашэвічаў. Сям’я маці паходзіць з Валыні, бацькі — з Ваўкавыску, адкуль падчас Першае сусьветнае вайны эвакуявалася ў Сымбірск, дзе й нарадзіўся Марыян Цімашэвіч, будучы польскі вайсковец, палкоўнік. Сёньня ў Беларусі пражывае вельмі шмат крэўных Уладзімежа Цімашэвіча. У 1972 Уладзімеж ажаніўся з Барбарай Апановіч з Падляшша, мае зь ёй дачку Малгажату й сына Тамаша.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі ВНУ
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Польшчы
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Міністры замежных справаў Польшчы
Катэгорыя:Сэнатары Польшчы
Хрыстос прызямліўся ў Гародні (фільм)

**«Хрысто́с прызямлі́ўся ў Гаро́дні: Жыціе́ і ўзьнясе́ньне Юрася́ Бра́тчыка»** — фільм кінастудыі «Беларусьфільм», зьняты ў 1967 годзе і адноўлены ў 1989 годзе. Сцэнар фільму зрабіўся асновай для раману Ўладзімера Караткевіча «Хрыстос прызямліўся ў Гародні».

Толькі ў 1989 годзе фільм быў адноўлены і паказаны публічна.

## Сюжэт
У старадаўнія часы голаду і татарскіх набегаў актор-сатырык Юрась Братчык зьяўляецца перад народам у абліччы Хрыста, і народ верыць у цуд. Гэтым вырашае скарыстацца хітры манах Басяцкі. Юрася і яго сяброў — «апосталаў» арыштоўваюць па загадзе кардынала, грыміруюць, апранаюць у адпаведныя адзеньні і выводзяць да народа. Галодны люд пачынае маліць пра хлеб, і Юрась вядзе натоўп да засекаў багацеяў. Зьбегшы ад кардынала, Юрась зь сябрамі хаваецца ў жаночым кляштары. З дапамогай народу яны разьбіваюць і татараў, і войска кардынала.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на IMDB

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Уладзімера Караткевіча
Катэгорыя:Фільмы 1967 году
582

## Падзеі
* Маўрыс стаў імпэратарам Бізантыйскай імпэрыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Агатыяс, грэцкі паэт і гісторык
Церахоўка (Магілёўская вобласьць)

**Церахо́ўка** — вёска ў Сьвенскім сельсавеце Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці Беларусі. За 20 км ад Прапойску. Насельніцтва — 105 чалавек (2011). Побач зь вёскай пачынаецца рака Пацэя.

## Гісторыя
Назва паходзіць ад імя Церах. Паводле паданьня, вёска атрымала назву ад імя панскага арандатара (рандаціля), які арандаваў у пана зямлю зь вёскай. У 1884 годзе ў Бычанскай воласьці Быхаўскага павету, 65 двароў, у тым ліку 1 кавальскі, 261 жыхар, жыхары 3 двароў у адыходніцтве, хлебазапасны магазін. У 1910 годзе належала Церахоўскаму сельскаму таварыству, 95 двароў, 672 жыхары. Адносілася да Гайшынскага праваслаўнага прыходу. У 1912 годзе існавала аднаклясная царкоўна-прыходзкая школа. У 1926 годзе — 825 жыхароў. У 1961 годзе ў складзе Гайшынскага сельсавету. 23 сьнежня 2009 году перададзеная з Васькавіцкага ў Сьвенскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 108 чалавек
* 2007 год — 61 двор, 124 чалавекі
* 1999 год — 154 чалавекі
* 1926 год — 825 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сьвенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Пагарэльцы

Назву **Пагарэ́льцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Пагарэльцы — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці

### [[Польшча]]
* Пагарэльцы — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва

### [[Украіна]]

## Глядзіце таксама
* Пагарэлае
* Пагарэлец
* Пагарэліца
* Пагарэлка
* Пагарэльшчына
Уручча (неадназначнасьць)

Назву **Ўручча** маюць:

* **[[Уручча]]** — мікрараён у Менску
* **[[Уручча (станцыя мэтро)|Уручча]]** — станцыя Менскага мэтрапалітэну
* **[[Уручча (парк)|Уручча]]** — парк у аднайменным мікрараёне
* **[[Уручча (вёска)|Уручча]]** — вёска ў Выганіцкім раёне Бранскай вобласьці.
Сычы

**[[Сычы (птушкі)|Сычы]]** (*Athene*) — дробныя і сярэдняй велічыні птушкі сямейства савіныя.

Назву **Сычы** таксама маюць наступныя тапонімы:

## Беларусь
* Сычы — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці.
* Сычы — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці.

## Польшча
* Сычы — вёска ў гміне Нурэц-Станцыя Сямяціцкага павету Падляскага ваяводзтва.

## Глядзіце таксама
* Сыч (неадназначнасьць)
* Сычын
Друцкаўшчына

**Друцкаўшчы́на** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сноўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 424 чалавекі
* 1999 год — 457 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Сынгалы

**Сынгалы́** — вёска ў Беларусі, каля вытокаў ракі Ведзьмы. Уваходзяць у склад Сноўскага сельсавету Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Адзначалася старажытнае германскае імя Singilo.

## Гісторыя
У XIX ст. Сынгалы ўваходзілі ў склад Барысаўскага павету Менскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1909 год — 161 чалавек у вёсцы Сынгалах і 6 чалавек у фальварку Сынгалах
* 1999 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Pong (гульня)

**Pong** — відэагульня, якая зьяўляецца сваеасаблівым сымулятарам настольнага тэнісу з прымітыўнай двумернай графікай. Галоўная мэта гульні — перамагчы другога гульца: кампутар ці чалавека — набраўшы большы за яго лік.

Pong была выдадзена кампаніяй Atari 29 лістапада 1972 году і стала першай шырокавядомай гульнёй, якая атрымала вялікі распаўсюд як на гульнявых аўтаматах, гэтак і на кансолях. Посьпех гульні натхніў Atari на разробку гульні Breakout у 1976 годзе, а потым і Taito — на стварэньне Arkanoid у 1986, што дало пачатак новаму жанру аркадных відэагульняў — *арканоід*.

## Гульнявы працэс
*Pong* зьяўляецца двумернай спартыўнай гульнёй-сымулятарам настольнага тэнісу. Гулец кіруе вэртыкальна сваёй плятформай-ракеткай, з дапамогай якой ён адбівае мячык. Ад верхняй і ніжняй мяжы поля мячык адскоквае пад тым самым кутом, пад якім і трапіў на мяжу. Галоўнае — абараніць сваю мяжу (зь левага ці правага боку), каб мячык ня трапіў па-за ракетку. Калі мячык трапіў за ракетку гульца, лік апанэнта павялічваецца на адзінку. Выйграе той, у каго будзе большы лік напрыканцы.

## Гісторыя

*Pong* была першай гульнёй, якую разрабіла кампанія Atari, Inc., заснаваная ў 1972 годзе Ноланам Бушнэлам і Тэдам Дэбні.

Пасьля выпуску Computer Space Бушнэл вырашыў стварыць кампанію, якая б стварала больш гульняў. Першы кантракт быў заключаны з Bally Technologies для стварэньня гоначнае гульні.

### Хатняя вэрсія: «Home Pong»
Посьпех аркаднай вэрсіі прымусіў кампанію ствараць новыя прадукты. У 1974 годзе інжынэр Atari Гараль Лі стварыў хатнюю вэрсію гульні, якая падключалася да тэлевізара: *Home Pong*. Кодавая назва разрбокі была «Darlene» (паводле адной з супрацоўніц кампаніі).

Кантролер, які быў распрацаваны, уяўляў сабою прыладу, прыстасаваную да падстаўкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Pong-story.com — найбольш разгорнутая інфармацыя пра гульню і яе гісторыю
* The Atari Museum — агляд плятформы Atari і яе разьвіцьця
* Клёны Pong — разнастайныя клоны арыгінальнае гульні пад розныя плятформы

Pong
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1972 годзе
Рылаўшчына (Менская вобласьць)

**Ры́лаўшчына** (з 1964 году — *Дру́жба*) — колішняя вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці. Рылаўшчына ўваходзіла ў склад Шчомысьліцкага сельсавету. Вёска разьмяшчалася на паўднёвы захад ад Менску. 

## Гісторыя
30 ліпеня 1964 году ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага савету БССР назва Рылаўшчына была зьмененая на Дружбу як немілагучная. Сёньня частка Менску (мікрараён Брылевічы).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 577

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Мікрараёны Менску
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Тадэвуш Ісаковіч-Залескі

**Тадэвуш Бохдан Ісаковіч-Залескі** (; нар. 7 верасьня 1956 году ў Кракаве — пам. 9 студзеня 2024 году ў Хшанаве) — польскі армянін, каталіцкі сьвятар армянскага й лацінскага абраду, гісторык Касьцёла.

Крэўны арцыбіскупа львоўскага армянскага абраду Ізаака Мікалая Ісаковіча (1824—1901). Ужо за студэнцкім часам быў дзеячам апазыцыі — быў сябрам Студэнцкага Камітэту Салідарнасьці, рэдактарам нелегальнай газэты. У 1983 годзе быў высьвечаны на ксяндза і атрымаў накіраваньне на студыю да Рыму, але 3 разы не атрымаў пашпарту. Стаў апекунам працоўных ў Кракаве-Новае Гуце. У 1985 годзе два разы быў жорстка зьбіты функцыянэрамі бясьпекі . Удзельнічаў у страйках.

Старшыня фонду сьвятога брата Альберта, які апякуе інвалідаў. Папулярызатар ведаў пра армянаў. З 2001 году пастар армян у паўднёвай Польшчы. Пасьля рэарганізацыі армянскіх структур, з 1 сьнежня 2009 году пробашч армянскай парафіі ў горадзе Глівіцы . З 2009 году зьяўляецца таксама прадстаўніком меншасьці армян у Супольнай камісіі ўраду й нацыянальных меншасьці .

З 2006 году яўна выступае з пастулятам люстрацыі ў Касьцёле (раскрыцьця ксяндзоў-даносчыкаў бясьпекі), за што яго моцна крытыкуюць. Абвяшчае таксама патрабаваньні асуджэньня валынскае бойні палякаў.

У 1999 і 2006 годзе ўзнагароджаны Ордэнам Адраджэньня Польшчы.

## Публікацыі
* *Słownik biograficzny księży ormiańskich i pochodzenia ormiańskiego w Polsce w latach 1750—2000* (2001),
* *Arcybiskup ormiański Izaak Mikołaj Isakowicz «Złotousty» : duszpasterz, społecznik i patriota 1824—1901* (2001),
* *Księża wobec bezpieki na przykładzie archidiecezji krakowskiej* (2007) ,
* *Przemilczane ludobójstwo na Kresach* (2008).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Армяне ў Польшчы
Катэгорыя:Нарадзіліся 7 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кракаве
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Народнай Рэспубліцы
Катэгорыя:Польскія пробашчы
Катэгорыя:Асобы Глівіцаў
Катэгорыя:Узнагароджаныя крыжам кавалерскім ордэна Адраджэньня Польшчы
Катэгорыя:Узнагароджаныя крыжам камандорскім ордэна Адраджэньня Польшчы
Катэгорыя:Памерлі 2 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 2024 годзе
Слабада (Наваградзкі раён)

**Слабада́** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Слабада ўваходзіць у склад Любчанскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 23 чалавекі
* 2008 год — 30 чалавек
* 1999 год — 44 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Любчанскі пасялковы савет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Малінаўка (станцыя мэтро)

«**Малі́наўка**» (трансьліт.: *Malinaŭka*) — канцавая станцыя Маскоўскае лініі Менскага мэтрапалітэну, злучаная са станцыяй «Пятроўшчына». Адкрытая 3 чэрвеня 2014 году, першапачатковае плянаванае адкрыцьцё — лістапад 2013 году.

Архітэктар — Уладзімер Целяпнёў, скульптар — .

Будаўніцтва перагонных тунэляў ад станцыі «Пятроўшчына» да перасячэньня з вуліцай Касманаўтаў вялося закрытым спосабам, ад скрыжаваньня з вуліцай Касманаўтаў да станцыі «Малінаўка» — адкрытым спосабам.

## Разьмяшчэньне
Знаходзіцца на паўднёва-заходняй ускраіне Менску, паблізу МКАД. Разьмешчаная на перакрыжаваньні прасп. Дзяржынскага, вул. Ясеніна і вул. Яна Чачота, ля мікрараёнаў Малінаўка й Брылевічы. Найбольш паўднёвая з усіх станцыяў Маскоўскае лініі й менскага мэтрапалітэну наогул, наступная праектаваная станцыя гэтай жа лініі, якая паводле плянаў будзе месьціцца пасьля Малінаўкі — Шчомысьліца.

## Дызайн
Беларускі скульптар Максім Пятруль зьяўляецца аўтарам твораў візуальнага мастацтва, інтэграваных у грамадзкую прастору станцыі Малінаўка, спраектаванай архітэктарам Уладзімірам Целяпнёвым. На гэтай станцыі ажыцьцяўляецца ўкараненьне твораў мастацтва М. Петруля, а сама станцыя набыла экспазыцыйную функцыю, становячыся выставачнай пляцоўкай, альтэрнатыўнай традыцыйным выставачным прасторам — музэям, галерэям і арт-цэнтрам. Асноўнай задачай твораў зьяўляецца не столькі дэкаратыўная функцыя, колькі рэпрэзэнтатыўная — прадстаўленьне саміх сябе ў якасьці завершаных мастацкіх твораў «візуальнага мастацтва для грамадзкіх прастор».

## Галерэя

Maxim Piatrul Minsk Metro Station MALINAŬKA.jpg
Malinaŭka Minsk Metro station by Maxim.jpg


## Крыніцы

Катэгорыя:Станцыі Менскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Маскоўская лінія мэтро (Менск)
Ян Баляслаў Луцкевіч

**Я́н Балясла́ў Луцке́віч** (1831—1895, Менск) — штабс-капітан расейскае арміі, бацька Яна і Антона Луцкевічаў.

Сябраваў зь Вінцэнтам Дунін‑Марцінкевічам.

Служыў на Лібава-Роменскай чыгунцы спачатку ў Шаўлях, а потым у Лібаве.

Памёр у 1895 годзе ў Менску. Пахаваны на менскіх Кальварыйскіх могілках.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1831 годзе
Катэгорыя:Беларускія чыгуначнікі
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Памерлі ў 1895 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Пахаваныя на Кальварыйскіх могілках
Аткарск

**Аткарск** () — горад (з 1780) ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Аткарскага раёну Саратаўскай вобласьці. Насельніцтва 27,8 тыс. чал. (2005). Заснаваны ў 18 ст. 

Горад разьмешчаны на Прыволскім узвышшы, пры ўпадзенні ракі Аткара ў раку Мядзьведзіца (левы прыток Дону), за 92 км на паўночны захад ад Саратава. Рака дзеліць горад напалову.

## Аткарск і Беларусь
У турме Аткарску памёр беларускі грамадзкі і палітычны дзеяч Антон Луцкевіч (1884-1942).

Катэгорыя:Гарады Расеі
Саратаўская вобласьць

**Саратаўская вобласьць** — суб’ект Расейскай Фэдэрацыі, разьмешчаны на паўночным усходзе эўрапейскай часткі краіны ў ніжнім цячэньні ракі Волгі. Адміністрацыйны цэнтар — Саратаў.

Разьмешчаная ў паўночнай частцы Ніжняга Паволжа. Плошча вобласьці складае 100,2 тыс. км². З захаду на ўсход тэрыторыя выцягнутая на 575 км, з поўначы на поўдзень — на 330 км. Агульная працягласьць межаў складае больш за 3500 км. На ўсходзе вобласьці праходзіць дзяржаўная мяжа з Казахстанам. На поўдні — мяжа з Валгаградзкай вобласьцю. На захадзе мяжуе з Варонескай і Тамбоўскай абласцямі. На поўначы мяжуе зь Пензенскай, Самарскай, Ульянаўскай, Арэнбурскай абласьцямі. Праз вобласьць працякае рака Волга, якая дзеліць вобласьць на 2 часткі: *Левабярэжжа* і *Правабярэжжа*.

Колькасьць насельніцтва на 2006 год — 2608,3 тыс. чалавек, зь якіх у гарадах жыве 73,7%. Нацыянальны склад: расейцы — 85,9 %, казахі — 2,9 %, украінцы — 2,5 %, татары — 2,2 % і іншыя.

Падзяляецца на 38 раёнаў. Найбуйнейшыя гарады: Саратаў, Энгельс, Балакова, Балашоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Маскоўскае (электрадэпо, Менск)

**Электрадэпо «Маскоўскае»** (**ЦЧ-1**) — электрадэпо Менскага мэтрапалітэну, зараз абслугоўвае Маскоўскую лінію. Да 2003 году таксама абслугоўвала Аўтазаводзкую лінію.

Дэпо мае адгалінаваньне да звычайнае чыгункі (станцыя «Менск-Сартыровачны»), што абумоўлена выкарыстаньнем той жа каляіны ў мэтро, што і ў звычайнай чыгунцы (1520 мм).

## Гісторыя
Электрадэпо было адчынена ў складзе першае чаргі Менскага мэтрапалітэну ў 1984 годзе.

### Лініі

## Рухомы склад
* 81-717/714 — з 1984 году

Агулам дэпо мае 126 вагонаў (што складае 25 пяцівагонных складаў ды адзін рэзэрвовы вагон).

Катэгорыя:Дэпо Менскага мэтрапалітэну
Магілёўскае (электрадэпо)

**Электрадэпо «Магілёўскае»** (**ЦЧ-2**) — другое па ліку электрадэпо Менскага мэтрапалітэну. Ад пачатку абслугоўвае Аўтазаводзкую лінію.

## Гісторыя
Электрадэпо пачало сваю працу 1 верасьня 2003 году. Дагэтуль другая лінія абслугоўвалася «Маскоўскім» электрадэпо, што на аднайменнай лініі.

## Рухомы склад
* 81-717/714 — з 2003 году

Агулам дэпо мае 156 вагонаў (што складае 31 пяцівагонных складаў ды адзін рэзэрвовы вагон).

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпо Менскага мэтрапалітэну
570-я

**570-я**

Стагодзьдзі: V стагодзьдзе — VI стагодзьдзе — VII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
520-я
530-я
540-я
550-я
560-я
**570-я**
580-я
590-я
600-я
610-я
620-я


Гады: 
570, 571, 572, 573, 574, 575, 576, 577, 578, 579

----

## Асноўныя падзеі
* нарадзіўся прарок Мухамад

## Вонкавыя спасылкі
Румынскі лей

**Румы́нскі лей** (, код ISO 4217: *RON*) — афіцыйная валюта Румыніі. Лей дзеліцца на 100 бані. Банкноты вырабляюцца з палімэрнага матэрыялу. Румынія другая краіна (пасьля Аўстраліі) якая ўвяла ў абарачэньне «плястыкавыя грошы».

1 ліпеня 2005 году была праведзена дэнамінацыя, у прапорцыі 10 000 да 1. Старыя банкноты былі ў абарачэньні да канца 2006 году.

Катэгорыя:Эўрапейскія валюты
Катэгорыя:Эканоміка Румыніі
572

## Падзеі
* пачалася вайна паміж Бізантыйскай імпэрыяй і Пэрсыяй
* уладаньні Бізантйскай імпэрыі ў Гішпаніі былі атакаваны вэстготамі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Ліюва І, вэстгоцкі кароль Гішпаніі

## Вонкавыя спасылкі
571

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Мухамад, ісламскі прарок

## Сьмерці
*
Хадасы

Назву **Хадасы́** маюць наступныя населеныя пункты:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Хадасы — вёска ў Жабінкаўскім раёне
** Хадасы — вёска ў Камянецкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Хадасы — вёска ў Наваградзкім раёне

* Менская вобласьць:
** Хадасы — вёска ў Вялейскім раёне

## Глядзіце таксама
* Ходасы
Хадасы (Гарадзенская вобласьць)

**Хадасы́** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Хадасы ўваходзяць у склад Любчанскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 2008 год — 14 чалавек
* 1999 год — 26 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Любчанскі пасялковы савет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Прыёрбанк

**Прыёрбанк** (таксама **Пріорбанк**) — найбуйнейшы беларускі прыватны банк. Мае 37 цэнтраў банкаўскіх паслугаў, 44 пазыковыя цэнтры  і 4 даччыныя прадпрыемствы: «Дом Офіс 2000», «Прыёрлізінг», «Райфайзэн-Лізінг», «Сёмая лінія».

## Гісторыя
«Прыёрбанк» быў заснаваны 20 студзеня 1989 г. як Менскі інавацыйны банк. Сярод акцыянэраў банку былі Менскі аўтамабільны завод, Беларуснафта, Гомельскае прадпрыемства транспарту нафты «Дружба» і іншыя.

У 1991 г. банк быў перайменаваны ў Беларускі прамыслова-інавацыйны банк «Прыёрбанк». У лістападзе 1991 году банк быў акцыянаваны і атрымаў Генэральную ліцэнзію на ажыцьцяўленьне апэрацыяў у замежных валютах. Была вызначана стратэгія разьвіцьця «Прыёрбанку» як унівэрсальнага, а не спэцыялізаванага банку.

Яшчэ на этапе станаўленьня была зроблена стаўка на актыўнае фінансаваньне найбуйнейшых дзяржаўных прамысловых прадпрыемстваў. У 1994—1995 гадох адчыніліся прадстаўніцтвы «Прыёрбанку» ў Нямеччыне, Польшчы і Расеі.

У чэрвені 1998 г. акцыянэрам (27%) зрабіўся Эўрапейскі банк рэканструкцыі і разьвіцьця, у жніўні 2008 году ЭБРР прадаў свой пакет.

«Прыёрбанк» быў адным з заснавальнікаў нацыянальнай картачнай сыстэмы «БелКарт», зрабіўся першым сярод беларускіх крэдытна-фінансавых інстытутаў чальцом плацёжных асацыяцыяў VISA International і MasterCard / Europay.

У 2003 годзе 50% акцыяў ААТ «Прыёрбанк» набыла аўстрыйская банкаўская група Raiffeisen International. Пасьля гэтая доля была павялічана да 87,74%.

На сёньняшні дзень філіяльная сетка ААТ «Прыёрбанк» складае больш за 90 пунктаў продажаў.

З красавіка 2023 году банк знаходзіцца пад санкцыямі Канады.

## Акцыянэры
На дадзены момант 87,74% акцыяў належаць Raiffeisen International Bank-Holding AG, астатнія акцыі належаць дзяржаўным органам і прыватным інвэстарам. У пачатку 2009 г. Raiffeisenbank выказваў намер зрабіцца ўладальнікам 100% акцыяў «Прыёрбанку».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Банкі Беларусі
Катэгорыя:Raiffeisen Zentralbank
Катэгорыя:Студзень 1989 году
Катэгорыя:1989 год у Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1989 годзе
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Катманду

**Катманду** () — сталіца і найбуйнейшы горад Нэпалу. Насельніцтва складае 671 846 чалавек (2008).

Са студзеня 1987 году ў Катманду дзейнічае Паўднёваазіяцкае аб’яднаньне рэгіянальнай супрацы. 

## Галерэя

Kathmandu-Ausblick-10-Restaurant am Palastplatz-Dachlandschaft-2007-gje.jpg
Kathmandu-Asan-38-2015-gje.jpg
Kathmandu-Dhwaka Bahal-06-Henakar Mahavihar-2007-gje.jpg
Kathmandu-Dinner-04-Taenzerin-Musiker-2007-gje.jpg
Kathmandu-Hotel-02-Marshyangdi-2013-gje.jpg
Kathmandu-Janbahal-50-Markt-Gewuerze-2015-gje.jpg
Kathmandu-Menschen-16-Maedchen vor blauer Tuer-2015-gje.jpg
Kathmandu-Hanuman Dhoka-Nasal Chowk-32-2013-gje.jpg


## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Нэпалу
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Маскоўскі аўтавакзал (неадназначнасьць)

* **[[Маскоўскі аўтавакзал (Менск)|Маскоўскі аўтавакзал]]** — аўтавакзал у Менску
* **[[Маскоўскі аўтавакзал]]** — аўтавакзал у Маскве
Маскоўскі аўтавакзал (Менск)

**Маскоўскі аўтавакзал** — аўтавакзал у Менску. Знаходзіўся на перакрыжаваньні пр. Незалежнасьці і вул. Філімонава, ва ўсходняй частцы гораду. Недалёка ад вакзалу месьціца станцыя мэтро Маскоўская.

Аўтавакзал абслугоўвў міжнародныя, міжмескія й прымескія маршруты Віцебскага й Маскоўскага напрамкаў. Быў разьлічаны на абслугоўваньне 15 тысячаў пасажыраў у суткі. Таксама на тэрыторыі вакзалу працавала дыспэтчарская станцыя, разваротнае кальцо для аўтобусаў і тралейбусаў.

## Гісторыя
Праект вакзалу быў падрыхтаваны ў 1990 годзе, але з-за браку фінансаваньня будаўніцтва скончылася толькі ў 1999 годзе. Архітэктарам вакзалу выступіў Мікалай Навумаў.

У 2014 годзе пачалося разбурэньне вакзалу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўтавакзалы Менску
Аляксей Шэін

**Аляксе́й Шэ́ін** (нарадзіўся 13 ліпеня 1976 году, Менск) — беларускі хрысьціянскі пісьменьнік, журналіст, грамадзкі дзеяч.

## Біяграфія
Скончыў школу з мастацкім ухілам у Горадні, філялягічны факультэт БДУ.

Навучаўся ў магістратуры Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту (Вільня, Летува), у Haggai Institute (Гаваі, ЗША). Прайшоў праграму абмену для прафэсіяналаў Community Connections па тэме культуры ў Паўночнай Караліне (ЗША). Скончыў «Сцэнарную майстэрню Аляксандра Малчанава» (Масква).

Зьяўляецца арганізатарам курсаў беларускай мовы «Моваведа».

Адзін з заснавальнікаў «Маладога Фронту». У 2000—2004 гадох — намесьнік старшыні МФ. З 1999 да 2003 — сябра Сойму і Ўправы Партыі БНФ, прэс-сакратар партыі. У 2001 годзе — прэсавы сакратар старшыні Палітычнай рады дэмакратычных сілаў Сямёна Домаша. У 2005—2006 гадох — прэсавы сакратар, а затым — сьпіч-райтэр кандыдата ў прэзыдэнты Аляксандра Мілінкевіча.

Журналіст, аўтар публікацыяў у друкаваных выданьнях і ў інтэрнэце. Друкаваўся ў газэтах «Свабода», «Літаратура і Мастацтва», «Наша слова», «Беларуская маладзёжная», «Наша Ніва», «Народная Воля» і іншых. Працаваў у інфармацыйнай кампаніі БелаПАН.

Адзін з ініцыятараў аднаўленьня Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі. У межах БХД займаўся пераважна кампаніяй «Моцная сям’я — моцная Беларусь», якая выступае за падтрымку сямейных каштоўнасьцяў. Таксама Аляксей Шэін быў адным з ініцыятараў правядзеньня кампаніі «За свабоду сумленьня», у ходзе якой было сабрана больш за 50 000 подпісаў жыхароў Беларусі за зьмены ў рэлігійнае заканадаўства. Адзін з каардынатараў гэтай кампаніі.

У 2015 годзе выйшаў ягоны дэбютны раман «Сем камянёў».

Аўтар і рэжысэр дакумэнтальнага фільму «Хрыстос забаронены» пра становішча хрысьціянаў у СССР.

## Асабістае жыцьцё
Жанаты. Жонка Натальля — кандыдат філялягічных навук, перакладчыца і журналістка. У 2009 годзе нарадзіўся сын Якуб, у 2010 — Ян, у 2013 — Сымон.

## Узнагароды
* 2014 год — пераможца літаратурнага конкурсу Саюзу беларускіх пісьменьнікаў «Эксьлібрыс» імя Аляксандра Ўласава.
* 2015 год — прэмія «Чэмпіёны грамадзянскай супольнасьці» ў намінацыі «Грамадзкі лідэр году» як вядоўца курсаў «Моваведа». Прэмія ўручаецца Асамблеяй няўрадавых дэмакратычных арганізацыяў.
* 2017 год — узнагароджаны дыплёмам «Пяцёрка найлепшых беларускіх аўтараў». Гэтая штогадовая ўзнагарода ўручаецца Цэнтралізаванай сыстэмай дзіцячых бібліятэк Менску.

## Бібліяграфія
* «Сем камянёў» / Аляксей Шэін. — Мінск: Пазітыў-цэнтр, 2015. — 416 с — 

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Маладога Фронту
Катэгорыя:Палітыкі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Сябры Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі
560-я

**560-я**

Стагодзьдзі: V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе - VII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
510-я
520-я
530-я
540-я
550-я
**560-я**
570-я
580-я
590-я
600-я
610-я


Гады: 
560, 561, 562, 563, 564, 565, 566, 567, 568, 569

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі
565

## Падзеі
* Юстын ІІ стаў імпэратарам Бізантыйскай імпэрыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Юстын І, імпэратар Бізантыйскай імпэрыі

## Вонкавыя спасылкі
578

## Падзеі
* Тыберыюс ІІ Канстантын стаў імпэратарам Бізантыйскай імпэрыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 5 кастрычінка — Юстын ІІ, рымскі імпэратар
562

## Падзеі
* падпісана мірная дамова паміж Бізантыйская імпэрыяй і Пэрсыдзкай імпэрыяй

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Пракопіюс, бізантыйскі гісторык

## Вонкавыя спасылкі
Усходні аўтавакзал (Менск)

**Усходні аўтавакзал** — аўтавакзал у Менску. Разьмяшчаецца ў паўднёва-ўсходняй частцы гораду на дарожнай разьвязцы вуліц Ванеева, Алега Кашавога і праспэкта Ракасоўскага.

Аўтавакзал абслугоўвае некалькі міжнародных маршрутаў, а таксама прымескія й міжмескія пасажырскія перавозкі. Вакзал падзяляецца на два пэроны: левы і правы, кожны мае 10 плятформаў пасадкі і 10 плятформаў для прыбыўшага транспарту.

## Гісторыя
Усходні аўтавакзал быў пабудаваны ў 1983 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аўтавакзалы Менску
Цэнтральны аўтавакзал (Менск)

**Цэнтральны аўтавакзал** — аўтавакзал у Менску. Разьмешчаны каля Прывакзальнай плошчы ў цэнтральнай частцы гораду.

## Гісторыя
Аўтавакзал быў пабудаваны на месцы былой воданапорнай вежы і пачаў сваю працу ў 1962 годзе.

15 жніўня 2007 году вакзал быў зачынены на рэканструкцыю, а ў лістападзе ўжо быў дэмантаваны. На яго месцы пабудаваны новы комплекс, які адчыніў свае дзьверы ў 2011 годзе.

## Сёньня
Новы комплекс складаецца зь пяці ўзроўняў: на першым, падземным, разьмешчаны тэхнічныя памяшканьні й камэры захоўваньня, на першым паверсе — касы й залі чаканьня. Вышэй знаходзяцца офісы й крамы. Каля вакзалу таксама разьмешчаны пяціўзроўневы паркінг, агульная плошча якога вырасла на 75% — з 2 да 3,5 тыс. м². Аўтавакзалу нададзены статус міжнароднага, праз што магчымы рэгулярныя рэйсы ў Кіеў, Маскву, Варшаву, Прагу і іншыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Аўтавакзал «Цэнтральны»

Катэгорыя:Аўтавакзалы Менску
Менскі чыгуначны вакзал

значак|Чыгуначны Вакзал Менск-Пасажырскі

**Ме́нскі чыгу́начны вакза́л** (да 1928 году — **Віленскі вакзал**) — пасажырскі тэрмінал чыгуначнае станцыі «Менск-Пасажырскі». У цэнтар можна трапіць з дапамогай станцыі Вакзальная.

## Гісторыя

Першы будынак чыгуначнага вакзалу быў пабудаваны ў Менску ў 1871—1874 гадох. У 1890 годзе замест яго быў пабудаваны мураваны будынак, па-над пуцямі быў узьняты мост, які праіснаваў да 1964 году. Замест яго быў пабудаваны падземны пераход да плятформаў.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны будынак вакзалу быў зьнішчаны, з-за гэтага ён быў перабудаваны ад пачатку. Новы вакзал быў пабудаваны ў 1946 годзе і праіснаваў да 1991, калі яго дэмантавалі для пабудовы новага сучаснага чыгуначнага вакзалу. Стварэньне новага комплексу пачалося ў 1985 годзе. Да канца 1980-х у працу была ўведзеная першая чарга, якая складалася з залі чаканьня й 13-павярховага будынку. З прычыны разпаду СССР і браку фінансаў у поўную моц будаваньне пачалося зноў напрыканцы стагодзьдзя, але ўжо па перагледжаным праекце.

30 сьнежня 2000 году новы будынак вакзалу распачаў сваю працу. Сетка падземных пераходаў зьвязвае вакзал з чыгуначнымі плятформамі, Цэнтральным аўтавакзалам, станцыяй мэтро «Плошча Леніна», Прывакзальнай плошчай.

## Напрамкі
На 2009 год цягнікі з вакзалу хадзілі ў наступных напрамках:

Акрамя міжнародных перавозак, вакзал абслугоўвае міжмескія і прымескія маршруты Баранавіцкага, Маладэчанскага, Аршанскага й Асіповіцкага напрамкаў.

## Галерэя

Катэгорыя:Вакзалы Менску
Маскат

**Маска́т** () — сталіца і найбуйнейшы горад Аману. Насельніцтва гораду поруч з прадмесьцямі налічвае блізу 1,45 мільёнаў чалавек паводле зьвестак на кастрычнік 2023 году. Вядомы з пачатку I стагодзьдзя нашай эры як важны гандлёвы порт паміж захадам і ўсходам. Маскат кіраваўся рознымі мясцовымі плямёнамі, а таксама замежнымі дзяржавамі, як то Сасанідзкай, Партугальскай і Асманскай імпэрыямі ў розныя моманты сваёй гісторыі. У XVIII стагодзьдзі ўплыў гораду значна пашырыўся да Ўсходняе Афрыкі і Занзыбару. Як важны порт у Аманскай затоцы Маскат заўжды прыцягваў замежных гандляроў і пасяленцаў, такіх як пэрсы, бэлуджы і сындгі. З пачаткам укаранаваньня султана Кабуса бэн Саіда ў 1970 годзе, Маскат перажыў хуткае разьвіцьцё інфраструктуры, што прывяло да росквіту эканомікі і будаўніцтва шматнацыянальнага грамадзтва. Маскат характарызуецца як бэта-горад у сыстэме глябалізацыі паводле некаторых дасьледваньняў.

Горы Гаджар дамінуюць над Маскатам. Сам горад месьціцца на Арабскім моры ўздоўж Аманскай затокі ў непасрэднай блізкасьці ад стратэгічнай Армускай пратокі. Ляндшафт гораду фармуюць невысокія белыя будынкі, але порт на паўночна-ўсходнім ускрайку гораду мае іншую архітэктуру. У эканоміцы Маската пераважаюць гандаль, нафта, звадкаваны прыродны газ і портавыя паслугі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Аману
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Культпросвет

«**Культпросвет**» () — дзясяты студыйны альбом гурту «Ляпіс Трубяцкі».

У продажы зьявіўся 1 верасьня 2009 году, але ўжо другі альбом запар аўтары напярэдадні (з 24 жніўня) дазволілі спампаваць альбом з сацыяльных сетак «Facebook» і «Круги» ў рознай якасьці: 192 і 320 кілябітаў на сэкунду.

## Зьмест
# «Буревестник»
# «Анархо-турист»
# «Бесы»
# «Мистер Лох»
# «Болт»
# «Красный факел»
# «Пульс эпохи»
# «Зомби-роботы»
# «Ружовыя акуляры»
# «Нигилист»
# «Свежий ветер»
# «Светлячки»

*Бонус*: «Буревестник» (кліп)

## Удзельнікі
* Сяргей Міхалок: вакал, рытм-гітара, пэркусія
* Павал Булатнікаў: вакал, пэркусія
* Руслан Уладыка: гітара, акардыён, клявішы
* Дзяніс Стурчанка: бас-гітара
* Павал Кузюковіч: труба, бэк-вакал
* Іван Галушка: трамбон, бэк-вакал
* Аляксандар Старажук: бубны

Катэгорыя:Альбомы гурта «Ляпіс Трубяцкі»
Нахум Гольдман

**Нахум (Навум) Гольдман** (, ; 10 ліпеня 1895, Вішнева (цяпер Валожынскі раён) —29 жніўня 1982, Бад-Райхенхалль, Заходняя Нямеччына) — грамадзкі дзяяч, адзін зь лідэраў сіянісцкага руху, заснавальнік і прэзыдэнт Сусьветнага габрэйскага кангрэсу.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Сіяністы
Катэгорыя:Беларускія жыды