open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Утылізацыйны збор

**Утылізацы́йны збор** (утыльзбор;  — выкарыстаньне) — аднаразовае мыта за карыстаньне доўгатэрміновым таварам.

1 сакавіка 2014 году ўведзены ў Беларусі на ўвозімыя самаходы ў сувязі з удзелам у Мытным зьвязе Беларусі, Казахстану і Расеі.

## Беларусь
4 лютага 2014 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 64 «Аб утылізацыйным зборы ў дачыненьні транспартных сродкаў», які ўводзіўся зь 1 сакавіка 2014 году пры ўвозе самаходаў у Беларусь. У пункце 1.2 Указу вызначалася, што «ўтылізацыйны збор у Рэспубліцы Беларусь сплачваецца паводле базавых ставак і каэфіцыентаў да іх, якія вызначае Савет міністраў Рэспублікі Беларусь, аднаразова за кожны транспартны сродак». Указ зацьвердзілі дзеля «забесьпячэньня рацыянальнага выкарыстаньня прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяродзьдзя, а таксама максымальнага прыцягненьня адкідаў у абарот у якасьці другаснай сыравіны». Утылізацыйны збор увялі на ўзор Расеі, дзе яго пачалі зьбіраць з пачатку 2014 году, бо Беларусь уваходзіла ў Мытны зьвяз Беларусі, Казахстану і Расеі. Пагатоў, стаўкі збору былі аднолькавымі з расейскімі. Для фізычных асобаў каэфіцыент да базавай стаўкі збору складаў 0,1. Пры ўвазе з-за мяжы яго спаганяў Дзяржаўны мытны камітэт Беларусі, а з аўтавытворцаў у Беларусі — Міністэрства па падатках і зборах Беларусі. 27 лютага 2014 году Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 172, якой зацьвердзіў утыльзбор за самаход векам да 3-х гадоў у памеры 60 даляраў, а за старэйшы за 3 гады — 85 даляраў.

30 кастрычніка 2015 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 445, якім пашырыў утылізацыйны збор на самаходы, дабудаваныя ў Беларусі на шасі заказчыка. Указ зацьвердзілі з уліку тэхнічнага рэглямэнту Мытнага зьвязу ЭАЭЗ. 30 студзеня 2016 году Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 74, якой з 4 лютага 2016 году павысіў памер утыльзбору зь фізычных асобаў у 8,25 разы да 4,95 млн рублёў (247 даляраў) за самаход векам да 3-х гадоў і да 7,425 млн рублёў (371 $) за старэйшыя за 3 гады. Гэтую Пастанову зацьвердзілі праз удзел Беларусі ў Эўразійскім эканамічным зьвязе, бо ўрад Расеі ўзьняў стаўкі ўтыльзбору 1 студзеня 2016 году. Таксама стаўкі сталі вылічаць у беларускіх рублях замест расейскіх. 15 лютага 2018 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 67 «Аб захадах разьвіцьця міжнародных аўтамабільных перавозак грузаў», якім вызваліў ад утыльзбору ў 2018 годзе седлавыя цягачы і грузавікі поўнай вагой ад 12 да 50 тонаў, якія належалі да 6-й экалягічнай клясы.

4 кастрычніка 2018 году А. Лукашэнка падпісаў Указ аб увядзеньні ўтыльзбору пры ўвозе прычэпа і паўпрычэпа найбольшай вагой звыш 10 тонаў. Стаўка збору была супастаўнай з расейскай. 16 лістапада 2020 году Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 647, якой зь 2021 году увёў павышаны ўтыльзбор за ўвоз самаходаў, старэйшых за 7 гадоў, у памеры 1225,1 рублёў (482 $).

## Крыніцы

Катэгорыя:Падаткі
Катэгорыя:Прававыя тэрміны
Бабынічы (возера)

**Бабынічы**, **Бабына** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Начы. Знаходзіцца ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці. Плошча паверхні возера 0,6 км². Даўжыня 1,87 км, найбольшая шырыня 0,43 км. Найбольшая глыбіня дасягае 5 м, сярэдняя складае 1,9 м. Аб’ём вады 1,18 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 4,5 км.

На ўсходнім беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Бабынічы.

## Апісаньне
Катлавіна возера падпруднага тыпу серпавіднай формы, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы спадзістыя, на ўсходзе стромкія вышынёй 30—40 мэтраў. Берагавая лінія слабазьвілістая. Берагі нізкія, пясковыя, на паўночным захадзе і захадзе возера берагі сплавінныя. На паўночным захадзе, захадзе і поўдні возера абалона шырынёй да 600 мэтраў.

Дно роўнае. Мелкаводзьдзе высланае пяском і пясковым ілам, на большых глыбінях — крэменязёмістым сапрапелем і гумусавай глінай. Расьліннасьць пашыраецца да глыбіні 2,5 мэтраў і займае каля 83% плошчы возера.

Возера эўтрофнае, праточнае. Упадае рака Быстрыца і чатыры ручаі, злучаецца пратокамі з азёрамі Нясітай і Нявідай.

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка, краснапёрка, гусьцяра, карась, лінь, верхаводка, язь, мянтуз.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Начы (прытока Дзьвіны)
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёну
Галіна Ісаевіч

**Галі́на Анато́леўна Ісае́віч** (1922, Віцебск, цяпер Беларусь — 1998) — беларуская мастачка-дэкаратарка.

Узнагароджаная бронзавым мэдалём на Сусьветнай выставе ў Брусэлі (1958) за «Фіялетавы» туалетны набор (прыбор «Амэтыст»). Галоўная мастачка Міністэрства прамысловасьці будаўнічых матэрыялаў БССР (1957—1985).

## Жыцьцяпіс
У 1951 годзе скончыла Менскую мастацкую вучэльню. Стварыла жывапісныя карціны «Іслач» і «Трацьцякоўшчына» (1955), «Родная Беларусь» (1958). У 1958 годзе на Сусьветнай выставе ў Брусэлі (Бэльгія) атрымала бронзавы мэдаль за «Фіялетавы» туалетны набор (прыбор «Амэтыст»). У 1957—1985 гадох была галоўнай мастачкай Міністэрства прамысловасьці будаўнічых матэрыялаў БССР. Распрацавала ўзоры вырабаў са шкла і крышталю з тонкім спалучэньнем адценьняў і вытанчанасьцю формаў: «Прыцемкі» (1968), «Цюльпаны» (1969), «Лета» (1971), «Вячэрні» і «Сьвяточны» (1972), «Вясна» (1973), «Зарыва» (1975), «Сьвятлафоры» (1976), «Серабрысты іней» (1980), «Зімовая казка» і «Папараць-кветка» (1982). Прысьвяціла юбілеям тэматычныя кампазыцыі: «Ураджайная» (1957), «Кастрычнік» (1967), «Сяброўства народаў» (1974), «Беларусь» (1977), «Урачыстасьць» (1982) і «Слава гераічнаму Менску» (1983).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Беларускія мастачкі
Катэгорыя:Мастакі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва
Букавіца

**Букавіца** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Сьвядзіцы (басэйн Дзьвіны). Цячэ ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 15 км.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Новыя Валосавічы.

Пачынаецца за 0,3 км на паўночны захад д вёскі Вялікіх Таронкавічаў, упадае ў Сьвядзіцу за 3 км на паўночны ўсход ад вёскі Далікаў. Рэчышча зьвілістае, шырынёй каля 0,5—1 мэтра. Берагі вышынёй 0,2—0,8 мэтра. Мае некалькі дробных прытокаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Лепельскага раёну
Бульба (неадназначнасьць)

**[[Бульба]]** — шматгадовая клубняносная расьліна.

## Прозьвішча
* Альгерд Бульба (1884—1939) — беларускі этнограф,
* Сяргей Бульба (нар. 1967) — беларускі прадпрымальнік і былы старшыня «Белага легіёну»,
* Тарас Бульба-Баравец (1908—1981) — украінскі паўстанец у Другую сусьветную вайну.

## Стравы
* Бульбачка — пірожнае зь печыва і какавы.

## Фільмы
* «Тарас Бульба» — мастацкі фільм 2009 году.
Сердава

**Сердава** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Начы. Знаходзіцца ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці. Плошча паверхні возера 1,1 км². Даўжыня 2,92 км, найбольшая шырыня 0,7 км. Найбольшая глыбіня дасягае 9 м, сярэдняя складае 4,6 м. Аб’ём вады 5,04 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 6,86 км.

На ўсходнім беразе возера стаіць мястэчка Ветрына.

## Апісаньне
Катлавіна возера складанага тыпу, выцягнутая ў кірунку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны вышынёй 10—25 мэтраў (на паўночным захадзе 30—35 мэтраў), на вышыні 2—6 мэтраў абразійны ўступ. Ёсьць дзьве вялікія (на поўдні і захадзе) і некалькі меншых затокаў, пяць выспаў агульнай плошчай 0,09 км². Берагі нізкія, часткова пад хмызьняком, на поўначы і захадзе часткова сплавінныя. На поўначы, паўднёвым усходзе і захадзе возера забалочаныя, парослыя хмызьняком. Абалона шырынёй 20—30 мэтраў.

Дно возера высланае пяском, глыбей за чатыры мэтры — ілам. Глыбіні да чатырох мэтраў займаюць каля 34% плошчы возера.

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць два ручаі, на поўначы злучаецца ручаём з возерам Рудзёнкавам.

## Флёра і фаўна
Шырыня паласы надводнай расьліннасьці 2—10 мэтраў, пашыраецца да глыбіні 2,2 мэтра, падводная расьліннасьць — да глыбіні 2,5—3,5 мэтраў.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, гусьцяра, краснапёрка, лінь, карась, мянтуз, .

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Беларусі
Катэгорыя:Азёры Полацкага раёну
Чысьцянка

**Чысьцянка**, у верхняй плыні **Лыдніца** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Шошы (басэйн Дзьвіны). Цячэ ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 162 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1‰.

Пачынаецца каля гістарычнага мястэчка Галубічаў. Вадазбор раўнінны, 52% пад лесам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёну
Кагальнае

**Кагальнае** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Бярозаўкі. Знаходзіцца ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Плошча паверхні возера 0,15 км². Даўжыня 0,62 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Найбольшая глыбіня дасягае 5 м, сярэдняя складае 2,86 м. Аб’ём вады 0,44 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 1,68 км.

На берагох возера стаіць места Глыбокае

## Назва
У мінулым возера называлася Глыбокім, на яго берагох утварылася места Глыбокае. Сучасная назва возера ўтварылася ад слова *кагал* 'жыдоўская грамада'.

## Апісаньне
Берагі пясковыя, часткова занятыя будынкамі, месцамі парослыя хмызьняком. Дно каля берага пясковае, далей глейкае. На ўсходзе ўпадаюць ручаі з азёраў Бяглецу і Крывога. На поўначы злучаецца пратокай з возерам Вялікім.

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца акунь, плотка, лешч, шчупак, лінь ды іншыя віды рыбаў.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Hłybokaje, Kahalnaje, Fara. Глыбокае, Кагальнае, Фара (1915).jpg|1915 г.
Hłybokaje, Kahalnaje, Fara. Глыбокае, Кагальнае, Фара (1918).jpg|1918 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (J. Bułhak, 1929).jpg|Я. Булгак, 1929 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (J. Bułhak, 1930).jpg|Я. Булгак, 1930 г.


Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1930).jpg|1930 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1930) (2).jpg|1930 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1937).jpg|1937 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1921-39).jpg|да 1939 г.


Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1921-39) (2).jpg|да 1939 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (10.1934).jpg|кастрычнік 1934 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (07.1941).jpg|ліпень 1941 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (10-14.07.1941).jpg|ліпень 1941 г.


Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (12.07.1941).jpg|12 ліпеня 1941 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1941).jpg|1941 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1941) (2).jpg|1941 г.
Hłybokaje, Kahalnaje. Глыбокае, Кагальнае (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Крыніцы

Катэгорыя:Глыбокае
Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёну
Вялікае

**Вялікае** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Бярозаўкі. Знаходзіцца ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Плошча паверхні возера 0,89 км². Даўжыня 2,15 км, найбольшая шырыня 0,73 км. Найбольшая глыбіня дасягае 5,7 м, сярэдняя складае 3,4 м. Аб’ём вады 3,04 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 5,4 км.

На паўночна-ўсходнім беразе возера стаіць места Глыбокае

## Апісаньне
Катлавіна возера складаецца з двух плёсаў. Схілы катлавіны вышынёй 3—10 мэтраў, усходнія да 16 мэтраў. Берагі нізкія, месцамі забалочаныя. Мелкаводзьдзе пясковае. Астатнюю частку дна высьцілае сапрапэль. У паўночнай частцы возера выспа плошчай каля 0,7 га. Возера значна зарастае.

На паўднёвым захадзе і захадзе ўпадаюць два ручаі і каналізаваная пратока з возера Кагальнага. Сьцёк каналізаванай пратокай у возера Падлазнае.

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца акунь, плотка, лешч, шчупак, лінь ды іншыя віды рыбаў.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі і графіка

Hłybokaje, Vialikaje. Глыбокае, Вялікае (J. Drazdovič, 1925).jpg|Я. Драздовіч, 1925 г.
Hłybokaje, Vialikaje. Глыбокае, Вялікае (1930-39).jpg|1930-я гг.
Hłybokaje, Vialikaje. Глыбокае, Вялікае (12.07.1941).jpg|12 ліпеня 1941 г.
Hłybokaje, Vialikaje. Глыбокае, Вялікае (1941).jpg|1941 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Глыбокае
Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёну
Макараўскае возера

**Макараўскае** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Тураўлянкі. Знаходзіцца ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці, за 24 км на паўночны ўсход ад места Лепеля. Плошча паверхні возера 0,23 км². Даўжыня 0,94 км, найбольшая шырыня 0,38 км. Найбольшая глыбіня дасягае 13,3 м, сярэдняя складае 5,3 м. Аб’ём вады 1,22 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 2,16 км.

На паўднёвым беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Губін.

## Апісаньне
Катлавіна возера выцягнутая ў кірунку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй 10—22 мэтраў (на поўдні 6—8 мэтраў), разараныя, у ніжняй частцы пад хмызьняком. Берагі зьліваюцца з схіламі, на ўсходзе і захадзе нізкія, пясковыя, на поўначы на невялікіх дзялянках сплавінныя. На захадзе забалочаная абалона шырынёй да 70 мэтраў. Дно да глыбіні 1,5 мэтра пясковае, ніжэй — сапрапэлістае. Пратокай ў паўднёвай частцы злучаецца з возерам Мелкім.

## Флёра і фаўна
Возера зарастае ўздоўж берагоў да глыбіні 2,7 мэтра. Пераважаюць хвошч, трысьнёг, чарот.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка, гусьцяра, краснапёрка, верхаводка, лінь, карась.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Беларусі
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёну
Школьнае возера

**Школьнае**, **Камень**, **Каменскае** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Дзівы. Знаходзіцца ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці, за 20 км на паўночны ўсход ад места Лепеля. Плошча паверхні возера 0,22 км². Даўжыня 0,74 км, найбольшая шырыня 0,49 км. Найбольшая глыбіня дасягае 5,2 м, сярэдняя складае 3,2 м. Аб’ём вады 0,7 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 2,08 км.

На заходнім беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Камень.

## Апісаньне
Катлавіна авальная, выцягнутая ў кірунку з захаду на ўсход. Схілы вышынёй 3—5 мэтраў, разараныя, на поўдні месцамі да 15 мэтраў. Берагі пясковыя, забалочаныя, дзялянкамі сплавінныя. Абалона на поўначы і поўдні шырынёй 10—15 мэтраў, на захадзе і ўсходзе 150—250 мэтраў, забалочаная і парослая хмызьняком.

Дно да глыбіні 2—2,5 мэтраў пясковае, ніжэй глейкае і сапрапэлістае. Зарастае да глыбіні 2 мэтры.

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Упадаюць 6 ручаёў, на ўсходзе выцякае ручай у возера Чаросава.

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка, уклея, лінь, краснапёрка.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Беларусі
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёну
Аліўе

**Аліўе** — салата, якую ў 1860-я гады прыдумаў францускі кухар Люсьен Аліўе ў Маскве пад назвай «маянэз зь дзічыны».

У 1920-я гады салату пераназвалі ў «сталічную», а ў яе складзе рабчыка замянілі курацінай. У паваенныя гады замест курыцы пачалі выкарыстоўваць вараную каўбасу. У 1970-я гады салата стала сьвяточнай стравай.

## Складнікі
У наш час для прыгатаваньня салаты выкарыстоўваюць: па 4 вараныя бульбіны, звараныя ўкрутую яйкі і марынаваныя або сьвежыя агуркі, адну моркву, 300 грамаў варанай каўбасы, слоік зялёнага кансэрваванага гарошку вагой 200 грамаў, 3 сталовыя лыжкі маянэзу, а таксама лісьце пятрушкі і кропу.

Першапачаткова ж салату гатавалі з: паловы тушкі рабчыка, 2-х бульбінаў, часткі агурка, 4-х лістоў салаты, 3-х шыек ракаў, 1,5 сталовай лыжкі маянэзу, чвэрці кубка лансьпіка (выпаранае зь мяснога булёну жэле), чайнай лыжкі капэрсаў і 5 алівак.

Часам сьвежыя агуркі замяняюць карнішонамі. Таксама рабчыка могуць замяняць курацінай, цяляцінай і курапаткай.

## Прыгатаваньне
У нашыя дні вараць бульбу і моркву, а яйкі ўкрутую. Затым бульбу, каўбасу, морку і яйкі наразаюць дробнымі кубікамі аднолькавага памеру. Пасьля нарэзкі агуркоў зь іх адціскаюць вадкасьць. З гарошка зьліваюць ваду, пасьля чаго яго ўсыпаюць у нарэзаныя складнікі. Затым наразаюць пятрушку і кроп ды зьмешваюць усё з маянэзам. Атраманую салату прыбіраюць на гадзіну ў лядоўню.

Даўней філе рабчыка наразалі брусочкамі і зьмешвалі брусочкамі бульбы і лустамі сьвежых агуркоў. Затым дадавалі аліўкі і капэрсы, пасьля чаго залівалі ўсё маянэзам. Пасьля астуджэньня салату перакладвалі ў талерку і ўпрыгожвалі ракавымі шыйкамі, лісьцікамі салаты-латука і лансьпікам. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Салаты
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Катэгорыя:Стравы зь яек
Катэгорыя:Беларуская кухня
Катэгорыя:Эўрапейская кухня
Катэгорыя:Расейская кухня
Катэгорыя:Гішпанская кухня
Катэгорыя:Украінская кухня
Катэгорыя:Паўднёваамэрыканская кухня
Лепельскае возера

**Ле́пельскае возера**, **Лепель** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Улы (выцякае з возера). Знаходзіцца ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці. Плошча паверхні возера 10,18 км². Даўжыня 7,57 км, найбольшая шырыня 2,03 км. Найбольшая глыбіня дасягае 33,7 м, сярэдняя складае 7,3 м. Аб’ём вады 74,67 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 39,65 км.

На паўднёвым беразе возера стаіць места Лепель.

## Апісаньне
Катлавіна падзяляецца на тры часткі, якія маюць мясцовыя назвы: паўночная — Кусьцінскае возера (глыбіня 23 м), паўднёвая — Гарадзкое возера (19,5 м), усходняя — Белае возера (33,7 м). Схілы катлавіны на поўдні і паўднёвым усходзе і месцамі на захаодзе вышынёй да 25 м, з асыпкамі і апоўзьнямі, месцамі задзернаваныя; астатнія вышынёй каля 10 м, пад пасевамі, на ўсходзе пад лесам. Шмат затокаў і паўвыспаў. Берагі нізкія, задзернаваныя, месцамі пад хмызьняком, на поўдні і паўднёвым усходзе зьліваюцца з схіламі, дзялянкамі абразійныя.

Падводная частка катлавіны ўскладняецца шматлікімі мелямі на месцы былых выспаў і ўпадзінамі. Дно да глыбіні 7—7,5 м высьцілаецца пяскамі, глыбей — сапрапэлямі.

Упадаюць рэкі Эса (на поўдні) і Зеха (на поўначы), тры ручаі. На поўдні выцякае рака Ула.

У 1958 годзе на рацэ Уле збудавалі Лепельскую ГЭС, узровень возера паднялі прыкладна на 4 м, што істотна зьмяніла яго гідралягічны рэжым і канфігурацыю берагавой лініі. Выкарыстоўваецца дзеля адпачынку і ў аздараўленчых мэтах (на беразе база адпачынку, пансыянат «ЛОДЭ»). У навакольлі возера захаваліся Лепельскія курганныя могільнікі, на высьпе — археалягічныя помнікі розных пэрыядаў.

## Флёра і фаўна
Прыбярэжная расьліннасьць утварае паласу шырынёй ад 3 да 300 мэтраў, зрэджаную каля абразійных берагоў.

У возеры вельмі багаты жывёльны сьвет. Водзяцца лешч, судак, шчупак, акунь, мянтуз, плотка, краснапёрка, лінь ды іншыя віды рыбаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Вулы
Катэгорыя:Азёры Лепельскага раёну
Аліўе (неадназначнасьць)

**[[Аліўе]]** — салата.

Імёны:
* Аліўе Жыру  (нар. 1986) — францускі футбаліст,
* Лоўрэнс Аліўе (1907—1989) — брытанскі актор.
Вінцэнт Рэвут

**Вінцэнт (Вінцэнты) Рэвут**, **Вікенцій Уладзіслававіч Рэвут**, таксама вядомы як **Газдава-Рэвут** (; каля 1812 — пасьля 1883) — фальклярыст, паэт і пісьменьнік, прадстаўнік рамантызму.

## Жыцьцяпіс
Род Рэвутаў гербу «Газдава» вядомы ў Полацкім павеце з пачатку XVI ст. У 1827—1834 гг. Вінцэнт служыў у Віцебскім губэрнскім упраўленьні, пасьля ў Дваранскім дэпутацкім сходзе. У 1830-х гадах меў добрае матэрыяльнае становішча, купіў маёнтак Мосар на 233 душы, у 1839—1842 гг. быў маршалкам шляхты Полацкага павету. Да 1860-х гадоў маёмаьсць страціў. Перад паўстаньнем 1863—1864 гг. жыў у маёнтку Сасноўскіх Усьвіцы каля вёскі Рукшаніц, часта наведваў маёнтак Камёнкаў Асінаўку. Часам граў на аргане ў Рукшаніцкім касьцёле, у т.л. патрыятычныя мэлёдыі. Езьдзіў па паветах і губэрнях, распаўсюджваў патрыятычную літаратуру, уладамі ацэньваўся як нелаяльны.

Пасьля паўстаньня 1863—1864 гг. быў арыштаваны па справе Евы Камёнкі, абвінавачваўся ў нелаяльнасьці і бунтарстве. Абвінавачваньняў не прызнаў, паказваў, што ў час паўстаньня быў у Полацку і цяжка хварэў, паліцыя не здолела даказаць яго удзел. Хочучы спачатку адсудзіць Вінцэнта да высылкі, потым да штрафу, урэшце, з-за адсутнасьці ў яго грошай, вызвалілі пад нагляд паліцыі, пад якім ён заставаўся да 1869 году. Пры гэтым многія сваякі Рэвута ўдзельнічалі ў паўстаньні.

З перапіскі Рэвута з Ігнатам Леватовічам стала вядома пра сустрэчы у 1839 годзе беларускіх літаратараў у Санкт-Пецярбургу, Я. Баршчэўскага, Р. Падбярэскага і іншых, з Тарасам Шаўчэнкам.

## Творчасьць
Літаратурнай дзейнасьцю займаўся з 1840-х гадоў. Супрацоўнічаў з пецярбурскім альманахамі «Rocznik Literacki» (рэдактар Р. Падбярэскі) і «Niezabudka» (рэдактар Ян Баршчэўскі), з віленскім альманахам «Rubon» (рэдактар К. Буйніцкі). Найбольш значны твор Рэвута — вершаваная аповесьць «Жонка», надрукаваная ў 2-м томе «Rocznik Literacki» (1844).

## Крыніцы

## Літаратура
* *Кісялёў Г. В.* Радаводнае дрэва: К. Каліноўскі — эпоха — наступнікі. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 301 с.
* Раса нябёсаў на зямлі тутэйшай. Беларуская польскамоўная паэзія XIX стагодзьдзя. — Мн., 1998.

Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Пліса (возера)

**Пліса** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Мнюты. Знаходзіцца ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці, за 17 км на паўночны ўсход ад места Глыбокага. Плошча паверхні возера 4,24 км². Даўжыня 6,2 км, найбольшая шырыня 1,43 км. Найбольшая глыбіня дасягае 15 м, сярэдняя складае 5,6 м. Аб’ём вады 23,6 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 18,2 км.

На паўночным беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Пліса.

## Апісаньне
Катлавіна возера складанага тыпу, лопасьцевай формы, выцягнутая ў кірунку з захаду на ўсход. Схілы катлавіны вышынёй да 10 мэтраў, складзеныя з суглінкаў і супесяў. Берагавая лінія зьвілістая і ўтварае вялікія затокі. Берагі нізкія, пясковыя і забалочаныя. Літаральная зона вузкая. Глыбіні да 2 мэтраў займаюць каля 20% плошчы возера. Дно да глыбіні 6—7 мэтраў пясковае, глыбей высьцілаецца слоем сапрапэлю таўшчынёй каля 5 мэтраў.

На возеры 7 выспаў агульнай плошчай каля 0,025 км².

Возера мэзатрофнае, праточнае. Упадаюць рэкі Шоша і Сьвіліца, ручаі. Выцякае рака Мнюта.

## Флёра і фаўна
Возера зарастае слаба. Уздоўж берагоў вузкая перарывістая паласа расьліннасьці — трысьнёг, чарот, аер. Да глыбіні 3 мэтры растуць рдзесты.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, плотка, лінь, гусьцяра, судак, мятуз, краснапёрка, язь.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Беларусі
Катэгорыя:Азёры Глыбоцкага раёну
Леанід Барадулька

**Леані́д Сьцяпа́навіч Бараду́лька** (1937, Ворша, цяпер Беларусь — 2000) — беларускі балетмайстар.

Заслужаны працаўнік культуры Беларусі (1982). Мастацкі кіраўнік народнага ансамбля танцу «Лявоніха» (1964—2000) пры Віцебскім гарадзкім цэнтры культуры. Паставіў звыш 80 сюжэтна-тэматычных харэаграфічных кампазыцыяў і народна-сцэнічных танцаў.

## Жыцьцяпіс
У 1954 годзе ў 17-гадовым узросьце працаўладкаваўся на «Віцебскі станкабудаўнічы завод» і пачаў займацца ў  толькі створаным самадзейным танцавальным гуртку Дома культуры Віцебска. Кіраўніком гуртка быў С.Х. Партны. Празь некалькі гадоў трапіў у Дзяржаўны ансамбль танцу БССР пасьля адбору ў конкурсе. Пазьней атрымаў запрашэньне ў Чырвонасьцяжны ансамбль імя Аляксандрава, але ў 1964 годзе вярнуўся ў Дом культуры Віцебска, дзе ўзначаліў свой танцавальны гурт, які атрымаў назву «Лявоніха». Для вывучэньня беларускіх народных танцаў езьдзіў па раёнах Віцебскай вобласьці. У выніку паставіў танец «Беларуская кругавая кадрыля», які бытаваў у Бешанковіцкім раёне. У 1971 годзе ансамбль «Лявоніха» атрымаў годнасьць народнага. У 1974 годзе да 1000-годзьдзя Віцебска стварыў харэаграфічную кампазыцыю «Віцязі». У 1979 годзе скончыў Віцебскую культурна-асьветніцкую вучэльню. 

У 1980-м народны ансамбль «Лявоніха» з харэаграфічнай кампазыцыяй «Алімпійскі факел» выступіў на 22-х Алімпійскіх гульнях у Маскве (Расейская СФСР). У 1982 годзе атрымаў ганаровую годнасьць заслужанага працаўніка культуры Беларусі. За 36-гадовую працу ў «Лявонісе» паставіў такія сюжэтна-тэматычныя харэаграфічныя кампазыцыі і народна-сцэнічныя танцы, як «Беларускія хлопцы», «Кросны», «Крыжачок», «Лявоніха», «Старасьвецкая кадрыля» і «Таўкуша». Адначасна быў дарадцам Віцебскага абласнога навукова-мэтадычнага цэнтру народнай творчасьці і культурна-асьветніцкай працы. Выкладаў беларускі народны танец на віцебскіх абласных сэмінарах харэограваў і курсах павышэньня кваліфікацыі культурна-асьветніцкіх працаўнікоў. У пастаноўках найбольшую ўвагу надаваў прастораваму малюнку і плястыцы пляскі Беларускага Паазер’я.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Беларускія балетмайстры
Катэгорыя:Асобы Віцебску
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі культуры БССР
Буйніцкі

**Буйні́цкі**&nbsp;— славянскае прозьвішча. Жаночая форма&nbsp;— Буйніцкая.

## Вядомыя асобы
* Віктар Буйніцкі (1911—1980)&nbsp;— Герой Савецкага Саюзу.
* Ігнат Буйніцкі (1861—1917)&nbsp;— пачынальнік беларускага нацыянальнага прафэсійнага тэатру.
* Казімер Буйніцкі (1788—1878)&nbsp;— беларускі польскамоўны пісьменьнік, краязнаўца.
* Максім Буйніцкі ( 1981)&nbsp;— украінскі кінарэжысэр, беларускі грамадзкі дзяяч.
* Нестар Буйніцкі (1863—1914)&nbsp;— расейскі вайсковец, інжынэр.
* Тэадор Буйніцкі (1907—1944)&nbsp;— польскі паэт, журналіст.
Нехрысьць

**Нехрысьць** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Авуты (басэйн Дзьвіны). Цячэ ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 10 км. Плошча вадазбору 89 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6‰.

Пачынаецца за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Празарокаў, упадае ў Авуту за 0,8 км на ўсход ад вёскі Шчаўкуноў. Вадазбор на паўночна-ўсходніх схілах Беларускай грады.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Рэкі Глыбоцкага раёну
Чарніца (прыток Будавесьці)

**Чарніца** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Будавесьці (басэйн Дзьвіны). Цячэ ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 24 км. Плошча вадазбору 152 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6‰.

Асноўныя прытокі — Чорны ручай (правы) і Сучанка (левы). На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Сіроцін.

Пачынаецца на ўскраіне мястэчка Шуміліна, упадае ў Будавесьць за 0,5 км на ўсход ад вёскі Сідараўшчыны. Вадазбор у межах Полацкай нізіны. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Рэкі Шумілінскага раёну
Аналіз

**Аналіз** — спосаб навуковага пазнаньня праз расчляненьне прадмета дасьледаваньня на часткі і асэнсаваньне іх узаемсувязі.

Віды:
* бізнэс-аналіз,
* аналіз крыві,
* лікавы аналіз,
* марфэмны аналіз слова,
* матэматычны аналіз,
* фактарны аналіз,
* этымалягічны аналіз слова,
* ABC-аналіз.
Мар’яна Адольская

**Мар’яна Адо́льская (Адамовіч)** ( ?, г. Паставы — ?) — танцорка.

## Жыцьцяпіс
Да 1785 году прыгонная падскарбія надворнага літоўскага Антоні Тызэнгаўза.

Вучылася ў яго балетных школах у Гародне (магчыма, у Г. Пэтынэці) і Паставах (у Ле Ду).

У верасьні 1778 году ўдзельнічала як салістка ў школьным спэктаклі «Сялянскі балет» Пэтынэці на сцэне прыдворнага тэатру Тызэнгаўзу ў Гародні (у праграмцы значылася як М. Адамовіч).

У 1783 годзе была сярод выканаўцаў балета «Шлюб самнітаў».

Пасьля сьмерці магната перададзена паводле яго завяшчаньня каралю Станіславу Аўгусту Панятоўскаму і ў 1785 годзе ўвайшла як другая салістка ў склад трупы «Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасьці».

У 1789 годзе пакінула сцэну.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Паставах
Катэгорыя:Беларускія балерыны
Катэгорыя:Польскія балерыны
Людвік Грынцэвіч

**Людвік Грынцэвіч** (; , фальварак Ільгоў, каля Вількаміру ― ) — вялікалітоўскі архітэктар, манах-дамініканец.

## Жыцьцяпіс

Нарадзіўся ў родавым маёнтку Ільгоў. З польскага шляхецкага роду Тальк-Грынцэвічаў.

Вучыўся ў Італіі. З 1750 году працаваў у Вялікім Княстве Літоўскім. Злучыў традыцыі архітэктуры барока з элемэнтамі мясцовай архітэктуры. У 1756 годзе спраектаваў і пабудаваў касьцёл і дамініканскі кляштар Сьв. Юрыя ў фальварку Забелы каля вёскі Валынцы, спраектаваў фасад віленскага касьцёлу Ўзьнясеньня Гасподняга. У 1760 годзе стаў прыёрам дамініканскага кляштару Сьв. Духа ў Вільні (1501).

Пабудаваў касьцёл у мястэчку Нова Воля (цяпер Вірбаліс, Летува), будынак разбураны ў 1944 годзе. У 1763 годзе кіраваў рэканструкцыяй кляштару бэрнардынаў з касьцёлам Сьв. Троіцы у Друі і Касьцёлу Ўнебаўзяцьця Багародзіцы ў горадзе Расены. У 1780—1782 гадах прыёр кляштару дамініканаў у Расенах.

У 1749 годзе апублікаваў неаднаразова перавыдаваны малітоўны даведнік па Жамойцкай Кальварыі («Przewodnik pokazujący obchód Drog Chrystusa w Kalwarii Zmudzkiey»).

## Крыніцы

## Літаратура
* *Rąkowski G.* Ilustrowany przewodnik po zabytkach kultury na Litwie. ― Warszawa: Burchard Edition, 1999. — 453 s. — S. 243―244. — ISBN 83-87654-07-8

Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Польскія архітэктары
Малое Язна

**Малое Язна** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Авуты. Знаходзіцца ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці,  за 40 км на паўднёвы ўсход ад места Мёраў. Плошча паверхні возера 0,2 км². Даўжыня	0,82 км, найбольшая шырыня 0,32 км. Даўжыня берагавой лініі 2 км.

На берагох возера стаіць гістарычнае мястэчка Язна.

На поўдні ўпадае ручай з возера Заазерцаў, на поўначы злучаецца пратокай з возерам Вялікім Язнам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Беларусі
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёну
Вялікае Язна

**Вялікае Язна** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Авуты. Знаходзіцца ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці,  за 38 км на паўднёвы ўсход ад места Мёраў. Плошча паверхні возера 1,5 км². Даўжыня	3,2 км, найбольшая шырыня 1 км. Найбольшая глыбіня дасягае 6,5 м, сярэдняя складае 3,7 м. Аб’ём вады 5,5 млн. м³. Даўжыня берагавой лініі 9,6 км.

На паўднёва-ўсходнім беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Язна.

## Апісаньне
Катлавіна возера лагчыннага тыпу, выцягнутая ў кірунку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны разараныя, месцамі пад хмызьняком, ва ўсходняй і паўднёва-ўсходняй частках высокія і стромкія. Берагавая лінія зьвілістая. Берагі нізкія. Дно пясковае, глыбей за 3—4 мэтры глейкае. У паўднёва-заходняй частцы выспа плошчай 0,5 га.

Возера эўтрофнае. Злучаецца пратокамі з возерам Малым Язнам і ракой Авутай. 

## Флёра і фаўна
Падводная расьліннасьць пашыраецца да глыбіні 3 мэтры.

У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Дзісны
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёну
Грынцэвіч

**Грынцэ́віч** — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Гіпаліт Грынцэвіч (1876—1933) — расейскі і польскі архітэктар.
* Людвік Грынцэвіч (1717—1783) — архітэктар Вялікага Княства Літоўскага.
* Міхаіл Грынцэвіч (1862—пасьля 1916) — расейскі палітык пачатку XX ст., сябра Дзяржаўнай думы I скліканьня.
* Сьцяпан Грынцэвіч (1919—1984) — гвардыі стары сяржант Чырвонай Арміі, кавалер ордену Славы ўсіх ступеняў.

## Глядзіце таксама
* Грыцэвіч
Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2022 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў]] 2022 году** — пятнаццатае эўрапейскае спаборніцтва гандбольных зборных, якое адбывалася ў Вугоршчыне ды Славаччыне 13—30 студзеня 2022 году.

У турніры бралі ўдзел 24 зборныя. Зборная Швэцыі стала чэмпіёнкай у 5-ы раз. Срэбнымі і бронзавымі прызэрамі сталі зборныя Гішпаніі і Даніі адпаведна.

## Пляцоўкі

## Кваліфікацыя
Кваліфікацыя ў фінальную частку турніру адбывалася з студзеня 2019 да траўня 2021 року. Краіны-гаспадыні, Вугоршчына і Славаччына, а таксама дзьве найлепшыя зборныя папярэдняга чэмпіянату, Гішпанія і Харватыя, трапілі аўтаматычна. Астатнія 40 эўрапейскіх зборных змагаліся ў адборы за 20 месцаў.

Кваліфікацыя складалася з трох этапаў: двух кваліфікацыйных фазаў і раўнду на выбываньне. У першай кваліфікацыйнай фазе бралі ўдзел зборныя, якія не выступалі ў другім раўндзе кваліфікацыйнага турніру-2020. Дзьве найлепшыя зборныя траплялі ў раўнд на выбываньне, дзе да іх далучаліся найлепшыя эўрапейскія зборныя з  і тры найгоршыя зборныя з чацьвертых месцаў другога раўнду кваліфікацыйнага турніру-2020. Тры пераможцы двухкругавога раўнду на выбываньне траплялі ў другую і апошнюю кваліфікацыйную фазу, дзе да іх далучаліся 21 зборная, якія бралі ўдзел у чэмпіянаце-2020, і яшчэ восем зборных, якія выбылі ў другім раўндзе кваліфікацыі-2020. Гэтыя 32 зборныя былі падзеленыя на восем групаў па чатыры каманды, зь якіх кваліфікаваліся ў фінальную частку ўсе зборныя з дзьвюх першых месцаў, а таксама чатыры найлепшыя зборныя сярод трэціх месцаў.

### Кваліфікаваныя зборныя

Заўвага: **Тоўстым** пазначаныя чэмпіёны. *Курсівам* пазначаныя гаспадары спаборніцтваў.

## Судзьдзі
10 верасьня 2021 року былі абраныя 18 судзейскіх параў, яшчэ дзьве пары дадаліся 10 студзеня 2022 року.

## Папярэдні раўнд
*Час усіх матчаў беларускі ([[Беларускі час|UTC+3]])*

Пры аднолькавай колькасьці набраных пунктаў месцы разьмяркоўваюцца паводле:
# выніку асабістай сустрэчы;
# розьніцы мячоў у асабістай сустрэчы;
# колькасьці забітых галоў у асабістай сустрэчы;
# агульнай розьніцы мячоў;
# агульнай колькасьці забітых галоў;
# лёсаваньня.

### Група A

----

----

### Група B

----

----

----

### Група C

----

----

### Група D

----

----

### Група E

----

----

### Група F

----

----

## Асноўны раўнд
Захоўваюцца вынікі матчаў папярэдняга раўнду з камандамі, якія таксама выйшлі з групы.

### Група I

----

----

----

### Група II

----

----

----

## Плэй-оф

### За 5-е месца

### Паўфіналы

----

### За 3-е месца

### Фінал

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Старонка на бачыне ЭГФ

2022
Катэгорыя:2022 год у гандболе
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Вугоршчыне
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Славаччыне
Катэгорыя:Вугорскі гандбол
Катэгорыя:Славацкі гандбол
Катэгорыя:2022 год у гандболе
Катэгорыя:2022 год у эўрапейскім спорце
Жадунь (левы прыток Беседзі)

**Жа́дунь**, **Жадунька** — рака ў Беларусі і Расеі, левы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Цячэ ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласьці. Даўжыня 23 км (зь іх 12 км у межах Беларусі). Плошча вадазбору 148 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Пачынаецца на паўночнай ускраіне вёскі Семірычаў Бранскай вобласьці, вусьце на паўднёвай ускраіне места Хоцімску. На рацэ паміж Хоцімскам і вёскай Азяроўкай плаціна і сажалка.

## Крыніцы

## Літаратура
*  

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёну
Фабіян Саковіч

**Фабіян Саковіч** (;  — (?)) — польскамоўны паэт ВКЛ, перакладчык з лацінскай мовы на польскую мову, пэдагог і каталіцкі сьвятар.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Вучыўся ў Віцебскім і Нясьвіскім езуіцкіх калегіюмах, працаваў выкладчыкам у Нясьвіжы. З 1766 года жыў у Варшаве, у 1772—1777 гг. супрацоўнічаў з часопісам «Прыемныя і карысныя забавы» (), дзе публікаваў большасьць сваіх вершаў.

З 1777 году жыў у маёнтку Адама Нарушэвіча Павець каля Пінску і дапамагаў яму перапісваць тэксты для «Гісторыі…». У 1778 годзе пераехаў у мястэчка Чарнаўчыцы Берасьцейскага павету.

Пераклаў на польскую мову «Песьні» Гарацыюса.

## Крыніцы

## Літаратура
* Календарыюм // Czasopis, № 11/2002;
* 
* 

Катэгорыя:Польскія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія сьвятары
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Асобы Нясьвіжу
Катэгорыя:Асобы Пінску
Кібэратака на ўкраінскія дзяржаўныя сайты (2022)

**Кібэратака на ўкраінскія дзяржаўныя сайты**&nbsp;— хакерская атака на сайты дзяржаўных установаў Украіны, якая адбылася 14 студзеня 2022 году.

## Вядома

Каля 70 дзяржаўных сайтаў, створаных на CMS October кампаніяй Kіtsoft, падвергліся атакам. Kіtsoft таксама ў цяперашні час распрацоўвае новыя й мадэрнізаваць існуючыя кампанэнты «Дії» на Адзіны дзяржаўны вэб — партал электронных паслуг.

Прынамсі, быў зроблены інтэрфэйс сайта й выкладзена паведамленьне на ўкраінскай, ламанай польскай і маскальскай мовах пра помсту ўкраінцам «за мінулае, сучаснасьць і будучыню».

У паведамленьні былі радкі: «Гэта для вашага мінулага, сучаснасьці й будучыні. За Валынь, за АУН УПА, за Галічыну, за Полесьсе й за гістарычныя землі». Экспэрты адзначаюць наяўнасьць на здымку дадзеных аб месцазнаходжаньні, якія паказваюць на Варшаву.

У якасьці крыніцы гэтай кібэратакі Польшча ўказала на Расею. «Кібэратака, пра якую паведамляе ўкраінскі бок, зьяўляецца часткай тыповай дзейнасьці спэцслужбаў Расейскай Фэдэрацыі». — паведаміў прэс-сакратар міністра, які каардынуе працу польскіх спэцслужбаў, Станіслаў Жарын.

Кібэратака была ажыцьцёўлена з-за выяўленай у траўні 2021 году ўразьлівасьці сыстэмы кіраваньня кантэнтам сайтаў October CMS.

## Наступствы
Каля 70 дзяржаўных сайтаў пацярпелі ад хакерскай атакі. Не працавалі сайты Міністэрства абароны, МЗС, ДСНС, Акцыі і іншых.

Па стане на 16 студзеня большасьць сайтаў аднавілі працу. Але сэрвіс і вэб-сайт Kіtsoft Actіons не працуюць.

У чэрвені 2021 году Міністэрства лічбавай трансфармацыі запусьціла Bug Bounty з фондам у мільён грыўняў за зрыў Акцыі. Невядома, ці будуць выплачаныя грошы за крадзеж, у тым ліку «Акцыя».

## Расьсьледаваньне
Служба бясьпекі Ўкраіны пачала расьсьледаваньне аб датычнасьці расейскіх службаў да кібэратакі на органы дзяржаўнай улады Ўкраіны. Расьсьледаваньне таксама вядзе Кіберпаліцыя Ўкраіны.

## Глядзіце таксама

* Расейска-ўкраінская вайна

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Дзяржаўнай службы спэцыяльнай сувязі й абароны інфармацыі Ўкраіны
* Афіцыйны сайт Міністэрства лічбавай трансфармацыі Ўкраіны
* Афіцыйны сайт Службы бясьпекі Ўкраіны
* Афіцыйны сайт Кіберпаліцыі Ўкраіны
* Дзяржаўная спэцсувязь назвала «складовай кібэратакі» на дзяржаўныя сайты // Радыё Свобода, 19 студзеня 2022 г.

Катэгорыя:Расейска-ўкраінская вайна
Аркадзь Чарнышэвіч

**Аркадзь Дзьмітрыевіч Чарнышэвіч** (, в. Кулакі, Салігорскі раён — ) — беларускі празаік.

## Крыніцы
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Па сканчэньні Старобінскай сямігодкі (1928) дапамагаў бацькам у гаспадарцы. Падрыхтаваў і адаслаў у Белдзяржвыдавецтва зборнік апавяданьняў «Хаты ажываюць», які не быў прыняты да друку. У 1930 бацьку раскулачылі і адправілі на будаўніцтва Беламорска-Балтыйскага каналу, а сям’ю вывезьлі ў Качоўскі раён Комі-Пярмяцкай акругі. А. Чарнышэвіч працаваў у пасёлку Янчэр рабочым на лесараспрацоўках, загадчыкам мясцовай крамы, настаўнічаў. У 1940 годзе завочна Скончыў Кудымкарскую пэдагагічную вучэльню. У 1950 годзе вярнуўся на радзіму, быў прызначаны дырэктарам Насовіцкай, а потым Свірскай пачатковых школ Мядзельскага раёну. Сябра Саюза пісьменьнікаў СССР з 1954 году. З 1954 году жыў у Радашковічах, потым пераехаў у Менск. Апошнія гады жыцьця былі асабліва творча актыўныя.

Пахаваны на Усходніх могілках у Менску.

## Творчасьць
Першае апавяданьне надрукаваў у 1927 (часопіс «Чырвоны сейбіт»). Сталай літаратурнай працай пачаў займацца з 1940 годзе, калі апублікаваў у часопісе «Полымя рэвалюцыі» падборку апавяданьняў «Лета». Аўтар зборнікаў апавяданьняў «Суседзі» (1956), «Марцін Когут» (1958), «Праз зімы і вёсны» (1960), «Новы дом» (1967), «Апавяданьні» (1970), раманаў «Сьвітаньне» (1957), «Засьценак Малінаўка» (1964, ч. 1; 1965, ч. 2), у 1982 абедзьве часткі выйшлі пад назвай «Засьценак Малінаўка».

Творчасьці Аркадзя Чарнышэвіча ўласьцівы дакладнае веданьне вясковага побыту, сялянскай псыхалёгіі, грунтоўная распрацаванасьць вобразаў і малюнкаў беларускай прыроды, аналітыка, багатая мова.

Пісаў для дзяцей. Выйшлі яго аповесьці «У адной сям'і» (1951), «На сажалках» (1955), зборнікі апавяданьняў «Зосін лужок» (1952), «Апавяданьні старога Арцёма» (1958), «Складанец» (1969).

## Бібліяграфія
* Выбраныя творы. Т 1-2. Мн., 1979.

## Ушанаваньне памяці
Яго імем названа вуліца ў Радашковічах; на доме, дзе Аркадзь Чарнышэвіч жыў, павесілі мэмарыяльную дошку.

## Крыніцы

## Літаратура
* Бугаёў Дз. Шматграннасьць. Мн., 1970.
* Куляшоў Ф. Шлях да майстэрства // Полымя. 1972. № 8.
* Шыловіч А. Жаданая сустрэча // Полымя. 1980. № 7.
* Беларускія пісьменьнікі (1917—1990): даведнік / склад. А. Гардзіцкі. Мн., 1994.

## Вонкавыя сспасылкі
* Творы на knihi.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім павеце
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Салігорскім раёне
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Савецкія літаратары
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Чарнышэвіч

**Чарнышэ́віч** — беларускае прозьвішча.

## Асобы
* Аркадзь Чарнышэвіч (1912—1967) — беларускі празаік
* Хведар Чарнышэвіч (1880—?) — беларускі літаратар
* Флярыян Чарнышэвіч (1900—1964) — полькі афіцэры выведкі, літаратар
Іван Кудраўцаў

**Іван Кудраўцаў** (, в. Сыцянец, Салігорскі раён - ) - беларускі пісьменьнік, кандыдат філялягічных навук. Сябар СП СССР з 1950 году. 

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Бацькі з 1929 году - калгасьнікі. У 1939 годзе скончыў Старобінскую школу і паступіў на філяляагічны факультэт БДУ. У час Вялікай Айчыннай вайны эвакуіраваўся ў Мардоўскую АССР. Працаваў настаўнікам (1941-1942). У лютым 1942 году мабілізаваны ў Чырвоную армію, удзельнічаў у баях на Заходнім, Варонескім, 1-м і 2-м Прыбалтыйскіх і Ленінградзкіх франтах (1942-1945). За ўдзел   у баявых дзеяньнях супраць узнагароджаны Ордэнам Айчыннай вайны 2-й ступені і мэдалямі.

Пасьля дэмабілізацыі ў лістападе 1945 году вярнуўся на вучобу ў БДУ, які скончыў у 1948 годзе. Паступіў у асьпірантуру пры БДУ, У 1954 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю па творчасьці К. Чорнага. Працаваў літаратурным супрацоўнікам, загадчыкам аддзелу рэдакцыі газэты "Літаратура і мастацтва“ (1947-1955), адказным сакратаром часопіса "Беларусь" (1955 - 1965), старшым навуковым супрацоўнікам інстытуту пэдагогікі Міністэрства асьветы БССР (1965-1970), загадчыкам літаратурнай часткі Белдзяржфілярмоніі (1971-1974), старэйшым навуковым супрацоўнікам Інстытуту мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР (1974 - 1988), з 1988 году на пэнсіі.

### Творчасьць
Друкавацца пачаў у 1947 годзе з рэцэнзіяў пад іменем Д. Кавалёва. Суаўтар школьных падручнікаў па беларускай літаратуры, пісаў рэцэнзіі і артыкулы. Аўтар манаграфіі “Кузьма Чорны: Ідэі і вобразы ў творчасьці” (1956), літаратуразнаўчага нарысу “Кузьма Чорны: Жыцьцё і творчасьць” (1968), склаў з У. Агілевічам падручнікі “Кніга для чытаньня ў 2 клясе школ рабочай і сельскай моладзі” (1952), падручнікі “Кніга для чытаньня ў 3 клясе школ рабочай і сельскай моладзі” (1952).

У 1984 годзе быў надрукаваны раман "Разгневаная зямля" аб падзеях Вялікай Айчыннай вайны ў савецкай інтэрпрэтацыі, аб цяжкіх выпрабаваньнях, якія выпалі на долю народ і несьмяротным подзьвігу савецкага народу. Твор прысьвечаны Менску і менскім падпольшчыкам.

Працаваў над перакладам 18-га тому Збору твораў Леніна (1950). У жніўні 1995 году даслаў у газэту "Шахцёр" ліст і ўрыўкі з новага раману "Грымотнымі шляхамі”. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кудраўцаў Іван Фёдаравіч, сайт Старобінскай сельскай школы
* Кудраўцаў Іван, сайт Літаратурная Салігоршчына
* Разгневаная зямля

Катэгорыя:нарадзіліся ў Салігорскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Андрэй Кухальскі

**Андрэй Кухальскі** (1767, Паставы - ?) — беларускі танцор.

Танцоўшчык, які выступаў у складзе трупы "Таварыства танцоўшчыкаў яго каралеўскай вялікасьці" ў Варшаве, прыгонны падскарбія надворнага Вялікага Княства Літоўскага Антоні Тызенгаўза.

## Літаратура
* Тэатральная Беларусь : энцыкляпэдыя : [у 2 т.]. – Менск, 2002. – Т. 1. с.561
* Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. – Мінск, 1999. – Т. 9. с.62
* Вялікае Княства Літоўскае : энцыклапедыя : [у 3 т.]. – Мінск, 2010. – Т. 3. с.293-294

Катэгорыя:нарадзіліся ў 1767 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Паставах
Катэгорыя:Артысты балета
Аляксандар Карпаў (кінарэжысэр)

**Алякса́ндар Я́каўлевіч Ка́рпаў** (; 20 студзеня 1922, вёска Харынская, Разанская губэрня РСФСР — 15 студзеня 1998, Менск, Беларусь) — савецкі, казахстанскі і беларускі кінарэжысэр, сцэнарыст і актор. Заслужаны дзяяч мастацтваў Казаскай ССР (1964), Заслужаны дзяяч мастацтваў Беларускай ССР (1985).

## Жыцьцяпіс
Займаўся ў драматычным гуртку мескага рашальскага клюбу. У 1939—1941 роках навучаўся ў Калінінскай тэатральнай вучэльні. Стаў кіраўніком тэатральнага калектыву ў Рашалі.

Удзельнік нямецка-савецкай вайны. Сябра КПСС з 1943 року.

У 1945—1949 — мастацкі кіраўнік Палацаў культуры ў местах Рашалі і Кашыры.

У 1956 року скончыў рэжысэрскі факультэт Усерасейскага дзяржаўнага інстытуту кінэматаграфіі (майстэрня Рыгора Рашаля і Юрыя Генікі). Працаваў рэжысэрам кінастудыі «Казахфільм», з 1968 року — «Беларусьфільм». Сабра Саюзу кінэматаграфістаў Беларусі, з 1981 року — 1-ы сакратар і сакратар праўленьня.

Пахаваны на Маскоўскіх могілках Менску.

## Фільмаграфія

### Актор
* 1960 — Цішыня — *Сафонаў*
* 1975 — Доўгія вёрсты вайны — *камдыў*
* 1982 — Асабістыя рахункі

### Рэжысэр
* 1957 — Наш любы лекар (разам з Шакенам Айманавым)
* 1958 — Далёка ў горах
* 1960 — Цішыня
* 1961 — Сплаў
* 1963 — Сказ пра маці
* 1968 — Дарога ў тысячу вёрстаў
* 1970 — Белая зямля
* 1972 — Заўтра будзе позна
* 1975 — Доўгія вёрсты вайны
* 1980 — Шлюбная ноч
* 1982 — Асабістыя рахункі
* 1989 — Ягоны батальён

### Сцэнарыст
* 1968 — Дарога ў тысячу вёрстаў
* 1980 — Шлюбная ноч
* 1992 — Пайсьці і не вярнуцца

## Прэміі і ўзнагароды
* Ордэн Айчыннай вайны II ступені
* Заслужаны дзяяч мастацтваў Казаскай ССР (1964)
* Заслужаны дзяяч мастацтваў Беларускай ССР (1985)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Аляксандар Карпаў на бачыне «КінаПошук» 
* Аляксандар Карпаў у энцыкляпэдыі «Кірыла і Мятод» 

Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Выпускнікі Ўсерасейскага дзяржаўнага інстытуту кінэматаграфіі
Катэгорыя:Асобы „Казахфільму“
Катэгорыя:Асобы „Беларусьфільму“
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
Карпаў

**Ка́рпаў** — прозьвішча. Жаночая форма — Карпава.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Карпаў (1917—1944) — вайсковы лётчык, двойчы Герой Савецкага Саюзу
* Аляксандар Карпаў (1922—1998) — беларускі кінарэжысёр
* Анатоль Карпаў ( 1951) — расейскі шахматыст, чэмпіён сьвету
* Валеры Карпаў (1971—2014) — савецкі хакеіст
* Генадзь Карпаў (1839—1890) — расейскі гісторык
* Дзьмітры Карпаў ( 1981) — казаскі лёгкаатлет
* Ігар Аляксандравіч Карпаў ( 1957) — галоўны інфэкцыяніст і народны лекар Беларусі
* Ігар Васільевіч Карпаў — беларускі архітэктар
* Леў Карпаў (1879—1921) — расейскі хімік-тэхноляг
* Уладзімер Карпаў (1940—2006) — беларускі мовазнавец, доктар філялягічных навук
* Уладзімер Карпаў — беларускі пісьменьнік і крытык
* Уладзімер Карпаў (1922—2010) — расейскі пісьменьнік і публіцыст

## Глядзіце таксама
* Карпава
Юры Пятровіч Астроўскі

**Юры Пятровіч Астроўскі** (1952, Мхінічы, Краснапольскі раён, Магілёўская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі кардыяхірург.

Доктар мэдычных навук (1996) і прафэсар (2000). Двойчы ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1996, 2016) і кавалер ордэнаў Пашаны і Айчыны 3-й ступені (2021). Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2014). Першы ў Беларусі хірург, які зрабіў перасадку сэрца. На 2022 год працаваў загаднікам лябараторыі хірургіі сэрца Рэспубліканскага навукова-практычнага цэнтру «Кардыялёгія». Таксама быў галоўным пазаштатным кардыяхірургам Міністэрства аховы здароўя Беларусі.

## Жыцьцяпіс
Дзяцінства правёў у Барысаве (Менская вобласьць). У 1974 годзе скончыў Менскі дзяржаўны мэдычны інстытут па спэцыяльнасьці лекавая справа. Працаваў хірургам Менскай абласной клінічнай лякарні. Пазьней служыў у Савецкім войску. У 1978—1994 гадох працаваў у 4-й гарадзкой клінічнай лякарні Менску кардыяхірургам і загаднікам аддзяленьня кардыяхірургіі. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю пра лячэньне сэрцавай недастатковасьці пры апэрацыях на адкрытым сэрцы. У 1996 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю «Распрацоўка і клінічнае прымяненьне пратэзаў кляпанаў «Планікс» у хірургіі атрыманых парокаў сэрца». З 1994 году ўзначаліў лябараторыю сэрца ў Навукова-дасьледчым інстытуце кардыялёгіі, дзе пазьней стаў загаднікам аддзелу сэрцава-судзіннай хірургіі. У 2000 годзе атрымаў навуковую годнасьць прафэсара клінічнай мэдыцыны. У 2007 годзе выдаў брашуру «Хірургія сэрца» на 60 старонак. У 2008 годзе заснаваў катэдру кардыяхірургіі Беларускай мэдычнай акадэміі пасьлядыплёмнай адукацыі (БелМАПА). У 2009 гозе абраны сябрам-карэспандэнтам Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. На 2010 год напісаў 250 друкаваных працаў і 6 манаграфіяў, а таксама атрымаў 7 аўтарскіх пасьведчаньняў. 

У 2013 годзе выдаў даведнік «Кардыяхірургія». За 2015—2018 гады правёў 90 апэрацыяў перасадкі сэрца. У 2016 ггодзе паўторна стаў ляўрэатам Дзяржаўнай прэміі Беларусі. У 2017 годзе абнародаваў манаграфію «Сэрцавая недастатковасьць». 25 кастрычніка 2021 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 417 «Аб узнагароджаньні» Юрыя Астроўскага ордэнам Айчыны 3-й ступені за вялікі асабісты ўклад у разьвіцьцё кардыялягічнай службы. На той час Астроўскі займаў пасаду намесьніка кіраўніка ў інавацыйным разьвіцьці РНПЦ «Кардыялёгія». На 2022 год правёў звыш 9000 апэрацыяў на сэрцы і крывяносных судзінах, у тым ліку ў Азэрбайджане, Казахстане, Расеі і Ўзбэкістане. Атрымаў 55 патэнтаў і аўтарскіх пасьведчаньняў на вынаходзтвы. Абнародаваў 930 друкаваных працаў, у тым ліку 8 манаграфіяў. Пад яго кіраўніцтвам выканалі 6 доктарскіх і 19 кандыдацкіх дысэртацыяў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Краснапольскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія хірургі
Катэгорыя:Дактары мэдычных навук
Катэгорыя:Заслужаныя лекары Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Трансплянталёгія