open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Азёры (заказьнік)

**«Азёры»** — рэспубліканскі краявідны заказьнік Беларусі, заснаваны ў 1990 годзе ў Гарадзенскім і Шчучынскім раёнах.

Створаны для захаваньня вадазбору ракі Котра і рэдкіх відаў жывёлаў і расьлінаў. Пераважаюць падтаежныя барэальныя і водна-ледавіковыя краявіды з эолавымі і камавымі градамі ды азёрамі: Белае, Зацкава, Малочнае і іншымі. Раўнінны, пласкахвалісты рэльеф спалучаецца з астраўкамі камавых узгоркаў, западзінамі і катлавінамі азёраў. Пераважаюць дзярнова-падзолістыя глебы і хваёвыя ды вытворныя дробналістыя лясы. Сярод 320 відаў ссудзінных расьлінаў у Чырвоную кнігу Беларусі занесеныя: горны купальнік, звычайная мнаганожка, кучаравая лілея, сон-трава, чарамша і іншыя. Сярод 130 відаў птушак у Чырвонай кнізе былі: пардва, кулік-селянец, даўгахвостая кугакаўка, сокал-дрымлюк, сокал-пустальга, каршачок, малая паганка, скапа, чорны бусел і іншыя. На 2004 год плошча заказьніка складала 218,52 км².

17 чэрвеня 2011 году Савет міністраў Рэспублікі Беларусь зацьвердзіў Пастанову № 794 «Аб некаторых пытаньнях здабычы торфу і аптымізацыі сыстэмы асабліва ахоўных прыродных тэрыторыяў», паводле якой адвёў 270 гектараў «Сьвятога» торфарадовішча ад заказьніка торфапрадпрыемству «Верцялішкі». Да лістапада 2013 году мясцовыя жыхары Гарадзенскага і Шчучынскага раёнаў сабралі звыш 17 000 подпісаў за вяртаньне адведзеных земляў у склад заказьніка. У адказ 2 інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі — Інстытут прыродакарыстаньня і Інстытут экспэрымэнтальнай батанікі — прапанавалі скараціць ужо адведзеную плошчу новай торфараспрацоўкі да 191 гектару. Дасьледнікі абодвух інстытутаў прыйшлі да высновы, што торфараспрацоўка пагражала пераўтварэньнем у сапрапэлевыя балоты азёрам Глінец і Шчуч’е, дзе ўжо адбыўся замор рыбы, а Доўгаму возеру — паніжэньнем узроўню вады. На грамадзкім слуханьні ў вёсцы Азёры Гарадзенскага раёну загаднік катэдры батанікі Гарадзенскага ўнівэрсытэту Алег Созінаў зьвярнуў увагу на тое, што вывад дзялянкі заказьніка для торфарспрацоўкі ў 2011 годзе парушаў 12-ы артыкул Закону Рэспублікі Беларусь «Аб асабліва ахоўных прыродных тэрыторыях».


Озеро Чёртово,Гродненский район.Республиканский ландшафтный заказник "Озёры".jpg|Туман над Чортавым возерам (9 траўня 2020 году)


## Крыніцы

Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Азёрскі сельсавет
Катэгорыя:Шчучынскі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Ігар Малевіч

**І́гар Алякса́ндравіч Мале́віч** (1941, Менск, цяпер Беларусь) — беларускі фізык.

Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1982), доктар фізыка-матэматычных навук (1984), прафэсар (1987). Распрацаваў лазэрную статыстычную хранаскапію, лазэрныя месцавызначальнікі для вывучэньня паверхні Месяца і лідарныя сыстэмы касьмічнага, наземнага і падводнага разьмяшчэньня.

## Жыцьцяпіс
У 1966 годзе скончыў Менскі радыётэхнічны інстытут. З 1970 году выкладаў у Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце.  Стварыў навуковыя працы ў галіне статыстычнай оптыкі і радыёфізыкі, квантавай электронікі і лазэрнай тэхнікі. У 1981 годзе выдаў манаграфію «Мэтады і электронныя сыстэмы аналізу аптычных працэсаў». У 1982 годзе атрымаў Дзяржаўную прэмію Беларусі. У 1984 годзе атрымаў навуковую ступеню доктара фізыка-матэматычных навук. У 1986 годзе выдаў манаграфію «Шматфункцыянальныя лідарныя сыстэмы» сумесна з У.І. Івановым і А.П. Чайкоўскім. У 1987 годзе атрымаў навуковае званьне прафэсара. У 1994 годзе выпусьціў манаграфію «Сынтэз узорных шматзначых мераў часу» са Зьмітром Яфрэменкам і Э.І. Табачнікам. З 1996 году перайшоў на дыпляматычную працу ў Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь. Выдаў 2 публіцыстычныя кнігі «Увага, Кітай» і «Калі ў Эўропе яшчэ ўчора, то ў Карэі ўжо заўтра».

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту інфарматыкі і радыёэлектронікі
Катэгорыя:Беларускія фізыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Дактары фізыка-матэматычных навук
Катэгорыя:Дыпляматы Рэспублікі Беларусь
Art. Lebedev Studio

**«Art. Lebedev Studio»** () — расейская дызайнэрская кампанія, заснаваная Арцеміем Лебедзевым у 1995 году. Займаецца графічным, прамысловым і вэб-дызайнам. На 2018 год у студыі працавалі 369 супрацоўнікаў. Па вэрсіі экспэртнай суполкі «Тэглайн», кампанія лідавала ў сьпісе 100 вядучых вэб-студыяў Рунэта 7 гадоў (да 2013 году).

Студыя Лебедзева належыць хольдынгавай кампаніі *Art. Lebedev Group (ALG)*, куды таксама ўваходзяць рэклямная кампанія ADEX, студыя «Тэлетайп» ды студыя графічнага дызайну *«Артографика»*. Ўласьнікамі студыі зьяўляюцца Арцемій Лебедзеў, Дзяніс Шохін і Канстанцін Моршнеў.

## Крыніцы
Выбары ў Кнэсэт 2020 году

**Выбары ў Кнэсэт 2020 году** &mdash; пазачарговыя выбары ў сойм Ізраіля, якія адбыліся 2 сакавіка 2020 году.

## Выбары

Заканадаўчыя выбары ў Ізраілі прайшлі 2 сакавіка 2020 году для абраньня паслоў дваццаць трэцяга Кнэсэта. Згодна з Асноўным законам, выбары павінны былі адбыцца не пазьней трэцяга аўторка габрэйскага месяца Чэшвана праз чатыры гады пасьля папярэдніх выбараў 17 верасьня 2019 году, якія ставяцца да апошняй магчымай даты 31 кастрычніка 2023 году. Аднак 11 сьнежня 2019 году, у сувязі з устойлівай няздольнасьцю ўсіх грамад стварыць чарговы ўрад краіны, былі прызначаныя пазачарговыя выбары, трэція на працягу году пасьля выбараў у верасьні й красавіку 2019 году. Ізраільскія камэнтатары выказалі асьцярогу, што палітычны параліч сур’ёзна аслабляе давер грамадзтва да ўжо моцна палярызаванай палітычнай сыстэмы.

## Прычыны выбараў

Працяглы пэрыяд палітычнага тупіку, які прывёў да выбараў, быў вынікам жорсткай барацьбы ў красавіку і верасьні 2019 году. Яна не дазволіла прэм’ер-міністру Бэняміну Нэтаньяху і фаварыту апазыцыі Бэню Ганцу сабраць большасьць (г. зн. 61 паслоў Кнэсэту) для стварэньня ўраду.

## Вынікі выбараў
Вынікі выбараў у верасьні 2019 году ў Кнэсэт.

## Глядзі таксама
* Выбары ў Кнэсэт 2021 году

## Крыніцы

## Заўвагі

Катэгорыя:Выбары ў Ізраілі
Выбары ў Кнэсэт у верасьні 2019 году

**Выбары ў Кнэсэт у верасьні 2019 году** &mdash; пазачарговыя выбары ў сойм Ізраіля, якія адбыліся 17 верасьня 2019 году.

## Вынікі выбараў
Вынікі выбараў у верасьні 2019 году ў Кнэсэт.

## Наступствы выбараў
З-за таго, што паслы сойму не змаглі стварыць урад, адбыліся пазачарговыя выбары ў сакавіку 2020 году.

## Крыніцы

## Заўвагі

Катэгорыя:Выбары ў Ізраілі
Бэня Ганц

**Бэнямін Ганц** або **Бэня Ганц**, або ** Бэні Ганц** (; нар. 9 чэрвеня 1959)&mdash; ізраільскі колішні вайсковец, дзейны грамадзкі й дзяржаўны дзяяч. Адзін са старшыняў грамады Сінябелыя. Пасол у сойме Ізраіля. Прымаў удзел у выбарах:
* Выбары ў Кнэсэт у верасьні 2019 году
* Выбары ў Кнэсэт 2020 году
Сіне-Белыя

**Сінябелыя** (; чытаецца: Каголь лаван) — палітычны саюз у Ізраілі. У цяперашні час ён мае самую вялікую колькасьць прадстаўнікоў у Кнэсэце. Старшыня грамады — Бэня Ганц.

Саюз быў створаны для правядзення ў красавіку 2019 г. выбараў у Кнэсэт Ізраільскай партыяй Еш-Атыд і Тэлем з надзеяй перамагчы прэм’ер-міністра Бэняміна Нэтанягу. Сінябелыя вызначаюць сябе як плюралістычны саюз, які прадстаўляе ўсіх грамадзян на палітычным і рэлігійным узроўні. Словазлучэньне «сінябелы» адносіцца да колераў ізраільскага сьцяга і ў побыце выкарыстоўваецца для апісаньня чаго-небудзь як звычайна ізраільскага.

Галоўныя погляды саюза «Сінябелыя» ўключаюць:
* увядзеньне лімітаў прэм’ер-міністраў на праўленьне,
* забарону абвінавачаным палітыкам на службу ў Кнэсэце,
* зьмяненьне закона аб нацыянальнай дзяржаве для ўключэньня ізраільскіх меншасьцей,
* інвэстыцыі ў пачатковую адукацыю,
* пашырэньне аховы здароўя
* пачатак перамоваў з Палестынскай уладай аб мірным пагадненьні.

Катэгорыя:Палітычныя партыі ў Ізраілі
Лікуд

**Лікуд** або **Аб’яднаньне-Народны лібэральны рух** (; чытаецца: галікуд) — правячая партыя ў Ізраілі. Старшыня Лікуду — Бэньямін Нэтаньягу. Партыя была заснаваная ў 1977 годзе Мэнахімам Бэгінам і Арыелем Шаронам. Галоўныя погляды Лікуду:
* захаваньне Ізраілю
* далучэньне земляў ад Міжземнага мора да ракі Ярдан
* абарона правоў габрэяў ва ўсім сьвеце
* захаваньне Ізраіля як чыста габрэйскае краіны.

Катэгорыя:Палітычныя партыі ў Ізраілі
Місявічы (Вярэнаўскі раён)

**Місяві́чы** — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар Місявіцкага сельсавету.

З 11 лютага 1972 году цэнтар сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 230 жыхароў, 86 двароў
* 2009 год — 210 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 475.

Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Якубаўцы

**Яку́баўцы** — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавету.

У 1940—1972 гадах цэнтар Якубаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 35 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Лутан Таўн

«**Лу́тан Таўн**» () — ангельскі футбольны клюб з гораду Лутан, Бэдфардшыр. Заснаваны ў 1885 годзе. Свае хатнія матчы клюб праводзіць на стадыёне Кенілўорт-Роўд, на якім базуецца з 1905 году. Гісторыя клюбу ўключае ў сябе перамогі трафэяў, некалькі фінансавых крызаў, шматлікія паніжэньні і павышэньні ў дывізіёнах, а таксама пэрыяд устойлівага посьпеху. Залатыя часы «Лутан Таўну» прыпалі на пэрыяд паміж 1982 і 1992 гадамі, калі клюб выступаў у найвышэйшым дывізіёне ангельскага футболу. У 1988 годзе клюб здабыў свой адзіны галоўны трафэй, як то Кубак футбольнае лігі.

## Гісторыя
Футбольны клюб «Лутан Таўн» быў закладзены 11 красавіка 1885 году. Да гэтага ў месьце існавала шмат клюбаў, самымі вядомымі зь якіх былі «Лутан Ўандэрэрз» і «Лутан Эксэльсіёр». Гулец «Ўандэрэрз», Джордж Дыкан, аднойчы прыйшоў да ідэі стварэньня адзінага клюбу, у які б увайшлі ўсе найлепшыя футбалісту гораду. Сакратар «Ўандэрэрз», Гэрбэрт Спрэтлі, падхапіў ідэю і зладзіў таемную сустрэчу 13 студзеня 1885 году ў школьным кабінэце ў Гай-Таўне.

Паводле абмеркаваньня камітэт «Ўандэрэрз» пастанавіў аб перайменаваньні клюбу ў «Лутан Таўн», але такая падзея была недастаткова ўспрынятыя шырокай супольнасьцю. Тым ня менш, Дыкан і Ломакс зладзілі публічную сустрэчы, на якой вырашылі закласьці клюб «Лутан Таўн». Спрэтлі пратэставаў супраць, бо спасылаўся на ўжо існы клюб, але сустрэча была зладжаная. Камітэт навастворанага клюбу быў абраны галасаваньнем. Ружовы і цёмна-сіні былі абраныя каманднымі колерамі. Спачатку клюб ладзіў свае хатнія матчы на стадыёне «Эксэльсіёра». У 1890 годзе кіраўніцтва пачало выплочваць заробак шэрагу ключавым гульцам, а праз год клюб стаў першым агулам прафэсійным клюбам у Паўднёвай Ангельшчыне. Лутанская дружына спаборнічала ў некалькіх лігах, перш чым далучыцца да Футбольнай лігі на сэзон 1897—1898 гадоў. Тады ж каманда пераехала на стадыён Данстабл-Роўд. Дрэнная наведвальнасьць, вялікія заробкі і выдаткі на далёкія падарожжы вымусілі «Лутан Таўн» вярнуцца ў Паўднёвую лігу.

Праз восем гадоў матчаў на Данстабл-Роўд лутанцы зноў пераехалі ў 1905 годзе, гэтым разам на свой цяперашні стадыён Кенілўорт-Роўд. Капітан і левы ўінгер клюбу Боб Гоўкс стаў першым гульцом каманды, які быў выкліканы ў зборную Ангельшчыны. 16 лютага 1907 году ён меўся згуляць супраць зборнай Ірляндыі. Няўдалым быў сэзон 1911—1912 гадоў «Лутан Таўн» выбыў у другі дывізіён Паўднёвай лігі, але праз два гады прасунуўся назад. Пасьля пачатку Першай сусьветнай вайны клюб браў удзел у Лёнданскай камбінацыі 1915—1916 гадоў, а пасьля ладзіў толькі таварыскія матчы. Ключавым гульцом гэтага часу быў нападнік Эрні Сымз. За час вайны ён служыў у войску і вярнуўся дамоў з раненьнем, атрыманым на італьянскім фронце, але ён здолеў акрыяць і вярнуць сваё месца ў дружыне. Ён паклаў на свой рахунак 40 галоў у сэзоне 1916—1917 гадоў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лутан
Палікарп Манькоў

**Палікарп Манькоў** (19 лютага 1910, Рэчыца ці Слуцак — 16 кастрычніка 1999) — беларускі грамадзкі дзеяч на эміграцыі.

Меў вышэйшую адукацыю, настаўнічаў у БССР. У 1930-х гг. быў рэпрэсаваны, па вызваленьні ня меў права жыць у Беларусі. Пасяліўся на Смаленшчыне. У 1941 годзе служыў у Чырвонай Арміі, трапіў у палон.

Па вызваленьні зь нямецкага палону працаваў перакладчыкам у Слонімскім акруговым камісарыяце, потым школьным інспэктарам у Слуцку. У чэрвені 1943 году скончыў курс кіраўнікоў Саюза беларускай моладзі, прызначаны акруговым кіраўніком СБМ у Слуцку. Быў адным з арганізатараў і выдаўцоў «Газэты Случчыны», адзін з укладальнікаў зборніка «Песьняры Случчыны» (які перавыдаў у 1985 г. у Саўт-Рывэры).

Зь лета 1944 году на эміграцыі. Быў кіраўніком групы юнакоў у Дэсаў. Па вайне выкладаў у Беларускай гімназіі ў Міхэльсдорфе. З 1954 году рэдактар газэты «Беларускае слова», адзін з укладальнікаў кнігі «Другі Ўсебеларускі Кангрэс» (Мюнхэн, 1954).

У 1957 годзе пераехаў у ЗША. Працаваў у бібліятэцы Індыянскага щнівэрсытэту ў Блумінгтане, у структурах ААН у Нью-Ёрку. Памёр 16 кастрычніка 1999 году.

## Літаратура
* Палікарп Манькоў, Лявон Юрэвіч. Літаратурны рух на эміграцыі. Менск, БГА, 2002.

Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія выдаўцы
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускай моладзі
Эндру Ўігінз

**Эндру Ўігінз** (;  23 лютага 1995 году, Таронта, Антарыё, Канада) — канадзкі прафэсійны баскетбаліст, які выступае за «Маямі Гіт» у Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі. Быў абраны пад першым нумарам на драфце НБА 2014 году клюбам «Кліўлэнд Кавальерз».

## Кар’ера
Ўігінз быў заяўлены на драфт НБА 2014 году 31 сакавіка 2014 году. Быў абраны пад першым агульным нумарам на драфце клюбам «Кліўлэнд Кавальерз», стаўшы толькі другім канадцам, абраным пад нумарам адзін на драфце пасьля Энтані Бэнэта, які быў абраны на драфце годам раней таксама кліўлэндзкім клюбам. 23 жніўня завяршыўся абмен паміж трыма камандамі з удзелам «Кавальерз», «Мінэсотай Тымбэрўулвз» і «Філадэлфія 76эрз». Паовдле ўгоды Ўігінз і Бэнэт былі перададдзеныя ў клюб зь Мінэсоты разам з Тадэўсам Янгам.

31 студзеня 2015 году набраў 33 пункты ў матчы супраць «Кліўлэнд Кавальерз». 13 лютага ўзяў удзел у гульні Навак году НБА падчас матчу усіх зорак і здабыў прыз як самы каштоўны гулец. Па завяршэньні свайго дэбютнага сэзону ў лізе атрымаў узнагароду як найлепшы навак году НБА. 9 лістапада 2015 году паўтарыў свой выніковы рэкорд, набраўшы 33 пункты ў матчы супраць «Атланты Гокс». 8 студзеня 2016 году ў матчы супраць «Кліўлэнда» зарабіў 35 пунктаў. 8 лістапада 2016 году набраў 36 пунктаў у матчы супраць «Бруклін Нэтс», а празь пяць дзён у гульні супраць «Лос-Анджэлес Лэйкерз» набраў 47 пунктаў, стаўшы першым канадцам, які здолеў назьбіраць больш за 40 пунктаў у матчы НБА. 7 лютага 2018 году ў гульні супраць «Кліўлэнду» ён перасягнуў адзнаку ў 6 тысяч пунктаў у сваёй кар’еры, стаўшы шостым самым маладым гульцом у гісторыі лігі, якому гэта ўдалося. 24 лістапада 2018 году скончыў гульню з «Чыкага Булз», не набраўшы аніводнага пункту, упершыню ў сваёй кар’еры. За матч ён зрабіў безвыніковых 12 кідкоў. 18 студзеня 2019 году пераадолеў рэкорд Сэма Мітчэла у 7161 пунктаў, стаўшы найлепшым бамбардзірам клюбу за ўсю гісторыю. 18 студзеня 2020 году ён зрабіў свой першы ў кар’еры трыпл-дабл, набраўшы 18 пунктаў, 10 падбораў і 11 перадач.

6 лютага 2020 году Ўігінз быў абмяняны ў «Голдэн Стэйт Ўорыярз» на Джэйкаба Эванза, Д’Анджэла Расэла і Амары Спэлмана. У дэбютным матчы за новую каманду ён набраў 24 пункты. Узімку 2022 году гулец упершыню ў кар’еры быў запрошаны ўзяць удзел у матчы ўсіх зорак НБА. 22 траўня ў трэцяй гульні фіналу канфэрэнцыі супраць «Далас Мавэрыкс» набраў рэкордныя для плэй-оф 27 пунктаў. У фінале НБА ён дапамог камандзе перамагчы «Бостан Сэлтыкс» і стаць чэмпіёнам НБА.

## Крыніцы

Катэгорыя:Канадзкія баскетбалісты
Алесіна

**Алесіна** — вёска ў Смалявіцкім раёне Менскай вобласьці. Алесіна ўваходзіць у склад Курганскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Курганскі сельсавет (Смалявіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
Сланаягаднікавыя

**Сланаягаднікавыя** (Haloragaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 9 родаў і 145 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — травы шматгадовыя, рэдка аднагадовыя, водныя ці наземныя, аднадомныя або двудомныя. Сьцябло паўзучае, узыходзячае або вэртыкальнае. Лісьце ў 2–4 кольцах. Суквецьце 1–5-кветкавае. Кветкі мініяцюрныя; чашалісьцікаў (2)4 але адсутнічаюць у жаночых кветак некаторых *Myriophyllum*; пялёсткаў (2)4 але адсутнічаюць у жаночых кветак некаторых *Myriophyllum*; тычачак 1 ці 2 да колькасьці чашалісьцікаў. Плод арэхападобны або касьцяніца.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, але асабліва ў Аўстраліі.

## Крыніцы
Сітападобныя

**Сітападобныя** (Juncaginaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 3 роды і каля 34 віды.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — травы шматгадовыя або аднагадовыя, карэнішчавыя. Бачныя сьцеблы адсутнічаюць. Лісьце прыкаранёвае, безчарашковае. Суквецьці канцавыя або пазушныя, рэдка адзінокія кветкі. Кветкі двухполыя або аднаполыя. Плод каробачка або арэшак. Насеньне 1 на плод.

## Арэал
Распаўсюджваньне: амаль ва ўсім сьвеце, пераважна прыбярэжны.

## Крыніцы
Hymns of Dark Forests

***Hymns of Dark Forests*** ()&nbsp;— першы паўнафарматны альбом гурту Apraxia. Упершыню альбом быў выдадзены на касэтах.

## Стварэньне
* Gunchar — намаляванне вокладкі
* Necromaniac — тэкст да ўсіх песень, апрача «Заклон», баявая дудка ў гэтай жа песні.
* Запісаны на «X-Noise Factory Studio» (жнівень — верасень 1997 году).
* Gena Dee сумесна з «Apraxia» — гукавая апрацоўка

## Выданьні
* 1999 рок — «Legion Production», Cass (Беларусь).
*1999 год — «Graveyard Silence Prod.», CDr (Беларусь).
*1999 рок — «Hallucination'Zine» і «Graveyard Silence Prod.», CDr (Партугалія)
* 2005 год — «Ewiges Eis Records», CD (Нямеччына).
* 2016 рок — «Der Schwarze Tod», CD (Расея).

## Сьпіс кампазыцыяў

## Цікавосткі
* Вокладка альбому перамалёваная з карціны «Паўночная легенда» Васільева.
* У сваёй суполцы ў сацыяльнай сетцы «Ў кантакце» гурт «PIAREVARACIEŃ» адзначаў, што бяз гэтага альбому, не было б іх гурту.

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра альбом на '''«Encyclopedia Metallum'''»
* Перавыданьне 1999 году
* Перавыданьне 2005 году
* Перавыданьне 2016 году
*Альбом на «Discogs»
* Тэкст песьняў
* Думкі пра альбом
*Альбом на «darkside.ru»

Катэгорыя:Альбомы гурту «Apraxia»
Віцебская абласная арганізацыя партыі БНФ

**Віцебская абласная арганізацыя партыі БНФ** &mdash; мясцовая падразьдзяленьне партыі БНФ у Віцебскай вобласьці. Аб’ядноўвае прыхільнікаў незалежнасьці Беларусі.

Суполка складаецца зь сяброў грамады, рады й старшыні. Па стане на 2019 год грамада мела 141 сябар.

## Рада
Рада выбіраецца на сходзе членаў БНФ Віцебскай вобласьці. Рада пастаянны ўрад суполкі. Рада складаецца зь 11-ці раднікаў.

## Старшыня
Старшыня выбіраецца зь сяброў грамады БНФ на сходзе ўсіх членаў грамады. Старшыня мае права:
* прадстаўляць суполку ў судах і дзяржаўных службах
* заключаць, зьмяняць і адмяняць  дагаворы ад імя суполкі

Страшыня суполкі &mdash; Канстанцін Смолікаў.

## Дзейнасьць 2020 год
17 жніўня К .Смолікаў разам зь іншымі 14 чалавекамі сустрэўся са старшынём Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта. На ёй расказалі аб неазадаволенасьці вынікамі выбараў галавы краіны. Яны выклікалі абурэньне ў народа.

21 жніўня 2020 года К. Смолікаў разам з іншымі прадстаўнікамі грамадзкасьці падалі заяву ў гарадзкі выканаўчы камітэт м. Віцебск. У ёй было напісанае, што трэба склікаць гарадзкую раду места для вырашэньня пытаньня непрызнаньня выбараў галавы краіны. Яшчэ давялі да ведама пра зьбіваньні людзей АМАП без прычыны.
 
## Вонкавыя спасылкі
* Віцебская Вясна

## Крыніцы

Катэгорыя:Партыя БНФ
Каранавірусная інфэкцыя-2019 у Польшчы

**Каранавірусная інфэкцыя ў Польшчы** ўпершыню выяўленая 4 сакавіка.

## Колькасьць

Агульная колькасьць хворых у Польшчы па стане на 7 сакавіка 2020 году — 5 чалавек. Да 14 сакавіка хварэла 87 чалавек.

16 лютага 2021 году міністар аховы здароўя Польшчы Адам Нядзельскі паведаміў пра аднову росту заражэньняў каронавірусам: «Сёньняшні вынік — 5178 новых выпадкаў заражэньня — на 1000 больш, чым тыдзень таму. Тэндэнцыя тыднёвага росту — станоўчая ўпершыню зь сярэдзіны лістапада». Пры гэтым за содні памерла 196 чалавек. Ад пачатку пандэміі лік заражаных склаў 1 596 673 чалавекі, зь іх 41 028 памерла (сьмяротнасьць 2,5%).

## Меры па барацьбе
Урад Польшчы:
* закрыў усе вучэбныя ўстановы: ясьлі, школы, ВНУ і г. д.
* закрыў усе ўстановы культуры: музэі, тэатры и г.д.

## Глядзіце таксама
* Каронавірус, Беларусь

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Міністэрства аховы здароўя Польшчы

Катэгорыя:Польшча
Ровенская Слабада

**Ро́венская Слабада́** — вёска на поўдні Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці Беларусі. Ёсьць цэнтрам аднайменнага сельсавету.

Месьціцца за 18 км на поўдзень ад Рэчыцы і за 68 км на захад ад Гомелю. Побач знаходзіцца аўтадарога Р-33 Хвойнікі—Рэчыца. На захадзе мэліярацыйныя каналы. Прамалінейную вуліцу, блізкую да мэрыдыянальнай накіраванасьці, на поўдні перасякае крывалінейная вуліца. Пасярод галоўнай вуліцы да яе далучаецца кароткая вуліца. Двухбаковая забудова складаецца з драўляных сядзібаў. Працуюць аддзяленьне сувязі, амбуляторыя, бібліятэка, вэтэрынарны ўчастак, дзіцячы сад, калгас, камбінат побытавага абслугоўваньня, крама, лесапільня, лясьніцтва, млын, музычная і сярэдняя школы, музэй «Памяць» і цагельня. У музэі «Памяць» захоўваюць капсулы з попелам усіх спаленых нямецкімі карнікамі вёсак Гомельскай вобласьці падчас Нямецка-савецкай вайны.

## Мінуўшчына
У 1639 годзе згадваецца як селішча ва ўладаньні Рэчыцкага кляштару дамініканцаў у Рэчыцкім павеце ВКЛ. На пачатку ХІХ стагодзьдзя згадваецца ў якасьці сяленьня ў Рэчыцкім павеце Менскай губэрні (Расейская імпэрыя). З 1824 году ў мясцовай царкве сьвятога Мікалая захоўваліся мэтрычныя кнігі. У 1848 годзе пабудавалі новую драўляную царкву. На 1885 год была цэнтрам воласьці, што налічвала 20 сяленьняў з 665 дварамі. Паводле перапісу 1897 году, у Ровенскай Слабадзе працавалі аддзяленьне сувязі, капліца, карчма, народная вучэльня, хлебазапасная крама і царква. 25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ровенская Слабада абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Улетку 1918 году ў вёсцы стварылі партызанскі атрад лікам 250 чалавек, які ўдзельнічаў у баях супраць нямецкага войска. 8 сьнежня 1926 году Ровенская Слабада ўвайшла ў склад Беларуская ССР, дзе стала цэнтрам сельсавету Рэчыцкага раёну Рэчыцкай акругі. 9 чэрвеня 1927 году перайшла ў склад Гомельскай акругі. У 1930 годзе ў вёсцы працавалі аддзяленьне спажывецкай каапэрацыі, пачатковая школа і хата-чытальня. У 1931 годзе ўтварылі калгас імя Дзяржынскага і працавалі ваўначоска, вятрак, паравы млын, сталярня і шорная майстэрня. Падчас Нямецка-савецкай вайны дзейнічала падпольная група, якой кіравалі А.Ц. Дворнік і М.І. Зьвяртоўскі. У 1942 годзе нямецкія акупанты забілі 40 вяскоўцаў і спалілі 218 двароў. У лістападзе 1943 годзе ў баях за вёску загінула 232 чырвонаармейцы, якіх пахавалі ў брацкай магіле ў парку каля клюбу. 14 лістапада 1943 году Чырвоную Слабаду заняло Савецкае войска. На фронце Нямецка-савецкай вайны загінула 226 вяскоўцаў. У сьнежні 1985 году адчынілі музэй «Памяць».

## Насельніцтва
* ХІХ стагодзьдзе: 1834 год — 52 двары; 1850 год — 414 жыхароў і 59 двароў; 1885 год — 579 жыхароў і 74 двары; 1897 год — 1086 жыхароў і 153 двары
* ХХ стагодзьдзе: 1930 год — 170 двароў; 1940 год — 220 двароў; 1959 год — 647 жыхароў
* ХХІ стагодзьдзе: 2004 год — 860 жыхароў і 301 гаспадарка

## Ураджэнцы
* В.М. Герненка — заслужаная настаўніца Беларусі
* Уладзімер Дворнік (нар. 1963) — намесьнік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь (з 2019 году)

## Крыніцы

Катэгорыя:Ровенскаслабадзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Мэдычная маска

**Мэды́чная ма́ска** — маска для закрыцьця носу і рота ад трапляньня вільготнага паветра і кропляў з бактэрыямі і вірусамі.

Пры нашэньні хворымі на інфэкцыю органа дыханьня дапамагае папярэдзіць яе распаўсюд у натоўпе людзей пры чханьні і кашлі. Час выкарыстаньня складае 3 гадзіны запар. Мае ад 2 да 4 слаёў і мацуецца гумкамі або завязкамі. Пры канцы ХVIII стагодзьдзя зьявіліся хірургічныя маскі, якія ў 1919 годзе сталі шырока выкарыстоўваць у якасьці мэдычных падчас пандэмііі гішпанскага грыпу.

## Беларусь
У студзені 2020 году 7 прыватных прадпрыемстваў Беларусі выпускалі звыш 100 000 мэдычных масак штодня. На гандлёвых складах аптэк знаходзілася звыш 1,5 млн такіх масак. Мэдычныя маскі каштавалі ад 17 капеек (8 цэнтаў).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гігіена
Катэгорыя:Сродкі індывідуальнай абароны
Катэгорыя:Мэдыцынскае абсталяваньне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1790-я гады
Курдзюкі

**Курдзюкі́** (з 1969 году — *Сла́ўная*) — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавету.

Да 17 кастрычніка 2005 году вёска ўваходзіла ў склад Забалацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 36 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Пятроўка (Гарадзенская вобласьць)

**Пятро́ўка** — хутар у Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Місявіцкага сельсавету.

11 лютага 1972 году хутар перададзены з Сьмільгінскага сельсавету ў склад Старасьмільгінскага сельсавету. Да 17 кастрычніка 2005 году хутар ўваходзіў ў склад Забалацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 0 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Місявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Грубка

**Гру́бка** — невялікая пакаёвая печ, звычайна для абагрэву. Вядома здаўна, на Беларусі пашырана з 2-й паловы 16 стагодзьдзя.

Рабілі грубку з цэглы, абліцаванай дэкаратыўнай кафляй, гаршковай паліванай і непаліванай кафляй.

Выкарыстоўвалі ў жыльлі, грамадзкіх будынках (корчмах, аўстэрыях, ратушах, аптэках і інш.).

У сядзібных і палацавых будынках 16 — пачатку 20 стагодзьдзя існавалі па-мастацку аздобленыя грубкі (сядзібныя дамы ў вёсках Агарэвічы Ганцавіцкага, Дзераўная Стаўбцоўскага раёнаў, у Карэлічах, Шклове, палац у Нясьвіжы і інш.).

У дэкоры выкарыстоўвалі паліхромную ўзорыстую кафлю (вёскі Асташын і Дзяляцічы Наваградзкага раёну), з рэльефнымі геральдычнымі выявамі (Заслаўе, Лагойск, Нясьвіж, Дзяржынск) з расьінным і іншым арнамэнтам.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Грубка // Архітэктура, выяўленчае і дэкаратыўна-прыкладное мастацтва: Дапаможнік для вучняў. Менск: Беларусь, 2001.

Катэгорыя:Печы
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Шпалеры

thumb|Папяровыя шпалеры
**Шпалеры** (ад ) — аздобны матэрыял для ўнутраных сьцен і часам столяў, звычайна выпускаюцца ў выглядзе рулёнаў. Шпалеры бываюць на папяровай, тканінавай, флізэлінавай і палімэрнай аснове, а таксама ў камбінацыі гэтых матэрыялаў. 

## Гісторыя і паходжаньне
Да XVIII стагодзьдзя ў Эўропе ўжываліся тканкавыя шпалеры, іх прыбівалі да сьцен і столяў, адкуль і пайшла дадзеная назва. 

У эпоху барока шырокай папулярнасьцю карысталіся скураныя шпалеры, традыцыя вырабу якіх прыйшла ў Эўропу з арабскага сьвету праз Гіспанію. 

Папяровыя шпалеры з даўніх часоў традыцыйна выкарыстоўваюцца ў краінах Усходняй Азіі (Кітай, Японія). 

## Функцыі шпалер
Шпалеры ў асноўным выконваюць дэкаратыўныя функцыі, адначасова хаваючы поры і шчыліны ў сьценах, што спрыяе чысьціні. З прычыны, што шпалерамі пакрываюць усю паверхню сьцен, іх колер ўплывае на асьветленасьць памяшканьня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы
Фёдар Мірачыцкі

**Фё́дар Мірачы́цкі** (, в. Баяры Карэліцкі раён — ) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністар сельскай гаспадаркі, сябар-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1992), заслужаны працаўнік сельскай гаспадаркі (1983).

## Жыцьцяпіс
Працаваў галоўным заатэхнікам саўгасу, з 1964 году — дырэктар саўгаса «Слонімскі» Слонімскага раёну.

З 1969 году — намесьнік міністра сельскай гаспадаркі БССР, першы намесьнік міністра, пасьля працаваў намесьнікам Старшыні Дзяржпляну, першым намесьнікам Старшыні Дзяржаграпраму.

21 лютага 1991 прызначаны на пасаду Міністра сельскай гаспадаркі і харчаваньня Беларускай ССР.

28 кастрычніка 1994 вызвалены ад пасады Міністра ў сувязі з выхадам у адстаўку.

У 1991 годзе быў абраны першым Старшынём рады ўтворанага АКБ «Белаграпрамбанк», пасьля адстаўкі працаваў там на пасадзе намесьніка старшыні праўленьня.

## Навуковая дзейнасьць
Аўтар 30 навуковых і навукова-папулярных прац.

## Узнагароды
* Ордэн Леніна (1966).
* Два ордэны Працоўнага Чырвонага Сьцяга.
* Прэмія Савету Міністраў СССР (1976).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* http://vesti.belal.by/vesti/pdf/19960323.pdf
* http://tv.sb.by/zemlya-i-lyudi/article/ne-khochesh-ne-znaesh-ne-mozhesh-ne-beris.html
* http://www.nbrb.by/bv/cont.asp?id=9801

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Вярхоўнага Савету БССР
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі БССР
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Акадэміі аграрных навук Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі сельскай гаспадаркі БССР
Мірачыцкі

**Мірачыцкі** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Леў Мірачыцкі — беларускі гісторык-славіст, літаратар
* Фёдар Мірачыцкі — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы міністар сельскай гаспадаркі

## Глядзіце таксама
* Мірачыцы
Подзітва (Пагародзенскі сельсавет)

**По́дзітва** (таксама — *Падзі́тва*) — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавету.

Вёска разьмешчаная ў пагранічнай зоне.

## Насельніцтва
* 2009 год — 126 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Пажыжмаўскі сельсавет

**Пажы́жмаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Пажыжма.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году як **Вяканцаўскі сельсавет** у складзе Вярэнўскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Вяканцы. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году перайменаваны ў Пажыжмаўскі сельсавет, цэнтар перанесены ў вёску Пажыжма.

11 студзеня 1966 году сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Тракельскага (8 населеных пунктаў: Абрамаўшчызна, Вайцяшуны, Дайноўка, Лаўцуны, Малыя Германішкі, Маркаўшчына, Мікянцы, Поліпніца), Пагародзенскага (7 населеных пунктаў: Балотнікі, Вяканцы, Гартынкова, Жусіны, Лапацішкі, Нявошы, Рачкуны) сельсаветаў і Вярэнаўскага пассавету (3 населеныя пункты: Навапольле, Пажыжма, Цёмны Дол).

На момант скасаваньня ў склад сельсавету ўваходзілі 18 населеных пунктаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вярэнаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1966 годзе
Гольманцішкі

**Го́льманцішкі** (таксама — *Гальманці́шкі, Га́льманцішкі*) — вёска ў Беларусі, у мірэччы Дзітвы і Каменкі. Уваходзяць у склад Пагародзенскага сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца ў пагранічнай зоне.

## Назва

Гальмунд або Гальманд (Galmund, Galmand) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
Да 19 красавіка 1973 году Гольманцішкі ўваходзілі ў склад Паляцкіскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 36 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Галіцкі рэфэрэндум (1991)

**Абласны рэфэрэндум у [[Івана-Франкоўская вобласьць|Франкоўскай]], [[Львоўская вобласьць|Львоўскай]] ды [[Тарнопальская вобласьць|Тарнопальскай]] абласьцёх** адбыўся 17 сакавіка 1991 року адначасова з Усесаюзным рэфэрэндумам пра захаваньне СССР і рэспубліканскім рэфэрэндумам. На ім было вынесенае пытаньне «*Ці хочаце Вы, каб Украіна стала незалежнаю дзяржаваю, што самастойна вырашае ўсе пытаньні ўнутранае й вонкавае палітыкі, забясьпечвае роўныя правы грамадзянам, незалежна ад нацыянальнае ды рэліґійнае прыналежнасьці?*». Адказ «Так» далі 88,3% выбарцаў гэтых трох абласьцей.

## Перадумовы
Практыка кансультацыяў між кіраўніцтвам Івана-Франкоўскае, Львоўскае й Тарнопальскае абласьцей існавала яшчэ ў 1990 року і мела ўзвысіць эфэктыўнасьць узгадненьня дзейнасьці гаспадарстваў заходняга рэґіёну ва ўмовах пагаршэньня эканамічнае сытуацыі.

16 лютага 1991 року ў пакоі Львоўскага опэрнага тэатру адбылося  сумеснае паседжаньне дэпутатаў Львоўскае, Тарнопальскае ды Івана-Франкоўскае абласных радаў, якое журналісты ахрысьцілі «Галіцкая Асамблея». Таксама на паседжаньні прысутнічалі дэпутаты Роўненскае, Валынскае, Жытомірскае, Чарнавіцкае ды Закарпацкае абласьцей, прадстаўнікі грамадзкіх арґанізацыяў, дэлеґацыя народных дэпутатаў УССР.

Выступаючы падчас абмеркаваньня другога пытаньня парадку дня «Пра палітычную сытуацыю ў рэґіёне і ўсесаюзны рэфэрэндум», удзельнікі адзначалі, што «…распад Саюзу на незалежныя дзяржавы — ё непазьбежная пэрспэктыва…» (Ігар Юхноўскі, народны дэпутат УССР). Дэпутаты ўхвалілі ініцыятыву дэпутатаў  Вярхоўнае Рады ўлучыць у бюлетэнь пытаньне, якое б адпавядала Дэклярацыі пра сувэрэнітэт, а сэсія вырашыла, ґрунтуючыся на нормах Закону СССР «Пра ўсенароднае галасаваньне (Рэфэрэндум СССР)», правесьці абласныя рэфэрэндумы, на якія вынесьці пытаньне: «Ці хочаце Вы, каб Украіна стала незалежнаю дзяржаваю, што самастойна вырашае ўсе пытаньні ўнутранае й вонкавае палітыкі, забясьпечвае роўныя правы грамадзянам, незалежна ад нацыянальнае ды рэліґійнае прыналежнасьці?».

## Вынікі рэфэрэндуму
17 сакавіка 1991 жыхары трох заходніх абласьцей атрымалі для галасаваньня, акрамя агульнасаюзнага — белага — і рэспубліканскага — шэрага, яшчэ й рэґіянальны бюлетэнь — ружовага колеру. Адказ «Так» на пытаньне пра незалежнасьць Украіны далі 88,3% выбарцаў заходняга рэґіёну (у абласьцёх гэты паказьнік склаў ад 87% да 90%).

Галіцкі плебісцыт і ягонае ўпэўненае «Так» дзяржаўнай незалежнасьці Ўкраіны стаў, на думку некаторых палітоляґаў, ґенэральнаю рэпэтыцыяю Ўсеўкраінскага рэфэрэндуму 1 сьнежня 1991 року.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* *Хаврук І. А.* Референдум 17 березня 1991 року в Україні // Грані.&nbsp;— 2011.&nbsp;— №&nbsp;3 (77) травень-червень.&nbsp;— С.41-45

Катэгорыя:Рэфэрэндумы 1991 году
Катэгорыя:Гісторыя Галічыны
Катэгорыя:Рэфэрэндумы ва Ўкраіне
Нявошы

**Няво́шы** (з 1973 году — *Зарэчча*) — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавету.

Да 11 студзеня 1966 году вёска ўваходзіла ў склад Пажыжмаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 32 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Абалішкі

**Аба́лішкі** (таксама — *Абалі́шкі*) — хутар у Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавету.

Хутар разьмешчаны ў пагранічнай зоне.

Да 19 красавіка 1973 году хутар уваходзіў у склад Паляцкіскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 6 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Асава

**Асава́** — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавету.

У 1940—1963 гадах цэнтар Асаўскага сельсавету.

## Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Юрыя (1910) — 
* Плябанія

Асава. Касцёл (04).jpg|Касьцёл Сьвятога Юрыя
Асава. Плябанія (01).jpg|Плябанія 
Асава. Новая плябанія(?) (01).jpg|Новая плябанія


## Насельніцтва
* 2009 год — 36 жыхароў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Даўгердзішкі (Вярэнаўскі раён)

**Даўгердзі́шкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дзітвы. Уваходзяць у склад Пагародзенскага сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца ў пагранічнай зоне.

## Назва

Даўгард (Daugaard) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгер, Даўмонт, Даўят; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'). Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы».

Германскае паходжаньне імя Даўгірд сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Літва» энцыкляпэдыі Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў (1884 год).

## Гісторыя
Да 19 красавіка 1973 году вёска ўваходзіла ў склад Паляцкіскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Вітаўт Рамук

**Вітаўт Рамук** (, Екацерынаслаў, цяпер Дняпро — , ЗША) — дзеяч беларускай дыяспары ў Чыкага.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся, калі сям’я была ў бежанстве на тэрыторыі сучаснай Ўкраіны. У 1922 годз разам з бацькоўскай сям’ёй вярнуўся ў в. Ліпнішкі каля Ліды. У 1926—1930 гг. вучыўся ў Віленскай беларускай гімназіі. Пасьля вучыўся ў польскай гімназіі ў Пінску.

У 1938 годзе паступіў у Віленскі ўнівэрсытэт на факультэт біялёгіі, пазьней перайшоў на мэдыцыну. Пасьля верасьня 1939 году ўнівэрсытэт не працаваў.

У 1941—1944 гг. працаваў перакладчыкам у цывільнай адміністрацыі ў Лідзе. У 1944 годзе выехаў у Чэхаславаччыну, адкуль у 1945 годзе Перабраўся ў Рэгэнсбург у Нямеччыне, дзе арганізоўваўся беларускі лягер.

У 1946 г. паступіў на мэдыцынскі факультэт унівэрсытэту ў Мюнхэне. У 1949—1953 гг. вучыўся на мэдыцынскім факультэце Лювэнскага ўнівэрсітэту (Бэльгія). Выехаў у Вялікабрытанію, жыў у Лёндане. Стаў сябрам Згуртаваньня беларусаў у Вялікабрытаніі і ў 1954 годзе быў абраны на пасаду намесьніка старшыні арганізацыі. Аднак хутка вярнуўся ў Бэльгію. Некаторы час ён працаваў у дзіцячым прытулку ў Брусэлі.

У 1956 годзе выехаў у ЗША, у штат Ілінойс. Некаторы час ён жыў у горадзе Пэорыя, а потым селіцца ў Чыкага. У 1958 г. ён ажаніўся зь Верай Жызьнеўскай. Разам з жонкай стаў актыўным удзельнікам беларускага жыцьця, сябрам Беларускага каардынацыйнага камітэту ў Чыкага.

Працаваў у Цэнтры пэдыятрыі, а затым у Дзіцячым цэнтры ў Чыкага. Выйшаў на пэнсію толькі ў 74 гады. Пахаваны на могілках Сьвятога Адальбэрта (Сьвятога Войцеха).

У Рамукоў нарадзіліся двое дзяцей. Сын Янка (John Romuk) пазьней зрабіў кар’еру ў кампаніі Hitachi, а дачка Ірэна стала пэдагогам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вітаўт Рамук на сайце Рада Беларускай Народнай Рэспублікі
* землякі Дракулы шануюць у Чыкага беларускі надпіс?, Белсат, 2013.11.20

Катэгорыя:Навучаліся ў Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Навучаліся ў Віленскім унівэрсытэце
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Беларускія мэдыкі
Катэгорыя:Памерлі ў ЗША
Народныя Гвардыі

**Наро́дныя Ґва́рдыі** — паўвайсковыя ахоўныя фармаваньні, створаныя ў населеных пунктах Чэхаславаччыны ў сувязі з абвяшчэньнем 25 верасьня 1938 року агульнае мабілізацыі. Выконвалі дапаможныя функцыі пры чэхаславацкай арміі: ахова фабрыкаў, заводаў, мастоў і чыгункаў ад магчымых дывэрсіяў.

На тэрыторыі Падкарпацкае Русі была створаная Краёвая каманда Народных Ґвардыяў ХІІ з цэнтрам у Чынадзіеве, што падпарадкоўвалася цэнтральнаму кіраўніцтву Народных Ґвардыяў у Празе. Ёй падлягалі аддзелы Народнае Ґвардыі ў Сваляве, Сэўлюшы, Хусьце, Буштына, Вялікім Бычкаве, Рахаве ды Ясіні. Для выкананьня ахоўных функцыяў у населеных пунктах рэспублікі з сховаў чэхаславацкае арміі ім перадалі частку лёгкае зброі.

Пасьля Мюнхэнскае канфэрэнцыі 29—30 верасьня 1938 року яны фактычна страцілі сваё вайсковае прызначэньне.

## Вонкавыя спасылкі
* *Олександр Пагіря.* Карпатська Січ. Військове формування Карпатської України. К.: в-во «Темпора». 2010. — с. 44.

Катэгорыя:Гісторыя Чэхаславаччыны
Катэгорыя:Падкарпацкая Русь
Мухлядзішкі

**Мухля́дзішкі** (таксама — *Мухлядзі́шкі*) — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагародзенскага сельсавету.

Вёска разьмешчаная ў пагранічнай зоне.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Паляцкіскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 48 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Таўзгіняны

**Таўзгіняны** (таксама — *Таўгізьня́ны*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Сольчыцы. Уваходзяць у склад Пагародзенскага сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца ў пагранічнай зоне.

## Назва

Тэўдэкін, Дэўтген або Дэўтыкін (Theudekin, Deutgen, Duethekin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) (імёны ліцьвінаў Таўдвід, Таўтывіл, Таўтгерд; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен). Такім парадкам, імя Таўцігін азначае «зачатак роду».

## Гісторыя
Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Паляцкіскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 91 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Юндзілішкі

**Юндзілішкі** (таксама — *Юндзелі́шкі, Юдзілі́шкі*) — хутар у Беларусі, каля вадасховішча Юрганцоў. Уваходзяць у склад Пагародзенскага сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца ў пагранічнай зоне.

## Назва

Юндэль або Юнціла (Jundel, Juncila, Junzila) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
Да 2013 году хутар уваходзіў у склад Паляцкіскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Даўгялы (Пагародзенскі сельсавет)

**Даўгя́лы** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Дзітвы. Уваходзяць у склад Пагародзенскага сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца ў пагранічнай зоне.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Даўгіла (Даўгела, Даўгяла) ёсьць вытворным ад старажытнага германскага імя Daugo. Адзначаліся старажытная германскія імёны Dagila (Dahilo) і Dagalo.

## Гісторыя
У 1940—1954 гадох цэнтар Даўгялаўскага сельсавету. Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Паляцкіскага сельсавету.

5 лістапада 2014 году вёска Даўгялы, якая ўваходзіла ў склад Паляцкіскага сельсавету, далучаная да вёскі Даўгялы Пагародзенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагародзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Энтані Дор

**Энтані Дор** (, нар. 1973; Кліўлэнд) — амэрыканскі пісьменьнік, аўтар раманаў і кароткіх апавяданьняў, ляўрэат Пулітцэраўскай прэміі за раман «Усё сьвятло, якое мы не бачым» ().

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся і вырас ў Кліўлэндзе, штат Агаё. навучаўся ў школе пры ўнівэрсытэце, якую скончыў у 1991 годзе. У Боўдзін-каледжы будучы пісьменьнік спэцыялізаваўся на гісторыі, скончыў каледж у 1995 годзк. Ва ўнівэрсытэце Боўлінг Грын атрымаў ступень магістра прыгожых мастацтваў.

### Сям’я
Жанаты, мае двух сыноў.

## Творчасьць

### Раманы
* «Пра Грэйс» (2004)
* «Усё сьвятло, якое мы не бачым» (2014)

### Зборнікі аповядаў
* «Зьбіральнік ракушак» (2002)
* «Сьцяна памяці» (2010)

### Успаміны
* Four Seasons in Rome: On Twins, Insomnia, and the Biggest Funeral in the History of the World (2007)

## Прэміі і ўзнагароды
* Прыз «Barnes & Noble Discover» за раман «The Shell Collector».
* Rome Prize from the «American Academy of Arts and Letters» і «The American Academy in Rome»
* 2003: New York Public Library’s Young Lions Fiction Award, пераможца, «The Shell Collector»
* 2005, 2011: Ohioana Book Award за раманы «Пра Грэйс» і «Сьцяна памяці».
* 2010: Ляўрэат прэміі Гугенгайма
* 2011: The Story Prize, пераможца, раман «Сьцяна памяці»
* 2011: Sunday Times EFG Private Bank Short Story Award, пераможца, «The Deep»
* 2014: Фіналіста прэміі National Book Award за мастацкую кнігу.
* 2015: Пулітцэраўская прэмія за мастацкую кнігу — за раман «Усё сьвятло, якое мы не бачым».
* 2015: Мэдаль Эндру Карнэгі — за раман «Усё сьвятло, якое мы не бачым».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1973 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кліўлэндзе
Катэгорыя:Літаратары і літаратаркі ЗША
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Эндру Карнэгі
Катэгорыя:Ляўрэаты Пулітцэраўскай прэміі
Даўгялаўскі сельсавет

**Даўгя́лаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Вялікія Даўгялы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Вярэнаўскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя ўвайшла ў склад новаўтворанага Паляцкіскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вярэнаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Міхаіл Карпук

**Міхаі́л Андрэ́евіч Карпу́к** (5 сакавіка 1930, в. Мыкшыцы Берасьцейскага павету, цяпер Камянецкі раён Берасьцейскай вобласьці — 28 ліпеня 2018) — беларускі мастак кіно і тэлебачаньня, графік і жывапісец.

## Біяграфія
Скончыў Менскае мастацкае вучылішча (1956, цяпер каледж), Маскоўскі паліграфічны інстытут (1962). Вучыўся ў Л. М. Лейтмана, К. Касмачова. З 1956 году працаваў на Беларускай студыі тэлебачаньня (у 1959-65 гал. мастак), у 1972-83 на кінастудыі «Беларусьфільм». Аформіў тэлепастаноўкі «Будка № 27» (1956), «Суд» (1957), «Песьня музыкі» (1958), тэлеспэктаклі «Сымон-музыка» (1958), «Сэрца на далоні» (1964), «Ткачы» (1969), тэлефільмы «Уся каралеўская раць» (1970-71), «Парашуты на дрэвах» (1972-73), «Апошняе лета дзяцінства» (1974-75), «Спытай сябе» (1975-76), маст. фільм «Канец бабінага лета» (1983) і інш. У станковых творах пераважаюць лірычныя панарамныя пэйзажы, якім уласьцівы кампазыцыйныя завершанасьць і тонкая мадэліроўка дэталяў: графічныя аркушы «Партрэт бацькі» (1969), «Наваградзкае замчышча» (1981), «Восеньская раніца» (1984), «Навальніца» (1996); сэрыя «Па мясьцінах радзімы Хруцкага» (1997-98); карціны «Дняпоўскія далі» (1989-91), «Жніво» (1994), Чарнобыльскі трыпціх (1996) і інш. Сябра Беларускага саюза кінэматаграфістаў з 1978 году, Беларускага саюза мастакоў з 1980 году.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Камянецкім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Савецкія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў