Упаўнаважаны па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў

**Упаўнава́жаны па спра́вах рэлі́гіяў і нацыяна́льнасьцяў** — кіраўнік ведамства ў справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь, якое было заснаванае ў траўні 2006 г. замест аднайменнага Камітэту.

## Паўнамоцтвы
Паводле 11-га артыкула Закона Рэспублікі Беларусь «Аб беларусах замежжа» 2014 году, «Упаўнаважаны па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў у галіне адносін зь беларусамі замежжа»:
* «арганізуе садзейнічаньне і дапамогу ў задавальненьні нацыянальна-культурных патрэбаў беларусаў замежжа і грамадзкіх аб’яднаньняў беларусаў замежжа ва ўмацаваньні іх сувязяў з Рэспублікай Беларусь;
* садзейнічае інфармацыйнаму забесьпячэньню беларусаў замежжа;
* уносіць ва Ўрад Рэспублікі Беларусь прапановы па разьвіцьці супрацоўніцтва зь беларусамі замежжа».

Паводле 11-га артыкула Закона «Аб свабодзе сумленьня і рэлігійных арганізацыях» 1992 году, «Рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіраваньня па справах рэлігіяў мае наступныя паўнамоцтвы:
* рыхтуе прапановы па ўрэгуляваньні пытаньняў, якія зьвязаныя зь дзейнасьцю рэлігійных арганізацыяў і патрабуюць рашэньня прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь і Савета міністраў Рэспублікі Беларусь;
* забясьпечвае Савет міністраў Рэспублікі Беларусь інфармацыйна-аналітычнымі матэрыяламі па пытаньні ўзаемін дзяржавы і рэлігійных арганізацыяў;
* правярае і кантралюе дзейнасьць рэлігійных арганізацыяў у частцы выкананьня імі заканадаўства Рэспублікі Беларусь аб свабодзе сумленьня, веравызнаньня і рэлігійных арганізацыях, а таксама іх статутаў, дае абавязковыя прадпісаньні аб скасаваньні выяўленых парушэньняў;
* удзельнічае ў разглядзе рэспубліканскімі органамі дзяржаўнага кіраваньня пытаньняў, зьвязаных з выкананьнем заканадаўства Рэспублікі Беларусь аб свабодзе сумленьня, веравызнаньня і рэлігійных арганізацыях;
* ажыцьцяўляе кантакты і каардынацыйныя сувязі зь дзяржаўнымі органамі іншых дзяржаваў, якія выконваюць аналягічныя функцыі;
* атрымлівае ад рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіраваньня, мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў зьвесткі пра выкананьне заканадаўства Рэспублікі Беларусь аб свабодзе сумленьня, веравызнаньня і рэлігійных арганізацыях;
* *вядзе Дзяржаўны рэестар рэлігійных арганізацыяў*;
* аказвае на просьбу рэлігійных арганізацыяў спрыяньне ў дасягненьні імі дамоўленасьцяў зь дзяржаўнымі органамі і спрыяе ўмацаваньню паразуменьня і цярпімасьці між рэлігійнымі арганізацыямі розных веравызнаньняў;
* дае мясцовым Саветам дэпутатаў, выканаўчым і распарадчым органам мэтадычныя парады і кансультацыі ў пытаньнях выкананьня і прымяненьня заканадаўства Рэспублікі Беларусь аб свабодзе сумленьня, веравызнаньня і рэлігійных арганізацыях;
* прызначае дзяржаўную рэлігіязнаўчую экспэртызу ў выпадках, усталяваных гэтым Законам;
* стварае экпэртную раду для правядзеньня дзяржаўнай рэлігіязнаўчай экспэртызы з удзелам адпаведных адмыслоўцаў і прыцягненьнем у выпадку патрэбы прадстаўнікоў рэлігійных арганізацыяў;
* зьвяртаецца ў суд з заявай аб ліквадаваньні рэлігійнай арганізацыі;
* *ажыцьцяўляе дзяржаўную рэгістрацыю рэлігійных аб’яднаньняў, [[манастыр]]оў і манаскіх [[грамада]]ў, рэлігійных [[брацтва]]ў і сястрыцтваў, рэлігійных місіяў, духоўных навучальных установаў*;
* на запыты рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіраваньня, мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў, іншых юрыдычых асобаў дае заключэньні па відах і формах рэлігійнай дзейнасьці».

Згодна з 7-м артыкулам «Палажэньня аб Упаўнаважаным па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў і яго апараце» 2006 году, «Упаўнаважаны па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў у межах сваёй кампэтэнцыі мае права»:
* «уносіць прапановы аб адмене прынятых рэспубліканскімі органамі дзяржаўнага кіраваньня, мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі, грамадзкімі аб’яднаньнямі і рэлігійнымі арганізацыямі пастановаў і іншых рашэньняў, якія супярэчаць заканадаўству ў сфэры свабоды сумленьня, веравызнаньня і нацыянальных дачыненьняў, а таксама ставіць пытаньне аб прыцягненьні да адказнасьці асобаў, вінаватых у парушэньні заканадаўства;
* запытваць і атрымліваць ва ўсталяваным парадку зьвесткі, даведкі і матэрыялы ў органаў дзяржаўнага кіраваньня, рэлігійных арганізацыяў і грамадзкіх аб’яднаньняў грамадзянаў, якія адносяць сябе да нацыянальных меншасьцяў, аб выкананьні і прымяненьні заканадаўства па пытаньнях, якія адносяцца да яго кампэтэнцыі;
* супрацоўнічаць ва ўсталяваным парадку з адпаведнымі органамі і арганізацыямі іншых дзяржаваў і міжнароднымі арганізацыямі, весьці перамовы і падпісваць міжнародныя дамовы ў адпаведнасьці з нацыянальным заканадаўствам».

## Задачы
Паводле 5-га артыкула «Палажэньня аб Упаўнаважаным па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў і яго апараце» 2006 году, "Асноўнымі задачамі Ўпаўнаважанага па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў і яго апарату ёсьць:
* удзел у распрацоўцы і рэалізацыі дзяржаўнай палітыкі ў этнаканфэсійнай сфэры;
* забесьпячэньне правоў грамадзянаў на свабоду сумленьня і свабоду веравызнаньня, абароны іх правоў і зацікаўленасьцяў незалежна ад стаўленьня да рэлігіі і рэлігійнай прыналежнасьці, а таксама права на свабоду аб’яднаньня ў рэлігійныя арганізацыі;
* падрыхтоўка прапановаў па ўрэгуляваньні пытаньняў, якія зьвязаныя зь дзейнасьцю рэлігійных арганізацыяў і грамадзкіх аб’яднаньняў грамадзянаў, што адносяцца да нацыянальных меншасьцяў, і якія патрабуюць рашэньня прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь або Савета міністраў Рэспублікі Беларусь;
* кантроль дзейнасьці рэлігійных арганізацыяў у частцы выкананьня імі заканадаўства Рэспублікі Беларусь аб свабодзе сумленьня, веравызнаньня і рэлігійных арганізацыях, а таксама іх статутаў;
* разгляд пытаньняў, якія ўзьнікаюць у сфэры ўзаемін дзяржавы і рэлігійных арганізацыяў, дзяржавы і грамадзкіх аб’яднаньняў грамадзянаў, якія адносяць сябе да нацыянальных меншасьцяў;
* у межах сваёй кампэтэнцыі ўдзел у распрацоўцы, арганізацыі выкананьня і кантроль за выкананьнем актаў заканадаўства Рэспублікі Беларусь, унясеньне прапановаў упа ўдасканаленьні заканадаўства на аснове абагульненьня практыкі яго прымяненьня;
* ахова і спрыяньне ў рэалізацыі правоў грамадзянаў Рэспублікі Беларусь розных нацыянальнасьцяў ў сфэрах культуры, адукацыі, мовы, інфармацыйнага забесьпячэньня, аказаньне дапамогі ў асьветніцкай дзейнасьці грамадзкіх аб’яднаньняў грамадзянаў, якія адносяць сябе да нацыянальных меншасьцяў;
* аказаньне на просьбу рэлігійных арганізацыяў і грамадзкіх аб’яднаньняў грамадзянаў, якія адносяць сябе да нацыянальных меншасьцяў, спрыяньня ў дасягненьні імі дамоўленасьцяў зь дзяржаўнымі органамі, спрыяньне ва ўмацаваньні ўзаемаразуменьня і цярпімасьці між рэлігійнымі арганізацыямі розных веравызнаньняў і прадстаўнікамі нацыянальных супольнасьцяў;
* арганізацыя спрыяньня і дапамогі ў задавальненьні нацыянальна-культурных патрэбаў беларусаў і выхадцаў зь Беларусі, якія пражываюць за мяжой, іх умацаваньні сувязейяў з Рэспублікай Беларусь;
* дасьледаваньне і прагназаваньне рэлігійнай і этнапалітычных сытуацыі, дынамікі і тэндэнцыяў нацыянальных працэсаў, міжнацыянальных і міжканфэсійных дачыненьняў, прадухіленьне праяваў рэлігійнай выключнасьці і непаважлівага стаўленьня да рэлігійных і нацыянальных пачуцьцяў;
* міжнародная супраца па пытаньнях, якія адносяцца да яго кампэтэнцыі.

## Мінуўшчына
16 жніўня 1991 г. Савет міністраў Беларускай ССР зацьвердзіў Пастанову № 318 «Аб стварэньні ў рэспубліцы дзяржаўных органаў па справах рэлігіяў», паводле якой стварыў пры сабе *Раду па справах рэлігіяў*. 23 верасьня 1994 г. Раду перадалі ў падначаленьне Міністэрства культуры і друку Рэспублікі Беларусь.

10 лістапада 1995 г. прэзыдэнт Беларусі Аляксандар Лукашэнка падпісаў Указ № 456 «Аб зьмяненьні структуры цэнтральных органаў кіраваньня Рэспублікі Беларусь», паводле якога рэарганізаваў «Раду па справах рэлігіяў Міністэрства культуры і друку Рэспублікі Беларусь у Раду па справах рэлігіяў *пры Кабінэце міністраў* Рэспублікі Беларусь». 10 красавіка 1996 г. Кабінэт міністраў Рэспублікі Беларусь зацьвердзіў Пастанову № 252 «Пытаньні Рады па справах рэлігіяў пры Кабінэце міністраў Рэспублікі Беларусь», якой ухваліў Палажэньне аб Радзе і ўсталяваў памер яе цэнтральнага апарату ў 6 работнікаў. Паводле 6-га артыкула Палажэньня, Савет меў права «даваць тлумачэньні па пытаньнях выкананьня заканадаўства аб свабодзе веравызнаньня і рэлігійных арганізацыях».

11 студзеня 1997 г. прэзыдэнт А.Лукашэнка падпісаў Указ № 30 «Аб сыстэме рэспубліканскіх органаў дзяржаўнага кіраваньня, падначаленых Ураду Рэспублікі Беларусь», паводле падпункта 3.2 якога пераўтварыў «*Раду па справах рэлігіяў* пры Кабінэце міністраў Рэспублікі Беларусь у *Дзяржаўны камітэт па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў*». 17 красавіка 1997 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь зацьвердзіў Пастанову № 362 «Пытаньні Дзяржаўнага камітэта па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў Рэспублікі Беларусь», якой ухваліў Палажэньне аб Дзяржаўным камітэце. Паводле 8-га артыкул Палажэньня, старшыня Дзяржаўнага камітэту стаў прызначацца прэзыдэнтам Беларусі.

21 лістапада 2001 г. А.Лукашэнка падпісаў Указ № 707 «Аб *Камітэце* па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь», якім стварыў Камітэт у якасьці правапераемніка Дзяржаўнага камітэту па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў Рэспублікі Беларусь. 6 лютага 2002 г. Савет міністраў Беларусі зацьвердзіў Пастанову № 164 «Пытаньні Камітэта па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь», якой ухваліў Палажэньне аб Камітэце.

5 траўня 2006 г. А.Лукашэнка падпісаў Указ № 289 «Аб структуры Ўрада Рэспублікі Беларусь», паводле 2-га артыкула якога заснаваў «пасаду *Ўпаўнаважанага* па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў, які падначальваецца Ўраду Рэспублікі Беларусь. Для забесьпячэньня яго дзейнасьці ствараецца апарат на базе Камітэта па справах рэлігіяў і нацыянальнасцяў пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь». 15 ліпеня 2006 г. Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 891 «Аб зацьвярджэньні Палажэньня аб Упаўнаважаным па справах рэлігіяў і нацыянальнасьцяў і яго апараце».

### Кіраўнікі
* Аляксей Жыльскі (16 жніўня 1991 — 22 студзеня 1997)
* Аляксандар Білык (22 студзеня 1997 — 1 лістапада 2001)
* Станіслаў Буко (27 лістапада 2001 — 29 сьнежня 2005)
* Леанід Гуляка (29 сьнежня 2005 — 21 сьнежня 2020)
* Аляксандар Румак (з 21 сьнежня 2020)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Установы, міністэрствы і ведамствы Беларусі
Катэгорыя:Органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Рэлігія ў Беларусі
Катэгорыя:Нацыянальныя меншасьці на Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе