Руская Праўда

**Руская Праўда** (стар.-руск. *правда роусьская*, альбо *правда рускаа*, тут «праўда» у значэньні лац. Iustitia, грэч. Δικαίωμα) — зборнік прававых нормаў Кіеўскай Русі, датаваны рознымі гадамі, пачынаючы з 1016 году. Зьяўляецца асноўнай пісьмовай крыніцай рускага права. Зьвязаны з Яраславам Мудрым.

Помнік ўкраінскага мовы. З усіх вядомых помнікаў ХІ ст. спэцыфічныя рысы ўкраінскага мовы ў найбольшай ступені праявіліся ў «Рускай праўдзе».

Першаадкрывальнікам Рускай Праўды для гістарычнай навукі зьяўляецца Васіль Тацішчаў, які выявіў Кароткую яе рэдакцыю.

Руская Праўда ўтрымлівае нормы крымінальнага, спадчыннага, гандлёвага і працэсуальнага заканадаўства; зьяўляецца галоўнай крыніцай прававых, сацыяльных і эканамічных адносін Старажытнарускай дзяржавы.

## Гісторыя
Руская праўда — найбольш вядомы зборнік старажытнага рускага права, важная крыніца для дасьледаваньня сярэднявечнай гісторыі права і грамадзкіх адносін Русі і сумежных славянскіх народаў.
 
Арыгінала Рускай Праўды ня знойдзена, затое захавалася значная колькасьць яе сьпісаў з XIII—XVIII стагодзьдзях да гэтага часу адкрыта іх больш 100. Гісторыя і паходжаньне Рускай праўды і яе сьпісаў, іх падзяляюць на тры рэдакцыі (кароткую, падрабязную і скарочаную), да гэтага часу яшчэ не цалкам дасьледавана. Рускую праўду (кароткую рэдакцыю) адкрыў В. Тацішчаў 1738 ў тэксьце Наўгародзкага летапісу, напісанай у 1440-ых гадах, надрукаваў яе А. Шлецэр (1767). Пасьля адкрыта некалькі сьпісаў кароткай Рускай Праўды, найстарэйшымі зь якіх зьяўляюцца акадэмічны і археаграфічны, абодва з таго самага часу. Сярод сотні сьпісаў падрабязнай Рускай праўды старэйшымі зьяўляюцца Сынадальны (захаваны ў тэксьце Кормчай кнігі з 1282 году) і Троіцкі (знойдзены ў тэксьце юрыдычнага зборніку «Мерка Справядлівая», сьпісанага ў другой палове 14 ст.). Падрабязную рускую праўду ўпершыню апублікаваў 1792 годзе І. Болцін. Ад гэтых двух асноўных сьпісаў Рускай Праўды некалькі адрозьніваюцца сьпісы сярэдняй Рускай Праўды (вядомыя з тэксту Кормчай кнігі з 17 ст.), якая, на думку большасьці дасьледчыкаў, была толькі скарачэньнем вялізнай рэдакцыі (Г. Максімейка, А. Зімін); і адбываецца з 15-17 ст. (М. Ціхаміраў і інш. адносяць сярэднія да другой палове 12 ст.і лічаць яе за аснову для падрабязнай рэдакцыі).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 465.
* *Вілкул Т. Л.* Руська Правда // 
*  // *Німчук В.* Історія української мови. Хрестоматія Х-ХІІІ ст.&nbsp;— Житомир: Полісся, 2015.&nbsp;— С. 143.
* Падох Ярослав. Руська правда // Енциклопедія українознавства
* Усенко І.&nbsp;Б.&nbsp;Руська правда // Юридична енциклопедія: В 6 т.&nbsp;— Т. 5: П&nbsp;— С.&nbsp;— К.: Укр. Енциклопедія, 2003.&nbsp;— С. 392—394.
* Эверс И. Ф. Г. Древнейшее русское право в историческом его раскрытии / пер. с нем. И. Платонова.&nbsp;— Спб.: Тип. Штаба Отд. корп. вн. Стражи, 1835.&nbsp;— 442 с.
* Максимейко Н.&nbsp;А.&nbsp;Опыт критического изследованія Русской Правды: Выпуск первый. Краткая редакція.&nbsp;— Харьков: Типографія и Литографія М. Зильбербергъ и с-вья, 1914.&nbsp;— 217 с.
* Лащенко Р.&nbsp;М.&nbsp;Лекції по історії українського права.&nbsp;— К.: Україна, 1998.&nbsp;— 254 с.
* Юшков С.&nbsp;В.&nbsp;Русская Правда. Происхождение, источники, значение.&nbsp;— М.: Госюриздат, 1950.&nbsp;— 380 c. (перевидання: М., 2002, 2009)
* Свердлов М.&nbsp;Б.&nbsp;От Закона Русского к Русской Правде.&nbsp;— М.: Юрид. лит., 1988.&nbsp;— 176 с.
* Зимин А.&nbsp;А.&nbsp;Правда русская: монография.&nbsp;— М.: Древлехранилище, 1999.&nbsp;— 427 с.
* ''Федорова А. Н.'' Правонарушение и юридическая ответственность по Русской Правде. Дис. … канд. юрид. наук: 12.00.01.&nbsp;— Тольятти, 2005.&nbsp;— 192 c.
* Ярославский список Правды Русской: законодательство Ярослава Мудрого / Н.&nbsp;А.&nbsp;Грязнова, Д.&nbsp;К.&nbsp;Морозов, Яросл. гос. ун-т им. П.&nbsp;Г.&nbsp;Демидова.&nbsp;— Рыбинск: Рыбинский Дом печати, 2010.&nbsp;— 272 с.
* Правда Руська Ярослава Мудрого: початок законодавства Київської Русі: навч. посіб. / НЮУ ім. Я. Мудрого.&nbsp;— Харків: Право, 2014.&nbsp;— 344 с.
* Руська Правда (Академічний список) / Ред. Р. Лащенко. &nbsp;— Прага: Українське Правниче Товариство в Ч. С.Р.; Державна друкарня в Празі, 1927. — 18 с (Пам’ятки українського права — Випуск 1) (link 1, link 2)
* «Правда Руська» Ярослава Мудрого: початок вітчизняного законодавства : навч. посіб. / уклад.: Г. Г. Демиденко, В. М. Єрмолаєв; вст. сл. В. Я. Тація. — 2-е вид, змін та доповн. — Харків: Право, 2017. — 392 с.: іл.
* Київська Русь: пам’ятки права (Х-ХІІІ): тексти, переклади, коментарі : навч. посіб. / уклад. Г. Г. Демиденко, В. М. Єрмолаєв. — Харків: Право, 2020. — 224 с.: іл.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1016 годзе
Катэгорыя:Гісторыя права
Катэгорыя:Русь
Катэгорыя:Ананімныя творы
Катэгорыя:Гістарычныя крыніцы права ў Беларусі
Катэгорыя:Старажытнарускае права
Катэгорыя:Гістарычныя крыніцы права ва Ўкраіне
Катэгорыя:Гістарычныя крыніцы права ў Расеі
Катэгорыя:Крыніцы сярэдневяковага права