open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рыдмонт

**Рыдмонт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Рэдэмунд або Рэдмунд (Redemund, Redmundo, Redmund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рыд- (-рыт-) (імёны ліцьвінаў Рыдэль, Рытаўт, Зэгрыда; германскія імёны Riedel, Ritoldus, Segrida) паходзіць ад бургундзкага rîdan, стараісьляндзкага ridha, стараангельскага rīdan 'езьдзіць конна', аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) — ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *пустовъщины… а Ридмонтову* (12 кастрычніка 1509 году).

## Глядзіце таксама
* Рыда
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кіндэр

**Кіндэр** (*Кіндар*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Кіндэр або Кінтэр (Kinder, Kinter) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кінд- (-кінт-) (імёны ліцьвінаў Кінціла, Вікінт; германскія імёны Kintilo, Wikind) паходзіць ад гоцкага і германскага kinds 'дзіцё, род', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Бернар, Гунтэр; германскія імёны Herman, Bernar, Gunter) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

У Прусіі адзначалася імя Кіндэр: *Kinder* (1400 год). У 1637 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Christophorus Kinder, Regiomontanus Prussus*. Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Kinder.

У Польшчы ў 1720 годзе адзначалася прозьвішча Kinder.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Кіндэрэвіч (Kinderewicz) і Кіндэровіч (Kinderowicz).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Hleb Kynderowicz* (15 траўня 1432 году); *людей… Деха Киндеревича и на его сына Ивашка* (4 жніўня 1539 году); *осочниковъ и сторожовъ [[Горадня|Городенскихъ]]… Дехъ Киндеревичъ* (1 траўня 1541 году); *осочники господарьскии Городенскии Дехъ Киндеревичъ* (20 чэрвеня 1541 году); *seło Mineysze… Gryszko Kinder* (15 траўня 1567 году); *Mateusz Kinderewicz* (1810 год); *Marianna Kindar* (1840 год).

## Носьбіты
* Глеб Кіндэравіч — літоўскі князь, які засьведчыў Другую Хрыстмэмэльскую ўмову
* Ян Кіндзер — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1623 годзе

Кіндэры (Kinder) гербу Шанява — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Кіндэр (Kinder) і Кіндар (Kindor) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Вількаміршчыне існуе вёска Кіндэрцы.

## Глядзіце таксама
* Кінда
* Геры

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Манівін

**Манівін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Манувін, Маневін або Манвін (Mannuwine, Manewine, Manwine) і Вініман (Winiman) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) паходзіць ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на муковоза господарьского Янка Манивиновича* (22 чэрвеня 1539 году).

## Глядзіце таксама
* Ман
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Талейка

**Талейка** (*Таліка*), **Талька** (*Талка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Таліка, Талека, Тальке, Далека або Дальке (Taliko, Taleke, Talke, Dalleke, Dahlke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова тал- (дал-) (імёны ліцьвінаў Дальман, Талімунт, Талмут; германскія імёны Dalman, Talamund, Talmut) паходзіць ад гоцкага tals 'дасьціпны, руплівы' або ад германскага і стараангельскага deall 'славуты, ганарлівы'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Talka.

Германскае імя Talke гістарычна бытавала ў Рызе.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *den [[Судовія|Sudauern]] [[Мунд|Muntigin]], Tholeyke* (1285 год); *чоловеки — Талико* (20 чэрвеня 1413—1424 гадоў паводле выпісу 30 студзеня 1607 году); *domino Talkone Dangwidowicz* (21 кастрычніка 1440 году); *бояринъ [[Слонім|слонимъскии]] Талько Некрашевичъ* (1488 год); *donatione Anne Talkonis* (15 верасьня 1489 году); *homines… Thalko Andreyowicz* (7 чэрвеня 1492 году); *отчины Талковы Некрашевича Порецкое* (22 студзеня 1495 году); *Талковая Бурнейковая… того Талка Бурнейка* (7 траўня 1497 году); *ego Petrus Talkovycz* (1501 год); *людеи [[Меднікі|Медницкого]] повета за [[Вяльля|Велею]]… а Богдана Талеиковича* (25 верасьня 1509 году); *земль пустовских там жо в [[Дарсунішкі|Дорсунишках]]… Талеиковщины* (19 сакавіка 1514 году); *Толеико Воинетович* (1537—1538 гады); *село Толейковичи* (1554 год); *Symon Taleykowicz* (4 сьнежня 1554 году); *Станиславъ Талко*, *Юрьи Талко… Янь Талко*, *Янъ Талковичъ* (1567 год); *Dalkiewicze… Tałeykie* (1744 год); *Marcela Tałejko* (1815 год); *Anna Dalik* (1833 год).

## Носьбіты
* Талейка Войнетавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох

У канцы XVIII ст. на гістарычнай Віцебшчыне адзначаўся шляхецкі род Талковічаў.

Парэцкія-Талькі і Талькі-Грынцэвічы — літоўскія шляхецкія роды.

Талькі (Talko) гербу Дуброва — літоўскі шляхецкі род з Полацкага ваяводзтва.

Талкевічы-Кліманскія — літоўскі шляхецкі род.

Талька (Talko) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Віленшчыне існуе вёска Талейкі, на гістарычнай Гарадзеншчыне — Талькі, на гістарычнай Меншчыне — Талька, на гістарычнай Слонімшчыне — Талькаўшчына, на гістарычнай Ваўкавышчыне — Талькаўцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Яўген Аніська

**Яўген (Аўген) Аніська** (1910, в. Шальціны каля Друі — 1996, Польшча) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч.

Скончыў школу ў Мілашове. Вучыўся ў Друйскай гімназіі, скончыў Віленскі ўнівэрсытэт. Сябра Беларускага студэнцкага саюзу. З чэрвеня 1932 па лістапад 1933 — сакратар БСС.

Быў рэдактарам і выдаўцом у Вільні часопісу «Золак» (1933—1936).

Пасьля нападу ў 1841 годзе немцаў на СССР пачаў рабіць настаўнікам гісторыі ў беларускай гімназіі ў Індры (Латвія).

Пасьля вайны жыў у Польшчы, быў настаўнікам беларускай мовы ў пачатковай школе Ягуштове пад Бельскам. Быў старшынёй гуртка БГКТ у Ягуштове. Быў гурток пад наглядам Бельскага павятовага аддзелу.

Памёр у 1996 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* Навучаў нацыянальнаму гонару. Успаміны Швэда пра Яўгена Аніську. Ніва 20-06-1999

Катэгорыя:Памерлі ў Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Беларускага студэнцкага саюзу
Катэгорыя:Беларускія выдаўцы
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі
Кунат

**Кунат** (*Конат*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Кунат (Kunat, Kuhnat) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кон- (-кун-) (імёны ліцьвінаў Кондрут, Конрад, Якун; германскія імёны Cundrud, Konrad, Acun) паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны' або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду', а аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатман, Бернат; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Bernat) — ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kunat, Kunad, Konat, Konad, Gunat, Kuniat.

У Чэхіі гістарычна бытавала германскае імя Kunat (Kunath).

У Прусіі бытавала імя Кунат (Кунад): *Kunot* (1267 год), *Kunad* (1343 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Конатовичомъ потверженье* (9 лістапада 1449 гаду); *Станиславъ Кунатовичъ* (1565 год); *Вырозембы Кунаты. Юри Кунатъ выслалъ сына своего Яна, конь збройно. Тотъ же Янъ Юревичъ Вирозембъский ставилъ конъ з Нестечи з части малъжонки своее конъ. Балтазаръ Кунатъ черезъ слугу… Анъдрей Кунатъ* (1567 год); *Dzietkowskie szioło… Kunat [[Гунтэр|Guntarowicz]] z bratem Petruliem* (13 кастрычніка 1591 году).

## Носьбіты
* Станіслаў Кунатавіч — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1565 году
* Юры Кунат, Ян Юр'евіч Кунат Віразембскі і Андрэй Кунат — бельскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1567 году

Кунат (Kunat, Kunatt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Кона
* Гата

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Прагрэс

**Прагрэ́с** — рух да дасканалейшага, лепшага ці якога-кольвек яшчэ жаданага стану. У прагрэсівісцкім кантэксьце ён азначае дасягненьне посьпеху ў тэхналёгіях, навуцы і сацыяльнай арганізацыі, які ў сваю чаргу палепшыць .

Паняцьце прагрэсу зьявілася ў пачатку XIX стагодзьдзя ў : Агюст Конт і Гербэрт Спэнсэр апісалі яго як . Грамадзкі прагрэс як мэта прапагандуецца рознымі палітычнымі ідэалёгіямі, якія прапануюць розныя шляхі ягонага дасягненьня.

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Канцэпцыі мэтафізыкі
Катэгорыя:Канцэпцыі эпістэмалёгіі
Катэгорыя:Канцэпцыі эстэтыкі
Катэгорыя:Эпістэмалёгія навукі
Катэгорыя:Этычныя прынцыпы
Катэгорыя:Антрапагенэз
Катэгорыя:Анталёгія
Катэгорыя:Філязофія гісторыі
Катэгорыя:Філязофія жыцьця
Катэгорыя:Філязофія культуры
Катэгорыя:Палітычныя канцэпцыі
Катэгорыя:Прагрэсівізм
Катэгорыя:Сацыяльныя тэорыі
Катэгорыя:Соцыякультурная эвалюцыя
Катэгорыя:Цноты
УННВ

«**УННВ**», часта пашыраецца як «**Забітыя, Але Не Вамі**» () — беларускі расейскамоўны андэрграунд рэп-гурт зь Менска. Удзельнікі калектыву хаваюць сваю асобу, дакладна невядомы іх сапраўдныя імёны, прозьвішчы або ўзрост.

## Гісторыя
Гурт быў створаны ў 2010-ым годзе ў Менску пасьля стварэньня аднайменнага пабліка ў VK. Праз пару тыдняў у ёй зьявіўся дэбютны альбом гурта «Чернь».

У 2012 годзе выйшаў альбом «О’дно», у 2015 годзе «Вонючие рифмы», у 2019 годзе «Чёрная кассета», а ў 2021 годзе выйшаў зборнік з нявыдадзеных трэкаў «Неизданное».

У сваёй музыцы гурт надае ўвагу тэме наркотыкаў, нарказалежнасьці, а таксама ўсялякімі спосабамі ўсхваляюць розныя забароненыя рэчывы.

## Склад

* Crash
* MarikMarakesh
* Anq
* Артём Artty (бітмэйкер) (2010—2020)

На сваіх выступах хлопцы выступаюць у масках, капюшонах, акулярах, панамках і гэтак далей, каб схаваць сваю асобу. Лідарам гурта лічыцца MarikMarakesh, таксама вядома, што ён самы малодшы з калектыву.

## Дыскаграфія

## Крыніцы
Лінда

**Лінда** — жаночае імя. Мужчынскае імя — **Ленд** (*Ленць*).

## Паходжаньне

Лінта або Лінда, пазьней Ленд (Linto, Lindis, Lend) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -лінд- (-лінт-, -ленд-) паходзіць ад стараверхненямецкага linta 'ліпавы (шчыт)'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Ліндзік, Ліндзін, Галінт. Адзначаліся германскія імёны Lindicke (Lindig), Lendinus, Galind. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Linda (Linde, Lenda), Lincyk (Linczyk), Lindinne, Lindetold.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *мужи… на Сенька Ленътевича* (1478—1479 гады); *Павелъ Линда*, *Витко Лентъвитовичъ* (1528 год).

## Носьбіты
* Павал Лінда — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Лінды (Linda) гербу Лінда — літоўскі шляхецкі род зь Вількамірскага павету.

Ліндовічы — літоўскі шляхецкі род.

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Ленцішкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Лодвін

**Лодвін**, **Лотвін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Лодвін або Лотвін (Hlodoin, Hlotwin, Lodwin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова хлод- (лод-, лот-) (імёны ліцьвінаў Лодальд, Лодвік, Лодар; германскія імёны Lodoald, Lodwich, Loder) паходзіць ад германскага hluþa, hluda 'слаўны', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *конюхов наших [[Астрына|остринских]]… Игната Лотвиновича* (11 красавіка 1514 году); *светъковъ… князя Адама Лодвиновича* (11 жніўня 1546 году); *Lothwin, Wasil Wolkowiczy* (1558 год); *подданого… Анъдрея Лотъвиновича* (11 ліпеня 1586 году).

## Носьбіты
На 1904 год існавалі вёска Лотавінаўскія (Латовінаўскія) Дварцы і сяльцо Лотавіны (Латовіны) у Парэцкім павеце Смаленскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Лода
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эміль Абдэргальдэн

**Эміль Абдэргальдэн** (9 сакавіка 1877 — 5 жніўня 1950) — нямецкі і швайцарскі біяхімік, фізыёляг.

У 1904—1945 г. працаваў у Бэрліне, Гале. З 1946 году загадчык катэдры фізыялагічнай хіміі Цюрыскага ўнівэрсытэту. Аўтар шматлікіх прац, прысьвечаных вывучэньню біялягічнай ролі і структуры бялкоў. У 1916 г. ажыцьцявіў сынтэз поліпэптыду з 19 амінакісьляў, усталяваўшы разам з Э. Г. Фішэрам падабенства штучных поліпэптыдаў з натуральнымі пэптонамі. Дасьледаваў ролю тлушчаў, вітамінаў, гармонаў у харчаваньні; адкрыў г. зв. ахоўныя фэрмэнты, якія ўтвараюцца ў арґанізьме пры цяжарнасьці, пухлінах і інш. Аўтар «Падручніка фізыялагічнай хіміі».

## Біяграфія
Сын настаўніка Нікаляўса Абдэрхальдэна (1842—1923) і ягонай жонкі Ганны Барбары, народжанай Штам. Вывучаў мэдыцыну ў Базэльскім унівэрсытэце. З 1902 году супрацоўнічаў з Эмілем Фішарам. З 1911 па 1945 год выкладаў фізыялягічную хімію ва ўнівэрсытэце Гале.

## Крыніцы
Рымша

**Рымша** (*Рымуш*, *Рымаш*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рым (Rim) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'.

Германскае паходжаньне імя Рымша сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rymsza.

Імя Рымш адзначалася ў Прусіі (ваколіцы Мэмэлю): *Jan Rymsch Kruger* (1511—1520 гады). Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Rimmasch (Riemasch).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Holechno Rymszycz* (1473, 1483, 1486, 1490 і 23 красавіка 1501 году); *homines seu kmetones… quintum Julianum Rymoshovyczh et sextum Petrum Rymoshovycz* (25 чэрвеня 1500 году); *людеи наших шести служебъ, на имя… а Станка, а Римша, а Михна [[Эйка|Еиковичовъ]]* (25 ліпеня 1503 году); *покупил люди и земли, и сеножати, в бояр и въ людей нашихъ… в Леся Рушъкевича и в брата его Римъша Павловича* (24 чэрвеня 1508 году); *Олехно Рымъшичъ*, *Юреи Римъшычъ*, *Петръ Римушевичъ*, *Миколаи Рымшевичъ*, *вдова Римъшовая*, *Янъ Римъшевичъ* (1528 год); *людеи наших которыи к именю своему, к [[Іказьнь (вёска)|Икажну]]… Римиша* (1537 год); *sioło Kirdeykowskie… Woytko Rymoszewicz* (4 сьнежня 1554 году); *Rymussewicz* (1564—1569 гады); *Янъ Рымашевичъ* (1565 год); *поборцовъ… у [[Менскі павет|Менскомъ повете]] — Давыдъ [[Есьман|Есманъ]] а Ярошъ Римъша* (6 студзеня 1567 году); *Ярошъ Рымша* (1567 год); *Rymsza* (1750 год); *Antonij Rymsza* (1798 год).

## Носьбіты
* Рымша Паўлавіч — зямянін Віленскага павету, які ўпамінаецца ў 1506 годзе
* Алехна Рымшыч — наваградзкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Юры Рымшыч — майшагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Пётар Рымушавіч — баярын Ковенскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Мікалай Рымшавіч — эйрагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Рымшавіч — крожаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Рымашавіч — ракаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1565 году
* Андрэй Рымша (да 1550 — па 1595 або 1599) — паэт-панэгірыст, адзін з асноўных прадстаўнікоў старажытнай беларускай паэзіі другой паловы XVI — пачатку XVII стагодзьдзяў

Рымшы і Рымшэвічы — літоўскія шляхецкія роды.

Рымашэвічы (Rymaszewicz) — літоўскі шляхецкі род.

Рымша (Rymsza) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1905 год існаваў засьценак Рымшышкі ў Гарадоцкай воласьці.

На 1909 год існавалі вёска і маёнтак з назвай Рымшаўка ў Рэчыцкім павеце Менскай губэрні.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Рымшыненты. Назву Рымашы маюць вёскі на гістарычных Браслаўшчыне і Случчыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Суржык (неадназначнасьць)

* Суржык&nbsp;— зьмяшаная расейска-ўкраінская гаворка (у агульным сэнсе — мяшанка дзьвюх любых моваў). Іншыя значэньні:

* Уладзімер Суржык (?&nbsp;— ?)&nbsp;— украінскі савецкі дзяяч, чыгуначнік.

## Глядзіце таксама
* Трасянка
Рупейка

**Рупейка** (*Рупіка*, *Рупека*, *Рупка*, *Рапейка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рупке (Rupke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова руп- паходзіць ад асновы -грод- (-род-, -руд-).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rupek (Rupik, Ropek).

У Прусіі бытавала імя *Ruppe*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Рупеику у Колтянех чоловекъ* (1440—1492 гады); *в Промядеве чотыри чоловеки… а Рупеика [[Эйнік|Еиниковича]]* (14 кастрычніка 1502 году); *в бояр наших жомоитскихъ… в [[Нарымонт (імя)|Нармонта]] Рупеиковича* (8 сьнежня 1516 году); *Михаило Рупеиковичъ*, *Рупеико Воишутовичъ… Румшъ Рупеиковичъ *, *Левъ Рупиковичъ*, *Рупеико Вишутевичъ* (1528 год); *Jakub Rupko* (1641 год); *Benedykt Ropeykowicz, komornik* (10 лютага 1779 году); *panów… Ropejki* (1782 год); *Ignacy Ropeyko* (11 лютага 1784 году); *Rupejko Franciszek* (1832—1834 гады).

## Носьбіты
* Рупейка — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
* Міхайла Рупейкавіч — эйрагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Рупейка Вайшутавіч — расенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Румш Рупейкавіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Леў Рупікавіч — паюрскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Рупейка Вішуцевіч — тандзягольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Лаўрынавіч Рупекавіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1582 годзе

Рапейкі і Рупейкі — літоўскія шляхецкія роды.

Рапэйка (Ropejko), Рапейка (Ropiejko) і Рупэйка (Rupejko) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1903 год засьценак Рупішкі існаваў у Вількамірскім павеце, а выселак і паселішча Рупекі — у Цельшаўскім павеце Ковенскай губэрні.

На гістарычнай Ваўкавышчыне існуе вёска Рупейкі, на гістарычнай Лідчыне — Рапэйкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вікша

**Вікша** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Вік (Wic) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віг- (-вік-) (імёны ліцьвінаў Вігунт, Вігмонт, Лодвік; германскія імёны Wigunt, Wigmont, Lodvigus) паходзіць ад гоцкага і германскага wigs 'вайна, бойка'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Wiksza: *Vycxza* (1415 год), *Vycxa* (1416 год). 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у [[Майшагола|Моишокголе]] Юрю Викъшевичу земля [[Гінейка|Кгинкова]], брата его* (7 лістапада 1442 году).

## Носьбіты
* Юры Вікшавіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гіпаліт Грынцэвіч

**Гіпаліт Грынцэвіч** (; 1876, Ковеншчына — 15 кастрычніка 1933, Вільня) — інжынэр-архітэктар.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1876 годзе на Ковеншчыне, скончыў гімназію ў Шаўлях. Пасьля здачы іспытаў ён паступіў на архітэктурны факультэт Імпэратарскай Акадэміі мастацтваў у Санкт-Пецярбургу, які скончыў у 1908 годзе. Яго дыплёмны праект быў адзначаны Prix de Roma. У знак прызнаньня яго выдатных здольнасьцяў ён быў накіраваны акадэміяй у Італію на два гады.

Да 1912 году працаваў архітэктарам у Пецярбургу на будаўніцтве будынкаў Азоўска-Данскага і Сібірскага банкаў і праводзіў самастойныя будаўнічыя работы. Прымаў удзел у жыцьці польскай дыяспары ў Пецярбургу. У сярэдзіне 1912 году пераехаў у Маскву, дзе ажыцьцяўляў нагляд за будаўніцтвам сабору Аляксандра Неўскага па праекце Аляксандра Памяранцава.

У 1919 годзе вярнуўся з савецкай Расеі ў Вільню, дзе ў час вайны 1920 году працаваў у галіне вайсковага будаўніцтва. У лістападзе 1921 году быў уладкаваўся архітэктарам у Аддзел будынкаў Дарожнага аддзела Віленскай дырэкцыі дзяржаўнай чыгункі (; пазьней Акруговай дырэкцыі дзяржаўнай чыгункі) і далучыўся да працы па адбудове чыгуначных будынкаў, разбураных падчас вайны.

З 1920-х гадоў Грынцэвіч выкладаў архітэктурную графіку на факультэце прыгожых мастацтваў Унівэрсытэту імя Стэфана Баторыя ў Вільні.

Быў сябрам Віленскага кола Саюзу польскіх інжынэраў-чыгуначнікаў. Раптоўна памёр 15 кастрычніка 1933 году ў Вільні. Пахаваны разам з бацькамі жонкі на віленскіх могілках Старыя Росы.

## Творчасьць
Грынцэвіч, сярод іншага, быў аўтарам будынкаў і рэканструкцыі ў польскім нацыянальным стылі чыгуначных станцый, разьмешчаных на лініі Беласток — Берасьце — Стоўбцы, а таксама на іншых вучастках Віленскай дырэкцыі. Па яго праекце былі пабудаваны наступныя станцыі: Берасьцейскі вакзал (1930), Ваўкавыск-Горад, Слонім (1922) і Пінск. Невядома, аднак, ці былі некаторыя з іх створаны ў супрацоўніцтве з Генрыкам Гэнэлам (), з якім ён працаваў у дырэкцыі. Разам з Гэнэлам у рэкордна кароткі час, усяго за тыдзень, Грынцэвіч спраектаваў станцыю ў Стоўбцах, узьведзеную ў 1926 годзе.


Stoŭpcy, Vakzalnaja. Стоўпцы, Вакзальная (1926) (2).jpg|Стоўбцы
Bieraście_Centralnaje._Берасьце_Цэнтральнае_(1942).jpg|Берасьцейскі чыгуначны вакзал
Vaŭkavysk, Čyhunačnaja. Ваўкавыск, Чыгуначная (10.1926).jpg|Ваўкавыск-Горад
Чыгуначны вакзал Слоніма.jpg|Слонім
Pinsk, Čyhunačnaja. Пінск, Чыгуначная (U. Dmoŭski, 1930-39).jpg|Пінск


## Сям’я
У 1910 годзе ажаніўся з Казімерай Бялюнас (нар. 1887), дачкой Фелікса Бялюнаса (пам. 24 сакавіка 1927) і Антаніны з Манкевічаў (пам. 11 жніўня 1942).

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Польскія архітэктары
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Рымут

**Рымут** (*Рымуць*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Рым (Rim) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'. Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і ў славянскіх мовах.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rymut.

У Прусіі адзначалася прозьвішча Riemuth.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Глеб]]у Оньдреевичу чоловекь Римути*, *у [[Краснае|Красномъ Селе]]. Корсаковичю два чоловеки: Ходу Римутевичъ а братаничъ его Ондреевичъ* (1440—1492 гады); *три чоловеки в [[Гарадзенскі павет|Городенском повете]] на имя [[Мут|Мотя]] Римутевича* (15 чэрвеня 1516 году); *люди, пять служобъ… а Щепела Рымутевича* (1532 год); *бояр… Субочъ Рымутичъ* (27 кастрычніка 1538 году); *люди господарьские… Римути [[Саўгут|Совкгутевичъ]]* (14 ліпеня 1539 году); *Томаш Рымутевич… Янушко Римутевич… Павел Рымутевич* (1 ліпеня 1542 году); *подданых двора Онтуровского… у Яна Римутевича* (3 жніўня 1562 году).

## Носьбіты
* Мантрым Рымутавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох

На 1903 год сядзіба Рымуцішкі існавала ў Новааляксандраўскім павеце.

На гістарычнай Браслаўшчыне існуе вёска Рымуці, на гістарычнай Гарадзеншчыне — Рымуцеўцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Пастрама

**Пастрама** (ад  — спрэсаванае мяса) — мясная страва з запечанай грудзінкі ялавічыны або грудкі кураціны.

## Складнікі
Для прыгатаваньня курынай пастрамы выкарыстоўваць: курыную грудку (400 грамаў), малако (250 мілілітраў), часнок (2 зубкі), аліўкавы алей (2 сталовыя лыжкі), вадкі мёд і салодкую молатую папрыку (па 2 гарбатныя лыжкі), соевую падліву і соль (гарбатную лыжку), вострую папрыку (0,5 гарбатнай лыжкі), куркуму і молаты мускатны гарэх (0,25 гарбатнай лыжкі), молатую зіру (0,2 гарбатнай лыжкі).

## Прыгатаваньне
Спачатку курыную грудку прамываюць пад праточнай вадой і кладуць у міску. Затым яе заліваюць малаком з разьведзенай у ім сольлю. Верх міскі абгортваюць харчовай плёнкай, пасьля чаго міску ставяць на ноч у лядоўню. Пасьля зьмешваюць салодкую і вострую папрыку, куркуму, молаты мускатны гарэх і зіру. Да прыправаў дадаюць соевую падліву, вадкі мёд, аліўкавы алей і здробнены часнок. Пасьля зьмешваньня атрыманай сумесьсю змазваюць з усіх бакоў курынае мяса і пакідаюць яго на 30 хвілінаў прамарынавацца. Далей у разагрэтую да +220 °C духоўку кладуць грудку і запякаюць яе 30 хвілінаў. Урэшце, гатовую астылую пастраму наразаюць для падачы да стала.

## Крыніцы

Катэгорыя:Стравы зь ялавічыны
Катэгорыя:Мясапрадукты
Катэгорыя:Румынская кухня
Карэл Апэль

Карэл Апэль (; 25 красавіка 1921, Амстэрдам — 3 мая 2006, Цюрых) — нідэрляндзкі мастак, скульптар, ґрафік, адзін з заснавальнікаў авангарднай групы «КОБРА». У сваіх працах спалучаў фігуратыўныя і абстрактна-экспрэсіянісцкія элемэнты.

## Творчасьць
У розныя гады Апель быў блізкі да сюррэалізму, абстракцыянізму. Яго таксама ўключаюць у кола майстроў Парызкай школы. Для стылю мастака ўласьцівыя спалучэньне фігуратыўнасьці й абстракцыі, а таксама экспрэсіўная дэфармацыя фігур. Яму была блізкая тэхніка калажу; у свае творы ён нярэдка ўключае тыя ці іншыя матэрыяльныя абʼекты. Асноўныя жанры яго карцін — пэйзаж і партрэт. Пасьля скандалу з «Дзецьмі пытаюць» Апель пачаў зваць сябе барбарам і ўсяляк падтрымліваў гэты імідж: так, падчас працы над карцінай ён літаральна «шпурляў» фарбу на палатно і выдаваў гучныя стогны. Пачынаючы з 1970-х г. Апель пачаў аддаваць перавагу скульптуры як жанру, які прадстаўляе шырэйшыя магчымасьці ў працы над формай. У якасьці матэрыялу ён выкарыстоўвае дрэва, алюмін, поліурэтан і інш.

Апроч жывапісу й ґрафікі Карэл Апель працаваў як мастак у драматычным, балетным і оперным тэатры, а таксама выступаў у якасьці паэта і музыканта.

## Біяграфія
Вучыўся ў Rijksakademie voor Beeldende Kunsten у Амстэрдаме. Разам з Карнілам ён заснаваў эксьперыментальную групу Reflex, якая ў 1948 годзе ператварылася ў знакамітую групу Cobra. У 1950 годзе ён пераехаў у Парыж і пачаў сваю міжнародную карʼеру.

## Крыніцы
Міхась Агейка

**Міхась Агейка** (1928, Наваградчына) — удзельнік беларускага патрыятычнага падпольля ў 1946—1947 у Баранавіцкай вобласьці. Навучаўся ў Наваградзкай настаўніцкай сэмінарыі. У 1945 скончыў Наваградзкую пэдвучальню, а ў 1947 — Баранавіцкі настаўніцкі інстытут. З 1946 — удзельнік беларускага патрыятычнага падпольля пры Баранавіцкім настаўніцкім інстытуце, што ўваходзіла ў склад кансьпірацыйнай арганізацыі «Чайка», быў дарадцам Цэнтру Беларускага Вызваленчага Руху.

Арыштаваны органамі МГБ у пачатку чэрвеня 1947 і 16-18.10.1947 засуджаны ў Баранавічах вайсковым трыбуналам паводле артыкулаў 63-I і 76 КК БССР (цывільная здрада СССР і антысавецкая агітацыя) да 10 гадоў зьняволеньня і 5 гадоў пазбаўленьня правоў. Пакараньне адбываў у баранавіцкай турме і канцлягерох Комі АССР, працуючы ў вугальных шахтах Інты. Вызвалены па заліках умоўна-датэрмінова 18.11.1954, але бяз права выезду. Толькі 20.04.1956 высылка была скасаваная. Пасьля вызваленьня працягваў працаваць на шахтах Інты. У 1963 завочна закончыў Варкуцінскі горны тэхнікум. Рэабілітаваны ў сьнежні 1975. З 1978 на пэнсіі і ў тым жа годзе вярнуўся ў Беларусь.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Удзельнікі антысавецкага падпольнага руху ў Беларусі
Кінюш

**Кінюш** (*Кінш*), **Генюш** (*Гінюш*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Геніш (Gennisch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць').

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Kinosz: *Kynosz* (1465 год).

У 1580 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Johannes Gensch, Welouiensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Яшъко Киншовичъ*, *Петько Кгинюшевич*, *Станиславъ Киншевичъ* (1528 год); *боярын господарский повета [[Горадня|Городеньского]]… на дядка своего, боярына господарского Станислава Кгинюшевича* (20 кастрычніка 1533 году); *Станко Кинюшевич, Петко Кинюшевич* (верасень 1536 — жнівень 1537 году); *Павелъ Петровичъ Кгинюшовичъ* (1567 год); *печатью и съ подписомъ руки его милости пана Крыштофа Кгинюша* (10 лютага 1617 году); *Stanisław Giniusz* (1803 год); *Urszula Gieniusz* (1820 год).

## Носьбіты
* Яшка Кіншавіч — кернаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Пецька Гінюшавіч — гарадзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Станіслаў Кіншавіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Станька і Петка Кінюшавічы — гарадзенскія баяры, якія ўпамінаюцца паміж 1536 і 1537 гадамі
* Мальгарэта Юр’еўна Кіншовіч Скірдвойнава — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1598 годзе
* Баляслаў Генюш (Geniusz) — шляхціч зь Бельскага павету, высланы ўладамі Расейскай імпэрыі ў Табольск

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Румш

**Румш** (*Ромш*, *Ромуш*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Румш або Роміш (Rumsch, Römisch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова рум- (ром-) (імёны ліцьвінаў Румель, Румбольд, Рамвольт; германскія імёны Rummel, Rumbold, Romualt) паходзіць ад гоцкага *hrôms, германскага hruom 'слава, славутасьць'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Romsz.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *в бояр… в Румшевича* (1 жніўня 1496 году); *Rvmszyszky* (13 ліпеня 1503 году); *Румшъ Рупеиковичъ* (1528 год); *Петръ Чуриловичъ Ромъшовичъ… Мартинъ Юрьевичъ Ромъшевичъ* (1567 год); *пану Адаму Румъшевичу* (19 верасьня 1568 году); *Michał Rumsz* (4 лютага 1755 год); *Krystyna Romusz* (1834 год).

## Носьбіты
* Румш Рупейкавіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Румшэвічы (Rumszewicz) гербаў Астоя і Рудмін — літоўскія шляхецкія роды.

На гістарычнай Ковеншчыне на рацэ Нёмане існуе мястэчка Румшышкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Любш

**Любш**, **Любаш** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Любіш (Lubisch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -люб- (імёны ліцьвінаў Любейка, Любень, Любарт; германскія імёны Liubbecha, Luben, Lubert) паходзіць ад гоцкага liufs, германскага leuba, стараверхненямецкага liub 'лю́бы, каханы, мілы, прыемны'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Андреи Любошевич*, *Любшъ* (1528 год); *Jan Kazimierz Lubszewicz*, *od P. Jana Lubszewicza* (1690 год).

## Носьбіты
* Андрэй Любашавіч — кернаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Любш — шоўдаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Ян Любашэвіч — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1603 годзе

Любашэвічы (Lubaszewicz) — літоўскі шляхецкі род зь Берасьцейскага павету.

У 1528 годзе ўпамінаўся маёнтак Любеш.

На 1910 год існаваў фальварак Любішаўка (Любішоўка) у Рагачоўскім павеце Магілёўскай губэрні.

На гістарычнай Берасьцейшчыне існуе вёска Любашкі, на гістарычнай Меншчыне — Любішына, на гістарычнай Піншчыне места Любяшоў і вёска Любашава, на гістарычнай Меншчыне — Любушаны, у былым Жамойцкім старостве — Любашышкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мілавіца (неадназначнасьць)

**Мілавіца** — народная назва плянэты Вэнэра. Іншыя значэньні:

* «Мілавіца» — беларускі самвыдатаўскі альманах, які выходзіў у 1974—1976 роках;
* «Мілавіца» — беларускае прадпрыемства па вытворчасьці жаночай бялізны;
* «» — анімацыйны фільм студыі «Беларусьфільм» 1977 року;
* Мілавіца — мікрараён Гомлю.
Зорка Вэнэра

**Зо́рка Вэнэ́ра** можа азначаць:

* «Зорка Вэнэра» («Раманс») — верш Максіма Багдановіча;
** «Зорка Вэнэра» — раманс Сымона Рак-Міхайлоўскага на верш Максіма Багдановіча;
*** «Зорка Вэнэра» — опэра кампазытара Юрыя Семянякі;
* «Зорка Вэнэра» — расейскі мастацкі фільм 2000 року;
* «Зорка Вэнэра» — кінатэатар у Салігорску.

## Глядзіце таксама
* Вэнэра
Болташ

**Болташ**, **Болдыш** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Болтш або Больч (Boltsch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -балд- (-болд-, -болт-) (імёны ліцьвінаў Бірыбольд, Румбольд, Рыбалт; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) паходзіць ад гоцкага *balth, стараверхненямецкага bald 'сьмелы, адважны'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *заставилъ землю — отъчызну свою, Янку Болътошевичу, [[Неманойці|немонойчанину]]… заставилъ землю — ниву свою, Янку Болътошевичу* (люты 1531 году); *тивун Балтуш Шилеикович* (1 ліпеня 1542 году); *Bołtasz Macieiewicz… Bałtusz, pomocnicy* (1554 год); *Daniel Boltasz* (1641 год); *Яцъко Балдышь* (1649 год); *Andrżey Bałdyszewicz* (1765 год).

## Носьбіты
Болдышы гербу Корчак — літоўскі шляхецкі род.

Балдышы (Bałdysz) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Шаўляў і Расенаў.

На 1906 год існавалі дзьве вёскі з назвай Болдышы ў Гарадоцкім павеце, таксама вёска Болдышы існавала ў Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Стаповіч

**Стаповіч**

* Альбін Стаповіч — беларускі грамадзка-палітычны і каталіцкі музычны, сьвецкі дзяяч
* Кастусь Стаповіч — беларускі каталіцкі сьвятар, нацыянальны дзяяч, паэт
* Вітаўт Юры Стаповіч — беларуска-польскі грамадзка-палітычны дзяяч
Берташ

**Берташ** (*Бірташ*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Бэртш або Бэрч (Bertsch, Pertsch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Кібарт, Любарт; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) паходзіць ад германскага berhta 'яркі'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у [[Бельск Падляскі|Белску]]. Бертошу чоловекъ* (19 лістапада 1449 году); *Бертошовая Барбара*, *Бертошовая удова*, *Бертошъ Миколаевичъ*, *Янушъ Берташевичъ*, *Бертошъ Яновичъ*, *Якуб Бертошевич… Бертошовая*, *Бертошъ Воиткович*, *Флериян Берташевичъ*, *Бертошъ Станкевичъ*, *Бертошъ Кгинвиловичъ*, *Бертошъ Яновичъ*, *Воитех Берташевичъ* (1528 год); *люди, на ймя: Степана а [[Радзівіл (імя)|Радивила]], а Бертоша — Григоровичовъ* (сьнежань 1534 году); *землю Бертошовщину* (1537 год); *дворецъ з людми и земълями в [[Троцкі павет|повете Троцъком]]… [[Мат (імя)|Матъ]] Бертошевичъ* (8 верасьня 1537 году); *рыболове господарьские Бертошь а [[Мейла|Мейло]] [[Радзівіл (імя)|Родвиловичи]] на брата своего Янушка* (26 ліпеня 1539 году); *Ромеико Берташевич, служба… Мартин Берташевич, служба* (1 ліпеня 1542 году); *село Бертошовичовъ* (1554 год); *село Ребзде… Павелъ а Урбанъ Биртошевичы* (1569 год).

## Носьбіты
* Берташ — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
* Берташавая Барбара — ашмянская баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Берташавая ўдава — вількамірская баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Берташ Мікалаевіч — баярын Ковенскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Януш Берташавіч — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Берташ Янавіч — радунскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Якуб Берташавіч — троцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Берташавая — курклеўская баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Берташ Войткавіч — полацкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Флярыян Берташавіч — расенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Берташ Станькавіч — паюрскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Берташ Гінвілавіч — вешванскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Берташ Янавіч — ужвенцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Войцех Берташавіч — ясвойнскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася пустаўшчына Берташэўшчызна (*Бертошевщизна*) у Троцкім ваяводзтве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Радаш

**Радаш** (*Радзюш*, *Радш*, *Раташ*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ратш або Рач (Ratsch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) паходзіць ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада'.

Ва Ўроцлаве адзначалася гістарычнае бытаваньне германска-славянскага імя Radusch.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *оу Ратьшь* (XII ст.), *у Ратше* (XIII ст.); *оу Ратше* (XIV ст.); *der Littowen gesinde… Radasch* (1404 год); *homines… Radoscha* (8—13 сакавіка 1462 году); *homines… Radziusz* (10 ліпеня 1463 — 12 ліпеня 1467 году); *Миколаи Радошевичъ* (1565 год); *sioło Kirdeykowskie… Miś Radoszewicz z Maciejem synem… Lawryn Radoszewicz z Marcinem synem… Mis Radoszewicz* (4 сьнежня 1554 году); *Jakim Rataszewicz… Iwan Rataszewicz* (1745 год).

## Носьбіты
* Ратша — імя жыхароў Ноўгараду, якія ўпамінаюцца ў XII—XIV стагодзьдзях
* Мікалай Радашавіч — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1565 году
* Ядвіга Балстрамееўна Радшэвіч — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1592 годзе
* Паўліна і Віктар Радзюшы (*Radziusz*) — уладальнікі гаспадарак у Хацілках каля Сьвіру на 1936 год

Раташэвіч (Rataszewicz) і Рач (Ratsch) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1906 год існаваў засьценак Радашкава ў Полацкім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Віленшчыне існуюць вёскі Радзюшы і Радзюшы-Тушча, на гістарычнай Аршаншчыне — Радзішына, на гістарычнай Рэчыччыне — Радуша, на гістарычнай Меншчыне мястэчка Радашкавічы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кунаш

**Кунаш**, **Конаш** (*Конуш*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Кунш (Kühnsch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -кон- (-кун-) (імёны ліцьвінаў Кондрут, Конрад, Якун; германскія імёны Cundrud, Konrad, Acun) паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны' або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kunosz (Konosz, Kuniesz, Kunisz, Kunsz): *[[Ганус (імя)|Hannus]] Kunosch* (1483 год), *Hannus Kwnisz* (1480 год), *Cunesz* (1481 год), *Kunusz* (1482 год), *Kwnosch* (1493 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловека… а Куноша* (1440—1492 гады); *на воита [[Маркава (Менская вобласьць)|маръковъского]] Куноша* (27 лістапада 1528 году); *мещане места [[Полацак|Полоцкого]]… Федко Коношевичъ* (17 сакавіка 1531 году); *чоловековъ [[Лыскаў|лысковскихъ]]… Кунаша Вороновича… Кунуша Вороновича* (3 верасьня 1537 году); *по чоловеку королевъскомъ по госмирцы на имя Конаши… истыи Конаш… тотъ Конашъ… тотъ Кониш* (16 сакавіка 1539 году); *sioło Protkowskie… [[Матэла|Moteli]] Konuszewicz* (4 сьнежня 1554 году); *Mikitha Kunassewic… Kunas Hawrylowicz * (1558 год).

## Носьбіты
Канашэвічы — літоўскі шляхецкі род.

Канішэвічы (Kaniszewicz) — літоўскі шляхецкі род.

Канушэвічы — літоўскі шляхецкі род.

Кунішы (Kunisz) гербу Любіч — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

У XVI ст. існаваў маёнтак Кунашавічы (*Кунашевичи*) у Жамойцкім старостве.

На 1904 год існавалі вёска і пустка з назвай Конашы (Канашы) у Парэцкім павеце Смаленскай губэрні.

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Кунашы, на гістарычнай Віцебшчыне — Канашэва, на гістарычнай Браслаўшчыне — Канашоўка. Назву Канашы маюць вёскі на гістарычных Віцебшчыне і Полаччыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Керш

**Керш** (*Кірш*, *Гірш*, *Геруш*, *Кераш*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Герыш, Герш, Гіраш, Гірыш, Гірш або Кірш (Gerisch, Gersch, Gierasch, Gierisch, Giersch, Kiersch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) паходзіць ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Giersz, Gierasz, Gerysz і Girsz.

У Памор’і бытавала прозьвішча Gersch.

У Прусіі бытавала імя Геруша: *Geruscha* (1313 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеков тяглыхъ у [[Эйрагола|Оирякголскои]] волости… а Кгирша* (25 траўня 1517 году); *в томъ местечъку [[Вількі|Вилъкииском]]… чотырнадцаты дом Станиславъ Кершевичъ* (8 траўня 1597 году); *Hersz* (1636 год); *Elżbieta Marianna Geruszewicz* (1768 год); *Katarzyna Kiersza* (1778 год); *Kierasz* (1831—1863 гады).

## Носьбіты
* Янушка Кіршавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Сымон Стэфанавіч Гіршовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1593 годзе

Кершы, Керашэвічы і Кіршы — літоўскія шляхецкія роды.

У Эйшыскай парафіі існавалі вёска Кершышкі (Kierszyszki).

На 1906 год існавала сяліба Гіршава ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Кіршы, на гістарычнай Берасьцейшчыне — Гершоны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бернуш

**Бернуш**, **Бернаш** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Берн (Bern) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова берн- (бэрн-) (імёны ліцьвінаў Бернат, Бернар, Бэрнард; германскія імёны Bernat, Bernar, Bernard) паходзіць ад германскага beran 'мядзьведзь'. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Bernasz (Bernisz): *Bernisch* (1426 год), *Bernasz* (1486 год), *Bernasch* (1487 год). 

У Чэхіі гістарычна бытавала германска-славянскае імя Bernaš (Barnaš).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеки конюховъ илкговъскихъ на имя… а Бернуша Цетеневича* (29 красавіка 1516 году, 12 студзеня 1520 году); *конюховъ [[Мерач|меречскихъ]]… Берънаша Тетеневича* (16 лютага 1566 году).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сонцам сагрэтыя

***Сонцам сагрэтыя*** — музычны міні-альбом гурта «Наві» 2014 году.

Стаў першым акустычным беларускамоўным альбомам гурта. Налічваў 7 песьняў, сярод якіх была пераробка песьні «Стэфка» гурта «Крама». Як адзначыў сьпявак Арцём Лук’яненка, які напісаў словы і музыку да першых 5 песьняў: «Галоўнай ідэяй альбома было зрабіць яго як мага больш жывым, каб у слухача было адчуваньне, што мы недзе побач». Пры гэтым Лук’яненка заўважыў: «Амаль усе песьні для альбома зьявіліся напрыканцы лета і ў пачатку восені. Настрой і атмасфэра гэтых кампазыцыяў вельмі блізкія, што і падштурхнула нас да думкі запісаць усё і адразу». Альбом мелі прадставіць 20 сьнежня 2014 году ў менскім клюбе «ДК», пасьля чаго гурт зьбіраўся даць канцэрт у Маскве (Расея). Песьні сьпявалі Арцём Лук’яненка і Ксенія Жук. Музыку выконвалі Арцём Лук’яненка (гітара) і Артур Сьцяпанаў (сынтэзатар і пэркусія), які таксама рабіў запіс і зьвядзеньне альбому.

Альбом выйшаў на 6 музычных парталах ЗША («Амазон», «Бандкэмп», «Саўндклаўд», «Спотыфай», «Эпл» і «Ютуб»), на 2-х у Расеі («У кантакце» і «Яндэкс») і адным у Францыі («Дызэр»).

12 верасьня 2017 году выйшаў відэакліп на 2-ю альбомную песьню «Бяжы», які да 2023 году набраў звыш 850 000 праглядаў. Яго рэжысэрам выступіў Кірыл Нонг, а прадусарам — Аляксей Варэнік. У здымках кліпу бралі ўдзел сябры гомельскага грамадзкага аб'яднаньня «Талака» і Студэнцкага этнаграфічнага таварыства.

## Песьні

## Крытыка
30 студзеня 2015 году музычны крытык парталу «Experty.by» Ягор Цывілька адзначыў перавагі альбома *Сонцам сагрэтыя*: «Ляканічныя акустычныя аранжыроўкі цудоўна падкрэсьліваюць усе вартасьці песень, якія па палітры эмоцый лёгка затыкаюць за пояс надта саладжавы "Лаві". Так, гэта ўсё той жа поп-рок, часам сэнтымэнтальны, часам наіўны, але на гэты раз зроблены ў стылістыцы, якая пасуе творам, самім па сабе далёка не благім. Асабліва ўражваюць нетыпова-напружаныя "Пілігрым", "Бяжы" і "Выдумай"».

4 сакавіка 2015 году аглядальнік музычнага парталу «Тузін гітоў» Сяргей Будкін падкрэсьліў, што Ксенія Жук і Арцём Лук’яненка «пяшчотнымі галасамі пяюць пра каханьне, абдымкі ды шчасьце». Будкін заўважыў: «Яны бездакорна гучаць дуэтам, багата і аб’ёмна, хоць выкарыстоўваюць адно толькі галасы, акустычную гітару ды зрэдчас піяніна. У іх пазытыўная харызма і бездакорнае адчуваньне мэлёдыі, выдатныя галасы і абсалютнае валоданьне мовай, ад таго іх тэксты выглядаюць жывымі і натуральнымі». Пры гэтым музычны аглядальнік зазначыў: «Зь песень, якія ўражваюць у пляне вакальным, на першым месцы стаіць мусіць "Выдумай". Ну, а самая прыемная нечаканка з альбому — "Стэфка", беларускі рок-гіт часоў Перабудовы, зроблены з замілаванасьцю, любоўю і трымценьнем». Урэшце, Будкін заявіў, што *Сонцам сагрэтыя* — адна з самых яскравых працаў у беларускай музыцы 2014 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія альбомы
Катэгорыя:Альбомы на беларускай мове
Войсят

**Войсят** (*Войсяд*) — мужчынскае імя і вытоворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вісад (Wisad) і Адвіс (Aduisus, Hadvisa) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -войш- (-вайш-) (імёны ліцьвінаў Вайшыла, Вайсар, Войшнар; германскія імёны Weisel, Weiser, Wießner) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы' або ад асновы -віс- (-віз-, -веш-) (пазьнейшай -вайс-), а аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатман, Гатаўт; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Hathald) — ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой'.

Імя Войсат (Войшат) гістарычна бытавала ў Польшчы: *Woyschat* (1388 год), *Woyssath* (1398 год), *Woyszath* (1398 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Stationen auf dem Wege nach Nowogrodek… Waisedendorff* (Паведамленьні аб літоўскіх дарогах); *Andrzej Woysiad* (6 лютага 1764 году).

## Носьбіты
Войсяты (Wojsiat) — прыгонныя зь вёскі Сапежынкаў (каля Доўгаў), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Войсяты (Wojsiat) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род зь Вільні, Віленскага, Лідзкага і Троцкага паветаў, а таксама ваколіцаў Сьвянцянаў.

Войсяты або Войсяды (Wojsiat, Wojsiad) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Ашмянскага павету.

Вайсятычы (Wojsiatycz) гербу Сьлепаўрон — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Войша
* Гата

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны