Яана Хмялеўская

**Яа́на Хмяле́ўская** (), народжаная **Ірэна Барбара Яана Кюн** () (2 красавіка 1932, Варшава — 7 кастрычніка 2013, Варшава) — вядомая польская пісьменьніца, аўтар жаночых іранічных дэтэктываў.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і дырэктара банка. Выхаваньнем займаліся жанчыны — маці, бабка і дзьве цёткі, Тэрэса і Люцына. Асабліва паўплывала на яе цётка Люцына, журналістка. Яна перадала пляменьніцы шмат карысных ведаў, да таго ж займалася зь ёю францускай мовай.

Пад час акупацыі Яана была вымушана кінуць школу. Спачатку школьнымі прадметамі зь ёю займалася цётка Люцына, а пасьля, у 1943 годзе, Хмялеўскую аддалі ў інтэрнат пры кляштары Сясьцёр Уваскрасеньня на варшаўскім Жолібожу.

Па сканчэньні гімназіі, па жаданьню бацькоў. Хмялеўская скончыла Архітэктурную акадэмію. Працавала нейкі час архітэктарам. Аднойчы ў Францыі, яна ўбачыла невялікую капліцу ў Арлі і зразумела: такога ёй ніколі не стварыць. У 1964 годзе выдала сэнсацыйны раман «Klin». З 1970 году займалася выключна літаратураю. Наклады некаторых яе кніг перавышалі ў Польшчы 6 млн асобнікаў, а ў Расеі — 8 млн. Раманы яе перакладаліся на 106 моваў сьвету.

На беларускую творы Хмялеўскай не перакладаліся. Перакладчыкі, сярод іншага, тлумачаць гэта занадта дарагімі аўтарскімі правамі на яе творы.

Яна ляўрэат шматлікіх літаратурных прэміяў, у тым ліку Прэміі Старшыні Савета Міністраў за творчасьць для дзяцей і юнацтва (1989), двухразовы ляўрэат прэміі «АТ ЭМПіК» (найбуйнейшая ў Польшчы сетка продажу мэдыя-носьбітаў) (2000, 2001).

Хмялеўская выдатна гуляла ў карты: сьцьвярджала, што навучылася гуляць у карты раней, чым гаварыць. Яе хобі — брыдж, скачкі, калекцыянаваньне бурштыну і марак, выраб пацерак з ракавінак, варажба на картах, складаньне кампазыцыяў з сухіх траваў.

## Асабістае жыцьцё
Замуж Хмялеўская выйшла першы раз у 18 гадоў за хлопца, які быў старэйшы за яе на тры гады. У гэтым шлюбе ў яе нарадзілася два сыны — Ежы (нар. у 1951) і Робэрт (нар. у 1956). Ежы скончыў ўнівэрсытэт радыё і электронікі ў Варшаве, пасьля зьехаў у Альжыр на заробкі. Вярнуўшыся ў Польшчу — адзін час займаўся разьвядзеньнем шампіньёнаў у парніках. Пасьля многіх гадоў шлюбу ён разьвёўся і жаніўся зноў на дзяўчыне, якая была значна маладзей яго. Ад першага шлюбу мае дачку Караліну.

Другі сын Робэрт, таксама езьдзіў на заробкі ў Альжыр. Два разы быў жанаты, пасьля чаго разам з другой жонкай і дачкой зьехаў у Канаду і застаўся там жыць.

Дачка Моніка нарадзілася ў другім шлюбе. Моніка мае адукацыю ў сфэры IT, нядаўна выйшла замуж за аднакурсьніка, жыве ў Таронце.

## Творчасьць

### Мастацкая літаратура (для дарослых)
* 1964: Klin (ekranizacja Lekarstwo na miłość, reż. Jan Batory)
* 1966: Wszyscy jesteśmy podejrzani
* 1969: Krokodyl z Kraju Karoliny
* 1972: Całe zdanie nieboszczyka
* 1973: Lesio
* 1974: Wszystko czerwone
* 1975: Romans wszechczasów[12]
* 1976: Boczne Drogi
* 1977: Upiorny legat (ekranizacja Skradziona kolekcja, reż. Jan Batory)
* 1979: Studnie przodków
* 1989: Szajka bez końca
* 1990: Dzikie białko
* 1992: Wyścigi
* 1993: Tajemnica
* 1993: Drugi wątek
* 1993: Florencja, córka Diabła
* 1993: Zbieg okoliczności
* 1993: Autobiografia, tom 1 — Dzieciństwo
* 1994: Jeden kierunek ruchu
* 1994: Autobiografia, tom 2 — Pierwsza młodość
* 1994: Autobiografia, tom 3 — Druga młodość
* 1994: Autobiografia, tom 4 — Trzecia młodość
* 1994: Autobiografia, Wieczna młodość — aneks do wszystkich pozostałych (w 2000 r. ukazał się jako tom 5 — Wtórna młodość)
* 1995: Lądowanie w Garwolinie
* 1996: Duża polka
* 1996: Dwie głowy i jedna noga
* 1996: Wielki diament, tom 1
* 1996: Wielki diament, tom 2
* 1997: Hazard
* 1997: Krowa niebiańska
* 1998: Harpie
* 1998: Złota mucha
* 1999: Depozyt
* 1999: Najstarsza prawnuczka
* 2000: Przeklęta bariera
* 2000: Książka poniekąd kucharska
* 2000: Autobiografia, tom 5 — Wtórna młodość
* 2001: Trudny trup
* 2002: (Nie)boszczyk mąż
* 2002: Pech
* 2003: Babski motyw
* 2003: Bułgarski bloczek
* 2004: Kocie worki
* 2005: Mnie zabić
* 2005: Zapalniczka w antologii Trupy Polskie
* 2006: Krętka Blada
* 2006: Autobiografia, tom 6 — Stare próchno
* 2007: Zapalniczka (Rozwinięcie opowiadania Zapalniczka, wydanego w 2005 roku w zbiorze opowiadań Trupy Polskie)
* 2007: Rzeź bezkręgowców
* 2008: Autobiografia, tom 7 — Okropności
* 2009: Porwanie
* 2010: Byczki w pomidorach
* 2011: Gwałt
* 2012: Krwawa zemsta
* 2013: Zbrodnia w efekcie

### Мастацкая літаратура для моладзі
* 1974: Zwyczajne życie
* 1976: Większy kawałek świata
* 1979: Nawiedzony dom
* 1981: Wielkie zasługi
* 1983: Duch (wydany później, po lekkiej zmianie, wraz z kilkoma innymi opowieściami jako Ślepe szczęście)
* 1988: Skarby
* 1991: 2/3 sukcesu
* 1992: Ślepe szczęście
* 1993: Wszelki wypadek

### Для дзяцей
* 1994: Pafnucy
* 2003: Las Pafnucego

### Параднікі
* 1996: Jak wytrzymać z mężczyzną
* 1996: Jak wytrzymać ze współczesną kobietą
* 2001: Jak wytrzymać ze sobą nawzajem
* 2005: Przeciwko babom!
* 2007: Traktat o odchudzaniu

## Крыніцы

Катэгорыя:Польскія літаратаркі
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве