Інстытут мэліярацыі

**«Інстытут мэліярацыі»** — досьледнае прадпрыемства Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (НАНБ), заснаванае ў лютым 1910 году ў якасьці Менскай балотнай досьледнай станцыі.

На 2018 год УП «Інстытут мэліярацыі» ўваходзіла ў склад Аддзяленьня аграрных навук НАНБ. Набор у асьпірантуру ажыцьцяўлялі па 2 спэцыяльнасьцях: 1) мэліярацыя, рэкультывацыя і ахова земляў, 2) лугаводзтва, кормавытворчасьць, лекавыя і этэрна-алейныя культуры. «Інстытут мэліярацыі» вырабляў: 1) звышэліты насеньня бабовых і злакавых траваў, 2) закрытыя асушальныя канструкцыі, 3) абсталяваньне дыягностыкі падземных і падводных збудаваньняў, 4) прылады інтэнсіўнага расьлінаводзтва на мэліяраваных землях, у тым ліку тарфяніках; 5) прылады ўзьвядзеньня мэліярацыйных сыстэмаў. На 2018 год Інстытут ажыцьцяўляў навуковае забесьпячэньне выкарыстаньня звыш 45 000 км² сельскагаспадарчых земляў (21,6 % земляў Беларусі), зь іх 29 000 км² асушаных земляў і 30 000 км² сенажацяў і пашы, у тым ліку 16 000 км² асушаных.

## Будова
На 2018 год УП «Інстытут мэліярацыі» ўлучала:
* 6 лябараторыяў — 1) удасканаленьня мэліярацыйных сыстэмаў, 2) эксплюатацыі мэліярацыйных сыстэмаў, 3) выкарыстаньня тарфяных комплексаў, 4) выкарыстаньня асушаных мінэральных земляў, 5) маніторынгу і мадэляваньня прыродных сыстэмаў, 6) сенакосаў і пашы на мэліяраваных землях;
* 3 аддзелы — 1) інфармацыйнай працы, 2) кадраў, 3) прававы;
* філію «Віцебская досьледная мэліярацыйная станцыя» (в. Багданава, Сеньненскі раён).

## Мінуўшчына

22 лютага 1910 году Камітэт па справах земскай гаспадаркі Менскай губэрні зацьвердзіў Пастанову аб стварэньні Менскай балотнай досьледнай станцыі (МБДС). Станцыю ўзначаліў магістар батанікі , які быў галоўным адмыслоўцам па культуры балотаў ў Дэпартамэнце земляробства. Флёраў распрацаваў прапановы па мэліярацыі і сельскагаспадарчым асваеньні балотаў Менскай губэрні на падставе лябараторнага аналізу вады і глебы. У 1911 годзе ў якасьці 1-й досьледнай гаспадаркі МБДС выбралі дзялянку Кукуцелка ў маёнтку Лахва (Мазырскі павет; цяпер Лунінецкі раён). Увесну 1912 году палявыя досьледы Флёрава і В.Р. Рыдзігера паказалі рэнтабэльнасьць гідрамэліярацыі. Пазьней у гонар дасьледнікаў назвалі 4 мясцовыя вёскі Манасеева, Рыдзігерава, Флярова і Чарабасава. У сьнежні 1913 годзе кіраўніком МБДС стаў аграном . Кірсанаў засяродзіўся на 2-й досьледнай балотнай гаспадарцы на Камароўскім балоце плошчай 218 гектараў, што месьцілася на паўночнай ускраіне Менску. У 1912—1917 гадах МБДС выдавала па-расейску часопіс «Балотазнаўства» і Працы МБДС, у якіх публікаваліся батанік , М.В. Дакукін, прафэсар Аляксандар Дубах, Аляксей Касьцякоў і . З 1919 году МБДС кіравала некалькімі досьледнымі гаспадаркамі на балотах Беларускай ССР. У 1927—1929 гадах экспэдыцыя пад кіраўніцтвам прафэсара  абсьледавала глебы і расьліннасьць на звыш 2000 км² балотаў у Беларускай ССР.

У 1930 годзе МБДС аб’ядналі з аддзелам асушэньня і культуры балотаў Беларускага навукова-дасьледчага інстытуту сельскай і лясной гаспадаркі (БелНДІСЛГ) ва Ўсесаюзны навукова-дасьледчы інстытут балотнай гаспадаркі (УНДІБГ). У Інстытуце адразу зьявілася асьпірантура. УНДІБГ падпарадкавалі  (УАСГН). За 1930-я гады распрацавалі севазвароты на асушаных балотных глебах і сельскагаспадарчыя машыны для тарфяных глебаў. На пачатку чэрвеня 1941 году Інстытут пераехаў у новы будынак, які 23 чэрвеня згарэў ад пажару, які выклікала трапляньне нямецкай авіябомбы. У 1945 годзе Акадэмія навук БССР стварыла Беларускі навукова-дасьледчы інстытут мэліярацыі і балотнай гаспадаркі (БелНДІМБГ), які ў 1948 годзе перайменавалі ў Інстытут мэліярацыі, воднай і балотнай гаспадаркі (ІМВБГ). 14 лютага 1956 году Савет міністраў БССР зацьвердзіў Пастанову аб перадачы ІМВБГ у падпарадкаваньне Міністэрства сельскай гаспадаркі БССР, дзе яго перайменавалі ў БелНДІ мэліярацыі і воднай гаспадаркі. 24 студзеня 1957 году Савет міністраў БССР ухваліў Пастанову № 36 «Аб стварэньні пры Міністэрстве сельскай гаспадаркі БССР Акадэміі сельскагаспадарчых навук», куды ўвайшоў БелНДІМВГ. 7 сакавіка 1962 году Інстытут вярнулі ў склад Акадэміі навук БССР. У 1965 годзе яго перавялі ў падпарадкаваньне Міністэрства мэліярацыі і воднай гаспадаркі СССР. У выніку Інстытут зноў трапіў у склад УАСГН. У 1992 годзе яго перайменавалі ў БелНДІ мэліярацыі і лугаводзтва ды ўлучылі ў склад Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (ААНРБ).

У Інстытуце працавалі акадэмікі , Сьцяпан Скарапанаў, , Анатоль Мурашка і Ўладзіслаў Карлоўскі. Таксама супрацоўнікамі Інстытуту былі сябры-карэспандэнты Андрэй Івіцкі,  і Рыгор Афанасік, дактары тэхнічны навук Васа Шабека і П.І. Закрэўскі.

На 2000 год асноўнымі кірункамі дасьледаваньняў у Інстытуце мэліярацыі былі: устойлівае раянаваньне мэліярацыйнага земляробства, распрацоўка спосабаў выніковага выкарыстаньня сенажацяў і пашы, ашчаднага кіраваньня водна-паветраным уплывам на асушаную глебу, стварэньне агульнакраёвай базы зьвестак пра стан прыроднага асяродзьдзя на мэліяраваных землях. У складзе Інстытуту працавалі Пінскі аддзел поймавага лугаводзтва, Пружанская гідроляга-гідрагеаграфічная лябараторыя, Палеская досьледная станцыя мэліярацыйнага земляробства і лугаводзтва, Віцебская досьледна-мэліярацыйная станцыя і досьледная вытворчасьць. Выдаваліся працы Інстытуту «Мэліярацыя пераўвільготненых земляў». На 2000 год у Інстытуце працавалі сябар-карэспандэнт Анатоль Ліхацэвіч, заслужаны вынаходнік Рэспублікі Беларусь В.М. Кандрацьеў, прафэсар Анатоль Меяроўскі, В.Ц. Клімкоў, І.В. Мінаеў, У.І. Бялкоўскі, С.В. Кулеш і Пётар Ціво.

У 2002 годзе БелНДІ мэліярацыі і лугаводзтва ўвайшоў у склад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі пасьля далучэньня да яе ААНРБ у якасьці Аддзяленьня аграрных навук НАНБ. У 2006 годзе А.Лукашэнка падпісаў Указ, паводле якога інстытут пераўтварылі ва ўнітарнае прадпрыемства «Інстытут мэліярацыі».

## Кіраўнікі
* Аляксандар Флёраў (1910 — сьнежань 1913)
* Аляксандар Кірсанаў (сьнежань 1913 — 1925)
* Васіль Вільямс (1927—1929)
*  (1948—1950)
* Сьцяпан Скарапанаў (1952—1959)
* Уладзіслаў Карлоўскі (1977—1997)
* Анатоль Ліхацэвіч (1997—2007)
* Мікалай Вахонін (з 2007 году)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Часопіс «Мэліярацыя» (архіў)
** Артыкулы

Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Савецкі раён (Менск)
Катэгорыя:Сельская гаспадарка Беларусі
Катэгорыя:Землекарыстаньне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1910 годзе