open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чэхаславацкая мова

**Чэхаслава́цкая мо́ва** (, ) — паліткарэктны сацыялінгвістычны тэрмін, які выкарыстоўваўся ў Канстытуцыі ды афіцыйных дакумэнтах Чэхаславаччыны падчас пэрыяду Першае рэспублікі (1920—1938 гг.) у мэтах вызначэньня і акрэсьліваньня афіцыйнае мовы дзяржавы, што абвесьціла пра сваю незалежнасьць у якасьці рэспублікі дзьвюх дзяржаваўтваральных нацыяў, чэхаў ды славакаў.

## Законы пра мову ў Першай рэспубліцы
29 лютага 1920 року Нацыянальны сход зацьвердзіў Канстытуцыю Чэхаславаччыны. У гэты ж дзень быў прыняты й шэраг заканадаўчых актаў, у тым ліку Моўны закон ( 122/1920 Sb. z. a n.), які, грунтуючыся на артыкуле 129 Канстытуцыйнага статуту краіны (), замацаваў асновы моўных зносінаў у Чэхаславаччыне. У прыватнасьці, тэкстам гэтага закону абвяшчалася:

: «Чэхаславацкая мова зьяўляецца дзяржаўнай мовай, афіцыйнай мовай рэспублікі»
:: .

На практыцы, у міжнародных дакумэнтах з боку Чэхаславаччыны гэтую функцыю выконвала чэская мова. Аднак унутры краіны Канстытуцыя 1920 году і іншыя заснаваныя на ёй акты дазвалялі выкарыстоўваньне іншых моваў на тэрыторыях, дзе носьбіты гэтых моваў складаюць ня менш за 20% ад насельніцтва вышэйпамянёнага рэгіёну (рэгіёнаў).

Канстытуцыю 1920 року замяніла Канстытуцыя 1948 г., у якой узгадваньне афіцыйнай мовы было прыбранае.

## Гісторыя
Панятак «чэхаславацкая мова» ўвайшоў ва ўжытак у эпоху нацыянальнага ды культурнага адраджэньня Чэхаславаччыны. «Чэха-славянскае таварыства», створанае ў 1829 годзе студэнтамі Лютэранскага ліцэю ў Браціславе, таксама вядомае як «Таварыства чэхаславацкае мовы й літаратуры», стала важнай часткай славацкага нацыянальнага руху.

У 1836 годзе Людавіт Штур, лідэр славацкага нацыянальнага адраджэньня ў ХІХ стагодзьдзі, напісаў ліст вядомаму чэскаму гісторыку Францішаку Палацкаму. Скардзячыся на неразуменьне чэскае мовы ў выкананьні пратэстантаў Верхняе Вугоршчыны для звычайных славакаў, Штур прапанаваў стварэньне адзінай чэскаславацкай мовы шляхам засваеньня чэхамі некаторых славацкіх словаў і наадварот.

Між тым, у першай палове ХХ стагодзьдзя ў межах канцэпцыі «чэхаславакізму» трактаваньне тэрміну «чэхаславацкая мова» досыць зьмянілася, што выражалася, напрыклад, у зьніжэньні статусу славацкае мовы да статусу дыялекту чэскай мовы найбольш радыкальнымі прадстаўнікамі руху, на ўзор мараўскага дыялекту. Часткова канцэпцыя чэхаславакізму, паводле якой чэхі, маравы і славакі абвяшчаліся адзінай нацыяй з адзінай мовай, тлумачылася неабходнасьцю ўсталяваньня чэскаславацкай дзяржаўнасьці з прычыны недастатковае статыстычнае перавагі тытульных нацыяў датычна тагачаснага нямецкага насельніцтва краіны.

## Глядзіце таксама
* Чэска-славацкія мовы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Канстытуцыйны Статут Чэхаславацкай рэспублікі, 1920 г., ВікіКрыніцы

## Крыніцы

Катэгорыя:Чэская мова
Катэгорыя:Славацкая мова
Катэгорыя:Гісторыя Чэхіі
Катэгорыя:Гісторыя Славаччыны
Катэгорыя:Гісторыя Чэхаславаччыны
Мія Мартына

**Мія Мартына** (), саўпраднае імя **Мартына Джонсан** (; 14 студзеня 1984, Сэнт-Іньяс, Канада) — канадзкая сьпявачка інуіцкага паходжаньня, працуе ў стылі данс-поп.

## Біяграфія
Нарадзілася ў зьмяшанай сям’і. У 18 гадоў пераехала ў Атаву, дзеля навучаньня ў Карлтанскім унівэрсытэце, дзе ў выйшла на вялікую сцэну. Ейны дэбютны альбом «*[[Devotion]]*» быў выдадзены 29 жніўня 2011 году й дасягнуў 77 радку ў канадзкім чарце.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* «Devotion» (2011)

### Самотнікі
* «Stereo Love» (2010)
* «Latin Moon» (2011)
* «Burning» (2012)
* «Go Crazy» (2012)
* «Missing You» ці «Tu me manques» (2012)
* «Heartbreaker» (2013)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сэнт-Іньясе
Катэгорыя:Канадзкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Канадцы індзейскага паходжаньня
Г’юстан Дынама

«**Г’юстан Дынама**» () ― амэрыканскі футбольны клюб, які месьціцца ў горадзе Г’юстане, штат Тэхас. Гуляе ў МЛС.

## Дасягненьні
* Кубак МЛС: 2006, 2007
* Адкрыты кубак ЗША: 2018, 2023

* Пераможца Заходняй канфэрэнцыі МЛС: 2008
* Пераможца Ўсходняй канфэрэнцыі МЛС: 2011, 2012

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбольныя клюбы ЗША
Катэгорыя:Г’юстан
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2005 годзе
Даніла Комса

**Дані́ла Яўста́хавіч Ко́мса** (10 ліпеня 1887, Мурава, Пружанскі павет Гарадзенскай губэрні, Расейская імпэрыя — пасьля 1944) — беларускі пратэстанцкі дзяяч.

## Жыцьцяпіс
Сьпярша зьехаў у «вялікі горад», каб знайсьці працу, і тут зьвязаўся з кампаніяй атэістаў, страціў цікавасьць да праваслаўнай царквы. Вярнуўшыся дадому, ігнараваў патрабаваньні сьвятара. Той меў вялікую ўладу на той час, і пасьля сьмерці бацькі Даніла быў вымушаны пакінуць родную вёску і зьехаць у Канаду, затым у ЗША, пасяліўшыся ў Нью-Ёрку.

Далучыўся да анархічнай групоўкі і стаў адным з сакратароў Anarchist society of America. У царкву яго прывяла аб’ява ў расейскамоўнай газэце з рэклямай бясплатнай адукацыі для тых, хто ня п’е і ня паліць. Паразважыўшы, Комса зьвярнуўся туды і быў прыняты. Яму давялося ня толькі кінуць піць і курыць, але і пражываць у пакоі з двума хрысьціянскімі студэнтамі. Прыкладна праз тры месяцы ён пакаяўся, далучыўся да пяцідзясятніцкага руху, хрысьціўся Сьвятым Духам і быў цудоўна ацэлены ад хваробы жывата, якая цягнулася 20 гадоў.

У 1926 наведаўся ў Заходнюю Беларусь да свайго знаёмага Сьцяпана Ярмалюка, зь якім пазнаёміўся ў ЗША. У гэты ж час пабраўся шлюбам зь верніцай Кацярынай Мацяеўскай з Радашкавічаў, і ў 1928 року пакінуў ЗША і канчаткова вярнуўся на радзіму. Пачаў актыўную прапаведніцкую дзейнасьць на Пружаншчыне, стаў заснавальнікам мноства цэркваў рэгіёну.

У 1929 року на зьезьдзе ў вёсцы  на Валыні стаў адным з заснавальнікаў Усепольскага Зьвязу хрысьціянаў веры эвангельскай, куды ўвайшлі беларускія, нямецкія польскія ды ўкраінскія цэрквы. У склад рады Зьвязу ўвайшлі чатыры беларусы: Даніла Комса (скарбнік), Сьцяпан Ярмалюк, Рыгор Краскоўскі ды Анупры Мазала. Пазьней неаднаразова быў пераабраны ў склад Рады чарговых зьездаў.

У 1931 року на IV сходзе Зьвязу ХВЭ Польшчы быў рукапакладзены на пастарскае служэньне.

У 1936 року быў сакратаром першага сходу Пружанска-Берасьцейскага раёну ў Арэхаве, дзе быў абраны старшынём раённага камітэту.

## Глядзіце таксама
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 10 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1887 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім павеце (Гарадзенская губэрня)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Беларускія пратэстанцкія дзеячы
Георгі Маргвелашвілі

**Георгі Маргвелашвілі** (;  4 верасьня 1969 году, Тбілісі, Грузінская ССР) — грузінскі палітычны дзяяч, прэзыдэнт Грузіі з 2013 па 2018 гады. Філёзаф паводле адукацыі, рэктар Грузінскага інстытуту грамадзкіх справаў (2000—2006, 2010—2012), міністар адукацыі і навукі Грузіі (2012—2013). Кандыдат у прэзыдэнты на выбарах 2013 ад партыі «Грузінская мара — Дэмакратычная Грузія», на якіх ён набраў 61,12% галасоў. 17 лістапада 2013 году ўступіў на пасаду прэзыдэнта Грузіі.

## Жыцьцяпіс
Георгі Маргвелашвілі нарадзіўся ў сям’і партыйнага работніка. У 1992 року скончыў факультэт філязофіі і псыхалёгіі Тбіліскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Іванэ Джавахішвілі, у 1993—1994 вывучаў сацыялёгію ва ўнівэрсытэце Цэнтральнай Эўропы. Доктар філязофіі. З 1992 па 1995 Маргвелашвілі працаваў гідам у турыстычнай кампаніі (спэцыялізацыя — горны турызм), асыстэнтам мэнэджара ў выдавецтве. У 1994—1995 быў начальнікам дэпартамэнту па маркетынгу кампаніі «Бізнэс дзёньнікі». У 1996—1997 роках выкладаў філязофію ў Тбіліскім незалежным унівэрсытэце. У 1995—2000 працаваў у Нацыянальным дэмакратычным інстытуце міжнародных адносін спэцыялістам (кансультантам праграмы).

У 2000—2012 роках працаваў у Інстытуце грамадзкіх справаў Грузіі GIPA, у тым ліку на пасадзе рэктара ў 2000—2006 і 2010—2012. З 2006 па 2010 займаў пасаду начальніка дэпартамэнту дасьледаваньняў GIPA. У кастрычніку 2012 Маргвелашвілі заняў пасаду міністра адукацыі Грузіі ва ўрадзе Бідзіны Іванішвілі. 7 лютага 2013 року Георгі Маргвелашвілі быў прызначаны віцэ-прэм’ерам грузінскага ўрада.

11 мая 2013 кіроўная кааліцыя «Грузінская мара» назвала Георгія Маргвелашвілі сваім кандыдатам у прэзыдэнты Грузіі на выбарах 27 кастрычніка 2013. 16 ліпеня 2013 Маргвелашвілі сышоў у адстаўку з пасады міністра адукацыі, каб выключыць абвінавачваньні ў выкарыстаньні адміністрацыйнага рэсурсу падчас перадвыбарнай кампаніі. Пры гэтым ён застаўся на пасадзе віцэ-прэм’ера Грузіі. 9 верасьня 2013 прайшоў афіцыйную рэгістрацыю ў якасьці кандыдата на пасаду кіраўніка дзяржавы.

Георгі Маргвелашвілі апублікаваў шэраг навуковых працаў і вучэбных кіраўніцтваў, а таксама мноства артыкулаў па палітыцы, міжнародных адносінах, культуры, філязофіі. Падтрымліваючы курс ураду М. Саакашвілі на збліжэньне з ЗША і Заходняй Эўропай, зьяўляўся пасьлядоўным прыхільнікам незалежнай культурнай палітыкі сувэрэннай Грузіі, захаваньня і разьвіцьця грузінскай мовы.

## Асабістае жыцьцё
Дасканала валодае ангельскай і расейскай мовамі. Не жанаты, мае дачку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тбілісі
Катэгорыя:Міністры Грузіі
Катэгорыя:Выпускнікі Тбіліскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Цэнтральнаэўрапейскага ўнівэрсытэту
Чыкага Файр

«**Чыкага Файр**» () ― амэрыканскі футбольны клюб, які месьціцца ў Чыкага. Гуляе ў МЛС.

## Дасягненьні
* Кубак МЛС: 1998
* Уладальнік Кубка ЗША: 1998, 2000, 2003, 2006

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбольныя клюбы ЗША
Катэгорыя:Чыкага
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе
Менск-2 (футбольны клюб)

«**Менск-2**» — былы беларускі футбольны клюб зь Менску. Даччыная каманда футбольнага клюбу «Менск». Расфармаваная пасьля сэзону 2014 году.

## Гісторыя
У 2012 годзе каманда заняла 5 месца ў другой лізе, але атрымала запрашэньне ад фэдэрацыі футболу прыняць удзел у першынстве першай лігі ў наступным сэзоне замест расфармаванага гомельскага ДБК. Пасьля сэзону 2014 году каманда была расфармаваная празь фінансавыя цяжкасьці і адмовілася ад удзелу ў чэмпіянаце 2015 году.

## Статыстыка

## Галоўныя трэнэры
* Віталь Тараканаў (студзень — сьнежань 2014 году)
* Дзьмітры Навіцкі (студзень 2012 — студзень 2014 году)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт клюбу «Менск»

Катэгорыя:Спорт у Менску
Мікалай Гумілёў

**Мікала́й Сьцяпа́навіч Гумілё́ў** (; , Кранштат, Расейская імпэрыя — 26 жніўня 1921, пад Петраградам, РСФСР) — расейскі паэт, перакладчык, літаратурны крытык, стваральнік школы акмэізму.

Муж Ганны Ахматавай, 5 жніўня 1918 году разьвёўся зь ёй. Бацька Льва Гумілёва.

Арыштаваны чэкістамі 3 жніўня 1921 году. Расстраляны 26 жніўня таго ж году пад Петраградам.

## Зборнікі вершаў
* Горы і цясьніны (рукапісны) (Тыфліс, 1901)
* Шлях канквістадораў (1905)
* Рамантычныя кветкі (Парыж, 1908)
* Перлы (1910)
* Чужое неба (1912)
* Калчан (1916)
* Вогнішча (1918)
* Парцалянавы павільён (1918)
* Шацёр (1921)
* Вогнены слуп (1921)

## П’есы
* Дон Жуан у Эгіпце (1912)
* Гульня (1913, апублікаваная ў 1916)
* Актэон (1913)
* Гондла (1917)
* Дзіця Алагу (1918)
* Атручаная туніка (1918, апублікаваная ў 1952)
* Дрэва ператварэньняў (1918, апублікаваная ў 1989)
* Паляваньне на насарога (1920, апублікаваная ў 1987)

## Крыніцы

## Вонкавыя спаслыкі
* Мікалай Гумілёў На сайце «ПрайдзіСвет»
* Электронны збор твораў М.Гумілёва

Катэгорыя:Расейскія паэты
Катэгорыя:Дасьледнікі Афрыкі
Кніга прарока Ёіля

**Кні́га праро́ка Ёіля** — кніга Старога Запавету, шаснаццатая частка Танаху. Другая з кніг г. зв. малых прарокаў.

## Аўтарства
Кніга прадстаўленая ​​як «*слова Гасподняе, якое было Ёілю, сыну Ватуілаваму*» (Ёіль 1:1). Гэта ўсё, што вядома зь Бібліі пра самога Ёіля. У перакладзе зь іўрыту Ёіль , або Ёэль, азначае «Егова ёсьць Бог». Блізкае знаёмства Ёіля зь Ерусалімам, яго храмам і асаблівасьцямі храмавага служэньня паказвае на тое, што мажліва, прарок пісаў сваю кнігу ў Ерусаліме або ў Юдэі. Апасродкавана з кнігі вынікае, што ён паходзіў зь Юдэі, мешкаў у Ерусаліме ды меў шчыльныя кантакты зь сьвятарскім асяродзьдзем. Кніга паўстала пасьля палону, імаверна ў IV стагодзьдзі.

## Вонкавыя спасылкі

* Кніга Ёіля ў перакладзе Васіля Сёмухі

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Нэвіім
Катэгорыя:Малыя прарокі
Падбэскідзе Бельска-Бяла

«**Падбэскі́дзе**» () — польскі футбольны клюб з гораду Бельска-Бялай. Заснаваны ў 1995 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бельска-Бяла
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Такантынс

**[[Такантынс]]**:

* Такантынс — штат у цэнтральнай частцы Бразыліі
* Такантынс — рака на ўсходзе Паўднёвай Амэрыкі
* Такантынс — бразыльскі футбольны клюб
Акры

**Акры** () — штат на паўночным захадзе Бразыліі, адносіцца да Паўночнага рэгіёну краіны, разьмешчаны на поўдзень ад экватару. Адміністрацыйны цэнтар — Рыю-Бранка. Мяжуе на поўначы з штатам Амазонас, на ўсходзе — з Рандоніяй, на паўднёвым усходзе — з Балівіяй, на паўднёвым захадзе — з Пэру. Штат займае па плошчы 16 месца ў Бразыліі (152 581,388 км²), а па насельніцтву — 25 месца (732 793 чалавек).

## Геаграфія
міні|200пкс|зьлева|Будынак адміністрацыі губэрнатара штату Акры ў Рыю-Бранку.
Тэрыторыя адносіцца да басэйна Амазонкі. На заходняй мяжы з Пэру — горы Сэра-ду-Дывізор (Кантамана), максымальная вышыня якіх налічвае 609 м. Асноўныя рэкі: прытокі Амазонкі — Журуа й Пурус (з прытокамі) працякаюць у напрамку на поўнач і паўночны ўсход.

## Гісторыя
Першапачаткова тэрыторыя належала Балівіі, аднак падчас каўчукавай ліхаманкі сюды прыйшло шмат партугаламоўных бразыльцаў, якія абвесьцілі Рэспубліку Акры. Пасьля шэрагу ваенных канфліктаў штат адышоў да Бразыліі паводле дамовы з Балівіяй ад 17 лістапада 1903 году, пераўтвораны ў штат у 1962 годзе, да гэтага быў фэдэральнай тэрыторыяй.

## Адміністрацыйны падзел
Штат падзяляецца на два мэзарэгіёны: Валі-ду-Акры (усходні) і Валі-ду-Журуа (заходні), якія ў сваю чаргу падзяляюцца на шэраг мікрарэгіёнаў.

## Эканоміка
Насельніцтва займаецца ў асноўным зборам соку гевэі й бразыльскіх арэхаў па рэках, і вырошчваньнем маніёку. Таксама ў штаце вырабляюцца лесанарыхтоўкі, на мяжы з Пэру маюцца залатыя капальні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Первамай (грамада)

**Грамада́ Первама́й** () — грамада ў вобласьці Плоўдзіў на поўдні Баўгарыі. У склад грамады ўваходзяць 17 населеных пунктаў агульнай колькасьцю насельніцтва 25 883 чалавекі (1 лютага 2011). Кіраўнік грамады — Ангел Папазаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Плоўдзіўская вобласьць
Катэгорыя:Грамады Баўгарыі
Алагоас

**Алагоас** () — штат на ўсходзе Бразыліі, адносіцца да рэгіёну Паўночны Ўсход. Адміністрацыйным цэнтарам зьяўляецца горад Масэё.

Штат разьмешчаны на паўночным усходзе Бразыліі, мяжуе на поўначы й паўночным захадзе з штатам Пэрнамбуку, на захадзе — з Баіяй, на паўднёвым захадзе й поўдні — з штатам Сэржыпі. Штат на ўсходзе мае выхад да Атлянтычнага акіяну.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Зборная Мэксыкі па футболе

**Зборная Мэксыкі па футболе** — прадстаўляе Мэксыку на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Мэксыканская футбольная фэдэрацыя. Каманда зьяўляецца самай тытулаванай зборнай у рэгіёне КОНКАКАФ.

## Гісторыя
Зборная Мэксыкі традыцыйна лічыцца наймацнейшай камандай у Цэнтральнай і Паўночнай Амэрыцы. З прычыны таго, што паўночнаамэрыканскі кантынэнт першапачаткова меў права праводзіць самастойны адборачны турнір, мэксыканцы, як правіла, лёгка былі мацней за супернікаў і атрымоўвалі квіток на фінальную стадыю чэмпіянату. Аднак у фінальнай стадыі Мэксыка з той жа лёгкасьцю атрымлівала паразы камандам больш высокага ўзроўню. Толькі з канца 1980-х гадоў каманда здолела крыху падвысіць узровень гульні.

Мэксыканскі футбол да гэтага часу пакутуе ад вымушанай ізаляцыі, што згубна адбіваецца на разьвіцьці гульні ў гэтай краіне. Акружаная футбольнымі карлікамі, мэксыканская зборная ахвотна праводзіць матчы з моцнымі камандамі іншых кантынэнтаў, удзельнічае ў розных турнірах, як то Кубак канфэдэрацыяў і Кубак Амэрыкі, спрабуючы тым самым падвысіць узровень свайго футболу.

Мэксыканскі чэмпіянат здаўна зьяўляецца самым высокааплатным ў Паўночнай і Цэнтральнай Амэрыцы. Тут таксама гуляюць і многія паўднёваамэрыканскія футбалісты. Мэксыканскія ж гульцы зрэдку пакідаюць межы сваёй краіны й выступаюць як правіла за мэксыканскія клюбы. Падобная сытуацыя таксама не зьяўляецца плённай для далейшага разьвіцьця мэксыканскага футболу. Трэнэрамі зборнай часьцяком становяцца замежныя спэцыялісты, як то Бора Мілуцінавіч, Рыкарда Ля Вольпэ.

Мэксыка ахвотна праводзіць буйныя футбольныя турніры. Футбол у краіне карыстаецца калясальнай папулярнасьцю, і Мэксыка мае стадыён умяшчальнасьцю да 100 тысячаў чалавек, самым знакамітым зьяўляецца стадыён «Ацтэка» ў сталіцы краіны. Чэмпіянаты сьвету 1970 і 1986 гадоў праходзілі ў Мэксыцы.

Нягледзячы на ​​нэгатыўны балянс выступаў на сусьветнай арэне Мэксыка зьяўляецца радзімай многіх моцных футбалістаў. Сярод іх брамнікі Антоніё Карбахаль і Хорхэ Кампас, цэнтральны нападнік Уга Санчэс, а таксама гульцы апошніх складаў Люіс Эрнандэс, Куаўатэмок Блянка й Харэд Бархэцьці.

Мэксыканцы аддаюць перавагу абарончаму, жорсткаму футболу. Футбалісты зборнай адрозьніваюцца высокай тэхнікай валоданьня мячом. Тыповай для іх манэрай зьяўляецца гульня ў кароткі пас. Акрамя сталых няўдалых выступаў на чэмпіянаце сьвету Мэксыка паказвае добрыя вынікі на Кубку Амэрыкі, у якім стала прымае ўдзел з 1993 году. Найвышэйшыя дасягненьні Мэксыкі ў Кубку канфэдэрацыяў: у 1999 годзе на сваім полі Мэксыка выйграла гэты турнір, вырваўшы ў фінале перамогу ў зборнай Бразыліі зь лікам 4:3. На рэгіянальных турнірах мэксыканцы часьцяком становяцца чэмпіёнамі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Мэксыканскай футбольнай фэдэрацыі
Сацыяфобія

**Сацыяфобія** ( +  — грамадзтва + страх) — упартая нематываваная боязь выкананьня дзеяньняў у грамадзкіх месцах. Ёсьць найбольш распаўсюджаным відам назойлівага страху. Найчасьцей сустракаецца ў самотных і маламаёмных людзей.

## Чыньнікі
Схільнасьць да хваробы выклікае турбаваньне водгукам навакольных, боязь выглядаць сьмешным і страты пашаны й даверу, недаацэнка ўласных посьпехаў, уява сябе нязначным і саманепрыманьне, пастаяннае параўнаньне сваіх дасягненьняў з посьпехамі іншых.

## Праявы
Хвароба выяўляецца праз спалох ад стасункаў зь людзьмі, што суправаджаецца дрыжаньнем рук, пачырваненьнем, павышаным потааддзяленьнем і буркатаньнем у жываце. У выніку адбываецца адасабленьне (пазьбяганьне стасункаў) ад людзей пры адначасным разуменьні яго неабгрунтаванасьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Псыхіятрыя
Фэрм

**Фэрм** (), Fm — радыёактыўны хімічны элемэнт з атамным нумарам 100; адносіцца да актынідаў. Гэта найцяжэйшы элемэнт, які можа ўтварыцца ў выніку нэўтроннага бамбаваньня больш лёгкіх элемэнтаў, і, такім чынам, апошні элемэнт, які можна атрымаць у макраскапічных колькасьцях. Чысты мэталічны фэрм пакуль ня быў знойдзены. Вядома ў агульнай складанасьці існаваньне 20 ізатопаў, прычым 255Fm ёсьць самым устойлівым з пэрыядам паўраспаду ў 100,5 дзён.

Фэрм быў выяўлены ў аскепках ад першага выбуху вадароднай бомбы ў 1952 годзе і названы ў гонар Энрыка Фэрмі, аднаго зь піянэраў ядзернай фізыкі. Ягоны хімічны склад тыповы для актынідаў, зь перавагай ступені акісьленьня +3, але таксама даступнай ступеньню акісьленьня +2. Празь невялікую колькасьць атрыманага фэрма і адносна кароткага пэрыяду паўраспаду ўсіх ягоных ізатопаў, у цяперашні час ён не выкарыстоўваецца па-за межамі фундамэнтальных навуковых дасьледаваньняў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хімічныя элемэнты
Амазонас

**Амазонас** () — самы буйны штат у Бразыліі, разьмешчаны на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Манаўс. Мяжуе на поўначы з штатам Рарайма й Вэнэсуэлай, на ўсходзе — з штатам Пара, на паўднёвым усходзе — з штатам Мату-Гросу, на поўдні — з штатамі Рандонія й Акры, а на захадзе — з Пэру й Калюмбіяй.

Штат займае па плошчы 1 месца ў Бразыліі (1570 745,68 км²), а па насельніцтве — 14 месца (3 807 923 чалавек (2013)).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Амапа

**Амапа** () — штат  Бразыліі, разьмешчаны на крайняй поўначы краіны, на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяну. 90% плошчы пакрыта трапічнымі лясамі. Экватар падзяляе штат амаль напалам. Наземная сувязь з адміністрацыйным цэнтрам і буйнейшым горадам штата — горадам Макапа — адсутнічае, транспартная сувязнасьць забясьпечваецца водным і паветраным транспартам.
Плошча — 143 тыс. км². Насельніцтва — 698 602 чалавекі (2012).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Баія

**Баія** () — штат Бразыліі, у паўночна-ўсходняй частцы краіны, на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна. Чацьвёрты штат паводле колькасьці насельніцтва (14 млн чалавек у 2010) і пяты па плошчы (565 тыс. км²). Адміністрацыйны цэнтар — горад Салвадор.

Штат індустрыяльна разьвіты: прамысловасьць дае 48,5% СУП, паслугі — 40,8%, сельская гаспадарка — 10,7%.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Гаяс

**Гая́с** () — штат у Цэнтральна-заходнім рэгіёне Бразыліі. Плошча — 340 103,467 км², насельніцтва — 6 154 996 чалавек (2012). Адміністрацыйны цэнтар — горад Гаянія. Аснову эканомікі штата складае сельская гаспадарка, як то вырошчваньне соі, жывёлагадоўля, то бок штата мае другое па колькасці пагалоўе кароваў у Бразыліі).

У 1956 годзе ва ўсходняй частцы штата пачалося будаўніцтва новай сталіцы краіны — гораду Бразылія, які пазьней быў выдзелены ў асобную акругу. У 1988 годзе паўночная палова тэрыторыі штата была выдзеленая ў самастойны штат Такантынс.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Мараньян (штат)

**Маранья́н** () — штат на паўночным усходзе Бразыліі. Мяжуе з штатамі Пара на захадзе, Такантынсам на поўдні, Піаўі на ўсходзе; поўнач штата абмывае Атлянтычны акіян. Адміністрацыйны цэнтар — Сан-Луіс.

Мараньнян знакаміты касьмічнай базай Алкантара, разьмешчанай на беразе акіяна на процілеглым ад Сан-Луісу беразе бухты Сан-Маркус. 

## Эканоміка
Аснову эканомікі штата складае сельская гаспадарка, галоўнай галіной якой зьяўляецца земляробства. На плянтацыях Мараньняна вырошчваецца бавоўнік, цукровы трысьнёг, кава й какава. У далінах рэкаў вырабляецца збор пладоў пальмы бабасу, а таксама знакамітага карнаўбскага воску.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Мату-Гросу

**Мату-Гросу** () — штат у цэнтральнай частцы Бразыліі. Адміністрацыйны цэнтар — Куяба. Мату-Гросу зьяўляецца трэцім паводле плошчы штатам краіны, але досыць мала населеным. Мяжуе з штатамі Пара, Рандонія, Амазонас, Мату-Гросу-ду-Сул, Такантыс і Гаяс, а таксама з Балівіяй.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Мату-Гросу-ду-Сул

**Мату-Гросу-ду-Сул** () — штат на паўднёвым-захадзе Бразыліі. Адміністрацыйны цэнтар — Кампу-Грандзі.

Суседнімі бразыльскімі штатамі зьяўляюцца (з поўначы па гадзіньнікавай стрэлцы): Мату-Гросу, Гаяс, Мінас-Жэрайс, Сан-Паўлу й Парана. Акрамя таго, на захадзе Мату-Гросу-ду-Сул мяжуе з Парагваям і Балівіяй. Плошча штату не нашмат больш за Нямеччыну.

Эканоміка штата ў значнай ступені арыентавана на сельскую гаспадарку і жывёлагадоўлю. Усечаны на поўдні ад тропікаў Казярога, Мату-Гросу-ду-Сул, як правіла, мае цёплы й вільготны клімат, а таксама па ім праходзяць шматлікія прытокі ракі Параны.

Нізіны Пантанала пакрываюць 12 муніцыпалітэтаў і ўяўляюць сабой вялікую разнастайнасьць флёры й фаўны, лясы, прыродныя водмелі, саваны адкрытыя пашы, палі й хмызьнякі. Горад Баніта, на гары Бадакена, мае дагістарычныя пячоры, прыродныя рэкі, вадаспады, басейны й пячоры Блакітнае Возера.

Назва штату ў перакладзе з партугальскай літаральна азначае «Густы паўднёвы лес», якую штат атрымаў у спадчыну ад свайго паўночнага суседа штату Мату-Гросу, часткай якога ён быў да 1970-х гадоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Мінас-Жэрайс

**Мінас-Жэрайс** () — штат на ўсходзе Бразыліі, другі па колькасьці насельніцтва й чацвёрты паводле плошчы. Адміністрацыйны цэнтар — Бэлу-Арызонці.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Пара (штат)

**Пара** () — штат на поўначы Бразыліі. Адміністрацыйны цэнтар — Бэлэн. Мяжуе на поўначы з штатам Амапа, Гаянай і Сурынамам, на ўсходзе — з штатамі Мараньнян і Такантынс, на поўдні — з Мату-Гросу, а на захадзе — з штатамі Амазонас і Рарайма. На паўночным усходзе штата маецца ўзьбярэжжа Атлянтычнага акіяну.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Вуліца Брыкета (Менск)

**Вуліца Брыкета** — вуліца ў Фрунзэнскім раёне Менску. Названая ў гонар Фэлікса Антонавіча Брыкета, дырэктара саўгасу (цяпер агракамбінат) «Ждановічы» (1963—1989).

## Перасячэньні
Перасякаецца з вуліцамі:
* Прытыцкага
* акадэміка Вышалескага
* акадэміка Жэбрака

Пераходзіць у вуліцу Каменнагорскую.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* map.by 

Катэгорыя:Вуліцы Менску
Катэгорыя:Фрунзэнскі раён (Менск)
Пара

**Па́ра**&nbsp;— газападобны стан рэчыва ва ўмовах, калі газавая фаза можа знаходзіцца ў раўнавазе з вадкай або цьвёрдай фазамі таго ж рэчыва. Пры нізкім ціску і высокай тэмпэратуры ўласьцівасьці пары набліжаюцца да ўласьцівасьцяў ідэальнага газу.

## Характарыстыкі пары
**Ступень [[Вільготнасьць пары|вільготнасьці пары]]**&nbsp;— масавая доля вадкасьці, якая зьмяшчаецца ў вільготнай пары.

**Ступень сухасьці пары**&nbsp;— масавая доля сухой пары, якая зьмяшчаецца ў сырой насычанай пары.

**[[Пругкасьць насычэньня]]** — максымальна магчымае ўтрыманьне пары ў паветры пры дадзенай тэмпэратуры.

## Глядзіце таксама
* Туман

Катэгорыя:Газы
Катэгорыя:Ціск
Катэгорыя:Хімічныя ўласьцівасьці
Біятлён на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году

**Спаборніцтвы па [[біятлён]]е на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году]]** праходзілі з 8 па 22 лютага. Спаборніцтвы адбываліся ў лыжна-біятлённым комплексе «Лаўра» ў Адлерскім раёне Сочы. Былі разыграныя 11 камплектаў мэдалёў.

## Мэдалі
### Агульны залік
(**Тоўстым** пазначаная самая вялікая колькасьць мэдалёў у сваёй катэгорыі)

## Мэдалісты

## Расклад змаганьняў
Час — UTC+3

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
2014
Кірыла і Мятод

**[[Кірыла Філёзаф|Кірыла]]** (у сьвеце **Канстантын** па мянушцы **Філёзаф**, 827—869, Рым) і **[[Мятод Салюнскі|Мято́д]]** (у сьвеце **Міхал**; 815—885, Велеград, Маравія) (, ) — браты зь места Салюні (Тэсалёнікі), стваральнікі славянскай азбукі, царкоўнаславянскае мовы і прапаведнікі хрысьціянства.

Кананізаваныя і шанаваныя як сьвятыя і на Ўсходзе, і на Захадзе. У праваслаўі шанаваныя як сьвятыя роўнаапостальныя «вучыцелі славе́нскія»; прынятая чарговасьць — сьпярша **Мятод**, а пасьля **Кірыла**.

## Жыцьцяпіс

Каля 850 року Канстантын быў накіраваны імпэратарам Міхаілам III і патрыярхам Фоціем у Баўгарыю, дзе навярнуў у хрысьціянства шматлікіх баўгараў.

У 863 року Канстантын з дапамогаю брата Мятода і вучняў стварыў стараславянскую азбуку і пераклаў з грэцкае мовы на баўгарскую асноўныя літургічныя кнігі.

Далей на просьбу мараўскага князя Расьціслава яны пайшлі ў Маравію, дзе працягнулі свае пераклады з грэцкае мовы, а таксама навучалі славянаў чытаньню, пісьму і вядзеньню набажэнстваў на роднай мове.

Праз тры гады браты накіраваліся ў Рым, дзе Канстантын цяжка захварэў і ў лютым 869 року сканаў. Ён пахаваны ў саборы сьвятога Клімэнта. Мятод з вучнямі вярнуўся ў Панонію, а пазьней у Маравію, дзе й памёр у 885 року.

## Дзейнасьць
Кірыла й Мятод распрацавалі для запісу тэкстаў на славянскай мове адмысловую азбуку — глаголіцу — і пераклалі з грэцкае мовы Сьвятое Пісаньне і шэраг літургічных кнігаў.

## Глядзіце таксама
* Глаголіца
* Кірыліца
* Царкоўнаславянская мова

Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя
Катэгорыя:Вялікая Маравія
Катэгорыя:Сьвятыя Адзінай Царквы
Катэгорыя:Асьветнікі
Катэгорыя:Баўгарскія сьвятыя
Катэгорыя:Бізантыйскія сьвятыя
Катэгорыя:Хрысьціянскія місіянэры
Катэгорыя:Роўнаапостальныя
Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тэсалёніках
Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па футболе|Чэмпіяна́т Эўро́пы па футбо́ле]] 2016 го́ду** — 15-ы чэмпіянат сярод нацыянальных зборных Эўропы, арганізаваны УЭФА. Праходзіў у Францыі з 10 чэрвеня па 10 ліпеня 2016 году. Упершыню ў фінальнай частцы спаборніцтваў бралі ўдзел 24 каманды. Чэмпіянат Эўропы праходзіў у Францыі ў трэці раз, папярэднімі былі чэмпіянаты 1960 і 1984 гадоў. У фінале зборная Партугаліі перамагла зборную Францыю і ўпершыню ў сваёй гісторыі выйграла чэмпіянат Эўропы.

## Адборачны турнір

Адборачны турнір праходзіў зь верасьня 2014 году да лістапада 2015 году. У ім бралі ўдзел 53 зборныя краінаў, якія ўваходзяць у УЭФА. Зборная Францыі трапіла на чэмпіянат без адбору як гаспадыня спаборніцтваў.

## Стадыёны

## Склады

24 каманды-ўдзельніцы мусілі да 31 траўня 2016 году падаць заяўкі на ўдзел у фінальным турніры, якія складаюцца з 23 гульцоў, зь якіх 3 мусяць быць брамнікамі. Да першага матчу каманды на турніры замены ў заяўцы магчымыя толькі з прычыны траўмы ці хваробы гульца, якія пацьверджаныя доктарам каманды, а таксама доктарам мэдычнай камісіі УЭФА.

## Групавы этап
На групавым этапе каманды падзеленыя на 6 групаў па 4 каманды. У 1/16 фіналу трапяць па дзьве найлепшыя каманды з кожнай групы, а таксама чатыры найлепшыя з камандаў, якія зоймуць трэція месцы. Лёсаваньне групавога этапу адбылося 11 сьнежня 2015 году ў Парыжы.

### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

## Плэй-оф

:¹ — матч завершыўся ў сэрыі пэнальці
:² — матч завершыўся ў дадатковы час

### 1/8 фіналу

### 1/4 фіналу

### 1/2 фіналу

### Фінал

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце УЭФА
Борац Баня Лука

**«Бо́рац Ба́ня Лу́ка»** () — гандбольны клюб з Баня Лукі (Босьнія і Герцагавіна), створаны ў 1950 року. Выступае ў нацыянальным чэмпіянаце. Хатнія матчы праводзіць на арэне «Борык» зьмяшчальнасьцю 5000 чалавек.

ГК «Борац Баня Лука» — найбольш пасьпяховы гандбольны клюб Босьніі і Герцагавіны, чэмпіён Эўропы 1976 року і ўладальнік Кубку ЭГФ 1991 року.

## Мінуўшчына
Гандбольны клюб у Баня Луцы паўстаў у 1950 року пад назваю «Жалезьнічар», але праз два рокі ўвайшоў у склад спартовага таварыства «Борац Баня Лука».

Пасьля стварэньня фэдэратыўнай югаслаўскай лігі ў 1957 року ўдзельнічаў у гэтым спаборніцтве да развалу СФРЮ ў 1992. За гэты час ён сем разоў станавіўся чэмпіёнам Югаславіі і дзесяць разоў — уладальнікам кубку.

Пасьля развалу Сацыялістычнай фэдэратыўнай рэспублікі Югаславія «Борац» выступаў у чэмпіянаце Сэрбскай рэспублікі і чатыры разы заваёўваў чэмпіёнства (1994, 1995, 1996, 1997), а таксама чатыры разы перамагаў у кубку (1993, 1994, 1996, 1997).

Ад заснаваньня ў 2001 року чэмпіянату Босьніі і Герцагавіны «Борац» зьяўляецца ягоным удзельнікам.

У 1976 року клюб стаў чэмпіёнам Эўропы ў наступным складзе: Міларад Караліч, Здраўка Раджэнавіч, Нядэлька Вуінавіч, Абас Арсланагіч, Дабрывое Сэлец, Мамір «Мамо» Голіч, Нябойша Паповіч, Міра Беліч, Зоран Раўліч, Бора Голіч, Радэ Унчанін, Слабадан Вукша і трэнэр Пэра Яньіч.

## Дасягненьні

* Кубак эўрапейскіх чэмпіёнаў
**  1975/76
**  1974/75
* Кубак ЭГФ
**  1990/91
* Чэмпіянат Югаславіі
**  1959, 1960, 1973, 1974, 1975, 1976, 1981
* Кубак Югаславіі
**  1957, 1958, 1961, 1969, 1972, 1973, 1974, 1975, 1979, 1992
* Чэмпіянат Рэспублікі Сэрбскай
**  1993—1994, 1994—1995, 1995—1996, 1996—1997, 1997—1998, 1998—1999, 1999—2000, 2000—2001
* Кубак Рэспублікі Сэрбскай
**  1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001
* Чэмпіянат Босьніі і Герцагавіны
**  2012—2013, 2013—2014
**  2008—2009, 2009—2010, 2010—2011, 2011—2012
* Кубак Босьніі і Герцагавіны
**  2007, 2011, 2013, 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* 

Катэгорыя:Гандбольныя клюбы Босьніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Баня Лука
Галадаш Сомбатхэй

«**Галадаш**» () — вугорскі футбольны клюб з гораду Сомбатхэю. Заснаваны ў 1919 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сомбатхэй
Гэмпшыр

**Гэ́мпшыр** () — графства на поўдні Ангельшчыны.

Адміністрацыйны цэнтар графства горад Ўінчэстэр, раней быў сталіцай Ангельшчыны. Гэмпшыр зьяўляецца самым густанаселеным графствам у Вялікабрытаніі за выключэньнем сталічных акругаў. Амаль палова насельніцтва Гэмпшыру пражывае ў акрузе ў рамках аглямэрацыі, якая ўключае ў сябе гарады Саўтгэмптан і Портсмут. Графства мяжуе з Дорсэтам на захадзе, Ўілтшырам на паўночным захадзе, Бэркшырам на поўначы, графствам Сарэй на паўночным усходзе, і Заходнім Сасэксам на ўсходзе. Паўднёвая мяжа праходзіць па ўзьбярэжжы Ля-Маншу, непадалёк ад вострава Ўайт.

У графстве ў свой час жылі вядомыя пісьменьнікі Джэйн Остын і Чарлз Дыкенз.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
Індалёгія

**Індалёгія**, **індыяні́стыка** — комплексная гуманітарная навука, якая вывучае гісторыю, культуру, мовы, літаратуру, ідэалягічныя погляды этнічных групаў, якія пражываюць на Індыйскім субкантынэнце (то бок, у Паўднёвай Азіі); галіна ўсходазнаўства. Індалёгія, як правіла, не займаецца вывучэньнем сучаснай эканомікі, кіраваньня і палітыкі Паўднёвай Азіі, за выключэньнем выпадкаў, калі гэтыя пытаньні глыбока ўкараніліся ў гісторыі і могуць быць асьветленыя яе мэтадамі й ідэямі.

## Літаратура
*
Іванькова

Назву **Іванькова** маюць:

* Іванькова — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці
* Іванькова — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
Берасьцейская ратуша

**Берасьцейская ратуша** — помнік архітэктуры XVI ст. у Берасьці, адзін з сымбаляў места. Знаходзілася ў Старым Месьце, на Рынку. Існавала да першай паловы XIX ст., калі яе зруйнавалі расейскія ўлады.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Берасьце атрымаў Магдэбурскае права 15 жніўня 1390 року па захопе места Ягайлам у час міжусобнай вайны ў Вялікім Княстве Літоўскім 1389—1392 рокаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 рок), калі Берасьце апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, расейскія ўлады пазбавілі места Магдэбурскага права. Пры будаваньні Берасьцейскай фартэцыі ў 1833—1842 роках Рынак застаўся незабудаваным, а ратушу разабралі.

## Архітэктура

Дакладных зьвестак пра архітэктуру ратушы не захавалася, але на мескіх пячатках XVI—XVII стагодзьдзяў адлюстроўваецца вежа пры сутоцы дзьвюх рэк. Паводле меркаваньня польскага дасьледніка Томаша Жук-Рыбіцкага, яна была шасьцікутнай зь невялікім круглым акенцам уверсе, дзе, магчыма, знаходзіўся гадзіньнік. Гэта можа быць сьведчаньнем таго, што на пячатках разьмяшчалася выява ратушнай вежы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Гладышчук А., Басаў С. Чаму Брэст без ратушы? // Вечерний Брест. 21 траўня 2008. С. 5.

## Вонкавыя спасылкі
* Как брестчане становились свободными людьми, МойBy, 5 жніўня 2018 г.

Катэгорыя:Гісторыя Берасьця
Ратушы
Берасьце
Барбарова

Назву **Барбаро́ва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Барбарова — вёска ў Бабруйскім раёне
** Барбарова — вёска ў Глускім раёне

* Менская вобласьць:
** Барбарова — вёска ў Маладэчанскім раёне
** Барбарова — вёска ў Пухавіцкім раёне

### [[Расея]]
* Барбарова — вёска ў Западнадзьвінскім раёне Цьвярской вобласьці

## Глядзіце таксама
* Барбара
* Барбароў
Кавалевічы

Назву **Кавале́вічы** маюць:

* Кавалевічы — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці
* Кавалевічы — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
Прыстань (неадназначнасьць)

Назву  **Пры́стань** маюць:

* Прыстань — месца прычалу судоў ля берагу

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Прыстань — вёска ў Лагойскім раёне
** Прыстань — вёска ў Пухавіцкім раёне
Параіба

**Параіба** () — штат на ўсходзе Бразыліі. Мяжуе са штатамі Рыю-Грандзі-ду-Норці на поўначы, Сэара на захадзе, Пэрнамбуку на поўдні; усход штату абмывае Атлянтычны акіян. Адміністрацыйны цэнтар — Жуан-Пэсоа.

Параіба зьяўляецца самым усходнім штатам Бразыліі, мыс Кабу-Бранка ў Жуан-Пэсоа зьяўляецца самай усходняй кропкай ня толькі Бразыліі, але й усёй Паўднёвай Амэрыкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Асака (неадназначнасьць)

Назву **Асака** маюць:

* Асака — рака ў Талачынскім раёне
* Асака — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
* Асака — род кветкавых расьлінаў сямейства асаковых
Парана (штат)

**Парана** () — штат на поўдні Бразыліі. Мяжуе са штатамі Мату-Гросу-ду-Сул і Сан-Паўлу на поўначы, Санта-Катарына й Аргентынай на поўдні, а таксама з Парагваям на захадзе, на ўсходзе абмываецца Атлянтычным акіянам. Адміністрацыйны цэнтар — Курытыба.

Парана — адзін з трох штатаў Бразіліі, нараўне з Санта-Катарынай і Рыю-Грандзі-ду-Сул, тэрыторыя якіх разьмешчана ніжэй Паўднёвага Тропіка.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Хлусава

Назву **Хлусава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Хлусава — пасёлак у Высокаўскім сельсавеце Аршанскага раёну
** Хлусава — вёска ў Задроўеўскім сельсавеце Аршанскага раёну
** Хлусава — вёска ў Пішчалаўскім сельсавеце Аршанскага раёну

## Глядзіце таксама
* Хлусаў
* Хлусы-Субачы
Піяўі

**Піяўі** () — штат на паўночным усходзе Бразыліі. Мяжуе са штатамі Мараньнян і Такантынс на захадзе, Баія на поўдні, Сэара й Пэрнамбуку на ўсходзе; з поўначы амываецца Атлянтычным акіянам. Адміністрацыйны цэнтар — Тэрэзына.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Пэрнамбуку

**Пэрнамбуку** () — штат на ўсходзе Бразыліі. Мяжуе са штатамі Сэара й Параіба на поўначы, Піяўі на захадзе, Алагоасам і Баія на поўдні; усход штату абмываецца Атлянтычным акіянам, ад якога тэрыторыя штату сыходзіць углыб краіны тонкай палоскай. Адміністрацыйны цэнтар — Рэсыфі.

## Геаграфія
Тэрыторыя штату Пэрнамбуку спалучае ў сабе параўнальна роўную прыбярэжную зону, высокае ўнутранае плято й сярэднюю зону, утвораную тэрасамі і схіламі паміж першымі двума. Большая частка насельніцтва сканцэнтравана ў прыбярэжнай вобласьці.

Трапічны клімат раёну больш мяккі ў ягонай кантынэнтальнай частцы. Некаторыя населеныя пункты разьмешчаны на вышыні больш за 1000 мэтраў над узроўнем мора, і ўзімку тэмпэратура там можа апускацца да 5—10 °C. На ўзьбярэжжы, якое працягнулася на 185 км, разьмешчаны пляж, які лічыцца аднымі з самых выдатных ў Бразыліі.

Сталіцай штату зьяўляецца горад Рэсыфі, буйны порт на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна. Другі паводле велічыні горад штату — Алінда, разьмешчаны ў сталічнай вобласьці Рэсыфі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Тэакрыт

**Тэакры́т** (, *Theokritos*) — старажытнагрэцкі паэт, адзін з найвыдатнейшых прадстаўнікоў літаратуры раньняга элінізму, малодшы сучасьнік Калімаха, ураджэнец Сыракузаў. Заснаваў жанр ідыліі, у якой прадметам замілаваньня сталася простасьць і прыроднасьць сьціплага побыту. Ідыліі Тэакрыта запачаткавалі эўрапейскую традыцыю «букалічнай» літаратуры.

## Жыцьцярыс
Тэакрыт нарадзіўся на Сыцыліі ў Сыракузах або каля іх. Ягоныя бацькі, Праксагор і Філіна, згаданыя ў адной з эпіграмаў, паходзілі з вострава Коса, дзе паэт жыў у маладосьці. На Косе Тэакрыт увайшоў у гурток паэтаў, куды ўваходзілі Філет і Асклепіяд. Імаверна, там завязалася і ягонае сяброўства, якое доўжылася ўсё жыцьцё, з паэтам і лекарам Нікіясам. Вярнуўшыся каля 280 да н. э. на Сыцылію, Тэакрыт дарэмна зьвярнуўся па дапамогу да тырана Сыракузаў Гіерана ІІ (захаваўся першы твор, ідылія ХVІ, Харыты, або Гіеран, у якім Тэакрыт просіць уладара Сыракузаў прыняць яго ў двор). Больш прыхільным выявіў сябе цар Эгіпту Пталямэй ІІ Філядэльф: з 274 па 270 да н. э. Тэакрыт карыстаўся ў Александрыі ягонай гасьціннасьцю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія паэты
Катэгорыя:Старажытныя сыракузцы
ДАК 1904 Дунайска-Стрэда

**ДАК 1904** () — славацкі футбольны клюб з гораду Дунайска-Стрэда. Заснаваны ў 1904 годзе. Уладальнік Кубка Славаччыны (1987).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дунайска-Стрэда
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1904 годзе
Бобслэй на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году

**Спаборніцтвы па [[бобслэй|бобслэі]] на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году]]** праходзілі з 16 па 23 лютага. Спаборніцтвы адбываліся ў цэнтры саннага спорту «Санкі», які разьмешчаны каля Краснай Паляны. Былі разыграныя 3 камплекты мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
2014
Акмолінскі лягер жонак здраднікаў Радзімы

**Акмолінскі лягер жонак здраднікаў Радзімы** () — неафіцыйная назва 17-га жаночага лягернага спэцыяльнага аддзяленьня Карагандзінскай ППЛ у Акмалінскай вобласьці Казаскай ССР (1938—1953).

Найбуйнейшы савецкі жаночы лягер, адзін з трох «астравоў» «Архіпэлягу ГУЛАГ». Назва зьвязаная са складам зьняволеных, значная частка якіх была рэпрэсаваная ў адпаведнасьці з апэратыўным загадам НКУС СССР № 00486 як ЧСЗРы — «чальцы сем’яў здраднікаў Радзімы». Існавала й іншая гутарковая назва лягернага аддзяленьня — «26 кропка», бо лягер разьмяшчаўся ў 26-м пасёлку працапаселішчаў (цяпер сяло Акмола (былое Малінаўка) Акмалінскай вобласьці Казахстану).

26-ы пасёлак пачаў будавацца ў 1932 годзе спэцперасяленцамі («кулакамі») зь Беларусі, у 1933 годзе туды былі высланыя спэцпасяленцы з Крыму, Малдовы і Украіны. У 1936 годзе тут пачалося будаўніцтва дзіцячай калёніі, у 1938 годзе на базе калёніі арганізаваная гэтак званая «26 кропка».

З 29 сьнежня 1939 году афіцыйна ўключаны ў структуру Карлягу як «Акмолінскае аддзяленьне Карагандзінскага папраўча-працоўнага лагера» (да гэтага часу фармальна падпарадкоўваўся непасрэдна ГУЛАГу НКУС СССР).

## Вядомыя вязьні
Падчас нямецка-савецкай вайны ў лягеры «Алжыр» ўтрымлівалася больш за 8 тысяч жанчын, у тым ліку:
* Зэльда Кульбак — жонка Мойшы Кульбака,
* Яніна Германовіч — жонка беларускага паэта Тодара Кляшторнага.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Савецкія канцлягеры
Ойра

«**О́йра**» ці «**Ойра-ойра**» — парны побытавы танец памерам 3/4 такту, тэмп умерана хуткі. На Беларусі зьявіўся ў канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзя. Атрымаў папулярнасьць ва Ўсходняй Эўропе.

Выконваецца ў парах па коле. Блёк рухаў паўтараецца некалькі разоў запар: плясканьне ў далоні, простыя крокі, сынхроннае выцягваньне нагі на «насок-абцас», загляданьне адзін аднаму ў твар ды іншыя. Выканаўцы падчас танцу часта выгуквалі «ой-ра!», адкуль і паходзіць назва танцу. Пазьней зьявіліся таксама й прыпеўкі:

У канцы 80-х з актывізацыяй адраджэнскага руху танец ізноў пачаў адраджацца ў Беларусі ўжо паводле прыбалтыйскага ўзору — трохкрокі, стуканьні аднайменнымі нагамі (правымі, пасьля левымі), тое ж з плячыма і ўрэшце бака́мі. Пры гэтым прыгаворваюць «Ойра-ойра!»

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрыклад на YouTube
* Апісаньне латвійскага варыянту і ноты 

Катэгорыя:Беларускія народныя танцы
Катэгорыя:Латыскія народныя танцы
Катэгорыя:Летувіскія народныя танцы
Катэгорыя:Расейскія народныя танцы
Катэгорыя:Украінскія народныя танцы
Катэгорыя:Народная кадрыля
Ойра (неадназначнасьць)

**О́йра** — шматзначны тэрмін.

* «Ойра» ці «Ойра-ойра» — народны танец, распаўсюджаны ва Ўсходняй Эўропе
* «Ойра» — пружанскі тэатар танцу
* Раман Ойра-Ойра — пэрсанаж твораў братоў Стругацкіх «Панядзелак пачынаецца ў суботу» і «Казка пра Тройку»
Магольская мова

**Магольская мова** — мова мангольскае моўнае сям'і, на якой размаўляюць вызначаныя чальцы хазарэйскае супольнасці, колькасьць якіх налічвае 200 чалавек. Носьбіты мовы пражываюць у навакольлях места Герат у Аўганістане, а менавіта ў паселішчах Кундур і Карэз-і-Мула. Маголы ўважаюць сябе нашчадкамі аселых у Аўганістане мангольскіх воінаў, пасланых на пачатку ХІІІ ст. Чынгісханам для аховы земляў у Аўганістан.

У 1970 годзе нямецкім дасьледчыкам Міхаэлем Ваерсам было ўстаноўлена, што большасьць насельніцтва не размаўляе на мове, маюцца пасіўныя веды мовы, а большасьць носьбітаў складаюць людзі старэйшыя за 40 гадоў.

Мова бесьпісьмовая, аднак маюцца запісы арабскай пісьмовасьцю (у тым ліку тэксты вершаў, напісаных у пачатку ХХ ст. паэтам Абд аль-Кадзірам).

## Некаторыя зьвесткі
### Лічэбнікі магольскае мовы

Прыводзіцца параўнаньне магольскіх лічэбнікаў з мангольскімі ды іхныя адпведнікі па-беларуску. У мангольскім і магольскім запісах выкарыстоўваецца трансьлітарацыя лацінскім альфабэтам.

## Крыніцы

## Літаратура
* G. Ramstedt. 1906. „Mogholica”, *JSFOu* 23-4.
* Louis Ligeti. 1954. „Le lexique moghol de R. Leech,” *AOH* 4.
* Л. Лигети. 1954. „О монгольских и тюркиских языках и диалектах Афганистана”, *AOH* 4.
* Sh. Iwamura and H. F. Schurmann. 1954. „Notes on Mongolian Groups in Afghanistan”, *Silver Jubilee Volume of the Zinbun-Kagaku-Kenkyusyo, Kyoto University*. Kyoto University.
* Shinobu Iwamura. 1961. *The Zirni Manuscript: A Persian-Mongolian Glossary and Grammar*. Kyoto University.
* H. F. Schurmann. 1962. *The Moghols of Afghanistan*. Mouton & Co.
* Michael Weiers.  1972.  *Die Sprache der Moghol der Provinz Herat in Afghanistan (Sprachmaterial, Grammatik, Wortliste)*.  Opladen:  Westdeutscher Verlag.
* Michael Weiers.  2003.  „Moghol”, *The Mongolic Languages*.  Ed. Juha Janhunen.  Routledge Language Family Series 5.  London:  Routledge.  Pages 248-264.

Катэгорыя:Мангольскія мовы
Катэгорыя:Мовы Аўганістану
Емяльян Вароніч

**Емялья́н Кузьмі́ч Варо́ніч** (1924, Грушава, цяпер у Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці — кастрычнік 2013, Пружанскі раён) — беларускі паэт, настаўнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Грушава Кобрынскага павету Палескага ваяводзтва (Другая Рэч Паспалітая) у сялянскай сям’і.

У 1944 стаў загадчыкам Татарнавіцкай пачатковай школы ў Дарагічынскім раёне Пінскай вобласьці. Скончыў Берасьцейскі настаўніцкі інстытут (1946—1948) з дыплёмам выдатніка. У 1948—1950 працаваў завучам Магілявецкай сярэдняй школы, пасьля ў 26-гадовым узросьце стаў дырэктарам Рудзевіцкай васьмігадовай школы на Ружаншчыне (цяпер у Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці).

У 1960 скончыў Берасьцейскі пэдагагічны інстытут па спэцыяльнасьці беларуская і расейская мова і літаратура. У 1973—1985 — дырэктар Носкаўскай васьмігодкі.

Па выхадзе на пэнсію заняўся стварэньнем дзіцячага садку ў Хараве і сем гадоў працаваў ягоным загадчыкам.

## Творчасьць
Пісаў вершы, друкаваўся ў «Раённых буднях», «Настаўніцкай газэце», «ЛіМе», часопісах «Пралеска» і «Вожык». Выдаў некалькі зборнікаў.

Перакладаў на беларускую мову Адама Міцкевіча.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кобрынскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Памерлі ў 2013 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Пружанскім раёне
Кейсі Стоўнэр

**Кейсі Джоэл Стоўнэр** (; 16 кастрычніка 1985, Куры-Куры, Аўстралія) — былы аўтралійскі прафэсійны матагонца, удзельнік чэмпіянат сьвету па шашэйна-колцавых матагонках MotoGP. Чэмпіён сьвету ў клясе MotoGP (2007, 2011). Скончыў кар’еру матагонцы, пасьля чэмпіяната сьвету 2012 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Куры-Куры
Катэгорыя:Аўстралійскія матагонцы
Марк Маркес

**Марк Маркес Алента** (; 17 лютага 1993, Сэрвэра, Гішпанія) — гішпанскі прафэсійны матагонца, удзельнік чэмпіянат сьвету па шашэйна-колцавых матагонках MotoGP. Чэмпіён сьвету ў клясе 125cc (2010) і Moto2 (2012). Выступае за каманду Рэпсоль Хонда.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на афіцыйным сайце MotoGP 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сэрвэры
Катэгорыя:Гішпанскія матагонцы
Хорхэ Лярэнса

**Хорхэ Лярэнса Герэра** (; 4 траўня 1987, Пальма, Гішпанія) — гішпанскі прафэсійны матагонца, удзельнік чэмпіянат сьвету па шашэйна-колцавых матагонках MotoGP. Чэмпіён сьвету ў клясе 125cc (2006, 2007) і MotoGP (2010, 2012). На дадзены момант выступае за завадзкую каманду Ямаха.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пальме
Катэгорыя:Гішпанскія матагонцы
Дані Пэдроса

**Даніель «Дані» Пэдроса Рамаль** (; 29 верасьня 1985, Сабадэль, Гішпанія) — гішпанскі прафэсійны матагонца, удзельнік чэмпіянат сьвету па шашэйна-колцавых матагонках MotoGP. На дадзены момант выступае за каманду Рэпсоль Хонда.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Старонка на афіцыйным сайце MotoGP

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сабадэлі
Катэгорыя:Гішпанскія матагонцы
Валянтына Росі

**Валянтына Росі** (; 16 лютага 1979, Урбіна, Італія) — італьянскі прафэсійны матагонца, удзельнік чэмпіянат сьвету па шашэйна-колцавых матагонках MotoGP. Адзін з самым пасьпяховых матагонцаў у сьвеце, то бок мае на сваім рахунку 6 перамогаў на чэмпіянаце сьвету ў клясе MotoGP, а таксама па аднаму разу станавіўся чэмпіёнам сьвету ў клясах 125cc, 250cc і 500cc. На дадзены момант выступае за завадзкую каманду Ямаха, але дагэтуль выступаў таксама за каманду Хонда й Дукаці. Вядомы па мянушцы «доктар».

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
* Старонка на афіцыйным сайце MotoGP

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўрбіне
Катэгорыя:Італьянскія матагонцы