open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Яэль Сыркес

**Яэль бэн Самуэль Сэгаль Яфэ Сыркес** (), таксама вядомы як **Бах** ( паводле абрэвіятуры ягонае magnum opus «Баіт Хадаш»; 1561, Люблін — 1640, Кракаў) — выбітны жыдоўскі талмудыст і галахіст.

## Жыцьцяпіс
Яэль Сыркес нарадзіўся ў Любліне ў заможнай сям’і выхадцаў з Прагі. З чатырнаццацігадовага ўзросту навучаўся ў люблінскай яшыве, а з 1591 року — у галоўнага берасьцейскага рабіна Цьві-Гірша Шора. У маладым узросьце стаў рабінам Пружаны, пазьней быў рабінам у Лукаве, Меджыбожы, Белзе (1612), Шыдлоўцы, Берасьці (1614—18) і Кракаве.

У Меджыбожы заснаваў вялікую яшыву. У Кракаве быў прызначаны кіраўніком бэт-дыну і яшывы.

Памёр у Кракаве, пахаваны на могілках Рэмух на вуліцы Шырокай.

## Творчасьць
Сваю першую кнігу — камэнтар на «Скрутак Рут» — выдаў падчас знаходжаньня рабінам у Берасьці.

Галоўная праца Яэля Сыркеса — «Баіт Хадаш» (1631—1639; ), якая сталася ўсебаковым і грунтоўным камэнтарам да кодэксу талмудычнага права «Арбаа Турым» . Наступныя пакаленьні надалі Сыркесу мянушку *Бах* паводле абрэвіятуры ягонага фундамэнтальнага твору, які шырока вывучаецца да цяперашняга часу.

Зборнікі рэспонсаў Сыркеса пад назовамі «Scheelot u-Teschubot Bajit Chadasch», &lrm; (Франкфурт, 1697) і «Scheelot u-Teschubot Bet Chadasch ha-Chadaschot» (Корац, 1785) зьмяшчаюць каштоўныя матэрыялы па гісторыі жыдоў у Польшчы, Літве і Расеі.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* А. Кац. Раби Йоэль Сиркис // Биографии раввинов
* JewishEncyclopedia
* Yivo Encyclopedia
* Ежевика

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1561 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Любліне
Катэгорыя:Рабіны
Катэгорыя:Рабіны Пружанаў
Катэгорыя:Польскія рабіны
Катэгорыя:Агаронім
Катэгорыя:Польскія жыды
Катэгорыя:Памерлі ў 1640 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Рэмух
Офіс публічнай інфармацыі Вялікабрытаніі

**Офіс публічнай інфармацыі Вялікабрытаніі** () — орган, адказны за працу Канцылярыі Яе Вялікасьці ().

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт дэпартамэнту

Катэгорыя:Брытанская палітыка
Леанід Галубовіч

**Леанід Міхайлавіч Галубовіч** (нарадзіўся  году, Вароніна, Клецкі раён, Менская вобласьць) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Пасьля заканчэньня Грыцэвіцкай сярэдняй школы (1967) паступіў у Слуцкае ГПТВ-97. Служыў у Савецкай Арміі, працаваў электрыкам на прадпрыемствах Слуцку, Жабінкі і Клецку. З 1977 году працаваў электрыкам у роднай вёсцы Вароніна. У 1984 годзе Галубовіч выдаў зборнік вершаў «Таемнасьць агню», за які яго прынялі ў Саюз пісьменьнікаў. У 1987 годзе паступіў на Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Працаваў рэдактарам літаратурна-драматычных праграм на БТ, у часопісе «Крыніца». Працаваў у аддзеле крытыкі ў штотыднёвіку «ЛіМ».

Апекаваўся спадчынай памерлых пісьменьнікаў Міколы Купрэева, Васіля Сахарчука, Віктара Стрыжка. Дзякуючы ў тым ліку і яму, пасьля сьмерці аўтараў іх кнігі выдаваліся.

## Творчасьць
Аўтар паэтычных зборнікаў «Таемнасьць агню» (1984), «Споведзь бяссоннай душы» (1989), «Бусел без гнязда» (1989), «Таемнасьць споведзі» (1993), «Заложнік цемры» (1994), «Апошнія вершы Леаніда Галубовіча» (2000), а таксама кнігі мініятураў «Зацемкі зь левай кішэні» (1998). У кастрычніку 2010 прэзэнтаваў кнігу крытычных эсэ «Сыс і кулуары», за якую быў уганараваны прэміяй «Залатая літара».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Леанід Галубовіч на Vershy.ru
* Леанід Галубовіч на Беларускай Палічцы
* Леанід Галубовіч. Недавершаная Беларусь // Дзеяслоў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клецкім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія эсэісты
Катэгорыя:Берасьцейская літаратурная мядовая прэмія
Пружонка

**Пружо́нка** ()&nbsp;— рака ў Расеі на тэрыторыі Маскоўскай вобласьці. Левая прытока Воры (басэйн Клязьмы).

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Міністэрства прыродных рэсурсаў і экалёгіі Расейскай Фэдэрацыі

Катэгорыя:Рэкі Маскоўскай вобласьці
Заазёрная

Назву **Заазёрная** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Заазёрная — вёска ў Маларыцкім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Заазёрная — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Заазёрная — вёска ў Лепельскім раёне

## Іншае
* Заазёрная — вуліца ў Альшанах (Столінскі раён)

## Глядзіце таксама
* Заазер’е 
* Заазерцы 
* Заазершчына
Зорная

Назву **Зорная** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Зорная — колішняя вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Зорная — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці
* Зорная — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Іншае
* Зорная — вуліца ў Альшанах (Столінскі раён)
* Зорная — вуліца ў Жыткавічах (Гомельская вобласьць)

## Падвойныя назвы
* Зорная велічыня
* Зорная ноч
* Зорная скупнасьць
* Зорная сыстэма

## Глядзіце таксама
* Зорка
Беларуская рэспубліканская піянэрская арганізацыя

**Беларуская рэспубліканская піянэрская арганізацыя** — найбуйнешае дзіцячае грамадзкае аб’яднаньне рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі, заснаванае ў 1990 годзе. З 2004 году брала ўдзел ў Рэспубліканскай каардынацыйнай радзе кіраўнікоў палітычных партыяў і грамадзкіх аб’яднаньняў. У 1994 годзе налічвала 94 тыс. чальцоў, у 1997-м — 133 тыс., у 2003 годзе — 300 тыс., у 2005 годзе — 435 тыс. чальцоў. У 2009 годзе стала налічваць 580 тыс. дзяцей ва ўзросьце ад 7 гадоў. У 2010-м налічвала 596 тыс. дзяцей, у тым ліку 228 тыс. дзяцей ад 7 да 10 гадоў і 313 тыс. — ад 10 да 14-і. З 2006 году пасаду старшыні займае Натальля Абравец.

Зьяўляецца пераемніцай Усесаюзнай піянэрскай арганізацыі, Беларускай рэспубліканскай піянэрскай арганізацыі імя У. І. Леніна.

## Кіраваньне
* *Зьлёт*. Склікаецца аднойчы на 3 гады. Правамоцны пры ўдзеле больш як паловы прадстаўнікоў. Абірае Раду ды Кантрольна-рэвізійную камісію.
* *Рада*. Зьбіраецца штоквартал. Правамоцная пры ўдзеле паловы чальцоў. Кіруе ўласнасьцю ды бароніць зацікаўленасьці чальцоў перад іншымі ўстановамі. Ухваляе каштарыс ды выконвае пастановы Зьлёту. Наймае супрацоўнікаў ды займаецца выдавецкай дзейнасьцю.
* *Кантрольна-рэвізійная камісія*. Зьбіраецца штоквартал. Правярае грашовую справаздачнасьць.

## Дзейнасьць
Паводле Статуту арганізацыя ажыцьцяўляе наступныя віды дзейнасьці:
* правядзеньне сэмінараў, нарадаў, спабораў, выставаў, канцэртаў і кірмашоў;
* выдавецкая дзейнасьць і прадпрымальніцтва;
* аздараўленьне дзяцей і падлеткаў ды разьмеркаваньне дабрачыннай дапамогі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Моладзевыя арганізацыі
Ганна Шарэвіч

**Га́нна Вадзі́маўна Шарэ́віч** ( 18 сьнежня 1985, Берасьце, БССР) — амэрыканская і беларуская шахматыстка, гросмайстар між жанчын (2006). Чатырохразовая чэмпіёнка Беларусі. Міжнародны рэйтынг — 2275 (па стане на 3 траўня 2014), максымальны — 2378 (травень 2011).

## Жыцьцяпіс
Ганна Шарэвіч нарадзілася 18 сьнежня 1985 году ў Берасьці. У шахматы пачала гуляць зь пяцігадовага ўзросту, яе першым трэнэрам быў бацька Вадзім Уладзімеравіч. Скончыла факультэт фізычнага выхаваньня Берасьцейскага пэдунівэрсытэту.

Неаднакроць выйгравала нацыянальны чэмпіянат ва ўзроставых групах да 10, 14, 16 і 20 гадоў. Чэмпіёнка Беларусі 2002, 2005, 2007 і 2011 рокаў; на першынстве 2012 заняла 3-е месца. Прадстаўляла Рэспубліку Беларусь на чэмпіянатах сьвету 2002, 2005, 2010 і  2002, 2004, 2006, 2008 і 2010 рокаў.

Гросмайстарскую норму выканала на Алімпіядзе ў Турыне 2006 року, стаўшыся такім чынам самай маладой гросмайстаркай у гісторыі беларускіх жаночых шахматаў.

На Кубку сьвету 2011 року працавала камэнтатаркай. Здымалася ў некалькіх эратычных фатасэсіях і рэкляме.

З 2014 року выступае за ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне FIDE
* Профіль у базе ChessGames
* Профіль на бачыне 365chess
* Інтэрвію ў «Шахматной неделе»

Катэгорыя:Беларускія шахматысткі
Катэгорыя:Шахматысты ЗША
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстаркі
Сьліма Ўондэрэрз

«**Сьліма Ўондэрэрз**» — мальтыйскі футбольны клюб з гораду Сьлімы. Заснаваны ў 1909 годзе. 26-разовы чэмпіён Мальты, 22-разовы ўладальнік Кубка Мальты.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сьліма
Давід Алеві

**Давід бэн Шмуэль Алеві** (), таксама вядомы па мянушцы «**Таз**», ***Давід Сэгаль***, ***Давід Лемберг*** (1586, Людмір — 26 швата 1667, Лемберг) — рабін, выбітны заканазнаўца, адзін з духоўных лідэраў жыдоўскіх суполак Рэчы Паспалітае.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў мястэчку Людмір на Валыні ў сям’і рабіна Шмуэля Алеві. Вучыўся ў яшыве Меджыбожа, якую ўзначальваў р. Яэль Сыркес, аўтар кнігі «Баіт хадаш». Пазьней Давід ажаніўся з дачкой Баха (Сыркеса) Рыўке і пераехаў у Брыск, дзе Бах быў галоўным рабінам, і працягнуў тут навучаньне ў яшыве. Пасьля сканчэньня навучаньня пераехаў у Кракаў і заснаваў там уласную хату навучаньня.

У 1618 року р. Давід Алеві атрымаў першую рабінскую пасаду ў мястэчку Патыліч каля Равы. Пасьля быў рабінам Пружаны і яшчэ некалькіх мястэчак. З 1620 жыў у Познані, не займаючы аніякія афіцыйныя пасады і цалкам прысьвяціўшы сябе вывучэньню Торы. Клопат пра забесьпячэньне ягонай сям’і ўзяў на сябе цесьць Бах, які ачольваў жыдоўскую грамаду Кракава. Аднак пасьля сьмерці сваёй першай жонкі ажаніўся другі раз з удавой ейнага брата, Раў зь Піньчава.

Пасьля сьмерці Баха р. Давід у 1641 року ўзначаліў грамаду Астрога, найбуйнейшага места Валыні, дзе заснаваў яшыву. Заняўся разгорнутым камэнтарам да ўсіх чатырох разьдзелаў кодэксу «Шульхан арух», складзенага р. Ёсэфам Карам. У 1646 у люблінскай друкарні быў выдадзены ягоны камэнтар на разьдзел «Ёре дэа» (Настаўнік мудрасьці), які ўтрымоўваў наказы і забароны рытуальнага характару. Гэтая кніга, названая «Турэй зааў» (Залатыя шэрагі), прынесла яму славу і найвышэйшы аўтарытэт у вачох знатакоў Торы. Наступныя пакаленьні сталі скарочана называць ягоную кнігу «Таз», а пазьней гэтая мянушка перайшла і на аўтара.

У 1648 року, падчас пагромаў Багдана Хмяльніцкага, Таз вымушаны быў зьбегчы ў Алыку, а адтуль у Маравію. У элегіі, прысьвечанай трагедыі жыдоў Польшчы і Ўкраіны, ён апісаў сваё дзівоснае збавеньне ад рук забойцаў.

Вярнуўшыся ў Рэч Паспалітую ў 1653 року, Таз стаў старшынём рабінскага суду, а ў 1654 — рабінам акругі. Падчас пагромаў 1664 року загінулі ягоныя сыны Мардэхай і Салямон. Ягоны трэці сын Іешаяху і пасынак ад другой жонкі Ар’е-Ляйб былі пасланыя ў 1666 у Турэччыну, каб спраўдзіць грунтоўнасьць мэсыянскіх прэтэнзыяў Сабатая Цьві.

Памёр у 1667 року і пахаваны ў Лембергу.

Пасьля ягонай сьмерці былі выдадзеныя кнігі «Дыўрэй Давід» (Давідавы прамовы, 1689) і тры астатнія часткі камэнтару да кодэксу «Шульхан арух» (1692, 1754).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Давид бен Шмуэль ха-Леви, ''Электронная жыдоўская энцыкляпэдыя''
* Rabbi David Halevi (Taz)

Катэгорыя:Рабіны Пружанаў
Катэгорыя:Рабіны Ўкраіны
Катэгорыя:Агаронім
Дубай (неадназначнасьць)

Назву **Ду́ба́й** маюць:

## Населеныя пункты
### [[ААЭ]]
* Дубай — найбуйнейшы горад краіны, адміністрацыйны цэнтар эмірату Дубай

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Дубай (Дубае) — вёска ў Пінскім раёне
** Дубай — вёска ў Столінскім раёне

## Іншае
* Дубай — аўтадром Дубай, разьмешчаны ў аднайменным эміраце
* Дубай — эмірат у ААЭ
* Дубай — яхта, другая па велічыні ў сьвеце

## Глядзіце таксама
* Дуб
Талмачава

Назву **Талма́чава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Талмачава — вёска ў Столінскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Талмачава — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці

### [[Расея]]
* Талмачава — вёска ў Бранскім раёне Бранскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Талмачова
Чырвоненская сельская рада

**Чырво́ненская сельская рада** *()* — адміністрацыйная адзінка.

* Чырвоненская сельская рада — Крывароскі раён, Днепрапятроўская вобласьць.
* Чырвоненская сельская рада — Гуляйпольскі раён, Запароская вобласьць.
* Чырвоненская сельская рада — Фастаўскі раён, Кіеўская вобласьць.
* Чырвоненская сельская рада — Гайваранскі раён, Кіраваградзкая вобласьць.
* Чырвоненская сельская рада — Золачаўскі раён, Львоўская вобласьць.
* Чырвоненская сельская рада — Сумскі раён, Сумская вобласьць.
* Чырвоненская сельская рада — Каропскі раён, Чарнігаўская вобласьць.

## Глядзіце таксама
* Чырвоненская пасялковая рада
* Чырвоненскі сельсавет
Лашанскі сельсавет (Узьдзенскі раён)

**Лаша́нскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ўзьдзенскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Лоша.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Ўзьдзенскага раёну Менскай акругі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Койданаўскага раёну. 30 ліпеня 1966 году сельсавет перададзены адноўленаму Ўзьдзенскаму раёну.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — вёскі Антанова, Баравыя, Бярэвіца, Верхнёман, Госьбішчы, Гурбаны, Гушчына, Даўгінава, Загоршчына, Заранкова, Іванаў Бор, Казённыя Боркі, Калінінск, Касьцюкі, Краснае, Крастынтэрн, Крывялі, Лоша, Навасёлкі, Паўлаўшчына, Петухоўка, Пырашава, Румок, Сенажаткі, Слабада, Смалінец, Хароміцкія, Ясень і пасёлак Вясёлае — перададзеныя ў склад навастворанага Слабадзкога сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 569
*  С. 8

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ўзьдзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Стаі (Берасьцейская вобласьць)

**Стаі́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мокраўскага сельсавету. Знаходзіцца за 17 км на поўнач ад Пружанаў, 29 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Рудніцкай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. Паводле перапісу 1897 року 75 жыхароў, 10 двароў; у пачатку XX стагодзьдзя 63 жыхары.

За польскім часам — у гміне Руднікі Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 87 жыхароў (перапіс); 1999 год — 15 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 16 жыхароў, 8 гаспадарак; 2005 год — 14 жыхароў, 8 двароў; 2010 год — 9 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Ружаны — Лыскаў — Дабучын.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мокраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Сапраўдныя праграмоўцы не ўжываюць Паскаль

**Сапраўдныя праграмоўцы не ўжываюць Паскаль** () — эсэ па праграмаваньні, якое напісаў Эд Пост з арэгонскай кампаніі Tektronix. Апублікаванае ў форме ліста да рэдактара ў 29-м томе 7-га выпуску часопісу «Datamation» ў ліпені 1983 року. Назва артыкулу парадыравала назву сатырычнай кнігі-бэстсэлера «Сапраўдныя мужчыны не ядуць пірагі з заварным крэмам», якая высьмейвала стэрэатыпы пра мужнасьць.

У артыкуле параўноўваюцца і супрацьпастаўляюцца *Сапраўдныя праграмоўцы*, якія карыстаюцца пэрфакартамі і праграмуюць на Фартране і Асэмблеры, сучасным «паглынальнікам пірагоў з заварным крэмам», што карыстаюцца такімі мовамі праграмаваньня, як Pascal, якія падтрымліваюць структурнае праграмаваньне і накладаюць пэўныя абмежаваньні з мэтаю пазьбяганьня найбольш распаўсюджаных памылак у лёгіцы работы праграмы. У артыкуле быў прыведзены шэраг подзьвігаў *Сапраўдных праграмоўцаў*, такіх як подзьвіг стваральніка супэркампутара Cray-1, які запусьціў першую апэрацыйную сыстэму для кампутара CDC 7600 без інструкцыі па яе запуску, калі ён упершыню ўключыў гэты кампутар.

## Глядзіце таксама
* Сапраўдны праграмоўца

## Вонкавыя спасылкі
* Поўны тэкст артыкулу

Катэгорыя:Паскаль
Катэгорыя:Кампутарны фальклёр
Эсквайр

**Эсква́йр**, **сквайр** (, ад  — «шчытаносец») — ганаровы тытул у Вялікабрытаніі (першапачаткова, у раньнім Сярэднявеччы, тытулам ўзнагароджваўся збраяносец рыцара); пасьля тытул прысвойваўся чыноўнікам, якія займалі пасады, зьвязаныя з даверам ураду. Тэрмін «эсквайру» часта ўжываецца як раўназначны тэрміну «джэнтэльмэн». У ЗША ў якасьці прыстаўкі, якая стаіць пасьля назвы, выкарыстоўваецца пры звароце да дыпламаваных адвакатаў.

Першапачаткова тытул эсквайра насіла ўся шляхта, якая валодала ўласным гербам, але не былі пэрамі або рыцарамі, гэта значыць уся шырокая кляса ангельскага джэнтры. Асобы іншых саслоўяў маглі атрымаць тытул асаблівай каралеўскай граматай, пасьля чаго ён перадаваўся па спадчыне. Такім чынам, прыстаўка эсквайра ў большасьці выпадкаў сьведчыла аб тым, што іншага калі-небудзь значнага тытула ў ягонага гаспадара няма.

Тытул выкарыстоўваецца ў асноўным пры згадваньні ў трэцяй асобе й на пісьме.

## Глядзіце таксама
* Пэрства (Вялікабрытанія)

Катэгорыя:Тытулы
Катэгорыя:Брытанская шляхта
Стаі

Назву **Ста́і** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Стаі — вёска ў Пружанскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Стаі — вёска ў Гарадоцкім раёне 
** Стаі — вёска ў Лепельскім раёне
** Стаі — вёска ва Ўшацкім раёне

* Менская вобласьць:
** Стаі — вёска ў Барысаўскім раёне 
** Стаі — вёска ў Крупскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Стаі — вёска ў Круглянскім раёне 

### [[Расея]]
* Смаленская вобласьць:
** Стаі — вёска ў Руднянскім раёне

## Глядзіце таксама
* Стаішча
* Стайкі
* Стайск
Портадаўн (футбольны клюб)

«**Портадаўн**» () — паўночнаірляндзкі футбольны клюб з гораду Портадаўну. Заснаваны ў 1924 годзе. Чатырохразовы чэмпіён Паўночнай Ірляндыі, трохразовы ўладальнік Кубка Паўночнай Ірляндыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Портадаўн
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Бутэрброд

**Бутэрброд** (лусьцень, лусьцік;  — хлеб з маслам) — закуска, якая ўяўляе сабой лусту хлеба, на якую кладуцца дадатковыя харчовыя прадукты (прычым не абавязкова масла). Існуе вялікая колькасьць відаў бутэрбродаў — ад клясычных з каўбасой або сырам да шматслойных з розных гатункаў мяса, гародніны, зеляніны й соўсаў або паштэтаў. Ад сэндвіча бутэрброд адрозьніваецца тым, што зьмяшчае толькі адзін кавалак хлеба (у той час як у сэндвічы начыньне заціснутая паміж двума кавалкамі хлеба). Бутэрброды шырока распаўсюджаныя, бо яны хуткія ў падрыхтоўцы й зручныя ў пераносцы.

Самы распаўсюджаны від бутэрбродаў — луста хлеба зь якім-небудзь з закусачных прадуктаў (сырам, вяндлінай, каўбасой, ікрой, мясам, рыбай, кансэрвамі).

## Літаратура
* «Wie mache ich ein Butterbrot?», in: Sebastian Dickhaut: Wie koche ich …?, München 2006, S. 200
* Kößling, Elke: Das Buch vom Butterbrot. 

Катэгорыя:Ежа
Катэгорыя:Фаст-фуд
Салямі

**Саля́мі** ( — «каўбаса») — італьянская сыравэнджаная каўбаса са спэцыямі. Ейная скурка звычайна пакрыта тонкім пластом белай цьвілі (penicillium). Выкарыстоўваецца ў якасьці закускі й для прыгатаваньня бутэрбродаў. Салямі зьяўляецца неад’емным інгрэдыентам некаторых відаў піццы, салаты й іншых страваў.

## Вонкавыя спасылкі
* Нэапалітанскае салямі

Катэгорыя:Каўбасы
Катэгорыя:Італьянская кухня
Катэгорыя:Мясаперапрацоўка
Амаліенборг

**Амаліенборг** () — каралеўскі палац у Капэнгагене, афіцыйная рэзідэнцыя і месца пражываньня Дацкай Каралеўскай сям'і.

Назву сваю атрымаў ад імя жонкі Фрэдэрыка III, каралевы Сафіі Амаліі  (, 1628-85), якая ў 1673 годзе пабудавала на гэтым месцы палац пад назвай Sophie Amalienborg, што згарэў пры пажары ў 1689. Сучасны палац быў пабудаваны ў 1750–1760–я гады.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Палацы Капэнгагену
Катэгорыя:Славутасьці Капэнгагену
Гарнір

**Гарні́р** ( — «упрыгожваць», «напаўняць», «забясьпечваць») — даданьне да мясных, рыбных страваў гародніны, бульбяных пюрэ, кашы.

У сучаснай кухні панятак *гарнір* некалькі шырэйшае й складаецца з, напрыклад, прадуктаў, якія кладуць у талерку з кансамэ, тое, што кладуць на парцыённы кавалак мяса і гэтак далей.

Гарніры гатуюць з гародніны, крупаў, бабовых, радзей — садавіны, грыбоў. Таксама бываюць складаныя складныя гарніры.

## Глядзіце таксама
* Карвінг

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кулінарыя
Лужкоўскі сельсавет

Назву **Лужко́ўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Лужкоўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шаркоўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці
* Лужкоўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёну Гомельскай вобласьці
Фінансавая піраміда

**Фінансавая піраміда** — сытуацыя, калі ў сувязі з прыцягненьнем грашовых сродкаў ад інвэстараў у які-небудзь інвэстыцыйны праект, калі даходнасьць праекту аказваецца меншай за стаўку прыцягненьня інвэстыцыяў, і тады частка выплат па ўкладах інвэстараў праводзіцца ня з выручкі (прыбытку) праекту, а са сродкаў новых інвэстараў. Вынікам такой сытуацыі зьяўляецца банкруцтва праекту й убытак для астатніх інвэстараў.

Першую ў гісторыі фінансовую піраміду стварыў Джон Ло, які нарадзіўся ў 1671 годзе ў сталіцы Шатляндыі — Эдынбургу. Ён змог пабудаваць фінансавую піраміду, якая разарыла Францыю ў 1720 годзе (Місысыпская кампанія).

Упершыню «піраміда» ў ЗША была створаная ў 1919 годзе Чарлзам Понці, эмігрантам з Італіі.

## Глядзіце таксама
* Бэрнард Мэйдаф

## Вонкавыя спасылкі

* Крымінальная справа «Сэкай»
* 1991-2006. Итоги. Борьба с преступностью: НОВОСТИ TІGA.BY


Катэгорыя:Махлярства
Катэгорыя:Авантурысты
Гародна

Назву **Гаро́дна** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Гародна — возера ва Ўшацкім раёне 

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Гародна — вёска ў Бешанковіцкім раёне 
** Гародна — вёска ў Шумілінскім раёне 

## Глядзіце таксама
* Гародня
* Горадня
Прыазёрная

Назву **Прыазёрная** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Прыазёрная — вёска ў Баранавіцкім раёне 

* Віцебская вобласьць:
** Прыазёрная — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Прыазёрная — вёска ў Чавускім раёне 

## Глядзіце таксама
* Прыазёрны 
* Прыазёрскі
Каўлякоўскі сельсавет

**Каўляко́ўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Крывое Сяло.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Бешанковіцкага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

Станам на 1 студзеня 1947 адміністрацыйны цэнтар сельсавету знаходзіўся ў вёсцы Крывое Сяло.

У 1985 годзе сельсавет далучаны да Шумілінскага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 23

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 24
*  С. 75


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Шумілінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Млынок (Пружанскі раён)

**Млыно́к** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лінаўскага сельсавету. Знаходзіцца за 14 км на паўднёвы ўсход ад Пружанаў, 5 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Лінаўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні, у пачатку XX стагодзьдзя 4 жыхары.

За польскім часам — асада ў гміне Лінова Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 114 жыхароў (перапіс); 1999 год — 51 жыхар
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 31 жыхар, 16 гаспадарак; 2005 год — 26 жыхароў, 15 двароў; 2010 год — 9 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Аранчыцы — Млынок.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Лінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Альшанікі

Назву **Альша́нікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Альшанікі — вёска ў Дрысенскі м раёне 
** Альшанікі — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Альшанікі 1 — вёска ў Круглянскім раёне
** Альшанікі 2 — вёска ў Круглянскім раёне

* Менская вобласьць:
** Альшанікі — вёска ў Крупскім раёне

### [[Расея]]
* Ленінградзкая вобласьць:
** Альшанікі — вёска ў Выбарскім раёне 

## Глядзіце таксама
* Альшана
* Альшанае
* Альшанец
* Альшанік
* Альшаніца
* Альшанскае
* Альшанскі
* Альшанка 
* Альшаны 
* Гальшаны
Nerve Software

**Nerve Software** — прыватная кампанія, амэрыканскі распрацоўшчык кампутарных гульняў, які быў заснаваны былым супрацоўнікам кампаніі id Software Брэнданам Джэймзам (). Шмат супрацоўнікаў Nerve Software раней працавалі ў амэрыканскай кампаніі Rogue Entertainment, якая таксама займаецца распрацоўкай кампутарных гульняў.

## Праекты Nerve Software
* 2001 — Return to Castle Wolfenstein (мультыплэер)
* 2001 — Return to Castle Wolfenstein: Tides of War'' (канвэрсія для Xbox)
* 2005 — Doom 3: Resurrection of Evil
* 2006 — Doom (канвэрсія для Xbox Live Arcade)
* 2008 — Enemy Territory: Quake Wars (порт для Xbox 360)
* 2008 — James Bond 007: Quantum of Solace (мультыплэер)
* Quest (нявыдадзеная гульня, якая распрацоўваецца сумесна з id Software)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны вэб-сайт Nerve Software
* Картка кампаніі Nerve Software на сайце GameSpot

Катэгорыя:Вытворцы кампутарных гульняў ЗША
Дабейскі сельсавет

**Дабе́йскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шумілінскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дабея.

На землях сельсавету за 500 мэтраў на захад ад вёскі Горкі месьціцца Шумілінскі валун, які зьяўляецца найбольшым у Беларусі і мае даўжыню бачнай часткі 11 мэтраў.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Сіроцінскага раёну Віцебскай акругі (з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці). 23 лістапада 1961 году раён перайменаваны ў Шумілінскі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Віцебскага раёну. 30 ліпеня 1966 году сельсавет перададзены адноўленаму Шумілінскаму раёну.

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету былі ўключаны сельскія населеныя пункты Сьветласельскага сельсавету ў межах сельскагаспадарчага вытворчага каапэратыва «Будавесьць».

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 32

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 336
*  С. 303
*  С. 235
*  С. 87


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Шумілінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Барэц

Назву **Барэ́ц** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Барэц — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Барэц — пасёлак у Веткаўскім раёне 
** Барэц — пасёлак у Гомельскім раёне 
** Барэц — пасёлак у Жлобінскім раёне 
** Барэц — пасёлак у Лоеўскім раёне 
** Барэц — пасёлак у Рэчыцкім раёне

### [[Расея]]
* Бранская вобласьць:
** Барэц — пасёлак у Гардзееўскім раёне
** Барэц — пасёлак у Мглінскім раёне 
** Барэц — былы пасёлак у Навазыбкаўскім раёне 

## Глядзіце таксама
* Боркі
Дубінкі (неадназначнасьць)

Назву **Дубі́нкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Дубінкі — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Дубінкі — вёска ў Менскім раёне

### [[Летува]]
* Дубінкі — мястэчка ў Маляцкім раёне Ўцянскага павету

## Глядзіце таксама
* Дубіна 
* Дубініна 
* Дубінка 
* Дубінцы 
* Дубіца 
* Дубічы 
* Дубішча
Дубіца

Назву **Дубіца** маюць:

* Дубіца — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Дубіца — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці
Дубінцы

Назву **Дубінцы** маюць:

* Дубінцы — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Дубінцы — вёска ў Воранаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Дубінка

Назву **Дубінка** маюць:

* Дубінка — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Дубінка — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Узрэчча

Назву **Узрэ́чча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Узрэчча — вёска ў Бешанковіцкім раёне 
** Узрэчча — вёска ў Глыбоцкім раёне 
** Узрэчча — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Узрэчча — вёска ў Койданаўскім раёне

## Падвойныя назвы
* Двор Узрэчча 

## Глядзіце таксама
* Двурэчча
* Зарэчча
* Міжрэчча
* Надрэчча
* Прырэчча
Забар’е

Назву **За́бар’е** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Забар’е — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Забар’е — вёска ў Докшыцкім раёне
** Забар’е 1 — вёска ў Шумілінскім раёне
** Забар’е 2 — вёска ў Шумілінскім раёне

* Менская вобласьць:
** Забар’е — вёска ў Вялейскім раёне

## Глядзіце таксама
* Забараўе
* Забараўцы
* Забарок
* Забароўе
* Забарочча
* Забарцы
* Забары
* Забор
* Заборава
* Забораўка
* Забораўна
* Забораўцы
* Забор’е
* Заборкі
* Заборнае
* Заборнікі
* Заборныя Гумны
* Заборскі
* Заборцы
Антон Васілеўскі

**Антон Васілеўскі**, псэўданімы: *Антось з Лепля*; *Дзядзька з Лепля*) (18 жніўня 1891, в. Косьцянка, каля Лепеля Віцебская губэрня — 10 траўня 1984, Глівіцы, Польшча) — беларускі пісьменьнік, выдавец.

## Жыцьцяпіс
Да 1939 году жыў у Вільні. Працаваў на пошце, займаўся хірамантыяй і гамэапатыяй. Рэдактар і выдавец сатырычнага часопіса «Авадзень» (1924—1933). Пасьля вайны жыў у Глівіцах. Апавяданьні Васілеўскага друкаваліся па вайне беластоцкай у «Ніве» і альманахах «белавежцаў».

## Літаратура
* Біяграфічныя даведкі // Панароўе. Анталогія апавядання / Уклад. Г. Валкавыцкі, Бібліятэка БЛА «Белавежа». — Беласток, 2003. — 162 с.

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1891 годзе
Катэгорыя:Беларускія рэдактары
Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Памерлі 10 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1984 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лепельскім павеце
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Памерлі ў Глівіцах
Катэгорыя:Беларускія гамэапаты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебскай губэрні
Гоман (неадназначнасьць)

Значэньне слова **Гоман** маюць:

* Гоман — першая нелегальная беларускамоўная газэта (1884)
* Гоман — беларуская газэта, што выдавался ў Вільні (1916—1918)
* Гоман — газэта ў Бабруйску, выдавалася ў 1990 годзе
Аўстразія

**Аўстразія** (, , ) — паўночна-ўсходняя частка франкскай дзяржавы Мэравінгаў (у супрацьлегласьць паўднёва-заходняй часткі — Нэйстрыі).

Займала тэрыторыю ў басэйнах Мааса й Мозэлю, а таксама вобласьці на ўсход ад Райну (зараз там разьмяшчаюцца паўночна-ўсходнія рэгіёны Францыі, Бэльгіі, Нідэрляндаў, а таксама заходнія тэрыторыі Нямеччыны). Сталіца Аўстразіі знаходзілася ў горадзе Мэц, хоць некаторыя кіраўнікі выбіралі ў якасьці сваёй рэзыдэнцыі Рэймс.

Аўстразія адміністрацыйна сфармавалася ў 511 годзе, калі пасьля сьмерці Хлёдвіга каралеўства франкаў было падзелена на дзьве часткі. Аўстразія дасталася старэйшаму, хоць і незаконнаму, сыну Хлёдвіга, Тэадорыху. У VI—VII стагодзьдзях Аўстразія часам адасаблялася ў самастойнае каралеўства, кіравалася сваімі каралямі й маёрдомамі. Ад маёрдомаў Аўстразіі, якія сталі ў 687 годзе фактычнымі кіраўнікамі ўсяго каралеўства франкаў, узьнікла дынастыя Каралінгаў.

Пры пераемніках Карла Вялікага Аўстразія ўвайшла ў склад Нямеччыны.

## Літаратура
* Charles Oman. *The Dark Ages 476—918*. London: Rivingtons, 1914.
* Thomas Hodgkin. *Italy and Her Invaders*. Oxford: Clarendon Press, 1895.

Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Францыі
Катэгорыя:Гісторыя Нямеччыны
Катэгорыя:Гісторыя франкаў
Давід Файгенбаўм

**Давід Файгенбаўм** (1889, каля Кіеву, Расейская імпэрыя — 1943, Аўшвіц, Трэці райх) — апошні рабін Пружаны.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся пад Кіевам у маёнтку дзядулі па маці, рабіна Абрагам Голдынбэрга. Маці — Брача, дачка рабіна Абрагама; бацька — рабін Мошэ Яакаў. Меў старэйшага брата Хаіма Арона. Да чатырнаццацігадовага ўзросту вучыўся дома, пасьля ў вядомых рабінаў.

За два рокі да Першай сусьветнай вайны Давід ажаніўся з дачкой пружанскага гаона Эліяху Файнштайна Златай і пераехаў да цесьця ў Пружану. Пасьля прыходу нямецкіх войскаў веданьне мовы дапамагло яму ўладкавацца ў пружанскім судзе як прадстаўніку жыдоўскай грамады. Пазьней ён адмовіўся ад некалькіх запрашэньняў на пасады рабіна, каб дапамагаць цесьцю, які на той час застаўся ўдаўцом. Па сьмерці Файнштайна стаў рабінам Пружаны.

Два ягоныя сыны, Абрагам Іцхак і Аарон Барух, таксама вывучалі Талмуд сьпярша ў гаона рабі Баруха Эпштайна, Віленскім і Варшаўскім унівэрсытэтах, а пасьля ў парыскай Сарбоне. У 1939 року, прыехаўшы на вакацыі, яны ня здолелі выехаць з прычыны выбуху Другой сусьветнай вайны. Пад бальшавіцкай акупацыяй яны заняліся арганізацыяй вывучэньня Талмуду.

Давід Файгенбаўм з жонкай Златай і сынамі Абрагамам Іцхакам і Ааронам Барухам загінулі ў канцлягеры Аўшвіц; яшчэ адзін сын Самуэль і дачка Ганна здолелі ўратавацца.

Працы Давіда Файгенбаўма былі страчаныя ў часе Галакосту, як і большасьць рукапісаў ягонага цесьця. Давід здолеў толькі выдаць па сьмерці Эліяху Файнштайна ягоную працу «Халіхот Эліяху» (1932) з уласным уступным словам.

## Вонкавыя спасылкі
* Anna Krakovski. The last two Rabbis in Pruzana

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1889 годзе
Катэгорыя:Украінскія жыды
Катэгорыя:Рабіны Пружанаў
Катэгорыя:Памерлі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Ахвяры галакосту
Катэгорыя:Ахвяры нямецкіх канцэнтрацыйных лягераў
Катэгорыя:Памерлі ў Асьвенціме
Першы крыжовы паход

**Першы крыжовы паход** — аб’яўлены папам рымскім Урбанам II у 1095 годзе з мэтаю адваяваньня сьвятога гораду Ерусаліма й Сьвятой Зямлі у мусульманаў. Пачынаўся як заклік па дапамогу, і хутка ператварыўся ў плян заваёўваньня тэрыторый Блізкага Ўсходу. Рыцары й сяляне, ад розных краінаў Заходняй Эўропы, адправіліся ў паход да Ерусаліма. У 1099 горад быў узяты, на ягогай падставе крыжакі ўтварылі дзяржаву Ерусалімскае каралеўства. Паход паказаў моц аб’яднанай Эўропы й стаў адзіным паходам, у адрозьненьне ад астатніх, які выканаў усе пастаўленыя мэты.

## Глядзіце таксама
* Крыжовыя паходы
* Раймунд IV Тулюскі

Катэгорыя:Крыжовыя паходы
Арморыка

**Арморыка** (, ) — гістарычная вобласьць на паўночным захадзе сучаснай Францыі. Часьцяком назву «Арморыка» ўжываецца як сынонім назвы «Брэтань». Арморыка існавала ў антычнасьці й была часткай Галіі, якая знаходзілася на ўзьбярэжжы паміж вусьцямі рэк Сэны й Люары, уключаючы ўсю сучасную Брэтань і цягнулася на нявызначаную адлегласьць углыб мацерыка.

Тапонім «Арморыка» паходзіць ад гальскай фразы *are-mori* («на моры») і суфікса *-ika*, які выкарыстоўваўся для геаграфічных назваў. Першапачаткова тэрмін тлумачыцца значна больш шырока, чым цяпер, уключаючы ўсю Нармандыю й нават усё атлянтычнае ўзьбярэжжа сучаснай Францыі.

Плініюс Старэйшы ў «Натуральнай гісторыі» сьцьвярджае, што Арморыка ёсьць старой назвай Аквітаніі, і тым самым ейная паўднёвая мяжа праходзіць па Пірэнэях. Ён таксама пералічвае кельцкія плямёны, якія жылі ў Арморыке. Два зь іх, эдуі й карнутэны, склалі да моманту стварэньня кнігі мірную дамову з Рымам, іншыя былі адносна незалежнымі.

Дыёдар Сыцылійскі распавядаў, што Арморыка мела цесныя гандлёвыя адносіны з Брытаніяй.

## Глядзіце таксама
* Каралеўства Арморыка

## Крыніцы

Катэгорыя:Кельцкая Галія
Катэгорыя:Рымская Галія
Катэгорыя:Гісторыя Брэтані
Гідраграфія

**Гідрагра́фія** — разьдзел гідралёгіі, прысьвечаны апісаньню водных аб’ектаў і іхных асобных частак.

Гідраграфія вывучае як асобныя водныя аб’екты на сушы (рэкі, азёры, вадасховішчы і іхныя становішча й фізыка-геаграфічныя ўмовы, памеры й рэжымы), так і падразьдзяленьні Сусьветнага акіяна й іхныя ўласьцівасьці (гідрамэтэаралягічны рэжым, геадэзічныя палі ў Сусьветным акіяне, характар грунтоў і берагоў акіянаў, мораў, дынаміку рэльефу марскога дна).

Да адной з задач гідраграфіі адносіцца таксама вывучэньне зьмяненьняў рэжыму водных аб’ектаў, выкліканых дзейнасьцю чалавека.

## Вонкавыя спасылкі
Б-36 Торсгаўн

**Б-36** — фарэрскі футбольны клюб з гораду Торсгаўну. Заснаваны ў 1936 годзе. 11-разовы чэмпіён Фарэрскіх астравоў, 7-разовы ўладальнік Кубка Фарэрскіх астравоў.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Фарэрскіх астравоў: 
** 1946, 1948, 1950, 1959, 1962, 1997, 2001, 2005, 2011, 2014, 
** 2015

* Уладальнік Кубка Фарэрскіх астравоў: 
** 1965, 1991, 2001, 2003, 2006, 2018, 2021

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Торсгаўн
Міхалёўка

Назву **Міхалёўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Міхалёўка — былая вёска ў Брагінскім раёне
** Міхалёўка — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне
** Міхалёўка — вёска ў Кармянскім раёне
** Міхалёўка — вёска ў Лоеўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Міхалёўка — вёска ў Быхаўскім раёне

### [[Расея]]

## Глядзіце таксама
* Міхал
* Міхалаў
* Міхалеўшчына
* Міхалёва
* Міхалёў
* Міхалёўцы
* Міхалёўшчына
* Міхалі
* Міхалін
* Міхаліна
* Міхалінава
* Міхалінак
* Міхалінка
* Міхалінкі
* Міхаліно
* Міхалішкі
* Міхалкавічы
* Міхалкі
* Міхалова
* Міхалоў
* Міхалоўка
* Міхалпольле
* Міхальцы
Калядны вянок

**Калядны вянок** — тыповае ўпрыгожваньне ў дамах у перадкалядны час у форме вянка зь яловых галінак з чатырма сьвечкамі, якая замацоўваецца вэртыкальна або ўсталёўваецца на стол. У першы з чатырох тыдняў адвэнту запальваецца першая сьвечка, на наступным тыдні — другая і г. д.

Калядны вянок быў уведзены ў калядныя традыцыі гамбурскім лютэранскім тэолягам Яганам Гінрыхам Віхернам, які ўзяў на выхаваньне некалькіх дзяцей зь сем’яў беднякоў. У Адвэнт дзеці стала пыталіся выхавальніка, калі ж наступяць Каляды. Каб дзеці маглі адлічваць дні да Калядаў, у 1839 годзе Віхерн змайстраваў са старога драўлянага кола вянок, упрыгожаны дзевятнаццаці малымі чырвонымі й чатырма вялікімі белымі сьвечкамі. Кожную раніцу ў гэтым вянку запальвалася адна маленькая свечка, потым па нядзелях дадавалася вялікая сьвечка.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Хрысьціянскія набажэнствы
Катэгорыя:Традыцыі Нямеччыны
Катэгорыя:Флярыстыка
Майкон Каліжуры

**Майкон Ражэрыё Сылва Каліжуры** (;  6 чэрвеня 1986 году, Жабатыкабал, Бразылія) — колішні бразыльскі футбаліст. Найлепшы бамбардзір чэмпіянату Беларусі 2009 году.

## Кар’ера
Футбольную кар’еру пачаў у футбольным клюбе «УРТ». Гуляў таксама ў бразыльскім клюбе «Экстрэме». Зьяўляўся гульцом клюбу «Гомель». У сэзоне 2009 году забіў за «Гомель» 15 мячоў, стаўшы найлепшым бамбардзірам турніру, але тым ня менш ня здолеў выратаваць каманду ад вылету. Пасьля сэзона 2009 году перайшоў у польскую каманду «Ягелёнія». Замацавацца ў ейным складзе ня здолеў і быў аддадзены ў арэнду ў клюб другога польскага дывізіёну «Пяст». У сьнежні 2011 году ўзяты ў арэнду БАТЭ.

## Узнагароды
**«Беласток»**:
* Уладальнік Кубка Польшчы: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт БАТЭ, Майкон Каліжуры
* Профіль на сайце 90min.pl
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* Профіль на transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Баравабудзкі сельсавет

**Баравабу́дзкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёну Гомельскай вобласьці.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Баравая Буда.

## Гісторыя
26 сакавіка 2009 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Струкачоў у вёску Баравая Буда. 1 сьнежня 2009 году сельсавет перайменаваны з Струкачоўскага ў Баравабудзкі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Кармянскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Праўда (неадназначнасьць)

Назву **Пра́ўда** маюць:

* Праўда — выказваньне, якое мае рэчаісную інтэрпрэтацыю, адлюстроўвае ісьціну

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Праўда — пасёлак у Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці
* Праўда — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці

## Выданьні
* «Віленская праўда»  — заходнебеларуская газэта Часовага ўпраўленьня Віленскай акругі
* «Гомельская праўда» — дзяржаўная расейскамоўная газэта Гомельскай вобласьці
* «Камсамольская праўда» — расейская штодзённая газэта
* «Ленінская праўда» — назва докшыцкай раённай газэты «Родныя вытокі» ў 1944—1962 гады
* «Мужыцкая праўда» — першая рэвалюцыйна-дэмакратычная газэта ў Беларусі і першая газэта на беларускай мове (лацінкай)
* «Наша праўда» — заходнебеларуская газэта Беларускай сялянска-работніцкай грамады
* «Праўда» — газэта Камуністычнай партыі Расейскай Фэдэрацыі
* «Сялянская праўда» — заходнебеларуская газэта
* «Украінская праўда» — сеціўнае выданьне Ўкраіны

## Глядзіце таксама
* Праўдзінская
* Праўдзінскі
Умеа (камуна)

**У́меа** () — камуна на поўначы Швэцыі, у лэне Вэстэрботэн, у ляндскапах Вэстэрботэн і Онгерманлянд. Насельніцтва 133 091 чалавек (31 сьнежня 2023) — адзінаццатая паводле колькасьці жыхароў камуна Швэцыі (зь дзевятнаццаці камунаў у якіх насельніцтва перавышае 100 000 чалавек) і найбуйнейшая на Поўначы Швэцыі. Плошча 2 397,61 км². Галоўны горад — Умеа. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Вэстэрботэн
Ааран Ленан

**Ааран Джастын Ленан** (;  16 красавіка 1987 году, Лідс, Ангельшчына) — колішні ангельскі футбаліст афрыканскага паходжаньня, паўабаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Ангельшчыны. З ростам у 165 см быў аднім з самых нізкіх футбалістаў Прэм'ер-Лігі.

## Дасягненьні
**«Тотэнгэм Готспур»**:
* Уладальнік Кубка лігі Ангельшчыны: 2008

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце Тотэнгэм Госпур
* Статыстка на soccerbase.com

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Мёнхэнглядбах

**Мёнхэнглядбах** () — горад на захадзе Нямеччыны, у зямлі Паўночны Райн — Вэстфалія. Насельніцтва на 2010 год — 257 993 чалавекі.

## Гісторыя

Чалавек зьявіўся на тэрыторыі сучаснага Мёнхэнглядбаху яшчэ 300 000 — 400 000 гадоў таму. У 974 годзе пачалося будаўніцтва сабору і абацтва. У XII стагодзьдзі манахі распачалі каля абацтва гандлёвую дзейнасьць. З 1364 да 1366 году Мёнхэнглядбах атрымаў гарадзкія прывелеі. У 1920-я гады да яго былі далучаныя шэраг суседніх гарадоў і камунаў, у тым ліку Райт.

## Славутасьці
* Сабор Сьвятога Віта (XII—XIII стагодзьдзі)
* Ратуша–абацтва (былы кляштар бэнэдыктынаў, 1665—1703 гады)
* Замак Райт (1534—1572 гады)

## Спорт
Горад вядомы сваім футбольным клюбам «Барусіяй».

## Асобы
* Ёзэф Гёбэльс — міністар прапаганды Трэцяга Райху (нарадзіўся ў Райце, цяпер у межах Мёнхэнглядбаху)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Налян Ру

**Налян Ру** (;  1 сакавіка 1988 году, Камп’ень, Францыя) — францускі футбаліст, які гуляе на пазыцыі нападніка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце LFP.fr

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Мат’ё Дэбюшы

**Мат’ё Дэбюшы** (;  28 лістапада 1985 году, Фрэтэн, Францыя) — колішні францускі футбаліст, які гуляў на пазыцыі абаронцы. Былы гулец нацыянальнай зборнай Францыі.

## Клюбная кар’ера
### «Ліль»
Мат’ё з раньняга дзяцінства навучаўся ў юнацкай сыстэме «Лілю», дзе правёў амаль 10 гадоў. Пасьля чаго быў запрошаны ў асноўную каманду пасьля зімовага перапынку ў чэмпіянаце Францыі сэзону 2003—2004 гадоў. Ён атрымаў нумар 33. Ягоны дэбют за асноўную каманду адбыўся 31 студзеня 2004 году ў матчы супраць клюбу «Мэц», у рамках чэмпіянату Францыі.

### «Ньюкасл Юнайтэд»
4 студзеня 2013 году Дэбюшы перайшоў у ангельскі клюб «Ньюкасл Юнайтэд», падпісаўшы пяці з паловай гадовую дамову да лета 2018 году, за неназваную суму, але як паведамляецца за францускага абаронца ангельцы выплацілі 5,5 млн фунтаў стэрлінгаў. Мат’ё дэбютаваў у складзе новага клюбу 12 студзеня 2013 году ў матчы супраць «Норыдж Сіці». Свой першы гол за новы клюб забіў у гасьцявым матчы супраць «Сандэрлэнда» 27 кастрычніка 2013 году, зраўняўшы лік пасьля першага тайма, аднак клюб ўсё ж такі трываў паразу зь лікам 2:1.

### «Арсэнал»
17 ліпеня 2014 году Дэбюшы падпісаў доўгатэрміновы кантракт зь лёнданскім «Арсэналам». Як мяркуецца, гэты трансфэр каштаваў «кананірам» каля 12 млн фунтаў стэрлінгаў. У новым клюбе Мат’ё атрымаў кашулю з нумарам 2. Дэбютаваў у складзе «кананіраў» 10 жніўня ў матчы на Супэркубка Ангельшчыны, дзе «Арсэнал» атрымаў перамогу зь лікам 3:0 над клюбам «Манчэстэр Сіці».

## Міжнародная кар’ера
5 жніўня 2010 году Мат’ё быў выкліканы ў асноўную зборную Ляранам Блянам, для ўдзелу ў таварыскім матчы супраць зборнай Нарвэгіі 11 жніўня 2010 году.

2 кастрычніка 2011 году атрымаў чарговы выклік у зборную, паколькі правы абаронца французаў Бакары Санья напярэдадні матчу атрымаў траўму. 7 кастрычніка Мат’ё згуляў свой ​​першы матч за Францыю ў гульні супраць зборнай Альбаніі на «Стад дэ Франс», у якім французы перамаглі зь лікам 3:0.

## Дасягненьні
**«Ліль»**:
* Чэмпіён Францыі: 2011
* Уладальнік Кубка Францыі: 2011
* Уладальнік Кубка Інтэртота: 2004

**«Арсэнал»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2015
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2014, 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Лілю»
* Профіль на сайце L'Équipe

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Эвангельле навучальнае (1569)

«**Эва́нгельле навуча́льнае**» — помнік старажытнабеларускага кнігадрукаваньня, першае на Беларусі друкаванае Эвангельле. Выдадзенае Іванам Федаровічам і Пётрам Мсьціслаўцам у 1569 годзе ў Заблудаве на царкоўнаславянскай мове.

## Зьмест
Акрамя біблійнага тэксту, уключае таксама творы бізантыйскай, баўгарскай і старажытнарускай пісьменнасьці, у тым ліку «Слова на ўшэсьце Кірылы Тураўскага». Мае прадмову, напісаную гетманам ВКЛ Рыгорам Хадкевічам.

## Апісаньне
Надрукавана фарматам у аркуш (407 аркушаў) з выкарыстаньнем паўустаўнага шрыфту маскоўскага выданьня . У аздобе спалучаны рысы маскоўскага і беларускага кнігадрукаваньня: тытульны ліст, гравюры з выявай гербу Хадкевіча (мяркуюць, што выканаў Мсьціславец), 3 застаўкі, 6 канцовак, 2 ініцыялы, 77 лямбардаў (дробных ініцыялаў). Застаўкі выкананыя ў так званым старадрукарскім стылі (спалучэньне адлюстраваньняў акантавага ліста, кедравых шышак, граната і іншага) белымі лініямі па чорным фоне (двойчы) і чорнымі па белым.

«Эвангелле навучальнае» неаднаразова перавыдавалася. Захаваліся 44 асобнікі.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Электронная копія выданьня

Катэгорыя:Праваслаўная літаратура
Катэгорыя:Стараславянская мова
Катэгорыя:Новы Запавет
Катэгорыя:Заблудаў
Славенск

**Славе́нск** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Бярэзіны. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці.

Славенск — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Славенск упамінаецца ў XIV стагодзьдзі. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў ён увайшоў у склад Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва.

У канцы XVII стагодзьдзя Славенск знаходзіўся ў валоданьні Зухорскіх, пазьней — Шаняўскіх. У 1700 годзе тут збудавалі царкву Сьвятога Мікалая.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Славенск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Забрэскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1871 годзе ў Славенску збудавалі мураваную царкву-мураўёўку.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Славенск занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Славенск абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Славенск апынуўся ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі, у Забрэскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Славенск увайшоў у БССР, у Валожынскі раён Баранавіцкай, з 1944 году — Маладэчанскай, з 1960 году — Менскай вобласьці. Статус паселішча панізілі да вёскі.

30 кастрычніка 2009 году ў зьвязку зь ліквідацыяй Забрэскага сельсавету Славенск перадалі ў склад Гародзькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1869 год — 61 чал.; 1889 год — 39 чал., зь іх 19 праваслаўных, 12 каталікоў, 8 юдэяў
* **XX стагодзьдзе**: 1999 год — 44 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 25 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Царква Сьвятога Мікалая (1871; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Мікалая (1700)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Славенск, Radzima.org
Комі

Назву **Комі** маюць:

* Комі — агульная мова комі
** Комі-зыранская мова — мова народу комі-зыранаў
* Рэспубліка Комі — суб’ект Расейскай Фэдэрацыі
* Нярэдка тытульную нацыю рэспублікі называюць проста **комі**
Бэнуа Пэдрэцьці

**Бэнуа Пэдрэцьці** (;  12 лістапада 1980 году, Адынкур, Францыя) — францускі футбаліст, паўабаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Францыі.

## Кар’ера
### Клюбная
Бэнуа распачаў сваю прафэсійнцю кар’еру ў клюбе «Сашо», у юнацкай камандзе якога выступаў да таго. У сэзоне 2002—2003 гадоў стаў гульцом асноўнага складу. У 2004 годзе Пэдрэцьці перайшоў у склад марсэльскага «Алімпіку», аднак ня здолеў здабыць у камандзе месца ў асноўным складзе, таму ў 2005 годзе за 7 млн эўра перайшоў у склад «Ліёну». У новым клюбе ён таксама ня меў сталай гульнявой практыцы, бо меў канкурэнцыю з боку Флярана Малюды й Жуніньё Пэрнамбукану.

У 2006 годзе Бэнуа зьявіўся ў складзе «Асэр». У новым клюбе ён ня толькі здолеў увайсьці ў асноўны склад, але й атрымаў запрашэньне ў нацыянальную зборную краіны. У 2011—2013 гадах зьяўляўся гульцом клюбу «Ліль».

### Міжнародная
За нацыянальную зборную Францыі правёў 22 гульні.

## Дасягненьі
**Сашо**
* Уладальнік Кубка Францускай лігі: 2004

**Алімпік Ліён**
* Чэмпіён Францыі: 2006
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2005

## Дадатковыя зьвесткі
Страціў месца ў аснове зборнай пасьля таго, як на трэнэрскі пост прыйшоў Раймон Дамэнэк. Дамэнэк лічыць, што гульцы, якія па гараскопе скарпіёны, не павінны гуляць у зборнай.

## Асабістае жыцьцё
Жанаты, мае адно дзіця, дачку Лену, якая нарадзілася 29 жніўня 2005 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Лілю»
* Профіль на сайце L'Équipe.

Катэгорыя:Францускія футбалісты