open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Першая кніга летапісаў

**Пе́ршая кні́га ле́тапісаў**, **Першая кні́га хронікі** — кніга Старога Запавету і Танаху. Разам з другой часткай складаюць Параліпамэнон.

Першая частка кнігі (разьдзелы 1—9) зьмяшчае генэалягічныя сьпісы, датычныя радаводу Давіда, сьвятароў і левітаў, а таксама месьцічаў Ерусаліму. Яна падводзіць да гісторыі Давіда, якая ахоплівае рэшту Першай кнігі хронік (рзд. 10—29). У расповедзе пра Давіда няма згадкі пра пэрыпэтыі з Саўлам, грэх Давіда й іншыя благія падзеі ў ягонай сям’і, пра якія падрабязна распавядаюць Кнігі цароў. Замест гэтага зроблены акцэнт на прароцтвы Натана. Шмат месца храніст прысьвечвае справам культу — пераносу Ківоту Запавету, падрыхтоўцы да будаўніцтва Храму, парадкаваньню задачаў сьвятароў. Такім чынам дапускаюць, што аўтар сам быў набліжаны да служэньня ў Храме.

## Вонкавыя спасылкі
* Першая кніга Летапісаў у перакладзе Васіля Сёмухі

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Кетувім
Другая кніга летапісаў

**Друга́я кні́га ле́тапісаў**, **Другая кні́га хронікі** — кніга Старога Запавету і Танаху. Разам зь першай часткай складаюць Параліпамэнон.

Падзеі ў Другой кнізе Летапісаў апісаныя паралельна прыведзеным у першай і другой кнігах Цароў, аднак зь іншага пункту гледжаньня. Акцэнт зроблены на духоўны сьвет і культ, а не на палітычнае жыцьцё царства.

Кніга падзеленая на 36 разьдзелаў. Першыя 9 зь іх апісваюць дзейнасьць Саламона. Шмат месца нададзена будаўніцтву Храма, потым урачыстасьцям ягонага асьвячэньня, малітве Саламона і Божаму абяцаньню ў адказ на малітву цара.

Пасьля падзелу царстваў большая ўвага нададзеная паўднёвай частцы, у якой валадараць нашчадкі Давіда. Цары Юдэі ацэньваюцца за іхнюю вернасьць Запавету і тое, наколькі яны адпавядаюць той мадэлі ўлады, што пакінуў Давід.

## Вонкавыя спасылкі

* Першая кніга Летапісаў у перакладзе Васіля Сёмухі

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Кетувім
Калясішча

Назву **Калясішча** маюць:

* Калясішча — вёска ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Калясішча — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Разьдзялавічы

**Разьдзя́лавічы** — вёска ў Ганцавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у склад Хатыніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1385 чалавек
* 1999 год — 1798 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хатыніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ганцавіцкага раёну
Кнігі цароў

**Кні́гі Царо́ў** () — дзьве кнігі кананічнай юдэйскай Бібліі (Танаху), якія сканчаюць нізку раньніх прарокаў. У Сэптуагінце і ўвасьлед за ёй праваслаўным каноне, а таксама ў Вульгаце і Пешыце гэта III і IV кнігі Царстваў.

Кніга Цароў ахоплівае пэрыяд прыкладна між 960 да н. э. і 560 да н. э., апісваючы гісторыю Старажытнага Ізраілю і Юдэі ад сьмерці Давіда да вызваленьня ягонага спадкаемцы Яхоніі з бабілёнскага палону.

Падзел тэксту кнігі Цароў на дзьве прыкладна роўныя часткі не зьвязаны зь іхнім зьместам (так, расповед пра ўладараньне цара Ахаза пачынаецца ў I Цар. 22:52-54 і працягваецца ў II Цар. 1:1,2) і, па ўсёй верагоднасьці, абумоўлены тэхнічнымі прычынамі. Разьмежаваньне між кнігай Цароў і кнігамі Самуіла таксама ў значнай меры выпадковае. Пачатковыя разьдзелы I Цар. уяўляюць сабой эпілёг барацьбы за царскі сталец, гісторыя якой выкладзеная ў II Сам. 9—20.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нэвіім
Катэгорыя:Кнігі Цароў
ТПВ Тампэрэ

**ТПВ** () — фінскі футбольны клюб з гораду Тампэрэ. Заснаваны ў 1930 годзе. Чэмпіён Фінляндыі (1994).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тампэрэ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1930 годзе
BibleQuote

**«BibleQuote»** (, ) — бясплатная праграма для працы зь біблійнымі тэкстамі. Працуе ў АС Windows і Linux (праз Wine).

Інтэрфэйс «Цытаты зь Бібліі» перакладзены на чатыры мовы: ангельскую, нямецкую, расейскую і ўкраінскую.

## Магчымасьці
Праграма палягчае працу зь біблійнымі тэкстамі пасродкам падлучэньня разнастайнага слоўніка-даведачнага матэрыялу, камэнтароў і тлумачэньняў. «Цытата зь Бібліі» дазваляе выкарыстоўваць адначасна некалькі дзясяткаў перакладаў Бібліі на розных мовах (для параўнаньня і вывучэньня).

Праграма зьмяшчае тэксты на грэцкай мове (Новы Запавет) і іўрыце (Стары Запавет), а таксама дапаможную літаратуру (даведнікі, энцыкляпэдыі, слоўнікі, тлумачэньні, хрысьціянскую багаслоўскую літаратуру, мастацкія кнігі і да т. п.). У стандартны дыстрыбутыў уключаныя Лексыконы Стронга, слоўнікі Брокгауза, Віхлянцава і тэматычны слоўнік NIV/Zondervan. Дыстрыбутыў таксама зьмяшчае камэнтары з Новай Жэнэўскай Бібліі і камэнтары Ўільяма Барклі да Новага Запавету, базу паралельных месцаў (скрыжаваных спасылок), заснаваную на Treasury of Scripture Knowledge.

Праграма мае таксама ўнутраны рэдактар тэкстаў, які дазваляе пакідаць уласныя нататкі.

### Стварэньне модуляў
Зьмест праграмы можа быць грунтоўна дапоўнены пры дапамозе адмысловых модуляў-кніг, якія распрацоўваюць тыя, хто знаёмы з элемэнтарнымі прынцыпамі вэб-рэдагаваньня (без неабходнасьці адмысловых ведаў). Модуль уяўляе сабой пакет HTML-файлаў, якія адпавядаюць патрабаваньням да фарматаваньня модуля BQT, і звычайны тэкставы файл апісаньня модуля.

Стваральнікамі модуляў могуць быць усе ахвотныя. Дзеля гэтай мэты была адмыслова напісаная праграма генэраваньня модуляў.

## Выкарыстаньне
Праграма «Цытата зь Бібліі» ўжываецца ў працэсе выкладаньня Сьвятога Пісаньня ў шэрагу духоўных навучальных установаў. Так, яна ўваходзіць у сьпіс праграмнага забесьпячэньня, рэкамэндаванага катэдрай біблеістыкі Маскоўскай праваслаўнай духоўнай акадэміі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Крынічны код на code.google.com
* 

Катэгорыя:Хрысьціянскае праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Вольныя праграмы
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Windows
Ленінградзкі кодэкс

**Ленінградзкі кодэкс** (*Codex Leningradensis*) — найстарэйшы поўны рукапіс Юдэйскае Бібліі на іўрыце, у якім выкарыстоўваецца масарэцкі тэкст і тыбэрыйская вакалізацыя. Паводле каляфону датаваны 1008 або 1009 рокам. Ёсьць некалькі старэйшых кодэксаў за Ленінградзкі, прыкладам, Кодэкс Алепа, аднак ён часткова страчаны з 1947. Такім чынам, Ленінградзкі кодэкс менавіта поўны найстарэйшы рукапіс, што захаваўся да нашых дзён.

## Зьмест
Біблійны тэкст кодэксу зьмяшчае тэкст на іўрыце з тыбэрыйскімі галоснымі і знакамі кантыляцыі. На краёх аркушаў зьмешчаныя масарэцкія нататкі. Кніга напісаная на пэргамэнце і абшытая скурай.

У Ленінградзкім кодэксе выдатна захаваліся ілюстрацыі. На шаснаццаці старонках зьмешчаныя дэкаратыўныя геамэтрычныя ўзоры, якія ілюструюць тэкст.

Парадак кніг у кодэксе адпавядае тыбэрыйскай тэкстуальнай традыцыі, якая адрозьніваецца ад большасьці друкаваных юдэйскіх Бібліяў у Кетувіме. У Ленінградзкім кодэксе кнігі Кетувіму разьмешчаныя ў наступным парадку: Летапісы, Псальмы, Ёў, Выслоўі, Рут, Найвышэйшая песьня, Эклезіяст, Лямант, Эстэр, Данііл, Эзра—Нээмія.

## Мінуўшчына

Паводле зьвестак з каляфону, кодэкс быў сьпісаны ў Каіры з рукапісаў Аарона бэн Мозэса бэн Ашэра. Унікальна, што стваральнік рукапісу напісаў і зычныя, і галосныя, і масарэцкія нататкі, што незвычайна для масарэцкіх кніг.

Кодэкс захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы Расеі пад каталёжным нумарам «Фірковіч B 19 A». Ягоны былы ўладальнік, караімскі калекцыянэр Абрагам Фірковіч, не пакінуў тлумачэньняў пра тое, як ён здабыў кодэкс.

## Назва
Ленінградзкі кодэкс атрымаў назву паводле месца захоўваньня ў Расейскай нацыянальнай бібліятэцы (Санкт-Пецярбург), куды ён трапіў у 1863. Аднак паколькі кодэкс стаў дасьледавацца толькі за савецкім часам, калі места ўжо было перайменаванае ў Ленінград, дык з гэтых часоў і паходзіць ягоная назва. Часам, што праўда, сустракаюцца варыянты назвы Codex Petersburgensis, Petropolitanus або Санкт-Пецярбурскі кодэкс. Тым ня меней, гэтых назваў варта пазьбягаць дзеля адрозьненьня ад кодэксу 916 року (MS. Heb B 3), які атрымаў такую назву ў 1876 року.

## Глядзіце таксама
* Кодэкс Алепа
* Скруткі Мёртвага мора

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* The Unicode/XML Westminster Leningrad Codex, алічбаваная вэрсія
* The Leningrad Codex: A Facsimile Edition на Google books

Катэгорыя:Кнігі 1008 году
Катэгорыя:Зборы Расейскай нацыянальнай бібліятэкі
Катэгорыя:Ілюмінаваныя рукапісы
Катэгорыя:Рукапісы юдэйскай Бібліі
Катэгорыя:Культура Санкт-Пецярбургу
Novum Testamentum Graece

**Novum Testamentum Graece** — лацінская назва арыгінальнае грэцкамоўнай вэрсіі Новага Запавету. Першым друкаваным выданьнем стала Камплютэнская паліглёта кардынала Франсыска Хімэнэза дэ Сыснэраса, надрукаваная ў 1514, якая, аднак, пабачыла сьвет толькі ў 1520. За гэты час у 1516 сваю вэрсію грэцкага Новага Запавету выдаў Эразм Ратэрдамскі.

У цяперашні час пад *Novum Testamentum Graece* звычайна маюць на ўвазе выданьне **Nestle-Aland**, названае так паводле прозьвішчаў дасьледнікаў, якія ўзначальвалі крытычную працу па рэдагаваньні. Выйшла ўжо 28-е ягонае перавыданьне, скарочана NA28. Тэкст «Нэстле-Алянда» — асноўная крыніца большасьці сучасных перакладаў Новага Запавету, а таксама стандарт для акадэмічнай працы па вывучэньні Новага Запавету.

## Глядзіце таксама
* Тэкстуальная крытыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Нэстле—Алянду
* Параўнаньне тэксту Novum Testamentum Graece (NA27/UBS4) зь іншымі рукапісамі

Катэгорыя:Выданьні Бібліі
Катэгорыя:Тэкстуальная крытыка
Катэгорыя:Біблійная крытыка
Барыс Сьвятлоў

**Барыс Уладзімеравіч Сьвятлоў** (28 лютага 1958, Менск, БССР, СССР) — беларускі грамадзкі й дзяржаўны дзяяч. Рэктар Беларускага Дзяржаўнага Ўнівэрсытэту Культуры й мастацтваў (2008—2012), міністар культуры Рэспублікі Беларусь з 10 сьнежня 2012 году.

## Біяграфія
Барыс Сьвятлоў нарадзіўся ў 1958 годзе ў Менску. У 1980 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя У.І. Леніна.

У 1980—1989 гадах — старшы лябарант, малодшы навуковы супрацоўнік Інстытуту мастацтвазнаўства, этнаграфіі й фальклёру Акадэміі навук БССР. У 1989—1990 гадах — чалец рэдакцыйнай калегіі кіраваньня мастацтваў Міністэрства культуры БССР. У 1990—1991 гадах — памочнік міністра культуры БССР.

У 1991—1994 гадах — намесьнік міністра культуры Рэспублікі Беларусь.

З траўня 1994 году па сьнежань 1994 году — начальнік аддзелу кінавідэамастацтва Міністэрства культуры й друку Рэспублікі Беларусь.

Са студзеня 1995 году па жнівень 1995 году — намесьнік дырэктара фінансава-інвэстыцыйнай кампаніі «Фінансы й актывы».

У 1995—1998 гадах — намесьнік дырэктара, дырэктар Фонду падтрымкі беларускай культуры.

У 1998—2003 гадах — начальнік аддзелу кінавідэапрадукцыі, начальнік аддзелу арганізацыі інфармацыі, намесьнік дырэктара дзяржаўнай установы «Нацыянальны прэс-цэнтар Рэспублікі Беларусь».

У 2003—2008 гадах — рэктар прыватнай установы адукацыі «Інстытут парлямэнтарызму й прадпрымальніцтва».

У 2008—2012 гадах — рэктар установы адукацыі «Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт культуры й мастацтваў».

## Літаратура
* Молодежь Беларуси на современном этапе: состояние, проблемы и пути их решения / [авторский коллектив: Шпак Н. С. и др.]. — Минск, 2004.
* Чалавек і грамадства : энцыклапедычны даведнік / [У. Л. Абушэнка і інш.]. — Мінск, 1998.
* Белорусское кино : персоналии. — Минск, 2007. (Биография.)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Рэктары
Катэгорыя:Міністры культуры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Валева

**Валева** () — места ў Сэрбіі. Адміністрацыйны цэнтар аднайменнай абшчыны.

## Вонкавыя спасылкі
* Попис становништва, домаћинстава и станова 2011. у Републици Србији

Катэгорыя:Гарады Сэрбіі
Масад

, поўная назва **«Ве́дамства выве́дкі і спэцыя́льных апэра́цыяў»** (, ) — нацыянальная спэцслужба Ізраілю, адказная за выведку, сакрэтныя апэрацыі і контратэрарызм.

Галоўны офіс арганізацыі знаходзіцца ў Тэль-Авіве на бульвары цара Саўла. Кіраўнік Масаду справаздачны непасрэдна прэм’ер-міністру. З 2011 арганізацыяй кіруе Тамір Парда.

Асноўныя апэратыўныя падразьдзяленьні з 1989 року разьмяшчаюцца ў прадмесьцях Тэль-Авіву. Колькасьць занятых кадраў меркавана дасягае за 1200 чалавек. Масад лічыцца адной з найбольш эфэктыўных і прафэсійных спэцслужбаў у сьвеце.

На эмблеме арганізацыі выяўленая мэнора, адзін з элемэнтаў дзяржаўнага гербу. Дэвіз арганізацыі — верш з кнігі выслоўяў Саламона «Дзе няма добрае рады, там занепадае народ, а пры многіх радцах — дабрадзенствуе» (Высл. 11:14).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 


Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1949 годзе
Катэгорыя:Сьнежань 1949 году
Катэгорыя:1949 год у Ізраілі
Псальмы

«**Пса́льмы Даві́давы**» () — адна зь біблейскіх кніг Старога Запавету і Юдэйскай Бібліі. Зьмяшчае 150 (у праваслаўным грэцкім і славянскім варыянтах — 151) розных паводле зьместу і жанру твораў — псальмаў () — прыпісваных юдэйскаму цару Давіду, які жыў у XI стагодзьдзі да н. э. Гэты зборнік рэлігійнай лірыкі ў сваім канчатковым выглядзе быў складзены для патрэбаў ерусалімскага храмавага культу, відаць, у пасьлябабілёнскую эпоху, г. зн. не раней за VI стагодзьдзе да н. э. Як калектыўны паэтычны зборнік, які на працягу доўгага бытаваньня дапаўняўся і рэдагаваўся, Псалтыр параўнаўча позна ўвайшоў у канон юдзейскіх сьвятых кнігаў храмавага песнапеньня.

## Пераклады
Кніга Псальмаў адною зь першых перакладзеная на стараславянскую мову яшчэ за часамі Кірылы й Мятода. Выданьне асобнаю кнігаю завецца Псалтыр ды вкарыстоўваецца для сьпеваў падчас набажэнстваў.

Як папулярная кніга, Псалтыр быў у ліку найстарэйшых беларуска-ўкраінскіх друкаваных выданьняў: Францішка Скарыны (1517) й Івана Федаровіча ў Заблудаве (1570) ды Астрогу (1580).

## Глядзіце таксама
* Псалтыр

## Крыніцы

## Літаратура
* Скарына Ф. Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А. Ф. Коршунава, паказальнікі А. Ф. Коршунава, В. А. Чамярыцкага. — Мн.: Навука і тэхніка, 1990. — 207 с.: іл. С.127—128. ISBN 5-343-00151-3.

## Вонкавыя спасылкі

* Псалтыр у перакладзе Васіля Сёмухі

Катэгорыя:Кнігі Старога Запавету
Катэгорыя:Давід
Лазар Весялінавіч

**Ла́зар Весялі́навіч** (;  4 жніўня 1986 году, Новы Сад, СФРЮ) — колішні сэрбскі футбаліст, нападнік.

## Біяграфія
Распачаў кар’еру ў клюбе «Півара», доўгі час гуляў за сэрбскія клюбы зь ніжэйшых дывізіёнаў. У чэмпіянаце Сэрбіі 2012—2013 гадоў, гуляючы за «Хайдук» Лазар стаў трэцім бамбардзірам лігі, забіўшы 17 мячоў. Паводле вынікаў сэзону Весялінавіч увайшоў у сымбалічную зборную чэмпіянату. Улетку 2013 году паводле дамовы арэнды перайшоў у склад менскага «Дынама». У першым жа сваім матчы за беларускі клюб супраць «Гомелю», Лазар адзначыўся забітым мячом. Гулец стаўся адным з герояў клюбу, забіўшы ў дзьвюх сустрэчах супраць харвацкай «Лякаматывы» ў рамках Лігі Эўропы 3 мячы агулам і асыставаўшы свайму партнэру Эрнану Фігерэда. Такім чынам «дынамаўцы» прайшлі ў 3-і кваліфікацыйны раўнд, дзякуючы большай колькасьці галоў у гасьцёх (1:2, 3:2). Па заканчэньні арэнды пакінуў менскае «Дынама» і перайшоў у «Ваяводзіну» (Нові Сад).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk
* Профіль на сайце Srbija Fudbal

Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты
Карлес Кота

**Ка́рлес Ко́та Пахэ́с** (;  11 лютага 1988 году, Фігерас, Гішпанія) — колішні гішпанскі футбаліст, атакуючы паўабаронца.

## Кар’ера
Карлес нарадзіўся ў Каталёніі. У 2001 годзе ва ўзросьце 13 гадоў быў прыняты ў моладзевую сыстэму клюбу «Барсэлёна», але да гэтага гуляў у дзіцячай камандзе клюбу з роднага гораду. Аднак, Карлес ня скончыў акадэмію знакамітага клюбу, зьехаўшы ў 2007 годзе ў бэльгійскі «Мускрон».

Улетку 2008 году Кота вярнуўся ў Гішпанію, гуляючы за каманду «Атлетыка Сэвільля» ў другім гішпанскім дывізіёне. Потым сэзон правёў у іншым клюбе Сэгунды — «Бэнідорм», разам зь якім вылецеў у трэці дывізіён. У пачатку ліпеня 2010 году, не зважаючы на дзейны кантракт з «Бэнідормам», Карлес стаў гульцом кіпрскага «Анартосісу», якім кіраваў ягоны былы трэнэр па моладзеваму складу «Барсэлёны» Гільлерма Анхэль Оёс.

28 чэрвеня 2011 году далучыўся да «Дынама» Тбілісі, пераход быў праведзены ў якасьці абмену некалькімі гульцамі. Разам з грузінскім клюбам Карлес стаўся чэмпіёнам краіны. 12 ліпеня 2013 году Кота перайшоў у табар менскага «Дынама». Карлес стаўся, такім чынам, адным з трох першых гішпанскіх гульцоў у чэмпіянаце Беларусі. Спачатку часта выходзіў у кашулі дынамаўцаў на пляцоўку, але праз высокую канкурэнцыю і ліміты на колькасьць іншаземцаў у складзе, страціў месца ў камандзе. У сакавіку 2014 году перайшоў у «Бунядкор».

## Дасягеньні
**«Дынама» Тбілісі**
* Чэмпіён Грузіі: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце BDFutbol
* Профіль на сайце Futbolme
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Сьпіс гарадоў Малдовы

У **[[Малдова|Малдове]]** налічваецца 65 гарадоў. Ніжэй пададзены сьпіс гарадоў з насельніцтвам ня менш за 10 000 чалавек (2004).

## Вонкавыя спасылкі
* Численность постоянного населения Республики Молдова на 1 января 2013 года, в территориальном разрезе
* Recensămîntul populaţiei 2004 Перепись населения 2004 Population census 2004 (xls)
Рыбніца (Малдова)

**Рыбніца** () — места ў Малдове. Горад знаходзіцца пад кіраваньнем сэпаратысцкага ўраду Прыднястроўя.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Дзясятаглаў

**Дзясятагла́ў**, **Бі́блія Мацьве́я Дзяся́тага**, **Су́прасьлеўскі збо́рнік** — біблійны рукапіс, напісаны кнігапісцам з Таропца Мацьвеем Дзясятым (Мацьвеем Іванавічам) у 1507 року ў Супрасьлеўскім манастыры.

## Зьмест

Рукапіс уяўляе сабой звод кніг Бібліі. Зьяўляецца другім усходнеславянскім (пасьля Генадзеўскай Бібліі 1499) поўным зводам біблійных кніг.

Складаецца з 545 аркушаў вялікага фармату (30,7×19,5 см), якія зьмяшчаюць большасьць кніг Старога і ўвесь Новы Запавет. Акрамя Бібліі, у Дзясятаглаве ёсьць Месяцаслоў.

На кожнай старонцы па 35 радкоў тэксту. На палёх шматлікія пазнакі перапісчыка і пазьнейшых уладальнікаў. Рукапіс сьпісаны цудоўным каліграфічным почыркам перапісчыка карычневым і чырвоным атрамантам, а ў Новым Запавеце яшчэ й золатам і сіняй фарбай. Пры гэтым золата выкарыстоўваецца для цытатаў са Старога Запавету і вылучэньня словаў і вучэньняў Ісуса Хрыста, а сіняй фарбай напісаныя рэмаркі, што ўводзяць простую мову.

На апошнім аркушы зьмешчаная прыпіска перапісчыка з падрабязнай аўтабіяграфіяй пад назваю «О напісавшем кнігі сія». Адтуль становіцца вядома, што Мацьвей быў дзясятым дзіцем у сям’і (адсюль ягоная мянушка Дзясяты).

У кнізе прысутнічае мініятура рэдкага сюжэту з пэрсаніфікацыяй Сафіі — мудрасьці Божай.

## Мінуўшчына
Ідэя скласьці поўны збор кніг Бібліі на славянскай мове паходзіла зь вялікакняскага двара. Дзеля гэтага ў Вільню для працы над рукапісам быў прыцягнуты выхадзец з Маскоўскай Русі, спрактыкаваны кнігапісец Мацьвей Дзясяты. Праца цягнулася шэсьць гадоў (1502—1507), пад час якіх памёр замоўца — вялікі літоўскі князь Аляксандар, і Мацьвей сканчаў працу ўжо ў Супрасьлі.

Захоўваўся ў Супрасьлеўскім манастыры. У сярэдзіне XIX стагодзьдзя трапіў у асабістую бібліятэку япіскапа Паўла Дабрахотава, пасьля якога перайшоў у валоданьне акадэміка Сразьнеўскага. У 1910 року разам са зборамі Сразьнеўскага рукапіс трапіў у бібліятэку пецярбурскай Акадэміі навук.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Мікалай Мікалаеў, загадчык Аддзелу рэдкіх кніг Расейскай нацыянальнай бібліятэкі. Пачаткі каліграфічнай ілюмінацыі Бібліі ў Беларусі 

Катэгорыя:Старабеларуская літаратура
Катэгорыя:Хрысьціянскія рукапісы
Катэгорыя:Супрасьля
Катэгорыя:Расейская нацыянальная бібліятэка
Катэгорыя:Кнігі 1507 году
Сарокі (Малдова)

**Саро́кі** (, ) — места на поўначы Малдовы.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Дубасары

**Дубасары** () — места ў Прыднястроўі (Малдова).

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Слабазія

**Слабазія** () — места ў Малдове, дэ-факта кантралюецца непрызнаным Прыднястроўем. Разьмешчанае на паўднёвым усходзе Малдовы.

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Ляваль (Квэбэк)

**Ляваль** () — горад у Канадзе, разьмешчаны ў паўднёва-заходняй правінцыі Квэбэк, на поўначы ад Манрэалю. Ляваль зьяўляецца цэнтрам аднайменнага рэгіёну правінцыі. Гэта самае вялікае прадмесьце Манрэаля, трэці паводле велічыні муніцыпалітэт у правінцыі Квэбэк, і трынаццаты паводле велічыні горад у Канадзе з насельніцтвам у 401 553 чалавекі ў 2011 годзе.

## Гісторыя
Першымі эўрапейскімі пасяленцамі былі езуіты ў 1636 годзе, дзе яны атрымалі маноры. Сельскай гаспадаркай на тэрыторыі сучаснага гораду пачалі займацца ў 1670 годзе. У 1675 годзе кантроль над тэрыторыяй атрымаў Франсуа дэ Манмарансі-Ляваль. 

## Эканоміка
Разнастайнасьць эканомікі Лявалю засяроджаная вакол тэхналёгіяў, фармацэўтычнай прамысловасьці й розьнічнага гандлю. У горадзе маюцца шмат фармацэўтычных лябараторыяў. Ляваль мае чатыры розныя прамысловыя паркі.

## Гарады-сябры
*  Ляваль, Францыя (з 1984)
*  Пэтах-Тыква, Ізраіль (з 1986)
*  Клягенфурт, Аўстрыя (з 2005)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Труа-Рыўер

**Труа-Рыўер** () — горад у Канадзе, месьціцца ў правінцыі Квэбэк у месцы зьліцьця рэкаў Сэн-Марыс і Сьвятога Ляўрэнція. Горад разьмешчаны ў адміністрацыйным рэгіёне Марысі, на паўночным беразе ракі Сьвятога Ляўрэнція насупраць гораду Бэканкур. Труа-Рыўер зьяўляецца эканамічным і культурным цэнтрам свайго рэгіёну. Ён быў заснаваны 4 ліпеня 1634 году, стаўшы, такім чынам, другім сталым паселішчам у Новай Францыі, пасьля гораду Квэбэк у 1608 годзе.

## Гісторыя
На працягу доўгага часу на тэрыторыі сучаснага гораду жылі індзейцы плямёнаў алганкіны й абэнакі. Францускі дасьледчык Жак Карт’е апісаў месца падчас свайго другога падарожжа ў Новы сьвет у 1535 годзе. Назва гораду, аднак, была дадзена толькі ў 1599 годзе, капітанам Франсуа Гравэ Дзю Понам, і ўпершыню стала ўжывацца пра стварэньні мапаў у 1601 годзе.

Дзякуючы свайму стратэгічнаму становішчу, горад меў важную ролю ў калёніі ў гандлі мехам. Пасёлак стаў рэзыдэнцыяй рэгіянальнага ўраду ў 1665 годзе. Урсулінкі прыбылі ў паселішча ў 1697 годзе, стварылі ў ім першую школу й дапамаглі мясцовым місыянэрам зьвярнуць у хрысьціянства мясцовых абарыгенаў і мэтысаў.

У 1760 годзе горад быў захоплены Вялікабрытаніяй.

## Эканоміка
Труа-Рыўер зьяўляецца найстарэйшым прамысловым горадам Канады, дзякуючы стварэньню ў 1738 годзе першай у краіне гiсэрні. Першая інфраструктура для порту была пабудавана ў 1818 годзе недалёка ад вуліцы Сэн-Антуан, а сёньня гарадзкі порт апрацоўвае 2,5 млн тон грузаў штогод. Першая чыгунка была пабудавана ў 1879 годзе для падтрымкі лесапрамысловасьці.

## Гарады-сябры
*  Тур, Францыя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Мэт’ю Пэры

**Мэт’ю Лэнгфард Пэры** (; 19 жніўня 1969 году, Ўільямзтаўн, Масачусэтс, ЗША — 28 кастрычніка 2023, Лос-Анджэлес, ЗША) — канадзка-амэрыканскі актор і комік, найбольш вядомы рольляй Чэндлера Бінга ў амэрыканскім камэдыйным тэлесэрыяле ''Сябры'' (1994—2004), а таксама Нікаласа «Оза» Азяранскі ў фільме *[[Дзевяць ярдаў]]* і ягоным працягу *[[Дзесяць ярдаў]]*. Пэры таксама быў запрошаным акторам у сэрыялах ''Элі Макбіл'', *[[Бэвэрлі-Гілз, 90210]]*, ''Заходняе крыло'', ''Клініка'', удзельнічаў у агучваньні эпізоду ''Сымпсанаў''.

## Біяграфія
Не зважаючы на тое, што Мэт’ю нарадзіўся ў ЗША, дзяцінства ён правёў у сталіцы Канады горадзе Атава. Пасьля сканчэньня сярэдняй школы ён паступіў у каледж Glebe Collegiate Institute ў Атаве. Першыя крокі ў акторскай справе Пэры зрабіў яшчэ калі навучаўся ў школе, у шоў «Наш Горад», дзе ён гуляў героя Джорджа Гібса, і зьявіўся як пачатковец у пастаноўцы «Цудатворац».

Пасьля працы на тэлебачаньні ён жадаў паступіць ва Ўнівэрсытэт Паўднёвай Каліфорніі, але калі яму прапанавалі вядучую ролю Чэза Расэла ў сэрыяле ''Другі Шанец'', ён пераключыўся на акторства. У 2002 годзе зьняўся ў фільме *[[Развод па-амэрыканску]]*.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мэт’ю Пэры на Internet Movie Database

Катэгорыя:Канадзкія акторы
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША
Сыдні Кросьбі

**Сы́дні Па́трык Кро́сьбі** (;  7 жніўня 1987 году, Коўл-Гарбар, Галіфакс, Новая Шатляндыя, Канада) — канадзкі хакеіст, цэнтральны нападнік клюбу «Пітсбург Пінгвінз», які гуляе ў НХЛ, а таксама ягоны капітан. «Пінгвінамі» быў абраны на драфце ў 2005 годзе пад першым нумарам у першым жа раўндзе. У сэзоне 2006—2007 гадоў, набраўшы ў рэгулярным сэзоне 120 пунктаў (36 галоў і 84 перадачы), Кросьбі атрымаў Трафэй Арта Роса як найлепшы бамбардзір лігі. Ён стаў самым маладым хакеістам у гісторыі НХЛ, які здолеў гэтае зрабіць. У тым жа сэзоне Сыдні, акрамя Трафэя Арта Роса, атрымаў два іншыя найвышэйшыя індывідуальныя трафэі НХЛ — Памятны трафэй Гарта і Ўзнагарода Тэда Ліндсэя, — і стаў толькі сёмым хакеістам у гісторыі, які сабраў за сэзон такую калекцыю.

Кіраваны Кросьбі «Пітсбург» двойчы запар выходзіў у фінал Кубка Стэнлі, дзе абодва разы сустракаўся з «Дэтройт Рэд Ўінгс». У 2008 годзе «пінгвіны» саступілі ў сэрыі (2:4), аднак праз год узялі рэванш, атрымаўшы перамогу ў сэрыі зь лікам 4:3. На зімовых Алімпійскіх гульнях у Ванкувэры гуляючы за зборную Канады забіў пераможны гол у овэртайме фінальнага матчу супраць зборнай ЗША, стаўшы такім чынам алімпійскім чэмпіёнам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Канадзе
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты і хакеісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Уладальнікі трафэя Арта Роса
Катэгорыя:Уладальнікі ўзнагароды Тэда Лінсдэя
Катэгорыя:Уладальнікі трафэя Марыса Рышара
Катэгорыя:Уладальнікі трафэя Лу Марша
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Славія Істочна-Сараева

«**Славія**» () — басьнійскі футбольны клюб з гораду Істочна-Сараева. Заснаваны ў 1908 годзе. Уладальнік Кубка Босьніі і Герцагавіны (2009).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Істочна-Сараева
Гатыно

**Гатыно** () — горад у Канадзе, разьмешчаны ў правінцыі Квэбэк насупраць сталіцы краіны гораду Атава, якая месьціцца ў правінцыі Антарыё. З прычыны цеснай эканамічнай, культурнай і транспартнай інтэграцыі з Атавай аб’ядноўваецца зь ёй і шэрагам іншых муніцыпалітэтаў у Нацыянальны сталічны рэгіён.

## Гісторыя
Назва паселішча Гатыно паходзіць ад ракі Гатыно, паводле назвы якой, у сваю чаргу, існуюць дыскусіі.

У пачатку XIX стагодзьдзя перасяленец з ЗША Філемон Райт заснаваў ля Шад’ерскіх вадаспадаў сваё паселішча Райтстаўн, які пазьней быў горадам Гал, дзе яшчэ пры ягоным жыцьці паўстала мноства майстэрняў і заводаў, бурна разьвівалася лясная прамысловасьць. Райтстаўн хутка разросься да заходняга берага ракі Гатыно. Неўзабаве пасьля збудаваньня канала Рыдо на процілеглым беразе ракі Атава Райтстаўн саступіў свой уплыў суседняй Атаве, куды перацякла значная частка працоўнай сілы, аднак Райтстаўн і навакольныя пасёлкі, у тым ліку Гатыно на ўсходнім беразе аднайменнай ракі, працягвалі гуляць важную ролю ў драўнянай прамысловасьці. Магнат з Гала Эзра Батлер Эдзі быў адным з найбольш уплывовых прамыслоўцаў Канады свайго часу.

Галскі пажар 1900 году цалкам зьнішчыў стары Гал і ў значнай меры закрануў таксама цэнтральную частку суседняй Атавы.

## Насельніцтва
Колькасьць насельніцтва складае 265 349 жыхароў згодна з дадзенымі на 2011 год. Гатыно займае 17-ы радок паводле колькасьці насельніцтва ў Канадзе. З тае прычыны, што горад знаходзіцца на тэрыторыі Квэбэку, адзінай афіцыйнай мовай тут з 1974 году зьяўляецца француская, якая ёсьць роднай для 88% насельніцтва. 10% жыхароў карыстаюцца ангельскай мовай, 2% — іншымі.

У адрозьненьне ад іншых рэгіёнаў Квэбэку, у горадзе моцныя прафэдэральныя, а ня сэпаратысцкія, настроі. Гэта зьвязана з тым, што многія жыхары Гатыно знаходзяць працу ў суседняй Атаве, дзе таксама маюцца франкамоўныя анклавы.

## Эканоміка
Гістарычна Гатыно з моманту заснаваньня быў адным з цэнтраў канадзкай драўнянай прамысловасьці. Тутака паўсталі запалкавы й папяровы заводы прамыслоўца Эдзі, броварня (цяпер Тэатар Выспы). У разьвіцьці ўсходніх сэктараў будучага Гатыно вялікую ролю адыграла сямейства Макларэнаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Шэрбрук

**Шэрбрук** () — горад у Канадзе, разьмешчаны ў правінцыі Квэбэк, сталіца адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі Эстры ў гісторыка-культурным рэгіёне Ўсходнія Кантоны. Насельніцтва горада складае больш за 154 тысяч жыхароў (2011). Горад разьмешчаны ў 150 км на ўсход ад Манрэаля і ў 50 км на поўнач ад мяжы з ЗША. Шэрбрук зьяўляецца асноўным эканамічным, палітычным, культурным і інстытуцыянальным цэнтрам свайго рэгіёну.

Шэрбрук зьяўляецца важным цэнтрам унівэрсытэтскага жыцьця, маючы восемь адукацыяйных установаў, дзе навучаюцца 40 тысяч студэнтаў і працуе каля 11 тысячаў чалавек, 3 700 зь якіх зьяўляюцца прафэсарамі, выкладчыкамі й дасьледчыкамі. Прамы эканамічны прыбытак адукацыйныай дзейнасьці перавышае 1 млрд даляраў. Доля студэнтаў складае 10,32 чалавекі на 100 жыхароў. Прапарцыйна насельніцтву гораду, Шэрбрук мае самую вялікую канцэнтрацыю студэнтаў у Квэбэку.

Горад названы ў гонар Джона Коўп Шэрбрука — генэрал-губэрнатара Канады ў пачатку XIX стагодзьдзя.

## Гісторыя
Тэрыторыя Эстры й Шэрбруку доўгі час была заселеная індзейскімі плямёнамі іракезаў і алганкінаў. У ходзе францускай калянізацыі Канады XVII—XVIII стагодзьдзяў, даліны рэкаў Сьвятога Ляўрэнція й ягоных прытокаў, у прыватнасьці ракі Сьвятога Францыска, увайшлі ў склад францускіх каляніяльных уладаньняў, якія атрымалі назву Новая Францыя. Нягледзячы на ​​сваю тэрытарыяльную прыналежнасьць, рэгіён, які пасьля стаў Усходнімі Кантонамі, ня быў заселены францускімі каляністамі й заставаўся пакрытым лясамі, у якіх вандравалі нешматлікія індзейскія плямёны.

Брытанская акупацыя, якая зьмяніла францускі рэжым у 1760-х гадох, у першыя дзесяцігодзьдзі ніяк не адбілася на жыцьці рэгіёну — ён працягваў заставацца незасвоеным і бязьлюдным, хоць не так далёка — у даліне ракі Сьвятога Ляўрэнція, працягвалі захоўвацца агмені франкаканадзкага гаспадараньня, якія засталіся на месцы былых сеньёраў-надзелаў мясцовай шляхты. Сытуацыя зьмянілася толькі пасьля амэрыканскай Вайны за незалежнасьць, што завяршылася ў 1783 годзе, пасьля чаго групы прабрытанскі настроеных ляялістаў вырашылі перасяліцца на тэрыторыю Канады, па-ранейшаму падкантрольную рэжыму.

Брытанскі ўрад усяляк заахвочваў англамоўных перасяленцаў, у тым ліку з самой Вялікабрытаніі, з мэтай заваяваць і канчаткова асыміляваць франкаканадцаў.

## Эканоміка
Шэрбрук зьяўляецца буйным чыгуначным вузлом. Таксама гэта некалі быў буйны цэнтар тэкстыльнай і трыкатажнай прамысловасьці. Вытворчасьць чыгуначнага рухомага складу, абсталяваньня для горназдабыўной і цэлюлёзна-папяровай прамысловасьці. У 2007 годзе канадзкі часопіс *[[Canadian Business Magazine]]* паставіў Шэрбрук на першае месца сярод гарадоў Канады са спрыяльнымі ўмовамі вядзеньня бізнэсу.

## Адукацыя
У горадзе разьмешчаны франкафонны Шэрбрускі ўнівэрсытэт, і з моманту зьліцьця зь Ленаксьвілем у 2002 годзе — англамоўны Бішопскі ўнівэрсытэт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Сьпіс муніцыпальных выбарчых акругаў у Манрэалі

**Сьпіс муніцыпальных выбарчых акругаў у [[Манрэаль|Манрэалі]]** — ніжэйузгаданы сьпіс муніцыпальных выбарчых акругаў у горадзе. Яны звычайна ствараліся ў перадвыбарчых мэтах і заснаваныя паводле гістарычных межаў раёнаў, колішніх мястэчак ці местаў.

## [[Антсік-Карт’евіль]]
* Антсік
* Бардо-Карт’евіль
* Сэн-Сюльпіс
* Соль-о-Рэкае

## [[Анжу]]
* Анжу-Сантр
* Анжу-Эст
* Анжу-Ўэст

## [[Кот-дэ-Нэж-Нотр-Дам-дэ-Грас]]
* Кот-дэ-Нэж
* Дарлінгтан
* Ляяля
* Нотр-Дам-дэ-Грас
* Сноўдан

## [[Ляшэн]]
* Каналь
* Форт-Ралян
* Ж. Эмэры-Право

## [[Ля-Саль]]
* Сэсыль-П.-Ньюмэн
* Со-Сэн-Люі

## [[Ле-Плято-Мон-Руаяль]]
* Дэ-Лярым’е
* Жан-Манс
* Майл-Энд

## [[Ле-Сюд-Ўэст]]
* Сан-Анры-Пэтыт-Бургонь-Пуант-Сэн-Шарль
* Сэн-Поль-Эмар

## [[Ль’Іль-Бізар-Сэн-Жэнэўеў]]
* Дэні-Бэнжамэн-Віжэ
* Жак-Бізар
* П’ер-Фарэт’е
* Сэн-Жэнэўеў

## [[Мэрсье-Ашэляга-Мэзанёў]]
* Ашэляга
* Люі-Рыель
* Мэзанёў-Лёнг-Пуант
* Тэтравіль

## [[Манрэаль-Нор]]
* Мары-Клярак
* Авід-Клермон

## [[Утрэмон]]
* Клёд-Р’ян
* Жан-Савэ
* Жазэф-Баб’ян
* Рабэр-Бураса

## [[П’ерфон-Раксбаро]]
* П’ерфон-Раксбаро-Эст
* П’ерфон-Раксбаро-Ўэст

## [[Рыўер-дэ-Прэры-Пуант-о-Тромбль]]
* Ля-Пуант-о-Прэры
* Пуант-о-Тромбль
* Рыўер-дэ-Прэры

## [[Размон-Ля-Пэтыт-Патры]]
* Эт’ен-Дэзмарт’ё
* Мары-Віктаран
* Сэн-Эдуар
* В’ё-Размон

## [[Сэн-Ляран]]
* Кот-дэ-Льес
* Нарман-Макларэн

## [[Сэн-Леанар]]
* Сэн-Леанар-Эст
* Сэн-Леанар-Ўэст

## [[Вэрдэн (Манрэаль)|Вэрдэн]]
* Шамплэн-Ль’Іль-дэ-Сёр
* Дэзмаршэ-Кроўфард

## [[Віль-Мары]]
* Пітэр-МакГіл
* Сэн-Жак
* Сэн-Мары

## [[Вільрэ-Сэн-Мішэль-Парк-Экстэнсьён]]
* Франсуа-Пэро
* Парк-Экстэнсьён
* Сэн-Мішэль (былы Віль-Сэн-Мішэль)
* Вільрэ

## Глядзіце таксама
* Акругі Манрэалю
* Сьпіс раёнаў Манрэалю
* Манрэальская меская Рада

Катэгорыя:Манрэаль
Макензі (рака)

**Макензі** (, па-атапаску: *Deh Cho*) — найбуйнейшая рака на поўначы Канады. Даўжыня ракі 1738 кілямэтраў. Упершыню адкрыта Аляксандрам Макензі ў 1789 годзе. Зьяўляецца суднаходнай ракой. Даўжыня суднаходнай часткі рачной сыстэмы 2200 км. Ад Ўотэрўэйсу на раце Атапаска да порта Тактаяктук на ўзьбярэжжы мора Бафорта. Найбольш вялікія насельныя пункты: Інувік, Аклавік, Форт-Норман, Форт-Провідэнс і нафтапрамысловы цэнтар Норман-Ўэлс.

Пачаткам вытока ракі лічыцца Вялікае Нявольніцкае возера, таксама да ракі належаць азёры Воластон, Клэр, Атапска і Вялікае Мядзьведжае. Апошняе зьвязана з ракой праз прыток Вялікая Мядзьведжая. Сярэдні сьцёк вады ў вусьці складае ў сярэднім 10 700 м³/с. Што ставіць раку па дадзенаму паказчыку на другое месца сярод рэк Паўночнай Амэрыкі пасьля Місысыпі. Адносна невялікая воднасьць Макензі тлумачыцца блякуючым эфэктам Скалістых гор, якія зьніжаюць уплыў Ціхага акіяну на ніжэйшую частку яе вадазбора.

Макензі, як і большасьць рэк Канады, належыць да басэйна Арктычнага акіяну. У цэнтральных і паўночных раёнах краіны рэкі і азёры ад 5 да 9 месяцаў пакрытыя лёдам. Макензі замярзае ў верасьні — кастрычніку, ускрываецца ў траўні, у нізоўі — у пачатку чэрвеня; жыўленьне сьнежнае і дажджавое; паводка вяснова-летняя.

Даліна ракі сфармавана тоўшчай алювіяльных і водна-ледавіковых адкладаньняў, моцна забалочана, пакрыта яловым лесам.

## Вонкавыя спасылкі

* Information and a map of the Mackenzie’s watershed

Катэгорыя:Рэкі Паўночна-Заходніх тэрыторыяў
Катэгорыя:Басэйн мора Бафорта
Антсік

**Антсі́к** (, [ɔnˈtsik]) — раён у паўночнай частцы Манрэалю, правінцыя Квэбэк, Канада. Гістарычна зьяўляўся асобнай вёскай, у 1910 року стаў часткаю места Манрэаль. За нашым часам зьяўляецца часткаю акругі Антсік-Карт’евіль.

У Антсіку месьцяцца каледж Антсіку ды Спартовы комплекс Клёд-Рабіляр.

## Гістарычны нарыс
Заснаваны 21 студзеня 1897 году паводле абвяшчэньня правінцыйнага ўраду Квэбэку. Рада новае вёскі дзейнічала да 1910 году, калі ў правінцыі прынялі законы аб стварэньні Хартыі места Манрэаль. Яна была ўлучаная ў яго склад і пазьней была злучаная з раёнам Нуво-Бардо, утварыўшы такім чынам акругу Антсік-Бардо. Пазьней, у 1918 годзе былі далучаныя Карт’евіль ды Соль-о-Рэкале. Пасьля абмену тэрыторыяў у 1952 року Антсік атрымаў частку акругі Сэн-Ляран.

## Асобы
* Марыс Рышар — хакеіст, большую часткую свайго жыцьця пражыў у Антсіку.

## Глядзіце таксама
* Антсік-Карт’евіль
* Гармэн (Манрэаль)

## Вонкавыя спасылкі
* Ahuntsic.com le portail de quartier Ahuntsic à Montréal
* Borough Ahuntsic / Cartierville | Montreal
* Ahuntsic - Commission de la toponymie du Québec
* Ville de Montréal - Arrondissement Ahuntsic-Cartierville

Катэгорыя:Манрэаль
Сэн-Жэром

**Сэн-Жэром** () — горад у Канадзе, разьмешчаны ў правінцыі Квэбэку, непадалёк ад гораду Мірабэлю, прыкладна за 40 км на паўночны захад ад Манрэалю. Горад названы ў гонар Сьвятога Гераніма, вядомага як перакладчык Бібліі з грэцкай і іўрыту на латынь. Ягоны пераклад вядомы як Вульгата.

## Гісторыя
Тэрыторыя, на якой разьмешчаны цяперашні горад Сэн-Жэром была даравана ў 1752 годзе маркізу Дэ-ля-Жанк’еру, губэрнатару Новай Францыі, як сэньёр Міль-Іль. З 1760 па 1840 гады, тэрыторыя належала сем’ям Дзюмон і Ляфэўр, якія пражывалі ў горадзе Сэнт-Эсташы, у 25 км на поўдзень. Дзюмон і Ляфэўр саступілі землі каляністам на поўнач ад Манрэалю. Каталіцкі прыход Сэн-Жэром быў створаны 15 лістапада 1834 году, а сама вёска была ўтворана 1 ліпеня 1845 году губэрнатарам Мэткальфам.

Антуан Лябэль быў парафіяльным сьвятаром у Сэн-Жэроме на працягу 22 гадоў, з 1868 году да сваёй сьмерці ў 57 гадоў.

Лябэль высунуў ідэю пабудовы чыгункі на поўнач у 1869 годзе. Чыгунка дасягнула Сэн-Жэрому ў 1876 годзе, збольшага таму, што чыгунка разглядалася як спосаб задавальненьня патрэбаў ў дровах і будаўнічых матэрыялаў для гарадзкіх цэнтраў, як то Манрэаль і Квэбэк.

## Славутасьці
* Каталіцкі сабор, які ўтрымоўвае невялікі музэй
* Стары-Пале — музэй сучаснага мастацтва й грамадзкая бібліятэка
* Музэй сучаснага мастацтва Лярантыдаў
* Статуя Антуана Лябэля, які быў галоўным адказным за калянізацыю Лярантыдаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Стужыца (неадназначнасьць)

Назву **Стужыца** маюць:

* Стужыца — букавы лес ва Ўсходніх Карпатах
* Стужыца — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
Канада (неадназначнасьць)

**[[Канада]]** — дзяржава ў Паўночнай Амэрыцы. Іншыя значэньні:

* Канада — заснавальнік індыйскае філясофскай школы вайшэшыка
* Канада — мова дравідыйскай групы
* Канада — народ у Індыі
* Канада — пісьмовасьць мовы канада
Ян Агінскі

**Ян Гіацынт (Яцэк) Агі́нскі** (каля 1625 — ) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.

Ваўкавыскі харужы з 1650 і маршалак з 1657, падваявода віленскі ў 1661—1665, польны пісар ВКЛ ў 1668—1672, ваявода мсьціслаўскі ў 1672—1682, полацкі і гетман польны літоўскі з 1682; пасол на соймы 1658, 1667, 1668, дэпутат Трыбуналу ВКЛ у 1654.

У 1654 перайшоў на бок цара Аляксея Міхайлавіча, з 1656 зноў у войску ВКЛ, удзельнічаў у бітвах супраць швэдаў і войскаў цара, супраць туркаў і крымскіх татараў. Удзельнік бітвы пад Венай 1683.

Пераходзіў з адных магнацкіх груповак у іншыя са значнай выгадай для сябе.

Валодаў шматлікімі маёнткамі.

## Сям'я
З роду Агінскіх, сын Самуэля і Соф’і Білевіч.

Двойчы жанаты: з Ганнай Сямашкай (шлюб у 1645) меў дзяцей
* Мікалая Францішка;
* Рыгора Антонія;
* Льва Казімера;
* Ганну;
* Марыяну Ганну;
* Алену.

Другі раз ажаніўся ў 1660 зь Янай Тэадорай Нарушэвіч, дачкой Станіслава Нарушэвіча, ад якой меў дзяцей:
* Аляксандра;
* Казімера Дамініка;
* Марцыяна Антонія.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
*  Генеалогія магнацкіх радоў Рэчы Паспалітай

Ян
Катэгорыя:Ваяводы полацкія
Катэгорыя:Ваяводы амсьціслаўскія
Катэгорыя:Пісары польныя літоўскія
Катэгорыя:Падваяводы віленскія
Катэгорыя:Маршалкі земскія ваўкавыскія
Катэгорыя:Харужыя ваўкавыскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Найбуйнейшая ў сьвеце сякера

**Найбуйнейшая ў сьвеце сякера** () — кампазыцыя, якая месьціцца ў мястэчку Накаўік правінцыі Нью-Брансўік, Канада.

Сякера сягае 15 мэтраў у вышыню, яе маса складае больш за 55 тон. Шырыня сякерышча складае 7 мэтраў, дыямэтар бэтоннай асновы кампазыцыі — 10 мэтраў. Кампазыцыя была замоўленая, спраектаваная ды пабудаваная ў 1991 годзе кампаніяй у мястэчку Ўудстак. Існуе таксама й капсула часу, убудаваная ў сякерышча.

## Цытаты ды адзнакі

## Глядзіце таксама
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Нью-Брансўік
Аляксей Тупчы

**Аляксе́й Ту́пчы** (;  22 жніўня 1986 году, Первамайск, УССР) — былы ўкраінскі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
Першым трэнэрам гульца зьяўляецца Канстанцін Дацэнка. У юнацтве выступаў за кіеўскія РВУФК і «Зьмена-Абалонь».

У 2004 годзе трапіў у беларускі клюб «Дняпро-Трансмаш» з гораду Магілёва, які на наступны сэзон пачаў называцца «Дняпро». У лютым 2007 году знаходзіўся на праглядзе ў клюбе «Мэталюрг-Кузбас». Улетку 2009 году быў на праглядзе ў калінінградзкай «Балтыцы». У 2009 годзе Аляксей разам з «Дняпром» стаў бронзавым прызэрам чэмпіянату Беларусі. 1 ліпеня 2010 году дэбютаваў у эўракубках у выязным матчы кваліфікацыі Лігі Эўропы супраць альбанскага «Лячы» (1:1), Тупчы пачаў матч у аснове, але на 86 хвіліне быў заменены на Максіма Карповіча. Пазьней Аляксей Тупчы адгуляў у двух прайграных матчах супраць гішпанскага «Вільярэалу» (7:1 паводле сумы двух матчаў).

У студзені 2011 году перайшоў на правах вольнага агента ў «Віцебск». У складзе клюбу ў чэмпіянаце Беларусі дэбютаваў 2 красавіка 2011 году ў выязным матчы супраць берасьцейскага «Дынама» (3:0). Пасьля непрацяглага знаходжаньня ў табарах клюбаў «Белшына» й «Гомель», вярнуўся ў клюб з Магілёва. У студзені 2014 году перайшоў у салігорскі «Шахцёр». У лютым 2015 году падпісаў кантракт з магілёўскім «Дняпром». У студзені 2016 году перайшоў у «Гарадзею». У ліпені 2017 году вярнуўся ў магілёўскі «Дняпро». У лютым 2018 году падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». З 2019 году выступае за клюб «Горкі».

## Дасягненьні
**[[Дняпро Магілёў|Дняпро]]**
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2009

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце transfermarkt.de
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Дняпро (неадназначнасьць)

Назву **Дняпро** маюць:

* Дняпро — рака ў Расеі, Беларусі і Ўкраіне

## Населеныя пункты
* Дніпро — места ва Ўкраіне, цэнтар Днепрапятроўскай вобласьці
* Дняпро — пасёлак у Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі

## Футбольныя клюбы
* «Дняпро» — украінскі футбольны клюб з Дніпра
* «Дняпро 1918» — украінскі футбольны клюб з Дніпра
* «Дняпро» — беларускі футбольны клюб з Магілёва

## Іншае
* Дняпро — станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну
Сэн-Эсташ

**Сэн-Эсташ** () — горад у Канадзе, разьмешчаны ў правінцыі Квэбэк, ляжыць у месцы зьліцьця ракі Шэн і Міль-Іль, у адміністрацыйным рэгіёне Лярэнтыды, у 30 км на захад ад Манрэаля. Швэдзкая кампанія Volvo мае ў горадзе завод па зборцы аўтобусаў.

## Гісторыя
Горад быў заснаваны ў 1770 годзе. Шырока вядомы дзякуючы значнай бітвы 14 сьнежня 1837 году падчас паўстаньня ў Ніжняй Канадзе. Паўстанцы былі разьбітыя й брытанская армія спаліла некалькі гарадоў. Бітва больш вядомая як бітва пры Сэн-Эсташы.

## Насельніцтва
Колькасьць насельніцтва складае 44 154 жыхароў згодна з дадзенымі на 2011 год. Француская мова, як і ва ўсім Квэбэку, прэвалюе над ангельскай.

## Славутасьці
У мястэчку маецца заапарк рэптыліяў Exotarium. На захад ад горада разьмяшчаецца заапарк папугаў Perroquets en folie.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Квэбэку
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Лябэрж

**Возера Лябэ́рж** (, ) — возера, пашырэньне рэчышча ракі Юкан на поўнач ад гораду Ўатгорс, Юкан, Канада. Даўжыня возера складае 50 км, шырыня — ад двух да пяці км.

Вада ў возеры зьяўляецца вельмі халоднай, праз што ў навакольлях возера ўзьнікае суворы мікраклімат ды высокая зьменлівасьць надвор’я.

На мове тагіш возера вядомае як «Kluk-tas-si», сярод тлінгітаў — як «Tahini-wud». Ангельскамоўная назва возера зьявілася ў 1870 годзе і паходзіць ад прозьвішча Рабэра дэ ля Бэржа (1638—1712), аднаго зь першых каляністаў Новае Францыі (1658). Яно стала вядомым у асяродку старацеляў часоў Залатое Ліхаманкі на Кландайку 1890-х гадоў, якія праходзілі возера ракою Юкан на шляху ў Доўсан.

Возера згадвалі ў сваіх творах пісьменьнікі Джэк Лёндан («Grit of Women», 1900 год; «The Call of the Wild», 1903 год) ды Робэрт Ўільям Сэрвіс («Тhe Cremation of Sam McGee», 1907 год).

У 1999 годзе ў кемпінгавай зоне возера быў усталяваны знак, які папярэджвае пра забарону ўжываньня пячонкі мянтуза, а таксама раіць не ўжываць азёрную фарэль больш чым за два разы на месяц на аднаго чалавека. Абодва папярэджаньні ўзьніклі ў выніку забруджваньня таксафэнам, маштабнага выкарыстаньня пэстыцыдаў і празьмернага вылаву рыбы ў возеры, што прывяло да зьменаў у ягоным тыпічным харчовым ланцугу.

Увесну 2009 року дасьледнікі выявілі на дне возера задняколавы параход пэрыяду Залатое Ліхаманкі «A. J. Goddard», які патануў у 1901 годзе, на параходзе загінула трох чальцоў каманды. Падводныя археолягі дасьледуюць карабель. Судна патрапіла ў топ археалягічных знаходак 2009 году паводле вэрсіі National Geographic. Урад Юкану прызначыў месца караблекрушэньня гістарычным месцам. Фанограф ды тры запісы, знойдзеныя ў ім, далі ўяўленьне таго, якія песьні слухалі за часамі Ліхаманкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Lake Laberge at Natural Resources Canada
* Sunken Canadian stern-wheeler is an underwater time capsule — latimes.com

Катэгорыя:Азёры Канады
Затока Каралевы Шарлоты (Канада)

**Затока Каралевы Шарлоты** () — затока ў паўночна-ўсходняй частцы Ціхага акіяну ля ўзбярэжжа правінцыі Канады Брытанская Калумбія.

## Геаграфія
Затока падзяляе астравы Гайда-Гўаі й востраў Ванкувэр. На поўначы злучаецца з пратокай Гэкатэ, на поўдні з пратокай Каралевы Шарлоты. Паўночная мяжа затокі праходзіць па лініі, праведзенай паміж мысам Сэнт-Джэймз на востраве Канг і самай паўднёвай кропкай вострава Прайс. Раней паўночнай мяжой затокі лічылася лінія паміж мысам Сэнт-Джэймз і самой паўднёвай кропкай вострава Арыстазабал. Паўднёвая мяжа затокі праходзіць па лініі, праведзенай паміж мысам Скот і мысам Сутыл на востраве Ванкувэр, і па лініі паміж мысам Сутыл і мысам Каўшэн на ўзбярэжжы кантынэнтальнай частцы Брытанскай Калумбіі.

Затока ёсьць часткай унутранага суднаходнага шляху паміж астравамі ціхаакіянскага ўзбярэжжа Паўночнай Амэрыкі, які дазваляе марскім суднам прайсьці ад берагоў Аляскі да берагоў штата Вашынгтон пазьбягаючы суровых штармоў адкрытых водаў Ціхага акіяна.

## Гісторыя
5 жніўня 1786 году капітан Джэймз Стрэйндж, кіраўнік экспэдыцыі ў складзе двух суднаў — «Капітан Кук», пад камандай капітана Гэнры Лоўры, і «Экспэрымэнт», пад камандай капітана Джона Гіза, назваў пратоку ў гонар каралевы Шарлоты, жонкі ангельскага караля Георга III. Водная прастора, названая ім, цяпер вядома як пратока Каралевы Шарлоты. Даволі доўгі час і пратока і затока насілі адно й тое ж імя, толькі ў 1920 годзе Гідраграфічная служба Канады разьмежаваць затоку і пратоку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Затокі Канады
Катэгорыя:Затокі Ціхага акіяна
Місысага

**Місысага** () — горад у Канадзе, разьмешчаны на поўначы правінцыі Антарыё, на беразе возера Антарыё. Горад месьціца ў рэгіянальным муніцыпалітэце Піл, у заходняй частцы Вялікага Таронта.

## Гісторыя
На моманту прыбыцьця эўрапейцаў у XVII стагодзьдзі на тэрыторыі сучаснага Місысага жылі індзейскія плямёны іракезаў, якія жылі ў даліне ракі. Аднымі зь першых эўрапейцаў у рэгіёне былі францускія гандляры.

На тэрыторыі сучаснага гораду паступова зьявіліся вёскі. Пасьля вайны за незалежнасьць ЗША мноства амэрыканскіх раялістаў атрымалі землі ў рэгіёне, таксама на тэрыторыі гораду сяліліся мігранты зь Нью-Брансўіку. У 1830-х гадох сяды пераехала група пасяленцаў зь Нью-Ёрку. Такім чынам урад жадаў кампэнсаваць маёмасьць ляялістаў, якая была страчана ў калёніях. У 1820 годзе дзяржава закупіла дадатковую зямлю ад індзейцаў, дзякуючы чаму дадатковая былі заснаваныя паселішчы, у тым ліку: Барбэлтаўн, Брытанія, Бэрнгэмторп, Дэры Ўэст, Элмбанк, Малтан, Мідаўвэйл Віладж, Маўнт Чарлз і Стрытсьвіл. Рост колькасьці насельніцтва эўрапейскага паходжаньня прывёў у канчатковым выніку да зрушэньня колькасьці індзейцаў. У 1847 годзе ўрад перамясьціў іхную рэзэрву ў Даліну Вялікай ракі каля сучаснага Гагерсьвілу.

## Эканоміка
Сярод самых моцных галінаў у горадзе маюцца прадстаўніцтва кампаніяш фармацэўтыкі, банкаўскай справы й фінансаў, электронікі й кампутараў, транспартаваньня.

## Транспарт
У Місысозе знаходзіцца найбуйнейшы міжнародны аэрапорт у Канадзе — Таронта Пірсан.

## Горад-сябар
*  Карыя, Японія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Канады
Днястроўск

**Днястроўск** () — места ў Малдове, на тэрыторыі Прыднястроўя.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Грыгарыёпаль

**Грыгарыёпаль** () — места ў Прыднястроўе.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Унгень

**Унгень** () — места ў Малдове.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Архэй

**Аргееў** (, , , ) — места ў Малдове.

Катэгорыя:Гарады Малдовы
Кэўшэнь

**Кэўшэнь** () — места ў Малдове.

## Вонкавыя спасылкі
* Recensămîntul populaţiei 2004 Перепись населения 2004 Population census 2004 (xls)

Катэгорыя:Гарады Малдовы