open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Туцейка

**Туцейка** (*Дудзіка*, *Додык*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Туціка, Дудзіка або Додзіка (Tuoticha, Doudiche, Dodico) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тот- (-дод-) (імёны ліцьвінаў Тутыла, Дудзен, Доман; германскія імёны Tuotilo, Duden, Domann) паходзіць ад стараверхненямецкага toto 'хросны бацька'.

У Ноўгарадзе бытавала германскае імя Дудзіка.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Scawdicth Tutteyken zoen* (23 студзеня 1406 году); *десят чоловековъ на имя… Тютеика Милковича* (3 студзеня 1519 году); *на подданыхъ господарьскихъ [[Горадня|Городенскихъ]] Микулку а [[Мікель|Микеля]] Тютейковичовъ* (1 лістапада 1540 году); *въ пенезяхъ [[Гавень|Говена]] [[Тэўда (імя)|Тевтевича]] и отъ брата его Тютейка* (26 ліпеня 1641 году); *Сенько Тютейковичъ… Василь, Дорошко Тютейковичи… Жадень Тютейковичъ* (1563 год); *Dudzika* (1671—1681 гады).

## Носьбіты
* Скальдзіць Туцейкавіч — літоўскі баярын зь Відуклі, які ўпамінаецца ў 1406 годзе
* Васіль Додык — жыхар вёскі Баранова (каля Індуры), які ўпамінаецца ў 1718 годзе

Дадэка (Dadeko) і Тудэйка (Tudejko) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Тыдзіка

**Тыдзіка** (*Тыдыка*, *Тытэйка*, *Тэтэйка*), **Тоўтка** (*Толтка*, *Тоўтык*, *Талцік*, *Толтык*), **Доўтка** (*Дзіціка*, *Дзітка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Тэўдыка, Тыдыка або Тэтыка (Theodicho, Theudicho, Theudiko, Teudici, Thiediko, Tetiko) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) (імёны ліцьвінаў Таўтвід, Таўтывіл, Таўтгерд; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ'.

У Прусіі бытавала імя Таўтыка (Тыдыка, Тыдэка): *Tidiko* (1343 год), *Tydeko* (1363 год), *Tydeke* (1370 год), *Tawtike* (1409 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Tiddika Gynthawten son* (13 чэрвеня 1406 году); *Титеико* (1440—1492 гады, 7 лістапада 1442 году); *небожъчика дядька своего Товтъковыхъ Анъдрошевича* (10 верасьня 1484 году); *servientibus, quorum duo videlicet Dythko [[Вілейка (імя)|Vyleykovycz]]* (15 жніўня 1489 году); *дворец зъ землею пашною… в Пожарищох, куплю его, на имя Титеиковщину* (10 кастрычніка 1499 году); *чоловеков в Дорсунишках… а Енка, а Толтыка [[Прэзгінт|Прижкгиновичов]]* (26 лютага 1515 году); *в Дорсунишском повете шестьдесят чоловеков… а Товтка [[Мельбут|Милбутовича]]* (26 студзеня 1516 году); *Мартинъ Довтковичъ… Шимъко Товтъковичъ… Венъцлавъ Толтковичъ* (1528 год); *з [[Горадня|Городна]]… Степана Тидиковича нет* (1535 год); *землю, чоловека своего, у волости [[Вялёна|Веленьской]]… Тытейковъщину* (12 сакавіка 1558 году); *Станиславъ Тетеиковичъ* (1565 год); *Лукашъ Петровичъ Тидиковича* (19 ліпеня 1565 году); *Станиславъ Михайловичъ Товткевичъ*, *съ Тидиковщизны*, *Мартинъ Тидиковичъ… Миколай Тидиковичъ з Дитиковичъ… отъ Тидиковъ*, *Каспоръ Тидиковичъ з ыменья Тидиковичъ*, *Миклашъ Богдановичъ Тидиковичъ*, *Станиславъ Васкевичъ Тофътикъ Суходолский… Нипуръ Васкевичъ Тофътикъ*, *Петръ Товтковичъ* (1567 год); *земенина господаръского повету Упитского пана Миколая Матеевича Товтъковича* (27 сьнежня 1586 году); *z Bałtromieiem Tidikiem* (8 лістапада 1610 году); *Generosus Dominus Georgius Toutko* (1621 год); *Микулай Романов сын Тидик*, *Мартин Михайлов сын Тидик*, *Хриштоп Юрьев сын Тидик*, *Томаш Счасново сын Тидик* (1655 год); *Ignacy Towtko* (19 жніўня 1788 году).

## Носьбіты
* Тыдзіка Гінтаўтавіч — літоўскі баярын з Расенаў, які ўпамінаецца ў 1406 годзе
* Тоўтка Андрошавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1501 годзе
* Марцін Доўткавіч, Шымка Тоўткавіч і Вянцлаў Толткавіч — вялёнскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Алехна Янавіч Талціковіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1540 годзе
* Юры і Ян Андрэевічы Тыдзікі — упіцкія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1612 годзе
* Станіслаў Тоўтык (Тоўцік) — берасьцейскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1577 годзе

У XVI ст. існаваў маёнтак Таўткевічы (*Товткевичи*) у Жамойцкім старостве.

На 1903 год каля Юрбургу існаваў засьценак Тыдыкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кандбут

**Кандбут** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гондабода, Гундбота або Гундбут (Gondobode, Gundboto, Gundbuth) і Бодзегунд (Bodegundo, Baudegundis) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гунд- (-гунт-, -кунт-) (імёны ліцьвінаў Гунтар, Вігунт, Вірконт; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) паходзіць ад гоцкага gunþs 'бойка, бітва', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-). Апроч таго, адзначалася германскае імя Gandabod (Ganda-bod).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Kandbuth Drawennen son* (13 чэрвеня 1406 году).

## Носьбіты
* Кандбут Дравенавіч — літоўскі баярын з Расенаў, які ўпамінаецца ў 1406 годзе

## Глядзіце таксама
* Гунт
* Бода

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рамут

**Рамут** (*Рамуць*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Рамут (Ramut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рам- (імёны ліцьвінаў Раміла, Рамаўт, Рамунт; германскія імёны Ramilo, Ramaldus, Ramunt) паходзіць ад стараісьляндзкага ram(m)r 'дужы, моцны', а аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мотар, Мутаўт, Эймут; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) — ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'. Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і ў славянскіх мовах.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Ramut (Ramot). 

У Прусіі бытавала імя Рамут (Рамот, Рамод): *Ramuth* (1306 год), *Ramot* (1338 і 1340 гады), *Rammod* (1399 і 1437 гады). Апроч таго, у Прусіі шырока бытавала прозьвішча Romoth.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *человека их отчынъного непохожого… а Ромутемъ* (21 сакавіка 1499 году); *дали ему в [[Радунь|Радунской]] волости… Станька Ромутевича з братаничи Яновичи — службу* (1540—1543 гады); *Станко Ромутевич* (30 ліпеня 1545 году); *Romuciowna* (1671—1681 гады).

## Носьбіты
На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Ромуці. Назву Рамуцішкі маюць вёскі на гістарычнай Ашмяншчыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Робэрт Сабаліч

**Ро́бэрт Са́баліч** (;  18 верасьня 1988 году) — славенскі хакеіст, нападнік клюбу «Алімпія» і нацыянальнай зборнай Славеніі.

## Кар’ера
Пачынаў кар’еру на радзіме ў клюбе «Есэніцэ», а потым «Акроні». Пазьней гуляў за швэдзкі клюб «Сёдэртэлье». У сэзоне 2013—2014 году ў складзе «Інгальштату» стаўся чэмпіёнам Нямеччыны. Сабаліч згуляў важную ролю ў посьпеху клюбу, зарабіўшы 14 пунктаў (9 галоў, 4 перадачы) у 21 гульні розыгрышу плэй-оф. Пасьля двух сэзонаў, праведзеных у ніжагародзкім «Тарпэда», Сабаліч сышоў з Кантынэнтальнай хакейнай лігі, склаўшы 26 ліпеня 2019 году гадавы кантракт з швайцарскім клюбам «Амбры-Піёта». Пасьля гуляў за швэдзкі «Оскарсгамн», нямецкі «Крэфэльд Пінгвін» і аўстрыйскі «Філях».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Славенскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славеніі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Младзі» Есэніцэ
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Акроні» Есэніцэ
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сёдэртэлье»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Попрад»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Інгальштат»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Спарта» Прага
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Адмірал» Уладзівасток
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тарпэда» Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Амбры-Піёта»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Оскарсгамн»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Крэфэльд Пінгвін»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філях»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Алімпія» Любляна
Кляўз

**Кляўз** (*Кляўзь*), **Кляўс** (*Кляўш*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Імя Кляўз (Klaus, Klaws) звычайна разглядаецца як германскі скарот хрысьціянскага імя Мікалай (Nikolaus).

У беларускім арэале бытуюць вытворныя прозьвішчы Кляўзовiч, Кляўз, Кляўзiн, Кляўзо, Кляўс, Кляўсаў. Апроч таго, на Ковеншчыне адзначалася бытаваньне шляхецкага прозьвішча Міклаўз (Mikłauz).

У Польшчы гістарычна бытавалі імёны Klaus (Klasz, Klas), Klausnic, Klaszman (Klasman, Kloszmann), Klosznut (Klosnut) і Langkloc (Langeniklosz), вытворныя ад імя Nikolaus.  

У Прусіі бытавала імя Кляўс: *Claws [[Акунд|Jogundt]]* (1394 год), а таксама *Clauco / Clawke / Clawsicke* (1344 і 1398 гады), *Clausenne* (1419 год), *Clausune* (1419 і 1425 гады), *Clausite / Clausitte* (1419 і 1449 гады), *Claussutte* (1395 год), *Tuleclaws* (1389 год).

Імя Claus і вытворнае ад яго імя Clawke бытавалі ў XV ст. у Рызе.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Claus, [[Вірсімунд|Wirsemund]] vnd Lailicke von [[Рагніт|Rangnit]]* (Паведамленьні аб літоўскіх дарогах); *князь мистръ Клявъсомъ* (26 ліпеня 1507 году); *пана Кляуса* (да 1600 году); *dom Michała Klauzewicza* (1688 год); *Thomas Klauz* (1713 год); *Jozef Klaus Petowtt, Nikodem Klaus Petowtt* (27 жніўня 1764 году); *szlachetny pan Konstanty Klauz* (21 студзеня 1767 году); *Jakim Klauz, syn ieden Pauluk* (20 сакавіка 1773 году); *wsie Klausy* (1782—1783 гады); *Іозефы Клявзовъ* (1875 год).

## Носьбіты
* Кляўз — водца крыжакоў у Літву з Рагніту
* Кляўс Войнэр (Klaus Voyner) — мешчанін кракаўскага Казімежа, які ўпамінаецца ў 1423 годзе
* Кляўс Якубавіч Вэдык — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, войскі браслаўскі каля 1586 году
* Палонія Кляўсаўна — упіцкая зямянка, якая ўпамінаецца ў 1610 годзе
* Юзэф і Нікадзім Кляўсы Петаўты — электары караля польскага і вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага ад Аршанскага павету
* Нікіфор Клаўз — жыхар мястэчка Касьцюковічаў, які ўпамінаецца ў 1766 годзе
* Кляўс Шэнк фон Штаўфэнбэрг (1907—1944) — палкоўнік вэрмахту, адзін з асноўных удзельнікаў ґрупы змоўнікаў, якія сплянавалі й ажыцьцявілі замах на жыцьцё Адольфа Гітлера 20 ліпеня 1944 году
* Санта-Кляўс — калядны дзед, які атаясамліваецца зь Сьвятым Мікалаем

Кляўзы і Кляўсы-Петаўты — літоўскія шляхецкія роды.

Кляўсевічы (Klawsewicz) гербу Клямры — літоўскі шляхецкі род.

Кляўшэвічы (Klawszewicz) — літоўскі шляхецкі род.

Кляўзевічы (Klauzewicz, von Clausewitz) — літоўскі шляхецкі род, які паходзіў з ваколіцаў Бранева (Прусія).

У XVI ст. існавала поле-маёнтак Міклаўсавічы (*Микловсовичи*) у Жамойцкім старостве.

На 1893—1909 гады існаваў засьценак Клаўсова ў Менскім павеце Менскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Кляўсы
* Кляўшышкі
* Кляўзгайла
* Крамэры фон Кляўзбрух

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
СПА

* «Славенскае прэс-агенцтва»
* Вайскова-паветраныя сілы і войскі супрацьпаветранай абароны Беларусі
* Вайскова-паветраныя сілы і войскі супрацьпаветранай абароны Сэрбіі
* Памочнікі СПА Люфтвафэ
Адукацыя ў Чарнагорыі

**Адукацыя ў [[Чарнагорыя|Чарнагорыі]]** рэгулюецца Міністэрствам адукацыі і навукі пры ўрадзе Чарнагорыі. Атрыманьне адукацыі пачынаецца з падрыхтоўчай або пачатковай школы: дзеці ў Чарнагорыі ідуць у пачатковую школу ў 6 гадоў і вучацца там 9 гадоў.

## Гісторыя
Да 1868 году ў Чарнагорыі было некалькі пачатковых школ, аднак за наступныя 7 гадоў было заснавана 72 новых школ, дзе вучылася 3 тысячы вучняў. Пачатковая адукацыя была агульнай і бясплатнай. У 1869 годзе ў Цэціне пачала працаваць настаўніцкая сэмінарыя і Інстытут для дзяўчат (адмысловая школа, дзе рыхтавалі настаўніц пачатковых клясаў).

У 1875 годзе ў Данілаўградзе распачало працу сельскагаспадарчая вучэльня, якое зачынілі праз два гады з-за пачатку вайны з Турэччынай. У 1880 годзе адчынілі першую клясычную гімназію для V—VIII клясаў, а ў 1893 годзе яшчэ адну сельскагаспадарчую вучэльню — ў Падгорыцы. У 1902 годзе першая чарнагорская гімназія стала гімназіяй ўжо для IX—XII клясаў. Да 1899 году ў Чарнагорыі налічвалася 75 грамадзкіх і 26 прыватных школ.

## Сыстэма асьветы
Сыстэма адукацыі адзіная па ўсёй краіне. У навучальны плян уваходзяць курсы гісторыі і культуры ўсіх карэнных народаў, навучаньне вядзецца чарнагорскай мовай (сэрбскай, басьнійскай або харвацкай), а ў некаторых школах, дзе большую частку складаюць этнічныя альбанцы — на альбанскай. Сярэднюю адукацыю навучэнцы атрымліваюць у дзяржаўных школах, што фінансуюцца за кошт дзяржавы. Навучаньне, паводле закону, павінна весьціся на чарнагорскай мове: у сьнежні 2008 году міністар адукацыі Срэтэн Шкулеціч абавязаў забясьпечыць выданьне ўсіх школьных падручнікаў і слоўнікаў на чарнагорскай мове.

### Пачатковая адукацыя
У пачатковай школе вучацца дзеці ад 6 да 14 гадоў, адукацыя бясплатная (дзевяцігадовая праграма навучаньня).

### Сярэдняя адукацыя
Сярэднія школы дзеляцца на тры тыпу, дзеці выбіраюць адну зь іх у залежнасьці ад іх адзнак і выбару:

* Гімназія () — 4 гады навучаньня, агульная адукацыя. Падрыхтоўчы этап да паступленьня ў каледж, найбольш прэстыжная школа.
* Школа () — 3 ці 4 гады навучаньня, студэнты навучаюцца канкрэтнай спэцыяльнасьці, але атрымліваюць у цэлым агульную адукацыю.
* Прафэсійная вучэльня () — 3 гады навучаньня, вузкаспэцыялізаваная адукацыя.

### Вышэйшая адукацыя
Вышэйшую адукацыю атрымліваюць ва ўнівэрсытэтах і акадэміях мастацтваў, дзе ёсьць праграма «вышэйшай» () і «высокай» () адукацыі. Навучаньне доўжыцца ад 4 да 6 гадоў, выпускнік атрымлівае ступень бакаляўра гуманітарных або прыродазнаўчых навук. Навучаньне ў «Вышэйшай школе» доўжыцца ад 2 да 4 гадоў.

Выпускнікам прапануюцца таксама праграмы магістратуры і асьпірантуры па адпаведных спэцыяльнасьцях.

## Кваліфікацыя
* Дыплём пра сканчэньне сярэдняй школы ()
* Дыплём пра вышэйшую адукацыю (), бакаляўрат
* Магістар навук (), магістратура
* Доктар навук ()

## Унівэрсытэты
* Чарнагорскі ўнівэрсытэт (дзяржаўны)
* Міжземнаморскі ўнівэрсытэт (прыватны)
* Доня-Горыцкі ўнівэрсытэт (прыватны)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* University of Montenegro Website
* University «Mediterranean»&nbsp;— official web presentation
* UDG University Website
Міжземнаморскі ўнівэрсытэт (Чарнагорыя)

**Міжземнаморскі ўнівэрсытэт** () — чарнагорская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова са статусам унівэрсытэту і зь сядзібай у горадзе Падгорыцы.

## Агульная характарыстыка
Міжземнаморскі ўнівэрсытэт зьяўляецца першым прыватным унівэрсытэтам у Чарнагорыі. Ён быў заснаваны 30 траўня 2006 году. Сядзіба ўнівэрсытэту знаходзіцца ў Падгорыцы. З моманту свайго заснаваньня Міжземнаморскі ўнівэрсытэт функцыянуе як адзіная юрыдычная асоба ў адпаведнасьці з Балёнскай дэклярацыяй. Якасьць навучальных праграм на ўсіх факультэтах унівэрсытэту ў 2008 годзе правераная экспэртнай камісіяй Рады па вышэйшай адукацыі Чарнагорыі. Унівэрсытэт быў паўторна акрэдытаваны на наступныя пяць гадоў, што зьяўляецца паказчыкам высокай якасьці працы.

## Структура
* Факультэт турызму
* Факультэт эканомікі і бізнэсу
* Факультэт інфармацыйных тэхналёгіяў
* Факультэт выяўленчых мастацтваў
* Факультэт замежных моваў
* Юрыдычны факультэт
* Інжынэрны факультэт

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Чарнагорскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Падгорыца
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Міжземнаморскі ўнівэрсытэт

**Міжземнаморскі ўнівэрсытэт** — вышэйшая навучальная ўстанова ўнівэрсытэцкага тыпу

* Міжземнаморскі ўнівэрсытэт (Чарнагорыя)
* Міжземнаморскі ўнівэрсытэт (Францыя)
Чарнагорыя і эўра

Чарнагорыя не мае ўласнай валюты. З 1996 году нямецкая марка была *дэ-факта* валютай ва ўсіх прыватных і банкаўскіх апэрацыях. Яна ж была афіцыйна прынятая ў якасьці валюты Чарнагорыі ў лістападзе 1999 году. Марка была заменена на эўра ў 2002 годзе без якіх-небудзь пярэчаньняў ад Эўрапейскага цэнтральнага банку.

Эўрапейская камісія і ЭЦБ з тых часоў неаднаразова выказвалі сваю незадаволенасьць аднабаковым выкарыстаньнем эўра ў Чарнагорыі. Так, Амелія Торэс, прэс-сакратар Эўрапейскай камісіі, заявіла: «Умовы для прыняцьця эўра зразумелыя. Гэта азначае, перш за ўсё, сяброўства ў ЭЗ». Працэс стабілізацыі і асацыяцыі ЭЗ дэкляруе, што «аднабаковае ўвядзеньне эўра не сумяшчальна з Дамовай».

ЭЗ настойвае на строгім выкананьні крытэраў канвэргенцыі (напрыклад, удзел не менш за 2 гадоў у сыстэме ERM), якія не падлягаюць абмеркаваньню да прыняцьця эўра, але якія не былі выкарыстаны, каб спыніць аднабаковае выкарыстаньне эўра ў Чарнагорыі. ЭЗ выказваў занепакоенасьць з нагоды дзяржаўнага доўгу Чарнагорыі, які да 2011 году вырас да 57% ВУП.

Чыноўнікі з Цэнтральнага банку Чарнагорыі неаднаразова паказвалі на тое, што эўрапейскія інстытуты чакаюць ад іх выразнага выкананьня правілаў ERM, асабліва ў сувязі з працэсам уваходжаньня Чарнагорыі ў ЭЗ. Нікола Фабрыс, галоўны эканаміст Цэнтральнага банку Чарнагорыі, заявіў, што сытуацыя была іншай, калі Чарнагорыя прыняла эўра, і іншыя дзяржавы, якія разглядаюць магчымасьць аднабаковага ўвядзеньня эўра (напрыклад, Босьнія і Герцагавіна), сутыкнуцца з санкцыямі з боку ЭЗ, і працэс іх ўступленьня будзе прыпынены, калі яны гэта зробяць.

17 сьнежня 2010 году Чарнагорыі быў прадстаўлены статус кандыдата на ўступленьне ў Эўразьвяз. Чакаецца, што гэтае пытаньне будзе вырашана шляхам перамоўнага працэсу. ЭЦБ заявіў, што наступствы аднабаковага прыняцьця эўра будуць прапісаныя не пазьней магчымых перамоваў аб далучэньні да ЭЗ. Дыпляматы мяркуюць, што наўрад ці Чарнагорыя будзе вымушана вывесьці эўра са звароту ў сваёй краіне. Радое Жугіч, міністар фінансаў Чарнагорыі, заявіў, што «было б надзвычай эканамічна нерацыянальна вярнуцца да нашай уласнай валюты, а пасьля пазьней зноў вярнуцца да эўра». Замест гэтага ён спадзяецца, што Чарнагорыі будзе дазволена захаваць эўра і паабяцаў, што «урад Чарнагорыі прыме некаторыя пэўныя элемэнты, якія павінны выканаць умовы для далейшага выкарыстаньня эўра, напрыклад, прыняцьце фіскальных правілаў».

У адрозьненьні ад афіцыйных чальцоў эўразоны, Чарнагорыя не выбівае манэты і таму не мае ўласнага нацыянальнага дызайну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Эўра паводле краінаў
Катэгорыя:Эканоміка Чарнагорыі
Відзігін

**Відзігін** (*Ведзікен*, *Відгень*, *Ведгінь*), **Відукін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Відзікін або Відукін, пазьней Вэдыкін або Вэдыген (Widikin, Widukin, Wedekin, Wedigen) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

У 1623 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Bartholomaeus Widdekenius, Mariaeburgensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Olechno Wydyginowicz* (1478 год); *Dominus Jacobus Wedikien* (1590 год); *Mikołajowi Widgienewiczowi… Mikołaja Wedginia* (13 ліпеня 1671 году); *Kazimierzowej Widgieniewiczowej* (15 траўня 1694 году).

## Носьбіты
* Алехна Відзігінавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1478 годзе (вялікі князь Казімер перадаў яго землі Барташу Монтаўтавічу)

## Глядзіце таксама
* Віда
* Гіна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Домінік Кагун

**До́мінік Кагу́н** (;  2 ліпеня 1995 году) — нямецкі хакеіст чэскага паходжаньня, нападнік швайцарскага клюбу «Лязана» і нацыянальнай зборнай Нямеччыны. Пасьля некалькіх сэзонаў на радзіме ў 2018 годзе далучыўся да «Чыкага Блэкгокс», дзе правёў увесь сэзон у асноўным складзе. У 2019 годзе быў абменены ў «Пітсбург Пінгвінз», але ў НХЛ у хакеіста у наступныя сэзоны больш не атрымалася. У верасьні 2021 году Кагун вярнуўся ў Эўропу, стаўшы гульцом швайцарскага «Бэрну». У першы ж сэзон за 42 матчы зарабіў 44 пункты (16+28).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нямеччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Садбэры Ўулвз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рэд Бул» Мюнхэн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Чыкага Блэкгокс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бэрн»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лязана»
Пэйтан Крэбс

**Пэ́йтан Крэбс** (;  26 студзеня 2001 году) — канадзкі хакеіст, нападнік клюбу «Бафала Сэйбрз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. Яшчэ юнаком гулец быў абраны клюбам «Вэгас Голдэн Найтс» на драфце НХЛ 2019 году ў першым раўндзе пад агульным нумарам 17. У новым клюбе Крэбс дэбютаваў 3 траўня 2021 году ў матчы супраць «Мінэсоты Ўайлд». Пры гэтым нападнік зарабіў асыстэнцкі пункт, але гульня скончылася паразай нэвадаўцаў зь лікам 6:5. У лістападзе таго ж году поруч з Алексам Такам і правам драфту у двух раўндах быў абменены з «Бафала Сэйбрз». У адваротным кірунку рушыў Джэй Айкел і права на драфт у трэцім раўндзе 2023 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гэндэрсан Сылвэр Найтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вэгас Голдэн Найтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рочэстэр Амэрыканз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»
Оскар Ліндбэрг

**О́скар Лі́ндбэрг** (;  29 кастрычніка 1991 году) — швэдзкі хакеіст, нападнік клюбу «Шэлефтэо АІК» і нацыянальнай зборнай Швэцыі. Разам з нацыянальнай камандай станавіўся чэмпіёнам сьвету ў 2013 і 2017 гадах. Раней гуляў за «Нью-Ёрк Рэйнджарз», «Вэгас Голдэн Найтс» і «Атава Сэнатарз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. Пасьля НХЛ вярнуўся ў Эўропу, дзе абараняў колеры швайцарскага «Цуга», але праз год далучыўся да маскавіцкага «Дынама» з Кантынэнтальнай хакейнай лігі. Як вольны агент у 2022 годзе вярнуўся ў Швайцарыю, стаўшы хакеістам клюбу «Бэрн».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Шэлефтэо АІК»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сундсваль»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гартфард Ўулф Пак»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вэгас Голдэн Найтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Атава Сэнатарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Цуг»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Масква
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бэрн»
Люкас Раймонд

**Лю́кас Раймо́нд** (;  28 сакавіка 2002 году) — швэдзкі хакеіст, нападнік клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс» і нацыянальнай зборнай Швэцыі. Бацька гульца паходзіць з Францыі.

## Кар’ера
4 кастрычніка 2018 году Раймонд дэбютаваў у Швэдзкай хакейнай лізе за гётэборскую «Фрэлюнду». Прыкметна, што Раймонд стаў першым гульцом, які нарадзіўся ў 2002 годзе, які згуляў у лізе. Пазьней у тым жа сэзоне 28 сьнежня 2018 году хакеіст закінуў сваю першую шайбу ў браму суперніка «Шэлефтэо АІК», маючы ўсяго 16 гадоў. 17 красавіка 2021 году гулец склаў трохгадовы кантракт з клюбам НХЛ «Дэтройт Рэд Ўінгс».

У сваім першым паўночнаамэрыканскім сэзоне Раймонд запачаткаваў кар’еру ў НХЛ у матчы адкрыцьця. 19 кастрычніка 2021 году Раймонд забіў свой першы гол у браму «Каламбус Блю Джэкетс», што дапамагло дэтройцам здабыць перамогу зь лікам 4:1. 24 кастрычніка Раймонд здабыў першы хет-трык у матчы супраць «Чыкага Блэкгокс» (6:3). Раймонд быў абраны найлепшым пачаткоўцам НХЛ за лістапад 2021 году пасьля таго, як зарабіў на свой рахунак 12 пунктаў у 14 гульнях.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фрэлюнда» Гётэборг
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс»
Dž (дыграф)

**Dž**, **dž** (дж) — лацінскі дыграф.

## Беларуская мова

У беларускай мове гэты дыграф адпавядае кірылічнаму дыграфу , пазначае гук [dʐ] і выкарыстоўваецца ў беларускай лацінцы.

## Славацкая мова
У славацкай мове дыграф DŽ пазначае гук [d͡ʒ]. Ён зьяўляецца самастойнай літарай (10 літара славацкага альфабэту) і займае месца ў альфабэце пасьля літары ⟨dz⟩.

## Харвацкая мова
У харвацкім альфабэце (гаевіцы) дыграф ⟨dž⟩ пазначае гук [d͡ʒ]. Ён зьяўляецца самастойнай літарай 7-я літара харвацкага альфабэту) й займае месца ў альфабэце пасьля літары ⟨d⟩. Таксама гаевіца (разам з вуковіцай) выкарыстоўваецца для запісу іншых варыянтаў сэрбахарвацкай мовы (сэрбскай, басьнійскай, чарнагорскай).

## Іншыя мовы

У іншых мовах дыграф ⟨dž⟩ пазначае гук [d͡ʒ], але ў чэскай, балтыйскіх і іншых мовах ён перадаецца з дапамогай дыграфа, які не лічыцца літарай.

Катэгорыя:Лацінскія дыграфы
Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Лукаш Сэдлак

**Лука́ш Сэдла́к** (;  25 лютага 1993 году) — чэскі хакеіст, цэнтральны нападнік клюбу «Дынама» і нацыянальнай зборнай Чэхіі.

## Кар’ера
Яшчэ ў юнацтве быў абраны на драфце НХЛ 2011 году ў 6 раўндзе пад агульным нумарам 158 клюбам «Каламбус Блю Джэкетс». Склаўшы кантракт з клюбам, выступаў пераважна ў фарм-клюбе. Не зважаючы на абарончыя здольнасьці прыносіў замала плёну ў нападзе. У сэзоне 2016—2017 гадоў, нарэшце, быў выкліканы ў асноўны клюб. Дэбютаваў 21 кастрычніка 2016 году ў матчы супраць «Чыкага Блэкгокс». Фактычна гулец замацаваўся ў складзе, але напрацягу трох сэзонаў кожным годам праводзіў усё менш матчаў. У 2019 годзе як вольны агент далучыўся да расейскага «Трактару» з КХЛ. Пасьля некалькі сэзонаў павярнуўся ў НХЛ, гуляючы за «Каларада Эвэланш» і «Філадэлфія Флаерз». У сьнежні 2022 году вярнуўся на радзіму, умацаваўшы шэрагі пардубіцкага «Дынама».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Чэскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Чэхіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Спрынгфілд Фэлканз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лэйк Эйры Монстэрз» Кліўлэнд
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каламбус Блю Джэкетс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Трактар» Чалябінск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каларада Эвэланш»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філадэлфія Флаерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Пардубіцы
Марсэль Нёбэльс

**Марсэ́ль Нёбэльс** (;  14 сакавіка 1992 году) — нямецкі хакеіст, нападнік клюбу «Айсбэрэн» і нацыянальнай зборнай Нямеччыны. Шматразовы ўдзельнік чэмпіянатаў сьвету па хакеі.

## Кар’ера
Дэбютаваў з у прафэсійным хакеі ў складзе «Крэфэльд Пінгвін» падчас сэзона 2009—2010 гадоў. У 2011 годзе быў абраны на драфце НХЛ у 4 раўндзе пад 118 нумарам клюбам «Філадэлфія Флаерз». 18 ліпеня 2011 году склаў дамову з клюбам НХЛ, выправіўшыся ў Паўночную Амэрыку. Гуляў за розныя фарм-клюбы, у тым ліку ў складзе «Адырондак Фантамз» з Амэрыканскай хакейнай лігі. У 2014 годзе клюб скасаваў з гульцом кантракт, пасьля чаго Нёбэльс павярнуўся на радзіму, склыўшы кантракт з «Айсбэрэнам».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нямеччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Крэфэльд Пінгвін»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сіетл Тандэрбэрдс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Портлэнд Ўінтэргокс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Адырондак Фантамз» Глен-Фолз
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Айсбэрэн» Бэрлін
Тээму Хартыкайнэн

**Тээ́му Хартыка́йнэн** (;  3 траўня 1990 году) — фінскі хакеіст, нападнік клюбу «Калпа» і нацыянальнай зборнай Фінляндыі. Чэмпіён сьвету 2022 году.

## Кар’ера
Гулец пачаў сваю кар’еру ў клюбе «Калпа». Пасьля некалькіх сэзонаў на радзіме накіраваўся ў Паўночную Амэрыку, дзе выступаў за клюб «Аклагома-Сіці Баранз» з Амэрыканскае хакейнае лігі. Некалькі разоў выклікаўся ў асноўны клюб «Эдмантан Ойлерз», але замацавацца ў дружыне ня здолеў. Улетку 2013 году Хартыкайнэн сышоў з клюбу і далучыўся да расейскага «Салават Юлаева» з Кантынэнтальнае хакейнае лігі. У новым клюбе фін адразу ўвайшоў у лік галоўных хакеістаў клюбу. Хартыкайнэн некалькі разоў падаўжаў супрацу з камандай, а асаблівы шыкоўным выявіўся сэзон 2020—2021 гадоў, калі нападнік за 53 гульні зарабіў 64 пункты. У сакавіку 2022 году праз расейскае ўварваньне ва Ўкраіну скасаваў дамову з клюбам і пераехаў у Швайцарыю, далучыўшыся да клюбу «Жэнэва-Сэрвэт». Яшчэ ў 2024 годзе стала вядома, што зорны гулец будзе з сэзону 2025—2026 гадоў бараніць колеры клюбу «Калпа», склаўшы двухгадовы кантракт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фінскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Фінляндыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Калпа» Куопіё
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Аклагома-Сіці Баранз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Салават Юлаеў» Уфа
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Жэнэва-Сэрвэт»
Тартар

**Та́ртар** (стар.-грэч.: *Τάρταρος*) — у старажытнагрэцкай міталёгіі — найглыбейшая бездань, а таксама яе чароўная пэрсаніфікацыя, якая знаходзіцца пад Аідам, куды пасьля тытанамахіі Зэўс зрынуў Кронаса й тытанаў, і дзе іх пільнавалі сторукія волаты Гекатанхейры, дзеці Ўрана. Там жа былі заменчаны старэйшыя цыклёпы. Адзінымі, хто мог выйсьці адтуль, былі Нікта й яе нашчадкі.

Гэта цёмная бездань, якая настолькі ж аддалена ад паверхні зямлі, наколькі ад зямлі неба: па словах Гесыёда, меднае кавадла ляцела б ад паверхні зямлі да **Тартара** на працягу 9 дзён. Тартар быў акружаны патройным пластом цемры й жалезнаю сьцяной з жалезнымі варотамі, узьведзенымі Пасэйдонам.

Паводле Гесыёда, узьнік усьлед за Хаосам і Геяй. Паводле Эпіменіда, народжаны ад Аэра й Нікты. Паводле іншых аўтараў, як пэрсаніфікацыя гэтай бездані, **Тартар** быў сынам Этэру й Геі.

## У наступнай традыцыі
У пазьнейшыя часы значэньне **Тартара** зьмянілася: пад ім сталі мець на ўвазе ніжнія прасторы ў царстве грэшнікаў.

У сярэднявечча **тартарам** сталі зваць найбольш закінутыя й аддаленыя куткі зямлі.

Таксама ў «Цэнтурыях» Настрадамуса **Тартар** згадваецца як прапашчае месца, якому мае быць перажыць небывалы росквіт.

У наш час можна пачуць выраз «праваліцца ў тартары», што азначае тое ж, што й «праваліцца пад зямлю», гэта значыць «зьнікнуць», «перастаць існаваць».

## Крыніцы

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Акіян (міталёгія)

**Акіян** () — у старажытнагрэцкай міталёгіі боства найвялікшай сусьветнай ракі, якая амывае зямлю й мора, дае пачатак рэкам, крыніцам, марскім плыням, дае прытулак сонцу, месяцу й зоркам. Зь яго вод быў народжаны конь Пэгас.

Акіян — тытан, сын Урана й Геі, брат і муж Тэтыс, зь якой ён спарадзіў тры тысячы дочак — акіянід і гэтулькі жа сыноў — рачных струменяў. **Акіян** ня ўдзельнічаў у бітве тытанаў супраць Зэўса, таму й захаваў сваю ўладу.

Паводле Апалядора ён — бацька жонкі Зэўса, Мэтыды. Вядомы сваёй міралюбнасьцю й дабрынёй (беспасьпяхова спрабаваў пагадніць Праметэя з Зэўсам (Эсхіл *«Прыкаваны Праметэй»*). Багі шануюць **Акіяна** як састарэлага бацьку, клапоцяцца пра яго, хоць ён жыве ў самоце.

На крайнім захадзе Акіян амывае мяжу паміж сьветам жыцьця й сьмерці.

## Вонкавыя спасылкі
* Энцыкляпэдыя антычнай міталёгіі: Акіян 

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Катэгорыя:Тытаны
Ёэл Армія

**Ёэл Армія** (;  31 траўня 1993 году) — фінскі хакеіст, правы нападнік клюбу «Лос-Анджэлес Кінгс» і нацыянальнай зборнай Фінляндыі. У 2011 годзе на драфце НХЛ быў абраны ў першым раўндзе пад агульным нумарам 16 клюбам «Бафала Сэйбрз».

## Кар’ера
Запачаткаваў кар’еру ў клюбе «Эсят» з роднага клюбу Поры. У сэзоне 2012—2013 гадоў Армія зарабіў 19 галоў і 14 асыстэнцкіх пунктаў за 47 гульняў. 16 чэрвеня 2012 году склаў трохгадовы кантракт пачаткоўца з клюбам «Бафала Сэйбрз» з Нацыянальнае хакейнае лігі. Тым ня менш, адразу гулец далучыўся да фарм-клюбу «Рочэстэр Амэрыканз» з Амэрыканскае хакейнае лігі. Толькі на другі сэзон за акіянам хакеіст быў выкліканы да галоўнага клюбу, у складзе якога дэбютаваў 23 сьнежня 2014 году ў матчы супраць «Дэтройт Рэд Ўінгс». Напачатку 2015 году Армія поруч з шэрага іншых гульцоў дружыны быў абменены ў «Вініпэг Джэтс». Асабліва ўдалым стаўся сэзон 2017—2018 году, калі нападнік амаль не прапусьціў аніводнага матчу і нават узяў удзел у плэй-оф Кубка Стэнлі ўпершыню ў кар’еры. Паводле вынікаў сэзону быў абменены ў «Манрэаль Канадыенз». У ліпені фін склаў аднагадовы кантракт з заробкам у 1,85 млн даляраў за год. Наступным год працягнуў супрацу з клюбам. Добры атрымаўся сэзон 2020—2021 гадоў, калі манрэальцы дасягнулі фіналу Кубка Стэнлі, дзе атрымалі паразу ад «Тампа Бэй Лайтнінг». Сам гулец за 21 матч на пляцоўцы ў плэй-оф закінуў 5 шайбаў і зладзіў 3 выніковыя перадачы. Пачаўшы міжсэзоньне ў якасьці неабмежавана вольнага агента, Армія 1 ліпеня 2025 году склаў двухгадовы кантракт з «Лос-Анджэлес Кінгс».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фінскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Фінляндыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эсят» Поры
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рочэстэр Амэрыканз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сэнт-Джонз Айскапс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манітоба Мус»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вініпэг Джэтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манрэаль Канадыенз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лос-Анджэлес Кінгс»
Паляўнічы Беларусі (1927)

**«Паляўні́чы Белару́сі»** — штомесячны ілюстраваны часопіс паляваньня, орган каапэратыўна-прамысловага саюзу паляўнічых Беларусі й прысьвячаўся ўсім відам паляваньня, рыбалоўства й рыбаразьвядзеньня. Выдаваўся ад красавіка 1927 году да красавіка 1933 году ў Менску на беларускай мове штомесячна. Частка матэрыялаў друкавалася на расейскай мове.

## Зьмест
Часопіс знаёміў чытача з жыцьцём і норавамі жывёлы, з паляваньнем за мяжою й зьмяшчаў парады чытачоў і афіцыйныя, датычныя да паляваньня й рыбалоўства, пастановы й распараджэньні ўраду. У ім друкаваліся артыкулы пра паляўнічыя й рыбалоўныя гаспадаркі, сабакагадоўлю, паляўнічую зброю й рыштунак, рыбалоўныя прылады, спорт, а таксама нарысы, апавяданьні й вершы, карэспандэнцыі зь месцаў. Шырока асьвятлялася аднаўленьне паляўнічай гаспадаркі, барацьба з драпежнікамі й браканьерамі, жыцьцё на месцах, дапамога правільнаму вядзеньню паляўнічай гаспадаркі, зьверагадоўлі.

## Рэдактары
* Ян Крыпец: 1927 № 1 — 1928 № 3
* Міх. Ф. Шмідт: 1928 № 4 — 1931 № 4
* К. М. Дамарацкі: 1931 № 5 — 1932 № 2
* П. Тамашэўскі: 1932 № 3 — 1932 № 6
* А. Вільдфлуш: 1932 № 7 — 1933 № 2
* К. Вольдынь: 1932 №№ 3; 4

## Крыніцы

## Літаратура
* «Паляўнічы Беларусі» //  С. 105.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1933 годзе
Радрыга Абалс

**Радры́га А́балс** (;  5 студзеня 1996 году) — латвійскі хакеіст, нападнік клюбу «Філадэлфія Флаерз» з Нацыянальнай хакейнай лігі і нацыянальнай зборнай Латвіі. Гулец пачаў выступаць на радзіме за «Рыгу» і рыскае «Дынама». У КХЛ дэбютаваў 27 сьнежня 2014 году. У 2016 годзе на драфце НХЛ быў абраны клюбам «Ванкувэр Кэнакс» у 7-м раўндзе пад агульным 184 нумарам. У Паўночнай Амэрыцы замацавацца ня здолеў, і па вяртаньні гуляў за швэдзкі «Эрэбру». 28 траўня 2019 году склаў двухгадовы кантракт з «Флорыдай Пантэрз». Пасьля некаторага часу ў фарм-клюбах у АХЛ Абалс зноўку вярнуўся ў Эўропу, чарговым разам далучыўшыся да «Эрэбру». 21 студзеня 2025 году Абалс дэбютаваў у НХЛ у матчы «Філадэлфіі Флаерз» супраць «Дэтройт Рэд Ўінгс», які завяршыўся перамогай зь лікам 2:1 у авэртайме.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Латвійскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Латвіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рыга»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Рыга
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Портлэнд Ўінтэргокс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эрэбру»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу БІК Карльскуга
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Спрынгфілд Тандэрбэрдс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Грынвіл Соўмп Рэбітс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рэгле» Энгельгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Легай Волі Фэнтамз» Алентаўн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філадэлфія Флаерз»
Гінтэр

**Гінтэр**, **Гінтар**, **Гентар** (*Гентэр*, *Кентар*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гантар, пазьней Гентэр або Кантэр (Ganthar, Genther, Genter, Kanter) і Эрыганд (Erigand) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -генд- (-гент-, -гінт-) (імёны ліцьвінаў Гентыла, Агінт, Эйгінт; германскія імёны Gentile, Aginto, Eigint) паходзіць ад гоцкага gands 'посах', пераноснае 'чары', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Ginter.

У Памор’і адзначалася прозьвішча Ginther.

У Прусіі адзначалася імя *Gintar*. Апроч таго, у Прусіі бытавалі прозьвішчы Ginther (Ginter), Ganter і Kanter, у тым ліку ў ваколіцах Мэмэлю.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Кендаровіч (Kiendorowicz).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Стана|Стан]] Кгентрович… [[Нарымонт (імя)|Нармонт]] Кентрович* (1537 год); *надъ рекою Кгенторомъ… рекою Кгенторомъ* (1554 год); *Maciey Ginter* (15 траўня 1567 году); *succollectorowi iego Krzysztofowi Ginterowi* (7 ліпеня 1682 году); *презъ пана Кгинтера, писара целного* (1684 год); *Michał Ginter* (1690 год); *Alberto Giendarz* (1734 год); *Adalberto Gendarz* (1737 год); *laboriosis Adalberto Gendar* (1742 год); *Adalberto Giendar* (1744 год); *Michał Ginter Chorąży Petyhorski Deputat na Trybunał z Wdztwa Nowogrodzkiego* (4 кастрычніка 1765 году); *Genterowna* (1780 год); *Michał Ginter pod. woj. nowogródzkiego* (20 жніўня 1788 году); *Michał Ginter stolnik woj. nowogródzkiego* (16 лістапада 1790 году); *Regina Gintar* (1751 год); *Jan Genterr* (1831 год); *Ginter Maria* (8 жніўня 1886 году).

## Носьбіты
* Крыштап Гінтэр — літоўскі шляхціч, які ўпамінаецца ў 1682 годзе
* Міхал Гінтэр — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1765 годзе
* Адам Гінтэр — былы старшыня Менскага суду, ганаровы сябра варштату «Паўночная паходня»

Гінтэры (Ginter) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Гінтарэвічы — парафіяне касьцёла ў Нягневічах (Наваградчына) на 1848 год.

## Глядзіце таксама
* Гента
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Прыгоды Гі і Эстопы

«**Прыгоды Гі і Эстопы**» () — бразыльскі мультсэрыял рэжысэра Марыяны Кальтабіяна. Дэбютаваў 2009 году на канале Cartoon Network.

## Ролі агучвалі

* Марыяна Кальтабіяна — Гі
* Эдуарда Жардым — Эстопа

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Мультфільмы
Мікалай Элерс

**Мікала́й Э́лерс** (;  14 лютага 1996 году) — дацкі хакеіст, нападнік клюбу «Караліна Гарыкейнз» з Нацыянальнай хакейнай лігі.

## Кар’ера
Пачаў займацца хакеем у Швайцарыі, дзе ягоны бацька Гайнц Элерс выступаў як прафэсійны хакеіст. Запачаткаваў кар’еру ў веку 16 гадоў у складзе клюбу «Біль». Частку сэзону нападнік правёў у галоўнай камандзе, але большую частку ўсё ж такі выступаў за моладзевы склад. Каб палепшыць пэрспэктывы гулец у хуткім часе перайшоў у клюб Квэбэцкай галоўнай юніёрскай хакейнай лігі, дзе адразу ўзяўся за працу. Дзякуючы ўдалым выступам на драфце НХЛ 2014 году быў абраны ў першым раўндзе пад агульным 9 нумарам клюбам «Вініпэг Джэтс».

22 красавіка 2015 году Элерс быў выкліканы ў «Вініпэг Джэтс» дзеля пасьлясэзоннага збору. Элерс быў часткай дружыны ў трэнавальным лягеры вініпэгцаў на сэзон 2015—2016 гадоў. У першым матчы клюба ў рэгулярным сэзону 8 кастрычніка 2015 году дэбютаваў за клюб. 13 кастрычніка 2015 году закінуў свой першы гол у НХЛ, пацэліўшы шайбу ў браму «Нью-Ёрк Рэйнджарз» на Мэдысан-Сквэр-Гардэн. 26 студзеня 2016 году адзначыўся хет-трыкам у матчы супраць «Арызоны Каётыз» у Вініпэгу. 4 кастрычніка 2017 году Элерс падпісаў новае сямігадовае пагадненьне з клюбам. 3 ліпеня 2025 году датчанін падпісаў 6-гадовы кантракт з «Каралінай Гарыкейнз» у якасьці вольнага агента на 51 мільён даляраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Даніі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Біль»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вініпэг Джэтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Караліна Гарыкейнз»
Энца Корві

**Э́нца Ко́рві** (;  23 сьнежня 1992 году) — швайцарскі хакеіст, нападнік клюбу «Давос». Корві пачаў кар’еру ў клюбе «Кур» з роднага гораду, пасьля чаго перайшоў у склад «Давос», дзе выступае больш за 10 гадоў. У 2021 годзе падоўжыў пагадненьне з клюбам да сэзону 2025—2026 гадоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Швайцарскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швайцарыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кур»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тургаў» Вайнфэльдэн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Давос»
Дэніс Мальгін

**Дэ́ніс Ма́льгін** (;  18 студзеня 1997 году) — швайцарскі хакеіст, цэнтральны нападнік клюбу «Лаянз Цюрых». Мае расейскае паходжаньне, бо ягоныя бацькі паходзяць з Расеі.

## Кар’ера
Запачаткаваў кар’еру ў складзе клюбу «Лаянз Цюрых» у сэзоне 2014—2015 гадоў. Ужо ў 2015 годзе на драфце НХЛ быў абраны ў 4-м раўндзе пад агульным 102 нумарам клюбам «Флорыда Пантэрз». Тым ня менш, дамову з амэрыканскім клюбам Мальгін склаў толькі праз год 25 ліпеня 2016 году. Паводле пагадненьне супраца прадугледжвала тры гады. Дэбют прыпаў на першы матч «пантэраў» 13 кастрычніка супраць «Нью-Джэрзі Дэвілз». Першы асыстэнцкі пункт зарабіў праз два дні ў сустрэчы з «Дэтройт Рэд Ўінгс». Першага ж голу давялося чакаць да 2 лістапада, калі кідку нападніка ня даў рады брамнік «Бостан Бруінз» Тука Раск. Мальгін скончыў першы сэзон у НХЛ з 10 пунктамі у 47 гульнях. Акрамя таго, цягам сэзону швайцарац абараняў колеры фарм-клюбу «Спрынгфілд Тандэрбэрдс». Наступным сэзонам хакеіст згуляў за флорыдзкую каманду крыху больш, а ў лютым 2020 году быў абменены на Мэйсана Марчмэнта ў «Таронта Мэйпл Ліфс». За часам пандэміі каранавіруса і прыпыненьня гульняў НХЛ гулец накіраваўся дадому, дзе некаторы час абараняў колеры «Лязаны». 6 верасьня 2021 году як вольны агент Мальгін павярнуўся ў «Лаянз Цюрых», склаўшы 4-гадовы кантракт. Аднак, улетку 2022 году гулец зноў далучыўся да «Таронта Мэйпл Ліфс», склаўшы аднагадовую дамову на 750 тысяч даляраў. Напрыканцы год быў абменены ў «Каларада Эвэланш».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швайцарскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швайцарыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лаянз Цюрых»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Флорыда Пантэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Спрынгфілд Тандэрбэрдс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Таронта Мэйпл Ліфс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лязана»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каларада Эвэланш»
Фабрыс Гэрцаг

**Фабры́с Гэ́рцаг** (;  9 сьнежня 1994 году) — швайцарскі хакеіст, нападнік клюбу «Цуг». У 2013 годзе на драфце НХЛ быў абраны пад агульным 142 нумарам клюбам «Таронта Мэйпл Ліфс».

## Кар’ера
Пачаў кар’еру ў клюбе «Цуг». У 2013 годзе пераехаў у Канаду, дзе далучыўся да клюбу Квэбэцкай галоўнай юніёрскай хакейнай лігі. Удалы выступ прывёў да пераходу ў клюб АХЛ «Таронта Марліс», але замацавацца ў складзе канадзкага клюбу ня выпала. Улетку 2014 году ня маючы прапановы ад «Таронта Мэйпл Ліфс», хакеіст пастанавіў вярнуцца на радзіму. Па сэзоне з «Цугам» Гэрцаг далучыўся да «Лаянз Цюрыху». У лістападзе 2018 году склаў дамову з «Давосам», за які правёў два сэзоны. З 2021 году зноў абараняе колеры «Цуга».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Швайцарскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швайцарыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Цуг»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Таронта Марліс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лаянз Цюрых»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Давос»
Dz (дыграф)

**Dz**, **dz** (**дз**) — лацінскі дыграф.

## Беларуская мова

У беларускай мове гэты дыграф адпавядае кірылічнаму дыграфу , пазначае гук [d͡z] і выкарыстоўваецца ў беларускай лацінцы.

## Вугорская й славацкая мовы
У вугорскай і славацкай мовах дыграф ⟨dz⟩ пазначае гук [d͡z]. Ён зьяўляецца самастойнай літарай (9-я літара славацкага й 7-я літара вугорскага альфабэту) і займае месца ў альфабэце пасьля літары ⟨d⟩ (вугорская) і ⟨ď⟩ (славацкая).

## Юнікод

## Крыніцы

Катэгорыя:Лацінскія дыграфы
Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Sh (дыграф)

**Sh**, **sh** — лацінскі дыграф, утвораны зь літар ⟨s⟩ і ⟨h⟩.

## Ангельская, альбанская і ўзбэцкая мовы
У ангельскай, альбанскай і узбэцкай мовах дыграф ⟨sh⟩ пазначае гук [ʃ].

## Ірляндзкая мова
Ува ірляндзкай мове ⟨sh⟩ пазначае гукі /h/ і /s/.

## Нямецкая мова
У нямецкай мове выкарыстаньне ⟨sh⟩ для перадачы кірылічнага гуку [ʐ] (літара ⟨ж⟩) мажліва, але не пажадана. Цяпер для гэтай мэты выкарыстоўваюць часьцей за ўсё дыграф ⟨zh⟩ ці трыграф ⟨sch⟩.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лацінскія дыграфы
Ян Дрозг

**Ян Дрозг** (;  1 красавіка 1999 году) — славенскі хакеіст, нападнік клюбу «Алімпія». Кар’еру запачаткаваў на радзіме ў «Марыборы», але апасьля далучыўся да моладзевай дружыны швэдзкага «Лександу». У 2017 годзе на драфце НХЛ быў абраны клюбам «Пітсбург Пінгвінз» у пятым раўндзе пад агульным нумарам 152. Дрозг рушыў за акіян, але выступаў там за фарм-клюбу з Амэрыканскай хакейнай лігі. У кастрычніку 2022 году далучыўся да расейскага «Амура».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Славенскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славеніі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Марыбор»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ўілкс-Барэ-Скрэнтан Пінгвінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ўілінг Нэйлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гранд Рэпідс Грыфінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Амур» Хабараўск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Куньлунь Рэд Стар» Пэкін
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Алімпія» Любляна
Wh (дыграф)

**Wh**, **wh** — ангельскі лацінскі дыграф.

## Выкарыстаньне

### Ангельская мова
Выкарыстоўваецца ўва ангельскай мове, пазначае гукі [w] і [h], ці гук [ʍ], напрыклад, *who*, .

### Корнская мова
У некаторых варыянтах напісання корнскае мовы праз ⟨wh⟩ пазначаецца фанэма /ʍ/. Іншыя замест гэтага выкарыстоўваюць ⟨hw⟩.

### Маары
У маары ⟨wh⟩ перадае фанэмы  /f/ ~ /ɸ/.

Катэгорыя:Лацінскія дыграфы
Катэгорыя:Ангельская мова
Dź (дыграф)

**Dź**, **dź** — лацінскі дыграф.

## Беларуская мова
Дыграф выкарыстоўваецца ў беларускай лацінцы й пазначае гук [d͡zʲ]. Яму адпавядае кірылічны трыграф ⟨дзь⟩.

## Польская мова
У польскай мове пазначае гук [d͡ʑ].

## Крыніцы

Катэгорыя:Лацінскія дыграфы
Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Алекс Так

**Алекс Так** (;  10 траўня 1996 году) — амэрыканскі хакеіст, нападнік клюбу «Бафала Сэйбрз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2014 годзе на драфце НХЛ быў абраны клюбам «Мінэсота Ўайлд» у першым раўндзе пад агульным 18 нумарам.

## Кар’ера
Так яшчэ зь дзяцінства выступаў за розныя дзіцячыя каманды. У веку 18 гадоў быў абраны на драфце НХЛ быў абраны клюбам «Мінэсота Ўайлд» у першым раўндзе пад агульным 18 нумарам. Адразу пасьля гэтага, два гады правёў у складзе каманды Бостанскага каледжу. 13 красавіка 2016 году склаў свой першы прафэсійны кантракт з клюбам зь Мінэсоты. Правёўшы з клюбам НХЛ перадсэзонны збор, далучыўся да фарм-клюбу з АХЛ «Аёва Ўайлд». Дзякуючы ўдалым выступам у канцы сэзону быў выкліканы ў галоўную каманду, зь якой дэбютаваў 4 лютага 2017 году ў матчы супраць «Ванкувэр Кэнакс». У чэрвені 2017 году праз пашырэньне лігі клюбам «Вэгас Голдэн Найтс» Так далучыўся да каманды, зь якой дайшоў да фіналу Кубка Стэнлі. 19 кастрычніка 2018 году працягнуў супрацу з клюбам, склаўшы сямігадовы кантракт на 33,25 мільёны даляраў. У сэзоне 2021—2022 гадоў прапусьціў вялікую частку сэзону праз пашкоджаньне з плячом. 4 лістапада 2021 году поруч з Пэйтанам Крэбсам быў абменены ў «Бафала Сэйбрз» на Джэка Айкела. Сам гулец, як прызнаваўся, зь дзяцінства быў заўзятарам бафалаўскага клюбу, таму зацята ўзяўся за працу. У дэбютным матчы супраць «Нью-Джэрзі Дэвілз» адзначыўся асыстэнцкім пунктам, але ягоная каманда атрымала паразу. 1 студзеня 2022 году адначыўся голам у браму «Бостан Бруінз». У кастрычніку 2022 году зарабіў хет-трык у матчы супраць «Калгары Флэймз». Сэзон 2022—2023 гадоў выдарыўся ўдалым, бо поруч з Тэйджам Томпсанам і Джэфам Скінэрам гулец за 74 матчы здолеў пакласьці на свой рахунак 79 пунктаў, закінуўшы 36 шайбай і аддаўшы 43 галявыя перадачы. Клюб ня здолеў прабіцца ў плэй-оф.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Аёва Ўайлд» Дэ-Мойн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мінэсота Ўайлд»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Чыкага Ўулвз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вэгас Голдэн Найтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»