open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Кікоін

**Міхаі́л Кіко́ін** (Мішэль Кікоін; ; 31 траўня 1892 — 4 лістапада 1968, Парыж) — францускі мастак беларускага паходжаньня. Мастак .

## Біяграфія
Нарадзіўся  31 траўня 1892 году ў Гомлі (паводле іншых зьвестак у Рэчыцы).

Вучыўся ў «Малявальнай школе мастака Кругера» ў Менску, Віленскай мастацкай школе. Зьехаў у Парыж у 1912 годзе. Удзельнічаў у выставах Парыскага салёну. Першыя пэрсанальныя выставы прайшлі ў 1920 і 1924 гадах. Творы былі прадстаўлены на выставе сучаснага францускага мастацтва ў Маскве ў 1928 годзе.

З 1928 году меў студыю на Манпарнасе.

Памёр 4 лістапада 1968 году ў Парыжы ў сваёй студыі.

Ягоны сын — мастак Якоб Кікоін, пісаў пад псэўданімам .

У экспазыцыі Нацыянальнага мастацкага музэя Рэспублікі Беларусь знаходзіцца адзін твор Міхаіла Кікоіна. У карпаратыўнай калекцыі ААТ «Белгазпрамбанк» налічваецца шэсьць жывапісных работ мастака.

Па замове ААТ «Белгазпрамбанк» быў зьняты фільм «Михаил Кикоин. Поэтический мир на холсте».

## Публічныя зборы
* Musée d’art et d’histoire du Judaïsme (Парыж, Францыя) — http://www.mahj.org/
* Museum voor Moderne Kunst (Остэндэ, Фляндрыя, Бэльгія) — http://www.pmmk.be/

## Catalogue Raisonné
* *Cassou J., Roditi E., Mann M., Yankel J.* Kikoïne. Catalogue Raisonné sur l’oeuvre de Kikoïne. Paris: Piaza, 1973. 364 p. 746 рэпрадукцыяў твораў.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Kyrou A., Blatas A., Warnod J., etc.* Kikoine. Les pionniers de l’École de Paris. 1992. 168 p. .
* Kikoine et ses amis de l’École de Paris. 1993. 44 p.

Катэгорыя:Нарадзіліся 31 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1892 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларусы ў Францыі
Катэгорыя:Памерлі 4 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1968 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Волма

Назву **Во́лма** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Волма — вёска ў Ігуменскім раёне
** Волма — вёска ў Койданаўскім раёне
** Волма — вёска ў Смалявіцкім раёне

## Рэкі і вадаёмы
### [[Беларусь]]
* Волма (басэйн Дняпра) — рака ў басэйне Дняпра
* Волма (басэйн Нёмана) — рака ў басэйне Нёману
* Волма (вадасховішча) — вадасховішча ў Ігуменскім раёне

## Іншае
* «Волма» — рыбгас у Беларусі

## Глядзіце таксама
Смаленска-Маскоўскае ўзвышша

**Смаленска-Маскоўскае ўзвышша** — узвышша, якое знаходзіцца на тэрыторыі Яраслаўскай, Уладзімерскай, Маскоўскай і Смаленскай абласьцей Расеі, а таксама Віцебскай вобласьці Беларусі. Распасьціраецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход ад беларускага места Ворша да расейскага Юр'ева-Польскага. Складаецца са Смаленскага і Маскоўскага узвышшаў. Мае даўжыню каля 500 км, вышэйшы пункт — 320 м (у паўночна-ўсходняй часцы Смаленскай вобласьці). Рэльеф узгорысты, эразійна-марэнавы.

Узвышша дрэнуецца рэкамі басэйну Дняпра (на захадзе) і Волгі (на ўсходзе). Пакрытае зьмяшанымі лясамі (пераважаюць елка ды бяроза). Глебы — дзярнова-падзолістыя суглінкавыя. Частыя тарфяные балоты.

Катэгорыя:Геаграфія Расеі
Катэгорыя:Рэльеф Беларусі
Ваўмянка Новая

**Ваўмя́нка Но́вая** — рака ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Волмы (басэйн Дняпра). Даўжыня 7,9 км.

Пачынаецца каля заходняй ускраіны вёскі Карпілаўка, упадае ў сажалкі рыбакамбінату «Волма».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 89

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Ігуменскага раёну
Валожынка

**Вало́жынка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Іслачы (басэйн Нёмана). Цячэ ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 35 км. Плошча вадазбору 168 км². Выдатак вады ў вусьці 1,3 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,9‰.

## Асноўныя прытокі
Асовіца, Капусьцінка, Рачэўка.

## На рацэ
* *[[Горад|Места]]*: Валожын

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца каля вёскі Брылькоў на заходніх схілах Менскага ўзвышша, цячэ празь места Валожын, упадае ў Іслач ніжэй за вёску Расолішкі.

Рэчышча ў вярхоўі слабазьвілістае, на працягу 22 км каналізаванае (ад Валожына да вёскі Расолішкаў). Берагі стромкія, ніжэй за Валожын абрывістыя. На паўднёва-заходняй ускраіне Валожына сажалка (плошча 0,04 км²). У абалоне сетка мэліярацыйных каналаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёну
Ваўпянка

**Ваўпя́нка** — рака ў Беларусі, у басэйне Нёману. Цячэ ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 31 км. Плошча вадазбору 165 км². Выдатак вады ў вусьці 0,8 м³/с Сярэдні нахіл воднай паверхні 2‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Воўпа.

Пачынаецца каля вёскі Шніпава, цячэ Ваўкавыскім узвышшам, упадае ў Воўпаўскае вадасховішча каля вёскі Воўпа (утварылася на рацэ Росі ў сутоках з Ваўпянкай).

Даліна выразная. Абалона двухбаковая. Рэчышча зьвілістае, неразгалінаванае, на працягу 16,4 км каналізаванае (0,5 км ніжэй за вёску Бойдаты да вёскі Воўпы). Берагі мерна стромкія.

Каля вёскі Цярэшкаў утварылася сажалка (плошча 0,06 км²).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Ваўкавыскага раёну
Ваўчанка

Назву **Ваўчанка** маюць:

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Ваўчанка — рака ў Асіпавіцкім і Бабруйскім раёнах Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Бярэзіна (басэйн Дняпра)
* Ваўчанка — рака ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці, правы прыток ракі Шчара (басэйн Нёмана)
Ваўчанка (басэйн Дняпра)

**Ваўча́нка** — рака ў Асіпавіцкім і Бабруйскім раёнах Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Дняпра). Даўжыня 37,5 км. Плошча вадазбору 374 км². Выдатак вады ў вусьці каля 1,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7‰.

Асноўныя прытокі: канава Ваўчанка (правыя), Ясенка (левы). Выкарыстоўваецца як водапрыёмнік мэліярацыйных каналаў

Пачынаецца за 1,8 км на паўднёвы захад ад мястэчка Татарка Асіпавіцкага раёну, упадае ў Бярэзіну каля вёскі Вербкі Бабруйскага раёну. Цячэ Цэнтральнабярэзінскай раўнінай.

Даліна трапэцападобная, шырынёй 200—500 м. Абалона двухбаковая, шырынёй 200—400 м. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае. Берагі стромкія, вышынёй 1,5—3 м.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 90

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Асіпавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Бярэзіны
Ваўчанка (басэйн Нёмана)

**Ваўча́нка** — рака ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці, правы прыток ракі Шчары (басэйн Нёману). Даўжыня 9 км.

Пачынаецца на паўднёвым усходзе ад вёскі Падвялікае ў балоцістай мясьціне, упадае ў Шчару на паўднёвым усходзе ад вёскі Чарлёнка. Ад вытоку на працягу 8,2 км мае каналізаванае рэчышча. Каля вёскі Падвялікае на рацэ сажалкі (плошча 0,04 км² і 0,07 км²).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 90

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Зьдзецельскага раёну
Валоўка

**Вало́ўка**, **Валова**, **Валуўка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Нёману. Цячэ ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 39 км. Плошча вадазбору 253 км². Выдатак вады ў вусьці 1,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7‰.

## Асноўныя зьвесткі
Пачынаецца на паўднёвай ускраіне места Наваградку, упадае ў Нёман за 1 км на ўсход ад мястэчка Любчы. Асноўны прыток — рака Оса.

Даліна выразная, у ніжняй плыні зьліваецца з далінай Нёману. Абалона вузкая, двухбаковая, нізінная. Рэчышча зьвілістае, на працягу 5 км каналізаванае (ад вёскі Баярскай да вёскі Асташына).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Прытокі Нёману
Катэгорыя:Рэкі Наваградзкага раёну
Блудыня

**Блуды́ня**, *Блудніца* — рака ў Крупскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Начы (басэйн Дняпра). Даўжыня 12 км. Плошча водазабору 66 км². Сярэдні нахіл воднай поверхні 0,9‰.

Пачынаецца за 1 км на поўдзень ад вёскі Ігрушка, вусьце каля вёскі Радзіца. Ад вытоку 4,9 км рэчышча каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 69

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёну
Агнеш

**Агне́ш**, *Агнеж* — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 13 км. Плошча водазабору 48 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,6‰.

Выцякае з возера Заляшна, працякае па Лучоскай нізіне. Упадае ў возера Езярышча на паўднёвым усходзе. Мае каналізаванае рэчышча ад вытоку да вёскі Горкі (4,6 км) і ў нізкай плыні (на 4,1 км угару ад вусьця).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 31

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёну
Абрамаўшчына (рака)

**Абра́маўшчына ** — рака ў Шчучынскім і Мастоўскім раёнах Гарадзенскай вобласьці, левы прыток ракі Ельні (басэйн Нёману). Даўжыня 9 км. Пачынаецца на паўднёвым захадзе ад вёскі Новая Ражанка Шчучынскага раёну, упадае ў раку Ельню праз 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Галынка. На працягу 4,5 км каналізаваная (ад вёскі Мікелеўшчына да вусьця). На рацэ каля вёскі Мікелеўшчына сажалка.

## Літаратура
*  С. 29

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Мастоўскага раёну
Войшалка

**Во́йшалка**, **Сьві́лы** — рака ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці, правы прыток ракі Жыжмы (басэйн Нёману). Даўжыня 6 км. Пачынаецца каля вёскі Сьвілы, упадае ў Жыжму на паўднёвым захадзе ад вёскі Гайцюнішкі. На працягу 4,8 км каналізаваная (ад вытоку да вёскі Гайцюнішкі).

## Літаратура
*  С. 101

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Вярэнаўскага раёну
Артычанка

**Артыча́нка** — рака ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці, правы прыток ракі Шчары (басэйн Нёману). Даўжыня 6 км.

Пачынаецца за 3,5 км на паўднёвы захад ад пасёлку Сасновы Бор у лясным урочышчы Артычанка, упадае ў Шчару на ўсходзе ад вёскі Вішнёўка. На ўсім працягу мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 39
*  

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Івацэвіцкага раёну
Алёшня

**Алёшня**, **Але́шня** — рака ў Касцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Даўжыня 41 км. Плошча водазабору 276 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Пачынаецца на захадзе ад вёскі Саматэвічы, цячэ часткова Бранскай вобласьцю Расеі, дзе і ўпадае ў Беседзь. Водазабор у асноўным на Аршанска-Магілёўскай раўніне. У вярхоўі мае каналізаванае рэчышча на працягу 7,6 км.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 35

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Касьцюковіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Расеі
Альніца

**Альні́ца** — рака ў Глускім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Даколькі (басэйн Дняпра). Даўжыня 13 км.

Пачынаецца каля вёскі Баравішча, вусьце — 2 км на захад ад вёскі Бараціна.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 36

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Глускага раёну
Катэгорыя:Басэйн Пцічы
Арціслаўка

**Арціслаўка** — рака ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Дняпра. Даўжыня 17 км. Плошча водазабору 150 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 ‰. Пачынаецца каля вёскі Чарапы, працякае праз возера Сьвятое. Вусьце за 1 км на захад ад вёскі Пруды.

## Літаратура
*  С. 39

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Шклоўскага раёну
Асьлік

**Асьлі́к**, **Асьліўка**, **Восьлік** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Друці (басэйн Дняпра). Цячэ ў Круглянскім і Бялыніцкім раёнах Магілёўскай вобласьці. Даўжыня 66 км. Плошча водазабору 413 км². Выдатак вады ў вусьці 2,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7‰.

На рацэ стаяць гістарычныя мястэчкі Круча і Шапялевічы.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Чарнаўка, Смародзіна
* *Левы*: Рутка

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 2,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Саньнікаў Круглянскага раёну, упадае ў Друць каля вёскі Асаўцу Бялыніцкага раёну. Паўночная частка водазабору на Аршанска-Магілёўскай, паўднёвая — на Цэнтральнабярэзінскай раўнінах.

Даліна трапэцападобная, у вярхоўі невыразная, шырынёй 500—800 м. Рэчышча зьвілістае, шырынёй 10—20 м, ад вытоку на працягу 8 км каналізаванае. Берагі нізкія і забалочаныя.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 42.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Круглянскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Бялыніцкага раёну
Гадзея

**Гадзе́я** — рака ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Вушы (прыток Вяльлі, басэйн Нёману). Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 77 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 5,2‰.

Пачынаецца каля вёскі Трапалава, цячэ паўночнымі схіламі Ашмянскага ўзвышша, упадае ў Вушу каля вёскі Вяжуці. Мае каналізаванае рэчышча на працягу 6 км (за 1,2 км на поўдзень ад вёскі Кавальцы да вусьця). Каля вёскі Маркава на рацэ сажалка (плошча 0,04 км²).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 119

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Маладэчанскага раёну
Гайна

**Га́йна** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Дняпра). Цячэ ў Менскай вобласьці. Даўжыня 100 км. Плошча вадазбору 1 670 км². Выдатак вады ў вусьці 11,7 м³/с. Агульны спад ракі 100,7 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,01 ‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Усяжа
* *Левыя*: Цна

## На рацэ
* *[[Горад|Места]]*: Лагойск
* *Гістарычнае [[мястэчка]]*: Гайна
* *Зоны адпачынку*: Гайна, Лагойшчына

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца з крыніцаў на захад ад вёскі Гайны Лагойскага раёну, цячэ ў Смалявіцкім і Барысаўскім раёнах, дзе за 1 км ад вёскі Весялова ўпадае ў Бярэзіну. У вярхоўі цячэ Менскім узвышшам, у ніжняй плыні — Верхнебярэзінскай нізінай.
 
Даліна трапэцападобная, ніжэй за ўток Цны невыразная, шырыня яе ад 0,8—1,2 км у верхняй плыні да 2,5—3 км у нізкай. Абалона да вёскі Сьвідна адсутнічае, на астатняй працягласьці двухбаковая, шырынёй 1—1,5 км. Рэчышча ў вярхоўі каналізаванае на 9 км (ад вёскі Гайны да вёскі Кузевічаў), на астатнім працягу зьвілістае. Шырыня ракі ў межань у вярхоўі 2—4 м, ніжэй 10—16 м, у вусьцевай частцы да 20 м. Берагі стромкія, часта абрывістыя, вышынёй 1—4 м.

Найвышэйшы ўзровень разводзьдзя ў канцы сакавіка — пачатку красавіка, сярэдняя вышыня над межанным узроўнем 0,9—1,6 м, найбольшая 2,1 м. Рака замярзае ў сярэдзіне сьнежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка. Суднаходзтва за 30 км ад вусьця ў высокую ваду. На рацэ плаціна і невялікае вадасховішча (у межах Лагойску).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 119.
* 
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Смалявіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Барысаўскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Бярэзіны
Газоўка

**Газо́ўка**, **Газо́нка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Вяльлі (басэйн Нёману). Цячэ ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 17 км. Плошча вадазбору 88 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,5 ‰.

Пачынаецца каля вёскі Чыжоўшчыны Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці, упадае ў Вяльлю на паўднёвым усходзе ад вёскі Патокаў. На працягу 9,6 км мае каналізаванае рэчышча (выток — 1,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Загазі). У нізоўі цячэ празь лес.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Прытокі Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Астравецкага раёну
Волчас

**Во́лчас**, **Во́ўчыца** — рака ў Амсьціслаўскім, Чэрыкаўскім і Крычаўскім раёнах Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Сожу (басэйн Дняпра). Агульная даўжыня 80 км, у Крычаўскім раёне 47 км. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,7‰.

Пачынаецца з балота на паўночным усхдзе ад вёскі Доўгавічы (Амсьціслаўскі раён). Рэчышча ў межах Крычаўскага раёну прыроднае. Мае прытокі — Любавічка і ручай (вёска Вародзькава), працягласьць якога 6 км.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 103

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Чэрыкаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Крычаўскага раёну
Рэчыва

**Рэ́чыва** ў хіміі (хімічнае рэчыва) — форма існаваньня матэрыі ў выглядзе атамаў і іх злучэньняў.

У хіміі адрозьніваюць простыя (якія складаюцца з атамаў аднаго хімічнага элемэнту) і складаныя рэчывы (хімічныя злучэньні). Часам хімічныя элемэнты могуць мець некалькі простых рэчываў (гл. алятропія).

## Глядзіце таксама

* Выбуховае рэчыва
* Чыстае рэчыва

## Крыніцы

Катэгорыя:Штучныя матэрыялы
Катэгорыя:Агульная хімія
Вір (рака)

**Вір** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Дняпра). Цячэ ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці. Даўжыня — 20 км.

Пачынаецца каля вёскі Савічаў, цячэ праз азёры Плывун і Вяхаву. У верхняй і сярэдняй плыні каналізаваная. Вадазбор нізінны, пад лесам 64%.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 97

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Бабруйскага раёну
Іён

**Іён** (ад , *«той, які ідзе»*) — электрычна зараджаная часьцінка, якая ўтвараецца з атама або групы хімічна зьвязаных атамаў шляхам страты або далучэньня электронаў. Іёны могуць утварацца з атамаў, малекулаў, радыкалаў і іншых іёнаў.

Панятак і назва *іён* былі прапанаваныя Майклам Фарадэем у 1834 годзе. Іён з дадатным зарадам (недахопам электронаў) завуцца катыёнамі, іёны з адмоўным зарадам (лішкам электронаў) — аніёнамі. Зарад іёнаў заўсёды роўны цэлай колькасьці зарадаў электрона. Знак зарада пазначаюць адпаведна знакамі плюс і мінус, велічыня зарада іёна ў адзінках зарада электрона пазначаецца лічбай; лічба *1* звычайна ня пішацца (напрыклад, Na+, Cl-, Ca2+, SO42-).

Іёны маюць наступныя ўласьцівасьці:
* Уваходзяць у склад малекулаў, у выглядзе самастойных часьцінак сустракаюцца ў плязьме, газах, вадкасьцях, крышталях.
* У газах звычайна ўтвараюцца ў працэсе іянізацыі пад узьдзеяньнем часьцінак або электрамагнітнага выпраменьваньня з высокай энэргіяй.
* У рашчынах утвараюцца ў працэсах дысацыяцыі электралітаў.
* У жывых арганізмах актыўна ўдзельнічаюць у абмене рэчываў, напрыклад у працэсах пераносу ўзбуджэньня па сынапсах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фізычная хімія
Атамнае ядро

**А́тамнае ядро́** — цэнтральная частка атама, у якой засяроджаная амаль уся яго маса і ўвесь дадатны зарад, роўны па велічыні сумарнаму зараду ўсіх электронаў у нэўтральным атаме.

Атамнае ядро складаецца з элемэнтарных часьцнак — пратонаў і нэўтронаў (агульная назва — нуклоны), якія разьмеркаваныя па ядравых абалонках і падабалонках. Пратон дадатна зараджаны, ягоны зарад па абсалютнай велічыні роўны элемэнтарнаму зараду. Электрычны зарад нэўтрона роўны нулю. Маса нэўтрона меншая за масу пратона прыкладна на 0,001. Дадатны электрычны зарад *Z* ядра ў адзінках зараду электрона роўны колькасьці пратонаў у ім і зьяўляецца парадкавым нумарам хімічнага элемэнта. Сумарная колькасьць пратонаў і нэўтронаў адпавядае масаваму ліку і абазначаецца літарай **A**. Адзін і той жа хімічны элемэнт можа мець некальні ізатопаў, якія адрозьніваюцца масавым лікам за кошт рознай колькасьці нэўтронаў. Кожны нуклід абазначаецца сымбалем хімічнага элемэнта, зьлева ўверсе ад якога пазначаецца масавы лік A, напрыклад 1H, 4He. Часам нукліды абазначаюцца ў радок, напрыклад C-12 ці вуглярод-12. Уласьцівасьці ядра вызначаюцца галоўным чынам колькасьцю пратонаў і нэўтронаў.

Ядро займае малую частку прасторы ў атаме, яго лінейныя памеры маюць парадак 10-16 — 10-17 мэтра. Існаваньне ядра абумоўленае дзеяньнем сілаў моцнага ўзаемадзеяньня, якія на кароткіх адлегласьцях у шмат разоў пераўзыходзяць сілы адштурхоўваньня аднайменна зараджаных пратонаў.

Ізабарамі завуцца ядры, якія пры аднолькавай масе маюць розная зарады.

Разам з масай ды зарадам адной з самых важных характарыстык ядра зьяўляецца сьпін — момант імпульса. У склад ядра ўваходзяць пратоны ды нэўтроны, кожны зь якіх мае сьпін  \hbar /2. Сьпін ядра роўны вэктарнай суме сьпінаў сьпінаў часьціц, якія яго складаюць. Сьпін ядра, якое складаецца з цотнай колькасьці часьціц, зьяўляецца цэлым (у адзінках  \hbar ) ці нулём. Адпаведна сьпін ядра, якое складаецца зь няцотнай колькасьці часьціц, зьяўляецца паўцэлым (у адзінках  \hbar ).

Атамныя ядры, акрамя сьпіну, валодаюць магнітнымі момантамі. Ядравыя часьціцы маюць уласныя магнітныя моманты, якімі вызначаецца магнітны момант ядра. Па аналёгіі з магнетонам Бора, для вымярэньня магнітных момантаў ядраў выкарыстоўваецца так званы ядравы момант:

\mu_N=\frac{e\hbar}{2 m_p}.

Выраз для ядравага магнетона аналягічны магнетону Бора, але маса электрона  m_e замененая на масу пратона.

## Крыніцы

Катэгорыя:Субатамныя часьцінкі
Катэгорыя:Пратон
Электрычны дыполь

**Электры́чны дыпо́ль** — сыстэма з двух аднолькавых па велічыні і супрацьлеглых па знаку пунктавых электрычных зарадаў, якія называюць палюсамі дыполя.

Электрычны дыполь у цэлым зьяўляецца электранэўтральным (сума велічыняў яго зарадаў роўная да нуля), але, паколькі зарады знаходзяцца на адлегласьці адзін ад аднаго, дыполь удзельнічае ў электрычным узаемадзеяньні. Таму дыполь выкарыстоўваецца ў якасьці найпрасьцейшай мадэлі электранэўтральных целаў, у прыватнасьці, атамаў дыэлектрыка, які знаходзіцца ў вонкавым электрычным полі.

Найважнейшай характарыстыкай электрычнага дыполя зьяўляецца дыпольны момант — здабытак велічыні зараду яго полюса на адлегласьць між імі:

\vec p = q \vec l

Вэктар дыпольнага моманту накіраваны ад яго адмоўнага полюса да дадатнага.

Катэгорыя:Электрамагнэтызм
Эўрапейская раўніна

**Эўрапе́йская**, або **Вялі́кая Эўрапейская раўні́на** — найбуйнейшая раўнінная форма рэльефу ў Эўропе, пазбаўленая вялікіх гораў.

## Разьмяшчэньне
Вялікая Эўрапейская раўніна распасьціраецца на захадзе ад Пірэнэяў і францускай часткі Біскайскай затокі да Ўралу на ўсходзе, уключаючы тэрыторыі Бэльгіі, Нідэрляндаў, Нямеччыны, Даніі, Польшчы, Летувы, Латвіі, Эстоніі, Фінляндыі, Беларусі, Украіны, Малдовы, Румыніі, Баўгарыі, Расеі і Казахстану. Большасьць раўніны не перавышае вышыню 150 м над у. м. На захадзе і паўночным захадзе амываецца водамі Атлянтычнага басэйну, на паўночным усходзе — Арктычнага, на паўднёвым усходзе — Міжземнаморскага. На поўдні абмежаваная ўзвышшамі і плято Альпаў, Карпатаў і Балканаў.

Падзяляецца на Сярэдне-Эўрапейскую і Ўсходне-Эўрапейскую раўніны. Падзел хутчэй гістарычны, чымся геамарфалягічны: расейская частка Ўсходне-Эўрапейскай раўніны называецца яшчэ Расейскай раўнінай і займае амаль цэлую тэрыторыю эўрапейскай Расеі.

## Экалёгія
Да актыўнага чалавечага засяленьня Эўрапейская раўніна была пакрытая лясамі. Адным з апошніх (і найбуйнейшым) першабытных лясоў застаецца Белавеская пушча на мяжы Беларусі і Польшчы. Цяпер раўніна — самы прадуктыўны сельскагаспадарчы эўрапейскі рэгіён. Вядомыя экарэгіёны:
* Атлянтычныя мяшаныя лясы
* Балтыйскія мяшаныя лясы
* Усходнеэўрапейскі лесастэп
* Пантыйска-Касьпійскі стэп

## Крыніцы
Дуброва (Жыткавіцкі раён)

**Дубро́ва** (таксама — *Дубро́ва Вятчы́нская*, *Дубро́ва Ве́чынская*) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на шашы . Дуброва ўваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 617 жыхароў, 189 двароў
* 1999 год — 589 жыхароў
* 2010 год — 547 жыхароў

## Вуліцы
Вуліцы: Вішнёвы завулак, Зялёны завулак, Ленінская, Лясны завулак, Новая, Паўднёвы завулак, Савецкая, Сонечная, Сялянская.

## Крыніцы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Замошша (Жыткавіцкі раён)

**Замо́шша** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на шашы . Замошша ўваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 58 жыхароў, 30 двароў
* 1999 год — 42 жыхары
* 2010 год — 24 жыхары

## Вуліцы
* Леніна вуліца	
* Лясны завулак	
* Савецкая вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Старушкі

**Стару́шкі** — пасёлак у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 3 км на поўдзень ад шашы . Старушкі ўваходзяць у склад Марохараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 68 жыхароў, 36 двароў
* 1999 год — 57 жыхароў
* 2010 год — 25 жыхароў

## Транспарт
Праз пасёлак праходзіць Палеская чыгунка.

## Вуліцы
* Камуністычны завулак
* Чыгуначная вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Вятчынская Рудня

**Вятчы́нская Ру́дня** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на шашы , за 5 км на поўдзень ад Вятчына. Вятчынская Рудня ўваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

## Геаграфія
У навакольлях вёскі ёсьць балота Зажыдзьдзе.

## Насельніцтва
* 1994 год — 117 жыхароў, 57 двароў
* 1999 год — 97 жыхароў
* 2010 год — 48 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Азяраны (Жыткавіцкі раён)

**Азяра́ны** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на аўтадарозе Азяраны — Лельчыцы — мяжа з Украінай (), на правым беразе ракі Сьцьвігі, за 9 км на захад ад Турава. Азяраны ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Азяранскага сельсавету.

## Гісторыя
У летапісных крыніцах Азяраны вядомы з XVIII стагодзьдзя.

## Геаграфія
Паблізу вёскі ёсьць балота Асова.

## Насельніцтва
* 1994 год — 608 жыхароў, 250 двароў
* 1999 год — 614 жыхароў
* 2010 год — 556 жыхароў

## Інфармацыя для турыстаў
### Страчаная спадчына
* Царква Сьв. Міхала Арханёла (Міхалаўская царква), пабудаваная ў 1859 годзе.

## Вуліцы
Вуліцы: Бярозавая, Бячанская, Лельчыцкая, Моладзевая, Набярэжная, Падворкавая, Прыазёрная, Прышкольная.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Азяраны на Radzima.org
* Прагноз надвор’я ў вёсцы Азяраны

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Бечы

**Бе́чы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 4 км на захад ад Азяранаў. Бечы ўваходзяць у склад Азяранскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 174 жыхары, 84 двары
* 1999 год — 149 жыхароў
* 2010 год — 101 жыхар

## Геаграфія
Паблізу Бечаў ёсьць балоты Забегліцкае, Забочак.

## Вуліцы
* Інтэрнацыянальная вуліца	
* Лясная вуліца	
* Савецкая вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Брынёў (Жыткавіцкі раён)

**Брынёў** (афіцыйная назва — *Брынёва*) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці. Брынёў уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

## Гісторыя
Зь ліпеня 1941 году па 5 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

## Насельніцтва
* 1994 год — 10 жыхароў, 4 двары
* 1999 год — 11 жыхароў
* 2010 год — 4 жыхары

## Транспарт
Празь вёску праходзіць Палеская чыгунка, станцыя Брынёў.

## Вуліцы
* Камуністычны завулак
* Чыгуначная вуліца

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)

**Азяра́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Азяраны.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Тураўскага раёну, з 17 красавіка 1962 году Жыткавіцкага раёну Мазырскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці.

14 траўня 2014 году вёска Крэмнае Тураўскага гарадзкога савету ўвайшла ў склад Азяранскага сельсавету.

10 студзеня 2023 году да сельсавету далучаная тэрыторыя скасаванага Перароўскага сельсавету, разам зь вёскамі Перароў, Перароўскі Млынок, Хлупін, Хлупінская Буда.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 1933 году — 517 жыхароў, 90 двароў
* 1 студзеня 2018 году — 1668 жыхароў, 1166 двароў (710 жылых, 446 летнія дачы, 10 нежылых)

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1933 году — 11
* 1 студзеня 1947 году — 8
* 1 чэрвеня 1955 году — 8
* 1 студзеня 1964 году — 8
* 1 студзеня 1968 году — 8
* 1 студзеня 1974 году — 8
* 1 студзеня 1981 году — 8
* 1 студзеня 1986 году — 8
* 1 студзеня 2018 году — 9

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 480
*  С. 310
*  С. 206
*  С. 137


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Бячанская Буда

**Бяча́нская Бу́да** (таксама — *Бу́да*, *Бу́да Бяча́нская*) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 2 км на захад ад Бечаў. Бячанская Буда ўваходзіць у склад Азяранскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 1924 году вёска ўваходзіла ў склад Тураўскай воласьці.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1924 год — вёска: 18 двароў, 110 жыхароў; 1994 год — 28 двароў, 41 жыхар; 1999 год — 36 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 17 жыхароў

## Вуліцы
* Палявая вуліца	
* Цэнтральная вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Сьлепцы

**Сьле́пцы** (з 1958 году — *Зна́менка*) — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 1 км на поўнач ад Азяранаў. Знаменка ўваходзіць у склад Азяранскага сельсавету.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XVII стагодзьдзя.

Да 1924 году вёска ўваходзіла ў склад Тураўскай воласьці, а затым Тураўскага раёну, у 1962 годзе ўвайшла ў склад Жыткавіцкага раёну.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1924 год — вёска: 106 двароў, 553 жыхары; 1994 год — 129 двароў, 266 жыхароў; 1999 год — 229 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 209 жыхароў, 119 двароў; 2010 год — 191 жыхар

## Вуліцы
Вуліцы: Дуброва, Зялёная, Лясная, Набярэжная, Палявая, Прыдарожная, Савецкая, Савецкі завулак.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 496

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Пагост (Гомельская вобласьць)

**Паго́ст** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, каля ўпадзеньня Сьцьвігі ў Прыпяць, за 9 км на захад ад Турава. Пагост уваходзіць у склад Азяранскага сельсавету.

## Гісторыя
У летапісных крыніцах Пагост вядомы з 1520 году. У XVI—XVIII стагодзьдзях вёска ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. З 1793 году — у складзе Расейскай імпэрыі.

## Геаграфія
Паблізу вёскі ёсьць балота Асова.

## Насельніцтва
* 2010 год — 272 чалавекі
* 1999 год — 419 чалавек
* 1994 год — 54 двары, 259 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
### Помнікі архітэктуры
* Крыжаўзьдзьвіжанская царква

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Стафана

### Традыцыі
Вясковы этна-гурт «Міжрэчча» займаецца захаваньнем аўтэнтычных абрадаў, у тым ліку «Юраўскі карагод» і «Жаніцьба коміна».

## Вуліцы
* Вясновы завулак
* Дэпутацкая вуліца
* Камсамольская вуліца
* Лугавы завулак
* Набярэжная вуліца
* Настаўніцкая вуліца
* Палявая вуліца
* Сонечная вуліца
* Хвалебная вуліца
* Школьны завулак

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Пагост на Radzima.org
* Надвор’е ў вёсцы Пагост

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Хваенск (вёска)

**Хвае́нск** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 6 км на захад ад Азяранаў. Хваенск уваходзіць у склад Азяранскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 377 жыхароў, 175 двароў
* 1999 год — 331 жыхар
* 2010 год — 192 жахыры

## Вуліцы
Вуліцы: Азёрная, Беларуская, Завадзкая, Камсамольская, Канцавая, Ленінская, Летняя, Лясная, Малая, Менская, Міра, Партызанская, Паўднёвая, Піянэрская, Працоўная, Савецкая, Сонечная, Усходняя, Цаліковая, Чыгуначная, Шырокая, Юбілейная.

## Крыніцы

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Хваенск (пасёлак)

**Хвае́нск** (таксама — *Майда́н*) — пасёлак у Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 7 км на захад ад Азяранаў. Хваенск уваходзіць у склад Азяранскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 716 жыхароў, 313 двароў
* 1999 год — 620 жыхароў
* 2010 год — 438 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Чэрнічы

**Чэ́рнічы** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 6 км на захад ад Турава. Чэрнічы ўваходзяць у склад Азяранскага сельсавету.

## Гісторыя
Згодна з паданьнем, у навакольлях вёскі дзейнічаў жаночы манастыр, заснаваны ў XII стагодзьдзі княгіняй Барбарай. Назва Чэрнічаў, у адпаведнасьці з гэтым паданьнем, утварылася ад слова «чарнец» (старажытнарускае «чернець», «черенець» — манах).

## Геаграфія
Паблізу вёскі ёсьць возера Перавалец, урочышчы Балоньне і Старое Сяло.

## Насельніцтва
* 1994 год — 345 жыхароў, 169 двароў
* 1999 год — 288 жыхароў
* 2010 год — 202 жыхары

## Вуліцы
* Бярэзіна вуліца 
* Прыпяцкая вуліца 
* Сацыялістычная вуліца

## Асобы
* Мікола Маркевіч — беларускі журналіст, выдавец, палітык

## Крыніцы

Катэгорыя:Азяранскі сельсавет (Жыткавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Славянская гімназія (Бабруйск)

**Славя́нская гімна́зія** — установа адукацыі ў Бабруйску, гімназія.

## Гісторыя
Заснаваная ў 1906 годзе як Аляксееўская жаночая гімназія (названая ў гонар цэсарэвіча Аляксея Мікалаевіча Раманава). Гімназія праіснавала да 1920. Першым дырэктарам гімназіі быў стацкі дарадца Арлоў. У 1920 была створаная бібліятэка. З 1921 у будынку гімназія была адчыненая першая савецкая школа II ступені імя Янкі Купалы. Першым дырэктарам быў Мікалай Азбукін. З 1930 да пачатку вайны тамака разьмяшчаўся рабфак.

У 1945—1949 — пэдвучэльня, а з 1949 да 1954 настаўніцкі інстытут. У 1955 годзе ізноў была адчыненая пэдвучэльня, а ў 1957—1958 сярэдняя школа № 5. У 1968 да школы быў прыбудавана новы будынак, а з 1995 на базе школы адчыненая славянская гімназія. У 2009 была перайменована ў ,,Гімназію №3"

## Вонкавыя спасылкі
* Неафіцыйны сайт

Катэгорыя:Бабруйск
Катэгорыя:Гімназіі Беларусі
Галуба

**Галу́ба** — рака ў Краснапольскім і Прапойскім раёнах Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Сожу (басэйн Дняпра). Даўжыня 23 км. Плошча вадазбору 84 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 ‰. Пачынаецца за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Асінаўка Краснапольскага раёну, вусьце каля былой вёскі Кліны Прапойскага раёну. Вадазбор на Чачорскай раўніне. Рэчышча каналізаванае на працягу 9 км ад вытоку.

## Літаратура
*  С. 121

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Прапойскага раёну
Гаць (рака)

**Гаць** — рака ў Смалявіцкім і Ігуменскім раёнах Менскай вобласьці, левы прыток ракі Волмы (басэйн Дняпра). Даўжыня 29 км. Плошча вадазбору 210 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Асноўны прыток — рака Дыеўка.

Пачынаецца за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Пяцілетка Смалявіцкага раёну, вусьце за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Лежні Ігуменскага раёну. Мае на ўсім працягу каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 125

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Смалявіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Ігуменскага раёну
Любускае ваяводзтва

**Любускае ваяводзтва** () — адно з 16 ваяводзтваў Польшчы. Утворана 1 студзеня 1999 на падставе ўставы ад 24 ліпеня 1998 году *аб увядзеньні тэрытарыяльнага падзелу дзяржавы* з фрагмэнтаў наступных ваяводзтваў папярэдняга адміністрацыйнага падзелу: Зялёна-Гурскага, Гожаўскага і Ляшчынскага.

## Гарады
У Любускім ваяводзтве налічваецца 42 населеныя пункты з гарадзкімі правамі, у тым ліку 2 гарады існуюць на правах павету.

## Паветы
Любускае ваяводзтва складаецца з 14 паветаў — 12 земскіх і 2 гарадзкія.

## Гміны і населеныя пункты
У склад ваяводзтва ўваходзіць 83 гміны (9 гарадзкіх, 33 сельска-гарадзкія і 41 сельскіх).

## Геаграфія
Ваяводзтва знаходзіцца ў заходняй Польшчы, мяжуе зь Нямеччынаю i ваяводзтвамі:
* Заходнепаморскім,
* Ніжнесылескім,
* Велікапольскім.

## Вядомыя ўраджэнцы
* Чадамэн &mdash; польскі сьпявак.

## Вонкавыя спасылкі
* Lubuskie.pl
30 Seconds to Mars

**30 Seconds to Mars** () — музычны гурт з Лос-Анджэлесу, штат Каліфорнія, ЗША. Выконвае музыку ў стылі альтэрнатыўнага року. Заснаваны ў 1998 годзе братамі Джарэдам і Шэнанам Лета. Першы альбом запісалі сумесна зь вядомым прадусарам Бобам Эзрынам, які некалі працаваў з Pink Floyd. У 2007 годзе артымалі ўзнагароду MTV Europe Music Award у намінацыі «Найлепшы рок-гурт». У падтрымку свайго трэцяга студыйнага альбому «This Is War» гурт правёў сусьветнае турнэ пад назвай «Into The Wild», якое складалася з 300 канцэртаў — найвялікшай колькасьці ў межах аднаго турнэ. У сьнежні 2011 году гурт выступіў з канцэртам у Беларусі. 10 сакавіка 2014 году гурт выступіў у Менск-Арэне.4 красавіка 2015 году гурт паўторна выступіў у Чыжоўка-Арэне. На шэраг сваіх песень («From Yesterday», «The Kill», «Closer to the Edge», «Kings and Queens» і «A Beautiful Lie») гурт самастойна здымае відэакаліпы. Пры гэтым Джарэд Лета выступае ў якасьці рэжысэра пад псэўданімам.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[30 Seconds to Mars (альбом)|30 Seconds to Mars]]* (2002)
* *[[A Beautiful Lie]]* (2005)
* *[[This Is War]]* (2009)
* *[[Love, Lust, Faith and Dreams]]* (2013)
* *America* (2018)
* *It's the End of the World but It's a Beautiful Day* (2023)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* 
* Афіцыйны сайт альбома ''A Beautiful Lie'' 
* Расейскі фан-сайт 
* Афіцыйны канал гурту 30 Seconds to Mars на YouTube

Катэгорыя:Музычныя гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя гурты з Лос-Анджэлесу
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе
Першая ўкраінская дывізія зброі СС «Галіччына»

**14-я грэнадзёрская дывізія Вафэн СС «[[Галічына]]»** (, ) — вайсковая частка Трэцяга Райху ў складзе Вафэн-СС. Фармаваньне пачатае ў 1943 годзе, спыніла існаваньне ў траўні 1945 году (прадзерлася з усходняга фронту на заходні, і была інтэрнаваная ангельскімі й амэрыканскімі войскамі, асабовы склад дывізіі эміграваў у Вялікабрытанію.

## Перадгісторыя
У 1940 годзе, каб кампэнсаваць страты, СС было патрэбна каля 18 тыс. чалавек. Паводле дамовы з Вэрмахтам, СС атрымоўвалі толькі два адсоткі ад агульнай колькасьці нямецкіх навабранцаў. Гэта было каля 12 000 чалавек у год. Нястачу было вырашана кампенсаваць за рахунак іншаземных частак СС. Першымі падобнымі фармаваньнямі сталі часткі, набраныя з так званых «замежных немцаў».().

## Сучаснасьць

Стаўленьне да дывізіі ў сучаснай Украіне застаецца вельмі спрэчным. У Галічыне, у прыватнасьці ў Тарнопалі, ёсьць вуліца «Дывізіі Галічына» (). У 2009 годзе да угодкаў стварэньня дывізіі ўкраінская нацыяналістычная партыя «Свабода» разьмясьціла ў Львове плякаты ў гонар ваяроў СС «Галіччына». Таксама партыя правяла адзначэньне ўгодкаў бою пад Бродамі.

У Аўстрыі, дзе Першая ўкраінская дывізія зброі СС «Галічына» ўдзельнічала ў баявых дзеяньнях, ёсьць некалькі помнікаў у гарадах Фэльдбах, Траўтмансдорф-ін-Остштаермарк, Бад-Гляйхэнбэрг і Гнас.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

*      Shevchenko Scientific Society. (1988)
* Сайт пра дывізію
* Марш Дывізіі ϟϟ Галічына «Дивизія, гей рідна мати…» на youtube.com 

 

Катэгорыя:Войскі СС
Катэгорыя:Нямецкія дывізіі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Украінскія вайсковыя фармаваньні калябарантаў падчас Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1943 годзе
Катэгорыя:1943 год ва Ўкраіне
Глебкаўка (рака)

**Гле́бкаўка**, **Глебаўка** — рака ў Менскім і Смалявіцкім раёнах Беларусі, правы прыток ракі Волмы (басэйн Дняпра). Даўжыня 7 км. Пачынаецца за 1 км на паўночны захад ад вёскі Глебкавічы Менскага раёну, вусьце каля вёскі Волма Смалявіцкага раёну. Рэчышча каналізаванае на ўсім працягу. Па берагах ракі пераважае лес. 

## Літаратура
*  С. 126

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Менскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Смалявіцкага раёну
Браніслаўскі сельсавет

**Бранісла́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Браніслаў.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Жыткавіцкага раёну Мазырскай акругі (ліпень 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці.

26 верасьня 2006 году рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Браніслаў, Вільча, Града, Загацьце, Князь-Бор — перададзеныя ў склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 1933 году — 202 жыхары, 37 двароў

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1933 году — 17
* 1 студзеня 1947 году — 4
* 1 чэрвеня 1955 году — 6
* 1 студзеня 1964 году — 6
* 1 студзеня 1968 году — 6
* 1 студзеня 1974 году — 6
* 1 студзеня 1981 году — 6
* 1 студзеня 1986 году — 6

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 221
*  С. 121
*  С. 92
*  С. 483

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе
Галбіца

**Галбі́ца**, **Галбе́іца**, **Галубейка** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Дзісны (басэйн Дзьвіны). Цячэ пераважна ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 63 км. Плошча вадазбору 1050 км². Выдатак вады ў вусьці 6,6 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,97‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Чэртка, Карнееўка, Ласіца і Плісаўка
* *Левыя*: Лаўрыха, Шурыца, Паловіца

## На рацэ
* *Гістарычнае [[мястэчка]]*: Дунілавічы

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Глінскіх, цячэ ў межах Сьвянцянскіх градаў пад назвай **Заражанка** (на працягу 5 км у Мядзельскім раёне), ніжняя плынь на Полацкай нізіне, упадае ў Дзісну каля вёскі Мішутаў Шаркоўшчынскага раёну.

Даліна трапэцападобная, яе шырыня 200—400 м. Абалона шырынёй 50—150 м. Рэчышча ў верхняй плыні на працягу 11 км каналізаванае, у сярэдняй і ніжняй плыні яго шырыня 20—30 м.

Рака цячэ праз азёры Задняе і Галбея, сажалкі каля вёскі Кезікаў (плошча 22 га), вёскі Дунілавічаў (плошча 22 га), мястэчка Варапаева (плошча 47 га).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёну
Мікалай Азбукін

**Мікала́й Васі́льевіч А́збукін** (1894, Бабруйск — 24 лістапада 1943?) — беларускі географ, краязнавец, публіцыст, дзяяч беларускага нацыянальнага руху.

## Біяграфія
Паходзіў зь сям’і патомных дваранаў. У 1912—1917 гадах вучыўся ў Пецярбурскім унівэрсытэце. Пасьля сканчэньня вучобы выкладаў геаграфію і прыродазнаўства ў Бабруйскай гімназіі. Далучыўся да беларускага нацыянальнага руху, чалец камітэту Беларускага культурна-асьветнага таварыства ў Бабруйску. Падчас польскай акупацыі ў 1919 годзе арыштаваны.

Восеньню 1920 году стаў дырэктарам бабруйскай школы імя Янкі Купалы. Увесну 1921 году зноў арыштаваны ўжо савецкімі ўладамі па падазрэньні ў прыналежнасьці да партыі беларускіх эсэраў. З 1921 году працаваў у Менску: у Навукова-тэрміналягічнай камісіі Наркамасьветы БССР, у Інстытуце беларускай культуры, з 1929 году на катэдры геаграфіі БелАН.

У кнізе «Географія Эўропы» трактаваў Беларусь як самадастатковую краіну. Адзін з галоўных арганізатараў краязнаўчага руху ў Беларусі, сакратар Цэнтральнага бюро краязнаўства, першы рэдактар часопіса «Наш край». У пачатку 1928 году ў БССР існавала ўжо 301 краязнаўчая арганізацыя, якія аб’ядноўвалі 10 510 чалавек. Імклівае пашырэньне краязнаўчага руху, глыбока патрыятычнага па сутнасьці, выклікала занепакоенасьць камуністычных уладаў, і на краязнаўцаў абрынуліся рэпрэсіі. М. Азбукін быў арыштаваны 21 ліпеня 1930 году па абвінавачаньні ў прыналежнасьці да «Саюзу вызваленьня Беларусі» і па пастанове Калегіі АДПУ СССР ад 10 красавіка 1931 году высланы ў Налінск на 5 гадоў. Ёсьць зьвесткі, што зноў быў асуджаны ў 1937 годзе. Загінуў у 1943 годзе ў зьняволеньні. Паводле сьведчаньня Ю. Бібілы, расстраляны нібыта за спробу перайсьці мяжу на поўдні СССР. Рэабілітаваны 15 лістапада 1957 году Вярхоўным судом БССР.

## Бібліяграфія
Асноўныя працы прысьвечаныя вывучэньні геаграфіі Беларусі і іншых краінаў.

* Географія Эўропы. М.; Л., 1924 (у сааўтарстве з А. Смолічам);
* Азбукін М. В. Нашы мястэчкі (Матэрыялы да геаграфічнага слоўніка) // Наш край. 1925. № 2-3.
* Мястэчка Шацак // Наш край. 1927, № 1.
* Азбукін М. В., Смоліч А. А. Географія па-заэўрапейскіх краёў. — Менск, 1925 (у суаўтарстве з А. Смолічам)
* Азбукин Н. В. Населенные местности Западной Белоруссии // Западная Белоруссия. Сб. статей. Мн. 1927. 211 с — С. 171—194
* Азбукін М. В. Школьная карта Беларусі. — Менск, 1925 (разам з А. Смолічам)
* Азбукін М. Паселішчы гарадскога тыпу ў БССР / Матар’ялы да геаграфіі і статыстыкі Беларусі / Пад рэд. А. Смоліча. Т1. Мн. 1928.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1894 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Беларускія географы
Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Памерлі 24 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1943 годзе
Града (Жыткавіцкі раён)

**Града́** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 5 км на поўдзень ад Браніслава. Града ўваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Зь ліпеня 1941 году па 6 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

26 верасьня 2006 году разам зь іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Браніслаўскага сельсавету перададзеная ў склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1924 год — хутар: 51 двор, 301 жыхар; 1994 год — вёска: 147 двароў, 374 жыхары; 1999 год — 340 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 262 жыхары

## Геаграфія
У ваколіцах вёскі ёсьць урочышча Расея.

## Вуліцы
Вуліцы: Дзетдомаўская, Загацьце, Камуністычная, Моладзевая, Кастрычніцкая, Партызанская, Цэнтральная, Паўднёвы завулак.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Загацьце (Жыткавіцкі раён)

**Зага́цьце** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 5 км на поўдзень ад Браніслава, за 3 км ад Вільчы. Загацьце ўваходзіць у склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году разам зь іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Браніслаўскага сельсавету перададзеная ў склад Людзяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 65 жыхароў, 25 двароў
* 1999 год — 56 жыхароў
* 2009 год — 30 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Людзяневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Дзякавіцкі сельсавет

**Дзя́кавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дзякавічы.

## Гісторыя
У 1917 годзе створаны ў складзе Дзякавіцкай воласьці Мазырскага павету Менскай (з 29 жніўня 1919 году да 10 жніўня 1920 году — Гомельскай) губэрні РСФСР (з 1 студзеня 1919 году — Беларускай ССР), з 10 жніўня 1920 году да 17 ліпеня 1924 году — Дзякавіцкай воласьці Мазырскага павету Менскай губэрні (да 18 сакавіка 1921 году), з 20 жніўня 1924 году — Старобінскага (з 8 кастрычніка 1924 году — Жыткавіцкага, з 21 жніўня 1925 году — Старобінскага, з 5 красавіка 1935 году — Жыткавіцкага) раёну Слуцкай (з 8 кастрычніка 1924 году — Мазырскай, з 21 жніўня 1925 году — Слуцкай, з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Бабруйскай, з 21 чэрвеня 1935 году да 20 лютага 1938 году — Мазырскай) акругі, з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзеныя сельскія населеныя пункты скасаванага Вятчынскага сельсавету.

10 студзеня 2023 году тэрыторыя сельсавету і ўсе вёскі далучаныя да Марохараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 1933 году — 808 жыхароў, 165 двароў
* 1 студзеня 2018 году — 784 жыхары, 530 двароў

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1933 году — 28
* 1 студзеня 1947 году — 4
* 1 чэрвеня 1955 году — 7
* 1 студзеня 1964 году — 7
* 1 студзеня 1968 году — 7
* 1 студзеня 1974 году — 7
* 1 студзеня 1981 году — 7
* 1 студзеня 1986 году — 7
* 1 студзеня 2018 году — 6

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 492
*  С. 411
*  С. 251
*  С. 150
*  С. 109

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1917 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2023 годзе
Буда (Дзякавіцкі сельсавет)

**Бу́да** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на шашы , за 1 км на поўдзень ад мяжы зь Любанскім раёнам, за 13 км на паўночны захад ад Вятчына. Буда ўваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

Да 10 студзеня 2023 году ўваходзіла ў склад Дзякавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 95 жыхароў, 47 двароў
* 1999 год — 64 жыхары
* 2009 год — 29 жыхароў

## Вуліцы
* Ахрамава вуліца	
* Садовая вуліца

## Крыніцы

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну