Мікалай Радзівіл «Руды»

**Мікалай Радзівіл** (мянушка **«Руды»**; 1512, Нясьвіж — , Вільня) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Падчашы вялікі літоўскі (1544—1551), лоўчы вялікі літоўскі (1546—1554), ваявода троцкі (1550—1566) і віленскі (1566—1579), гетман (1553—1566 і з 1577) і канцлер вялікі літоўскі (1566—1579).

Па сьмерці бацькі (1541) атрымаў вялікую спадчыну, у тым ліку Біржы, Жупраны, Дубінкі і дзясяткі іншых маёнткаў. За заслугі перад радзімай быў узнагароджаны местамі Барысавам, Лідай, Мазыром, Ашмянамі, Койданавам і іншымі тэрыторыямі. Князь Сьвятой Рымскай Імпэрыі на Біржах і Дубінках (1574).

## Біяграфія
Зь біржанска-дубінкаўскай лініі роду Радзівілаў, сын Юрыя «Геркулеса», гетмана вялікага літоўскага, і Барбары з Колаў. Меў сястру Барбару і стрыечнага брата Мікалая «Чорнага».

Атрымаў хатнюю адукацыю, ведаў беларускую, польскую і лацінскую мовы.

Браў удзел у вайне з Маскоўскай дзяржавай (1534—1537 гады), у тым ліку ў аблозе Старадуба (1535 год).

Значна павялічыў свой уплыў у дзяржаве ў выніку шлюбу сястры Барбары зь вялікім князем Жыгімонтам Аўгустам (1547 год). У 1549 годзе атрымаў правы вялікакняскага намесьніка з рэзыдэнцыяй у Вільні. Дзеяў разам з стрыечным братам Мікалаем «Чорным».

З 1561 году браў удзел у Інфлянцкай вайне. Камандаваў войскам Вялікага Княства ў пераможнай бітве на рацэ Уле (1564 год).

Быў супраціўнікам Люблінскай уніі і прыхільнікам захаваньня самастойнасьці Вялікага Княства Літоўскага ў складзе саюзнай дзяржавы Рэчы Паспалітай. Даводзіў каралю: *«Якая ж гэта будзе унія Літвы з Польшчай, калі ад Літвы адарвалі шмат рэгіёнаў дэкрэтамі. Пасьля гэтага можна сказаць, што Літвы больш не існуе, а разам з гэтым і нейкай уніі»*. Ад’язджаючы з Кракава пасьля таго, як скончыліся перамовы, з болем і горыччу сказаў: *«Нават вораг падчас перамір’я не парушае ўласнасьці, а нас, жывучых у вечным міры і братэрстве з вамі, вы, палякі, пазбавілі гэтага права. Справядлівасьці на зямлі мала! Але Бог такой няпраўды з намі не прапусціць: рана альбо позна, але расплата будзе!»*. У далейшым на Люблінскі сойм не паехаў і не падпісаў акту ўніі.

У часе кампаніі Стэфана Баторыя падтрымаў новага гаспадара. Узяў Вэндэн і Вялікія Лукі, браў удзел у аблозе Пскова.

Адным зь першых сярод уплывовых магнатаў прыняў кальвінізм, істотна паўплываў на пашырэньне і прапаганду рэфармацыйных ідэяў. Заснаваў найвышэйшую школу для кальвінісцкай моладзі. Шмат вядомых палітычных і рэлігійных дзеячоў прысьвяцілі яму свае творы. Нават пісьменьнікі-каталікі славілі яго за перамогу пад Вулай.

У шлюбе з Кацярынай Івінскай меў сыноў Мікалая і Крыштапа.

Памёр у Вільні ў 1584 годзе. Спачыў у Дубінках у кальвінскім зборы.

## Галерэя

Mikałaj Radzivił Rudy. Мікалай Радзівіл Руды (Ambras, XVII).jpg|З Амбраскай калекцыі дасьпехаў, 1601 г.
Mikałaj Radzivił Rudy. Мікалай Радзівіл Руды (1646-53).jpg|Невядомы мастак, XVII ст.
Mikałaj Radzivił Rudy. Мікалай Радзівіл Руды (1721).jpg|Невядомы мастак, 1721 г.
Nikolaus Radziwill.jpg|Г. Ляйбовіч, 1758 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Сяброўскі сплаў па Мэмэлэ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1512 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нясьвіжы
Мікалай
Катэгорыя:Лоўчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падчашыі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Князі Сьвятой Рымскай імпэрыі (Рэч Паспалітая)
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Пахаваныя ў Летуве
Катэгорыя:Старосты ашмянскія
Катэгорыя:Старосты барысаўскія
Катэгорыя:Старосты лідзкія
Катэгорыя:Старосты мазырскія
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Кальвіністы Вялікага Княства Літоўскага