Масковія (назва)

**Маско́вія** (, ) — гістарычная назва Расеі й яе дзяржаўных утварэньняў. Першапачаткова гэта была лацінская назва Масквы (для параўнаньня: , Kiovia) і Вялікага Княства Маскоўскага, пазьней у шэрагу дзяржаваў Заходняй і Цэнтральнай Эўропы яна перайшла да адзінай Маскоўскай дзяржавы, утворанага вакол Масквы пры Іване III. Гэтая назва сустракаецца на многіх гістарычных картах XVI—XIX стагодзьдзяў, зробленых у Эўропе, да й пасьля перайменаваньня Маскоўскай дзяржавы ў Расейскую імпэрыю 22 кастрычніка 1721 году.

Украінскі гісторык Мікалай Кастамараў лічыў, што актыўнае выкарыстаньне польскімі публіцыстамі назвы Масковія ў ХІХ стагодзьдзі тлумачыцца непрызнаньнем імі права Масковіі на назву «Русь» на землях Украіны й Беларусі. Гэтая назва дагэтуль ужываецца ў маскоўскай літаратуры, асабліва гістарычнай.

## Выкарыстаньне

### Украіна
Ужываньне іншакарэннага слова «Масковія» добра ўпісвалася ў культываваньне канцэпцыі, паводле якой Расея не мае дачыненьня да культурнай спадчыны Русі. У 1900 годзе ў Галічыне выйшла брашура Лонгіна Цэгельскага «Русь-Украіна й Маскоўшчына-Расея». У 1921 годзе была выдадзена (у 1936 годзе перавыдадзена) кніга ўкраінскага эмігранта ў Чэхаславаччыны Сяргея Шалухіна аб назвах Украіны, дзе ён даказваў, што «Масковія» заўсёды так называлася й скрала сваю назву «Русь» ў Украіны. Падобнымі тэрмінамі апераваў і ўкраінскі эмігрант, нацыяналіст Павел Штэпа, які выдаў кнігі «Украінец і масквін. Дзьве супрацьлегласьці» (1959) і «Маскоўства» (1968).

Ужо пасьля аднаўленьня незалежнасьці ва Ўкраіне была апублікаваная кніга «Украдзенае імя» Яўгена Наканечнага, у якой аўтар разьвіў ідэі Шалухіна. Акрамя таго, назва «Масковія» і «маскавіты», (нароўні з «Максель») пастаянна ўжываюцца ў адносінах да сярэднявечнай Расеі й маскальскіх у кнізе гісторыка Ўладзіміра Бялінскага «Краіна Моксель», за першы том якой ён атрымаў у 2011 годзе ўкраінскую нацыянальную. прэмію імя Івана Франко (выдаецца Дзяржаўным камітэтам тэлебачаньня й радыёвяшчаньня Ўкраіны) у намінацыі «Лепшая навуковая праца».

Некаторыя публічныя дзеячы пэрыядычна ўжываюць у сваіх выказваньнях слова Масковія. У 2015 годзе дэпутат ад Радыкальнай партыі Алега Ляшко Аксана Корчынская й дэпутат Андрэй Лозаў унесьлі ў Вярхоўную Раду Ўкраіны законапраект аб забароне прымяненьня да Расеі назвы *Росія* альбо *Русь* і выкарыстаньне замест гэтай назвы *Московія*.

У сьнежні 2021 году дэпутаты Ровенскай і Львоўскай абласных радаў прынялі зварот да прэзыдэнта Ўкраіны Ўладзімера Зяленскага й Вярхоўнай Рады Ўкраіны з патрабаваньнем аднавіць гістарычную справядлівасьць і выкарыстоўваць назву Московія замест Росія й Російська Федерація.

23 лістапада 2022 году на сайце прэзыдэнта Ўкраіны была разьмешчана пэтыцыя, у якой прапануецца замест Расейскай Фэдэрацыі выкарыстоўваць назву Маскоўская Фэдэрацыя, а замест Расеі — Масковія. Аўтарка пэтыцыі таксама падкрэсьліла, што афіцыйная зьмена назвы «дзяржавы-тэрарыста» зьяўляецца магутным інфармацыйным ходам на міжнародным узроўні.

29 лістапада 2022 году пастаянны прадстаўнік Украіны пры ААН Сяргей Кісьліца заклікаў украінскіх урадоўцаў і парлямэнтарыяў прыняць закон, паводле якога Ўкраіна будзе афіцыйна называць Расейскую Фэдэрацыю Масковіяй. Ён прывёў прыклад Вугоршчыны, якая мае сваю назву *Magyarország*, але на розных мовах краіна называецца па-рознаму: па-ангельску — *Hungary*, па-нямецку — *Ungarn*, па-польску — *Węgry*; і з Аўстрыяй: краіна мае сваю назву *Österreіch*, але па-ангельску яна называецца *Austrіa*, а па-славацку — *Rakúsko*. На наступны дзень нардэп ад «ЭЗ» Мікалай Княжыцкі падтрымаў прапанову аб вяртаньні Расеі гістарычнай назвы Масковіі на заканадаўчым узроўні.

7 сьнежня 2022 году Івана-Франкоўская абласная рада зьвярнулася да прэзыдэнта Ўкраіны й Вярхоўнай Рады Ўкраіны з заклікам перайменаваць Расейскую Фэдэрацыю ў Масковію на дзяржаўным, афіцыйным, грамадзкім узроўнях, а таксама ў СЬМІ на тэрыторыі Ўкраіны. Расейцаў адпаведна зваць *маскавітамі*.

14 лютага 2023 году пэтыцыя да прэзыдэнта Ўкраіны, апублікаваная 23 лістапада 2022 году, набрала неабходную для разгляду колькасьць подпісаў.

10 сакавіка 2023 году пэтыцыя была разгледжана прэзыдэнтам Украіны, ён адзначыў, узьнятае пытаньне патрабуе ўважлівай прапрацоўкі як у плоскасьці гісторыка-культурнага кантэксту, так і ўлічваючы магчымыя міжнародна-прававыя наступствы. Уладзімір Зяленскі таксама паведаміў, што зьвярнуўся да прэм’ер-міністра Дзяніса Шмыгаля з просьбай разам з навуковымі ўстановамі комплексна прапрацаваць перайменаваньне. У Расейскай Фэдэрацыі на гэта востра адрэагавалі, прадстаўнік МЗС РФ Марыя Захарава выступіла з заявай аб ператварэньні Ўкраіны ў «анты-Расею», а намесьнік старшыні Савета Бясьпекі Расейскай Фэдэрацыі Дзьмітрый Мядзьведзеў загаварыў аб «нацызьме» ва Ўкраіне.

11 сакавіка 2023 году народны дэпутат, старшыня парлямэнцкага камітэта па пытаньнях гуманітарнай і інфармацыйнай палітыкі Мікіта Патураеў выказаў меркаваньне, што пытаньне перайменаваньня Расейскай Фэдэрацыі ва Ўкраіне ня проста іміджавае, яно вельмі палітычна важнае.

12 сакавіка 2023 году міністар культуры й інфармацыйнай палітыкі Аляксандар Ткачэнка адзначыў, што ідэя зьмены ва Ўкраіне назвы Расея на Масковію цікавая, але патрабуе дадатковай працы з экспэртамі, каб мець канчатковую гістарычную аснову для прыняцьця дастаткова «сур’ёзнага рашэньня». Паводле яго словаў, Расея заўсёды спрабавала поўнасьцю завалодаць гістарычнай спадчынай Русі. Працэс перайменаваньня Расеі патрабуе шырокай камунікацыйнай падтрымкі, каб матывы рашэньня зразумелі, перш за ўсё, украінцы.

13 сакавіка 2023 году сьпікер прэзыдэнта РФ Дзьмітрый Пяскоў заявіў, што Крэмль адносіцца да прапановы аб перайменаваньні Расеі ў Масковію ва Ўкраіне «з усьмешкай», назваўшы гэта «бессэнсоўным кур’ёзам».

## Картаграфія

Файл:Moscovia, 1596.jpg|1596 г., Ламберт Андрэа, *Moscovia* (Московія)
Файл:Typus Generalis Ukraina 1649.jpg|1648 г., Іаган Янсоніус, *Typus Generalis Vkraine* (Генэральны апісаньне Ўкраіны), на ўсходзе *Moscovia Pars* (Зямля Масковія).
Файл:Van Schagen Europe (1689).jpg|1689 г., Жерар ван Шэген, Масковія на мапе Эўропы пасьля здрады маскоўскім кіраўніцтвам Пераяслаўскіх пагадненьняў, падпісаных Б. Хмяльніцкім.
Файл:Muscovy1715.jpg|alt=«Володіння Московії або ж Росії». Карта зі збірки Германа Молла «Twenty four new and accurate maps of the several parts of Europe». Лондон, 1715?|«Уладаньні Масковіі ці ж Расеі». Карта з калекцыі Германа Моля «Twenty four new and accurate maps of the several parts of Europe». Лёндан, 1715 г.


## Глядзіце таксама

* Маскаль

## Крыніцы


## Літаратура

* Едвард Кінан Російські міфи про київську спадщину.
* Откуда пошла Россия или история о том, как воровалась Русь.
* Герберштейн С. Записки о Московии. М., 1988.
* Грушевський М. Хто такі українці і чого вони хочуть // Великий українець.&nbsp;— К.: Веселка, 1992.&nbsp;— С. 61-75.
* Дяківський С., Семенюк С., Штепа П. Москалі&nbsp;— не «рускіє» і не слов’яни [Текст]: триптих / Степан Дяківський, Святослав Семенюк, Павло Штепа.&nbsp;— Львів: Благодійний фонд «Україна-Русь», 2009.&nbsp;— 28 с.
* Залізняк&nbsp;Л.&nbsp;Л. Первісна історія України: Навч. посібник / Ін-т українознавства Київ. ун-ту ім. Тараса Шевченка.&nbsp;— К.: Вища шк., 1999.&nbsp;— 263 с.: іл.&nbsp;— ISBN 5-11-004740-5.
* Залізняк Л. Л. Походження українців: між наукою та ідеологією: Популярне видання.&nbsp;— К.: Темпора, 2008.&nbsp;— 103 с.: іл.&nbsp;— ISBN 979-966-8201-36-3.
* Замысловскій&nbsp;Е.&nbsp;Е. Описаніе Литвы, Самогитіи, Руссіи и Московіи Себастьяна Мюнстера (XVI&nbsp;в.) /Журнал Министерства Народнаго Просвещенія. 1880. №&nbsp;9.&nbsp;— С. 66&nbsp;— 123.
* Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н.&nbsp;И.&nbsp;Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А.&nbsp;С.&nbsp;Суворина, 1909.&nbsp;— 159 с.
* Едвард Кінан. Російські історичні міфи. Київ: «Критика», 2001.&nbsp;— 284 с.
* Каппелер, Андреас. Росія як поліетнічна імперія: Виникнення. Історія. Розпад / Перекл. з німецької Х. Назаркевич, наук. ред. М. Крикун [=Історія країн світу, 2], Львів: Видавництво Українського Католицького Університету, 2005.&nbsp;— XII+360 с.
* Костомаров Н. Ответ на выходки краковской газеты Czas и журнала Revue Contamporaire//Основа, 1861
* Московское государство.&nbsp;— Малая Советская Энциклопедия. Том пятый. Массикот—Огнев.&nbsp;— М.: Акционерное об-во «Советская Энциклопедия», 1930.&nbsp;— С. 417—421.
* Півторак Г. П. Походження українців, росіян, білорусів та їхніх мов. Міфи і правда про трьох братів слов’янських зі «спільної колиски».— К.: Видавничий центр «Академія», 2001.— 152 с ISBN 966-580—082—5
* Полонська-Василенко Н. Історія України: У 2 т. Т. 1. До середини XVII століття.— К.: Либідь, 1992.— 640 с ISBN 5-325-00300-3
* Солоневич&nbsp;И.&nbsp;Л. Народная монархия.&nbsp;— М: Римис, 2005.&nbsp;— 472 с.
* Славянская энциклопедия. Киевская Русь&nbsp;— Московия: в 2-х т. Т. 1. А&nbsp;— М. / Авт.-сост. В.&nbsp;В.&nbsp;Богуславский.&nbsp;— М.: Олма-Пресс, 2005.&nbsp;— 784 с.
* Толочко П. П. Древнерусская народность. Воображаемая или реальная&nbsp;— Санкт-Петербург, 2005
* Штепа П. Московство: його походження, зміст, форми й історична тяглість.&nbsp;— 5-е вид.&nbsp;— Дрогобич: Видавнича фірма «Відродження», 2005.&nbsp;— 410 с.&nbsp;— ISBN 966-538-168-7.
* Штепа П. Українець і москвин: дві протилежності / П. Штепа.&nbsp;— 3-є вид.&nbsp;— Дрогобич: ВФ «Відродження», 2010.&nbsp;— 687 с.&nbsp;— ISBN 978-966-538-227-0.
* Норман Дейвіс. Європа. Історія. Київ, 2000. (Norman Davies. Europe. A History.)
* Marx K. Secret diplomatic history XVIII century.&nbsp;— London, 1878
* Карл Маркс. «Таємниці дипломатичної історії XIX століття».
* Євген Наконечний «Украдене Ім’я».
* Григорій Петрович Півторак. Походження українців, росіян, білорусів та їхніх мов.
* Ярослав Дашкевич. Як Московія привласнила історію Київської Русі
* Pauli Theodore de. Description ethnographique des peuples de la Russie.— Saint-Pétersbourg: Imprimerie de F. Bellizard, 1862.&nbsp;— 436 p.


Катэгорыя:Гісторыя Расеі