open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Паліклініка

**Паліклі́ніка** ( — горад + лячэньне) — лекавальна-прафіляктычная ўстанова, якая забясьпечвае кваліфікаваную мэдычную дапамогу, у тым ліку з выездам на дом. Звычайна ахоплівае сваімі паслугамі звыш паловы навакольнага насельніцтва. Віды: галоўная, гарадзкая, гарнізонная, курортная і раённая; для дарослых, дзяцей, падлеткаў і студэнтаў. Таксама можа стварацца кансультацыйная пры лякарні, мэдычных ВНУ і навукова-дасьледчым інстытуце (НДІ). Адмысловая бывае стаматалягічная і фізыятэрапэўтычная. Можа быць самастойнай і ў складзе аб’яднаньня зь лякарняй. Мае рэгістратуру, лекавальна-прафіляктычнае і дыягнастычнае аддзяленьні. Сям’ю абслугоўвае тэрапэўт, пэдыятар і акушэр-гінэколяг. Можа быць гаспадарча-разьліковай.

Ажыцьцяўляе папярэджаньне захворваньняў і аздараўленьне, вызваляе хворых ад працы, праводзіць мэдычна-санітарную ацэнку з прызнаньнем устойлівай непрацаздольнасьці, накіроўвае на шпіталізаваньне і санітарна-курортнае лячэньне, праводзіць дыспансэрызаваньне і прышчэпкі.

## Беларусь
На 1998 г. у Беларусі было: 557 самастойных паліклінік і амбуляторыяў, зь іх 146 (26%) гарадзкіх і 411 сельскіх; 695 паліклінічных аддзяленьняў у лякарнях і радзільнях, зь іх 300 (43%) гарадзкіх і 395 сельскіх; 77 стаматалягічных і 367 дзіцячых паліклінік. У 1990-я гады жыхары Беларусі наведвалі паліклінікі ў сярэднім 9,5 разу на год. За 2011 год жыхары Беларусі наведалі паліклінікі ў сярэднім 14,4 разу, што было найбольшым у сьвеце паказьнікам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Паліклініка № 1 г. Менску
* Берасьцейская абласная стаматалягічная паліклініка

Катэгорыя:Лякарні
Катэгорыя:Мэдычныя арганізацыі
Інвэстыцыйны фонд

**Інвэстыцыйны фонд** ( — апранаю + аснова) — спосаб супольнага ўкладаньня грошай дзеля атрыманьня прыбытку. Віды: гандляваны на біржы, закрыты, прыватны, страхавы (закладны) і ўзаемны. Укладнікі перадаюць сродкі кіраўнічаму прадпрыемству фонду ў абмен на дзель у яго капітале. Кіраўнічае прадпрыемства ўкладае грошы ўкладнікаў у даходныя прадпрыемствы за ўзнагароджаньне. Вартасьць дзелі ў капітале фонду мяняецца адпаведна выніковасьці (даходнасьці) ўкладаньняў. Дзель у капітале фонду дазваляецца прадаваць.

## Беларусь
16 красавіка 2004 г. А.Лукашэнка падпісаў Даручэньне № 09/124-413 аб ліквідацыі спэцыялізаваных інвэстыцыйных фондаў (СІФ) і вяртаньні імянных прыватызацыйных чэкаў «Маёмасьць» грамадзянам — былым акцыянэрам СІФаў.

Паводле Закону Рэспублікі Беларусь «Аб інвэстыцыйных фондах» 2017 году, у Беларусі вылучаліся 2 віды інвэстыцыйных фондаў:
* *Акцыянэрны*. Юрыдычная асоба са статусам адкрытага акцыянэрнага таварыства.
* *Паявы*. Спалучэньне маёмасьці пайнікаў, якое не зьяўляецца юрыдычнай асобай. Пай ёсьць імянной каштоўнай паперай, якая пацьвярджае права ўласьніка на дзель маёмасьці фонду.
** *Адкрыты*. Абавязаны выкупаць і прадаваць паі кожны працоўны дзень.
** *Інтэрвальны*. Адчыняецца для гандлю паямі ў вызначаны правіламі фонду час.
** *Закрыты*. Прадае паі пры ўтварэньні і выкупае дзелі пры сканчэньні ўкладаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Фінансавыя кампаніі
Катэгорыя:Фінансавыя рынкі
Катэгорыя:Фінансавыя паслугі
Катэгорыя:Фінансавая эканоміка
Катэгорыя:Капітал
Катэгорыя:Бізнэс-тэрміны
Канстанцінаўка (неадназначнасьць)

Назву **Канстанцінаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Канстанцінаўка — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Канстанцінаўка — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Канстанцінаўка — вёска ў Любанскім раёне Менскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Данецкая вобласьць:
** Канстанцінаўка — горад абласнога падпарадкаваньня
** Канстанцінаўка — вёска ў Мар’інскім раёне

## Глядзіце таксама
* Канстанцін
* Канстанцінава
Тычына (неадназначнасьць)

**Тычы́на** — загостраны кій, жардзіна, тое ж, што й вяха. Іншыя значэньні:

* Тычына — кантон у Швайцарыі
* Тычына — рака ў Швайцарыі
* Анатоль Тычына (1897—1986) — беларускі мастак
* Міхась Тычына (1943–2022) — беларускі літаратуразнаўца
* Паўло Тычына (1891—1967) — украінскі паэт
Дэбют Сакольскага

**Дэбю́т Сако́льскага** — флянгавы дэбют, які пачынаецца ходам **1. b2-b4**. Названы ў гонар беларускага савецкага шахматыста Аляксея Сакольскага, які займаўся ягоным дасьледаваньнем.

Вядомы таксама як «Дэбют арангутанга» (такую жартаўлівую назву яму надаў Савелі Тартаковер), «Польскі пачатак» альбо «Дэбют Бугаева» (расейскі дарэвалюцыйны шахматыст, які яго выкарыстоўваў). Уваходзіць у катэгорыю «няправільных» дэбютаў, у Энцыкляпэдыі шахматных дэбютаў клясыфікаваны пад кодам A00. У цяперашні час дэбют практычна не сустракаецца ў гросмайстарскіх турнірах.

## Варыянты
* Гамбіт Тартаковера **1. … e7-e5 2. Аc1-b2 f7-f6 3. e2-e4 Аf8×b4 4. Аf1-c4**
** Варыянт Брынкмана **4. … Вкb8-c6 5.f2-f4 Вd8-e7 6.f4-f5 g7-g6**
* Варыянт **1. … e7-e5 2. Аc1-b2 f7-f6 3. b4-b5 d7-d5 4. e2-e3**
* Разьменны варыянт
** **1. … e7-e5 2. Аc1-b2 Аf8×b4 3. Аb2×e5**
** **1. … e7-e5 2. Аc1-b2 d7-d5 3. Аb2×e5 Вкb8-c6 5. Аe5-b2 Вкc6×b4**
* Варыянт **1. … e7-e5 2. Аc1-b2 d7-d6**
* Стараіндыйская пабудова **1. … Вкg8-f6 2. Аc1-b2 g7-g6**
* Новаіндыйская пабудова **1. … Вкg8-f6 2. Аc1-b2 e7-e6 3. b4-b5 b7-b6**
* Асноўны варыянт
** **1. … Вкg8-f6 2. Аc1-b2 d7-d5 3. e2-e3**
** **1. … Вкg8-f6 2. Аc1-b2 e7-e6 3. b4-b5**
* Варыянт з разьвіцьцём афіцэра на f5 **1. … d7-d5 2. Аc1-b2 Аc8-f5**
* Сыстэма з вывадам візыру на другім ходзе
** **1. … d7-d5 2. Аc1-b2 Вd8-d6**
** **1. … c7-c6 2. Аc1-b2 Вd8-b6**
* Галяндзкая пабудова **1. … f7-f5 2. Аc1-b2 Вкg8-f6**

## Мінуўшчына
Дэбют час ад часу прымяняўся на высокім узроўні, хоць і не здабыў папулярнасьці. З прыкладаў можна ўзгадаць гульню Рыхарда Рэці супраць Абрагама Шпаера ў Схевэнінгене ў 1923 року альбо Барыса Спаскага супраць Васіля Смыслова ў 1960 року. У 1963 року Аляксей Сакольскі выдаў сваю манаграфію па тэорыі гэтага дэбюту «Дэбют 1. b2—b4».

Назва «дэбют арангутанга» зьявілася пасьля партыі Савелія Тартаковера з Гезам Мароцы 21 сакавіка 1924 року ў Нью-Ёрку. Наконадні гульцы наведалі Бронскі заапарк, і Тартаковер пракансультаваўся з арангутанкай па мянушцы С’юзэн, якая нейкім чынам параіла яму згуляць b4. У гэтай гульні Тартаковер выйшаў з дэбюту зь неблагой пазыцыяй, аднак гульня скончылася нічыёй. Удзельнік гэтага турніру Аляксандар Алехін пасьля напісаў кнігу, дзе назваў 1.b4 старым ходам, а праблемай белых тое, што гэтым ходам яны раскрываюць свае намеры перш, чым здагадаюцца пра намеры чорных.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Марэкава энцыкляпэдыя ходу 1.b4 

Катэгорыя:Флянгавыя дэбюты
Катэгорыя:Няправільныя дэбюты
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2016 году

**Фінальны матч [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2015—2016 гадоў|Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2016 году]]** праходзіў у Міляне на стадыёне «Сан-Сыра», дзе сустракаліся мадрыдзкія клюбы «Рэал» і «Атлетыка». Гэта быў 61-ы фінал у гісторыі Кубка чэмпіёнаў і 24-ы як фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА. Матч прайшоў 28 траўня 2016 году.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2016 году
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Катэгорыя:2016 год у футболе
Аколіца Баранавічы

**Аколіца Баранавічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Лазаўцы

Назву **Лазаўцы** маюць:

* Лазаўцы — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Лазаўцы — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Прыгоды Тома Соера

«**Прыгоды Тома Соера**» () — апублікаваная ў 1876 годзе аповесьць Марка Твэна аб прыгодах хлопчыка, які расьце ў выдуманым невялікім амэрыканскім мястэчку ў штаце Мізуры. Дзеяньні твору адбываюцца да Грамадзянскай вайны ў ЗША.

## Фабула
Том Соер — хлопчык прыкладна дванаццацігадовага ўзросту, жыве ў цёткі Польлі, сястры сваёй пакойнай матулі. У рамане апісваюцца розныя прыгоды Тома й яго сяброў на працягу некалькіх месяцаў. На працягу гэтых прыгодаў ён пасьпявае знайсьці сваё каханьне, стаць сьведкам забойства й выкрыць забойцу, пабегчы з дому, каб стаць піратам ды пажыць на востраве, заблукацца ў пячоры й выбрацца зь яе, знайсьці клад, які каштуе каля дваццаці тысячы даляраў й падзяліць яго са сваім сябрам Гэкльбэры Фінам.

Катэгорыя:Літаратура ЗША
Дэкамэрон

«**Дэкамэро́н**» (, ад , «дзесяць» й , «дзень»; ) — зборнік ста навэляў італьянскага пісьменьніка Джаваньні Бакачча, адна з самых знакамітых кнігаў раньняга італьянскага Рэнэсансу, напісаная прыблізна ў 1352—1354 гадах. Большасьць навэляў гэтае кнігі прысьвечаныя тэме любові, пачынаючы ад яе эратычнага й закончваючы трагічнымі аспэктамі. Некаторыя допісы заканчваюцца нечаканымі азначэньнямі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Красимир Петров, «За наварската кралица и нейния „Декамерон“»,&nbsp;— в: Маргьорит дьо Навар. Хептамерон. София: Народна култура, 1986, сс. 5—24

Катэгорыя:Італьянская літаратура
Катэгорыя:Літаратура эпохі Адраджэньня
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2013 году

**Фінальны матч [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2012—2013 гадоў|Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2013 году]]** праходзіў у Лёндане на стадыёне «Ўэмблі», дзе сустракаліся дортмундзкая «Барусія» і «Баварыя». Гэта быў 58-ы фінал у гісторыі Кубка чэмпіёнаў і 21-ы як фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА. Матч прайшоў 25 траўня 2013 году.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2013 году
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Катэгорыя:2013 год у футболе
Бэзьмераў

**Бэзьмераў** () — вёска ў Кромержыскай акургі Зьлінскага краю Чэхіі.

Знаходзіцца за 6 км на паўночны захад ад Кромержыжу, за 27 км на паўночны захад ад Зьліну і 227 км на ўсход ад Прагі. Плошча — 7,25 км², насельніцтва — 562 чалавекі (2006).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Вёскі Кромержыскай акругі
Рыская футбольная школа

«**Рыская футбольная школа**» () — латвійскі футбольны клюб з гораду Рыгі. Заснаваны ў 1962 годзе. Трохразовы чэмпіён Латвіі (2021, 2023, 2024) і трохразовы ўладальнік Кубка Латвіі (2019, 2021, 2024).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Рызе‎
Баратынец Рускі

**Бара́тынец Ру́скі** (, па-падляску: *Borátyneć Rúśki*) — вёска ў Сямятыцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Сямятычы.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці праваслаўныя (прыход сьв. Ганны на мецсы), па паходжаньні этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам (маладое пакаленьне ўжо палянізавалася). Меншая частка насяленьня — палякі і каталікі (парафія сьвятых Пятра і Паўла ў Сямятычах-Станцыі).

## Гісторыя
Першыя згадкі пра Бартынец Рускі адносяцца да 1531 г., калі прыналежаў ён да сямятыцкіх маёмасьцяў. У адрозьненьні да суседняга Ляскага Баратынца заселенага дрібнай каталіцкай шлахтай польскага паходжаньня, у Рускім Баратынцу пражывалі самыя праваслаўныя мужыкі.
У міжваенны пэрыяд Баратынец Рускі прыналежаў да гміны Сямятычы Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 187 жыхароў (усе праваслаўныя, зь іх 186 запісаныя былі беларусамі). Першая царква ў Баратынцу Рускім будавалася ў 1994—1998 гадах, а з 1996 году дзейнічае тут самастойны прыход.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапалёт над Баратынцам Рускім

Катэгорыя:Гміна Сямятычы
Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Анусін (гміна Сямятычы)

**Ану́сін** (, па-падляску: *Anúsin, Hanúsin*) — вёска ў Сямятыцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Сямятычы.

Празь вёску праходзіць ваяводзкая дарога .

## Насельніцтва

Жыхары вёскі палякі і каталікі (парафія сьвятых Пятра і Паўла ў Сямятычах-Станцыі). Меншая частка насяленьня — этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам (маладое пакаленьне ўжо палянізавалася), праваслаўныя (прыход сьвятых Пятра і Паўла ў Рускім Баратынцу).

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Анусін прыналежаў да гміны Сямятычы Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 293 жыхароў (197 палякаў каталіцкай веры і 96 праваслаўных беларусаў).

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапалёт над Анусінам

Катэгорыя:Гміна Сямятычы
Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Чэневічы

**Чэ́невічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У XVIII ст. вёска ў складзе маёнтку Сурвілішкі Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва.

У сярэдзіне XIX ст. вёска ў Жамыслаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Адносілася да маёнтку Сурвілішкі, які належаў Дмахоўскім. У 1861 г. 65 рэвіскіх душ, у 1897 г. 31 двор, 208 жыхароў, у 1905 г. 247 жыхароў, 339 дзесяцін зямлі, у 1909 г. 46 двароў, 274 жыхары.

У 1921—1939 гг. у Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. было 50 двароў, 221 жыхар.

3 12 кастрычніка 1940 году вёска (53 двары, 280 жыхароў) — цэнтар Чэневіцкага сельсавету Юрацішкаўскага раёну. Дзейнічала пачатковая школа. 3 канца чэрвеня 1941 г. да 7 ліпеня 1944 году пад нямецкай акупацыяй.

У 1950 г. арганізаваны калгас «Чырвоная зорка». 3 2 сьнежня 1959 году ў Трабскім сельсавеце. 3 20 студзеня 1960 году ў Івейскім раёне. У 1970 г. 214 жыхароў. Потым у складзе аграфірмы-калгасу «Трабы». Працаваў клюб, бібліятэка, крама.

## Насельніцтва
* 1999 год — 46 двароў, 92 чалавекі
* 2009 год — 57 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Харытоны (Гарадзенская вобласьць)

**Харыто́ны** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 9 чалавек
* 2009 год — 2 чалавекі

## Інфармацыя для турыстаў
За 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца каменны могільнік пэрыяду позьняга сярэднявечча (XIV—XVI стагодзьдзі). Аб’екту нададзена 3 катэгорыя гісторыка-культурнай каштоўнасьці Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Анусін

Назву **Ану́сін** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Польшча]]
* Падляскае ваяводзтва:
** Анусін — вёска ў гміне Нурэц-Станцыя Сямятыцкага павету
** Анусін — вёска ў гміне Сямятычы Сямятыцкага павету
Мантэрэйскі мэтрапалітэн

**Мантэрэйскі мэтрапалітэн** ( або скарочана *Metrorrey*) — сетка пазавулічнага грамадзкага транспарту ў Мантэрэі, штат Нуэва-Леон. Адкрыты ў 1991 годзе; зьяўляецца адным з двух мэтрапалітэнаў у Мэксыцы. На 2017 год сыстэма складаецца з 2-х лініяў і налічвае 31 станцыю. Лінія 3 будуецца.

Кошт праезду ў мэтро на 2017 год — 4,5 мэксыканскага даляру (33 амэрыканскія цэнты).

## Галерэя

Boletos_Zaragoza.jpg|Касы на станцыі *Estación Zaragoza*
MtyMetroBoletos.jpg|Білетны аўтамат
Metrobus stops at Exposición Station.jpg|Мэтрабус на станцыі *Exposición*
Transfer Point at Cuauthemoc Station.jpg|Перасадка на станцыі *Cuauhtémoc*
Eloy Cavazos Station.jpg|Станцыя *Eloy Cavazos*
General_Anaya.jpg|Станцыя *General Anaya*
Accessibility Metro Monterrey.jpg|Знак даступнасьці
Transmetro Talleresphoto.jpg|Перасадка на станцыі *Talleres*


Мэтрапалітэн
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Алена Беланожка

**Але́на Белано́жка** ( 1985, Магілёў) — беларуская паэтка.

Скончыла Магілёўскую дзяржаўную вучэльню культуры імя Н. Крупскай (2004), Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт культуры і мастацтваў. Працавала рэжысэрам Узорнай эстраднай студыі «Вясёлыя ноткі», рэдактарам і мэтадыстам па культурна-дасугавай дзейнасьці Магілёўскага гарадзкога цэнтру культуры і вольнага часу.

Піша на беларускай і расейскай мовах. Друкавалася ў газэтах «Магілёўскія ведамасьці», «Весьнік Магілёва», часопісе «Маладосьць» і інш. Аўтарка паэтычнага зборніку «В шаге от неба» (2007).

## Літаратура
* Трэнас В. 10 красавіка: Сустрэча-імправізацыя з маладымі паэтэсамі // Эл.рэсурс suc_biel_lit

## Вонкавыя спасылкі
* «Сцэнарый посьпеху» — інтэрвію Алёны Беланожкі для сайту «Родныя вобразы»

Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Расейскамоўныя паэты
Доўгая

Назву **Доўгая** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Доўгая — вёска ў Івацэвіцкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Доўгая — вёска ў Дэмбраўскім сельсавеце Шчучынскага раёну
** Доўгая — вёска ў Орлеўскім сельсавеце Шчучынскага раёну

## Глядзіце таксама
* Даўгабор’е
* Доўгае
* Даўгалескі
* Даўгалесьсе
* Даўганы
* Даўгаполічы
* Даўгапольле
* Даўгінава
* Даўгінаўскі
* Доўгавіцкі
* Доўгавічы
* Доўгаўскі
* Доўгі
* Доўгія
Нагорскі пасад

**Нагорскі пасад**, пазьней **Стары горад** — гандлёва-рамесная і найбольш старажытная частка Магілёва. Згадваецца ў дакумэнтах XVI—XVIII стагодзьдзяў. Тэрыторыя пасаду ў наш час абмежавана вуліцамі Лазарэнкі (былая Вялікакняская, Віленская), Камсамольскай (былая Дваранская), Архірэйскім валам Каніскага (былы вал Чырвоная Зорка, Архірэйскі вал) і Левая Дубравенка.

## Гісторыя

Першапачаткова пасад абмяжоўваўся з поўдня і ўсходу высокімі берагамі Дняпра і Дубравенкі, з поўначы — глыбокім абарончым ровам. Уключаў гэтак званую Астроскую сотню і Нагорскае прадмесьце. Да Нагорнага пасаду прылягалі гэтак званыя Нагорская і Ледзькаўская сотні.

Каля 1526 году на месцы старажынага замку на высокім плато, дзе цяпер разьмяшчаецца парк імя Горкага, быў пабудаваны новы Магілёўскі замак, плошчай больш за 1 га. Паміж замкам і пасадам сфармаваўся гандлёвы пляц, які ў пачатку XVII ст. займаў тэрыторыю больш за 2 га і меў форму няправільнага многакутніка. На пляцы знаходзілася 26 драўляных крамаў.

На працягу XVI стагодзьдзя тэрыторыя Нагорскага пасаду пашыралася, на поўначы каля яго фармавалася новае паселішча, якое пазьней было названа Новым горадам, адначасова ўзьніклі паселішчы за Дняпром (Задняпроўскі пасад) і Дубравенкай (Задубравенскі пасад).

Тэрыторыя пасаду была абнесеная земляным абарончым валам, які называўся Кругавым, або Блізкім. За валам ішоў глыбокі роў, які аддзяляў тэрыторыю Нагорскага пасаду. Там, дзе праходзіў роў, вал меў дзьве брамы: драўляную Ветраную і мураваную Каралеўскую. Ад кожнай брамы цераз роў перакідваўся драўляны мост. Ад Ветранай брамы пачыналася вуліца Ветраная (цяпер вул. Ленінская), ад Каралеўскай — вуліца Шклоўская (цяпер вул. Першамайская), якія вялі да гандлёвага пляцу. Гэтая двухпрамянёвая сыстэма пляніроўкі Нагорскага пасаду, якая сфармавалася да XVII ст., захавалася да нашага часу.

У канцы XVIII ст. на гандлёвым пляцы быў створаны ансамбль мураваных грамадзкіх будынкаў. У 1809 годзе роў быў засыпаны, а частка вала на яго працягу скапана.

## Славутасьці
На тэрыторыі Нагорскага пасаду адноўлена гарадзкая ратуша (XVII ст.), рэшткі езуіцкага калегіюму (XVII—XVIII стагодзьдзі), фарны касьцёл (XVII ст.), архірэйскі палац (XVIII ст.), будынак гарадзкой управы (XIX ст.), будынак акруговага суда (XVIII—XIX стагодзьдзі), абласнога драмтэатру (XIX ст.), жылы дом (XVIII ст.). Акрамя таго ў мінулым на тэрыторыі пасаду знаходзіліся два буйнейшыя праваслаўныя манастыры XVII ст. — Богаяўленскі і Спаскі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Магілёў у XVI-XVIII стст

Катэгорыя:Пасады Магілёва
Катэгорыя:Магілёў
Верасовая пустка

**Верасовая пустка** — біятоп, тыповы для гарыстай мясцовасьці, характарызуецца перавагай прахонных квасных глеб цёмна-шэрага колеру з прымешкай белага пяску, бедных на калій, азот і фосфар. Звычайна ўяўляе сабой зарасьнікі верасу звычайнага (*Calluna vulgaris*) і расьлінаў з роду эрыка (*Erica*).

Найбольшае распаўсюджваньне мае ва ўмераным клімаце Паўночнага і Паўднёвага паўшар’яў, як напрыклад, у Вялікабрытаніі, Ірляндыі і Новай Зэляндыі, а таксама ў высакагорных раёнах тропікаў, як, напрыклад, у андзкіх парама. Як правіла, пусткі не адрозьніваюцца біялягічнай разнастайнасьцю і звычайна асацыююцца зь верасам.

Фаўна верасовых пустак у Эўропе прадстаўленая такімі птушкамі, як курапатка белая, палявы лунь, крэчат, залацісты сявец, вялікі кулён, палявы жаўрук, лугавы сьвірстун, лугавы ерчык, turdus torquatus і чачотка горная.

У другой палове XX стагодзьдзя празьмернае выкарыстаньне верасовых пустак пад выпас быдла, камэрцыйныя лесапасадкі і інвазыя чужародных расьлінаў, такіх, як арляк звычайны, прывялі да дэградацыі і зьнікненьня 20% усёй прасторы пустак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Арэалы
Катэгорыя:Верасовыя
Катэгорыя:Формы рэльефу
Катэгорыя:Землеўпарадкаваньне
Катэгорыя:Мерныя мурагі, саванны і скрэбы
Катэгорыя:Культурныя краявіды
Кваснасьць глебы

**Ква́снасьць гле́бы**, **Кісло́тнасьць глебы** — здольнасьць глебы праяўляць уласьцівасьці кісьлі.

Наяўнасьць іёнаў вадароду (Н-іёнаў) у глебавым растворы, а таксама абменных іёнаў вадароду і алюміну ў глебавым паглынальным комплексе пры няпоўнай нэўтралізацыі надае глебе квасную рэакцыю.

Для характарыстыкі глебавай кваснасьці выкарыстоўваецца шэраг паказчыкаў:

* *Актуальная кваснасьць* — гэта pH глебавага раствору (на практыку вымяраецца pH воднай выцяжкі пры суадносінах глеба:вада = 1:2,5 для мінэральных глеб і 1:25 для тарфяных). Пры рн 7 рэакцыя глебавага раствору нэўтральная, ніжэй 7 — кіслая, вышэй — лугавая. Падзолістыя глебы лясной зоны маюць пераважна квасную рэакцыю (рHводн 4,5 — 5,5), падзолы і верхавыя тарфянікі — моцнаквасную (рHводн 3,5—4,5).
* *Патэнцыйная кваснасьць* глебы — кваснасьць цьвёрдай часткі глебы, яе вымяраюць у мг-экв на 100 г сухой глебы. Парамэтры *патэнцыйнай кваснасьці* улічваюць таксама ўплыў катыёнаў ППК, якія могуць падкісьляць глебавы раствор (H<sup>+</sup> і Al<sup>3+</sup>).
* *Абменная кваснасьць* глебы выклікаецца абменнымі катыёнамі вадароду і алюміну, якія пераходзяць у раствор з глебавага паглынальнага комплексу пры ўзаемадзеяньні з нэўтральнымі солямі. У багатых перагноем гарызонтах яна абумоўлена пераважна Н-іёнамі, у малагумусных мінэральных — Al-іёнамі. Абменная кваснасьць падзолістых глеб лясной зоны складае рНКС1 3,5—5, ці 0,5 — 6 мг-экв на 100 г сухой глебы, шэрых і бурых лясных — значна ніжэй.
* *Гідралітычная кваснасьць* — pH выцяжкі растворам гідралітычна лугавы CH<sub>3</sub>COONa (дазваляе больш поўна выдавіць H+ з ППК). Вызначаецца Н-іёнамі, якія пераходзяць у раствор пры ўзаемадзеяньні з глебай гідралітычна лугавых соляў, і ўключае меней рухомыя Н-іёны, якія не выцясьняюцца нэўтральнымі солямі. У падзолістых глебах гідралітычная кваснасьць складае 1—10 мг-экв на 100 г сухой глебы. Пра велічыню гідралітычнай кваснасьці можна меркаваць таксама па насычанасьці глебы асновамі.

Падвышаная кваснасьць глебы нэгатыўна адбіваецца на росьце большасьці культурных расьлінаў за кошт памяншэньня даступнасьці шэрагу макра- і мікраэлемэнтаў, і наадварот, павелічэньні растваральнасьці таксычных злучэньняў марганцу, алюміну, жалеза, бору і інш., а таксама пагаршэньні фізычных уласьцівасьцяў. Для зьніжэньня кваснасьці прыбягаюць да вапнаваньня.

**Падкісьленьне глебы** (недапушчальны да ўжываньня тэрмін-сынонім **Закісьленьне глебы**) — зьмена кісьля-асноўных уласьцівасьцяў глебы, выкліканае прыродным глебаўтваральным працэсам, паступленьнем забруджвальных рэчываў, занясеньнем фізыялягічна кіслых угнаеньняў і іншымі відамі антрапагеннага ўзьдзеяньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Глебазнаўства
Касьцёл сьвятой Альжбэты (Крэмніца)

**Касьцёл сьвятой Альжбэты** (), у народзе ***Шпітальны касьцёл*** () — гатычны рыма-каталіцкі касьцёл у Крэмніцы ля шпіталю.

Заснаваны ў 1382—1383 роках. Гэта найстарэйшы касьцёл Крэмніцы пасьля капліцы сьв. Андрэя.

Будынак аднанэфавы. У 1712—1713 роках была прыбудаваная вежа. У 2000—2001 роках храм быў рэканструяваны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1383 годзе
Катэгорыя:Культурныя помнікі Славаччыны
Крэмніца
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Крэмніцы
Катэгорыя:Барочная архітэктура Славаччыны
Катэгорыя:Гатычная архітэктура Славаччыны
Еўлашы

Назву **Еўлашы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Еўлашы — вёска ў Янаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Еўлашы — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Лоўрэнс Краўс

**Лоўрэнс Максўэл Краўс** (,  27 траўня 1954, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканскі фізык, спэцыяліст у вобласьці астрафізыкі й касмалёгіі. Прафэсар-засноўнік Аддзяленьня зямных і касьмічных дасьледаваньняў і ганаровы дырэктар праекту *«Origins»* Унівэрсытэту штату Арызона. Аўтар болей чым за 300 навуковых публікацыяў і некалькіх папулярных кнігаў. Актыўны ўдзельнік дыскусіі вакол выкладаньня эвалюцыі ў амэрыканскіх школах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фізыкі ЗША
Самішчы

**Самі́шчы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У 2-й палове XVIII ст. вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. Адносілася да Трабскага староства.

У сярэдзіне XIX ст. у Юрацішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад маёнтку Лыскаўцы, у 1861 г. 35 рэвіскіх душ, у 1897 г. 20 двароў, 116 жыхароў, дзейнічаў хлебазапасная крама. У 1905 г. у вёсцы 126 жыхароў, 149 дзесяцін зямлі, у фальварку Самішчы, які належаў Антановічу, 6 жыхароў, 144 дзесяціны зямлі. У 1909 г. у вёсцы 21 двор, 133 жыхары, у фальварку 2 двары, 11 жыхароў.

У 1921—1939 гг. у складзе Польшчы. У 1921 г. 11 двароў, 47 жыхароў, у засьценку 1 двор, 3 жыхары.

3 12.10.1940 г. вёска (17 двароў, 119 жыхароў) у Трабскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. 3 чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1950 г. арганізаваны калгас «8 Сакавіка». 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. У 1970 г. 68 жыхароў. Потым у складзе аграфірмы-калгаса «Трабы».

## Насельніцтва
* 1999 год — 20 чалавек, 9 двароў
* 2009 год — 7 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Расальшчына

**Раса́льшчына** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У XVIII ст. вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва.

У сярэдзіне XIX ст. у Гальшанскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Уласнасьць Тарноўскага. У 1861 г. 37 рэвіскіх душ, у 1897 г. 18 двароў, 94 жыхары, хлебазапасная крама. У 1905 г. у вёсцы 77 жыхароў, 115 дзесяцін зямлі, у засьценку (належаў Радкевічу) 5 жыхароў, 7 дзесяцін зямлі, у маёнтку (Радкевіча) 20 жыхароў, 128 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. у Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. у вёсцы 13 двароў, 71 жыхар, у фальварку 2 двары, 14 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (24 двары, 121 жыхар) у Трабскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. Працавала пачатковая школа. 3 чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1949 г. арганізаваны калгас «Ленінскі шлях». 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. У 1970 г. 115 жыхароў. Потым у складзе аграфірмы-калгаса «Трабы». Клюб, бібліятэка.

## Насельніцтва
* 1999 — 40 жыхароў, 26 двароў
* 2009 год — 19 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Эмблема Індыі

**Эмблема Індыі** уяўляе сабой выява «Львінай капітэлі» Ашокі ў Сарнатхэ. Імпэратар Ашока Вялікі ўсталяваў Слуп Ашокі з капітэлю, каб адзначыць месца, дзе Буда Гаўтама ўпершыню выкладаў Дгарму і дзе была заснавана буйная будыйская сангха. Чатыры львы, якія стаяць шчыльна адзін да аднаго, усталяваны на абаку з бардзюрам.

Выява гэтай скульптуры абвешчана Нацыянальнай эмблемай Індыі 26 студзеня 1950, у дзень, калі Індыя стала рэспублікай.

На гербе намаляваны чатыры індыйскіх ільвы на круглай абацы. Чацьвёрты леў знаходзіцца ззаду і, такім чынам, схаваны зь віду. Герб сымбалізуе нацыю, якая «адважная ў храбрасьці, моцная ў целе, разважлівая ў парадзе і страшыць праціўнікаў». Абака ўпрыгожана чатырма жывёламі — сымбалямі чатырох кірункаў: Леў — поўначы, Слон — усходу, Конь — поўдня і Бык — захаду (бачны Конь і Бык). Абака абапіраецца на лётас, які сымбалізуе крыніцу жыцьця.

Ніжэй абакі знаходзіцца дэвіз, запісаны дэванагары: सत्यमेव जयते (Satyameva Jayate, «Толькі Ісьціна перамагае»). Гэта цытата з Мундака Упанішады (завяршальнай часткі сьвятога індускага пісаньня Веды).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Індыі
Пелкаўшчына

**Пе́лкаўшчына** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX ст. фальваркі Пелкаўшчына ў Лугамавіцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1897 г. у адным 1 двор, 9 жыхароў, у другім 2 двары, 16 жыхароў.

У 1921—1939 гг. у складзе Польшчы. 3 12.10.1940 г. засьценак (4 двары, 27 жыхароў) у Чэневіцкім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну.

3 1950 г. у калгасе «Сьветлы шлях». 3 2.12.1959 г. у Трабскім сельсавеце. 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. Потым у складзе аграфірмы-калгаса «Трабы».

## Насельніцтва
* 1999 год — 15 чалавек, 2 двары
* 2009 год — 3 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Паякунь

**Паяку́нь** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

У 2-й палове XIX ст. аколіца ў Трабскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Паводле перапісу 1897 г., 7 двароў, 46 жыхароў. У 1905 г. 143 дзесяціны зямлі.

У 1921—1939 гг. аколіца ў Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 8 двароў, 55 жыхароў.

12.10.1940 г. аколіца (11 двароў, 64 жыхары) у Росьцеўшчынскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. Дзейнічала пачатковая школа. 3 канца чэрвеня 1941 г. да 7.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. Уваходзіла ў калгас «Звязда». 3 16.7.1954 г. у Трабскім сельсавеце. 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. У 1970 г. 24 жыхары. Потым у складзе аграфірмы-калгасу «Трабы».

## Насельніцтва
* 1999 год — 12 чалавек, 6 двароў
* 2009 год — 5 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Палудаўшчына

**Палу́даўшчына** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У сярэдзіне XIX ст. засьценак у Трабскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Дзяржаўная ўласнасьць, адносілася да маёнтку Трабы. У 1861 г. 4 рэвіскія душы, у 1897 г. 2 двары, 14 жыхароў. У 1905 г. 16 жыхароў, 50 дзесяцін зямлі, у 1909 г. 3 двары, 18 жыхароў.

У 1921—1939 гг. у Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 9 двароў, 40 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (12 двароў, 73 жыхары) у Росьцеўшчынскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. 3 чэрвеня 1941 г. да 7.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. 3 16.7.1954 г. у Трабскім сельсавеце. 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. Уваходзіла ў калгас «Зьвязда». Потым у складзе аграфірмы-калгаса «Трабы».

## Насельніцтва
* 1999 год — 7 чалавек, 4 двары
* 2009 год — 4 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Стратэгічная абарончая ініцыятыва

**Стратэгі́чная абаро́нчая ініцыяты́ва** (САІ, ) — абвешчаная прэзыдэнтам ЗША Роналдам Рэйганам 23 сакавіка 1983 року доўгатэрміновая праграма навукова-дасьледчых і досьледна-канструктарскіх працаў. Асноўнай мэтаю СОІ зьяўлялася стварэньне навукова-тэхнічнага зачыну дзеля распрацоўкі шырокамаштабнай сыстэмы проціракетнай абароны (ПРА) з элемэнтамі касьмічнага базаваньня, якая выключае ці абмяжоўвае магчымае паражэньне наземных і марскіх цэляў з космасу. Размоўная назва, пашыраная ў СМІ — **«зорныя войны»** — паходзіць ад найменьня вядомай кінасагі, што мусіла характарызаваць фантастычнасьць праграмы сваімі цэлямі і спосабамі іхняга дасягненьня.

Канчатковымі мэтамі САІ плянаваліся заваёва панаваньня ў космасе, стварэньне проціракетнага «шыхту» ЗША для надзейнага прыкрыцьця ўсёй тэрыторыі Паўночнай Амэрыкі на ўсіх этапах палёту балістычных ракетаў ды іхніх баявых блёкаў. Асноўныя элемэнты сыстэмы плянавалася разьмяшчаць у космасе, каб мінімізаваць час ідэнтыфікацыі і зьнішчэньня варожых аб’ектаў; сярод іх, напрыклад, устаноўкі зь лязэрнымі гарматамі. На наземных пляцоўках мелі разьмясьціцца г. зв. «антыракеты», якія маглі зьнішчаць ракеты праціўніка з дальняй адлегласьці па-за зямной атмасфэрай, а ў выпадку масавай атакі з пранікненьнем атамных боегаловак за першую лінію абароны таксама і ў стратасфэры з дапамогай так званай «сьцяны агню» (), створанай сэрыяй выбухаў ядзерных боегаловак уласных ракетаў.

Рэалізацыя праекту была расплянаваная да 2000 року і мела каштаваць 125 мільярдаў даляраў. Аналіз магчымасьцяў САІ паказаў, што такая ПРА не вырашыла ў поўным аб’ёме заданьне абароны тэрыторыі ЗША ад балістычных ракетаў і выявілася стратэгічна нямэтазгоднаю і эканамічна марнатраўнай. З-за таго, што амэрыканскія ўлады не апублікавалі падрабязнасьцяў дзейнасьці сыстэмы, у краіне паўстала атмасфэра страху перад «касьмічным злом». Акрамя таго, само па сабе разгортваньне ПРА па праграме САІ, безумоўна, спыніла перамовы па раззбраеньні і ініцыявала гонку стратэгічных наступальных узбраеньняў з СССР.

У 1991 року з развалам СССР і фактычным сканчэньнем халоднай вайны загадам прэзыдэнта Джорджа Гэрбэрта Буша праграма САІ была замененая на «Глябальную абарону супраць абмежаваных удараў». За часам кіраваньня прэзыдэнта Біла Клінтана ў 1993 САІ была перайменаваная ў «Арганізацыю абароны ад балістычных ракетаў». Былі зьмененыя задачы арганізацыі: пераход ад глябальнай абароны да рэгіянальнай, пераарыентацыя з нацыянальнай ПРА на ПРА тэатру баявых дзеяньняў. У 2002 року за адміністрацыяй Джорджа Буша арганізацыя перайменаваная ў «Агенцыю па проціракетнай абароне».

Тым ня меней, шматмільярднае фінансаваньне праграмы дазволіла пазьней разьвіваць тэхналёгіі антыбалістычных ракетаў, якія выкарыстоўваюцца цяпер.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вайсковая гісторыя ЗША
Катэгорыя:Проціракетная абарона
Катэгорыя:Прэзыдэнцтва Роналда Рэйгана
Катэгорыя:Савецка-амэрыканскія стасункі
Катэгорыя:Касьмічная зброя
Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Ядзерная зброя ЗША
Катэгорыя:Скасаваныя вайсковыя праекты ЗША
Іскра Данілаўград

«**Іскра**» — чарнагорскі футбольны клюб з гораду Данілаўграду. Заснаваны ў 1919 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Данілаўград‎
Дэльфцкая Біблія

**Дэ́льфцкая Бі́блія** (; ISTC ib00648000) — першы друкаваны пераклад Старога Запавету на нідэрляндзкую мову, выдадзены ў 1477 року Якабам Якабсанам ван дэр Мэерам () і Маўрыцыюсам Еманцонам ван Мідэльборхам (). Гэта першая друкаваная кніга па-нідэрляндзку (раней на тэрыторыі Нідэрляндаў была выдадзеная лацінамоўная граматыка «Doctrinale puerorum» ). Назва выданьня паходзіць ад места Дэльфт, дзе яно было надрукаванае.

## Апісаньне
Кніга зьмяшчае тэкст Старога Запавету з апакрыфічнымі кнігамі, аднак бяз Псальмаў. Псалтыры ў сярэднія вякі былі даволі распаўсюджаныя, таму ён ня быў надрукаваны, магчыма, каб зьнізіць кошт выданьня.

Выдадзеная 10 студзеня 1477 кніга выйшла накладам 250 асобнікаў, зь якіх захаваўся прынамсі 61, у тым ліку 23 у Нідэрляндах і Бэльгіі. Кніга была надрукаваная двума тамамі *[[Фаліянт|in folio]]* і мела 1300 старонак.

Тэкст Дэльфцкай Бібліі заснаваны на перакладзе з  —  на аснове Вульгаты, але з даданьнем небіблійных гісторыяў. Найбольш вядомым прыкладам гістарычнай Бібліі ёсьць лацінамоўная   XII стагодзьдзя. У Флямандыі першай апрацоўкай Бібліі па-сярэдненідэрляндзку зьяўляецца  Якаба ван Марлянта, хоць, строга кажучы, гэта не гістарычная Біблія.

У 1525 року выйшла новая нідэрляндзкая Біблія на аснове Дэльфцкай і перакладу Лютэра.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Лічбавая вэрсія

Катэгорыя:Пераклады Бібліі на нідэрляндзкую мову
Катэгорыя:Кнігі XV стагодзьдзя
Біблія
Раменікі

**Раме́нікі** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX ст. вёска ў Трабскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 16 рэвіскіх душ, дзяржаўная ўласнасьць. У 1897 г. 4 двары, 35 жыхароў. У 1905 г. 44 жыхары, 79 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. у Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

3 12.10.1940 г. вёска (6 двароў, 43 жыхары) у Трабскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. У 1949 г. арганізаваны калгас «Новае жыцьцё». 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. У 1970 г. 34 жыхары. Потым у складзе аграфірмы-калгаса «Трабы».

## Насельніцтва
* 1999 — 13 чалавек, 6 двароў
* 2009 год — 4 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Пяцкуны

**Пяцку́ны** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У пачатку XVII ст. сяло ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. Адносілася да маёнтка Сурвілішкі, які належаў Сурвілам, затым Шорцам. У 1618 г. удава В.Шорца аддзяліла ад маёнтка фальварак Нарвілішкі разам зь сялом Пяцкуны (25 аселых і пустых валок зямлі) і аддала ў бестэрміновае карыстаньне віленскім францысканцам. У 1690 г. належала ксяндзу Марціну Палякоўскаму.

У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. вёска ў Трабскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1897 г. 43 двары, 230 жыхароў. У 1905 г. 282 жыхары, 372 дзесяціны зямлі, у 1909 г. 51 двор, 304 жыхары.

У 1921—1939 гг. вёска (53 двары, 258 жыхароў) у Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. Працавала школа.

3 12.10.1940 г. вёска (57 двароў, 319 жыхароў) у Чэневіцкім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. 3 26.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1950 г. арганізаваны калгас «Чырвоны партызан». 3 1953 г. у калгасе імя В. І. Чапаева, з 1956 г. у калгасе імя К. Я. Варашылава, з 1960 г. у саўгасе «Трабы». 3 2.12.1959 г. у Трабскім сельсавеце. 3 20.1.1960 г. у Івейскім раёне. У 1970 г. 202 жыхары. Потым у складзе аграфірмы-калгаса «Трабы». Крама.

## Насельніцтва
* 1999 год — 86 чалавек, 42 двары
* 2009 год — 45 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Пазьнякі (Гарадзенская вобласьць)

**Пазьнякі́** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У сярэдзіне XIX ст. вёска ў Трабскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 33 рэвікія душы, дзяржаўная ўласнасьць. У 1897 г. 18 двароў, 112 жыхароў. У 1909 г. 21 двор, 149 жыхароў, больш за 200 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. у Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 21 двор, 112 жыхароў.

З 12 кастрычніка 1940 году вёска (32 двары, 180 жыхароў) у Трабскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. Працавала пачатковая школа. 3 чэрвеня 1941 г. да 7 ліпеня 1944 году пад нямецкай акупацыяй. У 1950 г. арганізаваны калгас «Запаветы Ільіча». 3 20 студзеня 1960 году ў Івейскім раёне. 3 1960 г. у саўгасе «Трабы». У 1970 г. 115 жыхароў. Потым у складзе аграфірмы-калгасу «Трабы».

## Насельніцтва
* 1999 год — 27 чалавек, 20 двароў
* 2009 год — 9 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Мацюкі (Івейскі раён)

**Мацюкі́** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У вёсцы 19 лістапада 1945 году быў забіты ўчастковы ўпаўнаважаны Юрацішкаўскага РАУС Мікалай Клінцавіч (1906 г. н.).

## Насельніцтва
* 1999 год — 35 чалавек
* 2009 год — 17 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Чапаеўка

Назву **Чапаеўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Чапаеўка — вёска ў Шчучынскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Чапаеўка — былая вёска ў Ельскім раёне
** Чапаеўка — былая вёска ў Нараўлянскім раёне

### [[Украіна]]
* Чапаеўка — былая вёска ў Чарнобыльскім раёне Кіеўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Чапаева
* Чапаеў
* Чапаеўск
* Чапаеўскае
* Чапаеўскі
Наздракі

**Наздракі́** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Трабскага сельсавету.

## Гісторыя
У сярэдзіне XIX ст. вёска ў Трабскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні, дзяржаўная ўласнасьць. У 1861 г. у вёсцы 27 рэвіскіх душ. У 1897 г. 16 двароў, 73 жыхары, у засьценку 1 двор, 6 жыхароў. У 1905 г. у вёсцы 99 жыхароў, 131 дзесяціна зямлі.

У 1921—1939 гг. у Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 14 двароў, 41 жыхар.

3 12 кастрычніка 1940 году вёска (19 двароў, 120 жыхароў) у Трабскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. 3 чэрвеня 1941 г. да ліпеня 1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1949 г. арганізаваны калгас «Чырвоная зорка». 3 20 студзеня 1960 году ў Івейскім раёне. У 1970 г. 92 жыхары. Потым у складзе аграфірмы-калгасу «Трабы».

## Насельніцтва
* 1999 год — 45 чалавек, 23 двары
* 2009 год — 34 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Медзікі

**Ме́дзікі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Падакупкі. Уваходзяць у склад Трабскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Мадака, пазьней Мэдэка (Madacho, Mädecke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова мад- (мед-, мат-) (імёны ліцьвінаў Матывік, Медвін, Матар; германскія імёны Mathwig, Medwinus, Matter) паходзіць ад гоцкага maþa 'добры, пачэсны'.

## Гісторыя
У другой палове XVIII ст. вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. Адносілася да маёнтку Сурвілішкі (у 1774 г. уласнасьць Ю. Стыпалкоўскага, пісара Лідзкага павету). 3 1802 г. у складзе маёнтку перайшла ва ўладаньне А. Колышкі, земскага віленскага. Затым належала Земскім, Паплаўскім, Дмахоўскім.

У сярэдзіне XIX ст. у Жамыслаўскай воласьці Ашмянскага павету. У 1861 г. 65 рэвіскіх душ, у складзе маёнтку Сурвілішкі Дмахоўскіх. У 1897 г. у Трабскай воласьці, 32 двары, 181 жыхар. У 1905 г. у вёсцы 158 жыхароў, 210 дзесяцін зямлі, у аднайменным засьценку 21 жыхар, 17 дзесяцін зямлі. У 1909 г. у вёсцы 29 двароў, 159 жыхароў, у засьценку 4 двары, 19 жыхароў.

У 1921—1939 гг. у Трабскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 31 двор, 150 жыхароў.

3 12 кастрычніка 1940 году вёска (35 двароў, 190 жыхароў) у Чэневіцкім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. З 26 чэрвеня 1941 году да 8 ліпеня 1944 году пад нямецкай акупацыяй. У 1949 г. створаны калгас «Працаўнік». З 2 сьнежня 1959 году ў Трабскім сельсавеце. 3 20 студзеня 1960 году ў Івейскім раёне. 3 1960 г. у саўгасе «Трабы». У 1970 г. 61 жыхар. Потым у складзе аграфірмы-калгасу «Трабы».

## Насельніцтва
* 1999 год — 12 чалавек, 5 двароў
* 2009 год — 8 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Трабскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Пераклады Бібліі на нідэрляндзкую мову

**Перакла́ды Бі́бліі на нідэрля́ндзкую мо́ву**

Першай друкаванай кнігай, выдадзенай па-нідэрляндзку, стаў Стары Запавет, надрукаваны ў 1477 року ў Дэльфце Якабам Якабсанам ван дэр Мэерам і Маўрыцыюсам Еманцонам ван Мідэльборхам.

У XVI стагодзьдзі перакладам Бібліі займаўся адзін з герояў вайны за незалежнасьць Філіпс ван Марнікс, аднак ягоная праца не пабачыла сьвет пры жыцьці шляхціча. На Дорцкім сынодзе 1618—1619 рокаў на замову Генэральных штатаў пачалася праца над першым афіцыйным перакладам Бібліі з габрэйскай і грэцкай моваў. Біблія правінцыяў была выдадзеная ў 1637 року і неўзабаве стала агульнапрынятай у Рэфармацкай царкве, застаючыся такой да XX стагодзьдзя. У 1951 року выйшла ейнае перапрацаванае выданьне ў перакладзе Нідэрляндзкага Біблійнага таварыства, якое захавала старадаўні стыль мовы.

Сярод сучасных перакладаў — пратэстанцкія перагледжаная Біблія правінцыяў ды базісная (абедзьве на аснове Бібліі правінцыяў), каталіцкая Біблія Вільліброрда. У 2004 року выйшаў экумэнічны .

## Параўнаньне перакладаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Дэльфцкая Біблія — першая нідэрляндзкая Біблія (1477)
* Біблія правінцыяў: поўны тэкст у рэдакцыі 1977 року
* Онлайнавыя нідэрляндзкія Бібліі
* Базісная Біблія
ALF TV Game

**ALF TV Game**, альбо **«Эльф»** — беларуская гульнёвая прыстаўка на базе клёну дамашняга кампутара ZX Spectrum 48K. Распрацаваная берасьцейскім СКБ «Запад» і выпускалася заводам «Колератрон» у пачатку 1990-х рокаў.

## Тэхнічныя характарыстыкі
Збудаваная на  . АЗП на дзьвюх рэдкіх мікрасхемах ЭКР565РУ11, якія маюць арганізацыю 65536×4), ПЗП 27256 (КР573РФ8) альбо 27c010 (128 КБ) з інтэграванымі гульнямі. Два раздымы для падлучэньня джойстыкаў, выхад RGB, ВЧ-мадулятар.

Блёк сілкаваньня зьнешні, выпрацоўвае нестабілізаванае сталае напружаньне каля 14 В. Патрэбныя для сілкаваньня прыстаўкі напружаньня 5 В і 12 В атрымліваюцца шляхам выкарыстаньня стабілізатараў унутры самой прыстаўкі.

Джойстык прастакутны, з крыжавінай і дзьвюмя кнопкамі, прыпадобнены да джойстыку ад «Dendy».

ПЗП прыстаўкі зьмяшчаюць у адной старонцы мэню, у другой — звычайны Sinclair BASIC.

Пры запуску прыстаўка выводзіла на экран сьпіс гульняў, прашытых у картрыджы. Бяз картрыджу выводзіла пусты сьпіс.

Картрыджы ўяўляюць сабой плату зь мікрасхемамі ПЗП і дэшыфратарам старонак (зварот да картрыджу ідзе праз старонкі памерам 16К). Аб’ём ПЗП у розных картрыджах розны — 128К, 256К.

## Гульні
Гульні ўзятыя з арыгінальнага ZX Spectrum і лякалізаваныя (маскалізаваныя, дададзенае апісаньне, зьмененае мэню, кіраваньне).

### Інтэграваныя
Пры наяўнасьці на самой прыстаўцы ПЗП аб’ёмам 128 КБ туды ўваходзілі тры гульні:
* «Гелікоптэр» (*[[Airwolf II]]*)
* «Ратавальнік» (*[[Tujad]]*)
* «Гонкі» (*[[Enduro]]*)

### Картрыдж «Эльф-1»
* «Більярд» (*[[Video Pool]]*)
* «Буран» (*[[Jetpac]]*)
* «Повар» (*[[Cookie (гульня)|Cookie]]*)
* «Зоралёт» (*[[Zynaps]]*)
* «Тэніс» (*[[Batty]]*)
* «Лянсэлот» (*[[Sir Lancelot]]*)
* «Лябірынт» (*[[Pentagram (гульня)|Pentagram]]*)
* «Сыгма» (*[[Sigma 7]]*)
* «Палісмэн» (*[[Jail Break]]*)
* Тэст экрану

### Картрыдж «Эльф-2»
* «Агент Х2» (*[[Agent X II]]*)
* «Андроід» (*[[Alien 8]]*)
* «Каменяпад» (*[[Boulder Dash]]*)
* «Чыжык-Пыжык» (*[[Nifty Lifty]]*)

### Картрыдж «Эльф-3»
* «Мотаралі» (*[[Enduro Racer]]*)
* «Коля сапёр» (*[[Bomb Jack]]*)
* «Робін у лесе» (*[[Robin of the Wood]]*)
* «Кібэрноід» (*[[Cybernoid II: The Revenge]]*)
* «Гульня на лёдзе» (*[[Xeno]]*)
* «Барбарыян» (*[[Barbarian]]*)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Схемы прыстаўкі і картрыджаў, прашыўкі ПЗП, гульні для «Эльфу» 
* ALF TV Game на SpeccyWiki
* Эмулятар Emu 

Катэгорыя:Клёны ZX Spectrum
Катэгорыя:Беларускія кампутары
Біблія Лютэра

**Бі́блія Лю́тэра** () — пераклад Бібліі на нямецкую мову, выкананы Марцінам Лютэрам з паплечнікамі (напрыклад Філіпам Мэлянхтонам). Выданьне Новага Запавету адбылося ў 1522 року, уся Біблія надрукаваная ў 1534 року.

Пераклад Лютэра адыграў ключавую ролю ў нямецкай Рэфармацыі і стаў асновай нямецкай літаратурнай мовы.

## Мінуўшчына
Пераклады Сьвятога Пісьма на нямецкую мову існавалі да Лютэра, аднак былі недасканалымі, а Новы Запавет выдаваўся асобнымі кнігамі, таму сабраць поўны тэкст Бібліі было няпроста.

Новы Запавет Лютэр пераклаў у пэрыяд зь сьнежня 1521 па сакавік 1522 року ў Вартбурскім замку. Выкарыстоўваўся грэцкі Textus Receptus у выданьні Эразма Ратэрдамскага 1516 року. Ад выкарыстаньня афіцыйна прынятага ў каталіцкай царкве лацінскага перакладу — Вульгаты — Лютэр адмовіўся сьвядома. Па вяртаньні ў Вітэнбэрг тэкст рэдагаваўся з дапамогай Філіпа Мэлянхтона, пасьля чаго ў верасьні 1522 року быў выдадзены ў друкарні Мэльхіёра Лётата, атрымаўшы неафіцыйную назву «Верасьнёўскай Біблі» альбо «Верасьнёўскага запавету» ().

Пераклад Старога Запавету зьдзяйсьняўся ўжо калектывам, куды ўваходзілі, акрамя Лютэра і Мэлянхтона, Ян Бугенгаген, Каспар Круцыгер, Юстус Ёнас, Матэўс Аўрагальлюс і Георг Рэрэр. У 1523 было выдадзенае Пяцікніжжа, заснаванае на масарэцкім арыгінале 1494 року перавыданьня; у 1524 року надрукаваныя Псальмы. Тэкст поўнай Бібліі ўпершыню выйшаў у друкарні Ганса Люфта ў 1534 року, але Лютэр працягваў яго дапрацоўваць. Пры ягоным жыцьці выйшлі пяць перавыданьняў Бібліі, апошняе, вядомае ў біблеістыцы пад назваю *Biblia Deudsch*, у 1545 року.

Паводле некаторых зьвестак, у Вітэнбэргу Ганс Люфт за 1534—1574 рокі выдаў і прадаў сто тысячаў асобнікаў Бібліі Лютэра, а наклад рэпрынтных выданьняў немагчыма зьлічыць.

## Зьмест
Асноваю тэксту Старога Запавету служыў тэкст, апублікаваны ў Брэшыі Гершонам бэн Мойзэжам Санціна ў 1494 року, а Новага Запавету — Textus receptus Эразма Ратэрдамскага 1516 року. Пры перакладзе таксама выкарыстоўваліся тэксты Сэптуагінты, Вульгаты і пазьнейшых перакладаў Бібліі.

Паводле багаслоўскіх поглядаў Лютэра ў перакладзе прадстаўлены новы падыход да разуменьня біблійнага канону. Так, другакананічныя кнігі зьмешчаныя між Старым і Новым Запаветамі пад агульнай назвай «Апокрыфы: Гэтыя кнігі ня лічацца роўнымі Пісаньням, аднак карысныя і прыдатныя для чытаньня». Чатыры кнігі Новага Запавету, у кананічнасьці і боганатхнёнасьці якіх Лютэр сумняваўся — Ліст да габрэяў, Ліст Якуба, Ліст Юды і Адкрыцьцё — зьмешчаныя ў канцы кнігі. У прыжыцьцёвых выданьнях адсутнічала «», якую Эразм лічыў сумнеўнай — упершыню яна зьявілася ў рэдакцыі 1574 року.

Большасьць памылак перакладу знаходзіцца ў кнігах Ёва і прароцкіх, што тлумачыццца слабым разьвіцьцём тагачаснай біблістыкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Біблія Лютэра ў рэдакцыі 1545 року
* Біблія Лютэра ў рэдакцыі 1912 року
* Біблія Лютэра ў рэдакцыі 1984 року
* Аўдыёбіблія Лютэра

Катэгорыя:Пераклады Бібліі на нямецкую мову
Катэгорыя:Творы Мартына Лютэра
Катэгорыя:Пратэстанцкія пераклады Бібліі
Катэгорыя:Лютэранства ў Нямеччыне