Сваятычы

**Свая́тычы** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Ведзьмы. Уваходзяць у склад Жарабковіцкага сельсавету Ляхавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва на 2015 год — 180 чалавек. Знаходзяцца за 15 км на паўночны ўсход ад Ляхавічаў, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Пагарэльцы.

Сваятычы — даўняе мястэчка гістарычнай Наваградчыны. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Юрыя ў стылі клясыцызм, помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся клясыцыстычны палац Абуховічаў і Чапскіх.

## Назва
На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапомім Сваятычы ўтварыўся ад слова «сваякі».

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Сваятычы як мястэчка, уладаньне Пяткевічаў датуецца 1506 годам. Паселішча ўваходзіла ў склад Наваградзкага павету Наваградзкага ваяводзтва.

У XVI ст. Сваятычы знаходзіліся ў валоданьні Карыцкіх, Казноўскіх, Давойнаў, Пясецкіх, Фурсаў, Пузынаў і інш., з XVI ст. — Абуховічаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Сваятычы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Наваградзкім павеце. У першай чвэрці XIX ст. М. Абуховіч збудаваў у мястэчку палац у стылі позьняга клясыцызму, дзе разьмяшчаліся карцінная галерэя (творы Ю. Пешкі, Ф. Рушчыца і інш.), габэлены, архіў уладальнікаў маёнтку, бібліятэка (5 тыс. тамоў). Зборы загінулі ў Першую сусьветную вайну.

Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1868 годзе расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл у Сваятычах пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату). На 1886 год у мястэчку было 75 двароў, дзеяла царква. На 1890 год — 100 двароў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Сваятычы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сваятычы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Сваятычы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Дараўскай гміне Баранавіцкага павету.

У 1939 годзе Сваятычы ўвайшлі ў БССР. У 1940 годзе статус паселішча панізілі да вёскі, якую ўлучылі ў склад Сваятыцкага сельсавету Ляхавіцкага раёну Баранавіцкай, з 1954 году Берасьцейскай вобласьці. У 1980 годзе Сваятычы ўвайшлі ў склад Жарабковіцкага сельсавету. На 2000 год тут было 148 двароў.


Svajatyčy, Kaścielnaja, Śviatoha Juryja. Сваятычы, Касьцельная, Сьвятога Юрыя (1900).jpg|Касьцёл па маскоўскай перабудове, каля 1900 г.
Svajatyčy, Kaścielnaja, Śviatoha Juryja. Сваятычы, Касьцельная, Сьвятога Юрыя (1917).jpg|Касьцёл, 1917 г.
Svajatyčy, Rynak. Сваятычы, Рынак (1917).jpg|Рынак, 1917 год
Svajatyčy, Čapski. Сваятычы, Чапскі (1917).jpg|Палац і парк, 1917 г.

Svajatyčy, Čapski. Сваятычы, Чапскі (T. Boretti, 1894) (2).jpg|Палац
Svajatyčy, Čapski. Сваятычы, Чапскі (A. Visłocki, 1923) (4).jpg|Палац, парадны фасад
Svajatyčy, Čapski. Сваятычы, Чапскі (A. Visłocki, 1923) (5).jpg|Палац, паркавы фасад
Svajatyčy, Čapski. Сваятычы, Чапскі (1919-39).jpg|Алея, да 1939 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1886 год — 705 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 715 чал., у тым ліку 756 каталікоў, 83 праваслаўныя, 17 юдэяў; 1999 год — 337 чал.; 2000 — 340 чал..
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 342 чал.; 2010 год — 273 чал.

### Інфраструктура
У Сваятычах працуюць базавая школа, клюб, бібліятэка, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

У Сваятычах склалася такая мікратапанімічная сытуацыя, калі разам з штучнымі афіцыйнымі назвамі вуліцаў савецкага часу вяскоўцы ўжываюць традыцыйныя гістарычныя назвы. Так, цэнтар вёскі завецца *Рынкам*, бо тут раней праводзіліся кірмашы. Вуліца, якая цягнецца ў кірунку вёскі Пагарэльцы, завецца *Пагарэльскай*. Ёсьць вуліца *Сноўская*, якая выходзіць у бок Снова. Вуліца *Касьцельная* завецца так таму, што вядзе яна ад цэнтру да касьцёла. *Асада* — месца, дзе жылі афіцэры Войска Польскага. Ёсьць і іншая назва гэтага месца — *Букет*, ад таго, што паабапал дарогі, якая сюды вядзе, растуць кусты бэзу. *Падсобнае* — тэрыторыя, дзе адразу па Другой сустветнай вайне ўтварылася падсобная ваенная гаспадарка (да вайны — шляхецкая гаспадарка).

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Юрыя (1825)
* Капліца (XIX ст.)
* Могілкі каталіцкія
* Парк пры былой сядзібе (1775)

### Страчаная спадчына
* Палац Абуховічаў і Чапскіх (XIX ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*