open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Канстанцін Шаранговіч

**Канстанцін Пятровіч Шаранговіч** (, в. Качаны, Мядзельскі раён — ), Менск) — беларускі мастак-графік, пэдагог.

## Жыцьцяпіс
Брат Васіля Шаранговіча. Вучыўся ў Рэспубліканскай школе-інтэрнаце па музыцы і выяўленчым мастацтве (1964—1969). У 1980 годзе скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут па спэцыяльнасьці «мастак-графік». Вучыўся ў Паўла Любамудрава, Васіля Шаранговіча. 3 1985 году выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў (з 2000 па 2011 загадчык катэдры малюнка, жывапісу і скульптуры), дацэнт (1997).

Адзін з заснавальнікаў і кіраўнік салёну-галерэі «ГАЛ-творчасьць» (з 1989).

Сябра Беларускага саюзу мастакоў з 1988 году.

## Творчасьць
Працаваў у галіне кніжнай і станковай графіцы, жывапісу. Аформіў «Казкі беларускіх пісьменьнікаў» (1983), «Азэрбайджанскія народныя казкі» (1992), кнігі «Слон купіў веласіпэд» І. Бурсава (1984), «Казкі. Нарысы. Літаратурныя партрэты» К. Паўстоўскага, «Дзецям» В. Віткі (кн. 1—2), «Вайна з саламандрамі; Апавяданьні» Карала Чапэка, «Мсьціжы» І. Пташнікава (усе 1986), «Баляды вайны і міру» А. Лойкі (1988), «У гадзіну Стральца» К. Тарасава (1989), «Люблю, спадзяюся, жыву» Г. Пашкова, «Аватара» В. Суханава (абедзьве 1990), «Злая зорка» Івана Шамякіна (1993), «ТВТ» Янкі Маўра (1997).

Аўтар графічнай сэрыі паводле рамана «Подых навальніцы» Івана Мележа (1980), жывапісных кампазыцый «Гара Чантурыя» (1989), «Рыжы лес» (1990), «Блакітная мячэць» (1992), «Вячэрні матыў» (1995), «Нёман» (2001), «Старая яблыня» (2002) і інш.

Творы вылучаюцца вобразнасьцю сюжэту, эмацыянальнасьцю, ляканічнасьцю выразных сродкаў.

Удзельнік мастацкіх выставак (з 1976) году.

У кастрычніку 2021 году творы Шаранговіча дэманстраваліся ў Нацыянальным мастацкім музэі Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Прыклады кніжнай графікі К. Шаранговіча
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Памерлі Ў Менску
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў
Катэгорыя:Беларускія графікі
Катэгорыя:Графікі паводле алфавіта
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары СССР
Катэгорыя:Мастакі-ілюстратары Беларусі
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Кавалі (Слабадзкі сельсавет)

**Кавалі́** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя

У 1847 г. вёска маёнтку Янушова Вялейскага павету Віленскай губэрні, валоданьне В. Корсака, 4 двары, 32 жыхары. З 1894 ў вёсцы працавала школа граматы. У 1904 годзе на месцы сучаснай вёскі: вёска, фальварак і засьценак Жосьнянскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. У вёсцы былі 93 жыхары, у засьценку, валоданьні Гуровіча і Андрона, — 9 жыхароў; у сядзібе, валоданьні Гурыновіча, — 4 жыхары.

У 1921 г. фальварак і вёска ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскага) павету Вяленскага ваяводзтва. У сядзібе 5 двароў, 36 жыхароў; ў вёсцы 15 двароў, 86 жыхароў. У 1927 г. у вёсцы арганізавана ячэйка КПЗБ.

З 12.10.1940 годзе ў Слабадзкім сельсавеце Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20.09.1944 г. Маладэчанскай, з 20.01.1960 г. Менскай абласьцей.

У 1940 годзе вёска, 30 двароў, 128 жыхароў. У 1949 годзе створаны калгас імя Аляксандра Неўскага. З 1954 вёска ў складзе калгасу «17 верасня» (цэнтар — вёска Слабада).

## Насельніцтва
* 1921 год — у сядзібе 5 двароў, 36 жыхароў; ў вёсцы 15 двароў, 86 жыхароў
* 1960 год — 79 жыхароў
* 1997 год — 16 двароў, 29 жыхароў
* 2009 год — 7 чалавек

## Асобы
* Адам Гурыновіч (1869—1894), беларускі паэт-дэмакрат, фальклярыст, перакладчык, рэвалюцыянэр

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Гулі (Менская вобласьць)

**Гу́лі** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1868 годзе вёска Габскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 29 двароў, 217 жыхароў. У 1904 годзе вёска ў складзе Жасьнянскай воласьці Вялейскага павету, 369 жыхароў.

У 1921 го вёска гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскі) павету Віленскага ваяводзтва, 64 двары, 355 жыхароў.

З 12.10.1940 году ў Слабадзкім сельсавеце Мядзельскага раёну Вілейскай, з 20.09.1944 г. Маладэчанскай, з 20.01.1960 г. Менскай абласьцей. У 1940 г. у вёсцы 92 двары, 359 жыхароў; створаны калгас «17 верасьня» (ў 1949 г. адноўлены). 3 красавіка 1954 г. вёска ў складзе калгасу «17 верасьня» (цэнтар — вёска Слабада).

У сакавіку 1944 году ў баі з гітлераўцамі каля вёскі загінула кіраўнік падпольнай арганізацыі вёскі Ліпнікі Пастаўскага раёну, разьведчыца партызанскай брыгады імя К. Я. Варашылава М. М. Асіненка. У 1969 годзе на месцы яе гібелі пастаўлена стэла. 13 вяскоўцаў загінулі ў баях з ворагамі на франтах Вялікай Айчыннай вайны.

## Насельніцтва
* 1921 год — 64 двары, 355 жыхароў
* 1938 год — 407 жыхароў, 83 двары
* 1960 год — 255 жыхароў
* 1997 год — 38 двароў, 80 жыхароў
* 2009 год — 39 чалавек

## Асобы
* Сьцяпан Лук’янец (нар. 1940) — беларускі спэцыяліст у галіне аўтаматызацыі вытворчых працэсаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Дзьве гітары

***Дзьве гіта́ры*** — пяты музычны альбом беларускага барда Зьмітра Бартосіка, які выйшаў у 2013 годзе і зьмяшчае расейскую аўтарскую песьню ў перакладзе Рыгора Барадуліна.
## Апісаньне
Музычны дыск зьмяшчае клясыкаў расейскай аўтарскай песьні праз беларускамоўныя пераклады Рыгора Барадуліна і выкананьне Зьмітра Бартосіка. Для напісаньня назвы альбому ў студыі распрацавалі адмысловую гарнітуру, якая грунтуецца на найбольш знакамітых плытках 1960—1970 гадоў, колеры афармленьня абраныя ў адпаведнасьці з густам і тэхнічнымі магчымасьцямі тых часоў — цьмяны васільковы і вохрысты. У дадатку да дыска ёсьць буклет з словамі песень альбому на мове арыгінала і ў перакладзе. Буклет зьмяшчае і сьціслую біяграфію паэтаў-выканаўцаў аўтарскае песьні, творы якіх запісаныя на кружэлку.
## Зьмест

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*''Дзьве гітары'' Зьмітра Бартосіка на «Радыё Свабода»
*''Дзьве гітары'' Зьмітра Бартосіка. Поўнае відэа на «Радыё Свабода»

Катэгорыя:Альбомы Зьмітра Бартосіка
I стагодзьдзе да н. э.

**I стагодзьдзе [[Да Нараджэньня Хрыстовага|да Н. Хр.]]** або **I стагодзьдзе [[Да нашай эры|да н. э.]]** пачалося ў першы дзень 100&nbsp;року да н. э. ды скончылася ў апошні дзень 1&nbsp;року да н. э. Пасьля чаго пачалася I стагодзьдзе н. э. Нулявога году не было.

У гэтым стагодзьдзі Рым скончыў падпарадкаваньне краёў вакол Міжземнага мора, захапіўшы іх ці паставіўшы марыянэткавых кіраўнікоў. Сама ж рымская дзяржава пасьля некалькіх грамадзянскіх войнаў скацілася ад рэспубліканскай формы кіраваньня да імпэратарскай. Першым імпэратарам стаў Актавіян Аўгуст.

Напрыканцы стагодзьдзя нарадзілася ключавая постаць хрысьціянства — Ісус Хрыстос.

Ва ўсходнім сьвеце пачаўся заняпад дынастыі Хань. Апынуўшыся ў складанай сытуацыі, хюну пачалі міграцыю на захад ці злучацца з Хань.

## Крыніцы
Руанда (мова)

**Руанда** (саманазва: *Ikinyarwanda*) — мова групы банту і дыялект руанда-рундыйскай мовы, на якой размаўляюць у Руандзе і сумежных рэгіёнах Бурундзі, Дэмакратычнай Рэспублікі Конга, Уганды і Танзаніі. Мова руанда значна пашырана ў самой Руандзе і ёсьць роднай для усіх жыхароў краіны. Узаемна паразумелы дыялект кірундзі ёсьць нацыянальнай мовай суседняй Бурундзі. У 2010 годзе была створаная Акадэмія мовы і культуры Руанды, каб дапамагчы прасоўваць і падтрымліваць руйндыйскую мову. Арганізацыя прапанавала зрабіць артаграфічную рэформу ў 2014 годзе, але праз шэраг чыньнікаў яна не была прасунутая.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фаналёгія руанды. Тэхаскі ўнівэрсытэт.

Катэгорыя:Мовы Руанды
Катэгорыя:Мовы Ўганды
Прыгоды Бэйліна

***Прыго́ды Бэ́йліна*** () ― картокамэтражны камэдыйны фэнтэзійны мастацкі фільм, які быў зьняты «» ў 2021 годзе.

## Сюжэт
, дзеяньні якога адбываюцца ў відэагульні *Skycraft*, суправаджае маладое дзяўчо ў бясьпечнае месца праз суровы фантастычны сьвет Азэрыма.

## У ролях

## Здымачны гурт
* рэжысэры —  ды 
* сцэнар — 

## Крытыка
Партал «» разьмясьціў рэцэнзію, у якой адзначалася, што фільм «не павінен быў мець глыбокі сюжэт, зь якім можна было б працаваць  аднак адсутнасьць складанасьці таксама была часткай яго прыгажосьці як шэдэўра» ды што «нават ня трэба было быць гэймэрам, каб ацаніць апавяданьне».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* ''Baelin’s Route'' на «»
* ''Baelin’s Route'' на «Fandom»
*''Baelin’s Route'' на «»
* ''Baelin’s Route'' на афіцыйнай бачыне рэжысэра

Катэгорыя:Фільмы 2021 году
Руандыйскі патрыятычны фронт

**Руандыйскі патрыятычны фронт** () — кіроўная палітычная партыя ў Руандзе. Ачоленае прэзыдэнтам Полем Кагамэ, партыя кіруе краінай з таго часу, як узброенае крыло партыі перамагло ўрадавыя сілы, здабыўшы перамогу ў грамадзянскай вайне ў 1994 годзе. Па здабыцьці ўлады партыя пануе ў Руандзе, выкарыстоўваючы аўтарытарную палітыку. Выбарамі маніпулююць рознымі спосабамі, якія ўключаюць забарону апазыцыйных партыяў, арышты альбо замах на крытыкаў і выбарчае махлярства. Партыя была закладзеная выгнаньнікамі тутсі ва Ўгандзе, і ейнай мэта стала забясьпечаньне магчымысьці павяртаньня ўцекачоў на радзіму ў Руанду. Узброенае крыло было ўтворанае ў 1980 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Руанды
Хуту

**Ху́ту** () — этнічная і сацыяльная група банту, вядомая таксама як абахуту ці бахуту. Паходзіць і працягвае жыць у рэгіёне Вялікіх Афрыканскіх азёраў, фармуючы там поруч з тутсі і тва асноўныя этнічныя групы. У асноўным пражываюць у Руандзе, Бурундзі і ўсходняй частцы Дэмакратычнай Рэспублікі Конга. Лічыцца, што хуту ўпершыню эмігравалі ў рэгіён Вялікіх Афрыканскіх азёраў з Цэнтральнае Афрыкі падчас міграцыі банту.

## Крыніцы
Тутсі

**Ту́тсі** () — этнічная група ў рэгіёне Вялікіх Афрыканскіх азёраў. Адносяцца да моўнай групы банту. У асноўным жывуць у Руандзе і Бурундзі, дзе фармуюць другую паводле колькасьці этнічную групу пасьля хуту, якія дамінуюць у абодвух памянёных дзяржавах. Гістарычна склалася, што тутсі гадавалі быдла, а таксама зь іх традыцыйна фармаваліся войскі. Да 1962 году на тутсі абапіралася бэльгійская каляніяльная адміністрацыя, то бок кароль Руанды паходзіў з тутсі, гэтак жа як шляхестцва таксама складалася з прадстаўнікоў тутсі. Хуту фактычна падпарадкоўваліся тутсі. Па здабыцьці незалежнасьці Руанды ўладу атрымалі хуту, якія ў 1994 годзе ўчынілі генацыд тутсі. Пасьля перамогі Руандыйскага патрыятычнага фронту ў грамадзянскай вайне ў Руандзе палітыка ў дзяржаве скіравалася на замірэньне хуту і тутсі, а таксама ліквідаваньне этнічных канфліктаў.

## Крыніцы
Кастусь Мерляк

**Касту́сь Ме́рляк** або **Мярляк** (25 сьнежня 1919, в. Дзетамля Наваградзкага павету, цяпер у Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі — 25 лістапада 2007, Нью-Ёрк, ЗША) — грамадзкі і рэлігійны дзеяч беларускай эміграцыі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка, царскага афіцэра Ільлі Мерляка і Вольгі зь Ціхановічаў.

Навучаўся ў польскай пачатковай школе. Скончыў сельскагаспадарчую вучэльню (1937), вучэльню сельгаскаапэрацыі (1938). Пасьля прыходу Саветаў адвучыўся на курсах крэдытных інспэктараў Беларускай рэспубліканскай канторы Дзяржбанку СССР у Беластоку (1940). Працаваў бугальтарам, старшым крэдытным інспэктарам банку ў Наваградку і Карэлічах.

Пад час нямецкай акупацыі працаваў у цывільнай адміністрацыі Наваградку, пасьля ў Беларускай народнай самапомачы. У 1942 скончыў афіцэрскія курсы Самапомачы ў Менску ды накіраваны ў Ліду на арганізацыю беларускага батальёну як ад’ютант капітана Касацкага. У пачатку 1943 вярнуўся ў Наваградак на адміністрацыйную пасаду. З канца 1943 — інтэндант паліцэйскага батальёну №68 пад даводзтвам Барыса Рагулі. Улетку 1944 з надыходам бальшавікоў пакінуў Беларусь, у ліпні трапіў у выведную школу «Дальвіцу».

Пазьней абвэрам закінуты ў Італію дзеля агітацыі беларусаў арміі Андэрса, але здаўся ў палон да амэрыканцаў і быў інтэрнаваны ў лягеры, адкуль неўзабаве ўцёк.

З канца 1947 — у Аргентыне, заснавальнік і старшыня Згуртаваньня беларусаў у Аргентыне. Сябра Рады БНР з 1948 року, узначаліў аргентынскае прадстаўніцтва Рады БНР. У 1950 року ажаніўся з этнічнай немкай Ганнай Губэрт са Случчыны. Зь ёй мецьмуць сыноў Юльяна, Данілу, Вінцэнта.

28 ліпеня 1954 року пераехаў у Нью-Ёрк. Узначаліў сэктар Рады БНР на ЗША, управу Беларуска-амерыканскага задзіночаньня (БАЗА) на Нью-Ёрк. Пры канцы 1956­ распачаў супрацоўніцтва з ЦРУ. На той час Мярляк быў адзіным агентам гэтай спэцслужбы ў асяродку беларускай эміграцыі ў ЗША. Псэўданімы Philip E.&nbsp;Launais, Donald R.&nbsp;Wakild і Conrad P.&nbsp;Mason, крыптанімы AEPRIMER­1 ды AEREADY­2.

Старшыня Галоўнай управы БАЗА ў 1959—1963. Пасьля канфлікту і сыходу з БАЗА ў 1964 року разам з прыхільнікамі заснаваў і ўзначаліў  ў Нью-Ёрку. У 1968 року пасьля адлучэньня ад царквы стварыў з аднадумцамі парафію сьвятога Кірылы Тураўскага ў  (Нью-Ёрк). Ад 1969 року браў удзел у дзейнасьці Беларускага кангрэсавага камітэту Амэрыкі, у 1970-х пэўны час быў ягоным віцэ-прэзыдэнтам.

Аўтар артыкулаў па гісторыі беларускай эміграцыі, пытаньнях культурнага, літаратурнага, рэлігійнага, грамадзка-палітычнага жыцьця Беларусі. У сярэдзіне 1990-х рокаў адышоў ад актыўнай грамадзкай дзейнасьці.

Пахаваны на могілках царквы Жыровіцкай Божай Маці ў Іст-Брансўіку (штат Нью-Джэрзі).

## Бібліяграфія
* Дзейнасьць Кастуся Мерляка на эміграцыі. Нью-Ёрк, 1992.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на бачыне Рады БНР

Катэгорыя:Сябры Беларускай народнай самапомачы
Катэгорыя:Сябры батальёну «Дальвіц»
Катэгорыя:Сябры Беларуска-амэрыканскага задзіночаньня
Катэгорыя:Сябры Наваградзкага коннага эскадрону
Катэгорыя:Беларусы ў Аргентыне
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Гардзіенка

**Гардзіе́нка** — беларускае і ўкраінскае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Гардзіенка ( 1965) — савецкі і расейскі валейбаліст.
* Анатоль Гардзіенка (1941—2021) — беларускі навуковец у галіне тэхналёгіі матэрыялаў.
* Арцём Гардзіенка ( 1991) — украінскі футбаліст.
* Дзьмітры Гардзіенка ( 1983) — украінскі футбаліст.
* Канстанцін Гардзіенка (?—1733) — казацкі атаман.
* Канстанцін Гардзіенка (1899—1993) — украінскі савецкі пісьменьнік, журналіст.
* Канстанцін Гардзіенка ( 1979) — беларускі плывец, майстар спорту Беларусі.
* Натальля Гардзіенка ( 1977) — беларуская гісторык, кандыдатка гістарычных навук.
* Натальля Гардзіенка ( 1987) — малдаўская сьпявачка.
* Пётар Гардзіенка (1923—1965) — савецкі вайсковец.
* Якаў Гардзіенка (1925—1942) — савецкі партызан.
* Ян Гардзіенка ( 1998) — украінскі відэаблогер.

## Глядзіце таксама
* Гардзееў
* Гардзейчык
* Гардзяйчук
Дзень народнага адзінства

**Дзень народнага адзінства** — назва сьвятаў у Расеі (з 2005 году) і рэжыму Лукашэнкі ў Беларусі (з 2021 году).
* Дзень народнага адзінства (Расея)
* Дзень народнага адзінства (Беларусь)
Дзень вызваленьня Беларусі ад белапалякаў

**Дзень вызвале́ньня Белару́сі ад белапаля́каў** — дзяржаўнае сьвята ў БССР. Да 1939 року гэта было галоўнае ідэалагічнае сьвята БССР.

## Мінуўшчына
11 ліпеня 1920 року Чырвоная Армія выгнала зь Менску польскае войска. На беларуска-польскую мяжу бальшавікі выйшлі 26 ліпеня, а 31 ліпеня ў Менск прыбыў ўрад БССР і была абвешчаная незалежнасьць ССРБ. Нягледзячы на гэта, памятная дата стала адзначацца фактычна ў дзень вызваленьня Менску.

У першыя гады 11 ліпеня ня мела статусу сьвята, а зьяўлялася проста памятным днём. На першую гадавіну вызваленьня ад «белапалякаў» у менскім гарадзкім тэатры абвясьцілі стварэньне БДУ. З 1923 року 11 ліпеня афіцыйна стаў непрацоўным днём пад назвай «дзень вызваленьня Менску з-пад белапольскай акупацыі». Да пачатку 1930-х сьвята стала называцца «днём вызваленьня Савецкай Беларусі ад белапалякаў».

У 1927 року быў зацьверджаны новы герб БССР, на якім у гонар 7-й гадавіны перамогі над Польшчай сонечныя прамяні былі падзеленыя прамежкамі на 7 аднолькавых пучкоў.

У 1930 року ў Камароўскім парку (цяпер Чалюскінцаў) быў адкрыты Ўсебеларускі стадыён імя 10-годзьдзя вызваленьня Беларусі ад белапалякаў (не захаваўся). У 1931 адкрытае клінічнае мястэчка на Барысаўскім тракце (цяпер 1-я гарадзкая клінічная больніца). У 1932 у будынку Чырвонага касьцёлу адкрыты Дзяржаўны польскі тэатар імя 11 ліпеня. У 1933 быў закладзены падмурак Дзяржаўнага тэатру опэры і балету. У 1935 сьвята адзначалася найбольш шырока: Міхаіл Калінін узнагародзіў БССР ордэнам Леніна, у Менску адбыліся ўрачыстыя шэсьці калектываў прадпрыемстваў усяе БССР. У 1938 року быў зьняты аднайменны фільм пра вызваленьне Менску ад белапалякаў.

Пасьля далучэньня да БССР Заходняй Беларусі дата 11 ліпеня стала неактуальнай. Апошні раз яе адзначылі на 20-годзьдзе, у 1940 року. З пачаткам нямецка-савецкай вайны сьвяткаваньне спынілася.

## Вуліцы
У Гародні існуе вуліца 11 Ліпеня.

## Глядзіце таксама
* Дзень народнага адзінства
* «Лясная быль»

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сьвяты Беларусі
Катэгорыя:Польска-савецкая вайна
Катэгорыя:Ліпеньскія сьвяты
Катэгорыя:Падзеі 11 ліпеня
Катэгорыя:1921 год у Беларусі
Зёлы, грошы, два ружжы

**«Зёлы, грошы, два ружжы»** () — брытанскі крымінальны фільм 1998 году ў жанры чорнай камэдыі рэжысэра Гай Рытчы, які таксама вытупіў у ролі сцэнарыста. Галоўныя ролі выканалі Джэйсан Флэмінг, Дэкстэр Флэтчэр, Нік Моран, Стывэн Макінтош, Стынг, Віні Джонз і Джэйсан Стэтэм. Фільм прынёс Рытчы міжнародную ўхвалу і прадставіў сусьветнай публіцы такіх актораў, як то былога футбаліста зборнай Ўэйлзу Віні Джонза і былога дайвэра Джэйсана Стэтэма. Зыходзячы зь бюджэту ў 1,35 мільёнаў даляраў ЗША, касавыя зборы фільму склалі больш за 28 мільёнаў даляраў, што было неверагодным посьпехам.

## Сюжэт

Чацьвёра маладых хлопцаў — Эдзі (Нік Моран), Тлусты Том (Джэйсан Флэмінг), Мыла (Дэкстэр Флэтчэр) і Бэйкан (Джэйсан Стэтэм) — назапасілі кожны па 25 тысяч фунтаў, каб Эдзі змог згуляць у карты з дасьведчаным шулерам і відалым злачынцам, вядомым на мянушку Гары Сякера (Патрык Марыярці). Хлопец у выніку прагуляў 500 тысяч, на выплату пазыкі яму далі толькі тыдзень. Калі грошы ня будуць сплачаныя, яму і ягоным сябрам кожны дзень будуць адсякаць па пальцу. Каб выйсьці з становішча, хлопцы вырашылі абрабаваць бандытаў, ачоленыя мясцовым крымінальнікам Догам (Фрэнк Гарпэр). Догава зграя, у сваю чаргу, плянуе зладзіць напад на зграю «хімікаў», якія гадуюць марыхуану дзеля мясцовага наркабарону Роры Брэкера (Вэс Блэкўуд).

У той жа час Сякера цікавіцца двума дарагімі антыкварнымі ружжамі, які зьбяднелы лорд спрабуе прадаць. Сякера ня хоча плаціць за іх, таму загадвае свайму памагатаму Бары Баптысту (Лені Маклін) здабыць стрэльбы, скраўшы іх з маёнтку. На гэтую справу Бары наймае двух злодзеяў Гэры (Віктар Макгуайр) і Дына (Джэйк Абрагам) з поўначы краіны. Удвох яны апынаюцца вельмі некампетэнтнымі і мімаволі прадаюць ружжы мясцоваму дзялку Ніку Грэку (Стывэн Маркус), пераблытаўшы іх з простымі ружжамі. Бары вар’яцее з гэтага і пагражае ім, калі недарэкі не вярнуць стрэльбы. Нік тым часам прадае ружжы Тлустаму Тому, які зьбіраецца зь сябрамі абрабаваць Дога. На задуму сяброў, выкрадзеныя зёлы яны плянуюць праз Грэка прадаць Роры Брэйкеру, каб потым выгандлеванымі грашымі сплаціць пазыку Сякеры. У той жа час Сякера наймае Вялікага Крыса (Віні Джонз), каб той упэўніўся аб сплаце пазыкі.

## Крытыка
На агрэгатары аглядаў Rotten Tomatoes фільм мае ўхваленьне ў 75% зь сярэднім рэйтынгам 6,7/10, базуючыся на 67 рэцэнзіях крытыкаў. На думку карыстальнікаў вэб-бачыны *«Зёлы, грошы, два ружжы»* ёсьць змрочным і скручаным фільмам зь сьмешнымі зьменамі сюжэту паводле формулы фільмаў Тарантына. Metacritic надаў фільму сярэднеўзважаныя 66 балы з 100 магчымых, палягаючы на 30 рэцэнзіях кінакрытыкаў, што сьведчыць пра ў цэлым ухвальеыя водгукі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1998 году
Катэгорыя:Брытанскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы Гая Рытчы
Катэгорыя:Крымінальныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра наркотыкі
Катэгорыя:Фільмы пра забойства
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы Universal Pictures
Катэгорыя:Крымінальныя камэдыі
Катэгорыя:Кінарэжысэрскія дэбюты
Гірын

**Гіры́н**, таксама **Цзілі́нь** (, піньінь:*Jílín*) — правінцыя ў паўночна-ўсходнем Кітаі. Сталіца і самы буйны горад — Чанчунь. Паводле перапісу 2020 году ў Гірын пражывала 24,073 млн чалавек.

## Геаграфія
Паўднёва-ўсходняя частка Гірыну занятая Маньчжура-Карэйскімі гарамі, якія складаюцца з некалькіх ланцугоў вышынёй 500—1200 м, падзеленых шырокімі густанаселенымі катлавінамі. Найбольшая вышыня — 2744 м (г. Байтаўшань). На паўночным захадзе — плоская раўніна Сунляа. Клімат умераны, мусонны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −17 ° С, −20 ° С; ліпеня 20 ° С, 24 ° С. Ападкаў у год на раўніне 400—600 мм, у гарах — да 1000 мм. На паўночным захадзе рэшткі стэпаў і лесастэпы, значныя тэрыторыі асвоены пад земляробства; на паўднёвым усходзе, у гарах, зьмешаныя і шыракалістыя лясы, якія зьмяняюцца іглічнымі, займаюць каля 30 % тэрыторыі.

## Адміністрацыйны падзел
Правінцыя Гірын дзеліцца на 7 гарадзкіх акругаў, адзін горад субправінцыйнага значэньня і 1 аўтаномную акругу.

## Крыніцы

## Літаратура
* Гірын //  С. 31.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт кіраўніцтва Гірын

Катэгорыя:Правінцыі Кітаю
Зыкава (Мядзельскі раён)

**Зы́кава** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1846 годзе — вёска фальварку Посапава маёнтку Смыч Вялейскага павету Віленскай губэрні, валоданьне графа Тызенгаўзу. У 1904 годзе — вёска Мядзельскай воласьці Вялейскага павету.

У 1921 годзе вёска ў складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага (з 1925 году — Пастаўскага павету) Віленскага ваяводзтва.

З 12 кастрычніка 1940 году ў Слабадзкім сельсавеце Мядзельскага раёну Вілейскай, з 20 верасьня 1944 года — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Менскай абласьцей.

У 1949 годзе сяляне вёсак Зыкава і Янушаўка стварылі ў калгас імя Чкалава. З 1954 вёска ў складзе калгаса «1 Мая» (цэнтар — вёска Канстанцінава).

## Насельніцтва
* 1846 год — 5 двароў, 40 жыхароў.
* 1904 год — 97 жыхароў
* 1908 год — 13 двароў, 101 жыхар
* 1921 год — 16 двароў, 78 жыхароў
* 1940 год — 14 двароў, 64 жыхары
* 1960 год — 45 жыхароў
* 1997 год — 4 двары, 7 жыхароў
* 2009 год — 6 чалавек

## Асобы
* Васіль Грычык (нар. 1960) — беларускі заоляг. Доктар біялягічных навук (2009), прафэсар.

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Мамбаса

**Мамба́са** () — узьбярэжны горад у Кеніі ля Індыйскага акіяну. Гэта была першая сталіца Брытанскай Усходняй Афрыкі, перш чым Найробі атрымала такі статус. Цяпер горад ёсьць цэнтрам Прыбярэжнай правінцыі і акругі Мамбаса. Гэта найстарэйшы горад у краіне і другі паводле колькасьці насельніцтва горад Кеніі пасьля Найробі. У той час як паводле стану на 2019 год жыхароў у Мамбасе налічвалася каля 1,2 млн чалавек, аглямэрацыя места з улікам прадмесьцяў сягала 3,5 млн чалавек. Выгаднае разьмяшчэньне гораду спрыяла ягонаму важнаму статусу яшчэ ў старажытнасьці. У XII стагодзьдзі Мамбаса была квітнеючым гандлёвым горадам. Яго ў 1151 годзе згадвае ў сваіх працах арабскі географ Аль-Ідрысі. Найстарэйшы каменны мячэт у Мамбасе быў пабудаваны каля 1300 году. У канцы дакаляніяльнага пэрыяду Мамбаса сталася залежнай ад рабскай працы. А на працягу раньняга сучаснага пэрыяду гарадзкі порт быў ключовым вузлом у складаных гандлёвых сетках Індыйскага акіяну. На сёньня горад зарабляе на турызьме, але гандаль працягвае гуляць значную ролю. Маецца ўласны аэрапорт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Слабада (Слабадзкі сельсавет, Мядзельскі раён)

**Слабада́** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Цэнтар Слабадзкога сельсавету.

Знаходзіцца за 21 км у напрамку на паўночны ўсход ад гораду Мядзел, за 161 км ад Менску, за 23 км ад чыгуначнай станцыі Варапаева.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1926 году Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 1921 год — 175 жыхароў, 30 двароў
* 1931 год — 195 жыхароў, 36 двароў
* 2001 год — 244 жыхары, 90 двароў
* 2009 год — 209 чалавек

## Славутасьці
* Царква Аляксандра Неўскага (1880) — 
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Слабада (Слабадзкі сельсавет, Мядзельскі раён)
Пятрэлеўцы

**Пятрэ́леўцы** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёскі Пятрэлеўцы I і Пятрэлеўцы II у складзе гміны Валкалата Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 1921 год — 209 жыхароў, 42 двары
* 1931 год — 237 жыхароў, 50 двароў
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Канстанцінава (Слабадзкі сельсавет)

**Канстанці́нава** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1904 годзе на месцы вёскі быў засьценак Жосьнянскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 80 жыхароў. Тут была школа граматы, у якой у 1896/97 навучальным годзе вучыліся 7 хлопчыкаў.

У 1921 годзе вёска гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 году Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва, 19 двароў, 104 жыхары. У 1931 годзе ― 24 двары, 104 жыхары.

З 12 кастрычніка 1940 году вёска ў Слабадскім сельсавеце Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20 верасьня 1944 году Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году Менскай абласьцей. У 1940 годзе ў вёсцы 32 двары, 155 жыхароў. У студзені-ліпені 1944 года ў вёсцы размяшчаўся штаб партызанскай брыгады імя К. К. Ракасоўскага. Жыхары вёскі, браты А. В. і Ф. В. Валасевіч рамантавалі зброю партызан, рабілі памятныя мэдалі для партызан, якія вызначыліся ў баях.

У 1949 годзе ў вёсцы арганізаваны калгас імя Молатава. З 9 красавіка 1954 года вёска — цэнтар калгасу «1 Мая».

## Насельніцтва
* 1921 год — 19 двароў, 104 жыхары
* 1938 год — 24 двары, 104 жыхары
* 1960 год — 125 жыхароў
* 1997 год — 80 двароў, 198 жыхароў
* 2009 год — 100 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Царква Аляксандра Неўскага (Слабада)

**Царква Аляксандра Неўскага ** — праваслаўны храм у в. Слабада Мядзельскага раёну Менскай вобласьці.

## Гісторыя
У цэнтры вёскі. Пабудавана каля 1880 году з цэглы і бутавага каменю на месцы драўлянага храму, узьведзенага ў 1814 годзе ўладальнікам маёнтку панам Гутаровічам. У 1861 годзе адкрыта царкоўнапрыходзкая школа. Да 1980-х гг. не дзейнічала, адрэстаўрыраваная ў 1990-я г. Па восі царквы пастаўлена цагляная арачная брама, акаймаваная мэталічнай агароджай.

## Архітэктура

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-расейскага стылю. Складаецца з трох’яруснай чацьверыковай званіцы, прамавугольнай трапэзнай, кубападобнага асноўнага аб’ёму і паўкруглай апсіды. Асноўны аб’ём накрыты чатырохсхільным, трапэзная двухсхільным, апсіда — кананічным дахамі. Дах над асноўным аб’ёмам завершаны галоўкай на васьміграннай шыйцы. Макаўкай завершаны шацёр трэцяга васьміграннага ярусу званіцы (надбудаваны ў 1990-я гг). Уваходная частка вылучана пэрспэктыўным арачным парталам пад двухсхільным шчытом, які абапіраецца на пілястры.

Архаічны выгляд храму надае бутавая муроўка сьцен, на паліхромным фоне якой кантрастна вылучаюцца атынкаваныя ліштвы арачных аконных праёмаў, уваходны партал, вуглавыя лапаткі, аркатурныя фрызы.

## Інтэр’ер
Усярэдзіне памяшканьні храму аб’яднаныя шырокімі арачнымі прасьветамі. Мастацка-дэкаратыўным акцэнтам зьяўляецца драўляны разны 1-ярусны іканастас з царскімі варотамі расьліннага арнамэнту, з 4 абразамі-тондамі эвангелістаў, у цэнтры — абраз «Благавешчаньне». Над царскімі варотамі — абраз «Тайная вячэра».

## Літаратура
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Спасылкі

* 
* 

Слабада
Катэгорыя:Слабада (Слабадзкі сельсавет, Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Маладэчанскай япархіі
Васіль Грычык

**Васіль Вітальевіч Грычык** (нар. , в. Зыкава, Мядзельскі раён, Менская вобласьць) — беларускі заоляг. Доктар біялягічных навук (2009), прафэсар.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (спэцыяльнасьць «Біялёгія», 1983).

Працаваў у Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце (біялягічны факультэт, катэдра агульнай экалёгіі і мэтодыкі выкладаньня біялёгіі, загадчык кафедры).

Навуковыя інтарэсы: заалёгія; экалёгія.

## Бібліяграфія
* Хорологическая структура современной орнитофауны Беларуси в аспекте популяционно-биологической концепции подвида : диссертация … доктора биологических наук : 03.00.08 : защищена 14.04.2009 : утверждена 21.10.2009 / Гричик Василий Витальевич. — Минск, 2008.
* Географическая изменчивость птиц Беларуси : таксономический анализ / В. В. Гричик. — Минск, 2005.
* Die Silbermöwe als Brutvogel in den Hochmooren Weißrußlands / Wassilij Gritschik, Wladimir Ivanovsky // Ornithologische Mitteilungen. — 1998. — № 4. — S. 90—93.
* Le Grand Corbeau Corvus corax en Biélorussie : ecologie de la nidification / V. Dombrovski, A. Tishechkin, V. Grichik, V. Ivanowsky // Alauda. — 1998. — Vol. 66, № 1. — P. 13—24.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Беларускія заолягі
11 ліпеня (фільм)

**«11 лі́пеня»** () — беларускі фільм рэжысэра Юрыя Тарыча, выпушчаны ў 1938 року. Сфільмаваны на кінастудыі «Совецкая Беларусь». Дзеяньне фільму адбываецца ў часе вайны між Польшчаю і Савецкай Расеяй на тэрыторыі Беларусі.

## Сюжэт

Падзеі фільму адбываюцца ў часе Савецка-польскай вайны. Чырвоная армія адступае з Ігумену перад надыходам польскіх войскаў. Начальнік дывізіі Кузьміч сыходзіць апошнім, пакідаючы ў мястэчку Сьцяпана Паўлюка і прысланага ў армію Цэнтральным камітэтам партыі бальшавікоў работніка Гарановіча, якія павінны арганізаваць партызанскі супраціў.

Паўлюк і Гарановіч злучаюць раскіданыя партызанскія аддзелы ў адзіную частку, хоць гэта зрабіць няпроста: частка партызанаў гатовыя бараніць толькі сваю ўласную вёску. Сьцяпанаў брат Янка Паўлюк, напрыклад, зьбірае да сябе анархічную частку партызанаў, адмаўляючыся аб’ядноўвацца. Калі ў іхнюю вёску прыяжджаюць палякі, каб узяць падводы, Янка спрабуе ўзьняць вяскоўцаў на абарону, аднак Сьцяпан і Гарановіч замест гэтага адводзяць людзей у лес.

Янка Паўлюк спрабуе заручыцца дапамогай супраць палякаў шпіёна Капусты. Калі Капуста прапануе яму выдаць месцазнаходжаньне партызанаў, Янка разумее, што мае справу з гнюсным нацдэмаўскім здраднікам. Але партызанаў выдае іншая асоба — кулацкі шпіён Баравік, які на заданьне  здолеў прабрацца ў партызанскі аддзел. Янка пасьпявае папярэдзіць пра гэта, але польскія ўланы здолелі атачыць лес і захапіць партызанскі штаб. Янка Паўлюк гіне ў бітве з польскімі жаўнерамі. Партызаны ратуюцца, адступаючы па непраходным балоце, а малодшы брат Паўлюкоў Алесь паказвае ім брод. Палякі спальваюць вакольныя вёскі, старэйшых жыхароў забіваюць, а дзяўчат прымушаюць у гэты час танчыць зь імі.

Чырвоная армія, атрымаўшы падмацаваньне, пераходзіць у наступ. Паўлюк з Гарановічам атрымліваюць заданьне ад камандаваньня дывізіі ліквідаваць агонь польскіх батарэяў, якія стрымліваюць бальшавіцкі наступ. Напаўшы з тылу, аддзел Сьцяпана захоплівае польскія батарэі. Камандзір дывізіі Кузьміч атрымлівае раненьне, і камандаваньне бярэ на сябе Сьцяпан Паўлюк. Палякі адыходзяць зь Менску, жыхары якога з радасьцю сустракаюць прыход чырвонаармейцаў. Фільм сканчаецца сцэнай параду Чырвонай арміі і партызанаў на цэнтральнай плошчы.

## У ролях

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* «Прыквел» 17 верасьня: галоўнае і забытае сьвята БССР да 1939 году
* 

Катэгорыя:Фільмы 1938 году
Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы Юрыя Тарыча
Катэгорыя:Фільмы пра польска-савецкую вайну
Катэгорыя:Савецкія гістарычныя фільмы
Аляксей Кудзін

**Аляксей Кудзін** ( 20 сьнежня 1984, Менск) — беларускі кікбаксэр-прафэсіянал. Чэмпіён сьвету і Эўропы па вэрсіі WBKF, фіналіст турніру King of Kings — этапу Гран-пры K-1 (2010).

Акрамя спаборніцтваў па кікбоксінгу правёў некалькі прафэсійных баёў па зьмяшаных адзінаборствах.

## Спартовая кар’ера
* 2006 — чэмпіён сьвету па тайскім боксе
* 2007 — чэмпіён Эўропы і сьвету па кікбоксінгу па вэрсіі WBKF
* 2007 — чэмпіён сьвету па вэрсіі IFMA
* 2008 — чэмпіён сьвету па вэрсіі IFMA
* 2010 — чэмпіён Эўропы па тайскім боксе
* 2010 — фіналіст турніру King of Kings GP, які прайшоў 16 сьнежня ў Адзінцова
* 2011 — чэмпіён Эўропы і сьвету па тайскім боксе па вэрсіі IFMA

## Арышт і суд
Удзельнік пратэстаў у Беларусі ў жніўні 2020 году. Тады ў Маладзечна Аляксей Кудзін пабіўся з амапаўцамі, пасьля чаго быў жорстка затрыманы, стаў фігурантам крымінальнай справы. Абвінавачваны па артыкуле 364 Крымінальнага кодэксу (гвалт у адносінах супрацоўніка органаў унутраных спраў). З жніўня да сярэдзіны лістапада знаходзіўся пад хатнім арыштам, а пасьля зьехаў з Беларусі ў Заходнюю Эўропу. Пасьля перабраўся ў манастыр у Расію, дзе яго затрымалі па патрабаваньні беларускіх уладаў.

Спартоўца абвінавацілі ў тым, што ён нанёс удары вайскоўцу ўнутраных войскаў, а таксама супрацоўніку УУС Менаблвыканкаму. Быў асуджаны да 2,5 гадоў пазбаўленьня волі. Праваабарончая супольнасьць прызнала яго палітычным вязьнем. Вызвалены 28 сьнежня 2022.

## Сям’я
Жонка Тацьцяна Пархімовіч, у сям’і двое родных і трое прыёмных дзяцей.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пяць баёў маладзечанца Кудзіна каштуюць як гадавы заробак астранаўта NASA 
* Профіль Аляксея Кудзіна на сайце Sherdog 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія кікбаксэры
Катэгорыя:Беларускія палітвязьні
Канонік

**Кано́нік** () — духоўная асоба ў каталіцкай царкве, сябра капітула. Тэрмін мае грэцкае паходжаньне () — назва сьвятара, унесенага ў сьпіс, канон, то бок каталёг дыяцэзіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Канонікі
Кананічная вуліца (Кракаў)

**Канані́чная ву́ліца** (пол. *Kanoniczna ulica*) — найстарэйшая вуліца ў Кракаве, разьмяшчаецца ў Старым Месьце.

Была вуліцай паселішча Акул, далучанай да Кракава у 1401 годзе; тут знаходзіліся дамы катэдральных канонікаў (сьвятароў, якія кіравалі катэдрай), да нашых дзён захавалася шмат рэнэсансавых і барочных камяніцаў з дэкаратыўнымі парталамі.

Працягам паўднёвага фасаду некалі быў абарончы мур з Бакавой брамай.

## Камяніца №1 (Палац Самуэля Мацяёўскага)

## Камяніца №2 (Камяніца пад Анёламі)
Дом знаходзіцца на рагу вуліц Сэнацкай і Кананічнай, пабудаваны ў другой палове XVI стагодзьдзя шляхам злучэньня дзвюх гатычных камяніцаў, найвялікшым упрыгожаньнем якога зьяўляецца высокі атык - крэнеляж. Цяпер гэта прыватны жылы дом.

## Камяніца №3 (Інтэрнат убогіх кананістаў)

## Камяніца №5

## Камяніца №6 (Рыцарскі дом)

## Камяніца №7

## Камяніца №9
Гэты дом быў пабудаваны ў першай палове XІV стагодзьдзя. Першапачаткова тут было два дамы, паміж якімі ішла вуліца да муроў, узьведзеных канонікамі Янам Сухівількам і Якубам Шыжыкам з Фалькова. Пасьля пажару 1455 году дамы былі аб’яднаныя ў адзін вялікі будынак. У XVІ стагодзьдзі ён двойчы перабудоўваўся, адзін раз пры біскупе Яне Канарскім, пасьля якога захаваўся герб Габданк, зьмешчаны ў шпонцы прытворнага скляпеньня й адной з сутарэньняў. І другі раз у другой палове стагодзьдзя. У выніку гэтай рэканструкцыі будынак набыў характар ​​гарадзкога палаца з дваровай галерэяй, багатымі позьнегатычнымі дэталямі, якія часткова захаваліся (муроўка вокнаў, 2 слупы паміж вокнамі) і эркерам на фасадзе, які падтрымліваецца двума слупкамі. Перабудовы ў 18-19 стагодзьдзях цалкам зьнішчылі рэшткі готыкі і рэнэсансу. У 1787–1788 гадах па ініцыятыве каноніка Бэнэдыкта Тшэбіньскага дом быў перабудаваны архітэктарамі Каралем Крышкерам і Юзэфам Ле Брунам, якія спраектавалі сучасны нэаклясычны фасад. Прыгожыя насьценныя ўпрыгажэньні паходзяць з таго часу альбо зь мяжы 18 і 19 стагодзьдзяў. Іх тэма - мора й прыбярэжны пэйзаж. Паліхроміі падобнай тэматыкі няма ва ўсім Кракаве. У ХІХ стагодзьдзі ідуць далейшыя перабудовы, зьвязаныя са зьменай прызначэньня будынка. Да ХІХ ст. гэта была рэзыдэнцыя канонікаў (пасьля 1810 г. тут жыў Гуга Калантай). 

З 1878 г. тут разьмяшчалася друкарня Ўладзіслава Людвіка Анчыца, у якой у 1891 годзе, быў надрукаваны паэтычны зборнік Дудка Беларуская беларускага паэта Францішка Багушэвіча.

З 1892 па 1970-я гады тут знаходзілася рэзыдэнцыя земскага суда. Пасьля рэканструкцыі ў 1979–1983 гадах у камяніцы на сацыяльныя сродкі (пераехала ў 2002 годзе на вул. Шчэпанскую, 11) быў створаны Музэй Станіслава Высьпянскага як філіял Нацыянальнага музэю. Зараз тут разьмяшчаюцца некаторыя факультэты Папскага ўнівэрсытэту Яна Паўла ІІ.

## Камяніца №11

## Камяніца №15
Гістарычны будынак, які належыць Кракаўскай Мітрапалітальнай Курыі. Тут знаходзіцца рэстаран.

## Камяніца №16 (Гатэль Капэрнік)

## Камяніца №17

## Камяніца №18

## Камяніца №19

## Камяніца №21

## Камяніца №24

## Камяніца №25 (Дом Длугаша)

## Вонкавыя спасылкі
* Wykaz właścicieli domów na Okole

Катэгорыя:Кракаў
Камяніца (архітэктура)

**Камяні́ца** — мураваны, альбо каменны гарадзкі жылы будынак, які мае ня менш за адзін паверх. 

Камяніца звычайна вызначаецца як будынак, які стаіць у цесным шэрагу іншых дамоў; калі гэта ня так, то камяніца адрозьніваецца адсутнасьцю вялікіх вокнаў на адной са сьцен (гэта зьвязана з тым, што падчас будаўніцтва на гэтым месцы плянаваўся іншы будынак альбо такі будынак існаваў, але быў зьнесены). Камяніцы складалі аснову гарадзкога жыльля ад сярэднявечча да другой паловы 20 ст.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тыпы дамоў
Славічы (Менская вобласьць)

**Славі́чы** (таксама *Сла́вічы*) — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
З 1921 да 1939 году вёска ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 года Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 1921 год — 215 жыхароў, 38 двароў
* 1931 год — 199 жыхароў, 40 двароў
* 2009 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Заўруткі

**Заўру́ткі** (таксама *Заўруткі́*) — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1868 годзе вёска Дунілавіцкай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 12 двароў, 136 жыхароў. У 1904 годзе вёска і засьценак Заўруткі Жосьнянскай воласьці Вялейскага павету, 199 і 87 жыхароў. З 1893 году ў вёсцы працавала школа граматы, у якой у 1896/97 навучальным годзе вучыліся 10 хлопчыкаў.

У 1921 годзе вёска і засьценак у складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1926 году Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва. У вёсцы было 28 двароў, 140 жыхароў; у засьценку — 17 двароў, 95 жыхароў. У 1931 годзе ў вёсцы было 33 двары, 171 жыхар; у засьценку — 18 двароў, 86 жыхароў.

У 1940 годзе ў вёсцы 58 двароў, 276 жыхароў, арганізаваны калгас імя Чапаева. З 12 кастрычніка 1940 году вёска і хутар у Слабадзкім сельсавеце Мядзельскага раёну Вілейскай, з 20 верасьня 1944 году Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 года Менскай абласьцей.

На франтах Вялікай Айчыннай вайны і ў партызанскай барацьбе загінулі 13 жыхароў.

У 1949 годзе ў вёсцы створаны калгас «Чырвоная зорка». У 1960 годзе вёскі Заўруткі 1-я (125 жыхароў) і Заўруткі 2-я (98 жыхароў). З 1966 года адна вёска Заўруткі, да якой быў далучаны хутар Заўруткі. З 1954 году ў складзе калгасу «17 верасьня» (цэнтар — вёскі Слабада).

## Насельніцтва
* 1921 год — у вёсцы 28 двароў, 140 жыхароў; у засьценку — 17 двароў, 95 жыхароў
* 1931 год — у вёсцы 33 двары, 171 жыхар; у засьценку — 18 двароў, 86 жыхароў
* 1997 год — 35 двароў, 56 жыхароў
* 2009 год — 16 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Фалевічы (Менская вобласьць)

**Фа́левічы** (таксама *Хва́левічы*) — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сьвірскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Старая (неадназначнасьць)

Назву **Стара́я** маюць:

## Населеныя пункты
* Старая — вёска ў Мядзельскім раёне Мінскай вобласьці

## Рэкі
* Старая — рака ў Дрысенскім раёне Віцебскай вобласьці
* Старая — рака ў Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласці
* Старая — ручай у Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласці

## Глядзіце таксама
* Стар
* Старч
* Старыкі
* Старыца
Алёшкі (археалягічны помнік)

**Алёшкі** — археалягічны помнік: курганны могільнік каля в. Алешкі (Мядзельскі раён, Менская вобласьць).

## Апісаньне
На правым беразе ракі Страча, за 0,5 км на паўднёвы захад ад вёскі. 12 курганоў вышынёй 0,7—1,5 м, дыямэтрам 6—11 м, з каменнымі абкладкамі на схілах. Выявіў і дасьледаваў 8 насыпаў у 1895 годзе Фёдар Пакроўскі, абсьледаваў у 1979 г. Яраслаў Зьвяруга. Пахавальны абрад — трупаспаленьне на даляглядзе, у грунтавых ямах, у насыпе, пахаваньні адзіночныя і 1 двайное. Суправаджальны інвэнтар — жалезныя наканечнікі коп’яў, сякеры, нажы, шылы, шпоры, спражкі, кольцы, бронзавы пінцэт, фрагмэнты гліняных збаноў. Датуецца 2-й паловай I-га тыс.

## Літаратура

* Звяруга, Я. Г. Алешкі / Я. Г. Звяруга // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 33 — 34. — ISBN 5-85700-077-7.
* Звяруга, Я. Г. Алёшкі / Я. Г. Звяруга // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 27. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Покровский, Ф. В. К исследованию бассейна Вилии в археологическом отношениии / Ф. В. Покровского. — М.: Типография Г. Лисснера и А. Гешеля, 1899. — [2], 101 с.
 
Катэгорыя:Зьявіліся ў I тысячагодзьдзі
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Беларусі
Аляксандар Барушка

**Аляксандар Пятровіч Бару́шка** (1939, Блудзень, цяпер Бярозаўскі раён, Берасьцейская вобласьць, Беларусь) — беларускі энэргетык.

Дасьледнік кіраваньня якасьцю і надзейнасьцю ў энэргетыцы, павышэньня рамонтапрыданасьці і гатоўнасьці ў энэргасыстэме. Доктар тэхнічных навук (1993).

## Жыцьцяпіс
У 1961 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут (БПІ) паводле спэцыяльнасьці «Цеплаэнэргетычныя ўстаноўкі электрастанцыяў» і працаўладкаваўся на Полацкую цеплаэлектрацэнтраль № 2 (Полацкая ЦЭЦ-2). У 1969  годзе стаў галоўным інжынэрам Полацкай ЦЭЦ-2 (Віцебская вобласьць). У 1972 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Дасьледаваньне спальваньня серчака мазуты з высокім падагрэвам і ў газіфікацыйных гарэлках катлаагрэгатаў» і стаў кіраўніком Полацкай ЦЭЦ-2. У 1975 годзе заняў пасаду  намесьніка галоўнага інжынэра цеплатэхнічнай часткі Галоўнай вытворчай управы энэргетыкі і электрыфікацыі Беларускай ССР. У 1979 годзе стаў дарадцам міністра энэргетыкі Аўганістану. У 1981 годзе заняў пасаду загадніка аддзелу Беларускага аддзяленьня Ўсесаюзнага дзяржаўнага навукова-дасьледчага і праектна-канструктарскага інстытуту прамысловай энэргетыкі, дзе пазьней стаў намесьнікам кіраўніка. У 1986 годзе пачаў працаваць экспэртам Дэпартамэнта тэхнічнай супрацы Сакратарыяту Арганізацыі аб'яднаных народаў (ЗША). У 1993 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю на тэму «Кіраваньне надзейнасьцю цеплавых электрычных станцыяў у энэргасыстэме». У 1995 годзе стаў прафэсарам катэдры электразабесьпячэньня БПІ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім павеце Польскай рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія інжынэры
Катэгорыя:Службоўцы ААН
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі менскіх ВНУ
Катэгорыя:Выкладчыкі тэхнічных ВНУ
Сувей

**Сувéй**, **сумёт**, **гýрба** — адклад сьнегу пад час завеяў і сьнегападаў, які ўзьнікае на зацішнаму боку перашкоды ў выніку мясцовага зьніжэньня хуткасьці ветру й выпадзеньня лішкаў сьнегу з сьнегавятровага патоку.

Абарона ад сьнежных заносаў (сьнегаахова) дарог і іншых аб’ектаў ажыцьцяўляецца трыма асноўнымі спосабамі: 

# ставіць сьнегавыя платы, якія могуць быць суцэльнымі, пранікальнымі, якімі затрымліваюць сьнег, якімі выдзімаюць сьнег, аднараднымі й шматраднымі, высаджваюць сьнегаахоўныя насаджэньні й наразаюць у сьнезе траншэі; 
# самі збудаваньні робяць сьнеганезаноснымі — на высокім насыпу, на апорах, асаблівай формы і г. д.; 
# замацоўваюць сьнег у поле, адкуль ён можа знасіцца. 

Сьнегазатрыманьне ў поле праводзяць з дапамогай пасеву расьлін з высокімі сьцебламі, сьнегазборных лясных палос, сьнегаараньня, сьнегаўшчыленьня і расстаноўкі розных перашкод.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьнег
Марскі лёд

**Марскі лёд** — лёд, які ўтварыўся ў моры (акіяне) пры замярзаньні вады. Так як марская вада салёная, замярзаньне вады з салёнасьцю, роўнай сярэдняй салёнасьці Сусьветнага акіяна, адбываецца пры тэмпературы каля -1,8 °C.

Ацэнка колькасьці (гушчыні) марскога лёду даецца ў балях - ад 0 (чыстая вада) да 10 (суцэльны лёд).

## Крыніцы

Катэгорыя:Лёд
Атмасфэрныя ападкі

**Атмасфэрныя ападкі** — вада ў вадкім, або цьвёрдым стане, выпадае з аблокаў, або абложваюцца з паветра на зямную паверхню. Ападкі з аблокаў: дождж, град, сьнег.

Адрозьніваюць:

* *абкладныя ападкі*, зьвязаныя пераважна зь цёплымі франтамі;
* *ліўневыя ападкі*, зьвязаныя з халоднымі франтамі.

Ападкі з паветра: раса, шэрань, галалёдзіца.

Ападкі вымяраюцца таўшчынёй пласта вады, якая выпала, у мілімэтрах. У сярэднім на зямным шары выпадае каля 1000 мм ападкаў у год, а ў пустэльнях і ў высокіх шыротах — менш за 250 мм у год.

Ападкі — адно з зьвёнаў вадазварота на Зямлі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Атмасфэрныя ападкі
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Ледзяны дождж

**Ледзяны дождж** — зьмяшаныя атмасфэрныя ападкі, якія выпадаюць з аблокаў пры адмоўнай па шкале Цэльсія тэмпэратуры паветра. Ледзяны дождж назіраецца пры наяўнасьці тэмпэратурнай інвэрсіі, калі ў паверхні зямлі знаходзіцца халоднае паветра, а над ім разьмяшчаецца пласт больш цёплага паветра з дадатнай тэмпэратурай.

## Апісаньне
Згодна зь першым вызначэньнем, ледзяны дождж — дробныя празрыстыя ледзяныя шарыкі, якія выпадаюць з аблокаў , памерам 1-3 мм у дыямэтры. Часьцей за ўсё падобная зьява назіраецца пры тэмпературы 0...-10 °C, часам да -15 °C. Ледзяныя шарыкі, накшталт капсул, утвараюцца пры замярзаньні кропель дажджу, калі апошнія падаюць скрозь ніжнія пласты паветра з тэмпэратурай ніжэй за нуль градусаў Цэльсія. Унутры шарыкаў знаходзіцца незамерзлая вада — падаючы на ​​прадметы, шарыкі разбіваюцца на лушпайкі, вада выцякае і ўтвараецца галалёд.

Згодна з другім вызначэньнем (выкарыстоўваецца, напрыклад, у даведніку дарожных тэрмінаў, у якім тэрмін «ледзяны дождж» указваецца ў якасьці сынонімы тэрміна «намаразь») — пераахалоджаныя кроплі вады, што падалі з адносна цёплага паветра вышэй тэмпэратурнай інвэрсіі і замярзаюць пры сутыкненьні халоднай, ніжэй за 0 °С, паверхняй, што фармуе галалёд.

Катэгорыя:Лёд
Катэгорыя:Дажджы
Катэгорыя:Атмасфэра Зямлі
Зан

**Зан** — прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Стыў Зан — амэрыканскі комік і актор
* Стэфан Зан — удзельнік паўстаньня 1830—1831 гадоў.
* Тамаш Зан — беларускі ўдзельнік вызвольнага руху, дасьледнік прыроды, літаратар
* Тамаш Зан — польскі вайсковы дзяяч

## Глядзіце таксама
* Заан
* Цан
Венцавічы

**Ве́нцавічы** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сьвірскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1868 годзе вёска Сьвірскай воласьці Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні, 12 двароў, 98 жыхароў. У 1904 годзе ў вёсцы 187 жыхароў, у 1907 г. — 167 жыхароў.

З 12.10.1940 году вёска ў Канстанцінаўскім сельсавеце Сьвірскага раёну Вялейскай, з 20.09.1944 г. Маладэчанскай абласьцей, з 31.08.1959 г. Мядзельскага раёну, з 20.01.1960 г. у Менскай вобласьці, з 10.05.1960 г. у Сьвірскім гарпасялковым савеце.

У 1949 годзе створаны калгас імя Калініна. З 1964 вёска ў складзе саўгасу «Канстанцінава» (цэнтар — вёска Камарова), з 04.09.1991 г. — калгасу «Канстанцінава».

У 2013 годзе Сьвірскі пасялковы савет быў скасаваны, а вёска ўвайшла ў склад Сьвірскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1960 год — 121 жыхар
* 1997 год — 21 двор, 43 жыхары
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвірскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну