Раман Шухевіч

**Раман Восіпавіч Шухевіч** (1907; Львоў, цяпер Украіна — 1950; с. Белагоршча, цяпер Львоў) — украінскі вайсковы і дзяржаўны дзяяч. 1-ы галава Ўкраінскай галоўнай вызваленчай рады (1944—1950) і 1-ы галоўны камандзір Украінскай паўстанчай арміі (1943—1950).

## Жыцьцяпіс

### Дзяцінства і юнацтва
Нарадзіўся ў сям’і Восіпа і Яўгеніі Шухевічаў на кватэры дзеда Ўладзімера Шухевіча (1849—1915) па вул. Сабышчызны, д. 7 (цяпер вул. Доўбуша, д. 2) у Львове. Бабуля  (дзяв. Любовіч; 1852—1939) была 1-й старшынёй назіральнай рады  (1900—1914). Пры хрышчэньні паводле ўніяцкага абраду атрымаў 2-е імя Тарас.

Маленства правёў у мястэчку Кракавец (Явараўскі павет), дзе бацька працаваў у павятовым судзе. У 1914 г. сям’я пераехала ў Каменку-Струмілавую, дзе бацька заняў пасаду судзьдзі. Там скончыў пачатковую школу. У 1917—1925 гг. працягнуў навучаньне ў , дзе ў 1921—1924 гг. меў пераважна выдатныя гадавыя адзнакі («вельмі добра») па асноўных прадметах. Пасьля абвяшчэньня 19 кастрычніка 1918 г. Заходнеўкраінскай Народнай Рэспублікі (ЗУНР) бацька стаўся палітычным камісарам Каменка-Струмілаўскага павету. Пасьля вайсковага нападу Польскай рэспублікі на ЗУНР 1 лістапада дзядзька  (1877—1945) уступіў у  (УГА). У 1921—1922 гг. пакой у дзедавай кватэры здымалі галава Ўкраінскай вайсковай арганізацыі (УВА) Яўген Канавалец і былы афіцэр УГА С. Шах. Паводле ўспаміну С. Шаха: «Ромка Шухевіч высока цаніў нашае таварыства і шукаў яго. Запрашаў яго ў свой пакой ня раз палкоўнік Яўген Канавалец і там вёў зь ім размовы». У 1922 г. заснаваў у гімназіі гурток «Ясны трызуб» украінскага скаўцкага руху . На Запароскіх гульнях 1923 г. у Львове паставіў рэкорды ў бегу  на 400 м і ў плаваньні на 100 мэтраў.

Увосень 1925 г. паступіў вольным слухачом курсаў будаўнічай архітэктуры ў Львоўскую палітэхніку і стаў сябрам УВА. Першы год навучаньня правёў у політэхнічным інстытуце Данцыга. 19 кастрычніка 1926 г. 19-гадовым добраахвотнікам на заданьне УВА разам з  учыніў замах на школьнага куратара Львоўскага ваяводзтва , які цягам 1925—1926 гг. зачыніў амаль 2000 украінскамоўных народных школаў. Яго рэвальвэр даў асечку. Замест Падгайнага, які забіў стрэлам куратара, суд прысяжных безь віны вырак у 1929 г. на сьмерць (зьмянілі на 15 гадоў зьняволеньня) Івана Вярбіцкага і на 10 гадоў зьняволеньня Васіля Атаманчука, якія таксама былі ўкраінскімі студэнтамі. У 1927 г. заснаваў сярод студэнтаў пластаўскі курэнь «Чарнаморцы». Належаў да заснаванага 22 ліпеня 1922 г. 3-га курэня  і сэньёраў .

У 1928—1929 гг. служыў у гарматных злучэньнях Польскага войска. Спачатку атрымаў залічэньне ў артылерыйскую частку ва Ўладзімеры-Валынскім (Валынскае ваяводзтва). Затым скончыў школу падафтцэраў («падхарунжыўка»), аднак працягнуў службу радавым у сувязі з даносам у паліцыю аб удзеле ў УВА. У 1930 г. ажаніўся ў сяле  (Тарнопальскае ваяводзтва) на Натальлі Бярэзінскай, дачцэ параха Рамана Бярэзінскага. Затым навучаўся ў Палітэхніцы Данцыга, у якім таксама браў удзел у ваенных вучэньнях УВА.

### Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў

Пасьля заснаваньня 2 лютага 1929 г. у Вене (Аўстрыя) Арганізацыі ўкраінскіх нацыяналістаў стаў 2-ім баявым  пад мянушкай «Дзьвін» яе  (1930—1934). Улетку 1930 г. зладзіў сабатаж у Галічыне (Львоўскае, Станіславаўскае і Тарнопальскае ваяводзтвы), у ходзе якога ладзіліся ў асноўным (83%)  будынкаў (62 жылыя дамы, 87 стадолаў, 112 сьціртаў, 78 гаспадарчых збудаваньняў) у маёнтках, пераразаліся тэлеграфныя і тэлефонныя лініі. 1 верасьня прэм’ер-міністар Польшчы Юзэф Пілсудзкі ухваліў пастанову аб . Да 30 лістапада пры 5195 обшуках у 450 сёлах паліцыянты (16 ротаў) і жаўнеры (10  коньніцы) забілі 13 жыхароў, згвалтавалі 40 жанчынаў, зьбілі 1357 чалавек і арыштавалі 1739 асобаў.

Адначасна з удзелам у АУН, на пачатку 1930-х гг., стаў студэнтам па клясе фартэпіяна завочнага курсу  імя  ў Львове. Малодшы брат  (1910—1941) таксама скончыў Вышэйшы музычны інстытут у Львове. У выніку Юры сьпяваў у  пад акампанэмэнт свайго старэйшага брата.

У 1931 г. адбыліся 4 удалыя напады баявымі пяцёркамі АУН: 31 ліпеня — на паштовыя карэты пад  (, Львоўскае ваяв.) і  (, Станіславаўскае ваяв.), на Народны банк у Барыславе (, Львоўскае ваяв.); 8 жніўня — на пошту ў Трускаўцы (Драгобыцкі пав.). У 1932 г. адбыліся ўдалы замах у Львове на начальніка ўкраінскага аддзелу паліцыі Эмільяна Чахоўскага (22 сакавіка), які катаваў вязьняў падчас допытаў, і  ў Гарадку (30 лістапада), у часе якога загінуў брат жонкі  (нар. 1912). 21 кастрычніка 1933 г. баявік АУН  (1915—1941) учыніў у  ўдалы замах на выведніка Аб’яднанай дзяржаўнай палітычнай управы (АДПУ)  у адказ на галадамор ва Ўкраіне 1932—1933 гадоў.

15 чэрвеня 1934 г. баявік АУН  (1913—1966) выканаў у Варшаве ўдалы замах на міністра ўнутраных справаў Польшчы , які загадваў пацыфікацыяй Галічыны. Якраз у чэрвені 1934 г. Раман Шухевіч пасьпеў скончыць Львоўскую палітэхніку з дыплёмам інжынэра. Ужо 18 чэрвеня апынуўся пад арыштам. 6 ліпеня трапіў у Бяроза-Картускі канцэнтрацыйны лягер (Пружанскі павет, Палескае ваяводзтва; цяпер Берасьцейская вобласьць, Беларусь) без дастатковага доказу віны. На  (18 лістапада 1935 — 13 студзеня 1936) над сябрамі АУН за забойства міністра Пярацкага выступіў у якасьці сьведкі. Судзьдзя В. Пасямкевіч спагнаў зь яго і іншых сьведкаў 200 злотых за сьведчаньні на роднай украінскай мове. Таксама судзьдзя загадваў пакінуць судовую залу і караў адной содняй зьняволеньня за прывітаньне: «Слава Ўкраіне!» На пытаньне свайго адваката аб прычыне ўступленьня ў АУН адказаў: «Гэта быў загад майго сэрца». 19 студзеня 1936 г. яго выправілі ў львоўскую турму «Брыгідкі» () для наступнага сьледзтва. На  (25 траўня — 26 чэрвеня 1936) над 27 сябрамі АУН за 3 забойствы (у тым ліку савецкага выведніка Майлава) яго адвакатам выступіў дзядзька Сьцяпан Шухевіч. На допыце прызнаў сваю повязь з УВА і АУН «толькі нацыяналістычным сьветапоглядам», за што атрымаў 4 гады зьняволеньня. На падставе ўрадавай амністыі 1935 г. вызваліўся праз 2 гады 27 студзеня 1937 году.

У лютым 1937 г. пасяліўся з жонкай Натальляй і сынам Юрыем (нар. 1933) у Львове па вул. Касінерская, д. 18а (цяпер вул. Карпінца). У сакавіку адчыніў каапэратыў , што стаў першым украінскім рэклямным прадпрыемствам Галічыны. Асяродкі прадпрыемства адчыніліся ў большасьці гарадоў Галічыны і Валыні ды за мяжой пераважна з удзелам сябраў АУН, якія таксама адбылі зьняволеньне за свае погляды. Посьпеху спрыяла вядзеньне справаў паводле ўкраінскага правіла . Прадпрыемства стварала абвесткі для каапэратываў  і , якія разьмяшчала ў газэтах  () і «Новий час». У выніку пашырэньня дзейнасьці ўзьніклі аддзелы абвестак у прэсе, кінарэклямы, друку рэклямных буклетаў, вырабу фірмовых шыльдаў і рэклямных шчытоў, рэклямнага афармленьня вітрынаў (дызайну), арганізацыі рэклямных выставаў і кірмашоў, вытворчасьці мінэральнай вады, вырабу «адрасарыя» (кнігі адрасоў установаў і фірмаў), уласны транспартны аддзел.

### Карпацкая Ўкраіна

26 кастрычніка 1938 г. новаабраны ўрад Закарпацкай Русі Чэхаславаччыны на чале з прэм’ерам  зьмяніў назоў аўтаноміі на Карпацкая Ўкраіна. 9 лістапада ў горадзе Хуст, куды на наступны дзень перанесьлі сталіцу аўтаноміі, утварылася арганізацыя народнай абароны . Пры канцы сьнежня Раман Шухевіч пад мянушкай «Барыс Шчука» разам з правадыром АУН   (1910—1967) падпольна перайшоў польска-чэхаславацкую мяжу. 7 студзеня 1939 г. дабраўся да Хуста, дзе ў якасьці паручніка разам зь іншымі сябрамі АУН утварыў Генэральны штаб нацыянальнай абароны Карпацкай Украіны. Браў удзел у абарончых баях падчас  14—18 сакавіка. Пасьля вугорскай акупацыі Закарпацкай Украіны ў канцы сакавіка выехаў праз Румынію і Югаславію ў Аўстрыю, дзе сустрэўся з  (ПУН).

### Нямецкая акупацыя

Увосень 1939 г. пражываў зь сям’ёй у Кракаве, дзе ў якасьці рэфэрэнта сувязі ПУН ладзіў падпольныя пераходы кур’ераў празь нямецка-савецкую мяжу. У 1940 г. у Кракаве нарадзілася дачка Марыя. 10 лютага 1940 г. узяў удзел у канфэрэнцыі АУН у Кракаве, на якой вылучылася Рэвалюцыйная арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў (РАУН) на чале са Сьцяпанам Бандэрам (1909—1959). Стаў краёвым правадыром РАУН на заходнеўскраінных украінскіх землях (ЗУЗ), што ў выніку Пакта Молатава — Рыбэнтропа 1939 г. адышлі да Нямеччыны (Лемкаўшчына, Надсяньне, Холмшчына). Паводле ўспаміну ўніяцкага сьвятара  (1880—1962), таксама ў Кракаве адзначыў: «Я ня веру ў іх добрую волю прызнаць Украіну самастойнай дзяржавай. Яны нас зараз патрабуюць і выкарыстоўваюць, бо яшчэ не ведаюць, як ім пойдзе вайна на Ўсходзе. Але як Гітлер думае, што нас перахітрыць, то памыляецца, бо мы маем свае пляны».

1—4 красавіка 1941 году браў удзел у 2-м  у Кракаве. У красавіку пачаў выкладаць на афіцэрскіх курсах пры Вайсковым штабе АУН у Кракаве, дзе таксама навучаў стральбе. Пагадзіўся ўзначаліць у якасьці сотніка  (ДУН) , што на красавік налічвала 330 чалавек з падзелам на 3 сотні. Зь нямецкага боку «Нахцігаль» узначалілі обэр-лейтэнанты Альбрэхт Гэрцнэр і  (паліт. кам.). Паводле дамовы РАУН зь нямецкім камандаваньнем, ДУН меў ваяваць ва Ўкраіне супраць Чырвонай арміі. 18 чэрвеня ДУН «Нахцігаль» адбыў у Жэшаў (Кракаўская акруга, ). 22 чэрвеня а 3 гадз. 15 хв. «Нахцігаль» пераправіўся праз раку Сян ля с.  (Перамышлянскі раён, Львоўская вобласьць, Украінская ССР) і рушыў у баявых парадках 49-га горна-стралковага корпусу  . Затым батальён (ДУН) «Нахцігаль» накіраваўся празь Явараў —  на Львоў, ваколіцаў якога дасягнуў 29 чэрвеня.

30 чэрвеня пры ўступленьні ў Львоў даведаўся, што ў  (цяпер вул. Бандэры, д. 1) знайшлі цела закатаванага брата Юрыя. Увечары ўзяў удзел у абвяшчэньні ад імя РАУН . 3 ліпеня дзяржаўны падсакратар Генэрал-губэрнатарства  паведаміў 5 правадырам РАУН, у тым ліку Раману Шухевічу, аб няўзгодненасьці з Трэцім Райхам стварэньня Ўкраінскага ўраду: «канчатковае слова ва ўкраінскіх справах належыць толькі фюрэру». 5 ліпеня галава часовага Ўкраінскага дзяржаўнага праўленьня  прызначыў яго 2-ім намесьнікам «чальца часовага Праўленьня ў вайсковых справах». 7—9 ліпеня батальён (ДУН) «Нахцігаль» рушыў далей на ўсход. 13 ліпеня «Нахцігаль» перайшоў раку Збруч () і ўзяў удзел у баях супраць Чырвонай арміі пад  (Жмэрынскі раён, Віньніцкая вобласьць) і Віньніцай. Затым батальён «Нахцігаль» разьмясьцілі на адпачынак у мястэчку  (Віньніцкі раён), дзе стала вядома аб адмове на нарадзе ў стаўцы фюрэра 16 ліпеня прызнаваць самастойны ўрад Украіны.

У сваім лісьце Вярхоўнаму камандаваньню Вэрмахта (нямецкага войска) падкрэсьліў, што ў выніку «арышту нашага ўраду і правадыра, Легіён ня можа далей знаходзіцца пад камандаваньнем нямецкага войска». 13 жніўня 1941 г. батальён «Нахцігаль» раззброілі і выправілі ў Кракаў. 27 жніўня — перавялі ў навучальны лягер  (Ніжняя Сылезія, Прусія). У верасьні жаўнеры «Нахцігалю» атрымалі зброю і пачалі баявую падрыхтоўку.

16 кастрычніка разам з камандзірам батальёну (ДУН)   (1901—1995) склаў «Мэмарандум украінскага легіёну» з 10 прававымі патрабаваньнямі да стаўкі ў Бэрліне. У выніку нямецкае камандаваньне замест 2-ой прысягі заключыла з кожным жаўнерам асабісты гадавы кантракт ад 1 сьнежня 1941 году. 21 кастрычніка батальёны «Нахцігаль» і «Роланд» злучылі ў адзін  на чале з Пабягушчым і перавялі ў Франкфурт-на-Одры (Брандэнбург, Прусія). Раман Шухевіч застаўся камандзірам 1-ай сотні (сотнікам) і намесьнікам у батальёне. 22 сакавіка 1942 г. 201-ы батальён пачаў выгрузку ў Менску (Генэральная акруга Беларусь, Райхскамісарыят Остлянд), дзе далучыўся да 201-й ахоўнай нямецкай дывізіі. Затым батальён перакінулі ў Лепель (цяпер Віцебская вобласьць). Паводле ўспаміну Пабягушчага, Р. Шухевіч «выбраў для сваёй сотні цяжкую службу — сярод лясоў, багны, дзе было поўна бальшавіцкіх бандытаў». 22 лістапада жаўнеры батальёна адмовіліся працягваць кантракт у прысутнасьці камандзіра 201-й ахоўнай дывізіі. 5 сьнежня батальён распусьцілі і вывезьлі жаўнераў ва Ўкраіну. 6 студзеня 1943 г. 22 украінскіх афіцэраў выслалі для зьняволеньня ў Львоў (, Генэрал-губэрнатарства). 8 студзеня Р. Шухевіч, Васіль Сыдар-Шэлест (1910—1949) і шэраг іншых украінскіх афіцэраў учынілі пабег ад Таемнай дзяржаўнай паліцыі Нямеччыны (Гестапа).

Тым часам, зь верасьня 1942 г. па люты 1943 г. жонка Натальля Шухевіч хавала ў сваім доме па вул. каралевы Ядзьвігі ў Львове суседзкую 7-гадовую габрэйку  (1936—2007). Бацькі Ірыны, Вольф і Ружа Райхэнбэргі, валодалі крамай тканінаў побач. Калі ў 1942 г. нямецкія нацысты забілі іх старэйшую дачку Ірму, Шухевічы схавалі Ірыну ў сябе. Раман Шухевіч дапамог Ірыне Райхэнбэрг з вырабам падробленага пасьведчаньня на імя ўкраінкі Ірыны Васілеўны Рыжко, дзе год народзінаў зьмянілі на 1937-ы і пазначылі яе дачкой загіблага савецкага афіцэра. Пасьля арышту гестапа Натальлі Шухевіч у 1943 г. Раман Шухевіч пераправіў Ірыну ў сіроцкі прытулак пры жаночым манастыры базылянак у Піліпаве (ля мяст. Кулікоў; цяпер Радэхаўскі раён, Львоўская вобл.), дзе тая пражыла да канца вайны.

### Украінская паўстанчая армія

17—21 лютага 1943 г. пад мянушкай «Тур» браў удзел у 3-й канфэрэнцыі РАУН у с.  (цяпер Бускі раён, Львоўская вобл.). 13 красавіка Провад РАУН абраў Бюро на чале зь ім («Турам»). Атрымаў прызначэньне вайсковым рэфэрэнтам Проваду РАУН. 21—25 жніўня пад мянушкай «Тарас Чупрынка» (ад ''Тарас'' Шаўчэнка і ) узяў удзел у 3-м надзвычаным Вялікім зборы РАУН у с.  (цяпер Казаўскі раён, Тарнопальская вобласьць), на якім дамогся ўхвалы на стварэньне злучэньняў Украінскай паўстанчай арміі (УПА) для ўзброенага змаганьня супраць «двух акупантаў-імпэрыялістаў» — Трэцяга Райху і СССР. У кастрычніку пад мянушкай «Тур» правёў у с.  (цяпер Рагацінскі раён, Івана-Франкоўская вобласьць) краёвую нараду РАУН на ЗУЗ з удзелам абласных правадыроў і вайсковых рэфэрэнтаў, на якой адзначыў: «Украіну чакае поўная бальшавіцкая акупацыя, а наш вызваленчы рух — зацяжная цяжкая ўзброеная і падпольная барацьба». Паводле ўспаміну акружнога правадыра  (1920—2002), на нарадзе вызначыў заданьні: будаваць таемныя падземныя памяшканьні для хованкі асабістага складу і рэчыўных сродкаў; ствараць баявыя аддзелы ў горных і лясістых мясцовасьцях, у тым ліку з прадстаўнікоў паняволеных народаў СССР. Таксама ў кастрычніку на Провадзе РАУН у ваколіцах Львова адзначыў, што РАУН «мае вырашальны ўплыў на тэрыторыі ад Дняпра да Карпатаў». 21—22 лістапада узяў удзел у  ў с.  (цяпер Астроскі раён, Ровенская вобласьць). Паводле ўспаміну палітрэфэрэнта Провада РАУН  (1912—1982), пры ад’езьдзе з канфэрэнцыі зазначыў: «Канфэрэнцыя важная для нас ня толькі тым усім, што практычна створыць для нашай барацьбы сёньня. Яна пераканала нас, што справа агульнай фронту паняволеных народаў — гэта справа ня толькі неабходная, але рэальная. Мы выбралі правільны шлях». Таксама паводле намесьніка вайсковага рэфэрэнта Проваду РАУН  ((1910—1946)), згадаў пра меркаваньне Проваду РАУН, што канфэрэнцыя «павінная актывізаваць нацыяналістычнае падпольле ў СССР» (што і адбылося ў краінах Балтыі). У пачатку сьнежня на паседжаньні Проваду РАУН у Львове прапанаваў на аснове  «стварыць УПА на тэрыторыі Галічыны». 18 сьнежня пад мянушкай «Тарас Чупрынка» падпісаў Загад Галоўнага вайсковага штабу УПА № 2/43 «Про арганізацыйную структуру Украінскіх узброеных сілаў», якой вызначаліся дысцыплінарныя пакараньні. 19 сьнежня — Інструкцыю № 3/11 «Вайсковыя ступені і функцыі», якой уводзіўся падзел на радавых, падафіцэраў, афіцэраў і генэралаў.

23 студзеня 1944 г. Загадам № 1 увёў пры кожным камандзіры вайсковай акругі УПА па вайсковым штабе (ВШ), начальнік якога выступаў намесьнікам камандзіра. Кожны ВШ меў налічваць 6 аддзелаў: апэратыўны, арганізацыйна-пэрсанальны, выведвальны, выхаваўчы, навучальны і тылавы. Пры камандзіра прадугледжваўся аддзел вайсковых інспэктараў. 11—15 ліпеня 1-ы Вялікі збор Украінскай галоўнай вызваленчай рады (УГВР), што адбыўся каля сёлаў  (цяпер Старасамбарскі раён, Львоўская вобл.) і  (цяпер Самбарскі раён), абраў яго галавою пад мянушкай «Р. Лазоўскі». 13 ліпеня згадаў, што Ахоўныя атрады (СС) Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай працоўнай партыі (НСНПП; ) утварылі на Валыні (Генэральная акруга Валынь-Падольле) польскую паліцыю, разам зь якой «ужылі жорсткія і бесчалавечныя прыёмы» супраць украінскага насельніцтва. Калі польскі бок «поўнасьцю паралізаваў рух УПА» на Валыні, «тады пачалася ліквідацыя польскага насельніцтва на Валыні, якая закончылася ўлетку 1943 году». Паводле ўспаміну кіраўніцы  (УЧК) ў Львове , пасьля Вялікага збору УГВР сказаў: «Мы ўсе, ваяры УПА і ўсе падпольнікі, у тым ліку і я, цалкам усьведамляем, што рана ці позна нам давядзецца загінуць у барацьбе з грубай сілай». 12 ліпеня камісар дзяржаўнай бясьпекі Ўкраінскай ССР  зацьвердзіў у Львове апэратыўны плян «Бярлог» для вышуку і забойства сябраў Проваду РАУН і асабіста Шухевіча пад мянушкай «Тур».

6 лютага 1946 г. УГВР надала яму званьне . Паводле дадзеных Міністэрства ўнутраных справаў Украінскай ССР, колькасьць украінскіх паўстанцаў зь 1 красавіка 1946 г. па 1 студзеня 1947 г. павялічылася з 3735 да 4456 жаўнераў. Колькасьць баявых адзінак узрасла з 479 да 530. У сьнежні 1947 г. падпольнікі УПА забілі 13 старшыняў і сакратароў сельскіх саветаў, 12 кандыдатаў у дэпутаты мясцовых саветаў і 10 савецкіх чыноўнікаў. У лістападзе-сьнежні Ўправа праверкі партыйных органаў Цэнтральнага камітэту Камуністычнай партыі Ўкраіны адзначыла рост выніковых нападаў УПА ў 5 абласьцях (, Львоўская, Ровенская, Станіслаўская, Тарнопальская).

Тым часам, у чэрвені 1947 г. львоўскі лекар Мацьвей Латовіч паставіў дыягназ «паслабленьне сардэчнай цягліцы,  страўніка, рэўматызм суставаў». У 1948—1949 гг. разам з рэфэрэнткай УЧК  падпольна лячыўся на курортах Адэсы. Зь вясны 1948 г. да сьмерці пражываў у с. Белагоршча (цяпер частка Львова). 3 верасьня 1949 г. выдаў Загад № 2 аб часовым прыпыненьні баявой дзейнасьці штабамі і аддзеламі УПА на карысьць падпольля.

2 сакавіка 1950 г. супрацоўнікі  (МДБ СССР) пры дапамозе савецкай агенткі «Паліны» арыштавалі ў Львове сувязную Шухевіча  (нар. 1924). 4 сакавіка а 22 гадз. ў турме на Лонцкага Д. Гусяк перадала запіску да Натальлі Хробак у с. Белагоршча савецкай падсадной агентцы «Розе» Фроляк (сапр. імя Ганна), якая баіла аб сваім вызваленьні за адсутнасьцю доказаў. Запіска зьмяшчала словы: «асноўнае пытаньне — гэта пра ШУ і ДІ». У ноч на 5 сакавіка намесьнік міністра дзяржбясьпекі Ўкраінскай ССР  і начальнік дывэрсійнага аддзелу МДБ СССР  зацьвердзілі «Плян чэкісцка-вайсковай апэрацыі захопу або ліквідацыі „Ваўка“», што прадугледжваў задзейнічаньне звыш 600 жаўнераў  (УВ МДБ СССР). А 8-ай гадз. пачалося акружэньне сяла. У ходзе зачысткі жаўнеры схапілі на вуліцы Данілу Хробака, сына Натальлі. Ад Даніла даведаліся адрас дома яго сястры Ганны Канюшык, дзе хаваўся Шухевіч. Увечары, пры ўваходзе ў дом Канюшык, афіцэры МДБ СССР пазналі Галіну Дзідзік, якая адчыніла дзьверы і назвалася Стэфаніяй Кулік. Пачуўшы крокі на лесьвіцы, Шухевіч стрэлам зь пісталета праз драўляную перагародку «хованкі» забіў начальніка аддзяленьня Ўправы 2-Н МДБ УССР маёра А. Равенку. На выхадзе з будынка сяржант УВ МДБ СССР Палішчук забіў Шухевіча аўтаматнай чаргой.

## Ушанаваньне
У 2000 г. выйшаў фільм , прысьвечаны апошняму году жыцьця Рамана Шухевіча. 23 кастрычніка 2001 г. на месцы падпольнага штабу АУН у Белагоршчы (цяпер  Львова), дзе загінуў Шухевіч, адчынілі музэй у яго гонар. 5 сакавіка 2009 г. насупраць музэю адчынілі помнік генэралу. У 2003 г. каля с.  (Чамеравецкі раён, Хмяльніцкая вобласьць), у ваколіцах якога вайскоўцы МДБ СССР спалілі цела Шухевіча, устанавілі памятны крыж. 30 чэрвеня 2007 г. у с.  (Гарадэнкаўскі раён, Івана-Франкоўская вобл.) адчынілі Музэй сям’і Шухевічаў, а ў с.  (Рагацінскі раён) — Музэй «Кансьпіратыўная кватэра Рамана Шухевіча», дзе той жыў з кастрычніка 1946 г. па 21 верасьня 1947-га.

Таксама помнікі ў гонар Шухевіча стаяць на  у Львове, у гарадах Калуш (Івана-Франкоўская вобл.) і Моршын (Львоўская вобл.), сёлах  (Чарткоўскі раён, Тарнопальская вобл.),  (Косаўскі раён, Івана-Франкоўская вобл.) і  (Чарткоўскі раён).

Імя Рамана Шухевіча носяць вуліцы ў больш як 12 ўкраінскіх гарадах: Буча (Кіеўская вобласьць), Бучач (Тарнопальская вобл.), Драгобыч, Луцак (Валынская вобл.), Львоў, Роўна, Тарнопаль, Ужгарад, Уладзімер-Валынскі, Чарнаўцы, Шапятоўка (Хмяльніцкая вобл.). Таксама ў Івана-Франкоўску ёсьць вуліца Шухевічаў, а ў Львове — .

### Галерэя

pidpilna poshta1 Cuprynka.jpg|На марках 
Lemberg, Straßenbahn mit Portrait Roman Schuchewytsch.jpg|Партрэт Р. Шухевіча на 
Szuchewycz naPolskiejSzkole weLwowie.jpg|Памятная дошка на вул. Тараса Чупрынкі, Львоў
Coin of Ukraine Shukhevych r.jpg|Юбілейная манэта (5 грыўняў) з сэрыі «Знакамітыя асобы Ўкраіны» ў гонар Р. Шухевіча, 2008 г.
|Памятная дошка на вул. генэрала Шухевіча, Бучач
Роман Шухевич вулиця Кривоноса - Довбуша.JPG|Памятная дошка на вул. Крываноса-Доўбуша, Львоў

## Вонкавыя спасылкі
* Моладзь памятае Шухевіча
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львове
Катэгорыя:Украінскія вайскаводы
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Катэгорыя:Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Катэгорыя:Антыкамуністы
Катэгорыя:Памерлі ў Львове