Шумячы

**Шумячы** — мястэчка ў Расеі, на рацэ Шумячцы. Адміністрацыйны цэнтар Шумяцкага раёну Смаленскай вобласьці. Насельніцтва на 2016 год — 3975 чалавек. Знаходзяцца за 105 км на поўдзень ад Смаленску, за 7 км ад чыгуначнай станцыі Панятоўка (лінія Рослаў — Крычаў); на аўтамабільнай дарозе Крычаў — Малаяраславец.

Шумячы — даўняе мястэчка гістарычнай Амсьціслаўшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Міхала, помнік архітэктуры XVII ст., да непазнавальнасьці перабудаваны пад царкву Маскоўскага патрыярхату.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Шумячы («*зямля пустовская волости замку Крычевского*») датуецца 1569 годам, калі яны ўваходзілі ў склад Амсьціслаўскага ваяводзтва. У XVII ст. Шумячы мелі статус сяла. Пад 1719 годам яны ўпершыню ўпамінаюцца як мястэчка, уладаньне Казімера Галынскага. У раскладзе падатку значыцца, што мястэчка выплачвала 600 злотых чопавага.

У 1757 годзе Шумячы атрымалі прывілей на два таргі на тыдзень і на два кірмашы (на Сьвятога Юрыя ўвесну і ўвосень). У гэты час яны знаходзіліся ў валоданьні падстаросты амсьціслаўскага Юрыя Галынскага. Мястэчка мела квартальны плян, аснову якога складаў Рынак з сакральным будынкам у цэнтры. Ад Рынку ў розныя бакі адыходзілі 6 вуліц.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Шумячы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ў 1784 годзе яны сталі цэнтрам воласьці Клімавіцкага павету Магілёўскай губэрні. У гэты час у мястэчку існавалі царква Сьвятога Духа, касьцёл і капліца.

На 1892 год у Шумячах было 423 дамы (197 хрысьціянскіх і 226 юдэйскіх), дзеялі 2 царквы і 4 малітоўныя дамы, працавалі валасная ўправа, расейская народная вучэльня, аптэка і 3 гарбарні. Штогод 23 красавіка ў мястэчку праходзіў кірмаш.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Шумячы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Шумячы не вярнулі БССР і перадалі ў Рослаўскі павет РСФСР. 

У 1929 годзе Шумячы сталі цэнтрам раёну. У 1938 годзе статус паселішча панізілі да сяла. У 1965 годзе Шумячы атрымалі афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу.

31 сакавіка 2014 году на сайце  была створана пэтыцыя аб вяртаньні Шумяцкага раёну ў склад Беларусі. Гэта была ўжо другая спроба: першая была праведзеная актывістамі ў пачатку 2000-х гадоў.

## Насельніцтва
* **XIX стагодзьдзе**: 1861 год — 2306 чал., зь іх 1003 праваслаўныя, 22 каталікі і 1281 юдэі; 1892 год — 4551 чал., зь іх 2049 хрысьціянаў і 2502 юдэі
* **XX стагодзьдзе**: 1970 год — 4258 чал.; 1979 год — 5170 чал.; 1989 год — 5724 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2002 год — 4731 чал.; 2009 год — 4399 чал.; 2012 год — 4123 чал.; 2013 год — 4055 чал.; 2014 год — 3991 чал.; 2015 год — 4007 чал.; 2016 год — 3975 чал.

### Інфраструктура
У Шумячах працуюць 2 дашкольныя ўстановы, сярэдняя і пачатковая школы, лякарня.

## Эканоміка
Ільнозавод, цагельня, масларобны, крухмальна-патачны, асфальтабэтонны заводы, хлебакамбінат.

## Турыстычная інфармацыя
### Інфраструктура
Дзее Шумяцкі краязнаўчы музэй.

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Міхала (1618; цяпер царква Сьвятога Ільлі Прарока Маскоўскага патрыярхату)

### Страчаная спадчына
* Капліца (XVIII ст.)
* Кляштар бэрнардынаў (XVII ст.)
* Царква Сьвятога Духа (XVIII ст.; Сьвяты Пасад)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Смоленская область: Энциклопедия в 2 т. / Редкол.: Г. С. Меркин (отв. ред.) и др. Т. 2: А—Я. — Смоленск: СПГУ, 2003. — 624 с.

## Вонкавыя спасылкі
* Шумячы, Radzima.org

Катэгорыя:Мястэчкі Расеі
Катэгорыя:Населеныя пункты Шумяцкага раёну
Катэгорыя:Мястэчкі Смаленскай вобласьці