Магілёўская ратуша

**Магілёўская ратуша** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Магілёве, адзін з сымбаляў места. Знаходзіцца на гістарычным Рынку. Арыгінальны будынак існаваў да 1957 году, калі савецкія ўлады ўзарвалі помнік. У 2008 годзе скончылася адбудова ратушы на ранейшым месцы.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
28 студзеня 1577 году кароль і вялікі князь Стэфан Баторы надаў Магілёву поўнае Магдэбурскае права. Першую, драўляную ратушу збудавалі тут у 1578 годзе на Ветранай вуліцы, але ў красавіку 1664 году яна згарэла.

Асноўны аб’ём новай мураванай ратушы будаваўся ў 1679—1681 гадох. У 1682—1686 гадох майстар з Быхава ўзьвёў вежу (каля 26 м вышынёй), але неўзабаве яна абвалілася. У 1692 годзе скончылася будаваньне новай вежы (да 38 м), якая стала вэртыкальнай дамінантай места. У гэты ж час на яе ўсталявалі гадзіньнік (паводле іншай вэрсіі — у XVIII або XIX стагодзьдзях).

За часамі Вялікай Паўночнай вайны ў верасьні 1708 году ратуша згарэла, неўзабаве яе аднавілі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Магілёў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у 1773 годзе ратушу капітальна перабудавалі, а дах накрылі бляхай. З скасаваньнем для Магілёва Магдэбурскага права ратуша перастала выконваць свае пачатковыя функцыі. У 1780 годзе зь яе назіральнай пляцоўкі места аглядалі маскоўская гаспадыня Кацярына II і аўстрыйскі імпэратар Ёзэф II.

### Найноўшы час
Будынак пацярпеў у Другую сусьветную вайну. Нягледзячы на тое, што яшчэ ў 1926 годзе яго ўзялі пад ахову дзяржавы, а 11 верасьня 1953 году афіцыйна абвясьцілі помнікам архітэктуры, у ліпені 1957 годзе савецкія ўлады ўзарвалі помнік архітэктуры.

У 1979 і 1984 гадох праводзіліся археалягічныя раскопкі падмуркаў. На падставе архіўных і археалягічных матэрыялаў зьявіўся праект адбудовы ратушы. Аднаўленьне будынка завяршылася ў 2008 годзе (адкрыцьцё — у Дзень места). У наш час тут разьмяшчаюцца музэй гісторыі Магілёва і Палац шлюбу.

## Архітэктура
Ратуша ў канцы XVII ст. — мураваны 2-павярховы прастакутным ў пляне (28 на 10,5 мэтраў) будынак з 8-граннай 5-яруснай вежай пасярэдзіне галоўнага фасаду. Вежа завяршалася гранёным купалам з шпілем, мела балькон з мэталічнымі кратамі, вялікі гадзіньнік. Аконныя праёмы зь невялікімі круглаватымі шыбамі аздабляліся алавянымі рамамі-аканіцамі. Галоўны і дваровы ўваходы вылучаліся ганкамі. Пакрыцьцё даху — роўная чырвоная дахоўка. Франтон, дахі ганкаў і вежавы шпіль аздабляліся пазалочанымі флюгерамі — «ветранікамі».

Падлога на першым паверсе была цаглянай, сьцены пабеленыя. На другі паверх вялі драўляныя сходы з разнымі балясамі. У вокнах стаялі вітражы. На першым паверсе знаходзіліся сені, вялікая «ізба» (тут засядаў суд пад старшынствам войта), канцылярыя і сьвятліца, дзе захоўваліся бягучыя справы магістрату; на другім паверсе — сені, судовая «ізба» (месца магістрацкага суду), вялікая заля для паседжаньняў магістрату і дапаможныя памяшканьні; у цокальным паўпадвальным паверсе — скарбніца, склады і астрог. Ацяпленьньне ажыцьцяўлялася з дапамогай кафляных печаў, выкладзеных паліхромный кафляй зь зялёнай палівай.

У выніку перабудовы 1773 году дах накрылі бляхай. Гарызантальны пас падзяляў сьцяну будынка на два ярусы: першы руставаны, аконныя праёмы другога мелі аблямаваньні. Архітэктура фасадаў адпавядала суседнім дамам губэрнатара і віцэ-губэрнатара, узьведзеных у стылі клясыцызм. Да будынка далучаўся гасьціны двор.

## Галерэя
### Гістарычная графіка
 
Mahiloŭ, Archirejski Vał. Магілёў, Архірэйскі Вал (N. Lvov, 1800).jpg|М. Львоў, каля 1800 г.
Mahiloŭski zamak. Магілёўскі замак (N. Lvov, 1800).jpg|М. Львоў, каля 1800 г.
Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (N. Lvov, 1800).jpg|М. Львоў, каля 1800 г.
Mahiloŭ, Alejnaja brama. Магілёў, Алейная брама (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, каля 1800 г.

 
Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (A. Busyrski, 1830-39).jpg|А. Бусырскі, 1830-я гг.
Mahiloŭ. Магілёў (1840).jpg|1840 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1841).jpg|1841 г.
Mahiloŭ, Rynak. Магілёў, Рынак (XIX).jpg|XIX ст.

 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1871).jpg|1871 г.
Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (1879).jpg|1879 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1882).jpg|1882 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1882) (2).jpg|1882 г.

 
Mahiloŭ, Dubravienka. Магілёў, Дубравенка (1882) (2).jpg|1882 г.
Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (M. Astankovič, 1890-99, 1901).jpg|1901 г.
Mahiloŭ, Dniaproŭski most. Магілёў, Дняпроўскі мост (A. Panamarenka, 1918).jpg|А. Панамарэнка, 1918 г.
Mahiloŭ, Pažarny, Karmelicki. Магілёў, Пажарны, Кармэліцкі (K. Frantz, 1918).jpg|К. Франц, 1918 г.


### Гістарычныя здымкі
 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1890-99).jpg|1890-я гг.
Mahiloŭ, Dniapro. Магілёў, Дняпро (M. Astankovič, 1890-99).jpg|М. Астанковіч, 1890-я гг.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (M. Astankovič, 1901).jpg|М. Астанковіч, 1901 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1903).jpg|1903 г.

 
Mahiloŭ, Rynak-Dniapro. Магілёў, Рынак-Дняпро (1904) (2).jpg|1904 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1905).jpg|1905 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1915).jpg|1915 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1915) (2).jpg|1915 г.

 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (U. Džunkoŭski, 1915).jpg|У. Джункоўскі, 1915 г.
Mahiloŭ, Rynak. Магілёў, Рынак (1916) (9).jpg|1916 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1916).jpg|1916 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1916) (2).jpg|1916 г.

 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1916) (3).jpg|1916 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1901-18).jpg|да 1918 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (3.05.1918).jpg|3 траўня 1918 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (J. Krum, 3.05.1918).jpg|3 траўня 1918 г.

 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (J. Krum, 1918).jpg|1918 г.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (A. Viner, 1939) (2).jpg|А. Вінэр, 1939 г. 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (A. Viner, 1939) (3).jpg|А. Вінэр, 1939 г. 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (A. Viner, 1939) (4).jpg|А. Вінэр, 1939 г. 

 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (A. Viner, 1939) (5).jpg|А. Вінэр, 1939 г. 
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1941-43).jpg|1941—1943 гг.
Mahiloŭskaja ratuša. Магілёўская ратуша (1943).jpg|1943 г.
Mahiloŭ, Rynak. Магілёў, Рынак (11.1943).jpg|лістапад 1943 г.


### Сучасныя здымкі
 
Магілёў. Цэнтр.JPG|Агульны выгляд
City Hall, Mahiloŭ (02.2009).jpg|З боку палаца губэрнатара
Магілёў. Інтэр'ер ратушы.JPG|Інтэр'ер
Інтэр'ер Магілёўскай ратушы.JPG|Інтэр'ер

 
Інтэр'ер Магілёўскай ратушы (выстава).JPG|Музэй
Стэнды. Музей гісторыі Магілёва.JPG|Музэй
Магілёўская ратуша. Лесвіца.JPG|Сходы
Mahiliou ratusza tower clock.jpg|Мэханізм гадзіньніка ў вежы ратушы


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Ратуша
Катэгорыя:Ратушы
Магілёў
Катэгорыя:Славутасьці Магілёва
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Магілёва