Ліцьвінскі патрыятызм

**Ліцьві́нскі патрыяты́зм** ці **літві́нскі патрыяты́зм** — пачуцьцё любові да Айчыны, прыхільнасьці да гістарычнага мінулага Вялікага Княства Літоўскага, характэрнае для прадстаўнікоў беларускае шляхты ў XVIII—XIX стагодзьдзяў.

## Сэнс ліцьвінскага патрыятызму
Ліцьвінскі патрыятызм гэта — любоў да культуры й мовы Беларусі. Аснова ліцьвінскага патрыятызму — ідэі ліцьвінства. Напрыклад, Адам Міцкевіч лічыў беларускую мову *«…самай гарманічнай і з усіх славянскіх моваў менш за ўсё зьмененай…»*.
Уладзіслаў Сыракомля казаў пра ролю беларускай мовы так: «…Пекная гэта галіна славянскай мовы… і старая! Бо гэтая мова нашага Літоўскага статуту й заканадаўства на працягу двух стагодзьдзяў — XVI і XVII. I пашыраная! Бо сьмела можна сказаць, што на ёй размаўлялі тры чвэрці даўняй Літвы, народ, шляхта й паны…»

Беларускае сялянства выконвала вялікую культурна-гістарычную місію, захоўваючы родную гутарковую шматдыялектную мову. І сярод мясцовай шляхты ня зьнікла цалкам сувязь з роднай зямлёй.

Яе патрыятызм зьвязаны быў з былым Вялікім Княствам Літоўскім, і многія з шляхты лічылі сябе ліцьвінамі. Жыло, хоць часта й падсьвядома, пачуцьцё гістарычнай адасобленасьці, любові да Айчыны — ліцьвінскі патрыятызм.

Ён знаходзіў праяву й у цікавасьці да гісторыі ВКЛ, якая дасьледавалася ў Віленскім унівэрсытэце.
Ігнат Дамейка, знаходзячыся за мяжой, называў сябе ліцьвінам, маючы на ўвазе, што яго радзіма калісьці ўваходзіла ў склад Вялікага Княства Літоўскага.

Ураджэнец Магілёўскай губэрні гісторык і публіцыст Адам Кіркор пісаў: …хіба Літва для таго, каб быць з Польшчай, павінна перастаць быць Літвой? Не! Я ліцьвін, — і ніколі гэтае пачуцьцё ўва мне ня будзе зьнішчана. Я люблю сваю Радзіму з усім юнацкім энтузіязмам, з усім мужчынскім самаахвяраваньнем»

Першым клясыкам новай беларускай літаратуры быў ураджэнец Бабруйшчыны шляхціц Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч. У сваіх вершаваных аповесьцях і апавяданьнях ён адлюстраваў сельскае жыцьцё, духоўную прыгажосьць і працавітасьць сялян. У двухмоўнай камэдыі-опэры «Сялянка» («Ідылія»).

Дунін-Марцінкевіч паказаў тагачаснае жыцьцё, калі паны размаўлялі па-польску, а мужыкі — па-беларуску. Стварэньне твораў на «мужыцкай» мове патрабавала немалой мужнасьці, паколькі іх не падтрымлівалі царскія ўлады й варожа сустракалі апалячаныя памешчыкі.
*«…Ваш суд мне ня страшны, хай злосна скавыча<br>У будцы сабака, увагі на пса не зьвярну я.<br>Як раіць пясьняр Сыракомля, пішу я<br>Цяпер, як заўсёды, на мове мужычай…».*

## Нацыянальна-вызваленчае Паўстаньне 1863—1864 гадоў
Пасьля Паўстаньня 1863—1864 гадоў на беларускіх землях вылучаецца ідэя нацыянальнага вызваленьня й абвяшчэньня нацыянальнай дзяржаўнасьці вылучалася беларускімі рэвалюцыйнымі дэмакратамі, якія ставілі задачу адраджэньня *Беларуска-Літоўскае дзяржавы*

## Беларуская Народная Рэспубліка
Абвяшчэньне нацыянальнай дзяржавы беларусаў — БНР — стала апагеем ідэяў ліцьвінскага патрыятызму. Беларусы атрымалі сваю нацыянальную дзяржаву.

Аднак дзяржава не змагла рэалізаваць мэты ператварэньня ў сувэрэнную беларускую дзяржаву. Як піша прафэсар М. С. Сташкевіч, «…абвяшчэньне БНР адбылося ў вельмі складаных, супярэчлівых і вельмі неспрыяльных умовах  Неабдуманы крок некаторых сябраў Рады БНР, якія 25 красавіка 1918 г. накіравалі тэлеграму нямецкаму кайзеру Вільгельму з удзячнасьцю за вызваленьне Беларусі ад бальшавікоў, унёс раскол у беларускі палітычны рух і істотным чынам паўплываў на настрой шырокіх слаёў працоўнага насельніцтва.»

## Глядзіце таксама
* Беларусь
* Вялікае Княства Літоўскае
* Ліцьвінства
* Ліцьвіны

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларусь
Катэгорыя:Ліцьвінства