open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мікалаеўшчынскі сельсавет

**Мікала́еўшчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Мікалаеўшчына.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Мікалаеўшчынскі сельсавет у складзе Стаўпецкага раёну Баранавіцкай вобласьці.
## Крыніцы

 
## Літаратура
*  С. 421

Катэгорыя:Мікалаеўшчына
Катэгорыя:Мікалаеўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Сатурн (неадназначнасьць)

Назву **Сатурн** маюць:
* **[[Сатурн (плянэта)|Сатурн]]** — шостая па выдаленьні ад Сонцы і другая па памеры і масе плянэта Сонечнай сыстэмы
* **[[Сатурн (міталёгія)|Сатурн]]** — спрадвечны старажытнарымскі бог
* **[[Сатурн (сямейства ракет)|Сатурн]]** — сямейства ракет-носьбітаў вытворчасьці ЗША
* **[[Кінапрэмія «Сатурн»|Сатурн]]** — кінапрэмія ЗША

## Глядзіце таксама
* Саламон і Сатурн — твор англа-саксонскае літаратуры
Сімна

**Сі́мна** () — места ў Летуве, паміж азёрамі Сімнам і Гілуітам. Цэнтар староства Аліцкага раёну Аліцкага павету. Насельніцтва на 2018 год — 1295 чалавек. Знаходзіцца за 24 км на захад ад Аліты.

Сімна — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Троччыны. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, помнік архітэктуры XVI стагодзьдзя.

## Назва
Тапонім Сімна, магчыма, утварыўся ад возера Сімна, назва якога не тлумачыцца зь летувіскай мовы.

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Сімна ўтварылася ад гоцкага імя Semno або Simno (германскі князь зь імём Semnon упамінаецца ў III ст., а назву семнаны мела германскае племя зь звязу свэваў).

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Симно* (1553 год).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Сімна датуецца 1382 годам. У 1413 годам яно ўвайшло ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва

У 1520 годзе Сімна знаходзілася ў валоданьні Яна Забярэзінскага, які збудаваў тут касьцёл. У 1626 годзе кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза надаў мястэчку Магдэбурскае права. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Сімна апынулася ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Кальварыйскім павеце. На 1827 год у мястэчку было 140 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Сімну занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Сімна ўвайшла ў склад Летувы. 

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў 1940 годзе Сімна апынулася ў складзе СССР. З 1941 да 1944 году яна знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 1020 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2018 год — 1295 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1520)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Летувы
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Інакенці Смактуноўскі

**Інаке́нці Міха́йлавіч Смактуно́ўскі** (*сапраўднае прозьвішча — *'Смактуно́віч**'; 28 сакавіка 1925, сяло Тацьцянаўка, Томская вобласьць, СССР — 3 жніўня 1994, Масква, Расея) — савецкі і расейскі актор тэатра і кіно, народны артыст СССР (1974).

## Цікавае
Газэта «Ніва» атрымала ліст з Уроцлава ад Аляксандра Лукашука дацэнта Ўроцлаўскага ВНУ:

Я атрымаў ліст ад вядомага савецкага актора Інакенція Смактуноўскага. Яго спраўднае прозьвішча — Смактуновіч і яго продак паходзіў зь Белавежы. «Майго прадзеда — піша артыст, — вывезьлі зь Белавежы за тое, што ён забіў зубра, будучы егерам у пушчы ў 1863 годзе ў час студзеньскага паўстаньня. Ён ня быў рэвалюцыянэрам (спадзяюся), але яго палічылі прыхільнікам гэтых падзей і накіравалі ў Сыбір.»
Актор просіць дасьледваць яго радаслоўную (паходжаньне).

Г. Валкавыцкі пісаў ва ўспамінах:

Слаўны расейскі актор шукае польскіх каранёў. Паставілі мы на ногі ўсіх даступных Смактуновічаў. На жаль, сялянскае радаслоўе губляецца звычайна на трэцім калене — злашчасны выстрал не адгукнуўся ў родавае памяці. Дый род вялікі, расьцярушаны па пушчы й па сьвеце. Адно не падлягае сумненьню: белавескія Смактуновічы — беларусы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія акторы
Уладзімер Пранько

**Уладзімер Аляксандравіч Пранько** (2 лютага 1935, Дамашы, Ляхавіцкі раён) — беларускі кінаапэратар.

Сярод найлепшых тэлеспэктакляў і тэлефільмаў: «Сэрца на далоні», «Трывожнае шчасьце», «Атлянты і карыятыды» Івана Шамякіна, «Людзі на балоце» Івана Мележа, «Матчынае бласлаўленьне», «І сьмех, і бяда».

Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі.

## Працы
* 1999 —  Шчасьлівыя жабракі
* 1980 — 
* 1980 — 
* 1979 — Госьць
* 1973 — І сьмех, і бяда

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Кіна-тэатр

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ляхавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія кінаапэратары
NGC 6446

**NGC 6446** (таксама **MCG 6-39-18**, **ZWG 199.18**, **ARAK 528**, **KCPG 523A** ці **PGC 60825**) — сьпіральная галяктыка, якая знаходзіцца ў сузор’і Гэркулеса. Адкрыў яе Альбэрт Март.

## Вонкавыя спасылкі
* ''NGC 6446'' у SEDS.org (Revised NGC)
* ''NGC 6446'' у NASA Extragalactic Database
* Сьпіс аб’ектаў NGC з асноўнымі зьвесткамі

Катэгорыя:Галяктыкі
Катэгорыя:Аб’екты NGC
Катэгорыя:Гэркулес (сузор’е)
Showbiz

***Showbiz*** — дэбютны студыйны альбом альт-рок гурта Muse, які выйшаў у Вялікабрытаніі 4 кастрычніка 1999 году. Альбом не дасягнуў вялікага камэрцыйнага посьпеху, узьняўшыся толькі на 29 месца ў UK Albums Chart.

## Сьпіс кампазыцыяў

## Крытыка
Пасьля выданьня альбому большасьць крытыкаў адмоўна паставіліся да яго зьместу. Аднак у 2009 годзе ён патрапіў у сьпіс 20 найлепшых альбомаў апошніх 20 гадоў па вэрсіі MSN.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Showbiz на афіцыйным сайце Muse 

Катэгорыя:Альбомы Muse
Менскі трамвай

**Менскі трамвай** — адзін зь відаў мескага транспарту ў Менску. Трамвайны рух быў пачаты 13 кастрычніка 1929 году. На сёняшні дзень трамвайная сыстэма — гэта амаль 30  пуцей, 8 маршрутаў і 162 адзінак рухомага складу.

## Гісторыя
Трамвай у Менску пачаў працу ў складзе двух маршрутаў:
* «Таварная станцыя — Камароўка» (13 прыпынкаў — 9 абавязковых і 4 па патрабаваньні)
* «Вакзал — плошча Свабоды» (3 прыпынкі, зь іх 2 абавязковыя)

Выкарыстоўваліся вагоны КМ Мыцішчанскага вагонабудаўнічага заводу. Выпуск складаў 5 вагонаў. У першы год працы было перавезена 11 мільёнаў пасажыраў, да 1932 году гэтая колькасьць падвоілася. У 1933 годзе рухомы склад менскага тралейбуса складаў 43 вагоны.

15 студзеня 2014 году «Менсктранс» пачаў продаж праязных смарт-картак для трамваяў на 10 і 15 дзён, а таксама на месяц. 1 лютага такія бескантактныя карткі замянілі папяровыя праязныя. Закладная цана карткі складала 12 000 рублёў (1,17 $). Пры ўваходзе ў трамвай праязную картку сталі прыкладаць да валідатара на парэнчах. Пры гэтым, гукавы сыгнал валідатара абазначаў аплату праезду. Таксама валідатары і электронныя кампостэры для прабіцьця аднаразовых талёнаў блякавалі падчас уваходу кантралёра ў трамвай.

На сёняшні дзень рухомы склад амаль цалкам абноўлены. На лініях працуюць трамваі вытворчасьці «Белкамунмаш».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Трамвайныя сыстэмы Беларусі
Трамвай
Бедныя людзі

Назву **Бедныя людзі** маюць:
* «Бедныя людзі» — апавяданьне Васіля Быкава
* «Бедныя людзі» — раман Фёдара Дастаеўскага
Ян Барысюк

**Ян Барысюк** (1888—1953) — каталіцкі сьвятар.

Скончыў духоўную сэмінарыю ў Жытоміры. У 1911 прыняў сакрамант сьвятарства. З 1922 служыў у Бярэсьці вайсковым капэлянам ІХ Акруговага шпіталю і мясцовым школьным прэфектам. З 1 жніўня 1933 працаваў пробашчам парафіі Баранавічы (Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа), настаўнік рэлігіі ў Баранавіціх школах. З 1938 выконваў абавязкі баранавіцкага дэкана.

У 1945—1947 — генэральны вікарый Пінскай дыяцэзіі.

Арыштаваны МДБ у 1947 і сасланы ў лягер у Сыбір. Памёр у лягэры ў 1953 годзе.

## Літаратура
* Няхай Сьведчаньне іх веры не забудзецца — Лёс каталіцкага касьцёлу на беларусі ў 1917—1953 // Непакалянаў, 2000
* Spis kościołów i duchowieństwa diecezji Pińskiej w r.p. 1933 i 1934//Пінск, 1933
* Віктара Астрога «Баранавіцкія касьцёлы» // Наша Вера 2/1999

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1888 годзе
Катэгорыя:Каталіцкія сьвятары на Беларусі
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Памерлі ў 1953 годзе
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Люблю Беларусь (прэмія)

**Прэмія «Люблю Беларусь»** () — нацыянальная прэмія, распачатая грамадзкай арганізацыяй Малады Фронт.

## Ідэя зьяўленьня прэміі «Люблю Беларусь»
Ідэя стварэньня прэміі — паспрабаваць сабраць у адной залі тых, чыю дзейнасьць у розных сфэрах грамадзкага жыцьця, можна ёміста акрэсьліць кароткім выразам «Люблю Беларусь» і адзначыць лепшых адмысловымі ўзнагародамі. Плянуецца зрабіць мерапрыемства штогадовым.

## Намінанты-2010
Малады Фронт вызначае намінантаў і пераможцаў у васьмі намінацыях — «Беларусізацыя», «Палітыка», «Культура», «Спорт», «Pro-Belarus», «Журналістыка», «Грамадзкая чыннасьць» і «Змагар года».
## Пераможцы-2010
У намінацыі «Беларусізацыя» прэмію атрымала кампанія «Будзьма беларусамі!» за правядзеньне сотняў культурных мерапрыемстваў па ўсёй краіне. У намінацыі «Pro‑Belarus» адзначаліся замежнікі, якія ўнесьлі ўклад у разьвіцьцё беларускай культуры. Прэмію атрымаў пасол Швэцыі Стэфан Эрыксан. У журналістыцы «Малады фронт» адзначыў рэдакцыю газэты «Наша Ніва» за якасны беларускамоўны прадукт, цікавы ня толькі ў апазыцыйным асяродку. Культура — прэмію атрымае Мікалай Халезін і «Вольны тэатар». Палітыка — старшыня партыі БНФ Аляксей Янукевіч. Грамадзкая чыннасьць — Міхась Пашкевіч за стварэньне кампаніі «За альтэрнатыўную службу». Спорт — фанацкая ініцыятыва па аднаўленьні футбольнага клюбу «Тарпеда», фанаты якога беларусізуюць клюб. У намінацыі «Змагар года» адзначаны палітвязень , які адбываў пакараньне ў магілёўскай калёніі.

## Уручэньне ўзнагародаў 2010
Першапачаткова плянавалася арганізаваць урачыстую цырымонію ў адным зь менскіх гатэляў. У прыватнасьці, была заключана папярэдняя дамова з Crown Plazа. Аднак дамова па невядомых прычынах была разарваная адміністрацыяй гатэлю ў аднабаковым парадку. Перамовы зь іншымі гатэлямі таксама не прынесьлі плёну. Было вырашана перанесьці цырымонію, аднак адну са статуэтак уручылі 14 лютага падчас вулічнай акцыі Маладога Фронту. Яе атрымальнікам стаў Міхась Пашкевіч. Аднак акцыя былы разагнаная, а сярод затрыманых апынуўся і сам ляўрэат. У міліцыі ўзнагароду сканфіскавалі. Толькі празь некалькі дзён статуэтка была вернута Пашкевічу кіраўніком Палка міліцыі спэцыяльнага прызначэньня Аляксандрам Лукомскім. Узгароды астатнім пераможцам былі ўручаны ў памяшканьні Беларускага ПЭН-цэнтру.

## Уручэньне ўзнагародаў 2011
У дзень правядзеньня цырымоніі супрацоўнікі КДБ Беларусі сканфіскавалі статуэткі прэміі. Пераможцам былі ўручаныя граматы Маладога Фронту. Мерапрыемства адбылося ў сядзібе БНФ.

## Пераможцы 2011
У намінацыі «Беларусізацыя» — Беларуская Вікіпэдыя. «Журналістыка» — журналіст Зьміцер Лукашук і каманда Эўрарадыё. Культура» — Лявон Вольскі. «Pro-Belarus» — Марыя Содэрбэрг. «Палітыка» — Уладзімер Някляеў. «Спорт» — Віталь Гуркоў. «Грамадзкая чыннасьць» — Беларускі Хэльсынскі камітэт і праваабарончы цэнтар «Вясна», асабіста Алесь Бяляцкі і Алег Гулак. «Змагар году» — палітвязьні 19 сьнежня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына прэміі
* 

Катэгорыя:Прэміі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2010 годзе
Катэгорыя:Беларускае грамадзтва
328

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Валенс, рымскі імпэратар

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Творчыя грамады

**«Творчыя грамады»** — некамэрцыйная арганізацыя ЗША, галоўнай мэтай якой стае пашырэньне легальнага распаўсюду творчых прац.

Штаб-кватэра знаходзіцца ў Маўнтын-Вію (штат Каліфорнія). Арганізацыя распрацавала шэраг ліцэнзій, якія маюць агульную назву «ліцэнзіі Creative Commons». Гэтыя ліцэнзіі дазваляюць аўтарам разьмеркаваць, якія правы пакінуць сабе, а ад якіх адмовіцца на карысьць іншых карыстальнікаў. Вікіпэдыя — адзін з самых вядомых сеціўных рэсурсаў, які выкарыстоўвае ліцэнзію Creative Commons.

Арганізацыя была заснаваная ў 2001 годзе пры падтрымцы *Center for the Public Domain*. Першы набор ліцэнзіяў зьявіўся ў сьнежні 2002 году.

## Глядзіце таксама
* Аўтарскае права
* Ліцэнзіі Creative Commons

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Creative Commons


Катэгорыя:2001 год у ЗША
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2001 годзе
327

## Падзеі
* хрысьціянства стала дзяржаўнай рэлігіяй у Грузіі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Мікалай Казак (мастак)

**Мікала́й Каза́к** (; в. Люшча, Лунінецкі раён — ; Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі мастак, клясык геамэтрычнага мастацтва. Пасьля 1950-х жыў у ЗША.

## Біяграфія
У 1930-я скончыў сярэднюю школу ў Варшаве, пасьля Акадэмію Мастацтваў у Вене і акадэмію Мастацтваў у Рыме. Першыя асабістыя выставы былі зладжаныя ў Баранавічах у 1942—1943 гадах.

У Рыме ім апекаваўся Энрыка Прампаліні — цэнтральная постаць Другога італьянскага адраджэньня. Яго маніфэст «Physical Art — Action of Positive and Negative», напісаны ў Рыме параўноўвалі з творамі расейскіх канструктывістаў і Казімерам Малевічам.

На пачатку 1950-х Казак зьехаў у Нью-Ёрк. Яго выставы ладзіліся ў ЗША, Італіі, Францыі, Аргентыне і нават у СССР.

Казак наведваў Беларускую хатку ў Брукліне, дзе чытаў лекцыі па мастацтве.

Пасьля сьмерці яго архіў — біяграфічныя матэрыялы, ліставаньне, рукапісы, як выдрукаваныя, гэтак і ніколі не апублікаваныя, малюнкі, здымкі, што былі перададзеныя самім мастаком у 1977 і 1982 гадах (каля 350 адзінак) — захоўваецца ў славутым Smithsonian Archives of American Art.

## Сям’я
Сям’я музыкаў — Валянціна Пархоменка, Алесь і Вольга Казакі — маюць да Мікалая Казака самае непасрэднае дачыненьне: Алесь — пляменьнік Мікалая Казака.

## Літаратура
* From action to dynamic silence: the art of Nikolai Kasak / John E. Bowlt and Nikolai Kasak; with contributions by Robert Kramer and Nicoletta Misler. Salt Lake City, Utah (P.O. Box 58365, Salt Lake City 84158-0365) : C. Schlacks, Jr., 1991.
* Баранавічы, Рым, далей — увесь сьвет // газэта «Беларус» № 562, лістапад 2009
* ART REVIEWS; With a Window on the Hudson, A New Gallery Has Big Plans // The New York Times, 23 студзеня 2005

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Nikolai Kasak on artnet

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лунінецкім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Беларусы ў Італіі
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінскім павеце (Расейская імпэрыя)
Мікалай Казак

**Мікала́й Каза́к**:

* Мікалай Казак (1917—1994) — беларускі мастак з ЗША, клясык геамэтрычнага мастацтва
* Мікалай Станіслававіч Казак — савецкі й беларускі фізык
* Мікалай Казак ( 1966) — расейскі артыст кіно і тэатру

## Глядзіце таксама
* Казак
Мікалай Станіслававіч Казак

**Мікала́й Станісла́вавіч Каза́к** (29 кастрычніка 1945; в. Дзешчанка, Узьдзенскі раён) — савецкі і беларускі фізык, акадэмік НАН Беларусі (2003; чалец-карэспандэнт з 2000). Доктар фізыка-матэматычных навук (1993). Ад 1998 году дырэктар Інстытуту фізыкі АН Беларусі. Аўтар больш як 320 публікацыяў.

Дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня (*Менская-Каліноўская выбарчая акруга № 108*). Намесьнік старшыні Пастаяннай камісіі Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь па адукацыі, культуры, навуцы і навукова-тэхнічным прагрэсе (намесьнік кіраўніка працоўнай групы).

## Узнагароды
* 1978 — Прэмія Ленінскага камсамолу БССР
* 2000 — Дзяржаўная прэмія РБ
* 2002 — Ордэн Францішка Скарыны
* 2012 — Ордэн Пашаны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка дэпутата
* Старонка Мікалая Казака Нацыянальная акадэмія навук Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўзьдзенскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія фізыкі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня
Катэгорыя:Дактары фізыка-матэматычных навук
Залаты апостраф

**Літаратурная прэмія «Залаты апостраф»** заснаваная ў 2003 годзе рэдакцыяй часопісу «Дзеяслоў», аўтары якога і становяцца намінантамі.

## Пералік ляўрэатаў
### 2003
* Усевалад Сьцебурака (паэзія)

### 2004
* Глеб Лабадзенка (паэзія)

### 2005
* Віктар Сьлінко (паэзія)
* Леанід Дранько-Майсюк (проза)
* Ганна Аўчыньнікава (дэбют)

### 2006
* Вольга Іпатава (проза)
* Рыгор Сітніца (паэзія)
* Лізавета-Дамініка Панамарова (дэбют)

### 2007
* Андрэй Хадановіч (паэзія)
* Кастусь Тарасаў (проза)
* Ірына Бельская (дэбют)

### 2008
* Уладзімер Някляеў (проза)
* Валянціна Аксак (паэзія)
* Віталь Рыжкоў (паэзія)
* Сяржук Сыс (інтэрнэт-галасаваньне)

### 2009
* Валерыя Кустава (паэзія)
* Міхась Андрасюк (проза)
* Віталь Быль (дэбют)
* Віктар Казько (за уклад у сучасную беларускую літаратуру)

### 2010
* Вінцэсь Мудроў (проза)
* Вольга Гапеева (паэзія)
* Франак Вячорка (дэбют)
* Анастасія Кухарэнка (дэбют)
* Анатоль Вярцінскі (за уклад у сучасную беларускую літаратуру)

### 2012
* Алесь Паплаўскі (проза)
* Алесь Разанаў (паэзія)
* Марына Яўсейчык (дэбют)
* Анатоль Кудравец (за высокі ўклад у сучасную беларускую літаратуру)

### 2013
* Віктар Казько (проза)
* Леанід Галубовіч (паэзія)
* Алесь Бяляцкі (нон-фікшн)
* Генадзь Бураўкін (за высокі ўклад у сучасную беларускую літаратуру

### 2014
* Сяргей Дубавец (проза, за публікацыю «Вайна і мір. Справаздача»)
* Людміла Сільнова (паэзія, за падборку вершаў «Тэхніка дэтэктыўнага пісьма»)
* Мікіта Найдзёнаў (Дэбют, за публікацыю вершаў «Гэта не зразумее ніхто апроч»)
* Ніл Гілевіч (за высокі ўнёсак у літаратуру)

### 2015
* Уладзімер Арлоў (проза)
* Віталь Рыжкоў (паэзія)
* Валерыя Данілевіч (дэбют)
* Уладзімер Някляеў (за высокі ўклад у сучасную беларускую літаратуру)

### 2016
* Валеры Гапееў (проза)
* Міхась Скобла (паэзія)
* Крысьціна Бандурына (дэбют)

### 2017
* Андрэй Федарэнка (проза)
* Анатоль Брусевіч (паэзія)
* Марына Булатоўская (дэбют)
* Алесь Разанаў (за высокі ўклад у сучасную беларускую літаратуру)

### 2018
* Уладзімер Сьцяпан (проза)
* Васіль Зуёнак (паэзія)
* Марыя Бадзей (дэбют)

### 2019
* Алена Брава (проза)
* Вольга Гронская (паэзія)
* Кацярына Янчэўская (дэбют)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Названы лауреаты премии «Залаты апостраф» за 2010 год
Дзешчанка

**Дзе́шчанка** — вёска ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці. Дзешчанка ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Дзешчанскага сельсавету.

## Гісторыя
30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная з Азерскага ў склад навастворанага Дзешчанскага сельсавету, дзе стала цэнтрам сельсавету.
  
## Насельніцтва
* 2010 год — 620 чалавек
* 1999 год — 567 чалавек

## Выхадцы
* Мікалай Казак, фізык
 
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дзешчанка // Віталь Сямашка, Радыё Свабода

Катэгорыя:Дзешчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Узьдзенскага раёну
Менскі аўтобус

**Менскі аўтобус** — адзін зь відаў мескага транспарту ў Менску. Зьяўляецца найбольш масавым і найбольш запатрабаваным відам транспарту ў горадзе.

## Гісторыя
Аўтобусны рух у Менску быў распачаты 23 кастрычніка 1924 году. З траўня 1925 году пачаліся міжмескія пасажырскія перавозкі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ўся аўтобусная гаспадарка была разбураная.

На сёняшні дзень горад мае разьвітую аўтобусную сыстэму, якую ўтвараюць 1420 адзінак аўтобусаў, каля 150 маршрутаў, 5 аўтапаркаў і аўтавакзал «Цэнтральны». Як і іншыя віды грамадзкага транспарту ў Менску, аўтобусны рух кіруецца прадпрыемствам «Мінсктранс».

## Вонкавыя спасылкі

Аўтобус менскі
Катэгорыя:Аўтобусныя сыстэмы Беларусі
Матэматычны аналіз

**Матэматы́чны ана́ліз** — разьдзел матэматыкі, у якім функцыі і іх абагульненьні вывучаюцца мэтадам лімітаў. Матэматычны аналіз мае дзьве асноўныя галіны — дыфэрэнцыйнае зьлічэньне і інтэгральнае зьлічэньне, якія зьвязаныя тэарэмай аналізу. Таксама матэматычны аналіз улучае меры мноства, ліміты, лікавыя шэрагі ды аналітычныя функцыі.

Прадметам вывучэньня дысцыплін матэматычнага аналізу зьяўляюцца колькасныя стасункі рэчаіснага сьвету (у адрозьненьне ад геамэтрычных дысцыплін, якія займаюцца ягонымі прасторавымі ўласьцівасьцямі).

## Гістарычны нарыс
Назва «матэматычны аналіз» — скарочанае зьмяненьне старой назвы «аналіз бясконца малых». Апошняя больш перадае зьмест дысцыпліны, але і яна скарочаная. Назва «аналіз празь бясконца малыя» характарызаваў бы прадмет больш дакладна. Паняцьце ліміту шчыльна зьвязанае з бясконца малымі велічынямі, таму матэматычны аналіз фактычна вывучае функцыі, функцыяналы і апэратары мэтадам бясконца малых. Папярэднікам матэматычнага аналізу быў антычны мэтад вычэрпваньня і мэтад непадзельных. Усе тры кірункі, уключаючы аналіз, радніць агульная зыходная ідэя: раскладаньне на бясконца малыя элемэнты, прырода якіх, зрэшты, уяўлялася аўтарам ідэі даволі цьмяна. Альгебраічны падыход (вылічэньне бясконца малых) пачынае зьяўляцца ў Джона Ўоліса, Джэймса Грэгары і Ісака Бароў. У поўнай меры новае дыфэрэнцыяльнае вылічэньне стварыў Ньютан, які, аднак, доўгі час не публікаваў свае адкрыцьці.

Афіцыйнай датай нараджэньня дыфэрэнцыйнага вылічэньня можна лічыць травень 1684, калі Ляйбніц апублікаваў першы артыкул «Новы мэтад максымумаў і мінімумаў…». Згаданы артыкул у сьціслай форме выкладаў прынцыпы новага мэтаду, названага дыфэрэнцыйным зьлічэньнем.

## Тэорыя лімітаў
У матэматычным аналізе разглядаюцца розныя лікавыя мноствы — натуральныя лікі, рэчаісныя лікі, адрэзкі, інтэрвалы і інш. Пад камплексным лікам разумеюць упарадкаваную пару рэчаісных лікаў. Рэчаісныя лікі зьяўляюцца падмноствам камплексных. Для альгебраічнай формы камплекснага ліку Леанардам Ойлерам уведзены лік i.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Застарыньне

Назву **Застары́ньне** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Застарыньне — вёска ў Баранавіцкім раёне 

* Віцебская вобласьць:
** Застарыньне — вёска ў Астровенскім сельсавеце Бешанковіцкага раёну
** Застарыньне — вёска ў Верхнякрывінскім сельсавеце Бешанковіцкага раёну
** Застарыньне — вёска ў Вярхоўскім сельсавеце Бешанковіцкага раёну
** Застарыньне — вёска ў Чашніцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Застарыньне — вёска ў Менскім раёне
** Застарыньне — вёска ў Салігорскім раёне
** Застарыньне — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

## Глядзіце таксама
* Застарынцы
* Застарыны
* Застарычча
Якаў Басін

**Я́каў Зіноўевіч Ба́сін** ( - , Ерусалім) — беларускі гісторык, культуроляг, публіцыст і дзеяч жыдоўскай грамады Беларусі. Арганізатар руху прагрэсіўнага юдаізму ў Беларусі, аўтар шэрагу кніг па гісторыі жыдоў у Беларусі, дасьледваньняў у галіне галакосту і барацьбы з антысэмітызмам.

## Мэдычная кар’ера
Я. Басін скончыў Менскі мэдычны інстытут у 1964 годзе, з 1964 па 1998 год працаваў лекарам. Лекар I катэгорыі. Быў узнагароджаны знакам «Выдатнік аховы здароўя» ў 1972 годзе, ляўрэат Усесаюзнае прэміі па барацьбе з сухотамі ў 1974 годзе. З 1987 па 1998 год працаваў у Менскай клінічнай бальніцы хуткай мэдычнай дапамогі.

## Грамадзкая дзейнасьць
З 1988 году Я. Басін актыўна займаецца грамадзкай дзейнасьцю ў рамках жыдоўскай грамады Беларусі, тагачаснага СССР і на міжнародным узроўні. У сакавіку 1989 г. зрабіўся членам праўленьня Менскага аб’яднаньня жыдоўскай культуры. З красавіка 1991 — сустаршыня (з 1993 — намесьнік старшыні) «Зьвязу жыдоўскіх грамадзкіх аб’яднаньняў і грамадоў Беларусі». Удзельнік шматлікіх прадстаўнічых канфэрэнцый міжнародных жыдоўскіх арганізацыяў і канфэрэнцыяў, прысьвечаных барацьбе з антысэмітызмам.

З 1989 году Я. Басін займаецца праваабарончай дзейнасьцю.

У 2015 годзе Якаў Басін браў удзел у першым Беларускім грамадзкім трыбунале над сталінізмам, які праводзілі міжнародная праваабарончая грамадзкая арганізацыя «Мэмарыял» разам з ініцыятывай «За ўратаваньне Курапатаў».

У чэрвені 2021 году Якаў Басін разам з чатырма дзясяткамі выхадцаў зь Беларусі падпісаў зварот да новага міністра замежных справаў Ізраілю Яіра Лапіда з заклікам выказаць пазыцыю Ізраілю што да сытуацыі ў Беларусі.

## Навуковая праца
Я. Басін — аўтар шэрагу навуковых працаў па гісторыі жыдоў Беларусі, складальнік і рэдактар шэрагу зборнікаў навуковых прац. Удзельнік міжнародных навуковых канфэрэнцыяў з дакладамі па гісторыі і сучаснага жыцьця жыдоў Беларусі.

Складальнік і рэдактар навуковых зборнікаў:
* «Актуальныя праблемы вывучэння халакосту на тэрыторыі Беларусі» (2005, 2-е выд. 2006).
* «Вядомая „невядомая“» (2007), прысьвечаны падпольшчыцы Марыі Брускінай.

З 2002 году — выкладчык катэдры культуралёгіі факультэта міжнародных стасункаў БДУ, аўтар спэцкурсу «Міжнацыянальныя і міжканфэсійныя адносіны ў кантэксьце сусьветнай гісторыі і культуры».

## Іншае
Я. Басін — адзін з заснавальнікаў Беларускага КВК у 1960-х гг.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Памерлі ў Ерусаліме
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Беларускія лекары
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Аршын

**Аршын** (цюрк.) — мера даўжыні ад 0,652 да 1,12 м да ўвядзеньня мэтрычнай сыстэмы ў шэрагу краін (Аўганістан, Баўгарыя, Іран, Турцыя, Расея і інш.). У Расеі выкарыстоўваўся з пачатку XVI ст. пры гандлі тканінаў з усходнімі краінамі. Адпавядаў локцю, з 1736—42 роўны 0,71119 м. У ВКЛ вядомы ў 16 ст., але шырока не ўжываўся.

## Глядзіце таксама
* Расейская сыстэма мер

## Крыніцы

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня даўжыні
Катэгорыя:Расейская сыстэма мер
Герб Уладзімерскай вобласьці

**Герб Уладзімерскай вобласьці** — прыняты Заканадаўчым Сходам Уладзімерскай вобласьці 20 студзеня 1999 году.

## Апісаньне
Герб Уладзімерскай вобласьці ўяўляе зь сябе выяву залатога ільвінага леапарда ў жалезнай, прафарбаванай золатам і каляровымі камянямі, кароне, якая трымае ў правай лапе срэбраны крыж у барвовым полі. Шчыт увянчаны імпэратарскаю каронаю і аточаны залатымі дубовымі лістамі, злучанымі Андрэеўскай стужкаю.

## Літаратура
* «Закон Уладзімерскай вобласьці „Аб гербе Уладзімерскай вобласьці“»

Катэгорыя:Гербы рэгіёнаў Расеі
Катэгорыя:Уладзімерская вобласьць
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Герб Горадні

**Герб [[Горадня|Горадні]]** — выява аленя Сьвятога Губэрта з залатым крыжам паміж рагамі.

Зацьверджаны Рашэньнем Гарадзенскага Савету народных дэпутатаў (№41) ад 1 кастрычніка 1990 году.

Афіцыйнае апісаньне: «*Алень, які скача ў правы бок тарчы праз плот, на галаве аленя паміж рогамі умацаваны залаты крыж*».

## Алень [[Сьвяты Губэрт|Сьвятога Губэрта]]

## Гісторыя

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Горадні
* Герб Цырыну
* Губэрталіі
* Сьвяты Губэрт
* Сьвяты Яўстах

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Горадня
Горадня
Вішвіль

**Вішвіль** (; ) — мястэчка ў Летуве, на правым беразе ракі Нёману пры ўтоку ў яго ракі Вешвіле. Цэнтар староства Юрбурскага раёну Таўроскага павету.

## Назва

Весьвілі (Uesuili) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віс- (-віз-, -веш-) (імёны ліцьвінаў Вісігерд, Вісімунт, Вішымут; германскія імёны Wisigard, Wisemund, Vismuot) паходзіць ад гоцкага wis 'мудры, абазнаны', а аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'.

## Гісторыя
У 1542 годзе ўпершыню ўпамінаецца вёска Вішвіль (*Dorf Wischwill*), у 1546 годзе ўпамінаецца каралеўскі маёнтак Вішвіль (*Gut Adlig Wischwill*).

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Юрбурскага раёну
Сьвяты Губэрт

**Гу́бэрт** (656, Тулюза, цяпер Францыя — 727, Вурэн, цяпер Бэльгія) — сьвяты Каталіцкага Касьцёлу, біскуп Ліескі (люціскі), сын Бэртрана, герцага Аквітанскага.

Лічыцца заступнікам паляўнічых.

## Жыцьцяпіс
З 673 году служыў распараднікам пры двары нэйстрыйскага караля Тэадорых ІІІ у Парыжы. У 680 годзе пераехаў у Мэц, дзе маярдом Аўстразіі Піпін Герыстальскі прызначыў яго вялікім магістрам пры двары. У 682-м пабраўся шлюбам з Флёрыбанай, якая была дачкой лёвэнскага князя Дагобэра. У іх нарадзіўся сын Флёрыбэр Льежскі, але яго жонка памерла пры родах. Па сьмерці жонкі заняўся паляваньнем у Ардэнах. Падчас паляваньня ў Вялікую пятніцу меў відзеж аленя з крыжом між рагамі, таму вырашыў стаць сьвятаром і раздаў сваю маёмасьць беднякам. Выправіўся да маастрыхцкага біскупа Лямбэрта, які зрабіў яго сваім памагатым. У 708 годзе накіраўваўся да папы Канстанціна І у Рым. Тым часам, слугі князя Піпіна Герыстальскага забілі біскупа Лямбэрта. Тады папа прызначыў Губэрта маастрыхцкім біскупам.

У 720 годзе перавёз парэшткі Лямбэрта ў Льеж, куды перанёс біскупскую катэдру. Хрысьціў жыхароў Ардэнаў і Таксандрыі — сучаснай Бэльгіі.

## Глядзіце таксама
* Сьвяты Яўстах
* Герб Горадні
* Герб Цырыну
* Губэрталіі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рыма-каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Жукаў Барок

**Жу́каў Баро́к** — вёска ў Беларусі, пры ўтоку ракі Ячонкі ў Нёман. Уваходзіць у склад Шашкоўскага сельсавету Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Знаходзіцца за 22 км ад Стоўпцаў і за 4 км ад вёскі Аталезі.

## Гісторыя
Жукаў Барок знаходзіўся на дарозе Мір — Менск, якая была часткай асноўнага шляху з Заходняй Эўропы ў Маскву, у гэтым месцы знаходзілася пераправа празь Нёман.

Адам Плуг прысьвяціў вёсцы паэму «Жукаў Барок». Таксама яе апісвае ў сваёй аўтабіяграфіі філёзаф і мясцовы ўраджэнец Салямон Майман.

У другой палове XX ст. савецкія ўлады зьнішчылі ўніяцкую царкву, вядомую з 1680-х гадоў.

28 траўня 2013 году ў зьвязку зь ліквідацыяй Аталескага сельсавету Жукаў Барок перадалі ў Шашкоўскі сельсавет.


Žukaŭ Barok, Piatkievič. Жукаў Барок, Пяткевіч (N. Orda, 15.08.1876).jpg|Сядзіба Пяткевічаў. Малюнак Н. Орды, 15.08.1876 г.
Žukaŭ Barok, Piatkievič. Жукаў Барок, Пяткевіч (1883).jpg|Сядзіба Пяткевічаў. Дрэварыт Ф. Бжазоўскага, 1883 г.
Žukaŭ Barok, Pakroŭskaja. Жукаў Барок, Пакроўская (1900).jpg|Царква Покрыва Багародзіцы, каля 1900 г.
Žukaŭ Barok, Pakroŭskaja. Жукаў Барок, Пакроўская (1941-44).jpg|Царква, 1941—1944 гг.


## Насельніцтва
* 1999 год — 87 чалавек
* 2010 год — 62 чалавекі

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
Памятныя дошкі: Уладзіславу Сыракомлю (ува ўрочышчы Залуччы), Юзэфе Кодзіс (Кшыжаноўскай), Салямону Майману, Вінцэсю Каратынскаму, Адаму Плугу (Антонію Пяткевічу), мірным жыхарам вёсак сельсавету, спаленым у млыне нацыстамі ў 1943 годзе.
* Млын

### Страчаная спадчына
* Сядзіба Пяткевічаў
* Царква Покрыва Багародзіцы

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Верхняе Панямонне: альманах лакальнай гісторыі
* 

Катэгорыя:Шашкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Лапкі

Назву **Ла́пкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Лапкі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Лапкі — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Лапіна
* Лапінцы
* Лапічы
Рыдэлькальніс

**Рыдэлькальніс** () — вёска ў Летуве, на правым беразе ракі Нёману пры ўтоку ў яго ракі Вешвіле. Уваходзіць у склад Вешвільскага староства Юрбурскага раёну Таўроскага павету.

## Назва

Назва вёскі ўтварылася па Другой сусьветнай вайне паводле летувізаванай назвы мясцовасьці Рыдэльзбэрг () у паўночнай частцы Вішвіля, дзе ў 1767—1885 гадох працавала папяровая фабрыка, якой валодаў род Рыдэляў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Юрбурскага раёну
Карнічае

**Карні́чае** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці. Карнічае ўваходзіць у склад Шацкага сельсавету.

## Гісторыя
Вёска зьявілася каля 1906 году.

29 чэрвеня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага Селецкага сельсавету ў Вецярэвіцкі сельсавет. 28 траўня 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Вецярэвіцкага сельсавету ў Шацкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 25 чалавек

## Транспарт
Кожны дзень ходзяць аўтобусы ў кірунку Мар’інай Горкі і Селецку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Яцак Пратасевіч

**Я́цак Пратасе́віч** (; нарадзіўся 5 чэрвеня 1967 году, Бжэг) — польскі палітык, сябра Грамадзянскай платформы, дэпутат Эўрапарлямэнту (2004—2014).

Зьяўляўца стыршынём дэлегацыі Эўрапарлямэнту па сувязях зь Беларусьсю. У выбарах у 2014 годзе ў Эўрапарлямэнт не удзельнічаў. У 2015 годзе быў абраны дэпутатом Сойму.

## Дадатковыя зьвесткі
Бацька Пратасевіча паходзіць зь вёскі Новая Мыш, што пад Баранавічамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Асабістая старонка Я.Пратасевіча
* Профіль Я.Пратасевіча на старонцы Эўрапарлямэнту

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Апольскім ваяводзтве
Катэгорыя:Сябры «Грамадзянскай плятформы»
Катэгорыя:Дэпутаты Эўрапарлямэнту з Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі
Бжэг

**Бжэг** () — горад у Апольскім ваяводзтве Польшчы. Ёсьць цэнтрам павету.

## Гарады-партнэры
* Госьляр, Нямеччына
* Бэраўн, Чэхія
* Бурж-ан-Брэс, Францыя

## Ураджэнцы
* Яцак Пратасевіч (нар. 1967) — польскі палітык.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гарады Апольскага ваяводзтва
Эўрапейскі парлямэнт

**Эўрапе́йскі парля́мэнт** — орган Эўрапейскага Зьвязу, прадстаўляе грамадзян краінаў, якія ўваходзяць у ЭЗ. Эўрадэпутаты выбіраюцца на пяцігадовы тэрмін. Эўрапейскі парлямэнт мае тры найважнейшыя задачы: заканадаўства, бюджэтаваньне і кантроль Эўрапейскай камісіі.

## Прэзыдэнты
* Жузэп Барэль (ліпень 2004 — студзень 2007)
* Ганс-Герт Пётэрынг (студзень 2007 — ліпень 2009)
* Ежы Бузэк (ліпень 2009 — студзень 2012)
* Мартын Шульц (студзень 2012 — студзень 2017)
* Антоніа Таяні (з студзеня 2017)

## Дэпутаты
* Малгажата Гандзьлік

## Утрыманьне дэпутатаў
На 2024 год кожны дэпутат Эўрапарлямэнту атрымліваў:
* 8000 эўра штомесячнага заробку;
* 350 эўра за кожны дзень прыходу ў парлямэнт пад расьпіску;
* 30 000 эўра штомесяц на заробкі памагатых;
* 5000 эўра за месяц на ўтрыманьне прадстаўнічай сядзібы ў краіне абраньня;
* 4000 эўра на месяц для прасоўваньня сваёй працы ў парлямэнце;
* 10 000 эўра на месяц для прыводу выбарцаў у парлямэнт для разуменьня імі працы дэпутата.

Агулам штомесячныя выдаткі маглі даходзіць да 57 000 эўра на дэпутата, які за штодзённы прыход у Эўрапарлямэнт мог атрымаць яшчэ да 10 500 эўра.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Арганізацыі Брусэлю
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1952 годзе
Грамадзянская плятформа

**Грамадзя́нская плятфо́рма** () — польская лібэральна-кансэрватыўная палітычная партыя, заснаваная 24 студзеня 2001 году ў Гданьску трыма палітыкамі: Анджэем Аляхоўскім, Мацеем Плажынскім і Дональдам Тускам (Аляхоўскі і Плажынскі пазьней выйшлі з партыі). Партыя ўтварылася шляхам інтэграцыю аскепкаў фракцыяў Выбарчая акцыя Салідарнасьць і Уніі свабоды. Адразу ж плятформа заняла другое месца ў парлямэнцкіх выбарах 2001 году. Да 2007 году партыя знаходзілася ў парлямэнцкай апазыцыі але пасьля абагнала партыю Права і справядлівасьць, здабыўшы 209 месцаў. У гэты час лідэр партыі Дональд Туск працаваў прэм’ер-міністрам. Пасьля катастрофы пад Смаленскам у 2010 годзе, калі самалёт з прэзыдэнтам Польшчы Леха Качынскага трапіў у авіякатастрофу прадстаўнік партыі Браніслаў Камароўскі спачатку выконваў абавязкі прэзыдэнта і быў абраны прэзыдэнтам у тым жа годзе. Туск працягваў выконваць абавязкі прэм’ер-міністра і лідэра Грамадзянскай плятформы, пакуль не падаў у адстаўку ў 2014 годзе, каб заняць пасаду старшыні Эўрапейскай рады. Пасьля сыходу палітыка партыя ня здолела захаваць большасьць на парлямэнцкіх выбарах 2015 і 2019 гадоў.

## Выбары
* Парлямэнцкія:
# 2001 — 12,68 %, 65 дэпутатаў Сойма і 2 сэнатары
# 2005 — 24,14 %, 133 і 34
# 2007, 21 кастрычніка — 41,51 %, 209 і 60
# 2011, 11 кастрычніка — 39,18 %, 206 месцаў у Сойме і 63 у Сэнаце
# 2015, 25 кастрычніка — 24,09%, 138 месцаў у Сойме і 34 у Сэнаце
# 2019 — 27,4%, 119 месцаў у Сойме і 43 у Сэнаце
* Прэзыдэнцкія:
# 2005 — Дональд Туск прайграў у другім туры (45,96 %)
# 2010 — Браніслаў Камароўскі перамог у другім туры (53,01 %)
# 2015 — Браніслаў Камароўскі прайграў у другім туры (48,45 %)
# 2020 — Рафал Тшаскоўскі прайграў у другім туры (48,90 %)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Маладыя Дэмакраты

Катэгорыя:Палітычныя партыі Польшчы
Катэгорыя:Лібэральныя партыі Польшчы
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2001 годзе
Катэгорыя:Студзень 2001 году
Катэгорыя:2001 год у Польшчы
Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар кармэлітаў (Гарадзішча)

**Касьцёл і кляштар [[Кармэліты|кармэлітаў]]** — барокавы кляштарны комплекс у Гарадзішчы.

Заснаваны ў 1746 на фундацыю князёў Станіслава і Язэпа Любамірскіх.

У касьцёле знаходзіўся цудатворны абраз Гарадзішчанскай Маці Божай Шкаплернай.

Тут у 1822 годзе был пахаваны Станіслаў Яўстахі Закжэўскі, дзедзіч Старой Сінявы.

У 1832 годзе касьцёл і кляштар былі зачыненыя і канфіскаваныя расейскімі ўладамі за ўдзел насельніцтва Заслаўшчыны ў нацыянальна-вызвольным паўстаньні. Касьцёл прыстасавалі пад праваслаўную царкву, а кляштарныя карпусы засялілі расейскія манашкі з Палоннага.

## Вонкавыя спасылкі
* Tadeusz Jerzy Stecki. Wołyń pod względem statystycznym, historycznym i archeologicznym, Т. 1, Lwów 1864 
* Свято-Різдва Богородиці чоловічий монастир 

Катэгорыя:Касьцёлы Ўкраіны
Катэгорыя:Заслаўшчына
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Найсьвяцейшай Панны Марыі
Гарадзішча
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Хмяльніцкай вобласьці
Селецак

**Се́лецак** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці. Селецак уваходзіць у склад Шацкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 29 чэрвеня 2006 году цэнтар Селецкага сельсавету. 29 чэрвеня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага Селецкага сельсавету ў Вецярэвіцкі сельсавет.

28 траўня 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Вецярэвіцкага сельсавету ў Шацкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 121 чалавек
* 1999 год — 334 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Прагноз надвор'я ў в. Селецак

Катэгорыя:Шацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Шуфляда

**Шуфля́да** (ад  празь ) — высоўная скрынка з адчыненым верхам. Частка мэблі, якая служыць для захоўваньня рэчаў. Часта сустракаецца ў сталах, буфэтах, шафах.

Катэгорыя:Шафа
Катэгорыя:Ёмістасьці
Уладзіслаў Міхайлаў

**Уладзіслаў Міхайлаў** — беларускі студэнт, былы дзеяч Аб’яднанай грамадзянскай партыі. Ілжывы або сапраўдны шпіён.

## Біяграфія
Навучаўся ў Гомельскім унівэрсытэце. Дзейнічаў у Аб’яднанай грамадзянскай партыі. У 2006 пераехаў у Польшчу, дзе навучаўся ў Варшаўскае палітэхніцы. Быў стыпэндыятам польскае праграмы імя Кастуся Каліноўскага для рэпрэсаванае беларускае моладзі.

## «Справа Міхайлава»
У студзені 2007 году найперш на сваім блогу, а потым у інтэрвію для польскае газэты «Tygodnik Powszechny» прызнаў, што з 2006 году быў інфарматарам беларускага КДБ пад мянушкай «Вэктар». У Польшчы зьбіраў зьвесткі наконт беларускае моладзі, ў тым ліку сына Аляксандра Мілінкевіча. Тлумачыў, што пагадзіўся супрацоўнічаць са службамі яшчэ ў Гомелі, пад пагрозай выдаленьня з унівэрсытэту.

Некалькі месяцаў пазьней, пасьля сэрыі дзіўных падзеяў вакол яго, выехаў з Польшчы на аўтамабіле беларускіх дыпляматычных служб. На Беларусі выступіў у дзяржаўным тэлебачаньні. Сказаў тады ў прыватнасьці, што польскія спэцслужбы вярбуюць беларускую моладзь, якая дараваныя стыпэндыі мусіць адпрацоўваць ў антыбеларускіх акцыях.

Справа яго магчымага шпіёнства была шырока камэнтаваная.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітыкі Рэспублікі Беларусь
Бактэрыі

**Бактэ́рыі** ( — «пруток») — дамэн (надцарства) пракарыётных (бязьядзерных) мікраарганізмаў, часьцей за ўсё аднавузавых арганізмаў. Звычайна маюць даўжыню ў некалькі мікрамэтраў, а таксама розную форму — ад сфэраў да палачак і сьпіраляў. Звычайна ў адным граме глебы ўтрымліваецца 40 мільёнаў бактэрыяльных вузаў і каля мільёну ў мілілітры прэснай вады, наогул на Зямлі налічваецца каля пяці нанільёнаў (5×1030) бактэрыяў.

Для бактэрыяў характэрная наяўнасьць вузавай сьценкі, цытаплязмы, а таксама адсутнасьць ядра, мітахондрыяў, плястыдаў і іншых арганэлаў. Яны звычайна маюць вузавыя сьценкі, як расьлінныя і грыбныя вузы, але бактэрыяльныя вузавыя сьценкі звычайна вытканы з пэптыдагліканаў. Большасьць зь іх вельмі малыя, звычайна толькі 0,5—5,0 мкм пры сваіх найбуйнейшых памерах, хоць некаторыя гіганцкія бактэрыі, як то *[[Thiomargarita namibiensis]]* і *[[Epulopiscium fishelsoni]]*, могуць вырастаць да 0,5 мм у памеры і быць бачнымі няўзброеным вокам. Некаторыя бактэрыі, як то мікоплязмы, такія дробныя, што могуць праходзіць праз бактэрыяльныя фільтры. Некаторыя бактэрыі ўтвараюць споры. Многія зь іх рухомыя і маюць жгуцікі. Паводле спосабу жыўленьня вылучаюць бактэрыі аўтатрофы і гетэратрофы. Залежна ад тыпу дыханьня бактэрыі падзяляюць на аэробы і анаэробы.

Далёка ня ўсе віды бактэрыяў былі апісаныя. Прычына ў велізарнай разнастайнасьці гэтай групы арганізмаў, іхны невялікі памер і праблемы ўтрыманьня ў лябараторыі, бо толькі палова зь іх можа быць вырашчыная ў лябараторных умовах.

Бактэрыі ўдзельнічаюць у кругазвароце рэчываў у прыродзе, ачышчэньні асяродзьдзя ад арганічных рэшткаў, фармаваньні структуры і ўрадлівасьці глебы, а таксама падтрымліваюць запасы вуглякіслага газу ў атмасфэры. Выкарыстоўваюцца ў харчовай, мікрабіялягічнай, хімічнай і іншых галінах прамысловасьці. Патагенныя (хваробатворныя) бактэрыі зьяўляюцца ўзбуджальнікамі хваробаў расьлінаў, жывёл і чалавека.

## Глядзіце таксама
* Фагавая тэрапія
* Фунгіцыд

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Энцыкляпэдыя мікробаў і бактэрыяў MicrobeWiki
* Найвялікшая бактэрыя Science News
* Бактэрыялёгія Textbook of Bacteriology


Катэгорыя:Мікрабіялёгія
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Цана

**Цана** — фундамэнтальная эканамічная катэгорыя, якая абазначае колькасьць грошай, якую пакупнік аддае за тавар прадаўца.

Асноўныя фактары, празь якія фармуецца цана тавара на рынку, наступныя:

* Кошт вырабніцтва тавара
* Каштоўнасьць тавара для пакупніка
* Попыт на тавар і ягоныя элястычнасьць, канкурэнцыя сярод пакупнікоў
* Прапанова тавара і канкурэнцыя сярод прадаўцоў тавара
* Дзяржаўны ўплыў

Адной з асноўных мадэляў цэнаўтварэньня зьяўляецца мадэль балянса попыта і прапановы, паводле якой попыт на тавар тым большы, чым ніжэйшая цана на яго. Прапанова тавара наадварот тым большая, чым вышэй цана. На перасячэньні графікаў попыта і прапановы знаходзіцца рынкавая цана тавара.

Паняцьце цаны нельга блытаць з паняцьцем кошта й вартасьці.

Катэгорыя:Эканоміка
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Кошт

Пад **коштам** у эканоміцы разумеецца каштоўнасьць грошай, якія былі патрачаныя прадпрыемствам на вырабніцтва тавара й таму больш не даступныя да выкарыстаньня. Кошт зьяўляецца адным з чыньнікаў утварэньня цаны гэтага тавара на рынку. 

У мікарэканоміцы кошты падзяляюцца на фіксаваныя й пераменныя ў залежнасьці ад таго, ці зьмяняецца іх сума ад колькасьці вырабленых тавараў. У некаторых выпадках адрозьніваюць і квазіфіксаваныя кошты, агульная сума якіх павялічваецца толькі пры вырабу першай адзінкі тавару, а потым застаецца фіксаванай. Напрыклад, фіксаваным коштам можа быць кошт вырабнічых памяшканьняў ці выдаткі па крэдыту, пераменным коштам - кошт яблыкаў для вырабніцтва соку, а квазіфіксаваным коштам - кошт ліцэнзыі на выраб харчовай прадукцыі. У даўгатэрміновай пэрспэктыве ўсе кошты зьяўляюцца пераменнымі.

Пры павялічэньні аб'ёмаў вырабу, сярэднія фіксаваныя кошты на адзінку тавару зьменшаюцца, што дазваляе большым прадпрыемствам патрабаваць ніжэйшыя цэны й заставацца канкурэнтаздольнымі. Гэты эфэкт назваецца эфэктам маштабу.

## Глядзіце таксама
* Вартасьць

Катэгорыя:Эканоміка
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Radzima.org

**Radzima.org** *(«Радзіма майго духу»* або *«Збор помнікаў зямлі беларускай»)* — беларускі краязнаўчы рэсурс Інтэрнэту, створаны ў 2002 року. Ідэя і распрацоўка сайту належаць Віктару Каліноўскаму й Канстанціну Шастоўскаму.

На цяперашні момант геаграфія праекту ахоплівае Берасьцейшчыну, Гарадзеншчыну, Віцебшчыну, Магілёўшчыну, Гомельшчыну, Меншчыну, Менск, Смаленшчыну, Браншчыну, Віленшчыну, Падляшша. Рэсурс мае чатыры моўныя вэрсіі — беларускую, ангельскую, польскую і расейскую.

Праект рэалізуе магчымасьць цэнтралізацыі, сыстэматызацыі і сваечасовага абнаўленьня краязнаўчай інфармацыі і ўяўляе сабой даведнік краязнаўчых ведаў. На сайце багата арыгінальнага фотаматэрыялу, можна знайсьці цікавыя гістарычныя зьвесткі непасрэдна пра рэгіёны й мясьціны колішняга Вялікага Княства Літоўскага. Праект улучае як інфармацыю пра існыя гістарычна-архітэктурныя каштоўнасьці, так і зьвесткі пра страчаную спадчыну.

Кожны наведвальнік можа стаць аўтарам і даслаць свой матэрыял, які будзе прагледжаны і апублікаваны.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка праекту «Радзіма майго духу»
* Радзіма.org // Наша Ніва — 2005 — 35
* Павлюк Быковский. Radzima в Байнете

Катэгорыя:Беларускія вэб-сайты
Катэгорыя:Геаграфія Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2002 годзе
Любоў Палішчук

**Любо́ў Рыго́раўна Палішчу́к** (21 траўня 1949, Омск, СССР — 28 лістапада 2006, Масква, Расея) — савецкая й расейская акторка тэатру й кіно. Народная артыстка Расейскай Фэдэрацыі (1994).

Пахаваная ў Маскве на Траекураўскіх могілках.

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія акторкі
325

## Падзеі
* чэрвень - жнівень  — адбыўся Першы Нікейскі сабор.

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Аталескі сельсавет

**Ата́лескі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Аталезь.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Аталескі сельсавет у складзе Стаўпецкага раёну Баранавіцкай вобласьці.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Апечкі, Аталезь, Жаўнеркавічы, Жукаў Барок, Кругліца, Лапкі, Семенчыцы, Тулёнка, Хутар-Барок — перададзеныя ў склад Шашкоўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 421

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Каміла Крушэльніцкая

**Каміла Мікалаеўна Крушэльніцкая** (1892, Баранавічы — 27 кастрычніка 1937, урочышча Сандармох каля Мядзвежжагорска, Карэлія, РСФСР) — кіраўніца нелегальнага каталіцкага гуртка ў Маскве ў першай палове 1930-х. Дзяячка каталіцкага касьцёла.

Скончыла гімназію. Жыла і працавала ў Маскве. Была парафіянкай каталіцкага храма Сьвятога Людвіка. Яе духоўнікам быў біскуп Пій Эжэн Нэвё.

У ночы з 28 на 29 чэрвеня 1933 году арыштаваная па групавой справе расейскіх каталікоў. 30 чэрвеня 1933 — зрабіла заяву на допыце:

19 лютага 1934 году асуджана па арт. 58—8, 58-10 і 58-11 УК РСФСР да 10 гадоў выпраўленча-працоўных лягераў. Сасланая ў Салавецкі лягер асаблівага прызначэньня. Тамака як толькі было можна захоўвала сувязь з каталіцкімі сьвятарамі. У лягеры закахалася ў мужчыну, які быў асьведамляльнікам — хацела выратаваць яго душу. У 1937 годзе вераведзена ў вязьніцу. 9 кастрычніка 1937 году асуджаная да вышэйшае меры пакараньня. 27 кастрычніка 1937 году растраляна ва ўрошчышчы Сандармох каля Мядзьвежагорска.

У 2003 годзе расейскі касьцёл прапанаваў залічыць 16 кандатаў да вялікамучынікаў, сярод якіх была і Крушэльніцкая.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Каталіцкія новамучанікі Расеі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1892 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Каталіцкі касьцёл у Расеі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Катэгорыя:Памерлі 27 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1937 годзе
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Асобы Наваградку
Санхэнха

**Санхэ́нха** (; па-галісійску: *Sanxenxo*) — муніцыпалітэт у Гішпаніі, уваходзіць у правінцыю Пантэвэдру ў складзе аўтаномнай супольнасьці Галісіі. Муніцыпалітэт знаходзіцца ў складзе камаркі Сальнэсу. Займае плошчу 44 км². Адлегласьць да адміністрацыйнага цэнтру правінцыі — 16 км.

## Гісторыя
Горад заснаваны ў 4000 годзе да н.э.

## Дэмаграфія
Насельніцтва паводле зьвестак на 2009 год складае 17 315 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка
* Sanxenxo, Turismo Rías Baixas
* Шляхавод па Санхэнха
* Панарамныя фота Санхэнха і Галісіі

Катэгорыя:Муніцыпалітэты Пантэвэдры
Дыхтаў

**Дыхта́ў** (**Дых-таў**, у перакладзе з карачаеўска-балкарскай мовы — «Крутая гара») — гара ў горнай сыстэме Вялікага Каўказу. 

Вышыня 5203 м.

## Крыніцы

Катэгорыя:Горы Кабардзіна-Балкарыі
Катэгорыя:Сем другіх вяршыняў
Катэгорыя:Пяцітысячнікі
Катэгорыя:Горныя вяршыні Каўказу
Катэгорыя:Чарэцкі раён
IC 1297

**IC 1297** — галяктыка тыпу PN (плянэтарная туманнасьць) у сузор'і Паўднёвая Карона.

Гэты аб’ект знаходзіцца ў арыгінальнай рэдакцыі індэкснага каталёгу.

## Вонкавыя спасылкі
* http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc.cgi?IC+1297
* http://www.seds.org/~spider/ngc/ngc_fr.cgi?IC+1297
* https://web.archive.org/web/20070314075249/http://www.seds.org/~spider/ngc/revngcic.cgi?IC+1297
* IC 1297 у базе SIMBAD
* IC 1297 у базе Vizier
* IC 1297 у базе NASA Extragalactic Database
* Базы зьвестак пра аб’екты NGC/IC 

Катэгорыя:Галяктыкі