Хімпрам

**«Хімпрам»** — прамысловае прадпрыемства Расеі, заснаванае ў лістападзе 1960 году ў Спутніку (цяпер Новачабаксарск, Чувашыя) ў якасьці «Чабаксарскага хімічнага камбінату».

На 2025 год вырабляў звыш 150 найменьняў буйнатанажных хімічных вырабаў. Меў уласны навукова-дасьледчы асяродак і 8 вытворчасьцяў: неарганічную, арганічную, хлёрарганічную, фосфарарганічную, крэмнарганічную, гумахімікатаў, паверхнева актыўных рэчываў і рэагентаў для цеплаэнэргетыкі і нафтаперапрацоўкі. Валодаў найбольшай у Расеі вытворчасьцю перакісу вадароду для адбельваньня ў тэкстыльнай і цэлюлёзна-папяровай прамысловасьці. Звыш 20 % паставак накіроўвалі за мяжу ў 37 краінаў. Навукова-дасьледчы асяродак «Хімпраму» меў прамыслова-санітарную лябараторыю і 3 аддзелы: тэхналягічны, тэхнічнага нагляду і якасьці, а таксама ўлучаў шкловыдзімальную майстэрню, службу стандартызацыі і засьведчаньня ды падразьдзяньне гнуткіх стэндавых установак.

## Вырабы
На 2025 год «Хімпрам» вырабляў:
* алеісты антыакісьляльнік «Навантокс» для стабілізацыі каўчуку і для маторнай алівы;
*  у гранулах для стабілізаваньня буйнагабарытных шынаў;
* бэнзамін у якасьці вязкай смалы для хімічнай вытворчасьці;
* біфургін як парашок для вульканізаваньня фторкаўчуку;
*  як рашчыну для вырабу бутыфосу і фарбавальнікаў;
*  ў гранулах для вытворчасьці мэталічных і драўляных вырабаў;
* вадкі  для абеззаражваньня вады і адбельваньня;
* дыфэнілгуанідын як парашок і гранулы для паскарэньня вульканізаваньня гумы і зацьвярдзеньня шэлаку;
* мэтылсыліканат натру як рашчыну для наданьня воданепрымальнасьці будаўнічым матэрыялам;
*  як рашчыну для сушкі будаўнічых матэрыялаў і ў лядоўнях;
*  як рашчыну для сушкі будаўнічых матэрыялаў і ў лядоўнях;
* саляную кісьлю як вадкасьць для цэлюлёзна-папяровай прамысловасьці і вытворчасьці мэталічных вырабаў;
* вадкі полігліколевы этэр «Сілор НЧ» з алігафэніл- і алігаэтаксісыляксанаў для тампанажу нафтавай сьвідравіны;
* чатыроххлёрысты крэмні для атрыманьня этэры ортакрэмневай кісьлі і крэменязёму;
* крэмнарганічны лак з поліаргана- або поліфэнілсыляксанавай смалы ў талюоле або ксылёле, у тым ліку цепластойкі і электраізаляцыйны, для пакрыцьця шклоплястыка і вытворчасьці супрацьпрыгарнай фарбы для дроту і машынаў;
* хлёрысты мэтылен як вадкасьць для абястлушчаваньня паверхні і дадатак у фарбу;
* гідравокіс натру як вадкасьць для абезжалезваньня і абяссольваньня вады, для абястлушчваньня і тручэньня станкоў і электронікі, пры варцы і адбельваньні цэлюлёзы, звадкаваньні прыроднага газу, вытворчасьці дызэльнага паліва і змазачнай алівы;
* перакіс вадароду для мэдыцыны і тэкстыльнай вытворчасьці;
* этылсылікат для вырабу керамічнай формы ліцьця і наданьня стойкасьці драўніне, вадастойкасьці цьвёрдых палімэраў і ліпкасьці да шкла і мэталу;
* ізапрапілавы сьпірт для абеззаражваньня рук і паверхні;
*  як вадкасьць для ахалоджваньня і абястлушчваньня;
* флётарэагент з натравай солі дыбутылдытыёфосфарнай кісьлі пры ўзбагачэньні руды каляровых мэталаў;
* вадкі хлёр для ачысткі пітной вады, адбельваньня тканіны, драўнянай і папяровай масы, вытворчасьці бялізны і атрыманьня вінілхлярыду і хлёраформу;
* срэбрана-шэрую цепластойкую эмаль з алюмінавай пудры ў крэмнарганічнай смале для пакрыцьця трубаправодаў і гідраізаляцыі бэтону.

## Мінуўшчына
18 лістапада 1960 году заклалі падмурак першага дома ў горадзе Спутніку (Чуваская АССР, Расейская СФСР), які заснавалі дзеля пабудовы «Чабаксарскага хімічнага камбінату». У 1963 годзе запусьцілі рамонтна-мэханічны цэх, энэргацэх, цэх кантрольна-вымяральных прыладаў і аўтаматыкі (КВПіА), транспартны цэх. Таксама стварылі заводзкую лябараторыю. У 1964 годзе досьледна-прамысловы цэх упершыню ў Савецкім Саюзе асвоіў выпуск катыённага сіняга фарбавальніка для акрылавага валакна. У 1966 годзе запусьцілі цэх № 3 зь першай у Савецкім Саюзе вытворчасьцю сьвятлостабілязатара бэнзону, а таксама вытворчасьць сынтэтычных фарбавальнікаў для бавоўны, льну і шоўку. У 1967 годзе пачалі вытворчасьць хлёру і лугоў, а таксама ўвялі ў дзеяньне цэхі электролізу, электралугоў і звадкаваньня хлёру. У 1968 годзе запрацавала вытворчасьць хлёрмэтанаў, хлёрафосу і аніліну.

Да 1975 году запусьцілі 17 вытворчасьцяў і выпуск 41 віду вырабаў, у тым ліку стварылі першую ў Савецкім Саюзе вытворчасьць фосфарарганічных камплексонаў для нафтаперапрацоўкі і цеплаэнэргетыкі. У 1981 годзе пачалі вырабляць бялізну «Перакс». У 1982 годзе запрацавала вытворчасьць перакісу вадароду і пашырылі вытворчасьці ацэтонанілу і катыённых фарбавальнікаў. У 1987 годзе пачалася вытворчасьць тавараў побытавай хіміі. Да 1989 году наладзілі выпуск крэмнарганічных лакаў і смолаў, 4-хлёрыстага крэмню, трыхлёрсыляну, фэнілтрыхлёрсілану, этыдронавай кісьлі і этылсылікату.

У 1991 годзе пачалі вырабляць гэрбіцыды на аснове сульфанілмачавіны. У 1994 годзе вытворчае аб'яднаньне «Хімпрам» пераўтварылі ў адкрытае акцыйнае таварыства. У 1997 гадох стварылі сумесныя прадпрыемствы: «Пэркарбанат» з удзелам ураду Масквы для вытворчасьці пэркабанату натру, «Пранова» з удзелам вугорскага прадпрыемства «Абона», «Дзюпон-Хімпрам» з амэрыканцамі для вытворчасьці земляробчых гэрбіцыдаў і «Катыён» з удзелам ангельскага прадпрыемства «Пэмзавы гандаль» для вырабу фарбавальнікаў сынтэтычных валокнаў. У 2000 годзе ўрад Чувашыі перадаў сваю долю ў «Хімпраме» ў давернае кіраваньне «Волскай інвэстыцыйнай кампаніі». У 2004 годзе запусьцілі ўласную кацельню для выпрацоўкі пары.

У 2014 годзе ўсталявалі сьціскальнік паветра. У 2015 годзе «Хімпрам» выцесьніў з расейскага рынку замежных вытворцаў гумахімікатаў, мэтыленхлярыду і пэркабанату. У 2016 годзе магутнасьць вытворчасьці перакісу вадароду павялічылі на 48 % да 95 000 тонаў за год. У 2018 годзе запусьцілі адзіную ў Расеі вытворчасьць гіпахлярыту кальцу магутнасьцю 15 000 т за год, якое выйшла на поўную магутнасьць у 2020 годзе. За 2019 год укаранілі апраграмаваньне «1С» для кіраваньня прадпрыемствам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Расеі
Катэгорыя:Чувашыя
Катэгорыя:Хімічныя кампаніі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1960 годзе