open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Берастэчка

**Берастэчка** () — места ў Гарохаўскім раёне Валынскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Стыры. Насельніцтва на 2022 год — 1630 чал. Знаходзіцца за 47 км ад Луцку, за 28 ад чыгуначнай станцыі Гарохаў.

## Этымалёгія назвы
Паводле адной з вэрсіяў, паселішча атрымала сваю назву ў гонар беларускага места Берасьце, перасяленцы зь якога былі ягонымі заснавальнікамі. Аднак найбольш імаверным зьяўляецца зьвязак тапоніму зь берастам (адмена вяза).

## Гісторыя
* 1445: першы пісьмовы ўспамін пра сяло *Берасткі* Перамыльскай воласьці ў грамаце вялікага князя Казімера; у складзе Вялікага Княства Літоўскага.
* XV — пач. XVI стагодзьдзяў: валоданьне Багавіцінаў, пазьней перайшло да Пронскіх.
* 24 чэрвеня 1559: атрымала Магдэбурскае права.
* 1565/66: у Валынскім ваяводзтве.
* 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі перайшло ў Каралеўства Польскае.
* 1585—1654: у Берастэчку дзейнічаў арыянскі збор, у сяр. XVII ст. места было галоўным цэнтрам арыянства на Валыні.
* 1629: у Берастэчку было 389 дымоў, у 1648 року іхная колькасьць скарацілася да 315.  
* 28 чэрвеня — 10 ліпеня 1651: каля Берастэчка войскі Рэчы Паспалітай разьбілі казацкія загоны Багдана Хмяльніцага і войска ягонага хаўрусьніка Ісьляма III Ґэрая; у гонар гэтае перамогі ў месьце збудавалі касьцёл.
* 1690: Томаш і Ян Карчэўскія фундавалі ў Берастэчку кляштар трынітарыяў.
* 1765: перайшло да Замойскіх, якія пачалі будаўніцтва замка.
* кан. XVIII ст.: у Берастэчку дзейнічала царква, працавалі аптэка, лесапільня, гарбарныя прадпрыемствы.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі; валоданьне Плятэраў.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшло ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.

## Насельніцтва
* 1629 — 2300 чал.
* кан. XVIII ст. — 2853 чал.
* 2-я пал. XIX ст. — 3726 чал.
* 1968 — 2,9 тыс. чал.
* 1991 — 2,1 тыс. чал.
* 2001 — 1904 чал.

## Славутасьці
* Капліца Сьв. Тэклі (XVII ст.)
* Касьцёл Найсьв. Тройцы  (XVII ст.)
* «Мураваны стоўп» на магіле А. Пронскага (XVI ст.)
* Царква Сьв. Тройцы (пач. ХХ ст.)


Католицький костел .jpg|Касьцёл Найсьв. Тройцы
Мурований стовп.jpg|«Мураваны стоўп»
Свято-Троїцький собор.JPG|Царква Сьв. Тройцы


## У літаратуры
У «слаўным месьце Берастэчка» адбываюцца падзеі паэмы Янкі Купалы «Бандароўна».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Гарохаўскага раёну
Катэгорыя:Гарады Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
240

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Спорус Нікейскі, грэцкі матэматык і астраном

## Сьмерці
*
Нябесная мэханіка

**Нябе́сная мэхані́ка** — разьдзел астраноміі, які вывучае рух нябесных целаў і іх сыстэмаў у прасторы пад узьдзеяньнем сілаў гравітацыі і сілаў іншай фізычнае прыроды. Нябесная мэханіка вывучае фігуры нябесных целаў і іх устойлівасьць, шмат спрыяе разуменьню працэсаў паходжаньня і разьвіцьця нябесных целаў і іх сыстэмаў. Практычныя задачы нябеснай мэханікі ўключаюць вызначэньне элемэнтаў арбіт нябесных целаў паводле дадзеных назіраньняў, у перадвылічэньні месцаў нябесных целаў. На базе нябеснае мэханікі разьвіваецца новая галіна навукі, дынаміка касьмічнага палёту.

Фундамэнт нябеснае мэханікі складаюць законы Ньютана, а таксама закон гравітацыі. Гэтыя законы тэарэтычна абгрунтоўваюць атрыманыя экспэрымэнтальным шляхам законы Кеплера, якія апісваюць рух плянэтаў і іх спадарожнікаў па арбітах.

## Разьдзелы

* Тэарэтычная астраномія
Клясычная тэорыя прыцягненьня Ньютана

**Клясы́чная тэо́рыя прыцягне́ньня Нью́тана** — фізычная тэорыя, якая тлумачыць прыцягненьне (гравітацыю) целаў у Сусьвеце. Асноўнай часткай тэорыі зьяўляецца закон сусьветнага прыцягненьня (закон гравітацыі), які вызначае інтэнсіўнасьць гравітацыйнага ўзаемадзеяньня целаў. Для характарыстыкі целаў Ньютан выкарыстоўваў паняцьце масы. Закон сусьветнага прыцягненьня быў вынайдзены Ісакам Ньютанам у 1667 годзе і апублікаваны ў фундамэнтальнай працы «Матэматычныя пачаткі натуральнай філязофіі» (). Пасьля свайго адкрыцьця Ньютан не хацеў публікаваць сваё адкрыцьцё, бо яно не адпавядала вынікам астранамічных назіраньняў таго часу. Але пазьней яго схіліў да апублікаваньня Эдмунд Галей.

Сучасная фармулёўка закону:

F = G \frac {m_1 m_2} {r^2}

або ў вэктарнай форме

\vec F = G \frac {m_1 m_2 \vec r} {r^3}

дзе G — гравітацыйная канстанта, роўная −6,673 * 10-11 м³/(кг*с²)

## Вонкавыя спасылкі
* Закон всемирного тяготения Ньютона elementy.ru

Катэгорыя:Фізычныя законы‎
Катэгорыя:Тэорыі гравітацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1667 годзе
Катэгорыя:Ісак Ньютан
Гравітацыйная канстанта

**Гравітацыйная канстанта** — канстанта гравітацыйнага ўзаемадзеяньня, якая фігуруе ў законе гравітацыі як каэфіцыент прапарцыйнасьці G. Гравітацыйная канстанта належыць да фундамэнтальных фізычных канстантаў.

Колькасна гравітацыйная канстанта роўная да сілы гравітацыйнага ўзаемадзеяньня між двума целамі (матэрыяльнымі пунктамі) масай па 1 кг, якія знаходзяцца на адлегласьці 1 м адно ад аднаго. Яе велічыня, за сучаснымі дадзенымі, складае 6,67428 ± 0,00067 * 10-11 Н * м² / кг².

Катэгорыя:Фізычныя канстанты
Нябесная сфэра

**Нябесная сфэра** — уяўная сфэра з адвольным радыюсам, цэнтар якой у залежнасьці ад умоў задачы можа знаходзіцца ў пэўным пункце прасторы. Цэнтрам можа быць месца назіраньняў, цэнтар Зямлі ці Сонца. Паняцьце нябеснае сфэры выкарыстоўваецца дзеля вуглавых вылічэньняў, вывучэньня ўзаемнага разьмяшчэньня і руху нябесных целаў.

## Вонкавыя спасылкі
* SkyandTelescope.com SkyChart 
* Monthly skymaps for every location on Earth 

Сфэра нябесная
Нябесны экватар

**Нябесны экватар** — роўніца, якая праходзіць цераз цэнтар нябеснае сфэры пэрпэндыкулярна восі сьвету і дзеліць нябесную сфэру на дзьве часткі: паўночнае паўшар’е зь вяршыняй у паўночным полюсе сьвету і паўднёвае — зь вяршыняй у паўднёвым полюсе сьвету.

Экватар нябесны
Тайны камітэт

**Та́йны камітэ́т** — неафіцыйны дарадчы орган у Расейскай імпэрыі, які працаваў ў пачатку праўленьня Аляксандра I. Узьнік на аснове «кружка вялікага князя», які склаўся яшчэ ў 1797 годзе, але традыцыйна лічыцца, што ён працаваў у пэрыяд з 1801 па 1803 ці 1805 год. У яго ўваходзілі бліжэйшыя прыбліжаныя да Аляксандра I: граф Павал Строганаў, граф Віктар Качубей, князь Адам Чартарыйскі і Мікалай Навасільцаў.

У тайным камітэце абмяркоўваліся заплянаваныя рэформы: рэформа Сэнату Расейскай імпэрыі, праект утварэньня міністэрстваў, сялянская рэформа.

Катэгорыя:Урад Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1801 годзе
Катэгорыя:Аляксандар I (імпэратар)
Ханявіцкі сельсавет

**Ханявіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ханявічы.

Утвораны 2 сьнежня 1961 году ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці БССР шляхам аб’яднаньня скасаваных Кукліцкага і Лаўрынавіцкага сельсаветаў. 15 лістапада 1971 году скасаваная вёска Навікі (зьлілася зь вёскай Ханявічы). У 1977 годзе ў склад Навадворскага сельсаветау перададзена вёска Корнадзь.

Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году — 1471 чалавек, зь іх 93,2% — беларусы, 5,2% — палякі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
230-я

**230-я**

Стагодзьдзі: ІI стагодзьдзе - III стагодзьдзе - IV стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
180-я
190-я
200-я
210-я
220-я
**230-я**
240-я
250-я
260-я
270-я
280-я


Гады: 
230, 231, 232, 233, 234, 235, 236, 237, 238, 239

----

## Асноўныя падзеі
* 

## Вонкавыя спасылкі
Скаловія

**Скаловія** (; ) — пруская зямля канца XIII — пачатку XIV стагодзьдзяў, населеная племенем скалваў або скаловаў (*Scalowite*).

Знаходзілася на ўсходзе Прусіі, ляжала па абодвух берагах ніжняй плыні ракі Нёману, ад яго ўтокі да ўтокі ракі Мітувы — у басэйне ракі Прэголі і па беразе Куршаўскай затокі, у ніжняй плыні ракі Юры. Цэнтрам Скаловіі, відаць, быў Рагніт (цяперашняя расейскай афіцыйная назва — Неман)

Назва ёсьць, магчыма, азначэньнем лесу, часам яе таксама выводзяць ад згубленай назвы ракі Скальве-Скальва або да  — блукаць. Адзначаная таксама форма *Scalwo*. Прымаючы ва ўвагу археалягічныя матэрыялы, скальвы былі найболей блізкія і, відавочна, роднасныя куршам. І тыя, і іншыя пазьней увайшлі ў склад летувіскай і латыскай народнасьцяў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прусія
Скальпэль

**Скальпэль** (ад  — невялікі нож) — невялікі хірургічны нож даўжынёю 12-15 сантымэтраў, для расьсячэньня мяккіх тканак і судзінаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Хірургічныя прылады
Стратавулькан

**Стратавулкан** (ад  — слой), альбо **слаісты вулькан** — тып вулькана, які мае канічную форму, складзены з мноства слаёў ацьвярдзелай лявы, тэфры вульканічнага попелу. Стратавулкан характарызуецца высокай, стромкай формай і пэрыядычнымі выбухнымі вывяржэньнямі. Вывяргаемая лява — вязкая і густая, дзякуючы гэтаму яна застывае перад тым, як пасьпее далёка распаўсюдзіцца.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вульканы
Катэгорыя:Геаграфія
Востраў Раства

**Востраў Раства** () — тэрыторыя Аўстраліі ў Індыйскім акіяне. На адлегласьці 2600 км ад аўстралійскага гораду Пэрт, 500 км ад сталіцы Інданэзіі Джакарты і 975 км ад Какосавых астравоў. Насельніцтва вострава складае 1402 чалавекі (2009).

## Вонкавыя спасылкі
Новавалынск

**Новавалы́нск** () — места абласнога падпарадкаваньня ў Валынскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 17 км². Насельніцтва 59 000 чал. (2025).

Знаходзіцца за 81 км ад Луцку, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Іванічы.

## Гісторыя
Места ўзьнікла ў 1951 року на землях вёсак Нізкінічы, Дарагінічы, Будзятычы і Русовічы Іваніцкага раёну.

## Насельніцтва
* 1974 — 44 тыс. чал.
* 1991 — 56,4 тыс. чал. 

## Эканоміка
Здабыча каменнага вугля.

## Месты-сябры
*  Білгорай, Польшча
*  Рыманаў, Польшча

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Новавалынская меская рада


Катэгорыя:Гарады Валынскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Торчын

**Торчын** () — мястэчка ў Луцкім раёне Валынскай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва на 2005 год — 4406 чал. Знаходзіцца за 25 км ад Луцку.

## Гісторыя
* 1093: першы ўспамін пра паселішча.
* 1540: атрымаў Магдэбурскае права.
* 2 сьнежня 1597: у Торчыне адбыўся сход, на якім удакладняліся ўмовы Берасьцейскай уніі; з таго часу места зрабілася рэзыдэнцыяй луцкіх рымска-каталіцкіх біскупаў. 
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшоў ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Валынскім ваяводзтве.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.

## Галерэя

Торчин (Волинська область), Церква святителя Стефана (УПЦ МП).jpg|Царква Сьв. Стэфана
Торчин (Волинська область), Дзвіниця.jpg|Званіца
007ffyw2.jpg|Касьцёл
007fa0gs.jpg|Будынак музычнай школы


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Луцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XI стагодзьдзі
Нікейская імпэрыя

**Нікейская імпэрыя** () — дзяржава, што ўзьнікла на тэрыторыі паўночнага-захаду Анатоліі пасьля захопу Канстантынопалю крыжакамі ў 1204 годзе. Краіна праіснавала да 1261 году. Нікейская імпэрыя была адной з буйных такіх абразаваньняў, ейныя імпэратары працягвалі лічыць сябе сапраўднымі імпэратарамі Бізантыі.


Катэгорыя:Былыя дзяржавы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1204 годзе
Любамль

**Лю́бамль** () — места ў Валынскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар Любамльскага раёну. Плошча 9,65 км². Насельніцтва на 2024 год — 11 тыс. чал.

Знаходзіцца за 104 км ад Луцку. Чыгуначная станцыя на лініі Ковель — Ягадын.

## Гісторыя
* 1287: першы пісьмовы ўспамін пра паселішча ў Іпацьеўскім летапісе.
* 1340: у складзе Вялікага Княства Літоўскага.
* 1412: кароль польскі Ягайла збудаваў у Любамлі касьцёл.
* 1541: атрымаў Магдэбурскае права.
* 1565/66: у Валынскім ваяводзтве.
* 1569: паводле ўмоваў Люблінскай уніі перайшоў да Каралеўства Польскага.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Валынскай губэрні.
* 1874: празь места пайшла чыгунка.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшоў у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Валынскім ваяводзтве.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1860 год — 2784 чал.; 1896 год — 6969 чал.
* XX стагодзьдзе: 1991 год — 10,4 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 10,3 тыс. чал.

## Эканоміка
Прадпрыемствы радыёэлектроннай і харчовай прамысловасьці.

## Славутасьці
* Царква Сьв. Георгія (1280-я)
* Касьцёл Найсьв. Тройцы (1412)
* Паўднёвы флігель палаца Браніцкіх (XVIII ст.)
* Царква Раства Багародзіцы (1884)

## Асобы
* Расьціслаў Братунь (1927—1995) — украінскі паэт, грамадзкі і дзяржаўны дзяяч
* Мікола Букатэвіч (1907—1985) — украінскі маляр, пэдагог
* Назар Букатэвіч (1884—1984) — украінскі этнограф, гісторык, мовазнавец
* Натальля Ужвій (1898—1986) — украінская акторка тэатру і кіно

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Валынскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIII стагодзьдзі
Тынмут

**Тынмут** () — горад у графстве Дэван на паўднёвым захадзе Ангельшчыны з насельніцтвам 14,413 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XI стагодзьдзі
Сымфанічны рок

**Сымфа-рок** () — стыль рок-музыкі, першапачаткова паджанр прагрэсіўнага рока, для якога характэрна адмысловае сымфанічнае гучаньне, якое дасягаецца, як правіла, клявішнымі прыладамі з-за адсутнасьці дастатковай колькасьці клясычных прыладаў сымфанічнага аркестра. Сёньня да сымфа-року часьцей за ўсё адносяць гурты, якія маюць у сваім складзе клявішныя інструмэнты.

## Музыкі сымфа-рока
* Emerson, Lake & Palmer
* The Nice
* The Moody Blues
* Electric Light Orchestra
* Kaipa
* Eloy
* Trans-Siberian Orchestra
* Sky
* Nightwish

## Гл. таксама
* Прагрэсіў-рок

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Прагрэсіў-рок
Катэгорыя:Сымфанічны рок
Катэгорыя:Жанры рок-музыкі
Дубна

**Дубна** () — места абласнога падпарадкаваньня ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Ікве. Адміністрацыйны цэнтар Дубенскага раёну. Насельніцтва на 2024 год — 39&nbsp;000 чал. Знаходзіцца за 45 км ад Роўна, чыгуначная станцыя на лініі Роўна — Львоў.

## Гісторыя
* 1100: першы пісьмовы ўспамін пра паселішча ў Іпацьеўскім летапісе; уваходзіла ў склад Уладзімер-Валынскага і Галіцка-Валынскага княстваў.
* XIV ст.: уладаньне князёў Астроскіх, у складзе Вялікага Княства Літоўскага.
* 6 чэрвеня 1498: атрымала Магдэбурскае права.
* кан. XV ст.: разам зь мескімі ўмацаваньнямі ў Дубне ўзьвялі замак, у гэты час у месьце дзейнічалі Крыжаўзьвіжанскі і Праабражэнскі манастыры.
* 1565/66: у Валынскім ваяводзтве.
* 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі перайшло да Каралеўства Польскага.
* XVI ст.: у Дубенскім замку дзейнічала людвісарня.
* 1609: увайшло ў склад ардынацыі з цэнтрам у месьце Астрог.
* 1614: у Дубне пачаў дзейнічаць кляштар бэрнардынаў.
* 1620: валоданьне князёў Заслаўскіх.
* 1630—1631: усе манастыры Дубна прынялі Унію.
* 1648: казацкія загоны М. Крываноса часова авалодалі Дубнам.
* 1660: казакі Б. Хмяльніцкага бралі замак у аблогу, аднак ня здолелі яго ўзяць; у гэты ж час А. Чарнецкая заснавала ў Дубне кляштар кармэлітаў.
* 1673: валоданьне Юзафа і Тэафіліі Любамірскіх.
* 1727, 1743: у Дубенскім Праабражэнскім манастыры праходзілі саборы (генэральныя капітулы) Уніяцкай царквы.
* 1793: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Валынскай губэрні.
* 1873: адкрылася аднайменная чыгуначная станцыя.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшло ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, цэнтар павету Валынскага ваяводзтва.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.
* ліпень 1941 — 17 сакавіка 1944: знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* 1860 год — 6057 чал., у тым ліку шляхты 433, духоўнага званьня 86, ганаровых грамадзянаў 14, купцоў 452, сялянаў 303, вайскоўцаў 975, іншаземцаў 10, іншых 26.
* 1970 год — 25 тыс. чал.
* 1991 год — 42,1 тыс. чал.
* 2001 год — 39&nbsp;146 чал.

## Эканоміка
Прадпрыемствы лёгкай, харчовай, мэблевай прамысловасьці. Працуюць ліцейна-мэханічны, гуматэхнічных вырабаў заводы.

## Славутасьці
* Замак князёў Астроскіх (XV—XVIII стагодзьдзі)
* Касьцёл бэрнардынаў (XVII ст.)
* Касьцёл Сьв. Яна Непамука (XIX ст.)
* Кляштар кармэлітак (XVIII ст.)
* Луцкая брама (XVI ст.)
* Сынагога (XVI—XVII стагодзьдзі)
* Тараканаўскі форт (кан. XIX ст.)
* Царква Ств. Георгія (XVIII ст.)
* Царква Сьв. Ільлі (пач. XX ст.)
* Царква Праабражэньня Гасподняга (XVIII ст.)


Castle in Dubno Ukraine.jpg|Замак, вежа
Zamek w Dubnie - 2, 2008.jpg|Замак, выгляд з боку ўязной брамы
Zamek w Dubnie -1, 2008.jpg|Замак, надбрамны корпус


## Месты-сябры
* Белаградчык, Баўгарыя
* Гіжыцка, Польшча
* Сокалаў Падляскі, Польшча

## У літаратуры
* У аповесьці М. Гогаля «Тарас Бульба» пад сьценамі Дубна адбываецца легендарная сцэна, калі галоўны герой забівае свайго сына.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дубенская меская рада

Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XI стагодзьдзі
Корац

**Корац** () — места ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Корчыку. Адміністрацыйны цэнтар Корацкага раёну. Насельніцтва на 2024 год — 7000 чал. Знаходзіцца за 63 км ад Роўна, за 33 км ад чыгуначнай станцыі Наваград-Валынскі.

## Гісторыя
* 1150: першы пісьмовы ўспамін пра Корац (*Корческ*), у Валынскім княстве.
* XIV стагодзьдзе: у складзе Вялікага Княства Літоўскага; уладаньне князёў Астроскіх, якія збудавалі тут мураваны замак.
* XV стагодзьдзе: перайшоў да князёў Карэцкіх.
* 1495: вытрымаў аблогу крымскіх татараў.
* 1533: у Корацы збудавалі драўляны парафіяльны касьцёл Унебаўзяцьця Найсьв. Панны Марыі, адноўлены ў пачатку XVII стагодзьдзя.
* 1565/1566: у Луцкім павеце Валынскім ваяводзтве.
* 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі перайшоў да Каралеўства Польскага.
* 1612—1619: у Корацы жыў Ляўрэнці Зізані.
* пач. XVII стагодзьдзя: Самуэль і Караль Карэцкія заснавалі ў месьце кляштар францішканаў з касьцёлам Беззаганнага Зачацьця Найсьв. Панны Марыі.
* 1629: у Корацы было 1124 дымы.
* 1754—1767: у месьце збудавалі вуніяцкі Ўваскрасенскі манастыр.
* 1776—1781: у Корацы працавала габрэйская друкарня.
* 1788: у месьце пачаў працаваць парцалянава-фаянсавы завод; апроч таго, Юзаф Клеменс Чартарыйскі заснаваў суконную мануфактуру і майстэрню па вырабе кунтушовых паясоў. 
* 1791: у Гарынскім павеце.
* 1793: у выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Валынскай губэрні.
* 1873: адкрыцьцё аднайменнай чыгуначнай станцыі.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшоў у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ровенскім павеце Валынскага ваяводзтва.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.
* ліпень 1941 — студзень 1944: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* 1629 год — 7 тыс. чал.
* 1991 год — 9,7 тыс. чал.
* 2001 год — 8446 чал.

## Эканоміка
Прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасьці.

## Славутасьці

* Былы кляштар францішканаў (1620, цяпер праваслаўны манастыр Сьв. Тройцы)
* Замак князёў Астроскіх (XV—XVIII стагодзьдзі)
* Касьцёл Сьв. Антонія (1533)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Головко В. В. Корець // Енциклопедія історії України. — Т. 5. — К.: Наукова думка, 2008. С. 153—154
* Корець // Ровенська область, Історія міст і сіл Української РСР. Головна редакція Української Радянської енциклопедії. — К., 1973
* Пероговский В. И. Корец и корецкие князья // «Волынские губернские ведомости», 1876, № 79, 87—89, 94, 96
* Korzec //  S. 432—433
* Корец // 

Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XII стагодзьдзі
Калігула

**Калігула** (), поўнае імя: **Гай Юліюс Цэзар Аўгуст Германік** () — старажытнарымскі імпэратар з 16 сакавіка 37 да 24 студзеня 41. Калігула паходзіў з роду Юліеў-Кляўдыеў.

Калігула нарадзіўся ў 12 годзе і быў сынам вядомага гэнэралу Германіка. Мянушка «Калігула» паходзіць ад лацінскай назвы абутку легіянэраў, у якой ён хадзіў у дзяцінстве, калі ўдзельнічаў з бацькам у вайсковых паходох.

Калігула стаў імпэратарам пасьля сьмерці Тыбэрыюса й спачатку ўзбудзіў да сабе любоў народа. Аднак хутка ён пачаў праводзіць недальнабачную палітыку, а таксама пачаў выкарыстоўваць уладу для свайго задавальненьня. Магчыма, гэта было вынікам нейкай псыхічнай хваробы. Напрыклад, са статуй багоў, якія прывезьлі з Грэцыі, Калігула загадаў зьняць галовы і паставіць замест іх свае выявы. Таксама ён меў намер зрабіць свайго каня консулам і такім чынам увесьці ў сэнат . Калігула вёў вельмі распутны лад жыцьця. Ён таксама растраціў усе дзяржаўныя грошы, а потым уводзіў новыя налогі й рознымі спосабамі «выбіваў» грошы.

У 41 годзе ён быў забіты ў выніку змовы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 12 годзе
Катэгорыя:Рымскія імпэратары
Катэгорыя:Забітыя манархі
Катэгорыя:Памерлі ў 41 годзе
Аляксандар Хадкевіч (ваявода наваградзкі)

**Алякса́ндар Хадке́віч** (1457, Наваградак або Баранавічы — 28 траўня 1549) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мэцэнат. Маршалак дворны літоўскі (упамінаецца толькі ў 1508 годзе, магчыма, памылкова), маршалак гаспадарскі (з 1506), ваявода наваградзкі (з 1544).

Меў вялізныя зямельныя ўладаньні ў паўночна-ўсходняй частцы краіны з цэнтрам у Гарадку. Быў старостам пуньскім (1506), берасьцейскім (1529) і кнышынскім (1530), а таксама дзяржаўцам астрынскім.

## Біяграфія
З магнацкага роду Хадкевічаў гербу Касьцеша, сын Івана, ваяводы кіеўскага, і Яўнуты (Агнешкі) Соф’і Бельскай. Праз сваю маці быў другім кузэнам братоў Ягелонаў: вялікага князя Аляксандра, караля польскага Ян Альбрэхта і вялікага князя Жыгімонта Старога. Меў сясьцёр Аграфену і Якумілу.

У 1498 годзе з смаленскім япіскапам Язэпам Солтанам заснаваў праваслаўны манастыр у Гарадку, але ў 1502 годзе манахі зьехалі ў *Сухі Груд*. На гэтым месцы ў 1510—1511 гадох збудаваў Супрасьлеўскі манастыр. Канстантынопальскі патрыярх Ерамія II Транас выдаў адмысловы эдыкт з дазволам на ягонае заснаваньне. Першай у сутарэньнях манастыра спачыла маці фундатара.

У 1506 годзе стаў маршалкам гаспадарскім. Пад 1508 годам упамінаецца, магчыма памылкова, як маршалак дворны літоўскі. У 1509 годзе, па здушэньні мецяжу Глінскіх, зьвінавачаны ў падтрымцы выступленьня і кінуты ў вязьніцу, зь якой выйшаў у 1511 годзе з аднаўленьнем усіх правоў і пасадаў. У 1544 годзе атрымаў урад ваяводы наваградзкага.

11 траўня 1513 году ажаніўся з князёўнай Васілісай (пам. 11 траўня 1552), дачкой князя Яраслава Галоўчынскага (1520—1567). У шлюбе нарадзіліся дзеці (у тым ліку тры сыны, якія запачаткавалі тры галіны роду):
* Іван
* Геранім (каля 1500—1561), кашталян віленскі
* Рыгор (каля 1513—1572), кашталян віленскі і гетман вялікі літоўскі
* Соф’я (1517—1593), 1-ы муж падчашы вялікі літоўскі Станіслаў Кезгайла, 2-гі муж канюшы надворны літоўскі і каронны Геранім Карыцкі
* Юры (1524—1569), кашталян троцкі
* Аляксандра (пам. каля 1583), жонка ваяводы наваградзкага Паўла Сапегі (пам. 1579)

Спачыў разам з жонкай у Супрасьлеўскім манастыры.

## Галерэя

Alaksandar Chadkievič. Аляксандар Хадкевіч (XVI).jpg|З Супрасьлеўскага манастыра
Alaksandar Chadkievič. Аляксандар Хадкевіч (XVII).jpg|Невядомы мастак, XVII  ст.
Alaksandar Chadkievič. Аляксандар Хадкевіч (1892).jpg|З выданьня 1892 г.
Alaksandar Chadkievič. Аляксандар Хадкевіч (1892) (2).jpg|Паводле папярэдняга


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* . Т. 3. С. 354.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Аляксандар
Катэгорыя:Маршалкі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы наваградзкія (ВКЛ)
Катэгорыя:Старосты берасьцейскія
Катэгорыя:Старосты кнышынскія
Катэгорыя:Старосты пуньскія
Мэт’ю Бэламі

**Мэт’ю Джэймз Бэламі** (;  9 чэрвеня 1978, Кембрыдж, Вялікабрытанія) — вакаліст, гітарыст, клавішнік і кампазытар, фронтмэн гурта Muse.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мэт’ю Бэламі на MuseWiki

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кембрыджы
Катэгорыя:Брытанскія музыкі
Катэгорыя:Рок-музыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брытанскія кампазытары і кампазытаркі
Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Клявішнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брытанскія сьпевакі
Катэгорыя:Брытанскія паэты
Катэгорыя:Удзельнікі Muse
Дамінік Говард

**Дамінік Джэймз Говард** (; нар. 7 сьнежня 1977, Стокпарт, Ангельшчына) — ударнік брытанскага рок-гурта Muse.

## Вонкавыя спасылкі
* Дамінік Говард на MuseWiki

Катэгорыя:Нарадзіліся 7 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:Рок-музыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Ударнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Удзельнікі Muse
Крыстафэр Ўолстэнголм

**Кры́стафэр То́ні Ўо́лстэнголм** (; нарадзіўся 2 сьнежня 1978 году), болей вядомы як **Крыс Ўолстэнголм** () — брытанскі музыка, басіст і бэк-вакаліст рок-гурту Muse. На жывых выступах часам грае на гітары ці клявішных, на якіх яго пазьней падмяніў Морган Нікалз.

## Біяграфія
Крыс Ўолстэнхолм вырас у Ротэргэме. Пераехаўшы ў Тынмут, Дэван, пачаў граць у пост-панк гурце на барабанах, у той час як Мэт'ю Бэламі і Дамінік Говард гралі асобна ад яго. Але, праз два гады беспасьпяховага пошуку басіста, яны запрасілі яго на месца бас-гітарыста ў новаствораны гурт *Rocket Baby Dolls*, пазьней перайменаваны ў Muse.

У траўні 2010 году ён пераехаў у Дублін, Ірляндыя, са сваёй жонкай Келі і чатырма дзецьмі. Ўолстэнголм з жонкай чакаюць пятага дзіця, якое мусіць зьявіцца на сьвет увосень 2010 году. Ён застаецца адданым заўзятарам футбольнай каманды Ротэргэм Юнайтэд. Зьяўляецца ганаровым доктарам мастацтваў Плімуцкага ўнівэрсытэту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* MUSE: Bassist Chris Wolstenholme, 8/01/2009 

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1978 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Рок-музыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Бас-гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Удзельнікі Muse
Катэгорыя:Дактары honoris causa
Морган Нікалз

**Морган Данель Нікалз** () — брытанскі музыка, вядомы сваімі выступленьнямі з Senseless Things, Gorillaz, The Streets, Muse і апошнім часам зь Лілі Ален. Працаваў таксама са сваёй сольнай кар’ерай пад імем Морган.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Морган Нікалз на MuseWiki

Катэгорыя:Брытанскія музыкі
Катэгорыя:Клявішнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Удзельнікі Muse
Mercury Prize

**Mercury Prize** (у мінулым — *Mercury Music Prize*, вядомая таксама як *Nationwide Mercury Prize*, пазьней — *Barclaycard Mercury Prize*) — штогадовая музычная прэмія, якая прысуджаецца за найлепшы альбом Вялікабрытаніі і Ірляндыі.

Была заснаваная ў 1992 годзе BPI (British Phonographic Industry) і BARD (British Association of Record Dealers) у якасьці альтэрнатывы Brit Awards і першапачаткова спансавалася кампаніяй Mercury Communications (ужо ня існай). Крытэрыямі адбору (які выконваецца журы, складзеным з прадстаўнікоў музычнае індустрыі) дэкляравана мастацкая вартасьць, арыгінальнасьць і наватарства. Узнагароджаньне звычайна адбываецца ў пачатку верасьня; сьпіс намінантаў агалошваецца ў ліпені.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Mercury Music Prize Official Site
* BBC Mercury Music Prize Site ~ Official Broadcast Partner

Катэгорыя:Музычныя прэміі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Рапуха чаротавая

**Рапуха чаротавая**, **рапуха чаротная** (*Bufo calamita*, *Epidalea calamita*) — земнаводнае зь сямейства сапраўдных рапух. Унесена ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Камышовая жаба, Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь 
* Чаротная рапуха, *[[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь]]: Рэдкія і тыя, што знаходзяцца пад пагрозай знікнення віды жывёл і раслін*. Менск: Беларуская Энцыклапедыя, 1993. 

Катэгорыя:Рапухі
MTV Europe Music Awards

**MTV Europe Music Awards** — штогадовая цырымонія ўручэньня музыкальных узнагародаў, заснаваная тэлеканалам MTV Эўропа ў 1994 годзе. Кожны год цырымонія праходзіць у адным з найбуйнейшых эўрапейскіх гарадоў.

## Гарады, якія прынімалі MTV Europe Music Awards

## Прарыў году
Па-ангельску назва катэгорыі гучыць як «Best Push Act».
## 2000-я

## 2010-я

## Вонкавыя спасылкі
* Official Site

Катэгорыя:Музычныя прэміі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе
Killers (альбом)

***Killers*** () — другі альбом гэві-мэталічнага гурта Iron Maiden зь Лёндану. Быў выдадзены ў 1981 годзе, 2 лютага ў Брытаніі й у чэрвені ў ЗША. Пры запісе матэрыялу прымаў удзел гітарыст Эдрыян Сьміт, што толькі зьявіўся ў калектыве. Для сьпевака Пола Ды’Ана гэта быў апошні альбом у складзе гурта, ён быў звольнены падчас турнэ з-за праблем з алькаголем і какаінам. Прадусарам альбому быў Мартын Бірч, для яго гэта быў першы альбом разам з гуртам.

## Гісторыя
Амаль усе песьні з альбому былі складзены Стывам Гарысам, альбом месьціць акрамя песень яшчэ й дзьве інстумэнтальныя рэчы: «The Ides of March» і «Genghis Khan». Усе трэкі, акрамя «Murders in the Rue Morgue» і «Prodigal Son», былі складены яшчэ раней за першы альбом Iron Maiden і працяглы час выконваліся на канцэртах.

У амэрыканскі варыянт альбому быў дадны яшчэ адзін трэк «Twilight Zone». У падтрымку альбому быў арганізаваны тур Killers World Tour, падчас якога гурт упершыню пагасьціў у Амэрыцы.

## Сьпіс трэкаў
### Арыгінальны брытанскі варыянт

### Арыгінальны амэрыканскі варыянт

## Музыкі
* Пол Ды’Ана — сьпявак
* Дэйв Мюрэй — гітара
* Эдрыян Сьміт — гітара, бэк-вакал
* Стыў Гарыс — бас, бэк-вакал
* Клайв Бар — бубны

Катэгорыя:Брытанскія альбомы
Катэгорыя:Альбомы гэві-мэталу
Q Awards

**Q Awards** — брытанская штогадовая музычная прэмія, якая ладзіцца музычным часопіса Q. З часоў яго заснаваньня Q Awards стала адной з найбуйнейшых і самых распаўсюджаных музычных узнагародаў Вялікабрытаніі.

## Вонкавыя спасылкі
* The Q Awards 2007 official site 
* The Q Awards 1990—2004 Results 
* The Q Awards 1990—2005 Results 

Катэгорыя:Брытанскія музычныя прэміі
NME Awards

**NME Awards** — штогадовая цырымонія ўручэньня музычных узнагародаў у Вялікабрытаніі, заснаваная музычным часопісам *National Musical Express*. Першая цырымонія ўручэньня адбылася ў 1953 годзе пад назвай **NME Poll Winners Concerts**.
## Вонкавыя спасылкі
* NME Awards site 

Катэгорыя:Музычныя прэміі
Флаін-Фіш-Коўв

**Флаін-Фіш-Коўв** () — галоўнае паселішча аўстралійскай выспы Раства. Часта завецца проста **Паселішча** (). Заснаванае ў 1888 годзе брытанцамі.

Катэгорыя:Востраў Раства
Эдрэд

**Эдрэд** (; каля 923 — 23 лістапада 955) — кароль Ангельшчыны, які валадарыў у 946—955 гадох. Прадстаўнік Ўэсэкскай дынастыі. Малодшы сын караля Эдўарда Старэйшага й яго трэцяй жонкі Эдвігі, дачкі ўладара Кенту.

Пасьля сьмерці старэйшага брата караля Эдмунда 26 траўня 946 году, ён быў прызначаны прызначаны яго наступнікам, бо дзеці Эдмунда былі яшчэ малымі. Але Эдрэд амаль увесь час свайго ўладарства цяжка хварэў. Галоўныя клопаты па кіраваньні дзяржавай ён перадаў сваёй маці — Эдвіге, у той час фінансамі краіны заведаваў галоўны парадчык абат Данстан.

На пачатку свайго княжаньня ў Нартумбрыю ўварваўся былы кароль Нарвэгіі Эрык Крывавая Сякіра. Эдрэду атрымалася выгнаць акупантаў толькі ў 954 годзе. Праз год, 23 лістапада 955 году, кароль сканаў, не пакінуўшы нашчадкаў, у графстве Самэрсэт, але быў пахаваны ў Ўінчэстэры. Эдрэду спадчынаваў яго пляменьнік — Эдвін, сын Эдмунда I.

## Вонкавыя спасылкі

* Энцыкляпэдыя Брытаніка 
* Англа-саксонская хроніка. 920-1014 гады 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 923 годзе
Катэгорыя:Каралі Ангельшчыны
Катэгорыя:Ўэсэкская дынастыя
Катэгорыя:Памерлі 23 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 955 годзе
Грамадзянская супольнасьць

**Грамадзянская супольнасьць** — сукупнасьць цывільных і сацыяльных арганізацыяў і аб’яднаньняў, якія ствараюць аснову функцыянаваньня грамадзтва як супрацьлегласьць сілавым структурам дзяржавы (незалежна ад палітычнай сыстэмы дзяржавы) і камэрцыйным інстытутам рынку.

## Вызначэньне

Існуе мноства вызначэньняў панятку грамадзянскай супольнасьці ў сучасным сэнсе. Тыповым прыкладам можна лічыць працоўнае вызначэньне Цэнтру грамадзянскай супольнасьці Лёнданскай школы эканомікі:

## Крыніцы
Тамашгорад

**Тамашгорад** () — мястэчка ў Ракітнаўскім раёне Ровенскай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва на 2001 год — 2487 чал. Знаходзіцца за 12 км ад Роўна, чыгуначная станцыя на лініі Сарны — Корасьцень.

## Гісторыя
* 1800: першыя згадкі, у складзе Расейскай імпэрыі.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшоў ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Палескім ваяводзтве.
* 1930: у Сарненскім павеце Валынскага ваяводзтва.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.

## Насельніцтва
* 1921 год — 803 чал.
* 2001 год — 2487 чал.

## Эканоміка
Друзавыя, каменядрабнільны заводы; здабыча граніту.

## Славутасьці
* Касьцёл Сьв. Тамаша

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ракітнаўскага раёну
Катэгорыя:Мястэчкі Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Зоя Белахвосьцік

**Зо́я Валянці́наўна Белахво́сьцік** ( 26 кастрычніка 1959 году) — беларуская акторка тэатру і кіно. У 18 гадоў адразу пасьля тэатральна-мастацкага інстытуту трапіла ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы. Першая роля, якую грала да 41 году — Паўлінка ў аднайменнай камэдыі Янкі Купалы. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь і Аўтаномнай рэспублікі Крым. Народная артыстка Беларусі з 2018 году.

## Жыцьцяпіс
Паходзіць зь сям’і актора Валянціна Белахвосьціка і канцэртмайстра Вольгі Глебавай, дачкі актора Глеба Глебава.

У 1982 годзе яна скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут па спэцыяльнасьці акторка драмы і кіно. На чацьвертым курсе навучаньня ёй прапанавалі сыграць ролю Паўлінкі. З-за гэтай ролі ёй прыйшлося адрасьціць доўгія валасы. З гэтага моманту Зоя выконвала ролю Паўлінкі да 2000 году.

З 1982 году зьяўлялася акторкай Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы. Згуляла ў больш чым 55 спэктаклях. Працавала на радыё, выкладае ў акадэміі мастацтваў.

Пасьля масавых фальсыфікацыяў на прэзыдэнцкіх выбарах 2020 году, жорсткага разгону акцый пратэстаў, зьбіцьця і катаваньняў затрыманых пратэстоўцаў калектыў Купалаўскага тэатру 13 жніўня запатрабаваў спыніць гвалт у дачыненьні да мірных грамадзян і выступіў за пералік галасоў з удзелам незалежных назіральнікаў. 17 жніўня ўладамі быў звольнены дырэктар тэатра Павал Латушка. 26 жніўня Зоя Белахвосьцік разам з большасьцю трупы і іншымі супрацоўнікамі тэатру звольнілася ў знак пратэсту.

2 кастрычніка яе звольнілі з Беларуская дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, дзе яна выкладала на катэдры майстэрства актора тэатральнага факультэту. На паўстаўкі яна была мастацкім кіраўніком акторскага курсу.

## Ролі

### Праца ў тэатры
* Жыцьці Карыцына
* Івона, прынцэса Бургундзкая
* Ідылія
* Крывавая Мэры
* Паўлінка
* Піць, сьпяваць, плакаць
* С. В.
* Смак яблыка
* Тутэйшыя

## Праца ў кіно
* 2010 «Сьмяротная схватка»
* 2010 «Каханьне дзеля жыцьця» (здымаецца) — галоўная роля
* 2009 «Суд» — Лідзія Паўлаўна, маці Андрэя, «Сьведка»
* 2009 «Жураў» — Міронава Ларыса, дава загінулага Сяргея Міронава, сэрыя «Сьмяротны нумар»
* 2008 «Зграя»
* 2007 «Чаклун і Румба» — мэдсястра
* 2007 «Маёр Ветраў» — судзьдзя
* 2005 «Чалавек вайны»
* 2002 «Каменская-2» — мэнэджар
* 2002 «Мужчынскія гульні»
* 1992 «Вальс залатых цяльцоў» — сьцюардэса
* 1988 «Шарагоўцы» (фільм-спэктакль) — Мар’я
* 1987 «Жаніцца — не журыцца» (фільм-спэктакль) — Зоська
* 1985 «Куды ідзеш, салдат?» — эпізод

## Сям’я
Дзед Зоі — савецкі артыст Глеб Глебаў. Муж — рэжысэр Аляксандар Гарцуеў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кінатэатар.ру

Катэгорыя:Беларускія акторкі
Катэгорыя:Расейскія акторкі
Катэгорыя:Савецкія акторкі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Народныя артысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Радзівілаў (Украіна)

**Радзівілаў** () — места ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Слонаўцы. Адміністрацыйны цэнтар Радзівілаўскага раёну. Насельніцтва на 2024 год — 10 000 чал.

Знаходзіцца за 102 км ад Роўна, чыгуначная станцыя на лініі Красьне — Здалбунаў.

## Этымалёгія назвы
Места атрымала назву ў гонар свайго заснавальніка — Мікалая Радзівіла «Чорнага». За савецкім часам населены пункт насіў назву *Чырвонаармейск*.

## Гісторыя

* 1564: першы пісьмовы ўспамін пра паселішча, у Вялікім Княстве Літоўскім; валоданьне Мікалая Радзівіла Чорнага.
* 1565/66: у Валынскім ваяводзтве.
* 1568: у Радзівілаве пісар Францішак склаў Радзівілаўскі Апостал.
* 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі перайшоў да Каралеўства Польскага.
* 1775: у мястэчку было 146 будынкаў.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Валынскай губэрні.
* 1870: атрымаў статус места.
* 1873: чыгунка злучыла Радзівілаў са Здалбунавам.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшоў у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Дубенскім павеце Валынскага ваяводзтва.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.
* 1940: бальшавікі перайменавалі Радзівілаў у Чырвонаармейск.
* 30 чэрвеня 1941 — 19 сакавіка 1944: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
* 1993: Вярхоўная Рада Ўкраіны вярнула месту гістарычную назву.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1870 год — 2864 чал., зь іх 79% юдаістаў.
* XX стагодзьдзе: 1910 год — 14,6 тыс. чал.; 1991 год — 10,8 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2006 год — 10&nbsp;190 чал.

## Эканоміка

Прадпрыемствы дрэваапрацоўчай і шавецкай прамысловасьці.

## Асобы
* Багдан Баднарскі (1874—1968) — кнігазнавец, бібліёграф
* Фёдар Бортнік (1911—2002) — краязнавец, палітычны вязень
* Мікола Гірс (1820—1895) — міністар замежных справаў Расейскай імпэрыі
* Герман Жукоўскі (1913—1976) — украінскі кампазытар
* Юры Кірычук (1956—2002) — украінскі гісторык

## Крыніцы

## Літаратура
* Ящук Володимир. Радивилів. Краєзнавчі матеріали. — Рівне, 2004. — 180 с.
* Ящук Володимир. Радивилів у перегуках віків. — Броди, 2014. — 260 с. 
* Radziwiłłów //  S. 476
* Радзивилов // 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Данстан

**Данстан** (; 910 — 19 траўня 988) — сьвяты, эпіскап Ўустэру й Лёндану, архіэпіскап Кэнтэрбэрыйскі й патрыярх ангасаксонскай царквы. Быў знатнага паходжаньня, выхоўваўся пры манастыры ў Гластанбэры, дзе пазьней быў манахам і настаяцелем.

Кароль Эдрэд даверыў яму фінансавае кіраваньне краіны. Пры каралі Эдвіне Данстан, як звыш строгі мараліст быў выгнаны з краіны ў Фляндрыю, але праз нейкі час змог вярнуцца, бо караля зьмясьцілі з пасады. Новы кароль Ангельшчыны Эдгар вярнуў Данстана да двару. Спачатку ён дараваў былому выгнаніку пасаду эпіскапа, а потым і архіэпіскапа Кэнтэрбэрыйскага. У якасьці парадчыка добра кіраваў краінай і ў той жа час з настойлівасьцю прадвігаў царкоўную рэформу. Шмат увагі надаваў адукацыі.

Пасьля таго, як Эдгар сканаў у 975 годзе, Данстан падтрымаў старэйшага сына нябожшчыка Эдўарда, які й стаў каралём. Але праз тры гады Эдўард быў атручаны. На прастол уступіў яго брат Этэльрэд, але Данстан сышоў з пасады й адаліўся ад двара.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Артыкул на «Акадэміцы» 
* «Праўдзівая легенда аб Данстане й д’ябалу». Эдўард Флайт. ''Праект Гутэнбэрг''

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 910 годзе
Катэгорыя:Сьвятыя
Катэгорыя:Ангельскія эпіскапы
Катэгорыя:Памерлі 19 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 988 годзе
Вараш

**Ва́раш** (; да 2016 году — *Кузьняцоўск*) — места абласнога падпарадкаваньня ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Стыр. Насельніцтва 40 000 чал. (2024).

Знаходзіцца за 156 км ад Роўна, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Рафалаўка на лініі Ковель — Сарны.

## Этымалёгія назвы
Былая назва места атрымала ў гонар савецкага выведніка Мікалая Кузьняцова.

## Гісторыя
* 1973: заснаваньне паселішча як места-сатэліта Ровенскай АЭС на месцы колішняй вёскі Вараш, вядомай з 1776 року.
* 1977: атрымаў афіцыйны статус гарадзкога пасёлку.
* 1980: пуск першага энэргаблёку РАЭС.
* 1984: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
* 1991 — 31,7 тыс. чал.
* 2001 — 40,1 тыс. чал.
* 2009 — 40,5 тыс. чал.
* 2015 — 41 846 чал.

## Эканоміка
Працуе Ровенская АЭС.

## Галерэя

Файл:Фасад-храма.-Кузнецовск.jpg|Царква РПЦ МП
Файл:Церковь-в-Кузнецовске.jpg|Царква УПЦ КП
Файл:РАЭС летом 2006.JPG|Ровенская АЭС
Файл:Жилой-дом-в-Кузнецовске.jpg|Новы жылы раён
|Места і Ровенская АЭС


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт места

Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
X (сацыяльная сетка)

**Twitter** (чытаецца як *тўітэр*;  — «цвыркаць, цілікаць»; цяпер у працэсе рэбрэндзінгу ў «**X**»; ) — сацыяльная сетка й плятформа мікраблёгінгу, якая прапаноўвае сваім карыстальнікам магчымасьць пасылкі й атрыманьня паведамленьняў, вядомых як *тўіты* (). Тўіты — тэкставыя паведамленьні да 280 сымбаляў (для падпісчыкаў *Twitter Blue* да 4000 сымбаляў), якія адлюстроўваюцца на старонцы аўтара тўіта й старонках падпісаўшыхся на абнаўленьні чытачоў (, літ. *пасьлядоўнікаў*). Кожны аўтар можа абмежаваць кола карыстальнікаў, якія могуць бачыць ягоныя паведамленьні, але па змоўчваньні абнаўленьні можа бачыць кожны. Таксама аўтары могуць стварыць *Twitter Circl* і дадаць да яго некаторых падпісчыкаў.

З канца 2009 году карыстальнікі могуць сачыць ня толькі за іншымі аўтарамі паасобку, але і падпісвацца на адмысловыя сьпісы карыстальнікаў.

Створаны Джэкам Дорсі, Эванам Ўільямсам і Бізам Стоўнам ў 2006 годзе, Тўітэр хутка заваяваў папулярнасьць ва ўсім сьвеце. Па стане на 1 студзеня 2011 году, сэрвіс налічвае больш за 200 млн. карыстальнікаў. На пачатку 2019 году налічвае каля 330 млн карыстальнікаў.

У 2022 годзе Тўітэр быў куплены Іланам Маскам за 44 міліярда даляраў.

У ліпені 2023 году пачаўся рэбрэндзінг сацсеткі ў «X».

## Трансьлітарацыя назвы на беларускую мову
Паводле клясычнага правапісу *Twitter* на беларускую мову трансьлітаруецца як Тўітэр, але ёсьць і іншыя варыянты: Твітар, Твітэр, Ціўтар, Тўітар, Цўіцар, Цьвітэр, Цьвітар і інш.

## Статыстыка
Па стане на сакавік 2016 году наступныя акаўнты маюць найбольшую колькасьць пасьлядоўнікаў 
# Кэці Пэры ( фолавераў)
# Justin Bieber ()
# Тэйлар Сўіфт (; )
# Барак Абама ()
# YouTube ()
# Рыяна ()
# Lady Gaga ()
# Ellen DeGeneres (@TheEllenShow; )
# Twitter ()
# Джастын Тымбэрлейк (; )

Па стане на сакавік 2016 году наступныя акаўнты зь Беларусі маюць найбольшую колькасьць пасьлядоўнікаў 
# Вадзім Галыгін ( фолавераў)
# Вікторыя Азаранка ()
# Trubetskoy ()
# NiCkJMiami (@NiCkJMiami; )
# Алена Кравец (@svirina74; )
# Onliner.by ()
# TUT.BY (@tutby) ()
# Павал Шарамет ()
# РБ головного мозга (@belamova; )
# Барыс Маісееў (@borismoiseev; )
# Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь ()
# Радыё Свабода ()
# Андрэй Арлоўскі (@AndreiArlovski) ()
# Комсомольская Правда у Беларусі ()
# МТС Беларусь ()
# А1 ()
# CityDog.by (@CityDog_by; )
# БАТЭ Барысаў ()
# Жэстачайшы юмор:{) (@anekdo_t, )
# Andrew Gusarov (@gusarov4; )
# life:) Belarus (7647)
# 34mag (@34magnet; 7215)
# Будзьма беларусамі! (6274)
# TUT.BY (@tut_by) (6681)
# Живущая в Сети (@bygirl; 5491)
# SPORT.TUT.BY (@sporttut; 5260)
# Андрей Лис (@andreylis; 5063)
# Лідзкае піва (3833)
# Тацяна Караткевіч (3629)
# Всё о финансах (@financetut; 3448)
# Аліварыя (@alivaria; 2994)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Twitter.com 

Катэгорыя:Вэб-сайты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Сьвятакрыскі летапіс

**Сьвятакрыскі летапіс** — адзін з найважнейшых захаваных польскіх летапісаў (у шэрагу зь летапісам кракаўскага капіталу, летапісам Траскі і летапісам Вялікапольскім), у якім падаюцца дакладныя даты сьмерці найбольш значных герархаў Касьцёла ў дні раньняга сярэднявечча. 

Польскія летапісы былі апублікаваныя ў *Monumenta Poloniae Historica* (тамы 2-гі і 6-ы з 1872—1893 гадоў) і ў дадатку мес. *Monumenta Poloniae Historica Series Nova* (заканчэньне 6-га тома 1962 году).

Катэгорыя:Летапісы
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Радзівілаў (неадназначнасьць)

Назву **Радзівілаў** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Радзівілаў — гістарычная назва мястэчка Хоцімск

### [[Польшча]]
* Радзівілаў — вёска ў Мазавецкім ваяводзтве
* Радзівілаў — вёска ў Велікапольскім ваяводзтве

### [[Украіна]]
* Радзівілаў — места ў Ровенскай вобласьці
Радзівілаўскі раён

**Радзівілаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Ровенскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Радзівілаў.

Катэгорыя:Раёны Ровенскай вобласьці
Удзельнікі Сусьветнай гандлёвай арганізацыі

Па стане на ліпень 2008 году ў Сусьветную гандлёвую арганізацыю ўваходзіла 150 дзяржаваў.

## Заснавальнікі

## Удзельнікі

## Крыніцы

Катэгорыя:Сусьветная гандлёвая арганізацыя
Катэгорыя:Сьпісы
Аляксандар Паўлаў

Імя **Аляксандар Паўлаў** маюць:

* Аляксандар Міхайлавіч Паўлаў — беларускі актор
* Аляксандар Валер’евіч Паўлаў — беларускі футбаліст
Еркская абсэрваторыя

**Еркская абсэрваторыя** () — астранамічная абсэрваторыя, зьмешчаная ў Ўільямз-Бэй, штаце Вісконсін. Заснаваная ў 1892 годзе на сродкі, дараваныя Ц. Т. Ерксам і першым дырэктарам Дж. І. Хэйл. Абсэрваторыя знаходзіцца пад адміністрацыяй Чыкаскага ўнівэрсытэту, і займаецца, у першую чаргу, астрамэтрыяй, вывучэньнем камэтаў, галяктыкаў, міжзорнага асяродзьдзя. Галоўны прылада — найбольшы ў сьвеце 102-сантымэтровы рэфрактар. Іншыя прылады: адзін 104 см і два 61 см рэфлектары, іншыя спэцыяльныя інструмэнты.

Гістарычнае месца працы Эдўіна Габла, В. дэ Сітэра і іншых.

Катэгорыя:Астранамічныя абсэрваторыі ЗША
Катэгорыя:Ўолўарт (акруга, Вісконсін)
Катэгорыя:Чыкагаўскі ўнівэрсытэт
Роўнасьць

**Ро́ўнасьць** — тасунак паміж двума аб’ектамі, які азначае іх супадзеньне па пэўных характарыстыках.

Роўнасьць (у адрозьненьне ад тоеснасьці) не патрабуе супадзеньня ўсіх характарыстык аб’ектаў, якія параўноўваюцца, але толькі тых, што зьяўляюцца крытэрамі роўнасьці. Напрыклад, для роўнасьці трыкутнікаў неабходна, каб яны мелі аднолькавыя бакі і куты, і неабавязкова, каб яны мелі аднолькавыя каардынаты вяршыняў.

Такім чынам, роўнасьць зьяўляецца адносным паняцьцем, бо залежыць ад таго, якія характарыстыкі лічацца крытэрамі роўнасьці. Напрыклад, двух людзей, у залежнасьці ад сытуацыі, можна лічыць роўнымі, калі яны маюць аднолькавы ўзрост або калі яны маюць аднолькавыя рост і вагу. Тым ня менш, крытэры роўнасьці матэматычных аб’ектаў вызначаюцца адназначна.

Роўнасьць абазначаецца знакам «=», які ставіцца між абазначэньнямі аб’ектаў, што зьяўляюцца роўнымі. Ужываюць таксама паняцьце прыблізнай роўнасьці, якую абазначаюць знакам «≈».

Тасунак роўнасьці ўжываецца ва ўсіх галінах матэматыкі. Роўнасьць зьяўляецца тасункам эквівалентнасьці, а значыць, зьяўляецца рэфлексіўным, сымэтрычным і транзытыўным матэматычнымі тасункамі.

Роўнасьць, у якой фігуруюць зьменныя велічыні, называецца раўнаньнем.


Катэгорыя:Матэматычная лёгіка
Катэгорыя:Бінарныя дачыненьні
Катэгорыя:Элемэнтарная арытмэтыка
Якуцкі час

**Якуцкі час** (YAKT; MSK+6) — часавы пояс, які адрозьніваецца ад UTC на 9 гадзінаў (UTC+9) (летам на 10 гадзінаў, YAKST = UTC+10) і на 6 гадзінаў ад маскоўскага часу. Гэта афіцыйны час у Амурскай вобласьці, Забайкальскім краі і ў заходняй частцы Якутыі, уключаючы Якуцк.

Асноўныя гарады: 
* Благавешчанск 
* Чыта
* Якуцк 

Катэгорыя:Часавыя пасы
Катэгорыя:Часавыя паясы Расеі
Летапіс

**Ле́тапіс** — рочны, больш менш падрабязны аповед пра падзеі. Аповед пра падзеі кожнага году ў летапісах звычайна пачынаўся словамі: «в лето» (ст.-бел: *лето*) — адсюль назва — летапіс. У Бізантыі зваліся хронікамі; у Заходняй Эўропе ў Сярэднявеччы аналамі альбо хронікам.

Летапіс зьяўляецца самай раньняй формай гістарыяграфіі, якая падае розныя падзеі ў храналягічным парадку, часта без увагі на форму і стыль мовы. У старажытнасьці і ў Сярэднявеччы найчасьцей пісаліся ў форме ляканічных нататак на палях каляндароў ці сьпісах рухомых сьвятаў. Радзей, як напрыклад у «Annales Regni Francorum», былі распрацаваныя ў літаратурныя апісаньні розных кіруючых дамоў Эўропы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускія летапісы і кронікі
* Гісторыя Беларусі IX-XVIII стагоддзяў. Першакрыніцы. Наратыўныя крыніцы, эпіграфіка