open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аблога Барысава

**Абло́га Бары́сава** адбывалася ад паловы ліпеня да пачатку жніўня 1660 году падчас Трынаццацігадовай вайны 1654—1667 гадоў.

Армія польска-літоўская паміж 10 і 15 ліпеня падышла да Барысава. Гарнізон крэпасьці складаўся з 900 маскоўскіх пехацінцаў.

Рэч Паспалітая плянавала пачаць наступ на ўсход. Стэфан Чарнецкі і Павал Сапега для забесьпячэньня сувязі паміж польскім і літоўскім войскам, пастанавілі абавязкова здабыць Барысаў.

У Чарнецкага было 3 тысячы коньніцы ды тысячу выбранецкай пяхоты, у Сапегі каля 6 тысячаў ваяроў. Расейскі гарнізон меў дастатковыя запасы зброі і ежы, адбіў два прыступы. Нападаючыя захапілі і спалілі толькі неўмацаваны пасад і падзамак.

З-за недахопу пяхоты і артылерыі Чарнецкі вымушаны быў абмежавацца блякаваньнем крэпасьці. Сапега з войска неўзабаве рушыў на ўсход. Адзін з атрадаў, на чале Палубінскага, заняў Воршу, Копысь і Шклоў.

Міхал Пац атрымаў загад ад караля Яна Казімера, рушыць на дапамогу Чарнецкаму. Аднак той ігнараваў загад і сабранае 8 ліпеня пад Вількамірам войска рушыла на Вільню, якую і абклаў 13 ліпеня.

З-за таго, што Пац не рэагаваў ані на загады караля, ані на просьбы Чарнецкага, а таксама з-за малалікасьці сілаў, трэба было адмаўляцца ад далейшай аблогі Барысава. У першай палове жніўня Чарнецкі сышоў з-пад Барысава ў кірунку Магілёву. Баявыя дзеяньні перамясьціліся на ўсходнюю частку Беларусі, пакінуўшы так і ня ўзяты Барысаў у тыле.

Барысаў вярнуўся пад ўладу Рэчы Паспалітай толькі ў 1662 годзе.

## Крыніцы

Барысаў
Катэгорыя:Падзеі 1660 году
Барысаў
Катэгорыя:Гісторыя Барысава
Патока (Падляскае ваяводзтва)

**Пато́ка** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Пото́ка*) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Праабражэньня Гасподняга на Тапалянах). Невялікая частка насельніцтва вёскі каталікі (парафія Божага Провіду ў Міхалове), пераважна з польскай нацыянальнай ідэнтыфікацыяй.

## Гісторыя
Вёска існавала ўжо пад канец XVI ст. і была заснаваная ў межах Блудоўскай пушчы. У 1676 г. пражывалі тут 124 сяляне, якія працавалі на 30 валоках зямлі. Калі ў 1707 г. тапалянская парафія прыняла ўнію, мужыкі з Патокі, Новай Волі, Тапалянаў і Гозьнай зьвярнуліся да ваяводы віленскага Казімера Яна Сапегі (апякаваўся ў той час заблудаўскімі маёмасьцямі з просьбай на дазвол на пабудову праваслаўнай царквы. Царква была пабудаваная, але ўжо ў 1744 г. таксама прыняла унію (праваслаўныя вернікі заставаліся ў вёсцы — ажно ў 1832 г. заблудаўскія праваслаўныя манахі пахавалі апошняга праваслаўнага жыхара Патокі Пракопа Нічыпарука).  У 1763 г. Патока прыналежала да добраў з цэнтрам у Малынцы. У выніку бітвы паміж барскімі канфэдэратамі і расейскімі войскамі ў 1771 г. царква згарэла. Новая, таксама драўляная, царква была пабудаваная ў 1780 г. за сродкі Міхала Гераніма Радзівіла. У 1809 г. пражывала тут 44 хрысьціянскія сям’і ды адна жыдоўская (разам 165 чалавек). З 1820 г. Патока адышла ў склад геранімоўскіх маёмасьцяў Радзівілаў. У 1862 г. была тут адкрытая першая школа, якая ў 90-х гадах XIX ст. была пераўтвораная ў *Патоцкую другаклясную школу*, у якой адбываліся вучэньні для будучых настаўнікаў вясковых народных і царкоўна-прыхадзкіх школаў. Пад канец XIX ст. мясцовы сьвятар а. Платон Гераміновіч пачаў пабудову новай мураванай царквы. Будавалася яна побач старой драўлянай, была скончаная ў 1913 г. і атрымала імя сьв. Юрыя.

У міжваенны пэрыяд Патока прыналежала да гміны Заблудаў Беластоцкага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 123 жыхары (усе праваслаўныя беларусы). Царква сьв. Юрыя была зьнішчаная немцамі ў 1943 г.. 16 траўня 1945 г. аддзел жаўнераў 5 Віленскай Брыгады Арміі Краёвай пад кіраўніцтвам  расстраляў 4 жыхароў вёскі, а 22 траўня спаліў вёску. Пасьля гэтых выпадкаў 11 сем’яў (46 чалавек) пераехала з Патокі ў БССР, а самую вёску пакінула да 1950 г. ажно 200 жыхароў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гміна Міхалова
Катэгорыя:Беластоцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Сусьветнае сховішча насеньня

**Сусьве́тнае схо́вішча насе́ньня** (*«Сховішча суднага дня»* ) — унікальнае збудаваньне ў гарах вострава Шпіцбэрген, недалёка ад нарвэскага места Лонгйір (). Афіцыйнае адкрыцьцё сховішча адбылося 26 лютага 2008.

## Прызначэньне
Асноўная мэта праекту — захаваньне генафонду сучасных збожжавых на выпадак лякальных ці нават глябальных катастроф, што дазволіць заўсёды аднавіць віды збожжавых расьлін, якія цалкам зьнікнуць зь біясфэры Зямлі. За апошнія рокі некаторыя нацыянальныя генафонды збожжавых у краінах Афрыкі й Паўднёва-Ўсходняй Азіі былі часткова або цалкам разбураныя з-за вайсковых канфліктаў, або ў выніку грамадзянскай вайны. На сёньня існуюць прыкладна 1400 калекцый розных ураджаяў збожжавых ва ўсім сьвеце, і многія зь іх знаходзяцца ў краінах з нестабільнай/пагрозьлівай палітычнай або экалягічнай сытуацыяй.

У завершаным выглядзе Банк будзе зьмяшчаць да  адзінак рознага насеньня з усяго сьвету.

## Канструкцыя

Пры праектаваньні сховішча былі выкарыстаныя адпрацаваныя каменнавугальныя шахты. Сховішча паглыблена на схіле гары ў тоўшчу пяшчанікаў на 120 м, і тунэлі ўзмоцненыя жалезабетонам. Ёмістасьць сховішча разьлічаная на захоўваньне прыкладна  розных відаў насеньня збожжавых (усяго  адзінак насеньня). Сховішча абсталявана падвойнымі дзьвярыма з супрацьвыбухной абаронай, сэнсарамі руху, двума герметычнымі тамбурамі й жалезабетоннымі сьценамі таўшчынёй у 1 мэтр. У комплексе таксама ёсьць адмысловыя сыстэмы замарозкі, якія працуюць на мясцовай сыравіне.

## Фундатары
Фундатары праекту: Біл/Мелінда Гейтс, гігант амэрыканскага аграбізнэсу Dupont/Pioneer Hi-Bred, адзін з найбуйнейшых сусьветных уладальнікаў патэнтаванага генэтычна мадыфікаванага насеньня й зьвязаных зь яго вырошчваннем угнаеньняў/хімікатаў; Syngenta, швайцарская кампанія, адна з асноўных вытворцаў генэтычна зьмененага насеньня й хімікатаў; фонд Ракфэлера; CGIAR — глябальная сетка, створаная фондам Ракфэлера для прапаганды генэтычнай чысьціні насеньня, з дапамогаю зьменаў у сельскай гаспадарцы.

Катэгорыя:Шпіцбэрген
Катэгорыя:Харчовая прамысловасьць
Катэгорыя:Сельская гаспадарка
Катэгорыя:Самадастатковае разьвіцьцё
Катэгорыя:Грамадзтва
Алесіны прыгоды ў дзівоснай краіне

**«Але́сіны прыго́ды ў дзіво́снай краі́не»** () — раман ангельскага пісьменьніка Чарлза Лютвіджа Доджсана, выдадзены ў 1865 року пад псэўданімам Льюіс Кэрал. Галоўная гераіня твору — Алеся () праз трусіную нару трапляе ў фантастычны сьвет, населены незвычайнымі чалавекападобнымі істотамі. Кніга лічыцца адным з найлепшых узораў жанру бяссэнсіцы ў літаратуры.

## Стварэньне

Напісаць кнігу пра сябе папрасіла Льюіса Кэрала дзяўчынка на імя Эліс Лідэл, адна з трох дачок брытанскага арыстакрата Генры Лідэла, пасьля таго, як у час вандроўкі па Тэмзе Кэрал распавёў ёй і дзьвюм ейным сёстрам гісторыю пра дзяўчынку Алесю, што шукала прыгодаў. На наступны дзень па просьбе дзяўчынкі Льюіс Кэрал пачаў рукапіс, аднак ягоная першая вэрсія не захавалася.

26 лістапада 1864 року пісьменьнік перадаў Эліс рукапісны варыянт «Алесіных прыгодаў пад зямлёй» з уласнымі ілюстрацыямі. Але перад гэтым Доджсан ужо падрыхтаваў кнігу да публікацыі, і яна была амаль удвая большая за першапачатковы варыянт за кошт даданьня такіх эпізодаў, як, напрыклад, пра Чэшырскага ката і «шалёнае чаяваньне».

## Сюжэт

Алеся нудзіцца ў сваім сьвеце, ды раптам заўважае гаворачага Белага трусіка з наручным гадзіньнікам, які прабягае міма. Яна кідаецца за ім у нару і правальваецца ў падземны сьвет. Там яна сустракае дзівосных жывёлаў і сутыкаецца з разнастайнымі прыгодамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Праект Гутэнбэрг:
** Просты тэкст
** HTML з факсыміле арыгіналу і ілюстрацыямі аўтара
* Пераклад на беларускую мову

Катэгорыя:Брытанскія раманы
Катэгорыя:Дзіцячыя раманы
Катэгорыя:Фэнтэзійныя раманы
Катэгорыя:Раманы на ангельскай мове
Катэгорыя:Брытанскія дзіцячыя кнігі
Катэгорыя:Творы Льюіса Кэрала
Катэгорыя:Раманы эпічнага фэнтэзі
Катэгорыя:Экранізаваныя раманы
Рауль Хімэнэс

**Рау́ль Алёнса Хімэ́нэс Радры́гес** (;  5 траўня 1991 году, Тэпэхі-дэль-Рыё-дэ-Акампа, Мэксыка) — мэксыканскі футбаліст, нападнік ангельскага клюбу «Фулгэм» і нацыянальнай зборнай Мэксыкі.

## Кар’ера
### Клюбная
Хімэнэс зьяўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі клюбу «Амэрыка». У 2010 годзе быў пераведзены ў склад галоўнай каманды клюбу. 9 кастрычніка 2011 году гулец дэбютаваў у складзе клюбу ў матчы супраць клюбу «Марэлія», які скончыўся зь лікам 1:1. Удалыя выступы за клюб і на міжнароднай арэне, выклікалі цікавасьць у эўрапейскіх камандаў, больш актыўна за ўсё нападнікам цікавіўся нідэрляндзкі клюб ПСВ. У 2013 годзе Рауль стаў чэмпіёнам Кляўсуры ў складзе «Амэрыкі».

13 жніўня 2014 году мадрыдзкі «Атлетыка» дасягнулі пагадненьня з мэксыканскім клюбам наконт пераходу нападніка. Як паведамлялася за гульца гішпанцы выклалі каля 11 млн эўра. На наступны дзень Рауль падпісаў шасьцігадовы кантракт пасьля праходжаньня мэдычнага абсьледваньня.

### Міжнародная
31 студзеня 2013 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Даніі Хімэнэс дэбютаваў за зборную Мэксыкі, выйшаўшы ў другім тайме замест Альда дэ Нігрыса.

## Дасягненьні
**«Амэрыка»**:
* Чэмпіён Мэксыкі: 2013(к)

**«Атлетыка»**:
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2014

**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2016, 2017
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2017
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі: 2016
* Уладальнік Супэркубка Партугаліі: 2016, 2017

**Мэксыка**:
* Чэмпіён Алімпійскіх гульняў: 2012
* Уладальнік Залатога кубка КОНКАКАФ: 2019, 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Transfermarkt
* Профіль на ESPN
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Мэксыканскія футбалісты
Катэгорыя:Мэксыканскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Марсэлё Мартынс Марэна

**Марсэлё Мартынс Марэна** (;  18 чэрвеня 1987 году, Санта-Крус-дэ-ля-Сьера, Балівія) — балівійскі футбаліст, нападнік клюбу «Арыентэ Пэтралера» і нацыянальнай зборнай Балівіі.

## Кар’ера
Футболам займаўся ў Бразыліі, прафэсійную кар’еру распачаў у клюбе «Віторыя» ў адной зь ніжэйшых бразыльскіх лігаў. У сярэдзіне 2007 году перайшоў у «Крузэйру», а ў наступным годзе стаў асноўным гульцом каманды і найлепшым бамбардзірам Кубка Лібэртадорэс разам з парагвайскім футбалістам Сальвадорам Кабаньясам.

27 траўня 2008 году падпісаў кантракт з данецкім «Шахтарам», які выклаў за гульца 9 млн эўра. Пасьля некаторы час правёў у арэндах, дзе выступаў няўдала. У 2012 годзе вярнуўся у Бразылію, дзе выступаў за шэраг клюбаў, у тым ліку за сваю былую каманду «Крузэйру». У лютым 2015 году перайшоў у склад кітайскага клюбу «Чанчунь Ятай».

У складзе нацыянальнай зборнай Балівіі дэбютаваў 12 верасьня 2007 году ў матчы супраць зборнай Пэру.

## Дасягненьні
**«Віторыя»**:
* Чэмпіён штату Баія: 2005, 2007

**«Крузэйру»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2014
* Чэмпіён штату Мінас-Жэрайс: 2008, 2014

**«Шахтар»**:
* Чэмпіён Украіны: 2011
* Уладальнік Кубка УЭФА: 2009

**«Вэрдэр»**:
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2009

**«Фламэнгу»**:
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 2013

**«Індэпэнд’ентэ дэль Вальле»**:
* Уладальнік Супэркубка Эквадору: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Transfermarkt
* Профіль на Soccerway
* Профіль на Soccerbase
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Балівійскія футбалісты
Гансалё Хара

**Ганса́лё Алеха́ндра Ха́ра Рэ́ес** (;  29 жніўня 1985 году, Уальпэн, Чылі) — чылійскі футбаліст, абаронца. Мае на сваім рахунку выступы ў складзе нацыянальнай зборнай Чылі.

## Кар’ера
Кар’еру пачаў у клюбе «Ўачыпата» ў 2003 годзе. У 2007 годзе перайшоў у склад чылійскага гранду клюбу «Колё-Колё». У жніўні 2009 году за 1,4 млн фунтаў перайшоў у склад ангельскага клюбу «Ўэст Бромўіч Альбіён». 25 верасьня 2010 году ў матчы супраць лёнданскага «Арсэналу» на «Эмірэйтс» забіў пераможны гол і ягоная каманда сьвяткавала перамогу зь лікам 2:3. З 2011 па 2014 гады выступаў у Чэмпіёншыпе спачатку за «Брайтан энд Гоўв Альбіён», а потым за «Нотынггэм Форэст». 16 ліпеня 2014 году падпісаў двухгадовы кантракт зь нямецкім клюбам «Майнц».

У 2006 годзе быў запрошаны ў склад нацыянальнай зборнай Чылі, разам зь якой адправіўся ў невялічкі тур у Эўропу. Пасьля гэтага стала выклікаецца ў шэрагі нацыянальнай каманды на міжнародныя турніры, адборачныя і таварыскія сустрэчы.

## Дасягненьні
**«Колё-Колё»**:
* Чэмпіён Чылі: 2007(а), 2007(к), 2008(к)

**«Унівэрсыдад Дэ Чылі»**:
* Чэмпіён Чылі: 2017(к)

**Чылі**:
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2015, 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Профіль на Soccerbase
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Чылійскія футбалісты
Люкас Барыяс

**Лю́кас Ба́рыяс** (;  13 лістапада 1984 году, Сан-Фэрнанда, Аргентына) — парагвайскі футбаліст, нападнік. Гулец нацыянальнай зборнай Парагваю.

## Кар’ера
Барыяс прыйшоў да славы, як пэрспэктыўны гулец клюбу «Кабрэлёа», дзе ён шмат забіваў. Да пераходу ў гэты клюб Люкас правёў большую частку сваёй прафэсійнай кар’еры ў другім дывізіёне чэмпіянату Аргентыны.

У пачатку 2008 году клюб «Колё-Колё» арандаваў Барыяса на шэсьц месяцаў з мэтай умацаваньня складу для ўдзелу ў Кубку Лібэртадорэс ў 2008 годзе. У наступным чылійскі клюб выкупіў кантракт нападніка. У 2008 годзе ў 44 матчах за «Колё-Колё» парагвайскі футбаліст забіў 38 галоў і стаў найлепшым бамбардзірам як чылійскай Кляўсуры, гэтак і Апэртуры. Люкас амаль падпісаў чатырохгадовы кантракту з францускім клюбам «Нансі» напачатку 2009 году, аднак прэзыдэнт «Колё-Колё» 12 студзеня адхіліў прапанову французаў, заявіўшы пры гэтым, што клюб будзе разглядаць далейшыя прапановы.

У ліпені 2009 году Барыяс перайшоў у дортмундзкую «Барусію». Сума трансфэру склала 3,5 млн эўра. У сваім першым сэзоне ён стаў найлепшым бамбардзірам каманды, забіўшы 23 мячы ва ўсіх турнірах. У наступным сэзоне вызначыўся 21 раз ва ўсіх афіцыйных турнірах, у якіх прымаў удзел нямецкі клюб. 2 траўня 2012 году гулец перайшоў у склад кітайскага клюбу «Гуанчжоў Эвэргранд». Улетку 2013 году ён ужо быў гульцом расейскага «Спартака», а праз сэзон знаходзіўся ў арэндзе ў францускім «Манпэлье». 

18 ліпеня 2015 году стала вядома, што гулец працягне кар’еру ў Бразыліі, падпісаўшы кантракт з клюбам «Палмэйрас».

## Дасягненьні
### Клюбныя
**«Колё-Колё»**:
* Чэмпіён Чылі: 2008(к)

**«Барусія»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2012

**«Гуанчжоў Эвэргранд»**:
* Чэмпіён Кітаю: 2012
* Уладальнік Кубка Кітаю: 2012
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў АФК: 2013

**«Палмэйрас»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2016
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 2015

**«Грэмію»**:
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2017

**Парагвай**:
* Срэбраны прызэр Кубка Амэрыкі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на Transfermarkt
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Парагвайскія футбалісты
Дубляны (Падляскае ваяводзтва)

**Дубля́ны** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Дубля́ны*) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова (солтыства Ялаўка).

Побач зь вёскай працякае рака Сьвіслач.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этніныя беларусы, праваслаўныя (прыход сьв. Яна Багаслова ў Мастаўлянах).

## Гісторыя
Дубляны былі заснаваныя праўдападобна яшчэ на пачатку 16 ст. у маёмасьцях Вялікая Бераставіца на гасьцінцы з Горадні ў Ялаўку і Нарву. У другой палове 18 ст. Дубляны ўваходзілі ў склад мастаўлянскіх маёмасьцяў. Пад канец 18 ст. было тут 18 хатаў, а ў 1846 г. ужо 23. У міжваенны пэрыяд Дубляны ўваходзілі ў склад гміны Галынка Гарадзенскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 86 жыхароў (усе праваслаўныя беларусы). У выніку ваенных дзеяў 1944 г. згарэлі тут 18 хатаў і 44 гаспадарчыя пабудовы. У 1950 г. пражывала тут 110 чалавек, але пасьля правядзеньня мяжы на Сьвіслачы жыхары пачалі пакідаць вёску (колькасьць населніцтва паміж гадамі 1950 і 2013 зьменшылася на 87%).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беластоцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Шосты Прэм’ер Тузін

***Шосты прэм’ер тузін*** — беларуская складанка, падрыхтаваная музычным інтэрнэт-парталам «Тузін Гітоў» па выніках гіт-параду 2011 музычнага году. Імпрэза з нагоды выхаду кампіляцыі была зладжана 16 верасьня 2011 году ў менскім клюбе «».

## Зьмест
# Akute — Прамяні pt.2 (Sviaci) 4.31
# Жнюв — Засуха 4.37
#PANaNieba feat. Караліна Хімэнэс — Усё будзе добра 4.04
#Naka feat. Вайцюшкевіч — У баі 3.58
# Miascovyja — Якое завецца 3.19
#Рокаш — Крылы 4.05
# ZnaROCK — Я эма, мама 3.57
#Neuro Dubel — Ленін 3.11
# Фіолет — Месца пакуты 3.34
# Ilo & Friends — Сланечнікі 4.19
# Цукерка — Краіна белая 4.43
#Ляпіс Трубяцкой — Грай 4.11
## Экспэртная рада
* Адам Глёбус
* Віта Раманенка
* Ігар Бабкоў
* Сяргей Дубавец
* Алег Хаменка
* Алесь Бяляцкі
## Дадатковыя зьвесткі
* Кружэлка мае бонусную сэкцыю з 30 лепшых песень у MP3
* Падтрымку праекту рабіла грамадзкая кампанія «Будзьма беларусамі!»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Шосты Прэм’ер-Тузін, Вігма, 2011 — «Будзьма беларусамі!»

Катэгорыя:Беларускія супольныя музычныя праекты
Аляксандар Мэхія

**Алякса́ндар Мэхі́я** (;  11 ліпеня 1988 году, Арэналь-дэль-Сур, Калюмбія) — калюмбійскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Калюмбіі.

## Кар’ера
Прафэсійную кар’еру пачаў у клюбе «Дэпортэс Кіндыё», за які правёў 7 гадоў. У 2011 годзе знаходзіўся ў арэндзе ў клюбе «Онсэ Кальдас». У 2012 годзе далучыўся да складу клюбу «Атлетыка Насьяналь», разам зь якім станавіўся чэмпіёнам Калюмбіі. Пасьля таго як Макнэльлі Торэс сышоў з клюбу, Мэхія стаў капітанам каманды. У 2015 годзе перайшоў у мэксыканскі клюбу «Мантэрэй».

У нацыянальнай зборнай Калюмбіі дэбютаваў у 2012 годзе ў матчы адборачнага турніру да чэмпіянату сьвету супраць зборнай Пэру.

## Дасягненьні
**«Атлетыка Насьяналь»**:
* Чэмпіён Калюмбіі: 2013(а), 2013(к), 2014(а)
* Уладальнік Кубка Калюмбіі: 2012, 2013
* Уладальнік Супэркубка Калюмбіі: 2012
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2016

**«Лібэртад»**:
* Чэмпіён Парагваю: 2021(а)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Калюмбійскія футбалісты
Салаўі

Назву **Салаўі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Салаўі — вёска ў Завуцьцеўскім сельсавеце Мёрскага раёну
** Салаўі — былы хутар у Павяцкім сельсавеце Мёрскага раёну
** Салаўі — вёска ў Пастаўскім раёне
** Салаўі — былы хутар у Пастаўскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Салаўі — вёска ў Астравецкім раёне
** Салаўі — вёска ў Гарадзенскім раёне
** Салаўі — былая вёска ў Сьвіслацкім раёне

* Менская вобласьць:
** Салаўі — вёска ў Валожынскім раёне
** Салаўі — вёска ў Клецкім раёне
** Салаўі — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Салаўі — пасёлак ва Ўзьдзенскім раёне

## Іншае
* Салаўі — урочышча ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Салавей
* Салаўёва
* Салаўёў
* Салаўёўка
* Салаўінае
* Салаўіная
* Салаўіха
Першая прафэсійная ліга чэмпіянату Баўгарыі па футболе

**Першая прафэсійная ліга** (у 1948—2016 гадах — *група А*) — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Баўгарыі. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 16 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону клюбы, які занялі апошнія месцы, пераводзяцца ў Другую прафэсійную лігу, а іх месца займаюць найлепшыя каманды другога дывізіёну. Дзейным чэмпіёнам зьяўляецца клюб «Лудагорац» з Разграду.

## Чэмпіёны
* ЦСКА Сафія — 31 тытул
* Леўскі Сафія — 26
* Лудагорац Разград — 14
* Славія Сафія — 7
* Лякаматыў Сафія, Літэкс Ловэч — 4
* Уладзіслаў Варна — 3
* Боцеў Плоўдзіў — 2
* Спартак Варна, Чорнае Мора Варна, Спартак Плоўдзіў, Лякаматыў Плоўдзіў, Берое Стара Загора, Этыр Вэліка-Тырнава, АС-23 Сафія, Спортклюб Сафія — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Баўгарыі па футболе
Вітаўка

Назву **Вітаўка** маюць:

* Вітаўка — колішняе места, а цяпер частка Мікалаева (Украіна)
* Вітаўка — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Вітаўка — вёска ў гміне Рачкі Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва Польшчы
* Вітаўка — сяло ў Почапскім раёне Бранскай вобласьці Расеі
Статут аўтаноміі Галісіі (1936)

**Стату́т аўтано́міі Галі́сіі 1936 ро́ку** — статут аўтаноміі, які цалкам абапіраўся на рэфэрэндум 28 чэрвеня, але не атрымаў зацьвярджэньня ў парлямэнце праз грамадзянскую вайну ў Гішпаніі, а таксама з-за таго, што Галісія кантралявалася паўстанцамі з пачатку баявых дзеяньняў.

Працэс галісійскай аўтаноміі быў праведзены першапачаткова рэспубліканцамі з Аўтаномнай Галісійскай рэспубліканскай арганізацыі (ORGA), у тым ліку нацыяналістамі Вільярам Понтэ і Лоіса Пенья Нова. ORGA заўсёды меў большасьць у камісіях, сходах і г. д. да 1932 року. Тым ня менш, паколькі праект ня быў зацьверджаны законам у Асамблеі муніцыпалітэтаў, якая праводзілася ў Сант’яга-дэ-Кампастэла ў канцы 1932 року, Галісійская партыя стала падбухторшчыкам і рухаючай сілай працэсу, асабліва ў падрыхтоўцы і распрацоўцы плебісцыту 1936.

## Крыніцы

## Літаратура
* Alfonso Bozzo, Alfonso. «Estatuto de Autonomía», na *Gran Enciclopedia Galega*, s. v. «Estatuto», Lugo, 2003.
* Beramendi, Justo. *A Autonomía de Galicia*. Cadernos do Museo do Pobo Galego 13, Santiago 2005.
* Castelao. *Diario 1921*, Editorial Galaxia, Vigo, 1977.
* Monteagudo, Henrique (coord.). *Obras [Castelao]*, Galaxia, Vigo, 2000.
* Cores Trasmonte, Baldomero. «O Estatuto de Autonomía de Galicia (1932—1936) Os Documentos Oficiais», FOESCA, Santiago, 1998, ISBN 978-84-605-7632-7.
* Salgado, Fernando. ''El Estatuto gallego del 36'', Tiempo de historia. Año II, n.22, 1976.
* Villares, Ramón (coord.). «Vota o Estatuto», en *Galicia siglo XX*, *La Voz de Galicia*, 2004.
* ''Galicia. Estatutos de Autonomía 1936 e 1981''. Parlamento de Galicia, 2011. ISBN 978-84-7836-095-6

## Вонкавыя спасылкі

* ''Estatuto de Autonomía de Galicia'', Enciclopedia Galega Universal, en liña.
* ''Galicia conmemora hoy el 50º aniversario…'', El País, 28/06/1986 .
* ''O referendo da autonomía de Galicia frustrada pola ditadura…'', Xornal.com, 01/07/2011.
* ''De como un fraude electoral salvó la vida a Castelao'', 28/06/2011, Atlántico Diario. 
* Alfonso Bozzo: «El Estatuto de 1936 y la oposición gallega», en ''Triunfo digital'' 720, 13.11.1976, 41-42

Катэгорыя:Падзеі 1936 году
Катэгорыя:Гішпанская палітыка
Отакар Яраш

**О́такар Я́раш** (;  — 8 сакавіка 1943) — камандзір роты 1-га Чэхаславацкага пяхотнага батальёну, першы іншаземец, уганараваны званьнем Герой Савецкага Саюзу.

## Жыцьцяпіс
Отакар Францішак Яраш нарадзіўся ў месьце Лоўні ў Аўстра-Вугоршчыне (цяпер ў Усьцецкім краі Чэхіі) ў сям’і паравознага качагара. Па нацыянальнасьці чэх.

Скончыў Праскі электратэхнічны тэхнікум, у 1933 року паступіў у школу унтэр-афіцэраў у Трнаве, а ў 1937 року — у вайсковую вучэльню ў Граніцы-на-Мораве ў Паўночнай Маравіі. У 1939 пасьля акупацыі Чэхаславаччыны нацысцкай Нямеччынай эміграваў у Польшчу, а з пачаткам Другой сусьветнай вайны ў Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік.

У лютым 1942 року ў Бузулуку зь ліку чэхаславакаў пачаў фармавацца 1-ы чэхаславацкі батальён. Отакар Яраш быў прызначаны камандзірам 1-й роты гэтага батальёну. 30 студзеня 1943 батальён быў накіраваны на фронт і ўлучаны ў склад 25-й гвардзейскай стралковай дывізіі Варонескага фронту.

8 сакавіка 1943 батальён прыняў першы бой зь немцамі пад вёскай Сакалова Зьміеўскага раёну Харкаўскай вобласьці. А 13-й гадзіне блізу 60 танкаў і некалькі бронетранспартэраў ворага атакавалі вёску. У хадзе бітвы ваяры роты Отакара Яраша падбілі 19 танкаў і 6 бронэтранспартэраў з аўтаматчыкамі. Было зьнішчана каля 300 жаўнераў і афіцэраў суперніка. Сам Яраш быў двойчы паранены, аднак працягваў камандаваць ротай і весьці агонь па наступе немцаў. Урэшце зь вязанкай гранатаў у рукох ён кінуўся да нямецкага танка, што йшоў на прарыў. Ён загінуў ад стрэлу з танкавага кулямёту, але танк, наехаўшы на ягонае цела, ўзарваўся на гранатах.

Пасьля бітвы надпаручніку Ярашу пасьмяротна было нададзенае званьне капітана.

## Узнагароды

* 17 красавіка 1943 року Загадам Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету СССР Отакару Ярашу першаму з замежных грамадзянаў было прысвоенае званьне Героя Савецкага .
* Ордэн Леніна.
* Ордэн Белага льва «За перамогу» 1-й ступені.

## Памяць
* У Празе імем капітана Яраша названая адна з набярэжных.
* Імем Яраша названыя вуліцы ў Бузулуку, Харкаве, Палтаве, Днепрапятроўску, Карлавых Варах.
* У месьце Мельнік (Чэхія) ўсталяваны помнік.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Героі краіны 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лоўнях
Катэгорыя:Чэхаславацкія вайскоўцы
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Асобы на марках
Хуан Мануэль Варгас

**Хуа́н Мануэ́ль Ва́ргас** (;  5 кастрычніка 1983 году, Ліма, Пэру) — пэруанскі футбаліст, паўабаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Пэру.

## Кар’ера
### Клюбная
Кар’еру футбаліста распачаў у клюбе «Ўнівэрсытарыё», выхаванцам якой і зьяўляецца. Дэбютаваў за клюб у 2002 годзе. У хуткім часе Варгас стаў ключавым гульцом каманды, чым зацікавіліся прадстаўнікі аргентынскага клюбу «Калён». У новым клюбе паўабаронца хутка стаў гульцом асноўнага складу і выканаўцам стандартных стрэлаў. Напачатку 2006 году цікавасьць да гульца мелі ангельскі «Портсмут» і італьянская «Катанія», апошняя выкупіла кантракт пэруанца за 3,5 млн эўра.

У складзе «Катаніі» Варгас дэбютаваў у таварыскай гульні супраць «Палерма», які скончыўся перамогай «Катаніі» зь лікам 5:1. А ў афіцыйным матчы Варгас упершыню згуляў 1 кастрычніка 2006 году ў матчы Сэрыі А супраць «Фіярэнтыны», які скончыўся разгромам «Катаніі» зь лікам 0:3. У цэлым, першы сэзон для Варгаса прайшоў досыць роўна, ён здолеў замацавацца ў асноўным складзе, не зважаючы на тое, што першапачаткова запрашаўся ў клюб у якасьці дублёру.

Пасьля некалькіх выдатных сэзонаў на гульца зьвярнулі ўвагу шэраг клюбаў. 17 траўня 2008 году паведамлялася, што Варгас пагадзіўся падпісаць кантракт з мадрыдзкім «Рэалам». Аднак 5 ліпеня ён далучыўся да складу «Фіярэнтыны», якая выклала за паўабаронца 12 млн эўра.

### Міжнародная
У нацыянальнай зборнай Пэру Варгас дэбютаваў 13 кастрычніка 2004 году ў адборачным матчы чэмпіянату сьвету 2006 году супраць зборнай Парагваю, які скончыўся зь лікам 1:1. Варгас выйшаў зь першых хвілінаў і правёў на пляцоўцы ўвесь матч.

## Дасягненьні
**«Унівэрсытарыё»**:
* Чэмпіён Пэру: 2002(а)

**Пэру**:
* Бронзавы прызэр Кубка Амэрыкі: 2011, 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на Transfermarkt
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Пэруанскія футбалісты
Асвальда Віскаронда

**Асва́льда Віскаро́нда** (;  31 траўня 1984 году, Каракас, Вэнэсуэла) — былы вэнэсуэльскі футбаліст, абаронца. Колішні гулец нацыянальнай зборнай Вэнэсуэлы.

## Кар’ера
Асвальда зьяўляецца выхаванцам футбольнага клюбу «Каракас», за які пачаў выступаць з 2003 году. З 2004 году рэгулярна ўдзельнічаў у складзе каманды ў нацыянальных і міжнародных спаборніцтвах. У 2007 годзе перайшоў у склад аргентынскага клюбу «Расарыё Сэнтраль», аднак у клюбе ня здолеў замацавацца і быў вымушаны вярнуцца ў «Каракас». У 2009 годзе зноўку паспрабаваў свае сілы за мяжой, пераехаўшы ў парагвайскі клюб «Алімпія», а пасьля далучыўся да калюмбійскага клюбу «Онсэ Кальдас». Дэбютаваў у калюмбійскім клюбе 1 лютага 2010 году ў матчы чэмпіянату краіны супраць «Рэал Картахэны». Са студзеня па жнівень 2011 году абаронца выступаў на радзіме за каманду «Дэпартыва Ансоатэгі», пасьля чаго зьехаў у Аргентыну ў клюб «Алімпа». Першы матч у чэмпіянаце Аргентыны 23 жніўня 2011 году ў трэцім туры апэртуры супраць клюбу «Калён». Напачатку 2012 году далучыўся да мэксыканскага клюбу «Амэрыка», але праз палову году адправіўся ў арэнду ў аргентынскі клюб «Лянус». Улетку 2013 году Віскаронда стаў гульцом францускага клюбу «Нант».

За нацыянальную зборную Вэнэсуэлы выступаў з 2004 году.

## Дасягненьні
**«Каракас»**:
* Чэмпіён Вэнэсуэлы: 2003(а), 2004(к), 2007(к)

**«Онсэ Кальдас»**:
* Чэмпіён Калюмбіі: 2010(ф)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на Transfermarkt
* Профіль на Soccerway
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Вэнэсуэльскія футбалісты
Гозьная

**Го́зьная** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Гво́зна*) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова (солтыства Патока).

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Праабражэньня Гасподняга на Таплянах). Невялікая частка насельніцтва вёскі каталікі (парафія Божага Провіду ў Міхалове), пераважна з польскай нацыянальнай ідэнтыфікацыяй.

## Гісторыя
Вёска існавала ўжо на пачатку 17 стагодзьдзя, была заснаваная ў межах Блудоўскай пушчы і была часткаю малынскага маёнтку. У 1678 г. пражывала тут 8 мужыцкіх сем’яў, а ў 1763 г. ужо 18. Пасьля 1810 г. тутэйшыя мужыкі працавалі ў тапалянскім фальварку. Да 1845 г. колькасьць сем’яў ўзрасла да 25 сем’яў, у тым ліку была адна жыдоўская. У міжваенны пэрыяд Гозьная прыналежала да гміны Заблудаў Беластоцкага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 191 жыхароў (27 палякаў-каталікоў і 164 праваслаўныя беларусы). Пасьля Другой сусьветнай вайны Гозьная была далучаная да гміны Міхалова. У 1950 г. пражывала тут 170 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гміна Міхалова
Катэгорыя:Беластоцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Заляшаны (Беластоцкі павет)

**Заляша́ны** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Зале́шана* або *Зале́шаны*) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці каталікі (парафія Перамяненьня Панскага ў Ялаўцы), пераважна польскай нацыянальнай ідэнтыфікацыі. Невялікую частку складаюць праваслаўыя (прыход Узьнясеньня Крыжа Гасподняга ў Ялаўцы) зь беларускай нацыянальнай ідэтыфікацяй.

## Гісторыя
Першыя хаты Заляшанаў зьявіліся на пачатку 16 ст. пры ваўкавыска-белськім гасьцінцы. У 1631 г. пражывалі тут 71 сем'і і была гэта самая вялікая вёска ў ялаўскім старастве. Акрамя мужыкоў пражывалі тут м.ін. ялаўскі цівун (наглядчык маёнтку) Адам Каралевіч, русіноўскі цівун Шымка Бараўнік і бондары Мікалай Ячэніц і Мацей Амброзенін. Пасьля войнаў паловы 17 ст. Заляшаны былі зьнішчаннымі, у 1701 г. пражывалі тут толькі 34 сем'і, а да 1764 г. іхняя колькасьц узрасла толькі да 39. Да 1857 г. колькасьць населніцтва вёскі ўзрасла да 413 чалавек, але эпідэмія халеры з 1860 г ізноў забрала больш за палавіну жыхароў. У 1915 г. большасьць з тадышніх 115 сем'яў заляшанцаў падалося ў бежанства ў Расею. У міжваенны пэрыяд Заляшаны прыналежалі да гміны Ялаўка  Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 531 жыхароў (439 каталікоў, 91 праваслаўных і 1 габрэй; акрамя габрэя ўсе жыхары былі пагалоўна запісаныя палякамі). Пасьля Другой сусьветнай вайны Цісоўка была далучаная да гміны Міхалова. Пасьля 1944 г. Заляшаны першапачаткова знайшліся ў межах БССР, але пасьля канчатковага правядзеньня дзяржаўнай мяжы ў 1947 г. адышлі да Польшчы. У 1946 г. у Заляшанах пражывала 603 чалавек і з таго маменту колькасьць насельніцтва сістэматычна спадае. Пасьля Другой сусьветнай вайны Заляшаны ўваходзяць у склад гміны Міхалова.

## Заўвагі

## Зноскі

Катэгорыя:Беластоцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Аляксандар Уліцёнак

**Аляксандар Леанідавіч Уліцёнак** ( 21 лютага 1954, в. Ракузаўка, Магілёўскі раён) — беларускі грамадзкі дзеяч, журналіст, рэдактар, заснавальнік і выдавец газэты «Свободные новости плюс» (раней — «Свободные новости»).

У 1980 г. скончыў журфак БДУ. Ад 1980 г. карэспандэнт, загадчык аддзелу газэты «Звязда». У 1986—1993 гг. — уласны карэспандэнт газэты «Правда» па БССР.

У 1991 г. разам з адзінадумцамі з газеты «Звязда» заснаваў газэту «Свободные новости». У 1993—1997 гг. — галоўны рэдактар газэты «Свободные новости».

У 1997—2002 гг. — прэзыдэнт ЗАТ «СНА», ад 2002 па цяперашні час — дырэктар, намесьнік дырэктара ТАА «СНплюс».

У 2005—2010 гг — рэдактар ранішняга этэру «Радыё Свабода».

Сябра БАЖ.

## Узнагароды
* Ляўрэат прэміі Ленінскага камсамолу імя Веры Харужай.
* Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь за 1992 г. у галіне журналістыкі за кнігу публіцыстыкі «Іншадумцы».

## Крыніцы
* Centrum Naukowo-Analityczne „Białoruska Perspektywa”: Kto jest kim w Białorusi. Białystok: Podlaski Instytut Wydawniczy, 2000, s. 313, seria: Biblioteka Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska – Białoruś. ISBN 83-913780-0-4.

## Вонкавыя спасылкі
* Аляксандар Уліцёнак на Беларускай палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія рэдактары
Зборная Армэніі па футболе

**Зборная Армэніі па футболе** — прадстаўляе Армэнію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Футбольная фэдэрацыя Армэніі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Футбольнай фэдэрацыі Армэніі
Армігер

**Армігер** — у геральдыцы асоба, якая мае права карыстацца гербам (напрыклад, насіць зброю, «збраяносец») альбо па спадчыне, у якасьці дарунку, пасьвячэньня ці прыняцьця гербу. Такую асобу называюць **армігераванай**.

## Этымалёгія
Лацінскае слова *armiger* літаральна азначае «збраяносец». у высока- і позьнесярэднявечнай Ангельшчыне слова азначала слугу эсквайра вышэй за рыцара, але з уласным гербавым чынам.

## Крыніцы

## Літаратура
* Coss, Peter R. «Knights, esquires and the origins of social gradation in England.» *Transactions of the Royal Historical Society*, Sixth Series, 5 (1995): 155-78.

Катэгорыя:Геральдыка
Пянькі

**Пянькі́** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Пенькі́*) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова.

значак|зьлева|Крыж у вёсцы.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці праваслаўыя (прыход прыход сьв. Міколы Чудатворцы ў Міхалове) зь беларускай нацыянальнай ідэтыфікацяй. Каталікі (парафія Божага Провіду ў Міхалове) складаюць меншую частку насельніцтва. У іх пераважна польская нацыянальная ідэнтыфікацыя.

## Гісторыя
Пянькі былі заснаваныя праўдападобна ў палове 18 ст. у межах гарадоцкае воласьці, але ўжо на пачатку 19 ст. былі прыпісаныя да двару Нязбудка, якія дзяржаў Севярын Міхалоўскі. У 1845 г. пражывала тут 340 чалавек, а да 1905 г. колькасьць насельніцтва ўзрасла да 883 чалавек. У 1912 г. была тут адчыненая першая школа, якую пенькаўцы пабудавалі за ўласныя сродкі. У 1915 г. 99 сем'яў з 102 пражываючых у Пяньках падалося ў бежанства ў Расею (вяртаньне прадаўжалася ажно да 1923 г.). У міжваенны час (1921&mdash;1939 г.г.) Пянькі прыналежалі да гміны Міхалова Беластоцкага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 291 жыхароў (43 каталікі і 248 праваслаўных, усе пагалоўна запісаныя былі палякамі). У міжваенны час дзейнічалі тут карпаратыўныя банк, малочны завод і крама. 

### 1939&mdash;1944
У час Другой сусьветнай вайны некалькі жыхароў Пенькаў было расстрэляных немцамі за супрацоўніцтва з савецкімі партызанамі.

### Пасьля 1945 году
У 1945 г. Надзея і Іван Азяблы зарганізавалі тут беларускі калектыў, які выстаўляў песы Я. Купалы і выконваў беларускія пецьні. Калектыў праіснаваў да пачатку 1980-х гадоў.

Янка Язябла зь вёскі Пянькі. Ён разам з жонкаю быў членам гуртка БГКТ. Янка Азябла дзейнічаў у беларускім руху ў міжваеннае Польшчы. Караўся за сваю беларускую дзейнасьць. Пасьля 1945 году аднавіў сваю дзейнасьць. З часу стварэньня БГКТ стаў членам таварыства. Янка Азябла стаў адказным за Беластоцкі павет. Меў сваю зямлю з гаспадаркаю. Старшыняваў у драматычным і сьпявацкім гуртках самадзейнасьці. Пра яго пісаў Сакрат Яновіч:

Гэта я ад яго сьцяміў, што лепей стварыць пару жыцьцёздольных гурткоў БГКТ, чымсьці пару фармальных, папяровых. На такую арганізацыйную філясофію крывіліся шэфы, але не націскалі.
 

## Крыніцы

Катэгорыя:Беластоцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Казімерова

**Казімеро́ва** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Казьмеро́во*) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова.

Побач зь вёскай працякае рака Супрасьль.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці каталікі (парафія Божага Провіду ў Міхалове), палякі. Меншую частку насельніцтва складаюць этнічныя беларусы, у большасьці праваслаўныя (прыход сьв. Міколы Чудатворцы ў Міхалове).

## Гісторыя
Вёска Казімерова пачалася будавацца ў 1923 годзе, калі асаднікі з цэнтральнай Польшчы выкупілі ад уладальнікаў Геранімова невялікі фальварак Казімерова. У міжваенны пэрыяд Казімерова прыналежала да гміны  Міхалова Беластоцкага павету Беластоцкага ваяводзтва. У адрозьненьне ад іншых вёсак Міхалоўскай гміны ў пасьляваенны час Казімерова разрасталася (з 76 чалавек у 1950 г. да 139 у 1990 г.), а не зьмяншалася.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гміна Міхалова
Катэгорыя:Беластоцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Тыльвіца

**Тыльвіца** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Тыльві́ца*) — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Міхалова.

Побач зь вёскай знаходзяцца вытокі ракі Супрасьль.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі каталікі (парафія сьв. Пятра і Паўла ў Заблудаве) з польскай нацыянальнай ідэнтыфікацыяй і этнічныя беларусы, у большасьці праваслаўныя (прыход Праабражэньня Гасподняга ў Тапалянах).

## Гісторыя
Тыльвіцкая Воля была заснаваная праўдападобна на пачатку 18 ст. на землях забудаўскіх маёмасьцяў Радзівілаў. У 1674 г. пражывала тут 8 сем'яў, а ў 1763 г. 13. Пад канец 18 ст. Тыльвіца была ўключаная ў склад новага фальварку Тыльвіца (на месцы сёньняшняга прысёлку Тыльвіца-Маёнтак), а раней уваходзіла ў малынскага фальварку. У міжваенны пэрыяд Тыльвіца прыналежала да гміны Заблудаў Беластоцкага павету  Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 56 жыхароў (10 палякаў-каталікоў і 46 праваслаўных беларусаў). Пасьля Другой сусьветнай вайны Тыльвіца была далучаная да гміны Міхалова.

## Зноскі

Катэгорыя:Беластоцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Вязанка

Назву **Вязанка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Вязанка — вёска ў Койданаўскім раёне
** Вязанка — вёска ў Менскім раёне

## Глядзіце таксама
* Вяз
* Вязавая
* Вязавец
* Вязавіца
* Вязань
* Вязаў
* Вязаўка
* Вязаўкі
* Вязаўніца
* Вязаўцы
* Вязаўшчына
* Вязкі
* Вязовец
* Вязок
* Вязынка
* Вязынь
* Вязычын
* Вязычыно
* Вязычынь
* Вязьзе
* Завязьзе
Кальварыйскі сквэр

**Кальварыйскі сквэр** — сквэр у Фрунзэнскім раёне Менску. Тэрыторыя сквэру абмежаваная вул. Кальварыйскай, праездам Кальварыйскім і Кальварыйскімі могілкамі.

## Гісторыя
У XVIII ст. на ўзгорку, што разьмяшчаўся на Ракаўскім гасьцінцы (раён цяперашняй вуліцы Кальварыйскай), адкрыліся каталіцкія могілкі. Назва могілак паходзіць з лацінскай мовы й перакладаецца, як чэрап, лысая гара, што для хрысьціян разумеецца як Галгофа..

Паводле сьведчаньняў беларускага падарожніка Паўла Шпілеўскага яшчэ ў сярэдзіне XIX ст. могілкі атачаў «арэхавы лес, багаты на грыбы і ягады». У «Сьпісе домаўладальнікаў… г. Менску», які датычыцца 1866—1867 рокаў, згадваецца «*Кальварыя ([[урочышча]]) — 6 дамоў*».

У сувязі з ростам места ў пачатку XX ст. Кальварыя ўвайшла ў склад Менску, у пятую паліцэйскую частку. Гэтую ж назву атрымала навакольнае прадмесьце, праз якое праходзіла Кальварыйская вуліца.

17 ліпеня 2009 року Менскім гарадзкім Саветам дэпутатаў сквэру была афіцыйна нададзена назва «сквэр Кальварыйскі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Сады і паркі Менску
Помнік Адаму Міцкевічу (Менск)

**По́мнік Ада́му Міцке́вічу** — помнік польскаму паэту беларускага паходжаньня, дзеячу нацыянальна-вызвольнага руху Адаму Міцкевічу ў Менску. Помнік месьціцца ў сквэры Адама Міцкевіча на Гарадзкім вале, каля скрыжаваньня вуліц Няміга й Раманаўская слабада. Адкрыцьцё помніка адбылося 6 кастрычніка 2003 року. Аўтарамі помніка зьяўляюцца Аляксандар Фінскі, Андрэй Засьпіцкі й Георгі Фёдараў.

## Гісторыя
З ініцыятывай усталяваць помнік у Менску выступіла польская дыяспара. Як варыянт быў прапанаваны бюст паэта, выкананы яшчэ ў XIX стагодзьдзі. Аднак з-за таго, што работа была выканана ў выглядзе прысьценнай скульптуры, гэта значыць з абрэзанай сьпінаю, і насіла камэрны характар, усталяваць яе на вуліцы было немагчыма. У адкрыцьці помніка прымалі ўдзел дыяпляматы й палітыкі Беларусі й Польшчы, у тым ліку тагачасны старшыня Савету Рэспублікі Генадзь Навіцкі й маршалак Сэнату Польшчы Лонгін Пастусяк, а таксама амбасадары абедзьвюх краін.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Міцкевіч
Менск
Катэгорыя:2003 год у Менску
Катэгорыя:Творы Андрэя Засьпіцкага
Катэгорыя:Творы Аляксандра Фінскага
Абакан

**Абака́н** (, ) — места ў Расеі, сталіца Хакасіі.

## Мінулае
У 1780-я гады існавала вёска Вусьць Абаканскае, дзе ў 19 стагодзьдзі была земская ўправа хакасаў. У 1931 годзе Абакан стаў местам. З 1930 году места стала сталіцай Хакаскай аўтаномнай вобласьці. Цяпер места — сталіца Хакасіі.

## Разьмяшчэньне
Места знаходзіцца ў вусьці ракі Абакан, якая цячэ ў раку Енісей. Плошча места 112,38 км².

## Насельніцтва
Насельніцтва Абакану складае 176 200 чалавек.

## Прамысловасьць
Абакан сучаснае места з разьвітою прамысловасьцю. Маюцца заводы па рамонце цягнікоў. Ёсьць прадпрыемствы харчовае, лёгкае галінаў.

## Чыгунка
Для места мае вялікае значэньне чыгунка, што злучае Абакан зь местамі Масква, Краснаярск, Новакузьнецк, Барнаул, Іркуцк і г. д..

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Месткая ўправа Абакана
* Статут места Абакан
* Цікавасьці места Абакан
Хакасы

**Хака́сы** (саманазва *тадар*, мн. л. *тадарлар*; састарэлае — **мінусінскія татары**, **абака́нскія (енісе́йскія) татары**, **а́чынскія татары**) — цюркскі народ Расеі, што жыве ў Хакасіі і сумежных абласьцях Расеі — Тува, Краснаярскі край, Кемераўская вобласьць і Алтайскі край. Вера маецца свая «мясцовая» і праваслаўныя расейцы спрабуюць распаўсюдзіць праваслаўе..

## Падзел хакасаў
Хакасы дзеляцца на некалькі частак паводле гаворкі::
* качынцы (*хааш, хаас*) — першыя згадкі ў 1608 годзе.
* койбалы (*хойбал*) — нейснуючая зараз частка хакасаў;
* кызыльцы (*хызыл*) — частка хакасаў, што жыве ля ракі Чорны юс;
* сагайцы (*сағай*) — нейснуючая частка хакасаў. Узгадваюцца ў 1620 годзе, як людзі, што ня плацяць даніны расейскаму цару.

## Лічэбнасьць хакасаў у Хакасіі ў 1926—2010 гадах
Колькасьць хакасаў паводле перпісу 2010 году складае 72 959 чалавек.

## Можна чытаць
* Бахрушин С. В. Енисейские киргизы в XVII в. // Научные труды III. Избранные работы по истории Сибири XVI—XVII вв. Ч. 2. История народов Сибири в XVI—XVII вв. М.: Издательство Академии Наук СССР, 1955.
* Козьмин, Николай Николаевич|Козьмин Н. Н. Хакасы: историко-этнографический и хозяйственный очерк Минусинского края. — Іркутск: Изд. Иркут.секции науч. работников Рабпроса, 1925. — Х, 185 с — (Краеведческая сер. № 4 / под ред. М. А. Азадовского; вып. V). — Библиогр. в примеч. в конце каждой гл.
* Баскаков Н. А. Тюркские языки, М., 1960, 2006
* Текин Т. Проблема классификации тюркских языков // Проблемы современной тюркологии: материалы II Всесоюзной тюркологической конференции. — Алма-Ата: Наука, 1980 — С. 387—390
* Языки мира. Тюркские языки, Бишкек, 1997

## Глядзіце таксама
* Хакасы
* Д. М. Карачаков, С. А. Угдыжекаў. Хакасы
* Вербицкий В. И. Словарь алтайского и аладагского наречий тюркского языка, Казань, 1884
* Агляд народаў Томскае вобласьці, 2004
* Документальный фильм «Дети белой волчицы»

Катэгорыя:Цюрскія народы
Сьцяг Абакану

**Сьцяг Абакану** — сымбаль места Абакану (Хакасія, Расея). Ён быў ухвалены 29 красавіка 2003 году.

## Апісаньне
Сьцяг места Абакану ўяўляе сабой белае палотнішча з суадносінамі вышыні й даўжыні 2:3, у дзерава дзьве стужкі чырвонага й сіняга колеру з шырынёю 0,2 ад памеру палотнішча. У сярэдзіне палотнішча выява герба места Абакану. Колеры ўзяты са сьцягу Расеі. Белы колер азначае еднасьць й сілу Расеі, сьвятасьць, чысьціню. Чырвоны — мужнасьць, сілу. Сіні — вернасьць, паданасьць.

## Глядзіце таксама
* Герб Абакану

## Крыніцы

Катэгорыя:Абакан
Абакан
Беларускі дзяржаўны тэатар лялек

**Беларускі дзяржаўны тэатар лялек** — вядучы дзяржаўны лялечны тэатар у сталіцы Беларусі, горадзе Менску, самая старая й галоўная дзіцячая тэатральная сцэна краіны.

## Агульныя дадзеныя
Беларускі дзяржаўны тэатар лялек разьмешчаны ў цэнтральнай частцы Менску ў памяшканьні кінатэатра «Піянэр» па адрасе: *вул. Энгельса, буд. 20, Менск (Беларусь)*.

Глядацкая заля тэатру разьлічаная на 277 месцаў.

Дзеючы дырэктар установы — заслужаны дзяяч культуры Рэспублікі Беларусь Яўген Клімакоў.

Спэктаклі ў тэатры адбываюцца на дзьвюх дзяржаўных мовах — беларускай і расейскай.

## Кіраўніцтва
* Міхаіл Бабушкін (1940—1947) — мастацкі кіраўнік
* Аркадзь Аркадзьеў (1951—1955) — мастацкі кіраўнік
* Анатоль Леляўскі (1956—1986) — галоўны рэжысэр
* Аляксей Леляўскі (з 1986) — галоўны рэжысэр

## Рэпэртуар
Спэктаклі для дзяцей, вечаровыя спэктаклі для дарослых.

## Гастролі
Тэатар гастраляваў у Баўгарыі, Бэльгіі, Нямеччыне, Латвіі, Летуве, Нідэрляндах, Польшчы, Расеі, Сэрбіі, Славеніі, Францыі, Харватыі, Чарнагорыі, Эстоніі. Напрыклад, у 2012 року спэктакль «Чаму старэюць людзі» быў паказаны на фэстывалі «Залатая маска» у праграме МАСКА PLUS

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэатры Менску
Катэгорыя:Тэатры лялек Беларусі
Одзэмак

**О́дзэмак** (, ) ці **Гайдук** () — славацкі мужчынскі народны танец, выконваецца ў памеры ²/<sub>4</sub> ва ўмераным тэмпе.

Танец вядомы паўсюдна ў Славаччыне, але найбольш распаўсюджаны ў цэнтральнай і паўночна-ўсходняй частцы краіны, а таксама ў Мараўскай Валахіі (Чэхія).

## Мінуўшчына
Упершыню одзэмак згаданы ў крыніцах у 1514 року. Першапачаткова выконваўся жаўнерамі, пастухамі ды збойцамі, на старадаўніх выяваў танцоры трымаюць у рукох меч, валашку, кій ці іншую зброю.

Папулярнасьць танец здабыў у XVI—XVIII стагодзьдзях, калі яго пачала танчыць арыстакратыя.

Першапачаткова одзэмак выконваўся пад дуду,  і барабан, пазьней пад акампанэмэнт смычковых інструмэнтаў.

## Апісаньне
Назва танцу паходзіць ад словаў *od zeme* ().

Одзэмак пераважна адзіночны танец, магчымыя варыянты ў квартэтах, групах, у рэдкіх выпадках — парамі і з удзелам жанчынаў. Адметнай асаблівасьцю одзэмку ёсьць акрабатычныя і віртуозныя рухі танцораў у спалучэньні з баявымі элемэнтамі: выканаўцы могуць карыстацца валашкамі, кіямі, сякерамі, косамі, венікамі, ды нават галаўнымі ўборамі ці бутэлькамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Нацыянальны танец Славаччыны — Одзэмак 
* Апісаньне танцу  // Comenius
* «Танец зь сякерамі»: Частка 1, Частка 2 

Катэгорыя:Славацкія народныя танцы
Чэмпіянат Эўропы па баскетболе сярод жанчынаў 2015 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па баскетболе сярод жанчынаў]] 2015 року**, ці проста **Жаночы Эўрабаскет 2015 року** — 35-е кантынэнтальнае спаборніцтва жаночых зборных, якое ладзілася пад эгідай ФІБА Эўропы з 11 да 28 чэрвеня. Чэмпіянат праходзіў у Вугоршчыне і Румыніі. Гэтую спартовую падзею ўпершыню ў гісторыі ладзіла больш чым адная краіна.

Зборная Сэрбія ўзяла першы тытул у гісторыі, адолеўшы ў фінальным матчы супраціў зборнай Францыі зь лікам 76:68.

## Выбары гаспадара
Спачатку шэсьць фэдэрацыяў-сябраў выказалі намер арганізаваць турнір, сярод якіх Беларусь і Летува надалі сумесную заяўку, а таксама былі Вугоршчына, Ізраіль, Сэрбія і Гішпанія. Пазьней Летува адмовілася ад пляну сумеснай заяўкі.

Канчатковая пастанова была зацеьверджаная радай дырэктароў ФІБА Эўропы 18 сьнежня 2011 году на паседжаньні ў Мюнхэне. Большасьць галасоў былі аддадзеныя на карысьць Вугоршчыны. Прэзыдэнт ФІБА Эўропы Оляфур Рафнсан выказаў меркаваньне, што гэта быў выдатны выбар, бо Вугоршчына мае традыцыі ў баскетболе, і асабліва ў жаночым. Атыла Чэнэ, дзяржаўны міністар спорту зь Міністэрства нацыянальных рэсурсаў, таксама быў задаволены, заявіўшы, што чэмпіянат Эўропы будзе выдатнай магчымасьцю для мадэрнізацыі і пашырэньня інфраструктуры краіны, бо за мэту Вугоршчына стаць пашырэньне інвэставаньня ў спорт, а баскетбол — гэта асноўны камандны від спорту. Ён таксама зазначыў, што хацеў бы скараціць разрыў паміж баскетболам і гандболам у рамках сваёй краіны.

Румынская фэдэрацыя баскетболу абвесьціла, што рада дырэктароў ФІБА Эўропы пагадзілася на тое, каб Румынія сумесна правяла жаночы чэмпіянат Эўропы 2015 году поруч з Вугоршчынай. Першапачаткова Вугоршчына надала заяўку як адзіная краіна-гаспадыня. Згодна з аб’явай Румынія плянавала ўжыць пляцоўкі ў Клуж-Напоцы, Арадзі і Тымішаары.

## Пляцоўкі

## Кваліфікаваныя зборныя

## Першы этап

### Група A


### Група B


### Група C


### Група D


## Другі этап

### Група E


### Група F


## Фінальны этап
Усе матчы фінальнага этапу былі згуляныя ў Будапэшце.

## Становішча камандаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

2015
Катэгорыя:2015 год у баскетболе
Катэгорыя:2015 год у Вугоршчыне
Катэгорыя:2015 год у Румыніі
Катэгорыя:Спартовыя спаборніцтвы ў Вугоршчыне
Катэгорыя:Спартовыя спаборніцтвы ў Румыніі