Патрыцыя Гайсьміт

**Патрыцыя Гайсьміт** (; пры нараджэньні *Мэры Патрыцыя Пленгман*; 19 студзеня 1921, Форт-Ўэрт, Тэхас, ЗША ― 4 лютага 1995, Лякарна, Швайцарыя) ― амэрыканская пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Патрыцыя Гайсьміт нарадзілася ў мястэчку Форт-Ўэрт (штат Тэхас), але спачатку выхоўвалася бабуляй па матчынай лініі і жыла ў Нью-Ёрку (пазьней яна назвала гэты час «маленькім пеклам»), а пазьней у маці Мэры Коўтс (13 верасьня 1895 году — 12 сакавіка 1991 году) і айчыма Стэнлі Гайсьміта (Мэры пабралася зь ім шлюбам у 1924 годзу), якія былі прафэсійнымі акторамі. Маці Патрысіі разьвялася з бацькам Джэем Бэрнардам Пленгманам (1889—1975) за 10 дзён да нараджэньня дачкі.

Юная Гайсьміт мела даволі напружаныя адносіны з маці, часта крыўдзіла айчыма, хоць пазьней часта спрабавала перацягнуць яго на свой бок у сварках з маці. Як распавяла сама Гайстміт, яе маці прызналася, што спрабавала перапыніць цяжарнасьць, выпіўшы шкіпінар. Гайсьміт так і не прызвычаілася да такіх адносінаў любові—нянавісьці, якія перасьледвалі яе да канца жыцьця і апісаныя ёю ў апавяданьні «Чарапаха» (пра хлопчыка, які забіў маці). Бабуля навучыла Патрыцыю чытаць у раньнім дзяцінстве. Гайсьміт праштудыявала бібліятэку маці і айчыма. Ва ўзросьце васьмі гадоў Гайсьміт адкрыла для сябе кнігу Карла Мэнінгера «Чалавечы розум» і захапілася абследаваньнем пацыентаў з псыхічнымі разладамі, такімі як піраманія і шызафрэнія.

Па словах біёграфа пісьменьніцы Эндру Ўілсана ў кнізе «Прыгожы цень», жыцьцё Гайсьміт было няпростым: яна была алькагаліцай, і ейныя раманы не доўжыліся больш за пару гадоў, а сучасьнікам і знаёмым яна наогул здавалася чалавеканенавісьніцай і жорсткім чалавекам. Яна аддавала перавагу таварыству жывёлаў, а не людзей. Разам зь ёй жылі каты і сьлімакі. Апошнія, па словах Гайсьміт, ўсялялі ў яе дзіўны спакой, у садзе пісьменьніцы было некалькі сотняў гэтых малюскаў, часам яна нават брала некаторых зь іх з сабой у падарожжы. Патрыцыя Гайсьміт не была замужам і ня мела дзяцей. У пісьменьніцы былі як лезьбійскія, так і гетэрасэксуальныя повязі, раманы. Адзін зь вядомых усім раманаў зьвязаў яе з амэрыканскай пісьменьніцай Мэрыджэйн Мікер ().

Гайсьміт была зацятай атэісткай. Нягледзячы на тое, што яна лічыла сябе лібэралкай і ў школьныя гады ладзіла з афра-амэрыканскімі студэнтамі, у наступныя гады яна лічыла, што амэрыканскія мурыны вінаватыя ў крызе сацыяльнага забесьпячэньня ў ЗША. А таксама яна не любіла карэйцаў, таму што «яны елі сабак». Патрыцыя Гайсьміт называла сябе сацыял-дэмакраткай. Яна верыла ў амэрыканскія дэмакратычныя ідэалы і ў «абяцаньні» гісторыі ЗША, але таксама вельмі крытычна ставілася да рэальнасьці культуры і зьнешняй палітыкі краіны 20-га стагодзьдзя. Пачынаючы з 1963 году яна пражывала выключна ў Эўропе. Яна захавала грамадзянства Злучаных Штатаў, нягледзячы на падатковыя штрафы, на якія яна горка скардзілася, жывучы шмат гадоў у Францыі і Швайцарыі.

Памерла 4 лютага 1995 году ў Лякарна (Швайцарыя) ад леўкеміі.

## Творчасьць
Паўтаральныя матывы ў прозе Патрыцыі Гайсьміт ўключаюць каханьне, нянавісьць, апантанасьць або рэўнасьць. У сваіх творах яна засяроджвалася не столькі на апісаньні злачынстваў, колькі на псыхалагічных асновах выканаўцаў і іх псыхалёгіі.

У 1950 годзе яна скончыла раман «Незнаёмцы ў цягніку», які быў экранізаваны Альфрэдам Гічкокам у 1951 годзе пад назвай «Незнаёмцы зь цягніку». У 1955 годзе выйшла адна з самых папулярных ейных кнігаў «Таленавіты містэр Рыплі». Вялікі посьпех падштурхнуў пісьменьніцу працягнуць сэрыю раманаў, прысьвечаную герою Тому Рыплі. «Цана солі» вылучаецца ў творчасьці Гайсьміт, якая складаецца ў асноўным з дэтэктыўных раманаў. «Цана солі» таксама вядомы як «Кэрал» ― гэта лезьбійскі раман натхнёны досьведам аўтаркі. Ён вылучаўся сярод іншых раманаў пра гомасексуальныя адносіны перш за ўсё разьвянчаньнем стэрэатыпаў і завяршэньнем гісторыі гэпі-эндам.

Па-беларуску раманы пісьменьніцы не даступныя. Некалькі апавяданьняў Гайсьміт былі перакладзеныя Ўладзімерам Шчасным, напрыклад «Гальштук Ўудра Ўільсана».

## Творы

### Раманы
* Strangers on a Train (1950)
* The Price of Salt (1952) (як Клэр Морган)
* The Blunderer (1954)
* Deep Water (1957)
* A Game for the Living (1958)
* This Sweet Sickness (1960)
* The Cry of the Owl (1962)
* The Two Faces of January (1964)
* The Glass Cell (1964)
* A Suspension of Mercy (1965) (The Story-Teller in the U.S.)
* Those Who Walk Away (1967)
* The Tremor of Forgery (1969)
* A Dog’s Ransom (1972)
* Edith’s Diary (1977)
* People Who Knock on the Door (1983)
* Found in the Street (1986)
* Small g: a Summer Idyll (1995)

### Зборнікі апавяданьняў
* Eleven (1970)
* Little Tales of Misogyny (1975)
* The Animal Lover’s Book of Beastly Murder (1975)
* Slowly, Slowly in the Wind (1979)
* The Black House (1981)
* Mermaids on the Golf Course (1985)
* Tales of Natural and Unnatural Catastrophes (1987)
* Chillers (1990)
* Nothing That Meets the Eye: The Uncollected Stories (2002)
* Under a Dark Angel’s Eye: The Selected Stories of Patricia Highsmith (2021).

### Эсэ і артыкулы
* «The Sense of Form», The Writer, January 1948
* «Suspense in Fiction», The Writer, December 1954
* «Not-Thinking with the Dishes» (1982), Whodunit? A Guide to Crime, Suspense and Spy Fiction
* «Scene of the Crime» (1989), Granta, Issue No. 29, Winter.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гальштук Вудра Вільсана
* Аўдыё-інтэрвію на BBC.

Катэгорыя:Літаратаркі ЗША
Катэгорыя:Памерлі ад леўкеміі
Катэгорыя:Атэісты ЗША
Катэгорыя:Аўтары дэтэктыўнай прозы