Пагост (Аршанскі раён)

**Паго́ст** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Задроўеўскага сельсавету. Вёска стаіць на правым беразе ракі Адраў, за 16 км на захад ад Воршы,  за 4,5 км на поўдзень ад міжнароднай аўтамагістралі Берасьце — Смаленск (у межах Беларусі — аўтамагістраль ). Мясцовая дарога Н3167 з мастом цераз раку злучае вёску з шашой М1 і чыгуначным прыпынкам *Пагост* (сучасная назва *Сонечны*) на чыгунцы Ворша — Менск за 1,5 км на поўдзень. 

## Назва
Пагост: адміністрацыйна-падатковая адзінка альбо сяло з царквой .

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Вёска Пагост вядома з XVI ст. ў маёнтаку Машкова Аршанскі павет, Віцебскае ваяводзтва, уласьнікі ў 1567 годзе С. Гамшэй і Л. Роскі. У XVII ст. у маёнтаку Ламачына, уладаньне аршанскага калегіюма езуітаў, Аршанскі павет. Касьцёл, пабудаваны ў 1630 годзе. Пасьля спусташальнай вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадах езуіты знайшлі толькі папялішчы і руіны. Місія ў Пагосьце атрымала новы касьцёл і некаторыя будынкі у 1685 годзе. Маскавіты ў 1712 гг. разрабавалі хутар Пагост. З 1760 году адзін з аршанскіх езуітаў прапаведаваў пры касьцёле ў вёсцы Пагост

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
З 1772 году — Копыскі павет, Аршанская правінцыя, Магілёўская губэрня.  Пры канцы XVIII ст. сяло Пагост, вёскі Ламачына й Зайцава ўладаньне аршанскіх езуітаў, касьцёл, панскі двор, млын на 2 колы.
З 1861 году сяло Пагост ў Бараньскай воласьці Аршанскага павету Магілёўскай губерні.
У 1910 годзе вёска ў Пагосьцінскім селянскім таварыстве (вёскі Зайцава, Ламачына, Пагост), сялянам належыла 634 дзесяцін зямлі на  68 гаспадарак. Вёскі Пагост, Зайцава, Ламачына ў Аршанскай рыма-каталіцкай парафіі (усяго 985 чалавек)

## Насельніцтва
* XVIII стагодзьдзе: 1784 год — 28 гаспадарак; 132 мужчыны і 138 жанчын (Копыскі павет);
* XX стагодзьдзе: 1999 год — 134 чалавекі; 1910 год — 68 двароў, 213 мужчын, 223 жанчыны;
* XXI стагодзьдзе: 2018 год — 57 гаспадарак; 89 чалавек; 2010 год — 83 чалавекі.

## Славутасьці
* *[[Гарадзішча (археалягічны аб’ект)|Гарадзішча]]* за 1 км на поўнач ад вёскі, паміж 2 ярамі, ва ўрочышчы Тарэлка, за 200 м ад левага берага ракі Адроў. Узвышаецца над узроўнем ракі да 20 м. Пляцоўка памерам 70×45 м апускаецца ў паўднёвым і паўднёва-ўсходнім напрамках. 3 напольнага (паўночпа-заходняга) боку ёсьць роў глыбінёй да 3 м і вал вышынёй да 2,5 м. 3 паўднёва-ўсходняга боку пляцоўка была ўмацавапа ровам глыбінёй да 3 м, шырынёй каля 10 м. Выявіў у 1928—30 гг. Ісак Сербаў, абсьледавалі ў 1971 г. Леанід Побаль, у 1981 г. Міхаіл Лашанкоў. Культурны пласт да 0,7 м. У шурфе памерам 1х1 м, закладзеным у паўночна-ўсходняй частцы гарадзішча, знойдзены абпаленыя камяні, абломкі ляпных гладкасьценных пасудзін.
* *[[Курган]]ны могільнік-1*. За 0,5 км на поўнач ад вёскі, па левым беразе ракі Адроў. 2 насыпы вышынёй 3,5 і 4,5 м, дыямстрам 15 і 20 м.
* *[[Курган]]ны могільнік-2*. За 1,5—2 км па поўдзень ад вёскі, каля чыгуначнаё станцыі. 3 насыпы дыямэтрам 8; 10 і 13 м, вышынёй 0,7; 2,5 і 3 м. Выявіў і абсьледаваў могільнікі ў 1981 г. Міхаіл Лашанкоў. Раскопкі не праводзіліся.
* *Помнік* — скульптура жаўнера ў цэнтры вёскі, пастаўлены ў 1965 годзе на магіле 8 вайсковых, што загінулі ў баях 1941 й 1944 гадах. 

## Страчаная спадчына
* Каталіцкі касьцёл. Пагосцкі касьцёл у дваццатым стагодзьдзі рамантавалі й нарэшце вырашылі пабудаваць новы каменны, але ня сталася. Даніла Васілеўскі ў 1926 годзе пісаў у артыкуле  «З матэрыялаў да архэалёгічнай карты Аршанскае акругі», што з заходняга боку вёскі Пагост захаваліся сьляды будынкаў старадаўняй культурнай гаспадаркі ксяндзоў-езуітаў XVII— XVIII ст. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Пагост. //  С. 159.
* Пагост. //  С. 510, 511.
* 
*  
* 

Катэгорыя:Задроўеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Аршанскі езуіцкі калегіюм