Дзед Талаш

**Дзед Талаш**, сапр. **Васіль Ісакавіч Талаш** (1844, Навасёлкі, Петрыкаўскі раён — 23 жніўня 1946, Навасёлкі) — удзельнік просавецкага партызанскага руху ў польска-савецкай і нямецка-савецкай войнах, герой аповесьці Якуба Коласа «Дрыгва», фігура савецкай прапаганды.

## Жыцьцяпіс
У 1919 годзе селянін Васіль Талаш стварае партызанскі атрад, які змагаецца з польскім войскам. Напрыканцы лістапада 1919 году ў Навасёлках спынілася каманда польскіх маракоў, якія па загадзе Юзафа Пілсудзкага павінны былі пашырыць сваю ваенную флятылію на Прыпяці ў раёне Турава, Петрыкава, Мазыра. Сумесным ударам атрада чырвонаармейцаў і партызанаў Васіля Талаша ўсе матросы ў Навасёлках былі забітыя.

Пасьля вайны — старшыня Навасёлкаўскага сельсавету у БССР, дэлегат VIII Зьезду Саветаў Петрыкаўскай вобласьці. З дакумэнтаў вядома, што Талаш неаднаразова на працягу некалькіх гадоў зьвяртаўся ў савецкія органы з патрабаваньнем узнагародзіць сябе ордэнам Чырвонага Сьцяга. Супрацоўнічаў з ЧК, дапамагаючы выкрываць нібыта замежных шпіёнаў і шкоднікаў. Нейкі час тэрарызаваў Якуба Коласа, патрабуючы частку ганарару за «Дрыгву». У той самы час яшчэ ў 1936 годзе Васіль Талаш не запісаўся ў калгас і жыў адзінаасобнікам.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны затрыманы немцамі як бальшавік, аднак здолеў выкруціцца, спаслаўшыся на тое, што змагаўся з палякамі — ворагамі немцаў. Пазьней сышоў у савецкія партызаны. Па іншых зьвестках, знойдзеных у архівах: «*В части использования в партизанском движении ряда лиц, указанных в Вашем решении, дед Талаш дал свое согласие участвовать в партизанском отряде — после того, как ему дали гектар покоса, до этого Талаш не соглашался, чувствовал себя обиженным, так как в прошлом его сняли с работы лесника, хотели изъять у него корову*».

У студзені 1943 году з вострава Зыслаў, што на Любаншчыне, выпраўлены на самалёце ўглыб СССР.

У Маскве наведваў фабрыкі, заводы, дзяржаўныя ўстановы, вайсковыя часьці з агітацыйнымі расказамі пра баявыя справы беларускіх савецкіх партызан. Жыў у гатэлі «Масква», дзе сустрэўся зь Якубам Коласам. Гэтая сустрэча был зьнята на кінакамэру.

Напрыканцы 1943 году Талаш вяртаецца ў толькі зноў занятую савецкімі войскамі Навабеліцу, ускраек Гомелю, пасьля перабраўся ў родную вёску Навасёлкі, дзе і жыў да канца жыцьця.

Васіль Талаш пахаваны на петрыкаўскіх гарадзкіх могілках, на магіле ўсталяваны помнік.

## Узанагароды
* Ордэн Чырвонага сьцяга

## Памяць

* Дзед Талаш стаўся героем аповесьці Якуба Коласа «Дрыгва»
* Кампазытар Анатоль Багатыроў у 1939 стварыў опэру «У пушчах Палесься»
* Помнік Дзеду Талашу ўсталяваны ў Менску
* У вёсцы Навасёлкі ў хаце Талаша цяпер працуе музэй прысьвечаны яго жыцьцю
* У 2011 годзе на падставе аповесьці зьняты 4-сэрыйны фільм «Талаш»

## Дадатковыя зьвесткі
### Раман «Дрыгва»
* У рамане «Дрыгва», дзед Талаш мае імя Рыгор.
* Таксама ў творы зьменены імёны Талашовых сыноў: малодшага Панаса насамрэч звалі Дзьмітрыем, а старэйшага Максіма — Данілам.
* Сапраўдны Дзед Талаш нарадзіўся ў вёсцы Навасёлкі, а ў рамане названа вёска Вепры.
* Якуб Колас падчас напісаньня «Дрыгвы» ня быў знаёмы з Талашом, а твор пісаў на падставе нататкаў, якія перадаў яму ўдзельнік беларуска-ўкраінскай экспэдыцыі

## Крыніцы

## Літаратура
* Мікалай Жыгоцкі «Легендарны дзед»

## Вонкавыя спасылкі
* «Музы і свінні»-2. «Кліа, муза Гісторыі» Успаміны літаратараў пра побыт Талаша ў Маскве пад час вайны.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1844 годзе
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Памерлі 23 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1946 годзе