Касьцёл Маці Божай Ружанцовай і кляштар дамініканаў (Горадня)

**Касьцёл Маці Божай Ружанцовай і кляштар дамініканаў** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Горадні. Знаходзіцца ў цэнтры места, на рагу гістарычнай Віленскай і Дамініканскай вуліцаў. Твор архітэктуры барока і клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс Гарадзенскага дамініканскага кляштару складаўся з касьцёла і двух кляштарных карпусоў з брамай. У 1840 годзе ўлады Расейскай імпэрыі ліквідавалі кляштар, а ў 1875 годзе зруйнавалі касьцёл (захаваліся падмуркі і левая частка).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Кляштар дамініканаў у Горадні заснавалі ваявода амсьціслаўскі Фрыдэрык Сапега і яго жонка Крыстына з Пацеяў. Гэтую фундацыю ў 1633 годзе пацьвердзіў кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза. Тады ж пад кляштар прыстасавалі адну з камяніцаў на Віленскай вуліцы.

Па вайне Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў праводзілася маштабная рэканструкцыя кляштарнага комплексу. У апошняй чвэрці XVII ст. пры кляштары пачала дзеяць школа, якая ў 1748—1749 гадох атрымала статус вышэйшай школы. У 1690-я гады пачалася рэканструкцыя касьцёла, скончаная ў 1708 годзе. У 1780-я гады яшчэ адзін мураваны кляштарны корпус збудавалі на Дамініканскай вуліцы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Горадня апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У пачатку XIX ст. пры дамініканскім кляштары дзеялі вышэйшая школа, гімназія, павятовая і парафіяльная школы. У гэтых установах было 336 навучэнцаў, працавала 18 настаўнікаў. Шырокую вядомасьць атрымала дамініканская бібліятэка, а таксама фізычная лябараторыя.

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1840 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар, у мурах якога адкрылася мужчынская гімназія. Касьцёл працягваў дзеяць як гімназічны. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1870 годзе расейскія ўлады гвалтоўна зачынілі касьцёл, будынак якога перарабілі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы), а ў 1875 годзе, увогуле, зьнішчылі будынак касьцёла з выняткам аднаго крыла з боку гімназіі.

### Найноўшы час
За часамі міжваеннай Польскай Рэспублікі ў кляштарным корпусе на Дамініканскай вуліцы разьмяшчаўся магістрат, за савецкім часам — жылы дом.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — помнік архітэктуры барока. Гэта была 3-нэфавая 2-вежавая базыліка з паўкруглай апсыдай. Малітоўная заля і апсыда накрываліся агульным дахам, а вышыня апсыды была аднолькавай з вышынёй цэнтральнага нэфу. Апсыда аддзялялася ад нэфу падпружнай аркай. Кампазыцыя галоўнага фасада, падзеленая антаблемэнтам на тры ярусы, аздаблялася жалезнымі крыжамі на вежах і атыкам. Пад касьцёлам былі сутарэньні, куды вялі драўляныя ўсходы. Тут знаходзілася крыпта (капліца дзеля ганаровых пахаваньняў). Закрысьція зь печчу і скарбніца далучаліся да будынка кляштару. Дзьверы касьцёла, зробленыя з магутных дошак, аздабляла жалезная акоўка.

Хоры для манахаў разьмяшчаліся за галоўным алтаром і былі драўлянымі, а над бабінцам знаходзіліся вымураваныя з цэглы музычныя хоры, аздобленыя драўлянай разьбой. Інтэр’ер аздаблялі 11 алтароў з маляванымі абразамі. Тут жа захоўваліся партрэты фундатараў касьцёла — Сапегаў. У касьцёле ў час літургіі выкарыстоўваліся шмат каштоўных рэчаў: больш за 100 срэбных манстранцыяў, пушак і келіхаў, звыш 200 падсьвечнікаў, кандэлябраў і лямпаў, зробленых з шкла, мэталу і керамікі. Інтэр’ер скарбніцы і закрысьціі аздаблялі 9 маляваных шафаў.

### Кляштар
Кляштарны корпус на Віленскай вуліцы — помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 2-павярховы будынак П-падобнай канфігурацыі. Архітэктурным дэкорам надзяляецца вулічны працяглы фасад, цэнтральная частка якога вылучаецца шырокім рызалітам з трыкутным франтонам. Бакавыя крылы апярэзваюцца прафіляваным карнізам і міжпавярховым пасам, апрацоўваюцца пілястрамі ў прасьценках прастакутных аконных праёмаў, дэкаруюцца трыкутнымі сандрыкамі. Зьменены плян — галерэйны з 1-баковым разьмяшчэньнем клясаў.

Кляштарны корпус на Дамініканскай вуліцы  — помнік архітэктуры барока. Гэта прастакутны ў пляне 2-павярховы аб'ём пад 2-схільным дахам, закрыты на тарцовым фасадзе фігурным франтонам, дэкараваным валютамі, над 4-пілястравым рызалітам. Фасады рытміна падзяляюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Horadnia, Daminikanski. Горадня, Дамініканскі (1856).jpg|1856 г.
Horadnia, Vilenskaja, Daminikanski. Горадня, Віленская, Дамініканскі (1856).jpg|1856 г.
Horadnia, Daminikanski. Горадня, Дамініканскі (1856) (2).jpg|1856 г.
Horadnia, Daminikanski. Горадня, Дамініканскі (1856) (3).jpg|1856 г.


Horadnia, Daminikanski. Горадня, Дамініканскі (1856) (4).jpg|1856 г.
Horadnia, Kalučynskaja, Daminikanski. Горадня, Калючынская, Дамініканскі (N. Orda, 1861-69).jpg|Н. Орда, 1861—1869 гг.
Horadnia, Daminikanski. Горадня, Дамініканскі (K. Heine, 1875).jpg|1875 г.
Horadnia, Daminikanski. Горадня, Дамініканскі (K. Heine, 1875) (2).jpg|1875 г.


### Гістарычныя здымкі

Horadnia, Vilenskaja, Daminikanski. Горадня, Віленская, Дамініканскі (1865).jpg|1865 г.
Horadnia, Vilenskaja, Daminikanski. Горадня, Віленская, Дамініканскі (1900).jpg|1900 г.
Horadnia, Vilenskaja, Daminikanski. Горадня, Віленская, Дамініканскі (1902).jpg|1902 г.
Horadnia, Vilenskaja-Daminikanskaja. Горадня, Віленская-Дамініканская (1907).jpg|1907 г.


Horadnia, Vilenskaja-Daminikanskaja. Горадня, Віленская-Дамініканская (1907) (2).jpg|1907 г.
Horadnia, Vilenskaja-Daminikanskaja. Горадня, Віленская-Дамініканская (1901-14).jpg|да 1915 г.
Horadnia, Vilenskaja-Daminikanskaja. Горадня, Віленская-Дамініканская (L. Gelgor, 23.05.1910).jpg|Л. Гелгар, 23 траўня 1910 г.
Horadnia, Daminikanskaja. Горадня, Дамініканская (09.1915).jpg


Horadnia, Vilenskaja-Daminikanskaja. Горадня, Віленская-Дамініканская (09.1915).jpg|верасень 1915 г.
Horadnia, Daminikanskaja, Brama. Горадня, Дамініканская, Брама (1915) (2).jpg|1915 г.
Horadnia, Daminikanskaja. Горадня, Дамініканская (1916).jpg|1916 г.
Horadnia, Vilenskaja, Daminikanski. Горадня, Віленская, Дамініканскі (1916).jpg|1916 г.


Horadnia, Daminikanskaja, Brama. Горадня, Дамініканская, Брама (1915-17).jpg|1915—1917 гг.
Horadnia, Daminikanskaja. Горадня, Дамініканская (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Horadnia, Daminikanskaja. Горадня, Дамініканская (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Horadnia, Vilenskaja-Daminikanskaja. Горадня, Віленская-Дамініканская (1915-18).jpg|1915—1918 гг.


Horadnia, Vilenskaja, Daminikanski. Горадня, Віленская, Дамініканскі (1916).jpg|1916 г.
Horadnia, Daminikanskaja. Горадня, Дамініканская (03.1926).jpg|сакавік 1926 г.
Horadnia, Vilenskaja, Daminikanski. Горадня, Віленская, Дамініканскі (1921-39).jpg|да 1939 г.
Horadnia, Daminikanskaja. Горадня, Дамініканская (1930-39).jpg|1930-я гг.


### Сучасныя здымкі

Гродно ул.Советская 03.jpg|Корпус на гістарычнай Віленскай
Гродна 2015. Савецкая, 6.jpg|Фрагмэнт корпуса на Віленскай
Гродно ул.Советская 02.jpg|Корпус на Дамініканскай


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Горадня
Горадня
Катэгорыя:Касьцёлы Горадні
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі