Ломніцкі маніфэст

**Ломніцкі маніфэ́ст** () — заява славацкіх дзеячоў мастацтва, накіраваная на пашырэньне ўплыву нацыянал-сацыялістычнай ідэалёгіі на культуру.

## Напярэдадні

Пасьля славацка-нямецкіх перамоваў у Зальцбургу, якія прывялі да ўзмацаваньня пранямецкага крыла Глінкавай партыі, было пастаноўлена, што славацкія пісьменьнікі й прадстаўнікі культуры таксама павінныя праяўляць любоў да новага рэжыму.

Таму міністар унутраных справаў, галоўны камандовец Глінкавай гвардыі й кіраўнік аддзелу прапаганды Аляксандар Мах сабраў вялікую сустрэчу прадстаўнікоў культурнага жыцьця ў Татранскай Ломніцы.

## Сход
Пасьля перамоваў у Зальцбургу нацыянал-сацыялістычная ідэалёгія таксама пачынае прапагандавацца ў славацкім мастацтве, і менавіта гэта абмяркоўваецца на канфэрэнцыі дзеячоў культуры ў Татранскай Ломніцы. На думку ейных ўдзельнікаў, славацкаму нацыянал-сацыялізму трэба актыўна прапагандавацца ў грамадзкім жыцьці, у тым ліку ў сфэры культуры й адукацыі.

Паводле гісторыка Івана Камэнца: «*На дзею было запрошана шмат людзей, туды ішоў, той, хто хацеў. Нехта зь перакананасьці, нехта зь цікаўнасьці, нехта, магчыма, нават пад уплывам палітычных пажаданьняў урадавых элітаў*». Але на сустрэчу не прыйшлі ні Юзэф Цыгэр Гронскі, ні Конштантын Чулен, якія адкрыта сымпатызавалі Цісаваму рэжыму.

На сустрэчы пісьменьнікаў 31 жніўня быў складзены Ломніцкі маніфэст, у якім яго падпісанты высока ацанілі славацкі нацыянал-сацыялізм, бо «*ён найлепшым чынам адпавядае патрэбам славацкага жыцьця*» ().

Пад дакумэнтам падпісаліся каля 20 чалавек, у тым ліку Ян Смрэк, Валянцін Бэньяк і Міла Урбан. Паводле Камэнца, яны зрабілі гэта добраахвотна, хоць і адчувалі ціск палітычнай улады, а менавіта Аляксандра Маха. Радыкальны міністар унутраных справаў любіў кантактаваць з мастацкімі коламі (былі чуткі, што ён часта дыскутаваў у кавярнях з інтэлектуаламі-камуністамі Ўладам Цьлемэнцісам і Лацам Новамэскім) і ўцягнуў у палітыку некалькі чалавек.

## Праява ў мастацтве
Праграма пабудовы нацыянал-сацыялістычнай культуры характарызуецца галоўным чынам вяртаньнем да т.зв. адметнасьці, задушэньнем народных, фальклёрных матываў з мэтай узмацненьня нацыянальнага характару славацкага мастацтва й ілюзіі зьдзейсьненай тысячагадовай барацьбы славакаў за незалежнасьць.

Псэўдарамантычная, ідэалістычная інтэрпрэтацыя нацыянальнага міту вядзе да ідылічнага вяртаньня да продкаў і да выбарачнага стварэньня пакутніцкай сьмерці герояў мінуўшчыны (Прыбіна, Сьвятоплук, стараславянскія й кірыла-метадычная традыцыі). У ім падкрэсьліваецца старажытнасьць нацыі, народжанай «старажытным духам народу», і нязьменнасьць ладу жыцьця, які доўжыцца стагодзьдзямі.

Таксама з-за таго, што афіцыйныя ўяўленьні пра тое, якім павіннае быць мастацтва ў  «новых» умовах, былі цьмянымі й супярэчлівымі, сетка «дзіравага таталітарызму» змагла месцамі прапусьціць новыя мастацкія ініцыятывы.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Jeden národ, jedna strana, jeden vodca
*[Тэкст маніфэсту (па-славацку)](https://sk.wikisource.org/wiki/Ohlas_slovensk%C3%BDch_kult%C3%BArnych_pracovn%C3%ADkov_z_Tatranskej_Lomnice_z_31._08._1940_s_prihl%C3%A1sen%C3%ADm_sa_k_z%C3%A1sad%C3%A1m_nacizmu_(tzv._Lomnick%C3%BD_manifest))

Катэгорыя:Жнівень 1940 году
Катэгорыя:Славацкае мастацтва
Катэгорыя:Першая Славацкая Рэспубліка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1940 годзе
Катэгорыя:1940 год у Славаччыне