Браніслаў Залескі

**Бранісла́ў Фра́нцавіч Зале́скі** (21 чэрвеня 1820, мястэчка Вызна, Слуцкі павет Менскай губэрні, Расейская імпэрыя — 2 студзеня 1880, Мэнтона, Францыя) — беларускі і польскі мастак, пісьменьнік. Сябра-карэспандэнт Кракаўскай акадэміі мастацтваў (1873).

Карыстаўся псэўданімам «*[[Ліцьвіны|Lićwin]]*» (чым засьведчыў традыцыйнае беларускае вымаўленьне гістарычнай саманазвы беларусаў) поруч з .

## Біяграфія
Паходзіў з шляхты. Атрымаў хатнюю адукацыю, прайшоў курс гімназіі. У 1837 годзе паступіў у Дэрпцкі ўнівэрсытэт, браў удзел у нелегальных студэнцкіх гуртках. У наступным годзе за ўдзел у гуртку польскіх студэнтаў, зьвязаным з кансьпіратыўнай арганізацыяй Шымана Канарскага, арыштаваны ўладамі Расейскай імпэрыі. Па двух гадох зьняволеньня высланы ў Чарнігаў (высылка працягвалася да 1845 году).

Адбыўшы пакараньне, пасяліўся ў Вільні і наладзіў зьвязак з удзельнікамі вызвольнага руху. У 1846 годзе другі раз арыштаваны расейскімі ўладамі, высланы служыць шарагоўцам у Асобным Арэнбурскім корпусе. У 1848—1856 гадох служыў у другім, чацьвертым і дзявятым лінейных батальёнах.

У лістападзе 1849 году ў Арэнбурзе пазнаёміўся і пасябраваў з Тарасам Шаўчэнкам, яны ліставаліся ў 1853—1859 гадох. У гэты час украінскі мастак намаляваў Браніслава Залескага на карціне «Шаўчэнка сярод таварышаў».

Пазьней «за выдатна дбайную службу» атрымаў годнасьць унтэр-афіцэра. У 1853 годзе, вызначыўшыся пад Ак-Мячэтам, стаў афіцэрам, а 12 чэрвеня 1856 году звольніўся з службы маючы годнасьць прапаршчыка.

Вярнуўся на Радзіму, у колішняе Вялікае Княства Літоўскае. Жыў у радавым маёнтку Рачкавічах пад Слуцкам, таксама ў Дараве пад Баранавічамі, у Менску, каля Горадні. Служыў у рэдакцыйных камісіях (у Менску і Маскве), якія ажыцьцяўлялі падрыхтоўчую працу да сялянскай рэформы 1861 году.

У пачатку 1860 году атрымаў дазвол на выезд за мяжу і ўжо не вярнуўся ў Расейскую імпэрыю. Жыў у Дрэздэне, Рыме і Парыжы. За мяжой падтрымліваў зьвязак з рэвалюцыйнымі арганізацыямі. Сярод іншага, у 1863 годзе дапамагаў закупіць зброю для ўдзельнікаў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў.

З 1866 году быў сакратаром Гістарычна-літаратурнага таварыства і рэдактарам «Штогоднікаў Гістарычна-літаратурнага таварыства» (). Быў сябрам Польскай акадэміі ведаў. З 1873 году сябар-карэспандэнт Кракаўскай акадэміі мастацтваў.

У 1868 годзе стаў дырэктарам Польскай бібліятэкі ў Парыжы.

Ажаніўся зь Міхалінай, дачкой Міхала Дзяконскага, якая атрымала ў спадчыну маёнтак Красьнік.

## Творчасьць
Рабіў малюнкі для Віленскага альбому, які выдаваўся ў 1848—1860-х гадох. Стварыў шэраг малюнкаў пра нацыянальна-вызвольнае паўстаньне 1863—1864 гадоў («Серакоўскі ў турме», 1863 ды іншыя). Выпусьціў ілюстраваныя выданьні «Жыцьцё кіргіскіх стэпаў» (на францускай мове, 1865, Парыж), «Польскія выгнаньнікі ў Арэнбургу» (, 1866). Таксама стварыў афорты «Калізэй у Рыме», «Від Сэн-Мало», пэйзажы («Паток у Тыролі»).

Аўтар і выдавец біяграфічных і мэмуарных працаў, прысьвечаных Адаму Ежы Чартарыйскаму, Гераніму Кайсевічу і Людвіку Арпішэўскаму. Аўтар працаў «Скасаваньне прыгоньніцтва ў Літве» 1868), «З жыцьця ліцьвінкі» (пра мастачку Алену Скірмунт, 1876). Пісаў успаміны.

## Бібліяграфія
* Michał Zaleski, Bronisław Zaleski. Pamiętniki Michała Zaleskiego, wojskowego wielkiego ksiestwa Litewskiego, posła na Sejm czteroletni, 1879.
* Z źycia Litwinki 1827—1874: Z listów i notatek zloźył Bronisław Zaleski. 1876. Беларускі пераклад: «З жыцця літвінкі» (пра Гелену Скірмунт). Менск, 2009.
* La vie des Steppes Kirghizes. Paris, J. B. Vasseur, 1865. Пераклад з францускай: Залесский, Бронислав. Қазақ сахарасына саяхат: Алматы: ӨНЕР, 1991. — 131 бет.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Польскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Польскія літаратары