Арнольд Зомэрфэльд

**Арно́льд Яга́нэс Вільге́льм Зо́мэрфэльд** (; 5 сьнежня 1868, Каралявец — 26 красавіка 1951, Мюнхэн) — нямецкі фізык-тэарэтык і матэматык.

Разам з Максам Плянкам, Альбэртам Айнштайнам ды Нільсам Борам належыць да кола так званых «бацькоў-заснавальнікаў» квантавай фізыкі, якія на пачатку XX стагодзьдзя стварылі новы падмурак сучаснай фізыкі ў выглядзе сучаснай тэарэтычнай фізыкі зь яе галоўным напрамкам — квантаваю мэханікаю і тэорыяю адноснасьці. Зомэрфэльд абагульніў тэорыю Бора на выпадак эліптычных арбіт з улікам рэлятывісцкіх паправак і растлумачыў тонкую структуру спэктраў вадароднага атаму, пабудаваў квантавую тэорыю нармальнага эфэкта Зэемана, усталяваў шэраг спэктраскапічных заканамернасьцяў, увёў галоўны, азімутальны, магнітны, унутраныя квантавыя лікі й адпаведныя правілы адбору.

Акрамя таго, Зомэрфэльд разьвіў паўклясычную тэорыю мэталаў, займаўся праблемамі клясычнай электрадынамікі (дыфракцыя і распраўсюджваньне электрамагнітных хваляў), электроннай тэорыі, спэцыяльнай тэорыі адноснасьці, гідрадынамікі і інжынэрнай фізыкі, матэматычнай фізыкі.

Зомэрфэльд быў ня толькі выдатным навукоўцам, а й таленавітым выкладчыкам. Ён заклаў буйную мюнхэнскую школу тэарэтычнай фізыкі, стварыў шэраг падручнікаў па гэтай дысцыпліне. Мноства ягоных асыстэнтаў, асьпірантаў і вучняў сталі выдатнымі фізыкамі і нобэлеўскімі ляўрэатамі.

Нягледзячы на велізарны аўтарытэт і дасягненьні ў галіне квантавай тэорыі атаму, сам Зомэрфэльд так я ня быў уганараваны Нобэлеўскай прэміяй, хоць вылучаўся на яе 84 разы ў 1917—1951 роках.

Памёр празь некалькі тыдняў пасьля зьбіцьця аўтамабілем на вуліцы. Ягоным імем названы Цэнтар тэарэтычнай фізыкі пры Мюнхэнскім унівэрсытэце.

## Прэміі і ўзнагароды
* Мэдаль Гельмгольца (1917)
* Мэдаль Матэуччы (1924)
* Мэдаль Макса Плянка (1931)
* Мэдаль Лёрэнца (1939)
* Мэдаль Эрстэда (1948)
* Чалец Баварскай (1908), Бэрлінскай, Гётынгенскай акадэмій навук
* Замежны чалец Лёнданскага каралеўскага таварыства (1926), Нацыянальнай акадэміі навук ЗША, Акадэміі навук СССР (чалец-карэспандэнт з 1925, ганаровы чалец з 1929), Акадэміі дэі Лінчэі, , , Аўстрыйскай, Вугорскай і 
* Ганаровыя доктарскія ступені ўнівэрсытэтаў Ростаку, Ахену, Калькуты, Атэн

## Ушанаваньне памяці
* У 1970 року імем Арнольда Зомэрфэльда названы кратэр з адваротнага боку Месяцу
* У ягоны гонар названая малая плянэта (32809) Зомэрфэльд, адкрытая ў 1990 року

## Крыніцы

Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Нордфрыдгоф (Мюнхэн)
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Лёрэнца
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём імя Макса Плянка
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Матэуччы
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Эрстэда
Катэгорыя:Кавалеры Баварскага ордэна Максіміліяна за дасягненьні ў навуцы і мастацтве
Катэгорыя:Замежныя сябры Лёнданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Сябры і сябры-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Ганаровыя чальцы Акадэміі навук СССР
Катэгорыя:Замежныя чальцы Акадэміі навук СССР
Катэгорыя:Нямецкія фізыкі
Катэгорыя:Квантавыя фізыкі
Катэгорыя:Аптычныя фізыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Кёнігзбэрскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Гётынгенскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Мюнхэнскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы кратэр на Месяцы