open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тэадор I (папа рымскі)

**Тэадор I** (; невядома, Ерусалім — 14 траўня 649, Рым) — папа рымскі з 24 лістапада 642 па 14 траўня 649 году. Тэадор нарадзіўся ў сям’і ерусалімскага біскупа, грэка паводле нацыянальнасьці.

## Папская дзейнасьць
Быў абраны папам рашэньнем экзарха Равэнны. Тэадор стала змагаўся з гарэзіяй манафэлітаў, перапісваўся зь бізантыйскім імпэратарам. Ён адмовіўся прызнаць Паўла II Канстантынопальскім патрыярхам, таму што ягоны папярэднік, Пірус, стаў патрыярхам у абыход да правілаў. Тэадор націснуў на імпэратара Канстанта II каб той адклікаў Эктэзіс імпэратара Гэракліюса, паводле якога манафэлітызм рабіўся афіцыйнай формай хрысьціянсва ў Канстантынопалі. У той час як ягоныя намаганьні ня выклікалі вялікага ўплыву на Канстантынопаль, ён павялічыў апазыцыю да гарэзіі на Захадзе, то бок Пірус нават на караткі час адмовіўся ад сваёй гарэзіі ў 645 годзе, але ўсё ж быў адлучаны ад царквы ў 648 годзе. Павал быў адлучаны ў 649 годзе. На Лятэранскім саборы 649 году Тэадор плянаваў асудзіць Эктэзіс, але памёр, не пасьпеўшы склікаць сабор.

## Вонкавыя спасылкі

* Тэадор I. Catholic Encyclopedia
Лосеўцы

**Лосеўцы** — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX стагодзьдзя у Івейскай воласьці Ашмянскага павета Віленскай губэрні. Адносілася да маёнтка Іўе Замойскіх. У 1861 г. 33 рэвіскія душы. У 1897 г. у Ліпнішкаўскай воласьці, 19 двароў, 117 жыхароў. У 1909 г. 25 двароў, 132 жыхары, якія мелі 26 кароў, 17 коней, 114 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. (23 двары, 101 жыхар.) у Ліпніскай гміне Валожынскага, пазьней Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (30 двароў, 117 жыхароў) у Ліпніскаўскім сельсавеце Івейскага раёну. У 1952 г. арганізаваны калгас «Чырвоная зара». 3 1954 г. у калгасе «Авангард». У 1970 г. 88 жыхароў. Пасьля ў складзе калгаса «Радзіма».

## Насельніцтва
* 1999 — 10 двароў, 17 жыхароў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Лосеўцы

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Пакуці (Гарадзенская вобласьць)

**Пакуці** — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
3 12 кастрычніка 1940 г. хутар у Некрашоўскім, з 16 ліпеня 1954 г. у Князікоўскім, затым у Ліпнішкаўскім сельсаветах Івейскага раёну. У 1970 г. 19 жыхароў, у калгасе «Кастрычнік». Пасьля ў складзе калгаса «Маладая гвардыя».

## Насельніцтва
* 1999 — 2 двароў, 5 жыхароў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пакуці

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Пакуці

Назву Пакуці маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]

* Гарадзенская вобласьць:
** Пакуці — вёска ў Івейскім раёне

* Менская вобласьць:
** Пакуці — вёска ў Валожынскім раёне
Мартын V

**Мартын V** (), сьвецкае імя **Адонэ Калёна** (); 1368, Джэнацана, Папская дзяржава — 20 лютага 1431, Рым) — папа рымскі з 11 лістапада 1417 па 20 лютага 1431 году. Мартын стаў першым адзіным папам пасьля расколу, пасьля якога ў адзіны момант існавала нават тры папы адначасова. Адразу ж пасьля абраньня Мартына V саборныя айцы заключылі з рознымі дзяржавамі шэраг дамоваў, якія заклікалі да рэгуляваньня ўнутраных адносінаў паміж царкоўнай герархіяй і сьвецкай уладай. Аднак, гэтыя дагаворы ніколі не былі афіцыйна ратыфікаваныя папствам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мартын V. Catholic Encyclopedia.
Аляксандар IV (папа рымскі)

**Алякса́ндар IV** (), сьвецкае імя **Рынальда ды Джэнэ** (; каля 1185, Папская вобласьць — 25 траўня 1261, Вітэрба, Папская вобласьць) — папа рымскі з 12 сьнежня 1254 па 25 траўня 1261 году. Ня здолеў утрымаць адносна Гагэнштаўфэнаў пазыцыяў, занятых ягонымі папярэднікамі, галоўным чынам Інакенцыюсам IV, і, зь іншага боку, быў занадта слабы для барацьбы з гібэлінамі, якія адрадзіліся пры каралю Манфрэду. Быў выгнаны з Рыму і памёр у Вітэрба.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аляксандар IV. Catholic Encyclopedia
Сакавічы (Гарадзенская вобласьць)

**Са́кавічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Гаўі. Уваходзяць у склад Ліпнішкаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Сака, пазьней Зак (Sacco, Sack) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 2-й палове XVI стагодзьдзя вёска ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У 1598 г. 13 валок зямлі, у складзе фальварку Вігушкі, які адносіўся да маёнтку Іўе. У 1634 г. 12 дымоў, 11 валок зямлі. У сярэдзіне XIX ст. у складзе Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Адносілася да маёнтку Іўе графіні Замойскай. У 1861 г. 28 рэвіскіх душ. Паводле перапісу 1897 г., вёска ў Суботніцкай воласьці, 20 двароў, 83 жыхары, дзейнічалі народнае вучылішча (у 1903 г. 50 вучняў), хлебазапасная крама. У 1905 г. жыхары мелі 175 дзесяцін зямлі, акрамя земляробства займаліся сплавам лесу па р. Гаўя. У 1909 г. 16 двароў, 112 жыхароў.

У 1921—1939 гг. у Суботніцкай гміне Валожынскага, затым Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводства Польшчы. У 1921 г. 19 двароў.

3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (20 двароў) у Галімшчынскім сельсавеце Івейскага раёну. У 1952 г. арганізаваны калгас імя М. І. Кутузава. 3 1954 г. уваходзіць у калгас «Радзіма». 3 2 сьнежня 1961 г. у Ліпнішкаўскім сельсавеце. На 1999 год — 12 двароў 

## Славутасьці
Каля в. Сакавічы знаходзіўся старадаўні могільнік. Другі такі могільнік быў дзесьці ў лесе.

## Насельніцтва
* 1921 год — 91 чалавек
* 1940 год — 120 чалавек
* 1970 год — 57 чалавек
* 1999 год — 19 чалавек
* 2010 год — 7 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сакавічы

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Вільц-71 (футбольны клюб)

«**Вільц-71**» — люксэмбурскі футбольны клюб зь места Вільцу. Заснаваны ў 1971 годзе. Фіналіст Кубка Люксэмбургу (2001).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вільц‎
Вясьнянка

Назву **Вясьнянка** маюць:

* Вясьнянка — рака ў Лагойскім і Менскім раёнах Менскай вобласьці, у вадазборы ракі Ўсяжа, басэйн Дняпра
* Вясьнянка — пасёлак у Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Вясьнянка — мікрараён у Менску
Бельчыца (неадназначнасьць)

Назву **Бельчыца** маюць:

* Бельчыца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, левы прыток Дзьвіны
* Бельчыца — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
Фальварак (неадназначнасьць)

Назву **Фальварак** маюць:

* Фальварак — тып населенага пункту, невялікае сельскае паселішча ў 1—5 двароў
* Фальварак — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Стары Фальварак

## Глядзіце таксама
* Фальваркі
* Фальваркоўцы
Кормі (футбольны клюб)

«**Кормі**» — мальтыйскі футбольны клюб з гораду Кормі. Заснаваны ў 1961 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кормі
Ругель (футбольны клюб)

«**Ругель**» — ліхтэнштайнскі футбольны клюб з гораду Ругелю. Заснаваны ў 1958 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ругель‎
Харытонава

Назву **Харытонава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Харытонава — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласьці
* Харытонава — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Харытон
* Харытонаў
* Харытонаўка
* Харытонаўцы
* Харытоны
Стэфан Лёвэн

Чэль **Стэфан Лёвэ́н** (; нарадзіўся 21 ліпеня 1957 году ў Стакгольме, Швэцыя) — швэдзкі палітык, былы прэм’ер-міністар Швэцыі (з 3 кастрычніка 2014 году да 25 верасьня 2018 году), старшыня Сацыял-дэмакратычнай партыі Швэцыі (з 27 студзеня 2012 году), былы старшыня прафсаюзнага аб’яднаньня IF Metall (з 1 студзеня 2006 па 27 студзеня 2012 году). З моманту пазбаўленьня ад абавязкаў прэм’ер-міністру ўзначальваў пераходны ўрад краіны.

## Біяграфія
Стэфан Лёвэн нарадзіўся ў раёне Аспудэн у паўднёвай частцы Стакгольму, але ягоная маці ня здолела гадаваць адразу двух дзетак-блізьнятаў (бацька Стэфана памёр яшчэ да яго нараджэньня), і ва ўзросьце 10 месяцаў Стэфана Лёвэна ўсынавілі лесаруб зь мястэчка Сунэрста (камуна Салефтэа) Турэ Мэляндэр і ягоная жонка Ірыс. У Мэляндэраў ужо былі дачка і сын.

## Палітычная кар’ера
Натхнёны дзейнасьцю Ўляфа Пальмэ, Стэфан Лёвэн уключыўся ў дзейнасьць швэдзкіх сацыял-дэмакратаў яшчэ з 13-гадовага ўзросту. Пасьля таго, як старшыня партыі Гокан Югольт раптоўна пакінуў сваю пасаду 26 студзеня 2012 году, на наступны дзень яго наступнікам абралі Стэфана Лёвэна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Швэцыі
Катэгорыя:Швэдзкія дыпляматы
Сіпурка (вёска)

**Сіпу́рка** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Вярховіцкі сельсавет.

Месьціцца за 38&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 65&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 21&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск (лінія Берасьце&nbsp;— Беласток). Празь вёску праходзіць мясцовая аўтадарога Н-389 (Амелянец&nbsp;— Ваўкаставец). За 300&nbsp;м на поўдзень ад вёскі працякае рака Сіпурка.

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX стагодзьдзя: вёска ў складзе фальварку Апака маёнтку Капылы у Берасьцейскім павеце Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1845: паводле інвэнтару належала Караліне Пуслоўскай, у вёсцы было 22 двары, 241 жыхар.
* з 1860-х: у Вярховіцкай воласьці.
* 1897: паводле перапісу 34 двары, 227 жыхароў, дзейнічалі хлебазапасная крама, вадзяны млын на рацэ Сіпурка.
* 1905: 220 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, вёска ў Вярховіцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 24 двары, 92 жыхары.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у Амелянецкім сельсавеце Кляшчэльскага раёну Берасьцейскай вобласьці, 234 жыхары.
* 1941—1945: цягам Другой сусьветнай вайны на франтах загінулі 4 жыхары вёскі.
* 1945: у Высокаўскім раёне.
* 1954: у Бушміцкім сельсавеце.
* 1960: 123 жыхары.
* 1962: у Камянецкім раёне.
* 1968: у Каленкавіцкім сельсавеце.

23 чэрвеня 2011 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Каленкавіцкага ў склад Вярховіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 103 жыхары; 1999 год — 49 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 19 двароў, 41 жыхар; 2010 год — 24 жыхары

## Інфраструктура
У складзе СВК «Амелянец».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;84—85.

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў вёсцы Сіпурка

Катэгорыя:Вярховіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Кірые элейсан

**Кірые элейсан** ( — «Госпадзе, зьмілуйся») — адзін з найістотнейшых малітоўных заклікаў у літургіі хрысьціянскіх цэркваў, які выкарыстоўваецца падчас імшы й іншых набажэнстваў, такіх як літанія.

Просьбітная форма сустракаецца ў Старым Запавеце (псальм 40:5; 40:11, Іс. 33:2), а ў зьмененай форме ў псальмах 7:3; 10:14; 31:10; 56:2; 86:3 (нумарацыя паводле Сэптуагінты), а ў Новым Запавеце — у малітве ерыхонскіх сьляпых, зафіксаванай у форме «ἐλέησον ἡμᾶς, Κύριε» (*Памілуй нас, Госпадзе* — Мц. 20:30).

## Гісторыя
«Кірые элейсан» — адзін зь некаторых атрыбутаў, які бярэ свой пачатак на ўсходзе і адтуль прыйшоў у лацінскі і амбрасіянскі абрады. Упершыню занатаваны ў форме адказу люду на заклік дыякана ў апісаньні Этэрыі — найранейшай вядомай сьведкі, якая апісала ерусалімскую літургію канца IV стагодзьдзя. Такі тып літанійнае малітвы найпраўдападобней паўстаў у Антыёхіі, пасьля быў прыняты ў Канстантынопалі, а далей у Галіі і Рыме, дзе «Кірые элейсан» выконвалася падчас працэсіі ў храмах на крыжовым шляху як адказ на інвакацыі кантара альбо капляна. Пазьней выраз пачаў выкарыстоўвацца асобна падчас літургіі. У такой форме ягонае ўжываньне ўправамоцніў Вэзонскі сабор 526 року, а сьв. Бэнэдыкт замацаваў яго ў сваёй  ( 540).

Сучасную форму і месца «Кірые элейсан» у літургіі ўстанавіў папа Рыгор I (590—604), дадаўшы заклік «Хрысьце элейсан» (выключна для рымскай літургіі) і наказаўшы выконваць гэты абрад у працоўныя і сьвяточныя дні.

Катэгорыя:Каталіцкія набажэнствы
Катэгорыя:Праваслаўныя набажэнствы
Ваўкаставец

**Ваўкаста́вец** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Вярховіцкі сельсавет.

Месьціцца за 41&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 68&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 24&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск (лінія Берасьце&nbsp;— Беласток). Празь вёску праходзіць мясцовая аўтадарога Н-389 (Амелянец&nbsp;— Ваўкаставец), а таксама рэспубліканская аўтадарога «Абход тэрыторыі нацыянальнага парку „Белавеская пушча“» (). За 800&nbsp;м на поўдзень ад вёскі працякае рака Сіпурка. За 1&nbsp;км на паўночны захад ад вёскі праходзіць мяжа Беларусі з Польшчай.

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска і маёнтак у Берасьцейскім павеце Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі, уласнасьць Ганны Чачкоўскай.
* 1845: паводле інвэнтару ў маёнтку 694 дзесяціны зямлі, у тым ліку 14 дзесяцінаў сядзібнай, 237 дзесяцінаў ворнай зямлі, 64 дзесяцінаў сенакосу. Сялянам належала 135 дзесяцінаў ворыва. У вёсцы на гэты час 9 двароў, 58 рэвіскіх душ. Кожны двор адбываў паншчыну па 3 дні на тыдзень. Дзейнічалі карчма, хлебазапасная крама.
* канец XIX ст.: вёска і фальварак у Вярховіцкай воласьці.
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 24 двары, 141 жыхар, у фальварку&nbsp;— 1 двор, 4 жыхары, у былой карчме&nbsp;— 1 двор, 5 жыхароў.
* 1905: у вёсцы 143 жыхары, у маёнтку&nbsp;— 10 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, вёска ў Вярховіцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 23 двары, 96 жыхароў. У вёсцы дзейнічаў гурток Беларускай сялянска-работніцкай грамады (БСРГ).
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у Амелянецкім сельсавеце Кляшчэльскага раёну Берасьцейскай вобласьці, 260 жыхароў.
* 1941—1945: цягам 2-ой сусьветнай вайны на фронце загінулі 2 жыхары вёскі.
* 1945: у Высокаўскім раёне.
* 1948: у пачатковай школе 47 вучняў.
* 1954: у Бушміцкім сельсавеце.
* 1960: 182 жыхары.
* 1962: у Камянецкім раёне.
* 1968: у Каленкавіцкім сельсавеце.
* 1970: у калгасе «Зара».

23 чэрвеня 2011 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Каленкавіцкага ў склад Вярховіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 113 жыхароў; 1999 год — 57 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 22 двары, 44 жыхары; 2010 год — 33 жыхары

## Інфраструктура
У складзе СВК «Амелянец».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;25—26.

Катэгорыя:Вярховіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Турпал-Алі Атгерыеў

**Турпа́л-Алі Аладзіевіч Агерыеў** (8 траўня 1969, ЧІАССР, РСФСР, СССР — 18 жніўня 2002, Екацерынбург) — дзяяч чачэнскага незалежніцкага руху, удзельнічаў у Першай і Другой расейска-чачэнскай войнах. Удзельнічаў у нападзе на Кізьляр. Родзіч Аслана Масхадава. Займаў дзяржаўныя пасады ў Ічкерыі. Трапіў у палон і памёр у турме.

## Да распаду СССР
Нарадзіўся дзесьці на ўсходзе ЧІАССР. Пасьля заканчэньня вучобы ў школе працаваў будаўніком. Вучыўся завочна ў тэхнікуме, гістарычным факультэце Чачэнскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.
У 1990—1992 гады меў сваё ўласнае прадпрыемства. У 1992 годзе ваяваў у Абхазіі ў складзе войскаў Канфэдэрацыі горскіх народаў Каўказу. З 1992 году служыў у МУС Ічкерыі ў дарожнай інспэкцыі (ДАІ).

### Першая расейска-чачэнская вайна
Са сьнежня 1994 году ваяваў на баку чачэнскага войска. У асноўным на ўсходзе Ічкерыі ў ваколіцах вёскі Новы Грозны. Але прымаў удзел у абароне Грознага (1994—1995). Меў баявыя раненьні. Разам з Салманам Радуевым удзельнічаў у нападзе на Кізьляр (1996). З 1996 году начальнік Асаблівага аддзелу войска Ічкерыі, дзе займаўся справамі, зьвязанымі са здрадай чачэнскіх ваяроў. Пасьля заканчэньня вайны стаў генэралам.

## Міжваенны час
У студзені 1997 году кіраваў выбарчым штабам Аслана Масхадава. Яго перамога стала пачаткам кар’еры ва ўрадовых пасадах. Т. Атгерыеў стаў райцам у Вышэйшай кіраўнічай радзе. У 1997 годзе ўдзельнічаў у выбарах на пасаду мэра места Грозны. З-за ціску прыхільнікаў Лечы Дудаева (ён таксама змагаўся за гэтую пасаду) было прызнана, што выбары не адбыліся. У жніўні 1997 году ўзначаліў рух «Чачэнская ісламская дзяржава», які падтрымліваў А. Масхадава. У студзені 1998 году быў прызначаны намесьнікам кіраўніка ўраду Ічкерыі. Атгерыеў назіраў за дзейнасьцю войска Ічкерыі.

## Палон, сьмерць
16 ліпеня 1999 году Т. Атгерыеў быў затрыманы ў лётнішчы Ўнукава, што пад Масквою, але неўзабаве яго адпусьцілі. 28 кастрычніка яго ізноў паланілі ў Дагестане (Махачкала). Там ён хацеў весьці перамовы з урадам Расеі аб заканчэньні вайны. У сьнежні 2001 году Атгерыеў быў прыгавораны да 15 гадоў заключэньня ў турме. 18 жніўня 2002 году ўрад абвясьціў аб сьмерці Т. Агерыева.

Катэгорыя:Удзельнікі Першай чачэнскай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў Расеі
Бобінка

**Бо́бінка** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Вярховіцкі сельсавет.

Месьціцца за 37&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 70&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 25&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск (лінія Берасьце&nbsp;— Беласток). Мясцовай аўтадарогай Н-390 злучаецца зь вёскай Амелянец. За 1,5&nbsp;км на паўночны ўсход ад вёскі працякае рака Палічна.

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска ў Вярховіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі 106 рэвіскіх душ, вёска ў складзе маёнтку Бабінка, які належаў абшарніцы Прыемскай.
* 1897: паводле перапісу 27 двароў, 220 жыхароў, дзейнічала хлебазапасная крама. Непадалёк разьмяшчаўся аднайменны маёнтак, у якім налічвалася 2 двары, 6 жыхароў.
* 1905: у вёсцы 239 жыхароў, у маёнтку 10 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у Амелянецкім сельсавеце Кляшчэльскага раёну Берасьцейскай вобласьці.
* 1941—1945: цягам Другой сусьветнай вайны загінуў 1 жыхар вёскі.
* 1945: у Высокаўскім раёне.
* 1950: арганізаваны калгас «Савецкі пагранічнік».
* 1952: у калгасе імя Кірава.
* 1954: у Бушміцкім сельсавеце.
* 1960: 230 жыхароў.
* 1962: у Камянецкім раёне.
* 1968: у Каленкавіцкім сельсавеце.
* 1970: у калгасе «Зара».

23 чэрвеня 2011 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Каленкавіцкага ў склад Вярховіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 135 жыхароў; 1999 год — 51 жыхар
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 18 двароў, 42 жыхары; 2010 год — 26 жыхароў

## Інфраструктура
У складзе СВК «Амелянец».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;20.

Катэгорыя:Вярховіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Віталь Ганіч

**Віта́ль Га́ніч** (нарадзіўся 29 жніўня 1993 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца салігорскага «Партызана».

## Кар’ера
Выхаванец салігорскага «Шахцёра». Выступаў за дублюючы склад салігорскага клюбу, у складзе якога ў 2010 годзе быў бронзавым прызэрам турніру. Затым зьмяніў клубную прапіску і перайшоў у «Слуцак». Дэбютаваў за клюб 4 кастрычніка 2014 году ў матчы супраць «Менску». Аднак ня даў рады і пасьля заканчэньня сэзону пакінуў яго.

У красавіку 2015 году падпісаў кантракт з клюбам «Смаргонь», які пакінуў у ліпені таго ж году, пасьля чаго далучыўся да «Воршы». Адразу ж стаў ключавым футбалістам каманды. З 2016 году ізноў выступаў за «Смаргонь». У матчы 4 верасьня 2016 году супраць «Баранавічаў» адзначыўся хет-трыкам ў браму суперніка. У лютым 2018 году падпісаў кантракт з клюбам «Баранавічы», у складзе якога дэбютаваў у матчы супраць сваёй былой каманды 7 красавіка 2018 году. 2019 год выступаў за клюб «Смаргонь».

У красавіку 2020 года стаў гульцом петрыкаўскага «Шахцёра». Замацаваўся ў камандзе, стаўшы адным зь лідэраў клюбу ў нападзе. Дапамог клюбу стаць срэбранымі прызэрамі Другой лігі і тым самым атрымаць месца ў Першую лігу. У лютым 2021 году працягнуў кантракт з клюбам. У 2022 годзе працягнуў выступаць за петрыкаўскі клюб. У студзені 2023 году футбаліст быў на праглядзе ў «Баранавічах». Крыху пазьней футбаліст далучыўся да салігорскага «Партызана», разам зь якім стаў выступаць у Другой лізе.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Гандлёвыя рады (Менск)

**Гандлё́выя рады́** — гістарычны гандлёва-складзкі комплекс у Менску па адрасе вул. Герцэна, 1, помнік архітэктуры клясыцызму. Гісторыка-культурная каштоўнасьць рэспубліканскага значэньня.

## Гісторыя
Пабудаваны на паўночна-ўсходнім баку Высокага рынку, паміж 1810—1817 гг. (архітэктар М. Чахоўскі (?)), першапачаткова былі вядомыя як *Бэрнардынскія крамы*. У выніку архітэктурна-археалягічных дасьледаваньняў устаноўлена, што рады ўзьведзеныя на месцы былых могілак, пад якімі захаваўся культурны пласт 12—17 стагодзьдзяў.

У 1838 г. да іх прыбудаваныя яшчэ чатыры, а ў пачатку 1860-х гадоў — тры крамы з усходняга боку й мураваны аднапавярховы будынак з заходняга, які быў таксама прыстасаваны пад гандлёвае памяшканьне.

У сярэдзіне 1870-х гадоў гандлёвыя рады называліся *мясныя*. У другой палове XIX — пач. XX ст. вядомыя як *Віленчукі*. У пачатку XX ст. тут месьціліся малочныя, мясныя, каўбасныя й бакалейныя крамы, крама гатовага адзеньня, майстэрні кравецкая й абіваньня мэблі, пасудная лаўка й гарадзкая дэзінфэкцыйная камэра.

Часткова разбураныя ў Другую сусьветную вайну. Частка, якая захавалася, адноўленая ў 1980-я гады.

## Архітэктура
Гандлёвыя рады ўяўляюць сабой аднапавярховы выцягнуты ў пляне будынак, пакрыты двухсхільным дахам, пад якім праходзіць прафіляваны карніз. Доўгая мураваная пабудова паўколам агінае касьцёл Сьв. Язэпа й арыентаваная на былую плошчу Высокага рынку (сучасная пл. Свабоды).

Галоўны фасад вырашаны плоскасна й падзелены на два ярусы карнізам. Рытм фасаду ствараюць неглыбокія прарэзаныя па пэрымэтры будынка нішы, у якіх разьмешчаныя аконныя й дзьвярныя праёмы, якія вядуць у асобныя гандлёвыя памяшканьні. Захавалася сем больш позьніх і амаль цалкам перабудаваных крамаў, дванаццаць раньніх не захавалася.

Пад лаўкамі былі сутарэньні. Адно зь іх амаль квадратнае плошчай 14,4 м², у ім захаваліся рэшткі цыліндрычных скляпеньняў. Другое мае форму правільнага чатырохвугольніка плошчай 13,8 м².

У 1860-я гады з заходняга боку да гандлёвага раду прыбудаваны мураваны аднапавярховы будынак (паводле праекту 1859 г. плянаваўся двухпавярховы), які быў таксама прыстасаваны пад гандлёвае памяшканьне. Трапэцападобны ў пляне, ён быў падзелены ўнутры мураванай перагародкай на дзьве часткі, з двухсхільным дахам, двума вокнамі і дзьвярамі ў нішах сьценаў (не захаваўся).

## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Леча Дудаеў

**Леча Бекмурзаевіч Дудаеў** (нарадзіўся ў 1966 годзе ў Грозным, ЧІАССР, РСФСР, СССР) — чачэнскі вайсковы й грамадзкі дзяяч. Родзіч Джахара Дудаева (начальніка Ічкерыі). Удзельнічаў у першай і другой расейска-чачэнскіх войнах. Меў пасаду палкоўніка войскаў Ічкерыі. У 1982 годзе пасьля заканчэньня сярэдняй школы паступіў у Грозьненскае ВНУ ў інжэнэрны аддзел. Адначасова працаваў у нафтахімічнай прамысловасьці ЧІАССР. Пасьля заканчэньня ВНУ меў пасьведчаньне «інжынэр-мэханік».

## Зорны час Лечы Дудаева
Пасьля выбраньня Джахара Дудаева начальнікам чачэнскай дзяржавы стаў яго асабістым ахоўнікам. У 1992 годзе пасьля разгону Грозьненскай мескай рады стаў начальнікам места  Грозны. Гэтую пасаду займаў да 2000 году калі яго зьняў Аслан Масхадаў.

## Сьмерць Дж. Дудаева — канец зорнага часу Лечы Дудаева
У 2000 годзе прыхільнікі А. Масхадава прымусілі пайсьці ў адстаўку Лечу Дудаева з пасады начальніка места Грозны.

## Сьмерць
Пад час выхаду з Грознага чачэнскага войска ў 2000 годзе Лечы Дудаеў памёр ад ранаў з-за падрыву на міне.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Удзельнікі Першай чачэнскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой расейска-чачэнскай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Расеі
Катэгорыя:Інжынэры-мэханікі
Іса Мунаеў

**Іса Мунаеў** (20 траўня 1965, с. Яндзі Ачхой-Мартанаўскага раёну, цяпер Чачэнская рэспубліка, Паўночна-Каўкаская фэдэральная акруга, Расея — 1 лютага 2015, бліз Дэбальцава, Украіна) — чачэнскі вайсковы дзяяч. Прымаў чынны ўдзел у чачэнскім змаганьні за незалежнасьць ад Расеі. Вядома, што Мунаеў быў на службе ў ДАІ. У 1999 годзе Аслан Масхадаў назначыў яго начальнікам ўсіх аддзелаў у месьце Грозны. Пад час баёў за Грозны ў 2000 годзе І. Мунаеў займаўся падрываў расейскія машыны й тэхніку, забіваў расейскіх ваяроў. Пасьля адступленьня чачэнскага войска з Грознага Іса Мунаеў быў прызначаны начальнікам паўднёва-ўсходняга кірунку. Гэтую пасаду займаў да 2001 году. Затым вярнуўся ў Грозны, дзе займаўся нападамі на расейскія войскі з засады (падрывы машынных паяздоў, забойствы пешых вайскоўцаў пасярод дня на вуліцы), каб напалохаць расейскіх вайскоўцаў, або прымусіць іх да лютасьцю адносна мясцовага насельніцтва.

У другую расейска-чачэнскую вайну страціў 6 сваякоў. Расейскія вайскоўцы забілі яго дачку ва ўзросьце году і 7 месяцаў, сястру 1964 г. н. і 70-гадовага паралізаванага бацьку. Таксама расейскія жаўнеры забілі бацьку жонкі за нявыдачу месцазнаходжаньня яго сям’і. Сярод сваякоў жонкі таксама аднаго брата забілі, другога выкралі.

У 2007 г. яго вывезьлі з Чачэніі ў Данію на лячэньне цяжкага раненьня. У жніўні 2014 г. узначаліў міжнародны міратворчы батальён імя Джахара Дудаева ў складзе Ўзброеных сілаў Украіны, што ўзяў удзел у адбіцьці расейскага ўварваньня на ўсход Украіны.

1 лютага 2015 году загінуў падчас баёў за Дэбальцава.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Расеі
Катэгорыя:Удзельнікі Першай чачэнскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой расейска-чачэнскай вайны
Катэгорыя:Генэралы
Алясхаб Кебекаў

**Алясхаб Алібулатавіч Кебекаў**, або **Абу Мухамад Алі Дагістані** — (1 студзеня 1972 году, Тэлеталь, Савецкі раён, Дагестан, РСФСР, СССР — 19 красавіка 2015 году, Дагестан, Расея) — 2-і эмір Каўкаскага эмірату з 18 сакавіка 2014 году да 19 красавіка 2015 году. Гэтую пасаду заняў пасьля сьмерці колішняга эміра Доку Ўмарава. У Расеі быў абвешчаны небясьпечным злачынцам.

## Службовы рост
Нарадзіўся 1 студзеня 1972 году ў вёсцы Тэлеталь Савецкага раёну Дагестану (цяпер Шамільскі раён Дагестану). Зьяўляўся намесьнікам начальніка вобласьці Дагестан, або па-іхняму віляету Дагестан. Таксама выконваў абавязкі судзьдзі шарыяцкага суду вобласьці Дагестан. Пасьля сьмерці Найвышэйшага судзьдзі Эмірату Каўказ Магамэдалі Вагабава ў 2010 годзе А. Кебекаў заняў гэтую пасаду.

## Дзейнасьць
Яго дзейнасьць засяроджвалася ў асноўным у выхадзе празь Сеціва да шырокага кола жыхароў Каўказу, дзе А. Кебекаў заахвочваў да вайсковай барацьбы з Расеяй пад сьцягам сьвяшчэннай вайны. Галоўная мэта вайны — вызваленьне ад няверных усяго Каўказу.

Катэгорыя:Асобы Чачэніі
Эмір

**Эмі́р** () — пасада ў некаторых мусульманскіх краінах Усходу і Афрыкі. Мае найвышэйшае значэньне. Загады эміра зьяўляюцца абавязковымі для іншых ніжэйстаячых эміраў: эміраў абласьцей (вілаетаў). Пасада зьяўляецца выбарнай і пажыцьцёвай. Датэрміновае звальненьне можа быць толькі за злачынства, або грэшныя ўчынкі найвышэйшага правадыра.

## Каўкаскі эмірат
Першым эмірам быў Доку Ўмараў. Гэта адбылося ў кастрычніку 2007 году. Пасьля ягонай сьмерці 7 верасьня 2013 году пасада ня была нікім занятая. 18 сакавіка 2014 году было абвешчана, што эмірам стаў Алясхаб Кебекаў.

Катэгорыя:Іслам
Салікамск

**Саліка́мск** — места ў Пермскім краі Расеі, адміністрацыйны цэнтар Салікамскага раёну. Мае насельніцтва 95 828 чалавек. Зьяўляецца трэцім местам паводле колькасьці жыхароў у Пермскім краі. Места Салікамск знаходзіцца ў складзе мескае акругі Салікамску.

## Разьмяшчэньне
Места знаходзіцца на поўнач ад адміністрацыйнага цэнтру Пермскага краю места Перм на адлегласьці 202 км (па дарозе), 368 км (па чыгунцы). Каля места цякуць рэкі: Усолка, Баравая, якія далей упадаюць у раку Кама. Да места ідзе чыгунка зь Пярмі, дзе Салікамск зьяўляецца апошнім прыпынкам (тупіком). Маецца прыстань на вадасховішчы. Места займае плошчу 165,5 км².

## Мінулае
Першыя згадкі аб Салікамску былі ў 15 стагодзьдзі. Каля 1430-х гадоў з Волагды (тады  гэтае места было ў складзе Ноўгараду) прыехалі купцы, якія пачалі тут здабываць соль. Гэты промысел быў доўгі час галоўным заняткам месьцічаў. Назва места часта мянялася, але ва ўсіх назовах было слова “соль”. У 1506 годзе места назвалі – Усольле на Камскам, потым Усольле Камскае. З 17 стагодзьдзя места было вядомае пад назваю Соль Камская.

З 1472 году Салікамск далучаны да Маскоўскай дзяржавы (потым Расеі). У XVII стагодзьдзі пачынаецца здабыча й пераапрацоўка медзі. Места адначасова становіцца адным з найважнейшых месцаў гандлю паміж Расеяй, Сыбір’ю і Кітаем. Пасьля пашырэньня здабычы солі на ніжняй Волзе места Салікамск пачынае западаць і ў 19 стагодзьдзі пераўтвараецца ў мястэчка. Толькі 5 красавіка 1926 году Салікамск атрымаў статус места. У 1930—1940-х гадох места стала месцам бальшавіціх рэпрэсіяў. Нават зараз у ваколіцах места знаходзіцца шмат турмаў.

## Мясцовыя ўлады
Мясцовыя ўлады Салікамскае мескае акругі маюць наступную будову:
* Мескі савет (Дума);
* Галава места;
Мэрам места з 2006 году зьяўляецца Сяргей Дзявяткаў.

## Прамысловасьць
Салікамск — адзін з найбуйнейшых прамысловых асяродкаў на поўначы Пермскага краю. Асноўныя заняткі тамтэйшых прадпрыемстваў — пераапрацоўка соляў (натравых і калевых) і руды (магнавай, трохі меднай і жалезнай), вытворчасьць угнаеньняў з соляў, дрэваапрацоўка зь лесу, што знаходзіцца навокал ад места. Ëсьць прадпрыемствы машынабудаваньня. Ёсьць вайсковая прамысловасьць. Ёсьць мясцовы мясакамбінат і малочны камбінат, але яны маюць значэньне толькі на тамтэйшым рынку.

## Вонкавыя спасылкі
Інстытут Драмагоў

«**Інстытут**» — паўночнаірляндзкі футбольны клюб зь вёскі Драмагоў (Дэры). Заснаваны ў 1905 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дэры
Сінск

Назву **Сінск** маюць:

* Сінск — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласьці
* Сінск — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласьці
Уфа (футбольны клюб)

«**Уфа**» () — расейскі футбольны клюб з гораду Ўфа. Заснаваны ў 2010 годзе. Першапачаткова галоўным стадыёнам клюбу быў «Дынама», ад 2015 году выкарыстоўваецца стадыён «Няфцянік».

## Трэнэры
* Андрэй Канчэльскіс (2010—2012)
* Ігар Калыванаў (2012—2015)
* Яўген Перавяртайла (2015—2016)
* Віктар Ганчарэнка (2016)
* Сяргей Сямак (2017—2018)
* Сяргей Тамароў (2018)
* Дзьмітры Кірычэнка (2018—2019)
* Вадзім Яўсееў (2019—2020)
* Рашыд Рахімаў (2020—2021)
* Мікалай Сафранідзі (2021, в. а.)
* Аляксей Стукалаў (2021—2022)
* Дзяніс Папоў (2022)
* Арслан Халімбекаў (2022—2023)
* Сяргей Гурэнка (2023)
* Яўген Харлачоў (ад 2023)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Уфа
Дзьмітры Нікуленкаў

**Дзьмі́тры Нікуле́нкаў** (нарадзіўся 12 ліпеня 1984 году) — колішні беларускі гандбольны левы гульнёвы. Галоўны трэнэр клюбу СКА. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе зборнай Беларусі.

## Кар’ера

Выступаў за менскі «Аркатрон». У 2004 року перайшоў у польскі клюб «Вівэ Кельцы», дзе правёў 4 сэзоны і здабыў Кубак Польшчы. Пасьля сэзону 2007—2008 перайшоў у менскае «Дынама». Пасьля расфармаваньня клюбу перайшоў у сакавіку 2014 року ў БГК імя Мяшкова. Пасьля заканчэньня гульнявой кар’еру заняў пасаду галоўнага трэнэра сталічнага СКА.

Першую гульню за зборную Беларусі правёў 6 сьнежня 2003 году супраць зборнай Румыніі.

Жонка — Натальля Арцёменка.

## Дасягненьні
* **Чэмпіён Беларусі**:  2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2018
* **Уладальнік Кубка Беларусі**:  2014, 2015, 2016, 2019

* **Бронзавы прызэр чэмпіянату Польшчы**:  2005, 2007, 2008
* **Уладальнік Кубка Польшчы**:  2006
* **Фіналіст Кубка Польшчы:**  2007, 2008

* **Срэбны прызэр [[СЭГА-Ліга|СЭГА-Лігі]]**:  2014, 2015

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Вівэ» Кельцы
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Аркатрон» Менск
Катэгорыя:Гандбалісты БГК імя Мяшкова
Катэгорыя:Гандбалісты СКА Менск
Дынама Менск (гандбольны клюб)

**Гандбо́льны клюб «Дына́ма Менск»** — колішні беларускі гандбольны клюб зь Менску, які існаваў у 2008—2014 роках. Пяціразовы чэмпіён Беларусі, двухразовы пераможца Кубка Беларусі, чэмпіён Балтыйскай лігі (2009).

## Гісторыя
Заснаваны ў траўні 2008 року. Клюб адразу ж перамог у чэмпіянаце Беларусі і ў Балтыйскай лізе, а ў кубку Беларусі дайшоў да фіналу.

У 2010 «Дынама» стала чэмпіёнам і ўладальнікам кубка Беларусі, выйграла 1-ы тур Міжнацыянальнае лігі, а таксама ўпершыню трапіла ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў. Пасьля выступу ў Лізе чэмпіёнаў сэзону 2010/11 клюб быў прызнаны Эўрапейскай фэдэрацыяй гандболу найбольш прагрэсуючым праектам. Да гэтага моманту ніводны клюб у сьвеце не трапляў у Лігу чэмпіёнаў за тры гады свайго існаваньня.

Сэзон 2012/2013 стаў найпасьпяховейшым у гісторыі клюбу. «Дынама» пяты раз запар стала чэмпіёнам Беларусі, выйграла Кубак краіны, выйшла ў 1/8 фіналу Лігі чэмпіёнаў. Па сканчэньні сэзону галоўнага трэнэра ўкраінца Сяргея Бябешку замяніў славенец Барыс Дэніч.

У сэзоне 2013—2014 клюб быў расфармаваны з-за адсутнасьці фінансаваньня. На той момант ён таксама лідзіраваў у чэмпіянаце Беларусі.

## Дасягненьні

### Нацыянальныя
* Чэмпіён Беларусі: 2009, 2010, 2011, 2012, 2013
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2010, 2013

### Міжнародныя
* Чэмпіён Балтыйскай лігі: 2009

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль  на бачыне ЭГФ

Катэгорыя:Беларускія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2014 годзе
Гандбол
Рэўтаў

**Рэўтаў** () — горад абласнога падпарадкаваньня ў Маскоўскай вобласьці Расеі, разьмешчаны на ўсход ад Масквы. Насельніцтва на 2024 год — каля 112 000 чалавек. Дакладны год заснаваньня Рэўтава невядомы. Тым ня менш, большасьць гісторыкаў лічыць верагоднымі датамі заснаваньня 1490-я. У XVII—XVIII стагодзьдзях тады яшчэ вёска Рэўтаў належала княскаму роду Турэніных, потым князю Васілю Даўгарукаву.

## Гарады-пабрацімы
* Нясьвіж, Беларусь
* Мэнсьфілд, Вялікабрытанія

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Маскоўскай вобласьці
Нагорнае

Назву **Нагорнае** маюць:

* Нагорнае — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Нагорнае — вёска ў Клецкім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Нагорная
Кеўн Друідс

«**Кеўн Друідс**» () — колішні ўэйлскі футбольны клюб з гораду Кеўн Маўру. Заснаваны ў 1992 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кеўн Маўр
Дзяніс Рутэнка

**Дзяні́с Рутэ́нка** (нарадзіўся 14 лютага 19860 году, Менск, БССР) — колішні беларускі гандбольны правы скрайні. Гулец зборнай Беларусі. Брат гандбаліста Сяргея Рутэнкі.

## Кар’ера
### Клюбная

Гуляць пачаў у менскім «Аркатроне», зь якім дэбютаваў у Кубку кубкаў сэзону 2002—2003. У 2004 року перайшоў у італьянскі клюб «Канвэрсана». Пасьля гуляў у славенскім «Словень Градцы», зь якім выйшаў у трэці раўнд Кубка ЭГФ сэзону 2006—2007 рокаў.

У 2008 вярнуўся ў Менск, дзе выступаў за «Дынама». З дынамаўцамі ён пяць разоў станавіўся чэмпіёнам Беларусі і двойчы перамагаў у Кубку, а на міжнароднай арэне выходзіў у чвэрцьфінал Кубка ЭГФ 2011—2012 гадоў і плэй-оф Лігі чэмпіёнаў ЭГФ 2012—2013 гадоў. Пасьля расфармаваньня клюбу перайшоў у сакавіку 2014 року ў БГК імя Мяшкова, зь якім у гэтым жа сэзоне выйграў чэмпіянат і кубак краіны. У ліпені 2019 году перайшоў у менскі СКА. У траўні 2020 году завяршыў кар’еру.

### Міжнародная
Упершыню згуляў за зборную Беларусі 6 сьнежня 2003 году супраць зборнай Румыніі.

## Дасягненьні
* **Чэмпіён Беларусі**:  2003, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019
* **Уладальнік Кубка Беларусі**:  2003, 2010, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018

* **Срэбны прызэр [[СЭГА-Ліга|СЭГА-Лігі]]**:  2014, 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне ЭГФ

Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Беларусі па гандболе
Рутэнка

**Рутэ́нка** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Дзяніс Рутэнка ( 1986) — беларускі гандбаліст
* Сяргей Рутэнка ( 1981) — беларускі гандбаліст
Зборная Паўночнай Македоніі па футболе

**Зборная Паўночнай Македонія па футболе** — прадстаўляе Паўночн Македонію на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Футбольная фэдэрацыя Македоніі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Футбольнай фэдэрацыі Македоніі

Катэгорыя:Паўночнамакедонскі футбол
Паўночная Македонія
Станіслаў Ружэвіч

**Станісла́ў Ружэ́віч** (; 16 жніўня 1924 — 7 лістапада 2008) — польскі рэжысэр тэатру і кіно, сцэнарыст. Выкладчык школы кіно ў Лодзі, сузаснавальнік і мастацкі кіраўнік польскай кінастудыі Tor (1967—1980).

Брат Тадэвуша і Януша Ружэвічаў.

## Фільмаграфія

### Рэжысэр
* 1954 — Складанае каханьне
* 1956 — Тры жанчыны
* 1958 — Вольны горад
* 1959 — Месца на зямлі
* 1961 — Пасьведчаньне аб нараджэньні
* 1962 — Голас з таго сьвету
* 1964 — Рэха
* 1966 — Пекла і Неба
* 1967 — Вэстэрплятэ
* 1968 — Адзінота ўдваіх
* 1970 — Рамантычныя
* 1972 — Шкляны шар
* 1973 — Дзьверы ў сьцяне
* 1975 — Апала лісьце з дрэваў
* 1977 — Пал
* 1981 — Рысь
* 1983 — Зарплата пані Лятэр
* 1985 — Жанчына ў капелюшы
* 1987 — Анёл у шафе
* 1989 — Начны госьць
* 1994 — Наш старэйшы брат (дакумэнтальны, біяграфічны фільм)
* 1999 — Кінэма (дакумэнтальны фільм)
* 2007 — Дзе цацкі тых гадоў (дакумэнтальны фільм)

### Сцэнарыст
* 1950 — Варшаўская прэм’ера

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Польскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Польскія пэдагогі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі міністра народнай культуры і мастацтва ПНР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 2008 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя на вайсковых могілках Павонзкі
Катэгорыя:Нарадзіліся 16 жніўня
Катэгорыя:Памерлі 7 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Узнагароджаныя крыжам камандорскім з зоркай ордэна Адраджэньня Польшчы
Тахір Батаеў

**Тахір Хажаевіч Батаеў**, амір Тахір (мянушкі: «Кумык», «Тыгр», «23»; 30 траўня 1973, вёска Сары-Су — 21 сакавіка 2007 году, Гудэрмэс) – вайсковы дзяяч і ваявода Чачэнскай Рэспублікі Ічкерыя, брыгадны генэрал. Яры прыхільнік незалежнасьці Ічкерыі.

## Паходжаньне
Тахір Батаеў нарадзіўся 30 траўня 1973 году ў вёсцы Сары-Су. Паводле паходжаньня кумык. Закончыў вучобу ў сярэдняй школе вёскі Шалкаўская. Затым паступіў на юрыдычны факультэт Дзяржаўнага ўнівэрсытэту ЧІАССР. Пасьля заканчэньня вучобы ў ім меў дыплём правазнаўцы.

## Вайсковая дзейнасьць
Т. Бабаеў удзельнічаў у Першай і Другой расейска-чачэнскіх войнах. Яму прыпісваюць: у лістападзе 1998 году прымаў удзел у забойстве пяцёх амапаўцаў з Мурманску ў вёсцы Сьцяпная (Дагестан, Кізьлярскі раён). Пад час Другой расейска-чачэнскай вайны быў начальнікам нагайскага аддзелу (нагайскі батальён, або па-іншаму нагайскі джамат), затым стаў амірам Сары-Су, потым — амірам Шалкаўскога раёну. У другой палове 2006 году Доку Ўмараў назначыў Т. Батаева брыгадным генэралам і начальнікам Паўночна-ўсходняга фронту.

## Сьмерць
21 сакавіка 2007 году Т. Батаеў быў забіты ў месьце Гудэрмэсе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі Першай чачэнскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой расейска-чачэнскай вайны
Мізансцэна

**Мізансцэ́на** () — разьмяшчэньне актораў на сцэне ці пляцоўцы ў той ці іншы момант спэктаклю ці кіназдымак. 

## Гісторыя
Упершыню панятак зьявіўся напачатку ХІХ ст. Першы раз спалучэньне *mise en scène* было ўжыта ў буклеце выставы *Riquet à la houppe*, якую Дзюбуа Хапдэ арганізаваў у 1812 г.

Катэгорыя:Індустрыя кіно і відэа
Катэгорыя:Тэатральная тэрміналёгія
Чартарны рэйс

**Ча́ртарны рэйс** — авіярэйс, які выконваецца авіякампаніяй па замове (часьцей за ўсё турапэратара) і ня мае ўласнага раскладу.

Чартарныя рэйсы, у адрозьненьне ад рэгулярных рэйсаў, якія арганізуюцца авіякампаніямі, часьцей за ўсё ладзяцца толькі ў высокі сэзон на масавыя кірункі ці ў выпадку, калі на пэўны курорт ці іншы пункт не лятаюць рэгулярныя рэйсы ці іх недастаткова праз высокі попыт на гэтыя кірункі. У першую чаргу права на вылет маюць рэгулярныя авіярэйсы, таму дастаткова часта чартары затрымліваюцца ці зьмяняюць час выляту. Звычайна чартарамі лятаюць турысцкія групы, якія атрымоўваюць квіток разам з турпуцёўкай. У чартарах няма дзяленьня на клясы (эканом, бізнэс, першы) і пры невыкарыстаньні квітка па любой з прычынаў грошы не вяртаюцца.

Катэгорыя:Грамадзянская авіяцыя
Катэгорыя:Арэнда транспартных сродкаў
Катэгорыя:Паветраны транспарт
Грыгорыюс XIV

**Грыгорыюс XIV** (), сьвецкае імя **Нікалё Сфандраці** (; 11 лютага 1535, Сома-Лямбарда, Мілянскае герцагства — 15 кастрычніка 1591, Рым, Папская дзяржава) — папа рымскі з 5 сьнежня 1590 году па 15 кастрычніка 1591 году. 

Нікалё Сфандраці нарадзіўся ў Сома-Лямбарда. Вывучаў права. Ён быў чалавекам ціхмяным і хваравітым. Прызначаны кардыналам, пасяліўся ў Рыме, але ўдалечыні ад курыі. На канкляве ягоная кандыдатура на папскі трон была вылучана з ініцыятывы гішпанскага двару. Пасьля каранацыі падтрымліваў антыфранцускую палітыку Філіпа II. 

21 сакавіка 1591 году ён забараніў пад страхам адлучэньня ад царквы рабіць стаўкі, якія тычацца абраньня папы, працягласьці пантыфікату або прызначэньня новых кардыналаў. Ва ўказе ад 18 красавіка 1591 году ён загадаў выплаціць кампэнсацыю тубыльцам на Філіпінах і загадаў пад страхам адлучэньня ад царквы вызваліць тубыльцаў ад рабства. Праз 10 месяцаў пасьля абраньня папа памёр.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Грыгорыюс XIV. Catholic Encyclopedia.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сома-Лямбарда
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Эпас

**Э́пас** ( — *слова, аповед*) — фальклёрныя творы героіка-легендарнага зьместу, што адлюстроўваюць важныя для народа гістарычныя падзеі або цікавыя выдуманыя сытуацыі.

Сусьветная народная творчасьць пакінула багатую эпічную спадчыну: шумэрскі «Эпас пра Гільгамэша», грэцкія «Іліяда» і «Адысэя», індыйскія «Магабгарата» і «Рамаяна», рымскі «Энэіда», армянскі «Давід Сасунцы», іранскі «Шагнамэ», англа-саксонскі «Бэўвульф», францускі «Песьня пра Ралянда», скандынаўскія сагі, нямецкі «Песьня пра Нібэлюнгаў», партугальскі «Лузіяды», кыргыскі «Манас», фінскі «Калевала» і іншыя.

Эпічныя творы вызначаюцца шырынёй ахопу жыцьцёвага матэрыялу, грунтоўнасьцю пры стварэньні чалавечых характараў, паказе быту, абставінаў, малюнкаў прыроды, разнастайнасьцю спосабаў і сродкаў  мастацкага выяўленьня, як то апісаньне, маналёгі, дыялёгі, аўтарскія адступленьні. Эпас выпрацаваў цэлую сыстэму відаў і жанраў, як то эпапэя, раман, аповесьць, апавяданьне, навэла, нарыс, фэльетон, казка, легенда і іншыя. Ён, як правіла, карыстаецца празаічнай мовай, але часам зьвяртаецца і да вершаванай (вершаваныя раманы, аповесьці, апавяданьні, легенды, гумарэскі, казкі і іншыя).
 
Беларускі эпас узьнік у эпоху Сярэднявечча і прадстаўлены летапіснымі зводамі, палемічнымі і сатырычнымі творамі, перакладнымі аповесьцямі і раманамі, аратарскай прозай, публіцыстыкай. У новай беларускай літаратуры спачатку карыстаўся вершаванай мовай, як то вершаваныя аповесьці, быліцы Дунін-Марцінкевіча — «Вечарніцы», «Купала», «Быліцы, расказы Навума». У канцы XIX стагодзьдзя зьвярнуўся і да празаічнай формы, як то Багушэвіча  «Тралялёначка»,  «Дзядзіна», «Палясоўшчык». Сапраўднага росквіту беларускі эпас дасягнуў у ХХ стагодзьдзі.

## Літаратура
* Беларуская літаратура: вучэб. дапам. для 9-га кл. устаноў агул. сярэд. адукацыі / пад рэд. В. П. Рагойшы. — Мінск: Нац. ін-т адукацыі, 2011. — 320 с. ISBN 978-985-465-898-8
Чэмпіянат Армэніі па футболе 2013—2014 гадоў

**[[Чэмпіянат Армэніі па футболе]] 2013—2014 гадоў** — 22-і розыгрыш чэмпіянату Армэніі праходзіў з жніўня 2013 году да траўня 2014 году.

## [[Армянская Прэм’ер-ліга|Прэм’ер-ліга]]

## [[Першая ліга чэмпіянату Армэніі па футболе|Першая ліга]]

2013—2014
Хаж-Ахмед Нухаеў

**Хажахмед Таштаміравіч Нуха́еў** (нарадзіўся 11 лістапада 1954, вёска Калінінская, Кіргіская ССР, СССР) — чачэнскі дзяржаўны дзяяч, намесьнік начальніка ўраду Ічкерыі, старшыня грамады чачэнцаў «Ноджы Лата Іслам».

## Паходжаньне
Нарадзіўся ў 1954 годзе ў вёсцы Калінінская Калінінскага раёну Кіргіскай ССР, СССР, дзе жылі яго бацькі пасьля іх высяленьня з Чачэніі. У 1957 годзе ён разам зь сям’ёй вярнуўся ў ЧІАССР.

## Дарослае жыцьцё
У 1970-я гады спрабаваў вучыцца, але яму гэта не ўдалося. Пачаў займацца злачынствамі ў Маскве. Стаў адным з паважаных злачынцаў сярод чачэнскіх грамадаў у Маскве. 15 сакавіка  1991 году быў асуджаны за спробу рабаваньня дырэктара каўбаснага цэха на восем гадоў астрогу. Але 7 сьнежня 1991 году быў выданы ўладам Ічкерыі й затым звольнены.

## Служба ў Ічкерыі
З 1994 па 1996 гады ўзначальваў зьнешнюю выведку Ічкерыі. Пасьля сьмерці Дж. Дудаева стаў намесьнікам начальніка ўраду Ічкерыі, але пасьля прыходу да ўлады А. Масхадава Х. Нухаеў пакідае Ічкерыю й едзе ў Заходнюю Эўропу, дзе ўзначаліў прадпрыемства «Міжкаўкаскае энэргетычнае прадпрыемства». Хутчэй за ўсё прадаваў праз гэта прадпрыемства нафту з Ічкерыі.

## Далейшы лёс
Далейшы лёс Х. Нухаева невядомы. Ёсьць чуткі, што ён жывы, але ёсьць чуткі, што памёр. Прынамсі цяпер няма ніякіх прымет яго грамадзкай або вайсковай дзейнасьці.

Катэгорыя:Удзельнікі Першай чачэнскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой расейска-чачэнскай вайны
Дзёньнік Ганны Франк

**«Дзёньнік Ганны Франк»** (, даслоўна «У задняй частцы дома», другі пераклад — «Прытулак») — запісы на нідэрляндзкай мове, якія вяла габрэйская дзяўчынка Ганна Франк з 12 чэрвеня 1942 году па 1 жніўня 1944 году ў пэрыяд нацысцкай акупацыі Нідэрляндаў. З пачатку 1944 году Ганна пачала літаратурна апрацоўваць свае запісы, у прыватнасьці, замяняючы імёны дзеючых асобаў, спадзеючыся на публікацыю дзёньніка пасьля вызваленьня Нідэрляндаў, аднак гэтая праца засталася няскончанай. Апошні запіс у дзёньніку датаваны 1 жніўня 1944 году, праз тры дні гестапа арыштавала ўсіх, хто хаваўся ў прытулку. Сама Ганна памерла ў канцэнтрацыйным лягеры Бэрген-Бэльзэн. Ейныя запісы захаваліся і былі перададзеныя ейнаму ацалеламу ў Асьвенціме бацьку Ота Франку, які ў 1947 годзе склаў скарочаны варыянт для публікацыі. Ота Франк завяшчаў арыгінал дзёньніка Нідэрляндзкаму дзяржаўнаму інстытуту ваеннай дакумэнтацыі.

Упершыню твор быў выдадзены ў Нідэрляндах ў 1947 годзе, у ЗША і Вялікабрытаніі ў 1952 годзе пад назвай «Дзёньнік дзяўчынкі» (). На аснове дзёньніка было створана некалькі мастацкіх твораў.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт, прысьвечаны Ганне Франк, Галакосту і Другой сусьветнай вайне

Катэгорыя:Нідэрляндзкая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Аўтабіяграфічныя творы
Машніца

Назву **Машніца** маюць:

* Машніца — вёска ў Расонскім раёне Віцебскай вобласьці
* Машніца — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці
Лаліта

«**Лаліта**» () — раман Уладзімера Набокава, напісаны ангельскай мовай і апублікаваны ў 1955 годзе ў Парыжы. Пазьней ён быў перакладзены аўтарам на расейскую мову. Твор адрозьніваецца сваёй спрэчнай тэмай — галоўны герой і апавядальнік, 37-гадовы прафэсар літаратуры Гумбэрт Гумбэрт апанаваны 12-гадовай Далорэс Гэйз, зь якой ён мае сэксуальныя адносіны. Лаліта ёсьць мянушкай, якую Гумбэрт даў Далорэс.

Пасьля апублікаваньня, «Лаліта» набыла вялікую папулярнасьць, атрымаўшы статус клясычнага твору, стаўшы адным з самых вядомых і самых супярэчлівых прыкладаў літаратуры XX стагодзьдзя. Назва «Лаліта» ўвайшла ў масавую культуру да абазначэньня дзяўчынак, якія вельмі рана пачынаюць сваё сэксуальнае жыцьцё. Раман быў адаптаваны Стэнлі Кубрыкам, які выпусьціў фільм у 1962 годзе. У 1997 годзе Эдрыян Лайн зьняў сваю вэрсію «Лаліты». Таксама «Лаліта» стала прадметам некалькіх тэатральных пастановак, опэраў і балетаў.

«Лаліта» ўваходзіць ў сьпіс 100 найлепшых раманаў на ангельскай мове часопісу Time, якія былі апублікаваны ў пэрыяд з 1923 па 2005 гады.

## Вонкавыя спасылкі
* Фатаздымкі зь першага выданьня твору

Катэгорыя:Раманы на ангельскай мове
Катэгорыя:Экранізаваныя раманы
Катэгорыя:Раманы ЗША
Катэгорыя:Раманы пра ЗША
Катэгорыя:Творы 1955 году
Катэгорыя:Творы пра сіротаў
Кубак Эстоніі па футболе

**Кубак Эстоніі па футболе** () — штогадовы кубак Эстоніі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сыстэмы. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1938 годзе, але да страты незалежнасьці пасьпелі зладзіць толькі два розыгрышы турніру. З распадам СССР і адбудовай незалежнасьці турнір быў узноўлены ў 1992 годзе. Пераможца кубка кваліфікуецца ў розыгрыш Лігі канфэрэнцыяў. Найбольш пасьпяховым клюбам уважаецца «Левадыя» з Таліна, якая выйгравала спаборніцтва 11 разоў.

## Пераможцы
* Левадыя Талін — 11 разоў
* Флёра Талін — 8
* Транс Нарва — 3
* ТВМК Талін, Садам Талін, Нымэ Калью — 2
* ТЯК Талін, Норма Талін, Нікол Талін, Спорт Талін, Левадыя-2 Талін, Інфанэт Талін, Лінамээсконд Пайдэ — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Эстонскі футбол
Эстонія
Тры нарысы па тэорыі сэксуальнасьці

**«Тры нарысы па тэорыі сэксуальнасьці»** () — праца Зыгмунда Фройда, якая датуецца 1905 годам. У гэтым творы нямецкі аўтар высунуў сваю тэорыю сэксуальнасьці і ейнае станаўленьне ў дзяцінстве. Кніга Фройда ахоплівае тры асноўныя вобласьці, як то сэксуальныя вычварэнствы, дзіцячая сэксуальнасьць і плоцевае пасьпяваньне.

## Вонкавыя спасылкі
* Тры нарысы па тэорыі сэксуальнасьці на праекце Гутэнбэрг

Катэгорыя:Нямецкая літаратура
Катэгорыя:Псыхааналіз