Эйсманты

**Эйсманты** — шляхецкі род гербу «Кораб», які ў асноўным расьсяліўся на Гарадзеншчыне (цяпер Беларусь). Прадстаўнікі роду займалі шмат урадаў у Вялікім Княстве Літоўскім, асабліва ў Гарадзенскім павеце. Яны бралі актыўны ўдзел у сацыяльным, культурным і палітычным жыцьці Рэчы Паспалітай больш за 500 гадоў.

Асноўныя маёнткі роду разьмяшчаліся вакол Горадні і групаваліся ў шляхецкіх ваколіцах.

## Прозьвішча

Эйсэнмунд або Эйсмунд (Eisenmund, Eismund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ісан- (эйс-, іс-) (імёны ліцьвінаў Ізбут, Ісавін, Ізмунт; германскія імёны Isbodus, Isovin, Ismund) паходзіць ад гоцкага eisarn, германскага *isarna-, стараверхненямецкага îsarn, îsan 'жалеза', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Адпаведнасьць імя Эйсмант германскаму імю Eismund сьцьвердзіў польскі спэцыяліст у галіне анамастыкі Казімер Рымут. Германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Эйсмант (Ejsmont) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Жамойць» Усеагульнай энцыкляпэдыі Самуэля Аргельбранда (1868 год).

Паводле адной зь легендарных вэрсіяў паходжаньня роду, Эйсманты былі княскім родам, выгнаным зь Люксэмбургу ў Сярэднявеччы. Згодна зь іншай — яны пасяліліся ў Рэчы Паспалітай па вайне з Швэцыяй у XVII стагодзьдзі. Паводле легенды, вялікі князь літоўскі Ягайла яшчэ да таго, як стаў каралём Польшчы, здабываў крыжацкі замак, што ляжаў на аточаным возерам абтоку. Знайсьці слабае месца ў абароне замку выклікаліся тры браты — Яўмонт, Даўмонт і Сымонт. Першыя два загінулі, а Сымонт здолеў вярнуцца й прынесьці добрыя весткі. За свае заслугі ў захопе замку Сымонт атрымаў ад вялікага князя герб Кораб, землі ў навакольлі Горадні й прозьвішча *Эйсмант* (ад спалучэньня словаў «Эй, Сымонт!»). У старасьці Эйсмант убачыў ува сьне Панну Марыю, якая плыла ў чоўне па возеры. У гонар гэтага Эйсмант загадаў намаляваць абраз, які пазьней стаў цудатворным, і зьмясьціў гэты абраз у ім жа самім збудаваным касьцёле.

Варыянты прозьвішча ў гістарычных крыніцах: *Eysmont*, *Eysymont*, *Eysymontt*, *Eysmond*, *Ejsmond*, *Ejsymont*. 

## Герб

Такая форма гербу «Кораб» была як і ў гарадзенскіх, так і ў кіеўскіх і валынскіх Эйсмантаў. Выняткова ў Менскім павеце мачта была чорнага колеру. Эйсманты не выкарыстоўвалі ў гербе вежы.

## Гісторыя
Найбольш раньні вядомы запіс назвы роду паходзіць з трэцяй кнігі запісаў мэтрыкі ВКЛ, дзе ўпамінаецца *Міцька Эйсімонтавіч* (каля 1450 году). Тады гэта быў шляхецкі род, які жыў на Гарадзеншчыне. Шмат з Эйсмантаў служылі ў войску Вялікага Княства Літоўскага ў 1528, 1565 і 1567 гадох. Род ўмацоўваў свае пазыцыі ўсё XVI ст., найперш дзякуючы ваенным заслугам (а таксама шлюбу, у тым ліку з Валовічамі, Сямашкамі ды іншымі), што адлюстроўвае мноства прывілеяў князёў і каралеў для асобных прадстаўнікоў роду.

На мяжы XVI і XVII стагодзьдзяў усе больш прадстаўнікоў роду займалі ў асноўным функцыі, зьвязаныя з адпраўленьнем правасудзьдзя, напрыклад *Крыштап Эйсымонт*, гарадзенскі судовы прыстаў у 1611 годзе, *Андрэй Эйсымонт*, судзьдзя гарадзенскі (1632 год), *Канстантын Эйсымонт*, генэрал у Горадні (1646 год), і *Мікалай Міхаіл Эйсымонт*,  у Горадні (1632—1650). У другой палове XVII ст. таксама займалі пасады ў выніку ваеннай кар’еры, як *Рыгор Эйсымонт*, ахоўнік пінскі, *Казімер Эйсымонт*, чашнік з Воршы і *Ян Казімер Эйсымонт*, мечнік арміі ў Горадні.

Прадстаўнікі фаміліі спачылі ў Катэдральны касьцёле, дзе ёсьць запіс і памятная дошка. Нашчадкі фаміліі жывуць ў Горадні і ваколіцах, паводле сямейнай легенды герб маюць такі, што пайшлі з-за мора, паводле іншай вэрсіі — нашчадкі Нэптуна, якія выратаваліся ад патопу. Адзін з варыянтаў гербу мае дэвіз: «Ад патопу» на лаціне.

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі
* Станіслаў Эйсмант II, кавалерыст
* Міхал Эйсмант, войскі гарадзенскі
* Павал Крыштап Эйсмант, каморнік гарадзенскі
* Андрэй Эйсмант, судзьдзя земскі гарадзенскі
* Антоні Эйсмант і Лявон Эйсмант, падпісалі элекцыю Станіслава Аўгуста Панятоўскага
* Юры Эйсымант, канонік інфлянцкі
* Анзэльм Эйсмант, рэгент гарадзенскае зямлі
* Фэрдынанд Эйсмант, войскі гарадзенскі, кавалер ордэну Сьвятога Станіслава
* Аляксандар Міхал Эйсмант, падсудак гарадзенскі, пасол на сойм 1788 году ад Гарадзенскага павету
* Марцін Эйсмант, паэт, архітэктар, сьвятар

# Казімер Эйсмант (1847—1912), удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў, жонка — 1) Крыстына Казлоўская (?-1881); 2) Марыя Стшэнбаш; 3) Цаліна Наляпінская (1858—1945)
## Станіслаў Эйсмант (?—1944), удзельнік Варшаўскага паўстаньня
## Марцін Эйсмант (?—1919), паэт
## Соф’я Дзецюховіч (?—1977)
## Казімера Эйсмант (?—1944)
## Тарэса Эйсмант

* Павал Эйсмант, удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў, жонка — Эма Гаўронская
* Юльян Эйсманд (1892—1930), польскі паэт
* Крыстына Эйсмант (нар. 1934), польская палітычка
* Ежы Эйсымант (1937—2005), польскі палітык
* Зьбігнеў Эйсмант (нар. 1949), польскі палітык
* Тадэвуш Эйсмант, гісторык роду Эйсмантаў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Шляхецкія роды Вялікага Княства Літоўскага