open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бойдаты

**Бо́йдаты** (таксама — *Байда́ты*) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1796 году належала плябаніі Воўпаўскага касьцёла, 50 жыхароў. У 1836 годзе казённая вёска, 18 двароў, 120 жыхароў.

2 сьнежня 1961 году перададзеная з скасаванага Дзятлавіцкага сельсавету ў склад Рэплеўскага сельсавету. 27 траўня 1965 году перададзеная ў склад Роскага пасялковага савету. 18 кастрычніка 2013 году пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2004 год — 7 двароў, 19 жыхароў
* 2009 год — 12 чалавек

## Асобы
* Язэп Найдзюк (1909—1984) — беларускі нацыянальны дзеяч, выдавец і друкар
* Чэслаў Найдзюк (1915—1995) — беларускі грамадзкі дзеяч

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Найдзюк

**Найдзюк** — прозьвішча.

## Носьбіты
* Чэслаў Найдзюк (1915—1995) — беларускі грамадзкі дзеяч
* Юзэфа Найдзюк (1927—2004) — беларуская грамадзка-палітычная дзяячка
* Язэп Найдзюк (1909—1984) — беларускі нацыянальны дзеяч, выдавец і друкар

## Глядзіце таксама
* Найда
* Найдзёнавічы
Азарыцкі нацыянальны габрэйскі сельсавет

**Азарыцкі нацыянальны габрэйскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мазырскага раёну Мазырскай акругі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Азарычы.

## Гісторыя
У 1917 годзе створаны Азарыцкі сельсавет у складзе Азарыцкай воласьці Бабруйскага павету Менскай (з 29 жніўня 1919 году да 10 жніўня 1920 году — Гомельскай) губэрні РСФСР (з 1 студзеня 1919 году — Беларускай ССР), з 10 жніўня 1920 году да 17 ліпеня 1924 году — Азарыцкай воласьці Бабруйскага павету Менскай губэрні (да 18 сакавіка 1921 году), з 20 жніўня 1924 году — Азарыцкага (з 25 ліпеня 1931 году — Мазырскага, з 12 лютага 1935 году — Даманавіцкага) раёну Мазырскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці з цэнтрам у вёсцы Азарычах (з 15 ліпеня 1935 году — мястэчка, з 27 верасьня 1938 году — вёска).

24 верасьня 1926 году сельсавет рэарганізаваны ў нацыянальны габрэйскі. У 1935 годзе сельсавет пераўтвораны ў беларускі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 309

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мазырскага раёну
Катэгорыя:Нацыянальныя сельсаветы БССР
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1935 годзе
Каранёўскі сельсавет

Назву **Каранёўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Каранёўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Каранёўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Азарыцкага раёну Мазырскай акругі
Карпавіцкі сельсавет

Назву **Карпавіцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Карпавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Азарыцкага раёну Мазырскай акругі
* Карпавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялейскага раёну Маладэчанскай вобласьці
Лозы (Ваўкавыскі раён)

**Ло́зы** (таксама — *Лазы́*) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з XVIII стагодзьдзя. У 1737 годзе ў складзе Воўпаўскага староства, 56 валок. У 1796 годзе ў складзе Воўпаўскага староства, належала графу Плятэру. У 1836 годзе дзяржаўная вёска.

## Насельніцтва
* 2004 год — 377 жыхароў
* 2009 год — 280 чалавек

## Славутасьці
* Курган, раньняе Сярэднявечча (Х—XII ст.) Мясцовая назва «гарадок». За 1,8 км на паўночны захад ад вёскі, сярод поля. Дыямэтар насыпу каля асновы 21 м, вышыня 3,0—3,5 м. Адкрыў у канцы XIX ст. Ф. В. Пакроўскі, абсьледаваў у 1973 г. Яраслаў Зьвяруга.
* Курганны могільнік, эпоха Сярэднявечча (XІV—XVII ст.). За 0,7 км на поўнач ад усходняй ускраіны вёскі, памеры 60х40 м (каля 50 магіл). Выявіў і абсьледаваў у 1984 г. Яраслаў Зьвяруга.

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Георгі Малянкоў

**Гео́ргі Максіміля́навіч Малянко́ў** (; , Арэнбург — ) — савецкі дзяржаўны і палітычны дзеяч. Герой Сацыялістычнай Працы (1943). Удзельнік грамадзянскай вайны. Сябар ЦК (1939—57), Палітбюро (Прэзыдыюму) ЦК (1946—57, кандыдат з 1941), сакратар ЦК (1939—46 і 1948—53) КПСС.

Скончыў Маскоўскі тэхнічны ўнівэрсытэт імя Баўмана. Адзін з найбліжэйшых паплечнікаў Сталіна. У нямецка-савецкую вайну сябра Дзяржаўнага камітэту абароны СССР (1941—45). У 1946—53 і 1955—57 намесьнік старшыні, у 1953—55 гадах старшыня СМ СССР. У 1957 годзе разам з Лазарам Кагановічам, Вячаславам Молатавым і іншымі выступіў супраць палітычнай лініі Мікіты Хрушчова, быў пазбаўлены ўсіх партыйна-дзяржаўных пасад і выключаны з КПСС. У 1957—61 гадах на гаспадарчай рабоце.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Арэнбургу
Катэгорыя:Сакратары ЦК КПСС
Зарачаны (Ваўкавыскі раён)

**Зарача́ны** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1796 годзе адна частка вёскі належала Канстанцыі Білевічовай, другая — Якіму Калантаю, ваўкавыскаму земскаму судзьдзі. У 1836 годзе прыватная вёска, 12 двароў, 47 жыхароў. У 1914 годзе 11 двароў, 69 жыхароў. 

2 сьнежня 1961 году перададзеная з скасаванага Дзятлавіцкага сельсавету ў склад Воўпаўскага сельсавету. 27 траўня 1965 году далучаная да Роскага пасялковага савету. 18 кастрычніка 2013 году пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2004 год — 16 двароў, 22 жыхары
* 2009 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Станкаўцы

**Ста́нкаўцы** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з XVII стагодзьдзя. У 1796 годзе належала Яну Патоцкаму. У 1836 годзе прыватная вёска, 24 двары. У 1914 годзе 56 двароў, 301 жыхар.

## Насельніцтва
* 2004 год — 89 двароў, 163 жыхары
* 2009 год — 104 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Субэтнас

**Субэ́тнас** (таксама **субэтнíчная гру́па**) — супольнасьць людзей, якая кампактна пражывае на адмысловай тэрыторыі й належыць да большага народу (этнасу), але адрозьніваецца асаблівасьцямі сваёй культуры, мовай (дыялектам), больш позьнім, чым у момант зараджэньня агульнага этнасу геаграфічным паходжаньнем, і ўсьведамляе гэтае адрозьненьне.

Субэтнічная група мае саманазву, а яе чальцы адчуваюць двайковую прыналежнасьць — да этнасу і субэтнасу адначасова (напрыклад, нагайбакі сярод татараў, дыгорцы сярод асэтынаў, паўднёвабярэжцы сярод крымскіх татараў).

## Паходжаньне назвы
Тэрмін «субэтнічная група» (, ) ужываўся ў франкамоўнай літаратуры з XIX стагодзьдзя, у ангельскамоўнай літаратуры з пачатку XX стагодзьдзя, часьцяком пазначаючы этнічныя групы ўнутры расы.

Тэрмін «субэтнас» быў уведзены Л. М. Гумілёвым ў яго пасыянарнай тэорыі этнагенэзу, каб абазначыць этнічную сыстэму, якая ёсьць элемэнтам структуры этнасу. Унутры субэтнасу Гумілёвым вылучаюцца кансорцыі й канвіксіі.

Згодна з Гумілёвым, важная прыкмета ўстойлівасьці этнасу — наяўнасьць разнастайных субэтнасаў, якія дзеляць паміж сабою функцыі, знаходзячыся ў адносінах сымбіёзу. Шляхам неантаганістычнага суперніцтва субэтнасы робяць нутраную структуру этнаса найбольш гнуткай, не парушаючы яго адзінства.

## Утварэньне субэтнасаў
Субэтнічныя групы ўзьнікаюць:

* як сьледзтва тэрытарыяльнага аддзяленьня часткі народа (так званыя этнатэрытарыяльныя групы, прыклад, пахадчане сярод расейцаў);
* з папярэдняга племяннога падзелу або незавершанасьці асыміляцыі (так званыя этнагенэтычных групы, прыкладам, таджынцы сярод тувінцаў, мішары сярод татараў, сарт-калмыкі сярод кіргізаў);
* з прычыны асаблівага сацыяльнага становішча (этнасацыяльныя групы, прыкладам, цепцяры сярод татараў);
* праз рэлігійныя адрозьненьні (этнаканфэсійныя групы, прыкладпм, латгальцы, стараверы, язіды)
* як сьледзтва адрозьненьняў у этнічным паводзінах (прыкладам, у выкарыстаньні этнічнай мовы ў паўсядзённых зносінах або ў стасунках з прадстаўнікамі іншых этнічных груп).

## Прыклады субэтнасаў
Прыклады субэтнасаў: цепцяры, сарт-калмыкі, мішары, пахадчане, таджынцы, паморы, стараверы, езыды, бойкі.

У этнасе можа вылучацца субэтнас, які кіруе (дамінуе).  Субэтнасы могуць выступаць у рознай форме — як этнаграфічныя групы, якія жывуць на пэўнай тэрыторыі, як станы, як канфэсійныя грамады і гэтак далей.  Але крытэрам іх вылучэньня заўсёды служаць паводзінскія асаблівасьці і супрацьпастаўленьне астатнім чальцам этнасу (на аснове ўзаемнай сымпатыі чальцоў субэтнасу) пры захаваньні этнічнага адзінства.

## Літаратура
* Етнічний довідник. У 3-х частинах. Гол.ред. Євтух В. Б. / Ч.1. Поняття та терміни. — Київ: 1996

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік паняткаў і тэрмінаў тэорыі этнагенэзу

Катэгорыя:Пасіянарная тэорыя этнагенэзу
Кансорцыя (сацыялёгія)

**Кансо́рцыя** — у пасыянарнай тэорыі этнагенэзу, аб’яднаньне невялікіх груп людзей для дасягненьня адзінай мэты, якія злучаны адзіным гістарычным лёсам. Прыклад кансорцыі — «кружкі», грамадзкія аб’яднаньні, сэкты, злачынныя супольнасьці, рабочыя і іншыя добраахвотныя аб’яднаньні. Кансорцыя, падчас працэсаў этнагенэзу, можа перарасці ў больш высокія этнічныя таксоны: субэтнас, этнас, супэрэтнас. Працэс утварэньня кансорцыяў асабліва актыўны ў фазе ўздыму пасьля пасыянарнага штуршка. Кансэрватыўныя аб’яднаньні распадаюцца нават пры жыцці іх заснавальнікаў. У якасьці прыкладаў кансорцыяў, што былі пачаткам зараджэньня супэрэтнічных сыстэм, Леў Гумілёў прыводзіць войска людзей «доўгай волі» Чынгісхана і група першых рымлянаў, якія пасяліліся на рацэ Тыбр.

## Літаратура

* Гумілёў Л. Н. Этнагенэз і біясфэра Зямлі. СПб.: Крыстал, 2001.
Сьпіс суполак Партыі БНФ

**Сьпіс суполак Партыі БНФ** &mdash; сьпіс аддзяленьняў грамады БНФ. У суполку павінна ўваходзіць ня менш за 2 члены. Суполка ня можа мець сваіх падразьдзяленьняў. Зараз БНФ мае суполкі ў наступных местах Беларусі:
* Берасьце 
* Віцебск 
* Горадня 
* Ліда
* Слонім
* Гомель 
* Магілеў

## Крыніцы

Катэгорыя:Партыя БНФ
Віцебская гарадзкая арганізацыя БНФ

**Віцебская гарадзкая арганізацыя партыі БНФ** &mdash; суполка БНФ у м. Віцебск. Аб’ядноўвае прыхільнікаў незалежнасьці Беларусі.

Суполка складаецца зь сяброў грамады, рады й старшыні.

## Рада
Рада выбіраецца на сходзе членаў БНФ места Віцебск. Рада пастаянны ўрад суполкі. Рада складаецца зь пяці раднікаў.

## Старшыня
Старшыня выбіраецца зь сяброў грамады БНФ на сходзе ўсіх членаў грамады. Старшыня мае права:
* прадстаўляць суполку ў судах і дзяржаўных службах
* заключаць, зьмяняць і адмяняць  дагаворы ад імя суполкі

Страшыня суполкі &mdash; Валер Паўлоцкі. Яго намесьнік &mdash; Аляксандар Ільінец.

## Дзейнасьць
17 кастрычніка 2020 года быў сход сябраў суполкі. Яны выбралі паслоў на 20 зьезд БНФ. Іх колькасьць склала 7 чалавек: 2 раднікі рады суполкі і 5 паслоў на зьезд. На сходзе казаў Хрыстафор Жаляпаў:

— Размова з цяперашняй уладай і з чыноўнікамі цяпер можа быць толькі адна – аб транзіце ўлады, пасля таго як Лукашэнка сыдзе са сваёй пасады. І больш няма пра што размаўляць!

## Вонкавыя спасылкі
* Віцебская Вясна

## Крыніцы

Катэгорыя:Партыя БНФ
Лідзкая гарадзкая арганізацыя БНФ

**Лідзкая гарадзкая арганізацыя партыі БНФ** &mdash; суполка БНФ у м. Ліда. Аб’ядноўвае прыхільнікаў незалежнасьці Беларусі.

Суполка складаецца зь сяброў грамады, рады й старшыні.

## Рада
Рада выбіраецца на сходзе членаў БНФ места Ліда. Рада пастаянны ўрад суполкі.

## Старшыня
Старшыня выбіраецца зь сяброў грамады БНФ на сходзе ўсіх членаў грамады. Старшыня мае права:
* прадстаўляць суполку ў судах і дзяржаўных службах
* заключаць, зьмяняць і адмяняць  дагаворы ад імя суполкі.

## Дзейнасьць
Пасьля народных выступленьняў з-за вынікаў выбараў 2020 году на сяброў суполкі пачалі выдумваць правапарушэньні.

Вітольд Ашурак быў асуджаны на 5 год турмы. Яго асудзіў суддзя **Максім Юр'евіч Філатаў** (пісар Надзя Вітальеўна Папова). У справе праходзіў міліцыянт **Каціла** (яму трэба грошы на лекі), якога пабілі людзі пад час выступленьняў у Лідзе з-за вынікаў выбараў. Азлобленыя людзі ў судзе пачалі выказваць незадаволенасьць прысудам. Суддзя М. Філатаў схаваўся за дзьвярыма ад людзей і працягваў суд у адзіноце. Юрыя Дзяшука пасадзіліна 15 сутак. Былі незадаволеныя судом і ПЦ "Вясна.

Юры Дзяшук праходзіць сьведкам па справе, але яго могуць асудзіць за выдуманыя парушэньні закона. У яго доме прайшлі вобыскі Лідзкай міліцыяй, дзе адабралі кампутар, мабільны тэлефон.

## Крыніцы

Катэгорыя:Партыя БНФ
Слонімская гарадзкая арганізацыя БНФ

**Слонімская гарадзкая арганізацыя партыі БНФ** &mdash; суполка БНФ у м. Слонім. Аб’ядноўвае прыхільнікаў незалежнасьці Беларусі.

Суполка складаецца зь сяброў грамады, рады й старшыні.

## Рада
Рада выбіраецца на сходзе членаў БНФ места Слонім. Рада пастаянны ўрад суполкі.

## Старшыня
Старшыня выбіраецца зь сяброў грамады БНФ на сходзе ўсіх членаў грамады. Старшыня мае права:
* прадстаўляць суполку ў судах і дзяржаўных службах
* заключаць, зьмяняць і адмяняць  дагаворы ад імя суполкі.
Старшыня суполкі: Павал Севасьцьян.

## Дзейнасьць
Сябры суполкі знаходзяцца пад падазрэньнем у міліцыі. Іх падазраюць ва ўдзеле ў вулічных шэсьцях. 23 кастрычніка 2020 года Віктара Марчыка абавязалі прыйсьці ў міліцыю ў нядзелю (г. зн. 25 кастрычніка 2020), бо РАУС баіцца іх дзейнасьці па арганізацыі шэсьцяў у Слоніме.

## Крыніцы

Катэгорыя:Партыя БНФ
Зьезд Партыі БНФ

**Зьезд Партыі БНФ** — часовы ўрад БНФ, які сабіраецца для рашэньня найважнейшых пытаньняў дзейнасьці й існаваньня грамады. Зьезд — найвышэйшы ўрад грамады, яго рашэньні абавязковыя для ўсіх сябраў грамады. Зьезд мае г. зв. «асабістыя» паўнамоцтвы, якія ён ня можа перадаць іншым службам грамады:
* роспуск грамады
* зьмены ў статуце грамады
* зьмены назвы грамады
* выбары старшыні грамады
* выбары сойму

## Паслы зьезду
Удзел у зьезьдзе можа прыняць сябра грамады, аднак з-за вялікай колькасьці сябраў на справе такога ніколі не было. Выбары паслоў на зьезд адбываюцца на сходах суполак, як правіла ад суполкі выбіраецца адзін пасол. Усе зьезды адбываюцца ў Менску. Астанім зьездам быў 18 зьезд 30 верасьня 2017 году. На ім зацьвердзілі склад сойму.

## 20 зьезд
7 лістапада 2020 году адбыўся 20 зьезд партыі БНФ. Усяго было 98 асобаў на зьезьдзе. Зь іх 14 чалавек не прысутнічалі, але празь сеціва маглі ўдзельнічаць у рабоце зьезду.

Зьезд прыняў некалькі рашэньняў:
* Заява аб безумоўным вызваленьні палітвязьняў і спыненьня рэпрэсіяў 
* аб 100 гадоў Случкаму збройнаму чыну
* Беларуская мова гэта гарантыя бясьпекі й незалежнасьці дзяржавы
* Заява аб адносінах зь іншымі грамадзкімі сіламі краіны
* Заява "Беларусь гэта эўрапэская нацыя!"
* Заява :"Эканамічная і стратэгічная неабгрунтаванасьць БелАЭС"
* Адносіны БНФ па пытаньні канстытуцыйнага будаўніцтва ў Беларусі
* Заява аб захаваньні культурнае адметнасьці й разнастайнасьці

Старшыня Р. Кастусёў даў справасдачу.

Зьезд зацьвердзіў склад Сойму.

## Крыніцы

Катэгорыя:Партыя БНФ
Андрушы (Гарадзенская вобласьць)

**Андрушы́** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1690 годзе належала баярыну Юрыю Івашкевічу. У 1796 годзе Францішку Калупайлу, ваўкавыскаму земскаму судзьдзі, 36 прыгонных сялянаў. У 1836 годзе прыватная вёска, 8 двароў, 83 жыхары.

2 сьнежня 1961 году перададзеная з скасаванага Дзятлавіцкага сельсавету ў склад Воўпаўскага сельсавету. 27 траўня 1965 году далучаная да Роскага пасялковага савету. 18 кастрычніка 2013 году пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2004 год — 12 двароў, 14 жыхароў
* 2009 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Альбэрта Фэрнандэс

**Альбэрта Анхэль Фэрнандэс** (, Буэнас-Айрэс) — аргентынскі палітык, пераможца прэзыдэнцкіх выбараў 2019 году. Узначальваў урад краіны ў часы прэзыдэнцтва Нэстара Кіршнэра і, часткова, Крыстына Фэрнандэс дэ Кіршнэр. Пакінуў пасаду 23 ліпеня 2008 году.

## Жыцьцяпіс
7 чэрвеня 2000 году быў абраны дэпутатам ад гораду Буэнас-Айрэс, ад партыі меншасьці «Acción por la República», якую ўзначальваў Дамінга Кавалья, міністар эканомікі ў адміністрацыі Фэрнанда дэ ла Руа. Ён адмовіўся ад гэтага месца пасьля прызначэньня яго кіраўніком ураду. Гэтую пасаду ён захоўваў да ліпеня 2008 году.

18 траўня 2019 году быў вылучаны на пасаду прэзыдэнта краіны на выбарах 27 кастрычніка 2019 году. Выбары ў Аргентыне праходзілі на фоне маштабнай незадаволенасьці палітыкай Маурысіё Макра, пры яго праўленьні ўзровень інфляцыі дасягнуў за год 56%, а колькасьць тых, хто жыве за рысай беднасьці, перавысіла траціну насельніцтва (35%). 28 кастрычніка 2019 году было абвешчана пра перамогу Фэрнандэса ў першым туры.

Перамога Фэрнандэса азначае, што экс-кіраўнік краіны Крысьціна Фернандэс дэ Кіршнэр стане віцэ-прэзыдэнтам. Кіршнэр кіравала Аргентынай са сьнежня 2007 па сьнежань 2015 году. Пасьля перамогі Макра на яе завялі крымінальную справу аб дзяржаўнай здрадзе. Па вэрсіі сьледзтва, яна і яе прыхільнікі нібыта пакрывалі верагоднага замоўніка тэракту ўлетку 1994 году ў будынку Аргентынскага габрэйскага культурнага цэнтру ў Буэнас-Айрэсе. Гэта быў самы маштабны тэракт у гісторыі Аргентыны: тады загінулі 85 чалавек, звыш 250 атрымалі раненьні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Jefatura de Gabinete de Ministros

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Буэнас-Айрэсе
Катэгорыя:Прэзыдэнты Аргентыны
Леанід Галяк

**Леані́д Галя́к** (31 кастрычніка 1910, Вільня — 3 красавіка 1980, Стэмфард, штат Канэктыкут, ЗША) — беларускі грамадзкі дзяяч, юрыст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і паштовага службоўцы. Бацькі паходзяць зь мястэчка Іўе.

У 1930—1935 рр. навучаўся на хімічным, а пазьней юрыдычным факультэце Віленскага ўнівэрсытэту. Тут пачаў удзельнічаць у беларускім адраджэнцкім руху. Быў сябрам Беларускага студэнцкага саюзу й з 1931 году ў карпарацыі студэнтаў «Скарынія».

У часе нямецкай акупацыі працаваў судзьдзём Менскага акруговага суду. У 1944 року прызначаны рэктарам стваранага Беларускага юрыдычнага інстытуту, аднак у сувязі зь вяртаньнем бальшавікоў зьехаў у эміграцыю. У 1944—1945 рр. — супрацоўнік Галоўнага кіраўніцтва вайсковых справаў БЦР. Заснаваў Беларускае бюро ў Брытанскай зоне акупацыі Нямеччыны. Адзін з заснавальнікаў Саюзу беларускіх журналістаў на чужыне і выданьня «Летапіс беларускай эміграцыі».

З 1949 року жыў у ЗША. Адзін з заснавальнікаў і першы рэдактар газэты «Беларус» (1950—1951). Сябра БАЗА, у 1953—1956 рр. уваходзіў ва ўправу Стэмфардзкага аддзелу арганізацыі. У 1955 р. выйшаў з Рады БНР, а ў наступным року і з БАЗА. Спрычыніўся да заснаваньня Камітэту вызваленьня Беларусі.

Леанід Галяк зрабіў пераклад «Парсіваля» зь нямецкай на беларускую мову ў лягеры беларускіх уцекачоў Ватэнштэт у ангельскай акупацыйнай зоне Нямеччыны. Менавіта там невялікім тыражом ратапрынтам першае выданьне перакладу «Парсіваля». Аўтар «Успамінаў» (надрукаваныя ў 2-х тамох у 1982—1983 гг.), пазбаўленых палітычнай ангажаванасьці і поўных тонкага гумару ў апісаньні побыту ды й характараў беларускіх грамадзкіх дзеячоў як у Беларусі, так і на эміграцыі.

## Кнігапіс
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Лявон Юрэвіч. Літаратурны рух на эміграцыі. Менск, БГА, 2002.

## Вонкавыя спасылкі
*  
* 
* Біблійныя пераклады Леаніда Галяка

Катэгорыя:Выпускнікі ўнівэрсытэту Стэфана Баторыя
Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэту Віленскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі на беларускую мову
Рок-кола

**«Рок-кола»** — беларускі рок-фэстываль, які з 1990 году штогод праводзіўся ў Полацку й Наваполацку. Фэстываль году па выніках Рок-каранацыі 2004—2005.
## Агульныя зьвесткі
Дырэктарам фэстывалю быў Сяргей Анішчанка. Асновай фэстывалю зьяўляўся конкурс маладых гуртоў з розных краінаў, таксама на фэст запрашаліся знакамітыя рок-музыкі. У апошнім фэстывалі, які прайшоў 26—27 кастрычніка 2007 году, прынялі ўдзел 25 маладых калектываў з Беларусі, Расеі й Украіны. Асноўнай умовай для канкурсантаў зьяўлялася наяўнасьць у рэпэртуары песьні на беларускай мове.

## Забарона
Забаронены ў лістападзе 2007 году паводле пратаколу пасяджэньня Полацкага райвыканкому: «*Лічыць немэтазгодным правядзеньне ў горадзе мерапрыемстваў тыпу фэстывалю „Рок-кола“, чужых гістарычнай, духоўнай спадчыне гораду Полацку й [[Праваслаўная царква|праваслаўю]]; рэкамэндаваць адказным асобам, якія адказваюць за духоўнае выхаваньне моладзі, устрымлівацца ад ініцыяваньня падобных мерапрыемстваў*». Тым ня менш, аргкамітэт фэстывалю разглядаў іншыя месцы для правядзеньня, такія як Менск,  Наваполацак, Смаленск (Расея).

Паводле «Tuzin.fm» забарона фэстывалю можа быць зьвязана з прызначэньнем у Полацак новага старшыні мясцовай філіі КДБ, які нібы выказаў незадаволенасьць з нагоды яго правядзеньня. Віталь Супрановіч, кіраўнік лэйблу «БМАgroup» і аўтар фэстывалю «Be Free» («Права быць свабодным»), па выніках сустрэчы музыкаў у адміністрацыі прэзыдэнта ў лістападзе 2007 году прыйшоў да высновы, што закрыцьцё «Рок‑кола» ўладамі было палітычным дзеяньнем. Сяргей Анішчанка, які даў інтэрвію Зьмітру Кустоўскаму з тэлеканалу «Белсат» ў 2015 годзе, таксама падзяліў яго меркаваньне. Андрэй Аляксандраў у сваім артыкуле на «Беларускім партызане» па праблеме таксама згадаў наяўнасьць прыкметаў палітычнага характару.

## Ацэнкі
Журналіст «Музыкальнай газеты» Таццяна Заміроўская, якой давялося пісаць справаздачу па выніках фэстывалю 2001 году ў Наваполацку, назвала яго *«годнай і вельмі мілай тусоўкай без напускной глянцавасьці, напышлівага патасу й незразумелых „пантоў“»*.

Пры аглядзе 15-га фестывалю ў 2005 годзе Анастасія Штукіна з «Музыкальной газеты» напісала: *«На сёньняшні дзень у Беларусі няма ніводнага гарадскога праекта, які мог бы пахваліцца такой жа папулярнасьцю сярод моладзі й настолькі шматгадовай гісторыяй»*. 

Аляксандра Паўлава, аўтар «Музыкальнай газеты», у артыкуле «» у 2007 годзе так апісвала фэномэн фэстывалю: *«Гэта ідэя, якая дапамагае быць Полацку й Наваполацку аднымі з самых рок-н-рольных гарадоў у Беларусі. Таму што існуе шмат гуртоў, якія ведаюць, што ёсьць дзеля чаго працаваць, што ў іх будзе свая аўдыторыя гледачоў»*.

Мікіта Зьмітраў з сайту «Народныя навіны Віцебску» па выніках апошняга фэстывалю «Рок-кола» пісаў: *«Два дні Полацак жыў музыкай. Мяркуючы па колькасьці гледачоў у самай вялікай залі гораду, [[рок-н-рол]] тут вельмі запатрабаваны»*.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Фэсты Беларусі
Катэгорыя:Беларускія музычныя фэстывалі
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Юліюс Покарны

**Ю́ліюс По́карны** (; 12 чэрвеня 1887, Прага — 8 красавіка 1970, Цюрых) — лінгвіст, адмысловец у кельцкіх мовах і параўнальна-гістарычным мовазнаўстве.

## Біяграфія

Навучаўся ў Венскім унівэрсытэце, пасьля выкладаў там з 1913 па 1920 год. У 1920 годзе стаў загаднікам катэдры кельцкай філялёгіі ў Бэрлінскім унівэрсытэце, дзе працаваў да 1935 году, калі быў звольнены нацыянал-сацыялістамі праз габрэйскае паходжаньне, нягледзячы на каталіцкую веру і нацыяналістычныя перакананьні. У траўні 1936 атрымаў «Пасьведчаньне аб нябытнасьці прэтэнзій» (Unbedenklichkeitsbescheinigung) ад мясцовай грамады НСДАП, на падставе якога змог атрымліваць дзяржаўную пэнсію. Загадзя атрымаў папярэджаньне аб пагроме 1938 г., які вядомы пад назвай «Крышталёвая ноч», дзякуючы чаму зьехаў у Бэльгію.

Быў актыўным прыхільнікам незалежнасьці Ірляндыі й быў аўтарам шэрагу публікацыяў, прысьвечаных сучаснай сытуацыі ў Ірляндыі. Да Другой Сусьветнай вайны быў рэдактарам часопіса *«Zeitschrift für celtische Philologie»* і спрыяў яго аднаўленьню па вайне.

У 1943 годзе эміграваў у Швайцарыю, дзе працаваў ва ўнівэрсытэтах Бэрну й Цюрыху аж да выхаду на пэнсію ў 1959 годзе. У 1954-ым абраны ганаровым прафэсарам Унівэрсытэту Людвіга-Максімільяна ў Мюнхэне, дзе выкладаў у 1956 й 1960—1965 гадах.

Найбольш вядомы як аўтар апублікаванага ў 1959 годзе «Індаэўрапейскага этымалягічнага слоўніка» (Indogermanisches etymologisches Wörterbuch, агульнапрыняты скарот — **IEW**), які стаў перапрацаванай вэрсіяй выданага Покарным у 1927—1930 слоўніка Алаіза Вальдэ.

Памёр ў Цюрыху праз тры тыдні пасьля няшчаснага выпадку (трапіў пад трамвай).

## Асноўныя працы
* *A Historical Reader of Old Irish*. Texts, Paradigms, Notes and a Complete Glossary. Halle, 1923
* *Altirische Grammatik*. Berlin, 1925 (Sammlung Göschen Nr. 896)
* *Indogermanisches etymologisches Wörterbuch.* 2 Bde. Francke: Bern-München, 1959 (1.Aufl. паказьнік — 1969), 2005 (5.Aufl., ISBN 3772009476)

## Крыніцы

## Літаратура
* Ó Dochartaigh P. ''Julius Pokorny, 1887—1970. Germans, Celts and nationalism.'' Four Courts Press, Dublin 2004. ISBN 1851827692

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліяграфія працаў Юліюса Покарнага
* Кароткая біяграфія з фота 
* Юліюс Покарны (артыкул з Ірляндзкай бібліятэкі прынцэсы Грэйс)
* A concise Old Irish grammar and reader
* **IEW:**
** Тэкст у pdf/djvu: Часть 1, часть 2, часть 3.
** IEW на сайце Тэхаскага ўнівэрсытэту — сьпіс каранёў з перакладамі
** IEW на сайце Лейдэнскага ўнівэрсытэту
** Індаэўрапейскі слоўнік Герхарда Кёблера, які часткова заснаваны на слоўніку Покарнага
Мількаўцы

**Мі́лькаўцы** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая зь сярэдзіны XVIII стагодзьдзя ў складзе Рэплеўскага маёнтку. У 1796 годзе належала Ёсіфу Завадзкаму. У 1836 годзе прыватная вёска, 16 двароў, 148 жыхароў. У 1914 годзе 36 двароў, 213 жыхароў.

2 сьнежня 1961 году перададзеная з скасаванага Дзятлавіцкага сельсавету ў склад Рэплеўскага сельсавету. 27 траўня 1965 году перададзеная ў склад Роскага пасялковага савету. 18 кастрычніка 2013 году пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2004 год — 14 двароў, 25 жыхароў
* 2009 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Данілаўцы

**Дані́лаўцы** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

У вёсцы знаходзіцца прыпыначны пункт Данілаўцы на чыгуначнай лініі Масты-Ваўкавыск-Цэнтральны.

## Гісторыя
Вядомая з XVIII стагодзьдзя. У 1737 годзе ў складзе Воўпаўскага староства, мела 42 валокі. У 1796 годзе фальварак і вёска ў складзе Воўпаўскага староства, належала графу Плятэру. У 1836 годзе дзяржаўная вёска, 20 двароў, 277 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2004 год — 97 двароў, 190 жыхароў
* 2009 год — 136 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Селішча, раньняе Сярэднявечча (XI—XII ст.). На захад ад вёскі, на беразе р.Рось. Плошча 1,2 га. Абсьледавалі ў 1958 годзе Фрыда Гурэвіч, у 1973 годзе Яраслаў Зьвяруга. Знойдзены фрагмэнты ганчарнай керамікі, жалезныя тыглі. Матэрыялы абсьледаваньня селішча знаходзяцца ў Інстытуце гісторыі НАН Беларусі.
* Курганны могільнік, раньняе Сярэднявечча (XI—XIII ст.). За 0,7 км на паўднёвы ўсход ад в. Данілаўцы. Адкрыла і дасьледавала ў 1958 годзе Фрыда Гурэвіч, абсьледаваў у 1973 г. Яраслаў Зьвяруга. Тры курганы, вышыня 0,6 м, дыямэтры да 12 м.

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Гурэвіч

**Гурэвіч** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Арон Гурэвіч — гісторык
* Генадзь Гурэвіч — беларускі фтызіятр
* Іосіф Гурэвіч — беларускі вучоны ў галіне цепла- і масаабмену
* Леў Гурэвіч (Літвінаў) — беларускі рэжысэр
* Міхаіл Гурэвіч — савецкі авіяканструктар
* Сямён Гурэвіч — Герой Савецкага Саюза
* Фрыда Гурэвіч — археоляг
* Эсфір Гурэвіч — беларускі крытык і літаратуразнавец
Дубаўцы (Гарадзенская вобласьць)

**Дубаўцы** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1836 годзе прыватная вёска, 23 двары, 244 жыхары. У 1914 годзе 77 двароў, 408 жыхароў. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 306 двароў, 734 жыхары
* 2009 год — 619 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Новае Сяло (Ваўкавыскі раён)

**Но́вае Сяло́** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з XVIII стагодзьдзя ў складзе маёнтку Рось. У 1796 годзе належала Яну Патоцкаму. У 1836 годзе прыватная вёска. 30 двароў, 173 жыхары. У 1914 годзе 28 двароў, 143 жыхары. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 82 двары, 168 жыхароў
* 2009 год — 135 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Лот (адзінка вымярэньня)

**Лот** — адзінка вымярэньня масы ў сыстэме мер ВКЛ, роўная 1/32 фунту ці 11,71 граму. На Беларусі лотам карысталіся да пачатку 20 стагодзьдзя.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня
Катэгорыя:Беларуская сыстэма мер
Катэгорыя:Расейская сыстэма мер
Лот

Назву **Лот** маюць:

* Лот (адзінка вымярэньня) — старабеларуская адзінка вымярэньня масы
* Лот (прыбор) — прыбор для вымярэньня глыбіні вады
* Лот (фінансы) — аб’ект гандлю на аўкцыёне

## Пэрасанажы
* Лот (пляменьнік Абрама) — біблейскі пэрсанаж, пляменьнік Абрама

## Глядзіце таксама
* Лёт
Плябанаўцы (Ваўкавыскі раён)

**Пляба́наўцы** — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з XVI стагодзьдзя. З 1611 годзе належала плябаніі Роскага касьцёлу. У 1836 годзе складалася з 2 вёсак, якія належалі Роскаму касьцёлу. У адной 10 двароў, 101 жыхар, у другой 7 двароў, 44 жыхары. 

## Насельніцтва
* 2004 год — 104 двары, 208 жыхароў
* 2009 год — 141 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Помнік воінам-землякам. 
* Магіла савецкага воіна. Пахаваны салдат, які загінуў у Вялікую Айчынную вайну. У 1972 годзе на магіле ўсталяваны помнік — стэла і скульптура воіна. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Субачы (Гарадзенская вобласьць)

**Субачы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Росі. Цэнтар Субацкага сельсавету Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Вядомая зь сярэдзіны XVIII стагодзьдзя. У 1796 годзе належала Адаму Ельскаму. У 1914 годзе маёнтак, 46 жыхароў. Цэнтар сельгаспрадпрыемства «Зара і К».

## Насельніцтва
* 2001 год — 246 двароў, 732 жыхара
* 2004 год — 249 двароў, 731 жыхар
* 2009 год — 697 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Касьцёл
* Брацкая магіла савецкіх воінаў
* Помнік землякам, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Крыніцы

Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Лёт

Назву **Лёт** маюць:

## Тапонімы
### Бэльгія
* Лёт (Бэльгія) — мястэчка ў Бэльгіі, у правінцыі Флямандзкі Брабант

### Францыя
* Лёт (дэпартамэнт) — дэпартамэнт у Францыі, у рэгіёне Аксытанія
* Лёт і Гарона — дэпартамэнт у Францыі, у рэгіёне Нувэль-Акітэн
* Лёт (рака) — рака на поўдні Францыі

## Прозьвішча
* Андрэ Лёт — францускі скульптар, мастак, пэдагог
* Ёган Карл Лёт — нямецкі мастак

## Прадпрыемствы
* «Лёт» — польская авіякампанія

## Глядзіце таксама
* Лот
Прыдняпроўе

**Прыдняпроўе** можа азначаць:

* Прыдняпроўе (*Падняпроўе*) — гістарычная вобласьць па рацэ Дняпро.
** Беларускае Падняпроўе

## Тапонімы
* Прыдняпроўе — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі.
* Прыдняпроўе — вёска ў Красьнінскім раёне Смаленскай вобласьці Расеі.

## Іншае
* «Прыдняпроўе» — карвэт Вайскова-марскога флёту Ўкраіны.

## Глядзіце таксама
* Прыднястроўе
Кабылякі

Назву **Кабылякі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Кабылякі — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці
* Кабылякі — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Кабылаўка
* Кабылева
* Кабыленцы
* Кабылёва
* Кабылінцы
* Кабылічы
* Кабылкі
* Кабыльле
* Кабыльнік
* Кабыльнікі
* Кабыльнікішкі
* Кабыльніца
* Кабыльнішкі
* Кабыльчыцы
* Кабыльшчына
* Кабыляк
* Кабылянка
* Кабылянцы
Сыс

**Сыс** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Анатоль Сыс (1959—2005) — беларускі паэт
* Сяржук Сыс ( 1962) — беларускі паэт
Імляні

**Імляні** () — паселішча ў муніцыпалітэце Княжава, рэгіён Баня Лука, Рэспубліка Сэрбская, Босьнія і Герцагавіна. Паводле перапісу насельніцтва перапіс у Босьніі і Герцагавіне 2013, у паселішчы пражывала 920 чалавек.

## Гісторыя
Самая раньняя згада пра Імляна «ў раёне Врховіна» пад яго цяперашняй назвай датуецца XVI стагодзьдзем. Паводле гэтых дадзеных, у імлонаў тады было 14 дамоў, у тым ліку адзін мусульманін. Верагодна, гэта быў дом з рынка Муджа Шыпраге, бацькі нябожчыка Омера Шыпраге, у рэшце рэшт вядомы як «начальнік», таму што ў афіцыйным «Сараевым весніку» ў 1890 годзе. Апублікаванае аб’ява:
}}

 
## Насельніцтва

* 1948=2.019
* 1953=
* 1961=1.837
* 1971=2.065
* 1981=2.068
* 1991=1.561
* 2013=920

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Сэрбскай
Алесь Яўсеенка

**Алесь Яўсеенка**, псэўданімы: *Рыг-Рыгоравіч, Савіцкі* ( 14 чэрвеня 1958, Гомель) — беларускі грамадзка-палітычны актывіст, у 1986—1990 гг. старшыня гомельскай «Талакі».

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускі інстытут інжынэраў чыгуначнага транспарту. Ад пачатку ўтварэньня гомельскай «Талакі» (першая палова 1986 году) да 1990 году быў яе старшынём. Рэпрэзэнтаваў «Талаку» ў Канфэдэрацыі беларускіх суполак. Зь ягоным удзелам у Гомлі быў створаны Каардынацыйны цэнтар у падтрымку Перабудовы, куды ўваходзілі нефармальныя суполкі гораду. Каардынацыйны цэнтар ладзіў пікеты па зборы подпісаў вернікаў аб перадачы Петра-Паўлаўскага сабора вернікам (пачынаючы з 1987 году); ладзіліся жалобныя пікеты і мітынгі ў Гомлі, прысьвечаныя Чарнобыльскай катастрофе, зьбіраліся подпісы за адкрыцьцё беларускіх клясаў (здолелі дамагчыся адкрыцьця беларускай нацыянальнай школы ў Палацы моладзі «Гомсельмаш»).

Разам з «Талакой» удзельнічаў у водным ралі па Дзьвіне супраць будаўніцтва Дзьвінскай (Даўгаўпілскай) ГЭС, па Прыпяці супраць мэліярацыі Палесься. Быў адным з арганізатараў у Гомлі БНФ, ТБМ. Арганізоўваў у Гомлі аддзяленьне Беларускай нацыянальна-дэмакратычнай партыі, Беларуска-хрысьціянскай злучанасьці. У сувязі з сваёй актыўнай грамадзкай пазыцыяй шмат разоў перасьледаваўся з боку ўладаў. Нэгатыўныя матэрыялы зьяўляліся ў «Мэтадычных дапаможніках для службовага карыстаньня работнікаў апарату абкаму партыі г. Гомля», «Гомельскай праўдзе» і іншае.

Вядомы як публіцыст і выдавец. У 1990 у Гомлі пачала выдавацца газэта «Атава», дзе быў рэдактарам і аўтарам. Таксама друкаваўся ў газэтах «Навіны БНФ», «Свабода», «Наша Ніва».

## Крыніцы

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Экспрэс (БНФ)

**«Экспрэс»** — грамадзка-палітычнае выданьне, аднадзёнка Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне».

Выданьне аргкамітэту БНФ, выходзіла ў траўні-чэрвені 1989 у Менску. Усяго выйшла чатыры нумары. У склад рэдакцыі ўваходзілі А. Кавальчук, С. Драч, А. Суша, А. Гуркоў, Павал Жук. Друкаваліся матэрыялы пераважна палітычнае тэматыкі.

Нумары 1 і 2 выйшлі ў траўні 1989 году аб’ёмамі па шэсьць старонак. №3 газэты выйшаў у чэрвені 1989-га аб’ёмам дзесяць старонак. №4 выйшаў таксама ў чэрвені на васьмі старонках. Фармат выданьня — А5 (1/16 аркуша), без ілюстрацыяў, друк ратапрынтны. Мова выданьня — беларуская, правапіс клясычны. Асобнымі кавалачкамі сустракаецца расейская мова.

## Крыніцы

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Менск
Катэгорыя:Беларускі народны фронт «Адраджэньне»
Ліга супрацьпаветранай і супрацьгазавай абароны

**Лі́га супрацьпаве́транай і супрацьга́завай абаро́ны** ( (LOPP)) — масавая польская ваенізаваная арганізацыя, створаная ў 1928 годзе ў выніку зьліцьця Дзяржаўнай лігі супрацьпаветранай абароны, заснаванай у 1923 годзе, і Таварыства супрацьгазавай абароны. Мела на мэце папулярызацыю спорту, сувязі і вайсковай авіяцыі. Дзейнічала да пачатку Другой сусьветнай вайны. Яе суполкі былі разьвітыя і на тэрыторыі Заходняй Беларусі.

## Гісторыя
Дзяржаўная ліга супрацьпаветранай абароны, а пасьля Ліга супрацьпаветранай і супрацьгазавай абароны, прапагандавала фінансавую падтрымку дзеля закупкі авіяцыйнай тэхнікі, папулярызацыі авіяцыйнага спорту, дасьледаваньня і распрацоўкі авіябудоўлі, а таксама выданьні авіяцыйнай літаратуры. Яна выдавала штодвухтыднёвік «Lot Polski», потым «Lot i obrona przeciwlotniczo gazowa Polski» і штомесячнік «Przegląd Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej».

Таксама быў арганізаваны значны тэхнічны і фінансавы ўдзел Лігі ў разьвіцьці аэрапортаў, а таксама авіяцыйная падрыхтоўка лётчыкаў і пілётаў. Дзейнасьць LOPP была накіраваная галоўным чынам на моладзь, на разьвіцьцё разуменьня і падтрымкі разьвіцьця авіяцыі ў грамадзтве. LOPP, сярод іншых, фінансавала Аэрадынамічны інстытут у Варшаве, падтрымлівала альбо ініцыявала будаўніцтва аэрадынамічнага тунэля ў Львоўскай палітэхніцы, будаўніцтва школы пілётаў у Радаме, машынабудаўнічых навучальных устаноў у Быдгашчы і Львове, мэтэаралягічнай абсэрваторыі на гары Поп Іван, Інстытуту авіяцыйных тэхнічных дасьледаваньняў, Экспэрымэнтальных авіяцыйных майстэрняў у некалькіх дзясяткаў аэрапортаў.

У 1933—1939 гадах LOPP набыў і перадаў у авіяцыйныя школы і аэраклюбы 326 самалётаў і значную колькасьць плянэраў, у асноўным польскага будаўніцтва.

### LOPP на Заходняй Беларусі
На Лунінеччыне LOPP праводзіла выхаваўчую працу сярод моладзі, ладзіла акцыі па збору грошай на авіяцыю. Напрыклад, актывісты LOPP у грамадзкіх месцах прышпільвалі на грудзі мінакам значыкі ў выглядзе самалётаў. Мінак павінен быў плаціць 50 грошаў за вялікі значык альбо 20 — за малы. У 1935 годзе Кажан-Гарадоцкі LOPP аддзел налічваў 12 чалавек. У касы LОРР паступалі грошы і за продаж марак з сымболікай гэтай арганізацыі.

## Крыніцы

## Літаратура

* Януш Лукашэвіч, Liga Obrony Powietrznej Państwa w: Skrzydlata Polska nr 11/2003, s.55

## Вонкавыя спаслыкі
* Сьпіса узнагароджаных
* ISAP: obrona cywilna

Катэгорыя:Авіяцыя Польшчы
Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:Войска Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Польская Рэспубліка (1918—1939)
Аксамітнікавыя

**Аксамітнікавыя** (*Amaranthaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 165 родаў і 2040 відаў.

## Апісаньне
Травы, хмызьнякі ці ліяны. Лісьце чарговае або супратыўнае, суцэльнае або складанае. Суквецьці рознай складанасьці. Кветкі дробныя. Плод — касьцянка або каробачка. Насеньне чорнае, чырванавата-карычневае ці карычневае, звычайна дробнае.

## Арэал
Распаўсюджаныя амаль ва ўсім сьвеце, акрамя альпійскіх і арктычных рэгіёнах.

## Крыніцы
Алесь Шут

**Алесь Шут** (1952 — , Лагойск) — беларускі лекар, палітык і грамадзкі дзяяч, дэпутат Вярхоўнага Савету БССР 12-га скліканьня ад Лагойшчыны. Сябра Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне».

Уваходзіў у склад дэпутацкай Апазыцыі БНФ, удзельнічаў у галадоўцы дэпутатаў супраць рэфэрэндуму 11-12 красавіка 1995 году, быў жорстка зьбіты спэцназам спачатку ў залі парлямэнту, а потым міліцыяй па-за Домам ураду.

За некалькі дзён да сьмерці Алесю Шуту ўручылі юбілейны мэдаль Рады БНР за «заслугі ў здабыцьці Незалежнасьці Беларусі».

Памёр ад анкалёгіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Кансэрватыўна-Хрысьціянскай Партыі — БНФ
Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Памерлі ў Лагойску
Катэгорыя:Беларускія мэдыкі
Варсянкакветныя

**Варсянкакветныя** (*Dipsacales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 2 сямейства (Adoxaceae і Caprifoliaceae) і каля 1050 відаў.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Двухдольныя
Гвазьдзікакветныя

**Гвазьдзікакветныя** (*Caryophyllales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 38 сямействаў і каля 11155 відаў. Сярод сямействаў ёсць беларускія: аксамітнікавыя (Amaranthaceae), гвазьдзіковыя (Caryophyllaceae), расіцавыя (Droseraceae), Montiaceae, драсёнавыя (Polygonaceae), плюмбагавыя (Plumbaginaceae).

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Двухдольныя
Спаржакветныя

**Спаржакветныя** (Asparagales) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 14 сямействаў (у Беларусі — 4) і каля 35900 відаў.

## Клясыфікацыя
парадак Спаржакветныя (Asparagales)
* сямейства амарылісавыя (Amaryllidaceae)
* сямейства спаржавыя (Asparagaceae)
* сямейства Asphodeloideae
* сямейства Asteliaceae
* сямейства Blandfordiaceae
* сямейства Boryaceae
* сямейства Doryanthaceae
* сямейства Hypoxidaceae
* сямейства касачовыя (Iridaceae)
* сямейства Ixioliriaceae
* сямейства Lanariaceae
* сямейства архідныя (Orchidaceae)
* сямейства Tecophilaeaceae
* сямейства Xeronemataceae

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Аднадольныя
Парасонавыя

**Парасонавыя** (*Apiaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 442 родаў і 3575 відаў.

## Апісаньне
Травы аднагадовыя або шматгадовыя. Лісьце чарговае або прыкаранёвае, складанае або часам простае. Суквецьце — парасонік. Кветкі дробныя.

## Арэал
Распаўсюджаныя амаль ва ўсім сьвеце, але больш за ўсё ў паўночных рэгіёнах.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Парасонакветныя
Парасонакветныя

**Парасонакветныя** (*Apiales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 7 сямействаў і каля 5506 відаў.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Двухдольныя
Шут

**Шут** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Алесь Шут (1952—2019) — беларускі палітык
* Арцём Шут (нар. 1995) — беларускі футбаліст.
* Іван Шут (нар. у 1932) — вучоны ў галіне прыладабудаваньня
* Кліменцій Шут (1925—1969) — беларускі археоляг.
* Мікалай Шут (1916—1977) — Герой Савецкага Саюзу.
* Юлія Шут (нар. 1994) — беларуская гандбалістка.
Гоцевічы

**Го́цевічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Росі. Вёска ў Субацкім сельсавеце Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1796 годзе адна частка вёскі належала Вінцэнту Дамброўскаму, другая — Ёсіфу Пшэтоцкаму. У 1836 годзе прыватная вёска, 12 двароў, 42 жыхары. 

Да 2003 году ўваходзіла ў склад Вярэйкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2004 год — 33 двары, 57 жыхароў
* 2009 год — 41 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Субацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Кутравыя

**Кутравыя** (*Apocynaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 366 родаў і 5100 відаў.

## Апісаньне
Дрэвы, хмызьнякі, ліяны, рэдка паўхмызьнякі або травы. Лісьце простае, супратыўнае, рэдка чарговае. Пялёсткаў і чашалісьцікаў 5 або 4. Плод — ягада, касьцянка, каробачка, лісьцянка.

## Арэал
Распаўсюджаныя ў першую чаргу ў тропіках і субтропіках, слаба прадстаўленыя ва ўмераных рэгіёнах.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Гарычкакветныя
Гарычкакветныя

**Гарычкакветныя** (*Gentianales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 5 сямействаў (Apocynaceae, Gelsemiaceae, Gentianaceae, Loganiaceae, Rubiaceae) і каля 20855 відаў.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Двухдольныя
Араліевыя

**Араліевыя** (*Araliaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 43 родаў і 1650 відаў.

## Апісаньне
Дрэвы ці хмызьнякі, часам ліяны, рэдка шматгадовыя травы. Лісьце чарговае, рэдка супратыўнае, простае або складанае. Кветкі радыяльна сымэтрычныя, рэдка адзіночныя, часта ў суквецьці. Чашалісьцікі адсутнічаюць або ўтвараюць нізкі абадок. Пялёсткаў (3)5(20), свабодныя ці рэдка аб’яднаныя. Плод — ягада або касьцянка.

## Арэал
Распаўсюджаныя ва ўсім сьвеце, асабліва ва тропіках.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Парасонакветныя
Бальзамінавыя

**Бальзамінавыя** (*Balsaminaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 2 роды (*[[Hydrocera]]*, *[[Impatiens]]* [syn. *Balsamina*]) і каля 1000 відаў.

## Апісаньне
Травы аднагадовыя або шматгадовыя, рэдка паўхмызьнякі. Сьцеблы звычайна сакавітыя, часта ўкаранёныя ў ніжніх вузлах. Лісьце чарговае, супратыўнае або вэртыкальнае, простае. Кветкі ў суквецьці або адзіночныя. Чашалісьцікаў 3 (або 5). Пялёсткаў 5. Тычачак 5. Плод — непрыкметная ягада або мясістая каробачка.

## Клясыфікацыя
Да сямейства адносяць два роды:

* *Hydrocera* — род водных расьлінаў, які ўключае толькі адзін від;
* *Impatiens* — Бальзамін — больш за 1000 відаў.

## Арэал
Распаўсюджаныя перш за ўсё ў Афрыцы, некаторыя віды ва ўмеранай Азіі, Эўропе і Паўночнай Амэрыцы.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Верасакветныя
Уваравіцкі сельсавет

Назву **Ува́равіцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Уваравіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ўваравіцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Уваравіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Уваравіцкі пасялковы савет
* Уваравіцкі раён
Уваравіцкі сельсавет (Буда-Кашалёўскі раён)

**Ува́равіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Ўваравічы.

## Гісторыя
8 сьнежня 1926 году створаны Ўваравіцкі сельсавет у складзе Ўваравіцкага раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці.

27 верасьня 1938 году Ўваравічам нададзены статус гарадзкога пасёлку. У сувязі з гэтым Уваравіцкі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя навастворанаму Ўваравіцкаму пасялковаму савету ў складзе Ўваравіцкага (з 17 красавіка 1962 году — Буда-Кашалёўскага) раёну Гомельскай вобласьці.

12 лістапада 2013 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 2014 году — 8

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 358
*  С. 67
*  С. 162


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Барбарысавыя

**Барбарысавыя** (*Berberidaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 14 родаў і каля 700 відаў.

## Апісаньне
Травы шматгадовыя або хмызьнякі, рэдка невялікія дрэвы. Сьцеблы з шыпамі або бязь іх. Лісьце чарговае, супратыўнае або прыкаранёвае, простае. Кветкі ў суквецьці. Чашалісьцікаў 6–9. Пялёсткаў 6. Тычачак 6. Плод — ягада, каробачка, лісьцянка, сямянка. Насеньне ад 1 да шматлікіх.

## Арэал
Распаўсюджаныя перш за ўсё ў паўночнай умеранай зоне і на субтрапічных гарах.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Казяльцовакветныя
Кірказонавыя

**Кірказонавыя** (*Aristolochiaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 7 родаў і 500 відаў.

## Апісаньне
Травы, хмызьнякі, радзей ліяны, паўхмызьнякі ці дрэвы. Лісьце чарговае, простае. Кветкі ў суквецьці ці адзіночныя.

## Арэал
Распаўсюджаныя перш за ўсё ва тропіках і субтропіках.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Перачнакветныя
Казяльцовакветныя

**Казяльцовакветныя** (*Ranunculales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 7 сямействаў і каля 4305 відаў. У парадак Ranunculales уваходзяць драўняныя і травяністыя расьліны.

## Крыніцы

*
Бярозавыя

**Бярозавыя** (*Betulaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 6 родаў і каля 167 відаў.

## Апісаньне
Дрэвы і хмызьнякі, лістападныя. Лісьце чарговае, сьпіральна разьмешчанае, простае. Кветкі ў суквецьці; суквецьці аднаполыя. Плод — арэх, арэшак, крылатка.

## Арэал
Распаўсюджаныя перш за ўсё ў паўночнай умеранай і субарктычнай зоне.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Букакветныя
Бурачнікавыя

**Бурачнікавыя** (*Boraginaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 135 родаў і 2535 відаў. Гэта адзінае сямейства ў парадку бурачнікакветных.

## Апісаньне
Травы шматгадовыя, двухгадовыя або аднагадовыя, радзей ліяны, хмызьнякі або дрэвы. Лісьце простае, чарговае, суцэльнае або зубчастае на ўскрайку. Кветкі ў суквецьці, рэдка адзіночныя. Пераважна чашачка і вяночак маюць па пяць частак, таксама ёсьць 5 тычачак. Плод — касьцянка або арэшак.

## Арэал
Распаўсюджаныя ва ўмераных і трапічных рэгіёнах.

## Крыніцы

*
Гурка (неадназначнасьць)

Назву **Гурка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гурка — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці

## Прозьвішчы
* Ёсіф Гурка (1828—1901) — расейскі дзяржаўны і вайсковы дзяяч
* Васіль Гурка (1864—1937) — расейскі вайскавод беларускага паходжаньня

## Глядзіце таксама
* Гуркі
* Гуркава Ніва
* Гуркаўшчына
Церахоўскі сельсавет

Назву **Церахоўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Церахоўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Церахоўскага раёну Гомельскай вобласьці
* Церахоўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрускага раёну Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Церахоўскі пасялковы савет
* Церахоўскі раён
Капуставыя

**Капуставыя** (*Brassicaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 328 родаў і 3628 відаў.

## Апісаньне
Травы або паўхмызьнякі [хмызьнякі або, радзей, ліяны або дрэвы]. Кветкі ў суквецьці або адзіночныя.

## Арэал
Распаўсюджаныя амаль ва ўсім сьвеце асабліва ва ўмераных рэгіёнах.

## Крыніцы