Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынак (Берасьце)

**Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар бэрнардынак** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Берасьці. Знаходзіцца ў Валынскім прадмесьці, на гістарычным Бэрнардынскім пляцы, пры ўтоку ракі Мухаўцу ў Буг. Твор архітэктуры віленскага барока.

Комплекс Берасьцейскага жаночага бэрнардынскага кляштару складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса. Утвараў адзіны ансамбль з кляштарам бэрнардынаў. Пры будаваньні Берасьцейскай фартэцыі ўлады Расейскай імпэрыі сьпярша зачынілі кляштар, а потым зруйнавалі касьцёл. За савецкім часам зьнішчэньне помніка працягнулася. Да нашага часу захаваліся рэшткі кляштару і сутарэньні касьцёла, якія патрабуюць неадкладнай кансэрвацыі і рэстаўрацыі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

У 1623 годзе Алена Копаць з Дольскіх заснавала ў Берасьці кляштар бэрнардынак. Першыя будынкі былі драўлянымі і стаялі за гарадзкім валам. За часамі Паўночнай вайны (1655—1660) касьцёл і кляштар згарэлі. У 1659 годзе новыя драўляныя будынкі жаночага бэрнардынскага кляштару збудавалі побач з мужчынскім.

У 1720-я гады на месцы драўлянага пачалося будаваньне мураванага касьцёла паводле праекту архітэктараў Б. Мазуркевіча і А. Даўгялы. У 1750 годзе яго кансэкравалі ў гонар Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі. У 1755—1766 гадох берасьцейскі злотнік I. Місенгілевіч аздобіў галоўны алтар. У 1781 годзе побач з касьцёлам збудавалі мураваны кляштарны корпус.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Берасьце апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У час будаваньня Берасьцейскай крэпасьці расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар. Пазьней будынкі перабудавалі пад шпіталь.

У пачатку XX ст. былы касьцёл зруйнавалі да сутарэньняў.

### Найноўшы час
У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі кляштарны корпус.

У 1993 годзе помнік дасьледавалі археолягі Валянтын Собаль і А. Ліпніцкая. У апошнія гады яго дасьледаваньнем займаецца Ірэна Лаўроўская. Існуе праект рэстаўрацыі помніка.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — 1-нэфавая базыліка (без трансэпта) з 2-вежавым фасадам-нартэксам і крыху больш нізкай прастакутнай апсыдай прэзьбітэрыюму. Памеры з поўначы на поўдзень 32,7 м, з усходу на захад — 15,7 м. Сутарэньні касьцёла на вышыні 2,3 м. Таўшчыня муроў — 2,8—3 м. Дах алтарнай апсыды з абодвух бакоў вылучаўся мураванымі франтонамі. Апсыда і закрысьція маюць прастакутную форму. Тарэц даху на галоўным фасадзе закрываўся фігурным франтонам. Сьцены падзяляліся аркавымі аконнымі праёмамі, аздобленымі ліштвамі.

Унутраная прастора перакрывалася паўцыркульнымі скляпеньнямі на падпружных арках. Інтэр’ер аздаблялі 6 пазалочаных разных алтароў. Падлога асноўнай прасторы выкладалася з цэглы, перад вялікім алтаром — з дрэва.

### Кляштар
Кляштарны корпус — П-падобны ў пляне 2-павярховы будынак, які далучаўся да касьцёла з поўдня і ўтвараў замкнёны ўнутраны двор. Плян галерэйны. На першым паверсе месьціліся спавядальня, прыёмны пакой, кельля ігуменьні, трапезная, на другім паверсе — 13 манаскіх кельляў.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (H. Lajbovič, 1760).jpg|Фрагмэнт мапы , каля 
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1836) (2).jpg|Абмеры, 1836 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1836) (3).jpg|Абмеры, 1836 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1836) (4).jpg|Плян, 1836 г.


### Гістарычныя здымкі

Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1915).jpg|1915 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (H. Vogel, 1915) (3).jpg|1915 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1920).jpg|1920 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1921).jpg|1921 г.


Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1930-39).jpg|1930-я гг.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1933).jpg|1933 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1936) (3).jpg|1936 г.
Bieraście, Bernardynski. Берасьце, Бэрнардынскі (1939-41).jpg|1939—1941 гг.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Берасьце
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Берасьця
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі