open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вагар

**Ва́гар** () — востраў, разьмешчаны на захадзе Фарэрскага архіпэляга.

Плошча 177,6 км ². Насельніцтва налічвае 2782 чалавек. На востраве разьмешчаны міжнародны аэрапорт, які злучае Фарэры з вонкавым сьветам. Ён быў пабудаваны брытанскімі спэцыялістамі ў 1942 годзе падчас акупацыі Фарэраў. З 1943 году аэрапорт стаў абслугоўваць грамадзянскія рэйсы. У цяперашні час аэрапорт мае адну асфальтавую УПП даўжынёй 1250 м і шырынёй 30 м.

Збудаваны тунэль, які праходзіць пад Вэстманскім каналам і злучае Вагар з востравам Стрэймой.

Катэгорыя:Тэрыторыі Фарэрскіх астравоў, важныя для птушак
Катэгорыя:Фарэрскі архіпэляг
Наўльсой

**Наўльсой** () — адзін з астравоў Фарэрскага архіпэляга.

Выспа плошчай 10,3 км ² знаходзіцца ў 5 км на ўсход ад Торсхаўна й на поўдзень ад Эстуроя. Насельніцтва Наўльсоя - 252 чалавекі (2006), усе пражываюць у адзіным на высьпе аднайменным пасёлку.

Востраў і сталіцу зьвязвае марскі шлях, які займае 20-25 хвілінаў.

## Галерэя

Image:Nólsoy.3.jpg 
Image:Nólsoy.8.jpg 
Image:Nólsoy.6.jpg 
Image:Nólsoy.7.jpg 


## Крыніцы

Катэгорыя:Фарэрскія астравы
Катэгорыя:Фарэрскі архіпэляг
Новая ратуша (Мюнхэн)

**Новая ратуша** () — адна са славутасьцяў Мюнхэна.

Будаўніцтва будынка пачалося ў 1867 годзе ў паўночнай часцы плошчы Марыенпляц, у 1874 годзе з Старой ратушы, якая знаходзіцца ўсяго ў некалькіх дзясятках мэтраў, пераехаў гарадзкі савет, які займае ратушу й на сёньня. Будынак дабудоўваўся й пашыраўся да 1908—1909 гадоў. У сучаснасьці ратуша ўяўляе сабой будынак у неагатычным стылі, у ім 400 пакояў агульнай плошчай больш за 9 тыс. м ².

Вежа ратушы вышынёй 85 мэтраў абсталяваная ліфтам наведваецца турыстамі. Глокеншпіль на вежы, зроблены ў 1908 годзе, таксама папулярны турыстычны атракцыён.

Катэгорыя:Ратушы Нямеччыны
Катэгорыя:Мюнхэн
Пласкагор’е

**Пласкагор’е** (**плоскаўзвышша**) — вялізны надзел горнага рэльефа вышынёй да 1000 м над узроўнем мора й больш з пераважна плоскай й кволахвалівнай водападзельнай певерхней. Часам падзяляецца вузкімі далінамі. У склад плоскаўзвышшаў уваходзіць плято, што можа прыводзіць да іх атаясамліваньня.

Пласкагор’і ўтвараюцца гарызантальна ляжачымі слаямі земных пародаў-пластаў ува ўмовах плятформеннага тэктанічнага рэжыма.

Найбольш буйныя пласкагор’і — Сярэднясыбірскае й Анаталійскае.

Адным з самых вялікіх і высокіх пласкагор’яў зьяўляецца таксама Тыбэцкае пласкагор'е, якое атрымала назоў «дах сьвету». Яно займае плошчу 2,5 млн км² і знаходзіцца на вышыні 5000 м над узроўнем мора.

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Геаграфія
Channel service unit

**CSU** ( — «прыстасаваньне абслугоўваньня канала») — абсталяваньне, якое інсталюецца на баку заказчыка (спажыўца паслугаў), дзеля падключэньня да лініяў тэлефоннай кампаніі, якія забясьпечваюць доступ да DDS ці T1. Прыстасаваньні CSU забясьпечваюць дыягностыку й ахову сеткі.

## Глядзіце таксама
* Сеткавае абсталяваньне

Катэгорыя:Сеткавае абсталяваньне
Куной

**Куной** () — адзін з астравоў Фарэрскага архіпэлягу.

Пастаяннае насельніцтва пражывае ў дзьвюх вёсках Куной і Харальсунд і ў 2007 годзе складала 134 чалавекі.

## Асобы
* Сімун аў Скардзі — фарэрскі паэт, палітык і настаўнік. Напісаў гімн Фарэрскіх астравоў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фарэрскія астравы
Катэгорыя:Фарэрскі архіпэляг
Пачатковая хуткасьць кулі

**Пачатковая хуткасьць кулі** — хуткасць руху кулі ў дульнага зрэзу ствала.

За пачатковую хуткасьць прымаецца ўмоўная хуткасьць, якая некалькі больш дульнай і менш максімальнай. Яна вызначаецца дасьведчаным шляхам з наступнымі разлікамі. Дульная хуткасьць моцна залежыць ад даўжыні ствала: чым даўжэй ствол, тым большы час парахавыя газы могуць уздзейнічаць на кулю разганяючы яе. Для пісталетных патронаў дульная хуткасьць прыкладна роўная 300—500 м/с, для прамежкавых і вінтовачных 700—1000 м/с.

Велічыня пачатковай хуткасці кулі паказваецца ў табліцах стральбы і ў баявых характарыстыках зброі.

Катэгорыя:Унутранная балістыка
Мюнхэнскі мэтрапалітэн

**Мю́нхэнскі мэтрапалітэ́н** () — транспартная сетка ў Мюнхэне. Мэтро ў Мюнхэне было адчынена 19 кастрычніка 1971 году й на дадзены момант мае сетку даўжынёй 103,1 км са 100 станцыямі. Шчыльнасьць станцыяў на 1000 жыхароў зьяўляецца адной з самых высокіх у сьвеце. Дзякуючы наяўнасьці на станцыях ліфтаў, травалатараў і эскалатараў, а таксама прадуманай сыстэме перасадак Мюнхэнскае мэтро лічыцца адным з самых зручных у Эўропе.

Катэгорыя:Мэтрапалітэны Нямеччыны
Мэтрапалітэн
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1971 годзе
Фрэдэрык Пік’ён

**Фрэдэрык Пік’ён** (;  8 сьнежня 1978 году, Нумэа, Новая Каледонія) — былы францускі футбаліст, нападнік. Гуляў за зборную Мартынікі, не зважаючы на тое, што правёў адну таварыскую гульню за нацыянальную зборную Францыі ў 2007 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Гэм Юнайтэд»

Катэгорыя:Французы афрыканскага паходжаньня
Катэгорыя:Францускія футбалісты
Руўд Бафін

**Руўд Бафін** (;  5 лістапада 1987 году, Сынт-Тройдэн, Бэльгія) — колішні бэльгійскі футбаліст, брамнік. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Гэм Юнайтэд»

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты
Віктар Абіна

**Віктар Нсафор Абіна** (;  25 сакавіка 1987 году, Джос, Нігерыя) — былы нігерыйскі футбаліст, ўінгер. Меў на сваім рахунку выступы за нацыянальную зборную Нігерыі.

## Дасягненьні
**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2009

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Гэм Юнайтэд»

Катэгорыя:Нігерыйскія футбалісты
Катэгорыя:Нігерыйскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Люйтля-Дуймун

**Луйтла-Дуймун** (, у перакладзе — «Малы Дуймун») — самы маленькі й адзіная незаселены востраў з Фарэрскага архіпэляга. Плошча 0,8 км ². Найвышэйшы пункт — гара Раван вышынёй 414 метраў.

Назва «Дуймун» меркавана паходзіць з кельцкай мовы й азначае «два ўзгоркі». Маюцца на ўвазе дзьве гары на суседніх выспах Вялікі й Малы Дуймун. Малы Дуймун ніколі не быў населены. Ягоныя адзіныя насельнікі — авечкі ды тупікі. На высьпе самая бедная флёра Фарэрскіх выспаў, якая налічвае ўсяго восем відаў раслін.

У 1850 годзе выспа была прададзена з таргоў за 5000 дацкіх талераў. Падчас гандлю каралеўскія прадстаўнікі штучна завышалі цану, каб ўзбагаціць каралеўскую казну.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фарэрскія астравы
Катэгорыя:Фарэрскі архіпэляг
Віёй

**Віёй** () — востраў Фарэрскага архіпэляга, размешчаны ў паўночнай частцы Фарэрскіх выспаў, які зьяўляецца самым паўночным пунктам. Разьмяшчаецца паміж астравамі Фуглой і Барой. Назва выспы азначае "лясны востраў", нягледзячы на тое што на воставе амаль няма дрэў. Назва зьвязаная з сыбірскім і паўночнаамэрыканскім лесам, прыбітым да берагоў вострава.

Тут знаходзіцца самая паўночная кропка Фарэрскіх выспаў. Віёй мае выцягнутую форму (з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход). Мясцовасьць пераважна горная. Найбольш высокія горы разьмешчаны ў паўночнай частцы выспы. Тут жа разьмешчана самая высокая кропка, і яна ж самая высокая вяршыня ў паўночнай частцы й трэцяя па вышыні на ўсіх Фарэрскіх выспах - гара Відлінгадальсф'ядль (841 мэтр). Поўдзень выспы прадстаўлены яшчэ менш высокімі гарамі. На Віёй размешчана адзінаццаць гор, вышыня якіх вар'юецца ад 481 да 841 мэтра.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фарэрскія астравы
Катэгорыя:Фарэрскі архіпэляг
Джорджа Вазары

**Джо́рджа Ваза́ры** (; мянушка *Арэціна*; 30 ліпеня 1511, Арэца — 27 чэрвеня 1574, Флярэнцыя) — італьянскі мастак, архітэктар і пісьменьнік. Аўтар знакамітых «Жыцьцяпісаў», заснавальнік сучаснага мастацтвазнаўства.

## Крыніцы

Катэгорыя:Італьянскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Італьянскія архітэктары
Урт

**Урт** (, ) — рака ў Бэльгіі, правы прыток Маасы.

Даўжыня ракі - 165 км, плошча вадазбора - 3624 км ². Рака ўтвараецца сутокай рэчак Заходні й Усходні Урт, вытокі якіх знаходзяцца ў Ардэнах блізу Уфаліза ў правінцыі Люксэмбург, далей працякае па тэрыторыі правінцыі Льеж, дзе ўпадае ў Маас ў горадзе Льеж.

Катэгорыя:Рэкі
Катэгорыя:Рэкі Бэльгіі
Паўвостраў

**Паўво́страў** — частка сушы, адзін бок якой далучаны да кантынэнту ці вялікага вострава, а ўсе астатнія бакі атачоныя морам ці возерам. Невялікі паўвостраў часта завецца мысам. У большасьці выпадкаў паўвостраў з гледзішча геалёгіі складае з мацерыком адзінае цэлае.

У адрозьненьне ад вострава, плошча паўвострава — панятак умоўны.

## Найбуйнейшыя паўастравы
Джорджа Напалітана

**Джорджа Напалітана** (; нарадзіўся 29 чэрвеня 1925 году, Нэапаль) — 11-ы прэзыдэнт Італьянскай рэспублікі. Былы актывіст Італьянскай камуністычнай партыі (затым партыі Левых дэмакратаў), удзельнік Руху Супраціву. Пажыцьцёвы сэнатар. Абраны 10 траўня 2006 г. у 4-м туры галасаваньня, заступіў на пасаду 15 траўня.

Вядомы тым, што падчас італьянскага ўрадава-парлямэнцкага крызісу 2008 году, калі парлямэнт выказаў недавер ураду, не прыняў адстаўку Рамана Продзі і распусьціў парлямэнт.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нэапалі
Катэгорыя:Італьянскія палітыкі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Італіі
Катэгорыя:Сэнатары Італіі
Катэгорыя:Антыфашысты
Джуліё Качыні

**Джу́ліё Каччы́ні** (; сярэдзіна 1550 — сьнежань 1618) — італьянскі саліст і адзін зь першых опэрных кампазытараў. Пасьля 1564 году ён служыць Мэдычы ў Флярэнцыі, дзе ён стаў чальцом Флярэнтыйскай Камэраты, невялічкай групы музыкаў і пісьменьнікаў, якія вынайшлі опэру. Яго «Euridice» (1601) была першай сярод калісьці прэзэнтаваных опэраў, і першай сярод калісьці апублікаваных. Найлепш вядомай опэрай Каччыні сёньня зьяўляецца «Le nuove musiche» («Новая музыка», 1602), калекцыя вакальнай музыкі якая была напісана ў новым опэрным стылі. Назва гэтай працы стала імем для ўсёй опэрнай музыкі напісанай у XVII стагодзьдзі.

## Бібліяграфія
* Bukofzer, Manfred, Music in the Baroque Era (1947)
* Grout, Donald Jay, and Williams, Hermine W., A Short History of Opera, 3d ed. (1987)
* Heddington, C., et al., eds., Opera: A History (1988)
* The New Oxford History of Music, vol. 4 (1968)
* Rosand, E., ed., Opera I: Up to Mozart (1986)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Італьянскія кампазытары
Джулія Гілард

**Джулія Эйлін Гілард** (; нар.  г., Бары, Даліна Гламоргана, Ўэйлз, Вялікабрытанія) — аўстралійскі палітык, з 24 чэрвеня 2010 году — лідэр кіруючай Аўстралійскай лейбарысцкай партыі і прэм’ер-міністар Аўстраліі; першая жанчына на гэтай пасадзе.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўэйлзе
Катэгорыя:Аўстралійскія палітыкі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Аўстраліі
Джулія Тэйлар

**Джулія Тэйлар** (, 3 лістапада 1978, Будапэшт, Вугоршчына) — вугорская порнаакторка.

Джулія Тэйлар працавала ў начных клюбах Будапэшта, дзе яе заўважылі амэрыканскія прадусары. Першае вялікае зьяўленьне на амэрыканскай порнасцэне Джуліі Тэйлар адбылося ў 1998 у World Sex Tour #16.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве на Навіны дзіва для дарослых
* Джулія Тэйляр на БЗФІ
* Джулія Тэйляр на БЗСД
* Джулія Тэйляр на БЗКД

Катэгорыя:Порнаакторкі
Катэгорыя:Вугорскія порнаакторкі
Катэгорыя:Парнаграфія ў Вугоршчыне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Будапэшце
Войстам (неадназначнасьць)

Назву **Войстам** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Войстам — вёска ў Смаргонскім раёне
** Войстам — хутар у Смаргонскім раёне
Джучы

**Джучы** (~1185 — 1227) — старэйшы сын Чынгісхана; падчас паходу апошняга на захад камандаваў самастойным атрадам у нізоўях Сырдар’і.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XII стагодзьдзі
Уг’ен Вангчук

**Уг’ен Вангчук** (1861 году — 21 жніўня 1926 году) — першы кароль Бутану. У 1907 годзе ён узышоў на трон, заснаваўшы новую дынастыю і аб’яднаўшы Бутан. Да гэтага ён быў пэнлопам (губэрнатарам) дзонга Тронгса. Знаходзячыся ў цэнтральным Бутане, ён змог перамагчы сваіх супернікаў у грамадзянскіх войнах і хваляваньнях ў 1882—1885 гадоў.

Катэгорыя:Бутан
Джыгмэ Вангчук

**Джыгмэ Вангчук** (1905 год — 30 сакавіка 1952 году) — другі кароль Бутану. 21 жніўня 1926 году ён прыняў трон пасьля свайго бацькі, першага караля Уг’ена Вангчука. Джыгмэ Вангчук быў старэйшым сынам свайго бацькі. Ён атрымаў добрую адукацыю, быў эрудзіраваным, чытаў ангельскую, індыйскую і будыйскую літаратуру. Падчас яго кіраваньня Бутан працягваў знаходзіцца практычна ў поўнай ізаляцыі ад зьнешняга сьвету, абмяжоўваючыся вельмі беднымі адносінамі з Брытаніяй, а пасьля набыцьця Індыяй незалежнасьці ў 1949 годзе — зь Індыяй. Пасьля Бутанам кіраваў яго сын Джыгмэ Дорджы Вангчук.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бутан
Джыгмэ Дорджы Вангчук

**Джыгмэ Дорджы Вангчук** (2 траўня 1929 году — 21 ліпеня 1972 году) — трэці кароль Бутану. Ён выбраў шлях павольнай мадэрнізацыі і зрабіў крокі па выхадзе краіны з сусьветнай ізаляцыі.

## Біяграфія
27 кастрычніка 1952 году Джыгмэ Дорджы Вангчук прыняў трон пасьля свайго бацькі, другога караля Джыгмэ Вангчука. Джыгмэ Дорджы Вангчук праводзіў пераўтварэньні па пераадоленьні фэўдалізму, укараніў новыя вынаходніцтвы ў сельскай гаспадарцы і ўвёў колавы транспарт, бо да гэтага людзі насілі грузы і прадукты на сабе.

Катэгорыя:Бутан
Джыгмэ Сынг’е Вангчук

**Джыгмэ Сынг’е Вангчук** (нарадзіўся 11 лістапада 1955 году) — чацьверты кароль Бутану. Уступіў на трон ва ўзросьце 16 гадоў у 1972 годзе, пасьля сьмерці свайго бацькі, трэцяга караля Джыгмэ Дорджы Вангчука. На яго каранацыю 2 чэрвеня 1974 году былі запрошаны замежныя прадстаўнікі, што азначала канец доўгага пэрыяду ізаляцыі краіны. Ён носіць тытул «Друк Г’ялпо», што азначае «Драконавы Кароль». Атрымаў адукацыю ў Бутане і ў Вялікабрытаніі.

14 сьнежня 2006 году кароль адрокся ад прастола на карысьць свайго сына Джыгмэ Кхесар Намг’ял Вангчука раней за абвешчаны тэрмін (2008 год).

Катэгорыя:Бутан
Джыгмэ Кхесар Намг’ял Вангчук

**Джыгмэ Кхесар Намг’ял Вангчук** ( 21 лютага 1980 году) — пяты кароль Бутану. Уступіў на трон у 2006 годзе пасьля адрачэньня яго бацькі, чацьвертага караля Джыгмэ Сынг’е Вангчук на яго карысьць.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 21 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:Бутан
Эдўард VIII

**Эдўард VIII** (; імёны ў хрышчэньні Эдўард Альбэрт Крыстыян Георг Андрэй Патрык Давід;  — ) — кароль Вялікабрытаніі і Ірляндыі, імпэратар Індыі на працягу 10 месяцаў: з 20 студзеня па 11 сьнежня 1936 г.; ня быў каранаваны. Адрокся ад стальца, каб уступіць у шлюб з разьведзенай Ўоліс Сымпсан, на што ўрад Вялікабрытаніі не даваў згоды. Пры гэтым ён заявіў: «Я знайшоў немагчымым …выконваць абавязкі караля без дапамогі і падтрымкі жанчыны, якую я кахаю».

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёндане
Катэгорыя:Асобы віктарыянскай эпохі
Катэгорыя:Каралі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брытанскія маршалы
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Сьвятога Олафа
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Георг VI

**Георг VI** (, хрысьцільныя імёны — Альбэрт Фрэдэрык Артур Георг; , Ёрк-Катэдж, Сандрынгэм, Норфалк, Ангельшчына — , Сандрынгэм, Норфалк, Англія) — кароль Вялікабрытаніі, Канады, Аўстраліі і Паўднёвай Афрыкі з 11 сьнежня 1936 году. З дынастыі Віндзораў.

Уступіў на пасад пасьля адрачэньня брата, Эдўарда VIII. Увайшоў у гісторыю перш за ўсё як сымбаль барацьбы Вялікабрытаніі і краінаў Брытанскай імпэрыі супраць нацысцкай Нямеччыны ў Другой сусьветнай вайне.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ангельшчыне
Катэгорыя:Асобы віктарыянскай эпохі
Катэгорыя:Брытанскія маршалы
Катэгорыя:Каралі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Масоны
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага Крыжа ордэна Ганаровага легіёну
Катэгорыя:Лідэры краін-удзельніц Другой сусьветнай вайны
Сымун аў Скардзі

**Сымун аў Скардзі** (3 траўня 1872, Куной — 9 кастрычніка 1942, Торсгаўн) — фарэрскі паэт, палітык і настаўнік; аўтар гімну Фарэрскіх астравоў.

Скончыў настаўніцкі коледж. У 1899 заснаваў фарэрскую народную сярэднюю школу, дзе і працаваў дырэктарам да канца сваіх дзён. У пэрыяд з 1906 па 1914 гады быў дэпутатам фарэрскага парлямэнту.

## Крыніцы

Катэгорыя:Фарэрскія паэты
Катэгорыя:Фарэрскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Палітыкі Самакіраваньня (Фарэрскія астравы)
Катэгорыя:Дэпутаты Лёгтынту
Катэгорыя:Аўтары дзяржаўных гімнаў
Пхеньянскі мэтрапалітэн

**Пхеньянскі мэтрапалітэн** () — сыстэма лініяў мэтрапалітэну ў сталіцы КНДР горадзе Пхеньяне. Быў адкрыты 6 верасьня 1973 году і стаў першым на Карэйскай паўвысьпе (мэтро ў сталіцы Паўднёвай Карэі Сэуле было адкрыта ў наступным, 1974 годзе, цяпер яго працягласьць больш чым у 10 разоў перавышае даўжыню Пхеньянскага). Ёсьць 2 лініі агульнай даўжынёй 22,5 км. Станцыя «Кванмэн», разьмешчаная каля маўзалею Кім Ір Сэна, пасьля пабудовы маўзалею была зачынена.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Мэтрапалітэн
Карэйскі паўвостраў

**Карэйскі паўвостраў** — паўвостраў ва ўсходняй частцы Азіі паміж Японскім морам на ўсходзе, Карэйскім пралівам і пралівам Чэджу на поўдні і Жоўтым морам на захадзе.

Плошча каля 150 тыс. км ², даўжыня прыблізна 600 км. Рэльеф пераважна горны. Вышэйшая кропка — гара Пэктусана мяжы КНДР і Кітая, вышыня 2744 м.

Катэгорыя:Паўастравы
Лярс Якабсэн

**Лярс Крыстыян Якабсэн** (;  20 верасьня 1979 году, Одэнсэ, Данія) — дацкі футбаліст, правы абаронца. У 2006—2015 гадах выступаў за нацыянальную зборную Даніі.

## Дасягненьні
**«Одэнсэ»**:
* Уладальнік Кубка Даніі: 2002

**«Капэнгаген»**:
* Чэмпіён Даніі (4): 2004, 2006, 2007, 2013
* Уладальнік Кубка Даніі: 2012
* Пераможца Каралеўскай лігі (2): 2005, 2006

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Гэм Юнайтэд»
* Статыстыка на Soccerbase
* Профіль на Fussballdaten

Катэгорыя:Дацкія футбалісты
Чырвоная ратуша

**Чырвоная ратуша** (), **Бэрлінская ратуша** — гістарычны будынак у самым цэнтры Бэрліну, названы з-за фасаду з чырвонай цэглы. Пабудавана ў 1861—1869 гадох у стылі паўрэнэсансу, паўготыкі паводле праекту архітэктара Вэзэмана. Вышыня чатырохвугольнай вежы ратушы — 74 мэтры.

Падчас Другой сусьветнай вайны будынак быў разбураны; адноўлены ў 1951—1958 гадох са зьмяненьнямі ў інтэр’еры. На першым паверсе знаходзяцца гербавая й калённыя залі, якія выконваюць прадстаўнічыя функцыі.

Пасьля аднаўленьня ў Чырвонай ратушы разьмяшчаўся магістрат Усходняга Бэрліну; з 1 кастрычніка 1991 году тут знаходзіцца рэзыдэнцыя ўраду (Сэнату) аб’яднанай зямлі Бэрлін. Тут жа месьціцца працоўнае месца бургамістру гораду.

Катэгорыя:Мітэ (раён)
Катэгорыя:Будынкі і збудаваньні Бэрліну
Катэгорыя:Ратушы Нямеччыны
Льеж

**Льеж** (, , , , ) — горад у Бэльгіі (Валёнія), у сутоцы рэк Маасу і Урту, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Льеж. Насельнцітва гораду складае 194 тысяч жыхароў, у той час як разам з аглямэрацыяй колькасьць насельніцтва сягае 600 тысяч чалавек.

## Асобы
* Жорж Сымэнон

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Бэльгіі
Энтані Эдгар

**Энтані Эдгар** (;  30 верасьня 1990 году, Лёндан, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Эшфард Юнайтэд». Гулец прыходзіцца кузэнам Джэрмэйну Дэфо.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Гэм Юнайтэд»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Крыс Кэркланд

**Крыстафэр Эдмунд «Крыс» Кэркланд** (;  2 траўня 1981 году, Барўэл, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, брамнік. У 2006 годзе правёў 1 матч за нацыянальную зборную Ангельшчыны. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Свуйной

**Свуйной** () — адзін з астравоў Паўночнай групы Фарэрскага архіпэляга. Разьмешчаны на паўночным усходзе Фарэрскіх выспы. Плошча — 27,1 км ². Насельніцтва налічвае 73 чалавекі. Выспа мае толькі адно пасяленьне — Свуйной, дзе й пражываюць усе ягоныя жыхары. Узьбярэжжа выспы ў асноўным мае стромкія берагі. Найвышэйшая вяршыня - Хаўнартындур, 576 м. У саге аб фарэрцах пад 975 годам згадваецца вікінг Свінаяр-Б'ярні.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фарэрскія астравы
Катэгорыя:Фарэрскі архіпэляг
ICQ

**ICQ** (*ай-сі-к’ю*; ад сугучнага з ) — першая праграма імгненнага абмену паведамленьнямі, створаня ў лістападзе 1996 году ізраільскай фірмай Mirabilis. Праграма дазваляе непасрэдна кантактаваць зь іншымі карыстальнікамі дадзенай паслугі. У сьнежні 2008 г. выйшла першае афіцыйнае беларускае выданьне праграмы. У кастрычніку 2009 г. налічвалася 350 тыс. карыстальнікаў беларускага перакладу інтэрфэйсу праграмы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Ізраільскія вынаходніцтвы‎
Катэгорыя:Беларусіфікаваныя праграмы
Лязана

**Ляза́на** () — горад на захадзе Швайцарыі, сталіца франкамоўнага кантона Во і адміністрацыйнага раёна Лязана. Лязана — другі па велічыні горад ля Жэнэўскага возера і пяты па велічыні горад краіны.

## Крыніцы
Буякі (Берасьцейская вобласьць)

**Буякі́** — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Буякі ўваходзяць у склад Тэльмінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 19 чалавек
* 1999 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэльмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Ааргаў (кантон)

**Ааргаў**, ***Аргаў*** (, , , ) — кантон на поўначы Швайцарыі.

Плошча 1,4 тыс. км². Насельніцтва 573,6 тыс. жыхароў (2005).

Адміністрацыйны цэнтар — горад Аараў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Храстковыя рыбы

**Храстковыя рыбы** (*Chondrichthyes*) — кляса рыбаў.

Вядомы зь сярэдняга дэвону. 2 сучасныя падклясы: пласьцінашчэлепныя (*Elasmobranchii*) з 2 надатрадамі (акулы і скаты) і зьлітначарапныя, або суцэльнагаловыя (*Holocephali*), з 1 атрадам хімэрападобныя. Каля 140 сучасных родаў, 630 відаў.
Юра (кантон)

**Юра** (; ; ; ) — кантон на паўночным захадзе Швайцарыі, самы новы кантон ў складзе швайцарскай канфэдэрацыі. Сталіца — горад Дэлемон. Насельніцтва 69 тыс. чалавек (20-е месца сярод кантонаў; зьвесткі 2005 г.).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Жэнэва (кантон)

**Жэнэ́ва** (, , , ) — невялікі па плошчы франкамоўны кантон на паўднёвым-захадзе Швайцарыі. Сталіца — Жэнэва. Насельніцтва 448 тыс. чалавек (6-е месца сярод кантонаў; зьвесткі 2007 г.). Кантон лічыцца рэспублікай, суб’ектам швайцарскай канфедэрацыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Цюрых (кантон)

**Цю́рых** (, ; ; ) — нямецкамоўны кантон на паўночным усходзе Швайцарыі. Сталіца — аднайменны горад (Цюрых). Насельніцтва 1 227 000 чалавек (1-е месца сярод кантонаў; зьвесткі 2003 г.).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Цуг (кантон)

**Цуг** (, , , , ) — нямецкамоўны кантон ў цэнтральнай Швайцарыі. Сталіца — Цуг. Насельніцтва 101 тыс. чалавек (18-е месца сярод кантонаў; зьвесткі 2003 г.). Плошча — 239 км². Кантон Цуг зьяўляецца самым малым па плошчы кантонаў Швайцарыі. Адміністрацыйна падзелены на 11 абшчынаў. Мае адносна высокую шчыльнасьць насельніцтва і ўваходзіць у лік самых багатых швайцарскіх кантонаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Во (кантон)

**Во** (, ) — франкамоўны кантон на захадзе Швайцарыі. Насельніцтва 626 тыс. чалавек (3-е месца сярод кантонаў, зьвесткі 2003 г.). Сталіца — Лязана.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Цуг (горад)

**Цуг** () — горад у Швайцарыі, сталіца кантону Цуг. Разьмешчаны на вышыні 425 м над узроўнем мора на беразе Цугскага возера. Цуг знаходзіцца паміж паўночным берагам Цугскага возера і падножжа Цугскай гары (, 1039 м), у Цэнтральнай Швайцарыі. Адлегласьць ад Цуга да Цюрыха, які знаходзіцца на поўдзень, 23 км.

Насельніцтва складае 24665 чалавек (на 31 сьнежня 2006 году).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Аараў

**Аараў** () — горад на поўначы Швайцарыі, на рацэ Аарэ, адміністрацыйны цэнтар кантону Ааргаў. Разьмешчаны на вышыні 368 м над узроўнем мора.

Тэрыторыя муніцыпалітэту складае 894 га, зь якіх выкарыстоўваецца 491 га. Чыгуначная станцыя. Электратэхнічная, паліграфічная, гарбарна-абутковая прамысловасьць.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Нэўшатэль (кантон)

**Рэспубліка і кантон Нэўшатэль**, ці проста **Нэўшатэль** (,  — новы замак) — франкамоўны кантон на захадзе Швайцарыі. Сталіца — Нэўшатэль. Насельніцтва 167 тыс. чалавек (16-е месца сярод кантонаў; зьвесткі 2003 г.).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Нэўшатэль

**Нэўшатэ́ль** ( — літаральна «новы замак», ) — горад у Швайцарыі, на Нёўшатэльскім возеры, адміністрацыйны цэнтар кантону Нэўшатэль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Люцэрн (кантон)

**Люцэрн** (; ; ; ) — нямецкамоўны кантон ў цэнтры Швайцарыі. Сталіца — Люцэрн. Насельніцтва 351 тыс. чалавек (7-е месца сярод кантонаў; зьвесткі 2003 г.).

## Геаграфія

Разьмешчаны ў цэнтры Швайцарскага плято. Сталіца кантона (горад Люцэрн) разьмешчаны на беразе Фірвальдштэцкага возера.

Плошча 1493 км² (9-е месца сярод кантонаў).

## Гісторыя

Кантон стаў часткай швайцарскай канфэдэрацыі ў 1332 г.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Фрыбур

**Фрыбур** () або **Фрайбург** () — горад на захадзе Швайцарыі, сталіца кантону Фрыбур. Горад шматмоўя: каля 58% насельніцтва гаворыць па-француску, 22% — па-нямецку, 5% — па-італьянску, і так далей. Пры насельніцтве ў 37 200 чалавек (2007) звыш 10 000 — студэнты ўнівэрсытэту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Уры (кантон)

**Уры** () — нямецкамоўны кантон на поўдні цэнтральнай часткі Швайцарыі. Сталіца — Альтдорф. Насельніцтва 35 тыс. чалавек (24-е месца сярод кантонаў; зьвесткі 2003 г.).

## Крыніцы
Фрыбур (кантон)

**Фрыбур** або **Фрайбург** (, , , ) — дзьвюхмоўны кантон (63% насельніцтва размаўляе на францускай мове, 29% на нямецкай) на захадзе Швайцарыі. Сталіца — Фрыбур (Фрайбург). Насельніцтва 263 тыс. чалавек (11-е месца сярод кантонаў; зьвесткі 2007 г.).

## Геаграфія

Асноўная тэрыторыя кантона разьмешчаная на ўсход ад Нёўшатэльскага возера. Акрамя таго, у Фрыбура ёсьць анклявы на тэрыторыі кантона Во.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Рэпартэры бязь межаў

**Рэпартэры бязь межаў** () — міжнародная няўрадавая арганізацыя, якая займаецца абаронай свабоды прэсы. Заснаваная ў 1985 годзе Рабэрам Мэнарам, Роні Браўманам і журналістам Жан-Клёдам Гіебо, месьціцца ў Францыі. З 2008 году генэральным сакратаром арганізацыі зьяўляецца Жан-Франсуа Жуяр.

## Свабода прэсы
«Рэпартэры бязь межаў» паўсталі ў 1985 годзе ў Манпэлье, Францыя. Спачатку мэтай асацыяцыі было абвешчанае стымуляваньне альтэрнатыўнае журналістыкі, але неўзабаве праект быў спынены з-за рознагалосьсяў між заснавальнікамі, і двое зь іх пакінулі яго. Robert Ménard, зрабіўшыся генэральным сакратаром, скіраваў мэты НДА на свабоду прэсы.

«Рэпартэры бязь межаў» — адна з арганізацыяў-заснавальніцаў International Freedom of Expression Exchange, віртуальнае сеткі няўрадавых арганізацыяў, якая адсочвае парушэньні свабоды выказваньняў па ўсім сьвеце і абараняе журналістаў, пісьменьнікаў і іншых людзей, перасьледваных за выказваньне сваіх перакананьняў.

У 2005 годзе «Рэпартэры бязь межаў» сталі адным з трох атрымальнікаў прэміі імя Андрэя Сахарава, якая ўручаецца Эўрапейскім парлямэнтам.

## Глядзіце таксама
* Камітэт па абароне журналістаў
* Свабода слова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Міжнародныя праваабарончыя арганізацыі
Катэгорыя:Журналісцкія арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Сахарава
Катэгорыя:НДА з кансультатыўным статусам пры Эканамічнай і сацыяльнай Радзе ААН
Люцэрн

**Люцэ́рн** (, , , дыялект *Lozärn*) — швайцарскі горад, сталіца аднайменнага кантона, эканамічны й культурны цэнтар Цэнтральнай Швайцарыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Альтдорф

**Альтдорф** () — сталіца кантона Уры, разьмешчанага ў самым цэнтры Швайцарыі. Насельніцтва - 8615 чалавек, у сувязі з гэтым не мае статусу горада (у Швайцарыі на яго могуць прэтэндаваць пасяленьні з колькасьцю жыхароў звыш 10 тыс. чалавек).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Тургаў (кантон)

**Тургаў** (; ; ; ) — нямецкамоўны кантон на паўночным усходзе Швайцарыі. Сталіца — Фраўэнфельд. Насельніцтва 228 тыс. чалавек (13-е месца сярод кантонаў на 2003 г.)

## Крыніцы
Фраўэнфэльд

**Фраўэнфэльд** () — горад у Швайцарыі, сталіца кантона Тургаў. Уваходзіць у склад акругі Фраўэнфэльд. Насельніцтва складае 22313 чалавек (на 31 сьнежня 2007 году).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Бэрн (кантон)

**Бэрн** (, ) — дзьвюхмоўны кантон на захадзе цэнтральнай частцы Швайцарыі. Сталіца — Бэрн, таксама сталіца краіны. Насельніцтва 947 тыс. чалавек (2-е месца сярод кантонаў на 2003 год).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Аарэ

**Аарэ**, Арэ (, ) — рака ў Швайцарыі, левы прыток Райна. Даўжыня 295 км, плошча водазбора каля 17,8 тыс. км ². Сярэдні расход вады каля 560 м ³ / с.

Бярэ пачатак у ледавіку Аарэ на захад ад перавала Грымзэль ў Бэрнскіх Альпах. У верхнім цячэньні Аарэ — тыповая горная рака; ў даліне ўтварае вадаспад Гандэк вышынёй 46 мэтраў. Працякае праз Брыенцкае й Тунскае возера, пасьля чаго праходзіць праз Тун, а ніжэй па плыні фармуе стромкую лукавіну, абмывае высокую скалу, на якой і быў заснаваны горад Бэрн — сталіца Швайцарыі; далей цячэ па Швайцарскім плято.

## Вонкавыя спасылкі
Парыскі мэтрапалітэн

**Парыскі мэтрапалітэн** () — сыстэма хуткаснага падземнага грамадзкага транспарту Парыжу, адкрытая 19 ліпеня 1900 году. Уваход у мэтро пазначаны вялікай літарай «М». Сетка ахоплівае ўвесь Парыж і ягоныя найбліжэйшыя прыгарады. Мэтро пракладзена параўнальна неглыбока, глыбей разьмяшчаецца сетка прыгарадных электрычак RER, якая наскрозь перасякае францускую сталіцу некалькімі лініямі (А, B, C, D, E) пад зямлёй.

Па колькасьці гадавога пасажырапатоку Парыскае мэтро займае другое месца ў Эўропе пасьля Маскоўскага і зьяўляецца дзясятым у сьвеце.

*Métro de Paris* зьяўляецца скарачэньнем ад першапачатковай назвы «сталічная чыгунка» (). Словы «мэтрапалітэн» і «мэтро» атрымалі сусьветнае распаўсюджваньне менавіта дзякуючы парыскаму мэтро.
 
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Мэтрапалітэн
Вальдэс (паўвостраў)

**Ва́льдэс** () — паўвостраў на атлянтычным узьбярэжжы Аргентыны. Плошча — 3625 км². Большая частка паўвострава ўяўляе сабой незаселеную тэрыторыю. Ёсьць некалькі салёных азёраў, самае буйнае зь якіх ляжыць на 40 мэтраў ніжэй за ўзровень мора. Гэта самае нізкае месца на сушы для Паўднёвай Амэрыкі.

У 1999 годзе паўвостраў Вальдэс занесены ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО — у першую чаргу за сваю непаўторную і багатую фаўну.

На ўзьбярэжжы паўвострава знаходзяцца калёніі марскіх сысуноў, такіх як паўднёвы даўгалыч (*Mirounga leonina*) і вушастыя цюлені. У заліве Нуэва (*Golfo Nuevo*), які аддзяляе паўвостраў ад мацерыковай Патагоніі водзяцца паўднёвыя кіты (*Eubalaena australis*), таксама заплываюць у мэтах размнажэньня іншыя віды кітоў, таму што вада ў заліве цяплей і спакайней, чым у адкрытым акіяне. Каля ўзьбярэжжа водзяцца касаткі. На сушы звычайны нанду, гуанака, мара (вядомы, як патагонскі заяц ці патагонская марская сьвінка).

## Галерэя

File:Peninsula Valdés STS-68.jpg|Выгляд з космасу
File:Southern right whale7.jpg
File:Tail of a whale near Valdes Peninsula.jpg
File:Halbinsel Valdes Pinguine.jpg


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Паўастравы
НТБ-Беларусь

«**НТБ-Беларусь**» () — беларускі дзяржаўны камэрцыйны тэлеканал, што ёсьць ліцэнзаванай вэрсіяй каналу НТБ. Этэрнае вяшчаньне ажыцьцяўляецца з 4 ліпеня 2006 году. Вяшчальнік — Нацыянальная дзяржаўная тэлерадыёкампанія Рэспублікі Беларусь. З красавіка 2009 году — адзіная вэрсія каналу НТБ, даступная ў кабэльных сетках Беларусі (раней паралельна трансьляваўся «НТВ Мир»). Час вяшчаньня: 6:00 — 0:30.

## Праграмная палітыка
Праграмны пакет каналу фармуецца паводле прававых дамоўленасьцяў з расейскім бокам.

«НТБ-Беларусь» трансьлюе шматлікія арыгінальныя перадачы НТБ. Выключэньне галоўным чынам складае ўтрыманьне, распаўсюд якога абмежавана тэрыторыяй Расеі. Як правіла, гэта перадачы чужой вытворчасьці — «Свая гульня», «Quattroruote», фільмы і сэрыялы, футбольныя матчы, а таксама тэлеперадачы, якія ўтрымоўваюць крытыку ў адрас Аляксандра Лукашэнкі. Неліцэнзаваны кантэнт замяшчаецца іншымі перадачамі ці фільмамі. Штодзень выходзяць некалькі выпускаў навінаў: «Сёньня», «Сёньня. Галоўнае». Валодаючы добрымі суадносінамі рэйтынгу і коштам рэклямнага часу — адзін з самых запатрабаваных рэклямадаўцамі тэлеканалаў. На «НТВ-Беларусь» больш рэклямы, чым на НТВ, і з-за гэтага напрыклад, «Сёньня ў 23:15» трансьлюецца ў 23:30.

## Перадачы
H3.BY (, вядучыя праекта — Марыя Кудзіна, Максім Астроўскі ды Кірыл Несьцяровіч), За мяжой (, журналістка Ірына Бардзілоўская, пры ўдзеле Янкі Крука і Аксаны Катовіч), «Урачэбныя таямніцы плюс» (, вядучы Аляксандар Цярэшчанка). Дачны адказ, «Астрапрагноз», «Формы жыцьця. Лясныя гісторыі ад Бышневых», «Спорт-Мікс», «Як мы жылі на вайне», «Чакай мяне», «Родныя людзі», «ДНК», «Экспэртыза злачынстваў». Уласныя перадачы: «Надвор’е», «Справа смаку», Агляд. Надзвычайнае здарэньне. Цыкль перадачаў «Гарады Беларусі» ідзе таксама на канале Беларусь 24. Забаўляльная перадача «50 рэцэптаў першага», якая спачатку паказваецца на канале Беларусь 1.

* Жаночы погляд;
* Кватэрнае пытаньне;
* Праграма максымум;
* Прафэсія — рэпартэр;
* Расейскія сэнсацыі.

## Лягатып
З 4 ліпеня 2006 па 29 жніўня 2010 г. лягатып зь цяперашнімі літарамі НТВ і зялёным шарыкам, унізе сіні прастакутнік са словам «Беларусь». Знаходзіўся ў левым ніжнім куце. З 30 жніўня 2010 па цяперашні час лягатып бязь сіняга прастакутніка і паменшаны ў памеры ў 1,5 разу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія тэлеканалы
Катэгорыя:Тэлеканалы на расейскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1956 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1956 году** ёсьць першая фінальная гульня Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў. Гульня прайшла 13 чэрвеня 1956 году ў Парыжы, першым чэмпіёнам стаў гішпанскі клюб «Рэал Мадрыд».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1955-56 from RSSSF
* European Cup 1955-56 from UEFA
* European Cup History 1956

Катэгорыя:1956 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Сяргей Маскевіч

**Сярге́й Алякса́ндравіч Маске́віч** ( 1953; в. Быкаўка, Шчучынскі раён, Гарадзенская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі палітык. Доктар фізыка-матэматычных навук (1996), прафэсар (1997). 5- ы міністар адукацыі Рэспублікі Беларусь (2010—2014). Акадэмік Міжнароднай акадэміі адукацыі. Выдатнік адукацыі (2013).

## Жыцьцяпіс
У 1974 г. скончыў Гарадзенскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут імя Я. Купалы па спэцыяльнасьці «фізыка». Навучаўся ў асьпірантуры Інстытуту біяхіміі Акадэміі навук БССР. У 1983 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю па фізыка-матэматычных навуках. Затым працаваў на катэдры агульнай і тэарэтычнай фізыкі Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (ГрДУ) лябарантам, старшым лябарантам, старшым інжынэрам, старшым навуковым супрацоўнікам, старшым выкладчыкам і дацэнтам. У 1995 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю па фізыка-матэматычных навуках і стаў прарэктарам ГрДУ па навуковай працы. З 1 лістапада 1997 г. па 2005 год быў рэктарам Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Я. Купалы.

Быў дэпутатам Гарадзенскага абласнога савету дэпутатаў 23-га і 24-га скліканьняў. З кастрычніка 2004 году па сьнежань 2010-га быў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га і 4-га скліканьняў, дзе займаў пасаду старшыні Пастаяннай камісіі па міжнародных справах і сувязях з СНД. З 29 сьнежня 2010 году па 27 сьнежня 2014-га займаў пасаду міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь. Аўтар больш як 300 навуковых працаў па фізыцы малекулаў і мэнэджмэнту ў адукацыі ды інш.. Вядомы дасьледаваньнямі ў галіне спэктраскапіі складаных біяарганічных малекулаў, оптыкі нанакампазытных паўправадніковых і мэталічных матэрыялаў. Распрацаваў мэтад спэктраскапіі гіганцкага камбінацыйнага расьсейваньня сьвятла.

З 2015 да 2023 году ўзначальваў Міжнародны экалягічны інстытут БДУ, пазьней прафэсар гэтага інстытута. Старшыня Презыдыюму грамадзкага аб’яднаньня выпускнікоў Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэта імя Янкі Купалы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня
Катэгорыя:Рэктары
Катэгорыя:Дактары фізыка-матэматычных навук
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1957 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1957 году** праходзіў у Мадрыдзе на стадыёне Сант’яга Бэрнабэў, дзе сустракаліся «Рэал Мадрыд» і «Фіярэнтына». Дзякуючы перамозе гішпанцы ў другі раз запар сталіся ўладальнікамі кубка.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1956-57 from RSSSF

Катэгорыя:1957 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Дубатоўка

Назву **Дубатоўка** маюць:

* Дубатоўка — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Дубатоўка — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Правіла Босмана

**Пра́віла Бо́смана** () — закон, які дзейнічае ў краінах ЭЗ, што дазваляе гульцам, у якіх мінуў тэрмін кантракту з клюбам, перайсьці ў іншы клюб без грашовага кампэнсаваньня. Да ўвядзеньня правіла клюб на працягу двух з паловай гадоў захоўваў правы на кампэнсаваньне за гульца. 

## Справа Босмана
У 1990 годзе бэльгійскі «Льеж» прапанаваў Жану-Марку Босману падоўжыць кантракт, што сканчваўся, аднак з 75-адсоткавым памяншэньнем заробка. Босман меў добрую прапанову ад францускага клюбу «Дункерк», які прапанаваў лепшыя ўмовы. «Льеж» запытаў за гульца каля мільёну даляраў адчэпных. Кіраўніцтва «Дункерку» аплочваць кампэнсацыю не пажадала. Кампраміс так і ня быў дасягнуты, Босман застаўся бяз працы. Былы футбаліст жыў у гаражы й ледзь звадзіў канцы з канцамі. Пазьней ад яго сышла жонка. Аднак Босман працягваў судовыя разгляды зь «Льежам», спрабуючы атрымаць кампэнсаваньне ў 16 мільёнаў бэльгійскіх франкаў.

## Рашэньне суда
Пасьля 5-гадовых цяжбаў, 15 сьнежня 1995 году, бэльгійскі суд прызнаў, што прынятае Эўрапейскім зьвязам заканадаўства забараняе абмяжоўваць правы чалавека на свабоду перамяшчэньня па сканчэньні дзеяньня кантракту й патрабаваньне кампэнсаваньня зьяўляецца незаконным. Уся існавалая эўрапейская трансфэрная сыстэма была прызнана нелегітымнай.

Паралельна Босман вёў яшчэ адну скандальную справу супраць УЭФА — пра незаконнасьць ліміту на замежнікаў, які выкарыстоўваецца УЭФА (3+2 — 3 замежнікі, 2 «натуралізаваныя» гульцы, якія выступаюць у краіне больш за пяць гадоў). Гэты пазоў таксама быў задаволены.

## Наступствы
Па меркаваньні шматлікіх экспэртаў прыняцьце «Правіла Босмана» адмоўна адбілася на ўсім эўрапейскім футболе. Значна вырасьлі сумы заробкаў футбалістаў, дзіцячыя футбольныя школы прыйшлі ў заняпад. Маладыя гульцы сыходзілі задарма, і клюбы, якія жылі за кошт продажу сваіх талентаў, былі на грані банкруцтва. Некаторыя клюбы цалкам складаліся зь легіянэраў, абыходзячыся без сваіх выхаванцаў.

Адмоўна адбілася справа й на паўднёваамэрыканскім футболе — маладыя гульцы ў вядучых клюбах кантынэнта, ледзь адзначыўшыся на міжнароднай арэне, адразу атрымліваюць прапановы ад багацейшых эўрапейскіх камандаў. Таму ў паўднёваамэрыканскіх клюбах дагэтуль назіраецца даволі высокая цякучка кадраў і нестабільны выступ камандаў (але агульны ўзровень футболу застаецца высокім, з-за надзвычай высокай прадукцыйнасьці футбольных школ).
 
## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Жана-Марка Босмана

Катэгорыя:Футбольныя пераходы
Катэгорыя:Футбольная тэрміналёгія
Катэгорыя:Працоўнае права
Катэгорыя:Спартовае права
.280 British

**.280 British** (7×43 мм) — прамежкавы патрон, створаны ў Вялікабрытаніі ў канцы 1940-х гадоў. Гэта патрон з востраканцовай абалонкавай куляй калібрам 7 мм (0,280 цалі) і набойницай бутэлькавай формы, без выступаючай закраіны, даўжынёй 43 мм.

## Гісторыя
Пасьля заканьчэньня Другой сусьветнай вайны ангельцы, сустрэўшы на палях бітваў новы патрон для штурмавой вінтоўкі — 7.92 Kurz пачалі праграму па замене ўжо вельмі шаноўнага, але састарэлага на той час патрона .303 British, які ўжо плянавалася замяніць раней (але тады перашкодзіла напружаная сітуацыя з вытворчасьцю стралковай зброі ў краіне).

Мэтай ангельскіх распрацоўнікаў было стварэньне патрона, які смог бы замяніць патрон .303 British ва ўсіх прызначаных для яго выкарыстаньня выглядах зброі: кулямёце Bren, вінтоўцы Enfield N4 і кулямёце Vickers, а таксама падыходзіў бы для штурмавых вінтовак. Такім чынам, гэты патрон павінен быў валодаць падобнымі балістычнымі характарыстыкамі з патронам для паўнавартаснай баявой вінтоўкі, але пры гэтым мець як мага малую аддачу і выбліск пры стрэле.

Пасьля пасьпяховых выпрабаваньняў патрон прымаецца на ўзбраеньне Брытанскага войска ў 1951 годзе пад пазначэннем «Rifle, Automatic, caliber .280, Number 9 Mark 1». Пад дадзены тып патрона пачалася весьціся распрацоўка кулямёта TADEN і аўтаматаў Enfield EM-1 і Enfield EM-2. Аднак у гэтым жа (1951) годзе пад ціскам ЗША новы ўрад Вялікабрытаніі прымае рашэньне аб пераходзе на «паменшаны» амэрыканскі вінтовачны патрон 7,62×51 мм, больш магутны і дальнабойны, але малападыходзячы для ручной аўтаматычнай зброі.

## Вонкавыя спасылкі

* weapon.ua

Катэгорыя:Патроны
Вычулкі

**Вы́чулкі** — былая вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Вычулкі ўваходзілі ў склад Тэльмінскага сельсавету. Цяпер у складзе Берасьця.

## Гісторыя
1 чэрвеня 2007 году вёска перададзеная ў склад гораду Берасьця. 21 сьнежня 2007 году вёска выключаная з складу Тэльмінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2209 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вычулки on-line

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Катэгорыя:Мікрараёны Берасьця
Тубінгенскі ўнівэрсытэт

**Тубінгенскі ўнівэрсытэт Эбэргарда і Карла** () — дзяржаўны ўнівэрсытэт у месьце Тубінгене, зямля Бадэн-Вюртэмбэрг, Нямеччына. Адзін з найстарэйшых унівэрсытэтаў Нямеччыны, заснаваны ў 1477 годзе. Карыстаецца міжнародным прызнаньнем у галіне мэдыцыны, натуральных і грамадзкіх навук. Вядомы сваім велізарным фундушам у лібэральнае хрысьціянскае багаслоўе.

Тубінген разам з Марбургам, Гётынгенам, Фрайбургам і Гайдэльбэргам складае пяцёрку клясычных «унівэрсытэцкіх гарадоў» Нямеччыны. Сярод выпускнікоў шмат ляўрэатаў Нобэлеўскай прэміі, асабліва ў галіне мэдыцыны і хіміі.

## Факультэты
* эвангельскай тэалёгіі;
* каталіцкай тэалёгіі;
* юрыдычны;
* эканамічны;
* мэдыцынскі;
* філязофска-гістарычны;
* сацыяльных і паводніцкіх навук;
* новай філялёгіі;
* культуразнаўства;
* матэматыкі і фізыкі;
* фізыкі і фармацэўтыкі;
* біялягічны;
* геалягічны;
* інфарматыкі і кагнітывістыкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Глярус

**Глярус** (, , , ) — горад на усходзе Швайцарыі, сталіца нямецкамоўнага кантону Глярус. Насельніцтва паводле зьвестак на 2018 год складала 12425 чалавек.

## Галерэя

Image:Glarus.jpg|Цэнтар места
Image:Glarus rathaus 2005-07-22.jpg|Парлямэнт кантону
Image:Picswiss GL-13-05.jpg|Ляндсгемайндэпляц
Image:Glarus-Pool.jpg|Басэйн
Image:Glarus-Scenic.jpg|Глярус увесну
Image:Glarus-Post.jpg|Пошта
Image:Glarus-Glärnisch.jpg|Глерніш
Image:Glarus-Cow.jpg|Швайцарская карова


## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Швайцарыі
Вале

**Вале** (, , , , па-франкаправансальску: *Valês*) — дзьвюхмоўны (62,8% насельніцтва размаўляе па-француску, 28,4% па-нямецку) кантон на паўднёвым-захадзе Швайцарыі. Сталіца — горад Сіён. Насельніцтва — 286,5 тыс. чалавек (9-е месца сярод кантонаў на 2004 год).

## Геаграфія
Плошча 5224 км² (3-е месца сярод кантонаў).

## Гісторыя
Кантон стаў часткай Швайцарскай Канфэдэрацыі ў 1815 годзе. З XVII стагодзьдзя на тэрыторыі часткі кантона Вале існавала Рэспубліка Сямі Дзясяткаў, якая зьяўлялася зьвязам сямі абшчынаў.

## Крыніцы
Сяргей Ханжанкоў

**Сяргей Ханжанкоў** (13 сакавіка 1942, пас. Усьць-Уціны Магаданская вобласьць, СССР — 16 сакавіка 2016, Менск, Беларусь) — арганізатар і кіраўнік маладзёвай антысавецкай арганізацыі, якая дзейнічала ў Менску ў 1962—1963 гадох і мела на мэце падарваць радыёглушыльную вежу ў Менску.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і былых палітзьняволеных (бацька быў асуджаны ў 1935 годзе, дзед па матчынай лініі — у 1929). У 1955 сям’я атрымала дазвол вярнуцца ў Менск.

У 1959 паступіў на гідратэхнічны факультэт Беларускага політэхнічнага інстытуту.

Сям’я слухала заходнія радыёстанцыі. У 1962 годзе ён разам зь Віктарам Храпавіцкім і Рыгорам Сярогіным стварыў невялікую падпольную групоўку, якая зьбіралася распачаць друк антысавецкіх улётак. Пасьля было пастаноўлена падрыхавацца і падарваць радыёглушыльную вежу ў Менску. Хлопцы знайшлі ў лесе снарады і разабраўшы іх здабылі выбухоўку. Пасьля пачалі распрацоўваць тэкст улётак, якія зьбіраліся расклеіць пасьля апэрацыі. Але сярод іх быў аднагрупнік Хажанкова, які зьяўляўся сэксотам — пра ўсе іх дзеяньні органы рэспублікі ведалі.

Таму ўжо 27 траўня 1963 іх група арыштаваная.

7 кастрычніка 1963 засуджаны за «*спробу зрабіць дывэрсію*» і «*антысавецкую агітацыю і прапаганду*» да 10 гадоў лягераў. Пасьля вызваленьня ў 1973 вярнуўся ў Менск. Працаваў інжынэрам у Беларускім дзяржаўным інстытуце праектаваньня аўтадарог, на заводзе імя Кірава.

Аляксандар Салжаніцын пасьля ў інтэрвію згадаў Ханжанкова:

У 1976 спрабаваў арганізаваць сустрэчу былых палітзьняволеных, але сустрэча не адбылася, бо ўсе яе ўдзельнікі былі часова затрыманыя КДБ. Удзельнік I-га зьезду палітзьняволеных (жнівень 1990, Санкт-Пецярбург).

З 2002 на пэнсіі. Не рэабілітаваны і рэабілітацыі ніколі не дамагаўся. Памёр ва ўласнай хаце ў Менску пасьля цяжкай хваробы 16 сакавіка 2016.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сяргей Ханжанкоў у Слоўніку Маракова
* Анкета Свабоды: Сяргей Ханжанкоў Радыё Свабода 13 чэрвеня 2010
* Мяне ўзялі са снарадам у руках // Наша Ніва, 24 лістапада 2010 г.

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магаданскай вобласьці
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Беларускія дысыдэнты
Катэгорыя:Савецкія дысыдэнты
Уладзімер Бабарыка

**Уладзі́мер Бабары́ка** (? — 3 студзеня 2011, Менск) — беларускі кінаапэратар БелаПАН, сябра БАЖ.

## Жыцьцяпіс
Скончыў адзяленьня журналістыкі БДУ ў 1986 годзе. Працаваў на кінастуды «Беларусьфиіьм», у творчым аб’яднаньні «Тэлефільм», летувсікай тэлестудыі «Объекцівас», у беларускім адзяленьні «Кінацэнтр» Саюзу кінэматаграфістаў СССР, у беларускім прадстаўніцтве інфармацыйнага агенства Рэйтэр. Здымаў рэпартажы і навасныя сюжэты для НТВ, ТСН, ТВ 6, Вести РТР, VISNEWS, NBC, BBC, CBS, SAT1, ZDF, SKYNews і іншых.

## Фільмаграфія

### 2004
* Кыштымский карлик. Тайны пришельцев
* Чудеса исцеления
* Аномальные зоны. Ключи к разгадке 2004
* Тайны блуждающих душ. Самые загадочные привидения
* Невозможно исправить. Ген убийцы
* Точка смерти

### 2005
* Виктор Цой. Жизнь как кино
* Леонид Быков. На последнем дыхании
* Женщины Никиты Михалкова
* Борислав Брондуков. Последний сеанс
* Двойная жизнь Георгия Буркова
* Хозяин вулкана «Кудрявый»

### 2006
* Безумие Бориса Андреева

### 2006—2007
* Тэлевізыйны сэрыял «Cчастливы вместе» (180 сэрыяў)

### 2008
* «Герой не нашего времени» (цикл из восьми документальных фильмов)

## Узнагароды
* 2002 — ляўрэат прэміі імя Зьмітра Завадзкага.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія кінаапэратары
Катэгорыя:Памерлі 3 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 2011 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску