open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Інаўгурацыя

**Інаўгура́цыя** (ад  «аўгур» праз  — «варажыць па палётах птушак») — рытуал ганаровай цырымоніі ўступленьня на пасаду кіраўніка дзяржавы. Збольшага рытуал запазычаны з цырымоніі каранаваньня манархаў, аднак у сучасных манархіях каранацыя замененая на менш фармальную інаўгурацыю (за выключэньнем Вялікабрытаніі).

## Беларусь
Паводле закону «Аб прэзыдэнце» працэс прыняцьця прысягі прэзыдэнтам мусіць трансьлявацца на дзяржаўнай тэлевізіі і каналах радыё. Інаўгурацыя мусіць адбыцца цягам двух месяцаў пасьля выбараў. Прысяга прэзыдэнта мусіць адбывацца ў прысутнасьці дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў, чальцоў Савету Рэспублікі, судзьдзяў Канстытуцыйнага суду, Вярхоўнага суду. На інаўгурацыю «могуць быць запрошаныя» прадстаўнікі палітычных партый, грамадзянскіх арганізацый, прадстаўнікі дыпляматычнага корпусу.

### 2015
Інаўгурацыя прайшла 6 лістапада 2015 году, на 26-ы дзень пасьля выбараў. Працэс трансьляваўся па БТ, а таксама на каналах дзяржаўнага радыё. Дата інаўгурацыі была абвешчаная загадзя. На ёй прысутнічалі некалькі соцень чалавек. Кожны этап інаўгурацыі суправаджаўся відэа і фота. «Пад гукі фанфараў Аляксандар Лукашэнка прайшоў у залю ўрачыстых цырымоній Палаца Незалежнасьці». На інаўгурацыі, апроч дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў і чальцоў Савету Рэспублікі, прысутнічалі чыноўнікі, дзеячы культуры і навукі, прадстаўнікі дыпляматычнага корпусу. Была апублікаваная прамова, зь якой выступаў Аляксандар Лукашэнка. Пасьля цырымоніі «ўрачыстыя мерапрыемствы перамясьціліся на плошчу Дзяржаўнага сьцяга». У Палацы Рэспублікі ў той жа дзень адбыўся сьвяточны канцэрт.

### 2020
Інаўгурацыя на 6-ты тэрмін Лукашэнкі адбылася на 45-ы дзень раніцай 23 верасьня 2020 году без папярэдняга абвяшчэньня ў СМІ і жывога этэру. Пра яе пастфактум паведамілі некалькі дзяржаўных СМІ. Картэж ехаў пустымі менскімі вуліцамі, быў перакрыты цэнтральны праспэкт Незалежнасьці і праспэкт Пераможцаў, Палац Незалежнасьці зранку 23 верасьня атачылі сілавікі.

## Крыніцы
Кіраўнік дзяржавы

**Кіраўнік дзяржавы** — службовая асоба, якое валодае выключным правам прадстаўляць дзяржаву ўнутры краіны і ў міжнародных адносінах.

Паводле формы кіраўнік дзяржавы можа быць *індывідуальным* (фізычнай асобай) або *калектыўным* (органам публічнай улады). Форма кіраўніка дзяржавы ў розных краінах ёсьць вынікам мноства фактараў, уключаючы форму дзяржаўнага кіраваньня, форму дзяржаўнага ладу, палітычныя традыцыі, палітычную філязофію кіруючага клясу і інш.

У манархіях кіраўніком дзяржавы зьяўляецца манарх. У прэзыдэнцкай рэспубліцы або паўпрэзыдэнцкай рэспубліцы -- прэзыдэнт.

У адных краінах (напрыклад, ЗША) прэзыдэнт зьяўляецца кіраўніком выканаўчай улады з прадстаўніцкімі функцыямі, у іншых (напрыклад, Нямеччына) прэзыдэнт мае некаторыя паўнамоцтвы выканаўчай улады з прадстаўніцкімі функцыямі. У абодвух выпадках канстытуцыя не называе прэзыдэнта кіраўніком дзяржавы. Фактычна, кіраўніком дзяржавы ў рэспубліцы зьяўляецца народ, які дэлегуе прэзыдэнту некаторыя функцыі кіраваньня дзяржавай на абмежаваны тэрмін.

## Глядзіце таксама
* Сьпісы кіраўнікоў дзяржаў
* Генэральны сакратар
* Тытул

Катэгорыя:Дзяржаўны апарат
Манарх

**Манарх** (, ад , «адзін» і , «кіраўнік»&nbsp;— адзінаўладны кіраўнік, уладар)&nbsp;— спадчынны або (радзей) выбарны глава манархічнай дзяржавы (цар, імпэратар, кароль, цэзар, кайзэр, фараон, князь, прынц, герцаг, экзарх, негус, шах, султан, эмір, халіф, хан, малік, бей, візір, пуштун, махараджа і т.&nbsp;п.).

У руках манарха можа быць засяроджаная вярхоўная дзяржаўная, вайсковая і судовая ўлада (абсалютная манархія, цяпер толькі ў краінах Азіі; Ватыкан зьяўляецца манархіяй тэакратычнай), у наш час яна звычайна абмежаваная вышэйшым заканадаўчым органам краіны (тады кажуць аб парлямэнцкай, або канстытуцыйнай манархіі).

## Глядзіце таксама
* Манархія
* Сьпіс валадыроў-манархаў

*
Катэгорыя:Тытулы
Дварэц (Іскі сельсавет)

**Дварэц** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Іскага сельсавету.

Разьмешчана на аўтадарозе паміж вёскамі Іжа і Лыцавічы.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, у Іскай гміне, пазней у складзе гміны Войстам .

## Насельніцтва
* 1921 год — 22 двары, 130 жыхароў
* 1931 год — 24 двары, 127 жыхароў
* 2012 год — 13 двароў, 17 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Іскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Слабада (Іскі сельсавет)

**Слабада́** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Іскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у Іскай гміне, пазьней (1932) у складзе гміны Вішнеў.

## Інфармацыя для турыстаў
Марыя Бачкарова — расейская гераіня Першай сусьветнай вайны. Служыла тут у 1916 годзе ў Полацкім пяхотным палку пад іменем Яшка.

## Насельніцтва
* 2012 год — 52 двары, 82 жыхары
* 1931 год — 546 чалавек
* 1921 год — 518 чалавек
* 1866 год — 563 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Іскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Pathé

**Pathé** — француская кампанія, заснаваная ў 1896 годзе.

## Гісторыя
У 1896 годзе ў прадмесьці Парыжу — Вэнсэне — братамі Патэ была створаная студыя для здымкі, апрацоўкі і друку фільмаў. Пры студыі быў створаны цэх па выпуску апаратуры. Гандлёвай маркай фірмы Pathé быў сымбаль Францыі гальскі певень.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* Сьпіс фільмаў, знятых Pathé 
* La Fondation Jérôme Seydoux-Pathé 

Катэгорыя:Кінакампаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1896 годзе
Джэнтэльмэны ўдачы

**«Джэнтльмэны ўдачы»** () — савецкі поўнамэтражны камэдыйны мастацкі каляровы фільм, зьняты ў 1971 годзе рэжысэрам Аляксандарам Серым на кінастудыі «Масфільм». Лідэр савецкага кінапракату ў 1972 годзе — звыш 65 мільёнаў гледачоў. Адзін з самых папулярных савецкіх кінафільмаў, многія фразы зь якога сталі крылатымі.

## Сюжэт
У Сярэдняй Азіі трое злачынцаў выкрадаюць залаты шлем Аляксандра Македонскага зь месца раскопак археалягічнай экспэдыцыі. У Маскве кіраўнік гэтай экспэдыцыі, прафэсар Мікалай Георгіевіч Мальцаў, у аўтобусе сутыкаецца з чалавекам, як дзьве кроплі вады падобным на верхавода злачынцаў-бандыта Аляксандра Аляксандравіча Белага па мянушцы «Дацэнт». Ім аказваецца загадчык дзіцячым садам № 83 Яўген Іванавіч Трошкін, добрай душы чалавек.

## У ролях
* Яўген Лявонаў — *Яўген Іванавіч Трошкін, загадчык дзіцячага садка / Сан Саныч Белы (ён жа «Дацэнт»), вор-рэцыдывіст*
* Георгі Віцын — *Гаўрыла Пятровіч Шарамецьеў (ён жа «Хмыр»), саўдзельнік «Дацэнта»*
* Савелі Крамараў — *Фёдар Пятровіч Ермакоў (ён жа «Касой»), другі саўдзельнік «Дацэнта»*
* Раднэр Муратаў — *Васіль Алібабаевіч Алі-Баба, дробны жулік*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы 1971 году
Катэгорыя:Савецкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы «Масфільму»
64-ы батальён дапаможнай паліцыі

**64-ы батальён дапаможнай паліцыі (палявы)** () —калябаранцкае фармаваньне дапаможнай паліцыі ў часе Другой сусьветнай вайны, складзенае зь беларусаў Глыбоччыны.

## Шлях батальёну
64-ы батальён быў сфармаваны 1 лютага 1944 году ў Глыбокім як вартавы. У траўні 1944 году батальён атрымаў статус палявога. Найпраўдападобней, батальён так ніколі і не дасягнуў баявога стану, бо, станам на 29 лютага 1944 году, налічваў толькі 65 чалавек. У чэрвені батальён быў эвакуяваны ў Польшчу з-за савецкага наступленьня на Беларусь. Пазьней батальён увайшоў у склад 2-га палку брыгады Зыглінга.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1944 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Беларускія фармаваньні шуцманшафту
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:Войска ў Глыбокім
Катэгорыя:Люты 1944 году
Калодкі

Назву **Кало́дкі** маюць:

* Калодкі — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
* Калодкі — возера ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці ў басэйне ракі Нарач
Калодкі (вёска)

**Кало́дкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Іскага сельсавету. Разьмешчана паблізу Калодкаўскіх азёраў, якія ў пачатку XIX стагодзьдзя называлі возера Бочка і возера Блесна.

## Гісторыя
У 1622 годзе Калодкі ўваходзілі ў склад маёнтку Смаргонь. У 1884 годзе адкрываецца «перасоўная» школа граматы.

У 1938 годзе — у Войстамскай вайсковай гміне.

У сьнежні 1949 году арганізаваны калгас імя Сталіна з цэнтрам у вёсцы Каралеўцы.

## Насельніцтва
* 2012 год — 5 двароў, 6 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Іскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Калодкі (возера)

**Калодкі** — возера ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці Беларусі ў басэйне ракі Нарач, прыкладна за 1 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Калодкі.

Плошча паверхні возера 0,16 км². Даўжыня 0,68 км, найбольшая шырыня 0,28 км, даўжыня берагавой лініі 1,58 км. Катлавіна возера рэшткавага тыпу, выцягнутая ў напрамку з поўначы на поўдзень. Схілы катлавіны невыразныя, на ўсходзе і поўначы спадзістыя, вышынёй да 5 м. Берагавая лінія слабазьвілістая. Берагі забалочаныя, на захадзе сплавінныя. Дно выслана сапрапэлем. Возера бясстокавае.

## Літаратура
*  — С. 451.

Катэгорыя:Азёры Вялейскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Нарачы
Катэгорыя:Бясстокавыя азёры
Старадубава

**Стараду́бава** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Іскага сельсавету.

## Гісторыя
Паселішча вядомае з 1789 году, як засьценак Дубава ў Маркаўскім старостве. Тры двары («дымы»).

У 1907 годзе на двух участках (41 дзесяціна) зямлі жылі 39 чалавек (5 сем’яў).

У пэрыяд Першай сусьветнай вайны ў непасрэднай блізасьці ад лініі фронту з боку расейскай арміі.

У 1938 годзе — вёска Старое Дубава ў Вішнеўскай вясковай гміне Вілейскага павету. 8 двароў, 54 жыхары. У 1940 годзе — у складзе Куранецкага раёну Вялейскай вобласьці БССР.

## Капліца ў Старадубаве
Драўляная капліца Маці Божай Суцяшэньня ў Старадубаве была пабудавана ў 1934 годзе. У сьвятыні рэгулярна праводзіліся службы, дзеля якіх туды прыяжджалі сьвятары з Вішнева. Капліца праіснавала да 1963 году. У гэтым годзе яе разабралі і перавезьі ў цэнтар сельсавету вёску Іжа і зрабілі кухню пры мясцовай бальніцы. Пасьля разборкі адкінуты пашкоджаны каплічны крыж падабрала, аднавіла і захавала жыхарка суседняй вёскі Муляры Ядвіга Пастарнак. У 2011] годзе Пастарнак перадала гэты крыж на новую капліцу ў Куранец.

У 2013 годзе Папа Рымскі Францішак даслаў Ядвізе Пастарнак падзячны ліст. Упершыню такі дакумэнт быў напісаны папам па-беларуску.

На месцы капліцы ў Старадубаве вернікі ўсталявалі памятны крыж, асьвячэньне яго прайшло 14 чэрвеня 2014 году. Ад гэтага дня мясцовыя жыхары аднавілі тут традыцыйны штогадовы фэст.

## Насельніцтва
* 2003 год — 7 двароў, 13 жыхароў
* 2012 год — 4 двароў, 5 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Іскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Дэсэрт

**Дэсэрт** (ад  з  — ачышчаць стол) — страва, якая падаецца пасьля асноўнай і сама не зьяўляецца асноўнай, на заканчэньне ежы.

Дэсэрт звычайна салодкі (напр., пірожнае або марозіва), але бывае і несалодкім з садавіны і/або арэхаў без цукру/мёду. У Кітаі сустракаюцца цукеркі зь перцам і імбірам замест цукру, карэнныя амэрыканцы да прыходу эўрапейцаў рабілі чакаляд зь перцам і спэцыямі замест цукру. Дэсэртам могуць быць піражкі, ікра, клясычным францускім дэсэртам лічыцца сыр. Ня ўсе салодкія стравы зьяўляюцца дэсэртамі, так у кітайскай кухні ёсьць салодкія мясныя стравы (напр. сьвініна з ананасамі).

Такім чынам, дэсэртам зьяўляецца выпечка: торты, печыва, вафлі, кексы, пірагі; розныя гатункі цукерак, пасьціла, стравы з узьбітых вяршкоў; салодкія фруктова-ягадныя сумесі (так званыя фруктовыя салаты); сокі, содавыя воды, узвары, кісялі; салодкія малочныя, чакалядныя і фруктова-ягадныя мусы, крэмы (напр. панакота), жэле; марозіва і вырабы зь яго; чай, какава, кава, кава з марозівам (cafe' glace'); адмысловыя дэсэртныя віны — т.б. усё тое, што можа падавацца на «трэцяе».

Паводле тэмпэратуры падачы дэсэрты падзяляюцца на гарачыя і халодныя. Дэсэрты падаюцца звычайна ў адмысловых дэсэртных талерках. Дэсэрты звычайна ядуць дэсэртнай лыжкай — прамежкавай па памеры паміж супавай лыжкай і чайнай. Дэсэртны стол таксама сэрвіруецца дэсэртным нажом і дэсэртным відэльцам.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Десерт // Энциклопедический словарь Брокгаўза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) (руск.) . — СПб., 1890—1907.

*
Лыцавічы

**Лы́цавічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Іскага сельсавету.

У 1966 годзе хутар Чурлёны зьліўся зь вёскай Лыцавічы. Аднак назва «Чурлёны» застаецца ў жыцьці: такое імя носіць мясцовая школа і сельска-гаспадарчае прадпрыемства ААТ «Чурлёны», цэнтральная сядзіба якой знаходзіцца ў Лыцавічах.

## Гісторыя
У 1938 — вёска ў Вішнеўскай вясковай гміне Сьвянцянскага павету. 74 двары, 383 жыхары.

У 1940 годзе ў складзе Куранецкага раёну Вялейскай вобласьці БССР. Цэнтар Чурлёнскага сельсавету (ад 1959 далучаны да Іскага сельскага саветуа.

У 2003 годзе ў вёсцы было 170 двароў, 538 жыхароў. З 2008 году аграгарадок.

## Насельніцтва
* 2003 год — 170 двароў, 538 жыхароў
* 2012 год — 182 двары, 497 жыхароў

## Вядомыя асобы
* Язэп Сьцепановіч, беларускі вучоны ў галіне батанікі. Старшыня тэрміналягічнай камісіі Рады Таварыства беларускай мовы.

## Памятныя мясьціны

* Паравы млын 1926 году
* Былы панскі гараж, гаспадарчыя пабудовы, сядзібны парк

## Культавыя ўстановы

* Капліца ў гонар праведнай Ганны (асьвечаная ў 2012 годзе)

## Крыніцы

Катэгорыя:Іскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Вуткі

**Ву́ткі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Іскага сельсавету.

## Гісторыя
Паселішча вядомае з 1789 году як вёска ў маёнтку Сьпягла ва ўласнасьці Аляіза Сулістроўскага.

У пачатку 20-га стагодзьдзя 111 жыхароў, зь іх 55 мужчын. Ім належала 61 дзесяціна зямлі. У 1921― 1932 вёска знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у Іскай гміне, пазьней у складзе гміны Куранец.У 1932—1939 годзе — вёска ў Войстамскай вясковай гміне Вялейскага павету. 18 двароў, 86 жыхароў. У 1940 — у складзе Куранецкага раёну Вялейскай вобласьці БССР.

У 1950 годзе ўтворана вытворчая брыгада калгасу імя Калініна (з 1957 — «Рассьвет»). Цэнтар калгасу — вёска Іжа.

## Насельніцтва
* 2003 год — 6 двароў, 12 жыхароў
* 2012 год — 5 двароў, 7 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Іскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
П’ер дэ Рансар

**П’ер дэ Ранса́р** (; 11 верасьня 1524, замак Ля-Пасаньер, Вандамуа — 27 сьнежня 1585, абацтва Сэн-Ком, блізу Тура) — знакаміты францускі паэт XVI стагодзьдзя. Узначальваў аб’яднаньне «Плеяда», якое прапаведвала ўзбагачэньне нацыянальнай паэзіі вывучэньнем грэцкай і рымскай літаратур.

## Пераклады на беларускую мову
* Хрэстаматыя па літаратуры народаў свету. Частка першая. Мн., 1995, Беларускі гуманітарны адукацыйна-культурны цэнтр, П’ер дэ Рансар. — С.419—422 (Перакладчык Ніна Мацяш).
* Выбранае. Мн., 2016. (Перакладчыкі Ніна Мацяш, Лявон Баршчэўскі, Зьміцер Колас). ISBN 978-985-7164-02-8.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Dassonville M.* Ronsard. Étude historique et littéraire. — T. 1-5. — Genève-P., 1968—1990.
* *Ménager D.* Ronsard: le roi, le poète et les hommes. — Genève, 1979.
* *Silver I.* Ronsard and the Grecian lyre. — P. 1-3. — Genève-P. — 1981—1987.
* Ronsard en son IV centenaire. — T. 1-2. — Genève-P. — 1988—1989.
* *Simonin M.* Pierre de Ronsard. — P., 1990.
* *Gendre A.* L’esthétique de Ronsard. — P., 1997.

Катэгорыя:Францускія паэты
Катэгорыя:Нарадзіліся 11 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1524 годзе
Катэгорыя:Памерлі 27 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1585 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Парыскага ўнівэрсытэту
Крыца

**Кры́ца** — пульхлы камяк разьмякчанага губкаватага жалеза ў сумесі з шлакам і часьцінкамі незгарэлага вугалю, які ўтвараецца пры плаўленьні жалезнай руды ва ўмовах нізкіх адносна дамэннага плаўленьня тэмпэратураў (да 1300 °С). Назва паходзіць ад старажытнарускага «кръч» — каваль.

## Мінуўшчына
Даўней жалеза здабывалі награваньнем жалезных рудаў у сумесі з дрэўным вуглём у ямах, разьмешчаных ніжэй за паверхню зямлі і часта аточаных невялікім валам з гліны ды дробных камянёў дзеля зьмяншэньня стратаў цяпла. Першым мэталюргічным агрэгатам, адмыслова прызначаным дзеля аднаўленьня жалезных рудаў, стаў нізкі (вышынёй 1—1,5 м) сырадутны горан. Пад узьдзеяньнем гарачага аднаўленчага газу ў ім утваралася крыца, бо тэмпэратура ў горне не перавышала 1300 °С і была недастатковай дзеля ўтварэньня чыгуну.

Надалей крыцу атрымалі ў складанейшых печах — штукофэнах, каталёнскіх горнах.

Пасьля 4—5 гадзінаў бесьперапыннай работы печкі напечаную да белага напалу крыцу абцугамі даставалі праз пралом у пярэдняй сьценцы горану разам з часткаю шлаку і кавалкамі вугалю. Мэтал ушчыльнялі драўляным молатам, вялікія крыцы сякерай рубілі на 2—4 часткі і кавалі ручным кавальскім молатам, каб пазбавіцца ад шлаку з пораў. Асноўная частка шлаку выціскалася з мэталу, а рэшта (1—2% па масе) разьмяшчалася ў выглядзе нітак, пераплеценых з валокнамі мэталу. Перад наступным плаўленьнем пярэднюю сьценку горану рамантавалі, устаўлялі новае сапло, астылую муроўку разагравалі спальваньнем порцыі дрэўнага вугалю, пасьля чаго пачыналі атрыманьне новай крыцы. У залежнасьці ад памераў горну й інтэнсіўнасьці надзіманьня за адно плаўленьне здабывалі 10—80 кг мэталу, а колькасьць выпрацаваных за содні крыцаў дасягала 3—4.

У каталёнскім горне крыцу вымалі абцугамі празь верх, карыстаючыся ламамі як рычагамі. Дзеля палягчэньня работы адну з бакавых сьценак горну рабілі ніжэйшай за другую. Маса крыцы дасягала 100—150 кг, цягам году выраблялі да тысячы крыцаў. Гарачую крыцу ўшчыльнялі мэханічным молатам, які рухаўся з дапамогай вадзянога кола.

## Тэорыі ўтварэньня крыцы
Найбольш распаўсюджаная тэорыя здабываньня крыцы заключаецца ў тым, што жалезная руда ўзнаўлялася да мэталу ў цьвёрдым стане ў выглядзе губкаватай пастападобнай нізкавугляродыстай масы, скрозь якую пранікаў глейкі жалезісты шлак, які добра плавіцца пры тэмпэратуры вышэй за 1200 °С. У выніку губкаватае жалеза ўтварала дастаткова шчыльную крыцу і звычайна не было насычанае вугляродам. Толькі ў асобных месцах фармаваліся навугляроджаныя зоны. Мэтаю плаўленьня было здабываньня як мага болей мяккага (нізкавугляродыстага) коўкага мэталу.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ліцьцё
Катэгорыя:Плаўленьне
Катэгорыя:Жалеза
Катэгорыя:Археамэталюргія
Малы Каўказ

**Малы́ Каўка́з** — горная сыстэма ў Закаўказьзі. Злучаецца зь Вялікім Каўказам Ліскім горным сьцягам, на захадзе аддзяляецца ад яго Калхідзкай нізінай, на ўсходзе — Курынскай западзінай. Акаймоўвае з поўначы і паўночнага ўсходу Армянскае нагор’е. Найвышэйшы пункт — гара Арагац (4094 м). Працягласьць — каля 600 км.

## Літаратура
* Анохин Г. И. Малый Кавказ (рас.). — М.: Физкультура и спорт, 1981. — 192 с. — (По родным просторам). — 50 000 экз.

Катэгорыя:Каўказ
Катэгорыя:Горныя сыстэмы Азэрбайджану
Чорны блёк

**Чорны блёк** — гэта тактыка пратэстаў і дэманстрацыяў, у якой удзельнікі носяць чорнае адзеньне, шалі, маскі, цёмныя ачкі і іншыя аб’екты, што хаваюць і бароняць твар . Чорнае адзеньне выкарыстоўваецца для дасягненьня маналітнасьці натоўпу ў вачах звычайных грамадзянаў — у адзеньні, лёзунгах і ідэях. Тактыка агадвае ўтойваньне твараў маскамі і павязкамі для ананімнасьці, ускладненьня перасьледваньня ўладамі і абароны ад сьлезацечнага газу, карыстанага паліцыяй для змаганьня з пратэстантамі.

Гэта тактыка была распрацавана ў 1980-х гадах падчас пратэстаў эўрапэйскага руху супраць ядзернай энэргетыкі і абмежаваньняў на аборты, а таксама іншых фактараў. Чорныя блёкі прыцягнулі шырэйшую ўвагу сродкаў масавай інфармацыі за межамі Эўропы падчас пратэстаў супраць СГА ў Сіетле ў 1999 годзе, калі чорны блёк пашкодзіў уласнасьць Gap, Starbucks, Old Navy і іншых шматнацыйных пунктаў гандлю ў цэнтры Сіетла .

## Пранікненьне паліцыі
Час ад часу паліцыя і службы бясьпекі пракрадаліся ў чорныя блёкі. На саміце G8 у Генуі ў 2001 годзе сярод мноства скаргаў на паліцыю  было згадваньне відэазапісу, які «агадвае, што людзі ў чорным былі заўважаны выходнымі з паліцэйскіх фургонаў каля маршаў пратэсту» . Паліцыя Квэбэка таксама прызнавалася, што «іх афіцэры маскаваліся пад дэманстрантаў». Аднак афіцэры нібы не зьвярталіся да гвалту і сьцьвярджалі, што несьлі камяні, таму што гэта рабілі іншыя пратэстоўцы. Іх апазналі сапраўдныя пратэстоўцы паводле ўскосных азнакаў .

Няма ніякіх довадаў таго, што тактыка чорнага блёка ўразьлівая з-за пранікненьня, а супрацоўнік органаў ці нават агент-правакатар заўсёды бярэ ўдзел нават у цалкам негвалтоўных кампаніях, што не адносяцца да «чорнага блёка». У 2003 годзе паліцэйскае кіраваньне Оўклэнда, штат Каліфорнія, пракралася ў групы дэманстрантаў, якія пратэставалі супраць жорсткасьці паліцыі і вайны ў Іраку, паводле сьведчаньняў у судзе капітана Ховарда Джордана гэта рабілася каб адвесьці марш ад пастарунка і ўнікнуць канфрантацыі. Ва ўнутраных дакумэнтах Джордан памянуў, што гэта стратэгія была пашырана ў іншых паліцэйскіх кіраваньнях, улучаючы Сан-Францыска і Сіетл .

## Крыніцы


Катэгорыя:Тэорыя анархізму
Катэгорыя:Антыкапіталізм
Катэгорыя:Ананімнасьць
Катэгорыя:Культура «Зрабі сам»
Катэгорыя:Спосабы пратэсту
Крывое Сяло (Вялейскі раён)

**Крыво́е Сяло́** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Крывое Сяло, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Куранец.

## Насельніцтва

* 1866 год — 253 жыхары, 20 двароў
* 1921 год — 388 жыхароў, 74 двары.
* 1931 год — 473 жыхары, 79 двароў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Вэрбэнавыя

**Вэрбэнавыя** (Verbenaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 32 роды і 1000 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — хмызьнякі ці дрэвы, рэдка травы, вельмі рэдка ліяны. Лісьце супротыўнае, вельмі рэдка ў кольцах, простыя альбо 3-часткавыя, радзей іншае складанае; прылісткі адсутнічаюць. Кветкі ў суквецьці; чашачка стойкая, 4- ці 5-часткавыя; вяночак 4- ці 5-часткавы. Плод — касьцянка або каробачка. Насеньне (1 або)2–4.

## Арэал
Распаўсюджаныя ў тропіках і цёплых умераных рэгіёнах.

## Крыніцы
Афініці-групы

**Афініці-група** — гэта група, сфармаваная вакол агульных інтарэсаў ці агульнай мэты, да якой фармальна ці нефармальна належаць людзі. Афініці-групы, зазвычай, ня могуць знаходзіцца пад эгідай якой-небудзь дзяржаўнай установы, а іх мэты насамперш некамэрцыйныя. Прыкладамі такіх груп зьяўляюцца фан-клюбы, клюбы паводле інтарэсаў, студэнцкія зьяднаньні (у Паўночнай Амэрыцы), пісьменьніцкія і чытацкія гурткі і групы, што займаюцца грамадзянскай актыўнасьцю.

Некаторыя афініці-групы арганізаваны неіерархічнай выявай, часта выкарыстоўваюць кансенсуснае прыманьне пастаноў, і часта складаюцца з давераных сяброў. Яны забясьпечваюць гнуткі і дэцэнтралізаваны мэтад арганізацыі. Іншыя афініці-групы могуць мець герархію для забесьпячэньня кіраваньня доўгатэрміновымі інтарэсамі групы, ці калі група досыць вялікая, каб патрабавалася дэлегаваньне абавязкаў іншым чальцам ці супрацоўнікам.

Афініці-групы могуць быць заснаваны на агульнай ідэалёгіі (напрыклад, анархізм, кансэрватызм), агульнай заклапочанасьці паводле пэўнага пытаньня (напрыклад, антыядзерны рух, рух супраць абортаў) ці агульнай чыннасьці, ролі, інтарэсах ці навыках (напрыклад, праўная дапамога, мэдыцына, інжынэрыя). Афініці-групы могуць мець альбо адкрытае, альбо больш пашыранае зачыненае чалецтва. Некаторыя спаганяюць чалецкія ўнёскі ці чакаюць, што ўсе чальцы падзеляць міжсобку расходы групы.

## Палітычныя афініці-групы
Палітычныя афініці-групы вядомы з XІX стагодзьдзя — гэта быў упадабаны спосаб арганізацыі гішпанскіх анархістаў (), меўшых сваю базу ў тэртуліях ці ў мясцовых групах .

Палітычна арыентаваныя афініці-групы ў ЗША атрымалі грамадзкую ўвагу падчас руху супраць вайны ў Віетнаме ў 1960—1970-х гадах. Панятак упершыню быў скарыстаны Бэнам Морэа і радыкальнай анархічнай групоўкай Black Mask.

Пазьней антываенныя актывісты ва ўнівэрсытэцкіх кампусах ЗША арганізоўваліся вакол сваіх хобі ці паходжаньня — рэлігійнага, гендэрнага, этнічнага і г. д. Яны сталі пашыраны ў 1970-х гадах у рамках антыядзернага руху ў ЗША і Эўропе. Блякада Рурскай атамнай электрастанцыі ў Нямеччыне ў 1969 годзе, што сабрала 30000 маніфэстантаў, была арганізавана паводле мадэлі афініці-груп. Дасёньня гэта структура выкарыстоўваецца рознымі актывістамі: за правы жывёл, ахову навакольнага асяродзьдзя, антываенная і антыглябалісцкая і г. д.

## Крыніцы


Катэгорыя:Грамадзянскае непадпарадкаваньне
Катэгорыя:Тэорыя анархізму
Катэгорыя:Актывізм паводле тыпаў
Путрычы

**Пу́трычы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, у гміны Касьцяневічы .

Да 28 траўня 2013 году — у складзе Куранецкага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 107 чалавек
* 1866 год — 71 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Карабах

**Караба́х** (, ) — гісторыка-геаграфічны рэгіён ва Ўсходнім Закаўказьзі, які складаецца з Раўніннага і Нагорнага Карабаху.

У XVI — сярэдзіне XVIII стагодзьдзяў — бэгларбэкства (правінцыя) Сэфэвідзкай імпэрыі, дзе нізіны і перадгор’і ўваходзілі ў мусульманскія ханствы, а нагорныя тэрыторыі ў армянскія мелікствы; у сярэдзіне XVIII — пачатку XIX стагодзьдзяў тут існавала Карабаскае ханства; з 1805 году — у складзе Расейскай імпэрыі; у савецкі час — у складзе Азэрбайджанскай ССР. У цяперашні час дэ-юрэ ўваходзіць у склад Азэрбайджанскай Рэспублікі. Значная частка тэрыторыі з пачатку 1990-х гадоў дэ-факта кантралюецца непрызнанай Нагорна-Карабаскай Рэспублікай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Шнирельман В. А. Войны памяти: мифы, идентичность и политика в Закавказье / Рецензент: Л. Б. Алаев. — М.: Академкнига, 2003. — С. 199. — 592 с — 2000 экз. — ISBN 5-94628-118-6.


Катэгорыя:Геаграфія Азэрбайджану
Катэгорыя:Геаграфія Армэніі
Катэгорыя:Падзеленыя рэгіёны
Гарадзенскі абласны выканаўчы камітэт

**Гарадзе́нскі абласны́ выкана́ўчы камітэ́т** (Гарадзенскі аблвыканкам) — выканаўчая служба ў Гарадзенскай вобласьці, падпарадкаваная А. Лукашэнку. Старшыня аблвыканкаму — Юры Караеў. Сядзіба аблвыканкаму — м. Горадня, вул. Ажэшкі, 3.

## Падначаленыя ўрады
Гарадзенскі аблвыканкам мае ў сваім падпарадкаваньні раённыя і гарадзкія выканаўчыя камітэты. У Гарадзенскае вобласьці зараз існуе 17 раённых выканкамаў і 1 гарадзкі выканкам.

### Сьпіс раённых выканаўчых камітэтаў
Сьпіс раённых выканаўчых камітэтаў Гарадзенскае вобласьці:
* Астравецкі раённы выканаўчы камітэт
* Ашмянскі раённы выканаўчы камітэт
* Бераставіцкі раённы выканаўчы камітэт
* Ваўкавыскі раённы выканаўчы камітэт
* Вярэнаўскі раённы выканаўчы камітэт
* Гарадзенскі раённы выканаўчы камітэт
* Зьдзецельскі раённы выканаўчы камітэт
* Зэльвенскі раённы выканаўчы камітэт
* Іўеўскі раённы аддзел выканаўчы камітэт
* Карэліцкі раённы выканаўчы камітэт
* Лідзкі раённы аддзел выканаўчы камітэт
* Мастоўскі раённы выканаўчы камітэт
* Новагарадзкі раённы выканаўчы камітэт
* Слонімскі раённы выканаўчы камітэт
* Смаргонскі раённы выканаўчы камітэт
* Сьвіслацкі раённы выканаўчы камітэт
* Шчучынскі раённы выканаўчы камітэт

### Сьпіс гарадзкіх выканаўчых камітэтаў
Сьпіс гарадзкіх выканаўчых камітэтаў Гарадзенскае вобласьці:
* Гарадзенскі гарадзкі выканаўчы камітэт

## Службы выканкама
Аблвыканкам мае свае службы й падрязьдзяленьні. Службы ставараюцца на загад А. Лукашэнкі. 
Сьпіс:
* Камітэт архітэктуры й будаўніцтва
* Камітэт сельскае гаспадаркі й харчаваньню
* Камітэт працы, занятасьці й сацыяльнае абароне
* Камітэт эканомікі
* Гарадзенскі абласны тэрытарыяльны фонд дзяржаўнае маёмасьці
* Галоўнае ўпраўленьне ведамаснага кантролю
* Галоўнае ўпраўленьне арганізацыйна-кадраве работы
* Упраўленьне жыльлёва-камунальнае гаспадаркі
* Упраўленьне адукацыі
* Упраўленьне спорту й турызму
* Землеўпарадкавальная служба
* Аддзел па рабоце са зваротамі грамадзян і юрыдычных асобаў
* Галоўнае фінансавае ўпраўленьне
* Галоўнае ўпраўленьне юстыцыі
* Упраўленьне ідэалягічнай работы й па справах моладзі
* Упраўленьне аховы здароўя
* Упраўленьне ўнутраных спраў
* Упраўленьне гандлю й паслуг

## Службовыя асобы
Сьпіс пасадаў гарадзенскага абласнога выканкама:
* Старшыня — Юры Хаджымуратавіч Караеў
* Першы намесьнік — Юры Мікалаевіч Валеваты
* Намесьнікі:
** Андрэй Вацлававіч Жук
** Віталь Язэпавіч Нявера
** Віктар Францавіч Пранюк
*  Кіраўнік справамі — Іван Іванавіч Курман

## Глядзіце таксама
* Гарадзенскі абласны Савет дэпутатаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадзенская вобласьць
Катэгорыя:Абласныя выканаўчыя камітэты Беларусі
Гомельскі абласны Савет дэпутатаў

**Гомельскі абласны Савет дэпутатаў** — прадстаўнічы орган мясцовага самакіраваньня Гомельскай вобласьці.

Аблсавет павінен быць выбраны на ўсенародным галасаваньні. Выбары — тайныя, прамыя. Аблсавет павінен адабраць назначэньне старшыні Гомельскага аблвыканкаму, які прызначаецца асабіста А. Лукашэнкам. Аднак А. Лукашэнка прызначае начальніка вобласьці без узгадненьня з аблсаветам.

Аблсавет мае старшыню, але яго асоба невядомая.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гомельская вобласьць
Катэгорыя:Абласныя саветы дэпутатаў Беларусі
Берасьцейскі абласны Савет дэпутатаў

**Берасьце́йскі абласны́ Саве́т дэпута́таў** — прадстаўнічы орган мясцовага самакіраваньня Берасьцейскай вобласьці.

Склад — 57 дэпутатаў, якія абіраюцца па мажарытарнай сыстэме на 4 гады. Старшыня — Юры Наркевіч.

Аблсавет павінен адабраць назначэньне старшыні Берасьцейскага аблвыканкаму, які прызначаецца асабіста А. Лукашэнкам. Аднак А. Лукашэнка прызначае начальніка вобласьці без узгадненьня з аблсаветам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Прававая аснова дзейнасьці абласнога савета дэпутатаў 

Катэгорыя:Берасьцейская вобласьць
Катэгорыя:Абласныя саветы дэпутатаў Беларусі
Гомельскі абласны выканаўчы камітэт

**Го́мельскі абласны́ выкана́ўчы камітэ́т** (Гомельскі аблвыканкам) — выканаўчая служба ў Гомельскае вобласьці, падпарадкаваная А. Лукашэнку. Старшныя аблвыканкаму — Іван Крупко. Сядзіба аблвыканкаму — м. Гомель, пр. Леніна, 2.

## Падначаленыя ўрады
Гомельскі аблвыканкам мае ў сваім падпарадкаваньні раённыя і гарадзкія выканаўчыя камітэты.

### Сьпіс гарадзкіх выканкамаў
Сьпіс гарадзкіх выканаўчых камітэтаў:
* Гомельскі гарадзкі выканкам
* Мозырскі гарадзкі выканкам

### Сьпіс раённых выканкамаў
Сьпіс раённых выканаўчых камітэтаў Гомельскае вобласьці:
* Рагачоўскі раённы выканаўчы камітэт
* Кармянскі раённы выканаўчы камітэт
* Жлобінскі раённы выканаўчы камітэт
* Чачэрскі раённы выканаўчы камітэт
* Буда-Кашалёўскі раённы выканаўчы камітэт
* Веткаўскі раённы выканаўчы камітэт
* Добрускі раённы выканаўчы камітэт
* Гомельскі раённы выканаўчы камітэт
* Рэчыцкі раённы выканаўчы камітэт
* Сьветлагорскі раённы выканаўчы камітэт
* Рудабельскі раённы выканаўчы камітэт
* Лоеўскі раённы выканаўчы камітэт
* Брагінскі раённы выканаўчы камітэт
* Хвойніцкі раённы выканаўчы камітэт
* Каленкавіцкі раённы выканаўчы камітэт
* Мозырскі раённы выканаўчы камітэт
* Нараўлянскі раённы выканаўчы камітэт
* Ельскі раённы выканаўчы камітэт
* Лельчыцкі раённы выканаўчы камітэт
* Петрыкаўскі раённы выканаўчы камітэт
* Жыткавіцкі раённы выканаўчы камітэт

## Службы выканкаму
Аблвыканкам мае свае службы й падрязьдзяленьні. Службы ствараюцца на загад А. Лукашэнкі. 
Сьпіс:
* Камітэт архітэктуры й будаўніцтва
* Камітэт сельскае гаспадаркі й харчаваньню
* Камітэт працы, занятасьці й сацыяльнае абароне
* Камітэт эканомікі
* Гомельскі абласны тэрытарыяльны фонд дзяржаўнае маёмасьці
* Галоўная ўправа ведамаснага кантролю
* Галоўная ўправа арганізацыйна-кадраве работы
* Управа жыльлёва-камунальнае гаспадаркі
* Управа адукацыі
* Управа спорту й турызму
* Землеўпарадкавальная служба
* Аддзел па рабоце са зваротамі грамадзян і юрыдычных асобаў
* Галоўная фінансавая ўправа
* Галоўная ўправа юстыцыі
* Управа ідэалягічнай работы й па справах моладзі
* Управа аховы здароўя
* Управа ўнутраных справаў
* Управа гандлю й паслуг

## Глядзіце таксама
* Абласны Савет дэпутатаў Гомельскае вобласьці

## Крыніцы

Катэгорыя:Гомельская вобласьць
Катэгорыя:Абласныя выканаўчыя камітэты Беларусі
Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт

**Магілёўскі абласны́ выкана́ўчы камітэ́т** — выканаўча-распарадчы орган мясцовага кіраваньня Магілёўскай вобласьці, заснаваны ў студзені 1938 году

Падпарадкаваны А. Лукашэнку. Сядзіба аблвыканкаму — м. Магілёў, вул. Першамайская, 71.

## Службы
На 2021 год Магілёўскі абласны выканаўчы камітэт улучаў:
* 5 камітэтаў — 1) архітэктуры і будаўніцтва, 2) дзяржаўнай маёмасьці, 3) працы, занятасьці і сацыяльнай абароны, 4) сельскай гаспадаркі і харчаваньня, 5) эканомікі;
* 9 галоўных управаў — 1) адукацыі, 2) арганізацыйна-кадравай працы, 3) аховы здароўя, 4) гандлю і паслугаў, 5) землеўпарадкаваньня, 6) ідэалягічнай працы і справаў моладзі, 7) кантрольна-аналітычную, 8) фінансавую, 9) юстыцыі;
* 5 управаў — 1) жыльлёва-камунальнай гаспадаркі, 2) культуры, 3) працы са зваротамі грамадзянаў і юрыдычных асобаў, 4) спорту і турызму, 5) унутраных справаў;
* 2 аддзелы — 1) аховы дзяржаўных сакрэтаў, мабілізацыйнай працы і пытаньняў абароны, 2) бухгальтарскага ўліку і справаздачнасьці.

## Выканаўчыя камітэты вобласьці
На 2021 год Магілёўскі аблвыканкам меў у сваім падпарадкаваньні 23 выканаўчыя камітэты:
* 2 гарадзкія — Бабруйскі і Магілёўскі;
* 21 раённы — Амсьціслаўскі, Асіпавіцкі, Бабруйскі, Быхаўскі, Бялыніцкі, Глускі, Горацкі, Дрыбінскі, Касьцюковіцкі, Качэрыцкі, Клімавіцкі, Клічаўскі, Краснапольскі, Круглянскі, Крычаўскі, Магілёўскі, Прапойскі, Хоцімскі, Чавускі, Чэрыкаўскі і Шклоўскі.

## Старшыні
* Іван Церахаў (1938—1941)
* Ёсіф Кардовіч (1943—1948)
* Давыд Лукашэвіч (1948 — красавік 1949)
* Якім Жылянін (красавік 1949 — кастрычнік 1959)
* Пётар Лявіцкі (кастрычнік 1959 — студзень 1962)
* Глеб Крывулін (студзень 1962 — студзень 1963)
* Глеб Крывулін (старшыня сельскага аблвыканкаму, студзень 1963 — снежань 1964)
* Міхаіл Заваротны (старшыня прамысловага аблвыканкаму, студзень 1963 — снежань 1964)
* Васіль Луцкін (сьнежань 1964 — люты 1974)
* Віталь Прышчэпчык (люты — 7 жніўня 1984)
* Анатоль Маслакоў (7 жніўня 1974 — 21 студзеня 1985)
* Аляксей Яновіч (21 студзеня 1985 — чэрвень 1987)
* Аляксандар Кічкайла (ліпень 1987— 1989)
* Мікалай Грынёў (1989 — лістапад 1994)
* Аляксандар Кулічкоў (28 лістапада 1994 —  11 сакавіка 1999)
* Міхаіл Дражын (12 сакавіка 1999 — 17 кастрычніка 2000)
* Барыс Батура (14 лістапада 2000 — 31 кастрычніка 2008)
* Пётар Руднік (29 сьнежня 2008 — 22 сьнежня 2014)
* Уладзімер Даманеўскі (27 сьнежня 2014 — 26 сакавіка 2019)
* Леанід Заяц (1 красавіка 2019 — 13 сьнежня 2021)
* Анатоль Ісачанка (з 13 сьнежня 2021 году)

## Крыніцы

Катэгорыя:Магілёўская вобласьць
Катэгорыя:Абласныя выканаўчыя камітэты Беларусі
Катэгорыя:Ленінскі раён (Магілёў)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1938 годзе
Віцебскі абласны выканаўчы камітэт

**Ві́цебскі абласны́ выкана́ўчы камітэ́т** (скарочана **Віцебскі аблвыканкам**) — выканаўчая служба ў Віцебскай вобласьці, падпарадкаваная А. Лукашэнку. Старшыня аблвыканкаму — Аляксандар Субоцін. Сядзіба аблвыканкаму — м. Віцебск, вул. Гогаля, 6.

## Падначаленыя ўрады
Віцебскі аблвыканкам мае ў сваім падпарадкаваньні раённыя і гарадзкія выканаўчыя камітэты.

### Сьпіс раённых выканаўчых камітэтаў
Сьпіс раённых выканаўчых камітэтаў Віцебскае вобласьці:
* Віцебскі раённы выканаўчы камітэт
* Лёзьненскі раённы выканаўчы камітэт
* Аршанскі раённы выканаўчы камітэт
* Гарадоцкі раённы выканаўчы камітэт
* Бешанковіцкі раённы выканаўчы камітэт
* Чашніцкі раённы выканаўчы камітэт
* Полацкі раённы выканаўчы камітэт
* Ушацкі раённы выканаўчы камітэт
* Пастаўскі раённы выканаўчы камітэт
* Браслаўскі раённы выканаўчы камітэт
* Дрысенскі раённы выканаўчы камітэт
* Мёрскі раённы аддзел выканаўчы камітэт
* Глыбоцкі раённы выканаўчы камітэт
* Докшыцкі раённы выканаўчы камітэт
* Дубровенскі раённы выканаўчы камітэт
* Лепельскі раённы выканаўчы камітэт
* Расонскі раённы выканаўчы камітэт
* Сененскі раённы выканаўчы камітэт
* Талачынскі раённы выканаўчы камітэт
* Шаркоўшчынскі раённы выканаўчы камітэт
* Шумілінскі раённы выканаўчы камітэт

### Сьпіс гарадзкіх выканаўчых камітэтаў
Сьпіс гарадзкіх выканаўчых камітэтаў Віцебскае вобласьці:
* Віцебскі гарадзкі выканаўчы камітэт
* Наваполацкі гарадзкі выканаўчы камітэт

## Службы выканкама
Аблвыканкам мае свае службы й падрязьдзяленьні. Службы ставараюцца на загад А. Лукашэнкі. 
Сьпіс:
* Камітэт архітэктуры й будаўніцтва
* Камітэт сельскае гаспадаркі й харчаваньню
* Камітэт працы, занятасьці й сацыяльнае абароне
* Камітэт эканомікі
* Гарадзенскі абласны тэрытарыяльны фонд дзяржаўнае маёмасьці
* Галоўнае ўпраўленьне ведамаснага кантролю
* Галоўнае ўпраўленьне арганізацыйна-кадраве работы
* Упраўленьне жыльлёва-камунальнае гаспадаркі
* Упраўленьне адукацыі
* Упраўленьне спорту й турызму
* Землеўпарадкавальная служба
* Аддзел па рабоце са зваротамі грамадзян і юрыдычных асобаў
* Галоўнае фінансавае ўпраўленьне
* Галоўнае ўпраўленьне юстыцыі
* Упраўленьне ідэалягічнай работы й па справах моладзі
* Упраўленьне аховы здароўя
* Упраўленьне ўнутраных спраў
* Упраўленьне гандлю й паслуг

## Глядзіце таксама
* Абласны Савет дэпутатаў Віцебскае вобласьці

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка

Катэгорыя:Віцебская вобласьць
Катэгорыя:Абласныя выканаўчыя камітэты Беларусі
Выканаўчы камітэт

**Выкана́ўчы камітэ́т** (Выканкам) — выканаўчы ўрад саветаў дэпутатаў. Узьніклі ў пачатку 20-га ст. разам з Савецкай ўладай. Выканкамы павінныя былі спраўляць рашэньні саветаў, якія ў сваю чаргу выдавалі абавязковыя рашэньні для насельніцтва.
Існавалі ў розны час выканкамы:
* Усесаюзны Цэнтральны выканаўчы камітэт (УЦВК)
* Цэнтральны выканаўчы камітэт (ЦВК), які быў выканаўчым урадам для саюзных рэспублік СССР
* Абласны выканаўчы камітэт Савета народных дэпутатаў (Аблвыканкам, або Аблвыканком)
* Гарадзкі выканаўчы камітэт (Гарвыканкам, або гарвыканком)
* Раённы выканаўчы камітэт (Райвыканкам, або райвыканком)
* Сельскі выканаўчы камітэт
* Пасялковы выканаўчы камітэт
* Губэрнскі выканаўчы камітэт
* Павятовы выканаўчы камітэт
* Валасны выканаўчы камітэт

## Крыніцы

Катэгорыя:Органы дзяржаўнай улады СССР
Савецкая ўлада

**Саве́цкая ўла́да**, або **Ўла́да саве́таў** — словазлучэньне, якое абазначала спосаб праўленьня ў СССР. Назва паходзіць ад ураду **Савет**. Яно паходзіць ад расейскага слова **Совет**, якое перакладаецца: **Рада**, **Савет**. У расейскую мову слова прыйшло са славенскае мовы **Съвѣтъ**. Савет быў выбарным. Усе людзі мелі адзін голас. Галасаваньне тайнае.

## Выбары
Выбары праходзілі, як правіла ў адзін дзень. Права голасу мелі ўсе людзі:
* дасягнулі 18 год
* мужчыны й жанчыны
* не асуджаныя за карныя справы

## Дзейнасьць
Саветы дзейнічалі кароткі час. Зьезд паслоў савета адбываўся ў некаторыя дні. Пасьля заканчэньня зьезду выбіраўся ўрад, які спраўляў рашэньні савета — выканаўчы камітэт. Выканкам дзейнічаў пастаянна.

Саветы ў СССР лічыліся на словах найвышэйшым урадам, але на справе ўсе пытаньні рашалі ў апараце КПСС.

## Крыніцы

Катэгорыя:Права СССР
Катэгорыя:Ленінізм
Катэгорыя:Органы дзяржаўнай улады СССР
Катэгорыя:Дзяржаўны апарат
Партызанская РУУС (Менск)

**Партызанская раённая ўправа ўнутраных справаў места Менску** (скарочана: Партызанская РУУС м. Менску) — РУУС у Партызанскім раёне Менску.

Падпарадкоўваецца ГУУС Менгарвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: вуліца Ваўпшасава, 2б.

## Гісторыя
8 лістапада 2020 году ўдзельнікі аўтапрабегу ў падтрымку рэжыму Лукашэнкі нанесьлі на чырвона-зялёныя сьцягі партрэты Лукашэнкі і надпісы «За бацьку!». Пры гэтым згодна з артыкулам 8 Закона «Аб дзяржаўных сымбалях Рэспублікі Беларусь» ад 5 лiпеня 2004 году № 301-З «Не  дапускаецца разьмяшчэньне на Дзяржаўным сьцягу Рэспублікі Беларусь надпісаў і графічных малюнкаў незалежна ад спосабу iх нанясеньня». Аднак на зварот у Генэральную пракуратуру ў зьвязку з парушэньнем закону прыйшоў адказ з Партызанскага РУУС м. Менску, дзе сьцьвярджалася аб адсутнасьці падставаў для завядзеньня адміністрацыйнай або крымінальнай справы.

## Катаваньні
* 18 сьнежня 2020 году ініцыятыва Аб’яднаньня сілавікоў Беларусі апублікавала відэа ад 12 жніўня 2020 году, на якім відаць, як супрацоўніца Партызанскага РУУС Ліліяна Жылянкова () удзельнічала ў катаваньнях (зьбіцьці) затрыманага ў Фрунзэнскім РУУС.

## Крыніцы

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Партызанскі раён (Менск)
Першамайская РУУС (Менск)

**Першамайская раённая ўправа ўнутраных справаў Менску** (скарочана: Першамайская РУУС Менску) — РУУС у Першамайскім раёне Менску.

Падпарадкоўваецца ГУУС Менгарвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: вуліца Бялінскага, 10.

## Катаваньні
* Напрыканцы верасьня 2020 году ў этэры каналу «Беларусь 1» былі паказаны прызнальныя паказаньні ад групы людзей, якім нібыта заплацілі каардынатары за ўдзел у пратэстах. Паводле сьведчаньняў аднаго з пацярпелых, 29 верасня 2020 году ў РУУС Першамайскага раёну Менску Мікалай Карпянкоў здымаў відэаролікі, пасьля й паказаныя па «Беларусь 1», асабіста й камандаваў групаю сілавікоў, якая выбівала ілжывыя паказаньні ад групы людзей, схопленых ГУБАЗіКам, якіх зьбіцьцём і пагрозамі прымушалі сказаць на камэру, што ім заплацілі каардынатары.
*Паводле сьведчаньня жыхара Менску Максіма Харошына, па затрыманьні 13 кастрыніка 2020 году яго зьбілі ў Першамайскім РУУС да стану непрытомнасьці. 9 сьнежня 2020 году ў межах унівэрсальнай юрысдыкцыі, якая дазваляе іншым краінам прыцягваць да адказнасьці злачынцаў за адвольныя катаваньні, выкраданьні і забойствы людзей, Генэральная пракуратура Летувы завяла крымінальную справу паводле факту гвалту. Сярод довадаў сьледзтва мае: відэазапіс з мабільнага тэлефона, дзе фіксуецца момант загрузкі Максіма Харошына ў мікрааўтобус, на якім відаць удзельнікаў затрыманьня і іхны транспарт; вынікі першаснага агляду хірургам і загаднікам аддзелу, у тым ліку анамнэз пацыента; вынікі агляду лекарам Максіма Харошына; здымкі сьлядоў пабіцьця на нагах, ягадзіцах і твары; відэазапіс, які фіксуе стан адзеньня Харошына па затрыманьні; адзеньне зь сьлядамі крыві. На падставе сабраных матэрыялаў сьледчыя апазналі падазраваных супрацоўнікаў карных сілавых структураў — гвалт у Першамайскім РУУС адбыўся пры патураньні начальніка РУУС Андрэя Бакача ().

## Крыніцы

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Першамайскі раён (Менск)
Фрунзэнская РУУС (Менск)

**Фрунзэнская раённая ўправа ўнутраных справаў места Менску** (скарочана: Фрунзэнская РУУС м. Менску) — РУУС у Фрунзэнскім раёне Менску.

Падпарадкоўваецца ГУУС Менгарвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: вуліца Кальварыйская, д. 41.

## Катаваньні
* Паводле сьведчаньня пацярпелага, затрыманага ў час пратэстаў супраць фальсыфікацыі выбараў, 15 лістапада 2020 году два супрацоўнікі завялі яго ў прыбіральню Фрунзэнскага РУУС, дзе прымусілі стаць на калені перад унітазам, нахілілі галаву і некалькі разоў націскалі на спуск.
* 18 сьнежня 2020 году ініцыятыва BYPOL апублікавала відэа ад 12 жніўня зь некаторымі імёнамі супрацоўнікаў карных сілавых структураў, на якім відаць, як у спартовай залі Фрунзэнскага РУУС затрыманых зьбівалі дручкамі, патрабавалі іх аблізваць, у нецэнзурнай форме з ужываньнем удараў спрабавалі дамагчыся «прызнаньняў» ва ўдзеле на пратэстах у складзе групаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Фрунзэнскі раён (Менск)
Кастрычніцкая РУУС (Менск)

**Кастрычніцкая раённая ўправа ўнутраных справаў Менску** — РУУС у Кастрычніцкім раёне Менску.

Падпарадкоўваецца ГУЎС Менгарвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: вуліца Фабрыцыўса, 26.

## Начальства
Начальнікі РУУС Кастрычніцкага раёну:
* Начальнік РУУС — палкоўнік міліцыі Аляксандар Міхайлавіч Рыдзецкі
* Першы намесьнік начальніка РУУС — начальнік крымінальнай міліцыі — палкоўнік міліцыі Віталь Міхайлавіч Макрыцкі
* Намесьнік начальніка РУУС — начальнік міліцыі грамадзкае бясьпекі — палкоўнік міліцыі Віталь Мікалаевіч Семянцоў
* Намесьнік начальніка РУУС па ідэалягічнай рабоце і кадравым забясьпячэньні — падпалкоўнік міліцыі Віталь Веніямінавіч Мурзіч

## Гісторыя
Загадам Міністэрства ўнутраных справаў СССР ад 14 сьнежня 1956 году былі створаныя 5 раённых аддзелаў міліцыі ў Менску:
* Варашылаўскі
* Кагановіцкі (сучасны Кастрычніцкі)
* Ленінскі
* Сталінскі
* Фрунзэнскі

Усе яны існавалі пры раённых Саветах дэпутатаў. 9 верасьня 1957 году Кагановіцкі раён Менску перайменавалі ў Кастрычніцкі, адпаведны аддзел міліцыі таксама перайменавалі ў Кастрычніцкі. У сваім складзе аддзел міліцыі меў:
* аддзяленьне крымінальнага вышуку
* аддзяленьне па барацьбе з крадзяжом сацыялістычнае (г. зн. дзяржаўнае) ўласнасьці
* аддзяленьне дазнаньня
* пашпартнае аддзяленьне
* 2 дзяржаўтаінспэктара
* 20 ўчастковых ўпаўнаважаных
* камандзір узвода
* 5 камандзіраў аддзяленьняў
* 45 чалавек радавых і сяржантаў

## Тэрыторыя
Абслугоўвае ўвесь Кастрычніцкі раён Менску.

## Катаваньні
* Існуюць дакумэнтальныя сьведчаньні (відэазапіс), што 10 жніўня 2020 году ва ўнутраным двары Кастрычніцкай РУУС м. Менску супрацоўнікі ставілі на калені і зьбівалі затрыманых удзельнікаў мірных пратэстаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кастрычніцкае РУУС м. Менску

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Менск)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1956 годзе
Заводзкая РУУС (Менск)

**Заво́дзкая раённая ўпра́ва ўну́траных спра́ваў Ме́нску** (скарочана: Заводзкая РУУС Менску) — раённая ўправа ўнутраных справаў у Заводзкім раёне Менск.

Падпарадкаваная ГУУС Менгарвыканкаму. Месьціцца па адрасе: м. Менск, вул. Кабушкіна, 3б.

## Крыніцы

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Заводзкі раён (Менск)
Ленінская РУУС (Менск)

**Ле́нінская раённая ўпра́ва ўну́траных спра́ваў Ме́нску** (скарочана Ленінская РУУС Менску) — РУУС у Ленінскім раёне Менску.

Падпарадкоўваецца ГУУС Менгарвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: 2-і Вэлясыпэдны завулак, 9.

## Катаваньні
* Паводле сьведчаньня жыхара Менску Віктара Барушкі, па затрыманьні 18 кастрычніка 2020 году яго даставілі ў Ленінскае РУУС, дзе сьпярша апыталі, а потым надзелі на галаву мяшок. Далей трымалі ў памяшканьні, падобныя на душавую, дзе зьбівалі і ўчынілі сэксуальны гвалт (засунулі дубінку ў задні праход). Па гэтым Віктар правёў 12 дзён у рэанімацыі БХМД.

## Крыніцы

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)
Маскоўская РУУС (Менск)

**Маскоўская раённая ўправа ўнутраных справаў Менску** (скарочана: Маскоўская РУУС Менску) — РУУС у Маскоўскім раёнеМенску.

Падпарадкаваны ГУУС Менгарвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Менск, Грушаўская, 9.

## Крыніцы

Катэгорыя:Галоўная ўправа ўнутраных справаў Менскага гарвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў
Катэгорыя:Раённыя ўправы ўнутраных спраў (Менск)
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Менск)