open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аня Тэйлар-Джой

**А́ня Тэ́йлар-Джой** (; нарадзілася 16 красавіка 1996 году) — амэрыканская акторка. Уладальніца шэрагу прэстыжных фільмавых узнагародаў, як то Залаты Глёбус і прэмія Гільдыі кінаактораў ЗША.

## Біяграфія
Нарадзілася ў Маямі, але гадавалася ў Буэнас-Айрэсе і Лёндане. Тэйлар-Джой сышла з школы ва ўзросьце 16 гадоў, дзеля таго, каб пачаць акторкую кар’еру. Пасьля невялікай тэлевізійнай ролі яна дэбютавала ў фільме зь вядучай роляй *«[[Ведзьма (фільм, 2015)|Ведзьма]]»* (2015). У наступным годзе зьнялася ў фільме *«[[Расшчэплены]]»* (2016) і ягоным працягу *«[[Шкло (фільм, 2019)|Шкло]]»* (2019). У 2017 годзе акторка зьявілася ў фільме жанра чорнай камэдыі *«[[Чыстакроўныя]]»*. У наступным Тэйлар-Джой пераключылася на выкананьне роляў у сэрыялах. Гэтак яна зьявілася ў пятай і шостай сэрыі тэлевізійнай драмы *«[[Вострыя Брылі]]»* (2019—2022), а таксама выканала галоўную ролю ў міні-сэрыяле Netflix *«[[Гамбіт каралевы (міні-сэрыял)|Гамбіт каралевы]]»* (2020). Дзякуючы ўдзелу ў апошнім зь пералічаных акторка атрымала прэмію Залаты Глёбус. У тым жа 2020 годзе Тэйлар-Джой выканала галоўную ролю у брытанскім камэдыйна-драматычным фільме *«[[Эма (фільм, 2020)|Эма]]»*, паводле твору Джэйн Остын. Акторка вынанала адну з галоўных роляў у псыхалягічным фільме Эдгара Райта *«[[Мінулай ноччу ў Сога]]»*, які быў выпушчаны ў пракат у кастрычніку 2021 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Калёнія-дэль-Сакрамэнта

**Калёнія-дэль-Сакрамэ́нта** () — горад ва Ўругваі, які месьціцца ў дэпартамэнце Калёнія. Знаходзіцца на беразе ракі Ля-Плята, насупраць аргентынскай сталіцы Буэнас-Айрэса.

## Гісторыя
Па здабыцьці Партугаліяй незалежнасьці кароль краіны Пэдру II накіраваў у места сучаснага гораду экспэдыцыю на чале з Мануэлам Лобу з мэтай аднаўленьня партугальскіх калёніяў. Сюды прыбыла каля 400 жаўнераў на пяці караблях. Гішпанскі губэрнатар Буэнас-Айрэса накіраваў у канцы лютага 1680 годзе войскі, каб выбіць партугальцаў зь месца. Лобу быў захоплены ў палон, дзе і загінуў 7 студзеня 1683 году. Аднак, у выніку пагадненьня, складзенага яшчэ ў 1681 годзе, паселішча адышло да Партугаліі. Асноўным складнікам эканомікі адноўленага места сталіся кантрабанда і паляваньне. 

Падчас Вайны за гішпанскую спадчыну губэрнатар Буэнас-Айрэса Вальдэс Інсьян ініцыяваў аблогу Калёніі-дэль-Сакрамэнта. Гішпанскія ўзялі места пад кантроль, а партугальскія каляністы былі эвакуяваныя караблямі. Толькі цэрквы і мост засталіся незруйнаванымі. Паводле Утрэхцкага міру места зноўку вярнулася да Партугаліі. Наступная атака падчас Гішпанска-партугальскай вайны 1735—1737 гадоў была няўдалай. Усё ж такі, горад патрапіў пад уладаў гішпанцаў, але потым вярнуўся да Партугаліі. З стварэньнем Бразыліі горад стаў часткай новай краіны. 10 студзеня 1809 году да здабыцьця Ўругваем сваёй незалежнасьці паселішча атрымала статус мястэчка. А ўжо пасьля ўтварэньня Ўругвая стала горадам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Чыкагаўскі ўнівэрсытэт

**Чыка́гаўскі ўнівэрсытэ́т** () — прыватны навукова-дасьледчы ўнівэрсытэт у Чыкага, штат Іліной. Ягоны галоўны кампус месьціцца ў раёне Гайд-парку Чыкага. Унівэрсытэт стабільна ўваходзіць да ліку найлепшых унівэрсытэтаў у сьвеце, і ёсьць адным з самых найпапулярных у ЗША. Фактычна ўнівэрсытэт складаецца з студэнцкага каледжу і пяці дасьледчых цэнтраў. Навучальная ўстанова дадаткова мае кампусы і цэнтры ў Лёндане, Парыжы, Пэкіне, Дэлі і Ганконгу. Навукоўцы ўнівэрсытэту згулялі важную ролю ў разьвіцьці многіх акадэмічных дысцыплінаў, у тым ліку эканомікі, права, літаратурнай крытыкі, матэматыкі, фізыкі, рэлігіі, сацыялёгіі і паліталёгіі. Мэталюргічная лябараторыя ў Чыкага падрыхтавала ўстаноўку «Чыкагаўскі касьцёр-1», з дапамогай якой упершыню ў гісторыі была выкананая чалавекам ланцуговая ядзерная рэакцыя. Посьпех у хіміі прывёў да радыявуглероднай рэвалюцыі, дзякуючы якой зьявіўся новы падыход да датаваньня старажытных прадметаў. Унівэрсытэцкае выдавецтва ёсьць найбуйнейшым сярод падобных у ЗША. Выпускнікі ўстановы шматкроць разоў былі уганараваныя Нобэлеўскай ды іншымі прэміямі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Трэйнта-і-Трэс

**Трэ́йнта-і-Трэс** () — горад ва Ўругваі, які месьціцца ў аднайменным дэпартамэнце. Назва гораду перакладаецца як трыццаць тры, што адсылае да трыццаці трох арыентальцаў, якія агалосілі незалежнасьць Уругваю. Статус гораду быў атрыманы 29 верасьня 1915 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Канэлёнэс

**Канэлёнэс** () — горад ва Ўругваі, які месьціцца ў аднайменным дэпартамэнце.

## Гісторыя
Першыя жыхары пасяліліся тут у 1726 годзе. Разьвіцьцё і рост селішча паскорылася з прыбыцьцём канарскіх і галісійскіх каляністаў у 1774 годзе. Вёска была закладзеная 24 красавіка 1783 году пад назвай Віла Гвадалюпа. На той час у вёсцы налічвала 70 дамоў, капліца, ратуша і турма. Паселішча стала цэнтрам аднаго зь першых дэпартамэнтаў краіны. У 1874 годзе была пабудаваная чыгунка, якая злучыла мястэчка з Мантэвідэо. 23 сакавіка 1916 году населены пункт быў перайменаваны ў Канэлёнэс, а ягоны статус быў павышаны да гораду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Роча

**Роча** () — горад ва Ўругваі, які месьціцца ў аднайменным дэпартамэнце. Заснаваны ў 1793 годзе як вёска да таго, як краіна здабыла незалежнасьць. Першымі жыхарамі былі каляністы з Галісіі і Астурыі. 7 ліпеня 1880 году Роча стала адміністрацыйным цэнтрам свайго дэпартамэнту. 10 студзеня 1894 году паселішча атрымала статус гораду. Роча знаходзіцца на галоўнай дарозе з Мантэвідэо ў Бразылію.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Фрай-Бэнтас

**Фрай-Бэ́нтас** () — горад ва Ўругваі, які месьціцца ў дэпартамэнце Рыё-Нэгра. Знаходзіцца ля самай мяжы з Аргентынай ля аргентынскага гораду Гуалегуайчу. Гэта галоўны порт краіны на рацэ Ўругвай. Закладзены быў як вёска актам 16 красавіка 1859 году. Далей паселішча стала цэнтрам дэпартамэнту Рыё-Нэгра, а таксама атрымала статус гораду. Гістарычна склалася, што галоўнай галіной места ёсьць апрацоўка мяса.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Краснаўка (Менская вобласьць)

**Кра́снаўка** (таксама *Красно́ўка*) — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавету.

Да 26 жніўня 1959 году вёска ўваходзіла ў склад Слабадзкога сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 20 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Халопеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну
Мхерына 2

**Мхе́рына 2** (таксама *Амхе́рына 2*) — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 14 чалавек
* 2019 год — 10 чалавек

## Глядзіце таксама
* Мхерына 1

## Крыніцы

Катэгорыя:Халопеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну
Мхерына

Назву **Мхе́рына** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Мхерына 1 — вёска ў Крупскім раёне
** Мхерына 2 — вёска ў Крупскім раёне
Абабак

**Аба́бак** — шапкавы базыдыяльны грыб з роду гаёвік (лекцын).

Меў пашырэньне ў Аўстраліі і Паўночнай Амэрыцы, Паўночнай Афрыцы і Эўразіі. На 1985 год у Беларусі сустракаліся 4 віды абабкаў: звычайны (бабка, ляднік), балотны (белы) з брудна-белай шапкай, ружавеючы (мяккі або бабка-кіслуха) зь сьветла-бураватай або жоўта-бурай шапкай і ружавеючай на зломе макацьцю, чорны з чорна-бурай, умбравай шапкай. Рос найчасьцей пад бярозамі. Пладаносіў у чэрвені—верасьні. Быў ядомым грыбам. Іншыя назвы: бабка і падбярэзьнік, падбярозавік і чорнагаловік.

## Выгляд
Паўшарападобная і гладкая шапка абабка мела прамер 2,5—10 см і была сухой і матавай ад сьветла-шэрага да цёмна-бурага, амаль чорнага колеру. Мякасьць мела белы колер. Белавата-шараваты і амаль вольны або выемчаты гімэнафор складаўся з доўгіх трубачак. Пазьней гімэнафор з дробнымі круглаватымі порамі набываў набываў буравата-шэрае адценьне. Тонкая і цыліндрычная або крыху патоўшчаная ўнізе ножка была белаватай з шараватымі або бура-чорнымі лускавінкамі. Споравы парашок быў вохрыста-карычняватым. Гладкія споры былі верацёнападобнымі.

## У харчаваньні
Абабак складаецца на 35% зь бялку і на 25% з абалоніны. Ён зьмяшчае вітаміны Б1 і Б2, Ц, Д і Е. Таксама абабак зьмяшчае амаль столькі ж вітаміну ПП, як дрожджы і печань. Абабкі лёгка ўсмоктваюцца ў кішачнік без патрэбы ва ўплыве стрававальнага соку. Сярод іншага, яны ўтрымліваюць незаменныя амінакісьлі: аргінін і глютамін, лейцын і тыразін. Урэшце, абабкі выдатна падыходзяць для нарыхтоўкі на зіму і моцна цямнеюць пры цеплавой апрацоўцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Эўропы
Катэгорыя:Балетавыя
Беларуская мэдычная думка

**«Белару́ская мэды́чная ду́мка»** — беларускі навуковы часопіс на мэдычную тэматыку, які выходзіў у 1924—1929 роках. Орган народнага камісарыяту аховы здароўя Беларускай ССР. Выдаваўся па-беларуску і расейску.

У 1922 року створаная Камісія для арганізацыі падрыхтоўчай працы па выданьні часопіса. Першы нумар выйшаў у верасьні 1924 року пад назвай «Белорусская медицинская мысль». Сурэдактары першага нумару — намесьнік наркама аховы здароўя Елізары Зэліксон і лекар-нэўрапатоляг, дэкан мэдычнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту . У 1925—1929 выходзіў пад назвай «Беларуская мэдычная думка». Рэдактарам стаў наркам аховы здароўя, дацэнт . Сябры рэдкалегіі: Міхаіл Кроль, , , Сакалоў, Іван Цьвікевіч.

Публікаваў матэрыялы ў пытаньнях біялёгіі, клінічнай і экспэрымэнтальнай мэдыцыны, сацыяльнай гігіены. З прычыны недахопу фінансаваньня выходзіў непэрыядычна. У 1929 року Елізары Зэліксон быў рэпрэсаваны, часопіс спыніў існаваньне.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Архіў усіх нумароў на «Беларускай палічцы»
* Гісторыя часопісу «Беларуская мэдычная думка» 
* Гісторыя часопісу «Здраваахраненіе» 

Катэгорыя:Беларускія мэдычныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1929 годзе
Каліфарнійскі тэхналягічны інстытут

**Каліфарні́йскі тэхналягі́чны інстыту́т** () — прыватны навукова-дасьледчы ўнівэрсытэт у Пасадэне, штат Каліфорнія ў ЗША. Гэта адзін з двух вядучых ўнівэрсытэтаў ЗША поруч з Масачусэцкім тэхнялагічным інстытутам, якія спэцыялізуюцца на дакладных навуках і інжынэрыі. Калтэх уваходзіць да ліку найлепшых навучальных установаў сьвету, і ёсьць адным з самых выбіраных унівэрсытэтаў у ЗША. Установа была заснаваная ў якасьці падрыхтоўчай і прафэсійнай школы Амасам Трупам у 1891 годзе. На пачатку XX стагодзьдзя школа здолела прыцягнуць да працы ва ўстанове ўплывовых навукоўцаў, як то Джорджа Элеры Гэйла, Артура Амаса Нойза і Робэрта Эндруса Мілікена. У 1934 годзе інстытут быў абраны ў Асацыяцыю амэрыканскіх унівэрсытэтаў.

Каліфарнійскі тэхналягічны інстытут мае шэсьць аддзелаў зь вялікім акцэнтам на навуку і тэхніку. Першасны кампус у 50 га знаходзіцца прыблізна за 18 км на паўночны ўсход ад Лос-Анджэлесу. Студэнты першага курса мусяць жыць ва ўнівэрсытэцкім гарадку, а 95% магістрантаў застаюцца ў ім у наступным. Не зважаючы на тое, што Калтэх мае шырокую вядомасьць пра студэнцкія свавольствы, студэнцкае жыцьцё рэгулюецца кодам гонару. Навукоўцы і інжынэры ўнівэрсытэту згулялі істотную ролю ў многіх сучасных навуковых прарывах і інавацыях, улучаючы прагрэс у навуцы ўстойлівага разьвіцьця, квантавай фізыцы, маніторынгу землятрусаў, бялковай інжынэрыі і мяккай робататэхніцы. Унівэрсытэту належыць лябараторыя рэактыўнага руху, якая запускае большую частку аўтаматычных касьмічных апаратаў НАСА.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Біяграфіі Нобэлеўскіх ляўрэатаў Калтэху..

Катэгорыя:Каліфарнійскі тэхналягічны інстытут
Зорасьлі

**Зо́расьлі** — былая вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавету.

Скасавана 20 верасьня 2021 году.

## Насельніцтва
* 2009 год — 0 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Халопеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Крупскага раёну
Панда (горад)

**Па́нда** () — горад ва Ўругваі, які месьціцца ў дэпартамэнце Канэлёнэс.	Лічыцца прадмесьцем Мантэвідэо.

## Гісторыя
Паселішча Панда было закладзенае 13 траўня 1788 году. Ягоная назва паходзіць ад імя аднаго зь першых жыхароў. У месцы былі расквартаваныя войскі, якія прадухілялі прасоўваньне партугальцаў. Статус вёскі быў набыты перад здабыцьцём незалежнасьці Ўругваю. Згодна з актам 11 сакавіка 1863 году Панда атрымаў статус мястэчка, а 5 жніўня 1920 году статус быў павышаны да гораду. У XX стагодзьдзе горад стаў прамысловы цэнтар і набыў уласны аэрапорт у 1928 годзе. У 1948 годзе аэпарот быў перанесены ў іншае месца, а на ягоным месцы зьявілася вайсковая лётная вучэльня. У 1969 годзе прадстаўнікі руху Тупамарас удзельнічалі ў захопе гораду, які быў хутка вызвалены ўрадавымі структурамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Уладзімер Янчук

**Уладзімер Аляксандравіч Янчук** (нар. 1954. Абастумані, цяпер Адзігенскі муніцыпалітэт, Самцхэ-Джавахэці, Грузія) — беларускі псыхоляг.

Доктар псыхалягічных навук (2001) і прафэсар (2004). Аўтар навуковых працаў у галіне сацыяльнай псыхалёгіі датычна адукацыі і разуменьня. Распрацоўнік спосабаў навуковага дасьледаваньня ў грамадазнаўстве і псыхалёгіі.

У 1971 годзе 19-гадовым юнаком пераехаў у Беларускую ССР. У 1981 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, дзе пачаў працаваць у 1984 годзе. У 1986 годзе перайшоў выкладаць у Беларускі інстытут культуры. У 1992 годзе заняў пасаду загадніка катэдры Акадэміі пасьлядыплёмнай адукацыі. У 2000 годзе выдаў манаграфію «Мэтадалёгія, тэорыя і мэтад у сучаснай сацыяльнай псыхалёгіі і пэрсаналёгіі». У 2001 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю з атрыманьнем навуковай ступені доктара псыхалягічных навук. У 2002 годзе стаў дэканам факультэту псыхалёгіі Акадэміі пасьлядыплёмнай адукацыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Грузіі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту культуры і мастацтваў
Катэгорыя:Дактары псыхалягічных навук
Катэгорыя:Дэканы
Зьніч (тэатар)

**Белару́скі паэты́чны тэа́тар аднаго́ акто́ра «Зьніч»** — тэатар у Менску, які працуе выключна ў жанры монаспэктаклю, адзіны ў Беларусі падобнага тыпу. Асноўны рэпэртуар складаюць творы беларускіх аўтараў і ўзорныя прадстаўнікі сусьветнай клясыкі. Спэктаклі ладзяцца па-беларуску.

## Мінуўшчына
Тэатр аднаго актора «Зьніч» заснаваны ў 1989 року кіраўніцтвам Белдзяржфілярмоніі пры падтрымцы Міністэрства культуры Беларускай ССР. Заснавальніца і мастачкая кіраўніца — Галіна Дзягілева. Першы спэктакль „Выгнаньне ў рай“ паводле п’есы Н. Рапы тэатар прадставіў 10 верасьня 1990 року ў Сафійскім саборы Полацку. Афіцыйна зарэгістраваны 21 лютага 1991.

Ня маючы ўласнай сцэны, тэатар працаваў на пляцоўках у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі, Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы, Тэатры юнага гледача ды іншых. З 1995 року паказвае спэктаклі ў касьцёле сьвятога Сымона і сьвятой Алены.

Тэатар «Зьніч» неаднаразова прадстаўляў беларускае тэатральнае мастацтва за мяжой, рабіўся прызэрам і ляўрэатам шматлікіх тэатральных фэстываляў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Канал на YouTube
* Зьвесткі на бачыне Белдзяржфілярмоніі

Катэгорыя:Тэатры, заснаваныя ў 1989 годзе
Катэгорыя:Тэатры Менску
Сяргей Мілінкавіч-Савіч

**Сярге́й Мілі́нкавіч-Са́віч** (;  27 лютага 1995 году) — сэрбскі футбаліст, паўабаронца саудаўскага клюбу «Аль-Гіляль» і нацыянальнай зборнай Сэрбіі. Ёсьць сынам футбаліста Нікала Мілінкавіча і баскетбольнай гульчыхі Міланы Савіч.

## Кар’ера
### Клюбная
Не зважаючы на тое, што гулец нарадзіўся ў Гішпаніі, пачаў займацца футболам у акадэміі сэрбскага клюбу «Ваяводзіна». Свой першы прафэсійны кантракт падпісаў з клюбам 26 сьнежня 2012 году. 23 лістапада 2013 году Мілінкавіч-Савіч дэбютаваў у пачатковым складзе ў гасьцявым матчы супраць «Ягодзіны», але клюб саступіў зь лікам 3:0. 9 сакавіка 2014 году спартовец забіў свой першы гол у матчы супраць «Спартака» (1:1). У чэрвені 2014 году Мілінкавіч-Савіч склаў пяцігадовую дамову з бэльгійскім клюбам «Генк» і атрымаў кашулю з нумарам 20. 2 жніўня 2014 году ён дэбютаваў у складзе новай дружыны ў хатнім матчы супраць «Сэркль Бруге» (1:1). Дзякуючы добраму сэзону, гулец прыцягнуў увагу «Ляцыё», які набыў футбаліста. 31 ліпеня 2015 году Мілінкавіч-Савіч далучыўся да табару італьянскага клюбу. Дэбют прыпаў на хатнюю перамогу над нямецкім «Баерам» зь лікам 1:0 у матчы першага этапу плэй-оф Лігі чэмпіёнаў 18 жніўня 2015 году. Гулец адразу ж стаў футбалістам асноўнага складу клюбу.

### Міжнародная
У кастрычніку 2015 году Мілінкавіч-Савіч быў выкліканы ў нацыянальную зборную Сэрбіі Радаванам Чурчычам да кваліфікацыйных матчаў да чэмпіянату Эўропы 2016 году супраць Альбаніі і Партугаліі. Але гулец на пляцоўцы не зьявіўся. У траўні 2016 году футбаліст зноўку быў выкліканы да складу зборнай Славалюбам Мусьліным на таварыскія матчы супраць зборных Кіпру, Ізраілю і Расеі. Аднак, паслугі гульца не былі выкарыстаныя, пасьля чаго Мусьлін заявіў, што Мілінкавіч-Савіч ня ўпісваецца ў тактычныя схемы дружыны. Дэбют гульца адбыўся толькі 10 лістапада 2017 году ў матчы супраць зборнай Кітаю ўжо пад кіраўніцтвам новага галоўнага трэнэра Младэна Крстаіча.

## Дасягненьні
**«Ваяводзіна»**:
* Уладальнік Кубка Сэрбіі: 2014

**«Ляцыё»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2019
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2017, 2019

**«Аль-Гіляль»**:
* Чэмпіён Саудаўскай Арабіі: 2024
* Уладальнік Кубка Саудаўскай Арабіі: 2024
* Уладальнік Супэркубка Саудаўскай Арабіі: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты
Элісабэт Муцан-Марцінэгу

**Элісáбэт Муцáн-Марцінэгу** (па-грэцку: Ελισάβετ Μουτζάν-Μαρτινέγκου; нар. кастрычнік 1801, выспа Закінтас, Рэспубліка Сямі Выспаў, пазьней Злучаныя Штаты Іянічных Выспаў ― 9 лістапада 1832, Закінтас, Злучаныя Штаты Іянічных Выспаў пад брытанскім прыязным пратэктаратам) ― грэцкая пісьменьніца, паэтка, драматургіня і перакладніца. 

## Жыцьцяпіс

Эліcабэт Муцан, якая нарадзілася ў 1801 годзе, паходзіла з арыстакратычнай сям'і выспы Закінтас. Яна атрымлівае хатнюю адукацыю ў рэлігійных настаўнікаў, шмат навучалася самастойна. Вывучыла некалькі моваў, у тым ліку старажытнагрэцкую, італійскую і францускую. Захопленая літаратурай і навукай, яна прысьвяціла сябе напісаньню вершаў, п'есаў на грэцкай і італійскай мовах і перакладам старажытнагрэцкай літаратуры.

Ейным жаданьнем было прысьвяціць сябе навуцы і пісьменству. Але бацькі прымушаюць яе выйсьці замуж, хоць і з цяжкасьцю знаходзяць ёй мужа на выспе. Для яе, нарэшце, знайшоўся муж, Нікалас Марцінэгу, але ён адцягваў заключэньне шлюбнай дамовы доўгімі перамовамі, на працягу 16 месяцаў, аб суме пасагу. Шлюб быў заключаны ўлетку 1831 г. 

Элісабэт памерла 9 лістапада 1832 г., праз два тыдні пасьля нараджэння свайго сына Елісаветыя Марцінэгу ў выніку ўскладненьняў падчас родаў.

## Творчасьць

У дадатак да сваёй аўтабіяграфіі, якая зьяўляецца самым вядомым творам пісьменьніцы, яна напісала каля дваццаці п'есаў на грэцкай і італійскай мовах, пераклала старажытныя тэксты і склала некалькі вершаў. Ейная аўтабіяграфія, прасякнутая філязофскімі прынцыпамі Асьветніцтва, уключае таксама разважаньні пра Францускую рэвалюцыю і зьняволеньне жанчынаў. Яна зьяўляецца адной зь першых грэцкіх фэміністак, у прыватнасьці, у літаратуры.

Аўтабіяграфія была апублікаваная пасьмяротна ейным сынам у 1881 годзе. У кнігу тады таксама ўвайшлі некаторыя ейныя вершы. Ад ейнай спадчыны, апроч аўтабіяграфіі, засталося зусім мала ейных твораў, бо ейныя архівы былі зьнішчаныя падчас землятрусу на Закінтасе 1953 году.

## Творы

• Στο μυθιστόρημα Οι Επισκέπτες (1979) της Διδώς Σωτηρίου, εκδόσεις Κέδρος.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1801 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Грэцыі
Катэгорыя:Грэцкія паэты
Катэгорыя:Грэцкія літаратары
Катэгорыя:Грэцкія драматургі
Катэгорыя:Грэцкія пісьменьніцы
Катэгорыя:Фэміністкі
Катэгорыя:Памерлі 9 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1832 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя ў Грэцыі
Катэгорыя:Асобы Закінтасу
Катэгорыя:Асьветнікі
Зьніч

**** — сьвяты вагонь у паганстве. Іншыя значэньні:

## Спорт
* Зьніч — польскі баскетбольны клюб з Прушкава Мазавецкага ваяводзтва
* Зьніч — польскі баскетбольны клюб зь Ярослава Падкарпацкага ваяводзтва
* Зьніч — польскі футбольны клюб зь Белай Піскі Вармінска-Мазурскага ваяводзтва
* Зьніч — польскі футбольны клюб з Прушкава Мазавецкага ваяводзтва
* Зьніч — польскі футбольны клюб з Прушкава Мазавецкага ваяводзтва

## Асобы
* А. Зьніч ( 1939) — беларускі філёзаф, паэт, праваслаўны манах
* Міхал Зьніч (1895—1943) — польскі актор

## Культура
* „Зьніч“ — беларускі тэатар аднаго актора
* „Znich“ — беларускі мэталёвы гурт
Бембель

**Бе́мбель** — прозьвішча нямецкага паходжаньня. Вядомыя носьбіты:

* Алег Бембель ( 1939) — беларускі філёзаф, паэт, праваслаўны манах.
* Андрэй Бембель (1905—1986) — беларускі савецкі скульптар, пэдагог.
* Тацяна Бембель ( 1964) — беларуская мастацтвазнаўка.

## Глядзіце таксама
* Бэмбэль — гесэнскі жбан.
Плуот

**Плуот** (сьлівабрыкос) — гібрыд івалістай сьлівы (75 %) і абрыкоса, выведзены ў 1989 годзе ў каліфарнійскім гадавальніку амэрыканскім генэтыкам Флойдам Зайгерам.

На 2014 год налічвалася 11 гатункаў плуота.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гібрыды садавіны
Катэгорыя:Сьліва
Сьвітка

**Сьві́тка** можа азначаць:

* Сьвітка — вопратка з сукна
* Сьвітка — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Баніфацыюс VI

**Баніфа́цыюс VI** (; 806 — красавік 896) — папа рымскі, які быў пантыфікам непрацяглы час у красавіку 896 году. Ён быў ураджэнцам Рыму. Ягоныя выбары адбыліся на тле беспарадкаў адразу па сьмерці папы Фармоза. Пасьля пятнаццаці дзён пантыфікату, як лічыцца, памёр ад падагры. Паводле іншых крыніцаў, быў гвалтоўна скінуты, каб саступіць месца папу Стэфану VI, кандыдатам ад спалетанскай партыі. На сынодзе ў Рыме, які праводзіў Ян IX у 898 годзе, абраньне Баніфацыюса было абвешчанае несапраўдным.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Баніфацыюс VI. Catholic Encyclopedia
Карл III (кароль Вялікабрытаніі)

**Карл III** (;  14 лістапада 1948 году) — кароль Вялікабрытаніі і 14 іншых сябраў Садружнасьці нацыяў. Успадкаваў пасад 8 верасьня 2022 году па сьмерці сваёй маці каралевы Лізаветы II. Карл ёсьць спадчыньнікам, які самы працяглы час знаходзіўся ў гэтым статусе ў брытанскай гісторыі. Таксама ён ёсьць самым узроставым чалавекам, які заняў брытанскі трон, што зрабіў у веку 73 гадоў.

Карл нарадзіўся ў Бэкінггэмскім палацы за часам панаваньня свайго дзеда караля Георга VI. Малому было ўсяго тры гады, калі ягоная маці ўзышла на трон у 1952 годзе, што адразу зрабіла Карлам першым спадкаемцам пасаду. У 1958 годзе ён атрымаў тытул прынца Ўэйлскага, але афіцыйную цырымонію зладзілі толькі ў 1969 годзе. Па сканчэньні школы ў Вялікабрытаніі, Карл правёў шэсьць месяцаў ва ўнівэрсытэцкім гарадку Джылонскай граматычнай школы ў штаце Вікторыі, Аўстралія. Атрымаўшы ступень бакаляўра мастацтваў у Кембрыдзкім унівэрсытэце, Карл меў служыць у Каралеўскіх вайскова-паветраных сілах і Каралеўскім вайскова-марскім флёце з 1971 па 1976 гады. У 1981 годзе ён ажаніўся з лэдзі Дыянай Спэнсэр, зь якой у яго былі два сыны — Ўільям і Гары. У 1996 годзе пара разжанілася пасьля таго, як кожны зь іх быў запрыкмечаны ў пазашлюбных адносінах. У 2005 годзе Карл абраўся шлюбам з сваёй шматгадовай каханкай Камілай Паркер Боўлз.

Як прынц Ўэйлскі, Карл выконваў афіцыйныя абавязкі ад імя каралевы Лізаветы II. Ён заснаваў моладзевую дабрачынную арганізацыю «Траст прынца» ў 1976 годзе, якая спансуе дабрачынныя арганізацыі, а таксама ён ёсьць заступнікам, прэзыдэнтам і сябрам больш чым 400 іншых дабрачынных арганізацыяў. Выступаў за захаваньне гістарычных будынкаў і важнасьць архітэктуры ў грамадзкім жыцьці. Зьяўляючыся крытыкам мадэрнізму ў архітэктуры, Карл працаваў над стварэньнем уласнага экспэрымэнтальным гораду, заснаваным на сваіх архітэктурных густах. Кароль ёсьць аўтарам альбо суаўтарам звыш 20 кніг. Ёсьць вядомым крытыкам ужываньня генэтычна мадыфікаванай ежы. Падтрымка ім гамэапатыі і іншай альтэрнатыўнай мэдыцыны выклікала розгалас і крытыку на ягоны адрас.

## Каранаваньне
6 траўня 2023 году адбылося каранаваньне Карла ІІІ на караля Вялікабрытаніі. Ён стаў 40-м манархам з 1066 году, якога каранавалі ў Ўэстмінстэрскім абацтве. Выправу з Букінгэмскага палацу на каралеўскай карэце з жонкай Камілай суправаджалі 200 вершнікаў. У парадзе з нагоды каранаваньня задзейнічалі 7000 вайскоўцаў. Ва ўсіх урачыстасьцях узялі ўдзел 10 000 брытанскіх вайскоўцаў і звыш 400 жаўнераў і афіцэраў з 39 іншых краінаў. Пасьля 2-гадзіннай службы і памазаньня караля з жонкай суправаджалі 4000 вайскоўцаў і музыкаў 19 вайсковых аркестраў. Шэсьце расьцягнулася на 1,5 км. У зваротны шлях Карл ІІІ накіраваўся ў параднай 7-мэтровай карэце з пазалочанага дрэва, якая важыла звыш 4-х тонаў і была вырабленая ў 1762 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на афіцыйнай бачыне каралеўскай сям’і.

Катэгорыя:Кіраўнікі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Каралі Вялікабрытаніі
Якімаўка (Крупскі раён)

**Які́маўка** — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавету.

## Гісторыя
Вядома прынамсі з канца XIV ст. як «**Якимово**» ў Друцкім княстве, у 1378—1394 гадах друцкі кн. Васіль Міхайлавіч даў лукно мёду з Якімавай даніны на памін сваёй душы друцкай царкве Прычыстай Багародзіцы пра што быў зроблены запіс на падораным ім жа гэтай жа царкве Эвангельлі-Апракасе. Магчыма, на час наданьня Якімава не было яшчэ паселішчам, а лукно мёду мусіў даваць Якім ад імя якога ўтварылася родавае прозьвішча, а потым назва вёскі.

Да 26 жніўня 1959 году вёска ўваходзіла ў склад Слабадзкога сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 172 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Халопеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну
Слабада (Халопеніцкі сельсавет)

**Слабада́** (таксама *Чырво́ная Слабада́*) — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Халопеніцкага сельсавету.

Знаходзіцца за 40 км у напрамку на паўночны захад ад гораду Крупкі, за 145 км ад Менску, за 34 км ад чыгуначнай станцыі Крупкі. У напрамку на захад ад вёскі працякае рака Эса.

## Гісторыя
У 1954—1959 гадах цэнтар Слабадзкога сельсавету. Да 28 ліпеня 1966 году вёска ў складзе Вялікахальнявіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2001 год — 575 жыхароў, 215 двароў
* 2009 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Халопеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну
Душан Улахавіч

**Ду́шан Ула́хавіч** (;  28 студзеня 2000 году) — сэрбскі футбаліст, нападнік італьянскага клюбу «Ювэнтус» і нацыянальнай зборнай Сэрбіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Яшчэ хлопцам Душан спрабаваў свае сілы ў клюбах «Земун», ОФК, «Црвена Зьвезда», але замацаваўся ў футбольнай акадэміі «Партызану», куды патрапіў улетку 2014 году. У пачатку 2016 году Ўлахавіч далучыўся да першай каманды пад кіраўніцтвам трэнэра Івана Томіча і атрымаў кашулю з нумар 9. 21 лютага ён дэбютаваў у сэрбскай Супэрлізе ў матчы супраць ОФК, стаўшы самым маладым дэбютантам у гісторыі клюбу. 2 красавіка Ўлахавіч забіў свой першы гол у кар’еры за «Партызану» ў матчы супраць «Радніка» (3:2) і стаў самым маладым галеадорам у гісторыі клюба. 20 красавіка ён таксама забіў гол у паўфінальным матчы Кубка Сэрбіі супраць «Спартака», а клюб выгуляў суперніка зь лікам 3:0. Такія выступы прыцягнулі ўвагу шэрагу эўрапейскіх клюбаў. У выніку, улетку 2017 году гулец склаў пяцігадовы кантракт з клюбам «Фіярэнтына», які аднак пачаў дзейнічаць толькі з пачатку 2018 году, калі гульцу споўнілася 18 гадоў. У новым клюбе сэрб зрэдку зьяўляўся ў складзе першай дружыны, абараняючы колеры моладзевай дружыны клюбу.

Сапраўдным прарывам стаў сэзон 2020—2021 гадоў, калі гулец часьцяком стаў прыцягвацца да асноўнага складу новым галоўным трэнэрам Чэзарэ Прандэльлі. 22 сьнежня 2020 году гулец дапамог клюбу здабыць сэнсацыйную перамогу ў Турыне над «Ювэнтусам» зь лікам 3:0. 13 сакавіка 2021 году Ўлахавіч упершыню адзначыўся хет-трыкам у пераможным матчц супраць «Бэнэвэнта» 1:4. Сэзон скончыўся для гульца з 21 голам на рахунку, у выніку чаго быў абраны найлепшым маладым гульцом Сэрыі А. Наступным сэзонам футбаліст так жа спраўна здабыў галы, чым у выніку вымагаў дамову зь «Ювэнтусам», да складу якога перайшоў 28 студзеня 2022 году. Паводле дамовы сума трансфэру склала 70 млн эўра з дадатковымі 10 млн эўра. Ён дэбютаваў за «Ювэнтус» у пачатковым складзе 6 лютага і забіў гол у пераможным матчы супраць «Вэроны» (2:0). 22 лютага Ўлахавіч упершыню зьявіўся ў матчы Лігі чэмпіёнаў УЭФА супраць гішпанскага «Вільярэалу» (1:1). Прыкметна, што футбаліст пацэліў мяч у браму ўжо праз 33 сэкунды па старце, стаўшы самым хутка забіўным дэбютантам і другім самым маладым дэбютантам клюбу, які адзначаўся ў матчах Лігі чэмпіёнаў.

### Міжнародная
Улахавіч дэбютаваў у складзе зборнай Сэрбіі 11 кастрычніка 2020 году ў матчы Лігі нацыяў 2020—2021 гадоў супраць зборнай Вугоршчыны. Свой першым гол гулец здабыў 18 лістапада ў хатнім пераможным матчы супраць зборнай Расеі зь лікам 5:0 у сустрэчы Лігі нацыяў.

## Дасягненьні
**«Партызан»**:
* Чэмпіён Сэрбіі: 2017
* Уладальнік Кубка Сэрбіі: 2016, 2017

**«Ювэнтус»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты
Герб Крупак

**Герб [[Крупкі|Крупак]]** — геральдычны знак гораду Крупкі (Менская вобласьць, Беларусь).

## Апісаньне
Блакітнае поле гішпанскага шчыту перасякае срэбраны хвалісты пояс, які сымбалізуе раку і падзяляе шчыт на дзьве часткі. У верхняй частцы сярэбранае кола вадзянога млына, у ніжняй — сярэбранае сьцябло травы Крупкі дуброўнай з залатымі кветкамі. Герб зарэгістраваны ў Гербавым матрыкуле Рэспублікі Беларусь 22 чэрвеня 1999 года пад № 35.

## Рака
Выказвалася думка пра паходжаньне назвы гораду ад рэчкі Крупкі (Крупенiцы, Курнееўкі), якая цяпер працякае праз горад і ўпадае ў Бобр, быццам гідронім *Крупка* ў старабеларускай мове меў значэньне *<nowiki/>'кароткі, незамярзалы рачны прыток'<nowiki/>*, а Крупка была менавіта такой да маштабнай мэліярацыі. Аўтары засноўваюць сьцвярджэньне на аналёгіі, на іх думку, назвы многіх паселішчаў у рэгіёне паходзіць ад гідронімаў, прыкладамі яны даюць вёскі Начу на рацэ Начы, Еленку на Еленцы, Мажаны на Можы, Сьвiрыдаўку на Сьвiрыдаўцы, Плісу на Плісе, пасёлак Бобр на Бабры. Аднак, Гістарычны слоўнік беларускай мовы ведае слова *крупка* ў адзіным значэньні *<nowiki/>'дробназярністая соль*'. Паходжаньне ж тапонімаў трэба разглядаць паасобку і ў гістарычным кантэксьце, бо зваротная зьява — названьне ракі ад паселішча на ёй, была настолькі ж распаўсюджаная.

## Вадзяны млын
На думку аўтараў вадзяны млын быў візытнай карткай мястэчка Крупкі на працягу XVII—XIX стагоддзяў. Упершыню ён згадваецца ў тарыфе падымнага падатку Аршанскага павету за 1667 год, згадваецца і пазьней — у 1765, 1812, 1859 гадах. Слоўнік геаграфічны Каралеўства Польскага і іншых краёў славянскіх 1880 года выданьня паведамляе: *«У мястэчку Крупцы губэрні Магілёўскай на Бабры ёсьць млыны, на якіх вырабляецца найдалікатнейшая мука пшанічная і пад назвай Крупецкай альбо Крупчаткі развозіцца да найгалоўнейшых гарадоў»*.

## Трава-кветка
Травяністая расьліна Крупка дуброўная расьце па берагах Бабра і Крупеніцы і ў ваколіцах гораду. Найменьне расьліны супадае з імем ракі і горада, што падалося складальнікам герба вартым зьмяшчэньня як «галінкі» на гербе гораду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Герб города Крупки // «Геральдика Беларуси» 
* ГЕРБ ГОРАДА КРУПКІ  // http://www.krupki.gov.by/ 

Крупкі
Катэгорыя:Крупкі
Сьцяг Крупак

**Сьцяг Крупак** — сьцяг гораду Крупкі і Крупкага раёну.

## Апісаньне
Сьцяг гораду Крупкі і Крупскага раёну ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча залацістага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры асабовага боку якога — выява герба горада Крупкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ГЕРБ ГОРАДА КРУПКІ  // http://www.krupki.gov.by

Катэгорыя:Крупкі
Крупкі
Катэгорыя:Крупскі раён
Матан

**Мата́н** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Сан-Паўлу. Паводле стану на 2020 году насельніцтва гораду складала каля 84 тысяч чалавек.

## Гісторыя
Першымі жыхарамі паселішча былі зборшчыкі кавы, якія пасяліліся тут на пачатку 1890-х гадоў. У 1894 годзе была пабудаваная невялікая капліца. У 1897 годзе населены пункт атрымаў сваё імя Матан і стаў часткай гораду Араракуара, але ўдо наступным годам быў вылучаны ў асобную незалежную адзінку. У 1899 годзе тут зьявілася чыгуначная станцыя. У 1964 годзе ўжо з складу Матану быў вылучаны асобнае мястэчка Дабрада.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Амэрыкана (горад)

**Амэрыка́на** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Сан-Паўлу. Паводле стану на 2020 году насельніцтва гораду складала каля 229 тысяч чалавек. Места ёсьць часткай аглямэрацыі Кампінасу.

## Гісторыя
Упершыню месца сучаснага гораду было калянізавана партугальцамі ў канцы XVIII стагодзьдзя. Вядома, што ў рэгіёне існавала некалькі маёнткаў. У 1866 годзе сюды пачалі прыбываць мігранты з былых Канфэдэрацыйных Штатаў Амэрыкі, які зьбеглі з радзімы пасьля паразы ў Грамадзянскай вайне ў ЗША. Імпэратар Пэдру II быў прыхільнікам Поўдня падчас вайны і адкрыта заклікаў былых канфэдэратаў да міграцыі, прапаноўваючы дармовы транспарт, танную зямлю і просты шлях атрыманьня грамадзянства. Першым пасяленцам стаў праўнік і былы сэнатар штату Алабама Ўільям Гатчынсан Норыс. Канфэдэраты працягнулі вырошчваць бавоўну з дапамогай працы рабоў, як яны гэта рабілі на радзіме. У 1875 годзе тут зьявілася чыгуначная станцыя. Першапачаткова месца мела назву Санта-Барбара, але пазьней было перайменавана ў Амэрыкана, як згадка аб паходжаньні першых жыхароў. З адменай рабства ў Бразыліі места пачало расьці праз італьянскую міграцыю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Баруэры

**Баруэры́** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Сан-Паўлу. Паводле стану на 2020 году насельніцтва гораду складала каля 277 тысяч чалавек. Места ёсьць часткай аглямэрацыі Кампінасу.

## Гісторыя
На думку гісторыкаў, гісторыя Баруэры ўзыходзіць да 11 лістапада 1560 году з будаўніцтвам капліцы місіянэрам-езуітам Жузэ дзі Аншыетам. Паселішча значна павысіла сваю значнасьць з пабудовай чыгункі, стаўшы важным пунктам на шляху паміж Сан-Паўлу, Сантана-дзі-Парнаібай і Пірапорай-ду-Бом-Жэзус. Доўгі час паселішча ўваходзіла ў склад Пірапоры-ду-Бом-Жэзус, але 24 сьнежня 1948 году Баруэры быў вылучаны ў асобны муніцыпалітэт праз свой рост. У 1964 годзе гарадзкая тэрыторыя скарацілася да дзьвюх трацінаў ад першапачатковага памеру, калі Карапікуіба была вылучаная з складу Баруэры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Гуаружа

**Гуаружа́** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Сан-Паўлу. Паводле стану на 2020 году насельніцтва гораду складала каля 323 тысяч чалавек. Горад ёсьць часткай аглямэрацыі Байшада-Сантыста, якая месьціцца на беразе Атлянтычнага акіяну. Эканоміка места грунтуецца на сэзонным турызьме і партовую дзейнасьць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Восава (Хацюхоўскі сельсавет)

**Во́сава** (да 2011 году **Вялі́кае Во́сава**) — вёска ў Хацюхоўскім сельсавеце Крупскага раёну Менскай вобласьці.

Да 31 сакавіка 1977 году вёска ўваходзіла ў склад Нацкага сельсавету, да 30 кастрычніка 2009 году — у склад Дакудаўскага сельсавету.

30 сьнежня 2011 году ў сувязі з існаваньнем у Хацюхоўскім сельсавеце яшчэ адной вёскі Вялікае Восава назва вёскі зьменена на Восава.

## Насельніцтва
* 2009 год — 44 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Хацюхоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Крупскага раёну
Вішоў

**Вішо́ў** (таксама *Вішо́ва, н.*) — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Вабічу. Цэнтар сельсавету Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці. Знаходзіцца за 20 км на ўсход ад Бялынічаў, за 24 км ад Магілёва.

## Назва

Віс або Віса (Wis, Wiso) — імя германскага паходжаньня. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, іменная аснова -віс- (-віш-) паходзіць ад гоцкага wis 'мудры, абазнаны'.

## Гісторыя

Упершыню ўпамінаецца ў 1636 годзе як вёска ў складзе маёнтку Княжыцаў удавы вялікага пісара літоўскага Крыштапа Стэфана Сапегі Ганны Аляксандраўны (у дзявоцтве Галоўчынскай) у Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага. На 1675 год вёска ў валоданьні Андрэя Аўрамовіча.

На 1996 год у вёсцы было 504 двары.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* 1910 год — 417 чалавек
* 1996 год — 1421 чалавек
* 2009 год — 1232 чалавекі

### Інфраструктура
Працуюць сярэдняя школа, Вішоўская сельская бібліятэка-філіял № 6 Бялыніцкай цэнтралізаванай бібліятэчнай сеткі, Нежкаўская лекарская амбуляторыя, аптэка № 137 Магілёўскага ДУП «Фармацыя», пошта.

Па 2000 годзе ў вёсцы збудавалі Сьвята-Петра-Паўлаўскую царкву.

## Эканоміка
СПК «Калгас „Радзіма“».

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
Дзеюць база адпачынку «Вабіч» і іузэй СПК "Калгас «Радзіма»

Помнікі: Братэрскія могілкі савецкіх воінаў; Помнік землякам (1950).

### Славутасьці
* Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (XVIII—XIX стагодзьдзі)

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Праваслаўная архітэктура Беларусі
* 
* Сайт «Фото Планета»
* Яблоневый сад в честь 70-летия Победы советского народа в Великой Отечественной войне посадили 15 апреля в агрогородке Вишов Белыничского района 

Катэгорыя:Вішоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бялыніцкага раёну
Мажы-Гуасу

**Мажы́-Гуасу́** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Сан-Паўлу. Паводле стану на 2020 году насельніцтва гораду складала каля 153 тысяч чалавек. Места было закладзенае 9 красавіка 1877 году. Горад быў пашкоджаны ў 1922 годзе падчас магутнага землятрусу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Катандува

**Катанду́ва** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Сан-Паўлу. Паводле стану на 2020 году насельніцтва гораду складала каля 122 тысяч чалавек.

## Гісторыя
Гісторыя Катандувы пачалася ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя на землях, якія належалі Араракуары. На пачатку XX стагодзьдзя Катандува была невялікай вёскай. Існуе дзьве вэрсіі таго, хто быў заснавальнікам гораду, але абедзьве гісторыі паведамляюць, што першыя жыхары паходзілі зь Мінас-Жэрайсу. Пазьней частка земляў была перададзеная парафіі Сан-Дамінгус. На пачатку XX стагодзьдзя была пабудаваная чыгуначная станцыя, дзякуючы якой рост гораду паскорыўся.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Японцы Гаваяў

**Японцы Гаваяў** (проста японцы або «**мясцовыя японцы**», радзей **кепані**) — другая па велічыні этнічная група на Гаваях. На піку свайго росту ў 1920 г. яны складалі 43% насельніцтва Гаваяў. Цяпер яны складаюць каля 16,7% насельніцтва астравоў, паводле перапісу насельніцтва ЗША 2000 года. Перапіс насельніцтва ЗША клясыфікуе асоб зьмешанай расы асобна, таму доля людзей зь японскім паходжаньнем, верагодна, значна большая.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гаваі
Катэгорыя:Этнічныя групы ЗША
Катэгорыя:Японцы
Японцы

**Япо́нцы** () — народ ва Усходняе Азіі, асноўнае насельніцтва Японіі. Жывуць таксама ў іншых краінах Азіі, Заходняе Эўропы, Паўночнае і Лацінскае Амэрыкі. Агульная колькасьць — каля 122 млн чалавек (2022).

Продкі японцаў апынуліся на Японскіх астравах у выніку 3 буйных міграцый. Асноўнай стала апошняя, якая адбылася паміж III і VI стагодзьдзямі з Усходняе Азіі. Наяўнасьць гэтае міграцыі была ўсталявана ў выніку генэтычных дасьледаваньняў толькі ў пачатку XXI стагодзьдзя. Народная матэрыяльная культура японцаў шмат у чым адаптавана да спэцыфічных умоў Японскага архіпэляга, дзе большасьць тэрыторыяў пакрыты гарамі, часьцяком здараюцца землятрусы, існуюць істотныя кліматычныя адрозненьні паміж поўднем і поўначчу.

Нягледзячы на шматвекавую ізаляванасьць, духоўная спадчына японцаў фарміравалася дзякуючы вонкавым уплывам. Гэта адносіцца і да японскае мовы, што фактычна зьяўляецца ізалятам. Для яе ўласцівы наяўнасць асобных дыялектаў, форм ветлівасьці і вельмі складаная сыстэма пісьма. Але большасць слоў, якімі карыстаюцца сучасныя японцы, калісьці былі запазычаны з іншых моў.

## Крыніцы
Ейск

**Ейск** () — горад (з 1848 году) у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Ейскага раёну Краснадарскага краю. Насельніцтва 87,1 тыс. чалавек (2005). Зьяўляецца пятым па колькасьці насельніцтва горадам Краснадарскага краю.

Заснаваны ў 1848 годзе. Разьмешчаны ля Ейскай касы, паміж Таганрогскім залівам і Ейскім ліманам Азоўскага мора. Назву горад атрымаў ад ракі Еі, якая ўпадае ў Ейскі ліман.

Буйнейшымі прамысловымі прадпрыемствамі горада зьяўляюцца: Завод «Атракцыён», Ейскі станкабудаўнічы завод, 570-ы авіяцыйны рамонтны завод, Ейскі завод паліграфічных машын.

17 кастрычніка 2022 году на горад упаў расейскі самалёт Су-34 з поўным боекамплектам, з-за чаго пачаўся пажар у дзевяціпавярховіку.

## Асобы
* Цімафей Хрукін

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Краснадарскага краю
Катэгорыя:Населеныя пункты Ейскага раёну
Катэгорыя:Раённыя цэнтры Краснадарскага краю

Катэгорыя:Порты Расеі
Асавік

**Асавік** — шапкавы базыдыяльны грыб з роду гаёвік (лекцын).

Меў пашырэньне ў Эўразіі. Рос адзіночна і скапленьнямі ў лісьцевых, пераважна асінавых, і мяшаных лясах. Пладаносіў у ліпені—верасьні. Быў ядомым грыбам. Іншыя назвы: чырвонагаловік, падасінавік і красьнюк. У Беларусі сустракалася 5 формаў (падвідаў) асавіка, афарбоўка шапкі якіх залежала ад месца росту. Найбольшае пашырэньне мелі баравы, дуброўны і чырвона-буры асавікі. Найчасьцей расьлі ў лесе з асінай і бярозай, радзей з дубам, елкай і хвояй.

## Выгляд
Цёмначырвоная і пукатая шапка асавіка мела прамер 5—20 см і была сухой, аксаміцістай і матавай. Гладкая або крыху лямцавая шапка спачатку была каўпакапабодная з прыціснутым да ножкі краем, а потым станавілася паўшарападобнай. У жоўта-бурага асавіка шапка была сьветлай, а лускавінкі на ножцы — чорна-бурымі. Шапка дуброўнага асавіка была цагельна-бурай, а лускавінкі — пурпурова-бурымі. Тоўстая і шчыльная мякаць асавіка з прыемным смакам і бяз паху мела белы колер, а на зломе чырванела і зелянела. Пазьней мякаць чарнела. Гімэнафор быў вольным. Доўгія і вузкія трубачкі мелі белае або шаравата-бураватае адценьне і былі выемчатыя і ўціснутыя каля ножкі. Цыліндрычная і бела-шараватая ножка была пакрытая лускавінкамі, якія потым цямнеюць, і зрэдку патоўшчанай каля асновы. Споравы парашок меў бурае адценьне. Гладкія і верацёнападобныя споры былі вохрыста-бураватыя.

## У харчаваньні
Асавік зьмяшчае больш бялку за мяса. Булён з сушаных асавікоў шматкроць сытнейшы за мясны. Для павелічэньня засваяльнасьці іх таксама вараць, марынуюць і смажаць. Пры сушцы асавік чарнее, а пры марынаваньні — робіцца шаравата-бурым. Грыб зьмяшчае параўнальнальную са збожжам колькасьць вітамінаў Б, а таксама ўтрымлівае каль, жалеза і фосфар.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ядомыя грыбы
Катэгорыя:Грыбы Эўропы
Катэгорыя:Балетавыя
Фэдэрыка Вальвэрдэ

**Фэдэры́ка Вальвэ́рдэ** (;  22 ліпеня 1998 году) — уругвайскі футбаліст, цэнтральны абаронца гішпанскага клюбу «Рэал» і нацыянальнай зборнай Уругваю. Ёсьць унівэрсальным гульцом, вядомы сваёй хуткасьцю працы і трываласьцю. Часам мае выконваць функцыю абарончага паўабаронцы, правага ўінгера, а часам і правага абаронцы.

## Кар’ера
### Клюбная
Вальвэрдэ правёў большую частку сваёй маладосьці ў акадэміі «Пэньяролю», дзе хутка зарабіў сабе імя. Дэбютаваў у складзе асноўнай дружыны клюбу ў сэзоне 2015—2016 гадоў супраць клюбу «Сэра». Дзякуючы выступам хутка прыцягнуў увагу эўрапейскіх клюбаў, як то «Арсэнал», «Барсэлёна», «Чэлсі» і «Рэал». У ліпені 2016 году футбаліст далучыўся да гішпанскага «Рэалу», і, спачатку, увайшоў да складу другой дружыны клюбу. Ужо ў дэбютным сэзоне Вальвэрдэ замацаваўся ў асноўным складзе рэзэрвістаў. Наступным сэзонам 2017—2018 гадоў уругваец накіраваўся ў арэнду ў клюб Ля Лігі «Дэпартыва». Дэбют гульца ў гішпанскай эліце адбыўся 10 верасьня, калі футбаліст замяніў на пляцоўцы Фэдэрыка Картабію ў хатнім матчы супраць «Рэал Сасьедаду», але клюб атрымаў паразу зь лікам 2:4. Вальвэрдэ згуляў 24 матча ў гішпанскім першынстве, але ня здолеў дапамагчы клюбу захаваць месца ў лізе. Па вяртаньні да «Рэалу» новы трэнэр клюбу Хулен Ляпэтэгі зацікавіўся гульцом, прыцягваючы яго да асноўнага складу. У наступным сэзоне Зынэдын Зыдан зрабіў уругвайца ключовым футбалістам клюбу. 9 лістапада 2019 году Вальвэрдэ забіў свой першы гол за «Рэал» у матчы супраць «Эйбару» (4:0). 27 верасьня 2020 году Вальвэрдэ пацэліў у браму «Бэтысу» на пачатку сэзону 2020—2021 гадоў, дзякуючы чаму «сьметанковыя» здабылі перамогу зь лікам 3:2. Вальвэрдэ быў абраны гульцом матчу. Гэта быў ягоны 50-ы матч у Ля Лізе ў складзе сталічнага клюбу. Празь месяц, 24 кастрычніка, уругваец трапна ўлучыў мяч у браму «Барсэлёны», чым дапамог клюбу здабыць перамогу зь лікам 3:1. 24 жніўня 2021 году Вальвэрдэ працягнуў кантракт з мадрыдцамі да 2027 году.

### Міжнародная
У жніўні 2017 году Вальвэрдэ быў выкліканы да складу нацыянальнай зборнай Уругваю і дэбютаваў у колерах зборнай 5 верасьня 2017 году супраць зборнай Парагваю. У гэтым жа матчы гулец адкрыў лік у матчы, які скончыўся перамогай уругвайцаў зь лікам 2:1.

## Дасягненьні
**«Пэньяроль»**:
* Чэмпіён Уругваю: 2016

**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2020, 2022, 2024
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2023
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2020, 2022, 2024
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2022, 2024
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2022, 2024
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2018, 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Уругвайскія футбалісты
Амэрыкана

**Амэрыка́на** — тып кававага напою, прыгатаваны пры разьвядзеньні эспрэса гарачай вадой, што захоўвае ягоную моцнасьць, але стварае асаблівы водар, які адрозьніваецца ад традыцыйна заварванай кавы. Моцнасьць напою можна рэгуляваць колькасьцю порцыі эспрэса і колькасьці вады. У Італіі амэрыкана можа называцца альбо эспрэса з гарачай вадой, альбо з доўга фільтраванай кавай, але апошняя звычайна мае назву «кава ў амэрыканскім стылі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Кава
Амэрыкана (неадназначнасьць)

**[[Амэрыкана]]** — кававы напой. Іншыя значэньні:
* Амэрыкана — горад у Бразыліі.
* Амэрыкана — жанр музыкі.
* Амэрыкана — алькагольны напой.

## Глядзіце таксама
* Амэрыка (неадназначнасьць)
Марылія

**Мары́лія** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Сан-Паўлу. Паводле стану на 2020 году насельніцтва гораду складала каля 240 тысяч чалавек. Горад мае адну з найвялікшых японскіх дыяспараў у Бразыліі.

## Гісторыя
У 1923 годзе першым каляністам месца стаў Антонію Пэрэйра да Сылва і ягоны сын Жузэ Пэрэйра да Сылва. У 1927 годзе палкоўнік Жузэ Браш, чыя сям’я паходзіла з Ітапэтынінгі, прыбыў да Марыліі. Ягоная сям’я трымала тут зямлі і займалася гаспадаркай. Статус гораду быў атрыманы 22 сьнежня 1926 году. Спачатку эканоміка места базавалася на вырошчваньні кавы, але потым асноўнай культурай стала бавоўна. З індустралізацыяй штату праз горад была пабудаваная чыгунка і аўтадарога. Сёньня ў Марыліі ці рэгіёне маюцца каля 50 харчовых заводаў, дзякуючы чаму лічыцца нацыянальнай сталіцай вырабніцтва харчовых прадуктаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Скрабін

**Скра́бін**, жаночая форма **[[Скрабіна]]** — расейскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Аляксандар Скрабін (1872—1915) — расейскі кампазытар, піяніст, пэдагог;
* Вячаслаў Скрабін (1890—1986) — савецкі палітычны і дзяржаўны дзяяч;
* Георгі Скрабін (1917—1989) — савецкі біяхімік;
* Канстанцін Скрабін (1878—1972) — расейскі й савецкі гельмінтоляг;
* Кузьма Скрабін (1968—2015) — украінскі сьпявак, кампазытар;
* Мікалай Скрабін (1849—1914) — расейскі дыплямат;
* Пётар Скрабін (1923—2008) — украінскі маляр;
* Цімох Скрабін ( 1967) — малдаўскі савецкі баксэр;
* Юліян Скрабін (1908—1919) — расейскі кампазытар, піяніст.

## Іншае
* «Скрябін» — украінскі рок-гурт;
* (6549) Скрабін — астэроід.
Жбанаў

**Жбанаў**, жаночая форма **[[Жбанава]]** — расейскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Аляксей Жбанаў ( 1979) — беларускі паэт, бард;
* Георгі Жбанаў ( 1997) — расейскі баскетбаліст;
* Міхаіл Жбанаў (1909—1993) — савецкі вайсковец, Герой Савецкага Саюзу;
* Уладзімер Жбанаў (1954—2012) — беларускі скульптар.