open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аль-Ітыгад Джыда

«**Аль-Ітыгад**» () — саудаўскі футбольны клюб з гораду Джыды. Заснаваны ў 1927 годзе. Свае хатнія матчы клюб ладзіць на стадыёне Кароль Абдула Спортс-Сіці, які ёсьць другім у краіне паводле ўмяшчальнасьці, здольны зьмясьціць  гледачоў. «Аль-Ітыгад» мае даўняе суперніцтва з «Аль-Гілялем», якое называюць саудаўскім Эль-Клясыка. Яно лічыцца самым вядомым і найбольш прагляданым штогадовым суперніцтвам у саудаўскім футболе.

## Гісторыя
Клюб быў заснаваны пасьля сустрэчы футбольных аматараў Джыды 26 сьнежня 1927 году. Яны сустрэліся ў офісе радыёвяшчальнай кампаніі і абмеркавалі ідэю стварэньня футбольнага клюбу, які б спаборнічаў з рознымі камандамі і быў крыніцай забавы для жыхароў і месцам для арганізаванага спорту моладзі. Алі Султан стаў першым афіцыйным прэзыдэнтам клюбу. «Аль-Ітыгад» спачатку не знайшоў моцнай падтрымкі, бо на той час не існавала афіцыйных клюбу. У канцы 1950-х гадоў была створаная футбольная фэдэрацыя, якая пачала ладзіць афіцыйныя турніры. Усю сваю гісторыю клюб спаборнічаў у найвышэйшым дывізіёне саудаўскага футболу. У сярэдзіне 1990-х гадоў пачаўся залаты век джыдаўскага клюбу, у час якога было здабыта мноства тытулаў. Пачатак новага стагодзьдзя, за часам прэзыдэнцтва Агмэда Масуда, лічыцца адным з самых пасьпяховых пэрыядаў, калі клюб узяў 8 тытулаў цягам 3 гадоў. Гамза Ідрыс забіў беспрэцэдэнтныя 33 галы, рэкордныя для таго часу, што зрабіла яго найлепшым бамбардзірам лігі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Джыдзе
Аль-Наср Рыяд

«**Аль-Наср**» () — саудаўскі футбольны клюб з гораду Рыяду. Заснаваны ў 1955 годзе. Свае хатнія матчы клюб ладзіць на стадыёне КСУ. Колерамі клюбу ёсьць жоўты і сіні. Клюб прыцягнуў міжнародную ўвагу ў канцы 2022 году, калі склаў дамову з Крыштыяну Раналду на два з паловай гады. Паводле ёй за супрацу партугалец мусіць зарабляць 200 мільёнаў эўра штогод.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Рыядзе
Магер

**Магер** (*Мэгер*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мегер або Магер (Megiher, Magher, Mager, Macher, Mäcker) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маг- (мак-, мег-) (імёны ліцьвінаў Магейка, Макула, Максьвіта; германскія імёны Mageyke, Maccula, Meguswind) паходзіць ад гоцкага mēgs 'адзін з бацькоў' або бургундзкага magus 'хлопчык, сын', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Magier, Magiero (Magiro), Magiera.

У Прусіі бытавала прозьвішча Mager.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Magier* (1671—1681 гады); *pater Martinianus Magierewicz, conventus [[Шаргарад|Szarogrodensis]] concionator* (13 студзеня 1749 году); *Michał Megerowicz* (1794 год).

## Носьбіты
* Міхаіл, Каця, Крыстына і Алена Магеры — жыхары вёскі Баяраў (Браслаўскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1759 годзе
* Антоні Магера — шляхціч Менскага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1787 годзе

Магеры — парафіяне Катэдральнага касьцёла ў Менску на 1851—1857 гады.

Магеры (Magier) — прыгонныя зь вёсак Лукашына і Галенава (Ашмянскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Магеры — літоўскі шляхецкі род.

На 1910 год існаваў маёнтак Магераўка ў Горацкім павеце Магілёўскай губэрні.

На гістарычнай Полаччыне існуе вёска Магеры, на гістарычнай Аршаншчыне — Магераўка.

## Глядзіце таксама
* Мага
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Баўдамір

**Баўдамір** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Балдамер (Baldomer) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -балд- (-болд-, -болт-) (імёны ліцьвінаў Бірыбольд, Румбольд, Рыбалт; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) паходзіць ад гоцкага *balth, стараверхненямецкага bald 'сьмелы, адважны', а аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Маргела, Валадзімер, Нетымер; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) — ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны'.

## Носьбіты
* Ян Баўдамір — жыхар вёскі Крапіўнікаў (Браслаўскі павет), які ўпамінаецца ў 1779 годзе

## Глядзіце таксама
* Больд
* Міра

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гутар

**Гутар** (*Кутар*), **Гудар** (*Гудэр*, *Гудр*, *Кудэр*), **Готэр** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гудэр, Гутэр, Гутар, Готэр, Кутэр або Кудэр (Guder, Guther, Guter, Gotter, Gutthar, Kutter, Kuder) і Гергут (Herrguth) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гуд- (-год-, -гут-) (імёны ліцьвінаў Готарт, Гудман, Саўгут; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) паходзіць ад гоцкага guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts 'гот', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Guter.

У Прусіі бытавала імя Кудэр: *Kwder* (1395 год). У 1624 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Johannes Cuderus, Lanckheimensis Borussus*, у 1646 годзе — *Georgius Cuderus, Cumeinensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мартынъ Юревичъ Кутар… Гуторъ Рогачевъски* (1565 год); *люди добрыи… Гуторъ Грыгорьевичъ* (13 красавіка 1537 году); *Jan Guderewicz* (9 лютага 1791 году); *Agata Goter* (1814 год).

## Носьбіты
* Мартын Юр’евіч Кутар — лідзкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1565 году
* Іван Гутар — жыхар вёскі Купіску (Наваградзкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1774 годзе
* Васіль Гутар — жыхары вёскі Дзярэўні (каля Крайску, Менскае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1775 годзе

Гутаровічы (Gutorowicz, Hutorowicz) гербу Гутар і Гутэровічы (Guterowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Віленскага павету.

Кудэровічы (Kuderowicz) — літоўскі шляхецкі род з Аранаў.

Гудар (Gudor) і  Гудрэвіч (Gudrewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Гуда
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сабіла (імя)

**Сабіла** (*Сабела*, *Сабуль*, *Забіла*, *Забела*, *Забель*, *Жабела*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сабіла або Сабула, пазьней Забэль (Sabilo, Sabila, Sabulo, Sabel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова саб- (імёны ліцьвінаў Сабіна, Шабэр; германскія імёны Sabine. Sabherus), магчыма, паходзіць ад асновы саў- (імёны ліцьвінаў Савіла, Савігайла, Саўгут; германскія імёны Savilo, Savigello, Savegodo).

У Польшчы ў 1506 годзе і ў XVII ст. адзначалася прозьвішча Sabela.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ян Забелич*, *Янъ Забеличъ… Микита Забеличъ самъ. Василь Забеличъ самъ. Анъдреи Забеличъ самъ*, *Забела Петрашевич*, *Мартинъ Забеловичъ* (1528 год); *Ян Забелич* (1524—1566 гады); *дворане господаръскии… Янъ Забеличъ* (13 лютага 1540 году); *Матеи Забеличъ* (1565 год); *слугу Матея Забилича… Матей Забеличъ… Матусъ Забела* (1567 год); *do starszenstwa w cechu Sabiły… przez Andrzeia Sabiłę, starszego… Andrzeia Sabiły* (1642 год); *Antoni Sabulewicz* (1806—1816 гады); *Sabiłowa Prakseda* (1874 год); *Sabiło Jerzy* (29 сьнежня 1893 году); *Sabiłło Felicyjan* (8 кастрычніка 1908 году).

## Носьбіты
* Ян Забеліч — рудамінскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ян, Мікіта, Васіль і Андрэй Забелічы — ваўкавыскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Забела Пятрашавіч — расенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Марцін Забелавіч — коршаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Флор Сабіла — шляхціч Менскага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1765 годзе
* Эрнэст Сабіла (1932—2022) — беларускі пратэстанцкі рэлігійны і грамадзкі дзяяч, дысыдэнт

Сабілы — прыгонныя зь вёскі Сівіцы (Ашмянскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Забяловічы (Zabiełowicz, Zabiałowicz) — прыгонныя зь вёсак Даўбянаў і Ёдзішкаў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Жабяловічы (Żabiełowicz) — прыгонныя зь вёскі Павалкаў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Сабелы — парафіяне царквы ў Лапічах (Меншчына) на 1870—1883 гады.

Сабілы (Sabiłło) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Сабулевічы (Sabulewicz) гербу Лебедзь — літоўскі шляхецкі род.

Забілы (Zabiło) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Назву Забелішкі маюць два хутары на гістарычнай Віленшчыне, назву Забелы — вёскі на гістарычных Случчыне і Полаччыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Беларусы ў Вялікабрытаніі

**Белару́сы ў Вялікабрыта́ніі**&nbsp;— беларусы, якія пражываюць у Злучаным Каралеўстве, і брытанцы беларускага паходжаньня. Паводле зьвестак перапісу насельніцтва Вялікабрытаніі 2001 году, у Вялікабрытаніі пражывала 1154 чалавекі беларускага паходжаньня. Паводле зьвестак перапісу 2011 году, у Ангельшчыне пражывае 4031 чалавек беларускага паходжаньня, ва Ўэйлзе&nbsp;— 102, у Шатляндыі&nbsp;— 211 і 62 у Паўночнай Ірляндыі. У цяперашні час арґанізаванае грамадзкае жыцьцё існуе толькі ў Лёндане.

## Гісторыя
Паводле дасьледніцы Натальлі Хардзіжэнкі, першая значная хваля іміграцыі зь Беларусі ў Вялікабрытанію адбылася ў канцы XIX&nbsp;— пачатку XX стагодзьдзя.

Іншая значная хваля прыйшла пасьля Другой сусьветнай вайны. Вялікая колькасьць зь іх&nbsp;— былыя беларускія вайскоўцы польскае арміі Андэрса. Паводле ацэнак, пасьля вайны ў Вялікабрытанію прыбыло ад дзесяці да дванаццаці тысячаў беларусаў. Значная колькасьць зь іх пазьней эмігравала ў іншыя краіны (у асноўным у ЗША, Канаду й Аўстралію). Многія беларусы, якія перасяліліся ў Вялікабрытанію ў гэты пэрыяд, былі зарэгістраваныя альбо лічыліся палякамі, нягледзячы на тое, што былі этнічнымі ўсходнімі славянамі. Гэта было зьвязана з тым, што Беларусь яшчэ не лічылася незалежнай краінай, і таму беларуская этнічная група аналягічным чынам ня ўлічвалася ў статыстыцы.

## Тэрміналёгія
Беларусы ці беларускі былі прадметам навуковых дасьледаваньняў і публікацыяў у журналістыцы як асобная этнічная група ў Злучаным Каралеўстве.

## Супольнасьць
У беларускай рэлігійнай місіі ў Лёндане, Манчэстэры й Брэдфардзе існавалі беларускія грамадзкія цэнтры, а таксама некалькі рэлігійных цэнтраў. Беларуская школа для хлопчыкаў імя сьвятога Кірылы Тураўскага дзейнічала ў Лёндане ў 1960-х і 1970-х гадах. Гэтая школа была зноў адкрыта ў 2015 годзе, а заняткі для дзяцей і дарослых праводзяцца па суботах і нядзелях. Англа-Беларускае таварыства было заснавана ў 1954 годзе для садзейнічаньня кантактам паміж беларускай дыяспарай і брытанскім істэблішмэнтам. У Вялікабрытаніі існуе некалькі іншых беларускіх арґанізацыяў, уключаючы асацыяцыю беларусаў у Вялікабрытаніі, Англа-Беларускае таварыства й прафэсыйны зьвяз беларусаў у Вялікабрытаніі. Беларуская каталіцкая місія была заснавана ў 1946 годзе. Акрамя сваёй рэлігійнай дзейнасьці, яна ўнесла свой уклад у розныя сьвецкія ініцыятывы Беларускай абшчыны ў Вялікабрытаніі, уключаючы беларускую бібліятэку й музэй Францішка Скарыны.

Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Гедзель

**Гедзель** (*Гетула*, *Кетэль*), **Гадыла**, **Гедзіла**, **Гідэль** (*Кіцела*, *Кіціла*), **Гаціла** (*Гадыля*, *Гатэль*, *Гадэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гадзіла, Гадула, Гедзел, Гаціла, Гатул, Геціла, Гіціла, Каціла або Кеціл, пазьней Гатэль або Гетэль (Gadilo, Gadulo, Gedel, Gattilo, *Gattila, Gattul, Getilo, Gitila, Catilo, Ketil, Gattel, Gettel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедзень, Гедвін, Гедмонт; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) паходзіць ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Ketel, Ketla, Kitel, Kityl, Kitla. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавалі імёны Гадала і Гадзюла: *Gadala* (1494 год), *Gadzyula* (XV ст.).

У Прусіі бытавала імя Гедзел: *Gedele* (1375 і 1421 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Будар|Budr]] Gediłowicz* (XV—XVI ст. паводле выпісу XIX ст.); *въ [[Сумілішкі|Сомилишъской]] волости… люди… Пунь Китиловичъ* (1529 год); *Gatiłowicz… Gidlowna* (1671—1681 гады); *Anną Gabrielową Kidelową… Gabrielowa Kidelową… Obwiniona w czarodzieystwie Kidelowa* (18 чэрвеня 1757 году); *Ewa Gatel* (1779 год); *Rozalia Giedelewicz* (1795 год); *Anna Gadel* (1841 год).

## Носьбіты
* Валенты Гецель (Walenty Getiel) — львоўскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1574 годзе
* Павал, Андрэй, Кузьма, Якуб і Грышка Кіцелы — жыхары вёскі Рындзіна (каля Полацку), якія ўпамінаюцца ў 1680 годзе

Кетэлі (Ketel) — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Гідэлевічы (Gidelewicz) — літоўскі шляхецкі род.

Гетулевічы (Gietulewicz) — літоўскі шляхецкі род з Аршанскага павету.

Гідлевічы (Gidlewicz) гербу Газдава — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

Гадыла (Gadylo) і Кідэль (Kiedel) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У былым Жамойцкім старостве існуе вёска Гедзелішкі, на гістарычнай Віленшчыне — Гадзілуны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Прэм’ер-Ліга 2023—2024 гадоў

**[[Прэм’ер-Ліга]] [[Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе 2023—2024 гадоў|чэмпіянату Ангельшчыны па футболе 2023—2024 гадоў]]** — 32-і розыгрыш Прэм’ер-Лігі ў найвышэйшай лізе, які ладзіўся з 11 жніўня 2023 году па 19 траўня 2024 году. Улічваючы іншыя дывізіёны, якія былі папярэднікамі Прэм’ер-Лігі і мелі статус найвышэйшага дывізіёну, гэта быў 125-ы розыгрыш чэмпіянату Ангельшчыны ў найвышэйшым дывізіёне. «Манчэстэр Сіці» ўдала абараніў тытул, здабыты ў папярэднім розыгрышы.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбу прасунуліся з Чэмпіёншыпу — «Бэрнлі», «Шэфілд Юнайтэд» і «Лутан Таўн». Першы з памянёных павярнуўся ў Прэм’ер-Лігу праз год адстунасьці, «Шэфілд Юнайтэд» спатрэбілася два гады, каб вярнуцца ў эліту, а «Лутан Таўн» чакаў вяртаньня 31 год. У адваротным кірунку рушылі «Лэстэр Сіці», «Лідс Юнайтэд» і «Саўтгэмптан».

## Табліца

Пры аднолькавай колькасьці пунктаў месца ў табліцы вызначаецца згодна з наступнымі крытэрамі:
* лепшая розьніца забітых і прапушчаных мячоў ва ўсіх гульнях чэмпіянату
* большая колькасьць забітых мячоў ва ўсіх матчах чэмпіянату
* вынікі гульняў між сабой (колькасьць пунктаў, розьніца забітых і прапушчаных мячоў, колькасьць забітых мячоў)

## Вынікі гульняў

## Бамбардзіры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Чэмпіянат Беларусі па футболе 2023 году

**[[Чэмпіянат Беларусі па футболе]] 2023 году** — 33-і розыгрыш чэмпіянату Беларусі ладзіўся з сакавіка па сьнежань. Спаборніцтвы адбыліся ў трох лігах.

## Найвышэйшая ліга

У найвышэйшай лізе гулялі 16 камандаў. Пасьля мінулага сэзону койданаўскі «Арсэнал», «Віцебск» і магілёўскі «Дняпро» вылецелі ў першую лігу, а іх месца занялі пераможцы першай лігі 2022 году — наваполацкі «Нафтан» і «Смаргонь».

### Плэй-оф за месца ў Найвышэйшай лізе

## Першая ліга

У розыгрышы першай лігі ўзялі ўдзел 17 камандаў, што на чатыры клюбы больш за папярэдні розыгрыш. Абсалютнымі навакамі Першай лігі сталі «Жодзін-Паўднёвы», «Ніва» і «Паперпрам», якія ў дэбютны сэзон захавалі месца ў лізе. З Найвышэйшай лігі ў розыгрыш Першай лігі апусьціліся койданаўскі «Арсэнал», «Віцебск» і магілёўскі «Дняпро».

## Другая ліга

Чэмпіянат падзелены на абласныя пяршынствы, некаторыя зь якіх, у сваю чаргу, таксама падзяляюцца на геаграфічныя зоны. Асобны дывізіён мае горад Менск. Пасьля асноўнага этапу шэраг найлепшых клюбаў трапяць у фінальны турнір, які выявіць пераможца лігі і клюбы, якія прасунуцца ў Першую лігу на наступны сэзон.

### Матчы за 1—7 месцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Беларускай фэдэрацыі футболу

2023
Катэгорыя:2023 год у футболе
Гасьмір

**Гасьмір** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гасмар, пазьней Гесэмэр (Hasmar, Hessemer) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гес- (гас-) паходзіць ад назвы германскага племені гесаў або ёсьць вытворнай ад асновы -гад-, а аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Маргела, Валадзімер, Нетымер; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) — ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *зъ Госмира* (1 лістапада 1530 году).

## Носьбіты
* Кірыл, Юрка і Івашка Гасьміры — жыхары вёсак Хіжова і Гасьмірова (каля Полацку), якія ўпамінаюцца ў 1680 годзе

На 1910 год існаваў маёнтак Гасьмір (Госьмір) у Сеньненскім павеце Магілёўскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Гес
* Міра
* Госьмірава

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сьцяпура

**Сьцяпу́ра**&nbsp;— беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Васіль Сьцяпура ( 1952) — беларускі гаспадарчы і дзяржаўны дзяяч.
* Зьміцер Сьцяпура (1872 — ?) — беларускі пэдагог, асьветнік, грамадзкі дзяяч.
* Канстанцін Сьцяпура — беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч.
* Людвіг Сьцяпура (1826-1881) — расейскі мэдык.
* Мечыслаў Сьцяпура ( 1947) — беларускі навуковец.
Ля Ліга 2023—2024 гадоў

**Ля Ліга 2023—2024 гадоў** — 94-і розыгрыш Ля Лігі, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Гішпаніі, які ладзіўся з 11 жніўня 2023 году па 26 траўня 2024 году. Свой тытул абараняла «Барсэлёна», але пераможцам стаў мадрыдзкі «Рэал».

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбу прасунуліся зь Ля Лігі 2 — «Гранада», «Ляс-Пальмас», а таксама «Алявэс», які ў плэй-оф пераадолеў супраціў валенсійскага «Левантэ». У папярэднім розыгрышы першай камандай, якая вылецела зь Ля Лігі, быў «Эльчэ», які саступіў «Альмэрыі» зь лікам 2:1 2 траўня 2023 году, завяршыўшы трохгадовы час ў найвышэйшым лізе. Другой камандай, якая вылецела, стаў «Эспанёл», які згуляў унічыю 2:2 супраць «Валенсіі» 28 траўня 2023 году, у выніку чаго пасьля двух гадоў быў вымушаны сысьці зь Ля Лігі. Трэцяй і апошняй камандай, якая апусьцілася ў другі дывізіён, стаў вальядалідзкі «Рэал» пасьля нічыёй 0:0 супраць «Хэтафэ» 4 чэрвеня 2023 году, ня здолеўшы замацавацца ў лізе па вяртаньні ў элітны дывізіён.

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Бамбардзіры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чэмпіянат Гішпаніі па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе 2023—2024 гадоў

**Ліга 1 2023—2024 гадоў** — 86-ы розыгрыш Лігі 1, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Францыі, які ладзіўся з 11 жніўня 2023 году па 19 траўня 2024 году. Пераходныя матчы за права згуляць у Лізе 1 у наступным сэзоне былі згуляныя 30 траўня і 2 чэрвеня 2024 году. Свой тытул удала абараніў парыскі «Пары Сэн-Жэрмэн».

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 18 клюбаў, зь якіх 16 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону. Гэта быш першы сэзон з 18 удзельнікамі за працяглы час. Справа ў тым, што ў чэрвені 2021 году Прафэсійная футбольная ліга, якая кіруе спаборніцтвамі ў двух найвышэйшых лігах Францыі, прагаласавала за скарачэньне колькасьці ўдзельнікаў, пачынаючы з сэзону 2023—2024 гадоў. У выніку паводле вынікаў папярэдняга сэзону, адразу чатыры клюбы страцілі свае месцы ў Лізе 1 — «Асэр», «Аячча», «Труа» і «Анжэ», апошні зь якіх да таго правёў восем сэзонаў запар у найвышэйшае францускае лізе. У процілеглы бок рушылі «Гаўр» і «Мэц», першы зь якіх вярнуўся ў Лігу 1 пасьля 14 гадоў адсутнасьці.

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Мэцам», які заняў 18-е месца ў Лізе 1, і «Сэнт-Эт’енам», пераможцам стыкавых матчаў Лігі 2. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыў «Сэнт-Эт’ен», і павысіўся ў Лігу 1, а «Мэц» адправіўся ў Лігу 2.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Бамбардзіры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чэмпіянат Францыі па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Ліба

**Ліба** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ліба (Libo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ліб- паходзіць ад гоцкага liban 'жыць'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Лібэка, Лібель, Лібэр, Лібельт. Адзначаліся германскія імёны Libicho, Libila, Liberi, Libolt.

У 1650 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Christophorus Liebeck, Regiomontanus Prussus*, у 1655 годзе — *Casparus Liben, Fridlandensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Iwan Libicz… Fiedor Libicz… Jacuk Libicz… Nikipor Libicz… Jasko Libicz… Hryszko Libicz* (30 чэрвеня 1652 году); *Libowicza* (1671—1681 гады); *Liba* (1744 год); *Libowiczowna* (23 лютага 1837 году).

## Носьбіты
* Сідар і Ян Лібы — жыхары мястэчка Горак і вёскі Сьвядаў (Полацкае ваяводзтва) адпаведна, якія ўпамінаюцца ў 1783 годзе
* Ян Лібовіч — шляхціч Менскага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1787 годзе

У XVI ст. існавалі сяло Лібы і маёнтак Лібішкі ў Жамойцкім старостве.

На 1906 год існавала вёска Лібіны ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні (адзначалася старажытнае германскае імя Libini).

## Глядзіце таксама
* Люб

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Акцыя Бура

**А́кцыя «Бу́ра»** — вайсковая апэрацыя, зарганізаваная аддзеламі Арміі Краёвай супраць нямецкіх войскаў у канцовай фазе акупацыі, непасрэдна перад прыходам Чырвонай арміі (РСЧА), праведзеная на землях даваеннай Польшчы. Трывала з 4 студзеня 1944, калі РСЧА на Валыні перайшла ўсталяваную Рыскай дамовай польска-савецкую граніцу, да студзеня 1945.

## Перадумовы
Пасьля выкрыцьця трунаў польскіх афіцэраў у Катыні (красавік 1943) Польшча і Савецкі Саюз разарвалі дыпляматычныя стасункі. Польскі ўрад у Лёндане інструкцыяй 27 кастрычніка 1943 року забараніў супрацоўніцтва з Саветамі, загадаў працягваць падпольную дзейнасьць і ўзмацніць сабатаж і дывэрсіі супраць нямецкай акупацыі. Плянаваньне акцыі «Бура» вялося незалежна ад дзеяньняў Чырвонай арміі.

У той жа час на тэрыторыі, кантраляванай савецкімі войскамі, Народны камісарыят унутраных справаў і СМЕРШ пачалі арышты і расстрэлы жаўнераў Арміі Краёвай. Арыштаваных жаўнераў выпраўлялі ў , афіцэраў вывозілі ўглыб Расеі. Па заваёве Вільні 13 ліпеня 1944 року з удзелам сілаў Арміі краёвай польскіх ваеначальнікаў падманам выклікалі на «перамовы», арыштавалі і вывезьлі ў СССР.

## Хада апэрацыі

## Вынікі
Разам з Чырвонай арміяй аддзелы Арміі краёвай паўдзельнічалі ў здабыцьці некалькіх вялікіх местаў, такіх як Вільня ды Львоў.

У турмы і лягеры НКУС трапілі 50 тысячаў жаўнераў АК, якія ўдзельнічалі ў акцыі «Бура».

## Крыніцы

## Літаратура
* Marek Ney-Krwawicz, *Armia Krajowa. Szkic Historyczny*, Wydawnictwo Ars Print Production, Warszawa 1999, .
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Ян Цеханоўскі. Апэрацыя „Бура“ — гістарычны нарыс 
* Цэлі „Буры“ і міжнародная сытуацыя Польшчы 
* „Бура“ на Віленшчыне. Апэрацыя „Вострая брама“ 
* Мультымэдыйная вэрсія выставы кракаўскага аддзелу Інстытуту нацыянальнай памяці Польшчы 


Катэгорыя:Бітвы ў нямецка-савецкай вайне
Ермін

**Ермін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Ермін або Ермен (Ermin, Ermen) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) паходзіць ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, а аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Hermino і Hermen.

## Носьбіты
* Антон Ерміновіч — шляхціч Гарадзенскага павету, які ўпамінаецца ў 1783 годзе

На 1904 год існавала вёска Ерменева ў Бельскім павеце Смаленскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Геры
* Мін

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вігіла

**Вігіла** (*Вікула*, *Вігла*, *Вігель*, *Вікель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вігіла, Вігула або Вікела, пазьней Вігель (Wigilo, Wigulo, Wikeli, Wiegel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віг- (-вік-) (імёны ліцьвінаў Вігунт, Вігмонт, Лодвік; германскія імёны Wigunt, Wigmont, Lodvigus) паходзіць ад гоцкага і германскага wigs 'вайна, бойка'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Wigil (Wiglo, Wikel, Wigel).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *а три пустовщины, на йме: Викгилишки* (16 кастрычніка 1533 году); *Матеевое Викгъловича вдовы* (каля 1566 году); *Marianna Wigiło* (1797 год); *Józef Wikiel* (1805 год).

## Носьбіты
* Сека, Мікалай, Максім, Сьпірыдон, Даніла, Гаўрыла, Ян, Антон, Павал, Цімох і Прохар Вікулы — жыхары вёсак Пуганаўкі, Рыбакоў і Карпінічаў (Полацкае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1773 годзе
* Ян Вігель — уласьнік зямлі ў ваколіцах Палангі на 1912 год

На 1906 год існавала вёскі Вігулі ў Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Чэлестына Попа

**Чэлестына Стэфанія Попа-Тома** (;  12 ліпеня 1970) — румынская спартовая гімнастка. Срэбная алімпійская мэдалістка, камандная чэмпіёнка і віцэ-чэмпіёнка сьвету.

## Жыцьцяпіс
У 1984 року Чэлестына Попа заняла другое месца на юніёрскім чэмпіянаце Румыніі і ўвайшла ў склад нацыянальнай зборнай. У 1985 з камандай заваявала срэбныя мэдалі Чэмпіянату сьвету ў Манрэалі (Канада). У тым жа годзе перамагла на Кубку Цуніці ў Японіі.

У 1987 року заваявала камандныя залатыя мэдалі Чэмпіянату сьвету ў Ратэрдаме (Нідэрлянды). У 1988 року стала каманднай срэбнай прызэркай Алімпіяды.

У 1989 скончыла выступы. У 1991 скончыла спартовую школу ў Бухарэсьце, працавала трэнэркай. У 1994 скончыла спартовае аддзяленьне ўнівэрсытэту і пачала працаваць фітнэс-трэнэркай у Норт-Ванкувэры (Брытанская Калумбія, Канада). У 2009 року адкрыла ўласную спартовую залю «Гімнастыка Чэлестыны Попы» ў Мэйпл-Рыджы (Брытанская Калумбія).

Муж — таксама гімнаст Флявію Тома.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* Вынікі спаборніцтваў 
* Гімнастыка Чэлестыны Попы 

Катэгорыя:Румынскія спартовыя гімнасткі
Катэгорыя:Гімнасты і гімнасткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 году
Катэгорыя:Румынскія гімнасты і гімнасткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Румынскія срэбныя алімпійскія мэдалісты
Катэгорыя:Алімпійскія мэдалісты па гімнастыцы
Катэгорыя:Прызэры чэмпіянатаў сьвету па спартовай гімнастыцы
Катэгорыя:Вынаходнікі элемэнтаў спартовай гімнастыкі
Катэгорыя:Румынскія гімнастычныя трэнэры
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1988 году
Лянда

**Лянда** (*Ляндзь*), **Ланта** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ланда, Ланта або Ланд, пазьней Лянд або Лянт (Lando, Lanto, Land, Landt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ланд- (-лант-) паходзіць ад германскага landa 'зямля'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Лянтэла, Ландзіна, Лямпэрт (Лямпарт). Адзначаліся германскія імёны Lendel (Landel), Landina, Lampert (Lambert).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Land (Landa), Lambart (Lambert, Lampart), Landman, Oland, Ruland (< Hruodland). У Беластоку адзначалася германскае прозьвішча Landiger (1775 год).

У 1644 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Wilhelmus Landaw, Regiomontanus Borussus*, у 1654 годзе — *Georgius Land, Regiomontanus Borussus*, у 1656 годзе — *Samuel Land, Elbingensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *именье… у Бельскомъ повете на имя Лантово* (4 лютага 1528 году); *[[Зямяне|земенинъ]] господаръский [[Упіцкі павет|повету Упитского]] Балътромей Станиславовичъ Ланда* (12 верасьня 1586 году); *Mikołaj Lądewicz* (1667 год); *w Landziczach* (1675 год).

## Носьбіты
* Каспар Ландовіч — шляхціч Менскага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1787 годзе

Ляндзевічы — літоўскі шляхецкі род.

Ланды (Łanda) — літоўскі шляхецкі род з Упіцкага павету.

На 1910 год існавала вёска Ланды ў Сеньненскім павеце Магілёўскай губэрні.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сяргей Барташ

**Сярге́й Іва́навіч Ба́рташ** ( 5 красавіка 1974, в. Рапяхі Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці БССР) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Гарадзенскі дзяржаўны сельскагаспадарчы інстытут, Інстытут павышэньня кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў Берасьцейскага дзяржаўнага тэхнічнага ўнівэрсытэту, Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусі.

Працоўную дзейнасьць пачынаў аграномам, галоўным аграномам у калгасах імя Чапаева і «Дружба» Пружанскага раёну. Больш за дзесяць гадоў узначальваў ААТ «Лінаўскае» Пружанскага раёну, быў дэпутатам Пружанскага райсавету.

У 2016 року прызначаны намесьнікам старшыні, затым — першым намесьнікам старшыні — начальнікам управы па сельскай гаспадарцы і харчаваньні Кобрынскага райвыканкаму. У 2019—2020 роках узначальваў камітэт па сельскай гаспадарцы і харчаваньні Берасьцейскага аблвыканкаму, з 20 кастрычніка 2020 року — старшыня Бярозаўскага райвыканкаму. 3 кастрычніка 2022 року прызначаны памочнікам Лукашэнкі — інспэктарам па Гомельскай вобласьці.

8 жніўня 2023 року прызначаны міністрам сельскай гаспадаркі Беларусі. Займаў гэтую пасаду да 27 чэрвеня 2024 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія аграномы
Катэгорыя:Дырэктары саўгасаў
Катэгорыя:Дэпутаты Пружанскага раённага савету дэпутатаў
Катэгорыя:Старшыні Бярозаўскага раённага выканаўчага камітэту
Катэгорыя:Памочнікі прэзыдэнта Беларусі — інспэктары па Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь
Саламан

**Саламан** (*Саліман*, *Саламен*), **Сальман** (*Саўман*, *Сэльман*, *Зэльман*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Саламан, Салеман або Сальман, пазьней Зальман або Зэльман (Salamanns, Salaman, Saleman, Salman, Sallmann, Seelmann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сал- (-салв-) (імёны ліцьвінаў Салейка, Салкірд, Сельвін; германскія імёны Saleco, Salgerðr, Salawins) паходзіць ад стараверхненямецкага sal 'заля, пакой' або германскага salwa 'цёмны, чорны', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Формы гэтага імя ў беларускай мове супадаюць з старажытным жыдоўскім імём Салямон (Саламон).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Salmar і Salmut.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Вдова Салемонова* (1567 год); *Wieś Salminie… Joń Salman… Wieś Salmaniowo. Piter Salman, Jakub Salman* (1765 год); *Franciszek Salmonowicz Budowniczyc Nowogrodzki* (4 кастрычніка 1765 году); *wieś Sołomieniszki* (1784 год); *Andrzej Saliman* (1804 год); *Сальмановичова Александра* (16 траўня 1865 году).

## Носьбіты
* Стэфан Вянцлававіч Саўмановіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1599 годзе
* Салімон Радовіч — жыхар вёскі Лішыцаў (каля Азёраў), які ўпамінаецца ў 1668 годзе
* Францішак, Юзэф, Міхал і Фабіян Саламановічы — шляхцічы Менскага ваяводзтва, якія ўпамінаюцца ў 1787 годзе
* Ян, Станіслаў, Эва, Францішка, Казімер, Уладзіслаў і Францішак Сэльмановічы (*Selmanowicz*) — уладальнікі гаспадарак у Сакольніках на 1934 год

У канцы XVIII ст. на гістарычнай Аршаншчыне адзначаўся шляхецкі род Салмановічаў.

Сальмановічы (Salmonowicz, Salmanowicz) — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Сальмановічы (Salmanowicz, Salmonowicz) гербаў Орля і ўласнага і Саламановічы гербу Корчак — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Віленскага павету.

Саламановічы (Salamonowicz) і Сальмановічы (Salmonowicz) гербу Магіла — літоўскія шляхецкія роды з Троцкага павету.

На 1904 год існавала сядзіба Сальман ў Духаўшчынскім павеце Смаленскай губэрні.

На 1906 год фальварак Сальманы існаваў у Люцынскім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Браслаўшчыне існуе вёска Зэльманішкі.

## Глядзіце таксама
* Сала
* Ман

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Буцень

**Буцень** (*Бутэн*), **Боцін** (*Ботынь*, *Боцінь*), **Буцінь** (*Бутын*), **Боцень** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Боцін або Буцен, пазьней Ботэн або Бутын (Botin, Buten, Botten, Boutin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель').

У Памор’і бытавалі прозьвішчы Butten і Bottin.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеков тяглых у [[Бірштаны|Бирштанском]] повете, на имя [[Жыць|Житя]] Бутеневича* (19 траўня 1513 году); *мужи витебъские… Иванъ Ботиничъ* (24 жніўня 1540 году); *Юрка Ботыничъ* (16 чэрвеня 1546 году); *у режу Бутня [[Герэйка|Кгерковица]]… дано томужъ Бутневи* (1554 год); *Bocinowa… Butenowa* (1671—1681 гады); *Anna Buten* (1799 год); *Józef Butynowicz* (1803 год).

## Носьбіты
* Мікалай Бладзіковіч-Буціневіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1600 годзе
* Гендрута Марцінаўна Баценевіча Рыгораўна Гінтаўтовіча — упіцкая зямянка, якая ўпамінаецца ў 1594 годзе
* Мацей і Станіслаў Буцені — жыхары маёнтку Рафалавічаў (Заслаўская графства), якія ўпамінаюцца ў 1705 годзе
* Арцём, Салямэя, Мікалай, Матэвуш, Параска, Тэадор, Адам, Магда, Каця, Грышка, Ганута, Агата, Палуша, Сымон, Якуб, Ёсіф, Ян, Стэфан, Ганна, Васіль, Аляксандар, Тамаш, Феся, Ямеля, Дарка, Франка, Альжбета, Роза і Філіп Буцены — жыхары маёнтку Аляхноўцаў (Менскае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1782 годзе

Бутыневічы — літоўскі шляхецкі род.

Бутневічы (Butniewicz) гербу Астоя — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Шаўляў і Расенаў.

На 1904 год існавала сяльцо Буценкі ў Красьнянскім павеце Смаленскай губэрні.

На 1906 год існаваў фальварак Бутыні ў Віцебскім павеце Віцебскай губэрні, а таксама вёска Буцінішкі ў Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні.

У былым Жамойцкім старостве існуе вёска Буценішкі, у гістарычнай Прусіі — Ботэнэн.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вілаватая залоза

**Вілава́тая залоза**, **вілаві́ца** ()&nbsp;— спэцыялізаваны орган імуннай сыстэмы, дзе сасьпяваюць і навучаюцца Т-вузы. Знаходзіцца ў верхняй частцы грудной клеткі паміж грудзінай і сэрцам. Дзьве долі вілаватае залозы хаваюцца пад адмысловай капсуляй і складаюцца зь нясьпелых Т-вузаў.

Найбольшых памераў залоза сягае ў дзяцей і падлеткаў, а ў дарослых паступова замяшчаецца тлушчавай тканкай. Аднак разьвіцьцё імунных вузаў тут адбываецца цягам усяго жыцьця і выдаленьне вілавіцы можа стаць прычынай разьвіцьця некаторых захворваньняў.

## Будова
Вілаватая залоза складаецца з долек, колькасьць якіх можа зьмяняцца ў залежнасьці ад індывідуальных асаблівасьцяў чалавека, аднак асноўным варыянтам будовы зьяўляецца наяўнасьць дзьвюх долек. У кожнай такой дольцы вылучаюць коркавую і мазгавую матэрыю.

Звонку вілаватая залоза ўяўляе сабою невялікі орган ружова-шэрага колеру з долькавай паверхняй. У немаўлят залоза мае масу каля 15 грамаў, а памеры складаюць 5 см у даўжыню, 4 см у шырыню і 6 мм таўшчыні. Вілавіца расьце да пачатку палавога высьпяваньня, калі яе даўжыня павялічваецца да 7,&nbsp;5—16 см, а маса дасягае 20—37 грамаў. Пасьля гэтага орган паступова замяшчаецца тлуставай тканкай і становіцца жоўтым.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лімфоідны орган
Катэгорыя:Эндакрынная сыстэма
Граўна

**Граўна** () — колішняя грамада ў Італіі, знаходзіцца ў рэгіёне Трэнтына-Альта Адыджэ і падпарадкоўваецца адміністратыўнаму цэнтру Трэнта.

Насельніцтва складае 144 чалавекі (2015 р.), шчыльнасьць насельніцтва складае 19,83 чал./км². Займае плошчу 7 км². Паштовы індэкс — 38030. Тэлефонны код — 0461.

Заступнікам населенага пункту лічыцца сьвяты San Martino.

Катэгорыя:Колішнія грамады Італіі
Катэгорыя:Фракцыі Трэнта
Хадкевіч

**Хадке́віч** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Адам Тадэвуш Хадкевіч (1711—1745) — дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай.
* 
* Аляксей Хадкевіч (1994) — беларускі гандбаліст.
* Ганна Алаіза Хадкевіч (1600—1654) — грамадзка-рэлігійная дзяячка Рэчы Паспалітай.
* 
* Іван Хадкевіч (?—1484) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Крыштап Хадкевіч (?—1652) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Мішэль Хадкевіч (1929—2020) — францускі дасьледнік суфізму.
* Рыгор Хадкевіч ( 1513—1572/1573) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Тарас Хадкевіч (1912—1975) — беларускі пісьменьнік, паэт, перакладнік, публіцыст.
* 
* 

## Глядзіце таксама
* Хадкевічы
* Хацкевіч
Аляксандар Хадкевіч

Імя **Алякса́ндар Хадке́віч** мелі гэтыя асобы:

* Аляксандар Хадкевіч (1457—1549) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Аляксандар Хадкевіч (?—1626) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Аляксандар Крыштап Хадкевіч (?—1676) — дзяржаўны і рэлігійны дзяяч Рэчы Паспалітай.
* Аляксандар Францішак Хадкевіч (1776—1838) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Рэчы Паспалітай.
Юры Хадкевіч

Імя **Ю́ры Хадке́віч** мелі гэтыя асобы:

* Юры Аляксандравіч Хадкевіч (1524—1569) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Юры Караль Хадкевіч (1646—1691) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Юры Юр’евіч Хадкевіч (1570—1595) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
Ян Хадкевіч

Імя **Ян Хадке́віч** мелі гэтыя асобы:

* Ян Геранімавіч Хадкевіч ( 1537—1579) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Ян Казімер Хадкевіч (1616—1660) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Ян Караль Хадкевіч (1560—1621) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
* Ян Мікалай Хадкевіч (1738—1781) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага.
Сіціла

**Сіціла** (*Шытыла*, *Сяціла*), **Жыдзіла** (*Зыдэль*, *Жыдзель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сіціл, Сідзіла або Сідзела, пазьней Зыдэль (Sitil, Sidila, Sidela, Siedel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сід- (сіт-, зыд-) (імёны ліцьвінаў Жыдавін, Сыдэр, Жытмунт; германскія імёны Sidewine, Sidierius, Sidimund) паходзіць ад гоцкага sidus 'звычай, нораў'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Zydel (Zydyl, Sidel, Sidil).

У Прусіі адзначалася прозьвішча Siedel.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у Жидилы куница* (1340—1380 гады); *подле земль Якубовое Зычиловое* (5 студзеня 1566 году); *наробокъ земенина господаръского [[Упіцкі павет|повету Упитского]] пана Ивана Бака, двора его Линьковского в повете Упитскомъ лежачого, на име Михайло Венцъкевичъ Жыдель* (4 верасьня 1586 году); *Michayło Siećiło… Michaiło Sieciło* (1595 год); *Siemion Żydel… Illa Żydel* (6 студзеня 1700 году); *Zydele* (1744 год).

## Носьбіты
* Жыдзіла — жыхар Ноўгараду, які ўпамінаецца ў XIV стагодзьдзі
* Мартын Сіціла — жыхар вёскі Задзераў (Горацкае графства), які ўпамінаецца ў 1742 годзе
* Мацьвей Шытыла — шляхціч з ваколіцаў Расенаў, які меў у валоданьні зямлю на 1889 год

Шытылы (Szytyło) — прыгонныя зь вёскі Крываносаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

На 1892—1909 гады існаваў фальварак (урочышча) Шыталаўшчына (Шытэлеўшчына) у Менскім павеце Менскай губэрні.

На 1901 год існавала вёска Сідзелеўка на паўночным захадзе Гараднянскага павету Чарнігаўскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мадзейка

**Мадзейка** (*Мадзека*), **Мядзейка** (*Медзіка*, *Мэдыка*), **Мацейка** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мадака або Меціка, пазьней Мэдэка, Матыка або Матэк (Madacho, Methiko, Mädecke, Maticke, Matteck) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова мад- (мед-, мат-) (імёны ліцьвінаў Матывік, Медвін, Матар; германскія імёны Mathwig, Medwinus, Matter) паходзіць ад гоцкага maþa 'добры, пачэсны'.

У Прусіі бытавала імя Медэка (Медыка, Матэйка): *Medeke* (1335 год), *Medike* (1409 год), *Matteyke* (1412 год). У 1627 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Christophorus Madeika, Olecensis Borussus*, у 1639 годзе — *Martinus Madeyka, Liccensis Borussus*, у 1642 годзе — *Casparus Madeika, Newhofio Prussus*. Апроч таго, у Прусіі адзначалася прозьвішча Madicke.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Mateyco* (Хроніка Віганда); *осмъ чоловековъ въ [[Ашмяны|Ошменскои]] волости… Мядеико* (7 лістапада 1442 году); *пустовщын в Троцком повете у [[Высокі Двор|Высокодворскои]] волости на имя Медиковщины* (31 сьнежня 1514 году); *люди, пять служобъ, седять на земли Кгиръминовъскои у Якгилишъках на имя Яцъка а [[Бэрт|Бертоша]] Матеиковичов* (1532 год); *село Мадейковичи* (1554 год); *Бенъко а Станъ Медиковичы* (22 красавіка 1564 году); *Вонецъ Медейковичъ* (10 лютага 1565 году); *Родъ Медиковъ*, *Янъ Мадейка Матеевичь* (1567 год); *з роду Медиков з Шатин* (15 верасьня 1568 году); *Gryg Medykowicz* (2 жніўня 1597 году); *Ród Medyków w Szatyjach* (1690 год); *Maciey Macieykiewicz* (каля 1700—1702 гадоў); *Medyki… Miedziki… Medykie… Macieyki* (1744 год).

## Носьбіты
* Сямён Мадзейка — жыхар вёскі Падбою (Гарадзенскі павет), які ўпамінаецца ў 1631 годзе

Мадзекі — парафіяне касьцёла ў Забелі (Полацкі дэканат) на 1798 год.

Мядзейкі (Miedziejka) — прыгонныя зь вёскі Барова (Ашмянскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Матэйкі (Matejka, Mateyka) гербу Помян і Матыкі (Matyk, Mattyk) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні.

Мэдыкевіч (Medykiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1906 год існаваў маёнтак Мацікі ў Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Ваўкавышчыне існуе вёска Мадзейкі, на гістарычнай Ашмяншчыне — Медзікі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бертэль

**Бертэль** (*Бэртэль*, *Перцель*, *Пірціль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Берціла, Бірціла, Перціла або Пірціла, пазьней Бэртэль (Bertilo, Birtilo, Pertilo, Pirthilo, Bertel, Bertell, *Bertellus, Bertel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Кібарт, Любарт; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) паходзіць ад германскага berhta 'яркі'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *села Бертели… село Бертели* (1554 год); *Pircilowa… Piercielowa* (1671—1681 гады); *Mikołaj Bertel* (1797 год).

## Носьбіты
* Сямён, Парфен, Міхаіл і Грышка Бертэлі — жыхары вёскі Кавалічаў (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1711 годзе

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эрэдывізія 2023—2024 гадоў

**Эрэдывізія 2023—2024 гадоў** — 68-ы розыгрыш чэмпіянату Нідэрляндаў у найвышэйшай лізе, які ладзіўся ад 11 жніўня 2023 году да 19 траўня 2024 году. Чэмпіёнам стаў ПСВ, які тым самым здабыў свой 25-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 18 клюбаў, зь якіх 15 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся з Ээрстэ дывізіі — «Гэраклес», «Зволе», а таксама «Альмэрэ Сіці», які праз плэй-оф упершыню прасунуўся найвышэйшы дывізіён. У адваротным кірунку рушылі «Гронінген», «Камбюўр» і «Эмэн». Адразу тры клюбы базуюцца ў Ратэрдаме. Клюбы з 5 па 8 месцы згулялі плэй-оф турнір за месца ў кваліфікацыі Лігі канфэрэнцыяў 2024—2025 гадоў.

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Плэй-оф за эўракубкі
У плэй-оф за эўракубкі прымалі ўдзел чатыры найлепшыя каманды табліцы, якія яшчэ не кваліфікаваліся ў эўракубкі. Паўфіналы і фінал складаліся з аднаго матчу; паўфіналы прайшлі 23 траўня 2024 году, фінал — 26 траўня 2024 году. Пераможца здабыў кваліфікацыю ў другі кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў.

## Плэй-оф за Эрэдывізію
У плэй-оф за Эрэдывізію (павышэньне або паніжэньне) прымалі ўдзел сем камандаў — адна з Эрэдывізіі (якая заняла 16-е месца) і шэсць з Ээрстэ дывізіі (наступныя пасьля першых двух, якія павысіліся ў Эрэдывізію наўпрост), прычым каманда з Эрэдывізіі пачынала з паўфіналу. Матчы праходзілі з 13 траўня па 2 чэрвеня 2024 году. Пераможца здабыў месца ў Эрэдывізіі, астатнія шэсць клюбаў наступны сэзон правялі ў Ээрстэ дывізіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чэмпіянат Нідэрляндаў па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Гогель

**Гогель**, **Гугель**, **Кугель** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гогіла або Кугела (Goggilo, Kugelo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гог- (гуг-) паходзіць ад асновы -гуд- (-год-, -гут-) (пашыранай суфіксам з элемэнтам -к-).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gogel. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавалі імёны Гугель (Gugiel) і Гугула (Gugula).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *дворец [[Мусьнікі|мусницки]]… Юр’и Кгокголович* (1 ліпеня 1542 году); *Янъ Кукгелевичъ* (1565 год); *Григорей Гогол*, *Амъброжей Лавъриновичъ Кукгель*, *Кгокголе* (1567 год); *Jerzy Gagielewicz* (1690 год); *Michał Gugel* (1828 год).

## Носьбіты
* Ян Кугелевіч — ашмянскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1565 году
* Раман, Юрка і Дзьмітры Гугелі — жыхары вёскі Зуброў (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1728 годзе
* Юрка, Стэфан і Фёдар Гогелі — жыхары вёскі Лютры (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1775 годзе
* Матэвуш, Магдалена і Кацярына Гоўгелі — жыхары вёскі Гарачкаў (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1794 годзе
* Адольф Гугель (1915—1999) — мастак, Заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі

Гугелевічы (Gugielewicz) — прыгонныя з ваколіцаў Сьвянцянаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Гогелевічы (Gogielewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Кугель (Kugel) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Гугелі ў Вількамірскім павеце.

## Глядзіце таксама
* Гога

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Велерат

**Велерат** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Веларат або Велірад (Welarat, Welirad) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова вел- (імёны ліцьвінаў Велянт, Велют, Вяльмонт; германскія імёны Welant, Welut, Welamunt) паходзіць ад стараісьляндзкага welja 'абіраць' або стараангельскага wela 'багацьце, дастатак', а аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) — ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада'.

## Носьбіты
* Станіслаў і Казімер Велераты — жыхары вёскі Лумбіцаў (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1729 годзе

## Глядзіце таксама
* Вела
* Рада

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дакіла

**Дакіла** (*Дакель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дагіла, Дакіл або Дакіла (Dagilo, Dahilo, Dacilus, Dacilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даг- (-дак-, -таг-) (імёны ліцьвінаў Дагейка, Шыдаг, Ядаг; германскія імёны Dageke, Sidag, Adago) паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Józef Dakiło* (1817 год).

## Носьбіты
* Алесь, Рыгор, Бэнэдыкт, Сямён, Максім і Сьцяпан Дакелі — жыхары вёскі Данейкаў (Наваградзкае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1769 годзе

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гутвін

**Гутвін**, **Годвін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гудвін, Годвін або Гутвін (Guduin, Godoinus, Gutvinus) і Вінгот (Wingot) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гуд- (-год-, -гут-) (імёны ліцьвінаў Готарт, Гудман, Саўгут; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) паходзіць ад гоцкага guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts 'гот', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Адпаведнасьць імя Гудвін германскаму імю Gudvin прызнае летувіскі лінгвіст .

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gotwin.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Maria Godwin* (1836 год).

## Носьбіты
* Ёсіф Гутвіновіч — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе

## Глядзіце таксама
* Гуда
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны