open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Залман Гарэлік

**Залман Абрамавіч Гарэлік** (5 красавіка 1908, Бабруйск — 16 лютага 1987, Менск) — беларускі савецкі геоляг, тэктаніст, арганізатар геалягічнае службы Беларусі, адзін з адкрывальнікаў першых радовішчаў калійнае і каменнай солі, нафты ў Прыпяцкім прагіне. Доктар геоляга-мінэралягічных навук (1973).
 
## Біяграфія
Пасьля заканчэньня Маскоўскага геолягавыведнага інстытуту ў 1936 накіраваны ў Інстытут геалягічных навук АН БССР. З 1937 інжынэр, галоўны інжынэр, начальнік Беларускага геалягічнага кіраваньня. У пэрыяд эвакуацыі (1941—1944) начальнік Горкаўскага геакіраваньня. У 1944—1950 начальнік, галоўны геоляг Белгеалкіраваньня і па сумяшчальніцтве выкладчык катэдры геалёгіі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1949—1955). У 1950—1955 — галоўны геоляг Беларускага інстытуту прамысловага праектаваньня. З 1955 на пэдагагічнай працы ў БДУ (дацэнт). З 1957 у Інстытуце геалягічных навук АН БССР — начальнік аддзелу нафты і газу, загадчык сэктару тэктонікі (1967—1976). З 1976 старэйшы навуковы супрацоўнік Беларускага навукова-дасьледчага геолягавыведнага інстытуту.

## Сфэра навуковых інтэрасаў
Тэктоніка і структурная геамарфалёгія, фармаваньне нафтавых пакладаў, прагназаваньне радовішчаў карысных выкапняў (калійныя і каменная солі, нафта, мінэральная будаўнічая сыравіна). Стварыў геатэктанічны кірунак у вывучэньні нетраў і мінэральных рэсурсаў. Упершыню выканаў тэктанічнае раянаваньне тэрыторыі Беларусі і абгрунтаваў структурныя крытэры прагназаваньня радовішчаў соляў і нафты ў Прыпяцкім прагіне.

## Творы
* Данные по тектонике Белоруссии и проблема выявления месторождений соли и нефти на ее территории. Мн., 1945.
* О связи современного рельефа БССР с тектоническими структурами // Весці АН БССР. Сер. фіз.-тэхн. навук. 1957. № 2.
* Пески БССР и их промышленное использование. Мн., 1961 (в соавт.).
* О влиянии тектоники Белорусско-Литовского кристаллического массива на формирование современного рельефа и распределение речной сети // Геология и перспективы металлоносности докембрия Белоруссии и смежных районов. Мн., 1965.
* Современная структура и история тектонического развития Припятской впадины. Мн., 1968 (в соавт.).
* Разрывные нарушения Припятского грабена и их роль в распространении полезных ископаемых. Мн., 1986 (совм. с А. М. Синичкой).

## Літаратура
*  — С. 78.
* Нашы знакамітыя землякі: географы і геолагі — ураджэнцы Магілёўскай вобласці. — Магілёў, 2004. — С. 14—15.
* — С. 129.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Нарадзіліся 5 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1908 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Памерлі ў 1987 годзе
Катэгорыя:Памерлі 16 лютага
Катэгорыя:Беларускія геолягі
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Дактары геоляга-мінэралягічных навук
Рацібор

**Рацібор** (, ) — горад у паўднёва-заходняй частцы Польшчы. Мае статус гарадзкой гміны. Па стане на 2006 год насельніцтва гораду складала 57 170 чалавек.

Рацібор зьяўляецца першым горадам у Польшчы і Эўропе, які атрымаў сэртыфікат ISO 14001, зьвязаны з аховай навакольнага асяродзьдзя.

## Галерэя

Выява:POL Racibórz - Zamek piastowski.jpg|Замак
Выява:Urząd Miasta Racibórz.jpg|Будынак мясцовага кіраўніцтва
Выява:Racibórz mur miesjki z basztą.JPG|Фрагмэнт гарадзкога муру

Выява:POL Racibórz - zajazd.jpg|Будынак у Раціборы
Выява:ZamekRaciborz.jpg|Замак у Раціборы
Выява:Sąd Rejonowy w Raciborzu 2.JPG|Будынак мясцовага суду ў нэаклясычным стылі
Выява:KosciolMB.jpg|Касьцёл Маці Божай


## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Сылескага ваяводзтва
Гута (Ляхавіцкі раён)

**Гу́та** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Гута ўваходзіць у склад Востраўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 208 чалавек
* 2010 год — 136 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Востраўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Бярозкі

Назву **Бяро́зкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Бярозкі — вёска ў Докшыцкім раёне  
** Бярозкі — вёска ў Сеньненскім раёне  
** Бярозкі — вёска ва Ўшацкім раёне  
** Бярозкі — вёска ў Чашніцкім раёне  

* Гомельская вобласьць:
** Бярозкі — вёска ў Брагінскім раёне 
** Бярозкі — вёска ў Гомельскім раёне 
** Бярозкі — вёска ў Добрускім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Бярозкі — вёска ў Хоцімскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Бярозкі — вёска ў Маладэчанскім раёне 

## Глядзіце таксама
* Беразавец
* Беразавіца
* Беразіна
* Беразьнікі
* Беразьніца
* Беразьнякі
* Беразьнянка
* Бяроза
* Бярозава
* Бярозавае
* Бярозавая Гара
* Бярозавічы
* Бярозавы
* Бярозавы Гай
* Бярозаўка
* Бярозаўцы
* Бярозаўшчына
* Бярозка
* Бярозы
* Бярэзань
* Бярэзкі
* Бярэзьнікі
* Бярэзьніца
Бярэзкі

**Бярэ́зкі** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Бярэзкі ўваходзяць у склад Востраўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Востраўскі сельсавет
Сутычка пад Сьвянцянамі

**Сутычка пад Сьвянцянамі** — сутычка лякальнага паўстаньня ў Завілейскім павеце (Сьвянцянскім) падчас паўстаньня 1830—1831 гадоў.

11 красавіка 1831 году польска-літоўскія паўстанцы пад камандаваньнем братаў Адольфа і Станіслава Кубліцкіх з маёнтку Палесьсе, Барткевіча і ксяндза Лабудзя (усіх 30 людзей) напалі на расейскі гарнізон у Сьвянцянах, які складаўся з 80 вэтэранаў і 60 гвардзейцаў конных, але бяз коні, і стаяў у самым горадзе. Ксёндз Лабудзь, які на расейцаў націраў з крыжам, загінуў у гэтай атацы. Калі гвардзейцы вышлі з гарадку, паўстанцы занялі яго і ўзялі вэтэранаў у палон.

Паўстанцы заявілі стварэньне паўстанцкага ўраду й падпісалі ўрачысты акт канфэдэрацыі.

## Літаратура
* Jacek Feduszka, *Powstanie Listopadowe na Litwie i Żmudzi*, w: Teka Kom. Hist. OL PAN, 2004, 1, ss. 128-129, у Інтэрнэце 
* Edmund Callier, *Bitwy i potyczki stoczone przez wojsko polskie w roku 1831*, Drukarnia Dziennika Poznańskiego, Poznań 1887, s. 70, у Інтэрнэце 

Сьвянцяны
Катэгорыя:Сьвянцяны
Рагачы

Назву **Рагачы́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Рагачы — вёска ў Бярозаўскім раёне
** Рагачы — вёска ў Ляхавіцкім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Рагачы — вёска ў Полацкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Рагачы — вёска ў Індурскім сельсавеце Гарадзенскага раёну
** Рагачы — вёска ў Падлабенскім сельсавеце Гарадзенскага раёну
** Рагачы — вёска ў Шчучынскім раёне

### [[Польшча]]
* Рагачы — вёска ў Мілейчыцкай гміне Сямяціцкага павету Падляскага ваяводзтва

## Падвойныя назвы
* Выселка Рагачы

## Глядзіце таксама
* Рагач
* Рагачова
* Рагачоў
* Рагачоўшчына
* Рагі
* Рагінчаняты
* Рагінь
* Рог
* Рогава
* Рогавічы
* Рогаўка
* Рогаўскія
Нікаля Пусэн

**Нікаля́ Пусэ́н** (, нар. 15 чэрвеня 1594 года ў Нармандыі, памёр 19 лістапада 1665 года ў Рыме) – францускі мастак, заснавальнік францускага клясыцызму. Да ХХ стагодзьдзя ён заставаўся асноўным натхняльнікам такіх клясыкаў францускага мастацтва як Люі Давід і Поль Сэзан.

Пусэн нарадзіўся ў мястэчку Лэс Андэліс у *Нармандыі*. Яго раньнія малюнкі прыцягнулі увагу мясцовага мастака *Квенціна Варэна*, якія стаў першым мастацкім настаўнікам Пусэна, але праз некаторы час, малады мастак зьбег у Парыж дзе працягваў вучыцца пад кіраўніцтвам *Кентэна Варэна* і *Жана Лалемана*. У 1624 годзе ён атрымаў ужо некаторую вядомасьць і накіраваўся ў Італію, дзе, у Рыме, пазнаёміўся з паэтам *Джамбатыста Марына*. Марына выклікаў любоў Пусэна да італьянскай паэзіі, творы якой далі Пусэну матэрыял для яго кампазыцый. Пасьля сьмерці Марына, Пусэн страціў у Рыме ўсялякую падтрымку. Аднак, хутка яго жыцьцё палепшылася, калі ён знайшоў сабе заступнікаў – *Франчэска Барберыні* і *Касыяна дэль-Поца*, для якіх ён напісаў сэрыю карцін «Семь тайнаў». Дзякуючы гэтым творам, у 1639 годзе Пусэн быў запрошаны кардыналам ''Рышэльё'' ў Парыж для ўпрыгожваньня Люўрскай галерэі.

Кароль Францыі Людовік XIII прызначыў Пусэна на пасаду прыдворнага мастака. У гэты час Пусэн мае шмат замоваў, аднак хутка ўтварылася кола супернікаў, мастакоў *Сімона Вуе*, *Брэк’ера* і *Мэрс’е*, якія да яго займаліся ўпрыгожваньнем Люўру. Асабліва актыўна, яму шкодзіў Вуе, які карыстаўся заступніцтвам каралевы. У выніку шматлікіх інтрыгаў, Пусэн, ў 1642 годзе, пакінуў Парыж і зноў пераехаў у Рым, дзе жыў да сваёй сьмерці.

Творчасьць Пусэна асабліва выразна праявілася ў пэйзажах. Карыстаючыся працамі балёнскай школы мастакоў і нідэрляндзкіх мастакоў, якія жылі ў Італіі, ён стварыў так званы «*гераічны пэйзаж*». Творы Пусэна прасягнуты сур’ёзным мэлянхалічым настроем. У адлюстраваньні фігураў, ён прытрымліваўся традыцыяў антычных творцаў, што вызначыла далейшы шлях, па якому пайшло разьвіцьцё францускай школы жывапісу. Як гістарычны жывапісец, Пусэн валодаў глыбокім веданьнем малюнку і дарам кампазыцыі. Ў малюнку, яго творчасьць адрозьніваецца вытрыманасьцю стылю і правільнасьцю формаў. 

## Галерэя

Файл:Nicolas Poussin - Helios and Phaeton with Saturn and the Four Seasons.jpg|
Файл:Nicolas Poussin - L'Été ou Ruth et Booz.jpg|
Файл:GoldCalf.jpg|
Файл:Poussin - Nymphes satyres.jpg|
Файл:Nicolas Poussin 052.jpg|
Файл:Poussin RapeSabineLouvre.jpg|
Файл:Nicolas Poussin 052.jpg|


## Вонкавыя спасылкі

* Нікаля Пусэн. Карціны і біяграфія

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нармандыі
Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
722

## Падзеі
* адбылася бітва пад Кавадонгай, першая вайсковая перамога войска хрысьціянаў над мусульманамі ў Гішпаніі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
721

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Анастасій ІІ, бізантйскі імпэратар
* Лю Жыі, кітайскі гісторык
723

## Падзеі
* існуюць зьвесткі, што ў гэтым годзе ў Кітае быў пабудаваныя першы механічны гадзіньнік

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Забер’е

Назву **Забер'е** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Забер'е — вёска ў Ляхавіцкім раёне 

* Менская вобласьць:
** Забер'е — вёска ў Барысаўскім раёне
Зубелевічы

**Зубе́левічы** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Зубелевічы ўваходзяць у склад Жарабковіцкага сельсавету.

## Гісторыя
20 сьнежня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Падлескага ў склад Жарабковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 406 чалавек
* 1999 год — 502 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Жарабковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Антоні Ігнацы Храпавіцкі

**Анто́ні Храпаві́цкі** () герба Газдава — старадубскі маршалак, пасол Чатырохгадовага Сойма, масон.

Сын аршанскага кашталяна Мікалая і Барбары з Рэўтаў.

У 1788 г. атрымаў ордэн сьв. Станіслава.

Удзельнік Чатырохгадовага Сойма ад Старадубскага павету. Прыхільнік «патрыятычнага» лягера. Чалец Таварыства сяброў Канстытуцыі.

## Літаратура
* Skałkowski Adam. Chrapowicki Antoni // Polski Słownik Biograficzny. Tom III. Kraków. 1937. s. 436

Катэгорыя:Удзельнікі Вялікага Сойму 1788—1792
Катэгорыя:Сябры Згуртаваньня прыхільнікаў урадавай канстытуцыі
Катэгорыя:Асобы Старадубу
Дэрык Ўіблі

**Дэрык Джэйсан Ўіблі** (; нар. 21 сакавіка 1980 году ў горадзе Скарбара ў правінцыі Антарыё) — вакаліст, гітарыст, клявішнік, прадусар канадзкага рок-гурту Sum 41.

Ён нарадзіўся 21 сакавіка 1980 году ў горадзе Скарбара ў правінцыі Антарыё. У дванаццаць гадоў пераехаў у горад Аякс, Антарыё, дзе ў старэйшай школе са сваімі сябрамі заснаваў гурт. 15 ліпеня 2006 году ажаніўся з сьпявачкай Аўрыл Лавінь у горадзе Мантэсіта, штат Каліфорнія.

Катэгорыя:Нарадзіліся 21 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Антарыё
Катэгорыя:Канадзкія музыкі
710-я

**710-я**

Стагодзьдзі: VII стагодзьдзе - VIII стагодзьдзе - IX стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
660-я
670-я
680-я
690-я
700-я
**710-я**
720-я
730-я
740-я
750-я
760-я


Гады: 
710, 711, 712, 713, 714, 715, 716, 717, 718, 719

----

## Асноўныя падзеі
* другая асада Канстатнынопалю арабамі

## Вонкавыя спасылкі
Аркадзь Стругацкі

**Арка́дзь Ната́навіч Струга́цкі** (28 жніўня 1925, Батумі — 12 кастрычніка 1991, Масква) — расейскі, савецкі пісьменьнік, сцэнарыст, перакладчык, які працаваў у суаўтарстве з братам.

Пераклаў з японскай мовы шэраг твораў Акутагавы, Абэ Коба, Нацумэ Сасэка, Нома Хіросі, Сант’ютэя Энцё, сярэднявечны раман «Казаньне пра Ёсіцунэ».

Братамі Стругацкімі пад псэўданімамі С. Беражкоў, С. Віцін, С. Пабедзін былі перакладзеныя з ангельскай раманы А. Нортана, Х. Клемэнта, Дж. Ўіндэма.

Катэгорыя:Нарадзіліся 28 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Батумі
Катэгорыя:Расейскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 12 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1991 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Бажкі (Берасьцейская вобласьць)

**Бажкі́** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Бажкі ўваходзяць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 49 чалавек
* 1999 год — 70 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Ляхавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Вялікая Лотва

Назву **Вялі́кая Ло́тва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Вялікая Лотва — вёска ў Ляхавіцкім раёне

* Магілёўская вобласьць
** Вялікая Лотва — вёска ў Шклоўскім раёне
Ўолтэр Кронкайт

**Ўолтэр Кронкайт** (; 4 лістапада 1916 — 17 ліпеня 2009) — амэрыканскі журналіст, вядучы на тэлеканале CBS. Кронкайт прыйшоў на CBS у 1950 годзе, вядучым навінавых выпускаў ён стаў у 1962 годзе. Неўзабаве ён атрымаў папулярнасць як «чалавек, якому давяраюць усе».

Яшчэ большую папулярнасць Кронкайту прынёс ягоны дакумэнтальны фільм пра вайну ў Віетнаме, які ён зьняў у 1968 годзе. У гэтым фільме журналіст заявіў пра неабходнасьць вывесьці амэрыканскія войскі з краіны, бо ЗША гэтую вайну выйграць ня змогуць.

Яму давялося асвятляць такія падзеі, як забойства прэзыдэнта Джона Кенэдзі і змагара за расавую роўнасць Мартына Лютэра Кінга, Ўотэргейцкі скандал, высадка астранаўтаў на Месяц, захоп закладнікаў у амэрыканскім пасольстве ў Іране і шмат іншых.
 
Кронкайт перастаў весьці навінавыя выпускі ў 1981 годзе, хоць да астатняга дня знаходзіўся ў штаце тэлекампаніі, зрэдку зьяўляючыся на экране. У 2006 ён заклікаў прэзыдэнта Буша вывесьці войскі з Іраку.

Ў. Кронкайт быў уганараваны шэрагам прэстыжных журналісцкіх прэміяў. Яго прафэсійныя мэтады выкладаліся студэнтам-журналістам у шматлікіх краінах сьвету, у прыватнасьці ў СССР.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 4 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1916 годзе
Катэгорыя:Журналісты ЗША
Катэгорыя:Памерлі 17 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 2009 годзе
Згуртаваньне прыхільнікаў урадавай канстытуцыі

**Згуртаваньне прыхільнікаў урадавай канстытуцыі** — палітычны клюб прыхільнікаў Канстытуцыі 3 траўня, сябры якога абавязваліся дбаць аб захаваньні канстытуцыі і выкананьні яе нормаў.

Узьнікла 2 траўня 1791 г. у абмежаваным коле тых, хто рыхтаваў Канстытуцыю. Пасьля 3 траўня стаў публічным і пачаў актыўна расьці.

Усяго ў клюбе было 215 сяброў, зь іх 14 сэнатараў, 125 паслоў, 74 чалавека іншай шляхты.

Усяго адбылося 21 паседжаньне (сэсіі), з траўня па сьнежань 1791 г.

Шмат якія пытаньні, прынятыя на Сойме, першапачаткова абмяркоўваліся і ўзгадняліся на гэтых паседжаньнях. Такім чынам «Згуртаваньне» мела вялікі ўплыў на рэфарматарскія працэсы на працягу ўсяго 1791 г.

## Сябры
Для сьпісу сяброў Згуртаваньня глядзіце катэгорыю Сябры Згуртаваньня прыхільнікаў урадавай канстытуцыі.

## Літаратура
* Adam Skałkowski, *Towarzystwo Przyjaciół Konstytucji 3 maja*, w: *Pamiętnik Biblioteki Kórnickiej*, 1930.


Катэгорыя:Вялікі Сойм 1788—1792 гадоў
719

## Падзеі
* Нубійская праваслаўная царква стала падпарадкоўвацца Копцкай царкве

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Флэшфорвард

**Флэшфорвард** (ад ) — апавядальная тэхніка, што складаецца з адхіленьня расповяду ў будучыню. Супрацьлегласьць — флэшбэк — гэта зварот да падзеяў у мінулым.

Пры ўзьнікненьні флэшфорварду сюжэтная лінія перарываецца, і мы можам назіраць дзеяньні, якія будуць адбывацца пазьней. Яго выкарыстаньне абмежавана з-за супярэчлівасьці з наратыўнай лёгікай (прадбачаньне будучыні — вобласьць не існуючага, а інтуітыўна-містычнага). Зрэдчас для лягічнага тлумачэньня флэшфорвардаў іх прывязваюць да сноў персанажу.

Флэшфорвард найбольш выкарыстоўваўся ў літаратуры мадэрнізму («Пяцярбург» Андрэя Белага) і першых фільмах «Новага Галівуду» — «Касьмічная адысэя» (1968).

Сярод сучасных твораў можна прыгадаць сэрыял «Згубленыя», у якім з трэцяга сэзону штосэрыю выкарыстоўваецца флэшфорвард.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кіно
Маладзечна-93

«**Маладзе́чна-93**» — першы фэстываль беларускай песьні і паэзіі, што адбыўся ў горадзе Маладэчна ў 1993 годзе. Гэта першы з часу аб’яўленьня незалежнасьці фэстываль, на якім усе песьні выконваліся на беларускай мове. На фэстывальных канцэртах прагучалі творы Яўгена Глебава, Юрыя Семянякі, Ігара Лучанка, Эдуарда Ханка, Васіля Раінчыка, Уладзімера Мулявіна, Уладзімера Будніка, Валерыя Іванова, Эдуарда Зарыцкага, Леаніда Захлеўнага, Зьмітра Яўтуховіча, Алега Елісеенкава, Ігара Паліводы ды іншых.

## Арганізацыя
Ідэю арганізацыі фэстывалю выказалі тагачасны мэр Маладэчна, народны дэпутат Рэспублікі Беларусь Генадзь Карпенка ды мастацкі кіраўнік Дзяржаўнага канцэртнага аркестру Рэспублікі Беларусь Міхаіл Фінберг.

Генадзь Карпенка так выказаўся пра фэстываль: «Мы імкнемся паказаць, што ня ўсё ў нашым жыцьці дрэнна. І нельга губляць веру ў лепшае: нацыянальную ідэю трэба даводзіць да людзей праз мастацтва. Не — нашаму бяспамяцтву, нашай непавазе да нацыянальнай годнасьці».

## Конкурс маладых выканаўцаў
У рамках фэстывалю адбыўся конкурс маладых выканаўцаў. Узнагародай для ўладальніцы гран-пры быў аўтамабіль «Жыгулі» дзявятай мадэлі.

Гран-пры прысудзілі салістцы Дзяржаўнага канцэртнага аркестру Алене Саўленайтэ. Яе імя было выгравіявана на пялёстках Папараць-кветкі, эмблемы і пераходнага прыза фэстывалю.

I прэмію атрымала , II прэмія была прысуджана Марыі Зімінай і Юліі Ўрманавай, III прэмію атрымалі Алена Дзіва, Андрэй Дэбыш і Алена Ларушына, дыплямантамі сталі Іна Галімава, Аляксандра Пятрова і Ягор Чуб.

## Крыніцы

Катэгорыя:Маладэчна
Катэгорыя:Беларускія музычныя фэстывалі
Катэгорыя:1993 год у музыцы
Катэгорыя:Падзеі 1993 году
Ордэн сьвятога Станіслава

**О́рдэн сьвято́га Станісла́ва**&nbsp;— цывільны ордэн у Рэчы Паспалітай, уведзены Станіславам Аўгустам у 1765 годзе. Існаваў да 1795 году. Пасьля адрачэньня Станіслава Аўгуста пэўны час трактаваўся ім як ягоны прыватны. У 1815 годзе Аляксандар І захаваў ордэн у якасьці ўзнагароды для ўраджэнцаў былой Рэчы Паспалітай.

У 1831 годзе ордэн быў уключаны ў Капітул расейскіх ордэнаў.

## 1765—1831
Ордэнскае сьвята адзначалася 8 траўня.

Стужка ордэна была чырвоная зь белымі палоскамі па краях. Сьвецкія асобы насілі крыж на стужцы цераз правае плячо з шытай зоркай на левым баку грудзей, духоўныя асобы&nbsp;— на шыі.

За пэрыяд з 1765 году па 1831 год ордэнам было ўзнагароджана 1762 (паводле іншых зьвестак&nbsp;— 1774) чалавекі.

Дэвіз ордэна «Узнагароджваючы, заахвочваю».

## 1831—1917
Уключаны ў Капітулу расейскіх ордэнаў&nbsp;— стаў малодшым па старшынстве ў герархіі дзяржаўных узнагарод. У 1839 годзе быў падзелены на 3 ступені. Ордэнам узнагароджваліся цывільныя, вайсковыя, а таксама прыватныя (дабрачыннасьць) учынкі.

У 1917 годзе быў ліквідаваны дэкрэтам савецкага ўраду.

## Літаратура
* 
* Norbert Wójtowicz: Praemiando Incitat. Order Świętego Stanisława, Warszawa 2007, ISBN 978-83-925702-0-2

## Вонкавыя спасылкі
* *С.&nbsp;Шишков* // «Награды России. 1698—1917 гг.», т. 2


Катэгорыя:Ордэны Расейскай імпэрыі
Уладзімер Ярмак

**Уладзімер Іванавіч Ярмак** (15 траўня 1924, Бабруйск — 19 ліпеня 1943, Сінявінскія вышыні, Ленінградзкая вобласьць, Расея) — Герой Савецкага Саюзу, стралок, лейтэнант.

## Біяграфія
Сын вайскоўца, расейца паводле нацыянальнасьці. Атрымаў няпоўную сярэднюю адукацыю. Працаваў сьлесарам на заводзе ў горадзе Ніжні Тагіл.

У Чырвонай Арміі з жніўня 1942, на фронце Вялікай Айчыннай вайны з кастрычніка 1942. Стралок 14-га асобнага штрафнога батальёну (42-я армія, Ленінградзкі фронт) лейтэнант Ярмак  19 ліпеня 1943 падчас правядзеньня выведкі боем у раёне Сінявінскіх вышыняў зачыніў сваім целам амбразуру варожае агнявое кропкі, чым забясьпечыў групе выведнікаў выкананьне баявога заданьня.

Пахаваны ў раёне пасёлка гарадзкога тыпу Сінявіна Кіраўскага раёну Ленінградзкай вобласьці Расеі. 21 лютага 1944 пасьмяротна атрымаў званьне Героя Савецкага Саюзу.

## Узнагароды
* Мэдаль «Залатая Зорка» Героя Савецкага Саюзу;
* Ордэн Леніна;
* Ордэн Чырвонага Сьцяга.

## Памяць
* Імем У.Ермака названая вуліца Валодзі Ярмака у Санкт-Пецярбургу.
* Ушанаваны ў мэмарыяле «Сінявінскія вышыні».
* У 1997 у сквэры на плошчы Кулібіна ў Санкт-Пецярбургу на народныя грошы яму быў усталяваны помнік.

## Крыніцы

## Літаратура
* Буров А. В. Твои Герои, Ленинград. 2-е изд., доп. Л.: Лениздат, 1970
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь. Т.1. М.:Воениз.1987.
* Звягинцев В. Трибунал для героев. М. ОЛМА-ПРЕСС, 2005 г.
* Солдатов В. А. Матросовы в битве за Ленинград, — Л.,1966

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюзу
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна
Катэгорыя:Ленінградзкі фронт
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Памерлі 19 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Ленінградзкай вобласьці
Катэгорыя:Ваяры, якія закрылі целам амбразуру
Веніямін Гарадзецкі

**Веніямін Барысавіч Гарадзецкі** (нарадзіўся 13 красавіка 1919, Бабруйск) — савецкі габрэйскі спартовец (рускія шашкі), трэнэр і шашачны кампазытар. Гросмайстар СССР (1962), міжнародны гросмайстар.

Пераможца першынства СССР сярод юнакоў (1936). Трохразовы чэмпіён РСФСР. Судзьдзя Ўсесаюзнае катэгорыі (1957), судзіў чэмпіянаты Масквы. Чэмпіён СССР па рускіх шашках (1961). Акадэмік Пецярбурскай акадэміі шахматнага і шашэчнага мастацтва.

У 1937—1941 вучыўся ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце на фізыка-матэматычным факультэце, вучобу скончыў у Маскоўскімдзяржаўным унівэрсытэце (1946). Падчас Вялікай Айчыннай вайны працаваў інжынэрам-дасьледнікам у абароннай прамысловасьці.

Веніямін Гарадзецкі — выбітны шашачны тэарэтык, сярод яго адкрыцьцяў — фэнамэнальны доказ выйгрышу чорных пасьля дэбютнага 1. ed4 ba5 2.gh4 (пазыцыя ўзьнікае і пасьля 1.gh4 ba5 2. ed4) (ж. 64, 1968, № 7). Выбітны прапагандыст гульні, аўтар 14 кніг, сярод іх «Кніга аб шашках».

Публікаваўся ў шматлікіх часопісах і газэтах, у тым ліку ў 1930-я на ідышы ў часопісе «Октобэр» (*Кастрычнік*, Менск). На працягу шматлікіх гадоў рэдагаваў шашачны аддзел у «Учительской газете» і «Вечерней Москве» (псэўданім — *Б. Янев*). На працягу 1970—1980-х вёў шашачную рубрыку ў адзіным у СССР часопісе на ідышы «Совэтыш геймлянд» (*Савецкая радзіма*, Масква); пасьля матэрыялы гэтай рубрыкі былі апублікаваныя ў выглядзе кніжнага дадатку да часопісу.

## Вонкавыя спасылкі
* Роман Василевский. Сюжеты Городецкого.//Русский Базар № 50 (608) 13 — 19 декабря, 2007
* https://web.archive.org/web/20080113205016/http://www.homoliber.org/xx030114.html
* Варжапетян В.Судьба всегда играет черными : Вениамину Городецкому — 80! / 64 — Шахматное обозрение. — 1999. — N 4. — С. 55

Катэгорыя:Шашысты СССР
Катэгорыя:Беларускія шашысты
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па расейскіх шашках
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 13 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Пісьменьнікі на ідышы
Катэгорыя:Журналісты СССР
Катэгорыя:Беларускія жыды
Альдона Гедзімінаўна

**Альдона Гедзімінаўна** (у каталіцтве **Ганна**; каля 1309/1310, Вялікае Княства Літоўскае — 26 траўня 1339, Кракаў, Каралеўства Польскае) — польская каралева, жонка Казімера ІІІ, дачка вялікага князя літоўскага Гедзіміна і Еўны.

## Імя

Альдун або Альдона (Aldun, Aldonis, Aldone, Aldona) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова алд- (алт-) (імёны ліцьвінаў Алдыка, Аўтаўт; германскія імёны Aldiko, Altolt) паходзіць ад гоцкага alds 'стары' (з значэньнем мудрасьці). 

Адпаведнасьць імя Альдона германскаму імю Aldun сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Aldona Gediminowna* (Хроніка польская, літоўская, жамойцкая і ўсёй Русі).

## Біяграфія
Імя Альдона вядомае толькі з хронікі Мацея Стрыйкоўскага. Казімеж ІІІ падчас шлюбу меў 15/16 гадоў, верагодна, столькі ж было й Альдоне. Шлюб Альдоны й Казімежа меў на мэце ўмацаваньне польска-ліцьвінскага хаўрусу супраць Тэўтонскага закону і такім чынам стаўся прэлюдыяй Крэўскае й Люблінскае уніяў, што спрычніліся да ўтварэньня польска-літоўскае Рэчы Паспалітае. Умовы дамовы паміж дзьвюма краінамі не захаваліся, але вядома, што Гедзімін вызваліў 25000 польскіх палоньнікаў. Пра важнасьць шлюбу сьведчыць факт адмовы Казімежа ад сваіх ранейшых намераў на шлюб з дачкой чэскага караля Яна Люксэмбурскага Бонай, якая пазьней стала жонкай францускага караля Яна ІІ. Першым непасрэдным вынікам хаўрусу стаў зладжаны ў 1326 сумесны паход польскіх і літоўскіх войскаў на Марграфства Бранэдэнбург. Тым ня менш хаўрус Польшчы й Вялікага Княства быў нядоўгім і распаўся каля 1330, аднак няма ніякіх зьвестак пра якія-кольвек сутычкі за жыцьцём Альдоны.

Па прыбыцьці да Польшчы Альдона прыняла 30 красавіка 1325 хрост зь імем Ганна, а 16 кастрычніка таго ж году пабралася шлюбам з Казімірам. У 1326 у іх нарадзілася першая дачка — Альжбета. 25 красавіка 1333 празь месяц пасьля сьмерці бацькі Казіміра Уладыслава І Лакетка, нягледзячы на супраціў свае цешчы Ядзьвігі, была каранаваная разам з мужам на халме Вавэль у Кракаве. Праз два гады ў іх нарадзілася другая дачка — Кунэгунда.

Альдона была вядомая сваёй набожнасьцю і любоўю да музыкі. Ян Длугаш нават меркаваў, што цымбалы, якія падчас працэсіяў гралі перад ёй, былі часткай ягосьці паганскага рытуалу.

Нечакана памерла 26 траўня 1339. Стала першай жанчынай, пахаванай на Вавэлі.

## Дзеці
* Альжбета Казімераўна (1326—1361), жонка слупска-валагоскага князя Багуслава V;
* Кунэгунда Казімераўна (1335—1357), жонка князя Баварыі і маркграфа Брандэнбургу Людвіга VI Рымляніна;

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Гедзімінавічы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIV стагодзьдзі
Катэгорыя:Каралевы польскія
Катэгорыя:Памерлі ў 1339 годзе
Катэгорыя:Памерлі 26 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Катэгорыя:Пахаваныя ў Вавэльскай катэдры
Аляксей Кайда

**Алякс́ей Пятро́віч Ка́йда**  ()&nbsp;— украінскі палітык, старшыня Тарнопальскай абласной рады ад 26 сакавіка 2009 да 23 лістапада 2012. Народны дэпутат Украіны 7-га скліканьня. 

## Біяграфія
Нарадзіўся 27 лютага 1971 у Бярдзянску Запароскай вобласьці. Зь верасьня 1988 году – па чэрвень 1989 працаваў на Бярдзянскай абутковай фабрыцы. У 1989 годзе ўступіў да Дзяржаўнага ўнівэрсытэту «Львоўская палітэхніка». Пасьля сканчэньня вузу — інжынэр–праграміст Львоўскага рэгіянальнага Фонду «Маладая Ўкраіна». З студня 1995 — да сакавіка 1999 году — спэцыяліст па прыватызацыі жытла выканаўчага камітэту Віньніцкай гарадзкой рады. З сакавіка 1999 — да верасьня 2000 — памагаты-кансультант народнага дэпутату Ўкраіны Алега Цягнібока (апарат ВРУ). У 2006—2009 быў дэпутатам Львоўскай абласной рады па сьпісу Ўсеўкраінскага аб'яднаньня «Свабода». Паводле вынікаў выбараў да Тарнопальскай абласной рады 15 сакавіка 2009 году, на якіх ягоная палітсіла атрымала вялізарны посьпех, набыўшы 34,69%, абраны старшынёй рады. Выконвае абавязкі старшыні Сакратарыяту УА «Свабода». Зьяўляецца першым у гісторыі незалежнае Ўкраіны кіраўніком прадстаўніцкага органу, які спавядае права-радыкальныя ідэі. У 2012 годзе быў вылучаны на выбарах ў Парлямент па квоце УА «Свабода» як адзіны кандыдат ад апазыцыйных сілаў ў 163 акрузе (Тарнопаль), дзе і здабыў перамогу. Яго падтрымалі 60 242 выбаршчыкаў ці 56,65%. На выбарах ў Парлямент 2014 году ізноў балятаваўся па гэтай акрузе але атрымаў толькі трэці вынік.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярдзянску
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 7-га скліканьня
Альжбета Шыдлоўская

**Альжбета з Шыдлоўскіх Ґрабоўская гербу [[Любіч (герб)|Любіч]]** (; 1749-1 чэрвеня 1810, Варшава) — каханка й марганатычная жонка караля польскага й вялікага князя літоўскага Станіслава Аўгуста Панятоўскага.

## Біяграфія
Была дачкой плоцкага ваяводы Тэадора Шыдлоўскага й Тарэсы зь Віткоўскіх. У 1768 выйшла замж за Яна Ежыя Ґрабоўскага. Патаемна была каханкай Станіслава Аўгуста Панятоўскага і многія дзеці зь ейнага шлюбу, насамрэч, былі ад яго. Верагодна, неўзабаве пасьля сьмерці мужа ў 1789 патаемна вышла замуж за Станіслава Аўгуста. Тытулу каралевы ня мела і лічылася палюбоўніцай. Мела, магчыма, толькі паводле чутак, уплыў на караля: менавіта ёй прыпісвалі схіленьне караля да Таргавіцкае канфэдэрацыі. З адрачэньнем апошняга ад стальцу разам з сынамі Міхалам і Станіславам паехала за ім у Санкт-Пецярбург. Пасьля сьмерці ў 1798 мужа вярнулася ў Польшчу, дзе фундавала мастакоў.

## Дзеці
*Станіслаў Ґрабоўскі (1780-1845), граф, міністар-асьветы Царства Польскага;
*Міхал Ґрабоўскі (1773-1812), генэрал брыгады воскаў польскіх Варшаўскага княства;
*Ізабэля Ґрабоўская (1770-1800), жонка Райскага, пасьля Валентыя Фаўстына Сабалеўскага;
*Аляксандра Ґрабоўская (1771-1789), жонка Францішка Салезыя Красіцкага;
*Казімеж Ґрабоўскі
*Канстанцыя Ґрабоўская.

Катэгорыя:Грабоўскія
Катэгорыя:Шыдлоўскія
Катэгорыя:Панятоўскія
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1749 годзе
Катэгорыя:Памерлі 1 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1810 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Жонкі беларускіх кіраўнікоў
Катэгорыя:Жонкі польскіх кіраўнікоў
Катажына Апалінская

**Катажы́на Апалі́нская гербу [[Ладзьдзя (герб)|Ладзьдзя]]** (; 13 кастрычніка 1680, Познань, Каралеўства Польскае — 19 сакавіка 1747, Люнэвіль, Францыя) — жонка Станіслава Ляшчынскага, каралева Польшчы й вялікая княгіня літоўская, княгіня Лятарынгіі й Бару.

## Біяграфія
Была дачкой кашталяна познанскага Яна Караля Апалінскага й менджыжэцкае старасьцянкі Зоф’і Чарнкоўскай. У 1698 годзе ў Кракаве выйшла замуж за адалянаўскага старосту Станіслава Ляшчынскага. У 1699 годзе ў іх нарадзілася дачка Ганна, а ў 1703 — Марыя.

4 кастрычніка 1705 году падчас Паўночнае вайны Варшаўскай канфэдэрацыяй каранаваная ў Варшаве разам з мужам на кіраўнікоў Рэчы Паспалітае замест Аўгуста ІІ Моцнага. У 1708 годзе мусіла зь дзецьмі пакінуць краіну, жыла ў Швэцыі (у 1708—1711 у Шчэціне, у 1711—1714 у Крыстыянстадзе). У 1714 выехала з мужам у нададзенае таму княства Цвайбрукен.

У 1719 годзе пасяліліся ў горадзе Вісамбур (Францыя). У 1725 іхная дачка Марыя выйшла замуж за францускага караля Люі XV. Ляшчынскія жылі ў Шамборы. У 1733 Станіслаў выехаў на радзіму, дзе зноў стаў каралём, Катажына ж засталася ў Францыі. Па вяртаньні Станіслава Ляшчынскія атрымалі ад францускага караля тытул князёў Лятарынгіі й Бару, жылі ў Люнэвілі. Катажына памерла 19 сакавіка 1747, пахаваная ў Касьцёле Нотр-Дам дэ Сэкюр у Нансі.

## Дзеці
* Ганна Ляшчынская (1699—1717);
* Марыя Ляшчынская (1703—1768), жонка Люі XV, каралева Францыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Познані
Катажына
Катажына
Катэгорыя:Каралевы польскія
Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Францыі
717

## Падзеі
* Леа ІІІ Лесаўрыянскі заняў трон Бізантыі
* пачаўся другі паход арабаў на Канстантынопаль
* 24 сьнежня — землятрус у паўночнай Сырыі зруйнаваў стары храм у Эдэсе

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Марыя Юзэфа фон Габсбург

**Марыя Юзэфа фон Габсбург** (, ; 8 сьнежня 1699, Вена, Сьвятая Рымская імпэрыя — 17 лістапада 1757, Дрэздэн, Курфюрства Саксонія) — эрцгерцагіня аўстрыйская, каралева польская, вялікая княгіня літоўская, княгіня-электарка саксонская, жонка Аўгуста ІІІ Прыгожага. З дому Габсбургаў.

## Дзяцінства
Была дачкой нямецкага імпэратара Ёзэфа І Габсбурга й Амаліі Вільгельміны фон Браўншвайг-Каленбэрг. Лічылася спакаеміцай свайго дзядзькі імпэратара Карла VI, але пасьля нараджэньня ў таго дачкі Марыі Тэрэзы пазбавілася гэтага права.

У 1703 Аўгуст II Моцны, бацька Аўгуста ІІІ, прыбыў у Вену з прапановай шлюбу Марыі Юзэфы зь ягоным 7-гадовым сынам, аднак гэтаму перашкодзіла лютэранства малога Аўгуста. Аднак перашкода зьнікла ў 1712, калі Аўгуст прыняў каталіцтва.

## Шлюб
Шлюб паміж Марыяй Юзэфай і Аўгустам адбыўся 20 жніўня 1719. Каранаваная на сталец Рэчы Паспалітае 20 студзеня 1734. Ад 1740 спрабавала зрабіць мужа нямецкім імпэратарам, для чаго намагалася стварыць хаўрус супраць Прусіі. З пачаткам Сямігадовае вайны у адрозьненьне ад мужа засталася ў акупаваным прусакамі Дрэздэне, дзе памерла ад апалектычнага ўдару. Пахаваная там у Касьцёле Сьвятое Тройцы.

Была вельмі рэлігійнай, шмат дапамагала езуітам. Перадавала кляштарам і касьцёлам шматлікія каштоўнасьці. Ахвяравала айцам паўлінам рэліквяр і рэнэсансавы крыж.

## Дзеці
Марыя Юзэфа разам з мужам мела 14 дзяцей:
# Фрыдрых Аўгуст (1720—1721);
# Ёзэф (1721—1728);
# Фрыдрых Крыстыян (1722—1763), курфюрст Саксоніі;
# Марыя Амалія Крыстына (1724—1760), жонка Карляса ІІІ Гішпанскага;
# Марыя Маргарэта (1727—1734);
# Марыя Ганна Сафія (1728—1797), жонка курфюрста БаварыіМаксыміліяна III;
# Франц Ксавэр (1730—1806), рэгент Саксоніі;
# Марыя Жазэфа (1731—1767), жонка дафіна Францыі Люі, маці Люі XVI;
# Карл Крыстыян Ёзэф  (1733—1796), князь Курляндыі;
# Марыя Крыстына Ганна (1735—1782), абатка Рэмірэмонскага кляштару;
# Марыя Элізабэта Апалёнія (1736—1818);
# Альбэрт Казімір Аўгуст (1738—1822);
# Клемэнс Вэнцэслаў Вэтын (1739—1812), арцыбіскуп Трыру;
# Марыя Кунігунда Дарота (1740—1826), абатка Торну й Эсэну.

## Дадатковыя зьвесткі
У 1733 з нагоды яе дня народзінаў Ёган Сэбастыян Бах склаў кантату *[[Tönet, ihr Pauken! Erschallet, Trompeten!]]* (*Загучалі б яе літаўры! зазьвінелі б трубы!*).

## Крыніцы

Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Вэтыны
Катэгорыя:Нарадзіліся 8 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1699 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Каралевы польскія
Катэгорыя:Вялікія княгіні літоўскія
Катэгорыя:Саксонскія княгіні
Катэгорыя:Памерлі 17 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1757 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Дрэздэне
Флэшбэк

**Флэшбэк** () — апавядальная тэхніка, што складаецца са звароту расповяду ў мінулае. Супрацьлегласьць — Флэшфорвард — гэта адхіленьне да падзеяў у будучыню.

Пры ўзьнікненьні флэшбэку ў кіно сюжэтная лініія перарываецца, і мы можам назіраць дзеяньні, якія адбываліся раней. Часьцей за ўсё зварот тлумачыць дзеяньні гэрояў, тлумачыць іх сэнс, думкі, імкненьні.

У літаратуры аналягам зваротнага кадру лічыцца рэтраспэкцыя.

Катэгорыя:Кіно
Катэгорыя:Літаратура
Катэгорыя:Тэатар
Катэгорыя:Тэлевізійныя сэрыялы
Праскі мэтрапалітэн

**Праскі мэтрапалітэн** () адкрыўся ў Празе 9 траўня 1974 году. На дадзены момант у Праскім мэтрапалітэне тры лініі: зялёная (лінія «A»), жоўтая лінія («B»), і чырвоная («C»).

## Праезд у мэтро
Для аплаты праезду выкарыстоўваюцца праяздныя квіткі. Базавы квіток (талён, ()) каштуе 32 чэскія кроны. З гэтым квітком можна рабіць перасадкі, ён дзейнічае на працягу 90 хвілінаў, днём і ноччу, і ня толькі ў мэтро, але і ў астатніх відах гарадскога транспарту (трамваі, аўтобусе, фунікулёры, на пароме, а таксама ў прыгарадных цягніках у межах гораду), незалежна ад таго, колькі перасадак зрабіў пасажыр. Можна таксама набыць квіток са зьніжкай, які каштуе 24 кроны, але дзейнічае толькі 30 хвілінаў. Квіткі прадаюцца на кожнай станцыі і павінныя быць пазначаны з дапамогай кампосьцера жоўтага колеру, які знаходзіцца перад уваходам у зону мэтро. Той, хто зойдзе туды без квітка, можа быць аштрафаваны. Праяздныя квіткі на транспарт ад месяца да году называюцца «kupon».

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Мэтрапалітэн
Oceanic Airlines

**«Oceanic Airlines»** — выдуманая авіякампанія. Часта выкарыстоўваецца ў мастацкіх фільмах і тэлесэрыялах. Ня мае ніякага дачыненьня да сапраўдных фірм «*Ocean Airlines*» и «*Trans-Oceanic Airways*». Упершыню выкарыстаная ў 1996 у фільме *Executive Decision* (*Крытычнае рашэньне* ці *Загадана зьнішчыць* у расейскім перакладзе).

Самалёты авіякампаніі Oceanic Airlines часьцей зьяўляюцца ў фільмах-катастрофах.

У тэлесэрыяле «Згубленыя» распавядаецца пра крушэньне рэйсу 815 «Oceanic Airlines». У сэрыяле паказаны лягатып фірмы — стылізаванае вока ці выспа. У іншых фільмах іншыя выявы.

На «афіцыйнай» інтэрнэт-старонцы Oceanic Airlines напісана, што фірма спыніла сваю дзейнасьць пасьля 25 гадоў існаваньня з-за нявысьветленага лёсу свайго самалёту рэйс 815.

## Вонкавыя спасылкі
* Oceanic Air — «Афіцыйны» сайт «Oceanic Airlines», створаны тэлекампаніяй ABC.
* Fly Oceanic Air — Яшчэ адзін «афіцыйны» сайт, створаны адмыслова для 4 сэзону тэлесэрыялу «Згубленыя».

Катэгорыя:Выдуманыя арганізацыі
Катэгорыя:Згубленыя (тэлесэрыял)
Флэшбэк (неадназначнасьць)

**Флэшбэк**

*Флэшбэк — успаміны гэроя ў кіно ці літаратуры
*Флэшбэк — кампутарная гульня *Flashback: Quest of Identity*,
*Флэшбэк — нямецкі фільм жахаў 2000 году рэжысэра Майкла Карэна.
*Флэшбэк – выданы ў 1998, адзінаццаты самотнік нямецкага DJ-я, вядомага як Tomcraft.
*Flashback - чацьвёрты альбом швэдзкага сьпевака Darina.
*Flashback.swf — флэш-ролік.
Эванджэлін Лілі

**Ніко́ль Эванджэлін Лілі** (; нарадзілася 3 жніўня 1979 году, Форт-Саскачэван, Альбэрта, Канада) — канадзкая акторка, былая мадэлька.

У тэлевізыйным сэрыяле «Згубленыя» зьнялася ў адной з галоўных роляў зьбеглай зладзейкі *Кейт Остын*.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і веруючых хрысьціянаў. Усё дзяцінства правяла без тэлевізару. Яе бацька — выкладчык эканомікі, а маці — касмэтычны кансультант. Мае дзьве малодшыя сястры.

З 14 гадоў яна дабраахвотнік у арганізацыях, што дапамагаюць дзецям. У 18 гадоў накіравалася ў філіпінскія джунглі ў складзе місіянэрскай арганізацыі, жыла ў травяных хібарах, пабыла ў 14 краінах сьвету. Працавала сьцюардэсаю кампаніі «Air Canada», таму добра валодае францускаю моваю.

Як мадэльку яе знайшло мадэльнае агенцтва «Форд», мэнэджар якога ўбачыў Эванджэлін на вуліцы гораду Келоўна ў Брытанскай Калюмбіі. Яна падпісала кантракт з агенцтвам і паехала працаваць у Ванкувэр, дзе выступала на паказах моды і зарабляла тым на вучобу на факультэце міжнародных адносінаў Унівэрсытэту Брытанскай Калюмбіі.

Заўзятарка катаньня на каньках, каноэ, сноўборду і скалалазаньня. Займаецца дабрачыннасьцю і частку сваіх ганарараў пераводзіць на рахункі дабрачынных фондаў.

## Асабістае жыцьцё

Эванджэлін Лілі была замужам за канадзкім хакеістам Марэем Гонам, але на здымачнай пляцоўцы закахалася ў актора Дамініка Монагана, які выконваў ролю Чарлі ў тэлевізыйным сэрыяле «Згубленыя». У 2004 годзе яна афіцыйна разьвялася і адсьвяткавала заручыны з Монаганам на высьпе, дзе здымалі сэрыял.

## Фільмаграфія
* 2014 — Хобіт: Бітва пяці войскаў
* 2013 — Хобіт: Цмокава пустэча
* 2011 — Жывая сталь
* 2008 — Закладнік сьмерці / Afterwards
* 2008 — Шафа з параненымі / Hurt Locker
* 2005 — Доўгі ўік-энд / The Long Weekend
* 2004 — Каралеўскі шпіталь / Kingdom Hospital
* 2004—2010 — Згубленыя / Lost
* 2003 — Выкраданьне Сынатры / Stealing Sinatra
* 2002 — Судны дзень / Judgment Day
* 2001—2006 — Таямніцы Смолвілю / Smallville

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Канадзе
Катэгорыя:Канадзкія акторкі
Урал Латыпаў

**Ура́л Рамдракавіч Латы́паў** (; нар. 28 лютага 1951 году ў вёсцы Катаева ў Башкартастане) — беларускі дзяржаўны дзяяч. Прафэсар права (1994).

Скончыў юрыдычны факультэт Казанскага ўнівэрсытэту (1973), курсы КДБ у Маскве (1974). Доктар юрыдычных навук (1993), прафэсар (1994).

Працаваў на разных пасадах у КДБ СССР. З 1989 году да 1994 году працаваў у Інстытуце дзяржаўнай бясьпекі БССР/Рэспублікі Беларусь. 28 лістапада 1994 году прызначаны быў памагатым прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь, 15 ліпеня 1995 — кіраўнікам сакратарыяту — першым памагатым. 4 сьнежня 1998 году прызначаны быў намесьнікам прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь — Міністрам замежных справаў. 27 лістапада 2000 году быў адстаўлены з гэтай пасады й прызначаны Дзяржаўным сэкрэтэрам Савету бясьпекі Рэспублікі Беларусь — памагатым прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь . З 12 верасьня 2001 году да 29 лістапада 2004 году быў кіраўнікам Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь. З 10 студзеня 2000 году да 27 лютага 2001 году быў таксама прадстаўнікам дзяржавы ў «ААТ Белзьнешэканомбанк».

29 красавіка 2003 году быў абраны прэзыдэнтам Беларускай фэдэрацыі коннага спорту.

22 верасьня 1997 году ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь, а 23 кастрычніка 2000 году й 26 лютага 2001 году — Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кто есть кто в Республике Беларусь

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Катэгорыя:Беларускія татары
Катэгорыя:Выпускнікі расейскіх ВНУ
Катэгорыя:Беларускія юрысты
Катэгорыя:Супрацоўнікі Камітэту дзяржаўнай бясьпекі СССР
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры замежных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія спартовыя дзеячы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дактары юрыдычных навук
Паштовая плошча (станцыя мэтро)

**Паштовая плошча** () — станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну, разьмешчаная на Абалонска-Церамкоўскай лініі. Адкрытая 17 сьнежня 1976 году.

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Абалонска-Церамкоўская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну
Оаху

**Оаху** () — востраў вульканічнага паходжаньня ў Ціхім Акіяне, у архіпэлягу Гавайскіх астравоў (ЗША).

Трэці па велічыні і адзін з найбольш населеных астравоў Гаваяў. На паўднёвым узьбярэжжы Оаху знаходзіцца галоўны горад і адначасова сталіца Гаваяў — Ганалулу.

## У культуры
На востраве здымалася шмат фільмаў і сэрыялаў, напрыклад, «Згубленыя».

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Астравы ЗША
Катэгорыя:Гавайскія астравы
714

## Падзеі
* 28 студзеня — моцны землятрус у Сырыі

## Нараджэньні
* Піпін Кароткі, кароль франкаў

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Сафійскі мэтрапалітэн

**Сафійскі мэтрапалітэн** () — сыстэма лініяў мэтрапалітэну ў Сафіі, сталіцы Баўгарыі, адзіны мэтрапалітэн у краіне. Адкрыты 28 студзеня 1998 году.

Складаецца зь дзьвюх лініяў працягласьцю 40 км, з 35 станцыямі. Сярэдняя адлегласьць паміж станцыямі 1100 м, даўжыня плятформаў на Першым радыюсе 120 м (разьлічаныя на 6 вагонаў стандартнай даўжыні), а на Другім радыюсе 104 м. Выкарыстоўваецца каляіна 1435 мм, стандартная для Эўропы. Сілкаваньне ад кантактнай рэйкі, з напружаньнем 825 В. Максымальная хуткасьць цягнікоў — 90 км/г, мінімальна магчымы інтэрвал паміж цягнікамі — 90 сэкундаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Мэтрапалітэн
Новы Сноў

**Но́вы Сноў** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці, за 1 км на поўдзень ад Снова. Новы Сноў уваходзіць у склад Сноўскага сельскага савету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 74 чалавекі
* 1999 год — 62 чалавекі

## Асобы
У 1950 году ў вёсцы нарадзіўся беларускі дзяржаўны дзеяч Міхаіл Мясьніковіч.
 
## Крыніцы

Катэгорыя:Сноўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
716

## Падзеі
* арабы заваявалі Лісабон

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Голас душы (хор)

**Го́лас душы́** — беларускі касьцёльны хор, заснаваны ў 1996 пры Касьцёле сьвятога Сымона й сьвятое Алены (Менск).

Хор бярэ ўдзел у рэкалекцыях, пілігрымках, хрысьціянскіх спатканьнях, фэстывалях духоўнае музыкі, творчых вечарах кампазытараў і паэтаў Беларусі і іншых краінаў. Мастацкім кіраўніком і хараводм зьяўляецца Тацяна Гажэўская, арганісткай — Яна Куліцкая, хормістрам — Марыя Новікава.

Хор традыцыйна штогод удзельнічае ў Марыйных урачыстасьцях:
* 1-2 ліпеня — Маці Божай Будслаўскай (Беларусь);
* 19-20 ліпеня — Маці Божай Бярдычаўскай (Украіна);
* 14-15 жніўня — Маці Божай Аглонскай (Латвія).

## Узнагароды

* 1 месца на III міжнародным фэсьце «Łapskie Te Deum» (2000, Лапы, Польшча);
* 1 месца на IX міжнародным конкурсе «Магутны Божа» (2000, Магілёў, Беларусь);
* 1 месца й гран-пры на IV міжнародным фэсьце «Łapskie Te Deum» (2007, Лапы, Польшча).

## Дыскаграфія

* Голас душы
* Песьні на вялікі пост
* Do Boga głos wznosimy (2008).

Катэгорыя:Беларуская музыка
Катэгорыя:Касьцёльная музыка
Катэгорыя:Касьцёл сьвятых Сымона й Алены (Менск)
713

## Падзеі
* Сэвільля і Мэрыда былі заваяваныя арабамі

## Нараджэньні
* Занг Ксуан, кітайскі мастак

## Сьмерці
* Лі Куаа, кітайскі паэт і дзяржаўны дзяяч

## Вонкавыя спасылкі
712

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Ду Фу, кітайскі паэт

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
Сяргей Ёрш

**Сярге́й Івана́віч Ёрш** (нарадзіўся 29 лютага 1972 у Слоніме) — беларускі гісторык, журналіст.

## Жыцьцяпіс
У 1989 скончыў слонімскую СШ № 1. У 1994 — гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту імя М. Танка. У 1994—1995 служыў у беларускім войску.

З 1995 па 1997 працаваў дырэктарам Народнага музэю СШ № 4 Слоніма, пасьля да 2001 журналістам газэтаў «Газэта Слонімская», «День» (2002), «Наша Ніва» (2002—2004).

Выдаўца газэт «Голас камбатанта» (Слонім-Менск, 2000—2001), «Наша вера» (Слонім, 2000), часопісу «Слонімскі край» (2000) ды інш. Адзін з выдаўцоў часопіса «Беларускі Рэзыстанс».

Дасьледуе беларускі нацыянальны супраціў 1940—1950-х гадоў, гісторыю Беларускай грэка-каталіцкай царквы, гісторыю Слонімшчыны.

## Творчасьць

### Кнігі
* «Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі» (Слонім-Менск, 1998)
* «Антысавецкія рухі ў Беларусі. 1944—1956. Даведнік» (у сааўтарстве; Менск, 1999)
* «Рыцар Свабоды. Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі як ідэоляг і арганізатар беларускага нацыянальнага антынацыскага Супраціву» (Менск, 2004)
* Сяргей Ёрш, Сяргей Горбік. «Беларускі супраціў» (Львоў, 2006)

### Брашуры
* «Слонімшчына антысавецкая» (Слонім, 1999)
* «Беларуская партызанка» (Менск, 1999), «Маладзёжны незалежніцкі рух на Слонімшчыне (гістарычны нарыс)» (пад псэўданімам «Міхась Гутар», Слонім, 2000)
* «Усевалад Родзька. Правадыр беларускіх нацыяналістаў» (Менск, 2001)
* «Беларускі нацыяналізм. Даведнік» (пад псэўданімам «Пятро Казак», Менск, 2001)
* «Генэрал вызвольнага фронту» (пад псэўданімам «Ян Каваль», Менск, 2002)
* Сяргей Ёрш, Лескець Сяргей. «Была вайна... З гісторыі антысавецкага ўзброенага супраціву» (Менск, 2003)

## Прэміі
* Ляўрэат прэміі імя Ф. Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтру за кнігу «Вяртаньне БНП» (1998)
* Ляўрэат прэміі Беларускай асацыяцыі журналістаў «За ўсталяваньне свабоды прэсы на Беларусі» (1998)

## Сям’я
Жанаты, мае дачку Рагнеду. Жыве ў Менску.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Асабістая старонка
* Ёрш Сяргей. Вяртаньне БНП. Асобы і дакумэнты Беларускай Незалежніцкай Партыі
* Ёрш Сяргей. Беларускі нацыянальны рэзыстанс у гады Другой сусьветнай вайны
* Ёрш Сяргей. Рыцар Свабоды (Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі, 1888-1942)
* Ёрш Сяргей. Пасьляваенны супраціў бальшавіцкім акупантам на Беларусі
* Ёрш Сяргей. Саюз Вызваленьня Беларусі 1946—1947 гг.
* Урывак з кнігі «Беларускі супраціў»

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слоніме
Катэгорыя:Асобы Слоніму
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі імя Багушэвіча (ПЭН-цэнтар)