open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мост Акадэміі

**Мост Акадэміі** () — самы паўднёвы з чатырох мастоў у Вэнэцыі праз Гранд-канал.

Названы ў гонар мастацкага музэю Галерэі Акадэміі, які разьмяшчаецца ў былым манастыры й будынку Скуолы Грандэ ды Санта-Марыя дэля Карыта. Мост злучае Галерэю Акадэміі й раён Сан-Марка.

Першапачаткова быў задуманы ў 1488 годзе, мост Акадэміі ня быў пабудаваны да 1854 году. Альфрэд Нэвіл стварыў мост у выглядзе арыгінальнай сталёвай канструкцыі.

У 1934 годзе архітэктар Міёццы стварыў гэта часовае збудаваньне наўзамен мэталічнага моста ў 1854 годзе, які падвяргаўся жорсткай крытыцы з-за сваёй канструкцыі й выкарыстаных матэрыялаў, рабілі яго «занадта сучасным», як зрэшты й Мост Скальцы. Быў распрацаваны праект каменнага моста, блізкага па стылі да навакольных ягоных будынкаў, аднак Мост Акадэміі гэтак і захаваў да нашых дзён сваю драўляную канструкцыю.

З-за зносу ў 1985 годзе мост быў зьнесены й заменены новым з захаваньнем канструкцыі й вонкавага выгляду свайго папярэдніка.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс мастоў Вэнэцыі

Катэгорыя:Масты Вэнэцыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1854 годзе
Катэгорыя:Масты паводле альфабэту
Катэгорыя:Аркавыя масты
Катэгорыя:Сталёвыя масты‎
Балёнскі працэс

**Балёнскі працэ́с** — працэс збліжэньня й гарманізацыі сыстэм вышэйшай адукацыі краінаў Эўропы з мэтай стварэньня адзінай Эўрапейскай прасторы вышэйшай адукацыі. Афіцыйнай датай пачатку працэсу прынята лічыць 19 чэрвеня 1999 году, калі была падпісана Балёнская дэклярацыя.

Рашэньне ўдзельнічаць у дабравольным працэсе стварэньня Эўрапейскай прасторы вышэйшай адукацыі было аформлена ў Балёньні прадстаўнікамі 29 краінаў. На сёньняшні дзень працэс уключае ў сябе 47 краін-удзельніц з 49 краін, якія ратыфікавалі Эўрапейскую культурную канвэнцыю Савета Эўропы (1954). Балёнскі працэс адкрыты для далучэньня іншых краін.

Расея далучылася да Балёнскага працэсу ў кастрычніку 2003 году на бэрлінскай сустрэчы міністраў адукацыі эўрапейскіх краінаў. У 2005 годзе ў Бэргене Балёнскую дэклярацыю падпісаў міністар адукацыі Ўкраіны. У 2010 годзе ў Будапэшце было прынята канчатковае рашэньне аб далучэньні Казахстана да Балёнскай дэкларацыі. Казахстан — першая цэнтральнаазіяцкая краіна, прызнаная паўнапраўным чальцом эўрапейскай адукацыйнай прасторы.

## Гісторыя
Пачатак Балёнскага працэсу можна аднесьці да сярэдзіны 1970-х гадоў, калі Саветам міністраў Эўрапейскага зьвяза была прынята рэзалюцыя аб першай праграме супрацоўніцтва ў галіне адукацыі.

У 1998 годзе міністры адукацыі чатырох эўрапейскіх краінаў (Францыі, Нямеччыны, Вялікабрытаніі й Італіі), якія ўдзельнічалі ў сьвяткаваньні 800-годзьдзя парыскага ўнівэрсытэта Сарбона, сышліся ў думке, што сэгмэнтацыя эўрапейскай вышэйшай адукацыі ў Эўропе перашкаджае разьвіцьцю навукі й адукацыі. Яны падпісалі Сарбонскую дэклярацыю (, 1998). Мэта дэклярацыі заключалася ў стварэньні агульных палажэньняў па стандартызацыі Эўрапейскай прасторы вышэйшай адукацыі, дзе мабільнасьць трэба падтрымліваць як для студэнтаў і выпускнікоў, гэтак і для павышэньня кваліфікацыі пэрсаналу. Акрамя таго, яна павінна была забясьпечыць адпаведнасьць кваліфікацыяў сучасным патрабаваньням на рынку працы.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Працэс
Аўстралійская пліта

міні|200пкс|справа|Аўстралійская літасфэрная пліта паказана аранжавым колерам.
**Аўстралійская  пліта** — тэктанічная пліта (таксама *літасфэрная пліта*) Зямлі, якая складаецца з кантынэнта Аўстраліі, і акіяна вакол яго, распасьціраецца на паўночным захадзе да Індыйскага субкантынэнту й прылеглых водаў. Дасьледаваньні дапускаюць, што Аўстралійская пліта можа знаходзіцца ў працэсе разлому на дзьве асобныя пліты пад узьдзеяньнем напругі, выкліканай сутыкненьнем Аўстралійскай пліты з Эўразійскай уздоўж Гімалаяў. Гэтыя дзьве субпліты звычайна завуць Індыйскай і Аўстралійскай плітамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэктанічныя пліты
Катэгорыя:Геаграфія Аўстраліі і Акіяніі
Ксылема

**Ксылема** — асноўная водаправодзячая тканка судзінавых расьлінаў, адзін з двух падтыпаў праводзячых тканак расьлінаў, разам з флаэмай — лубам.

## Будова
Ксылема складаецца зь мёртвых адзеравянелых вузаў, якія маюць адтуліны (пэрфарацыю) — трахэід, а таксама з судзінак, утвораных пры зьліцьці шэрагу вузаў; валокнаў і парэнхімных вузаў. У шэрагу відаў судзіны адсутнічаюць, у астатніх відаў судзіны разьвіты па-рознаму, найбольшага разьвіцьця дасягаючы ў пакрытанасенных. Вузы ксылемы аб’ядноўваюцца ў гэтак званыя праводзячыя пучкі, якія пры разглядзе сьцябла ў разрэзе ўтвараюць колцы.

Асноўная функцыя ксылемы ёсьць транспартаваньне вады й мінэральных соляў ад каранёў да лісьця.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Расьліны
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лібіі

**Адміністрацы́йна-тэрытарыя́льны падзе́л Лі́біі** — падзел тэрыторыі Лібіі на пэўныя часткі ў мэтах эфэктыўнай арганізацыі дзяржаўнага кіраваньня й мясцовага самакіраваньня. Згодна з падзелам ад 2007 году тэрыторыя Лібіі падзяляецца на 22 муніцыпалітэты.

## Правінцыі

## Глядзіце таксама
* Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел

Лібія
Бальтазар

**Бальтазар** (па-арамэйску: בֵּלְטְשַׁאצַּר) — апошні цар бабілёнскі, які жыў прыкладна ў сярэдзіне VI стагодзьдзя да н. э. Падчас нападу пэрсаў, закрыўся ў бабілёнскай крэпасьці, дзе аднойчы наладзіў багаты пір. Пэрсы здолелі авалодаць крэпасьцю й забіць Бальтазара. У біблейскай кнізе прарока Данііла зьмяшчаецца маляўнічае апісаньне піру Бальтазара.

## Крыніцы

Катэгорыя:Цары бабілёнскія
Дэкаратыўныя расьліны

**Дэкараты́ўныя расьлі́ны** — расьліны, якія звычайна й большай часткай гадуюцца для афармленьня садоў, паркаў, сквераў і іншых вучасткаў гарадзкіх і сельскіх тэрыторыяў, прызначаных для адпачынку, альбо службовых, вытворчых і жылых памяшканьняў (у апошнім выпадку яны часьцяком называюцца яшчэ й пакаёвымі расьлінамі). Дзейнасьць па вырошчваньні дэкаратыўных расьлінаў называецца «дэкаратыўным садоўніцтвам».

Разнавіднасьцю дэкаратыўных расьлінаў зьяўляюцца акварыюмныя расьліны. Апісаньнем мадэляваньня экасыстэмы ў замкнёных штучных вадаёмах, у тым ліку дэкаратыўных акварыюмах, займаецца акварыюмістыка.

## Вонкавыя спасылкі
* EDGEWOOD, The Lonsdale Garden — шырокая фотабібліятэка дэкаратыўных садовых расьлінаў.
* Decorative Flowering Plants For Home

*
Эекатль

**Эекатль** ( — «вецер») — у ацтэцкай міталёгіі бог вятроў, які асацыюецца з Захадам. Ягонае дыханьне рухае па небе сонца й падмятае дарогі бога дажджу Тлалока. Таксама лічыўся адным з увасабленьняў Кецалькаатля.

## Вонкавыя спасылкі
* Старажытная Мэсаамэрыка

Катэгорыя:Ацтэкі
Гроб Панскі

**Гроб Панскі** ці **Сьвяты Гроб** () — галоўная сьвятыня хрысьціянскага сьвету, магільня ў скале; у гэтай магільні, згодна з Эвангельлем, Езус Хрыстус быў пахаваны пасьля ўкрыжываньня, і на трэці дзень уваскрос. Магільня ёсьць галоўным алтаром Храму Гробу Панскага ў Ерусаліме.

Згодна з традыцыяй магільня знаходзілася за гарадзкімі сьценамі, на паўночны захад ад Ерусаліму, недалёка ад Галготы. На пачатку IV стагодзьдзя над ёю была ўзбудаваная Кувуклія Храму Гробу Панскага.

У пераносным сэнсе, у асаблівасьці ў крыніцах Сярэднявечча — уся Сьвятая зямля (Палестына), дзе знаходзіцца гэтае сьвятое для хрысьціян месца.

Катэгорыя:Хрысьціянства
Чатыры тэтрархі

**Чатыры тэтрархі** () — скульптурная кампазыцыя зь цёмна-чырвонага парфіру, умантаваная ў паўднёвы фасад вэнэцыянскага сабора Сан-Марка. Статуя была выраблена ў першай палове IV стагодзьдзя й зьяўлялася часткай канстантынопальскага Філядэльфеёна, пабудаванага побач з калёнай Канстантына (сучасная плошча Чэмбэрліташ).

У дачыненьні да таго, каго адлюстроўвае скульптура існуе дзьве вэрсіі:
* найбольш распаўсюджаная вэрсія, якая дала назву кампазыцыі — імпэратары-суправіцелі пэрыяду тэтрархіі: Дыяклетыян, Максыміян, Галерыюс і Канстантыюс Хлёр;
* спадчыньнікі Канстантына Вялікага: сыны Канстантын II, Канстантыюс I, Канстант I і пляменьнік Дальматыюс.

Імпэратары-тэтрархі адлюстраваны парамі: двое аўгустаў і двое цэзараў, якія абдымаюць адзін аднаго. Гэтае разьмяшчэньне павінна было прадэманстраваць ідэю адзінства Рымскай імпэрыі. Твары фігураў пазбаўлены індывідуальных рысаў, а сам матэрыял (парфір, шырока распаўсюджаны ў мастацтве Старажытнага Эгіпта) і аналягічныя працы (напрыклад, тэтрархі з музэяў Ватыкана) дазваляюць выказаць здагадку, што твор адносіцца да ўсходняй школы рымскага мастацтва.

Падчас Чацьвёртага крыжовага паходу ў 1204 годзе скульптура разам зь іншымі архітэктурнымі элемэнтамі, якія ўпрыгожылі сабор сьвятога Марка, была вывезена з Канстантынопалю ў Вэнэцыю. Яе ўсталявалі на вуглу паўднёвага фасаду, у саборы гэтую частку будынка займае скарбніца, сабора побач з Порта дэльля Карта — парадным уваходам у Палац дожаў. Пастамэнт і ступню аднаго з тэтрархаў, якія адсутнічалі, узнавілі мясцовыя майстры.

У 1960-я гады пры раскопках рэштак палаца Мірэлеён у Стамбуле быў знойдзены фрагмэнт ступні й пастамэнта, які адсутнічалі, а цяпер захоўваецца ў Археалягічным музэі Стамбула.

## Вонкавыя спасылкі

* Рэканструкцыя канстантынопальскага Філядэльфеёна з арыгінальным разьмяшчэньнем тэтрархаў 

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Скульптура Старажытнага Рыма
Катэгорыя:Зьявіліся ў IV стагодзьдзі
Катэгорыя:Вэнэцыя
Вышэйшая адукацыя

**Вышэйшая адукацыя** — верхні ўзровень прафэсійнай адукацыі, наступны пасьля сярэдняй агульнай ці сярэдняй прафэсійнай адукацыі ў трохузроўневай сыстэме. Уключае ў сябе сукупнасьць сыстэматызаваных ведаў і практычных навыкаў, якія дазваляюць вырашаць тэарэтычныя й практычныя задачы па прафэсійным профілі. У адрозьненьне ад агульнага, нават у разьвітых краінах, вышэйшая адукацыя не зьяўляецца ўсеагульнай і тым больш бясплатнай.

## Беларусь
На 2011 г. 70% студэнтаў Беларусі атрымлівалі вышэйшую адукацыю паводле гуманітарных спэцыяльнасьцяў, 30% — паводле тэхнічных.

Улетку 2013 году на дзённую бюджэтную форму навучаньня ў ВНУ Беларусі залічылі 22 352 чалавекі. Сярод іх 19 959 (89%) першакурсьнікаў скончылі сярэднія школы, у тым ліку 18 844 чалавек (94%) — у год паступленьня. Сярод выпускнікоў сярэдняй школы 16 170 студэнтаў (81%) скончылі яе ў гарадах. Таксама студэнтамі сталі 2036 выпускнікоў сярэдніх спэцыяльных навучальных установаў (9%) і 163 выпускнікі прафэсійна-тэхнічных вучэльняў. Акрамя таго, у ВНУ Беларусі паступіў 191 замежны грамадзянін. Пагатоў, сродкі дзяржаўнага каштарысу Беларусі вылучылі на навучаньне 24 100 першакурсьнікаў. То бок недабор на бюджэтнае навучаньне склаў 1767 чалавек (7%), зь іх 1079 студэнтаў недабралі ў 15 з 22 ВНУ Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь. Без уступных іспытаў залічылі 296 чалавек (1,3%), зь іх 210 пераможцаў рэспубліканскіх і міжнародных прадметных алімпіядаў, 58 заслужаных спартоўцаў і 6 ляўрэатаў спэцыяльнага фонду прэзыдэнта Беларусі. Яшчэ 287 чалавек залічылі па-за конкурсам, зь іх 243 (1%) сіраты і кінутых бацькамі дзіцяці (байструкі).

Улетку 2013 году каля 36 % (40 682) удзельнікаў цэнтралізаванага тэставаньня не пераадолелі ніжні парог бала для атрыманьня вышэйшай асьветы. Пры гэтым, 40 400 абітурыентаў абрала платнае навучаньне, хоць у дзяржаўных ВНУ засталося 2400 незапоўненых бюджэтных месцаў. На верасень 2013 году 60 % выкладнікаў ВНУ Беларусі з навуковымі ступенямі былі ў веку за 60 гадоў.

## Крыніцы
Дэрна (муніцыпалітэт)

**Дэрна** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца на поўначы краіны, мае выхад да Міжземнага мора на поўначы. Адміністрацыйны цэнтар — Дэрна. Правінцыя зьяўляецца часткай гістарычнай вобласьці Кірэнаіка. Плошча — 31 511 км², насельніцтва складае 163 351 чалавек (на 2006 год).

## Крыніцы
Ляджэта

**Ляджэта** () — будынак, разьмешчаны на плошчы Сан-Марка ў Вэнэцыі. Знаходзіцца побач з званіцай. Ляджэта была пабудаваная з 1537 па 1540 гады выбітным архітэктарам Якапа Сансавіна. Будынак быў выкананы з мармуру ў форме трыюмфальнай аркі. Ляджэта была пабудавана на месцы старой стайні.

Першапачаткова ляджэта прызначалася для сустрэчы вяльможаў, аднак ужо ў 1559 годзе яна стала каравульным памяшканьнем для аховы Палаца дожаў. А ў XVIII стагодзьдзі яе пачалі выкарыстоўваць як штаб-кватэру гарадзкой лятарэі.

Пасьля абвалу званіцы ў 1902 годзе, ляджэта была адноўлена й багата ўпрыгожана барэльефамі й бронзавымі статуямі працы Якапа Сансавіна — Мір, Паляда, Мэркурый і Апалён.

## Літаратура
* Giulio Lorenzetti, Venezia e il suo estuario, Trieste, Edizioni Lint, 1963, pp.146 e 147. ISBN 88-86179-24-3

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Будынкі і збудаваньні Вэнэцыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1540 годзе
Катэгорыя:Вэнэцыя
Эль-Бутнан

**Эль-Бутнан** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з Эгіптам на ўсходзе. Адміністрацыйны цэнтар — Табрук. Правінцыя зьяўляецца часткай гістарычнай вобласьці Кірэнаіка. Плошча — 84 996 км², насельніцтва складае 159 536 чалавек (на 2006 год).

## Крыніцы
Эль-Куфра

**Эль-Куфра** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны, мяжуе з Эгіптам, Суданам і Чадам. Адміністрацыйны цэнтар — эль-Джаф. Правінцыя зьяўляецца часткай гістарычнай вобласьці Кірэнаіка. Плошча — 433 611 км², насельніцтва складае 50 104 чалавекі (на 2006 год).

## Крыніцы
Узброеныя сілы Швэцыі

**Узброеныя сілы Швэцыі** () — сукупнасьць войскаў Каралеўства Швэцыі, прызначаная для абароны свабоды, незалежнасьці і тэрытарыяльнай цэласнасьці дзяржавы. Складаюцца з сухапутных войскаў, вайскова-марскіх і вайскова-паветраных сілаў.

## Гісторыя
Палітыка строгага нэўтралітэту прадвызначыла высокі ўзровень баявой гатовасьці Швэцыі, але ў зьвязку са спыненьнем халоднай вайны ў 1990-х гадах узброеныя сілы гэтай краіны былі скарочаныя. У 1997 налічвалася няшмат больш за 53 тыс. вайскоўцаў і каля 570 тыс. жаўнераў запасу.

З 2010 году скасаваная ўсеагульная вайсковая павіннасьць, адбыўся пераход да прафэсійнай арміі.

## Галоўнакамандуючыя Швэдзкімі ўзброенымі сіламі

## Склад узброеных сілаў

### Сухапутныя войскі

### Вайскова-марскія сілы

### Вайскова-паветраныя сілы

## Міратворчая дзейнасьць узброеных сілаў Швэцыі
Міратворчая дзейнасьць ажыцьцяўляецца швэдзкімі войскамі ў «блакітных касках» у рамках Арганізацыі Аб’яднаных Нацыяў. З канца 2001 году Швэцыя зьяўляецца чальцом Міжнародных сілаў садзейнічаньня бясьпекі (ISAF), якія функцыянуюць пад эгідай ААН у Аўганістане, удзельнічае ў міратворчай місіях ААН і АБСЭ ў Грузіі, місіі ААН у Індыі і Пакістане, а таксама міратворчых апэрацыях у Косава, на Блізкім Усходзе, Нэпале, Самалі, Судане. У 1994 годзе Швэцыя далучылася да праграмы «Партнэрства ў імя міру», створанай па ініцыятыве НАТО, у рамках якой зьяўляецца асацыятыўным чальцом Рады эўраатлянтычнага партнэрства (РЭАП). У фармаце дадзенай арганізацыі ажыцьцяўляецца сумесная міратворчая дзейнасьць на Балканах, у Аўганістане, а таксама барацьба зь міжнародным тэрарызмам. На тэрыторыі Швэцыі знаходзяцца навучальныя цэнтры праграмы Партнэрства дзеля міру (Kungsang, да поўначы ад Стакгольму), дзе праводзіцца падрыхтоўка міратворчых сілаў, адмыслоўцаў па выратавальных і гуманітарных апэрацыях.

## Агульная інфармацыя
* Вайсковая акадэмія Карлбэрг

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка міністэрства абароны Швэцыі
Сухапутныя войскі Швэцыі

**Швэдзкая Армія** () — структура узброеных сілаў Швэцыі, асноўнай задачай якой зьяўляецца падрыхтоўка сухапутных войскаў і войскаў СПА. Колькасьць арміі значна скарочана пасьля заканчэньня халоднай вайны. Існуе асобная частка каралеўскай гвардыі — полк лейб-гвардыі.

## Камандаваньне

Да 1975 году галоўнакамандуючым швэдзкай арміі фармальна зьяўляўся кароль Швэцыі. У 1937 годзе была ўведзена пасада і штаб «начальніка арміі» (, *CA*) для камандаваньня арміяй у мірны час. Пасьля істотнай рэарганізацыі арміі ў 1994 годзе гэты штаб перастаў існаваць як самастойная арганізацыя, а замест яго была уведзена пасада «начальніка штаба арміі» ().

У 1998 годзе была праведзена новая рэарганізацыя, у выніку якой вялікая частка абавязкаў начальніка штабу арміі перайшла да зноў утворанай пасады «Генэральнага інспэктара арміі» (). Аналягічныя пасады генэральных інспэктараў маюцца таксама на флёце () і ў вайскова-паветраных сілах ().

### Начальнікі Арміі
* Пэр Сульван (, 1937—1940)
* Івар Хольмквіст (, 1940—1944)
* Арчыбальд Дугляс (, 1944—1948)
* Карл Аўгуст Эрэнсвэрд (, 1948—1957)
* Торд Бондэ (, 1957—1963)
* Курт Ёрансан (, 1963—1969)
* Карл Эрык Альмгрэн (, 1969—1976)
* Нільс Шольд (, 1976—1984)
* Эрык Бэнгтсан (, 1984—1990)
* Окэ Сагрэн (, 1990—1994)

### Начальнікі Штаба Арміі
* Окэ Сагрэн (, 1994—1996)
* Мэртыль Мэлін (, 1996—1998)

### Генэральныя інсьпектары
* Паўль Дэгерлюнд, (, 1998—2000)
* Альф Сандквіст, (, 2000—2005)
* Свэркер Ёрансан, (, 2005—2007)
* Бэрндт Грундэвік, (, 2007—па цяперашні час)

## Тэхніка і ўзбраеньне

## Глядзіце таксама
* Ak5

## Знакі адрозьненьня

### Генэралы і афіцэры


* ¹ Хоць Швэцыя і не ўваходзіць у НАТА, званьні пераведзены з афіцыйнай публікацыі швэдзкіх УС.
* ² З 1 чэрвеня 2000 званьне «палкоўніка першай ступені» () не прысвойваецца.
* ³ Кадэты (па-швэдзку *Kadett*) фармальна зьяўляюцца сэржантамі. Таму іх часта называюць шэўрон-сэржантамі () з-за шэўронав (вогульнікаў) на іх пагонах.


### Сэржанты і шарагоўцы


* 1 Sweden is not a member of the North Atlantic Treaty Organisation. The translations to British Army ranks have been taken taken from an official Swedish Armed Forces publication and NATO rank codes have been extrapolated from those the British Army assigns to the equivalent rank.
* ² No permanent appointments to these ranks are currently made. Officers already appointed retain their rank and temporary appointments are made for international missions.
* ³ Instead of rank insignia, privates wear the insignia of their branch (armour, infantry etc) on the left collar of the battle dress uniform (BDU). All personnel, regardless of rank wear the branch insignia on the right collar. Lance-Corporal and above wear their respective rank insignia on the left collar. (See picture to the right)


## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка сухапутных войскаў Швэцыі 
* Швэцкія палкі

Швэцыя
Катэгорыя:Узброеныя сілы Швэцыі
Манчакі (Берасьцейская вобласьць)

**Манчакі́** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 20 км на захад ад Камянцу, за 52 км на паўночны захад ад Берасьця і за 11 км на ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце — Беласток. Праз вёску праходзіць аўтадарога Кобрынь — Высокае (). Уваходзяць у Белавескі сельсавет, у складзе ААТ «Каралін».

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска ў складзе маёнтку Перкавічы, уладаньне Насаржэўскіх, затым Івановых.
* 1857: у вёсцы 173 рэвіскія душы.
* канец XIX ст.: вёска ў Войскай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні.
* 1897: паводле перапісу ў Манчакоўскай сельскай грамадзе, ў вёсцы 53 двары, 295 жыхароў, ветраны млын.
* 1905: 296 жыхароў.
* 1921: вёска ў складзе Войскай гміны Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва міжваеннай Польшчы.
* 1923: 43 двары, 159 жыхароў.
* 1939: у складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у складзе Расьненскага сельсавету Высокаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці; у вёсцы 53 двары, 279 жыхароў, каапэратыўная крама.
* 1948: у пачатковай школе 44 вучні.
* 1949: арганізаваны калгас імя А. Матросава.
* 1954: у Вярховіцкім сельсавеце.
* 1958: у складзе калгаса «Расея».
* 1960: 188 жыхароў.
* 1962: у Камянецкім раёне.
* 1970: 113 жыхароў.
* 2006: у Белавескім сельсавеце.

## Насельніцтва
* 2010 год — 9 жыхароў
* 2005 год — 27 жыхароў, 15 двароў
* 1999 год — 24 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 61—62.

Катэгорыя:Белавескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Бугурт

**Бугурт** (ст.-в.-ням. *Buhurt*, старафр. *bouhourt* ці *buhurt* «удараць») — рыцарскі турнір, падчас якога дзьве групы рыцараў, узброеных затупленай зброяй (дзідамі альбо іншай зброяй, як, напрыклад, турнірная паліца, або камбінацыяй, якая складаецца з абодзьвюх тыпаў) змагаліся адзін супраць аднаго. Бітва рыцараў сам-насам называлася анг. *joust* — рыцарскі паядынак.

## Прызначэньне
Бугурт зьяўляўся складовай часткай турніру, апроч таго, таксама зьяўляўся сымуляцыяй аднаго з сцэнараў бітвы, а такім чынам, падрыхтоўкай да падобных сытуацыяў на вайне. Збраяносец мог заслужыць шпоры ў полі й на бугурце (частка рыштунку, якая сьведчыла аб прыналежнасьці носьбіта да саслоўя рыцараў).

## Правядзеньне
Звычайна, байцы адрозьнівалі адзін аднаго па рознакаляровых крамнінных павязках. Да груп дзяліліся паводле жэрабя, а таксама набіраліся з так званых турнірных супольнасьцяў. Падчас фармаваньня групаў вызначалася колькасьць удзельнікаў бітвы, а таксама ўсталёўваўся прыз для пераможцаў. Часта прызам станавіўся конь пераможанага рыцара або дасьпехі або зброя, аднак наўзамен мог быць выплачаны грашовы эквівалент прызу. Некаторым бедным рыцарам параза на бугурце могла каштаваць эканамічнае свабоды. Толькі заможныя пераможцы маглі праявіць велікадушнасьць і дазволіць таму, хто прайграў, захаваць сваю маёмасьць, а таксама адмовіцца ад выкупу.

Па камандзе капитанаў супрацьстаялыя бакі атакавалі, групамі або сам-насам, і спрабавалі з дапамогай зброі або рук сутыкнуць праціўніка з каня. Гучныя крыкі, шум ад удараў і сутыкненьняў стваралі незвычайную атмасфэру бітвы.

Часам бугурты праходзілі настолькі хаатычна й былі настолькі крывавымі, што такія ўладыкі, як, напрыклад, Эдуард I, вымушаны былі накладаць забароны на іх правядзеньне.

Ніхто, акрамя самаго рыцара ня меў права сутыкаць праціўніка з каня. Гледачы павінны былі прыходзіць бяззбройнымі й без дасьпехаў. Конюхі ня мелі права прыносіць з сабой ні мячы, ні кінжалы, ні паліц, а геральдам была забаронена хаваць зброю пад . Да вясельля рыцар мог прымаць удзел у турныры ад ягонага пачатку да канца, поўные два тыдні. Прафэсійныя рыцары, накшталт Ўільяма Маршала, які да канца сваёй кар’еры перамог прыкладна 500 рыцараў, моглі ператварыцца ў багатых і паважаных людзей. Часта ў выніку падзеньня з каня, прычынай якога зьяўляўся, як правіла, ўдар зброяй або штуршок, а разам нават сонечны ўдар, рыцар атрымліваў траўму. У пачатку 13-га стагодзьдзя на дзіды пачалі надзяваць бясьпечныя наканечнікі, а мячы затупляць.

## Сучаснасьць
Дадзенае слова выкарыстоўваецца на турнірах па гістарычнаму фехтаваньню й сярод асоб, якія займаюцца гістарычнай рэканструкцыяй і/або ролевымі гульнямі для абазначэньня бою паміж дзьвюма групамі байцоў, «сьценка на сьценку».

## Глядзіце таксама
* Манэскі кодэкс
* Пасьвячэньне ў рыцары
* Рыцарская дзіда

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыцары
Сосэкі Нацумэ

**Нацумэ Кіноскэ** ( *Нацумэ Кіносукэ*) 9 лютага 1867 — 9 сьнежня 1916, больш вядомы пад псэўданімам **Нацумэ Сосэкі** ( *нацумэ со:сэкі*) — выбітны японскі пісьменьнік, адзін з заснавальнікаў сучаснае японскае літаратуры.

## Біяграфія
Нацумэ нарадзіўся 9 лютага 1867 у беднай сям’і старшыні адной з абшчынаў Эда (сучасны Токіё). У юнацтве ён атрымаў клясычную адукацыю й лічыўся знаўцам старажытнае кітайскае й японскае клясычнае паэзіяў.

Памёр Нацумэ 9 сьнежня 1916 у Токіё.

## Асноўныя сачыненьні
* 1908 — *Сансіра* (三四郎)
* 1909 — *Затым* (それから)
* 1910 — *Брама* (門)
* 1914 — *Сэрца* (こころ)
* 1916 — *Сьвятло й цемра* (明暗)

Творы Нацумэ перакладзены на ангельскую, баўгарскую, вугорскую, грузінскую, кітайскую, карэйскую, мангольскую, нямецкую, польскую, румынскую, расейскую, сэрбскахарвацкую, украінскую, славацкую, францускую й чэскую мовы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Раман «Ваш пакорны слуга кот»
* Лекцыя «Разьвіцьцё сучаснае Японіі»
* Творы аўтара на сайце «Японская проза»

Катэгорыя:Японскія літаратары
Аляксандар Багдановіч

**Аляксандар Багдановіч** (нарадзіўся 29 красавіка 1982, м. Ялізава, Асіпавіцкі раён) — беларускі вясьляр на каноэ.

Алімпійскі чэмпіён Алімпіяды 2008 году ў каноэ-двойцы на 1000 мэтраў і 4-ы на 500 мэтраў (з братам Андрэем Багдановічам). На Алімпійскіх гульнях 2004 году — 6-е і 10-е месцы ў двойцы на 500 і 1000 м адпаведна (з Аляксандрам Курляндчыкам). Пераможца і прызэр чэмпіянатаў сьвету і Эўропы. Выпускнік  Бабруйскай вучэльні алімпійскага рэзэрву (Магілёўская вобласьць).

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі каноэ-двойка на 1000 м,, дзе разам з Андрэем Багдановічам заваяў срэбра.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га скліканьня
Дзяніс Гаража

**Дзяніс Гаража** (нарадзіўся 15 траўня 1987, Атбасар, Акмалінская вобласьць, Казахстан) — беларускі вясьляр на каноэ.

Пяціразовы чэмпіён сьвету ў катэгорыі каноэ-адзіночка. Чэмпіён Эўропы (2012).

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі каноэ-адзіночка на 200 м.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Аляксандар Жукоўскі

**Аляксандар Жукоўскі** (нарадзіўся 6 кастрычніка 1979, Бабруйск) — беларускі вясьляр на каноэ.

Навучаўся ў Бабруйскай вучэльні алімпійскага рэзэрву (Магілёўская вобласьць). На Алімпіядзе 2004 году — 4-ы і 10-ы на 500 и 1000 м, Алімпіядзе 2008 году — 5-ы на 500 і 1000 м. Прызэр чэмпіянатаў сьвету і Эўропы.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі каноэ-адзіночка на 1000 м, дзе ў фінале заняў 7 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Алег Юрэня

**Алег Юрэня** (нарадзіўся 21 траўня 1990, Слонім) — беларускі вясьляр на байдарцы. Чэмпіён сьвету і Эўропы на дыстанцыі 5000 м, прызэр чэмпіянату сьвету і чэмпіянату Эўропы на 1000 м.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі байдарка-адзіночка на 1000 м, дзе ў фінале заняў 6 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слоніме
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Раман Петрушэнка

**Рама́н Петрушэ́нка** ( 25 сьнежня 1980, Каленкавічы) — беларускі вясьляр на байдарцы.

Алімпійскі чэмпіён 2008 году на байдарцы-чацьверцы, бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 2004 году і Алімпійскіх гульняў 2008 году ў двойцы, 6-ы на Алімпіядзе 2004 году ў чацьверцы. Шматразовы чэмпіён сьвету і Эўропы.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі байдарка-двойка на 200 м, разам з Вадзімам Махневым.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Ірына Памялова

**Ірына Памялова** (нарадзілася 5 красавіка 1990, Жодзін) — беларуская вясьлярка на байдарцы.

Чэмпіёнка Эўропы 2011, прызэр чэмпіянатаў сьвету і Эўропы.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі байдарка-чацьверка на 500 м, дзе разам з Надзеяю Папок, Марынаю Паўтаран, Вольгаю Худзенка заваявала бронзу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жодзіне
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Марына Літвінчук

**Марына Літвінчук** (у дзявоцтве — **Паўтаран**; нарадзілася 12 сакавіка 1988 году, в. Сотнічы, Петрыкаўскі раён) — беларуская вясьлярка на байдарцы. Трохразовая чэмпіёнка сьвету (2015), шасьціразовая чэмпіёнка Эўропы (2011, 2015, 2016). Двухразовы бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў (2012, 2016).

Чэмпіёнка Эўропы 2011 году ў гонцы-адзіночцы на 5000 м і чацьверцы на 500 м, прызэр чэмпіянатаў сьвету і Эўропы.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі байдарка-чацьверкі на 500 м,, дзе разам з Ірынаю Памяловай, Надзеяю Папок, Вольгаю Худзенка заваявала бронзу. У катэгорыі байдарка-двойка на 500 м разам з Вольгаю Худзенка заняла ў фінале 7 месца.

На Алімпійскіх гульнях 2016 году заняла 4 месца ў адзіночцы, 6 месца ў двойцы з Надзеяй Ляпешка, а таксама выйграла бронзавы мэдаль у чацьверцы разам з Надзеяй Ляпешка, Маргарытай Махневай і Вольгай Худзенка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Вольга Худзенка

**Во́льга Худзенка** (нарадзілася 12 траўня 1992 году, Хвойнікі) — беларуская вясьлярка на байдарцы. Чэмпіёнка сьвету (2015), двухразовая чэмпіёнка Эўропы (2011, 2015). Двухразовы бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў (2012, 2016).

Чэмпіёнка Эўропы 2011 у чацьверцы на 500 м, прызэр чэмпіянатаў сьвету і Эўропы ў двойцы і чацьверцы.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі байдарка-чацьверка на 500 м, дзе разам з Ірынаю Памяловай, Надзеяй Папок і Марынай Паўтаран заваявала бронзу. У катэгорыі байдарка-двойка на 500 м разам з Марынаю Паўтаран заняла ў фінале 7 месца.

На Алімпійскіх гульнях 2016 году выйграла бронзавы мэдаль у чацьверцы разам з Марынай Літвінчук, Надзеяй Ляпешка і Маргарытай Махневай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Маргарыта Махнева

**Маргарыта Махнева** (у дзявоцтве — **Цішкевіч**; нарадзілася 13 лютага 1992 году, Хвойнікі) — беларуская вясьлярка на байдарцы. Двухразовая чэмпіёнка сьвету (2015), трохразовая чэмпіёнка Эўропы (2014, 2015). Бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 2016 году.

У гонцы на 500 м на чэмпіянаце Эўропы 2012 году — 5-я.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі байдарка-адзіночка на 200 і 500 м (дыскваліфікаваная ў паўфінале).

На Алімпійскіх гульнях 2016 году выйграла бронзавы мэдаль у чацьверцы разам з Марынай Літвінчук, Надзеяй Ляпешка і Вольгай Худзенка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ
Катэгорыя:Беларускія весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Весьляры і вясьляркі на байдарках і каноэ на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Сырт (муніцыпалітэт)

**Сырт** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца на поўначы краіны, мае выхад да Міжземнага мора. Адміністрацыйны цэнтар — Сырт. Плошча — 86 399 км², насельніцтва складае 141 378 чалавек (на 2006 год).

## Крыніцы
Місурата (муніцыпалітэт)

**Місурата** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца ў паўночна-заходняй частцы краіны, мае выхад да Міжземнага мора. Адміністрацыйны цэнтар — Місурата. Плошча — 29 172 км², насельніцтва на 2006 год складае 550 938 чалавек.
Эз-Завія (муніцыпалітэт)

**Эз-Завія** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца ў поўночна-заходняй частцы краіны, мае выхад да Міжземнага мора. Адміністрацыйны цэнтар — эз-Завія. Плошча — 2 753 км², насельніцтва складае 290 993 чалавекі (на 2006 год).

## Крыніцы
Налут (муніцыпалітэт)

**Налут** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца ў паўночна-заходняй краіны, мяжуе з Альжырам і Тунісам. Адміністрацыйны цэнтар — Налут. Плошча — 67 191 км², насельніцтва на 2006 год складала 93 224 чалавекі.

## Крыніцы
Эль-Джуфра

**Эль-Джуфра** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Мадырат-Гун. Плошча — 139 038 км², насельніцтва складае 52 342 чалавекі (на 2006 год).

## Крыніцы
Вадзі-эш-Шаці

**Вадзі-эш-Шаці** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца ў заходняй частцы краіны, на захадзе мяжуе з Альжырам. Адміністрацыйны цэнтар — Адыры. Плошча — 90 244 км², насельніцтва складае 78 532 чалавекі (на 2006 год).

## Крыніцы
Гат (муніцыпалітэт)

**Гат** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца ў паўднёва-заходняй частцы краіны, мяжуе зь Нігерам на поўдні й з Альжырам на захадзе. Адміністрацыйны цэнтар — Ггат. Плошча — 68 482 км², насельніцтва складае 23 518 чалавек (на 2006 год).

## Крыніцы
Культурная асыміляцыя

**Асыміля́цыя** ( — прыпадабненьне) у сацыялёгіі і этнаграфіі — 
страта адною часткай соцыюму (ці цэлым этнасам) сваіх адметных рысаў і замена на запазычаныя ў іншай часткі (іншага этнасу). У цэлым, гэта этнакультурны зрух у самасьвядомасьці пэўнай сацыяльнай групы, якая раней была іншай супольнасьцю ў пляне мовы, рэлігіі ці культуры.

Асыміляцыя можа насіць як добраахвотны характар — захапленьне іншай больш разьвітай ці прывабнай культурай, міжнацыянальныя ці міжканфэсійныя шлюбы і г.д., так і прымусовы характар — заваёва, колькаснае вынішчэньне, прымусовае перасяленьне, заканадаўчая дзейнасьць, скіраваная на задушэньне тых ці іншых культурна-моўных праяваў.

## Прыклады асыміляцыяў

### Этнаграфічныя
* альбанізацыя
* амэрыканізацыя
* арабізацыя
* араўканізацыя
* баўгарызацыя
* галізацыя
* германізацыя
* грузінізацыя
* гішпанізацыя
* італьянізацыя
* кітаізацыя
* латышызацыя
* мадзярызацыя
* палянізацыя
* раманізацыя
* румынізацыя
* русіфікацыя
* украінізацыя
* славянізацыя
* цюркізацыя
* элінізацыя
* юдаізацыя
* япанізацыя

### Рэлігійныя
* будыфікацыя (ламаізацыя)
* ісламізацыя
* юдаізацыя
* хрысьціянізацыя

## Вонкавыя спасылкі
* [Асыміляцыя этнічная ў этнапсыхалягічным слоўніку ([Расейская мова|рас.])]
Мурзук (муніцыпалітэт)

**Мурзук** () — адзін з двацацці двух муніцыпалітэтаў Лібіі, які месьціцца на поўдні краіны, мяжуе зь Нігерам і Чадам. Адміністрацыйны цэнтар — Мурзук. Плошча — 356 308 км², насельніцтва складае 78 621 чалавек (на 2006 год).

## Крыніцы
Бакаляўр

**Бакаля́ўр** () — акадэмічная ступень ці кваліфікацыя, якая прысуджаецца асобам, засвоіўшым адпаведныя адукацыйныя праграмы. Завершаная вышэйшая адукацыя ў краінах, якія ўдзельнічаюць у Балёнскім працэсе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Шыдлоўшчына

**Шыдло́ўшчына**, ***Шыдлаўшчы́зна*** — былы маёнтак і фальварак у ваколіцах Пружанаў (цяпер у Берасьцейскай вобласьці). Колішняе ўладаньне Кляйнміхеляў.

## Мінуўшчына
У XVIII стагодзьдзі — у Берасьцейскім ваяводзтве ВКЛ, уладаньне Плаўскіх.

За расейскім часам — фальварак і маёнтак у Дабучынскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. У склад маёнтку ўваходзіў фальварак Каралін.

Вядома, што на пераломе XIX—XX стагодзьдзяў Шыдлоўшчынай валодала Вера Кляйнміхель, і ў вёсцы знаходзілася найбольш вядомая суполка вернікаў марыявіцкай канфэсіі.

За польскім часам — фальварак, калёнія і асада сьпярша ў гміне Дабучын, а з 1926 року ў гміне Пружана Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Пружанскага раёну
HDMI

**High-Definition Multimedia Interface** (**HDMI**) — інтэрфэйс для мультымэдыя высокага разрозьненьня, які дазваляе перадаваць лічбавыя відэазьвесткі высокага разрозьненьня й шматканальныя лічбавыя аудыёсыгналы з абаронай ад капіяваньня.

Раздым HDMI забясьпечвае лічбавае DVI-злучэньне некалькіх прыладаў з дапамогай адпаведных кабэляў. Асноўнае адрозьненьне паміж HDMI і DVI складаецца ў тым, што раздым HDMI меншы паводле памераў, а таксама падтрымлівае перадачу шматканальных лічбавых аудыёсыгналаў. HDMI зьяўляецца заменай аналягавых стандартаў падключэньня, як то SCART або RCA.

Заснавальнікамі HDMI зьяўляюцца кампаніі Hitachi, Matsushita Electric Industrial (зараз Panasonic) (Panasonic/National/Technics/Quasar), Philips, Silicon Image, Sony, Thomson (RCA).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* HDMI Licensing  — афіцыйны сайт ліцэнзавальнай арганізацыі.

Катэгорыя:Інтэрфэйсы прылад
Катэгорыя:Апаратнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Кабэльныя раздымы
Чжуаналёгія

**Чжуаналёгія** (па-чжуанску: Cang’yoz,  ці 壮学) — навуковая дысцыпліна, якая вывучае мову, культуру і гісторыю Чжуанаў. Як самастойная навука сфармавалася ў сярэдзіне 20 стагодзьдзя.

## Агульныя зьвесткі
Станаўленьне чжуаналёгіі адбывалася ў другой палове 20 стагодзьдзя і было зьвязанае са школай, якая сыходзіла з ідэяў адзінства чжуанскай культуры. Асноўны прадмет чжуаналёгіі — адметныя рысы традыцыйнай культуры ў чжуанаў, г. зн. звычаі, народнае мастацтва, пасяленьне, жыцьцё, адзеньне, прылады працы, промыслы, рамёствы і да т. п. Чжуаналёгія вывучае матэрыяльную і духоўную культуру, этнічную самасьвядомасьць, мэнтальнасьць, нацыянальны характар, лад жыцьця ў чжуанаў і інш.

## Гісторыя чжуаналёгіі
Хуан Сяньфань зьяўляецца заснавальнікам чжуанлёгіі. Сымбалічнай кропкай пачатку чжуаналёгіі як самастойнай навукі лічыцца выдаданьне ў 1957 годзе працы «Чжуанская гісторыя». У той час Хуан Сяньфань і ягоныя вучні разьвівалі сувязі зь іншымі дысцыплінамі, якія заклалі падмурак сучаснай чжуаналёгіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дасьледчы цэнтар чжуаналёгіі Унівэрсытэту Гуань Ці для народаў 

Катэгорыя:Антрапалёгія
Катэгорыя:Этналёгія
Катэгорыя:Культуралёгія
Глёбус

**Глёбус** (ад  — «шар») — трохмерная мадэль Зямлі або іншай плянэты, а таксама мадэль нябеснай сфэры. Першы глёбус быў створаны каля 150 году да н. э. Кратэтам Мальскім. У адрозьненьне ад мапаў, на глёбусе няма скажэньняў і разрываў, таму глёбус зручны для атрыманьня агульнага ўяўленьня аб разьмяшчэньні мацерыкоў і акіянаў. У той жа час глёбус (звычайных памераў) мае даволі дробны маштаб і ня можа паказаць якую-небудзь мясцовасьць падрабязна.

Сучасныя глёбусы бываюць розных відаў і памераў. Напрыклад, у ЗША створаны лічбавы відэаглёбус, а ў Нямеччыне першы інтэрактыўны (мультытач) глёбус.

Катэгорыя:Тыпы мапаў
Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналёгія
Катэгорыя:Сфэры
Катэгорыя:Навуковыя матэрыялы
Мадлен дэ Скюдэры

**Мадлен дэ Скюдэры** (, 15 лістапада 1607, Гаўр, Францыя — 2 чэрвеня 1701, Парыж, Францыя) — француская пісьменьніца, прадстаўніца прэцыёзнай літаратуры.

## Біяграфія
Мадлен дэ Скюдэры пасірацела ў шасьцігадовым узросьце; атрымала добрую адукацыю высілкамі дзядзькі. У 1630 годзе пераехала ў Парыж да свайго брата Жоржа дэ Скюдэры; наведвала салён спадарыні Рамбуе, дзе яе называлі «Сафо». Пасьля заходу салёна Рамбуе, у 1652 годзе адчыніла свой уласны; яго наведвалі Лярашфуко, мадам дэ Ляфает, мадам дэ Сэвінье. У часы Фронды была прыхільніцай прынца Кандэ.

Мадлен дэ Скюдэры не адрозьнівалася прыгажосьцю; замуж яна ня выйшла паводле перакананьняў, аддаючы перавага плятанічнаму пачуцьцю (заклад свабоды ад шлюбнай сувязі). У гэтым сэнсе яе можна лічыць папярэдніцай фэмінізму. «Сафо» набыла эўрапейскую славу, а ў 1695 годзе Людовік XIV загадаў выбіць мэдаль зь ейнай выявай.

Кар’еру пісьменьніцы пачала ў 1641 годзе. Усе свае галянтна-гераічныя раманы друкавала пад імем брата (частка гэтых раманаў была напісана ў суаўтарстве зь ім).

## Літаратура
* 
* Mongredien G. Madeleine de Scudery et son salon. — P.: 1946.
* Niderst A. Madeleine de Scudery, Paul Pelisson et leur monde. — P.: 1976.
* Godenne R. Les Romans de Mademoiselle de Scudery. — Geneve: 1983.
* Aronson N. Madeleine de Scudery ou le Voyage au pays de Tendre. — P.: 1986.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт, цалкам прысьвечаны раману «Артамэн, ці Вялікі Кір» 
* Падборка тэкстаў вакол Мапы Краіны Пяшчоты 

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1607 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гаўры
Катэгорыя:Памерлі 2 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1701 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія літаратаркі
Катэгорыя:Пісьменьнікі барока
Катэгорыя:Аўтары гістарычных раманаў
Катэгорыя:Фэміністкі
Грамадзянін

**Грамадзя́нін** — індывід, на палітыка-прававой аснове зьвязаны з вызначанай дзяржавай, што дазваляе праваздольнаму грамадзяніну, у адносінах да іншых грамадзянаў і грамадзтва й дзяржавы, мець узаемныя правы, абавязкі й, у іхных рамках, свабоды. Па сваім прававым становішчы грамадзяне канкрэтнае дзяржавы адрозьніваюцца ад замежных грамадзянаў і асобаў без грамадзянства, якія знаходзяцца на тэрыторыі гэтай дзяржавы. Канкрэтна толькі грамадзяне маюць палітычныя правы і свабоду.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грамадзянства
Катэгорыя:Формы звароту
Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Арганізацыя

**Арганізацыя** (ад  — «інструмэнт») — мэтавае аб’яднаньне рэсурсаў. Арганізацыі, створаныя чалавекам, характарызуюцца наяўнасьцю чалавека як актыўнага рэсурсу, а, таксама, характэрна наяўнасьць функцыяў кіраваньня й плянаваньня. Неабходна адзначыць, што арганізацыя, якая ўваходзіць у буйнейшую арганізацыю, зьяўляецца для апошняй рэсурсам.

## Глядзіце таксама
* Арганізацыйна-прававая форма
* Некамэрцыйная арганізацыя
* Грамадзкая арганізацыя
* Самаарганізацыя
* Юрыдычная асоба
* Структура
* Грамадзкае аб’яднаньне
* Установа
Інфэкцыя

**Інфэ́кцыя** (ліпля) — заражэньне жывых арганізмаў  мікраарганізмамі, як то бактэрыямі, грыбамі, пратыстамі, а таксама вірусамі, прыёнамі. Тэрмін азначае розныя віды ўзаемадзеяньня чужародных мікраарганізмаў з арганізмам чалавека ў мэдыцыне, жывёлаў у заатэхніцы й вэтэрынарыі, расьлінаў у аграноміі.

Навука аб інфэкцыі завецца інфэкталёгіяй. Яна вывучае інфэкцыйны працэс, інфэкцыйную хваробу, інфэкцыйную паталёгію, што ўзьнікае ў выніку канкурэнтнага ўзаемадзеяньня арганізму з патагеннымі ці ўмоўна-патагеннымі мікраарганізмамі, і распрацоўвае мэтады дыягностыкі, лячэньня й прафіляктыкі інфэкцыйных хваробаў.

У выніку ўстанаўленьня ўсеагульнага правядзеньня прышчэпак інфэкцыі перасталі быць асноўнай прычынай дзіцячай сьмяротнасьці. Паводле Сусьветнай арганізацыі здароўя, за 2011 г. у Эўропе 32 тыс. дзяцей памерлі ад інфэкцыяў, што папярэджваюцца з дапамогай прышчэпкі. На 2014 год было вядома звыш 200 відаў інфэкцыяў, якія пераносілі камары, мошкі, мухі, сьляпні, вошы і кляшчы. Найбольш вядомымі зь іх былі жоўтая ліхаманка, ліхаманка Заходняга Ніла, ліхаманка дэнге, кляшчовы энцэфаліт, тыф, хвароба Лайма і малярыя.

## Беларусь
У Беларусі выяўлялі такія інфэкцыі, як завезеная малярыя і дырафілярыёз. З 1990-х гадоў сталі ўзьнікаць кляшчовы энцэфаліт і хвароба Лайма.

## Глядзіце таксама
* Барэліёз

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Інфэкцыйныя захворваньні
Солад

міні|250пкс|справа|Ячменны солад
**Солад** — прадукт, які атрымліваецца пры прарошчваньні насеньня травы, галоўным чынам, ячменю.

Працэс атрыманьня соладу падзяляецца на намочваньне й прарошчваньне насеньня. Прарошчваньне неабходна, каб выклікаць у насеньні зьвязаныя з гэтым працэсам хімічныя зьмены. У адных выпадках каштоўным зьяўляецца толькі адно з рэчываў, якія ўтвараюцца пры гэтым — дыястазы, у вінакурнай вытворчасьці, у іншых жа выпадках карыстаюцца апроч дыястазы сукупнасьцю зьмененых растваральных прадуктаў, як то робіцца ў броварнай вытворчасьці. У абодвух выпадках карыстаюцца здольнасьцю дыястазы раствараць і ацукроўваць крухмал, прычым атрымліваецца мальтоза — цукар, які мае здольнасьць да закісаньня.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Піва
Катэгорыя:Збожжа
Катэгорыя:Апрацоўка прадуктаў харчаваньня
Нованарвэская мова

**Нованарвэская мова**, **Ню́но́шк** — адна з формаў сучаснае літаратурнае нарвэскай мовы (побач з букмолам). У іншай трактоўцы — адна з афіцыйных пісьмовых моваў Нарвэґіі (другая афіцыйная мова — букмол (), апроч таго, у некаторых камунах дадатковай афіцыйнаю моваю ёсьць адна з саамскіх).

Фармаваньне нованарвэскай мовы, першапачаткова называнай «моваю краю» (лянсмол, ), было пачата ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя Іварам Осэнам. Осэн бачыў у сваім праекце «папраўдзе нарвэскую» альтэрнатыву дзяржаўнаму стандарту нарвэскае мовы таго часу — «дзяржаўнай мове» (рыксмол, ), якая была вельмі падобная да дацкай мовы. «Дзяржаўная мова» ў далейшым стала называцца «кніжнаю», букмол () і стала адною зь дзьвюх афіцыйных пісьмовых моваў Нарвэґіі.

У цэлым нованарвэская палягае на заходненарвэскіх дыялектах і ўжываецца прыблізна дзясятаю доляй насельніцтва Нарвэґіі. Пісьмовыя нормы ўсё больш набліжаюцца да букмолу, але раўналежна існуе гёґношк ( — «высокая нарвэская») — штучная норма, ачышчаная ад любых словаў з букмолу. У нованарвэскай Вікіпэдыі артыкулы на гёґношк разьмешчаныя ў асобнай катэгорыі.

У школах выкладаньне вядзецца на абедзьвюх мовах.

## Вонкавыя спасылкі

* [Ці мажлівае плянаваньне моўнага разьвіцьця? (нарвэскі моўны рух у тупіку)
* http://www.svaboda.org/content/article/24611572.html Ян Максімюк. Мова «старэйшага брата»

Катэгорыя:Скандынаўскія мовы
Катэгорыя:Мовы Нарвэгіі
Ткацтва

**Ткацтва** — вытворчасьць тканіны на ткацкіх станках, адно з найстаражытнейшых чалавечых рамёстваў. Яно ўзьнікла ў позьнім нэаліце як эвалюцыя пляценьня. У шырэйшым сэнсе пад ткацтвам разумеюць увесь комплекс тэхналягічных працэсаў, складнікаў ткацкай вытворчасьці. Чалавека, які прафэсійна займаецца ткацтвам, завуць ткачом. Існуе два віды ткацкіх станкоў: вэртыкальны і гарызантальны.

Віды: ажурнае, бранае, закладное, падвойнае і рамізнае.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва

Катэгорыя:Народныя промыслы
Містыка

**Містыка** (ад  — «утоены», «тайны») — у штодзённым сэнсе — вера ў існаваньне звышнатуральных сілаў, зь якімі таямнічым чынам зьвязаны й здольны мець зносіны чалавек; у духоўным сэнсе — сакральная рэлігійная практыка, якая мае мэтай перажываньне непасрэднага яднаньня з Богам. Таксама сукупнасьць тэалягічных і філязофскіх дактрынаў, прысьвечаных апраўданьню й асэнсаваньню гэтай практыцы (містыцызм).

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт пра містыку

*
Катэгорыя:Неакадэмічныя кірункі дасьледаваньняў