Райгорад

**Райгорад** () — места ў Польшчы, на беразе Райгародзкага возера. Цэнтар меска-сельскай гміны Граеўскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2018 год — 1571 чалавек. Знаходзіцца на аўтамабільнай дарозе .

Райгорад — магдэбурскае места гістарычнага Падляшша каля мяжы з Мазовіяй, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Паводле летапісных зьвестак, Райгорад заснаваў у XIII ст. князь яцьвяскі, падляскі і дайноўскі Трайдзень як умацаваны пункт на сумежжы з прусамі і мазурамі. У 1358 годзе места ўпамінаецца ў гэтай якасьці ў акце разьмежаваньня Вялікага Княства Літоўскага з Падляшшам. Райгорад знаходзіўся ў дзяржаўнай уласнасьці, пазьней перайшоў да роду Глінскіх. Па пакараньні Міхала Глінскага за ўдзел у змове супраць караля і вялікага князя Жыгімонта Старога места перайшло да ваяводы віленскага Мікалая Радзівіла. У XVI ст. Райгорад атрымаў мескі герб: «*у чырвоным полі мур з адчыненай брамай над ім, тры вежы*». У 1568 годзе за Ганна Кішкай (з Радзівілаў) места атрымала Магдэбурскае права.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Райгорад перайшоў да Каралеўства Польскага. Паводле люстрацыі Райгародзкага староства, на 1576 год у месьце было 145 будынкаў і 56 незабудаваных пляцаў. У 1593 годзе Райгародзкае староства перайшло да каралевы і вялікай княгіні Ганны, жонкі Жыгімонта Вазы. У 1679 годзе месту пацьвердзілі Магдэбурскае права.

### Пад уладай Прусіі і Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Райгорад апынуўся ў складзе Прусіі, з 1807 году — у складзе Расейскае імпэрыі, у Шчучынскім павеце Ломжынскай губэрні. У час вызвольнага паўстаньня (1830—1831) Райгорад як ключавую пазыцыю займаў расейскі 7-тысячны корпус генэрала Остэн-Сакена, аднак паўстанцам пад камандаю Антонія Гелгуда ўдалося 29 траўня 1831 году на пэўны час вызваліць места.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Райгорад занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Райгорад абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году места апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 15 верасьня 1939 году Райгорад акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень места перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Райгорад увайшоў у склад БССР. У 1941—1944 гадох места зноў знаходзілася пад акупацыяй нацысцкай Нямеччыны. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Райгорад Польскай Народнай Рэспубліцы.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1867 год — 3916 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 2291 чал. 
* **XXI стагодзьдзе**: 2018 год — 1571 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Забудова гістарычная (XIX — пачатак XX ст.; фрагмэнты)
* Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (1905—1912)
* Могілкі: каталіцкія, капліца (XIX ст.); юдэйскія
* Сядзіба Апартова (канец XIX ст.)

### Страчаная спадчына
* Замак

## Галерэя

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Rajgrodzie.JPG|Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі
Rajgród, zespół dworski Opartowo, dwór i fragment otoczenia.JPG|Сядзіба Апартова
Rajgrod cemetery - panoramio.jpg|Капліца на могілках
Dom murowany z końca XIX w. w Rajgrodzie przy ul. Warszawskiej 20.JPG|Гістарычная забудова


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Граеўскі павет
Катэгорыя:Гарады Падляскага ваяводзтва