open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Царква Маці Божай Казанскай (Давыд-Гарадок)

**Царква Маці Божай Казанскай** — помнік гісторыі пачатку XX сагодзьдзя (мураўёўка) у Давыд-Гарадку. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычным Старым Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

Утварае адзіны ансамбль з брамай і капліцай.

## Гісторыя
Мураваную Казанскую царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Давыд-Гарадку збудавалі ў 1913 годзе на месцы драўлянай Прачысьценскай царквы 1844 году.

## Архітэктура
Прыклад маскоўска-яраслаўскага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Вылучаецца разьвітай і шматплянавай аб’ёмна-прасторавай кампазыцыяй: прытвор, званіца над трапезнай, кубападобная малітоўная заля з бакавымі прыдзеламі, паўкруглая апсыда з акруглымі рызьніцамі. Сылюэт фармуюць пяць купалоў-цыбулінаў над асноўным аб’ёмам, а таксама купалы-цыбуліны над званіцай, прыдзеламі і апсыдай. На чырвоным цагляным фоне муроўкі сьценаў вылучаюцца пабеленыя элемэнты дэкору: аркатурныя, гарадковыя і шырынкавыя фрызы, кілепадобныя ліштвы і броўкі аркавых аконных праёмаў, кутнія лапаткі.

У такой жа стылістыцы капліца і 3-аркавая брама, завершаная купалам-цыбулінай і бакавымі шатрамі.

Капліца — 8-гранны шатровы аб’ём, завершаны купалам-цыбулінай. Апярэзваецца аркатурным парапэтам у аснаваньні шатра, пасам кілепадобных бровак у фрызавай частцы. Калярыстычнае багацьце архітэктуры стварае спалучэньне чырвонай цаглянай муроўкі сьценаў і пабеленых элемэнтаў дэкору: кутніх лапатак, шырынкавага фрыза, ліштваў аркавых праёмаў.

## Галерэя

Davyd-Haradok, Stary Rynak, Baharodzickaja. Давыд-Гарадок, Стары Рынак, Багародзіцкая (1901-39).jpg|да 1939 г.
Davyd-Haradok, Stary Rynak, Baharodzickaja. Давыд-Гарадок, Стары Рынак, Багародзіцкая (1913-39).jpg|да 1939 г.
Davyd-Haradok, Stary Rynak, Baharodzickaja. Давыд-Гарадок, Стары Рынак, Багародзіцкая (1929).jpg|1929 г.
Davyd-Haradok, Stary Rynak, Baharodzickaja. Давыд-Гарадок, Стары Рынак, Багародзіцкая (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Давыд-Гарадок
Давыд-Гарадок
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Касьцёл Божага Цела (Давыд-Гарадок)

**Касьцёл Божага Цела** — помнік архітэктуры першай паловы XX стагодзьдзя ў Давыд-Гарадку. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Веляміцкай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры гістарызму, часткова зруйнаваны савецкімі ўладамі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Давыд-Гарадку збудавалі ў 1623 годзе з фундацыі Яна Альбрэхта Радзівіла.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай, калі Давыд-Гарадок апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1839 годзе драўляны касьцёл згарэў. Новы драўляны касьцёл збудавалі ў 1848 годзе, аднак ён згарэў у 1890 годзе.

З 1903 году набажэнствы праводзіліся ў плябаніі.

### Найноўшы час
У 1936 годзе збудавалі новы мураваны касьцёл. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога часткова зруйнавалі і перарабілі пад клюб.

У 2017 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам, пачалося яго аднаўленьне.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры гістарызму. Гэта прастакутны ў плян аб’ём пад 2-схільным дахам, да якога далучаюцца паўкруглая апсыда з бакавой закрысьціяй і прастакутны прытвор. Роўнічныя бакавыя фасады рытмічна падзяляюцца высокімі аркавымі аконнымі праёмамі з клінчатымі броўкамі. Цокальная частка сьценаў аздабляецца гарызантальным рустам.

## Галерэя

Davyd-Haradok, Božaha Cieła. Давыд-Гарадок, Божага Цела (E. Navicki, 1908).jpg|Будоўля касьцёла. , 1908 г.
Davyd-Haradok, Łučnikaŭskaja, Plabanija. Давыд-Гарадок, Лучнікаўская, Плябанія (1914).jpg|Плябанія, 1914 г.
Davyd-Haradok, Božaha Cieła. Давыд-Гарадок, Божага Цела (1914).jpg|Інтэр’ер капліцы ў плябаніі. 1914 г.
Davyd-Haradok, Łučnikaŭskaja, Božaha Cieła. Давыд-Гарадок, Лучнікаўская, Божага Цела (1936).jpg|Новы касьцёл, 1936 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Давыд-Гарадок
Катэгорыя:Давыд-Гарадок
Царква Праабражэньня Гасподняга (Лагішын)

**Царква́ Праабражэ́ньня Гаспо́дняга** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Лагішыне. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з 4-граннай шатровай капліцай у імя Аляксандра Неўскага.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Лагішыне збудавалі ў 1892 годзе замест драўлянай царквы Сьвятога Пасаду.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю, якая складаецца з званіцы, трапезнай, малітоўнай залі і апсыды. Вэртыкальнай дамінантай выступае ўзьведзеная над прытворам 2-ярусная (васьмярык на чацьверыку) шатровая званіца з купалам-цыбулінай у завяршэньні. Пяць купалоў-цыбулінаў таксама завяршаюць 4-схільны дах асноўнага кубападобнага аб’ёму. Галоўны і бакавыя ўваходы вылучаюцца магутнымі парталамі і апярэзваюцца 3-лопасьцевымі аркавымі нішамі. Гэты дэкаратыўны матыў выкарыстоўваецца і ў абрамленьні адзінарных і строеных аркавых аконных праёмаў. Фасады падзяляюцца прафіляванымі карнізамі з 2-граннымі заломамі на бакавых сьценах, руставанымі ліштвамі вокнаў, цягамі і філёнгамі.

Унутраныя памяшканьні шырокімі прасьветамі адкрываюцца ў цэнтральную кубападобную залю.

## Галерэя

Łahišyn, Rynak. Лагішын, Рынак (F. Drazdoŭski, 1924-32).jpg|Ф. Драздоўскі, 
Łahišyn, Rynak, Spaskaja. Лагішын, Рынак, Спаская (1901-39).jpg|да 1939 г.
Łahišyn, Rynak, Spaskaja. Лагішын, Рынак, Спаская (1901-39) (2).jpg|да 1939 г.
Łahišyn, Spaskaja. Лагішын, Спаская (1901-39).jpg|да 1939 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Лагішын
Лагішын
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Перамяненьня Гасподняга
Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Лагішын)

**Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Лагішыне. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Лагішыне збудавалі ў 1634 годзе з фундацыі Альбрэхта Станіслава Радзівіла. У 1678—1773 гадох пры касьцёле дзеяла езуіцкая місія.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Лагішын апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Аднак па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1865 годзе расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

Будаваньне новага мураванага касьцёла вялося ў 1907—1910 гадох. Урачыстая кансэкрацыя сьвятыні адбылася 14 ліпеня 1913 году.

### Найноўшы час
1 студзеня 1997 году намаганьнямі кардынала Казімера Сьвёнтака аднавілі і 10 траўня таго ж году ўрачыста перадалі касьцёлу абраз Маці Божай Лагішынскай.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Да прастакутнага ў пляне асноўнага аб’ёму пад 2-схільным дахам далучаюцца 4-ярусная шатровая званіца і 5-гранная апсыда. Сьцены падзяляюцца стральчатымі вокнамі-біфорыюмамі і 2-ступеньчатымі контрфорсамі ў прасьценках. Асымэтрыю ў агульную кампазыцыю ўносяць прыбудовы да апсыды закрысьціі і гранёнай вежы да званіцы. Уваход вылучаецца стральчатым парталам зь вімпэргам, над якім месьціцца акно-біфорыюм, якое асьвятляе арганную галерэю. Тарцы 2-схільнага даху закрываюцца зубчастымі шчыпцамі.

Дэкаратыўна-мастацкі акцэнт інтэр’еру — драўляны алтар з пазалочанымі анёламі абапал антаблемэнту. У касьцёле захоўваецца абраз Маці Божай Лагішынскай.

## Галерэя

Łahišyn, Kaścielnaja. Лагішын, Касьцельная (14.07.1913).jpg|14 ліпеня 1913 г.
Łahišyn, Kaścielnaja. Лагішын, Касьцельная (1914).jpg|1914 г.
Łahišyn, Kaścielnaja. Лагішын, Касьцельная (F. Drazdoŭski, 1924-32).jpg|Ф. Драздоўскі, 


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Лагішын
Катэгорыя:Касьцёлы Пінскай дыяцэзіі
Касьцёл Маці Божай Каралевы (Дарагічын)

**Касьцёл Маці Божай Каралевы** — помнік архітэктуры першай паловы XX стагодзьдзя ў Дарагічыне. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Касьцельнай вуліцы. Твор архітэктуры мадэрну, часткова зруйнаваны савецкімі ўладамі. 

## Гісторыя

Новы драўляны касьцёл у Дарагічыне збудавалі ў 1928 годзе на сродкі парафіянаў і намаганьнямі ксяндза Тамаша Ліпіцкага. На 1935 году налічваў 1248 парафіянаў.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл і часткова зруйнавалі яго дзеля прыстасаваньня будынка пад грамадзянскія патрэбы.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрну. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам. Алтарны фасад аздабляецца трайной аркатурай, з бакоў да яго далучаюцца прастакутныя ў пляне закрысьціі. Фасады праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі. 

## Галерэя

Darahičyn, Kaścielnaja. Дарагічын, Касьцельная (1927).jpg|Плян, 1927 г.
Darahičyn, Kaścielnaja. Дарагічын, Касьцельная (S. Bochnig, 1929).jpg|С. Бохніг, 1929 г.
Darahičyn, Kaścielnaja. Дарагічын, Касьцельная (1935).jpg|1935 г.
Darahičyn, Kaścielnaja. Дарагічын, Касьцельная (1928-39).jpg|да 1939 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Дарагічын
Катэгорыя:Дарагічын
Царква Ўсіх Сьвятых (Тураў)

**Царква́ Ўсіх Сьвяты́х** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Тураве. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы места, на могілках. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя

Новую драўляную царкву ў Тураве збудавалі ў 1810 годзе на месцы царквы 1801 году.

У 1930-я гады савецкія ўлады закрылі царкву. У 1980 годзе будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. 3-зрубная кампазыцыя складаецца з прастакутнага аб’ёму, у якім аб’ядноўваюцца прытвор і бабінец, квадратнай у пляне малітоўнай залі і апсыды. Першапачаткова зрубы завяршаліся шатровымі дахамі з купаламі і крыжамі. У пачатку XX ст. шатры замянілі 2-схільнымі дахамі, над прытворам надбудавалі васьмерыковую шатровую званіцу. Вэртыкальна ашаляваныя фасады праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі, уваход вылучаецца 2-слуповым ганкам пад 2-схільнай навісьсю.

У малітоўную залю шырокім прастакутным прасьветам адкрываецца бабінец. Апсыда вылучаецца прасьветам з зрэзанымі кутамі і 2-ярусным разным іканастасам з царскімі варотамі ў стылі ракако.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Храмы пад тытулам Усіх Сьвятых
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Турава
Катэгорыя:Драўляныя праваслаўныя храмы Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1810 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Тураўскай і Мазырскай япархіі
Царква Стрэчаньня Гасподняга (Дарагічын)

**Царква Стрэчаньня Гасподняга** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Дарагічыне. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Пярковіцкай вуліцы. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Новую драўляную царкву ў Дарагічыне збудавалі ў 1862 годзе паводле праекту архітэктара Т. Савіча.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Гэта 4-сьценны зруб пад 2-схільным дахам. На франтальным фасадзе 3-ярусная чацьверыковая званіца з купалам, які завяршае шацёр. Галоўны ўваход вылучаецца 2-слуповым ганкам. Архітэтурны рытм бакавых фасадаў ствараецца раўнамерна разьмешчанымі стральчатымі аконнымі праёмамі і брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках.

У малітоўную залю выступаюць балюстрадныя хоры на 2 слупах, апсыда вылучаецца іканастасам. У інтэр’еры захоўваюцца абразы XIX ст.: «Маці Божая Замілаваньне», «Спас Пантакратар», «Маці Божая Вастрабрамская» (у срэбнай чаканай арнамэнтальнай рызе сярэдзіны XVIII ст.), «Стрэчаньне».

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Дарагічын
Дарагічын
Царква Праабражэньня Гасподняга (Моталь)

**Царква́ Праабражэ́ньня Гаспо́дняга** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Моталі. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Моталі збудавалі ў 1888 годзе замест драўлянай царквы Сьвятога Пасаду.

## Архітэктура
Прыклад сынадальнага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую кампазыцыю: разьмешчаныя падоўжнай восьсю званіца (2 васьмерыкі на чацьверыку), трапезная, кубічны асноўны аб’ём і 5-гранная апсыда. У сылюэце будынка дамінуюць купал-цыбуліна званіцы і пяць купалоў-цыбулінаў 4-схільнага даху асноўнага аб’ёму. Тры ўваходы вылучаюцца аркавымі парталамі з брылямі. У архітэктурным дэкоры выкарыстоўваюцца ліштвы лучковых аконных праёмаў, лапаткі, карніз з сухарыкамі, філёнгі.

Усярэдзіне пры ўваходзе месьцяцца хоры на аркадзе. Апсыда вылучаецца драўляным 4-ярусным іканастасам канца XIX ст. У інтэр’еры захоўваюцца абразы XVIII — XIX стагодзьдзяў: «Хрыстос Пантакратар», «Хрыстос у пустыне», «Адзігітрыя», «Сьвятое сямейства», «Праабражэньне», «Раство Прасьвятой Багародзіцы», «Серафім Сароўскі», «Спас Пантакратар», «Сьвяты Феадосі», «Маці Божая Замілаваньне» (у чаканным абкладзе, 1808 год).

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Моталь
Моталь
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Перамяненьня Гасподняга
Доўгадзеравенскае

**Доўгадзеравенскае** () — сяло у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Сасноўскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 7700 жыхароў (2010). Знаходзіцца за 10 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1748 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Статья в Энциклопедии Челябинской области

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Царква Ўшэсьця Гасподняга (Столін)

**Царква Ўшэсьця Гасподняга** — помнік гісторыі першай паловы XX стагодзьдзя ў Століне. Знаходзіцца ў цэнтры места пад адрасам *вуліца Гарынская, 64*. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі, збудаваны ў стылістыцы мураўёвак другой паловы XIX ст. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Новую драўляную царкву ў Століне збудавалі ў 1938 годзе.

## Архітэктура
Прыклад выкарыстаньня ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы стылістыкі эклектычнай царкоўнай архітэктуры, якую ўлады Расейскай імпэрыі насаджалі ў межах палітыкі маскалізацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага. 4-часткавая падоўжна-восевая кампазыцыя вызначаецца неардынарным спалучэньнем зрубаў: званіца, напалову ўрэзаная ў бабінец, які разам зь 5-граннай апсыдай аб’ядноўваюцца агульным дахам у адзіны карабель, які ў цэнтры праразаецца шырокім кубападобным аб’ёмам малітоўнай залі. Вэртыкальнай дамінантай выступае 4-ярусная (нізкі васьмярык на 3 чацьверыках) званіца, завершаная высокім шатром з купалам-цыбулінай. Над 4-схільным дахам асноўнага аб’ёму ўзвышаецца сьветлавы 8-гранны барабан, пакаты шацёр якога таксама завяршаецца купалам-цыбулінай. Бакавыя ўваходы праз бабінец вылучаюцца шырокімі аркавымі праёмамі. Шматплянавасьць агульнай кампазыцыі ўзбагачаецца нізкімі бакавымі рызьніцамі абапал апсыды. Роўнічныя гарызантальна ашаляваныя фасады апярэзваюцца філёнгавым фрызам, падзяляюцца адзінарнымі і здвоенымі аркавымі і квадратнымі аконнымі праёмамі.

Малітоўная заля 2-сьветлавая за кошт адкрытага барабана, які абапіраецца праз канструкцыйную сыстэму ветразяў на 4 слупы. Над бабінцам месьцяцца хоры.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Столін
Столін
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Коркіна

**Коркіна** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Коркінскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 34 014 жыхароў (2020). Знаходзіцца за 35 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1746 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Коркино. Мой город

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Уйскае (Чалябінская вобласьць)

**Уйскае** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Уйскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 7352 жыхары (2010). Знаходзіцца за 124 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1742 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Уйское. Энциклопедия Челябинской области

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Увельскі

**Увельскі** () — пасёлак у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Увельскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 10 500 жыхароў (2010). Знаходзіцца за 82 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1748 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Символика Увельского района

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Царква Сьвятой Тройцы (Целяханы)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік гісторыі першай паловы XX стагодзьдзя ў Целяханах. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі, збудаваны ў стылістыцы мураўёвак другой паловы XIX ст.

## Гісторыя
Новую драўляную царкву ў Целяханах збудавалі ў 1934 годзе на месцы царквы XIX ст.

## Архітэктура
Прыклад выкарыстаньня ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы стылістыкі эклектычнай царкоўнай архітэктуры, якую ўлады Расейскай імпэрыі насаджалі ў межах палітыкі маскалізацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага. Мае складаную шматплянавую аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю: падоўжнай восьсю разьмяшчаюцца званіца, кароткі бабінец, кубападобны асноўны аб’ём і 5-гранная апсыда. У сылюэце дамінуюць купалы-цыбуліны на гранёным шатры званіцы (2 васьмерыкі на чацьверыку) і 8-гранным барабане асноўнага аб’ёму. Пірамідальны характар асноўнага аб’ёму вылучае 2-ярусны пакаты шатровы дах, прарэзаны цэнтрычным чацьверыком «другога сьвятла» з радамі разьмешчаных пэрымэтрам паўаркавых люкарнаў. Да бакавых фасадаў асноўнага аб’ёму далучаюцца 5-гранныя прыдзелы, якія абумовілі крыжападобнае разьвіцьцё пляну будынка. Галоўны ўваход вылучаецца навісьсю на 4 слупах з купалам-цыбулінай у завяршэньні. Гарызантальна ашаляваныя фасады праразаюцца высокімі прастакутнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах.

Зальная ўнутраная прастора мае 2-яруснае перакрыцьце на кутніх ветразях. У інтэр’еры захоўваецца абраз XVIII ст. «Маці Бажая Адзігітрыя».

## Галерэя

Cielachany, Trajeckaja. Целяханы, Траецкая (1925) (2).jpg|1925 г.
Cielachany, Trajeckaja. Целяханы, Траецкая (1925).jpg|1925 г.
Cielachany, Trajeckaja. Целяханы, Траецкая (3.07.1934).jpg|3 ліпеня 1934 г.
Cielachany, Trajeckaja. Целяханы, Траецкая (18.10.1934).jpg|18 кастрычніка 1934 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Целяханы
Целяханы
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Чабаркуль

**Чабаркуль** () — горад у Расеі, які месьціцца ў Чалябінскай вобласьці, фармуючы ўласную мескую акругу. 

Адміністрацыйны цэнтар Чабаркульскага раёну. Насельніцтва 41 310 жыхароў (2020).

Заснаваны ў 1736 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Чебаркуль. Мой город

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Акцябарскае (Чалябінская вобласць)

**Акцябарскае** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Акцябарскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 6780 жыхароў (2010). Знаходзіцца за 120 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаванае ў 1899 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Официальный сайт Октябрьского сельского поселения

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Еткуль

**Еткуль** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Еткульскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 6678 жыхароў (2020). Знаходзіцца за 42 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаванае ў 1763 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* - ЧОУНБ — Краеведение — Еткуль

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (Столін)

**Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Століне. Знаходзіўся ў цэнтры места, на Касьцельным пляцы. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ад перабудовы пад царкву Маскоўскага патрыярхату. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зьнішчылі касьцёл.

## Гісторыя

Мураваны касьцёл у Століне збудавалі ў 1811 годзе з фундацыі Каятана Каранеўскага. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1852 годзе расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).
 
У 1923 годзе ўлады міжваеннай Польскай Рэспублікі вярнулі будынак касьцёла рыма-каталікам. У Другую сусьветную вайну атрымаў пашкоджаньні. Па вайне савецкія ўлады зьнішчылі касьцёл.

У 2007 годзе на месцы касьцёла знайшлі некалькі дзясяткаў камянёў з старажытнымі надпісамі і выбітымі крыжамі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта быў прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам.

## Галерэя

Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (S. Bochnig, 1929).jpg|С. Бохніг, 1929 г.
Stolin, Naradžeńnia. Столін, Нараджэньня (S. Bochnig, 1929).jpg|С. Бохніг, 1929 г.
Stolin, Naradžeńnia. Столін, Нараджэньня (S. Bochnig, 1929) (2).jpg|С. Бохніг, 1929 г.
Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (S. Hochman, 1919-39).jpg|С. Гохман, да 1939 г.


Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (1930-39).jpg|1930-я гг.
Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (1930-39) (2).jpg|1930-я гг.
Stolin, Kopaniec. Столін, Копанец (1930-39).jpg|1930-я гг.
Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (1935).jpg|1935 г.


Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (K. Niedabitoŭski, 1936).jpg|К. Недабітоўскі, 1936 г.
Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (H. Poddębski, 1936) (2).jpg|Г. Паддэмбскі, 1936 г.
Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (1937).jpg|1937 г.
Stolin, Kaścielny. Столін, Касьцельны (1941-49).jpg|1940-я гг.


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Столін
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Вялікая сынагога (Столін)

**Вялікая сынагога** — помнік архітэктуры канца XVIII стагодзьдзя ў Століне. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычным Рынку. Твор архітэктуры барока і клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. 

## Гісторыя
Мураваную Вялікую сыногогу ў Століне збудавалі ў 1792 годзе. Будынак пацярпеў да пажару 1827 году, па чым яго аднавілі.

У час Другой сусьветнай вайне нацысты зьнішчылі жыдоўскую грамаду места.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры пераходнага пэрыяду ад барока да клясыцызму. Будынак у пляне набліжаецца да квадрата з скошанымі з паўночна-заходняга боку кутамі. Кампактавы аб’ём накрываўся вальмавым дахам зь невялікім трыкутным франтонам над усходняй сьцяной. Фасад падзяляецца на два ярусы гарызантальным пасам і завяршаецца карнізам. Аконныя праёмы ніжэйшага яруса лучковыя, верхняга з паўцыркульным завяршэньнем. 

Унутраная прастора падзяляецца на тры нэфы шасьцю круглымі калёнамі, зьвязанымі аркамі. Пры ўваходзе з паўднёва-заходняга боку быў другі ярус дзеля жанчынаў. Сьцены дэкаруюцца ў ніжнім ярусе паўкалёнамі, у верхнім — адзіночнымі пілястрамі, а таксама фрэскамі, якія імітуюць архітэктурную плястыку. З паўднёва-заходняга боку знаходзіцца тры асобныя ўваходы. 

## Галерэя

Stolin, Vialikaja synagoga. Столін, Вялікая сынагога (1928).jpg|1928 г.
Stolin, Vialikaja synagoga. Столін, Вялікая сынагога (1901-39).jpg|да 1939 г.
Stolin, Školnaja. Столін, Школьная (1901-39).jpg|да 1939 г.
Stolin, Vialikaja synagoga. Столін, Вялікая сынагога (1947).jpg|1947 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Сынагогі Беларусі
Катэгорыя:Столін
Беларускі легіён

**Белару́скі легіён** — нерэалізаванае вайсковае злучэньне беларусаў у складзе СС. Замест легіёну была створаная толькі адна дывізія. Беларуская цэнтральная рада пачала прасоўваць праект легіёну ў ліпені 1944 году, пасьля свайго пераезду ў Бэрлін.

## Спробы стварэньня
У другой палове ліпеня 1944 году БЦР атабарылася ў Бэрліне. З-за немагчымасьці аднаўленьня БКА ў Нямеччыне, было вырашына дамагацца стварэньня Беларускага легіёну.

Радаслаў Астроўскі выступіў перад нямецкім кіраўніцтвам з хадайніцтвам аб стварэньні Беларускага легіёну на ўзор ужо існых усходніх (). Ідэя была ўхваленая Міністэрствам у справах акупаваных усходніх абласьцей. У ліпені 1944 году начальніку Ўправы генэрала-інспэктара добраахвотных фармаваньняў пры Генэральным штабе сухапутных сілаў () генэралу кавалерыі Эрнсту Кёстрынrу быў пададзены адпаведны мэмарандум, аднак адказу на яго доўгі час не было. З-за гэтага  13 верасьня 1944 году без дазволу немцаў быў створаны 1-ы Кадравы батальён БКА. Меркавалася, што ён увойдзе ў склад легіёну.

6 лістапада 1944 году Ўправа генэрала-інспэктара добраахвотных фармаваньняў афіцыйна паведаміла БЦР, што ўсе пытаньні, датычна стварэньня Беларускага легіёну, перадаюцца ў Галоўную ўправу СС (). БЦР безвыніка спрабавала дамагчыся дазволу на фармаваньне Беларускага легіёну ажно да сьнежня 1944 году.

У канцы вясны — пачатку лета 1944 году ў складзе Галоўнай управы СС быў зарганізаваны адмысловы аддзел «Усходнія добраахвотнікі» (), задачай якога было стварэньне частак войскаў СС з усходніх народаў. Кіраўніком аддзелу быў прызначаны СС-обэрштурмбанфюрэр Франц Арльт, якому было даручана сфармаваць беларускую дывізію войскаў СС. Фактычна гэта і стала разьвязаньнем пытаньня аб Беларускім легіёне.

## Меркаваны памер
На думку Астроўскага, у легіён маглі ўступіць:

* 6 сапёрных батальёнаў БКА;
* некаторая колькасьць пяхотных батальёнаў БКА;
* 13-ы Беларускі паліцыйны батальён пры СД;
* Афіцэрская школа БКА;
* рэшткі дапаможнай паліцыі парадку.

Усяго каля 10 тысячаў чалавек. Таксама ў легіён бы ахвотна пайшлі беларускія остарбайтары. Калі б быў атрыманы дазвол, можна было падрыхтаваць кадры для трох паўнавартасных дывізіяў.

## Крыніцы

## Літаратура

* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Ліпень 1944 году
Катэгорыя:1944 год у Бэрліне
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Войскі СС
Катэгорыя:Беларускія вайсковыя фармаваньні калябарантаў падчас Другой сусьветнай вайны
Элізабэт Фалькгавэн

**Элізабэт Фалькгавэн** (; ) – швэдзкая палітыкіня з . З 2018 году зьяўляецца сябрам Рыксдагу ад акругі Галянд.

23 ліпеня 2021 году ўзяла шэфства над Аляксандарам Кардзюковым, сьведкам забойства Генадзя Шутава й беларускім палітычным вязьнем.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1955 годзе
Катэгорыя:Дэпутаты Рыксдагу
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Антопаль)

**Царква Ўваскрасеньня Хрыстова** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Антопалі. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Новую драўляную царкву ў Антопалі збудавалі ў 1854 годзе на месцы старой царквы за кошт уладальніка мястэчка князя Юльяна Гедройца паводле заказанага ім праекту, зацьверджанага ў 1852 годзе. У 1866 годзе перад царквой паставілі званіцу.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне 1-зрубны будынак пад 2-схільным дахам з вальмай над алтарнай часткай. Галоўны фасад вылучаецца стылізаваным 4-калённым портыкам, над франтонам якога ўзвышаецца купал на 8-гранным сьветлавым барабане. Такая ж вежачка (меншага памеру) месьціцца над апсыднай часткай. Вэртыкальна ашаляваныя сьцены рытмічна праразаюцца аркавымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах і брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках.

Унутраная прастора падзяляецца чатырма калёнамі на тры нэфы і мае характар базылікі. Апсыда вылучаецца драўляным іканастасам XIX—XX стагодзьдзяў. Над уваходам месьцяцца кансольныя хоры. У інтэр’еры захоўваюцца абразы: XVII ст. — «Тройца», XVIII ст. — «Тройца новазапаветная», «Маці Божая Замілаваньне», «Маці Божая Адзігітрыя», «Маці Божая Адзігітрыя Чанстахоўская», «Спас Пантакратар», «Сьвяты Ільля», «Маці Божая Балесная», «Пакланеньне вешчуноў», «Спас з прадстаячымі», «Прарокі», «Сьвяты Стэфан» (1796), «Сьвяціцель» (1791), канца XIX ст. — «Аляксандар Неўскі», драўляныя скульптуры сьвятых.

Перад царквой стаіць драўляная 2-ярусная каркасная званіца пад шатровым дахам з купалам у завяршэньні. На могілках прыпісная цагляная капліца.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура

* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Антопаль
Антопаль
Гандлёвыя рады (Антопаль)

**Гандлёвыя рады** — помнік архітэктуры XIX ст. у Антопалі. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычным Рынку. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. 

## Гісторыя
Мураваныя гандлёвыя рады (крамы) у Антопалі збудавалі ў сярэдзіне XIX ст.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. 1-павярховы будынак у пляне ўтварае замкнёны прастакутнік зь вялікім унутраным дваром плошчай каля 250 м². У цэнтры процілеглых падоўжных бакоў месьцяцца праезды. Два рады калёнаў дзеляць унутраную прастору будынка на тры пралёты. Інтэрвал паміж калёнамі вызначае памеры гандлёвай сэкцыі. Кожная зь іх перакрываецца 3-пралётным бочкападобным скляпеньнем. Функцыянальна сэкцыя складаецца з гандлёвай залі, прылаўка і складзкога памяшканьня. Гандлёвыя рады арыентуюцца на Рынак, а складзкія памяшканьні — ва ўнутраны гаспадарчы двор. Сьцены будынка на ўсім пэрымэтры праразаюцца лучковымі аконнымі праёмамі і завяршаюцца прафіляваным карнізам з сухарыкамі 

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Гандлёвыя рады ў Антопалі, Глёбус Беларусі

Катэгорыя:Антопаль
Царква Сьвятога Мікалая (Воўчын)

**Царква Сьвятога Мікалая** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Воўчыне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Мураваную грэцка-каталіцкую (уніяцкую) царкву ў Воўчыне збудавалі ў XVIII ст. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Воўчын апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) і перабудавалі яго.

У 1903 годзе збудавалі драўляную царкоўнапрыходзкую школу.

### Найноўшы час
За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта прастакутны аб'ём пад 2-схільным дахам, у цэнтры якога пазьней паставілі купал-цыбуліну. Над нізкім прытворам надбудавалі 3-ярусную (2 васьмерыкі на чацьверыку) шатровую званіцу, завершаную яшчэ адным купалам-цыбулінай. З усходу далучаецца прастакутная ў пляне апсыда пад вальмавым дахам і нізкая рызьніца. Фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі і лапаткамі ў прасьценках і на скругленых вуглах. Барокавая аснова праглядаецца ў плястычнасьці аб’ёмаў, вытанчаных архітэктурных абломах, магутным канструкцыйным разьвязку.

Будынак царквы атачае бутавая агароджа.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Воўчын
Воўчын
Воўчын
Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Высокае)

**Фарны касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Высокім. Знаходзіцца ў заходняй частцы места, паміж гістарычнымі вуліцамі Касьцельнай і Пераскокам. Дзее. Твор архітэктуры барока, часткова зруйнаваны савецкімі ўладамі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы касьцёл у Высокім заснаваў у XV ст. вялікі князь Вітаўт.

У 1603—1608 гадох з фундацыі падчашага Андрэя Войны збудавалі мураваны Фарны касьцёл, які двойчы рэканструявалі — у 1735 і 1772 гадох.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Высокае апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1872 годзе будынак касьцёла аднавілі за кошт Марыі Патоцкай.

### Найноўшы час
У 1935 годзе касьцёл меў 2200 парафіянаў. Па Другой сусьветнай вайны савецкія ўлады зачынілі касьцёл і часткова зруйнавалі яго будынак дзеля пераробкі пад спартовую залю.

У 1990 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам, пачалося яго аднаўленьне.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта 2-вежавая базыліка з трансэптам і сыгнатуркай над скрыжаваньнем з асноўным аб’ёмам. З бакоў галоўнага фасаду, завершанага 2-гранным атыкам і падзеленага пілястрамі, узвышаюцца высунутыя 4-ярусныя вежы. У цэнтры прастакутны ўваходны праём, над якім разьмяшчаўся рэльефны лацінскі крыж. Вуглы ярусаў вежаў аздабляюцца пілястрамі.

## Галерэя

Vysokaje, Fara. Высокае, Фара (1905).jpg|1905 г.
Vysokaje, Fara. Высокае, Фара (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Vysokaje, Paštovaja-Pieraskok, Fara. Высокае, Паштовая-Пераскок, Фара (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Vysokaje, Paštovaja-Pulva. Высокае, Паштовая-Пульва (1901-39).jpg|да 1939 г.


Vysokaje, Fara. Высокае, Фара (1919-39).jpg|да 1939 г.
Vysokaje, Fara. Высокае, Фара (J. Kłos, 1930).jpg|Ю. Клос, 1930 г.
Vysokaje, Paštovaja-Pieraskok, Fara. Высокае, Паштовая-Пераскок, Фара (1933).jpg|1933 г.
Vysokaje, Fara. Высокае, Фара (1934).jpg|1934 г.


Vysokaje, Pieraskok, Fara. Высокае, Пераскок, Фара (1930-39).jpg|1930 гг.
Vysokaje, Fara. Высокае, Фара (1939).jpg|1939 г.
Vysokaje, Paštovaja-Pieraskok, Fara. Высокае, Паштовая-Пераскок, Фара (1941-44).jpg|1941—194 гг.
Vysokaje, Paštovaja-Pieraskok, Fara. Высокае, Паштовая-Пераскок, Фара (1941-44) (2).jpg|1941—194 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Высокае
Высокае
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Капліца Сьвятой Барбары (Высокае)

**Капліца Сьвятой Барбары** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Высокім. Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы места, на ўзвышаным беразе ракі Пульвы. Дзее. Твор архітэктуры барока, часткова зруйнаваны савецкімі ўладамі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваную капліцу ў Высокім збудавалі ў 1772 годзе.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Высокае апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, капліца працягвала дзеяць. 7 сьнежня 1869 году па закрыцьці расейскімі ўладамі Траецкага касьцёла ў Воўчыне яго маёмасьць перанесьлі ў капліцу.

### Найноўшы час
Па 1970 годзе савецкія ўлады часткова зруйнавалі будынак капліцы.

У 1990-я гады будынак капліцы вярнулі каталікам, пачалося яго аднаўленьне.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Невялікі 8-гранны аб’ём накрываўся шатровым дахам, які завяршаўся фігурным ліхтаром з купалам (чыгуннае ліцьцё, не захаваўся).  Грані аздабляюцца роўнымі лучковымі нішамі і вокнамі ў прафіляваных ліштвах, кутнімі лапаткамі, гарызантальнымі цягамі цокаля і карніза.

Усярэдзіне сьцены дэкаруюцца ляпным расьлінным арнамэнтам, рэльефнымі выявамі вайсковых дасьпехаў. Над уваходам на 2 слупах разьмяшчаюцца хоры з ажурнай разной агароджай.

## Галерэя

Vysokaje, Kaplica. Высокае, Капліца (1901-39).jpg|да 1939 г.
Vysokaje, Kaplica. Высокае, Капліца (1901-39) (2).jpg|да 1939 г.
Vysokaje, Kaplica. Высокае, Капліца (1901-39) (3).jpg|да 1939 г.
Vysokaje, Kaplica. Высокае, Капліца (1901-39) (4).jpg|да 1939 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Высокае
Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа (Высокае)

**Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Высокім. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Царкоўнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Высокім збудавалі ў 1869 годзе на месцы драўлянай царквы 1840 году. Праект царквы распрацаваў расейскі архітэктар Мікалай Чагін, а зацьвердзіў 23 жніўня 1864 году асабіста Мураўёў-вешальнік. Сродкі на будаваньне расейскія ўлады адабралі ва ўдзельнікаў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. У аснове прасторавай кампазыцыі кубападобны цэнтрычны аб’ём, шатровы дах якога завяршаецца пяцьцю купаламі-цыбулінамі. З бакоў асноўнага аб’ёму далучаюцца прастакутныя прыдзелы пад 2-схільнымі дахамі, з фронту — прастакутны прытвор, завершаны шатровай званіцай, з тыльнага фасаду — паўкруглая апсыда. Роўніцы фасадаў аздабляюцца лапаткамі, аркатурай, прафіляванымі карнізамі, падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі ў ліштвах.

Дэкаратыўна-кампазыцыйны акцэнт унутранай прасторы — 2-ярусны 5-часткавы іканастас (праект Чагіна) у аркавым прасьвеце апсыды. Над сяродкрыжжам шатровае скляпеньне. У літургічным начыньні інтэр’еру захоўваюцца абразы XVI — XVIII ст. «Маці Божая Адзігітрыя» (у драўлянай шаце), «Маці Божая Адзігітрыя» (у мэталічным абкладзе), «Цуд Архістраціга Міхала» і «Тройца» (XIX ст.).

## Галерэя

Vysokaje, Carkoŭnaja, Uźvižanskaja. Высокае, Царкоўная, Узьвіжанская (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Vysokaje, Carkoŭnaja, Uźvižanskaja. Высокае, Царкоўная, Узьвіжанская (1917).jpg|1917 г.
Vysokaje, Carkoŭnaja, Uźvižanskaja. Высокае, Царкоўная, Узьвіжанская (1927).jpg|1927 г.
Vysokaje, Carkoŭnaja, Uźvižanskaja. Высокае, Царкоўная, Узьвіжанская (2.08.1933).jpg|2 жніўня 1933 г.


Vysokaje, Carkoŭnaja, Uźvižanskaja. Высокае, Царкоўная, Узьвіжанская (M. Nimoy, 2.08.1933).jpg|2 жніўня 1933 г.
Vysokaje, Carkoŭnaja, Uźvižanskaja. Высокае, Царкоўная, Узьвіжанская (1934).jpg|1934 г.
Vysokaje, Uźvižanskaja. Высокае, Узьвіжанская (1934).jpg|1934 г.
Vysokaje, Uźvižanskaja. Высокае, Узьвіжанская (1930-39).jpg|1930-я гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Высокае
Высокае
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Высокаўскі замак

**Высокаўскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Высокім. Знаходзіцца на правым беразе ракі Пульвы, пасярод парку. Існаваў у XVII—XVIII стагодзьдзях. Да нашага часу захаваліся земляныя валы і мураваная брама. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Замак у Высокім у XVII ст. збудаваў ваявода віцебскі Павал Ян Сапега.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) і Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) замак значна пацярпеў.

### Найноўшы час
У 1977 годзе археалягічныя дасьледаваньні замка праводзіў Міхась Ткачоў.

## Архітэктура
Замкавы комплекс займаў аточаную вадой пляцоўку: раку Пульву падперлі плацінай, і такім чынам зрабілі штучнае абвадненьне. З паўночнага ўсходу, дзе быў уезд, знаходзіўся шырокі стаў. Церазь яго перакінулі пад’ёмны мост, які падводзіў да 2-павярховай з трыма варотамі цаглянай вежы-брамы, схаванай у тоўшчы землянога вала. У ёй разьмяшчаліся кардэгарда, збраёўня і пад’ёмны мэханізм моста. З бакоў падыходаў да брамы месьціліся 2 магутныя бастыёны і 2 курціны. Невялікія бастыёны былі тут таксама з поўначы і з захаду. На вялікім замкавым дзяцінцы стаялі драўляны палац і гаспадарчыя будынкі.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Vysokаŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1876).jpg|Н. Орда, 1876 г.
Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83).jpg|Літаграфія з акварэлі Н. Орды, 1877—1883 гг.
Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (1882).jpg|1882 г.
Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (N. Orda, 1877-83, 1901-14).jpg|да 1915 г.


### Гістарычныя здымкі

Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (09.1917).jpg|верасень 1917 г.
Vysokaŭski zamak. Высокаўскі замак (9.09.1917).jpg|9 верасьня 1917 г.


### Сучасныя здымкі

Высокае. Брама 5.jpg|Брама
Высокае. Брама 14.jpg|Брама з адваротнага боку
Высокае. Вал.jpg|Вал
Vysokaje. Высокае (2008).jpg|Роў


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Царква Ўшэсьця Гасподняга (Гарадзец)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік архітэктуры канца XVIII стагодзьдзя ў Гарадцы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на пагорку. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Драўляную грэцка-каталіцкую (уніяцкую) царкву збудавалі ў 1799 годзе, сьпярша ў вёсцы Камені Шляхецкім. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1876 годзе будынак царквы перавезьлі ў Гарадзец, дзе паставілі на бутавы падмурак.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі барока. Гэта працяглы 4-сьценны зруб пад 2-схільным гонтавым дахам, які над 5-граннай апсыдай за кошт застрэшкаў пераходзіць у вальмавы. У цэнтры даху ўзвышаецца фігурны 8-гранны купал. Роўнічны франтальны фасад завяршаецца трыкутным вэртыкальна ашаляваным франтонам з 2 маленькімі слыхавымі аконнымі праёмамі. Уваход вылучаецца 2-схільным ганкам на 2 слупах. Вэртыкальна ашаляваныя бакавыя фасады рытмічна падзяляюцца высока ўзьнятымі прастакутнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах і бусамі-сьцяжкамі ў прасьценках.

Над прытворам у малітоўную залю адкрываюцца хоры. Сьцены дэкаруюцца арнамэнтальным фрызам. Іканастас зрабілі ў 1867 годзе паводле праекту інжынэра Кадрунцава. У інтэр’еры захоўваюцца два абразы XІX стагодзьдзя «Маці Божая Адзігітрыя».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Гарадзец (Кобрынскі раён)
Гарадзец
Гарадзец
Царква Сьвятога Лукі (Дамачава)

**Царква Сьвятога Лукі** — помнік гісторыі пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Дамачаве. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Новую драўляную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Дамачаве збудавалі ў 1905 годзе на месцы старой царквы.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую кампазыцыю. Завершаная купалам-цыбулінай 3-ярусная шатровая званіца ўзвышаецца над простым, але высокім і шырокім прастакутным у пляне зрубам бабінца. Яе верхнія грані дэкаруюцца балюстрадай і паўкалёнамі. Кубападобны аб’ём залі завяршаецца вялікім 8-гранным сьветлавым барабанам з шатром і купалам-цыбулінай. Дынаміку архітэктурнай кампазыцыі ўзмацняюць больш нізкая 5-гранная апсыда і высокі 6-слуповы ганак, завершаны трыкутным франтонам «мадэрнавага» разьвязку. Суровая роўнасьць ашаляваных фасадаў зьмякчаецца высока ўзьнятымі прастакутнымі аконнымі праёмамі ў разных ліштвах. Галоўны ўваход вылучаецца высокім шчыпцом на 6 тонкіх слупах.

Ва ўнутранай прасторы грані раскрытага ў залю барабана і сьцены дэкаруюцца паліхромнай размалёўкай. Ветразі барабана падтрымліваюць 4 здвоеныя калёны. Апсыда абмяжоўваецца разным 3-ярусным іканастасам. У інтэр’еры захоўваюцца абразы XVIII стагодзьдзя: «Хрыстос у сілах», «Эвангеліст Лука», «Эвангеліст Марк», «Сьвятая Велікамучаніца Барбара». Да больш позьняга часу належаць абразы «Вялебны Апанас Філіповіч Берасьцейски», 3 апосталаў «Васіль Вялікі, Ян Златавуст і Ян Багаслоў» і 3 прарокаў.

## Галерэя

Damačava, Łukaŭskaja. Дамачава, Лукаўская (1900).jpg|каля 1905 г.
Damačava, Łukaŭskaja. Дамачава, Лукаўская (20.03.1917).jpg|20 сакавіка 1917 г.
Damačava. Дамачава (20.03.1917).jpg|20 сакавіка 1917 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Дамачава
Дамачава
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Касьцёл Беззаганага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Дамачава)

**Касьцёл Беззаганага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Дамачаве. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму.

## Гісторыя
У першай палове XIX ст. у Дамачаве збудавалі мураваную каталіцкую капліцу. У пачатку XX ст. будынак рэканструявалі пад касьцёл паводле праекту 1906 году.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам, які над працяглай 5-граннай апсыдай пераходзіць у вальмавы. Да фасаду далучаецца прастакутны нартэкс пад 2-схільным пакрыцьцём, трыкутны франтон якога рытмуецца з франтонам фасаду, завершаным з вуглоў 4-граннымі шатровымі пінаклямі. Роўнічныя фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі, дэкаруюцца кутнікі і прасьценкавымі пілястрамі, апярэзваюцца прафіляваным карнізам на дэнтыкулах.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Damačava, Biezzahannaha Začaćcia. Дамачава, Беззаганнага Зачацьця (1906).jpg
Damačava, Biezzahannaha Začaćcia. Дамачава, Беззаганнага Зачацьця (1906) (2).jpg
Damačava, Biezzahannaha Začaćcia. Дамачава, Беззаганнага Зачацьця (1906) (3).jpg
Damačava, Biezzahannaha Začaćcia. Дамачава, Беззаганнага Зачацьця (1906) (4).jpg


### Гістарычныя здымкі

Damačava, Biezzahannaha Začaćcia. Дамачава, Беззаганнага Зачацьця (1930-39).jpg|1930-я гг.
Damačava, Biezzahannaha Začaćcia. Дамачава, Беззаганнага Зачацьця (25.09.1932).jpg|25 верасьня 1932 г.
Damačava, Biezzahannaha Začaćcia. Дамачава, Беззаганнага Зачацьця (09.1935).jpg|верасень 1935 г.
Damačava, Biezzahannaha Začaćcia. Дамачава, Беззаганнага Зачацьця (09.1935) (2).jpg|верасень 1935 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Дамачава
Катэгорыя:Дамачава
Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Дзівін)

**Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Дзівіне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычнай Кобрынскай вуліцы. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Новую драўляную грэцка-каталіцкую (уніяцкую) царкву ў Дывіне збудавалі ў 1740 годзе на месцы царквы, вядомай з 1566 году. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Дывін апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1869 годзе праводзіўся рамонт будынка царквы.

### Найноўшы час
За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі барока. Асноўны прастакутны зруб і 5-гранная алтарная апсыда, да якой з бакоў далучаюцца нізкія рызьніцы, накрываецца агульным дахам з навісямі ў месцы злучэньня зрубаў. На галоўным фасадзе тарэц 2-схільнага даху спалучае франтон і атыкавую ўстаўку з паўвальмай паміж 2 чацьверыковымі вежамі. Вежы завяршаюцца купаламі-банямі, такі ж купал-баня і над алтаром. Галоўны фасад на ўзроўні хораў мае галерэю з балюстрадай. Вэртыкальна ашаляваны сьцены праразаюцца прастакутнымі вокнамі з разнымі ліштвамі. Да галоўнага фасаду далучаецца тамбур з 2-схільным дахам, прыбудаваны ў XIX ст. Унутраная прастора перакрываецца роўнай стольлю.

З боку ад царквы стаіць званіца (васьмярык на чацьверыку), накрытая высокім шатром.

## Галерэя

Dyvin, Kobrynskaja, Piatnickaja. Дывін, Кобрынская, Пятніцкая (29.09.1917).jpg|29 верасьня 1917 г.
Dyvin, Kobrynskaja, Piatnickaja. Дывін, Кобрынская, Пятніцкая (29.09.1917) (2).jpg|29 верасьня 1917 г.
Dyvin, Kobrynskaja, Piatnickaja. Дывін, Кобрынская, Пятніцкая (S. Bochnig, 1929).jpg|С. Бохніг, 1929 г.
Dyvin, Kobrynskaja, Piatnickaja. Дывін, Кобрынская, Пятніцкая (S. Bochnig, 1929) (2).jpg|С. Бохніг, 1929 г.


Dyvin, Kobrynskaja, Piatnickaja. Дывін, Кобрынская, Пятніцкая (S. Bochnig, 1929) (3).jpg|С. Бохніг, 1929 г.
Dyvin, Kobrynskaja, Piatnickaja. Дывін, Кобрынская, Пятніцкая (S. Bochnig, 1929) (4).jpg|С. Бохніг, 1929 г.
Dyvin, Kobrynskaja, Piatnickaja. Дывін, Кобрынская, Пятніцкая (S. Bochnig, 1929) (5).jpg|С. Бохніг, 1929 г.
Dyvin, Kobrynskaja, Piatnickaja. Дывін, Кобрынская, Пятніцкая (1930).jpg|1930 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Дзівін
Дзівін
Дзівін