open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Уладзімер Гарбачык

**Уладзімер Гарбачык** (1939 Саратаў — , Віцебск) — беларускі прафэсар (2000). Доктар тэхнічных навук па спэцыяльнасьці «Тэхналёгія і канструяваньне вырабаў са скуры»

## Жыцьцяпіс
Скончыў Маскоўскі тэхналягічны інстытут лёгкай прамысловасьці (МТІЛП) па спэцыяльнасьці тэхналёгія вырабаў са скуры ў 1962 годзе. У гэтым жа ўнівэрсытэце ў 1974 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю, а ў 1998 годзе — доктарскую дысэртацыю.

З 1962 году да 1964 году працаваў па разьмеркаваньні начальнікам зьмены Ленінградзкай абутковай фабрыкі №2 «Пралетарская Перамога». З 1969 году працаваў у Віцебскім тэхналягічным інстытуце лёгкай прамысловасьці (цяпер ВДТУ). У 2000 годзе Гарбачык стаў прафэсарам.

З 1989 году ён узначальваў катэдру «Канструяваньне і тэхналёгія вырабаў са скуры», а апошнім часам працаваў на пасадзе прафэсару катэдры «Канструяваньне і тэхналёгія адзеньня і абутку» ВДТУК, дзе чытаў дысцыпліны «Канструяваньне вырабаў са скуры», «Канструяваньне абутку», «Асновы канструктарска-тэхналягічнай падрыхтоўкі вытворчасьці».

Уладзімер Гарбачык зарэгістраваў мноства патэнтаў, узнагароджаны шэрагам урадавых узнагарод СССР і Беларусі. За заслугі ў галіне вышэйшай адукацыі ўзнагароджаны знакам Дзяржкамадукацыі СССР «За выдатныя посьпехі ў працы», нагрудным знакам Міністэрства адукацыі Рэспублікі «Выдатнік адукацыі».

Памёр 2 студзеня 2021 году пасьля заражэньне каранавірусам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Працы Гарбачыка ў Весьніку ВДТУ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Саратаве
Катэгорыя:Памерлі ў Віцебску
Катэгорыя:Беларускія прафэсары
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Беларуская вайсковая арганізацыя

**Белару́ская вайсковая арганіза́цыя** (БВА) — арганізацыя беларусаў-вайскоўцаў, створаная пры спрыяньні Беларускага нацыянальнага камітэту.

## Гісторыя
15 траўня 1917 года ў Менску была сфармаваная Беларуская вайсковая арганізацыя, якая паставіла сваёй мэтай «*злучыць ваенных беларусаў, што жывуць у Менску, як людзей аднаго краю, звычаю і мовы і маючых агульныя патрэбы, каб падрыхтавацца да Устаноўчага Сойму і выставіць там сваю праграму*».

12 лiпеня 1920 года Беларуская вайсковая арганiзацыя зьвярнулася да Цэнтральнай Рады Вiленшчыны i Гарадзеншчыны з дэклярацыяй у справе Беларускага войска.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Травень 1917 году
Катэгорыя:1917 год у Менску
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1917 годзе
Катэгорыя:Колішнія беларускія вайсковыя арганізацыі
Халмы (Краснапольскі раён)

**Халмы́** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар Мхініцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 284 жыхары.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мхініцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Новае Жыцьцё (Краснапольскі раён)

**Но́вае Жыцьцё́** — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мхініцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 10 жыхароў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мхініцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Царква Сьвятога Дзьмітрыя Растоўскага (Выдранка)

**Царква Сьвятога Дзьмітрыя Растоўскага** — праваслаўны храм у вёсцы Выдранцы Краснапольскага раёну Магілёўскай вобласьці. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі.

## Гісторыя
Пабудавана ў пачатку XX стагодзьдзя з дрэва.

У 2007 годзе занесена ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэньня.

## Архітэктура
Помнік драўлянага дойлідзтва з рысамі стылю мадэрн. Храм падоўжна-восевай чатырохчасткавай кампазыцыі: званіца, бабінец, крыжападобны асноўны аб’ём і пяцігранная апсыда з квадратнай бакавой рызьніцай. У сылюэце будынку дамінуюць гранёныя шатровыя пакрыцьці з цыбулепадобнымі галоўкамі васьміграннага барабану асноўнага аб’ёму і двух’яруснай (васьмярык на чацьверыку) званіцы, надбудаванай над прастакутным прытворам. Стракатасьць агульнай кампазыцыі ўзбагачаюць рознавялікія дзьвюхгранныя шчыты зрубаў з разнымі падзорамі. Гарызантальна ашаляваныя сьцены прарэзаныя прастакутнымі аконнымі праёмамі ў плястычных ліштвах з разнымі падаконьнікамі і прафіляванымі сандрыкамі з замковым каменем (імітацыя элемэнтаў мураванай архітэктуры). Галоўны і два бакавыя ўваходы вылучаныя бочкападобнымі пакрыцьцямі на фігурных разных слупах, умацаваныя бэлечнымі перавязкамі, дэкарыраваныя авальнымі мэдальёнамі з абразамі.

### Інтэр’ер

У інтэр’еры дамінуе прастора сяродкрыжжа, перакрытая шатровым скляпеньнем на ветразях, пакрытых выявамі эвангелістаў, і асьветленая верхнімі вокнамі барабану. Бакавыя прытворы, бабінец і апсыда адкрываюцца шырокімі прасьветамі. Дзьве галерэі хораў арыгінальна ўбудаваныя ў бакавых прыдзелах, асьветленыя парамі арачных вокнаў у шчытах. Апсыда вылучана 3-ярусным іканастасам. Сьцены пакрыты арнамэнтальна-арабэскавай размалёўкай.

## Літаратура
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мн.: БелЭн, 1993. — 620 с. — ISBN 5-85700-078-5. — С. 136
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Магілёўская вобласць / АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. 13. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: Беларус. Сав. Энцыклапедыя, 1986.— 408 с., іл. — С. 255
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Краснапольскага раёну
Выдранка
Катэгорыя:Мадэрнісцкія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Выдранка (Краснапольскі раён)
Катэгорыя:Храмы Магілёўскай і Амсьціслаўскай япархіі
Фрэнк Дэйн

**Фрэнк Г'юбэрт Томас Краст** (; 7 чэрвеня 1885, Дыл, Кент, Ангельшчына, Вялікабрытанія — 1957, Чычэстэр, Ангельшчына, Вялікабрытанія) — кінаактор Вялікабрытаніі эпохі нямога кіно, які ў пэрыяд з 1915 па 1932 год згуляў у 31 фільме.

## Фільмаграфія
* 1932 — Дэтэктыў Лойд / Detective Lloyd — *Гэнчман Фарадэй*
* 1924 — Школьны настаўнік Гузі / The Hoosier Schoolmaster — *доктар Смол*
* 1921 — Чорны цюльпан  / The Black Tulip — *Прынц Аранскі*
* 1919 — Раман Лэдзі Гамільтан / The Romance of Lady Hamilton — *кароль Нэапалю*
* 1918 — Дэмакратыя / Democracy — *Джэральд Тадворт*
* 1916 — Ультус і шэрая дама / Ultus and the Grey Lady — *Дзік*
* 1915 — Дачка Ангельшчыны / A Daughter of England — *лейтэнант фон Пэрстнэр*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Брытанскія кінаакторы
Дудкі (Шчучынскі раён)

**Дудкі́** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сабакінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 118 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Сабакінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Чычэстэр

**Чы́чэстэр** () — места ў графстве Заходні Сасэкс, Паўднёва-Ўсходняя Ангельшчына, Ангельшчына, Вялікабрытанія. Быў як рымскім, гэтак і англасаксонскім паселішчам, а таксама галоўным рынкавым горадам з тых часоў праз нармандзкае панаваньне і Сярэднявеччы ажно да сёньня. Чычэстэр ёсьць пасадам Чычэстэрскага біскупства Англіканскае царквы з XII стагодзьдзя. Тутака месьціцца Чычэстэрская катэдра.

## Асобы
* Фрэнк Дэйн — брытанскі кінаактор эпохі нямога кіно.

## Фатаздымкі

Chichester market cross 2002-07-15.jpg|Рынкавы крыж
Chichester Cathedral, south-west aspect.jpg|Катэдральны сабор
War Memorial at the Litten, Chichester, Sussex (1) - geograph.org.uk - 1760511.jpg|Вайсковы мемарыял
Former Oliver Whitby School Chichester (5696586445).jpg|Былая школа Олівэра Ўытбы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
Зьезд беларусаў-вайскоўцаў Заходняга фронту (1917)

**Зьезд белару́саў-вайско́ўцаў Захо́дняга фро́нту** —  зьезд вайскоўцаў беларускага паходжаньня на Заходнім фронце, які адбыўся 18—21 кастрычніка 1917 году з удзелам прадстаўнікоў 12-й арміі, Балтыйскага флёту і Румынскага фронту (Беларускі армейскі корпус) у Менску.

Зьезд праходзіў з дазволу Вярхоўнага галоўнага камандоўца расейскай арміі генэрала М. Духоніна, які ў дакладзе Часоваму ўраду прапанаваў распачаць з канца лістапада фармаваньне нацыянальна-тэрытарыяльнай арміі, што, на яго думку, магло б узмацніць спайку салдат-землякоў расейскай арміі, якая імкліва развальвалася.

## Рашэньні
Зьезд выказаўся за пераўтварэньне Расеі ў дэмакратычную фэдэратыўную рэспубліку і прызнаў фармаваньне беларускага войска «*крайне неабходнай і неадкладнай справай*». Адпаведная рэзалюцыя зьезду падкрэслівала, што фармаваньне беларускіх частак не павіннае аслабіць баяздольнасьць войскаў на фронце.

Зьезд вайскоўцаў-беларусаў Заходняга фронту таксама заклікаў усіх беларусаў «*грудзьмі ўстаць на абарону сваёй роднай зямлі і [[Расейская рэспубліка|Расейскай Фэдэратыўнай дэмакратычнай рэспублікі]]…, не дапусьціць прыніжэньня правоў свайго народу на самавызначэньне і парушэньня гэтых правоў і інтарэсаў кім бы то ні было*».

Для кіраўніцтва арганізацыяй беларускага войска была ўтвораная Беларуская цэнтральная вайсковая рада (БЦВР), а таксама Часовы выканаўчы камітэт, старшынём якога быў абраны прапаршчык Сымон Рак-Міхайлоўскі (да вайны настаўнічаў), намесьнікамі старшыні — паручнік Кастусь Езавітаў (былы настаўнік) і малодшы унтэрафіцэр Язэп Мамонька. Бюро па арганізацыі беларускага войска ўзначаліў генэрал Кіпрыян Кандратовіч, вэтэран Балканскіх войнаў і аўтар тэарэтычных працаў па вайсковай справе. Яго памочнікамі сталі генэрал-маёр Восіп Пажарскі, палкоўнік Камароўскі і паручнік Кастусь Езавітаў. Быў распрацаваны адпаведны плян, дзе прадугледжвалася пасьлядоўнасьць перафармаваньня вайсковых частак расейскай арміі ў нацыянальныя. Беларускаму выканкаму Заходняга фронту дазвалялася ўвайсьці ў склад франтавога камітэту на правах нацыянальнай сэкцыі. Кандратовіч атрымаў ад генэрала М. Духоніна дазвол на стварэньне беларускага палка ў Менску, а пасьля — беларускага корпусу на Заходнім фронце.

## Успаміны
Зоська Верас пазьней пісала пра зьезд:Зьезд вайскоўцаў Заходняга фронту адбыўся 18–21 кастрычніка 1917 г. Я была дэлегатам і адной з арганізатарак, прытым – адзінай жанчынай на зьезьдзе. Загадзя прыгатаваныя значкі – бел-чырвона-белыя – параздавала ўсім сябрам зьезду і ўспакоілася. Аж тут падходзіць нехта да мяне і кажа: “А ў генэрала Кандратовіча значка німа”. А ў мяне ўжо – ніводнага. Тады я адшпіліла сваю гаспадарскую бел-чырвона-белую разэтку (круглую) і прышпіліла генэралу. На трэці дзень зьезду пасадзілі мяне запісываць тых, хто хоча ў беларускія батальёны. Першым запісаўся генэрал Кандратовіч…

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Падзеі 18 кастрычніка
Катэгорыя:1917 год у Менску
Катэгорыя:Кастрычнік 1917 году
Катэгорыя:Падзеі ў Менску
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1795—1918)
Катэгорыя:Цэнтральная беларуская вайсковая рада
Крывяліцк

**Крывялі́цк** — былая вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Сідараўскага сельсавету. Разьмешчана за 23 км на паўднёвы захад ад Краснапольля, 132 км ад Магілёва, 74 км ад чыгуначнай станцыі Камунары на лініі Крычаў—Сураж (Расея). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе і далей па шашы на Краснапольле.

## Геаграфія
Рэльеф раўнінны. На паўднёвым захадзе і поўначы межавала зь лесам. У цэнтры і на ўсход — 2 сажалкі. 

## Гісторыя

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У 1858 годзе вёска Крывяніцк, уласнасьць памешчыка.

У 1880 годзе частка вяскоўцаў займалася сталярным і кравецкім промысламі. Мелася школа граматы. У 1897 годзе вёска Крывялецк (яна ж Гарцуеўка) у Наваельненскай воласьці Чэрыкаўскага павету Магілёўскай губэрні. У 1903 годзе адкрыта школа, у якой у 1905 годзе навучалася 48 хлопчыкаў і 12 дзяўчынак.

### Найноўшы час
У 1909 годзе працавалі 2 ветракі. У 1925 годзе дзейнічала працоўная школа 1-й ступені, у якой было 59 вучняў, бібліятэка, хата-чытальня. У 1930-я гады вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Нямецка-савецкую вайну з жніўня 1941 году да 2 кастрычніка 1943 году акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. 40 вяскоўцаў змагаліся на фронце, 7 — у партызанскіх атрадах, 21 зь іх загінулі. У 1986 годзе ў складзе калгаса імя Жданава (цэнтар — былая в. Карма-Пайкі).

Пасьля катастрофы на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі 1986 году вёска адселена ў сувязі з радыяцыйным забруджаньнем.

Уваходзіла ў склад Наваельненскага сельсавету. З 31 студзеня 1992 году ў складзе Сідараўскага сельсавету.

Ліквідаваная ў 2006 годзе.

## Пляніроўка
Складалася з просталінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, ад канцоў якой адыходзілі пэрпэндыкулярныя кароткія просталінейныя вуліцы, на паўднёва-ўсходняй ускраіне быў вытворчы сэктар.

## Насельніцтва
* **[[XIX стагодзьдзе]]**:
** 1858 — 23 двары, 206 жыхароў.
** 1880 — 38 двароў, 336 жыхароў.
* **[[XX стагодзьдзе]]**:
** 1909 — 90 двароў, 629 жыхароў.
** 1926 — 91 двор, 598 жыхароў.
** 1986 — 39 гаспадарак, 83 жыхары.

## Асобы
* Андрэй Сьцефаненка (1900—1957) — беларускі геоляг і гідроляг.

## Крыніцы

## Літаратура
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т. 6, кн. 2. Магілёўская вобласць / У. Д. Будзько і інш. — Мн.: БелЭн, 2009. — 591 с. ISBN 978-985-11-0440-2.

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС
Катэгорыя:Зьніклі ў 2006 годзе
Марыя Дзямковіч

**Мары́я Бары́саўна Дзямко́віч** (у дзявоцтве Рамановіч 15 лютага 1930, м. Моталь – 28 красавіка 2023) — дзяячка беларускай дыяспары ў ЗША, мэцэнатка, доктар мэдыцыны.

## Біяграфія

Нарадзілася ў сялянскай сям’і на тэрыторыі Заходняй Беларусі. Пры канцы Другой сусьветнай вайны сям’я пераехала ў Польшчу. Лёс сям’і Марыі Дзямковіч падчас вайны стаў адной з сюжэтных ліній рамана «Пакутны век» пісьменьніка Васіля Якавенкі.

У 1948 г. здала экстэрнам экзамэны за 7 клясаў польскай школы і паступіла вучыцца ў эканамічны тэхнікум, які выдатна скончыла ў 1951 г. Пасьля гэташа вучылася ў Вышэйшай мэдыцынскай школе ў Познані, якую скончыла ў 1957 г. Працавала дзіцячай доктаркай. За сваю працу атрымлівала ўзнагароды ад Міністэрства аховы здароўя ПНР.

З 1970 г. у ЗША. Жыла і працавала доктарам у Пітсбургу, потым пераехала пад Вашынгтон.

Пасьля аварыі на Чарнобыльскай АЭС неаднойчы выступала ініцыятарам навукова-мэтадычнай і матэрыяльнай дапамогі Беларусі. На пачатак 1992 г. пераслала ў Беларусь мэдыкамэнтаў на суму больш, чым 100 тысяч даляраў. Арганізавала наведваньне Беларусі амэрыканскай дэлегацыяй мэдыкаў на чале з прафэсарам Пітсбургскага ўнівэрсытэту Томасам Фолі. Дзякуючы актыўнай дапамозе Марыі Дзямковіч і беларускай грамады ЗША, яму ўдалося атрымаць грант на 240 тысяч даляраў дзеля супрацоўніцтва паміж амэрыканскімі і беларускімі лекарамі, што спэцыялізуюцца ў мэдычнай радыялёгіі.

Атрымала шматлікія лісты падзякі ад амбасадараў і міністра замежных справаў Беларусі, Генэральнага сакратара ААН Бутраса Бутраса-Галі.

Многія гады падтрымлівала газэту «Беларус», а таксама шматлікія дабрачынныя арганізацыі ў ЗША, у тым ліку Bortnik Fund for Belarus. Уздымала беларускае пытаньне на сустрэчах з прэзыдэнтамі ЗША Бушам (старэйшым) і Клінтанам.

Памерла ў 2023 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Польскія беларусы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Моталі
Камп Ноў

«**Камп Но́ў**» () — стадыён у Барсэлёне, Гішпанія. Зьяўляецца хатнім стадыёнам футбольнага клюбу „Барсэлёна“. Стадыён быў адкрыты 24 верасьня 1957 году.

Умяшчальнасьць стадыёну складае 99 354 гледачоў, што робіць яго самым вялікім па ўмяшчальнасьці футбольным стадыёнам у Эўропе. Максымальная вышыня стадыёна складае 48 мэтраў, і ён займае плошчу 55 000 квадратных мэтраў (250 мэтраў у даўжыню й 220 мэтраў у шырыню).

## Крыніцы

Катэгорыя:Алімпійскія футбольныя стадыёны
Катэгорыя:Барсэлёна (футбольны клюб)
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Каталёніі
Катэгорыя:Спартовыя збудаваньні Барсэлёны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Лес Кортс (раён)
Сабалі (Магілёўская вобласьць)

**Сабалі́** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мхініцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 54 жыхары.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мхініцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Ўэмблі

**Стадыё́н «Ўэ́мблі»** () — стадыён у Лёндане, Ангельшчына. Зьяўляецца хатнім стадыёнам зборнай Ангельшчыны па футболе. Быў пабудаваны ў 2007 годзе на месцы зьнесенага старога стадыёну «Ўэмблі». 

Новы «Ўэмблі» ўмяшчае 90 000 гледачоў, што робіць яго самым вялікім па ўмяшчальнасьці футбольным стадыёнам у Вялікабрытаніі й другім у Эўропе, пасьля «Камп Ноў».

28 траўня 2011 году на «Ўэмблі» прайшоў фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2011 году, дзе сустракаліся гішпанская «Барсэлёна» й ангельскі «Манчэстэр Юнайтэд». Праз два гады, ў траўні 2013 году, стадыён ізноў прымаў фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА, дзе сустракаліся дортмундзкая «Барусія» й «Баварыя».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт стадыёну

Катэгорыя:Стадыёны ангельскай Прэм’ер-Лігі
Катэгорыя:Футбольныя стадыёны Лёндану
Катэгорыя:Нэафутурыстычная архітэктура
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Тотэнгэм Готспур
Катэгорыя:Аб’екты летніх Алімпійскіх гульняў
Катэгорыя:Нацыянальныя стадыёны
Катэгорыя:Рэгбілігавыя стадыёны
Барбара Бэйн

**Ба́рбара Бэйн** (, *імя пры нараджэньні*: **Мілдрэд Фоґель** ;  13 верасьня 1931, Чыкага, Іліной, ЗША) — акторка ЗША, уладальніца трох прэмій   (1967, 1968, 1969).

## Выбарачная фільмаграфія
* 2020 —  / On the Rocks — *Ґран Кін*
* 2016 —  / Silver Skies — *Ева*
* 1998 —  / Walker, Texas Ranger — *маці-настаяцелька*
* 1989 —  / Trust Me — *Мэры Казал*
* 1989 —  / Skinheads — *Марта*
* 1966–1969 —  / Mission: Impossible – *Цынамон Картэр*
* 1960 —  / Perry Mason — *Мадэлін Тэры*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чыкага
Катэгорыя:Кінаакторкі ЗША
Катэгорыя:Тэлеакторкі ЗША
Катэгорыя:Тэатральныя акторкі ЗША
Новыя Паддубы

**Но́выя Падду́бы** (таксама сустракаецца — *Но́выя Паддубы́*) — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сабакінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 32 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Сабакінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Старападдубаўскі валун

**Старападдубаўскі валун** — геалягічны помнік прыроды Беларусі з 2008 году. У паўночна-заходняй частцы вёскі Старыя Паддубы Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці, пры дарозе, у 11 кілямэтрах на паўночны ўсход ад вёскі Новы Двор, у 29 кілямэтрах на поўнач ад гораду Шчучын.

Валун складаецца з граніту рапаківі буравата-жоўтага колеру з аваідамі палявога шпату дыямэтрам ад 2 да 8 сантымэтраў. Валун арыентаваны ў паўночна-заходнім напрамку (азімут 325) і прынесены ледавіком з Выбарскага масіву Расеі каля 200 тысячаў гадоў таму. Валун «Старападдубаўскі» ў 1935 годзе меў статус помніка прыроды і ахоўваўся ўладамі.

Па словах старажылаў вёскі, валун павольна сыходзіць у зямлю. Раней ён быў вялікіх памераў.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Славутасьці Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Геалёгія Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП III
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Грабнік

**Гра́бнік** — хутар ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіў у склад Сабакінскага сельсавету.

У 1986 годзе скасаваны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сабакінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Вайнілаўцы

**Вайні́лаўцы** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Шкардзянкі. Уваходзяць у склад Васілішкаўскага сельсавету Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Вуйнла (Vuinla) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вуйн- (-войн-, -вун-) (імёны ліцьвінаў Вайнейка, Войнар, Войнат; германскія імёны Vunnecho, Wunar, Wonnat) паходзіць ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены'.

## Гісторыя
12 сакавіка 1973 году вёску перадалі з Васілішкаўскага сельсавету ў склад Бакштаўскага сельсавету. Да 2014 году вёска ўваходзіла ў склад Сабакінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Стары Двор (Гарадзенская вобласьць)

**Стары́ Дво́р** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васілішкаўскага сельсавету.

Да 2014 году вёска ўваходзіла ў склад Сабакінскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Васілішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Тур’я (Гарадзенская вобласьць)

**Тур’я́** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар Шчучынскага сельсавету.

12 сакавіка 1973 году вёска перададзена з Васілішкаўскага сельсавету ў склад Бакштаўскага сельсавету. Да 2014 году вёска ўваходзіла ў склад Сабакінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 438 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Шчучынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Сьцяг Шчучына

**Сьцяг Шчучына** — сьцяг мястэчка Шчучына Шчучынскага раёну. Сьцяг і герб зацьверджаныя Ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 455.

## Апісаньне
Сьцяг уяўляе сабой прастакутнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога намаляваная карона жоўтага колеру, пад ёй — манаграма Сцыпіёнаў «I» і «S» белага колеру.

## Глядзіце таксама
* Герб Шчучына

## Вонкавыя пасылкі
* https://web.archive.org/web/20190512205956/http://www.pravo.by/pdf/2006-114/2006-114(003-024).pdf

Катэгорыя:Шчучын
Шчучын
Катэгорыя:Шчучынскі раён
Цюленевыя

**Цюле́невыя** (Phocidae) — сямейства клясы сысуноў атрада драпежных, якая ўключае 19 відаў зь 13 родаў. Гэтыя жывёлы насяляюць многія ўзьбярэжжы вышэй за 30 градусаў паўночнай шыраты і на поўдзень ад 50 градусаў паўднёвай шыраты. Некаторыя віды сустракаюцца таксама ў прамежкавых трапічных месцах, а таксама ў некалькіх прэснаводных азёрах і рэках.

## Зьнешні выгляд
Цюленевыя надзвычай адрозьніваюцца па памерах — ад невялікіх нэрпаў (*Pusa*) каля 90 кг да масіўных даўгалычоў (*Mirounga*), самцы якіх важаць да 3600 кг. Целы іх абцякальныя. Вонкавыя вушы адсутнічаюць. Пярэднія канцавіны адносна кароткія; заднія ласты вялікія. На сушы яны нязграбныя. Маладняк многіх відаў мае мяккую, шчыльную, часта белую поўсьць. У дарослых поўсьць часта бывае жорсткай і кароткай. Некалькі відаў амаль голыя. Зубная формула: 2–3/1–2,1/1,4/4,0–2/0–2 = 26–36.

## Лад жыцьця
Цюленевыя — дасканалыя вадалазы. Большасьць сілкуецца рыбай, кальмарамі, васьміногамі і малюскамі, але некаторыя бяруць плянктон, а адзін від ловіць пінгвінаў і дробных цюленяў. Сацыяльная структура для розных відаў розная — манагамныя або аб'ядноўваюцца ў невялікія групы, а даўгалычы палігамныя. Некаторыя віды мігруюць.

## Сыстэматыка
**Phocidae**
* Monachinae
** *Monachus*
*** *Monachus monachus*
** *Neomonachus*
*** *Neomonachus schauinslandi*
*** *Neomonachus tropicalis*
** *Mirounga*
*** *Mirounga angustirostris*
*** *Mirounga leonina*
** *Ommatophoca*
*** *Ommatophoca rossii*
** *Lobodon*
*** *Lobodon carcinophaga*
** *Hydrurga*
*** *Hydrurga leptonyx*
** *Leptonychotes*
*** *Leptonychotes weddellii*
* Phocinae
** *Cystophora*
*** *Cystophora cristata*
** *Erignathus*
*** *Erignathus barbatus*
** *Histriophoca*
*** *Histriophoca fasciata*
** *Phoca*
*** *Phoca largha*
*** *Phoca vitulina*
** *Pagophilus*
*** *Pagophilus groenlandicus*
** *Pusa*
*** *Pusa hispida*
*** *Pusa caspica*
*** *Pusa sibirica*
** *Halichoerus*
*** *Halichoerus grypus*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Драпежныя
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Луч (Беларусь)

**Луч** — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сідараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Сідараўскі сельсавет
Луч (неадназначнасьць)

**Тапонім**:

## Беларусь
* Луч — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Расея
* Луч — пасёлак у Аляксандраўскім раёне Ўладзімерскай вобласьці
* Луч — пасёлак у Наваўсманскім раёне Варонескай вобласьці
* Луч — пасёлак у складзе гораду Гагарыну Смаленскай вобласьці

## Украіна
* Луч — пасёлак у Вітаўскім раёне Мікалаеўскай вобласьці
* Луч — пасёлак у Кралявецкім раёне Сумской вобласьці

## Глядзіце таксама
* Лучча
* Прамень
Горкі (Стаўпецкі раён)

**Го́ркі** — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Варацішчанскага сельсавета.

## Славутасьці
У Горках захаваўся прысядзібны парк Магнушэўскіх XIX—XX стагодзьдзяў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 291 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнявецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Акрыляты

**Акрыля́ты** (ІЮПАК: **проп-2-энааты**) — солі, эстэры і  акрылявай кісьлі.  **Іён акрыляту** — аніён CH2=CHCOO−.

## Апісаньне
Часта акрылятам называюць эстэры акрылявай кісьлі, самы распаўсюджаны зь якіх — мэтылакрылят.

У акрылятах прысутнічае вінілавая група. Такія злучэньні ўяўляюць цікавасьць дзякуючы сваёй двухфункцыйнасьці: вінілавая група адчувальная да палімэрызацыі, а карбаксылятная група мае безьліч асаблівасьцяў. Існуе таксама вялікая колькасьць мадыфікаваных акрылятаў, напрыклад мэтакрыляты (CH2=C(CH3)CO2R) і цыянаакрыляты (CH2=C(CN)CO2R).


Файл:Acrylate-anion.svg|Аніён акрыляту
Файл:Methylacrylat.svg|Мэтылакрылят, акрылявы эстэр
Файл:Acrylic acid.svg|Акрылявая кісьля
Файл:Methyl-methacrylate-skeletal.svg|Мэтылмэтакрылят
Файл:Acrylonitrile-2D-skeletal.svg|Акрылянітрыл
Файл:Ethyl cyanoacrylate.svg|Этыльцыянаакрылят, прадвесьнік „супэрклею“
Файл:Polyacrylate.svg|Тыповы поліакрылят (зьвярніце ўвагу, якую функцыянальнасьць разьвіла вінілавая група)


Акрыляты — бясколерныя вадкасьці, лягчэйшыя за ваду, блага распускаюцца ў ёй.

## Выкарыстаньне
Акрыляты і мэтакрыляты (солі й эстэры мэтакрылявай кісьлі) зьяўляюцца манамэрамі ў палімэрах плястыку, лёгка ўтвараючы палімэры.

Акрыляты шырока выкарыстоўваюць у вытворчасьці палімэраў, дадаюць да друкарскіх фарбаў і пастаў, у лакі й падобныя рэчывы.

## Вытворчасьць
Прамысловы сынтэз акрылятаў адбываецца рэакцыяй акрылявай кісьлі з пэўным сьпіртам у прысутнасьці каталізатара. Рэакцыя зь ніжэйшымі сьпіртамі (мэтанолем, этанолем) праходзіць пры тэмпэратуры 100—120&nbsp;°C з гетэрагенным каталізам (катыённы абмен). Рэакцыя вышэйшых сьпіртоў (''н''-бутаноль, 2-этылгексаноль) каталізуецца серчанай кісьляй у гамагеннай фазе. Акрыляты яшчэ вышэйшых сьпіртоў атрымліваюцца пераэстэрыфікацыяй ніжэйшых эстэраў, каталізаванай алькагалятамі тытану або .

## Крыніцы
Савоні

**Саво́ні** (таксама сустракаецца — *Савані́, Салане́, Салані́, Саване́*) — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вішнявецкага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Варацішчанскага сельсавета.

## Асобы
* Алена Анісім — беларуская мовазнаўца і палітычная дзяячка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнявецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Баніфацыюс V (папа рымскі)

**Баніфа́цыюс V** () — рымскі біскуп (папа рымскі) з 23 сьнежня 619 году па сваю сьмерць. Больш за ўсё вядомы дзякуючы хрысьціянізацыі Ангельшчыны. Акрамя таго выдаў распараджэньне, паводле якога цэрквы сталі ўхваляцца месцамі сьвятыняў. Як вядома Баніфацыюс паходзіў з Нэапалю, але да абраньня рымскім біскуп нічога не вядома пра ягонае жыцьцё. Галоўным біскупам Рыму ён стаў пасьля сьмерці Адэадата I у лістападзе 618 годзе, аднак прайшло трынаццаць месяцаў з таго моманту як ягонае абраньне было зацьверджана імпэратарскім урадам у Канстантынопалі. У гэты час Італію захапіў равэнскі экзарх Элеўтэрыюс, які нарок сябе імпэратарам Заходняе Рымскае імпэрыі, але хутка быў забіты. Баніфацыюс прызнаў уладу бізантыйскага імпэратара Гэракліюса, таму атрымаў ягонае ўхвалу.

Паводле «Liber Pontificalis», Баніфацыюс апісваецца як самы лагодны зь людзей, галоўнай выбітнасьцю якога стала ягоная вялікая любоў да духавенства.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Баніфацыюс V. Catholic Encyclopedia

Катэгорыя:Рымскія папы
Хатоўка

**Хато́ўка** — вёска ў Дзераўнянскім сельсавеце Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзераўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Падляскоўе

**Падляско́ўе** (таксама сустракаецца — *Падляско́ва*) — вёска ў Дзераўнянскім сельсавеце Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзераўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Цьвёрды арэшак

**«Цьвёрды арэшак»** (, ***Памерці цяжка***) — амэрыканскі  1988 году кінарэжысэра  паводле сцэнару  і , які заснаваны на рамане 1979 году «» . Галоўныя ролі згулялі Брус Ўіліс,  і .

 «Цьвёрды арэшак» займае 125-е месца ў сьпісе 250 найлепшых фільмаў паводле вэрсіі «IMDb». Стужка агучана кампаніяй «Кінаконг» у межах праекту «Беларускія ўікэнды».

## У ролях

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1988 году
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы 20th Century Fox
Навіна (Магілёўская вобласьць)

**Навіна́** — пасёлак у Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сідараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Сідараўскі сельсавет
Завадок (Сідараўскі сельсавет)

**Завадо́к** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сідараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2016 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Сідараўскі сельсавет
Закон аб заслугах Андрэя Глінкі

**Закон аб заслугах Андрэя Глінкі** (, неафіцыйна ) — закон, прыняты Соймам Славацкай Дзяржавы на знак пашаны Андрэю Глінку й прызнаньня ягоных заслугаў у дасягненьні нацыянальнае незалежнасьці.

## Гісторыя
Першапачаткова меркавалася, што першым законам Сойму Славацкай Краіны будзе закон аб заслугах Андрэя Глінкі перад славацкай нацыяй. Аднак гэты закон быў прыняты толькі ў пэрыяд існаваньня Славацкае Дзяржавы, першым жа аказаўся закон аб незалежнасьці.

25 красавіка 1939 году сойм Славаччыны ўхваліў Закон № 83/1939 Славацкага законьніка, паводле якога Андрэй Глінка мае заслугі перад славацкай нацыяй. Першы сказ закона «*Андрэй Глінка мае заслугі перад славацкай нацыяй*» () быў высечаны на камені, які знаходзіўся ў будынку сойму.

## Зьмест
Закон мае ўсяго тры параграфы:

* § 1 Андрэй Глінка мае заслугі перад славацкай нацыяй.
* § 2 Тэкст першага параграфу гэтага закона высечваецца на камені, які разьмяшчаецца ў будынку Славацкага сойму.
* § 3 Гэты закон выконвае ўрад.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама

* Закон аб заслугах Андрэя Глінкі ў будаўніцтве дзяржавы славацкай нацыі і Славацкай Рэспублікі

## Вонкавыя спасылкі

* Otec slovenského národa Andrej Hlinka: „Za Boha život, za národ slobodu!“
* 

Катэгорыя:Першая Славацкая Рэспубліка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Красавік 1939 году
Катэгорыя:1939 год у Славаччыне
Катэгорыя:Законы Славаччыны
Катэгорыя:Законы, названыя ў гонар людзей
Катэгорыя:Законы памяці
Джэймз Бэлушы

**Джэймз Адам «Джым» Бэлу́шы** (; 15 чэрвеня 1954 году, Чыкага, ЗША) — амэрыканскі актор, камэдыянт, сьпявак і музыка. Вядомы, дзякуючы галоўнай ролі ў сыткоме *«[[Як сказаў Джым]]»*, а таксама шэрагу фільмаў як то *«[[Чырвоная сьпякота]]»*, *«[[Містэр Лёс]]»*, *«[[Як атрымаць посьпех у справах]]»*, *«[[Кучараўка Сью]]»* ды іншых. Зьяўляецца малодшым братам іншага камэдыянта Джона Бэлушы і ёсьць бацькам актора Робэрта Бэлушы.

## Жыцьцяпіс
Бэлушы нарадзіўся 15 чэрвеня 1954 году ў Чыкага ў сям’і эмігрантаў з Альбаніі. Акрамя старэйшага брата, актора Джона, Джэймз таксама мае старэйшую сястру Мэрыян і малодшага брата Білі. Па заканчэньні школы ў прадмесьці Чыкага Джэймз паступіў у каледж Дзюпэйдж, а затым на тэатральны факультэт унівэрсытэта Паўднёвага Іліною ў Карбондэйле. З 1977 па 1980 гады Бэлуші, як і ягоны старэйшы брат Джон Бэлушы, працаваў з чыкагаўскай тэатральнай групай *«Другі горад»*. У гэты ж час Джэймз дэбютаваў на тэлівізіі, зьявіўшыся ў сыткоме *«[[Кто сочыць за дзецьмі]]»* у 1978 годзе. Першай ягонай значнай рольлю сталася роля ў фільме «Злодзей» Майкла Мана ў 1981 году. Пасьля сьмерці старэйшага брата Джона з 1983 па 1985 гады ён зьяўляўся ў перадачы *«[[Суботамі вечарам у жывым этэры]]»*.

Аднак, Бэлушы атрымаў большую вядомасьць дзякуючы другім ролям у фільмах *«[[Чалавек з адным чырвоным чаравіком]]»* (1985), *«[[Пра мінулую ноч...]]»*, *«[[Сальвадор (фільм)|Сальвадор]]»* і *«[[Крама жахаў]]»* (усе 1986), якія адкрылі перад Джэймзам запрашэньні да іншых галоўных роляў. Ён здымаўся ў фільмах *«[[Рэальныя мужчыны]]»*, *«[[Чырвоная сьпякота]]»*, *«[[Гамэр і Эдзі]]»*, *«[[К-9 (фільм)|К-9]]»*, *«[[Як атрымаць посьпех у справах]]»*, *«[[Містэр Лёс]]»*, *«[[Зразумее толькі самотны]]»*, *«[[Кучараўка Сью]]»* ды іншых. Пасьля таксама займаўся агучкай пэранажаў у мультыплікацыйных фільмах. У 2001 годзе быў запушчына папулярны сытком *«[[Як сказаў Джым]]»* тэлеканалу ABC, дзе Джэймз згуляў галоўную ролю.

У 2003 годзе Бэлушы і Дэн Экрайд выпусьцілі музычны альбом *«[[Have Love, Will Travel]]»* і ўдзельнічалі ў турнэ ў падтрымку альбому. У жніўні 2020 году Бэлушы распачаў здымку сэрыяла пра сваё жыцьцё на сваім маёнтку ў Арэгоне, дзе ён вырошчвае каноплю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Джэймз Бэлушы на сайце AllMovie.

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Акторы XXI стагодзьдзя
Містэр Лёс

**Містэр Лёс** () — амэрыканскі фантастычны камэдыйны фільм рэжысэра Джэймза Ора, галоўную ролю ў якім гуляе Джэймз Бэлушы. Сярод іншых актораў варта вылучыць Лінда Гамільтан, Майкл Кейн, Джон Ловіц, Кортні Кокс, Джэй О. Сандэрз і Рэнэ Русо. Сцэнар гэтага фільму быў моцна натхнёны фільмам 1946 году *«[[Гэтае цудоўнае жыцьцё]]»*.

## Зьмест
Гісторыя пачынаецца ў самы дзіўны дзень жыцьця Лары Бэроўза (Джэймз Бэлушы), у ягонае 35-годзьдзе, які складаецца з шэрагу камічных і драматычных няшчасьцяў. Лары вінаваціць ва ўсіх жыцьцёвых праблемах тое, што ў свой 15-ы дзень народзінаў у ключавы момант сваёй гульні ў чэмпіянаце па бэйсболе ў дзяржаўнай сярэдняй школе ён ня здолеў адбіць мяч. Калі яму хочацца зрабіць усё па-іншаму, ягонае жаданьне выконвае падобны да анёла-захавальніка Майк (Майкл Кейн), які пэрыядычна зьяўляецца яму ў абліччы бармэна, кіроўцы таксі і гэтак далей. Неўзабаве Лары выяўляе, што Майк закінуў яго ў альтэрнатыўную рэальнасьць, у якой ён атрымаў перамогу ў той школьнай гульне. Цяпер ён адчувае сябе заможным і магутным чалавека, а таксама ажанаты зь пекнай дачкой боса (Біл Макачан) Сындзі Джо Бампэрз (Рэнэ Русо). Спачатку ягонае новае жыцьцё здаецца яму ідэальным, але неўзабаве ён пачынае сумаваць па сваім лепшым сябры Кліпе Мэцлеры (Джон Ловіц) і жонцы Элен (Лінда Гамільтан) з папярэдняга жыцьця; ён таксама выяўляе, што ягонае альтэрнатыўнае «я» займела мноства ворагаў, як то Джуэл Джагер (Кортні Кокс), якая была апэратарам пагрузчыкаў, а цяпер яна зьяўляецца ягонай сакратаркай і палюбоўніцай. Па меры таго як праблемы Лары множацца, ён адчувае жаданьне вярнуць сваё старое жыцьцё.

## Крытыка
На партале Rotten Tomatoes фільм мае рэйтынг 38% на аснове 16 водгукаў ад крытыкаў. Роджэр Эбэрт з *«Chicago Sun-Times»* даў фільму 2 з 4 зорак і напісаў, што фільм ёсьць павольным маршам, які ня мае вынікаў, а ягоная дзіўная пасіўнасьць падкрэсьліваецца самым спакойным саўндтрэкам. Аўдыторыя, апытаная на CinemaScore, паставіла фільму сярэдні бал B+ па шкале ад A да F.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Містэр Лёс на сайце Internet Movie Database 
* Містэр Лёс на сайце AllMovie 
* Містэр Лёс на сайце Rotten Tomatoes 

Катэгорыя:Фільмы 1990 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1990 году
Катэгорыя:Фільмы Джэймза Ора
Разцы

**Разцы** () — пярэднія зубы плоскай формы, якія ёсьць у большасьці сысуноў і якія выкарыстоўваюцца для перакусваньня ежы.  азначае "рэзаць". Разцы моцна разьвіты ў грызуноў (4 штукі) і зайцападобных (6 штук), яны растуць бясконца; у грызуноў часта ёсьць разцы, якія натуральна з узростам пігмэнтуюцца. Разцы дробныя ў драпежных і адсутнічаюць на верхніх сківіцах жвачных. Біўні сланоў — гэта мадыфікаваныя верхнія разцы. Усяго чалавек мае 8 разцоў, апосум — 18, а браняносцы — ніводнага.

## Галерэя

Выява:Chinchilla-teeth.JPG|Разцы грызуноў
Выява:Tigergebiss.jpg|Разцы драпежных
Выява:06-10-06centralincisors.jpg|Разцы чалавека
Выява:Serengeti Elefantenherde1.jpg|Верхнія разцы сланоў


Катэгорыя:Стаматалёгія
Катэгорыя:Зубы
Зарэчча (Дзераўнянскі сельсавет)

**Зарэ́чча** — вёска ў Дзераўнянскім сельсавеце Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзераўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
К-9 (фільм)

**К-9** () — амэрыканскі камэдыйны фільм, баявік рэжысэра Рода Дэніела, галоўную ролю ў якім згулялі Джэймз Бэлушы і Мэл Гарыс. Сцэнарыстамі фільму выступілі Стывэн Сыгел і Скот Маерз, прадусар фільму — Лоўрэнс Гордан і Чарльз Гордан. Кінастужка была выпушчаная кінакампаніяй Universal Pictures. Акрамя таго, апасьля выхаду фільму рушыў усьлед цэлы цыкль фільмаў, уключаючы два падоўжаныя працяга K-911 (1999) і K-9: P.I. (2002), а таксама тэлевізійны фільм пад назвай K-9000, які задумваўся стаць пілётным эпізодам сэрыялу, які аднак не атрымаў замовы.

## Зьмест
Дэтэктыў паліцыі Сан-Дыега Майкл Дулі (Джэймз Бэлушы) пакідае машыну, каб зьвязацца са сваёй дзяўчынай Трэйсі (Мэл Гарыс), калі раптам зьяўляецца гэлікоптэр і адкрывае агонь па ягоным самаходзе, які загараецца. Лічачы яго мёртвым, забойцы пакідаюць месца здарэньня. У паліцэйскім пастарунку Дулі спрачаецца са сваім лейтэнантам, адмаўляючыся ўзяць партнэра; замест гэтага ён вырашае завесьці паліцэйскага сабаку. Дома ён знаходзіць Трэйсі зь іншым мужчынам і праводзіць ноч у новай машыне. На наступны дзень Дулі прымушае Фрэдзі, інфарматара, раскрыць, што вінаваты ў нападзе наркобарон Кен Лайман (Кевін Тай). Да Дулі прызначаецца нямецкая аўчарка на імя Джэры Лі, якога ён ня любіць, аднак сабака вельмі спадабалася ягонай дзяўчыне Трэйсі, што было ўзаемна. Дулі пачынае раўнаваць, але пасьля выкраданьня Трэйсі злачынцамі ім прыходзіцца замірыцца і, у рэшце, пасябраваць.

## Крытыка
На адмысловым кінапартале Rotten Tomatoes, які аб’ядноўвае агляды, фільм мае рэйтынг ухваленьня 22% на аснове 9 рэцэнзіяў, зь сярэднім рэйтынгам 4,1/10. На Metacritic ён мае адзнаку 44%, заснаванай на аглядах 11 крытыкаў, маючы зьмяшаныя або сярэднія водгукі. Аўдыторыя, апытаная на CinemaScore, паставіла фільму адзнаку А па шкале ад А да F. Кевін Томас з «Los Angeles Times» пахваліў актораў, але раскрытыкаваў вельмі звычайны сюжэт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* К-9 на сайце Internet Movie Database 
* К-9 на сайце AllMovie 
* К-9 на сайце Rotten Tomatoes 

Катэгорыя:Фільмы 1989 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1989 году
Катэгорыя:Фільмы Рода Дэніела
Забродзьдзе (Стаўпецкі раён)

**Забро́дзьдзе** — вёска ў Дзераўнянскім сельсавеце Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

## Славутасьці
* Хата, хлеў, клець і гумно зь вёскі Забродзьдзе пачатку XX стагодзьдзя як адзіны аб’ект — сядзіба — былі перанесены ў Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту ().
* Забродзьдзе — каменны мэтэарыт, які ўпаў каля вёскі ў 1893 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзераўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Як атрымаць посьпех у справах

**Як атрымаць посьпех у справах** () — амэрыканскі камэдыйны фільм рэжысэра Артура Гілера, галоўную ролю ў якім сыгралі Джэймз Бэлушы і Чарлз Гродын. Фільм названы ў гонар аднайменнай песьні Рэндзі Бэкмана, запісанай канадзкім рок-гуртом Bachman–Turner Overdrive (BTO). Фільм таксама вядомы тым, што быў першым сцэнарным творам Джэфры Джэйкаба Абрамза, які пазьней быў сярод стваральнікаў сэрыялу «Згубленыя».

## Зьмест
Асуджаны выкрадальнік самаходаў і зацяты заўзятар бэйсбольнага клюбу «Чыкага Кабз», Джымі Дворскі (Джэймз Бэлушы), выйграў квіткі на сусьветную сэрыю клюбу. На жаль, у яго засталося некалькі дзён, якія ён павінен адседзець у турме, і нагляднік Фрэнк Тулман (Гэктар Элізонда) не дазваляе яму сысьці з турмы на нейкі час і вярнуцца. З дапамогай іншых зьняволеных Джымі пачынае бунт, каб за гэты час выкрасьціся з турмы і ўбачыць гульню. Па дарозе ён знаходзіць нататнік зацятага і бесхрыбетнага рэклямнага кіраўніка Спэнсэра Барнза (Чарлз Гродын), які абяцае ўзнагароду, калі яго знойдуць. Акрамя самога нататніку Джымі знаходзіць і ключ ад шыкоўнае вілы. На наступны дзень Джымі выдае сябе за Барнза, застаючыся ў пляжным доме Малібу Спэнсэра, фліртуючы з дачкой боса, нават прымаючы сустрэчу з магнатам японскае харчовае карпарацыі містэрам Сакамота (Мака Івамацу).

## Крытыка
Фільм атрымаў нэгатыўныя водгукі, і аглядальніца Кэрын Джэймз з газэты *«[[The New York Times]]»* пазначыла яго як добры, але маркотны фільм. Агрэгатар рэцэнзіяў Rotten Tomatoes мае ў сярэднім 29% пазытыўных водгукаў на аснове 14 рэцэнзіяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Як атрымаць посьпех у справах на сайце Internet Movie Database 
* Як атрымаць посьпех у справах на сайце AllMovie 
* Як атрымаць посьпех у справах на сайце Rotten Tomatoes 

Катэгорыя:Фільмы 1990 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы-камэдыі
Катэгорыя:Кінакамэдыі 1990 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША 1990 году
Катэгорыя:Кінакамэдыі ЗША
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы Артура Гілера
Беларуская калекцыя мэтэарытаў

**Беларуская калекцыя мэтэарытаў** захоўваецца ў музэі Інстытута геахіміі і геафізыкі НАН Беларусі.

Створана на пачатку 1950-х гадоў. Аснову калекцыі склалі ўзоры мэтэарытаў Брагін і Грэск, пазьней 5 экспанатаў перадаў камітэт па мэтэарытах АН СССР. Узамен на пласьціны мэтэарыту Брагін калекцыя атрымала 57 узораў іншых мэтэарытаў са шматлікіх краінаў сьвету. Калекцыя налічвала 93 асбонікі.

Катэгорыя:Мэтэарыты Беларусі
Катэгорыя:Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
Цьмень (мэтэарыт)

**«Цьмень»**, або **«Жмень»** — каменны мэтэарыт, знойдзены ў 1858 годзе каля вёскі Цьмень, цяпер Столінскі раён Берасьцейская вобласьць. Належыць да ахандрытаў. Вага — 246 г. Асноўная частка (116 г.) зьберагаецца ў Венскім нацыянальным прыродазнаўча-гістарычным музэі, 26,6 г — у калекцыі мэтэарытаў Расейскай АН ў Маскве, 6,8 г — у Амэрыканскім музэі прыродазнаўчай гісторыі ў Нью-Ёрку.

## Літаратура
* Метеориты // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 4.: Картография — Миноговые / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2007. — 768 с. ISBN 978-985-11-0385-6
* 

Катэгорыя:Ахандрыты
Катэгорыя:Мэтэарыты Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Столінскага раёну
Катэгорыя:Венскі нацыянальны прыродазнаўча-гістарычны музэй
Катэгорыя:Мэтэарытная калекцыя Расейскай акадэміі навук
Катэгорыя:Амэрыканскі музэй прыродазнаўчай гісторыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1858 годзе
Цьмень

Назву **Цьмень** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць
** Цьмень 1 — вёска ў Столінскім раёне
** Цьмень 2 — вёска ў Столінскім раёне

## Геалёгія
* Цьмень — мэтэарыт знойдзены ў Столінскім раёне
Чатырнаццаць пунктаў славацкага нацыянал-сацыялізму

**Чатырнаццаць пунктаў славацкага нацыянал-сацыялізму** () — палітычная праграма радыкальнага крыла Глінкавай славацкай народнай партыі, агалошаная Войцехам Тукам на паседжаньні Глінкавай гвардыі ў Трэнчынскіх Цепліцах.

## Складаньне
Адразу пасьля перамоваў у Зальцбургу радыкалы пачалі кампанію па ўкараненьні ідэалёгіі й мэтадаў нацыянал-сацыялізму ў грамадзкім жыцьці Славаччыны. Войцех Тука сьцьвярджаў, што ў выніку перамоваў у Зальцбургу для Славаччыны пачалася новая, блажэнная эра. Новая сыстэма павінная была характарызавацца працай, дысцыплінай, бясстрашнасьцю й бескарысьлівасьцю. 21 студзеня 1941 году Войцех Тука агалосіў 14 пунктаў праграмы славацкага нацыянал-сацыялізму. Праграма была складзеная Войцехам Тукам і бэратэрам са службы прапаганды Эндрасам паводле нямецкае мадэлі.

## Зьмест
У праграме высоўваюцца патрабаваньні рэформы Славацкага сойму, паводле якое, некаторыя функцыі парлямэнту павінныя перайсьці ўраду. Таксама патрабуецца адміністрацыйная рэформа, якая мусіць спрасьціць кіраваньне. Праграма выступае за падтрымку сельскае гаспадаркі, фактычна спыненьне ўрбанізацыі, каб «не цягнуліся тысячы й тысячы ў месты» (). У праграме таксама гаворыцца пра падтрымку прадпрымальніцтва, аднак адмаўляецца прынцып канкурэнцыі. Праца ж аб’яўляецца найвышэйшай каштоўнасьцю, гэтаксама гаворыцца пра грамадзянскі абавязак працаваць на карысьць нацыі. Агалошваецца ўсеагульная даступнасьць да дасягненьняў у культуры і гэтак далей незалежна ад матэрыяльнага становішча. Царква мусіць мець дзяржаўную падтрымку. Апошнім пунктам зьяўляецца разьвязаньне жыдоўскага пытаньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* Тэкст па-славацку
* Тэкст па-нямецку

Катэгорыя:Студзень 1941 году
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:1941 год у Славаччыне
Катэгорыя:Нацызм
Катэгорыя:Першая Славацкая Рэспубліка
Катэгорыя:Глінкава славацкая народная партыя
Забродзьдзе (мэтэарыт)

**«Забродзьдзе»** — каменны мэтэарыт, які ўпаў у 1893 годзе каля вёскі Заброддзе, цяпер Стаўпецкі раён Менская вобласьць. Вага — 3,155 кг. Асноўная частка зьбераглася ў музэі Віленскага ўнівэрсытэту, у Беларускай калекцыі маецца яго муляж.

## Літаратура
* Метеориты // Республика Беларусь: Энциклопедия в 6 т. Т. 4.: Картография — Миноговые / редкол. Г. П. Пашков и др. — Минск: БелЭн, 2007. — 768 с. ISBN 978-985-11-0385-6
* 

Катэгорыя:Мэтэарыты Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Хандрыты
Катэгорыя:Віленскі ўнівэрсытэт
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1893 годзе
Славацкі нацыянал-сацыялізм

**Славацкі нацыянал-сацыялізм** (), таксама **Народная Славаччына** () — дзяржаўная ідэалёгія Славацкай Дзяржавы, якая фармавалася пры Глінкавай славацкай народнай партыі, якая ўсталявала сваю дыктатару кругабегам з 1938 па 1945 год. Гэтыя назвы пачалі выкарыстоўвацца з 1940 году.

Славацкі прэм’ер-міністар і міністар замежных справаў Войцех Тука выкарыстаў тэрмін 1940 для апісаньня палітычнай праграмы, галоўнай мэтай якой было прымяненьне нямецкага нацыянал-сацыялізму да славацкіх умоваў. Кансэрватыўнае (умеранае) крыло прэзыдэнта дзяржавы і лідэра партыі Ёзэфа Цісы супрацьстаяла гэтай ідэі «славацкага нацыянал-сацыялізму» ад радыкальнага партыйнага крыла Тукі канцэпцыяй «Народнае Славаччыны». Яно выступала супраць простага перайманьня нямецкай мадэлі й замест гэтага падкрэсьлівала важкасьць каталіцкае рэлігіі.

Ва ўнутрыпартыйным змаганьні за ўладу й за далейшую палітычную арыентацыю тэрмін «славацкі нацыянал-сацыялізм» неўзабаве пачаў выкарыстоўвацца абедзьвюма фракцыямі й падмацоўвацца ўласнымі рознымі тэарэтычнымі канцэпцыямі: партыйны ідэоляг Штэфан Полакавіч прытрымліваўся лініі Ціса «Народнае Славаччыны». Ягоная канцэпцыя грунтавалася на сумесі агрэсіўнага славацкага нацыяналізму, антысэмітызму й каталіцкага сацыяльнага вучэньня. У адрозьненьне ад гэтага, канцэпцыя Станіслава Меч’яра была заснаваная на «праграме 14 пунктаў» Тукі, прадстаўленай у 1941 годзе, і ў асноўным грунтавалася на нямецкай нацыянал-сацыялістычнай мадэлі.

Узяўшы сабе частку нацыянал-сацыялістычнай праграмы радыкалаў, кансэрватары Ціса змаглі пераважаць да канца 1942 року, а потым увялі прынцып фюрэра й прынялі «радыкальнае рашэньне жыоўскага пытаньня». Урад Славаччыны прыняў адзін з самых жорсткіх антысэміцкіх законаў у Эўропе — Жыдоўскі кодэкс 1941 году. У 1942 року каля 58 000 славацкіх габрэяў былі дэпартаваныя са Славаччыны ў нямецкія канцэнтрацыйныя лягеры.

У сучаснай Славаччыне нэанацысцкая партыя НПНС зьвязаная з антыдэмакратычным, антысэміцкім і ультранацыяналістычным аспэктамі ідэалёгіі.

Катэгорыя:Нацызм
Катэгорыя:Першая Славацкая Рэспубліка
Катэгорыя:Глінкава славацкая народная партыя
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1940 годзе
Катэгорыя:1940 год у Славаччыне
Катэгорыя:Славацкі калябарацыянізм
Катэгорыя:Славацкі нацыяналізм
Школьны

**Шко́льны** — пасёлак ў Дзераўнянскім сельсавеце Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзераўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Баханы (Стаўпецкі раён)

**Баханы́** — вёска ў Заямнаўскі сельсавеце Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Слабадскога сельсавету.

## Жыхары
* 2009 — 75 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Заямнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну
Лютня (Краснапольскі раён)

**Лю́тня** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сідараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 22 чалавекі

## Асобы
* Марыя Пахоменка — савецкая й расейская сьпявачка, народная артыстка Расеі (ейныя бацькі — ураджэнцы вёскі).

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Сідараўскі сельсавет
Траўна

**Тра́ўна** — вёска ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сідараўскага сельсавету.

## Асобы
* Фёдар Коршунаў (нар. 1934) — беларускі вучоны ў галіне фізыкі паўправаднікоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснапольскага раёну
Катэгорыя:Сідараўскі сельсавет
Ячнае (Стаўпецкі раён)

**Я́чнае** (таксама сустракаецца — *Я́чная, ж. (каля Я́чнай)*) — вёска ў Заямнаўскі сельсавеце Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Заямнаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўпецкага раёну