Сумы

**Су́мы** () — места на паўночным усходзе Ўкраіны, на берагах ракі Псёлу, ейнага прытока Сумкі і прытока апошняй Стрэлкі. Адміністрацыйны цэнтар Сумской вобласьці і Сумскога раёну. Плошча 145 км².

Знаходзіцца ў гістарычным рэгіёне Слабажаншчына, за 346 км на паўночны ўсход ад Кіева. Чыгуначная станцыя на лініі Харкаў — Варажба, аэрапорт.

## Этымалёгія назвы
Існуюць наступныя вэрсіі паходжаньня назвы места:
* паводле папулярнай, але малаімавернай вэрсіі, на беразе рэчкі Сумка (ці ў самой рэчцы) першыя пасяленцы знайшлі 3 паляўнічыя сумкі з золатам. Гэтае паданьне знайшло сваё адлюстраваньне ў мескай сымболіцы;
* найбольш верагодна назва Сумаў паходзіць ад ранейшага тапоніму Сумка (назва рэчкі), што адпавядае практыцы пры называньні паселішчаў;
* некаторыя дасьледнікі выводзяць назву места зь дзеяслова «сумаваць», апэлюючы да пачуцьцяў перасяленцаў, якія апынуліся далёка ад родных мясьцінаў.

## Гісторыя

* 1652: заснаваньне паселішча казакамі-перасяленцамі зь мястэчка Ставішча на Кіеўшчыне.
* 1659—1765: цэнтар Сумскога Слабадзкога палку.
* 1765: цэнтар Сумской правінцыі.
* 1780: павятовае места Харкаўскага намесьніцтва, з 1796 году — Слабодзка-Ўкраінскай, а з 1835 году — Харкаўскай губэрняў; буйны цэнтар гандлю.
* 1877: праз Сумы прайшла чыгунка.
* канец XIX — пачатак XX стагодзьдзяў: у месьце пачала разьвівацца мэталаапрацоўка, машынабудаваньне, цукровая прамысловасьць.
* 1939: цэнтар вобласьці.
* 10 кастрычніка 1941 — 2 верасьня 1943: знаходзіліся пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
Насельніцтва гораду паводле ацэнкі на 1 студзеня 2012 году складае 269 663 чалавек (21-е месца ва Украіне). С моманту перапісу насельніцтва Ўкраіны ў 2001 годзе насельніцтва зьменшылася на 25 тыс. чал.
* XIX стагодзьдзе: 1870 год — 14&nbsp;126 чал., у тым ліку 69 каталікоў, 76 пратэстантаў, 111 юдаістаў.; 1877 год — 15&nbsp;534 чал., у тым ліку 74 каталікі.; 1898 год — 26&nbsp;355 чал. (12&nbsp;418 жанчын); зь іх паводле стану: мяшчанаў і цэхавых 11&nbsp;075, сялянаў 10&nbsp;579; паводле веры: праваслаўных 23&nbsp;763, рымска-каталікоў 1112, лютэранаў 705, армяна-грэгарыянаў 28, юдаістаў 635, караімаў 39, магамэтанаў 73.
* XX стагодзьдзе: 1923 год — 36 тыс. чал.; 1939 год — 64 тыс. чал.; 1959 год — 98 тыс. чал.; 1970 год — 159 тыс. чал.; 1975 год — 194 тыс. чал.; 1991 год — 303 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2001 год — 293 141 чал.; 2004 год — 283 700 чал.

### Мова

## Эканоміка
Прадпрыемсты машынабудаваньня, хімічнай, харчовай, лёгкай і інш. прамысловасьці.

## Славутасьці

* Царква Праабражэньня Гасподняга (1776)
* Царква Ўваскрасеньня Гасподняга (кан. XVII — пач. XVIIІ стагодзьдзяў)
* Царква Сьв. Ільлі (1836)
* Царква Сьв. Тройцы (ХІХ ст.);

## Месты-сябры
* Ураца, Баўгарыя (1966)
* Цэле, Нямеччына (1989)
* Гораў Велікапольскі, Польшча
* Замасьць, Польшча
* Люблін, Польшча
* Белгарад, Расея
* Курск, Расея
* Паўночнадзьвінск, Расея

## Асобы
* Аляксей Алчэўскі (1835—1901) — украінскі прамысловец і банкір
* Фэадосія Барвінская (1899—1966) — украінская савецкая акторка
* Мікола Грунскі (1872—1951) — украінскі савецкі мовазнавец
* Антон Шабленка (1872—1930) — украінскі пісьменьнік
* Васіль Алешка (1889 — не раней за 1942 г.) — украінскі паэт, празаік, драматург

## Крыніцы

## Літаратура
* Sumy //  S. 588—589
* Сумы // 

## Вонкавыя спасылкі
* Сумская меская рада
* Розподіл населення за національністю та рідною мовою

Катэгорыя:Гарады Сумской вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі