Аб’яднаны інстытут праблемаў інфарматыкі

**Аб’яднаны інстытут праблемаў інфарматыкі** (, ) — установа Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, заснаваная ў лютым 1965 году пад назвай Інстытут тэхнічнай кібэрнэтыкі.

На 2018 год АІПІ ажыцьцяўляў фундамэнтальныя і дастасоўныя дасьледаваньні ў галіне кібэрнэтыкі, інфарматыкі, аўтаматызацыі і прыкладной матэматыкі. Праводзіліся канструктарскія досьледы і распрацоўваліся прагнозы разьвіцьця тэхнікі. Набор у асьпірантуру ажыцьцяўляўся па 5 спэцыяльнасьцях: 1) дыскрэтная матэматыка і матэматычная кібэрнэтыка, 2) сыстэмны аналіз, кіраваньне і апрацоўка інфармацыі, 3) сыстэмы аўтаматызацыі праектаваньня, 4) матэматычнае і праграмнае забесьпячэньне вылічальных машынаў, комплексаў і кампутарных сетак, 5) матэматычнае мадэляваньне, лікавыя мэтады і комплексы праграмаў. У дактарантуру прымалі па 2 спэцыяльнасьцях: 1) сыстэмны аналіз, кіраваньне і апрацоўка інфармацыі, 2) сыстэмы аўтаматызацыі праектаваньня. Інстытут аказваў паслугі: 1) аўтаматызацыі праектаваньня; 2) апрацоўкі мапаў, здымкаў зямной паверхні, маўленьня і сыгналаў; 3) мэдычнай дыягностыкі; 4) апраграмаваньня; 5) лягічнага праектаваньня; 6) распрацоўкі фота- і відэапрыладаў; 7) распрацоўкі супэркампутараў; 8) экспэртызы навукова-тэхнічнай дакумэнтацыі.

## Будова
На 2018 год Аб’яднаны інстытут праблемаў інфарматыкі ўлучаў:
* 3 аддзяленьні — 1) мадэляваньня інтэлектуальных працэсаў, 2) мадэляваньня працэсаў утварэньня і распазнаваньня вобразаў, 3) інфармацыйных тэхналёгіяў і сыстэмаў;
* 22 лябараторыі — 1) матэматычнай кібэрнэтыкі, 2) дасьледаваньняў апэрацыяў, 3) лягічнага праектаваньня, 4) мадэляваньня тэхналягічных працэсаў, 5) сынтэзу тэхнічных сыстэмаў, 6) мадэляваньня самаарганізавальных сыстэмаў, 7) аўтаматызацыі працэсаў праектаваньня, 8) робататэхнічных сыстэмаў, 9) апрацоўкі і распазнаваньня малюнкаў, 10) распазнаньня і сынтэзу маўленьня, 11) картаграфічных сыстэмаў і тэхналёгіяў, 12) ідэнтыфікацыі сыстэмаў, 13) сыстэматэхнікі, 14) высокапрадукцыйных сыстэмаў, 15) праблемаў абароны інфармацыі, 16) аналізу біямэдычных малюнкаў, 17) біяінфарматыкі, 18) кампутарнай графікі, 19) аўтаматызацыі ўводу відэаінфармацыі, 20) інфармацыйна-аналітычных сыстэмаў, 21) інфармацыйнага забесьпячэньня навуковых дасьледаваньняў, 22) інфармацыйнага забесьпячэньня сеткі;
* аддзелаў — 1) сумесных праграмаў касьмічных і інфармацыйных тэхналёгіяў, 2) інтэлектуальных інфармацыйных сыстэмаў, 3) адміністраваньня і разьвіцьця акадэмсеткі, 4) тэлекамунікацыяў акадэмсеткі;
* Рэспубліканскі супэркампутарны цэнтар калектыўнага карыстаньня.

## Мінуўшчына
10 лютага 1965 году Акадэмія навук БССР стварыла Інстытут тэхнічнай кібэрнэтыкі (ІТК) са складу часткі лябараторыяў Інстытуту матэматыкі і вылічальнай тэхнікі. У 1975 годзе 5супрацоўнікаў ІТК — Алег Семянкоў, Яўген Дняпроўскі, А. Г. Раковіч, В. Д. Цьвяткоў і Н. А. Ярмаш — атрымалі Дзяржаўную прэмію БССР за распрацоўку сыстэмы аўтаматызаванага праектаваньня. У 1984 годзе ІТК узнагародзілі ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцяга БССР. У 1985 годзе 6 супрацоўнікаў Інстытуту — А.Семянкоў, Б. С. Берагаў, Геральд Маньшын, Анатоль Сутурын і А. Г. Пратапопаў — атрымалі Дзяржаўную прэмію СССР за распрацоўку лічбавай картаграфіі, працу над якой пачалі ў 1978 годзе. У 1986 годзе 3 супрацоўнікі — П.М. Чаголін, В. І. Пяцько і А. Г. Куконін — атрымалі Дзяржаўную ўзнагароду БССР за аўтаматызацыю выпрабаваньняў. У 1989 годзе да Інстытуту далучылі Спэцыяльнае канструктарска-тэхналягічнае бюро (СКТБ) з досьледнай вытворчасьцю. У 1990 годзе прэміі Камсамолу Беларусі за апрацоўку сыгналаў і выяваў атрымалі Сяргей Абламейка, Аляксандар Крот, С. Н. Дземідзенка і Валер Старавойтаў, а за працу па тэорыі раскладаў — Аляксандар Тузікаў і Міхаіл Кавалёў. У 1995 годзе да ІТК далучылі Вылічальны цэнтар Акадэміі навук Беларусі.

У 1996 годзе ІТК стаў галаўной установай навукова-вытворчага аб’яднаньня «Кібэрнэтыка». Адначасна зь Інстытуту вылучылі навукова-інжынэрныя прадпрыемствы «Геаінфармацыйныя сыстэмы» і «Інфармацыйныя тэхналёгіі», інжынэрнае прадпрыемства «Навуковае прыладабудаваньне». На 1998 год у Інстытуце налічвалася 2 аддзяленьні (19 лябараторыяў), інжынэрны цэнтар (3 аддзелы), асьпірантура, дактарантура і рада па абароны кандыдацкіх і доктарскіх дысэртацыяў. У 1998 годзе 6 супрацоўнікаў ІТК — Вячаслаў Танаеў, Валер Гардон, Якаў Шафранскі, М.Кавалёў і В. А. Струсевіч — атрымалі Дзяржаўную прэмію Беларусі за распрацоўкі па тэорыі раскладаў. У 2002 годзе ІТК перайменавалі ў Аб’яднаны інстытут праблемаў інфарматыкі (АІПІ). У 2003 годзе Дзяржаўную прэмію Беларусі за апрацоўку і распазнаваньне выяваў атрымалі С.Абламейка, В.Старавойтаў і А.Тузікаў. 26 студзеня 2007 году Прэзыдыюм НАНБ зацьвердзіў Пастанову № 3, паводле якой да АІПІ далучылі Нацыянальны цэнтар інфармацыйных рэсурсаў і тэхналёгіяў.

### Кіраўнікі
* Георгі Гаранскі (1965—1970)
* Алег Семянкоў (1970—1987)
* Вячаслаў Танаеў (1987—2002)
* Сяргей Абламейка (2002—2008)
* Аляксандар Тузікаў (2009—2022)
* Сяргей Круглікаў (з 2022)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Зваротная сувязь
** Выданьні
** Навуковыя вынікі
* Сетка Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Першамайскі раён (Менск)
Катэгорыя:Інфарматыка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1965 годзе