Каласы пад сярпом тваім

**«Каласы́ пад сярпо́м тваі́м»** — гістарычны раман Уладзімера Караткевіча, выдадзены ў 1965 годзе ў часопісе «Полымя», асобным выданьнем — у 1968 годзе ў Менску. Асноўны пэрыяд падзеяў твору — конадзень Паўстаньня Кастуся Каліноўскага.

## Гісторыя твора
Паводле задумы, раман меў зьмяшчаць 3 часткі: 1-я — Усход (Сяйва дня), 2-я — Брань, 3-я — Вараньнё (Галгофа).

Пісьменьнік думаў напісаць раман, у першай частцы якога хацеў паказаць напярэдадні паўстаньня 1863—1864 гадоў, у другой — само паўстаньне, а ў трэцяй — яго разгром. Але была напісаная толькі першая кніга пад назваю «*Выйсце Крыніц*». Гэтая кніга пры выданьні была падзеленая на 2.

Мае прысьвячэньне *«Маёй маці. Кожнай беларускай маці, — прысвячаю*» і біблейскі эпіграф з Мацьвея. У другой кнізе былі напісаныя толькі 2 разьдзелы, якія пры жыцьці пісьменьніка не друкаваліся. Упершыню яны пабачылі сьвет у часопісе «Полымя», 1989, № 1. Другая кніга мае эпіграф з пасланьня Сьв. Паўла да эфэсцаў. Пісьменьнік зьбіраўся скончыць твор, пра што сьведчаць дзёньнікавыя запісы.

## Мастацкія асаблівасьці
Раман апісвае станаўленьне беларускае нацыі, малюючы тры пакаленьні шляхоцкай сям’і Загорскіх. Галоўным героем зьяўляецца Алесь Загорскі, чыё станаўленьне і разьвіцьцё малюецца ад 14 да 20 гадоў. Таксама апісаныя высакародныя сем’і Раўбічаў і Клейнаў, абшарнікі Кроер, Таркайлы і іншыя, сялянская сям’я Кагутоў, паўстанцы Чорны Война і Корчак, сябры Алеся зь Віленскай гімназіі і Пецярбурскага ўнівэрсытэту: Кастусь і Віктар Каліноўскія, Усяслаў Грыма, Мсьціслаў Маеўскі ды іншыя. З гістарычных пэрсанажаў прысутнічаюць, акрамя Кастуся Каліноўскага, Ізмаіл Сразьнеўскі, Тарас Шаўчэнка, Пётар Валуеў, з падзеяў — дзейнасьць «Агула», скасаваньне прыгоннага права й іншыя.

Раман зьмяшчае апісаньні беларускіх абрадаў, звычаяў, шмат фальклёрнага матэрыялу, у прыватнасьці легенда пра белы жарабё становіцца сымбалічным лейтматывам твора.

Матэрыял прадстаўлены ў храналягічнай пасьлядоўнасьці зь нешматльікімі часовымі зваротамі (успамінамі герояў ці гісторыямі іх жыцьця). Таксама ў кампазыцыі раману прысутнічаюць тры фрагмэнты мэтанаратыўнага характару і вершы, якія складае галоўны герой.

## Літва і Жамойць

Раман закранае пытаньне назваў Літвы і Жамойці: «*— Я маю на ўвазе не Літву-жмудзь, — упарта кусаючы вусны, сказаў юнак* [Кастусь Каліноўскі] *. — Я маю на ўвазе Літву-Беларусь… І потым, вы ж добра ведаеце, адкуль вырасла тая памылка*». Таксама паводле раману, малады Кастусь Каліноўскі дэкляруе сваю літоўска-беларускую ідэнтычнасьць («*я сам лічу сябе „[[Ліцьвіны|ліцьвінам]]“, [[беларусы|беларусам]], тутэйшым*»), прытым адзначае пра Віскую зямлю (усход Польшчы), што «*там жывуць і [[летувісы|жмудзіны]], і [[немцы]], і [[палякі]], і беларусы*».

## Дадатковыя зьвесткі
Раман «Каласы пад сярпом тваім» — адзіная кніга, якая была надрукаваная ў Беларусі шрыфтам Брайля.

## Крыніцы

## Літаратура
* Іўчанкаў В. І. Метафара як сродак мастацкай вобразнасці ў рамане У. Караткевіча «Каласы пад сярпом тваім» / В. І. Іўчанкаў // Весці АН БССР. Серыя грамад. навук. — Мінск, 1987. — № 6. — С. 109—115.
* Анатоль Верабей. Проблема историзма в прозе Владимира Короткевича. практ. конф., Минск, 19 апр. 2011 г. — Минск: РИВШ, 2011. — С. 102—108.

## Вонкавыя спасылкі
* [«Каласы пад сярпом тваім» (пра раман, тэкст раману) на сайце [музэй Уладзімера Караткевіча|музэю Ўладзімера Караткевіча]]

Катэгорыя:Раманы Ўладзімера Караткевіча
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Катэгорыя:Творы 1965 году
Катэгорыя:Кнігі 1968 году
Катэгорыя:Беларускія гістарычныя раманы
Катэгорыя:Паўстаньне 1863—1864 гадоў