Львоўская гвара

**Льво́ўская ґва́ра**, таксама **льво́ўскі го́вар** ()&nbsp;— меская гаворка, урбаністычны лінґвафэномэн, што сфармаваўся ў Львове ў выніку зьмяшэньня паўднёва-заходніх гаворак украінскае мовы ды польскае мовы, з значнымі прымешкамі нямецкае ды габрэйскае лексыкі ў часы аўстрыйскага ды польскага панаваньня. 

Была папулярнаю ў бацяраў. На думку некаторых польскіх дасьледнікаў&nbsp;— «культурны» складнік паўднёвакрэскага дыялекту польскае мовы У адрозненьне ад «плебейскага» складніку&nbsp;— «балаку».

Львоўскую ґвару часам падзяляюць на тры віды: на ўкраінскай аснове, польскай ды габрэйскай&nbsp;— адпаведна зь перавагаю запазычаньняў з пэўнае мовы.

## Гісторыя
Львоўская ґвара паўстала ў часы Аўстра-Вугоршчыны, аднак найбольшага росквіту набыла ў першай палове ХХ стагодзьдзя, у часы прыналежнасьці Львова да Польскае рэспублікі. Дзякуючы разьвіцьцю радыё і ґазэтаў яна была папулярызаваная на ўсю краіну. У 1920-х—1930-х роках яна выкарыстоўвалася, у прыватнасьці, Вітольдам Шальґінам (, аўтар кніг пра Львоў, сцэнарыст Львоўскага польскага радыё), Мар’янам Гемарам (паэтам, сатырыкам, песьняром), Адамам Галяняком (пісьменьнікам-фантастам, публіцыстас). На ґвары з 1933 да 1939 року выходзіла ў агульнапольскі этэр рэґулярная папулярная перадача львоўскага радыё «На вясёлай львоўскай хвалі» (), якую вялі яе аўтары&nbsp;— польскія акторы Генрык Фоґельфанґер (, Танько) ды Казімерж Вайда (, Шчапцо). Імі жа была складзеная вядомая песьня «Тильку ві Львові».

Пасьля Другое сусьветнае вайны, калі большасьць насельніцтва места была зьнішчаная, дэпартаваная ці пераселеная, ґвара паступова выходзіла з ужытку ў Львове, дзе яна сёньня сустракаецца толькі фраґмэнтарна, выцясьняючыся літаратурнаю ўкраінскаю моваю. Разам з гэтым, гаворка выкарыстоўвалася рэпатрыянтамі зь Львова ў заходніх раёнах Польшчы, куды іх масава перасялялі, а таксама ў тэкстах выхадцаў з Галічыны, прыкладам чаго можа служыць «драгобіцкая дылёґія» Анджэя Хцюка: «Атлантида» ды «Місяцева земля».

У 2000-х сталі прыкметнымі меры па захаваньню ды адраджэньню ґвары ў Львове. Так, у 2002 годзе выйшла зборка «Тильку ві Львові» Віктара Марозава ды Бацяр-бэнду «Галічына», да якога ўвайшлі перасьпяваныя песьні львоўскіх бацяроў, выкананыя гаворкаю.

## Дасьледваньне
Часопіс «Ї» у №&nbsp;34 за 2004 апублікаваў слоўнік львоўскае гаворкі. Гэта быў першы слоўнік львоўскае ґвары зь перакладам на ўкраінскую мову.

У 2009 годзе калектывам аўтараў была выдадзеная кніга «Лексыкон львоўскі: важна і на жарт» (), у якой апублікаваныя дасьледваньні ня толькі львоўскае ґвары, а й паўсядзённае мовы льваўян ХХ стагодзьдзя. Таксама прадстаўлены слоўнік. Кніга стала ўладальнікам ґран-пры «Найлепшая кніга 16 Форуму выдаўцоў».

У «Выдавецтвы Старага Лева» ў 2013 годзе была выдадзеная «Ґвара. Аўтэнтычны львоўскі альфабэт» () з ілюстрацыямі Грыцы Эрдэ.

## Прыклады
Прыклад тэксту з выкарыстаньнем львоўскае ґвары на ўкраінскай аснове:
*[[Яраслаў Рудніцкі]].* Міхалова зи Знисінє. — 1943
Прыклады выкарыстаньня львоўскае ґвары ў сучасных тэкстах:

*[[Юрко і Слаўцо]].* Усё пра ўкраінскі футбол або як пан Стэфцо і пан Зэнік піва пілі.. — 2010–2012

## Крыніцы

## Літаратура
* *Гарбач О.* Арґо ва Ўкраіне.&nbsp;— Львоў: Інстытут украіназнаўства імя І. Крыпякевіча НАНУ, 2006.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* ''Анджей Хцюк.'' Сьліпі на матчі не ходіт (переклад Наталки Римської)
* ''Анджей Хцюк.'' Хаїмик (переклад Наталки Римської)
* Про львівський балак, який обожнюють приїжджі…
* Opowieść o przedmieściu 
* Świat naukowo-artystyczny lwowskiej «knajpy» lat 30 
* Короткий словник львівської ґвари
* Словник львівської ґвари 
* Щепко і Тонько співають хіт 1939 року «Тилько ві Львові»
* ''Юрко і Славцьо.'' Усе про український футбол або як пан Стефцьо і пан Зеник пиво пили

Катэгорыя:Дыялекты ўкраінскай мовы