open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Карась (неадназначнасьць)

Назву **Карась** маюць:

* Карась — род прэснаводных рыб сямейства карпавых

## Прозьвішча
* Дзьмітрый Карась (нар. 1975) — беларускі тэлевядучы
* Лявон Карась (1923—1954) — беларускі журналіст, грамадзкі дзеяч
* Міхаіл Андрэевіч Карась (Явар) (1903—1933) — беларускі паэт
Альтэрнатыўная парнаграфія

**Альтэрнатыўная парнаграфія**, таксама **альт-порна** — жанр парнаграфіі. Прадугледжвае ўдзел членаў такіх субкультур, як готы, панкі, эма, скейтэры альбо рэйвэры; часта вырабляецца невялікімі й незалежнымі вэб-сайтамі альбо асобнымі кінэматаграфістамі. Часьцяком мадэлі ў альт-порна маюць самаробныя мадыфікацыі цела, такія як татуіроўкі, пірсынг, парэзы, альбо афарбаваныя валасы. Таксама часам выкарыстоўваецца слова інды-порна, хоць гэтае слова часьцей выкарыстоўваецца ў больш агульным значэньні, як сынонім незалежнай парнаграфіі, незалежна ад сувязі зь якім-небудзь відам альтэрнатыўнай субкультуры.

## Гісторыя
Многія члены супольнасьці альт-порна ня згодныя з азначэньнем альт-порна. Адны лічаць, што гэта ў асноўным эстэтычная ўласьцівасьць, іншыя бачаць у ім больш ідэалягічны ўхіл. Таксама існуюць пытаньні, ці варта альт-парнасайты абмяжоўваць эратычнымі здымкамі альбо ўтрымліваць больш непрыстойны адкрыта жорсткі зьмест, ці трэба альтэрнатыўнай парнаграфіі быць відавочна мужаненавіснай, й ці трэба на старонках прадстаўляць мадэляў ўсіх плоцяў і відаў целаскладу, а ня толькі звычайных прывабных маладых жанчын. Паколькі кожная порнастудыі вядзе работу самастойна і выкарыстоўвае мадэлі па-рознаму, то цяжка знайсьці нейкі адзін ідэалягічны базіс, аднак свабода выказваць свае мысьлі аб індустрыі, працадаўцах і іх бізнэс-праграмах разглядаецца некаторымі як жыцьцёва важная частка альт-порна супольнасьці. SuicideGirls падвергнуліся крытыцы за тое, што абмежавалі магчымасьць супрацоўнікаў рабіць публічныя камэнтары такога роду. Гэта прывяло да публічнай сваркі паміж уладальнікамі SuicideGirls зь іх былымі мадэлямі.

## Літаратура
* Diehl, Matt. (2007). *My So-Called Punk*. St. Martin’s Griffin. . Chapter 8: «Sex and the Single (Suicide) Girl: Are You Ready to be Liberated?» p 207—234.
* Jacobs, Katrien. (2007). *Netporn: DIY Web Culture and Sexual Politics*. Rowman & Littlefield Pubs. .

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне

Катэгорыя:Парнаграфія
Апалева

**Апалева** () — вёска ў Польшчы. Знаходзіцца на захадзе краіны ў складзе Любускага ваяводзтва, Сьвебадзінскім павеце, воласьці Шчанец. Насельніцтва 165 чалавек.

З 1975 па 1998 Апалева ўваходзіла ў склад Зелянагорскага ваяводзтва.

## Асобы
* Чадаман — польскі сьпявак дыска-поля.

Катэгорыя:Вёскі Польшчы
Мангалія

**Мангалія** () — места ў Румыніі на беразе Чорнага мора. Места ў складзе Канстанскага павету. Насельніцтва места складае 40,5 тыс. насельнікаў. Места мае прыстань. Зьяўляецца месцам летняга адпачынку. Ранейшыя назвы места: Пангалія, Панглікара, Калятыс, Тамісавара.

## Славутасьці
* Скіцкая магіла з грэцкім рукапісам.
* Разваліна гораду Галят (6 ст. да н. э.).
* Мячэт (16 ст.).
* Архэалягічны музэй.

## Асобы
* Іна — румынская сьпявачка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Румыніі
Бярэзінка (Мастоўскі раён)

**Бярэ́зінка** — былы хутар у Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіў у склад Луньненскага сельсавету.

Скасаваны ў 1977 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Мастоўскага раёну
Бярэзінка

Назву **Бярэзінка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Бярэзінка — вёска ў Старадароскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Бярэзінка — былы хутар у Карэліцкім раёне
** Бярэзінка — былы хутар у Мастоўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Беразіна
* Бярэзань (неадназначнасьць)
* Бярэзіна
Курылавічы (Гарадзенская вобласьць)

**Куры́лавічы** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар Курылавіцкага сельсавету. Празь вёску праходзіць дарога .

## Насельніцтва
* 1998 год — 496 жыхароў, 179 двароў
* 2009 год — 401 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Помнік землякам, што загінулі ў Вялікую Айчынную вайну

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Сарвасы

**Сарвасы́** (таксама — *Сарва́сы*) — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавету. На ўсходзе вёскі цячэ рака Шчара.

## Гісторыя
Заснаваная ў 2-й палове XVIII стагодзьдзі. Мела назву **Саўрасы** ад прозьвішча Саўрас. У 1794 годзе ў вёсцы было 4 сялянскія гаспадаркі, усе гаспадары мелі прозьвішча Саўрас.

## Насельніцтва
* 2009 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Шчара (вёска)

**Шча́ра** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавету. На поўначы вёскі цячэ рака Шчара, за якой пачынаецца Ліпічанская пушча.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Родзішкі

**Ро́дзішкі** — вёска ў Беларусі, каля Азяранскага возера. Уваходзяць у склад Курылавіцкага сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
Да 26 жніўня 1974 году вёска ўваходзіла ў склад Мілявіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Мілявіцкі сельсавет

**Міляві́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Мілявічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Мастоўскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці.

З 25 сьнежня 1962 году па 6 студзеня 1965 году ў складзе Ваўкавыскага раёну.

26 жніўня 1974 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Курылавіцкага сельсавету.

На момант скасаваньня ў склад сельсавета ўваходзілі 6 вёсак: Вайнілавічы, Дарагляны, Ланцавічы, Мілявічы, Монькавічы, Родзішкі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мастоўскага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1974 годзе
Вайнілавічы (Гарадзенская вобласьць)

**Вайні́лавічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Зальвянкі. Уваходзяць у склад Курылавіцкага сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

## Назва

Вуйнла (Vuinla) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вуйн- (-войн-, -вун-) (імёны ліцьвінаў Вайнейка, Войнар, Войнат; германскія імёны Vunnecho, Wunar, Wonnat) паходзіць ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены'.

## Гісторыя
Да 26 жніўня 1974 году вёска ўваходзіла ў склад Мілявіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 29 чалавек

## Асобы
* Анатоль Верабей ( 1950), беларускі крытык, літаратуразнаўца

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Катэдра Марціна Лютэра (Дзьвінск)

**Эвангельская лютэранская царква Марціна Лютэра** () або **Катэдра Марціна Лютэра** — лютэранскі храм у Дзьвінску (Латвія), збудаваны ў 1893 року.

## Мінуўшчына

Архітэктар сабору — Вільгельм Нойман, адзін з самых уплывовых архітэктараў цяперашняга выгляду Дзьвінску. Будаўніцтва вялося ў 1892—1893 роках. Асьвячаная .

У 1941 року згарэў вежавы шпіль кірхі і пашкоджана сама вежа. Да 1943 року адноўлена, але шпіль зроблены ўжо значна карацейшым.

Па Другой сусьветнай вайне гадзіньнік зь вежы здалі ў мэталалом. У 1966 року кірху адабралі савецкія ўлады і ператварылі ў склад, пазьней у баксэрскі клюб. Была перабудаваная заля і зроблены другі паверх.

У 1987 року вогнішча зьнішчыла вежу і дах. У 1991 року кірху перадалі вернікам, пачалося павольнае аднаўленьне. Шпіль першапачатковай вышыні (52 мэтры) быў адноўлены, але ўжо ня зь медзі і ня меў узораў.

На пачатку 2000-х рокаў вакол кірхі быў адноўлены плот і ўсталяваная падсьветка.

## Архітэктура
Помнік гатычнай архітэктуры, разьмешчаны на Храмавай гары, дзе стаяць будынкі яшчэ трох хрысьціянскіх канфэсіяў (каталіцкай, праваслаўнай і стараабрадніцкай).

Храм з чырвонае цэглы.

Званы вежы разьмешчаныя на вышыні прыкладна 20—21 мэтар.

## Дзьвінская дыяцэзія
Катэдра — сядзіба дзьвінскага біскупа Эвангельска-лютэранскай царквы Латвіі. Створаная ў 2006 року дыяцэзія аб’ядноўвае 46 парафіяў у Латгаліі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Катэдры і саборы Латвіі
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Дзьвінску
Катэгорыя:Нэагатычныя збудаваньні Латвіі
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Латвіі
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы пад тытулам Марціна Лютэра
Штурмавы батальён 1917

**«Штурмавы батальён 1917»** () — ваенны мастацкі фільм, зьняты нацысцкай Нямеччынай у 1934 годзе рэжысэрам Людвігам Шмід-Вільдзі па раману Ганса Зёбэрляйна «Вера ў Нямеччыну» (*Der Glaube an Deutschland*). Прэм’ера фільму адбылася 20 лютага 1934 году. Адзін з самых пасьпяховых і папулярных вайсковых фільмаў нацыскай Нямеччыны.

Фільм меў вялікі посьпех у мільёнаў нямецкіх гледачоў, стаўшы лідэрам пракату. Арыгінальныя кадры кінастужкі доўгі час лічыліся згубленымі. Аднак, фільм быў адноўлены. З дапамогаю Фэдэральнага кінаархіву Нямеччыны і прыватных калекцыянэраў была падрыхтавана поўная кіна- і гукавая вэрсія «Штурмавы батальён 1917». Пры гэтым нацыянал-сацыялістычныя і нацыяналістычныя матывы былі выдаленыя, калі параўнаць яе з 107-хвіліннай вэрсіяй, паказанай у ЗША.

## Сюжэт
1917 год. Заходні фронт Першай сусьветнай вайны. Фільм паказвае баявы шлях аднаго зь нямецкіх падразьдзяленьняў — штурмавога батальёну. На працягу ўсяго 1917 году байцоў батальёну перакідваюць на самыя цяжкія ўчасткі фронту, дзе вядуцца самыя кровапралітныя баі: увесну — бітва на рацэ Эна ў Шампані, баі ў багнах Фляндрыі, бітва пры Камбрэ. Пра нястачы й крывавыя страты ў баях супраць французаў і ангельцаў. Нягледзячы на ўсе цяжкасьці і смутак па загінулых таварышам, галоўныя героі ніколі не губляюць мужнасьці.

Кінэматаграфісты аднавілі на экране жахі Першай сусьветнай Войны: бясконцыя артабстрэлы, бруд пазыцыйнай вайны, рукапашныя сутычкі і штурмавыя атакі, падрыў ўмацаваньняў і «зачыстка акопаў», газавыя атакі і бой з танкам.

## У ролях
* Людвіг Шмід-Вільдзі — *Ганс Штайнбаўэр*
* Бэпо Брэм — *Гіргль*
* Макс Занкль — *Гайнэр*
* Ганс Пёсэнбахэр — *Андэрль*
* Карл Ганфт — *Мартль*
* Гайнц Эвэльт — *Макс*
* Ганс Эрых Пфлегэр — *Карл*
* Гэорг Эмэрлінг — * Густль*
* Тоні Эгэрт — *Тоні*
* Альбэрт Пэнцкофэр — *капрал*
* Гары Гэрцш — *лейтэнант*
* Эбэргард Крэйзэрн — *маёр штабу*
* Нэстар Лямпэрт — *паміраючы*
* Георг Гайнрых Лянгэ — *разьведчык*
* Людвіг тэн Клёот — *камандзір роты*
* Эміль Матусэк — *Мішель*
* Карл Мюлэр — *Вольфганг*
* Матыяс Альшчынскі — *генэрал*

## Крынціы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Stoßtrupp 1917

Катэгорыя:Фільмы 1934 году
Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусьветную вайну
Катэгорыя:Фільмы на нямецкай мове
Катэгорыя:Нямецкія чорна-белыя фільмы
Руда Ліпічанская

**Руда́ Ліпіча́нская** (таксама — *Ліпіча́нская Руда́*) — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавету.

Да 26 лютага 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Галубоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 96 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Тумашы (Мастоўскі раён)

**Тумашы́** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавету. На захад ад вёскі праходзіць дарога 

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Азёркаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 44 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Вялікія Азёркі

**Вялі́кія Азё́ркі** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавету. Празь вёску праходзіць дарога . Каля вёскі знаходзяцца азёры Азяранскае і Сушчава.

Да 2013 году цэнтар Азёркаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1663 г. згадваецца ў складзе Слонімскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1996 год — 484 жыхары, 173 двары
* 2009 год — 510 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Азяранскае возера

**Азяранскае** — возера ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі ў басэйне ракі Сіпа (працякае праз возера), за 28 км на паўднёвы ўсход ад гораду Масты, каля вёскі Малыя Азёркі.

Плошча паверхні возера 0,49 км². Даўжыня 0,96 км, найбольшая шырыня 0,63 км. Найбольшая глыбіня 7 м. Аб′ём вады 1,51 млн м³. Плошча вадазбору 25 км². Вакол возеру забалочаная пойма. Катлавіна выцягнутая з поўначы на поўдзень. Берагавая лінія слабазьвілістая. Уздоўж берагоў зарастае.

## Крыніцы

## Літаратура
* Азяранскае возера // 

Катэгорыя:Азёры Мастоўскага раёну
Сушчава

**Су́шчава**, **Сы́шчава** — возера ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі, за 30 км на паўднёвы ўсход ад гораду Масты, каля вёскі Вялікія Азёркі, у басэйне ракі Сіпа.

Плошча паверхні 0,09 км². Даўжыня 0,5 км, найбольшая шырыня 0,28 км. Найбольшая глыбіня 1,5 м, сярэдняя — 1,0 м. Даўжыня берагавой лініі 1,25 км. Аб’ём вады ў возеры 0,09 млн м³.

Катлавіна возера рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 3—5 м, разараныя. Берагі забалочаныя. Пойма шырынёй 20—50 м, пад забалочаным лугам. Дно выслана сапрапэлем.

## Літаратура
* 
*  — С. 46.

## Вонкавыя спасылкі
* Агульная характарыстыка азёр Гарадзенскай вобласьці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»
* Морфамэтрычныя парамэтры азёр Гарадзенскай вобласьці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»

Катэгорыя:Азёры Мастоўскага раёну
Рык і Морці

**«Рык і Морці»** () — амэрыканскі мультсэрыял, створаны Джасьцінам Ройляндам і Дэнам Гарманам, прэм’эра якога адбылася 2 сьнежня 2013 году ў праграмным блёку Adult Swim на тэлеканалу Cartoon Network. Ройлянд агучыў галоўных герояў: Рыка, навукоўца і алькаголіка, і яго ўнука Морці.

Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША
Гравітацыйныя спады

**«Гравітацыйныя спады»** або **«Ґравіці Фолз»** () — амэраканскі анімацыйны тэлевізійны сэрыял, створаны Алексам Гіршам і кампаніяй Disney Television Animation для тэлеканалаў Disney Channel і Disney XD. Асноўны сужэт мультсэрыялу складаецца з прыгодаў двайняткаў, якіх бацькі адсылаюць у мястэчка Ґравіці Фолз. Там яны жывуць у дзядзькі Стывэна, зьбіраюць дзёньнікі й вывучаюць гісторыю мястэчка.

Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША
Леанід Пранчак

**Леані́д Іва́навіч Пранча́к** (1958, в. Пранчакі, Ляхавіцкі раён, Берасьцейская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі паэт.

Аўтар кнігі «Беларуская Амэрыка» (1994). Звыш 200 ягоных вершаў паклалі на музыку, найбольш славутымі зь якіх былі «Даставай, Язэп, гармонік» і «Пад зоркаю Пагоні».

## Жыцьцяпіс
У 1972 годзе пачаў друкаваць вершы ў газэце «Піянэр Беларусі». У 1981 годзе скончыў факультэт журналістыкі БДУ і пачаў працаваць рэдактарам Магілёўскага абласнога радыё. З 1983 году — у Рэспубліканскім штабе студэнцкіх атрадаў. Навучаўся ў асьпірантуры Інстытуту сусьветнай літаратуры Акадэміі навук СССР. Пазьней працаваў у тэатры-студыі «Верасы» і Дзяржаўным канцэртным аркестры Беларусі. У 1988 годзе выдаў 2 зборнікі вершаў «Першапутак» і «Ясак любові». У 1989 годзе стаў сябрам Саюзу пісьменьнікаў СССР. У 1993 годзе выдаў дзіцячы зборнік «Дзяўчынка-беларуска». У 1994—1995 гадах быў карэспандэнтам газэты «Рэспубліка» ў ЗША. Тамсама ў 1994 годзе напісаў кнігу «Беларуская Амэрыка», што складалася зь інтэрвію з музыкамі, пісьменьнікамі і прадпрымальнікамі зь ліку беларускай дыяспары. З 1997 году быў мастацкім кіраўніком Тэатру-студыі беларускай эстрады. У 1998 годзе выдаў 2 зборнікі вершаў «Біблія для каханай» і «Вольны птах», кампакт-дыск «Галоўныя словы» і альбом песьняў «Талака». У 1999 годзе скончыў Менскі дзяржаўны лінгвістычны ўнівэрсытэт і выдаў 2 альбомы песьняў «Цік-так, ходзікі» і «Пяшчота», а таксама дзіцячы зборнік «Пра дзядулю, пра бабулю і пра іх унучку Юлю». У 2000 годзе выпусьціў альбом песьняў «Між Нью-Ёркам і Менскам» і дзіцячы зборнік «Цар-царэвіч зь Івацэвіч». Напісаў лібрэта для 2 рок-опэраў «Беларушчына» паводле Янкі Купалы і «Максім» паводле Максіма Багдановіча. Яго вершы прасягнутыя замілаваньнем жаночай прыгажосьцю і любоўю да Бацькаўшчыны.

У сьнежні 2003 году Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы паставіў дзіцячы мюзыкл «Афрыка» паводле паэмы Пранчака «Афрыканская вандроўка», пакладзенай на музыку Ўладзімера Кандрусевіча. За 2010—2018 гады паэт падаў звыш 50 позваў супраць выдавецтваў, газэтаў («Беларуская ніва», «Наша ніва») і радыёстанцыяў, Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь і Нацыянальнага мастацкага музэю Рэспублікі Беларусь за выкарыстаньне ягоных вершаў бяз выплаты ганарару. Гэтак газэта «Советская Белоруссия» выплаціла 1800 беларускіх рублёў ($880) за 6 вершаў, надрукаваных у 2000-х гадах.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ляхавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Савецкія паэты
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Лайма

**Ла́йма** () — латыскае і летувіскае жаночае імя, якое азначае «посьпех» або «пачатак». Лайма ў балцкай міталёгіі — багіня лёсу і нараджэньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Латыскія жаночыя імёны
Катэгорыя:Летувіскія жаночыя імёны
Лайма (неадназначнасьць)

**[[Лайма]]** — жаночае імя. Іншыя значэньні:

* Лайма — багіня ў латыскай і летувіскай міталёгіі.
* Laima — латвійская кандытарская фабрыка.
* «Лайма» — гадзіньнік, адна з славутасьцяў Рыгі.
* Лайма — рака ў Расеі.

## Вядомыя носьбіты
* Лайма Амеліна ( 1946) — савецкая майстарка спорту па настольным тэнісе.
* Лайма Андрыкене ( 1958) — летувіская палітык.
* Лайма Вайкуле ( 1954) — савецкая і латвійская сьпявачка.
* Лайма Зілпарыце ( 1967) — савецкая раварыстка.

## Глядзіце таксама
* Хвароба Лайма
Лупачы

**Лупачы́** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Курылавіцкага сельсавету. На захад ад вёскі праходзіць дарога . На ўсход ад вёскі цячэ рака Шчара.

Да 2013 году цэнтар Азёркаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 15 чалавек

## Асобы
* Аляксандар Краўцэвіч (нар. 1958) — археоляг, гісторык

## Крыніцы

Катэгорыя:Курылавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
П’емонцкая мова

**П’емонцкая мова** () — адна з гальска-італійскіх моваў, распаўсюджаная на паўночным-захадзе Італіі ў акрузе П’емонт. Традыцыёна адносіцца да «італійскіх дыялектаў». На гэтай мове размаўляюць каля 2 мільёнаў чалавек.

Многія эўрапейскія і амэрыканскія лінгвісты лічаць п’емонцкую самастойнай мовай, але ў Італіі яна звычайна лічыцца дыялектам. На сёньняшні дзень п’емонцкая мова мае вызначаны афіцыйны статус, прызнаны рэгіянальным урадам П’емонту, але не ўрадам Італіі.

П’емонцкая была роднай мовай эмігрантаў, якія ў пэрыяд з 1850 па 1950 гады зьядзжалі з П’емонту ў Францыю, Бразылію, ЗША, Аргентыну, Уругвай і іншыя краіны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мовы Італіі
Катэгорыя:Гальска-італійскія мовы
Лаўненскі сельсавет

**Ла́ўненскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Скідзельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Лаўна.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Скідзельскага раёну Беластоцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Русінавецкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Скідзельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Дварок

Назву **Дваро́к** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Дварок — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Дварок — вёска ў Асіпавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Двор
Запольле (Мастоўскі раён)

**Запо́льле** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавету. На захад ад вёскі праходзіць дарога . Рака Нёман цячэ ў 5 кілямэтрах ад вёскі.

## Насельніцтва
* 2009 год — 265 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дубненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Віленская унія

**Ві́ленская у́нія** ( — «Дамова падпарадкаваньня») — міжнародная дамова, заключаная  року ў Вільні між Вялікім Княствам Літоўскім і Лівонскаю канфэдэрацыяю. Прадугледжвала пераход Лівоніі да Літоўскай дзяржавы са стварэньнем сьвецкіх дзяржаваў — Лівонскага герцагства ды герцагства Курляндыі і Сямігаліі. Падпісаная Жыгімонтам II Аўгустам, каралём польскім і вялікім князем літоўскім, і лівонскаю знацьцю на чале з Готгардам Кетлерам, апошнім магістрам Лівонскага ордэну, які стаў першым герцагам Курляндыі і Сямігаліі.

## Апісаньне

### Pacta Subiectionis
Арыгінал напісаны лацінаю. Зьберагаецца ў Інстытуце Гердэра (Марбург, Нямеччына). Адразу пасьля ўкладаньня дамова была перакладзеная нямецакаю, разышлася вялікаю колькасьцю копіяў.

Умовы дагавору:
# Сэкулярызацыя земляў, што ўваходзілі ў склад Лівонскай канфэдэрацыі. Ліквідацыя манаскага Лівонскага ордэну і дзяржаваў-біскупстваў.
# Стварэньне на сэкулярызаваных землях двух герцагстваў, падзеленых па Заходняй Дзьвіне:
#: а. Лівонскае герцагства з Рыгаю на поўнач ад Заходняй Дзьвіны;
#: б. Герцагства Курляндыі і Земгаліі на поўдзень ад Заходняй Дзьвіны.
# Готгард Кетлер станавіўся герцагам Курляндыі і Сямігаліі. Атрымліваў герцагскі тытул, рэгаліі й пашаны, падобныя да тых, якія меў герцаг Прусіі.
# Абодва герцагствы прымалі пратэкцыю Вялікага Княства Літоўскага й станавіліся ленамі Жыгімонта ІІ Аўгуста.
# Герцагствы захоўвалі шырокую аўтаномію. Жыгімонт ІІ Аўгуст гарантаваў іхнім мешканцам:
#: а. рэлігійную свабоду на аснове Аўгсбурскага веравызнаньня.
#: б. пацьверджаньне старых правоў і прывілеяў, а таксама прызнаньне за сваякамі абодвух плоцяў права ўспадкоўваць маёнткі.
#: в. права займаць урадавыя пасады прадстаўнікам нямецкай нацыі.

### Privilegium Sigismundi Augusti

## Вынікі
Віленская унія паслужыла прычынай пачатку сямігадовай Паўночнай вайны.

## Крыніцы

## Літаратура
* Hylzen, Jan August. *Inflanty w dawnych swych i wielorakich aż do wieku naszego dziejach i rewolucjach, z wywodem godności i starożytności szlachty tamecznej, tudzież praw i wolności z dawna i teraz jej służących, zebrane i polskiemu światu do wiadomości w ojczystym języku podane przez Jaś. Wielm. Jmci pana Jana Augustyna Hylzena, Kasztelana Inflanckiego, Starostę Brasławskiego* … , Wilno: w Drukarni J. K. M. Akademickiej Societatis Jesu, 1750. — S. 112.
* Янчевецкий, Г. А. Документы к истории присоединения Ливонии к Польше // *Сборник материалов и статей по истории Прибалтийского края*: в 4 т.. — Рига, 1876—1883. — Т. III (1880). — C. 402—432.

## Вонкавыя спасылкі
* Das «Privilegium Sigismundi Augusti» und die «Pacta Subiectionis» oder: der November 1561 in der baltischen Geschichte

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Лівонскага ордэну
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні 1561 году
Катэгорыя:Лівонская вайна
Катэгорыя:Гістарычныя дакумэнты
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:1561 год у Эўропе
Катэгорыя:Лівонскі ордэн
Міклашоўцы

**Міклашо́ўцы** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавету. 

## Гісторыя
Паселішча заснавана ў другой палавіне 19 стагодзьдзя як маёнтак. На пачатку 20 стагодзьдзя вёска Дубненскай воласьці Гарадзенскага павету, 115 жыхароў. Сумежна зь вёскай знаходзіўся аднайменны маёнтак, 38 жыхароў.

З сакавіка 1921 у складзе Польшчы, у складзе Дубненскай гміны Гарадзенскага павету Беластоцкага ваяводзтва. У 1921 годзе 21 дом, 125 жыхароў.

Зь верасьня 1939 году ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 году ў Дубненскім сельсавеце. Пад нямецкай акупацыяй з чэрвеня 1941 да 14.07.1944 году.

У 1948 створаны калгас «Чырвоная зорка».

## Насельніцтва
* 1959 год — 171 чалавек
* 2001 год — 62 жыхары, 36 двароў
* 2009 год — 37 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дубненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Сухінічы (Мастоўскі раён)

**Сухі́нічы** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 256 чалавек

## Асобы
* Сяргей Крывец (1909—1945) — беларускі паэт

## Крыніцы

Катэгорыя:Дубненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Каўшова (Гарадзенская вобласьць)

** Каўшо́ва** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавету. На поўдзень ад вёскі цячэ рака Нёман.

Да 2013 году ўваходзіла ў склад Харціцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 102 чалавек

## Вядомыя асобы
* Любоў Мазалеўская (1903—1964) — беларуская артыстка, тэатральны рэжысэр, пэдагог.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дубненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Лаўна

**Ла́ўна** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавету. 

У 1940—1954 гадах цэнтар Лаўненскага сельсавету. Да 2013 году ўваходзіла ў склад Харціцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1664 г. згадваецца ў складзе Гарадзенскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2009 год — 79 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дубненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Сяргей Крывец (паэт)

**Сяргей Міхайлавіч Крывец** (1909, в. Сухінічы Гарадзенскі павет, цяпер Мастоўскі раён — , каля Гдыні; Псэўданімы: *С.Пастушок*, *Сярожа Пастушок*, *Сымон Табала*) — беларускі паэт.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў беднай сялянскай сям’і. Рос без бацькі, іх сям’і дапамагаў родны дзядзька Сямён Крывец. З 1915 па 1921 гады разам з роднымі быў у бежанстве ў Саратаўскай губэрні, 2 гады вучыўся ў мясцовай школе, дзе выявіў здольнасьці ў маляваньні.

Па звароце ў 1921 годзе на Бацькаўшчыну працаваў пастухом, парабкам, цесьляром. Займаўся самаадукацыяй. Некалькі разоў беспасьпяхова спрабаваў перайсьці польска-савецкую граніцу, трапіў у астрог. З 1925 году сакратар гуртка ТБШ, вёў культурна-асьветніцкую работу на вёсцы. У 1930—1933 жыў у Горадне, працаваў цесьляром. У 1933—1944 гадах — у Беластоку.

Пасьля аб’яднання Усходняй і Заходняй Беларусі Крывец вучыўся ў Беластоцкім пэдагагічным інстытуце (1940—1941), падчас нямецкай акупацыі жыў і працаваў у Беластоку. У 1944 быў прызваны ў Чырвоную Армію, удзельнічаў у баях за польскія гарады. Памёр пасьля цяжкага раненьня пад Гдыняй.

## Творчасьць

Друкаваўся ў заходнебеларускіх выданьнях. З 1928 друкаваў вершы ў часопісе «Заранка». Пісаў на беларускай, расейскай, польскай і нямецкай мовах. Публікаваўся ў «Новай дарозе» (Беласток).

Вершы зьмешчаныя ў калектыўных зборніках «Мы іх не забудзем» (1949), «Сьцягі і паходні» (1965), «Крывёю сэрца» (1967), «Ростані волі» (1990). У 1972 годзе выйшла кніжка вершаў «Дубок», укладзеная Рыгорам Шырмам (які быў знаёмы з Крыўцом) і Максімам Танкам.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
* Мікуліч М. «Няма закону быць рабамі…»: паэзія Сяргея Крыўца // Тэрмапілы. Літаратурна-мастацкі і беларусазнаўчы часопіс № 8/2004.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Расейскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Польскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Загінулі ў баях нямецка-савецкай вайны
Пастух

**Пастух** — чалавек, які пасе жывёлу. Добры пастух ня толькі добра ведае час і месца пасьбы, але і правілы догляду за жывёлай, умее аказваць першую дапамогу пры захворваньнях і г. д.

У залежнасьці ад краіны пастухі маюць сваю культурна-моўную спэцыфіку і назву, напрыклад каўбой у ЗША, чабан на поўдні Расеі, ва Ўкраіне і ў краінах Сярэдняй Азіі.

На Беларусі сьвятам пастухоў лічылі Юр’я (6 траўня). Іх частавалі ў полі яечняй, адорвалі кускамі тканіны, адзеньнем, грашыма. Часам пастуха ў сьвяточныя дні аблівалі халоднай вадой. Гэта рабілася дзеля таго, каб ён «ня спаў» летам і не згубіў статак. Акрамя таго, пастухоў віншавалі на Вялікдзень, Тройцу, Міколу, у Пятроў дзень і на Ільлю.

## Літаратура
* Пастух, Звязда, 19.06.2015

Катэгорыя:Прафэсіі
Катэгорыя:Жывёлагадоўля
Ан Ліндэ

**Ан Крыстын Ліндэ** (; , Гэльсынгборг, Швэцыя) — міністар замежных справаў Швэцыі (з 10 верасьня 2019 году), швэдзкі палітык, дзяяч Сацыял-дэмакратычнай партыі Швэцыі. 

## Біяграфія
Скончыла Стакгольмскі ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці паліталёгія, сацыялёгія і эканоміка ў 1994 годзе.

У 1990-я гады працавала ў розных швэдзкіх дзяржаўных установах, у тым ліку ў Міністэрстве па грамадзянскіх справах, Міністэрстве замежных справаў, Міністэрстве абароны. У 2000—2013 гадох была міжнародным сакратаром Сацыял-дэмакратычнай партыі Швэцыі. У 2013—2014 гадох — кіраўнік міжнароднага аддзелу Эўрапейскай сацыялістычнай партыі ў Брусэлі. У 2014—2016 гадох займала пасаду дзяржаўнага сакратара ў Міністэрстве юстыцыі Швэцыі. У 2016—2018 гадох была Міністрам па справах Эўразьвязу і гандлю ва ўрадзе С. Лёвэна. У студзені—верасьні 2019 году — Міністар замежнага гандлю і па справах Поўначы.

У 1989 годзе выйшла замуж за Матса Эрыксана. Мае дваіх дзяцей.

## Стаўленьне да Беларусі
24—25 лістапада 2019 году наведала Менск з афіцыйным візытам. Гэта быў першы візыт швэдзкага міністра ў Беларусь больш чым за 27 гадоў. На сустрэчы з кіраўніком Беларусі Аляксандрам Лукашэнкам адзначана зацікаўленасьць у выбудоўваньні ўзаемапаважлівых і добрасуседскіх дачыненьняў паміж Беларусьсю і Эўрапейскім зьвязам.

У час перамоваў у МЗС Беларусі зь міністрам замежных справаў Уладземірам Макеем бакі абмеркавалі актуальны стан і пэрспэктывы разьвіцьця дыялёгу Беларусі з Эўрапейскім зьвязам, у тым ліку ў рамках ініцыятывы «Ўсходняе партнэрства», рэгіянальную супрацу, магчымыя крокі па ўмацаваньні глябальнай і рэгіянальнай бясьпекі, праблематыку правоў чалавека, вынікі праведзеных у Беларусі парлямэнцкіх выбараў, а таксама пытаньні міжнароднай палітыкі, якія ўяўляюць узаемную цікавасьць.

У Менску Ан Ліндэ заявіла, што МЗС Швэцыі рэкамэндавала выкарыстоўваць у швэдзкай мове назву «Belarus» замест «Vitryssland»: «*Гэта прызнаньне беларускай грамадзянскай супольнасьці і народа, які доўгі час хацеў падкрэсьліць нацыянальную ідэнтычнасьць і сувэрэнітэт сваёй краіны*».

Таксама сустрэлася ў Менску з прадстаўнікамі грамадзянскай супольнасьці і палітычных партыяў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністры замежных справаў Швэцыі
Ар’еплюг

**Ар’еплюг** () — мястэчка на поўначы Швэцыі, у Ляпляндыі, цэнтар аднайменнай камуны лэну Нарботэн. Разьмешчанае паміж азёрамі Гурнаван і Ўд’яўрэ. Да мястэчка таксама прылягае возера Сэла. Насельніцтва 1782 чалавекі (на 31 сьнежня 2018).

Г.зв. Срэбны шлях (Дзяржаўная шаша №95), які злучае Шэлефтэа (Швэцыя) і Будэ (Нарвэгія), праходзіць праз Ар’еплюг. Гэтую назву ён атрымаў дзякуючы Насаф’ельскай срэбнай шахце, разьмешчанай непадалёк.

## Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1636 годзе як саамская вёска. Ужо ў 1640 годзе становіцца царкоўным і гандлёвым мястэчкам. У 1635—1659 і 1770—1810 пад Ар’еплюгам вялася здабыча срэбра. У 1965 годзе быў адкрыты Музэй срэбра.

## Славутасьці

* Ар’еплюская царква
* Музэй срэбра

## Дадатковыя зьвесткі
* Адно з Ар’еплюскіх азёраў — Гурнаван — зьяўляецца найглыбокім у Швэцыі.
* З гары Гальтыспуода, што непасрэдна пад Ар’еплюгам, можна назіраць палярны дзень зь 10 чэрвеня да 3 ліпеня, нягледзячы на тое, што мястэчка знаходзіцца прыкладна за 100 км на поўдзень ад Паўночнага палярнага кругу.

## Асобы
* Марыя Сёдэрбэрг — швэдзкая фотажурналістка, дзейнасьць якой зьвязаная зь Беларусяй.

## Крыніцы
Анатоль Ліс

**Анато́ль Васі́левіч Ліс** (нар. , Раўкі, Мастоўскі раён, Гарадзенская вобласьць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Старшыня Берасьцейскага аблвыканкаму.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускі інстытут мэханізацыі сельскай гаспадаркі, інжынэр-механік; Менскі інстытут паліталёгіі і сацыяльнага кіраваньня КПБ.

У 1990—1996 гадах працаваў намесьнікам старшыні калгасу «Кастрычнік» Гарадзенскага раёну. З 1996 па 2005 год узначальваў Наваградзкі райвыканкам. З 2005 да 2007 год — намесьнік старшыні Пастаяннай камісіі Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу па заканадаўстве і судова-прававых пытаньнях. Да 2009 году быў старшынёй Мазырскага райвыканкаму, потым працаваў намесьнікам міністра прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяродзьдзя.

У лютым 2013 году прызначаны памочнікам прэзыдэнта Беларусі — галоўным інспэктарам па Гомельскай вобласьці. З сакавіка 2014 году — намесьнік кіраўніка Адміністрацыі прэзыдэнта Беларусі. 27 сьнежня 2014 году прызначаны старшынёй Берасьцейскага аблвыканкаму. 22 студзеня 2015 году прызначаны сябрам Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь пятага скліканьня (па прэзыдэнцкай квоце). Працаваў старшынёй Берасьцейскага аблвыканкаму да 26 студзеня 2021 году.

10 лютага 2022 году прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Грузіі.

Быў дэпутатам палаты прадстаўнікоў III скліканьня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ліс Анатоль Васільевіч 
* 

Катэгорыя:Старшыні Берасьцейскага абласнога выканаўчага камітэту
Катэгорыя:Супрацоўнікі Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня
Катэгорыя:Старшыні раённых выканаўчых камітэтаў Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі БДАТУ
Катэгорыя:Памочнікі прэзыдэнта Беларусі
Катэгорыя:Намесьнікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Памочнікі прэзыдэнта Беларусі — інспэктары па Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га скліканьня
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Грузіі
Харціца

**Харці́ца** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавету. Празь вёску праходзіць дарога . На захад ад вёскі цячэ рака Нёман.

Да 2013 году цэнтар Харціцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2002 год — 469 жыхароў, 164 двары
* 2009 год — 505 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дубненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Пладовая

**Пладо́вая** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавету.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Луньненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 28 чалавек

## Славутасьці
* Сядзіба Друцкіх-Любецкіх «Чарлёна»
* Сьвята-Раства-Багародзіцкая царква 19 ст.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Дубненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Ар’еплюг (камуна)

**Ар’еплюг** () — камуна на поўначы Швэцыі, у лэне Нарботэн, у ляндскапе Ляплянд. Насельніцтва на 31 сьнежня 2019 году — 2 785 чалавек. Плошча 14 494,08 км². Адміністрацыйны цэнтар — Ар’еплюг.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Камуны лэну Нарботэн
Чарлёна

**Чарлё́на** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дубненскага сельсавету.

## Гісторыя
Першымі вядомымі ўласьнікамі вёскі былі Масальскія. Ваўкавыскі падстараста Міхал Масальскі (які быў паслом на сойм 1748 году) прадаў маёнтак Чарлёна князю Міхалу Сапегу (1711—1760), падканцлеру ВКЛ.

У князёў Сапег у 1799 годзе маёнтак Чарлёна купіў князь Францішак Друцкі-Любецкі (1741—1802), і з той пары Чарлёна да 1939 году належала прадстаўнікам роду Друцкіх-Любецкіх. Менавіта князь Францішак Друцкі-Любецкі пабудаваў у маёнтку шыкоўны і ўтульны драўляны палац, пакрыты гонтай і якім карысталіся больш за 100 год. Над ганкам ганарова быў разьмешчаны герб князёў Друцкіх-Любецкіх.

Ад Францішка Друцкага-Любецкага маёнтак перайшоў да яго сына — князя Фрацішка Ксаверыя (1778—1846), а пасьля да сына апошняга — князя Аляксандра Друцкага-Любецкага (1827—1898). У выніку сялянскай рэформы ў Расейскай Імпэрыі ў 1861 годзе вызваленыя ад прыгону сяляне атрымалі ў сваю прыватную ўласнасьць часткі зямлі ад маёнтку Чарлёна, а большая частка маёнтку засталася ў князя Друцкага-Любецкага.

Пасьля сьмерці князя Аляксандра Друцкага-Любецкага маёнтак у спадчыну атрымаў яго сын — князь Уладзіслаў Друцкі-Любецкі (1864—1913), які быў жанаты з графіняй Марыяй Замойскай (1868—1939). Іх дочкі князёўны Тэрэза і Яніна Друцкія-Любецкія сталі апошнімі ўласьніцамі маёнтку Чарлёна, бо з далучэньнем у 1939 годзе Заходняй Беларусі ў склад БССР усе землі (як князя, так і дробных уласьнікаў-вяскоўцаў) былі нацыяналізаваныя савецкай уладай без кампэнсацыі былым уласьнікам.

Да 2013 году ўваходзіла ў склад Харціцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 52 чалавекі

## Страчаная спадчына
### Палац Друцкіх-Любецкіх
Будынак палацу князёў Друцкіх-Любецкіх уяўляў сабой аднапавярховы, шырокі і выцягнуты простакутны зрубны аб’ём, накрыты надзвычай высокім паўвальмавым гонтавым дахам. Па баках выступалі алькежы, крытыя самастойнымі нізкімі чатырохсхільнымі дахамі. Галоўны фасад у сярэдняй частцы вылучаўся ганкам на чатырох тонкіх драўляных калёнах, якія падтрымлівалі шчыт з аркатурай. У яго полі знаходзіўся невялікі гербавы картуш. Да тыльнага боку дому прымыкала вялікая тэраса.

Анфілядную пляніроўку дому пацьвярджае інвэнтар 1759 году. Сьцены ўпрыгожвалі зялёныя атлясныя шпалеры з расьлінным арнамэнтам. Дэкор дапаўнялі люстры ў разных пазалочаных рамах, мармуровыя і драўляныя столікі, крэслы, шафы з мастацкай коўкай і расьпісной абіўкай. У доме захоўвалася вялізная калекцыя родавых рэліквіяў і твораў мастацтва. Адзін пакой служыў дамавой капліцай. Ашклёная галерэя злучала дом з суседнім будынкам кухні і пральні.

Стары «італьянскі» рэгулярны парк быў абнесены высокай мураванай агароджай з брамай. На двары знаходзіўся круглы газон з кветкавымі клюмбамі. У парку стаялі капліца, дзьве відавыя вежы. Акрамя гэтага, сядзібны комплекс уключаў флігелі, гаспадарчыя будынкі, стайню з вазоўняй, трох’ярусную скарбніцу, накрытую гонтавым дахам, завершаным купалам.

## Асобы
У кляштары базылянаў быў пахаваны вялікалітоўскі дзяржаўны і ваенны дзеяч Фрыдэрык Сапега (да 1599—1650).

## Крыніцы

Катэгорыя:Дубненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Агрэставыя

**Агрэставыя** (Grossulariaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 1 род і каля 150 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — хмызьнякі, звычайна лісьцеападныя. Лісьце чарговае, простае, звычайна чарашковае, з прылісткамі; пласьцінкі зубчастыя. Кветкі звычайна ў суквецьцях, часам адзіночныя; чашалісьцікаў звычайна 5 (у *R. speciosum* — 4); пялёсткаў звычайна 5 (у *R. speciosum* — 4); тычачак (4)5. Плод — жоўтая, чырвоная, белая, аранжавая або чорная ягада. Насеньне (3)10–60, ад карычневага да чорнага колеру.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўмераных рэгіёнах ў Паўночным паўшар’і і ўздоўж Андаў.

## Крыніцы
Валуеўскі цыркуляр

**Валу́еўскі цыркуля́р** () — прадпісаньне міністра ўнутраных справаў Расейскай імпэрыі П. А. Валуева ад 18 ліпеня 1863 году, накіраванае ў Кіеўскі, Маскоўскі ды Пецярбургскі цэнзурныя камітэты, аб спыненьні друкаваньня літаратуры на ўкраінскай мове (фактычна пад забарону патрапіла і беларуская мова). Да пропуску цэнзурай дазваляліся «толькі такія творы на гэтай мове, якія належаць да вобласьці вытанчанае літаратуры».

Па першачатковых плянах дзеяньне цыркуляру павінна было трываць да сканчэньня паўстаньня 1863—1864 гадоў, але дэ-факта ён дзейнічаў да пачатку XX ст., ды ў 1876 годзе быў дапоўнены Эмскім указам.

Катэгорыя:Моўная палітыка
Катэгорыя:Палітыка Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Права Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Украінафобія
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны (1795—1918)
Катэгорыя:Гістарычныя дакумэнты Расеі
Аб’ектывізм

**Аб’ектывізм** — філязофія рацыянальнага індывідуалізму, створаная амэрыканскай пісьменьніцай расейскага габрэйскага паходжаньня Айн Рэнд. У раманах «Крыніца» і «Атлянт расправіў плечы» Рэнд вывела свой ідэал чалавека-творцы, які жыве выключна за кошт сваіх творчых здольнасьцяў й таленту і які імкнецца здабыць уласнае шчасьце ў жыцьці. Філязофія Рэнд супрацьстаіць калектывізму.

Галоўнае становішча аб’ектывізму па Айн Рэнд складаецца ў тым, што мэтай жыцьця кожнага чалавека зьяўляецца імкненьне да ўласнага шчасьця. Пры гэтым сацыяльная сыстэма павінна забясьпечваць індывідуальныя правы людзей, што дасягаецца захаваньнем прынцыпу *[[Laissez-faire]]* (неўмяшаньне дзяржавы ў эканоміку).

Акадэмічныя філосафы пераважна ігнаруюць або адпрэчваюць філасофію Рэнд. Аднак аб’ектывізм мае значны ўплыў сярод лібэртарыянцы і амэрыканскіх кансэрватараў. Аб’ектывісцкі рух, заснаваны Рэнд, спрабуе распаўсюдзіць свае ідэі сярод грамадзкасьці й у акадэмічных колах.

## Крыніцы

Катэгорыя:Філязофія
Атлянт расправіў плечы

«**Атлянт расправіў плечы**» () — раман-антыўтопія амэрыканскай пісьменьніцы Айн Рэнд, упершыню апублікаваны ў 1957 годзе. Зьяўляецца чацьвёртым і апошнім раманам Рэнд, а таксама самым доўгім. Рэнд лічыла яго галоўным творам у сваёй літаратурнай кар’еры.

## Назва
Асноўная ідэя раману заключаецца ў тым, што сьвет трымаецца на таленавітых творцах-адзінотніках, якіх аўтар параўноўвае зь мітычным тытанам Атлянтам, які трымае на плячах нябесны купал. Калі гэтыя людзі перастануць тварыць («трымаць неба на плячах»), то сьвет абрынецца. Менавіта гэта й адбываецца ў рамане, калі творцы-атлянты прайграюць у барацьбе з урадам сацыялістычнага толку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Раманы 1957 году
Катэгорыя:Творы на ангельскай мове
Антыўтопія

**Антыўто́пія** (ад *«анты-»* й *«утопія»*), таксама **дыстапія** (, літар. «Дрэннае месца» ад  «адмаўленьне» +  «месца») — выява грамадзкага ладу або супольнасьці, якія прадстаўлялі аўтару або крытыку непажаданымі, адштурхвальнымі або жыхлівымі. Зьяўляецца супрацьлегласьцю ўтопіі ці яе дэрывацыі.

Антыўтапічнае грамадзтва апісанае ў шматлікіх мастацкіх творах, дзяяньне якіх у літаратуры Новага часу адбываецца ў будучыні. Антыўтопія як жанр часьцяком выкарыстоўваецца, каб зьвярнуць увагу на рэальныя для аўтара праблемы ў навакольным асяродзьдзі, палітыцы, эканоміцы, рэлігіі, тэхналёгіях і інш. У літаратуразнаўстве XX—XXI стагодзьдзяў антыўтопіі, як і ўтопіі, разглядаюцца ў шэрагу жанраў навуковай фантастыкі. Згодна з Кенэтам Рамэрам, гэта дэталёвае апісаньне ўяўнай культуры, якая дае чытачу выяву альтэрнатыўнай рэаліі для крытыкі ўласнай сучаснасьці з інтэлектуальных і эмацыйных пазыцыяў. Калі аўтар і/або чытачы ўспрымаюць апісаную рэальнасьць як змрочную і якая значна саступае аб’ектыўнай, — гэта дыстапія, то ёсьць антыўтопія. У заходнім літаратуразнаўстве тэрміны *«антыўтопія»*, *«дыстопія»*, *«какатопія»* ды інш. лічацца сынонімамі.

Катэгорыя:Літаратурныя канцэпцыі
Катэгорыя:Пакуты
Катэгорыя:Сацыяльныя канцэпцыі
Катэгорыя:Навуковая фантастыка паводле тэматыкі
Катэгорыя:Сацыяльная філязофія
Крыніца (раман)

**«Крыніца»** () — раман амэрыканскай пісьменьніцы й філёзафа Айн Рэнд, яе першы буйны літаратурны посьпех. Упершыню апублікаваны ў 1943 годзе ў ЗША. Разам з раманам *«[[Атлянт расправіў плечы]]»* (1957 год), *«Крыніца»* ўваходзіць у лік самых вядомых твораў амэрыканскай літаратуры. Нягледзячы на ​​тое, што раман быў дрэнна прыняты крытыкай, праз два гады з моманту выхаду ён стаў бэстсэлерам. Да 2008 году было прададзена 6,5 млн асобнікаў рамана на ангельскай мове, ня лічачы перакладаў. Паводле раману ў 1949 годзе быў зьняты аднайменны фільм. Сцэнар напісала сама Айн Рэнд, а галоўную ролю адыграў Гэры Купэр.

Галоўная ідэя раману складаецца ў тым, што асноўны рухавік прагрэсу — гэта творчыя людзі зь ярка выяўленым эга. Галоўны герой раману — таленавіты архітэктар Говард Рорк, перакананы індывідуаліст, чыя місія тварыць ды ператвараць сьвет. Ён адстойвае свабоду творчай асобы, адмаўляецца ісьці на кампрамісы й адступаць ад уласных жыцьцёвых ды прафэсійных стандартаў.

## Крыніцы
Эгаізм

**Эгаізм** (, . ego — «я») — паводзіны, цалкам вызначанае імкненьнем чалавека да ўласнай карысьці. У цяперашні час (пачатак XXI стагодзьдзя) у псыхалёгіі адрозніваюць дзьве ступені эгаізму. Моцнай формай эгаізму лічыцца пераслед і адстойваньне выключна ўласнай выгады, пры гэтым чалавек можа дапамагаць іншаму, калі гэта прыносіць карысць асабіста яму.
Альтруізм

**Альтруізм** ( — другі, другія) — паняцьце, якім асэнсоўваецца актыўнасьць, зьвязаная зь безкарысьлівым клопатам пра дабрабыт іншых; суадносіцца з паняцьцем самаадданасьць — гэта значыць з прынашэньнем у ахвяру сваіх выгод на карысьць іншага чалавека, іншых людзей або ў цэлым — дзеля агульнага дабра.
Лібэртарыянства

**Лібэртарыя́нства** (таксама **лібэртарыяні́зм**, ; ад  — «свабода») — паняцьце, якое ўяўляе сабою набор палітычных філязофіяў і рухаў, якія падтрымліваюць волю як асноўны прынцып. Лібэртарыянцы імкнуцца максымізаваць палітычную волю ды аўтаномію, робячы ўпор на добраахвотнае аб’яднаньне, індывідуальнае меркаваньне ды права ўласнасьці.

Лібэртарыянства паўстала ў якасьці адказу на адыход лібэралізму ад сваіх жа ўласных ідэалаў ды супярэчнасьці ўнутры сваёй тэорыі. Аднымі з найвядомейшых лібэртарыянцаў зьяўляюцца Мюрэй Ротбард, Аўгуст фон Гаек, Робэрт Кнозік.

Асноўнымі субідэалёгіямі тэорыі лібэртарыянства зьяўляюцца анарха-капіталізм, мінархізм ды ў пэўнай ступені розныя больш прарынкавыя ды антыдзяржаўныя формы лібэралізму.

Катэгорыя:Лібэралізм
Катэгорыя:Лібэртарыянская тэорыя
Катэгорыя:Формы дзяржавы
Атэізм у Беларусі

**[[Атэізм]] у [[Беларусь|Беларусі]]** — сукупнасьць грамадзян і нефармальных аб’яднаньняў, усьведамляючыя сябе нярэлігійнымі. Згодна з Канстытуцыяй краіны, Беларусь зьяўляецца сьвецкай дзяржавай, дзе рэлігія аддзеленая ад дзяржавы.

## Гісторыя
Першым беларускім атэістам зьяўляецца Казімер Лышчынскі, які напісаў трактат «Аб неіснаваньні Бога».

Асаблівую папулярнасьць атэізм у Беларусі набыў у часы БССР, пасьля «Дэкрэта аб адзьдзяленьні царквы ад дзяржавы і школы ад царквы», які падпісаў Уладзімер Ленін. Затым дэкрэт страціў сілу ў 1990 годзе.

Прэзыдэнт Беларусі — Аляксандар Лукашэнка, згодна сваім словам, зьяўляецца праваслаўным атэістам, але ня гледзячы на ​​гэтае, ён хацеў арганізаваць сустрэчу Папы Рымскага і Патрыярха Расейскае Праваслаўнай Царквы на тэрыторыі Беларусі. На што Патрыярх адказаў яму адмовай. Прэзыдэнт патлумачыў свой учынак тым, што хацеў зрабіць Беларусь «сьвятой зямлёй».

У 2013 годзе, у ходзе сацапытаньня, толькі 4% беларусаў лічаць сябе атэістамі, 8% не адносяць сябе ні да якога веравызнаньня, і 3 % не змаглі адказаць.

У 2016 годзе каля 250 жыхароў Віцебску аказалі супраціў пабудове праваслаўнага храма на тэрыторыі парку. Гэта магло сур’ёзна нашкодзіць парку і гістарычнай каштоўнасьці месца.

У 2016 годзе было праведзенае новае сацапытваньне сярод дарослага насельніцтва краіны. У ходзе сацыялягічнага дасьледаваньня адзначылі, што верыць у Бога 63,5 % апытаных жыхароў рэспублікі, яшчэ 5% — у звышнатуральныя сілы. Не змаглі адназначна вызначыць свае стаўленьні да веры 22% апытаных, а 8,5% паказалі, што не зьяўляюцца вернікамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Атэізм
Катэгорыя:Рэлігія ў Беларусі
Савецкі раён

**Саве́цкі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка горада або вобласьці.

## [[Беларусь]]
* Савецкі раён (Гомель)
* Савецкі раён (Менск)

## [[Украіна]]
* Савецкі раён (Крым)

## Глядзіце таксама
* Савецкі