Віленскі Духаўскі манастыр

**Манасты́р Сьвято́га Ду́ха** — помнік гісторыі і архітэктуры XVII—XIX стагодзьдзяў у Вільні. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Старога Места, на Вастрабрамскай вуліцы. Пры пабудове быў у юрысдыкцыі Канстантынопальскага патрыярхату, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барока і клясыцызму. Аб’ект Рэгістру культурных каштоўнасьцяў Летувы.

Комплекс Віленскага Духаўскага манастыра складаецца з царквы Сьвятога Духа, званіцы, мужчынскага і жаночага манастырскіх карпусоў, дома архімандрыта і мура з брамай. У царкве спачываюць віленскія мучанікі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Манастыр Сьвятога Духа ў Вільні заснавала брацтва, якое існавала пры Траецкай царкве з 1584 году. У 1596 годзе дочкі ваяводы смаленскага Рыгора Валовіча Ганна Абрамовіч і Фядора Зяновіч ахвяравалі манастыру пляц у месьце і грашовыя сродкі, кашталян наваградзкі Аляксандар Палубінскі перадаў у валоданьне брацтва двор Судэрву.

У 1597 годзе царква ўжо дзеяла, манастыр упершыню ўпамінаецца ў 1604 годзе. Першым архімандрытам і рэктарам брацкай школы быў Лявонці Карповіч, потым — Мялеці Сматрыцкі, у 1629—1633 гадох — Ёсіф Бабрыковіч. Пад юрысдыкцыяй манастыра знаходзіліся 17 мужчынскіх і 2 жаночыя манастыры ў Вялікім Княстве Літоўскім.

У 1603 годзе пачалі будаваць манастырскую званіцу, у 1633—1638 гадох вялося будаваньне мураванай царквы. У 1611 годзе князь Багдан Агінскі заснаваў філію манастыра ў Еўі пры Прачысьценскай царкве. У 1617 годзе дзеля манастырскай школы збудавалі новы мураваны дом.

За часамі вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) у 1656 годзе манастыр моцна пацярпеў ад маскоўскіх захопнікаў. Ад гэтага часу да 1686 году ён быў у заняпадзе і пазбавіўся некаторых сваіх уладаньняў. За часамі Вялікай Паўночнай вайны ў 1701—1709 гадох манастыр зноў пацярпеў ад іншаземных войскаў. У 1748 годзе царква і манастырскія будынкі згарэлі ў пажары. У 1749—1753 гадох царкву рэканструяваў архітэктар Ян Гляўбіц. У 1749 годзе інтэр’ер царквы аздобілі іканастасам.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Вільня апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, комплекс канчаткова перайшоў у валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У вайну 1812 году манастыр пацярпеў ад францускіх войскаў. У 1821—1825 і 1842—1844 гадох праводзілася рэканструкцыя царквы ў стылі клясыцызму. У 1826 годзе збудавалі пячорную царкву.

У 1833 годзе манастыр прылічылі да першай клясы. У другой палове XIX ст. мастацкае аблічча манастырскай брамы пацярпела ад маскоўскай перабудовы.

### Найноўшы час
За савецкім часам манастыр не перапыняў сваёй дзейнасьці.

## Архітэктура
Царква — помнік архітэктуры барока і клясыцызму. Гэта быў адзін зь першых крыжова-купальных храмаў пэрыяду раньняга барока, створаных паводле касьцёла Сьвятога Казімера, з 2-вежавым фасадам. Па рэканструкцыях XIX ст. будынак страціў барокавыя фасады, якія цяпер дэкаруюцца толькі дарыцкімі пілястрамі.

Інтэр’ер аздабляецца іканастасам у стылі віленскага барока і 12 абразоў Івана Трутнева другой паловы XIX ст.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1834).jpg|1834 г.
Tavern in Subačius street, Vilnius Lithuania.jpg|І. Трутнеў, 1865 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1888).jpg|1888 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1888) (2).jpg|1888 г.


Vilnia, Duchaŭski. Вільня, Духаўскі (1890).jpg|1890 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1890).jpg|1890 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (G. Paul, 1917).jpg|Г. Паўль, 1917 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (M. Heilmann, 1917).jpg|М. Гайльман, 1917 г.


### Гістарычныя здымкі

Vilnia, Vastrabramskaja, Duchaŭski. Вільня. Вастрабрамская, Духаўскі (J. Bułhak, 1912).jpg|Я. Булгак, 1912 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (J. Bułhak, 1913).jpg|Я. Булгак, 1913 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (J. Bułhak, 1914).jpg|Я. Булгак, 1914 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (J. Bułhak, 1914) (2).jpg|Я. Булгак, 1914 г.


Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (J. Bułhak, 1914) (3).jpg|Я. Булгак, 1914 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1915).jpg|1915 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (J. Bułhak, 1915).jpg|Я. Булгак, 1915 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1915-18).jpg|1915—1918 гг.


Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Vilnia. Вільня (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1916).jpg|1916 г.
Vilnia, Duchaŭski-Bazylanski. Вільня, Духаўскі-Базылянскі (J. Bułhak, 1917).jpg|Я. Булгак, 1917 г.


Vilnia, Vastrabramskaja, Duchaŭskaja. Вільня, Вастрабрамская, Духаўская (1917).jpg|1917 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (H. Poddębski, 1937).jpg|Г. Паддэмбскі, 1937 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (L. Vysocki, 1920-39).jpg|Л. Высоцкі, да 1939 г.
Vilnia, Duchaŭskaja. Вільня, Духаўская (1919-39).jpg|да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Vilnius Vilniaus staciatikiu Šventosios Dvasios vienuolynas Fassade.jpg|Царква
Orthodox Church of the Holy Spirit 1, Vilnius, Lithuania - Diliff.jpg|Інтэр’ер царквы
Church of the Holy Spirit (269383488).jpg|Званіца
Orthodox church of the Holy Spirit, Vilnius - Entrance gate.jpg|Брама па маскоўскай перабудове


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Вільні
Катэгорыя:Манастыры Летувы
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятога Духа
Катэгорыя:Архітэктура Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Манастыры Віленскай і Летувіскай япархіі