Гарадоцкі раённы краязнаўчы музэй

**Гарадоцкі раённы краязнаўчы музэй** — дзяржаўны музэй Беларусі, заснаваны ў лютым 1974 году ў Гарадку (Віцебская вобласьць).

На 2022 год экспазыцыйныя плошча складала 190 кв.м, а выставачная — 255 кв.м. У музэі дзейнічала па 3 выставачныя і экспазыцыйныя залі. Аддзел прыроды разьмяшчаў экспазыцыю ў дыярамнай і інфармацыйнай залях. Інфармацыйная заля ўлучала палеанталягічныя экспанаты і фатаграфіі, мапы-схемы прыроднага асяродзьдзя Гарадоцкага раёну і Чырвоную кнігу раёну. Тамсама месьціліся дыярамы «Дубрава. Дуб-волат», «Апакаліпсіс» і «Арлан-белахвост». Дыярамная заля аддзелу прыроды ўлучала 5 дыярамаў: «Лес», «Верхавое балота», «Луг. Вадаём», «Птушкі на возеры» і «Вадзяны гарэх». Асобныя вітрыны зьмяшчалі каля 100 відаў вусякоў. Пастаянная экспазыцыя «Заля этнаграфіі і народных рамёстваў Гарадоччыны» складалася з 4-х разьдзелаў: «Жыцьцё селяніна ў канцы 19 — пачатку 20 стст.» з часткай каморы і хаты, «Традыцыйныя жаночыя і мужчынскія рамёствы», «Вераваньні нашых продкаў» з карцінамі храмаў Гарадоччыны і абрадавымі прадметамі і «Побыт жыхароў Гарадка і павету» з дыярамай «Кірмаш у мястэчку» і часткай крамы. У выставачных залях на 1-м і 2-м паверхах ладзілі зьменныя выставы. Каля музэю ўсталявалі 2 валуны з памятнымі дошкамі пра Канстанціна Вераніцына і яго паэму «Тарас на Парнасе». Сярод іншага, у зборах музэю знаходзіўся каталёг вырабаў «Ноўкінскага шклянога заводу» (Стадолішчанскі сельсавет), які дзейнічаў у 1861—1942 гадох. Ад красавіка 2022 году адзіны квіток для наведваньня ўсіх выставаў музэю каштаваў 3,83 рублі, а для студэнтаў і школьнікаў — 2,07 рублі.

## Мінуўшчына
20 лютага 1974 году Выканкам Гарадоцкага раённага Савету дэпутатаў ухваліў Пастанову аб стварэньні Гарадоцкага раённага краязнаўчага музэю, які разьмясьцілі ў будынку былой дзіцячай бібліятэкі. 24 сьнежня 1976 году музэй адчынілі для наведваньня.

На 1993 год меў плошчу 404 кв.м і налічваў звыш 27 000 экспанатаў. Падзяляўся на 3 разьдзелы: археалёгіі, гісторыі Гарадоччыны і этнаграфіі. Археалягічныя экспанаты тычыліся засяленьня Гарадоччыны ад мэзаліту да фэадалізму. Выстаўляліся матэрыялы дасьледаваньняў археалягічных помнікаў на землях Гарадоцкага раёну: косткі маманта і каменныя сякеры, зерняцёркі і крамянёвыя прылады працы, жалезныя замкі, падковы і цьвікі, гліняныя цацкі і прасьліцы, керамічны посуд і курыльныя люлькі. Сярод іншага, выстаўлялі нумізматычныя зборы з арабскіх дырхемаў, медных і срэбраных манэтаў 16—17 стагодзьдзяў. Таксама музэй меў матэрыялы пра старажытны Гарадок і капіталістычнае разьвіцьцё на Гарадоччыне пры канцы 19-га стагодзьдзя, падзеі рэвалюцыйнага руху і аднаўленьне гаспадаркі. Прысутнічалі экспанаты часоў Нямецка-савецкай вайны пра абарончыя баі 179-й стралковай дывізіі ў 1941 годзе, узьнікненьне і разгортваньне падпольля і савецкага партызанскага руху, дакумэнты пра ваенныя злачынствы нямецкіх акупантаў, пра вызваленьне Гарадка і Гарадоцкага раёну ў ходзе Гарадоцкай апэрацыі 1943 году, матэрыялы пра вайсковыя часьці і злучэньні з ганаровымі найменьнямі «Гарадоцкіх», жыцьцяпісы, асабістыя рэчы і дакумэнты такіх землякоў-герояў Савецкага Саюзу, як Мікалай Аверчанка, Мартын Ананьеў, Г.В. Багданаў, Ёсіф Бумагін, Мікалай Гапяёнак, Арсень Казлоў, Іван Крумін, Цімафей Рамашкін і Аляксандар Пятровіч Сабалеўскі, а таксама такіх поўных кавалераў ордэна Славы, як Іван Дарошчанка і Ільля Яшчанка. Паказаны паваенны час аднаўленьня і разьвіцьця гаспадаркі раёну.

На 1994 год у экспазыцыі былі дакумэнты пра землякоў, якія сталі ахвярамі сталінскіх рэпрэсіяў 1930—1950-х гадоў, загінулі ў Савецка-фінскую вайну 1939—1940 гадоў і Аўганска-савецкую вайну 1979—1989 гадоў, а таксама дасягнулі выбітных посьпехаў у працы і творчасьці. У разьдзеле этнаграфіі зьмяшчаліся прылады побыту і працы, народнае адзеньне і сьвяточныя рэчы 19-га стагодзьдзя пад Вялікдзень, Каляды і Купальле. Таксама выстаўлялі кераміку і вырабы ткацтва, вырабы з лазы і саломкі, вышыўку і вязаньне. Асобная экспазыцыя прысьвячалася хлебу. У 1996 годзе музэй атрымаў новы будынак. На 2014 год асноўны фонд налічваў 29 150 адзінак захоўваньня. Дзейнічала па 3 выставачныя залі і экспазыцыі. Ажыцьцяўлялася супраца з Цэнтрам пазашкольнай працы, Домам рамёстваў і фальклёру, каледжамі і школамі Гарадоцкага раёну. Пры музэі працавала народнае аматарскае аб’яднаньне «Зялёная альтанка».

### Кіраўнікі
* Г.С. Арлоўскі
* Ларыса Бандарэнка
* Зінаіда Пляскач
* Кацярына Ўверская (на 1994 год)
* Т.Н. Іванова
* А.Н. Войлакаў
* Крысьціна Нікалаева (на 2022 год)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Электронны зварот, экспазыцыя

Катэгорыя:Музэі Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Гарадок
Катэгорыя:Беларускія краязнаўчыя музэі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:1974 год у культуры і мастацтве