open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Царква Сьвятога Мікалая (Дрыса)

**Царква Сьвятога Мікалая** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Дрысе. Знаходзіцца ў цэнтры места. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму.

## Гісторыя

Мураваную царкву ў Дрысе збудавалі ў 1819 годзе. На 1895 год яна была саборнай і мела прыпісную могілкавую царкву Сьвятых Барыса і Глеба.

У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. 4-часткавую аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю складаюць прытвор-званіца, трапезная, малітоўная заля, паўкруглая апсыда. У сылюэце дамінуе 3-ярусная чацьверыковая званіца, завершаная невысокім шатром; ярусы вылучаюцца прафіляванымі карнізамі, праразаюцца аркавымі праёмамі, дэкаруюцца кутнімі пілястрамі. Над прастакутным у пляне асноўным аб’ёмам узвышаецца магутны цыліндрычны сьветлавы барабан з паўсфэрычным купалам, завершаным невялікім купалком на цыліндрычнай шыі. Роўнічныя сьцены дэкаруюцца кутнімі пілястрам, падзяляюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах з замковым каменем. Аб’ёмы апярэзваюцца прафіляваным карнізам на сухарыках.

Унутраная прастора малітоўнай залі павялічваецца высокім сьветлавым барабанам, у яе шырокімі аркавымі прасьветамі адкрываюцца памяшканьні трапезнай і апсыды. Сьцены і скляпеньні ў інтэр’еры аздабляюцца алейнай фарбай некалькіх таноў з трафарэтным малюнкам. Абразы: «Эвангелісты Матфей і Лука» (XVIII ст.), «Нараджэньне Маці Божай» (канец XVIII ст.), «Маці Божая Вастрабрамская» (XIX ст.).

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Drysa, Sabornaja. Дрыса, Саборная (1912).jpg|1912 г.
Drysa. Дрыса (S. Prokudin-Gorsky, 1912) (2).jpg|С. Пракудзін-Горскі, 1912 г.
Drysa. Дрыса (1930).jpg|1930 г.
Drysa, Sabornaja. Дрыса, Саборная (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


### Сучасныя здымкі

Vierchniadzvinsk Church of St. Nicholas.jpg|Агульны выгляд
Vierchniadzvinsk Church of St. Nicholas (facade).jpg|Званіца
VERHNEDVINSK. St Nicholas orthodox church (1819)..jpg|2012 г.
Царква Святога Мікалая - St Nicholas orthodox church (1819).jpg|2013 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Дрыса
Катэгорыя:Дрыса
Тракуціха

**Траку́ціха** (з 30 ліпеня 1964 году — *Беразьні́ца*) — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету.

Да вайны частка засьценку Яхімаўшчына.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 1 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Беразьніца

Назву **Беразьні́ца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Беразьніца — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласьці
* Беразьніца — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Каханавічы)

**Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік гісторыі другой паловы XIX ст. (мураўёўка) у Каханавічах. Знаходзілася на дарозе да Задзежжа, на правым беразе ракі Водзьгі. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зьнішчылі царкву.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Каханавічах збудавалі ў 1876 годзе.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зьнішчылі царкву.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. 4-часткавую кампазыцыю складаюць званіца, трапезная, кубападобная малітоўная заля і апсыда з бакавой рызьніцай. Бляшаны зялёнай афарбоўкі дах завяршаўся пяцьцю купаламі-цыбулінамі, магутная 4-ярусная званіца таксама завяршалася купалам-цыбулінай. Атынкаваныя фасады падзяляліся 20 вялікімі аконнымі праёмамі. Мела тры ўваходы.

Унутры апсыда вылучалася вялікім іканастасам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Каханавічы
Катэгорыя:Зьнішчаныя савецкай уладай збудаваньні Беларусі
Мазырскія яры

**«Мазы́рскія яры́»** — рэспубліканскі краявідны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў лютым 1986 году ў Мазырскім раёне.

Месьціцца ў Козенскім сельсавеце на паўднёвы ўсход ад Мазыра за Інтэрнацыянальнай вуліцай. На паўночным усходзе заказьніка знаходзілася старажытнае гарадзішча Кімбараўка, а далей за вуліцай Гогаля працякала Прыпяць. Зь іншых бакоў яго акалялі 3 вёскі: Булаўкі — на захадзе, Бабраняты — на поўдні й Навікі — на паўднёвым усходзе. Зьмяшчае лагчынна-яравыя ўтварэньні на ўзвышанай і расчлянёнай частцы Мазырскай грады на вышыні 150—200 мэтраў над узроўнем мора. Шчыльнасьць яроў складала да 30 на кв.км. Града складалася зь пяскоў, пяшчана-гравійнага матэрыялу, марэнных супескаў і суглінкаў. Пераважалі бярозавыя, хваёвыя, дубовыя, чорнаальховыя, грабавыя й кляновыя лясы. Таксама сустракаліся бук і піхта. Расьлінны сьвет налічваў звыш 500 відаў судзінкавых расьлінаў. Сярод іх у Чырвонай кнізе Беларусі былі: сапраўдны вэнэрын чаравічак, пакрывальцавая гусіная цыбуля, сыбірскі званочак, эўрапейскі клапагон, лясны курасьлеп, кучаравая лілея й шматножка. Сустракалася шмат карысных у гаспадарцы расьлінаў, у тым ліку ажыны, барбарыс, маліны, каліна й шыпшына. Таксама пашырэньне мелі драпежныя птушкі.

У 2007 годзе са складу заказьніка выключылі частку яроў, якія месьціліся ў Мазыры. Такая расьліна, як клапагон, была настолькі рэдкай у Беларусі, што акрамя «Мазырскіх яроў» сустракалася толькі ў Белавескай пушчы. Крутасьць схілаў часта складала звыш 30 градусаў. Глыбіня яроў дасягала 60 мэтраў. Вышыня яроў над Прыпяцьцю дасягала 90 мэтраў, а над узроўнем мора — 230 мэтраў. Праз заказьнік пралягала экалягічная сьцяжына працягласьцю звыш 6 км. Кіраўнік «Мазырскай лясной гаспадаркі» Рыгор Бондар умацаваў яры спосабам тэрасаваньня й высадзіў у іх бук, граб і крымскі вінаград. Сярод занесеных ім відаў сустракаліся архідэі з Паўднёвай Амэрыкі, альпійскія эдэльвэйсы, папараці й хвашчы з Каўказу. У выніку «Мазырскія яры» сталі налічваць каля 980 відаў расьлінаў, у тым ліку 106 відаў лекавых зёлак. У заказьніку можна сустрэць блізу 20 % відаў расьлінаў, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі. Частка равоў і яроў, празь якія цяклі ручаі з крыніцаў у Прыпяць, месьціліся на Падоле Мазыра. Сярод іх былі Кісьляроўскі роў, Казьлякоўскі яр, Рамашоў роў і Расамахінскі яр. У прыватнасьці, Рамашоў роў месьціўся ў раёне вуліцаў Кірава, Пушкіна, Саета й Студэнцкай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Мазырскі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Козенскі сельсавет
Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Лепель)

**Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Лепелі. Знаходзіцца на гістарычнай Прудовай вуліца. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Новую драўляную царкву ў Лепелі збудавалі ў 1840—1841 гадох. У пачатку XX ст. царкву перабудавалі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Мае арыгінальную аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю — уздоўж падоўжнай плянавальнай восі разьмяшчаюцца: нізкі прастакутны прытвор пад 2-схільным дахам, больш высокі бабінец, над якім узвышаецца 1-ярусная чацьверыковая званіца з купалам, прастакутная малітоўная заля пад 2-схільным дахам, прастакутная апсыда, над якой узвышаецца 8-гранны шатровы барабан з купалам. Фігурна ашаляваныя сьцены праразаюцца квадратнымі, прастакутнымі і гарызантальна выцягнутымі аконнымі праёмамі.

У царкве захоўваюцца абразы: «Маці Божая Смаленская» (XVIII ст.), «Апосталы Пётар і Павал» (1-я палова XIX ст.).

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Лепель
Лепель
Вадзяны млын (Лужкі)

**Вадзяны млын** — помнік архітэктуры канца XIX — пачатку XX стагодзьдзя ў Лужках. Знаходзіцца каля запруды на правым беразе ракі Мнюты.

## Гісторыя
Вадзяны млын у Лужках збудавалі на мяжы XIX і XX стагодзьдзяў. У 1912 годзе над ім надбудавлі два паверхі.

## Архітэктура
Помнік прамысловай архітэктуры. Гэта прастакутны ў пляне 3-павярховы будынак пад высокім 2-схільным дахам. Цокальны паверх з бутавага каменю. Прафіляваны карніз аддзяляе два верхнія паверхі з цэглы (надбудаваныя ў 1912 годзе). Унутры на кожным паверсе вылучаецца тры памяшканьні: вялікае цэнтральнае і два вузкія тарцовыя. Унізе заходняй часткі будынка ў камэры стаяць дзьве турбіны. У цэнтральным памяшканьні цокальнага паверху месьцяцца мэханізмы перадачы і рэгуляваньня руху турбінаў. На другім паверсе стаяць жорны і прыстасаваньні для сартаваньня мукі. Адсюль транспартэрам мука падаецца на трэці паверх.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Лужкі
Палацава-паркавы комплекс Плятэраў (Гарадзец)

**Палацава-паркавы комплекс Плятэраў** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва пачатку XIX стагодзьдзя ў Гарадцы каля Лужкоў. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. 

Комплекс складаецца з палаца, капліцы, парку, жылых і гаспадарчых пабудоваў.

## Гісторыя
Мураваны палац у Гарадцы збудавалі ў канцы XVIII ст. У другой палове XIX ст. зьявіліся мураваныя гаспадарчыя пабудовы. У пачатку XX ст. палац часткова перабудавалі.

## Архітэктура
Палац — кампазыцыйны цэнтар сядзібы. Гэта выцягнуты 1-павярховы будынак, які мае 2-павярховую цэнтральную частку, вылучаную 4-калённым портыкам. Фасады аздабляюцца прафіляванымі ліштвамі аконных праёмаў, на другім паверсе — дадаткова пілястрамі і сандрыкамі. У цэнтральнай частцы першага паверху разьмяшчаліся вэстыбюлі і парадная заля з выхадам на тэрасу, на другім — жылыя пакоі. Бакавыя часткі мелі калідорны плян. Рэканструкцыя пачатку XX ст. зьмяніла аздабленьне фасадаў і ўнутраны плян, але захавала агульную кампазыцыю.
 
Збудаваныя з бутавага каменю гаспадарчыя пабудовы аздабляюцца цаглянымі лапаткамі, ліштвамі. Арнамэнтальныя ўстаўкі з бутавага каменю ўпрыгожваюць уязную браму.

## Парк
Тры крутыя выгіны ракі Мнюты ўтвараюць пэйзажную кампазыцыю парку і штучных вадаёмаў. За ракой восьсю палаца — паляна з маляўнічымі групамі бярозаў. У парку пасадкі дрэваў лісьцевых парод з паасобнымі елкамі. У дэндралягічным складзе трапляюцца елка блакітная, вярба белая ніцая, лістоўніца эўрапейская і дэкаратыўны хмызьняк — сьпірэя, шыпшына, бэз ды іншыя.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Łužki, Haradziec, Plater. Лужкі, Гарадзец, Плятэр (1914).jpg|1914 г.
Łužki, Haradziec, Plater. Лужкі, Гарадзец, Плятэр (1918).jpg|1918 г.
Łužki, Haradziec, Plater. Лужкі, Гарадзец, Плятэр (1936).jpg|1936 г.
Łužki, Haradziec, Plater. Лужкі, Гарадзец, Плятэр (1936) (2).jpg|1936 г.


Łužki, Haradziec, Plater. Лужкі, Гарадзец, Плятэр (1936) (3).jpg|1936 г.
Łužki, Haradziec, Plater, Skarbiec. Лужкі, Гарадзец, Плятэр, Скарбец (1936).jpg|1936 г.
Łužki, Haradziec, Mniuta. Лужкі, Гарадзец, Мнюта (1936).jpg|1936 г.
Łužki, Haradziec, Kaplica. Лужкі, Гарадзец, Капліца (1936).jpg|1936 г.


### Сучасныя здымкі

Gates to Former Manor of Platers in Haradziec - panoramio.jpg|Брама
Комплекс былой сядзібы Зіберг-Плятэра 1.JPG|Капліца
Smithy at Platers estate in Haradziec - panoramio - Andrej Kuźniečyk.jpg|Кузьня
Комплекс былой сядзібы Зіберг-Плятэра 2.JPG|Гаспадарчая пабудова


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Лужкі
Капліца Сьвятога Георгія (Лепель)

**Капліца Сьвятога Георгія** — помнік гісторыі канца XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Лепелі. Знаходзіцца на могілках, на 2-ім Млынавым завулку. Дзее, прыпісная да царквы Сьвятой Параскевы Пятніцы. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. 

## Гісторыя
Мураваную могілкавую капліцу Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Лепелі збудавалі ў 1900 годзе.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта кампактавы прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам, завершаным у цэнтры купалам-цыбулінай на 8-гранным барабане. Фасад дэкаруюцца трайной аркатурай уваходнага праёму і бакавых нішаў, разьмежаваных кароткімі паўкалёнкамі-дынькамі і аб’яднаных злучанымі аркавымі архівольтамі. Бакавыя фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі, аб’яднанымі гарызантальнай цягай з аркавымі архівольтамі над імі. Вылучаюцца выкладзеныя цаглянай муроўкай карнізы і рэльефныя крыжы.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Лепель
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Лепель
Калёна ў гонар Канстытуцыі 3 траўня (Лявонпаль)

**Калёна ў гонар Канстытуцыі 3 траўня** — помнік гісторыі і архітэктуры канца XVIII стагодзьдзя ў Лявонпалі. Знаходзіцца за 0,8 км ад колішняга мястэчка ў кірунку да вёскі Старога Грудзінава. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную калёну ў Лявонпалі паставіў Ян Лапацінскі ў 1792 годзе ў гонар Канстытуцыі 3 траўня 1791 году.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Lavonpal, Kalona. Лявонпаль, Калёна (1901-29).jpg|да 1930 г.
Lavonpal, Kalona. Лявонпаль, Калёна (1930).jpg|1930 г.
Lavonpal, Kalona. Лявонпаль, Калёна (B. Halicki, 1931).jpg|Б. Галіцкі, 1931 г.
Lavonpal, Kalona. Лявонпаль, Калёна (1936).jpg|1936 г.


### Сучасныя здымкі

Лявонпаль. Мемарыяльная калона ў гонар Канстытуцыі 3 мая 1791 года.jpg|Агульны выгляд
Memorial column of the first european Constitution of May 3, 1791 - panoramio.jpg|Выгляд зблізу
Memorial column of the first european Constitution of the May 3, 1791 in Liavonpaĺ - panoramio - Andrej Kuźniečyk.jpg|Фрагмэнт
Memorial column of the first european Constitution of the May 3, 1791 in Liavonpaĺ - panoramio - Andrej Kuźniečyk (3).jpg|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Лявонпаль
Касьцёл Сьвятога Юрыя і кляштар францішканаў (Невель)

**Касьцёл Сьвятога Юрыя і кляштар францішканаў** — помнік архітэктуры XVIII ст. у Невелі. Знаходзіўся ў цэнтры места, на Рынку. Твор архітэктуры віленскага барока.

Комплекс складаўся з касьцёла і кляштарнага корпусу. У 1960-я гады савецкія ўлады зьнішчылі касьцёл. Захавалася касьцельная плябанія.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1625 годзе кароль і вялікі князь Жыгімонт Ваза фундаваў у Невелі першы парафіяльны касьцёл, зьнішчаны ў вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў. Пазьней Януш Радзівіл збудаваў новы драўляны касьцёл.

У 1745 годзе пры кляштары францішканаў збудавалі мураваны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Невель апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзейнічаць. Аднак па здушэньні вызвольнага (1830—1831) або нацыянальна-вызвольнага (1863—1864) паўстаньняў расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар.

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі касьцёл, у 1960-я гады — зьнішчылі помнік.

## Архітэктура
Касьцёл — помнік архітэктуры віленскага барока. Гэта была 2-вежавая базыліка.

У касьцёле быў арган на хорах, тры званы і часьцінка Дрэва Сьвятога Крыжа.

## Галерэя

Nieviel, Mikałajeŭskaja-Jemienka. Невель, Мікалаеўская-Еменка (1870) (2).jpg|1870 г.
Nieviel, Mikałajeŭskaja-Jemienka. Невель, Мікалаеўская-Еменка (1910).jpg|1910 г.
Nieviel, Jemienka. Невель, Еменка (1901-18) (3).jpg|да 1918 г.
Nieviel, Rynak, Franciškanski. Невель, Рынак, Францішканскі (1901-18).jpg|да 1918 г.


Nieviel, Franciškanski. Невель, Францішканскі (1913).jpg|1913 г.
Nieviel, Rynak, Franciškanski. Невель, Рынак, Францішканскі (1930-41).jpg|да 1941 г.
Nieviel, Rynak, Franciškanski. Невель, Рынак, Францішканскі (1942).jpg|1942 г.
Nieviel, Rynak, Franciškanski. Невель, Рынак, Францішканскі (1941-43) (2).jpg|1941—1943 гг.


Nieviel, Mikałajeŭskaja-Rynak. Невель, Мікалаеўская-Рынак (1941-43).jpg|1941—1943 гг.
Nieviel, Rynak-Juraŭskaja. Невель, Рынак-Юраўская (1941-43) (2).jpg|1941—1943 гг.
Nieviel, Rynak-Juraŭskaja. Невель, Рынак-Юраўская (1941-43) (4).jpg|1941—1943 гг.
Nieviel, Rynak-Juraŭskaja. Невель, Рынак-Юраўская (1941-43) (5).jpg|1941—1943 гг.


Nieviel, Rynak-Juraŭskaja. Невель, Рынак-Юраўская (1941-43) (6).jpg|1941—1943 гг.
Nieviel. Невель (1941-43).jpg|1941—1943 гг.
Nieviel. Невель (1943).jpg|1943 г.
Nieviel, Rynak, Franciškanski. Невель, Рынак, Францішканскі (1944-47).jpg|па 1943 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Żyskar F. J. Nasze kościoły: opis ilustrowany wszystkich kościołów i parafji znajdujących się na obszarach dawnej Polski i ziemiach przyległych. T. 1: Archidjecezja mohylowska. Z. 23: Dekanat Witebski. — Warszawa — Petersburg, 1913. S. 374.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Невель
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1745 годзе
Катэгорыя:Касьцёлы Расеі
Катэгорыя:Барочная архітэктура Расеі
Царква Сьвятой Тройцы (Лявонпаль)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Лявонпалі. Знаходзіцца ў заходняй частцы колішняга мястэчка. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. 

Утварае адзіны ансамбль з драўлянай званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную царкву ў Лявонпалі збудавалі ў 1774 годзе. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Лявонпаль апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне царкву часткова перабудавалі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта працяглы зруб пад 2-схільным стромкім дахам (ад пачатку быў з гонту). Па Другой сусьветнай вайне ўсярэдзіне вільчыка паставілі купал-цыбуліну на 8-гранным барабане. Высокая 5-гранная апсыда, да якой далучаюцца нізкія бакавыя закрысьціі, накрываецца вальмавым дахам. Вэртыкальна ашаляваныя фасады падзяляюцца высока ўзьнятымі кратчатымі прастакутнымі аконнымі праёмамі і брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках. Галоўны фасад завяршаецца трыкутным франтонам даху і раней меў 2 бакавыя вежы. Перад уваходам ганак-паперць.

Усярэдзіне ў габарытах асноўнага зруба вылучаецца вузкі прытвор, над якім разьмяшчаюцца хоры. Інтэр’ер аздабляе драўляная скульптура «Ўкрыжаваньне» XVIII ст., абразы XVIII—XIX стагодзьдзяў «Сьвяты Пётар» і «Сьвяты Павал».

На рагу царкоўнага пляцу стаіць 2-ярусная 4-гранная званіца на мураваным цокалі. Другі адкрыты каркасны ярус-звон вылучаўся шырокім гонтавым адлівам і меў шатровы гонтавы дах.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі і графіка

Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1901-29).jpg|да 1930 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1901-29) (2).jpg|да 1930 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1901-29) (3).jpg|да 1930 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1901-29) (4).jpg|да 1930 г.


Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1901-29) (5).jpg|да 1930 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1901-29) (6).jpg|да 1930 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1928).jpg|1928 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1929).jpg|1929 г.


Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1929) (2).jpg|1929 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1929) (4).jpg|1929 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (1930).jpg|1930 г.
Lavonpal, Trajeckaja. Лявонпаль, Траецкая (19.03.1932).jpg|19 сакавіка 1932 г.


### Сучасныя здымкі

Лявонпаль. Свята-Троіцкая царква.jpg|Агульны выгляд
Orthodox church of the Holy Trinity in Liavonpaĺ - panoramio - Andrej Kuźniečyk (2).jpg|Галоўны фасад
Лявонпаль Троіцкая царква.jpg|З боку апсыды
Лявонпаль Троіцкая царква 2.JPG|Званіца


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Лявонпаль
Лявонпаль
Лявонпаль
Царква Раства Багародзіцы (Лужкі)

**Царква Раства Багародзіцы** — помнік архітэктуры канца XVIII стагодзьдзя ў Лужках. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку пад адрасам *вуліца Дзісенская, 1*. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барока і клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў.

## Гісторыя
Мураваную грэцка-каталіцкую (уніяцкую) царкву ў Лужках збудавалі ў 1794 годзе з фундацыі ваяводы полацкага Валяр’яна Жабы. Пазьней расейскія ўлады гвалтоўна адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1831 і 1835 гадох будынак пацярпела ад пажараў. Часткова перабудоўвалася ў 2-й палове XIX ст.

У 1934 годзе да царквы прыбудавалі прытвор з званіцай.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры пераходнага пэрыяду ад барока да клясыцызму. Прастакутны ў пляне аб’ём малітоўнай залі пераходзіць у 3-сьценак апсыды, накрыты агульным вальмавым дахам, завершаным купалам-цыбулінай на 8-гранным барабане (пастаўлены ў 2-й палове XIX ст.). Над прытворам узвышаецца 2-ярусная 4-гранная званіца, завершаная шатровым дахам з купалам-цыбулінай на барабане (збудаваныя ў 1934 годзе). Сьцены падзяляюцца высокімі аркавымі аконнымі праёмамі з дугамі-броўкамі і дэкаруюцца пілястрамі, апярэзваюцца прафіляваным карнізам.

У малітоўную залю над шырокім аркавым праёмам адкрываюцца хоры. Апсыда вылучаецца іканастасам. У царкве захоўваюцца абразы XVII — XVIII стагодзьдзяў: «Раство Хрыстова», «Ісус Хрыстос, які бласлаўляе дзяцеў», «Маці Божая Адзігітрыя» (1794), «Сьвяты Мікалай» (залачоную рызу выканаў у 1794 годзе мясцовы злотнік Ян Жыгель), фэратрон «Сьвяты Мікалай» і «Маці Божая Адзігітрыя». Пад царквой месьціцца крыпта.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Łužki, Rynak, Baharodzickaja. Лужкі, Рынак, Багародзіцкая (1900).jpg|каля 1900 г.
Łužki, Rynak. Лужкі, Рынак (11.11.1934).jpg|11 лістапада 1934 г.
Łužki, Rynak. Лужкі, Рынак (1930-39).jpg|1930-я гг.
Łužki, Rynak. Лужкі, Рынак (1930-39) (2).jpg|1930-я гг.


### Сучасныя здымкі

Царква Раства Багародзіцы Лужкі.JPG|Агульны выгляд
Church of the Birth of the Virgin in Łužki (22.05.2007).jpg|Галоўны фасад
Царква Раства Багародзіцы. Лужкі.jpg|Бакавы фасад
Сквер и церковь в Лужках - panoramio.jpg|З боку Рынку


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Лужкі
Лужкі
Лужкі
Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Пліса)

**Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Плісе. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. 

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Плісе збудавалі ў 1877 годзе.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. 3-часткавую кампазыцыю фармуюць кубападобныя аб’ёмы прытвора, малітоўнай залі і апсыды. Шацёр надбудаванай над прытворам 3-яруснай 4-граннай званіцы завяршаецца купалам-цыбулінай, пакаты 4-схільны дах цэнтральнага аб’ёму — купалам-цыбулінай на 8-гранным барабане. Фасады падзяляюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах, апярэзваюцца аркатурнымі фрызамі і кутнімі руставанымі лапаткамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Пліса
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Пліса (Віцебская вобласьць)
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Празарокі)

**Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры канца XIX — пачатку XX стагодзьдзя ў Празароках. Знаходзіцца ў паўночнай частцы колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Вакзальная, 13*. Дзее. Твор архітэктуры нэараманскага стылю. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Празароках збудавалі ў 1698 годзе з фундацыі полацкага падкаморыя Ю. Шчыта. Пры ім дзеяў кляштар францішканаў.

У пачатку XVIII ст. кляштарны комплекс згарэў. У 1721 годзе на яго месцы смаленскі падхаружы Павал Корсак фундаваў новыя касьцёл і кляштар

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Празарокі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Аднак па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар.

Чарговы пажар 14 жніўня 1892 году зьнішчыў драўляны касьцёл. У лістападзе таго ж году парафіяне атрымалі дазвол віленскага губэрнатара на аднаўленьне плябаніі і будаваньне часовага малітоўнага памяшканьня, а ў 1896 годзе — на будаваньне новага касьцёла. Мураваны касьцёл збудавалі ў 1899—1907 гадох.

### Найноўшы час
У 1950 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл. 29 чэрвеня 1989 году будынак касьцёла вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэараманскага стылю. Гэта 3-нэфавая базыліка зь 5-граннай апсыдай і 3-граннымі нізкімі закрысьціямі зь яе бакоў. Будынак накрываецца 2-схільным дахам з вальмамі над алтарнай часткай. Вось сымэтрыі 2-вежавага фасаду вылучаецца ўваходным праёмам і акном-трыфорыюмам над ім. Карнізныя пасы падзяляюць роўніцы фасаду і вежаў на ярусы. Бакавыя роўнічныя фасады рытмічна падзяляюцца двума ярусамі аркавых аконных праёмаў. Цокаль мае бутавую муроўку.

У інтэр’еры роўная столь аздабляецца размалёўкай ілюзорнымі кесонамі. Над уваходам месьцяцца хоры.

## Галерэя

Prazaroki. Празарокі (2009).jpg|Агульны выгляд
Празарокі. Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Паны Марыі (Глыбоцкі р-н).jpg|Галоўны фасад
Боковой фасад костёла - panoramio.jpg|Бакавы фасад
Prazaroki, kaścioł (16.08.2009).jpg|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Празарокі
Катэгорыя:Празарокі
Катэгорыя:Касьцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Сядзіба Сяляваў (Пышна)

**Сядзіба Сяляваў** — помнік архітэктуры XIX ст. у Пышне. Твор архітэктуры клясыцызму.

## Гісторыя

Упершыню драўляная сядзіба ў Пышне ўпамінаецца ў першай палове XVІІІ ст., калі яна належала Храптовічам, Раецкім і Кашчыцам. У 1786 годзе маёнтак перайшоў у валоданьне Пятра Сялявы. Па яго сьмерці перайшоў да сына Язафата і ўнука Апалінарыя.

У 1836 годзе Пышна стала ўласнасьцю Крыстыны Любецкай (з Шчытоў), потым — Яна Шчыта, які прадаў маёнтак свайму сваяку Станіславу Шчыту. Яго сын, Станіслаў Казімер, быў апошнім уладальнікам маёнтку.

Мураваную сядзібу ў Пышне збудавалі Сялявы ў першай палове XІX ст.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта быў прастакутны ў пляне будынак, крыты высокім, гладкім 4-схільным гонтавым дахам. 3 правага боку вылучаўся портык з гладкім трыкутным франтонам, які падтрымлівалі чатыры шырока расстаўленыя калёны. Портык, да якога вялі прыступкі, утвараў закрытую тэрасу. Тры акны ў сярэдняй частцы дома мелі паўкруглыя завяршэньні, у той час тры крайнія мелі форму прастакутніка.

## Галерэя

Pyšna, Sialava. Пышна, Сялява (1914).jpg|Палац, каля 1914 г.
Pyšna, Sialava. Пышна, Сялява (1914) (2).jpg|Парк, каля 1914 г.
Pyšna, Sialava. Пышна, Сялява (1914) (3).jpg|Парк, каля 1914 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* Тухта, В. Панская сядзіба ў Пышне // Лепельскі край. 15 сакавіка 2019. С. 12.

Катэгорыя:Пышна
Царква Праабражэньня Гасподняга (Язна)

**Царква́ Праабражэ́ньня Гаспо́дняга** — помнік гісторыі пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Язьне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.   

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Язьне збудавалі ў 1901 годзе.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. 4-часткавая кампазыцыя складаецца з шатровай званіцы, бабінца, асноўнага аб’ёму і 5-граннай апсыды з бакавымі прыдзеламі. Асноўны крыжападобны ў пляне аб’ём накрываецца 4-схільным дахам, завершаным купалам-цыбулінай. Узбуйненыя элемэнты архітэктурнага дэкору (карнізы, фрыз, ліштвы, лапаткі) ствараюць насычаную плястыку экстэр’еру будынка.

## Галерэя

Jazna, Spaskaja. Язна, Спаская (1900).jpg|каля 1900 г.
Jazna. Язна (05.1918).jpg|травень 1918 г.
Jazna. Язна (05.1918) (3).jpg|травень 1918 г. 


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Язна
Язна
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Перамяненьня Гасподняга
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Празарокі)

**Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік гісторыі пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Празароках. Знаходзіцца на заходняй ускраіне колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Полацкая, 2а*. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.  

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Празароках збудавалі ў 1909 годзе ў маёнтку расейскага генэрал-маёра П. Мухіна.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Аб’ёмна-прасторавая кампазыцыя царквы складаецца з рознавялікіх аб’ёмаў: 2-яруснай шатровай званіцы (васьмярык на чацьверыку) над прытворам, кароткай трапезнай, кубападобнай малітоўнай залі, 5-граннай апсыды з бакавымі рызьніцамі. У агульнай кампазыцыі дамінуюць купалы-цыбуліны званіцы і цэнтральнага аб’ёму. Аркавыя аконныя праёмы дэкаруюцца кілепадобнымі броўкамі, контуры фасадаў апярэзваюцца кутнімі лапаткамі і калёнкамі, аркатурнымі фрызамі.

## Галерэя

Церковь Святых Апостолов Петра и Павла - panoramio.jpg|Агульны выгляд
Празарокі. Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (01).jpg|Уваход
Празарокі. Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (03).jpg|Бакавы фасад
Празарокі. Царква Святых апосталаў Пятра і Паўла (04).jpg|З боку апсыды


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Празарокі
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Празарокі
Касьцёл Сьвятога Лукі і кляштар дамініканаў (Чашнікі)

**Касьцёл Сьвятога Лукі і кляштар дамініканаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Чашніках. Знаходзіўся ў цэнтры места, на Замчышчы пры Смалянецкай вуліцы. Твор архітэктуры барока, адзін з найпрыгажэйшых у Вялікім Княстве Літоўскім.

Комплекс Чашніцкага дамініканскага кляштару складаўся з касьцёла і кляштарнага корпусу. У 1964 годзе савецкія ўлады зьнішчылі касьцёл.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1664 годзе харунжы Адам Слушка фундаваў у Чашніках кляштар дамініканаў. У 1674 годзе пры ім збудавалі драўляны касьцёл.

У 1775—1786 гадох замест драўлянага збудавалі мураваны касьцёл. У 1786 годзе пачалося будаваньне мураванага кляштарнага корпуса. Пры кляштары існавала бібліятэка. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Чашнікі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. У 1830 годзе ў кляштары былі прыёр, трое айцоў-дамініканаў і 8 чалавек абслугі. 

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар дамініканаў, а па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1868 годзе зачынілі касьцёл, будынак якога перарабілі пад Мікалаеўскі сабор Урадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі сабор. Будынак перарабілі пад Дом культуры, пры гэтым зруйнавалі верхнія ярусы вежаў. У 1964 годзе савецкія ўлады зьнішчылі помнік архітэктуры.

## Архітэктура
Касьцёл — помнік архітэктуры барока. Гэта была манумэнтальная 3-нэфавая 2-вежавая базыліка, якая была дамінантай комплексу. З бакоў галоўнага фасаду, завершнага фігурным франтонам, узвышаліся 3-ярусныя вежы, завершаныя купаламі-банямі. На вежах разьмяшчаліся гадзіньнік і 3 званы, адлітыя ў Рызе.

Кляштарны корпус — 2-павярховы будынак, які злучаўся з касьцёлам калідорам-пераходам.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Čašniki, Daminikanski. Чашнікі, Дамініканскі (1897).jpg|1897 г.
Čašniki, Daminikanski. Чашнікі, Дамініканскі (U. Koršykaŭ, 1898).jpg|1898 г.
Čašniki, Daminikanski. Чашнікі, Дамініканскі (1898).jpg|1898 г.


### Гістарычныя здымкі

Čašniki, Uła. Чашнікі, Ула (1910).jpg|1910 г.
Čašniki, Daminikanski. Чашнікі, Дамініканскі (1901-17).jpg|да 1918 г.
Čašniki, Smalanieckaja, Daminikanski. Чашнікі, Смалянецкая, Дамініканскі (1913).jpg|1913 г.


Čašniki, Smalanieckaja, Daminikanski. Чашнікі, Смалянецкая, Дамініканскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Čašniki, Daminikanski. Чашнікі, Дамініканскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Čašniki, Smalanieckaja, Daminikanski. Чашнікі, Смалянецкая, Дамініканскі (1944-49).jpg|па 1944 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Касьцёл Сьвятога Лукі пры кляштары дамініканаў у Чашніках, графічная рэканструкцыя архітэктара Аляксандра Невара, ARCH-СПАДЧЫНА

Чашнікі
Катэгорыя:Чашнікі
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Касьцёл Сьвятога Лаўрына (Ушачы)

**Касьцёл Сьвятога Лаўрына** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ва Ушачах. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы мястэчка пад адрасам *вуліца Петруся Броўкі, 13*. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі.

## Гісторыя

У 1908 годзе жыхары Ўшачаў пачалі будаваньне новага мураванага касьцёла замест адабранага расейскімі ўладамі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) касьцёла Сьвятога Гераніма пры кляштары дамініканаў. Будаваньне скончылася ў 1913 годзе.

У 1932 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл, які яны неўзабаве часткова зруйнавалі. У 1990-я гады будынак вярнулі каталікам, якія яго аднавілі ў 2001—2004 гадох (без адбудовы вежаў).

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэараманскага стылю. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам. Шчыт фасаду і дах над алтарнай часткай завяршаюцца гранёнымі фіяламі. 3-часткавы падзел галоўнага фасаду адзначаецца трыма ўваходнымі стральчатымі парталамі, завершанымі сьпічастымі вімпэргамі. Раней з бакоў узвышаліся дзьве вежы з шатровымі завяршэньнямі. Сьцены будынка праразаюцца стральчатымі аконнымі праёмамі і падзяляюцца ступенчатымі контрфорсамі.

У касьцёле захоўваўся маляваны на палатне абраз «Найсьвяцейшая Панна Марыя» ў срэбнай рызе.

## Галерэя

Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (02).jpg|Агульны выгляд
Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (03).jpg|З боку апсыды
Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (09).jpg|Інтэр’ер
Ушачы. Касцёл Святога Лаўрэна (01).jpg|Хоры


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Ушачы
Катэгорыя:Касьцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Нязепятроўск

**Нязепятроўск** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Нязепятроўскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 11 425 жыхароў (2020). Знаходзіцца за 225 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1747 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Пласт (горад)

**Пласт** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Пластаўскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 17 273 жыхары (2020). Знаходзіцца за 95 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў XIX стагодзьдзі.

## Вонкавыя спасылкі
* Пласт. Мой город

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Аргаяш

**Аргаяш** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Аргаяскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 10 042 жыхары (2020). Знаходзіцца за 56 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаванае ў 1896 годзе.

У сяле маецца чыгуначная станцыя на лініі Чалябінск—Верхні Ўфалей—Екацярынбург.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Аргаяшского Сельского поселения
* Официальный сайт Аргаяшского муниципального района

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Кунашак (сяло)

**Кунашак** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Кунашацкага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 6296 жыхароў (2010). Знаходзіцца за 75 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаваны ў 1736 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Ссылка на статью в журнале Ватандаш
* Кунашак — село, райцентр

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці
Унівэрсытэт імя Ніла Гілевіча

**Унівэрсытэт імя Ніла Гілевіча** — прыватная ўстанова адукацыі ў Менску, зарэгістраваная ў 2018 року.

## Перадумовы
Станам на 2017 рок толькі чатыры дзяржавы ў сьвеце ня мелі ўнівэрсытэту з нацыянальнай мовай адукацыі — Кіпр, Мальта, Ірляндыя і Беларусь. Таварыства беларускай мовы прыняло рашэньне, што навучаньне ў ствараным унівэрсытэце будзе весьціся выключна па-беларуску.

## Мінуўшчына
27 верасьня 2017 року Менгарвыканкам зарэгістраваў юрыдычны адрас будучага ўнівэрсытэту як структурнага падразьдзяленьня Таварыства беларускай мовы па адрасе вуліца Шчарбакова, 32.

15 сакавіка 2018 року Ўнівэрсытэт імя Ніла Гілевіча юрыдычна зарэгістраваны. Ён атрымаў імя народнага паэта Беларусі і першага старшыні ТБМ.

1 жніўня 2021 року ўнівэрсытэт спыніў існаваньне, так і не распачаўшы прыём студэнтаў.

## Акадэмічны профіль
* Дасьледаваньне культурнай спадчыны;
* Краіназнаўства;
* Мэдыі і камунікацыя;
* Інфармацыйныя тэхналёгіі й інфарматыка;
* Урбаністыка;
* Кіраваньне ў бізнэсе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Канал YouTube

Катэгорыя:Унівэрсытэты Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2018 годзе
Катэгорыя:Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны
Катэгорыя:Зьніклі ў 2021 годзе
Касьцёл у Гонар Зьняцьця Збаўцы з Крыжа (Грозаў)

**Касьцёл у Го́нар Зьня́цьця Зба́ўцы з Кры́жа** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Грозаве. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на Слуцкай вуліцы. З савецкіх часоў у будынку месьціцца клюб. Твор архітэктуры клясыцызму з рудымэнтамі барока.

Перад касьцёлам стаіць крыж у памяць пра Другі Грозаўскі полк Беларускай Народнай Рэспублікі, які браў удзел у Слуцкім збройным чыне ў лістападзе — сьнежні 1920 году.

## Гісторыя

Мураваны касьцёл у Грозаве збудавалі ў 1802 годзе на месцы драўлянага. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1866 годзе расейскія ўлады закрылі касьцёл, а ў 1877 годзе перарабілі яго пад Мікалаеўскую царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

У 1962 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву. У 1968 годзе былы касьцёл перабудавалі пад клюб і ўправу калгасу.

## Архітэктура

Помнік архітэктуры клясыцызму з рудымэнтамі барока. Гэта 3-нэфавы бязьвежавы з прастакутнай апсыдай аб’ём пад 2-схільным гонтавым дахам. Галоўны фасад завяршае вялікі трыкутны франтон. Роўнічныя фасады аздабляюцца кутнімі пілястрамі.

Унутраная прастора падзялялася шасьцю магутнымі 4-граннымі пілёнамі на тры нэфы, кожны зь якіх заканчваўся алтаром. Малітоўная заля перакрывалася драўлянай стольлю. На хорах месьціўся арган. Направа ад апсыды — закрысьція, пад касьцёлам крыпта.

У выніку маскоўскай перабудовы другой паловы XIX ст. у будынку касьцёла заклалі дзьвярныя і аконныя праёмы, замест якіх прабілі новыя. Разабралі закрысьцію, зрабіўшы рызьніцу пры дапамозе перагародкі, якая падзяліла апсыду на дзьве часткі. Над цэнтральнай часткай паставілі пяць купалоў-цыбулінаў, над уваходам — высокую гранёную званіцу з шатром і купалам-цыбулінай.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Грозаў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1805 годзе
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Колішнія касьцёлы Беларусі
Царква Ўшэсьця Гасподняга (Капыль)

**Царква Ўшэсьця Гасподняга** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Капылі. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Царкоўнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.  

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Капылі збудавалі ў 1866 годзе.

У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву, будынак якой выкарыстоўвалі пад музэй. У 1990-я гады будынак царквы перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта цэнтрычны крыжовы аб’ём, сярод аднолькавых крылаў якога вылучаецца 3-гранная апсыда. У сылюэце дамінуе цэнтральны 8-гранны аб’ём. На фоне паліхромнай бутавай муроўкі фасадаў вылучаюцца атынкаваныя і пабеленыя элемэнты дэкору: кутнія лапаткі, парталы 3 лучковых уваходаў, ліштвы аркавых аконных праёмаў. Над парталам галоўнага ўвахода стральчатая гатычная арка.

Ва ўнутранай прасторы ў цэнтральную залу шырокімі аркавымі прасьветамі адкрываюцца прытвор, бакавыя прыдзелы і акруглая, перакрытая конхай апсыда.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Kapyl, Rynak, Ušeścienskaja. Капыль, Рынак, Ушэсьценская (1913).jpg|1913 г.
Kapyl, Rynak-Piasieckaja. Капыль, Рынак-Пясецкая (1920).jpg|1920 г.
Kapyl, Rynak, Ušeścienskaja. Капыль, Рынак, Ушэсьценская (1930).jpg|1930 г.


### Сучасныя здымкі

Church of the Ascension of Christ in Kapyĺ (01).jpg|Агульны выгляд
Капыль. Свята-Узнясенская царква (02).jpg|Галоўны фасад
Капыль. Свята-Узнясенская царква (01).jpg|З боку званіцы


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Капыль
Капыль
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Ушэсьця Гасподняга
Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Капыль)

**Касьцёл Сьвятога Апостала Пятра і Паўла** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Капылі. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Слуцкай вуліцы. Твор архітэктуры рэтраспэктыўнай готыкі. 

Утвараў адзіны ансамбль з мураванай 3-аркавай брамай. У 1950-я гады савецкія ўлады да непазнавальнасьці перабудавалі касьцёл пад рэстаран.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Капылі збудаваў у 1439 годзе Міхал, сын вялікага князя Жыгімонта Кейстутавіча. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай, калі Капыль апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1856 годзе драўляны касьцёл згарэў. 

У 1859—1864 гадох вялося будаваньне новага мураванага касьцёла. У 1908 годзе да касьцёла дабудавалі званіцу. На 1912 год налічвалася 3830 парафіянаў.

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі касьцёл. У 1950-я гады яны часткова зруйнавалі помнік — да непазнавальнасьці перабудавалі яго пад рэстаран.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспэктыўнай готыкі. Гэта была магутная 3-нэфавая 2-вежавая базыліка з 5-граннай апсыдай. Агульны 2-схільны дах на галоўным фасадзе закрываўся 2-гранным шчытом. Будынак аздабляўся фіяламі ў аснаваньні шатроў чацьверыковых вежаў, аркатурнымі пасамі. Сьцены праразаліся стральчатымі аконнымі праёмамі.

Усярэдзіне апсыда і тарцы бакавых нэфаў вылучаліся драўлянымі разнымі алтарамі. На левай сьцяне прэзьбітэрыюму месьціўся драўляны амбон. 

## Галерэя

Kapyl, Słuckaja, Śviatych Piatra i Paŭła. Капыль, Слуцкая, Сьвятых Пятра і Паўла (1914).jpg|1914 г.
Kapyl, Śviatych Piatra i Paŭła. Капыль, Сьвятых Пятра і Паўла (1914).jpg|1914 г.
Kapylski zamak. Капыльскі замак (1930).jpg|1930 г.
Kapyl, Śviatych Piatra i Paŭła. Капыль, Сьвятых Пятра і Паўла (1948).jpg|1948 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Капыль
Катэгорыя:Капыль
Царква Сьвятых Казьмы і Дзям’яна (Гарадок)

**Царква Сьвятых Казьмы і Дзям’яна** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Гарадку (гістарычным Глуску Пагарэлым). Знаходзіцца на заходняй ускраіне колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Садовая, 57*. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з мураванамі агароджай і 2-слуповай брамай.

## Гісторыя
Новую драўляную царкву ў Гарадку збудавалі ў 1814 годзе. У 1866 годзе будынак рэканструявалі, прыбудавалі званіцу.

У 1970-я гады будынак царквы рамантаваўся.

## Архітэктура

Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. У аснове працяглай падоўжна-восевай кампазыцыі — аднолькавыя паводле габарытаў бабінец і 5-гранная апсыда пад агульным 2-схільным дахам. Да асноўнага аб’ёма далучаюцца прытвор і прыдзелы. Сяродкрыжжа завяршаецца магутным 8-гранным сьветлавым барабанам пад самкнутым паўсфэрычным купалам. Такое ж пакрыцьцё над 8-гранным ярусам званіцы, надбудаванай на чацьверыку над прытворам. Фасады праразаюцца высокімі прастакутнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах. Галоўны ўваход вылучаецца 4-слуповым ганкам.

У глыбінна разьвітай унутранай прасторы пануе падкупальная прастора сяродкрыжжа, перакрытая 8-гранным шатром, абапёртым на ветразі і 8 слупоў. Інтэр’ер аздабляецца разьбой па дрэве.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Гарадок (Глускі раён)
Гарадок
Капыльскі замак

**Капыльскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Капылі. Знаходзіўся на марэнным узгорку, які ўзвышаецца над абалонай ракі Мажы на 10—13 м, на месцы гарадзішча раньняга жалезнага веку. Існаваў у XIV—XVIII стагодзьдзях.

## Гісторыя
Драўляны замак у Капылі збудавалі ў XIV ст. на дзядзінцы старажытнага гораду. У пачатку XVI ст. Капыль лічыўся адным з «найважнейшых княскіх замкаў зь местам». У замку, відаць, знаходзілася рэзыдэнцыя валадароў Капылю — княскіх родаў Алелькавічаў і Радзівілаў, якія пражывалі ў ім эпізадычна. Бесьперапынна ў замку жыў толькі іх намесьнік.

У 1996—1999 гадох на тэрыторыі замка праводзіліся археалягічныя раскопкі, у час якіх вывучылі плошчу каля 500 квадратных мэтраў.

## Архітэктура
Займаў практычна роўную пляцоўку эліпсападобнай формы памерам 45 м на 100 м. Схілы ўзгорка стромкія. Захаваліся рэшткі земляных умацаваньняў — валы вышынёй да 3 м, насыпаныя зь пяску і гліны. Ад драўляных умацаваньняў захаваліся абгарэлыя рэшткі ў насыпе вала. Замак ахоўваўся ровам шырынёй 20 м і глыбінёй каля 3 м. У час небясьпекі роў запаўняўся вадой з ракі з дапамогай плаціны. Забудова замка была драўлянай.

Ня меў бастыённых фартыфікацыяў. Рэшткі апошніх засталіся ў вакольным месьце (Падзамчы), дзе месцамі захаваўся вал вышынёй 2,5 м і шырынёй у падножжы 14 м.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Замак
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Мэмарыяльная капліца (Цімкавічы)

**Мэмарыяльная капліца** — помнік гісторыі і архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Цімкавічах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, пры Мікольскай царкве (не захавалася). Твор архітэктуры нэаклясыцызму.

## Гісторыя

Мураваную капліцу ў Цімкавічах збудавалі ў другой палове XIX ст. у памяць пра скасаваньне прыгоннага права (над галоўным уваходам адпаведная мэмарыяльная дошка).

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаклясыцызму. Гэта цэнтрычны кубападобны аб’ём пад шатровым гонтавым дахам. Галоўны фасад вылучаецца ў цэнтры прастакутным уваходным праёмам, аздобленым з бакоў пілястрамі. Атынкаваныя сьцены праразаююца аркавымі аконнымі праёмамі ў шырокіх ліштвах у выглядзе перакінутай паміж 2 пілястрамі архівольты, падзяляюцца лапаткамі і апярэзваюцца прафіляваным карнізам.

Унутраная прастора перакрываецца цыліндрычным скляпеньнем, у алтарнай сьцяне ніша.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Цімкавічы
Палацава-паркавы комплекс Мержыеўскіх (Грозаў)

**Палацава-паркавы комплекс Мержыеўскіх** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX ст. у Грозаве. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне колішняга мястэчка. Твор архітэктуры клясыцызму.

Комплекс складаўся з палаца і парку (не захаваўся).

## Гісторыя

Сядзіба ў Грозаве сфармавалася ў першай палове XIX ст. Тады ж збудавалі мураваны палац. Да 1863 году належала Мержыеўскім, пазьней — Вітгенштэйнам.

За савецкім часам у палацы месьцілася школа. З 2010-х гадоў вядзецца рэканструкцыя будынка.

## Архітэктура
Палац — помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 2-павярховы будынак з вальмавым дахам. Цэнтар сымэтрычна-восевай кампазыцыі падкрэсьліваецца 4-калённым портыкам з пандусам на галоўным і глыбокім рызалітам на дваровым фасадах (на акварэлі Напалеона Орды 1864—1876 гадоў таксама меў 4-калённы портык). Да заходняга тарца палаца далучаецца 1-павярховая службовая прыбудова. Плястыка фасадаў ствараецца прафіляванымі цягамі, ліштвамі прастакутных акон і дзьвярэй, лапаткамі і рустам на вуглах будынку.

Плян анфілядна-калідорны з цэнтральнай групай парадных памяшканьняў і вялікім вэстыбюлем з двухбаковамі сходамі. Пад будынкам скляпеністыя сутарэньні.

## Парк
З боку дваровага фасаду палаца на схіле ўзгорку месьціўся парк (не захаваўся).

## Галерэя

Фото путешествия по Беларуси 068.jpg|Агульны выгляд
Маёнтак у Грозаве.JPG|Галоўны фасад
Фото путешествия по Беларуси 046.jpg|Портык
Фото путешествия по Беларуси 680.jpg|Усярэдзіне


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Грозаў
Гута (Валожынскі раён)

**Гу́та** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вішнеўскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Багданаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 — 11 чалавек
* 2009 — 0 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вішнеўскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Міяскае

**Міяскае** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Краснаармейскага раёну Чалябінскай вобласьці. Насельніцтва 9755 жыхароў (2010). Знаходзіцца за 37 км ад абласнога цэнтру гораду Чалябінск.

Заснаванае ў 1736 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Официальный сайт Миасского сельского поселения 
* История герба Красноармейского района

Катэгорыя:Населеныя пункты Чалябінскай вобласьці