Добруш

: *Гэты артыкул пра горад. Калі вас цікавіць пасёлак, глядзіце [[Добруш (пасёлак)|Добруш]].*

**До́бруш** — места ў Беларусі, на рацэ Іпуці. Адміністрацыйны цэнтар Добрускага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 18 388 чалавек. Знаходзіцца за 28 км на ўсход ад Гомелю. Чыгуначная станцыя на лініі Гомель — Унеча. Аўтамабільныя дарогі злучаюць места з Гомлем, Веткай, Церахоўкай, Навазыбкавым.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўспамін пра Добруш датуецца 1335 годам. Пад 1560 годам ён упамінаецца як вёска ў Гомельскім старостве. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў вёска ўвайшла ў склад Рэчыцкага павету Менскага ваяводзтва.

У 1640-я гады ў Добрушы было 9 двароў і 3 службы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) Добруш апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі. У гэты час ён быў цэнтрам Добрускай эканоміі, што аб’ядноўвала 14 навакольных вёсак, і налічваў 87 двароў. Тут працавала сукнавальня, вадзяны млын, існавала карчма. 

У 1775 годзе расейская імпэратрыца Кацярына II падаравала фэльдмаршалу П. Румянцаву-Задунайскаму, які збудаваў тут тканінна-ветразевую мануфактуру, пазьней мукамольную і ліцейную мануфактуры і цукровы завод. На 1777 год Добруш меў статус сяла ў Вылеўскай воласьці Беліцкага павету.

У 1834 годзе Добруш перайшоў да Паскевічаў, з 1852 году — у Гомельскім павеце. У 1870 годзе Паскевічы заснавалі ў сяле папяровую фабрыку, на якой пачала працаваць першая ў Беларусі электрычная станцыя. На 1886 год у Добрушы было 185 двароў, існавалі царква, школа, лякарня, гандлёвыя рады. У 1887 годзе адкрылася аднайменная чыгуначная станцыя Палескай чыгункі. Па гэтым Добруш атрымаў значны штуршок у разьвіцьці. 

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Добруш абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала сяло разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. 

У 1926 годзе Добруш вярнуўся ў склад БССР, дзе атрымаў афіцыйны статус працоўнага пасёлку і стаў цэнтарам раёну. У 1927—1935 гады Добруш уваходзіў у склад іншых раёнаў. У жніўні 1927 году ён атрымаў статус места.

У Другую сусьветную вайну з жніўня 1941 да кастрычніка 1943 году Добруш знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Райху. У сакавіку 1963 году ён атрымаў афіцыйны статус гораду абласнога падпарадкаваньня.

У 2004 годзе ў Добрушы паставілі помнік Ф. Паскевічу, у ягоны гонар перайменавалі цэнтральную вуліцу. У 2007 годзе адкрыўся Добрускі краязнаўчы музэй.


Dobruš, Mikałajeŭskaja. Добруш, Мікалаеўская (1901-29).jpg|Царква, да 1930 г.
Dobruš, Paskievič. Добруш, Паскевіч (1913).jpg|Паперня, 1913 г.
Dobruš, Hałoŭnaja, Škoła. Добруш, Галоўная, Школа (1901-17).jpg|Школа, да 1918 г.
Dobruš, Paskievič. Добруш, Паскевіч (1912).jpg|Лякарня, 1912 г.

Dobruš, Paskievič. Добруш, Паскевіч (1901-17).jpg|Пажарная каманда пры паперні, да 1918 г.
Dobruš, Hałoŭnaja. Добруш, Галоўная (1915).jpg|Галоўная вуліца, да 1918 г. 
Dobruš, Hałoŭnaja. Добруш, Галоўная (04.1931).jpg|Галоўная вуліца, красавік 1931 г.  
Dobruš, Ipuć. Добруш, Іпуць (04.1931) (2).jpg|Рака Іпуць, красавік 1931 г. 


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1772 год — 587 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1886 год — больш за 1 тыс. чал.; 1900 год — 1057 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — 2,5 тыс. чал.; 1939 год — 13,8 тыс. чал.; 1970 год — 16,8 тыс. чал.; 1991 год — 20,1 тыс. чал.; 1997 год — 20 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2006 год — 18,8 тыс. чал.; 2008 год — 18,7 тыс. чал.; 2009 год — 18 330 чал. (перапіс); 2016 год — 18 380 чал.; 2017 год — 18 760 чал.; 2018 год — 18 388 чал.

### Адукацыя
У Добрушы ёсьць ПТВ, гімназія, 4 сярэднія, спартовая школы, школа мастацтваў.

### Культура
Працуюць 2 дамы культуры, 3 бібліятэкі, цэнтар дзіцячай творчасьці.

### Мас-мэдыя
У месьце выдаецца раённая газэта «Добрускі край».

## Забудова
### Плян
У 1977 годзе зьявіўся праект дэталёвага пляну Добрушу. Сфармаваліся асобныя раёны. Асноўную, паўночную частку места агінае рака. Цэнтар забудаваны 2—9-павярховымі дамамі. У паўднёва-ўсходняй зоне знаходзіцца парцалянавы завод. На тэрыторыі паміж ракой і чыгункай месьціцца комплекс папяровай фабрыкі.

### Вуліцы і пляцы

Апроч таго, у Добрушы існавала Барысаўская вуліца.

## Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай, цэлюлёзна-папяровай і будаўнічых матэрыялаў прамысловасьці.
* ААТ «Добруская папяровая фабрыка „Герой працы“»
* ЗАТ «Добрускі парцалянавы завод»
* Добрускі хлебазавод.
* Добруская філія «ААТ Малочныя прадукты»

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
Дзее Добрускі раённы краязнаўчы музэй. Спыніцца можна ў гасьцініцы «Добруш», працуе санаторыя-прафілякторыя «Сонечны»

### Славутасьці
* Дом працаўнікоў паперні (XIX/XX ст.)
* Забудова гістарычная (канец ХІХ — пачатак ХХ стагодзьдзяў; фрагмэнты)
* Музэй	(1885)
* Фабрыка папяровая (1882—1896)

У Добрушы знаходзіцца геалягічнае агаленьне крышталічных пародаў — помнік прыроды дзяржаўнага значэньня.

### Страчаная спадчына
* Царква (канец ХІХ ст.)

## Галерэя

Добруш. Папяровая фабрыка 2.jpg|Паперня
Добруш. Добрушскі музей (01).jpg|Краязнаўчы музэй
Old Dobrush.JPG|Вуліца старога места
Добруш. Забудова пр. Паскевіча (04).jpg|Гістарычная забудова

Dobrush-Str-6.JPG|Чыгуначная станцыя
St. Nicholas Cathedral at Dobrush Belarus.JPG|Новая царква Сьвятога Мікалая
The memorial to fellow countrymen at Dobrush Belarus.JPG|Мэмарыял загінулым у Другой сусьветнай вайне
The bank of the river Iput at Dobrush Belarus 2.jpg|Бераг ракі Іпуці


## Асобы
* Міхаіл Чыжэўскі (1896—1964) — навуковец у галіне земляробства, сябар-карэспандэнт НАН Беларусі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
*