Будучы час

**Бу́дучы час**, **футурум**&nbsp;— граматычная форма дзеяслова, якая апісвае падзею альбо дзеяньне, якое яшчэ не адбылося, але адбудзецца ў будучыні.

У беларускай мове выкарыстоўваюцца чатыры формы будучага часу: простая форма, складаная форма, працяглы будучы час і прадбудучы час.

## Ангельская мова
У ангельскай мове для фармаваньня будучага часу існуюць чатыры аспэктныя формы дзеяслова: *Future Simple*, *Future Continuous*, *Future Perfect*, *Future Perfect Continuous*. Для фармаваньня будучага часу таксама выкарыстоўваюцца «The *going-to* future», *Present Simple* і *Present Continuous*.

### Future Simple
*Future Simple* фармуецца з дапамогай канструкцыі  і выкарыстоўваецца, калі ў сказе апісваецца:
# Адзіночнае дзеяньне ў будучыні.
# Дзеяньне, якое займацьме пэўны пэрыяд ў будучыні.
# Пасьлядоўнасьць дзеяньняў у будучыні.
# Дзеяньні, якія паўтараюцца ў будучыні.
# Меркаваньні (здагадкі)мысьлі наконт будучыні.
# Рашэньне, якое прымаецца ў момант гутаркі.
# Абяцаньні, прапановы, пагрозы, просьбы.

### Future Continuous
*Future Continuous* фармуецца з дапамогай канструкцыі  і выкарыстоўваецца, калі ў сказе апісваецца:
# Дзеяньне, якое будзе адбывацца ў пэўны момант у будучыні.
# Дзеяньне, якое, паводле кагосьці, абавязкова зьдзейсьніцца ў будучыні.
# Ветлівае пытаньне аб плянах суразмоўцы.

### Future Perfect
*Future Perfect* фармуецца з дапамогай канструкцыі  і выкарыстоўваецца, калі ў сказе апісваецца:
# Дзеяньне ў будучыні, якое скончыцца да пэўнага моманту ў будучыні.
# Мінулае меркаванае дзеяньне.

### Future Perfect Continuous
*Future Perfect Continuous* фармуецца з дапамогай канструкцыі  і выкарыстоўваецца, калі ў сказе апісваецца:
* Працяглае дзеяньне ў будучыні, якое пачнецца раней іншага будучага момантудзеяньня й будзе працягвацца ў гэты момант.

### Be going to
Канструкцыя *be going to* выкарыстоўваецца, калі ў сказе апісваецца:
# Будучы намер, амбіцыі, пляны.
# Будучыя дзеяньні, аб якіх прынятае рашэньне, але яны не арґанізаваны.
# Прагноз на аснове чагосьці.

## Беларуская мова
У беларускай мове ёсьць дзьве формы будучага часу: *простая* (пэрфэкт) і *складаная* (імпэрфэкт). Таксама выкарыстоўваецца *[[Працяглы будучы час|працяглы будучы]]* і *прадбудучы* час.

Табліца формаў будучага часу ў беларускай мове:

### Простая і складаная формы будучага часу
Форма дзеясловаў будучага часу рэалізуецца:
* сынтэтычнымі сродкамі (простая форма);
* аналітычнымі (складаная форма).

Усе формы будучага часу й форма працяглага будучага часу паказваюць на намер зьдзейсьніць нейкае дзеяньне ў будучыні.

### Працяглы будучы час

Ужываецца ў паўднёвых беларускіх гаворках. Гэтая форма будучага часу паходзіць з старой формы першага будучага складанага часу: асабовай формы й дапаможнага дзеяслова *іму*.

Працяглы будучы час знаходзіць адлюстраваньне ў мастацкай літаратуры:

### Прадбудучы час
Прадбудучы час у беларускай мове апісаў Браніслаў Тарашкевіч у сваей «Граматыцы для школ»:

Прыклады прадбудучага часу:

## Гішпанская мова
У гішпанскай мове для фармаваньня будучага часу выкарыстоўваюцца *Futuro de indicativo* і *Futuro perfecto de indicativo*.

### Futuro de indicativo
Утвараецца шляхам даданьня да інфінітыва цалкам ударных канчаткаў пры спражэньні дзеяслова *haber*:

### Futuro perfecto de indicativo
Выкарыстоўваецца для ўказаньня на тое, што дзеяньне будзе скончана або зроблена да пэўнага моманту ў будучыні, або ў прапановах з двума неадначасовымі будучымі дзеяньнямі, каб паказаць, якое зь іх адбудзецца раней. Утвараецца спражэньнем няправільнага дзеяслова *haber* у будучым часе (*habré*, *habrás*, *habrá*, *habremos*, *habreis*, *habrán*) і кароткім -ado-ido.

Таксама аб дзеяньнях будучыні можна казаць у цяперашнім часе, паказваючы, калі дзеяньне адбудзецца.

## Нямецкая мова
У нямецкай мове для фармаваньня будучага часу выкарыстоўваюцца *Futur I* і *Futur II*, *Präsens*.

### Futur I
Формула: . Як час *Futur I* мае наступныя функцыі ўжываньня:
* Перадача дзеяньня ў будучыні: *Ich werde morgen früher aufstehen*&nbsp;— Заўтра я ўстану раней;
* Пры адносным ужываньні выраз адначасовасьці дзеяньняў: *«Wenn ich werde trinken wollen», sagte Klaus, «wirst du mir den Krug geben»*&nbsp;— «Калі я захачу піць», сказаў Кляўс, «ты падасі мне кружку».
* У пэўным сэнсе *Futur I* можа выступаць у якасьці *Imperativ* (такое ўжываньне, характэрнае для многіх эўрапейскіх моваў, суправаджаецца адпаведнай загаднай інтанацыяй): *Du wirst um jeden Preis kommen!*&nbsp;— Ты прыйдзеш любой цаной!
У нямецкай мове першы будучы час часта падмяняецца на *Präsens*. Гэта зьвязана з адноснай прастатой канструкцыі, а таксама яе зразумеласьцю для носьбітаў мовы. Так, выраз *ich komme*, які варта разумець як «я іду» ў цяперашнім часе, у кантэксьце прамовы можа разумецца як «я прыйду». Паўплываць на сэмантыку ў стане, напрыклад, прыслоўі: *Ich komme bald*&nbsp;— Я хутка прыйду.

### Futur II
*Futur II* складаецца з сэнсавага й дапаможнага дзеясловаў. Формула: . Гэта зьвязвае яго з *Futur I*, у якім сэнсавы дзеяслоў стаіць у форме першага інфінітыва. У актыўным закладзе двух ладаў&nbsp;— *Indikativ* і *Konjunktiv*&nbsp;— выкарыстоўваюцца адпаведна дапаможны дзеяслоў у формах *Präsens* і *Präsens Konjunktiv*:
* *Ich werde alles getan haben*&nbsp;— Я ўсё зраблю (усё будзе зроблена).
* Nächsten Sommer werde ich meinen Führerschein gemacht haben&nbsp;— У наступнае лета я ўжо зраблю сабе правы кіроўцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзеяслоўныя часы