Даўгінаў

**Даўгі́наў** — вёска ў Беларусі, на рацэ Сярчыстай. Цэнтар сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1110 чалавек. Знаходзіцца за 47 км на паўночны ўсход ад Вялейкі, за 18 км ад чыгуначнай станцыі Крывічы. Вузел аўтамабільных шляхоў на Менск, Вялейку, Будслаў, Крывічы, Докшыцы, Плешчаніцы, Краснае.

Даўгінаў — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны). Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Станіслава ў стылі клясыцызму, помнік архітэктуры XIX ст.

## Назва
На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапонім Даўгінаў утварыўся ад прыметніка доўгі або ад прозьвішчаў Доўгі, Даўгінаў.

Традыцыйная гістарычная назва паселішча — *Даўгінаў* (упамінаецца як *Долгиновъ* ужо ў 1635 годзе), афіцыйная — *Даўгі́нава* ().

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Долгинов* (1553 год).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Даўгінаў (пад назвай *Даўгінавічы*) упамінаецца ў 1440—1443 гадох як уладаньне Яна Доўгірда, ваяводы віленскага. Пазьней маёнтак перайшоў да Івашкі Манівідавіча, а ў 1485 годзе — да Багдана Саковіча, ваяводы троцкага. У 1525 годзе Даўгінаў знаходзіўся ў валоданьні Альжбеты Саковіч. У пачатку XVI ст. тут збудавалі царкву Сьвятой Тройцы, у 1553 годзе — касьцёл.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Даўгінаў увайшоў у склад Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. З 1567 году маёнткам валодаў Юры Хадкевіч, з 1622 году — Януш Кішка, ваявода полацкі. У 1634 годзе апошні прадаў Даўгінаў Язэпу Руцкаму, грэцка-каталіцкаму мітрапаліту кіеўскаму, галіцкаму і ўсяе Русі.

Пад 1643 годам Даўгінаў упамінаецца як мястэчка. У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) у ваколіцах Даўгінава адбыліся жорсткія баі, само паселішча спалілі маскоўскія захопнікі. З 1690 году Даўгінаў знаходзіўся ў валоданьні Караля Міхала Друцкага-Сакалінскага. У 1704 годзе Караль і Эва Друцкія-Сакалінскія фундавалі тут новы касьцёл. У 1746 годзе ў мястэчку разьмяшчаўся грэцка-каталіцкі дэканат, які ахопліваў 26 парафіяў. У 1793 годзе сьвятар Дамінік Марціноўскі збудаваў новую царкву.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Даўгінаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. На 1800 год у мястэчку было 88 двароў, на 1866 год — 362 двары. У XIX ст. тут штогод праводзіліся славутыя кірмашы, да 1866 году працавала суконная фабрыка з больш як 300 работнікамі (на 1850 год). Мануфактуру збудаваў уладальнік мястэчка граф С. Л. Каменскі. На 1824 год прадпрыемства мела 2, на 1840 год — 28 ткацкіх станкоў, вадзяны і паравы рухавікі. Ткаліся тонкія сукны ўсіх колераў. Вырабы збываліся ў Рыгу, Вільню, Мітаву, Ромны. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у Даўгінаве існавала школа, 60 крамаў, паштовая станцыя. У пачатку XX ст. — расейскія царкоўнапрыходзкая школа і 2-клясная народная вучэльня (2 настаўнікі, 124 навучэнцы).

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Даўгінаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.


Daŭhinaŭ, Śviatoha Stanisłava. Даўгінаў, Сьвятога Станіслава (1650).jpg|Касьцёл, 1650 г.
Daŭhinaŭ. Даўгінаў (A. Adam, 1812).jpg|Сядзіба. А. Адам, 1812 г.
Daŭhinaŭ, Rynak, Śviatoha Stanisłava. Даўгінаў, Рынак, Сьвятога Станіслава (1896).jpg|Касьцёл, 1896 г.
Daŭhinaŭ. Даўгінаў (1896).jpg|Царква-мураўёўка, 1896 г.


### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Даўгінаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары мястэчка атрымалі Пасьведчаньні Народнага Сакратарыяту БНР, а жыхары Даўгінаўскай воласьці накіроўвалі ў Народны Сакратарыят скаргі на дзеяньні нямецкіх войскаў. 1 студзеня 1919 годзе ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Даўгінаў увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году ён апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва. На 1938 год існавалі аднайменныя мястэчка (547 двароў) і сяліба (33 двары).

У 1939 годзе Даўгінаў увайшоў у БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стаў цэнтрам сельсавету Крывіцкага раёну (з 25 сьнежня 1962 году ў Вялейскім раёне). 1 траўня 1940 году мястэчка атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з чэрвеня 1941 да 3 ліпеня 1944 году Даўгінаў знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Райху. 16 ліпеня 1954 году статус паселішча панізілі да вёскі. На 1971 год тут быў 501 двор, на 1993 год — 596, на 1997 год — 596. У 2000-я гады Даўгінаў атрымаў афіцыйны статус «аграгарадку».


Daŭhinaŭ, Rynak. Даўгінаў, Рынак (1900).jpg|Касьцёл, да 1918 г.
Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1901-17).jpg|Царква, да 1918 г.
Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1941-44) (2).jpg|Царква, 1941—44 гг. 
Daŭhinaŭ, Trajeckaja. Даўгінаў, Траецкая (1941).jpg|Інтэр’ер царквы, 1941 г.


Daŭhinaŭ, Kaplica. Даўгінаў, Капліца (1915-17).jpg|Капліца, да 1918 г.
Daŭhinaŭ, Jackievič. Даўгінаў, Яцкевіч (1927).jpg|Крама, 1920-я гг.
Daŭhinaŭ, Škoła. Даўгінаў, Школа (1930-39).jpg|Школа, 1930-я гг.
Daŭhinaŭ, Rynak. Даўгінаў, Рынак (1938).jpg|Парад, 1938 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1800 год — 305 чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 1439 чал.; 1897 год — 3551 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 2671 чал.; 1938 год — 3181 чал. у *мястэчку Даўгінаве* і 165 чал. у *сялібе Даўгінаве*; 1971 год — 1477 чал.; 1993 год — 1400 чал.; 1997 год — 1419 чал.; 1999 год — 1347 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 1110 чал.

### Інфрастуктура
У Даўгінаве працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Вялікі пляц.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Капліца прыдарожная
* Касьцёл Сьвятога Станіслава (1853)
* Могілкі: вайсковыя часоў IСВ і вайны 1920 году; юдэйскія
* Сынагога (канец ХІХ ст.)
* Царква Сьвятой Тройцы (1870; мураўёўка)

На адным зь перакрыжаваньняў вуліцаў стаіць памятны знак у гонар беларускага пісьменьніка Зьмітрака Бядулі.

## Галерэя

Orthodox church in Daŭhinaŭ, Biełaruś.jpg|Царква
Даўгінава. Капліца і вайсковыя могілкі (01).jpg|Могілкавая капліца
Monument in Daŭhinaŭ, Biełaruś.jpg|Памятны камень у гонар Зьмітрака Бядулі
Даўгінава. Сінагога.jpg|Сынагога


## Асобы
### Ураджэнцы
* Леанард Заяц (1890—1935) — беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч
* Леанід Валчэцкі (1913—1991) — беларускі тэатральны дзяяч
* Уладзімер Наркевіч (нар. 1952) — 32-і галоўны рэдактар беларускамоўнай дзяржаўнай газэты «Зьвязда» (Менск; 1989—2011)

### Жыхары
У Даўгінаве жыў і навучаўся беларускі пісьменьнік Зьмітрок Бядуля (сапраўднае імя — Самуіл Плаўнік).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Урачыстасць у Даўгінаве // Ave Maria. № 5—6 (96—97), 2003 г.
* 
*  
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Даўгінаўскай школе — 150 гадоў!, Рэгіянальная газета
* Тайны адступаюць. Парад вядзе Юзаф Петражыцкі, Рэгіянальная газета
* Даўгінаў, Глёбус Беларусі
* The Yizkor Book Database