open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ёган Гутэнбэрг

**Ёган Гутэнбэ́рг** (; , Майнц, Сьвятая Рымская імпэрыя — 3 лютага 1468) — нямецкі ювэлір, вынаходнік і друкар, якому прыпісваецца вынаходніцтва кнігадрукаваньня (каля 1445). Галоўны здабытак, Біблія Гутэнбэрга, яшчэ вядомая як 42-радковая біблія, лічыцца ўзорам паводле аздабленьня і якасьці.

Сярод астатніх знаходак Гутэнбэрга можна назваць стварэньне мэталічных літар, вынаходніцтва працэсу вытворчасьці літар у вялікай (фактычна, масавай) колькасьці, выкарыстаньне чарнілаў на аснове алею і выкарыстаньне драўлянага друкарскага прэсу, крыху іншыя мадэлі якога на той час выкарыстоўваліся для выцісканьня віна і аліўкавага алею. Лічыцца, што Гутэнбэрг быў вядомым друкаром, існуе меркаваньне, што ён працаваў гравёрам па медзі з мастаком вядомым, як *Master of the Playing Cards*. Традыцыйна лічыцца, што мэтад Гутэнбэрга ўключае выкарыстаньне адмысловага сплаву і трафарэту пры наборы літар.

Выкарыстаньне зьменных літар стала рэвалюцыйным ходам у вырабе кніг у Эўропе. Тэхналёгія другу Гутэнбэрга хутка распаўсюдзілася па ўсім кантынэнце і была адным з найважнейшых момантаў Адраджэньня. Асоба Гутэнбэрга сёньня па-ранейшаму застаецца папулярнай: у 1999 годзе Гутэнбэрга назвалі №1 у сьпісе «Людзі тысячагодзьдзя», а часопіс *Time-life* назваў вынаходніцтва Гутэнбэрга самым важным у другім тысячагодзьдзі.

## Надрукаваныя кнігі

Паміж 1450 і 1455 гадамі Гутэнбэрг надрукаваў некалькі тэкстаў, некаторыя зь якіх дагэтуль ня вызначаныя. У ягоных тэкстах не пазначалася імя і дата друкара, таму суаднясеньне кнігі і друкара магчымае толькі паводле тыпаграфічных прыкметаў і вонкавых спасылак. У прыватнасьці, вядома, што Гутэнбэргам былі надрукаваныя некаторыя царкоўныя дакумэнты, у тым ліку папскі ліст і дзьве індульгенцыі (адна зь якіх была выдадзеная ў Майнцы). Зразумеўшы перавагу друкарства ў большай колькасьці копіяў, былі заказаныя сем рэдакцыяў у двох стылях — у выніку было надрукавана некалькі тысяч копіяў. Магчыма, Гутэнбэргам былі надрукаваныя лацінскія граматыкі *Ars Minor* аўтарства Эліюса Даната — іх датуюць 1451-52 або 1455 гадамі.

У 1455 годзе Гутэнбэрг скончыў выданьне прыгожа аформленай Бібліі (*Biblia Sacra*), на кожнай старонцы якой зьмяшчалася 42 радкі. Кошт адной копіі складаў 30 флярынаў, што складала тры гадавыя заробкі сярэднеадукаванага чалавека. У любым выпадку, гэта было значна таньней за манускрыпт, на падрыхтоўку якога ў пісара гэта адняло б цэлы год. Як і рукапісныя кнігі таго часу, Біблія Гутэнбэрга была вытанчана расьпісаная і ўпрыгожаная.

Да нашых дзён уцалелі 48 копіяў бібліі зь вядомых, у тым ліку дзьве копіі ў Брытанскай бібліятэцы — тэксты абодвух асобнікаў можна праглядзець і параўнаць у Інтэрнэце. Тэксту бракуе такіх сучасных элемэнтаў тыпаграфікі, як нумарацыі старонак, абзацных водступаў і ўласна абзацаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Музэй Гутэнбэрга.
* Гутэнбэргава Біблія.


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Вілем Кес

**Ві́лем Кес** (*Willem Kes*; , Дордрэхт, Нідэрлянды — , Мюнхэн, Нямеччына) — нідэрляндзкі дырыгент, скрыпач і кампазытар.

Вілем Кес быў першым галоўным дырыгентам Каралеўскага аркестру Канцэртгебаў, займаў гэты пост ад заснаваньня аркестру ў 1888 годзе да 1895 году, калі яго наступнікам стаўся Вілем Мэнгельбэрг.

У рэпэртуары Кес аддаваў перавагу творам нямецкіх і францускіх кампазытараў. Патрабаваў жорсткай дысцыпліны ад музыкантаў аркестру.

Пасьля дырыгаваньня ў Амстэрдаме ўзначальваў Шатляндзкі аркестар (*Scottish Orchestra*) у Глазга. У 1898 годзе пераехаў на працу ў Маскву. Ад 1905 да 1926 году быў дырэктарам кансэрваторыі і дырыгентам у Кобленцы, Нямеччына.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нідэрляндах
Катэгорыя:Нідэрляндзкія дырыгенты
Стэфана Бэні

**Стэфана Бэні** (;  12 жніўня 1947 году, Балёньня) — італьянскі журналіст, паэт і празаік. Аўтар раманаў і зборнікаў апавяданьняў. Друкуецца ў газэтах і часопісах (*L'Espresso*, *Panorama*, *La Repubblica*, *Il Manifesto*, *Cuore*, *Tango*).

У 1989 годзе зьняў фільм «*Musica per vecchi animali*» («Музыка для старых жывёлаў») паводле свайго рамана «*Comici spaventati guerrieri*».

У ягоных раманах хаваецца моцная сатыра на італьянскае грамадзтва апошніх дзесяцігодзьдзяў. У ягоным стылі шырока выкарыстоўваецца гульня словаў, нэалягізмы і пародыя на іншыя літаратурныя стылі. Кнігі Стэфана Бэні перакладзеныя на больш чым два дзясяткі моваў сьвету, сярод якіх ангельская, нямецкая, дацкая, чэская, нідэрляндзкая, фінская, француская, летувіская, партугальская, гішпанская, турэцкая і іншыя.

## Бібліяграфія
* *Bar Sport* (1976)
* *La tribù di Moro Seduto* (1977)
* *Non siamo stato noi* (1978)
* *Il Benni furioso* (1979)
* *Spettacoloso* (1981)
* *Prima o poi l'amore arriva* (1981)
* *Terra!* (1983)
* *I meravigliosi animali di Stranalandia* (1984)
* *Il ritorno del Benni furioso* (1986)
* *Comici spaventati guerrieri* (1986)
* *Il bar sotto il mare* (1987)
* *Baol* (1990)
* *Ballate* (1991)
* *La Compagnia dei Celestini* (1992)
* *L'ultima lacrima* (1994)
* *Elianto* (1996)
* *Bar Sport Duemila* (1997)
* *Blues in sedici* (1998)
* *Teatro* (1999)
* *Spiriti* (2000)
* *Dottor Niù, corsivi diabolici per tragedie evitabili* (2001)
* *Saltatempo* (2001)
* *Teatro 2* (2003)
* *Achille piè veloce* (2003)
* *Margherita Dolcevita* (2005)
* *Misterioso. Viaggio nel silenzio di Thelonius Monk* (2005)
* *Baldanders* (аўдыёкніга, 2006)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Асабістая старонка Стэфана Бэні

Катэгорыя:Італьянскія літаратары
Канцыінаўка

**Канцыі́наўка** — вёска ў Беларусі, на беразе возера Інава. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох вёска ў складзе гміны Ёды, Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі (Заходняя Беларусь). У 1939 годзе далучаная да Беларускай ССР (Узьяднаньне Беларусі).

## Насельніцтва
* 1931 год — 6 чалавек
* 1999 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Цяцеркаўскі сельсавет
Шлюб… зь дзецьмі

**«Шлюб… зь дзецьмі»** () — амэрыканская сытуацыйная камэдыя. З 1987 па 1997 год былі зьнятыя 260 сэрыяў. 8 разоў намінаваны да Эмі і 7 разоў да Залатога Глёбуса.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША
Уладзімер Каткоўскі

**Уладзімер Леанідавіч Каткоўскі** (19 чэрвеня 1976, Менск — 25 траўня 2007, Прага) — беларускі блогер і дзяяч інтэрнэту.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Менску, тамсама скончыў школу. У 1993 годзе зьехаў у ЗША паводле праграмы адукацыйнага абмену «Акт у падтрымку свабоды».

Скончыў Амэрыканскі ўнівэрсытэт у Благоеўградзе (Баўгарыя) у спэцыяльнасьці «інфарматыка». Працаваў кампутарным спэцыялістам у Будапэшце (Фонд Сораса), потым у Франкфурце-на-Майне. З 2002 году працаваў у беларускай рэдакцыі Радыё Свабода.

16 чэрвеня 2006 году разам з сваёй жонкай Ёнадай трапіў у аўтамабільную катастрофу на вуліцы Прагі. З таго часу знаходзіўся ў глыбокай коме. Памёр 25 траўня 2007 году, амаль праз год па катастрофе, так і не вярнуўшыся да прытомнасьці. Пахаваны на могілках «Пятроўшчына» ў Менску.

## Дзейнасьць у інтэрнэце
Уладзімер Каткоўскі быў адным з пачынальнікаў беларускамоўнага інтэрнэту і яго актыўным і вядомым дзеячом. У канцы 1990-х гадоў разам зь Ёнадай у Баўгарыі стварыў сайт «Літванія, зямля ліцьвінаў». Быў адным зь першых беларускамоўных блогераў у LiveJournal (карыстальнік rydel23), пазьней таксама стаў адным з найболей папулярных. За свой блог br23.net атрымаў гран-пры 4-га конкурсу беларускіх кантэнт-праектаў, які праводзіўся кампаніяй TUT.BY.

Стварыў і падтрымліваў сайт *[[Pravapis.org]]*, прысьвечаны беларускай мове, сайт «Мартыралёґ Беларусі», які апавядаў пра беларускія ахвяры сталінскіх рэпрэсіяў. Пераклаў на беларускую мову інтэрфэйс вядомага пошукавіка Google, заснаваў Вікіпэдыю на беларускай мове (Удзельнік:Rydel).

Стварыў і адміністраваў апошнюю вэрсію сайту беларускай службы Радыё Свабода.

Уладзімер Каткоўскі заўсёды актыўна змагаўся за пашырэньне беларускай мовы і аб’ектыўнай інфармацыі пра Беларусь у інтэрнэце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Разьвітаньне з Уладзем Каткоўскім на Радыё «Свабода»
* Нэкралёг на сьмерць Уладзімера Каткоўскага
* Сеціўны дзёньнік У. Каткоўскага 
* Помнік
*  - Блог у LiveJournal
* Сайт «Pravapis.org»
* Сайт «Мартыралёґ Беларусі»
* Сайт «Літванія, зямля ліцьвінаў»
* Л.Каткоўскі: “Калі адстойваць беларускае, то па-беларуску!”

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія блогеры
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Тэадор Мэйман

**Тэадо́р Гэ́ральд Мэ́йман** (11 ліпеня 1927 — 5 траўня 2007) — амэрыканскі фізык, які стварыў першую практычную мадэль лязэра. Узнагароджаны Японіскай прэміяй. Аўтар кнігі «Лязэрная адысея».

## Жыцьцё і кар’ера
Мэйман нарадзіўся ў Лос-Анджэлесе. У юнацтве Мэйман зарабляў грошы на вучобу ў каледжы рамонтам электрычных прыладаў і радыёпрыймачоў. Закончыў Калярадзкі ўнівэрсытэт (Боўлдэр) і атрымаў ступень бакаляўра навук у галіне інжынэрнай фізыкі ў 1949 годзе, пасьля чаго паступіў на працу ў Стэнфардзкі ўнівэрсытэт, дзе атрымаў ступень магістра навук у вобласьці электроннай інжынэрыі ў 1951 годзе і кандыдацкую дысэртацыю ў 1955 годзе.

Лязэр, створаны Мэйманам, меў у якасьці працоўнага рэчыва сынтэтычны рубін, крышталь якога зрабіў Ральф Хатчэсан, і ўпершыню пачаў працу 16 траўня 1960 году ў дасьледчыцкай лябараторыі Г’юза ў горадзе Малібу, штат Каліфорнія. Пасьля працяглай барацьбы за першынство некалькі патэнтаў на лязэр былі аддадзеныя Гордану Гоўлду. У 1962 годзе ўзнагароджаны прэміяй Інстытуту Франкліна.

Пасьля працы ў лябараторыі Г’юза Мэйман перайшоў працаваць у Quantatron, дзе на яго ўсклалі абавязкі пра каардынацыі дасьледаваньняў лязэраў. У 1962 годзе Мэйман узначаліў карпарацыю Корад (Korad Corporation), якая была заснаваная ў тым жа годзе ў якасьці даччыннага прадпрыемства Union Carbide. Апошняя кампанія набыла лязэрныя ўстаноўкі, якія належалі Quantatron. У карпарацыі Корад займаліся дасьледаваньнямі, распрацоўкай і вытворчасьцю лязэраў. Пасьля продажу карпарацыі Корад карпарацыі Union Carbide у 1968 годзе, Мэйман утварыў Асацыяцыю Мэймана.

За распрацоўку лязэра Мэйман двойчы намінаваўся на нобэлеўскую прэмію ў галіне фізікі і адначасова стаў акадэмікам Нацыянальнай акадэміі навук ЗША і Нацыянальнай інжынэрнай акадэміі. Атрымаў прэмію Олівэра Баклі ў 1966 годзе. У 1983—1984 гадох атрымліваў узнагароду Вольфа па фізыцы, у тым жа годзе ўнесены ў нацыянальную Залю славы вынаходнікаў.

Мэйман памёр ад хранічнага трамбозу 5 траўня 2007 году ў Ванкувэры (Канада), дзе жыў са сваёй жонкай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тэадор Майман у віртуальным музэі IEEE

Катэгорыя:Фізыкі ЗША
Дзеяслоў (часопіс)

**Дзеяслоў** — беларускі літаратурны часопіс. Галоўны рэдактар — Барыс Пятровіч.

## Гісторыя
У 2002 годзе быў створаны дзяржаўны літаратурны холдынг. Пасьля гэтага значная колькасьць літаратараў абвясьціла, што ня будзе супрацоўнічаць з выданьнямі, якія дзяржава ўвабрала пад сваю апеку й цэнзуру. Гэтая падзея стала глебай для стварэньня часопісу.

Напрыканцы 2009 году галоўны рэдактар часопісу Барыс Пятровіч абвесьціў пра пераход з новага году зь дзеясловіцы (канцэнсусны варыянт артаграфіі, які зьяўляецца сынтэзам тарашкевіцы й наркамаўкі), якой увесь час карыстаўся аўтарскі склад, да афіцыйнага правапісу.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя часопісы
Рубэн Гансалес

**Рубэ́н Ґанса́лес (Рубэ́н Ганса́лес)** (; , Санта-Кляра — , Гавана) — выбітны кубінскі піяніст.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кубінскія музыкі
Не трывай

***Не трывай*** — альбом беларускага рок-гурту :B:N:, выдадзены ў 2004 годзе.

## Зьмест
# «Адчуваю»
# «Толькі я»
# «Я памёр»
# «Цябе ўжо няма»
# «Dzied Maroz» (кавэр N.R.M.)
# «Табе ўсё мала»
# «Крычыш…»
# «Жыць!»
# «Канюшня»
# «Чакай»
# «Не трывай»

## Удзельнікі
* Алесь Лютыч: гітара, сьпеў
* Максім Шолахаў: бас-гітара
* Рамуальд Пазьняк: бубны
* Максім Ліцьвінец: рытм-гітара
* Сяргей Машковіч: тэксты

## Выдаўцы
* :B:N:
* БМА group у супрацы з «Prynamsi records»
* Анатоль Харытонаў: запіс, зьвядзеньне, мастэрынг

## Дадатковая інфармацыя
У ліпені 2003 году песьня «Адчуваю» трапіла ў ратацыю на Альфа-радыё ў гіт-парад «Наша музыка». На песьню «Канюшня» ў 2006 годзе быў зьняты кліп. Песьня «Dzied Maroz» трапіла ў складанку Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя, «Не трывай» — у складанку Наша музыка 1.
Джорджэ Балашавіч

**Джорджэ Балашавіч** () (нар. , Нові Сад) — вядомы сэрбскі сьпявак, аўтар песенных тэкстаў і літаратар.

## Альбомы
* *Мојој мами уместо матурске слике у излогу* (1979)
* *Одлази циркус* (1980)
* *Пуб* (1982)
* *Целовечерњи Кид* (1983)
* *003* (1985)
* *Бездан* (1986)
* *Панта реи* (1988)
* *Три послератна друга* (1989)
* *Марим ја* (1991)
* *Један од оних живота* (1993)
* *На послетку* (1996)
* *Деведесете* (2000)
* *Дневник старог момка* (2001)
* *Рани мраз* (2004)

## Раманы
* *Три послератна друга* (1991, "Тры пасьляваенныя таварышы") 
* *Један од оних живота* (1997, "Адно з тых жыцьцяў") 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт фан-клюбу (ref-sr)

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сэрбіі
Катэгорыя:Сэрбскія сьпевакі і сьпявачкі
Уладзівасток

**Уладзівасто́к** () — горад у Расеі, які ляжыць на ўзьбярэжжы Японскага мора, амываецца водамі Амурскага й Усурыйскага заліваў. Горад зьяўляецца канцавым пунктам Трансыбірскай магістралі. Насельніцтва — 616,9 тысяч жыхароў (2010), цэнтар Прыморскага краю, вялікі порт.

Клімат марскі, лета цёплае, зіма халодная. Сярэдняя тэмпэратура зімы — каля −13,7&nbsp;°C, жніўня 20,2&nbsp;°C.

## Выявы Ўладзівастоку

Здание Думы Владивостока на ул. Суханова-2010-06-03.jpg|Будынак Думы гораду
View of Vladivostok from Space.jpg|Уладзівасток з космасу
VladivostokStation.jpg|Вакзал Уладзівастоку
Yuri Vladivostok 20030804 118.jpg|Порт
Pohřebiště československých legionářů.jpg|Брама могілак чэхаславацкіх легіянэраў


## Глядзіце таксама
* Уладзівастоцкі трамвай

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт гораду
Ана Бэлен

**Мары́я-дэль-Піла́р Куэ́ста-Ако́ста**, больш вядомая пад артыстычным псэўданімам як **А́на Бэле́н** ( альбо *Ana Belén*; 27 траўня 1951, Мадрыд) — гішпанская сьпявачка й акторка. Пачала гуляць у тэатры і кіно ў сярэдзіне 1960-х. У 1972 годзе пачала кар’еру сьпявачкі, выпусьціла шэраг пасьпяховых альбомаў. У 1998 годзе выпусьціла два альбомы «Lorquiana» да стагодзьдзя з дня народзінаў Фэдэрыка Гарсія-Лёркі зь песьнямі на ягоныя вершы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спаслыкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мадрыдзе
Катэгорыя:Гішпанскія акторкі
Катэгорыя:Гішпанскія сьпевакі і сьпявачкі
Go home

***Go home*** — альбом беларускага рок-гурта Новае Неба, запісаны ў 1995 годзе.

## Сьпіс кампазыцыяў

Дадатак: канцэрт у «Westclub». 7 сакавіка 1995. Жывы гук.

## Удзельнікі
* Кася Камоцкая: сьпеў
* Лявон Шырын: гітара
* Юлія Глушыцкая: віялянчэль
* Лявон Вольскі: клявішы, сьпеў
* Юрась Ляўкоў: бас-гітара
* Ірына Дарафеева: сьпеў (3)
* Алег Дземідовіч: сольны бубен (7, 8)

## Выдаўцы
* Novaje Nieba
* «Ковчег», Менск

Катэгорыя:Альбомы на беларускай мове
Катэгорыя:Альбомы Новага Неба
Марыя Шэрыфавіч

**Мары́я Шэ́рыфавіч** (;  14 лістапада 1984, Крагуевац) — сэрбская сьпявачка.

У 2007 годзе сталася пераможцай сьпеўнага конкурсу «Эўрабачаньне» зь песьняй «Молитва» («Малітва»).

## Крыніцы

Катэгорыя:Сэрбскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Пераможцы конкурсу песьні Эўрабачаньне
Ісак Альбэніс

**Іса́к-Мануэ́ль-Франсі́ска Альбэ́ніс** () (29 траўня 1860 — 18 траўня 1909) — гішпанскі кампазытар і піяніст. Кавалер Ордэну Ганаровага легіёну.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* CVC. Isaac Albéniz. Vida. Retrato de un romántico

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гішпаніі
Катэгорыя:Гішпанскія кампазытары
Катэгорыя:Гішпанскія піяністы і піяністкі
Катэгорыя:Каталёнскія кампазытары
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёну
Кандзершчына

**Кандзе́ршчына** — вёска ў Беларусі, каля ракі Друйкі. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Гандар, пазьней Гантэр, Кантэр або Гентэр (Gandhari, Ganter, Kanter, Genter) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -генд- (-гент-, -гінт-) (імёны ліцьвінаў Гентыла, Агінт, Эйгінт; германскія імёны Gentile, Aginto, Eigint) паходзіць ад гоцкага gands 'посах', пераноснае 'чары', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

## Гісторыя
У 1921—1945 гадох вёска, пазьней засьценак у складзе гміны Друя Дзісенскага павету (з 1926 году Браслаўскага) Віленскага ваяводзтва

Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Друеўскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 20 чалавек.
* 1931 год — 63 чалавекі.
* 1999 год — 25 чалавек
* 2010 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Аляксандар Музыкантаў

**Алякса́ндар Музыка́нтаў** (нарадзіўся 3 жніўня 1983, Магілёў) — беларускі піяніст.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1983 годзе ў Магілёве. Навучаўся ў Рэспубліканскім музычным каледжы пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі, пазьней — у Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі (выпускнік 2007 году). Вучань прафэсаркі Зоі Качарскай.

Трыюмфатар Міжнароднага конкурсу піяністаў «Менск-2000», на якім, у 15-гадовым веку, заняў першае месца, атрымаў прыз слухацкіх сымпатыяў і прыз за найлепшае выкананьне абавязковага твору беларускага кампазытара (апошні — падзяліў з двума іншымі канкурсантамі). У 2006 годзе стаўся ляўрэатам Міжнароднага конкурсу піяністаў імя Эміля Гілельса ў Адэсе (6 прэмія).

Ігру Аляксандра Музыкантава вылучае выдатная тэхніка, высокая культура гуку, ясныя й яскравыя прачытаньні музычных твораў. Вядомы як выдатны інтэрпрэтатар твораў Бэтговэна, Шапэна, Ліста, Чайкоўскага, Пракоф’ева. Рэгулярна канцэртуе ў Беларусі і за мяжой.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Вальдэрэ

**«Вальдэрэ»** () — умоўная назва двух урыўкаў са страчанай стараангельскай эпічнай паэмы пра Вальтэра Аквітанскага, знойдзеных у 1860 годзе ў каралеўскай бібліятэцы ў Капэнгагене.

Катэгорыя:Стараангельская паэзія
Гродгар

**Гро́дгар** (*Hroðgar*, *Hrothgar*, *Hróarr*, *Hroar*, *Roar*, *Roas* альбо *Ro*) — легендарны конунг данаў пачатку VI стагодзьдзя, сын Гальфдана. Упамінаецца ў шэрагу дацкіх, нарвэскіх і стараангельскіх крыніцаў, у тым ліку ў «Дзеях данаў» Саксона Граматыка і ў «Бэавульфе».

## Хродгар у «Бэавульфе»
Найбольшую вядомасьць атрымаў зь першай часткі стараангельскай эпічнай паэмы «Бэавульф». Выступае там як мудры і справядлівы, але нямоглы ўжо ад старасьці конунг, які ня можа абараніць свой народ, калі пачвара Грэндэль пачынае выкрадаць і жэрці ягоных воінаў. На дапамогу Гродгару прыходзіць галоўны герой паэмы, малады воін Бэавульф. Ён перамагае Грэндэля і ягоную маці, якая спрабавала помсьціць за сына. Гродгар шчодра ўзнагароджвае Бэавульфа.

## Глядзіце таксама
* Гродгар (імя)

Катэгорыя:Пэрсанажы «Бэўвульфу»
Катэгорыя:Героі скандынаўскіх мітаў і легендаў
Катэгорыя:Ск’ёльдунгі
Катэгорыя:Кіраўнікі VI стагодзьдзя
Бутан (неадназначнасьць)

**Бута́н** можа азначаць:
* Бутан — каралеўства ў паўднёвай Азіі
* бутан — арганічнае рэчыва 
* Бутан — вёска ва Ўрацкай вобласьці Баўгарыі
Бутан (рэчыва)

**Бута́н** — хімічнае рэчыва з клясы альканаў, мае 4 атамы вугляроду. Назва звычайна выкарыстоўваецца для двух ізамэраў: *n*-бутану і *i*-бутану (звычайна называецца ізабутанам, альбо 2-мэтылпрапанам.

### Структура

## Выкарыстаньне
Бутан выкарыстоўвалі ў складзе паліўнага звадкаванага вуглевадароднага газу (ЗВГ) некалькіх марак.
* *Тэхнічны бутан* (БТ). Сумесь з больш як 60 % бутану і бутылену. Служыў у якасьці побытавага і прамысловага паліва.
* *Сумесь тэхнічных [[прапан]]у і бутану* (СПБТ). Доля бутану і бутылену меншая за 60 %. Таксама побытавае і прамысловае паліва.
* *Аўтамабільны прапан-бутан* (ПБА). Служыў у якасьці паліва для самаходаў. Меў актанавы лік 89 паводле рухавіковага спосабу вызначэньня, які даваў ніжэйшы лік за намінальны паводле дасьледчага спосабу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Арганічныя злучэньні
Чакаўскі дыялект

**Чакаўскі дыялект** () — адзін з трох дыялектаў сэрбскахарвацкай мовы, нароўні з кайкаўскім і штакаўскім. Назва дыялекту паходзіць ад формы пытальнага займеньніку *што* — *ča*.

Чакаўскі дыялект выкарыстоўваецца на захадзе Харватыі — у Істрыі, Кварнэры, Горскім Котары, у даліне Купы, паўночнай Ліцы, Кордуне, а таксама дзе-нідзе на адрыятычным ўзьбярэжжы і на астравох ды выспах.

Катэгорыя:Харвацкая мова
Сьцяг Кубы

**Сьця́г [[Куба|Ку́бы]]**, які кубінцы называюць «сьцягам самотнае зоркі» (па-гішпанску: *La bandera de la estrella solitaria*), створаны рэдактарам ґазэты «*La Verdad*» (з гішпанскай: «Праўда») Міґелем Тэурбэ-Калонам у 1849 годзе.

Куба
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Кубы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1849 годзе
Уладзімер Уладзімеравіч Казлоў (пісьменьнік)

**Уладзімер Уладзімеравіч Казлоў** (нарадзіўся ў 1972 годзе) — сучасны расейскі пісьменьнік беларускага паходжаньня.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Магілёве. Скончыў сярэднюю школу, паступіў у Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут, адкуль сышоў пасьля трэцяга курсу. Некалькі гадоў жыў у Менску, скончыў Менскі дзяржаўны лінгвістычны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «ангельская мова», потым школу журналістыкі пры Ўнівэрсытэце штату Індыяна ў Блумінгтоне, ЗША. Працаваў журналістам, рэдактарам, перакладчыкам, суаўтар сцэнара фільму «*Игры мотыльков*» (рэжысэр Андрэй Прошкін, 2004).

Піша прозу з 1998 году. З 2000 году жыве ў Маскве. Жанаты.

## Асаблівасьці творчасьці
У сваіх часткова біяграфічных кнігах Казлоў апісвае жыцьцё правінцыйнай моладзі часоў перабудовы, перажываньні тыповага прадстаўніка «сярэдняй клясы», станаўленьне асобы маладога чалавека ва ўмовах вялікага гораду. Як месца дзеяньня ў творах Казлова ўгадваецца Магілёў.

 == Бібліяграфія ==
* «*Гопники*» (выдавецтва «Ад Маргинем», 2002)
* «*Школа*» («Ад Маргинем», 2003)
* «*Варшава*» («Ад Маргинем», 2004)
* «*Плацкарт*» («Вагриус», 2006)
* «*Попс*» («Амфора», 2007)
* «*Эмо*» («Амфора», 2007)
* «*Реальная культура: от альтернативы до эмо*» («Амфора», 2008)
* «*Фанаты: прошлое и настоящее российского околофутбола*» («Амфора», 2008)
* «*СССР: Дневник пацана с окраины*» («АСТ», 2009)
* «*Домой*» («Амфора», 2010)
* «*Радзіма*» («34mag», 2011)
* «*1986*» («Флюид ФриФлай», 2012)
* «*Свобода*» («Флюид ФриФлай», 2012)
* «*Война*» («Флюид ФриФлайа», 2013)

### Беларускія пераклады
* «Гопнікі» (2025)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Уладзімера Казлова
* Суполка ў LiveJournal, прысьвечаная творчасьці Казлова
* Інтэрвію «Белгазэце» 16.10.2006
* Інтэрвію часопісу «Rolling stone»
* Малгажата Бухалік «Беларуская вэгетацыя ў Магілёве і Менску», рэцэнзія на творы «Школа» і «Варшава»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Расейцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Расейскія літаратары
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Крэўская унія

**Крэ́ўская у́нія** — пагадненьне аб дынастычным зьвязе паміж Польшчай і Вялікім Княствам Літоўскім (ВКЛ), складзенае 14 жніўня 1385 году. Вялікі князь літоўскі абавязаўся ўзяць у жонкі  Ядвігу, прыняць усёй сям’ёй і дваром каталіцтва ды стаць каралём аб’яднанай Літвы і Польшчы.

## Перадумовы
Літоўская дзяржава ў канцы XIV стагодзьдзя трапіла ў складаную сытуацыю. Пасьля тэрытарыяльнай экспансіі князёў Гедзіміна і Альгерда наступіў пэрыяд стагнацыі. На поўдні вялася барацьба з  за Чырвоную Русь, на захадзе — з Тэўтонскім ордэнам за Жмудзь, на ўсходзе — з Масковіяй. Да таго ж стала пагражалі наездамі татары. Ды і ўнутры дзяржавы вялася барацьба за сталец між Ягайлам з аднаго боку, а Кейстутам і Вітаўтам — з другога.

Польшча спадзявалася з дапамогай Літоўскага Княства вярнуць сабе землі Чырвонай Русі, страчаных пасьля ўваходу на трон Вугорскага каралеўства Людовіка I.

У 1382 годзе памёр польскі кароль Людовік I Анжуйскі, які ня меў нашчадкаў. Пасьля двухгадовых спрэчак польскія фэадалы абвясьцілі каралевай яго малодшую дачку Ядзьвігу. Яны прапанавалі вялікаму князю літоўскаму Ягайлу стаць ейным мужам, пасьля чаго ён меўся стаць каралём Польскім і Літоўскім. Абавязковай умовай шлюбу было прыняцьце хрысьціянства Ягайлам, а таксама хрысьціянізацыя Літвы, чаго ад даўна дамагаліся польскія магнаты і біскупства, каб далучыць яе да Гнезьненскай мітраполіі.

## Умовы
У 1385 годзе ў Крэве былі выпрацаваныя ўмовы дзяржаўна-прававога аб’яднаньня ВКЛ і Польшчы.
* Унія прадугледжвала шлюб вялікага князя літоўскага Ягайлы з каралевай польскай Ядвігай і заняцьце ім польскага трону, наўзамен Ягайла абавязваўся ўзяць хрост і хрысьціянізаваць Літву;
* Ягайла абяцаў выпусьціць польскіх вязьняў;
* Ягайла абяцаў выплаціць Габсбургам кампэнсацыю 200 тысячаў флёрынаў за сарваныя  Ядвігі зь Вільгельмам;
* Ягайла абавязаўся адваяваць страчаныя Польшчай Гданьскае Памор’е, Хэлмінскую, Добжынскую і Велюньскую землі;
* Землі Літвы і Русі далучыць да Кароны Каралеўства Польскага.

14 жніўня таго ж году было падпісанае пагадненьне з Польшчай, што вядомае пад назвай Крэўскай уніі. У 1386 годзе на Люблінскім сейме Ягайла быў абраны польскім каралём. У тым жа годзе ў Кракаве ён прыняў каталіцтва і атрымаў імя Ўладзіслава, быў абвянчаны з польскай каралевай Ядзьвігай, затым каранаваны. Пасьля каранацыі Ягайлы ў Кракаве з усіх літоўска-рускіх (у тагачасным разуменьні гэтых словаў) князёў была ўзятая прысяга на вернасьць каралю, каралеве і Кароне Польскай. Удзельныя князі станавіліся васаламі Польшчы і гублялі сваю самастойнасьць.

## Дакумэнт
Пэргамінавы арыгінал Крэўскай уніі захоўваецца ў кракаўскім архіве Мітрапольнай капітулы. Копія дакумэнту захавалася і ў  Кракаўскага біскупства, датаванага 1445 рокам.

## Літаратура
* Union of Kreva // 

## Вонкавыя спасылкі
* Лацінскі і польскі тэкст дакумэнта

Катэгорыя:Польска-літоўскія уніі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Беларусі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Польшчы
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Летувы
Катэгорыя:Падзеі 1385 году
Катэгорыя:Сярэднявечная Польшча
Кароль

**Каро́ль** () — чалавек, які займае наівышэйшую пасаду ў краіне з манархічнай уладай. Гэты тытул пачаткова адносіўся да франскіх уладароў з дынастыі Каралінгаў, потым распаўсюдзіўся на ўсіх каранаваных асоб. Пазьней наданьне каралеўскага тытула было дазволена надаваць толькі рымскаму папу ці арцыбіскупу.

У наш час каралі звычайна выконваюць толькі рэпрэзэнтацыйныя функцыі ў краіне і зьяўляюцца толькі сымбалем шматгадовых традыцыяў, напрыклад у Вялікабрытаніі. Але існуюць выключэньні: Марока, дзе кароль мае абсалютную ўладу.

Слова кароль ужываецца таксама для вызначэньня асобы з выдатнымі здольнасьцямі, ці выдатных асобаў сярод якіх-небудзь грамадзкіх груп (напрыклад Элвіса Прэсьлі называюць *каралём рок-н-ролу*).

Катэгорыя:Дзяржаўная ўлада
Зарачаны

Назву **Зарачаны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Зарачаны — вёска ў Камянецкім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Зарачаны — хутар у Браслаўскім раёне
** Зарачаны — вёска ў Полацкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Зарачаны — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Зарачаны — вёска ў Вярэнаўскім раёне
** Зарачаны — вёска ў Лідзкім раёне
** Зарачаны — вёска ў Сьвіслацкім раёне

* Менская вобласьць:
** Зарачаны — вёска ў Пухавіцкім раёне

### [[Польшча]]
* Зарачаны — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва

## Глядзіце таксама
* Зарэчча
Зарачаны (Браслаўскі раён)

**Зарача́ны** — хутар у Беларусі, каля возера Уклі. Уваходзяць у склад Цяцеркаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 22 чалавекі
* 1931 год — 13 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Цяцеркаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Джоэль Дуглас

**Джо́эль Ду́глас** (;  23 студзеня 1947) — амэрыканскі кінапрадусар беларускага паходжаньня, сын Керка Дугласа й Дайны Дыл.

## Фільмаграфія
* *Раман з камнем* (1984)
* *Сьвятло паходні* (1985)
* *Жамчужына Нілу* (1985)
* *Гара адвагі* (1990)
* *Усялякае ў сям'і* (2003)

## Крыніцы

Джоэль
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 23 студзеня
Эрык Дуглас

**Э́рык Ду́глас** (; 21 чэрвеня 1958, Лос-Анджэлес, Каліфорнія, ЗША — 6 ліпеня 2004, Нью-Ёрк,ЗША) — амэрыканскі кінаактор беларускага паходжаньня, сын Керка Дугласа.
Найбольш знакамітая роля — у камэдыі 1986 году «Залатое дзіця». Меў вялікія праблемы з алькаголем і наркотыкамі, меў шэраг правапарушэньняў. Памёр у сваёй Нью-Ёркскай кватэры ад перадазыроўкі наркотыкамі. Пахаваны на Ўэствудзкіх Мэмарыяльных могілках у Ўствудзе, Каліфорнія.

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Дугласы
Іван Ермачэнка

**Іва́н Абра́мавіч Ермачэ́нка** (13 траўня 1894, в. Капачэўка Барысаўскага павету Менскае губэрні — 25 лютага 1970, штат Флорыда, ЗША) — беларускі палітычны дзяяч, публіцыст.

## Жыцьцяпіс
Зь сялянскае сям’і. У 1914 скончыў школу прапаршчыкаў; удзельнік 1-е сусьветнай вайны. У грамадзянскую вайну ў Расеі ваяваў на баку белае арміі; быў ад’ютантам генэрала П. Урангеля. У 1920 эвакуяваўся ў Турэччыну. Там далучыўся да беларускага руху. У 1921 у рангу палкоўніка прадстаўнік ураду БНР у Канстантынопалі й генэральны консул на Балканах; заснаваў консульскія аддзелы БНР у Югаславіі й Баўгарыі. У 1922 намесьнік міністра замежных справаў БНР у Коўні. Пераехаў у Прагу, дзе ў 1929 скончыў мэдычны факультэт Карлава ўнівэрсытэту. Падчас навучаньня ўваходзіў у кіраўніцтва шэрагу беларускіх студэнцкіх арганізацыяў: Беларускага сялянскага саюзу, Беларускае грамады й іншых. Фундатар часопісу «Іскры Скарыны». Ад 1938 — куратар беларуска-нямецкага супрацоўніцтва. Ад кастрычніку 1941 у Менску; узначальваў створаную ім Беларускую народную самапомач (БНС), адзіную дазволеную немцамі беларускую арганізацыю на той час. 22 чэрвеня 1942 узначаліў Беларускіх мужоў даверу й стаў дарадцам генэральнага камісара Беларусі В.Кубэ. Друкаваўся ў «Менскай (Беларускай) газэце». З дазволу В. Кубэ пачаў ствараць Беларускі корпус самааховы. Увесну 1943 падчас кампаніі СС і паліцыі супраць В. Кубэ зьняты з усіх пасадаў. 27 красавіка 1943 высланы ў Прагу, дзе быў арыштаваны гестапа па справе забойства Кубэ. Напачатку 1945 выехаў на захад Нямеччыны. Уваходзіў у склад БЦР.

Ад 1948 на эміграцыі ў ЗША. Працаваў лекарам. Адзін з заснавальнікаў Злучанага беларуска-амэрыканскага дапамогавага камітэту ў Саўт-Рывэры (штат Нью-Джэрзі). Публікаваўся ў часопісу «Беларус у Амэрыцы».

## Вонкавыя спасылкі
* Ермачэнка Іван

Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Палітыкі БНР
Катэгорыя:Дыпляматы БНР
Катэгорыя:Сябры Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Сябры Беларускай народнай самапомачы
Катэгорыя:Сябры Беларускага корпусу самааховы
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Майкл Дуглас

**Майкл Керк Ду́глас** (; нарадзіўся 5 верасьня 1944, Нью-Брансўік, Нью-Джэрзі, ЗША) — амэрыканскі кінаактор і прадусар беларускага паходжаньня.

## Раньняе жыцьцё
Сын актора Керка Дугласа й бэрмудзкае акторкі Даяны Дыл, дачкі палкоўніка Томаса Мэлвіла Дыла (генэральны пракурор Бэрмудзкіх абтокаў і афіцэр Бэрмудзкае Народнае Артылерыі) і Рут Рапальі Нэйльсан. Скончыў прэстыжную Іґлбрукскую Школу ў Дырфілдзе, Масачусэтс, і Чоэт Розмэры Гол у Ўолінґфордзе, Канэктыкут. У 1968 скончыў Каліфарнійскі Ўнівэрсытэт у Санта-Барбары.

## Кар’ера
Хуткаму кар’ернаму росту паспрыяла слава бацькі. Першым ягоным посьпехам стаў сэрыял «Вуліцы Сан-Фрацыска», што ішоў у 1972—1976. У 1975 ён як прадусар атрымаў «Оскар» за фільм «Палёт па-над гняздом зязюлі». Аднак неўзабаве пачаўся спад кар’еры, што скончыўся толькі ў 1984, калі Дуглас зьняўся ў фільме «Раман з камнем».

Сусьветна вядомым ён стаў дзякуючы фільму «Ракавая жарсьць», што выйшаў на экраны ў 1987. У 1988 ён атрымаў чарговага «Оскара», на гэты раз за ролю Ґордана Ґека ў фільме «Ўол-Стрыт». Аднак найбольшую славу яму прынёс фільм «Асноўны інстыкт», дзе ён зьняўся разам з Шэран Стоўн. За гэтае кіно Дуглас у 1998 атрымаў Крыштальны Глёбус на Міжнародным Кінафэсьце ў Карлавых Варах.

Нягледзячы на правал фільму «Усялякае ў сям’і» (2003), пасьля якога Дуглас тры гады не зьяўляўся на экране, ён застаецца адным з найбольш папулярных актораў ЗША.

## Асабістае жыцьцё
20 сакавіка 1977 Майкл Дуглас ажаніўся з Дайэндрай Люкер. 13 сьнежня 1978 году ў іх нарадзіўся сын Кэмэран. У 2000 Майкл і Дайэндра разьвяліся, і 18 лістапада 2000 Дуглас ажаніўся з валійскай акторкай Кэтрын Зэтай Джонс, ад якой мае двух дзяцей: сына Дыляна Майкла (нарадзіўся 8 жніўня 2000) і дачку Кэрыс Зэту (нарадзілася 20 красавіка 2003).

Майкл Дуглас — прыхільнік ядзернага разбраеньня. Ён уваходзіць у кіраўніцтва Фонду Рала, які выступае супроць біялягічнае, хімічнае й ядзернае зброі. У 1998 стаў Паслом Міру ААН. Дуглас зьяўляецца заўзятым прыхільнікам і спонсарам Дэмакратычнае Партыі.

## Фільмаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША
Катэгорыя:Дугласы
Дугласы

**Ду́гласы** (па-ангельску: *The Douglas family*) — амэрыканская дынастыя кінаактораў, якая паходзіць зь Беларусі.

## Паходжаньне

У 1908 г. жыдоўская сям’я з Гомелю, Гершэль Дземскі й Брына з Занглеляў, пераехалі ў ЗША. Тут у іх нарадзіўся сын Ісур Дземскі, які памяняўшы імя на Керк Дуглас, і стаў заснавальнікам акторскае дынастыі.

## Радавод
Гершэль Дземскі, ж. — Брына Занuлель
# Керк Дуглас (Ісур Дземскі; нарадзіўся 9 сьнежня 1916), кінаактор і кінарэжысэр. Жонкі: а) ажаніліся 2 лістапада 1943, разьвяліся ў 1951 — Даяна Дыл (нарадзілася 22 студзеня 1923), кінаакторка; б) ажаніліся 29 траўня 1954 — Аннэ Буйдэнс
## Майкл Дуглас (нарадзіўся 5 верасьня 1944), кінаактор і кінарэжысэр. Жонкі: а) ажаніліся 20 сакавіка 1977, разьвяліся ў 2000 — Даендра Люкер; б) ажаніліся 18 лістапада 2000 — Кэтрын Зэта Джонс (нарадзілася 25 верасьня 1969), кінаакторка
### Кэмэран Дуглас (нарадзіўся 13 сьнежня 1978), кінаактор
### Дылян Майкл (нарадзіўся 8 жніўня 2000)
### Кэрыс Зэта (нарадзілася 20 красавіка 2003)
## Джоэль Дуглас (нарадзіўся 23 студзеня 1947), кінапрадусар.
## Пітэр Вінсэнт Дуглас (нарадзіўся 23 лістапада 1955), кінапрадусар
## Эрык Дуглас (21 чэрвеня 1958-6 ліпеня 2004), кінаактор

Катэгорыя:Генэалёгія
Катэгорыя:Беларускія сем’і
Катэгорыя:Сем’і ЗША
Катэгорыя:Жыдоўскія сем’і
Катэгорыя:Дугласы
Кэмэран Дуглас

**Кэ́мэран Мо́рэл Ду́глас** (; нарадзіўся 13 сьнежня 1978, Санта-Барбара, Каліфорнія, ЗША) — амэрыканскі кінаактор, сын Майкла Дугласа.

Здымаўся ў трох фільмах: *Містэр Круты* (1997) Джэкі Чэна, *Усялякае ў сям’і* (2003) і *Адам і Ева* (2005). У фільме «Ўсялякае ў сям’і» здымаўся разам са сваім бацькам Майклам Дугласам, дзедам Керкам Дугласам і бабуляй Даянай Дыл.

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Дугласы
Ветыверыя

— род шматгадовых травяністых расьлін сямейства мятлікавых.

З каранёў ветыверыі здабываюць этэрны алей, які выкарыстоўваецца ў парфумнай прамысловасьці.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Расьліны
Віктар Гацак

**Ві́ктар Міха́йлавіч Гаца́к** (; ; нарадзіўся 2 чэрвеня 1933, паселішча Ліпканы, Брычанскі раён, Малдова) — расейскі зьбіральнік і тэарэтык фальклёру, дасьледчык традыцыйнае культуры народаў Расеі, Эўропы й Азіі. Загадчык аддзелу Інстытуту сусьветнае літаратуры імя Максіма Горкага, сябар Расейскае Акадэміі навук ад 26 траўня 2000 году.

## Творы
* Молдавская литература в России [во второй половине XIX в.] // История всемирной литературы: В 9 томах / АН СССР
* Эпическая поэзия Юго-Восточной Европы // История всемирной литературы: В 9 томах / АН СССР
* Эпический певец и его текст // Текстологическое изучение эпоса: Сб. статей. Москва, 1971
* Сказочник и его текст (К развитию экспериментального направления в фольклористике). — Проблемы фольклора. Москва, 1975
* Восточнороманский войницкий и южнославянский юнацкий эпос. // Типология народного эпоса. Изд. подгот. В. М. Гацак. М, 1975.
* Проблема фольклористического перевода эпоса // Фольклорное издание эпоса. М., 1977.
* Фольклор: Поэтика и традиция: Сборник / Отв. ред. В. М. Гацак М., 1982.
* Фольклор: Образ и поэтическое слово в контексте: Сборник / Отв. ред. В. М. Гацак. М., 1984
* Тайны народного эпоса // Румынская народная поэзия. М., 1987.
* Устная эпическая традиция во времени. Исторические исследования в поэтики. М., 1989.
* Текстологическое постижение многомерности фольклора // Современная текстология: теория и практика. — М., 1997.
* Этнопоэтические константы в фольклоре: уровни, изоглоссы, «мультимедийные формы» (на славянском и неславянском материале) // Литература, культура и фольклор славянских народов. ХIII Межд. съезд славистов (Любляна, август 2003 г.). Доклады российской делегации. — М., 2003

Катэгорыя:Расейскія мовазнаўцы
Катэгорыя:Нарадзіліся 2 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Малдове
Салома

**Сало́ма** — сухія сьцеблы зёлкавых і бабовых зерневых культур, якія застаюцца пасьля малацьбы, а таксама сьцеблы льна, канопляў, кенафа і іншых расьлінаў, вызваленыя ад лісьця, суквецьцяў, насеньня.

## Выгляды саломы
Адрозьніваюць азімую і яравую салому, зёлкавую і бабовую, а па выглядах расьлінаў — пшанічную, жытнюю, ячменную, ільняную, канапляную і іншыя. Добрая зёлкавая салома — сьветлая, бліскучая, пругкая; доўгаляжаўшая — крохкая, пыльная, часта з рэзкім пахам.

## Склад
Хімічны склад і пажыўнасьць залежаць ад віду расьлінаў, клімату, спосабаў уборкі, малацьбы, захоўваньня і іншых фактараў. У саломе 35—45% клятчаткі і іншых складаных цяжкапераварымых вугляводаў, 2—6% пратэіна (у бабовай 4—9%), 1,2—2% тлушча, 4—7% залы. У 100 кг прасяной саломы ў сярэднім 40 кармавых адзінак і 2,3 кг пераварымага пратэіна, у ячменнай — 33 кармавыя адзінкі і 1,3 кг пераварымага пратэіна. У яравой саломе больш пратэіна, менш клятчаткі, таму пажыўнасьць яе вышэй, чым у азімай.

## Выкарыстаньне

### Выкарыстаньне ў якасьці корму
Салому зерневых культур выкарыстоўваюць у кармленьні, у асноўным буйнага рагатага быдла. З прычыны невысокай пажыўнасьці і пераварымасьці, салому выкарыстоўваюць, галоўным чынам, для наданьня рацыёну неабходнага аб’ёму, або як дадатак да рацыёнаў зь вялікай колькасьцю сакавітых кормаў. Для павелічэньня спажыўнасьці саломы ўжываюць розныя спосабы падрыхтоўкі — драбненьне, запарваньне, абмешваньне, апрацоўку хімічнымі рэчывамі. Распаўсюджанае таксама грануляваньне саломы ў сумесі з канцэнтратамі і штучна высушанай травой. Быдлу можна скормліваць усе выгляды саломы, акрамя грэчкавай, якая часам выклікае пачырваненьне скуры, сып, пухліны суставаў.

### Выкарыстаньне ў якасьці матэрыялу
Салому выкарыстоўваюць таксама на подсьціл сельскагаспадарчым жывёлінам і як сыравіну для вырабу саманнай цэглы, ізаляцыйных пліт, мацюкоў.

### Тэкстыльныя валокны
Салома льна, канопляў — сыравіна для атрыманьня трэсты, зь якой вылучаюць тэкстыльныя валокны.

### Выкарыстаньне ў якасьці хімічнай сыравіны
У Нямеччыне праводзіліся дасьледаваньні па выкарыстаньні саломы ў якасьці сыравіны для сухой перагонкі.

## Глядзіце таксама
* Сена
* Шрот

Катэгорыя:Біямаса
Катэгорыя:Пабочныя прадукты
Катэгорыя:Біяраскладальныя матэрыялы
Катэгорыя:Пакавальныя матэрыялы
Катэгорыя:Цеплаізаляцыйныя матэрыялы
Катэгорыя:Эрозія глебы
Катэгорыя:Прыродныя матэрыялы
Playing the Angel

***Playing the Angel*** — адзіннаццаты альбом Depeche Mode, выдадзены 17 кастрычніка 2005 году. Гэта першы альбом, на якім сярод аўтараў прысутнічае Дэйвід Гаан — тры песьні («I Want It All», «Suffer Well» і «Nothing’s Impossible») былі напісаны асноўным вакалістам гурту. Альбом лічыцца больш арганічным з-за выкарыстаньня ў большай ступені аналягавых сынтазатараў, замест лічбавых. У сярэдзіне ліпеня ў Інтэрнэт патрапіла няскончаная вэрсія відэакліпу да кампазыцыі «Precious». Лічыцца, што кліп быў выкрадзены з сайту студыі здымаўшай відэа. Акрамя тых песень, што выдадзеныя ў альбоме, таксама плянавалася ўключыць кампазыцыі «Everything» і «Martyr».

Альбом існуе як у звычайным CD фармаце, так і ў спэцыяльнай SACDDVD вэрсіі, каторая ўключае альбом на гібрыдным шматканальным SACD у якасьці асноўнай кружэлкі і бонусавы DVD з эксклюзіўным студыйным выкананьнем песьні «Clean» (з альбома *[[Violator]]*), відэакліп «Precious», фотагалерэю і 5.1-канальны варыянт альбому для праслухоўваньня на звычайным DVD-плэеры (не DVD-Audio).

У падтрымку свайго альбому гуртом Depeche Mode у 2005—2006 гадох было праведзена турнэ пад назвай «Touring the Angel».

## Сьпіс кампазіцыяў

## Сынглы
# «Precious»
# «A Pain That I’m Used To»
# «Suffer Well»
# «John the RevelatorLilian»

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя альбома Playing the Angel — Афіцыйны сайт Depeche Mode

Катэгорыя:Альбомы Depeche Mode
Violator

***Violator*** — сёмы студыйны альбом брытанскага гурту Depeche Mode. Ён быў выдадзены кампаніяй Mute Records 19 сакавіка 1990 году. Адзін з найбольш папулярных альбомаў Depeche Mode. Варта адзначыць, што галоўныя гіты — «Personal Jesus» і «Enjoy the Silence» — былі выдадзеныя яшчэ за 6 месяцаў да выхаду *Violator*. Разам з выданьнем *Violator* гурт перайшоў на зусім новы ўзровень выданьня й якасьці песень, з чым згодныя й фанаты, і крытыкі, і самі Depeche Mode. Як частка сэрыі перавыданьняў 2006 году ў кампаніі Mute, 3 красавіка выйшла й новая вэрсія *Violator*. На «супаршыковым» вініле перапрацаваны альбом выйшаў 2 сакавіка 2007 году ў Нямеччыне, а 5 сакавіка пачаліся міжнародныя продажы.

## Сьпіс кампазыцыяў
На ўсіх песьнях, акрамя «Sweetest Perfection» і «Blue Dress», галоўным вакалістам зьяўляецца Дэйвід Гаан. «Sweetest Perfection» і «Blue Dress» былі сьпетыя Мартынам Горам

**Рэліз 1990 году: Mute / Stumm 64**

**Бонус (у PCM Stereo):**
# «Dangerous» — 4:22
# «Memphisto» — 4:03
# «Sibeling» — 3:18
# «Kaleid» — 4:18
# «Happiest Girl [Jack Mix]» — 4:58
# «Sea Of Sin [Tonal Mix]» — 4:46

**Дадатковы матэрыял:**
# «Depeche Mode 89-91 (If You Wanna Use Guitars, Use Guitars)» — 32:28 (відэа)

## Самотнікі
* «Personal Jesus» (29 жніўня, 1989)
* «Enjoy the Silence» (5 лютага, 1990)
* «Policy of Truth» (7 траўня, 1990)
* «World in My Eyes» (17 верасьня, 1990)

Катэгорыя:Альбомы Depeche Mode
Катэгорыя:Брытанскія музычныя творы
Songs of Faith and Devotion

***Songs of Faith and Devotion*** — восьмы альбом брытанскага рок-гурту Depeche Mode, выдадзены 22 сакавіка 1993 году. Пад час працы над гэтым альбомам гурт упершыню запрасіў дадатковых вакалістаў і музыкаў. Пры запісе песьні «One Caress» выкарыстоўваўся сымфанічны аркестар. Альбом на рэдкасьць гарманічны, а электроніка па большай ролі робіць дадатковую ролю, аддаўшы месца «жывым» інструмэнтам і голасу саліста.

## Сьпіс кампазіцыяў

Катэгорыя:Альбомы Depeche Mode
Катэгорыя:Брытанскія музычныя творы
Віталь Стахіевіч

**Віталь Стахіевіч** (нарадзіўся 9 верасьня 1980, Менск) — беларускі піяніст.

## Біяграфія
Навучаўся ў Рэспубліканскім каледжы пры Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі ад 1993 да 1999 году, у Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі (1999—2004) і ў Амстэрдамскай Кансэрваторыі (*Conservatorium van Amsterdam*, *Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten*) ад 2004 да 2007. Вучань беларускай піяністкі Зоі Качарскай і нарвэскага піяніста Хокана Аўстбё.

Ляўрэат і дыплямант міжнародных конкурсаў у Вільні, Антвэрпэне (Бэльгія), Таранта (Італія), Мар’янскіх Лазьнях (Чэхія); дыплямант нацыянальнага конкурсу ў Нідэрляндах.

Двойчы браў удзел у Менскім Міжнародным конкурсе піяністаў. У 2000 годзе іграў на першым і другім турах, атрымаў дыплём за найлепшае выкананьне абавязковага твору беларускага кампазытара (Ганна Кароткіна. Легенда пра караля Стаха), падзяліўшы яго з двума іншымі ўдзельнікамі. У 2005 годзе прайшоў у фінал і атрымаў дыплём. Ад 2004 году стала жыве ў Нідэрляндах.

## Дыскаграфія
У 2001 годзе запісаў сольны кампакт-дыск на італьянскай фірме *Agora* з творамі Франца Шубэрта:
* Экспромт, D964 №1
* 6 Музычных момантаў, D780
* Саната ля мінор, D784

Выконваў партыю фартэпіяна на кампакт-дыску *De Sneeuwman*, супольны запіс з Аркестрам брусэльскага опэрнага тэатру *De Munt*.

У 2008 годзе запісаў сольны кампакт-дыск на галяндзкай фірме EDS-Music з творамі Сяргея Пракоф’ева:
* Чацьвертая Саната, тв.29
* Шостая Саната, тв.82
* Сёмая Саната, тв.83

## Канцэртнае жыцьцё
Выступаў з Дзяржаўным акадэмічным сымфанічным аркестрам Беларусі, Дзяржаўным камэрным аркестрам Беларусі, Нацыянальным сымфанічным аркестрам Мэксыкі, Эўрапейскім фэстывальным аркестрам (Бэльгія) і Аркестрам брусэльскага опэрнага тэатру *De Munt*.

Аснову рэпэртуару Віталя Стахіевіча складаюць творы Шубэрта, Шапэна, Ліста, Пракоф’ева, Рахманінава. Выступае з канцэртамі ў Беларусі й за мяжой.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
*  — блог у «Жывым дзёньніку»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Заполеўшчына

**Запо́леўшчына** — вёска ў Беларусі, каля возера Уклі. Уваходзіць у склад Цяцеркаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска і фальварак знаходзілася ў складзе гміны Перабродзьдзе Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 38 чалавек
* 1931 год — 54 чалавекi
* 1999 год — 25 чалавек
* 2010 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Цяцеркаўскі сельсавет
Music for the Masses

***Music for the Masses*** — пяты студыйны альбом гурта Depeche Mode. Выдадзены кампаніяй Mute Records 28 верасьня 1987 году, ён прывёў гурт да асноўнага посьпеха ў ЗША ў першы раз пасьля кружэлкі *[[Some Great Reward]]*, а новыя стылі ў музыцы, каторыя зьвіліся на гэтым альбоме й папярэднім *[[Black Celebration]]* падрыхтавалі гурт да іх галоўнага прарыву, альбома *[[Violator]]*.

## Агляд
Гурт падтрымліваў гэты альбом гастролямі *For the Masses*, каторыя паспрыялі Depeche Mode да выпуску іх першага відэаканцэрту «101».

Гастролі *For the Masses* сталі аднымі з найвялікшых, каторыя праводзілі Depeche Mode, асабліва варта адзначыць канцэрты ў Пасадэне (Каліфорнія) і на стадыёне Rose Bowl, на каторых гурт выступаў перад 80 000 аўдыторыяй, і каторыя зрабілі гэтыя месцы цэнтрамі альтэрнатыўнае культуры.

## Сьпіс кампазыцыяў
**Раліз 1987: Mute / Stumm 47**

Трэкі 11—14 даступныя на CD і кассэтнай вэрсіі *Music for the Masses*. На вініле ёсьць толькі трэкі 1—10.

Катэгорыя:Альбомы Depeche Mode
Ульянаўск

**Улья́наўск** (у 1648—1924 гадах — *Сімбірск*) — горад у Расеі, сталіца Ўльянаўскай вобласьці. Знаходзіцца на беразе ракі Волгі. Дата заснаваньня — 1648 год. Насельніцтва складае 623,1 тыс. жыхароў (паводле зьвестак 2005 году).

Уладзімер Ульянаў (Ленін) нарадзіўся ў Сімбірску.

## Крыніцы
Czasopis

**Czasopis** (**Часопіс**) — грамадзка-культурны часопіс, што выходзіць штомесяц. Заснаваны ў 1990 ў Беластоку Аб’яднаньнем беларускіх журналістаў. Выходзіць на беларускай і польскай мовах. З 1992 году галоўны рэдактар выданьня — Юры Хмялеўскі.

Выданьне зьмяшчае штомесячны агляд грамадзка-палітычных і культурных падзеяў на Беласточчыне, у Беларусі, Польшчы і ў сьвеце. Асьвятляецца становішча беларускае нацыянальнае супольнасьці, царкоўнае жыцьцё ў Польшчы й на Беласточчыне, гісторыя праваслаўных прыходаў і цэркваў.

«Czasopis» друкуе ўспаміны ўдзельнікаў гістарычных падзеяў у Польшчы й на Беларусі, артыкулы пра дзеячаў беларускае культуры, творы беларускіх пісьменьнікаў Беласточчыны. Друкуюцца дыскусійныя матар’ялы, лісты чытачоў, інтэрвію. Аўтарскую рубрыку меў вядомы пісьменьнік і публіцыст зь Беласточчыны Сакрат Яновіч.

У часопісе зьмяшчаюцца таксама: каляндар падзеяў, агляд друку, рэцэнзіі, прэзэнтацыі.

Выданьне ілюстраванае.

## Управа
Управа часопісу мае назву ***рэдакцыя***. Яе асабісты склад:
* Юры Хмялеўскі
* Вяслаў Харужы
* Славамір Іванюк
* Галена Казлоўская-Глагоўская
* Януш Корбель
* Тамара Болдак-Яноўская
* Юры Сульжык
* Тамаш Суліма
* Магдаліна Пятрук — пісар рэдакцыі

## Глядзіце таксама
* Юры Гумянюк

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Czasopis

Катэгорыя:Выданьні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы на польскай мове
Катэгорыя:Выданьні, заснаваныя ў 1990 годзе