open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ваяводы віцебскія

**Ваявода віцебскі** — мясцовы ўраднік у Віцебскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя.

Згодна з прывілеем вялікага князя Аляксандра (пазьней гэты прывілей пацьвердзіў Жыгімонт Стары), ваяводу віцебскага прызначаў вялікі князь толькі са згоды мясцовай шляхты. Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай, дзе паводле значнасьці займаў 25-е месца: пасьля плоцкага і перад мазавецкім ваяводамі.

Намесьнікамі віцебскімі былі:

* Фёдар Вясна (1392)
* Румбольд Валімонтавіч (1422)
* князь Васіль Сямёнавіч «Красны» (1431)
* Іван Гайцэвіч (1452—1459)
* Мікалай Неміровіч (1466)
* Іван Хадкевіч (5.03.1476)
* Іван Ільлініч (1482)
* князь Іван Заслаўскі (9.01.1485)
* князь Фёдар Заслаўскі (1492)
* князь Міхал Заслаўскі (04.1494 — 04.1495)

* Станіслаў Глябовіч (07.1495 — 07.1501)
* Юры Глябовіч (07.1503 — 22.08.1508)
* Іван Сапега (6.09.1508 — 4.07.1511)

Ваяводамі віцебскімі былі:
* Іван Сапега (1511—1513)
* Януш Касьцевіч (1514—1517)
* Іван II Сапега (1517—1526)
* М. Клочка
* Ян Глябовіч (1529 — 10.11.1532)

* Мацей Клачковіч (10.11.1532 — 24.05.1543)
* Юры Насілоўскі (24.05.1542—1544)
* Станіслаў II Кішка (1544 — 1.11.1554)
* Рыгор Хадкевіч (1554—1555)
* Стэфан Збараскі (1555 — 29.10.1564)
* Станіслаў Пац (16.04.1566—1588)
* Мікалай Сапега (10.10.1588 — 1.11.1599)

* Ян Завіша (30.12.1599—1626)
* Сымон Самуэль Сангушка (21.05.1626—1638)
* Ян Бакоўскі (1638—1639)
* Крыштап Кішка (2.07.(1639—1646)
* Павал Ян Сапега (18.10.1646—1656)
* Уладзіслаў Валовіч (23.03.1656 — 15.09.1668)
* Ян Антоні Храпавіцкі (1666—1683)
* Леанард Пацей (4.10.1686—1695)
* Андрэй Казімер Крышпін-Кіршанштэйн (1695—1704)
* Казімер Аляксандар Пацей (10.06.1705 — 10.06.1728)
* Марцыян Міхал Агінскі (10.1730 — 3.04.1750)
* Юзэф Антоні Салагуб (7.06.1752 — 5.05.1781)

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) тэрыторыя Віцебскага ваяводзтва (апрача заходняй часткі Аршанскага павету) адыйшла да Расейскай імпэрыі, аднак пасада ваяводы віцебскага захоўвалася ў Вялікім Княстве Літоўскім да 1794.

* Юзэф Антоні Прозар (5.06.1781—1789)
* Міхал Касакоўскі (22.02.1787 — 17.03.1794)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны віцебскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*
Заблудаўскі цуд

**Заблудаўскі цуд** — сэрыя невытлумачаных зьяваў, што адбыліся ў ваколіцах мястэчка Заблудаў (Польшча) у 1965 годзе.

У палове траўня ў мястэчку пашырылася інфармацыя, што маладая дзяўчынка Ядвіга Якубоўская бачыла Маці Божую, пад час якой ёй было сказана пра чарговае зьяўленьне 30 траўня 1965 году. 

Камуністычная бясьпека паспрабавала перашкодзіць зьбіраньню народу на гэты дзень. У мястэчка прыбыло больш за тысячу людзей з усяго Беластоцкага ваяводзтва. Дайшло да сутычак між польскай міліцыяй (якая ўжыла сьлезацечны газ) і вернікамі, што закідвалі каменьнямі машыны з гукаўзмацьняльнікамі. 

Цуд ніколі ня быў прызнаны каталіцкім касьцёлам.

## Літаратура
* Krzysztof Sychowicz, ''Żadnych cudów'', Biuletyn Instytutu Pamięci Narodowej, nr 10 (45), październik 2004, ISSN 1641-9561, ss. 60-66 

Цуд
Катэгорыя:Падзеі 1965 году
Ваяводы троцкія

**Ваяво́да тро́цкі** — мясцовы ўраднік у Троцкім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя. Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай, дзе паводле значнасьці займаў месца пасьля каліскага ваяводы.

Пасада ўведзеная ў рамках палітыкі цэнтралізацыі ВКЛ Вітаўтам, асоба на пасадзе зьяўлялася сталым чальцом Рады ВКЛ, трапіўшы ў XVI стагодзьдзі у склад г. зв. пярэдняй лавіцы — часткі Рады, што на той час карысталася надзвычайным уплывам на палітыку краіны.

Ваяводзкі мундзір складаўся з пурпуровага кунтуша зь зялёнымі адваротамі і белага жупана. Па-за вальным соймам троцкая шляхта ўжывала цёмна-сіні («гранатовы») кунтуш, жоўтыя («саламяныя») адвароты і жупан, у сваю чаргу Ўпіцкі павет — малінавы («кармазыновы») кунтуш, цёмна-сінія адвароты і «саламяны» жупан.

За ўвесь час свайго існаваньня Троцкае ваяводзтва мела 40 ваяводаў (раней лічылася — 42):
 
* Яўнут Валімонтавіч (1413—1432)
* Пётар Лелюш (1434—1440)
* Ян Гаштольд (1440—1443)
* Іван Манівід (1443—1458)
* Радзівіл Осьцікавіч (1463—1477)
* Станка Судзівоевіч (1477—1478)
* Марцін Гаштольд (1480—1483)
* Багдан Саковіч (1486—1490)
* Пётар Мантыгердавіч «Белы» (1491—1497)
* Ян Забярэзінскі (1498—1505)

* князь Мікалай Радзівіл (1505—1510)
* Рыгор Осьцік (1510—1518)
* Альбэрт Гаштольд (1519—1522)
* князь Канстантын Астроскі (1522—1530)
* Ян Забярэзінскі (1530—1537)
* Станіслаў Гаштольд (1542)
* князь Ян Гальшанскі-Дубровіцкі (1544—1549)
* князь Мікалай Радзівіл «Руды» (1550—1566)
* князь Стэфан Збараскі (1566—1586)
* Ян Глябовіч (1586—1590)

* князь Мікалай Крыштап Радзівіл «Сіротка» (1590—1604)
* Аляксандар Хадкевіч (1605—1626)
* Ян Скумін Тышкевіч (1626—1640)
* Пётар Пац (X 1640 — VII 1642)
* Аляксандар Слушка (1642—1647)
* Мікалай Абрамовіч (1647—1651)
* Мікалай Стэфан Пац (1651—1670)
* князь Марцыян Аляксандар Агінскі (1670—1684)
* Цыпрыян Павал Бжастоўскі (1684—1688)

* князь Юры Юзэф Радзівіл (1688—1689)
* Багуслаў Аляксандар Уніхоўскі (1689—1697)
* Казімер Уладзіслаў Сапега (1697—1703)
* Міхал Казімер Коцел (1703—1707)
* Юры Станіслаў Сапега (1707—1709)
* князь Казімер Дамінік Агінскі (1710—1730)
* князь Юзэф Тадэвуш Агінскі (1730—1736)
* князь Міхал Казімер Радзівіл «Рыбанька» (1737—1742)
* князь Тадэвуш Францішак Агінскі (1770—1783)
* князь Андрэй Агінскі (1783—1787)
* князь Юзэф Мікалай Радзівіл (1788—1795)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны троцкія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dignitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego, 1386—1795. — Kraków, 1885.
Міхалова (Падляскае ваяводзтва)

**Міхало́ва** () — места ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы, сядзіба вяскова-гарадзкой гміны Міхалова. Згодна адміністрацыйнага падзелу 1975—1998 места належала Беластоцкаму ваяводзтву. Праз горад цячэ рака Супрасьль, прыток Нарава.

## Гісторыя
* першая палова 18 ст. — заснаваньне вёскі Нязбодча
* пачатак 19 ст. — Нязбодча з урочышчамі Рудая Крыніца, Лупеж Бор, Разэнталь і Сунохі пераходзіць у рукі Сэвярына Міхалоўскага, заснаваньне маёнтку Нязбудка
* 1832 — пачатак пабудовы тэкстыльнай хвабрыкі, пасяленьне атрымоўвае назву Міхалова, зьяўляюцца тут першыя немцы
* 1835 — пабудова першага лютэранскага малітоўнага дому і школы
* 1861 — пачынае дзейнічаць другая школа-кірха
* 1865 — адабраны Сэвярыну Міхалоўскаму (за удзел у студзеньскім паўстаньні) маёнтак набывае ген. Аляксандар фон Мінквіц
* 1868 — міхалоўскія немцы атрымоўваюць расейскае грамадзянства, заснаваньне Міхалоўскай воласьці
* 1890 — у Міхалове пражывае больш за 1000 немцаў, 980 габрэяў, 654 беларусаў і 376 палякі; пачынае дзейнічаць другая сынагога
* 1898 — першая забастоўка працоўных міхалоўскага тэкстыльнага заводу
* 1898 — адкрыцьцё новай мураваная кірхы
* 1906 — адкрыцьцё царквы сьв. Мікалая
* 1915 — 30% жыхароў Міхалова падаецца ў бежанства ў Расею
* 1916 — заснаваньне самастойнай каталіцкай парафіі (абхоплівае м.ін. Гарадок)
* 1918 — Міхалова пакідае 600 немцаў, польскія ўлады засноўваюць гміну Міхалова
* 1921 — у Міхалове праывае 887 габрэяў, 534 праваслаўных, 458 каталікоў, 291 лютэранаў, 6 уніятаў
* 1936 — у Міхалове праывае 732 габрэяў, 2741 праваслаўных, 2215 каталікоў, 190 лютэранаў
* міжваенны пэрыяд — у Міхалове дзейнічае 9 тэкстылных хвабрыкаў, дрэвапраапрацоўчы завод, хімічная хвабрыка, 12 прадуктавых і 8 прамысловых крамаў, 3 школы (польская, жыдоўская і нямецкая)
* 1939 — далучэньне да БССР, уваходзіць у Беластоцкі раён Беластоцкай вобласьці
* 1940—196 міхалоўскіх немцаў перасяляюцца ў Лодзь
* 1941 — пачатак нямецай акупацыі
* 1942 — нацысты вывозяць з Міхалова ў Беласток усіх жыдоў
* 1944 — адступаючыя немцы паляць усе хвабрыкі
* 1947 — заснаваньне першай сярэдняй школы
* 2009 — Міхалова атрымоўвае гарадзкія правы

## Насельніцтва
Жыхары Міхалова каталікі (парафія Божага Провіду ў на месцы) з польскай нацыянальнай ідэнтыфікацыяй і этнічныя беларусы, у большасьці праваслаўныя (прыход прыход сьв. Міколы Чудатворцы на месцы).

## Адукацыя
* Пачатковая школа ім. Ўладзіслава Сыракомлі з гімназіяй ім. Лешка Носа
* Kамплекс школаў у Міхалове (тэхнікум і ліцэй)

## Інфраструктура

## Інфармацыя для турыстаў

### Помнікі архітэктуры
* Царква Сьв. Мікалая — збудаваная ў 1906—1908 гадах у псэўдарускім стылю
* Касьцёл Провіду Божага — збудаваны ў 1906—1909 гадах у нэагатыцкім стылю

### Страчаная спадчына
* Сынагога — пабудаваная к. 1900 году, спаленая ў час Другой сусьветнай вайны
* Пратэстанцкая кірха — пабудаваная ў 1898 г., разабраная ў 1949 г.

## Вядомыя выхадцы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Міхалова
Катэгорыя:Гміна Міхалова
Катэгорыя:Беластоцкі павет
Катэгорыя:Гарады Падляскага ваяводзтва
Ваяводы віленскія

**Ваяво́да ві́ленскі** — мясцовы ўраднік у Віленскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя.

Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай. Ваяводзкі мундзір складаўся зь цёмна-сіняга («гранатовага») кунтуша, ярка-пунсовых адваротаў і жупана.

За ўвесь час свайго існаваньня Віленскае ваяводзтва мела 36 ваяводаў (раней лічылася — 33):

* Войцех Манівід (1413—1424; з 1396 — намесьнік віленскі)
* Юры Гедыгольд (1425—1432)
* Ян Даўгерд (1433—1443)
* Ян Гаштольд (1443—1458)
* Іван Манівід (1458)
* Міхал Кезгайла (1458—?)
* Алехна Судзімонтавіч (1477—1491)
* Мікалай Радзівіл «Стары» (1492—1509)

* князь Мікалай Радзівіл (1510–1521)
* Альбэрт Гаштольд (1522—1539)
* Ян Глябовіч (1542—1549)
* князь Мікалай Радзівіл «Чорны» (1551—1565)
* князь Мікалай Радзівіл «Руды» (1566—1584)
* князь Крыштап Мікалай Радзівіл «Пярун» (1584—1603)
* князь Мікалай Крыштап Радзівіл «Сіротка» (1604—1616)

* Ян Караль Хадкевіч (1616—1621)
* Леў Сапега (1623—1633)
* князь Крыштап Радзівіл (1633—1640)
* Януш Скумін Тышкевіч (1640—1642)
* Крыштап Хадкевіч (1642—1652)
* князь Януш Радзівіл (1653—1655)
* Павал Ян Сапега (1656—1665)
* князь Міхал Казімер Радзівіл (1666—1668)

* Юры Караль Глябовіч (1668—1669)
* Міхал Казімер Пац (1669—1682)
* Казімер Ян Сапега (1682—1703 і 1705—1720)
* князь Януш Антоні Вішнявецкі (1704)
* Людвік Канстантын Пацей (1722—1730)
* князь Казімер Дамінік Агінскі (1730—1733)
* князь Міхал Сэрвацы Вішнявецкі (1735—1744)
* князь Міхал Казімер Радзівіл «Рыбанька» (1744—1762)
* князь Караль Станіслаў Радзівіл «Пане Каханку» (1762—1764 і 1768—1790)
* князь Міхал Казімер Агінскі (1764—1768)
* князь Міхал Геранім Радзівіл (1790—1795)

## Глядзіце таксама
* Біскупы віленскія
* Кашталяны віленскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*
Міхал Сапоцька

**Блаславёны Міхал Сапоцька** (1 лістапада 1888, Юшэўшчына (цяпер Навасады), суч. Валожынскі раён — 15 лютага 1975, Беласток) — каталіцкі сьвятар, спаведнік сьв. Фаўстыны Кавальскай, заснавальнік Кангрэгацыі Сясьцёр Міласэрнасьці Езуса Хрыста.

У міжваенны час кіраваў Духоўнай сэмінарыяй у Вільні, а пасьля вайны быў высланы ў Польшчу і апынуўся ў Беластоку.

Бэатыфікаваны 28 верасьня 2008.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 1 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1888 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Каталіцкія блаславёныя
Катэгорыя:Памерлі 15 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1975 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Беластоку
Галубіцкі сельсавет (Петрыкаўскі раён)

**Галубі́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёну Гомельскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Галубіца.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году ў склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты — Белін, Мардзьвін, Судзібар, Сьнядзін, Таргашын — ліквідаванага Сьнядзінскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Петрыкаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Славінск

Назву **Славінск** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Славінск — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Славінск — пасёлак у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Славінск — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці
Галубіцкі сельсавет

Назву **Галу́бі́цкі [[сельсавет]]** маюць:

* Галубіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёну Віцебскай вобласьці
* Галубіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёну Гомельскай вобласьці
Галубіцкі сельсавет (Глыбоцкі раён)

**Галу́біцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Галубічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Пліскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай). 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Глыбоцкага раёну.

27 верасьня 2007 году ліквідаваная вёска Ніўе і хутары Адвалаўшчына, Выгаркі, Забалоцьце, Чыстае.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 30

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 53
*  С. 514
*  С. 236


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Глыбоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Дым

**Дым**&nbsp;— устойлівая дыспэрсная сыстэма, якая складаецца з дробных цьвёрдых часьцінак, узважаных у паветры або іншых газах. Дым&nbsp;— тыповы аэразоль з памерам часьцінак ад 10-7 да 10-5 м. У адрозьненьне ад больш грубадыспэрснай сыстэмы&nbsp;— пылу&nbsp;— дым не асядае пад дзеяньнем сілы зямнога прыцягненьня. Часьцінкі дыму могуць служыць ядрамі кандэнсацыі атмасфэрнай вільготнасьці, у выніку чаго ўтвараецца туман.

## Глядзіце таксама
* Дымовы газ

## Вонкавыя спасылкі
* Burning Issues Public Education Site
* Chemical constituents of wood smoke
* Health impact of ultrafine particles
* Shedding new light on wood smoke
Дым (неадназначнасьць)

**Дым**:
* Дым — устойлівая дыспэрсная сыстэма, якая складаецца з дробных цьвёрдых часьцінак, узважаных у паветры або іншых газах. 
* Дым — адна з найдаўнейшых адзінак падаткаабкладаньня.
Зябкі

Назву **Зя́бкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Зябкі — вёска ў Зябкаўскім сельсавеце Глыбоцкага раёну
** Зябкі — вёска ў Псуеўскім сельсавеце Глыбоцкага раёну
** Зябкі — вёска ў Дрысенскім раёне
Падсьвільскі пасялковы савет

**Падсьві́льскі пасялковы савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Падсьвільле.

## Гісторыя
28 чэрвеня 1958 году створаны ў складзе Пліскага (з 25 сьнежня 1962 году — Глыбоцкага) раёну Маладэчанскай (з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай) вобласьці, якому перададзены населеныя пункты скасаванага Сьвільскага сельсавету.

9 жніўня 2013 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1986 году — 43

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 53
*  С. 375
*  С. 260

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Глыбоцкага раёну
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, створаныя ў 1958 годзе
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Зябкаўскі сельсавет

**Зя́бкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Зябкі.

## Гісторыя
25 сьнежня 1962 году Пліскі раён скасаваны, сельсавет далучаны да Глыбоцкага раёну.

27 верасьня 2007 году ліквідаваныя хутары Караткевічы і Пяскі. 28 сакавіка 2011 году ліквідаваныя хутары Дужкі і Старыца.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 53


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Глыбоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Стахоўцы

**Стахо́ўцы** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Занарацкага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — зьяўлялася вёскай і маёнткам у Сьвянцянскім павеце Віленскай губэрні. Маёнтак зьяўляўся ўладаньнем Мінейкава. Вёска налічвала 19 двароў і 209 жыхароў. У маёнтку былі 1 двор і 6 жыхароў.
* 1897 год — у вёсцы была адчыненая школа граматы.
* 1904 год — вёска і маёнтак знаходзіліся ў складзе Занарачанскай воласьці Сьвянцянскага павету. Вёска налічвала 385 жыхароў, маёнтак — 65 жыхароў.
* 1908 год — вёска налічвае 44 двары, насельніцтва складае 195 жыхароў.
* Падчас Першай сусьветнай вайны з 18 па 28 сакавіка 1916 году ў раёне вёскі праходзілі баі Нарачанскай апэрацыі.
* 12 кастрычніка 1940 году вёска ўвайшла ў склад Занарацкага сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). У 1940 вёска налічвала 68 двароў і 281 жыхара.
* 1940 год — створаны калгас «Шлях Леніна».
* У верасьні 1943 году падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі цалкам спалілі вёску (68 двароў) і забілі 15 жыхароў. Пасьля вайны вёска была адноўленая.
* 1947 год — вёска і хутар Стахоўцы.
* 1949 год — у вёсцы створаны калгас імя Леніна, у хутары створаны калгас «Камсамолец».
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* У 1960 годзе насельніцтва вёскі складала 165 жыхароў.
* З 20 кастрычніка 1973 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Шлях да камунізму» з цэнтрам у вёсцы Занарач.

## Насельніцтва
* 2010 год — 174 жыхары
* 30 лістапада 2007 году — 205 жыхароў
* 1999 год — 170 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 55 двароў і 131 жыхар

## Інфраструктура
У вёсцы разьмяшчаюцца сьвінагадоўчы комплекс, крама.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Занарацкі сельсавет
Багушэвічы (Глыбоцкі раён)

**Багушэ́вічы** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Багушэвічы ўваходзяць у склад Празароцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Плісa, Дзісенскага павету, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 10 чалавек
* 1999 год — 21 чалавек
* 1931 год — 87 чалавекi
* 1921 год — 57 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Катэгорыя:Празароцкі сельсавет
Мазурава

**Ма́зурава** — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Мазурава ўваходзіць у склад Празароцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1 чалавек
* 1999 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Катэгорыя:Празароцкі сельсавет
Саньнікі

Назву **Саньнікі́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Саньнікі — вёска ў Бешанковіцкім раёне 
** Саньнікі — вёска ў Глыбоцкім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Саньнікі — вёска ў Гарадзенскім раёне 
** Саньнікі — вёска ў Дзятлаўскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Саньнікі — вёска ў Круглянскім раёне 

### Польшча
* Саньнікі — горад у Мазавецкім ваяводзтве
* Саньнікі — вёска ў Сакольскім павеце, Падляскае ваяводзтва 
* Саньнікі — вёска ў Познаньскім павеце, Вялікапольскае ваяводзтва
Аляксандар Уласаў

**Аляксандар Уласаў** (, Вялейка — , Марыінск, Кемераўская вобласьць, РСФСР (?)) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, публіцыст, палітык і сэнатар міжваеннай Польскай Рэспублікі, эканаміст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 28 жніўня 1874 году ў Вялейцы. Вучыўся ў духоўнай сэмінарыі ў Пінску, у Мікалаеўскай гімназіі ў Ліпаве, пазьней — у Рыскім тэхнічным унівэрсытэце (1899—1905).

У сьнежні 1904 году заснаваў першую беларускую палітычную партыю — Беларускую сацыялістычную грамаду — і зьўляўся сябрам ейнага Цэнтральнага камітэту. У 1908 годзе — адзін з заснавальнікаў выдавецтва «Наша Хата».

Зь сьнежня 1906 году і да траўня 1914 году зьяўляўся галоўным рэдактарам газэты «Наша Ніва». За гэты час Уласаў прыцягнуў да супрацоўніцтва з газэтай таленавітых беларускіх літаратараў, сярод якіх быў і Янка Купала, які пазьней стаў новым рэдактарам газэты.

За сваю грамадзка-палітычную дзейнасьць і публікацыі ў 1909 годзе быў асуджаны царскімі ўладамі да 4 месяцаў зьняволеньня.

Браў удзел у Першым Усебеларускім зьезьдзе. У 1918 годзе ўвайшоў у склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, праз год аднавіў дзейнасьць Беларускага навуковага таварыства ў Вільні «Наша хатка». Уласаў выдаваў таксама часопісы «Лучынка» для дзяцей і «Саха» для сялянаў.

На момант заключэньня Рыскай дамовы 1920 году знаходзіўся ў Радашкавічах, якія апынуліся ў выніку дамовы на тэрыторыі міжваеннай Польскай Рэспублікі. Пазьней у Радашкавічах Уласаў стварыў беларускую гімназію імя Францішка Скарыны, узначальваў Таварыства беларускай школы. У 1922—1927 гадах меў мандат сэнатара першага тэрміну са сьпісу Блёку нацыянальных меншасьцяў у польскім Сэнаце. Адзін з заснавальнікаў Беларускага каапэратыўнага банку.

У кастрычніку 1939 году быў арыштаваны НКВД і перавезены ў Менск. У лістападзе 1940 году асуджаны на 5 гадоў канцлягераў за «шпіёнска-правакатарскую дзейнасьць». Памёр у зьняволеньні 11 сакавіка 1941 году у г. Марыінск Кемераўскай вобласьці РСФСР.

## Творы
*  
* Беларуская Рада — прадстаўніца Беларусі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Уладзімер Арлоў. Аляксандар Уласаў // Беларуская служба Радыё Свабода
* 68 гадоў таму памёр Аляксандр Уласаў // Наша Ніва, 11 сакавіка 2009 г.
* Вугельчыкі з попелу — Уладзімер Содаль // Наша Ніва, №33, 2000 г.
* Лявон Луцкевіч, Галіна Войцік. Аляксандар Уласаў.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялейцы
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Палітыкі БНР
Катэгорыя:Сябры Рады БНР
Катэгорыя:Выпускнікі Рыскага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія парлямэнтарыі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Сэнатары Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі ў Кемераўскай вобласьці
Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары «Нашай Нівы»
Ксты

Назву **Ксты** маюць:

* Ксты — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Ксты — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* «Ксты» — зборнік вершаў Рыгора Барадуліна
875

## Падзеі
* 29 сьнежня — Карл II Лысы, кароль заходніх франкаў быў каранаваны імпэратарам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Чорная Беластоцкая

**Чо́рная Беласто́цкая** (, раней *Czarna Wieś*) — горад у Польшчы, уваходзіць у склад Падляскага ваяводзтва Беластоцкага павету, сядзіба вяскова-гарадзкой гміны Чорная Беластоцкая.


Катэгорыя:Беластоцкі павет
Бабіч

**Ба́біч** — прозьвішча, найбольш распаўсюджанае на тэрыторыях Беларусі, Украіны і пэўных славянскіх краінах Балканаў.

Паводле меркаваньня Янкі Станкевіча, адно з найстарэйшых і найболей арыгінальных беларускіх прозьвішчаў, утвораных шляхам дадаваньня суфікса «-іч» да назвы роду *Бабы*. Прозьвішча пачало ўзьнікаць яшчэ ў родавую пару жыцьця беларускага народу.

## Носьбіты
* Антал Бабіч — вугорскі хірург
* Валер Бабіч — украінскі палітычны дзеяч
* Віктар Бабіч — сябра Глыбоцкай групы Саюзу беларускіх патрыётаў, палітычны вязень
* Драгуцін Бабіч — югаслаўскі харвацкі футбаліст, абаронца, удзельнік Алімпійскіх гульняў 1924 і 1928 гадоў
* Іван Бабіч — сябра Глыбоцкай групы Саюзу беларускіх патрыётаў, палітычны вязень
* Канстантын Бабіч — украінскі футбаліст
* Лідзія Бабіч — румынская і малдаўская опэрная сьпявачка
* Марка Бабіч — харвацкі футбаліст
* Марыя Бабіч — сябра Глыбоцкай групы Саюзу беларускіх патрыётаў, палітычны вязень; сястра Івана Бабіча
* Міхаіл Бабіч — расейскі дзяржаўны дзяяч
* Міхай Бабіч — вугорскі паэт
* Надзея Бабіч — беларуская журналістка і краязнаўца
* Нікола Бабіч — югаслаўскі харвацкі футбаліст, нападнік, удзельнік Алімпіяды 1928 году
* Шайхзада Бабіч — башкірскі і татарскі паэт
* Юры Бабіч — расейскі фатограф
* Яўген Бабіч — савецкі хакеіст

## Глядзіце таксама
* Бабічы

## Крыніцы
Бабічы (Узрэцкі сельсавет)

**Бабічы́** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Бабічы ўваходзяць у склад Узрэцкага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася вёска ў складзе гміны Залессе, Дзісенскага павету, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 226 чалавек
* 1999 год — 240 чалавек
* 1931 год — 99 чалавек
* 1921 год — 100 чалавек

## Вядомыя выхадцы
* Іван Бабіч (1930—1994) — сябра Глыбоцкай групы Саюзу беларускіх патрыётаў, палітычны вязень
* Марыя Бабіч (нар. 1928) — сябра Глыбоцкай групы Саюзу беларускіх патрыётаў, палітычны вязень; сястра Івана Бабіча

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Узрэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Узрэцкі сельсавет

**Узрэ́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Пятроўшчына.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 35

## Літаратура
*  С. 229


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Глыбоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Бараны

Назву **Бараны** маюць:

* Бараны — род парнакапытных зь сямейства пустарогіх

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Бараны — вёска ў Жабінкаўскім раёне
** Бараны — вёска ў Івацэвіцкім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Бараны — вёска ў Абрубскім сельсавеце Глыбоцкага раёну
** Бараны — вёска ва Ўзрэцкім сельсавеце Глыбоцкага раёну

## Глядзіце таксама
* Баран
* Баранава
* Баранавічы
* Баранаў
* Баранаўка
* Баранаўшчына
* Баранцы
* Баранчыкі
* Барань
* Баранькі
Стары Двор

Назву **Стары́ Двор** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Стары Двор — вёска ў Баранавіцкім раёне
** Стары Двор — вёска ў Маларыцкім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Стары Двор — вёска ў Браслаўскім раёне
** Стары Двор — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Стары Двор — вёска ў Пастаўскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Стары Двор — вёска ў Шчучынскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Стары Двор — пасёлак у Бабруйскім раёне

* Менская вобласьць:
** Стары Двор — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Двор
* Новы Двор
* Старадворцы
Стрынадкі (Пліскі сельсавет)

**Стрына́дкі** — былая вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Стрынадкі ўваходзілі ў склад Пліскага сельсавету.

## Гісторыя
27 верасьня 2007 году вёска ліквідаваная рашэньнем Глыбоцкага раённага Савету дэпутатаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Валер Бабіч

**Вале́р Гео́ргіевіч Ба́біч** (; 25 жніўня 1953, сяло Броды, Львоўская вобласьць — 29 кастрычніка 202) — украінскі прадпрымальнік, палітык, народны дэпутат Украіны другога і трэцяга скліканьня. Кандыдат на пост Прэзыдэнта Ўкраіны на выбарах 1994 году. Першы прэзыдэнт АТ «Украінская фінансавая група». 

## Біяграфія

Нарадзіўся 25 жніўня 1953 году ў горадзе Броды Львоўскай вобласьці. Кандыдат на пост Прэзыдэнта Ўкраіны на выбарах 1994 году, атрымаў пяты вынік і амаль 2,5% галасоў. Прымаў удзел ў выбарах Кіеўскага гарадзкога галавы ў 1999 годзе. Заняў трэцяе месца з вынікам каля 5% галасоў пасьля Аляксандра Амельчанкі (76%) і Рыгора Суркіса (17%).

Памёр ад каранавірусу 29 кастрычніка 2020 году. 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бродах
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 2-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 3-га скліканьня
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Ўкраіны
Стары Двор (Глыбоцкі раён)

**Стары́ Двор** — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Стары Двор уваходзіць у склад Узрэцкага сельсавету.

## Мінуўшчына
Упершыню вёска згадваецца як фальварак графа Забелы ў першым агульнарасейскім перапісе насельніцтва 1897 году. Вёска знаходзілася ў складзе Залескае воласьці Дзісенскага павету Віленскае губэрні. Адміністрацыйную прыналежнасьць не зьмянілі нават бурлівыя падзеі Савецка-польскае вайны і заключанай потым Рыскай мірнай дамовы. Вёска атрымала статус калёніі (згуртаваньне хутароў) і апынуліся на тэрыторыі Залескае гміны Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва адноўленае Польскае дзяржавы.

Паводле польскага перапісу насельніцтва 1933 году, насельніцтва Старога Двара павялічылася за амаль 40 гадоў у болей, чым 10 разоў, і зьвязанае гэтае з тым, што землі былога фальварка Забелаў актыўна раскупляюць заможныя гаспадары, якія будуюць на іх свае двары.

17 верасьня 1939 року на тэрыторыю Заходняе Беларусі ўступаюць савецкія войскі. Зь 15 студзеня 1940 году Стары Двор належыць да навастворанага Глыбоцкага раёна Вялейскае вобласьці БССР. Успыхнутая ў хуткім часе вайна паміж Нямеччынай і СССР амаль не закранула вёску, а ў пачатку ліпеня 1944 року яна была захопленая савецкай арміяй. Многія жыхары вёскі пайшлі пасьля савецкага захопу Глыбоччыны ў дзейную армію й мужна змагаліся на франтох Нямецка-савецкае вайны. Па сканчэньні вайны жыхары вёскі паступова вярталіся да мірнай працы, але наперадзе іх чакалі значныя зьмены — празь некалькі рокаў пасьля вызваленьня ў раёне пачалася паўсюдная калектывізацыя. Ствараецца калгас і ў гэтай мясцовасьці.

Калгас «17 верасьня» быў утвораны 1 верасьня 1948 годц па ініцыятыве жыхароў вёскі Стары Двор. У хуткім часе да першых калгасьнікаў далучыліся вяскоўцы з Галубчыкаў, Зеляцініна і Папкоў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 15 чалавек.
* 1999 год — 22 чалавекі.
*1953 год — 40 жыхароў,  8 гаспадарак.
*1933 год — 40 жыхароў, 198 дзесяцінаў.
*1931 год — 54 чалавекi
*1921 год — 58 чалавек
*1897 год — 4 жыхары (3 м., 1 ж.), 233 дзесяціны.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
Гісторыя вёскі

Катэгорыя:Узрэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Глыбоцкага раёну
Сасноўка (Аршанскі раён)

**Сасно́ўка** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Сасноўка ўваходзіць у склад Вусьценскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Катэгорыя:Вусьценскі сельсавет
Чэрвіна (чыгуначная станцыя)

**Чэ́рвіна** — чыгуначная станцыя ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці на чыгуначнай дарозе паміж Воршай і Магілёвам. Чэрвіна ўваходзіць у склад Вусьценскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Катэгорыя:Вусьценскі сельсавет
Поль Дырак

**Поль Адрыян Мо́рыс Дыра́к** (; нарадзіўся 8 жніўня 1902, Брысталь, Вялікабрытанія, памёр 20 кастрычніка 1984, Флорыда, ЗША) — брытанскі фізык-тэарэтык, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі (1933 разам з Эрвінам Шродынгерам), за *адкрыцьцё новых аспэктаў тэорыі атамаў і іх застасаваньне*.

## Жыцьцё і кар’ера
Поль Дырак нарадзіўся й рос у Бішапстане, раёне Брыстоля. Яго бацька, Чарльз Дырак, быў эмігрантам з Сант-Маўріса, Швэйцарыя. Яго маці была з Корновола, нарадзілася ў сям'і марака. У Поля быў старэйшы брат Фэлікс (), які скончыў жыцьцё самагубствам у 1925 годзе, а таксама была сястра Біятрыс (). Яго маладыя гады ў сям'і былі ня вельмі шчасьлівыя, ягоны бацька адрозьніваўся строгасьцю й аўтарытарнай натураю. Першую адукацыю атрымаў у Бішапскае пачатковай школе (), потым працягнуў вучобу ў () дзе ягоны бацька працаваў настаўнікам францускае мовы. Гэтая школа была пры Брыстольскім Унівэрсытэце, у якім вельмі паважнае значэньне прыдавалі навуковым дысцыплінам. У 1930 годзе абраны сябрам Лёнданскага каралеўскага таварыства.

## Унёсак у навуку
Адзін з творцаў квантавае мэханікі і квантавае электрадынамікі. Ляўрэат Нобэлеўскае прэміі (1933 разам з Эрвінам Шродынгерам), за вялізны ўклад у разьвіцьцё квантавае мэханікі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тэорыя электронаў і пазытронаў — нобэлеўская лекцыя Поля Дырака, 12 сьнежня 1933 году

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брысталі
Катэгорыя:Памерлі ў Флорыдзе
Катэгорыя:Фізыкі-тэарэтыкі
Катэгорыя:Брытанскія фізыкі
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
Захарышкі

**Заха́рышкі** — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Захарышкі ўваходзяць у склад Гудагайскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 18 чалавек
* 1999 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудагайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Бабічы (Гудагайскі сельсавет)

**Ба́бічы** — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Бабічы ўваходзяць у склад Гудагайскага сельсавету. Знаходзіцца ў 8 км на паўночны ўсход ад Астраўца, 12 км ад чыг. ст. Гудагай на лініі Маладэчна-Вільня, 258 км ад Горадні.

У 19 стагодзьдзі вёска ў складзе Дравяніцкага маёнтка (Шумская воласьць Віленскага павету Віленскай губэрні). У 1860 г. 9 рэвізскіх душ. Уладальнік — памешчык Набораўскі. У 1873 годзе вёска ў складзе Дравяніцкай сельскай грамады. У 1897 г. Бабічы (Дубнячкі), 10 гаспадарак, 114 чалавек. У 1905 годзе ў вёсцы было 60 чалавек. У 1922 годзе ўвайшла ў склад Польскай Рэспублікі. У 1938 годзе лічылася вёскай, мела 18 двароў і 89 чалавек. У складзе Варнянскай гміны Віленска-Трокскага павету Віленскага ваяводзтва. У лістападзе 1939 году ўключаная ў склад БССР. Ад 12 кастрычніка 1940 году вёска ў складзе Дравяніцкага сельсавету Астравецкага раёну Вілейскай вобласьці. У Вялікую Айчынную вайну з канца чэрвеня 1941 году да пачатку ліпеня 1944 году акупаваная нямецкімі войскамі. Ад 20 верасьня 1944 году ў Маладэчанскай вобласьці. Пасьля вайны сяляне далучыліся да калгасу «1 Мая». 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў Гарадзенскую вобласьць. У 1959 годзе 13 чалавек. У 1970 годзе 21 чалавек. У 1992 годзе ўваходзіла ў калгас імя Мічурына, цэнтар якога знаходзіцца ў вёсцы Палушы. У 2004 годзе было 4 гаспадаркі, 10 чалавек, уваходзіла ў сельскагаспадарчы вытворчы каапэратыў «Палушы».

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудагайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Індрубка

**І́ндрубка** — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Індрубка ўваходзіць у склад Гудагайскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1663 г. згадваецца ў складзе Ашмянскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1999 год — 102 чалавекі
* 2010 год — 76 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудагайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Каменка (Астравецкі раён)

**Ка́менка** — былы хутар у Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Каменка ўваходзіла ў склад Гудагайскага сельсавету. Цяпер у складзе гораду Астраўцу.

## Гісторыя
26 лютага 2013 году хутар перададзены ў склад гораду Астраўцу.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 16 чалавек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Астравецкага раёну
Катэгорыя:Астравец
Бабічы (Шчучынскі раён)

**Бабічы́** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Бабічы ўваходзяць у склад Ракавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 59 чалавек
* 1999 год — 90 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ракавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Ракавіцкі сельсавет

**Ракавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйная адзінка ў складзе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Ракавічы.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Шчучынскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці.

28 жніўня 2013 году сельсавет скасаваны і ўсе 16 вёсак далучаны да Орлеўскага сельсавету.

Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году — 805 чалавек, зу іх 84,6 % — беларусы, 13,2 % — палякі, 1,0 % — расейцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шчучынскага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Жалудоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
874

## Падзеі
* Даны ўварваліся ў Мэрсію

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Зыгмунт Закрэўскі

**Зыгмунт Закрэўскі** (; 28 сакавіка 1867, Познань — 11 сакавіка 1951, Кракаў) — польскі нумізмат. Па прафэсіі хімік. Прафэсар.

Навучаўся хіміі найперш у Дрэздэне, пасьля ў Карлсруэ, дзе дактарызаваўся з хіміі (1893), а таксама ў Швайцарыі, дзе абараніў дактарат зь філязофіі. Працаваў на вялікапольскіх цукроўнях. У 1914—1918 гадах посол на сойм прускі. У 1919 годзе стараста стшэльненскі.

Зацікавіўся нумізматыкай яшчэ гімназістам. Асабліва цікавіўся пястаўскімі манэтамі. У юнацкія гады пачаў дасьледаваньне нумізматыкі зь Бібліятэкі Рачынскіх у Познані. Пасьля двух гадоў досьледаў нават атрымаў права самастойнага дасьледаваньня сярэднявечных дакумэнтаў. Павялічваў свой збор на той час з дапамогай злотнікаў і зэгармістраў.

У 21 год (1888) меў 50 пястаўскіх манэт пачынаючы з рэдкага дэнару Храбрага. Удзельнічаў у нумізматычных аўкцыёнах. Да яго па кансультацыі зьвярталіся вядомыя польскія і аўстрыйскія нумізматы.

Пасьля Першай сусьветнай вайны прызначаны загадыкам катэдры Сярэднявечнай нумізматыкі Познанскага ўнівэрсытэту. У 1925—1927 гадах рэдактар часопісу «*Wiadomości numizmatyczne-archeologicznie*» («*Нумізматычна-археалягічныя ведамасьці*»).

Пад час Другой сусьветнай вайны — у Францыі ў ваколіцах Булонь-сюр-Мэр. Пасьля вайны нейкі час жыў у Італіі і Вялікабрытаніі. У 1948 годзе вярнуўся ў Польшчу.

У 1948 — выкладчык сярэднявечнай нумізматыкі ў Ягелонскім унівэрсытэце. Выдаў больш за 60 нумізматычных прац.

Напрыканцы жыцьця меў калекцыю больш за 5000 пястаўскіх манэт збольшага Храбрага. Яго калекцыя трапіла ў Нацыянальны Музэй Кракава і ўвайшла ў склад збораў Чапскага.

## Вонкавыя спасылкі
* Архэалягічны Музэй у Познані

Катэгорыя:Нарадзіліся 28 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1867 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Познані
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Польскія нумізматы
Катэгорыя:Выкладчыкі Ягелонскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі 11 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1951 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Кракаве
Сухаволя

**Сухаво́ля** () — места ў Польшчы, на рацэ Альшанцы. Цэнтар меска-сельскай гміны Сакольскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2017 год — 2196 чалавек.

Сухаволя — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У XVIII ст. Янаў знаходзіўся ў валоданьні Сапегаў і ўваходзіў у склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва. У 1777 годзе Сухаволя атрымала мескія правы.

У 1775 годзе астраном і картограф Шыман Саберайскі вызначыў Сухаволю як месца, дзе крыжуюцца лініі, якія злучаць скрайнія пункты Эўропы. З гэтага часу яна лічыцца цэнтрам Эўропы, пра што сьведчыць памятны знак у мескім парку.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Сухаволя апынулася ў складзе Прусіі, у Беластоцкім дэпартамэнце. У 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай паміж Расеяй і Францыяй, мястэчка апынулася ў Беластоцкай вобласьці Расейскай імпэрыі.

У 1860-я гады ў Сухаволі было 124 будынкі (зь іх 8 мураваных), дзеяў касьцёл; у канцы XIX ст. — 464 будынкі. 30 траўня 1868 году зьявіўся праект мескага гербу: *у зялёным полі залатыя трылісьнікі*. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Сухаволю занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Сухаволя абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Сухаволя апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 15 верасьня 1939 году Сухаволю акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень места перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Сухаволя ўвайшла ў склад БССР, у Беластоцкую вобласьць. З чэрвеня 1941 да верасьня 1944 году места зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Сухаволю Польскай Народнай Рэспубліцы.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1890 год — 2292 чал. (1104 муж. і 1188 жан.), зь іх 1087 каталікоў, 9 праваслаўных, 1184 юдэі і 12 мусульманаў
* **XXI стагодзьдзе**: 2017 год — 2196 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Забудова гістарычная (XIX — пачатак XX ст.; фрагмэнты)
* Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (1884—1885)
* Млын ветраны (пачатак XX ст.)
* Могілкі юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Сынагога (XVIII ст.)

## Галерэя

Podlaskie - Suchowola - Suchowola - Kościuszki 3 - Kościół PiP 20110925 01.JPG
Suchowola Kościół Św. Piotra i Pawła02.JPG
Suchowola - House 01.jpg|Гістарычная забудова
Suchowola ip popieluszki.jpg|Дом памяці Ежы Папялушкі


## Асобы
* Францішак Грышкевіч (1904/1906—1946) — беларускі паэт, публіцыст, перакладнік, пэдагог
* Адольф Зянюк (1895—1938) —  беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, адвакат
* Гэнрык Бэта (1886-1965) — беларускі і польскі грамадзкі і рэлігійны дзеяч, каталіцкі сьвятар.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*
Жалезьніца

Назву **Жале́зьніца** маюць:

* Жалезьніца — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Жалезьніца — рака ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Жалезная Баравінка
* Жалезьнікі
* Жалезьнякі
Бабіцкі сельсавет (Рэчыцкі раён)

**Ба́біцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Бабічы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Рэчыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Дуброўскі сельсавет (Рэчыцкі раён)

**Дубро́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дуброва.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў перайменаваны ў Заходаўскі сельсавет з цэнтрам у вёсцы Заходы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Рэчыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе
Вэрнэр Карл Гайзэнбэрг

**Вэ́рнэр Карл Га́йзэнбэрг** (; 5 сьнежня 1901, Вюрцбург, Нямеччына — 1 лютага 1976, Мюнхэн, Нямеччына) — нямецкі фізык-тэарэтык, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі (1932), за *фундамэнтальны ўнёсак у стварэньне [[квантавая мэханіка|квантавае мэханікі]]*.

## Жыцьцё й кар’ера

### Пачатак кар’еры
Гайзэнбэрг нарадзіўся ў Вюрцбургу, (Нямеччына) у сям’і настаўніка клясычнае літаратуры Каспара Эрнеста Аўгуста Гайзэнбэрга () й яго жонкі Ані Фуклейн ().
 
Ён вывучаў матэматыку й фізыку з 1920 па 1923 гадах у Мюнхэнскім () і Гётынгенскім унівэрсытэтах (). У Мюнхэне ягонымі навуковымі кіраўнікамі былі Арнольд Зомэрфэльд і Вільгельм Він, у Гётынгене — Макс Борн і Джэймз Франк, матэматыку ён вывучаў з дапамогай Дэвіда Гілбэрта. Дактарат скончыў у 1923 годзе пад кіраўніцтвам Арнольда Зомэрфэльда. Хабілітацыю зрабіў у 1924 годзе ў Гётынгене пад кіраўніцтвам Макса Борна.

### Гётынген, Капэнгаген і Ляйпцыг
З 1924 па 1927 гады Гайзенбэрг быў прыватдацэнтам у Гётынгене. Пачынаючы з 17 верасьня 1924 году па 1 траўня 1925 году пры падтрымцы таварыства «Міжнародны адукацыйны фонд Ракфэлера» () праводзіў сумесныя дасьледаваньні разам з Нільсам Борам, дырэктарам Інстытуту Тэарэтычнай фізыкі унівэрсытэту ў Капэнгагене. Гайзэнберг пасьля вярнуўся ў Гётынген разам з Максам Борнам і Паскалем Ёрданам, каб прадоўжыць разбудоўваць сваю тэорыю матрычнай мэханікі, аднаго з сфармуляваньняў кантавай мэханіка. З 1 траўня 1926 года пачаў чытаць лекцыі, як асыстэнт Бора на ўнівэрсытэце Капэнгагене. Менавіта там у 1927 годзе Гайзенбэрг адкрыў свой прынцып нявызначанасьці. 23 лютага Гайзэнбэрг напісаў ліст свайму сябру Вольфгангу Паўлі, зь якім быў знаёмы па вучобе ў LMU, дзе апісаў гэты новы прынцып.

У 1927 годзе Гайзенбэрг атрымаў пасаду звычайнага прафэсара () па тэарэтычнай фізыцы й ўзначаліў факультэт фізыкі Унівэрсытэту ў Ляйпцыгу. Лекцыя, прысьвечаная яго інаўгурацыі, адбылася 1 лютага 1928 году. Адна з першых прац, апублікаваных у ляйпцыскі пэрыяд жыцьця, была прысьвечана вытлумачэньню фэрамагнэтызму праз прынцып выключэньня, адкрыты Вольфгангам Паўлі.

### Матрычная мэханіка й Нобэлеўская прэмія
Фундамэнтальны артыкул Гайзенбэрга, прысьвечаны квантавай мэханіцы, азадачыў фізыкаў ды гісторыкаў.

### Рух нямецкіх фізыкаў

### Другая Сусьветная вайна
У 1941 годзе ён быў прызначаны дырэктарам Інстытуту фізыкі кайзэра Вільгельма ў Бэрліне і кіраваў нямецкім праектам па стварэньні атамнай зброі.

### Уранавы клюб
### Апэрацыя Алсас і апэрацыя Эпсэлён

### Пасьля 1945 году
Памёр 1 лютага 1976 у сваім дому ў Мюнхэне ад раку нырак.

## Унёсак у навуку
Адзін са стваральнікаў квантавае мэханікі. Ляўрэат Нобэлеўскае прэміі па фізыцы (1932, за вялізны ўнёсак у разьвіцьцё квантавае мэханікі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Развой квантавае мэханікі — нобэлеўская лекцыя Вэрнэра Гайзэнбэрга, 11 сьнежня 1933 году

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вюрцбургу
Катэгорыя:Фізыкі-тэарэтыкі
Катэгорыя:Нямецкія навукоўцы
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Мюнхэне
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Русакі (Шчучынскі раён)

**Русакі́** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Русакі ўваходзяць у склад Ракавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 39 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ракавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Дуброва (Дарагічынскі раён)

**Дубро́ва** — вёска ў Дарагічынскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Дуброва ўваходзіць у склад Дарагічынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 242 чалавекі
* 1999 год — 227 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дарагічынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дарагічынскага раёну
Бабічы (Чачэрскі раён)

**Ба́бічы** — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці. Бабічы ўваходзяць у склад Нісімкавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Першыя згадкі — 1483 год.

За 0,8 км на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца курганны могільнік пэрыяду раньняга сярэднявечча (X—XIII стагодзьдзі).

## Насельніцтва
* 2010 год — 417 чалавек
* 1999 год — 534 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Нісімкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Грамадзянскае рэпартэрства

**Грамадзя́нскае рэпартэ́рства** () — гэта асьвятленьне нейкага мерапрыемства (імпрэзы, канфэрэнцыі, паседжаньня, сэмінару, варштатаў) ягонымі ўдзельнікамі ў рэжыме рэальнага часу з выкарыстаньнем усіх відаў сацыяльных сеціўных мэдыяў. Інфармацыя пра падзею, якая выкладаецца ў Сеціва, складаецца з матэрыялаў не аднаго журналіста, якога адмысловага накіравалі асьвятляць падзею, але з унёскаў усіх удзельнікаў, якія прысутнічаюць на мерапрыемстве.

## Апісаньне зьявы
Папярэднікам грамадзянскага рэпартэрства зьяўляецца live blogging () — асьвятленьне падзеі на толькі блоґах, але таксама ў рэжыме рэальнага часу. Блоґінґ у рэальным часе ды грамадзянскае рэпартэрства пачалі актыўна разьвівацца з распаўсюджаньнем бесправадовага й мабільнага Інтэрнэту. Удзельнікі маглі прыносіць на канфэрэнцыі свае наўтбукі й пахадзе выступу запісваць свае ўражаньні ад выступоўцы ці папросту занатоўваць выступ у нейкай форме й адразу выкладаць сабе на блоґ. Такім чынам, між уласна падзеяй ды выкладаньнем матэрыялу пра яе міналі ўжо не пара гадзінаў, як было пры звыклым асьвятленьні традыцыйнымі мэдыямі, а некалькі хвілінаў. Вялікая колькасьць блоґераў на канфэрэнцыі гарантавала, што падзея будзе пададзенай з усіх бакоў. Гэта гарантавала наяўнасьць розных меркаваньняў і вуглоў паданьня інфармацыі пра тое, што адбываецца. Такім чынам, спрацоўваў той самы прынцып, што на Вікіпэдыі: калі выкладзеная інфармацыя зьяўляецца няслушнай, то яна будзе выпраўленай настолькі хутка, наколькі вялікай ёсьць аўдыторыя.

Грамадзянскае рэпартэрства ёсьць зьявай шырэйшай за блоґінґ у рэальным часе, але яна грунтуецца на гэткіх самых прынцыпах. Перад пачаткам падзеі арганізатары прапануюць удзельнікам ды наведвальнікам адзін унівэрсальны тэґ, якім маюць пазначацца рэпартажы ў он-лайн мэдыях, допісы на блоґах, тэкстоўкі на Twitter'ы, запампаваныя на Flickr, YouTube, Picasa й іншыя мэдыясэрвісы фоткі й відэа. Такім чынам, у адрозьненьне ад live blogging, грамадзянскае рэпартэрства мае на ўвазе выкарыстаньне абсалютна ўсіх сацыяльных сэрвісаў, якія толькі існуюць.

З гэтага вынікае, што агульны прынцып сацыяльнага рэпартэрства — зацягнуць усю аўдыторыю цалкам у асьвятленьне імпрэзы з выкарыстаньнем усіх сацыяльных сэрвісаў. Практыка паказвае, што калі стварыць для людзей умовы (бясплатны Інтэрнэт ва ўсіх месцах находу народа, то бок у залі, у лобі, у месцах кава-паўзаў), то пісацьме прынамсі 5% ад усёй колькасьці наведвальнікаў (прыкладам, для канфэрэнцыі з 500 ўдзельнікамі гэта — 25 чалавек). Гэтага дастаткова, каб ніводная ідэя з выказаных падчас імпрэзы не была прамінёнай.

## Вонкавыя спасылкі
* Грамадзянскае рэпартэрства на імпрэзах: кароткая інструкцыя.
* .

Катэгорыя:Тэхналёгіі ў грамадзтве
Катэгорыя:Сацыялёгія камунікацыяў
Рэпартэрства
Нісімкавіцкі сельсавет

**Нісі́мкавіцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Нісімкавічы.

## Гісторыя
26 красавіка 1919 году створаны ў складзе Покацкай (з 9 траўня 1923 году — Сьвяцілавіцкай) воласьці Гомельскага павету Гомельскай губэрні РСФСР; з 8 сьнежня 1926 году ў складзе Сьвяцілавіцкага (з 4 жніўня 1927 году — Чачэрскага, з 25 сьнежня 1962 году — Буда-Кашалёўскага, з 6 студзеня 1965 году — Чачэрскага) раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці БССР.

29 кастрычніка 1959 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Будзішчанскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 11

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 498


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе