Таварыства ўласьнікаў жытла

**Таварыства ўласьнікаў жытла** (ТУЖ) — некамэрцыйная арганізацыя ўдзельнікаў сумеснага домаўладаньня.

Ствараецца на прапанову забудоўніка жылога дома падчас будаўніцтва, мясцовага выканаўчага камітэту або ўдзельнікаў сумеснага домаўладаньня. Маёмасьць ТУЖ утвараецца за кошт аказаньня жыльлёва-камунальных паслугаў і іншых даходаў ад дзейнасьці, абавязковых плацяжоў удзельнікаў, мэтавых, сяброўскіх і ўступных унёскаў, а таксама дзяржаўных страхавых парукаў. Найвышэйшым органам кіраваньня служыць агульны сход або сход упаўнаважаных, які абірае ўправу і яе старшыню, а таксама рэвізійную камісію. Сябрамі ТУЖ могуць быць грамадзяне і юрыдычныя асобы.

## Кіраваньне
* *Сход*. Склікаецца штогод. Правамоцны пры ўдзеле звыш паловы ўдзельнікаў ТУЖ. Усталёўвае памеры, склад і парадак сплаты ўнёскаў. Вызначае колькасны склад Управы. Абірае Ўправу са старшынёй на 5 гадоў і Рэвізійную камісію на тры гады. Зацьвярджае штогадову справаздачу аб працы Ўправы і гадавую бухгальтарскую справаздачнасьць на падставе заключэньня Рэвізійнай камісіі або аўдытарскага заключэньня. Ухваляе штогадовы каштарыс даходаў і выдаткаў, у тым ліку на ўтрыманьне Ўправы і Рэвізійнай камісіі, аплату працы і страхавую абарону іншых працаўнікоў. Прымае рашэньне аб разьмяшчэньні ўнёскаў на капітальны рамонт ва ўклады.
* *Управа*. Засядае штоквартал. Абіраецца Сходам на 5 гадоў. Правамоцная пры ўдзеле звыш паловы сябраў. Ухваляе рашэньні простай большасьцю галасоў. Вядзе ўлік сябраў і маёмасьці, даходаў і выдаткаў ТУЖ. Разглядае звароты сябраў і працаўнікоў ТУЖ. Ладзіць гаспадарчую дзейнасьць таварыства.
* *Старшыня*. Абіраецца Сходам на 5 гадоў. Вядзе ўлік і ладзіць выкананьне рашэньняў Сходу і Ўправы. Заключае дамовы і пагадненьні ад імя ТУЖ. Зацьвярджае службовыя інструкцыі працаўнікоў і штатны расклад пасьля ўзгадненьня са Сходам. Прымае на працу супрацоўнікаў і прымае да іх захады заахвочваньня. Прадстаўляе зацікаўленасьці таварыства перад іншымі ўстановамі і выдае даверанасьць на іх прадстаўленьне. Падпісвае плацежныя дакумэнты.
* *Рэвізійная камісія*. Абіраецца ў складзе прынамсі трох асобаў на тры гады. Сочыць за выкананьнем заканадаўства аб фінансавай дзейнасьці Ўправай і яе старшынёй, а таксама сябрамі таварыства. Штогод правярае гаспадарчую дзейнасьць ТУЖ. Дае заключэньне Сходу наконт справаздачы Ўправы і яе старшыні. Робіць справаздачу перад Сходам аб сваёй дзейнасьці.

## Абавязкі і правы
Таварыства ўласьнікаў жытла абавязвалася забясьпечыць:
* абслугоўваньне нерухомасьці і прысядзібнай дзялянкі;
* захаванасьць агульнай маёмасьці сумеснага домаўладаньня;
* захаваньне зацікаўленасьцяў сябраў ТУЖ пры вызначэньні ўмоваў і парадку валоданьня, карыстаньня і распараджэньня агульнай маёмасьцю, гаспадарчай дзейнасьці і разьмеркаваньні між сябрамі ТУЖ выдаткаў на ўтрыманьне і бягучы рамонт агульнай маёмасьці;
* унясеньне платы за капітальны рамонт.

Таварыства ўласьнікаў жытла мае права:
* атрымаць і добраўпарадкаваць зямельную дзялянку, а таксама ажыцьцяўляць будаўніцтва на ёй;
* узводзіць дадатковыя пабудовы;
* абслугоўваць агульную маёмасьць сумеснага домаўладаньня ўласнымі сіламі і заключаць дамовы газа-, цепла- і электразабесьпячэньня з жыльлёва-камунальнымі гаспадаркамі;
* усталёўваць памер абавязковых плацяжоў і ўнёскаў;
* атрымліваць пазыку ў банку;
* абскардзіць рашэньне ўстановы і дзеяньне службоўца, што парушае правы сябраў ТУЖ;
* разьмяшчаць унёскі на капітальны рамонт ва ўклады;
* уступаць у саюзы ТУЖ.

## Беларусь
Жыльлёвы кодэкс Беларусі 2012 году прадугледжваў магчымасьць ствараць таварыствы ўласьнікаў жытла (ТУЖ). Паводле 156-га артыкула Кодэксу, удзельнікі сумеснага домаўладаньня з прынамсі 1/4 галасоў і мясцовы выканаўчы орган атрымалі права склікаць агульны сход у справе стварэньня таварыства ўласьнікаў. Гэты сход лічыўся правамоцным пры ўдзеле звыш 2/3 удзельнікаў сумеснага домаўладаньня. Рашэньне аб стварэньні ТУЖ лічылася прынятым пры галасаваньні за яго больш як 2/3 удзельнікаў сходу. Згодна са 166-м артыкулам агульны сход ТУЖ пры ўдзеле прынамсі паловы ўдзельнікаў мог абіраць на 5 гадоў упаўнаважаных ад кожных 5 удзельнікаў. Агульны сход мог ладзіцца празь пісьмовае апытаньне пры ўдзеле звыш паловы ўдзельнікаў, якія валодалі прынамсі 2/3 галасоў. Сход мелі склікаць аднойчы на год. Урэшце, рашэньні сходу даводзіліся да ведама сябраў ТУЖ шляхам разьмяшчэньня выпіскі з пратаколу на інфармацыйных стэндах ТУЖ не пазьней за 5 дзён пасьля сходу, а пры яго правядзеньня ў выглядзе пісьмовага апытаньня — не пазьней за 5 працоўных дзён пасьля падліку галасоў.
 
На чэрвень 2019 году ў Беларусі налічвалася каля 10 000 таварыстваў уласьнікаў жытла (ТУЖ). Зь іх 43 % былі на самаабслугоўваньні. На сьнежань 2022 году лік ТУЖ вырас да 12 000. Сярод іх 7000 (58 %) мелі дамоўныя дачыненьні з жыльлёва-камунальнымі гаспадаркамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Спажывецкія арганізацыі
Катэгорыя:Тыпы грамадаў
Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі
Катэгорыя:Каапэратывы
Катэгорыя:Таварыствы
Катэгорыя:Жыльлё
Катэгорыя:Нерухомаснае права
Катэгорыя:Мясцовае самакіраваньне
Катэгорыя:Арганізацыя супольнасьцяў