Дзераўная

**Дзераўна́я** — вёска ў Беларусі, на рацэ Шуры. Цэнтар сельсавету Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1406 чалавек. Знаходзіцца за 30 км ад Стоўпцаў, на аўтамабільнай дарозе Івянец — Пяршаі — Нясьвіж.

Дзераўная — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Дзераўная ўпамінаецца ў другой палове XV ст. як уладаньне кашталяна віленскага Сямёна Гедыголдавіча. З 1451 году маёнтак перайшоў да ягонай жонкі Мілохны Кезгайлаўны, каля 1485 году — уласнасьць Кезгайлаў. У 1525 годзе М. Кезгайла заснаваў каля маёнтку Дзераўная аднайменнае мястэчка. З 1554 году паселішчам валодаў Ян Завіша, з 1590-х гадоў — Радзівілы.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Дзераўная ўвайшла ў склад Менскага павету Менскага ваяводзтва. У 1590—1591 гадох у мястэчку збудавалі кальвінскі збор. У 1630-я гады Войцех Сялява фундаваў касьцёл, пры якім у XVII—XVIII стагодзьдзях дзеялі шпіталь і школа. На 1591 год у мястэчку існавалі Рынак, 3 вуліцы, 41 двор, на 1646 год — 71 двор, на 1662 год — 85, на 1725 год — 39, на 1786 год — 49 двароў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Дзераўная апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ашмянскім павеце Віленскай губэрні. У 1870-я гады ў мястэчку існавалі касьцёл, капліца, 2 сынагогі, школа, багадзельня, бровар, 5 крамаў. На 1880 год у Дзераўной было 34 двары, заезны двор, вінакурня, саладоўня, капліца, царкоўны прыход, вятрак, карчма. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у мястэчку было 125 двароў, 11 крамаў, гарбарня, аптэка, карчма.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Дзераўная абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Дзераўная апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Стаўпецкім павеце Наваградзкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Дзераўная ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стала цэнтрам сельсавету (з 8 студзеня 1954 да 24 сьнежня 2011 году ў Хатаўскім сельсавеце, які перайменаваны ў Дзераўнянскі). Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1971 год тут было 255 двароў, на 1992 год — 549, на 1997 год — 564. У 2000-я гады Дзераўная атрымала афіцыйны статус «аграгарадку». 24 сьнежня 2011 году вёска стала цэнтрам Дзераўнянскага сельсавету.


Dzieraŭnaja, Uniebaŭziaćcia. Дзераўная, Унебаўзяцьця (B. Tamaševič, 1900).jpg|Касьцёл, каля 1900 г.
Dzieraŭnaja, Uniebaŭziaćcia. Дзераўная, Унебаўзяцьця (J. Weber, 1909).jpg|Касьцёл, 1909 г.
Dzieraŭnaja. Дзераўная (XX).jpg|Касьцёл, да 1939 г.
Dzieraŭnaja. Дзераўная (XX) .jpg|Інтэр'ер касьцёла, да 1939 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1880 год — 306 чал.; 1897 год — 823 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — 457 чал.; 1971 год — 938 чал.; 1992 год — 1723 чал.; 1997 год — 1749 чал.; 1999 год — 1615 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 1406 чал.

### Інфраструктура
У Дзераўной працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, 2 дамы культуры, 2 бібліятэкі, пошта.

## Забудова

### Вуліцы і пляцы

З урбананімічнай спадчыны Дзераўной да нашага часу гістарычную назву захавала Стаўпецкая вуліца.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Капліца (XIX ст.)
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1630-я)
* Могілкі: каталіцкія; юдэйскія

## Галерэя

Файл:Belarus-Dzerawnoe-Church of Annunciation of Virgin Mary-3.jpg|Касьцёл
Файл:Dzieraŭnaja. Дзераўная (23.03.2009).jpg|Касьцёл, брама
Файл:Belarus-Dzerawnoe-Church of Annunciation of Virgin Mary-1.jpg|Вуліца і касьцёл
Файл:Dzieraŭnaja. Дзераўная (03.2009).jpg|Крыж
Файл:Derewno.jpg|Юдэйскія могілкі


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Леонид Смиловицкий, По следам еврейских кладбищ Беларуси. Деревное // Журнал-Газета "Мастерская".

## Вонкавыя спасылкі
*