Ганс Якаб Крыстофэль фон Грымэльсгаўзэн

**Ганс Якаб Крыстофэль фон Грымэльсгаўзэн** (, каля 1622, Гельнгаўзэн — 17 жніўня 1676, Рэнхэн) — нямецкі пісьменьнік, аўтар папулярнага раману «Авантурнік Сымпліцысімус», аднаго з найвыдатнейшых твораў нямецкае літаратуры XVII стагодзьдзя. Стваральнік нямецкага раману.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Гельнгаўзэне (зямля Гэсэн). У дзесяцігадовым узросьце быў выкрадзены гэсэнскімі жаўнерамі, сярод якіх адчуў усе прыгоды вайсковага жыцьця ў часе Трыццацігадовай вайны. Пад канец вайны паступіў на службу Францу Эгану фон Фюрстэнбэргу (), біскупу ў Страсбургу, і ў 1665 стаў судзьдзёй у Рэнхэне, Бадэн.

### «Авантурнік Сымпліцысімус»

Атрымаўшы пасаду, прысьвяціў сябе літаратуры і ў 1668 апублікаваў раман «Авантурнік Сымпліцысімус» (*Der abenteuerliche Simplicissimus*). За аснову свайго твора аўтар узяў традыцыю пікарэскі, гішпанскіх круцельскіх раманаў, ужо выдомых на той час у Нямеччыне. Па вялікім рахунку, Сымпліцысімус зьяўляецца аўтабіяграфічным творам. Галоўная тэма рамана — тэма народу, узьвялічаньне селяніна і яго працы.

У пачатку рамана герой нічога ня ведае аб навакольным сьвеце, нічога ня бачыў, акрамя «палацу» свайго «татусі». Але жорсткая, няўмольная рэчаіснасьць — вайна — уладна ўрываецца ў гэты мірок, і пачынаюцца неверагодныя, трагічныя й сьмешныя прыгоды героя (вонкавае дзеяньне) і яго ўнутраныя мэтамарфозы, барацьба за сваю чалавечую істу (дзеяньне ўнутранае). Уражлівыя сцэны Трыццацігадовае вайны, з дапамогай якіх складаецца ўражаньне аб тагачасных падзеях, робяць кнігу аднім з найкаштоўнейшых дакумэнтаў таго часу. Пакінуты без прытулку маленькі Сімпліцый сустракае ў лесе пустэльніка, які вучыць яго грамаце й выхоўвае ў духе аскетызму. Пасьля сьмерці любімага настаўніка ён жыве адзін, але вайна вымушае яго выйсьці ў сьвет. У крэпасьці Ганаў юнак назірае за разгульным жыцьцём пры двары губэрнатара ў той час, як сотні людзей пакутуюць ад голаду. Ён са смуткам канстатуе:

Губэрнатар робіць зь яго блазна, прыбіраючы юнака ў воўнавае адзеньне зь вялікімі вушамі. Карыстаючыся сваёй роляй блазна, Сімпліцый пачынае «са сьмехам праўда гаварыць», весьці дзёрскія застольныя гутаркі (дыскурсы), вартыя самых адукаваных і дасьціпных людзей свайго часу. Аднак зьменлівасьці жыцьця не пакідаюць Сімпліцыя. Ён то багацее, то зноў пакутуе ад галечы, становіцца героем галантных прыгод у Парыжы, трапляе ў Масковію, сустракаецца зь піратамі. Напрыканцы рамана Сімпліцый зноў становіцца пустэльнікам. Ён адмаўляецца ад навакольнага сьвету, поўнага несправядлівасьці. За паўстагодзьдзя да Рабінзона Круза герой Ґрымэльсгаўзэна ўзрабляе незаселены востраў і піша:

Сьвет, які неразумна ўпарадкаваны, не створаны для дзівакоў Сімпліцысімусаў. Такой сумнай высновай і завяршаецца кніга.

### Крытыка
 
Гісторык Робэрт Эрґанґ спысылаеццца на працу Ґюстава Кёнэке «Quellen und Forschungen zur Lebensgeschichte Grimmelshausens» робячы выснову, што: 
:«*падзеі, прадстаўленыя ў навэле Сімпліцысімус, наўрад ці былі аўтабіяґрафічнымі з тых пор, як [Ґрымэльсгаўзэн] вёў мірнае жыцьцё ў ціхіх гарадках і вёсках на ўскраінах Чорнага Лесу, а матар'ял, які ён уключыў у сваю працу, не быў узяты зь яго ўласнага досьведу, а зьяўляўся ўспамінамі зь мінулага, сабраных з чутак, ці створаных уласным творчым уяўленьнем*» 

## Іншыя творы
Сярод яго іншых твораў звычайна згадваюцца:

* *Die Ertzbetrügerin and Landstörtzerin Courasche (1669)*
* *Der seltsame Springinsfeld (1670)*
* *Das wunderbarliche Vogelnest (1672)*

Такія яго творы, як *Der teutsche Michel* (1670), і навэлы, як *Dietwald und Amelinde* (1670) маюць другасную ролю ў яго літаратурнай спадчыне. Пісьменьнік памёр 17 жніўня 1676. У 1879 годзе ў Рэнхэне (цяпер у зямлі Бадэн-Вюртэмбэрг) Ґрымэльсгаўзэну быў усталяваны помнік, а ў 1998 годзе быў адчынены музэй «Дом Сімпліцысімуса».

## Пераклады твораў на беларускую мову
У 1997 годзе ў часопісе «*[[Мастацкая літаратура]]*» на беларускай мове быў апублікаваны раман «*Авантурнік Сімпліцысімус*». Пераклад зрабіў Васіль Сёмуха. Ён таксама пераклаў два вершы Грымэльсгаўзэна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Старонка аўтара на сайце Projekt Gutenberg-DE са спасылкамі на творы 
* Тэкст «Авантурніка Сімпліцысімуса» на сайце Projekt Gutenberg-DE 

Катэгорыя:Удзельнікі Трыццацігадовай вайны
Катэгорыя:Нямецкія літаратары
Катэгорыя:Літаратары барока