Тэрэспаль

**Тэрэспаль**, **Тарэспаль** — места ў Польшчы, на рацэ Бугу. Цэнтар мескай гміны Бельскага павету Люблінскага ваяводзтва. Знаходзіцца на мяжы зь Беларусьсю, цераз раку ад Берасьця.

Тэрэспаль — даўняе мястэчка гістарычнай Берасьцейшчыны, побач зь якім праходзіць паўднёва-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захавалася царква Яна Багаслова, помнік архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку маскоўскай перабудовы.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Першае паселішча на месцы сучаснага Тэрэспалю ўпамінаецца ў XIII ст. пад назвай *Блоткаў*. У 1697 году гетман польны літоўскі Юзэф Багуслаў Слушка заснаваў тут мястэчка, якое назваў у гонар сваёй жонкі Тэрэзы з Гасеўскіх.

31 сакавіка 1757 году кароль і вялікі князь Аўгуст Сас выдаў прывілей падскарбію вялікаму літоўскаму графу Флемінгу на права збору падаткаў з асобаў, якія праязджалі па мосьце, збудаваны ім на Бугу і па грэбле ад Тэрэспаля да Кабылянаў, у наступным памеры: з каня верхавога — па тры грошы літоўскія, з купецкага каня альбо вала з таварамі — па шэсць грошаў, з вала адкормленага — па шэсць грошаў, з жывёлы, адпраўленай на кірмаш — па два грошы, з коз і авечак — па шэлягу, зь пешага чалавека ў звычайны час — па шэлягу, у кірмашовы — па грошу. За гэта Флемінг і яго два нашчадкі абавязаліся ўтрымоўваць шляхі зносінаў у належным стане.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Тэрэспаль апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, ува Ўладаўскім павеце Седлецкай губэрні. Гэта адарвала мястэчка ад губэрняў зь пераважна беларускім насельніцтвам. На 1827 год тут было 170 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Тэрэспаль занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Тэрэспаль апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў 1939 годзе Тэрэспаль занялі войскі Трэцяга Райху.

У 1944 годзе Тэрэспаль занялі савецкія войскі, па чым яго зноў перадалі Польшчы. У 1975—1998 гадох места ўваходзіла ў склад Бельскага ваяводзтва.


Terespal, Carkoŭnaja, Bahasłoŭskaja. Тэрэспаль, Царкоўная, Багаслоўская (1898).jpg|Царква Яна Багаслова, 
Terespal, Carkoŭnaja, Bahasłoŭskaja. Тэрэспаль, Царкоўная, Багаслоўская (1898) (2).jpg|Бакавы фасад царквы, 
Terespal, Carkoŭnaja, Bahasłoŭskaja. Тэрэспаль, Царкоўная, Багаслоўская (1915-18).jpg|Царква па маскоўскай перабудове, 1915—1918 гг.
Terespal, Trajecki. Тэрэспаль, Траецкі (5.02.1906).jpg|Адкрыцьцё касьцёла, 5.02.1906 г.


## Насельніцтва
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 1366 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2004 год — 6002 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Абэліск у гонар пабудовы шашы (1825)
* Капліца Ўваскрасеньня Хрыстова (1892, на могілках)
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1863, 1981—2001)
* Царква Сьвятога Яна Багаслова (XVIII—XIX стагодзьдзі)

### Страчаная спадчына
* Кляштар дамініканаў

## Галерэя

Cerkiew prawosławna p.w. św. Jana Teologa (XVIIIw.) - Terespol ul. Cerkiewna 2 powiat bialski woj. lubelskie ArPiCh A-77.JPG|Царква
Terespol-kosciol-01.jpg|Касьцёл
Terespol-cm-1.jpg|Капліца на могілках
Terespol - Monument to the construction of the Brest Highway.jpg|Абэліск


## Асобы
* Міхал Балінскі (1794—1863) — гісторык і рэдактар

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Запрашаем у Польшчу: Тэрэспаль (ФОТА), Беларуская рэдакцыя Польскага Радыё, 25 красавіка 2014 г.

Катэгорыя:Гарады Люблінскага ваяводзтва
Катэгорыя:Бельскі павет (Люблінскае ваяводзтва)