Росіца (вёска)

**Ро́сіца** (таксама — *Расі́ца*) — вёска ў Беларусі, на паўночным беразе возера Росіцы. Уваходзіць у склад Сар’янскага сельсавету Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 243 чалавекі. Знаходзіцца за 31 км на паўночны захад ад Дрысы, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Бігосава.

Росіца — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны. У Другую сусьветную вайну тут адбылася Росіцкая трагедыя.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Росіцу датуецца 1552 годам: у «Рэвізіі Полацкага ваяводзтва 1552 году» Васіль і «братніч яго» Мікула Карцень «з Росіцаю» адказвалі за адну з гародзен на Полацкім замку. У 1599 годзе канцлер вялікі Леў Сапега набыў паселішча ў Давыда Росіцкага. Ён жа фундаваў тут царкву Сьвятога Яна Хрысьціцеля. У 1603 годзе ў Браслаўскім земскім судзе Леў Сапега заплаціў 1200 коп грошаў літоўскіх за росіцкі маёнтак Андрэю Міхайлавічу Карценю і яго жонцы Ганьне Марцінаўне. У гэты час Росіца ўваходзіла ў склад Полацкага ваяводзтва.

У 1753 годзе Росіца перайшла ў валоданьне Мікалая Лапацінскага, пазьней да ягонага сына Тамаша.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Росіца апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні. У 1778 годзе тут пачалося будаваньне невялікага драўлянага касьцёла, асьвечанага ў 1792 годзе. У 1807 годзе Барбара з Шадурскіх заснавала ў мястэчку шпіталь. У 1817 годзе Росіца перайшла да сына Тамаша Лапацінскага — Юзэфа, пазьней да ягонага ўнука Станіслава.

У 1864 годзе расейскія ўлады збудавалі ў Росіцы новую царкву-мураўёўку Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1906 годзе ў мястэчку пачалі будаваць новы мураваны касьцёл, асьвечаны 20 студзеня 1911 году.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Росіцу занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Росіца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году паводле пастановы І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Росіцу вярнулі БССР. Неўзабаве бальшавікі зачынілі касьцёл і царкву, зьнявечылі выгляд сьвятыняў.

У Другую сусьветную вайну 16—18 лютага 1943 году ў Росіцы прайшла антыпартызанская карная апэрацыя «», у якой бралі ўдзел 7 латвійскіх батальёнаў, адна ўкраінская і летувіская рота СС. Карнікі зьвезьлі мясцовых жыхароў у стайню і падпалілі яе. Сьвятары Антоні Ляшчэвіч і Юры Кашыра адмовіліся пакінуць сваіх парафіянаў і прынялі разам зь імі мучаніцкую сьмерць.

У 1999 годзе папа Ян Павал II абвясьціў кс. Юрыя Кашыру і Антонія Ляшчэвіча блаславёнымі. 19 жніўня 2000 году ў Росіцы адбылося паўторнае асьвячэньне касьцёла. На 2001 год у вёсцы было 202 двары. Да 8 красавіка 2004 году Росіца ўваходзіла ў склад Бігосаўскага сельсавету.


Rosica, Trajecki. Росіца, Траецкі (1901-10).jpg|Стары касьцёл
Rosica, Trajecki. Росіца, Траецкі (1906-10).jpg|Будоўля новага касьцёла
Rosica, Trajecki. Росіца, Траецкі (1913).jpg|Новы касьцёл
Rosica, Trajecki. Росіца, Траецкі (1913) (2).jpg|Інтэр’ер касьцёла


## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1838 год — 512 чал. (254 муж. і 258 жан.), зь іх духоўнага стану каталіцкага 3 муж., духоўнага стану праваслаўнага 2 муж. і 2 жан., мяшчанаў-хрысьціянаў 5 муж. і 7 жан., мяшчанаў-юдэяў 63 муж. і 69 жан., сялянаў зямянскіх 177 муж. і 176 жан., аднадворцаў 2 муж. і 2 жан., адстаўных салдатаў 2 муж. і 2 жан.
* **XX стагодзьдзе**: 1982 год — 460 чал.; 1999 год — 516 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 495 чал.; 2010 год — 243 чал.

### Інфраструктура
У Росіцы працуюць школа, бібліятэка, клюб, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1906—1911)
* Сьвята-Эўфрасіньнеўская царква (1866, руіны)

## Галерэя

Rosica - 1.jpg|Возера
Kaścioł - Rosica - 02.jpg|Касьцёл
Kaścioł - Rosica - 09.jpg|Касьцёл, інтэр’ер
Śviata-Eŭfrasińnieŭskaja carkva - Rosica - 3.jpg|Руіны царквы


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Падарожжа Дылетанта. Росіца
* 
*