Пітэр Пэрэз Бардэт

**Пітэр Пэрэз Бардэт** (; ~1734 — 9 верасьня 1793 году) — картограф, мастак, геадэзіст і рысавальнік XVIII стагодзьдзя родам зь Іствуду, дзе ён атрымаў у спадчыну невялікі маёнтак і імя *Perez* праз тое, што яго дзед па матчынай лініі быў сьвятаром. Вядомы як частым удзелам у карцінах Джозэфа Райта, так і ўдзелам у 1769 годзе ў распрацаваньні шляху каналу Лідсу і Лівэрпулу (Leeds and Liverpool Canal). Яго апісвалі як «разьмешчанага калі ня ў цэнтры, то ў паўсьвятле таварыства Lunar Society of Birmingham». Рэшту свайго жыцьця пражыў у Карлсруэ, ухіляючыся ад крыдэтораў.

Бардэт пазіраваў для карцінаў Райта, у той жа час тлумачачы яму некаторыя асаблівасьці пэрспэктывы. Першая іх сустрэча адбылася ў пачатку 1760-х гадоў.

У 1766 годзе Райт намаляваў сваю карціну «Філёзаф, які тлумачыць мадэль Сонечнай сыстэмы». На ёй намаляваная публічная лекцыя пра сонечную сыстэму; сьвятло на асобах паказвае фазы месяцу. Крайняя зьлева постаць на гэтай карціне — Бардэт; справа разьмешчаная постаць Вашынгтона Шырлі.

У 1767 годзе Бардэт зрабіў мапу Дэрбі ў маштабе 1 цаля:1 міля. З гэтай мапай ён стаў другім пасьпяховым прэтэндэнтам у спаборніцтве 1759 году, якое праводзілася Мастацкім таварыствам (Society of Art) сярод аўтараў мапаў у такім маштабе. Акрамя таго, ён зрабіў акватынту *Two Boys Blowing a Bladder by Candle-light* («два хлопчыка надымаюць мачавік пры сьвятле сьвечкі»).

У 1768 годзе Бардэт пераехаў з Дэрбі ў Лівэрпул для стварэньня мапы Ланкашыру. Ён знаходзіць новых заступнікаў і асыстуе Джорджу Пэры ў стварэньні мапы і гісторыі Лівэрпулу. Бардэт стварае замалёўкі і піша апісаньні важных будынкаў для гісторыі Пэры ў 1773 годзе.

Пераезд апынуўся нагэтулькі пасьпяховым, што Бардэт паклікаў за сабой Райта. У 1769 Бардэт засноўвае Таварыства мастакоў (*Society of Artists*) і становіцца яго першым прэзыдэнтам. Імаверна, яшчэ адна карціна Райта, *Academy by Lamplight*, прысьвечаная менавіта гэтай акадэміі.

Імаверна, Бардэт быў першым брытанскім акватынтыстам; выстава яго акватынтаў прайшла ў 1772 годзе, у рамках *Society of Arts Exhibition*; ён выставіў *An Etching in imitation of a Wash Drawing і An Etching from a design of Mr. Mortimer*. Ён выкарыстаў новую тэхніку, адрозную ад раньніх мэтадаў, распрацаваных у Францыі, якой навучыўся ад *J.B. Le Prince of Paris*.

У 1773 годзе была выстаўленая пласьціна пад назвай *The effect of a stained drawing attempted by printing from a plate wrought chemically, without the use of any instrument of sculpture*. Існуюць тры захаваныя карціны аўтарства Бардэта, зь якіх вядомыя: *Banditti Terrifying Fishermen* (1771 год), *Skeleton on a Rocky Shore* і *Two Boys Blowing a Bladder by Candle-light*. У бібліятэцы Лівэрпулу захоўваецца копія апошняй зь іх, з подпісам на зваротным баку «First Speciman of aquatinta invented in Liverpool by P.P. Burdett, 1774, assisted by Mr. S. Chubbard.» («Першы ўзор акватынты, зроблены ў Лівэрпулу П. П. Бардэтам, 1774 год, пры садзейнічаньні містэра З. Чабарда»).

Бэнджамін Франклін 21 жніўня 1773 году напісаў Бардэту: «I should be glad to be inform’d where I can see some example of the new Art you mention of printing in Imitation of Paintings. It must be a most valuable Discovery: but more likely to meet with adequate Encouragement on this side the water than on ours.» («Я быў бы ўсьцешаны атрымаць вестку, што я змагу ўбачыць узор новага мастацтва, пра які вы згадалі ў «Imitation of Paintings». Гэта мусіць быць вельмі каштоўнае адкрыцьцё; вярнейшым было б сустрэцца на належным узроўні па нашы бок вады, чымся па вашы»).

У 1771 годзе Бардэт зрабіў *A Chart for the Harbour of Liverpool* і ў 1772 Survey of the County Palatine of Chester .

У 1774 годзе ён пакінуў Лівэрпул, каб пазьбегнуць выплаты пазыкі. Пры гэтым ён забраў з сабой карціну з выявай сябе і сваёй жонкі, але пакінуў жонку сам-на-сам з крэдыторамі. Карціна з малюнкам Бардэта і яго жонкі цяпер захоўваецца ў Нацыянальнай галерэі ў Празе. З моманту ад'езду зь Лівэрпулу карціна была двойчы на выставах у Вялікабрытаніі.

У 1774 годзе Джозэф Райт наведваў яго ў паўднёвай Нямеччыне. Бардэт ажаніўся тут на Фрэдэрыцы Каткоўскі (*Friederike Kotkowski*) 11 ліпеня 1787 году; у іх нарадзілася дачка Ганна. У тым жа годзе ён намаляваў плян для рынкавага пляцу Карлсруэ, які ляжыць у аснове сучаснай забудовы.

Бардэт памёр у Карльсруэ 9 верасьня 1793 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ангельскія мастакі
Катэгорыя:Асобы, зьвязаныя з Музэем і мастацкай галерэяй Дэрбі