open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Другая Ўстаўная грамата

**Другая Ўстаўная грамата** *да народаў Беларусі* — юрыдычны акт, прыняты Выканаўчым камітэтам Рады Ўсебеларускага зьезду 9 сакавіка 1918 году ў Менску. Абвясьціла пра ўтварэньне Беларускае Народнае Рэспублікі як дэмакратычнае парлямэнцкае й праўнае дзяржавы, вызначыла ейную тэрыторыю ў межах расьсяленьня й колькаснае перавагі беларусаў. Увасобіла тагачасныя дасягненьні палітычнае й праўнае думкі.

## Гістарычны кантэкст
Прынятая 21 лютага 1918 году Першая ўстаўная грамата абвясьціла Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду тымчасовай народнай уладай у Беларусі. Аднак 3 сакавіка 1918 году Савецкая Расея склала Берасьцейскі мір, згодна зь якім перадала большую частку тэрыторыі Беларусі Нямецкай імпэрыі. Пры гэтым нямецкія ўлады абавязаліся не прызнаваць дзяржаваў, абвешчаных на акупаванай тэрыторыі па падпісаньні дамовы.

У гэтых умовах беларускія дзеячы пайшлі на прыняцьце Другое Ўстаўное граматы.

## Зьмест

Тэкст Другое Ўстаўное граматы складаўся з васьмі пунктаў.

У межах расьсяленьня й колькаснае перавагі беларускага народу абвяшчалася Беларуская Народная Рэспубліка. Часова заканадаўчую ўладу ў краіне брала на сябе Рада Ўсебеларускага зьезду, дапоўненая прадстаўнікамі нацыянальных меншасьцяў Беларусі. Асноўныя законы Беларускае Народнае Рэспублікі пазьней мусіў зацьвердзіць Устаноўчы Сойм Беларусі‚ скліканы на асновах агульнага й роўнага выбарчага права.

Абвяшчаліся правы й вольнасьці грамадзянаў і народаў Беларускае Народнае Рэспублікі: вольнасьць слова‚ друку‚ сходаў‚ страйкаў‚ хаўрусаў; вольнасьць сумленьня‚ незачэпнасьць асобы й памяшканьня; права народаў на нацыянальна-пэрсанальную аўтаномію; роўнасьць усіх моваў народаў Беларусі. Скасоўвалася прыватная ўласнасьць на зямлю, абвяшчалася пра перадачу зямлі бяз выкупу тым‚ хто на ёй працуе; лясы‚ азёры й нетры зямлі абвяшчаліся дзяржаўнай уласнасьцю. Уводзілася найбольшая працягласьць працоўнага дню ў 8 гадзінаў.

## Вынікі
18 сакавіка 1918 году на сходзе Рады Ўсебеларускага зьезду 1917 году прыхільнікі незалежнасьці дамагліся ейнага перайменаваньня ў Раду БНР, у склад якое 23 сакавіка 1918 году ўвайшла Віленская беларуская рада. 25 сакавіка 1918 году Рада БНР прыняла Трэцюю Ўстаўную грамату, у якой абвяшчалася незалежнасьць Беларускае Народнае Рэспублікі.

Адзначаецца запозьненае прыняцьце Другое Ўстаўное граматы — ужо па ратыфікацыі Берасьцейскага міру. Нямецкая імпэрыя, праз выкананьне ягоных артыкулаў, не была здольная прызнаць БНР. Апроч таго, нямецкія кіроўныя колы насьцярожвала нацыяналізацыя зямлі, азёраў і лясоў. Таксама адзначаецца незадаволенасьць сярод дзеячоў БНР адсутнасьцю дакладнага азначэньня тэрыторыі Беларускае дзяржавы, як і характара дачыненьняў Беларусі зь іншымі дзяржавамі, у тым ліку з Расеяй. Гэтыя пытаньні разьвязала Трэцяя Ўстаўная грамата.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Глядзіце таксама
* Першая Ўстаўная грамата
* Трэцяя Ўстаўная грамата

## Вонкавыя спасылкі

* Устаўныя граматы БНР, Рада Беларускай Народнай Рэспублікі
* Шупа С. Падарожжа ў БНР (4). Абвясьцілі БНР, дэкляравалі правы і свабоды, Радыё Свабода, 23 лютага 2018 г.

Катэгорыя:Дакумэнты Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе
Камэр-юнкер

**Камэр-юнкер** (ад ) — малодшае прыдворнае званьне (ніжэй камэргера). Першапачаткова адносілася да IX клясу, з 1737 — да VI клясу, з 1742 — V клясу. Пасьля 1809 г. — малодшае прыдворнае званьне; з 1836 г. - для асобаў, якія мелі чын IV—IX клясаў, а з 1850 г. — V—VIII клясаў. На пачатак 1915 г. у Расеі налічвалася 394 камэр-юнкера. 

Званьне камэр-юнкера было прысвоена расейскаму паэту Аляксандру Пушкіну.

Катэгорыя:Прыдворная служба ў Расейскай імпэрыі
Беларус на чужыне

**«Беларус на чужыне»** — часопіс беларускай дыяспары, які выдаваўся ў Лёндане з кастрычніка 1947 г. па красавік 1950 г. Выйшлі 42 нумары.

Першы нумар выйшаў 7 кастрычніка 1947 г. Ініцыятарамі выданьня былі Аляксандар Надсан і Якуб Амор (Кастусь Кадушка), яны ж былі найбольш актыўнымі аўтарамі. Часопіс меў палітычна-інфармацыйную скіраванасьць. Публікаваліся агляды міжнароднай палітыкі, артыкулы пра навуковыя дасягненьні брытанскай і сусьветнай навукі, аналіз згадак іншамоўнай прэсы пра беларусаў, артыкулы па праблемах беларускага арганізацыйнага жыцьця, беларуская эміграцыйная хроніка і інш.

Часопіс быў цесна зьвязаны са Згуртаваннем беларусаў Вялікабрытаніі. Друкаваўся часткова кірыліцай, часткова лацінкай. Рэдактарам найдаўжэй выступаў Аляксандар Надсан (першым рэдактарам, верагодна, быў Вінцэнт Жук-Грышкевіч). Аўтары — жыхары як Ангельшчыны, так і іншых краінаў.

Зь лютага 1949 г., з №3(27), «Беларус на Чужыне» стаў афіцыйным выданьнем Беларускага незалежніцкага народна-хрысьціянскага руху — палітычнай арганізацыі беларусаў Вялікабрытаніі. Аднак асноўныя выдаўцы не зьмяніліся. Часопіс выходзіў да красавіка 1950 г., да нумару №18(42). Прычыны спыненьня выданьня былі зьвязаныя галоўным чынам з рээміграцыяй аўтараў, якія пакінулі Вялікабрытанію.

У 2009 выданьне аднавілася ў якасьці бюлетэня аб навінах беларускай дыяспары ў Вялікабрытаніі.

## Літаратура
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / Наталля Гардзіенка; пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мінск: Медысонт, 2010. — С. 203—206.

## Вонкавыя спасылкі

* Архіў нумароў "Беларуса на чужыне" ад 2009 г.

Катэгорыя:Выданьні беларускай дыяспары
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Лёндан
Катэгорыя:Беларускія газэты
Зуброўка (напой)

**Зубро́ўка** () — гатунак гарэлкі, дыстыляванай на жытняй аснове.

Гэты слынны напой вырабляўся на тэрыторыі сучаснага беларуска-польскага памежжа, пачынаючы з XVI стагодзьдзя і доўгі час зьяўляўся адным з найбольш улюбёных напояў як шляхты, так і сялянства.
Наяўнае ў траве зуброўцы рэчыва кумарын надае напою характэрны водар і спрыяе апэтыту ды лепшаму страваваньню ежы.

У 1926 годзе кампанія Polmos (сучасны завод «Белалко») у Берасьці-Літоўскім вынайшла спосаб масавай вытворчасьці гэтага напою, які потым запазычылі многія кампаніі па ўсім сьвеце.

Паводле арыгінальнай рэцэптуры напой вырабляецца ў Берасьці пад назвай «Берасьцейская зуброўка». Менскі завод «Крышталь» вырабляе «Беларускую зуброўку», «Бульбаш» — настойку «Зубровую», «Налібокі» — настойку горкую «Налібокі Gold. Зубровіца». Таксама яго вырабляюць у іншых краінах:
* Польшча — *Żubrówka*,
* Літва — *Stumbrinė*,
* Украіна — *Зубрівка*,
* Чэхія — *Zubrovka*,
* ЗША — *Bison Vodka*,
* Нямеччына — *Grasovka*.

На сёньня брэнд *Żubrówka* і яго пераклады на іншыя мовы, а таксама травінка ўнутры бутэлькі зарэгістраваныя кампаніяй Polmos Białystok, Польшча.

## Вонкавыя спасылкі
* Рэкляма «Зуброўкі» ад «Бульбаша»

Катэгорыя:Польскія алькагольныя напоі
Катэгорыя:Беларускія алькагольныя напоі
Катэгорыя:Жытнія напоі
Катэгорыя:Гандлёвыя маркі клясы «люкс»
249

## Падзеі
* Дэцыюс стаў рымскім імпэратарам

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Ванг Бі, кітайскі філёзаў
* Піліп Арабскі, рымскі імпэратар

## Вонкавыя спасылкі
Хаакін Санчэс

**Хаакін Санчэс Радрыгес** (;  21 ліпеня 1981 году, Эль-Пуэрта-дэ-Санта-Марыя, Гішпанія) ― колішні гішпанскі футбаліст, паўабаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Гішпаніі. Стаў вядомым, калі выступаў за «Бэтыс» і быў ейным лідэрам.

## Кар’ера
### «Бэтыс»
Футбольная кар’ера Хаакіна пачалася ў рэзэровай камандзе «Бэтыс Б». Адыграўшы сэзон у дублюючым складзе гулец у хуткім часе трапіў у асноўны склад першай каманды й стаў ейным лідэрам. Агулам Хаакін правёў 6 сэзонаў за каманду з Сэвільлі і выходзіў на пляц у кашулі «Рэалу Бэтысу» 180 матчаў, дзе забіў 29 мячоў, пасьля чаго ў 2006 годзе трапіў у «Валенсію».

### «Валенсія»
У «Валенсіі» Хаакін гуляў практычна без заменаў, за два першыя сэзоны ён правёў 91 гульню, у якіх забіў 12 мячоў і аддаў 13 галявых перадачаў.

### «Маляга»
27 чэрвеня 2011 году гулец падпісаў кантракт з клюбам «Маляга» тэрмінам на 3 гады.

## Міжнародная кар’ера
У складзе нацыянальнай каманды дэбютаваў у 2002 годзе. Прымаў удзел у чэмпіянатах сьвету 2002 і 2006 гадоў.

## Дасягненьні
**«Бэтыс»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2005, 2022

**«Валенсія»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2008

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на BDFutbol.com
* Профіль на worldfootball.net

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Нікола Жыгіч

**Нікола Жыгіч** () — сэрбскі футбольны гулец, нападнік. У 2004—2011 гадах чалец нацыянальнай каманды Сэрбіі.

## Кар’ера
Пасьля некалькіх сэзонаў, што Нікола правёў у ніжэйшых лігах, гулец быў запрошаны ў «Црвену Зьвезду». За тры сэзоне ў бялградзкім клюбе Жыгіч правёў 110 гульняў і забіў 71 гол у розных спаборніцтвах. Сваёй гульнёй выклікаў цікавасьць некалькіх ангельскіх клюбаў, накшталт «Ўэст Гэму» й «Арсэналу», але прэзыдэнт сэрбскага клюбу адклаў трансфэр да сканьчэньня Чэмпіяната сьвету 2006 году. Падчас гульні ў сэрбскіх лігах тройчы быў абраны як найлепшы гулец краіны ― 2003, 2005 і 2006 гадоў.

29 жніўня 2006 году Нікола падпісаў чатырохгадовую дамову з гішпанскім «Расінгам». 1 красавіка ён аформіў свой першы хэт-трык за сантандэрскі клюб у гульні супраць «Атлетыка» зь Більбао. За першы сэзон у Гішпаніі забіў 13 галоў, пасьля чаго такія клюбы як «Тотэнгэм», «Фэнэрбахчэ», «Барсэлёна» й «Ювэнтус» пажадалі ўбачыць яго ў сваім складзе.

8 жніўня 2007 году Sky Sports паведаміў, што Нікола Жыгіч ― гулец гішпанскай «Валенсіі». Сэрб абыйшоўся валенсійцам у 20 мільёнаў эўра. Дамова была разьлічана на пяць гадоў.

Першы гол за новы клюб забіў у матчы на кубак у браму варот «Рэал Уніёну», зрабіўшы дубль, калі яго каманда перамагла зь лікам 2:1. Першы гол у чэмпіянаце быў забіты ў гульні супраць «Сарагосы». Сэзон 2008―2009 правёў зноўку ў Расінгу, але на гэты раз у арэндзе. З траўня 2010 году зьяўляўся гульцом ангельскага «Бірмінггэм Сіці» пакуль не сышоў з каманды ў 2014 годзе.

## Зборная
Першую гульню за зборную правёў у 2004 годзе, гульцом асноўнага складу стаў у сярэдзіне 2005 году. На чэмпіянаце сьвету 2006 забіў 1 гол у браму зборнай Кот-д’Івуару.

## Дасягненьні
**«Црвена Зьвезда»**
* Чэмпіён Сэрбіі й Чарнагорыі (2): 2004, 2006
* Уладальнік Кубку Сэрбіі й Чарнагорыі (2): 2004, 2006

**«Валенсія»**
* Уладальнік Кубку Гішпаніі: 2008

**«Бірмінггэм Сіці»**
* Уладальнік Кубку лігі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль гульца на сайце зборнай Сэрбіі

Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты
Новіны (Нясьвіскі раён)

**Но́віны** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гарадзейскага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Астроўскага сельсавету ў Гарадзейскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 18 чалавек
* 1999 год — 39 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Гарадзейскі сельсавет
Корасьцень

**Корасьцень**, або **Карасьцень** () — места ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Вуж. Адміністрацыйны цэнтар Корасьценскага раёну. Насельніцтва — 56 000 чал.

Знаходзіцца за 87 км на поўнач ад Жытоміру. Вузел аўтамабільных дарог (у тым ліку магістраляў Ізмаіл — Санкт-Пецярбург, Кіеў — Ковель) і чыгунак (лініі на Кіеў, Оўруч, Жытомір, Сарны, Наваград-Валынскі).

## Этымалёгія назвы
Існуе некалькі меркаваньняў датычна паходжаньня назвы места:
* Паводле першай вэрсіі, Корасьцень вядзе сваю назву з таго, што вакол сьценаў сталіцы драўлянаў узносіўся дубовы частакол, які быў неабчасаны, разам з карою&nbsp;— маўляў, менавіта таму места звалася *Іс-кора-сьцень*, то бок замак «з кары на сьцяне»;
* Другая тэорыя сьцьвярджае, што тапонім паходзіць ад імя паганскага бога сонца Корс (Хорс)&nbsp;— галоўнага бога ў большасьці плямёнаў, які насялялі дадзеную тэрыторыю, у тым ліку і драўлянаў. Ад Хорсу/Корсу, паводле гэтай тэорыі, таксама паходзяць назвы населеных пунктаў Корсунь і Карастышаў.
* Ёсць і трэці варыянт пахаджэння назвы места. Горад стаіць на вялікіх гранітных камянях, якія багата вякоў таму зваліся корасьцю, адкуль і пашла назва.

## Гісторыя
* 945: першыя згадкі ў гістарычных крыніцах, у складзе Кіеўскага княства; колішняя сталіца драўлянаў, паўстаньне якіх задушыў кіеўскі князь Ігар
* 1243: пад уладай Арды.
* XIV стагодзьдзе: вялікі князь Альгерд далучыў места да Вялікага Княства Літоўскага.
* 1569: паводле ўмоваў Люблінскай уніі перайшоў да Каралеўства Польскага.
* 22 траўня 1589: атрымаў Магдэбурскае права.
* 1649: казацкі загон захапіў Іскорасьцень і зруйнаваў мескія ўмацаваньні.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, цэнтар воласьці Оўруцкага павету Валынскай губэрні.
* 1902: чыгуначная станцыя Корасьцень на лініі Кіеў — Ковель.
* 1917: горад Іскарасьцень (па-украінску Іскоростень) быў перайменаваны у Корасьцень (па-ўкраінску Коростень)
* 12 лютага 1918: Корасьцень стаў сталіцай УНР на адзін дзень, каб малая рада змагла прызначыць малы дзяржаўны герб Украіны — трызуб
* 7 жніўня 1941 — 28 сьнежня 1943: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Эканоміка
Машынабудаваньне (хімічнае абсталяваньне і інш.); заводы: парцалянавы, побытавай хіміі і інш.; лёгкая (у тым ліку вытворчасьць карункавых вырабаў), харчовая, дрэваапрацоўчая прамысловасьць.

## Славутасьці

У цэнтры места стаіць помнік драніку, дзейнічае краязнаўчы музэй.

Парк-драўлянскі, альбо драўлянскі парк

Музей, вайскова-гістарычны комплекс «Скеля»

## Крыніцы

## Літаратура
* Iskorość //  S. 305
* Искорость // 
* Інститут історії України: Іскоростень

Катэгорыя:Гарады Жытомірскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі
Ганна Ахматава

**Ганна Андрэеўна Ахматава** (; прозьвішча пры народжаньні Гарэнка; 11 (23) чэрвеня 1889, Адэса, Расейская імпэрыя — 5 сакавіка 1966, Дамадзедава, Маскоўская вобласьць, РСФСР) — расейская паэтка, пісьменьніца, літаратуразнаўца, літаратурны крытык, перакладчыца; адна зь найвядомейшых расейскіх паэтак XX ст.

Акрамя мастацкай творчасьці, Ахматава вядомая сваім трагічным лёсам. Хоць сама яна не была ў зьняволеньні ці выгнаньні, рэпрэсіям былі падвергнутыя трое блізкіх ёй людзей (яе муж у 1910—1918 гг. Мікалай Гумілёў расстраляны ў 1921 годзе; Мікалай Пунін, спадарожнік яе жыцьця ў 1930-я гады, тройчы арыштоўваўся, загінуў у лягеры ў 1953 годзе; адзіны сын Леў Гумілёў правёў у зьняволеньні ў 1930—1940-х і ў 1940—1950-х гг. болей за дзесяць гадоў). Досьвед жонкі і маці «врагов народа» быў адлюстраваны ў адным з найбольш вядомых твораў Ахматавай — паэме «Рэквіем».

Прызнаная клясыкам расейскай айчыннай паэзіі яшчэ ў 1920-я гады, Ахматава падвяргался замоўчваньню, цэнзуры й цкаваньню (уключаючы «пэрсанальную» пастанову ЦК ВКП(б) 1946 году, не адмененую пры жыцьці паэткі), шматлікія яе творы не былі апублікаваныя ня толькі пры жыцьці аўтаркі, але й цягам болей чым двух дзесяцігодзьдзяў пасьля яе сьмерці. Пры гэтым яе імя да канца жыцьця атачала слава сярод шырокіх колаў аматарў паэзіі, як у СССР, так і ў эміграцыі.

## Беларускія пераклады
Вершы Ахматавай пераклалі Васіль Зуёнак, Валянцін Рабкевіч, Уладзімер Сьвяжынскі, Раіса Баравікова, Георгій Ліхтаровіч і іншыя.
* Ахматава Г. [Вершы] / Перакл. В. Рабкевіча // Далягляды: Літаратурны зборнік. Мн., 1978.
* Прызнанне: вершы паэтаў Ленінграда: [пераклад з рускага / укладанне С. Грахоўскага, Б. Кежуна, Л. Хаўстава]. — Мінск : Мастацкая літаратура, 1979. — 318, [1] с. — (Паэзія народаў СССР).
* Ахматава Г. [Вершы] / Перакл. В. Рабкевіча // Братэрства: Літаратурны зборнік. Мн., 1982.
* Ахматава Г. Выбраная паэзія. / Перакл. Г. Ліхтаровіча — Мінск : Зміцер Колас, 2020. — (Паэты планеты).

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія паэткі
Транята

**Траня́та** (1210—1264) — вялікі князь літоўскі (1263—1264), князь жамойцкі (?—1264). Пляменьнік (сын сястры) Міндоўга.

## Імя

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Транята паходзіць ад германскага thrau- 'помста'. Адзначаліся старажытныя германскія імёны Throant, Truantdo, Troannus. 

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *Traniat* або *Traniate* (Старэйшая рыфмаваная хроніка); *Тренята* (Галіцка-Валынскі летапіс); *Trinota filius regis Lethowinorum* (Хроніка Прускай зямлі); *Stroynat* (Старэйшая Аліўская хроніка); *Treniata… Troniata* (Хроніка Быхаўца); *Тронята… Тройнята… з Тройнатом… Тройнят… Тронят* (Хроніка літоўская і жамойцкая)..

## Біяграфія
Першы пісьмовы ўпамін пра Траняту знаходзіцца ў «Лівонскай рыфмаванай хроніцы» ў зьвязку зь бітвай на Дурбэ (1260 год), калі пад ягоным кіраваньнем жамойты разьбілі крыжакоў і прынялі ўладу Міндоўга. Транята выконваў ролю ягонага намесьніка ў Жамойці і аднаго з найбліжэйшых дарадцаў, ідэоляга супольнага змаганьня ўсіх балцкіх народаў супраць Тэўтонскага ордэну. 

У 1263 годзе Транята стаў адным з арганізатараў забойства Міндоўга і двух ягоных сыноў, па чым атрымаў вялікакняскі сталец. Баючыся, што законныя спадкаемцы Міндоўга запатрабуюць саступіць уладу, падманам заклікаў у Наваградак пляменьніка Міндоўга — полацкага князя Таўцівіла (Філафея), — і забіў яго. Паставіўшы кіраваць Полацкам залежнага ад сябе нальшчанскага князя Гердзеня, пачаў такім чынам валадарыць на Літве, Жамойці і Русі.

Транята быў заўзятым паганцам, за ім пачаўся перасьлед хрысьціянаў, Літва вярнулася да паганскае веры. Зладзіў выправу на Мазовію і ордэнскую Прусію (менавіта, на ваколіцы Торуня — каля 400 км ад Літвы).

Неўзабаве сам быў забіты змоўцамі — прыхільнікамі Міндоўга — на чале з Войшалкам.

## Галерэя

Traniata. Транята (A. Guagnini, 1611).jpg|З хронікі А. Гваньіні «Апісаньне Эўрапейскай Сарматыі», 1611 г.
Traniata. Транята (XVIII).jpg|Невядомы мастак, XVIII ст.
Traniata. Транята (M. Barvicki, 1908).jpg|М. Барвіцкі, 1908 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1210 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1264 годзе
Катэгорыя:Забітыя манархі
Экскалібур

**Экскалібур** () — легендарны меч караля Артура, якому прыпісваюць магічныя здольнасьці і атаясамліваюць з незалежнасьцю Вялікабрытаніі. Часам Экскалібур і Меч у Камяні, які зьяўляецца доказам радавога паходжаньня Артура, лічаць аднолькавай зброяй, але ў пераважнай большасьці тэкстаў Артурыяны яны разглядаюцца як асобныя. Сам меч атаясамліваўся зь Легендай пра Артура вельмі рана. Па-валійску меч называецца **Caledfwlch**.

Катэгорыя:Выдуманыя мячы
Катэгорыя:Міталягічныя мячы
Portishead

**Portishead** (вымаўляецца — [*партысгэ́д*]) — брытанскі музычны гурт з Брысталю, які іграе музыку ў стылі трып-гоп, створаны ў 1991 годзе. Калектыў названы па імені мястэчка Партысгэд, разьмешчанага за 12 міляў на захад ад Брысталю. З рупліва адабранымі сэмпламі з жывога джазу і наўмысна скажонага лоў-фай гуку, гурт зьявіўся крыніцай натхненьня шматлікіх сучасных музыкаў.

## Гісторыя

### Dummy (1994)
Першы альбом Portishead «Dummy» выйшаў у сьвет у 1994 годзе. Істотны ўклад у гучаньне «Dummy» зрабіў гітарыст Адрыян Атлі. Нягледзячы на непрыязнае стаўленьне гурту да журналістаў і мэдыякампаніяў, альбом стаў вельмі пасьпяховым як у Эўропе, так і ў Злучаных Штатах (дзе альбом распрадаўся 150 000 копіямі нават да пачатку афіцыйнага туру). Dummy спарадзіў тры гіт-самотнікі: «Numb», «Sour Times», «Glory Box» і атрымаў Mercury Music Prize ў 1995 годзе. У 2003 годзе альбом разьмесьціўся на 419 радку ў сьпісе найлепшых альбомаў усіх часоў па вэрсіі амэрыканскага часопіса «Rolling Stone». Музыка Portishead таксама выкарыстоўвалася ў якасьці музыкі да рэклямных ролікаў на канале Channel 4 і гучала ў падлеткавай драме «Sugar Rush».

## Дыскаграфія

* *[[Dummy]]* (1994)
* *[[Portishead (альбом)|Portishead]]* (1997)
* *[[Third (альбом Portishead)|Third]]* (2008)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1991 годзе
Бэт Гібанз

**Бэт Гібанз** () — брытанская сьпявачка, салістка гурта Portishead.

## Біяграфія
Бэт Гібанз нарадзілася 4 студзеня 1965 году ў брытанскім горадзе Эксэтэр, і вырасла на маленькай фэрме за 20 міляў ад мястэчка. Ва ўзросьце 22 гадоў яна пераехала ў Брысталь, дзе й пачала музыкальную кар’еру. У 1991 годзе разам з Джэфам Бэроў і Адрыянам Атлі сфармавала трып-гоп гурт Portishead. Гэты гурт стаў адным зь першых і самых уплывовых у гэтым жанры, як частка так званай сцэны Bristol sound.

У вольны ад гурта час, Бэт прыняла ўдзел у сумесных праектах з Полам «Rustin' Man» Вэбам. Яны выпусьцілі сольны альбом, Out of Season, у 2002 годзе

## Дыскаграфія

### У складзе Portishead
* *[[Dummy (альбом)|Dummy]]* (1994)
* *[[Portishead (альбом)|Portishead]]* (1997)
* *[[Roseland NYC Live]]* (1998)
* *[[Third]]* (2008)

### Сольныя запісы
* *[[Out of Season]]* (2002) разам з Rustin Man
* *Henryk Górecki: Symphony No. 3 (Symphony of Sorrowful Songs)* (2019)
* *Lives Outgrown* (2024)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Beth Gibbons на сайце MySpace
* Beth Gibbons на сайце Internet Movie Database
* Beth Gibbons на Last.fm

Катэгорыя:Брытанскія сьпявачкі
Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Джэф Бэраў

**Джэфры Пол Бэрраў** (; 9 сьнежня 1971, Сомэрсэт, Англія, Вялікабрытанія) — музыкальны прадусар і інструмэнталіст брытанскага гурта Portishead.

## Вонкавыя спасылкі
* Invada Records
* Geoff Barrow  на сайце MySpace

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1971 годзе
Катэгорыя:Ангельскія музычныя прадусары
Катэгорыя:Удзельнікі Portishead
Сарны

**Сарны** () — места ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Случы. Адміністрацыйны цэнтар Сарненскага раёну. Насельніцтва — 28,6 тыс. чал.

Знаходзяцца за 92 км на поўнач ад Роўна, за 85 км ад беларуска-ўкраінскай граніцы. Чыгуначны вузел (лініі на Роўна, Ковель, Корасьцень, Лунінец).

## Гісторыя
* 1570: першыя згадкі пра вёску Сарны, у Рэчы Паспалітай.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі.
* 1885: заснаваньне аднайменнай станцыі Ковельскай чыгункі.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшлі ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, цэнтар павету Палескага ваяводзтва.
* 16 сьнежня 1930: у Валынскім ваяводзтве.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1921 год — 5931 чал.; 1975 год — 19,4 тыс. чал.; 1991 год — 22,6 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 28,6 тыс. чал.

## Эканоміка
Мэталаапрацоўчая прамысловасьць; ільнаперапрацоўчы, масларобны заводы, мэблевая фабрыка.

## Славутасьці
* Касьцёл Перамяненьня Панскага (1935—1939)
* Царква Покрыва Прасьв. Багародзіцы (1725)
* Чыгуначная станцыя (1-я пал. XX ст.)

Дзейнічае Сарненскі гістарычна-этнаграфічны музэй.

## Крыніцы

## Літаратура
* Sarny (2) //  S. 325

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт места Сарны

Катэгорыя:Гарады Ровенскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Сарненскі раён

**Сарненскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы цэнтральнай частцы Ровенскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Сарны. 

Катэгорыя:Раёны Ровенскай вобласьці
Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе

**Другая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе** — трэці (пасьля вышэйшай і першай лігаў) дывізіён чэмпіянату Беларусі па футболе.

## Спаборніцтва
У другой лізе каманды вядуць барацьбу за выхад у першую лігу. У сэзоне 2014 году фармат другой лігі быў зьменены ў выніку пашырэньня лігі з 13 да 24 клюбаў. Чэмпіянат стаў двухэтапным: на першым клюбы праводзяць двухколавы турнір, пасьля чаго па чатыры найлепшыя каманды складаюць «фінальную групу». Пры гэтым набраныя на групавым этапе ў гульнях між сабой пункты захоўваюцца, а каманды групы «А» згуляюць толькі з камандамі групы «Б». Тры прызэры атрымаюць права выступіць у наступным сэзоне ў першай лізе. Каманды, якія занялі 5—11-е месцы на першым этапе, згуляюць паміж сабой па два стыкавыя матчы па схеме А5-Б5 і вызначаць выніковыя месцы ў турнірнай табліцы зь дзявятага і ніжэй. У сэзоне 2015 году ў турніры ўдзельнічалі 20 камандаў, падзеленыя на дзьве групы па 10 камандаў. Схема турніру засталася нязьменнай з папярэдняга сэзону. У 2016 годзе ў другой лізе ізноў выступаюць 13 камандаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Другая ліга на сайце Беларускай фэдэрацыі футболу

Катэгорыя:Чэмпіянат Беларусі па футболе
Стыў Гарыс

**Стывэн Пэрсі Стыў Гарыс** (, 12 сакавіка, Лёндан, Ангельшчына) ― ангельскі музыка, заснавальнік, аўтар бальшыні твораў і басіст гэві-мэталічнага гурта Iron Maiden. Таксама грае на клявішных і зьяўляецца бэк-вакалістам. Ён зьяўляецца адзіным чальцом Iron Maiden, які знаходзіўся ў складзе гурта з моманту ягонага стварэньня і, разам з гітарыстам Дэйвам Мюрэем, бралі ўдзел у запісах усіх альбомаў.

Гарыс часьцяком выкарыстоўвае вядомы і папулярны стыль гульні на бас-гітары, вядомы як «галёп», які можна пачуць на некалькіх запісах Iron Maiden. У дадатак да сваёй ролі бас-гітарыста і бэк-вакалістам, ён браў удзел таксама ў прадусаваньні альбомаў, кіраваньні гуртом, а таксама мантажы жывога відэавыступу гурта. На думку мностваў музычных крытыкаў Стыў зьяўляецца аднім з найвялікшых гэві-мэталічных басістаў.

24 верасьня 2012 году Гарыс выпусьціў свой ​​дэбютны сольны альбом British Lion.

## Вонкавыя спасылкі
* Стыў Гарыс на афіцыйным сайце Iron Maiden 
* Стыў Гарыс на сайце расейскамоўных фанаў Iron Maiden 
* Кароткая біяграфія з сайту Peoples.ru 

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Бас-гітарысты
Катэгорыя:Музыкі Iron Maiden
Янакіева

**Яна́кіева** () — места ў Данецкай вобласьці Ўкраіны, пры ўпадзеньні рэчак Садкі і Булавін у Крынку. Насельніцтва на 2018 год — 78 555 чал. Знаходзіцца за 43,8 км ад Данецку, чыгуначная станцыя.

## Гісторыя
* 1782: заснаваньне сяла Фёдараўка (Гапураўка); лічыцца афіцыйнай датай заснаваньня Янакіева.
* 1898: аб’яднаньне паселішчаў пры камменавугальных рудніках у адно пад назвай Янакіеўскае (у гонар заснавальніка Расейска-Бэльгійскага таварыства Ф. Янакіева).
* 1925: атрымала статус места.
* 1928—1937: мела назву Рыкава.
* 1937—1943: перайменаванае ў Арджанікідзэ.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1926 год — 24,3 тыс. чал.; 1939 год — 89 тыс. чал.; 1971 год — 92 тыс. чал.; 1991 год — 120,1 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2001 год — 104 тыс. чал.

## Эканоміка
Здабыча каменнага вугля; мэталюргічны, коксахімічны, кацельна-мэханічны, цэмэнтавы і іншыя заводы; прадпрыемствы харчовай прамысловасьці і інш.

## Славутасьці
* Гістарычная забудова паселішча (кан. XIX — пач. XX стагодзьдзяў)
* Касьцёл Сьв. Тэрэзы (1898—1900)

## Асобы
* Дзьмітры Уксусаў (1915—1989) — расейскі і беларускі пісьменьнік
* Віктар Януковіч (нар. 1950) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзяяч, чацьверты прэзыдэнт Украіны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Enakievo.org

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Эдрыян Сьміт

**Эдрыян Фрэдэрык Сьміт** (, 27 лютага 1957 году, Лёндан, Ангельшчына) — ангельскі рок-музыка, мастак, аўтар песень, прадусар, перш за ўсё вядомы як адзін з трох гітарыстаў гэві-мэталічнага гурта Iron Maiden.
## Вонкавыя спасылкі
* Эдрыян Сьміт на афіцыйным сайце Iron Maiden 
* Эдрыян Сьміт на сайце расейскамоўных фанаў Iron Maiden 

Катэгорыя:Нарадзіліся 27 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Гітарысты
Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музыкі Iron Maiden
Віньніца (неадназначнасьць)

* Віньніца — даўняе прадпрыемства, дзе выраблялі віно
* Віньніца — места на захадзе цэнтральнай часткі Ўкраіны
Люцыян Мэнкэ

**Люцыя́н Ва́цлаў Мэ́нкэ** (; 19 красавіка 1887 году, Менск — 20 красавіка 1940 году, Калінін) — польскі паліцыянт, у 1939 годзе падінспэктар паліцыі.

## Біяграфія
Сын Юлюша Эдмунда і Амеліі з Віхэркевічаў. Дзейнічаў у польскай падпольнай арганізацыі «Сакол» у Менску. Ад студзеня 1917 году да красавіка 1918 году служыў у расейскай арміі. З 13 жніўня 1919 году да 1 верасьня 1920 году служыў у польскім войску. Пасьля ўступіў у паліцыю, быў камэндантам паліцэйскай акругі ў Менску. У 1920 годзе эвакуяваны. Быў кіраўнікам камісарыяту ў Слоніме, а пасьля — намесьнікам камэнданта павятовага і камэндантам павятовым у Баранавічах. З 1927 году працаваў у ваяводзкай камэндатуры ў Луцку. У гэтым ж годзе заняў 2-е месца ў паліцэйскіх спартовых гульняў у кіданьні дзіды, у 1928 годзе быў першым. У 1932 годзе стаў камэндантам павятовым у Влашчове (Келецкае ваяводзтва), з 1939 году быў камэндантам павятовым у Апочне (Лодзкае ваяводзтва).

3 верасьня 1939 году разам зь іншымі паліцэйскімі вырушыў на ўсход і трапіў у савецкі палон. Утрымліваўся ў лягеры ў Асташкове. 20 красавіка 1940 году быў замардаваны функцыянэрамі НКУС у Калініне. Астанкі пахавалі ў лесе ля вёскі Меднае. Саветы забілі таксама яго брата (вязьня Казельску) і брата яго жонкі (вязьня Старабельску). Другі брат Люцыяна загінуў у Варшаўскім паўстаньні.

11 лістапада 2007 году быў пасьмяротна падвышаны да званьня камісара паліцыі.

Быў узнагароджаны многімі мэдалямі, у тым ліку Срэбным Крыжам Заслугі ды Мэдалём Незалежнасьці. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Miednoje. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego'', tom II, Warszawa 2006, str. 567.  
* Paweł Ostaszewski, ''Ostatnia wola matki'', Policja 1997, nr 4 (49) kwiecień 2009, ss. 38-40. 

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1887 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Польскія вайскоўцы
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Узнагароджаныя Срэбным Крыжам Заслугі
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Незалежнасьці
Катэгорыя:Польскія паліцыянты, забітыя ў Цьвяры
Катэгорыя:Памерлі 20 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1940 годзе
Лясная (Бераставіцкі раён)

**Лясна́я** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагранічнага сельсавету.

## Гісторыя
У 2008 годзе ўлады вырашылі выставіць на аўкцыён для продажу шэраг былых савецкіх вайсковых аб’ектаў, сярод якіх былі казарма, штаб, лазьня, сталоўка, некалькі складоў і іншыя. Але аб’екты знаходзіліся ў занядбаным стане, і таму аб’екты аўкцыёну попытам не карысталіся.

## Насельніцтва
* 2010 год — 101 чалавек
* 1999 год — 151 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Мянькі (Гарадзенская вобласьць)

**Мянькі́** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагранічнага сельсавету.

## Гісторыя
З 25 верасьня 2003 году вёска ўваходзіла ў склад Пагранічнага пасялковага савету (пазьней — Пагранічнага сельсавету). Да гэтага часу ўваходзіла ў склад Кватарскага сельсавету Бераставіцкага раёну, які быў скасаваны рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек
* 1999 год — 45 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Кватарскі сельсавет

**Кватарскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтрам савету была вёска Кватары.

## Гісторыя
Сельсавет скасаваны 25 верасьня 2003 году рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў, а вёскі, якія ўваходзілі ў яго склад (Кватары, Сыраежкі, Міжэвічы, Мянькі, Паўлюшкі, Ятаўты, Гарбачы, Жылічы, Франкова), былі далучаныя да Пагранічнага пасялковага савету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бераставіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2003 годзе
Мінчыкі

**Мі́нчыкі** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагранічнага сельсавету. Паштовы індэкс — 231773.

## Рэчавы скарб
У красавіку 1989 году ў вёсцы быў знойдзены скарб, датаваны XVIII — пачаткам XX стагодзьдзя, які складаўся з 68 рэчаў. У скарбе знаходзілася сталовае срэбра (нажы, відэльцы, лыжкі, падносы, ваза для фруктаў), туалетны набор, які ўяўляў сабой збан з ванначкай, два кубкі, булава, рынграф (нагрудны шчыток з дароўным надпісам), нагрудныя знакі, манэты. На кубках знаходзіліся надпісы па-польску: «Julian Ursіn Niemcewicz» і «Julian Ursіn Niemcewicz ur:[odził się] r[oku] 1758» на адным і «Julian Ursіn Niemcewicz» на другім. З гэтага можна зрабіць выснову, што кубкі маглі належаць польскаму паэту Юльяну Урсыны Нямцэвічу, які нарадзіўся акурат у 1758 годзе. Мяркуецца, што ўвесь скарб мог належаць нашчадкам Нямцэвіча, асабліва ўлічваючы тое, што ён быў знойдзены каля маёнтку Цецяроўка, які належаў роду Нямцэвічаў да 1939 году.

Цяпер рэчы з скарбу, якія захаваліся найлепшым чынам, знаходзяцца ў экспазыцыі Гарадзенскага гісторыка-археалягічнага музэю і даступныя да вольнага прагляду.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Рудаўляны

**Рудаўля́ны** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагранічнага сельсавету. Паштовы індэкс — 231773.

## Гісторыя
Вёска ўпершыню згадваецца 12 ліпеня 1506 году ў прывілеі вялікага князя літоўскага і караля польскага Аляксандра Ягелончыка, калі яна была падараваная ваяводу наваградзкаму Аляксандру Хадкевічу.

## Вонкавыя спасылкі
*  
* Маліліся па-беларуску

Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Цецяроўка

**Цецяро́ўка** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагранічнага сельсавету. Паштовы індэкс — 231773.

У 1939 годзе вёска належала роду Нямцэвічаў .

Да верасьня 1939 году ў складзе Польшчы. Наступствам пакту Молатава-Рыбэнтропа і нападу СССР на Польшчу 17 верасьня 1939 году, апынулася ў складзе Беларускай ССР. З 1991 году ў складзе незалежнай Беларусі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Ятаўты (Бераставіцкі раён)

**Я́таўты** — вёска ў Беларусі, каля ракі Куклянкі. Уваходзяць у склад Пагранічнага сельсавету Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Ятаўт адпавядае старажытнаму германскаму імю Odald.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Ятаўт складаецца з фармантаў -ят- (-ют-), які паходзіць ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак', і -таўт- , які паходзіць ад гоцкага theuda 'род, народ'. Такім парадкам, імя Ятаўт азначае «нашчадак роду». У гістарычным германскім арэале адзначалася імя Jotaldus (Jutoldus, Judoldus).

## Гісторыя
З 25 верасьня 2003 году вёска ўваходзіла ў склад Пагранічнага пасялковага савету. Да гэтага часу ўваходзіла ў склад Кватарскага сельсавету Бераставіцкага раёну, які быў скасаваны рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў. З 16 кастрычніка 2007 году вёска знаходзіцца ў складзе Пагранічнага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1905 год — 243 чалавекі
* 1999 год — 93 чалавекі
* 2010 год — 46 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Яскалды

**Я́скалды** — вёска ў Беларусі, каля ракі Сьвіслачы. Уваходзяць у склад Пагранічнага сельсавету Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

## Назва

Аскольд або Яскольд — імя германскага паходжаньня, якое цалкам адпавядае паўночнагерманскаму імю Hoskoldr і старажытнаму ісьляндзкаму імю Höskuldr. Таксама бытавала старажытнае германскае імя Ascolt (Askold).

## Насельніцтва
* 1905 год — 20, 106 і 48 чалавек у трох вёсках з назвай Яскулды і 115 чалавек у ваколіцы Яскулдах
* 1999 год — 65 чалавек
* 2010 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Франкова (хутар)

**Франко́ва** — хутар у Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пагранічнага сельсавету.

## Гісторыя
З 25 верасьня 2003 году хутар уваходзіў у склад Пагранічнага пасялковага савету. Да гэтага часу ўваходзіў у склад Кватарскага сельсавету Бераставіцкага раёну, які быў скасаваны рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў. З 16 кастрычніка 2007 году хутар уваходзіць у склад Пагранічнага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагранічны сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Алекшыцы

**Але́кшыцы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Бераставічанцы. Цэнтар сельсавету Бераставіцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца за 18 км на поўнач да Вялікай Бераставіцы, за 40 км ад Горадні; за 28 км ад чыгуначнай станцыі Пагранічны, на аўтамабільнай дарозе Горадня — Баранавічы.

Алекшыцы — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Алекшыцы ўпамінаюцца ў XVI стагодзьдзі. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў яны ўвайшлі ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Алекшыцы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Гарадзенскім павеце. У пачатку XX стагодзьдзя тут было 50 будынкаў, школа і царква.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Алекшыцы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Алекшыцы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Алекшыцы апынуліся ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводзтва. У гэты час існавалі аднайменныя вёска (34 жылыя будынкі) і фальварак (4 будынкі).

У 1939 годзе Алекшыцы ўвайшлі ў БССР, дзе ў 1940 годзе сталі цэнтрам сельсавету. На 1994 год у вёсцы быў 291 двор. У другой палове 2000-х гадох Алекшыцы атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1902 год — 368 чал.; 1921 год — 205 чал. у *вёсцы Алекшыцах*, зь іх паводле нацыянальнасьці: 185 беларусаў, 13 палякаў і 7 іншых; паводле веры: 192 праваслаўныя, 11 каталікоў, 2 іншых (хрысьціяне); 50 чал. у *фальварку Алекшыцы*, зь іх паводле нацыянальнасьці: 22 беларусы, 15 палякаў і 12 жыдоў і 1 іншых; паводле веры: 23 праваслаўныя, 15 каталікоў і 12 юдэяў; 1994 год — 826 чал.; 1999 год — 813 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 814 чал.

### Інфраструктура
У Алекшыцах працуюць сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, пошта. Побытавыя паслугі надае пральня.

## Эканоміка
У Алекшыцах існуе радовішча торфу.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Царква Покрыва Багародзіцы (1865—1871; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Царква (XVIII ст.; Сьвяты Пасад)

## Асобы
* Ігнаці Якуб Масальскі (1727—1794) — рэлігійны, грамадзкі й палітычны дзяяч Рэчы Паспалітай, мэцэнат
* Восіп Кавалеўскі (1801—1878) — філёляг, адзін з заснавальнікаў манголазнаўства ў Расеі, акадэмік Пецярбурскай Акадэміі навук, прафэсар; сябра таварыстваў філяматаў і філярэтаў

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*
Верхаўляны

**Верхаўля́ны** — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Алекшыцкага сельсавету.

## Гісторыя
20 ліпеня 1942 году падчас II сусьветнай вайны вёска была спаленая нямецкімі захопнікамі, а мужчыны — расстраляныя.

## Цікавыя мясьціны
За 150 м на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца паганскае сьвяцілішча пэрыяду сярэднявечча, якое адносіцца да 9—12 стагодзьдзяў. Паганскае капішча разьмешчанае на марэнным узгорку. Помнік згадваўся яшчэ ў 1895 годзе ў «Археалягічнай мапе Гарадзенскай губэрні» Ф. Пакроўскага. Дасьледаваньні капішча праводзіліся ў 1973, 1986 і 1996 гадох. Пры раскопках былі знойдзеныя абломкі ганчарскай керамікі, крэмні, дзьве ножападобныя пласьцінкі, сярэднявечны чаранковы нож даўжынёй 13,9 см. Таксама былі выяўленыя абломкі касьцей, якія належалі буйной і дробнай рагатай жывёле.

Сьвяцілішча занесенае ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь і мае статус гісторыка-культурный каштоўнасьці рэгіянальнага значэньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 38 чалавек
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Эдвард Зайкоўскі, Язычніцтва на сумежжы Панямоння і Падляшша ў cярэднявеччы

Катэгорыя:Алекшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бераставіцкага раёну
Дэйв Мюрэй

**Дэйв Майкл Мюрэй** (, 23 сьнежня 1956 году, Лёндан, Ангельшчына) ― ангельскі рок-музыка, аўтар музычных твораў, перш за ўсё вядомы як гітарыст папульрнага гэві-мэталічнага гурту Iron Maiden.

## Вонкавыя спасылкі
* Дэйв Мюрэй на афіцыйным сайце Iron Maiden 
* Дэйв Мюрэй на сайце расейскамоўных аматараў Iron Maiden 

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Гітарысты
Катэгорыя:Гітарысты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Музыкі Iron Maiden
Згубленыя (сэзон 3)

**Трэці сэзон** сэрыялу «Згубленыя» распачаўся ў ЗША і Канадзе 4 кастрычніка 2006 і скончыўся 23 траўня 2007 году. Ён працягвае распавядаць пра лёс больш 40 пасажыраў самалёту, якія цудам засталіся жывыя пасьля катастрофы рэйсу 815 Oceanic Airlines на невядомай высьпе ў Ціхім акіяне. Калі першы сэон быў прысьвечаны гэроям, другі — бункеру, дык трэці сэзон пра Іншых — загадкавай групоўцы, што жыве на высьпе.

Трансьляцыя трэцяга сэзону ў ЗША была падзелена на часткі, першая з 6 сэрыяў трансьляваўся па серадах у 21:00. Пасьля быў перапынак на 12 тыдняў і паказ астатніх сэрыяў а 22:00. У дадатак да 23 сэрыяў было паказана тры кліп-шоў, якія адлюстроўвалі падзеі, якія ўжо адбыліся: Lost: A Tale of Survival выйшаў за тыдзень да старту сэзону, Lost Survivor Guide — напярэдадні другога блёку і Lost: The Answers — напярэдадні фіналу. 11 сьнежня 2007 году былі выдадзены DVD-плыты і Blu-ray Disc сэзону на 7 дысках.

Трэці сэзон глядзела прыкладна 14,6 млн жыхароў ЗША, гэта прынесла сямнаццаты вынік сярод прагляданых праграмаў, а таксама 7 месца сярод прагляду людзьмі ў веку 18-49 год .

## Каманда
Сэзон быў зьняты кампаніяй *Touchstone Television* (цяпер ABC Studios), Bad Robot Production і Grass Skirt Production ды быў паказаны ў ЗША на канале ABC. Прадусарамі сэрыялу сталі: стваральнік сэрыялу Дж. Дж. Абрамс, су-стваральнік Дэйман Ліндэлоф, Браян Бэрк, Джэк Бэндэр, Джэф Пінкнэр і Карлтан К’юз. Сцэнарыстамі сэрыялу зьяўляюцца Ліндэлоф, К’юз, супрадусар Эдвард Кітсыс і Адам Харовіц, супрадусар Дру Годдард, прадусар-назіральнік Элізабэт Сарнофф. Рэдактар сюжэту — Крыстына М. Кім і выканаўчы дырэктар Барйан К. Воган. Рэжысэрамі на працягу ўсяго сэзону былі: Джэк Бэндэр, Стывэн Уільямс, апэратар Пол Эдвардз і Эрык Лановіль.

## Акторы
Пэрсанажы і акторы прыведзены ў парадку зьмяньшэньня часьцыні іх зьяўленьня ў трэцім сэзоне.  Мэцью Фокс у ролі Джэка Шэпарда, Эванджэлін Лілі ў ролі Кейт Остын, Дамінік Монаган у ролі Чарлі Пэйса, Гэнры Ен К'юзык у ролі Дэсманда Х'юма, Нэвін Эндрус у ролі Саіда Джара, Элізабэт Мітчэл у ролі Джульет Бэрк, Дэніэл Дэй Кім у ролі Джына Квона, Юджын Кім у ролі Сун Квон, Хорхэ Гарсія у ролі Х’юга «Хёрлі» Рэеса, Эмілі дэ Рэйвін у ролі Клэр Літлтон, Джош Галаўэй у ролі Джэймза «Соера» Форда, Майкл Эмэрсан у ролі Бэна, Тэры О'Кўін у ролі Джона Лока, Эдыўалэй Экінуэй-Эґбэджэй у ролі Містэра Эка, Радрыга Сантора ў ролі Паўла, Келе Санчэз у ролі Нікі Фэрнандэс і іншыя.

## Сэрыі
Агульны працяг трэцяга сэзону — 991 хвіліна.

## Крыніцы

Катэгорыя:Згубленыя (тэлесэрыял)
Польская літаратура (барока)

**Польская барочная літаратура** — эпоха ў гісторыі польскай літаратуры, якая прыпадае на час ад 1620 да 1764 гг.

Эпоха барока ў польскай літартауры прыпадае прыкладна на XVII стагодзьдзе і першую палову XVIII ст., але ўзоры барочнай літаратуры назіраюцца й у некаторых пісьменьнікаў XVI стагодзьдзя, якія тварылі ў эпоху Рэнэсансу. Згодна з гэтым, прамежак часу барока значна шырэйшы, чым прынятыя часавыя рамкі.

Катэгорыя:Польская літаратура
Мэрыда (Вэнэсуэла)

**Мэ́рыда** (Mérida, поўная назва **Santiago de los Caballeros de Mérida**: *Сант’яга-дэ-лос-Кабальерас-дэ-Мэ́рыда*) — горад на захадзе Вэнэсуэлы, сталіца і найбуйнейшы горад штату Мэрыда. Насельніцтва — каля 300 тыс. жыхароў, з прыгарадамі — больш за 500 тыс.

Горад разьмешчаны ў горнай даліне на вышыні 1630 м паміж хрыбтамі, якія ўваходзяць у горную сыстэму Кардыльера-дэ-Мэрыда (частка Анд). Месца разьмяшчэньня самай высакагорнай (найвышэйшы пункт 4765 м) і другой па даўжыні ў сьвеце (12,5 км) канатнай дарогі Тэлефэрыка дэ Мэрыда (), зь якой адкрываецца від на пік Балівар.

## Гісторыя Мэрыда
Першы раз Мэрыда была заснаваная нелегальна ў 1558 г. гішпанцам Хуанам Радрыгесам Суарэс; паселішча назвалі Сант’яга-дэ-Лос-Кабальерас-дэ-Мэрыда. З-за адсутнасьці дазволу гішпанскай кароны на будаўніцтва гораду Суарэс быў арыштаваны і адпраўлены ў Багату. Напярэдадні вынясеньня сьмяротнага прысуду гішпанец зьнік і схаваўся ў Трухільё (Вэнэсуэла), дзе атрымаў палітычны прытулак. Другі заснавальнік Мэрыда, Хуан дэ Мальданада, валодаў неабходным дазволам.

Мэрыда, якая знаходзіцца ў атачэньні гор, доўгі час была правінцыйным горадам. За некалькі стагодзьдзяў здарылася ўсяго некалькі значных падзей: моцны землятрус 1820 году і двухразовы візыт Сымона Балівара па шляху ў Калюмбію і пры вяртаньні ў Каракас.

## Асаблівасьці
* Мэрыда — унівэрсытэцкі горад, дзе вучыцца каля 40 000 студэнтаў.
* У горадзе налічваецца 28 гарадзкіх паркаў: болей за любы іншы горад Вэнэсуэлы.
* Кожны год у Мэрыдзе праводзіцца фэстываль Фэрыя дэль Соль.

## Вонкавыя спасылкі

* Merida.gob.ve

Катэгорыя:Гарады Вэнэсуэлы
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Ажына

**Ажы́на**, **маліна шызая** (*Rubus Caesius*) — паўкустовая расьліна з роду *маліна*, сямейства ружавых. Таксама вядома пад тутэйшымі (народнымі) назвамі — *чо́рная малі́на*, *яжы́на*, *жа́вікі*, *жаві́на*, *ажы́ньнік*, *скарбары́ха*.

## Агульныя зьвесткі
Расьліна расьце па берагох рэк і вазёраў, на заліўных лугох і палёх, у хмызьняках — утварае густыя непраходныя зарасьнікі. Таксама вырошчваюць садаводы-аматары. Квіце ў чэрвені-ліпені, ягады высьпяваюць у жніўні.

Расьліна валодае наступнымі якасьцямі:
* лекавая (слабільны і патагонны сродак) — выкарыстоўваюць ягады, карані, лісьце (зьбіраюць у жніўні-верасьні)
* вітамінаносная
* мёданосная
* гаспадарчая — зь ягадаў гатуюць сокі, салодкае варыва, жэле, віны
* мацаваньне яроў — расьліна прыдатная для лесамэліярацыйнай працы

Ягады расьліны багатыя цукрамі, вітамінамі, карацінам, тамідамі.

## Вонкавае апісаньне
Куст вышынёй 60—150 сантымэтраў. Карэнішча шматгадовае. Надземныя парасткі двухгадовыя, ляжачыя альбо ўздымаюцца, часта дугападобна сагнутыя, фіялетава-шызыя, звычайна пакрытыя шыпамі й шчацінкамі. Лісьце — чаргаванае, буйназубчатае, трайчастае, на шыпаваных чаранках, сярэдні лісьцік буйнейшы за бакавыя, частка трох-лопасьцевы. Кветкі двухполыя, белага колеру, дыямэтрам да 3 сантымэтраў, зь лямцавай чашачкай, у негустой шчыткападобнай гронцы на канцах сьцяблоў і галінак.

Плады (ягады) — чорныя, з шызым налётам, сакаўныя салодкія шматкасьцянкі.

## Распаўсюджваньне
Пашырана ў краінах Заходняй Эўропы, у Малой Азіі, Іране, Заходняй Сыбіры, Каўказе, Крыме. У Беларусі трапляецца ўсюды, асабліва на Палесьсі. Першыя прамысловыя гатункі зьявіліся ў пачатку ХIХ ст. у ЗША, а ў другой палове ХIХ ст. яе пачалі вырошчваць у Эўропе. У Беларусі першыя гатункі ажыны зьявіліся ў 1930-х гадах.

## Глядзіце таксама
* Чорная маліна

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Ягады
Катэгорыя:Лекавыя расьліны
Катэгорыя:Ружавыя
Фэрыя дэль Соль

**Фэрыя дэль Соль** ( —- «сьвята сонца») — міжнародны фэстываль культуры, які праводзіцца кожны люты ў вэнэсуэльскім горадзе Мэрыда. Праграма фэстывалю ўключае баі быкоў, выставы, канцэрты, парады, спартовыя спаборніцтвы і абраньне *Каралевы Сонца* (*Reina del Sol*) .

## Гісторыя

Ідэя правядзеньня фэстывалю ўзьнікла тады, калі група аматараў вырашыла пабудаваць плошчу для бою быкоў (Пласа дэ Торас). Такія баі карысталіся папулярнасьцю ў іншых вэнэсуэльскіх гарадах. Першапачаткова было вырашана прымеркаваць фэстываль да Дня бязгрэшнага зачацьця Панны Марыі і праводзіць сьвяткаваньні 9 і 10 сьнежня. У 1968 годзе фэстываль Фэрыя дэль Соль не адбыўся, але 13 красавіка таго ж году быў арганізаваны бой быкоў, які прыпаў на Вялікую суботу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фэрыя дэль Соль 

Катэгорыя:Сьвяты Вэнэсуэлы
Катэгорыя:Вэнэсуэльская культура
Апазыцыя Беларускага Народнага Фронту Адраджэньне

**Апазыцыя Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне»** — парлямэнцкая фракцыя Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне», што дзеіла з 15 траўня 1990 да 9 студзеня 1996 году ў Вярхоўным Савеце Беларусі 12-га скліканьня. Складалася з 26 сяброў, частка зь якіх дагэтуль належала да КПСС.

## Дзейнасьць
Фракцыя здолела адцягнуць на тры гады прапанаванае ў траўні 1991 году 1-м сакратаром ЦК КПБ Анатолем Малафеевым увядзеньне пасады прэзыдэнта. На прапанову фракцыі 24 жніўня 1991 году на 86% камуністычны ВС прыняў пастановы аб спыненьні дзейнасьці КПСС і камсамолу, а таксама аб зьняцьці Міколы Дземянцея з пасады старшыні Вярхоўнага Савету (ВС). 25 жніўня 1991 году на прапанову дэпутатаў Апазыцыі БНФ Вярхоўны Савет абвясьціў незалежнасьць Беларусі. Увосень 1991 году Апазыцыя БНФ распрацавала Закон аб грамадзянстве Рэспублікі Беларусь, што быў пазьней з папраўкамі ўхвалены ВС. У верасьні 1991 году на прапанову Апазыцыі БНФ ВС ухваліў бел-чырвона-белы сьцяг і герб «Пагоня» ў якасьці дзяржаўных. 11 красавіка 1995 году 19 з 26 удзельнікаў фракцыі бралі ўдзел у галадоўцы ў зале ВС у знак пратэсту супроць прызначэньня неадпаведнага Канстытуцыі рэфэрэндуму.

## Удзельнікі

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускі народны фронт «Адраджэньне»
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе