open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гімн Грузіі

**Тавісуплеба** (, у перакладзе на беларускую — «*воля*») — сучасны гімн Грузіі, прыняты ў 2004 годзе разам з новым сьцягам ды гербам пасьля «рэвалюцыі ружаў», у выніку якой улада перайшла ад Эдуарда Шэварнадзэ да Міхаіла Саакашвілі. Музыку, узятую з грузінскіх опэраў «Абэсалом і Этэры» ды «Прысьмерак» грузінскага кампазытара Закарыі Паліяшвілі (ზაქარია ფალიაშვილი, 1871—1933), у форму гімну адаптаваў Ёзэб Кечакмадзэ (იოსებ კეჭაყმაძე). Аўтар лірыкі — Давіт Маградзэ (დავით მაღრაძე).

## Гісторыя
Новы грузінскі гімн быў зацьверджаны парлямэнтам Грузіі 20 траўня 2004 году, празь пяць месяцаў па адстаўцы прэзыдэнта Эдуарда Шэварнадзэ, былога міністра замежных справаў у апошнім савецкім урадзе. Адпаведны законапраект быў вынесены на першае пленарнае паседжаньне шостай сэсіі парлямэнту краіны 22 красавіка 2004 году Георгіем Ґабашвілі, міністрам культуры ва ўрадзе Саакашвілі.

Да таго афіцыйным гімнам краіны зьяўляўся «Дзідэба зэтцыт куртгеўлс» (), які выкарыстоўваўся ў той жа ж якасьці ў Дэмакратычнай Грузінскай Рэспубліцы 1918—1921 гадоў і потым — з 1990 да 2004 у Рэспубліцы Грузія.

## Словы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Грузінскі гімн — афіцыйная вэрсія (mp3)
* Грузінскі гімн у выкананьні грузінскіх сьпевакоў (YouTube)

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Грузіі
Катэгорыя:Гімны
Іказьнь (возера)

**Іказьнь** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Друйкі. Знаходзіцца ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці, за 14 км на ўсход ад Браслава. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёр. Плошча паверхні возера 2,38 км². Даўжыня 2,97 км, найбольшая шырыня 0,8 км. Найбольшая глыбіня дасягае 8,4 м, сярэдняя складае 3,3 м. Аб’ём вады 7,94 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 12,7 км.

На заходнім беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Іказьнь.

## Апісаньне

Катлавіна складанага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы маюць вышыню 12—15 мэтраў. У верхняй частцы разараныя, на паўднёвым усходзе — парослыя лесам. Берагі нізкія, абразійныя, знаходзяцца пад хмызьняком. У паўночна-заходняй затоцы берагі сплавінныя. Мелкаводзьдзе пясковае і пяскова-галькавае. На глыбінях дно высьцілаецца сапрапэлем.

На возеры знаходзяцца 2 выспы, агульная плошча якіх складае 0,012 км².

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. На паўночным захадзе выцякае рака Усьвіца, якая злучае вадаём з возерам Дрывятамі. Упадаюць мэліярацыйныя каналы.

Зарастае слаба. Шырыня прыбярэжнай паласы надводнай расьліннасьці не перавышае 10 мэтраў, месцамі яе ўвогуле няма.

## Флёра і фаўна
Уздоўж берагоў расьце трысьнёг і чарот.

У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, карась, верхаводка, лінь, краснапёрка ды іншыя віды рыбаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Абстэрнаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры басэйну Друйкі
Іказьнь

Існуюць наступныя паняткі з назвай **Іказьнь**:

* Іказьнь — колішняе мястэчка, цяпер вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Іказьнь — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Інава (возера)

**Інава** — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 13 км на паўднёвым ўсходзе ад Браслава, каля вёскі Інава. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёраў.

Інава знаходзіцца ў басэйне ракі Вята. Плошча возера складае 1,27 км². Найбольшая глыбіня возера — 9 м. Даўжыня — 2,24 км, найбольшая шырыня — 0,9 км. Даўжыня берагавой лініі — 6,8 км. Аб’ём вады ў возеры складае 6,6 млн м³, плошча вадазбору возера — 12 км². Схілы катлавіны возера маюць вышыню 3—5 мэтраў. Схілы разараныя, на поўначы схілы дасягаюць вышыні 25—30 мэтраў і знаходзяцца пад хмызьняком. Берагі возера нізкія на захадзе, месцамі зьліваюцца з схіламі, забалочаныя. Мелкаводзьдзе Інава вузкае і пяшчанае, глыбакаводная зона высланая глеем. Возера зарастае слаба. Шырыня прыбярэжнай паласы надводнай расьліннасьці складае да 5 мэтраў, у асобных месцах — да 35 мэтраў. Зь Інава на ўсходзе выцякае ручай у возера Укля.

## Літаратура
* .

Катэгорыя:Абстэрнаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры Браслаўскага раёну
Русіны (Віцебская вобласьць)

**Ру́сіны** — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Русіны ўваходзяць у склад Юнькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 19 чалавек
* 1999 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Юнькаўскі сельсавет
Марцін Вайнэк

**Ма́рцін Ва́йнэк** (; нарадзіўся ў Леабэне (Аўстрыя) ў 1964) — актор тэатру й кіно, вядомы па ролі інспэктара Фрыца Кунца ў тэлесэрыяле «Камісар Рэкс».

## Біяграфія
У 1983—1986 Вайнэк вывучаў акторскае майстэрства пад кіраўніцтвам прафэсара Ёста, потым гуляў у розных венскіх тэатрах. У кіно дэбютаваў у эпізадычнай ролі ліфцёра ў фільме *Пасьлясэзоньне* ().

Праз год актор прыняў удзел у тэатральным фэсьце ў Рэклінгхаўзэне, дзе згуляў адну з галоўных роляў у спэктаклі Гяорга Мітэндрайна *Der Lechner Edi schaut ins Paradies* па п’есе Юры Сойфера. Вайнэк таксама зьняўся ў фільме рэжысэра Дытара Бэрнэра «Сьмецьцеманія» ў ролі сьмецьцеўборшчыка.

У 1988—1989 Вайнэк гуляе ў тэатры імя Юры Сойфера ў Вене, а таксама ў іншых невялікіх трупах, дзе таксама выступае ў ролі рэжысэра, пастаноўшчыка, прадусара. Пасьля здымак у 1989 у сэрыяле *Calafati Joe* ён атрымаў пасаду кіраўніка Гернальзэрскага тэатру ў Вене. З 1999 гуляе ролю інспэктара Кунца ў тэлесэрыяле «Камісар Рэкс», якая прынесла яму сусьветную вядомасьць. Здымаецца таксама і ў іншых фільмах.

У вольны ад здымак час актор разам з жонкай Евай займаюцца вінаробствам. Супругі валодаюць вінаграднікам плошчаю ў шэсьць гектараў непадалёк ад Хайлігенбруна.

## Фільмаграфія
* 1989: тэлесэрыял *Calafati Joe*
* 1999 — 2008: Камісар Рэкс — роля Фрыца Кунца
* 2004: *Silentium*
* 2005: *Grenzverkehr*
* 2006: адна з сэрыяў у *Unter weißen Segeln*
* 2007: адна з сэрыяў у *Die Rosenheim-Cops*
* 2011: Der Sommer der Gaukler

## Вонкавыя спасылкі

* На сайце ORF

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Нямецкія акторы
Катэгорыя:Аўстрыйскія акторы
Азэрбайджанцы

**Азэрбайджа́нцы** (саманазва *azərbaycanlılar*, *azərbaycan-türkləri*,** آذربایجان تورک لری**, *azərilər*) — цюркамоўны народ, складальны асноўнае насельніцтва Азэрбайджанскай Рэспублікі і значную частку насельніцтва паўночна-заходняга Ірану. Агульная колькасьць каля 35-45 мільёнаў чалавек. Антрапалягічна адносяцца да касьпійскага тыпу.


Катэгорыя:Азэрбайджан
Беларуская савецкая энцыкляпэдыя

**Белару́ская саве́цкая энцыкляпэ́дыя** — унівэрсальная энцыкляпэдыя на беларускай мове ў 12-ці тамах, якая была выдадзена ў Менску (1969—1975) выдавецтвам «Беларуская савецкая энцыкляпэдыя». Першая беларускамоўная энцыкляпэдыя.

Энцыкляпэдыя зьяўляецца калектыўнай працай больш за 5 тыс. аўтараў, у ліку якіх 125 акадэмікаў і членаў-карэспандэнтаў АН БССР, АН СССР і галіновых акадэмій навук, 544 дактары навук і прафэсары, 1650 кандыдатаў навук. Больш за 85% аўтараў жылі і працавалі ў БССР.

Адзінаццаць тамоў утрымліваюць уласна артыкулы энцыкляпэдыі і дадатак (у 11-м томе), 12-ы том — тэматычны, прысьвечаны БССР. Агульная колькасьць артыкулаў — , каля 40% прысьвечаны беларускай тэматыцы. З агульнай колькасьці больш за 6 тыс. артыкулаў прысьвечаны гісторыі, каля 10 тыс. — прыродазнаўчым навукам (у тым ліку, матэматыцы), каля 6,7 тыс. — геаграфіі, каля 6,8 тыс. — культуры, біяграфічных артыкулаў больш за 7 тыс.

У 12-ці тамах зьмешчана 112 уклеек каляровага друку (1554 ілюстрацыі, 172 мапы), 215 чорна-белых уклеек (3002 ілюстрацыі), каля 8 тыс. ілюстрацыяў і 500 мапаў у тэксьце.

Катэгорыя:Беларускія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Унівэрсальныя савецкія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Энцыкляпэдыі XX стагодзьдзя
Тайбэй

**Тайбэ́й** — сталіца Тайваня (уладамі Тайваня афіцыйна мянуецца «месцам часовага знаходжаньня ўраду Кітайскай Рэспублікі на час камуністычнага мецяжу»). Паводле пункта гледжаньня кіраўніцтва КНР Тайбэй — сталіца правінцыі Тайвань у складзе КНР.

Насельніцтва 2 630 191 чалавек (чэрвень 2008). Тайбэй разьмешчаны ў паўночнай частцы выспы Тайвань і акружаны аднайменным паветам. Горад знаходзіцца ў горнай мясцовасьці, і з трох бакоў — з паўночнай, паўднёвай і ўсходняй — яго атачаюць горы. Тайбэй — найважнейшы транспартны цэнтар Тайваня, дзе сходзяцца асноўныя чыгункі, кіроўныя на паўднёва-ўсход, у бок порта Дзілун, і на поўдзень, у бок гораду Гаосюн, а таксама новая лінія хуткаснай чыгункі Тайбэй — Гаосюн, уведзеная ў строй у студзені 2007 году. У 2003 годзе ў Тайбэі быў пабудаваны адзін з самых высокіх хмарачосаў сьвету — Тайбэй 101. Горад абслугоўваюць 2 аэрапорты — міжнародны Таоюань, разьмешчаны ў павеце Таоюань, і ўнутраных лініяў Сунгшан, марскі порт Дзілун на паўднёва-ўсходнім узьбярэжжы выспы. Горад Тайбэй — найважнейшы адукацыйны і ўнівэрсытэцкі цэнтар Тайваня. Сярод навучальных установаў найболей вядомы Тайванскі дзяржаўны ўнівэрсытэт. Тайбэй — таксама найбуйнейшы цэнтар сродкаў масавай інфармацыі Тайваня.

У 2007 году тамака прайшла Вікіманія.

Катэгорыя:Гарады Рэспублікі Кітай
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Ханой

**Хано́й** (, даслоўна «горад паміж рэкамі») — сталіца Віетнаму, другі па значэньні прамысловы цэнтар краіны (пасьля Хашыміну). З 1887 па 1946 год — сталіца Францускага Індакітаю. Разьмешчаны на беразе ракі Чырвонай (Хонгха).

## Гісторыя
1 жніўня 2008 году плошча Ханоя павялічылася больш чым у тры разы, бо да гораду быў далучаны шэраг прылеглых правінцыяў і раёнаў. Цяпер сталіца Віетнаму мае агульную плошчу каля 3,3 тысячы квадратных кілямэтраў, колькасьць насельніцтва больш за 6,2 мільёну чалавек. Ханой увайшоў у лік 17 найбуйнейшых па плошчы гарадоў сьвету.

Клімат гораду тыповы для паўночнага Віетнаму: сьпякотнае і вільготнае лета з частымі дажджамі, адносна прахалодныя і сухія зімы.

Гісторыя гораду пачынаецца з 1010 году, калі імпэратар Лі Тхай То загадаў узьвесьці горад у навакольлях крэпасьці Дайла і перанесьці сюды сталіцу дзяржавы Дайкавіет. Новы горад атрымаў назоў «Тханглонг» () — «Цмок, які ўзьлятае». Назоў «Ханой» стаў выкарыстоўвацца з 1831 году па ўказе імпэратара Мінь Манга.

Буйны прамысловы цэнтар (машынабудаўнічая, хімічная, лёгкая прамысловасьць). У 1961—1962 гадах генэральны плян Ханою распрацоўваўся пад кіраўніцтвам савецкага архітэктара Ігара Алфёрава.

Па паведамленьні амэрыканскага часопіса для вандроўцаў Travel & Leisure, у 2006 годзе Ханой увайшоў у сьпіс дзесяці самых прывабных для замежных турыстаў гарадоў Азіі.

## Вонкавыя спасылкі
Алелька Ўладзімеравіч

**Але́лька (Аляксандар) Уладзі́меравіч** (? — па 1 лютага 1454, Кіеў) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Князь слуцкі і капыльскі (па 1398—1440), князь кіеўскі (1408—1411, 1440—1454). Заснавальнік княскага роду Алелькавічаў.

## Імя

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Olelkonis Wlodzimirowicz*, *Allexandri alias Olelko Wlodimyrowicz* (1 верасьня 1431 году); *Alexandri alias Olelko [sigilla]* (20 студзеня 1433 году).

## Біяграфія
Сын кіеўскага князя Ўладзімера, унук Альгерда. Па сьмерці бацькі валодаў Слуцкім і Капыльскім княствамі.

У пачатку XV ст. атрымаў ад Вітаўта Кіеўскае княства за падтрымку ў змаганьні зь Сьвідрыгайлам (аднак у 1422 годзе страціў гэтую пасаду). У 1411 годзе выдаў прывілей Кіеўскаму кляштару дамініканаў.

У 1417 годзе пры падтрымцы Вітаўта ажаніўся зь ягонай унучкай Настасьсяй, дачкой маскоўскага князя Васіля і Соф’і Вітаўтаўны.

Вёў бесьперапынныя войны з татарамі, баронячы ад іх паўночныя межы дзяржавы. Браў удзел у складаньні Мельнскага міру (1422 год), а таксама ў выправе Вітаўта на Ноўгарад (1428 год). Па сьмерці Вітаўта прэтэндаваў на сталец.

У грамадзянскую вайну (1432—1437) спачатку быў прыхільнікам Сьвідрыгайлы Альгердавіча. У 1432—1433 гадох пэўны час быў на баку Жыгімонта Кейстутавіча, потым зноў Сьвідрыгайлы. У 1433 годзе Жыгімонт зьняволіў Алельку ў Кернаве, а ягоных жонку і сыноў Сямён і Міхал — ува Ўцяне. Магчыма, у Алелькі быў і трэці сын — Аляксандар.

Па сьмерці Жыгімонта (1440 год) зноў прэтэндаваў на сталец. Новаабраны вялікі князь Казімер перадаў яму Кіеўскае княства, потым места Асьцёр.

Перад сьмерцю прыняў схіму пад імем Аляксей. Спачыў ў Кіеўска-Пячэрскай лаўры.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Войтович Л. Князівські династії Східної Європи (кінець IX — початок XVI ст.): склад, суспільна і політична роль. Історико-генеалогічне дослідження. — Львів, 2000.

Катэгорыя:Алелькавічы
Катэгорыя:Альгердавічы
Катэгорыя:Кіеўскія князі
Катэгорыя:Слуцкія князі
Катэгорыя:Памерлі ў 1454 годзе
Мёрскае возера

**Мёрскае** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Мёрыцы. Знаходзіцца ў межах Мёраў. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёр. Плошча паверхні возера 1,15 км². Даўжыня 3,49 км, найбольшая шырыня 0,63 км. Найбольшая глыбіня дасягае 13,2 м, сярэдняя складае 4,5 м. Аб’ём вады 5,24 млн м³ Даўжыня берагавой лініі 8,8 км.

## Апісаньне

Катлавіна лагчыннага тыпу, выцягнутая з захаду на ўсход. Схілы маюць вышыню 6—9 мэтраў, пераважна разараныя, месцамі знаходзяцца пад хмызьняком. Берагі пясковыя, на поўдні і на захадзе знаходзяцца пад хмызьняком, на паўднёвым усходзе забалочаныя. Мелкаводзьдзе пясковае, глыбакаводная зона высьцілаецца глеем.

Мае выспу, якая знаходзіца ў заходнім плёсе возера. Плошча выспы складае 0,044 км². Цэнтральны і заходні плёсы разьдзяляюцца дамбай.

Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Злучаецца пратокай з возерам Асінаўкай.

Зарастае каля траціны плошчы. Расьліннасьць пашыраецца да глыбіні 1,8—2 м.

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца шчупак, лешч, акунь, карась, плотка, верхаводка ды іншыя віды рыбаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Абстэрнаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёну
Алелькавічы

**Алелькавічы**, *Алелькі*, *Слуцкія* — княскі род гербу Пагоня, галіна Гедзімінавічаў.

Алелькавічы некалькі разоў прэтэндавалі на сталец Вялікага Княства Літоўскага, падтрымлівалі Канстантынопальскую праваслаўную царкву.

## Гісторыя
Нашчадкі Ўладзімера Альгердавіча, князя кіеўскага, які па скасаваньні ў 1390-я гады вялікім князем Вітаўтам многіх удзелаў, атрымаў Слуцкае княства.

Па сьмерці Ўладзімера Альгердавіча Слуцкае княства стала вотчынай нашчадкаў яго старэйшага сына Алелькі Ўладзімеравіча. Алелька, а потым яго сыны разглядаліся як законныя прэтэндэнты на вялікакняскі сталец, вакол іх гуртавалася антыягелонская апазыцыя ў Вялікім Княстве. Алелька, апроч Слуцку, некаторы час валодаў Лагойскам, а ў 1440 годзе атрымаў Кіеўскае княства (вотчыну свайго бацькі), якое перадаў старэйшаму сыну Сямёну Алелькавічу. Сын апошняга Васіль Сямёнавіч ужо не атрымаў Кіеў (яму было нададзенае Пінскае княства).

Міхал Алелькавіч і яго нашчадкі, князі слуцкія, карысталіся статусам удзельных князёў і чальцоў Паноў-Рады да 1569 году. Пазьней, да згасаньня роду ў 1592 годзе, Алелькавічы-Слуцкія былі аднымі з найбагацейшых магнатаў. Неаднаразова рабілі наданьні цэрквам Слуцку й Кіева-Пячэрскай лаўры. Апошняе пакаленьне Алелькавічаў (Ян Сямён, Аляксандар і Юры) прыняла каталіцтва.

Згасаньне роду, імаверна, адбылося з прычыны спадчыннай хваробы.

## Радавод

Уладзімер
# Алелька (? — 1455)
## Міхал (каля 1425 — 1481)
### Сямён II (каля 1460 — 1505)
#### Юры I (1492—1542)
##### Юры II (1531—1578)
###### Юры III (1559—1586)
####### Соф’я (1585—1617)
###### Аляксандар (? — 1591)
###### Ян Сямён (? — 1592)
##### Сямён III (? — 1560)
## Сямён I (1420—1470)
### Васіль (каля 1425 — 1495)
### Соф’я
### Аляксандра
# Іван Бельскі
# Андрэй
## Глеб
## Еўдакія

## Галерэя

Alelka (Alaksandar) Uładzimieravič. Алелька (Аляксандар) Уладзімеравіч.jpg|Алелька Ўладзімеравіч
Kaciaryna Alelkavič-Radzivił (Tęczyńska). Кацярына Алелькавіч-Радзівіл (Тэнчынская) (XVI).jpg|Кацярына Алелькавіч (з Тэнчынскіх)
Jury Alelkavič. Юры Алелькавіч (XIX).jpg|Юры III Алелькавіч
Sofja Radzivił (Alelkavič). Соф’я Радзівіл (Алелькавіч) (XVIII).jpg|Соф’я Радзівіл (з Алелькавічаў)


## Крыніцы

## Літаратура
* 
*
Навуковы мэтад

**Навуко́вы мэ́тад** (ад  - шлях дасьледаваньня ці спазнаньня) — сыстэма працэдур, сукупнасьць прыёмаў і апэрацый практычнага і тэарэтычнага асваеньня рэчаіснасьці, а таксама рэгулятыўных прынцыпаў, спосабаў абгрунтаваньня, ўзораў і г. д., якімі кіруецца ў сваёй дзейнасьці навуковая супольнасьць і канкрэтны спэцыяліст.

Мэтад уключае ў сябе спосабы дасьледаваньня фэномэнаў, сыстэматызацыю, карэктоўку новых і атрыманых раней ведаў. Высновы робяцца з дапамогай правіл і прынцыпаў развагі на аснове эмпірычных (назіраных і вымяраных) дадзеных аб аб’екце. Базай атрыманьня зьвестак зьяўляюцца назіраньні і экспэрымэнты. Для тлумачэньня назіраных фактаў высоўваюцца гіпотэзы і будуюцца тэорыі, на падставе якіх будуецца мадэль аб’екта, які вывучаецца. Атрыманыя прагнозы правяраюцца экспэрымэнтам або зборам новых фактаў.

Важным бокам навуковага мэтаду, яго неад’емнай часткай для любой навукі, зьяўляецца патрабаваньне аб’ектыўнасьці, якое выключае суб’ектыўнае тлумачэньне вынікаў. Не павінны прымацца на веру якія-небудзь сьцьвярджэньні, нават калі яны зыходзяць ад аўтарытэтных навукоўцаў. Для забесьпячэньня незалежнай праверкі, праводзіцца дакумэнтаваньне назіраньняў, забясьпечваецца даступнасьць для іншых навукоўцаў усіх зыходных зьвестак, мэтодык і вынікаў дасьледаваньняў. Гэта дазваляе ня толькі атрымаць дадатковае пацьверджаньне шляхам узнаўленьня экспэрымэнтаў, але і крытычна ацаніць ступень адэкватнасьці (валіднасьці) экспэрымэнтаў і вынікаў у дачыненьні да правяранай тэорыі.

Філязофскай асновай сучаснага навуковага мэтаду зьяўляецца фальсыфікуемасьць (крытэр Попэра): экспэрымэнт ці назіраньне можа абвергнуць гіпотэзу (паказаць яе несправедлівасьць), але не даказаць яе праўдзівасьць.

## Крыніцы
Saturday Night Wrist

***Saturday Night Wrist*** — пяты студыйны альбом амэрыканскага ню-мэтал гурта Deftones, ён выйшаў 31 кастрычніка 2006 году на лэйбле Maverick Records.

## Зьмест
Усе песьні на кружэлцы аўтарства Deftones, акрамя пазначаных.

# «Hole in the Earth» — 4:09
# «Rapture» — 3:25
# «Beware» — 6:00
# «Cherry Waves» — 5:17
# «Mein» (пры ўдзеле Сэржа Танкяна) (Deftones/Сэрж Танкян/Шон Лопэз) — 3:59
# «U,U,D,D,L,R,L,R,A,B,Select,Start» — 4:12
# «Xerces» — 3:42
# «Rats!Rats!Rats!» — 4:00
# «Pink Cellphone» (пры ўдзеле Эні Хардзі) (Deftones/Эні Хардзі) — 5:04
# «Combat» — 4:46
# «Kimdracula» — 3:15
# «Rivière» — 3:45
;Бонус-трэкі
* «Drive» (Ric Ocasek) — 4:50 (iTunes бонус-трэк; кавэр The Cars, выкананы разам з Шонам Лопэзам)

Катэгорыя:Альбомы Deftones
Пералік

**Пералік** () — палітычная драма Дэні Стронга пра прэзыдэнцкія выбары ў ЗША 2000 году. Фільм узнагароджаны прэміяй Эмі як «лепшы тэлефільм». Спрадусаваў і згуляў галоўную ролю ў фільме вядомы актор Кевін Спэйсі.

Прэм’ера прайшла на тэлеканале HBO 25 траўня 2008 году. На DVD фільм выйшаў 19 жніўня 2008 году.

## Апісаньне
У карціне распавядацца аб вызначальным для амэрыканскай палітыкі пэрыядзе — падліку галасоў пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2000 году. Дзеяньне карціны пачынаецца з падзеяў, якія рушылі адразу пасьля падліку галасоў у Флорыдзе, і завяршаецца рашэньнем Вярхоўнага суду, што пацьвердзіў перамогу Джорджа Буша.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2008 году
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы 2008 году
Катэгорыя:Фільмы-драмы ЗША
Павал Корчык

**Павал Корчык** (псэўданім: *Язэп Лагіновіч*; 14 лютага 1891 в.Заўшыцы Слуцкі павет — 15 красавіка 1940, Менская турма) — беларускі нацыянальны дзеяч, удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

Удзельнік Першай Сусьветнай вайны.У 1920 удзельнічаў у Слуцкім збройным чыне.

З 1923 году чалец КПЗБ. Першы сакратар Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ). Рэдактар газэты «Наш Сьцяг», а пасьля яе забароны газэты «Вольны Сьцяг».

Арыштаваны НКУС ў 1936 годзе. Асуджаны на 5 год. Высланы ў Архангельск. У 1939 вернуты ў Менск. Асуджаны да расстрэлу. Памёр у Менскай турме.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1891 годзе
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстаньня
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Памерлі 15 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1940 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Ала

**А́ла** — жаночае імя.

## Этымалёгія
Існуе некалькі варыянтаў паходжаньня. Дакладны — невядомы.

Па адной з вэрсiяў, імя *Ала* (альбо *Алат*, *Аль-Лят*, *Іллахат*) — арабскага паходжаньня. Асноўны сэнс — *«багіня»*, *«гэта багіня»*. Пераклад слова з арабскага — *«літара»*.

**Ала** — старажытна-арабская багіня неба і дажджу. У арабаў Сырыйскай пустэльні **Ала** — жонка Алага і маці ўсіх багоў. У арабаў цэнтральнай Аравіі **Ала** — дачка Алага. Таксама **Ала** — старажытная багіня лёсу на Каўказе.

Па другой вэрсіі — імя *Ала* старажытна-германскага паходжаньня, якое азначае *«іншы»*.

Ня выключаны варыянт, калі два розных імені аб’ядналіся ў адно з прычыны аднолькавасьці гучаньня.

## Варыянты ў розных мовах

## Сьвяткаваньні
У розных краінах сьвету Алы сьвяткуюць імяніны:

У Расеі — 8 красавіка

## Сьвятыя
Сьвятая мучаніца *Ала Готская*, спаленая ў храме разам зь іншымі вернікамі ў касьцёле пад час службы ў IV стагодзьдзі (8 красавіка).

## Вядомыя Алы
Ала Пугачова — савцкая, расейская сьпявачка

Ала Сурыкава — савецкая, расейская кінарэжысэр, сцэнарыст.

## Геаграфічныя назвы
Ала — невялікая рака ў Буратыі, прыток ракі Баргузін, што упадае ў Байкал.

## Таксама варты ўвагі
*Ала* () ў Гішпаніі завецца род расьлін Дзевясіл.

## Вонкавыя спасылкі
* «Ала» на старонцы «Таямніца імёнаў»  
* Тлумачэньні слова на старонцы «Грамота.ru» 
* Сьвяткаваньні на старонцы «Calend.ru» 

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Алейнікаў

Назву **Але́йнікаў** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Алейнікаў — пасёлак у Рагачоўскім раёне

## Прозьвішчы
**Але́йнікаў** — прозьвішча.

### Носьбіты
* Ігар Алейнікаў (1962—1994) — рэжысэр
* Ільля Алейнікаў (1947—2012) — расейскі актор, тэлевядучы
* Пётар Алейнікаў (1914—1965) — савецкі кінаактор
* Сяргей Алейнікаў (нар. 1961) — савецкі і беларускі футбаліст і трэнэр, гулец зборных СССР і Беларусі
* Уладзімер Алейнікаў (нар. 1946) — паэт, празаік, перакладчык
* Яўген Алейнікаў — спартовец па кулявой стральбе, бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў

## Глядзіце таксама
* Алейнікі
Сяміпалацінская вобласьць (Расейская імпэрыя)

**Сяміпалацінская вобласьць** — вобласьць Расейскае імпэрыі. Заснаваная 19 траўня 1854.

## Адміністрацыйны падзел
Сяміпалацінская вобласьць дзялілася на паветы:
* Сяміпалацінскі,
* Зайсанскі,
* Каркаралінскі,
* Паўладарскі,
* Усьць-Каменагорскі.

З 18 траўня 1882 па 4 сакавіка 1917 вобласьць уваходзіла ў склад Стэпавага генэрал-губэрнатарства.

## Ураджэнцы
* Адзій Шарыпаў (1912—1993) — казаскі пісьменьнік

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Гісторыя Казахстану
Горушка (возера)

**Горушка** — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 18 км на захад ад гораду Мёры, каля вёскі Горушка. Належыць да групы Абстэрнаўскіх азёр.

Плошча Горушкі складае 0,18 км². Найбольшая глыбіня возера — 6,9 м. Даўжыня возера — 0,8 км, найбольшая шырыня — 0,36 км. Плошча вадазбору возера — 0,50 км².

Катэгорыя:Абстэрнаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры Мёрскага раёну
Горушка (неадназначнасьць)

Існуюць наступныя паняткі з назвай **Го́рушка**:

* Горушка — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Горушка — возера ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Горушка — вёска ў Акулоўскім раёне Наўгародзкай вобласьці, адносіцца да Кулоцінскага гарадзкага селішчу
* Горушка — вёска ў Акулоўскім раёне Наўгародзкай вобласьці, адносіцца да Азяркоўскага сельскага селішчу
* Горушка — вёска ў Акулоўскім раёне Наўгародзкай вобласьці, адносіцца да Турбіннага сельскага селішчу
* Горушка — вёска ў Малавішарскім раёне Наўгародзкай вобласьці (Пажарская воласьць)
* Горушка — пасёлак у Данілаўскім раёне Яраслаўскай вобласьці
Фалерыстыка

**Фалеры́стыка** (лац. *falerae, phalerae* — вайсковыя мэталёвыя адзнакі ў выглядзе ўпрыгожаньня, паходзіць ад фалера грэц. *φάλαρα* — бляхі, бразготкі, назва ўзнагарод рымскіх легіянэраў) — дапаможная галіна гісторыі, што займаецца вывучэньнем гісторыі ўзнагародаў — ардэноў, мэдалёў, значкоў і іншых нагрудных знакаў. Фалерыстыкай таксама называецца і калекцыянаваньне гэтых прадметаў.
Лінія Сталіна: гонар ці ганьба?

**«Лі́нія Ста́ліна: го́нар ці га́ньба?»** (Беларусь, 2008) — дакумэнтальна-публіцыстычны фільм пра сапраўдную гісторыю комплексу «Лінія Сталіна».

Прэзэнтацыя 30-хвіліннага дакумэнтальна-публіцыстычнага фільму «Лінія Сталіна: гонар ці ганьба?» адбылася 24 верасьня 2008 году ў беларуска-нямецкай Гістарычнай майстэрні ў Менску.

У фільме прадстаўлены альтэрнатыўны дзяржаўнаму погляд на гісторыю і функцыі ўмацраёну. Аўтарам ідэі і рэжысэрам выступіў Уладзімер Самойлаў, апэратарам - Галіна Самойлава. Кансультантам фільму выступіў кандыдат гістарычных навук Ігар Кузьняцоў.

Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія дакумэнтальныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2008 году
Катэгорыя:Беларускія фільмы 2008 году
Семяновіч

**Семяно́віч** — беларускае й украінскае прозьвішча.

Ва Ўкраіне ў пачатку 2000-х гадоў пражывала каля 2 тыс. чал. з дадзеным прозьвішчам.

## Вядомыя носьбіты
* Антон Семяновіч, літаратуразнавец
* Васіль Семяновіч, лекар
* Ганна Семяновіч, фігурыстка і сьпявачка
* Казімер Семяновіч, навуковец і вынаходнік

## Заўвагі
Nokia 6121 classic

**Nokia 6121 classic** — пяцідыяпазонны смартфон фірмы Nokia.

## Тэхнічныя характарыстыкі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by 

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Катэгорыя:Смартфоны
Nokia 6125

**Nokia 6125** — чатырохдыяпазонны мабільны тэлефон фірмы Nokia. 



## Падобныя мадэлі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Дагестан

**Рэспу́бліка Дагеста́н** — суб’ект Расейскай Фэдэрацыі, разьмешчаны ва ўсходняй частцы Паўночнага Каўказу. З усходу абмываецца водамі Касьпійскага мору. Мяжуе з Грузіяй, Азэрбайджанам, Чачэніяй, Стаўрапольскім краем і Калмыкіяй. На тэрыторыі Дагестану знаходзіцца самы паўднёвы пункт Расеі — гара Базардзюзю.

Поўдзень рэспублікі займаюць горы і перадгор’і Каўказу, на поўначы — пачынаецца Прыкасьпійская нізіна. Плошча складае 50,3 тыс. км². Насельніцтва 3 232 224 чалавек (2024). Зь іх у гарадох жывуць 42,7%.

## Нацыянальны склад

Дагестан падзяляецца на 38 адміністрацыйных раёнаў.

## Глядзіце таксама
* Казыкумускае шамхальства

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рэспубліка Дагестан — Афіцыйны сайт
* Сайт ураду Рэспублікі Дагестан
* Інфармацыйны сайт Рэспублікі Дагестан
* Рэспубліка Дагестан — кароткая даведка
Удмуртыя

**Удму́рцкая Рэспу́бліка** (, ), **Удму́ртыя** (, ) — суб’ект Расейскай Фэдэрацыі.

Плошча — 42,1 тыс. км², што складае 0,25% агульнай плошчы Расейскай Фэдэрацыі. Удмуртыя мяжуе на захадзе і поўначы з Кіраўскай вобласьцю, на ўсходзе — зь Пермскім краем, на поўдні — з Башкартастанам і Татарстанам.

На тэрыторыі рэспублікі працякаюць рэкі Вотка, Кама, Вятка, Чапца,

Колькасьць насельніцтва — 1 517 050 чал. (2014). Шчыльнасьць насельніцтва: 36,07 чал./км², удзельная вага гарадзкога насельніцтва: 65,03%. Нацыянальны склад: расейцы — 62,2%, удмурты — 28,0%, татары — 6,7%.

Буйнейшыя месты: Іжэўск, Сарапул, Глазаў, Воткінск.

## Гісторыя
Значны ўплыў на даўнейшых удмуртаў аказала ўключэньне іх у Х ст. у склад першага дзяржаўнага ўтварэньня ў Ніжнім Прыкам’і — Волскай Булгарыі. З XIII ст. паўднёвыя ўдмурты знаходзіліся пад уплывам Залатой Арды, а пасьля — Казанскага ханства. Найбуйнейшым рамесным, культавым і адміністрацыйным цэнтрам паўночных удмуртаў, якія захоўвалі самастойнасьць у эпоху сярэднявечча, было гарадзішча Іднакар.

Першыя расейскія паселішчы зьявіліся на р. Вятцы ў ХІІ-ХІІІ стст. Поўнач Удмуртыі стаў часткай ядра Расейскай дзяржавы. Да 1557 г. пасьля ўзяцьця Іванам Жахлівым Казані завяршыўся працэс далучэньня ўдмуртаў да Расейскай дзяржавы.

Да сярэдзіны XVIII ст. насельніцтва Ўдмуртыі займалася пераважна сельскай гаспадаркай і здабычай. У 1756 г. зьявіўся першы завод — Бемыскі медзеплавільны, крыху пазьней жалезаробныя — Пудземскі і Воткінскі (1759 г.), Іжэўскі (1760 г.) і Камбарскі (1761 г.). Імклівы рост прамысловасьць і каляніяльная культура дасягаюць у другой палове XIX у. Адчыняюцца
У 1899 г. праз поўнач, а ў пачатку XX стагодзьдзя праз поўдзень Удмуртыі прайшлі чыгункі Перм-Котлас і Казань-Екацерынбург, якія адыгралі значную ролю ў эканамічным разьвіцьці краю.

Да Кастрычніцкай рэвалюцыі 1917 году тэрыторыя Ўдмуртыі ўваходзіла ў склад Казанскай і Вяцкай губэрняў.

Дзякуючы свайму выгоднаму геапалітычнаму становішчу ў XX стагодзьдзі Ўдмуртыя ператварылася ў буйны цэнтар вайскова-прамысловага комплексу СССР і Расеі. У гады ІІ Сусьветнай вайны ў рэспубліку было эвакуявана каля 40 прадпрыемстваў.

Абарончая скіраванасьць прамысловасьці рэгіёну і сёньня шмат у чым вызначаюць гістарычную, сацыяльна-эканамічную і культурную своеасаблівасьць Удмурцкай Рэспублікі.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльнае дзяленьне
* Алнашскі раён
* Балезінскі раён
* Вавоскі раён
* Воткінскі раён
* Глазаўскі раён
* Грахоўскі раён
* Дзябёскі раён
* Заўяўлаўскі раён
* Ігрынскі раён
* Камбарскі раён
* Каракулінскі раён
* Кескі раён
* Кізнерскі раён
* Кіясоўскі раён
* Малапургінскі раён
* Можгінскі раён
* Сарапульскі раён
* Селцінскі раён
* Сюмсінскі раён
* Увінскі раён
* Чырванагорскі раён
* Шарканскі раён
* Юкаменскі раён
* Якшур-Бадзьінскі раён
* Ярскі раён

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
1090-я

**1090-я**

Стагодзьдзі: X стагодзьдзе - XI стагодзьдзе - XIІ стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1040-я
1050-я
1060-я
1070-я
1080-я
**1090-я**
1100-я
1110-я
1120-я
1130-я
1140-я


Гады: 
1090, 1091, 1092, 1093, 1094, 1095, 1096, 1097, 1098, 1099

----

## Асноўныя падзеі
* адбыўся Першы Крыжовы паход
1098

## Падзеі
* 3 чэрвеня — Першы Крыжовы паход скончыўся захопам крыжакамі Антыёхіі
* Фаціміды адваявалі Ерусалім у туркаў
* Бізантыйская імпэрыя адваявалі Сьмірну, Эфэс і Сарды
* Кароль Магнус ІІІ Нарвэскі заваяваў Аркнейскія і Гібрыдзкія астравы, а так сама выспу Мэн

## Нараджэньні
* 16 верасьня — Хільдэгарда Бінгенская, нямецкая мнішка, аўтар містычных кнігаў, а так сама рэлігійнай музыкі

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
1096

## Падзеі
* пачаўся Першы Крыжовы паход
* быў заснаваны Ўнівэрсытэт Салерна

## Нараджэньні
* Стэфан, кароль Англіі

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
1095

## Падзеі
* Каламан І Вучоны, стаў каралём Вугоршчыны
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Ладыслаў І Вугорскі

## Вонкавыя спасылкі
1093

## Падзеі
* Кароль Дональд ІІІ Шатляндзкі ўзыйшоў на трон
* Магнус ІІІ Нарвэскі ўзыйшоў на трон
* Сьвятаполк ІІ стаў кіеўскім князем
* 26 траўня — Бітва на Стругне, паміж войскам кіеўскага князя і полаўцамі, якая скончылася перамогай полаўцаў

## Нараджэньні
* Кароль Конрад ІІІ Германскі
* Кароль Рожэр ІІ Сіцылійскі

## Сьмерці
* Кіеўскі князь Усевалад І
* Кароль Малькальм ІІІ Шатландзкі
* Кароль Олаф ІІІ Нарвэскі

## Вонкавыя спасылкі
1092

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 14 студзеня — Вратыслаў ІІ Багемскі
1091

## Падзеі
* Нарманы адваявалі Сіцылію ў маўраў
* 23 кастрычніка — у Лёндане адбылася тарнада, якое зруйнавала Лёнданскі мост

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Кібарты

**Кіба́рты** () — места ў Летуве, на рацэ Ліпане. Цэнтар староства Ваўкавішкаўскага раёну Мар’ямпальскага павету. Знаходзяцца за 16 км на захад ад Ваўкавішкаў, каля граніцы з Калінінградскай вобласьці Расеі.

Кібарты — даўняя вёска гістарычнай Жамойці, якую ўлады Летувы абвясьцілі часткай этнаграфічнага рэгіёну «Сувалкія».

## Назва

Кібарт, Кібэрт або Гібэрт (Kibart, Kibbert, Gibert) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Упершыню Кібарты ўпамінаюцца ў 1561 годзе. У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) яны апынуліся ў складзе Прусіі. З 1807 году ўваходзілі ў склад Варшаўскага герцагства.

У 1815 годзе пасад Кібарты ўлучылі ў склад Расейскай імпэрыі. У 1856 годзе яны атрымалі статус места. Значны рост адбыўся па 1861 годзе, калі праз Кібарты праклалі чыгунку Санкт-Пецярбург — Варшава.

## Асобы
* Ісак Левітан (1860—1900) — расейскі мастак

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Летувы
Катэгорыя:Гарады Мар’ямпальскага павету
Nokia 6267

**Nokia 6267** — пяцідыяпазонны мабільны тэлефон фірмы Nokia.



## Тэхнічныя характарыстыкі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by 

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Парэчча

**Парэ́чча** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Парэчча — вёска ў Пінскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Парэчча — вёска ў Аршанскім раёне
** Парэчча — вёска ў Віцебскім раёне
** Парэчча — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Парэчча — вёска ў Докшыцкім раёне
** Парэчча — вёска ў Лепельскім раёне
** Парэчча — вёска ў Полацкім раёне
** Парэчча — вёска ў Расонскім раёне
** Парэчча — вёска ў Сеньненскім раёне
** Парэчча — вёска ў Талачынскім раёне
** Парэчча — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне
** Парэчча — вёска ў Шумілінскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Парэчча — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Парэчча — вёска ў Гарадзенскім раёне
** Парэчча — былое мястэчка ў Гарадзенскім раёне
** Парэчча — вёска ў Зьдзецельскім раёне
** Парэчча — вёска ў Лідзкім раёне
** Парэчча — вёска ў Наваградзкім раёне
** Парэчча — вёска ў Слонімскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Парэчча — вёска ў Рудабельскім раёне

* Менская вобласьць:
** Парэчча — вёска ў Маладэчанскім раёне
** Парэчча — вёска ў Пухавіцкім раёне

### [[Латвія]]

### [[Расея]]
* Смаленская вобласьць:
** Парэчча (пасьля 1918 — *Дзямідаў*) — традыцыйная беларуская назва гораду Дзямідаў (Смаленская вобласьць)
** Парэчча — вёска ў Парэцкім раёне
* Яраслаўская вобласьць:
** Парэчча-Рыбнае — пасёлак гарадзкога тыпу ў Растоўскім раёне

### [[Украіна]]

## Падвойныя назвы
* Перекладина
Забор’е

**Забо́р’е** — шматзначны тэрмін.

## Азёры
### [[Расея]]
* Забор’е — возера ў Юскім раёне Іванаўскай вобласьці

## Населеныя пункты
**Забо́р’е** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Забор’е — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Забор’е — вёска ў Ахрэмаўскім сельсавеце Браслаўскага раёну
** Забор’е — вёска ў Плюскім сельсавеце Браслаўскага раёну
** Забор’е — вёска ў Гарадоцкім раёне 
** Забор’е — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Забор’е — вёска ў Боркавіцкім сельсавеце Дрысенскага раёну (п.і. 211600, 211601)
** Забор’е — фэрма ў Боркавіцкім сельсавеце Дрысенскага раёну (п.і. 211600)
** Забор’е — вёска ў Бялькоўшчынскім сельсавеце Дрысенскага раёну
** Забор’е — вёска ў Лепельскім раёне 
** Забор’е — вёска ў Новапагосцкім сельсавеце Мёрскага раёну
** Забор’е — вёска ў Язьненскім сельсавеце Мёрскага раёну
** Забор’е — былая вёска ў Адамоўскім сельсавеце Полацкага раёну
** Забор’е — былая вёска ў Арлейскім сельсавеце Полацкага раёну
** Забор’е — былая вёска ў Палатоўскім сельсавеце Полацкага раёну
** Забор’е — вёска ў Клясьціцкім сельсавеце Расонскага раёну
** Забор’е — вёска ў Краснапольскім сельсавеце Расонскага раёну
** Забор’е — вёска ў Сеньненскім раёне
** Забор’е — вёска ў Чашніцкім раёне
** Забор’е — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне
** Забор’е — вёска ў Шумілінскага раёну 

* Гарадзенская вобласьць:
** Забор’е — вёска ў Шчучынскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Забор’е — вёска ў Дрыбінскім раёне
** Забор’е — вёска ў Краснапольскім раёне
** Забор’е — вёска ў Магілёўскім раёне
** Забор’е — вёска ў Шклоўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Забор’е — былая вёска, цяпер зьяўляецца часткай вёскі Старына (Весялоўскі сельсавет, Барысаўскі раён)
** Забор’е — былая вёска, знаходзілася за два кілямэтры на паўночны ўсход ад вёскі Пупелічы (Барысаўскі раён)
** Забор’е — былы засьценак, знаходзіўся за кілямэтар на паўднёвы захад ад вёскі Краўцова Ніва (Барысаўскі раён)
** Забор’е — пасёлак у Бярэзінскім раёне
** Забор’е — вёска ў Валожынскім раёне
** Забор’е — вёска ў Ільлянскім сельсавеце Вялейскага раёну 
** Забор’е — вёска ў Хаценчыцкім сельсавеце Вялейскага раёну
** Забор’е — вёска ў Ігуменскім раёне
** Забор’е — вёска ў Крупскім раёне
** Забор’е — вёска ў Лагойскім раёне

### [[Расея]]
* Ленінградзкая вобласьць:
** Забор’е — вёска ў Гатчынскім раёне 
** Забор’е — пасёлак у Баксітагорскім раёне 

* Смаленская вобласьць:
** Забор’е — вёска ў Парэцкім раёне
** Забор’е — вёска ў Кардымаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Забараўе
* Забараўцы
* Забар’е 
* Забарок
* Забароўе
* Забарочча
* Забарцы
* Забары 
* Забор 
* Заборава
* Забораўка
* Забораўна
* Забораўцы 
* Заборкі 
* Заборнае 
* Заборнікі 
* Заборныя Гумны
* Заборскі  
* Заборцы
Галоўчыцы

Назву **Гало́ўчыцы** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Галоўчыцы — невялікія азёры ля вёскі Вільчы (Жыткавіцкі раён, Гомельская вобласьць)

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Галоўчыцы — вёска ў Дарагічынскім раёне
** Галоўчыцы — вёска ў Камянецкім раёне
** Галоўчыцы — вёска ў Пружанскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Галоўчыцы — вёска ў Расонскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Галоўчыцы — вёска ў Нараўлянскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Галоўчыцы — вёска ў Чэрыкаўскім раёне

## Падвойныя назвы
* Новыя Галоўчыцы
* Старыя Галоўчыцы

## Глядзіце таксама
* Галоўні
* Галоўкі
* Галоўск
* Галоўчын
Горкі (неадназначнасьць)

**Го́ркі** — шматзначны тэрмін.

## Населеныя пункты
**Го́ркі** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Горкі — вёска ў Жабінкаўскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Горкі — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Горкі — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Горкі 1 (Горкі-1) — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Горкі 2 (Горкі-2) — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Горкі — вёска ў Дрысенскім раёне
** Горкі — вёска ў Лепельскім раёне
** Горкі 1 — вёска ў Мёрскім раёне
** Горкі 2 — вёска ў Мёрскім раёне
** Горкі — вёска ў Полацкім раёне
** Горкі — вёска ў Расонскім раёне
** Горкі — вёска ў Шумілінскім раёне

* Гомельская вобласьць: 
** Горкі — вёска ў Жлобінскім раёне
** Горкі — вёска ў Шацілавіцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Горкі — горад, адміністрацыйны цэнтар Горацкага раёну
** Горкі (нежыл.) — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Горкі — вёска ў Краснапольскім раёне
** Горкі — вёска ў Крычаўскім раёне
** Горкі — вёска ў Чэрыкаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Горкі — вёска ў Ігуменскім раёне
** Горкі — пасёлак у Любанскім раёне
** Горкі — вёска ў Маладэчанскім раёне
** Горкі — вёска ў Пухавіцкім раёне
** Горкі — вёска ў Слуцкім раёне
** Горкі — вёска ў Старадароскім раёне
** Горкі — вёска ў Стаўпецкім раёне

### [[Расея]]
* *сьпіс няпоўны*
* Ленінградзкая вобласьць:
** Горкі — вёска Губаніцкага сельскага селішча ў Воласаўскім раёне
** Горкі — вёска Тарпіліцкага сельскага селішча ў Воласаўскім раёне
** Горкі — пасёлак у Выбарскім раёне
** Горкі — вёска Вырыцкага гарадзкога селішча ў Гатчынскім раёне
** Горкі — вёска Вяроўскага сельскага селішча ў Гатчынскім раёне

* Маскоўская вобласьць:
** Горкі — населены пункт у Маскоўскай вобласьці, загарадная рэзыдэнцыя У. І. Леніна
** Горкі — сядзіба ў Дзьмітраўскім раёне
** Горкі — сяло ў Каломенскім раёне

* Наўгародзкая вобласьць:
** Горкі — вёска ў Акулаўскім раёне
** Горкі — вёска ў Валдайскім раёне
* Ніжагародзкая вобласьць:
** Горкі — пасёлак у Варнавінскім раёне
** Горкі — папярэдняя назва гораду ў Расеі, названы ў гонар расейскага пісьменьніка Максіма Горкага. З 1990 году — Ніжні Ноўгарад

* Смаленская вобласьць:
** Горкі — вёска ў Навадугінскім раёне
** Горкі — вёска ў Сычоўскім раёне
** Горкі — вёска ў Цёмкінскім раёне
** Горкі — вёска ва Ўгранскім раёне
** Горкі — вёска ў Ярцаўскім раёне
* Ямала-Ненецкая аўтаномная акруга:
** Горкі — населены пункт на Абі

* Яраслаўская вобласьць:
** Горкі — вёска ў Вялікасельскім раёне

** Горкі — вёска ў Растоўскім раёне
** Горкі — сяло ў Растоўскім раёне
** Горкі — вёска ў Рыбінскім раёне

## Прозьвішчы
**Го́ркі** — прозьвішча.

### Вядомыя носьбіты
* Максім Горкі — расейскі і савецкі пісьменьнік

## Іншае
* Горкі — станцыя мэтро ў Казані (Татарстан)

## Падвойныя назвы
* Вялікія Горкі
* Горкаўская Слабада

## Глядзіце таксама
* Гара 
* Горка
* Горы
Парэчча (Берасьцейская вобласьць)

**Парэ́чча** — вёска ў Пінскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Парэчча ўваходзіць у склад Парэцкага сельсавету (адміністрацыйны цэнтар якога знаходзіцца ў в. Табулкі).

Вёска знаходзіцца за 13 км ад аўтадарогі Івацэвічы — Пінск — Столін () і за 30 км ад гораду Пінску на беразе ракі Ясельды.

## Гісторыя
* 1495 год — першае згадваннье, пінская князёўна Марыя падаравала два дворышчы Мацьвею Грычыне. Маёнткі ўспадкаваў сын Барыс і яго нашчадкі Войны-Грычыны;
* Пачатак XVII стагодзьдзя — уласьнікамі зьяляліся Цярлецкія. Пазьней Парэчча перайшло да Агінскіх, потым — Скірмунтаў;
* 1830-я гады — Аляксандар Скірмунт заснаваў прамысловыя вытворчасьці. Пазьней маёнтак пераходзіць яго сыну Аляксандру Аляксандравічу, пасьля — унуку Раману Аляксандравічу. Скірмунты пабудавалі сядзібны дом, які не захаваўся да нашых часоў, і заснавалі парк;
* У розныя гады функцыянавалі цукровы завод (які лічыўся найлепшым сярод бурачнацукровых заводаў Менскай губэрні), суконная фабрыкі, варсільная плянтацыя і броварны завод;
* XIX стагодзьдзе — зьяўлялася цэнтрам воласьці Пінскага павету;
* 1907 год — Скірмунты збудавалі касьцёл Сэрца Есуса, які не захаваўся да нашых дзён, і праваслаўны храм;
* 1920-я гады — зьяўлялася цэнтрам гміны;
* Сакавік 1944 году — фашысты зьнішчылі 20 двароў, забілі 20 жыхароў

## Насельніцтва
* 1998 год — 690 жыхароў, 298 двароў
* 1999 год — 636 жыхароў
* 2010 год — 522 жыхары

## Славутасьці
* Царква Раства Багародзіцы (1912 год);
* Вайсковыя могілкі часоў Першай сусьветнай вайны, магілы нямецкіх жаўнераў; магілы 8 польскіх жаўнераў з 34 полку пяхоты, якія загінулі ў 1919 годзе ў вайне з бальшавікамі,
* Абарончыя збудаваньні часоў Першай сусьветнай вайны;
* Сядзіба Скірмунтаў:
** Парк «Парэчча»;
** Цукровы завод;
* Магіла Рамана Скірмунта.
* Мясцовай школе прысвоена імя беларускай паэткі Яўгеніі Янішчыц
* Перад крухмальным заводам расьце экзатычнае тульпанавае дрэва.

## Прамысловасьць
У Парэччы працуе крухмальны завод. 

## Асобы
У Парэччы нарадзіўся палітычны дзеяч Беларускае Народнае Рэспублікі Раман Скірмунт.

## Крыніцы

## Літаратура
* Porzecze (14) //  S. 834—835

## Вонкавыя спасылкі

* Парэчча на «Гісторыі Пінска»
*  

Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Пінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Гавяды

**Гавя́ды** — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Таўкачоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 639 чалавек
* 1999 год — 688 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Таўкачоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Тамаш Падзява

**Тамаш Падзява** (6 лютага 1906, в. Пярхулева, Дзісеншчына — 2 кастрычніка 1975, Лёндан) — беларускі каталіцкі сьвятар, марыянін, доктар філязофіі і ліцэнцыят багаслоўя.

## Біяграфія
У 1930—1931 гадах навучаўся ў Рыме, у 1932 у Друйскім кляштары.

У 1932 годзе а. Андрэй Цікота прасіў генэрала марыянаў Францішка Бучыса, каб адзін з гэтых клерыкаў, Тамаш Падзява, мог застацца ў Беларусі. Адказ Бучыса быў хуткі і востры: «*Тамаш Падзява тваімі стараньнямі быў прыняты ў калегію [[Русікум]] пад умоваю, што пасьля сканчэньня навукі будзе працаваць для навяртаньня расейцаў. Дзеля гэтай мэты тыя, каму ляжыць на сэрцы навяртаньне Расеі, выдаткавалі немалыя сумы для адукацыі гэтага юнака… тваё жаданьне супярэчыла той мэце, якую прызначыў Найсьвяцейшы Айцец Друйскаму кляштару*».

Пасьвячоны ў 1934. З 1935 году ў місіі ў Харбіне (Манчжурыя), у 1948 арыштаваны кітайскімі ўладамі і перададзены органам савецкай бясьпекі. Да 1955 у лягеры ў Тайшэце. Тамака, каб падтрымаць веру да Бога сярод вязьняў, у перапынках паміж працай, на абрыўках паперы, напісаў антыатэістычны твор, які пазьней па памяці перапісаў у сшытак (пасьля сьмерці гэты твор «*Демьян, или Почему люди стали верить в Бога*» падрыхтаваў да друку яго вучань а. Роман Пентка).

Пасьля пераехаў у Польшчу, працаваў у сэмінарыі. У 1969 зьехаў у Рым, пасьля ў Лёндан.

Друкаваўся на старонках часопісаў «Божым шляхам», «Зьніч». Супрацоўнічаў зь беларускай рэдакцыяй Радыё Ватыкан.

Пахаваны на лёнданскіх могілках Сьвятога Панкрата.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік.орг

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1906 годзе
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Марыяне
Катэгорыя:Беларусы ў Кітаі
Катэгорыя:Памерлі 2 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1975 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Беларускія багасловы
Освальд Шпэнглер

**О́свальд Шпэ́нглер** (, 29 траўня 1880, Бланкэнбург — 8 траўня 1936, Мюнхэн) — нямецкі філёзаф, гісторык і культуроляг.

Вывучаў філязофію, гісторыю, матэматыку, мастацтва ў унівэрсытэтах Мюнхэну і Бэрліну. Ступень доктара атрымаў у 1904 годзе. Працаваў настаўнікам у Гамбургу. У Мюнхэнскім унівэрсытэце пачаў працаваць выкладчыкам матэматыкі. Пасьля прыходу да ўлады фашыстаў у 1933 годзе і забароне адной зь яго кніг жыў самотна.

## Працы
* Заняпад Эўропы (Der Untergang des Abendlandes, 1т -1919, 2т -1922)
* Чалавек і тэхніка (Der Mensch und die Technik, 1931)
* Гады вырашэньняў (Jahre der Entscheidungen, 1933)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1880 годзе
Катэгорыя:Нямецкія філёзафы
Катэгорыя:Тэорыі цывілізацыяў
Катэгорыя:Філёзафы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Памерлі 8 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1936 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Мюнхэне
Беларуская рэдакцыя Ватыканскага радыё

**Белару́ская рэда́кцыя Ватыка́нскага ра́дыё** — беларускамоўная каталіцкая радыёстанцыя, заснаваная ў 1950 годзе ксяндзом Пятром Татарыновічам.

## Мінуўшчына
Структурная адзінка радыё Ватыкану, заснаванага 12 лютага 1931.

24 сьнежня 1949 року прагучала пасланьне папы Піюса XII па-беларуску з нагоды ўрачыстасьці Божага Нараджэньня і пачатку юбілейнага году хрысьціянства. Рэгулярнае вяшчаньне пачалося 6 студзеня 1950 году. Першым кіраўніком беларускай службы быў рыма-каталіцкі сьвятар Пётар Татарыновіч, доўгі час ён жа быў адзіным супрацоўнікам радыё.

Першыя перадачы выходзілі адзін раз на тыдзень і складаліся з навінаў Ватыкану, жыцьця Касьцёла і беларускай дыяспары, катэхетычных і апалягетычных разважаньняў. Пазьней з радыё супрацоўнічалі айцец Кастусь Маскалік, біскуп Чэслаў Сіповіч, айцец Тамаш Падзява ды іншыя дзеячы беларускай каталіцкай эміграцыі.

У 1970 годзе Пётар Татарыновіч перадаў паўнамоцтвы кіраўніка Беларускай службы Радыё Ватыкану грэка-каталіцкаму сьвятару Ляву Гарошку. Лік праграмаў за ім вырас да пяці ў тыдзень. Кожны выпуск працягваўся 14 хвілінаў. Акрамя ватыканскіх навінаў, айцец Гарошка засяродзіўся на апалягетыцы і беларускай нацыянальнай тэматыцы. Падрыхтаваў цыклі праграмаў, прысьвечаных хрысьціянскім аспэктам беларускай літаратуры, гісторыі хрысьціянства ў Беларусі, славутым беларускім рэлігійным дзеячам, сьведчаньням вялікіх асобаў — навукоўцаў, астраномаў, кампазытараў — пра існаваньне Бога. У гэтым жа годзе радыё пераехала з Ватыкану ў .

Па Гарошкавай сьмерці ў 1977 року кіраўніком беларускай службы стаў айцец Робэрт Тамушанскі. На радыё ўпершыню зьявіліся супрацоўнікі-несьвятары. У 1980 року Беларускую службу Радыё Ватыкану наведаў папа Ян Павал II. На беларускай мове сталі камэнтавацца ў жывым этэры асобныя ватыканскія падзеі.

У 1996 новым кіраўніком Беларускай службы радыё Ватыкану стаў бэльгійскі езуіт айцец Клёд Рабінэ. У гэты час зьявіліся карэспандэнты радыё ў Беларусі, зьявілася афіцыйная вэб-бачына.

З 2010 року радыё кіруе ксёндз Аляксандар Амяльчэня.

## Праграма
Беларуская служба Ватыканскага радыё выходзіць у этэр штодзённа ў 19:00 паводле італьянскага часу (UTC+1:00) на кароткіх хвалях 49 м, частасьць 6185&nbsp;кГц (зімовы час) альбо 25 м, частасьць 11 715 кГц (летні час). Выпускі цягнуцца 19 хвілінаў. Паўторы адбываюцца наступнага дню ў 11:20 паводле італьянскага часу на УКХ 93,3&nbsp;МГц (Рым і ваколіцы).

Штонядзелі а 8:55 паводле беларускага часу на хвалях Першай праграмы Беларускага радыё выходзіць пяціхвілінны выніковы выпуск навінаў з Ватыкану, падрыхтаваны Беларускай рэдакцыяй Ватыканскага радыё.

Адпаведныя праграмы можна слухаць таксама праз Інтэрнэт.

Служыць голасам папы рымскага і каталіцкага касьцёлу ў дыялёгу са сьветам. У этэр падаюцца навіны каталіцкага сьвету, асьвятляюцца розныя аспэкты хрысьціянскага жыцьця, абмяркоўваюцца праблемы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Перанакіравальны сайт
* RSS-падкаст
* RSS-паток навінаў
* 

Катэгорыя:Радыёстанцыі на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія СМІ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Радыё ў Ватыкане
Мяцельскі

**Мяце́льскі** — прозьвішча.

## Носьбіты
* Войцех Мяцельскі (1785 — пасьля 1822) — польскі й францускі вайсковы дзеяч
* Станіслаў Аляксандар Мяцельскі (1885—1965) – польскі грамадзкі дзеяч, выкладчык
* Васіль Мяцельскі (1901 — ?) — беларускі навуковец
* Нічыпар Мяцельскі (1905—1943) — дзеяч беларускага адраджэньня
* Антон Мяцельскі (1905—1938) — беларускі пэдагог
* Георгі Мяцельскі (1911—1996) — расейскі пісьменьнік, празаік, аўтар вершаў
* Аляксандар Мяцельскі (1918 — ?) — беларускі пэдагог
* Мікалай Мяцельскі (1919—1997) — беларускі матэматык
* Мікалай Мяцельскі (нарадзіўся ў 1947) — беларускі матэматык, сын папярдняга
* Анатоль Мяцельскі (нарадзіўся ў 1950) — беларускі матэматык
* Андрэй Мяцельскі (нарадзіўся ў 1960) — беларускі гісторык, археоляг

## Глядзіце таксама
* Мяцельскія