Марыя Знамяроўская-Пруфэр

**Марыя Знамяроўская-Пруфэр** (часам Марыя Знамяроўская-Пруфэрава; польск. *Maria Znamierowska-Prüfferowa*; нар. 13 траўня 1898, Кібарты, Сувальская губэрня, Расейская імпэрыя ― 20 жніўня 1990, Торунь, Польшча) ― польская этнографка, этналягіня, прафэсарка ўнівэрсытэту Мікалая Капэрніка ў Торуні, стваральніца і дырэктарка Торунскага этнаграфічнага музэю.  

## Жыцьцяпіс

Марыя Знамяроўская нарадзілася ў мястэчку Кібарты ў Расейскай імпэрыі на мяжы з Прусіяй, дзе ў той час ейны бацька Станіслаў быў мытнікам. Скончыла гімназію ў 1915 г. у Лібаве (сучасная Латвія). З кастрычніка 1915 гэтага амаль 3 гады правяла ў Кіеве, дзе зьвязалася з польскай супольнасьцю, удзельнічала ў лекцыях на Вышэйшых жаночых курсах — на філялягічным факультэце і ў Польскім унівэрсытэцкім каледжы. 

Увосень 1918 г. пераехала ў Варшаву. У канцы 1920 г. пасялілася ў Вільні, дзе ў 1919 г. быў адноўлены ўнівэрсытэт Стэфана Баторыя.

Хворая на сухоты, Марыя часта наведвала Закапанэ. Пасьля больш чым году навучаньня на гуманітарным факультэце ўнівэрсытэту ў Вільні яна працягнула навучаньне на факультэце матэматыкі і прыродазнаўства, дзе ў 1922 г. пазнаёмілася з выкладнікам Янам Пруфэрам. У 1925 годзе Марыя і Ян пабраліся шлюбам.

Марыя Знамяроўская-Пруфэр увосень 1926 г. пачала займацца этналёгіяй, а ў 1927/28 навучальным годзе пачала працаваць у Этнаграфічным музэі ўнівэрсытэту Стэфана Баторыя пад кіраўніцтвам прафэсаркі Цэзарыі Бадуэн дэ Куртэнэ. 

У 1945 г. разам з унівэрсытэцкай супольнасьцю ліквідаванага ўнівэрсытэту Стэфана Баторыя Пруфэры вырашалі выехаць у Торунь. Ва ўнівэрсытэце Мікалая Капэрніка Знамяроўская-Пруфэр стала дацэнткай на катэдры этналёгіі, беспасьпяхова спрабуючы аднавіць ідэю этнаграфічнага ўнівэрсытэцкага музею, падобнага да Віленскага.

Жыла і працавала ў Торуні.

Памерла 20 жніўня 1990 г. у Торуні. З 15 сьнежня 1999 году  Этнаграфічны музэй у Торуні носіць ейнае імя.

## Навуковая дзейнасьць

Выбару — этнаграфіі і музэялёгіі — яна засталася вернай да канца жыцьця. 

«Рыбалоўства на Троцкіх азёрах», апублікаваная ў 1930 годзе, была ейнай магістарскай дысэртацыяй, за якой рушылі ўсьлед далейшыя працы пераважна ў гэтай галіне.

Міжваенны час стаў для Знамяроўскай-Пруфэр часам атрыманьня кваліфікацыі музэйніцы (музэялягіні) падчас шматлікіх паездак за мяжу, а таксама часам палявых дасьледаваньняў, збору калекцыяў і дакумэнтацыі для музэя. 

Займалася выкладніцкай дзейнасьцю, праводзіла этнаграфічныя заняткі ў Школе палітычных навук пры Інстытуце навукі і дасьледаваньняў Усходняй Эўропы ў Вільні. Яна таксама займалася пытаньнем аховы этнаграфічных помнікаў: вяла лекцыі ў вясковых школах, народных унівэрсытэтах і на Польскім радыё.

Пасьля вайны выдала кнігу пра Вільню — «Wilno - miasto sercu najbliższe». 

У 1955 г. атрымала ступень прафэсаркі. За гады працоўнай дзейнасьці апублікаваў каля 130 публікацыяў.

У 1959 годзе намаганьнямі прафэсаркі быў адкрыты Торунскі этнаграфічны музэй, дырэктаркай якога яна працавала да 1972 году. У музэі сабрана каля 14 тысячаў экспанатаў, зьвязаных з рэгіёнам паўночнай Польшчы. 

## Асноўныя працы

• Ważki okolic Wilna: Die Odonatenfauna der Umgebung von Wilna / Marja Znamierowska. ( Prace Zakładu Zoologicznego Uniwersytetu St. Batorego w Wilnie; nr 2, Wilno, 1923.

• Materjały do znajomości ważek północno-wschodniej Polski = Materialien zur Kenntnis der Odonatenfauna des nordöstlichen Polen / Marja Znamierowska-Prüfferowa. (Prace Zakładu Zoologicznego Uniwersytetu St. Batorego w Wilnie; nr 10), Wilno, 1927.

• Przyczynek do rybołówstwa na Bugu / Marja Znamierowska-Prüfferowa, Warszawa, [193-?].

• Rybołówstwo Jezior Trockich = Fischerei auf den Troker See: (rys etnograficzny) / M. Znamierowska-Prufferowa. (Rozprawy i Materjały Wydziału 1 Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Wilnie; t. 3, z. 2), Wilno: nakł. Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 1930.

• Ochrona kultury ludowej, Wilno: Nakł. Oddz. Wileńskiego Tow-wa Krajoznawczego, 1932.

• Muzeum Etnograficzne U. S. B. w Wilnie i jego przyszłość = Le musèe ethnographique de L’Universitè etienne Batory a Wilno et son avenir, Lwów; Wilno: nakł. Muzeum Etnograficznego U. S. B. w Wilnie, 1932.

• Mały kwestjonarjusz etnograficzny: co możemy przywieść z wakacyj i świąt?, Wilno, 1932.

• Gobeliny wileńskie: ich pochodzenie, wartość i losy. [T.] 2, Obrona gobelinów wileńskich: fakty-dokumenty, głosy prasy, Wilno: Rada Wileńskich Zrzeszeń Artystycznych, 1933.

• Muzeum na wolnem powietrzu w Wilnie, Wilno: nakł. Muzeum Etnograficznego U.S.B. w Wilnie, 1934.

• Rybołówstwo w okolicach Druskienik = La pêche dans les environs de Druskieniki, Lwów: nakł. Towarzystwa Ludoznawczego, 1934.

• Paski w okolicy Druskienik = Les ceintures des environs de Druskieniki, Lwów: nakładem Towarzystwa Ludoznawczego, 1934. 

• Rybacy - ludzie zapomniani, Wilno, 1935.

• Folklor pszczelarzy i rybaków we wsi mieszkańce, pow. wileńsko-trockiego, Wilno, 1937.

• Pszczelnictwo i rybołówstwo we wsi mieszkańce, pow. wileńsko-trockiego, Wilno, 1937.

• Ości rybackie = Die Fischgabeln: próba klasyfikacji ości północno-wschodniej Polski: notatka tymczasowa, Wilno: Muzeum Etnograficzne U.S.B., 1939.

• Das Sammeln von traditionellen Museumsobjekten der Fischerei unter Berücksichtigung ihrer Systematik, Budapest, 1965.

• Wilno - miasto sercu najbliższe / Maria Znamierowska-Prüfferowa; wstęp i redakcja Krystyny Jakowskiej, Białystok: Towarzystwo Literackie im. Adama Mickiewicza. Oddział Białostocki: Zakład Teorii i Antropologii Literatury w Instytucie Filologii Polskiej. Uniwersytet w Białymstoku, 1997.

• Etnografiniai vaizdai Marijos Znamerovskos-Priuferovos negatyvuose / sudarytoja ir įvadinių tekstų autorė Laima Lapėnaitė, Vilnius: Lietuvos nacionalinis muziejus, 2020.

## Літаратура
• Лабачэўская Вольга. Беларуская этнаграфічная калекцыя з Вільні // Спадчына №1-1996. С. 151-161.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1898 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Асобы Торуні
Катэгорыя:Польскія навукоўцы
Катэгорыя:Польскія этнографы
Катэгорыя:Польскія этнолягі
Катэгорыя:Памерлі ў Торуні
Катэгорыя:Памерлі 20 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Ўнівэрсытэту Стэфана Баторыя