open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Наша Ўкраіна (партыя)

**Палітычная партыя «Наша Ўкраіна»** (раней — *Народны зьвяз «Наша Ўкраіна»*; ) — палітычная партыя сучаснай Украіны. Заснаваная 24 сакавіка 2005 году. Лідэр партыі — Віктар Юшчанка. Старшынём Рады партыі зьяўляецца Вячаслаў Кірыленка. Партыя прымала ўдзел у датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны ў складзе блёку Наша Ўкраіна — Народная Самаабарона.

## Ідэалёгія
Лібэралізм

## Глядзіце таксама
* Наша Ўкраіна
* Віктар Юшчанка
* Наша Ўкраіна — Народная Самаабарона

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Катэгорыя:Сябры «Нашай Украіны»
Наша Ўкраіна — Народная Самаабарона

**Наша Ўкраіна — Народная Самаабарона** () — блёк партыяў на датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны. Удзельнікамі блёку зьяўляюцца партыі Народны зьвяз — Наша Ўкраіна, Грамадзянскі рух «Народная Самаабарона», Народны Рух Украіны, Украінская Народная Партыя, Украінская Рэспубліканская партыя «Сабор», Партыя абаронцаў Айчыны, Эўрапейская партыя Ўкраіны і Хрысьціянска-дэмакратычны зьвяз.

## Вынікі на выбарах
Блёк атрымаў 3 301 282 галасы выбарцаў, або 14,15% (трэцяе месца). У Вярхоўнай Радзе блёк мае 72 мандаты.

## Дзейнасьць у Вярхоўнай Радзе
Блёк увайшоў у кааліцыю з блёкам Юліі Цімашэнкі.

## Глядзіце таксама
* Наша Ўкраіна
* Народны зьвяз — Наша Ўкраіна
* Віктар Юшчанка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віктор Андрійович Ющенко. Недержавні Таємниці. (аудіокнига) Харків, Фоліо. - 2014, 512 с.
* Афіцыйны сайт блёку

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Катэгорыя:2007 год ва Ўкраіне
Катэгорыя:Лібэральныя партыі Ўкраіны
Катэгорыя:Ліпень 2007 году
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 2007 годзе
Лена

**Ле́на** (саха: *Өлүөнэ*; ) — адна з найдаўжэйшых рэк Расеі; найдаўжэйшая рака сьвету, яка на ўсёй даўжыні цячэ ў вечнай мерзлаце.
Рака працякае па тэрыторыі Іркуцкае вобласьці й Якутыі, некаторыя з яе прытокаў адносяцца да Забайкальскага, Краснаярскага, Хабараўскага краёў і да рэспублікі Буратыі. Лена ёсьць найбуйнейшай з расейскіх рэкаў, чый басэйн цалкам ляжыць у межах краіны.

## Назва
Мяркуецца, што назва ракі паходзіць з эвенскае мовы «Елю-Енэ», што значыць «вялікая рака».

## Геаграфія
Даўжыня ракі — 4400 км, плошча басэйну — 2490 тыс. км². Па характары цячэньня ракі адрозьніваюць тры яе ўчасткі: ад вытоку да вусьця Віціму; ад вусьця Віціму да месца ўпадзеньня Алдану й трэці ніжні ўчастак — ад упадзеньня Алдану да вусьця. Самы вялікі прыток Лены — Алдан (каля 30% стоку ад усіх прытокаў).

## Населеныя пункты
Берагі Лены заселеныя вельмі слаба. За выключэньнем падыходаў да Якуцку, дзе шчыльнасьць насельніцтва адносна высокая, адлегласьць між суседнімі населенымі пунктамі можа дасягаць соцень кілямэтраў, занятых глухой тайгой.

## Суднаходзтва
Лена застаецца галоўнай транспартнай артэрыяй Якутыі. Па Лене ажыцьцяўляецца асноўная частка «паўночнага завозу». Аднак на рацэ шмат складанных для суднаходзтва месцаў, якія вымагаюць штогод праводзіць працы па паглыбленьні дну.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Расеі
Катэгорыя:Рэкі Азіі
Даніеле Дэ Росі

**Даніеле Дэ Росі** (;  24 ліпеня 1983 году, Рым, Італія) — італьянскі прафэсійны футбаліст, паўабаронца. Амаль усю кар’еру правёў у адным клюбе, то бок у «Роме», згуляўшы 459 матчаў за клюб у чэмпіянатах Італіі. Мае выступы за нацыянальную зборную Італіі. Чэмпіён сьвету 2006 году, пераможца моладзевага чэмпіянату Эўропы 2004 году, бронзавы прызэр летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году ў Атэнах, найлепшы малады футбаліст Сэрыі A 2006 году.

## Дасягненьні
### Клюбныя
**Рома**
* Уладальнік Кубка Італіі (2): 2007, 2008
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2007

### Міжнародныя
**Італія**
* Чэмпіён сьвету: 2006
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы: 2012

## Узнагароды
* Афіцэр ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай» (2006)
* Кавалер ордэна «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай» (2000)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Катэгорыя:Італьянскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году
Бадры Патаркацышвілі

**Аркадзь «Бадры» Шалвавіч Патаркацышвілі** (; 31 кастрычніка 1955, Тбілісі, Грузія — 12 лютага 2008, Лезэргэд, графства Сурэй, Вялікабрытанія) — грузінскі бізнэсмэн габрэйскага паходжаньня, асноўнымі сфэрамі дзейнасьці якога зьяўляліся прэса ды спорт. Высоўваў сваю кандыдатуру на прэзыдэнцкіх выбарах у Грузіі ў студзені 2008 году і заняў трэцяе месца з 7,1 % галасоў.

Апошнія месяцы Патаркацышвілі жыў у Вялікабрытаніі. Сканаў у Лёндане каля 23:00 па мясцовым часе 12 лютага 2008 году ад сардэчнага прыступу, хоць ён раней ніколі ня скардзіўся на сэрца.

У прэсе ў асноўным узгадваецца пад мянушкай «Бадры», хоць па пашпарце насіў імя Аркадзь.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грузінскія палітыкі
Усеўкраінскае аб’яднаньне «Бацькаўшчына»

**Усеўкраі́нскае аб’ядна́ньне «Ба́цькаўшчына»** () — палітычная партыя Украіны. Лідэр партыі — Юлія Цімашэнка. Партыя прымала ўдзел у датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны ў складзе Блёку Юліі Цімашэнкі. Прымала ўдзел ў Эўрамайдане. Пасьля перамогі рэвалюцыі да канца 2014 году ўваходзіла ў склад урадавай кааліцыі «Эўрапейскі выбар» разам з партыямі УА «Свабода», УДАР, дэпутацкімі групамі «Эканамічнае развіцьцё» ды «Суверэнная эўрапейская Украіна». Атрымала ўрадавыя пасады ў Першым урадзе Арсеня Яцанюка.

## Ідэалёгія
Сацыял-дэмакратыя

## Глядзіце таксама
* Блёк Юліі Цімашэнкі
* Юлія Цімашэнка

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Аляксандар Асікевіч

**Аляксандар Асікевіч** (18 стагодзьдзе) — архітэктар, манах ордэну бэрнардынаў. Працаваў у стылі Віленскага барока.

## Творы
* Марыінскі касьцёл ў Дзятлаве

Асікевіч
Асікевіч
Катэгорыя:Цыстэрцыяны
Дэрусіфікацыя

**Дэрусіфіка́цыя**, дакладней **дэмаскаліза́цыя** або **дэрасеіза́цыя** — дзяржаўная палітыка ў асобных краінах, накіраваная на аднаўленьне аўтахтоннымі народамі (пераважна тытульнай нацыяй) адзнакаў нацыянальнае ідэнтычнасьці: мовы, культуры, гістарычнае памяці — якія заняпалі ў выніку русіфікацыі.

Найчасьцей ужываецца дзеля апісаньня палітыкі, што праводзілася былымі рэспублікамі СССР па ягоным распадзе. У Беларусі частковая дэрусіфікацыя мела месца ў 1991—1995 гадох (спыненая па прыходзе да ўлады Аляксандра Лукашэнкі і ўсталяваньня прарасейскага аўтарытарнага рэжыму), ва Ўкраіне з 1991 году, з 2022 поўная фаза. Аднак дэрусіфікацыя адбывалася таксама і па распадзе Расейскай імпэрыі ў 1917 годзе; у этнічна нерасейскіх рэгіёнах Савецкага Саюзу ў 1920-я гады; у Румыніі ў 1960-я гады.

## Глядзіце таксама
* Закон Украіны «Пра адукацыю»
* Пушкінапад

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейская мова
Катэгорыя:Моўная палітыка
Катэгорыя:Дэрусіфікацыя
П’ятаформа

**П’ятаформа** ( — «плятформа») — плоскі тупавугольны або паўцыркулярны бастыён, які ўзводзіўся дзеля ўзмацненьня курціны, калі адлегласьць між бастыёнамі была занадта вялікай. *П’ятаформа* характэрная для стараітальянскай абарончай сыстэмы.

У Беларусі вядомы толькі адзін прыклад ужываньня п’ятаформы — у Заслаўскім бастыённым замку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Фартэцыя
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Блёк Літвіна

**Блёк Літвіна** () — блёк партыяў на датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны, а таксама назоў фракцыі ў Вярхоўнай Радзе. Лідэр блёку — Уладзімер Літвін.

## Удзельнікі
Народная партыя і Працоўная партыя Ўкраіны.

## Ідеалёгія
Цэнтрызм, лібэралізм.

## Удзел у выбарах
На датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны 2007 году блёк атрымаў 924 538 галасоў выбарцаў, або 3,96% (пятае месца) і атрымаў 20 мандатаў у Вярхоўнай Радзе.

## Глядзіце таксама
* Народны Блёк Літвіна

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт народнай партыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі (Заслаўе)

**Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі** (**Фарны**) — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Заслаўі. Знаходзіцца ў цэнтры места, пад адрасам *вуліца Рынкавая, 1*. Твор архітэктуры віленскага барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1627 годзе ў Заслаўі збудавалі першы драўляны касьцёл. У 1774 годзе з фундацыі тагачаснага ўладальніка паселішча падканцлера Антонія Пшазьдзецкага пачалося будаваньне мураванага касьцёла. 8 верасьня 1779 году адбылося асьвячэньне новага касьцёла. Аўтарства помніка няпэўнае, існуюць дзьве вэрсіі: найбольш імаверна, што яго спраектаваў Карла Спампані, які працаваў у Заслаўі і, у прыватнасьці, узьвеў палац Пшазьдзецкіх. Аўтарам касьцёла мог быць таксама іншы дойлід — Павал Антоні Фантана.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Заслаўе апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1848 годзе інтэр’ер і фасад касьцёла адрамантавалі. У 1851 годзе побач з касьцёлам збудавалі драўляную званіцу. 

З пачаткам нацыянальна-вызвольнага паўстаньня ў 1863 годзе расейскія ўлады гвалтоўна зачынілі касьцёл, а ў 1868 годзе пераасьвяцілі яго пад царкву Раства Багародзіцы Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1874—1878 гадох інтэр’ер і фасад помнік зьнявечылі маскоўскай перабудовай паводле праекту губэрнскага архітэктара С. Іванова, на што расейскія ўлады выдзелілі 7 тыс. рублёў.

### Найноўшы час
У 1926 годзе пастановай СНК БССР будынак колішняга касьцёла ўзялі пад дзяржаўную ахову і надалі яму афіцыйны статус помніка архітэктуры. У Другую сусьветную вайну помнік атрымаў значныя пашкоджаньні. 

У 1987—1998 гадох у касьцёле праводзіліся рэстаўрацыйныя працы, па якіх будынак перадалі каталікам. У 2007—2008 гадох праводзілася аднаўленьне інтэр’еру касьцёла.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры віленскага барока. Гэта 1-нэфавая базыліка з паўкруглай апсыдай і дзьвюма закрысьціямі. Галоўны і бакавыя фасады падзяляюцца гарызантальным поясам на два паверхі. У выніку перабудовы пад царкву хвалепадобны барокавы шчыт замянілі на невысокую вежу-званіцу, а над асноўным аб’ёмам узьвялі вялікі сфэрычны купал. 

Сьцены касьцёла дасягаюць таўшчыні 2 мэтраў, таму ўнутраны аб’ём вельмі невялікі. Пад касьцёлам месьцяцца скляпеньні, у якіх у 1860—1870 гадох стварылі царкву-крыпту.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Zasłaŭje, Rynkavaja. Заслаўе, Рынкавая (1900).jpg|каля 1900 г.
Zasłaŭje. Заслаўе (1927).jpg|1927 г.
Zasłaŭje, Rynkavaja. Заслаўе, Рынкавая (1941) (2).jpg|1941 г. 
Zasłaŭje, Rynkavaja. Заслаўе, Рынкавая (1941).jpg|1941 г.


### Сучасныя здымкі

Костел Рождества Девы Марии.jpg|Агульны выгляд
Касьцёл Сьв. Марыі.jpg|З боку апсыды
Church of the Nativity of the Virgin Mary in Zaslawye Zaslavl 25 July 2015.jpg|З боку вуліцы
Інтэрьер касьцёла.jpg|Інтэр'ер


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі ў Заслаўі, Radzima.org

Заслаўе
Заслаўе
Катэгорыя:Заслаўе
Гарадзішча Замэчак (Заслаўе)

**Гарадзішча Замэчак** — помнік археалёгіі Х—ХІ стагодзьдзяў у Заслаўі. Месца, дзе жыла Рагнеда з сынам Ізяславам. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Гарадзішча ўзьвялі ў адзін прыём у Х—ХІ стагодзьдзяў. Гэта найбольш старажытны помнік Заслаўя, і месца першага пражываньня яго насельнікаў.

Менавіта тут у свой час пасялілася Рагнеда з сваім сынам Ізяславам. Магчыма, на самім гарадзішчы знаходзіўся манастыр, дзе пражыла апошнія гады Рагнеда ў якасьці манахіні, аднак вядомыя летапісныя крыніцы ня ўтрымліваюць зьвестак наконт дакладнай назвы гэтага манастыру, што не дазваляе сьцьвярджаць пра ягоную лякалізацыю. Існуе легенда, што тут яна была і пахавана, аднак археалягічныя дасьледваньні не пацьвярджаюць гэты факт.

Археалягічныя зьвесткі паказваюць, што ў ХІІ ст. гарадзішча ўжо пакінулі насельнікі.

У пачатку 1990-х гадоў у цэнтры Замэчка паставілі помнік «Тысячагодзьдзе праваслаўнай царквы на Беларусі».

## Апісаньне
Гарадзішча месьціцца на ўзгорку над абалонай ракі Чарніцы й з трох бакоў абмяжоўваецца далінаю ракі і дрыгвой. Пляцоўка Замэчка амаль круглая сваёй формай з дыямэтрам 70—74 мэтраў, пэрымэтрам абводзіцца валам і ровам. Вал ня меў унутраных драўляных канструкцыяў, прытым ён дасягае ў вышыні ад падножжа рова 6,5 мэтраў, наверсе меў абарончую сьцяну, а на схіле валу драўляны паркан у выглядзе нахіленых бярвеньняў. Паводле археалягічных досьледаў выявілася, што вялікую частку жыхароў Замэчка складалі ваяры, што дало падставы лічыць гарадзішча пабудовай з выразнымі мілітарнымі функцыямі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Заяц, Ю. А. Заславль Х—XVIII веков. — Минск, 1987.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Заслаўе
Катэгорыя:Гарадзішчы Менскай вобласьці
Кляштар дамінаканаў (Заслаўе)

**Кляштар дамініканаў** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Заслаўі. Існаваў у 1678—1832 гадох.

У 1676 (паводле іншых зьвестак у 1684) годзе апошняя прадстаўніца заслаўскай галіны Глябовічаў Хрысьціна Барбара разам з мужам Казімерам Янам Сапегам заснавала ў Заслаўі кляштар дамініканаў і перадала яму касьцёл Міхаіла Арханёла (ранейшы кальвінскі збор) і заходнюю частку Заслаўскага замку разам з палацам. На тэрыторыі самога Заслаўя кляштару належала некалькі пляцаў, арандатары, якія складалі яго юрыдыку.

## Крыніцы

Заслаўе
Катэгорыя:Заслаўе
Квэнтын Тарантына

**Квэ́нтын Джэром Таранты́на** (, нарадзіўся 27 сакавіка 1963, Ноксвіл, Тэнэсі, ЗША) — амэрыканскі рэжысэр, сцэнарыст, актор і прадусар. Сусьветную вядомасьць атрымаў пасьля карціны *«[[Крымінальнае чытво]]»* (1994), якая прынесла яму «Залатую пальмавую галіну» Канскага кінафэстывалю, а таксама прэміі «Оскар» і «Залаты Глёбус» за лепшы сцэнар.

## Біяграфія
Нарадзіўся 27 сакавіка 1963 году ў Ноксвіле, штат Тенэсі. Пры нараджэньні атрымаў ад маці імя Квінт у гонар каўбою з папулярнага тады сэрыялу з Клінтам Істўудам, але, пазьней, памяняў імя на Квэнтын, верагодна сам не пераняўшы ад маці любові да гэтага фільма. Выхадзец з самой звычайнай беднай сям’і амэрыканскага Поўдня, Квэнтын Тарантына не меў ніякіх прэтэнзіяў на акторскую прафэсію, аднак моцна любіў кіно.

Пасьля сканчэньня школы, Квэнтын Тарантына працаваў у пункце відэапракату, які і паслужыў яму школай для вывучэньня кіно. У адрозьненьне ад «архіўных пацукоў» папярэдняга пакаленьня, накшталт Багдановіча, якія вывучалі кіно ў фільматэках, Тарантына ўспрыняў кіно з тэлевізійнага экрана. Гэта і вызначыла яго пераважную цікавасьць да сюжэту і падзейных элемэнтах жанру, у той час як эстэты вялікага экрана былі першым чынам зачараваныя мантажом, атмасфэрай кадру і дэталямі, зь якіх кадр складаўся.

Тарантына пачаў з напісаньня сцэнараў, затым у 1992 годзе зьняў уласны фільм, *«[[Шалёныя псы]]»*. Фільм, які па-новаму падыходзіў да суадносінаў дыялёгу і дзеяньня, прыцягнуў да яго ўсеагульную ўвагу. Пасьля гэтага спачатку ў ход пайшлі сцэнары Тарантына, а потым яго самога сталі запрашаць здымацца ў эпізадычных ролях. Гэты зласьлівага выгляду малады чалавек з качыным носам, глыбока пасаджанымі вачыма і некалькі выбітным падбародкам, натуральна, не выкліча ў гледача тых жа пачуцьцяў, што акторы накшталт Тома Круза. Асоба яго не багатая на дадатныя эмоцыі. Квэнтын Тарантына ва ўласных фільмах і ў фільмах сваіх сяброў грае, як правіла, непрыемных пэрсанажаў, псыхапатаў і раздражняльных нэўрасьценікаў, накшталт малодшага з братоў Гэка ў фантасмагарычным фільме жахаў Робэрта Радрыгеза *«[[Ад заходу да досьвітку]]»*. Тым ня менш, на экране Квэнтын Тарантына выглядае досыць натуральна, хоць, зразумела, фільмы зь яго ўдзелам — першым чынам практыкаваньні ў жанравым кіно.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* The Quentin Tarantino Archives 
* Навіны пра Квэнтына Тарантына 

Катэгорыя:Нарадзіліся 27 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1963 годзе
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША
Робэрт Радрыгез

**Робэрт Энтані Радрыгез** (; нарадзіўся 20 чэрвеня 1968 году, Сан-Антоніё, штат Тэхас, ЗША) — амэрыканска-мэксыканскі кінарэжысэр, сцэнарыст, прадусар, апэратар і кампазытар. Скончыў Тэхаскі ўнівэрсытэт у Остыне. Потым прыехаў у Галівуд, дзе працаваў тры гады на тэлебачаньні. Большасьць яго фільмаў мае шмат арыгінальных фабулаў, нетыповых герояў і цікавых экспэрымэнтаў. Належыць да творцаў, якія любяць працаваць з поўным кантролем над сваімі справамі. Ня толькі рэжысуе, але таксама піша сцэнары, прадусуе, здымае ды мантуе з дапамагой спэцэфэктаў.

Крытыка адкрыла яго падчас кінафэстывалю ў Сандэнсе, дзе ён прэзэнтаваў зьняты на ўласныя грошы «*El Mariachi*» («Музыка»; 1992).

## Біяграфія
Радрыгез нарадзіўся ў горадзе Сан-Антоніё (штат Тэхас, ЗША) у шматдзетнай мэксыканскай сям’і (10 дзяцей). Маці — мэдсястра, бацька — прадавец.

У 1991 годзе, ён атрымаўшы $3000 за мэдыцынскія экспэрымэнты над сабой і ў супрацоўніцтве са сваім сябрам Карласам Гальярдэ (які дадаў $4000 за продаж участку зямлі) за 14 дзён зьняў фільм «Музыка» на гішпанскай мове. Вялікія босы з ICM убачылі гэты фільм і склалі ў 1993 годзе з Робэртам кантракт. Неўзабаве выйшаў працяг — «Адчайны». Незадоўга да гэтага Робэрт пазнаёміўся з рэжысэрам Квэнтынам Тарантына. Апошні зьняўся ў эпізодзе «Адчайнага», пасьля чаго рэжысэры маюць цесныя зносіны і ўдзельнічаюць у сумесных праектах (у якасьці сарэжысэраў у «Чатырох пакоях» і праекце «Грайндгаўс»). У іх склаліся своеасаблівыя адносіны. Так, Тарантына заплаціў як кампазытару «Забіць Біла» Радрыгезу $1, але Робэрт таксама адрозьніўся і заплаціў Таранціна як запрошанаму рэжысэру ў «Горадзе грахоў» таксама $1, ды яшчэ паабяцаў, што ў наступны раз («Горад грахоў 2» анансаваны на 2009 год) усё будзе ўжо па-сур’ёзнаму і ён заплаціць Квэнціну $2. Цяпер Робэрт жыве ў Остыне, штат Тэхас і працягвае здымаць фільмы. У сваіх фільмах ён нараўне з тым, што здымае невядомых актораў, такіх як Том Савіні, Майкл Паркс, Крыстас, і нават сваіх сваякоў, задзейнічае такіх мэтраў як Брус Ўіліс, Сыльвэстэр Сталонэ, Мікі Рурк, Джоні Дэп, Джордж Клуні, Антоніё Бандэрас, Сальма Гаек і іншых.

### Сям'я
Робэрт Радрыгез рана ажаніўся на Элізабэт Авэлан, таксама з шматдзетнай сям’і. Ад шматлікіх праектаў прыйшлося адмовіцца з-за асабістага жыцьця. У Робэрта і Элізабэт пяцёра дзяцей.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка кампаніі Радрыгеза

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тэхасе
Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША
Фунт Сьвятой Гэлены

**Фунт Сьвятой Гэлены** (код ISO 4217: *SHP*) — афіцыйная валюта Сьвятой Гэлены. Фунт дзеліцца на 100 пэнсаў. Як заморская тэрыторыя Вялікабрытаніі Сьвятая Гэлена эмітуе сваю валюту ў жорсткай прывязцы да брытанскага фунта, па абменным курсе 1:1.

Першапачаткова на выспах ужывалася брытанская валюта, якая дзялілася на 20 шылінгаў, а яны, у сваю чаргу, дзяліліся на 12 пэнсаў. Да лютага 1961 году паралельна, на выспах, абарачаўся і паўднёваафрыканскі фунт.

З 1976 году Сьвятая Гэлена ўвяла ўласную валюту. У наш час ужываюцца манэты вартасьцю 1, 2, 5, 10, 20 і 50 пэнсаў, 1 і 2 фунты і банкноты вартасьцю 5, 10 і 20 фунтаў.

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Востраў Сьвятая Гэлена
Песьні з доўгай шуфляды. Нявыдадзенае

***Песьні з доўгай шуфляды. Нявыдадзенае*** — альбом Зьмітра Вайцюшкевіча і WZ-Orkiestra, складзены зь песьняў, якія ня трапілі на ранейшыя дыскі, малавядомыя.

## Зьмест
# «Astronaut from Biarozaŭka» (2000)
# «Хай так» (2001)
# «Куралес» (2001)
# «Jewish Dance» (2001)
# «Песенька няшчаснага казла» (2001)
# «Яўрэйцы» (2001)
# «Любачка» (2001)
# «Ясната, пенкната» (2001)
# «Мора» (2001)
# «Безгаловая Вэнэра» (2001)
# «Зорка Вэнэра» (2003)
# «Мілавіца» (2003)
# «Зубр» (2000)
# «Бэла, чао» (2005)
# «Балеро» (2001)

Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Харукі Муракамі

**Харукі Муракамі** (, *Murakami Haruki*,  12 студзеня 1949, Кіёта) — папулярны сучасны японскі пісьменьнік і перакладчык. Дзед Муракамі быў будыйскім сьвятаром і ўтрымліваў невялікі храм. Бацька выкладаў у школе японскую мову й літаратуру, а ў вольны час таксама займаўся будыйскім асьветніцтвам.

## Бібліяграфія
**Раманы**
* *«Слухай песьню ветру»* (風の歌を聴け/ Kaze no uta wo kike / Hear the Wind Sing, 1979)
* *«Пінбол 1973»* (1973年のピンボール / 1973-nen-no pinbooru / Pinball, 1973, 1980)
* *«Паляваньне на дзікую авечку»* (羊をめぐる冒険 / Hitsuji o meguru bōken / A Wild Sheep Chase, 1982)
* *«Краіна Цудаў укрутую і Канец сьвету»* (世界の終わりとハードボイルド・ワンダーランド / Sekai no owari to hâdoboirudo wandārando / Hard-Boiled Wonderland and the End of the World, 1985)
* *«Нарвэскі лес»* (ノルウェイの森 / Noruwei no mori / Norwegian Wood, 1987)
* *«Танчы, танчы, танчы»* (ダンス・ダンス・ダンス / Dansu dansu dansu / Dance, Dance, Dance, 1988)
* *«На поўдзень ад мяжы, на захад ад Сонца»* (国境の南、太陽の西 / Kokkyō no minami, taiyō no nishi / South of the Border, West of the Sun, 1992)
* *«Хронікі завадной птушкі»* (ねじまき鳥クロニクル / Nejimaki-dori kuronikuru / The Wind-Up Bird Chronicle, 1994—1995)
* *«Мой мілы Sputnik»* (スプートニクの恋人 / Spūtoniku no koibito / Sputnik Sweetheart, 1999)
* *«Кафка на ўзьбярэжжы»* (海辺のカフカ / Umibe no Kafuka / Kafka on the Shore, 2002)
* *«After Dark»*(アフターダーク / Afutādāku / After Dark, 2004)

## Крыніцы

Катэгорыя:Японскія літаратары
Эмі Ўайнгаўс

**Эмі Джэйд Ўайнгаўс** (; 14 верасьня 1983 — 23 ліпеня 2011) — ангельская сьпявачка, якая выконвала соўл-поп з джазавымі матывамі; двойчы ляўрэат прэміі Ivor Novello, ляўрэат прэміі «Грэмі».

Першы альбом «Frank» (2003) быў намінаваны на Mercury Prize. 14 лютага 2007 году сьпявачка атрымала Brit Award як «Лепшы брытанскі выканаўца» (*Best British Female Artist*). Другі альбом «Back to Black» (2006), прынёс ёй 6 намінацыяў «Грэмі» і — перамогу ў 5 катэгорыях, уключаючы «Record of the Year».

Ўайнгаўс, якая пакутвала на маніякальную дэпрэсію, абцяжараная алькагольнай і наркатычнай залежнасьцю, нярэдка стала зьяўляцца ў цэнтры скандалаў і судовых разглядаў. У канцы 2007 году бацькі мужа выступілі з заявай, у якім заклікалі фэнаў байкатаваць творчасьць Ўайнгаўс датуль, пакуль шлюбная пара не растанецца з «благімі звычкамі».

Творчая дзейнасьць і стыль выканаўцы зрабілі ўплыў і на іншых сучасных музыкаў — у прыватнасьці, многія СМІ называюць сьпявачак Адэль і Дафі «наступнымі Ўайнгаўс», а Lady Gaga лічыць, што дзякуючы Эмі Ўайнгаўс незвычайнай жанчыне стала прасьцей прабіцца ў шоў-бізнэс.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *Frank* (2003)
* *Back to Black* (2006)

### Самотнікі
* «Stronger Than Me» (2003)
* «Take the Box» (2004)
* «In My Bed / You Sent Me Flying» (2004)
* «Pumps / Help Yourself» (2004)
* «Rehab» (2006)
* «You Know I’m No Good» (2007)
* «Back to Black» (2007)
* «Tears Dry on Their Own» (2007)
* «Valerie» (з Маркам Ронсанам) (2007)
* «Love Is a Losing Game» (2007)
* «B Boy Baby» (2007)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 
* 
* 

Катэгорыя:Брытанскія музыкі
Катэгорыя:Брытанскія сьпявачкі
Інтранэт

**Інтранэт** () — гэта ўнутраная прыватная сетка арганізацыі. Звычайна сетка Інтранэт пабудавана з выкарыстаньнем пратакола TCP/IP. Тэрмін выкарыстоўваецца ў процівагу тэрміну *Інтэрнэт*, як сетка *ўсярэдзіне* арганізацыі, а не *паміж* імі.

## Апісаньне
Інтранэт будуецца па такіх жа прынцыпах, як і Інтэрнэт: кліент-сэрвэрнай архітэктуры і TCP/IP-пратаколе. Амаль кожная падобная сетка зьмяшчае прынамсі HTTP-, FTP- і SMTP-сэрвэры (вэб-старонкі, файлы і e-mail адпаведна). Прыватныя сеткі ёсьць вельмі важнай часткай інфармацыйнай інфраструктуры кампаніі, там зьмяшчаецца карпаратыўная і працоўная інфармацыя, базы зьвестак, шлюзы ў Інтэрнэт і гэтак далей.

Катэгорыя:Кампутарныя сеткі
Мэлільля

**Мэлі́льля** () — горад, асобная адміністрацыйная адзінка Гішпаніі, анкляў у паўночнай Афрыцы на паўночным узьбярэжжы Марока. Горад зьяўляецца вольным портам, буйны цэнтар рыбалоўства і рыбаперапрацоўкі. Плошча складае 20 км². Колькасьць жыхароў (у асноўным гішпанцаў) складае каля 70 тыс. чалавек. У 1995 годзе Мэлілья атрымала статус аўтаноміі.

## Гісторыя
Горад Мэлільля быў ​​заснаваны фінікійцамі, якія ажыцьцяўлялі калянізацыю заходняга Міжземнамор’я. Тут яны заснавалі факторыю Русадыр, як вынікае з надпісаў у нэкропалі, разьмешчаным паблізу ад гораду. З VI стагодзьдзя да н. э. горад знаходзіўся ў руках картагенянаў, а пазьней увайшоў у склад Рымскай імпэрыі.

У 429 годзе горад быў разбураны вандаламі, якія перасяліліся з Ібэрыйскага паўвострава і захапілі Паўночную Афрыку. Горад быў адноўлены бізантыйцамі, што ўстанавілі сваю ўладу ў Паўночнай Афрыцы й Бэтыцы. У канцы VII стагодзьдзя кантроль над горадам устанавілі мусульмане, яны і далі яму сёньняшнюю назву «Мэлільля». Этымалёгія гэтага слова невядомая.

У 859 годзе горад быў разрабаваны й спалены вікінгамі. У 927 годзе Абд ар-Рахман III уключыў горад у склад Кордаўскага эмірату, які праз два гады ператварыўся ў Кордаўскі халіфат.

Губэрнатар Андалюзіі, Хуан Алёнса дэ Гусман, трэці герцаг дэ Мэдына Сыдонія, даведаўшыся, што каралеўская пара перадумала захопліваць Мэлільлю, вырашыў узяць гэтую справу на сябе, атрымаўшы на тое каралеўскі дазвол. Для гэтага ён даручыў збраяносцу Пэдра Эсьпіньняну й артылерысту Франсыска Рамірэсу дэ Мадрыд выведаць паўвостраў Трасі Фокас.

Горад быў захоплены 17 верасьня 1497 году. Некалькі стагодзьдзяў горад заставаўся невялікім гішпанскім умацаваньнем. Росквіт наступіў у 1880 годзе. З 1921 да 1926 гады Мэлільля была акупаваная паўстанцамі пад кіраўніцтвам Абд аль-Крыма. Ваенны мяцеж, які паклаў пачатак Грамадзянскай вайне ў Гішпаніі, пачаўся 17 ліпеня 1936 году ў Мэлільлі.

У 1995 годзе Мэлільля атрымала статус аўтаноміі.

## Эканоміка
Асноўнай галінай гораду зьяўляецца рыбалавецтва. Трансгранічны гандаль, гішпанскія й эўрапейскія гранты зьяўляюцца іншымі крыніцамі даходу. Мэлільля мае рэгулярны трафік зь Пірэнэйскім паўвостравам праз паветра і мора, а таксама мае цесную эканамічную сувязь з Марока, бо большасьць садавіны й гародніны ўвозяцца празь мяжу.

## Гарады-сябры
* Альмэрыя, Гішпанія
* Маляга, Гішпанія
* Мартыль, Гішпанія
* Сэўта, Гішпанія
* Мантэвідэо, Уругвай

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Гішпаніі
Джордж Ўокер Буш

**Джордж Ўокер Буш** (; нарадзіўся 6 ліпеня 1946, Нью-Гэйвэн, штат Канэктыкут, ЗША) — 43-ці прэзыдэнт ЗША. Прыняў абавязкі прэзыдэнта 20 студзеня 2001 году, пераабраны 2 лістапада 2004 году і паўторна прыняў абавязкі прэзыдэнта 20 студзеня 2005 году. Сын 41-га прэзыдэнта ЗША Джорджа Гэрбэрта Ўокера Буша. У 2003 годзе пачаў Ірацкую вайну супраць урада Садама Хусэйна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная біяграфія
* [Джордж Ўокер Буш на [IMDb]]

Катэгорыя:Прэзыдэнты ЗША
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Вітаўта Вялікага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Канэктыкуце
Джордж Буш

**Джордж Буш**.

* Джордж Гэрбэрт Ўокер Буш (Буш-старэйшы) — 41-ы прэзыдэнт ЗША.
* Джордж Ўокер Буш (Буш-малодшы) — 43-і прэзыдэнт ЗША.
Джаз-рэп

**Джаз-рэп** () — аб’яднаньне альтэрнатыўнага гіп-гопа з джазам, упершыню зьявіўся пры канцы 1980-х, пачатку 1990-х. Лірыка ў асноўным сацыяльна-палітычнага зьместу.

Найбольш вядомыя артысты:

* Digable Planets
* Gang Starr
* Майлз Дэвіс
* O.S.T.R.

## Вонкавыя спасылкі
* Гурт на Last.fm

Катэгорыя:Гіп-гоп
Ігар Войніч

**Ігар Яўгенавіч Войніч** (нарадзіўся ў 1965 годзе) — беларускі музыка, разам з Алесем Кішкіным, Зьмітром Сідаровічам і Валянцінам Агеевым заснавальнік гурту «Камэлот».

## Біяграфія і творчасьць
Па адукацыі — філёляг. У 2002 годзе абараніў дысэртацыю па тэме "Творчасьць Сільвестра Косава ў літаратурным працэсе на Беларусі 30-х гг. XVIІ ст.". Кандыдат філялягічных навук. Граў на гітары, бас-гітары, клявішных інструмэнтах, а часам сядаў за віялянчэль. Напісаў музыку некалькіх сумесных зь іншымі ўдзельнікамі гарту песень, што выйшлі на першым CD, а «Песьню Вартавога ратніка» аднаасобна — і музыку, і тэкст. Асноўная роля Войніча ў першым і другім складзе гурту палягала на сачыненьні аранжыровак. Пасьля творчых разыходжаньняў паміж Басаем і Зьмітром Сідаровічам у 1996 годзе Войніч прыняў бок Басая. Некалькі наступных гадоў Войніч і Басай, набраўшы ў гурт новых музыкаў, пад назвай «Камэлот» далі некалькі дзясяткаў канцэртаў, нават запісалі на дэма новую праграму выключна зь песень Войніча. Зьезьдзілі з канцэртамі ў Польшчу і Данію. Войніч выкладаў польскую літаратуру на філялягічным факультэце БДУ. У 2002 годзе Войнічу не падоўжылі кантракт працы ва ўнівэрсытэце. Адной з прычын была гістарычная і, адпаведна, палітычная ангажаванасьць гарту. «Камэлот» канчаткова быў пазбаўлены рэпэтыцыйнай базы і перастаў увогуле выступаць.

У 2007 годзе Сідаровічам разам з Войнічам рабілася спроба аднавіць калектыў. Але апошні ў канцы году, згодна з паведамленьнямі польскай прэсы, выехаў у Польшчу. Працаваў няштатным апэратарам тэлеканалу «Белсат».

Ігар Войніч працяглы час выкладаў музыку й інфарматыку ў Беларускім гуманітарным ліцэі імя Якуба Коласа.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Камэлот
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Алесь Кішкін

**Але́сь Кі́шкін** — беларускі музыка, адзін з заснавальнікаў гурта «Камэлот» (разам з Ігарам Войнічам, Зьмітром Сідаровічам і Валікам Агеевым). Граў на сола-гітары, разнастайных духавых інструмэнтах (дудкі, флейты, клярнэт) а тасама на экзатычных, кшталту  кокле (іх чуваць у песьні «Дуда,  Лютня ды  Бубен»). Закончыў журналістцкі факультэт БДУ. Напісаў  музыку да найбольш рамантычных песень гурта. Пасьля запісу першага альбома гурта і сваркі Сідаровіча з Басаем  заявіў, што граць разам адказваецца. Усе гэтыя гады трымаў сваё слова, нягледзячы на многія прапановы іншых удзельнікаў гурта сыграць разам ці зрабіць які-небудзь музычны праект.

Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Камэлот
Косава

**Ко́сава** ці **Рэспу́бліка Ко́сава** (, ) — дзяржава ў межах аўтаномнага краю Сэрбіі Косава й Мэтохія. Незалежнасьць абвешчаная 17 лютага 2008 году.

## Геаграфія

## Гісторыя
Косава ўваходзіла ў склад Атаманскай імпэрыі ад 1455 да 1912 году, спачатку як частка Румэліі, ад 1864 году як самастойная правінцыя. Падчас Вялікай Вайны 1683—1699 гадоў тэрыторыя Косава была на кароткі час захопленая аўстрыйскімі войскамі. У 1690 годзе сэрбскі патрыярх Арсень III вывеў 37 000 сямей з Косава. Перасяленьні праваслаўных хрысьціян з Косава працягнуліся ў XVIII стагодзьдзі. У 1766 годзе ўлады Атаманскае імпэрыі зьліквідавалі інстытут Сэрбскага патрыярхату, пасьля чаго становішча праваслаўных насельнікаў усёй Сэрбіі моцна пагоршылася. Альбанская шляхта прыняла іслам, што забясьпечыла ёй пасады чыноўнікаў у Атаманскай імпэрыі. На канец XIX стагодзьдзя мусульман у Косаве стала нават больш за праваслаўных. У XIX стагодзьдзі на Балканах прачнуўся этнічны нацыяналізм, і ў Косаве ім стаў альбанскі нацыяналізм.

У Югаславіі Косава была самай адсталай часткай.

Увесну 1999 году камандзір Вызваленчай арміі Косава Саліх Мустафа зладзіў забойства 6 зьняволеных ім альбанцаў, двух зь якіх асабіста катаваў. Перад забойствам зьняволеных катавалі агнём і токам, зьбівалі бэйсбольнымі бітамі і марылі голадам. 16 сьнежня 2022 году Спэцыяльны суд Косава ў Гаазе (Нідэрлянды) вырак Саліха Мустафу да 26 гадоў турмы за ваенныя злачынствы.

У 2004 годзе валавы ўнутраны прадукт (ВУП) Косава складаў усяго каля $1565 на душу насельніцтва. Ад 2014 да 2017 году прэм’ер-міністрам Косава быў Іса Мустафа. Ад 2016 да 2020 году прэзыдэнтам Косава быў Гашым Тачы.

## Палітыка
Паводле вынікаў парлямэнцкіх выбараў у лютым 2025 году 48 мандатаў атрымаў Рух за самавызначэньне (), другое месца (28 мандатаў) атрымала Дэмакратычная партыя Косава, трэцяе месца (20 манатаў) — Дэмакратычная Ліга Косава, якая распачала сваю дзейнасьць напачатку 1990-х у якасьці бяззбройнага супраціву палітыцы Мілошавіча.

## Эканоміка
Косава — адзін з самых слаба разьвітых краёў у Эўропе, але эканоміка краіны разьвіваецца. У 2024 годзе ВУП Косава ацэньваўся ў $ на душу насельніцтва.

## Дэмаграфія

Паводле ацэнкі ЦРУ, у 2024 годзе агульная колькасьць насельніцтва Косава складала каля  чалавек. У 2024 годзе этнічны склад насельніцтва ацэньваўся наступным чынам:
* альбанцы — 91,8%
* сэрбы — 2,3%
* басьнійцы — 1,7%
* туркі — 1,2%
Пануе іслам (суніцкага кшталту) — галоўным чынам сярод альбанцаў. Паводле ацэнкі ў 2024 годзе 2,3% насельніцтва складаюлі праваслаўныя (Сэрбскай праваслаўнай царквы).

## Спорт
Некалькі спартовых асацыяцыяў сфармаваныя ў Косава ў 2003 годзе згодна закону пра спорт №2003/24, прынятым косаўскай асамблеяй.

## Крыніцы

Катэгорыя:Краіны Эўропы
Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі
Audio Bullys

**Audio Bullys** — брытанскі электронны гурт.

## Біяграфія
У 2005 годзе іх песьня «Shot You Down» займала трэцюю пазыцыю ў UK chart. У гэтым трэку хлопцы выкарыстоўвалі сэмплы зь песьні Нэнсі Сынатра «Bang Bang (My Baby Shot Me Down)», якую шмат хто пазнаў пасьля таго, як яна ўвайшла ў саўндтрэк да фільму Тарантына «Забіць Біла» («Kill Bill»). «Shot You Down» быў абраны ў якасьці галоўнае кампазыцыі падчас тэлевізійнай трансьляцыі паказу калекцыі ніжняй бялізны «Victoria’s Secret Fashion Show» 2005 на амэрыканскам канале CBS.

У гэтым паказе прымалі ўдзел мадэлі Тайра Бэнкс і Наомі Кэмпбэл. Audio Bullys таксама вядомыя трэкам «This Road», створаны сумесна з Suggs of Madness.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[Hooligan House]]* (2003)
* *[[Ego War]]* (2003) #19 UK
* *[[Generation]]* (2005) #33 UK

### Самотнікі
З альбома *Ego War*:
* «We Don’t Care» (2003) #15 UK
* «The Things»/«Turned Away» (2003) #22 UK
* «Way Too Long» (2003)
* «Let the Beats Roll» (featuring Tim Deluxe)

Гасьцявы ўдзел:
* «Break Down the Doors» (Morillo пры ўдзеле Audio Bullys) (2004) #44 UK

З альбома *Generation*:
* «Shot You Down» (пры ўдзеле Нэнсі Сынатра) (2005) #3 UK. # 18 AUS
* «I’m in Love» (2005) #27 UK
* «All Sing Along»

Пазаальбомныя сынглы:
* «Drop It» (2006) #200 UK
* «Flickery Vision EP» (2007)

### Рэміксы
* The Prodigy — «Out of Space»

Катэгорыя:Брытанскія музычныя гурты
Анатоль Басай

**Анатоль Басай** — самы малады ўдзельнік гурта «Камэлот». Таксама туды пазьней і прыйшоў (па «пратэкцыі» Войніча), склаўшы другі «залаты» састаў «Камэлота». Па адукацыі філёляг, але працаваў мытнікам, што, часам, дапамагала больш хутка праходзіць мяжу пры замежных гастролях калектыва. У 1996 годзе ў адрозненьне ад Кішкіна, Войніча і Сідаровіча не дамаўляўся больш не сьпяваць разам пад назвай «Камэлот». А так як зьяўляўся голасам гурта, і прававыя нормы існаваньня музычнага калектыва пад гэтай назвай так і застаюцца нерэгуляванымі, то ўсе наступныя выступленні зьвязкі Войніч-Басай + сэсійныя музыканты праходзілі пад былой назвай «Камэлот».

Басай, Анатоль
Катэгорыя:Камэлот
Камэлёт (неадназначнасьць)

Назва **Камэлот** мае некалькі сэнсаў:

* Камэлёт — замак у сярэднявечных легендах
* Камэлот — беларускі этна-рок-гурт
* Kamelot — амэрыканскі паўэр-мэтал-гурт
Станіслаў Карвацкі (1641—1694)

**Стані́слаў Карва́цкі** (; 2 траўня 1641, Мазовія — 7 траўня 1694, Ломжа) — езуіт (уступіў 19 жніўня 1662 у Вільні), дзейнічаў у Вільні й Варміі, прафэсар езуіцкіх калегіюмаў у Рэшлю, Тыльжы й Пултуску, місіянэр у Стшэгоцінах і Мышыньцы ў 1675—1687 і Нестэпове ў 1690—1692 ля мяжы з Прусіяй. Са шляхецкага роду Карвацкіх. Дзядзька Мацея, Томаша, Людвіка Францішка.

Станіслаў (1641—1694)
Катэгорыя:Нарадзіліся 2 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1641 годзе
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Асобы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Памерлі 7 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1694 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Ломжы
Джэймзтаўн (Сьвятая Гэлена)

**Джэймзта́ўн** () — сталіца брытанскай заморскай тэрыторыі Сьвятая Гэлена, знаходзіцца на востраве Сьвятая Гэлена. Адзіны порт вострава. Насельніцтва на 2016 год налічвала 629 чалавек, асноўны занятак якіх — рыбная лоўля.

Горад быў заснаваны Брытанскай Ост-Індзкай кампаніяй у 1659 годзе на ўзьбярэжжы праліва Джэймза (*James Bay*), названага ў гонар герцага Ёрскага. За 3 км на поўдзень ад гораду знаходзіцца рэзыдэнцыя губэрнатара і сабор Сьвятога Паўла. За 4 км на паўднёвы захад знаходзіцца паселішча Лонгвуд, дзе памёр у 1821 годзе Напалеон I Банапарт. Яго дом у Лонгвудзе належыць ураду Францыі.

Катэгорыя:Гарады Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Востраў Сьвятая Гэлена
Эўропа (востраў)

**Эўро́па** () — невялікі востраў, якая належыць Францыі, з плошчай 28 км², разьмешчаная каля ўзьбярэжжа паўднёвай Афрыкі.

Знаходзіцца ў Мазамбікскай пратоцы паміж Мадагаскарам і Мазамбікам. Акрамя невялікага вайсковага гарнізона і работнікаў мэтралягічнай станцыі, іншага насельніцтва няма. Амаль уся паверхня занятая лесам і мангравай расьліннасьцю. На гэты востраў прэтэндуе Мадагаскар.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Францыя
Жуан дэ Нова

**Жуан дэ Нова** ( ці *Île Juan da Nova*) — невялікая выспа плошчай 4,4 км², якая знаходзіцца ў Мазамбіцкай пратоцы.

Жуан дэ Нова мае каля шасьці кілямэтраў у даўжыню і 1,6 км у шырыню, а так сама вакол выспы на плошчы 40 км² знаходзяцца каралавыя рыфы. Палова выспы пакрытая лясамі. Жывёльны сьвет прадстаўлены крачкамі, якія выводзяць тут птушанят з лістапада да сакавіка, а так сама чарапахамі, гнёзды якіх знаходзяцца на ўсіх пляжах выспы.

Выспа атрымала сваю назву ў гонар адмірала Жоао дэ Нова, партугальскага адмірала, які адрыў выспу ў 1501 годзе. Французы сталі ўладарамі выспы з 1897 году.

З выспы экспартавалася гуана з пачатку ХХ стагодзьдзя і да 1970 году. Партовыя пабудовы выспы пад час Другой Сусьветнай вайны былі атакаваныя нямецкай падводнай лодкай.

Мадагаскар лічыць выспу сваёй тэрыторыяй. На высьпе знаходзіцца невялікі францускі гарнізон і аўтаматычная мэтралягічная станцыя.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Францыя
Брэндан Г’юз

**Брэ́ндан Г’юз** (; кастрычнік 1948 — 16 лютага 2008, Бэлфаст, Паўночная Ірляндыя), вядомы як «The Dark» — актывіст Ірляндзкае Рэспубліканскае Арміі і колішні кіраўнік Бэлфасцкай Брыгады «Часовай ІРА», атрымаў сусьветную вядомасьць як лідэр масавае галадоўкі ў 1980 годзе.

Г’юз памёр у шпіталі ва ўзросьце 59 гадоў 16 лютага 2008 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікі архіў матэрыялаў зьвязаных з Брэнданам Г’юзам 
* [Фільм прысьвечаны Брэндану Г’юзу на [YouTube] ] 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бэлфасьце
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1948 годзе
Катэгорыя:ІРА
Ханка

**Ханка** (45°0′N 132°25′E) — возера ў Прыморскім краі і Кітаі, самае вялікае па плошчы (каля 4070 км²) на Далёкім Усходзе.

У возера ўпадаюць 16 рэк, выцякае рака Сунгача, прыток Усуры.

Глыбіня возера — да 10 м, вадазбор — каля 17 тыс. км².

Возера багатае рыбай, на берагах селяцца калёніі птушак.

Катэгорыя:Азёры Расеі
Катэгорыя:Кітай
Грэнада

**Грэна́да** () — выспавая краіна ў Карыбскім моры, займае частку архіпэлягу Малыя Антылы. Гэта адна з самых малых дзяржаваў сьвету.

## Гісторыя
У 1498 годзе Грэнада была адкрытая Хрыстафорам Калюмбам. Да 1974 году заставалася брытанскай калёніяй. У 1978 годзе адбыўся камуністычны пераварот, у выніку якога Грэнада зьмяніла зьнешнепалітычны курс, на супрацоўніцтва з краінамі камуністычнага блёку. Прэм’ер-міністрам стаў Морыс Бішап, але ў 1983 годзе ён быў забіты. У гэтым жа годзе адбылася ўварваньне войскаў ЗША, якія зьверглі камуністычны рэжым і вярнулі выбарчую палітычную сыстэму. У 2004 годзе ураган забіў 39 чалавек і выклікаў вялікія матэрыяльныя страты.

## Геаграфія
Тэрыторыя краіны складаецца зь некалькіх выспаў у Карыбскім моры. Самымі вялікімі выспамі зьяўляюцца:
* Грэнада
* Карыяку
* Рондэ Айлэнд
* Малая Мартыніка

Большая частка насельніцтва жыве на самай вялікай высьпе Грэнада. Самымі вялікімі гарадамі выспы зьяўляюцца: Сэнт Джорджэс, Грэнвіль і Гуявэ.

Усе выспы маюць вульканічнае паходжаньне, у сувязі з чым, паверхня мае ўзвышаны характар. Самай высокай кропкай краіны зьяўляецца гара Сьвятой Кацярыны (840 м над узроўнем мора). У гарах маюць свае крыніцы некалькі невялікіх рэкаў. Клімат трапічны: сьпякотны і вільготны пад час дажджоў і халодны, пасатны ў сухую пару. Грэнада знаходзіцца на паўднёвай мяжы паса ўраганаў.

## Адміністрацыйны падзел

Грэнада дзеліцца на шэсьць раёнаў:
* Сэнт Эндру
* Сэнт Дэвід
* Сэнт Джордж
* Сэнт Джон
* Сэнт Марк
* Сэнт Патрык

Акрамя таго выспы Карыяку і Малая Мартыніка маюць некаторую аўтаномію.
Сацыялістычная партыя Ўкраіны

**Сацыялістычная Партыя Ўкраіны** () — забароненая прарасейская партыя сучаснай Украіны. Лідэр партыі — Аляксандар Мароз. Зарэгістраваная ў 1991 годзе.

## Ідэалёгія
Сацыялізм.

## Удзел у выбарах
На датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны 2007 году партыя атрымала 668 234 галасоў выбарцаў, або 2,86% (шостае месца).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт партыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Ягор Летаў

**І́гар Фёдаравіч Ле́таў**, вядомы як **Яго́р Ле́таў**  (; 10 верасьня 1964 — 19 лютага 2008) — расейскі і савецкі рок-музыка і паэт з Омску, лідэр гурта «Гражданская оборона», адзін з найбольш яркіх прадстаўнікоў панк-плыні на тэрыторыі СССР у цэлым, і ў Сыбіры ў асобнасьці. Малодшы брат вядомага музыкі-саксафаніста Сяргея Летава.

Апошні альбом выйшаў у траўні 2007 году «*Зачем снятся сны*».

### Сьмерць
Ягор Летов сканаў ва ўзросьце 43 гадоў, у сьне, 19 лютага 2008 году ў сябе дома ў Омску, каля 16 гадзін па мясцовым часе. Празь месяц прычынай сьмерці была названая, па меркаваньні экспэртаў, вострая дыхальная недастатковасьць, выкліканая атручваньнем алькаголем. Раней паведамлялася, што прычынай сьмерці быў сардэчны прыступ, што сьцвярджалася таксама сябрамі Летава. На афіцыйным сайце гурта зьявілася заява жонкі Летава і дырэктары групы аб тым, што яны не атрымлівалі ніякіх вынікаў правядзеньня судмэдэкспэртызы, і лічаць артыкулы ў СМІ хлусьнёй.

Ягор Летаў быў пахаваны 21 лютага 2008 году на Стара-Ўсходніх могілках гораду Омску, побач з долам яго маці.. На доле быў усталяваны драўляны крыж. Перад пахаваньнямі адбылася цырымонія разьвітаньня, на якой прысутнічалі некалькі сотняў чалавек.

Пасьля сьмерці на Арбаце зьявілася мэмарыяльная сьцяна памяці.

## Дадатковыя зьвесткі
* Зь сярэдзіны 1990-х Ягор Летаў падтрымліваў Нацыянал-бальшавіцкую партыю і меў партбілет з нумарам 4. Аднак зь лютага 2004 году афіцыйна адхрысьціўся ад любых, у тым ліку нацыяналістычных, палітычных сілаў. 
* Неаднаразова заяўляў у СМІ што зьяўляецца прыхільнікам Аляксандра Лукашэнкі.

## Глядзіце таксама
* Яна Дзягілева

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка Ягора Летава і гурта «Гражданская оборона»

Катэгорыя:Расейскія музыкі
Катэгорыя:Расейскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Нацыянал-бальшавізм
Усходнекарыбскі даляр

**Усходнекарыбскі даляр** (код ISO 4217: *XCD*) — афіцыйная валюта некалькіх краінаў Карыбскага мора. Даляр дзеліцца на 100 цэнтаў. Часта скарачаецца да «EC$». Даляр быў уведзены ў абарачэньне ў 1965 годзе. З 1976 года абменны курс усходнекарыбскага даляра прывязаны да амэрыканскага даляра па курсе US$1 = EC$2.7.

Усходнекарыбскім далярам карыстаюцца наступныя краіны: Антыгуа і Барбуда, Дамініка, Грэнада, Сьвяты Кітс і Нэвіс, Сьвятая Люсія і Сьвяты Вінцэнт і Грэнадзіны, а так сама даляра ужываюць і брытанскія заморскія тэрыторыі: Ангілья і Мансэрат.

На ўсіх манэтах і банкнотах маецца выява каралевы Элізабэты ІІ: яна зьяўляецца намінальным кіраўніком усіх дзяржаваў, у якіх ужываецца ўсходнекарыбскі даляр, акрамя Дамінікі.

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Антыгуа і Барбуда
Катэгорыя:Дамініка
Катэгорыя:Грэнада
Катэгорыя:Сьвяты Кітс і Нэвіс
Катэгорыя:Сьвятая Люсія
Катэгорыя:Сьвяты Вінцэнт і Грэнадзіны
Касьцёл Зьвеставаньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (Крэтынга)

**Касьцёл Зьвеставаньня Найсьвяцейшай Панны Марыі** ў Крэтынзе — помнік архітэктуры ВКЛ, базылікальны храм з гатычнымі і рэнэсанснымі рысамі. Збудаваны ў 1610—1617 гадах па фундацыі Яна Караля Хадкевіча.

## Вонкавыя спасылкі

Крэтынга
Крэтынга
Крэтынга
Мацей Карвацкі

**Маце́й Карва́цкі** (; 30 сакавіка 1686, Унешаў, Прусія — 10 красавіка 1756, Наваградак) — езуіт ад 1 кастрычніка 1706 году.

Перад уступленьнем у Закон вывучаў філязофію ў Рэшлю й Браневе. Прафэсар рыторыкі ў Браневе (1716—1717), Рэшлю (1717—1718) і Ломжы (1718—1719), прафэсар матэматыкі, жыдоўскае й грэцкае моваў, прэфэкт друкарні ў Вільні (1720—1732), прэфэкт школаў у Слоніме (1736—1738), супэр’ёр у Мітаве (1739—1741), прафэсар матэматыкі й грэцкае мовы ў Наваградку (1743—1756). Аўтар граматыкі грэцкае мовы «Grammatica Graeca», выдадзенае ў Вільні ў 1725. Са шляхецкага роду Карвацкіх, пляменьнік Станіслава, брат Томаша, Людвіка Францішка, дзядзька Станіслава.

Мацей
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Асобы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Нарадзіліся 30 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1686 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўнешаве
Катэгорыя:Памерлі 10 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1756 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Наваградку
Людвік Францішак Карвацкі

**Лю́двік Франці́шак Карва́цкі** (; 11 лістапада 1698, Унешаў — 22 жніўня 1748, Наваградак) — езуіт, уступіў 21 жніўня 1717 у Вільні. Прэфэкт школаў у Ілукшце (1729—1730), прафэсар філязофіі й рэгент сэмінарыі дыяцэзальнае ў Браневе (1731—1733), прафэсар філязофіі, матэматыкі й грэцкае мовы ў Наваградку (1734—1737), прэфэкт школаў у Наваградку і місіянэр у Любску (1740—1741), прэфэкт школаў у Нясьвіжы (1741—1742), Горадні (1742—1743), Дарагічыне (1744—1745) і Рэшлю (1745—1746). Са шляхецкага роду Карвацкіх, пляменьнік Станіслава, брат Томаша, Мацея, дзядзька Станіслава.

Людвік Францішак
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Асобы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Нарадзіліся 11 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1698 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўнешаве
Катэгорыя:Памерлі 22 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1748 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Наваградку
Томаш Карвацкі

**То́маш Карва́цкі** (; 14 верасьня 1708, Унешаў, Вармія — 1779, Вільня) — езуіт ад 22 жніўня 1726 году, стаў ксяндзом 11 лістапада 1737 у Лагішыне, прафэсар рыторыкі ў Горадні (1739—1740), місіянэр лотаўскі з фундацыі Гільзэна ў Дынабургу (1743—1758), супэр’ёр у Ілукшце (1760—1761), рэктар у Коўні (1761—1765), прафэсар маральнае тэалёгіі ў Дынабургу (1767—1768), інструктар ІІІ прабацыі ў Вільні (1768—1772) і правінцыял Закону (1772—1773). Пасьля скасавньня закону жыў у Вільні. Са шляхецкага роду Карвацкіх, пляменьнік Станіслава, брат Людвіка Францішка, Мацея, дзядзька Станіслава.

Томаш
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Асобы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Нарадзіліся 14 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1708 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўнешаве
Катэгорыя:Памерлі ў 1779 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Дамініка

**Даміні́ка** () – краіна ў Карыбскім моры, на высьпе з такой жа назвай, знаходзіцца ў групе Малых Антыльскіх астравоў.

## Гісторыя
Выспа Дамініка, заселеная індзейцамі, была адкрытая 3 лістапада 1493 году Хрыстафорам Калюмбам. З 1632 году яна была калянізаваная французамі, але ў 1763 годзе перайшла да Вялікабрытаніі. З 1871 да 1940 году выспа была часткай калёніі *Брытанскія Падветраныя выспы*. З 1958 да 1962 году належала Фэдэрацыі Заходняй Індыі. Краіна атрымала незалежнасьць у гадавіну адкрыцьця яе Калюмбам, 3 лістапада 1978 году.

## Палітыка
Дамініка — гэта рэспубліка. Канстытуцыя краіны была прынятая ў 1978 годзе, пасьля атрыманьня незалежнасьці. Кіраўніком дзяржавы зьяўляецца прэзыдэнт, які выбіраецца парлямэнтам на пяцігадовы тэрмін. Заканадаўчая ўлада належыць аднапалатнаму парлямэнту, які складаецца з 30 дэпутатаў. Дэпутаты выбіраюцца на пяцігадовы тэрмін. Выканаўчая ўлада належыць прэзыдэнту і ўраду. Прэм’ер-міністар выбіраецца сярод дэпутатаў парлямэнта.

## Геаграфія
Востраў Дамініка мае вульканічнае паходжаньне. Амаль уся паверхня выспы занятая гарамі, самай высокай зь якіх зьяўляецца Морнэ Дыяблацін (1447 м). Клімат субэкватарыяльны, вільготны, часта знаходзіцца пад узьдзеяньнем трапічных цыклёнаў. Сярэдняя тэмпэратура паветра на працягу году вагаецца ад 19&nbsp;°C да 32&nbsp;°C, гадавая колькасьць ападкаў складае каля 2000 мм. Расьліннасьць краіны — пераважна вільготныя экватарыяльныя лясы. Краіна мае густую рачную сетку ў выглядзе шматлікіх горных рэкаў і струменяў. Жывёльны сьвет Дамінікі прадстаўлены шматлікімі відамі птушак і зьвяроў.

## Адміністрацыйны падзел

Дамініка дзеліцца на 10 акругаў, назва кожнай зь якіх паходзіць ад імя сьвятых:
* акруга сьвятога Андрэя (*Saint Andrew Parish*)
* акруга сьвятога Давіда (*Saint David Parish*) 
* акруга сьвятога Георгія (*Saint George Parish*)
* акруга сьвятога Яна (*Saint John Parish*)
* акруга сьвятога Ёсіфа (*Saint Joseph Parish*)
* акруга сьвятога Лукі (*Saint Luke Parish*)
* акруга сьвятога Марка (*Saint Mark Parish*)
* акруга сьвятога Патрыка (*Saint Patrick Parish*)
* акруга сьвятога Паўла (*Saint Paul Parish*)
* акруга сьвятога Пятра (*Saint Peter Parish*)

## Эканоміка
Дамініка — адна з самых бедных краінаў Карыбскага мора. Асновай эканомікі застаецца сельская гаспадарка, прадукцыя якой экспартуецца. Экспарт краіны складаецца з экспарту бананаў, какосавых арэхаў, копры.

## Дэмаграфія
Большая частка насельніцтва Дамінікі — гэта нашчадкі рабоў прывезеных з Афрыкі ў XVIII стагодзьдзі. Захавалася невялікая колькасьць тубыльцаў. Каля 3000 мясцовых індзейцаў жывуць на ўсходнім узьбярэжжы выспы.

Натуральны прырост насельніцтва невялікі. Прычынай гэтага зьяўляецца той факт, што моладзь эмігруе ў ЗША, Вялікабрытанію і Канаду. Эміграцыю падштурхоўвае той факт, што ангельская мова зьяўляецца дзяржаўнай у Дамініцы. Аднак вялікая колькасьць насельніцтва ўжывае ўласны дыялект францускай мовы, які называецца *patois*.

Каля 80% насельніцтва гэта каталікі, астатнія 20% — пратэстанты.