Мёрскі раён

**Мёрскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Віцебскай вобласьці Беларусі. Плошча раёну складае 1,8 тыс. км². Насельніцтва на 2018 год — 19 921 чалавек. Адміністрацыйны цэнтар — места Мёры.

## Геаграфія
Большая частка раёну знаходзіцца ў межах Полацкай нізіны – плоскаўвагнутай, прарэзанай далінамі рэк, з адноснымі вышынямі ў 3—5 м. На паўночным захадзе на тэрыторыі раёну знаходзяцца ўзвышшы Браслаўскай грады. Тут асноўны тып рэльефу — узгорыста-марэнны азёрны, значна расчлянёны, спалучае падоўжаныя ўзгоркі і невялікія грады з западзінамі. Найвышэйшы пункт 211 м, Воўчая Гара, разьмешчана непадалёку ад вёскі Перабродзьдзе.

У тэктанічных адносінах раён прымеркаваны да Прыбалтыйскай монакліналі — схілу Беларускай антэклізы. Сучасная паверхня складзена з алювіяльных адкладаў поймы і надпоймавых тэрас Дзьвіны, азёрна-алювіяльных, марэнных і флювіягляцыяльных адкладаў паазерскага ледавіка. Ніжэй залягаюць утварэньні сожаўскага і дняпроўскага ледавікоў. Агульная магутнасьць тоўшчы антрапагенавых адкладаў ад 40—50 да 60—90 м.

У сельгасугодзьдзях дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы займаюць 49,9%, дзярнова-падзолістыя глебы — 34%, дзярновыя і дзярнова-карбанатныя забалочаныя — 9,2%, тарфяна-балотныя — 5,3%, поймавыя — 1,5%. Па мэханічным складзе пераважаюць сугліністыя глебы. Асноўнае выкапнёвае багацьце раёну — торф.

Па тэрыторыі Мёрскага раёну працякаюць 16 рэк і 39 ручаёў. Найбольшыя зь іх Дзьвіна і яе прытокі Дзісна, Авута, Волта, Мёрыца, Вята. У раёне налічваецца 96 вадаёмаў, у тым ліку 83 возеры і 13 сажалак, 20 зь якіх маюць прамысловае значэньне. Найбольшыя азёры: Абстэрна — 9,89 км², Ельня — 5,42 км², Набіста — 3,76 км². Іншыя азёры: Ідолта, Юндзялоўскае, Орцы, Асінаўка, Капыльшчынскае вадасховішча.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 24 364 чал. (перапіс); 2016 год — 20 737 чал.; 2017 год — 20 289 чал.; 2018 год — 19 921 чал.

## Адміністрацыйны падзел
Раён падзелены на 9 сельскіх саветаў: Завуцьцеўскі, Мёрскі, Мікалаёўскі, Новапагосцкі, Перабродзкі, Павяцкі, Туркоўскі, Узьмёнскі, Язьненскі.

## Транспарт
Па тэрыторыі раёну праходзіць чыгунка Варапаева — Друя, аўтамабільныя дарогі Браслаў — Полацк, Верхнядзьвінск — Шаркоўшчына, Дзісна — Лужкі, Дзісна — Германавічы. Ёсьць паромная пераправа празь Дзьвіну ў Дзісьне. Праведзены нафтаправод «Дружба».

## Вядомыя асобы

* Павел Валынцэвіч (1875—1962) — адзін з пачынальнікаў сучаснай беларускай фатаграфіі, святар.
* Ян Гушча (1917—1986) — паэт, празаік, перакладчык.
*Генрых Дмахоўскі (1810, Забалоцьце — 1863] — удзельнік нацыянальна-вызваленчага руху на землях Беларусі, Літвы і Польшчы ў 1830 — 1860-я гады.
* Юрый Кашыра (1904—1943) — каталіцкі святар, прылічаны да святых.
* Міхась Ляўковіч (1950) — беларускі мастак (нарадзіўся ў в. Язна).
* Язэп Малецкі (1906—1982) — грамадскі дзеяч, доктар медыцыны (нарадзіўся ў в. Якужы).
* Васіль Мядзелец (1928, в. Ружанполле — 2004) — дзяяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюз беларускіх патрыётаў (СБП).
* Сяргей Панізнік (1942) — беларускі паэт, перакладчык, заснавальнік Музея радзімазнаўства ў Лявонпалі (нарадзіўся ў в. Бабышкі).
* Часлаў Сіповіч (1914—1981) — рэлігійны і грамадскі дзеяч.
* Франц Сіўко (1953) — беларускі празаік, публіцыст (нарадзіўся ў в. Вята).
* Казімір Смулька (1894, в. Пруднікі — 1965) — дзеяч беларускага хрысціянскага руху, каталіцкі святар.
* Пятро Сушко (1937—1996) — беларускі паэт і перакладчык.
* Ягор Тамко (1935—2008) — віцэ-адмірал, Герой Савецкага Саюза (нарадзіўся ў в. Лявонаўцы).
*Браніслаў Туронак (1896, фальварак Пестуны — 1938) — лекар, публіцыст, беларускі грамадзкі дзеяч.
* Галіна Тычка (1955) — беларуская літаратуразнаўца (нарадзілася ў в. Сташулі).
* Генадзь Цітовіч (1910—1986) — харавы дырыжор, этнамузыказнавец, кампазітар.
* Алесь Юршэвіч (1928, в. Курылавічы — 2007) — дзеяч беларускага нацыянальнага супраціву, сябра і адзін з утваральнікаў глыбоцкай групы беларускай моладзевай падпольнай паваеннай арганізацыі Саюзу беларускіх патрыётаў (СБП).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мёрскі раённы выканаўчы камітэт
* 
*