Парадокс Абіліна

**Парадо́кс Абілі́на** () — парадокс, пры якім група людзей калектыўна прымае рашэньне аб курсе дзеяньняў, які супярэчыць перавагам большасьці альбо ўсіх асоб у групе, у той час як кожны чалавек лічыць, што гэта адпавядае перавагам большасьці іншых.

Парадокс уключае ў сябе разрыў групавой камунікацыі, пры якой кожны чалец памылкова лічыць, што ягоныя ўласныя перавагі супярэчаць перавагам групы, і таму *не пярэчыць* альбо нават заяўляе, што *падтрымлівае* вынік, які не падабаецца большасьці / усім у групе.

Распаўсюджанай фразай, зьвязанай з парадоксам Абіліна, зьяўляецца жаданьне не «*разгойдваць лодку*». Гэта адрозьніваецца ад групавога мысьленьня тым, што парадокс Абіліна характарызуецца няздольнасьцю ўспрымаць погляды іншых альбо кіраваць згодай.

## Фармулёўка
Тэрмін быў уведзены экспэртам у галіне мэнэджмэнту Джэры Б. Харві ў яго артыкуле 1974 году *«Парадокс Абіліна: кіраваньне пагадненьнем»*. Назва зьявы паходзіць ад анэкдоту, які Харві выкарыстоўвае ў артыкуле, каб растлумачыць парадокс: У адзін сьпякотны тэхаскі вечар нейкая сямʼя гуляла ў даміно на ґанку да таго часу, пакуль цесьць не прапанаваў зьезьдзіць у Абілін (80 кілямэтраў) паабедаць. Жонка сказала: «Гучыць нядрэнна». Муж, нягледзячы на ​​тое, што паездка абяцала быць доўгай і гарачай, падумаў, што трэба было б падстроіцца пад іншых, і вымавіў: «Па-мойму, нядрэнна; спадзяюся, што й твая маці не адмовіцца». Цёшча ж адказала: «Вядома, паехалі! Я не была ў Абіліне ўжо даўно».

Дарога *была* гарачай, пыльнай і доўгай. Калі ж яны нарэшце прыехалі ў кавярню, ежа аказалася нясмачнай. Праз 4 гадзіны яны, змучаныя, вярнуліся дадому.

Адзін зь іх вымавіў няшчыра: «Нядрэнная была паездка?». Цёшча на гэта сказала, што, на самай справе, яна б лепш засталася дома, але паехала, раз ужо астатнія трое былі поўныя энтузіязму. Муж сказаў: «Я быў бы рады нікуды ня езьдзіць, паехаў толькі каб даставіць астатнім задавальненьне». Жонка сказала: «А я паехала, разьлічваючы на ​​радасьць астатніх. Трэба было быць варʼятам, каб добраахвотна адправіцца ў гэтую паездку». Цесьць адказаў, што ён прапанаваў гэта толькі таму, што яму здалося, што астатнім сумна.

І яны сядзелі, ашаломленыя тым, што паехалі ў паездку, якой **аніхто зь іх не хацеў**. Кожны зь іх хацеў бы спакойна атрымліваць асалоду ад таго дня.

Гэты парадокс, у адрозьненьне ад групавога мысьленьня, дзе людзі правільна ўспрымаюць перавагі іншых, не дзейнічаюць насуперак сваім сьвядомым жаданьням, выбіраючы адпавядаць іншым, і ў цэлым адчуваюць сябе добра з выніковымі групавымі рашэньнямі. Парадокс Абіліна выкарыстоўваецца, каб праілюстраваць, што групы могуць мець праблемы ў кіраваньні *ня толькі рознагалосьсямі*, але й *пагадненьнямі*.

## Дасьледаваньні
Фэномэн тлумачыцца тэорыямі сацыяльнай псыхалёгіі сацыяльнага канфармізму й сацыяльнага ўплыву, якія мяркуюць, што людзі часта вельмі ня схільныя дзейнічаць насуперак тэндэнцыям групы. Па словах Харві, гэта зьява можа адбыцца, калі людзі адчуваюць «трывогу дзеяньняў» — стрэс, зьвязаны з групай, якая патэнцыйна выказвае нэгатыўнае стаўленьне да іх, калі яны не пагаджаюцца. Гэтая трывожнасьць узьнікае з-за таго, што Харві назваў «*нэгатыўнымі фантазіямі*» — непрыемнымі візуалізацыямі таго, што група можа сказаць ці зрабіць, калі людзі сумленна выказваюць свае меркаваньні — калі існуе «рэальная рызыка» незадаволенасьці й нэгатыўных наступстваў, калі не пагадзіцца. Чалавек можа адчуваць «трывогу разлукі», баючыся выключэньня з групы.

## Прымяненьне тэорыі
Тэорыя часта выкарыстоўваецца, каб дапамагчы растлумачыць вельмі дрэнныя групавыя рашэньні, асабліва ўяўленьні аб перавазе «кіраваньня камітэта». Напрыклад, Харві цытаваў *[[Ўотэргейцкі скандал]]* як патэнцыйны прыклад парадоксу Абіліна ў дзеяньні. Ўотэргейцкі скандал адбыўся ў Злучаных Штатах у 1970-х гадох, калі многія высокапастаўленыя чыноўнікі адміністрацыі Ніксана ўступілі ў змову ва ўтойваньні й, магчыма, у зьдзяйсьненьні ўзлому ў штаб-кватэру Нацыянальнага камітэта Дэмакратычнай партыі ў Вашынгтоне, акруга Калюмбія. Харві цытуе некалькі чалавек, якіх абвінавацілі ва ўтойваньні, якія паказваюць на тое, што ў іх былі асабістыя сумневы з нагоды рашэньня, але яны баяліся іх агучыць. У адным выпадку памочнік кампаніі Герберт Портэр сказаў, што ён «*не з тых, хто ўстаў на сустрэчы й сказаў, што гэта трэба спыніць*», рашэньне, якое ён зьвязаў са «*страхам перад групавым ціскам, які пайдзе за гэтым, страхам ня быць камандным гульцом*».

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Логіка выказванняў: вучэбны дапаможнік / Гарбузаў, Віктар Мікалаевіч; Немец, Уладзімер Сьцяпанавіч; ГрДУ імя Я. Купалы. — Гродна: ГрДУ, 1997. — 44 с.
* Матэматыка: вучэб.-мэтад. дапам. У 2 ч. Ч. 1 — 2-е выд., перапрац. / Баранцэвіч, Канстанцін Зянонавіч; Пакала, Аляксандар Анатольевіч. — Мн., БДПУ, 2005. — 176 с.
* Матэматыка: вучэб.-мэтад. дапам. У 2 ч. Ч. 1. / Баранцэвіч, Канстанцін Зянонавіч; Пакала, Аляксандар Анатольевіч. — Мн., 1996.
* Кантрольная праца па матэматыцы / Баранцэвіч, Канстанцін Зянонавіч; Пакала, Аляксандар Анатольевіч. — Мн., 1993.
* Геаметрыя 7 — 11. / Пагарэлаў А. — Мн., 1991.
* Задачнік-практыкум па матэматыцы / Пакала А. А. — Мн., 1994.
* Асновы пачатковага курса матэматыкі / Стойлава Л. П., Пышкала А. М.— Мн., 1990.

## Вонкавыя спасылкі
* «The Abilene Paradox» (Documentary film by Peter J. Jordan, 1984)

Катэгорыя:Сацыяльная псыхалёгія
Катэгорыя:Парадоксы
Катэгорыя:Мэнэджмэнт
Катэгорыя:Канфармізм
Катэгорыя:Аблуды