open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Івянецкі сельсавет

**Івяне́цкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Івянец (не ўваходзіць у склад савету). 

## Гісторыя
27 сакавіка 1959 году створаны Зарэчанскі сельсавет у складзе Івянецкага (з 17 красавіка 1962 году — Валожынскага, з 25 сьнежня 1962 году — Стаўпецкага, з 6 студзеня 1965 году — Валожынскага) раёну Маладэчанскай (з 20 студзеня 1960 году — Менскай) вобласьці. 

1 кастрычніка 1973 году сельсавет перайменаваны ў Івянецкі.

28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Асінаўка, Баброўнікі, Баравікоўшчына, Баяршчына, Врублёўшчына, Галабурды, Галімцы, Гуды, Курдуны, Макасічы, Мешкуці, Ойцінава, Падневічы, Петрусоўшчына, Пральнікі, Суднікі, Часнакі, Шэлеўшчына, Юзафіна — ліквідаванага Пральніцкага сельсавету.

28 лістапада 2014 году ліквідаваныя вёскі Абрамаўшчына, Войткаўшчына і хутар Мельцінова.

## Насельніцтва
* 1 лістапада 2018 году — 3126 жыхароў, 1356 двароў

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1974 году — 52
* 1 студзеня 1986 году — 52
* 1 лістапада 2018 году — 66

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 470
*  С. 335, 336
*  С. 158, 161
*  С. 114


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Валожынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1973 годзе
Пральніцкі сельсавет

**Пра́льніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пральнікі.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Падневіцкі сельсавет у складзе Івянецкага раёну Маладэчанскай вобласьці. 27 сакавіка 1959 году сельсавет перайменаваны ў Пральніцкі. 17 красавіка 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Валожынскага раёну. 5 траўня 1962 году сельсавет перайменаваны ў Падневіцкі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Стаўпецкага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены адноўленаму Валожынскаму раёну. У пачатку 2000-х гадоў сельсавет перайменаваны ў Пральніцкі.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Асінаўка, Баброўнікі, Баравікоўшчына, Баяршчына, Врублёўшчына, Галабурды, Галімцы, Гуды, Курдуны, Макасічы, Мешкуці, Ойцінава, Падневічы, Петрусоўшчына, Пральнікі, Суднікі, Часнакі, Шэлеўшчына, Юзафіна — перададзеныя ў склад Івянецкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 470
*  С. 335, 486

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Валожынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1962 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Бабровіцкі сельсавет (Валожынскі раён)

**Бабро́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бабровічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Даўбенскі сельсавет у складзе Валожынскага раёну Баранавіцкай вобласьці. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Маладэчанскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены адноўленаму Валожынскаму раёну.

16 жніўня 1973 году сельсавет перайменаваны ў Бабровіцкі.

30 кастрычніка 2009 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — пасёлак Першамайскі, вёскі Бабровічы, Банькава, Баркі, Бурнейкі, Вядзернікі, Галубы, Даўбені, Капусьціна, Носавічы, Палікшчына, Паморшчына, Пешкуры, Пруднікі, Прыбарныя, Саланая, Яцкава-Замосныя, Яцкава-Канчане, Яцкава-Карчомныя, Яцкава-Млынавыя, Яцкава-Падрэзьзе, Яцкава-Пяскі, Яшкавічы — перададзены Валожынскаму сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 335, 336

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Валожынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1973 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Падбярэскі сельсавет

**Падбярэ́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Падбярэзь.

## Гісторыя
22 траўня 1967 году створаны ў складзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці.

30 кастрычніка 2009 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Алянава, Анцэлеўшчына, Бабры, Вароні, Вуглы, Галянова, Гірбінята, Грушоўшчына, Добрая Зямля, Дуды, Ластаянцы, Лаўскі Брод, Макарынята, Мяхі, Падбярэзь, Поці, Пуні, Радзюкі, Руднікі, Рэўкі, Сіняя Гара, Тупчы, Шальціны — перададзеныя Вішнеўскаму сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 335, 336

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Валожынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1967 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Узбалацкі сельсавет

**У́збалацкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дубіна Баярская.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Валожынскага раёну Баранавіцкай вобласьці з цэнтрам у вёсцы Узбалаць. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Маладэчанскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены адноўленаму Валожынскаму раёну.

30 кастрычніка 2009 году сельсавету перададзеныя населеныя пункты Батуры, Бурмакі, Гінтаўшчына, Зафільцы, Казельшчына, Кібуці, Маршалкі і Юзафова, якія ўваходзілі ў склад Валожынскага сельсавету.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Батуры, Бурмакі, Ганчыцы, Гінтаўшчына, Дайнава Вялікая, Дворышча, Дубіна Баярская, Дубіна Вяршыцкая, Дубіна Юрздыцкая, Зафільцы, Казельшчына, Кібуці, Маршалкі, Рачанята, Узбалаць, Чабаі, Юзафова — перададзеныя ў склад Валожынскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 7

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 335
*  С. 176

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Валожынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Асіпавічы (неадназначнасьць)

Назву **Асі́павічы** (варыянт — *Асіповічы*) маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Асіпавічы — вёска ў Дарагічынскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Асіпавічы — горад, цэнтар Асіпавіцкага раёну
** Асіпавічы — вёска ў Горацкім раёне
** Асіпавічы I — былая вёска ў Асіпавіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Асіпавічы — вёска ў Вялейскім раёне

## Іншае
* Асіпавічы — зона адпачынку ў Асіпавіцкім і Клічаўскім раёнах
* Асіпавічы — беларускі футбольны клюб з гораду Асіпавічаў
* Асіпавічы II — чыгуначная станцыя ў Асіпавіцкім раёне
* Асіпавічы III — чыгуначны разьезд у Асіпавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Асіповічы
* Станцыя Асіпавічы 2
* Станцыя Асіпавічы 3
Альковіцкі сельсавет

**Алько́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялейскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Альковічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Ільлянскага раёну Вялейскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Ракшыцкага сельсавету. 20 ліпеня 1957 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Вялейскага раёну.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — вёскі Адамоўшчына, Акцябарская, Альковічы, Аўсянікі, Забалацьце, Зацемень, Каранёва, Крайскія Пасекі, Маразы, Мацькаўскія Пасекі, Мацькаўцы, Пабядзіцель, Ракшыцы, Рушчыцы, Сачыўкі, Скарада, Стайкі, Старынкі, Хадасы, Харкі, Юнцавічы і хутар Крынічына — перададзеныя ў склад Ільлянскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 9

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 481
*  С. 178

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вялейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Асіпавіцкі сельсавет (Вялейскі раён)

**Асі́павіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялейскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Асіпавічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Куранецкага раёну Вялейскай вобласьці. 5 ліпеня 1946 году раён перайменаваны ў Вялейскі, які ўвайшоў у склад Маладэчанскай вобласьці.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 20

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 313
*  С. 557, 558


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Вялейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Сьцешыцкі сельсавет (Вялейскі раён)

**Сьце́шыцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялейскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сьцешыцы.

## Гісторыя
8 лютага 2010 году Жарскі сельсавет перайменаваны ў Сьцешыцкі з цэнтрам у вёсцы Сьцешыцы, якому перададзены населеныя пункты Аношкі, Грышкавічы, Жызнава, Камена, Крывазнакі, Пагост і Стахі Даўгінаўскага сельсавету.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, населеныя пункты Бакунькі, Генеральчыкі, Дубраўка, Жары, Замошша, Кумельшчына, Паляны, Сьцешыцы, Юдзеўшчына перададзеныя ў склад Касьцяневіцкага сельсавету, а населеныя пункты Аношкі, Грышкавічы, Жызнава, Камена, Крывазнакі, Пагост, Стахі — у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 558, 710

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вялейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2010 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Лядзкі сельсавет

**Ля́дзкі сельсавет**:

* Лядзкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шчучынскага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Лядзкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ігуменскага раёну Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Лядзенскі сельсавет
Доказ невінаватасьці

**До́каз невінава́тасьці** — доказ на карысьць адказчыка ў крымінальным працэсе, які здымае з адказчыка віну. Процілегласьцю доказу невінаватасьці ёсьць доказ, што пацьвярджае віну.

У ЗША пасьля прэцэндэнту, створанага падчас працэсу «Брэйдзі супраць Мэрылэнду», была ўхваленая пастанова Вярхоўнага суду пра неабходнасьць абвінаваўчага боку на працэсе прадстаўляць доказы невінаватасьці падсудных. Вярхоўны суд абгрунтаваў сваю заяву канстытуцыйнымі прававымі гарантыямі, а таксама зацікаўленасьцю з боку абвінавачаньня ў пошуку справядлівасьці. Абвінавачаньне ў ЗША, аднак, не абавязанае раскрываць гэтыя доказы да моманту, пакуль падсудны ня зробіць сваю заяву пра прызнаньне або непрызнаньне віны.

Паводле прэцэндэнту «Брэйдзі супраць Мэрылэнду», абвінаваўцы абавязаныя прадаставіць доказы невінаватасьці, нават калі яны не былі запатрабаваныя, аднак не абавязаныя самі займацца пошукам такіх доказаў. Пад бокам абвінавачаньня ў дадзеным выпадку падразумяваюцца ня толькі пракуроры на судзе, але й паліцыянты, сьледчыя, экспэрты-крыміналісты і да т. п.

## Прыклад
Ахвяра забітая нажом, падазраваны ў забойстве арыштаваны на месцы злачынства. Ён запэцканы крывёй, як і знойдзены побач з ахвярай акрываўлены нож. Падчас расьсьледаваньня паліцыя дапытала сьведку, які сьцьвярджае, што бачыў, як адбылося забойства. Сьведка робіць у паліцыі заяву, што удар нажом быў нанесены не абвінавачваным, а іншай невядомай асобай.

Заява сьведкі — доказ невінаватасьці, бо можа выклікаць абгрунтаваныя сумневы ў вінаватасьці абвінавачванага. Паліцыя лічыць паказаньні сьведкі няпраўдай або самога сьведку ненадзейным, вырашаючы не прымаць ягоныя заяву пад увагу. Абвінаваўца, нягледзячы на сумневы ў вэрсіі сьведкі, абавязаны праінфармаваць абвінавачанага і ягонага адваката пра заяву сьведкі. Калі гэта ня будзе зьдзейсьнена, абаронца будзе мець падставы для апэляцыі або да вызваленьня.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Крымінальнае права
Катэгорыя:Права ЗША
Сьмілавіцкі пасялковы савет

**Сьмі́лавіцкі пасялковы савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ігуменскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Сьмілавічы.

## Гісторыя
19 жніўня 2014 году пасялковы савет разам з населенымі пунктамі Сьмілавічы і Жураўкавічы далучаны да Сьмілавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Ігуменскага раёну
Валевачоўскі сельсавет

**Валевачоўскі сельсавет** (афіцыйная назва — *Валева́чскі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ігуменскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Валевачы.

## Гісторыя
28 жніўня 1924 году створаны ў складзе Сьмілавіцкага (з 8 ліпеня 1931 году — Ігуменскага) раёну Менскай акругі. З 8 ліпеня 1931 году ў складзе Чэрвеньскага раёну, з 20 лютага 1938 году — Менскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году да сельсавету далучана тэрыторыя скасаванага Грабёнкаўскага сельсавету.

Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 году — 2215 чалавек, зь іх 92,7 % — беларусы, 4,9 % — расейцы, 0,9 % — украінцы, 0,5 % — палякі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 13
* 1 студзеня 1974 году — 23
* 1 студзеня 1981 году — 23
* 1 студзеня 1986 году — 23

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 367
*  С. 183—184
*  С. 228
*  С. 128
*  С. 93


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьмілавіцкага раёну
IBM

**International Business Machines Corporation** () ці **IBM** — амэрыканская транснацыянальная тэхналягічная і кансалтынгавая карпарацыя з штаб-кватэрай у Арманку, Нью-Ёрк, ЗША. IBM распрацоўвае і робіць разнастайную кампутарную тэхніку і апраграмаваньне. Апроч таго, IBM аказвае інфраструктурныя, хостынгавыя і кансалтынгавыя паслугі ў абласьцёх ад мэйнфрэймаўскіх кампутараў да нанатэхналёгіяў. На сьнежань 2011 году IBM была 3-й найбуйнешай публічнай тэхналягічнай кампаніяй у сьвеце паводле рынкавай капіталізацыі.

Кампанія была заснаваная ў 1911 годзе як Computing Tabulating Recording Corporation празь зьліцьцё трох кампаніяў: Tabulating Machine Company, International Time Recording Company і Computing Scale Corporation. Назву International Business Machines кампанія атрымала ў 1924 годзе ад уласнай даччынай кампаніі ў Канадзе і, пазьней, Паўднёвай Амэрыцы. За ўнікальную карпаратыўную культуру і брэндынг кампанія атрымала мянушку *Big Blue* (ад ангельскага *«Сіні волат»*).

IBM мае найбольшую колькасьць патэнтаў сярод тэхналягічных кампаніяў ЗША. Па ўсім сьвеце разьмешчана 9 дасьледчых лябараторыяў. Супрацоўнікі кампаніі 5 разоў былі ляўрэатамі Нобэлеўскай прэміі, чатыры разы атрымлівалі Прэмію Т’юрынга, 9 разоў — Нацыянальны мэдаль у вобласьці тэхналёгіяў і інавацыяў, і 5 разоў — Нацыянальны навуковы мэдаль. Сярод вынаходніцтваў IBM: банкамат, дыскета, цьвёрды дыск, картка з магнітнай паласой, рэляцыйная база зьвестак, Universal Product Code, фінансавы своп, кампутарная сыстэма SABRE, DRAM, сыстэма штучнага інтэлекту Watson і іншыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1911 годзе
Хлярафіл

**Хлярафіл** (ад , «зялёны» і , «ліст») — зялёны пігмэнт, які абумоўлевае афарбоўку хляраплястаў расьлін у зялёны колер. Пры ягоным удзеле ажыцьцяўляецца працэс фотасынтэзу. Па хімічным будынку хлярафілы ёсьць магнавыя комплексы розных тэтрапіралаў. Хлярафіла маюць парфірынавую будову й структурна блізкія да гему. Хлярафіл зарэгістраваны ў якасьці харчовай дабаўкі Е140.

## Вонкавыя спасылкі
* Дасьледаваньні над стварэньнем хлярафіла ў расьлін
* «Photosynthetic Pigments»

Катэгорыя:Пігмэнты
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Катэгорыя:Фотасынтэз
Бізнэс-аналіз

**Бізнэс-аналіз** () — дысцыпліна выяўленьня бізнэсовых патрэбаў і вырашэньняў бізнэс-праблемаў. Рашэньні часта ўлучаюць кампанэнт распрацоўкі сыстэмаў, але могуць таксама складацца з удасканаленьня працэсаў, арганізацыйных зьменаў або стратэгічнага плянаваньня й распрацоўкі палітыкі кампаніі. Чалавека, які выконвае гэтую задачу, клічуць бізнэс-аналітыкам.

Тых бізнэс-аналітыкаў, якія займаюцца выключна распрацоўкай праграмных сыстэмаў, таксама называюць ІТ бізнэс-аналітыкамі, тэхнічнымі бізнэс-аналітыкамі або сыстэмнымі аналітыкамі.

## Мэты бізнэс-аналітыкаў
Роля бізнэс-аналітыкаў у тым, каб у выніку іхняе працы дасягнуць наступных рэзультатаў:

* паменшыць кошты
* знайсьці рашэньне праблемы
* скончыць праекты своечасова
* палепшыць эфэктыўнасьць
* задакумэнтаваць дакладныя патрабаваньні

Катэгорыя:Бізнэс
Катэгорыя:Сыстэмны аналіз
Катэгорыя:Кіраваньне праектамі
Катэгорыя:Распрацоўка праграмнага забесьпячэньня
Нікаля Шарль Удыно

**Нікаля́ Шарль Удыно́** (; , Бар-ле-Дзюк, Лятарынгія, Францыя — , Парыж) — граф Удыно, 1-ы герцаг Рэджа (1810), маршал Імпэрыі (1809).

## Біяграфія
Служыў у каралеўскім войску, але хутка пакінуў яго. Рэвалюцыя ізноў зрабіла яго жаўнерам. У 1794 годзе ён быў ужо генэралам.

У якасьці начальніка штабу Масэны ўславіўся абаронаю Генуі (1800).

У кампаніях 1805—1807 гадоў камандаваў ґрэнадэрским корпусам; удзельнічаў у бітвах пры Астраленкі, пад Данцыгам і пад фрынляндам. У 1809 годзе стаяў на чале 2-га армейскага корпусу; за бітву пры Ваграме атрымаў маршальскую булаву, а неўзабаве пасьля таго тытул герцага.

У 1812 годзе на чале 2-га армейскага корпусу Ўдыно ваяваў з расейскім генэралам графам Пятром Вітгенштэйнам; 17 жніўня, цяжка паранены ў першай бітве пад Полацкам, здаў камандаваньне Гувіёну Сэн-Сіру, ад якога праз 2 месяцы прыняў яго зваротна. Падчас пераправы праз Бярэзіну ён дапамог Напалеону выратавацца, але сам быў цяжка паранены. Не акрыяўшы яшчэ ад ранаў, прыняў камандаваньне 12-м армейскім корпусам, ваяваў пад Бауценам і быў пабіты пры Лукаў 4 чэрвеня 1813 году.

Пасьля перамір’я Ўдыно атрымаў камандаваньне над войскам, якое прызначана было дзейнічаць супраць сталіцы Прусіі. Пабіты 23 жніўня пры Гросбэрэне, ён быў аддадзены пад начальства маршала Нэя й разам з апошнім ізноў патрываў паразу пры Дэнэвіцэ (6 верасьня). У 1814 годзе ваяваў пры Бар-сюр-Об, потым абараняў Парыж супраць Шварцэнбэрга і затуляў адступ імпэратара.

Прыбыўшы ў Фантэнбла з Напалеонам, Удыно ўгаворваў яго зрачыся ад прастолу і, калі Бурбоны былі адноўлены, далучыўся да іх. У падзеях Ста дзён (1815) не прымаў ніякага ўдзелу.

У 1823 годзе камандаваў корпусам падчас гішпанскае экспэдыцыі; пасьля ліпеньскае рэвалюцыі далучыўся да Люі-Філіпу.

## Літаратура
* Nollet-Fabert, «Histoire d’Oudinot» (Бар-ле-Дзюк, 1850)
* Nollet-Fabert, «La Lorraine militaire» (III, Нансі, 1855)

## Вонкавыя спасылкі
* Marshal Nicolas Charles Oudinot

Катэгорыя:Маршалы Напалеона I
Катэгорыя:Вялікія канцлеры ордэна Ганаровага легіёну
Сьлюдзянка

**Сьлюдзянка** () — места ў Расеі, на беразе возера Байкал. Адміністрацыйны цэнтар Сьлюдзянскага раёну Іркуцкай вобласьці. Насельніцтва 18&nbsp;542 чал. (2010). Знаходзіцца за 100 км на паўднёвы ўсход ад Іркуцку, вузел Трансьсібірскай магістралі і Кругабайкальскай чыгункі.

## Насельніцтва
Насельніцтва Сьлюдзянкі за стагодзьдзе: 


ImageSize = width:auto height:160 barincrement:29
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:24000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1906 from:0 till:1336 
  bar:1930 from:0 till:6400 
  bar:1959 from:0 till:21388 
  bar:1967 from:0 till:23067 
  bar:1970 from:0 till:20639 
  bar:1989 from:0 till:19872
  bar:2002 from:0 till:19118
  bar:2010 from:0 till:18542
TextData=
  fontsize:10px pos:(25,195)
  text:



## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Расеі
Нотынггэм

**Нотынггэм** () — горад у Вялікабрытаніі ў цырыманіяльным графстве Нотынггэмшыры. Насельніцтва гораду на 2010 год складала 306 700 чалавек. Нотынггэм славіцца сваёй сувязю зь легендай пра Робін Гуда, а падчас прамысловай рэвалюцыі атрымаў прызнаньне ва ўсім сьвеце сваёй вытворчасьцю шнуркоў і ровараў. Ён атрымаў свой статус гораду як урачыстасьць каралевы Вікторыі ў 1897 годзе.

## Гісторыя
Нотынггэм быў заснаваны саксонскімі пасяленцамі, каля VII стагодзьдзя, затым яго заваявалі датчане. У IX стагодзьдзі ён стаў адным зь пяці гарадоў у вобласьці Дацкага права. Паводле афіцыйнай вэрсіі назва гораду ў старажытнасьці гучала як «Снотынгахэм» і адбывалася ад імя аднаго зь мясцовых правадыроў, Снота. Гук «с» у пачатку слова пасьля быў згублены.

Імя гораду Нотынггэм зьвязана з узьнікненьнем легенды пра Робін Гуда. У горадзе ўстаноўлены помнік разбойніку.

## Славутасьці
* Ўолатан-гол — адзін з помнікаў ангельскага рэнэсансу
* Царква ўсіх сьвятых

## Гарады-сябры
* Менск, Беларусь
* Гент, Бэльгія
* Харарэ, Зымбабвэ
* Нінбо, Кітай
* Карльсруэ, Нямеччына
* Тымішаара, Румынія
* Любляна, Славенія

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт гораду
Сяргей Лазьніца

**Сяргей Лазьніца** ( 5 верасьня 1964, Баранавічы) — украінскі рэжысэр дакумэнтальных і мастацкіх фільмаў.

Скончыў Кіеўскі політэхнічны інстытут, працаваў навуковым супрацоўнікам у Інстытуце кібэрнэтыкі ва ўкраінскай сталіцы. У 1991-м паступіў ва Ўсерасейскі інстытут кінэматаграфіі на аддзяленьне рэжысуры гульнявога кіно, які скончыў з выдатнай адзнакай. Працаваў рэжысэрам на студыі дакумэнтальных фільмаў у Санкт-Пецярбургу. У 2001 годзе эміграваў зь сям’ёй у Нямеччыну.

## Фільмаграфія
* 1996 — Сегодня мы построим дом (28 мин, Бронзовый дракон Краковского МКФ)
* 1998 — Жизнь, осень (34 мин)
* 2000 — Полустанок (25 мин, Специальное упоминание Краковского МКФ, Серебряный голубь Лейпцигского фестиваля документальных фильмов)
* 2001 — Поселение (80 мин, Серебряный голубь Лейпцигского фестиваля документальных фильмов)
* 2002 — Портрет (28 мин, Серебряный голубь Лейпцигского фестиваля документальных фильмов, Специальное упоминание МКФ в Карловых Варах за лучший документальный фильм, главная премия Фестиваля короткометражных фильмов в Оберхаузене)
* 2003 — Краявід (60 хв)
* 2004 — Фабрыка (30 хв)
* 2005 — Блакада (52 хв)
* 2006 — Артэль (30 хв)
* 2008 — Прадстаўленьне (83 хв)
* 2008 — Паўночны сьвет (52 хв)
* 2010 — Шчасьце маё
* 2012 — У тумане (127 хв)
* 2014 — Майдан (130 хв)

## Узнагароды
* Фільм «*Шчасьце маё*» перамог у конкурсе за «Найлепшы эўрапейскі дэбют» на XVI Эўрапейскім форуме «Cinergia» ў Лодзі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сяргей Лазьніца: "У 2002-м Васіль Быкаў блаславіў мяне на пастаноўку «Ў тумане» Радыё Свабода, 20.04.2012

Катэгорыя:Украінскія рэжысэры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
У тумане (неадназначнасьць)

Назву «**Ў тумане**» маюць:

* У тумане — раман Васіля Быкава
* У тумане (фільм, 1992) — мастацкі фільм Сяргея Лінкова, зьняты ў 1992 годзе
* У тумане (фільм, 2012) — мастацкі фільм Сяргея Лазьніцы, зьняты ў 2012 годзе
Рынак

**Ры́нак** (у эканамічнай тэорыі) — сукупнасьць эканамічных зносінаў паміж суб’ектамі рынку з нагоды руху тавараў і грошай, якія засноўваюцца на сузгоднасьці, эквівалентнасьці й канкурэнцыі.

## Функцыі рынку
Да функцыяў рынку належаць:
* інфармацыйная — рынак дае ягоным удзельнікам інфармацыю пра неабходную колькасьць тавараў і паслугаў, іхнім асартымэнце й якасьці;
* пасрэдніцкая — рынак выступае пасрэднікам паміж вытворцам і спажыўцом;
* коштаўтваральная — кошт складаецца на рынку на падставе ўзаемадзеяньня попыту й прапановы, з улікам канкурэнцыі;
* рэгулявальная — рынак прыводзіць у раўнавагу попыт і прапанову;
* стымулявальная — рынак заахвочвае вытворцаў ствараць патрэбныя грамадзтву эканамічныя выгоды з найменшымі выдаткамі й атрымліваць дастатковы прыбытак
Суп'ян Абдулаеў

**Суп’я́н Мінкаі́лавіч Абдула́еў** (8 лістапада 1956, Казахстан — 28 сакавіка 2011, Інгушэтыя) — віцэ-прэзыдэнт Чачэнскае Рэспублікі Ічкерыя ад 19 сакавіка 2007. Паходзіць з тэйпу Цадахарой. Камандзір брыгады Джундулаг.

Абдулаеў, Супян

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 8 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 2011 годзе
Катэгорыя:Памерлі 28 сакавіка
Вартасьць

**Ва́ртасьць**&nbsp;— каштоўнасьць тавара ці паслугі, якая вызначаецца рынкам. Вартасьць павязаная з цаной праз мэханізм абмену. Пакупнік вызначае, сколькі ён гатовы заплаціць за набыцьцё, у той-жа момант прадавец вырашае, колькі яму каштуе пазбыцца тавара.

У клясычнай эканамічнай тэорыі вартасьць&nbsp;— супольна неабходная праца, якую патрэбна выдаткаваць на выраб прадукта.

## Глядзіце таксама
* Кошт

Катэгорыя:Эканоміка
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Тавар

**Тава́р** — любая рэч, якая ўдзельнічае ў вольным абмене на іншыя рэчы, у тым ліку прадукт працы, здольны задаволіць чалавечую патрэбу й адмыслова выраблены для абмену.

## Глядзіце таксама
* Паслуга


Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Герб Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі

**Герб [[НДР]]** уяўляе сабою эмблему, кампанентамі якое зьяўляюцца:
* жоўты молат, які ўвасабляе працоўную клясу;
* жоўты рогіль, што пазначае інтэліґенцыю;
* залаты ці жоўты вянок з пшаніцы, які зьяўляецца своеасаблівым уяўленьнем сялянства.

У ніжняй частцы вянок апавіты чорна-чырвона-залатою стужкаю.

Раней герб складаўся з молата й вянка, бо па самаразуменьню НДР была працоўна-сялянскай дзяржаваю, у якой працоўныя й сяляне кіравалі ў саюзу з інтэліґенцыяю і іншымі пластамі. Аўтар эскізу — мастак Фрыц Бэрэнт ().

Законам ад 26 верасьня 1955 быў уведзены герб, які грунтуецца на працы Гайнца Бэлінга () як афіцыйны герб НДР. Да гэтага замест афіцыйнага гербу існавала напаўафіцыйная эмблема. Сьцяг пры гэтым заставаўся чорна-чырвона-залатым, гэта значыць ідэнтычным з агульнанямецкім сьцягам. Толькі з папраўкаю да закону ад 1 кастрычніка 1959 герб стаў часткаю дзяржаўнага сьцяга НДР.

Дзяржаўны герб адначасова зЬяўляўся часткаю герба войска і Народнае паліцыі.

Паказ гэтага гербу ў ФРГ і Заходнім Бэрліне на працягу 10 гадоў быў забаронены й перасьледваўся паліцыяю. Толькі ў 1969 годзе падчас «Усходняе палітыкі» заходненямецкі ўрад зьмяніў сваю пазыцыю.

Пасьля зменаў восені 1989 у НДР герб заставаўся афіцыйным, але Народная палата рашэньнем ад 31 траўня 1990 загадала выдаліць герб з грамадскіх будынкаў.

У 2004 Манфрэд Енсен, прадпрымальнік з Карльсруэ, зарэґістраваў герб НДР разам з лягатыпамі СЕПН і ССНМ як гандлёвую марку, аднак рашэньнем суду Бюро па патэнтах і гандлёвым маркам Нямеччыны ў Мюнхэне ён змушаны быў адмовіцца ад рэґістрацыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст закону ад 26 верасьня 1955
* Тэкст папраўкі да закону ад 1 кастрычніка 1959

Нямецкая Дэмакратычная Рэспубліка
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі НДР
Экспарт

**Э́кспарт** ( — «вывозіць з порта») — продаж тавараў ці паслугаў па-за межы краіны. Пакупніка такіх тавараў і паслугаў прынята называць краінай-«імпартэрам», тады як вонкавага прадаўца — «экспартэрам». Разам зь імпартам, экспарт складае аснову міжнародных эканамічных зносінаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міжнародны гандаль
Катэгорыя:Міжнародны бізнэс
Катэгорыя:Грузавы транспарт
Паслуга

**Паслу́га** — дзейнасьць каго-небудзь на карысьць іншае асобы, рэзультаты якое маюць праяву ў карысным эфэкце. У эканамічнай тэорыі — тавары, якія могуць вырабляцца, перадавацца і спажывацца адначасова. Паслуга характарызуецца неадчувальнасьцю, незахавальнасьцю, зьменлівасьцю якасьці і неаддзельнасьцю ад крыніцы.

## Беларусь
 году ў Беларусі налічвалася каля 20 000 вытворцаў побытавых паслугаў, у тым ліку звыш 80% прыватных. Сярод іх было 13 000 юрыдычных асобаў і 7000 індывідуальных прадпрымальнікаў. Яны аказвалі звыш 900 відаў побытавых паслугаў.

## Глядзіце таксама
* Гасьцінец (прэмія)

## Крыніцы

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Гімн Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі

**Адроджаная з руінаў** — гімн НДР.
Музыка Ганса Эйслера на вершы Яганэса Бэхера. З 1970 па 1989 год гімн выконваўся бяз словаў, паколькі тэкст утрымоўваў згадваньні пра «адзіную Нямеччыну», тады як палітыка НДР была пераарыентавана на разьвіццё двухбаковых адносінаў з ФРН.

: 1.

: Auferstanden aus Ruinen
: und der Zukunft zugewandt,
: laßt uns Dir zum Guten dienen,
: Deutschland, einig Vaterland.
: Alte Not gilt es zu zwingen,
: und wir zwingen sie vereint,
: denn es muß uns doch gelingen,
: daß die Sonne schön wie nie
: über Deutschland scheint,
: über Deutschland scheint.

: 2.

: Glück und Friede sei beschieden
: Deutschland, unserm Vaterland.
: Alle Welt sehnt sich nach Frieden,
: reicht den Völkern eure Hand.
: Wenn wir brüderlich uns einen,
: schlagen wir des Volkes Feind.
: Laßt das Licht des Friedens scheinen,
: daß nie eine Mutter mehr
: ihren Sohn beweint,
: ihren Sohn beweint.

: 3.

: Laßt uns pflügen, laßt uns bauen,
: lernt und schafft wie nie zuvor,
: und der eignen Kraft vertrauend
: steigt ein frei Geschlecht empor.
: Deutsche Jugend, bestes Streben
: unsres Volks in dir vereint,
: wirst du Deutschlands neues Leben.
: Und die Sonne schön wie nie
: über Deutschland scheint,
: über Deutschland scheint.

## Даслоўны (нелітаратурны) пераклад
: 1.
: Адроджаная з руінаў 
: І зьвернутая да будучыні,
: Давайце будзем служыць твайму дабру,
: Нямеччына, адзіная айчына.
: Старую бяду трэба пераадолець,
: І пераадолеем мы яе разам,
: Трэба, каб у нас атрымалася,
: Каб сонца хораша як ніколі
: Сьвяціла над Нямеччынаю,
: Сьвяціла над Нямеччынаю.

: 2.

: Шчасьці й сьвету табе,
: Нямеччына, наша айчына.
: Увесь сьвет тужыць па міру,
: Дайце народам сваю руку.
: Калі аб'яднаемся па-братэрску,
: Мы пераможам ворага народу.
: Хай сьвеціцца сьвятло сьвету,
: Каб ніколі больш маці
: Не аплакала свайго сына,
: Не аплакала свайго сына.

: 3.

: Давайце араць, давайце будаваць,
: Вучыцеся й працуеце як ніколі раней, 
: І давяраючы ва ўласную сілу
: Паднімецца вольны род.
: Нямецкая моладзь, лепшае імкненьне
: Нашага народа аб'яднана ў табе,
: Ты будзеш жыцьця Нямеччыны.
: І сонца, хораша як ніколі,
: Сьвеціць над Нямеччынаю,
: Сьвеціць над Нямеччынаю.

## Глядзіце таксама
* Гімн Нямеччыны

## Вонкавыя спасылкі

* Адроджаная з руінаў (MP3 і MIDI)

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі НДР
Катэгорыя:Былыя гімны
Сьвяты Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі

У НДР афіцыйнымі сьвятамі (і выходнымі днямі, ня лічачы выпадкаў, калі дзень заўсёды выпадае на нядзелю, як, напрыклад, Вялікдзень) былі наступныя дні:

* Новы год — 1 студзеня;
* Гарачая пятніца — пятніца перад Вялікаднём;
* Вялікдзень — заўсёды нядзеля;
* Сьветлы панядзелак — панядзелак пасьля Вялікадня (сьвята да 1967 году);
* Міжнародны сьвяточны дзень барацьбы працаўнікоў за мір і сацыялізм — 1 траўня;
* Дзень вызваленьня — 8 траўня (сьвята да 1967 году, затым у 1985 годзе);
* Дзень капітуляцыі — 9 траўня (толькі ў 1975 годзе, на 30-годзьдзе);
* Ушэсьце Хрыстова — 39-ы дзень пасьля Вялікадня (да 1967 году);
* Сёмуха — заўсёды нядзеля;
* Панядзелак пасьля Сёмухі — 50-ы дзень пасьля Вялікадня;
* Дзень Рэспублікі — 7 кастрычніка;
* Дзень Рэфармацыі — 31 кастрычніка (да 1966 году);
* Дзень споведзі й пакаяньня — 23 лістапада (да 1966 году);
* 1-ы дзень Раства Хрыстова — 25 сьнежня;
* 2-ы дзень Раства Хрыстова — 26 сьнежня.

Скасаваньне шэрагу сьвятаў у 1966—1967 гг. зьвязанае са скарачэньнем працоўнага дня (для кампэнсаваньня).

У НДР існавалі таксама ганаровыя і памятныя дні (Ehren- und Gedenktage), якія не зьяўляліся непрацоўнымі, напрыклад, дзень памяці забойства Карла Лібкнэхта і Розы Люксэмбург (нядзеля пасьля 15 студзеня), дзень антыфашысцкіх герояў (8 лютага), Міжнародны жаночы дзень (8 сакавіка), міжнародны дзень моладзі і студэнтаў (24 красавіка), іншыя міжнародныя дні (пісьменнасьці, дзяцей, міру, барацьбы з расаваю дыскрымінацыяй і інш.), дзень Інтэрбрыгад (18 ліпеня), угодкі Кастрычніцкае рэвалюцыі (7 лістапада), пачатку ВАВ (22 чэрвеня) і Патсдамскае дэклярацыі (2 жніўня), дні салідарнасьці з народамі ПАР і Палестыны, дні заснаваньня КПГ, СЕПГ, Саюзу моладзі й піянерскае арґанізацыі, а таксама дні працаўнікоў розных сфэраў працы, аналягічныя «дням» працаўнікоў у СССР.

Катэгорыя:Сьвяты Нямеччыны
Катэгорыя:Культура НДР
Катэгорыя:Нямецкая Дэмакратычная Рэспубліка
Барыс Суравы

**Барыс Суравы** (15 верасьня 1907, Берасьце — сьнежань 1998, Лёндан) — беларускі настаўнік і грамадзкі дзяяч. Падчас Другой сусьветнай вайны быў школьным інспэктарам, кіраўніком СБМ па Слонімскай акрузе. Дзяяч беларускай эміграцыі ў Вялікабрытаніі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Берасьці. Скончыў гімназію, вучыўся ў Віленскім унівэрсытэце.

З восені 1939-га працаваў дырэктарам Дзярэчынскай школы (сёньня Зэльвенскі р-н).

На пачатку нямецкай акупацыі пераехаў у Слонім, дзе з восені 1941 году арганізаваў 4-клясную беларускую прагімназію для амаль 100 вучняў. Быў ейным дырэктарам, выкладаў гісторыю Беларусі. Пэўны час быў Слонімскім акруговым школьным інспэктарам. Як пісала ў сваіх успамінах Надзея Дземідовіч, Барыс Суравы «быў першым дырэктарам і выкладаў нам гісторыю Беларусі. Гэта быў малады чалавек, меў дзіцятка гадоў чатырох. Сьпяваў вельмі прыгожа. Было відно, што ён вельмі любіў сваю працу, сваіх вучняў, сваю гісторыю».

З траўня 1943 году актыўна заняўся арганізацыяй Саюзу беларускай моладзі ў Слонімскай акрузе. У чэрвені 1943 ён скончыў курс вышэйшых кіраўнікоў СБМ, а ў ліпені 1943 прызначаны кіраўніком Слонімскай акруговай арганізацыі СБМ. Зьяўляўся супрацоўнікам часопісу для кіраўнікоў моладзі СБМ «Жыве Беларусь!». За сваю беларускую дзейнасьць атрымліваў пагрозы з боку мясцовых палякаў.

Працаваў у Беларускай Народнай Самапомачы, стаў удзельнікам II Усебеларускага Кангрэсу ў Менску 27 чэрвеня 1944 году.

У ліпені 1944 выехаў з групай слонімскіх беларускіх дзеячоў у горад Бад-Заўльгаў (зямля Бадэн-Вюртэмбэрг) у Нямеччыне. З 1947 году жыў у Вялікабрытаніі. 15 сакавіка 1948 году абраны віцэ-старшынём ў Часовую ўправу Хрысьціянскага аб’яднаньня беларускіх работнікаў (ХАБР), якое згуртавала прыхільнікаў Беларускай Цэнтральнай Рады Радаслава Астроўскага. 26 сьнежня 1948 году, на 1-ым Агульным зьезьдзе ХАБР, абраны старшынём Галоўнай управы. Быў старшынём гэтай арганізацыі да ейнага заняпаду: з канца 1948 г. па 1950 г. ды з чэрвеня 1954 г. па 1966 г. Уваходзіў у рэдакцыйную калегію часопісу «Аб’еднаньне», дзе пісаў пад псэўданімам Старшы Праваднік, а таксама ў склад Галоўнай дэлегатуры БЦР у Вялікабрытаніі. У 1948–1953 гг. быў кіраўніком Прадстаўніцтва БЦР у Вялікабрытаніі.

У 1960—1980-ыя гг. Барыс Суравы — актывіст беларускай праваслаўнай парафіі сьв. Эўфрасіньні Полацкай (канстантынопальскай юрысдыкцыі).

Паводле інфармацыі Юрыя Туронка меў уласны рэстаран у Лёндане. Аднак Барыс Кіт сьцьвярджаў, што ягоны сябар Барыс Суравы «быў кухарам у польскім рэстаране ў Лёндане».

Апошнія гады жыцьця быў паралізаваны. Памёр у Лёндане, у сьнежні 1998 году.

## Крыніцы

## Літаратура
* Юры Туронак. Людзі СБМ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1907 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Памерлі ў 1998 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту
Мікола Аксаміт

**Мікола (Мікалай) Уладзімеравіч Аксаміт** (1954—2024) — беларускі праваабаронца і палітык, у 1990—1995 гадох адзін з членаў Апазыцыі БНФ у складзе Вярхоўнага Савету БССР 12-га скліканьня. Абраны да Ваўкавыскай гарадзкой выбарчай акругі № 248 Гарадзенскай вобласьці. Працаваў мастаком-афарміцелем.

У красавіку 1995 году ўдзельнічаў у галадоўцы пратэсту супраць правядзеньня рэфэрэндуму, сярод пытаньняў якога была зьмена дзяржаўнай сымболікі і наданьне расейскай мове статусу дзяржаўнай.

Пазьней працаваў юрыстам у праваабарончым цэнтры «Аслона».

У 2004 годзе быў даверанай асобай Мікалая Аўтуховіча на выбарах у Палату прадстаўнікоў. Пасьля выбараў два тыдні трымаў галадоўку ў знак пратэсту супраць фальсыфікацыяў вынікаў галасаваньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту
Сяргей Слабчанка

**Сяргей Слабчанка** (нарадзіўся 24 кастрычніка 1957 году) — беларускі палітык, у 1990—1995 гадах адзін з членаў Апазыцыі БНФ у складзе Вярхоўнага Савету БССР 12-га скліканьня, кіраўнік Дзяржзнака Рэспублікі Беларусь у першыя гады незалежнасьці.

Сяргей Слабчанка быў аўтарам закону аб забароне дзейнасьці камуністычнай партыі, а таксама распрацаваў першае законадаўства аб стварэньні фінансавай сыстэмы незалежнай Беларусі, працаваў над стварэньнем першых грошай незалежнай Беларусі.

У наступным С. Слабчанка эміграваў у Канаду, дзе таксама займаўся палітыкай і партыйным будаўніцтвам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту
Народная паліцыя

**Наро́дная палі́цыя** ()&nbsp;— назва паліцыі НДР.

Народная паліцыя складалася з:
* «Ахоўнае» паліцыі&nbsp;— ;
* Дарожнае паліцыі&nbsp;— ;
* Воднае паліцыі;
* «Крымінальнае» паліцыі&nbsp;— ;
* Транспартнае паліцыі (адказвала за бясьпеку вакзалаў і пуцей чыгункі)&nbsp;— ;
* Казармавае паліцыі ()&nbsp;— да 1956 (вайсковы кампанэнт МУС НДР, на яго базе створана Нацыянальная народная армія НДР);
* Казармавае паліцыі&nbsp;— пасьля 1956 (аналяг часткаў унутраных войскаў МУС СССР);
* Памежнае паліцыі (да 1961, затым ператворана ў памежныя войскі ННА НДР).

Аддзелы візаў і рэґістрацыі таксама былі часткаю Народнае паліцыі. Каб падкрэсьліць характар Народнае паліцыі як узброенага органа, афіцэры насілі вайсковыя званьні, напрыклад лейтэнант Народнае паліцыі.

## Галерэя


Файл:Fuhrpark Volkspolizei.jpg|Аўтамабільны парк народнай паліцыі
Файл:Wolga GAZ 24 Volkspolizei.JPG|«Волга», як патрульны аўтамабіль НП
Файл:Polizeifahrzeuge - Bereitschaftspolizei und Volkspolizei.jpg|Аўтамабілі народнай паліцыі



## Вонкавыя спасылкі
* Народная паліцыя НДР у 1949—1954 гадох

Катэгорыя:Нямецкая Дэмакратычная Рэспубліка
Катэгорыя:Паліцыя Нямеччыны
Родас

**Родас** () — чацьвёрты па велічыні востраў Грэцыі, які знаходзіцца на паўднёвым усходзе краіны ў групе астравоў Дадэканес ў Эгейскім моры, у 270 марскіх мілях ад сталіцы Грэцыі гораду Атэны. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Родас, што ляжыць на паўночным усходзе вострава і дзе жыве большая палова насельніцтва вострава.

## Мінуўшчына
У сталіцы востраве знаходзілася старажытная статуя Калёса Радоскага, двойчы разбураная падчас землятрусу.

## Гаспадарка
Асноўнай крыніцай даходу насельніцтва ёсьць турызм. Штогод востраў наведвае каля 2 мільёнаў турыстаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астравы Грэцыі
Катэгорыя:Дадэканэс
Старое Масева

**Старо́е Масе́ва** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Масяво́ Старо́е*) — вёска ў Польшчы, разьмешчаная ў Падляскім ваяводзтве, у Гайнаўскім павеце, у гміне Нараўка.

Вёска мяжуе зь Белавескай пушчай, а побач зь вёскай праходзіць дзяржаўная мяжа з Рэспублікай Белрусь.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Семяноўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Ужо ў 17 ст. на месцы сёньняшняга Масева існавалі смалярні, у якіх пераапрацоўвалася дрэва на смолу ды калійныя солі. Першыя згадкі пра вёску датуюцца 1780 годам, а з 1796 г. вядомыя прозьвішчы масеўцаў: Бялюкевіч, Бандарук, Філановіч, Галасовіч, Янюк, Кампінскі, Лабінскі, Мораз, Макарэвіч, Анішчук, Бура, Сьцепанюк, Шарынскі ды Вільчак. На пачатку 19 ст. у Масеве ды суседнім  пасяляліся нямецкія асаднікі (пакінулі гэтыя землі ў час Першай суседняй вайны, але сьледам іхняй тут прысутнасьці асталіся лютэранскія могілкі, якія знаходзяцца ў Белавескай пушчы радам з Масевам). Сьпярша тутэйшыя ўніяцкія, а пасьля праваслаўныя жыхары прыналежалі парафіі ў Ціхаволі, потым да Нараўкі, а з 1957 году да семяноўскай парафіі. У міжваенны пэрыяд Масева прыналежала да гміны Масева з адміністрацыйным цэнтрам у Нараўцы (першапачаткова Белавескага, а пасьля 1922 году Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва). Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 534 жыхары (41 каталікоў, 461 праваслаўных, 6 лютэранаў ды 26 габрэяў, усе запісаныя пагалоўна палякамі). У міжваенны пэрыяд існаваў тут пастарунак паліцыі, школа, пякарня, млын. На пераломе чэрвеня ды ліпеня 1941 году немцы высялілі жыхароў да Белавежы, а вёску зьнішчылі. Старое Масева пачало адбудоўвацца з 1944 году. Пасьляваенны час прынёс рэзкае скарачэньне колькасьці жыхароў, а самая вёска пачала набываць характару дачнага пасёлку.

## Ураджэнцы
* Піліп Мядзьведзь (1889/1890 — 1937), савецкі дзяржаўны дзяяч, удзельнік барацьбы за ўсталяваньне савецкай улады ў БССР і РСФСР

## Глядзіце таксама
* Новае Масева

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Новае Масева

**Но́вае Масе́ва** (, на мясцовай беларускай гаворцы: *Масяво́ Но́вае*) — вёска ў Польшчы, разьмешчаная ў ваяводзтве Падляскім, у павеце Гайнаўскім, у гміне Нараўка.

Вёска мяжуе зь Белавескай пушчай.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Семяноўка). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Нараўка) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Гісторыя Новага Масева цесна зьвязаная зь гісторыяй Старога Масева. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 250 жыхароў (26 каталікоў, 224 праваслаўных, усе запісаныя пагалоўна палякамі).

## Зноскі

## Глядзі таксама
* Масева

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Макраэканоміка

**Макраэкано́міка** ( — *«доўгі, вялікі»*, *οἶκος* — *«дом»* і *νόμος* — *«закон»*) — навука, якая вывучае функцыяваньне эканомікі ў цэлым, працу эканамічных агентаў і рынкаў; сукупнасьць эканамічных зьяваў.

Упершыню тэрмін быў выкарыстаны Рагнарам Фрышам 14 жніўня 1934 року. Заснавальнікам сучаснае макраэканамічнае тэорыі лічыцца Джон Мэйнард Кейнс, пасьля таго, як у 1936 року ён выпусьціў сваю кнігу «Агульная тэорыя занятасьці, адсотка й грошай» ().

## Глядзіце таксама
* Мікраэканоміка
Клетка Фарадэя

**Клетка Фарадэя** (альбо «шчыт Фарадэя», ) — прылада, вынайдзеная ангельскім фізыкам і хімікам Майклам Фарадэем у 1836 годзе для экранаваньня апаратуры ад вонкавых электрамаґнітных палёў. Звычайна ўяўляе сабою заземленую клетку, выкананую з добра праваднога матэрыялу.

Прынцып працы клеткі Фарадэя вельмі просты — пры трапленьні замкнёнае электраправадзяльнай абалонкі ў
электрычнае поле вольныя электроны абалонкі пачынаюць рухацца пад узьдзеяньнем гэтага поля. У выніку процілеглыя бакі клеткі набываюць зарады, поле якіх кампэнсуе вонкавае поле.

Клетка Фарадэя абараняе толькі ад электрычнага поля. Статычнае маґнітнае поле будзе пранікаць унутр. Зьменлівае электрычнае поле стварае зьменлівае маґнітнае, якое, у сваю чаргу спараджае зьменлівае электрычнае. Таму, калі з дапамогаю клеткі Фарадэя блякуецца зьменлівае электрычнае поле, тое зьменлівае маґнітнае поле генэравацца таксама ня будзе.

Аднак, у вобласьці высокіх частотаў дзеяньне такога экрана заснавана на адлюстраваньні электрамаґнітных хваляў ад паверхні экрану й згасаньня высокачашчыннае энэрґіі ў яго тоўшчы з прычыны цеплавых стратаў на віхравыя токі.

Здольнасьць клеткі Фарадэя экранаваць электрамаґнітнае выпраменьваннье вызначаецца:
# таўшчынёю матэрыялу, зь якога яна выраблена;
# глыбінёю павярхоўнага эфэкту;
# суадносінамі памераў праёмаў у ёй з даўжынёю хвалі вонкавага выпраменьваньня.

Для экранаваньня кабеля неабходна стварыць клетку Фарадэя з добра правадзячаю паверхняю па ўсёй даўжыні экрануемых правадыроў. Для таго, каб клетка Фарадэя эфэктыўна працавала, памер ячэйкі сеткі павінен быць значна менш за даўжыню хвалі выпраменьваньня, абарону ад якой патрабуецца забясьпечыць. Прынцып дзеяньня прылады заснаваны на пераразьмеркаваньні электронаў у правадыру пад уздьзеяньнем электрамаґнітнага поля.

## Вонкавыя спасылкі
* Клетка Фарадея. Словарь по естественным наукам. Глоссарий.ру
* Распаўсюджваньне зарадаў у правадыру. Клетка Фарадэя\\Physel.ru

Катэгорыя:Электрамагнэтызм
Катэгорыя:Электратэхніка
Катэгорыя:Фізыка
Віл Мірзаянаў

**Віл Султанавіч Мірзаянаў** (тат. *Vil Soltan uğlı Mirzacanov*, *Вил Солтан Улы Мирзаҗанов*; нарадзіўся 9 сакавіка 1935 г. у вёсцы Старакангышава Дзюрцюлінскага раёну Башкірскае АССР) — спэцыяліст у галіне хімічнае зброі, актыўны дзяяч экаляґічнага і татарскага нацыянальнага руху.

## Біяґрафія
Нарадзіўся ў настаўніцкай сям’і. Скончыўшы ў 1953 г. Дзюрцюлінскую татарскую школу № 1 з срэбраным мэдалём, паступіў у Маскоўскі хімічны інстытут тонкае хімічнай тэхналёґіі імя М. В. Ламаносава. Абараніў кандыдацкую дысэртацыю, і ў 1965 г. пачаў працаваць у Дзяржаўным навукова-дасьледчым інстытуце арґанічнае хіміі і тэхналёґіі (ДзяржНДІАХТ). Займаў пасаду начальніка аддзела па супрацьдзеяньні замежным тэхнічным разьведкам. Атрымаў ступень доктара хімічных навук, а ў 1985 г. — вучонае званьне прафэсара.

У 1992 г. апублікаваў у ґазэце «Московские новости» артыкул «Атручаная палітыка», дзе рэзка крытыкаваў расейскі ваенна-прамысловы комплекс і абвінавачваў вышэйшую ўладу ў краіне ў парушэньні Парыскае канвэнцыі аб спыненьні вытворчасьці й выпрабаваньняў хімічнае зброі. Дадзеная крытыка была высланая ім непасрэдна ў Дзяржаўны дэпартамэнт ЗША і ЦРУ, з гэтае нагоды Мірзаянава абвінавацілі ў разгалашэньні дзяржаўнае таямніцы (арт. 75, ч. 1 КК РСФСР) і арыштавалі 22 кастрычніка 1992. 3 лістапада таго ж году Мірзаянаў быў вызвалены з турмы Лефортава пад падпіску аб нявыезьдзе, аднак у студзені 1994 г. быў арыштаваны паўторна, а 22 лютага зноў вызвалены пасьля шматлікіх мітынґаў і патрабаваньняў эўрапейскіх і амэрыканскіх праваабаронцаў. 11 сакавіка 1994 г. выканаўца абавязкаў Ґенэральнага пракурора РФ А. Н. Ільлюшэнка вынес пастанову аб спыненьні крымінальнае справы «ў сувязі з адсутнасьцю ў дзеяньнях Мірзаянава складу злачынства» пад калясальным ціскам як і татарскіх нацыяналістаў, так і эўрапейскіх і амэрыканскіх праваабаронцаў.

## Дзейнасьць
Пасьля пастановы аб спыненьні крымінальнае справы займаўся апазыцыйнай палітычнай дзейнасьцю. Быў старшынём арґкамітэта Татарскае народнае партыі, якая ўваходзіла ў Фэдэральна-Дэмакратычны Рух Расеі (ФДДР; «партыя Новікава»). У 1996 годзе Віл Мірзаянаў вымушаны быў эміґраваць у ЗША з нагоды рызыкі стварэньня супраць яго крымінальнае справы. У цяперашні час пражывае і працуе ў горадзе Прынстане, штат Нью-Джэрзі. На сайце www.mirzayanov.com публікуе свае публіцыстычныя працы і пераклады. 26 кастрычніка 2008 г. абраны ў прэзыдыюм Мілі Мэджліса. Неафіцыйны лідэр усіх татарскіх нацыяналістаў. У 2010 г. падпісаў зварот расейскае апазыцыі «Путин должен уйти» (бел. «Пуцін мае сысьці»).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт В. Мірзаянава, прысьвечаны незалежніцкаму татарскаму руху

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Катэгорыя:Дактары хімічных навук
Катэгорыя:Вязьні сумленьня
Суботнік

**Суботнік** (ад расейскага *субботник*) — арганізаваная дармавая праца на карысьць грамадзтва, звычайна ў непрацоўны час — суботу, радзей нядзелю (адсюль «нядзельнік», *воскресник* па-расейску). Суботнікі першапачаткова арганізоўваліся па ініцыятыве працоўных і былі дабраахвотнымі, пазьней праводзіліся па ініцыятыве Камуністычнай партыі і сталі ў большасьці сваёй прымусовымі. Традыцыя камуністычных ці ленінскіх суботнікаў захавалася ў некаторых краінах, напрыклад, у Беларусі. Традыцыйна суботнік асацыюецца зь дзейнасьцю лявіцы — левых партыяў і рухаў.

## Гісторыя
Першы суботнік адбыўся 12 красавіка 1919 году ў Маскве па ініцыятыве камуністаў дэпо Масква-Сартыровачная. Ідэя захапіла У. Леніна, які ўлетку 1919 г. напісаў артыкул «Вялікі Пачын», у якім азначыў і ўхваліў зараджэньне новых рэальных эканамічных зносінаў на шляху да камунізму. Пралетарскі паэт У. Маякоўскі прысьвеціў паэму «Хорошо!» новай зьяве — суботнікам. У 30-я гады 20 стагодзьдзя зьява стала маштабнай, але страціла энтузыязм і дабраахвотны характар, і ператварылася ў прымусова-дабраахвотную зьяву. У СССР суботнікі арганізоўваліся на працягу ўсяго году, але галоўны суботнік прыпадаў на 22 красавіка — дзень нараджэньня Ўладзімера Леніна.

## Суботнікі сёньня
Фэномэн суботнікаў абмяжоўваецца былым СССР. Сёньня суботнікі звычайна адбываюцца ў форме ўпарадкаваньня тэрыторыі ці працоўнага месца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Праца
Шмоня

**Шмоня** (таксама шмонька, шманьнё, шмонечка) — вульгарызм, размоўнае слова, якое даслоўна азначае жаночыя геніталіі, похва. У некаторых беларускіх дыялектах «шмоня» азначае таксама наагул геніталіі, у тым ліку мужчынскія. Слова актыўна ўжываецца ў дыялектах, напрыклад, на Віцебшчыне. У сучаснай літаратурнай мове слова маргіналізаванае, малавядомае. Сустракаецца ў такіх выразах, як «Ідзі ў шмоню (шмоньку)!», «Не трасі шмонькай», «Ідзі памый шманьнё сваё» і пад.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Размоўная беларуская мова
Пляц (неадназначнасьць)

* Пляц (плошча) — роўнае незабудаванае месца ў населеным пункце (звычайна месьце або мястэчку), ад якога разыходзяцца вуліцы
* Пляц — дзялянка зямлі пад гаспадарчымі будынкамі і агародамі