Вадародная энэргетыка

**Вадародная энэргетыка** або **вадародная эканоміка** — агульная назва спосабаў выкарыстаньня вадароду дзеля зьмяншэньня выкідаў парніковых газаў. Паняцьце ахоплівае выраб вадароду і ягонае выкарыстаньне  з мэтай абмежаваньня зьмены клімату.

Большасьць вадароду, які вырабляецца ў наш час, — г. зв. *шэры вадарод*, здабываны з прыроднага газу шляхам  (ПРМ). Гэты працэс стаў крыніцай 1,8% агульных выкідаў парніковых газаў у 2021 року. Вытворчасьць *нізкавугляроднага вадароду*, які здабываюць альбо ў ПРМ з  (*сіні вадарод*), альбо ў электролізе вады з выкарыстаньнем аднаўляльнай энэргіі (*зялёны вадарод*), складае толькі 1% усёй вытворчасьці. Практычна ўсе з 100 мільёнаў тонаў штогадова вырабленага вадароду выкарыстоўваецца ў  і хімічнай прамысловасьці (43% і 57% адпаведна ў 2021 року).

У мэтах  будучая вадародная энэргетыка павінна адмовіцца ад шэрага вадароду на карысьць нізкавугляроднага. Аднак  рок невядома, калі міжнародная прамысловасьць будзе здольная здабываць такую колькасьць нізкавугляроднага вадароду.

Канцавымі прымяненьнямі вадароду ў будучыні будуць заставацца цяжкая прамысловасьць, дальнія грузаперавозкі і доўгатэрміновае захоўваньне энэргіі. Пры гэтым вадарод складана захоўваць і транспартаваць па трубах з прычыны ягонай выбуханебясьпечнасьці. Чакаецца, што з часам будзе зьніжацца кошт вытворчасьці найперш зялёнага вадароду.

## Мінуўшчына
У 1923 року генэтык Джон Бэрдан Сандэрсан Голдэйн тэарэтызаваў грамадзтва, якое будзе карыстацца пераважна вадароднай энэргетыкай. Як замену вычарпальным запасам брытанскага вугалю ён прапанаваў сетку ветратурбінаў для вырабу вадароду і тлену электролізам вады. Уласна ж тэрмін «вадародная эканоміка» увёў у 1970 року паўднёваафрыканскі прафэсар Пэнсыльванскага ўнівэрсытэту Джон Бокрыс. Ён бачыў будучую эканоміку як пераважна вадародную з падтрымкай ядзернай і сонечнай энэргіі, якія павінны замяніць вычарпальныя запасы выкапнёвага паліва і зьменшыць забруджаньне вакольнага асяродзьдзя. Далей гэтую тэму разьвілі ў Мічыганскім унівэрсытэце. Аднак тамтэйшы прафэсар Лоўрэнс Ўільям Джонз разглядаў ядзерную энэргію толькі ў якасьці крыніцы для электролізу, а прыярытэтным прымяненьнем вадароду бачыў транспартнае паліва.

У 2010-я рокі, дзякуючы зьяўленьню , пачалася новая хваля зацікаўленасьці ў вадароднай энэргетыцы. Такія аўтамабільныя кампаніі, як Таёта, Хёндэ ды некалькі кітайскіх, пачалі выпуск камэрцыйных аўтамабіляў з вадароднымі паліўнымі элемэнтамі. Аднак іхняя колькасьць расьце ня так, як чакалася. Да канца 2022 року па ўсім сьвеце было прададзена 70 200 вадародных аўтамабіляў у параўнаньні з 26 мільёнамі .

У 2021 року было выраблена 94 млн тонаў малекулярнага вадароду (). Зь іх каля  былі староньнім прадуктам . Нізкавугляродны вадарод складае толькі 1% агульнай колькасьці. 43% атрыманага вадароду выкарыстоўваецца ў  для гідракрэкінгу цяжкіх бэнзынаў у лягчэйшыя. 57% вадароду даводзіцца на вытворчасьць аміячных угнаеньняў, мэтанолу і .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Міжнароднае партнэрства дзеля вадародных і паліўных элемэнтаў у эканоміцы 
* Вадарод.  Міжнародная энэргетычная агенцыя
* Эўрапейскі вадародны альянс 
* Калькулятар дастаўкі вадародных прадуктаў 

Катэгорыя:Паліўныя тэхналёгіі
Катэгорыя:Эканоміка альтэрнатыўнай энэргіі
Энэргетыка
Катэгорыя:Узнаўляльныя віды паліва