Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар бэрнардынаў (Слонім)

**Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы і кляштар бэрнардынаў** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Слоніме. Знаходзіцца ў цэнтры места, на левым беразе ракі Шчары, на гістарычнай Бэрнардынскай вуліцы. У другой палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс Слонімскага мужчынскага бэрнардынскага кляштару складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса, аточаных мурам з брамай. Па апошняй вайне савецкія ўлады зруйнавалі кляштарную браму. У наш час у будынку касьцёла дзее **сабор Сьвятой Тройцы** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату, у кляштарным корпусе месьціцца інтэрнат Слонімскай мэдычнай вучэльні.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1630 годзе ў Слоніме з фундацыі Андрэя і Кацярыны Радванаў заклалі драўляны касьцёл пры кляштары бэрнардынаў. На яго месцы ў 1639—1645 гадох збудавалі мураваную сьвятыню, асьвечаную ў 1671 годзе. У 1668 і 1750 гадох да апсыды касьцёла прыбудавалі дзьве бакавыя капліцы. У 1749 годзе замест драўлянага збудавалі мураваны кляштарны корпус (захаваўся надпіс «1749» на кутнім камені падмурка).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Слонім апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Аднак па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1866 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар і гвалтоўна адабралі будынкі ў каталікоў. У 1867 годзе касьцёл перарабілі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы), кляштар рэканструявалі пад духоўную вучэльню. У пачатку XX ст. паводле праекту архітэктара В. Ганэнбэрга кляштар прыстасавалі пад адміністрацыйную ўстанову.

### Найноўшы час
У 1920-я гады ўлады міжваеннай Польскай Рэспублікі вярнулі касьцёл рыма-каталікам і адрэстаўравалі яго. Кляштарны корпус выкарыстоўваўся як адміністрацыйны будынак.

Па далучэньні Слоніма да БССР (1939 год) савецкія ўлады перадалі касьцёл Маскоўскага патрыярхату. У Другую сусьветную вайну згарэў галоўны купал-баня. Пазьней савецкія ўлады зруйнавалі кляштарную браму, помнік архітэктуры віленскага барока.

У 2012 годзе ў мас-мэдыя шырока асьвятлалася аднаўленьне аўтэнтычнага купала-бані. Аднак 27 кастрычніка 2015 году мясцовы бацюшка Дзьмітры Сёмуха замяніў адноўлены купал на пазалочаную цыбуліну вялікага памеру, якая зьнявечыла гістарычнае аблічча помніка архітэктуры. Таго ж году кіраўнік Беларускага экзархату Павал (Панамароў) уручыў Дзьмітрыю Сёмуху царкоўны ордэн.

## Архітэктура

Помнік архітэктуры барока. Комплекс складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса, аточаных мурам з брамай.

Касьцёл — 1-нэфавая базыліка з выцягнутым прэзьбітэрыюмам, закрысьціямі і паўкруглай алтарнай апсыдай. Пры ўваходзе ўзвышаецца 3-ярусная вежа-званіца (першы ярус квадратны ў пляне, умацаваны контрфорсамі, два верхнія — 8-гранныя, аздобленыя пілястрамі), якая завяршалася купалам-баняй. Да апсыды далучаюцца дзьве бакавыя квадратныя ў пляне капліцы, якія таксама мелі завяршэньні ў выглядзе купалоў-баняў. Сьцены касьцёла ўмацоўваюцца контрфорсамі і праразаюцца вялікімі вокнамі з паўцыркульнымі завяршэньнямі. Уваходны партал упрыгожваецца ордэрнымі элемэнтамі: паўкалёнамі, спрошчаным антаблемэнтам і архівольтамі. Унутры нэф пераходзіць у больш вузкі прэзьбітэрыюм, які выдзяляецца алтарнай перагародкай, завяршаецца паўкружжам апсыды і перакрываецца цыліндрычным скляпеньнем з распалубкамі і конхай у алтарнай частцы. Прасьценкі ўмацоўваюцца слупамі-пілястрамі, аб’яднанымі з вонкавымі контрфорсамі ў адзіны канструкцыйны элемэнт, які падтрымлівае распор скляпеньняў. Верхняя частка скляпеньняў упрыгожваецца ляпным геамэтрычным дэкорам. З заходняга боку нэфа на 3-пралётнай аркадзе і крыжовых скляпеньнях узвышаюцца хоры, агароджаныя фігурным увагнута-пукатым парапэтам.

Кляштарны корпус — 2-павярховы П-падобны ў пляне будынак, які далучаецца з паўднёвага боку да апсыды касьцёла і ўтварае прастакутны ўнутраны двор, раскрыты ў паўднёвы бок. Манумэнтальны масіўны будынак накрываецца вальмавым дахам з плястычным выгінам над карнізам. Роўнічныя сьцены ляканічна падзяляюцца адзінарнымі прасьценкавымі і парнымі кутнімі пілястрамі, апярэзваюцца карнізам нескладанага профілю і цягай. Плян будынка галерэйны. У калідорах і памяшканьнях захаваліся крыжовыя і цыліндрычныя скляпеньні з распалубкамі. У тарцы ўсходняга крыла — шырокая заля, перакрытая цыліндрычным скляпеньнем з люнэтамі.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (XVIII).jpg|З мапы XVIII ст.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (1751-99).jpg|З мапы XVIII ст.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (A. Drobyš, 1805).jpg|Плян, 1805 г.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (A. Łaviejka, 1805).jpg|Плян, 1805 г.


Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (F. Doŭtart, 1805).jpg|Плян, 1805 г.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (H. Mojzryn, 1805).jpg|Плян, 1805 г.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (M. Piražynski, 1805).jpg|Плян, 1805 г.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (P. Jasinski, 1805).jpg|Плян, 1805 г.


### Гістарычныя здымкі

Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (1915).jpg|1915 г.
Słonim, Rynkavaja-Rynak. Слонім, Рынкавая-Рынак (1916).jpg|1916 г.
Słonim, Rynak, Bernardynski. Слонім, Рынак, Бэрнардынскі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (1915-18).jpg|1915—1918 гг.


Słonim, Ščara, Bernardynski. Слонім, Шчара, Бэрнардынскі (A. Visłocki, 1923).jpg|А. Віслоцкі, 1923 г.
Słonim, Bernardynskaja, Brama. Слонім, Бэрнардынская, Брама (A. Visłocki, 1925).jpg|А. Віслоцкі, 1925 г.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (Č. Jaśman, 1925).jpg|Ч. Ясьман, 1925 г.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (J. Bułhak, 1926).jpg|Я. Булгак, 1930 г.


Słonim, Bernardynskaja, Brama. Слонім, Бэрнардынская, Брама (V. Pikiel, 1931).jpg|В. Пікель, 1931 г.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (1933).jpg|1933 г.
Słonim, Rynak, Bernardynski. Слонім, Рынак, Бэрнардынскі (1930-39).jpg|1930-я гг.
Słonim, Ščara-Bernardynskaja. Слонім, Шчара-Бэрнардынская (1930-39).jpg|1930-я гг.


Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (1933, 1935).jpg|1933 г.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (1919-39).jpg|да 1939 гг.
Słonim, Bernardynskaja. Слонім, Бэрнардынская (1939).jpg|1939 г.
Słonim, Rynak-Bernardynskaja. Слонім, Рынак-Бэрнардынская (1939).jpg|1939 г.


### Сучасныя здымкі

Slonim church.jpg|З боку гістарычнага Рынку
Г. Слонім - Троіцкая царква PICT3063.jpg|Галоўны фасад
Краявіды Слоніма (19).jpg|Бакавы фасад
Банк - panoramio (13).jpg|З боку гістарычнай Бэрнардынскай вуліцы


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Слонім
Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Слоніму