open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Печыва

**Печыва** — невялічкі ласунак зь цеста, звычайна круглы, квадратовы, прастакутны або ў выглядзе зоркі, руркі і інш., бывае з надзеньнямі: крэмам, сочывам, шакалядам.

## Віды
* *Глазураванае*. Мае камбінаваны склад з начыньнем і дэкараваны выгляд.
* *Зацяжное*. Вырабляецца з пругкага і слоенага цеста, якое зьмяшчае паменшаную колькасьць цукру і тлушчу. На яго могуць наносіцца кропкі і лёгкія ўзоры і надпісы з надзеньня. Марудна размакае ў халоднай вадзе.
* *Здобнае*. Зьмяшчае прыродныя складнікі. Паводле смаку і вонкавага выгляду нагадвае хатнюю выпечку. Бывае: аўсянае, зьбіўное, пясочнае і слоенае.
* *[[Кекс]]*.
* *Сухое* (крэкэр). Вырабляецца са слоенага цеста на алеі са смакавым дадаткам (бэкон, грыбы, сыр, цыбуля).
* *Цукровае*. Рыхтуецца на аснове рэцэптурнай сумесі, зь якой замешваецца цеста. У заводзкіх умовах фармуецца на ратацыйнай машыне. Затым выпякаецца ў печы. Зьяўляецца адзіным відам, які дазваляе наносіць на яго малюнак і складаны рэльефны ўзор з надзеньня. Хутка размакае ў халоднай вадзе.

## Беларусь
На 2012 г. найбольшым вытворцам печыва ў краіне была кандытарская фабрыка «Слодыч», якая месьцілася ў Менску.

## Крыніцы


Катэгорыя:Зьявіліся ў VII стагодзьдзі
Катэгорыя:Пэрсія
Дзень бацькі

**Дзень бацькі** — штогадовае сьвята ў гонар бацькаў, якое адзначаецца ў многіх краінах у трэцюю нядзелю чэрвеня.

## Гісторыя
У ЗША ўпершыню сьвяткаваўся 19 чэрвеня 1910 году. Ініцыятарам стварэньня гэтага сьвята называюць місіс Дод зь места Спокан, штату Вашынгтон. Яна хацела выказаць удзячнасьць свайму бацьку, а ў яго асобе — усім клапатлівым бацькам Амэрыкі, якія ўдзельнічаюць у выхаваньні дзяцей. Бацьку заснавальніцы сьвята клікалі Ўільям Смарт, яго жонка памерла, нарадзіўшы шостага дзіця, але бацька-адзіночка пасьпяхова выхаваў нованароджанага і яшчэ пяцярых дзяцей. Дабрадзейны Ўільям быў вэтэранам грамадзянскай вайны і пражываў зь дзецьмі на фэрме.

Катэгорыя:Неафіцыйныя сьвяты
Зборная Ўэйлзу па футболе

**Зборная Ўэйлзу па футболе** — прадстаўляе Ўэйлз на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Футбольная асацыяцыя Ўэйлзу.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Футбольнай асацыяцыі Ўэйлзу

Катэгорыя:Ўэйлскі футбол
Ўэйлз
Сяргей Куваеў

**Сяргей Андрэевіч Куваеў** () — расейскі актор, мадэль і відэаблогер у Японіі.

## Біяграфія
Сяргей Куваеў нарадзіўся ў Маскве, Расея. Калі ён быў студэнтам каледжа, ён адчуваў вялікую цікавасьць да японьскай культуры. Ён пачаў вывучаць японскую мову і ва ўзросьце 25 гадоў пераехаў у Японію. Сяргей прыехаў у Японію, каб працаваць як журналіст, але і дамогся посьпеху як мадэль і актор. Ён сыграў шмат роляў, якія ня толькі англійская або руская, але і японскі ліній.

## Крыніцы

## Знешнія спасылкі
* 
* Куваеў Сяргей Андрэевіч на сайце Instagram
* 

Катэгорыя:Расейскія акторы і акторкі
Богдан Станку

**Бо́гдан Ста́нку** (;  28 чэрвеня 1987 году) — колішні румынскі футбаліст, нападнік. Былы гулец нацыянальнай зборнай Румыніі. Выступаў у ролі цэнтральнага нападніка альбо ў больш апорнай ролі, то бок у якасьці другога нападніка альбо левага ўнігера.

## Дасягненьні
**«Сьцяўа»**:
* Уладальнік Кубка Румыніі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Румынскія футбалісты
Райхстаг

**Райхста́г** (, ад  — «дзяржава» і *tagen* — «засядаць») — назва нямецкіх парлямэнтаў і паседжаньняў гэтых парлямэнтаў. Будынак парлямэнту таксама названы райхстагам.

* Райхстаг — найвышэйшы саслоўна-прадстаўнічы орган Сьвятой Рымскай імпэрыі
* Райхстаг — парлямэнт у кайзэраўскай Нямеччыне (1871—1918)
* Райхстаг — парлямэнт у Ваймарскай рэспубліцы, а таксама фармальна ў Трэцім райху (1918—1945)
*  — парлямэнт Паўночнанямецкага хаўрусу
* Райхстаг — будынак у Бэрліне, дзе цяпер адбываюцца паседжаньні Бундэстагу

## Глядзіце таксама
* Рыксдаг
Акупаваныя

«**Акупаваныя**» — нарвэскі тэлевізійны сэрыял 2015 году, зроблены швэдзкай кінастудыяй «Жоўты птах». Першы сэзон трансьляваўся з 4 кастрычніка да 29 лістапада 2015 году нарвэскім каналам TV2. Аўтарам ідэі і першай вэрсіі сцэнару быў нарвэскі пісьменьнік Ю Нэсьбё, які распачаў над ім працу ў 2008 годзе.

Першую сэрыю 4 кастрычніка 2015 г. паглядзелі 633 тыс. (13%) жыхароў Нарвэгіі. Напярэдадні прэм’еры правы на паказ сэрыялу ў перакладзе прадалі тэлеканалам у 10 дзяржавах Эўропы: Брытаніі, Бэльгіі, Даніі, Ісьляндыі, Люксэмбургу, Нідэрляндах, Нямеччыне, Фінляндыі, Францыі, Швэцыі. Таксама перакладзены фільм паказалі ў Аўстраліі, Гішпаніі, Польшчы, ЗША і Эстоніі.

## Сюжэт
Падзеі сэрыялу адбываюцца ў недалёкай будучыні. Нарвэгія адмаўляецца ад здабычы нафты пасьля экалягічнай катастрофы, падчас якой загінула 400 чалавек. Гэта пагражае выбухам сусьветнага энэргетычнага крызісу. Расея пры маўклівай падтрымцы Эўразьвязу праводзіць хуткае і некрывавае ўварваньне ў Нарвэгію, каб прымусіць краіну да аднаўленьня здабычы нафты і збалянсаваньня раўнавагі сусьветнай здабычы нафты. Афіцыйнай падставай зьяўляецца аднаўленьне паставак нафты ў Эўропу. Але расейцы плянуюць пакінуць кантроль за здабычай нафты за сабою, захоўваючы пры гэтым сацыяльны лад жыцьця.

Нарвэскі прэм’ер Хэнрык Мэстад выкручваецца паміж грамадзкай думкай, якая патрабуе выгнаньня расейцаў з краіны, ды расейскай амбасадаркай, якая яго шантажуе. Само грамадзтва дзеліцца: ад калябарацыі з акупантамі да спробаў узброенага паўстаньня. Ахоўнік прэм’ера Эльдра Скар выпадкова трапляе ўплеценым у змову дзеля выгнаньню расейцаў з Нарвэгіі.

## Сэрыі

### Першы сэзон

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарвэскія тэлесэрыялы
Катэгорыя:Драматычныя тэлесэрыялы
Катэгорыя:Трылеры
Катэгорыя:Фільмы пра навакольнае асяродзьдзе
Катэгорыя:Фільмы пра энэргетыку
Катэгорыя:Тэлесэрыялы 2015 году
Катэгорыя:Трымценьнікавыя тэлесэрыялы
Пірожнае

**Піро́жнае** — невялічкія ласункі разнастайных формаў з салодкага здобнага цеста, часьцяком з крэмам ці сочывам, звычайна мягчэй за печыва. Падзяляюцца на грамады залежна ад асновы: бісквітныя, пясковыя, лістковыя, запарныя, духавыя, гарэхавыя, крышкавыя, ўзьбітыя, мігдаловыя.

## Дз. таксама
* Капкэйк
* Рунэбэргава пірожнае
* Бульба

Катэгорыя:Дэсэрты
Антон Бархаткоў

**Анто́н Стафа́навіч Бархатко́ў** (17 студзеня 1915, вёска Шчаглоўка Магілёўскай губэрні, Расейская імпэрыя, цяпер у Касьцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласьці — 24 сакавіка 2001, Менск, Беларусь) — беларускі жывапісец, заслужаны дзяяч мастацтваў Беларусі (1991).

## Жыцьцяпіс
Скончыўшы сямігодку (1932), зьехаў у Маскву, быў беспрытульным, пасьля выхаванцам пры вайсковай частцы. Паступіў у . Скончыўшы яе ў 1940 року, вярнуўся ў Беларусь.

З пачаткам нямецка-савецкай вайны трапіў у акружэньне пад Рагачовам. У складзе партызанскага аддзелу «За Савецкую Беларусь» дзейнічаў на тэрыторыі Касьцюковіцкага раёну і Бранскае вобласьці. У 1943—1944 роках браў удзел у арганізацыі і правядзеньні першай выставы беларускага мастацтва ў Маскве, прысьвечанай 25-годзьдзю стварэньня БССР. Прымаў удзел у арганізацыі Дзяржаўнага мастацкага музэю БССР.

У 1945 паступіў ў , які скончыў у 1948.

## Творчасьць
Вучань і прадаўжальнік традыцый В. К. Бялыніцкага-Бірулі. Сыны Антона Стафанавіча — Вітольд (у гонар В. К. Бялыніцкага-Бірулі) і Ігар — таксама сталі прафэсійнымі мастакамі-рэалістамі, такім чынам стварыў сапраўдную мастацкую дынастыю.

Аўтар шырокавядомых карцін «Партрэт В. К. Бялыніцкага-Бірулі» (1946), «Ганачак» (1947), «Першая песенька» (1957), «Поўдзень на сенакосе», «Вясна на Нёмане» (1960), «Красавіцкі дзень» (1964), «Вясна», «Сінія цені» (1968), «Апошні прамень», «Бэз» (1970), «Залатая восень» (1981), «Любімыя дубы Я. Коласа. Мікалаеўшчына» (1982), «Ветраны дзень на возеры Мсьціна» (1986), «Рабінка» (1994), «Ранішняе сонца» (1997) і іншыя. Удзельнік пэрсанальных выставаў у Менску (1967, 1980, 1988, 1995, 2000), а таксама ў Бэльгіі (1993), Італіі (1996), Нідэрляндах (1997).

Творы знаходзяцца ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі, Музэі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Менску, музэях Магілёву, Гародні, Гомлі, Бялынічаў, Касьцюковічаў, Трацьцякоўскай галерэі ў Маскве, прыватных калекцыях у Бэльгіі, Нідэрляндах ды іншых.

## Літаратура
* Бархаткоў Антон Стафанавіч // 
* Беларускі саюз мастакоў, 1938—1998 : энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 1998.
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 100 гадоў зь дня нараджэньня беларускага жывапісца Антона Стафанавіча Бархаткова
* Матлина Т. «Бархатковы. Скромное обаяние белорусской природы»
* Антон Бархаткоў. Беларускі жывапіс

Катэгорыя:Мастакі XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Савецкія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Касьцюковіцкім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага акадэмічнага мастацкага інстытуту імя Сурыкава
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў БССР
Катэгорыя:Мастакі-рэалісты
Цэрквы Хрыстовыя

**Цэ́рквы Хрысто́выя** — аўтаномныя хрысьціянскія кангрэгацыі, зьвязаныя агульнымі вераваньнямі і практыкамі. Вучэньне цэркваў абапіраецца выключна на Біблію, найперш Новы Запавет. Цэрквы Хрыстовыя вучаць, што Бог уратоўвае і прымае ў Сваю царкву тых, хто слухае і верыць у Хрыста, вініцца ў граху, вызнае Ісуса Хрыста Сынам Божым, і ахрышчаны дзеля адпушчэньня грахоў і атрыманьня дару Духу Сьвятога (Дз., 2:36—47).

Цэрквы Хрыстовыя лічаць сваімі каранямі Аднаўленчы рух у ЗША XIX стагодзьдзя. Асобныя хрысьціянскія дзеячы, не зьвязаныя адзін з адным, абвясьцілі незалежнасьць ад дэнамінацыяў і традыцыйных вызнаньняў, намагаючыся аднавіць вучэньні і практыкі новазапаветнай царквы ад пачатку. Не плянуючы засноўваць новую царкву, яны проста імкнуліся да «зьяднаньня ўсіх хрысьціянаў у адзіным целе паводле вобразу арыгінальнай царквы Новага Запавету». Гэтымі рухамі былі прынятыя назвы «Царква Хрыстовая», «Царква Хрыста» і «Вучні Хрыстовыя» як біблійныя тэрміны ў адрозьненьне ад дэнамінацыйных.

Пазьней між дзьвюмя плынямі рэстаўрацыянісцкага руху, якія адрозьніваліся ў поглядах на першаснасьць адзінства ці аднаўленьня, пашырыліся рознагалосьсі, якія прывялі да падзелу руху на прыхільнікаў выкарыстаньня музычных інструмэнтаў у праслаўленьні (вядомых як Вучні Хрыстовыя) і прыхільнікаў акапэльных сьпеваў. Прадметам дадзенага артыкулу і зьяўляецца апошняя супольнасьць. Гэта іхняе асноўнае, аднак не адзінае адрозьненьне. Для Цэркваў Хрыстовых любыя практыкі, якія адсутнічаюць у Бібліі, у царкве непрымальныя, чаму вернікі і адмаўляюць выкарыстаньне музычных інструмэнтаў у набажэнствах. Вучні Хрыстовыя дапускаюць любыя практыкі, не забароненыя Бібліяй яўна.

Цэрквы Хрыстовыя цяпер дзейнічаюць, акрамя Паўночнай Амэрыкі, у Афрыцы, Азіі, Аўстраліі, Паўднёвай і Цэнтральнай Амэрыцы і Эўропе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інтэрнэт-партал Цэркваў Хрыстовых
* Газэта Цэркваў Хрыстовых
* Часопіс Цэркваў Хрыстовых


Катэгорыя:Пазадэнамінацыйнае хрысьціянства
Катэгорыя:Аднаўленчы рух
Пячора Шавэ

**Пячора Шавэ́** () — пячора з наскальнымі дагістарычнымі малюнкамі на поўдні Францыі ў даліне ракі Ардэш. У 2014 годзе папоўніла сьпіс Сусьветнае спадчыны ЮНЭСКО.

Узрост найстарэйшых малюнкаў у пячоры складае каля 36 тыс. гадоў, аднак дакладнае датаваньне выклікае спрэчкі.

18 сьнежня 1994 году пячору Шавэ адкрылі тры спэлеолягі: Жан-Мары Шавэ (Jean-Marie Chauvet), Эльет Брунэль (Éliette Brunel) і Крыстыян Іер (Christian Hillaire).

## Галерэя

Chauvethorses.jpg|Малюнак на сьцяне пячоры Шавэ.


## Крыніцы

Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Францыі
Гжэгаж Крыховяк

**Гжэ́гаж Крыховяк** (;  29 студзеня 1990 году) — польскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Польшчы.

## Дасягненьні
**«Сэвільля»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2015, 2016

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2017
* Уладальнік Кубка францускай лігі: 2017

**«Лякаматыў»**:
* Уладальнік Кубка Расеі: 2019, 2021
* Уладальнік Супэркубка Расеі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на national-football-teams.com

Катэгорыя:Польскія футбалісты
Джо Ален

**Джо Ален** (;  14 сакавіка 1990 году) — колішні ўэйлскі футбаліст, паўабаронца. Гулец нацыянальнай зборнай Ўэйлзу. Выступаў на летнія Алімпійскіх гульнях 2012 году ў складзе зборнай Вялікабрытаніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Валійскія футбалісты
Катэгорыя:Брытанскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Андрэй Кандрацюк

**Андрэ́й Кандрацю́к **(; 20 ліпеня 1936, Пінск — 22 чэрвеня 2016, Варшава) — польскі рэжысэр, сцэнарыст, актор і кінаапэратар.

## Жыцьцяпіс
Выпускнік Апэратарскага факультэту Найвышэйшай кінашколы ў Лодзі (1963).

Займаўся стварэньнем малобюджэтных фільмаў, у сцэнарах часта выкарыстоўваў эпізоды з уласнага жыцьця, а аўтарамі нярэдка абіраў асобаў з найбліжэйшага атачэньня.

Хоць некаторыя ягоныя фільмы (напрыклад, «Унебаўзятыя» ці *«Гідразагадка*») залічаныя да культавых і атрымалі шмат узнагародаў, аднак гэта ня касавыя фільмы. Мноства ягоных фільмаў кароткамэтражныя.

## Сям’я
Быў старэйшым братам рэжысэра Януша Кандрацюка і мужам акторкі Ігі Цембрынскай.

## Фільмаграфія
* 1963 — *Kobiela na plaży*
* 1963 — *Niezawodny sposób*
* 1965 — *Monolog trębacza*
* 1966 — *Chciałbym się ogolić*
* 1966 — *Klub profesora Tutki*
* 1967 — *Fluidy*
* 1970 — *Hydrozagadka*
* 1970 — *Dziura w ziemi*
* 1972 — *Skorpion, Panna i Łucznik*
* 1973 — *Wniebowzięci*
* 1973 — *Jak to się robi*
* 1976 — *Czy jest tu panna na wydaniu?*
* 1979 — *Pełnia*
* 1982 — *Gwiezdny pył*
* 1984 — *Cztery pory roku*
* 1986 — *Big Bang*
* 1990 — *Mleczna droga*
* 1991 — *Ene… due… like… fake…*
* 1993 — *Wesoła noc smutnego biznesmena*
* 1995 — *Wrzeciono czasu*
* 1997 — *Słoneczny zegar*
* 2000 — *Pamiętnik filmowy Igi C.*
* 2001 — *Córa marnotrawna*
* 2004 — *Bar pod młynkiem*
* 2007 — *Pamiętnik Andrzeja Kondratiuka*

## Прэміі і ўзнагароды
* 1970 — Спэцыяльная ўзнагарода на кінафэстывалі ў Карлавых Варах за фільм *«Дзірка ў зямлі»*
* 1984 — Спэцыяльная ўзнагарода журы Фэстывалю польскага кіно ў Гдыні за фільм *«Зорны пыл»*
* 1985 — «Гданьскія Бронзавыя львы» для кароткамэтражных фільмаў на Фэстывалі польскага кіно ў Гдыні за фільм *«Чатыры пары году»*
* 1985 — «Бронзавае вока леапарда» ў тэлевізійнай сэкцыі Лякарнскага кінафэстывалю за фільм *«Чатыры пары году»*
* 1986 — «Варшаўская сырэнка» (узнагарода Клюбу кінакрытыкі Таварыства польскіх журналістаў) за фільм «*Вялікі выбух»*
* 1987 — узнагарода Цэнтральнага камітэту радыё і тэлевізіі за фільм *«Вялікі выбух»*
* 1987 — узнагарода Цэнтральнага камітэту радыё і тэлевізіі за фільм *«Чатыры пары году»*
* 1987 — «Залаты экран»-1986 за фільм «*Вялікі выбух»*
* 1995 — Спэцыяльная прэмія журы Фэстывалю польскага кіно ў Гдыні за фільм *«Верацяно часу»*
* 1996 — «Залатая стужка» (узнагарода Кола кінапісьменьніцтва Таварыства польскіх кінэматаграфістаў) у катэгорыі «Польскі фільм»-1995 за фільм «Верацяно часу»
* 1999 — намінацыя на «Польскіх арлоў»-1998 за сцэнар фільму *«Залатое руно»*

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Андрэй Кандрацюк  у базе filmweb.pl
* Andrzej Kondratiuk  у базе filmpolski.pl
* Фатаздымкі Андрэя Кандрацюка
* Andrzej Kondratiuk  у базе Акадэміі польскага кіно

Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай кінашколы ў Лодзі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пінску
Катэгорыя:Польскія кінаапэратары
Катэгорыя:Польскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Польскія сцэнарысты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1936 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 2016 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Польскія беларусы
Глеб Жалезьнікаў

**Глеб Жале́зьнікаў** ( 31 ліпеня 1997 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца «Воршы».

## Кар’ера
Выхаванец аршанскай ДЮСШ-2, займаўся таксама ў пастаўскай акадэміі ПМЦ. З 2014 году пачаў прыцягвацца да дубля бабруйскай «Белшыны», дзе замацаваўся на наступны год. У 2016 годзе пачаў зьяўляцца і асноўнай камандзе бабруйчанаў. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 15 чэрвеня 2016 году ў матчы супраць менскага «Дынама» (1:2), калі выйшаў на замену ў другім тайме. У далейшым працягваў гуляць за дубль.

У пачатку 2017 году выступаў за клюб «Ворша», але трывалага месца ў старце ня меў. У жніўні 2017 году перайшоў у клюб «Асіпавічы», дзе адзначыўся 5 галамі, але ня выратаваў каманду ад вылету ў Другую лігу. У сакавіку 2018 году падпісаў кантракт зь пінскай «Хваляй». Гуляў у пачатковым складзе каманды, аднак у ліпені 2018 году пакінуў клюб і неўзабаве вярнуўся ў «Воршу», дзе замацаваўся ў першым складзе.

З студзеня 2022 году праходзіў прагляд у магілёўскім «Дняпры» і ў лютым склаў працоўнае пагадненьне з клюбам. Неўзабаве «Дняпро» атрымаў месца ў Найвышэйшай лізе. У сэзоне 2022 году рэгулярна зьяўляўся на полі ў складзе магілёўцаў. У студзені 2023 году падоўжыў кантракт з клюбам, аднак праз праблемы са здароўем не выходзіў на поле ў сэзоне 2023 году. У верасьні 2023 году пакінуў «Дняпро». У студзені 2024 году зноў стаў гульцом «Воршы». У складзе каманды згуляў толькі адзін сэзон, пасьля чаго вярнуўся ў магілёўскае «Дняпро». У камандзе быў гульцом асноўнага складу, дапамогшы ім прабіцца ў Найвышэйшую лігу. У пачатку 2026 году зноў стаў футбалістам «Воршы».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Белшыны»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Аляксандарпляц

**Алякса́ндарпляц** () — амаль простакутны па форме пляц у цэнтры Бэрліну, важны транспартны вузел, адна з асноўных славутасьцяў гораду. Знаходзіцца ў раёне Мітэ. Названы ў гонар расейскага цара Аляксандра I. У прастамоўі бэрлінцаў завецца *Алекс*.

## Гісторыя
У XIII стагодзьдзі непадалёк ад сучаснага Аляксандарпляцу ўзьніклі шпіталь Сьвятога Георга і Брама Георга ў гарадзкім муры. Апошняя была пераназвана ў 1701 у Каралеўскую браму — у гонар каранацыі Фрыдрыха I, а пляц ля яе — у пляц Каралеўскай брамы ().

25 кастрычніка 1805 на пляцы ўрачыста прынялі замежнага госьця — расейскага цара Аляксандра I. У гонар гэтай падзеі, 2 лістапада таго ж году, прускі кароль Фрыдрых Вільгельм III пераназваў пляц у Аляксандарпляц. У гэты час тут жылі ваданосы, анучнікі і іншыя небагатыя людзі. Падчас сакавіцкай рэвалюцыі 1848 на Аляксандарпляцы адбыліся вулічныя баі. Сярод іх удзельнікаў быў і пісьменьнік Тэадор Фантанэ.

У 1882 годзе на пляцы зьявілася чыгуначная станцыя.

На 1900—1940 гады прыпадае росквіт пляцу. У 1901 тут было заснаванае першае ў Нямеччыне кабарэ — *Überbrettl*, а з 1904 па 1911 было адкрыта некалькі гандлёвых дамоў. У гэты час пляц стаў важным транспартным вузлом Бэрліну.

У час Другой Сусьветнай вайны пад Аляксандарпляцам быў пабудаваны бункэр, у якім людзі маглі схавацца ў час бамбаваньняў. У 1945, у час Бою за Бэрлін, шэраг будынкаў на і вакол Аляксандарпляцу былі істотна пашкоджаны. Па сканчэньні вайны, улады НДР вырашылі зьнішчыць усё тое, што зьвязана зь мінулым і пабудаваць новыя шырокія вуліцы, у тым ліку Алею Сталіна, якая б даходзіла да Аляксандарпляцу. У 1960-я гады на паўднёва-заходнім ускрайку пляцу была пабудавана тэлевізыйная вежа, а потым і шэраг будынкаў у сацыялістычным стылі: Аляксандарпляц мусіў быць для НДР тым, што для СССР — Чырвоны пляц.

Пасьля Ўзьяднаньня Нямеччыны было вырашана правесьці рэканструкцыю пляцу, якая пачалася ў 2004 годзе: у прыватнасьці, былі ўзьведзены гандлёвыя цэнтры *Alexa* й *die mitte*, трыццацімэтровы жылы і гандлёвы комплекс *Alea 101* і інш. У будучыні на Аляксандарпляцы плянуецца пабудаваць яшчэ некалькі хмарачосаў.

## Галерэя

Berlin - Weltzeituhr and Fernsehturm.jpg|Гадзіньнік Сусьветнага часу
Bahnhof Berlin-Alexanderplatz.jpg|Чыгуначная станцыя Berlin Alexanderplatz
Berlin Alexanderplatz - Alexanderhaus 1.jpg|Будынак Alexanderhaus
Berlin - view from Fernsehturm to Alexanderplatz.jpg|Выгляд Аляксандарпляцу з Тэлевежы
Project-blinkenlights-aerial-view.jpg|Аляксандарпляц уначы


Катэгорыя:Мітэ (раён)
Катэгорыя:Плошчы Бэрліну
Бурак Ілмаз

**Бура́к Ілма́з** (;  15 ліпеня 1985 году) — колішні турэцкі футбаліст, нападнік. Былы гулец нацыянальнай зборнай Турэччыны. За сваю кар’еру пасьпеў згуляць за ўсе клюбы турэцкай «вялікай чацьвёркі», як то «Бэшыкташ», «Фэнэрбахчэ», «Галатасарай» і «Трабзанспор».

## Дасягеньні
**«Бэшыкташ»**:
* Уладальнік Кубка Турэччыны: 2007
* Уладальнік Супэркубка Турэччыны: 2006

**«Трабзанспор»**:
* Уладальнік Кубка Турэччыны: 2010
* Уладальнік Супэркубка Турэччыны: 2010

**«Галатасарай»**:
* Чэмпіён Турэччыны: 2013, 2015
* Уладальнік Кубка Турэччыны: 2014, 2015
* Уладальнік Супэркубка Турэччыны: 2013, 2015

**«Ліль»**:
* Чэмпіён Францыі: 2021
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Турэцкія футбалісты
Ян Эвангеліста Пуркіне

**Ян Э́вангеліста Пу́ркіне** (), ахрышчаны **Ян Ёзэф** (; 18 сьнежня 1787, Лібахавіцы — 28 ліпеня 1869, Прага) — чэскі фізыёляг, анатам, біёляг, паэт і філёзаф, адзін з заснавальнікаў цыталёгіі. Бацька мастака Карла Пуркіне.

## Ушанаваньне памяці
* Партрэт Яна Эвангелісты Пуркіне зьмешчаны пад вокнамі Нацыянальнага музэю ў&nbsp;Празе сярод іншых .
* У 1991 у Усьці-над-Лабэм створаны ўнівэрсытэт імя Яна Эвангелісты Пуркіне.
* Імя Я. Э. Пуркіне носяць кратэр з адваротнага боку Месяцу і малая плянэта 3701 Пуркіне.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Творы Я. Э. Пуркіне ў базе зьвестак Нацыянальнай бібліятэкі Чэхіі

Катэгорыя:Чэскія мэдыкі
Катэгорыя:Чэскія фізыёлягі
Катэгорыя:Чэскія анатомы
Катэгорыя:Чэскія нэўрабіёлягі
Катэгорыя:Чэскія вынаходнікі
Катэгорыя:Сябры Лёнданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Сябры Акадэміі навук Леапальдзіны
Катэгорыя:Сябры Францускай акадэміі навук
Катэгорыя:Піянэры кінэматографу
Катэгорыя:Паслы на Чэскі земскі сойм
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Аўтары батанічных таксонаў
Катэгорыя:Панславісты
Беларусы ў Швэцыі

**Белару́сы ў Швэ́цыі** — беларуская дыяспара ў Швэцыі. На 2016 рок інтарэсы дыяспары прадстаўляе арганізацыя «Згуртаваньне беларусаў у Швэцыі» (). Устаноўчы сход Згуртаваньня адбыўся 24 кастрычніка 2009 ў Стакгольме, гэты дзень лічыцца афіцыйным Днём стварэньня Згуртаваньня. Сход абмеркаваў і прыняў Статут, сымболіку, а таксама абраў Раду Згуртаваньня.

23 лістапада 2009 року «Згуртаваньне беларусаў Швэцыі» было афіцыйна зарэгістравана ў падатковай інспэкцыі Швэцыі.

## Мінуўшчына

У жніўні 1948 року ў Стакгольме на зьезьдзе мясцовых беларусаў заснаваная першая арганізацыя «Беларуская Грамада» (). Ініцыятары стварэньня — Васіль Лукашык і Язэп Федарчук. Суполка атрымала юрыдычную рэгістрацыю, выдала статут па-беларуску і па-швэдзку, публікавала свае адозвы ў СМІ.

У 1949 року «Беларуская Грамада» дапамагла зладзіць у Мальмё выставу Алексантэры Ахола-Вало.

Праца суполкі ішла цяжка. Моцная польская суполка перацягвала ўсіх беластоцкіх беларусаў да сябе на падставе іхняга былога польскага грамадзянства. Расейская суполка цягнула да сябе, выкарыстоўваючы тое, што беларусы былі парафіянамі Расейскай праваслаўнай царквы ў Стакгольме. Але нягледзячы на цяжкасьці, арганізатары захавалі арганізацыйную структуру. Сябры суполкі ладзілі рэгулярныя сустрэчы, штогадовыя вечары, прысьвечаныя Дню Волі. Грамада падтрымлівала сувязі з дыяспарамі ЗША і Аўстраліі. Лукашык асабіста супрацоўнічаў з газэтай «Беларус» (Нью-Ёрк) і ейным галоўным рэдактарам Станіславам Станкевічам. У 1975 годзе суполка спыніла сваё існаваньне з-за сьмерці заснавальніка.

У 1995 годзе была заснаваная суполка «Беларусь» (). Штогод арганізацыя абірае новую раду. Чарговы штогадовы сход Згуртаваньня Беларусаў Швэцыі адбыўся 30-га сакавіка 2019 году.

З 1997 року ў Швэцыі жыве беларускі пісьменьнік і перакладнік Зьміцер Плакс.

Зь 2009 року Беларусы Швэцыі змагаюцца за скасаваньне ў афіцыйным ужытку ў швэдзкай мове назвы «Беларасея» () і заменай гэтае назвы на «Беларусь» (). Чарговы пікет з падобным заклікам да Міністэрства замежных справаў Швэцыі быў праведзены ў Стакгольме 15 кастрычніка 2019 року. 24 лістапада 2019 году міністарка замежных справаў Швэцыі Ан Ліндэ паведаміла, што міністэрствам было прынятае рашэньне задаволіць гэтае патрабаваньне: ад гэтага часу ўрад Швэцыі ў афіцыйных зносінах будзе называць Беларусь па-швэдзку «Belarus».

## Глядзіце таксама
* Беларуска-швэдзкія стасункі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына «Згуртаваньня беларусаў Швэцыі» 

Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Катэгорыя:Беларусы ў Швэцыі
Катэгорыя:Народы Швэцыі
Фэдэральная сталічная тэрыторыя (Нігерыя)

**Фэдэральная Сталічная Тэрыторыя** () – адміністрацыйная адзінка першага ўзроўню ў цэнтральнай частцы Нігерыі, мае роўны статус са штатамі.

Фэдэральная Сталечная Тэрыторыя мяжуе са штатамі  Кадуна, Насарава, Нігер і Когі. Тэрыторыя выдзеленая з тых штатаў у 1976 годзе. Сталіцаю штату зьяўляецца цяперашняя сталіца Нігерыі Абуджа.
Плошча штату складае каля 8 тыс. кв. кілямэтраў, насельніцтва - 2 млн. чалавек. Дзеліцца на 6 муніцыпальных акругаў.

Катэгорыя:Штаты Нігерыі
Павал Вакуліч

**Павал Вакуліч** ( 14 верасьня 1996 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца і капітан менскага «Юні Ікс Лабс».

## Кар’ера
Выхаванец салігорскага «Шахцёра». Затым у 2015 годзе перабраўся ў структуру «Слуцка». За асноўную каманду дэбютаваў 15 чэрвеня 2016 году ў матчы супраць «Менску», выйшаўшы на замену на 85-й хвіліне. У жніўні 2016 году аддадзены ў арэнду клюбу «Смаргонь» да канца сэзону.

З 2017 году выступаў за менскае «Тарпэда». У жніўні 2017 году аддадзены ў арэнду клюбу «Баранавічы», але замацавацца ў ім ня здолеў. З 2018 году выступаў за клюб «Смаргонь», які пакінуў у ліпені 2019 году. 

Зь ліпеня 2019 году выступаў за клюб «Ашмяны-БДУФК», які спаборнічаў у Другой лізе. Разам з камандаў прасунуўся ў Першую лігу, дзе згуляў наступны сэзон. Увесь 2021 год працягваў выступаць на аматарскім узроўні за сталічны «Юні», таксама аднойчы згуляўшы ў Другой лізе за «Ўзду». У 2022 годзе праз пашырэньне Другой лігі «Юні» быў далучаны да чэмпіянату, у выніку чаго Вакуліч зноў вярнуўся ў трэці дывізіён. У сакавіку 2025 году перад пачаткам Першай лігі футбаліст падоўжыў супрацу з сталічным клюбам.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Бэрлінская катэдра

**Бэрлінская катэдра** (, або афіцыйна *Oberpfarr- und Domkirche zu Berlin*) — эвангелічна-лютэранскі храм у бэрлінскім раёне Мітэ, разьмешчаны ў паўночнай частцы выспы Шпрэеінзэль (на г.зв. Музэйнай высьпе). Гэта адна з найбуйнейшых лютэранскіх цэркваў Нямеччыны й найбуйнейшая царква Бэрліну.

Катэдра была пабудаваная ў 1894—1905 гадох паводле праекту нямецкага архітэктара Юліюса Рашдорфа пад уплывам італьянскага высокага рэнэсансу й барока. Гэты будынак цяпер ахоўваецца дзяржавай. Галоўны партал катэдры знаходзіцца з заходняга боку, перад якім разьбіты парк люстгартэн. У катэдры пахаваныя шматлікія прадстаўнікі дынастыі Гагэнцолернаў.

Вышыня катэдры складае 116 м, шырыня — 73 м, даўжыня — 93 м (да 1975 г., калі была зьнесена г.зв. Царква Памяці ў паўночнай частцы катэдры, даўжыня складала 114 м). Катэдра разьлічаная на прыкладна 1650 сядзячых месцаў.

У катэдры, акрамя звычайных службаў, праходзяць і службы з нагоды важных палітычных падзеяў Нямеччыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Бэрлінскай катэдры

Катэгорыя:Пратэстанцкія храмы Бэрліну
Катэгорыя:Мітэ (раён)
Катэгорыя:Музэйная выспа ў Бэрліне
Катэгорыя:Лютэранскія храмы Нямеччыны
Катэгорыя:Катэдры Бэрліну
Катэгорыя:Гатычная архітэктура Нямеччыны
Ўэсьлі Гулаган

**Ўэсьлі Гулаган** (;  20 траўня 1982 году) — колішні ірляндзкі футбаліст, паўабаронца. Мае на сваім рахунку выступы ў складзе нацыянальнай зборнай Ірляндыі. Пачаў сваю кар’еру ў клюбе «Шэлбурн», пасьля чаго выступаў за «Лівінгстан», «Блэкпул» і 10 гадоў правёў у табары клюбу «Норыдж Сіці». За гэты клюб Гулаган правёў больш 350 гульняў агулам, і менавіта ў складзе гэтага ангельскага клюбу атрымаў мянушку «Ірляндзкі Мэсі» альбо «Ўэсі».

## Дасягненьні
**«Шэлбурн»**:
* Чэмпіён Ірляндыі: 2002, 2003, 2004

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Статыстыка на soccerbase.com

Катэгорыя:Ірляндзкія футбалісты
Loveparade

**Loveparade** («Лаўпарэйд», даслоўна ) — адзін з найбуйнейшых тэхнапарадаў у сьвеце, які праходзіў штогод у ліпені ў Нямеччыне. З 1989 па 2006 гады праводзіўся ў Бэрліне, з 2007 — у розных гарадах Рурскага рэгіёну. Парады 2004 і 2005 у Бэрліне і 2009 у Бохуме былі адменены. Пасьля 2010 больш не праводзіцца.

Першы парад быў арганізаваны ўлетку 1989 году Матыясам Роінгам (псэўданім Dr. Motte). Да 1999 году колькасьць удзельнікаў вырасла з 150 чалавек да 1,6 мільёну. Пасьля паўзы ў 2004—2005 гадах, у 2006 годзе фэстываль адбыўся зноў і прыцягнуў больш за мільён наведвальнікаў. Наступны фэстываль быў заплянаваны на 7 ліпеня 2007 году, аднак мерапрыемства не атрымала дазволу на правядзеньне. У выніку актыўных пошукаў новага месца правядзеньня, 15 чэрвеня 2007 году было абвешчана, што Loveparade ў найбліжэйшыя 5 гадоў будзе праходзіць у Рурскім рэгіёне. 25 жніўня 2007 фэстываль з 1,2 мільёну ўдзельнікаў прайшоў у Эсэне, 19 ліпеня 2008 з 1,6 млн наведвальнікаў — у Дортмундзе. На фэстывалі ў Дуйсбургу 24 ліпеня 2010 з 400 тыс. удзельнікаў падчас масавай цісканіны на ўваходзе загінуў 21 чалавек, 511 пацярпелі. У 2011 годзе правядзеньне Параду каханьня было заплянавана ў Гельзэнкірхэне, аднак, з-за трагічнага інцыдэнту на парадзе 2010 году, было вырашана, што парад больш ня будзе праводзіцца на тэрыторыі Нямеччыны.

У памяць пра ахвяр масавай цісканіны, тры вядомыя музыканты і дыджэі — Армін ван Бюрэн, Пол ван Дайк і Пол Окэнфалд — аб’ядналіся ў праект DJ’s United і выпусьцілі кампазыцыю «Remember Love», прыбыткі ад якой пайшлі на кампэнсаваньне сем’ям загінулых і параненым.

## Іншыя Парады каханьня
Парады каханьня праводзіліся таксама ў Акапулька, Вене, Кейптаўне, Мэхіка, Сан-Францыска, Сант’яга і Тэль-Авіве, прычым парады ў гарадах Акапулька, Сан-Францыска, Сант’яга і Тэль-Авіве праводзяцца і дагэтуль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нямецкія музычныя фэстывалі
Новы музэй

**Новы музэй** () — музэй у Бэрліне, разьмешчаны на Музэйнай высьпе, якая зьяўляецца аб’ектам Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО. Будынак музэю, пабудаваны ў 1843—1855 гадах у стылі позьняга клясыцызму, лічыцца галоўным тварэньнем вучня Карла Шынкэля Фрыдрыха Аўгуста Штулера і ўзорам музэйнай архітэктуры XIX стагодзьдзя.

Неабходнасьць будаўніцтва другога музэю на Музэйнай высьпе ўзьнікла ў сувязі зь недахопам плошчаў у Старым музэі. У Новым музэі меркавалася разьмясьціць калекцыі гіпсавых зьлепкаў, Эгіпецкага музэю, Музэй айчынных старажытнасьцяў, этнаграфічнай калекцыі і гравюрнага кабінэту. Будаўнічыя працы пачаліся 19 чэрвеня 1841 году пад кіраўніцтвам камісіі, прызначанай Фрыдрыхам Вільгельмам IV. У склад камісіі, у прыватнасьці, уваходзілі генэральны дырэктар Каралеўскіх музэяў Бэрліну Ігнац фон Ольфэрс і Фрыдрых Аўгуст Штулер.

Будынак Новага музэю сур’ёзна пацярпеў падчас Другой сусьветнай вайны і дзесяцігодзьдзямі заставаўся ў руінах. Аднаўленьне будынку было распачата ў 1986 годзе. Пасьля ўрачыстага адкрыцьця адноўленага музэю, якое адбылося 16 кастрычніка 2009 году, у ім разьмяшчаецца Эгіпецкі музэй і збор папірусаў зь бюстам Нэфэртыці, а таксама Музэй дагістарычнага пэрыяду і раньняй гісторыі.

У 2014 годзе будынак музэю быў прызнаны адным з гістарычных помнікаў інжынэрна-архітэктурнага мастацтва Нямеччыны.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт музэю


Катэгорыя:Мітэ (раён)
Катэгорыя:Гістарычныя помнікі інжынэрна-архітэктурнага мастацтва Нямеччыны
Катэгорыя:Архітэктура Прусіі
Ласла Кляйнгайсьлер

**Ласла Кляйнгайсьлер** (;  8 красавіка 1994 году) — вугорскі футбаліст, паўабаронца румынскага клюбу «Чыксэрэда» і нацыянальнай зборнай Вугоршчыны.

## Дасягненьні
**«Відэатон»**:
* Чэмпіён Вугоршчыны: 2015

**«Фэрэнцвараш»**:
* Уладальнік Кубка Вугоршчыны: 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на magyarfutball.hu

Катэгорыя:Вугорскія футбалісты
Бюст Нэфэртыці

**Бюст Нэфэртыці** — адзін з самых вядомых твораў амарнскага стылю і мастацтва Старажытнага Эгіпту ў цэлым, стылізаваны партрэт Нэфэртыці, жонкі фараона-рэфарматара Эхнатона (каля 1351—1334 да н. э.).

Бюст Нэфэртыці быў знойдзены 6 сьнежня 1912 году нямецкім эгіптолягам Людвігам Борхартам пры раскопках у Тэль-эль-Амарне, якія праводзіліся пры садзейнічаньні Нямецкага Ўсходняга таварыства. Бюст выявілі ў «майстэрні» старажытнаэгіпецкага скульптара Тутмаса, дзе таксама знаходзіліся дзясяткі скульптураў, якія адлюстроўвалі Эхнатона і яго набліжаных.

У 1913 годзе бюст быў вывезены ў Нямеччыну й захоўваўся ў доме буйнога гандляра і другога скарбніка Джэймза Сымона, які фінансаваў раскопкі ў Эгіпце. У 1920 годзе Сымон перадаў скульптуру ў дар Музэю Пярэдняй Азіі ў Бэрліне. Упершыню партрэт Нэфэртыці быў выстаўлены ў 1924 годзе на Музэйнай высьпе ў адным з дзяржаўных музэяў Бэрліну, адмыслова пабудаваным для эгіпецкай калекцыі. У наш час бюст афіцыйна належыць Фонду прускай культурнай спадчыны. З 2009 году знаходзіцца ў экспазыцыі Новага музэю на Музэйнай высьпе ў Бэрліне. Неаднаразова ўзьнікаюць спрэчкі наконт правоў уласнасьці на бюст, увесь час падымаецца пытаньне аб яго вяртаньні ў Эгіпет.

Аснова бюсту выканана з вапняку і пакрыта гіпса-ангідрытавай сумесьсю, афарбаванай у шэсьць колераў. Левая вачніца зьяўляецца пустой, меркаваньні спэцыялістаў адносна прычынаў адсутнасьці левага вока значна разыходзяцца. Скульптура ўяўляе сабой ідэалізаваную выяву царыцы, яе твар абсалютна сымэтрычны. Аўтару бюста ўдалося дасягнуць асаблівай выразнасьці абагульненьнем строга адабраных рысаў і, у той жа час, стварыць індывідуальны вобраз.

У канцы XX — пачатку XXI стагодзьдзя выказваліся сумненьні ў сапраўднасьці бюсту, аднак большай часткай дасьледчыкаў гэтыя здагадкі адпрэчваюцца.


Nefertiti bust (front).jpg|Від сьпераду
Nefertiti bust (left).jpg|Від зьлева
Nefertiti bust (right).jpg|Від справа
Nefertiti bust (back).jpg|Від ззаду


## Вонкавыя спасылкі

* )

Катэгорыя:Скульптуры з вапняку
Катэгорыя:Старажытны Эгіпет
Катэгорыя:Новы музэй
Рэнату Саншыш

**Рэнату Жуніёр Луж Саншыш** (;  18 жніўня 1997 году, Амадора, Партугалія) — партугальскі футбаліст, паўабаронца грэцкага клюбу «Панатынаікос» (у арэндзе з францускага клюбу «Пары Сэн-Жэрмэн») і нацыянальнай зборнай Партугаліі. Чэмпіён Эўропы 2016 году. 23 жніўня 2019 падпісаў кантракт з францускім клюбам «Ліль». Напачатку жніўня 2022 году далучыўся да складу «Пары Сэн-Жэрмэн».

## Дасягненьні
**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2016
* Уладальнік Кубка партугальскай лігі: 2016, 2025

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2017, 2019
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2019
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2017

**«Ліль»**:
* Чэмпіён Францыі: 2021
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2021

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2023

**Партугалія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Партугальскія футбалісты
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па футболе
Нурэц (неадназначнасьць)

Назву **Нурэ́ц** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Польшча]]
* Падляскае ваяводзтва:
** Нурэц — вёска ў гміне Боцькі Бельскага павету
** Нурэц — вёска ў гміне Нурэц-Станцыя Сямяціцкага павету

## Ракі
* Нурэц — рака ва ўсходняй Польшчы і ў Беларусі, правы прыток ракі Заходні Буг
* Кужэц, Нурэц — рака ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці, левы прыток ракі Вяльля
Цяляцічы

**Цяля́цічы** (, па-падляску: *Tylátyčy*) — невялікая вёска (адміністрацыйна прысёлак вёскі Вэрпаль) у Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход  сьвсьв. Кузьмы й Дзям’яна на месцы). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Ўзьнясеньня Крыжа Панскага ў Такарах) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Валоданьні Цяляцічы знаходзіліся ўва вялікакняскіх валоданьнях берасьцейскага павету і ўзгадваюцца ўжо напрыканцы 15 стагодзьдзя. Вядома, што яшчэ на пачату княжаньня Аляксандра Ягелончыка частка маёмасьці была занятая родам Букрабаў, апошняя частка пасьля літоўска-маскоўскай вайны і заняцьця Маскоўшчынай Севершчыны была адданая родам Ляўшоў і Быкоўскіх. Ляўшам было абяцанае, што іхняе валоданьне ў Цяляцічах будзе даўжыцца да моманту адваяваньня ранейшых маёмасьцяў на Севершчыне. Так, як ВКЛ прайграў вайну, Ляўшы засталіся ў Цяляцічах і цягам часу прынялі прозьвішча Цяляціцкіх (Тэлятыцкіх). З 16 ст. у Цяляцічах існавала царква (на сёньняшні момант тут знаходзіцца цэнтар прыхода, але сьвятыня, пабудаваная ў 1903 г., стаіць у межах суседняй вёскі Анусін. Сям’я Цяляціцкіх пражывала тут ажно да 18 ст., апошнім ягоным прадстаўніком у маёнтку быў Ігнат Цяляціцкі. Пасьля гэтая сям’я была зьвязаная зь Бельскім паветам Гарадзенскай губэрніі. У міжваенны пэрыяд Цяляцічы прыналежалі да гміны Палоўцы, а з 1928 г. да гміны Высокае Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 43 жыхароў (10 каталікоў, 33 праваслаўных; палякамі было запісаных 11 жыхароў, беларусамі 22, украінцамі 6 і 4 іншымі).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Крыж на рэчцы ў Цяляцічах

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Нурэц (гміна Нурэц-Станцыя)

**Нурэ́ц** (, па-падляску: *Nuréć*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

Побач зь вёскаю праходзіць чыгуначны шлях Седльцы — Ваўкавыск.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход  прыход сьв. Барбары ў Мілейчыцах). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Маткі Боскай Чанстахоўскай у Нурцы-Станцыі) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Пачаткі Нурца адносяцца да другой паловы 15 ст., калі вялікі князь Казімер Ягелончык дараваў баяру Туру землі, на якіх былі аснаваныя м.ін. вёскі з маёнткамі: Нурэц, Лумна, Зубачы, Ліцьвінавічы, Клюкавічы, Палоўцы і Мыкшыцы. У 1499 г. Аляксандар Ягелончык пацьвердзіў гэтыя ўладаньні ўнукам Тура — Карніле ды Івану. Праўдападобна ў палове 16 ст. вялікая маёмасьць падзялілася і клюкавіцка-нурэцкія зямлі прайшлі ва ўладаньне робу Букрабаў, якія прынялі прозьвішчы Клюкавіцкі ды Нурэцкі. У першай палове 17 ст. Нурэц прыналежаў Кахлеўскім, якія пабудавалі тут нават невялікі кальвінскі збор. У час Паўночнай вайны маёнтак быў амальупоўнасьці зьнішчаны, адбудоўвалі яго чарговыя ўладальнікі — Ронікеры. Вялікую перабудову сядзібы ў Нурцы завяршыў чашнік вялікі літоўскі Міхал Аляксандар Ронікер. У 19 ст. маёнтак у Нурцы надалей прыналежаў Ронікерам, але іх галоўнай сядзібай зьяўляўся ў той час Воўчын. Пад канец 19 ст. пачаўся працэс распрадажы маёнтку, а на пачатку 20 ст. невялікі маёнтак трапіў у рукі Нарбутаў, якія валодалі тут да 1939 г.. Галоўная сядзіба была спаленая ў час Першай сусьветнай вайны. У міжваенны пэрыяд Нурэц прыналежаў да гміны Мілейчыцы Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 97 жыхароў (27 каталікоў, 70 праваслаўных; 35 жыхароў было запісаных палякамі, 62 беларусамі).

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрагулка па Нурцы

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Сяргей Картэс

**Сярге́й Альбе́ртавіч Картэ́с** (18 лютага 1935, г. Сан-Антоніё, Чылі — 26 чэрвеня 2016, Менск, Беларусь) — беларускі кампазытар. Заслужаны дзяяч мастацтваў БССР (1980). Ляўрэат Дзяржаўнае прэміі БССР (1982). Народны артыст Рэспублікі Беларусь (1999). Сябра Саюзу кампазытараў БССР.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 18 лютага 1935 у Сан-Антоніё. У 1920-я гады сям’я маці С. А. Картэса эмігравала з Расеі ў Чылі. Бацька С. А. Картэса — чыліец. Першыя 20 гадоў жыцьця правёў у Аргентыне, навучаўся музыцы ў Буэнас-Айрэсе. У 1947 годзе ягоны прыёмны дзед Павал Шастакоўскі (сын піяніста Пятра Шастакоўскага) падаў прашэньне пра савецкае грамадзянства на ўсю сям’ю Картэсаў. Прыезд у СССР стаў магчымым у 1955 року. Месцам пражываньня быў вызначаны Менск.

Скончыў у 1962 року Беларускую кансэрваторыю імя Луначарскага. З 1965 року — загадчык музычнай часткі Дзяржаўнага расейскага драматычнага тэатру імя М. Горкага, з 1966 — загадчык музычнай часткі Беларускага дзяржаўнага тэатру імя Я.Купалы. З 1972 музычны рэдактар, з 1981 — галоўны музычны рэдактар кінастудыі «Беларусьфільм».

З 1991 року мастацкі кіраўнік опэрнай трупы ў Дзяржаўным тэатры опэры і балету Беларусі. У 1996 року ўстанова была падзеленая на два самастойныя тэатры: опэры і балету. Картэс узначаліў першы зь іх і на працягу 1996—2002 зьяўляўся мастацкім кіраўніком-дырэктарам Нацыянальнага тэатру опэры Рэспублікі Беларусь. З асобай Картэса зьвязанае адкрыцьцё беларускага опэрнага мастацтва для эўрапейскай публікі.

## Творы
* опэра «Джардана Бруна»
* балет «Апошні інка» (1990)
* араторыя «Памяці паэта» на словы Янкі Купалы
* вакальныя цыклі на вершы А.Вярцінскага, М.Танка

## Прэміі і ўзнагароды
* Заслужаны дзяяч мастацтваў Беларускай ССР (1980)
* Дзяржаўная прэмія Беларускай ССР (1982) за музыку да кінафільму «Вазьму твой боль»
* Народны артыст Рэспублікі Беларусь (1999)
* Трэцяя прэмія Ўсесаюзнага конкурсу опэрнага майстэрства (1977)
* Дыплём за таленавітую працу ў галіне кінамузыкі на XII аглядзе-конкурсе фільмаў кінастудыі «Беларусьфільм» (1984)

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Аўдыёзапісы опэраў С. Картэса

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сан-Антоніё (Чылі)
Катэгорыя:Беларускія кампазытары
Катэгорыя:Савецкія кампазытары
Катэгорыя:Кампазытары XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Народныя артысты Беларусі
Катэгорыя:Сябры Саюзу кампазытараў СССР
Катэгорыя:Беларускія кінакампазытары
Катэгорыя:Савецкія кінакампазытары
Катэгорыя:Кампазытары-песьняры
Катэгорыя:Беларускія акадэмічныя музыкі
Катэгорыя:Савецкія акадэмічныя музыкі
Катэгорыя:Балетныя кампазытары
Катэгорыя:Асобы Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў БССР
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Машчона Панская

**Машчо́на Па́нская** (, па-падляску: *Moščóna Pánśka*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

Побач зь вёскаю праходзіць ваяводзкая дарога .

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя прыход сьв Дзьмітра Салунскага ў Жэрчычах. Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Маткі Боскай Чанстахоўскай у Нурцы-Станцыі) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Першапачаткова Машчона адносіліся да млынскіх пасяленьняў на рэчцы Машчона і была вёскай казённай, але ўжо ў 16 ст. прайшла ўва ўладаньне роду Ірыковічаў, ад таго часу да назвы дадалася частка Панская. У міжваенны пэрыяд Машчона Панская прыналежала да гміны Сямяцічы Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 203 жыхароў (15 палякаў-каталікоў, 182 праваслаўных беларусаў і 6 жыдоў).

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрагулка па Машчонай Панскай.

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Грабарка (гміна Нурэц-Станцыя)

**Гра́барка** (, па-падляску: *Hrábarka*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя. Грабарка з суседнімі Вакуловічамі і Шумілаўкай ствараюць адну вёску.

Непадалёк ад вёскі месьціцца Сьвятая Гара Грабарка — гара з праваслаўным жаночым манастыром, паломніцкім цэнтрам Польскай Аўтакефальнай Праваслаўнай Царквы.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Сьвятых Марыі і Магдаліны на Сьвятой Гары Грабарцы). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ў Сямяцічах-Стацыі) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Грабарка прыналежала да гміны Радзівілаўка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 63 жыхароў (55 праваслаўных беларусаў і 8 жыдоў).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрагулка па Грабарцы.

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Забалоцьце (гміна Нурэц-Станцыя)

**Забало́цьце** (, па-падляску: *Zábołotie*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі этнічныя каталікі і палякі(парафія Сьв. Біскупа і Мучаніка Станіслава ў Мілейчыцах) ды беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход  сьв. Барбары ў Мілейчыцах). 

## Гісторыя
Першы фальварак быў заснаваны тут у першай палове 17 ст. у мяжах паканеўскай каралеўскай уласнасьці. Толькі пасьля 1792 г. маёнтак апынуўся ў прыватных руках - сьпярша пражывала тут Фэліцыянна Кужэнецкая (яна заснавала сядзібу з паркам), пасьля Вільчэўскія (уладальнікі невяліага маёнтку Максімоўшчына). У міжваенны пэрыяд Забалоцьце прыналежала да гміны Мілейчыцы Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 112 чалавек у фальварку (93 каталікоў, 8 праваслаўных і 1 габрэй; палякамі было запісаных 103 жыхароў, 7 беларусамі, 1 жыдом і 1 расейцам) ды 155 чалавек у вёсцы (134 праваслаўных, 12 каталікоў і 9 габрэяў; палякамі было запісаныя 91, беларусамі 64). Да 1939 г. маёнткам уладалі Віслоцкія.

## Зноскі

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2016—2017 гадоў

**Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2016—2017 гадоў** — 62-і розыгрыш трафэю з часоў Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў і 25-ы розыгрыш пад назвай Ліга чэмпіёнаў УЭФА. Фінал адбыўся на стадыёне «Міленіюм» у Кардыфе 3 чэрвеня 2017 году. У фінале мадрыдзкі «Рэал» перамог турынскі «Ювэнтус» (4:1) і ў 12-ы раз стаў пераможцам турніру.

## Кваліфікацыйныя раўнды

### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

## Раўнд плэй-оф

## Групавы этап

### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

### Група G

### Група H

## 1/8 фіналу

## 1/4 фіналу

## 1/2 фіналу

## Фінал

## Глядзіце таксама
* Ліга Эўропы УЭФА 2016—2017 гадоў

## Вонкавыя спасылкі
* Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2016—2017 гадоў на афіцыйным сайце УЭФА

2016
Катэгорыя:2016 год у футболе
Катэгорыя:2017 год у футболе
Нурчык

**Ну́рчык** (, па-падляску: *Núrčyk*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход  прыход сьв. Барбары ў Мілейчыцах) і палякі-каталікі (парафія Маткі Боскай Чанстахоўскай у Нурцы-Станцыі).

## Гісторыя
Раньняя гісторыя Нурчыка праўдападобна зьвязаная з маёнткам у суседнім Нурцы, але першыя пісьмовыя згадкі пра вёску зьяўляюцца толькі з 1717 г., калі існавалі тут два невялікія маёнткі пані Чыжовай і сям’і Калечыцкіх. У палове 19 ст. маёнткам уладаў Мацей Лавіцкі, доктар медычных навукаў, які паміж 1841 і 1858 гадамі быў засланы ў Сыбір, адкуль вярнуўся і пасьля побыту ў Беластоку і Коўне пасяліўся ў Нурчыку. У 1921 г. маёнтак быў праданы Лавіцкімі Казімеру Клапатоўскаму і Фэліксу Касінскаму. У міжваенны пэрыяд Нурчык прыналежаў да гміны Мілейчыцы Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 123 жыхароў (67 праваслаўных, 55 каталікоў і 1 лютэранін; 64 зь іх было запісаныя палякамі, а 59 беларусамі). Пасьля далучэньня Заходняй Беларусі да СССР у 1939 г. сядзіба маёнтку была разбраная і перавезеная ў Кляшчэлі, але Фэлікс Касінскі пражываў у парэштках маёнтку ажно да 1962 г..

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрагулка па Нурчыку.

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Аўгустынка

**Аўгусты́нка** (, па-падляску: *Augustýnka*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя каталікі і палякі(парафія Маткі Боскай Чанстахоўскай у Нурцы-Станцыі). Невялікая частка жыхароў беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход сьв. Дзьмітра Салунскага ў Жэрчычах. 

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Аўгустынка прыналежала да гміны Палоўцы, а з 1928 г. да гміны Вярховічы Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 21 чалавек (усе палякі і каталікі).

## Зноскі

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва