Мікалай Паўлавіч Круцько

**Мікалай Паўлавіч Круцько** ( 1949, Ляскавічы, Рудабельскі раён, Гомельская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі хімік-вынаходнік.

Дасьледаваў калёідна-хімічныя ўласьцівасьці паверхнева-актыўных рэчываў. Аўтар звыш 300 навуковых працаў. Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1990) за распрацоўку вытворчасьці калійных угнаеньняў з палепшанымі аграхімічнымі ўласьцівасьцямі. Доктар хімічных навук (1991), прафэсар (2003) і акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2009). Кавалер ордэна Пашаны (2004) і заслужаны дзяяч навукі Беларусі (2014).

## Жыцьцяпіс
У 1971 годзе скончыў Беларускі тэхналягічны інстытут па спэцыяльнасьці «хімічная тэхналёгія перапрацоўкі нафты і газу» з прысваеньнем кваліфікацыі «інжынэр-хімік-тэхноляг». Уладкаваўся на працу інжынэрам у Інстытут фізыка-арганічнай хіміі Акадэміі навук Беларускай ССР, дзе пазьней стаў старэйшым інжынэрам і малодшым навуковым супрацоўнікам. У 1980 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Дасьледаваньне прыроды дзеяньня аксыдна-індыевага каталізатара ў рэакцыях піролізу ніжэйшых альканаў». У 1981 годзе перайшоў у якасьці старэйшага навуковага супрацоўніка ў Інстытут агульнай і неарганічнай хіміі (ІАНХ), дзе працаваў у аддзеле паверхнева-актыўных рэчываў і мінэральных угнаеньняў.

У 1989 годзе стаў намесьнікам кіраўніка па навуковай працы ІАНХ, а ў 1993 годзе — кіраўніком. Папярэдне, у 1992 годзе абраўся загаднікам лябараторыі канструкцыйнай керамікі і кампазыцыйных матэрыялаў ІАНХ (пераўтвонанай у аддзел кампазыцыйных матэрыялаў у 2004 годзе). У 1994 годзе абраны сябрам-карэспандэнтам Акадэміі навук Беларусі.

У 2004—2010 гадох быў акадэмікам-сакратаром Аддзяленьня хіміі і навук аб Зямлі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Адначасна зь 2008 году заняў пасаду кіраўніка дзяржаўнага аб'яднаньня «Хімічныя прадукты і тэхналёгіі».

## Навуковая праца
Напісаў навуковыя працы пра калёідна-хімічныя ўласьцівасьці паверхнева-актыўных рэчываў, поліэлектралітаў і міжпалімэрных спалучэньняў у водна-салявым асяродзьдзі, а таксама пра кінэтыку і мэханізм каталітычнага распаду вуглевадародаў. Распрацаваў каталітычныя сыстэмы, якія павялічваюць выхад нізкамалекулярных алефінаў пры піролізе, і спосабы зьмяненьня дыспэрсіяў соляў і глебы. Таксама распрацаваў спосабы атрыманьня высакаякасных калійных угнаеньняў, якія прымянілі на «Беларуськаліі». За дадзеную распрацоўку ў 1990 годзе атрымаў Дзяржаўную прэмію Беларусі.

Ачоліў беларускую навуковую школу калёіднай хіміі і фізыка-хімічнай мэханікі. Паглыбіў разуменьне пра злучнае, флякулявальнае і гідрафабізавальнае дзеяньне нафтавых, палімэрных і паверхнева-актыўных мадыфікатараў у дыспэрсіях соляў і мінэралаў. Вызначыў спосаб іх узьдзеяньня на ўтварэньне кандэнсацыйна-крышталізацыйнай будовы полікрышталяў лугавых галагенідаў. Загадваў распрацоўкай атрыманьня катыённых бітумных эмульсіяў, што дазволіла ўкараніць рэсурсаашчадны рамонт і ўтрыманьне дарог. Да 2024 году напісаў звыш 380 навуковых працаў, у тым ліку стварыў 87 вынаходніцтваў і 3 манаграфіі, у тым ліку: «Палімэрныя комплексы ў водных і салявых асяродзьдзях» (2010) сумесна з Аленай Вераб'ёвай, «Рэгуляваньне калёідна-хімічных уласьцівасьцяў салявых мінэральных дыспэрсіяў пры атрыманьні грануляваных калійных угнаеньняў» (2010 г., 239 с.) сумесна зь Вячаславам Шаўчуком, Віктарам Прушаком і Уладзімерам Шчэрбай, «Уласьцівасьці і прымяненьне бітумных дыспэрсіяў і бітумна-эмульсійных матэрыялаў» (2014 г., 207 с.) сумесна з Вольгай Апанасенка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рудабельскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага тэхналягічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія хімікі
Катэгорыя:Беларускія вынаходнікі
Катэгорыя:Дактары хімічных навук
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі Беларусі