open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Малыя Сяхновічы

**Малы́я Сяхно́вічы** — вёска ў Жабінкаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Малыя Сяхновічы ўваходзяць у склад Сьцяпанкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 72 чалавекі
* 1999 год — 84 чалавекі

## Інфармацыя для турыстаў
### Страчаная спадчына
* Сядзіба Касьцюшкаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сяхновічы Малыя на Radzima.org
* У Малых Сяхновічах будзе музэй Тадэвуша Касьцюшкі // Яўген Бяласін, «Эўрапейскае радыё для Беларусі»

Катэгорыя:Сьцяпанкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёну
Сьцяпанкаўскі сельсавет

**Сьцяпа́нкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сьцяпанкі.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Сьцяпанкаўскі сельсавет у складзе Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. 8 жніўня 1959 году да Камянецкага раёну далучаны Сьцяпанкаўскі сельсавет скасаванага Жабінкаўскага раёну.

## Літаратура
*  С. 311
*  С. 7
*  С. 360


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Жабінкаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Вярхі

Назву **Вярхі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Вярхі — вёска ў Камянецкім раёне
** Вярхі — вёска ў Жабінкаўскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Вярхі — вёска ў Ельскім раёне
** Вярхі — былы хутар у Жыткавіцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Вярхі — вёска ў Асіповіцкім раёне
Лойкі

Назву **Лойкі** маюць:

* Лойкі — вёска ў Жабінкаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Лойкі — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Пятро Конюх

**Пятро́ Ко́нюх** (8 сакавіка 1910, в. Турэц, Карэліцкі раён — 14 ліпеня 1994, Канада) — беларускі опэрны сьпявак.

Служыў у польскім войску. У 1938 скончыў сельскагаспадарчыя курсы ў Вялейцы. Да вайны працаваў у Баранавічах.

У 1941 знаходзіўся ў Ржэве на ільнаводчых курсах, дзе і засьпела яго вайна. Назваўся палякам і трапіў у склад Польскага корпусу генэрала Андэрса. Прымаў удзел у бітве за Монтэ-Касына. Адзначаны памятным Крыжам За Монтэ-Касына.

Застаўся ў Італіі, бо ў 1945 атрымаў вайсковую стыпэндыю на навуку ў Акадэміі мастацтваў. У 1951 атрымаў дыплём сьпевака, у 1956 — музычнага крытыка і ганаровае званьне Маэстра акадэміі.

У БССР заставаліся ягоная жонка і сын, зь якімі сьпявак ліставаўся і дасылаў пасылкі.

15 студзеня 1953 сьпявак так апісаў сваё жыцьцё ў лісьце да Вітаўта Тумаша: .

Выступаў у Лёндане, Рыме, Парыжу, Боне. Выконваў як опэрныя, гэтак і народныя песьні ў беларускай, італьянскай, польскай, францускай, ангельскай, нямецкай, расейскай і ўкраінскай мовах.

Недзе ў 1955 годзе сьпявак пераехаў у Нью-Ёрк. У ЗША Конюх выступае з канцэртамі й пачынае выкладаць у клясе вакальнае, клясычнае й народнае музыкі. Працягвае выконваць беларускія песьні, на думку сучасьнікаў, асабліва добра ў яго выходзіла песьня «*Палыночак*». Мае ліставаньне з Рыгорам Шырмам і Янкам Брылём.

У 1957 перамагае на Міжнародным конкурсе вакалістаў у Рыме. Выкладае сьпевы ўва ўласных школах у Гамбургу й Нью-Ёрк. Дапамагаў ставіць голас беларускаму сьпеваку Данчыку.

У 1958 Конюха запрасіў да сябе ў хор данскіх казакоў Сяргей Жараў. На працягу 27 гадоў працы ў гэтым калектыве сьпяваў і беларускія песьні, асобныя зь якіх былі запісаныя на кружэлкі, у тым ліку і «*[[Магутны Божа]]*».

Пахаваны на беларускіх могілках у Іст-Брансўіку, штат Нью-Джэрзі, ЗША.

У сваіх апошніх успамінах-абразках Янка Брыль згадаў Конюха, які ў трыццатыя гады быў у мястэчку Турэц гарманістам у духавым аркестры пажарнай каманды, а таксама сьпяваў у мясцовай праваслаўнай царкве: 

## Крыніцы

## Літаратура
* Баранавічы, Рым, далей — увесь сьвет // «Беларус» № 562, лістапад 2009

## Вонкавыя спасылкі
* Імёны Свабоды: Пятро Конюх

Катэгорыя:Нарадзіліся 8 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1910 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі бітвы пад Монтэ-Касына
Катэгорыя:Узнагароджаныя Памятным крыжам Монтэ-Касына
Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Беларусы ў Італіі
Катэгорыя:Памерлі 14 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1994 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Канадзе
Катэгорыя:Пахаваныя на Беларускіх могілках у Іст-Брансўіку
Доўнар-Запольскі

**[[Доўнар-Запольскі]]**&nbsp;— беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Мітрафан Доўнар-Запольскі (1867—1934)&nbsp;— беларускі гісторык, этнограф, фальклярыст;
* Усевалад Доўнар-Запольскі (1898—1919)&nbsp;— украінскі бальшавіцкі актывіст.

## Глядзіце таксама
* Доўнар
Доўнар

**До́ўнар**&nbsp;— беларускае прозьвішча, вытворнае ад імя Доўнар. 

## Носьбіты
* Аляксандар Доўнар (1972)&nbsp;— беларускі гісторык
* Андрэй Доўнар (1973)&nbsp;— беларускі футбаліст
* Генадзь Доўнар (1925—2009)&nbsp;— украінскі савецкі пісьменьнік, публіцыст
* Ларыса Доўнар (1962)&nbsp;— беларуская кнігазнаўка, бібліяграфазнаўка
* Таісія Доўнар (1944)&nbsp;— беларуская юрыстка
* Уладзімер Доўнар (1939)&nbsp;— беларускі навуковец-біёляг

## Глядзіце таксама
* Доўнар-Запольскі
* Даўнары
* Даўнаровічы
* Даўнаршчына
* Даўнарышкі
* Дохнары
Іліяда

**Іліяда** () — старажытнагрэцкая эпічная паэма аб Іліёне (Троі), якая прыпісваецца легендарнаму эпічнаму паэту Старажытнай Грэцыі Гамэру.

Прынята лічыць, што «Іліяда» ўзьнікла ў 9—8 стагодзьдзях да н. э. у грэцкіх іянійскіх гарадах Малой Азіі, на аснове паданьняў крыта-мікенскай эпохі. Паэма напісаная гекзамэтрам (каля 15 700 радкоў), у 4—3 стагодзьдзях падзеленая антычным філёлягам Зэнадотам Эфэскім на 24 песьні. «Іліяда» распавядае пра гераічную асаду Троі шматплямённым ахейскім апалчэньнем на чале зь мікенскім правадыром Агамэмнанам. Галоўныя героі паэмы — Ахіл, Мэнэляй, Гэктар і іншыя правадыры. Не зважаючы на тое, што гісторыя ахоплівае толькі некалькі тыдняў апошняга году вайны, «Іліяда» згадвае або спасылаецца на шматлікія з грэцкіх легендаў аб аблозе, як то больш раньнія падзеі, такія як збор воінаў для аблогі, прычыны вайны і зьвязаныя зь імі праблемы, якія, як правіла, зьяўляюцца бліжэйшымі да пэрыяду пачатку вайны. Затым аповяд працягваецца прароцтвам будучыні, як то немінучая сьмерць Ахіла і падзеньне Троі, хоць і аповяд сканчаецца да таго часу, як гэтыя падзеі адбываюцца. У «Іліядзе» малююцца сацыяльныя адносіны «гамэраўскага пэрыяду», аднак у ёй захаваліся таксама і рудымэнты мікенскай эпохі. Напрыклад, большасьць пэрсанажаў «Іліяды» прадстаўляюць сабой старажытных, а часам яшчэ дагрэцкіх багоў, перайначаных ў працэсе перасячэньня мясцовых культаў з рэлігіяй Зэўса — боства новых заваёўнікаў.

«Іліяда» прадстаўляе сьвет цэласным, усёвымерным, якасна аднастайным. У старажытнасьці паэма лічылася зводам ведаў, крыніцай філязофіі і паэзіі, разам з тым захавала высокую мастацкую і гістарычную каштоўнасьць. Рэальнасьць значнай колькасьці гістарычных і геаграфічных фактаў эпічнай асновы засведчаная археалягічнымі раскопкамі, які пачаў нямецкі археоляг Генрых Шліман. У 1869 годзе ён выказаў сьмелую думку, што месцам Троі зьяўляўся курган Гісарлык у Малой Азіі. Раскопкі 1870—1890 гадоў пацьвердзілі ягоную гіпотэзу, што гамэраўскі эпас меў салідную фактычную аснову.

«Іліяда» як і працяг гісторыі «Адысэя» прыпісваецца аўтарству Гамэра. Нароўні з «Адысэяй» «Іліяда» зьяўляецца адным з найстарэйшых захаваных твораў заходняй літаратуры, а ягоны пісьмовы варыянт звычайна датуецца прыкладна да 8 стагодзьдзем да н. э. У клясычнай вэрсіі, якая прынятая як стандарт, «Іліяда» ўтрымлівае 15693 радкоў, якая напісаная гамэраўскай грэцкай мовай. Паводле словаў Майкла Наджлера, «Іліяда» зьяўляецца больш складаным за «Адысэю».

На беларускую мову паэма была ўпершыню перакладзена Браніславам Тарашкевічам. У 2024 г. апублікаваны новы пераклад, выкананы Лявонам Баршчэўскім. 

## Беларускія пераклады
На беларускую мову «Іліяду» пераклаў Браніслаў Тарашкевіч (да нас дайшлі фрагмэнты), урывак вядомы ў перакладзе Юльяна Дрэйзіна. Новы пераклад у 2024 г. зрабіў Лявон Баршчэўскі. Над перакладам «Адысэі» працавалі Міхайла Грамыка і Юльян Дрэйзін (пераклад ня знойдзены), урывак са свайго перакладу апублікаваў Анатоль Клышка.
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Іліяда. Cummings Study Guides. Крытычны разбор.
* Іліяда. Shmoop. Крытычны разбор.


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Эўліс Баэс

**Эўліс Баэс Бэнхамін** (;  18 сакавіка 1982 году, Санта-Дамінга, Дамініканская Рэспубліка) — колішні баскетбаліст з Дамініканскай Рэспублікі. Выступаў у клюбах роднай краіны, а таксама ў гішпанскіх клюбах.

### Прафэсійная кар’ера
* 2000/2001 і 2001/2002: HS Southeastern Community College (Аёва, ЗША).
* 2002/2003: Міжнародны ўнівэрсытэт Фларыды (Нацыянальная ўнівэрсытэцкая спартовая асацыяцыя (НУСА), ЗША).
* 2004/2005: Заходне-Ілінойскі ўнівэрсытэт (НУСА, ЗША), сярэднія паказчыкі 15,3 мячы і 7,6 падбораў за гульню.
* 2005/2006 і 2007/2008: Акасваю Вік (Гішпанская баскетбольная ліга (ІБЛ) Срэбраная).
* 2008/2009: Леон (Гішпанская баскетбольная ліга (ІБЛ) (Залатая).
* 2009/2010: Вальядалід (АБК Ліга)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на acb.com
* Картка Эўліса Баэса

Катэгорыя:Баскетбалісты Дамініканскай Рэспублікі
Памятны крыж Монтэ-Касына

**Памятны крыж Монтэ-Касына** — заснаваны загадам Галоўным камандваньнем Польскіх вайсковых сілаў на Захадзе 26 ліпеня 1944, як памятная адзнака для жаўнераў 2 Корпусу, якія ўдзельнічалі ў бітвах пад Монтэ-Касына, дзеля ўганараваньня Славы польскай зброі на італьянскай зямлі, пад час здабыцьця Монтэ-Касына.

## Апісаньне адзнакі
Адзнака Памятны крыж Монтэ-Касына зьяўляецца роўнабаковы крыж — накшталт Крыжа Сьвятога Бэнэдыкта, выкананы з бронзы, памерамі 40 × 40 мм, плечы якога выкананы ў выглядзе трылісьніка.

На авэрсе пасярод крыжа зьмешчана квадратны шчыт з надпісам **MONTE / CASSINO / MAJ / 1944**. На рэверсе знаходзіцца такі самы шчыт, дзе выбіваўся нумар адзнакі.

Стужка крыжа шырынёю 33 мм з калейнымі блакітнымі і чырвонымі палосамі ўздоўж (6 блакітных і 5 чырвоных). Шырыня палосаў 3 мм кожная.

На калодку цапляўся паясок з бронзы, на які наносіўся надпіс: «**MONTE CASSINO**». Шырыня калодкі 8 мм.

Крыж носіцца на левым баку грудзёў.

## Надаваньне
Крыжам былі адзначаны ўсе жаўнеры 2 Польскага Корпусу, якія бралі ўдзел у баях пад Монтэ-Касына, П’едымонтэ й Паса Корна з 12 траўня да 31 траўня 1944, ды таксама ўсе жаўнеры 2 Польскага Корпусу, параненыя на полі бітвы з 7 красавіка да 11 траўня 1944.

Адзначэньне адбывалася на падставе асабістых загадаў Камандваньня 2 Корпусу, а адзначаныя атрымлівалі пасьведчаньне з нумарам, які выбіваўся на рэверсе крыжа.

Крыж атрымала 48 608 асобаў. Усяго было выбіта 50 000 крыжоў.

Крыж ня быў прызнаны кіраўніцтвам ПНР. Толькі ўстава ад 16 кастрычніка 1992 далучыла Крыж да дзяржаўных польскіх узнагарод. Адначасова было прызнана заканчэньне яго наданьня.

## Узнагароджаныя беларусы
Сярод адзначаных Крыжом было каля **10 000** беларусаў. Зь іх у 1946—1948 больш за **1000** вярнулася на Беларусь.

У ночы з 31 сакавіка на 1 красавіка 1951 у СССР **4520** «андэрсаўцаў» былі арыштаваныя, пазбаўленыя маёмасьці, узнагародаў і высланыя лягэры Казахстану і Сыбіры. Пасьля 1992 году польская дзяржава пачала выдаваць дублікаты ўдзельнікам бітвы пад Монтэ-Касына ці іхнім нашчадкам.

У 2004 годзе зь беларусаў, што ўдзельнічалі ў бітве, застаўся жывы толькі адзін чалавек — 92-гадовы Якуб Конан, які жыў у мястэчку Бярэзінскае, Маладэчанскі раён.

### Вядомыя беларусы, адзначаныя крыжом
* Вінцэнт Жук-Грышкевіч — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, настаўнік, журналіст
* Пятро Конюх — опэрны сьпявак
* Пётра Сыч — пісьменьнік, мэмуарыст, журналіст Радыё Свабода

## Крыніцы

Катэгорыя:Ордэны Польшчы
Стэшчына

**Стэшчына** () — вёска ў Палескім раёне Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. Яе насельніцтва складае 198 чалавек.

Катэгорыя:Населеныя пункты Палескага раёну
Кэмпа Заторска

**Кэмпа Заторска** () — вёска ў Польшчы, якая знаходзіцца ў Мазавецкім ваяводзтве, у Пултускім павеце, у Заторскай гміне.

У 1975—1998 гады вёска адміністрацыйна належала да Астралэнцкага ваяводзтва.

Побач з населеным пунктам працякае невялікая рака Прут, прыток Нарава.

Катэгорыя:Вёскі Мазавецкага ваяводзтва
Наваліс

**Нава́ліс** (сапраўднае імя — **Фры́дрых фон Га́рдэнбэрг** ) (2 траўня 1772, Відэрштэт — 25 сакавіка 1801, Вайсэнфэльс) — нямецкі пісьменьнік, адзін з найбуйнешых прадстаўнікоў нямецкага рамантызму.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1772 годзе ў сям’і буйнога землеўладальніка. Наваліс быў рознабакова адукаваным чалавекам: у 1790 годзе ён слухаў філязофію ў Ене ў прафэсара Фіхтэ, з 1791 па 1793 гады вывучаў юрыспрудэнцыю ў Ляйпцыгу і Вітэнбэргу, у 1797—1798 гадох вучыўся ў горнай акадэміі Фрайбургу. Дзякуючы сваім падарожжам па шматлікіх навучальных установах, ён быў знаёмы з многімі выбітнымі людзьмі свайго часу — братамі Шлегелямі, Людвігам Тыкам, Фрыдрыхам Шылерам. У 1795 годзе Наваліс пабраўся шлюбам з Сафі Кюн, у якую быў моцна закаханы. Яна рана памерла, але яе вобраз знайшоў ўвасабленьне ва ўсіх гераінях Наваліса. Зь ёю зьвязанае ўяўленьне аўтара аб узвышаным каханьні і ідэальнай каханай жанчыне.

Пасьля сканчэньня ўнівэрсытэту ў 1797 годзе Наваліс пачаў вывучаць багаслоўе, імкнучыся да спазнаньня сьвету. У адным з сваіх артыкулаў — «Хрысьціянства ці Эўропа» (ён быў апублікаваны пасьмяротна) — ён выказваў меркаваньне, што Нямеччына здольная рушыць наперад толькі з дапамогай сярэднявечнае каталіцкае царквы і раіў кінуць усе сілы на яе адраджэньне. Але будучы сапраўдны адукаваным і думаючым чалавекам, Наваліс разумее, што закідваць навуку і камэрцыйныя адносіны нельга — бяз гэтага Нямеччына ніколі ня выйдзе са стану задворкаў Эўропы. І тады ён прапаноўвае кампраміс паміж царквою, гандлем і навукай. Роля арганізатара грамадзкага працэсу ў разважаньнях Наваліса была адведзеная каталіцкай веры.

Наваліс не пасьпеў увасобіць у жыцьцё хоць якія-небудзь са сваіх прапановаў. Ён памёр ва ўзросьце 29 год ад сухотаў.

## Беларускія пераклады
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклалі Алег Лойка, Лявон Баршчэўскі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Наваліс на сайце «ПрайдзіСвет»
** Шчасны, хто стаў мудрацом… Вершы

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1772 годзе
Катэгорыя:Памерлі 25 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1801 годзе
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў
Катэгорыя:Нямецкія літаратары
Катэгорыя:Нямецкія паэты і паэткі
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Катэгорыя:Горныя інжынэры
Ісус Хрыстос — супэрзорка

**«Ісус Хрыстос — супэрзорка»** () — рок-опэра, створаная ў 1970 годзе брытанскім кампазытарам Эндру Лойдам Ўэбэрам на лібрэта Тыма Райса. 12 кастрычніка наступнага году адбылася пастаноўка твору ў якасьці мюзыкла ў ЗША.

У 1971 годзе быў выдадзены двухкружэлкавы альбом *Jesus Christ Superstar*, у якім галоўную ролю (Ісуса Хрыста) выканаў вакаліст Deep Purple Ян Гілан.

## Галоўныя ролі

## Крыніцы

Катэгорыя:Опэра
Катэгорыя:1970 год у музыцы
Валеры Лявонцьеў

**Валеры Якаўлевіч Лявонцьеў** (; нарадзіўся 19 сакавіка 1949 году ў г. Усьць-Уса, Комі АССР, РСФСР, СССР) — савецкі й расейскі поп-сьпявак, папулярнасьць якога дасягнула свайго піку ў пачатку 1980-х. Народны артыст Расеі з 1996 году.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1949 годзе
Катэгорыя:Расейскія сьпевакі і сьпявачкі
Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя

**Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя** (БСДП) — беларуская палітычная партыя, якая існавала ў 1918—1924 гадах. Узьнікла пасьля расколу Беларускай Сацыялістычнай Грамады ў чэрвені 1918 году. Актыўнымі дзеячамі партыі былі Вацлаў Іваноўскі, Іван Краскоўскі, Антон і Іван Луцкевічы, Язэп Лёсік, Аркадзь Смоліч, Браніслаў Тарашкевіч і іншыя.

## Глядзіце таксама
* Беларуская партыя сацыялістаў-фэдэралістаў
* БНР
* Рада БНР

Катэгорыя:Палітычныя партыі Беларусі
Катэгорыя:Сацыялістычныя партыі Беларусі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1924 годзе
Катэгорыя:1918 год у Беларусі
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1918 годзе
Ліза Кудроў

**Ліза Марыя Дыяна Кудроў** (; нарадзілася 30 ліпеня 1963 году) — амэрыканская акторка, пераможца прэміі «Эмі», вядомая як выканаўца ролі Фібі Буфэ ў сэрыяле «Сябры».

## Беларусь
Восеньню 2008 году акторка наведала Беларусь. Яна здымала дакумэнтальны фільм пра сваю сям’ю — яе бабуля і дзядуля — жыдоўскія эмігранты зь беларускай вёскі Ільля.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каліфорніі
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Эдмунд Русецкі

**Э́дмунд Сыгізму́ндавіч Русе́цкі** (11 жніўня 1893 — 4 сакавіка 1938) — дзяржаўны дзеяч БССР.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Жданы Менскага павету Менскай губэрні. З 1919 году ў Чырвонай Арміі, у 1921—1929 гадах у Наркамземе БССР, у 1924—1927 гадах намесьнік наркома земляробства БССР. У 1930—1935 гадах вучыўся ў ВНУ. У 1936—1937 гадах начальнік Беларускай канторы па якасьці торфу. Арыштаваны 16 жніўня 1937 году органамі НКУС БССР. Пастановай «двойкі» 15 лютага 1938 году прысуджаны да вышэйшай меры пакараньня. Расстраляны 4 сакавіка 1938 году ў Менску. Рэабілітаваны Вайсковым трыбуналам Беларускай вайсковай акругі 14 лістапада 1957 году.

Катэгорыя:Палітыкі БССР
Аляксандар Чарнушэвіч

**Аляксандар Чарнушэвіч** (1899, Капыль — 29 кастрычніка 1937, Менск) — партыйны і дзяржаўны дзеяч БССР. Чалец Палітычнай камісіі для перагляду расейска-беларускага слоўніка і новых правілаў правапісу беларускай мовы (1933).

З 1922 г. сакратар Грэскага райкаму КП(б)Б, загаднік аддзелаў Бабруйскага і Віцебскага акруговых камітэтаў партыі, культуры і прапаганды ЦК КП(б)Б. У 1932—1933 гг. сакратар Менскага гаркаму КП(б)Б. У сакавіку 1933 — лютым 1936 гг. наркам асьветы БССР. У 1931—1934 гг. чалец Бюро ЦК, у 1935—1936 гг. кандыдат у чальцы Бюро ЦК КП(б)Б. Чалец ЦВК БССР (1931—1936), чалец Прэзыдыюму ЦВК БССР (1935—1936). У 1937 г. расстраляны. Рэабілітаваны 15 сьнежня 1956 г.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс дзеячаў Беларусі, расстраляных 29—30 кастрычніка 1937 году
* Палітычная камісія для перагляду расейска-беларускага слоўніка і новых правілаў правапісу беларускай мовы
* Рэформа беларускага правапісу 1933 году
* Наркамаўка

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Чарнушэвіч Аляксандар // 
* ЧАРНУШЭВІЧ Аляксандр Анікеевіч // 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1899 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Расстраляныя ў «чорную ноч»
Катэгорыя:Памерлі 29 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1937 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Менскае маршрутнае таксі

**Ме́нскае маршру́тнае таксі́** — сукупнасьць рэгулярных маршрутаў маршрутнага таксі ў Менску.

## Гісторыя
Як тып транспарту, маршрутныя таксі ўпершыню ўведзеныя аўтакамбінатам таксаматорнага транспарту ў Менску ў 1974 годзе з мэтай паляпшэньня перавозкі пасажыраў з цэнтра гораду ў жылыя раёны. На маршрутах выкарыстоўваліся айчынныя мікрааўтобусы РАФ-977ДМ, а з канца 70-х — РАФ-2203.

Пасьля распаду СССР маршрутныя таксоўкі зьніклі з вуліц гораду і зьявіліся зноў толькі ў 1996.

## Рухомы склад
Паслугі маршрутных таксі надаюць у Менску як прыватныя кампаніі, гэтак і дзяржаўнае прадпрыемства «Мінсктранс». Апроч мікрааўтобусаў «Газэль» таксама выкарыстоўваюцца: Mercedes Sprinter, Volkswagen Transporter, Peugeout Boxer, Ford Transit і некаторыя іншыя мадэлі розных вытворцаў.

## Аплата праезду
Кошт праезду ў маршрутных таксоўках незафіксаваны: на розных маршрутах выкарыстоўваецца розны кошт, але ўтрымліваецца ў межах 1.50-2 руб. Да таго ж, кошт можа быць зьніжаны, калі пасажыр праязджае нязначную частку маршруту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Маршрутные такси. Транспорт в Минске 

Таксі маршрутнае
Маршрутнае таксі
Емяльян Барыкін

**Емялья́н Ігна́тавіч Бары́кін** (1902—1951) — удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюзу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Героі Савецкага Саюзу
Сыльвэстар Ваявудзкі

**Сыльвэстар Ваявудзкі** (; 1892, Пскоў — 1938) — польскі палітычны і грамадзкі дзеяч.

У Першую сусьветную вайну ўдзельнічаў у польскіх легіёнах, быў сябрам Польскай вайсковай арганізацыі. У 1918—1922 гадах — штатны афіцэр ІІ аддзелу Польскага генштабу. У 1922—1927 гадах — дэпутат польскага Сойму. Адзін зь лідэраў Незалежнай сялянскай партыі. З 1930 году — у Менску. У 1931 годзе арыштаваны, калегіяй АДПУ 16 сакавіка 1933 году асуджаны на 10 гадоў працоўна-папраўчых лягераў. У 1936 годзе праведзена дадатковае расьсьледаваньне. 25 красавіка 1938 году Вайсковай калегіяй Вярхоўнага суду СССР асуджаны да вышэйшай меры пакараньня. Расстраляны.

Катэгорыя:Узнагароджаныя крыжам Мужных
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Польскія палітыкі
Катэгорыя:Польскія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Макс Шчур

**Макс Шчур** ( 1977; Берасьце, цяпер Беларусь) — беларускі паэт, перакладнік, эсэіст.

## Жыцьцяпіс
У 1994—1998 — студэнт Менскага лінгвістычнага ўнівэрсытэту. Ад 1998 жыве ў Чэхіі пад Прагай, дзе атрымаў палітычны прытулак.

## Творчасьць
Аўтар п’есы «Сьмерць тырана» (Мн., 1997), зборнікаў вершаў «Амфітэатар» (Прага-Гданьск, 1999), «Раньні збор» (Стакгольм, 2006), «Амальгама» (Мн., 2010), «Modus bibendi» (2012) і «Летні час» (Тэрнопаль, 2014), шэрагу літаратуразнаўчых эсэ, кніг прозы «Там, дзе нас няма» (2004), «Ліст, знойдзены на папялішчы» (Познань, 2011), «Культуртрэгер» (2013), «Завяршыць гештальт» (Тэрнопаль, 2015). Ягоныя вершы друкаваліся ў чэскіх, швэдзкіх і польскіх перакладах.

Вёў інтэрнэт-часопіс niamiesta.se.

Перакладае з чэскай (Гелнэр, Кліма, Рэйнэк), гішпанскай (Кевэда, Борхэс, Лёрка), ангельскай (Кэрал, «Прыгоды Алесі ў дзівоснай краіне»; Лір, «Кніга бязглузду») моваў. Цікавіцца тэорыяй інтэрпрэтацыі, філязофіяй мастацтва, дачыненьнямі культуры й палітыкі.

## Прэміі
* Ляўрэат прэміі Янкі Юхнаўца (2004) за раман «Там, дзе нас няма» (неапублікаваны)
* Гішпаніст (Premio Iberoamericano 2003).
* Ляўрэат прэміі Гедройца (2016) за кнігу «Завяршыць гештальт»

## Крыніцы

## Літаратура
* Макс Шчур. Росквіт і заняпад беларускага літаратурнага авангарду // Анталёгія сучаснага беларускага мысьленьня. — Санкт-Пецярбург: Невский простор, 2003. — 496 с.
* Макс Шчур. Раньні збор — Стакгольм: Аркона, 2006. — 302 с.
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* «Ня ўдзельнічаць у мітынгах ты ня можаш, а зь іншага боку ўсьведамляеш, што такое хаджэньне табе ніякай карысьці не прынясе» // Generation.by

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі з ангельскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з гішпанскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з чэскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Ежы Асмалоўскі

**Ежы Асмалоўскі** (; 1872—1952) — польскі палітычны дзеяч.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў маёнтку каля Пінску. Вучыўся ў Рыскім політэхнічным інстытуце ў 1892—1896 гадах. У 1914—1917 гадах добраахвотнік у царскай арміі, палкоўнік. З 1918 году ў Менску. У 1919—1920 гадах генэральны камісар усходніх земляў.

## Літаратура
* Ludwik Hass: Ambicje, rachuby, rzeczywistość: wolnomularstwo w Europie Środkowo-Wschodniej 1905–1928. Warszawa: 1984, s. 370.
* pod red. prof. Jacka. M. Majchrowskiego: Kto był kim w II Rzeczypospolitej. Wyd. 1. Warszawa: 1994.
* Joanna Gierowska-Kałłaur: Zarząd Cywilny Ziem Wschodnich (19 lutego 1919 — 9 września 1920). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2003, s. 447. .

Катэгорыя:Польскія палітыкі
Арсен Канчэўскі

**Арсен Уладзімеравіч Канчэўскі** (парт. псэўд. В. Камінскі, Уладак, , Вільня — ) — дзяяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі. Брат беларускага філёзаф і паэт Ігната Канчэўскага.

У 1919 годзе працаваў у Наркамаце асьветы Літ.-Бел. ССР, Віленскім губхарчкаме. Адзін са стваральнікаў і кіраўнікоў Беларускай рэвалюцыйнай арганізацыі. Пасьля яе аб’яднаньня з КПЗБ у 1924 годзе сябра ЦК, Бюро ЦК КПЗБ. Удзельнічаў у кіраўніцтве арганізацыямі «Змаганьне», Таварыствам беларускай школы. За рэвалюцыйную дзейнасьць арыштоўваўся і зьнявольваўся польскімі ўладамі. Трагічна загінуў падчас купаньня ў Чорным моры.

## Крыніцы

## Літаратура
* Канчэўскі Арсен //  С. 16

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Беларускі зьезд Віленшчыны і Гарадзеншчыны

**Беларускі зьезд Віленшчыны і Гарадзеншчыны** — зьезд прадстаўнікоў беларускай грамадзкасьці Віленшчыны і Гарадзеншчыны 9—10 чэрвеня 1919 году, скліканы па ініцыятыве групы беларускіх палітычных дзеячоў на чале з Браніславам Тарашкевічам. Прысутнічала 125 дэлегатаў. На зьезьдзе быў выказаны давер ураду БНР і абраная Цэнтральная беларуская рада Віленшчыны і Гарадзеншчыны.

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Падзеі 1919 году
Аляксандар Мэйштовіч

**Аляксандар Мэйштовіч** (; 8 сьнежня 1864, Панявеж — 14 лютага 1943, Рым) — польскі палітычны дзеяч, буйны памешчык.

У 1921—1922 гадах быў старшынём Часовай урадавай камісіі Сярэдняй Літвы. Быў адным зь ініцыятараў дэпартацыі ўладамі «Сярэдняй Літвы» 33-х беларускіх і літоўскіх палітычных і культурных дзеячаў зь Вільні ў канцы студзеня 1922 году, неўзабаве пасьля правядзеньня выбараў у Віленскі сойм.

У 1926—1928 гадах міністар юстыцыі ва ўрадзе Ю. Пілсудзкага. У ноч на 15 студзеня 1927 году кіраваў арыштамі сябраў Беларускай сялянска-работніцкай грамады — Браніслава Тарашкевіча, Сымона Рак-Міхайлоўскага, Паўла Валошына, Пятра Мятлы і іншых.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністры Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Камуністычны ўнівэрсытэт нацыянальных меншасьцяў Захаду імя Ю. Мархлеўскага

**Камуністычны ўнівэрсытэт нацыянальных меншасьцяў Захаду імя [[Юльян Мархлеўскі|Ю. Мархлеўскага]]** (КУНМЗ) — існаваў у 1921—1936 гадах у Маскве.

Рыхтаваў партыйных і савецкіх работнікаў з прадстаўнікоў нацыянальных меншасьцяў заходніх раёнаў СССР і шэрагу краінаў Эўропы. Меў баўгарскі, вугорскі, грэцкі, італьянскі, латыскі, летувіскі, малдаўскі, нямецкі, польскі, румынскі, скандынаўскі, фінскі, эстонскі, югаслаўскі, габрэйскі і іншыя сэктары. У 1924 годзе быў адкрыты беларускі сэктар, на які было прынята на вучобу 40 чалавек.

Катэгорыя:Маскоўскія ўнівэрсытэты
Іван Карчынскі

**Іван Карчынскі** (1864—1935) — беларускі грамадзка-палітычны і царкоўны дзеяч, праваслаўны сьвятар.

## Жыцьцяпіс
З 1890 году інспэктар царкоўна-прыходзкіх школаў Гарадзенскай праваслаўнай епархіі. З 1904 году ключнік і пратаіерэй Барыса-Глебскага манастыра ў Горадні. Пад час Першай сусьветнай вайны ў эвакуацыі ў Маскве. У 1917 годзе — сябра Саюзу беларускага праваслаўнага духавенства. Сябра Гарадзенскай управы і Гарадзенскага БНК.

У красавіку 1919 году кааптаваны ў склад летувіскай Тарыбы. У канцы 1919 году ўваходзіў у склад Рады БНР. У верасьні 1920 году выступіў адным зь ініцыятараў беларускага антыпольскага партызанскага руху ў шчыльнай сувязі зь Летувою. У 1921 годзе ў якасьці праваслаўнага капэляна служыў у літоўскім беларускім батальёне. Быў сябрам штабу арганізацыі В.Разумовіча-"Хмары" ў Мерачы. Затым жыў у Коўне, зьяўляўся праваслаўным капэлянам Літоўскай арміі. Памёр 2 ліпеня 1935 г. у Алітусе.

## Літаратура
* 
* Горны Аляксандр. Святар, гісторык, патрыёт: старонкі жыцця і творчасці протаіерэя Іаана Карчынскага // Гродненские епархиальные ведомости. — 2012. — №2. — С. 14 — 17; №3. — С. 17 — 19.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1864 годзе
Катэгорыя:Летувіскія палітыкі
Катэгорыя:Палітыкі БНР
Фёдар Емяльяненка

**Фёдар Емяльяненка** (; нарадзіўся 28 верасьня 1976 году, Рубежнае, УССР) — расейскі баец зьмяшаных баявых мастацтваў, дзейны чэмпіён сьвету па вэрсіі Сусьветнага альянсу зьмяшаных баявых мастацтваў.

## Біяграфія

Фёдар — другое дзіця ва Ўладзімера Емяльяненкі, зваршчыка па прафэсіі і Вольгі Фёдараўны, настаўніцы. У 1978 годзе сям’я пераехала ў Стары Аскол (Белгародзкая вобласьць). У 1995—1997 гадах Фёдар служыў у расейскай арміі.

## Вонкавыя спасылкі

* Шматмоўны афіцыйны сайт Фёдара Емяльяненкі
* Шматмоўны афіцыйны сайт Фёдара Емяльяненкі
* Старонка: Фёдар «Апошні імпэратар» Емяльяненка

Катэгорыя:Расейскія спартоўцы
Катэгорыя:Украінскія спартоўцы
Катэгорыя:Зьмяшаныя баявыя мастацтвы
Катэгорыя:Майстры баявых мастацтваў
Цырымонія адкрыцьця зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году

**Цырымонія адкрыцьця** XXI зімовых Алімпійскіх гульняў пачалася 12 лютага 2010 году ў 18:00 па мясцовым часе (альбо ў 04:00 па беларускім), пад дахам стадыёну BC Place ў сталіцы канадзкай правінцыі Брытанская Калумбія, Ванкувэры.

Пастаноўка цырымоніі была давераная Дэвіду Аткінзу, вядомаму па пастаноўцы аналягічных цырымоніяў на Алімпіядзе ў Сыднэі ў 2000 годзе і Паназіяцкіх гульнях у Дохе ў 2006 годзе.

Гэта першая цырымонія адкрыцьця, якая прайшла пад дахам.

За цырымоніяй на стадыёне назірала блізу 60 тысяч гледачоў.

Адзін з спартсмэнаў якія прынялі ўдзел у запальваньні алімпійскага полымя, Ўэйн Грэцкі, мае беларускае паходжаньне.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году
Omar Rodriguez-Lopez Quintet

**Omar Rodriguez-Lopez Quintet** — амэрыканскі рок-гурт, які быў створаны ў 2005 годзе Амарам Радрыгесам-Лопэсам.

## Дыскаграфія
;Студыйныя альбомы
* *Omar Rodriguez* (2005)
* *The Apocalypse Inside of an Orange* (2007)

Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:2005 год у музыцы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2005 годзе
Амар Радрыгес-Лёпэс

**Амар Альфрэда Радрыгес-Лопэс** () — швэдзкі рок-музыка і кампазытар. Зьяўляецца ўдзельнікам гуртоў The Mars Volta, De Facto і At the Drive-In.

Катэгорыя:Асобы Пуэрта-Рыка
Губічы

Назву **Гу́бічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Губічы — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Губічы — аграгарадок ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Губічы — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Губіна
* Губінка
* Губіншчына
* Губіца
* Губіцкі Кардон
Зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году (дзень другі)

**Другі дзень XXI зімовых Алімпійскіх гульняў 2010** у Ванкувэры — 13 лютага. 

У гэты дзень прайшлі спаборніцтвы за 5 камплектаў алімпійскіх узнагарод. Спаборніцтвы ў хуткасным зьездзе сярод мужчын былі перанесеныя з-за умоў надвор'я на іншы дзень.

## Падзеі дня

* 09:45 Алімпійскі парк Ўістлера. Скачкі з трампліна 90 м. Асабістыя спаборніцтвы сярод мужчынаў.

# Сіман Аман (Швайцарыя)
# Адам Малыш (Польшча)
# Грэгар Шлірэнцаўэр (Аўстрыя)

*12:00 Арэна UBC Thunderbird. Хакей з шайбай. Турнір сярод жаночых камандаў.

Швэцыя — Швайцарыя: 3—0

*12:00 Рычмандскі алімпійскі авал. Канькабежны спорт. Бег на 5000 мэтраў сярод мужчынаў.

# Свэн Крамэр (Нідэрлянды)
# Сён-Хун Лі (Карэя)
# Іван Скобраў (Расея) 

*13:00 Алімпійскі парк Ўістлера. Біятлён. Гонка на 7,5 км сярод жанчынаў.

# Анастасія Кузьміна (Славакія)
# Магдалена Нойнэр (Нямеччына)
# Мары Дарэн (Францыя)

*16:30 Пацыфік Калізэўм Фрыстайл Могул. Кваліфікацыйныя спаборніцтвы сярод жанчынаў.
*17:00 Пацыфік Калізэум Шорт-трэк. Бег на 1500 мэтраў сярод мужчынаў (адборачныя забегі).
*17:00 Ўістлер Слайдынг Цэнтар Санны Спорт. Адборачныя спаборніцтвы.
*17:00 Канада Хакей Плэйс. Хакей з шайбай турнір сярод жаночых камандаў.

Канада — Славакія: 18 — 0

*17:42 Пацыфік Калізэўм Шорт-трэк. Бег на 500 мэтраў сярод жанчынаў (адборачныя забегі).
*18:18 Пацыфік Калізэўм Шорт-трэк. Бег на 1500 мэтраў сярод мужчынаў (паўфіналы).
*18:50 Пацыфік Калізэўм Шорт-трэк. Эстафэта сярод жаночых камандаў (паўфіналы).
*19:18 Пацыфік Калізэўм Шорт-трэк. Бег на 1500 мэтраў сярод мужчынаў.

# Юнг-Су Лі (Карэя)
# Апола Антон Она (ЗША) 
# Джон Робэрт «Дж.Р» Чэльскі (ЗША)

*19:30 Пацыфік Калізэум Фрыстайл Могул. Спаборніцтвы сярод жанчынаў.

# Ганна Керні (ЗША)
# Джэніфэр Хайл (Канада)
# Баркі Шэнан (ЗША)

## Іншыя падзеі
Першую залатую узнагароду на XXI зімовых Алімпійскіх гульнях заваяваў швайцарскі спартсмэн Сіман Аман.

Эстонскі канькабежац Харальд Сілаўс гэтым днём прыняў удзел як у спаборніцтвах канькабежцаў, дзе заняў 20-е месца ў беге на 5000 мэтраў, так і ў спаборніцтвах па шорт-трэку дзе заняў чацьвёртае месца ў паўфінале бега на 1500 мэтраў.

## Крыніцы

Зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году 02
Зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году (дзень трэці)

**Трэці дзень [[Зімовыя Алімпійскія гульні — 2010|XXI зімовых Алімпійскіх гульняў 2010]]** у Ванкувэры&nbsp;— 14 лютага. 

У гэты дзень прайшлі спаборніцтвы за 5 камплектах алімпійскіх узнагародаў. Спаборніцтвы ў супэркамбінацыі сярод жанчынаў былі перанесеныя з-за ўмоў надвор’я на іншы дзень.

## Падзеі дня
* 10:00 Алімпійскі парк Ўістлера. Дваяборства. Скачкі з трампліна К-90.
* 11:15 Алімпійскі парк Ўістлера. Біятлён. Гонка на 10 км. (спрынт) сярод мужчынаў.

# Вэнсан Жэй 
# Эміль Свэндсан 
# Якаў Фак 

* 12:00 Арэна UBC Thunderbird. Хакей з шайбай. Турнір сярод жаночых каманд.
 
 ЗША&nbsp;— Кітай 12&nbsp;— 1

* 13:00 Рычмандзкі алімпійскі авал. Канькабежны спорт. Бег на 3000 мэтраў сярод жанчынаў.

# Марціна Саблікава 
# Стэфані Бэкерт 
# Крысьціна Гроўс 

* 13:00 Ўістлер Слайдынг Цэнтар. Мужчынскі санны спорт (трэцьці заезд).
* 13:45 Алімпійскі парк Ўістлера. Дваяборства Гонка на 10 км.

# Джэйсан Ламі Шапюі 
# Джоні Сьпілэйн 
# Алесандра Пітін 

* 14:30 Кіпрэс Маўнтайн Фрыстайл Могул. Кваліфікацыйныя спаборніцтвы сярод мужчын.
* 15:10 Ўістлер Слайдынг Цэнтар. Мужчынскі санны спорт.

# Фелікс Лох 
# Давід Мёлер 
# Армін Цагелер 

* 16:20 Арэна UBC Thunderbird. Хакей з шайбай турнір сярод жаночых каманд.

 Фінляндыя&nbsp;— Расея 5&nbsp;— 1

* 16:30 Пацыфік Калізэўм. Фігурнае катаньне. Спартыўныя пары. Кароткая праграма.
* 17:30 Кіпрэс Маўнтайн. Фрыстайл Могул. Спаборніцтвы сярод мужчынаў.

# Аляксандар Біладо 
# Дэйл Бег-Сьміт 
# Брыён Ўілсан 

## Іншыя падзеі
Немец Фелікс Лох стаў самым маладым пераможцам Алімпійскіх гульняў у санным спорце.

Да беларускай зборнай па хакеі прыядналіся хакеісты якія гуляюць у НХЛ&nbsp;— браты Андрэй і Сяргей Касьціцыны і Руслан Салей.

Снаўбардыстка з Аўстрыі Мануэла Рыглер атрымала цяжкія пашкоджаньні  падчас трэнаваньня. Гэта ўжо трэці няшчасны выпадак на Алімпіядзе.

## Крыніцы

Зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году 03
Зябраўскі сельсавет

**Зя́браўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Зябраўка.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гомельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Алег Антоненка

**Але́г Уладзі́меравіч Анто́ненка** (нарадзіўся 1 ліпеня 1971 году, Менск) — беларускі хакеіст. Заслужаны майстар спорту Беларусі.

## Кар’ера
Выхаванец хакейнай школы «Юнацтва». Скончыў інстытут фізычнай культуры і спорту ў Набярэжных Чаўнах (Татарстан, Расея).

Выступаў за каманды «Прагрэс»-ШВСМ (Горадня), «Дынама» (Менск), «Цівалі» (Менск), «Северсталь» (Чарапавец, Расея), «Нафтахімік» (Ніжнякамск, Расея), «Ак Барс» (Казань, Расея), «Слаўнафт» (Всэцін, Чэхія), «Тарпэда» (Ніжні Ноўгарад, Расея), «Мэталюрг» (Навакузьнецк, Расея), «Гомель», МВД (Маскоўская вобл., КХЛ), «Аўтамабіліст» (Екацярынбург, КХЛ), «Дынама» (Менск, КХЛ).

Чэмпіён СССР сярод моладзі (1990). Чэмпіён Расеі (1998). Чэмпіён Беларусі (1993—1995, 2007), срэбраны прызэр (2006). Пераможца Кубка Беларусі (2006). Найлепшы хакеіст Беларусі (2007). Удзельнік ЧС-94, −97, −98, −99, −01, −02, −04, −06, −07, −08, −09, АГ-98, −02, −10.

За зборную Беларусі згуляў 145 гульняў, набраў 101 (51+50) пункт, атрымаў 105 хвілін штрафу. Нёс дзяржаўны сьцяг на цырымоніі адкрыцьця зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мир хоккея Беларуси

Катэгорыя:Нарадзіліся 1 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1971 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Беларускія хакеісты і хакеісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Цівалі» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Менск
Арынока

**Арыно́ка** — рака ў Вэнэсуэле і Калюмбіі.

Даўжыня 2730 км, плошча басэйну больш за 1 млн км². Упадае ў Атлянтычны акіян. Галоўныя прытокі: Каўра, Кароні, Гуаўярэ, Мэта, Араўка, Апурэ. Сярэдні расход вады 29 тыс. м³/с. Ніжэй за горад Баранкас утварае дэльту, дзе рака падзяляецца на 36 рукавоў.

Суднаходная па рукаве Макарэа і вышэй па асноўным рэчышчы на 400 км ад вусьця, у пэрыяд высокай вады да калюмбійскай мяжы. У басэйне Арынока — каскад ГЭС.

Найважнейшыя гарады, разьмешчаныя на рацэ: Санта-Барбара, Пуэрта-Аякуча, Сьюдад-Балівар, Пуэрта-Ордас (Вэнэсуэла), Пуэрта-Карэнья (Калюмбія).

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Уругвай (рака)

**Уругвай** — рака ў Паўднёвай Амэрыцы.

Даўжыня 2200 км, плошча басэйну 307 тыс. км². Упадае ў затоку Ля-Плата. Сярэдні расход вады 5500 м³/с. Суднаходная для марскіх суднаў ад гораду Пайсанду.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Магдалена (рака)

**Магдалена** — рака ў Калюмбіі.

Даўжыня 1540 км, плошча басэйну 260 тыс. км³. Упадае ў Карыбскае мора. Сярэдні расход вады 8-10 тыс. м³/с. Суднаходная ад гораду Нэйва зь перапынкамі ў сярэднім цячэньні з-за парогаў.

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Арагуая

**Арагуая** — рака ў Бразыліі, левы прыток ракі Такантынс (басэйн Амазонкі).

Даўжыня 2630 км, плошча басэйну каля 370 тыс. км². Сярэдні расход вады каля 8500 м³/с. Суднаходная на 1300 км.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Парагвай (рака)

**Парагвай** — рака ў Бразыліі і Парагваі, правы прыток Параны.

Даўжыня — каля 2500 км, плошча басэйну каля 1,2 млн км². Сярэдні расход вады 4000 м³/с. Суднаходная да гораду Кансэпсьён.

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Парана (рака)

**Парана** — рака ў Бразыліі, Парагваі і Аргентыне.

Даўжыня 4380 км, плошча басэйну 2663 тыс. км² (з ракой Уругвай — 2970 тыс. км²). Утварае з ракой Уругвай вусьце-эстуарый Ля-Плата. Галоўныя прытокі: Т’етэ, Паранапанэма, Парагвай, Рыа-Салада. Парогі і вадаспады. Сярэдні расход вады 17,5 тыс. м³/с</sup>.

Суднаходная да гораду Пасадас. Ёсьць ГЭС.

На Паране — гарады Санта-Фэ, Парана, Расарыа.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Рыё-Нэгра (Уругвай)

**Рыё-Нэ́гра** — рака ва Ўругваі, левы прыток Уругваю.

Даўжыня — 500 км, плошча басэйну 70,6 тыс. км². Сярэдні расход вады каля 700 м³/с. Суднаходная ў ніжнім цячэньні. У сярэднім цячэньні знаходзіцца буйное вадасховішча Рыё-Нэгра і ГЭС.

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Рыё-Нэгра (Аргентына)

**Рыё-Нэгра** — рака ў Аргентыне, у Патагоніі.

Даўжыня з вытокам — ракой Нэўкен — каля 1300 км, плошча басэйну 146 тыс. км². Упадае ў Атлянтычны акіян. Сярэдні расход вады каля 950 м³/с''. Суднаходная на асобных участках.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Рыў-Нэгру

**Рыў-Нэгру** () — рака галоўным чынам у Бразыліі, у сярэднім цячэньні служыць мяжой паміж Калюмбіяй і Вэнэсуэлай; левы прыток Амазонкі.

Даўжыня 2300 км, зь якіх 1270 км у Бразыліі. Плошча басэйну каля 691 тыс. км². Сярэдні расход вады 29,3 м³/с. Левы прыток Касык’ярэ злучае Рыў-Нэгру з ракой Арынока (клясычны прыклад біфуркацыі рэкаў).

Суднаходная на 1000 км ад вусьця.

## Крыніцы

## Літаратура
* Рыу-Негру //  — С. 523.

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Парог ракі

**Парог** — кароткі вучастак ракі з адносна вялікім падзеньнем узроўню вады і падвышанай хуткасьцю рачной плыні на ўсёй шырыні вадацёку або рамя ракі. Утвараецца звычайна ў месцах выхаду на паверхню цяжкаразмывальных горных пародаў. Радзей ён мае тэктанічнае паходжаньне. Яны перашкаджаюць суднаходзтву. Больш спадзістыя і простыя вучасткі з хуткай плыньню называюцца перакатамі, а больш стромыя — вадаспадамі.

## Літаратура
* *Галай І., Сідор С.* Геаграфічны слоўнік школьніка / Пад рэд. В. А. Жучкевіча. — Мн.: Народная асвета, 1986. — С. 195. — 303 с, іл.

Катэгорыя:Рэкі
Мадэйра (рака)

**Мадэйра** — рака ў Балівіі і Бразыліі, правы прыток Амазонкі.

Вытокі Мадэйры — рэкі Маморэ і Бэні. Даўжыня разам з Маморэ 3200 км, плошча басэйну 1391 тыс. км². Сярэдні расход вады 30,5 тыс. м³/с. Рэгулярнае суднаходзтва да гораду Порту-Вэлью.

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Апурэ (рака)

**Апурэ** — рака ў Вэнэсуэле, левы прыток Арынока.

Даўжыня 1580 км, плошча басэйну 147 тыс. км². Сярэдні расход вады каля 2000 м³/с. Суднаходная на 600 км ад вусьця, у пэрыяд дажджоў — на ўсім працягу.
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Укаялі

**Укаялі** — рака ў Пэру, правы прыток Амазонкі.

Даўжыня 1950 км, плошча басэйну 375 тыс. км². Сярэдні расход вады 12,6 тыс. м³/с. Суднаходная ад гораду Аталая, галоўны порт — Пукальпа.

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Такантынс (рака)

**Таканты́нс** — рака ў Паўднёвай Амэрыцы, якія працякае па тэрыторыі Бразыліі. Даўжыня 2850 км, плошча басэйну 770 тыс. км². Упадае ў эстуарый Амазонкі. Галоўны прыток — рака Арагуая. Сярэдні расход вады 16,3 тыс. м³/с. Суднаходная на 350 км ад вусьця.

Рака бярэ пачатак ад зьліцьця рэкаў Мараньян і Алмас, вытокі якіх знаходзяцца на ўсходніх схілах гораў Сэра-Дарада, у цэнтральнай частцы Бразыльскага нагор’я. Да амазонскай нізіны цячэ па гарыстай мясцовасьці, утвараючы шматлікія парогі, у тым ліку парогі Гуарыба. Пасьля выхаду на раўніну становіцца суднаходнай (на 350 км ад вусьця), запавольваецца пасьля зьліцьця з буйным прытокам зьлева ракі Арагуа. Упадаючы ў Рыю-Пара, правы рукаў дэльты Амазонкі, складае шырокі эстуары.

## Літаратура
Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Шынгу

**Шынгу** — рака ў Бразыліі, правы прыток Амазонкі.

Даўжыня 1980 км, плошча басэйну 513 тыс. км². Сярэдні расход вады каля 16 тыс. м³/с. Суднаходная на 190 км ад вусьця (да парогаў).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Тапажос

**Тапажос** — рака ў Бразыліі, правы прыток Амазонкі.

Даўжыня каля 2200 км, плошча басэйну 487 тыс. км². Упадае ў Атлянтычны акіян. Парожыстая. Сярэдні расход вады 15,5 тыс. м³/с. Суднаходная да гораду Сан-Луіс.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Паўднёвай Амэрыкі
Сан-Франсіску (рака)

**Сан-Франсіску** – рака ў Бразыліі. 

Даўжыня каля 2800 км, плошча басэйну 600 тыс. км<sup>2</sup>. Упадае ў Атлянтычны акіян. Парожыстая. Сярэдні расход вады ў вусьці 3300 м<sup>3</sup>/с. Суднаходная ад гораду Пірапора да гораду Жуазэйру.

Сан-Франсіску
Жыве Беларусь

**Жыве Беларусь** — гэта:

* Жыве Беларусь! — патрыятычны заклік, скіраваны на абуджэньне нацыянальна-грамадзянскіх пачуцьцяў, кансалідацыю народу Беларусі ў абарону свабоды, незалежнасьці сваёй краіны, роднай мовы, усёй нацыянальнай культуры. Шырокае ўжываньне гэтага выразу-фразэалягізму ў розныя часы стала магчымым дзякуючы яго зьместу — зычаньню росквіту сваёй зямлі, сваёй дзяржаве. Разглядаецца як нацыянальны дэвіз — адзін зь беларускіх нацыянальных сымбаляў разам з гербам Пагоняй і бел-чырвона-белым сьцягам — у якім у максымальна ляпідарнай форме фармулюецца беларуская нацыянальная ідэя.
* Жыве Беларусь! — песьня (музыка Васіля Раінчыка, словы Леаніда Пранчака), якая прэтэндавала на статус дзяржаўнага гімну Беларусі
* Жыве Беларусь — мастацкі фільм 2013 году, у якім апавядаецца пра рэаліі палітычнага рэжыму Лукашэнкі
Зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году (дзень чацьверты)

**Чацьвёрты дзень [[Зімовыя Алімпійскія гульні — 2010|XXI зімовых Алімпійскіх гульняў 2010]]** у Ванкувэры — 15 лютага.

У гэты дзень прайшлі спаборніцтвы за 6 камплектаў алімпійскіх узнагарод.

## Падзеі дня

* 10:00 Алімпійскі парк Ўістлера. Лыжны спорт. Гонка на 10 км. сярод жанчынаў (вольны стыль).

# Шарлёт Кала 
# Крысьціна Шмігун-Ваі 
# Марыт Бьёргэн 

* 10:30 Кіпрэс Маўнтайн. Снаўборд. Снаўбордкрос сярод мужчынаў (кваліфікацыя).
* 10:30 Ўістлер Крыксайд. Горныя лыжы. Хуткасны зьезд сярод мужчынаў.
* 12:30 Алімпійскі парк Ўістлера. Лыжны спорт. Гонка на 15 км. сярод мужчынаў (вольны стыль). 
* 14:00 Кіпрэс Маўнтайн. Снаўборд. Снаўбордкрос сярод мужчынаў (1/8 фінала).
* 14:30 Арэна UBC Thunderbird. Хакей з шайбай турнір сярод жаночых каманд.

 Швайцарыя — Канада

* 15:30 Рычмандзкі алімпійскі авал. Канькабежны спорт. Бег на 500 мэтраў сярод мужчынаў.
* 17:00 Пацыфік Калізэўм. Фігурнае катаньне. Спартовыя пары. Вольная праграма.
* 17:00 Ўістлер Слайдынг Цэнтар. Жаночы санны спорт (кваліфікацыя).
* 19:00 Арэна UBC Thunderbird. Хакей з шайбай турнір сярод жаночых каманд.

 Швэцыя — Славаччына

## Іншыя падзеі

## Медальны залік

Зімовыя Алімпійскія гульні 2010 году 04
321

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Валентыніян І, рымскі імпэратар

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Дзьмітры Дашчынскі

**Дзьмітры Ўладзімеравіч Дашчынскі** (нарадзіўся 9 лістапада 1977, Менск) — беларускі фрыстайліст (спартовая акрабатыка). Заслужаны майстар спорту Беларусі. Срэбраны прызэр Алімпійскіх гульняў 2006 году ў Турыне. Бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 1998 году ў Нагана. Чалец зборнай Беларусі па фрыстайле.

Капітан беларускай каманды на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія фрыстайлісты
Катэгорыя:Беларускія фрыстайлісты і фрыстайлісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 году
Вуза

**Ву́за**, **каморка**, **цэля** () — самая маленькая структурная і функцыянальная адзінка жывых арганізмаў, якая здольная ажыцьцяўляць усе асноўныя працэсы жыцьцядзейнасьці (абмен рэчываў, рост і размнажэньне). Вуза зьяўляецца базавай адзінкай марфалягічна-функцыянальнай дзейнасьці ўсіх жывых арганізмаў (акрамя вірусаў).

Усе вузавыя формы жыцьця дзеляцца на два надцарствы на падставе будовы ствараючых іх вузаў — пракарыёты (*даядравыя*) і эўкарыёты (*ядравыя*). Пракарыётныя вузы больш простыя па будове, узьніклі раней за эўкарыётаў.

Усе жывыя вузы складаюцца з цытаплязмы (запаўняе ўнутраную прастору вузы) у якой разьмяшчаюцца розныя арганоіды і вузавыя ўключэньні, а таксама генэтычны матэрыял у выглядзе малекулы ДНК. Прастора вузы абмяжоўваецца вузавай абалонкай.

Існаваньне ў вузе ядра зьяўляецца асновай падзелу вузаў на ядравыя і бязьядравыя, але на самой справе розьніца ў будове вузаў гэтых групаў тычыцца ня толькі ядраў.

Арганізмы могуць складацца як з адной так і са шматлікіх вузаў. У шматвузавых арганізмах, вузы розных органаў значна адрозьніваюцца адна ад адной як па марфалягічнай так і па біяхімічнай будове.

Паняцьце вузы ўпершыню ўжыў Робэрт Гук у 1665 годзе.

## Хімічны склад вузы
Вузы жывых арганізмаў утрымліваюць некалькі відаў хімічных спалучэньняў з рознай будовай і ўласьцівасьцямі. Склад гэтых спалучэньняў можа адрозьнівацца ў розных групаў арганізмаў.
Асноўным складнікам вузы зьяляўецца вада (70—80% масы). Яна стварае спрыяльнае асяродзьдзе ажыцьцяўленьня біяхімічных рэакцыяў, а таксама можа быць вынікам біяхімічных рэакцыяў. Склад астатніх элемэнтаў звычайна падаецца ў далях да масы вузы без уліку вады.

40—60% сухой масы вузы складаецца зь бялкоў, якія выконваюць розныя функцыі, ад будаўнічай і рэгуляцыйнай да транспартнай і шматлікіх іншых. У сваю чаргу бялкі складаюцца з амінакісьляў. У большасьці бялкоў да амінакісьляў далучаны іншыя элемэнты, што надае ім спэцыфічныя ўласьцівасьці.

Акрамя бялкоў, амінакісьлі складаюць пэптыды і поліпэптыды. Яны выконваюць розныя функцыі, зьяўляюцца гармонамі, натуральнымі антыбіётыкамі і г. д.

Нуклійныя кісьлі (ДНК і РНК), граюць важную ролю ў перадачы спадчыннай інфармацыі, а таксама ў біясынтэзе бялкоў.

Вугляводы выконваюць галоўную энэргетычную функцыю і функцыю назапашваньня энэргіі.

Ліпіды ствараюць аснову вузавай абалонкі, але акрамя гэтага яны ўдзельнічаюць амаль ва ўсіх вузавых працэсах (рэгуляцыйных, транспартных, камунікацыйных, метабалічных).

Хімічная будова вузаў складаецца з наступных хімічных элемэнтаў: кісларод (65% масы чалавека), вуглярод (18% масы чалавека), вадарод (10% масы чалавека), азот (3% масы чалавека), а так сама мікраэлемэнты кальц, фосфар, каль, серка, натар, магн, хлёр, жалеза, ёд, медзь, цынк, кобальт, марганец, фтор, малібдэн, сэлен і г. д., якія складаюць меней 2% масы чалавека.

## Крыніцы


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Стары Лес

**Стары́ Лес** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Стары Лес уваходзіць у склад Ладзеніцкага сельсавету.

## Гісторыя
22 жніўня 2017 году вёска перададзеная з Брольніцкага ў склад Ладзеніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 70 чалавек
* 2010 год — 41 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ладзеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Куравічы

**Ку́равічы** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Куравічы ўваходзяць у склад Брольніцкага сельсавету.

## Славутыя землякі
* Іван Вярбіцкі — беларускі паэт

## Крыніцы

Катэгорыя:Брольніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну