open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Джура Джакавіч (холдынг)

**ААТ Холдынг «Джура Джакавіч»** () — харвацкая група машынабудаваньня і мэталаапрацоўкі, заснаваная ў горадзе Славонскі-Брод, Харватыя. Кампанія названая ў гонар Джура Джакавіча, выбітнага югаслаўскага камуніста ў міжваенны пэрыяд.

«Джура Джакавіч» мае даўнія традыцыі, а таксама штат дасьведчаных і высокакваліфікаваных работнікаў. Кампанія мае ганаровае званьне першага заводу па вытворчасьці вагонаў і цягнікоў ва ўсёй Паўднёва-Ўсходняй Эўропе. Акрамя таго, ёй удалося адной зь першых у сьвеце вырабіць мост цалкам са зварных канструкцыяў. Такім мастом стаў чыгуначны мост у Загрэбе, пабудаваны ў 1939 годзе.

## Гісторыя
Вытокі кампаніі ставяцца да стварэньня мэталабудаўнічага заводу ў Славонскім-Бродзе ў 1921 годзе. У 1926 годзе кампанія пабудавала свой першы мост, першы чыгуначны транспартны сродак і першы паравы кацёл. У 1928 годзе быў зроблены першы трамвай для Бялграду. У 1930-х кампанія пабудавала завод па вытворчасьці ёмістасьцяў для хімічнай прамысловасьці, кранаў і самаходных чыгуначных транспартных сродкаў. За XX стагодзьдзе дзейнасьць кампаніі значна пашырылася. Такім чынам, кампанія стала буйным рэгіянальным прадпрыемствам, вырабляючы рэйкавыя транспартныя сродкі, уключаючы лякаматывы, прамысловыя катлы, а таксама займаючыся будаўніцтвам электрастанцыяў, і вялікіх мэталічных канструкцыяў, уключаючы масты. У 1970-х гадох дзейнасьць кампаніі распаўсюдзілася і на атамную энэргетыку, то бок кампанія прыняла ўдзел у будаўніцтве АЭС Кршка. У 1990 годзе кампанія была прыватызаваная, з кампаніі былі вылучаныя шэраг прадпрыемстваў, частка зь іх у выніку ўтварылі холдынг «Джура Джакавіч».

Акрамя Харватыі, група мае досыць разгалінаваную бізнэс-сетку ў Эўропе і за ейнымі межамі, куды экспартуе многія з сваіх вырабаў. У прыватнасьці, гэта тычыцца заходнеэўрапейскіх рынкаў, дзе аб’ёмы выручкі стала растуць.

## Склад
На сёньня холдынг «Джура Джакавіч» уваходзіць у групу кампаніяў «Джура Джакавіч» як матчына і кіруючая кампанія, якая аб’ядноўвае чатыры акцыянэрныя таварыствы, у якіх холдынг «Джура Джакавіч» зьяўляецца ўладальнікам кантрольнага пакету акцыяў. Таварыствы-складнікі холдынгу:

* АТ «Джура Джакавіч — Спэцтэхніка»
* АТ «Джура Джакавіч — Прамысловыя рашэньні»
* АТ «Джура Джакавіч — Машынная апрацоўка»
* АТ «Джура Джакавіч — Энэргетыка і інфраструктура»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Харвацкія кампаніі
Сьпіс гістарычных будынкаў Маладэчна

Катэгорыя:Гісторыя Маладэчна
Катэгорыя:Сьпісы збудаваньняў
Пляшывіца

**Пляшы́віца** ( ці ) ці таксама **Лі́чка Пляшы́віца** () — гара ў Харватыі, якая месьціцца на мяжы з Босьніяй і Герцагавінай. Гара зьяўляецца часткай Дынарскіх гор. Гара мае тры пікі, самы высокі зь якіх пік Озэблін. Ягоная вышыня складае 1657 мэтраў і ён разьмешчаны ў цэнтральнай частцы гары, астатнія пікі — Горня Пляшывіца і Плешывічкі Кабао маюць вышыню 1649 і 1618 мэтраў адпаведна.

Авіябаза Жалява знаходзіцца на гары, зьяўляючыся найбуйнейшай падземнай авіябазай у былой СФР Югаславіі.

## Вонкавыя спасылкі

* Личко горје.

Катэгорыя:Горы Харватыі
Катэгорыя:Горы Босьніі і Герцагавіны
Пожэская гара

**По́жэская гара** () — гара, разьмешчаная на поўдзень ад гораду Пожэга ў Харватыі ў раёне цэнтральнай Славоніі. Гара зьяўляецца часткай Славонскіх гор, якія ахінаюць Пожэскую даліну. Гара разьмешчаны побач з гарой Псунь і гарой Дыль. Цікава, Пожэская гара і Дыль аддзеленыя адзін ад аднаго далінай ракі Арлява. Самым высокім пікам гары зьяўляецца пік Капавац, які мае вышыню 618 мэтраў над узроўнем мора.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Požeška gora. Hrvatska Enciklopedija.

Катэгорыя:Горы Харватыі
Сьцяпан Крашаніньнікаў

**Сьцяпа́н Крашані́ньнікаў** (; , Масква, Маскоўская дзяржава — , Санкт-Пецярбург, Расейская імпэрыя) — расейскі батанік, этнограф, географ, падарожнік, дасьледчык Сыбіры і Камчаткі, аўтар знакамітай кнігі «Апісаньне зямлі Камчаткі» (1756).

Ад’юнкт натуральнай гісторыі і батанікі Пецярбурскай акадэміі навук (1745). Першы расейскі прафэсар натуральнай гісторыі і батанікі Акадэміі навук (1750). Рэктар Унівэрсытэту акадэміі навук і інспэктар Акадэмічнай гімназіі (1750).

Паходзіў зь беднай сям’і жаўнера з Масквы. У 1733 годзе выправіўся ў Сыбір і Камчатку, дзе правёў каля дзесяці год, робячы справаздачы пра падарожжы, якія ўтрымлівалі зьвесткі па батаніцы, этнаграфіі, заалёгіі, гісторыі, геаграфіі Сыбіры, слоўнікі тунгускай і бурацкай моваў. Падчас экспэдыцыі наведаў Табольск, Кузьнецк, Томск, Іркуцк і Якуцк. У Ахоцк і на Камчатку Крашаніньнікаў адправіўся асобна ад сваёй групы толькі ў суправаджэньні перакладчыка. На паўвостраве дасьледчык правёў чатыры гады, працуючы самостойна. Пасьля вяртаньня працаваў у Пецярбургу і зладзіў экспэдыцыю па Пецярбурскай губэрні, дзе дасьледваў флёру Інгрерманляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Крашенинников, Степан Петрович. Большая советская энциклопедия : в 66 т. (65 т. и 1 доп.) / гл. ред. О. Ю. Шмидт. — М. : Советская энциклопедия, 1926—1947.
* Старонка на сайце Расейскай акадэміі навук.

Катэгорыя:Дасьледчыкі Азіі
Катэгорыя:Расейскія батанікі
Катэгорыя:Расейскія этнографы
Катэгорыя:Расейскія географы
Катэгорыя:Рэктары Санкт-Пецярбускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Прыватызацыя ў Расеі

**Прыватызацыя ў Расеі** — шэраг постсавецкіх рэформаў, якія прывялі да маштабнай прыватызацыі дзяржаўных актываў у Расеі, асабліва ў прамысловым, энэргетычным і фінансавых сэктарах. У асноўным прыватызацыя праходзіла ў пачатку і сярэдзіне 1990-х гадоў пад кіраўніцтвам Барыса Ельцына, які заняў пасаду прэзыдэнта Расеі пасьля распаду Савецкага Саюза. Прыватызацыю прадпрыемстваў звычайна зьвязваюць зь імёнамі Ягора Гайдара і Анатоля Чубайса, якія займалі ў той час ключавыя пазыцыі ва ўрадзе.

У апошнія гады існаваньня Савецкага Саюза Міхаіл Гарбачоў аслабіў абмежаваньні на прыватную ўласнасьць і правёў некаторыя рынкавыя рэформы. Аднак непасрэдна палітыка прыватызацыі пачалася пазьней. У выніку прыватызацыя спрыяла пераходу Расеі ад савецкай плянавай эканомікі да рынкавай эканоміцы, што прывяло да рэзкага павышэньня ўзроўню эканамічнай няроўнасьці і абвалу СУП і прамысловай вытворчасьці.

Прыватызацыя спрыяла перадачы значных багацьцяў да адносна невялікай групы алігархаў, асабліва прыроднага газу і нафты. Некаторыя «стратэгічныя» актывы, у тым ліку вялікая частка расейскай абарончай прамысловасьці, ня былі прыватызаваныя. Масавая прыватызацыя гэтай эпохі застаецца вельмі спрэчным пытаньнем у расейскім грамадзтве. Зь ей зьвязваюць занадта моцнае эканамічнае расслаеньне насельніцтва Расеі.

Анатоль Чубайс, адзін з ключавых фігур правядзеньня палітыкі прыватызацыі, пазьней выказаў думку, што адзін зь відаў прыватызацыі — закладныя аўкцыёны былі праведзены, у тым ліку, з мэтай не дапусьціць прыходу камуністаў да ўлады зноўку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Хроніка расейскай прыватызацыі.

Катэгорыя:Эканоміка Расеі
Катэгорыя:Прыватызацыя ў Расеі
Пломінская электрастанцыя

**Пломінская электрастанцыя** () — вугальная электрастанцыя паблізу Пломіна ў Харватыі. У 2007 годзе на яе прыходзілася вытворчасьць 13% патрэбаў у электраэнэргіі Харватыі.

Сілавая ўстаноўка складаецца з двух энэргаблёкаў. Энэргаблёк А быў пабудаваны ў 1969 годзе, энэргаблёк Б быў пабудаваны ў 2000 годзе. Абодва блёкі кіруюцца кампаніяй «Харвацкая электраэнэргетыка», раней саўладальнікам была нямецкая кампанія «*[[RWE]]*». 28 траўня 2015 году кантракт, падпісаны абодвума бакамі яшчэ ў 1996 годзе, скончыўся, такім чынам цеплавая электрастанцая знаходзіцца ў 100-адсоткавай уласнасьці АТ «Харвацкая электраэнэргетыка». У агульнай складанасьці электрастанцыя генэруе 330 мэгават энэргіі. У 2016 годзе іхны агульны аб’ём энэргіі складаў 2357 ГВтг.

У 2011 годзе была заплянавана рэканструкцыя электрастанцыі, якая прадугледжвала замену энэргаблёку А на новы энэргаблёк С для больш эфэктыўнага і бясьпечнага функцыянаваньня. Магутнасьць новай станцыі павінна была складаць 500 МВт, у параўнаньні энэргаблёк А мае магутнасьць у 125 МВт. Аднак, у 2016 годзе праект быў ануляваны, дзякуючы намаганьням партыі зялёных.

Электрастанцыя мае вышыню ў 340 мэтраў, такім чынам, зьяўляючыся самай высокай пабудаванай структурай у Харватыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Plomin Holding d.o.o.

Катэгорыя:Цеплавыя электрастанцыі Харватыі
Катэгорыя:Эканоміка Харватыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1969 годзе
Вадзім Чабанаў

**Вадзім Чабанаў** () — старшы прапаршчык узброеных сілаў Украіны,79-я асобная дэсантна-штурмавая брыгада.

19 студзеня 2013 року на Вадохрышча, знаходзячыся пры выкананьні абавязкаў міратворчае місіі ў Косава, ахрысьціўся&nbsp;— абрад хрышчэньня зьдзейсьніў гераманах Кукша (маёр Міхайла Антанюк).

З жонкаю Сьвятланаю выхоўваюць дзьвух дзяцей&nbsp;— дачку Элу 1997&nbsp;р.н. ды сына Вадзіма 2003&nbsp;р.н.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (21.8.2014)

## Вонкавыя спасылкі
* Указ Прэзыдэнта
* https://web.archive.org/web/20150207083737/http://ak-inzt.net/ukrarmy/1584-21-01-2013

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:Вайскоўцы 79-й асобнай дэсантна-штурмавой брыгады
Дзяржынск (Ніжагародзкая вобласьць)

**Дзяржы́нск** (), да 22 чэрвеня 1929 — **Расьця́піна** () — места ў Ніжагародзкай вобласьці Расеі, адміністрацыйны цэнтар гарадзкой акругі гораду Дзяржынску. Знаходзіцца за 34 км ад Ніжняга Ноўгараду. Чыгуначная станцыя Транссыбірскай магістралі, прыстанак на левым беразе Акі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Партал Дзяржынску

Катэгорыя:Гарады Ніжагародзкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Катэгорыя:Гарады на Ацэ
Катэгорыя:Перайменаваныя населеныя пункты Расеі
Катэгорыя:Населеныя пункты, названыя ў гонар асобаў
Царква Спаса на Нярэдзіцы

**Царква́ Спа́са на Ня́рэдзіцы** () — храм, разьмешчаны за 1,5 км на поўдзень ад Вялікага Ноўгараду на правым беразе былога рэчышча Малога Волхаўца, на невялікім узвышшы побач з Рурыкавым гарадзішчам.

## Гісторыя
Узьведзеная за адзін сэзон каля 1198 году за часам наўгародзкага князя Яраслава Ўладзімеравіча ў памяць аб двух загінулых сынах.

Храм аднагаловы, кубічнага тыпу, трохапсыдны. Фрэскавыя росьпісы займалі ўсю паверхню сьценаў і ўяўлялі сабой адзін з унікальных і найбольш значных жывапісных ансамбляў Расеі. Росьпісы актыўна вывучаліся і апісваліся ад пачатку да 1930-х гадоў. Акварэльныя копіі фрэсак, выкананыя ў 1862 годзе мастаком Мікалаем Мартынавым, былі паказаны ў 1867 годзе на Сусьветнай выставе ў Парыжы і заслужылі бронзавы мэдаль.

На гарадзішчы вакол царквы існаваў Спаса-Нярэдзіцкі мужчынскі манастыр. Фрэскі царквы зьяўляюцца найбольш каштоўным помнікам наўгародзкага манумэнтальнага жывапісу XII стагодзьдзя. Гэта быў абсалютна скончаны і непашкоджаны фрэскавы цыкль. У 1903—1904 гадох пад кіраўніцтвам архітэктара Пятра Пакрышкіна была праведзена першая рэстаўрацыя храма. У пэрыяд нямецка-савецкай вайны помнік быў зьнішчаны.

У 2001 годзе Наўгародзкая архітэктурна-архэалягічная экспэдыцыя правяла раскопкі ўнутры храма. Сярод іншых шматлікіх знаходак, за канфіскаванай падсыпкай пад падлогу былі выяўленыя вучасткі першапачатковай жывапісу 1199 году і грабніца з парэшткамі маскоўскага князя Апанаса Данілавіча.

Комплексная архітэктурная рэстаўрацыя царквы завяршылася ў 2004 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Нярэдзіца — сувязь часу
* Фатаздымкі царквы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1198 годзе
Катэгорыя:Храмы Расеі
Катэгорыя:Наўгародзкая вобласьць
Адамаўка

Назву **Адамаўка** маюць:

* Адамаўка — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці
* Адамаўка — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Адамаўка — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
Дваццаць восем панфілаўцаў (фільм)

**«Два́ццаць во́сем панфі́лаўцаў»** () — гістарычны мастацкі фільм Андрэя Шалёпы і Кіма Дружыніна аб легендарным подзьвігу савецкіх байцоў пры абароне Масквы ў 1941 годзе. У фільме прадстаўлены дзеяньні байцоў 316-й стралковай дывізіі пад камандаваньнем генэрала Івана Панфілава, якія трымалі абарону ля разьезда Дубасекава і 16 лістапада 1941 году адбівалі напады нямецкіх танкаў, якія прарываліся да Масквы.

Першапачаткова збор сродкаў на фільм ажыцьцяўляўся з дапамогай краўдфандынгу, і ў канчатковым выніку сабраная сума склала 34 746 062 расейскія рублі. Затым да фінансаваньня фільму далучыліся Міністэрства культуры Расеі і Міністэрства культуры Казахстану. Фінансавую, арганізацыйную і тэхнічную падтрымку на розных этапах кінавытворчасьці фільму аказала кампанія «*[[Gaijin Entertainment]]*». Прэм’ера адбылася 16 лістапада 2016 году, а шырокі пракат пачаўся 24 лістапада.

Збор грошаў, вытворчасьць і пракат фільму суправаджала бурнае абмеркаваньне ягонай гістарычнай дакладнасьці ў блёгасфэры і сродках масавай інфармацыі. Кінастужка атрымала палярныя водгукі з боку мастацтвазнаўцаў і прафэсійных крытыкаў, але была станоўча ўспрынята гледачамі, сабраўшы ў СНД 385 млн расейскіх рублёў і стаўшы лепшым фільмам году ў Расеі па выніках апытаньня Ўсерасейскага цэнтру вывучэньня грамадзкай думкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Вялікі інквізытар на сайце Internet Movie Database

Катэгорыя:Фільмы 2016 году
Катэгорыя:Расейскія фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Ваенныя фільмы
Дразды (Гомельская вобласьць)

**Дразды́** — вёска ў Мазырскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Козенскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 393 чалавекі
* 2010 год — 445 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Козенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мазырскага раёну
Дзяржаўны камітэт па надзвычайным становішчы

**Дзяржаўны камітэт па надзвычайным становішчы** — самаабвешчаны ворган улады ў СССР, які існаваў з 18 па 21 жніўня 1991 году. Уключаў у сябе шэраг высокапастаўленых службовых асобаў Савецкага ўраду, ачоліў новы ворган віцэ-прэзыдэнт Генадзь Янаеў. Чальцы ДКНС выступілі супраць палітыкі «Перабудовы» прэзыдэнту СССР Міхаіла Гарбачова, а таксама супраць падпісаньня новай саюзнай дамовы і пераўтварэньні СССР у канфэдэратыўны Зьвяз сувэрэнных дзяржаваў, куды плянавалі ўвайсьці толькі 9 з 15 саюзных рэспублік. 

Згодна з рашэньнем ДКНС Міхаіл Гарбачоў быў адхілены ад ўлады, а ў Маскву былі ўведзены вайсковыя часткі. Галоўнымі апанэнтамі ДКНС былі прыхільнікі Прэзыдэнту РСФСР Барыса Ельцына, якія ў дзень выступу путчыстаў аб’явілі дзеяньні сябраў камітэту антыканстытуцыйнымі. У шматлікіх гарадох СССР, у тым ліку ў Менску, прайшлі мітынгі супраць ДКНС. У Беларусі галоўнай сілай, якая выступіла супраць путчыстаў, стала апазыцыйная фракцыя БНФ. Пасьля паразы і самароспуску камітэту іхныя дзеяньні былі асуджаныя ворганамі заканадаўчай і выканаўчай улады СССР, РСФСР і шэрагу іншых саюзных рэспублік і кваліфікаваныя як дзяржаўны пераварот. У гістарыяграфіі падзеі 18—21 жніўня 1991 году атрымалі назву «Жнівеньскі путч».

З 22 па 29 жніўня 1991 году былыя чальцы распушчанага ДКНС і асобы, якія актыўна садзейнічалі ім, былі арыштаваныя, але з чэрвеня 1992 году па студзень 1993 году ўсе яны былі адпушчаныя пад падпіску аб нявыезьдзе. У красавіку 1993 году пачалося судовае разьбіральніцтва. 23 лютага 1994 году падсудныя па справе ДКНС былі амніставаныя Дзяржаўнай думай Фэдэральнага Сходу Расейскай Фэдэрацыі, нягледзячы на ​​пярэчаньні з боку Ельцына. Адзін з падсудных, Валянцін Варэньнікаў, адмовіўся прыняць амністыю і над ім прадоўжыўся суд, які ён, у канчатковым выніку, выйграў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Путч ГКЧП праз 26 гадоў. Хроніка падзеяў». Белсат.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1991 годзе
Катэгорыя:Жнівеньскі путч
Катэгорыя:Жнівеньскі путч
Зьміцер Чабанаў

**Зьміцер Чабанаў** () — вайсковец, снайпэр 93-е асобнае мэханізаванае брыґады ўзброеных сілаў Украіны.

## Жыцьцяпіс
4 ліпеня 2014 року загінуў падчас начное танкавае атакі баявікоў на блёкпост №&nbsp;10, ля вёсцы Навасёлаўка Першая, на павароце на Ўманскае, у Ясінувацкім раёне Данецкае вобласьці. Байцы 93-е брыґады занялі абарону й прынялі бой. У выніку тэрарыстычнага нападу загінулі 7 ахоўнікаў — старшы сяржант Аляксей Заіка, старшыя жаўнеры Андрэй Крылоў, Руслан Рушчак, Аляксандар Савенкаў, Зьміцер Чабанаў ды Зьміцер Шаўчэнка, яшчэ 6 атрымалі раненьні.

Дома засталася ўдава ды дачка 2009 року нараджэньня.

Пахаваны ў Дніпру.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (2.8.2014) (пасьмяротна)

## Вонкавыя спасылкі
* Указ Прэзыдэнта
* Чабанов Дмитро Анатолійович

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:93-я асобная мэханізаваная брыгада
Андрэй Чабан

**Андрэй Чаба́н** () — вайсковец, сяржант-інструктар аддзяленьня сувязі 140-га асобнага цэнтру АА ГШ в/ч А0661 Узброеных сілаў Украіны.

## Біяґрафія
Быў адзіным дзіцем у сям’і. У 2003 годзе скончыў Залесецкую ААШ І-ІІІ ступеняў, у 2008&nbsp;— Галіцкі інстытут імя В.&nbsp;Чорнавала ў Тарнопалі.

З 2008 року за контрактам служыў у частцы А&nbsp;0551 у Хмяльніцкім, быў інструктарам аддзяленьня сувязі. У 2014&nbsp;— у в/ч А0661.

Пасьля захопу Крыму Расеяю 80 дзён быў у Хэрсоне, потым яго накіравалі на ўсход. Падчас патруляваньня спэцпрызначэнцы выявілі дывэрсійную ґрупу тэрарыстаў. Загінуў 24 ліпеня ля Першамайску ад кулі снайпэра, ратуючы субратаў ад гібелі коштам уласнага жыцьця&nbsp;— ґрупа трапіла ў засаду, тады ж загінулі Васіль Кабэрнюк, Уладзімер Чаркасаў ды Тарас Якімчук.

Ідучы ў небясьпечную зону, ён ня слухаў тых, хто яго ад гэтага адмаўляў, а падкрэсьліваў:

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (8.8.2014);
За мужнасьць, самаахвярнасьць ды ўзорнае выкананьне службовых абавязкаў, выяўленыя ў барацьбе за незалежнасьць Украіны падчас правядзеньня АТА на ўсходзе Ўкраіны ўзнагароджаны ордэнам «За Украіну, за яе волю».

## Ушанаваньне памяці
26-27 ліпеня 2014 року ў Тарнопальскай вобласьці была абвешчаная жалоба.

31 студзеня 2015 року на фасадзе Залясецкак школы, дзе навучаўся Андрэй, адчынілі мэмарыяльную дошку Андрэю Чабану.

З кастрычніка 2017 року Залясецкая ААШ І-ІІІ ступеняў носіць імя Андрэя Чабана.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Пам'ятаємо загиблих
* ''Вічна пам'ять, Слава Герою!'' // Збаразька РДА, 25 липня 2014
* ''Загинув наш земляк: 26-27 липня на Тернопільщині&nbsp;— Дні жалоби''&nbsp;// 7 Днів-Україна, 26 липня 2014
* Світлана Ліщук. ''Вчора у Залісцях, що на Збаражчині, поховали 26-річного хлопця, якого вбили під Луганськом''&nbsp;// Місто, 28 липня 2014
* ''Капітан батальйону розповів на похороні, як загинув Андрій Чабан з Тернопільщини''&nbsp;// Доба, 29 липня 2014

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы
Катэгорыя:140-ы цэнтар адмысловага прызначэньня
Юліяна Матановіч

**Юліяна Матановіч** (,  6 красавіка 1959, Градачац) — харвацкая пісьменьніца. Прафэсар у Заграбскім унівэрсытэце, на факультэце гуманітарных і сацыяльных навук. Выкладае сучасную харвацкую літаратуру.

## Жыцьцяпіс
У 1982 годзе скончыла Ўнівэрсытэт імя Ёсіпа Юрая Штросмаера. У 1998 годзе абараніла кандыдацкую на факультэце гуманітарных і сацыяльных навук Унівэрсытэту Заграбу па тэме *Povijesni roman u hrvatskoj književnosti XX. stoljeća* (гістарычны раман у харвацкай літаратуры 20-га стагодзьдзя).

Яе творы перакладзены на нямецкую, вугорскую, сэрбскую і славенскую мовы.

## Выбраныя творы
* „Četiri dimenzije sumnje“, (зборнік харвацкіх літаратараў), 1988.
* „Barok iz suvremenosti gledat“, 1992.
* „Ključ za interpretaciju književnog djela – Ivan Gundulić“, 1993.
* „Zašto sam vam lagala“, раман, 1997.
* „Bilješka o piscu“, 2000.
* „Lijepi običaji“, 2000.
* „Tko se boji lika još“, раман, 2008.
* „Završen krug“, proza, grafička mapa, s Majom S. Franković, 2005.
* „Kao da smo otac i kći“, 2003.
* „Krsto i Lucijan“, 2003.
* „Mine – Kobni korak“ (разам з Reine-Marguerite Bayle), 2003.
* „Laura nije samo anegdota“, лірычная эсэістыка, 2005.
* „Knjiga od žena, muškaraca, gradova i rastanaka“, 2009. (узнагарода Кіклоп)
* „Još uvijek lijepe“, izbor kratkih priča iz realizma i moderne, 2009.
* „O čemu ti to govoriš“, knjiga pripovijetki, 2010.
* „One misle da smo male“, забаўляльна-навучальны раман, у суаўстастве з дк. Ankom Dorić, 2010. (намінант на літаратурную прэмію на *Дружеството на хърватските писатели* за найлепшую прозу для дзяцей і моладзі, узнагарода Кіклоп)
* „Ispod stola – Najljepše antikorupcijske priče“, 2011.
* „Cic i svila“, 2011.
* „Samo majka i kći“, 2012.
* „Božićna potraga“, 2012.
* „sumnja.strah@povijest.hr“,  2012.
* „I na početku i na kraju bijaše kava“, 2014.

## Крыніцы

Катэгорыя:Харвацкія літаратары і літаратаркі
Рычард Докінз

**Клі́нтан Ры́чард До́кінз** (; нарадзіўся  году, Найробі, Кенія) — ангельскі этоляг, эвалюцыйны біёляг, вучоны і папулярыст навукі. Заслужаны супрацоўнік Новага каледжу ў Оксфардзе. З 1995 па 2008 працаваў прафэсарам Оксфардзкага ўнівэрсытэту ў складзе Саймананскага прафэсарата папулярызацыі навукі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ангельскія навукоўцы
Пляц Каралевы Боны (Моталь)

**Плошча Леніна** (; ранейшая назва **Пляц Каралевы Боны**, ; мясцовая назва **Места**, ) — плошча, якая зьяўляецца цэнтрам аграгарадка Моталь.

## Назва
Першапачаткова яна мела назву «Пляц каралевы Боны» ў гонар былой уладальніцы мястэчка каралевы Боны Сфорцы, якая надала яму шмат прывілеяў. Пад Польшчай у 1921—1939 гадах захоўвала назву па-польску «*Plac królowej Bony*».

Пасьля далучэньня Заходняй Беларусі да БССР зьмяніла назву на «Плошча Леніна». Але сярод мясцовага насельніцтва больш папулярна казаць «Плошча Каралевы Боны».

## Галерэя

File:Мотольский ресторан .jpg|Кавярня на пляцы
File:Мотальскі музей народнай творчасці.jpg|Млын каля пляцу
File:Motal, Rynak, Spaskaja. Моталь, Рынак, Спаская (1916).jpg|Спаса-Праабражэнская царква — адно з галоўных збудаваньняў Моталя


Катэгорыя:Моталь
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Леніна
Міхайла Чабанаў

**Міхайла Чаба́наў** () — вайсковец, жаўнер 28-е асобнае мэханізаванае брыґады ўзброеных сілаў Украіны.

## Баявы шлях
16 ліпеня 2014 року ля Марынаўкі Шахтарскага раёну падчас руху на 3-х БМП—2 пры ўезьдзе ў пасёлак адзін з падразьдзелаў 28-е брыґады вайсковае часткі патрапіў у засаду тэрарыстаў колькасьцю да 80 чалавек з 1 танкам. Нягледзячы на перасягаючыяя сілы суперніка, байцы ўступілі ў бой. Пасьля бою 17 ліпеня Міхайла Чабанаў вынес на сабе параненага кіраўніка мэдычноага пункту брыґады старшога лейтэнанта Тараніча С. А.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам «За мужнасьць» III ступені (31.10.2014);

## Вонкавыя спасылкі
* Указ №&nbsp;838/2014
* Інформаційний бюлетень

Катэгорыя:Украінскія вайскоўцы 
Катэгорыя:28-я асобная мэханізаваная брыгада
Заазер’е (Гарадоцкі раён)

**Заазе́р’е** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 15 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Стадолішчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Градзкі вэрт

**Гра́дзкі вэрт** () — шматфункцыянальны стадыён у харвацкім горадзе Осіек. Зьяўляецца хатнім стадыёнам для двух харвацкіх футбольных клюбаў — «Осіек» і «Фартуна». Ёмістасьць стадыёну складае 18856 чалавек.

## Гісторыя
Будаўніцтва пачалося ў 1949 годзе, але працы былі спыненыя некалькі разоў. Афіцыйна быў адчынены толькі ў 1980 годзе. У 1982 годзе быў зафіксаваны рэкорд наведвальнасьці стадыёну, калі мясцовы клюб «Осіек» прымаў загрэбскае «Дынама». На гэтым матчы прысутнічалі 40000 чалавек, а матч скончыўся перамогай госьцяў зь лікам 1:2.

У 1998 годзе на стадыёне былі ўсталяваны індывідуальныя сядзеньні. У 2005 годзе стадыён быў рэканструяваны, дзякуючы чаму стадыён пачаў адпавядаць крытэрам УЭФА. У 2010 годзе на стадыёне прайшоў таварыскі матч паміж зборнай Харватыі і Ўэйлзу. У траўні 2016 году на стадыёне прайшоў фінал Кубка Харватыі.

## Галерэя

Gradski vrt stadium, Osijek.JPG|Заходняя трыбуна перад рэканструкцыяй 2005 году
Stadion NK Osijek 2 rujna 2008 1.jpg|Усходняя трыбуна пасьля рэканструкцыі 2005 году
Stadion NK Osijek 2 rujna 2008.jpg|Усходняя трыбуна пасьля рэканструкцыі 2005 году


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Градзкі вэрт на Stadium Guide

Катэгорыя:Футбольныя стадыёны
Катэгорыя:Стадыёны Харватыі
Сьцяпанаўка

Назву **Сьцяпанаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Сьцяпанаўка — вёска ў Рэчыцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Сьцяпанаўка — пасёлак у Бялыніцкім раёне
** Сьцяпанаўка — вёска ў Глускім раёне

## Глядзіце таксама
* Сьцяпанава
* Сьцяпанаў
Расстрэл сям’і Раманавых

**Расстрэ́л сям’і́ Рама́навых** — забойства апошняга расейскага імпэратара Мікалая II і ягонай сям’і, які быў ажыцьцёўлены ў паўпадвальным памяшканьні дому Іпацьева ў Екацярынбургу ў ноч з 16 на 17 ліпеня 1918 году згодна з пастановай выканкаму Ўральскай абласной рады рабочых, сялянскіх і салдацкіх дэпутатаў, які быў падначалены бальшавікам. Разам з царскай сям’ёй былі расстраляныя і чальцы ейнай сьвіты.

Большасьць сучасных гісторыкаў сыходзяцца ў меркаваньні, што прынцыповае рашэньне аб расстрэле Мікалая II было прынята ў Маскве, пры гэтым звычайна паказваюць на кіраўнікоў Савецкай Расеі Якава Сьвярдлова і Ўладзімера Леніна. Тым ня менш, адзінства па пытаньнях выдачы санкцыі на расстрэл толькі Мікалая II ці ўсёй ягонай сям’і, сярод сучасных гісторыкаў няма.

Сярод юрыстаў таксама няма адзінства з нагоды таго, ці быў расстрэл санкцыянаваны вышэйшым савецкім кіраўніцтвам. Экспэрт-крыміналіст Юры Жук лічыць, што падлягаюць сумнёву факты, што выканкам Уральскай абласной рады дзейнічаў у адпаведнасьці зь інструкцыямі першых асобаў савецкай дзяржавы. Аднак, старэйшы сьледчы па асабліва важных справах СК Расейскай Фэдэрацыі Ўладзімер Салаўёў, які з 1993 году вёў расьсьледаваньне абставінаў забойства царскай сям’і, у сваіх інтэрвію ў 2008—2011 гадох сьцьвярджаў, што расстрэл Мікалая II і ягонай сям’і праводзіўся без санкцыі Леніна і Сьвярдлова.

Да таго, як пабачыла сьвет рашэньне Прэзыдыюму Вярхоўнага суду Расеі ад 1 кастрычніка 2008 году, лічылася, што Ўральская абласная рада не зьяўлялася судовым або іншым органам, які б меў паўнамоцтвы выносіць прысуд, апісаныя падзеі доўгі час разглядаліся зь юрыдычнага пункту гледжаньня ня як палітычныя рэпрэсіі, а як забойства, што перашкаджала пасьмяротнай рэабілітацыі Мікалая II і ягонай сям’і.

Парэшткі пяці чальцоў імпэратарскай сям’і, а таксама іхных слуг, былі знойдзены ў ліпені 1991 году непадалёк ад Екацярынбурга пад насып Старой Капцякоўскай дарогі. У ходзе сьледхтва па крымінальнай справе, якую вяла Генпракуратура Расеі, парэшткі былі ідэнтыфікаваныя. 17 ліпеня 1998 году астанкі чальцоў імпэратарскай сям’і былі пахаваныя ў Петрапаўлаўскім саборы Санкт-Пецярбургу. У ліпені 2007 году былі знойдзеныя парэшткі царэвіча Аляксея і вялікай князёўны Марыі.

У верасьні 2015 году Сьледчы камітэт Расеі зноўку аднавіў расьсьледаваньне па факце гібелі царскай сям’і.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Выстава «Раманавы ў Екацярынбургу». Екатеринбург-Романовы.ру
* «Последний император России. Тайна гибели»

Катэгорыя:Раманавы
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Расеі
Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Расеі
Катэгорыя:Палітычныя забойствы
Катэгорыя:Камуністычныя рэпрэсіі
Катэгорыя:Екацярынбург
Паўстаньне Пугачова

**Паўстаньне Пугачова 1773—1775 году** — паўстаньне яіцкіх казакаў, якое перарасло ў вайну казакаў, сялянаў і народаў Уралу і Паволжа супраць ураду расейскай імпэратаркі Кацярыны II. Паўстаньне кіравалася Емяльянам Пугачовым, які аб’явіў сябе Пётрам III, які раней быў зрынуты Кацярынай са стальцу. Паўстаньне праходзіла на тле вайны Расеі з Асманскай імпэрыяй. Пасьля першапачатковага посьпеху, Пугачоў прыняў на сябе кіраўніцтва альтэрнатыўнага ўраду і абвесьціў канец прыгоннага права.

Мяцежнікі здолелі кансалідаваць у сваю падтрымку розныя групы насельніцтва, у тым ліку сялянаў, казакаў і старавераў. У нейкі момант улада паўстанцаў зацьвердзілася над большай часткай тэрыторыі паміж Волгай і Ўралам. Адной з найбольш значных падзеяў паўстаньня была Казанская бітва ў ліпені 1774 году.

Урадавыя войскі ня здолелі спачатку эфэктыўна адрэагаваць на паўстаньне, збольшага з-за тэхнічных цяжкасьцяў і няздольнасьці ацаніць маштаб паўстаньня. Тым ня менш, паўстаньне было задушана да канца 1774 году генэралам Іванам Міхэльсонам ля Царыцыну. Пугачоў быў неўзабаве схоплены і пакараны ў Маскве ў студзені 1775 году. Далейшыя рэпрэсіі супраць мяцежных рэгіёнаў былі праведзеныя генэралам Пётрам Паніным.

Падзеі спарадзілі шмат легендаў, а таксама знайшлі адбітак у літаратуры. Найбольш вядомым творам, які грунтуецца на паўстаньні зьяўляецца гістарычны раман Аляксандра Пушкіна «Капітанская дачка» (1836). На сёньня паўстаньне 1773—1775 гадоў лічыцца самым буйным сялянскім бунтам у гісторыі Расеі.

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкулы, прысьвечаныя паўстаньню.

Катэгорыя:Гісторыя Расеі
Катэгорыя:Падзеі 1773 году
Катэгорыя:Падзеі 1774 году
Падравіна

**Падра́віна** (, ) — гістарычная тэрыторыя ў сучаснай Харватыі, разьмешчаная ў шырокай даліне ракі Дравы і якая ляжыць на захад ад Осіеку іна ўсход ад Вараждзіну. Большая частка гэтай тэрыторыі ўваходзіць у склад Капрыўніцка-Крыжэвацкай і Віравіціцка-Падраўскай жупаніі. Усходняя частка Падравіны складае частку гістарычнага рэгіёну Славоніі.

Часам тэрмін «Падравіна» выкарыстоўваецца ў больш шырокім сэнсе, як назва даліны Дравы ў сярэднім і ніжнім цячэньні на тэрыторыі Славеніі і Харватыі ад Марыбору да Осіеку.

Шырыня Падравіны ад некалькіх да некалькіх дзясяткаў кілямэтраў. Падравіна на ўсім сваім працягу раўніна, атачоная шматлікімі пагорыстымі градамі. Адрозьніваецца высокай урадлівасьцю глеб і нароўні са Славоніяй лічыцца жытніцай Харватыі. Ўздоўж усёй Падравіны праходзяць аўтамабільная дарога і чыгунка Вараждзін — Капрыўніца — Осіек.

Найбуйнейшыя гарады — Лудбрэг, Капрыўніца, Джурджэвац, Віравіціца і Слацінаў.

## Вонкавыя спасылкі
* турыстычная старонка жупании Віравіціцка-Падраўскай жупаніі

Катэгорыя:Геаграфія Харватыі
Франка Батэліч

**Франка Батэліч** (; (таксама вядомая як **Франка**) , Рыека, Харватыя) — харвацкая сьпявачка і аўтра песень. Пераможца першага сэзону харвацкага шоў Showtime, прадстаўніца Харватыі на песенным конкурсе Эўрабачаньне 2018.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і Інгрыд і Даміра Батэліч. У тры гады пачала сьпяваць. У 2007 годзе паспрабавала свае сілы ў першым сэзоне шоў Showtime, дзе дайшла да фіналу і перамагла. Пасьля перамогі падпісала кантракт з лэйблам Hit Records, дзе яе пераможны сынгл «Ovaj Daj» быў выдадзены афіцыйна.

У лютым 2018 стала вядома, што Франка будзе прадстаўляць Харватыю на Эўрабачаньні-2018 зь песьняй «Crazy». Франка выступіць у першым паўфінале конкурсу 8 траўня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песьні Эўрабачаньне
Катэгорыя:Харвацкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыецы
Дзяніс Чабанчук

**Дзяніс Чабанчук** () — вайсковец, старшы лейтэнант 128-е асобнае горна-пяхотная брыґада ўзброеных сілаў Украіны.

## Жыцьцяпіс
Працягам 1999–2009 рокаў навучаўся ў НВК №&nbsp;26&nbsp;м. Луцка. 2013 року скончыў акадэмію сухапутных войскаў імя гетмана Пятра Сагайдачнага ў Львове.

## Згуба
17 лютага 2015 року загінуў пад Луганскам падчас мінамётнага абстрэлу.

## Узнагароды
За асабістую мужнасьць ды гераізм, выяўленыя ў ахове дзяржаўнага сувэрэнітэту ды тэрытарыяльнае цэласнасьці Ўкраіны, вернасьць вайсковай прысязе падчас расейска-украінскае вайны ўзнагароджаны 
* ордэнам Багдана Хмяльніцкага III ступені (17.5.2015);

## Вонкавыя спасылкі
* Указ Прэзыдэнта
* Лучанина нагородили посмертно за доблесть і честь
Срэм

**Срэм** (, , ) — урадлівы ўчастак Сярэднедунайскай нізіны паміж рэкамі Дунай і Сава, які часткова знаходзіцца ў Харватыі (Вукаварска-Срэмская жупанія), а большай часткай — у Сэрбіі (Срэмская акруга).

Назва паходзіць ад старажытнага гораду Сірмій (цяпер — Срэмска-Мітравіца). У XI стагодзьдзі разам з Мачвай гістарычнае ядро Срэму ўваходзіла ў склад аднайменнай бізантыйскай фемы. У XV стагодзьдзі кіравалася сэрбскімі дэспатамі з роду Бранкавічаў. З 1521 году — у Асманскай імпэрыі як асобны санджак з цэнтрам у Срэмскай Мітравіцы. З 1745 году — павет габсбургскага каралеўства Славонія, у 1860—1918 гадах — камітат Вугоршчыны. Пасьля распаду Югаславіі частка Срэму ўвайшла ў склад непрызнанай рэспублікі Сэрбская Краіна і стала арэнай бязьлітасных баявых дзеяньняў.

## Глядзіце таксама
* Рэгіёны Сэрбіі
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Геаграфія Сэрбіі
Катэгорыя:Рэгіёны Харватыі
Катэгорыя:Геаграфія Вугоршчыны
Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Эўропы
Вукаварска-Срэмская жупанія

**Вукаварска-Срэмская жупанія** () — адміністрацыйная адзінка ў цэнтры Харватыі. Знаходзіцца на стуку гістарычных рэгіёнаў: Славонія, Срэм і Падравіна. Сталіцай зьяўляецца горад Вукавар, аднак самы вялікі горад — Вінкаўцы.

Плошча жупаніі — 2454 км². На захадзе мяжуе з Бродзка-Пасаўскай жупаніяй, на паўноыным-захадзе і поўдні — з Асіецка-Баранскай жупаніяй. На поўдні з Босьніяй і Герцагавінай. На паўночным-усходзе, усходзе і паўднёвым-усходзе з — з Сэрбіяй (на паўночным-усходзе граніца праходзіць па Дунаю).

Тэрыторыя жупананіі ў асноўным нізінная, толькі на ўсходзе яна ўключае невялікую частку лясістага ўзвышша — гара Фрушка-Гара. Глебы ўрадлівыя. На тэрыторыі жупаніі знаходзяцца археалягічныя помнікі неалітычнага пэрыяду. Гарады жупаніі моцна пацярпелі ў пэрыяд вайны ў Харватыі.

## Адміністрацыйны падзел
Падзяляецца на 31 утварэньняў (5 гарадоў і 26 муніцыпалітэтаў):
### Гарады
* Вукавар, столица жупании, население 30 126 чалавек
* Вінкаўцы, 33 239 чалавек
* Жупаня, 13 775 чалавека
* Аток, 5858 чалавек
* Ілок, 5897 чалавек
### Муніцыпалітэты
* Трпінья
* Барова
* Община Тардынцы
* Община Маркушыца
* Община Ярміна
* Община Иванкава
* Община Ваджынцы
* Община Старі Мікановцы
* Община Бабіна Греда
* Община Церна
* Община Градзішце
* Община Андрыяшўцы
* Община Прывлака
* Община Башняцы
* Община Дреноўцы
* Община Гунья
* Община Врбанья
* Община Нійемцы
* Община Таварнік
* Община Лавас
* Община Тампоеўцы
* Община Старі Янковцы
* Община Негославцы
* Община Багданаўцы
* Община Нуштар
* Община Штытар — вылучана ў 2006 годзе з гораду Жупаня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Жупаніі Харватыі
Махава

**Ма́хава** — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Махаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1675 згадваецца як вёска Махаў ва ўладанні Станіслава Шэмета ў Аршанскім павеце ВКЛ. У 1913 г. дзейнічала царкоўна-прыходзкая школа.

## Насельніцтва
* 2010 год — 529 чалавек
* 1999 год — 645 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Махаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёну
Яноўка

Назву **Яноўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Яноўка — вёска ў Рэчыцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Яноўка — вёска ў Асіпавіцкім раёне
** Яноўка — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Яноўка — вёска ў Краснапольскім раёне

* Менская вобласьць:
** Яноўка — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Іванава
* Іванавічы
* Іванаў
* Іванаўка
* Іванаўск
* Іванаўскія Агароднікі
* Іванаўцы
* Іванаўшчына
* Іванічы
* Іванішча
* Іванішчавічы
* Іванкі
* Іванкавічы
* Іванкаўшчына
* Іванпольле
* Іванск
* Іванскія
* Іванцава
* Іванчыцы
* Янава
* Янавічы
* Янаў
* Янаўка
* Янаўцы
* Янаўшчына
* Янова
НХЛ 2017—2018 гадоў

**НХЛ у сэзоне 2017—2018 гадоў** — 101-ы (100-ы гульнявы) сэзон Нацыянальнай хакейнай лігі, які распачаўся 4 кастрычніка 2017 году. Пачынаючы з гэтага сэзону, ліга пашырылася на яшчэ адзін клюб «Вэгас Голдэн Найтс», якая стала 31 клюбам у лізе. Новая каманда была ўключана ў Ціхаакіянскі дывізіён Заходняй канфэрэнцыі.

Таксама гэты сэзон быў прыкметы тым, што кіраўніцтва НХЛ не адпусьціла хакеістаў на зімовыя Алімпійскія гульні ў Пхёнчхан, якія праходзілі ў лютым 2018 году. Такім чынам пасьля пяці запар алімпійскіх турніраў хакеісты зь лігі зноўку былі вымушаныя прапусьціць гэтыя міжнародныя спаборніцтвы.

Пераможцам рэгулярнага сэзону ўпершыню ў сваёй гісторыі стаў клюб «Нэшвіл Прэдатарз». Клюб-дэбютант лігі, «Вэгас Голдэн Найтс» адразу ж прабіўся ў плэй-оф у першым сваім сэзоне і стаў 12-м клюбам у гісторыі НХЛ, які дамогся такога посьпеху. Таксама «Вэгас» стаў першым клюбам у гісторыі галоўных паўночна-амэрыканскіх лігаў (НХЛ, НБА, МЛБ і НФЛ), хто здолеў стаць чэмпіёнам свайго дывізіёну ў дэбютным сэзоне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Каляндар сэзону 2017—2018 на сайце nhl.com 

2017—2018
Гракі прыляцелі

**«Гракі прыляцелі»** — хрэстаматыйны пэйзаж расейскага мастака Аляксея Саўрасава, створаны ў 1871 годзе. Захоўваецца ў Дзяржаўнай Трацьцякоўскай галерэі. Памер — 62×48,5 см. Гэтая карціна лічыцца самым вядомым творам Саўрасава, а ейнае зьяўленьне разглядаецца як «важны этап у разьвіцьці расейскага пэйзажнага жывапісу».

Саўрасаў пачаў сваю працу над «гракамі» у сакавіку 1871 году. Натурныя эцюды да будучага палатна былі напісаны мастаком падчас ягонай паездкі ў Кастрамскую губэрню, калі ён знаходзіўся ў вёсцы Малвіціна (цяпер пасёлак Сусанін Кастрамской вобласьці). Правобразам царквы, намаляванай на карціне, зьяўляецца пабудаваная ў канцы XVII стагодзьдзя Васкрасенская царква, якая захавалася да нашых дзён. Месца, дзе працаваў мастак, пацьвярджаецца ягоным надпісам, зробленай у левым ніжнім куце палатна. Некаторыя дасьледчыкі творчасьці Саўрасава мяркуюць, што самыя першыя малюнкі і эцюды па задуманай карціне маглі быць выкананы мастаком у Яраслаўлі або ягоных ваколіцах, незадоўга да ягонага падарожжа ў Кастрамскую губэрню. Пасьля вяртаньня з Малвіціна Саўрасаў працаваў над карцінай у Яраслаўлі, а затым дапрацоўваў кампазыцыю ў Маскве, куды ён вярнуўся ў пачатку траўня. Палатно было названа мастаком «Вось прыляцелі гракі». Улетку 1871 году карціна была набыта ў Саўрасава Паўлам Трацьцяковым.

Увосень 1871 году палатно экспанавалася на выставе Маскоўскага таварыства аматараў мастацтваў, а ў канцы таго ж году карціна, ужо пад енай сучаснай назвай (у каталёгу яна была пазначана з клічнікам — «Гракі прыляцелі!»), была прадстаўлена на першай выставе Таварыства перасоўных мастацкіх выставаў, якая адкрылася 28 лістапада ў Санкт-Пецярбургу. «Гракі» атрымалі добрыя водгукі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Саўрасаў — Гракі прыляцелі. Арт-каталёг.

Катэгорыя:Карціны Аляксея Саўрасава
Катэгорыя:Пэйзаж
Катэгорыя:Карціны 1871 году
Фрытая

**Фрытая** () ці **фрталья** () — міжземнаморская харвацкая і славенская страва, якая падобная да амлету. Страва шырока распаўсюджана ў Істрыі, на поўнач ад Трыесту і ў даліне Соча. Яна гатуецца асабліва ў вясновы час, бо менавіта ў гэты пэрыяд можна набыць шмат расьлінаў і гародніны, як то дзікі шпараг, дзікі хмель, травы, як фэнхель, мята, цыкорыя, памідоры, маладыя парасткі часныку і даступныя спэцыі. Усё вышэйзьлічанае дадаецца ў яечніцу. Таксама могуць быць дададзены дадатковыя інгрэдыенты, як то невялікія кавалачкі старога хлебу. Гатуецца разам зь вяндлінай, грыбамі, сасіскамі, бэконам, белым або чырвоным віном. Колькасьць інгрэдыентаў дакладна ня вызначана.

Харвацкая і славенская назвы паходзяць ад вэнэцыянскага словы *fritaia*, што азначае «смажаны».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Хорватия: 5 главных блюд. Hot Stories.

Катэгорыя:Харвацкая кухня
Катэгорыя:Славенская кухня
Катэгорыя:Амлет
Паперпрам Гомель

«**Паперпрам**» — беларускі футбольны клюб з Гомлю. У 2018 годзе выступаў у Другой лізе чэмпіянату Беларусі. У сэзоне 2023 году «Паперпрам» дэбютаваў у розыгрышы Першай лігі.

## Гісторыя
Каманда была заснавана ў 2016 годзе і спачатку выступала ў футзале. У 2017 годзе «Паперпрам» заявіўся на чэмпіянат Гомлю і зь першай спробы атрымаў у ім перамогу. У канцы 2017 году стала вядома пра намер клюбу заявіцца ў Другую лігу чэмпіянату Беларусі, і ў студзені 2018 году «Паперпрам» афіцыйна адправіў дакумэнты дзеля ўдзелу. У Другой лізе клюб стаў аўтсайдэрам і ў сэзоне 2018 году заняў апошні 15 радок, здабыўшы толькі дзьве перамогі, у тым ліку адну тэхнічную, і двойчы згуляўшы ўнічыю.

У студзені 2019 году каманда адмовілася ад удзелу ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі і перайшла ў чэмпіянат Гомельскай вобласьці. Празь перафарматаваньне Другой лігі, якая значна павялічыла колькасьць удзельнікаў і прадстаўніцтва абласьцей, у сэзоне 2020 году «Паперпрам» павярнуўся на рэспубліканскі ўзровень.

У пачатку 2021 году «Паперпрам» абвесьціў аб пераходзе на прафэсійны ўзровень, запрасіў дасьведчаных футбалістаў, многія зь якіх выступалі ў Найвышэйшай лізе. Каманда ставіла мэтай змагацца за выхад у Першую лігу, здолела выйсьці ў плэй-оф Другой лігі, але саступіла там на стадыі 1/8 фіналу. Тым ня менш, праз адмовы некаторых клюбаў «Паперпрам» працягваў прэтэндаваць на павышэньне, аднак у студзені 2022 году АБФФ паміж «Паперпрамам» і «Маладэчнам» абрала дзеля ўдзелу ў Першай лізе маладэчанскі клюб. У лютым 2022 году, пасьля таго як «Крумкачы» адмовіліся ад удзелу ў Першай лізе ў сэзоне 2022 году, гомельскі клюб атрымаў прапанову далучыцца да Першай лігі, але вырашыў застацца ў Другой лізе. Новым галоўным трэнэрам тады быў прызначаны Аляксей Краўчанка. У сэзоне 2022 году дружына паўтарыла выніка папярэдняга сэзону, саступіўшы на стадыі 1/8 фіналу плэй-оф Другой лігі. Тым ня менш, АБФФ запрасіла клюб да ўдзелу ў Першай лізе. Дэбютны сэзон у Першай лізе прынёс камандзе 13-е месца пры 17 удзельніках.

## Склад
: *Актуальны на 26 верасьня 2025 году*

## Статыстыка

## Галоўныя трэнэры
* Кірыл Яшчанка (2018)

## Крыніцы

Катэгорыя:Спорт у Гомлі
Пэтэр Пэлегрыні

**Пэтэр Пэлегрыні** (;  6 кастрычніка 1975, Банска Быстрыца, ЧССР) — славацкі палітык, прэм’ер-міністар Славаччыны з 2018 па 2020 гады. У 2024 годзе абраўся на пасаду прэзыдэнта Славаччыны.

## Жыцьцяпіс
Пэтэр Пэлегрыні скончыў эканамічныя факультэты Ўнівэрсытэту Матэя Бэла ў Банскай Быстрыцы, і Тэхнічнага ўнівэрсытэту ў Кошыцах.

У 2002—2006 быў памочнікам дэпутата Нацыянальнай рады Любаміра Важнага. На парлямэнцкіх выбарах 2006 року абраны дэпутатам ад партыі Курс — СД, у 2010 року пераабраны на наступны тэрмін.

Пасьля трэціх перавыбараў у 2012 року стаў намесьнікам міністра фінансаў. На пазачарговым зьезьдзе партыі Курс — СД ў 2014 року быў абраны ейным новым старшынём. Пасьля адстаўкі міністра Душана Чаплавіча стаў 3 ліпеня 2014 міністрам адукацыі, навукі, дасьледаваньняў і спорту. На пасадзе знаходзіўся да 25 лістапада, калі замяніў Паўла Пашку на посьце сьпікера парлямэнту.

Пасьля парлямэнцкіх выбараў 2016 року стаў віцэ-прэм’ерам па інвэстыцыях і інфарматызацыі.

7 сакавіка 2018 пасьля палітычнага крызісу ў дзяржаве, выкліканага забойствам журналіста Яна Куцяка, прызначаны міністрам культуры Славаччыны, аднак ужо праз тыдзень, 15 сакавіка, прэзыдэнт Андрэй Кіска даў яму даручэньне сфармаваць новы ўрад пасьля падачы ў адстаўку кабінэту Робэрта Фіцы. 22 сакавіка пастаўлены прэм’ер-міністрам Славаччыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасынкі
* Пэтэр Пэлегрыні на бачыне Народнай рады Славаччыны

Катэгорыя:Сябры партыі «Курс — сацыяльная дэмакратыя»
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Славаччыны
Катэгорыя:Старшыні Нацыянальнай рады Славаччыны
Катэгорыя:Міністры адукацыі, навукі, дасьледаваньняў і спорту Славаччыны
Катэгорыя:Выпускнікі Ўнівэрсытэту Матэя Бэла
Катэгорыя:Выпускнікі Тэхнічнага ўнівэрсытэту ў Кошыцах
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Банскай-Быстрыцы
Арктычны мост

**Арктычны мост** — сэзонны марскі шлях, які злучае Расею з Канадай. Праходзіць з расейскага порту Мурманск да канадзкага порту Чэрчыл, які зьяўляецца асноўным марскім портам на паўночным узьбярэжжы Канады, мае чыгуначную і авіяцыйную сувязь з астатняй часткай Канады. Порт Мурманску зьвязаны чыгункай з Санкт-Пецярбургам і астатняй часткай Эўропы. Мурманск таксама зьвязаны з астатняй часткай Расеі фэдэральнай аўтамабільнай дарогай «Кола».

Расея праяўляе вельмі пільную цікавасьць да разьвіцьця Арктычнага мосту. У выпадку разьвіцьця, разам з Паўночным марскім шляхам, гэты маршрут мог бы служыць галоўным гандлёвым маршрутам паміж Эўропай і Амэрыкай.

Панятак «Арктычны мост», з цэнтрам у порце Чэрчыл, было прапанавана канадцамі ў пачатку 1990-х. У 1997 годзе порт Чэрчыл быў прададзены дэнвэрскай кампаніі «*[[OmniTRAX]]*», буйному апэратару чыгунак. У 2004 годзе «*OmniTRAX*» уступіла ў перамовы з Мурманскай транспартнай кампаніяй, з мэтай прасоўваньня канцэпцыі Арктычнага мосту. У той час як Канадзкая збожжавая камісія была ў стане захаваць Чэрчыл жыцьцяздольным портам, экспартуючы амаль 400 тысячаў тонаў пшаніцы кожны год.

17 кастрычніка 2007 году першая партыя грузаў з Мурманску дасягнула порту Чэрчыл.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Arctic Bridge Churchill Manitoba Key to Northern Development

Катэгорыя:Транспарт Расеі‎
Катэгорыя:Транспарт у Канадзе
Дубавац (замак)

**Замок Ду́бавац** — фартэцыя ў Карлавацы, Харватыя.

## Гіторыя замку
Замак Дубавац — адзін з найстарэйшых архітэктурных помнікаў у Карлавацы. Ён вядомы дзякуючы сваёй багатай гісторыі і зьяўляецца свайго роду захавальнікам гістарычнай памяці харвацкага народу.

Замак Дубавац атрымаў сваю назву ў гонар былога дубовага лесу, якім ён з даўніх часоў быў акружаны. Цікава, што замак Дубавац значна старэйшы, за сам горад. Калі Карлавац пачаў будавацца, Дубавац ўжо працяглы час ўзвышаўся над гарой. У сярэднявеччы Дубавац разьвіваўся як сяло з крэпасьцю, знаходзячыся на скрыжаваньні важнейшых для свайго часу рэк і дарог. Першая згадка пра горад сустракаецца ў 1339 годзе, калі ў Дубавац прыяжджае сьвятар. Ёсьць таксама згадкі пра гандлёвыя і камэрцыйныя прадпрыемствы, а таксама аб разбуральным турэцкім нашэсьці 1578. Гэтае нашэсьце практычна спустошыла Дубавац, уцекачы зь якога знайшлі прытулак на тэрыторыі хутка пабудаванага паселішча Карлавац. Ад старога гораду захаваўся толькі замак.

## Рэканструкцыі
Апошняя рэканструкцыя замку праводзілася ў 1961 годзе, у тым ліку і па ініцыятыве харвацкага інстытуту кіраваньня ім. Грэта Юрыч, які і заняў яго памяшканьні. А з 1965 па 2007 гады замак быў аддадзены Гарадзкому музэю і ва ўсіх яго памяшканьнях былі разьмешчаны экспазыцыі, прысьвечаныя гісторыі гораду. Нават у назіральных вежах была адкрыта выстаўка "Аб купэ і Каране".

Для рэканструкцыі замку ў XX стагодзьдзі выкарыстоўваліся вельмі важныя запісы ваенных інжынэраў з Крэй, зробленыя ў 1777 годзе. У гэтых дакумэнтах апісана структура замка і матэрыялы, якія выкарыстоўваліся пры будаўніцтве. Таксама там падрабязна апісваліся вуглавыя вежы, двухпавярховыя вежы.

## Уладальнікі замка
Валадарылі замкам ў розныя часы арыстакратычныя сям’і: Зудар (1387-1426), Франкапан (1442 — 1550) і Зрынскі (1550-1578), пасьля замак адышоў да камандаваньня арміі ў Карлаўцах (1678-1810).

У 1837 годзе новы ўладальнік, граф Ляваль Нуген, перабудаваў замак у духу рамантызму..

## Крыніцы

## Вонкавыя крыніцы

* https://web.archive.org/web/20200219132252/http://www.castles.info/croatia/ Замкі Харватыі
* замак Дубавац

Катэгорыя:Замкі Харватыі
Катэгорыя:Карлавац