Тына Біці

**Тына Біці** (), сапраўднае імя **Крысьціна Джэйн** (;  16 сакавіка 1955) — брытанская хрысьціянская тэалягіня, пісьменьніца і аўтарка радыёпраграмаў.

Да жніўня 2020 году была прафэсаркай каталіцкіх дасьледаваньняў у Рахамптанскім унівэрсытэце ў Лёндане і дырэктаркай Цэнтру Дыгбі Сьцюарт для дасьледаваньняў рэлігіі, грамадзтва і чалавечага дабрабыту таго самага ўнівэрсытэту. На пэнсіі яна застаецца дырэктаркай Каледжу Кацярыны Сыенскай Рахамптанскага ўнівэрсытэту і піша мастацкую прозу.

Багаслоўскі ўнёсак Т. Біці адметны ў галіне ўзаемадзеяньня каталіцкай тэалёгіі і псыхааналітычнай тэорыі, гендэру і сэксуальнасьці, марыялёгіі, стасункаў тэалёгіі зь літаратурай і мастацтвам, вывучэньня атэізму і правоў жанчынаў. Цягам дзесяцігодзьдзяў яна займала прыкметную ролю ў дэбатах пра ролю жанчынаў у Каталіцкай Царкве.

## Жыцьцяпіс
Т. Біці нарадзілася ў Замбіі. Яна была настарэйшай з трох дачок у сям’і прэзьбітарыянцаў шкоцкага паходжаньня Чарлі і Нэн Бэл. Да 18-ці гадоў яна наведвала школу пры дамініканскім жаночым кляштары ў Лусацы. Пазьней яна жыла ў Парыжы, Найробі і Харарэ. Замужам за Дэйвам Біці. Працавала сакратаркай да нараджэньня чатырох дзяцей (1978, 1980, 1983 і 1986 гадоў нараджэньня). У 1986 г. яна перайшла ў рыма-каталіцтва з прэзьбітэрыянства.

Пасьля пераезду ў Брысталь у 1988 годзе паступіла ў мясцовы ўнівэрсытэт на праграму тэалёгіі і рэлігіязнаўства ў 1991 годзе. У 1998 г. абараніла доктарскую дысэртацыю па тэалёгіі і сымбалізм Дзевы Марыі ў сьвятле псыхалінгвістычнай тэорыі Люс Ірыгарэ як рэсурс для аналізу хрысьціянскіх твораў пра Дзеву Марыю і Эву ў ранняй Царкве і ў найноўшай каталіцкай тэалёгіі.

Т. Біці выкладала ў Брыстальскім унівэрсытэце і Ўэзьлі-каледжы ў Брысталі, а таксама ў Адкрытым унівэрсытэце. Яна перайшла на пастаянную пасаду ў Рахамптанскім унівэрсытэце ў 2002 годзе. Пакінула пасаду прафэсаркі каталіцкіх дасьледаваньняў Рахамптанскага ўнівэрсытэту ў жніўні 2020 году. Працягвае выконваць абавязкі дырэктаркі Каледжу сьв. Кацярыны Сыенскай, які базуецца ў Рахамптанскім унівэрсытэце.

Пасьля адыходу ад актыўных акадэмічных дасьледаваньняў Т. Біці засяродзілася на сваім «першапачатковым захапленьні — стварэньні мастацкай прозы». Ейны першы раман «Добры сьвятар» быў апублікаваны ў 2019 г.

## Дзейнасьць і публікацыі
Доктарская дысэртацыя Т. Біці пра тэалёгію і сымбалізм Дзевы Марыі ў сьвятле псыхалінгвістычнай тэорыі Люс Ірыгарэ стала асновай кнігі «Божая Маці, адвакат Эвы» (2002). Гэтыя ідэі атрымалі далейшае разьвіцьцё ў манаграфіі «Новы каталіцкі фэмінізм: тэалёгія і тэорыя» (2006).

Цягам многіх гадоў Т. Біці займалася дасьледаваньнямі ўзаемадзеяньня каталіцкай тэалёгіі і псыхааналітычнай тэорыі («Тэалёгія пасьля постмадэрнізму: абагаўленьне пусткі»); тэалёгіі і тэорыі гендэру і сэксуальнасьці («Новы каталіцкі фэмінізм: тэалёгія і тэорыя»); культу Дзевы Марыі («Божая Маці, адвакат Эвы»); працаў швайцарскага каталіцкага багаслова Ганса Урса фон Бальтазара з пункту гледжаньня фэміністычнай тэалёгіі і крытычнай тэорыі; хрысьціянскай містыка і духоўнасьці; тэалягічнымі асьпектамі ў літаратуры і мастацтве; атэізму і рэлігія («Новыя атэісты»); каталіцкай маральнай тэалёгія і сацыяльнага вучэньня; рэлігіі і правоў чалавека і жанчынаў.

Яна рэгулярна друкавалася ў каталіцкім штотыднёвіку «The Tablet» і газэце «The Guardian», дзе ў тым ліку апублікавала сэрыю з васьмі артыкулаў пра Тамаша Аквінскага . Яна таксама выступае ў праграме «Думку дня» на радыё BBC4.

Т. Біці была тэалягічным дарадцам Cafod, Каталіцкага агенцтва дабрачыннай дапамогі ў замежжы ; прэзыдэнтам Каталіцкай тэалягічнай асацыяцыі Вялікабрытаніі (2006-08); дырэктарам каталіцкага штотыднёвіка «The Tablet».

Пасьля таго, як яна зразумела, што пытаньне ролі жанчынаў у Каталіцкай Царкве не ўваходзіць у лік прыярытэтаў Папы Францішка, Т. Біці стварыла ў сьнежні 2014 г. інтэрнэт-суполку «Каталіцкія жанчыны гавораць» .

## Спрэчкі

### Універсытэт Сан-Дыега адклікае запрашэньне выступіць зь лекцыяй
У кастрычніку 2012 г. Універсітэт Сан-Дыега адмяніў візыт Т. Бітці пасьля з-за ціску ахвярадаўцаў універсытэту, якія асудзілі публічна выказаныя тэалягіняй разыходжаньні — на іхную думку — з маральным вучэньнем Царквы. Яна павінна была прачытаць лекцыю на тэму адлюстраваньня граху і адкупленьня ў мастацтве. Тэалягіня выступіла з заявай, у якой адхіліла абвінавачваньні ў адхіленьні ад дактрынальных праўдаў веры. Яна завіла, што абвінавачваньні ўтрымліваюць сур’ёзныя скажэньні ейнай тэалягічнай пазыцыі шляхам выкарыстаньня выбарачных цытатаў, якія ўжываюцца па-за іхным кантэкстам. У заяве Біці патлумачыла сваё разуменьне ўласнай місіі багаслоўкі і свае перакананьні:

* Хоць яна і зьяўляецца акадэмічнай багаслоўкай і практыкуючы каталічкай, Біці прызнае, што не зьяўляецца каталіцкай тэалягіняй, «калі маецца на ўвазе нехта зь ліцэнзіяй, упаўнаважаны выкладаць афіцыйным магістэрыюмам». Яна ведае і заўсёды паважала розніцу паміж акадэмічнымі дасьледваньнямі і тэалягічнай працай пэдагога ў каталіцкай супольнасьці.
* Акадэмічныя тэолягі павінны прытрымлівацца «парады кардынала Ньюмана імкнуцца пашыраць такую інтэлектуальную культуру, у якой розум, а не фідэізм зьяўляецца зьяўляецца асновай пошукаў і дасьледаваньняў». У каталіцкай традыцыі розум і Адкрыцьцё прасьвятляюць адзін аднаго: «ласка ўдасканальвае прыроду». Таму розум не зьяўляецца ворагам веры.
* Яна заўсёды і абсалютна паважала «розьніцу паміж дактрынальнымі праўдамі веры, якія становяцца вядомымі толькі дзякуючы Адкрыцьцю, і тымі праўдамі, да якіх прыходзім розумам і з дапамогай філязофскай рэфлексіі, інфармаванай натуральным правам і ва ўзаемадзеяньні з іншымі крыніцамі чалавечых ведаў». Яна заўсёды абараняла таямніцы веры: «яны зьяўляюцца граматыкай каталіцкай веры і злучаюць нашую супольнасьць разам у часе і прасторы нашага гістарычнага існаваньня». Яна ставіла пад сумнеў толькі некаторыя маральныя і сацыяльныя вучэньні, якія абапіраюцца на розум і натуральнае права, «якія ў адпаведнасьці з каталіцкай традыцыяй павінны абгрунтоўвацца такім чынам, каб католікі маглі ўступаць у дыялёг і дыскутаваць зь некатолікамі пытаньні, якія выклікаюць агульны інтарэс і вымагаюць супрацоўніцтва».
* Яна лічыць глыбока абразьлівым тое, што некаторыя блёгеры вінавацяць яе ў абароне абортаў. Яна лічыць сябе пралайферкай, што ў ейным разуменні азначае немагчымасьць ухваліць забойства «як добры ці пахвальны ўчынак, ці то аборт, вайна, сьмяротнае пакараньне ці эўтаназія». Гэта не вызваляе хрысьціянаў, якія выступаюць супраць абортаў, мець справу з «складанымі і часта трагічнымі рэаліямі чалавечага жыцьця», што азначае, што «справядлівы клопат аб мінімізацыі выпадкаў абортаў павінен быць збалянсаваны з фактам таго, што амаль 70 000 самых бедных жанчынаў у сьвеце штогод паміраюць у выніку нелегальных абортаў, і многія тысячы жанчын атрымліваюць сур’ёзныя доўгатэрміновыя траўмы».
* Яна прызнае, што пытаньне аб жаночым сьвятарстве асабліва складанае, бо грунтуецца на Адкрыцьці, а не на традыцыі натуральнага права. Аднак, паколькі вучэньне пра немагчымасьць святарскага высьвячэньня жанчын ніколі не было прызнана непамыльным, багасловы застаюцца вольнымі яго вывучаць і абмяркоўваць.

### Біскупы забараняюць Т. Біці выступіць у сваіх дыяцэзіях
Двойчы на загад Кангрэгацыі веравучэньня брытанскія біскупы забаранялі Тыне Біці выступіць у іх дыяцэзіях на пляцоўках, якія належаць Царквы. У 2012 годзе біскуп Кліфтану Дэклан Лянґ адмяніў лекцыю, якую яна павінна была прачытаць у Кліфтанскай катэдры. Тэалягіні было паведамлена, што прычынай забароны стаў падпісаны ёй ліст у газэту «The Times», у якім сьцьвярджалася, што католікі з чыстым сумленьнем могуць падтрымліваць аднаполыя шлюбы. У 2014 г. арцыбіскуп Сэнт-Эндруса і Эдынбургу Ліо Кашлі загадаў адмяніць выступ у кляштары Сьвятой Кацярыны ў Эдынбургу на запрашэньне Эдынбурскага адзьдзелу Асацыяцыі Ньюмана. У адказ на сьцьвярджэньне арцыбіскупа пра тое, што Т. Біці «часта ставіць пад сумнеў вучэньне Царквы», тэалягіня адказала: «Ніколі ў апублікаваных працах ці выступах я выказвала сумненьні адносна дактрынальных таямніцаў каталіцкай веры». Яна адзначыла, што сьвецкія католікі маюць права на «аргументаваны і нюансаваны грамадзкі дыялёг» пра аднаполыя шлюбы.

### Cafod адмаўляецца звольніць Т. Біці
Пасьля падпісаньня Тынай Біці адкрытага лісту да польскіх біскупаў з заклікам падтрымаць «раньнія, бясьпечныя і законныя» аборты, Cafod, Каталіцкае агенцтва дабрачыннай дапамогі ў замежжы, апынулася пад ціскам зволіць Т. Біці з пасады дарадцы па тэалёгіі. У сваёй заяве Cafod адзначыў, што погляды, выказаныя аўтарамі ліста, «не адлюстроўваюць пазыцыі і практыкі арганізацыі», але ў задавальненьні патрабаваньняў арганізатарам кампаніі адмовіў.

## Публікацыі

### Кнігі

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* University of Roehampton research profile
* Personal website
* *[http://tina-beattie.blogspot.co.uk/ Marginal Musings]* — a personal blog until 27 June 2016
* A personal website intil July 2011
* Tina Beattie at ''Open Democracy''
* Tina Beattie on BBC
* Tina Beattie on ''The Guardian''

Катэгорыя:Рыма-каталіцкія багаслоўкі
Катэгорыя:Марыялёгія
Катэгорыя:Брытанскія літаратаркі