open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Яраслаў Валэнса

**Яраслаў Лешэк Валэнса** (, нар. 13 верасьня 1976, Гданьск) — польскі палітык, дэпутат Сойму 5. і 6. скліканьні (2005—2009), дэпутат Эўрапарлямэнту. Чалец Грамадзянскае плятформы.

Сын Дануты і Леха Валэнсаў. Ліцэнцыят Унівэрсытэту Сьв. Крыжа ў Ўустэры (Масачусэтс) на факультэце паліталёгіі.

У 2005 годзе быў абраны дэпутатам Сойму 5 скліканьня з акругу 25 Гданьск. Атрымаў  галасоў . У выбарах у 2007 годзе быў абраны з таго ж акругу, атрымаў  галасоў . У выбарах да Эўрапарлямэнту ў 2009 годзе абраны з акругу 1 Гданьск; атрымаў 73 968 галасоў . У 2014 годзе пераабраны. У 2019 саступіў на выбарах у Эўрапейскі парлямэнт. У тым самым годзе абраны ў Сойм Польшчы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры «Грамадзянскай плятформы»
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі
Катэгорыя:Дэпутаты Эўрапарлямэнту з Польшчы
Слонімскі павет (Гарадзенская губэрня)

**Слонімскі павет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі


Катэгорыя:Беларусь у складзе Расейскай імпэрыі
Кобрынскі павет (Гарадзенская губэрня)

**Ко́брынскі паве́т** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 1897 году насельніцтва павета складала 184,5 тысяч чалавек. Моўны склад насельніцтва: украінская — 79,6%; габрэйская (ідыш і іўрыт) — 13,7%; расейская — 3,1%; польская — 2,2%; беларуская — 0,8%.
Ваўкавыскі павет (Гарадзенская губэрня)

**Ваўкавы́скі паве́т** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі


Катэгорыя:Беларусь у складзе Расейскай імпэрыі
Берасьцейскі павет (Гарадзенская губэрня)

**Берасьце́йскі паве́т** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе спачатку Слонімскай (з 1796), пасьля Літоўскай (з 1797), а з 1801 Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі на беларускіх землях, якія адышлі да Расейскай імпэрыі па Трэцім падзеле Рэчы Паспалітай. Плошча павету была 4893,2&nbsp;км², колькасьць насельніцтва 218,4 тысячаў чалавек (1897), адміністрацыйны цэнтар — Берасьце.

У 1-ю сусьветную вайну акупіраваная нямецкімі войскамі (1915). У пэрыяд Польска-савецкай вайны (1919—1921) на тэрыторыі павету папераменна былі савецкія і польскія войскі. Паводле Рыскай мірнай дамовы адышоў да Польшчы і ўвайшоў у склад Палескага ваяводзтва.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 1897 году насельніцтва павета складала 218,4 тысяч чалавек. Моўны склад насельніцтва: ўкраіская — 64,4%; габрэйская (ідыш і іўрыт) — 20,8%; расейская — 8,1%; польская — 3,9%; беларуская — 1,8%.

## Адміністрацыйны падзел
У склад павету ўваходзілі 23 воласьці: Вялікарыцкая, Войская, Воўчынская, Высока-Літоўская, Вярховіцкая, Дамачаўская, Дварцоўская, Дзьмітравіцкая, Жыцінская, Камянец-Жыровіцкая, Камянец-Літоўская, Косіцкая, Лышчыцкая, Маларыцкая, Матыкальская, Мяднянская, Олтуская, Палавецкая, Прыбараўская, Рагачыцкая, Радваніцкая, Ратайчыцкая, Турнаўская.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Паветы Гарадзенскай губэрні
Уздрыгалавічы

**Уздры́галавічы** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, уваходзіць у склад Крывіцкага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — існавалі 2 вёскі Ўдрыгаловічы ў складзе Крывіцкай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Адна зь іх налічвала 9 двароў і 59 жыхароў, другая — 7 двароў і 50 жыхароў.
* 1904 год — 2 вёскі Здрыгаловічы. Налічвалі 121 і 101 жыхара адпаведна.
* 1908 год — насельніцтва двох вёсак складала 17 двароў і 154 жыхароў ды 16 двароў і 108 жыхароў.
* 1921 год — вёска ў складзе Крывіцкай гміны Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва. У складзе вёскі знаходзіліся 44 двары і 276 жыхароў.
* 1931 год — вёска ў складзе Крывіцкай гміны Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва. У складзе вёскі знаходзіліся 247 жыхароў, 44 двары.
* З 12 кастрычніка 1940 году вёска знаходзіцца ў складзе Пузыроўскага сельсавету Крывіцкага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). 
* 1949 год — у вёсцы створаны калгас імя Вышынскага.
* З 28 чэрвеня 1958 году вёска знаходзіцца ў Крывіцкім пасялковым савеце.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* З 25 сьнежня 1962 году вёска знаходзіцца ў складзе Мядзельскага раёну.
* З 1979 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Беларусь» з цэнтрам у вёсцы Пруднікі (былая назва — калгас імя Жданава).

## Насельніцтва
* 2010 год — 25 жыхароў
* 1999 год — 55 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 32 двары, 68 жыхароў

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Крывіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Наваградзкі павет (Менская губэрня)

**Нава́градзкі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскай, а з 1840 — Менскай губэрні Расейскай імпэрыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Наваградзкі павет (Менская губэрня). Адміністрацыйная мапа

Катэгорыя:Паветы Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Беларусь у складзе Расейскай імпэрыі
Лідзкі павет (Віленская губэрня)

**Лі́дзкі паве́т** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскай, а з 1840 — Віленскай губэрні Расейскай імпэрыі.

## Крыніцы
Гарадзенскі павет (неадназначнасьць)

**Гарадзенскі павет**: 
* Гарадзенскі павет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе ВКЛ;
* Гарадзенскі павет () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Расейскай імпэрыі;
* Гарадзенскі павет () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Польскай Рэспублікі.
Пружанскі павет (Гарадзенская губэрня)

**Пружа́нскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскай, Літоўскай, пасьля Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі. Цэнтар — места Пружаны.

## Адміністрацыйны падзел
У 1886 павет налічваў 241 вясковую грамаду, 414 паселішчаў у 22 воласьцях.

Валасны падзел па стане на 1886 рок:

У 1913 року павет складалі 19 воласьцяў (гмінаў):
* Байкоўская воласьць (цэнтар — в. Бакуны)
* Белавеска-Аляксандраўская воласьць (цэнтар — в. Белавеж)
* Гарадзечанская воласьць (цэнтар — в. Шчарчова)
* Дабучынская воласьць (цэнтар — в. Агароднікі)
* Картуз-Бярозаўская воласьць
* Котранская воласьць
* Ліноўская воласьць
* Малецкая воласьць
* Масеўская воласьць
* Мікіцкая воласьць (цэнтар — в. Смаляны)
* Міхайлаўская воласьць (цэнтар — в. Шані)
* Мураўёўская воласьць (цэнтар — в. Мацяса)
* Носкаўская воласьць
* Равяціцкая воласьць
* Рудніцкая воласьць
* Сухопальская воласьць
* Сялецкая воласьць
* Чарнякоўская воласьць
* Шарашоўская воласьць

## Насельніцтва

У 1886 року насельніцтва складала  асобаў (46 787 мужчынскага полу і 46 980&nbsp;— жаночага).

У 1887 року насельніцтва складала  асобаў ( мужчынскага полу і &nbsp;— жаночага).

У 1878 року на тэрыторыі павету пражывалі 104 тыс. чалавек (у тым ліку 75 тыс. сялянаў), зь якіх 66 тысячаў вызнавалі праваслаўе, 13 тысячаў — каталіцтва, 14 тысячаў — юдаізм, зафіксаваныя таксама 397 пратэстантаў.

Паводзе перапісу 1897 року ў павеце пражывалі 139,1 тыс. чал. У тым ліку беларусы — 75,5%; жыды — 12,8%; украінцы — 6,7%; расейцы — 3,0%; палякі — 1,4%. У павятовым месьце Пружаны пражывалі 7633 чалавекі.

## Мінуўшчына
Павет утвораны ў 1795 року на тэрыторыі, якая адышла да Расейскае імпэрыі ў выніку 3-га падзелу Рэчы Паспалітай, уваходзіў у склад Слонімскай губэрні. У 1797 перайшоў да Літоўскай губэрні, а ў 1801 — да Гарадзенскай.

У 1920 року павет паводле Рыскай дамовы ўлучаны ў склад Палескага ваяводзтва Другой Рэчы Паспалітай. Некалькі гмінаў адышлі да Беластоцкага ваяводзтва.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс маршалкаў шляхты Пружанскага павету

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Беларусь у складзе Расейскай імпэрыі
Павет (Расейская імпэрыя)
Катэгорыя:Паветы Гарадзенскай губэрні
764

## Падзеі
* Тэлец стаў уладаром Баўгарыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Атоса

**Атоса** (па-старажытнапэрсыдзку *Hutausā/Hutauthā*; каля 550 да н. э. — каля 475 да н. э., ці да 515 да н. э.) — прадстаўніца дынастыі Ахемэнідаў, дачка Кіра II і Касанданы; жонка каралёў Камбіза ІІ, Ґаўматы й Дарыя І. Ейнае імя перакладаецца як «*Абдораная дабром*».

## Біяграфія
Напачатку была жонкай свайго зводнага брата Камбіза ІІ, які дзеля гэтага мусіў зьмяніць заканадаўства, якое з гэтага часу давала каралю права не падпарадкоўвацца законам. Пасьля сьмерці Камбіза стала жонкай новага караля Ґаўматы. Пасьля захопу ў 522 да н. э. улады Дарыем І, разам са сваёй сястрой Артыстонай і пляменьніцай Парміс стала ягонай жонкай як задатак прызнаньня апошняга каралём Пэрсіі.

Была адной з самых адукаваных жанчын свайго часу, умела пісаць, уласнаруч кіравала адміністраваньнем каралеўскага палацу. Карысталася вялікай павагай і ўплывам, што дало ейнаму першынцу Ксэрксу заняць каралеўскі пасад пасьля сьмерці бацькі, хоць у Дарыя І былі й старэйшыя сыны (Артабазан, Арыябігн і іншы невядомы па імені). Лічыцца, што менавіта пад уплывам Атосы, Ксэркс І патрапіў пад уплыў магаў і адмовіўся ад талерантнае рэлігійнае палітыкі бацькі, што выявілася ў разбурэньні храмаў Бабілёніі й Грэцыі. Як пісаў Герадот (VII,3), «*Атоса заўсёды дасягала таго, што хацела*». Паводле яго ж, аддавала перавагу грэцкім рабам.

Апроч Ксэркса нарадзіла Дарыю яшчэ прынамсі трох сыноў Ахемэна, Гістаспа ды Масыста.

Па адной з вэрсіяў памерла да ўзыходжаньня Ксэркса І на пасад, магчыма да 515 да н. э. Аднак Герадот і Эсхіл сьцьвярджалі, што яна была яшчэ жывая падчас паходу Ксэркса І на Грэцыю ў 480 да н. э.

## Атоса ў літаратуры
* Атоса была адным з галоўных пэрсанажаў трагедыі Эсхіла «Пэрсы».
* Атоса была таксама адной з ключавых дзеючых асобаў рамана Гора Відала «Стварэньне».

Катэгорыя:Нарадзіліся ў VI стагодзьдзі да н. э.
Катэгорыя:Ахемэніды
Катэгорыя:Пэрсыдзкія каралевы
Інцыдэнт у Ябланкаве

**Інцыдэнт у Ябланкаве** — падзеі, якія адбыліся ў ночы з 25 на 26 жніўня 1939 году на славацка-польскай мяжы ля гораду Ябланкаў.

Паводле першага пляну фюрэра Адольфа Гітлера, нямецкая атака на Польшчу была заплянаваная на 26 жніўня 1939 году. У шматлікіх месцах нямецка-польскай, чэска-польскай і славацка-польскай мяжы павінны былі выступіць мясцовыя дывэрсанты. Адна з такіх дывэрсанцкіх групаў пад кіраўніцтвам паручніка Ганса Гэрцнэра была прызначана да захопу чыгуначнай станцыі Масты ля Яблонкава і чыгуначнага тунэлю пад Яблонкаўскім перавалам.

Калі 25 жніўня Гітлер прызначыў новы тэрмін атакі на 1 верасьня, ня ўсе адзінкі дывэрсантаў атрымалі зьвесткі пра гэта. Група Гэрцнэра заняла толькі станцыю чыгункі і хаця не змагла заняць тунэль (яе ўжо пільнавалі польскія жаўнеры, якім паведаміла пра захоп тэлефаністка з станцыі), чакала там сёмую дывізію. Калі дывэрсанты ранкам атрымалі інфармацыю, што вайна яшчэ не пачалася і што дапамогі яны не атрымаюць, адыйшлі ў горы.

Не ўдалося заняць тунэль немцам таксама і падчас вайны; 1 верасьня яго ўзарвалі польскія вайскоўцы.

## Літаратура
* Franz Kurowski, ''The Brandenburger commandos: Germany’s elite warrior spies in World War II'', Stackpole Books, 2005, pp. 41-44 
* Tomasz Chinciński, ''Piąta kolumna'', Polityka 
* Andrzej Szefer, *Prywatna wojna leutnanta Alberta Herznera*, wyd. Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1987 
* Julius Mader: *Hitlers Spionagegenerale sagen aus: ein Dokumentarbericht über Aufbau, Struktur und Operationen des OKW-Geheimdienstamtes Ausland/Abwehr mit einer Chronologie seiner Einsätze von 1933 bis 1944*, Berlin 1971 

## Глядзіце таксама
* Гляйвіцкая правакацыя

Катэгорыя:Гісторыя Нямеччыны
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Славаччыны
Катэгорыя:Гісторыя Чэхіі
Катэгорыя:Падзеі 1939 году
Цэнтральны раён (Менск)

**Цэнтральны раён** — адміністрацыйны раён Менску. Разьмяшчаецца ў цэнтральнай частцы гораду. Плошча раёну складае 4,1 тыс. га. Насельніцтва раёну складае 111,9 тысячаў чалавек, 27,3 тысячы зь якіх складаюць пэнсіянэры.

Штучнае негістарычнае ўтварэньне, межы якога не супадаюць з гістарычнымі мясцовасьцямі Менску. Мае безаблічную назву, утвораную камуністамі без уліку мясцовых тапанімічных традыцыяў.

## Разьмяшчэньне
Раён разьмяшчаецца ў цэнтральнай частцы гораду па берагох ракі Сьвіслач і Камсамольскага возера, ад Кастрычніцкага пляцу да кальцавой дарогі між вуліцамі Карастаянавай, Крапоткіна, пр. Машэрава, пр. Незалежнасьці, вуліцамі Гарадзкі Вал, Раманаўская Слабада, Мэльнікайтэ і пр. Пераможцаў.

У Цэнтральным раёне разьмяшчаюцца 6 менскіх пляцаў: Плошча Перамогі, Кастрычніцкая плошча, Плошча Свабоды, Плошча Парыскай камуны, Юбілейная плошча і Плошча 8 сакавіка.

## Гісторыя

Цэнтральны раён быў утвораны ў 1969 годзе ў адпаведнасьці з Указам Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету БССР ад 25 чэрвеня 1969 году. Зь 1 верасьня 2001 году да Цэнтральнага раёну была далучаная частка тэрыторыі Фрунзэнскага раёну. У 2004 годзе да Цэнтральнага раёну былі далучаныя прылеглыя вёскі Ржавец, Цнянка, Зара Рэвалюцыі, Зацань, пасёлак Навінкі, а таксама гандлёвы дом «Ждановічы».

20 чэрвеня 2015 году на Высокім Рынку асьвяцілі храм Кірылы Тураўскага, дзе штомесяц ладзяць набажэнства па-беларуску.

## Установы і прадпрыемствы
На тэрыторыі раёну разьмяшчаюцца 40 прамысловых прадпрыемстваў, найбуйнейшымі зь якіх зьяўляюцца ЗАТ «Атлянт», ЗАТ «Мілавіца», ААТ «Гарызонт», КУП «Менскхлебпрам», піўзавод «Аліварыя». На 2021 год на праспэкце Пераможцаў месьцілася галаўная сядзіба «Прамагралізінгу» (д. 51, корп. 2).

На тэрыторыі раёну разьмяшчаюцца 7 паліклінікаў (3 дарослыя, 3 стаматалягічныя, 1 дзіцячая), 2-я клінічная бальніца, 2-я дзіцячая клінічная бальніца, эндакрыналягічны і наркалягічны дыспансэры.

Дзейнічае шырокая сетка крамаў (у тым ліку 2 буйныя ўнівэрсальныя крамы), 32 установы культуры (у тым ліку Палац Рэспублікі).

## Культура і адукацыя
На тэрыторыі раёну ўсталяваны манумэнт Перамогі, помнікі Янку Купалу, Максіму Багдановічу, Марату Казею. Захаваліся помнікі архітэктуры — манастырскі комплекс езуітаў, манастыр бэрнардынак, Петрапаўлаўская царква, дом масонаў, дом-сядзіба Ваньковічаў. У Цэнтральным раёне знаходзіцца цэнтральны дзіцячы парк імя Максіма Горкага.

У Цэнтральным раёне разьмешчаныя 3 вышэйшыя навучальныя ўстановы: Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт фізычнай культуры, Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі і Інстытут парлямэнтарызму і прадпрымальніцтва.

На тэрыторыі раёну разьмяшчаюцца дзьве галоўныя выставачныя пляцоўкі гораду — павільёны Нацыянальнага выставачнага цэнтру БелЭКСПА.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Цэнтральны раён на сайце Менгарвыканкаму
Кальвінізм

**Кальвінізм** — кірунак пратэстантызму, найболей выразна сфармуляваны францускім тэолягам і прапаведнікам Жанам Кальвінам. Адметная рыса кальвінісцкае тэалёгіі — вучэньне пра наканаваньне. Паводле яго, посьпех у штодзённай працы — адзнака абранасьці. У кальвінісцкай этыцы ўвасобіліся каштоўнасьці новага часу: прагматызм, працавітасьць, жыцьцёвая актыўнасьць. Царква ў кальвінізьме мае даволі дэмакратычны лад: напрыклад, сьвятары абіраюцца вернікамі.

Сучасны Кальвінізм існуе ў трох формах: Прэсьбітэрыянства, Рэфармацтва, Кангрэгацыяналізм

## Вонкавыя спасылкі

* Лютаранства і кальвінізм у Беларусі сто гадоў таму — Крыніца.INFO
Парміс

**Парміс** (па-элямску *Uparmiya*) — прадстаўніца дынастыі Ахемэнідаў, адзіная вядомая дачка Смэрдыса, сына Кіра II; жонка караля Дарыя І.

Разам са сваімі цёткамі, дочкамі Кіра ІІ Атосай і Артыстонай каля 522 да н. э. стала жонкай Дарыя І як задатак прызнаньня апошняга каралём Пэрсіі. Узгадваецца некалькі разоў у Герадота (Гісторыя III, 88; VII, 78) ды ў пэрсэпольскіх таблічках. 

Зь ейных дзяцей вядомы толькі Арыямард.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў VI стагодзьдзі да н. э.
Катэгорыя:Ахемэніды
Катэгорыя:Пэрсыдзкія каралевы
Арыямард (сын Артабана)

**Арыямард** — пэрсыдзкі вайскавод, удзельнік выправы Ксэркса І на Грэцыю ў 480 да н. э. Згодна з Герадотам, узначальваў касьпіяў, народ які цяжка ідэнтэфікаваць. Герадот называе яго таксама братам іншага вайскавода — «Артыпія, сына Артабана». Гэты Артабан лічыцца братам караля Дарыя І.

## Літаратура
* Bivar, ADH (1988): "The Indus Lands", p. 209, en The Cambridge Ancient History IV, Persia, Greece and the Western Mediterranean c.525-479 B.C.
* Burn AG (1960): Persia and the West, p. 334. 

Катэгорыя:Ахемэніды
Катэгорыя:Пэрсыдзкія вайскаводы
Катэгорыя:Памерлі ў V стагодзьдзі да н. э.
Арыямард (сын Дарыя I)

**Арыямард** — пэрсыдзкі вайскавод, быў сынам Дарыя І і Парміс, адзінае дачкі Смэрдыса.

Удзельнік выправы Ксэркса І на Грэцыю ў 480 да н. э. Кіраваў каўкаскімі народамі *москі* й *тыбарэны*, якія атаясамліваюцца з народамі мушкі й табаль з асырыйскіх крыніцаў і мэшэк і тубаль зь Бібліі.

Катэгорыя:Памерлі ў V стагодзьдзі да н. э.
Катэгорыя:Ахемэніды
Катэгорыя:Пэрсыдзкія вайскаводы
Станіслаў Чаропка

**Станіслаў Аляксандравіч Чаропка** ( 11 студзеня 1977, Новазаслонава, Лепельскі раён, Віцебская вобласьць) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (2009), дацэнт (2011).

## Жыцьцяпіс
У 1999 г. скончыў гістарычны факультэт Гомельскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Францішка Скарыны, у 2005 — асьпірантуру Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. З 2001 г. працаваў на гістарычным факультэце Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. З 2004 па 2012 намесьнік дэкана па выхаваўчай працы Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Ад 2012 да 2019 г. загадчык катэдры ўсеагульнай гісторыі. Ад 2019 г. дэкан гістарычнага факультэта ГДУ імя Францішка Скарыны. Аўтар каля 90 навуковых артыкулаў, якія прысьвечаны вывучэньню сацыяльнай барацьбы на Беларусі ў сярэдзіне XVII стагодзьдзя.

## Публікацыі
* Чаропка, С. А. Вывучэнне Казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гадоў на Беларусі // Гісторыя: праблемы выкладання. — 2005. — №1. — С. 32—35.
* Чаропка, С. А. Казацка-сялянская вайна на Палессі ўлетку 1648 года // Извест. Гом. гос. ун-та им. Ф. Скорины. — 2005. — № 2 (29). — С. 138—141.
* Чаропка, С. А. Гістарыяграфія Казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. на Беларусі // Извест. Гом. гос. ун-та им. Ф. Скорины. — 2006. — № 2 (35). — С. 37—44.
* Чаропка, С. А. Наступствы Казацка-сялянскай вайны 1648—1651 гг. для Беларусі (дэмаграфічны і гаспадарчы аспекты) // Изв. Гом. гос. ун-та им. Ф. Скорины. — 2008. — №4(49). — С. 17—25.
* Чаропка. С. А. Спробы афармлення казацкіх палкоў на Беларусі ў сярэдзіне XVII ст. // Изв. Гом. гос. ун-та им. Ф. Скорины. — 2008. — №4(49). — С. 59—63.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 11 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лепельскім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
763

## Падзеі
* Цыніёд стаў каралём піктаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
554

## Падзеі
*

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Агіла I - кароль вэстготаў
Людвік Тышкевіч

**Людвік Тышкевіч** (1748 — 26 чэрвеня 1808) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Генэрал-ад’ютант (з 1772), пісар вялікі літоўскі (1775—1780), гетман польны літоўскі (з 1780), маршалак (з 1793) і падскарбі вялікі літоўскі (з 1791). Кавалер ордэнаў Сьвятога Станіслава (1778), а таксама расейскіх Андрэя Першазванага (1787) і Аляксандра Неўскага (1787).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Тышкевічаў гербу «Ляліва», сын Юзэфа і Ганны з Пацеяў.

У 1778 абіраўся маршалкам сойму. У вайну Расеі з Рэччу Паспалітай, на сходзе 23 ліпеня 1792 падтрымаў прапанову караля і вялікага князя Станіслава Аўгуста Панятоўскага пра яго далучэньне да Таргавіцкай канфэдырацыі, што пазьней зрабіў сам. У 1795 узначаліў дэпутацыю Вялікага Княства Літоўскага да імпэратрыцы расейскай Кацярыны ІІ.

Атрымаў у спадчыну ад бабулі Салямэі Радзівіл мёнтак у Горадні. У 1775 збудаваў тамака драўляную сядзібу ў клясычным стылі. Будынак звонку нічым не вылучаўся, але быў выдатна і з густам аздоблены ў сярэдзіне. Дзеля гэтага былі запрошаны вядомыя мастакі і дэкаратары. Матэрыялы выпісваліся наўпрост з Парыжу. Палац існаваў да Другой сусьветнай вайны. У 1792 збудаваў палац у Варшаве.

У 1775 парадніўся з паноўным родам Панятоўскіх, ўзяўшы шлюб з дачкою Казімера Канстанцыяй Панятоўскай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Маршалкі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі Сойму Рэчы Паспалітай
Людвік
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1748 годзе
Катэгорыя:Асобы Горадні
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Канфэдэраты таргавіцкія
Катэгорыя:Памерлі 26 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1808 годзе
Дзіяна Арбеніна

**Дзіяна Сяргееўна Арбеніна (Кулачэнка)**  (нар. 8 ліпеня 1974, Валожын) — расейская сьпявачка, паэтка, музыка. Салістка расейскага рок-гурту «Ночные Снайперы».

## Фота

File:Diana Arbenina 02.jpg
File:Diana Arbenina 03.jpg
File:Diana Arbenina 04.jpg


 

Катэгорыя:Нарадзіліся 8 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожыне
Флярыян Бохвіц

**Флярыян Бохвіц** (4 траўня 1799, Мір, цяпер Карэліцкі раён — 9 жніўня 1856, Вошкаўцы, цяпер Фларыянаў) — польска-беларускі асьветнік, філёзаф, пісьменьнік.

## Біяграфія
Бацька Рамуальд Бохвіц быў пратэстантам, маці, Анелія Борзабагатая — каталічка, выхавала сына ў духу сваёй веры.

Навучаўся ў школе дамініканаў у Нясьвіжы. Скончыў юрыдычныя факультэты Кіеўскага і Віленскага ўнівэрсытэтаў.

Працаваў адвакатам у Наваградку. Уваходзіў у Наваградзкую асацыяцыю адвакатаў.

Ажаніўся з Паўлінай Маеўскай, стрыечнай пляменніцай маці Адама Міцкевіча. У 1838 набылі ў Чарнецкіх маёнтак Вашкоўцы (цяпер Фляр'янаў, Ляхавіцкі раён), дзі і жыў разам зь сям’ёю да сваёй сьмерці. Яго маёнтак наведвалі знакаітыя літаратары і філёзафы.

Выдаў шэраг літаратурных і філязоўскіх твораў на польскай мове.

Пахаваны на старых могілках у вёсцы Дарава. У 1960-70-я магіла Бохвіца разрабаваная. Помнік з надпісам **Twoj przyklad niech nam pokazuje drogi prawdy** ня знойдзены. Знаходзіцца пад аховаю дзяржавы. Нягледзячы на гэта, у 2003 годзе магіла зьнішчана і ў той самы год на ёй зьявіліся новыя пахаваньні.

## Творы
* *Obraz myśli : na pamiątkę exystencyi mojej, żonie i dzieciom* — «*Выява думкі. На памятку маёй жонцы і дзецям*», 1838, Вільня (другое выданьне выйшла ў 1839 годзе)
* «*Выява маёй думкі пра мэты існаваньня чалавека*» (Вільня, 1841)
* *Zasady myśli i uczuć moich* — «*Асновы маіх думак і пачуцьцяў*» (1842)
* *Pomysły o wychowaniu człowieka* — «*Думкі пра выхаваньне чалавека*» (Вільня, 1847)

## Беларускія пераклады
* Асновы думак і пачуццяў маіх / Фларыян Бохвіц. — Мінск : Раман Цымбераў, 2025. — 139 с. — (Галерэя чалавечай думкі).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сканы выданьняў Бохвіца
* https://flaryjanbochvic.by — пераклады ўсіх пяці кніг Флярыяна Бохвіца на беларускую мову і аўдыёкнігі на мове арыгіналу.

Флярыян
Маршалак вялікі літоўскі

**Маршалак вялікі літоўскі** — адзін з цэнтральных ураднікаў у Вялікім Княстве Літоўскім. Кіраваў дваром вялікага князя, прыймаў замежных амбасадараў, найвышэйшых ураднікаў дзяржавы, назіраў за этыкетам, загадваў прыдворнай стражай і каралеўскай гвардыяй, сачыў за бясьпекай манарха, прызначаў дваранаў. Фактычна выконваў функцыі сучаснага міністра ўнутраных справаў.

Урад утварыўся за часамі вялікага князя Ягайлы, відаць, у 1398.

У Рэчы Паспалітай фармальна лічыўся роўны маршалку вялікаму кароннаму і выконваў такія самыя абавязкі ў Вялікім Княстве Літоўскім. Аднак у герархіі саступаў кароннаму маршалку. Мог выконваць абавязкі кароннага маршалка ў яго адсутнасьць. Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце.

Маршалкамі вялікімі літоўскімі былі:

* Станіслаў Чупурна (маршалак ці маршалак дворскі (гаспадарскі) ў 1398—1411, аднойчы ў 1409 — земскі)
* Румбольд Валімонтавіч (Румбаўд; зь Вілава; найвышэйшы (земскі); 1411/1412—1433)
* Пётар Мантыгердавіч (Пятраш; земскі; 1433—1453 альбо 1455)
урад вакантны
* Радзівіл Осьцікавіч (земскі; 1468—1475)
* Марцін Гаштольдавіч (земскі; 1479—1480)
* Багдан Саковіч (земскі; ?—8.1482—1490)
* Пётар Мантыгердавіч «Белы» (земскі; каля 1490—1497)
* Ян Забярэзінскі (земскі; 5.1498—1505)

* Мікалай Радзівіл (1 і 7.3.1505—?)
* Ян Забярэзінскі (паўторна; земскі;.1505—2.2.1508)
урад вакантны 1508—1512
* Станіслаў Кішка (земскі; 1512—1513/1514)
* Ян Радзівіл «Барадаты» (земскі; 9.4.1514—9-11.1522)
* Ян Забярэзінскі (земскі; 1522—1537)
урад вакантны 1537—1542
* князь Мікалай Радзівіл «Чорны» (земскі; 1542—28.5.1565)
* Ян Хадкевіч (земскі; 11.3.1566—4.8.1579)
* князь Мікалай Крыштап Радзівіл «Сіротка» (найвышэйшы (земскі); 25.10.1579—1.6.1586)
* князь Альбрэхт Радзівіл (найвышэйшы; 1.6.1586—13.6.1592)

* князь Станіслаў Радзівіл (найвышэйшы; 1592—1595)
урад вакантны 1595—1597
* Крыштап Мікалай Дарагастайскі (1598—1614)
* Пётар Весялоўскі (25.6.1615—1620)
* Ян Станіслаў Сапега (1620—10.4.1635)
* Крыштап Весялоўскі (20.4.1635—19.4.1637)
* князь Аляксандар Людвік Радзівіл (5.1637—3.3.1654)
* Крыштап Завіша (3-4.1654—11.1669)
* князь Аляксандар Гіляры Палубінскі (11.1669—3.11.1679)
* князь Станіслаў Казімер Радзівіл (1679—8.12.1690)

* князь Ян Караль Дольскі (7.5.1691—29.4.1695)
урад вакантны 1695—1698
* Аляксандар Павал Сапега (14.7.1698—1704, у 1705—1708 адноўлены каралём і вялікім князем Станіславам Ляшчынскім)
* Марцыян Дамінік Валовіч (4.2.1704—1712)
* Аляксандар Павал Сапега (паўторна; 10.4.1713—4.1.1734)
* князь Павал Караль Сангушка (4.2.1734—15.4.1750)
* князь Ігнаці Агінскі (21.8.1750—5.3.1768)
* князь Юзэф Паўлін Сангушка (7.3.1768—12.5.1781)
* Уладзіслаў Гуроўскі (23.5.1781—23.5.1790)
* Ігнаці Патоцкі (16.4.1791—1792)
* Людвік Скумін Тышкевіч (7.5.1793—1795)

## Глядзіце таксама
* Маршалак дворны літоўскі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Boniecki А. Poczet rodów w Wielkim Księstwie Litewskim w XV i XVI wieku. — Warszawa, 1883.
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Станіслаў Чупурна

**Станіслаў Чупурна** (? — 1411) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, першы маршалак земскі (1407).

Відаць, валодаў Табарышкамі каля Салечнікаў (у крыжацкім помніку «Паведамленьні аб літоўскіх дарогах» упамінаецца *Czapornedorff* паміж Рудамінай і Салечнікамі, ля ракі Мерачы).

## Імя

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Czupurna et [[Міл (імя)|Mylone]] marschalcis curie nostre* (2 лютага 1395 году); *Czupornen marschalk* (23 красавіка 1398 году); *Czapurne, hofemarschalk des vorgenanten fursten und herren Allexandri*, *Czapurno, marscbalcus curiae supradicti domini Alexandri ducis* (12 кастрычніка 1398 году); *Czhwpurna marschalco* (18 студзеня 1401 году); *Czupurna* (17 жніўня 1404 году); *Stanislao alias Czupurna terre Lithwanie marschalcis* (13 студзеня 1407 году); *Czupurna nostro curiae marsalco* (25 студзеня 1408 году); *Stanislao alias Czupurna* (23 траўня 1409 году); *Stanislao alias Czupurna nostre curie marschalko* (16 лютага 1410 году); *Stanczslaw andirs Czupurna* (26 траўня 1410 году); *Stanislaus dictus Czvpvrna* (6 сьнежня 1410 году); *Stanislai alias Czupurna marschalci terre Lituanie* (1 лютага 1411 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду. Упершыню ўпамінаецца ў данацыі вялікага князя Вітаўта Віленскай катэдры ад 1395 году. Відаць, быў блізкім сябрам Вітаўта. 

12 кастрычніка 1398 году падпісаў Салінскі мір з крыжакамі. Быў адным з аўтараў Віленска-Радамскай уніі (1401 год). У 1407 годзе ўпамінаецца як маршалак земскі. У 1410 годзе ў сваім Салечніцкім маёнтку (*in Solcznik in curia nostra*) выдаў данацыйны дакумэнт віленскім францішканам. Браў удзел у падпісаньні Торунскага міру (1411 год).

## Мова і культура

У сваёй лацінскай грамаце ад 1410 году ўжыў «*народны*» тэрмін «*устаўнае*» (*dictam stawne*). Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы. 

Змацаваў дакумэнт Вітаўта для Тэўтонскага ордэну ад 14 кастрычніка 1398 году пячацьцю з рускім надпісам:
ЧОПУРНО • РОДИМОВИЧА

Да дакумэнту ад 26 траўня 1410 году прывесіў пячаць зь іншым надпісам:
+ ЧОПУРНА РОДИМОВИЧ П

## Крыніцы

## Літаратура
*  
* 

Катэгорыя:Памерлі ў 1411 годзе
Катэгорыя:Баяры літоўскія
Марцін Гаштольд

**Марцін Гаштольд** (**Гаштольтавіч**; каля 1428—1483/1484) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Намесьнік наваградзкі (1464—1471), ваявода кіеўскі (1471—1480) і троцкі (з 1480), адначасна маршалак земскі (1477—1479).

Значна павялічыў колькасьць родавых маёнткаў: набыў Задзьвею, Котлава, Трыседы на Меншчыне, Петрашава каля Вільні ды іншыя.

## Імя
Формы імя ў гістарычных крыніцах: *Martino Gastolthowicz* (27 жніўня 1464 году); *воевода троцкий пан Мартинъ Кгаштовтович* (11 траўня 1481 году), *Мартин Кгастовтович* (7 траўня 1486 году).

## Біяграфія
Зь літоўскага баярскага роду Гаштольдаў гербу «Габданк», сын Яна (Івашкі), ваяводы віленскага.

Быў на службе ў вялікага князя Казімера. Па сьмерці свайго швагра, апошняга ўдзельнага князя кіеўскага Сямёна Алелькавіча, у 1470 годзе атрымаў прызначэньне на ваяводу кіеўскага. Неаднаразова адбіваў напады крымскіх татараў. У 1481 годзе браў удзе у судзе над праваслаўнымі князямі, што рыхтавалі змову.

Першы раз ажаніўся з дачкой князя Сямёна Гальшанскага, другі — з Ганнай, дачкой князя Юрыя Гальшанскага (Трабскага). У другім шлюбе меў сына Альбэрта і дачку Альжбету.

## Мова і культура

У сваім наданьні касьцёлу ў Дзевянішках, зробленым у 1471 годзе, упамінаў «*народную*» назву «*камень*» (*alias camyen*). Гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Марцін
Катэгорыя:Ваяводы кіеўскія (ВКЛ)
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Уладзімер Дуброўшчык

**Уладзімер Дуброўшчык** (нарадзіўся 7 студзеня 1972 году ў Горадні) — беларускі лёгкаатлет (дыскабол).

Срэбны прызэр Летніх Алімпійскіх гульняў у Атланце, удзельнік Летніх Алімпійскіх гульняў у Сыднэі, у якіх заняў 7 месца. Чэмпіён Эўропы сярод юніёраў (1991) і чэмпіён Эўропы (1994). Срэбны прызэр чэмпіёнату сьвету (1995). Бронзавы прызэр Фіналу Гран-Пры ў Манака (1995).

5 разоў быў рэкардсмэнам Беларусі (1993, 1994, 1995, 1996, 1999).

## Вонкавыя спасылкі
* sports-reference.com 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 7 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горадні
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па лёгкай атлетыцы
Лацьвянскі сельсавет

**Лацьвя́нскі сельсавет** (таксама *Латвя́нскі сельсавет*, *Ло́цьвінскі сельсавет*) — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Лотва.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Пастаўскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Віцебскай). 25 лістапада 1940 году сельсавет перададзены Мядзельскаму раёну.

29 верасьня 2006 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Воргі, Гарані, Кабайлы, Кямсы, Лапосі, Лотва, Маўчанкі, Маўчаны, Мікіткі, Міхалі, Пярэградзь, Радзькі, Ражкі, Расохі, Садоўшчына, Селькава, Цімошкаўшчына, Чалеі, Чарняты, Шалкоўшчына — перададзеныя ў склад Мядзельскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 43

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 246, 430
*  С. 181

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе
Воргі

**Во́ргі** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — зьяўлялася засьценкам у Манькавіцкай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Засьценак налічваў 4 двары і 65 жыхароў.
* 1904 год — вёска, налічвала 80 жыхароў.
* 1921 год — вёска ў складзе Манькавіцкай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва. У складзе вёскі знаходзіліся 7 двароў і 28 жыхароў.
* З 12 кастрычніка 1940 году вёска знаходзіцца ў складзе Латвянскага сельсавету Пастаўскага раёну (з 25 лістапада 1940 году — Мядзельскага) Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай).
* У 1940 годзе вёска налічвала 9 двароў і 30 жыхароў.
* У верасьні 1943 году падчас Вялікай Айчыннай вайны вёска была спаленая нямецкімі захопнікамі (9 двароў). Пасьля вайны вёска адбудаваная.
* З 1957 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «40 гадоў Кастрычніка» з цэнтрам у вёсцы Лотва.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* 1960 год — насельніцтва вёскі складала 27 жыхароў.

29 верасьня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага Лацьвянскага ў Мядзельскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1 жыхар
* 1999 год — 3 жыхары
* 1 студзеня 1997 году — 2 двары, 3 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
762

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Лі Бо, кітайскі паэт

## Вонкавыя спасылкі
Конькі

**Ко́нькі** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар Конькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 427 чалавек
* 1999 год — 340 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы месціцца кіраўніцтва СПК «Ордена Знак Почета „Октябрь“».

## Вядомыя землякі
* Сымон Сьвістуновіч — мастак, журналіст «Звязды», адзін са стваральнікаў БНФ «Адраджэньне»

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Конькаўскі сельсавет
Федзюкі

**Федзюкі́** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Федзюкі ўваходзяць у склад Конькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 111 чалавек
* 1999 год — 133 чалавекі

## Асобы
* Міхаіл Пташук — народны артыст Беларусі

## Крыніцы

Катэгорыя:Конькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Туркі (неадназначнасьць)

Назву **Туркі** маюць:

* **[[Туркі]]** — цюрскі народ, асноўнае насельніцтва Турэччыны

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Туркі — вёска ў Ляхавіцкім раёне
* Віцебская вобласьць:
** Туркі — вёска ў Докшыцкім раёне
* Магілёўская вобласьць:
** Туркі — вёска ў Бабруйскім раёне
** Туркі — вёска ў Глускім раёне
Туркі (Берасьцейская вобласьць)

**Туркі́** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Туркі ўваходзяць у склад Конькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 53 чалавекі
* 1999 год — 72 чалавекі

## Славутасьці
На зьезьдзе з аўтадарогі  у вёску знаходзіцца дзейныя дасюль татарскія могілкі пачатку 20 стагодзьдзя. 

## Асобы
* Алесь Бадак — беларускі пісьменьнік

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Туркі на Радзіме майго духу
* 

Катэгорыя:Конькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Галавачы

Назву **Галавачы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Галавачы — вёска ў Ляхавіцкім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Галавачы — хутар у Браслаўскім раёне
** Галавачы — вёска ў Сеньненскім раёне

* Гарадзенская вобласьць: 
** Галавачы — вёска ў Гарадзенскім раёне

* Гомельская вобласьць: 
** Галавачы — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Галавачы — вёска ў Клецкім раёне
** Галавачы — вёска ў Менскім раёне
** Галавачы — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

## Глядзіце таксама
* Галавач
Генадзь Анішчанка

**Генадзь Рыгоравіч Анішчанка** (20 лістапада 1950, Чаргын-Таш, Сузацкі раён, Оская вобласьць, Кыргыстан) — расейскі дзяржаўны дзяяч, галоўны дзяржаўны санітарны доктар Расеі (1996-2004), кіраўнік Расспажыўнагляду (2004-2013). Акадэмік РАМН, доктар мэдычных навук, прафэсар, Заслужаны ўрач Расеі й Кыргыстану, ганаровы чыгуначнік.

## Біяграфія

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кыргыстане
Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Расеі
Катэгорыя:Расейскія мэдыкі
Бенькаўцы

**Бе́нькаўцы** — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Бенькаўцы ўваходзяць у склад Крывошынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 62 чалавекі
* 1999 год — 118 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Крывошынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ляхавіцкага раёну
Вораг

**Вораг** — ідэйны, рэлігійны, ваенны супернік, у адносінах зь якім мае месца канфлікт. Слова «вораг» зьяўляецца антонімам да слова «сябра».

Катэгорыя:Міжасобавы канфлікт
Гляйвіцкая правакацыя

**Гляйвіцкая правакацыя** — падзеі, якія адбыліся 31 жніўня 1939 году на нямецка-польскай мяжы ля нямецкага тады гораду Гляйвіц (цяпер польскае Глівіцы). Адзін з пагранічных інцыдэнтаў у жніўні 1939 году, якія былі ўказаныя ў якасьці прычын агрэсіі на Польшчу, верагодна больш вядомы.

Уночы 31 жніўня 1939 году невялікая група нямецкіх службоўцаў пад камандаваньнем Альфрэда Наўёкса, апранутых у польскія мундыры, заняла радыёстанцыю ў Глівіцах і эмітавала кароткі камунікат на польскай мове. Ля радыёстанцыі немцы пакінулі целы ахвяраў лягеру Дахаў, таксама апранутых у польскія мундыры (немцы называлі іх «кансэрвамі») — усё для таго, каб гэтыя падзеі выглядалі на сабатаж палякаў.

## Глядзіце таксама
* Інцыдэнт у Ябланкаве

## Крыніцы

## Літаратура
* Christopher J. Ailsby, *The Third Reich Day by Day*, Zenith Imprint, 2001, , Google Books, с. 112
* James J. Wirtz, Roy Godson, *Strategic Denial and Deception: The Twenty-First Century Challenge*, Transaction Publishers, 2002, , Google Books, с. 100

Катэгорыя:Гісторыя Нямеччыны
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Падзеі 1939 году
Катэгорыя:Глівіцы
Лотва

**Ло́тва** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — зьяўлялася вёскай у Манькавіцкай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 79 жыхароў.
* 1904 год — насельніцтва вёскі складала 133 жыхароў.
* 1921 год — вёска ў складзе Манькавіцкай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва. У складзе вёскі знаходзіліся 12 двароў і 58 жыхароў.
* З 12 кастрычніка 1940 году вёска знаходзіцца ў складзе Латвянскага сельсавету Пастаўскага раёну (з 25 лістапада 1940 году — Мядзельскага) Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай).
* 1949 год — створаны калгас імя Булганіна.
* 1954 год — Лотва зьяўляецца цэнтрам узбуйненага калгасу імя Булганіна. З 22 кастрычніка 1957 году назва калгасу зьмененая на «40 гадоў Кастрычніка».
* 1957 год — у вёсцы адчыненыя крама і пункт мэдычнай дапамогі.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* 1960 год — насельніцтва вёскі складала 93 жыхароў.

Да 29 верасьня 2006 году зьяўлялася цэнтрам Лацьвянскага сельсавету. 29 верасьня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага Лацьвянскага ў Мядзельскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 189 жыхароў
* 1999 год — 274 жыхары
* 1 студзеня 1997 году — 95 двароў, 292 жыхары

## Інфраструктура
У вёсцы разьмяшчаюцца будынкі выканкаму сельсавету і праўленьня калгасу. Таксама тут знаходзяцца аддзяленьні сувязі, ашчаднага банку, бібліятэка, комплексны прыёмны пункт бытавога абслугоўваньня насельніцтва, фэльчарска-акушэрскі пункт, сярэдняя школа, крама, Дом культуры, рамонтная майстэрня, жывёлагадоўчая фэрма.

## Ушанаваньне памяці
Каля будынку школы ў 1965 годзе быў усталяваны абэліск на ўшанаваньне памяць 18 землякоў, што загінулі ў баях падчас Вялікай Айчыннай вайны ў 1941—1945 гадох.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Маўчанкі

**Маўчанкі́** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — на месцы сучаснай вёскі разьмяшчаліся вёска Маўчаны і 2 маёнткі: Маўчанава і Маўчаны Кабыльніцкай воласьці Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 2 двары і 36 жыхароў, маёнтак Маўчанава — 18 жыхароў, Маёнтак Маўчаны — 4 жыхароў.
* 1904 год — вёска налічвала 37 жыхароў, засьценак Маўчаны — 6 жыхароў, маёнтак Маўчанава — 9 жыхароў. Засьценак зьяўляўся прыватным уладаньнем Цыбульскага, маёнтак — уладаньнем Цывінскага.
* 1907 год — насельніцтва вёскі складала 40 жыхароў.
* З 12 кастрычніка 1940 году вёска знаходзіцца ў складзе Ляшчынскага сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). 
* З 21 траўня 1951 году вёска знаходзіцца ў складзе Латвянскага сельсавету.
* З 1954 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «40 гадоў Кастрычніка» з цэнрам у вёсцы Лотва.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.

29 верасьня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага Лацьвянскага ў Мядзельскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 6 жыхароў
* 1999 год — 12 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 6 двароў, 11 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Маўчаны (Менская вобласьць)

**Маўчаны́** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — вёска ў складзе Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 9 двароў і 85 жыхароў.
* 1904 год — насельніцтва вёскі складала 145 жыхароў. Побач зь вёскай знаходзіліся засьценак Маўчаны, які зьяўляўся ўладаньнем Паклеўскага-Казелы і насельніцтва якога складала 13 жыхароў, і засьценак Маўчаны або Ралаўцы з насельніцтвам у 8 чалавек, які зьяўляўся ўладаньнем Кунцэвіча.
* 1921 год — вёска налічвала 19 двароў і 88 жыхароў, засьценак — 2 двары і 14 жыхароў.
*1931 год — вёска налічвала 31 двароў і 161 жыхароў, засьценак — 5 двары і 27 жыхароў.
* У 1921—1939 гадох — вёска і засьценак у складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва.
* З 12 кастрычніка 1940 году — у складзе Латвянскага сельсавету Пастаўскага раёну (з 25 лістапада 1940 году — Мядзельскага) Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай).
* 1949 год — у вёсцы створаны калгас імя А. Матросава.
* З 1954 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «40 гадоў Кастрычніка» з цэнтрам у вёсцы Лотва.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* 1960 год — насельніцтва вёскі складала 124 жыхароў.

29 верасьня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага Лацьвянскага ў Мядзельскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 18 жыхароў
* 1999 год — 31 жыхар
* 1 студзеня 1997 году — 20 двароў, 36 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Маўчаны

Назву **Маўчаны** маюць:

* Маўчаны — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Маўчаны — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, у складзе Латвянскага сельсавету
* Маўчаны — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, у складзе Латвянскага сельсавету — гл. Маўчанкі
Мікіткі

**Мікі́ткі** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — зьяўлялася вёскай у Кабыльніцкай воласьці Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 2 двары і 33 жыхароў.
* 1904 год — насельніцтва вёскі складала 25 жыхароў.
* 1921 год — вёска ў складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва. Налічвала 8 двароў і 37 жыхароў.
* 1940 год — у вёсцы 21 двор і 91 жыхар.
* З 12 кастрычніка 1940 году вёска знаходзіцца ў складзе Латвянскага сельсавету Пастаўскага раёну (з 25 лістапада 1940 году — Мядзельскага) Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). 
* У верасьні 1943 году падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі вёску (21 двор) і забілі 3 жыхароў. Пасьля вайны вёска была адбудаваная.
* 1949 год — у вёсцы створаны калгас «Зара свабоды».
* З 1954 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «40 гадоў Кастрычніка» з цэнтрам у вёсцы Лотва (да 22 кастрычніка 1957 году калгас меў назву імя Булганіна).
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* 1960 год — насельніцтва вёскі складала 93 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 15 жыхароў
* 1999 год — 24 жыхары
* 1 студзеня 1997 году — 15 двароў, 31 жыхар

## Інфраструктура
У вёсцы разьмяшчаюцца бібліятэка, крама, клюб, жывёлагадоўчая фэрма.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Міхалі (Менская вобласьць)

**Міхалі́** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1868 год — на месцы сучаснай вёскі разьмяшчаліся маёнтак і вёска Міхалі Кабыльніцкай воласьці Сьвянцянскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 4 двары і 29 жыхароў, маёнтак — 1 двор і 5 жыхароў.
* 1904 год — маёнтак зьяўляўся ўладаньнем памешчыка Міхневіча. Насельніцтва маёнтку складала 12 жыхароў, вёскі — 82 жыхары.
* 1908 год — вёска. Налічвала 10 двароў і 51 жыхара.
* З 12 кастрычніка 1940 году вёска знаходзіцца ў складзе Латвянскага сельсавету Пастаўскага раёну (з 25 лістапада 1940 году — Мядзельскага) Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай).
* 1950 год — у вёсцы створаны калгас імя Суворава.
* З 1957 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «40 гадоў Кастрычніка» з цэнрам у вёсцы Лотва (да 22 кастрычніка 1957 году калгас меў імя Булганіна).
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* 1960 год — насельніцтва вёскі складала 35 жыхароў.

29 верасьня 2006 году перададзеная зь ліквідаванага Лацьвянскага ў Мядзельскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 жыхары
* 1999 год — 15 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 10 двароў, 18 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
761

## Падзеі
* Брыдэй V Пікцкі стаў каралём піктаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Ванг Вэй, кітайскі паэт, музыка, мастак і дзяржаўны дзяяч

## Вонкавыя спасылкі
Падвалкушнае

**Падвалкушнае** () — вёска ў Аўгустоўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Ліпск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўгустоўскі павет
Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Астрынка (Польшча)

**Астрынка** () — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Янаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Белавусы (Польшча)

**Белавусы** () — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Янаў.

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Бярозавае Балота

**Бяро́завае Бало́та** () — вёска ў Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Янаў.

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Янаў (Падляскае ваяводзтва)

**Янаў ** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Кумялцы. Цэнтар сельскай гміны Сакольскага павету Падляскага ваяводзтва. Знаходзіцца за 21 км на на захад ад Саколкі, за 39 км на поўнач ад Беластоку.

Янаў — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Перад 1715 годам Янаў стаў мястэчкам. У гэты час ён знаходзіўся ў валоданьні Сапегаў і ўваходзіў у склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

У 1724 годзе Тэадора Сапега з роду Солтанаў збудавала ў Янаве драўляны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Янаў апынуўся ў складзе Прусіі, у Беластоцкім дэпартамэнце. У 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай паміж Расеяй і Францыяй мястэчка апынулася ў Беластоцкай вобласьці Расейскай імпэрыі.

У 1860-я гады ў Янаве было 109 будынкаў (зь іх 9 мураваных), дзеяў касьцёл, працавалі 2 прамысловыя прадпрыемствы. У канцы XIX ст. — 321 будынак (21 мураваны). 20 кастрычніка 1868 году зьявіўся праект мескага гербу: *у зялёным полі залаты серп, на краях тарчы чатыры залатыя трылісьнікі*.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Янаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Янаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Янаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 15 верасьня 1939 году Янаў акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Янаў увайшоў у склад БССР, у Беластоцкую вобласьць. З чэрвеня 1941 да верасьня 1944 году вёска зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Янаў Польскай Народнай Рэспубліцы.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1890 год — 1534 чал., зь іх 528 каталікоў, 3 праваслаўныя, 997 юдэяў і 3 мусульманіны
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 1509 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Юрыя (1899—1904)
* Могілкі: каталіцкія, юдэйскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Падтрасьцянка

**Падтрасьцянка** () — хутар у Сакольскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Янаў.

## Глядзіце таксама
* Трасьцянка

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва