Асінторф

**Асінто́рф** — пасёлак у Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці, за 7 км на поўнач ад шашы , за 17 км на поўнач ад Дуброўны. Асінторф уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Асінторфскага сельсавету.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Вёска Юр’еў Востраў вядома з 1672 году  як  — уласнасьць Сапегаў у Дубровенскім графстве  Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай 28 траўня 1772 году вёска апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні. 9 кастрычніка 1972 году ўтворана Аршанская правінцыя. З 22 сакавіка 1777 да 1 сьнежня 1796 у Бабінавіцкім павеце Магілёўскай губэрні (Магілёўскае намесьніцтва з 10 студзеня 1778 да 31 сьнежня 1796). З 31 сьнежня 1796 да 27 лютага 1802 Беларуская губэрня Аршанскі павет. З 27 лютага 1802 году ў Бабінавіцкім павеце Магілёўскай губэрні. З 1840 году ў Аршанскім павеце. Нова-Тухінская воласьць.

Вёска Юр’еў Востраў у 1783 годзе ўладаньне князя Пацёмкіна.
Сяляне вёскі ў 1857 годзе  былі прыпісаны к Сьвята-Троіцкай царкве ў вёсцы Арэхі й царкве Сьвятога Юрыя ў вёсцы Мардахі.
У 1910 годзе сялянскай грамадзе належала 185 дзесяціны зямлі. Сяляне вёскі адносіліся да прыходу царквы Сьвятога Юрыя ў вёсцы Мардахі й уваходзілі ў Ласыршчыкоўскае сялянскае таварыства.

### Наіноўшы час
З 14 верасьня 1917 году Магілёўская губэрня ў Заходняй вобласьці Расейскай рэспублікі. Вёска ўваходзіла ў склад Беларускай Народнай Рэспублікі, абвешчанай 25 сакавіка 1918, з 1 студзеня 1919 году ў ССРБ, з 27 лютага ў РСФСР. З 11 ліпеня 1919 году Аршанскі павет у Віцебскай губэрні.  З сакавіка 1924 году ў БССР і з 17 ліпеня Дубровенскі раён, Аршанская акруга, з 26 ліпеня 1930 году, Дубровенскі раён, БССР. З 15 студзеня 1938 году Дубровенскі раён , Віцебская вобласьць. 
3 27 верасьня 1938 пасёлак.

Аршанскі чыгуначны вузел у 1918 годзе пачаў нарыхтоўку торфу ў ваколіцах вёскі для патрэб чыгункі й Дубровенскай тэкстыльнай фабрыкі.
У 1927 годзе, у сувязі з будаўніцтвам на асінаўскіх тарфяных масівах торфапрадпрыемства па нарыхтоўцы паліва для Беларускай дзяржаўнай раённай электрастанцыі (БелДРЭС), былі пабудаваны 11 пасёлкаў у якіх маглі жыць да 10 000  пастаянных і часовых працоўных. Цэнтральны пасёлак з управай разьмясьцілі ў вёсцы Юр’еў Востраў і памянілі назву на Асінторф. Вузкакалейная чыгунка злучыла Асінторф зь БелДРЭС.

#### [[Другая сусьветная вайна]]
У лістападзе 1939 году савецкі канвой даставіў на торфаздабычу для Беларускай дзяржаўнай раённай электрастанцыі (ДРЭС; пасёлак Арэхі-Выдрыца, Аршанскі раён, Віцебская вобласьць) больш за 1000 палонных польскіх афіцэраў, большасьць якіх загінула ўзімку праз разьмяшчэньне ў летніх бараках і голад. Іх целы закапалі ў торфавыпрацоўках. Увосень 1940 году рэшту вывезьлі ў кірунку Смаленску (Расейская СФСР).

Падчас нямецкай акупацыі дзейнічала Асінторфскае маладзёжнае падпольле. У 1941—1942 гадах на торфаздабычы ад голаду загінула каля 2 тыс. савецкіх ваеннапалонных. Трупы скідваліся ў тарфяныя кар’еры. Толькі 40 палонных вывелі жывымі падпольнікі. 

Камандуючы групай войскаў «Цэнтар» фэльдмаршал Гюнтэр фон Клюгэ () дазволіў  стварыць ў 1942 годзе ў Асінторфе 
 (РННА) з палонных чырвонаармейцаў. 2 красавіка 1942 года, у першы дзень сьвята Пэйсах, пры ўдзеле РННА адбылося зьнішчэньне гета ў Лядах
 Летам 1942 года РННА чатыры разы прыцягвалася немцамі да ўдзелу ў апэрацыях супраць партызан. 14 лістапада 1942 года пры нападзе атрада РННА на вёску Купаваць у Сеньненскім раёне быў забіты знакаміты камандзір партызанскай брыгады «Дзядзька Косьця» – Канстанцін Заслонаў. 
Газэта на расейскай мове «Родина=Rodina» друкавалася у Асінторфе ў 1942 (захоўваецца ў Празе).  

У кастрычніку 1942 г. у летніх бараках пасялілі каля 2 тыс. грамадзянаў Вугоршчыны, якія памерлі ўзімку ад голаду і хваробаў. У 1942—1943 гг. на торфаздабычы загінула большасьць з 8 тыс. прывезеных на працы расейцаў. Меншасьць уцякла ў партызанскую зону. З кастрычніка 1943 году да 23 чэрвеня 1944 году ў зоне баявых дзеяньняў.  

З 09 верасьня 1946 году да  17 сьнежня 56 году ў Арэхаўскім раёне й  да 6 студзеня 1965  году ў складзе Аршанскага раёну.

### Рэспубліка Беларусь
8 красавіка 2004 году працоўны пасёлак Асінторф быў аднесены да катэгорыі сельскіх населеных пунктаў, у сувязі з гэтым быў скасаваны Асінторфскі пасялковы савет і створаны Асінторфскі сельсавет.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1857 год — 81 чалавек; 1897 год — 20 дамоў, 151 чалавек;
* XX стагодзьдзе: 1910 год — 22 дома, 80 мужчын, 111 жанчын; 1969 год — 3300 чалавек; 1991 год — 639 дамоў, 1800 чалавек; 1999 год — 1300 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 2001 год — 950 чалавек; 2010 год — 914 чалавек

Гэта другі па населенасьці пункт раёну.

## Транспарт
Аўтадарога () злучае Асінторф з раённым цэнтрам Дуброўна. Найбліжэйшая чыгуначная станцыя — Асінаўка, за 7 км на поўдзень ад Асінторфу.

## Інфраструктура
Сярэдняя школа.

## Прамысловасьць
У пасёлку дзейнічае торфапрадпрыемства «Асінторф» і торфабрыкетны завод. Да заводу праведзена вузкакалейная чыгунка.

## Інфармацыя для турыстаў
### Асобы
* Рэгіна Харошка (*07.05.1938, Асінторф) — беларуская вучоная фізычных і хімічных навук.
* Валянціна Абразова (*29.03.1957, Асінторф) — беларуская спартсменка-біятланістка, трэнер па біятлоне.

### Славутасьці
* Асінторфскі філіял Дубровенскага гісторыка-краязнаўчага музэя, разьмешчаны на вуліцы Маякоўскага, дом 14. Экспазыцыя Асінторфскага філіяла, дзе прадстаўлены подзьвіг Асінторфскага падпольля, гісторыя торфапрадпрыемства, жыцьцё Асінторфа сёньня й старонкі гісторыі Асінторфа.
* У цэнтры пасёлка ў парку брацкая магіла 395 вайскоўцаў і партызан.
* Абэліск  пастаўлены ў 1976 годзе ў гонар загінуўшых жаўнераў, партызан, падпольшчыкаў і  жыхароў пасёлка.  Абапал яго ў 1980 годзе ўстаноўлена 5 пліт зь імёнамі 86 жыхароў загінуўшых у войску пад час вайны.

## Крыніцы

## Літаратура
* Асінаўскае балота.// С. 510.
* 
* Асінторф. //  — С. 213. 
* Асінторф. //  — С. 31.
* 
* 
* 
* 
*   С. 558.
* 
* 
* 
*  

## Вонкавыя спасылкі

* Прагноз надвор’я ў п. Асінторф

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну