Аляксандар Грубэ

**Алякса́ндар Васі́левіч Гру́бэ** (, вёска  Ўфімскай губэрні, Расейская імпэрыя — 4 кастрычніка 1980, Масква, РСФСР, СССР) — савецкі скульптар, выкладчык. Заслужаны мастак БССР (1942), Народны мастак БССР (1944). Старшыня Саюзу мастакоў БССР (1942—1944).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Грыгор’еўцы (цяпер Бажэнава, Белябееўскі раён, Башкартастан). У 1905—1933 рр. — вольны слухач Пензенскай мастацкай вучэльні. Скончыў Пецярбурскі ўнівэрсытэт, наведваў заняткі ў скульптурным клясе Ленінградзкай акадэміі мастацтваў.

З 1918 року працаваў у БССР. У 1918—1922 — настаўнік у Краснапольскай сярэдняй школе; стаў заснавальнікам аматарскага тэатру ў Краснапольлі (разам з Васілём і Андрэем Шашалевічамі). Удзельнік мастацкіх выставаў з 1925 року. У 1927—1929 быў адным з арганізатараў і старшынём Усебеларускага аб’яднаньня мастакоў. Сябра Саюзу мастакоў БССР (з 1940), у 1942—1944 — старшыня.

У 1941 року пераехаў у Маскву. Працаваў у майстэрнях Васіля Ватагіна, Мацьвея Манізера. У 1952 року атрымаў майстэрню ў Мястэчку мастакоў на Маслаўцы. Памёр у Маскве.

## Творчасьць
Працаваў у галіне станковай сюжэтнай кампазыцыі, рэльефу і манумэнтальнай плястыкі. Зьведаў уплыў беларускай народнай драўлянай скульптуры. Творы Грубэ яркія і самабытныя, вылучаюцца арыгінальнасьцю і выразнасьцю плястычнай формы, эмацыйнасьцю, глыбокім пранікненьнем у народныя традыцыі зь вельмі паважлівым вывучэньнем дасягненьняў сучаснай скульптуры.

## Творы
* першы ў СССР помнік Уладзімеру Леніну, яшчэ прыжыцьцёвы (1922, дрэва, Краснапольле, Магілёўская вобласьць);
* «Лірнік» (1925, не захаваўся);
* помнік У. Леніну для Камуністычнага ўнівэрсытэту Беларусі;
* «Кастусь Каліноўскі» (1926);
* «Раб» (1927, дрэва, Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусі);
* «Максім Багдановіч» (1927, гіпс);
* «Тачачнік» (1928);
* «Чырвонаармеец» (1929);
* «Праца» (1929, дрэва, Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусі);
* «Рукі прэч ад СССР» (1931, рэльеф);
* «Пяцігодку за чатыры гады» (1931, рэльеф);
* «У дні Кастрычніка» (1931, рэльеф);
* помнік Фэліксу Дзяржынскаму ў Койданаве (1932, бэтон; не захаваўся);
* «Трактарыстка» (1935, дрэва, Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусі);
* помнік У. Леніну ў Барысаве (1935, бэтон; не захаваўся);
* «Беларус» (1940, не захаваўся);
* партрэт Льва Даватара (1942, гіпс, Дзяржаўная Трацьцякоўская галерэя);
* «Танкіст» (1943);
* «На Крымскай канфэрэнцыі кіраўнікоў трох вялікіх дзяржаваў» (1945, бронза);
* партрэт Канстанціна Заслонава (1946—1947, гіпс);
* помнік Валерыяну Куйбышаву ў Какчатаве (1948, бронза);
* «Першая баразна» (1949);
* «Жаночы партрэт» (1954);
* «Сталявары» (1957, гіпс);
* «Рыхард Зорге» (1959);
* «Плач» (1960);
* «У. Ленін на трыбуне» (1960);
* «Доменшчыкі» (1961);
* «Майстар Зайцаў» (1970).

## Прэміі і ўзнагароды
* Заслужаны мастак БССР (1942)
* першы Народны мастак БССР (1944)
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік тэрмінаў выяўленчага мастацтва 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Савецкія скульптары
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбурскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры ўсебеларускага аб’яднаньня мастакоў
Катэгорыя:Народныя мастакі БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўфімскай губэрні