open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Шарль Атамян

**Шарль (Гарабэд) Атамян** (, ; 18 верасьня 1872 ― 30 ліпеня 1947) ― францускі мастак, якія пазодзіў з армянаў.

## Жыцьцяпіс
Гарабэд Атамян былў другім зь пяці дзяцей Мігірдыча Атамяна (залатара і музыкі) і Марыі Афкеран. Вучыўся Гарабэд Атамян у Канстантынопалі ў армянскае школе. Паміж 1887 і 1893 гадамі вучыўся ў Вэнэцыі.  Спрабаваў вучыцца ў Флярэнцыі, але вярнуўся ў Канстантынопаль. З 1894 па 1896 гады рабіў на заводзе па вырабе посуду, дзе маляваў выявы на посудзе. Некаторы талеркі захаваліся зь яго надпісам «Атам». Яны выстаўлены на выставе. На талеркпх намаляваныя выявы Махмуда II, Сэліма і Абдула Мэджыда.

значак|зьлева|220px|Карціна Шарля Атамяна.

[міні|Вокладка кнігі з малюнкам для  паэткі [Жан дэ ля Вадэр.]]
Атамяна адкрыў сваю першую выставу да гамідзкіх пагромаў 1894—1896 гадоў у Канстантынопалі. У 1897 годзе Атамян ад’ехаў у Парыж, дзе шукаў збаўленьня ад пагромаў.

У Францыі Атамян стаў вядомым і намаляваў свае карціны для каля 150 кнігаў. Сярод пісьменьнікаў, якія арысталіся малююнкамі Атамяна былі: Анатоль Франс, Гі дэ Мапасан, Анры Бардо, Рэнэ Базын і г. д.. Першую кнігу Атамян выдаў у 1903 годзе. Атамян часта меў выставы сваіх твораў.

Атамян сканаў 30 чэрвеня 1947 году ў сваёй малявальні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стамбуле
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Асобы Стамбулу
Пяць законаў бібліятэказнаўства

**Пяць зако́наў бібліятэ́казнаўства** — тэорыя прынцыпаў дзейнасьці бібліятэчнай сыстэмы, прапанаваная ў 1931 року Шыялі Рамамрытам Ранганатанам. Аўтар сфармуляваў іх у сваёй кнізе наступным чынам:

# Кнігі — дзеля карыстаньня;
# Кожнаму чытачу — ягоную кнігу;
# Кожнай кнізе — ягонага чытача;
# Эканомце час чытача;
# Бібліятэка — арганізм, які расьце.

## Агляд

### Кнігі — дзеля карыстаньня
Першы закон бібліятэказнаўства — асноватворчы для бібліятэчных паслугаў. Ён падразумявае, што кнігі захоўваюцца ў бібліятэках ня дзеля таго, каб хаваць іх ад чытачоў. Вядома, варта зьберагаць іх у добрым стане, аднак канчатковай мэтай гэтых захадаў ёсьць пашырэньне карыстаньня імі. Грош цана тым матэрыялам, да якіх чытач ня мецьме доступу. Акрамя таго, сюды таксама можна дадаць і задачы зручнага месцазхнаходжаньня бібліятэк, умоваў выдачы кніг, працоўных часоў, падбор кадраў і нават такія побытавыя дробязі, як бібліятэчная мэбля і тэмпэратурны рэжым.

### Кожнаму чытачу — ягоную кнігу
Другі закон бібліятэказнаўства азначае, што бібліятэкары павінны задавальняць патрэбы шырокіх слаёў насельніцтва, набываць літаратуры абсалютна рознай тэматыкі і ўстрымлівацца ад забабонаў ды асуджэньня патрабаваньняў чытачоў. Бібліятэкары мусяць улічваць, што ўсе людзі розныя і маюць розныя густы ў кнігах. Ужо пасьля публікацыі кнігі Ранганатан далучыў да асобаў, што падпадаюць пад дзеяньне другога закону: дзяцей; інвалідаў; рамесьнікаў; слабаадукаваных дарослых; інтэлектуальна абмежаваных; працоўны кляс; асобаў вузкаспэцыяльных зацікаўленасьцяў.

### Кожнай кнізе — ягонага чытача
Трэці закон бібліятэказнаўства азначае, што ў бібліятэцы мае быць месца для ўсіх кнігаў, нават калі яны могуць прыдасца толькі драбнюткай частцы наведнікаў. Пазьней Ранганатан абагуліў тэрмін «кніга» на любы дакумэнт.

### Эканомце час чытача
Чацьверты закон бібліятэказнаўства вымагае, каб усе наведнікі маглі проста і хутка знаходзіць патрэбныя ім матэрыялы. Дзеля гэтага бібліятэкары мусяць ладзіць сыстэмы, паслугі, майстроўні, дапаможнікі ды каталёгі дзеля зручнасьці карыстальнікаў. Надалей гэта ў сваю чаргу спросьціць жыцьцё самім бібліятэкарам.

### Бібліятэка — арганізм, які расьце
Пяты закон бібліятэказнаўства азначае, што бібліятэка — не статычная, а дынамічная ўстанова. Ранганатан вылучыў два тыпы разьвіцьця: павелічэньне колькасьці адзінак у бібліятэчных зборах і павелічэньне агульнай якасьці матэрыялаў шляхам іхняй замены на лепшыя асобнікі. З часам першы варыянт упіраецца ў фізычныя памеры будынкаў, аднак тэхналёгіі XXI стагодзьдзя дазваляюць вырашыць гэта выкарыстаньнем розных тэхналягічных рашэньняў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бібліятэчная справа
Катэгорыя:Інфармацыйная навука
Катэгорыя:Кодэксы паводзінаў
Катэгорыя:Дакумэнты 1931 году
Куртызанка

**Куртызанка** — прастытутка, якая мае прыдворную, багатую або вышэйшую кліентуру; прастытутка якая мела апекуноў у арыстакратычным асяродзьдзі. Гістарычна гэты тэрмін абазначаў прыдворнага, чалавека, які прысутнічаў пры двары манарха ці іншага ўплывовага асобы.

## Гісторыя
У Францускім каралеўстве куртызанка&nbsp;— маладая жанчына на дварэ караля Францыі, якая мае плоцкія адносіны з багатым мужчынам-шляхьціцам. Сярод іх можна назваць Агнэса Сарэль, Маркіза дэ Пампадур і г.&nbsp;д.

## Глядзіце таксама
* Багема
* Эскорт-паслугі

## Крыніцы

Катэгорыя:Куртызанкі
Катэгорыя:Міжасабовыя адносіны
Багема

**Багема** () — назва ў Францыі для асоб, якія нідзе ня робяць, але маюць грошы для бесклапотнага багатага жыцьця ў прыемнасьці і дастатку. У канцы 1890-ых гадоў слова «Багема» распаўсюдзілася ў Францыі. Пазьней слова папала ў іншыя эўрапейскія краіны.

Магчыма слова паходзіцць ад назвы Багемія, якая была ў складзе Аўстра-Вугоршчыны. Багемія была месцам жыхарства дзедзіца гаспадара дзяржавы і на яго двор выдаткоўвалася многа грошаў. Гэта стала прычынаю разуменьня слова «Багемія», як слова для назвы мотаў і дармаедаў.

## Глядзіце таксама
* Дармаедзтва
* Куртызанка

## Крыніцы

Катэгорыя:Сацыяльныя групы
Катэгорыя:Лад жыцьця
Голая ёга

міні|Голая ёга ў ЗША.

**Голая ёга** — адзін зь відаў ёгі, дзе ўсе рухі выконваюцца голымі людзьмі. Рухі можна рабіць асобна, або разам зь іншымі ўдзельнікамі. Яе прыхільнікі маюцца ў краінах: ЗША,Індыя.

## Глядзіце таксама
* Гімнастыка

## Крыніцы

Катэгорыя:Ёга
Катэгорыя:Парнаграфія ў Індыі
Катэгорыя:Парнаграфія ў ЗША
Адзінае прафэсійнае ўступнае выпрабаваньне

**Адзінае прафэсыйнае ўступнае выпрабаваньне**, **АПЎВ** () — форма ўступнага іспыту ва Ўкраіне для паступленьня на навучаньне для атрыманьня ступені , якая прадугледжвае ацэнку ўзроўню падрыхтаванасьці паступае па спэцыяльнасьці.

Па стане на 2024 год для паступленьня на мастэрат па спэцыяльнасьці дзевяці галін ведаў «Сацыяльныя й паводніцкія навукі», «Журналістыка», «Упраўленьне й адміністраваньне», «Права», «Публічнае кіраваньне й адміністраваньне», «Міжнародныя адносіны», «Адукацыя / Педагогіка» (акрамя »Фізычнай культуры й спорту»), »Інфармацыйныя тэхналёгіі» і »Сфэра абслугоўваньня» трэба, акрамя АПЎВ, скласьці яшчэ АЎЭ.

Да 2022 году АПЎВ праходзіла з выкарыстаньнем арганізацыйна-тэхналягічных працэсаў ажыцьцяўленьня зьнешняга незалежнага ацэньваньня (ЗНА). З 2023 году АПЎВ, як НМТ і АЎЭ, адбываецца ў форме кампутарных анляйн-тэстаў, якія можна будзе прайсьці толькі ў спэцыяльных часовых іспытацыйных цэнтрах (ЧЭЦ).

## Глядзіце таксама

* Вонкавае незалежнае ацэньваньне (ВНА)
* Дзяржаўная выніковая атэстацыя (ДВА)
* Нацыянальны мультыпрадметны тэст (НМТ)
* Адзіны ўступны іспыт (АЎІ)
* Адзіны дзяржаўны кваліфікацыйны іспыт (АДКІ)

## Крыніцы
Катэгорыя:Адукацыя Ўкраіны
Катэгорыя:Прыёмныя камісыі вышэйшых навучальных установаў
Адзіны дзяржаўны кваліфікацыйны іспыт

Катэгорыя:Адукацыя Ўкраіны
Катэгорыя:Прыёмныя камісыі вышэйшых навучальных установаў
**Адзіны дзяржаўны кваліфікацыйны іспыт**, **АДКІ** () —  стандартызаваная форма ажыцьцяўленьня кантролю дасягненьня суіскальнікам адукацыі вынікаў навучаньня ва Ўкраіне, вызначаных стандартам прафэсыйнай вышэйшай альбо вышэйшай адукацыі, і ацэнка такіх вынікаў навучаньня. Па стане на 2024 год ва Ўкраіне працягваецца ўвядзеньне АДКІ на асобных спэцыяльнасьцях бакаляўрыят і мастэрата.

## Глядзіце таксама

* Вонкавае незалежнае ацэньваньне (ВНА)
* Дзяржаўная выніковая атэстацыя (ДВА)
* Нацыянальны мультыпрадметны тэст (НМТ)
* Адзіны ўступны іспыт (АЎІ)
* Адзінае прафэсыйнае ўступнае выпрабаваньне (АПЎВ)

## Крыніцы
Адзіны ўступны іспыт

**Адзіны ўступны іспыт**, **АЎІ** () — форма ўступнага іспыту ва Ўкраіне для паступленьня на ўсе спэцыяльнасьці на аснове атрыманай першай ступені вышэйшай адукацыі – бакаляўра для паступленьня на мастэрат альбо на аснове другой ступені вышэйшай адукацыі –  для паступленьня на асьпірантуру.

АЎІ складаецца з двух блокаў: **тэст агульнай вучэбнай кампэтэнтнасьці** (ТАВК; )і замежная мова, а менавіта ангельская, нямецкая, француская, гішпанская па выбары таго, хто паступае.

Да 2022 году АЎІ праходзіла з выкарыстаньнем арганізацыйна-тэхналягічных працэсаў ажыцьцяўленьня зьнешняга незалежнага ацэньваньня (ЗНА). З 2023 году АЎІ, як НМТ і АПЎВ, адбываецца ў форме кампутарных анляйн-тэстаў, якія можна будзе прайсьці толькі ў спэцыяльных часовых іспытацыйных цэнтрах (ЧЭЦ).

## Глядзіце таксама

* Вонкавае незалежнае ацэньваньне (ВНА)
* Дзяржаўная выніковая атэстацыя (ДВА)
* Нацыянальны мультыпрадметны тэст (НМТ)
* Адзінае прафэсыйнае ўступнае выпрабаваньне (АПЎВ)
* Адзіны дзяржаўны кваліфікацыйны іспыт (АДКІ)

## Крыніцы
Катэгорыя:Адукацыя Ўкраіны
Катэгорыя:Прыёмныя камісыі вышэйшых навучальных установаў
Дзяржаўная выніковая атэстацыя

**Дзяржа́ўная выніко́вая атэста́цыя**,  ()&nbsp;— форма кантролю адпаведнасьці вынікаў навучаньня суіскальнікаў адукацыі патрабаваньням дзяржаўных стандартаў агульнай сярэдняй адукацыі на адпаведным узроўні адукацыі. Атэстацыя можа праводзіцца ў навучальнай установе альбо ў форме вонкавага незалежнага ацэньваньня (ЗНО). Атэстацыю праходзяць асобы, якія завяршаюць атрыманьне пачатковай (у 4 клясе), базавай сярэдняй (у 9 клясе) і поўнай агульнай сярэдняй адукацыі (у 12 клясе), а таксама атрымліваюць прафэсійную (прафэсійна-тэхнічнуб) адукацыю альбо прафісыйную вышэйшую адукацыю на аснове базавай сярэдняй адукацыі, акрамя асобаў, якія раней атрымалі поўную сярэднюю адукацыю.

## Глядзіце таксама
* Вонкавае незалежнае ацэньваньне (ВНА)
* Нацыянальны мультыпрадметны тэст (НМТ)
* Адзіны ўступны іспыт (АЎІ)
* Адзінае прафэсыйнае ўступнае выпрабаваньне (АПЎВ)
* Адзіны дзяржаўны кваліфікацыйны іспыт (АДКІ)

## Крыніцы

Катэгорыя:Агульная адукацыя
Катэгорыя:Сярэдняя адукацыя
Катэгорыя:Адукацыя Ўкраіны
Катэгорыя:Прыёмныя камісіі вышэйшых навучальных установаў
Адзетыя ў неба

міні|Ачар'я Відыясагар, які быў вядомым «адзетым у неба».
**Адзетыя ў неба** (па-індыйску: दिगंबर) — назва ў Індыі людзей, якія не адзяваюць нічога і ходзяць голымі. Яны частка джынізму.

## Глядзіце таксама
* Парнаграфія ў Індыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Джайнізм
Бакаляўрыят

**Бакаляўрыят** (ад ) — праграма падрыхтоўкі бакаляўраў ва ўстановах вышэйшай адукацыі многіх краінаў сьвету. Праграма бакаляўрыяту прадугледжвае ў асноўным трохгадовую пачатковую фундамэнтальную падрыхтоўку ў выбранай сфэры ведаў. На працягу навучаньня студэнт засвойвае й базавыя зьвесткі зь іншых навуковых галін, пераважна агульнаадукацыйнага характару. Праграмы бакаляўрыяту — шырокапрофільныя, носяць агульнанавуковы й агульнапрафэсійны характар.

У большасьці дзяржаваў Эўрапейскага Зьвязу на бакаляўра гуманітарных і эканамічных спэцыяльнасьцей неабходна вучыцца толькі 3 гады, на тэхнічных — ад 3,5 да 4 гадоў.

Бакаляўрыят як від кваліфікацыі прыняты па міжнароднай клясыфікацыі й зразумелы працадаўцам за мяжой. Фундамэнтальнасьць падрыхтоўкі на бакаляўрыяце, яе грунтоўнасьць дазваляе, пры неабходнасьці, лёгка зьмяніць прафэсію, паколькі згодна зь дзяржаўным адукацыйным стандартам, праграмы падрыхтоўкі бакаляўраў па напрамках пабудаваны так, што дазваляюць за 1 год перайсьці да адной з цэлага шэрагу сумежных прафэсіяў.

## Глядзіце таксама
* Мастэрат

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Магістратура

**Магістратура** — праграма падрыхтоўкі , другі ўзровень вышэйшага адукацыі пасьля бакаляўрыят, што дазваляе навукова паглыбіць сьпецялізацыю за пэўным прафэсыйным напрамкам, а ў некаторых выпадках зьмяніць яе.

Ёсьць акадэмічнай ступеняй (у некаторых краінах як вучоная ступень), якая ідзе за бакалаўрыятам і прысвойваецца студэнтам-магістрантам, якія пасьпяхова скончылі навучаньне на дадзеным узроўні. Працягласьць вар’уецца ў залежнасьці ад унівэрсытэта й навучальнай праграмы: у сярэднім — 1.5-2 гады.

У эўрапэйскіх краінах лічыцца адным з трох элемэнтаў Балонскай сыстэмы вышэйшай адукацыі, нараўне з бакаляўрыятам і асьпірантурай. Гэтая сыстэма заклікана аблегчыць інтэграцыю студэнтаў з розных краінаў у іншыя эўрапэйскія ўнівэрсытэты за кошт сыстэмы ацэнкі й крэдытаваньня навучальнага працэсу. Фармат магістарскага дыплёма, атрыманага ў рамках Балёнскай сыстэмы, дазваляе без праблемаў пашыраць і паглыбляць сваю кваліфікацыю ў любой дзяржаве, якая ўдзельнічае ў Балёнскім працэсе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Магістратура: що це таке і навіщо отримувати ступінь магістра

Катэгорыя:Вышэйшая адукацыя
Прэм’ер-дывізіён чэмпіянату Ірляндыі па футболе 2023 году

**Прэм’ер-дывізіён 2023 году** — 39-ы розыгрыш Прэм’ер-дывізіёну, які праходзіў з 17 лютага па 3 лістапада 2023 году. Улічваючы Дывізіён А, які быў папярэднікам Прэм’ер-дывізіёну і меў статус найвышэйшага дывізіёну, гэта быў 103-і розыгрыш чэмпіянату Ірляндыі ў найвышэйшым дывізіёне.

Чэмпіёнам стаў «Шэмрак Ровэрз», які тым самым здабыў свой 21-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел дзесяць клюбаў, зь якіх дзевяць былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а «Корк Сіці» прасунуўся зь Першага дывізіёну, замяніўшы «Фін Гарпс».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходны матч
Клюбы Першага дывізіёну, якія занялі месцы з другога па пятае, трапілі ў плэй-оф на павышэньне. Іх пераможца «Ўотэрфард» сустрэўся ў фінальным пераходным матчы зь дзявятай камандай Прэм’ер-дывізіёну, «Корк Сіці». 
Перамогу ў дадатковы час здабыў «Ўотэрфард» і павысіўся ў Прэм’ер-дывізіён, а «Корк Сіці» адправіўся ў Першы дывізіён.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Лігі Ірляндыі

Катэгорыя:Чэмпіянат Ірляндыі па футболе
Катэгорыя:2023 год у футболе
Нацыянальны мультыпрадметны тэст

**Нацыянальны мультыпрадметны тэст**, **НМТ** ()&nbsp;— форма правядзеньня ўступнага іспыту на бакаляўрыят для атрыманьня вышэйшай адукацыі ва Ўкраіне, уведзеная ў 2022 годзе (разам з  (МКТ) і  (МТВК)) праз поўнамаштабнае расейскае ўварваньне ва Ўкраіну. Прызвана часова ў 2022—2025 гадах замяніць традыцыйныя ўступныя іспыты ў фармаце ВНА. Гэты працэс суправаджаў нечаканы скандал летам 2022 году, калі бацькі вучняў у сацьсетках пачалі зьвяртаць увагу на тое, што пытаньні па тэставаньні розных сэсыяў паўтараюцца, а на зыходзе асноўнай сэсыі ў інтэрнэце ўжо даступны адказы на ўсе магчымыя пытаньні. Зрэшты, ва Ўкраінскім цэнтры ацэньваньня якасьці адукацыі адзначылі, што статыстыка гэтае меркаваньне не пацьвярджае, бо на ВНА заўсёды можна было сустракаць пытаньні з папярэдніх гадоў.

## Глядзіце таксама

* Вонкавае незалежнае ацэньваньне (ВНА)
* Дзяржаўная выніковая атэстацыя (ДВА)
* Адзіны ўступны іспыт (АЎІ)
* Адзінае прафэсыйнае ўступнае выпрабаваньне (АПЎВ)
* Адзіны дзяржаўны кваліфікацыйны іспыт (АДКІ)

## Крыніцы
Катэгорыя:Агульная адукацыя
Катэгорыя:Сярэдняя адукацыя
Катэгорыя:Адукацыя Ўкраіны
Катэгорыя:Прыёмныя камісыі вышэйшых навучальных установаў
Катэгорыя:2022 год ва Ўкраіне
Катэгорыя:2023 год ва Ўкраіне
Катэгорыя:2024 год ва Ўкраіне
Катэгорыя:2025 год ва Ўкраіне
Катэгорыя:Уварваньне Расеі ва Ўкраіну (2022)
Ірака-іранская вайна

**Іра́ка-іра́нская вайна́**, альбо **Пе́ршая вайна́ ў Пэрсы́дзкай зато́цы** (, ) — збройны канфлікт Ірану з Іракам ад верасьня 1980 да жніўня 1988 року. Пачаўся з ірацкага нападу на Іран і скончыўся ўзаемным прыняцьцем Рэзалюцыі №598 Рады бясьпекі ААН.

Прычынай атакі на Іран стала боязь перад распаўсюджаньнем ідэалёгіі Рухалы Хамэйні і шыізму ў пераважна суніцкім Іраку. Пры гэтым Садам Хусэйн спадзяваўся зрабіць Ірак паноўнай сілай Пэрсыдзкай затокі і адваяваць усходні бераг ракі Шат-эль-Араб, аддадзены Ірану ў 1975 року ў Альжыры.

Іран пасьля нядаўняй рэвалюцыі быў аслаблены і пазбавіўся падтрымкі ЗША ды Ізраілю; аднак нягледзячы на чаканьні ірацкіх вайскаводаў, іхні наступ трываў толькі тры месяцы. Пасьля гэтага да чэрвеня 1982 року іранская армія адваявала ўсе страчаныя тэрыторыі. Тады Іран адмовіўся прызнаць Рэзалюцыю №514 Рады бясьпекі ААН і перайшоў у наступ на ірацкай тэрыторыі, які цягнуўся пяць гадоў. Толькі ў сярэдзіне 1988 року Ірак здолеў правесьці шэраг удалых контранаступаў, пасьля чаго ваенныя дзеяньні зайшлі ў тупік.

Ірак атрымліваў значную грашовую, палітычныю і лягістычную дапамогу ад ЗША, Вялікабрытаніі, СССР, Францыі, Італіі, Югаславіі і пераважнай большасьці арабскіх дзяржаваў. На баку Ірану, які аказаўся ў міжнароднай ізаляцыі, стаялі Сырыя, Лібія, КНР, КНДР, Ізраіль, Пакістан і Паўднёвы Емэн. Апанэнты вялі ваенныя дзеяньні ў стылі I сусьветнай вайны з выкарыстаньнем акопаў, калючага дроту, умацаваных кулямётных пунктаў, штыкавых атакаў, іранскіх «», ірацкай хімічнай зброі і наўмысных удараў па мірных мэтах.

Васьмігадовы канфлікт, эканамічная разруха, падзеньне маралі, няздольнасьць працягваць наступ, бязьдзейнасьць міжнароднай супольнасьці адносна выкарыстаньня Іракам зброі масавага зьнішчэньня, а таксама згаршэньне стасункаў з ЗША змусілі Іран пагадзіцца на прапанаванае Арганізацыяй Аб’яднаных Нацый замірэньне. За час вайны загінулі каля 500 тысячаў чалавек, прычым значную частку стратаў панёс іранскі бок, і ніякіх тэрытарыяльных здабыткаў ці рэпарацыяў ніводная зь дзяржаваў не атрымала.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Фатаздымкі зь ірана-ірацкай вайны Альфрэда Ягабзадэ


Катэгорыя:Гісторыя Ісламскай рэспублікі Ірану
Катэгорыя:Уварваньні ў Іран
Катэгорыя:Уварваньні Іраку
Катэгорыя:Ірака-іранскія стасункі
Катэгорыя:Войны Пэшмэргі
Катэгорыя:Гісторыя Пэрсыдзкай затокі
Катэгорыя:Садам Хусэйн
Катэгорыя:Рухала Хамэйні
Катэгорыя:Суніцка-шыіцкія стасункі
Паўднёвы Емэн

**Паўднёвы Е́мэн** (, *al-Yaman al-Janūbī*}}), афіцыйная назва **Народна-дэмакратычная рэспубліка Емэну** (), скарочаная **Дэмакратычны Емэн** (اليمن الديمقراطي, *al-Yaman ad-Dīmuqrāṭīyy*) — адзіная арабская камуністычная дзяржава, якая існавала ў 1967—1990 роках. Уключала паўднёвыя і ўсходнія губэрні сучаснай Рэспублікі Емэну. Межавала на паўночным захадзе з Паўночным Емэнам, на поўначы з Саудаўскай Арабіяй, на ўсходзе з Аманам.

У XIX стагодзьдзі гэтая тэрыторыя ўвайшла ў Адэнскі пратэктарат і Адэнскую калёнію Вялікай Брытаніі. Пасьля падзеньня пратэктарату ў калёніі ў 1963 року пачалося змаганьне супраць брытанскага панаваньня. 30 лістапада 1967 замест брытанскіх Фэдэрацыі Паўднёвай Арабіі ды Пратэктарату Паўднёвай Арабіі была абвешчаная **Народная рэспубліка Паўднёвага Емэну**, пазьней пераназваная ў **Народна-дэмакратычную Рэспубліку Емэну**. У 1986 року краіна была ўцягнутая ў кароткатрывалую грамадзянскую вайну. 22 траўня 1990 Паўднёвы і Паўночны Емэны аб’ядналіся ў сучасную Рэспубліку Емэну.

## Крыніцы


Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, заснаваныя ў 1967 годзе
Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, скасаваныя ў 1990 годзе
Емэн
Катэгорыя:Колішнія дзяржавы Сярэдняга Ўсходу
Катэгорыя:Былыя сацыялістычныя рэспублікі
Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці
Аль-Таавун Бурайда

«**Аль-Тааву́н**» () — саудаўскі футбольны клюб з гораду Бурайда. Заснаваны ў 1956 годзе. Свае хатнія матчы клюб ладзіць на стадыёне Кароль Абдула Спортс-Сіці.

## Гісторыя
«Аль-Таавун» быў заснаваны ў 1956 годзе пад назвай «Аль-Шабаб», а фундатарам клюбу стаў Салег Аль-Вабілі. Праз чатыры гады пасьля закладаньня клюбу, у 1960 годзе структура была афіцыйна зарэгістраваная як прафэсійны клюб. 25 траўня 1990 году «Аль-Таавун» упершыню дакрочыў да фіналу Кубка караля 1990 году, дзе пазмагаўся за тытул з «Аль-Насэрам». Аднак, у выніку клюб зьведаў паразу зь лікам 0:2. Дайшоўшы да фіналу, бурайдзкі клюб стаў другой камандай Першага дывізіёну, якая дакрочыла да фіналу пасьля «Эль-Рыяду» ў 1978 годзе. У сэзоне 2009—2010 гадоў клюб упершыню за больш чым трынаццаць гадоў атрымаў павышэньне ў Прафэсійную лігу, заняўшы 2-е месца ў першым дывізіёне. Апошні раз яны выступалі былі ў найвышэйшым дывізіёне ў сэзоне 1997—1998 гадоў. 29 траўня 2016 году «Аль-Таавун» упершыню кваліфікаваўся ў Лігу чэмпіёнаў АФК, заняўшы чацьвёртае месца ў лізе паводле вынікаў сэзону 2015—2016 гадоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Бурайдзе
Аль-Ітыфак Дамам

«**Аль-Ітыфак**» () — саудаўскі футбольны клюб з гораду Дамаму. Быў створаны ў выніку зьліцьця трох клюбаў з Дамаму ў 1945 годзе. Клюб ёсьць першай саудаўскай камандай, якая здабыла міжнародны тытул, то бок Кубак арабскіх клюбных чэмпіёнаў 1984 году. Дамамская дружына таксама была першай камандай, якая выйграла чэмпіянат Саудаўскай Арабіі без паразаў, і першай саудаўскай камандай, якая здабыла перамогу ў розыгрышы Клюбнага кубка чэмпіёнаў Пэрсыдзкай затокі. У структуры клюбу таксама маецца сэкцыя па футзале.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Дамаме
Аль-Аглі Джыда

«**Аль-Аглі Саўдзі**» () — саудаўскі футбольны клюб з гораду Джыды. Заснаваны ў 1937 годзе. Свае хатнія матчы клюб ладзіць на стадыёне Кароль Абдула Спортс-Сіці. Зважаецца адным з самых пасьпяховых клюбаў Саудаўскай Арабіі, бо мае на сваім рахунку больш за тры дзясяткі тытулаў айчыннага першынства. У міжнародным клюбным футболе яны здабылі тры перамогі ў Лізе чэмпіёнаў АФК ды Арабскім клюбным чэмпіянаце. «Аль-Аглі» стаў першым саудаўскім клюбам, які здолеў здабыць перамогу ў лізе і здабыць Кубак караля ў адным сэзоне, зрабіўшы гэта ў 1978 годзе. З 2014 па 2016 гады клюб трымаў усьцяж найдаўшэйшую сэрыю без паразаў, здолеўшы 51 матч скончыць на сваю карысьць альбо ўнічыю, усталяваўшы такім чынам рэкорд айчыннага чэмпіянату. Клюб поруч з «Аль-Гілялем», «Аль-Ітыгадам» і «Аль-Насрам» ёсьць адным з заснавальнікаў прафэсійнай футбольнай лігі краіны, які аніводнага разу не вылятаў зь яе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Джыдзе
Аль-Фатэг Аль-Мубараз

«**Аль-Фатэг**» () — саудаўскі футбольны клюб з гораду Аль-Мубаразу. Акрамя футболу маюцца сэкцыі па іншых відах спорту, гэтак у складзе структуры клюбу існуе аднайменны баскетбольны клюб. Быў закладзены ў 1958 годзе і першы час спаборнічаў у ніжэйшых лігах айчыннага першынства. Толькі напрыканцы 2000-х гадоў мубараскі клюб дамогся першага падвышэньня ў элітны дывізіён. У свой дэбютны сэзон «Аль-Фатэг» здолеў захаваць месца ў прафэсійным дывізіёне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Аль-Мубаразе
Беларускі настаўнік

**Беларускі настаўнік** — часопіс, які пачаў выдавацца ў Польшчы. Выдавец — АБ-БА. Галоўная задача часопісу — дапамога настаўнікам беларускае мовы ў Польшчы. Часопіс выдаваўся раз на паўгода з 2015 па 2022 гады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Катэгорыя:Беларускамоўныя выданьні ў Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Выданьні беларускай дыяспары
Яспэр Стэйвэн

**Я́спэр Стэ́йвэн** (; нарадзіўся 17 красавіка 1992 году, Лёвэн, Бэльгія) — бэльгійскі шасэйны раварыст, які выступае за каманду «Лідл-Трэк». Зважаецца адмыслоўцам па клясычным гонкам. Шматкроць браў удзел у заездах Тур дэ Франс.

## Кар’ера

Стэйвэн збудаваў пасьпяховую кар’еру раварыста-юніёра. У 2009 годзе ў веку 17 гадоў ён здабыў перамогу ў юніёрскім чэмпіянаце сьвету па шашэйных гонках. Праз тры гады склаў прафэсійны кантракт з амэрыканскай камандай «Бонтагер-Лайвстронг». У 2014 годзе далучыўся да каманды «Трэк Фэктары Рэйсінг», у складзе якой у першым жа сэзоне браў удзел у Вуэльце Гішпаніі. Цягам заездаў тройчы фінішаваў на чацьвертым месцы, дзякуючы чаму паводле вынікаў шматдзённай гонкі быў дзявятым у клясыфікацыі паводле пунктаў. Праз год на Вуэльце Стэйвэн здабыў перамогу на восьмым этапе, але самую гонку ня скончыў, бо праз падзеньне зламаў чаўнавіцу.

У 2016 годзе раварыст здабыў перамогу ў аднадзённай клясычнай гонцы Кюўрнэ — Брусэль — Кюўрнэ, адарваўшыся ад асноўнай групы на апошніх 17 км заезду. У тым жа годзе ўпершыню браў удзел у заездах Тур дэ Франс, нават апранаўшы кашулю ў бобкі на два дні як лідэр горнай клясыфікацыі. У 2017 годзе бэльгіец быў у купцы зь пяці чалавек, якія адарваліся ад пэлятону на Парыж — Рубэ. Аднак, Стэйвэн фінішаваў чацьвертым. Спартовец выступіў на Джыра д’Італія, дзе на шостым этапе фінішаваў другім, а ў агульнай клясыфікацыі паводле пунктаў апынуўся другім пасьля Фэрнанда Гавірыі. У 2018 годзе няблага выступіў у заездах першай паловы сэзону, заняўшы 5-ы радок у гонцы Парыж — Рубэ. На Тур дэ Франс бэльгіец наблізіўся да перамогі ў 14-м этапе, але ня даў рады. У жніўні 2019 годзе роварнік выйграў Тур Нямеччыны, стаўшы лідэрам пасьля трэцяга (перадапошняга) этапу. 20 сакавіка 2021 годзе Стэйвэн выйграў сваю першую манумэнтальную гонку Мілян — Сан-Рэма.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Бэльгійскія раварысты
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Яспэр Філіпсэн

**Я́спэр Фі́ліпсэн** (; нарадзіўся 2 сакавіка 1998 году, Моль, Бэльгія) — бэльгійскі шасэйны раварыст, які выступае за каманду «Альпэсін-Дэкёнінк». Спэцыялізуецца на спрынтах. Пераможца некалькіх этапаў Тур дэ Франс і Вуэльты Гішпаніі.

## Кар’ера
Як юніёр няблага спаборнічаў на розных турнірах. У 2018 годзе стаў прафэсіяналам, склаўшы працоўную дамову з амэрыканскай камандай «Гэйгенз Бэрман Аксэон». У складзе клюб браў удзел у пераважна нязначных гонках. У кастрычніку яму прапанавала кантракт каманда «ААЭ Эмірэйтс», дзе далучыўся да гонак Сусьветнага туру. Гэтак, бэльгійскі раварыст браў удзел у Тур дэ Франс 2019 году, а ў наступным годзе браў удзел ва Вуэльце Гішпаніі, дзе здабыў перамогу ў адным з этапаў. У 2021 годзе далучыўся да каманды «Альпэсін-Фэнікс». У сваім другім Тур дэ Франс, які ладзіўся ў 2021 годзе, не зважаючы на тое, што спартовец ня выйграў аніводнага этапу, але некалькі разоў уздымаўся на подыюм. Ужо на Вуэльце таго ж году бэльгіец здабыў перамогі ў двух этапах шматдзённай гонкі.

На пачатку сэзону 2022 году ён здабыў перамогу ў клясыфікацыі паводле пунктаў і два этапы Тура ААЭ. Затым паводле пунктаў перамог у Туры Турэччыны ды быў найлепшым у адным з этапаў на Туры Бэльгіі. На Тур дэ Франс роварнік спадзяваўся на перамогу ў чацьвертым этапе, але неспадзявана пераможцам стаў ягоны суайчыньнік Ваўт ван Арт. Аднак, спартовец усё ж такі здолеў здабыць перамогу на 15-м этапе, а таксама выйграць зь пераканаўчай перавагай спрынтавы этап у апошні дзень турніру ў Парыжы.

У сакавіку 2023 году ён выйграў сваю другую аднадзённую гонку Сусьветнага туру, апярэдзіўшы Оляфа Кооя і Іва Лямпарта ў гонцы Клясыка Бруге — Дэ Панэ. Пры гэтам за тыдзень да таго спартовец здабыў быў перамогі на двух этапах Тырэна — Адрыятыка. Праз два тыдні ён у другі раз здабыў перамогу ў Схэльдэпрэйс. А праз пяць дзён Філіпсэн абышоў Ваўта ван Арта і заняў другое месца ў гонцы Парыж — Рубэ. На Тур дэ Франс бэльгіец здабыў перамогі на этапах з нумарамі 3, 4, 7 і 11, усе зь якіх былі мелі спрынтарскі фініш. У выніку спартовец атрымаў зялёную кашулю, як лідэра клясыфікацыі паводле пунктаў, апярэдзіўшы перасьледніка Мадса Пэдэрсэна больш чым на 100 пунктаў.

Філіпсэн пачаў сэзон 2024 году падобным чынам, выйграўшы адзін этап і фінішаваўшы другім на іншым за часам Тырэна — Адрыятыкі. Затым здабыў перамогу ў спрынтарскай гонцы Мілян — Сан-Рэма ды праз чатыры дні абараніў свой тытул на Клясыцы Бруге — Дэ Панэ. Як і летась спартовец зноў быў другім у гонцы Парыж — Рубэ. Пасля трох другіх месцаў запар на спрынтарскіх этапах Філіпсэн выйграў дзясяты этап Тур дэ Франс 2024 году, а таксама здабыў перамогі на этапах пад нумарамі 13 і 16.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Бэльгійскія раварысты
Ленэрт ван Ээтвэльт

**Ленэрт ван Ээтвэльт** (; нарадзіўся 17 ліпеня 2001 году, Тынэн, Бэльгія) — бэльгійскі шасэйны раварыст, які выступае за каманду «Лёта-Дэстэні».

## Кар’ера
Пачаў займацца роварным спортам у веку 8 ці 9 гадоў. Юнаком выступаў за моладзевую каманду «Лёта—Дэстэні», а пасьля склаў з камандай прафэсійны кантракт у 2023 годзе. Спачатку спаборнічаў у нязначных гонках, а ў сакавіку браў удзел у Вольце Каталёніі, дзе быў 15-м у агульным заліку. На Флеш Валёнь быў 22-м. У жніўні таго ж году дэбютаваў на Гранд-туры, запачаткаваўшы выступы на Вуэльце Гішпаніі. На 14-м этапе ён заняў трэцяе месца, быўшы ў заезьдзе часткай адрыву. На перадапошнім этапе ён фінішаваў на 4-м радку, пры гэтым таксама цягам гонкі далучыўся да купы роварнікаў з адрыву. 25 лютага 2024 году перамог у апошнім этапе Туру ААЭ, што забясьпечыла яму перамогу ўва ўсёй шматдзённай гонцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Бэльгійскія раварысты
Błoj Wajs

**Błoj Wajs** (*ס-בלוי* ) — штотыднёвік, прысьвечаны сіянісцкай тэматыцы. Выходзіў з чэрвеня 1933 году да жніўня 1934 году у Баранавічах. Галоўным рэдактарам быў Ісак Разэнгаўз.
Папулярызаваў ідэі Гэрцля. Выходзіла на ідыш і польскай мовах.

У жніўні 1934 году адбылося аб’яднаньне газэты Błoj Wajs з іншай жыдоўскай баранавіцкай газэтай Baranowiczer Woch. Супрацоўнікі абодвух газэт стварылі цяпер агульны калектыў у якім сабраліся амаль усе жыдоўскія журналісты з Баранавіч. Назва выданьня засталася «Baranowiczer Woch».

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1934 годзе
Катэгорыя:СМІ ў Баранавічах
Катэгорыя:Польскія газэты
Катэгорыя:Газэты на польскай мове
Катэгорыя:Газэты на ідыш
Нусантара (горад)

**Нусантара** (), афіцыйная назва **Сталічнае места Нусантары** (), скарочана **СМН** — сталіца Інданэзіі, разьмешчаная ва Ўсходнім Калімантане, на востраве Барнэо.

Нусантара збудаваная адмыслова дзеля замены папярэдняй сталіцы Джакарты. Будаўніцтва пачалося ў 2022 року і цалкам скончыцца ў 2045. 17 жніўня 2024 року ў Нусантары адсьвяткавалі Дзень незалежнасьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 2024 годзе
Катэгорыя:Расплянаваныя сталіцы
Катэгорыя:Анклявы і эксклявы
Катэгорыя:Сталічныя тэрыторыі
Катэгорыя:Правінцыі Інданэзіі
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Катэгорыя:Калімантан
Baranowiczer Woch

**Baranowiczer Woch** (*באראנאוויטשער וואך*, *Баранавіцкі тыгоднік*) — жыдоўскі штотыднёвік. Выходзіў з 3 жніўня 1930 да 1937 году у Баранавічах. Выдаваўся на ідыш і польскай мовах.

У жніўні 1934 году адбылося аб’яднаньне газэты Błoj Wajs з іншай жыдоўскай баранавіцкай газэтай Baranowiczer Woch. Супрацоўнікі абодвух газэт стварылі цяпер агульны калектыў у якім сабраліся амаль усе жыдоўскія журналісты з Баранавіч. Назва выданьня засталася «Baranowiczer Woch».

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1937 годзе
Катэгорыя:СМІ ў Баранавічах
Катэгорыя:Польскія газэты
Катэгорыя:Газэты на польскай мове
Катэгорыя:Газэты на ідыш
Блякада Ленінграда

**Бляка́да Ленінгра́да** — працяглая аблога савецкага места Ленінграда (цяпер Санкт-Пецярбург) сіламі Восі на ўсходнім фронце II сусьветнай вайны. З поўдня блякаду зьдзяйсьнялі войскі групы армій «Поўнач», з поўначы — фінскай арміі.

Аблога цягнулася з 8 верасьня 1941 року, калі Вэрмахт перарэзаў апошнуюю дарогу да места. Хаця 18 студзеня 1943 савецкія войскі здолелі стварыць вузкі сухапутны калідор, аднак цалкам блякаду атрымалася прарваць толькі 27 студзеня 1944 (праз 872 дні ад пачатку). Блякада Ленінграда стала самай працяглай і найбольшай паводле колькасьці ахвяраў у гісторыі: колькасьць памерлых ацэньваецца ў 1,5 мільёна чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Расейскі дзяржаўны музэй абароны і блякады Ленінграда 

Катэгорыя:Ваенныя злачынствы нацыстаў у СССР
Катэгорыя:Гісторыя Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Бітвы нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Аблогі ў СССР
Катэгорыя:Аблогі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Вайна ў горадзе
Сьветлавое забруджваньне

**Сьветлавое забруджваньне**&nbsp;— празьмернае або няправільна накіраванае штучнае сьвятло, якое асьвятляе начное неба, выклікаючы дэґрадацыю прыроднага асяродзьдзя і нэгатыўна ўплываючы на бачнасьць зорак і іншых нябесных аб’ектаў.

Дасьледаваньні паказалі, што 83 насельніцтва Зямлі жывуць пад забруджаным небам і 80 жыхароў Злучаных Штатаў і 63 жыхароў Эўрапейскага Зьвязу жывуць пад небам, яркасьць якога не перавышае сьвятло Месяца.

Сьветлавое забруджваньне шкодна шэрагам рэчаў, такіх як выміраньне шэрагаў відаў жывёл і губляньне птушак, якія лятуць у і ад выраю. У чалавека пад уплывам штучнай электрычнасьці губляецца натуральны цыкаль сну.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 


Катэгорыя:Забруджваньне
Катэгорыя:Сьвятло
Ліга чэмпіёнаў ЭГФ 2024—2025 гадоў

**Ліга чэмпіёнаў ЭГФ 2024—2025 гадоў** — 65-ы розыгрыш галоўнага клюбнага гандбольнага турніру Эўропы, які ладзіўся зь верасьня 2024 году па чэрвень 2025 году. Свой тытул абараняў гішпанскі клюб «Барсэлёна». Пераможцам стаў нямецкі «Магдэбург», у пяты раз узяўшы трафэй.

## Фармат
Турнір ладзіўся ў тым жа фармаце, што і тры папярэднія сэзоны. Спаборніцтвы пачаліся з групавога этапу, у якім узялі ўдзел 16 удзельнікаў, якія былі падзеленыя на дзьве групы. Матчы ладзіліся ў два колы, такім чынам, каб кожны клюб згуляў з кожным з сваёй групы двойчы, пры гэтым адзін матч мусіў разыграцца на хатняй пляцоўцы, а іншы ў гасьцёх. У групах А і Б дзьве найлепшыя каманды аўтаматычна трапілі ў чвэрцьфінал, а каманды з 3 па 6 месцы выйшлі ў раўнд плэй-оф.

Стадыя на выбыцьцё ўлучала чатыры раўнды, як то плэй-оф, чвэрцьфінал і фінал чатырох, які складаўся з двух паўфіналаў і фіналу. У плэй-оф восем камандаў згулялі адна з адной у двубоі. Чатыры пераможцы плэй-оф прасунуліся ў чвэрцьфінал, далучыўшыся да дзьвюх найлепшых камандаў групаў А і Б.

У фінальным турніры чатырох паўфіналы і фінал былі згуляныя як адзінкавыя матчы ў загадзя абраным горадзе.

## Рэйтынг
У гэтым сэзоне Эўрапейская гандбольная фэдэрацыя пастанавіла скласьці асобны рэйтынг дзеля кожнага клюбнага чэмпіянату:

* Асацыяцыі з 1 па 9 месцы мусілі аўтаматычна накіроўваць сваіх чэмпіёнаў да групавога этапу, а таксама маглі накіраваць заяўку на ўайлдкард.
* Асацыяцыя, чыя каманда перамагла ў папярэднім розыгрышы турніру, мусіла аўтаматычна накіраваць чэмпіёна і віцэ-чэмпіёна ў групавы этап, але не магла падаць заяўку на ўайлдкард.
* Асацыяцыі ніжэйшыя за 9 месца, маглі накіраваць заяўку сваіх чэмпіёнаў толькі на ўайлдкард.

Першыя дзевяць клюбаў сталі вядомыя 7 чэрвеня 2024 году. Каманды, якія падалі свае заяўкі на атрыманьня месца праз ўайлдкард. Атрымалі адмову заяўкі гішпанскай «Бідасоа», нарвэскага «Эльвэруму», партугальскага «Порту», швайцарскага «Кадэтэн Шафгаўзэну» ды славацкага «Татрану».

## Групавы этап

16 клюбаў былі падзеленыя на дзьве групы з васьмі ўдзельнікамі ў кожнай. Каманды з адной нацыянальнай асацыяцыі не маглі трапіць у адную групу. У групавым этапе каманды ранжаваліся паводле колькасьці набраных пунктаў, пры гэтым за перамогу каманда атрымлівала 2 пункты, адзіны пункт трапляў на рахунак пры нічыі, а за паразу пунктаў не прадугледжвалася. У групавым этапе бралі ўдзел клюбы з 11 нацыянальных асацыяцыяў, з адзінай розьніцай, што Румынія замяніла Славенію. «Фрэдэрысія» вярнулася на гэтую стадыю ўпершыню за 40 гадоў, а «Спортынг» згуляў у першы раз за апошнія пяць гадоў.

### Група А

### Група Б

## Плэй-оф

### 1/8 фіналу

----

----

----

### Чвэрцьфіналы

----

----

----

### Фінал чатырох
Фінал чатырох будзе ладзіцца ў нямецкім Кёльне на Лянксэс Арэне. Гульні адбудуцца 14 і 15 чэрвеня 2025 году.

#### Паўфіналы

----

#### За 3-е месца

#### Фінал

## Статыстыка
У гэты сьпіс уключаны толькі дзесяць найлепшых гульцоў, якія набралі найбольшую колькасьць закінутых мячоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Ліга чэмпіёнаў ЭГФ
Катэгорыя:2024 год у гандболе
Катэгорыя:2025 год у гандболе
Беська

**Беська** (), **Бэшка** ()&nbsp;— польскае й славацкае прозьвішча.

## Этымалёгія
Прозьвішча паходзіць з тэрыторыі Падкарпацкага ваяводзтва, вёскі Бэска. Утварылася ад праславянскага слова «бусел», што ў перакладзе азначае «бусел». Мясцовыя ўжываліся з плямёнамі русінаў, якія малілі «Бусько» або «Босько», называючы, такім чынам, мясцовых птушак. Аднак якія жывуць там палякі называлі буслоў словам «Бесько», якое зьяўлялася дыялектычным для таго рэгіёну.

Прозьвішча Беська можа быць атрымана ад імёнаў на Bie-, тыпу Бежджад (), Бэрнат (), Бэнэдыкт ().

У Беларусі большасьць носьбітаў прозьвішча Бесько пражываюць на тэрыторыі Гарадзенскай вобласьці, зьяўляючыся нашчадкамі ўдзельніка Студзеньскага паўстаньня 1863—1864 гадоў Леанарда Беська (этнічныя палякі).

## Тапонім
* **Бэ́ска** — вясковая гміна ў Польшчы, уваходзіць у склад Саноцкага павета Падкарпацкага ваяводзтва.

## Крыніцы
Ашраф Гатак

**Шаг Ашра́ф Гата́к**, (па-пушту/пэрсыдзку: ;  1730), альбо **шаг Ашраф Гілджы́** () — чацьверты валадар з дынастыі Гатакаў. Сын Абдула Азыза Гатака. Забіўшы стрыечнага брата Магмуда, узышоў на пэрсыдзкі сталец.

Спыніў расейскія і турэцкія наезды. Пасьля перамогі над асманамі пад Керманшагам змусіў  да мірных перамоваў, падпісаных у кастрычніку 1727 року.

Урэшце пэрсыдзкае войска шага Тагмаспа II пад даводзтвам Надэр-шага разьбіла Гатакава войска пад Дагманам у кастрычніку 1729 року, адкінуўшы аўганцаў на тэрыторыю сучаснага Аўганістану. Падчас уцёкаў Ашраф быў схоплены і забіты бэлуджыйскім калацкім ханам Мірам Магабат-ханам у 1730 року.

Пасьля гэтага скончылася ўлада дынастыі Гатакаў у Пэрсіі, хоць у Аўганістане яны валадарылі да заваёвы ў 1738 року Кандагару Надэр-шагам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўганскія манархі
Катэгорыя:Пэрсыдзкія манархі
Катэгорыя:Пуштуны
Катэгорыя:Узурпатары
Катэгорыя:Пакараныя манархі
Катэгорыя:Гатакі
Нарэндра Модзі

**Нарэндра Дамадардас Модзі** (;  17 верасьня 1950, Ваднагар, Гуджарат) — індыйскі палітык, прэм’ер-міністар Індыі з 26 траўня 2014. Сябра партыі Бгаратыя Джаната (ПБД) і правай ваенізаванай арганізацыі Раштрыя Сваямсэвак Санг (РСС).

## Жыцьцяпіс
Вырас і атрымаў сярэднюю адукацыю на паўночным усходзе штату Гуджарату. У васьмігадовым веку ўступіў у Раштрыю Сваямсэвак Санг.

У 18-гадовым веку ажаніўся з Джашадабэн Модзі, якую неўзабаве пакінуў. З 1971 працаваў у РСС. У 1985 партыя адправіла яго ў ПБД, дзе ён хутка прасоўваўся і ў 1998 року заняў пасаду генэральнага сакратара.

У 2001 прызначаны галоўным міністрам Гуджарату, а пасьля абраны ў парлямэнт. Жорстка здушыў , падчас якіх загінулі больш за 1000 чалавек, пераважна мусульманаў.

На парлямэнцкіх выбарах 2014 року прывёў ПБД да перамогі ўпершыню з 1984. Пераабраны на новы тэрмін у 2019 року. А вось у 2024 року партыя Модзі страціла парлямэнцкую большасьць і была вымушаная ўтварыць урадавую кааліцыю з Нацыянальна-дэмакратычным альянсам.

За час ягонага знаходжаньня на пасадзе у Індыі адбываўся паступовы , згаршэньне стану дэмакратычных інстытуцыяў, правоў чалавека і свабоды выказваньняў. Аднак Нарэндра Модзі захоўвае даволі высокі ўзровень падтрымкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гуджараты
Катэгорыя:Індыйскія індуісты
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Індыі
Катэгорыя:Сябры Індыйскай народнай партыі
Катэгорыя:Дэпутаты Лок Сабгі
Катэгорыя:Выпускнікі Дэлійскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Гуджарацкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Індыйскія нацыяналісты
Катэгорыя:Кавалеры Легіёну заслуг
Катэгорыя:Кампаньёны ордэна Фіджы
Катэгорыя:Кавалеры Вялікага Крыжа ордэна Ганаровага легіёну
Катэгорыя:правіца ў Індыі
Катэгорыя:Гуджарацкія літаратар
Мэльзунген (гандбольны клюб)

«**Мэльзунген**» () — нямецкі гандбольны клюб з аднайменнага гораду. Выступае ў нямецкай Бундэсьлізе.

## Гісторыя
Клюб «Мэльзунген» паўстаў у 1861 годзе, але менавіта гандбольная сэкцыя клюбу была закладзеная ў 1920 году. З 1992 па 2005 гады клюб спаборнічаў ў Другой Бундэсьлізе, дзе двойчы займаў трэці радок у сэзонах 1997—1998 і 2003—2004 гадоў. Прарыўным за доўгі час стаў сэзон 2004—2005 гадоў, калі мэльзунгенцы здабылі перамогі ў 29 з 34 матчаў і занялі першы радок ў другім дывізіёне, зарабіўшы квіток да найвышэйшага дывізіёну. У дэбютным сэзоне ў эліце «Мэльзунген» фінішаваў на 12 месцы. У 2014 годзе нямецкі клюб дэбютаваў у эўракубках, але ў чвэрцьфінале Эўрапейскай лігі ЭГФ саступіў дацкаму «Ск’ерну». У сэзоне 2015—2016 гадоў каманда спынілася на 4-м месцы. У 1920 годзе каманда ўпершыню прабілася ў фіналу Кубка Нямеччыны, але там саступіла клюбу «Лемга». У 2024 годзе каманда паўтарыла выхад у фінал айчыннага кубку, але там зьведала паразу ад «Магдэбургу».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Нямецкія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Гандбольная бундэсьліга
Катэгорыя:Спорт у Мэльзунгене
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1861 годзе
Батвіньнік

**Батві́ньнік** — жыдоўскае прозьвішча, якое азначала прадаўца бацьвіньня. Вядомыя носьбіты:

* Арон Батвіньнік (1898—1970) — савецкі вайскавод;
* Давід Батвіньнік (1920—2022) — летувіска-канадзкі кампазытар;
* Марат Батвіньнік (1928—2008) — савецкі і беларускі гісторык;
* Марыя Амэлія Батвіньнік (1914—2016) — аргентынская акторка;
* Міхаіл Батвіньнік (1911—1995) — савецкі шахматыст.
Моніка Дэ Джэнара

**Мо́ніка Дэ Джэна́ра** (; 8 студзеня 1987 году) — італьянская валейбалістка клюбу «Імока» і нацыянальнай зборнай Італіі. Выступае на пазыцыі лібэра. Неаднаразова прызнавалася найлепшай у сваім амплюа на розных найбуйных турнірах.

## Кар’ера
Валейбольная кар’ера Дэ Джэнара пачалася ў родным горадзе П’яна-дзі-Сарэнта. У 2002 годзе далучылася да складу клюбу «Вічэнца», дзе адначасна абараняла колеры як першай каманды, гэтак і моладзевай дружыны. У 2009—2010 гадах цягам аднаго сэзону гуляла ў складзе каманды «Апрыліі» з другога дывізіёну. У 2010 годзе прыядналася да клюбу «Пэзара», дзе гуляла цягам некалькіх гадоў. У 2013 годзе было абвешчана аб тым, што лібэра стане валейбалісткай «Імока». Менавіта ў гэтым клюбе спартоўка здабыла шмат тытулаў. У дадатак італьянка тройчы прызнавалася найлепшай лібэра Лігі чэмпіёнаў сэзонаў 2016—2017, 2018—2019 і 2020—2021 гадоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Італьянскія валейбалісткі
Катэгорыя:Валейбалісты і валейбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Валянцін Янін

**Валянцін Лаўрэнцьевіч Янін** (; 6 лютага 1929, Вятка — 2 лютага 2020, Масква) — расейскі савецкі гісторык, археоляг. Акадэмік АН СССР (1990; сябра-карэспандэнт з 1966). Доктар гістарычных навук (1963), прафэсар (1965), загаднік катэдры археалёгіі МДУ (1978—2016). Адзін з кіраўнікоў Наўгародзкай археалягічнай экспэдыцыі.

## Біяграфія
Скончыў МДУ у 1951 годзе. У 1966 годзе стаў сябрам-карэспандэнтам АН СССР, у 1990 годзе — сапраўдным сбрам РАН. У 1991—2001 гадох быў сябрам Прэзыдыюму РАН, з 2001 году — дарадца Прэзыдыюму РАН.

## Навуковая дзейнасьць
Упершыню ў расейскай гістарыяграфіі распрацаваў мэтадычныя прыёмы комплекснага крыніцазнаўства, якое абапіраецца на аналіз разнастайных крыніцаў: пісьмовых, археалягічных, нумізматычных і сфрагістычных матэрыялаў, помнікаў мастацтва. На аснове аналізу гэтых крыніцаў узнавіў гісторыю грашова-вагавых сыстэмаў Русі, палітычных інстытутаў і прынцыпаў фармаваньня дзяржаўнага ладу Вялікага Ноўгарада, вотчыннай сыстэмы Наўгародзкай зямлі; распрацаваў тапаграфію сярэднявечнага Ноўгараду. Першым пачаў выкарыстоўваўць берасьцяныя граматы як гістарычную крыніцу.

Разам зь лінгвістам Андрэем Залізьняком зьвярнуў увагу на тое, што нямецка-расейскі філёляг Макс Фасмэр, сябра-карэспандэнт АН СССР і аўтар найбольшага этымалягічнага слоўніка расейскай мовы, дзеля абгрунтаваньня этымалёгіі назвы Літва зь летувіскай мовы прыводзіў сфальсыфікаваную старажытнарускую форму *Литъва* з спасылкай на Аповесьць мінулых часоў. Аднак напраўду ў адпаведнай крыніцы — як і ў іншых старажытных рускіх крыніцах — бытуе выняткова форма *[[Літва|Литва]]*, што фактычна зьняпраўджвае гіпотэзу пра запазычаньне назвы Літва зь летувіскага *[[Летува|Lietuvа]]*.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Расейскія гісторыкі
Давід Батвіньнік

**Даві́д Батві́ньнік** (; 12 сьнежня 1920, Вільня, Сярэдняя Літва — 9 лютага 2022, Манрэаль, Канада) — канадзкі кампазытар, музычны пэдагог летувіскага паходжаньня.

## Жыцьцяпіс
У 13-гадовым веку пачаў вывучаць музыку ў жыдоўскай кансэрваторыі ў Вільні.

У 1956 року эміграваў у Манрэаль (Канада), дзе выкладаў музыку і працаваў дырыгентам хору. Выдаў зборнік сьпеваў *Der nayer dor* (Новае пакаленьне) і рэдагаваў сатырычную газэту *Der shmayser* (Плясканьне).

У 2010 ў Нью-Ёрку выйшла ягоная кніга «Ад Галакосту да жыцьця» (, *Fun khurbn tsum lebn*) з 56 арыгінальнымі кампазыцыямі. У 2017 15 песьняў з кнігі выйшлі на CD-кружэлцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Музыка і Галакост 

Катэгорыя:Летувіскія стогадовыя жыхары
Катэгорыя:Жыдоўскія стогадовыя жыхары
Катэгорыя:Летувіскія кампазытары
Катэгорыя:Летувіскія жыды
Катэгорыя:Габрэі ў Канадзе
Катэгорыя:Савецкія эмігранты
Катэгорыя:Канадзкія імігранты
Алесія Ора

**Але́сія О́ра** (; 18 ліпеня 1998 году) — італьянская валейбалістка турэцкага клюбу «Фэнэрбахчэ» і нацыянальнай зборнай Італіі. Выступае на пазыцыі сувязной.

## Кар’ера
Запачаткавала кар’еру ў клюбе «Арыетэ» з Сардыніі, дзе спартоўка абараняла колеры як моладзевай каманды, гэтак і выступала за асноўны склад. Клюб тады спаборнічаў у трэцім дывізіёне італьянскага першынства. Спачатку мела амплюа цэнтральнай блякавальніцы, але потым перакваліфікавалася ў дыяганальную нападніцу. У 2013 годзе была запрошаная ў каманду «Клюб Італія», якая была базавай дружынай для юніёрскай зборнай краіны. У гэтай камандзе пачала гуляць на пазыцыі сувязной ды ў 2015 годзе дэбютавала ў Сэрыі А1 нацыянальнага чэмпіянату.

Паміж 2017 і 2020 гадамі была гульчыхай клюбу «Ўнэт-Ямамай». У складзе каманды здабыла Кубак ЭКВ, а таксама ў 2020 годзе брала ўдзел у фінале Кубка Італіі, але ейны клюб атрымаў паразу зь лікам 3:0 ад клюбу «Імока». У 2020 годзе далучылася да складу клюбу «Про-Вікторыя» з Монцы, які пазьней быў пераназваны ў «Вэра-Міляна». У 2021 годзе з клюбам стала ўладальніцай Кубка ЭКВ, а самая спартоўка была прызнанай найлепшай гульчыхай турніру. У 2025 годзе прыядналася да турэцкага клюбу «Фэнэрбахчэ».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Volleybox.

Катэгорыя:Італьянскія валейбалісткі
Катэгорыя:Валейбалісты і валейбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
DevOps

**DevOps** (акронім ад ) — мэтадалёгія аўтаматызацыі тэхналягічных працэсаў распрацоўкі, зборкі, налады й разгортваньня апраграмаваньня. Мэтадалёгія прадугледжвае актыўнае ўзаемадзеяньне спэцыялістаў па распрацоўцы (Dev) са спэцыялістамі па інфармацыйна-тэхналягічнаму абслугоўваньню (Ops), ды й узаемную інтэграцыю іх тэхналягічных працэсаў з мэтай паляпшэньня й скарачэньня жыцьцёвага цыкла распрацоўкі сыстэм.

## Крыніцы


Катэгорыя:Інфарматыка
Ольбарг (гандбольны клюб)

«**Ольбарг**» () — дацкі гандбольны клюб з аднайменнага гораду. Выступае ў Дацкай мужчынскай лізе. Свае хатнія матчы ладзіць на арэне Гігантыюм.

## Гісторыя
У 2000 годзе «Ольбарг» паўстаў, пераняўшы ліцэнзію ад іншага былога клюбу гораду. Свой першы чэмпіянат клюб выйграў у 2010 годзе, перамогшы ў фінальнай сэрыі матчаў зь лікам 2:1 клюбу «Кольдынг». Пры гэтым лёс фіналу вырашаўся ў сэрыі штрафных кідкоў. У студзені 2011 году клюб прайшоў праз працэдуру рэфармаваньня. Фундатарам клюбу выступіў бізнэсовец Эйгільд Б. Крыстэнсэн, а дырэктарам каманды стаў Ян Лярсэн. Абодва дзеячы паходзяць з Ольбаргу. Наступным разам клюб стаў пераможцам чэмпіянату Даніі ў 2013 годзе, зноўку адолеўшы супраціў «Кольдынгу».

У 2014 годзе «Ольбарг» заняў другое месца і прабіўся ў 1/16 фіналу Лігі чэмпіёнаў, дзе пацярпеў паразу ад «Барсэлёны». Посьпех «Ольбаргу» працягнуўся ў 2015 годзе, калі яны зноўку прасунуліся ў 1/16 фіналу Лігі чэмпіёнаў. Супернікам дацкага клюбу яшчэ раз была «Барсэлёна», якая ізноў выбіла ольбарскі клюб. У 2017 годзе «Ольбарг» выйграў чэмпіянат Даніі ў трэці раз, а з 2019 па 2021 гады яны здабывалі перамогу ў айчынным першынстве тройчы запар. У 2021 годзе «Ольбарг» выйшаў у фінал Лігі чэмпіёнаў ЭГФ, стаўшы першай дацкай камандай, якая здолела дамагчыся такога плсьпеху. У фінале «Ольбарг» прагуляў «Барсэлёне». У 2024 годзе дацкі клюб яшчэ раз прасунуўся да фіналу Лігі чэмпіёнаў, дзе саступіў свайму звыкламу суперніку з Барсэлёны.

## Дасягненьні

### Нацыянальныя
* **[[Дацкая мужчынская гандбольная ліга|Дацкая ліга]]:**
** : 2010, 2013, 2017, 2019, 2020, 2021, 2024
* **[[Кубак Даніі па гандболе сярод мужчынаў|Кубак Даніі]]:**
** : 2019, 2021
* **[[Супэркубак Даніі па гандболе сярод мужчынаў|Супэркубак Даніі]]:**
** : 2012, 2019, 2020, 2021, 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Дацкія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Спорт у Ольбаргу
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2000 годзе