open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Глебкаўка (заказьнік)

**Гле́бкаўка** — біялягічны заказьнік рэспубліканскага значэньня ў Менскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Заснаваны ў 2001 годзе дзеля захаваньня ў прыродным стане ўчасткаў лясных фармацыяў з папуляцыямі рэдкіх і зьнікаючых відаў жывёлаў і расьлінаў. Плошча заказьніка складае 964 га.

Лясны масіў, разьмешчаны ў лесапаркавай частцы зялёнай зоны г. Менску; мае водаахоўнае значэньне для вытокаў ракі Глебкаўкі. Рэльеф дэнудацыйнага тыпу, плятопадобная паверхня канцавых марэнаў з асобнымі ўзгоркамі, фаламі і западзінамі. Глебы дзярнова-падзолістыя слабападзоленыя супясчаныя і пяшчаныя, месцамі эрадзіраваныя.

Расьліннасьць — лясы, пераважна хваёвыя, месцамі лугі і хмызьнякі. У флёры 496 відаў судзінкавых расьлінаў, 14 зь іх занесеныя ў Чырвоную кнігу; купальнік горны, пярэсна эўрапейская, лілея кучаравая, ятрышнік абпалены, гарлянка пірамідальная, пылкагалоўнік даўгалісты й інш. У фаўне 13 відаў млекакормячых, 70 — птушак (у Чырвонай кнізе пустальга звычайная), 7 — амфібій і рэптылій.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Біялягічныя заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Менскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
На Чорных Лядах (неадназначнасьць)

**«[[На Чорных Лядах]]»** — апавяданьне Васіля Быкава. Іншыя значэньні:

* «На Чорных Лядах» — фільм паводле апавяданьняў Васіля Быкава «На Чорных Лядах» і «Перад канцом»
Ню (мастацтва)

[250px|thumb|[Мужчына. Ню]]
[250px|thumb|[Іржы Ружэк: *Савецкае ігрыстае*, 2010]] 
**Ню** ( — аголены) — мастацкі жанр у скульптуры, жывапісе, фатаграфіі і кінематографе, які паказвае прыгажосьць аголенага чалавечага цела.

## Жывапіс
Думаюць, што жанр **ню** ў выяўленчым мастацтве зарадзіўся ў эпоху Адраджэньня. Першыя выявы былі абмежаваны рамкамі мітаў, алегарычных, гістарычных і бытавых вобразаў. Джарджонэ, Тыцыян, Карэджа і іншыя мастакі гэтай эпохі ўвасаблялі ў сваёй творчасьці ідэальныя ўяўленьні аб жаночай прыгажосьці, пры гэтым часта дадаючы філязофска-паэтычныя адценьні. Для стылю барока былі характэрныя ўжо больш пышныя формы, а таксама жыцьцёвая краса юнай квітнеючай прыгажосьці. Творы ў гэтым стылі кажуць аб пачуцьцёвым, паўнакроўным успрыманьні сьвету. Адным з самых прыкметных прадстаўнікоў ню ў стылі барока зьяўляецца Пітэр Паўль Рубэнс. У XVIII стагодзьдзі ню зьяўляецца ўжо ў вобразах ракако. У карцінах зьяўляюцца вытанчана-грацыёзныя, пахатлівыя, прасякнутыя пачуцьцёвасьцю вобразы (Франсуа Бушэ). У пачатку 19 ст. некаторыя мастакі спрабавалі вярнуць ***клясычныя*** каноны прыгажосьці («Крыніца», 1856 г.), але ўжо ў сярэдзіне стагодзьдзя шэраг жывапісцаў выкарыстоўвалі ню для стварэньня саладжавыя, эклектычны твораў. Неўзабаве, дзякуючы творчасьці Эдуарда Манэ, жанр губляе мітычныя асацыяцыі, набываючы сучасны характар ​​(«Алімпія», 1863 г.). Але ў 20 ст. ў жывапісе жанр ню паступова пачаў вычэрпваць сябе, бо жывапісцы актыўна заняліся пошукамі новых мастацкіх сродкаў выяўленьня.

## Літаратура
* БЭ ў 18 тамах. Т.11, Мн., 2000, С.400

Аголенае мастацтва
Катэгорыя:Эротыка
Катэгорыя:Парнаграфія
Катэгорыя:Адзеньне
Катэгорыя:Аголенасьць
Рычард Дайч

**Рычард Дайч** () — амэрыканскі спартовы журналіст. Ён пісаў для часопіса  з 1997 па 2018 год. Цяпер ён піша для сайту *[[The Athletic]]*, а таксама зьяўляецца рыдыёвядучым у Таронта.

Дайч мае ступень бакаляўра ў вобласьці камунікацыяў і паліталёгіі  й магістарскую ступень Школы журналістыкі Калюмбійскага ўнівэрсытэту, займая пасаду ад’юнкт-прафэсара ў ёй.

На працягу 2008—2009 вучэбнага году ён стажыраваўся ў  ў рамках грантавай праграмы «», распрацоўвая тэму перасячэньня людзей ва ўзросьце ад 20 да 29 гадоў са спартовай блогасфэраю.

22 лютага 2018 году было аб’яўлена, што Дайч стане пастаянным сувядучым пасьляабедзеннага шоў «» таронтаўскай радыёстанцыі «».

## Крыніцы

Катэгорыя:Журналісты ЗША
Катэгорыя:Спартыўныя журналісты
Вольга Чайчыц

**Во́льга Ча́йчыц** — беларуская журналістка, аўтарка рэпартажаў на сацыяльныя тэмы для тэлеканалу «Белсат».

## Біяграфія

Пачала займацца журналістыкай у 2008 годзе.

Неаднаразова была затрыманая і аштрафаваная ў ходзе выкананьня журналісцкай працы, у тым ліку за працу без акрэдытацыі.

Агулам за 2018 год супраць В. Чайчыц было распачата 11 адміністрацыйных справаў, якія скончыліся буйнымі штрафамі. За 2017 г. Чайчыц была аштрафаваная 14 разоў, за 2016 — 7 разоў.

У студзені 2018 г. атрымала Прэмію імя Віктара Івашкевіча ад парталу Хартыя'97. У сьнежні 2018 г. атрымала прэмію «Белсата» як «тэлевізійная асоба году».

У 2020 годзе разам з мужам, апэратарам Андрусём Козелам папрасіла палітычнага прытулку ў ЗША.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія журналісткі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Белсата
Гаяўцы

Назву **Гаяўцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гаяўцы — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Гаяўцы — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Гаеўцы
* Гаёўка
* Гаёўцы
* Гаі
* Гаішча
* Гай
* Гаявішча
* Падгаі
* Падгай
Віктар Чайчыц

**Віктар Іванавіч Чайчыц** (нар. 24 жніўня 1960, в. Зьдзітава, Бярозаўскі раён, Берасьцейская вобласьць) — беларускі адвакат і дзяржаўны дзеяч.

## Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, служыў у Савецкай Арміі. Працаваў электрамантажнікам у Берасьці, электрыкам у Белаазёрску.

Пазьней быў стажорам народнага судзьдзі Баранавіцкага раённага суда, судзьдзём народнага суда Менскага раёна і г. Заслаўя, загадчыкам аддзела агульнатэарэтычных праблем арганізацыі работы ўстаноў юстыцыі Навукова-дасьледчага інстытуту праблем крыміналёгіі, крыміналістыкі і судовай экспэртызы Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь, адвакатам, старшынём Менскай абласной калегіі адвакатаў. З 2002 па 2013 гг. узначальваў Менскую абласную калегію адвакатаў, а з 2013 года зьяўляецца старшынём Рэспубліканскай калегіі адвакатаў Беларусі.

У 2016 г. стаў чальцом Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь шостага склікання ад Берасьцейскай вобласьці. У 2019 г. стаў чальцом Савета Рэспублікі VII скліканьня.

## Узнагароды
Мае Падзяку Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь А. Лукашэнкі (2019) «за шматгадовую плённую працу, заслугі ў разьвіцьці заканадаўства, вялікі ўнёсак у забесьпячэньне правоў і свабод грамадзян», ганаровыя граматы Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, узнагароды Міністэрства юстыцыі Беларусі.

## Крытыка
У 2012 годзе ў прэсе зьявіўся ліст за подпісам Віктара Чайчыца як старшыні Рэспубліканскай калегіі адвакатаў, у якім беларускім адвакатам рэкамэндавалася ўзгадняць свае інтэрвію ў СМІ з загадчыкамі юрыдычных кансультацыяў, старшынямі калегій адвакатаў і іх намесьнікамі. Крытыкамі ініцыятыва была расцэненая ў кантэксьце шматлікіх палітычных судовых працэсаў пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2010 г. як спроба абмежаваць свабоду дзеяньняў адвакатаў і стварыць перашкоду для іх удзелу ў абароне абвінавачаных па палітычных справах.

4 сакавіка 2021 года ў сваім выступленьні на справаздачна-выбарчай канферэнцыі Менскай гарадзкой калегіі адвакатаў ухваліў катаваньні ў дачыненьні да ўдзельнікаў пратэстаў пасьля прэзідэнцкіх выбараў 2020 года. Заклікаў адвакатаў замоўчваць факты парушэньняў судзьдзямі правоў чалавека. Ухваліў ціск на адвакатаў знутры калегій за выказваньне імі сваіх палітычных поглядаў.

## Зноскі


## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Беларускія адвакаты
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га скліканьня
Аўген Груша

**Аўген Груша** (, в. Морач, цяпер Клецкі раён — , Мэльбурн) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч у Аўстраліі.

У часе Другой сусьветнай вайны разам з бацькамі апынуўся ў Нямеччыне. Жыў у беларускім лягеры Мітэнвальд, дзе вучыўся ў беларускай школе і браў удзел у скаўтынгу. У 1949 годзе разам з бацькамі пераехаў у Аўстралію. Першыя гады жыў з маці ў Новым Паўднёвым Ўэйлзе, а ў 1952 годзе перабраўся ў Мэльбурн. Адразу далучыўся да беларускага грамадзкага жыцьця. Быў скаўтам зьвязу «Ўсяслаў Чарадзей» у Мэльбурне, гуляў у беларускай футбольнай, а пасьля валейбольнай дружыне «Зубр».

Сябра Беларускага аб’яднаньня ў Вікторыі, а пазьней — Беларускага цэнтральнага камітэту ў Вікторыі і ягоны прадстаўнік у Радзе паняволеных народаў. Актыўны ўдзельнік нацыянальных мерапрыемстваў. Адзін з ініцыятараў заснаваньня другой беларускай школы на пачатку 1970-х гг., для якой прапанаваў уласнае памяшканьне.

Адзін з ініцыятараў Сустрэч беларусаў Аўстраліі. Ад 1985 году нязьменны старшыня Выканаўчага камітэту Фэдэральнай рады беларускіх арганізацыяў у Аўстраліі і адзін з найбольш дзейных сябраў беларускай грамады ў Мэльбурне.

## Крыніцы

## Літаратура
* Калодка, А. Беларусы ў Аўстраліі // Беларуская мэмуарыстыка на эміграцыі / Укл. Л.Юрэвіч. — Нью-Ёрк: БІНІМ, 1999. — 361 с. — С. 328 — 339.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клецкім раёне
Катэгорыя:Скаўцкі рух на Беларусі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі
Катэгорыя:Памерлі ў Мэльбурне
Янка Купала (пасёлак)

**Я́нка Купа́ла** () — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

## Мінуўшчына
Да 29 чэрвеня 2006 року вёска ўваходзіла ў склад Гарэлецкага сельсавету, у 1939—1954 роках ягоны адміністрацыйны цэнтар (пасёлак імя Янкі Купалы).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Пухавіцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Paramount Pictures

**Paramount Pictures** — адна з найбуйнейшых амэрыканскіх кампаніяў, якая займаецца вытворчасьцю фільмаў. Належыць да Viacom.

Займае больш за 100 будынкаў Universal City Plaza Drive, якія месьцяцца ў Paramount City, у Каліфорніі (на нязлучаных між сабою адцінках зямлі між Лос-Анджэлесам і Бэрбанкам) ды некалькіх апэрацыйных бюро ў Нью-Ёрку. Другая паводле велічыні (пасьля Universal Pictures) кінастудыя ў Галівудзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кінакампаніі ЗША

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1912 годзе
Люцыян

**Люцыя́н** — мужчынскае асабовае імя. Паходзіць ад лацінскага *Lucianus*, што азначае «які паходзіць ад Люцыя, належыць Люцыю».

Жаночая форма — Люцыяна.

Мяніны адзначаюцца: 7 студзеня, 11 лютага, 27 траўня і 13 чэрвеня.

## Вядомыя носьбіты
* Люцыян Жалігоўскі (1865—1947) — расейскі і польскі генэрал
* Люцыян Крашэўскі (1820—1892) — беларускі і польскі мастак, фатограф
* Люцыян Маліноўскі (1839—1898) — польскі мовазнаўца
* Люцыян Рыдэль (1870—1918) — польскі паэт, драматург
* Люцыян Хвецька (1889—1944) — беларускі каталіцкі сьвятар

## Глядзіце таксама
* Люкіян
* Лук’ян

## Крыніцы

Катэгорыя:Лацінскія мужчынскія імёны
Скумбрыя ў кажушку

**Ску́мбрыя ў кажушку́** — рыбная страва.

Для прыгатаваньня стравы выкарыстоўваюць: 2 скумбрыі, рэпчатую цыбулю і лімон, пучок мяты, алей і сталовую лыжку цукру, соевую падліву і соль.

## Прыгатаваньне
Спачатку трыбушаць скумбрыю, у якой выдаляюць галаву. Затым яе соляць звонку і ўнутры. Таксама ўнутр выціскаюць сок лімона. У кожную тушку рыбы кладуць паўкольца лімона і мяту. Цыбулю наразаюць паўкольцамі. На разагрэтую з алеем патэльню выкладваюць рыбу з цыбуляй. Пры смажаньні дадаюць цукар і памешваюць цыбулю. Затым дадаюць соевую падліву. Смажаньне працягваюць да празрыстасьці цыбулі і выкіпу вадкасьці. Пасьля рыбу ахутваюць цыбуляй і загортваюць у фольгу. Урэшце рыбу ў фользе ставяць на 30–40 хвілінаў у разагрэтую да 180–200 °C духоўку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыбныя стравы
Катэгорыя:Беларускія стравы
Аляксей Чайчыц

**Аляксей Чайчыц** (нар. 17 лютага 1992) — беларуская фотамадэль.

Нарадзіўся ў Белаазёрску. Паступіў у Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт ў Менску, але кінуў навучаньне, перайшоўшы ў мадэльны бізнэс. Некалькі гадоў працаваў у Кітаі. У 2017 годзе ўдзельнічаў у reality-шоў «Дом-2» на расейскай тэлевізіі. Быў жанаты на іншай удзельніцы гэтага шоў.

## Крыніцы
* Знаменитости / Участники телепроектов и шоу / Алексей Чайчиц [Удзельнікі тэлепраектаў і шоў / Аляксей Чайчыц] — 24smi.org (рас.)
* Экс-участники «Дома-2» Алексей Чайчиц и Лиза Триандафилиди поженились [Экс-удзельнікі «Дома-2» Аляксей Чайчыц і Ліза Трыандафілідзі пабраліся шлюбам] — 23.11.2018 (рас.)
* Алексей Чайчиц: «С Триандафилиди мы совпали только в сексе» [Аляксей Чайчыц: «З Трыандафілідзі мы супалі толькі ў сэксе»] — Starhit.ru, 29.10.2019 

Чайчыц
Чайчыц
Скавародкі

**Скаваро́дкі** — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Маркаўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Маркаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маладэчанскага раёну
Трапалава

Назву **Трапа́лава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Трапалава — вёска ў Асіпавіцкім сельсавеце Вялейскага раёну
** Трапалава — вёска ў Куранецкім сельсавеце Вялейскага раёну
** Трапалава — вёска ў Маладэчанскім раёне

## Глядзіце таксама
* Трапалаў
* Трапалаўка
Szwadron 97

**«Szwadron 97»** () — РСК-гурт з Польшчы, утвораны ў 1997 годзе ў Астшэшаве і зьвязаны з контркультурай брытагаловых. У тэкстах гурту спалучаюцца нацыянал-радыкалісцкая ідэя і нацыяналізм з каталіцкім традыцыяналізмам.

## Склад

* Сівы (Siwy) — гітара, сьпеў
* Вайрус (Wajrus) — бас-гітара
* Гена (Gena) — сьпеў, бубны
* Пётар (Piotr) — бубны

## Творчасьць

### Дэма-альбомы

* Manifest (1997)

### Поўнафарматныя альбомы

* Non Possumus (1999)
* Ziemia jest wolnością (2002)

### Складанкі

* Pro Patria Vol. 3 (невядома калі быў выдадзены)

## Цікавосткі

* У складанцы «Pro Patria Vol. 3» гурт выканаў дзьве свае песьні, але адну пад назовам «Szwadron 97», а другую пад назвай «Szwadron».

## Крыніцы


## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт гурту
* Афіцыйная суполка гурта ў сацыяльнай сетцы «Фэйсбук»
* Гурт на «Discogs»
* Відэа зь песьнямі гурту

Катэгорыя:Польскія РСК-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1997 годзе
Horytnica

**«Horytnica»** — польскі рок-гурт з Кракава. Песьні гурта збольшага прысьвечаныя гісторыі Польшчы. Сам гурт канцэртаў не дае.

## Склад

* Павел Зарадла (Paweł Zaradło) — гітара
* Пётр Дамкоўскі (Piotr Demkowski) — бас-гітара
* Міхал Горны (Michał Górny) — бубны (з 2007)
* Томаш Бялінскі (Tomasz Beliński) — сьпеў, гітара (з 2007)

## Творчасьць

### Студыйныя альбомы

* Horytnica (2008)
* Głos Patriotów (2011)
* Historie walk o wolność (2012)
* In Memoriam vol. 1 (2013)
* Pod znakiem miecza (2015)
* Szlakiem przelanej krwi (2018)

### Супольныя альбомы

* Tribute to Rezystencja (2007)
* Tribute to Ramzes & The Hooligans (2007)

## Цікавінкі

* Песьня «Już nie musimy umierać» з альбому «In Memoriam vol. 1» была неафіцыйным гімнам марша незалежнасьці ў Варшаве ў 2011 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйна суполка у сацыяльнай сетцы «Фэйсбук»
* Творчасьць
* 

Катэгорыя:Польскія РСК-гурты
Катэгорыя:Польскія гэві-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2007 годзе
Уліковы нумар плацежніка

**Уліко́вы ну́мар плаце́жніка** (***Уліковы нумар плацельшчыка***), **УНП** — адзіны ўнікальны нумар фізычнай ці юрыдычнай асобы пры аплаце падаткаў, збораў (у тым ліку мытных), мытаў. Надаецца кожнаму плацежніку пры пастаноўцы на ўлік у падатковым органе ў Беларусі.

Зьвесткі пра фізычную ці юрыдычную асобу пры наданьні УНП захоўваюцца ў Дзяржаўным рэестры плацежнікаў Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусі. УНП юрыдычнай асобы захоўваецца за ёй да сканчэньня дзейнасьці, ліквідацыі або рэарганізацыі. УНП фізычнай асобы захоўваецца за ёю да канца жыцьця.

Адпаведнікам УНП у краінах Эўропы ёсьць , у Расеі — .

## Структура УНП
УНП фармуецца як лічбавы (для арганізацыяў) ці літарна-лічбавы (для фізычных асобаў) код, складаецца з 9 знакаў і мае наступную структуру:

{X_1}{X_2}{X_3}{X_4}{X_5}{X_6}{X_7}{X_8}{K}

{X_1} — лічба ці літара, вызначае рэгіён, дзе зарэгістраваны прадпрымальнік:

{X_2} — {X_8} — парадкавы нумар плацежніка. Кожны наступны нумар плацежніка ўтвараецца даданьнем адзінкі да папярэдняга прызначанага нумару.
{K} — кантрольны лік, які прызначаны для выяўленьня памылак, магчымых пры запісе УНП у дакумэнтах, на тэхнічных носьбітах інфармацыі, пры перадачы інфармацыі па каналах сувязі.

### Прыклад
* УНП 200988541 — юрыдычная асоба зь Берасьцейскай вобласьці.
* УНП МА1953684 — фізычная асоба з Магілёўскай вобласьці.

## Разьлік УНП

### Разьлік кантрольнай лічбы
Кожны знак, які ўваходзіць у структуру УНП (зь першага па восьмы), мае сваю вагу — просты лік. Вага кожнага знаку:

Кожны знак памнажаецца на сваю вагу, вынікі сумуюцца разам:

S = 29*{X_1} + 23*{X_2} + 19*{X_3} + 17*{X_4} + 13*{X_5} + 7*{X_6} + 5*{X_1} + 3*{X_8} = \sum^{8}_{i=1} {X_i}*\omega_i

Кантрольная лічба {K} зьяўляецца астачай ад дзяленьня атрыманай сумы на 11:

K = S\mod 11

Калі вынік роўны 10, то дадзены УНП не выкарыстоўваецца; парадкавы нумар плацежніка павялічваецца на адзінку да тае пары, пакуль вынік ня стане меншы за 10. Вынік выкарыстоўваецца ў якасьці кантрольнай лічбы.

### Разьлік УНП для фізічных асоб
Для літарных знакаў фізычных асобаў выкарыстоўваюцца наступныя лічбавыя адпаведнікі:

A = 10; B = 11; C = 12; E = 14; H = 17; K = 20; M = 22

Пасьля вызначэньня кантрольнай лічбы лічбавае значэньне другога знаку замяняецца літарай лацінскага альфабэту ў наступнай адпаведнасьці:

0 \rightarrow A; 1 \rightarrow B; 2 \rightarrow C; 3 \rightarrow E; 4 \rightarrow H; 5 \rightarrow K; 6 \rightarrow M; 7 \rightarrow O; 8 \rightarrow P; 9 \rightarrow T.

## Глядзіце таксама
* Падатковы кодэкс Рэспублікі Беларусь

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дзяржаўны рэестар плацежнікаў — фізычных асобаў 

Катэгорыя:Падаткі
Катэгорыя:Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь
Росаш (Польшча)

**Росаш** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Зяляве. Цэнтар сельскай гміны Бельскага павету Люблінскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2011 год — 1022 чалавекі. Знаходзіцца за 16 км на поўдзень ад Белай, за 110 км ад Любліна, на аўтамабільнай дарозе .

Росаш — даўняе магдэбурскае места гістарычнага Падляшша.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Упершыню Росаш упамінаецца ў XVI ст., калі яна ўваходзіла ў склад Падляскага ваяводзтва і знаходзілася ў валоданьні Дубіцкіх. У 1551 годзе Росаш стала мястэчкам.  

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Росаш перайшла да Каралеўства Польскага. У канцы XVI ст. яна атрымала Магдэбурскае права, пацьверджанае ў 1645 годзе. У 1599 годзе тут збудавалі касьцёл. У 1624 годзе Росаш перайшла да Мікалая Фірлея, пазьней знаходзілася ў валоданьні Рысінскіх, Патоцкіх, Асалінскіх.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Росаш апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Бельскім павеце. На 1827 год у мястэчку было 176 будынкаў. У 1888 годзе статус Росашы панізілі да вёскі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Росаш занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Росаш апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

У Другую сусьветную вайну зь верасьня 1939 да жніўня 1944 году Росаш знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1975—1998 гадох вёска ўваходзіла ў склад Бельскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 1092 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 1022 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Станіслава (1908)

### Страчаная спадчына
* Могілкі юдэйскія

## Крыніцы

Катэгорыя:Гміна Росаш
Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Жан Кастэкс

**Жан Кастэкс** (; , Вік-Фэзансак) — францускі палітык, прэм’ер-міністар Францыі з 3 ліпеня 2020 году.

Да гэтага быў каардынатарам па выхадзе Францыі з карантынных абмежаваньняў, уведзеных з прычыны каранавірусу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія палітыкі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Францыі
Плюмбагавыя

**Плюмбагавыя** (Plumbaginaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 30 родаў і 725 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — хмызьнякі, хмызьнячкі або шматгадовыя травы, рэдка павойныя расьліны. Лісьце простае, чарговае або прыкаранёвае, суцэльнае або дольчатае. Кветкі ў суквецьці, адносна вялікія; чашачка ўстойлівая, часам афарбаваная, мае 5 частак; пялёсткаў 5; тычачак звычайна шмат, рэдка мала. Плод — каробачка, звычайна заключаная ў чашачку. Насеньне 1 на каробачку.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, але асабліва ў Міжземнамор’е і Цэнтральнай Азіі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Гвазьдзікакветныя
Сінюхавыя

**Сінюхавыя** (Polemoniaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 26 родаў і 350 відаў. Расьліны клады Asterids.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — травы (шматгадовыя, рэдка аднагадовыя), рэдка паўхмызьнякі або ліяны. Сьцеблы і лісьце часта з моцным пахам. Лісьце простае або складанае, чарговае або (рэдка) супратыўнае, суцэльнае або дольчатае або зубчастае, прылісткі адсутнічаюць. Кветкі ў суквецьці або (рэдка) адзіночныя, маюць (4)5 частак. Плод — каробачка. Насеньне ад аднаго да многіх на каробачку, круглявае, яйкападобнае або вераценападобнае, часам крылатае, часта ліпучае калі мокрае.

## Арэал
Распаўсюджваньне: у Эўразіі, Паўночнай Амэрыцы (большасьць відаў) і Паўднёвай Амэрыцы.

## Крыніцы
Крапінцовыя

**Крапінцовыя** (Polygalaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 21 род і каля 900 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — аднагадовыя або шматгадовыя травы, хмызьнячкі або хмызьнякі, рэдка невялікія дрэвы альбо дравяністыя павойныя расьліны. Лісьце простае, суцэльнае, чарговае, супратыўнае альбо ў кольцах. Кветкі ў суквецьці, белыя, жоўтыя ці пурпурна-чырвоныя; чашалісьцікаў 5; пялёсткаў 3 або 5; тычачак 8, 7, 5 альбо 4. Плод — каробачка, крылатка або касьцянка. Насеньне 1 або 2, жоўта-карычневае, цёмна-каштанавае альбо чорнае, круглявае, яйкападобнае або эліпсоіднае.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, за выключэньнем Арктыкі і Новай Зэляндыі.

## Крыніцы
Драсёнавыя

**Драсёнавыя** (Polygonaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 48 родаў і 1200 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — аднагадовыя, двухгадовыя або шматгадовыя травы, хмызьнякі, ліяны, дрэвы. Лісьце простае, суцэльнае, ў асноўным чарговае, рэдка супратыўнае альбо ў кольцах. Кветкі ў суквецьці, звычайна дробныя, часта зеленаватыя, белыя, ружовыя, жоўтыя, чырвоныя або фіялетавыя; лісьцікаў калякветніка 2–6; тычачак (1)6–9. Плод — жаўтлявая, карычневая, чырвоная або чорная сямянка. Насеньне 1.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, шырока прадстаўленыя ў паўночна-ўмеранай зоне.

## Крыніцы


Катэгорыя:Гвазьдзікакветныя
Урэчнікавыя

**Урэчнікавыя** (Potamogetonaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 6 родаў і каля 110 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — шматгадовыя або рэдка аднагадовыя травы, карэнішчавыя ці не, часта прэснаводныя. Лісьце простае, чарговае ці амаль супратыўнае, пагружанае або і пагружанае і які плавае. Кветкі ў суквецьці (колас або мяцёлка коласаў); лісьцікаў калякветніка 4; тычачак (2)4. Плод касьцянкападобны. Насеньне 1.

## Арэал
Распаўсюджваньне: амаль ва ўсім сьвеце, асабліва ва ўмеранай зоне.

## Крыніцы
Ключыкавыя

**Ключыкавыя** (Primulaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 53 роды і 2790 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — аднагадовыя або шматгадовыя травы, рэдка хмызьнякі. Лісьце ў асноўным прыкаранёвае, рэдка сьцяблёвае, чарговае, супратыўнае альбо ў кольцах, простае, суцэльнае або падзеленае, прылісткі адсутнічаюць. Кветкі ў суквецьці або адзіночныя, маюць (4)5(9) частак. Плод — каробачка. Насеньне шмат ці мала.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, ў асноўным ва ўмераных і горных раёнах паўночнага паўшар’я.

## Крыніцы
Казяльцовыя

**Казяльцовыя** (Ranunculaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 43 роды і 2346 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — аднагадовыя або шматгадовыя травы, часта карэнішчавыя, хмызьнякі або ліяны. Лісьце звычайна прыкаранёвае і сьцяблёвае, чарговае або часам супратыўнае, рэдка ў кольцах, простае або складанае, суцэльнае або падзеленае, прылісткі прысутныя або адсутнічаюць. Кветкі ў суквецьці або адзіночныя; чашалісьцікаў 3–6(20); пялёсткаў 0–26; тычачак 5–шмат. Плод — сямянка, лісьцянка, радзей каробачка, ягада. Насеньне ад 1 да шмат.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, у асноўным ва ўмераных зонах.

## Крыніцы
Ясянёўка

**Ясянёўка** () — вёска у Польшчы, каля ракі Бярозаўкі. Цэнтар сельскай гміны Монькаўскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2015 год — 764 чалавекі. Знаходзіцца за 16 км на захад ад Монькаў, за 33 км ад Беластоку.

Ясянёўка — даўняе мястэчка гістарычнага Падляшша, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы, помнік архітэктуры XVII ст.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Упершыню Ясянёўка ўпамінаецца ў XVI ст. Неўзабае яна атрымала статус мястэчка. У 1553 годзе тут збудавалі першы касьцёл.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Ясянёўка перайшла да Каралеўства Польскага. 

### Пад уладай Прусіі і Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Ясянёўка апынулася ў складзе Прусіі, з 1807 году — у складзе Расейскае імпэрыі, у Беластоцкім павеце Беластоцкай вобласьці (з 1842 году ў Гарадзенскай губэрні). У 1897 годзе статус паселішча панізілі да вёскі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Ясянёўку занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ясянёўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году вёска апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. У гэты час тут было 29 жылых дамоў.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году Ясянёўку акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Ясянёўка ўвайшла ў склад БССР, у Беластоцкі раён Беластоцкай вобласьці. З чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 году вёска зноў знаходзілася пад акупацыяй нацысцкай Нямеччыны. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Ясянёўку Польскай Народнай Рэспубліцы. 

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1878 год — 1452 чал.; 1897 год — 1565 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 1759 чал., зь іх паводле веры 436 каталікоў, 7 праваслаўных, 1 эвангеліст, 1306 юдэяў і 9 татараў; паводле нацыянальнасьці (згодна з афіцыйнай польскай статыстыкай) 480 палякаў, 1 беларус і 1278 жыдоў 
* **XXI стагодзьдзе**: 2015 год — 764 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (XVII ст.)
* Могілкі: каталіцкія, капліца; юдэйскія
* Сядзіба Валовічаў 

## Галерэя

Jasionowka kosciol 18.jpg|Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы
Jasionowka kaplica cmentarna 02.jpg|Капліца на каталіцкіх могілках
Jasionowka dwor 02.jpg|Сядзіба Валовічаў
Jasionowka kirkut 34.jpg|Юдэйскія могілкі


## Асобы
* У Ясянёўцы спачыў Міхал Валовіч, удзельнік вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:Беластоцкі павет
Рэзэдовыя

**Рэзэдовыя** (Resedaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 12 родаў і 107 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — аднагадовыя, двухгадовыя або шматгадовыя травы, рэдка хмызьнякі, звычайна голыя. Лісьце сьцяблёвае і часам прыкаранёвае, простае або перыстае, чарговае або часам ў пучках, прылісткі прысутныя. Кветкі ў суквецьці; чашалісьцікаў 2–6(9); пялёсткаў (0)2–6(8); тычачак 3–40. Плод — найбольш часта каробачка. Насеньне пераважна шматлікае.

## Арэал
Распаўсюджваньне: пераважна ў паўночным паўшар’і, некалькі ў Паўднёвай Афрыцы.

## Крыніцы
Разіды

**Разіды** (*Rosids*) — клада кветкавых (Angiosperms) расьлінаў. У яе склад уваходзяць каля 70 000 відаў, што складае больш за чвэрць усіх кветкавых. Клада зьмяшчае 17 парадкаў і каля 140 сямействаў. Разіды разам з парадкам каменяломнікакветныя ўваходзяць у склад клады супэрразіды (superrosids).

## Клясыфікацыя
* Супэрразіды (superrosids) (18 парадкаў):
** парадак Каменяломнікакветныя (Saxifragales)
* **Разіды** (rosids) (17 парадкаў):
** парадак Вінаградакветныя (Vitales) 
** парадак Celastrales
** парадак Мальпігіякветныя (Malpighiales)
** парадак Oxalidales
** парадак Гарбузакветныя (Cucurbitales)
** парадак Бабовакветныя (Fabales)
** парадак Букакветныя (Fagales)
** парадак Ружакветныя (Rosales)
** парадак Zygophyllales
** парадак Капустакветныя (Brassicales)
** парадак Crossosomatales
** парадак Геранекветныя (Geraniales)
** парадак Huerteales
** парадак Мальвакветныя (Malvales)
** парадак Міртакветныя (Myrtales)
** парадак Picramniales
** парадак Сапіндакветныя (Sapindales)

*
Катэгорыя:Двухдольныя
Крушынавыя

**Крушынавыя** (Rhamnaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 55 родаў і 950 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — дрэвы, хмызьнякі, хмызьнячкі, ліяны, голыя або з простымі валасінкамі. Лісьце чарговае або рэдка супратыўнае, простае, суцэльнае або зубчастае, часта паралельныя другасныя жылкі моцныя, прылісткі прысутныя. Кветкі ў суквецьці або (рэдка) адзіночныя; чашалісьцікаў (3)4–5(8); пялёсткаў 0 або (3)4–5(8); тычачак (3)4–5(8). Плод — касьцянка, каробачка, крылатка, скызакарп. Насеньне 1 (часам 2 у *Karwinskia*) на паражніну.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, асабліва тропікі і цёплыя ўмераныя рэгіёны.

## Крыніцы
Марэнавыя

**Марэнавыя** (Rubiaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 590 родаў і 13620 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — дрэвы (ад маленькіх да вялікіх), хмызьнякі, хмызьнячкі, ліяны, аднагадовыя ці шматгадовыя травы. Лісьце супратыўнае або рэдка ў кольцах, суцэльнае альбо (рэдка) падзеленае ці зубчастае, прылісткі прысутныя. Кветкі ў суквецьці або (рэдка) адзіночныя; чашачка (3)4–5(8)-зубчастая або падзеленая; венца ад дробных да вялікіх, (3)4–5(11)-падзеленыя; тычачак (3)4–5(8). Плоды (ад дробных да даволі буйных [0.2–20 см]) — каробачка, ягада, касьцянка. Насеньне ад дробных да даволі буйных, часам крылатае.

## Арэал
Распаўсюджваньне; ва ўсім сьвеце, але ў значнай ступені тропікі, асабліва Мадагаскар і Анды.

## Крыніцы
Астэрыды

**Астэрыды** (*Asterids*) — клада кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, якая зьмяшчае 17 парадкаў. Астэрыды разам з трыма парадкамі ўваходзяць у склад клады Супэрастэрыды (superasterids).

## Клясыфікацыя
* Супэрастэрыды (superasterids) (20 парадкаў):
** парадак Berberidopsidales
** парадак Гвазьдзікакветныя (Caryophyllales)
** парадак Санталакветкавыя (Santalales)
* *Астэрыды* (asterids):
** парадак Кізілакветныя (Cornales)
** парадак Верасакветныя (Ericales)
** парадак Icacinales
** парадак Metteniusales
** парадак Garryales
** парадак Гарычкакветныя (Gentianales)
** парадак Бурачнікакветныя (Boraginales)
** парадак Vahliales
** парадак Пасьлёнакветныя (Solanales)
** парадак Ясноткакветныя (Lamiales)
** парадак Парасонакветныя (Apiales)
** парадак Aquifoliales
** парадак Астракветныя (Asterales)
** парадак Бруніекветкавыя (Bruniales)
** парадак Варсянкакветныя (Dipsacales)
** парадак Escalloniales
** парадак Паракрыфіевыя (Paracryphiales)

*
Катэгорыя:Двухдольныя
Канстантынаў

**Канстантынаў** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Чыжоўцы. Цэнтар сельскай гміны Бельскага павету Люблінскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2011 год — 1519 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Белай, на скрыжаваньні аўтамабільных дарог  і .

Канстантынаў — даўняе мястэчка гістарычнага Падляшша, побач зь якім праходзіць паўднёва-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваліся палацава-паркавы комплекс Сядльніцкіх і былая царква Покрыва Багародзіцы, помнікі архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Першы пісьмовы ўпамін пра Канстантынаў (пад назвай Казярады) датуецца 1452 годам. У XV ст. тут існавала драўляная царква. У розны час вёска знаходзілася ў валоданьні Багавіцінавічаў, Шуйскіх, Сержпутоўскіх.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Казярады перайшлі да Каралеўства Польскага. У 1616 годзе вёска стала ўладаньнем Варшыцкіх. У 1729 годзе новы ўладальнік Караль Юзэф Сядльніцкі зьмяніў назву Казярадаў на Канстантынаў (у гонар жонкі Канстанцыі з Браніцкіх) і надаў паселішчу статус мястэчка. На 1775 год тут было 189 будынкаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Канстантынаў апынуўся ў складзе Аўстрыі, з 1809 году — у складзе Расейскай імпэрыі. На 1827 год у месьце было 84 будынкі, на 1860 год — 69. У 1867 годзе ўтварыўся Канстантынаўскі павет Сядлецкай губэрні з цэнтрам у Янаве.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Канстантынаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Канстантынаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Канстантынаўскім павеце Люблінскага ваяводзтва. 

У Другую сусьветную вайну зь верасьня 1939 да жніўня 1944 году Канстантынаў знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Райху. 

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 818 чал.; 1860 год — 830 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 1519 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятой Альжбеты (1907—1909)
* Могілкі: каталіцкія, праваслаўныя
* Царква Покрыва Багародзіцы (1833)
* Сядзіба Сядльніцкіх (XVIII—XIX стагодзьдзі)

### Страчаная спадчына
* Могілкі юдэйскія

## Галерэя

Zespół pałacowy pałac (poł. XVIII, 1 poł. XIX, XIX-XX) Konstantynów 02 JoannaPyka.JPG|Палац
Dawna cerkiew Konstantynów.jpg|Былая царква
Konstantynow-lub-kosciol.jpg|Касьцёл Сьвятой Альжбеты
Konstantynów-wooden-house-090728.jpg|Старая драўляная забудова


## Крыніцы

Катэгорыя:Бельскі павет (Люблінскае ваяводзтва)
Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
БК РБ

* Банкаўскі кодэкс Рэспублікі Беларусь
* Бюджэтны кодэкс Рэспублікі Беларусь
Лясная Падляская

**Лясная Падляская** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Клюкоўцы. Цэнтар сельскай гміны Бельскага павету Люблінскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2011 год — 983 чалавекі. Знаходзіцца за 15 км на паўночны захад ад Белай.

Лясная — даўняе магдэбурскае места гістарычнага Падляшша, побач зь якім праходзіць паўднёва-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваўся комплекс кляштару паўлінаў з касьцёлам Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі, помнік архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Лясная, відаць, утварылся яшчэ ў канцы XIV ст., пра што сьведчыць існаваньне ў гэтай мясцовасьці «Акопаў Крыжацкіх» у XVII ст. 

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Лясная перайшла да Каралеўства Польскага. У 1683 годзе тут зьявіўся цудоўны абраз Маці Божай, па чым у вёсцы заснавалі кляштар паўлінаў. У 1713 годзе кароль і вялікі князь Аўгуст Моцны надаў Лясной Магдэбурскае права.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Лясная апынулася ў складзе Аўстрыі, з 1809 году — у складзе Расейскай імпэрыі. На 1827 год у вёсцы было 17 будынкаў. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня ў 1864 годзе расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл паўлінаў пад праваслаўную царкву. 19 кастрычніка 1885 года Яўгенія Яфімаўская прыбыла ў Лясную разам з пяццю паслушніцамі і 2 дзяўчынкамі-сіротамі, першымі жыхаркамі манастырскага прытулку. Днём пазней урачыстым набажэнствам пачалася дзейнасць жаночай манаскай абшчыны. 26 жніўня 1889 рашэннем Святога Сінода дадзеная манаская абшчына атрымала статус манастыра першага класа.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Лясную занялі войскі Нямецкай імпэрыі. Праваслаўная манаская абшчына пакінула гэтае месца і ўжо больш сюды не вярнулася.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Лясная апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

У Другую сусьветную вайну зь верасьня 1939 да жніўня 1944 году Лясная знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 113 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 983 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар паўлінаў (1730—1752)

## Крыніцы

Катэгорыя:Бельскі павет (Люблінскае ваяводзтва)
Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Вярбовыя

**Вярбовыя** (Salicaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 56 родаў і 1220 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — дрэвы або хмызьнякі. Сьцеблы разгалінаваныя. Лісьце чарговае (супратыўнае або амаль супратыўнае ў *Salix purpurea*) і разьмешчанае сьпіральна, простае, суцэльнае альбо зубчастае, прылісткі прысутныя ці ня. Кветкі ў суквецьці, звычайна аднаполыя, часам двухполыя; чашалісьцікі прысутныя ці ня; тычачак 1–60(70). Плод — каробачка, ягадападобны або касьцянкападобны. Насеньне шматлікае, вельмі дробнае.

## Арэал
Распаўсюджваньне: амаль ва ўсім сьвеце, пазьбягае пустынных абласьцей.

## Крыніцы
Вэнграў

**Вэ́нграў** ці **Ву́граў** () — места ў Польшчы, на рацэ Ліўцы. Адміністрацыйны цэнтар Вэнгроўскага павету Мазавецкага ваяводзтва. Насельніцтва на 2016 год — 12 793 чалавекі. 

Вэнграў — магдэбурскае места гістарычнага Падляшша каля мяжы з Мазовіяй. Да нашага часу тут захаваліся Фарны касьцёл, комплекс кляштару рэфарматаў з касьцёлам Сьвятых Антонія і Пятра, калегіюм барталямітаў, драўляны эвангелісцкі збор, эвангелісцка-аўгсбурскі збор Сьвятой Тройцы і дом Гданьскі, помнікі архітэктуры XVI—XIX стагодзьдзяў.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Першы пісьмовы ўпамін пра Вэнграў датуецца 1414 годам, калі Пётар Пятковіч фундаваў тут касьцёл. У 1441 годзе места атрымала Магдэбурскае права. У 1558 годзе Вэнграў перайшоў у валоданьне Кішкаў. Места стала важны цэнтрам Рэфармацыі.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Вэнграў перайшоў да Каралеўства Польскага. У 1593 годзе места стала ўладаньнем Радзівілаў, у 1664 годзе — Красінскіх, у 1782 годзе — Асалінскія.

### Пад уладай Аўстрыйскай і Расейскай імпэрыяў
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Вэнграў апынуўся ў складзе Аўстрыйскай імпэрыі, з 1809 году — у складзе Расейскае імпэрыі, дзе стаў цэнтрам павету Седлецкай губэрні. На 1827 год тут было 400 будынкаў, на 1857 год — 393 (зь іх 6 мураваных). За часамі нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) 3 лютага 1863 году адбылася бітва пад Вэнгравам.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Вэнграў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Вэнграў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. У Другую сусьветную вайну зь верасьня 1939 да 8 жніўня 1944 году места знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. 

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 3013 чал.; 1857 год — 3906 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2016 год — 12 793 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Дом Гданьскі (XVIII ст.)
* Забудова гістарычная (XVIII — пачатак XX ст.; фрагмэнты)
* Збор эвангелісцка-аўгсбурскі Сьвятой Тройцы (1836—1841)
* Збор эвангелісцкі (XVII ст.)
* Калегіюм барталямітаў (1708—1712)
* Касьцёл Сьвятых Антонія і Пятра і кляштар рэфарматаў (1693—1715)
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Фарны; XVI ст.)
* Могілкі: каталіцкія, капліца-пахавальня Любенскіх (1893); пратэстанцкія; юдэйскія

## Галерэя

Węgrów kasztor Reformatów 2012.jpg|Касьцёл і кляштар рэфарматаў
LutheranXVIIcentury.JPG|Эвангелісцкі збор
Wegrow, church 1914.JPG|Эвангелісцка-аўгсбурскі збор
Węgrów, zajazd „Dom Gdański”, ob. biblioteka, 1 poł. XVIII, 1980.jpg|Дом Гданьскі


## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Мазавецкага ваяводзтва‎
Катэгорыя:Вэнгроўскі павет
Катэгорыя:Падляшша
Морды

**Морды** () — места ў Польшчы, каля вытокаў ракі Ліўцу. Цэнтар меска-сельскай гміны Седлецкага павету Мазавецкага ваяводзтва. Насельніцтва на 2016 год — 1791 чалавек. Знаходзяцца за 19 км на паўночны ўсход ад Седльцаў; чыгуначная станцыя на лініі Седльцы — Цісоўка, на аўтамабільнай дарозе Седльцы — Тэрэспаль.

Морды — даўняе мястэчка гістарычнага Падляшша каля мяжы з Малой Польшчай. Да нашага часу тут захаваліся касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і палацава-паркавы комплекс Цяцерскіх, помнікі архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Першы пісьмовы ўпамін пра Морды датуецца 1408 годам, калі тут дзеяў касьцёл. У розны час яны знаходзіліся ў валоданьні Карчэўскіх, Глябовічаў, Радзівілаў. У 1486 годзе мястэчка атрымала Хэлмінскае права. У 1563 годзе тут адбыўся сынод арыянаў.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Морды перайшлі да Каралеўства Польскага. У 1571 годзе мястэчка стала ўладаньнем Цяцерскіх.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Морды апынуліся ў складзе Аўстрыі, з 1809 году — у складзе Расейскай імпэрыі. На 1827 год у мястэчку было 166 будынкаў, на 1862 год — 172. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Морды занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Морды апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

У Другую сусьветную вайну зь верасьня 1939 да жніўня 1944 году Морды знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга Райху. 

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 1145 чал.; 1862 год — 2000 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1931 год — 3982 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2016 год — 1791 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (1738)
* Могілкі: каталіцкія, капліца Сьвятога Роха (1860); юдэйскія
* Сядзіба Цяцерскіх (XVIII—XIX стагодзьдзі)

## Галерэя

Mordy - zespół kościoła par. - kościół p.w. św. Michała Archanioła MK2.jpg|Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла
Mordy - Zespół pałacowy - pałac MK2.jpg|Палац Цяцерскіх
Mordy - Zespół pałacowy - brama MK2.jpg|Брама сядзібы Цяцерскіх
Mordy - Kaplica cmentarna pw. św. Rocha MK1.jpg|Капліца Сьвятога Роха


## Крыніцы

Катэгорыя:Седлецкі павет
Катэгорыя:Гарады Мазавецкага ваяводзтва
Вышкі

**Вышкі**, **Вішкі** () — вёска ў Латвіі, на рацэ Дубне і Вышкаўскіх азёрах. Цэнтар воласьці Дзьвінскага краю. Насельніцтва на 2020 год — 187 чалавек. Знаходзяцца за 228 км ад Рыгі, чыгуначная станцыя на лініі Рэжыца — Дзьвінск. Аўтамабільная дарога на Ніцгале.

Вышкі — даўняе мястэчка гістарычных Інфлянтаў (Латгаліі).

## Гісторыя

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Упершыню Вышкі ўпамінаюцца ў XVI ст. У 1561 або 1562 годзе яны перайшлі ў валоданьне Моглаў. У 1621 годзе тут збудавалі першы драўляны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Вышкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні. У 2-й палове XIX ст. існавалі аднайменнае мястэчка і 2 вёскі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1918 годзе Вышкі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Вышкі ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе бальшавікі перадалі мястэчка Латвіі. У 1926 годзе тут пачала працаваць эканамічная школа.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1897 год — 956 чал., зь іх 160 каталікоў і 668 юдэяў
* **XX стагодзьдзе**: 1914 год — 1200 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2015 год — 222 чал.; 2020 год — 187 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1908—1915)
* Могілкі юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Сынагога
* Сядзіба Моглаў (XIX ст.)

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Аўгшдаўгаўскага краю
Катэгорыя:Вышкаўская воласьць
Катэгорыя:Мясьціны Галакосту ў Латвіі
Баляслаў Лішчонак

**Баляслаў Лішчонак** (, в. Нядаль, сёньня Барысаўскі раён — , Ошава, Канада) — беларускі музыка, пэдагог.

Вучыўся ў Стара-Барысаўскім заатэхнікуме, дзе актыўна займаўся самадзейнасьцю. Па заканчэньні тэхнікума вучыўся ў Рагачоўскім настаўніцкім інстытуце, які меўся скончыць на пачатку вайны. У часе нямецкай акупацыі кіраваў самадзейным тэатрам на Бацькаўшчыне. У 1944 годзе разам з бацькамі апынуўся ў Нямеччыне. У лягеры Ды-Пі ў Варбэргу быў кіраўніком беларускай школы.

У 1948 годзе выехаў у Вялікабрытанію, адкуль у 1951 годзе перабраўся ў Канаду. Спачатку жыў у Манрэалі, потым перабраўся ў Ошаву. Працаваў у прадстаўніцтве кампаніі «Джэнэрал Мотарс». У 1957 годзе заснаваў аркестар Melody of Oshawa, які ўдзельнічаў у розных беларускіх і шматнацыянальных мерапрыемствах у Канадзе і ЗША. Быў сябрам Беларускай самапомачы ў Ошаве. Браў актыўны ўдзел у працы Згуртаваньня беларусаў Канады, парафіі Сьв. Кірылы Тураўскага.

Пахаваны недзе ў Ошаве.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаўскім раёне
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Ошаве
Катэгорыя:Памерлі ў Канадзе
Аглонь

**Аглонь**, **Аглона** () — вёска ў Латвіі, на возеры Цырышы. Адміністрацыйны цэнтар Аглонскага краю. Насельніцтва на 2015 год — 964 чалавекі. Знаходзіцца за 234 км ад Рыгі, за 10 км ад чыгуначнай станцыі Аглонь (лінія Рэжыца — Дзьвінск). Аўтамабільныя дарогі на Дагду, Краслаўку, Мадану.

Аглонь — даўняе мястэчка гістарычных Інфлянтаў (Латгаліі). Да нашага часу тут захаваўся комплекс кляштару дамініканаў з касьцёлам Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, помнік архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Упершыню Аглонь упамінаецца ў XVII ст. У 1694 годзе Юстына Шастовіцкая (зь Сяліцкіх) фундавала тут кляштар дамініканаў. У 1700 годзе ў вёсцы збудавалі першы драўляны касьцёл (асьвечаны ў 10 верасьня 1751 году, згарэў у 1766 годзе). У 1768—1789 гадох на месцы драўлянага збудавалі новы мураваны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Аглонь апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні. У 1860 годзе каля мястэчка адкрылася чыгуначная станцыя Варшаўска-Пецярбурскай чыгункі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1918 годзе Аглонь занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Аглонь увайшла ў склад Беларускай ССР. У 1920 годзе бальшавікі перадалі мястэчка Латвіі.

У 1980 годзе Папа рымскі Ян Павал II надаў касьцёлу ў Аглоні статус базылікі. 8 верасьня 1993 году ён наведаў вёску.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 2000 год — 2655 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2015 год — 964 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар дамініканаў (1768—1789)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі