open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крысьціёнас Данэлайціс

**Крысьціёнас Данэла́йціс** (; 1 студзеня 1714, Лаздынэлен, , Малая Летува ва Ўсходняй Прусіі, цяпер тэрыторыя Калінінскага сельскага паселішча Гусеўскага раёну Калінінградзкай вобласьці Расеі — 18 лютага 1780, Тольмінген, , цяпер Чыстыя Пруды Калінінградзкае вобласьці Расеі) — летувіскі паэт, пачынальнік летувіскае мастацкае літаратуры. Адзін зь першых летувіскіх паэтаў, якія атрымалі вядомасьць па-за межамі Летувы. Прадстаўнік рэалістычнага кірунку ў эўрапейскай літаратуры XVIII стагодзьдзя. 

## Біяграфія
Працаваў Лютэранскім пастарам. У 1736—1740 гадох вывучаў тэалёгію ва ўнівэрсытэце Кёнігсбэргу. У 1743 годзе стаў пастарам у вёсцы Тольмінген, дзе пражыў усё сваё жыцьцё. 

## Нацыянальнае вызначэньне

У паэме «Поры году» пісаў:

Жамойцкі паэт Сымон Станевіч у 1829 годзе выдаў у Вільні кнігу «Шэсьць басьняў», у назове якой азначыў сябе як «*[[Жамойты|žemaycze]]*», а Данэлайціса — як «*lituwynynka prusa*».

## Памяць
У 1964 годзе да 250-годзьдзя Крысьціёнаса Данэлайціса ў двары Віленскага ўнівэрсытэту паставілі помнік (скульптар Канстанцінас Багданас).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Kristijonas Donelaitis, Encyclopædia Britannica

Катэгорыя:Летувіскія літаратары
Катэгорыя:Летувіскія лютэране
Сэліна Гаспарын

**Сэлі́на Гаспары́н** (; нарадзілася 3 красавіка 1984, Самэдан, Швайцарыя) — швайцарская біятляністка, срэбная мэдалістка Алімпійскіх гульняў 2014 году ў індывідуальнай гонцы. Першая ў гісторыі Швайцарыі мэдалістка Алімпійскіх гульняў у біятлёне.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў 

Катэгорыя:Швайцарскія біятляністкі
Катэгорыя:Швайцарскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Дональдас Кайрыс

**До́нальдас Ка́йрыс** (; * 6 сакавіка 1977, Шылакарчма, Летува) — былы летувіскі баскетбаліст, цяпер трэнэр.

## Жыцьцяпіс
4 лютага 2020 году Кайрыс заняў пасаду галоўнага трэнэра «Аўтадора», але пакінуў пасаду па заканчэньні сэзону. 9 чэрвеня 2020 году Кайрыс быў прызначаны галоўным трэнэрам клюбу «Рытас». 16 студзеня 2021 году быў звольнены пасьля двух вырашальных паразаў.

## Кар’ера

### Гульнявая
* 1996—1997 — Коледж Ўорэна Вільсана (ЗША)
* 1997—1998 — Шылакарчма (Летувіская баскетбольная ліга, дывізіён II).

### Трэнэрская

#### Клюбы
* скаўт па міжнародных гульцах ва ўнівэрсытэце Місуры (Калюмбія), відэааналіз.
* практыка ў Сан-Антоніё Спэрз (Нацыянальная баскетбольная асацыяцыя).
* 2006 — памочнік трэнэра, скаўт у Хімках (Расейская баскетбольная супэрліга).
* 2006—2007 — памочнік трэнэра ў Летувас Рытас (Летувіская баскетбольная ліга).
* 2007 — галоўны трэнэр Шылакарчмы (Летувіская баскетбольная ліга, дывізіён II).
* 2007—2008 — памочнік трэнэра ЦСКА Масква (Расейская баскетбольная супэрліга).
* 2009—2011 — галоўны трэнэр АСК Рыга (Латвія)
* 2010—2011 — памочнік трэнэра Лякаматыву Кубань (Расейская баскетбольная супэрліга).
* 2011—2012 — галоўны трэнэр Дняпро-Азот (Украіна).
* з чэрвеня 2013 па люты 2014 г. — галоўны трэнэр Цмокаў-Менск (Беларусь).

#### Зборныя
* 2006 — памочнік трэнэра мужчынскай зборнай Летувы на Чэмпіянаце сьвету.
* 2007 — памочнік трэнэра мужчынскай зборнай Летувы на Эўрабаскеце.
* 2008 — памочнік трэнэра мужчынскай зборнай Летувы на Алімпійскіх гульнях.
* 2009 — памочнік трэнэра мужчынскай зборнай Летувы на Эўрабаскеце.
* 2010 — памочнік трэнэра мужчынскай зборнай Летувы на Чэмпіянаце сьвету.

## Дасягненьні
* 2002 — Элітная васьмёрка NCAA, унівэрсытэт Місуры.
* 2003 — чэмпіён НБА, Сан-Антоніё Спэрз.
* 2006 — срэбны прызэр чэмпіянату Эўропы, памочнік трэнэра Хімак.
* 2006 — срэбны прызэр Расейскай баскетбольнай супэрлігі.
* 2007 — паўфінал Летувіскай баскетбольнай лігі (дывізіён II).
* 2007 — бронзавы прызэр Чэмпіянату Эўропы, памочнік трэнэра летувіскай зборнай.
* 2008 — фіналіст Кубку Расеі.
* 2008 — чэмпіён Эўралігі.
* 2008 — чэмпіён Расейскай баскетбольнай супэрлігі.
* 2008 — паўфінал Алімпійскіх гульняў, памочнік трэнэра летувіскай зборнай.
* 2009 — паўфінал Балтыйскай баскетбольнай лігі, галоўны трэнэр АСК Рыга.
* 2009 — бронзавы прызэр Латвійскай баскетбольнай лігі.
* 2010 — бронзавы прызэр Чэмпіянату сьвету, памочнік трэнэра летувіскай зборнай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль  на бачыне East Players
* Профіль  на бачыне ФІБА Эўропа
* 
* 

Катэгорыя:Летувіскія баскетбалісты
Катэгорыя:Летувіскія баскетбольныя трэнэры
Катэгорыя:Нарадзіліся 6 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шылакарчме
Марыт Б’ёрген

**Ма́рыт Б’ё́рген** (; нарадзілася 21 сакавіка 1980 году, Тронгэйм, Нарвэгія) — нарвэская лыжніца, васьміразовая Алімпійская чэмпіёнка, 12-разовая чэмпіёнка сьвету, трохразовая ўладальніца Кубку сьвету. Зьяўляецца лідэрам паводле колькасьці перамог сярод жанчын і мужчын.

## Вонкавыя спасылкі

* Профіль на сайце FIS

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тронгэйме
Катэгорыя:Нарвэскія лыжніцы
Катэгорыя:Нарвэскія лыжнікі і лыжніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Вышаград

**Вы́шаград** () — даўняя крэпасьць (замак), разьмешчаная над правым берагам Вэлтавы на поўдзень ад цэнтру Прагі, а таксама аднайменны гістарычны раён чэскай сталіцы.

Крэпасьць паўстала ў другой палове X стагодзьдзя як княскі замак. Традыцыйна лічыцца адным зь першых цэнтраў чэскай дзяржавы да ўзьнікненьня пабудаванага Пржэмыславічамі княскага Праскага Граду (параўнайце места і Вышгарад у Кіеве, дзяцінец і Рурыкава гарадзішча ў Ноўгарадзе й іншыя падобныя «двайныя сыстэмы» ў славянскіх местах). Лічылася раўнапраўнай з Праскім Градам каралеўскай рэзыдэнцыяй да часоў Карла IV (XIV стагодзьдзе). У 1420 годзе ўзятая гусітамі пад камандаваньнем Яна Жыжкі. У другой палове XVII стагодзьдзя была перабудаваная ў барокавым стылі. У межах Вялікае Прагі з 1883 году. У 1962 годзе ўключаны ў сьпіс .

У Вышаградзе разьмешчаныя гатычны сабор сьвв. Пятра і Паўла, рэшткі старажытнай раманскай базылікі, а таксама найстарэйшы будынак Прагі — раманская ратонда сьв. Марціна XI стагодзьдзя. Вышаградзкія могілкі — месца пахаваньня знакамітых дзеячоў Чэхіі.

На Мэтрамосьце, які вядзе на ўзгорак, разьмешчаная станцыя мэтро «Вышаград».

## Крыніцы

Катэгорыя:Замкі Прагі
Катэгорыя:Фартэцыі Чэхіі
Катэгорыя:Раёны Прагі
Катэгорыя:Каралеўскія рэзыдэнцыі
Катэгорыя:Нацыянальныя культурныя помнікі Чэхіі
Эру Ілуватар

**Э́ру Ілу́ватар** () — найвышэйшая існасьць у легендарыюме Дж.Р.Р. Толкіна. Прадстаўлены ў «Сыльмарыльёне» як стваральнік усяго існага. На выдуманай Толкінам эльфійскай мове квэнья *Эру* азначае «Адзін» або «Той, што Адзіны», а *Ілуватар* сымбалізуе «Айца ўсяго». Гэтымі імёнамі пэрсанаж называецца як паасобку, так і разам (*Эру Ілуватар*).

## Апісаньне
Эру — звышнатуральная існасьць, Бог. Найперш ён стварыў анёлападобных істотаў, якія на эльфійскай мове завуцца айнур, і з дапамогай іхняй музыкі і сьпеваў (*Айнуліндалэ*) стварыў увесь сусьвет.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Эру Ілуватар у вікі-энцыкляпэдыі «Ўладара Пярсьцёнкаў»

Катэгорыя:Пэрсанажы Міжзем’я
Катэгорыя:Сыльмарыльён
Катэгорыя:Выдуманыя багі
Нурэц-Станцыя

**Нурэц-Станцыя** (, па-падляску: *Nuréć-Stácija*) — вёска ва ўсходняй Польшчы, цэнтар гміны ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва. Жыхары вёскі — палякі і палешукі-падляшы, якія ў большасьці самавызначаюць сябе беларусамі, у меншасьці — украінцамі.

## Гісторыя
Мясцовасьць заснаваная ў 1904 г. як пасёлак работнікаў, якія будавалі чыгуначны шлах зь Седльцаў у Ваўкавыск. Названьне пасёлку пайшло ад суседняй вёскі Нурэц.

## Рэлігійнае жыцьцё
Рыма-каыаліцкая парафія Маці Божай Чанстахоўскай заснаваная была 3 сьнежня 1945 г., раней дзейнічала тут толькі капліца (была абслугоўваная ксяндзамі з Мілейчыцаў). Сёньняшні касьцёл пабудаваны быў толкі ў 1982-1986 гг.. З 1995 г. ў Нурцу-Станцыі дзейнічае тут таксама Дом Бэтанія уршулянкаў Нясьвяцейшай Дзевы Марыі з Гандына. Праваслаўныя вернікі прыналежаць да парафіі ў суседніх Жэрчыцах.  

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Нараўка (вёска)

**На́раўка** (, назва ў мясцовай беларускай гаворцы: *На́раўка*) — вёска ва ўсходняй Польшчы, цэнтар гміны ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва. Разьмяшчаецца над ракой Нараўка, ад якой і ўзяла сваю назву.

## Гісторыя
Заснаваная ў 1639 г. Томашам Выдрай-Палікоўскім у месцы здабычы жалезнай руды. Разьвіцьцю вёскі паспрыялі рэформы Антонія Тызэнгаўза ў берасьцейска-кобрынскай эканоміі, калі ў Нараўцы зьявілася невялікая гута жалеза.  У 1774 г. кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі фундаваў тут касьцёл у імя Яна Хрысьціцеля, а ў 1794 г. на могілках зьявілася ўніяцкая царква. Да 1844 г. вёска находзілася ў арэндзе прыватным уладальнікам, пасьля перайшла ў казну — з таго моманту тут пасяляюцца габрэі (большасьць з Орлі і Пружанаў). 22 ліпеня 1866 г. царскія ўлады перадалі драўляны касьцёл праваслаўным і згареў ён як царква ў пажары 1900 г.. У 1908 г. каталікі дабіліся аднаўленьня парафіі, а новы касьцёл быў адбудаваны да 1914 г. .  У міжваенны пэрыяд Нараўка была цэнтрам гміны Масева Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 1205 жыхароў (204 каталікоў, 242 праваслаўных, 1 лютэранін, 758 габрэяў; 376 жыхароў было запісаных палякамі, 213 беларусамі, 611 жыдамі, 5 расейцамі). Пасьля пажару драўлянага касьцёла ў 1965 г. новы мураваны будынак быў адбудаваны да 1973 г..

## Гістарычныя каштоўнасьці

Файл:Poland Narewka - church.jpg|Царква сьв. Міколы
Файл:Narewka cmentarz żydowski 13.07.2009 p.jpg|Габрэйскія могілкі
 
* **Царква сьв. Міколы** — пабудаваная ў 1864 г. як царква сьв. Аляксанда Неўскага.
* **Плян вёскі** — нязьменны з 18 ст.
* **Габрэйскія могілкі** — закладзеныя ў сярэдзіне 19 ст.

## Страчаная спадчына
* Уніяцкая могілкавая царква сьв. Яна Хрысьціцеля (пабудаваная ў 1794, згарэла ў пажары 1898 г.)
* Касьцёл сьв. Яна Хрысьціцеля (пабудаваны ў 1914 г., згарэў у 1965 г.)
* Сынагога (пабудаваная ў сярэдзіне 19 ст., згарэла ў 1940 г.)

## Выбітныя землякі
* **[[Тамара Саланевіч]]** (1938 — 2000) — беларуска-польскі кінарэжысэр і сцэнарыст.
*Аляксандр Ваўкавыцкі(1895-1945) — беларускі настаўнік і адзін з заснавальнікаў адукацыі ў Нараўцы ў Падляшшы, беларускі актывіст.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Антон Кушнір

**Анто́н Сярге́евіч Кушні́р** (13 кастрычніка 1984, Чырвонаармейск, Ровенская вобласьць, УССР) — беларускі фрыстайліст (акрабатыка), алімпійскі чэмпіён, уладальнік Кубку сьвету 2009/2010 (выйграў 4 этапы з 6, адзін раз заняў другое месца й адзін раз трэцяе), срэбны прызэр агульнага заліку Кубку сьвету 2007 /2008, пераможца Кубку Эўропы-2004. Першы трэнэр — Галіна Пятроўна Досава. З 2002 году жыве й трэніруецца ў Беларусі (у Менску). Выступае за «Дынама» (Менск).

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2006, 2010 і 2014 гадоў. На Алімпіядзе-2010 у Ванкувэры, зьяўляючыся адным з галоўных фаварытаў турніру, у кваліфікацыі быў лідэрам пасьля першага скачку, але ў другім няўдала прызямліўся, у яго адшпілілася лыжа й у выніку Кушнір паказаў толькі 21-ы вынік у другой спробе, ня здолеўшы па суме 2 скачкоў прабіцца ў лік 12 фіналістаў.

На Алімпійскіх гульнях 2014 году ў Сочы стаў чэмпіёнам, зьдзейсьніўшы найскладанейшы скачок — трайное сальта зь пяцьцю піруэтамі — і паказаўшы найвышэйшы вынік 134,5 балы (дагэтуль рэкорд трымаў амэрыканец Эрык Бэргаўст, які на Алімпіядзе ў Нагана атрымаў за скачок 133,05 балы).

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце FIS 
* Профіль  на бачыне sports-reference.com

Катэгорыя:Беларускія фрыстайлісты
Катэгорыя:Беларускія фрыстайлісты і фрыстайлісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ровенскай вобласьці
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыны III ступені
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Люсітанас Андора-ля-Вэльля

«**Люсітанас**» — былы андорскі футбольны клюб з гораду Андора-ля-Вэльлі. Заснаваны ў 1999 годзе і расфармаваны ў 2020 годзе. Двухразовы чэмпіён Андоры (2012, 2013), уладальнік Кубка Андоры (2002).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Андора-ля-Вэльля
Новаберазова

**Новаберазо́ва ** (, па-падляску: *Nóve Berezóvo*) — вёска ўва ўсходняй Польшчы ў Гайнаўскай гміне Гайнаўскага павету, разьмешчаная 5 кілямэтраў ад Белавескай пушчы. У 1975—1998 гадах вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва. Жыхары вёскі — этнічныя беларусы, у большасьці праваслаўныя.

## Гісторыя
Вёска заснаваная жыхарамі суседняга Старога Беразова пасьля пажару іх вёскі. У 1664 годзе жыў тут выбранец, а вёска разьмяшчалася на 22 валоках зямлі. Паводле царскага перапісу насельніцтва 1897 г. пражывала тут 529 сялянаў у 85 дамах.

## Гістарычныя каштоўнасьці

Nowoberezowo - Church of St. John the Teologist.jpg|Царква сьв. Яна Багаслова
Nowoberezowo - Church of Ascension of Jesus Christ 03.jpg|Царква Ўзьнясеньня Гасподняга
Novoberezovo, Preobraženśka kaplicia (mohiłki).jpg|Праабражэнская царква
Nowoberezowo - Chapel of St. Alexander Nevsky 02.jpg|Капліца Аляксандра Неўскага
Novoberezovo - staryje mohiłki.jpg|Старыя могілкі
 
* **Царква сьв. Яна Багаслова** — пабудаваная ў 1771 г. (фундатаркай была Ізабэла Браніцкая) як парафіяльная царква, ад поўначы ў 1884 годзе дабудаваная вежа-званіца.
* **Царква Ўзьнясеньня Гасподняга** — пабудаваная ў 1876 годзе па праекту інжынэра Лазінскага. Цяпер парафіяльная царква.
* **Праабражэнская царква** — пабудаваная ў 1840 г. ў суседніх Чыжыках і перанесеная на новаберазоўскія могілкі ў 1925 г.
* **Капліца Аляксандра Неўскага** — пабудаваная ў 1876 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Мілан Чорба

**Мі́лан Чо́рба** (; 26 ліпеня 1940, Браціслава, Славацкая дзяржава — 12 траўня 2013) — славацкі касьцюмэр, сцэнограф, пэдагог.

## Жыцьцяпіс
Ад 1984 року працаваў у Славацкім нацыянальным тэатры. Супрацоўнічаў таксама з Нацыянальным тэатрам у Брне і Нацыянальным мараўска-сылескім тэатрам у Остраве.

Працаваў выкладчыкам, дэканам тэатральнага факультэту, пасьля рэктарам Вышэйшай школы выканаўчага майстэрства ў Браціславе.

У 2010 року стаў ляўрэатам прэміі «Крышталёвае крыло».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Браціславе
Катэгорыя:Выпускнікі Ўнівэрсытэту Коменскага
Катэгорыя:Дызайнэры касьцюмаў
Катэгорыя:Выкладчыкі славацкіх ВНУ
Леў Лешчанка

**Леў Лешчанка** (; нарадзіўся 1 лютага 1942 году, Масква) — савецкі і расейскі эстрадны сьпявак (барытон). Народны артыст РСФСР (1983).

## Біяграфія і творчая дзейнасьць
Леў Лешчанка нарадзіўся 1 лютага 1942 году ў Маскве. З 1966 году — актор Маскоўскага тэатру апэрэты. 13 лютага 1970 году сьпявак становіцца салістам-вакалістам Дзяржтэлерадыё СССР. За гады творчай дзейнасьці Лявом Лешчанкам выпушчана больш за 10 кружэлак, кампакт-дыскаў і магнітаальбомаў. Голас Лява Лешчанкі — мяккі, аб’ёмны нізкі барытон, мужнага аксамітнага тэмбру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Савецкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Расейскія сьпевакі і сьпявачкі
Лазовікі

Назву **Лазовікі** маюць:

* Лазовікі — хутар у Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Лазовікі — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Лазовікі — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці
Эйбар (футбольны клюб)

«**Эйбар**» () — гішпанскі футбольны клюб з гораду Эйбар. Заснаваны ў 1940 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Эйбар
Сяргей Чарановіч

**Сярге́й Вячасла́вавіч Чарано́віч** ( 8 красавіка 1958, мястэчка Шарашоў, Пружанскі раён Берасьцейскай вобласьці, БССР) — беларускі графік.

Скончыў факультэт графічнага дызайну Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытуту. Сябра Саюзу мастакоў і Саюзу дызайнэраў Беларусі. Жыве і працуе ў м. Ляхавічы Берасьцейскай вобласьці.

Працуе ў галіне кніжнай графікі, жывапісу, фатаграфіі. Супрацоўнічаў з выдавецтвамі «Мастацкая літаратура», «Юнацтва», «Вышэйшая школа», «Мэт» і інш. Шэраг ягоных працаў адзначаны дыплёмамі Рэспубліканскага конкурсу мастацтва кнігі Міністэрства культуры Беларусі. Аўтар дызайну знака «Тысяча гадоў праваслаўнай царквы на Беларусі». Аўтар (у суаўтарстве) гербу Ляхавічаў (1992). Аўтар кнігі «Легенды і паданьні Ляхавіцкага краю» (2004). Аўтар турыстычных буклетаў-даведнікаў «Грушаўка» (2005) і «Сьцежкамі роднага краю. Ляхавіцкі раён» (2009).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія графікі
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу дызайнэраў
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Нарадзіліся 8 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шарашове
Мужчынская зборная Латвіі па хакеі

**Збо́рная Ла́твіі па [[Хакей з шайбай|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда Латвіі. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 рок знаходзіцца на 9 месцы. Кіроўны орган — Латвійская хакейная фэдэрацыя; галоўны трэнэр — Тэд Нолан.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына  Латвійскай хакейнай фэдэрацыі

Хакей
Латвія
Катэгорыя:Латвійскі хакей
Габрыела Соўкалава

**Габрые́ла Со́ўкалава** (), раней — *Ко́ўкалава* (; нарадзілася 1 лістапада 1989 году, Ябланец-над-Нісаў, Чэхаславаччына) — былая чэская біятляністка, срэбная прызэрка Алімпійскіх гульняў 2014 году ў масавым старце й мяшанай эстафэце, чэмпіёнка сьвету ў мяшанай эстафэце (2015). Уладальніца Вялікага крышталёвага глёбусу ў сэзону 2015—2016 гадоў. Улетку 2014 году абралася шлюбам з бадмінтаністам Пэтрам Коўкалавым. Шлюб паміж імі быў скасаваны ў другой палове 2020 году, пасьля чаго вярнула свае дзявочае прозьвішча. У 2021 годзе стала вядома пра цяжарнасьць Соўкалавай.

## Вонкавыя спасылкі
* Пэрсанальны сайт Габрыелы Коўкалавай
* Профіль на сайце IBU 

Катэгорыя:Чэскія біятляністкі
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Тырыль Экгаф

**Ты́рыль Э́кгаф** (; нарадзілася 21 траўня 1990 году, Тронгэйм, Нарвэгія) — нарвэская біятляністка, алімпійская чэмпіёнка 2014 году ў мяшанай эстафэце, бронзавы прызэр у мас-старце й жаночай эстафэце; бронзавы прызэр Алімпіяды-2018 ў масавым старце і срэбны прызэр у мяшанай эстафэце. На Алімпійскіх гульнях у 2022 годзе разам з партнэрамі і партнэркамі па нацыянальнй зборнай здабыла залаты мэдаль у мяшанай эстафэце. Малодшая сястра біятляніста Стыяна Экгафа.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце IBU.

Катэгорыя:Нарвэскія біятляністкі
Катэгорыя:Нарвэскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Мужчынская зборная Швэцыі па хакеі

**Збо́рная Швэ́цыі па [[Хакей з шайбай|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда Швэцыі. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 рок знаходзілася на 1 месцы. Уваходзіць у гэтак званую «Вялікую сямёрку» разам са зборнымі ЗША, Канады, Расеі, Славаччыны, Фінляндыі і Чэхіі. Кіроўны орган — Швэдзкая хакейная асацыяцыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына Швэдзкай хакейнай асацыяцыі

Хакей
Швэцыя
Катэгорыя:Швэдзкі хакей
Жыл Вісэнці Барсэлуш

«**Жыл Вісэнці**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Барсэлушу. Клюб быў заснаваны 3 траўня 1924 году, імя клюб атрымаў у гонар партугальскага сярэднявечнага паэта Жыла Вісэнці. Найлепшым у гісторыі клюбу зьяўляецца сэзон 1999—2000 гадоў, калі «Жыл Вісэнці» заняў выніковае пятае месца ў Прымэйра-Лізе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Клюбны профіль на сайце ForaDeJogo
* Клюбны профіль на сайце ZeroZero

Катэгорыя:Барсэлуш
Пан (спадарожнік)

**Пан** (, ) — унутраны спадарожнік плянэты Сатурн, вядомы пад назовам **Сатурн XVIII**. Ён быў адкрыты 16 ліпеня 1990 году навукоўцам астрафізыкам Маркам Шоўалтэрам падчас аналізаваньня здымкаў, зробленых у 1981 годзе касьмічным апаратам АМС Вояджэр-2. Сьпярша Пан атрымаў часовае абазначэньне S/1981 S 13, а 16 верасьня 1991 году спадарожнік атрымаў афіцыйную назву ў гонар міталягічнага грэцкага пэрсанажа Пана.

Катэгорыя:Спадарожнікі Сатурна
Гадэрсьфілд Таўн

«**Гадэрсьфілд Таўн**» () — ангельскі футбольны клюб з гораду Гадэрсьфілду. Заснаваны ў 1908 годзе. Уладальнік Кубка Ангельшчыны (1922).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гадэрсьфілд
Валынь (неадназначнасьць)

Назву **Валынь** маюць:

* Валынь — гістарычная вобласьць на паўночным захадзе Ўкраіны
* Валынь — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Канстанцінава (неадназначнасьць)

Назву **Канстанцінава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Канстанцінава — былая вёска ў Пружанскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Канстанцінава — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Канстанцінава — вёска ў Полацкім раёне
** Канстанцінава — вёска ў Чашніцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Канстанцінава — вёска ў Слабадзкім сельсавеце Мядзельскага раёну
** Канстанцінава — вёска ў Сьвірскім сельсавеце Мядзельскага раёну
** Канстанцінава — вёска ва Ўзьдзенскім раёне
Эміль Гэгле Свэнсэн

**Эмі́ль Гэ́гле Свэ́нсэн** (; нарадзіўся 12 ліпеня 1985 году, Тронгэйм, Нарвэгія) — нарвэскі біятляніст, чатырохразовы алімпійскі чэмпіён, адзінаццаціразовы чэмпіён сьвету, пераможца Кубку сьвету.

## Вонкавыя спасылкі

* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Нарвэскія біятляністы
Катэгорыя:Нарвэскія лыжнікі
Катэгорыя:Нарвэскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Прымэйра-Ліга

**Прымэйра-Ліга** () — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Партугаліі. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 18 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону клюбы, якія занялі два апошнія месцы, пераводзяцца ў Сэгунда лігу, а іхнае месца займаюць дзьве наймацнейшыя каманды з гэтага дывізіёну. Ліга была заснавана ў 1934 годзе, і з гэтых часоў па сёньня ў ёй дамінуюць тры каманды, «Бэнфіка», «Порту» й «Спортынг», якія маюць на сваім рахунку 89 тытулаў. Яшчэ аднойчы ў сваёй гісторыі чэмпіёнамі станавіліся клюбы «Бэленэнсіш» і «Баавішта». Сіла лігі прыкметна падрасла ў пачатку XXI стагодзьдзя, дабраўшыся да 5-га месца ў эўрапейскім рэйтынгу УЭФА ў 2012 годзе, пакінуўшы за сабой Францускую Лігу 1.

З сэзону 2006—2007 гадоў колькасьць клюбаў, якія бяруць удзел у спаборніцтве, была скарочана з 18 да 16. У сэзоне 2014—2015 гадоў колькасьць удзельнікаў вярнулася да 18. Падчас турніру кожны клюб гуляе два матчы з кожным супернікам, адзін зь якіх праводзіць на сваім полі, а другі — на пляцоўцы суперніка.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
* Ліга на сайце УЭФА
Алена Падгрушная

**Але́на Міха́йлаўна Падгру́шная** (; нарадзілася 9 студзеня 1987, Лягніца, Польшча) — украінская біятляністка, алімпійская чэмпіёнка 2014 году ў эстафэце, чэмпіёнка сьвету ў спрынце 2013 году, майстар спорту міжнароднае клясы, 5-разовая чэмпіёнка Эўропы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне IBU
* Профіль на бачыне Фэдэрацыі біятлёну Ўкраіны

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лягніцы
Катэгорыя:Выпускнікі Тарнопальскага нацыянальнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Украінскія біятляністкі
Катэгорыя:Украінскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па біятлёне
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па біятлёне
Катэгорыя:Кавалеры ордэна княгіні Вольгі III ступені
Катэгорыя:Майстры спорту Ўкраіны міжнароднае клясы‎
Багдана Мацёцкая

**Багда́на Але́гаўна Мацё́цкая** (; 27 жніўня 1989, Косаў, Івана-Франкоўская вобласьць, Украінская ССР) — украінская гарналыжніца, неаднаразовая прызэрка міжнародных спаборніцтваў FIS, удзельніца XXI Алімпіяды ў Ванкувэры (Канада) і XXII Алімпіяды ў Сочы (Расея).

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне sports-reference.com

Катэгорыя:Украінскія гарналыжніцы
Катэгорыя:Гарналыжнікі і гарналыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году‎
Катэгорыя:Гарналыжнікі і гарналыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году‎
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Косаве (Івана-Франкоўская вобласьць)
Катэгорыя:Украінскія гарналыжнікі і гарналыжніцы на Алімпійскіх гульнях‎
Франкфурт (футбольны клюб)

«**Франкфурт**» () — нямецкі футбольны клюб з гораду Франкфурт-на-Майне. Заснаваны ў 1899 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Франкфурт-на-Майне
Дафніс (спадарожнік)

**Дафніс** () — гэта трэці па аддаленасьці ад плянэты натуральны спадарожнік Сатурна, вядомы таксама як **Сатурн XXXV**. Спадарожнік быў знойдзены 6 траўня 2005 году групай амэрыканскіх астраномаў пад кіраўніцтвам Кэралін Порк, падчас аналізаваньня здымкаў, зробленых 1 траўня 2005 году касьмічным апаратам «Касіні». Першапачаткова спадарожнік атрымаў часовае абазначэньне **S/2005 S 1**. У ліпені 2006 году атрымаў афіцыйную назву ў гонар міталягічнага грэцкага пэрсанажа Дафніса.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Спадарожнікі Сатурна
Жаночая зборная Канады па хакеі

**Жано́чая збо́рная Кана́ды па [[Хакей з шайбай|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда Канады, 10-разовая чэмпіёнка сьвету, чатырохразовая алімпійская чэмпіёнка. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 рок знаходзіцца на 1 месцы.

Кіроўны орган — Хакей Канада; галоўны трэнэр — Кевін Дынін.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль  на бачыне Хакейнай фэдэрацыі Канады

Хакей
Канада
Катэгорыя:Канадзкі хакей
Марыя Сапега

**Мары́я Крысьці́на Сапе́га** () са Зьдзяхоўскіх гербу «Равіч» (26 красавіка 1910, Сухаволя — 1 красавіка 2009, Польшча) — польская грамадзкая дзяячка, сузаснавальніца і прэзыдэнт фундацыі Ex Animo.

## Жыцьцяпіс
Дачка міністра фінансаў Другой Рэчы Паспалітай Ежы Зьдзяхоўскага, жонка Яна Андрэя Сапегі.

Навучалася ў Вялікабрытаніі і Францыі. У 1937 з мужам пераехала з Скідзелю ў Ружанскую пушчу. У Ружанах Марыя Крысьціна адчыніла дзіцячы садок і школу для дзяўчынак зь бедных сем’яў.

Пасьля бальшавіцкага ўварваньня вымушаная была эміграваць у Летуву, адтуль у Францыю, дзе заангажавалася ў выведную працу на Францускі рэзыстанс, а таксама на заданьне Генэральнага штабу Войска польскага дзейнічала ў Італіі. Тры гады правяла ў зьняволеньні ў Італіі й Нямеччыне, па вайне пераехала ў Лёндан да мужа і дзяцей.

Пазьней заснавала фундацыю «Дапамога польскім дзецям». У 1980-х роках падтрымлівала «Medical Aid for Poland» і «Polską Macierz Szkolną» ў Ангельшчыне. У 1992 року пераехала ў незалежную Польшчу. Таксама займалася дабрачыннасьцю ў фундацыі «Ex Animo» па дапамозе анкалягічна хворым дзецям.

У 2003 прыяжджала на Беларусь, дзе дапамагала ўзнаўляць ружанскі Траецкі касьцёл.

У 2008 выдала кнігу ўспамінаў «Маё жыцьцё, мой час».

## Узнагароды
* Ордэн Усьмешкі (9 чэрвеня 2003)
* Крыж камандорскі з зоркай ордэна Адраджэньня Польшчы (7 красавіка 2009, пасьмяротна)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сухаволі
Катэгорыя:Польскія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Пахаваныя на вайсковых могілках Павонзкі
Вераніка Віткава

**Верані́ка Ві́ткава** (; нарадзілася 9 сьнежня 1988 году, Вэрхлабі, Чэхаславаччына) — чэская біятляністка, срэбны прызэр Алімпійскіх гульняў 2014 году ў мяшанай эстафэце і бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 2018 году ў спрынце, бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт сайт
* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Чэскія біятляністкі
Катэгорыя:Чэскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Мужчынская зборная Канады па хакеі

**Збо́рная Кана́ды па [[Хакей з шайбай|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда Канады, 26-разовы чэмпіён сьвету, 8-разовы алімпійскі чэмпіён. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 рок знаходзілася на 4 месцы. Уваходзіць у гэтак званую «Вялікую сямёрку» разам са зборнымі ЗША, Расеі, Славаччыны, Фінляндыі, Чэхіі і Швэцыі.

Кіроўны орган — Хакей Канада; генэральны мэнэджар — Роб Блэйк, галоўны трэнэр — Біл Пітэрз.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Канадзкая хакейная фэдэрацыя

Хакей
Канада
Катэгорыя:Канадзкі хакей
Вусава

Назву **Ву́сава** маюць:

* Вусава — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Вусава — савецкая назва вёскі Доргунскай Вулькі ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Вусава — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Вусаў
Карын Абэргофэр

**Кары́н Абэрго́фэр** (; 3 лістапада 1985, Брэсанонэ, Італія) — італьянская біятляністка, бронзавая прызэрка Алімпійскіх гульняў 2014 году ў мяшанай эстафэце, бронзавая прызэрка чэмпіянату сьвету ў эстафэце.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Італьянскія біятляністкі
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Дамінік Віндыш

**Даміні́к Ві́ндыш** (; нарадзіўся 6 лістапада 1989 году, Бруніка, Італія) — італьянскі біятляніст, бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 2014 году ў мяшанай эстафэце і Алімпійскіх гульняў 2018 году ў спрынце і мяшанай эстафэце. Малодшы брат Маркуса Віндыша.

## Вонкавыя спасылкі

* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Італьянскія біятляністы
Катэгорыя:Італьянскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Акадэміка Каімбра

«**Акадэміка**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Каімбра. Заснаваны ў 1876 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Партугаліі (1939, 2012).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Трыюмфальная арка

**Трыюмфа́льная а́рка** — архітэктурны помнік, брама з адным ці трыма аркавымі праёмамі, ўпрыгожаная скульптурамі і надпісамі. Трыюмфальныя аркі будуюцца ў гонар ваенных перамог і знамянальных падзей і ўяўляюць сабой манумэнтальнае афармленьне праезду або ўрачыстае збудаваньне.

## Галерэя

Выява:Arc Triomphe.jpg|Трыюмфальная арка ў Парыжы
Выява:Arc de Triomphe du Carrousel 2006.jpg|Трыюмфальная арка на плошчы Карузэль у Парыжы
Выява:Arc de Triomf Barcelona.jpg|Трыюмфальная арка ў Барсэлёне
Выява:Braniborská brána.jpg|Брандэнбурская брама ў Бэрліне
Выява:Potsdam Brandenburger Tor asv2023-07.jpg|Брандэнбурская брама ў Патсдаме
Выява:Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1937) (2).jpg|Трыюмфальная арка ў Маладэчне, зьнішчаная ў пачатку 1960-х гадоў
Мілаш Ёіч

**Мілаш Ёіч** (;  19 сакавіка 1992 году, Стара-Пазава, СФРЮ) — сэрбскі футбаліст, паўабаронца басьнійскага клюбу «Борац». Былы гулец нацыянальную зборную Сэрбіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец футбольнай школы «Адзінства», у якой таленавітага гульца запрыкмецілі і запрасілі ў славутую школу «Партызана» зь Бялграда.

Дарослую кар’еру пачаў у клюбе «Тэлеоптык», дзе добра сябэ зарэкамэндаваў, пасьля чаго ў 2012 годзе вярнуўся ў «Партызан», за які дэбютаваў 15 верасьня ў матчы чэмпіянату Сэрбіі супраць каманды «Хайдук». Хутка Ёіч становіцца адным з самых таленавітых паўабаронцаў Усходняй Эўропы, за ім пачынаюць сачыць гранды італьянскага футболу. У сэзоне 2013-2014 гадоў Мілаш Ёіч стаў лідэрам «Партызана», за 15 матчаў ён забіў 6 галоў і аддаў 7 галявых перадач, стаўшы лепшым гульцом першай паловы сэзону чэмпіяната Сэрбіі, пасьля чаго футбаліста захацелі бачыць у сваіх шэрагах «Барусія» Дортмунд, «Інтэр» Мілян, «Мілян» і «Ювэнтус» Турын. У выніку, у апошні дзень трансфэрнага акна, барацьбу за Ёіча выйграла «Барусія» з Дормунду.

### «Барусія» Дортмунд
31 студзеня 2014 году Мілаш заключыў чатырохгадовы кантракт з «Барусіяй», трансфэр абышоўся Барусіі ў 2,2 млн эўра. 15 лютага 2014 году Мілаш Ёіч дэбютаваў у матчы чэмпіянату Нямеччыны, дзе дортмундцам супрацьстаяў «Айнтрахт» Франкфурт. У гэтым матчы Ёіч ужо праз 17 сэкундаў пасьля свайго выйсьця адкрыў лік сваім галам за «Барусію», паставіўшы кропку ў матчы, які скончыўся з рахункам 4:0 на карысьць «Барусіі». Мілаш забіў самы хуткі гол у Бундэсьлізе, забіты пасьля выйсьця на поле.

### Міжнародная
11 кастрычніка 2013 году дэбютаваў за нацыянальную зборную Сэрбіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Японіі, свой дэбют Мілаш адзначыў голам, а Сэрбія перамагла зь лікам 2:0.

## Дасягненьні
**«Партызан»**:
* Чэмпіён Сэрбіі: 2013

**«Барусія»**:
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Барусіі» Дортмунд

Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты
Кляўс Зыбэрт

**Кля́ўс Зы́бэрт** (; 29 красавіка 1955, Шлетаў, Саксонія, НДР — 24 красавіка 2016) — былы біятляніст НДР, срэбны прызэр зімовых Алімпійскіх гульняў 1980 году ў эстафэце, трохразовы чэмпіён сьвету (1978, 1979). У 2008—2014 гадах — трэнэр жаночай зборнай каманды Беларусі па біятлёне.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў 

Катэгорыя:Нямецкія біятляністы
Катэгорыя:Нямецкія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1980 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 1980 году
Рэспубліканская партыя ЗША

**Рэспубліка́нская па́ртыя ЗША** — адна зь дзьвюх вядучых партыяў ЗША, заснаваная ў 1854 годзе на аснове Партыі вігаў. Кожныя 4 гады перад прэзыдэнцкімі выбарамі склікаецца партыйны зьезд, які ўхваляе праграму і абірае вылучэнцаў на пасады прэзыдэнта і віцэ-прэзыдэнта. Бягучай дзейнасьцю кіруе Нацыянальны камітэт. Першым прэзыдэнтам ад партыі ў 1860 годзе абраўся Абрагам Лінкальн. У грамадзянскай вайне 1861—1865 гадоў падтрымлівала паўночныя штаты. Да канца 19 ст. акрэсьлілася ў якасьці кансэрватыўнай зь лібэральным крылом. У 20 ст. 10 зь 17 прэзыдэнтаў ЗША былі рэспубліканцамі.

## Прэзыдэнты
XIX ст.:
* Абрагам Лінкальн (1861—1865)
* Уліс Грант (1869—1877)
* Рутэрфорд Гэес (1877—1881)
* Джэймз Гарфілд (1881)
* Чэстэр Артур (1881—1885)
* Ўільям Макінлі (1897—1901)

XX ст.:
* Тэадор Рузвэлт (1901—1909)
* Ўільям Тафт (1909—1913)
* Ўорэн Гардынг (1921—1923)
* Кальвін Кулідж (1923—1929)
* Гэрбэрт Гувэр (1929—1933)
* Дўайт Эйзэнгаўэр (1953—1961)
* Рычард Ніксан (1969—1974)
* Джэралд Форд (1974—1976)
* Роналд Рэйган (1981—1989)
* Джордж Гэрбэрт Буш (1989—1993)

XXI ст.:
* Джордж Ўокер Буш (2001—2009)
* Дональд Трамп (2017—2021)

## Замежныя справы
У сваёй праграме 2012 г. партыя заклікала «лідараў расейскага ўраду» адмовіцца ад «падтрымкі апошняга сталінскага рэжыму ў Беларусі».

## Крыніцы


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1854 годзе
Уладзімер Восіпавіч Навіцкі

**Уладзімер Навіцкі** (1939; цяпер вёска Боркавічы, Дрысенскі раён, Віцебская вобласьць, Беларусь) — доктар гістарычных навук (1990), прафэсар (1999).

## Жыцьцяпіс
Скончыў гістарычны факультэт БДУ (1966), працаваў кіраўніком лектарскай групы Гарадзенскага абласнога камітэту камсамола, лектарам ЦК ЛКСМБ, дырэктарам Рэспубліканскай камсамольскай школы пры ЦК ЛКСМБ. З 1971 г. знаходзіўся на партыйнай рабоце ў Менскім райкаме КПБ, партыйным камітэце АН БССР. З 1984 г. старшы, вядучы навуковы супрацоўнік, загаднік сэктара, аддзела нацыянальна-культурнага разьвіцьця Беларусі., в. а. намесьніка дырэктара Інстытута гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па навуковай рабоце (да 2006). Зь 2010 г. — выкладнік Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Беларусі.

## Навуковая праца
Аўтар звыш 150 працаў, у тым ліку больш за 20 манаграфіяў па праблемах грамадзка-палітычнага жыцьця ў савецкі час, гісторыі культуры і канфэсіяў у ХIХ—ХХ ст.

## Выбраная бібліяграфія
* Участие Ленинского комсомола Белоруссии в борьбе за подъём народного образования (1920—июнь 1941 гг.). — Мн., 1979. (разам зь Я. Новікам);
* Белорусская ССР: курсом перестройки. — Мн., 1989. (разам з І. Марчанкам);
* Гісторыя культуры Беларусі. — Мн., 1995, 1997 (разам з Л. Лычом);
* Гісторыя рабочага класа Беларускай ССР. — Т.4. — Мн., 1995;
* Нарысы гісторыі Беларусі. ч. 2. — Мн., 1995;
* ;
* Очерки истории белорусов в Сибири в IХ—ХХ вв. — Новосибирск, 2001, 2002.

## Літаратура
* Навіцкі Уладзімір Іосіфавіч // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. / рэдкал.: Г.П. Пашкоў [і інш.]. – Мн., 2000. – Т. 11. – С. 106.
* Навіцкі Уладзімір Іосіфавіч // Памяць: гісторыка-дакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна: у 2 кн. / рэдкал.: У.С. Богаў [і інш.]. – Мн., 2000. – Кн. 2. – С. 244.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дрысенскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук‎
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Анры Філіп Петэн

**Анры́ Філі́п Петэ́н** (; 24 красавіка 1856 — 23 ліпеня 1951) — францускі вайсковы і дзяржаўны дзяяч.

Маршал Францыі (1918); удзельнік Першай сусьветнай вайны. У 1940—1944 гадах узначальваў аўтарытарны калябаранцкі ўрад Францыі, вядомы як *[[рэжым Вішы]]* (афіцыйна — «Француская дзяржава»). Пэтэну належыць паняцьце «калябарацыянізма» ().

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія палітыкі
Генадзь Грушавы

**Генадзь Уладзімеравіч Грушавы** (27 ліпеня 1950, Менск — 28 студзеня 2014) — заснавальнік і старшыня дабрачыннага фонду «Дзецям Чарнобыля», доктар філязофскіх навук (1994), прафэсар (1995), дэпутат Вярхоўнага Савету Беларусі 12-га скліканьня. Адзін з арганізатараў Беларускага народнага фронту «Адраджэньне». У Вярхоўным Савеце ўваходзіў у фракцыю Апазыцыя БНФ. Пасьля рэфэрэндуму 1996 году грамадзкія аб’яднаньні 15-ці раёнаў Беларусі сабралі 116 тыс. подпісаў супраць скасаваньня яго дэпутацкіх паўнамоцтваў. У 1997 быў адным з заснавальнікаў Асамблеі НДА. З сакавіка 1997 г. па сакавік 1998-га знаходзіўся ў Нямеччыне праз пагрозу арышту. У 1999 атрымаў нарвэскую праваабарончую узнагароду памяці прафэсара Торалфа Рафто.

## Адукацыя і дасьледаваньні
Скончыў менскую школу №50, якая спэцыялізавалася на фізыцы і матэматыцы. Аднак паступіў на філязофскі факультэт БДУ, дзе выкладаў з 1973 г. да сваёй сьмерці. У 1975 абараніў кандыдацкую, а пазьней і доктарскую дысэртацыю па філязофіі. З 1991 прарэктар Інстытуту сучасных ведаў. Дасьледаваў гісторыю філязофскай і грамадзка-палітычнай думкі Заходняй Эўропы і Беларусі часоў Адраджэньня і Асьветніцтва, тэарэтыка-мэтадалягічныя праблемы пазнаньня, грамадзкай філязофіі і паліталёгіі. Аўтар працы «Аказіяналізм Нікаля Мальбранша» (1978).

## Дабрачыннасьць
У 1989 г. узначаліў Камітэт БНФ «Дзеці Чарнобыля», які 20 лістапада 1990-га ператварыўся ў дабрачынны фонд «Дзецям Чарнобыля» і дапамог больш як 2 млн жыхароў Беларусі. У 1993 г. фонд налічваў 14 тыс. сябраў. Фонд накіраваў 160 тыс. дзяцей на аздараўленьне за мяжу і да 2000 г. увёз у Беларусь лекаў на суму каля $500 млн.

Памёр ад раку крыві. Пахаваны на Паўночных могілках у Менску.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту
Катэгорыя:Гуманітарная дапамога
Катэгорыя:Чарнобыльская катастрофа
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Чэстэр Ўільям Німіц

**Чэстэр Ўільям Німіц** (; 24 лютага 1885 — 20 лютага 1966) — амэрыканскі адмірал флёту нямецкага паходжаньня, галоўнакамандуючы Ціхаакіянскім флётам ЗША падчас Другой сусьветнай вайны (зь сярэдзіны сьнежня 1941 году). Ён быў адным з найболей аўтарытэтных адмыслоўцаў па падводных лодках у Злучаных Штатах, а таксама начальнікам Бюро навігацыі ВМС ЗША у 1939 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 24 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1885 годзе
Катэгорыя:Амэрыканскія генэралы
Катэгорыя:Памерлі 20 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1966 годзе
Гэнры Гарлі Арнольд

**Гэнры Гарлі Арнольд** (; 25 чэрвеня 1886 — 15 студзеня 1950) — амэрыканскі генэрал арміі, генэрал ВПС, галоўнакамандуючы ВПС ЗША падчас Другой сусьветнай вайны. Ён быў адным з найболей аўтарытэтных адмыслоўцаў па падводных лодках у Злучаных Штатах, а таксама начальнікам Бюро навігацыі ВМС ЗША ў 1939 годзе. Вайсковае званьне генэрал арміі было прысвоена Кангрэсам ЗША 21 сьнежня 1944 году. У 1947 годзе было прынята рашэньне, якога Арнольд дамагаўся шматлікія гады — ВПС ЗША былі вылучаны са складу Войска ЗША ў асобны род войскаў. 7 траўня 1949 году Гэнры Арнольду прысвоена званьне генэрала ВПС і да гэтага дня ён зьяўляецца адзіным вайскоўцам, які атрымаў гэта вайсковае званьне.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 25 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1886 годзе
Катэгорыя:Амэрыканскія генэралы
Катэгорыя:Памерлі 15 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1950 годзе
Рыста Руці

**Рыста Хэйкі Руці** (; 3 лютага 1889, Хуйтынэн — 25 кастрычніка 1956, Хэльсынкі) — фінскі дзяржаўны і палітычны дзяяч, з 1 сьнежня 1939 па 19 сьнежня 1940 году — прэм’ер-міністр Фінляндыі. Прэзыдэнт Фінляндыі з 19 сьнежня 1940 па 4 жніўня 1944 году.

## Біяграфія
Па адукацыі юрыст. Скончыў ў 1909 годзе юрыдычны факультэт Хэльсынскага ўнівэрсытэту. У 1910 годзе пазнаёміўся з самым багатым чалавекам Фінляндыі Альфрэдам Кордэлінам, стаў яго адвакатам. Пасьля забойства Кордэліна выканаў яго тэстамэнт — стварыў фонд. Быў дэпутатам фінскага парлямэнта ад нацыянальна-прагрэсіўнай партыі, дэпутатам гарадзкога савету Хэльсынкі. У 1921—1924 — міністр фінансаў Фінляндыі, у 1925—1939 — старшыня Банку Фінляндыі. Англафіл, дасканала ведаў ангельскую мову, вывучаў марское права ў Оксфардзе ў 1914 годзе.

З 1 сьнежня 1939 году па 19 сьнежня 1940 году быў прэм’ер-міністрам Фінляндыі. Прэзыдэнт Фінляндыі з 19 сьнежня 1940 па 4 жніўня 1944 году. На пэрыяд яго праўленьня прыпадаюць дзьве вайны паміж Фінляндыяй і СССР: Зімняя вайна (1939—1940) і вайна-працяг (1941—1944).

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія

Катэгорыя:Фінскія палітыкі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Фінляндыі
Трыюмфальная арка (Маладэчна)

**Трыюмфальная арка**, таксама **Менская брама** — помнік грамадзянскай архітэктуры ў Маладэчне, збудаваны ў 1929 годзе ў гонар кіраўніка міжваеннай Польскай Рэспублікі Юзэфа Пілсудзкага і зруйнаваны на пачатку 1960-х гадоў. Адкрыцьцё аркі адбылося падчас урачыстасьцяў, прысьвечаных сьвяткаваньню дзесяцігодзьдзя 86-га пяхотнага палку Войска Польскага.

## Гісторыя
Трыюмфальную арку ў Маладэчне збудавалі ў 1929 годзе ў гонар кіраўніка міжваеннай Польскай Рэспублікі Юзэфа Пілсудзкага. Гэта быў парадны ўезд на тэрыторыю гарнізону 86-га пяхотнага палку з боку Маладэчанскага чыгуначнага вакзалу. 

У пачатку 1960-х гадоў савецкія ўлады пастанавілі разбурыць арку. Адно з тлумачэньняў зьвязвае гэта з павелічэньнем аўтамабільнага руху, бо сярэдні праезд аркі быў занадта вузкім, у ім немагчыма было разьехацца двум аўтамабілям. Паводле іншай вэрсіі, савецкія ўлады кіраваліся выняткова ідэялягічнымі прычынамі, пра што сьведчыць той факт, што арку зруйнавалі без магчымасьці аднаўленьня: з дапамогай трактароў яе разарвалі на кавалкі і зьнішчылі канчаткова. Статуі львоў, якія стаялі з бакоў ад аркі, удалося захаваць: нейкі час яны былі ў Маладэчне, па чым трапілі ў парк пасёлку Бярэзінскага, што недалёка ад Маладэчна, дзе знаходзяцца і дагэтуль.

На месцы аркі прайшла вуліца Машэрава і ўтварыўся аўтобусны прыпынак «Драматычны тэатар».

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаклясыцызму. Пабудова аздаблялася шматлікімі барэльефамі, статуямі рыцараў і львоў. Наверсе знаходзілася невялікая капліца, адкуль палкавы капэлян бласлаўляў жаўнераў падчас вайсковых урачыстасьцяў. У арцы былі тры праёмы, адзін для транспарту і два для пешаходаў. 

## Галерэя

Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1927-29).jpg|1927—1929 гг.
Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (22.06.1930).jpg|22 чэрвеня 1930 г.
Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (22.06.1930) (2).jpg|22 чэрвеня 1930 г.
Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (V. Pikiel, 22.06.1930).jpg|22 чэрвеня 1930 г.


Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1933).jpg|1933 г.
Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1930-39).jpg|1930-я гг.
Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1930-39) (2).jpg|1930-я гг.
Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1937).jpg|1937 г.


Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (07.1938).jpg|ліпень 1938 г.
Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1941).jpg|1941 г.
Maładečna, Hielanova, Mienskaja brama. Маладэчна, Гелянова, Менская брама (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Brama tryjumfalnaja, pry savietach.jpg|1950-я гг..


## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Маладэчна
Катэгорыя:Збудаваньні Маладэчна
Катэгорыя:Трыюмфальныя аркі
Арль-Авіньён

«**Арль-Авіньён**» () — былы францускі футбольны клюб з гарадоў Авіньён (прафэсійная каманда) і Арль (аматары). Заснаваны ў 1913 годзе і расфармаваны ў 2016 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Авіньён
Катэгорыя:Арль
Залесная

Назву **Залесная** маюць:

* Залесная — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Залесная — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Волька Выганоўская

**Во́лька Выгано́ўская** (, дадатковая афіцыйная назва ў беларускай мове: *Волька Выганоўска*, па-падляску: *Vôlka Vyhunôvśka*) — вёска ва ўсходняй Польшчы ў Арлянскай гміне Бельскага павету.

У 1975—1998 гадах вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва. Жыхары вёскі — этнічныя беларусы, у большасьці праваслаўныя .

## Гісторыя
Назва вёскі выводзіцца ад прозьвішча першых уладальнікаў — роду Ваганоўскіх. Ваганоўскія выводзіліся зь Берасьцейскага павету, дзе атрымалі ў 1486 г. уладаньні ад вялікага князя Казімера Ягелончыка. Уніяцкая парафія сьв. Архістратыга Міхаіла ў Вольцы Выганоўскай успамінаецца ўпершыню ў 1727 годзе. Вёска 31 студзеня 1946 г. была спаленая жаўнерамі польскага нацыяналістычнага Нацыянальнага вайсковага задзіночаньня пад камандаваньнем капітана Рамуальда Райса.

## Асобы
* Міхал Баброўскі (1784 або 1785 — 1848) — беларускі славіст і арыенталіст, дасьледнік старажытных славянскіх рукапісаў і кірылічных старадрукаў, уніяцкі і праваслаўны сьвятар

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва