open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Ваальгыргын

**Ваальгыргын** (), паводле савецкага пашпарту **Міхаіл Васільевіч Вальгіргін** () (1939—1978) — чукоцкі паэт.

Нарадзіўся ў чукоцка-эскімоскім паселішчы Ўвэлькаль, вучыўся ў гандлёвай школе ў Анадыры. Ва ўзросьце 19 гадоў страціў працаздатнасьць (страціўшы  абедзьве нагі ды 4 пальцы на руцэ), пасьля таго пачаўшы зьбіраць ды публікаваць чукоцкі фальклёр. Тады ж пачаў пісаць і ўласныя вершы, першы зборнік якіх выйшаў у 1959 годзе ў Магадане  («Сьпявайма пра Чукотку»). У 1968 годзе выйшаў другі зборнік вершаў Ваальгыргына — «Етти, к’эргывагыргын» (Вітай, сьветлае жыцьцё). У 1970—1978 (год сьмерці паэта) апублікаваныя наступныя творы Ваальгыргына: «Вэльботы йдуць у мора» (1970), «Вясёлае логавішча» (1973), «Добра на гэтай зямлі нарадзіцца» ды інш.

Катэгорыя:Савецкія літаратары
Ерфэла (камуна)

**Ерфэла** () — камуна ў Швэцыі, у лэне Стакгольм, на паўночны захад ад Стакгольму. Адміністрацыйны цэнтар — Якабсбэрг. Разьмешчана ў ляндскапе Ўплянд. Уваходзіць у склад Вялікага Стакгольму. Насельніцтва 75 798 чалавек (30 верасьня 2017). 

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Стакгольм
Ганінге (камуна)

**Га́нінге** () — камуна ў Швэцыі, у лэне Стакгольм, на поўдзень ад Стакгольму. Разьмешчана на паўвостраве Сёдэртэрн, у ляндскапе Сёдэрманлянд. Уваходзіць у склад Вялікага Стакгольму. Насельніцтва 87 405 чалавек (30 верасьня 2017). 

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Стакгольм
Вакансія

**Вакансія** ( — які пустуе) — свабодная службовая пасада.

## Беларусь
На 1 чэрвеня 2012 году кіраўніцтва палітыкі занятасьці Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь стварыла агульнакраёвую базу зьвестак (банк) з амаль 65,6 тыс. свабодных працоўных месцаў, зь іх 79,9% прыпадала на работніцкія прафэсіі з прымяненьнем цялеснай («мужчынскай») працы. Пагатоў траціну вакансіяў адкрылі ў Менску.

## Крыніцы

Катэгорыя:Праца
Сенькавічы (Гарадзенская вобласьць)

**Се́нькавічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. 

## Гісторыя
У 2-й палове XIX ст. вёска і фальварак у Ліпнішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1897 г. у вёсцы 10 двароў, 60 жыхароў, у фальварку (належаў памешчыку Вольскаму) 1 двор, 4 жыхары. У 1905 г. 70 жыхароў, 38 дзесяцін зямлі. Акрамя земляробства жыхары займаліся сплавам лесу. У 1909 г. 14 двароў, 86 жыхароў, 27 дзесяцін зямлі. 

У 1921—1939 гг. засьценак у Ліпнішкаўскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 15 двароў, 71 жыхар. 

3 12.10.1940 г. вёска (23 двары, 130 жыхароў) у Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну. 3 канца чэрвеня 1941 г. да 8.7.1941 г. пад нямецкай акупацыяй. 3 1952 г. у калгасе «Новае жыцьцё», з 1954 г. у гаспадарцы імя Я.Коласа. 3 1954 г. у Лукашынскім, з 1962 г. у Івейскім сельсаветах. У 1970 г. 39 жыхароў. 

## Насельніцтва
* 1999 год — 16 чалавек, 9 двароў
* 2009 год — 8 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Едкавічы

**Е́дкавічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. вёска ў Ліпнішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Адносілася да маёнтку Ліпнішкі, уласнасьць Вольскіх. У 1861 г. 36 рэвіскіх душ. У 1897 г. 27 двароў, 170 жыхароў, у 1905 г. 193 жыхары, 277 дзесяцін зямлі, у 1909 г. 31 двор, 175 жыхароў.

У 1921-1939 гг. у Ліпніскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 34 двары, 146 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (35 двароў, 180 жыхароў) у Драбышоўскім, з 16.7.1954 г. у Лукашынскім сельсаветах Івейскага раёну. У 1952 г. арганізаваны калгас. 3 1959 г. у Івейскім пасялковым, з 1962 г. у сельскім Савеце. У 1970 г. 135 жыхароў. Цяпер у калгасе імя Я.Коласа.

## Насельніцтва
* 2009 год — 38 чалавек
* 1999 год — 59 чалавек, 34 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Хвасты

Назву **Хвасты** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Хвасты — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Хвасты — колішняя назва вёскі Лугавой Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Белахвостава
* Прышыхвасты
* Хваставічы
* Хвастова
Амністыя

**Амністыя** ( — «дараваньне») — вызваленьне ад крымінальнай адказнасьці, замена прызначанага судом пакараньня на меншае і зьняцьцё судзімасьці зь некалькіх асобаў.

Ажыцьцяўляецца на аснове пастановы вышэйшага прадстаўнічага органа дзяржаўнай улады або кіраўніка дзяржавы. Віды:
* агульная — для ўсіх асобаў, засуджаных і прыцягнутых да крымінальнай адказнасьці па шэрагу артыкулаў крымінальнага закону;
* частковая — да асобаў, якія ўчынілі злачынствы пэўнага кшталту.

## Беларусь
Да 1997 году права амніставаць у Беларусі меў Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь. Паводле Закону Рэспублікі Беларусь ад 1 ліпеня 2010 году «Аб амністыі ў сувязі з 65-годзьдзем перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гадоў», у Беларусі з турмаў выйшлі каля 2,5 тыс. зьняволеных. Яшчэ 8,5 тыс. асуджаным скарацілі тэрмін пазбаўленьня волі. Паводле 12-га па ліку закону аб амністыі ў незалежнай Беларусі ад 9 ліпеня 2012 году, вызвалілі каля 10% агульнага ліку зьняволеных у краіне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Крымінальнае права
Катэгорыя:Крымінальна-працэсуальнае права
Катэгорыя:Прававыя тэрміны
Катэгорыя:Прававая палітыка
Катэгорыя:Скасаваныя судовыя выракі
Стар (Лёзьненскі раён)

**Стар** — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дабрамысьлінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 26 чалавек
* 1999 год — 51 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дабрамысьлінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Пераход

Назву **Пераход** маюць:

* Пераход — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласьці
* Пераход — былая вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
Лукашына (Гарадзенская вобласьць)

**Лу́кашына** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI ст. як цэнтар Лукашынскага войтаўства Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1598 г. сяло, 22 валокі зямлі, у складзе маёнтку Іўе, які ў той час належаў Кішкам. У 1634 г. 50 дымоў, 22 валокі зямлі.

У ХІХ — пачатку XX ст. вёска ў Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 127 рэвіскіх душ. Адносілася да маёнтка Іўе Замойскіх. У 1866 г. 37 двароў, 264 жыхары. Уваходзіла ў Івейскае, затым цэнтар Лукашынскага сельскага таварыства. У 1897 г. 60 двароў, 495 жыхароў, у 1905 г. 463 жыхары, 602 дзесяціны зямлі, у 1909 г. 69 двароў.

У 1921 — 1939 гг. у Івейскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 66 жыхароў, 394 жыхары.

3 12.10.1940 г. вёска 82 двары, 488 жыхароў, у Івейскім сельсавеце Івейскага раёну. 3 25.6.1941 г. да 07.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У студзені 1952 г. арганізаваны калгас «17 верасьня», з сакавіка 1953 г. у складзе калгаса «Шлях Леніна». 3 16.7.1954 г. цэнтар Лукашынскага сельсавета. 3 1962 г. Івейскім сельсавеце. У 1970 г. 419 жыхароў. Потым у складзе калгаса «Іўе». Працавалі базавая школа, клюб, бібліятэка, аддзяленьне сувязі, фэльчарска-акушэрскі пункт, крама. Радовішча торфу.

## Насельніцтва
* 2009 год — 189 чалавек
* 1999 год — 248 чалавек, 110 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Красоўшчына (Гарадзенская вобласьць)

**Красо́ўшчына** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. фальварак у Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1866 г. 6 жыхароў, уласнасьць графіні Замойскай. У 1905 г. 46 жыхароў.

У 1921 — 1939 гг. у Івейскай гміне Валожынскага, затым Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 2 двары, 4 жыхары.

3 12.10.1940 г. хутар (9 двароў, 50 жыхароў) у Драбышоўскім, затым Лукашынскім, Ліпнішкаўскім, Івейскім сельсаветах Івейскага раёну. 3 чэрвеня 1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1970 г. 55 жыхароў, цэнтар калгасу імя Я.Коласа. Потым у складзе калгасу імя Я.Коласа. У 1999 г. 47 двароў, 125 жыхароў. Працавалі клюб, бібліятэка, аддзяленьне сувязі, крама.

## Насельніцтва
* 1999 год — 125 чалавек, 47 двароў
* 2009 год — 147 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Магіла савецкіх воінаў. У вёсцы, каля дарогі Гародня—Менск пахаваны 4 воіны, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну. У 1979 г. на магіле пастаўлены помнік — скульптура жанчыны са сьцягам. 
* Помнік Якубу Коласу. Каля будынка праўленьня калгасу імя Я. Коласа ў 1975 годзе была ўсталявана скульптура Якуба Коласа.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Карпавічы (Івейскі раён)

**Ка́рпавічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
У пачатку XVII ст. вёска маёнтку Іўе Кішкаў у Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. Паводле інвэнтару маёнтку, у 1634 г. 8 дымоў, 3,5 валокі зямлі.

У сярэдзіне XIX — пачатку XX ст. вёска ў Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 55 рэвіскіх душ. Адносілася да маёнтку Іўе Замойскіх. У складзе Урцішкаўскага сельскага таварыства. У 1866 г. 13 двароў, 101 жыхар. У 1909 г. 32 двары, 205 жыхароў.

У 1921 —1939 гг. у Івейскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. 3 12.10.1940 г. вёска (38 двароў, 206 жыхароў) у Драбышоўскім, з 16.7.1954 г. у Лукашынскім, потым у Ліпнішкаўскім, з 1962 г. у Івейскім сельсаветах Івейскага раёну. 3 1954 г. у складзе калгаса імя Я.Коласа. У 1970 г. 141 жыхар. У 1999 г. 25 двароў, 53 жыхары.

## Насельніцтва
* 2009 год — 42 чалавек
* 1999 год — 53 чалавек, 25 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Зубковічы

**Зубко́вічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

Паўзь вёску праходзіць дарога Р-48.

## Гісторыя
У пачатку XVII ст. сяло Зубковічы ў складзе маёнтку Іўе Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1634 г. 26 дымоў, 9 валок зямлі.

У XIX-пачатку XX ст. вёска ў Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 99 рэвіскіх душ. Адносілася да маёнтка Іўе графіні Замойскай, у складзе Урцішкаўскага сельскага таварыства. У 1897 г. 54 двары, 360 жыхароў. У 1909 г. вёска, 60 двароў, 415 жыхароў, 304 дзесяціны зямлі.

У 1921 — 1939 гг. у Івейскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 58 двароў, 275 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (76 двароў, 281 жыхар) у Дайлідзкім сельсавеце Івейскага раёну. Працавала хата-чытальня. 3 25.6.1941 г. да 8.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. Са сьнежня 1951 г. у калгасе імя Я.Коласа, затым у калгасе «Новае жыцьце». Потым у складзе калгаса «Дайліды». У 1970 г. 266 жыхароў. У 1999 г. 48 двароў, 86 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 62 чалавек
* 1999 год — 86 чалавек, 48 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Ваўненкі

**Ваўне́нкі** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 19 чалавек
* 1999 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Стадолішчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Прасьвет

Назву **Прасьвет** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Прасьвет — пасёлак у Гомельскім раёне
** Прасьвет — вёска ў Шацілавіцкім раёне
Габэла (футбольны клюб)

«**Габэла**» () — басьнійскі футбольны клюб з гораду Габэлы. Заснаваны ў 1919 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Габэла‎
Дубіса

**Дубіса** (, жам. *Dubīsa*) — рака ў Летуве, правы прыток Нёману.

Даўжыня 146 км, плошча басэйну 2070 км². Выток на Жамойцкім узвышшы побач зь местам Шаўлі. У вярхоўі злучаная каналам з ракою Вэнтай. Дубіса выкарыстоўваецца дзеля сплаву лесу. На рацэ разьмешчана места Эйрагола. Праз Дубісу ў Лідавянах перакінуты самы высокі ў Летуве чыгуначны мост на лініі Радзівілішкі — Пагегі.

Назва Дубіса паходзіць ад кельцкага dubis — «чорная вада».


Dubysa3.jpg
Dubysa8.jpg
Lyduvenai,_2007-04-21.jpg


## Літаратура
* Большая советская энциклопедия : (в 30 т.) / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Прытокі Нёману
Катэгорыя:Рэкі Летувы
Загаваліна

**Загава́ліна** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 31 чалавек
* 1999 год — 55 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Глыбачанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Парыхі

**Пары́хі** — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дабрамысьлінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дабрамысьлінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Рудня Астравітая

**Ру́дня Астраві́тая** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Кліноцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 164 чалавекі
* 1999 год — 191 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Кліноцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Паляна

**[[Паляна (геаграфія)|Паляна]]** — адкрытая дзялянка ў лесе. Іншыя значэньні:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Паляна — пасёлак у Гомельскім раёне Гомельскай вобласьці
* Паляна — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Бор-Паляна
* Зубава Паляна
* Красная Паляна
* Лясная Паляна
* Чарняцкая Паляна
* Чырвоная Паляна
* Ясная Паляна

## Глядзіце таксама
* Палянка
* Палянкі
* Паляны
* Паліна
* Палянічыцы
Дунай (Івейскі сельсавет)

**Ду́най** — вёска ў Івейскага раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 68 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Саўгуці

**Саўгу́ці** — вёска ў Беларусі, каля ракі Івенкі. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці. З 2000 году ў складзе места Іўя, вуліца.

## Назва

Савегода або Савегота (Savegodo, Savegotis) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI ст. у Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1598 г. у Лукашынскім войтаўстве, 16 валок зямлі, адносілася да маёнтку Іўе, які належаў Кішкам. У 1634 г. 13 дымоў, 9 валок зямлі.

У ХІХ—пачатку XX ст. вёска ў Ліпнішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 69 рэвіскіх душ, адносілася да маёнтка Іўе Замойскіх. У 1897 г. 44 двары, 267 жыхароў. У 1905 г. 285 жыхароў, 558 дзесяцін зямлі, у 1909 г. 66 двароў, 321 жыхар.

У 1921—1939 гт. у Івейскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 45 двароў, 218 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (49 двароў, 245 жыхароў) у Івейскім сельсавеце Івейскага раёну. 3 25.6.1941 г. да 7.7.1944 г. пад нямецкай акупацыяй. У 1945 г. адкрыта пачатковая школа. У 1950 г. створаны калгас «Шлях Леніна». 3 1954 г. у Лукашынскім, з 1962 г. у Івейскім сельсаветах. Потым у складзе калгасу «Іўе». Працавала крама.

З 2000 г. у складзе гораду Іўе, вуліца. Знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Насельніцтва
* 1999 год — 178 чалавек, 66 двароў
* 2009 год — 112 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Ірына Білык

**Ірына Мікалаеўна Білык** () — украінская сьпявачка і прадусарка.

## Асабістае жыцьцё
Народзілася 7 сьнежня 1970 году ў Корасьцені, Кіеўская вобласьць, Украіна. Усе свой дзяцінству, яна маўчкі спяваў песні і мастацка прагравала на баяне. Яе музычны талент быў выдатна праявіўся ў раннім дзяцінстве, і ўжо ў возрастзе 9 гадоў Ірына пачала браць удзел у розных музычных конкурсах.

Пасля заканчэння школы Ірына ўступіла ў Кіевскую музычную школу, дзе яна паглыбіла свае веды ў музычным мастацтве. Падчас навучання ў школе, яна актыўна выступала на локальных сцэнах і здабывала папулярнасць у сваёй роднай Кіеўскай вобласці.

## Музычная кар’ера
У 2001 годзе Ірына Білык адправілася на кастынг у вядомы тэлевізійны музычны праграму «Фабрыка зірок» (укр. «Зірковий Шлях»). Яе талент і шарм зачаравалі журы, і Ірына стала адной з фіналістаў гэтага конкурсу. Гэта была пачатковая крок у яе кар’еры, якая зрабіла яе адной з найбольш вядомых музычных знакомстваў у Беларусі.

Пасля ўдзелу ў «Фабрыцы зірок» кар’ера Ірыны Білык стральбіць уверх. Яе першы сінгл «Віла» стаў вялікім хітом і атрымаў шматлікія музычныя награды. Яна прадалі багата альбомаў і здабыла шматлікіх фанатаў у Беларусі і па ўсім свеце.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія сьпевакі і сьпявачкі
Плошча Леніна (Магілёў)

**Плошча Леніна** — пляц у цэнтры Магілёва, на скрыжаваньні вул. Першамайскай і праспэкту Міру. Разьмешчана ў Ленінскім раёне гораду.

## Архітэктура
Ансамбль сфармаваны ў 1938-1940 гг. Адзін зь першых ансамбляў савецкай архітэктуры даваеннага часу. Уключае Дом Саветаў, адміністрацыйны будынак, жылы дом на рагу вул. Першамайскай і праспэкту Міру. Кампазыцыйны цэнтар — помнік Уладзімеру Леніну перад будынкам Дому Саветаў. У 1950-1960 гг. пабудаваны 5-павярховыя жылыя дамы ў паўднёвай і ўсходняй частках пляцу. Значную ролю ў ансамблі адыгрывае азеляненьне: кветнік і газоны перад помнікам У. І. Леніну, партэрны сквэр у цэнтры пляцу, 2 сквэры па тарцах.

## Літаратура
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Магілёўская вобласць /АН БССР, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэд. кал.: С. 13. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: Беларус. Сав. Энцыклапедыя, 1986.— 408 с., іл.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Пляцы Магілёва
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Леніна
Абідзіна

**Абі́дзіна** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Стадолішчанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Стадолішчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Сярагі

**Сяра́гі** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Сяраскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 559 чалавек
* 1999 год — 651 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сяраскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Дзьмітры Некрашэвіч

**Дзьмі́тры Некрашэ́віч** ( 26 жніўня 2001 году) — беларускі футбаліст, нападнік «Слуцку».

## Клюбная кар’ера
Выхаванец клюбу «Іслач», ужо з 2016 году пачаў прыцягвацца да трэнаваньняў асноўнай каманды. Не зважаючы на жаданьне галоўнага трэнэра «Іслачы» Віталя Жукоўскага задзейнічаць маладога нападніка ў афіцыйных матчах на дарослым узроўні, праз абмежаваньні на выступы толькі зь веку 16 гадоў пэўны час Некрашэвіч гуляў толькі ў таварыскіх матчах. У пачатку 2017 году трэнаваўся разам з асноўнай камандай «Іслачы» і ў перадсэзонных матчах адзначыўся галамі ў брамы мазырскай «Славіі» і бабруйскай «Белшыны».

У верасьні 2017 году, неўзабаве па дасягненьня 16-годзьдзя, быў заяўлены за «Іслач» у чэмпіянат Беларусі і пачаў выступаць за дублюючы склад. 26 лістапада 2017 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе ў матчы апошняга тура супраць «Нафтану» (2:1), выйшаўшы на замену ў канцы сустрэчы. Такім чынам, у веку 16 гадоў і 92 дзён стаў наймаладзейшым гульцом Найвышэйшай лігі ў сэзоне. У сэзоне 2018 годзе выступаў за дубль, у асноўнай камандзе згуляў у адным матчы. У сакавіку 2019 году падпісаў новы кантракт зь «Іслаччу» на тры гады. У сэзонах 2019—2021 гадах працягваў гуляць за дубль, зрэдку прыцягваўся да асноўнай каманды. У лютым 2021 году падоўжыў кантракт з клюбам да лютага 2023 году. Прапусьціў першую палову 2022 году, а ў ліпені быў аддадзены ў арэнду ў наваполацкі «Нафтан», разам зь якім здабыў перамогу ў Першай лізе. У лістападзе 2022 году па заканчэньні арэнды вярнуўся ў «Іслач», а ў студзені 2023 году паводле пагадненьня бакоў скасаваў кантракт з клюбам.

У пачатку 2023 году праходзіў прагляд у койданаўскім «Арсэнале» і рагачоўскім «Макслайне», а ў сакавіку ўзмоцніў склад «Слоніма-2017», дзе замацаваўся ў стартавым складзе. У ліпені 2023 году пакінуў слонімскі клюб і неўзабаве прыяднаўся да складу «Астраўцу». У сьнежні 2023 году пакінуў «Астравец». У студзені 2024 году вярнуўся ў «Слонім-2017», але толькі на паўгады. У жніўні 2024 году далучыўся да «Баранавічаў». У канцы таго ж году падоўжыў кантракт з клюбам. У лютым 2026 году ўзмоцніў шыхты першалігавага «Слуцку».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Ліптаўскі Ян

**Лі́птаўскі Ян** (, , ) — вёска ў Славаччыне, у раёне Ліптаўскі Мікулаш Жылінскага краю.

## Геаграфія
Вёска ляжыць на ўваходзе Янскай даліны ў Ліптаўскую катлавіну, на паўночным схіле Нізкіх Татраў на вышыні 654 м н. у. м. Ля вёскі працякае рака Шцьяўніца. На поўначы Ліптаўскі Ян мяжуе з Бэнядзікавай і Угорскай Вэсай, на захадзе з Заважнай Порубай і Дземэнаўскай Долінай, на ўсходзе з Подтурнёй і Ліптаўскай Порубкай, на паўднёвым усходзе — з Вышнай Боцай. Паўднёвая граніца паселішча зьяўляецца адначасна граніцай між раёнамі Ліптаўскі Мікулаш і Брэзна, то бок Жылінскім і Банскабыстрыцкім краямі.

## Мінуўшчына
Багумір з сынамі атрымалі тэрыторыю сучаснага Ліптаўскага Яна ад караля Бэлы IV ў 1263 року. Ад пабудаванага тут касьцёлу ў гонар сьвятога Яна вёска ў 1386 року й атрымала назву (з 1927 — Ліптаўскі Сьвяты Ян). У 1960 року, за савецкім часам, Сьвяты Ян перайменаваны ў Ліптаўскі Ян.

З канца XV стагодзьдзя ў Сьвятым Яне дзейнічала рыма-каталіцкая школа, мэцэнатамі якой стаў род Сьвятаянскіх. У 1554 прадстаўнікі пратэстанцкай галіны Сьвятаянскіх заснавалі наўзамен яе пратэстанцкую школу, разбураную ў часе паўстаньня Фэрэнца II Ракацы. Каталіцкая школа аднавіла дзейнасьць у канцы XVII стагодзьдзя.

У 1735 року касьцёл сьвятога Яна быў рэканструяваны і атрымаў новы галоўны алтар. У 1785 року збудаваная пратэстанцкая артыкульная царква, якая згарэла ў 1910 року.

У 1824 заняпала здабыча каштоўных мэталаў у Сьвятаянскай Боці (цяпер частка Ліптаўскага Яну), закладзеная яшчэ Багумірам у 1263 року. У 1875 року з-за эпідэміі халеры ў Ліптаве сьвятаянская горназдабыча ўвогуле зьнікла.

У 1930 року памёр апошні прадстаўнік роду Сьвятаянскіх Юзэф, і ягоныя маёнткі былі прададзеныя Чэхаславацкай рэспубліцы.

## Турыстычная інфармацыя
У вёсцы і ейных ваколіцах знаходзяцца 23 мінэральныя крыніцы — як халодныя, так і цёплыя. Найбольш папулярная зь іх — *Цепліца* — зьмяшчае прыкладна 830 міліграмаў сульфатаў на літар.

Каталіцкі касьцёл пад тытулам сьвятога Яна Хрысьціцеля 1380 року, збудаваны ў гатычным стылі, пазьней неаднакроць перабудоўваны. Эвангельскі дом малітвы, збудаваны ў 1785 року, свой сучасны выгляд набыў у выніку перабудовы пасьля пажару 1907 року.

Захаваўся комплекс 17 сярэднявечных двароў і сядзібаў, пераважна рэнэсансавых.

У Янскай даліне дзейнічаюць мноства гатэляў, тэрмальныя басэйны, лыжныя курорты.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Уладзімер Балца — славацкі кінарэжысэр і сцэнарыст
* Ян Станіслаў — славацкі мовазнаўца
* Марцін Сэнцівані — славацкі энцыкляпэдыст, філёзаф
* Юліюс Філа (старэйшы) — славацкі эвангельскі пастар, біскуп
* Ян Чаяк — славацкі празаік

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Вёскі Ліптаўскага Мікулашу‎
Катэгорыя:Курорты Славаччыны‎
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIV стагодзьдзі
Астравенец

**Астраве́нец** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ушацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 73 чалавекі
* 1999 год — 111 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ушацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Зуб-Буда

**Зуб-Бу́да** — вёска ў Рудабельскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пратасаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пратасаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рудабельскага раёну
Царква Ўшэсьця Гасподняга (Мілаславічы)

**Царква Ўшэсьця Гасподняга** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Мілаславічах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Мілаславічах збудавалі ў 1887 годзе на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду, якая згарэла ў пажары 1884 году.

У 1934 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву. У Другую сусьветную вайну па адыходзе савецкіх войскаў царква зноў пачала дзеяць. У 1960-я гады савецкія ўлады зноў адабралі будынак у вернікаў і ўладкавалі ў ім калгасны склад. Аднаўленьне царквы пачалося ў 1990-я гады, а 23 траўня 2004 году адбылося яе асьвячэньне.

## Архітэктура

Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую кампазыцыю: прытвор, трапезная, малітоўная заля, 5-гранная апсыда з бакавымі гранёнымі рызьніцамі. Над асноўным кубападобным аб’ёмам узвышаецца сьветлавы барабан-чацьвярык. Аб’ёмы накрываюцца пакатымі дахамі. Галоўны ўваход мае выгляд ганка-рундука, бакавыя — прастакутных парталаў зь фігурнымі 3-пялёсткавымі франтонамі. Такой жа формы сандрыкамі афармляюцца аркавыя аконныя праёмы. Аб’ёмы апярэзваюцца прафіляванымі карнізамі.

У інтэр’еры ўсе памяшканьні адкрываюцца ў цэнтральную 2-сьветлавую прастору аркавымі праёмамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Мілаславічы
Катэгорыя:Мілаславічы
Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Клімавічы)

**Царква Сьвятога Міхала Арханёла** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Клімавічах. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Клімавічах збудавалі ў 1867 годзе.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі з элемэнтамі клясыцызму. Складаецца з крыжовага асноўнага аб’ёму і прыбудаваных да яго паўкруглай апсыды з усходу і квадратнага бабінца з захаду. Над сяродкрыжжам узвышаецца вялікі сьветлавы 8-гранны барабан з купалам. Бабінец завяршаецца 3-яруснай вежай-званіцай. Асноўны аб’ём і званіца завяршаюцца купаламі-цыбулінамі.

## Галерэя

Klimavičy, Rynak. Клімавічы, Рынак (1901-18).jpg|да 1918 г.
Klimavičy, Rynak. Клімавічы, Рынак (1941-43).jpg|1941—1943 гг. 
Klimavičy, Rynak, Michajłaŭskaja. Клімавічы, Рынак, Міхайлаўская (1941-43).jpg|1941—1943 гг.
Klimavičy, Rynak, Michajłaŭskaja. Клімавічы, Рынак, Міхайлаўская (1941-47).jpg|да 1950 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Клімавічы
Катэгорыя:Клімавічы
Леанід Бранявы

**Леанід Сяргеевіч Бранявы** (, Кіеў — , Масква) — савецкі й расейскі актор. Народны артыст СССР (1987).

## Біяграфія
Скончыў Ташкенцкі інстытут тэатральнага мастацтва (1950), Школу-студыю МХАТ (1955). На сцэне з 1950. З 1961 году ў Маскоўскім драматычным тэатры на Малай Броннай, з 1988 году ў тэатры «Ленком». Актор шырокага творчага дыяпазону. Сярод роляў: Лыняеў («Ваўкі і авечкі» А.Астроўскага), Блахін («Казкі старога Арбата» А.Арбузава), Сярпілін («Салдатамі не нараджаюцца» паводле К.Сіманава). З 1965 году здымаўся ў кіно: «Сямнаццаць імгненьняў вясны» (1973), «Узброены і вельмі небясьпечны», «Той самы Мюнхгаўзэн», «Пакроўскія вароты», «Нябёсы запаветныя»,  «Формула каханьня» і інш.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Расейскія акторы
Матэвуш Маравецкі

**Матэ́вуш Яку́б Мараве́цкі** (;  20 чэрвеня 1968, Уроцлаў) — польскі дзяржаўны дзеяч, віцэ-прэм’ер ураду, міністар разьвіцьця і фінансаў. Прэм’ер-міністар Польшчы з 11 сьнежня 2017 году да 13 сьнежня 2023 году.

## Жыцьцяпіс
Сын лідэра «Салідарнасьці» Карнэля Маравецкага.

Скончыў гістарычны факультэт Уроцлаўскага ўнівэрсытэту (1992). Вывучаў бізнэс-адміністраваньне ва Ўроцлаўскім політэхнічным інстытуце (1993) і адначасова ва Ўнівэрсытэце Цэнтральнага Канэктыкуту. Атрымаў дыплём MBA ў Эканамічнай акадэміі ва Ўроцлаве (1995). У 1995—1997 гадах вывучаў права і пытаньні эканамічнай інтэграцыі ў Гамбурскім унівэрсытэце. Прайшоў курс у школе мэнэджмэнту імя Келага ў Паўночна-заходнім унівэрсытэце ў ЗША.

У 1996—2004 гадах выкладаў ва Ўроцлаўскай эканамічнай акадэміі, у 1996—1998 гадах ва Ўроцлаўскім політэхнічным інстытуце.

З 1998 году займаў пасады ў кіраўніцтве банка BZ WBK, у 2007—2015 гадах быў яго прэзыдэнтам.

## Палітыка
У 1998—2002 гадах — дэпутат рэгіянальнай рады Ніжнесылескага ваяводзтва ад Выбарчай акцыі Салідарнасьці.

У 2015 годзе прызначаны віцэ-прэм’ерам і міністрам разьвіцьця ва ўрадзе Бэаты Шыдла. У сакавіка 2016 году ўступіў у партыю «Права і справядлівасьць», да гэтага быў беспартыйным чальцом ураду. Зь верасьня 2016 году — міністар разьвіцьця і фінансаў.

Пасьля адстаўкі Шыдла з пасады прэм’ер-міністра 7 сьнежня 2017 году вылучаны партыяй «Права і справядлівасьць» на пасаду кіраўніка ўрада Польшчы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры партыі «Права і справядлівасьць»
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Міністры фінансаў Польшчы
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі
Лю Цысінь

*У гэтым выпадку кітайскае прозьвішча ([[Лю]]) зьмяшчаецца наперадзе асабістага імя.*

**Лю Цысінь** (, 刘慈欣, *Liú Cíxīn*; нарадзіўся  году, Янцюань, правінцыя Шаньсі) — кітайскі пісьменьнік-фантаст, якога лічаць лідэрам кітайскай фантастыкі, а таксама самым папулярным фантастам Кітаю. Васьміразовы ляўрэат кітайскай прэміі *Galaxy* па навукова-фантастычнай літаратуры, а таксама ляўрэат некалькіх ганаровых амэрыканскіх прэміяў — «Нэб’юла» у 2014, «Г’юга» ў 2015 і «Локус» у 2017. Перад тым, як стаць пісьменьнікам працаваў інжынэрам на электрастанцыі ў Янцюані (правінцыя Шаньсі).

Лю Цысінь вынайшаў новыя тэмы ў навуковай фантастыцы Кітаю. Яго творы засяроджаны ў асноўным на ролі Кітаю ў будучым сьвеце.

## Бібліяграфія
* *[[Эра супэрновы]]* (超新星纪元, 1999)
* *Сельскі настаўнік* (乡村教师, 2001)
* *Шаравая маланка* (球状闪电, 2004)
* *Чароўная Зямля*
* *Аб мурашках і дыназаўрах*
* *Самае доўгае падзеньне*
* Трылёгія «Памяць аб мінулым Зямлі» (三体):
** *Задача трох целаў* (三体, 2007)
** *Цёмны лес* (黑暗森林, 2008)
** *Канец сьмерці* (死神永生, 2010)

## Узнагароды
* Кітайская прэмія *Galaxy* за кнігі па навуковай фантастыцы.
* Узнагарода *Nebula* Асацыяцыі сусьветнай навуковай фантастыкі Кітаю (*World Chinese Science Fiction Association*) лепшаму пісьменьніку.
* Раман *Задача трох целаў* у 2015 годзе быў адзначаны прэміяй «Г’юга», як найлепшы фантастычны раман году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Блёг Лю Цысіня
* Лю Цысінь: артыкул у энцыкляпэдыі Худун
* Лю Цысінь: артыкул у энцыкляпэдыі Байду

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кітаі
Катэгорыя:Кітайскія літаратары
Старына (Ігуменскі раён)

**Ста́рына** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сьмілавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 167 чалавек
* 1999 год — 255 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьмілавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа (Амсьціслаў)

**Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Амсьціславе. Знаходзіцца на гістарычнай Кіеўскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

У наш час царкву пераасьвяцілі ў гонар **Тупічэўскага абраза Маці Божай**.

## Гісторыя

Мураваную Ўзьвіжанскую царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Амсьціславе збудавалі ў 1871 годзе.

Паміж 2007 і 2011 гадамі два купалы царквы замянілі на велізарныя пазалочаныя цыбуліны, астатнія купалы — зьнішчылі.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую кампазыцыю: прытвор-званіца, трапезная, малітоўная заля, апсыда. Вэртыкальнай дамінантай зьяўляецца 2-ярусная званіца над прытворам. Над асноўным кубападобным аб’ёмам узвышалася пяцікупальле.

## Галерэя

Мсціслаўскія замалёўкі 02.jpg|Выгляд ад перабудовы
Мсьціслаў, Крыжаўзьдзьвіжанская царква.jpg|Выгляд па перабудове
Мсціслаў. Крыжаўзвіжанская царква 3.JPG|Інтэр’ер


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Амсьціслаў
Катэгорыя:Амсьціслаў
Марыямпаль (Віцебская вобласьць)

**Марыя́мпаль** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Вайханскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 31 чалавек
* 2010 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайханскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Матушова

**Матушо́ва** — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Яськаўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 31 чалавек
* 1999 год — 63 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Яськаўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Зеляніца

Назву **Зеляніца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Зеляніца — вёска ў Маларыцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Зеляніца — вёска ў Качэрыцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Зяленіца
Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Крычаў)

**Касьцёл Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Крычаве. Знаходзіўся ў цэнтры места, на Рынку. Твор архітэктуры нэаготыкі.

Утвараў адзіны ансамбль з плябаніяй. Напярэдадні Другой сусьветнай вайны савецкія ўлады зруйнавалі касьцёл.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Фарны касьцёл у Крычаве збудавалі ў 1620 або 1628 годзе (упамінаецца ў 1633 годзе). Новы драўляны касьцёл збудавалі ў 1745 годзем з фундацыі Гераніма Флярыяна Радзівіла і Марыі Юзэфы, жонкі караля і вялікага князя Аўгуст Саса.

Паводле інвэртару 1747 году, будаваньне новага касьцёла вялося на 5 пляцах на рагу Рынку і Ражэственскай вуліцы. Таксама ў гэты час у Крычаве існаваў іншы касьцёл на Пятніцкай вуліцы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Крычаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Будынак касьцёла значыцца на пляне места 1788 году. У 1824 годзе пры касьцёле пачаў дзеяць кляштар дамініканаў, ліквідаваны расейскімі ўладамі 19 ліпеня 1832 году па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831).

У 1855 годзе драўляны касьцёл згарэў. На яго месцы збудавалі новую мураваную сьвятыню. На 1913 год касьцёл налічваў каля 500 парафіянаў.

### Найноўшы час

У 1929 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл і перарабілі яго пад клюб, а па 1937 годзе — зруйнавалі сьвятыню.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта была 3-нэфавая 2-вежавая базыліка з 5-граннай апсыдай. Франтальны фасад у цэнтры вылучаўся 3-пралётнай аркай на 4 гранёных слупах, аб’яднанай агульным кілепадобным франтонам у завершы. Фасады і 4-гранныя ярусы вежаў рытмічна падзяляліся стральчатымі аконнымі праёмамі. Галоўны ўваход меў выгляд пэрспэктыўнага стральчатага партала. Над ім разьмяшчалася круглае акно-ружа. Гатычны характар будынка ўзмацняла афармленьне вежаў кутнімі гранёнымі пілёнамі з востракутнымі вімпэргамі: паміж імі аркатурныя нішы з стрэльчатымі броўкамі.

Унутраная прастора падзялялася магутнымі слупамі і аркадамі на тры нэфы. Апсыду ўпрыгожваў 2-ярусны алтар у формах нэабарока — 4 калёны несьлі магутны хвалісты антаблемэнт, паміж калёнамі стаялі скульптуры Сьвятых Пятра і Паўла; другі ярус — прастакутны шчыт з выгнутым карнізам.

## Галерэя

Kryčaŭ, Šašejnaja. Крычаў, Шашэйная (M. Astankovič, 1890-99) (2).jpg|1890-я гг.
Kryčaŭ, Rynak. Крычаў, Рынак (1913) (3).jpg|1913 г. 
Kryčaŭ, Biezzahannaha Začaćcia. Крычаў, Беззаганнага Зачацьця (1913).jpg|1913 г.  
Kryčaŭ, Rynak, Plabanija. Крычаў, Рынак, Плябанія (1913).jpg|Плябанія, 1913 г. 


Kryčaŭ, Rynak, Plabanija-Biezzahannaha Začaćcia. Крычаў, Рынак, Плябанія-Беззаганнага Зачацьця (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Kryčaŭ, Rynak, Biezzahannaha Začaćcia. Крычаў, Рынак, Беззаганнага Зачацьця (1901-18).jpg|да 1918 г. 
Kryčaŭ, Šašejnaja. Крычаў, Шашэйная (1.05.1937).jpg|1937 г. 
Kryčaŭ, Rynak, Plabanija. Крычаў, Рынак, Плябанія (21.08.1941).jpg|Плябанія, 21 жніўня 1941 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Крычаў
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Кузьмінічы

Назву **Кузьмінічы** маюць:

* Кузьмінічы — вёска ў Добрускім раёне Гомельскай вобласьці
* Кузьмінічы — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Міхейкі

**Міхе́йкі** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бокшыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 396 чалавек
* 1999 год — 423 чалавекі
* 1924 год — 697 чалавек
** 120 двароў
** 348 мужчын
** 349 жанчын
** 694 беларусы
** 3 жыды

## Крыніцы

Катэгорыя:Бокшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Мары Дант’ер

**Мары Дант’ер** (;  1495–1561) — жэнэўская пратэстанцкая рэфарматарка і багаслоўка. Адыграла актыўную ролю ў рэлігійным і палітычным жыцьці Жэнэвы, закрыцьці кляштараў, прапаведала разам з такімі рэфарматарамі, як Жан Кальвін і Гіём Фарэль.

## Жыцьцяпіс
Пра раньнія гады Мары Дант’ер амаль нічога не вядома. Яна нарадзілася ў Турнэ (цяпер у Бэльгіі) ў параўнальна дастатковай сям’і дробнай шляхты. У 1508 року пайшла ў жаночы кляштар Турнэ, у выніку ў 1521 стала абатысай .

Лютэравы пропаведзі супраць манаства змусілі яе ўцякаць ад перасьледу ў 1524 року ў Страсбур — ня толькі з прычыны сыходу з кляштару, але й за падтрымку Рэфармацыі. У той час Страсбур стаў папулярным прытулкам пратэстантаў.

У 1528 у Страсбуры Мары выйшла за маладога пастара Сымона Рабэра, зь якім мелі пяцёх дзяцей. Неўзабаве яны пачалі прапагандаваць ідэі Рэфармацыі ў ваколіцах Жэнэвы. У 1533 Робэрт памёр, і Мары выйшла за , які працаваў у Жэнэве разам з Фарэлем.

У 1536 року ў Жэнэве, пасьля пасьпяховага паўстаньня супраць герцага Савойскага і мясцовага князя-біскупа, Дант’ер склала «Вайну і вызваленьне места Жэнэвы». Праца была апублікаваная ананімна і заклікала жэнэўцаў прыняць Рэфармацыю.

У 1539 Дант’ер склала адкрыты ліст да Маргарыты Наварскай, каралеўскае сястры. Ліст, названы «вельмі карысным лістом», заклікаў выгнаць з Францыі каталіцкае сьвятарства, прапагандаваў большую ролю жанчынам у царкве і крытыкаваў глупства пратэстанцкіх сьвятароў, якія прымусілі Кальвіна і Фарэля пакінуць Жэнэву.

Ейнае судзеяньне па далучэньні жанчынаў да набажэнстваў раззлавала жээнўскія ўлады. Пасьля публікацыі *Пасланьне* было сканфіскаванае, большасьць копіяў зьнішчаныя. Захаваліся толькі каля 400 копіяў ліста.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1490-я гады
Катэгорыя:Памерлі ў 1561 годзе
Катэгорыя:Кальвінісцкія багасловы
Катэгорыя:Швайцарскія літаратары
Катэгорыя:Швайцарскія фэміністкі
Катэгорыя:Швайцарскія кальвіністы
Катэгорыя:Пратэстанцкія рэфарматары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Турнэ
Катэгорыя:Рэлігійныя літаратаркі
Катэгорыя:Рыма-каталіцкія абатысы
Стакгольмскі архіпэляг

**Стакгольмскі архіпэляг**, таксама **Стакгольмскія шхэры** — архіпэляг на ўсходзе Швэцыі, ва ўсходняй частцы лэну Стакгольм. Найбуйнейшы архіпэляг краіны і другі ў Балтыйскім моры (пасьля Архіпэлягава мора ў Фінляндыі). 
Працягнуўся на 150 км (80 марскіх міляў) з поўначы на поўдзень (ад востраву Аргольма да маяку Ляндсурт на востраве Эя) і на 80 км (43 марскія мілі) з захаду на ўсход (ад мацерыковай часткі Стакгольму да астравоў Свэнска Гёгарна). 
У архіпэлягу налічваецца больш за 24 000 астравоў, выспаў і шхэраў. Агульная плошча 1 700 км², зь якіх 530 км² — суша. У Стакгольмскім архіпэлягу налічваецца каля 10 000 жылых дамоў і каля 50 000 лецішчаў. Найбуйнейшымі астравамі зьяўляюцца Вэрмдэ, Інгарэ, Грында. Па стане на 2005 год насельніцтва архіпэлягу складала 14 212 чалавек.
Архіпэляг зьяўляецца важным турыстычным аб’ектам і ўлюбёным месцам адпачынку.

## Вонкавыя спасылкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Архіпэлягі
Катэгорыя:Балтыйскае мора
Катэгорыя:Стакгольм
Катэгорыя:Стакгольм (лэн)
Чарнічонкі

**Чарнічо́нкі** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ушацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 6 чалавек
* 1999 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ушацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Лідынгё

**Лідынгё** () — горад у Швэцыі, разьмешчаны на аднайменным востраве ў Стакгольмскіх шхэрах адразу на ўсход ад Стакгольму. Цэнтар аднайменнай камуны лэну Стакгольм. Насельніцтва 42 466 чалавек (30.09.2017).

## Гісторыя
Першыя паселішчы ўзьніклі на Лідынгё ў VII-м стагодзьдзі, у эпоху вікінгаў. У 1912 годзе на ім была пабудавана фабрыка фірмы  Aktiebolaget Gas-Accumulator (AGA), а ў 1926 годзе паселішча вакол фабрыкі атрымала статус гораду.

## Асобы
* Май Брыт — швэдзкая акторка
* Бэртальд Брэхт — нямецкі пісьменьнік (жыў у Лідынгё ў 1939-40 гадох)
* Карл Мілес — швэдзкі скульптар (жыў і памёр у Лідынгё)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Швэцыі
Гамрун Спартанз

«**Гамрун Спартанз**» — мальтыйскі футбольны клюб з гораду Гамруну. Заснаваны ў 1907 годзе. 11-разовы чэмпіён Мальты, шасьціразовы ўладальнік Кубка Мальты.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гамрун
Шхэры

**Шхэ́ры** (, ад старажытнаскандынаўскага *sker* — скала ў моры) — архіпэляг, які складаецца з дробных скалістых астравоў, падзеленых вузкімі пралівамі і якія пакрываюць значную частку прыбярэжнай марской паласы, аблямоўваючы берагі ф’ёрдавага тыпу. Кожны з такіх астраўкоў ў асобнасьці называецца «шхэ́ра». 

## Крыніцы

Катэгорыя:Архіпэлягі
Катэгорыя:Формы рэльефу
Малыя Стайкі

**Малы́я Ста́йкі** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Вайханскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 41 чалавек
* 1999 год — 61 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайханскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Знамя

Назву **Знамя** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Знамя — вёска ў Добрускім раёне Гомельскай вобласьці
* Знамя — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці
Вадзім Шчарбакоўскі

**Вадзім Міхайлавіч Шчарбакоўскі** (, Шпічынцы — , Лёндан) — украінскі гісторык, археоляг, этнограф, мастацтвазнаўца. Сапраўдны сябар Навуковага таварыства імя Шаўчэнкі, Украінскай вольнай акадэміі навук, Славацкага навуковага таварыства, Чэскай АН, Міжнароднага антрапалягічнага інстытуту ў Францыі. Кавалер сэрбскага ордэна Сьвятога Савы.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Шпічынцах Сквірскага павету Кіеўскай губерні (цяпер Ружынскі раён, Жытомірская вобласьць). Сын а. Міхаіла Шчарбакоўскага, брат Данііла Шчарбакоўскага.

Навучаўся ў Пецярбургскім, Маскоўскім і Кіеўскім унівэрсытэтах.

З 1903 году дасьледаваў старую ўкраінскую архітэктуру, удзельнічаў у этнаграфічных экспэдыцыях і архіалягічных раскопках у розных раёнах Украіны.

З 1907 году ў Галіччыне — супрацоўнік Нацыянальнага музэю у Львове (1908—1910). Потым загаднік археалягічнага аддзелу земскага музэю ў Палтаве.

Удзельнік украінскіх сацыял-дэмакратычных гурткоў, за што расейскія ўлады неаднаразова яго арыштоўвалі.

Быў прафэсарам Украінскага ўнівэрсытэту ў Палтаве (1918—1922).

З 1922 году на эміграцыі ў Празе, прафэсар Украінскага вольнага ўнівэрсытэту ў Празе (1922—1945) і ў Мюнхене (1945—1951, рэктар). У 1951 годзе пераехаў у Вялікабрытанію.

## Асноўныя працы
* Архітектура у різних народів (З ілюстраціями). — Л., 1909;
* Архітектура у різних народів і на Україні. — Л.-К., 1910 (Internet Archiv);
* Українське мистецтво — L'art d'Ukraine. — Л.-К., 1913;
* Розкопки палеолітичного селища в с. Гонцях … // ЗУНТ, т. 1. — Полтава, 1919;
* Основні елементи орнаментації українських писанок і їхнє походження. — Прага, 1925;
* A propos de l'art pontique. XVII Congres international d'Anthropologie. — Брюссель, 1935;
* Концепція М.Грушевського про походження українського народу // Праці Українського історично-філологічного товариства в Празі, 1941;
* Формація української нації. — Прага, 1941;
* Кам'яна доба в Україні. — Мюнхен, 1947;
* Орнаментація української хати. — Рим, 1980.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія гісторыкі
Катэгорыя:Украінскія археолягі
Катэгорыя:Украінскія этнолягі
Вялікія Сонтакі

**Вялікія Со́нтакі** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Вялікія Сонтакі ўваходзяць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
18 красавіка 2017 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Морынскага ў склад Івейскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 21 чалавек

## Глядзіце таксама
* Малыя Сонтакі

## Крыніцы

Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Паўлавічы (Івейскі раён)

**Па́ўлавічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету. Да 18 красавіка 2017 году ўваходзіла ў  ліквідаваны Морынскі сельсавет.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. вёска ў Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 33 рэвіскія душы, адносілася да маёнтку Іўе Замойскіх. У 1897 г. 14 двароў, 112 жыхароў, у 1909 г. 16 двароў, 113 жыхароў.

У 1921 — 1939 гг. у Івейскай гміне Валожынскага, затым Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 14 двароў, 79 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (16 двароў, 76 жыхароў) у Старчаняцкім сельсавеце Івейскага раёну. У 1952 г. арганізаваны калгас імя А.П.Чэхава. 3 1961 г. у Івейскім пасялковым, з 1962 г. Івейскім сельскім Савеце і ў калгасе «Нёман». У 1970 г. 74 жыхары. Потым у Морынскім сельсавеце і ў калгасе «Прынеманскі». З 2017 году ў Івейскім сельсавеце.

Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Насельніцтва
* 2009 год — 31 чалавек
* 1999 год — 35 чалавек, 16 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Родзевічы (Івейскі раён)

**Ро́дзевічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Вярэнкі. Уваходзяць у склад Івейскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядома з XVI ст. як вёска маёнтку Іўе Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1598 г. 9 валок зямлі, уласнасьць Кішкаў. У 1634 г. 27 дымоў, 10 валок зямлі.

У XIX — пачатку XX ст. вёска Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 42 рэвіскія душы. Адносілася да маёнтка Ятаўтавічы памешчыцы Рымашэўскай. У 1897 г. 25 двароў, 149 жыхароў, у 1905 г. 166 жыхароў, 139 дзесяцін зямлі, у 1909 г. 29 двароў, 168 жыхароў.

У 1921–1939 гг. у Івейскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 28 двароў, 128 жыхароў.

3 12.10.1940 г. вёска (28 двароў, 153 жыхары) у Дайлідзкім, з 3.5.1962 г. у Івейскім сельсаветах Івейскага раёну. У кастрычніку 1950 г. арганізаваны калгас імя В.І.Чапаева, з 1954 г. у калгасе «Новае жыцьцё». У 1970 г. 124 жыхары. Цяпер у складзе калгаса «Дайліды». У 1999 г. 27 двароў, 60 жыхароў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 60 чалавек, 27 двароў
* 2009 год — 29 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Салянтуна (камуна)

**Салянту́на** () — камуна ў Швэцыі, у лэне Стакгольм. Адміністрацыйны цэнтар — Турэбэрг, які зьяўляецца часткай урбаністычнай адзінкі Салянтуна ок Упляндс Вэсьбю. Мяжуе з камунамі Ўпляндс Вэсьбю, Тэбю, Дандэруд, Сольна, Сундбюбэрг, Стакгольм і Ерфэла. Разьмешчана ў ляндскапе Ўплянд. Уваходзіць у склад Вялікага Стакгольму. Плошча 55,83 км² — адна з найменшых паводле плошчы камунаў Швэцыі (283 месца зь 290). Насельніцтва 71 591 чалавек (30 верасьня 2017).

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Стакгольм