Джон Дос Пасас

**Джон Радэрыга Дос Пасас** (; , Чыкага — , Балтымар) — амэрыканскі пісьменьнік партугальскага паходжаньня. Дзед пісьменьніка па бацьку, Мануэл Жаакім Душ Пасуш (), — выхадзец зь мястэчка Понта-ду-Сол () на востраве Мадэйра, які эміграваў да ЗША ў 1830 годзе.

## Жыцьцяпіс
Джон Дос Пасас нарадзіўся 14 студзеня 1896 году ў Чыкага ў сям’і пасьпяховага адваката. Скончыў Гарвардзкі ўнівэрсытэт. У гады Першай сусьветнай вайны працаваў кіроўцам санітарнай машыны. Пісаць пачаў у ваенныя гады. Пасьля вайны шмат падарожнічаў па Эўропе ў якасьці карэспандэнта некалькіх амэрыканскіх газэт. У 1927 годзе адбылася падзея, якая істотна паўплывала на сьветапогляд Дос Пасаса, — пакараньне анархістаў Нікола Сака і Барталямэа Ванцэці. Дос Пасас перажыў душэўны крызіс, вынікам якога стала трылёгія *«ЗША»*: *«42-я паралель»* (1930), *«1919»* (1932) і *«Вялікія грошы»* (1936). Гэтая трылёгія — вяршыня творчасьці Дос Пасаса. З гадамі ён станавіўся ўсё больш кансэрватыўным у сваіх поглядах, і гэта не магло не адбіцца на яго творчасьці. Ў 1960-я гады кнігі Дос Пасаса яшчэ працягвалі выходзіць, але ні крытыкі, ні шырокая публіка іх практычна не заўважалі.

Лад жыцьця і дух XX стагодзьдзя найбольш поўна адлюстраваны ў рамане *«Мангэтан»* (*Manhattan Transfer*, 1935), які дасьледуе гарадзкое жыцьцё Нью-Ёрку, і ў трылёгіі *«ЗША»* (*USA*, 1930—1936) — *«42-я паралель»* (*The 42nd Parallel*, 1930), *«1919»* (*Nineteen-Nineteen*, 1931), *«Вялікія грошы»* (*The Big Money*, 1936), якая дае падрабязны агляд індустрыяльнай Амэрыкі за 1898—1929 гады. Трылёгія пазбаўленая сувязнай фабулы, гэта калейдаскоп эпізодаў з жыцьця найрозьнейшых пэрсанажаў, свайго роду зрэз амэрыканскага грамадзтва.

Раманы *«Прыгоды маладога чалавека»* (*Adventures of а Young Man*, 1939), *«Першы нумар»* (*Number One*, 1943) і *«Вялікая задума»* (*The Grand Design*, 1949) склалі другую трылёгію Дос Пасаса, якая выйшла ў 1952 годзе асобнай кнігай пад назвай *«Акруга Калюмбія»* (*District of Columbia*). Яму належаць яшчэ некалькі раманаў, у тым ліку *«Як найлягчэй атрымаць посьпех»* (*Most Likely to Succeed*, 1954) і *«У сярэдзіне стагодзьдзя»* (*Midcentury*, 1961), зборнік вершаў *«Каляска на прывязі»* (*A Pushcart at the Curb*, 1922); п’есы *«Сьмяцяр»* (*The Garbage Man*, 1926), *«Авіякампанія»* (*Airways, Inc*., 1929) і *«На вышынях посьпеху»* (*Fortune Heights*, 1934); кнігі падарожных нататак *«Расінант зноў у дарозе»* (*Rossinante to the Road Again*, 1922), *«Усходні экспрэс»* (*Orient Express*, 1927), *«Ва ўсіх краях»* (*In All Countries*, 1934), *«З вайны на вайну»* (*Journey Between Wars*, 1938); і два зборнікі сацыялягічных артыкулаў — *«На чым мы стаім»* (*The Ground We Stand On*, 1941) і *«Стан краіны»* (*State of Nation*, 1944). У ліку яго апошніх твораў — *«Вайна містэра Ўілсана»* (*Mr. Wilson’s War*, 1962) і *«Лепшыя часы»* (*The Best Times*, 1967).

З 1942 па 1945 год Дос Пасас працаваў журналістам, высьвятляючы падзеі Другой сусьветнай вайны. У 1947 годзе ён быў абраны сябрам Амэрыканскай акадэміі мастацтваў і літаратуры, і ў тым жа годзе ў аўтакатастрофе загінула ягоная жонка Кэтрын Сьміт, а сам ён асьлеп на адно вока. Іхны шлюб быў бязьдзетным, і пазьней (у 1949 годзе) Дос Пасас ажаніўся з Элізабэт Хемлін Холдрыдж (1909—1998), зь якой меў дачку Люсі Хемлін Дос Пасас (нар. у 1950).

Памёр Джон Дос Пасас у Балтымары 28 верасьня 1970 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чыкага
Катэгорыя:Літаратары ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Гарвардзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Літаратары-мадэрністы
Катэгорыя:Памерлі ў Балтымары