open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Бабічаў

**Міхаі́л Ба́бічаў** ( 2 лютага 1995 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца эстонскага клюбу «Нымэ Калью».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец пастаўскай акадэміі ПМЦ, заснавальнікам якой быў ягоны бацька Анатоль Бабічаў. У 2012 годзе перайшоў у склад казанскага «Рубіна», дзе выступаў за дубль. У жніўні 2014 году, пакінуўшы «Рубін», узмоцніў склад клюбу італьянскай Сэрыі D «Крас», аднак праз праблемы з дакумэнтамі клюб здолеў заявіць гульца на чэмпіянат толькі ў канцы 2014 году.

Улетку 2015 году вярнуўся ў Беларусь. Транаваўся разам зь «Віцебскам», які ачоліў былы трэнэр Міхаіла ў акадэміі ПМЦ Сяргей Ясінскі, аднак клюб не пасьпеў заявіць яго на чэмпіянат. У выніку ў кастрычніку ўзмоцніў склад першалігавай «Воршы». Па заканчэньні сэзону, у сьнежні 2015 году падпісаў кантракт зь «Віцебскам». 2 красавіка 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, адгуляўшы ўсе 90 хвілінаў матча супраць «Менску» (0:1) на пазыцыі апорнага паўабаронцы. Пазьней здолеў замацавацца ў апорнай зоне ў стартавым складзе віцебчукоў.

У сьнежні 2017 году перайшоў у «Тарпэда-БелАЗ». У пачатку сэзону 2018 году звычайна гуляў у пачатковым складзе, зь верасня стаў пераважна заставацца на лаўцы запасных. У студзені 2019 году па заканчэньні кантракту пакінуў жодзінскі клюб. Пасьля зыходу з «Тарпэда-БелАЗ» спрабаваў працаўладкавацца ў «Іслачы», але ня даў рады. Пазьней выправіўся на прагляд у гарадзенскі «Нёман», зь якім у лютым 2019 году падпісаў кантракт. Пачынаў сэзон 2019 году ў асноўным складзе гарадзенцаў, аднак зь лета страціў месца ў складзе, выступаючы за дубль. У сьнежні 2019 году пакінуў «Нёман».

У лютым 2020 году стаў гульцом латвійскага клюбу РФШ. У сакавіку 2021 году перайшоў у эстонскі «Нымэ Калью».

### Міжнародная
Выклікаўся на таварыскія матчы і зборы юнацкіх зборных Беларусі. У верасьні 2013 году, будучы гульцом расейскага «Рубіна», адмовіўся ад чарговага выкліку. Пазьней патлумачыў адмову бракам гульнёвай практыкі на зборах. 26 сакавіка 2016 году дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць зборнай Польшчы (0:3). Усяго за моладзевую зборную правёў 5 матчаў. У ліпені 2017 году выступаў за другую зборную Беларусі на Кубку Караля ў Тайляндзе.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Паставах
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Вусьць-Камчацк

**Вусьць-Камчацк** () — пасёлак (у 1951-2008 — пасёлак гарадзкога тыпу) і порт, адміністрацыйны цэнтар Вусьць-Камчацкага раёну Камчацкага краю Расеі. Насельніцтва 4 352 чалавекі (2010).

## Гісторыя
Пасёлак быў заснаваны ў 1731 годзе пад назвай Вусьць-Прыморскі (). У 1890 ён быў пераназваны ў Вусьць-Камчацк. У 2010 адбылося моцнае вывяржэньне вульканаў Шывелуч і Ключаўская Сопка, якія знаходзяцца недалёка ад пасёлку. У выніку пачаўся попелапад, які засыпаў практычна ўвесь пасёлак.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт пасялковай адміністрацыі 

Катэгорыя:Населеныя пункты Камчацкага краю
Аўстрыйская літаратура

**Аўстры́йская літарату́ра** — літаратура, створаная на землях Аўстрыі або створаная за яе межамі літаратарамі з аўстрыйскай нацыянальнай самаідэнтыфікацыяй. У сувязі з моўнай спэцыфікай зьвязаная з нямецкай літаратурай.

Аўстрыйскую літаратуру можна ўмоўна падзяліць на два гістарычныя пэрыяды разьвіцьця: пэрыяд вялікай эўрапейскай імпэрыі і пэрыяд малой дзяржавы. Зьмена сацыяльна-палітычнага ўладкаваньня аўстрыйскага грамадзтва моцна адбілася на ўсёй культуры, у тым ліку ў сфэры літаратурнага жыцьця.

Аўстрыя дала такіх літаратараў, як Франц Кафка, Артур Шніцлэр, Штэфан Цвайг, Томас Бэрнхард, Робэрт Музыль, Георг Тракль, Франц Вэрфэль, Франц Грыльпарцэр, Райнэр Марыя Рыльке, Адальбэрт Штыфтэр, Эльфрыдэ Елінэк і Пэтэр Гандкэ.

*
Falco (музыка)

**Ёган (Ганс) Гёльцэль** (, 19 лютага 1957, Вена, Аўстрыя — 6 лютага 1998, пад Пуэрта Плята, Дамініканская Рэспубліка), больш вядомы пад сваім сцэнічным псэўданімам  **Falco** (вымаўляецца *Фа́лька*) — быў аўстрыйскі музы́ка. Ягоны хіт Rock Me Amadeus зьяўляецца пакуль адзінай нямецкамоўнай песьняй, якая дасягнула амэрыканскага гіт-параду Billboard Hot 100.

Вядомасьць прыйшла да Falco ў 1981 г. дзякуючы гіту Der Kommissar. Сярод яго іншых хітоў вылучаюцца Rock Me Amadeus, Jeanny, Mutter, der Mann mit dem Koks ist da, Out of the Dark.

Falco трагічна загінуў у аварыі 6 лютага 1998 ля гораду Пуэрта Плята ў Дамініканскай Рэспубліцы.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* 1982 Einzelhaft
* 1984 Junge Roemer
* 1985 Falco 3
* 1986 Emotional
* 1988 Wiener Blut
* 1990 Data de Groove
* 1991 The Remix Hit Collection
* 1992 Nachtflug
* 1996 Greatest Hits
* 1997 Greatest Hits Vol. II
* 1998 Best Of
* 1998 Out of the Dark (Into the Light)
* 1998 The Hit-Singles
* 1999 The Final Curtain — The Ultimate Best Of
* 1999 Verdammt wir leben noch
* 1999 Live Forever 
* 2007 Hoch wie nie (Зборнік хітоў)
* 2007 Einzelhaft (Перавыданьне да 25-годзьдзя альбому)
* 2008 Falco Symphonic (Wiener Neustadt 1994)
* 2009 The Spirit never dies

### Сынглы
* 1981 «That Scene» (Ангельская вэрсія песьні «Ganz Wien»)
* 1981 «Der Kommissar»
* 1982 «Maschine brennt»
* 1982 «Auf der Flucht»
* 1982 «Zuviel Hitze» (Прома)
* 1984 «Junge Roemer»
* 1984 «Nur mit Dir»
* 1984 «Kann es Liebe sein?» (разам з Désirée Nosbusch)
* 1985 «Rock Me Amadeus»
* 1985 «Vienna Calling»
* 1985 «Jeanny»
* 1986 «The Sound of Musik»
* 1986 «Coming Home (Jeanny Part 2)»
* 1987 «Emotional»
* 1987 «Body Next to Body» (дуэт з Brigitte Nielsen)
* 1988 «Wiener Blut»
* 1988 «Satellite to Satellite»
* 1988 «Garbo»
* 1988 «Do It Again»
* 1990 «Data de Groove»
* 1990 «Charisma Kommando»
* 1991 «Rock Me Amadeus» (Remix 1991)
* 1991 «Der Kommissar» (Remix 1991)
* 1992 «Nachtflug» (Толькі для Нідэрляндаў)
* 1992 «Titanic»
* 1992 «Dance Mephisto»
* 1993 «Monarchy Now» (Прома для Аўстрыі)
* 1995 «Mutter, der Mann mit dem Koks ist da» (Пад псэўданімам T>>MA)
* 1996 «Naked» (Пад псэўданімам Falco з удзелам T>>MB)
* 1998 «Out of the Dark»
* 1998 «Egoist»
* 1998 «Der Kommissar» (Jason Nevins and Club 69 Remixes)
* 1999 «Push! Push!»
* 1999 «Verdammt wir leben noch»
* 2000 «Europa»
* 2007 «Männer des Westens» (T. Börger Version 2007)
* 2007 «FALCOs 1. (Chance To Dance / Summer)»
* 2008 «Der Kommissar 2008» 
* 2008 «Die Königin von Eschnapur» (Толькі для Аўстрыі)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Falco.at — афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аўстрыйскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Платонаў

**Плато́наў** — прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Барыс Платонаў (1903—1967) — беларускі савецкі актор тэатру і кіно, пэдагог. Народны артыст СССР
* Дзьмітры Платонаў (нарадзіўся ў 1986 годзе) — беларускі футбаліст
* Павал Платонаў (нарадзіўся ў 1986 годзе) — беларускі футбаліст
Сьцяг Рэспублікі Сэрбскай

**Сьцяг [[Рэспубліка Сэрбская|Рэспублікі Сэрбскай]]** заснаваны на чырвона-сіня-белым сэрбскім трыкалёры.

Нягледзячы на тое, што Канстытуцыйны суд Босьніі і Герцагавіны абвясьціў герб Рэспублікі Сэрбскай неканстытуцыйным, сьцьвярджаючы, што ён не прадстаўляе нясэрбскае насельніцтва, што таксама жыве ў дадзеным этнытэце, сьцягу Рэспублікі Сэрбскай дазволілі застацца нязьменным. Камбінацыя колераў уяўляе сабою нацыянальны сьцяг сэрбаў, але і панславянскія колеры.

Сьцяг зацьверджаны 28 лютага 1992 году.

Рэспубліка Сэрбская зьяўляецца часткай Босьніі і Герцагавіны, якая мае свой уласны сьцяг.

## Глядзіце таксама
* Герб Рэспублікі Сэрбскай
* Сьцяг Сербіі
* Сьпіс сэрбскіх сьцягоў
* Панславянскія колеры

Катэгорыя:Рэспубліка Сэрбская
Катэгорыя:Гісторыя Босьніі і Герцагавіны
Рэспубліка Сэрбская
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Канстытуцыя Рэспублікі Сэрбскай

**Канстытуцыя Рэспублікі Сэрбскай** — галоўны закон і праўны акт у сыстэме праўных актаў Рэспублікі Сэрбскай. Канстытуцыя рэгулюе стасункі ў грамадзтве, рэспубліканскую арганізацыю і паўнамоцтвы рэспубліканскіх органаў улады.

Першая Канстытуцыя была прынятая 28 лютага 1992 году. Тады яна звалася Канстытуцыя Сэрбскай Рэспублікі Босьніі і Герцагавіны. Галоўны закон РС быў прыняты ў гады распаду Югаславіі. З моманту прыняцьці Канстытуцыя неаднаразова зьмянялася і дапаўнялася. Галоўным чынам, гэта было зьвязана зь яе рэдакцыяй пасьля Дэйтанскага мірнага пагадненьня і пастановамі Канстытуцыйнага суду Босьніі і Герцагавіны. Таксама Канстытуцыя неаднаразова зьмянялася падчас мандата Высокага прадстаўніка ў БіГ Пэдзі Эшдаўна. Былі агучаны і патрабаваньні прыняцьця новай канстытуцыі.

## Структура
Структура Канстытуцыі РС складаецца з 12 разьдзелаў і 140 артыкулаў.
# Асноўныя палажэньні
# Правы і свабоды чалавека
# Эканамічны і сацыяльны лад
# Правы і абавязкі Рэспублікі
# Арганізацыя Рэспублікі
# Тэрытарыяльная арганізацыя
# Абарона Рэспублікі
# Канстытуцыйнасьць і законнасьць
# Канстытуцыйны суд
# Суды і пракуратура
# Зьмена Канстытуцыі
# Апошнія палажэньні

## Вонкавыя спасылкі
* Канстытуцыя РС

Катэгорыя:Канстытуцыі
Катэгорыя:Рэспубліка Сэрбская
Катэгорыя:Гісторыя Босьніі і Герцагавіны
Opus (гурт)

**Opus** (вымаўляецца *Опус*) — аўстрыйскі музычны гурт зь мястэчку Юдэндорф-Штрасэнгель (прадмесьце Грацу), заснаваны ў 1973 г. Міжнародную вядомасьць набыў у 1985 дзякуючы гіту Live Is Life.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *Daydreams* (1980)
* *Eleven* (1981)
* *Opusition* (1982)
* *Up And Down* (1984)
* *Live Is Life* (live) (1984)
* *Solo* (1985)
* *Opus* (1987)
* *Magical Touch* (1990)
* *Walkin' On Air* (1992)
* *Jubileé* (live) (1993)
* *Love, God & Radio* (1996)
* *Flyin' Higher - Greatest Hits (Best-Of)* (2003)
* *The Beat Goes On* (2004)
* *Back to Future - the Ultimate Best-Of* (2008)

### Сынглы
* *Flyin' High* (1982)
* *[[Live Is Life]]* (1985)
* *Flyin' High (live version)* (1985)
* *Whiteland* (1987)
* *Faster and Faster* (1988)
* *Gimme Love* (1992)
* *The Power of Live Is Life* (1994)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аўстрыйскія музычныя гурты
Imperio

**Imperio** — аўстрыйскі эўрадэнс-праект прадусара Норбэрта Райхарта, які быў натхнёны фільмамі пра Старажытны Рым. Найбольшую вядомасьць гурту прынесьлі хіты *Quo Vadis*, *Veni Vidi Vici* й *Nostra Culpa*.

## Дыскаграфія
### Сынглы
* 1994: Veni Vidi Vici
* 1995: Quo Vadis
* 1995: Nostra Culpa
* 1995: Amor Infinitus
* 1996: Cyberdream
* 1996: Atlantis
* 1996: Return to Paradise
* 1997: Wings of Love

### Альбомы
* 1995: Veni Vidi Vici
* 1996: Return to Paradise

## Вонкавыя спасылкі
* Расейскамўоны партал пра Eurodance: старонка праекту Imperio
* старонка праекту на Danceartistinfo.com

Катэгорыя:Аўстрыйскія музычныя гурты
Катэгорыя:Эўрадэнс-гурты
Акадэмія навук і мастацтваў Рэспублікі Сэрбскай

**Акадэмія навук і мастацтваў Рэспублікі Сэрбскай** () — вышэйшая навуковая, культурная, працоўная і прадстаўніцкая арганізацыя Рэспублікі Сэрбскай. Галоўная мэта яе зьяўляецца разьвіцьцё і заахвочваньне навуковай і культурнай дзейнасьці. 

Цяпер Акадэмію ўзначальвае Рэйка Кузманавіч, яго намесьнік — Любамір Зукавіч, а генэральны сакратар — акадэмік Драгалюб Міраніч. Апроч іх у Прэзыдыюм таксама ўваходзяць акадэмік Весялін Перыч, акадэмік Слабадан Раметыч, акадэмік Бранка Шкундрыч, акадэмік Драніца Шэчэраў-Зэчавіч і член-карэспандэнт Радзе Міхальчыч. У склад Акадэміі ўваходзяць чатыры галоўныя аддзяленьні, некалькі камітэтаў, цэнтраў і інстытутаў, у якіх працуюць 150 навукоўцаў. Рэзыдэнцыя Акадэміі знаходзіцца ў Баня-Луцы.

У 1993 году Народная скупшчына Рэспублікі Сэрбскай прыняла Закон пра Акадэмію навук і мастацтваў Рэспублікі Сэрбскай. Аднак створана яна была толькі ў 1996 годзе. Устаноўчая скупшчына была праведзена 11 кастрычніка 1996 году ў гатэлі Бістрыца на гары Яхорына. У скупшчыне ўзялі ўдзел 65 выбітных навукоўцаў, сярод іх былі кіраўнік Сэрбскай акадэміі навук і мастацтваў Аляксандар Дэсьпіч, акадэмік Драгуцін Вукоціч, акадэмік Чэдамір Папоў.

Першым кіраўніком Акадэміі стаў Петар Мандзіч. Да 1999 году яна знаходзілася ў горадзе Істочна-Сараева.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Акадэміі
* Статут Акадэміі

Катэгорыя:Басьнійская культура
Катэгорыя:Басьнійскае мастацтва
Катэгорыя:Рэспубліка Сэрбская
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Баня Лука
Катэгорыя:Басьнійская навука
Катэгорыя:Басьнійскія навучальныя установы
Герб Рэспублікі Сэрбскай

**Герб Рэспублікі Сэрбскай** — прыняты 15 ліпеня 2008 году. Уяўляе сабою кола колераў дзяржаўнага сьцяга, на які накладзены залатыя пераплеценыя літары Р і С. Кола аточана вянком з залатога дубовага лісьця, пераплеценага ўнізе стужкай колераў сьцяга і каранаваны каралеўскай каронай. Па акружнасьці дадзена назва Рэспубліка Сэрбская на дзьвюх мовах. Унізе намалявана каралеўская карона сярэднявечнай дынастыі кіраўнікоў Босьніі Катраманічаў.

## Глядзіце таксама
* Герб Сэрбіі

Рэспубліка Сэрбская
Катэгорыя:Рэспубліка Сэрбская
Рэспубліка Сэрбская
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Гросвэнэдыгер

**Гросвэнэды́гер** () — найбольшая зь вяршынь Вэнэдыгерскай групы ў Высокім Таўэрне, горнай градзе на аўстрыйскай мяжы ва ўсходняй частцы фэдэральных зямель Тыроль і Зальцбург. Гэта чацьвертая па вышыні гара ў Аўстрыі. Вяршыня пакрытая ледавікамі, яна зьяўляецца часткай нацыянальнага парку Высокага Таўэрна.

Катэгорыя:Альпы
Катэгорыя:Горы Аўстрыі
Венскі трамвай

**Венскі трамвай** –  трамвайная сыстэма, якая пачала дзейнічаць у 1865 годзе ў Вене.

Трамвай у Вене распачаў працу ў 1865 годзе, калі тут паўстала першая лінія коннага трамваю. У 1897 годзе распачалася электрыфікацыя транспарту. Сетка разьвівалася ў міжваенны пэрыяд. Кіруе сыстэмай транспартная кампанія *Wiener Linien*.

Поўная даўжыня маршрутаў 227,3 км. Трамваі езьдзяць па стандартных у  Эўропы разьмерах чыгуначных пуцей — 1435 мм.

## Лініі

## Заплянаваныя лініі
Лініі, якія могуць пачаць працу ў будучыні: маршрут 13, якая злучыць Галоўны вакзал (Wiener Hauptbahnhof) з Friedrich-Engels-Platz; маршрут 14, якая злучыць Reumannplatz з Hohe Warte ды маршрут 27, якая будзе езьдзіць са станцыі Kagran да Großjedlersdorf

## Дэпо

### Сучасныя трамвайныя вагоны цягі

### Сучасныя дачэпныя вагоны

## Музэй

У Вене дзейнічае музэй трамваяў Wiener Straßenbahnmuseum. У музэю паказваюць відэа „Jai Ho (You Are My Destiny)” zespołu Pussycat Dolls.

## Вонкавыя спасылкі
* Schemat sieci tramwajowej w Wiedniu z układem torów na stronie Gleisplanweb.de

Катэгорыя:Трамвайныя сыстэмы Аўстрыі
Катэгорыя:Транспарт у Аўстрыі
Сьвятлодыёдная лямпа

**Сьвятлодыёдная лямпа** — сьвецень на сьвятлодыёдах. Патрабуе электрасхемы для ператварэньня зьменнага току ад электрасеткі ў пастаянны ток нізкай напругі. Звычайна ўлучае  і  для прадухіленьня перагрэву сьвятлодыёдаў. Выпраменьвае белае сьвятло пры дапамозе: 1) зьмешваньня сьвятла ад чырвонага, зялёнага і сіняга сьвятлодыёдаў; або 2) фоталюмінафора. Выкарыстоўваецца для вулічнага, побатавага і прамысловага асьвятленьня. Тэрмін службы побытавага сьвятлодыёднага сьвеценя складае каля 35 тыс. гадзінаў (4 гады). Пры магутнасьці 6 Ват дае аднолькавы сьветлавы паток, што і лямпа напальваньня на 60 Ват (720 люмэнаў). Мае вузкую накіраванасьць сьвятла, аб’ёмнасьць якога дасягаецца адпаведным выглядам лямпы.

## Беларусь

У пачатку сьнежня 2015 г. Берасьцейскі электралямпавы завод асвоіў вытворчасьць  сьвеценяў магутнасьцю 3, 5 і 7 Ват са сьветлавым патокам у 400, 800 і 990 люмэнаў адпаведна. Працягласьць іх гарэньня складала 30 тыс. гадзінаў (3 гады і 5 месяцаў).

## Галерэя

Файл:EcoEnergy EE-02-010.JPG|Разабраны сьвецень з  і цокалем Эдысана
Файл:Sct Mathias xmas illumination 2010-12-14.jpg|Сьвятлодыёднае каляднае асьвятленьне (Вібарг, , Данія; 2010 г.)


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Паўправадніковыя прылады
Катэгорыя:Асьвятленьне
Катэгорыя:Крыніцы сьвятла
Катэгорыя:Электратэхніка
Крывок

**Крывок** (*Haematopus ostralegus*), *кулік-сарока* — від птушак роду і сямейства крыўковых. Найбольш распаўсюджаны від кулікоў, насяляе Заходнюю Эўропу, цэнтральную Эўразію, Камчатку, Кітай і заходняе ўзьбярэжжа Карэі. У 1981 годзе ўключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі.

## Апісаньне

Кулік-сарока — адзін з найбольшых кулікоў рэгіёну. Даўжыня — 37—45 см, мае дзюбу 8—10,3 см і размах крылаў 80—85 см. Апярэньне чорна-белае, ногі чырвоныя; моцная шырокая чырвоная дзюба дазваляе разьбіваць ці раскрываць малюскаў ці раскопваць чарвякоў.

У палёце куліка немагчыма пераблытаць: белыя крылы і хвост з чорнымі акраінамі альбо чорны ніз і белы верх. Маладыя птушкі карычневыя, маюць белы каўнерык і тупейшую дзюбу. Крык — характэрны гучны сьвіст.

Форма дзюбы вар’юецца; крыўкі з шырокімі канцамі дзюбаў разьдзіраюць створкі малюскаў ці прадзёўбваюць скарлупу, а з вострымі канцамі — раскопваюць чарвякоў.

### Падвіды
Ёсьць тры падвіды: *ostralegus* пражывае ў Эўропе і на ўзьбярэжжах ва Ўсходняй Эўропе, *longipes* — у Цэнтральнай Азіі і Расеі, *osculans* на Камчатцы і ў заходнім Кітаі.

## Экалёгія

Кулікі-сарокі — пералётныя птушкі. Эўрапейская папуляцыя гняздуе пераважна ў паўночнай Эўропе, але ўзімку могуць пералятаць у паўночную Афрыку і паўднёвую Эўропу.

Гнёзды птушкі выграбаюць на гальцы, узьбярэжжы ці камяністых астравах. У кладцы 2—4 яйкі маскіровачнай афарбоўкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Відэа, фота, аўдыё куліка-сарокі ў інтэрнэт-калекцыі птушак
* Факты пра куліка-сароку ў BirdLife
* Аўдыёзапісы куліка-сарокі на Xeno-canto.

Катэгорыя:Крыўковыя
Катэгорыя:Чырвоны сьпіс МСАП відаў, блізкіх да пагрозьлівага
Катэгорыя:Узьбярэжныя птушкі
Катэгорыя:Птушкі Эўропы
Катэгорыя:Птушкі Азэрбайджану
Катэгорыя:Птушкі Пакістану
Катэгорыя:Птушкі Індыі
Катэгорыя:Птушкі Паўночнай Афрыкі
Катэгорыя:Птушкі Камэруну
Joy (гурт)

**Joy** (вымаўляецца *Джой*) — аўстрыйскі музычны гурт з гораду Бад-Аўсзээ (Штырыя), заснаваны ў 1984 г. Найбольшую вядомасьць мелі ў 1980-я гады, дзякуючы хітам *Touch By Touch*, *Valerie*, *Hello*, *Japanese Girls*.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* 1986 – Hello
* 1986 – Joy & Tears
* 1987 – Touch Re-Mix 87
* 1989 – Joy
* 2007 – Mallorca Summer Dance Party
* 2011 – Enjoy
* 2014 – Summer Dance Party

### Сынглы
* 1985 – Lost in Hong Kong
* 1985 – Touch by Touch
* 1986 – Hello
* 1986 – Japanese Girls
* 1986 – Touch Me My Dear 
* 1987 – Destination Heartbeat
* 1987 – It Happens Tonight 
* 1987 – Black Is Black (Remix)
* 1987 – Disco Mix Vol. 13 — Korean Girls
* 1988 – Kissin' Like Friends
* 1989 – She's Dancing Alone
* 1990 – Born to Sing a Lovesong
* 1994 – Hello, Mrs. Johnson 
* 1995 – Felicidad
* 1998 – Touch by Touch 98 
* 1995 – Touch by Touch (The Remake)
* 2010 – Touch by Touch 2011
* 2011 – Love Is All Around (Promo)
* 2020 – Mas, Mas, Mas

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аўстрыйскія музычныя гурты
Катэгорыя:Дыска-гурты
Барышаўка

**Барышаўка** () — мястэчка ў Кіеўскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Трубіжу. Адміністрацыйны цэнтар Барышаўскага раёну. Насельніцтва на 2018 год — 10&nbsp;851 чал.

## Насельніцтва
### Колькасьць
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 5886 чал.; 1970 год — 6936 чал.; 1979 год — 8613 чал.; 1989 год — 10&nbsp;583 чал.
* XXI стагодзьдзе: 2001 год — 11&nbsp;178 чал.; 2018 год — 10&nbsp;851 чал.

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Cities & towns of Ukraine

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьці
Украінская хэльсынская група

**Украінская хэльсынская група** (Украінская грамадзкая група ў справе выкананьня Хэльсынскіх пагадненьняў) — украінская арганізацыя абароны правоў чалавека.

## Гісторыя
Была заснаваная 10 асобамі 9 лістапада 1976 году на ўзор Маскоўскай хэльсінскай групы. Арганізацыю ўзначаліў Мікола Рудэнка, а ў яе склад уваходзіла агулам (у розныя часы) 37 асобаў, між іншым: Аляксандар Берднік, Ніна Строката, Васіль Стус, Леўка Лук’яненка, Іван Кандыба, Надзія Свытлычна, Вячаслаў Чарнавіл, Сьвятаслаў Караванскі, Аксана Паповіч, Аксана Мешко, Іна Сенык, Пятро Січко, Даніла Шумук, Юры Шухевіч, Міраслаў Марыновіч, Аляксандр Берднык, а. Васіль Раманюк, Юзаф Зісельс.

Да канца 1980 году арганізацыя выдала 30 дэклярацыяў, апэляцыяў і іншых дакумэнтаў па абароне правоў чалавека. З 1979 году ў ЗША дзейнічала Загранічнае прадстаўніцтва УХГ.

У сьнежні 1976 году пачаліся ператрусы і допыты чальцоў групы, а ў студзені 1977 году арышты, да канца сакавіка 1981 усе чальцы апынуліся ў вязьніцы ці на эміграцыі.

Напачатку 1988 году група аднавілася пад кіраўніцтвам Ляўка Лук’яненкі, у сакавіку 1988 году ператварылася ва Ўкраінскі хэльсынскі саюз.

## Літаратура
* *Українська Гельсінкська Група 1978—1982. Документи і матеріяли.* Торонто-Балтимор 1983, Українське Видавництво «Смолоскип» ім. В. Симоненка,  s.959—960. электронная вэрсія
* Jarosław Hrycak, *Historia Ukrainy 1772—1999*, Wyd. Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2000, .

Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Катэгорыя:Праваабарончыя арганізацыі
Катэгорыя:Украінская ССР
Катэгорыя:Украінскія арганізацыі
Валодарка

**Валодарка** () — мястэчка ў Кіеўскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Рось. Адміністрацыйны цэнтар Валодарскага раёну. Насельніцтва 6&nbsp;226 чал. (2015).

## Насельніцтва
* 1959 — 3&nbsp;845 чал.
* 1970 — 4&nbsp;948 чал.
* 1979 — 6&nbsp;335 чал.
* 1989 — 7&nbsp;522 чал.
* 2001 — 7&nbsp;639 чал.
* 2015 — 6&nbsp;226 чал.

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine 
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року», — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip 

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьці
Устаннае

**Уста́ннае** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавету.

## Назва
Паводле паданьня, назва паходзіць ад таго, што тут было *ўстанія* (паўстаньне).

## Гісторыя
У 1750 годзе мела назву *Устанна*, 9 дымоў. На мапе 1777 году пазначана як *Усьціна-Чыкаўка*. У 1783 годзе Ўстанная, 190 жыхароў. У 1926 годзе дзейнічала чатырохклясная школа.

## Насельніцтва
* 1926 год — 278 чалавек
* 1999 год — 56 чалавек
* 2010 год — 20 чалавек
* 2011 год — 23 чалавекі

## Інфраструктура
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Макараў (Кіеўская вобласьць)

**Макараў** () — мястэчка ў Бучанскім раёне Кіеўскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Здвыж. Цэнтар Макараўскай мястэчкавай тэрытарыяльнай грамады. Колькасьць насельніцтва 14900 (2024). 

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Прывілеем ад 25 чэрвеня 1509 году кароль Жыгімонт Стары падараваў «шляхотъне врожонымъ дворяномъ» Багдану, Андрэю і Зьмітру Івашэнцавічам, акрамя іншага, «*села... [[Апачычы|Опачичина]] на Припяти, а [[Мухаеды|Мухоедовичы]], а Кобановичы, А Максимовичы, а [[Загальцы|Загалци]], а Скубъричы, а Жерово, а Кыполово, а Новоставъ, а Совъку, а Воронино, а Борысовъ, а дворы в за*м*ку в Киеве и на месте, и тежъ дворъ в замъку Вруцкомъ ...*». У дакумэнце сказана, што фартуна належала яшчэ іхнаму дзядзьку пану Раману Івашэнцавічу, пазьней жа трымаў муж дачкі нябожчыка, а іхняй стрыечнай сястры, каралеўскі «зрадъца» князь Іван Глінскі, былы ваявода кіеўскі.

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

3-м жніўня 1604 году пазначаная дамова паміж Паўлам і Хведарам Багданавічамі, братанічам іхным Андрэем Івашэнцавічам адносна падзелу добраў у Кіеўскім ваяводзтве: Мухаедавічаў, Апачына ў Оўруцкай воласьці, Ясенічаў, Загальцаў, Вароніна, Барысава, Мутыжына, Скубрычаў, Навасельцаў і Саўкоў, а таксама дворышчаў у месьце Кіеве; вялося яшчэ пра ўлагоджваньне непаразуменьняў між князямі Пятром і Стэфанам Збараскімі і панам Мікалаем Макаравічам Івашэнцавічам.

У студзені 1654 году стольнік Василий Кикин, пасланы з Масквы да Кіеўскага палку, прыводзіў да прысягі на вернасьць Расейскай дзяржаве жыхароў 22 местаў, сярод якіх былі Макараў, Барадзянка, Гастомель і Чарнобыль.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Макараў апынуўся ў Расейскай імпэрыі. З 1797 году мястэчка — у межах Кіеўскага павету Кіеўскай губэрні.

У парэформавы пэрыяд Макараў стаў цэнтрам аднайменнай воласьці.

### Найноўшы час

У 1925 годзе мястэчка Макараў — раённы цэнтар Кіеўскай акругі УССР.

## Насельніцтва
* 1959 — 5&nbsp;739 чал.
* 1970 — 5&nbsp;746 чал.
* 1979 — 6&nbsp;844 чал.
* 1989 — 12&nbsp;072 чал.
* 2001 — 12&nbsp;042 чал.
* 2015 — 10&nbsp;102 чал.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine 
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року»,  — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьці
Загад НКУС №00447

**Загад [[Народны камісарыят унутраных справаў|НКУС]] №00447 (Апэратыўны загад народнага камісарыяту ўнутраных спраў СССР №00447 «Пра рэпрэсаваньне былых кулакоў, крымінальнікаў і іншых антысавецкіх элемэнтаў»**; ) — таемны загад НКУС ад 30 ліпеня 1937 году. На падставе гэтага загаду, пачынаючы ад жніўня 1937 і да лістапада 1938 году было арыштавана ад  да  чалавек, зь якіх ад 350 да 445 тысячаў былі забітыя, астатнія — адпраўлены ў ГУЛАГ. Такім чынам, прыняты раней плян — арыштаваць  чалавек і зь іх расстраляць  — былі шматкроць перавышаныя. Апэрацыя па гэтым загадзе стала самай масавай апэрацыяй Вялікага тэрору.

Сакрэтны загад быў абнародаваны толькі ў 1992 годзе. Знойдзеныя дакумэнты тых часоў аб яго падрыхтоўцы і правядзеньні даказваюць, што Камуністычная партыя Савецкага Саюзу і яе кіраўніцтва прымалі непасрэдны ўдзел у арганізацыі перасьледу і масавых сьмяротных пакараньнях.

Апрылюдненая інфармацыя пра гэты загад прымусіла перагледзець пануючую тады думку пра Вялікі тэрор, як на перасьлед савецкай эліты. У адрозьненьне ад адкрытых паказальных працэсаў, ці менш вядомых «нацыянальных апэрацыяў», апэрацыя па загадзе №00447 тычылася шараговых грамадзян Савецкага Саюзу: сялянаў, сельскага духавенства, асацыяльных элемэнтаў, крымінальнікаў і былых членаў апазыцыйных партыяў. Прысуды выносіліся не звычайнымі судамі, але тройкамі НКУС.

## Падрыхтоўка

### Ліст Сталіна ад 3 ліпеня 1937 году
3 ліпеня 1937 Сталін накіраваў Яжову, рэгіянальнаму партыйнаму кіраўніцтву і прадстаўнікам НКУС тэлеграму па пастанове Палітбюро ЦК УКП(б) № П51/94 «Пра антысавецкія аэлементы» ад 2 ліпеня, пра пачатак агульнасаюзнай кампаніі перасьледу раскулачаных асобаў і «злачынцаў». Ад мясцовых уладаў патрабавалася ў пяцідзённы тэрмін правесьці неабходную падрыхтоўку:
* У залежнасьці ад ступені пагрозы, падзяліць мэтавыя групы на дзьве катэгорыі і зарэгістраваць на мясцовым узроўні. Да першай катэгорыі аднесьці «найбольш варожых» кулакоў і злачынцаў, якія мусяць быць асуджаныя да расстрэлу. Да другой катэгорыі адносіліся «меней актыўныя, але варожыя», такія падлягалі дэпартацыі.
* Для суду над вышэйзгаданымі асобамі патрэбна было стварыць асобныя суды, гэтак званыя «тройкі», у склад якіх, звычайна, уваходзіў прадстаўнік НКУС, рэгіянальны партыйны лідэр і пракурор.
* У патрэбны тэрмін даслаць справаздачу ў Маскву, як аб колькасьці ўзятых на ўлік асобаў, гэдак і асабовы склад троек.

1 студзеня 1930 Генрых Ягода, папярэднік Яжова на пасадзе кіраўніка НКУС, выдаў загад АДПУ № 44/21, згодна якому кулакі падзяляліся на 3 катэгорыі, і для кожнай вызначаліся асобныя пакараньні — прадстаўнікоў першай катэгорыі, калі іх прызнавалі ва ўдзеле ў супраціве, патрэбна было расстраляць. У якасьці судоў таксама выкарыстоўваліся тройкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:НКУС
Катэгорыя:Рэпрэсіі ва УССР
Катэгорыя:Вялікі тэрор
Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1937 годзе
Жак Ліпшыц

**Жак (Хаім Якаў) Ліпшыц** (; , Друскенікі, Гарадзенская губэрня, цяпер — Аліцкі павет, Летува — , Капры, Італія) — францускі скульптар.

## Жыцьцяпіс
У 1909 годзе пераехаў у Парыж, дзе вучыўся ў Школе мастацтваў і Акадэміі Жуліяна. У 1922 годзе ўступіў у мастацкую групу «Новы дух» (). У сваіх раньніх працах праявіў сябе прыхільнікам радыкальных формаў кубізму, аднак пазьней зьмякчыў цяжкія і рэзкія формы сваіх скульптураў, зрабіўшы іх больш вытанчанымі. Працаваў таксама мадэльерам мэблі і дэкаратарам.

У 1941 годзе, пасьля акупацыі Францыі нямецкімі войскамі, Ліпшыц зьбег з Парыжу ў ЗША і жыў у Нью-Ёрку, дзе яго працы знайшлі вялікае прызнаньне ў мастацкіх колах. У 1946 годзе вярнуўся ў Парыж, але неўзабаве зноў зьехаў у ЗША, у 1958 годзе атрымаў амэрыканскае грамадзянства.

Жак Ліпшыц памёр 26 траўня 1973 году на востраве Капры. Пахаваны ў Ерусаліме.

## Галерэя

Файл:Lipshitz 1976 Philly.JPG|*Government of the People*, бронзавая скульптура, 1976, Філадэлфія 
Файл:Jacques Lipchitz, Birth of the Muses (1944-1950), MIT Campus.JPG|*Birth of the Muses*, бронза, 1944-1950
Файл:Spirit Enterprise 4.JPG|*The Spirit of Enterprise*, 1960, Філадэлфія


## Вонкавыя спасылкі
* Працы ў музэях сьвету

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскай губэрні
Катэгорыя:Францускія скульптары
Нямецкі ўльтыматум Летуве

**Няме́цкі ўльтыма́тум Летуве́** — вусны ўльтыматум, прад’яўлены міністру замежных справаў Летувы Юозасу Урбшысу міністрам замежных справаў Трэцяга райху Ёахімам фон Рыбэнтропам 20 сакавіка 1939 году.

Нямеччына патрабавала, каб Летува саступіла ёй Клайпедзкі край (Мэмэльлянд), аддзелены ад Нямеччыны паводле вынікаў Першай сусьветнай вайны. У адваротным выпадку вэрмахт быў гатовы да ўварваньня.

На працягу некалькіх гадоў ціск на Летуву з боку Нямеччыны ўзрастаў, вялася прафашысцкая прапаганда, працягвалася экспансія Трэцяга райху, і выстаўленае патрабаваньне было чаканым. Ультыматум быў абвешчаны празь пяць дзён пасьля нямецкай акупацыі Чэхаславаччыны. Чатыры дзяржавы, чые прадстаўнікі падпісалі ў 1924 годзе Клайпедзкую канвэнцыю, якая гарантавала захаваньне статус-кво ў рэгіёне, не змаглі прапанаваць ніякай рэальнай дапамогі. Вялікабрытанія і Францыя прытрымліваліся «палітыкі супакаеньня», а Італія і Японія адкрыта падтрымлівалі Нямеччыну.

Летува была вымушана прыняць ультыматум 22 сакавіка. Для Нямеччыны Клайпедзкі край стаў апошняй набытай тэрыторыяй перад пачаткам Другой сусьветнай вайны. У Летуве яго страта выклікала сур’ёзнае пагаршэньне эканамічнай сытуацыі і зьніжэньне маральнага духу нацыі. У Эўропе яшчэ больш павялічылася перадваеннае напружаньне.

## Глядзіце таксама
* Польскі ўльтыматум Летуве (1938)
* Савецкі ўльтыматум Летуве (1940)

## Літаратура
* *Liettuan historia*. Tampere: Jagellonica-kulttuuriyhdistys ry. 2009. ISBN 978-951-98665-3-6.
* *Kolmannen valtakunnan nousu ja tuho I*. New York: Simon and Schuster. 1960. ISBN 951-20-6633-5.
* Saksa valtapolitiikan paitsiossa. Memelin kysymys Weimarin tasavallan ulkopolitiikassa vuoden 1918 vallankumouksesta Memelin-sopimuksen syntyyn kesällä 1924., Ari Mäkiranta, Turun yliopiston humanistinen tiedekunta, historian laitos, yleinen historia.

## Вонкавыя спасылкі
* Senior Counselor Grundherr to Minister Zechlin. Berlin, January 2, 1939.
* Lithuanian, Latvian, Estonian relations with Germany 1937—1939.
* Тэкст летувіска-нямецкага дагавору

Катэгорыя:Замежная палітыка Летувы
Павал Грынчук

**Па́вал Сямё́навіч Грынчу́к** (нарадзіўся ў 1976 годзе ў Шаркоўшчыне, Віцебская вобласьць, Беларусь) — беларускі фізык. Доктар фізыка-матэматычных навук.

## Біяграфія
Скончыў Шаркоўшчынскую сярэднюю школу №2 ў 1993 годзе.
У 1998 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт.

Загадчык аддзяленьня цеплафізыкі дзяржаўнай навуковай установы «Інстытут цепла- і масаабмену імя А. В. Лыкава» Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Доктар фізыка-матэматычных навук. Тэма дысэртацыі — «Працэсы пераносу энэргіі і рэчыва ў гетэрагенных асяродзьдзях са стахастычнай структурай». Вучоная ступень доктара фізыка-матэматычных навук прысуджана за выяўленьне існаваньня адзінай энэргетычнай мяжы патуханьня хвалі гарэньня ў сумесі парашкападобных рэагентаў, што дазволіла стварыць навуковую базу для разьліку і праектаваньня новага пакаленьня энэргаэфэктыўнага пячнога абсталяваньня для нагрэву і тэрмаапрацоўкі мэталю, якія ўкаранёныя на прадпрыемствах Рэспублікі Беларусь, Расеі, Рэспублікі Віетнам.

Жанаты, мае дзьвух дачок.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шаркоўшчыне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Беларускія фізыкі
Катэгорыя:Дактары фізыка-матэматычных навук
Кнігаўка

**Кні́гаўка** (*Vanellus vanellus*), *ка́ня* — невялікая птушка сямейства сяўцовых атраду сеўцападобных.

Падвідаў няма. У апярэньні чорны зь зеленаватым, мэталічным бляскам, белы і іржавы колеры. На галаве высокі чуб. Маладыя цемна-шэра-карычневыя са сьветлым жыватом і больш кароткім чубам. Даўжыня цела 28—34 см. Размах крылаў 66—80 см. Голас: гучнае, трошкі хрыплае «кіі-р-ві», «кіі-р-віі». Месцы пражываньня — лугі зь сярэдняй вільготнасьцю, пашы, вільготныя палі паблізу лугоў, дэльты рэк, берагі і рачныя астравы (даходзіць да вышыні ў 800—900 м н. у. м., у выключных выпадках — да 1000 м н. у. м.).

Арэал ад Эўропы (акрамя крайніх паўночнага ўсходу і поўдня) шырокім поясам праз цэнтрэльную Азію да Ціхага акіяну. Пералёты ў (канцы ІІ) III—IV, (канец V) VI—XI. Паўднёва-заходнія папуляцыі аселыя (напр., у Вялікабрытаніі, Францыі, паўн. Італіі, Гішпаніі, Турцыі). Распаўсюджаная па ўсёй тэрыторыі Беларусі, адзін з найбольш звычайных пералётных і транзытна мігрыруючых відаў кулікоў (народныя назвы кігіка, кныга, чайка). Месца зімовак: заходняя і паўднёвая Эўропа, Брытанскія астравы, Малая, паўднёвая і ўсходняя Азія, Японскія астравы, паўночная Афрыка.

Гняздо ў неглыбокай ямцы сярод нізкай расьліннасьці на адкрытым месцы, скупая высьцілка з сухой травы, D = 10—14 см, H = ~2 см. Яйкі: 4 (2—5), грушападобныя, аліўкавыя, аліўкава-зялёныя альбо сьветла-зялёныя, часам гліністыя або карычневыя. Дробныя і густыя чорныя альбо карычневыя плямы. Памеры: 46,0 х 33,0 мм (42,0—50,0 х 31,0—34,0 мм).

## Літаратура
* 
* Птушкі Еўропы. Палявы вызначальнік. Czarnecki Z., Dodrowolski K.A., Jablonski B., Nowak E., Siwek. W. Ptaki Europy. Przewodnik terenowy. PWN, Warszawa, 2000. 391 s., 96 tablic z rysunkami. Пераклад пад агульнай рэд. Міхаіла Нікіфарава, перакладчыкі з польскай мовы: Дзмітры Вінчэўскі, Ірына Самусенка, Аляксандр Зарубаў, Таццяна Паўлюшчык. Навуковае выдавецтва ПВН, 2000. — 349 с.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сяўцовыя
Ігар Сігоў

**І́гар Аляксе́евіч Сіго́ў** ( 30 сьнежня 1968, Полацак Віцебскай вобласьці БССР) — беларускі актор тэатру і кіно, Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь (2011).

## Жыцьцяпіс
Ігар Сігоў скончыў сярэднюю школу № 14 м. Полацку, займаўся бегам, скокамі ў вышыню, веславаньнем. Аднак, трапіўшы ў тэатральную студыю, захапіўся акторскай працай. Пасьля школы беспасьпяхова спрабаваў паступіць у Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкі інстытут.

Працаваў токарам на полацкім аўтарамонтным заводзе (1986—1987). Адслужыўшы ў Савецкай арміі (1987—1989), у 1989—1990 роках працаваў арганізатарам канцэртна-відовішчных мерапрыемстваў Палацу культуры вытворчага аб’яднаньня «Шкловалакно» ў Полацку, у 1990 — кіроўцам Полацкай райаграпрамтэхнікі.

У 1990—1994 роках навучаўся ў Беларускай акадэміі мастацтваў, пасьля заканчэньня якой быў прыняту ў трупу Рэспубліканскага тэатру беларускай драматургіі. З 2012 па 2014 адначасова зьяўляўся дырэктарам РТДБ.

З 2014 — актор Купалаўскага тэатру.

## Творчасьць
Выканаў больш за 80 роляў у тэатры і кіно. У кіно дэбютаваў у 1996 року.

Фільм «» ірляндзкай рэжысэркі , у якім актор выканаў галоўную ролю, браў Гран-пры на разнастайных кінафэстывалях, а ў 2010 року быў таксама намінаваны на прэмію Акадэміі за «найлепшы кароткаметражны гульнявы фільм».

## Сям’я
Жанаты, мае сына Ільлю (ад першага шлюбу) і дачку Насту.

## Узнагароды
* 1999 — Гран-пры фэстывалю «Маладэчанская сакавіца—99» за найлепшае ўвасабленьне ролі Мужчыны ў спэктаклі «Апошняя пастараль» паводле А. Адамовіча, пастаноўка М. Дзінава.
* 2003 — нагрудны знак Міністэрства культуры за ўклад у разьвіцьцё культуры Беларусі «за высокае прафэсійнае майстэрства і значны ўнёсак у разьвіцьцё беларускага тэатральнага мастацтва» актору, вядучаму майстру сцэны.
* 2006, чэрвень — VIII Міжнародны тэатральны фэстываль «Мэльпамэна Таўрыі» — дыплём дырэктара фэстывалю «За сцэнічнае ўвасабленьне глыбіні славянскай душы» ў спэктаклі «Адвечная песьня» Я. Купалы, пастаноўка С. Кавальчыка.
* 2006, лістапад — дыплём актору на тэатральным конкурсе ХІІІ ММКФ «Лістапад» ад «Народнай газеты» за спэктакль «Адвечная песьня» Я. Купалы, сцэнічная ідэя і пастаноўка С. Кавальчыка.
* 2007 — пэрсанальная надбаўка прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь за выдатны ўнёсак у разьвіцьцё культуры і мастацтва Рэспублікі Беларусь актору, вядучаму майстру сцэны.
* 2007 — мэдаль Францішка Скарыны
* 2011 — Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Профіль на бачыне Купалаўскага тэатру
* 
* 
* Профіль на TUT.BY
* 

Катэгорыя:Беларускія тэатральныя акторы
Катэгорыя:Беларускія кінаакторы
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Полацку
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Харанеў

**Харане́ў** (таксама — *Харанёў*, *Харане́ва*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавету.

## Назва
Назва паходзіць ад слова *хараніць*, «хаваць». Паводле паданьня, *тут людзі схараніліся «ад француза»*.

## Гісторыя
У 1670 годзе згадваецца як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ. На мапе 1777 году разам з паселішчам пазначаны й вадзяны млын. У 1873 годзе ўласнасьць двараніна Русінава, які валодаў 237,5 дзесяцінамі зямлі і вадзяным млынам. У 1912 годзе існавала аднаклясная царкоўнапрыходзкая школа. Дзейнічала чатырохклясная школа.

## Насельніцтва
* 1910 год — 460 чалавек
* 1999 год — 68 чалавек
* 2010 год — 39 чалавек
* 2011 год — 27 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы дзейнічае дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Хварасьцяны (Магілёўская вобласьць)

**Хварасьця́ны** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавету. Побач зь вёскай цячэ рака Рудзея, левы прыток Расты.

## Гісторыя
У інвэнтары Чачэрскага й Прапойскага старостваў за 1675 год згадваецца як сяло з 13 дварамі (дымамі). У 1750 годзе 21 дым. У 1772 годзе 275 жыхароў (беглых 14 чал.). У 1783 годзе ў складзе ўладаньняў князя Галіцына, 30 двароў, 257 жыхароў. У 1912 годзе ў вёсцы была школа граматы.

## Насельніцтва
* 1926 год — 296 чалавек
* 1999 год — 173 чалавекі
* 2010 год — 132 чалавекі
* 2011 год — 159 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы дзейнічаюць крама, фэльчарска-акушэрскі пункт, АТС, паштовае аддзяленьне сувязі, сельская бібліятэка-клюб.

## Асобы
* Міхаіл Ларчанка (1907—1981) — беларускі літаратуразнаўца

## Крыніцы

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Чыкаўка

**Чы́каўка** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Лапаціцкага сельсавету.

## Назва
Паводле паданьня, быццам Пётар I згубіў тут (або ў суседняй Пацяраеўцы) гадзіньнік, які знайшоў селянін і ня змог яго схаваць з-за гучаньня ціканьня: «чык-чык-чык».

## Гісторыя
У гістарычных крыніцах вёска згадваецца ў 1675 годзе ў Прапойскім старостве, мела 7 дымоў. У 1750 годзе 8 дымоў, млын.

Паводле рэвізіі 1772 году, 116 жыхароў (беглых 1 чал.). У 1835 годзе ўладаньне памешчыцы Цеханавецкай. У 1865 годзе ў складзе Пацяраеўскай воласьці Быхаўскага павету Магілёўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1926 год — 312 чалавек
* 1999 год — 19 чалавек
* 2010 год — 5 чалавек
* 2011 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лапаціцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Лугіны

**Лугіны** () — мястэчка ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Жэрэў. Адміністрацыйны цэнтар Лугінскага раёну. Насельніцтва на 2015 год — 4116 чал.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 2737 чал.; 1970 год — 3870 чал.; 1979 год — 4657 чал.; 1989 год — 5318 чал.
* XXI стагодзьдзе: 2001 год — 4737 чал.; 2015 год — 4116 чал.

## Вонкавыя спасылкі

* Cities & towns of Ukraine
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року»,  — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip

Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці
Хорашаў

**Хорашаў** () — мястэчка ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Ірша. Адміністрацыйны цэнтар Хорашаўскага раёну. Насельніцтва 7&nbsp;795 чал. (2015).

## Насельніцтва
* 1959 — 4&nbsp;637 чал.
* 1970 — 6&nbsp;830 чал.
* 1979 — 7&nbsp;601 чал.
* 1989 — 8&nbsp;588 чал.
* 2001 — 8&nbsp;036 чал.
* 2015 — 7&nbsp;795 чал.

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine 
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року»,  — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip 

Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці
Аляксандар Рыгоравіч Новік

**Алякса́ндар Но́вік** ( 15 кастрычніка 1994 году) — колішні беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
Выхаванец бярозаўскай ДЮСШ-1, а юнаком апынуўся ў структуры менскага «Дынама». Гуляў у Другой лізе за фарм-клюб «Дынама-2». Пасьля сэзону 2012 году «Дынама-2» спыніла існаваньне, і Новік далучыўся да «Кобрыню». У 2014 годзе папоўніў склад першалігавай «Бярозы-2010», але не правёў за яе аніводнага матчу. У сакавіку 2015 году знаходзіўся на праглядзе ў «Смаргоні», але не падышоў клюбу, і выніку сэзон 2015 году гуляў у камандзе «Колас-Меліяратар-Дружба».

У лютым 2016 году далучыўся да берасьцейскага «Дынама», зь якім у сакавіку падпісаў кантракт. 10 красавіка 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, згуляўшы ў першым тайме матчу супраць «Менску» (0:3) на пазыцыі апорнага паўабаронцы. У першай палове сэзону 2016 году быў трывалым гульцом асновы берасьцейцаў, аднак 24 чэрвеня ў матчы супраць «Крумкачоў» (1:2) атрымаў траўму. Вярнуўся на поле празь месяц, але страціў месца ў асноўным складзе і пачаў выступаць пераважна за дубль. У студзені 2017 году праходзіў прагляд у менскім «Дынама», але беспасьпяхова. Тады ж стала вядома, што Новік пакіне берасьцейскі клюб. У лютым быў на праглядзе ў гарадзенскім «Нёмане», але не зацікавіў кіраўніцтва клюбу. У сакавіку 2017 году стаў гульцом клюбу трэцяга дывізіёну Польшчы «Катвіцы» з Калабжэгу.

Улетку 2017 году, пакінуўшы «Катвіцу», праходзіў прагляд у наваполацкім «Нафтане», а пазьней некаторы час правёў у клайпедзкім «Атлянтасе». У кастрычніку 2017 году далучыўся да першалігавага «Слоніму-2017». У пачатку 2018 году праходзіў прагляд у «Крумкачах», аднак клюб ня здолеў атрымаць ліцэнзію на ўдзел у Найвышэйшай лізе. Пазьней беспасьпяхова праходзіў прагляд у «Гарадзеі», а ў сакавіку 2018 году стаў гульцом «Смаргоні». У ліпені 2018 году шляхі з смаргонцамі ў Новіка разышліся, бо ён накіраваўся на прагляд у жодзінскі «Тарпэда-БелАЗ», зь якім у выніку падпісаў кантракт. У складзе новай каманды выступаў за дубль. У студзені 2019 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў клюб.

Пасьля зыходу з жодзінскай каманды некаторы час праходзіў прагляд у «Слуцку», а пазьней далучыўся да бабруйскай «Белшыны», зь якой у сакавіку 2019 году склаў угоду. Спачатку трывала гуляў у стартавым складзе, зь лета ўжо радзей зьяўляўся на полі. У студзені 2020 году пакінуў Бабруйск. У пачатку 2020 году далучыўся да наваполацкага «Нафтану», а па заканчэньні сэзону 2020 году пакінуў каманду.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* Статыстыка ў польскіх клюбах

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Малдоўскі лей

**Малдо́ўскі лей** () — грашовая адзінка Малдовы. На дадзены момант маюцца папяровыя купюры наміналам 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 леяў, а таксама манэты вартасьцю 1 (ужо не выкарыстоўваецца), 5, 10, 25, 50 баняў (bani). Лей зьмяніў малдоўскі купон 29 лістапада 1993 г. Абмен вырабляўся па курсе «1 лей = 1000 купонаў».

## Этымалёгія
Асноўную ролю на ўнутраным і зьнешнім рынку Малдаўскага княства гралі замежныя срэбраныя і залатыя манэты: дукаты, флёрыны, злотыя і іншыя. У XVII стагодзьдзі на Балканах і ў Малдову пракралася нідэрляндзкая манэта «leeuwendaalder», на якой быў намаляваны леў. Жыхары Малдовы называлі гэтыя манэты леямі. У 1867 годзе гэтую назву атрымала валюта Румыніі, а пасьля развалу СССР і грашовая адзінка Малдовы. У балгарскага лева дакладна такая ж гісторыя.

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Малдова
Рэўт (рака)

**Рэўт** () — рака ў сярэдняй Малдове, правы прыток Днястру. Працягласьць — 286 км, басэйн — 7760 км².

Рака працякае з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. На раце знаходзяцца гарады Бельцы і Архэй. Уцякае ў Днестар каля гораду Дубэсар.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Прытокі Днястра
Катэгорыя:Рэкі Малдовы
Малдоўскі купон

**Малдоўскі купон** () — часовая грашовая адзінка ў Малдове з 1992 па 1993 год.

Першыя купоны былі выпушчаны ў абарот Нацыянальным банкам Малдовы 10 чэрвеня 1992 году. Яны выкарыстоўваліся ў наяўна-грашовым звароце паралельна з рублём у суадносінах 1:1. З моманту ўводзін у зварот расейскага рубля 9 жніўня 1993 году Нацыянальны банк Малдовы пачаў самастойна катыраваць купон у адносінах да іншых валют. 29 лістапада 1993 году пачаўся абмен купонаў на лей па курсе 1000:1, які працягваўся да 2 сьнежня.

Купоны выпускаліся наміналам 50, 200, 1000 і 5000. Манэты не выпускаліся.

На авэрсе намаляваны герб Малдовы, эмблема і назва цэнтральнага банку, намінал, год выпуску і папярэджаньне пра падробку, на рэвэрсе — від на Сароцкую крэпасць, намінал і эмблема НБМ. Вадзяны знак у выглядзе геамэтрычнага арнамэнту з ромбаў і ламаных лініяў.

Сэрыйныя нумары выгляду А.1234 123456.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Малдова
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1993 годзе
Кодры

**Ко́дры** () — узвышша ў цэнтральнай Малдове паміж рэкамі  Прут і Рэўт, найвышэйшая частка Бесарабскага ўзвышша. Уздымаецца да 429 м над узвышшам мора і пралягае з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход на працягу 100 км.

Складаецца зь пяску, гліны і вапняку. Падзяляецца глыбокімі рачнымі ярамі. Лясы, якія тут растуць пераважна — дубравы і грабавыя, на поўначы букавыя.

## Глядзіце таксама
* Кодры (запаведнік)

## Літаратура
# * Roman Biesiada, Tadeusz Lenczkowski, Lech Ratajski: *Słownik Geografii ZSRR*. Варшава: Wiedza Powszechna, 1974, s. 64-65.

Катэгорыя:Геаграфія Малдовы
Рыга (аэрапорт)

**Міжнародны аэрапорт Рыґа** (; IATA: **RIX**, ICAO: **EVRA**) — міжнародны аэрапорт латыскае сталіцы Рыґі і найбуйнейшы ў краінах Балтыі. Абслугоўвае 80 простых лётаў у 30 краінаў. Зьяўляецца вузлом для airBaltic, SmartLynx Airlines, RAF-Avia, Vip Avia і Inversija і адным з базавых аэрапортаў для Wizz Air. Найбуйнейшым эксплюататарам аэрапорту зьяўляцецца нацыянальны латыскі авіяперавозьнік airBaltic, другім — Ryanair.

## Крыніцы

Аэрапорт
Катэгорыя:Аэрапорты Латвіі
Катэгорыя:Транспарт Рыгі
Любар

**Любар** () — мястэчка ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Случ. Адміністрацыйны цэнтар Любарскага раёну. Насельніцтва 2005 чал. (2025).

## Насельніцтва
Нацыянальны склад насельніцтва: пераважна украінцы, пражываюць таксама палякі.

### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці
Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Летуве

Сьпіс **[[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьве́тнай спа́дчыны ЮНЭСКО]]** ў **[[Летува|Летуве́]]** складаецца з 4 аб’ектаў (на  рок), што складае  ад агульнага ліку ( на  рок). Усе аб’екты ўключаныя ў сьпіс паводле культурных крытэраў. Акрамя гэтага, паводле стану на 2018 рок, 2 аб’екты на тэрыторыі Летувы знаходзяцца ў ліку кандыдатаў на ўключэньне ў сьпіс Сусьветнай спадчыны. Летувіская Рэспубліка ратыфікавала Канвэнцыю аб ахове сусьветнай культурнай і прыроднай спадчыны 31 сакавіка 1992 року. Першы аб’ект, які знаходзіцца на ейнай тэрыторыі, быў занесеныя ў сьпіс у 1994 року на 18-й сэсіі Камітэту Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Сьпіс
У дадзенай табліцы аб’екты разьмешчаны ў парадку іх даданьня ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Кандыдаты ў сьпіс
У табліцы аб’екты разьмешчаныя ў парадку іх даданьня ў сьпіс кандыдатаў. У дадзеным сьпісе зьмешчаны аб’екты, прапанаваныя ўрадам Летувы ў якасьці кандыдатаў на занясеньне ў сьпіс Сусьветнай спадчыны.

## Глядзіце таксама
* Сусьветная спадчына ЮНЭСКО

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс аб’ектаў сусьветнае спадчыны ЮНЭСКО ў Летуве 

Летува
Катэгорыя:Сьпісы:Летува
Вільня (аэрапорт)

**Віленскі міжнародны аэрапорт** (; IATA: **VNO**, ICAO: **EYVI**) — міжнародны аэрапорт летувіскае сталіцы Вільні. Месьціцца за 5,9 км на поўдзень ад места. Зьяўляецца найбуйнейшым з чатырох камэрцыйных аэрапортаў Летувы паводле пасажырапатоку. Сёньня Віленскі міжнародны аэрапорт зьяўляецца адным з самых хутка разьвіваючыхся ў Эўропе. Пасажырапаток складае 3,3 млн на год.

## Вонкавыя спасылкі

Аэрапорт
Катэгорыя:Аэрапорты Летувы