Джон Дункан (мастак)

**Джóн Дýнкан** (па-шкоцку і па-ангельску: *John Duncan*; 19 ліпеня 1866, Дандзі, Шкоцыя — 1945, Эдынбург, Шкоцыя) — шкоцкі мастак-сымбаліст.     

## Жыцьцяпіс

Ягоны бацька быў жывёлагадоўцам, але Джон заўсёды дэманстраваў адсутнасьць цікавасьці да сямейнага бізнэсу і схільнасьць да выяўленчага мастацтва, настолькі, што ва ўзросьце 11 гадоў ён ужо быў таленавітым студэнтам Школы мастацтваў Дандзі. Ва ўзросьце 15 гадоў ягоныя ілюстрацыі былі апублікаваныя ў мясцовым часопісе The Wizard of the North («Чараўнік Поўначы»).

Дж. Дункана многія называлі «вар'ятам», а іншыя — «містыкам». Ён прызнаўся, што падчас маляваньня слухаў «казачную музыку». Нягледзячы на ​​тое, што ягоная творчасьць застаецца моцна ўкаранёнай у рух прэрафаэлітаў, ён вылучаўся сярод сваіх сучасьнікаў і параўнальны хутчэй з мадэрністамі, у той час як ягоная ўлюбёная тэма - кельцкі рэнэсанс. 

Мастацтвазнаўцы яго звычайна лічаць сымбалістам. Ягоная цікавасьць да кельцкага Адраджэньня таксама падзяляла шкоцкая сьпявачка Марджары Кенэдзі-Фрэйзэр; яны сталі блізкімі сябрамі, і Дункан намаляваў яе падчас паездкі ў Эрыскей у 1905 годзе.

У 1887—1888 гадах Дж. Дункан працаваў у Лёндане як мастак-ілюстратар, а потым адправіўся на кантынэнт, дзе вучыўся ў Антвэрпэнскай каралеўскай акадэміі прыгожых мастацтваў пад кіраўніцтвам Шарля Вэрла і ў Дусэльдорфскай акадэміі мастацтваў.

У 1892 годзе Дж. Дункан пераехаў у Эдынбург, дзе пачаў плённае супрацоўніцтва з сацыёлягам, біёлягам і местабудаўніком Патрыкам Гедэсам, зь якім пазнаёміўся ў Дандзі. Неўзабаве ён атрымаў вядомасьць як адзін з вядучых мастакоў «кельцкага адраджэньня» ў Шкоцыі. У 1890-я гады Дункан стварыў цыклі фрэсак на міталягічныя тэмы, якія ўпрыгожылі сьцены кватэры Гедэса і ўнівэрсытэцкага інтэрнату ў эдынбурскім квартале Рэмсі-гардэн. У 1894 годзе па замове Гедэса ён распрацаваў праект «Ведзьмін калодзеж» — помнік ахвяраў ганеньняў на ведзьмаў у Эдынбургу.

У 1900 годзе дзякуючы падтрымцы Патрыка Гедэса Дункан атрымаў пасаду прафэсара ў Чыкакскім інстытуце, заснаваным Фрэнсісам Уэйландам Паркерам. Тут у ліку ягоных вучняў быў амэрыканскі скульптар і мастак-акварэліст Уільям Зорах. Вярнуўшыся ў Шкоцыю пасьля сьмерці Паркера ў 1902 годзе, Дункан пасяліўся ў Эдынбургу, дзе і пражыў астатак гадоў. 

Памёр у 1945 годзе, пахаваны ў Эдынбургу.

## Творчасьць

Стылістычна творы Дж. Дункана нагадваюць творы сымбалістаў П'ера Пюві дэ Шавана і Гюстава Маро, прэрафаэліта Эдварда Бэрн-Джонса. 

Дункан быў найважнейшым прапагатарам матываў з кельцкай міталёгіі ў шкоцкім мастацтве, але ён таксама прысьвяціў сябе біблейскім сцэнам і тэмам з грэцкай міталёгіі. Дэкаратыўнасьць карціны была для яго найвышэйшым прыярытэтам, нават калі ён не заўсёды імкнуўся да гэтага ідэалу так пасьлядоўна, як у карціне «Сьвятая Брыгіта» (1913). 

Г. Штухці апісвае карціны Дункана як «незвычайныя і ўнікальныя ў шкоцкім мастацтве першай паловы 20-га стагодзьдзя ў выбары сюжэта, дэкаратыўным і ўсё больш вытанчаным адлюстраваньні і тэхнічным майстэрстве». 

Творы Дункана знаходзяцца пераважна ў музэях Шкоцыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1866 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шатляндыі
Катэгорыя:Памерлі ў Эдынбургу
Катэгорыя:Памерлі ў Шатляндыі
Катэгорыя:Шатляндзкія мастакі
Катэгорыя:Сымбалізм (мастацтва)