open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пасуш дзі Фэрэйра (футбольны клюб)

«**Пасуш дзі Фэрэйра**» () — партугальскі футбольны клюб, які грунтуецца ў горадзе Пасуш дзі Фэрэйра, акруга Порту. Клюб быў заснаваны ў 1950 годзе, у цяперашні час гуляе ў першым дывізіёне партугальскага чэмпіянату, праводзячы хатнія гульні на стадыёне «Мата Рэал», які здольны зьмясьціць 5172 чалавекі. Гэты стадыён «Пасуш дзі Фэрэйра» выкарыстоўвае з 1973 году. Клюбнымі колерамі зьяўляюцца жоўты й зялёны.

«Пасуш дзі Фэрэйра» атрымлівала перамогу ў другім дывізіёне тры разы, а дзякуючы добраму выступу ў сэзоне 2006—2007 гадоў, на наступны год каманда кваліфікавалася ў розыгрыш Кубка УЭФА. У сэзоне 2012—2013 гадоў клюб заняў выніковае трэцяе месца й атрымаў магчымасьць удзелу ў кваліфікацыі Лігі чэмпіёнаў 2013—2014 гадоў упершыню ў сваёй гісторыі. «Пасуш дзі Фэрэйра» мае традыцыю гуляць супраць гішпанскай «Сэльты» перад пачаткам кожнага сэзону.

## Гісторыя
Гісторыя клюбу ўзыходзіць да 1930 году, калі ён меў назоў «Спартовы клюб Пасэнсі» (). Клюб гуляў два дзесяцігодзьдзі на аматарскім узроўні, пакуль не заявіўся ў ніжэйшы дывізіён чэмпіянату Партугаліі ў 1950-х гадох пад назвай «Васка да Гама», у гонар аднайменнага бразыльскага клюбу. Аднак празь нейкі час клюб зьмяніўсвае колеры й назву, стаўшы «Пасуш дзі Фэрэйра».

Пад новай назвай клюб упершыню згуляў 19 лістапада 1950 году супраць клюбу «Лаўзада», перамогшы зь лікам 2:1. Першы гол у гісторыі клюбу забіў Агустыньню Алвэш. Клюб выступаў у трэцяй рэгіянальнай лізе Партугаліі да сэзону 1956—1957 гадоў, дзе яны сталі чэмпіёнамі. Клюбная эмблема была зроблена ў сэзоне 1961—1962 гадоў і выкарыстоўваецца да гэтага часу.

Потым клюб вылецеў зь лігі, але затым вярнуўся ў яе, на радасьць сваіх прыхільнікаў, якія 17 чэрвеня 1973 году выйшлі на вуліцу пасьля заключнай гульні супраць клюбу «Пэразыньню», якую клюб давёў да перамогі зь лікам 3:0. Праз год, 14 чэрвеня 1974 году, клюб атрымаў перамогу ў трэцім дывізіёне пасьля перамогі над «Эштрэлай». Героем той гульні быў бамбардзір Маскарэньняш.

Пасьля выхаду ў Супэрлігу ў 1990-х гадох і вылету зь яе ў сэзоне 2003—2004 гадоў, клюб заняў шостае месца ў сэзоне 2006—2007 гадоў, такім чынам, атрымаўшы правы на ўдзел у кваліфікацыі Кубка УЭФА. На чале той каманды стаяў трэнэр Жузэ Мота, які дамогся ў тым сэзоне ўражлівай перамозе над «Спортынгам» і нічыйнымі вынікамі з «Бэнфікай» і «Порту». Аднак у дэбютным сэзоне эўракубкаў клюб выляцеў у першым жа раўндзе, атрымаўшы паразу ад нідэрляндзкага АЗ зь лікам 0:1 паводле сумы абедзьвюх сустрэч.

У сэзоне 2012—2013 гадоў клюб кваліфікаваўся ў Лігу чэмпіёнаў упершыню ў сваёй гісторыі, пасьля дасягненьня трэцяга месца ў лізе, апярэдзіўшы ў табліцы клюб «Брага». Гэты сэзон зьяўляецца самым пасьпяховым у гісторыі клюбу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны фан-сайт
* Блог заўзятараў клюбу
Садавінаядзеньне

**Садавінаядзе́ньне** (таксама **садавінае́дзтва**, **плодаядзе́ньне**, **пладае́дзтва**, **фруктарыя́нства**, **фрутарыя́нства**) — стыль жыцьця, вызнаўцы якога дапускаюць спажываньне выключна садавіны і гародніны, арэхаў і насеньня, зрываньне якіх не выклікае сьмерці, шкоды альбо іначай зьнішчэньня расьліны. Не дапускаюць спажываньня, напрыклад, морквы альбо капусты. Іншымі словамі, на думку прыхільнікаў ідэі, садавінаядзеньне — гэта перанясеньне ідэі вэганства на расьліны.

## Ацэнкі
Паводле кандыдаткі біялягічных навук і начальніцы аддзелу харчаваньня Навукова-практычнага цэнтру Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі па харчаваньні Людмілы Мельнікавай:
Доўгае прымяненьне строгага вэгетарыянства, пры якім выключаюцца любыя віды мяса жывёлы, птушак, рыб, морапрадукты, а таксама малако і малочныя прадукты, яйкі, з гадамі прыводзіць да рэзкага дэфіцыту жалеза, цынку, кальцу, вітамінаў А, В2, В12, D, незаменных амінакісьляў. Хоць колькасьць жалеза, медзі, цынку ў рацыёнах строгіх вэгетарыянцаў можа быць дастатковай, але засваяльнасьць іх з расьлінных прадуктаў нізкая. Нават у здаровых людзей, якія выключылі са свайго рацыёну ўсе прадукты жывёльнага паходжаньня, могуць разьвівацца дысьбіёз, гіпавітаміноз і бялковая недастатковасьць. Улічваючы, што вэгетарыянства ня можа забясьпечыць павышаную патрэбнасьць у лёгказасваяльным кальцы, у жанчын у пэрыяд постмэнапаўзы і ў пажылых людзей высокая рызыка разьвіцьця астэапарозу. Таксама вядома, што лёгказасваяльнае жалеза знаходзіцца толькі ў прадуктах жывёльнага паходжаньня, недахоп яго ў вэгетарыянскай дыеце можа прыводзіць да разьвіцьця жалезадэфіцытнай анэміі. Такім чынам, строгае вэгетарыянства нельга лічыць рацыянальным харчаваньнем для дзяцей, падлеткаў, цяжарных жанчын, кормячых маці, пажылых людзей, спартоўцаў.
Паводле Амэрыканскага дыеталягічнага аб’яднаньня 2009 году:
Належна заплянаваныя вэгетарыянскія дыеты, у тым ліку строга вэгетарыянскія, то бок вэганскія, зьяўляюцца здаровымі, задавальняюць харчовым патрабаваньням… Вітамін B12 мусіць атрымвацца вэганамі праз пастаяннае ўжыцьцё ўзбагачанай вітамінам B12 ежы… Цяжарныя і кормячыя грудзьмі вэганкі мусяць абіраць узбагачаную доказагексаенавай кісьляй ежу.


## Крыніцы

Катэгорыя:Вэганізм
Катэгорыя:Шкодныя звычкі
Катэгорыя:Ядомыя плады
Грэцкае возера

**Грэ́цкае во́зера** — гідронім, назва азёраў у Беларусі:

## [[Віцебская вобласьць]]
* Грэцкае возера — возера ў Мёрскім раёне

## [[Гомельская вобласьць]]
* Грэцкае возера — возера ў Шацілавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Грэцкія (вёска)
* Грэцкі арэх
Бель

Назву **Бель** маюць:

* Бель — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці
* Бель — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Бель — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Бель — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Мэц (футбольны клюб)

«**Мэц**» () — францускі футбольны клюб з гораду Мэц. Двухразовы ўладальнік Кубка Францыі (1984, 1988). Клюб быў утвораны ў 1932 годзе і вялікую частку сваёй гісторыі правёў у Лізе 1, аднак пэрыяд паміж 2008 і 2014 гадамі правёў у Лізе 2. У красавіку 2014 году «Мэц» забясьпечыў сабе месца ў Лізе 1 на наступны сэзон, перамогшы «Асэр». Свае хатнія матчы каманда праводзіць на муніцыпальным стадыёне «Сэн-Сымфарыен», які месьціцца ў межах гораду.

## Гісторыя
Футбольны клюб «Мэц» быў заснаваны ў 1932 годзе ў выніку аб’яднаньня двух аматарскіх спартовых клюбаў і неўзабаве пасьля гэтага набыў прафэсійны статус. Ён зьяўляецца адным з найстарэйшых прафэсійных футбольных камандаў у Францыі. Карані клюбу сыходзяць яшчэ далей, у іншы клюб «Мэц» (), які быў утвораны ў 1905 годзе, калі горад уваходзіў у склад Нямецкай імпэрыі. Той «Мэц» гуляў у Вэсткрайс-Лізе да сэзону 1913—1914 гадоў, калі за пачатку Першай сусьветнай вайны ўсе матчы былі спынены. Некаторыя гульцы гэтага клюбу былі часткай клюбу «Мэсын» у 1919 годзе, які ў 1932 годзе стаў часткай аб’яднанай каманды «Мэц». «Мэсын» быў вядучым клюбам Лятаранскага дывізіёну, атрымаўшы чэмпіёнскія тытулы ў 1920, 1921, 1922, 1924, 1926, 1927, 1929 і 1931 гадах.

Клюб «Мэц» пачаў выступы ў францускім другім дывізіёне ў паўночнай зоне ў 1933 годзе. Стаўшы чэмпіёнам гэтай лігі ў 1935 годзе, клюб зарабіў прасоўваньне ў Лігу 1 у першы раз у гісторыі. Каманда стала клюбам сярэдзіны табліцы францускага чэмпіянату і знаходзілася ў гэтым статусе да пачатку Другой сусьветнай вайны. Падчас вайны дэпартамэнт Мозэль, у якім знаходзіцца горад Мэц, быў анэксаваны Нямеччынай. Клюб зьмяніў назоў на нямецкі варыянт FV Metz і пачаў выступы ў нямецкай Гаўлізе Вэстмарк. У трох завершаных сэзонах гэтай лігі з 1941 па 1944 гады клюб кожны год займаў выніковае другое месца.

Не зважаючы на тое, што горад быўшы адбіты войскам хаўрусьнікаў увосень 1944 году, клюб ня браў удзелу ў францускім чэмпіянаце сэзону 1944—1945 гадоў, але вярнуўся да ўдзелу ў Лізе 1 на сэзон 1945—1946 гадоў. Сэзон для клюбу выйшаў няўдалым, бо каманда заняла 17-ы радок з 18 клюбаў, аднак, пашырэньне лігі да 20 клюбаў дало магчымасьць застацца «Мэцу» ў найвышэйшым дывізіёне да 1950 году, калі каманда заняла апошняе месца. Аднак гэта не зашкодзіла камандзе, якая хутка вярнулася ў элітны дывізіён, заняўшы другі радок у Лізе 2 пасьля «Ліёну». «Мэц» адзначыўся моцнай гульнёй па вяртаньні, заняўшы адразу пятае месца. Тым ня менш, пасьля гэтага клюб сэзон за сэзонам змагаўся за захаваньне месца ў Лізе 1, што скончылася перадапошнім месцам у 1958 годзе і вяртаньнем у Лігу 2. Спатрэбілася тры сэзоны, каб футбалісты каманды здолелі вярнуцца ў Лігу 1 у 1961 годзе, але пратрымаўся ў найвышэйшым дывізіёне толькі адзін год. Наступныя пяць сэзонаў «Мэц» правёў у другім дывізіёне.

## Склад
: *Актуальны на 21 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мэц
Брагмагупта

**Брагмагупта** ( ; 597 — 668) — індыйскі матэматык і астраном, які напісаў дзьве істотныя працы па матэматыцы і астраноміі: Brāhmasphuṭasiddhānta (*Брагма-спгута-сідганта*; ), тэарэтычны трактат, і Khaṇḍakhādyaka (*Хандахад’яка*), больш практычны твор. Існуе меркаваньне, што Брагмагупта паходзіў з .

Брагмагупта першым выклаў правілы, паводле якіх магчымыя арытмэтычныя апэрацыя з нулём. Творы Брагмагупты былі вершаванымі, што было ўласьціва індыйскім матэматыкам. У матэматычных працах, акрамя нуля, Брагмагупта разглядаў квадратны і кубічны корань, адсоткі, геамэтрыю, адмоўныя і дадатныя лікі, ірацыянальныя лікі і іншыя вобласьці тагачаснай матэматыкі.

## Біяграфія
Брагмагупта нарадзіўся прыблізна ў 598 годзе. Гэты вынікае з кнігі «Брагма-спгута-сыдганта», у якой ён паведамляе, што напісаў гэты тэкст ва ўзросьце 30-ці гадоў у 628 годзе. Брагмагупта нарадзіўся ў Бгіламале (сучасны горад Бгінмал у штаце Раджастган Паўночна-Заходняй Індыі), які тады быў сталіцай зямель дынастыі Гурджара. Ягоным бацькам быў Джыснугупта. Верагодна, ён пражыў большую частку жыцьця ў Бгінмале ў час панаваньня і, магчыма, пры заступніцтве, правіцеля Ўяграмукгі, таму яго нярэдка называюць Бгіламакар’я, што азначае «настаўнік з Бгілама». Брагмагупта быў кіраўніком астранамічнай абсэрваторыі ва Ўджайне. Абсэрваторыя, у якой таксама працаваў Варагамігіра, была самай лепшай у старажытнай Індыі.

На дасьледаваньні Брагмагупты значна паўплывалі ягоныя рэлігійныя погляды. Зьяўляючыся прыхільнікам традыцыйнага індуізму, ён крытыкаваў касмалягічныя погляды, у тым ліку меркаваньне Арыябгаты, які сьцьвярджаў, што сфэрычная Зямля круціцца.

Хоць Брагмагупта быў знаёмы з працамі Арыябгаты, невядома, ці быў ён знаёмы з працамі Бгаскары. Працы Брагмагупты ўтрымліваюць шматлікія крытычныя заўвагі ў адрас сучасных да яго астраномаў, а зьмест «Брагма-спгута-сыдганты» сьведчыць аб расколе сярод тагачасных індыйскіх матэматыкаў. Рознагалосьсі былі абумоўлены ў значнай ступені выбарам астранамічных парамэтраў і тэорыі. Крытыка тэорыяў апанэнтаў Брагмагупты зьмешчана ў першых дванаццаці разьдзелах «Брагма-спгута-сыдганты» і адсутнічае ў трынаццатым і васямнаццатым разьдзелах.

Арабскі навуковец Аль-Біруні ў сваёй кнізе «Кітаб аль-Гінд» (каля 1035 году) прааналізаваў і апісаў ідэі індыйскіх астраномаў. У сваёй працы ён спасылаецца на Брагмагупту, як на самага аўтарытэтнага зь іх.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 598 годзе
Катэгорыя:Індыйскія матэматыкі
Катэгорыя:Індыйскія астраномы
Катэгорыя:Памерлі ў 668 годзе
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Барсэлёна (неадназначнасьць)

**[[Барсэлёна]]** — горад у Каталёніі, Гішпанія. Іншыя значэньні:

* Барсэлёна — гішпанскі гандбольны клюб
* Барсэлёна — гішпанскі футбольны клюб
Глыбокае возера

**Глыбо́кае во́зера**&nbsp;— гідронім, назва азёраў у шэрагу краінаў:

## [[Беларусь]]
### [[Берасьцейская вобласьць]]
* Глыбокае возера — старыца Прыпяці

### [[Віцебская вобласьць]]
* Глыбокае возера — возера ў Бешанковіцкім раёне
* Глыбокае возера — возера ў Вайханскім сельсавеце Гарадоцкім раёне
* Глыбокае возера — возера ў Стадолішчанскім сельсавеце Гарадоцкім раёне
* Глыбокае возера — возера ў Перабродзкім сельсавеце Мёрскага раёну
* Глыбокае возера — возера ў Мёрскім раёне, у межах балота Мох
* Глыбокае возера — возера ў Пастаўскім раёне
* Глыбокае возера — возера ў Маласітнянскім сельсавеце Полацкага раёну, блізу вёскі Дрэтунь
* Глыбокае возера — возера ў Маласітнянскім сельсавеце Полацкага раёну, блізу вёсак Малое і Вялікае Сітна
* Глыбокае возера — возера ў Маласітнянскім сельсавеце Полацкага раёну, у басэйне ракі Обаль
* Глыбокае возера — возера ў Расонскім раёне
* Глыбокае возера — возера ў Талачынскім раёне
* Глыбокае возера — возера ў Жарскім сельсавеце Ўшацкага раёну
* Глыбокае возера — возера ў Сарочынскім сельсавеце Ўшацкага раёну
* Глыбокае возера — возера ў Чашніцкім раёне

### [[Гарадзенская вобласьць]]
* Глыбокае возера — возера ў Гарадзенскім раёне

## [[Расея]]
* Глыбокае возера — возера ў Ленінградзкай вобласьці

## [[Украіна]]
* Глыбокае возера — возера ў Кіеве

## Глядзіце таксама
* Глыбокае (населеныя пункты)
Алінгіта

&nbsp;— від сысуноў роду *[[алінга]]* сямейства янотавых. Пра адкрыцьцё новага віду было абвешчана 15 жніўня 2013.

## Таксаномія
*Bassaricyon neblina* — адзін з шасьці відаў роду алінга (*[[Bassaricyon]]*). За ўвесь час гісторыі дасьледаваньняў гэтага роду відавая самастойнасьць формы не дапускалася, і від не вылучалі сярод іншых прадстаўнікоў *[[Bassaricyon]]*, да таго ж і пашыраных у Эквадоры.

## Зьнешні выгляд
Памеры вагаюцца ад 32 да 40&nbsp;см, даўжыня хваста&nbsp;— ад 33 да 40&nbsp;см. Вага складае 0,75&nbsp;— 1,1&nbsp;кг. Ад іншых алінгаў адрозьніваецца меншым памерам цела, а таксама больш доўгаю, гусьцейшаю да стракацейшаю поўсьцю. У Эквадоры яна мае сьветла-карычневую афарбоўку з чорнымі крапінамі, у Калюмбіі&nbsp;— чырвона-карычневую.

## Спосаб жыцьця
Пра *B. neblina* пакуль што вядома няшмат. Хоць дапускалася, што зьвер мясаедны, але было высьветлена, што від харчуецца пераважна садавіной і лісьцем дрэваў. Вядзе начны адзіночны спосаб жыцьця, рэдка спускаецца з дрэваў на зямлю. У вывадках саміц гэтага віду ўсяго адно дзіцё.

## Адкрыцьцё
Адкрыцьцё *алінгітаў* стала вынікам працы амэрыканскага заоляга Крыстафэра Гелджэна па сыстэматызацыі наяўных ведаў і матэрыялаў, зьвязаных з родам алінга: пачынаючы з 2003&nbsp;року Гелджэн абсьледаваў скуру і косткі прадстаўнікоў роду ў 19 музэях і калекцыях, высьветліўшы, што сярод іх прысутнічаюць узоры, зьвязаныя зь неідэнтыфікаванымі жывёламі.

У 2006 року Гелджэн разам з групаю іншых дасьледнікаў выправіўся на пошукі гэтай жывёлы ў высакагорныя раёны Эквадору, у хмарныя лясы, на якія паказвалі выяўленыя ўзоры,&nbsp;— і неўзабаве адкрыў раней невядомую жывёлу. Некалькі гадоў пайшло на правядзеньне малекулярна-генэтычнага дасьледаваньня ДНК, што пацьвердзіла прыналежнасьць да асобнага віду. Пры гэтым высьветлілася, што ейная ДНК ужо прысутнічала ў базе зьвестак навукоўцаў: саміца гэтага віду была спайманая ў Калюмбіі яшчэ ў 1967 року, але памылкова была прынятая за іншы, большы памерамі цела від. Спробы скрыжаваць яе з самцамі іншага віду былі беспасьпяховымі.

У 2013 Гелджэн з калегамі апублікавалі вынікі свайго дасьледаваньня, і *Bassaricyon neblina* атрымаў папулярнасьць, стаўшыся першым прадстаўніком драпежных сысуноў Новага сьвету, адкрытым пасьля перапынку ў 35 рокаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Віды, апісаныя ў 2013 годзе
Катэгорыя:Янотавыя
Катэгорыя:Фаўна Паўднёвай Амэрыкі
Сяргей Вабішчэвіч (футбаліст)

**Сяргей Вабішчэвіч** ( 15 сакавіка 1993 году) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
Выступаў за дубль берасьцейскага «Дынама». З 2011 году часам праходзіў у асноўную каманду. У сэзоне 2013 году гуляў перадусім за дубль, а за асноўную каманду правёў на полі ўсяго 7 хвілінаў. У сэзоне 2014 году увогуле не зьяўляўся на полі ў асноўнай камандзе, і ў студзені 2015 году пакінуў берасьцейскі клюб. і завяршыў прафэсійную кар’еру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце берасьцейскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Юры Паўлюкавец

**Юры Паўлюкавец** ( 24 чэрвеня 1994 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца гарадзенскага «Нёману».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец пінскай СДЮШАР-3. У 2009 годзе трапіў у структуру берасьцейскага «Дынама». З 2011 году пачаў выступаць за клюбны дубль. 10 жніўня 2013 году дэбютаваў у асноўнай камандзе дынамаўцаў, выйшаўшы ў стартавым складзе ў матчы супраць «Дняпра» (2:0). У сэзоне 2014 году пачаў часьцей зьяўляцца ў першым складзе, звычайна выходзячы на замену. У сэзоне 2015 годзе ўжо трывала ўладкаваўся, прасунуўшыся ў першую адзінаццатку берасьцейцаў.

У студзені 2016 году выправіўся на прагляд у жодзінскае «Тарпэда-БелАЗ» і ў выніку падпісаў кантракт з гэтым клюбам. У складзе жодзінцаў пачаў выступаць пераважна за дубль, у асноўнай камандзе звычайна толькі зрэдку выходзіў на замену. У лютым 2017 году выправіўся на прагляд у «Іслач», аднак не падышоў камандзе. У выніку пачаў сэзон 2017 году ў складзе тарпэдаўцаў, дзе выступаў перадусім за дубль, толькі двойчы зьявіўшыся на пляцоўцы ў асноўнай камандзе. У ліпені 2017 году паводле пагадненьня бакоў пакінуў «Тарпэда-БелАЗ» і неўзабаве далучыўся да пінскай «Хвалі».

У лютым 2018 году склаў працоўную дамову з жыткавіцкім клюбам ЮАС. У ліпені таго ж году, пакінуўшы жыткавіцкі клюб, стаў футбалістам бабруйскай «Белшыны». У студзені 2019 году падоўжыў кантракт з бабруйскім клюбам. У сэзоне 2019 году ў якасьці аднаго з ключавых гульцоў дружыны дапамог камандзе перамагчы ў Першай лізе.

У студзені 2020 году прыбыў на прагляд у жодзінскае «Тарпэда-БелАЗ» і ў лютым падпісаў кантракт з клюбам. За клюб гуляў ў стартавым складзе альбо заставаўся на лаве запасных. У студзені 2022 году пакінуў жодзінскі клюб. Хутка пачаў трэнавацца з гарадзенскім «Нёманам», зь якім у сакавіку падпісаў кантракт. У студзені 2024 году падоўжыў пагадненьне з камандай. Тое самае зрабіў праз год перад пачаткам чарговага сэзону.

### Міжнародная
11 чэрвеня 2015 года дэбютаваў у складзе моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць зборнай Ангельшчыны. Усяго за зборную правёў чатыры матчы.

## Дасягненні
* Срэбны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2023, 2024
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2016, 2024, 2025
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2026

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце берасьцейскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Гацішча

Назву **Гацішча** маюць:

* Гацішча — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Гацішча — пасёлак у Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
Акцюбінская вобласьць

**Акцюбінская во́бласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на захадзе краіны, у Эўрапейскай частцы. Адміністрацыйны цэнтар — места Актабе, найвялікшы паводле колькасьці насельніцтва абласны цэнтар у Казахстане. Найвялікшая вобласьць Казахстана паводле плошчы. Плошча  км², што складае 11 % тэрыторыі краіны. Колькасьць насельніцтва —  чалавек (на 2022 год). Утвораная цягам правядзеньня адміністратыўна-тэрытарыяльнай рэформы 10 сакавіка 1932 году ў складзе Казаскай АССР. Гістарычна ёй папярэднічаў Акцюбінская акруга, якая існавала ад 1921 да 1928 году. У 1936 годзе вобласьць увайшла ў склад выдзеленай са складу РСФСР Казаскай ССР, а з 1991 году, пасьля распаду СССР, у складзе незалежнай Рэспублікі Казахстан.

Мяжуе з Атыраўскай (на захадзе), з Заходне-Казахстанскай (на паўночным захадзе), Мангістаўскай (на паўднёвым захадзе), Каракалпакстанам (Узбэкістан) (на поўдні), Улытаўскай і Кызылардзінскай (на паўднёвым усходзе), Кастанайскай (на паўночным усходзе) ды Арэнбурскай вобласьцю Расеі (на поўначы).

## Фізіка-геаграфічная характарыстыка
Акцюбінская вобласьць разьмешчаная ў Заходнім Казахстане паміж 51 і 45 градусамі паўночнай шыраты і 49 і 64 градусамі ўсходняй даўгаты. Працягласьць тэрыторыі з захаду на ўсход каля 800 км, з поўначы на поўдзень каля 700 км. Адлегласьць ад Актабэ да Астаны па прамой каля 1000 км, па аўтамабільных дарогах 1500 км.

Акцюбінская вобласьць разьмешчаная паміж Прыкасьпійскай нізінай на захадзе, плято Усьцюрт на поўдні, Туранскай нізінай на паўднёвым усходзе й паўднёвымі горамі Урала на поўначы.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Казахстану
Алмацінская вобласьць

**Алмаці́нская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на паўднёвым усходзе краіны.

Адміністрацыйны цэнтар — места Канаеў.

Мяжуе з Жамбылскай на захадзе, Карагандзінскай на паўночным захадзе, Усходне-Казахстанскай на паўночным усходзе, Чуйскай ды Ісык-Кульскай вобласьцямі Кыргыстан на поўдні, з вобласьцю Жэтысу на паўночным усходзе, а таксама зь Сіньцьзян-Уйгурскім аўтаномным раёнам (КНР) на ўсходзе. На паўднёвым захадзе таксама мяжуе з возерам Балхаш. Адносіцца да гістарычнага рэгіёну Сямірэчча. Вобласьць утвораная 20 лютага 1932 году з цэнтрам у горадзе Алма-Ата спачатку ў складзе Казаскай АССР. У 1939 годзе некалькі раёнаў вобласьці перадалі ў Джамбульскую ды Сяміпалацінскую вобласьці. У 2001 годзе цэнтар вобласьці перанесены з Алма-Аты ў Талдыкарган. Ад 2011 да 2014 году акімам вобласьці быў Ансар Мусаханаў. У 2013 годзе колькасьць насельніцтва складала  чал. У 2011 годзе падпісанае пагадненьне паміж Гомельскім абласным выканаўчым камітэтам Рэспублікі Беларусі і акіматам Алмацінскай вобласьці Рэспублікі Казахстан аб міжрэгіянальным супрацоўніцтве. Алмацінская вобласьць увайшла ў топ самых папулярных напрамкаў турызму ў расейцаў у 2019 годзе. У чэрвені 2022 году цэнтар вобласьці перанесены ў горад Кунаеў. У горадзе Талгар дзейнічае Алмацінскі абласны беларускі культурны цэнтар.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20200608011032/https://zhetysu.gov.kz/
Атыраўская вобласьць

**Атыра́ўская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Атыраў.

Мяжуе з Заходне-Казахстанскай (поўнач), Акцюбінскай (усход), Мангістаўскай (паўднёвы ўсход) ды Астраханскай (Расея) (захад) вобласьцямі.

## Вонкавыя спасылкі
* https://www.gov.kz/memleket/entities/atyrau/
Фартуна Сытард

«**Фартуна**» () — нідэрляндзкі футбольны клюб з гораду Сытарду. Заснаваны ў 1968 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Нідэрляндаў (1957, 1964).

## Гісторыя

Гісторыя клюбу прасочваецца да гісторыі двух клюбаў — «Фартуна-54» і «Сытардыя». «Фартуна-54» быў адносна пасьпяховым клюбам, які здабыў Кубак Нідэрляндаў у сэзоне 1956—1957 гадоў і ў тым жа сэзоне фінішаваў другім за «Аяксам» у Эрэдывізіі. У 1964 годзе клюб яшчэ раз стаў уладальнікам айчыннага кубка. У той жа час «Сытардыя» доўгі час змагалася за захаваньне месца ў лізе цягам шматлікіх сэзонаў. Празь фінансавыя цяжкасьці абодва клюбы аб’ядналіся 1 ліпеня 1968 году. Тым ня менш, у футбольных спаборніцтвах прадухіліць спад не атрымалася. Клюб адразу ў сэзоне 1968—1969 гадоў фінішаваў на апошнім месцы Эрэдывізіі і мусіць перакрочыць у Ээрстэ дывізію. «Фартуна» была блізу вылету і з гэтага дывізіёну, але дала рады і выратавалася. У наступнае дзесяцігодзьдзе клюб звычайна сканчваў сэзон у сярэдзіне табліцы, але некалькі разоў фінішаваў у зоне плэй-оф на прасоўваньне ў Эрэдывізію, але там трываў паразы. Толькі паводле вынікаў сэзону 1981—1982 гадоў сытардцы занялі другое месца і напрасткі прасунуліся ў элітны дывізіён.

У 1980-я ў клюбу пачаўся добры час, бо сытардцы стала ўмацаваліся ў лізе. У Кубку Нідэрляндаў каманда здолела дакрочыць да фіналу, выбіўшы з турніру «Роду», АЗ-67 і «Гронінген». У фінале цуда не адбылося і клюб зь мінімальным лікам саступіў ратэрдамскаму «Фэеноорду». З улікам таго, што ратэрдамцы сталі чэмпіёнамі краіны ў той сэзон, «Фартуна» атрымала квіток на ўдзел у розыгрышы Кубка ўладальнікаў кубкаў 1984—1985 гадоў. Нідэрляндцы выгулялі ў дацкага КБ і перамаглі кракаўскую «Віслу», не зважаючы на паразу ў гасьцявым матчы зь лікам 2:1. У чвэрцьфінале клюб з Сытарду двойчы быў пераможаны ангельскім «Эвэртанам». У сэзоне 1992—1993 гадоў «Фартуна» страціла сваё месца ў найвышэйшым дывізіёне. Яны фінішавалі на 16 месцы і яшчэ шанец захавацца, але ў пераходным турніры, не зважаючы на дзьве хатнія перамогі над «Гээрэнвээнам» (2:0) і клюбам НЭК (5:0), ня здолелі ўтрымацца на першым месцы. Праз сэзон клюб здабыў перамогу ў Ээрстэ дывізіі і ўжо ў сэзоне 1995—1996 гадоў зноў спаборнічалі ў элітным дывізіёне.

У наступныя гады ў Сытардзе набраліся моцы вядомыя гульцы Кевін Гофлянд, Марк ван Бомэль і Фэрнанда Рыксэн, якія былі выхаванцамі клюбнай акадэміі. Пазьней гэтыя гульцы далучыліся да больш моцных ПСВ і «Рэйнджарзу» і прыцягваліся да складу нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў. Таксама напрыканцы 1990-х колеры клюбы абаранялі выхаванцы ПСВ Вільфрэд Баўма і Патрык Пааўвэ, якія таксама мелі добрыя кар’еры. Трэнаваў «Фартуну» ў тыя часы Бэрт ван Марвэйк, які ў 2000 годзе сышоў да «Фэеноорду». 2000-я атрымаліся ня надта добрымі. Праз дрэнную трансфэрную палітыку клюб страціў месца ў Эрэдывізіі і быў на мяжы расфармаваньня. Справы ўпарадкаваліся толькі ў 2016 годзе, калі клюб быў набыты турэцкім інвэстарам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сытард
Акмалінская вобласьць

**Акмалі́нская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на поўначы краіны.

Адміністрацыйны цэнтар — места Какшатаў.

Мяжуе з Кастанайскай (на захадзе), Паўночна-Казахстанскай (на поўначы), Паўладарскай (на ўсходзе) ды Карагандзінскай (на поўдні) вобласьцямі. Геаграфічна атачае сталіцу Казахстану места Астана, якое адміністрацыйна не ўваходзіць у вобласьць.

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20130820152113/http://akmo.gov.kz/
Жамбылская вобласьць

**Жамбы́лская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Тараз.

Мяжуе з Паўднёва-Казахстанскай (на захадзе), Карагандзінскай (на поўначы), Алмацінскай (на ўсходзе) вобласьцямі, а таксама з Узбэкістанам (на поўдні).

## Вонкавыя спасылкі

* http://www.zhambyl.kz/

Катэгорыя:Вобласьці Казахстану
Заходне-Казахстанская вобласьць

**Заходне-Казахста́нская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на паўночным захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Ўральск.

Мяжуе з Атыраўскай (на поўдні), Акцюбінскай (на ўсходзе), Валгаградзкай і Саратаўскай (Расея) (на захадзе), Самарскай (Расея) (на паўночным захадзе) ды Арэнбурскай (Расея) (на поўначы) вобласьцямі.

## Вонкавыя спасылкі

* https://web.archive.org/web/20100127134239/http://www.westkaz.kz/

Катэгорыя:Вобласьці Казахстану
Карагандзінская вобласьць

**Карагандзі́нская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Караганда.

Мяжуе з Акцюбінскай (на захадзе), Кастанайскай (на паўночным захадзе), Акмалінскай (на поўначы), Паўладарскай (на паўночным усходзе), Усходне-Казахстанскай (на ўсходзе), Алмацінскай (на паўднёвым усходзе), Жамбылскай, Кызылардзінскай ды Паўднёва-Казахстанскай (з апошнімі трыма — на поўдні) вобласьцямі.

## Вонкавыя спасылкі
* http://www.karaganda-region.kz/
Кастанайская вобласьць

**Кастана́йская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Кастанай.

Мяжуе з Акцюбінскай (на паўднёвым захадзе), Паўночна-Казахстанскай (на паўночным усходзе), Акмалінскай (на ўсходзе), Карагандзінскай (на поўдні ды паўднёвым усходзе), з Арэнбурскай (Расея) і Чалябінскай (Расея) (на паўночным захадзе) ды Курганскай (Расея) (на поўначы) вобласьцямі.

## Вонкавыя спасылкі

* http://www.kostanay.gov.kz/rus/

Катэгорыя:Вобласьці Казахстану
Дзікае балота

**Дзікае балота** — балота нізіннага тыпу на поўначы Пружанскага і поўдні Сьвіслацкага раёнаў Беларусі, у вадазборах Ясельды і Нарава.

## Апісаньне
Адно з найстаражытнейшых балотаў Эўропы, ягоны ўзрост складае болей за 6 тысячаў гадоў. Плошча 21,7 тыс. га. Глыбіня торфу да 3 м, сярэдняя 1,4 м, ступень раскладаньня 40%, зольнасьць 11,5%.

## Флёра
Балота занятае галоўным чынам хмызьняком, часткова лесам. Сустракаюцца дзялянкі, зарослыя асакой. У 1968 годзе частка балота абвешчаная гідралягічным заказьнікам. У Сьвіслацкім раёне з 1973 году асушана 7768 га. На асушаных землях сеюць галоўным чынам травы.

## Літаратура
* Подопличко А. П. Торфяные месторождения Белоруссии: генезис, стратиграфия и районирование. — Мн., 1961
* 
* Скарбы прыроды Беларусі — Treasures of Belarusian Nature: Тэрыторыі, якія маюць міжнар. значэнне для захавання біял. разнастайнасці /аўт. тэксту і фота А. В. Казулін [і інш]. — 2-ое выд., перапрац., дап. — Мн.: Беларусь, 2005. — 215 с.

Катэгорыя:Балоты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Балоты Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Тэрыторыі, важныя для птушак
Кызылардзінская вобласьць

**Кызылардзі́нская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Кызыларда.

Мяжуе з Акцюбінскай (на паўночным захадзе і поўначы), Карагандзінскай (на паўночным усходзе), Паўднёва-Казахстанскай (на ўсходзе ды паўднёвым усходзе) вобласьцямі, а таксама з Узбэкістанам (на поўдні). Места Байканур, тэрыторыя якога атачаецца тэрыторыяй Кармакшынскага раёну вобласьці, не ўваходзіць у склад вобласьці з прычыны статусу гораду рэспубліканскага падпарадкаваньня. Тэрыторыя Байкануру знаходзіцца ў доўгатэрміновай арэндзе Расейскай Фэдэрацыяй, на тэрыторыі гораду выкарыстоўваецца расейскае заканадаўства і мае ўжытак расейская валюта.

## Вонкавыя спасылкі

* https://web.archive.org/web/20130831204350/http://www.e-kyzylorda.gov.kz/kk

Катэгорыя:Вобласьці Казахстану
Краснае возера

**Кра́снае во́зера**&nbsp;— гідронім, назва азёраў у шэрагу краінаў:

## [[Беларусь]]
### [[Віцебская вобласьць]]
* Краснае возера — возера ва Полацкім раёне
* Краснае возера — возера ў Глыбачанскім сельсавеце Ўшацкага раёну
* Краснае возера — возера ў Жарскім сельсавеце Ўшацкага раёну
* Краснае возера — возера ў Чашніцкім раёне

### [[Магілёўская вобласьць]]
* Краснае возера — возера ва Бялыніцкім раёне

## [[Украіна]]
* Краснае возера&nbsp;— возера ў Крыму

## [[Харватыя]]
* Краснае возера&nbsp;— возера ў Харватыі

## Глядзіце таксама
* Краснае (неадназначнасьць)&nbsp;— пераважна населеныя пункты
* Краснае Возера&nbsp;— населеныя пункты
Разец (сузор’е)

**Разе́ц** () — невялікае цёмнае сузор’е ў паўднёвай частцы зорнага неба, створанае францускім астраномам Нікаля Люі дэ Лякайлем у 1750-х гадох. Гэта восьмае самае малое паводле плошчы сузор’е — крыху меншае па плошчы як Паўднёвая Карона.

## Адметнасьці

Разец — цёмнае, непраметнае сузор’е. У ім ня маецца зорак ярчэйшых за чацьвертую зорную велічыню. Найярчэйшай зоркай зь велічынёй  зьяўляецца α Разца.
* α Разца — белая зорка асноўнай пасьлядоўнасьці, зорнай велічынёй 4,45, за 66 сьв. г. ад Зямлі.
* β Разца — белая зорка 5-й велічыні за 90 сьв. г. ад Зямлі.
* γ Разца — аптычная падвойная зорка, першасны кампанэнт — аранжавая зорка зорнай велічыні 4,6, другасны мае велічыню 8,1. Першасная зорка ляжыць за 185 сьв. г. ад Зямлі. Праз аматарскія тэлескопы будзе складана адрозьніць два кампанэнты з-за розьніцы ў зорнай велічыні і набліжанасьці іх адзін да аднаго.
* δ Разца — сіне-белая зорка з зорнай велічынёй 5,1 за 710 сьв. г. ад Зямлі.

У Разцы таксама месьцяцца некалькі галяктык: NGC 1571, NGC 1679 і IC 2106. Усе яны не ярчэйшыя за 11,5 зорную велічыню і ня большыя за 3 мінуты.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Паўднёвыя сузор’і
Крывое

Назву **Крыво́е** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Крывое — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Крывое 2 — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці

## Заказьнікі
### [[Беларусь]]
* Крывое — заказьнік ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці, на тэрыторыі прылеглай да Крывога возера

### [[Украіна]]
* Крывое — батанічны заказьнік у Віньніцкай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Крывое Сяло
* Крывая
* Крывыя
Вэла Орумэтс

**Вэ́ла О́румэтс** (; 28 чэрвеня 1941, Вільяндзі, Эстонская ССР — 26 траўня 2012, Тарту, Эстонія) — эстонскі сьпявак.

## Жыцьцяпіс
У 1960 Вэла Орумэтс скончыў эстрадную студыю сцэнічнага майстэрства пры . У 1959—1962 навучаўся музычнай пэдагогіцы ў Талінскім пэдагагічным інстытуце.

Саліст ансамбляў «Laine» (1960—1977) і «Erfia» (1978—1988). Рэпэртуар Орумэца налічваў больш за 400 песьняў.

Памёр у Тарту, пахаваны на могілках Мэтсакальмісту ў Таліне.

## Плыткаграфія
* «Vello Orumets» (1982, 7" LP «Мэлёдыя»)
* «Kutse tantsule nr 4: Kolm kaunist sõna» (1997, «Aidem Pot»)
* «Las jääda kõik mis hea 4» (1999, «Hitivabrik»)
* «Valged jõulud» (2000, «Hitivabrik»)
* «Eesti kullafond» (2001, 3CD, «Hitivabrik»)
* «Sõbrale» (2002, «Metronom Productions»)
* «Rõõmus meremees» (2008, Lehelmus OÜ)
* «Igatsus on armastus» (2009)

## Узнагароды і прэміі
* Заслужаны артыст Эстонскай ССР (1976)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс 

Катэгорыя:Эстонскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Эстонскай ССР
Крывое возера

**Крыво́е во́зера**&nbsp;— гідронім, назва азёраў у шэрагу краінаў:

## [[Беларусь]]
### [[Віцебская вобласьць]]
* Крывое возера — возера ў Абрубскім сельсавеце Глыбоцкага раёну 
* Крывое возера — возера ў Псуеўскім сельсавеце Глыбоцкага раёну 
* Крывое возера — возера ў Мёрскім раёне
* Крывое возера — возера ў Валкоўскім сельсавеце Пастаўскага раёну 
* Крывое возера — возера ў Казлоўшчынскім сельсавеце Пастаўскага раёну 
* Крывое возера — возера ў Маласітнянскім сельсавеце Полацкага раёну, у басэйне ракі Дрысы
* Крывое возера — возера ў Маласітнянскім сельсавеце Полацкага раёну, у басэйне ракі Палаты
* Крывое возера — возера ва Ўшацкім раёне

### [[Гомельская вобласьць]]
* Крывое возера — возера ў Веткаўскім раёне
* Крывое возера — возера ў Жлобінскім раёне
* Крывое возера — возера ў Каленкавіцкім раёне
* Крывое возера — возера ў Красноўскім сельсавеце Шацілавіцкага раёну
* Крывое возера — возера ў Чыркавіцкім сельсавеце Шацілавіцкага раёну

### [[Магілёўская вобласьць]]
* Крывое возера — возера ў Бабруйскім раёне
* Крывое возера — возера ў Быхаўскім раёне
* Крывое возера — возера ў Чавускім раёне

## [[Украіна]]
* Крывое возера&nbsp;— возера ў Канеўскім раёне Чаркаскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Крывое
* Крывая
* Крывыя
Лясныя могілкі (Талін)

**Лясны́я мо́гілкі** () — могілкі ў Таліне (Эстонія), дзе пахаваныя пісьменьнікі, мастакі, скульптары, архітэктары і палітычныя дзеячы краіны. Знаходзяцца ў Клоастрымэтса (Kloostrimetsa tee 36). Агульная плошча 48,3 га.

## Мінуўшчына
Лясныя могілкі былі заснаваныя па рашэньні мескіх уладаў у 1933 року. Цырымонія адкрыцьця адбылася ў 1939.

*Мэтсакальмісту* — могілкі натуральнага віду, і патрабаваньні да іхняга аздабленьня забараняюць усталяваньне мэмарыялаў і магільных агароджаў.

У 1936 на могілках была збудаваная капліца па праекце архітэктара . Пазьней яна была падпаленая, а ў 1996 адноўленая з дапамогай уладаў места.

У 2006 на могілках зьявіўся калюмбарый.

## Пахаваныя
Першым пахаваным на Лясных могілках у 1933 року стаў пісьменьнік і драматург Эдуард Вільдэ.

Іншыя асобы:
* Імбі Валгемяэ — акторка
* Райманд Валгрэ — кампазытар
* Олеў Йыгі — журналіст, перакладчык і літаратурны крытык
* Паўль Керэс — шахматыст
* Лідзія Койдула — паэтка
* Яганэс Коткас — спартовец
* Вэла Орумэтс — сьпявак
* Георг Отс — сьпявак
* Канстантын Пятс — першы прэзыдэнт Эстоніі (1938—1940)
* Антон Тамсаарэ — пісьменьнік

## Вонкавыя спасылкі

* Плян могілак
* Пашуковік па могілках

Катэгорыя:Могілкі Таліну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1933 годзе
Мангістаўская вобласьць

**Мангіста́ўская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на паўднёвым захадзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Актаў.

Мяжуе з Атыраўскай (на поўначы) ды Акцюбінскай (на паўночным усходзе) вобласьцямі, а таксама з Узбэкістанам (на ўсходзе) ды Туркмэністанам (на поўдні).

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20130123200657/http://www.mangystau.kz/index.php
Туркестанская вобласьць

**Туркестанская вобласьць** (, , да 2018 году — Паўднёва-Казахстанская вобласьць) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Туркестан.

Вобласьць была ўтворана 10 сакавіка 1932 году як Паўднёва-Казахстанская вобласьць з цэнтрам у горадзе Шымкент (Чымкент). З 3 траўня 1962 году па 6 ліпеня 1992 году вобласьць называлася Чымкенцкай. У 1992 г. вобласьці вярнулі ранейшую назву — Паўднёва-Казахстанская. У 2018 годзе Шымкент быў выдзелены з вобласьці і атрымаў статус гораду рэспубліканскага значэньня, цэнтар вобласьці пераведзены ў Туркестан, вобласьць перайменавана ў Туркестанскую.

Мяжуе з Кызылардзінскай (на захадзе), Карагандзінскай (на поўначы) ды Жамбылскай (на ўсходзе) вобласьцямі, а таксама з Узбэкістанам (на поўдні).

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20091006090027/http://ru.ontustik.gov.kz/
Паўладарская вобласьць

**Паўлада́рская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на паўночным усходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Паўладар.

Мяжуе з Акмалінскай (на захадзе), Паўночна-Казахстанскай (на паўночным захадзе), Карагандзінскай (на поўдні), Усходне-Казахстанскай (на паўднёвым усходзе), Омскай (Расея) (на поўначы), Новасыбірскай (Расея) (на паўночным усходзе) вобласьцямі, а таксама з Алтайскім краем (Расея) (на ўсходзе).

## Вонкавыя спасылкі
* http://www.pavlodar.kz/

Катэгорыя:Вобласьці Казахстану
Паўночна-Казахстанская вобласьць

**Паўночна-Казахста́нская вобласьць** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на поўдні краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Петрапаўлаўск.

Мяжуе з Кастанайскай (на захадзе), Акмалінскай (на поўдні), Паўладарскай (на паўднёвым усходзе), Курганскай (Расея), Омскай (Расея) ды Цюменскай (Расея) (з апошнімі трыма — на поўначы) вобласьцямі.

## Вонкавыя спасылкі

* https://web.archive.org/web/20130425063626/http://www.dpr.sko.kz/

Катэгорыя:Вобласьці Казахстану
Усходне-Казахстанская вобласьць

**Усходне-Казахста́нская вобласьць** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Казахстану, вобласьць. Разьмешчаная на ўсходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Аскемен.

Мяжуе з Карагандзінскай (на захадзе), Паўладарскай (на паўночным захадзе), Алмацінскай (на поўдні) вобласьцямі, Алтайскім краем (Расея) (на поўначы), Рэспублікай Алтай (Расея) (на паўночным усходзе) ды зь Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёнам (КНР) (на ўсходзе).

## Ураджэнцы
* Адзій Шарыпаў (1912—1993) — казаскі пісьменьнік

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20120513152404/http://akimvko.gov.kz/
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Казахстану

**Адміністрацы́йна-тэрытарыя́льны падзе́л Казахста́ну** — сукупнасьць падзелу краіны на адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі, якая прадстаўляе зь сябе 14 вобласьцяў і месты рэспубліканскае значнасьці. Варта зазначыць, што апрача гэтага места Байканур мае статус гораду фэдэральнага значэньня Расейскае Фэдэрацыі.

Узроўнямі (далей у пералічэньні гэтага абзацу — паводле зьмяншэньня) адміністрацыйна-тэрытарыяльнага падзелу Казахстану зьяўляюцца:

* Вобласьці, месты рэспубліканскага падпарадкаваньня (14 і 2 адпаведна).
** Сельскія раёны, мескія раёны, месты (160, 10, 38 адпаведна).
*** Месты, пасёлкі, сельскія акругі.

## Структура
У склад Казахстану ўваходзяць 14 вобласьцяў і 2 месты рэспубліканскага падпарадкаваньня.

Па развале СССР і абвяшчэньні незалежнасьці Казахстану адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел краіны зазнаў шэраг істотных зьмяненьняў. Былі скасаваныя вызначаныя вобласьці (Жэзказганская, Какшатаўская, Сяміпалацінская, Талдыкарганская, Тургайская), шэраг вобласьцяў былі пераназваныя. Зьмянілася ўнутрыабласная раённая сетка. Сталіца краіны была перанесеная ў Акмалу (пасьля перайменавая ў Астану). Некалькі раёнаў Паўночна-Казахстанскае вобласьці былі перададзеныя Акмалінскай вобласьці, яе адміністрацыйным цэнтрам стаўся горад Какшатаў, абласны цэнтар Алмацінскае вобласьці быў перанесены ў Талдыкарган.

## Заўвагі
Баян-Улгій

**Баян-Улгій** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны на ўсходзе краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Улгій.

Мяжуе з аймакамі Уўс (на паўночным усходзе) ды Хоўд (на ўсходзе й паўднёвым усходзе), а таксама з Расеяй (на поўначы) і КНР (на захадзе, паўднёвым захадзе і поўдні).

## Вонкавыя спасылкі

* https://web.archive.org/web/20141205163635/http://www.bayan-olgii.gov.mn/

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Архангай

**Айма́к Архангай** ()  — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Цэцэрлэг.

Мяжуе з аймакамі Хуўсгел (на поўначы), Булган (на ўсходзе), Увэрхангай і Баянхангор (з абодвума апошнімі — на поўдні) ды Заўхан (на захадзе).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Баянхангор (неадназначнасьць)

Назва **Баянхангор** () мае некалькі сэнсаў. Калі ласка, выберыце той, які вас цікавіць.

* Баянхангор — горад у цэнтральнай Манголіі.
* Баянхангор (аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Манголіі з цэнтрам у месьце Баянхангор.
* Баянхангор (самон) — самон (ніжэйшая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка) у аймаку Баянхангор.
Баянхангор (аймак)

**Баянхангор** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў цэнтральнай ды паўднёва-заходняй частках краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Баянхангор.

Мяжуе з аймакамі Гоў-Алтай (на захадзе), Заўхан (на паўночным захадзе), Архангай (на поўначы), Увэрхангай (на ўсходзе) ды Ўмнэгоў (на паўднёвым усходзе), на поўдні аймаку праходзіць дзяржаўная мяжа Манголіі і Кітаю.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Булган (аймак)

**Айма́к Булган** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў паўночнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Булган.

Мяжуе з аймакамі Хуўсгел (на захадзе), Архангай і Ўвэрхангай (з абодвума апошнімі — на поўдні ды паўднёвым захадзе), Тувэ (на паўднёвым усходзе), Сэлэнгэ ды Архон (з абодвума апошнімі — на ўсходзе), на поўначы таксама праходзіць мяжа Манголіі ды Расеі.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Булган (неадназначнасьць)

Назва **Булган** () мае некалькі сэнсаў. Калі ласка, выберыце той, які вас цікавіць.

## Манголія
### Аймак Булган
* Булган (аймак) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Манголіі.
* Булган (горад) — места, адміністрацыйны цэнтар аймаку Булган.

### Самоны іншых аймакаў
* Булган (Архангай) — самон (ніжэйшая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка) аймаку Архангай.
* Булган (Баян-Улгій) — самон аймаку Баян-Улгій.
* Булган (Дарнод) — самон аймаку Дарнод.
* Булган (Хоўд) — самон аймаку Хоўд.
* Булган (Умнэгоў) — самон аймаку Ўмнэгоў.

### Іншае
* Булган (пасёлак)
* Рака Булган-Гол

## Азэрбайджан
* Булган (Азэрбайджан) — вёска ў Бабэцкім раёне краіны.
Архон (неадназначнасьць)

Назва **Архон** (, ) мае некалькі сэнсаў. Калі ласка, выберыце той, які вас цікавіць.

* Архон — рака ў Манголіі.
** Даліна Архону

## Аймак
* Архон (аймак)
Гоў-Алтай

**Айма́к Гоў-Алтай** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў паўднёва-заходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Алтай.

Мяжуе з аймакамі Хоўд (на захадзе), Заўхан (на поўначы) ды Баянхангор (на ўсходзе). На поўдні ды паўднёвым захадзе праходзіць мяжа Манголіі і Кітаю.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Алтай (неадназначнасьць)

Назва **Алта́й** і аднакарэнныя ёй маюць некалькі значэньняў. Калі ласка, выберыце той, які вас цікавіць.

## Алтай (тапонім)
* Алтайскія горы — горны хрыбет ва Ўсходняй Азіі, на месцы злучэньня межаў Расеі, Кітаю, Манголіі ды Казахстану.

### Кітай
* Алтай (акруга) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Сіньцзян-Уйгурскім аўтаномным раёне.
** Алтай — горад у акрузе Алтай.

### Манголія
* Гоў-Алтай — аймак (адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка першага ўзроўню) ў Манголіі.
** Алтай — места, адміністрацыйны цэнтар аймаку Гоў-Алтай.
* Самоны аймакаў:
** Алтай (Гоў-Алтай)
** Алтай (Баян-Улгій)
** Алтай (Хоўд)

### Расея
* Рэспубліка Алтай — фэдэрацыйны суб'ект у Расеі (рэспубліка).
* Алтайскі край — фэдэрацыйны суб'ект у Расеі (край).

## Лінгвістыка
* Алтайскія мовы
* Горна-алтайскія мовы

## Народы
* Алтайцы
Прыроднае раянаваньне

**Прыро́днае раянава́ньне**&nbsp;— сыстэма тэрытарыяльнага падзелу, заснаваная на выяўленьні прыродных рэгіёнаў, якія валодаюць унутраным адзінствам і своеасаблівымі індывідуальнымі рысамі прыроды. Дае прыродазнаўча-навуковую аснову для плянаваньня шматлікіх галінаў дзейнасьці чалавека, у тым ліку ў сфэры народнай гаспадаркі, культуры, аховы здароўя.

Вылучаюць прыродныя раёны па асобных прыкметах (клімат, рэльеф, глебы і іншае) або па іх комплексу (ляндшафтнае, фізыка-геаграфічнае).

Дэталёвасьць раянаваньня залежыць ад вывучанасьці адпаведнай тэрыторыі альбо таго ці іншага яе элемэнту. Розная трактоўка адных і тых жа даных або іх недастатковасьць прыводзіць часам да суіснаваньня некалькіх несупадаючых схемаў прыроднага раянаваньня адной і той жа тэрыторыі.

Для тэрыторыі Беларусі распрацаваныя: агракліматычнае, геамарфалягічнае, геахімічнае, гідрагеалягічнае, гідралягічнае, глебава-геаграфічнае, зоагеаграфічнае, ляндшафтнае, фізіка-геаграфічнае раянаваньні.

## Літаратура
* , С. 285
* Прыроднае раянаванне //  — С. 81

Катэгорыя:Геаграфія
Катэгорыя:Прырода
Дарнод

**Айма́к Дарнод** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ва ўсходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Чайбалсан.

Мяжуе з аймакамі Сухэ-Батар ды Хэнцій (з абодвума — на захадзе). На поўначы праходзіць мяжа Манголіі з Расеяй, на поўдні і ўсходзе — з Кітаем.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Дарнагоў

**Айма́к Дарнагоў** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Сайншанд.

Мяжуе з аймакамі Дундгоў і Ўмнэгоў (з абодвума — на захадзе), Гоў-Сумбэр і Хэнцій (з абодвума — на поўначы) ды Сухэ-Батар (на ўсходзе). На поўдні й паўднёвым усходзе праходзіць мяжа Манголіі з Кітаем.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Дундгоў

**Айма́к Дундгоў** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Мандалгоў.

Мяжуе з аймакамі Ўвэрхангай (на захадзе), Тувэ (на поўначы), Гоў-Сумбэр (на паўночным усходзе), Дарнагоў (на ўсходзе) ды Ўмнэгоў (на поўдні).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Заўхан

**Айма́к За́ўхан** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў паўночна-заходняй частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Уліястай.

Мяжуе з аймакамі Уўс (на захадзе), Хоўд (на паўднёвым захадзе), Гоў-Алтай (на поўдні), Баянхангор (на паўднёвым усходзе), Архангай (на ўсходзе) ды Хуўсгел (на паўночным усходзе). На поўначы праходзіць мяжа Манголіі з Расеяй.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Архон (аймак)

**Айма́к Архон** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў паўночнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Эрдэнэт.

Мяжуе з аймакамі Булган (на захадзе, паўночным захадзе ды паўднёвым захадзе) і Сэлэнгэ (на ўсходзе). Аймак быў утвораны ў 1994 року шляхам аб’яднаньня гораду дзяржаўнага падпарадкаваньня Эрдэнэт і часткі аймаку Булган. Зьяўляецца найменшым аймакам Манголіі паводле плошчы.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Гоў-Сумбэр

**Айма́к Гоў-Сумбэр** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў цэнтральнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Чойр.

Мяжуе з аймакамі Дундгоў (на паўднёвым захадзе), Тувэ (на поўначы), Хэнцій (на ўсходзе) ды Дарнагоў (на паўднёвым усходзе). Утвораны ў 1994 року шляхам вылучэньня тэрыторыі з аймаку Дарнагоў. Паводле сваёй тэрыторыі аймак зьяўляецца адным з найменшых аймакаў Манголіі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Дархан-Уўл

**Айма́к Да́рхан-Уўл** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў паўночнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Дархан.

Аймак мяжуе толькі з аймакам Сэлэнгэ. Тэрыторыя Дархан-Уўлу поўнасьцю знаходзіцца ўнутры аймаку Сэлэнгэ, утвараючы анкляў. Сам аймак утвораны ў 1994 року шляхам аб’яднаньня гораду цэнтральнага падпарадкаваньня Дархан зь некалькімі тэрыторыямі аймаку Сэлэнгэ — горадам Шарын-Гол і двума сельскімі самонамі.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі
Сэлэнгэ

**Айма́к Сэлэнгэ** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Манголіі, аймак. Разьмешчаны ў паўночнай частцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Сухэ-Батар.

Мяжуе з аймакамі Булган (на захадзе), Тувэ (на поўдні) ды Хэнцій (на ўсходзе). На поўначы праходзіць мяжа Манголіі з Расеяй.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Манголіі