open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тым Тыбаў

**Ты́маты Ры́чард «Тым» Ты́баў** (; []; нарадзіўся 14 жніўня 1987 году, Макаці, Філіпіны) — амэрыканскі футбольны кўотэрбэк клюбу «Нью-Ёрк Джэтс» Нацыянальнай футбольнай лігі ЗША. Гуляць пачаў у 2007 року падчас навучаньня ў Флорыдзкім унівэрсытэце. Па сканчэньні быў задрафтаваны камандай «Дэнвэр Бронкас» пад 25-м нумарам у 2010 року. Выступае на пазыцыі як прарыўнога, так і пасуючага кўотэрбэка.

З 6-й гульні сэзону НФЛ 2011 року зьяўляецца сталым гульцом асновы «Дэнвэру». Да гэтага матчу клюб меў вынік 1-4. З Тымам клюб упершыню ў гісторыі заняў першае месца ў Заходнім дывізіёне, пасьля чаго ў першым раўндзе плэй-оф выбіў з розыгрышу «Пітсбург Стылерз». У міжсэзонку «Дэнвэр» абмяняў Тыма Тыбаў у «Нью-Ёрк Джэтс».

Тыбаў вядомы сваім хрысьціянскім вызнаньнем і сьведчыць пра сваю веру фэнам, у клініках, шпіталях, на рынках, у школах і дзіцячых прытулках.

## Крыніцы

## Літаратура
* Carlson, Norm, *University of Florida Football Vault: The History of the Florida Gators*, Whitman Publishing, LLC, Atlanta, Georgia (2007). ISBN 0-7948-2298-3.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Профіль на бачыне «Нью-Ёрк Джэтс»
* Профіль студэнта Флорыдзкага ўнівэрсытэту

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Філіпінах
Катэгорыя:Гульцы ў амэрыканскі футбол
Грашовы перавод

**Грашовы перавод** — спосаб безнаяўных разьлікаў праз банкі і прадпрыемствы сувязі. Пры адсутнасьці банкаў аплочваецца прадпрыемствамі сувязі наяўнымі грашыма на імя фізычнай асобы. Юрыдычнымі асобамі ажыцьцяўляецца пры дапамозе плацежных даручэньняў. Пры загадзя вызначаным прызначэньні сумы называецца *мэтавым* і мае месца між юрыдычнымі асобамі шляхам выплаты з асобнага рахунку. За выкананьне сплочваецца камісійны збор. Віды: 1) унутрыкраёвыя (унутраныя; «Грошы-скараходы», «Стрыж», «Хуткія грошы» і «Экспрэс-перавод»), 2) замежныя (міжнародныя; «Вэстэрн Юніён», «Контэкт», «Мігом» і «Юністрым»).

## Адпраўленьне
Крокі:
#выбар спосабу і банка;
#запаўненьне заявы ў банку;
#падача зьвестак аб атрымальніку, кошце тавара і месцапрызначэньні плацяжу;
#паказ адказнаму выканаўцу банка пасьведчаньня асобы (пашпарт);
#аплата сумы перавода і камісійнага збора;
#атрыманьне ад адказнага выканаўцы банка кантрольнага нумара перавода;
#паведамленьне атрымальніку кантрольнага нумара і спосабу перавода.

## Крыніцы

## Літаратура
* Денежные переводы и прием платежей, 2009 год, Центр Исследований Платежных Систем и Расчетов, , 512 стр.
* Дистанционное банковское обслуживание, 2010 год,, Центр Исследований Платежных Систем и Расчетов, , 328 стр.
* Методология развития банковского розничного бизнеса, 2010 год,, Центр Исследований Платежных Систем и Расчетов, , 288 стр.
* Методология и бухгалтерский учет банковских розничных платежей: карты, переводы, чеки, 2008 год, Центр Исследований Платежных Систем и Расчетов , 130 стр.

Катэгорыя:Банкаўская справа
Катэгорыя:Плацёжныя сыстэмы
Катэгорыя:Фінансавае права
Катэгорыя:Гандаль
Катэгорыя:Рахункаводзтва
Дуйсбург (футбольны клюб)

«**Дуйсбург**» () — нямецкі футбольны клюб з гораду Дуйсбургу. Заснаваны ў 1902 годзе. Чатырохразовы фіналіст Кубка Нямеччыны.

## Літаратура
* Dagmar Dahmen, Hermann Kewitz, Bernd Bemmann, «*100 Jahre MSV Duisburg*», Mercator-Verlag 
* Michael Wildberg, «*So lonely: Ein Leben mit dem MSV Duisburg*», Verlag Die Werkstatt GmbH 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* MSV Duisburg на kicker.de

Катэгорыя:Дуйсбург
Була (неадназначнасьць)

**Була** — гэта:

* Була — асноўны сярэднявечны папскі дакумэнт са сьвінцовай (пры асаблівых выпадках — залатой) пячаткай, пасьля XV стагодзьдзя выдаваўся радзей
* Була — беларуская народная гульня
* Була — рака ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці, левы прыток ракі Грыўды
* Була — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
Эпітэт

**Эпі́тэт** ( — прыдатак) — від простага тропу, мастацкае акрэсьленьне істотнай прыметы якога-небудзь прадмета ці зьявы. Сустракаецца нярэдка ў прозе, найперш у прадстаўнікоў лірычнай стылёвай плыні (*у [[Янка Брыль|Я. Брыля]]: шчодрае неба, перасьпелы жаніх, босая вёска, малады сьмех, бязлобая галава, казённыя вочы*), асабліва часта — ў паэзіі. Эпітэт адрозьніваецца ад звычайнага граматычнага азначэньня сваёй пераноснай, вобразнай сутнасьцю. У мастацкіх творах азначэньне і эпітэт ужываюцца, як правіла, побач, ствараючы агульны яскравы малюнак. Эпітэт — адзін з самых дзейсных і шырока распаўсюджаных паэтычных тропаў.

## Тыпы эпітэтаў
* **Мэтафарычныя** (сінія песьні мора, зялёнае полымя дрэваў).
* **Гіпэрбалічныя** (чалавек-гара).
* **Складаныя** (сьветлавокая радасьць).
* **Іранічныя** (дыплямаваны баран, шматступенчатыя дурні).
* **Пастаянныя** (конь вараненькі, гады маладыя, доля горкая). Часьцей за ўсё сустракаюцца ў фальклёры.

## Літаратура
* 
* 
* Н. В. Гаўрош: Слоўнік эпітэтаў беларускай мовы, Мн., Вышэйшая школа, 1998, 603 С.

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Лібушэ Шафранкава

**Лі́бушэ Шафра́нкава** (; 7 чэрвеня 1953, Брно, Чэхаславаччына — 9 чэрвеня 2021, Прага, Чэхія) — чэская акторка.

## Жыцьцяпіс
Тэатрам захаплялася зь дзяцінства. Скончыла тэатральную вучэльню ў Брно. Пасьля посьпеху ў кіно стала іграць на сцэне вядомага аўтарскага праскага тэатру «Драматычны клюб», дзе пазнаёмілася з будучым мужам, вядомым чэскім акторам Ёзэфам Абргамам.

У 1973 року зьнялася ў галоўнай ролі ў фільме «Тры гарэшкі для Папялушкі», што прынесла ёй усенароднае прызнаньне.

Памерла 9 чэрвеня 2021 году ад раку.

## Сям’я

Малодшая сястра Міраслава — таксама кінаакторка.

Муж Ёзэф Абргам — вядомы чэскі актор. Маюць сына Ёзэфа, які стаў вядомым прадусэрам.

## Узнагароды
* Чэскі леў за ролю ў фільме «Коля» (1996)
* Прэмія Чэскага тэлебачаньня «Зорка майго сэрца» (2008)

## Фільмаграфія
* «Бабуля» (1971)
* «Тры гарэшкі для Папялушкі» (1973)
* «Přijela k nám pouť» (1973)
* «Як утапіць доктара Мрачка, або Канец вадзянікоў у Чэхіі» (1974)
* «Мой брат мае годнага брата» (1975)
* «Paleta lásky» (1975)
* «Сараеўскае забойства» (1975)
* «Русалачка» (1976)
* «Splynutí duší» (1976)
* «Brácha za všechny peníze» (1978)
* «Прынц і Вечаровая зорка» (1978)
* «Афіцыянт, уцякай!» (1981)
* «Křtiny» (1981)
* «Трэці прынц» (1982)
* «Соль даражэй за золата» (1982)
* «Svatební cesta do Jiljí» (1983)
* «Яра Цымэрман ляжыць, сьпіць» (1983)
* «Сьвята пралесак» (1983)
* «Вёсачка мая дарагая» (1985)
* «Zuřivý reportér» (1987)
* «Člověk proti zkáze» (1989)
* «Пачатковая школа» (1991)
* «Жабрачая опэра» (1991)
* «Кара́лі» (1992)
* «Královský život otroka» (1992)
* «Nesmrtelná teta» (1993)
* «Коля» (1996)
* «Цудоўныя адстойныя гады» (1997)
* «Усе мае блізкія» (1999)
* «Вяртаньне страчанага раю» (1999)
* «Elixir a Halibela» (2001)
* «Паліцэйскія гумарэскі» (2003)
* «Fišpánská Jablíčka» (2008)
* «Micimutr» (2011)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Чэска-Славацкая фільмавая база 
* Інтэрвію зь Лібушэ Шафранкавай 
* Інтэрвію зь Лібушэ Шафранкавай 
* Фільмавая база зьвестак 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брно
Катэгорыя:Чэскія акторкі‎
Катэгорыя:Ляўрэаты Чэскага льва
Новакузьнецк

**Новакузьнецк** () — горад у Кемераўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар Новакузьнецкага раёну, стварае сабою муніцыпальнае ўтварэньне «Новакузьнецкая гарадзкая акруга». Насельніцтва — 620,5 тыс. чалавек (2012 год), найбуйнейшы паводле велічыні і найстарэйшы горад вобласьці. Разьмешчаны ў Заходняй Сыбіры, на абодвух берагох ракі Том.

Новакузьнецкая (Паўднёва-Кузбаская) аглямэрацыя, цэнтрам якое ёсьць Новакузьнецк, утрымлівае ў сабе такія гарады, як Асіньнікі, Калтан, Пракоп’еўск, Кісялёўск, Междурэчанск.

Горад ёсьць адным з найбуйнейшых мэталюргічных і вуглездабыўных цэнтраў Расеі. Дзень гораду сьвяткуецца ў першую суботу ліпеня.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Кемераўская вобласьць
Міраслава Шафранкава

**Мірасла́ва Ша́франкава** (;  11 чэрвеня 1958, Брно, Чэхаславаччына) — чэская акторка.

## Жыцьцяпіс
Дэбютавала на кінаэкране ў 16-гадовым узросьце ў фільме «Рабінзонка». Праз рок згуляла галоўную ролю ў баўгарска-чэскай фантазыйнай мэлядраме «Русалачка» разам са сваёй старэйшай сястрой Лібушай.

За мяжой найбольш вядомая як выканаўца галоўнай ролі ў працягу тэлесэрыялу «Арабэля» — «Вяртаньне Арабэлі, або Румбурак — кароль Краіны казак» (1990—1993).

У 1980-х выйшла замуж у Нямеччыну. У 1986-89 жыла ў Мэксыцы.

## Фільмаграфія
* «Рабінзонка» (1974)
* «Romance za korunu» (1975)
* «Русалачка» (1976)
* «Сьмерць мухі» (1976)
* «Коні мае вараныя» (1980)
* «Пра ваду, каханьне і шчасьце» (1981)
* «Jak svět přichází o básníky» (1982)
* «Арабэля вяртаецца, альбо Румбурак — кароль Краіны казак» (1990)
* «Tvrz» (1991)
* «Вока за вока» (1991)
* «Круг» (1991)
* «Дзьверы» (1991)
* «Дно» (1991)
* «Што цяпер і што пасьля» (1992)

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Чэска-Славацкая фільмавая база 
* 
* Kinobox.cz 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брно
Катэгорыя:Чэскія акторкі
Шафранэк

**Ша́франэк** — чэскае прозьвішча. Жаночая форма — Шафранкава. Вядомыя носьбіты:

* Кацярына Шафранкава (нар. 1989) — чэская лёгкаатлетка
* Лібушэ Шафранкава (1953—2021) — чэская акторка тэатру і кіно
* Міраслава Шафранкава (нар. 1958) — чэская кіна- і тэлевізійная акторка
Яшчарка (сузор’е)

**Я́шчарка** () — сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба, адно з 88 сузор'яў дзейнай наменклатуры IAU (1930), названае паводле яшчарак — падатраду атраду лускаватых клясы паўзуноў. Гэтае невялікае і цёмнае сузор’е было створана ў 1687 годзе астраномам Янам Гэвэліем. Найярчэйшыя зоркі Яшчаркі разам складаюць літару *W*, за што сузор’е часам называюць «Малой Касіяпэяй». Яшчарка разьмешчаная побач зь Лебедзьдзю, Касіяпэяй, Андрамэдай і іншымі. Праз паўночную частку сузор’я праходзіць Млечны Шлях.

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўночныя сузор’і
Эстонская грамадзкая телэрадыёвяшчальная карпарацыя

**Эстонская грамадзкая телэрадыёвяшчальная карпарацыя** () — грамадзкая радыётэлевізійная арганізацыя Эстоніі, створаная ў 2007 року шляхам аб’яднаньня Эстонскага радыё і тэлебачаньня. Уваходзіць у Эўрапейскі радыёвяшчальны зьвяз.

Эстонскае радыё пачало сваё вяшчаньне 18 сьнежня 1926 року. Тэлебачаньне ў Эстоніі зьявілася 19 ліпеня 1955.

## Каналы

### Тэлебачаньне
* ETV — агульны канал
* ETV2 — праграмы для дзяцей і расейскай меншасьці; культурніцкія праграмы, у т. л. фільмы і сэрыялы

### Радыё
* Vikerraadio — поўнафарматная праграма
* Raadio 2 — спэцыялізуецца на поп/андэграўнд-музыцы; асноўны кантынгент — слухачы 15—29 гадоў
* Klassikaraadio — клясычная і народная музыка, джаз, культурніцкія праграмы
* Raadio 4 — праграмы для нацыянальных меншасьцяў, у прыватнасьці для расейскамоўнай супольнасьці
* Raadio Tallinn — навіны й інфармацыя для замежнікаў, часткова з Vikerradio, BBC, Deutsche Welle і Radio France Internationale

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Эстонскай грамадзкай телэрадыёвяшчальнай карпарацыі

Катэгорыя:Эстонскае тэлебачаньне
Катэгорыя:Эстонскае радыё
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Чальцы Эўрапейскага радыёвяшчальнага зьвязу
Іда Разэнталь

**І́да Разэнта́ль** (, у дзявоцтве Кагановіч; 9 студзеня 1886, Ракаў, Беларусь — 26 сакавіка 1973, ЗША) — амэрыканская прадпрымальніца, вынаходніца жаночага бюстгальтара.

## Біяграфія
Іда Кагановіч нарадзілася 9 студзеня 1886 году ў Ракаве ў жыдоўскай сям’і. Дзяўчынка была старэйшай зь сямі дзяцей. У 16 гадоў паехала ў Варшаву, дзе пачала працаваць швачкай.

У 1904 годзе яна пераехала ў ЗША, дзе ўладкавалася ў атэлье. У 1907 годзе Іда выйшла замуж за Ўільяма Разэнталя.

У 1921 годзе Іда і Ўільям Разэнталі разам з Энід Бісэт адкрылі краму адзеньня, якая праз год быў зарэгістраваная пад назвай Maiden Form. Скаргі кліентак на нязручныя гарсэты прывялі да таго, што швачка ўзялася за стварэньне камфортнай жаночай бялізны. У якасьці ўдасканаленьня сваіх мадэляў, яны ўставілі ў сукенку ўкладкі для грудзей анатамічнай формы. Пасьля Ўільям Разэнталь некалькі ўдасканаліў вынаходзтва, назваўшы яго «бюстгальтар цнатлівай формы», што было сугучна назьве атэлье.
Станікі Maidenform былі пачаткова распрацаваныя для сукенак, якія прадавала кампанія — як акрэсуар, які дазваляў ёй лепей адпавядаць форме цела. Андак яны сталі настолькі папулярнымі, што іх пачалі прадаваць яго асобна.

Да гэтага першыя станікі ўжо атрымалі патэнты ў іншых краінах: у 1889 годзе — у Францыі, у 1891 — у Нямеччыне, а ў 1914 — у ЗША. Але яны былі зусім не падобныя да сучасных. Менавіта Іда Разэнталь і Maidenform зрабілі станікі больш зручнымі: былі запатэнтаваныя розныя памеры чашачак і шлеек, што дало магчымасьць рэгуляваць іх даўжыню. Чашачкі цяперпадтрымлівалі грудзі і адпавядалі ім паводле памеру, а не выраўнівалі іх пад «хлапечы стыль», як гэта было ў папярэдніх мадэлях.

Вывядзеньне пашыву станіка ў масавы продаж каштаваў Ідзе шасьці месяцаў перамоваў зь Міжнародным прафсаюзам працоўнікоў лёгкай прамысловасьці, якія былі ўпэўненыя, што гэты адзінкавы тавар ня будзе карыстацца попытам. Нарэшце, у 1925 годзе быў адкрыты першы завод Maidenform у горадзе Баён, штат Нью-Джэрзі, каб засяродзіцца выключна на сваіх самых папулярных прадуктах, бюстгальтарах (хоць пазьней кампанія будзе вырабляць ніжнюю бялізну і купальнікі). Нягледзячы на Вялікую дэпрэсію і выхад на пэнсію Энід, фірма мела вялікі посьпех на рынку ЗША, Эўропы і Лацінскай Амэрыкі.

Сёньня фірма Разэнталь кантралюе значную частку рынка ніжняй бялізны ў Амэрыцы і экспартуе свае тавары больш чым у 70 краін.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт кампаніі «Maidenform»
* Вынаходніцу станіка ўшануюць на Валожыншчыне // «Рэгіянальная газета»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Беларускія жыды
Чэскі леў

**«Чэ́скі леў»** () — найвышэйшая чэская кінапрэмія за дасягненьні ў кінаіндустрыі і тэлебачаньні. Уручаецца ад 1993 року, узнагароджаньне адбываецца ў некалькіх катэгорыях.

Фільмы-намінанты мусяць быць выдадзеныя прынамсі за рок да ўганараваньня і быць прынамсі супрадусаваныя на чэскай кінастудыі. Ляўрэаты атрымліваюць крышталёвую статуэтку льва.

## Катэгорыя
* найлепшы фільм
* найлепшы рэжысэр
* найлепшы сцэнар
* найлепшы апэратар
* найлепшая музыка
* найлепшы мантаж
* найлепшы гук
* найлепшая мастацкая праца
* найлепшая жаночая роля першага пляну
* найлепшая мужчынская роля першага пляну
* найлепшая жаночая роля другога пляну
* найлепшая мужчынская роля другога пляну
* шматгадовы мастацкі ўнёсак у чэскі кінэматограф
* прыз глядацкіх сымпатыяў
* найлепшы дакумэнтальны фільм (неабавязковая)

### Іншыя
* найлепшы плякат фільму
* Прэмія Магнэзіі — найлепшы замежны фільм
* Прэмія Сазкі — найлепшы нерэалізаваны сцэнар
* Прэмія кінакрытыкаў
* Прэмія чытачоў часопісу «Premiere»
* Плюшавы леў за найгоршы фільм (з 2009 року не ўручаецца)
* Прэмія Чэскай акадэміі кіно і тэлебачаньня за найлепшы аўдыёвізуальны твор року (неабавязковая)

## Найлепшыя фільмы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* IMDb
960-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 967 да н. э. — Тыглатпаласар II стаў каралём Асырыі

-001040
Катэгорыя:X стагодзьдзе да н. э.
Хатынская аповесьць

«**Хатынская аповесьць**» — аповесьць Алеся Адамовіча, прысьвечаная барацьбе партызанаў супраць нямецкіх акупантаў у Беларусі ў час Вялікай Айчыннай вайны. Аповесьць была напісаная ў 1966—1971 гадах.

Кульмінацыяй аповесьці зьяўляецца зьнішчэньне карнікамі-гітлераўцамі жыхароў адной зь беларускіх вёсак, што дазваляе аўтару правесьці паралель з трагедыяй Хатыні.

У 1976 годзе за «Хатынскую аповесьць» Алесь Адамовіч атрымаў Дзяржаўную прэмію БССР імя Якуба Коласа.

У 1974 годзе на Беларускім радыё быў створаны радыёспектакль «Хатынская аповесьць». Аповесьць пакладзеная ў аснову сцэнара фільму «Ідзі і глядзі» (1985) Элема Клімава. Па матывам «Хатынскай аповесьці» ў Дзяржаўным рускім драматычным тэатры БССР у 1977 была пастаўлена п’еса «Вяртаньне ў Хатынь» (рэжысэр Б. І. Луцэнка). У 1984 годзе на на аснове гэтай пастаноўкі быў зьняты двухсэрыйны фільм-спэктакль.

## Сюжэт

Былы партызан, а цяпер выкладчык унівэрсытэту Фларыян Пятровіч Гайшун з жонкай Глашай і сынам Сярожам едзе разам з аднапалчанамі на адкрыцьцё помніку партызанам, загінуўшым падчас Другой сусьветнай вайны ў беларускіх лясах. Па дарозе ён успамінае падзеі 30-гадовай даўніны, калі падлетак Фларыян сышоў у партызанскі атрад Касача, дзе сустрэў Глашу, як карнікі зьнішчылі яго родную вёску і забілі ўсю яго сям'ю, і як ён апынуўся сьведкам таго, як нямецкія салдаты сагналі ў хлеў усіх жыхароў суседняй вёскі Пераходы і спалілі іх жыўцом. Гайшун разумее, што толькі захаваньне памяці пра гэтыя падзеі дапаможа прадухіліць іх паўтарэньне ў будучыні. Аднак у сучасным сьвеце ўжо бачныя сьляды таго, што жахі нацызму могуць вярнуцца — гэта і ваенныя злачынствы супраць мірных жыхароў, такія, як масавае забойства ў Сангмі, і ўпартая праца вядучых сусьветных дзяржаваў па распрацоўцы ўсё больш магутнай зброі масавага зьнішчэньня.

## Пастаноўкі
* «Хатынская аповесьць» (1974), радыёспектакль
* «Вяртаньне ў Хатынь» (1984), фільм-спектакль, 1 серыя
* «Вяртаньне ў Хатынь» (1984), фільм-спектакль, 2 серыя

## Вонкавыя спасылкі
* «Хатынская аповесць» — Бібліятэка Kamunikat.org
* «Хатынская повесть» — Библиотека Альдебаран
* «Хатынская повесть» — Публичная Библиотека
* «Хатынская повесть» — Bookz.ru
* «Хатынская повесть» — FictionBook.lib

Катэгорыя:Алесь Адамовіч
Катэгорыя:Творы беларускай літаратуры
Катэгорыя:Літаратурныя творы, перакладзеныя на беларускую мову
Пэсах

**Пэ́сах** (, літар. «мінуў, абышоў», у ашкенаскім вымаўленьні — пэйсах /пайсах; арам. פִּסְחָא, пісха; ) — цэнтральнае юдэйскае  ў памяць пра Выхад з Эгіпту. Пачынаецца на чатырнаццаты дзень вясновага месяца нісан і сьвяткуецца цягам 7 дзён у Ізраілі і 8 — па-за межамі Ізраілю.

Пасьля таго, як эгіпецкі фараон па дзевяці карах эгіпецкіх не пагадзіўся адпусьціць жыдоў дадому, анёл Госпадаў забіў усіх першынцаў (чалавечых і жывёльных). Анёл абмінаў (адсюль і назва сьвята) толькі тых, дзьверы чыіх хатаў былі памазаныя крывёю ягняці. Такім чынам усе першынцы ў жыдоўскіх сем’ях ацалелі.

Важным рытуалам сьвяткаваньня Пэсаху ёсьць рытуальная сямейная вячэра — сэдэр, на якой галава сям’і чытае дзецям гісторыю Сыходу з багата ілюстраванае кніжкі — Пасхальнай Хагады. Цягам сьвята забаронена ўжываць хлеб і любыя іншыя квасныя прадукты са збожжа. У гэтыя дні жыды ядуць мацу (праснакі).

Цяперашні шаблён-картка мае няшмат магчымасьцяў, таму застаецца дадаць, што ў 2017 г. Пэсах адзначаецца зь вечара 10 красавіка па 18 красавіка.
Баяры (Пружанскі раён)

**Бая́ры** — вёска ў Беларусі, каля ракі Шчыбы. Уваходзяць у склад Зеляневіцкага сельсавету Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва на 2012 год — 30 чалавек. Знаходзяцца за 56 км на паўночны ўсход ад Пружанаў, за 27 км ад чыгуначнай станцыі Ваўкавыск (лінія Баранавічы — Сьвіслач), каля аўтамабільнай дарогі  Ружаны — Лыскаў — Дабучын.

## Назва
Паводле пружанскай гісторыка і краязнаўцы Веры Церахавай, назва вёскі паходзіць ад былых насельнікаў — баяраў-землеўладальнікаў, вядомых з XIV да XIX стагодзьдзяў.

## Гісторыя
У XIX стагодзьдзі Апялянавічы ўваходзілі ў склад Баярскай воласьці Ваўкавыскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі, зь вёскай Янаўшчына 939 дзесяцін.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Баяры абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Баяры апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у гміне Лыскаў Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Баяры ўвайшлі ў склад БССР, з 15 студзеня 1940 году ў Ружанскім, з 25 сьнежня 1962 году ў Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці (з 8 студзеня да 19 чэрвеня 1954 году — Гарадзенскай вобласьці).

На 2003 год у Баярах было 32 двары, на 2005 год — 32 двары, на 2012 год —21 двор.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 94 чал. (перапіс); 1970 год — 178 чал.; 1999 год — 66 чал.
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 56 чал.; 2005 год — 51 чал.; 2010 год — 31 чал.; 2012 год — 30 чал.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў Баярах

Катэгорыя:Зеляневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
950-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 959 да н. э. — Псусэнэс II стаў каралём Эгіпту

-001050
Катэгорыя:X стагодзьдзе да н. э.
Літаратурная прэмія імя Янкі Маўра

**Літарату́рная прэ́мія імя́ Я́нкі Ма́ўра** — прэмія, заснаваная ў 1993 годзе ў гонар беларускага пісьменьніка Янкі Маўра. Заснавальнікі — Беларускі ПЭН-цэнтар і Саюз беларускіх пісьменьнікаў.

Прысуджаецца штогод маладым пісьменьнікам (да 40 год) за найлепшы твор для дзяцей і юнацтва на беларускай мове ў наступных жанрах: проза (апавяданьні, казкі і г.д.), паэзія (вершы, байкі і г.д.), п’есы, тэксты песьняў, коміксы, пераклады замежных дзіцячых твораў на беларускую мову.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка літаратурнага конкурсу імя Янкі Маўра на сайце СБП

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Індзеец (сузор’е)

**Індзе́ец** () — сузор’е ў паўднёвай частцы зорнага неба, створанае ў канцы XVI стагодзьдзя. Слова «індзеец» у тыя часы магло тлумачыцца як карэнны жыхар Амэрыкі або Азіі.

## Адметнасьці

У Індзейцы ня маецца яскравых зорак. Найярчэйшай зоркай сузор’я зьяўляецца α Індзейца — аранжавы гігант зорнай велічыні 3,1, які знаходзіцца за  ад Зямлі. β Індзейца — таксама аранжавы гігант зорнай велічыні 3,7, што знаходзіцца за  ад Зямлі. δ Індзейца — белая зорка зорнай велічыні 4,4 за  ад Зямлі.

ε Індзейца — адна з найбліжэйшых да Зямлі зорак — адлегласьць да яе складае каля . Гэта аранжавы карлік зорнай велічыні 4,7 — жоўты карлік Сонца толькі крыху большы і гарачэйшы. У сыстэме была знойдзеная таксама падвойная пара карычневых карлікаў, якая здаўна зьяўляецца прыярытэтным кандыдатам для дасьледваньняў SETI.

Індзеец ёсьць прыстанкам для яскравай падвойнай зоркі θ Індзейца, кампанэнты якой можна адрозьніць у невялікі аматарскі тэлескоп. Сыстэма знаходзіцца за  ад Зямлі; першасны кампанэнт — белая зорка зорнай велічыні 4,5, другасны кампанэнт — белая зорка з зорнай велічынёй 7,0.

T Індзейца — адзіная яскравая зьменная зорка ў сузор’і. Гэта паўправільны чырвоны гігант з пэрыядам у 11 месяцаў, які знаходзіцца за  ад Зямлі. Мінімальная зорная велічыня складае 7, максымальная — 5.

## Гісторыя
Індзеец быў адным з дванаццаці сузор’яў, створаных Пэтэрам Плянцыем паводле назіраньняў Пітэра Дырксона Кейсэра і Фрэдэрыка дэ Гаўтмана. Упершыню сузор’е было выяўлена на 35-см нябесным глёбусе, створаным у 1597 (або 1598) годзе Плянцыем і Ёдакусам Хондыем. У 1603 годзе сузор’е было выяўлена ў зорным атлясе Ёгана Баера — «Уранамэтрыі». Плянцыюс выяўляў сузор’е як аголенага чалавека са стрэламі, які ня меў луку.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўднёвыя сузор’і
Сэкстант (сузор’е)

**Сэкста́нт** () — невялікае экватарыяльнае сузор’е, створанае ў 1687 годзе Янам Гэвэліем у гонар сэкстанта — астранамічнага інструмэнта, якім ён часта карыстаўся ў сваіх назіраньнях.

## Адметнасьці

Сузор’е Сэкстант займае даволі цёмную частку неба, якая ня мае моцнай канцэнтрацыі яскравых аб’ектаў. Адзінай зоркай з больш як пятай зорнай велічынёй зьяўляецца α Сэкстанта з зорнай велічынёй . У сузор’і маецца колькі падвойных зорак, у тым ліку γ, 35 і 40 Сэкстанта. Таксама ёсьць некалькі адметных зьменных зорак, як то β, 25, 23 Сэкстанта і LHS 292. Адзіным вартым увагі аб’ектам глыбокага космасу зьяўляецца NGC 3115 — павернутая да нас плоскасьцю лінзападобная галяктыка. Побач з Сэкстантам праходзіць экліптыка, дзякуючы чаму Месяц і некаторыя плянэты, здараецца, праходзяць праз сузор’е.

Сэкстант B — карлікавая няправільная галяктыка зорнай велічыні 6,6, ляжыць за  ад Зямлі, уваходзіць у Мясцовую групу галяктык.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*
Шуляўская (станцыя мэтро)

**Шуляўская** () — станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну, разьмешчаная на Сьвятошынска-Броварскай лініі. Адкрытая 5 лістапада 1963 году.

## Галерэя

Файл:Stamp 1965 3282.jpg
Файл:Shulyavska metro station Kiev 2010 02.jpg
Файл:Shulyavska metro station Kiev 2010 03.jpg
Файл:Shulyavska metro station Kiev 2010 04.jpg
Файл:Shulyavska metro station Kiev 2010 05.jpg


## Глядзіце таксама
* Сьпіс станцыяў Кіеўскага мэтрапалітэну

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка станцыі на афіцыйным сайце Кіеўскага мэтрапалітэну
* Старонка станцыі на неафіцыйным сайце Кіеўскага мэтрапалітэну

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Сьвятошынска-Броварская лінія мэтрапалітэну
940-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 940 да н. э. — скончана будаўніцтва храму Саламона

-001060
Катэгорыя:X стагодзьдзе да н. э.
Партыя сацыялістаў-рэвалюцыянэраў

**Партыя сацыялістаў-рэвалюцыянэраў** (*эсэраў*) — палітычная партыя Ў Расейскай Імпэрыі.

Узьнікла напрыканцы 1901 — пачатку 1902 гг. Ставіла за мэту экспрапрыяцыю капіталістычнай уласнасьці, рэарганізацыю вытворчасьці і ўсяго грамадзкага ладу на сацыялістычных прынцыпах. Яе сябры лічылі галоўнай сілай рэвалюцыі сялянства, выступалі за сацыялізацыю зямлі.

## Глядзіце таксама
* Беларуская партыя сацыялістаў-рэвалюцыянэраў

## Крыніцы



Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1901 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1923 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:1901 год у Расеі
Аўсянка

Назву **Аўсянка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Аўсянка — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці
* Аўсянка — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Аўсянка — рака ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток ракі Ўсьвяча, басэйн Дзьвіны

## Глядзіце таксама
* Аўсянік
* Аўсянікі
Сальнікі

Назву **Сальнікі** маюць:

### Беларусь
* Сальнікі — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Сальнікі — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці

### Польшча
* Сальнікі — вёска ў Беластоцкім павеце Падляскага ваяводзтва
Экшн

**Экшн** ( — «дзеяньне») — жанр кампутарных гульняў, у якіх посьпех гульца ў вялікай ступені залежыць ад яго хуткасьці рэакцыі і зьдольнасьці хутка прымаць тактычныя рашэньні. Дзеяньне такіх гульняў разьвіваецца вельмі дынамічна і патрабуе напружаньня ўвагі і хуткай рэакцыі на падзеі, якія адбываюцца ў гульні.

## Вонкавыя спасылкі
* Прыгоды/баевікі гульні


Катэгорыя:Жанры
Катэгорыя:Жанры ў мастацтве
Катэгорыя:Відэагульні
Сінітычы

**Сіні́тычы** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Сінітычы месьцяцца за 500&nbsp;м на поўдзень ад аўтадарогі «Абход тэрыторыі нацыянальнага парку „Белавеская пушча“» (), за 16&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 55&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 29&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Беласток.

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска ў складзе маёнтку Пашукі, уласнасьць абшарнікаў Насаржэўскіх.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі 156 рэвіскіх душ.
* 2-я палова XIX ст.: вёска ў Дзьмітравіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1863: вяскоўцы разам зь сялянамі суседніх вёсак адмовіліся выконваць павіннасьці ў маёнтку Пруска адстаўнога падпалкоўніка Насаржэўскага.
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 28 двароў, 207 жыхароў, хлебазапасная крама. Адносілася да Сінітыцкай сельскай грамады.
* 1905: 47 двароў, 350 жыхароў.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у Дзьмітравіцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 41 двор, 300 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці.
* 1941—1945: цягам Другой сусьветнай вайны на франтах загінулі і прапалі бязь вестак 9 жыхароў вёскі.
* 1948: у пачатковай школе 53 вучні.
* 1949: арганізаваны калгас «Маладая гвардыя».
* 1959: паводле перапісу 168 жыхароў, уваходзіла ў саўгас «Белавескі».
* 1970: 137 жыхароў, у саўгасе «Белавескі» (з 1982 году саўгас «Першамайскі»).

## Насельніцтва
* 2010 год — 13 жыхароў
* 2005 год — 21 жыхар, 15 двароў
* 1999 год — 27 жыхароў

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;84.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
930-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 934 да н. э. — Ашур-дан II стаў каралём Асырыі

-001070
Катэгорыя:X стагодзьдзе да н. э.
Пагадненьне аб правах і абавязках дзяржаваў

**Пагадненьне аб правах і абавязках дзяржаваў** () — шматбаковае міжнароднае пагадненьне, падпісанае 19 дзяржавамі Амэрыкі ў Мантэвідэо (Уругвай) 26 сьнежня 1933 году на 4 мовах падчас 7-ай . Складалася з 16 артыкулаў.

## Умовы
Паводле Артыкула 1 Пагадненьня дзяржава ў якасьці дзейніка міжнароднага права мусіла мець 4 уласьцівасьці: 1) пастаяннае насельніцтва, 2) пэўная тэрыторыя, 3) урад, 4) здольнасьць уступаць у дачыненьні зь іншымі дзяржавамі. Паводле Артыкула 2 фэдэрацыя мела складаць *адзіны* дзейнік міжнароднага права. Артыкул 3 абвяшчаў, што існаваньне дзяржавы *не* залежала ад прызнаньня іншымі дзяржавамі. Яшчэ да прызнаньня дзяржава мела права бараніць сваю цэласнасьць і незалежнасьць дзеля самазахаваньня й росквіту, як і самаўладкоўвацца паводле ўласнага меркаваньня, ухваляць законы ў сваіх , кіраваць сваімі службамі, вызначаць падсуднасьць і паўнамоцтвы сваіх судоў. Абмежаваньнем ажыцьцяўленьню гэтых правоў выступала толькі ажыцьцяўленьне такіх правоў іншымі дзяржавамі паводле міжнароднага права.

Артыкулам 4 абвяшчалася аднолькавасьць і роўнасьць у ажыцьцяўленьні правоў дзяржаваў. Гэтыя правы залежалі ад існаваньня дзяржавы ў якасьці дзейніка міжнароднага права. Паводле Артыкула 5 асноўныя правы дзяржаваў ніякім чынам ня мелі закранацца. Паводле Артыкула 6 прызнаньне дзяржавы мела значыць прызнаньне яе правоў і абавязкаў, вызначаных міжнародным правам, як і мела быць *безумоўным* і *неадклікальным*. Артыкул 7 дапускаў акром наўпроставага і *маўклівае* прызнаньне, якое прадугледжвала дзеяньне, што выяўляла намер прызнаць дзяржаву. Артыкул 8 забараняў дзяржавам мяшацца ў нутраныя і вонкавыя справы адна адной.

Паводле Артыкула 9 падсуднасьць дзяржаве ў межах падуладных земляў распаўсюджвалася на ўсіх жыхароў. Замежнікі надзяляліся аднолькавай з грамадзянамі абаронай закону і дзяржаўных установаў ды ня мелі патрабаваць правоў, адрозных ад наяўных у грамадзянаў. Артыкул 10 першаснай зацікаўленасьцю дзяржаваў абвяшчаў захаваньне міру. Супярэчнасьці мелі вырашацца прызнанымі мірнымі спосабамі. Паводле Артыкула 11 бакі пагадненьня забавязваліся *не* прызнаваць зямельныя прырашчэньні і адмысловыя перавагі, атрыманыя праз ужыцьцё зброі або дыпляматычную . Тэрыторыя дзяржавы абвяшчалася *недатыкальнай* для заняцьця войскам іншай дзяржавы.

## Бакі пагадненьня
Мантэвідэйскае пагадненьне падпісалі і зацьвердзілі: Аргентына, Бразылія, Вэнэсуэла, Гаіці, Гандурас, Гватэмала, Дамініканская Рэспубліка, Злучаныя Штаты Амэрыкі, Калюмбія, Куба, Мэксыка, Нікарагуа, Панама, Парагвай, Пэру, Сальвадор, Уругвай, Чылі і Эквадор.

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Падзеі 1933 году
Катэгорыя:Уругвай
Катэгорыя:Гісторыя права
Катэгорыя:Гісторыя Амэрыкі
Яўген Лявонаў

**Яўге́н Ляво́наў** (2 верасьня 1926, Масква — 29 студзеня 1994, Масква) — савецкі і расейскі актор тэатра і кіно. Народны артыст СССР (1978). Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1976) і Дзяржаўнай прэміі Расейскай Фэдэрацыі (1992).

Сын — Андрэй Лявонаў, савецкі і расейскі актор тэатра і кіно.

## Фільмаграфія
* 1961 — Паласаты рэйс
* 1969 — Зігзаг посьпеху
* 1969 — Гары, гары, мая зорка
* 1970 — Беларускі вакзал
* 1971 — Джэнтэльмэны ўдачы
* 1972 — Гоншчыкі
* 1975 — Афоня
* 1978 — Звычайны цуд
* 1980 — Аб бедным гусары замовіце слова
* 1986 — Кін-дза-дза!

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт пра Яўгена Лявонава

Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Гадзіньнік (сузор’е)

**Гадзі́ньнік** () — невялікае цёмнае сузор’е ў паўднёвай частцы зорнага неба.

## Адметнасьці

### Зоркі
Сузор’ Гадзіньнік ня мае яскравых зорак. Найярчэйшай зоркай зьяўляецца α Гадзіньніка — аранжавы гігант зорнай велічыні 3,9, што знаходзіцца за  ад Зямлі. β Гадзіньніка — белы гігант зорнай велічыні 5,0 за  ад Зямлі.

Хоць Гадзіньнік ня мае яскравых адметных зорак, у ім ёсьць некалькі зьменных зорак. R Гадзіньніка — чырвоны гігант з клясы мірыд, які мае вельмі шырокі дыяпазон зорных велічынь: ад мінімальнай велічыні 14,3 да максымальнай 4,7; пэрыяд гэтай зьменнай зоркі складае каля 13 месяцаў.

### Аб’екты глыбокага космасу
Сузор’ю Гадзіньнік бракуе ня толькі адметных зорак, але і аб’ектаў глыбокага космасу. Тут маецца колькі шаравых скупнасьцяў, як то NGC 1261, якая мае зорную велічыню 8 і знаходзіцца за  ад Зямлі. У сузор’і знаходзіцца шаравая скупнасьць Arp-Madore 1, якая зьяўляецца найаддаленейшай вядомай шаравой скупнасьцю у Млечным Шляху — яна знаходзіцца за  ад Зямлі.

## Гісторыя
Сузор’е Гадзіньнік было створана ў XVIII стагодзьдзі Нікаля Люі дэ Лякайлем, які даў яму першую назву ** (), каб адзначыць вынаходніка мэханічнага гадзіньніка, Крыстыяна Гюйгэнса. Пазьней назва была скарочаная, каб пазьбегнуць залішняй грувасткасьці.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўднёвыя сузор’і
Фарэнсі Фару

«**Фарэнсі**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Фару. Заснаваны ў 1910 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фару
Мікуліна

Назву **Мікуліна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Мікуліна — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Мікуліна — вёска ў Полацкім раёне
** Мікуліна — вёска ў Талачынскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Мікуліна — вёска ў Горацкім раёне

* Менская вобласьць:
** Мікуліна — вёска ў Вялейскім раёне
** Мікуліна — вёска ў Менскім раёне

## Глядзіце таксама
* Мікулеўшчына
* Мікулінка
* Мікулінск
* Мікулічы
* Мікулішкі
* Мікуль-Гарадок
920-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 922 да н. э. — Асаркон I стаў каралём Эгіпту

-001080
Катэгорыя:X стагодзьдзе да н. э.
Жывапісец (сузор’е)

**Жывапі́сец** () — невялікае цёмнае сузор’е ў паўднёвай частцы зорнага неба, разьмешчанае паміж яскравай зоркай Канопус і Вялікім Магеланавым Воблакам. Сузор’е было створана ў XVIII стагодзьдзі францускім астраномам Нікаля Люі дэ Лякайлем, які даў яму арыгінальную назву ** (), але потым найменьне было скарочана да «Жывапісца». Пры гэтым на выявах сузор’е адлюстроўваюць звычайна у выглядзе шталюгаў.

У апошнія гады Жывапісец прыцягнуў да сябе ўвагу, заслуга ў гэтым належыць другой найярчэйшай зорцы — Бэце Жывапісца, якая знаходзіцца за  ад Зямлі і аточаная незвычайным пылавым дыскам, багатым на вуглярод; сыстэма таксама мае экзаплянэту. Экзаплянэты былі знойдзены яшчэ ў чатырох зорках сузор’я. У Жывапісцы знаходзіцца новая зорка RR Жывапісца, якая ў 1925 выбліснула да зорнай велічыні 1,2.

## Крыніцы

Катэгорыя:Паўднёвыя сузор’і
Марыюпаль (футбольны клюб)

«**Марыюпаль**» () — украінскі футбольны клюб з гораду Марыюпалю. Заснаваны ў 1936 годзе зь першапачатковай назвай Завод імя Ільліча. У 2002—2017 гадох клюб меў назву «Ільлічовец» у гонар першапачатковай назвы клюбу, але пасьля працэсу дэкамунізацыі ва Ўкраіны зьмяніў назву на існую. Праз уварваньне Расеі ва Ўкраіну і часовую акупацыю Марыюпалю было абвешчана аб часовым прыпыненьні ўдзелу клюбу ва ўкраінскіх футбольных спаборніцтвах.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Марыюпаль
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1936 годзе
Добрая

Назву **Добрая** маюць:

* Добрая — рака ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Вузьлянка, басэйн Нёмана
* Добрая — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці
Заляшаны (Берасьцейская вобласьць)

**Заляша́ны** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Заляшаны месьцяцца за 1,5&nbsp;км на поўдзень ад аўтадарогі «Абход тэрыторыі нацыянальнага парку „Белавеская пушча“» (), за 15&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 54&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 30&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Беласток.

## Гісторыя
* канец XIX ст.: вёска ў Дзьмітравіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі. Адносілася да Ходаскай сельскай грамады.
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 9 двароў, 64 жыхары.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у Дзьмітравіцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: у вёсцы 3 двары, 12 жыхароў; у аднайменным фальварку 5 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, у вёсцы 19 двароў, 72 жыхары.
* 1948: у пачатковай школе 78 вучняў.
* 1959: паводле перапісу 60 жыхароў, уваходзіла у саўгас «Белавескі».

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 жыхароў
* 2005 год — 14 жыхароў, 8 двароў
* 1999 год — 15 жыхароў

## Інфраструктура
У складзе СВК «Хадасы».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;48.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Унучкі

**Уну́чкі** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Дзьмітравіцкі сельсавет.

Унучкі месьцяцца за 2,5&nbsp;км на захад ад аўтадарогі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Каменюкі (), за 13&nbsp;км на паўночны захад ад Камянцу, за 53&nbsp;км на поўнач ад Берасьця, за 28&nbsp;км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск на лініі Берасьце&nbsp;—&nbsp;Беласток.

## Гісторыя
* сярэдзіна XIX ст.: вёска ў складзе маёнтку Пашукі, уласнасьць абшарнікаў Насаржэўскіх.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі 45 рэвіскіх душ.
* 2-я палова XIX ст.: вёска ў Дзьмітравіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1890: вёска і аднайменны маёнтак (належаў Флору Штарку).
* 1897: паводле перапісу ў вёсцы 12 двароў, 84 жыхары, у Сінітыцкай сельскай грамадзе; у маёнтку — 2 двары, 14 жыхароў.
* 1905: у вёсцы 20 двароў, 101 жыхар.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, у Дзьмітравіцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 15 двароў, 80 жыхароў.
* 1939: у выніку пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: у Дзьмітравіцкім сельсавеце Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці, у вёсцы 33 двары, 157 жыхароў.
* 1941—1945: цягам Другой сусьветнай вайны на франтах загінулі і прапалі бязь вестак 4 вяскоўцы.
* 1959: паводле перапісу 135 жыхароў.
* 1970: 115 жыхароў, у саўгасе імя Дзімітрава.

## Насельніцтва
* 2010 год — 23 жыхары
* 2005 год — 22 жыхары, 17 двароў
* 1999 год — 37 жыхароў

## Інфраструктура
У складзе ААТ «Камянецкая пушча».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;92.

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Камянецкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Беларуская дзяржаўная філярмонія

**Устано́ва «Белару́ская дзяржа́ўная о́рдэна Працо́ўнага Чырво́нага Сьця́га філярмо́нія»** — філярмонія ў Менску, Беларусь. Архітэктар будынку — Георгі Бенядзіктаў.

## Мінуўшчына
Адкрыцьцё адбылося 25 красавіка 1937 у складзе сымфанічнага аркестру, аркестру беларускіх народных інструмэнтаў, Беларускага ансамблю народнай песьні і танцу і Беларускай харавой капэлі.

Красавік 1963 року — адкрыцьцё канцэртнай залі (930 месцаў, раён плошчы Якуба Коласа, бульвар Луначарскага).

На працягу двух гадоў праводзіліся рамонтныя работы, была палепшаная акустыка залі, падсьвятленьне. Колькасьць месцаў у Вялікай залі была скарочаная да 688 і адкрытая Малая заля імя Р. Шырмы (200 месцаў).

26 студзеня 2005 — першы канцэрт у абноўленай залі.

## Творчыя калектывы
* Дзяржаўны акадэмічны сымфанічны аркестар Рэспублікі Беларусь
* Нацыянальны акадэмічны народны аркестар Рэспублікі Беларусь імя І. Жыновіча
* Заслужаны калектыў Дзяржаўная акадэмічная харавая капэла Рэспублікі Беларусь імя Р. Шырмы
* Дзяржаўны камэрны аркестар Беларусі
* Дзяржаўны камэрны хор Рэспублікі Беларусь
* Ансамбль салістаў «Клясык-авангард»
* Менскі струнны квартэт
* Ансамбль салістаў пад кіраваньнем І. Іванова
* Беларускі дзяржаўны ансамбль народнай музыкі «Сьвята»
* Ансамбль «Камерата»
* Фальклёрная група «Купалінка»
* Канцэртна-гастрольны аддзел
* Філярмонія для дзяцей і юнацтва
* Беларускі паэтычны тэатар аднаго актора «Зьніч»

## Глядзі таксама
* Гарадзенская абласная філярмонія

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Арганізацыі Менску
Катэгорыя:Праспэкт Незалежнасьці (Менск)
Катэгорыя:Культура Менску
Катэгорыя:Філярмоніі Беларусі
Паручнік Кіжэ (фільм)

«**Пару́чнік Кіжэ́**» — камэдыйны гістарычны фільм, зьняты ў 1934 годзе на кінастудыі Белдзяржкіно. Вядомы галоўным чынам дзякуючы музыцы, якую да гэтага фільму напісаў Сяргей Пракоф’еў.

## Сюжэт
Экранізацыя аповесьці Юрыя Тынянава «Падпаручнік Кіжэ», заснаванай на анэкдоце пра тое, як з-за памылкі пісара, які напісаў у загадзе Паўла I замест слоў «паручнікі жэ» словы «паручнік Кіжэ», паўстала неіснуючая асоба — паручнік Кіжэ, якая, нягледзячы на сваё неіснаваньне, значылася ў дакумэнтах у якасьці рэальнага чалавека, які служыў, быў пакараны, дараваны, даслужыўся да генэрала і памёр ад цяжкай хваробы.

## Здымачная група
* Аўтар сцэнару — Юры Тынянаў
* Рэжысэр-пастаноўшчык — Аляксандар Файнцымер
* Апэратар-пастаноўшчык — Аркадзь Кальцаты
* Кампазытар — Сяргей Пракоф’еў
* Мастакі-пастаноўшчыкі — Пётар Снапкоў, Канстанцін Карташоў
* Кансультанты — В. Глінка, Ю. Крынкін
* Грымёр — А. Анджан
* Асыстэнт апэратара — В. Страдзін
* Дырэктар — І. Румель

## Крыніцы

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
910-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 912 да н. э. — Адад-нірары II стаў каралём Асырыі

-001090
Катэгорыя:X стагодзьдзе да н. э.
Штэфан Угер

**Штэ́фан У́гер** (; 4 ліпеня 1930, Прэвідза — 29 сакавіка 1993, Браціслава) — славацкі рэжысэр і сцэнарыст, прадстаўнік «новай хвалі» ў чэхаславацкай кінэматаграфіі.

## Жыцьцяпіс
У 1948 року стаў сябрам Камуністычнай партыі Славаччыны. У 1950—1955 вывучаў рэжысэрскае майстэрства на кіна- і тэлевізыйным факультэце праскай Акадэміі сцэнічнага мастацтва.

Першыя фільмы здымаў на дакумэнтальную тэматыку. Дэбютны фільм «Дарога над аблокамі» (1954) рэклямаваў чэхаславацкія авіялініі.

У 1955—1960 працаваў у Студыі дакумэнтальных фільмаў у Браціславе. З пачатку 1960-х пераключаецца на мастацкія фільмы, хоць дакумэнтальныя здымаў да 1963. Першы мастацкі фільм «Мы зь 9-й А» выйшаў у 1961 року. Другі фільм, «Сонца ў сетцы» (1962), адкрыў «новую хвалю» ў чэхаславацкім кінэматографе.

З 1963 кіраваў славацкай сэкцыяй Зьвязу чэхаславацкіх артыстаў кіно і тэлебачаньня, з 1969 — старшыня незалежнага Зьвязу славацкіх артыстаў кіно і тэлебачаньня (SloFITEZ).

У 1983 стаў прафэсарам Акадэміі мастацтваў Браціславы. У 1989 атрымаў званьне . Браў актыўны ўдзел у стварэньні ў Браціслаўскай акадэміі факультэту кіно і тэлебачаньня.

Памёр у 1993 року ад сардэчнай недастатковасьці.

## Фільмаграфія

### Дакумэнтальныя
* «Першая баразна» (1955)
* «Цэнтральнаэўрапейскі кубак» (1955)
* «Настаўніца» (1955)
* «Дарога над аблокамі» (1955)
* «Людзі пад Вігарлатам» (1956)
* «Тут прайшла трагедыя» (1957)
* «Маракі бяз мора» (1958)
* «Калісьці ў лістападзе» (1958)
* «Было аднойчы сяброўства» (1958)
* «Вачыма камэры» (1959)
* «Пазначаныя цемрай» (1959)

### Мастацкія
* «Мы зь 9-й А» (1961)
* «Сонца ў сетцы» (1962)
* «Арган» (1964)
* «Панна цудатворца» (1966)
* «Тры дачкі» (1968)
* «Геній» (1969)
* «Каб я меў стрэльбу» (1971)
* «Явар і Юльяна» (1972)
* «Даліна» (1973)
* «Халодны клімат» (1974)
* «Вялікдзень і вялікі дзень» (1974)
* «Калі б я меў дзяўчыну» (1976)
* «Пэнелёпа» (1977)
* «Залатыя часы» (1978)
* «Сяброўкі» (1979)
* «Касьба Ястрабавага лугу» (1981)
* «На асфальце коней пасьвіла» (1982)
* «Шостая фраза» (1986)
* «Загаднік скансэну» (1988)

### Сцэнарыст
* «Даліна» (1973)
* «Пасьвіла коні на бэтоне» (1982)
* «Шостая фраза» (1986)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Жыцьцяпіс 

Катэгорыя:Славацкія рэжысэры
Катэгорыя:Чэхаславацкія рэжысэры
Катэгорыя:Славацкія сцэнарысты
Катэгорыя:Народныя артысты Чэхаславаччыны
Катэгорыя:Памерлі ад сэрцавай няздатнасьці
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прэвідзе
Катэгорыя:Памерлі ў Браціславе
Вячаслаў Шаршуноў

**Вячасла́ў Шаршуно́ў** ( 4 траўня 1949 у в. Круглоўка Смаленскай вобласьці) — беларускі навукоўца ў галіне машынабудаваньня, гісторыі навукі, тэхнікі ды адукацыі. Чалец-карэспандэнт НАН Беларусі (ад 2003 году). Доктар тэхнічных навук (1991), прафэсар (1992). Заслужаны дзяяч навукі Рэспублікі Беларусь (1998). Дэпутат Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня. Дэпутат Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага Сходу 1-га скліканьня. Працаваў намесьнікам старшыні Пастаяннай камісіі па адукацыі, культуры ды навуцы. Ганаровы доктар Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі (2010).

## Біяграфія
Скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію ў 1971 годзе. У 1992—1995 рэктар Беларускай дзяржаўнай сельскагаспадарчай акадэміі. Ад 2000 намесьнік старшыні Найвышэйшай атэстацыйнай камісіі Беларусі. Ад 2003 рэктар Магілёўскага дзяржаўнага інстытуту харчаваньня. Займаўся праблемамі энэргазьбераганьня, машынабудаваньнем для сельскай гаспадаркі. Гісторык беларускай навукі. Аўтар больш як 50 падручнікаў, больш як 370 навуковых публікацыяў, больш як 73 вынаходніцтваў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 1-га скліканьня
Андрэй Чурыла

**Андрэй Чурыла** (нарадзіўся 19 траўня 1993 году, Баранавічы) — беларускі лёгкаатлет (скачкі ў вышыню). Чэмпіён Беларусі 2011 году.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў скачках у вышыню, дзе ня здолеў узяць першапачатковую вышыню і ня быў клясыфікаваны.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2016 году, дзе заняў 30 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Шыньнік Яраслаўль

«**Шыньнік**» () — расейскі футбольны клюб з гораду Яраслаўлю. Заснаваны ў 1957 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Яраслаўлі
Судабле

**Су́дабле**, **Судабля**, **Судабль**, **Судобль** — возера ў Смалявіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі, за 20 км на ўсход ад Смалявічаў, за 4 км на паўднёвы ўсход ад Жодзіна, на водападзеле рэк Балтыйскага і Чорнага мораў. У басэйне ракі Пліса. На 2013 год мела 30-мэтровую тоўшчу бузаў аб’ёмам больш за 6 мільёнаў кубічных мэтраў. Бузы возера, у тым ліку парафін-, выкарыстоўваюцца ў санаторыях для пераадоленьня наступстваў хранічных хваробаў.

## Бузы
11 тысячаў гадоў да н. э. пачалі назапашвацца чорныя бузы зь мінэраламі й . Зялёныя бузы ўтварылі наступны пласт зь сіне-зялёнага багавіньня. 1 тысячу гадоў да н. э. сьветла-карычневыя бузы ўтварылі верхні слой пры напружаным тленавым рэжыме.

## Рыба
Водзіцца акунь, карась, лін і шчупак.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Менскай вобласьці
Катэгорыя:Азёры басэйну Дняпра