open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юнкавічы

**Ю́нкавічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дунаю. Уваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Юнга або Юнк (Jungo, Junk) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. два фальваркі пад назвай Юнкавічы ўваходзілі ў склад Ашмянскага павету Віленскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1999 год — 35 чалавек
* 2010 год — 19 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Мэтрапалітэн Хэльсынкі

**Хэ́льсынскі мэтрапалітэ́н** (, ) — транспартная сыстэма ў горадзе Хэльсынкі, адзіная ў Фінляндыі. Гэта самая паўночная ў сьвеце сыстэма мэтрапалітэну (шырата самай паўночнай станцыі Пецярбурскага мэтрапалітэну складае 60° 04’ (станцыя *Парнас*), у той час як самай паўночнай станцыі Хэльсынскага мэтрапалітэну — 60° 12’.

Адкрыцьцё мэтрапалітэну адбылося 2 жніўня 1982 году. З 1 студзеня 2007 году сыстэма налічвае 17 станцыяў (зь іх 6 падземныя) і адну лінію, падзеленую на два адгалінаваньні. Агульная працягласьць складае 21,1 км, пасажырапаток — 63 млн пасажыраў у год (2015). Абслугоўваецца кампаніяй HKL.

Мэтро ў асноўным абслугоўвае шчыльна заселеныя раёны Ўсходняга Хэльсынкі, але можа выкарыстоўвацца і для перасоўваньня ў цэнтры Хэльсынкі. Сыстэма мэтро дапаўняецца прыгараднымі цягнікамі, якія выкарыстоўваюцца для сувязі зь іншымі раёнамі Хэльсынкі. Станцыя пад цэнтральным чыгуначным вакзалам дазваляе перасадку з/на прыгарадную чыгунку і да аэрапорту Хэльсынкі-Вантаа.

У швэдзкай мове для мэтрапалітэну Хэльсынкі замест слова **tunnelbana** выкарыстоўваецца **metro**, вызначаная форма **metron** — мэтрапалітэн у Хэльсынкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына HKL 

Хэльсынкі
Катэгорыя:Хэльсынкі
Каўшары

**Каўшары́** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Каўшары ўваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 38 чалавек
* 1999 год — 80 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Нарэйкі (Гарадзенская вобласьць)

**Нарэ́йкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дунаю. Уваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Норыка (Noriko) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 21 чалавек
* 2010 год — 16 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Іванкі

Назву **Іва́нкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Іванкі — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Іванкі — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці
* Іванкі — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Іванава
* Іванавічы
* Іванаў
* Іванаўка
* Іванаўск
* Іванаўскія Агароднікі
* Іванаўцы
* Іванаўшчына
* Іванічы
* Іванішча
* Іванішчавічы
* Іванкавічы
* Іванкаўшчына
* Іванпольле
* Іванск
* Іванскія
* Іванцава
* Іванчыцы
* Янава
* Янавічы
* Янаў
* Янаўка
* Янаўцы
* Янаўшчына
* Янова
* Яноўка
Даўгердзішкі

Назву **Даўгердзішкі** маюць:

## Населеныя пункты
* Гарадзенская вобласьць:
** Даўгердзішкі — вёска ў Вярэнаўскім раёне
** Даўгердзішкі — вёска ў Івейскім раёне
Даўгердзішкі (Івейскі раён)

**Даўгердзі́шкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Якунькі. Уваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Даўгердзішкі. 

## Назва

Даўгард (Daugaard) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгер, Даўмонт, Даўят; германскія імёны Dauharjis, Damondus, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'). Такім парадкам, імя Даўгерд азначае «здольны да аховы».

Германскае паходжаньне імя Даўгірд сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскае (паўночнагерманскае) паходжаньне літоўскага шляхецкага прозьвішча Даўгірд (Dowgird) сьцьвярджалася яшчэ ў артыкуле «Літва» энцыкляпэдыі Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў (1884 год).

## Насельніцтва
* 1999 год — 81 чалавек
* 2010 год — 42 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Казімір Равяка

**Казі́мер Ада́мавіч Равя́ка** (9 жніўня 1937 — 9 ліпеня 2013) — беларускі гісторык, доктар гістарычных навук. Дасьледаваў гісторыю Пунічных войнаў і культуру старажытнага Рыма.

## Жыцьцяпіс
У 1962 скончыў гістарычны факультэт БДУ. Навучаўся ў асьпірантуры. У 1974 абараніў кандыдацкую дысэртацыю па антычнай гісторыі. З 1972 працаваў на катэдры гісторыі старажытнага сьвету і сярэдніх вякоў (з 1997 — прафэсарам). У 2001 абараніў доктарскую дысэртацыю на тэму *Барацьба Рыму і Картагену за сусьветнае панаваньне*.

## Творчасьць

### Кнігі
* Античный мир в терминах, именах и названиях: Словарь-справочник по истории и культуре Древней Греции (у суаўтарстве зь Лісавым). выд. Беларусь, 1997, ISBN 985-01-0200-4
* Антычная спадчына на Беларусі. Менск, 1998.
* Войны Рима с Карфагеном: основные тенденции и направления историографии. Менск, БДУ, 2000;
* Пунические войны. Минское университетское Издательство, 1985, 272 ст., ISBN 5785500876

### Артыкулы
* Аляксандр Македонскі // Гiсторыя: праблемы выкладання — 04/2006
* Пра ўдачу і доблесць Аляксандра Македонскага ў працах антычных аўтараў // Беларускі Гістарычны Часопіс — 01 / 2004

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Гістарычнага факультэту БДУ
* Навукоўцы Беларусі

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія прафэсары
Ангелюс Сылезіюс

**Ангелюс Сылезіюс**, **Сылескі Анёл (пасланец)** (, уласнае імя *Ёган Шэфлер*, , 25 сьнежня 1624, Брэслаў, цяпер Уроцлаў, Сылезія — 9 ліпеня 1677, тамсама) — нямецкі паэт-містык.

## Біяґрафія
Сын польскага шляхціча й немкі нарадзіўся ў Брэславе (цяпер Уроцлаў). Сапраўдным імем пісьменьніка было **Ёган Шэфлер**, але шырокую творчую вядомасьць ён набыў пад псэўданімам *Angelus Silesius* (Сылескі пасланец), пад якім публікаваліся яго творы. У 1618 яго бацька пераехаў з Кракава ў Брэслаў, атрымаўшы тутэйшае грамадзянства. Будучы выхаваным на лютэранскіх каштоўнасьцях, Ёган атрымаў адукацыю навукоўца й фізыка. У 1652 перайшоў у каталіцтва. Праз два гады атрымаў пасаду галоўнага навукоўца пры двары Фэрдынанда ІІІ. У 1661 працаваў у якасьці сьвятара й стаў намесьнікам біскупа Брэслава. Памёр там жа ў кляштары сьвятога Мацьвія.

## Творы
У 1657 апублікаваў калекцыю з 205 гімнаў пад назвай *Heilige Seelenlust, oder geistliche Hirtenlieder der in ihren Jesum verliebten Psyche* (1657), два зь якіх увайшлі ў пратэстанцкія зборнікі царкоўных сьпеваў. Найвыбітнейшай яго працай стала кніга *Geistreiche Sinn-und Schluss-reime* (1657), якая ў 1674 выйшла другім выданьнем пад назвай *Cherubinischer Wandersmann* (Херувімскі вандроўнік).

## Ідэі
Носьбіт філязофскае традыцыі Экхарта, Таўлера, Бёмэ, Анґэлюс Сылезіюс ператварае яе ў паэтычнай форме. Ён не прытрымліваецца рамкаў вызначэньняў, уласьцівых пэўнаму веравызнаньню, паколькі для яго Бог ёсьць нешта невызначальнае. Чалавек мізэрны ў параўнаньні са Стваральнікам, але менавіту ў Ім, створаным па вобразу й падабенству Яго, Бог можа сазіраць Самога Сябе. Таму чалавек мусіць адмовіцца ад самога сябе, зрачыся ад свайго «Я», каб стаць тым, хто ён ёсьць насамрэч — вечным адлюстраваньнем Тварца. Нагэтулькі радыкальны пункт гледжаньня, блізкі па свайму сэнсу нэаплатанізму, асуждаўся каталіцкай царквой. *«Херувімскі вандроўнік»* аказаў значны ўплыў на шматлікіх нямецкіх паэтаў, у тым ліку Шапэнгаўэра, і быў у наступстве прызнаны аднім з найцудоўнейшых праяваў вольнага ад якіх-кольвек умоўнасьцяў містыцызму.

## Выявы


File:Cherubinischer Wandersmann.jpg|*"Херувімскі вандроўнік"*. Першае выданьне.
File:Wroclaw kosciol swMacieja inskrypcja.jpg|Шыльда на месцы пахаваньня пісьменьніка ў кляштары сьв. Мацьвія
File:Angelus_Silesius-pomnik.JPG|Помнік Анґэлюсу Сылезіюсу ва Ўроцлаве
File:Cherubinischer Wandersmann-Titelkupfer.jpg|Тытульны ліст *"Херувімскага вандроўніка"*
File:Silesius, Angelus – Des Angelus Silesius Cherubinischer Wandersmann, 1905 – BEIC 3325036.jpg|*Des Angelus Silesius Cherubinischer Wandersmann* (1905)


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''«Хэрувімскі вандроўнік»'' на sacred-texts.com  
* Вершы на сайце art-poetry.com  
* Вершы на сайце alteramusica.ru 
* Біяґрафія на christians.su 

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўроцлаве
Катэгорыя:Нямецкія паэты і паэткі
Катэгорыя:Нямецкія містыкі
Катэгорыя:Нямецкія рыма-каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Перайшлі зь лютэранства ў каталіцтва
Катэгорыя:Памерлі ва Ўроцлаве
Катэгорыя:Літаратары барока
Дамінік Касакоўскі

**Даміні́к Ко́рвін-Касако́ўскі з Ко́сакаў** (1711, Коўна, цяпер Летува — 1743, Янава, цяпер Летува) — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.

## Біяграфія
З шляхецкага роду Касакоўскіх гербу Сьлепаўрон. Сын Яна Мікалая Касакоўскага і Анны Скарулскай. Падстароста ковенскі (1741), судзьдзя земскі ковенскі (1741), стражнік ковенскі (1735).

Ажаніўся з Марыянай з Забелаў, зь якой меў дзяцей:
* Міхал Касакоўскі (1733—1798), ваявода віцебскі й браслаўскі;
* Антоні Касакоўскі (1735—1798), кашталян інфлянцкі;
* Юзаф Казімер Касакоўскі (1738—1794), біскуп інфлянцкі;
* Шыман Марцін Касакоўскі (1741—1794), гетман польны ВКЛ;
* Ганна Касакоўская (каля 1740 — ?), м. — Караль Чарнецкі, кашталян.

Усе ягоныя сыны былі прыхільнікамі Таргавіцкае канфэдэрацыі, за што падчас паўстаньня 1794 году падпалі пад перасьлед з боку інсургентаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Dominik Korwin-Kossakowski z Kossaków h. Ślepowron 

Дамінік
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1711 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Коўне
Катэгорыя:Асобы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Памерлі ў 1743 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Ковенскім павеце
Мікалай Радзівіл (жамойцкі біскуп)

**Мікалай Радзівіл** (каля 1492 — 3 лістапада 1529/1530, Варні, Жамойцкае староства) — царкоўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Біскуп жамойцкі (з 1521). 

## Біяграфія
З гонядзка-мядзельскай лініі роду Радзівілаў гербу Трубы, сын Мікалая, канцлера вялікага літоўскага, і Альжбеты з Саковічаў. Меў брата Яна, падчашага вялікага літоўскага і старосту генэральнага жамойцкага. 

Навучаўся ў Балёньні і Рыме. Там жа ў Італіі, відаць, атрымаў каплянскае прызначэньне.

Дзякуючы ўпрыву бацькі і стрыя біскупа віленскага Войцеха Радзівіла, у 1521 годзе стаў біскупам жамойцкім. Не адыграў аднак вялікай ролі ў гісторыі Вялікага Княства Літоўскага.

## Галерэя

Mikałaj Radzivił. Мікалай Радзівіл (1646-53).jpg|Невядомы мастак, каля 1646—53 гг.
Mikałaj Radzivił. Мікалай Радзівіл (H. Lajbovič, 1758).jpg|З альбома «Выявы роду Радзівілаў». Г. Ляйбовіч, 1758 г.
Mikałaj Radzivił. Мікалай Радзівіл (M. Starkman, 1857).jpg|М. Старкман, 1857 г.


У картцы да артыкула прыводзіцца партрэт зь Нясьвіскай партрэтнай галерэі, напісаны каля 1733 году невядомым мастаком. У 1950 годзе на загад уладаў СССР гэты партрэт перадалі Польшчы, цяпер ён захоўваецца ў Нацыянальным музэі ў Варшаве.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Мікалай
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Памерлі 3 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Памерлі ў Цельшыцкім павеце
Мікола Ільяшэвіч

**Міко́ла Ільяшэ́віч** (1903, Пружаны — 2 верасьня 1934, Вільня) — беларускі грамадзкі дзяяч, гісторык, псыхоляг, настаўнік, выдавец.

## Біяграфія
У 1915 годзе сям’я была адпраўленая ў эвакуацыю ў глыб Расеі. Вяртаючыся, аселі ў Вільні.

Скончыў Віленскую беларускую гімназію, дзе пазнаёміўся з Жук-Грышкевічам. Браў удзел у рэдагаваньні моладзевага часопісу «Маладое жыцьцё», дзе ўпершыню пачаў друкавацца сам. Па сканчэньні гімназіі ў 1923 годзе паступіў у Праскі ўнівэрсытэт. Абараніў ва ўнівэрсытэце доктарскую дысэртацыю на тэму «Беларусь як антрапагеаграфічная адзінка». У 1925 стаў адным з сузаснавальнікам і першым старшынём Беларускага культурна-асьветніцкага таварыства імя Францішка Скарыны. Арганізаваў выставу беларускіх выданьняў у Славянскай бібліятэцы ў Празе, удзельнічаў у стварэньні артыкулаў па гісторыі Беларусі для чэхаславацкіх энцыкляпэдычных выданьняў, рэцэнзаваў творы іншых дасьледнікаў. У чэскай энцыкляпэдыі пад назовам «Ottuv slovnik naučny» выпуск 18 і 20 былі зьмешчаны артукулы Міколы Ільляшэвіча «Беларуская літаратура» (Beloruska literatura) і «Беларусь» (Bila Rus).

Па вяртаньні ў Вільню (1929) працаваў настаўнікам у Віленскай беларускай гімназіі ды Праваслаўнай духоўнай сэмінарыі. У гэты ж час увайшоў у склад Беларускага навуковага таварыства, супрацоўнічаў з Таварыствам беларускай школы і Беларускім інстытутам гаспадаркі і культуры. Друкаваўся ў заходнебеларускай пэрыёдыцы (газэта «Беларускі звон», альманах «Студэнцкая думка», дзіцячы часопіс «Заранка»), у 1930—1931 рэдагаваў сельскагаспадарчы часопіс «Саха».

Мікола разам з малодшым братам Хведарам (паэтам) амаль штолета наведвалі Пружану. Гэта яны забясьпечвалі беларускай літаратурай сям’ю Жукоўскіх, Міколу Дудзейку ды іншых. У значнай ступені пад іхнім уплывам многія пружанцы сталі пасьлядоўнымі прыхільнікамі беларушчыны.

Аўтар падручніка па псыхалёгіі, дысэртацыі-брашуры на чэскай мове «Беларусь і беларусы», дасьледаваньня «Расейская палітыка на землях былога Беларуска-Літоўскага гаспадарства за панаваньнем Кацярыны II і Паўла I».

Заўчасна памёр ад сухотаў 2 верасьня 1934. Пахаваны на віленскіх мескіх могілках.

## Творы

* 
*  
* 
* 

*   
*   
*   

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Натальля Пракаповіч. Мікола Ільяшэвіч — невядомы гісторык з Пружан // Газета для вас №02 (680) 9-16 студзеня 2009 году

## Вонкавыя спасылкі
* Натальля Пракаповіч. Мікола Ільяшэвіч — невядомы гісторык з Пружан

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанах
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Выпускнікі Праскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 2 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 1934 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў
Катэгорыя:Пахаваныя ў Вільні
Жыбек Жолы (станцыя мэтро)

**«Жыбек Жолы»** () — станцыя Алмацінскага мэтрапалітэну, якая разьмешчана на першай лініі паміж станцыямі «Райымбек Батыр» і «Алмалы». Адкрыцьцё станцыі адбылося 1 сьнежня 2011 году ў складзе першага пускавога ўчастка Алмацінскага мэтрапалітэну «Райымбек Батыра» — «Алатаў».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афармленьне станцыі

Катэгорыя:Алмацінскі мэтрапалітэн
Тэхнапарк (станцыя мэтро)

**«Тэхнапарк»** — станцыя Замаскварэцкай лініі Маскоўскага мэтрапалітэну на ўчастку «Аўтазаводская» — «Каломенская».

Неабходнасьць станцыі — актыўнае будаўніцтва ў раёне Нагацінскай поймы тэхнапарка, які будзе ўключаць у сябе бізнэс-цэнтар, гасьцініцу, гандлёвы цэнтар і шэраг забаўляльных установаў. Станцыя будзе разьмяшчацца на наземным прамым гарызантальным участку перагону паблізу Нагацінскага маста, і, па папярэдніх дадзеных, будзе мець канструкцыю з бакавымі плятформамі, аналягічную станцыі «Выхіна». У цяперашні час прапрацаваная геалягічная абстаноўка на ўчастку будучага будаўніцтва, распрацоўваецца праект станцыі і яе зьнешняе архітэктурнае аблічча. Будаўніцтва плянавалася пачаць у 2008 годзе. Прычым «Тэхнапарк» стане адной зь першых станцыяў, пабудаванай на грошы прыватных інвэстараў. Ацэначны кошт будаўніцтва — ад аднаго да двух мільярдаў рублёў. Меркаванае адкрыцьцё станцыі — 2012.

## Крыніцы

Катэгорыя:Маскоўскі мэтрапалітэн
Ян Даманоўскі

**Ян Даманоўскі** (; каля 1496 ці 1500 , вёска Даманава, цяпер Бельскі павет, Падляскае ваяводзтва, Польшча — 1563) — рымска-каталіцкі дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, дыплямат, юрыст. Адзін з найбольш адукаваных людзей свайго часу, знаўца права.

## Біяграфія
Вучыўся, верагодна, у Кракаўскай Акадэміі, пазьней удасканальваў адукацыю ў Італіі, дзе вывучаў права й тэалёгію. У 1521 пры дапамозе вялікай княгіні Боны Сфорцы стаў канцлерам віленскага біскупа. Ад 1524 пробашч у Іўі, ад 1528 канонік віленскі, ад 1529 пробашч катэдры сьвятога Станіслава ў Вільні, якую адбудаваў пасьля пажару. У 1526 удзельнічаў у складаньні 1-га віленскага сынадальнага статуту. Вікарый і афіцыял віленскай капітулы ад 1531, актыўны змагар з Рэфармацыяй.

Ад 1539 сакратар каралеўскі (спачатку Жыгімонта Старога, пасьля — Жыгімонта Аўгуста). У 1540—1544 удзельнічаў у працах камісіі па вызначэньні мяжы зь Інфлянтамі, у 1545 з Прусіяй. У 1546 пасол ад Паноў-Рады да Жыгімонта ІІ ў справе ўніфікацыі манэты ВКЛ і Польшчы. У 1551 пасланец у Інфлянты для ўрэгуляваньня памежных пытаньняў. Ад гэтага ж часу, магчыма, узначальваў 1-ю камісію па распрацоўцы Статуту ВКЛ 1566 году, якая складалася зь 5 каталікоў і 5 праваслаўных.

У 1555 прызначаны, а ў 1556 зацьверджаны біскупам жамойцкім. Зьбіраў падаткі са сьвятароў на патрэбы вайны з Масковіяй. На яго загад Пётра Раізіюш апрацаваў статут жамойцкае дыяцэзіі *Constitutiones ecclesiae mednicensis* і *Novelle constitutionis ecclesie mednicensis*. У 1559—1561 удзельнічаў ува ўсіх найважнейшых дзяржаўных нарадах, на якіх выраўалася пытаньне далучэньня Інфлянтаў да ВКЛ. 28 лістапада 1561 прымаў прысягу ў Готарда Кетлера і прадстаўнікоў інфлянцкіх станаў на вернасьць ВКЛ.

## Крыніцы

## Літаратура
* Józef Jasnowski, Jan Domanowski // Polski Słownik Biograficzny, 1939—1946. T. V. — S. 298—299.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Падляскім ваяводзтве
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Памерлі ў 1563 годзе
Катэгорыя:Каралеўскія сакратары
Шлях моладзі (1929)

**«Шлях Моладзі»** (1929 — верасень 1939) — моладзевы грамадзка-палітычны і літаратурна-мастацкі часопіс нацыянал-дэмакратычнага кірунку ў Заходняй Беларусі. Выданне знаходзілася пад уплывам Беларускай Хрысьціянскай дэмакратыі.

Часопіс выдаваўся ў Вільні на беларускай мове (лацінкай і кірыліцай). Друкаваўся ў Беларускай Друкарні імя Франьцішка Скарыны, выдавецтве «Белпрэс».

Мэта — «змаганьне за незалежнасьць Беларусі і за паляпшэньне народнай долі шляхам абуджэньня моладзі да народнай сьвядомасьці, пашырэньня асьветы і культуры на вёсцы».

З 1938 выдаваўся штомесячны дадатак «Шлях беларускага студэнта».

Наклад асобных нумароў канфіскоўваўся польскімі ўладамі 14 разоў. Некалькі разоў рэдакцыя прыцягвалася да суду.

## Аўтары

Рэдактары ў розныя гады: Мар’ян Пецюкевіч, Язэп Найдзюк, Янка Шутовіч. Выдавец Янка Багдановіч.

У склад рэдакцыйнай калегіі ўваходзілі Ізабэля Тумаш, Альфонс Шутовіч, Язэп Малецкі, Уладыслаў Тарасевіч.

На старонках часопісу пабачыла сьвет шмат твораў заходнебеларускіх пісьменьнікў і дзеячоў, т.я.  Натальля Арсеньнева, Янка Брыль, Анатоль Бярозка, Зоська Верас, Янка Журба, Хведар Ільяшэвіч, Міхась Машара, Максім Танк, Валянцін Таўлай, Алесь Салавей, Сяргей Хмара.

## Вонкавыя спасылкі
*  
*  
* 
*  
*  

## Літаратура
* *[[:be:Аляксандр Мікалаевіч Вабішчэвіч|Аляксандр Вабішэвіч]]*. Шлях Моладзі // 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1929 годзе
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьніклі ў 1939 годзе
Януш Тышкевіч

**Януш Тышкевіч** (1590—1649) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Рэчы Паспалітай. Ваявода кіеўскі (з 1630).

Быў старостам сьняцінскім і жытомірскім. Граф на Лагойску і Бярдычаве.

## Біяграфія

З лагойскай лініі шляхецкага роду Тышкевічаў гербу Ляліва, сын Тэадора Фрыдэрыка і Соф’і з Заслаўскіх. Меў братоў Самуэля і Гераніма.

Браў удзел пад камандай Станіслава Жалкеўскага ў Цэцорскай бітве (1620 год). Займаў шэраг дзяржаўных пасадаў.

Фундаваў некалькі касьцёлаў і кляштараў, у тым ліку кляштар кармэлітаў у Бярдычаве (1627 год), якому ў 1630 годзе ахвараваў уласны замак.

У шлюбе зь Ядвігай Бялжэцкай меў дачку Крыстыну.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1590 годзе
Януш
Катэгорыя:Памерлі ў 1649 годзе
Ганна Марыя Ёпэк

**Ганна-Марыя Ёпэк** (;  14 сьнежня 1970, Варшава) — польская джазавая і поп сьпявачка, прадусарка. Скончыла Ўнівэрсытэт музыкі Фрэдэрыка Шапэна ў Варшаве. Выступала на конкурсе Эўрабачаньне ад Польшчы ў 1997 годзе зь песьняй «Ale jestem». Выпусьціла 14 альбомаў. Дэбютны аднайменны альбом разышоўся накладам больш за 50000 асобнікаў і стаў залатым у Польшчы. Два альбомы сьпявачкі — «Nienasycenie» (2003) ды «ID» (2007) — займалі першы радок у польскім гіт-парадзе альбомаў.

### Альбомы
* *Ale jestem* (1997)
* *Szeptem* (1998)
* *Jasnosłyszenie* (1999)
* *Dzisiaj z Betleyem* (1999)
* *Bosa* (2000)
* *Barefoot* (2002)
* *[[Upojenie]]* (+ Пат Мэтіні) (2002)
* *Nienasycenie* (2003)
* *Farat* (канцэртны) (2003)
* *Secret* (2005)
* *Niebo* (2005)
* *ID* (2007)
* *BMW Jazz Club Volume 1: Jo & Co* (канцэртны) (2009)
* *Haiku* (+ Makoto Ozone) (2011)
* *Sobremesa* (2011)
* *Polanna* (2011)
* *Minione* (2017)
* *Czas kobiety* (2017)
* *Ulotne* (2018)

### Сынглы
* *Chwilozofia 32-bitowa* (1996)
* *Ale jestem* (1997)
* *Joszko Broda* (1997)
* *Nie przychodzisz mi do głowy* (1997)
* *Cud niepamięci* (1998)
* *Przed rozstaniem* (1998)
* *Ja wysiadam* (1999)
* *Księżyc jest niemym posłańcem* (1999)
* *Na całej połaci śnieg* (+ Ерамія Пшыбора, 1999)
* *Nadzieja nam się stanie* (1999)
* *Smutny bóg* (2000)
* *Ślady po Tobie* (2000)
* *Szepty i łzy* (2000)
* *Jeżeli chcesz* (2000)
* *Henry Lee / Tam, gdzie rosną dzikie róże* (+ Мацей Маленьчук, 2001)
* *Upojenie* (2001)
* *Na dłoni* (2002)
* *O co tyle milczenia* (2002)
* *I pozostanie tajemnicą* (2002)
* *Małe dzieci po to są* (2003)
* *Tam, gdzie nie sięga wzrok* (2003)
* *Mania Mienia* (2003)
* * Możliwe* (2004)
* *Gdy mówią mi* (2005)
* *Niebo* (2006)
* *A gdybyśmy nigdy się nie spotkali* (2006)
* *Teraz i tu* (2007)
* *Zrób, co możesz* (2007)
* *Skłamałabym* (2007)
* *Cisza na skronie, na powieki słońce* (2008)
* *Możliwe* (2009)
* *Sypka Warszawa* (2009)
* *Tylko tak mogło być* (2011)
* *Lizbona, Rio i Hawana* (2011)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Польскія музыкі
Катэгорыя:Польскія поп-музыкі
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песьні Эўрабачаньне
Брынюкі

**Брыню́кі** — хутар у Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Брынюкі ўваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1897 — фальварак, 3 двары, 11 жыхароў. У 1905 — належаў памешчыкам Буйнову і Гінтаўту, 16 жыхароў, 60 дзесяцін зямлі. У 1921 — засьценак, 5 двароў, 31 жыхар. У 1999 — 3 двары, 4 жыхары. У 2024 годзе хутар застаўся толькі на дакумэнтах, бо адзіны дом у хутары разбурыўся.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Сельшчыняты

**Сельшчыня́ты** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Сельшчыняты ўваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 19 чалавек
* 1999 год — 23 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Мазоліха

**Мазо́ліха** — хутар у Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Мазоліха ўваходзіць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 двары, 6 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Жагоры

**Жаго́ры** () — горад у паўночнай Летуве, знаходзіцца ў складзе Янішкаўскага раёну Шавельскага павету. Колькасьць насельніцтва налічвае каля 2 тыс. чалавек. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота. Жагоры аддалены ад Янішак на 26 км і знаходзяцца на мяжы з Латвіяй.

## Гісторыя
Першыя гістарычныя згадкі аб паселішчы адносяцца да 1633 году. У гэты час усё навакольле належала да вялікакняскіх уладаньняў Шавельскай эканоміі. Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай паселішча трапіла ў склад Расейскай імпэрыі. Расейская царыца Кацярына ІІ падарыла Жагоры свайму фаварыту Плятону Зубаву. У 1857 годзе паселішча набыў граф Нарышкін. Да гэтай сям’і Жагоры належалі да Першай сусьветнай вайны, пасьля якой горад трапіў у склад Летувы. Хутка пасьля гэтага, у 1924 годзе, Жагоры атрымалі статус гораду.

Катэгорыя:Гарады Летувы
Катэгорыя:Населеныя пункты Шавельскага павету
Клім

Назву **Клім** маюць:

## Населеныя пункты
* Гарадзенская вобласьць:
** Клім — хутар ў Івейскім раёне

* Менская вобласьць:
** Клім — вёска ў  Валожынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Клімавічы
* Кліманты
* Кліманцы
* Клімаў
* Клімаў Лог
* Кліманы
* Клімаўка
* Клімаўскі
* Клімаўшчына
* Клімацічы
* Клімы
Мікалай Гюбэнэт

**Мікалай Канстанцінавіч Гюбэнэт** (1862 — пасьля 1909), дэпутат Дзяржаўнай думы Расейскай імперыі III скліканьня ад Магілёўскай губэрні. Уваходзіў у фракцыю нацыяналістаў.

Пачаў службу ў 1889 у канцылярыі Магілёўскага дваранскага дэпутацкага сходу. Ганаровы міравы судзьдзя Чэрыкаўскага павета. Старшыня павятовай па сялянскіх справах прысутнасьці і Клімавіцкага павятовага зьезду. Клімавіцкі павятовы правадыр дваранства.

## Вонкавыя спасылкі
*Гюббенет Николай Константинович

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1862 годзе
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расейскай імпэрыі
Аўстрыйская партыя свабоды

**Аўстрыйская партыя свабоды**, **АПС** () — правапапулісцкая, праваэкстрэмісцкая, эўраскептычная, нямецка-нацыяналістычная аўстрыйская палітычная партыя. Сярод заснавальнікаў партыі было шмат дзеячоў эпохі нацыянал-сацыялізма, у прыватнасьці нацыстам быў і першы лідэр партыі Антон Райнталер. Партыя прадстаўленая ва ўсіх дзевяці Ляндтагах фэдэральных земляў Аўстрыі, і ў шмат якіх радах меншага ўзроўню. З 1986 па 2005 год галоўнай фігурай у партыі быў Ёрг Гайдэр, які ў 2005 выйшаў з партыі і заснаваў Суполку за будучыню Аўстрыі (). Доўгі час была трэцяй партыяй краіны паводле вынікаў парлямэнцкіх выбараў. 

Працяглы час старшынём і лідэрам партыі быў Гайнц-Крыстыян Штрахэ, пад кіраўніцтвам якога партыя паступова аднавіла сваю папулярнасьць, атрымаўшы у 26% на парлямэнцкіх выбарах 2017 году. АПС сталася малодшым партнэрам у кааліцыі ва ўрадзе з Аўстрыйскай народнай партыяй. У траўні 2019 году праз скандал з кіраўнікамі партыі ўрад Аўстрыі пайшоў ў адстаўку. Штрахэ быў адстаўлены з пасады віцэ-канцлера і лідэра партыі, у вынікі карупцыйнага скандалу, вядомага як Ібіца-гэйт. Пасьля новых выбараў падтрымка партыі значна скарацілася. На выбарах у парлямэнт 2024 году партыя ўпершыню ў сваёй гісторыі атрымала першае месца, але астатнія палітычныя сілы адмовіліся будаваць зь ёй кааліцыю, таму партыя знаходзіцца ў апазыцыі. Аўстрыйскую партыю свабоды ачольвае Гэрбэрт Кікль. Яна выступае за ўзмацненьне кантролю над іміграцыяй, барацьбу са злачыннасьцю і ўсялякую падтрымку сям’і. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт партыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Аўстрыі
Віктарын Вярбіцкі

**Віктарын Вярбіцкі** (; 1520 — 1588) — рымска-каталіцкі дзеяч Рэчы Паспалітай.

8 чэрвеня 1565 прызначаны жамойцкім біскупам, у 1567 луцкі. У 1580 зладзіў дыяцэзіяльны сынод.

## Крыніцы

## Літаратура
* Krzysztof Rafał Prokop: Sylwetki biskupów łuckich. Biały Dunajec: Ostróg : «Wołanie z Wołynia», 2001.

## Вонкавыя спасылкі
* Bishop Wiktoryn Wierzbicki †.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Луцкія біскупы
Катэгорыя:Памерлі ў 1588 годзе
Вацлаў Вярбіцкі

**Вацлаў Вярбіцкі** — рымска-каталіцкі дзеяч ВКЛ.

Паходзіў з шляхецкага роду, продкі якога паходзілі з Хэлмшчыны. Атрымаўшы гуманітарную адукацыю, служыў у канцылярыі Жыгімонта Старога, быў адказны за лацінскую мову. Служыў канонікам у Вільні. 13 красавіка 1534 — 18 ліпеня 1555 жамойцкі біскуп. Заснаваў шмат новых парафіяў, збудаваў 4 касьцёлы, у 1551 заснаваў драўляны сабор у Варнях з алтаром, упрыгожаным драўлянымі скульптурамі.

## Вонкавыя спасылкі
* Кароткая біяграфія

Катэгорыя:Памерлі ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Астоі

**Астоі** ці **Сьцібары** () — адзін з самых старажытных польскіх шляхецкіх родаў, першыя ўладальнікі гербу Астоя. Ян Длугаш у сваім творы *Insignia seu clenodia incliti Regni Poloniae* ахарактарызаваў Астояў, як «польскі род, балбатлівы й напышлівы».

## Імя
Існуе дзьве вэрсіі названьня роду. Першая зь іх паходзіць ад гербу Астоя, якім карысталіся прадстаўнікі роду, другая — ад мужчынскага імя Сьцібар, якое было вельмі распаўсюджанае ў родзе.

## Паходжаньне
Паводле Каспра Нясецкага, прабацькамі роду былі браты Астоя й Мост, ад імёнаў якіх утварыліся дзьве назвы родавага гербу Астоя й Мосьце. Родавым гняздом была, верагодна, вёска Сьцібожэ ў Інаўроцлаўскім павеце Куяўска-Паморскага ваяводзтва Польшчы. Вёска вядомая ад 1065 году як Шчыбэрска. Яе назва, паводле Францішка Пекасінскага, паходзіць ад мужчынскага імя Сьцібар (Чцібар, Чэсбар).
Якуб зь Вільні

**Якуб зь Вільні** ці **Якуб Троцкі** (? —  1453) — рымска-каталіцкі дзеяч ВКЛ.

У 1413/1414—1419 гадах навучаўся ў Ягелонскім унівэрсытэце, які скончыў са ступеньню бакаляўра. Прызначаны канонікам віленскім. 18 траўня 1436 году прызначаны папам Яўгенам IV жамойцкім біскупам, пакінуў пасаду 8 чэрвеня 1439 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIV стагодзьдзі
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Памерлі ў 1453 годзе
Замаскварэцкая лінія

«**Замаскварэцкая лінія**» () (да 1990 году — «**Горкаўская-Замаскварэцкая**», таксама вядомая як «**зялёная лінія**») — храналягічна трэцяя лінія  Маскоўскага мэтро. Зьвязвае цераз цэнтар раёны, што ляжаць побач зь Ленінградзкай шашой, з Каломенскім, Царыцына й буйным жылым масівам Арэхава-Барысава на поўдні Масквы.

## Гісторыя
Лінія спачатку была пабудаваная як частка другой чаргі разьвіцьця мэтрапалітэну, першая частка адкрытая ў 1938 годзе ад станцыі «Сокал» да «Плошчы Сьвердлава» (цяпер — Тэатральная). Лінія разгрузіла Ленінградзкі праспэкт і вуліцу Горкага (цяпер Цьвярская), злучыўны таксама цэнтральны аэравакзал і Беларускі чыгуначны вакзал.
Другая чарга лініі (працяг на поўдзень) пачала будавацца незадоўга да пачатку Вялікае Айчыннае вайны. Будаўніцтва было перарванае толькі ўвосень 1941 году, калі фашысцкія войскі падыйшлі да Масквы. Аднак ужо ў траўні 1942 году працы аднавіліся, і 1 студзеня 1943 году прайшло адкрыцьцё ўчастку (першапачаткова без станцяў «Новакузьнецкая» й «Павялецкая», якія былі адкрытыя пазьней ужо ў складзе дзейснай лініі). Трасіроўка праклала шлях уздоўж Чырвонае плошчы й пад Масква-ракой у Замаскварэчча, цераз Павялецкі вакзал і дайшла да станцыі «Завод імя Сталіна» (цяпер — Аўтазаводзкая) побач з аднайменным буйным аўтамабільным прадпрыемствам Масквы.

## Сучаснасьць
Цяпер даўжыня лініі складае 42,8 км, на ёй разьмешчаная 23 станцыі. Сярэдні час паездкі па лініі 60 хвілін. Сярэдняя хуткасьць руху цягнікоў — 42 км/г. Амаль уся лінія разьмешчаная пад зямлёй (за выключэньнем перагону паміж станцыямі «Аўтазаводзкая» і «Каломенская»), дзе лінія выходзіць на паверхню і праз мэтрамост перасякае Маскву-раку.

Пасьля адкрыцьця станцыі Хоўрына напрыканцы 2017 году, «зялёная» лінія стала другой паводле працягласьці ў Маскоўскім мэтрапалітэне.

## Перспэктывы

Напрыканцы 2017 году адчынілася станцыя «Хоўрына», якая стала канцавой на поўначы лініі. У канцы 2018 — пачатку 2019 году заплянаванае адкрыцьцё прамежкавай станцыі «Беламорская» на дзеючым перагоне між станцыямі «Рачны вакзал» ды «Хоўрына».

Раней разглядалася таксама магчымасьць працягваньня лініі ў Хімкі, аднак у далейшым ад яе адмовіліся, каб пазьбегнуць празьмернай перагрузкі лініі.

Катэгорыя:Маскоўскі мэтрапалітэн
Халаднагорска-Заводзкая лінія

**Халаднагорска-Заводзкая лінія** () — лінія Харкаўскага мэтрапалітэну. Упершыню была адкрытая ў 1975 годзе. На сёньняшні дзень на лініі налічваецца 13 станцыяў.

Халаднагорска-Заводзкая лінія (укр.):
* «Холодна гора»
* «ВОКЗАЛЬНА»
* «Центральний ринок»
* «МАЙДАН ім. УКРАЇНСЬКОЇ КОНСТИТУЦІЇ»
* «ЛЕВАДА»
* «Спортивна»
* «ЗАВОДСЬКА»
* «ТУРБОАТОМ»
* «ПАЛАЦ СПОРТУ»
* «АРМІЙСЬКА»
* «Імені О. С. Масельського»
* «Тракторний завод»
* «ІНДУСТРІАЛЬНА»

Катэгорыя:Харкаўскі мэтрапалітэн
Аляксеўская лінія

**Аляксееўская лінія** () — лінія Харкаўскана мэтрапалітэну. Упершыню была адкрытая 6 траўня 1995 году. Пасьля адкрыцьця "Аляксееўскай" на лініі налічваецца 9 станцыяў.

Аляксееўская лінія:

* «ПЕРЕМОГА»
* «Олексіївська»
* «23 Серпня»
* «Ботанічний сад»
* «Наукова»
* «Держпром»
* «Архітектора Бекетова»
* «Імені ЗАХИСНИКІВ УКРАЇНИ»
* «Метробудівників»

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Харкаўскі мэтрапалітэн
Салтаўская лінія

**Салтаўская лінія** ()— лінія Харкаўскага мэтрапалітэну. Гэта была другая лінія мэтро, і ўпершыню была адкрытая ў 1984 годзе. Сёньня на лініі дзейнічаюць 8 станцыяў.

Салтаўская лінія (укр.):

* «САЛТІВСЬКА»
* «Студентська»
* «Академіка Павлова»
* «Академіка Барабашова»
* «Київська»
* «Імені ЯРОСЛАВА МУДРОГО»
* «Університет»
* «Історичний музей»

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Харкаўскі мэтрапалітэн
Сакольніцкая лінія

**Сакольніцкая лінія** (; да 1990 году — **Кіраўска-Фрунзэнская**) — першая лінія Маскоўскага Мэтрапалітэна, вядомая як «чырвоная лінія». Зьвязвае цераз цэнтар гістарычныя маскоўскія раёны Сакольнікі ды Багародзкае з Хамоўнікамі, Маскоўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт на Вараб’ёвых гарах і праспэкт Вярнадзкага.

Лінія мае даўжыню 40 км і 27 станцыяў. Працягласьць паездкі па ўсёй лініі — 70 хвілін. Сярэднесуткавы пасажырапаток у 2011 годзе склаў 649 тыс. челавек.

## Гісторыя
Будаўніцтва першае чаргі Маскоўскага мэтрапалітэну пачалося ў 1931 годзе на Русакоўскай вуліцы, між станцыямі «Краснасельская» й «Сакольнікі». 15 траўня 1935 году адкрылася першая дзялянка лініі даўжынёй 8,4 км ад «Сакольнікаў» да «Парку Культуры». Да 1938 году ад станцыі «Ахотны рад» цягнікі курсіравалі па схеме відэльца — частка да «Парку культуры», частка цераз станцыі «Вуліца Камінтэрну» (з 1990 у — «Аляксандраўскі сад») і «Арбацкая» да «Смаленскай».

У 1957 годзе лінію працягнулі на 2,5 км ад «Парку культуры» да станцыі «Спартыўная», забясьпечыўшы транспартам спартовы комплекс «Лужнікі», які адкрыўся годам раней. У 1959 годзе была адкрытая дзялянка «Спартыўная» — «Унівэрсытэт» (4,5 км) зь першай у сьвеце станцыяй, якая разьмясьцілася на мосьце — «Ленінскія горы» (зачыненная на рэканструкцыю з 1983 па 2002 годы). У 1963 годзе была пабудаваная дзялянка «Унівэрсытэт» — «Юга-Западная» працягласьцю 4,5 км.

У 1965 годзе лінія была працягнутая на 2,5 км на поўнач да станцыі «Праабражэнская плошча». А ў 1990-м была адкрытая дзялянка «Праабражэнская плошча» — «Вуліца Падбельскага» працягласьцю 3,8 км (апошняя цяпер мае назву Бульвар Ракасоўскага). У 2013 годзе адбыўся пажар на ўчастку паміж станцыямі Ахотны рад і Бібліятэка імя Леніна, колькасьць пацярпелых перавысіла 75 чалавек.

У 2017 годзе быў зацьверджаны праект працягу лініі ад станцыі «Салар’ева» на тэрыторыі Новай Масквы да станцыі «Сталбова» ў аднайменнай вёсцы. Чатыры новыя станцыі Філатаў Луг, Прокшына, Альховая ды Камунарка на ўчастку працягласьцю 10 км адкрыліся 20 чэрвеня 2019 году (апошняя была перайменаваная ў Навамаскоўскую ў 2024 годзе). 5 верасьня 2024 году адчыненая станцыя Патапава.

## Імянныя цягнікі
Сакольніцкая лінія валодае найвялікшым паркам імянных цягнікоў у Маскоўскім мэтрапалітэне.
* Цягнік «Курская дуга» аформлены ў памяць аб удзеле бронецягніку «Маскоўскі мэтрапалітэн» у Курскае бітве. На лініі з траўня 2003 году.
* Цягнік «Чырвоная страла — 75 гадоў», які пушчаны сумесна з ААТ РЖД у гонар 75-годзьдзя фірмовага цягніка «Чырвоная страла». На лініі з кастрычніку 2006 году. 29 сакавіка 2010 году быў узарваны тэрарысткай-сьмяротніцай на станцыі Лубянка, але пасьля замены пашкоджаннага вагону аднавіў працу.
* Рэтрацягнік «Сакольнікі» стылізаваны пад першы цягнік маскоўскага мэтрапалітэну, які складаўся з вагонаў тыпу А. Быў пушчаны 15 траўня 2010 году, ў дзень 75-гадовага юбілею маскоўскага мэтро.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Маскоўскі мэтрапалітэн
645

## Падзеі
* бізантыйскае войска адваявала Александрыю ў арабаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Векшнэ

**Ве́кшнэ** () — горад у паўночнай Летуве, знаходзіцца ў складзе Мажэйкаўскага раёну Цельшыцкага павету. Колькасьць насельніцтва на 2018 год — 1650 чалавек. Горад знаходзіцца за 13 км ад Мажэйкаў і адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

Першыя гістарычныя зьвесткі пра паселішча адносяцца да 1253 году. Магдэбурскае права Векшнэ атрымала ў 1725 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Летувы
Зубрэвічы (Віцебская вобласьць)

**Зубрэ́вічы** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Зубрэвічы ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Зубрэвіцкага сельсавету.

## Гісторыя
На пачатку XV стагодзьдзя вёска была цэнтрам невялікага ўдзельнага княства&nbsp;— рэзыдэнцыяй князя Зьмітра (Міткі) Сякіры-Зубрэвіцкага.

Згадваецца ў 1643 як мястэчка з царквой у складзе Шклоўскай воласьці ў Аршанскім павеце ВКЛ. З 1772 году ў складзе маёнтка Александрыя Капыскага павету. У 1782 г. валодаў Зорыч С. Г. 23 двары, 98 мужч., 96 жанч. сялян, праваслаўная царква. Затым у складзе Беларускай і Віцебскай губэрняў.

З 1938 у складзе Аршанскага раёну Віцебскай вобласьці.

Да 8 красавіка 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Дубраўскага сельсавету, з 8 красавіка 2004 году зьяўляецца цэнтрам сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 616 чалавек
* 2010 год — 453 чалавекі

## Славутыя жыхары
Зубрэвічы зьяўляюцца радзімай беларускага пісьменьніка Янкі Сіпакова.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зубрэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Ерэванскі мэтрапалітэн

**Ерэванскі мэтрапалітэн імя Карэна Дземірчана** () — сыстэма лініяў мэтрапалітэну ў Ерэване (Армэнія).

Адкрыты 7 сакавіка 1981 году. Налічвае 10 станцыяў, што знаходзяцца на адной лініі (а таксама адной аднапутнай галінцы «Шэнгавіт» — «Чарбах»), агульная працягласьць пуцей — 12,1 км.

Абвяшчэньні ў мэтро гучаць на армянскай і ангельскай мовах, назвы станцыяў напісаны на армянскай ды расейскай мовых. Падчас незалежнасьці ў эмблеме ерэванскага мэтрапалітэна літара   «М» была замененая на аналягічную армянскую літару «Մ».

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Мэтрапалітэн
644

**644** (**[[Рымскія лічбы|DCXLIV]]**) — высакосны год юліянскага календару, які пачаўся ў чацьвер. Нумарацыя *644* стала ўжывацца з раньняга Сярэднявечча, калі ў Эўропе стала пераважваць каляндарная эра ад Нараджэньня Хрыстовага.

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* К’ініч К’ан Хой Чытам II, валадар Паленке
* Лі К’яа, кітайскі паэт і дзяржаўны дзяяч

## Сьмерці
* 17 студзеня — Сульпіцыюс Пабожны, францускі сьвяты
* 10 кастрычніка — Паўлінус, арцыбіскуп ёрскі
* Ота, маёрдом Аўстразіі
* Умар I, мусульманскі халіф

## Вонкавыя спасылкі
Антон Абрамовіч

* Антон Абрамовіч — піяніст і кампазытар (1811—1854)
* Антон Абрамовіч — беларускі грамадзка-палітычны дзеяч, першы старшыня БСС
Антон Абрамовіч (БСС)

**Антон Абрамовіч** — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч Заходняй Беларусі. Першы старшыня Беларускага студэнцкага саюзу.

Увосень 1919 пасланы Беларускай школьнай рады Меншчыны (БШРМ) у якасьці рэзыдэнта па арганізацыі беларускага школьніцтва ў Слуцкі павет. З-за непрыязнага стаўленьня да яго кіраўніцтва Белнацкаму Случчыны, які складаўся галоўным чынам зь беларускіх эсэраў, у лютым 1920 пераведзены ў Бабруйск, пасьля ў Барысаўскі павет. Пасьля Рыскай дамовы зьехаў у Вільню.

У 1920 годзе студэнт Віленскага ўнівэрсытэту, адзін з заснавальнікаў «*Гуртка студэнтаў-беларусаў*», які ў 1921 годзе стаў звацца «*[[Беларускі студэнцкі саюз]]*». Абраны першым старшынём БСС.

На зьезьдзе прадстаўнікоў Заходняй Беларусі, які адбываўся 11 і 12 сьнежня 1921 году ў Вільні выступіў з такімі словамі:

«*Сяляне! Я хачу сказаць пару слоў ад імя беларускіх студэнтаў — Вашых сыноў, каторые з вялікім трудам папалі ў высшае вучэбнае завядзеньне. Мы тутака сабраліся сягоньня і маем магчымасьць свабодна гаварыць аб сваіх справах і адносінах да польскага народу. Вялікшая частка нашай Беларусі знаходзіцца яшчэ пад маскоўскай нагайкай і мы павінны памятаць аб сваім становішчы. Між вамі няма многіх лепшых сыноў, каторыя мелі бы права тут судзіць і падаць свой  голас аб тэй справе, аб якой тутака гаворыцца. Я хачу сказаць, што мы ня йдзём тым шляхам, па якім павінны ісьці, я хачу напомніць, што вы пачынаеце ісьці крывой дарогай…*» . У той момант старшыня зьезду перарваў яму голас.

16 сакавіка 1922 году Францішак Пяткевіч і Антон Абрамовіч, як прадстаўнікі БСС былі на аўдыенцыі ў начальніка Польскае дзяржавы Юзэфа Пілсудзкага.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Беларускага студэнцкага саюзу
Тодар Куніцкі

**Тодар Куніцкі** (14 траўня 1899, Повязынь каля Маладэчна, зараз Радашкавіцкі сельсавет Маладэчанскага раёну — 5 сакавіка 1985, Гданьск) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч.

Адзін з заснавальнікаў Беларускага Студэнцкага Саюзу ва Ўнівэрсытэце імя Стэфана Баторага ў Вільні і Беларускага Сялянскага Саюзу.

У траўні 1931 прыняты ў БІГіК разам з Браніславам Туронкам.

У 1933 скончыў мэдычны факультэт Віленскага ўнівэрсытэту, працаваў лекарам на Беласточчыне — у Гайнаўцы і Ясяноўцы. 3 чэрвеня 1937 году Галоўная ўправа ў справах літаратуры і выдавецтваў Беларускай ССР (Галоўліт БССР) выдала Загад № 33 «Сьпіс літаратуры, якая падлягае канфіскацыі зь бібліятэк грамадзкага карыстаньня, навучальных установаў і кнігагандлю». Паводле Загаду, «усе кнігі» Радаслава Астроўскага прадугледжвалася «спальваць».

У час Другой сусьветнай вайны — у Вільні. Пасьля вайны пераехаў зь сям’ёю ў Польшчу, працаваў лекарам у Гданьску, дзе і памёр.

Беларускі дасьледнік гісторыі Міхась Казлоўскі здолеў, аднак, знайсьці старую (яшчэ XIX стагодзьдзя) хату ў вёсцы Повязынь на Маладэчаншчыне, дзе нарадзіўся Куніцкі, а ў той хаце (дакладней, у паветцы пры ёй) — тое-сёе з фатакартак і партрэт Куніцкага, выкананы самадзейным мастаком.

## Крыніцы

## Літаратура
* Czasopis. - 2009. - №5.

Катэгорыя:Памерлі ў Гданьску
Катэгорыя:Сябры Беларускага студэнцкага саюзу
Катэгорыя:Сябры Беларускага сялянскага саюзу
Катэгорыя:Беларускія лекары
Каханьне падчас халеры

**Каханьне падчас халеры** () — раман Габрыэля Маркеса. Выйшаў у сьвет па-гішпанску ў 1985 годзе, па-беларуску ў 2005.

## Экранізацыя
У 2007 брытанскі рэжысэр Май Нэвель зьняў фільм на падставе раману з Хаўерам Бардэмам, Бэнджамінам Брэтам ў галоўных ролях.

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускі пераклад раману 1 ч. Карласа Шэрмана ў Arche 4-2005
* Беларускі пераклад раману 2 ч. Карласа Шэрмана ў Arche 5-2005

Катэгорыя:Кнігі 1985 году
Катэгорыя:Раманы Габрыеля Гарсія Маркеса
Катэгорыя:Экранізаваныя раманы
Мэт’ю Фокс

**Мэт’ю Фокс** (;  14 ліпеня 1966, Абінгтон, Пэнсыльванія) — амэрыканскі актор, вядомы як Джэк Шэпард ў сэрыяле «Згубленыя».

## Фільмаграфія
*1992 — Крылы / Wings — *Тай Ўорнэр*
*1993 — Мой хлопец уваскрос / My Boyfriend’s Back — *Бак Ван Патэн*
*1994 — 2000 — Выдатная пяцёрка / Party of Five  — *Чарлі Сэлінджар*
*1999 — Пад маскаю / Behind the Mask — *Джэймз Джонз*
*2002 — Той хто гаварыць з прывідамі / Haunted — *Фрэнк Тейлар*
*2004 — 2010 — Згубленыя / Lost — *[[Джэк Шэпард]]*
*2006 — Мы — адзіная каманда / We Are Marshall — *Рэд Доўсан*
*2007 — Казырныя тузы / Smokin' Aces — *Кіраўнік службы бясьпекі гатэлю Біл*
*2008 — Пункт абстрэлу / Vantage Point — *агент службы аховы прэзыдэнта ЗША Кэнт Тэйлар*
*2008 — Сьпідзі-гоншчык / Speed Racer — *Гоншчык Ікс*

## Крыніцы

Катэгорыя:Акторы ЗША
Выгар (Лагойскі раён)

**Вы́гар** (таксама *Вы́гарка, ж.*) — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці. Выгар уваходзіць у склад Задор’еўскага сельсавету, за 53 км на поўнач ад Лагойска, 92 км ад Менска, 35 км ад чыгуначнай станцыі Будслаў на лініі Полацак—Маладэчна, 4 км ад вёскі Ізьбішча.

## Гісторыя

У XIX стагодзьдзі пасёлак Выгары на сплаўной рацэ Дзьвінасе ў Крайскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні.
3 лютага да сьнежня 1918 году вёска акупавана войскамі Нямеччыны, з жніўня 1919 году да ліпеня 1920 году — войскамі Польшчы. 3 1919 году ў БССР. 3 20 жніўня 1924 году ў Крайскім сельсавеце Плешчаніцкага раёну Барысаўскай акругі, з 9 чэрвеня 1927 году Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году). 3 20 лютага 1938 году ў Менскай вобласьці. У Нямецка-савецкую вайну з пачатка ліпеня 1941 году да пачатка ліпеня 1944 году вёска акупавана нямецкімі захопнікамі, якія загубілі 2 вяскоўцаў, 6 жыхароў вывезьлі ў Нямеччыну. 3 15 сьнежня 1962 году ў Лагойскім раёне. 
 
## Насельніцтва
* 19 стагодзьдзе: 1897 год — 8  двароў, 50 чалавек.
* 20 стагодзьдзе: 1921 год — 10  двароў, 59 чалавек; 1926 год — 15  двароў, 72 чалавекі; 1941 год — 35  двароў, 123 чалавекі; 1969 год — 33  двары, 111 чалавек; 1999 год — 36 чалавек. 
* 21 стагодзьдзе: 2010 год — 14  двароў, 21 чалавек.


Vyhar.Most.JPG|Мост церазь Дзьвінасу на дарозе Выгар — Ізьбішча 
Vyhar.Dzvinasa.JPG|Выгляд на Дзьвінасу з маста 


## Славутасьці
* Курганны могільнік за два кілямэтры на паўднёвы захад ад вёскі Ізьбішча ля дарогі на вёску Выгар, быў выяўлены ў 1980 годзе Міхаілам Лашанковым і Міхасём Чарняўскім. Ён налічваў ня менш за 120 насыпаў.
* Пры абсьледаваньні берагоў Дзьвінасы ў 1985 г. Міхась Чарняўскі адкрыў селішча, разьмешчанае за 50–70 м ад могільніка, ва ўрочышчы Калыскаўка, на першай надпойменнай тэрасе правага берага ракі Дзьвінаса. Селішча перасякае гравійная дарога, якая вядзе зь вёскі Ізьбішча ў вёску Выгар. Помнік дасьледавалі ў 1987—1989 гг. Валянцін Казей, а ў 1990–1991 гг. — Георгі Штыхаў, 1997. Знойдзены фрагмэнты раньнекругавых пасудзін Х–ХІ стст., кераміка XVII–XIX стст. Культурныя напляставаньні займаюць плошчу прыкладна 24 тыс. кв. м.

## Крыніцы

## Літаратура
* Выгар. //  — С. 31.
* Штыхаў Г.В., Казей В. У. Ізбішча. //  — С. 281, 282.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Задор’еўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лагойскага раёну
Мікола Чарнецкі

* Мікола Чарнецкі (1884—1959) — благаслаўлёны грэка-каталіцкі біскуп і мучанік
* Мікола Чарнецкі (1899—1944) — беларускі грамадзка палітычны дзеяч, доктар філязофіі
Мікола Антонавіч Чарнецкі

**Мікола Антонавіч Чарнецкі** (22 траўня 1899, в. Малыя Азяраны, Гарадзенскі павет — 19 студзеня 1944, Беластоцкая вобласьць, БССР) — публіцыст, пэдагог, палітычны дзеяч.

## Біяграфія

Паходзіў зь сялянскай сям’і. У 1918 скончыў Сьвіслацкую настаўніцкую сэмінарыю. Да 1921 знаходзіўся ў бежанстве ў Расеі, дзе загінула ўся яго сям’я.

З 1923 навучаўся ў Празе, скончыў Праскі ўнівэрсытэт са ступеньню доктара філязофіі ў 1929. Сябра Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў, у 1923—1929 уваходзіў у Замежнае бюро БПСР у Празе. Уваходзіў у Аб’яднаньне беларускіх студэнцкіх арганізацыяў.

У 1929 вярнуўся ў Заходнюю Беларусь, працаваў настаўнікам беларускіх гімназіяў у Радашкавічах і Клецку.

У 1939 прызначаны савецкай уладаю дырэктарам школы ў в. Крынкі. У 1940 — кіраўнік асьветы Крынкаўскага раёну. Арыштаваны НКВД БССР, уцёк з-пад арышту.

Падчас нямецкай акупацыі працаваў у Беларускім нацыянальным камітэце ў Беластоку. Удзельнік беларускага нацыянальнага падпольля. Па-зьверску забіты польскім падпольлем недалёка ад Беластоку.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сяргей Ёрш «Мучанік за беларускую ідэю» // Ніва. 1996, 10 сак.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік Маракова

Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Асобы Крынак
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Асобы Беластоку
Катэгорыя:Забітыя палітыкі
Катэгорыя:Беларускія калябаранты з нацысцкай Нямеччынай
Катэгорыя:Беларусы ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім павеце
Катэгорыя:Памерлі ў Беластоцкім раёне
Катэгорыя:Падпольнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі антысавецкага падпольнага руху ў Беларусі