open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Якуб Блашчыкоўскі

**Якуб Блашчыкоўскі** (;  14 сьнежня 1985 году, Трускалясы, Польшча) — колішні польскі футбаліст. Бараніў колеры нацыянальнай зборнай Польшчы, гуляючы на пазыцыі паўабаронцы. Акрамя таго, Блашчыкоўскі часткова валодае «Віслай», якую сваімі намаганьнямі здолеў выцягнуць з банкруцтва.

## Біяграфія
Якуб нарадзіўся 14 сьнежня 1985 году ў вёскі Трускалясы паблізу гораду Чанстахова. Калі Якубу было 8 гадоў, ён і ягоны старэйшы брат Давыд пачалі займацца футболам у мясцовай камандзе гораду Чанстахова, у клюбе «Ракаў». Братам штодня даводзілася пераадольваць на цягніку 35 кілямэтраў у адзін бок, каб дабрацца да гораду Чанстахова, але й у роднай вёсцы братам атрымоўвалася пагуляць у футбол на газоне каля дома, але нават на пярэдадні калядаў юныя футбалісты «ганялі мяч» у бабулінай цяпліцы. Калі Якубу было 11 гадоў, у яго трагічна памерла маці, для Якуба гэта стала такім шокам, што ён перастаў наведваць футбольныя трэніроўкі й нават школу. Пасьля сьмерці маці, выхаваньнем Якуба занялася ягоная бабуля, Фэліцыя Бжэнчкова, якая стала для яго другой маці.

## Нацыянальная зборная
Блашчыкоўскі дэбютаваў за зборную Польшчы 28 сакавіка 2006 году ў таварыскім матчы супраць Саудаўскай Арабіі.

## Дасягненьні
**«Вісла»**:
* Чэмпіён Польшчы: 2005

**«Барусія»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2012
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце нацыянальнай каманды Польшчы
* Якуб Блашчыкоўскі на transfermarkt.de

Катэгорыя:Польскія футбалісты
Сэбастыян Кель

**Сэбастыян Кель** (;  13 лютага 1980 году, Фульда, Гэсэн, ФРН) — нямецкі футбаліст. У 2001—2006 гадах выступаў за нацыянальную зборную Нямеччыны.

## Біяграфія
Кель перайшоў у «Барусію» па ходу сэзону 2001—2002 гадоў з клюбу «Фрайбург», адхіліўшы прапанову мюнхэнскай «Баварыі». Пасьля апэрацыі на калене летам 2006 году Сэбастыян прапусьціў першую палову сэзону 2006—2007 гадоў, выйшаўшы на поле толькі 4 лютага, пасьля чаго яму давялося яшчэ некалькі тыдняў залечваць неакрэплую суставу.

У складзе нацыянальнай зборнай Нямеччыны футбаліст дэбютаваў 29 траўня 2001 году ў матчы супраць Славаччыны, які прайшоў у Брэмэне. У тым матчы ён пасьля перапынку замяніў Марка Рэмэра й дапамог камандзе атрымаць перамогу зь лікам 2:0. Са сваёй нацыянальнай камандай Сэбастыян паўдзельнічаў у двух чэмпіянатах сьвету: у 2002 годзе заваяваў срэбра, а ў 2006 годзе — бронзу. На чэмпіянаце Эўропы ў Партугаліі, які прайшоў у 2004 годзе, Кель разам з таварышамі па зборнай ня здолеў пераадолець групавы этап.

## Дасягненьні
**[[Барусія Дортмунд]]**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2002, 2011

## Асабістае жыцьцё
Кель жыве разам са сваёй сяброўкай Тынай, якая 26 верасьня 2006 году нарадзіла яму сына Луіса, а 19 кастрычніка 2009 году яшчэ аднаго хлопчыка Лені. Агулам мае з жонкай трох дзяцей.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Сэбастыян Кель на transfermarkt.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Мэтэарытыка

**Мэтэарытыка (Мэтэорная астраномія)** — раздзел астраноміі, які вывучае рух мэтэорных целаў, іхнае ўзаемадзеяньне з атмасфэрай пры падзеньні на Зямлю, а таксама іншыя якасьці мэтэарытаў.

## Глядзіце таксама

* Брагінскі мэтэарыт
* Грэскі мэтэарыт
* Лагойскі кратэр
* Стаўбцоўскі кратэр
* Забродзьдзе
* Цьмені
* Ружаны

Катэгорыя:Астраномія
Катэгорыя:Мэтэарыты
Экерэ (камуна лэну Стакгольм)

**Экерэ** () — камуна ў Швэцыі, у лэне Стакгольме. Разьмешчана на 140 астравах возера Мэлярэну, найбольш значныя зь якіх Экерэн, Фэрінгсё, Лювён, Адэльсё, Б’ёркё, Гэльгё ды Мунсё. Зьяўляецца часткай Вялікага Стакгольму. Галоўны горад — Экерэ. Насельніцтва на 31 сьнежня 2015 году — 26 984 чалавекі. На тэрыторыі камуны знаходзяцца адразу два аб’екты, уключаныя ў Сьпіс сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО — каралеўскі палац Дротнінггольм, які цяпер зьяўляецца галоўнай рэзыдэнцыяй швэдзкага караля, і Бірка — рэшты гораду эпохі вікінгаў (на востраве Б’ёркё).

## Асобы
* Карл XVI Густаў — кароль Швэцыі
* Сыльвія — каралева Швэцыі
* Людміла Энгквіст — швэдзкая спартсмэнка расейскага паходжаньня
* Агнэта Фэльтскуг — швэдзкая сьпявачка, былая ўдзельніца ABBA
* Макс Мартын — швэдзкі прадусар і аўтар песень, на рахунку якога супрацоўніцтва з шэрагам сусьветнавядомых выканаўцаў

## Глядзіце таксама
* Экерэ (камуна лэну Вэстра Ёталянд)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт камуны Экерэ

Катэгорыя:Камуны лэну Стакгольм
Сілічы (Берасьцейская вобласьць)

**Сі́лічы** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мокраўскага сельсавету. Знаходзіцца за 16 км на поўнач ад Пружанаў, 28 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Рудніцкай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. Паводле перапісу 1897 року 213 жыхароў, 30 двароў.

За польскім часам — у гміне Руднікі Пружанскага павету Палескага ваяводзтва. У 1921 — 137 жыхароў, 29 двароў.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. У 1940 року ў вёсцы 144 жыхары, 48 двароў. У ліпені 1942 вёска спаленая нацыстамі, забітыя 44 жыхары.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 102 жыхары; 1999 год — 65 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 63 жыхары, 36 гаспадарак; 2005 год — 69 жыхароў, 36 двароў; 2010 год — 63 жыхары

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Калядзічы — Ражковічы — Ляжайка.

## Турыстычная інфармацыя
* Магіла ахвяраў фашызму (1942)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Мокраўскі сельсавет
Экерэ (неадназначнасьць)

*Экерэ () — горад у Швэцыі, у камуне Экерэ лэну Стакгольм
*Экерэ () — камуна ў Швэцыі, у лэне Стакгольм
*Экерэ () — мястэчка ў Швэцыі, у камуне Экерэ лэну Вэстра Ёталянд
*Экерэ () — камуна ў Швэцыі, у лэне Вэстра Ёталянд
*Экерэ ()  — востраў у Гётэборскіх шхэрах, Швэцыя, у складзе камуны Экерэ, якая ад яго атрымала назву
Авангард (неадназначнасьць)

Назву **Авангард** маюць:

* Авангард (Авангардызм) — абагульняючая назва плыняў у эўрапейскім мастацтве, якія ўзьніклі на рубяжы XIX і XX стагодзьдзяў
* Авангард — вайсковы тэрмін
* Авангард — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
* «Авангард» — калгас у вёсцы Яцкавічах Княгінінскага сельсавету Мядзельскага раёну Менскай вобласьці
* «Авангард» — хакейны клюб Омску
* РУВДП «Петрыкаўскі машынабудаўнічы завод „**Авангард**“»
* «Авангард» — афіцыйная назва рынку прамысловых тавараў «7-ы кілямэтар» у Адэсе
* «Авангард» — расейскае выдавецтва

## Глядзі таксама
* Авангард чырвонае моладзі (АКМ) — арганізацыя, што раней уваходзіла ў склад Палітрады або аргкамітэту расейскага грамадзкага аб’яднаньня «Іншае Расеі»
* «Клясык-авангард» — ансамбль салiстаў Менскай філярмоніі
Давыдавічы

Назву **Давыдавічы** маюць:

* Давыдавічы — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Давыдавічы — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Давыдавічы — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Даманавіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)

**Дама́навіцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Даманавічы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Рычард Олдынгтан

**Рычард Олдынгтан** (; сапр. — **Эдўард Годфры Олдынгтан**; , Портсмут — , Сюры-ан-Во, Францыя) — ангельскі паэт, празаік, навэліст, крытык і перакладнік.

Адзін з галоўных прадстаўнікоў імажызму, уваходзіў ува ўсе імажысцкія анталёгіі, рэдагаваў часопіс «The Egoist» (1914—1917). Ягоны раман «Сьмерць героя» (*Death of a Hero*, 1929) лічыцца адным з найлепшых антываенных раманаў побач з творамі Рэмарка і Гэмінгўэя.

## Глядзіце таксама
* Страчанае пакаленьне

## Вонкавыя спасылкі
* Рычард Олдынгтан на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Ангельскія літаратары
Катэгорыя:Ангельскія паэты
Флёрыян Крынге

**Флёрыян Крынге** (;  18 жніўня 1982 году, Зыген, ФРН) — нямецкі футбаліст, паўабаронца.

## Біяграфія
У 1994 годзе стаў займацца футболам у школе дортмундзкай «Барусіі». Першы прафэсійны кантракт з клюбам склаў у 2001 годзе. У 2002 годзе быў аддадзены ў двухгадовую арэнду ў «Кёльн», дзе нядрэнна сябе праявіў, згуляўшы 62 матчы й забіўшы 8 мячоў. Пасьля арэнды вярнуўся ў «Барусію» й стаў гульцом асноўнага складу. У канцы жніўня 2009 году быў аддадзены ў арэнду ў «Гэрту», у складзе якой дэбютаваў 12 верасьня 2009 года ў матчы супраць «Майнцу». Той матч «Гэрта» прайграла зь лікам 1:2, Флёрыян з-за траўмы быў вымушаны пакінуць поле на 13 хвіліне.

## Дасягненьні
**«Барусія» Дортмунд**:
* Чэмпіён Нямеччыны (3): 2002, 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гульца
* Профіль на афіцыйным сайце «Барусіі» Дортмунд

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Дэры Сіці

«**Дэ́ры Сі́ці**» () — футбольны клюб з гораду Дэры. Заснаваны ў 1928 годзе. Трохразовы чэмпіён Ірляндыі, шасьціразовы ўладальнік Кубка Ірляндыі. Клюб месьціцца ў Паўночнай Ірляндыі, але выступае ў чэмпіянаце Ірляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дэры
Лукаш Пішчак

**Лу́каш Пі́шчак** (;  3 чэрвеня 1985 году, Чахавіцы-Дзедзіцы, Польшча) — колішні польскі футбаліст, а цяпер трэнэр. Былы гулец нацыянальнай зборнай Польшчы. Гуляў на пазыцыі крайняга абаронцы ці паўабаронцы.

## Кар’ера

### Клюбная кар’ера
У 2001 годзе Лукаш далучыўся да клюбу «Гварак», зь якім ён стаў пераможцам у 2003 годзе польскага моладзевага чэмпіянату. У 2004 годзе ён быў падпісаны «Гэртай» і адразу ж аддадзены ў арэнду ў «Заглембе». З «Заглембе» ён выйграў чэмпіянат лігі сэзону 2006—2007 гадоў.

Восеньню 2007 году «Гэрта» вярнула гульца. Ён забіў свой ​​першы гол у Бундэсьлізе 26 красавіка 2008 году ў матчы супраць «Гановэру».

Пішчак прапусьціў вялікую частку першай паловы сэзону 2008—2009 гадоў з-за траўмы сьцягна, якая ў канчатковым выніку запатрабавала хірургічнага ўмяшаньня. Вярнуўся ў шэрагі клюбу ў лютым 2009 году, але зноў атрымаў невялікую траўму, на гэты раз калена. Нарэшце, да красавіка ўсе ягоныя траўмы скончыліся й ён зноў вярнуўся на поле.

19 траўня 2010 году ў якасьці вольнага агента падпісаў трохгадовае пагадненьне з дортмундзкай «Барусіяй».

### Міжнародная кар’ера
Першы раз на поле ў футболцы зборнай Лукаш выйшаў у таварыскім матчы супраць каманды Эстоніі 3 лютага 2007 году.

6 чэрвеня 2008 году ён быў уключаны ў польскую заяўку на Эўра-2008 з-за траўмы Якуба Блашчыкоўскага. Згуляў адзін матч супраць зборнай Нямеччыны, але неўзабаве атрымаў траўму на трэніроўцы й далейшага ўдзелу на Эўра не прыняў.

## Дасягненьні
**«Заглембе»**:
* Чэмпіён Польшчы: 2007

**«Барусія»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2012, 2017, 2021
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2014, 2019

## Асабістае жыцьцё
Ягоны бацька, трэнэр мясцовага футбольнага клюбу, вырашыў прыцягнуць яго да аднаго з вучэбных заняткаў ва ўзросьце 7 гадоў. Ягоны брат Томаш, таксама гуляе ў футбол. Лукаш жанаты з чэрвеня 2009 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка ў Бундэсьлізе
* Профіль на афіцыйным сайце «Гэрты» Бэрлін
* Профіль на сайце 90minut.pl

Катэгорыя:Польскія футбалісты
Лярс Бэндэр

**Лярс Бэндэр** (;  27 красавіка 1989 году, Розэнгайм, ФРН) — нямецкі футбаліст. Раней бараніў колеры нацыянальнай зборнай Нямеччыны. Гуляў на пазыцыі паўабаронцы.

## Кар’ера
### Клюбная кар’ера
Лярс нарадзіўся ў баварскім горадзе Розэнгайме. Разам са сваім братам-блізьнюком Свэнам займацца пачаў у футбольнай школе Бранэнбургу, адкуль пайшоў на павышэньне ў школу клюбу «Унтэргахінг». У 2003 годзе таленавітых юнакоў заўважылі ў другім па значнасьці клюбе Мюнхэну, у «Мюнхэн-1860». Разам з братам яны адразу ж зайгралі й склалі магутны кулак у сярэдняй лініі поля.

У 2009 годзе перайшоў у клюб «Баер», склаўшы з клюбаў трохгадовую дамову.

### Міжнародная кар’ера
Гуляў у юнацкіх зборных Нямеччыны розных узростаў. У 2008 годзе стаў чэмпіёнам Эўропы сярод юнакоў да 19 гадоў. У верасьні 2011 году дэбютаваў у складзе зборнай Нямеччыны ў таварыскай гульні супраць зборнай Польшчы.

## Дасягненьні
**Нямеччына**:
Срэбны прызэр летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году.

## Сям’я
Мае брата-блізьнюка Свэна Бэндэра, які таксама зьяўляецца футбалістам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Катэгорыя:Нямецкія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Крашэўскі (карабель, 2011)

«**Крашэ́ўскі**» — грузавы карабель, сабраны ў 2011 року на кітайскай вэрфі COSCO Dalian. Належыць кітайска-польскаму марскому прадпрыемству Chipolbrok. Урачыстая цырымонія прысваеньня караблю імя Крашэўскага адбылася 13 чэрвеня 2011 року ў Даляні.

«Крашэўскі» — пяты з заплянаванае сэрыі шасьці сучасных караблёў, прызначаных для перавозкі і апрацоўкі цяжкіх і буйнагабарытных грузаў, а ў 60-гадовай гісторыі фірмы Chipolbrok — ужо 75-я судзі́на.

Астатнімі караблямі ў сэрыі сталі: «Adam Asnyk», «Chipolbrok Star», «Parandowski», «Chipolbrok Galaxy» і «Chipolbrok Cosmos». Кожная судзіна сэрыі мае грузападымальнасьць 650 тонаў.

## Парамэтры
IMO: 9432153. MMSI: 209355000. Пазыўны: 5BKF3. Краіна: Кіпр.

Зьмяшчальнасьць — 30 000 тонаў. Даўжыня — 199,8 м, шырыня — 27,8 м, вышыня — 15,5 м. Хуткасьць — 19,5 вузлоў.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Дэталі судзіны // Shipping Explorer
* Фатаздымкі «Крашэўскага» // Vessel Tracker

Катэгорыя:Караблі
Катэгорыя:Крашэўскія
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2011 годзе
Крашэўскі (карабель)

Назву **«Крашэўскі»** маюць:
* Крашэўскі — назва буксіру «Кайзэрына Аўгуста Вікторыя» ў 1920-х роках
* Крашэўскі — сухагруз, які знаходзіўся ў эксплюатацыі Польскіх акіянскіх лініяў у 1962—1969 роках
* Крашэўскі — грузавы карабель, які належыць кітайска-польскаму марскому прадпрыемству Chipolbrok. Збудаваны ў 2011 року

## Глядзіце таксама
* Крашэўскі
Невен Субоціч

**Невен Субоціч** (;  10 сьнежня 1988 году, Баня Лука, СФРЮ) — былы сэрбскі футбаліст, абаронца. Раней выступаў за нацыянальную зборную Сэрбіі.

## Кар’ера
### Раньнія гады
Невен нарадзіўся ў сям’і басьнійскіх сэрбаў. Калі яму споўнілася 5 гадоў, сям’я пераехада ў нямецкі горад Шэмбэрг. У Нямеччыне Невен пачынаў сваю футбольную кар’еру. Ва ўзросьце сямі гадоў Невен увайшоў у склад моладзевага клюбу «Шварцэнбэрга». У 1999 годзе сям’я пераехала ў Солт-Лэйк-Сіці, дзе пражывала сваячніца Жэлька Субоціча, ягонага бацькі. У 2001 годзе сям’я пераехала ў штат Флорыда, дзе на Невен зьвярнуў увагу трэнер юнацкай зборнай ЗША Джон Элінгнэр. У 2006 годзе юнак пераехаў у Нямеччыну, каб гуляць за клюб «Майнц».

### «Майнца 05»
Субоціч дэбютаваў у складзе «Майнца» ў сэзоне 2006—2007 гадоў у матчы супраць мюнхэнскай «Баварыі». Сэзон 2007—2008 гадоў каманда правяла ў Другой Бундэсьлізе, дзе Субоціч стаў адным зь лепшых абаронцаў.

### «Барусія» Дортмунд
4 чэрвеня 2008 году Невен заключыў пяцігадовы кантракт з «Барусіяй». Дэбютаваў Субоціч у неафіцыйным матчы за Супэркубак Нямеччыны, дзе дортмундцам супрацьстаяла «Баварыя» Мюнхэн.

## Міжнародныя выступленьні
У 2005—2006 гады Невен выступаў за моладзевыя каманды ЗША. У сьнежні 2008 году Невен Субоціч адмовіўся ад месцаў у зборных ЗША й Босьніі й Герцагавіны й стаў гульцом зборнай Сэрбіі. Ягоны дэбют у зборнай адбыўся 28 сакавіка 2009 году ў матчы супраць Румыніі.

## Дасягненьні
**«Барусія»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2012
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2013, 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гульца
* Профіль на афіцыйным сайце «Барусіі» Дортмунд

Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты
Дэбрэцэн (футбольны клюб)

«**Дэбрэцэн**» () — вугорскі футбольны клюб з гораду Дэбрэцэну. Заснаваны ў 1902 годзе. Сяміразовы чэмпіён Вугоршчыны, шасьціразовы ўладальнік Кубка Вугоршчыны, уладальнік Кубка вугорскай лігі і пяціразовы ўладальнік Супэркубка краіны. «Дэбрэцэн» зьяўляецца самым пасьпяховым клюбам Вугоршчыны з 2000 году, выйграўшы нацыянальную лігу за гэтыя часы сем разоў.

## Гісторыя
Футбольны клюб «Дэбрэцэн» быў заснаваны 12 сакавіка 1902 году. Тады дружына з другога па велічыні гораду Вугоршчыны называлася «Эг’етэртэш». Аднак улетку 1912 году ў клюбе адбыўся раскол. Аддзялілася група энтузіястаў і заснавала Дэбрэцэнскі спартовы клюб чыгуначнікаў. Гэта найменьне па гэты дзень зьяўляецца афіцыйным.

«Дэбрэцэн» упершыню дасягнуў першага вугорскага дывізіёну ў сэзоне 1942—1943 гадоў, але затым клюб на працягу 50 гадоў вылятаў і вяртаўся ў найвышэйшы дывізіён некалькі разоў. Сэзон 1967 году клюб пачаў нават у трэцім дывізіёне. На працягу гэтага часу клюб зьмяняў свае назовы, нават аб’яднаўшыся зь яшчэ адным клюбам, аднак празь некаторы час зноўку раскалоўшыся.

Самы пасьпяховы пэрыяд гісторыі «Дэбрэцэну» пачаўся з 1993 году, калі каманда прасунулася ў першы дывізіён. У 1999 і 2011 гадох клюб стаў уладальнікам Кубка Вугоршчыны, а ў 2005 годзе каманда ўпершыню стала чэмпіёнам краіны. Першы міжнародны матч пад эгідай УЭФА клюб правёў у 1998 годзе ў рамках Кубка Інтэртота ў супрацьстаяньні з магілёўскім «Дняпром». Клюб прайшоў беларускі бар’ер, атрымаўшы перамогу ў дзьвюх сустрэчах з агульным лікам 10:2. Далей супернікамі вугорцаў былі чэскі «Градэц-Кралавэ» і нямецкая «Ганза», якія таксама былі пераадолены. Вылецеў клюб з эўрапейскага турніру ў паўфінале, трываўшы паразу ад польскага «Руху». У 1999 годзе клюб дэбютаваў у Кубку УЭФА матчамі супраць нямецкага «Вольфсбургу». А ў сэзоне 2009—2010 гадоў «Дэбрэцэн» стаў першым вугорскім клюбам, які здолеў выйсьці ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў, які аднак скончыўся няўдала, бо футбалісты прайгралі ўсе шэсьць матчаў групы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дэбрэцэн
Кевін Гроскройц

**Кевін Гроскройц** (;  19 ліпеня 1988 году, Дортмунд, ФРН) — нямецкі футбаліст. Былы гулец нацыянальнай зборнай Нямеччыны на пазыцыі паўабаронцы ці нападніка.

## Кар’ера
### Клюбная
Кевін пачынаў займацца футболам у Дортмундзе. Пасьля заняткаў у школах «Кемінггаўзэн» і «Мэркур 07». Гроскройца ўзялі ў асноўную футбольную акадэмію гораду — «Барусію». У 14 гадоў Кевін перайшоў у школу клюбу «Рот-Вайс» з гораду Ален, якім хлопец вельмі спадабаўся. «Барусія» ня стала ўпірацца.

У 2007 годзе Кевін быў упершыню заяўлены за прафэсійную каманду «Рот-Вайс». Дэбютаваў за клюб 16 верасьня 2006 году ў матчы восьмага туру супраць другой каманды брэмэнскага «Вэрдэру», які скончыўся перамогай аленцаў зь лікам 2:0. На 78-й хвіліне Гроскройц замяніў Лярса Тобарга. У першым жа сэзоне Кевін здолеў замацавацца ў аснове каманды, згуляўшы 27 матчаў і забіўшы 5 мячоў.

У 2009 годзе, пасьля пасьпяховага для Кевіна сэзону ў Другой Бундэсьлізе, у якім ён згуляў 33 матчы і забіў 6 мячоў і яшчэ шэсьць разоў асыстуючы партнэрам, яго набыла дортмундзкая «Барусія», якая захацела вярнуць пэрспэктыўнага гульца ў родны горад. 8 жніўня 2009 году Гроскройц дэбютаваў у Бундэсьлізе ў матчы першага туру супраць «Кёльну», які скончыўся перамогай чорна-жоўтых зь лікам 1:0. У сваім першым сэзоне Кевін здолеў упэўнена замацавацца ў асноўным складзе.

### Міжнародная
13 траўня 2010 году дэбютаваў за зборную Нямеччыны ў таварыскім матчы з нацыянальнай камандай Мальты, які скончыўся перамогай бундэстым зь лікам 3:0. Кевін на 57-й хвіліне замяніў Тоні Крооса й вельмі актыўна правёў матч, заслужыўшы пахвалу з боку шматлікіх заўзятараў.

## Дасягненьні
**«Барусія» Дортмунд**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2011, 2012
* Уаладльнік Кубка Нямеччыны: 2012
* Уаладльнік Супэркубка Нямеччыны: 2013, 2014

**Нямеччына**:
* Чэмпіён сьвету: 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Барусіі» Дортмунд
* Профіль на сайце Weltfussball.de.
* Профіль на сайце Fussballdaten.de.

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па футболе
Альба

Назву **Альба** маюць:

## Уласныя імёны
* Альба — жаночае імя
* Джэсыка Альба — амэрыканская акторка
* Жордзі Альба — гішпанскі футбаліст
* Герцагіня Альбская — тытул некалькіх гішпанскіх герцагіняў

## Геаграфічныя назвы
* Альба — вёска ў Івацэвіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі
* Альба — пасёлак у Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Альба — паркавы комплекс у Нясьвіжы (Беларусь)
* Альба — герцагства на захадзе Гішпаніі
* Альба — дэпартамэнт у Румыніі
* Альба — горад на паўночным захадзе Італіі

## Іншае
* «Альба» — сярэднявечная песьня
* ALBA Berlin — баскетбольны клюб з Бэрліну
* ALBA — арганізацыя супрацоўніцтва паміж некаторымі краінамі Лацінскай Амэрыкі
Альба (Італія)

**Альба** () — горад на паўночным захадзе Італіі, у П’емонце. Насельніцтва 31 531 чалавек (31 сьнежня 2011). Вядомы вырошчваньнем пэрсікаў, белых труфэляў і вінаробствам.

## Гісторыя
Заснаваньне паселішча Альба-Пампэя (*Alba Pompeia*) на дарозе з Акві-Тэрмэ ў Турын прыпісваецца консулю Пампэю Страбону. У гэтым горадзе нарадзіўся адзін з рымскіх імпэратараў, Пэртынакс. З IV стагодзьдзі ў Альбе меўся свой біскуп пад начальствам арцыбіскупа Мілянскага. З XI стагодзьдзя — свабодная камуна Лямбардзкай лігі, у пазьнейшыя часы — яблык разладу паміж манфэрацкімі Алерамічы, мілянскімі Вісконці і домам Ганзага. Па выніках вайны за мантуанскую спадчыну (1631) адышоў да Савойскага дому, пасьля чаго страціў былое значэньне.

## Славутасьці
Помнікі даўніны — раманскі сабор Сьв. Ляўрэнтыя (дабудаваны ў 1486 годзе, рэканструяваны ў XIX стагодзьдзі), гатычная царква Сьв. Дамініка, сярэднявечны біскупскі палац, прысутныя месцы XIII стагодзьдзя, а таксама некаторыя вежы XIV—XV стагодзьдзяў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Італіі
Сітня

Назву **Сітня** маюць:

* Сітня — рака ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі, левы прыток Друці, басэйн Дняпра
* Сітня — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
Свэн Бэндэр

**Свэн Бэндэр** (;  27 красавіка 1989 году, Розэнгайм, ФРН) — нямецкі футбаліст. Былы гулец нацыянальнай зборнай Нямеччыны. Гуляў на пазыцыі паўабаронцы.

## Кар’ера
### Клюбная кар’ера
Свэн нарадзіўся ў баварскім горадзе Розэнгайме. Разам са сваім братам-блізьнюком Лярсам займацца пачаў у футбольнай школе Бранэнбургу, адкуль пайшоў на павышэньне ў школу клюбу «Унтэргахінг». У 2003 годзе таленавітых юнакоў заўважылі ў другім па значнасьці клюбе Мюнхэну, у «Мюнхэн-1860». У 2006 годзе Свэн быў заяўлены за другую каманду мюнхэнцаў, а неўзабаве й падпісаў кантракт зь першай камандай. Разам з братам яны адразу ж зайгралі й склалі магутны кулак у сярэдняй лініі поля. Усяго за «Мюнхэн-1860» Свэн правёў 65 матчаў і забіў 1 мяч.

Перад сэзонам 2009—2010 гадоў малады гулец зацікавіў дортмундзкую «Барусію», зь якой пасьля й падпісаў кантракт. Тут іхныя шляхі з братам разышліся, бо той аддаў перавагу на пераход у «Баер». Свэн дэбютаваў у Бундэсьлізе 19 верасьня 2009 году ў выязным матчы шостага туру супраць «Гановэру-96», які скончыўся ўнічыю 1:1. Свэн выйшаў на поле зь першых хвілін і, у цэлым, правёў нядрэнны матч. Усяго ў сваім першым сэзоне правёў за «Барусію» 19 матчаў.

### Міжнародная кар’ера
Гуляў у юнацкіх зборных Нямеччыны розных узростаў, зьяўляўся гульцом моладзевай зборнай. У 2008 годзе стаў чэмпіёнам Эўропы сярод юнакоў да 19 гадоў.

## Дасягненьні
**«Барусія»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2012, 2017
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2013, 2014

**Нямеччына**:
* Срэбны прызэр летніх Алімпійскіх гульняў: 2016

## Сям’я
Мае брата-блізьнюка Лярса Бэндэра.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Катэгорыя:Нямецкія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Дудзіцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)

**Ду́дзіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дудзічы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Расьсеяны дыск

**Расьсе́яны дыск** — аддалены рэгіён Сонечнай сыстэмы, мала заселены малымі целамі, якія зазвычай складаюцца зь лёду. Гэтыя целы называюць **аб’ектамі расьсеянага дыска** (), яны аднесеныя да падмноства вялікага сямейства транснэптунавых аб’ектаў (ТНА). Унутраная вобласьць расьсеянага дыска часткова перакрываецца з поясам Койпэра, а яго вонкавая граніца, у параўнаньні зь ім, пралягае значна далей ад Сонца і значна вышэй і ніжэй ад экліптыкі.

## Арбіты

Першым аб’ектам, які быў прызнаны SDO, быў (15874) 1996 TL<sub>66</sub>, упершыню ідэнтыфікаваны ў 1996 годзе астраномамі абсэрваторыі Маўна-Кеа. Першым адкрытым аб’ектам, які цяпер клясыфікуецца як SDO, зьяўляецца (48639) 1995 TL<sub>8</sub>, выяўлены праектам Spacewatch.

Дыяграма праваруч адлюстроўвае арбіты ўсіх вядомых аб’ектаў расьсеянага дыска да 100 а. а. разам з аб’ектамі пояса Койпэра (падсьветленыя шэрым колерам) і рэзанансныя аб’екты (зялёным колерам). Па гарызантальнай восі — памер вялікай паўвосі арбіты. Эксцэнтрысытэт арбіт прадстаўлены адрэзкамі (ад пэрыгеля да афэля з нахіленьнямі, прадстаўленымі палажэньнем адрэзка на вэртыкальнай восі.
Міжзорнае асяродзьдзе

**Міжзорнае асяродзьдзе** — рэчыва і палі, якія запаўняюць міжзорную прастору ўнутры галяктык. Міжзорнае асяродзьдзе складаецца зь міжзорнага газу, пылу (1% ад масы газу), міжзорных магнітных палёў, касьмічных промняў, а таксама нябачнай цёмнай матэрыі. Хімічны склад міжзорнага асяродзьдзя — прадукт першаснага нуклеасынтэзу і ядзернага сынтэзу ў зорках. На працягу існаваньня зорак ад іх сыходзіць зорны вецер, які вяртае ў асяродзьдзе элемэнты з атмасфэры зоркі. А напрыканцы жыцьця зоркі зь яе скідваецца абалонка, якая ўзбагачвае міжзорнае асяродзьдзе прадуктамі ядзернага сынтэзу.

Прасторавае разьмеркаваньне міжзорнага асяродзьдзя нетрывіяльнае. Акрамя агульнагаляктычных структур, такіх як перамычка (бар) і сьпіральныя рукавы галяктык, ёсьць і асобныя халодныя і цёплыя воблакі, аточаныя болей гарачым газам. Агульная асаблівасьць міжзорнага асяродзьдзя — яго надзвычай нізкая шчыльнасьць — 0,1..1000 атамаў у кубічным сантымэтры. У радыюсе 500 парсэк вакол Сонца сярэдняя канцэнтрацыя атамаў вадароду складае каля 0,85 см-3.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Астрафізыка
Катэгорыя:Астрахімія
Пэзара

**Пэза́ра** () — горад у Італіі, у рэгіёне Марке. Насельніцтва на 31 сакавіка 2011 году — 94 926 чалавек. Радзіма кампазытара Джаакіна Расіні.

## Крыніцы
Путинка (гарэлка)

«**Путинка**» — гарэлка, якая вырабляецца расейскім заводам «Кристалл» з 2003 г. Брэнд належыць кампаніі «Винэксим», 80% продажаў якой прыпадае на «Путинку». Па зьвестках РБК-daily, па стане на травень 2008 году штомесячны аб’ём продажаў — каля 250 тыс. дэкалітраў.

Па словах стваральніка брэнду (аўтарам брэнду «Путинка» зьяўляецца вядомы маркетоляг Станіслаў Каўфман), выбіраючы назву для гарэлкі ён згуляў на папулярнасьці тагачаснага прэзыдэнта Расеі. Абмежаваньняў з рэгістрацыяй атрымалася пазьбегнуць, бо слова «путинка» не зьяўляецца дакладнай копіяй прозьвішча, акрамя таго, яно пазначае расейскі рыбалоўны тэрмін «пуціна». Як заявілі ў кампаніі «Винэксим» у 2007 годзе, пры вывадзе брэнда на рынак разьлік рабіўся на папулярнасьць Пуціна сярод расейцаў, і выпуск прадукту плянуецца працягнуць нават пасьля яго сыходу з пасады прэзыдэнта: «Гэтая гарэлка атаясамляецца з чымсьці вельмі добрым. Пасьля 2008 году ейная папулярнасьць толькі ўзрасьце». Зь іншага боку, па словах прадстаўніка кампаніі, аб’ёмы продажаў у рэгіёнах г. зв. «Чырвонага пояса Расеі» з моцнай падтрымкай апазыцыйнай КПРФ адстаюць у параўнаньні зь іншымі рэгіёнамі. У 2008 року кампанія, якая валодае правамі на брэнд «Путинка», падала ў Распатэнт заяўку на рэгістрацыю таварнага знаку «Путинка министерская».

Гарэлка «Путинка» неаднаразова атрымлівала розныя ўзнагароды. У 2004 року экспэртны савет кампаніі «Супербренд» пад старшынствам Аляксандра Шохіна прысвоіў гарэлцы званьне «Супэрбрэнд-2004». У 2006 року «Путинка» атрымала нацыянальную прэмію «Тавар году» ў катэгорыі «Гарэлка стандарт». У 2007 годзе дэпартамэнт кашруту пры галоўным равінаце Расеі выдаў сэртыфікат кашэрнасьці гарэлцы (гатунку «Путинка Перцовая» і «Путинка ограниченная партия»).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарэлка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Уладзімер Пуцін
Зымбру Кішынёў

«**Зы́мбру**» () — малдаўскі футбольны клюб з гораду Кішынёва. Заснаваны ў 1947 годзе. Васьміразовы чэмпіён Малдовы, шасьціразовы ўладальнік Кубка Малдовы, уладальнік Супэркубка Малдовы. Пад сучаснаю назваю каманда выступае з 1991 году.

## Гісторыя
У пачатку 1940-х гадоў у Кішынёве на тле працэсу інтэграцыі новаакупаваных тэрыторыяў была створаная футбольная каманда «Дынама». У траўні 1947 году яна згуляла свой першы матч у межах украінскай зоны чэмпіянату СССР. Справа ў тым, што ў 1947 годзе Другая група ўкраінскай зоны была павялічаная амаль у тры разы за кошт камандаў рэспубліканскіх спаборніцтваў. У папярэднім сэзоне Кішынёў гуляў у чэмпіянаце Ўкраінскай ССР як каманда «Спартак» і, з павелічэньнем квоты камандаў, у наступным розыгрышы клюб быў улучаны ва ўкраінскую зону Другой групы ўжо як каманда майстроў «Дынама».

У 1950 годзе замест «Дынама» ў чэмпіянаце СССР пачала гуляць каманда майстроў Дзяржаўнага тэхнічнага ўнівэрсытэту «Буравісьнік», якая напярэдадні пераехала ў Кішынёў з Бэндэраў. «Буравісьнік» дасягнуў большага посьпеху. У 1955 годзе ён заняў першае месца ў сваёй зоне і атрымаў права гуляць у клясе «А». Дэбютны сэзон у эліце савецкага футболу каманда правяла пасьпяхова, некаторы час ачольваючы турнірную табліцу, але ў выніку фінішавала на 6-м месцы, што агулам было добрым дасягненьнем. У той час у складзе «Буравісьніка» выдатнай гульнёй вылучаліся Міхаіл Мухортаў, Міхаіл Патапаў і Юры Кораткаў.

У 1958 годзе на базе каманды, якая абараняла колеры ліквідаванага «Буравісьніка», была створаная каманда пад назовам «Малдова». Яна была зафундаваная пад эгідай ЦК Камуністычнай партыі Малдовы. Лёсам «Малдовы» стала барацьба за права застацца ў клясе А. У 1964 годзе клюб усё ж такі пакінуў Найвышэйшую лігу. У далейшым каманда працягвала спаборнічаць у другім дывізіёне, толькі зрэдку прэтэндуючы на павышэньне ў клясе. У Найвышэйшую лігу каманда вярнулася ў 1974 годзе пад назвай «Ністру», атрыманым двума гадамі раней. Замацавацца ў эліце не ўдалося, але былі здабытыя перамогі над чэмпіёнам кіеўскім «Дынама», а таксама срэбраным прызэрам маскавіцкім «Спартаком». Абедзьве перамогі былі з аднолькавым лікам 1:0. Аднак у 1986 годзе клюб навогул трапіў у трэці дывізіён. Па запрашэньні кіраўніцтва кампартыі Малдовы адраджаць каманду прыехаў знакаміты трэнэр Уладзімер Емец, які ў 1983 году прывёў днепрапятроўскі «Дняпро» да залатых мэдалёў чэмпіянату СССР. Яму ўдалося шляхам сваіх наватарскіх ідэяў, строгай дысцыпліны і запрашэньня шэрагу гульцоў з Найвышэйшай лігі аднавіць каманду, якая ў выніку заняла першы радок у сваёй групе. Тым ня менш, заўчасная сьмерць адмыслоўца паставіла крыж на амбіцыях клюбу.

## Галоўныя трэнэры
* Вячаслаў Руснак (зь сьнежня 2014 году)
* Алег Кубараў (верасень 2013 — сьнежань 2014)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кішынёў
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1947 годзе
Катэгорыя:1947 год у Малдове
Уладзімер Пефціеў

**Уладзімер Паўлавіч Пефціеў** (нар. ) — беларускі прадпрымальнік, паводле некаторых ацэнак, найбагацейшы і найуплывовейшы бізнэсовец Беларусі. Нарадзіўся ў Бэрдзянску Запароскай вобласьці, Украіна. Ягонае багацьце ацэньваецца ў 1 млрд даляраў.

## Бізнэс
Пефціеву належыць кіраўнічая кампанія «Белтэх Холдынг», якая займаецца распрацоўкай, вытворчасьцю й продажам узбраеньняў і прадукцыі падвойнага прызначэньня. Холдынг зьяўляецца інвэстыцыйным агентам ураду Беларусі ў вайскова-прамысловай сфэры. Акрамя гэтага Пефціеву належуць актывы ў сфэры нерухомасьці, тэлекамунікацыяў, гульнёвага бізнэсу, хіміі ў Беларусі й у шэрагу іншых краінаў.
### Афшоры
Пефціеў быў згаданы ва  у 2016 годзе: нібыта ён праз пясярэдніка валодаў трыма кампаніямі на Багамах. 

У 2020 годзе расьсьледаваньне, праведзенае «The Times» і «Transparency Networks», паказала, што сям’і Пефціева належала 12 кватэраў  у Лёндане на агульную суму каля 18 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. Гэты партфель быў набыты праз шэраг афшорных кампаніяў. Сям’я Пефціева не патрапіла пад санкцыі, і куплі не былі парушэньнем санкцыяў.

## Грамадзкая дзейнасьць
Уладзімер Пефціеў — старшыня Беларускай тэніснай фэдэрацыі, сябра Нацыянальнага алімпійскага камітэту Беларусі, суаўтар шэрагу запатэнтаваных вынаходніцтваў

## Міжнародныя санкцыі
21 чэрвеня 2011 году разам са сваімі кампаніямі «БТ Тэлекамунікацыі», «Белтэхэкспарт», «Спорт-Пары» быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. У рашэньні  ад 15 кастрычніка 2012 году Пефціеў быў названы асобаю, зьвязанаю з Аляксандарам, Віктарам і Дзьмітрыем Лукашэнкамі, якая дае эканамічныя кансультацыі й зьяўляецца ключавым спонсарам рэжыму Лукашэнкі ў рамках сваіх дзелавых інтарэсаў у прыналежных яму кампаніях. У сакавіку 2012 году санкцыі былі пашыраныя й на іншыя кампаніі Пефціева: ТАА «Дзелавая сетка», ЗАТ «Сыстэмы інвэстыцыяў і інавацыяў», «Сен-Ко», ПУП БТ «Інвэст», сьпіртзавод «Аквадыў», «Белтэх Холдынг», «Спэцпрыборсэрвіс», «Тэхнасаюзпрыбор».

У 2022 годзе Пефціеў трапіў пад санкцыі Канады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пефціеў — бізнесмен у блакадзе
* Старонка на праекце BelarusProfile.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Беларускія прадпрымальнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Запароскай вобласьці
Катэгорыя:Беларускія спартовыя дзеячы
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Губін (Валынская вобласьць)

**Гу́бін** () — вёска ў Лакачынскім раёне Валынскай вобласьці Украіны. Уваходзіць у склад Війніцкай вясковай рады. Насельніцтва — 694 чалавекі.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Юзэф Ігнацы Крашэўскі — польскі паэт, мастак ды этнограф. У 1848—1853 мешкаў у Губіне.

## Вонкавыя спасылкі
* Надвор’е ў вёсцы Губін
* Губін на бачыне Вярхоўнай рады Ўкраіны

Катэгорыя:Населеныя пункты Валынскай вобласьці
Катэгорыя:Вёскі Ўкраіны
Катэгорыя:Мясьціны Крашэўскіх
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1545 годзе
Лава Крашэўскага (Белая)

**Ла́ва Ю́зэфа Ігна́цыя Крашэ́ўскага** — помнік у Белай, адчынены 12 верасьня 2008.

З ініцыятывай пабудовы другога помніка Крашэўскаму ў Белай выступіў прафэсар Крыштаф Стэмпнік з унівэрсытэту Марыі Кюры-Складоўскай (Люблін). Аўтарам помніку стаў скульптар Гжэгаж Масьлеўскі, выкладчык унівэрсытэту Мікалая Капэрніка (Торунь). Будову патранаваў ганаровы камітэт пад кіраўніцтвам прэзыдэнта места Анджэя Чапскага. Помнік быў адліты ў Непаламіцах.

Першы помнік Крашэўскаму ў месьце паўстаў у 1928 року на рагу вуліцаў Замкавай і Варшаўскай.

## Вонкавыя спасылкі
* IPI Radio BiPeR

Катэгорыя:Помнікі Польшчы
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага
Катэгорыя:Белая (горад)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2008 годзе
Юшкі

Назву **Юшкі** маюць:

* Юшкі — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці
* Юшкі — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Юшкі — вёска ў Калінкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці
Белая дзірка

**Бе́лая дзі́рка** — дапушчальны фізычны аб’ект у Сусьвеце, у абсяг якога нічога ня можа ўвайсьці. Белая дзірка зьяўляецца часавою процілегласьцю чорнай дзіркі.

У 1930-я гады Злучаныя Штаты фізікі Роберт Опенгеймер і Хартланд Снайдэр прадставілі ідэю белых дзірак як рашэння ўраўненняў агульнай тэорыі адноснасці Эйнштэйна . Гэтыя ўраўненні, аснова сучаснай фізікі, апісваюць скрыўленне прасторы-часу з-за масіўных аб’ектаў. У той час як чорныя дзіркі нараджаюцца ў выніку калапсу зорак, белыя дзіркі ўяўляюць сабой тэарэтычнае нараджэнне прасторы, часу і, магчыма, нават сусветаў. У цэнтры прастора і час не заканчваюцца сінгулярнасцю, а працягваюцца праз кароткую пераходную вобласць, дзе ўраўненні Эйнштэйна парушаюцца квантавымі эфектамі. З гэтага рэгіёну ўзнікаюць прастора і час са структурай унутранай белай дзіркі, такая магчымасьць ужо была прапанаваная Ірляндзкім фізыкам Джонам Лайтанам Сінгам.

Праз няўстойлівасць гэтага рашэння ўраўненняў Эйнштэйна адносна абурэнняў метрыкі прасторы-часу белая дзірка можа быць толькі вечнай, г.зн. павінна існаваць у Сусвеце ад самага пачатку яе пашырэння і не можа нарадзіцца пазней, напрыклад у працэсе гравітацыйны каляпсу. У матэматычным сэнсе адасобленае рашэнне толькі з белай дзіркай не поўнае, бо апісвае не ўсю прастору-час, а толькі яго частку. Таму можа існаваць вечная белая дзірка, толькі тапалагічна злучана з вечнай чорнай дзіркай. Якаў Зяльдовіч і Валер Фралоў даказалі, што белая дзірка схільная да класічнай і квантавай няўстойлівасцей.

Мяркуюць, што белыя дзіркі могуць стварацца пры выхадзе з-за пазему падзеяў рэчыва чорнай дзіркі, якая знаходзіцца ў іншым часе.

Сёньня такія фізычныя аб’екты, якія дакладна можна лічыць белымі дзіркамі, невядомы; таксама няма тэарытычных перадумоваў па спосабах пошукаў (у адрозненьне ад чорных дзірак, якія павінны знаходзіцца ў цэнтрах буйных сьпіральных галяктык).

Ізраільскія астраномы Алон Рэтэр і Шлома Хэлер мяркуюць, што анамальны гама-ўсплёск GRB 060614, які адбыўся ў 2006 годзе, быў менавіта «белай дзіркай».

У 2014 годзе Мадрыз Агілар, Марэна і Беліні даследавалі ідэю Вялікага выбуху ў выніку выбуху звышмасіўнай белай дзіркі ў рамках пяцімернага вакууму.

Зялёная дзірка і Белая дзірка ўтвараюцца, калі Чорная дзірка (таксама Чырвоная дзірка) не губляе масу за мільярд гадоў і губляе толькі тону або цалкам губляе масу. Гэта адбываецца, калі зорка звышмасіўная, напрыклад, гіпергігант ці метагігант.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрафізыка
Катэгорыя:Рэлятывісцкія і гравітацыйныя зьявы
Катэгорыя:Чорныя дзіркі
Касьмічная струна

**Касьмі́чныя стру́ны** — дапушчальныя рэліктавыя астранамічныя аб’екты, якія выглядаюць як агромністыя зморшчы прасторы-часу. Часам струны апісваюць аднамернымі тапалягічнымі дэфэктамі прасторы-часу стажковага тыпу.

## Тэарытычныя перадумовы
Касьмічныя струны могуць зьяўляцца адной з вынікаў тэорыі струнаў.

Існаваньне «касьмічных струнаў» было ўпершыню прадказана брытанскім фізыкам Томасам Кібблам у 1976 годзе, а ягоная тэорыя была развітая савецкім астрафізыкам Якавам Зэльдовічам да  1981 года. 

Дыяметар касьмічных струнаў значна меней за памеры атамных ядраў (каля 10−29 сантыметраў), даўжыня — ня меней  дзясятка парсэкаў, а ўдзельная маса — каля 1022 грамаў на сантыметар, г. зн. 1000 кілямэтраў струны мае масу Зямлі, таксама гэта значыць, што струны маюць неверагодную шчыльнасьць.

Паводле тэорыі, касьмічныя струны ўзьніклі адразу пасьля Вялікага выбуха і былі або замкнёнымі, або бясконцымі.  Струны выгінаюцца, перакрыжоўваюцца і йрвуцца. Абарваныя канцы струнаў адразу ж злучаюцца, такім чынам стварая замкнёныя кавалкі. Самі струны, а таксама іхнія асобныя адрыўкі ляцяць скрозь Сусьвет з хуткасьцю, блізкай да хуткасьці сьвятла. Яны цягнуцца праз увесь Сусьвет ад аднаго краю да другога.

## Выяўленьне
Пабачыць касьмічную струну немагчыма, але яна, як і звычайны вельмі масіўны аб’ект стварае «гравітацыйную лінзу»: сьвятло ад крыніцаў, якія знаходзяцца па-за ёй, павінна яе абгінаць. У фатонаў, якія праходзяць у навакольлі касьмічнай струны, будзе існаваць 2 роўнаімаверных шляхі пераадоленьня перашкоды, па таму аддалены назіральнік замест адной галяктыкі пабачыць дзьве аднолькавыя, якія знаходзяцца на невялікай адлегласьці адна ад другой. У адрозненьне ад іншых гравітацыйных лінзаў - напрыклад тымі, якія ствараюцца чорнымі дзіркамі — касьмічныя струны павінны праэцыраваць бес скажэньняў аб’екты, якія знаходзяцца па-за німі.

У 2003—2005 гг. ў друку зьявіліся шэраг артыкулаў , згодна якіх відарыс галяктыкі CSL-1, якая знаходзіцца на адлегласьці ў  6-7 мільярдаў сьвятлавых гадоў, можа быць растлумачана як факт адкрыцьця касьмічных струнаў. У больш позніх працах   існаваньне струны ў навакольлі  CSL-1 адмаўляецца. Аднак, застаецца верагоднасьць , што ўсё жтакі гутарка ідзе аб струне з некалькі экзатычным відам. 

У кастрычніку 2010 года зьяўляецца паведамленьне аб новых ускосных доказах існаваньця касьмічных струнаў, якія заснаваны на назіраньнях за квазарамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрафізыка
Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году (адборачны турнір, Эўропа, група 1)

**Кваліфікацыйная група 1 да [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году|чэмпіянату сьвету па футболе 2006 году]] ў зоне [[УЭФА]]** складалася зь сямі зборных камандаў — Андора, Армэнія, Македонія, Нідэрлянды, Румынія, Фінляндыя, Чэхія.

## Табліца

## Гульні

Катэгорыя:Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году
Беларуская дыяспара

**Беларуская дыяспара** — супольнасьць людзей беларускага паходжаньня, якія пражываюць за межамі Рэспублікі Беларусь.

На 16 траўня 2007 году ў замежжы пражывала больш за 3,5 мільёну беларусаў, налічвалася каля 200 грамадскіх аб’яднаньняў у месцах іх шчыльнага пражываньня. На лістапад 2013 году на ўліку ў замежных консульствах Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь стаяла 1,5 млн беларусаў замежжа (43 %).

Па зьвестках розных дасьледаваньняў, колькасьць людзей, якія складаюць беларускую дыяспару, знаходзіцца паміж 2,5 і 3,5 мільёнамі. Гэтая лічба ўключае ў сябе нашчадкаў эканамічных эмігрантаў зь Беларусі канца XIX стагодзьдзя і пачатку XX стагодзьдзя, эмігрантаў часоў Другой сусьветнай вайны, а таксама эмігрантаў з хвалі, якая пачалася ў 1990-х гадах. Іншая група беларускай дыяспары — людзі, якія мігравалі ў СССР да 1991 году і якія пасьля яго скасаваньня сталі жыхарамі іншых постсавецкіх краінаў. Асобную групу складаюць звычайна зьвязаныя зь беларускай дыяспарай карэнныя беларускія меншасьці, якія пражываюць на межах Беларусі з Польшчай, Летувой і Расеяй.

Асобную групу эмігрантаў зь Беларусі ўтвараюць беларускія габрэі, якія стварылі значныя абшчыны ў ЗША і Ізраілі.

Існуе тэндэнцыя да скарачэньня колькасьці людзей, якія ідэнтыфікуюць сябе як беларусы паводле афіцыйных перапісаў.

Найбуйнейшыя і найбольш арганізаваныя беларускія дыяспары існуюць у Расеі, Украіне, Польшчы, ЗША, Канадзе, Вялікабрытаніі, Летуве і іншых краінах Балтыі.

Аб’яднаньне беларусаў сьвету ў Менску зьяўляецца міжнароднай арганізацыяй, якая аб’ядноўвае людзей беларускага паходжаньня з усяго сьвету. Урад нядоўгай Беларускай Народнай Рэспублікі ў выгнаньні з 1919 году і дзейнічае ў якасьці цэнтру кансалідацыі для многіх беларусаў за мяжой, асабліва ў Паўночнай Амэрыцы і Заходняй Эўропе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Беларуская эміграцыя
Адысэя

**«Адысэ́я»** () — другая (пасьля «Іліяды») клясычная паэма, якая прыпісваецца старажытнагрэцкаму паэту Гамэру. Створаная, праўдападобна, у VIII стагодзьдзі да н. э. або крыху пазьней. Распавядае аб прыгодах мітычнага героя па імені Адысэй у часе яго вяртаньня на радзіму па заканчэньні Траянскай вайны, а таксама аб прыгодах яго жонкі Пэнэлёпы, якая чакала Адысэя на востраве Ітака.

Паэма складаецца з 24 песень і пачынаецца са зьвяртаньня да Музы.

## Беларускія пераклады
Над перакладам «Адысэі» працавалі Міхайла Грамыка і Юльян Дрэйзін (пераклад ня знойдзены), урывак са свайго перакладу апублікаваў Анатоль Клышка.
* 

## Вонкавя спасылкі
Ітака

**Іта́ка** () — востраў ў Іянічным моры, адзін з Іянічных астравоў. Плошча вострава — 117,8 км². Сталіца — Ваці, разьмешчаная на беразе адной з найбуйнейшых натуральных гаваняў у сьвеце.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Астравы Іянічнага мора
Катэгорыя:Астравы Грэцыі
Катэгорыя:Іянічныя астравы
Пасталова (Пружанскі раён)

**Пастало́ва** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мокраўскага сельсавету. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Пружанаў, 32 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Котранскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні.

За польскім часам — у гміне Котра Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. У 1940 року ў вёсцы 90 жыхароў, 21 двор. У 1942 року вёска была разам зь яшчэ 6 вакольнымі вёскамі была спаленая нацысцкімі войскамі, загубленыя 22 жыхары.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 48 жыхароў (перапіс); 1999 год — 16 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 14 жыхароў, 10 гаспадарак; 2005 год — 13 жыхароў, 9 двароў; 2010 год — 8 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Руднікі — Краснае.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Мокраўскі сельсавет
Адысэй

**Адысэй** (, , *Уліс*) — у старажытнагрэцкай міталёгіі цар Ітакі, сын Ляэрта і Антыклеі, муж Пэнэлёпы і бацька Тэлемаха, які праславіўся як удзельнік Траянскай вайны, разумны і дасьціпны аратар. Адзін з ключавых пэрсанажаў «Іліяды», галоўны герой паэмы «Адысэя», якая апавядае пра доўгія гады блуканьняў і вяртаньне Адысэя на радзіму. Адысэй адрозьніваўся ня толькі адвагай, але і хітрым, вёрткім розумам (адгэтуль яго мянушка «хітрамудры»). Унук «маланкі» і «кадуцэя» — Зэўса і Гэрмэса.

Імя «Адысэй», імаверна, узыходзіць да грэцкага — «oδύσσομαι» («быць прагневанным», «сердаваць») і, т. ч., азначае «Той, хто гневаецца» або «Той, хто ненавідзіць».

Прыгоды Адысэя і яго вяртаньне да вернай жонкі Пэнэлёпы знайшлі адлюстраваньне ў шэрагу твораў літаратуры (у Гамэра, Сафокла, Эўрыпіда і іншых) і мастацтва (малюнкі на антычных вазах, фрэскі ў Пампэях і іншае).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Постаці старажытнагрэцкіх мітаў
Тэлемах

**Тэлемах** () — у старажытнагрэцкай міталёгіі сын легендарнага цара Ітакі Адысэя і Пэнэлёпы. Згаданы ў «Іліядзе» (II, 260), адзін з галоўных пэрсанажаў «Адысэі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Постаці старажытнагрэцкіх мітаў
Tygodnik Petersburski

**«Tygodnik Petersburski»** () — палітычна-літаратурнае выданьне, якое выходзіла ў Санкт-Пецярбургу ў 1830—1858 роках пад рэдакцыяй Юзафа Працлаўскага і Францішка Малеўскага.

Дазвол на выданьне газэты атрымаў Мікалай Маліноўскі, аднак сам выдаваць газэту ня здолеў і перадаў справу Юзафу Працлаўскаму. На старонках газэты асуджалася Лістападаўскае паўстаньне, і ў выніку ўжо ў 1832 «Tygodnik Petersburski» стаў афіцыйнай урадавай газэтай Царства Польскага і пачаў выходзіць двойчы на тыдзень (у серады і пятніцы).

Ад 1841 — орган г. зв.  — прымірэнчай, праца́рскай, кансэрватыўнай і артадаксальна каталіцкай групы пісьменьнікаў (Казімер Буйніцкі, Ігнацы Галавінскі, Міхал Грабоўскі, Генрык Жавускі, Аляксандар Пшазьдзецкі, Юзаф Працлаўскі, Станіслаў Халанеўскі, Людвік Штырмер). Пэўны час супрацоўнікам «Тыднёвіка Пецярбурскага» зьяўляўся і Юзаф Крашэўскі. Уплыў катэрыі быў такі аўтарытэтны, што іншы погляд на літаратуру і грамадзкае жыцьцё выказваўся толькі ў непадцэнзурных выданьнях. Аднак пасьля выхаду двухтомніка «Mieszaniny obyczajowe» Генрыка Жавускага ўзьнялася вялікая хваля крытыкі, якую падтрымаў нават Юзаф Крашэўскі. Неўзабаве, аднак, і ён трапіў пад агонь крытыкі маладых літаратараў, якія заснавалі ў Кіеве альманах «Gwiazda», і гэта вярнула яго ў стан «Тыднёвіка Пецярбурскага».

Выданьне змагалася з прагрэсіўнымі плынямі філязофскай думкі, выступала супраць дэмакратычных рамантычных тэндэнцыяў у сучаснай польскай літаратуры. Яго мэтаю была прапаганда польскай нацыянальнай літаратуры, асабліва гістарычных раманаў ўолтэрскотаўскага тыпу, апалягетных адносна шляхецкага мінулага. Згадкі пра культуру, мову мясцовага люду калі і траплялі ў артыкулы, дык толькі ў кантэксьце выкарыстаньня на карысьць польскай літаратуры ці культуры. Пасьля падзеяў 1848 року «Tygodnik» страціў папулярнасьць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Нумары газэты ў электронным фармаце на бачыне Фэдэрацыі лічбавых бібліятэк
* Вольная энцыкляпэдыя WIEM

Катэгорыя:Газэты Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Газэты на польскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1830 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1858 годзе
Катэгорыя:Санкт-Пецярбург