Урэчча

**Урэ́чча** — мястэчка ў Беларусі, на рацэ Бярозаўцы. Цэнтар сельсавету Любанскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 2961 чалавек. Знаходзіцца за 24 км на паўночны захад ад Любані, за 177 км ад Менску. Чыгуначная станцыя на лініі Баранавічы — Асіпавічы. Аўтамабільныя дарогі на Слуцак, Любань, Старыя Дарогі.

Урэчча — даўняе мястэчка гістарычнай Случчыны (частка Наваградчыны). Галоўнай мясцовай славутасьцю была шкляная мануфактура, заснаваная князямі Радзівіламі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Ўрэчча як маёнтак Слуцкага княства датуецца 1635 годам, калі тут адкрылася люстраная мануфактура. Да 1600 году гэтая мясьціна знаходзілася ў валоданьні Алелькавічаў, пазьней перайшла да Радзівілаў.

У 1734 годзе Ганна Кацярына Радзівіл заснавала тут Урэцкую шкляную мануфактуру, прадукцыя якой вылучалася высокай мастацкай вартасьцю. У складзе мануфактуры працавалі 2 гуты, шліфавальня, паліравальная, рысавальная і іншыя майстэрні, дзе выраблялі сталовы посуд з каляровага, малочнага шкла і крышталю, жырандолі, кандэлябры, падсьвечнікі, шкло да акуляраў, лупаў, гадзіньнікаў. У ХVІІІ стагодзьдзі ў мястэчку зьявіўся касьцёл, таксама дзеялі царква Сьвятога Мікалая і сынагога.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Урэчча апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Горкаўскай воласьці Бабруйскага павету. У гэты час мясьціна перайшла ў валоданьне Вітгенштэйнаў.

З 1830 году ва Ўрэччы працаваў бровар з паравым катлом і вадзяным рухавіком, на 1841 год — 2 мануфактуры вытворчасьці люстэркаў, шклянога посуду і ліставога шкла. На іх месцы ў канцы XIX ст. адкрыліся керамічныя майстэрні. На 1848 год у мястэчку было 79 двароў, на 1885 год — 60, на 1892 год — каля 70 будынкаў у мястэчку і каля 20 — у вёсцы.

Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у мястэчку Ўрэччы было 78 двароў, дзеялі царква Сьвятога Мікалая, касьцёл, сынагога і 2 юдэйскія малітоўныя дамы, працавалі 2 заводы ганчарнага посуду і 7 крамаў, у аднайменным сяле было 129 двароў, хлебазапасны магазын і карчма, у аднаменным маёнтку — 4 двары і вінакурня. У пачатку XX ст. працавалі расейская народная вучэльня, царкоўнапрыходзкая школа, пошта, аптэка, пажарная дружына. У 1904 годзе за 1 км ад мястэчка збудавалі чыгуначную станцыю Ўрэчча на лініі Асіпавічы — Слуцак. У 1907 годзе ў мястэчку збудавалі новы касьцёл (зьнішчаны бальшавікамі ў 1930-я гады). У 1915 годзе на лініі Асіпавічы — Слуцак адкрылася чыгуначная станцыя.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Ўрэчча занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Урэчча абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. У 1919—1920 гадох Урэчча займалі польскія войскі. У 1920—1930-я гады ў мястэчку дзеялі хата-чытальня зь бібліятэкай, школа працоўнай моладзі, сярэдняя беларуская і 7-гадовая расейская школы. У 1924 годзе Ўрэчча ўвайшло ў склад Слуцкага раёну, 27 верасьня 1938 году атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з 28 чэрвеня 1941 да 20 чэрвеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

З 25 сьнежня 1962 году Ўрэчча ўваходзіць у склад Любанскага раёну.


Urečča. Урэчча (1920).jpg|Пагарэльцы, 1920 г.
Urečča, Pračyścienskaja. Урэчча, Прачысьценская (1926).jpg|Прачысьценская царква, 1926 г.
Urečča, Pračyścienskaja. Урэчча, Прачысьценская (J. Minin, 1927).jpg|Прачысьценская царква. , 1927 г.
Urečča. Урэчча (1920-49).jpg|Вадацяжная вежа


## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1814 год — 174 чал.; 1886 год — 595 чал.; 1897 год — 510 чал. у *мястэчку Ўрэччы*, 810 чал. у *сяле Ўрэччы*, 32 чал. у *маёнтку Ўрэччы*
* **XX стагодзьдзе**: 1923 год — 1165 чал. (зь іх 863 жыды) у *мястэчку Ўрэччы*, 299 чал. у *сяле Ўрэччы*, 49 чал. у *маёнтку Ўрэччы*; 1924 год — 1064 чал. у *мястэчку Ўрэччы* і 1140 чал. у *сяле Ўрэччы*; 1939 год — 5591 чал. 
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 3745 чал.; 2002 год — 3 тыс. чал.; 2006 год — 3,4 тыс. чал.; 2008 год — 3,3 тыс. чал.; 2009 год — 3168 чал. (перапіс); 2011 год — 3165 чал.; 2015 год — 3008 чал.; 2016 год — 2959 чал.; 2017 год — 2938 чал.; 2018 год — 2961 чал.

### Адукацыя
Ува Ўрэччы працуюць 2 сярэднія школы, 3 дашкольныя ўстановы.

### Мэдыцына
Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляе местачковая лякарня.

### Культура
Дзеюць 3 бібліятэкі, дом культуры.

## Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай прамысловасьці (сьпіртовы і хлебны заводы) і машынабудаваньня.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Будынак сьпіртовага заводу (канец XIX — пачатак XX стагодзьдзя)
* Могілкі юдэйскія
* Царква Сьвятога Мікалая (1951)

### Страчаная спадчына
* Ваданапорная вежа (1915)
* Капліца, што належала да Слуцкай Фары
* Царква Прачыстай Багародзіцы (ХVIII ст.; Сьвяты Пасад)

## Войска
На 2022 год ва Ўрэччы месьцілася 969-я база рэзэрву танкаў Узброеных сілаў Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — 30 жн.
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Любанскага раёну
Катэгорыя:Мястэчкі Менскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі