Гіндукуш

**Гіндуку́ш** (, ) — горная сыстэма ў Паўднёвай і Цэнтральнай Азіі, у Аўганістане, Пакістане і Індыі. Найвышэйшы пункт — гара Тырычмір (у Пакістане).

Даўжыня каля 800 км, шырыня 50—350 км. Цягнецца з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, утварае водападзел паміж басэйнамі рэк Амудар’я, Інд і Гільмэнд. Асноўныя горныя сьцягі — Баба, Пашан і ўласна Гіндукуш, які падзяляецца на Заходні, Цэнтральны і Усходні. Заходні Гіндукуш (вышыні 3500 — 4000 м), мае рысы сярэдневысокіх апустыненых гор. Сьцягі Цэнтральнага Гіндукушу (выш. да 6059 м) знаходзяцца на ўсход і паўночны ўсход ад горада Кабул. Усходні Гіндукуш самы высакагорны (вышыня больш за 6000 м), з магутнымі сучаснымі зьледзяненьнямі (плошча каля 6200 км²). Заходні працяг Гіндукушу — горы Парапаміз.

Сфарміраваўся Гіндукуш у працэсе альпійскай складкавасьці. Восевая зона складзена з дакембрыйскіх мэтамарфічных парод (гнэйсаў, крышталічных сланцаў і кварцытаў), па пэрыферыі — з палеазойскіх вапнякоў і гліністых сланцаў. Карысныя выкапні: каменны вугаль, жалезныя і полімэталічныя руды, бэрыль, золата, лазурыт, барыт, сера, графіт, цэлесьцін, тальк.

Клімат кантынэнтальны, сухі, з добра выяўленай вэртыкальнай пояснасьцю, ад паўпустыннага і стэпавага паясоў у перадгор’ях і шырокіх міжгорных далінах да высакагорнага нівальнага. Ападкаў 300—800 (на паўднёвым усходзе — 1000 м) за год. Рэкі Гіндукуша маюць горны характар, вяснова-летнія паводкі, абумоўленыя сьнегава-ледавіковым жыўленьнем.

Горныя пустыні з рэдкімі калючымі хмызьнякамі або сухі стэп; на паўднёва-ўсходніх схілах — участкі лістападных, шыракалістых і хвойных лясоў, на высокіх пласкагор’ях — ляндшафты халодных пустынь.

Жывёльны сьвет: сьнежны барс, горны воўк, леапард, горны і безааравы казлы, маркхоры, куку-яманы і інш.; на паўднёвым усходзе — гімалайскі мядзьведзь, рысь, куніца, дзік і інш.; з птушак — грыф, тыбэцкі ўлар, горны гусак.

## Літаратура
* Frederick Drew (1877). *The Northern Barrier of India: A Popular Account of the Jammoo and Kashmir Territories with Illustrations*. Frederic Drew. 1st edition: Edward Stanford, London. Reprint: Light & Life Publishers, Jammu, 1971
* Gibb, H. A. R. (1929). *Ibn Battūta: Travels in Asia and Africa, 1325—1354*. Translated and selected by H. A. R. Gibb. Reprint: Asian Educational Services, New Delhi and Madras, 1992
* T. E. Gordon (1876). *The Roof of the World: Being the Narrative of a Journey over the High Plateau of Tibet to the Russian Frontier and the Oxus Sources on Pamir.* Edinburgh. Edmonston and Douglas. Reprint: Ch’eng Wen Publishing Company. Tapei, 1971
* Leitner, Gottlieb Wilhelm (1890). *Dardistan in 1866, 1886 and 1893: Being An Account of the History, Religions, Customs, Legends, Fables and Songs of Gilgit, Chilas, Kandia (Gabrial) Yasin, Chitral, Hunza, Nagyr and other parts of the Hindukush, as also a supplement to the second edition of The Hunza and Nagyr Handbook. And An Epitome of Part III of the author’s 'The Languages and Races of Dardistan*'. Reprint, 1978. Manjusri Publishing House, New Delhi. 
* Eric Newby. (1958). *A Short Walk in the Hindu Kush*. Secker, London. Reprint: Lonely Planet. 
* Yule, Henry and Burnell, A. C. (1886). *Hobson-Jobson: The Anglo-Indian Dictionary*. 1996 reprint by Wordsworth Editions Ltd. 
* ''A Country Study: Afghanistan'', Library of Congress
* Ervin Grötzbach,
* *Encyclopædia Britannica*, 15th Ed., Vol. 21, pp.&nbsp;54-55, 65, 1987
* *An Advanced History of India*, by R. C. Majumdar, Hem Chandra Raychaudhuri, K.Datta, 2nd Ed., MacMillan and Co., London, pp.&nbsp;336-37, 1965
* *The Cambridge History of India, Vol. IV: The Mughul Period*, by W. Haig & R. Burn, S. Chand & Co., New Delhi, pp.&nbsp;98-99, 1963


Катэгорыя:Горныя сыстэмы Індыі