open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рост (імя)

**Рост** (*Росьць*, *Ройсьць*), **Руст** (*Русьць*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Руста бо Руст, пазьней Рост (Rusto, Rust, Rost) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова руст- (рост-) паходзіць ад стараверхненямецкага rustjan 'падрыхтаваць, узброіць', rusti 'рыштунак, амуніцыя'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Русьцейка (Росьцейка, Ростэк), Расьціла, Ростан, Рустэн, Ростаўт (Росталт, Роштаўт). Адзначаліся германскія імёны Rosteck, Rustil, Rostan, Rusten, Rostoldus (Rostaldus, Rustoldus).

У Прусіі бытавалі імёны: *Ruste* (1371 год), *Rusteyko* (1339 і 1340 гады). У 1619 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Jacobus Rost, Regiomontanus Borussus*, у 1654 годзе — *Christophorus Rostus, Liccensis Borussus*.

У Ноўгарадзе бытавалі імёны Росьціх (*Ростихъ*) і Росьціла (*Ростила*).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у [[Васілішкі|Василишскомъ]] повете людеи на имя Ростя [[Бень|Бяневича]]* (4 кастрычніка 1499 году); *[[Неманойці|немоноитъскихъ]] людеи… Станька Ростевича* (5 ліпеня 1506 году); *люди Станько Ростевичъ* (23 чэрвеня 1506 году); *в [[Наваградзкі павет|Новгородцком повете]] три чоловеки… Ростя Величковича* (15 сакавіка 1512 году); *людемъ… Росту [[Гін|Киневичу]]* (10 траўня 1520 году); *землю Ростевъщину* (1537 год); *людей… Мокея Ростовичъ* (19 студзеня 1541 году); *светкомъ… Митка Рустевичъ* (16 лютага 1541 году); *бояре наши [[Трабы|трабские]]… Богдан, Рости Войтехович* (22 чэрвеня 1560 году); *Иван Ростевич*, *Богдан Рость, Микита Рость* (1563 год); *Федя Ростевая Панкевича* (1567 год); *Woyciech Rost* (сакавік — красавік 1656 году); *Rościewicze* (1744 год).

## Носьбіты
* Іван Росьцевіч, Багдан і Мікіта Росьці — геранёнскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1563 годзе
* Эміль Васільевіч Руст — капітан 1-й роты Ковенскай крапасной артылерыі

На гістарычнай Слонімшчыне існуе вёска Росьцевічы, на гістарычнай Ашмяншчыне — Росьцішкі, на гістарычнай Віленшчыне — два хутары з назвай Ройсьцішкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Шымбольт

**Шымбольт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Сінбальд, Сэндыбальд або Сінібальд (Sinbald, Sendebald, Sinibald, Sinebaldus) і Бальтсінд (Baltsint) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -сінд- (-зынд-) (імёны ліцьвінаў Сындык, Жындуль, Сіндэр; германскія імёны Sindico, Sindulus, Sinder) паходзіць ад гоцкага sinþs 'дарога, шлях' або германскага sintha 'дарога, падарожжа, вайсковая выправа', а аснова -балд- (-болд-, -болт-) (імёны ліцьвінаў Бальдвін, Бірыбольд, Румбольд; германскія імёны Baldwin, Beribald, Rumbold) — ад гоцкага *balth, стараверхненямецкага bald 'сьмелы, адважны'. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на мещанина [[Берасьце|Берестейского]] на Шимбольта старого и на двухъ сыновъ его на Федьца а на Грица… тотъ мещанинъ Шимбольтъ* (1510—1517 гады).

## Глядзіце таксама
* Сінда
* Бальд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Туранцы

**Туранцы** — у зараастрызьме назоў качавых усходне-іранскіх народаў. Супрацьпастаўляюцца аселым земляробам-іранцам. Барацьба Турана і Ірана займае цэнтральнае месца ў Авесьце.

Туранцами (тура) 3 тысячы гадоў таму ў момант фармаваньня ў частцы стэпавых усходнеіранскіх плямёнаў эканамічнага ўкладу качавога атгона жывёлагадоўлі сталі называць іранамоўных прадстаўнікоў дадзенага (тады зусім новага) віду гаспадарчай дзейнасьці. І першым нарекло «туранским імем» сваіх субратаў-качэўнікаў (саманазва якіх — сакі) само ж усходнеіранскае аселае насельніцтва тагачаснай тэрыторыі Казахстана й паўднёва-заходняй Сыбіры, якая не прыняла «адгонна-качавую» эканамічную рэвалюцыю тых сваіх родаў, якія ў першыя стагодзьдзі I тысячагодзьдзя да н.э. і сталі «саками».

У больш позьнія часы туранцамі называлі сакаў, массаґетов, есьці, парнаў-протапарфян, паўднёвых эфталітаў і іншых паўночна-усходнеіранскіх народаў. Тэрмін абазначаў практычна ўсю Сярэднюю Азію, дзе жылі гэтыя народы. У пэрсыдзкай літаратуры шырока асьветленая тэма шматвяковага супрацьстаяньня Ірана й Турана.
Катэгорыя:Пан-туркізм
Катэгорыя:Туранізм
Катэгорыя:Турэцкі нацыяналізм
Біцейка

**Біцейка** (*Біцік*), **Бецейка** (*Бэтэйка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Беціка або Бецека (Bettika, Beteke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова бід- (біт-) (імёны ліцьвінаў Біцель, Біцін, Бітаўт; германскія імёны Bydilo, Bitinus, Bitold) паходзіць ад гоцкага beodan 'чакаць, спадзявацца'.

Германскае паходжаньне імя Біцейка сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Betko: *Beteko* (1311 год і XIV ст.), *Betheko* (1312 год), *Betiko* (1367 год), *Betk* (1379 год).

У Прусіі бытавала імя Бедыка: *Bedike* (1420 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *den [[Ліцьвіны|Litauern]]… Byeteigen* (21 студзеня 1315 году); *три чоловеки… Битеико*, *пять чоловеков… Битеико* (1440—1492 гады); *бояре его декснянъские… Битеико* (20 кастрычніка 1538 году); *людей волости [[Бабруйск|Бобруйское]]… а Иванъца Битика* (19 сакавіка 1541 году); *земян… Яна Битейка* (10 верасьня 1582 году); *в селе Битиках* (8 лютага 1592 году); *Adam Beteyka* (1778 год); *Parafia [[Сьвіраны (Віленскі раён)|świrańska]]… Biciejkiszki, zaścianek* (1784 год); *Agata Bieciejko* (1844 год).

## Носьбіты
У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Бітыкі (*Битыки*) пры маёнтку Кельмах, а таксама фальварак Біцейкі (*Бицейки*) у Менскім ваяводзтве.

На 1903 год фальварак і сяліба Бітыкі існавалі ў Шавельскім павеце Ковенскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйгант

**Эйгант** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Эйгант або Айгант (Eigant, Aigant) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -эйх- (-эй-) (імёны ліцьвінаў Эйгерд, Эйман, Эймунт; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад гоцкага agi 'лязо, булат, меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у Дворищох пани [[Шадзібор|Шедиборовои]] два чоловеки: Еикгантъ Пелкевичъ да Витъко* (1440—1492 гады).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйтун

**Эйтун** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Айтун або Эйдун (Aittuni, Eidunn) — імя германскага паходжаньня, вытворнае ад Eido (Eito, Aito). Іменная аснова эйт- (айт-, эйд-) (імёны ліцьвінаў Эйціла, Эйтаўт, Эйтман; германскія імёны Eitel, Aitald, Eitmann) паходзіць ад гоцкага aiths, стараверхненямецкага eid 'клясьціся, прысягаць' або стараверхненямецкага eit 'агонь'.

У Прусіі бытавала імя *Eytune*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Медницкое волости. [[Сак]]у медничанину Скурятовичу два чоловека, Еитуновича* (1440—1492 гады); *Eytuny* (1744 год).

## Носьбіты
На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Эйтуны, у гістарычнай Прусіі — Айтынэн.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гіў

**Гіў** (*Геў*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гіва або Гева (Givo, Gevo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гіў- (-геў-) паходзіць ад асновы -гіб- (-кіб-). Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Гівейка, Гівін (Гівень), Гевалт (Гівалт), Геверт. Адзначаліся германскія імёны Givika (Geuica), Givin, Gevald (Givald), Gewert.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gewart (Gewert). У 1648 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Michael Giewert, Tilsensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у Кнетонскои волости люди Овняне… а Кгива* (1440—1492 гады); *na miejscu Jakuba Giewicza* (1667 год).

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Медгін

**Медгін** (*Медакін*), **Метгін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Матген (Matgen) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова мат- (мад-, мед-) (імёны ліцьвінаў Матывік, Медвін, Матар; германскія імёны Mathwig, Medwinus, Matter) паходзіць ад гоцкага maþa 'добры, пачэсны', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *люди: Медокинъ, Дирметъ, [[Рамейка|Ромейко]] Круповичи, [[Радунь]]ское волости* (1444 год); *а землю Медъкгинову на сеи стороне [[Нёман|Немъна]]* (6 жніўня 1493 году); *Янъко Медкгинович* (1528 год); *бояре путные к тому двору [[Мусьнікі|Мусницкому]]… Михно Медкгинович… Ян Медкгинович* (1 ліпеня 1542 году); *бояре [[Радунь|Радунские]]… Миколай Метгиновичъ* (23 жніўня 1560 году); *зъ села Медкгин* (23 сьнежня 1596 году).

## Носьбіты
* Янка Медгінавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Мата
* Гіна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Радыгайла

**Радыгайла** (*Радзегала*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Ратгайл, Рэдгел або Ратыкал (Ratgeil, Redgell, Rattical) і Гейлрад або Гайлрат (Geilrad, Gailrat) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) паходзіць ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеков служебныхъ… а Родикгаиловичи* (9 лістапада 1449 году); *село Радикгали* (1554 год); *od Radziegaly, wsi Obolnickiey* (20 лістапада 1673 году).

## Глядзіце таксама
* Рад
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Магілёўскі кар’ер

**Магілёўскі кар’е́р** — месца пахаваньня ахвяраў масавых расстрэлаў у часе сталінскіх рэпрэсій у Беларусі. Знаходзіцца каля колішняй вёскі Папоўкі (не захавалася; цяпер праспэкт Дзімітрава, каля мясакамбінату).

## Мінуўшчына
У пачатку XX стагодзьдзя тут знаходзіўся скотамагільнік. Першымі ў 1918 року расстраляныя каталіцкія сьвятары, сярод якіх вядомае імя Яўгена Сьвятаполк-Мірскага. У пачатку 20-х рокаў тут расстраляныя і праваслаўныя сьвятары.

Каля 1932 року створаны калгас, пазьней саўгас «Давыдаўка», якому належаў скотамагільнік.

У 1937 тут арганізаванае месца масавых расстрэлаў і пахаваньне. У 1938 або 1939 роках расстрэлы на гэтым месцы скончылі. У 1941 року нямецкія вайскоўцы ўпершыню зладзілі тут раскопкі і знайшлі мноства чалавечых костак. Па сканчэньні Другой сусьветнай вайны у кар’еры здабывалі пясок, нягледзячы на знаходкі костак.

У 1987 року падчас будаўнічых працаў выяўленая брацкая магіла, пасьля чаго створаная камісія па расьсьледаваньні, якая эксгумавала з брацкай магілы рэшткі больш як 500 ахвяраў.

У архівах знайшліся зьвесткі пра расстрэлы тут гэтаксама прадстаўнікоў каталіцкага касьцёлу і праваслаўнай царквы.

## Памяць
Увосені 1990 року (паводле іншых зьвестак — на Радаўніцу 4 красавіка 1989) на месцы расстрэлаў усталяваны дубовы мэмарыяльны крыж, з тае пары тут ладзіцца дзень памяці продкаў. У 1998 року спарахнелы крыж адрэстаўраваны.

У верасьні 2023 року шасьціканцовы крыж дэмантаваны, замест яго ўсталяваны хваёвы чатырохканцовы з надпісам па-расейску: «Кресту твоему поклоняемся владыко и воскресение твоё славим». Беларуская таблічка з надпісам «Крыж Памяці аб бязьвінна забітых у 20-30-х гадох XX стагодзьдзя», якая вісела на старым крыжы, прыладжаная да меншага крыжа, таксама ўсталяванага калісьці грамадзкасьцю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Магілёва
Сонкін

**Сонкін**, **Сунгін** (*Сонгін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сункен (Sunken) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сун- (-сон-) (імёны ліцьвінаў Сунгард, Сунігайла, Сонгуць; германскія імёны Sungart, Sunigelo, Sunegod) паходзіць ад гоцкага sunja 'праўда', sunis 'сапраўдны', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у Солшниках. Сонкину тые люди* (1440—1492 гады); *з ыменья Сонкгиновского… Петръ Григоревичъ Сонкгинъ… зъ села Сонкгиновского… Станиславъ Григоревичъ Сонкгиновичъ* (1567 год); *паней Зофии Адамовны Бартошевича Марьтиновой Сонъкгиновой подъсудъковой [[Ліда|Лидъской]]* (1596 год); *Songiniszki* (1744 год); *Bernard Michał Sungin* (1803 год); *Marianna Songin* (1805 год).

## Носьбіты
* Якуб Юр'евіч Сонгін — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1599 годзе

У Эйшыскай парафіі існавала ваколіца Сангінішкі (Songiniszki).

## Глядзіце таксама
* Суна
* Гіна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Цьвермунт

**Цьве́рмунт**, **Цьвярмонт** (*Цьвірмонт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Твэрда (Twerda) і Мунд або Монт (Mund, Mont) — імёны германскага паходжаньня. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, іменная аснова цьвер- (імя ліцьвінаў Цьвербут) паходзіць ад гоцкага þwairhs 'гнеўны, порсткі, ваяўнічы', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Цьвермунт азначае «гарлівая ваяўнічасьць».

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянт імя ў гістарычных крыніцах: *[[Білят|Билятовичомъ]] Твирмонътову землю; а самого Твирмунъта пану Кезкгаилу* (9 лістапада 1449 году); *людеи Mедницкого повета за Велею… Паца Твирмонтовича* (25 верасьня 1509 году).

## Глядзіце таксама
* Цьвербут

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Віктар Галаўчынэр

**Віктар Якаўлевіч Галаўчынер** (28 чэрвеня 1905, Менск, Расейская імпэрыя — 15 ліпеня 1961, Вільня, ЗРСР) — беларускі рэжысэр, актор, драматург. Народны артыст БССР (1944) і Народны артыст Літоўскай ССР (1959).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. У 1926 годзе скончыў Беларускую драматычную студыю пры Дзяржаўным інстытуце тэатральнага мастацтва ў Маскве. Працаваў у Менску рэжысёрам і акцёрам Дзяржаўнага габрэйскага тэатру (1926—1938), Беларускага рабочага тэатру імя ЦС ПСБ (1930—1932). У 1938—1939 гг. — выкладнік тэатральнага вучылішча ў Менску, у 1939—1942 гг. — рэжысёр БДТ-1, у 1942—1946 гг. — мастацкі кіраўнік Дзяржаўнага габрэйскага тэатра БССР, у 1946—1948 гг. — галоўны рэжысёр Дзяржаўнага расейскага тэатру БССР.

З 1949 г. — галоўны рэжысэр у тэатрах Іркуцка, Ташкента, Вільні.

З 1938 займаўся пэдагагічнай дзейнасьцю.

## Творчасьць

### Як драматург і крытык
У 1925 г. апублікаваў першы твор — п’есу «Гаўрош» паводле матываў рамана «Адвержаныя» В. Гюго. Аўтар п’ес «Велікадушнасьць» (пастаўлена ў 1935), «Урок жыцьця» («Жыцьцё вучыць», пастаўлена ў 1942), «Да вяршынь» (1946), «Прафэсар гісторыі» (1948). Выступаў і як тэатральны крытык.

### Як рэжысёр

Найбольш значныя пастаноўкі: «Выстрал» А. Безыменскага (1930) у тэатры імя ЦС ПСБ; «Дон Жуан» («Севільскі свавольнік») Цірса дэ Маліна (1937) у Беларускім Тэатры працоўнай моладзі; «Вальпонэ» Б. Джонсана (1934), «Фальшывая манета» М. Горкага (1937), «Вядзьмарка» А. Гальдфадэна (1941), «» Б. Шоў (1946) у Дзяржаўным габрэйскім тэатры БССР; «Дурная для іншых, разумная для сябе» () Лопэ дэ Вэга (1940) у БДТ-1; «Атэла» У. Шэксьпіра (1947) у Дзяржаўным расейскім тэатры БССР; «Хто сьмяецца апошнім» К. Крапівы (1954) у Ташкенцкім расейскім тэатры.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі: 1917—1990. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1994. — ISBN 5-340-00709-X.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Народныя артысты Летувіскай ССР
Катэгорыя:Асобы Дзяржаўнага габрэйскага тэатру БССР
Кельвін Кіптум

**Кельвін Кіптум** (; 2 сьнежня 1999 — 11 лютага 2024) — кенійскі лёгкаатлет, сусьветны рэкардсмэн у маратонскім бегу.

Спэцыялізаваўся ў бегу на доўгія дыстанцыі. У 2022 годзе дэбютаваў у маратоне.

8 кастрычніка 2023 году на 45-м Чыкаскім маратоне ўсталяваў сусьветны рэкорд (2:00.35).

## Спартовая кар’ера
Свой першы міжнародны вопыт Кіптум атрымаў у сакавіку 2019 году, калі стаў пятым на Лісабонскім паўмаратоне з вынікам 59:54 хвіліны. У сьнежні 2020 году ён усталяваў новы асабісты рэкорд — 58:42 хвіліны, заняўшы шостае месца на паўмаратоне ў Валенсіі.

4 сьнежня 2022 году 23-гадовы хлопец усех зьдзівіў, выйграўшы свой дэбютны маратон на маратоне ў Валенсіі. З хуткай другой паловай 60:15 хвілін, Кіптум дасягнуў чацьвёртага самага хуткага часу маратону ў гісторыі з 2:01:53 гадзіны. Пасьля сусьветнага рэкардсмэна Эліуда Кіпчоґе (2:01:09 г і 2:01:39 г) і Кенісы Бекеле (2:01:41 г) Кіптум стаў трэцім бегуном, які пераадолеў 2:02:00 г. Час перамогі Кіптума стаў самым хуткім маратонскім дэбютам у гісторыі, пабіўшы рэкорд трасы Валенсіі больш чым на хвіліну.

23 красавіка 2023 году Кіптум сьвяткаваў другую перамогу ў сваім другім маратоне. Ён выйграў Лёнданскі маратон з новым рэкордам дыстанцыі 2:01:25 гадзін. Кіптум прайшоў другую палову маратону за 59:45 хвілін. Ён быў першым бегуном, які прабег другую палову маратону менш чым за гадзіну. Гэта таксама быў самы хуткі паўмаратонскі спліт у маратоне.

8 кастрычніка 2023 году ў Чыкага Кіптум устанавіў новы сусьветны рэкорд у маратоне з вынікам 2:00:35.

У кастрычніку 2023 году ён быў адным з адзінаццаці спартсмэнаў, намінаваных на званьне найлепшага спартсмэна сьвету 2023 году.

## Крыніцы
Ярг

**Ярг** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Арга (Argo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -арг- (-ерг-) паходзіць ад гоцкага arhvus 'лучнік'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Аргела, Сударг. Адзначаліся германскія імёны Argelo, Sudergo.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Jargosz.

У Прусіі бытавала імя *Arketh*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у [[Дарсунішкі|Дорсунишках]] [[Доўнар (імя)|Довнару]] земля Яркгова* (7 лістапада 1442 году); *люди его на имя: Яръга Петрович*, *Яръга Явидович* (30 ліпеня 1545 году).

## Носьбіты
* Ярга Явідавіч — радунскі баярын, які ўпамінаецца ў 1545 годзе

У XVI ст. існавала поле-ўрочышча Яргішкі (*Яргишки*) у Жамойцкім старостве.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Атгін

**Атгі́н** (Адгі́н) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Откен або Отген (Otken, Oetgen) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аўд- (од-, от-) (імёны ліцьвінаў Аціла, Отаўт, Атмут; германскія імёны Otilo, Ottolt, Otmot) паходзіць ад гоцкага audags 'шчасьце, асалода', германскага *auð 'багацьце, спор', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Матеи Аткгинович* (1528 год); *Томашъ Урбановичъ з съ Одкгиновичъ… Якубъ Юхновичъ з съ Одкгиновичъ… Ромашко Петьковичъ Одкгиновичъ… Петръ Духновичъ з Одкгиновичъ… з ыменья Одкгиновичъ* (1567 год).

## Носьбіты
* Мацей Атгінавіч — эйрагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Ота
* Гіна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Балдыка

**Балдыка** (*Болдыка*, *Болдык*), **Бальдыка** (*Бальцік*, *Больцік*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бальдыка або Балдыка (Baldiko, Baldicke, Baldiho) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -балд- (-болд-, -болт-) (імёны ліцьвінаў Бірыбольд, Румбольд, Рыбалт; германскія імёны Beribald, Rumbold, Ribald) паходзіць ад гоцкага *balth, стараверхненямецкага bald 'сьмелы, адважны'.

Адпаведнасьць імя Баўдзейка германскаму імю Baltichus (Baldiho) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Пад 1446 годам у Польшчы адзначалася вёска *Baldiky* (пазьнейшая Bełdyki) каля Макава Мазавецкага (цяпер Мазавецкае ваяводзтва).

У Прусіі адзначалася прозьвішча Baldich.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Станиславъ Балъдыка самъ. Матеи Балдычичъ самъ* (1528 год); *Bołdyka* (1571 год); *Balcikowna* (1671—1681 гады); *Piotrok Boltcik, słobożanin. Syn — Ambros. Bracia: Symon, Iwan* (1722 год).

## Носьбіты
* Станіслаў Балдыка і Мацей Бальдычыч — бельскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Болдыкі (Bołdyk) гербу Юнчык — літоўскі шляхецкі род.

Бальдыка (Baldyka) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася вёска Болдзікава (*Болдиково*) у Амсьціслаўскім ваяводзтве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Біць

**Біць** (*Бець*), **Біт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Біта, Бета або Беда (Bitto, Beto, Bedo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова бід- (біт-) паходзіць ад гоцкага beodan 'чакаць, спадзявацца'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Біцейка, Біцель (Бедэль), Біцін (Біцен), Бітаўт (Біталт), Бітар. Адзначаліся германскія імёны Beteke, Bitel (Bedilo), Bitinus (Bettin), Bitold, Betharius. Іменная аснова бет- магла ўтварыцца як скарот (гіпакарыстык) асновы -берт- (-бэрт-).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Bet, Bietko (Beteko, Betiko), Betkinus, Betman.

У Прусіі бытавалі імёны: *Beda* (1419 год), *Bedike* (1420 год), *Bitel / Bitil*, *Bitenne*, *Bedune / Bytune* (1400 і 1412 гады), *Bitawte / Bytout* (1347 і 1396 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *купил землю в Станка Битевича на тои же реце на [[Лошыца (рака)|Лошици]]* (16 ліпеня 1493 году); *Петръ Бецевичъ сам. Юхно Бецевичъ сам* (1528 год); *люди… Мицута Бетевичъ* (1 траўня 1569 году).

## Носьбіты
* Пётар і Юхна Бецевічы — лідзкія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Бітовіч (*Bitowicz*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Біцеўцы, на гістарычнай Ашмяншчыне — Бецішкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вінтаўт

**Вінтаўт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вінталд або Вінідалт (Wintold, Winidolt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вінд- (-вінт-) (імёны ліцьвінаў Вінтыла, Віндэр, Эвінт; германскія імёны Wintila, Winder, Evind) паходзіць ад германскага Winiþa, Winida 'назва племені вэнэдаў, перанесеная пазьней на славянаў', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. Апроч таго, адзначалася германскае імя Teutwin (Teut-win).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *бояре виленскии… [[Мажэйка (імя)|Можеико]] Вондовътовичъ* (25 лістапада 1500 году); *Павел Винтовтович* (1528 год).

## Носьбіты
* Павал Вінтаўтавіч — баярын Ковенскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Вінда
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вірла

**Вірла**, **Вэрела** (*Вірыла*, *Вірула*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Верла або Варэл (Werle, Warrell) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вер- (-вар-, -вір-) (імёны ліцьвінаў Вірбольт, Вірконт, Вірмонт; германскія імёны Virboldus, Werecundus, Vermunt) паходзіць ад германскага *war(j)a-, war(i)n 'абарона'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Матеи Вирловичъ кон. Богушъ Вирловичъ конь. Юхно Вирловичъ… Богдановая Вирловича* (1528 год); *с поддаными… Мокеемъ Виръловичомъ* (19 сакавіка 1562 году); *Antoni Franciszek Wirłowicz* (28 траўня 1744 году); *Jgnacy Wirłowicz* (4 кастрычніка 1765 году); *Marianna Wereło* (1840 год).

## Носьбіты
* Мацей, Богуш, Юхна і Багдан Вірлавічы — наваградзкія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Богушы Віруловічы (Bohusz Wirułowicz) гербу Вадвіч — літоўскі шляхецкі род з Наваградзкага ваяводзтва.

У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпамінаўся Вірыловіч (Вирылович)

На гістарычнай Меншчыне існуе вёска Вірлавічы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь

**Дзяржа́ўная прэ́мія Рэспу́блікі Белару́сі** — прэміі ў галіне навукі і тэхнікі, а таксама літаратуры, мастацтва і архітэктуры, якія ўручаюцца грамадзянам Беларусі прэзыдэнтам. Асобе, якой прысуджаная Дзяржаўная прэмія, надаецца званьне «Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь», уручаюцца дыплём, ганаровы знак ляўрэата, грашовая прэмія.

Заснаваная ў 2006 року, уручалася штодвагады (у цотныя гады) за заслугі дзеячоў навукі і тэхнікі, літаратуры, мастацтва і архітэктуры перад грамадзтвам і дзяржавай. З 2016 року ўручаецца шточатыры гады.

Прадугледжаныя наступныя дзяржаўныя прэміі:
* **'
* **'

## Глядзіце таксама
* Дзяржаўная прэмія БССР
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Дзяржаўныя прэміі Рэспублікі Беларусі
* Указ прэзыдэнта Рэспублікі Беларусі ад 5 траўня 2006 г. № 300 // Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусі
Гатман

**Гатман** (*Атман*), **Адаман** (*Адамэн*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гадаман, Адзіман або Аціман (Hadoman, Adiman, Athiman) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатаўт, Бернат; германскія імёны Hadwig, Hathald, Bernat) паходзіць ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Павелъ Гатъманъ* (1528 год); *Rozalia Adaman*, *Agata Etmanowicz* (1798 год); *Atmanowiczowna* (1824 год); *Franciszek Atmanowicz*, *Teresa Atman* (1800 год); *Urszula Adamen* (1831 год).

## Носьбіты
* Павал Гатман — васіліскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Атмановіч — беларускае прозьвішча.

## Глядзіце таксама
* Гата
* Ман

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Галінт

**Галінт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гайлінда, Гелінда, Галінда або Галінд (Geilindis, Gelinda, Galinda, Galindo, Galind) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты', а аснова -лінд- (-лінт-, -ленд-) (імёны ліцьвінаў Ліндзік, Ліндзін; германскія імёны Lindicke, Lendinus) — ад стараверхненямецкага linta 'ліпавы (шчыт)'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Степановая Кголинтовича* (1528 год).

## Носьбіты
* Сьцяпаная Галінтавіча — баярыня Вількамірскага павету, якая ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Гайла
* Лінда

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гарыла (імя)

**Гарыла**, **Герала** (*Гірыла*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Герыла або Гарыла (Herilo, Harilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) паходзіць ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Андреи Горыловичъ* (1528 год); *Agata Haryła* (1779 год).

## Носьбіты
* Андрэй Гарылавіч — наваградзкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Гераловічы і Гірыловічы — літоўскія шляхецкія роды.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дань

**Дань**, **Дан** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Дана бо Дэна, пазьней Дан (Dano, Denno, Dann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дан- (дэн-) паходзіць ад гоцкага *dans 'датчанін' або стараангельскага denu 'даліна'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Данейка (Дэнейка), Дзенгель (Дангела, Дзінгайла), Данар. Адзначаліся германскія імёны Danica (Denecke), Dengel (Dingela), Danhari.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Tan, Denhard. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавалі імёны Дан (Dan), Данайка (Danayko) і Даніш (Danisch).

У Прусіі бытавалі імёны *Danicke / Donike* (1302 год), *Dangele* (1384 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Mattis Dane, der von [[Рагніт|Rangnithe]]* (16 чэрвеня 1409 году); *homines… Myczkonem Danyevycz* (27 сакавіка 1507 году); *[[Немянчын|Неменчинское]] волости Онтосорци люди на имя… Яцка Даневича* (30 сьнежня 1514 году); *Юреи Даневичъ*, *Воитько Даневичъ… Беинаръ Доневичъ* (1528 год); *Гринь Доновичъ* (23 сакавіка 1547 году); *Maciey Daniewicz* (1561 год); *люди тяглые… на име Даня и сына его Миколая Даневича* (7 траўня 1585 году); *по братии оного Даня… от Даня… по Даню… тот Даны [[Вайдыла (імя)|Воидилович]]* (23 чэрвеня 1609 году); *dom Lawfyna Daniewicza* (1688 год); *Ksawery Danowicz* (7 лютага 1785 году).

## Носьбіты
* Юрэй Даневіч — меміскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Войтка і Бэйнар Даневічы — упіцкія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году

Ёдкі-Даневічы — літоўскі шляхецкі род.

У XVI ст. існавала «ніва» Данішкі (*Данишки*) у Жамойцкім старостве.

На гістарычнай Полаччыне існуе вёска Данева.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эльзман

**Эльзман** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Эльзман (Elsmann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова алс- (элс-) (імя ліцьвінаў Алсмунт; германскае імя Elsmund) паходзіць ад гоцкага alja 'іншы', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

У Прусіі бытавала імя *Alsebut*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ганя Елзмановна* (1528 год).

## Носьбіты
* Ганя Эльзманаўна — упіцкая баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Алсмунт

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эндрык

**Эндрык'', **Андрых**' (''Ендрых''), **Андрык*' (*Яндрык*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

== Паходжаньне ==


Андрык, пазьней Андрых, Энтрых або Эндрыхс (Andricus, Andrich, Entrich, Endrichs) — імя [[Германскія мовы|германскага]] паходжаньня. [[Двухасноўнае імя|Іменная аснова]] [[Янда|анд- (ант-, энд-)]] (імёны [[Ліцьвіны|ліцьвінаў]] [[Эндзель]], [[Янтаўт]], [[Антавіт]]; германскія імёны Endil, Antolt, Antvit) паходзіць ад [[Гоцкая мова|гоцкага]] *andja 'востры канец, пік', а аснова [[Рык|-рых- (-рык-)]] (імёны ліцьвінаў [[Тэўдырых|Дзітрык]], [[Індрых]], [[Эрык]]; германскія імёны Hindrich, Ditricus, Erik) — ад гоцкага reiks 'магутны', германскага rikja 'магутны, каралеўскі'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены [[Польская акадэмія навук|Польскай акадэміяй навук]], адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Andrzych (Andricus).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *от Ондрика* (1340—1360-я гады), *Ондрике* (1380—1400-я гады); *Воит Юри Енъдриковичи* (1528 год); *от земенина Полоцького Александра Ондрыховича* (1552 год); *Andryk Gaczowicz*, *Andrik Bortkiewicź* (12 кастрычніка 1561 году); *Родъ Андриховичовъ* (1567 год); *з роду Андрыховичовъ з Ворлова* (15 верасьня 1568 году); *Marianna Jandryk'' (1784 год).

## Носьбіты
* Ондрык — жыхар Ноўгараду, які ўпамінаецца ў XIV стагодзьдзі
* Войт і Юры Эндрыкавічы — вялёнскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Андрык Міхнавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе
* Эндрык Гендрыковіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1591 годзе

Андрыковічы (Andrykowicz) гербу Пабог — літоўскі шляхецкі род.

Андрыка (Andryka) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

Ендрых (Jendrych) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У былым Жамойцкім старостве існуе вёска Эндрыкі, на гістарычнай Ваўкавышчыне — Ендрыхаўцы.

## Глядзіце таксама
* Анда
* Рых

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Энель

**Энель** (*Аніла*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Аніла, Анела або Эніла (Anilo, Anelo, Enilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ан- (эн-) (імёны ліцьвінаў Янвін, Ангот, Улеб; германскія імёны Anoin, Angodus, Uleifr) паходзіць ад гоцкага *ana, стараверхненямецкага ano 'дзед, продак'.

У Прусіі бытавала імя *Jannell* (1540 год). Апроч таго,
у Прусіі шырока бытавала прозьвішча Janello. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людем нашыхъ тягълыхъ… а Богдана, а Енеля, а [[Радзівіл (імя)|Радивила]] Сиртовтовичовъ* (10 чэрвеня 1511 году); *люди… Наруша a Енеля Сташевичовъ*; *люди… Енель Евъневичъ* (10 лістапада 1542 году); *подданых… Пацъка Енелевича* (22 лістапада 1555 году); *слугу Ивана Енелевича* (1567 год); *Władysław Anniłłowicz* (1792 год).

## Носьбіты
Аніловіч (*Anilowicz*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Жыдавін

**Жыдавін** (*Зідавін*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Зыдэвін (Sidewine, Siduwine) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сід- (сіт-, зыд-) (імёны ліцьвінаў Сіціла, Сыдэр, Жытмунт; германскія імёны Sitil, Sidierius, Sidimund) паходзіць ад гоцкага sidus 'звычай, нораў', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *пять чоловековъ на имя… Жидовина Милеиковича* (31 ліпеня 1519 году); *именье в [[Наваградзкі павет|Новгородскомъ повете]], дядковъщызну их, на ймя Зенковъщызну Жидовиновича* (26 ліпеня 1522 году); *в повете [[Майшагола|Мoишокгольскомъ]] пять чоловековъ на имя… Жидовина Мелеиковича* (3 сакавіка 1523 году); *Гринко Жидовиновичъ* (1528 год); *Bartoss Zidowinowic* (1558 год).

## Носьбіты
* Жыдавін Мілейкавіч — чалавек у Майшагольскім павеце, які ўпамінаецца ў 1519 і 1523 гадох
* Грынька Жыдавінавіч — наваградзкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Сіда
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Энейка

**Энейка** (*Эніка*, *Аніка*, *Яніка*, *Янейка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Эніка, Энека або Аніка (Ennika, Enika, Enneco, Annico) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ан- (эн-) (імёны ліцьвінаў Энель, Янвін, Ангот; германскія імёны Enilo, Anoin, Angodus) паходзіць ад гоцкага *ana, стараверхненямецкага ano 'дзед, продак'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Якубъ Енеиковичъ*, *Юри Ениковичъ* (1528 год); *Аниковая Дорота* (14 траўня 1576 году); *Лукашъ Яникович* (3 сакавіка 1587 году).

## Носьбіты
* Якуб Энейкавіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Юры Энікавіч — вялёнскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году

Анікевічы — літоўскі шляхецкі род.

Янейка (Jeniejko) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сіт (імя)

**Сіт** (*Сіць*), **Сіда** (*Сідзь*), **Зыд** (*Зыдзь*, *Зыць*), **Жыд** (*Жыць*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сіта або Зіта, Сіда або Зіда (Sito, Sido) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сід- (сіт-, зыд-) паходзіць ад гоцкага sidus 'звычай, нораў'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Жыдзейка (Сядзейка), Сіціла (Жыдзель, Шытыла, Сяціла), Зіцін, Жыдавін, Сыдэр, Жытмунт. Адзначаліся германскія імёны Siddeke, Sitil (Sidila, Siedel), Sittin, Sidewine, Sidierius, Sidimund.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Zydel (Zydyl, Sidel, Sidil), Zydelin (Zydylin, Sydylin, Sidilin), Żydmar (Zydmar, Sidmar).

У Прусіі бытавала імя *Sydder / Szydar* (1398 і 1402 гады).

У Ноўгарадзе бытавалі імёны Жыдзіла (*Жидила*), Жыдзена (*Жидена*) і Жытабуд (*Житобудъ*).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людемъ нашимъ [[Мерач|Мерецъкого]] повета… а Петру Ситевичу* (люты 1510 году); *чоловеков тяглых у [[Бірштаны|Бирштанском]] повете, на имя Житя [[Буцень|Бутеневича]]* (19 траўня 1513 году); *Жидъ з братом Болтромеемъ* (1528 год); *боярына земли Жомойтъское, волости Тоньдякгольское Петра Жытовича… тотъ боярын Петръ Жытовичъ* (20 верасьня 1542 году); *Micz Zydziewicz… Miliss Zydziewicz… Januss Zydziewicz… Niewier Zydowic* (1558 год); *боярынъ господаръский [[радунь]]ский Матысъ Жыдовичъ* (30 верасьня 1561 году); *Staniel Żytowicz* (1561 год); *Zydyszki… Sidziewicze* (1744 год); *Jan Jerzy Sitowicz* (1800 год); *Krystyna Sitowicz* (1816 год); *Jakub Sida* (1841 год); *Sidewicz Simon* (1922 год).

## Носьбіты
* Жыд — пералайскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году 
* Сэбастыян Янавіч Зыцевіч — упіцкі зямянін, які ўпамінаецца ў 1611 годзе

На 1906 год існавала вёска Жыцешкі ў Люцынскім павеце Віцебскай губэрні

На 1909 год існаваў засьценак Сідзевічы ў Менскім павеце Менскай губэрні.

На гістарычнай Ковеншчыне існуе вёска Жытавішкі.

## Глядзіце таксама
* Жытомір

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Зінар

**Зінар** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Сінэр або Зінэр, пазьней Зынэр (Siner, Sinner) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сін- (-зын-) (імёны ліцьвінаў Зынгель, Сінгер; германскія імёны Singel, Singer) паходзіць ад гоцкага sineigs 'стары', стараверхненямецкага sin 'сэнс, меркаваньне' або ад асновы -сінд- (-зынд-), а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Юшко Зинаровичъ* (1528 год).

## Носьбіты
* Юшка Зінаравіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Сіна
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нейка

**Нейка** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Найха або Наха, пазьней Нэка (Naicho, Nacho, Necke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова найх- (нейк-) паходзіць ад стараверхненямецкага nacho 'кіравацца, прытрымлівацца'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Нагела (Нагель, Найгель, Найгайла), Наймант (Нэймант). Адзначаліся германскія імёны Nagel (Nagal), Naimundus (Neimundus).

У Прусіі бытавалі імёны: *Neyke*, *Naginte*, *Nakuntie*. У 1615 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Johannes Neuke, Regiomontanus Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Кгаивилъ Неиковичъ* (1528 год).

## Носьбіты
* Гайвіл Нейкавіч — вешванскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

На 1904 год існавала вёска Нейкава ў Красьнянскім павеце Смаленскай губэрні.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рыхлік

**Рыхлік** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рыхліх (Richlich) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рых- (-рык-) (імёны ліцьвінаў Дзітрык, Індрых, Эрык; германскія імёны Ditricus, Hindrich, Erik) паходзіць ад гоцкага reiks 'магутны', германскага rikja 'магутны, каралеўскі', а аснова -лік- (-ліх-) (імя ліцьвінаў Урліх; германскае імя Urlich) — ад гоцкага leik 'цела'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Nicolao Rychlik* (20 кастрычніка 1501 году); *у месте [[Полацак|Полоцком]]: дворища… Рихликовщину* (20 красавіка 1517 году); *Болтромеи Рихликовичъ* (1528 год); *бояринъ пани воеводиное виленъское Павелъ Рихъликъ… Рихъликовои Ганьне* (3 кастрычніка 1542 году); *Амъброжей Андреевичъ Рыхликъ* (1567 год); *Васко Рихликъ, мещанинъ [[Магілёў|Могилевски]]* (27 кастрычніка 1578 году); *Васко Рыхликовичь* (9 лютага 1580 году); *рукоданы княз Ян Рыхлик, комендар бетыкголски* (14 студзеня 1593 году).

## Носьбіты
* Балтрамей Рыхлікавіч — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Якуб Станіслававіч Рыхлік — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1607 годзе

Рыхлікі — літоўскі шляхецкі род.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рабан

**Рабан**, **Рапан**, **Грабан** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Грабан, Рабан або Рапан (Hraban, Rabanus, Rapan) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рабан- (-рапан-, -рап-) паходзіць ад стараверхненямецкага hraban 'крумкач'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Рапа, Рапш; адзначаліся германскія імёны Rappo, Rapsch.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Rab, Rabe, Rabel (Rabil), Rabian.

У Прусіі бытавалі імёны: *Rabil* (1342 год), *Rabutte / Robuth* (1385 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи… Мацка Ропановича* (8 сьнежня 1522 году); *Робан Богдановичъ*, *Берънать Ропановичъ… Ропанъ Жаковичъ*, *Мартинъ Ропановичъ* (1528 год); *приставницства Ропанова Петровича… Можейко Рапанович… Ропан Мижейкович* (1538 год); *село Ропановичи* (1554 год); *Андрей Грабанъ* (1566 год); *Адамъ Ропановичъ* (1567 год); *шляхтичовъ… Юря Рапановича* (7 жніня 1601 году); *J. M. księży… Jerzego Rabanowicza… oyciec Rabanowicz* (2 сакавіка 1764 году).

## Носьбіты
* Рабан Маўр (каля 780—856) — нямецкі багаслоў
* Рабан Багданавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Бэрнат Рапанавіч і Рапан Жакавіч — ковенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Марцін Рапанавіч — кельменскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Рапан Пятровіч — прыстаў дзірванскі ў Жамойцкім старостве, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Мажэйка Рапанавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537 годзе
* Яўген Рапановіч (1929—1987) — беларускі філёляг

Рапановічы (Rapanowicz) — літоўскі шляхецкі род.

У XVI ст. існавала сяло Рапанавічы (*Рапановичи*) у Жамойцкім старостве.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Лобарт

**Лобарт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Хлодабэрт, пазьней Лобэрт (Chlodobert, Lobert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова хлод- (лод-, лот-) (імёны ліцьвінаў Лодальд, Лодвік, Лодар; германскія імёны Lodoald, Lodwich, Loder) паходзіць ад германскага hluþa, hluda 'слаўны', а аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Кібарт, Любарт; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) — ад германскага berhta 'яркі'.

У Польшчы ў 1713 годзе адзначалася прозьвішча Lobert.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Лоборть Якминовичъ* (1528 год).

## Носьбіты
* Лобарт Якмінавіч — эйрагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году

## Глядзіце таксама
* Лода
* Бэрт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Март (імя)

**Март** (*Мерт*, *Мардзь*) — мужчынскае імя. Жаночае імя — **Марта**.

## Паходжаньне

Марці, Мэрці або Марда (Marti, Merti, Mardo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мард- (-март-) паходзіць ад лацінскага імя Марцін або хрысьціянскага імя Мардас. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны  Мардвін (Мортвін), Мардвін, Мардвіл. Адзначаліся германскія імёны Martilo, Martoin (Merduwinus), Martoaldus, Mardolf.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Huius tempore [[Міндоўг|Mindowe]] rex Letwinorum et Marta uxor eius baptismum susceperunt et coronam regni in Lethovia a domino Innocentio papa Ivto* (Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга); *Бартошъ Мартовичъ самъ. Братъ его Матеи самъ* (1528 год); *Mortowicza* (28 лістапада 1844 году).

## Носьбіты
* Марта — жонка караля Міндоўга
* Барташ і Мацей Мартавічы — бельскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Мерты (Miert) гербу Страла — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Мардзевічы (Mardiewicz) — літоўскі шляхецкі род.

Мартовіч (Martowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

Мартышкен (*Martischken*) — вёска ў Прусіі, якая ўпаміналася ў 1584 годзе.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Мартышкі, на гістарычнай Віцебшчыне — Марцішкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рымель

**Рымель** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Рыміла, Рымела або Рымул, пазьней Рымэль (Rimila, Rimelo, Rimulus, Rimmel, Riemel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымейка, Рыман, Рымунд; германскія імёны Rimicho, Rimann, Rimund) паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rymel.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи… Данила Микутевича з братомъ его Рымелемъ* (19 сьнежня 1522 году); *Стась Рымелевичъ* (1528 год); *Римел [[Гедзімін (імя)|Кедминович]]… Стас Римелевич* (1537—1538 гады); *а Рымеля Мацкевича и з сыны его службу* (29 сьнежня 1552 году).

## Носьбіты
* Стась Рымелевіч — вількійскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Стась Рымелевіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

Рымэлевічы (Rymelewicz) — літоўскі шляхецкі род.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Шэйбар

**Шэйбар** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Сайбэр (Seiber) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сай- (сей-, зей-) (імёны ліцьвінаў Сайбут, Зэйвальд, Саймунт; германскія імёны Seyboth, Seywaldus, Seymund) паходзіць ад гоцкага saio 'вястун' або ад асновы сіг- (зыг-, зег-), а аснова -бар- (-бор-) (імёны ліцьвінаў Барвід, Барвін, Барвін; германскія імёны Barvid, Barwin, Barwin) — ад гоцкага bara, baur 'чалавек, дзіця' (літаральна — «народжаны»). 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Sejbot (Zejbot). Таксама ў Польшчы адзначалася імя *Zeywith*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Стас Шеибаровичъ… Воитишъ Шеибаровичъ* (1528 год).

## Носьбіты
* Стас і Войціш Шэйбаравічы — тройкія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рымар (імя)

**Рымар** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Рымгер або Рымар, пазьней Рымэр (Rimher, Rimarus, Riemer, Rimer, Rimmer) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) паходзіць ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rymar (Rymer).

У 1614 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Gregorius Rimer, Liccensis Borussus*, у 1622 годзе — *Wilhelmus Rimer, Neidenburgensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *в дому боярына пана Волъчковича жъ Павъла Рыморевича* (16 ліпеня 1556 году); *ogrodu Oleszka Rymarzowicza* (1 красавіка 1637 году); *mieszczaninowi Oleszkowi Rymarowiczowi* (1644 год).

## Носьбіты
На 1906 год існавалі вёскі 1-я і 2-я Рымары ў Віцебскім павеце Віцебскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Рым
* Геры
* Рымараўшчына

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Максьвіта

**Максьвіта** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мегусьвінд або Мегсьвінт (Meguswind, Mehsuint) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маг- (мак-, мег-) (імёны ліцьвінаў Магейка, Макула, Магер; германскія імёны Mageyke, Maccula, Mager) паходзіць ад гоцкага mēgs 'адзін з бацькоў' або бургундзкага magus 'хлопчык, сын', а аснова -сьвінд- (-сьвент-, -сьвіт-) (імёны ліцьвінаў Швендэр, Сьвентальд, Сьвентагал; германскія імёны Schwender, Switald, Galsuintha) — ад гоцкага swinþs 'моцны, магутны'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Дорота Максвита* (1528 год).

## Носьбіты
* Дарота Максьвіта — крэўская або сьвірская баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

На 1903 год вёска Максьвітышкі існавала ў Вількамірскім павеце.

На гістарычнай Упіччыне існуе вёска Максьвітышкі.

## Глядзіце таксама
* Мага
* Сьвінт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны