open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кругаварот азоту ў біясфэры

## Шляхі фіксацыі азоту
* Атмасфэрны. Пад узьдзеяньнем электрычных зарадаў: N2+O2=NO ці NO2 — утвараецца аксід ці дыяксід азоту. Яны раствараюцца ў парах вады й у выглядзе азоцістае ці азотнае кісьляў з ападкамі трапляюць у глебу. У глебе ўтвараюцца нітраты й нітрыты, якія паглынаюцца расьлінамі.
* Біялягічны. Ажыцьцяўляецца азотафіксавальнымі бактэрыямі, якія пераводзяць азот у дасяжную для расьлінаў форму. Бактэрыі фіксуюць азот у клюбнях бабовых расьлінаў у выглядзе аміяку. Аміяк раствараецца ў вадзе, утвараюцца солі амонію NH4+, якія засвойваюцца расьлінамі. Аміяк акісьляецца бактэрыямі, якія нітрыфікуюць да нітрытаў й нітратаў, якія выкарыстоўваюцца расьлінамі.
* Прамысловы. Ажыцьцяўляецца пры вытворчасьці мінэральных азотных угнаеньняў. Дэнітрыфікуючыя бактэрыі аднаўляюць азоцістыя асновы да малекулярнага азоту N2.

Катэгорыя:Экалёгія
Бушміцкі сельсавет

**Бу́шміцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камянецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бушмічы.

## Гісторыя
17 красавіка 1962 году да Камянецкага раёну далучаны Бушміцкі сельсавет скасаванага Высокаўскага раёну, які ў 26 ліпеня 1968 году быў перайменаваны ў Каленкавіцкі.

## Літаратура
*  С. 8

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камянецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1968 годзе
Бродніцкі сельсавет (Янаўскі раён)

**Бро́дніцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бродніца.

## Гісторыя
14 кастрычніка 1957 году да Янаўскага раёну далучаны Бродніцкі сельсавет Жабчыцкага раёну.

26 чэрвеня 2013 году вёска Завышша перададзеная з Бродніцкага ў Махроўскі сельсавет.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 359


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Гарбаскі сельсавет

**Гарба́скі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гарбаха.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Янаўскага раёну Пінскай вобласьці.

26 чэрвеня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Варацэвічы, Сьнітава, Трудавая — ліквідаванага Сьнітаўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 359


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Крытышынскі сельсавет

**Крыты́шынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Крытышын.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Янаўскага раёну Пінскай вобласьці.

26 чэрвеня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Башня, Гнеўчыцы, Загута, Зарудзьдзе, Крытышын, Маразы, Рагадашч, Радаўня — перададзеныя ў склад Рудзкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 359

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Янаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Варацэвіцкі сельсавет

**Варацэ́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Варацэвічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Варацэвіцкі сельсавет у складзе Янаўскага раёну Пінскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Магільнянскаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 359

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Янаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Залядынскі сельсавет

**Заляды́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Залядыньне.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Гліньненскі сельсавет у складзе Янаўскага раёну Пінскай вобласьці.

4 кастрычніка 1982 году сельсавет перайменаваны ў Залядынскі, які ў 1986 годзе быў скасаваны.

## Літаратура
*  С. 359

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Янаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1982 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1986 годзе
Кротаўскі сельсавет

**Кро́таўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кротава.

## Гісторыя
14 кастрычніка 1957 году да Янаўскага раёну далучаны Кротаўскі сельсавет Жабчыцкага раёну.

9 сакавіка 1959 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Дастоеўскаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 359

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Янаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1959 годзе
Ярль Магнус Рыбэр

**Ярль Магнус Рыбэр** (; нарадзіўся 15 кастрычніка 1997 году) — нарвэскі лыжны дваяборац. Срэбны прызэр зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году ў каманднай эстафэце.

## Кар’ера
На міжнароднай арэне дэбютаваў 6 жніўня 2011 году ў Гінтэрцартэне.

22 студзеня 2012 году стаў рэкардсмэнам трампліна Кныкэн Гопбакэн (K-68) у Оркдалі (76,5 м), 24 лютага — трампліна Тэгванді (K-90) у Отэпа (100,5 м), 3 сакавіка гэтага ж году — трампліна Квэльдтэйгэн Гопанлег (K-73) у Гарстадзе (82 м).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* RIIBER Jarl Magnus

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1997 годзе
Катэгорыя:Нарвэскія лыжныя дваяборцы
Катэгорыя:Нарвэскія лыжныя дваяборцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лыжныя дваяборцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Зборная Грэцыі па футболе

**Зборная Грэцыі па футболе** — прадстаўляе Грэцыю на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Грэцкая футбольная фэдэрацыя.

Грэцыя ўпершыню прыняла ўдзел у буйным міжнародным турніры ў 1980 годзе, калі стала ўдзельніцай фінальнай стадыі чэмпіянату Эўропы. Да гэтага грэцкі футбол толькі аднойчы ярскраваў заявіў пра сябе, калі клюб «Панатынаікос» з Атэнаў дайшоў да фіналу Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў у 1971 годзе. Але ні удзел у чэмпіянаце Эўропы 1980 году, ні дэбют у фінальнай стадыі чэмпіянату сьвету ў 1994 годзе не прынесьлі асаблівых посьпехаў нацыянальнай камандзе, бо з групаў каманда так і ня здолела выйсьці.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Грэцкай футбольнай фэдэрацыі
Зборная Ірляндыі па футболе

**Зборная Ірляндыі па футболе** — прадстаўляе Ірляндыю на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Футбольная асацыяцыя Ірляндыі. У цяперашні час хатнія гульні праводзіць на стадыёне «Авіва» ў Дубліне, які адкрыўся ў траўні 2010 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Футбольнай асацыяцыі Ірляндыі
Качановіцкі сельсавет

Назву **Качано́віцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Качановіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Качановіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці
Ярмолічы (Вязынскі сельсавет)

**Ярмо́лічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Ярмолічы ўваходзяць у склад Вязынскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1866 годзе вёска ў складзе Вялейскага павету Расейскай імпэрыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 366 чалавек.
* 1931 год — 408 чалавек.
* 1999 год — 125 чалавек
* 2010 год — 73 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Вязынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Валід Саліман

**Валід Саліман** ( Walid Soliman; нарадзіўся 11 красавіка 1975 году ў Тунісе) — перакладнік і пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс

### Адукацыя
Валід Саліман скончыў каледж «Садзікія» (першая сучасная сярэдняя школа ў Тунісе, заснаваная ў 1875 годзе). Па сканчэньні вучобы ва ўнівэрсытэце па спэцыяльнасьці: ангельская мова і літаратура, атрымаў дыплём перакладніка Вышэйшай лінгвістычнай навучальнай установы (Туніскі ўнівэрсытэт І).

### Пераклады на арабскую мову
Валід Саліман зьяўляецца адною з наватарскіх і арыгінальных постацяў у сучаснай туніскай літаратуры. Дзякуючы валоданьню некалькімі мовамі і глыбокімі ведамі крыніцаў літаратуры і сусьветнае думкі, ён змог забясьпечыць для сябе бачнае месца ў туніскім культурным асяродзьдзі, якое ён узбагачае дзякуючы сваім перакладам шматлікіх важных твораў сьвету (Хорхэ Люіс Борхэс, Шарль Бадлер, Габрыель Гарсія Маркес, Андрэ Брэтон, Марыё Варгас Льлёса).

### Пераклады на францускую і ангельскую мовы
Апроч перакладаў на арабскую мову, Валід Саліман перавёў творы шматлікіх туніскіх і арабскіх паэтаў на францускую і ангельскую мовы. У дадзены момант ён рыхтуе кнігу: «Анталёгія туніскай паэзіі» (на францускай мове).

### Грамадзкая дзейнасьць
Акрамя таго, Валід Саліман зьяўляецца экс-прэзыдэнтам Туніскай асацыяцыі кінэматаграфічнае крытыкі, а таксама аўтарам шматлікіх артыкулаў культурнае прэсы ў Тунісе і на міжнародным пляне.

У наш час ён кіруе часопісам «DEDALUS» on-line, які ён і заснаваў.

## Публікацыі
* *Le troubadour des temps modernes*, Tunis, 2004
* *Les griffes des eaux*, éd. SOTEPA, Tunis, 2005
* *La dernière heure d’Einstein* [nouvelles], coll. Dedalus, éd. Walidoff, Tunis, 2008
* *Eros dans le roman* [essais de Mario Vargas Llosa traduits de l’espagnol avec une préface spéciale de l’auteur], 2009
* *The Journey of the Blind* [poésie de Mohamed Ksibet traduit de l’arabe en collaboration avec Jayson Casper], éd. Walidoff, Tunis, 2009
* *La mémoire de Ruben* [roman de Luis de Miranda traduit du français], coll. Dedalus, éd. Walidoff, Tunis, 2010
* *Enfances tunisiennes* [sous la dir. de Sophie Bessis et Leïla Sebbar], éd. Elyzad, Tunis, 2010

Катэгорыя:Туніскія літаратары
Катэгорыя:нарадзіліся 11 красавіка
Катэгорыя:нарадзіліся ў 1975 годзе
Крыжоўка (Менская вобласьць)

**Крыжо́ўка** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, недалёка ад шашы . Крыжоўка ўваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавету. Каля вёскі працякае рака Ратамка.

## Насельніцтва
* 2010 год — 197 чалавек
* 1999 год — 156 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ждановіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Ахоўскі сельсавет

**Ахо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ахова.

## Гісторыя
14 кастрычніка 1957 году да Пінскага раёну далучаны Ахоўскі сельсавет скасаванага Жабчыцкага раёну.

## Літаратура
*  С. 365


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Забайкальскі край

**Забайкальскі край** () — суб’ект Расейскае Фэдэрацыі, разьмешчаны ва ўсходнім Забайкальлі. Уваходзіць у склад Сыбірскае фэдэральнай акругі. Тэрыторыя — 431 892 км², што складае 2,53% ад плошчы Расеі. Па гэтым паказчыку край займае 12-е месца ў краіне. Колькасьць насельніцтва — 1 106 600 чалавек (2010 год).

Утвораны 1 сакавіка 2008 году ў выніку аб’яднаньня Чыцінскае вобласьці і Агінскае Бурацкай аўтаномнай акругі.

Мяжуе з Амурскай і Іркуцкай абласьцямі, рэспублікамі Буратыя і Якутыяй, мае зьнешнюю мяжу з Кітаем і Манголіяй. Адміністрацыйны цэнтар — горад Чыта.

## Гісторыя ўтварэньня
Першапачаткова тэрыторыя краю падзялялася на Чыцінскую вобласьць і Агінскую Бурацкую аўтаномную акругу.

Папярэдняя праца па аб’яднаньні абодвух рэґіёнаў пачалася рэґіянальнымі ўладамі ў 2006 годзе. Губэрнатар Чыцінскае вобласьці Равіль Геніятулін, старшыня адміністрацыі Агінскае Бурацкае АА Баір Жамсуеў і старшыні рэґіянальных парлямэнтаў зьвярнуліся зь лістом да Ўладзімера Пуціна, які падтрымаў ініцыятыву аб’яднаньня тэрытарыяльных адзінак.

Рэфэрэндум з пытаньнем аб аб’яднаньні адбыўся 11 сакавіка 2007 году. Пытаньне паўставала такім чынам:

«Ці згодныя вы, каб Чыцінская вобласьць і Агінская Бурацкая аўтаномная акруга аб’ядналіся ў новы суб’ект Расейскае Фэдэрацыі — Забайкальскі край, у складзе якога Агінская Бурацкая аўтаномная акруга зьяўляцьмецца адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкай з асаблівым статусам, вызначаемым статутам краю ў адпаведнасьці з заканадаўствам Расейскае Фэдэрацыі?»

У Чыцінскай вобласьці за аб’яднаньне выказалася 90,29% насельніцтва, у Агінска-Бурацкай АА за аб’яднаньне выказалася 94% насельніцтва. У рэфэрэндуме прынялі ўдзел адпаведна 72,82% і 82,95% насельніцтва тэрытарыяльных адзінак,.

23 ліпеня 2007 году прэзыдэнт Расейскае Фэдэрацыі Ўладзімер Пуцін падпісаў фэдэральны канстытуцыйны закон «Аб утварэньні ў складзе Расейскае Фэдэрацыі новага суб’екта Расейскае Фэдэрацыі ў выніку аб’яднаньня Чыцінскае вобласьці й Агінскай Бурацкай аўтаномнай акругі». Да гэтага 5 ліпеня закон быў усхвалены Дзяржаўнай Думай Расейскай Фэдэрацыі, 11 ліпеня — Радай Фэдэрацыі Расейскай Фэдэрацыі.

## Адміністрацыйнае дзяленьне
Забайкальскі край улучае ў сябе 31 раён і 4 мескіх акругі. Агінская Бурацкая аўтаномная акруга цалкам ліквідаваная як тэрытарыяльная адзінка і цяпер уяўляе 3 раёны ў складзе асаблівае тэрытарыяльнае адзінкі Забайкальскага краю — Агінскае Бурацкай акругі (, бур. *Агын Буряадай тойрог*).

## Ураджэнцы
* Уладзімер Кульчыцкі (1948—2024) — нэўрафізыёляг, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

## Глядзіце таксама
* Чыцінская вобласьць
* Агінская Бурацкая Аўтаномная акруга
* Сыбірская фэдэральная акруга

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Бобрык

Назву **Бобрык** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Бобрык — вёска ў Пінскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Бобрык — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Бобрык — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Бобрыкі
Бярозавіцкі сельсавет

**Бяро́завіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бярозавічы.

Да 1 жніўня 1964 году называўся Паршавіцкім сельсаветам.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
ЛЕФ

**Левы фронт мастацтваў** () — творчае аб’яднаньне, якое існавала ў 1922—1928 гадах у Маскве, Адэсе і іншых гарадах СССР.

Ядро Лефа складалі былыя футурысты У. Маякоўскі (лідэр аб’яднаньня), , , , Б. А. Кушнер, Б. І. Арватаў, М. Ф. Чужак. Органы Лефа — часопісы «ЛЕФ» (1923—1925) і «Новый ЛЕФ» (1927—1928). У 1929 г. выпушчаная складанка тэарэтычных і крытычных артыкулаў «Литература факта».

## Літаратура
* Казак В. Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917. — М.: РИК «Культура», 1996. — 492 с. — 5000 экз. — ISBN 5-8334-0019-8

Катэгорыя:Расейскі футурызм
Лагішынскі сельсавет (Пінскі раён)

**Лагі́шынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Лагішын.

## Гісторыя
25 лістапада 2014 году Лагішынскі пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2014 годзе
Пінкавіцкі сельсавет

**Пі́нкавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пінкавічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Пінкавіцкі сельсавет у складзе Пінскага раёну Пінскай вобласьці.

## Літаратура
*  С. 365


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Пінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Лемяшэвіцкі сельсавет

**Лемяшэ́віцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўлялася вёска Лемяшэвічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Лемяшэвіцкі сельсавет у складзе Пінскага раёну Пінскай вобласьці.

17 верасьня 2013 году сельсавет скасаваны, яго тэрыторыя зь вёскамі Баўгары, Курадава, Лемяшэвічы, Тупчыцы, Хрысьцібалавічы, Церабень, Чорнава 1, Чорнава 2 перададзеная ў склад Лапацінскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 365

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Масевічы

Назву **Масе́вічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Масевічы — вёска ў Маларыцкім раёне
** Масевічы — вёска ў Пружанскім раёне

### [[Украіна]]
* Масевічы — сяло ў Ракітнаўскім раёне Ровенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Масявічы
Масевіцкі сельсавет (Пінскі раён)

**Масе́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Масевічы.

## Гісторыя
25 сьнежня 1962 году да Пінскага раёну далучаны Масевіцкі сельсавет скасаванага Лагішынскага раёну.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 365

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пінскага раёну
Паршавіцкі сельсавет

**Па́ршавіцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Паршавічы (Бярозавічы).

## Гісторыя
14 кастрычніка 1957 году да Пінскага раёну далучаны Паршавіцкі сельсавет скасаванага Жабчыцкага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 6

## Літаратура
*  С. 365
*  С. 196

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пінскага раёну
Яркова

**Ярко́ва** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Яркова ўваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе сажалкі.

## Гісторыя
У 1654 годзе згадваецца як вёска ў складзе маёнтку Славенск у Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 31 чалавек
* 1999 год — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ждановіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Футурызм

**Футуры́зм** () — агульная назва мадэрнісцкіх мастацкіх рухаў у выяўленчым мастацтве і літаратуры 1910—1920-х гг. у Італіі і Расеі.

У аснове праграмных прынцыпаў футурызму былі ідэі стварэньня «мастацтва будучага», адмаўленьня ад традыцыйнай культуры, яе мастацкіх норм і каштоўнасьцяў, культываваў эстэтыку ўрбанізму і машыннай індустрыі, узвышаў індустрыяльную цывілізацыю і сучасны вялікі горад. Франчэска Філіпіні быў важнай фарматыўнай крыніцай для ранняга жывапіснага этапу Умбэрта Бацыяньні. Яго інтэрпрэтацыя сельскага пейзажу Ламбардыі — якая характарызуецца выяўленай гарызантальнай структурай, наяўнасцю жаночай фігуры ў вясковым кантэксце і выкарыстаннем атмасфернага асвятлення — дала Бацыяньні істотную фігуратыўную мадэль і паэтычную аснову падчас яго мастацкай адукацыі.

У перыяд з 1903 па 1908 год, да далучэння да футурызму, Умбэрта Бацыяньні распрацаваў фігуратыўны погляд, моцна абумоўлены пост-скапільятурным натуралізмам, адным з вядучых прадстаўнікоў якога быў Філіпіні.

Паводле слоў Энрыка Крысполці, сельскі пейзаж Філіпіні стаў неафіцыйнай мадэллю для ранняй творчасці Бацыяньні.

Гэтая пераемнасць паміж ламбардскім натуралізмам канца XIX стагоддзя і раннімі візуальнымі пошукамі Бацыяньні падкрэслівае гістарычна-мастацкую ролю Франчэска Філіпіні як папярэдніка фігуратыўнай мовы футурызму.

Асноўныя прадстаўнікі — Ф. Марынэцьці, У. Баччоні, Дж. Сэвэрыні, В. Хлебнікаў, І. Севяранін, В. Каменскі і інш.

## Глядзіце таксама
* ЛЕФ‎

## Крыніцы

## Літаратура
* Футурызм //
Ратамка (пасёлак)

**Ра́тамка** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Ратамка ўваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавету. У пасёлку месьціцца аднайменная чыгуначная станцыя.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4376 чалавек
* 1999 год — 3697 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ждановіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Ратамка (вёска)

**Ра́тамка** — былая вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці. Ратамка ўваходзіла ў склад Ждановіцкага сельсавету. Цяпер частка пасёлку Ратамка.

## Гісторыя
30 сьнежня 2009 году вёска далучаная да пасёлку Ратамка.

## Насельніцтва
* 2010 год — 80 чалавек
* 1999 год — 46 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Менскага раёну
Зара Рэвалюцыі

**Зара́ Рэвалю́цыі** — былая вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці. Зара Рэвалюцыі ўваходзіла ў склад Ждановіцкага сельсавету. Цяпер у складзе Цэнтральнага раёну Менску.

## Гісторыя
8 красавіка 2004 году тэрыторыя вёскі перададзеная ў склад Цэнтральнага раёну гораду Менску.

## Насельніцтва
* 1999 год — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Менскага раёну
Фаліянт

**Фаліянт** ( «ліст») уяўляе сабой кнігу фарматам у палову папяровага ліста. Цяпер — наогул вялікая тоўстая кніга.
* Уздоўж сьценаў стаялі шафы, застаўленыя вялікімі старымі кнігамі і фаліянтамі (Н.-Леў., VII, 1966, 12);
* Ох, арабскія фаліянты! Ужо невмагату вас чытаць (крым., Выб., 1965, 37);
* Вакол стала на падлозе раскіданыя цяжкія старадаўнія фаліянты ў скураных вокладках (Ганчар, III, 1959,290)
* у памешчыцкіх маёнтках Тарас бачыў вялізныя бібліятэкі, дзе на карэньчыках розных фаліянтаў можна было прачытаць францускія, нямецкія, ангельскія назвы (Ін., Тарас, шляхі, 1954, 34).

## Вонкавыя спасылкі
* Фаліянт у Велікай савецкай энцыкляпэдыі 

Катэгорыя:Кнігі
Ганалес

**Ганале́с** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, недалёка ад шашы . Ганалес уваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе Заслаўскага вадасховішча.

## Насельніцтва
* 2010 год — 62 чалавекі
* 1999 год — 81 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ждановіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Каменная Горка

**Каме́нная Го́рка** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, каля МКАД (). Каменная Горка ўваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 69 чалавек
* 1999 год — 67 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ждановіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Качына

**Ка́чына**, **Качын** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Качына ўваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавету. Вёска месьціцца каля вадасховішчаў Заслаўскае і Крыніца.

## Насельніцтва
* 2010 год — 182 чалавекі
* 1999 год — 168 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ждановіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Зялёная (Менскі раён)

**Зялёная** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Зялёная ўваходзіць у склад Ждановіцкага сельсавету. Празь вёску працякае рака Поплаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 123 чалавекі
* 2010 год — 98 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ждановіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Верхалескі сельсавет

**Верхале́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кобрынскага раёна Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Верхалесьсе.

## Гісторыя
8 жніўня 1959 году да Кобрынскага раёну далучаны Верхалескі сельсавет скасаванага Дзівінскага раёну.

## Літаратура
*  С. 105

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кобрынскага раёну
Жухавецкі сельсавет

**Жухаве́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кобрынскага раёна Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Жухаўцы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Кобрынскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 9

## Літаратура
*  С. 105
*  С. 64

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Кобрынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Бродніцкі сельсавет

Назву **Бро́дніцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Бродніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёну Берасьцейская вобласьці
* Бродніцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Янаўскага раёну Берасьцейская вобласьці
Мікашэвіцкі гарадзкі савет

**Мікашэ́віцкі гарадзкі́ савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — места Мікашэвічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Мікашэвіцкі сельсавет у складзе Ленінскага раёну Пінскай (з 8 студзеня 1954 году — Берасьцейскай) вобласьці. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лунінецкага раёну.

27 чэрвеня 1961 году сельсавет рэарганізаваны ў пасялковы савет. 25 жніўня 2005 году пасялковы савет рэарганізаваны ў гарадзкі.

10 сакавіка 2017 году вёскі Ваган, Вільча, Града, Запросьсе, Моршчынавічы, Пясчанікі, Сітніца перададзеныя зь Мікашэвіцкага гарадзкога савету ў склад Сінкевіцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 204, 241

Катэгорыя:Былыя гарадзкія саветы Лунінецкага раёну
Катэгорыя:Гарадзкія саветы, створаныя ў 2005 годзе
Катэгорыя:Гарадзкія саветы, скасаваныя ў 2017 годзе
Цэнтральнае бюро расьсьледаваньняў

**Цэнтральнае бюро расьсьледаваньняў** (,  — індыскае ведамства, аналаг амэрыканскага ФБР. У абавязкі ведамства ўваходзіць расьсьледаваньне парушэньняў індыскага заканадаўства і забесьпячэньне бясьпекі дзяржавы. Заснавана 1 красавіка 1963 году.

У адрозьненьне ад амэрыканскага ФБР, паўнамоцтвы і функцыі «Цэнтральнага бюро расьсьледаваньняў» моцна абмежаваныя, пад яго юрысдыкцыю падпадаюць толькі некаторыя віды злачынстваў, вызначаныя індыскімі законамі, у прыватнасьці «Delhi Special Police Establishment Act, 1946». «Цэнтральнае бюро расьсьледаваньняў» зьяўляецца афіцыйным прадстаўніком Інтэрполу ў Індыі. З 2010 ведамства ўзначальвае Амар-Пратап Сінкх.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спэцслужбы Індыі
Катэгорыя:Індыйскія арганізацыі
Катэгорыя:Праваахоўныя органы Індыі
Катэгорыя:Барацьба з тэрарызмам у Індыі
Рыдзігераўскі сельсавет

**Рыдзіге́раўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Рыдзігерава.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Ленінскага раёну Пінскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Перыноўскага сельсавету.

20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лунінецкага раёну.

## Насельніцтва
* 1996 год — 1509 жыхароў, 546 двароў: вёскі Манасеева (99 двароў, 266 жыхароў), Рыдзігерава (218 двароў, 622 жыхары), Флярова (56 двароў, 171 жыхар), Чарабасава (173 двары, 450 жыхароў)
* 14 кастрычніка 2009 году — 1243 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 350
*  С. 204


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лунінецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Сінкевіцкі сельсавет

**Сінке́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сінкевічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Ленінскага раёну Пінскай вобласьці. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лунінецкага раёну.

10 сакавіка 2017 году вёскі Ваган, Вільча, Града, Запросьсе, Моршчынавічы, Пясчанікі, Сітніца перададзеныя з падпарадкаваньня Мікашэвіцкага гарадзкога савету ў склад Сінкевіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1996 год — 2432 жыхары, 896 двароў: вёскі Вострава (86 двароў, 221 жыхар), Лутавень (104 двары, 289 жыхароў), Мокрава (270 двароў, 687 жыхароў), Намакрава (30 двароў, 77 жыхароў), Сінкевічы (323 двары, 886 жыхароў), Сітніцкі Двор (83 двары, 272 жыхары), хутар Хобат
* 14 кастрычніка 2014 году — 1944 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 350
*  С. 204


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лунінецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Вялуцкі сельсавет

**Вялу́цкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Велута.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Лунінецкага раёну Пінскай вобласьці (з 8 студзеня 1954 году — Берасьцейскай).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 3

## Літаратура
*  С. 203
*  С. 401
*  С. 200

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лунінецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Паліцыя Вялікага Герцагства Люксэмбург

**Палі́цыя Вялі́кага Ге́рцагства Люксэмбу́рг** () — асноўны праваахоўны орган Вялікага Герцагства Люксэмбург.

Паліцыя знаходзіцца пад кіраўніцтвам міністэрства ўнутраных справаў Люксэмбурга, хоць падпарадкоўваецца і падкантрольная асабіста Вялікаму герцагу Люксэмбурга. Паліцыя Вялікага Герцагства Люксэмбург існуе ў сваёй цяперашняй форме з 1 студзеня 2000 году, калі жандармэрыя Люксэмбурга была злучаная з паліцыяю.

Паліцыя адказная за забесьпячэньне ўнутранай бясьпекі ў герцагстве, падтрымлівае грамадзкі парадак, і кантралюе выкананьне ўказаў Вялікага князя. Яна таксама абавязана аказваць дапамогу ўзброеным сілам у іх унутраных апэрацыях, паводле прадпісаньняў Вялікага герцага.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт паліцыі Вялікага Герцагства Люксэмбург
* Musee International d’Effets de Gendarmerie et Police Luxemourg
Мікашэвіцкі сельсавет

**Мікашэ́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лунінецкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — працоўны пасёлак Мікашэвічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Ленінскага раёну Пінскай (з 8 студзеня 1954 году — Берасьцейскай) вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Сітніцкага сельсавету.

20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лунінецкага раёну.

27 чэрвеня 1961 году сельсавет рэарганізаваны ў пасялковы савет.

## Літаратура
*  С. 350
*  С. 204, 235, 241

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лунінецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1961 годзе
Ліпскі сельсавет

Назву **Лі́пскі [[сельсавет]]** маюць:

* Ліпскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Ліпскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці
* Ліпскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці
Адзеньне мяшчанаў і сялянаў з ваколіц Берасьця, Кобрыня і Пружанаў

**«Адзе́ньне мяшча́наў і сяля́наў з вако́ліц Бе́расьця, Ко́брыня і Пружа́наў»** () — этнаграфічны нарыс польскага пісьменьніка Язэпа Крашэўскага, апублікаваны ў 1859 року ў «Tygodniku Ilustrowanym».

## Вонкавыя спасылкі

* Артыкул у «Tygodniku Ilustrowanym»
* Пераклад на беларускую мову

Катэгорыя:Творы Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага
Дараўскі сельсавет

**Да́раўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дарава.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Ляхавіцкага раёну Баранавіцкай вобласьці.

## Літаратура
*  С. 249

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Гуцкі сельсавет

**Гу́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гута.

## Гісторыя
4 кастрычніка 1957 году сельсавет скасаванага Быценскага раёну далучаны да Ляхавіцкага.

17 красавіка 1959 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Востраўскаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 249

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1959 годзе
Рачканскі сельсавет

**Рачка́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ляхавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Рачканы.

## Гісторыя
17 лістапада 1959 году створаны ў складзе Ляхавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

4 чэрвеня 1979 году сельсавет перайменаваны ў Начаўскі.

## Літаратура
*  С. 249, 250

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Ляхавіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1959 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1979 годзе
Масевіцкі сельсавет

Назву **Масе́віцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Масевіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Масевіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці
Велікарыцкі сельсавет

**Велікары́цкі сельсавет** (таксама — *Вялікары́цкі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Велікарыта.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Берасьцейскага раёну.

19 кастрычніка 2017 году на тэрыторыі сельсавету ўтвораная вёска Станцыя Закруцін.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 323


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Маларыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Маларыцкі сельсавет

**Малары́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўлялася места Маларыта (не ўваходзіла ў склад савету).

## Гісторыя
17 верасьня 2013 году сельсавет скасаваны, частка яго тэрыторыі зь вёскамі Гарохавішча, Збураж і Карпін перададзеная ў склад Олтускага сельсавету, астатняя частка яго тэрыторыі зь вёскамі Замшаны і Талочна перададзеная ў склад Хаціслаўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маларыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Чарнянскі сельсавет

**Чарня́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Чарняны.

## Гісторыя
8 жніўня 1959 году да Маларыцкага раёну далучаны Чарнянскі сельсавет скасаванага Дзівінскага раёну. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Кобрынскага раёну.

## Літаратура
*  С. 323


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Маларыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Масевіцкі сельсавет (Маларыцкі раён)

**Масе́віцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Масевічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Вялікарыцкаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 323

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маларыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Давыд-Гарадоцкі гарадзкі савет

**Давы́д-Гарадо́цкі гарадзкі́ савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — места Давыд-Гарадок.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёну Пінскай (з 8 студзеня 1954 году — Берасьцейскай) вобласьці. У пэрыяд з 1 чэрвеня 1955 году да 1 студзеня 1964 году вёска Высокае перададзеная ў склад Альшанскага сельсавету.

## Эканоміка
Да 28 ліпеня 1959 году ў горадзе існаваў калгас «30 гадоў БССР».

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 572

Катэгорыя:Былыя гарадзкія саветы Давыд-Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Гарадзкія саветы, створаныя ў 1940 годзе
Бурацкая мова

**Бура́цкая мова** — мова буратаў, адна зь дзяржаўных моваў (разам з расейскай) Рэспублікі Буратыя, да 2008 году таксама адна з афіцыйных моваў ліквідаваных Усьць-Ардынскае Бурацкае аўтаномнае акругі і Агінскае Бурацкае аўтаномнае акругі.

## Гісторыя разьвіцьця

### Назва
Да 1956 году называлася *бурат-мангольскай мовай* (рас. *бурят-монгольский язык*). У выніку перайменаваньня Бурат-Мангольскае АССР у Бурацкую АССР назва ў расейскай мове зьмянілася на назву *бурятский язык*.

### Пісьмовасьць
У 17-18 стагодзьдзях сярод буратаў мела распаўсюджаньне старамангольскае пісьмо (*монгол бичиг*). Да гэтага пэрыяду (1768 г.) адносіцца адзін зь першых літаратурных помнікаў — «Шляхавыя нататкі» Дамба-Даржа Заягійна. Мова гэтага пэрыяду ўмоўна называецца старабурацкай літаратурна-пісьмовай мовай.

У пачатку 20 ст. пачынаецца пашырэньне ўжываньня лацінскага альфабэту. У 1910 г. Б. Барадзін выдае брашуру «Buriaad zonoi uran eugeiin deeji» (*Урыўкі з бурацкае народнае літаратуры*). У брашуры быў выкарыстаны лацінскі альфабэт бязь літараў **f**, **k**, **q**, **v**, **w**. З 1926 па 1929 гады на хвалі тагачаснае ўсесавецкае лацінізацыі распачалася пасьлядоўная арганізацыя бурацкага лацінскага альфабэту. Аднак праекты 1929 й 1930 гадоў не былі ўсхваленыя. Ва ўжытак трапіў альфабэт, створаны ў 1931 годзе і які атрымаў невялікія дапаўненьні ў 1937 годзе:

У 1939 г. бурацкі лацінскі альфабэт быў зьменены на кірылічны альфабэт на расейскай аснове. У дадатак да звычайных 33 расейскіх літараў, бурацкі альфабэт атрымаў 3 адметныя літары — **Ү ү**, **Ө ө**, **Һ һ**.

Сучасны выгляд бурацкага альфабэту:

### Літаратурная мова
У якасьці літаратурнага стандарту мовы ў 1936 г. бурацкія лінгвісты абралі хорынскую гаворку ўсходнебурацкага дыялекту, якая была зразумелай для ўсяго бурацкамоўнага насельніцтва.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Інстытут манголазнаўства, будалёгіі і тыбэталёгіі Сыбірскага аддзяленьня Расейскае Акадэміі навук

Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Мангольскія мовы
Насельніцтва Лібэрыі

Колькасьць насельніцтва — 3,44 млн. (адзнака на ліпень 2009).

Гадавы прырост — 2,67 %.

Нараджальнасьць — 42,25 на 1000 (узровень фэртыльнасьці — 5,8 нараджэньняў на жанчыну).

Сьмяротнасьць — 20,73 на 1000.

Іміграцыя (вяртаньне ўцекачоў) — 5,13 на 1000.

Дзіцячая сьмяротнасьць — 138 памерлых на 1000 навароджаных.

Сярэдняя працягласьць жыцьця — 40,7 гадоў для мужчын, 43 гады для жанчынаў.

Заражанасьць вірусам імунадэфіцыту (ВІЧ) — 1,7 % (адзнака 2007 году).

Этнічны склад: нэгры-першабытнікі — 95 %, нашчадкі нэграў са ЗША — 2,5 %, нашчадкі нэграў з краінаў Карыбскага мора — 2,5 %.

Мовы: ангельская (афіцыйная) — валодаюць каля 20 %, астатнія кажуць на прыкладна 20 групах абарыгенных моваў, галоўным чынам ня мелых пісьменнасьці.

Рэлігіі: хрысьціяне — 40 %, мусульмане — 20 %, абарыгенныя культы — 40 %.
## Насельніцтва Лібэрыі

## 3 найбуйных гарады (2010)

# Манровія — 1 063 000
# Ганта — 42 000
# Гранд-Басу — 35 000

## Глядзіце таксама
* Геры (народ)

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20200831034011/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/li.html
* https://web.archive.org/web/20180917030413/http://www.populstat.info/
Геаграфія Лібэрыі

Лібэрыя знаходзіцца на ўзбярэжжы Атлянтычнага акіяну ў Трапічнай Заходняй Афрыцы.

Мяжуе з трыма дзяржавамі — Гвінэяю (563 км) — на поўначы, са Сьера-Леонэ (306 км) і Кот д’Івуарам (716 км) — на ўсходзе.

Плошча Лібэрыі 111 370 км ², зь якіх 96 320 км ² землі і 15 050 км ² воды. Найвышэйшая кропка: Гара Вутэвэ — 1380 м. Сталіца. Манровія. Найбуйныя гарады: Манровія, Бьюкенэн. Дзяржава падзелена на 14 графстваў. Форма кіраваньня Лібэрыі — Рэспубліка.

Берагавая лінія складае 579 км у шэрагу месцаў парэзана лагунамі, мангравымі балотамі, эстуорыямі рэкаў. Вялікая частка тэрыторыі — гэта прыбярэжныя раўніны зь невысокімі горамі, самая высокая кропка — гара Маўнт-Вутэвэ вышынёю 1380 м. Разгалінаваная сетка рэкаў. Найболей буйныя зь іх: Мано, Сэнт-Падлога, Лофа, Сэнт-Джон, Сэс і Кавальлі. Галоўныя рэкі — Мано, Лофа, Сэнт-Падлога. Для суднаходства выкарыстоўваецца толькі рака Сэнт-Падлога ў ніжняй плыні.

Лясы займаюць 18 % тэрыторыі (пальмамі гвэі, каштоўныя трапічныя пароды дрэў); на ўсходзе — савана з акацыяю і баабабам, у якіх налічваецца да 235 відаў дрэў, у тым ліку і 105 эндэмічных. На ўзьбярэжжы растуць мангравыя лясы. Жывёльны сьвет прадстаўлены карлікавымі гіпапатамамі, сланамі, шымпанзэ, турамі. У Лібэрыі налічваецца больш за 140 відаў млекаспажыўцоў. У лясах насяляе мноства розных казуркаў (ад тэрмітаў да мухі цэцэ), мноства птушкаў, амфібіяў і рэптыліяў. Пераважаюць чырвона-жоўтыя латэрытныя глебы.

Адзіны запаведнік краіны знаходзіцца ў паўночнай яе частцы, на паўднёвых схілах г. Німба.

Клімат трапічны: высокая тэмпэратура і вялікая вільготнасьць. Год падзяляецца на два сэзону: сухая зіма з гарачымі днямі і прахалоднымі начамі і вільготнае лета з частымі і моцнымі трапічнымі ліўнямі. Ападкаў выпадае 5000 мм на ўзьбярэжжа і 1500 мм у глыбінных раёнах. Сярэднегадовая тэмпэратура прыкладна +25 °C. Сярэднямесячная тэмпэратура не апускаецца ні­жэй за +23 °C.

З прыродных рэсурсаў на тэрыторыі Лібэрыі сустракаюцца жалезная руда, дыямэнты, золата.

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20120418230743/http://kruzo.com.ua/voksvet/liberiy.htm
* 

Катэгорыя:Геаграфія Лібэрыі
Мелехавічы

Назву **Мелехавічы** маюць:

* Мелехавічы — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Мелехавічы — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Асаўскі сельсавет (Столінскі раён)

**Асаўскі́ сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Асавая.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Столінскага раёну Пінскай вобласьці. Скасаваны 31 сакавіка 1959 году, тэрыторыя сельсавету ўвайшла ў склад новаўтворанага Відзіборскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 425

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Столінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1959 годзе
Рэчыцкі сельсавет (Столінскі раён)

**Рэ́чыцкі сельсавет** (да 2015 году — *Рэ́чыцкі пасялковы савет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Столінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Рэчыца.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Столінскага раёну Пінскай вобласьці.

29 траўня 2015 году пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 425


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Столінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Віктар Франц Гэс

**Віктар Франц Гэс** (; , замак Вальдштайн, Аўстра-Вугоршчына — , Нью-Ёрк, ЗША) — аўстрыйскі фізык-экспэрымэнтатар, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі (1936 разам з Карлам Давідам Андэрсанам), за *За адкрыцьцё касьмічнага выпраменьваньня*.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і каралеўскага лясьніка Вінцэнца Гэса (, памёр у 1917 годзе ва ўзросьце 74 гадоў). Вучыўся ў Грацкім ўнівэрсытэце, скончыў яго ў 1906 годзе, артымаў ступень доктара філязофіі. Ад 1910 да 1920 году выкладаў ды займаўся дасьледаваньнямі ва Венскім ўнівэрсытэце. Ад 1920 да 1931 працаваў у  Грацкім ўнівэрсытэце. Ад 1925 году прафэсар. У 1938 годзе зьехаў у ЗША, каб пазьбегнуць перасьледу з боку нацыстаў. Ад 1938 да 1956 г. прафэсар Фордгэмскага ўнівэрсытэту (ЗША).

## Навуковыя працы
Ад 1911 году да 1913 году дасьледаваў існаваньне касьмічных прамянёў — плыняў пратонаў, якія ўтвараюцца па-за межамі Зямлі і могуць дасягаць яе паверхні. Ён лётаў на паветраным шары на вышыні да 5 км, правяраючы хуткасьць разраду электраскопу. Паводле папярэдніх уяўленьняў, хуткасьць разраду электраскопу павінная была памяншацца пры аддаленьні ад паверхні Зямлі, але яна павялічвалася. Пэўны час навукоўцы не маглі растлумачыць гэтую зьяву.

### Кнігі
* 

### Асноўныя навуковыя артыкулы
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Франц Гэс — Біяграфія й нобэлеўская лекцыя на старонцы Нобэлеўскага камітэту 

Катэгорыя:Аўстрыйскія навукоўцы
Катэгорыя:Фізыкі-экспэрымэнтатары
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Ота Штэрн

**Ота Штэрн** (; 17 лютага 1888, Жоры, Германская імпэрыя — 17 жніўня 1969, Бэрклі, Каліфорнія, ЗША) — нямецкі фізык-экспэрымэнтатар, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі (1943), *за ўнёсак у разьвіцьцё мэтадаў малекулярных пучкоў, і адкрыцьцё ды замер магнітнага мамэнту ў пратона*.

## Біяграфія
Ад 1923 да 1933 году працаваў прафэсарам фізыкі Унівэрсытэту Гамбургу. Потым зьехаў у ЗША, пачаў працаваць дасьледчыкам у Інстытуце тэхналёгіі Карнэгі, быў дырэктарам лябараторыі малекулярнай фізыкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Ота Штэрн — Інфармацыя пра Ота Штэрна на старонцы Нобэлеўскага камітэту

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жорах
Катэгорыя:Нямецкія навукоўцы
Катэгорыя:Фізыкі-экспэрымэнтатары
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
Катэгорыя:Памерлі 17 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1969 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Бэрклі
Сярэдняя Касьцеліская брама

**Сярэ́дняя Касьце́ліская бра́ма**, інакш ***Бра́ма Крашэ́ўскага*** — скалісты яр у Касьцеліскай даліне Заходніх Татраў даўжынёй каля 0,5 км. Па левы бок ад яру (угару) праходзіць чорная турыстычная сьцежка да Марознай пячоры, а на 50 м вышэй справа — блакітная сьцежка.

Яр і скалістыя вароты названы ў гонар пісьменьніка Язэпа Крашэўскага, які ў 1866 наведаў Касьцеліскую даліну, захапіўшыся яе прыгажосьцю. У 1877 року, да 50-х угодкаў творчасьці Крашэўскага, Татранскае таварыства зьмясьціла на скале памятную таблічку з чорнага мармуру. Пазьней яр перайменаваны на Сярэднюю Касьцеліскую браму. Акрамя яе, існуюць таксама Ніжняя (брама Кантака) і Верхняя Касьцеліская брама (Раптавіцкая).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Татры
Катэгорыя:Яры
Андрэй Ільленка

**Андрэй Ільленка** (; нарадзіўся 24 чэрвеня 1987) — ўкраінскі палітык, дэпутат Кіеўскай абласной рады, старшыня кіеўскай гарадзкой арганізацыі Ўсеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода». Таксама вядомы як ідэоляг сучаснага ўкраінскага нацыяналізму. Народны дэпутат Украіны 7-га і 8-га скліканьня ад партыі Усеўкраінскае аб’яднаньне «Свабода», абраны па 215 акрузе ў Кіеве.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1987 годзе ў Кіеве ў сям’і клясыка ўкраінскага кіно Юрыя Ільленкі ды акторкі Людзьмілы Яфіменка. Ад 1994 да 2004 году навучаўся ў гімназіі № 48 гораду Кіева. У 2004 годзе паступіў на філязофскі факультэт Кіеўскага нацыянальнага ўніверсытэту імя Тараса Шаўчэнкі на спэцыяльнасьць «паліталёгія», які скончыў ў 2009. Ад кастрычніка 2009 зьяўляецца асьпірантам катэдры палітычных навук Кіеўскага нацыянальнага ўніверсытэту імя Тараса Шаўчэнкі. Зь вясны 2004 далучыўся да Ўсеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода», фармальна стаў сябрам партыі ў 2005 годзе, са здабыцьцём паўнагодзьдзя. З 2006 па 2010 зьяўляўся намесьнікам старшыні кіеўскай гарадзкой арганізацыі партыі, з 2 верасьня 2010 — старшыня кіеўскай гарадзкой арганізацыі. На Датэрміновых выбарах ў Кіеўскую гарадзкую раду 2008 году ішоў на пятым месцы ў сьпісе «Свабоды», партыя тады ня здолела атрымаць неабходныя для праходжаньня 3% (атрымала 2,08%). Ў выніку  выбараў ў Кіеўскую абласную раду, што адбыліся 31 кастрычника 2010 году стаў дэпутатам ад УА «Свабода» (№5 ў партыйным сьпісе), таксама балятаваўся па аднамандатнай акрузе ў Браварах, але не перамог. На парляменцкіх выбарх 2012 году быў вылучаны ў якасьці адінага кандыдата ад апазыцыйных сілаў па 215 акрузе (Кіеў), перамог з вынікам 33,14%. Ў гэтай жа акрузе перамог і на выбарах 2014 году, з вынікам 39,55%. На выбарах 2019 году ізноў балятаваўся па гэтай жа акрузе, але атрымаў другі вынік (21,06%), саступіўшы Багдану Ярэменка ад партыі «Слуга народу». Ў 2021 годзе быў кандыдатам на давыбарах ў Вярхоўную Раду Ўкраіны па 197 акрузе ў Чаркаскай вобласьці. Атрымаў трэці вынік, 9,53%. Удзельнік расейска-ўкраінскай вайны.

## Публікацыі
* Про філософські аспекти нації і націоналізму
* Від революції до опозиції
* Перша українська націоналістична партія
* Соціальна та національна боротьба в Україні
* Степова Еллада
* Соціальна справедливість — це націоналістична ідея!
* Націоналізм і псевдонаціоналізм
* Нотатки про соціал-національну революцію
* Постріл
*  Священна війна української нації
* Нотатки про соціал-національну революцію
* Націоналізм ХХІ століття

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Деякі думки з приводу

Катэгорыя:Нарадзіліся 24 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеве
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 7-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 8-га скліканьня
Даўбарова (пасёлак, Менскі раён)

**Даўбаро́ва** — пасёлак у Беларусі, каля ракі Удранкі. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавету Менскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзіцца на аўтамабільнай дарозе . 

## Назва

Даўбэр або Дабэр (Dauber, Daber) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1999 год — 44 чалавек
* 2010 год — 27 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Шаршуны (пасёлак)

**Шаршу́ны** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Шаршуны ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Шаршунскага сельсавету.

## Гісторыя
З 28 траўня 2013 году пасёлак зьяўляецца цэнтрам Шаршунскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 523 чалавекі
* 2010 год — 602 чалавекі
* 2012 год — 525 чалавек


Sharshuny 2006 march.jpg|Кантора
Sharshuny 2006 school.jpg|Школа
Sharshuny 2006 shop.jpg|Крама
Sharshuny 2006 skola.jpg|Школа
Sharshuny 2006 winter.jpg|Клюб
Sharshuny 2006.jpg|Былая амбуляторыя
Church_construction_in_Šaršuny.jpg|Новая царква


## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Шаршуны (вёска)

**Шаршу́ны** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Шаршуны ўваходзяць у склад Шаршунскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 27 чалавек
* 2010 год — 22 чалавекі
* 2012 год — 25 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну