open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цар-агонь

***Цар-агонь*** — сёмы студыйны альбом беларускага этна-трыё «Троіцы», выдадзены 2 лістапада 2018 году.

Альбом стаў першай працай гурта за сем гадоў і адрозьніваецца ад папярэдняй кружэлкі *[[Зімачка]]* большай камэрнасьцю і аскетычнасьцю гучаньня.

## Пра альбом
Усе сьпевы, прадстаўленыя ў альбоме, былі сабраны Іванам Кірчуком у фальклёрных экспэдыцыях па Беларусі.

Паводле музыкаў, запісваючы альбом, яны не імкнуліся выбудаваць «сьцяну гука», дамагчыся гучаньня вялікага аркестра ці хору. Наадварот, ім жадалася максымальна наблізіцца да слухача, каб пры знаёмстве з альбомам узьнікала адчуваньне, быццам гурт грае недзе побач, «у суседнім пакоі вясковай хаты».

## Рэліз
Прэм’ера першай кампазыцыі «Сьвятая зямля» адбылася 27 сакавіка 2018 году. Саму песьню Іван Кірчук прысьвяціў стагодзьдзю Беларускай Народнай Рэспублікі з наступнымі словамі: «За ўсё, што мы маем i будзем мець — нiзкi паклон продкам!»

Інтэрнэт-рэліз альбома адбыўся 2 лістапада 2018 году, калі ён быў выкладзены для праслухоўваньня на шэрагу музычных платформаў: iTunes, Google Play, Deezer, Amazon і іншых. 30 студзеня 2019 году дыск выйшаў на CD.

## Водгукі
На міжнародным партале beehy.pe дыск трапіў у васьмёрку найлепшых беларускіх альбомаў па выніках 2018 году. Аўтар артыкула адзначае, што гэта бездакорна выкананы матэрыял, але ў дыскаграфіі гурта ёсьць і больш цікавыя альбомы.

## Зьмест

* Музыка: этна-трыё Троіца
* Словы: народныя.

## Удзельнікі запісу
* Іван Кірчук — вакал, народныя духавыя інструмэнты, гусьлі, смык, домра, варганы
* Юрый Дзмітрыеў — акустычная 6-струнная гітара, домра, вакал
* Юрый Паўлоўскі — пэркусія, дарабука, глюкафон, барабаны, гонг, калімба.

Запіс зроблены ў Studio Super8, Менск, Беларусь (2017—2018)

Запіс, зьвядзеньне і мастэрынг: Барыс Ланькоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рэліз новага альбома ''Цар-агонь''

Катэгорыя:Альбомы Троіцы
Кола грукатала

***Ко́ла груката́ла*** — пяты студыйны альбом беларускага фолк-гурта Палац, выдадзены ў кастрычніку 2012 году.

Альбом стаў першым дыскам гурта за дзевяць гадоў і атрымаў добрыя водгукі аглядальнікаў.

## Пра альбом
Большасьць сьпеваў з альбома належаць аўтарству лідара гурта Алегу Хаменка, аднак усе яны зьвязаны з беларускімі легендамі і паданьнямі. Кожная кампазыцыя прысьвечана канкрэтнаму сьвяту або падзеі. Так, песьня «Кола грукатала» зьвязана са святам Сёмухай (Троіцай), «Прыляцела ластаўка» — са сьвятам Пятра і Паўла. Кампазыцыя «Праваджала маці сына» была створана на аснове ўзгадваньня аб песьні, якую сьпявалі ўдзельнікі паўстаньня 1863—1864 гадоў.

Афіцыйная прэм’ера трэка «Ластаўка» адбылася вясной 2006 году. Песьня «Кола грукатала», якая стала адным з гітоў гурта, была прадстаўлена ў канцы 2007 году ў межах адборачнага тура на конкурс Эўрабачаньне. Гэты сьпеў таксама заняў 62 месца ў рэйтынгу «100 найвялікшых беларускіх песень» па вэрсіі вэб-сайту «Тузін гітоў», складзеным у 2015 годзе.

Кампазыцыі «Страла» і «Русалкі» — беларускія народныя сьпевы, упершыню запісаныя гуртом у 1995 годзе для альбома «Палац»; на дыску яны прысутнічаюць у якасьці дадатка ў новых аранжыроўках.

Інструмэнтальная частка альбома ўяўляе сабой саўндтрэкі для аўдыёказкі «Салдат-доктар», прэзэнтаванай Палацам у тым жа годзе.

На песьню «Кола грукатала» зьняты відэакліп (рэжысэр - Анатоль Вечар).

## Рэцэнзіі
Альбом быў добра сустрэты крытыкамі: на сайце Experty.by, прысвечанаму беларускай музыцы, ён атрымаў сярэднюю адзнаку 9 з 10. Аглядальнікі сайта адзначылі, што альбом ужо можна запісваць у клясыку айчыннай фолк-музыкі і ён атрымаўся ня горшым за папярэднія працы гурта. Былі вылучаны песьні «Кола грукатала», «Шэрая поўсьць» і «Стаіць вярба».

Альбом выйграў узнагароду ў намінацыі «Лепшы фолк-альбом» за 2012 год па вэрсіі сайта Experty.by, а таксама заняў пятае месца сярод лепшых беларускіх альбомаў, выдадзеных з 2008 па 2012 гады.

## Зьмест
 
**Дадатак 1**

**Дадатак 2**
 

## Удзельнікі запісу
Музыка — Алег Хаменка (1,2,3,5,6,8), народная ў апрацоўцы Алега Хаменкі (4), народная ў апрацоўцы гурта «Палац» (9,10), Зьміцер Карабач (11,12), Юры Белякоў (13)

Словы — Алег Хаменка паводле народных сьпеваў і прыказак (1,2,3), Алег Хаменка (3,7,8), народныя (4,9,10), Анатоль Сыс (6)

* Алег Хаменка — вакал, акустычная гітара
* Зьміцер Карабач — вакал, колавая ліра, акардэон
* Юры Белякоў — вакал, труба, жалейка, пэркусія
* Андрэй Хвісевіч — вакал, сынтэзатары, пэркусія
* Сяргей Трухановіч — гітара
* Зьміцер Жыгараў — бас-гітара
* Андрэй Цераховіч — ударныя інструменты
* Усевалад Гроднікаў — гукатэхніка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Альбом «Кола грукатала» на афіцыйным сайце гурта «Палац»
* Рэцэнзіі на альбом на сайце Experty.by

Катэгорыя:Альбомы Палацу
Слабодка (Гарадзецкі сельсавет)

**Слабо́дка** — вёска ў Шклоўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Гарадзецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 133 чалавекі
* 2010 год — 59 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадзецкі сельсавет (Шклоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёну
Хваёвыя

**Хваёвыя** (Pinaceae) — сямейства голанасенных расьлін. Да хваёвых належаць 11 родаў і 232 відаў

## Апісаньне
Дрэвы, часам хмызьнякі, вечназялёныя (акрамя *Larix* і *Pseudolarix*), смалістыя і араматычныя.

## Арэал
Від пашыраны ў паўночным паўшар'і (адзін від, *Pinus merkusii*, ледзь перасякае экватар на Суматры).

## Крыніцы
Цісавыя

**Цісавыя** (Taxaceae) — сямейства голанасенных расьлін. Да хваёвых належаць 6 родаў і 28 відаў. Адзін від — ціс ягадны (*Taxus baccata*) — культывуецца па ўсёй Беларусі ў садах, парках, вулічных насаджэньнях, рэдка.

## Апісаньне
Сямейства двухдомных вечназялёных хвойных дрэў ці хмызьнякоў, як правіла, ні смалістае, ні араматычныя.

## Арэал
Эўропа, Азія, Паўднёвая Амэрыка, Паўночная Амэрыка, Новая Каледонія, Філіпіны.

## Крыніцы
Алу гобі

**Алу гобі** () — вэгетарыянская страва з Індыйскага субкантынэнту, гатаваная з бульбы (*алу*), каляровай капусты (*гоб(х)і*) ды індыйскіх спэцыяў. Страва банглядэскай, пакістанскай, індыйскай і нэпальскай кухняў. Жаўтаваты колер надае куркума, можна дадаваць таксама часнык, імбір, цыбулю, каляндру, памідоры, гарох і кумін.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Стравы з капусты
Катэгорыя:Нэпальская кухня
Катэгорыя:Індыйскія кары
Катэгорыя:Паўночнаіндыйская кухня
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Катэгорыя:Банглядэская кухня
Катэгорыя:Пакістанская кухня
Дамова аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меншай далёкасьці

**Дамова аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меншай далёкасьці** (ДРСМД, РСМД) — дамова паміж СССР і ЗША, падпісаная Міхаілам Гарбачовым і Роналдам Рэйганам 8 сьнежня 1987 году падчас савецка-амэрыканскай сустрэчы на ​​вышэйшым узроўні ў Вашынгтоне. Дамова набыла моц 1 чэрвеня 1988 году. Дамова ўпершыню ў гісторыі дазволіла ліквідаваць цэлы кляс узбраеньняў: бакі абавязаліся зьнішчыць усе комплексы балістычных і крылатых ракет наземнага базаваньня сярэдняй (1000-5500 км) і меншай (ад 500 да 1000 км) далёкасьці, а таксама не вырабляць, не выпрабоўваць і ня разгортваць такія ракеты ў будучыні.

У адпаведнасьці з Дамовай бакі на працягу трох гадоў павінны былі зьнішчыць усе пускавыя ўстаноўкі і ракеты наземнага базаваньня з радыюсам дзеяньня ад 500 да 5500 кілямэтраў, уключаючы ракеты як на эўрапейскай, так і на азіяцкай тэрыторыі СССР. Дамова прадугледжвала працэдуры праверкі інспэктарамі, што павінны былі сачыць за зьнішчэньнем ракет процілеглага боку.

Да падпісаньня Дамовы ў ЗША балістычныя ракеты клясыфікаваліся на міжкантынэнтальныя (звыш 5000 км), сярэдняй (ад 500 да 5000 км) і малой (ад 150 да 500 км) далёкасьці. У СССР да сярэдзіны 1980-х вылучаліся яшчэ апэратыўна-тактычныя ракеты (ад 1 да 500 кілямэтраў). У ЗША тактычныя (апэратыўна-тактычныя) ракеты мелі далёкасьць палёту ад 1 да 150 кілямэтраў. У 1987 годзе, з падпісаньнем Дамовы, была канчаткова ўстаноўлена новая клясыфікацыя.

Згодна з арт. 3 Дамовы, зьнішчэньню падлягалі:

* ракеты сярэдняй далёкасьці
** СССР — РСД-10 «Піянэр», «Р-12», «Р-14» (па клясыфікацыі НАТА, «SS-20», «SS-4» і «SS-5» адпаведна) і крылатыя ракеты наземнага базаваньня РК-55 (па клясыфікацыі НАТА — SSC-X-4 «Slingshot»);
** ЗША — «Першынг-2» і «BGM-109G» (крылатая ракета Tomahawk наземнага базаваньня);
* ракеты малой далёкасьці
** СССР — «ОТР-22 „Тэмп-З“» і ОТР-23 «Ока» («SS-12» і «SS-23»);
** ЗША — «Першынг-1А».

Да чэрвеня 1991 году дамова была выкананы: СССР зьнішчыў 1846 ракетных комплексаў (зь іх каля паловы — ракеты, якія не знаходзіліся на баявым дзяжурстве); ЗША — 846 комплексаў.

У 2018 годзе Дональд Трамп заявіў, што Расея парушае ДРСМД і абвясьціў аб выхадзе яго краіны з гэтай дамовы. 1 лютага 2019 году Дзяржсакратар ЗША Майкл Пампэо абвясьціў, што Злучаныя Штаты ад 2 лютага пачнуць працэс дэнансацыі Дамовы аб ліквідацыі ракет сярэдняй і меншай далёкасьці .

## Крыніцы

Катэгорыя:Халодная вайна
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні
Катэгорыя:Ядзерная зброя
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні СССР
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні ЗША
Катэгорыя:Дамовы па кантролі ўзбраеньняў
Катэгорыя:Перабудова
Катэгорыя:Падзеі 1987 году
Катэгорыя:Падзеі 2019 году
Вячаслаў Аўчыньнікаў

**Вячаслаў Аляксандравіч Аўчы́ньнікаў** (; , Варонеж — , Масква) — савецкі і расейскі кампазытар, аўтар музыкі для больш чым 40 фільмаў. Народны артыст РСФСР (1986).

## Абраная музыка да фільмаў
* 1961 — Хлопчык і голуб
* 1965—1967 — Вайна і мір
* 1966 — Андрэй Рублёў
* 1969 — Дваранскае гняздо
* 1969 — Залатая брама
* 1971 — Арсэнал
* 1972 — Зямля
* 1975 — Яны змагаліся за радзіму
* 1985 — Багратыён

## Крыніцы

## Літаратура
* Шаталов М. Г. Имена Воронежа — 425 : История продолжается. — Воронеж: Воронежская облтипография, 2012. — С. 275. — 464 с — .
* Воронежская энциклопедия / В. Д. Карпачёв. — Воронеж: ЦДВЧК, 2008.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варонежы
Катэгорыя:Савецкія кампазытары
Катэгорыя:Расейскія кампазытары
Катэгорыя:Савецкія дырыгенты
Катэгорыя:Расейскія дырыгенты
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Вострава (Капыльскі раён)

**Во́страва** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Блеўчыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 52 чалавекі
* 2010 год — 24 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Блеўчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Гравітацыя (альбом)

***Гравітацыя*** — пяты сольны музычны альбом Лявона Вольскага. Прэзэнтацыя адбылася 7 лютага 2019 году.

Новы альбом Лявона Вольскага, як і папярэдні, быў запісаны ў Вільні з нарвэскім саўндпрадусарам Снорам Бэргерудам. Ён завяршае трылёгію альбомаў ''Грамадазнаўства'' (2014) і ''Псыхасаматыка'' (2016). Сродкі на запіс *Гравітацыі* Лявон зьбіраў праз краўдфандынг — і пасьпяхова закрыў усю суму.

Канцэпцыя альбому — гісторыя чалавечага жыцьця ад нараджэньня да скону. Прэзэнтацыя альбому «Гравітацыя» заплянавана ў Prime Hall 2 сакавіка.

## Зьмест
# «Адсюль пачынаецца сьвет»
# «Апэрацыя „Адукацыя“»
# «Няма за кім ісьці»
# «Войска»
# «Лепшыя на сьвеце (Горшыя на сьвеце)»
# «Русская песня»
# «Зіма»
# «Тыя, хто»
# «Зьніклыя людзі»
# «Хай»
# «Човен»
# «Год за годам»

## Крыніцы

Катэгорыя:Альбомы Лявона Вольскага
Міхась Міцкевіч (бацька Якуба Коласа)

**Міха́сь Казі́меравіч Міцке́віч** (1850, в. Мікалаеўшчына Стаўпецкага павету — 8 лютага 1902, Мікалаеўшчына) — лясьнік Нясьвіскай ардынацыі князя Радзівіла, бацька Якуба Коласа і Міхася Міцкевіча.

## Біяграфія
Міхась Міцкевіч нарадзіўся ў сям’і Казімера Мікалаевіча Міцкевіча, нёманскага плытагона і яго жонкі Ганны. Верагодна, быў ахрышчаны ў Мікалаеўскім касьцёле. У бацькоў Міхася таксама меліся чатыры сыны і дзьве дачкі. Сям’я жыла бедна і дапамагчы грашыма Міхасю не магла. Спачатку ён падрабляў пастухом, нарыхтоўваў лес на сплаў, ганяў плыты па Нёмане. Ягоны брат Яўхім служыў конюхам у Нясьвіскім палацы. Аднойчы ў лесе, на паляваньні, ён выратаваў князя Антона Вільгельма Радзівіла ад падраненай мядзьведзіцы, а празь нейкі час выцягнуў і княжага слугу, кухара-француза, які купаўся і ледзь не патануў у возеры. Князь сказаў: «Прасі што хочаш. Усё для цябе зраблю». І Яўхім папрасіў, каб князь узяў на службу яго брата Міхала. Так Коласаў бацька трапіў у Акінчыцкую лясную камору. Службовы фармуляр лясьніцтва сьведчыць: *«Міхась Міцкевіч у выкананьні абавязкаў — старанны, акуратны; характарам — спакойны; не штрафаваўся і вымоў не атрымліваў»*.

Пісьменьнік у сваёй аўтабіяграфіі ўзгадваў: 

У 1878 годзе пабраўся шлюбам з аднавяскоўкай Ганнай Лёсік. Ад гэтага шлюбу нарадзілася 9 дзяцей: Уладзь (1879—1954), Алесь (1880—1940), Кастусь (1882—1956), Міхаліна (1887-?), Юзэфа (1891—1964), Алена (1893-?), Язэп (1895—1980), Міхась (1897—1991), Марыя (1900-?).

У Акінчыцкай лясной каморы, дзе сям’я жыла зь 1 красавіка 1881 да 1 красавіка 1883 году, 3 лістапада 1882 году нарадзіўся трэці сын — будучы клясык беларускай літаратуры Якуб Колас. У 1885 годзе разам зь сям’ёй быў пераведзены ў лесьнічоўку Ласток, дзе служыў да 1890 году, пасьля чаго пераехаў у Альбуцкую лясную камору (узгадана ў «Новай зямлі» пад назвай *Парэчча*). Памёр у Альбуці ў 1902 годзе. Пахаваны на могілках Церабяжы ў Мікалаеўшчыне. Па ўспамінах сястры Якуба Коласа Алены, ніхто са знаёмых ня быў на яго пахаваньні: ні паны, ні лясьнічыя, ні аб’езчыкі.

Язэп Міцкевіч, сын Міхася, які працаваў наглядчыкам Коласавага музэю ў Смольні, так успамінаў аб бацьку:

## Вобраз Міхася Міцкевіча ў творчасьці Якуба Коласа
У паэме «Новая зямля» вобраз Міхася Міцкевіча — галоўны ў творы. Ён паказаны клапатлівым і спагадлівым чалавекам. Міхась зь маленства працуе не шкадуючы сіл, здароўя. Ён ахоўвае лес, даглядае статак, «правіць» сенакосы, «ставіць» рабочых, выконвае шматлікія загады і даручэньні пана лясьнічага. У працы ён знаходзіць задавальненьне, верыць у яе як аснову жыцьця і дабрабыту, спадзяецца сваімі рукамі здабыць сваё шчасьце. Дзякуючы руплівай і стараннай працы, неабжытыя і занядбалыя куткі, у якіх апынаецца герой паэмы, становяцца ўтульнымі і квітнеючымі. Міхась — яскравы вобраз беларуса, які нясе ў сабе лепшыя рысы нацыянальнага характару — працавітасьць, прагу свабоды і справядлівасьці, высакародзтва, высокую духоўнасьць, цярплівасьць, дабрыню і пачуцьцё чалавечай годнасьці, жаданьне жыць у згодзе зь суседзямі, дапамагаць бліжняму.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўшчыне
Міхась Казімеравіч
Сяргей Юрскі

**Сяргей Юр’евіч Юрскі** (, Ленінград — , Масква) — савецкі і расейскі актор тэатру і кіно, тэатральны рэжысэр, сцэнарыст. Народны артыст РСФСР (1987).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Ленінградзе ў сям’і Юрыя Юрскага, мастацкага кіраўніка Маскоўскага цырку на Цьвятным бульвары, кіраваў Ленканцэртам. Маці — Яўгенія Міхайлаўна Юрская-Раманава — была музычным пэдагогам. Паступіў на юрыдычны факультэт Ленінградзкага ўнівэрсітэту імя А. А. Жданава.

У 1955 годзе, пасьля трэцяга курса юрфаку, ён паступіў на акторскі факультэт Ленінградзкага тэатральнага інстытуту імя А. М. Астроўскага (курс Л. Ф. Макар’ева). Ужо пасьля заканчэньня другога курсу быў прыняты ў Вялікі драматычны тэатар імя М. Горкага.

З 1957 году — актор ВДТ імя М. Горкага ў Ленінградзе.

Стаў папулярным дзякуючы ролям у такіх савецкіх фільмах як «Рэспубліка ШКІД», «Залатое цяля», «Месца сустрэчы зьмяніць нельга», «Каханьне і галубы».

У 1978 годзе пераехаў у Маскву і стаў акторам, а пасьля і рэжысэрам Тэатру імя Массавету. З 1991 году адначасова граў і ставіў спэктаклі на сцэне тэатру «Школа сучаснай п’есы».

### Грамадзкая дзейнасьць
Юрскі неаднаразова выступаў супраць абмежаваньня свабоды слова, заклікаў спыніць вайну ў Чачэніі. Адразу пасьля расейскай анэксіі Крыму і пачатку ўзброеных дзеяньняў на Данбасе абвінаваціў улады Расеі ва «ўмяшаньні ва ўнутраныя справы Ўкраіны».

## Библиография
# *Юрскі С. Ю.* Кто держит паузу. 2-е изд. доп. — : Искусство, 1989. — 320 с.
# *Юрскі С. Ю.* Попытка думать. — : Вагриус, 2003. — 239 с.
# *Юрскі С. Ю.* Портрет с натуры.
# 
# *Юрскі С. Ю.* Игра в жизнь. — : Астрель, 2008. — 480 с.

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Савецкія акторы
Герб Смаргоні

**Герб Смаргоні** — герб гораду Смаргонь Смаргонскага раёна. Герб і сьцяг зацьверджаны Ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 сьнежня 2004 г. № 590.

## Апісаньне
Герб уяўляе сабой гішпанскі шчыт, у срэбраным полі якога на чырвоных кратах намаляваны чорны мядзьведзь, які стаіць на задніх лапах і трымае ў пярэдніх лапах герб Радзівілаў — на блакітным полі знаходзяцца тры чорныя паляўнічыя ражкі, злучаныя ў цэнтры муштукамі.

За аснову гербавага сюжэту ўзяты гістарычны факт існаваньня ў Смаргоні школы дрэсіроўкі мядзьведзяў, так званай «Смаргонскай акадэміі», заснаванай у XVII стагодзьдзі Радзівіламі.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Смаргоні

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* [Указ [прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь] ад 1 сьнежня 2004 г. № 590.]

Катэгорыя:Смаргонь
Смаргонь
Смаргонская мядзьведжая акадэмія

**«Смаргонская акадэмія»** — жартоўная назва промыслу лавіць і дрэсіраваць мядзьведзяў, заснаванага князямі Радзівіламі ў Смаргоні; звычайна гэтай падрыхтоўкай і займаліся цыганы. Паводле іншых дадзеных акадэмію заснаваў род Жановічаў

Промысел існаваў з XVII ст. да канца XVII ст., паводле іншых зьвестак — да ліквідацыі паўстаньня 1830—1831 гадоў. Мядзьведзяў дрэсіравалі недалёка ад Смаргоні (на г. зв. «францускіх узгорках») у некалькі прыёмаў. Спачатку маладых мядзьведзяў вучылі «танцаваць», для чаго іх саджалі (па 2—3) у адмысловую клетку, у якой падагравалася дно, і прывучалі стаяць на задніх лапах і таптацца з адной лапы на другую (болевы рэфлекс пад удары бубну), потым вучылі барукацца, кланяцца. Павадыры («мядзьведнікі») з вучонымі зьвярамі хадзілі на заробкі таксама па кірмашах Расеі, Вугоршчыны, Нямеччыны і інш., вялі прыбытковы гандаль дрэсіраванымі мядзьведзямі. Сцэна з дрэсіраваным мядзьведзем была і ў батлейцы: выводзілі лялек — скамароха і мядзьведзя, якіх называлі «смаргонскі настаўнік з вучнем» (1902, Меншчына).

У 2004 годзе прыняты герб Смаргоні, у срэбраным полі якога на чырвонай рашотцы намаляваны чорны мядзьведзь, які стаіць на задніх лапах і трымае ў пярэдніх лапах герб Радзівілаў. За аснову гербавага сюжэту ўзяты гістарычны факт існаваньня «Смаргонскай акадэміі».

## Крыніцы

## Літаратура
* Барышаў Г. «Смаргонская акадэмія» // 
*  С. 50.

Катэгорыя:Смаргонь
Катэгорыя:Эталёгія
Сьцяг Смаргоні

**Сьцяг Смаргоні** — сьцяг гораду Смаргонь. Разам зь гербам зацьверджаны Ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 сьнежня 2004 г. № 590.

## Апісаньне
Сьцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2. Па цэнтры знаходзіцца белая паласа, якая адпавядае 1/7 шырыні палатна і зьверху суправаджаецца дзьвюма спаранымі палосамі блакітнага і чырвонага колеру, якія складаюць па 1/14 шырыні, зьнізу — паласой чорнага колеру, якая складае 1/7 шырыні палатна. Па краях сьцяга разьмешчаны белыя палосы, якія адпавядаюць 2/7 шырыні палатна.

## Глядзіце таксама
* Герб Смаргоні

## Вонкавыя спасылкі
* [Указ [Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь] ад 1 сьнежня 2004 г. № 590.]

Катэгорыя:Смаргонь
Смаргонь
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Герб Астраўцу

**Герб Астраўцу** — герб гораду Астравец і Астравецкага раёну. Герб і сьцяг зацьверджаны Ўказам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 279.

## Апісаньне
Герб уяўляе сабой вараскі шчыт, перасечаны хвалістым поясам зялёнага колеру, у верхнім срэбраным полі якога намаляваны дуб натуральнага колеру з кронай, якая складаецца з 12 зялёных лістоў, у ніжнім блакітным — срэбраная фарэль, зьвернутая ў правы бок.

На гербе Астраўца, паводле пажаданьня мясцовых уладаў, жыхароў гораду i раёну, адлюстраваны прыродныя багацьці края.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Астраўца

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20200823041242/https://www.pravo.by/pdf/2007-148/2007-148%28004-048%29.pdf

Катэгорыя:Астравец
Астравец
Каліты

Назву **Каліты** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Каліты — вёска ў Браслаўскім раёне
** Каліты — вёска ў Пастаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Каліта
Эскільстуна (футбольны клюб)

«**Эскільстуна**» () — швэдзкі футбольны клюб з гораду Эскільстуны. Заснаваны ў 2004 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Эскільстуна
Сьцяг Астраўцу

**Сьцяг Астраўцу** — сьцяг гораду Астравец і Астравецкага раёну. Як і герб зацьверджаны Ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 279.

## Апісаньне
Сьцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі 1:2, якое складаецца з трох вэртыкальных роўнавялікіх палос: левай — блакітнага, сярэдняй — белага, правай — зялёнага колеру. У цэнтры пярэдняга боку палотнішча — выява гербу Астраўцу і Астравецкага раёну.

## Глядзіце таксама
* Герб Астраўцу

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20200823041242/https://www.pravo.by/pdf/2007-148/2007-148%28004-048%29.pdf

Катэгорыя:Астравец
Астравец
Катэгорыя:Астравецкі раён
Вайдацішкі

**Вайда́цішкі** (таксама — *Вайдаці́шкі*) — вёска ў Беларусі, на канале Петрапольскім. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавету Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Войдат ёсьць вытворным ад германскага імя Waido, засьведчанага ў XI стагодзьдзі. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Войдат складаецца з фармантаў -войд-, які паходзіць ад гоцкага waida 'поле, паша', і -ят-, які паходзіць ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, нарадзінец, нашчадак'. Такім парадкам, імя Войдат азначае «дзіця поля». Імя *Woydath* адзначалася ў Польшчы ў 1423 годзе.  

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва ўсходнегерманскіх мовах быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
26 лютага 2013 году Вайдацішкі перадалі зь ліквідаванага Трокеніцкага ў Варнянскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 23 чалавекі
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Варнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Ліпкі (Варнянскі сельсавет)

**Лі́пкі** — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавету.

## Гісторыя
26 лютага 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Трокеніцкага ў Варнянскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2009 год — 5 чалавек
* 1999 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Варнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Лыч (неадназначнасьць)

Назву **Лыч** маюць:

* Лыч — пярэдняя частка галавы жывёлы ці рыбы, якая выкарыстоўваецца для рыцьця

## Асобы
* Анатоль Лыч — навуковец у галіне прыродакарыстаньня, кандыдат тэхнічных навук
* Генадзь Лыч — навуковец-эканаміст, доктар эканамічных навук, прафэсар, акадэмік НАН Беларусі
* Леанід Лыч — беларускі гісторык, публіцыст; доктар гістарычных навук, прафэсар
Лыч

**Лыч** — выцягнутая пярэдняя частка галавы ў сьвіней, іншых жывёл ці рыб. Часьцей за ўсё выкарыстоўваецца імі для рыцьця.

## Літаратура
* Жывёльны сьвет slounik.org

Катэгорыя:Анатомія жывёлаў
Падстарэва

**Падстарэ́ва** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сораскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сораскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Гнетавыя (кляса)

**Гнетавыя** — кляса голанасенных расьлінаў. Тры роды маюць у значнай ступені асобныя тэрыторыі распаўсюду.

## Галерэя

Ephedra distachya berries 2.jpg|*[[Ephedra distachya]]*
Melinjo (Gnetum gnemon) (6863727669).jpg|*[[Gnetum gnemon]]*
Welwitschia.jpg|*[[Welwitschia mirabilis]]*


## Крыніцы

Катэгорыя:Голанасенныя
Гінкгавыя (кляса)

**Гінкгавыя** — кляса голанасенных расьлінаў, які зьмяшчае адзіны сучасны від — гінкга двухлопасьцевы (*Ginkgo biloba*).

## Сістэматыка
**Гінкгавыя** (Ginkgoopsida)
* парадак Ginkgoales
** сямейства Ginkgoaceae
*** род Ginkgo
*** род † Grenana 
*** род † Nehvizdyella
** сямейства † Karkeniaceae
*** род † Karkenia
** сямейства † Schmeissneriaceae
*** род † Schmeissneria
** сямейства † Trichopityaceae
*** род † Trichopitys
** сямейства † Umaltolepidiaceae
*** род † Toretzia
*** род † Umaltolepis
** сямейства † Yimaiaceae
*** род † Yimaia

## Крыніцы

Катэгорыя:Голанасенныя
Сагаўнікавыя (кляса)

**Сагаўнікавыя** — кляса голанасенных расьлінаў. Да сагаўнікавых належаць 3 сямейств і 289 відаў. Гэта драўняныя, даўгавечныя, аднаполыя расьліны. У старажытнасьці сагаўнікавыя жылі ў Беларусі.

## Галерэя

Cycas circinalis.jpg|*[[Cycas circinalis]]*
Stangeria eriopus001.jpg|*[[Stangeria eriopus]]*
Zamia pumila 002.jpg|*[[Zamia pumila]]*


## Крыніцы

Катэгорыя:Голанасенныя
Араўкарыевыя

**Араўкарыевыя** (*Araucariaceae*) — сямейства голанасенных расьлінаў. Да араўкарыевых належаць 3 роды і 41 від.

## Апісаньне
Вечназялёныя дрэвы са сьпіральна разьмешчаным вузкім або шырокім лісьцем, часта з паралельнымі жылкамі. Двудомныя або аднадомныя.

## Арэал
У першую чаргу, у паўднёвым паўшар’і.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Хвойныя
Масьцішча (Забалоцкі сельсавет)

**Масьці́шча** — вёска ў Смалявіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Забалоцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 75 чалавек
* 1999 год — 131 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Забалоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Смалявіцкага раёну
Пустасельле

Назву **Пустасельле** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Пустасельле — вёска ў Браслаўскім раёне
** Пустасельле — вёска ў Докшыцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Пусташы
Падакарпавыя

**Падакарпавыя** (*Podocarpaceae*) — сямейства голанасенных расьлінаў. Да падакарпавых належаць 18 радоў і 173 віды.

## Апісаньне
Вечназялёныя хмызьнякі або дрэвы.

## Арэал
У першую чаргу, засяляе аўстралазіяцкі рэгіён (з Новай Зэляндыі да Паўднёва-Ўсходняй Азіі). Аднак некаторыя віды распаўсюджаныя ў Індыі, Японіі, Кітаі, Афрыцы, на Карыбах у Новым Сьвеце ад Мэксыкі да Чылі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хвойныя
Даўнарышкі

**Даўна́рышкі** (таксама — *Даўнары́шкі*) — хутар у Беларусі, на рацэ Вяльлі. Уваходзяць у склад Варнянскага сельсавету Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Дава (Davo) і Нора або Нера (Noro, Nero) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўят; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', аснова -даг- (-дак-) (імёны ліцьвінаў Дагейка, Дакель, Ядаг; германскія імёны Dagiko, Dacilus, Adago) — ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы' (у германскіх мовах адзначаецца магчымасьць пераходу Dagh > Daw), а аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normund) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне'. Такім парадкам, імя Доўнар азначае «захаваная здольнасьць». Адзначаліся германскія імёны Danner і Dæghnar.

У Быдгашчы адзначалася германскае імя Douwner.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
26 лютага 2013 году хутар перадалі зь ліквідаванага Трокеніцкага ў Варнянскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 9 чалавек
* 2009 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Варнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Сымонішкі (хутар)

**Сымо́нішкі** (таксама — *Сыма́нішкі*) — хутар у Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавету.

## Гісторыя
26 лютага 2013 году перададзены зь ліквідаванага Трокеніцкага ў Варнянскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Варнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Лявон Дзейка

**Ляво́н Іва́навіч Дзе́йка** (2 лютага 1950 — 15 лютага 2021) — беларускі палітык, і грамадзкі дзяяч, дэпутат Вярхоўнага Савету БССР 12-га скліканьня. Інжынэр-электронік, адзін з заснавальнікаў Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народная Грамада).

## Біяграфія
Працаваў інжынэрам-электронікам на Клецкім мэханічым заводзе, першапачаткова сябра КПСС, потым у Апазыцыі БНФ «Адраджэньне». Абраны дэпутатам ад Клецкай выбарчай акругі № 62.

Сябра парлямэнцкай апазыцыі БНФ і фракцыі БСДГ. Удзельнічаў у распрацоўцы Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі, у галадоўцы дэпутатаў апазыцыі 11—12 красавіка 1995 году супраць ініцыяванага Лукашэнкам рэфэрэндуму аб зьмене дзяржаўнай сымболікі, скасаваньня статусу беларускай мовы як адзіна дзяржаўнай, праве прэзыдэнта распускаць Вярхоўны Савет і эканамічнай інтэграцыі з Расеяй.

Памёр 15 лютага 2021 году ад каранавірусу.

## Узнагароды
* Мэдаль да стагодзьдзя БНР.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Узнагароджаныя Мэдалём да стагодзьдзя БНР
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Катэгорыя:Сябры КПСС
Папкоў

**Папкоў** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Папкоў, беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь V скліканьня.
* Андрэй Папкоў, беларускі дыплямат
* Валеры Папкоў (1908—1984) — вучоны ў галіне электратэхнікі, Герой Сацыялістычнай Працы
* Сяргей Пятровіч Папкоў, беларускі палітык, дэпутат 12-га скліканьня ВС, сябра БНФ «Адраджэньне»
* Сяргей Папкоў, беларускі дзяржаўны дзеяч, міністар сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь
* Віктар Яфімавіч Папкоў (1932—1974) — савецкі мастак.
* Віктар Аляксеевіч Папкоў (1946—2001) — расейскі праваабаронца.
Сяргей Папкоў (міністар)

**Сяргéй Пятро́віч Папко́ў** (, в. Расна, Горацкі раён) — беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь (2014—2018).

## Жыцьцяпіс
У 1983 годзе скончыў Менскі радыётэхнічны інстытут, у 1999 годзе — Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь. Спэцыяльнасьць па адукацыі — аўтаматычная электрасувязь; эканоміка і кіраваньне на прадпрыемстве.

У 1975—1977 гадах служыў у Савецкім войску.

У 1983—1988 гадах — інжынэр, старэйшы інжынэр, начальнік станцыйнага ўчастку Заводзкага лінейна-станцыйнага цэху Менскай гарадзкой тэлефоннай сеткі.

У 1988—1996 гадах працаваў намесьнікам начальніка Фрунзенскага лінейна-станцыйнага цэху Менскай гарадзкой тэлефоннай сеткі, у 1996—1997 гадах — намесьнікам начальніка сеткі Менскай гарадзкой тэлефоннай сеткі рэспубліканскага дзяржаўнага аб’яднаньня «Белтэлекам». З 1997 па 2008 гады — галоўны інжынэр Менскай гарадзкой тэлефоннай сеткі «Белтэлекам».

З 2008 па 2011 гады — дырэктар філіялу "Менская гарадзкая тэлефонная сетка "Рэспубліканскага унітарнага прадпрыемства электрасувязі «Белтэлекам». З 2011 году да 21 лютага 2014 году зьяўляўся генэральным дырэктарам РУП «Белтэлекам».

21 лютага 2014 г. прызначаны міністрам сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь.

16 кастрычніка 2015 году пастановай Савету Міністраў № 870 у складзе Ўраду склаў свае паўнамоцтвы перад нававыбраным Прэзыдэнтам Рэспублікі Беларусь, а 17 сьнежня 2015 году ўказам прэзыдэнта № 500 зноў зацьверджаны на пасадзе міністра.

18 жніўня 2018 году зьняты з пасады разам зь іншымі міністрамі.

## Узнагароды
* мэдаль «За працоўныя заслугі»
* Ганаровае званьне «Заслужаны сувязіст Рэспублікі Беларусь» (Указ Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 4 лютага 2014 г. № 65).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Міністры сувязі і інфарматызацыі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту інфарматыкі і радыёэлектронікі
Помнік Якубу Коласу (Мікалаеўшчына)

**Помнік Якубу Коласу** — помнік у вёсцы Мікалаеўшчыне Стаўпецкага раёну, пастаўлены ў гонар 70-годзьдзя паэта.

Праект помніка на малой радзіме паэта быў падрыхтаваны ў 1956 годзе і некалькі адрозьніваўся ад канчатковага варыянту скульптуры. Існы помнік быў пастаўлены ў 1972 годзе перад будынкам Мікалаеўшчынскага сельсавету. Скульптар — Народны мастак БССР Аляксей Глебаў.

Пастамэнт выкананы з бэтону, абліцаванага лабрадарытам, вышыня помніка — 3,6 мэтру, бюст — бронзавы, вышынёй у 1,1 мэтру. Бюст пастаўлены на прамавугольны пастамэнт. У рысах твару падкрэсьлены ўласьцівыя паэту дабрыня, дасьціпнасьць, задушэўнасьць. Прасторавая кампазыцыя помніка вельмі кампактная, вакол яго разьбіты невялікі сквэр. На памятнай дошцы, прымацаванай да помніка, ёсьць цытата зь вершу Якуба Коласа «Песьняй вітаю я вас», напісанага ў 1936 годзе. Помнік зьяўляецца папулярным месцам адзначэньня сьвятаў, зьвязаных зь Якубам Коласам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мікалаеўшчына
Катэгорыя:Помнікі Беларусі
Катэгорыя:Якуб Колас
Сяргей Пятровіч Папкоў

**

**Сяргéй Пятрóвіч Папкóў''' (, г. Новая-Ляля, Сьвярдлоўская вобласьць) — беларускі палітык, і грамадзкі дзяяч, дэпутат Вярхоўнага Савету БССР 12-га скліканьня. Сябра Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне».

## Жыцьцяпіс
Бацькі ў пачатку 1930-х гадоў мінулага стагодзьдзя былі рэпрэсаваныя бальшавікамі і высланыя ў Расею. Маці, Марыя Якаўлеўна, разам са сваімі бацькамі была высланая з Чэрвеньскага раёну Менскай вобласьці ў Комі-Пермяцкую акругу. Бацька, Пётра Сафонавіч, быў высланы з Касьцюковіцкага раёну Магілёўскай вобласьці ў гэтыя ж ссыльныя мясцовасьці. Быў вялікі падарунак лёсу ў тым, што ў 1947 годзе бацька атрымаў вольную і, не губляючы часу, вярнуўся разам зь сям’ёй на сваю Радзіму. Дзякуючы гэтаму Сяргей Папкоў зь першай па дзясятую клясу жыў у беларускім асяродку і вучыўся ў беларускай школе. Гэта стала грунтам для выбару жыцьцёвай і палітычнай пазыцыі ўжо ў сталыя гады.

Скончыў у 1964 годзе Днепрапятроўскі дзяржаўны ўнівэрсітэт па спэцыяльнасьці сыстэмы кіраваньня бесьпілётных лятальных апаратаў. У Менску жыве з 1966 году. Асноўная працоўная дзейнасьць праходзіла ў Навукова-дасьледчым інстытуце па вылічальнай тэхніцы (1966—1971 г.г.) і ў Навукова-вытворчым аб’яднаньні «Інтэграл» (1972—1993 г.г.) на інжынэрных пасадах. Кірунак дзейнасьці — распрацоўшчык вылічальных машынаў і сыстэмаў.

Палітычнай дзейнасьцю займаецца з 1987 году. У Беларускім Народным Фронце «Адраджэньне» з 1990 году. Займаецца сыстэмным аналізам палітычных, сацыяльных і эканамічных працэсаў. Удзельнічаў у распрацоўцы эканамічнай праграмы Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне».

З 1990 па 9-га студзеня 1996 году — дэпутат Вярхоўнага Савету 12-га скліканьня, ад Кастрычніцкай выбарчай акругі № 21 г. Менску. Удзельнічаў у распрацоўцы Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце Беларусі, у галадоўцы дэпутатаў апазыцыі 11-12 красавіка 1995 году супраць ініцыяванага Лукашэнкам рэфэрэндуму аб зьмене дзяржаўнай сымболікі, скасаваньня статусу беларускай мовы як адзіна дзяржаўнай, праве прэзыдэнта распускаць Вярхоўны Савет і эканамічнай інтэграцыі з Расеяй.

Намесьнік старшыні Беларускага Народнага Фронту «Адраджэньне» і Кансэрватыўна-Хрысьціянскай Партыі — БНФ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Кансэрватыўна-Хрысьціянскай Партыі — БНФ
Катэгорыя:Сябры Беларускага народнага фронту
Белы Пераезд

**Бе́лы Перае́зд** — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Камаровіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 29 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Камаровіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Петрыкаўскага раёну
Рымашы

Назву **Рымашы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Рымашы — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Рымашы — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Рымавічы
* Рыманды
* Рымараўшчына
* Рыматаўшчына
* Рымаўцы
Юры Ігнаткаў

**Ю́ры Ігна́ткаў** (, ; 14 траўня 1840; Міхалаўцэ, Зэмплін, Аўстрыйская імпэрыя — 14 верасьня 1885, Лучанэц, рэґіён Банска Быстрыца, Аўстра-Вугоршчына) — пэдаґоґ ды навінар русафілскае й русінафілскае арыентацыі, мова- ды літаратуразнаўца.

## Жыцьцяпіс
Прафэсійную асьвету атрымаў на філязафічным факультэце ў Будапэшце, па скончаньні якое працаваў як прафэсар ґімназіі ў Будапэшце, дзе выкладаў лацінскую, грэцкую ды расейскую мову. У 1866–1867 року прафэсар у ґімназіі ва Ўнґвары, у 1867–1868 року зноў у Будапэшце, у 1868–1876 роках у Левачы, у 1876–1885 роках у Лучанцы. Падтрымліваў ды прапаґандаваў ідэі панславізму. З тае прычыны быў стала перамешчаны на новыя мейсцы працы. Актыўна выступаў у прэсе: *Слово* (Львоў), *Вѣстникъ для русиновъ Австрійской державы* (Вена), *Pesťbudinské vedomosti* (Будапэшт).

Быў актывістам у *[[Грамада Сьвятога Васіля Вялікага|Грамадзе Сьвятога Васіля Вялікага]]* ды Маціцы Славенскай, сузаснавальнікам літаратурнага часопісу Свѣт (1867).

## Навуковая праца
Напісаў артыкулы пра славянскія мовы, польскую ды расейскую літаратуру, якія публікаваў пераважна ў прафэсійным часопісу *Országos tanáregyleti közlöny* (1867–1868, 1874–1875). Артыкулы пра расейскую й польскую літаратуру публікаваў у будапэшсцкіх часопісах *Fővárosi Lapok* (1869) ды *Pesti Napló* (1870). Пісаў пра ўплывы крыжовых паходаў на культурны розьвітак Эўропы, пра ўзаемныя сувязі індаэўрапейскіх моваў. У 1875 року апублікаваў штудыю грэцкае паэзіі, а 1877 року першую ў Вугоршчыне ґраматыку цыґанскае мовы *Cigány nyelvtan*.

## Вонкавыя спасылкі
* Paul Robert Magocsi. Chrbtom k horam. Dejiny Karpatskej Rusi a karpatských Rusínov. UNIVERSUM. Prešov, 2016. ISBN 978-80-89046-97-3.
* Любиця Бабота: Ігнатков ЮрІй, Ігнатов. //Ковач Ф. и др. Краєзнавчий словник русинів-українців. Пряшівщина. СРУСР. Пряшів, 1999. ISBN 80-85137-15-1.
* Іван Поп: Ігнатков Юрій. //Магочій П.Р., Поп І. (уклад.) Енциклопедія історії та культури карпатських русинів. Вид-во В.Падяка. Ужгород, 2010. С. 251.
* Иван Поп: Игнатков Юрий. //Поп, И. Энциклопедия Подкарпатской Руси. Ужгород: Изд-во В.Падяка, 2001. Сс. 185–186.

## Крыніцы

Катэгорыя:Русінскія лінгвісты
Слуцкі павет (неадназначнасьць)

**Слуцкі павет** можа азначаць:
* Слуцкі павет&nbsp;— павет у Вялікім Княстве Літоўскім (1791—1793)
* Слуцкі павет&nbsp;— павет у Расейскай імпэрыі (1793—1918)
* Слуцкі павет&nbsp;— часовы павет у Другой Рэчы Паспалітай (1918—1920)
Шупеня

**Шупеня** (, ) — патраўка ці рагу на аснове груцы і скварак ці мяса, вядомая ў беларуска-літвінскай і ўкраінскай кухнях.

Лявон Патоцкі апісвае шупеню ў «Мэмуарах пана Камэртона» як улюбёную страву жамойтаў, якую гатавалі на вясельле ці хрэсьбіны. Паводле Данэлайціса, елі яе таксама на  ды Каляды. У Клайпедскім краі падавалася з кавай ці півам.

На Беларусі распаўсюджаная ў межах гістарычнай Літвы. Ва Ўкраіне захавалася толькі на Гуцульшчыне. Пад Кракавам вядомая падобная страва пад назваю .

## Прыгатаваньне

### Беларускі варыянт
* 1&nbsp;—1,5&nbsp;кг маладой бульбы
* 1&nbsp;—2 шклянкі маладых бабоў
* 1 вялікая цыбуліна
* 3&nbsp;—4 сталовыя лыжкі алею
* 0,5 шклянкі сьмятаны
* кроп
* соль
* мелены чорны перац

Бульбу абабраць, вымыць і адварыць да гатовасьці, так сама адварыць бабы і зьняць зь іх лупіньне. Цыбулю дробна парэзаць і спасіраваць да залацістага колеру. Да цыбулі дадаць сьмятану і прагрэць. Патаўчы бульбу, бабы й цыбулю ў таўканіцу, дадаць кроп і мелены перац. Падаваць можна зь сьвежай і салёнай гароднінай ды мясам.

### Летувіскі варыянт
* 100 г тлустай сьвініны або кілбасы
* ½ цыбулі-рэпкі дробным кубікам
* 50 г груцы
* 50 г гароху
* 50 г фасолі
* 2 бульбіны (надраць і крыху адціснуць)
* булён мясны або гароднінны
* яйка

Сьвініну і цыбулю абсмажыць, дадаць крупы, гарох, фасолю (бабовыя папярэдне замачыць у халоднай вадзе на 6-8 гадзінаў), заліць булёнам і тушыць да гатовасьці мясапрадуктаў. Потым іх выняці і, памешваючы, увесьці таркаваную бульбу. Варыць, памешваючы, да гатовасьці (каб перастаў адчувацца крухмал). Падаваць з салёнымі гуркамі, хлебам, зяленівам, грыбамі, сьмятанаю і яйкам «у мяшэчак».

### Украінскі варыянт
* 1—1,5 кг маладой бульбы
* 1-2 шклянкі фасолі
* 50 г кукурузных крупаў
* 1 цыбуля-рэпка
* 3—4 ст. лыжкі сала
* 0,5 шклянкі сьмятаны
* кроп
* соль
* мелены чорны перац

Бульбу абабраць, памыць і адварыць да гатовасьці, так сама адварыць фасолю і зьняць лупіньне. Зварыць кукурузныя крупы. Цыбулю дробна нарэзаць і спасіраваць да залацістага колеру. Да цыбулі дадаць сьмятану і прагрэць. Патаўчы гарачую бульбу, фасолю й цыбулю ў таўканіцу, зьмяшаць з кукурузнаю кашаю, дадаць кроп і мелены перац. Падаваць з маласольнымі гуркамі ды мясам.

## Звычаі
У Беларусі густую шупеню падаюць сватам са сьвіным хвастом, які стаіць тырчма, калі дзяўчына дае згоду выйсьці замуж, і паземна на паверхні пры адмове.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Беларуская кухня для прафэсійных кухараў: Шупеня
* 

Катэгорыя:Беларускія стравы
Катэгорыя:Літоўская кухня
Катэгорыя:Украінская кухня
Асьпірантура

**Асьпірантура** — асноўная форма падрыхтоўкі навуковых і навукова-пэдагагічных кадраў у некаторых краінах і ў Беларусі. Арганізуецца пры ВНУ і навукова-дасьледчых установах. У асьпірантуру прымаюцца асобы з вышэйшай адукацыяй, якія выявілі здольнасьці да навукова-пэдагагічнай і навукова-дасьледчай працы і вытрымалі ўступныя іспыты. На Беларусі існуе вочная (3 гады навучаньня) і завочная (4 гады). Асобы, якія праходзяць курс асьпірантуры (асьпіранты), здаюць кандыдацкія іспыты, рыхтуюць да абароны дысэртацыю на атрыманьне вучонай ступені кандыдата навук.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пасьляўнівэрсытэцкая прафэсійная адукацыя
Місько

**Місько** — беларускае і ўкраінскае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Павал Місько — беларускі пісьменьнік, празаік, паэт, публіцыст
* Сьцяпан Місько — беларускі культуроляг
Алесь Камароўскі

**Але́сь Камаро́ўскі** ( 1 сакавіка 1947, вёска Мікалаеўшчына, Стаўпецкі раён, Баранавіцкая вобласьць) — беларускі пісьменьнік, паэт, адзін зь першых беларускамоўных спартовых камэнтатараў.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Мікалаеўшчына ў сям’і рабочага. Навучаўся ў Мікалаеўшчынскай сярэдняй школе. Скончыў беларускае аддзяленьне філялягічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1970). Служыў у Савецкай Арміі камандзірам узводу (1970—1971). Быў загадчыкам аддзелу Менскай абласной бібліятэкі імя А. С. Пушкіна (1971—1973), навуковым супрацоўнікам Літаратурнага музэю Якуба Коласа (1973—1976), працаваў загадчыкам аддзелу ў Рэспубліканскім праўленьні аматараў кнігі БССР (1976—1979), на беларускім тэлебачаньні (1979—1990). Зь 1990 г. — загадчык аддзела крытыкі і мастацтва часопіса «Маладосць». Сябра Саюзу пісьменьнікаў Беларусі.

## Творчасьць
Дэбютаваў вершамі ў 1961 годзе (газэта «Раніца»). Аўтар кніг «Пачатак» (1975), «Зямля маіх надзей» (вершы і паэмы, 1988), аповесьцяў «Ахілесава пята», «Адкрытая тайна» (1979), «Заварожаны мяч» (1989), «Пенальці» (2000) («Ураджай»), «Моц духу» (2014) («Маладосьць»), «Прывід мінулага» (2015) («Полымя»), «Радаслоўны лісток» (2015) («Полымя»), «Сны каштанавых алей» (2017) («Маладосьць»), «Удар залатой буцы» (2018) («Полымя»).

У 2019 годзе плянуе выдаць кнігу «Смаку не абабрацца», якая стане ягонай першай кулінарнай аповесьцю і будзе складацца з успамінаў пра стравы і рэцэпты зь яго малой радзімы — Мікалаеўшчыны.

## Літаратура
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўшчыне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Мікола Адам

**Міко́ла Адам** (нарадзіўся , вёска Мікалаеўшчына, Стаўпецкі раён, Менская вобласьць, БССР) — беларускі паэт, празаік, перакладчык.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1978 годзе ў Мікалаеўшчыне, да 1992 году жыў у Казахстане (Шахцінск). Скончыў Мікалаеўшчынскую сярэднюю школу імя Я. Коласа (1995 г.), філялягічны факультэт БДУ (2000), факультэт культуралёгіі, аддзяленьне кінадраматургіі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсітэту культуры і мастацтваў (2005). Быў разьмеркаваны ў Капыль рэжысэрам раённага Дома культуры. Заснаваў там тэатральную студыю «Непаседа», паставіў спэктакль «Дабрыдзень, Маша!», які меў неадназначны рэзананс. Да 2010 году займаўся зь дзецьмі тэатральнай творчасьцю. Працаваў спэцкарэспандэнтам газэты «Культура», загпастам Тэатру-студыі кінаактора, грузчыкам, рэдактарам у выдавецтвах «Мастацкая літаратура», «Рэгістр». У 2020—2021 гг. — рэдактар аддзелу паэзіі часопісу «Маладосьць». Перакладае з украінскай і расейскай моваў.

## Творчасьць
Дэбютаваў зь вершамі ў 1995 годзе ў часопісе «Першацвет». Аўтар кніг паэзіі «Калыханка для каханай» (2001), «Вайна, прыдуманая мною» (2004),«Під лацканами споминів» (Івана-Франкоўск, 2018, у перакладзе на ўкраінскую мову), «Небо на столі» (Вінніца, 2020, у перакладзе на ўкраінскую мову).

Друкаваўся ў часопісах «Полымя», «Маладосьць», «Акно», літаратурных газэтах «Літаратура і мастацтва», «Зьвязда», «Наша Ніва», расейскім альманаху «Петербургские строфы», калектыўных зборніках «Анталёгія маладога верша» ( «Ураджай», 2001) «Кахаць і верыць» («Мастацкая літаратура», 2013), «Пад зоркай кахання» («Мастацкая літаратура, 2015), «Скажы, што кахаю…» («Мастацкая літаратура», 2018).

Аўтар кніг прозы «Шоўк» («Мастацкая літаратура», 2013), у якую ўвайшлі аповесьці «Насьця», «Шоўк. Гісторыя жарсьці», «Антыгерой», раман «Мыла»; «Каждому свой ад» (Смаленск, «Ноопрес», 2013), «...І прыдбаў гэты дом» («Чатыры чвэрці», 2020), «Сёстры» («Галіяфы», 2020), «Дачка» («Галіяфы», 2022). 

## Бібліяграфія

### Раманы
* Пра каханьне і не (1999)
* Мыла. Беларускі раман (2000)
* Дачка (2016)
* Прывітаньне, Даша! (2010—2017)
* Хронікі Белых Рос: Адам і Ева (2016—2022)
* Джала скарпіёна (2016—2022)
* Сёстры (2020)
* Муза (2021—2022)

* *Трылёгія «…І прыдбаў гэты дом»*
** ...І прыдбаў гэты дом (2017)
** Адаптацыя (2018)
** Вольны птах (2021)

### Аповесьці
* Насьця (1999)
* Антыгерой (2010)
* Шоўк. Гісторыя жарсьці (2010)
*Анёл і Траянда (2019)
*Паэт і Паэтка (2021)
*Мія (2022)

### Апавяданьні
* Адзін дзень Карыны Шарамет, або Вечная драма
* Аліса
* Бяз лёгікі
* Безь сьвятла
* Ваўчыца
* Выбар
* Вязень замка адзіноты
* Вяртаньне
* Гульня ўяўленьня
* Добры чалавек Мазахаў
* Ішоў дождж
* Калюня
* Кватэра, якая любіла цішыню
* Кома
* Крысьціна
* Макулатура
* Начныя госьці
* Разьвітаньне зь марай
* Руская рулетка
* Рыцар
* Саша
* Спатканьне ў адну ноч
* Сьпёка
* Стаўроў
* Трыпціх


Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўшчыне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты
Паракіці

**Паракі́ці** — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гудагайскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 32 чалавекі
* 1999 год — 44 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудагайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Кандраты

**Кандраты́** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Кавалёўкі. Уваходзяць у склад Гудагайскага сельсавету Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Імя Кандрат лічыцца літоўска-рускай формай германскага імя Конрад. Апроч таго, бытавалі старажытныя германскія імёны Кундрат або Контрат (Kundrat, Conttrat) і Кундрада або Кондрада (Cundrada, Condrada), асноўнымі формамі якіх разглядаюць Гундарат (Gundarat) і Гундэрада (Gunderada).

## Насельніцтва
* 1999 год — 13 чалавек
* 2009 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудагайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну