open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дзень усіх сьвятых

**Урачы́стасьць Усі́х Сьвяты́х** () — хрысьціянскае сьвята на ўшанаваньне ўсіх вядомых і невядомых сьвятых і мучанікаў, якія знаходзяцца ў небе з Богам. Урачыстасьць усіх Сьвятых выводзіцца галоўным чынам з пашаны аддаванай мучанікам, якія аддалі сваё жыцьцё для Хрыста, а якіх не ўспамінаюць у мясцовых мартыралёгіях (кнігах памерлых) ані ў каноне Сьвятой Імшы. У ІІІ стагодзьдзі пасьля нараджэньня Хрыста распаўсюдзілася традыцыя пераносін цэлых рэліквіяў сьвятых, альбо іх частак на іншае месца. Такім чынам хацелася падкрэсьліць, што сьвятыя зьяўляюцца ўласнасьцю ўсяго касьцёла. Калі ў 610 годзе папа Баніфацыюс IV атрымаў ад кесара старажытную паганскую сьвятыню Пантэон, загадаў скласьці там шматлікія рэліквіі і асьвяціў гэтую будоўлю на касьцёл Маці Божай Мучанікаў. Ад таго моманту ўсіх памерлых мучанікаў ушаноўвалі 1 траўня. Папа Грыгорыюс III у 731 годзе перанёс гэтую ўрачыстасьць на 1 лістапада, а ў 837 годзе папа Грыгорыюс IV загадаў, каб дзень 1 лістапада быў прысьвечаны памяці ня толькі мучанікаў, але і ўсім сьвятым Паўсюднага Касьцёла. Наступны дзень пасьля Ўрачыстасьці Ўсіх Сьвятых (2 лістапада) адзначаем успамін памерлых. Для хрысьціян гэта дзень малітваў за ўсіх веруючых ў Хрыста, якія адышлі з гэтага сьвету, а цяпер знаходзяцца ў чысцы. Ад пачатку ХІІІ стагодзьдзя гэтая традыцыя распаўсюдзілася па цэлым Касьцёле. У ХІV стагодзьдзі пачалі праводзіць у гэты дзень працэсіі па могілках да чатырох стацыяў (алтароў). Каля стацыяў маліліся за памерлых і сьпявалі жалобныя песьні. Пятая стацыя адбывалася ў касьцёле, пасьля вяртаньня працэсіі з могілак. Гэтыя традыцыі захаваліся і да нашых часоў. У гэтыя дні хрысьціяне наведваюць магілы сваіх памерлых родзічаў і знаёмых, удзельнічаюць у Сьвятой Імшы, моляцца. Існуе старадаўняя традыцыя запальваньня сьвечак на магілах і складаньня кветак, вянкоў і іншых аздобаў, якія зьяўляюцца сымбалем памяці аб памерлых.

Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя
Катэгорыя:Трыдыюм усіх сьвятых
Катэгорыя:Лістападаўскія сьвяты
Вінс Кларк

**Вінс Кларк** (, нарадзіўся 3 ліпеня 1960 ў прадмесьці Лёндану, Ангельшчына) — брытанскі музыка і аўтар песьняў, зьвязаны зь вялікай колькасьцю пасьпяховых поп-гуртоў, уключаючы Depeche Mode, Yazoo, The Assembly і Erasure.
## Вонкавыя спасылкі
* [Афіцыйная старонка гурта [Erasure] ]

Катэгорыя:Брытанскія музыкі
Катэгорыя:Depeche Mode
Гіпі

**Гіпі** (ад ангельскага *hippy* або *hippie*; ад размоўных *hip* або *hep* — «модны, стыльны»; паводле Оксфардзкага слоўніка ангельскай мовы, паходжаньне hip невядома) — моладзевая філязофія й субкультура, папулярная ў ЗША ў 1960-х і 1970-х гадох, якая выказвала пратэст супраць агульнапрынятае маралі й імкненьне вярнуцца да прыроднае чысьціні праз прапаганду вольнага каханьня й пацыфізму (галоўны іх пратэст быў накіраваны супраць Віетнамскае вайны). Самы вядомы лёзунг гіпі: «*Make love, not war!*», што значыць «Займайцеся каханьнем, а не вайной!».

## Сусьветна вядомыя завадатары руху гіпі
* Джэк Кэруак
* Рычард Фарыньня
* Джым Морысан

## Глядзіце таксама
* Гіпстэры

## Вонкавыя спасылкі
* Пацыфісцкая бачына гіпі
MTV

**MTV** («Эм-ці-ві́»; поўная назва Music Television, ) — тэлеканал, прысьвечаны сучаснае папулярнае музыцы й моладзевай субкультуры. Вяшчаньне тэлеканала пачалося ў ЗША 1 жніўня 1981 году. У цяперашні час брэнд MTV па ліцэнзіі выкарыстоўваюць мноства тэлекампаніяў у розных краінах сьвету. У Расеі MTV («MTV Расея») пачаў сваё вяшчаньне 26 верасьня 1998 году.

Ва Ўкраіне MTV («MTV Украіна») распачаў сваю працу 25 жніўня 2007 году.

Праграмы ды кліпы MTV-Менск нязначны час у дзень трансьлююцца на хвалях MTV Расея, генэральны дырэктар каналу Валік Грышко.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка
* Сайт MTV Расея
* Сайт MTV Украіна

Катэгорыя:Тэлебачаньне
Хрысьціянія

**Хрысьція́нія** (*Вольны горад Хрысьціянія*) — часткова самакіравальная, неафіцыйная «дзяржава пасярод дзяржавы», якая разьмясьцілася ў раёне Хрысьціянсхавн Капэнгагена, дацкае сталіцы. Хрысьціянія, насуперак праціўнікам сярод дацкіх улад, мае адмысловы паўлегальны статут у Даніі і частковую незалежнасьць.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Хрысьціяніі

Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі
Цэнтральная Афрыка

**Цэнтра́льная А́фрыка** — рэґіён Афрыкі, які знаходзіцца ў цэнтральнай частцы кантынэнту. Звычайна да гэтага рэґіёну адносяць наступныя краіны:
*  Бурундзі
*  Ґабон
*  Дэмакратычную Рэспубліку Конґа
*  Камэрун
*  Руанду
*  Рэспубліку Конґа
*  Сан-Тамэ і Прынсыпі
*  Цэнтральна-Афрыканскую Рэспубліку
*  Чад
*  Экватарыяльную Ґвінэю

## Вонкавыя спасылкі
Тодар Янушэнка

**Тодар Янушэнка** — інструктар Часовага Беларускага Нацыянальнага Камітэту ў Наваградзкім і Баранавіцкім паветах у 1919 годзе. Актыўны ўдзельнік Слуцкага збройнага чыну 1920 году.

## Біяграфія
Прыкладна зь сярэдзіны 1919 вучыўся ў Польшчы ў афіцэрскай школе ад Беларускай Вайсковай Камісіі. Напрыканцы лістапада начале з Кузьмом Цярэшчанкам прыбыў ў званьні паручніка з Лодзі да Семежава, для ўдзелу ў Слуцкім збройным чыне (разам зь ім прыблі яшчэ 3 афіцэра з 12 пасланых — капітаны Андрэй Якубецкі, Антон Борык, Антон Сокал-Кутылоўскі).

Ваяваў разам зь Першым Слуцкім беларускім палком. 

З 3 сьнежня 1920 году — камадзір Выведкі й контрвыведкі, пасьля таго як былы камандзір выведкі Мірончык дапамог уцячы з пад арышту Паўлу Чайку.

Арыштаваны НКУС і сасланы ў Сыбір на цяжкія прымусовыя работы ў 1939 годзе.

## Літаратура
* Спадчына 6/94, «Беларуская справа падчас польскай акупыцыі 1919-1920 гг» ст. 50-87

Катэгорыя:Вайскоўцы БНР
Катэгорыя:Першы Слуцкі полк
Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстаньня
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Аўгустус П’юджын

**Аўгустус Ўэлбі Нортмар П'юджын** (; 1 сакавіка 1812 — 14 верасьня 1852) — брытанскі архітэктар і тэарэтык архітэктуры, адзін з найважнейшых прадстаўнікоў нэаготыкі. Напачатку свайго творчага шляху ўдзельнічаў у адбудове Вэстмінстэрскага палацу пасьля пажару 1834 году ў якасьці асыстэнта Чарлза Бары. Асноўным кірункам працы П’юджына было будаўніцтва цэркваў. Сам ён навярнуўся ў каталіцтва ў 1835, але працягваў будаваць і англіканскія храмы.

## Жыцьцё
Аўгустус Ўэлбі Нортмар П'юджын паходзіў з францускай пратэстанцкай сям'і. Ягоны бацька, Аўгустус Чарлз П'юджын, быў вядомым малявальшчыкам. Пачатковую адукацыю хлопчык атрымаў у школе Крайстс Хоспітал. Ягоныя таленты ў дызайне былі рана заўважаныя, і ва ўзросьце 15 год ён ужо працаваў над эскізамі мэблі для Віндзарскага Палацу (сам ён пазьней даволі скептычна ацэньваў свае раньнія работы).

У 1831 годзе ён ажаніўся ў першы раз, з Эн Гарнэт. У траўні наступнага году яна памерла пры родах. У 1933 П'юджын пабраўся шлюбам з Луізай Бэртан, якая нарадзіла яму шасьцярых дзяцей (сярод іх — Эдварда Ўэлбі П'юджына). У 1835 годзе П'юджын прыняў каталіцтва, жонка пасьледавала ягонаму прыкладу ў 1839. У 1844 годзе Луіза памерла. У 1848 П'юджын ажаніўся ў трэці раз, з Джэйн Ніл, і меў зь ёю дваіх дзяцей (сярод іх быў Пітэр Пол П'юджын). У 1852 годзе ён памёр ва ўзрозьце 40 год, магчыма ў выніку атручваньня ртуцьцю.

## Погляды

Свае погляды П'юджын выказаў у працах «Ісьцінныя прынцыпы сьпічастай альбо хрысьціянскай архітэктуры» (1841) і «Апалёгія адраджэньня хрысьціянскае архітэктуры ў Англіі» (1843). У якасьці асноўнага правіла добрай архітэктуры ён прапануе наступнае: кожны элемэнт будынку павінны мець сваё прызначэньне, і карысныя часткі канструкцыі трэба ўпрыгожваць, а не хаваць за асобна сканструяванымі ўпрыгожаньнямі. Сярод іншых прыкладаў ён зьвяртае ўвагу на цьвікі й скобы, якія ў готыцы не хаваюцца й не маскіруюцца, а робяцца часткаю агульнага ўзору.

Зыходзячы з гэтых жа прынцыпаў, П'юджын рэзка крытыкуе клясыцызм у царкоўнай архітэктуры. На ягоную думку, антычныя храмы будаваліся для прынцыпова іншага тыпу набажэнстваў, і перапрыстасаваньне гэтай канструкцыі для хрысьціянскае літургіі ў кожным разе зьнішчае характэрны выгляд будынку, да якога імкнецца архітэктар-клясыцыст. У той жа час, паводле П'юджына, канструкцыя і эстэтыка гатычнага храма цалкам абумоўлена патрэбамі хрысьціянскага набажэнства і павінна служыць узорам для архітэктараў усіх пазьнейшых часоў. Апроч таго, антычную архітэктуру ён лічыць недасканалай, бо тая механічна пераносіць прынцыпы драўлянага дойлідзтва на каменныя будынкі, ў той час як готыка абапіраецца на ўласьцівасьці менавіта камня й цэглы. Адзіным вытлумачэньнем прыняцьця антычнае архітэктуры за ідэал П'юджын называе захапленьне паганствам і перадузятасьць да хрысьціянскага сярэднявечча.

Падобныя погляды П'юджын выказваў і адносна іншых галінаў мастацтва, у прыватнасьці заклікаючы да адраджэньня грэгарыянскага сьпеву.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Брытанскія архітэктары
Катэгорыя:Нэаготыка
Эжэн Віяле-лё-Дзюк

**Эжэн Эманюэль Віяле́-лё-Дзюк** (; 27 студзеня 1814 — 17 верасьня 1879) — францускі архітэктар, тэарэтык архітэктуры, рэстаўратар сярэднявечных пабудоваў, найбуйнейшы прадстаўнік нэаготыкі ў Францыі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1814 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 27 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1879 годзе
Катэгорыя:Памерлі 17 верасьня
Катэгорыя:Францускія архітэктары
Катэгорыя:Нэаготыка
Калюмбійскі ўнівэрсытэт

**Калюмбійскі ўнівэрсытэт** (афіцыйная назва *Калюмбійскі ўнівэрсытэт гораду [[Нью-Ёрк]]у*) — адзін з найвядомейшых унівэрсытэтаў ЗША, уваходзіць у элітную Лігу плюшчу.

Унівэрсытэт быў заснаваны ў 1754 годзе, з дазволу караля Ангельшчыны Георга II. Унівэрсытэт разьмешчаны ў Нью-Ёрку, раён Мангэтан, дзе займае 6 кварталаў (13 га).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Унівэрсытэты ЗША
Катэгорыя:Нью-Ёрк
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1754 годзе
Русафобія

**Русафо́бія** — нянавісьць, варожасьць або іншыя нэгатыўныя пачуцьці ў дачыненьні да Расеі, расейцаў або іх мовы. Зьяўляецца варыянтам ксэнафобіі. Русафобія мае як вонкавы (нэгатыўныя меркаваньні, фармаваныя аб Расеі замежнікамі), так і ўнутраны (меркаваньні саміх расейцаў, асобных груп пасярод Расеі) кампанэнты. Процілеглым паняцьцем зьяўляецца русафілія.
Русафілія

**Русафі́лія** (ад грэцкіх словаў *rossos* — «рускі» і *philos* — «сябар») — любоў да ўсяго расейскага ды Расеі. Тэрмін можа ўжывацца ў культурным, палітычным або лінгвістычным кантэксьце.
Ганібал Лектар

**Доктар Ганібал «Канібал» Лектар** — выдуманы пэрсанаж; фігураваў у чатырох раманах Томаса Харыса ды ў іх экранізацыях: «Чырвоны дракон» (апублікаваны ў 1981 г., экранізаваны ў 1986 як «Паляўнічы на людзей» ды ў 2002 пад аднайменнай назовай), «Маўчаньне ягнятаў» (апублікаваны ў 1988, экранізаваны ў 1991), «Ганібал» (апублікаваны ў 1999, экранізаваны ў 2001) ды «Ганібал: Узыходжаньне» (апублікаваны ў 2006, экранізаваны ў 2007).

У 2003 годзе Амэрыканскі інстытут кіно назваў доктара Ганібала Лектара ў выкананьні Энтані Гопкінса кіназлыднем нумар адзін усіх часоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Ганібал Лектар на бачыне Internet Movie Database

Катэгорыя:Пэрсанажы фільмаў
Зьміцер Завадзкі

**Зьмі́цер Зава́дзкі** (28 жніўня 1972 — 7 ліпеня 2000 (?)) — беларускі журналіст, тэлевізійны апэратар.

## Біяграфія
У 1994—1997 гадах Завадзкі быў асабістым апэратарам прэзыдэнта Аляксандра Лукашэнкі. З 1997 году Завадзкі працаваў апэратарам на расейскім тэлеканале ОРТ, зь лістапада 1999 па травень 2000 працаваў у Чачэніі.

## Зьнікненьне
7 ліпеня 2000 году Зьміцер Завадзкі быў скрадзены, калі накіроўваўся ў аэрапорт «Мінск-2» на аўтамабілі, каб сустракаць свайго калегу Паўла Шарамета. Аўтамабіль быў знойдзены ў аэрапорце, але самога Завадзкага з тых часоў ніхто ня бачыў. Зьнікненьне Завадзкага ўстала ў адзін шэраг са зьнікненьнямі вядомых апазыцыйных палітыкаў Віктара Ганчара і Юрыя Захаранкі, бо ўлады гэтаксама так і ня здолелі прад’явіць задавальняючыя тлумачэньні злачынству.

14 сакавіка 2002 году па справе аб скрадзеньні Зьмітра Завадзкага былі асуджаныя 4 чалавекі — былыя супрацоўнікі спэцыяльнага атраду міліцыі «». У верасьні 2002 году Парлямэнцкая асамблея Рады Эўропы заявіла, што «сур’ёзна заклапочаная адсутнасьцю прагрэсу ў справе» і заснавала ўласны сьледчы падкамітэт для расьсьледваньня справы зьніклых.

## Прэмія імя Завадзкага
* Пасьля зьнікненьня заснаваная прэмія імя Завадзкага, якую сярод іншых атрымалі кампанія БелаПАН ды апэратар Уладзімер Бабарыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фундацыя імя Зьмітра Завадзкага
* Грамадзянская ініцыятыва «Мы памятаем» 
*  — 2015, Белсат 

Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Нарадзіліся 28 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Зьніклыя бязь вестак
Браніслаў Багатырэвіч

**Браніслаў Багатырэвіч** () гербу «Астоя» (1870, Горадня — 1940, Катынь) — беларуска-польскі вайсковец, адзін з двух ідэнтыфікаваных генэралаў войска польскага, якія былі забітыя падчас катынскага расстрэлу.

## Біяграфія
Багатырэвіч нарадзіўся 24 лютага ці 24 красавіка 1870 году ў Горадні ў шляхецкай сям’і. Служыў у царскай арміі, атрымаў афіцэрскі тытул. У верасьні 1918 году ён далучыўся да польскага войска, у 1918—1919 гадах кіраваў аддзелам мясцовай самаабароны ў Горадні, які потым быў перафармаваны ў беларуска-літоўскую пяхотную дывізію.

У 1919 годзе ён узначаліў 81-ы пяхотны полк. Пасьля заканчэньня польска-савецкай вайны ён прайшоў навучаньне ў Вышэйшай вайсковай школе ў Варшаве. Паміж 1923 і 1926 гадамі Багатырэвіч кіраваў пяхотай у 18-й польскай пяхотнай дывізіі, а ў 1927 годзе быў павышаны да брыгаднага генэрала і сышоў з актыўнай вайсковай службы. 

Пасьля савецкага нападу на Польшчу ў 1939 годзе Багатырэвіч быў арыштаваны органамі НКВД і вывезены ў Казельск на тэрыторыі СССР. Увесну 1940 году ён быў расстраляны ў Катыні разам зь некалькімі тысячамі польскіх афіцэраў і генэралам Мечыславам Смаравінскім. Цела Багатырэвіча было знойдзена немцамі ў 1943 годзе падчас эксгумацыі на месцы расстрэлу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Польскія беларусы
Катэгорыя:Польскія генэралы
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Польскія вайскоўцы, забітыя ў Катыні
Чарлз Бары

міні|Гадзіньнікавая вежа Вэстмінстэрскага палацу, найвядомейшая работа Бары.

**Сэр Чарлз Бары** () (23 траўня 1795 – 12 траўня 1860) — брытанскі архітэктар, найбольш вядомы як кіраўнік адбудовы Вэстмінстэрскага палацу пасьля пажару 1834. Збудаваная ім у 1826 царква сьв. Пятра ў Брайтане — адзін зь першых у Англіі ўзораў нэаготыкі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Брытанскія архітэктары
Катэгорыя:Нэаготыка
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Тэатар

**Тэа́тар** ( — асноўнае значэньне — «месца для відовішчаў», затым — «відовішча», ад *θεάομαι* — «гляджу, бачу») — адзін з кірункаў мастацтва, у якім пачуцьці, думкі і эмоцыі аўтара (творцы, мастака) перадаюцца гледачу або групе гледачоў пасродкам дзеяньняў актора або групы актораў.

## Паняцьце тэатру
Перадача акторам пачуцьцяў, думак, эмоцыяў аўтара гледачу завецца прадстаўленьнем. Як правіла, акторы ўяўляюць пачуцьцёвыя перажываньні аўтара, выкладзеныя ім у п’есе. Актор падчас прадстаўленьня можа дзейнічаць пасродкам свайго цела, голасу й рухаў, а таксама пасродкам розных прадметаў.

## Разнавіднасьці тэатру
Па відах дзеяньняў актора падчас імпрэзы адрозьніваюць наступныя віды тэатраў:
* драматычны (драма)
* опэрны тэатар
* мюзыкл
* балет
* пантаміма
* апэрэта
* дзіцячы
* лялечны
* тэатар абсурду
* тэатар пародыі
* вулічны тэатар
* тэатар паэзіі
* тэатар танца
* тэатар ценяў
* тэатар зьвяроў
* тэатар песьні
* тэатар эстраднай мініятуры (тэатар эстрады)
* тэатар аднаго актора

## Сусьветны тэатар
### Тэатар Беларусі
На 2010 год у Беларусі толькі каля 30% спэктакляў ставілася па-беларуску. Дзель беларускай драматургіі ў рэпэртуарах тэатраў ледзь дасягала 25%.

## Тэатральныя фэстывалі
* Фэстываль у Гластанбэры
* Авіньёнскі фэстываль
* Эдынбурскі фэстываль тэатру і музыкі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Экспериментальный театр «EYE»


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Maroon 5

**Maroon 5** — амэрыканскі рок-гурт. Дэбютны альбом гурта *[[Songs About Jane]]* 2002 году стаў залатым, плацінавым і мульціплацінавым у шматлікіх краінах. Выпушчаная пасьля акустычная вэрсія альбома таксама стала вельмі папулярная.

## Гісторыя
Сьпявак і рытм-гітарыст Адам Лэвін () пазнаёміўся з барабаншчыкам Раянам Дусікам у 1990 годзе. Разам яны запісалі варыянт песьні «Knockin' on Heaven’s Door» у гаражы Дусіка. У школе Брэнтвуд Адам сустрэў трэцяга чальца гурта — бас-гітарыста Мікі Мэдэна (). Паступова яны сфармавалі гурт і выступалі пад рознымі назовамі. Разам з клявішнікам Джэсі Кармайклам () яны былі вядомыя як гурт Kara’s Flowers. E 1997 годзе з дапамогай кампаніі «Reprise Records» яны запісалі альбом «The Fourth World» («Чацьвёрты сьвет»), які не меў камэрцыйнага посьпеху. Ад 2001 году выступаюць пад назвай «Maroon 5» (). Лічба «5» у назве была дададзеная, каб не блытаць гурт зь іншым гуртом, які ўжо меў назву «Maroon». У 2002 годзе выйшаў першы альбом гурту «Maroon 5» — «Songs About Jane» («Песьні пры Джэйн»), у якім спалучаліся рок і рытм-н-блюз, што прывяло да ягонай папулярнасьці ў слухачоў і прыязных водгуказ музычных крытыкаў. У 2005 годзе гурт атрымаў музычную ўзнагароду Грэмі ў намінацыі «Найлепшы новы гурт».

У сакавіку 2007 году выйшаў другі альбом гурта *[[It Won't Bee Soon Before Long]]*. Гэты альбом атрымаў статус двойчы плятынавага. Першы ж сынгл зь яго — «Makes Me Wonder» — узначаліў амэрыканскія чарты продажаў (Billboard Hot 100).

На сёньняшні дзень агульны наклад прададзеных альбомаў гурту складае больш за 27 мільёнаў па ўсім сьвеце.

## Дыскаграфія
* *[[Songs About Jane]]* (2002, J Records, Octone Records)
* *The Limited Set* (2003, iTunes Exclusive)
* *[[1.22.03.Acoustic]]* (2004, Octone Records, J Records, Sony BMG Music Entertainment)
* *[[Live — Friday the 13th]]* (2005, Octone Records, J Records, Sony BMG Music Entertainment)
* *[[It Won't Be Soon Before Long]]* (2007, A&M Records)
* *[[The B-Side Collection]]* (2007, iTunes Exclusive)
* *Hands All Over* (2010, A&M Octone Records)
* *Overexposed* (2012, A&M Octone Records)
* *V* (2014, 222 Records (2), Interscope Records)

## Кліпы
* 2003 — «Harder to Breathe»
* 2004 — «This Love»
* 2004 — «Sunday Morning»
* 2004 — «She Will Be Loved»
* 2007 — «Won’t Go Home Without You»
* 2007 — «Wake Up Call»
* 2007 — «Makes Me Wonder»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка
* Афіцыйны фан-клюб
* 

Катэгорыя:Музычныя гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя гурты з Лос-Анджэлесу
Катэгорыя:Поп-рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Суданскі фунт

**Суданскі фунт** ( — «*джунаіх*») — афіцыйная валюта Судану. Арабская назва пачаткова адносілася выключна да суданскіх манэтаў, але цяпер перайшла і на ўсё валюту ўвогуле.

## Гісторыя
### Першы фунт (SDP)
Першы суданскі фунт увайшоў у абарачэньне паралельна з эгіпэцкім фунтам. Адначасова і Мухамад ібн Абдала (махдзі) і Абдалахі ібн Мухамад (халіф), выпусьцілі манэты якія ўжываліся паралельна з эгіпэцкай валютай. Эгіпэцкі фунт быў поўнасьцю заменены суданскай валютай у 1956 годзе.

Фунт падзяляўся на 100 куірышаў (). Падчас улады махдзі і халіфа, куірыш дзяліўся на 40 пара.

Суданскі фунт быў заменены на дынар (SDD) у 1992 годзе па курсе 1 дынар = 10 фунтам. Дынар у асноўным ужываецца на поўначы Судану, у Паўднёвым Судане да нашых дзён ужываецца фунт.

### Другі фунт (SDG)
Згодна зь мірным пагадненьнем паміж урадам Судану і Суданскім вызваленчым рухам, Цэнтральны банк Судану прыняў праграму па ўвядзеньні новай валюты на пераходны пэрыяд. Выгляд новай валюты павінен улічваць культурную разнастайнасьць Судану. Да ўвядзеньня новай валюты абарачэньне розных валют працягвалася пад кантролем Цэнтральнага банку. Новы фунт быў прадстаўлены 10 студзеня 2007 году, і ўвайшоў у абарачэньне 1 ліпеня 2007 году. Курс новага фунта: 1 дынар = 100 ст. дынарам.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Судан
Одын

**О́дын** (старажытнаскандынаўскае *Óðinn*)&nbsp;— галоўны бог у нардычнай скандынаўскай міталёгіі й рэлігіі Асатру.

## Крыніцы

Катэгорыя:Скандынаўскія багі
Катэгорыя:Багі неба і надвор’я
Катэгорыя:Асы
Катэгорыя:Забойцы цмокаў
Катэгорыя:Германскія багі
Катэгорыя:Багі-вешчуны
Іггдрасіль

**Іггдрасі́ль** — у нардычнай (Скандынаўскай) міталёгіі дрэва — вялікі ясень, які знаходзіцца ў цэнтры сусьвету.

Вакол ягонага ствала месьцяцца дзевяць сьветаў-краінаў — тры на нябёсах: Асгард, Альфгэйм, Муспэльгэйм; тры на зямлі: Ванагэйм, Мідгард, Ётунгэйм; і тры пад зямлёй: Ніфльгэйм, Гэльгэйм, Свартальвгэйм.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Скандынаўская міталёгія
Нэаготыка

**Нэаготыка** — плынь у архітэктуры новага часу, якая характарызуецца вяртаньнем да эстэтыкі і архітэктурных традыцыяў готыкі.

Першыя спробы выкарыстоўваць элемэнты готыкі ва ўпрыгожваньні будынкаў ды інтэр’ераў зьявіліся ў сярэдзіне XVIII стагодзьдзя ў Англіі. Ідэі сапраўднага адраджэньня гатычнай архітэктуры набываюць папулярнасьць толькі зь сярэдзіны XIX стагодзьдзя і зьвязаныя з імёнамі ангельцаў Аўгустуса П’юджына і Джона Раскіна і француза Эжэна Віяле-лё-Дзюка.

Уздым нэаготыкі ў архітэктуры адбываўся паралельна з узмацненьнем мэдыевалізму ў астатніх галінах культуры.

Нэаготыка была асабліва распаўсюджаная да 1930-х, але асобныя будынкі ў гэтым стылі ствараюцца і дагэтуль.

## Нэаготыка і псэўдаготыка
Часам уводзіцца разьдзяленьне паміж тэрмінамі «псэўдаготыка» (альбо «несапраўдная готыка») і «нэаготыка», якія ў іншых выпадках ўжываюць узаемазамяняльна. У выпадку такога разьдзяленьня *псэўдаготыкаю* называюць тыя з будынкаў, у якіх зьнешняе аздабленьне гатычнымі элементамі спалучаецца зь негатычнай (напрыклад клясыцыстычнай) канструкцыяй, а часта таксама і інтэр’ерам. Многія будынкі ў Беларусі ў такой тэрміналёгіі трэба аднесьці менавіта да псэўдаготыкі (напрыклад, менскі касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Ігар Крывушэнка

**І́гар Мікала́евіч Крывушэ́нка** ( 10 лютага 1964 году, Менск) — беларускі футбаліст і трэнэр. У 2017—2019 гадах галоўны трэнэр нацыянальнай зборнай Беларусі. Найлепшы трэнэр Беларусі 2006 і 2007 гадоў.

## Біяграфія
Выхаванец футбольнай школы СДЮШАР-5 (Менск). Першы трэнэр — Міхаіл Мустыгін. Гуляў за юнацкую зборную СССР. Выступаў за менскае «Дынама», дубль (1980—1984), гарадзенскі «Хімік» (1985—1987), фрунзэнскую «Алгу» (1988), акцюбінскі «Акцюбінец» (1989), алданскі «Мэталюрг» (1990—1993), якуцкае «Дынама» (1994—1995, гулец-трэнэр), «Селенгу» Ўлан-Удэ (1996), магілёўскае «Тарпэда-Кадзіна» (1997). Працаваў трэнэрам «Тарпэда-Кадзіна» (1998), трэнэрам фарм-клюбу «Зьмена-БАТЭ» (1999—2000). З 2001 па 2004 год трэнаваў дублюючы склад БАТЭ. З 2005 па 2007 год — галоўны трэнэр БАТЭ. З 13 лістапада 2007 году — галоўны трэнэр менскага «Дынама». З 2011 году да ліпеня 2012 — галоўны трэнэр узбэцкага клюбу «Шуртан». У лістападзе 2012 году ўзначаліў жодзінскае «Тарпэда»-БелАЗ. 1 сакавіка 2017 году прызначаны галоўным трэнэрам нацыянальнай зборнай Беларусі. У ліпені 2017 году пакінуў пасаду галоўнага трэнэра «Тарпэда»-БелАЗу. 13 чэрвеня 2019 году пакінуў пасаду галоўнага трэнэра нацыянальнай зборнай Беларусі.

Пад кіраўніцтвам Крывушэнкі зборная Беларусі заняла апошняе месца ў адборачнай групе да чэмпіянату сьвету 2018 году, прапусьціўшы наперад у тым ліку зборную Люксэмбургу. Тым ня менш, у лістападзе 2017 году кантракт з трэнэрам быў падоўжаны на наступны год. У 2018 годзе зборная Беларусі перамагла ў сваёй групе ў дывізіёне D Лігі нацый, не прапусьціўшы аніводнага мяча, аднак у 2019 годзе стартавала адбор да чэмпіянату Эўропы 2020 году з чатырох паразаў запар. 13 чэрвеня 2019 году паводле пагадненьня з кіраўніцтвам АБФФ Крывушэнка пакінуў пасаду гадоўнага трэнэра нацыянальнай зборнай.

У сьнежні 2019 году стаў галоўным трэнэрам інданэзійскага клюбу «ТІРА-Пэрсыкабо», які на наступны год клюб перайменаваны ў «Пэрсыкабо-1973». У лістападзе 2021 году быў адпраўлены ў адстаўку. У сьнежні 2022 году ачоліў берасьцейскае «Дынама». Пад кіраўніцтвам Крывушэнкі клюб запрасіў дасьведчаных гульцоў і значна ўзмацніў склад перад новым сэзонам. Тым ня менш, пачатак апынуўся правальным — каманда прайграла першыя чатыры матчы з агульным лікам 0:7. У красавіку 2023 году кантракт клюбу з адмыслоўцам быў скасаваны.

У траўні 2023 году ўвайшоў у трэнэрскі штаб праекту Super Bol у Казахстане. У студзені 2024 году стаў галоўным трэнэрам барысаўскага БАТЭ, аднак працаваў у Барысаве нядоўга. У жніўні Крывушэнка быў звольнены з сваёй пасады, у той час клюб быў усяго толькі на 11-м радку турнірнай табліцы. Спачатку паведамлялася, што ён застанецца ў БАТЭ, але будзе займацца сэлекцыйнай працай. Аднак, у верасьні быў прызначаны на пасаду галоўнага трэнэра наваполацкага «Нафтану». Пасьля сэзону 2025 году сышоў з пасады галоўнага трэнэра наваполацкай дружыны.

## Дасягненьні
### Трэнэр
БАТЭ
* Чэмпіён Беларусі: 2006, 2007
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2006, 2016

Тарпэда-БелАЗ
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2016

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Беларускія футбольныя трэнэры
Вацлаў Міхневіч

**Вацлаў Міхневіч** (, ) (1866 — 14 студзеня 1947) — беларускі і летувіскі архітэктар, прадстаўнік нэаготыкі (хаця выконваў асобныя праекты і ў іншых стылях). Стваральнік будынкаў шматлікіх касьцёлаў, у тым ліку ў Відзах і ў Дзярэчыне, віленскага Тэатру на Пагулянцы (разам з Аляксандрам Парчэўскім), віленскай гандлёвай залі.

Нарадзіўся на Ковеншчыне, паходзіў са шляхецкага роду гербу «Ліс».


BraslavRaion-Vidzy.JPG|Касьцёл у Відзах
Zeimiubaznycia.jpg|Касьцёл у Жэймяй

## Вонкавыя спасылкі

* Фатаздымкі касьцёла ў Відзах на www.radzima.org
* Фатаздымкі касьцёла ў Дзярэчыне на www.radzima.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1866 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Коўне
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Летувіскія архітэктары
Катэгорыя:Нэаготыка
Катэгорыя:Памерлі 14 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1947 годзе
Рэканструкцыя

**Рэканструкцыя** — працэс аднаўленьня, адбудовы раней існуючага, аднак згубленага ці зьнішчанага будынку ці твору мастацтва (карціны, музычнага або літаратурнага твору). 

Рэканструкцыя — ня толькі сам працэс, але і яго вынік. Пры рэканструкцыі важна арыентавацца на захаваўшыеся фрагмэнты, крыніцы ці некаторыя прыкметы. На падставе колькасьці і якасьці крыніцаў рэканструкцыя мае пэўную ступень гіпатэтычнасьці.

## Вонкавыя спасылкі
* У Светлагорску задумалі адбудаваць Шацілінскі Востраў // Рэгіянальны партал — Светлагорск. 2009. 15 чэрвеня.

Катэгорыя:Ахова помнікаў
Войцех Каліноўскі

**Во́йцех Каліно́ўскі** (; 16 красавіка 1823 — 7 кастрычніка 1895) — аптэкар, бурмістар Жэшува. З шляхецкага роду Каліноўскіх. Вучыўся ў Жэшуве, пасьля паехаў у Вену, дзе ў 1849 атрымаў ступень магістра фармацэўтыкі. Па сьмерці мужа свае жонкі Амэліі Гібль атрымаў у спадчыну аптэку. У 1859 стаў першым палякам прызначаным урадам на пасаду бурмістра. Але ў першых выбарах быў абраны ў Раду Гораду. Фактычна бурмістрам стаў толькі ў 1882. Пры ім было вылучана шмат інвэстыцыяў на будаўніцтва кашараў і шпіталяў. У лютым 1887 па стане здароўя падаў у адстаўку. Быў сябрам Таварыства Чырвонага Крыжа, Ашчаднае Касы, Павятовае Рады, Аддзелу Павятовае Рады.

Катэгорыя:Нарадзіліся 16 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1823 годзе
Войцех
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Польшчы
Катэгорыя:Памерлі 7 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1895 годзе
Stasi

**Stasi** — альбом беларускага гурта Neuro Dubel, запісаны ў 2007 годзе. Гурт запісаў 26 трэкаў: зь іх 7 вершаў і 19 песьняў. У адрозьненьне ад папярэдняга дыску, у гэты ўвайшлі колькі песень па-расейску, але беларускамоўных усё адно большасьць — 12, яшчэ адна песьня дзьвюхмоўная. Музыка на альбоме шчэ больш цяжкая, даволі шмат ненарматыўнай лексыкі. Арыгінальны дыск зьмяшчае таксама кліп на песьню «Край». Альбом запісаны на студыях ТДА «МеццаФортэ» і ТА «Осмос».

Сяргей Ясючэня, дырэктар «West Records», аргумэнтуя пашырэньне каталёгу кампаніі выпушчаным дыскам нарыканцы 2007 году, адзначыў, што яго лэйбл стараецца *«адсочваць музычныя тэндэнцыі»*. Першы наклад дыскаў быў не завадзкой вытворчасьці, але на якасьць гэта не паўплывала.

Песьня «Свабода» ў 2009 годзе трапіла й на складанку «Budzma The Best Rock / Budzma The Best Rock/New». 

## Зьмест
# «Вітайце!»
# «Stasi»
# «Камбайнэрам»
# «Das Pisch»
# «Дедушка»
# «Стих про счастье»
# «Усама»
# «Стих про прописку»
# «Гадзіна»
# «Пить»
# «Стих про брифинг»
# «Сукі»
# «Згубіўся»
# «Стих про Саркази»
# «П…»
# «Трываю»
# «Стих про начальника»
# «Край» (помнік Тацьцяны Кукоўскай)
# «Кени»
# «Стих про народы»
# «У гіпсе!»
# «Черные глаза»
# «Стих про слабака»
# «Лучшая девушка»
# «Свабода»
# «Можно жить»

## Удзельнікі
* Аляксандар Кульлінковіч: сьпеў
* Юры Навумаў: дадатковы сьпеў
* Віталь Абрамовіч: гітара
* Уладзімер Сахончык: гітара
* Яўген Броўка: бас-гітара
* Андрэй Сьцепанюк: бубны
* Аляксандар Хаўкін: губны гармонік

## Праца над дыскам
* Ігар «Гарык»: гукарэжысэр
* Павал Юрцэвіч: гукарэжысэр
* Андрэй Акатаў: гукарэжысэр
## Крыніцы

Катэгорыя:Альбомы 2007 году
Катэгорыя:Альбомы Neuro Dubel
Міцкевічы (сям’я)

: *Калі Вас цікавяць іншыя значэньні, глядзіце [[Міцкевічы (неадназначнасьць)]]*

**Міцке́вічы** (***Mickievičy***) — беларускі род сялянскага паходжаньня, зь якога выйшаў шэраг беларускіх грамадзкіх дзеячоў і дзеячоў беларускае культуры. Паводле аднае з вэрсіяў, першапачаткова мелі прозьвішча Міцько. Прадстаўнікі роду жывуць у ЗША і Беларусі.

## Радавод
Мікалай (1790-?), ж. — Домна
# Казімер (1820-?), ж. — Ганна
## Яўхім
## Міхась, лясьнік, ж. — Ганна Лёсік, сястра Язэпа Лёсіка
### Канстантын (1882—1956), беларускі паэт, ж. — 1913 Марыя Каменская
#### Даніла
#### Міхал
### Міхась (1897—1991), грамадзкі дзяяч
### Міхаліна
#### Алесь (1919—2015), грамадзкі дзяяч
#### Валянтын (1918—2005), грамадзкі дзяяч
## Антось
## Павал
## Магдаліна
## Карусь
## Кацярына

## Крыніцы

Катэгорыя:Міцкевічы
Guinness

«**Гі́нэс**» () — цёмнае піва (дакладней, стаўт), якое вырабляецца ірляндзкае кампаніяй **Arthur Guinness Son & Co**. Вытворчасьць гэтага напою пачалася ў бровары ля брамы Сьвятога Джэймза () у Дубліне, заснаванай у 1759 годзе.

## Віды піва «Гінэс»
Guinness (Гінэс) вырабляецца ў розных варыянтах:

# **Guinness Draught Stout** (прадаецца ў кегах і ўтрымоўвае ад 4,1 да 4,3 % алькаголю (alcohol by volume = abv));
# **Extra Cold Draught Stout** (прадаецца ў кегах і пры разьліве падвяргаецца моцнаму астуджэньню, утрыманьне алькаголю: 4,1—4,3 %);
# **Guinness Draught (у бутэльках)**. Усярэдзіне бутэлек знаходзіцца запатэнтаваная rocket widget, для наданьня густу розьліўнага піва, утрыманьне алькаголю: 4,1—4,3 %;
# **Guinness Draught (у слоіках)**. Усярэдзіне слоікаў знаходзіцца запатэнтаваная shaped widget, утрыманьне алькаголю: 4,1—4,3 %;
# **Guinness Draught Surger** (адмысловы выпуск Guinness Draught для выкарыстаньня Guinness Surger у хатніх умовах, утрыманьне алькаголю: 4,1—4,3 %);
# **Guinness Original/Extra Stout** (найболей набліжаны па гусьце да арыгінальнага портэру, які выпускаў Артур Гінэс (Arthur Guinness), утрыманьне алькаголю: 4,2—4,3 %; (Ангельшчына, Ірляндыя), утрыманьне алькаголю 5 % (Канада, большасьць краін Эўропы), утрыманьне алькаголю 6 % (ЗША, Аўстралія, Японія));
# **Guinness Foreign Extra Stout** (у асноўным прадаецца ў краінах Заходняй Афрыкі, краінах Карыбскага басэйна і Азіі, утрыманьне алькаголю: 5 % abv (Кітай), утрыманьне алькаголю 6,5 % (Ямайка), утрыманьне алькаголю 7,5 % (Афрыка), утрыманьне алькаголю 8 % (Малайзія));
# **Guinness Foreign Extra Stout Nigeria** (у Нігерыі і Вялікабрытаніі ў вытворчасьці Гінэса выкарыстоўваецца сорго (sorghum) замест ячменю, утрыманьне алькаголю: 7,5 %);
# **Guinness Special Export Stout** (прадаецца ў Бэльгіі, утрыманьне алькаголю: 8 %);
# **Guinness Bitter** (ангельскае горкае (bitter) піва, утрыманьне алькаголю: 4,4 %);
# **Guinness Extra Smooth** («мяккі» стаўт, прадаецца ў Рэспубліцы Гана, Камэруне і Нігерыі, утрыманьне алькаголю: 5,5 %);
# **Malta Guinness** (безалькагольнае салодкае піва, прадаецца ў Афрыцы);
# **Guinness Mid-Strength** (стаўт з малым утрыманьнем алькаголю, у дадзены момант праходзіць тэст у горадзе Лімэрык (Limerick), Ірляндыя, утрыманьне алькаголю: 2,8 %);
# **Guinness Brew 39 Limited Edition** (першы новы гатунак Гінэса, выпушчаны ў кастрычніку 2005 году ў рамках праграмы Guinness Brewhouse Series™ — калекцыя стаўтаў абмежаванага выпуску).
# **Guinness Toucan Brew** (другі новы гатунак Гінэса, выпушчаны ўлетку 2006 году ў рамках праграмы Guinness Brewhouse Series™ — калекцыя стаўтаў абмежаванага выпуску).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
* Старонка ўладальніка брэнда Guinness

Катэгорыя:Ірляндзкія бровары
Рэстаўрацыя

**Рэстаўрацыя** — захады па аднаўленьні першапачатковага выгляду, формы, вяртаньне перашпачатковай мастацкай вартасьці помніку гісторыі і культуры або твору мастацтва (збудаваньня, карціны і інш.) на падставе пэўных крыніцаў і дасьледаваньняў зь безумоўным захаваньнем аўтэнтычных фрагмэнтаў. Клясыфікацыя рэстаўрацыйных працаў звычайна праводзіцца паводле матэрыялу вырабу, які падлягае аднаўленьню.

## Мэты
Рэстаўрацыйныя працы маюць на мэце спрыяць захаваньню прадмета, або аб’екта, таму рэстаўрацыя зьяўляецца адной з паддысцыплінаў кансэрвацыі. Зь іншага боку рэстаўрацыя ўключае ў сябе і элемэнты рамонту. Таму важным кампанэнтам рэстаўрацыі робіцца зьмяненьне існуючага віду помніку для больш поўнага раскрыцьця яго мастацкіх якасьцяў, што дазваляе падкрэсьліць яго асаблівую грамадзкую значнасьць і стварыць ўмовы для бясьпечнага існаваньня.

## Складнікі
**Рэстаўрацыя** (у тым ліку і фрагмэнтарная) складаецца зь дзьвюх апэрацыяў:

* раскрыцьцё помніка шляхам выдаленьня пазьнейшых, скажаючых яго элемэнтаў,
* узнаўленьне страчаных элемэнтаў.

## Прычыны
Рэстаўрацыйнае ўмяшальніцтва мэтазгодна ў трох выпадках:

* пры пагрозе фізычнай захаванасьці аб’екту. У гэтым выпадку рэстаўрацыйнае ўмяшальніцтва мусіць насіць з большага лякальны характар і закранаць толькі пашкоджаныя дэталі і не распаўсюджвацца на элемэнты, якім не пагражае разбурэньне;
* пры наяўнасьці напластаваньняў, якія хаваюць добра заваны аўтэнтычны аўтарскі твор, а таксама пры адсутнасьці значнай дыфузіі між аўтарскімі і неаўтарскімі некаштоўнымі напластаваньнямі. Ізноў жа мусіць быць гарантаваны добрыя ўмовы захаваньня для раскрываемых аб’ектаў;
* пры дысгарманічным парушэньні цэласнасьці эстэтычнага ўспрыняцьця помніка.

**Варта памятаць**, што мэтай рэстаўрацыі ёсьць не узнаўленьне аб’екта наноў, а падаўжэньне тэрміну між рэстаўрацыйнымі ўмяшальніцтвамі, працягваньне тэрміну існаваньня аб’екту ў часе.

## Глядзіце таксама
* Кансэрвацыя
* Рэканструкцыя

## Літаратура
* Мартыненко И. О соблюдении международно-правовых требований. У: Каштоўнасьці мінуўшчыны - 5: Рэстаўрацыя і выкарыстанне помнікаў гісторыі і культуры: Матэрыялы канферэнцыі. Мінск, 17 красавіка 2001 г. Мн., 2001. 

## Вонкавыя спасылкі
Кансэрвацыя

**Кансэрвацыя** — сукупнасьць пастаянных, сыстэматычных працаў па захаваньні і ўтрыманьні ў належным фізычным стане прадметаў, помніка (асабліва арганічнага паходжаньня). З дапамогаю кансэрвацыйных сродкаў робіцца спроба перапыніць фізычныя і хімічныя зьмяненьні ў структуры і форме аб’екту на пэўны час.

Пад кансэрвацыяй разумеюць комплекс мераў, якія не ўваходзяць у звычайную рамонтную практыку. Неабходнасьць у кансэрвацыі ўзьнікае, калі помнік па нейкіх прычынах апынаецца ў нездавальняючым стане. Аб’ектамі кансэрвацыі часта зьяўляюцца помнікі са складанай будаўнічай гісторыяй. У дадзеным выпадку істотнай задачай робіцца ацаніць каштоўнасьць розных напластаваньняў і адкрыць адпаведна найкаштоўнейшы зь іх. Кансэрвацыя часта ўтрымлівае ў сабе элемэнты рэстаўрацыі, бо павінны ўзнаўляцца старыя канструкцыі. Кансэрвацыя мусіць прадугледжваць магчымасьць далейшага раскрыцьця помніку, выяўленьня каштоўных у мастацкім пляне рысаў.

Непасрэднымі ўмовамі кансэрвацыі мусяць быць:

* правядзеньне навуковых дасьледаваньняў пад кіраўніцтвам спэцыяліста.
* захаваньне пашкоджаных элемэнтаў помніку (у адрозьненьне ад рамонту).
* помнік мусіць захаваць сваю аўтэнтычнасьць або сапраўднасьць: сапраўднасьць праекту, сапраўднасьць матэрыялу, сапраўднасьць майстра выкананьня і сапраўднасьць навакольнай абстаноўкі.

Увядзеньне новых канструкцыяў не павінна зьмяняць воблік будынку, калі гэтыя канструкцыя ня носяць часовы характар. Старыя ўнікальныя канструкцыі мусяць захоўвацца.

Асаблівым відам кансэрвацыі ёсьць кансэрвацыя руінаў або рэшткаў даўно разбураных збудаваньняў, якія ў сучаснасьці ўспрымаюцца самі па сабе як помнік. Нядаўна разбраныя пабудовы, якія яшчэ не ўвайшлі ў сьвядомасьць у якасьці руінаў і адпаведна ня маюць такой каштоўнасьці, як руіны ўспрымацца ня могуць.

## Літаратура
* Мартыненко И. О соблюдении международно-правовых требований. У: Каштоўнасьці мінуўшчыны — 5: Рэстаўрацыя і выкарыстанне помнікаў гісторыі і культуры: Матэрыялы канферэнцыі. Мінск, 17 красавіка 2001 г. Мн., 2001.
Багамы

**Садружнасьць Багамаў** () — дзяржава ў Атлянтычным акіяне, якая складаецца зь дзьвюх тысячаў рыфаў і сямісот астравоў.

## Гісторыя
Астравы адкрытыя Хрыстафорам Калюмбам у 1492 годзе. Адзін з астравоў архіпэлягу — востраў Ўотлінга (Сан-Сальвадор) — першая зямля Новага Сьвету, адкрытая Калюмбам 12 кастрычніка 1492 году. Лічыцца, што да моманту адкрыцьця астравоў эўрапейцамі тут пражывалі да 40 тысячаў чалавек, якія засяліліся ў пэрыяд з VII да XII стагодьдзяў. Гішпанцы вывозілі мясцовых жыхароў на Эспаньёлу (Гаіці) у якасьці рабоў, і за два дзесяцігодзьдзі астравы спусьцелі.

У 1650 годзе сюды прыбылі нешматлікія перасяленцы-ангельцы з Бэрмудзкіх астравоў, якія стварылі селішчы на востраве Эльютэра. У той жа час на Багамах сталі ўладкоўвацца піраты, стварыўшы на некалькіх астравах архіпэлягу свае базы для адпачынку і рамонту караблёў. Піраты былі выгнаныя з Багамаў ангельцамі ў 1718 годзе.

Багамы сталі брытанскай калёніяй у 1718 годзе, але заставаліся маланаселенымі да часу, пакуль сюды ў канцы XVIII стагодзьдзя ня прыбылі каля 8 тысячаў лаялістаў, высланых на астравы разам са сваімі рабамі з ЗША (зь Нью-Ёрку, Флорыды і Паўночнай і Паўднёвай Караліны), якія абвясьцілі незалежнасьць.

У 1781 годзе астравы былі захопленыя Гішпаніяй, у 1783 годзе вернутыя Вялікабрытаніі.

З 1964 году астравам прадстаўлена ўнутранае самакіраваньне, з 10 ліпеня 1973 году — незалежнасьць. Першым прэм’ер-міністрам Багамскіх астравоў стаў Роланд Тэадор Сыманэт. Кіраўніком дзяржавы па-ранейшаму застаецца брытанскі манарх.

## Палітыка
Палітыка ў краіне прадстаўленая наступнымі партыямі і рухамі: Вольны нацыянальны рух (, лідэр Губэрт Мініс), Прагрэсіўная лібэральная партыя (, лідэр Пэры Крысьці) і Дэмакратычны Нацыянальны Альянс (, лідэр Бранвіл Макартні).

## Геаграфія
Багамы — дзяржава, якая знаходзіцца на некалькіх астравах у Паўночным Атлянтычным акіяне.

## Эканоміка
Багамы зьяўляюцца маленькай краінай. Сукупны ўнутраны прадукт складае прыкладна $9,231 млрд (паводле ацэнкі ЦРУ на 2015 год). Эканоміка Багамаў залежыць галоўным чынам ад двух сэктараў — турызм складае прыблізна 33% ВУП, і яшчэ больш за 20% прыпадае на сэктар афшорных фінансавых паслуг, згодна зьвестак МВФ.

## Дэмаграфія
Насельніцтва Багамаў на 90,6% складаецца з афрыканцаў, 4,7% — з эўрапэоідаў, 2,1% — нашчадкаў ад шлюбу афрыканцаў з эўрапэоідамі, астатнія складаюць 1,9%, невядомая этнічная група 0,7% насельніцтва (паводле ацэнкі 2010 году).

## Транспарт
У 2013 годзе на Багамах быў 61 аэрапорт.

## Крыніцы
Лібія

**Лі́́бія** () — адна з самых вялікіх па плошчы краінаў сьвету, разьмешчаная ў Паўночнай Афрыцы, мае выхад да Міжземнага мора.

Мяжуе з Эгіптам (1115 км) на ўсходзе, Суданам (383 км) на паўднёвым усходзе, Чадам (1055 км) на поўдні, Нігерам (354 км) на поўдні, Альжырам (982 км) на захадзе, Тунісам (459 км) на паўночным захадзе. Даўжыня марскога ўзьбярэжжа складае 1770 км.

## Адміністрацыйны падзел
Адміністрацыйны падзел Лібіі складаецца з 32 муніцыпалітэтаў:

## Геаграфія
Плошча Лібіі складае 1 759 540 км². Лібія толькі крыху меней за Інданэзію. На поўначы краіна мае выхад да Міжземнага мора. Клімат сухі, мае ярка выяўлены пустэльны характар, часта здараюцца пылавыя буры. У 1922 годзе ў Лібіі зафіксавалі найбольш сьпякотнае на Зямлі надвор'е ў +57,8°С. Толькі паўночныя рэгіёны краіны, якія мяжуюць з морам маюць міжземнаморскі клімат. У пустэльнай частцы краіны часта сустракаюцца аазісы, самыя вядомыя гэта Гхадамэс і Куфра.

## Эканоміка
Асноўным багацьцем Лібіі і амаль адзіным экспартным таварам краіны зьяўляецца нафта і прыродны газ, якія прыносіць 80% нацыянальнага прыбытку. Таксама разьвіцьцё атрымала нафтахімічная і мэталюргічная прамысловасьці, сельская гаспадарка знаходзіцца ў зачаткавым стане і 75% харчаваньня краіна экспартуе.

Эканамічныя санкцыі ўведзеныя ААН у 1992 годзе выклікалі значнае тэхналягічнае адставаньне Лібіі. Санкцыі былі зьняты толькі 12 верасьня 2003 году пасьля таго як Кадафі паабяцаў спыніць праграму вытворчасьці зброі масавага зьнішчэньня, і з гэтага часу Лібія актыўна прыцягвае замежных інвэстараў.

У кастрычніку 2004 году пачалася эксплюатацыя падводнага газаправода *Greenstream* паміж Лібіяй і Італіяй, па якім штогод экспартуецца 8 млрд м³ вадкага газу.

Пацьверджаныя запасы газа ў Лібіі складаюць каля 1,2 трлн м³, нафты 36 млрд барэляў.

## Глядзіце таксама
Грамадзянская вайна ў Лібіі, Нацыянальная пераходная рада Лібіі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Барэль

**Ба́рэль** () — старадаўняя ангельская адзінка вымярэньня вадкасьці.

## Піўны барэль

Для вымярэньня аб’ёму піва ці элю ў Вялікабрытаніі выкарыстоўваецца так званы «піўны» барэль:

1 піўны барэль = 2/3 хогсхэда = 2 кілдэркіна = 4 фэркіна.

У розныя часы велічыня піўнога барэля вымяралася па-рознаму:

* У 1454 годзе ў залежнасьці ад таго, што вымяралася: эль ці піва — мяняўся і аб’ём барэля. 1 барэль = 32 элевых галёнаў эля (147,88 літра) = 36 элевых галёнаў піва (166,36 літра).
* У 1688 годзе: 1 барэль = 34 элевых галёнаў = 157,12 літра.
* У 1803 годзе: 1 барэль = 36 элевых галёнаў = 166,36 літра.
* У 1824 годзе: 1 барэль = 36 ангельскіх галёнаў = 163,66 літра.

## Ангельскі барэль

Для вымярэньня аб’ёму сыпучых рэчываў існаваў «ангельскі» барэль:
1 ангельскі барэль = 4,5 бушэля = 163,65 літра.

## Барэль у ЗША

У ЗША барэль для вадкасьці роўны 31,5 амэрыканскіх галёнаў, г.зн.: 1 амэрыканскі барэль = 31,5 амэрыканскіх галёнаў = 119,2 літра.

Але для вымярэньня аб’ёму піва з ЗША выкарыстоўваецца стандартны піўны барэль, які роўны 31 амэрыканскаму галёну (117,3 літра).

Таксама ў ЗША выкарыстоўваецца адзінка, якая завецца «сухі барэль» (*dry barrel*), якая роўная 105 сухім квартам (115,6 літра).

## Нафтавы барэль

Нафтавы барэль выкарыстоўваецца для вымярэньня аб’ёму нафты, роўны 42 галёнам ці 158,988 літра.

Нафтавы барэль выкарыстоўваецца ў нафтавай прамысловасьці таму што вымяраць нафту ў танкерах, цыстэрнах ці трубаправодах зручней па аб’ёме, чым па вазе, таксама паказчык ў барэлях больш практычны, чым маса нафты і мае лёгкі пералік: барэль у суткі роўны 50 тонам у год. Акрамя таго, шчыльнасьць нафты вагаецца ў залежнасьці ад гатункаў ад 820 да 905 кг на м³. У сувязі з гэтым сусьветныя цэны на нафту вызначаюцца ў далярах за барэль.

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня аб’ёму
Катэгорыя:Нафта
Канкардат

**Канкарда́т** (ад сярэдневечнага  — «дамова») — дамова паміж папам рымскім, як кіраўніком Рымска-каталіцкае царквы, і якой-небудзь дзяржавай. Канкардат рэгулюе прававое становішча Рымска-каталіцкае царквы ўнутры пэўнай дзяржавы і яе адносіны са Сьвятым Пасадам.

Катэгорыя:Рэлігійнае права

Катэгорыя:Права міжнародных пагадненьняў
Катэгорыя:Каталіцкае кананічнае права
Катэгорыя:Гісторыя папства
Дональд Туск

**До́нальд Франці́шак Туск** (;  22 красавіка 1957 году, Гданьск) — польскі палітык і гісторык кашубскай нацыянальнасьці. Прэм’ер-міністар Польшчы (2007—2014). Старшыня Эўрапейскай рады (2014—2019).

## Біяграфія
У 1976 г. паступіў на гістарычны факультэт Гданьскага ўнівэрсытэту. У 1980 г. заснаваў незалежны зьвяз студэнтаў (), які ўвайшоў у склад Салідарнасьці. Пасьля ўвядзеньня ваеннага становішча ў 1981 годзе, некаторы час хаваўся.

У 1990—2007 гадох Туска чатыры разы выбіралі ў Сойм Польшчы і адзін раз у Сэнат Польшчы. У 2001 годзе заснаваў лібэральна-кансэрватыўную і праэўрапэйскую партыю Грамадзянская плятформа. Ад 16 лістапада 2007 году да 22 верасьня 2014 году прэм’ер-міністар Польшчы, ён таксама ўзначальваў Грамадзянскую плятформу.

Адхіліўся ад абодвух пасадаў пасьля атрыманьня намінацыі на ўрад старшыніі Эўрапейскай рады. 11 верасьня 2014 году ягоны ўрад быў фармальна адкліканы, але згодна з канстытуцыяй, ён працаваў да зацьверджаньня новага ўраду (22 верасьня).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Грамадзянскае плятформы

Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі
Катэгорыя:Сэнатары Польшчы
Катэгорыя:Сябры «Грамадзянскай плятформы»
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Польшчы
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Польшчы
Катэгорыя:Выпускнікі Гданьскага ўнівэрсытэту
Рэп

**Рэп** () — адзін з чатырох элементаў гіп-гопу; рэчытатыў, звычайна чытаецца пад музыку зь цяжкім бітам.

## Гісторыя
Упершыню рэп зьявіўся ў 1970-х гадох сярод афраамэрыканцаў. Чыталі рэп першапачаткова не ў камэрцыйных мэтах, а дзеля задавальненьня. Свайго піка папулярнасьці рэп дасягнуў у 1990-х гадох. Таксама рэп аказаў сур’ёзны ўплыў на R’n’B-музыку.

## Беларускія выканаўцы й гурты
* Аляксандар Памідораў
* Жыцьцё ў Слове
* Падвальныя Рыфмы
* Пан Жыжма
* Чыманок
* Чырвоным па Белым
* Мікола Заяц
* PANaNieba
* Вожык
* Vinsent
* Нестандартны варыянт

## Вонкавыя спасылкі
* Б. Р. А. Т.інфо — старонка, прысьвечаная беларускаму рэпу
* Інтэрнэт крама вопраткі ў стыле гіп-гоп
* Музычны аглядальнік стылю гіп-гоп 

Катэгорыя:Гіп-гоп
Катэгорыя:Культура нэграў ЗША
Катэгорыя:Вакальная музыка
Катэгорыя:Паэтычныя жанры
Катэгорыя:Сьпеўныя тэхнікі
Бэльмапан

**Бэльмапан** (па-ангельску: *Belmopan*) — сталіца Бэлізу. Насельніцтва складае 12 300 жыхароў (2004).

Катэгорыя:Гарады Бэлізу
Катэгорыя:Сталіцы Паўночнай Амэрыкі
Бонда

«**Бонда**» — адзін зь першых беларускіх рок-гуртоў, які праіснаваў з 1980 па 1989 год. Пасьля распаду даў пачатак такім гуртам, як «Крама», «Рокіс», ULIS і The Little Blues Band.

## Гісторыя
Гурт быў заснаваны ў 1980 годзе студэнтамі Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытуту Іванам Маркавым, Сяргеем Кнышам, а таксама студэнтам Беларускай дзяржаўнай кансерваторыі Вячаславам Сьцяпанавым (першапачатковы вакаліст).

Гурт пачаў пісаць песьні на вершы расейскіх паэтаў і першапачаткова меў назву «Студыя 7». Увосень да гурту далучаецца бас-гітарыст Сяргей Дарожка, а праз год зьяўляецца Ігар Варашкевіч, які стаў другім вакалістам і граў на губным гармоніку. Прыблізна ў той жа час у якасьці сьветарэжысэра да гурта далучаецца Валер Цініцкі, а гукарэжысэра — *Клаўс* (Aляксандар Беразяк). У 1982 годзе да музыкаў у якасьці другога гітарыста далучаецца Слава Корань, які раней граў у гурце «Ліфт». У канцы 1983 году гурт стварае сваю першую песьню на беларускай мове — «Соль жыцьця». Праз год у складзе адбываюцца зьмены: з гурту сыходзяць Сьцяпанаў і Дарожка, а на месца басіста прыходзіць Сяргей Краўчанка. Ігар Варашкевіч робіцца асноўным вакалістам. З гэтага кроку пачынаецца гісторыя гурта «Бонда».

У 1986 годзе на самаробнай студыі ў Менску «Бонда» запісвае першы альбом пад назвай «*[[Месца пад сонцам]]*» (але афіцыйна альбом выйшаў на касэтах толькі ў 1996 годзе). У 1988 годзе гурт здымае першы ў Беларусі відэакліп: «Ура!», у 1989 — «На станцыі Койданава» рэжысэра Генадзя Шувагіна на словы паэта Адама Глёбуса.

У сярэдзіне 1988 году Бонду пакідаюць Слава Корань разам зь Сяргеем Краўчанкам і ствараюць гурт ULIS (а пазьней да іх далучаецца і Сяргей Кныш), і ў 1989 годзе гурт распадаецца. Ігар Варашкевіч пачынае сьпяваць у гурце «Рокіс», які пазьней стаў называцца «Крама». Іван Маркаў у 1991 годзе стварае гурт The Little Blues Band.

У 1999 выходзіць складанка «Бонда» на двух дысках з амаль усімі песьнямі гурту.

## Удзельнікі
* Ігар Варашкевіч — сьпеў, губны гармонік, акустычная гітара
* Слава Корань — гітара
* Іван Маркаў — гітара
* Сяргей Кныш — ударная ўстаноўка (з 1983)
* Сяргей Краўчанка — бас-гітара (з 1984)
* Валер Цініцкі — сьветарэжысэр
* *Клаўс* (Aляксандар Беразяк) — гукарэжысэр (1982—1989)

### Былыя ўдзельнікі
* Вячаслаў Сьцяпанаў — вакал, фартэпіяна (да 1984)
* Сяргей Дарожка — бас-гітара (да 1984)
* Сяргей Брыкса — бубны (1986)
* Сяргей Зелянкевіч — бубны (1986—1988)
* Георгі Воўчак — акардэон (1987—1988)
* Андрэй Хмяльніцкі — гітара (1988—1989)
* Віктар Смольскі — гітара (1989)
* Віктар Шот — бас-гітара (1989)
* Сяргей Антонаў — гітара (1989)
* Аркадзь Юшын — гітара (1989)

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[Месца пад сонцам]]* (1996, MC)
* *[[Бонда (альбом)|Бонда]]* (2CD, 1999)

### Удзел у складанках
* *[[Генералы айчыннага року]]* (2004) — «Прыйдзе іх дзень»
* *[[Чарнобыльскі вецер]]* (2006) — «Радыёактыўны блюз»

### Кліпы
* «Ура» (1988)
* «На станцыі Койданава» (1989)

## Літаратура
* 
## Вонкавыя спасылкі
* «Бонда» на радыё «Свабода»
* «Бонда» ў Залі славы «Тузіна Гітоў»


Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Беларускія рок-гурты