Палац Тызэнгаўзаў (Горадня)

**Пала́ц Тызэнга́ўзаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Горадні. Знаходзіўся на Гарадніцкім пляцы і быў кампазыцыйным цэнтрам Гарадніцы. Твор архітэктуры барока і клясыцызму.

Утвараў адзіны ансамбль з будынкам каралеўскага манэжу (тэатру). На паўночны ўсход ад палаца прафэсар Жан Эмануэль Жылібэр старыў Гарадзенскі батанічны сад.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Будаваньне палаца вялося ў 1760—1770-я гады, яго архітэктарамі былі Ёган Георг Мёзэр і Джузэпэ Сака. У аздабленьні інтэр’ераў бралі ўдзел мастакі П. Гежыдовіч і А. Грушэцкі. Выкарыстоўваўся як палац старосты гарадзенскага Антонія Тызэнгаўза.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Горадня апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, палацам стаў валодаць генэрал Якаў Сіверс, потым князь Рэпнін. У пачатку XIX ст. у палацы разьмясьцілася рэзыдэнцыя губэрнатара.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе палац згарэў.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока і клясыцызму. 1-павярховы П-падобны ў пляне мураваны будынак, накрыты высокім вальмавым дахам зь невялікамі мансардамі ў цэнтры бакавых крылаў, завяршаўся авальным у пляне бэльвэдэрам з купалам і скульптурнай выявай Цэрэры над галоўным уваходам. Галоўным фасадам выходзіў на пляц і ўтвараў трапэцападобны курданёр. Аздабленьне фасадаў мела элемэнты стылю ракако (руставаныя падвоныя лапаткі, гірлянды, картушы, абрамленьні прастакутных і аркавых аконных праёмаў), у калярыстычным разьвязку — спалучэньне зялёнага колеру сьценаў, белых ляпных дэталяў, чырвонай дахоўкі.

Плян мяшаны: у цэнтральнай частцы анфілядны, у крылах калідорны. Парадныя залі аздабляліся пляфонамі з размалёўкай і мармуровымі разнымі камінамі з карскага мармуру.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (1801-15).jpg|пач. XIX ст.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (1801-15) (2).jpg|пач. XIX ст.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (XIX).jpg|XIX ст.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus-Raskoša. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз-Раскоша (XIX).jpg|XIX ст.


Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (1827).jpg|1827 г.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus-Čaćviarcinski. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз-Чацьвярцінскі (1837).jpg|1837 г.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (N. Orda, 2.06.1861).jpg|Н. Орда, 2 чэрвеня 1861 г.
Horadnia, Haradnicki, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніцкі, Тызэнгаўз (1894).jpg|1894 г.


### Гістарычныя здымкі

Horadnia, Haradnicki, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніцкі, Тызэнгаўз (1900).jpg|1900 г.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (1908).jpg|1908 г.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (1901-14).jpg|да 1915 г.
Horadnia, Haradnicki, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніцкі, Тызэнгаўз (1901-14).jpg|да 1915 г.


Horadnia, Švajcarskaja dalina, Tyzenhaus. Горадня, Швайцарская даліна, Тызэнгаўз (1901-14).jpg|да 1915 г.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (1915).jpg|1915 г.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (09.1915).jpg|верасень 1915 г.
Horadnia, Haradnica, Tyzenhaus. Горадня, Гарадніца, Тызэнгаўз (1915-18).jpg|1915—1918 гг.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Біяграфія гарадзенскіх вуліц. Ад Фартоў да Каложы. —  — Вроцлаў: Вроцлаўская навуковая друкарня, 2012. — 370 с. .

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Горадні
Катэгорыя:Колішнія палацы Беларусі