open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
BFM Business

**Бізнэс ФМ** (, BFM) — француская прыватная радыёстанцыя, заснаваная ў 1992 годзе. Вяшчае гаспадарчыя навіны. На 2015 г. выпускала 28 перадачаў, у тым ліку 11 штодзённых у будні.

## Перадачы
На 2015 г. у будні падавалі штодзённыя перадачы:
* Добры ранак, бізнэс (панядзелак-пятніца, 6:00-9:00; Стэфан Сумьер)
* Экспэрты (панядзелак-пятніца, 9:00-10:00; )
* Цэлыя ўкладаньні (панядзелак-пятніца, 10:00-12:30; Сэдрык Дэкёр і Гіём Сомэрэр)
* Госьць (панядзелак-пятніца, 12:30-13:00; )
* Парыж ваш (панядзелак-пятніца, 13:00-15:00; Карына Вэрньёль)
* Цэлая біржа (панядзелак-пятніца, 15:00-18:00; Грэгуар Фавэ)
* Вялікі дзёньнік (панядзелак-чацьвер, 18:00-19:00; Эдвіга Шэврылён)
* Дэкодэры эканомікі (панядзелак-чацьвер, 19:00-20:30; Фабрыс Ляндзі)
* Сагі (панядзелак-субота, 21:00-22:00)
* Вечаровыя экспэрты (панядзелак-чацьвер, 22:00-23:00; Сэбастыян Куаснон)
* 19 гадзінаў (панядзелак-пятніца, 23:00-23:30; )

На выходных падавалі штотыднёвыя перадачы:
* Хто вы (пятніца, 18:00-19:00; Эдвіга Шэврылён)
* Гэта вашыя грошы (пятніца, 19:00-20:30; )
* Кнігарня эканомікі (пятніца, 22:00-23:00; Эмануэль Лешыпр)
* Бізнэс-клюб Францыі (субота, 7:00-8:00; Мішэль Піко)
* Добры ранак, выхадныя (субота, 8:00-10:00; Фабрыс Ляндзі)
* У віне (субота, 10:00-11:00; Ален Марці)
* 500 млн эўрапейцаў (субота, 11:00-12:00; Ян-Антоні Ногэ)
* Акадэмія (субота, 12:00; Нікаля Доз)
* Кітайскі тыднёвік (субота, 14:00-15:00; Мат’ё Жолівэ)
* Мэдыя-клюб чалавечых рэсурсаў (субота, 15:00-16:00; Аляксандар Лікан)
* Лічбавы цэх (субота, 16:00-18:00; )
* Вялікі дзёньнік Нью-Ёрку (субота, 18:00-19:00; Сабрына Кагліёзі)
* 01 Бізнэс (субота, 20:00-21:00; Фрэдэрык Сімотэль)
* Прадпрыемства (нядзеля, 8:00-9:00; Філіп Блёк)
* На старт (нядзеля, 9:00-10:00; Давід Доба)
* Густы дарагога Парыжу (нядзеля; 10:00-12:00; Эмануэль Рубэн і Карына Вэрньёль)
* Працяглы бізнэс (нядзеля, 12:00-13:00; Наталі Круазэ)
* Спорт-эканоміка (нядзеля, 17:00-18:00; Бруно Фраёлі)
* Палітыка (нядзеля, 18:00 і 22:00; )

## Мінуўшчына
У 1995 г. пачалася разбудова агульнакраёвай радыёсеткі з атрыманьня частасьці ў Нансі (Лятарынгія). У студзені 1996 г. вяшчаньне пашырылася на Грэнобль і Ліён (Рона-Альпы). У 2002 г. радыёстанцыя пераходзіць ва ўласнасьць NextRadio, што належала . У ліпені 2010 г. радыёстанцыя працавала на 30 частасьцях краіны. На люты 2012 г. мела 540 тыс. штодзённых слухачоў.

## Вонкавыя спасылкі
* RSS-паток-навінаў

Катэгорыя:Радыёстанцыі
Катэгорыя:Францускія арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Аўтаматычная міжплянэтная станцыя

**Аўтаматычная міжплянэтная станцыя** (АМС) — бесьпілётны касьмічны апарат, прызначаны для палёту ў міжплянэтнай касьмічнай прасторы (па-за арбітай Зямлі) й выкананьня розных навуковых экспэрымэнтаў і дасьледчых задачач. Мае складаны комплекс радыётэхнічнай, фотатэлевізыйнай і навуковай апаратуры, адмысловыя сыстэмы арыентацыі ў прасторы, аўтаматычныя сыстэмы кіраваньня тэмпэратурным рэжымам ўнутры станцыі, крыніцы энэргасілкаваньня й праграмнае забесьпячэньне. 

Да 2010 року чалавецтва накіравала ў космас, да іншых плянэт, каля 200 зондаў.

## Вонкавыя спасылкі
Ліцэнзія на адкрытую базу зьвестак

**Ліцэнзія на адкрытую базу зьвестак** (Open Database License, ODbL) — гэта публічная ліцэнзія, прызначаная для выкарыстаньня ў адкрытых базах зьвестак. Гэтая ліцэнзія дазваляе карыстальнікам свабодна дзяліцца зь іншымі, зьмяняць, выкарыстоўваць базу зьвестак пры захаваньні гэткіх жа свабод для іншых («распаўсюд на тых жа ўмовах» — Share Alike). Ліцэнзія ахоўвае існуючыя аўтарскія правы, а таксама правы на базу зьвестак. Цяперашняя вэрсія ліцэнзіі 1.0.

## Гісторыя і распаўсюд
Тэкст ліцэнзіі быў распрацаваны ў 2007 годзе юрыстамі Jordan Hatcher і Dr. Charlotte Waelde з Open Data Commons, якая зьяўляецца часткай Фундацыі адкрытых ведаў (Open Knowledge Foundation). Найбольш шырокі распаўсюд атрымала ў адкрытым геаінфармацыйным праекце openstreetmap.org, які з 2012 году выкарыстоўвае ODbL замест Creative Commons. На сёньня разьвіцьцё дадзенай ліцэнзіі падтрымліваецца рухам за адкрытыя базы зьвестак.

## Структура і характарыстыкі

### Характарыстыка
Ліцэнзія ўлічвае так званыя правы на базу зьвестак sui generis, зацьверджаныя Дырэктывай Эўразьвязу 96/9/ЕС, таксама аўтарскія, сумежныя правы. Варта адзначыць, што ліцэнзія не пакрывае аўтарскія правы на сам кантэнт базы зьвестак.

### Структура
Тэкст ліцэнзіі складаецца з 10 частак.
# Вызначэньні і значныя словы
# Што ахоплівае гэта Ліцэнзія
# Прапаноўваемыя правы
# Умовы выкарыстаньня
# Асабістыя немаёмасныя правы
# Чэсная дзелавая практыка, выключэньні Базы зьвестак і іншыя неахопліваемыя правы
# Гарантыі і адмовы ад адказнасьці
# Абмежаваньні адказнасьці
# Спыненьне вашых правоў у гэтай ліцэнзіі
# Агульнае 

## Дадатковыя зьвесткі
* Фонд свабоднага праграмнага забесьпячэньня лічыць гэту ліцэнзію несумяшчальнай з GNU GPL, але ня супраць выкарыстаньня зьвестак, атрыманых ад ліцэнзаваных ODbL ліцэнзіяй баз зьвестак.
* Партал адкрытых зьвестак Нэпалу актыўна выкарыстоўвае гэтую ліцэнзію

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Open Data Commons — стваральнікаў ODbL
* тэкст Open Database License
* Беларускі пераклад ліцэнзіі.
* Чалавекачытальны тэкст ліцэнзіі ODbL.
* Перакладзеная вэрсія ліцэнзіі на беларускую мову.

Катэгорыя:Ліцэнзіі
Катэгорыя:Базы зьвестак
Алексіс Ківі

**Алексіс Ківі** (), сапраўднае імя *Алексіс Стэнваль* (10 кастрычніка 1834, Нурміярві, Расейская імпэрыя — 31 сьнежня 1872, Туўсула, Расейская імпэрыя) — фінскі пісьменьнік, лічыцца адным з найпершых пачынальнікаў фінскай прозы і літаратуры, адным са стваральнікаў фінскай літаратурнай мовы. Самы вядомы твор пісьменьніка — адзін зь першых фінскамоўных раманаў «Сямёра братоў» ().

## Жыцьцяпіс

Алексіс Стэнваль нарадзіўся ў Нурміярві (тады ў складзе Расеі) ў сям’і краўца. У 1846 ён пайшоў у школу ў Хэльсынках, у 1859 быў прыняты ў Хэльсынскі ўнівэрсытэт, дзе вывучаў літаратуру і зацікавіўся тэатрам. Першая ягоная п’еса, *Kullervo*, была заснаваная на трагічнай гісторыі з «Калевалы».

З 1863 року Ківі прысьвяціў сябе творчасьці. Ён склаў 12 п’есаў і зборнік паэзіі. 10 гадоў заняло стварэньне раману «Сямёра братоў». Літаратурныя крытыкі, асабліва выбітны Аўгуст Альквіст, адрынулі кнігу з-за ейнага «хамства» — у той час у модзе быў рамантызм — а таксама з-за таго, магчыма, што раман быў напісаны на паўднёва-заходнім дыялекце фінскае мовы, у той час як Альквіст болей упадабаў паўночна-ўсходнія. Фэнаманы таксама асудзілі ягонае апісаньне ня вельмі цнатлівага сялянскага жыцьця, якое так разыходзілася зь іхнім ідэалізаваным пунктам гледжаньня.

Прозьвішча Стэнваль () зьмяніў на фінскае Ківі ().

У 1865 Ківі атрымаў Дзяржаўную прэмію за камэдыю «Шаўцы Нумі» (). Аднак з-за адмоўнага ў цэлым стаўленьня да ягоных твораў Алексіс Ківі стаў шмат піць. Ягоная асноўная заступніца Шарлёта Люнквіст перастала яго падтрымліваць пасьля 1860-х рокаў. Дадаліся фізычнае зьнясіленьне і прагрэсуючая шызафрэнія (меркавана выкліканая барэліёзам), і Ківі сканаў у галечы ў 38-гадовым узросьце.

## Памяць
* Помнікі Алексісу Ківі ўсталяваныя перад Нацыянальным тэатрам у Хельсынках, у Нурміярві, Туўсуле і Тампэрэ.
* Дзейнічае дом-музэй А. Ківі.
* У 1995—1996 фінскі кампазытар Эйнаюхані Раўтаваара напісаў опэру «Алексіс Ківі» пра ягонае жыцьцё і творы.
* У 2002 выйшаў на экраны фільм рэжысэра Яры Халанена «Жыцьцё Алексіса Ківі» ().
* у гонар пісьменьніка названы астэроід.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка, прысьвечаная Алексісу Ківі 
* Праект «Гутэнбэрг»
* ПрайдзіСьвет

Катэгорыя:Фінскія раманісты
Катэгорыя:Фінскія драматургі
Катэгорыя:Фінскамоўныя літаратары
Катэгорыя:Фэнаманы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нурміярві
Катэгорыя:Памерлі ў Туўсуле
Катэгорыя:Літаратары, вядомыя пад псэўданімамі
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Фінляндыі
Гістарычны факультэт БДУ

**Гістарычны факультэт [[Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт|БДУ]]** — буйны вучэбна-навуковы цэнтар падрыхтоўкі гісторыкаў, археолягаў, архівазнаўцаў і спэцыялістаў музэйнай справы. Заснаваны ў 1934 годзе. На факультэце 9 катэдраў. Сёньняшні дэкан — доктар гістарычных навук Аляксандар Каханоўскі.

## Гісторыя
Гістарычны факультэт БДУ заснаваны ў 1934 годзе. Фактычна арганізаваў гістарычны факультэт першы рэктар БДУ Ўладзімер Пічэта, які сам быў гісторыкам. Яшчэ да афіцыйнага адкрыцьця гістарычнага факультэту штат выкладчыкаў БДУ істотна складаўся з гісторыкаў (Мікалай Нікольскі, Дзьмітры Канчалоўскі, Усевалад Ігнатоўскі, Васіль Дружчыц, Мітрафан Доўнар-Запольскі ды іншыя). Першым дэканам гістарычнага факультэту быў прызначаны акадэмік АН БССР Васіль Шчарбакоў, які прабыў дэканам два гады. У 1936 ён быў звольнены, а ў 1938 годзе рэпрэсаваны. Другім дэканам факультэту стаў філёзаф Іван Чымбург, які пазьней стаў рэктарам БДУ. У 1937 годзе адчыненая асьпірантура ды дактарантура па гісторыі. Ад 1937 да 1941 году дэканам быў Аляксей П’янкоў.

Падчас вайны факультэт аднавіў сваю працу ў эвакуацыі на станцыі Сходня (Маскоўская вобласьць). Часова абавязкі дэкана выконваў У. І. Шаўчэнка.

Ад 1944 да 1947 г. дэканам быў Лука Шашкоў, ад 1947 да 1953 г. — Фёдар Нячай, ад 1953 да 1955 г. — Аляксей Сідарэнка. На працягу амаль дваццаці гадоў (1955—1973 гг.) дэканам гістарычнага факультэту быў Пётар Савачкін, потым працяглы час Іраіда Царук. Факультэт прапаноўваў навучаньне па трох формах — дзённай, вячэрняй і завочнай. Падчас перабудовы і заняпаду СССР дэканам гістарычнага факультэту быў Э. Загарульскі. У гэты час на факультэце заснаванае аддзяленьне гісторыі КПСС, на якім навучаліся студэнты з розных краінаў СССР.

Ад 1992 году на факультэце пачалася падрыхтоўка студэнтаў па спэцыяльнасьцях «Гісторыка-архівазнаўства», «Музэязнаўства і ахова помнікаў гісторыі і культуры», «Міжнародныя стасункі». У 1995 годзе на базе аддзяленьня міжнародных стасункаў быў утвораны факультэт міжнародных стасункаў.

## Катэдры
Ад 2001 году на катэдры працуюць 9 катэдраў
# Катэдра гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў
# Катэдра гісторыі Беларусі новага і найноўшага часу
# Катэдра гісторыі старажытнага сьвету і сярэдніх вякоў
# Катэдра гісторыі новага і найноўшага часу
# Катэдра гісторыі Расеі
# Катэдра гісторыі паўднёвых і заходніх славян
# Катэдра крыніцазнаўства
# Катэдра археалёгіі і спэцыяльных гістарычных дысцыплінаў
# Катэдра этналёгіі, музэязнаўства і гісторыі мастацтваў

## Вучэбныя лябараторыі
# Вучэбная лябараторыя музэйнай справы
# Вучэбная лябараторыя беларускай нацыянальнай культуры
# Вучэбная лябараторыя тэхнічных сродкаў навучаньня
# Вучэбная лябараторыя інфарматыкі
Таксама дзейнічае кабінэт гістарычных навук.

## Вядомыя выпускнікі
* Уладзімер Арлоў ( у 1953 г.) — беларускі літаратар
* Павал Лойка (1958—2010) — беларускі гісторык
* Міхась Ткачоў (1942—1992) — беларускі гісторык, археоляг
* Георгі Штыхаў (1927—2018) — беларускі гісторык, археоляг

## Крыніцы


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1934 годзе
Фуад Абдурахманаў

**Фуад Гасан аглы Абдурахманаў** (; 11 траўня 1915, Нуха&nbsp;— 15 чэрвеня 1971, Баку)&nbsp;— азэрбайджанскі скульптар і мастак.

## Біяграфія
У 1935—1940 гадах вучыўся ў Акадэміі мастацтваў у Ленінградзе ў Мацьвея Манізэра. Член КПСС з 1962 году.

## Творы
Працаваў пераважна як манумэнталіст.

* Помнік Нізамі ў Кіравабадзе (1946).
* Помнік Нізамі ў Баку (1949).
* Помнік пісьменьніку Самеда Вургуна ў Баку (1961).
* Помнік паэту Рудакі ў Душанбэ (1964).
* Бюсты Чойбалсана і Сухэ-Батара (мармур, 1954, пахавальня ў Улан-Батары).
* Статуя «*Вызваленне*» (Баку, 1960).
* Статуя «*Чабан*» (гіпс, 1950; бронза, 1951, Дзяржаўная Трацьцякоўская галерэя).
* Партрэтны бюст Леніна (мармур, 1955&nbsp;— Музей гісторыі Азербайджана, Баку).

## Званьне, прэміі
* 1947&nbsp;— Сталінская прэмія за помнік Нізамі ў Кіравабадам.
* 1949&nbsp;— абраны чальцом-карэспандэнтам Акадэміі мастацтваў СССР.
* 1951&nbsp;— Сталінская прэмія за статую «*Чабан*».
* 1955&nbsp;— народны мастак Азэрбайджанскай ССР.
* Узнагароджаны двума ордэнамі «Знак Пашаны», 1949, 1960.
* 1966&nbsp;— Залаты медаль Акадэміі мастацтваў СССР.

## Літаратура
* Вялікая Савецкая Энцыкляпэдыя. — 3-е выданьне. — Т. 1. 
* Украінская савецкая энцыкляпэдыя — 2-е выданьне.&nbsp;— Т. 1.&nbsp;— К., 1977.&nbsp;— С. 9. 
* *Наўрузаў М.* Фуад Абдурахманаў — Масква, 1955. 
* *Наўрузава Д.* Фуад Абдурахманаў — Баку, 2004. 

## Вонкавыя спасылкі

* Абдурахманов Фуад Гасан оглы — артыкул зь Вялікай савецкай энцыклапедыі
* Абдурахманов Фуад Гасан оглы — скульптор

Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Азэрбайджанскія скульптары
Катэгорыя:Азэрбайджанскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Ляўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Пампэі

**Пампэі** — колішні горад у Італіі. Разбураны падчас вывяржэньня вулькану Вэзувіё ў 79 годзе. На той час належаў Старажытнаму Рыму.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Колішнія гарады
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Італіі
Яўгенія Канаева

**Яўгенія Канаева** (нарадзілася 2 красавіка 1990 году, Омск) — расейская гімнастка, віцэ-прэзыдэнт Фэдэрацыі мастацкай гімнастыкі. У жніўні 2012 году Яўгенія Канаева стала першай у гісторыі мастацкай гімнастыкі двухразовай алімпійскай чэмпіёнкай у асабістым шматбор’і, пасьля Пэкіну-2008 яна перамагла і на Гульнях у Лёндане. Акрамя таго, Канаева 17 разаў выйгравала чэмпіянаты сьвету (тройчы — у асабістым шматбор’і).

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія гімнасты і гімансткі
Катэгорыя:Расейскія гімнасты і гімансткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гімнасты і гімнасткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Гімнасты і гімнасткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Расеі
Уладзімер Стальмашонак

**Уладзімер Іванавіч Стальмашонак** (6 лютага 1928, Менск — 7 чэрвеня 2013, Менск) — беларускі мастак, пэдагог, Заслужаны дзяяч мастацтваў БССР (1981), Народны мастак БССР (1988). Займаўся ў мастацкай студыі Міхаіла Керзіна і Сяргея Каткова (1937—1940). Скончыў Ленінградзкую мастацкую вучэльню (1951), Інстытут жывапісу, скульптуры і архітэктуры ім. І. Рэпіна (1957). У 1857—2000 гг. — выкладчык Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытуту (зараз Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў).

Сябра Беларускага саюзу мастакоў ад 1959 г. (старшыня ў 1965—1968, 1987—1990). Удзельнік выставак ад 1957 г. У 1960—1980-я гг стварыў шэраг манумэнтальных твораў у Менску, Сьветлагорску, Місхоры (Крым), Патсдаме.

Творы захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музэі Рэспублікі Беларусь, фондах Беларускага саюзу мастакоў і Міністэрства культуры Расейскай Фэдэрацыі, Музэі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Менску, Магілёўскім мастацкім музэі імя П. Масьленьнікава.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў БССР
Катэгорыя:Народныя мастакі Беларусі
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў
Ордэн герояў Нябеснай сотні

**О́рдэн геро́яў Нябе́снай со́тні** ()&nbsp;— дзяржаўная ўзнагарода Ўкраіны для адзначэньня асобаў «за грамадзянскую мужнасьць, патрыятызм, адстойваньне канстытуцыйных асноваў дэмакратыі, правоў і свабодаў чалавека, актыўную дабрачынную, гуманістычную, грамадзкую дзейнасьць ва Ўкраіне, самаадданае служэньне ўкраінскаму народу, выяўленыя пад час Рэвалюцыі годнасьці (лістапад 2013 року&nbsp;— люты 2014 року), іншых падзеяў, зьвязаных з абаронаю незалежнасьці, сувэрэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасьці Ўкраіны».

## Апісаньне
Знак ордэна вырабляецца са срэбра і мае форму прамога раўнабаковага крыжа з аднолькавымі асновамі на ягоных канцах (крыж-патэнт). Крыж пакрыты паўпразрыстаю блакітнаю эмальлю, са срэбнаю аблямоўкаю па пэрымэтру. У цэнтры крыжа&nbsp;— выява нябеснага воя ў дасьпехах зь мечам і тарчаю. Усе выявы рэльефныя. На адваротным баку ордэна разьмешчаны надпіс рэльефнымі літарамі «СВОБОДА ТА ГІДНІСТЬ» і выгравіраваны нумар знаку.

Памер крыжа між супрацьлеглымі канцамі&nbsp;— 36&nbsp;мм. З дапамогаю кальца з вушкам ордэн злучаецца з прастакутнай калодкай, абцягнутаю шоўкаваю муараваю стужкаю блакітнага колеру з жоўтаю паласою пасярэдзіне. Шырыня стужкі&nbsp;— 28&nbsp;мм, шырына паласы&nbsp;— 3&nbsp;мм. Памеры калодкі: вышыня&nbsp;— 45&nbsp;мм, шырыня&nbsp;— 28&nbsp;мм.

Плянка крыжа ордэна герояў Нябеснай сотні ўяўляе сабою прастакутную мэталёвую пласьцінку, абцягнутую тканінаю, як на калодцы ордэна. Памер плянкі: вышыня&nbsp;— 12&nbsp;мм, шырыня&nbsp;— 24&nbsp;мм.

## Узнагароджаньне
Ордэн зацьверджаны законам Вярхоўнай рады Ўкраіны 1 ліпеня 2014 року. Статут і выгляд ордэна зацьверджаны ўказам прэзыдэнта Ўкраіны Пятра Парашэнкі 3 лістапада 2014 року. Пазьней прэс-сакратар Пятра Парашэнкі Сьвятаслаў Цаголка адзначыў, што ўзнагароджаньне замежнікаў гэтым ордэнам адбудзецца празь немажлівасьць паводле ўкраінскага заканадаўства надаць Ордэн героя Ўкраіны замежным грамадзянам.

Адзінае пакуль узнагароджаньне ордэнам адбылося 27 лістапада 2014 року. Усе асобы былі ўзнагароджаныя пасьмяротна.
# Міхаіл Жызьнеўскі&nbsp;— Беларусь
# Давід Кіпіяні&nbsp;— Грузія
# Зураб Хурцыя&nbsp;— Грузія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Закон України №&nbsp;1549-III «Про державні нагороди України»
* Указ Президента України №844/2014. Про орден Героїв Небесної Сотні

Катэгорыя:Украінскія ордэны
Катэгорыя:Эўрамайдан
Катэгорыя:Узнагароды, якія зьявіліся ў 2014 годзе
Чэмпіянат Беларусі па футболе 2015 году

**[[Чэмпіянат Беларусі па футболе]] 2015 году** — 25-ы розыгрыш чэмпіянату Беларусі праходзіў з красавіка да лістападу. Спаборніцтвы адбываліся ў трох лігах.

Трэці сэзон генэральным партнэрам чэмпіянату быў «Беларусбанк». У параўнаньні з папярэднім чэмпіянатам вышэйшая ліга была пашыраная да 14 камандаў, а з чэмпіянату 2016 году плянуецца, што ў вышэйшай лізе будуць граць 16 камандаў, таму апошняя каманда вышэйшай лігі 2015 году саступіць сваё месца тром найлепшым камандам першай лігі. Клюбам вышэйшай лігі было дазволена адначасова выпускаць на поле да чатырох легіянэраў, а гульцы нацыянальных камандаў, якія прымалі ўдзел у больш чым 50% матчаў за сваю каманду за год, які папярэднічаў падпісаньню кантракту, не лічыліся легіянэрамі.

## Вышэйшая ліга

У вышэйшай лізе прымалі ўдзел 14 клюбаў: 11 найлепшых клюбаў па выніках чэмпіянату 2014 году, два найлепшыя клюбы першай лігі — мікашэвіцкі «Граніт» і мазырская «Славія», а таксама «Віцебск», які ў гульнях за месца ў вышэйшай лізе перамог магілёўскі «Дняпро». Турнір праходзіў у два колы, кожная каманда правяла 26 матчаў. Па выніках турніру апошняя каманда вылецела ў першую лігу, а зь яе ў вышэйшую трапяць тры найлепшыя каманды.

## Першая ліга

У першай лізе прымалі ўдзел 16 камандаў, якія згулялі ў два колы. У параўнаньні зь мінулым сэзонам «Граніт», «Славія» і «Віцебск» выйшлі ў вышэйшую лігу, адкуль у першую лігу вылецеў магілёўскі «Дняпро»; замест пінскай «Хвалі», якія заняла ў мінулым сэзоне апошняе месца, у першую лігу з другой выйшлі «Баранавічы», «Крумкачы» і «Ворша». Клюб «Менск-2» спыніў сваё існаваньне, а яго месца могуць заняў клюб «Кобрынь».

## Другая ліга

Як і ў папярэднім годзе, другая ліга была падзеленая на дзьве групы паводле геаграфічнага прынцыпу. У кожнай з групаў выступалі па 10 камандаў. На першым этапе каманды згулялі ў два колы, пасьля чаго па чатыры найлепшыя каманды з кожнай групы выйшлі ў фінальны раўнд, дзе правядуць па дзьве гульні з кожнай камандай зь іншай групы, пры гэтым пункты, набраныя ў гульнях камандаў, якія выйшлі з адной групы, былі захаваныя. Тры найлепшыя каманды па выніках фінальнага этапу атрымаюць права на ўдзел у першай лізе ў сэзоне 2016 году. Каманды, якія занялі на першым этапе месцы з 5 па 10, сустракаліся ў стыкавых гульнях з камандамі іншай групы, якія занялі такое ж месца, каб вызначыць месцы з 9 па 20 у выніковай табліцы.

### Першы этап
#### Група А

#### Група Б

### Другі этап

### Матчы за 9—20 месцы

## Крыніцы

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Беларускай фэдэрацыі футболу

2015
Катэгорыя:2015 год у футболе
Гутары

**Гу́тары** — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавету. За 6 км на ўсход ад Паставаў каля ракі Лучайка.

## Гісторыя
Вядома з 1873 году ў Манькавіцкай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Назва паходзіць ад тэрміну гута ў значэньні «шклозавод»; гутар — чалавек, які працаваў на гэтым заводзе. У Пастаўскім раёне сустракаюцца прозьвішчы Гутар (вельмі шырока), Гутараў. Разам з гэтым нельга выключаць і вэрсію паходжаньня назвы ад беларускага дзеяслова гутарыць — «размаўляць». З гэтага вынікае і мянушка: гутар — «чалавек, які любіць пагаварыць».

## Крыніцы

Катэгорыя:Юнькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Канстанцін Астроскі (манэта)

**«Канстанцін Астроскі»** — беларуская юбілейная памятная манэта Нацыянальнага банку Беларусі, уведзеная ў абарачэньне 24 лістапада 2014 году.

Манэты выбілі са срэбра — наміналам 20 рублёў і медна-нікеля — 1 рубель. Манэта ўваходзіць у сэрыю Умацаваньне і абарона дзяржавы.

## Наміналы
### Срэбная
* проба срэбра: 925
* намінал: 20 рублёў
* вага манэты: 33,63 г
* вага чыстага срэбра: 31,1 г
* дыямэтар: 38,61 мм
* якасьць: «пруф»
* наклад: 2000 асобнікаў

### Медна-нікелевая
* намінал: 1 рубель
* вага манэты: 15,50 г
* дыямэтар: 33 мм
* якасьць: «пруф-лайк»
* наклад: 3000 асобнікаў

## Апісаньне
Манеты маюць форму кола, зь пярэдняга і адваротнага бакоў — кант, які выступае па акружнасьці. На бакавой паверхні манэтаў надпіс: «УМАЦАВАННЕ І АБАРОНА ДЗЯРЖАВЫ».
* **[[Авэрс]]**: рэльефны відарыс Дзяржаўнага гербу Беларусі і па колу надпіс: «РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ!»; у цэнтры — выява пэргамэнта зь пячаткай, а таксама булавы як сімбала гетманскай улады, пад ёй — намінал 20 РУБЛЁЎ (на срэбнай) і 1 РУБЕЛЬ (на медна-нікелевай) і год біцьця; справа на срэбнай манеце — проба сплаву.
* **[[Рэвэрс (нумізматыка)|Рэвэрс]]**: у цэнтры — рэльефная выява Канстанціна Астроскага, справа — герб роду Астроскіх; па колу ў два радкі надпісы: КАНСТАНЦІН АСТРОЖСКІ і 1460—1530 (гады яго жыцьця).

## Дызайн
* Сьвятлана Заськевіч

## Мынца
* РДП «Казахстанскі манэтны двор НБ РК», Усьць-Каменагорск, Казахстан

## Дадатковыя зьвесткі
У Беларусі манэта выбітая на 500-ўгодкі Бітвы пад Воршай, аднак пра гэта на ёй не пазначана. Падобную манэту адбіла ў верасьні 2014 году і Ўкраіна.

## Заўвагі

## Крыніцы

Астроскі
Манэта
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2014 годзе
Унівэрсытаця Краёва

«**Унівэрсытаця**» () — румынскі футбольны клюб з гораду Краёвы. Заснаваны ў 1948 годзе. 

## Дасягненьні
: **[[Чэмпіянат Румыніі па футболе|Чэмпіён Румыніі]]**: (4)
:: 1974, 1980, 1981, 1991

: **Уладальнік [[Кубак Румыніі па футболе|Кубка Румыніі]]**: (7)
:: 1977, 1978, 1981, 1983, 1991, 2018, 2021

: **Уладальнік [[Супэркубак Румыніі па футболе|Супэркубка Румыніі]]**: (1)
:: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Краёва‎
Арбіта

**Арбіта** ( — «каляіна», «дарога», «шлях») — траекторыя руху матэрыяльнага пункту ў полі сілаў, якія на яго ўзьдзейнічаюць. У найлягчэйшым выпадку арбіта двух целаў ёсьць кола або эліпс, фокус якога разьмеркаваны ў цэнтры вагі сыстэмы. Арбіта можа мець складанейшую форму ў выпадку, калі на цела ўплываюць іншыя сілавыя палі. Праблема прагназаваньня руху ў выпадку трох важкіх целаў атрымала назву Задача трох цел. Аналітычнага рашэньня гэтай задачы не існуе, частковым рашэньнем ёсьць пункты Лягранжа.

## Кеплераўскія арбіты
Некаторы час лічылася, што плянэты Сонечнай сыстэмы рухаюцца вакол Сонца кругавымі арбітамі. Пасьля доўгіх і няўдалых спробаў вылічыць кругавую арбіту для Марсу нямецкі астраном Ёган Кеплер абверг гэтае сьцьвярджэньне й пасьля, выкарыстоўваючы зьвесткі вымярэньняў Тыха Брагэ, усталяваў законы руху плянэт вакол зоркі. Заканамернасьці былі сфармуляваны ў тры асноўныя законы, што маюць цяпер назву законы Кеплера:

# Усе плянэты круцяцца вакол Сонца па арбітах, якія маюць форму эліпсу, у адным з фокусаў якога знаходзіцца Сонца.
# Радыюс-вэктар плянэты (цела Сонечнай сыстэмы) за роўныя прамежкі часу апісвае роўнавялікія плошчы.
# Квадрат пэрыяду звароту плянэты вакол Сонца проста прапарцыйны кубу вялікай паўвосі эліпсу.

Кеплераўскія элемэнты арбіты:

* вялікая паўвось (або факальны парамэтар)
* эксцэнтрысытэт (*e*)
* нахіл арбіты (*i*) у асноўнай каардынатнай плоскасьці
* даўгата ўзыходнага вузла (*Ω *)
* аргумэнт перыцэнтру (*ω, *)
* час праходжаньня нябеснага цела праз пэрыцэнтар (*T0*)

Гэтыя элемэнты адназначна вызначаюць арбіту незалежна ад яе формы (эліптычнай, парабалічнай або гіпэрбалічнай). Асноўнай каардынатнай плоскасьцю можа быць плоскасьць экліптыкі, плоскасьць галяктыкі, плоскасьць зямнога экватару і да т. п. У такім выпадку элемэнты арбіты задаюцца адносна абранай плоскасьці.
Міхаіл Якімовіч

**Міхаі́л Іва́навіч Якімо́віч** ( 13 студзеня 1967 году, Слуцак, БССР, СССР) — беларускі гандбаліст, алімпійскі чэмпіён 1992 року ў складзе Аб’яднанай каманды СНД, чэмпіён сьвету 1990 року ў складзе зборнай СССР.

## Кар’ера
Скончыў Беларускі інстытут фізычнай культуры.

За савецкім часам Міхаіл Якімовіч выступаў за менскі СКА. З 1992 гуляў у Гішпаніі за клюбы «Тэка Кантабрыя» і «Портлянд» Сан Антоніё. З усімі трыма клюбамі ён выйграваў Лігу чэмпіёнаў, што акрамя яго дагэтуль паўтарылі яшчэ толькі два гульцы: Матэа Гаральда ды Хасэ Хавіер Амбрадас (абодва — Гішпанія).

На Чэмпіянаце сьвету 1990 року ў Чэхаславаччыне Міхаіл Якімовіч стаў чэмпіёнам сьвету ў складзе зборнай СССР, а праз два гады стаў алімпійскім чэмпіёнам у складзе Аб’яднанай зборнай. Пасьля развалу СССР выступаў за беларускую зборную, зь якой мэдалёў не здабываў, аднак вызначаўся ў пэрсанальных катэгорыях, стаўшыся трэцім бамбардырам на Чэмпіянаце сьвету 1995 року.

## Узнагароды
* Алімпійскі чэмпіён-1992
* Срэбны прызэр чэмпіянату сьвету-1990
* Уладальнік Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў-1987, 1989, 1990 (СКА Менск), 1994 («Тэка Кантабрыя»), 2001 («Портлянд» Сан Антоніё)
* Уладальнік Кубка кубкаў эўрапейскіх краінаў-1988 (СКА Менск), 1998 («Тэка Кантабрыя»), 2000, 2004 («Портлянд» Сан Антоніё)
* Уладальнік Супэркубка Эўропы-1989 (СКА Менск), 2000 («Портлянд» Сан Антоніё)
* Уладальнік Кубка ЭГФ-1993
* Двухразовы чэмпіён СССР (1988, 1989), срэбны (1987, 1990, 1992) і бронзавы (1991) прызэр
* Двухразовы чэмпіён Гішпаніі (1993, 1994) у складзе каманды «Тэка Кантабрыя», срэбны (1999) і бронзавы (1995) прызэр у складзе «Портлянд» Сан Антоніё
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі (1993—1995, 2002, 2003) у складзе каманды «Тэка Кантабрыя»
* Заслужаны майстар спорту СССР (1992)
* Ганаровы грамадзянін Слуцку

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне Нацыянальнага алімпійскага камітэту
* Жыцьцяпіс і статыстыка

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцку
Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Савецкія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 году
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па гандболе
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1992 году
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны Аб’яднанай каманды
Катэгорыя:Гандбалісты СКА Менск
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай СССР
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па гандболе
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Гішпаніі па гандболе
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту фізычнай культуры
Паўсярэдні (гандбол)

**Паўсярэ́дні** — у гандболе пазыцыя нападаючага гульца, які гуляе паміж скрайнім і цэнтральным гульцамі. Разьмяшчаюцца паўсярэднія на пляцоўцы ў залежнасьці ад дзеяньняў цэнтру нападзеньня: калі ён наперадзе, паўсярэднія падтрымліваюць атаку ззаду з мэтаю падабраць мяч; калі цэнтар нападу адыходзіць назад, паўсярэднія гуляюць наперадзе і кідаюць самі ці пасуюць гульцу ў зручнейшай пазыцыі.

Пры атацы суперніка паўсярэдні нападнік дапамагае камандзе ў паўабароне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гандбольныя пазыцыі
Флярыдсдорфэр Вена

«**Флярыдсдорфэр**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Вены. Заснаваны ў 1904 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Вене
Аскеркі (неадназначнасьць)

Назву **Аскеркі** маюць:

* Аскеркі — шляхецкі род
* Аскеркі — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
Валасатка

**Валаса́тка** — былая вёска ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Крыпульскага сельсавету.

## Турыстычная інфармацыя
У вёсцы захавалася капліца, пабудаваная ў 1848 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Докшыцкага раёну
Стэван Ёвэтыч

**Стэ́ван Ёвэтыч** (;  2 лістапада 1989 году, Цітаград, СФР Югаславія) — чарнагорскі футбольны нападнік, гулец кіпрскага клюбу «Амонія» і нацыянальнай зборнай Чарнагорыі. Па стылі гульні яго параўноўваюць з Рабэрта Баджа.

## Кар’ера
### Клюбная
Стэван Ёвэтыч дэбютаваў на прафэсійным узроўні за клюб «Партызан Бялград» 9 красавіка 2006 году, у 16-гадовым узросьце. 2 жніўня 2007 року, у 17-гадовым узросьце, зрабіў свой першы хет-трык у матчы Кубка УЭФА са «Зрынскім». Пасьля сыходу ў дортмундзкую «Барусію» Антоніё Рукавіны Ёвэтыч замяніў яго на пасадзе капітана каманды, стаўшы самым маладым капітанам у гісторыі клюбу ва ўзросьце 17 гадоў, 10 месяцаў і 21 дня (папярэдні рэкорд належаў Альбэрту Надзю, якому было 19 гадоў). 31 кастрычніка 2012 яшчэ маладзейшым за Ёвэтыча капітанам стане Нікола Нінкавіч.

10 траўня 2008 клюб Сэрыі А «Фіярэнтына» набыў нападніка за £8 мільёнаў. Першы свой гол за новы клюб Ёвэтыч забіў з пэнальці 5 красавіка 2009 у браму «Аталянты».

На перадсэзоннай трэніроўцы ў 2010 року Стэван Ёвэтыч атрымаў траўму і быў вымушаны прапусьціць увесь сэзон. Наступны сэзон пачаў у выдатнай форме, адразу зрабіўшы дубаль у матчы з «Пармай».

19 ліпеня 2013 року перайшоў у клюб ангельскай Прэм’ер-лігі «Манчэстэр Сіці» за суму £22 мільёны. Ён выбраў сабе 35 нумар, такі, які меў і ў «Партызане». Дэбют за манчэстэрскі клюб адбыўся 14 верасьня ў выязным матчы супраць «Сток Сіці», а першы гол забіў 24 верасьня ў браму «Ўігану».

### Міжнародная

Ёвэтыч трапіў у першы склад зборнай Чарнагорыі, упершыню скліканай у 2007 року, і рэгулярна выклікаўся ў моладзевую зборную. Першы гол на міжнародным узроўні забіў 20 жніўня 2008 року ў выязным матчы са зборнай Вугоршчыны.

## Узнагароды
**«Партызан»**:
* Чэмпіён Сэрбіі: 2008
* Уладальнік Кубка Сэрбіі: 2008

**«Манчэстэр Сіці»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2014
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2014

**«Алімпіякос»**:
* Пераможца Лігі канфэрэнцыяў: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Профіль на SoccerBase
* Профіль на National football teams
* Профіль на бачыне ФІФА

Катэгорыя:Чарнагорскія футбалісты
Беларуская моладзь (гурток)

**Белару́ская мо́ладзь** — гурток нацыянальна сьвядомай, пераважна студэнцкай моладзі ў Менску. Існаваў з восені 1920 г. да лістапада 1922 г. Зарэгістраваны ў Наркамаце асьветы БССР.

Месьціўся ў памяшканьні былога клюбу «Беларуская хатка», тут пад эгідай гуртка працаваў «Клюб беларускай моладзі — Беларуская хатка». Задачы: пашыраць нацыянальную сьвядомасьць сярод моладзі і грамадзтва, дапамагаць увядзеньню беларускай мовы ў школах і грамадзкіх установах, выхоўваць сяброў гуртка ў нацыянальным духу.

У клюбе працавалі сэкцыі: тэатральная (кіраўнік А. Ляжневіч, Цэрах, У. Фальскі), літаратурная (кіраўнік Я. Колас), мастацкая (Юдовіч), музычная (Скальская), танцавальная (Ч. Родзевіч). 3 гуртком супрацоўнічалі Я. Купала, Я. Лёсік, Ц. Гартны, У. Тэраўскі. Сябры гуртка бралі ўдзел у агульна-гарадзкіх нацыянальна-культурных мерапрыемствах, падтрымлівалі сувязі з арганізацыямі беларускай моладзі ў Віцебску, Горы-Горках, Магілёве, Слуцку, Маскве і інш. Плянавалася выданьне маладзёжнага часопісу і скліканьне агульнабеларускага зьезду беспартыйнай моладзі.

Сябры гуртка і клюбу праводзілі культурныя мерапрыемствы, заснавалі беларускі хор (кіраўнік Тэраўскі). 30 ліпеня 1921 г. на базе клюбу створаная культурна-асьветная арганізацыя «Хата беларускага мастацтва», якая, аднак, самастойна не працавала. Дзейнасьць гуртка і клюбу рэзка крытыкавалася савецкімі партыйнымі і камсамольскімі органамі. Пасьля рэквізыцыі ўладамі ў канцы 1922 г. памяшканьня хаткі дзейнасьць перанесеная ў БДУ, гурток рэарганізаваны ва Ўсебеларускае студэнцкае аб’яднаньне БДУ.

Пасьля скасаваньня аб’яднаньня ў пачатку 1923 г. гурток аднавіў працу як Беларускі гурток вывучэньня анархізму (зарэгістраваны ў БДУ), правёў некалькі сходаў і дыскусіяў. Вясной 1923 г. пасьля ўмяшаньня ЦК КП(б)Б рэгістрацыя гуртка скасаваная. Магчымасьці стварэньня легальнай арганізацыі беларускай моладзі былі вычарпаныя. Сябры гурткоў уключыліся ў работу легальных студэнцкіх прафсаюзных і навуковых арганізацыяў.

Сябрамі гуртка былі паэты А. Александровіч і А. Дудар, драматург Я. Рамановіч, артыст Б. Платонаў, гісторыкі Т. Забела і Я. Кіпель, літаратуразнаўцы і крытыкі А. Адамовіч, П. Каравайчык, а таксама У. Сянько, А. Комар, Б. Бузаноўская, В. Шыкар, В. Даўгаленка, А. Вольскі, В. Дзятка, В. Камар, С. Грамыка, А. Гураў, сёстры Юцкевіч і Габрыновіч, Чайкоўская, Мунвіз, Аксельрод, Апацёнак, Казакевіч, Юдовіч, М. Адзярыха, М. Пашковіч, Я. Пашковіч і інш.

## Літаратура
* Васілеўскі, Ю. Р. «Беларуская моладзь» //  — С. 382.
* Кіпель, Я. «Беларуская хатка» // Беларуская моладзь. — 1960. — № 5. — С.
* Кіпель, Я. Студэнцтва Беларускага дзяржаўнага універсітэта ў Менску (пачатак 20-х гадоў) // Беларуская моладзь. — 1961. — № 9. — С.
* Рамановіч, Я. «Беларуская хатка» // Горад і годы. — Мн., 1967.

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Гісторыя Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Моймір I

**Мо́ймір I** ( 795—846) — гістарычна даставерны мараўскі князь ( 830—846), першы князь Вялікай Маравіі (833—846). Запачаткаваў дынастыю Мойміравічаў. Зь ягоным імем зьвязаная значная частка гістарычных падзеяў на тэрыторыі Славаччыны ў IX стагодзьдзі.

## Жыцьцяпіс

### Шлях да ўлады
На пачатку IX стагодзьдзя аб’яднаў пад сваёй беспасярэдняй уладай славянскія плямёны на поўнач ад Дунаю, стаў валадаром Мараўскага княства — славянскае дзяржавы, разьмешчанае ў басэйне ракі Морава, левай прытоцы сярэдняга Дунаю.

Упершыню назва *Маравія* згадваецца ў заходніх крыніцах у 822 року, калі паслы мараванаў, сярод іншых паслоў славянаў, прыбылі да двара імпэратара Франскай дзяржавы Людовіка I Пабожнага, аднак ці быў ужо тады Моймір I князем, дакладна не вядома. Князем Моймір названы ў летапісах у 830 року.

### Царкоўная палітыка
Дзеля пашырэньня хрысьціянства ў Маравіі кароль Усходне-франскага каралеўства Людовік II Нямецкі ў 829 року перадаў землі мараванаў пад юрысдыкцыю біскупства Пасаў. Князь Моймір падтрымліваў хрысьціянскіх місіянэраў, спрыяючы пашырэньню хрысьціянства. У 831 року біскуп Рэгінар Пасаўскі хрысьціў Мойміра I і *ўсіх мараванаў*.

### Князяваньне

Моймір вызнаў над собою сюзэрэнітэт (намінальнае вяршынства) франскіх імпэратараў, але захаваўшы поўную палітычную аўтаномію.

У 833 року зарганізаваў выправу на Нітранскае княства на тэрыторыі сучаснай заходняй часткі Славаччыны. Выгнаўшы тамтэйшага князя Прыбіну, Моймір злучыў мараўскія і нітранскія землі ў адзіную дзяржаву, якая пазьней ператварылася на каралеўства Вялікамаравія. Прыбіна, схаваўшыся ў франкаў, атрымаў у валоданьне Блатэнскае княства.

Скарыстаўшыся раздраем у Каралінскай імпэрыі, Моймір I на пачатку 840-х рокаў паспрабаваў скінуць франскае ярмо. У адказ кароль Усходне-франскага каралеўства Людовік II уварваўся ў Маравію ў жніўні 846 року, скінуў Мойміра і паставіў новым князем ягонага пляменьніка Расьціслава. Зьвесткі пра далейшы лёс Мойміра I адсутнічаюць: магчыма, ён загінуў або ўцёк падчас уварваньня.

У гэтым жа року Вялікамаравія таксама была ўспадкаваная ягоным пляменьнікам.

## Глядзіце таксама
* 53285 Моймір — астэроід, названы ў гонар князя.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мойміравічы
Катэгорыя:Уладары Вялікай Маравіі
Катэгорыя:Праваслаўныя манархі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маравіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў VIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Памерлі ў 846 годзе
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Марка Паролё

**Марка Паролё** (;  25 студзеня 1985 году, Гальяратэ, Італія) — былы італьянскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Марка пачаў сваю кар’еру ў клюбе «Кома». Аднак, праз сэзон пасьля свайго дэбюту ён быў вымушаны пакінуць клюб з-за банкруцтва. У 2005 годзе Пароле быў набыты «К’ева», які палове правоў на гульца перадаў клюбу «Фаліньнё».

10 ліпеня 2009 году Марка далучыўся да клюбу «Чэзэна», дзе стаў вельмі важным гульцом, разам з клюбам футбаліст здолеў прабіцца ў Сэрыю А на сэзон 2010—2011 гадоў. Улетку 2012 году Марк стаў гульцом «Пармы», а 30 чэрвеня 2014 году перайшоў у склад «Ляцыё».

### Міжнародная
Дэбют Марка ў складзе нацыянальнай зборнай Італіі адбыўся 29 сакавіка 2011 году ў матчы супраць зборнай Украіны. Гулец трапіў у склад зборнай на чэмпіянат сьвету 2014 году.

## Дасягненьні
**«Ляцыё»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2019
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2017, 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Сайце Сэрыі А
* Профіль на Transfermarkt

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Мрай (неадназначнасьць)

Назву **Мрай** маюць:

* Мрай — рака ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці, правы прыток ракі Бярэзіна, басэйн Дняпра
* Мрай — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
Mart Inn

**[[ЗТАА]] «Mart Inn»** (вымаўляецца *Ма́рт Ін*) — сетка гандлёвых комплексаў у Беларусі, якія належаць кіпрскім фірмам «Mart Inn Food Ltd.» і «Glera Ltd» (уласьнікі — летувіскія прадпрымальнікі Гінтарас і Міндаўгас Марцінкявічусы).

Першая крама «Mart Inn» была адчыненая ў Менску ў 2012 року. У пачатку 2015 року дзейнічала 30 крамаў у 15 местах Беларусі: Бабруйску, Баранавічах, Берасьці, Ваўкавыску, Гомлі, Жодзіне, Івацэвічах, Каленкавічах, Лідзе, Мазыры, Менску, Пружанах, Рэчыцы, Салігорску, Смаргоні.

Ва ўсіх крамах сеткі ад стварэньня шыльды, абвесткі, рэклямныя буклеты, касавыя квіткі й іншая друкаваная прадукцыя, за выключэньнем цэньнікаў на тавары, друкуецца па-беларуску.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Старонка ВКонтакте

Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Камітэт незалежнай Беларусі

**Камітэ́т незале́жнай Белару́сі** (заснаваны 29 кастрычніка 1955 году ў Нью-Ёрку) — адная са спробаў аб’яднаць эміграцыю ў ЗША.

Сярод заснавальнікаў камітэту былі Юры Сабалеўскі, Леанід Галяк, Лявон Савёнак, Анатоль Плескачэўскі, Мікола Панькоў ды іншыя.

Галоўная форма дзейнасьці КНБ заключалася ў складаньні мэмарандумаў у ААН, Кангрэс ЗША, этнічныя арганізацыі, у якіх асноўная вага зьвярталася на становішча Беларусі ў складзе СССР. Праўда, аб’яднаць эміграцыю тады не атрымалася, а дзейнасьць спынілася пасьля выезду Юркі Сабалеўскага ў Нямеччыну і далейшай ягонай заўчаснай сьмерці.

## Літаратура
* «Каляндар», Беларус, №573, кастрычнік 2010 году, с. 8

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі ЗША
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1955 годзе
Катэгорыя:Кастрычнік 1955 году
Катэгорыя:1955 год у Нью-Ёрку
Лешніца

Назву **Лешніца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Лешніца — вёска ў Маларыцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Лешніца — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Лешніца — вёска ў Пухавіцкім раёне
Чэмпіянат сьвету па біятлёне сярод юніёраў 2015 году

**49-ы [[чэмпіянат сьвету па біятлёне сярод юніёраў]]** і **14-ы сярод юнакоў і дзяўчатаў** () праходзіў у Беларусі, у спарткомплексе «Раўбічы» пад Менскам, з 18 па 24 лютага 2015 року.

Спаборніцтвы адбыліся сярод юнакоў і дзяўчатаў (да 19 гадоў), а таксама сярод юніёраў і юніёрак (да 21 году). Было разыграна 16 камплектаў мэдалёў (8 у старэйшай і 8 у малодшай катэгорыях): па 4 у індывідуальнай гонцы, спрынце, перасьледзе і эстафэце.

## Вынікі

### Юнакі і дзяўчаты

### Юніёры й юніёркі

## Мэдальны залік

### Агульны

### Юнакі і дзяўчаты

### Юніёры й юніёркі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Расклад і вынікі спаборніцтваў 
* Зьвесткі пра чэмпіянат  на бачыне Беларускай фэдэрацыі біятлёну

2015
Катэгорыя:2015 год у біятлёне
Мікалай Радзівіл Чорны (манэта)

**Па́мятная манэ́та «Мікала́й Радзіві́л Чо́рны»** — беларускія юбілейныя манэты Нацыянальнага банку Беларусі, уведзеныя ў абарачэньне 4 лютага 2015 году. Манэты выбітыя са срэбра — наміналам 20 рублёў і медна-нікел. — 1 рубель.

Манэты выбітыя з нагоды 500-х угодкаў зь дня нараджэньня Мікалая Радзівіла Чорнага. Уваходзяць у сэрыю «Ўмацаваньне і абарона дзяржавы».

## Наміналы

### Срэбная
* проба срэбра: 925
* намінал: 20 рублёў
* вага манэты: 33,63 г
* вага чыстага срэбра: 31,1 г
* дыямэтар: 38,61 мм
* якасьць: «пруф»
* наклад: 2000 асобнікаў

### Медна-нікелевая
* намінал: 1 рубель
* вага манэты: 15,50 г
* дыямэтар: 33 мм
* якасьць: «пруф-лайк»
* наклад: 3000 асобнікаў

## Апісаньне
Манэты маюць форму кола, зь пярэдняга і адваротнага бакоў — кант, які выступае па акружыне. На бакавой паверхні манэтаў надпіс: «УМАЦАВАННЕ І АБАРОНА ДЗЯРЖАВЫ».
* **[[Авэрс]]**: рэльефны відарыс Дзяржаўнага гербу Беларусі і па коле надпіс: «РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ»; у цэнтры — сцэна ўручэньня Мікалаю Радзівілу Чорнаму княскага тытулу Сьвятой Рымскай імпэрыі на фоне тытульнага аркушу Берасьцейскае Бібліі; пад ёй — намінал 20 РУБЛЁЎ (на срэбнай) і 1 РУБЕЛЬ (на медна-нікелевай) і год біцьця; справа на срэбнай манеце — проба сплаву.
* **[[Рэвэрс (нумізматыка)|Рэвэрс]]**: у цэнтры — рэльефная выява Мікалая Радзівіла Чорнага і ягоны герб; па коле ў два радкі надпісы: МІКАЛАЙ РАДЗІВІЛ ЧОРНЫ і 1515—1565 (гады жыцьця).

## Дызайн
* Сьвятлана Заськевіч

## Мынца
* РДП «Казахстанскі манэтны двор НБ РК», Вусьць-Каменагорск, Казахстан

## Вонкавыя спасылкі
* Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь

Мікалай Радзівіл Чорны
Манэта
Беларускі нацыянальны камітэт (Ігумен)

**Белару́скі нацыяна́льны камітэ́т** (**БНК**) у Ігумене, таксама **Ігу́менскі белару́скі нацыяна́льны камітэ́т** — прадстаўнічы орган беларускіх нацыянальных арганізацыяў Ігуменскага павету ў 1919—1920 гадах. Створаны ў кастрычніку 1919 году ў Ігумене паводле ініцыятывы інструктара Часовага беларускага нацыянальнага камітэту М. І. Касьпяровіча. У кіраўніцтва камітэту ўваходзілі Я. Е. Макась (старшыня), І. М. Савіч, З. Харытановіч і іншыя. Арганізоўваў беларускія школы, культурна-асьветныя гурткі й каапэратывы. Ініцыятар стварэньня павятовай Беларускай школьнай рады Ігуменшчыны, разам зь ёй выступіў у лістападзе 1919 году супраць закрыцьця польскімі акупантамі Будслаўскай беларускай гімназіі. Знаходзіўся пад уплывам беларускіх эсэраў і беларускіх камуністычных арганізацыяў. Неафіцыйна падтрымліваў антыпольскі падпольны й партызанскі рух. Спыніў сваю дзейнасьць з прыходам Чырвонай Арміі.

## Літаратура
*  С. 453

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Беларускія нацыяналістычныя арганізацыі
Мікалай Хмяльніцкі

**Мікала́й Мікала́евіч Хмяльні́цкі** — беларускі літаратуразнаўца. Кандыдат філялягічных навук, дацэнт катэдры славянскіх літаратураў Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Скончыў філялягічны факультэт БДУ (1992), асьпіранту­ру пры гэтай установе (1995). З 1995 г. працуе ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце. Выкладае польскую літаратуру, дасьледуе міжлітаратурныя сувязі, тыпалёгію творчасьці, прабле­мы нацыянальнага і ўнівэрсальнага ў польскім прыгожым пісьменстве.

З 1998 да 2001 г. выкладаў гісторыю славян­скіх літаратураў ва ўнівэрсытэце Гранады (Гішпанія).

Аўтар дасьледаваньня «Адам Плуг — пісьменьнік беларуска­польска­га літаратурнага сумежжа» (1998), вучэбнага дапаможні­ка «Польская драматургія ХХ стагодьдзя» (2008). Мае больш за 70 навуковых артыкулаў у айчынным і замежным друку.

## Літаратура
* Роднае слова, 2010-5, с. 29

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Беларусы ў Гішпаніі
Балхаш (возера)

**Балхаш** () — адно з найбольш вялікіх азёраў у Азіі, 13-е самае буйное возера ў сьвеце. Разьмешчана на паўднёвым усходзе Казахстану, у Цэнтральнай Азіі. Возера Балхаш належыць бясстокаваму басэйну на тэрыторыі Казахстану ды Кітаю і невялікай часткі Кыргыстану. Усяго ў Балхаш упадаюць сем рэк. Найбольшая рака Ілі. Астатнія, напрыклад Каратал, уносяць як паверхневы сьцёк, так і падземны. Галоўнай крыніцай сілкаваньня Ілі зьяўляюцца ападкі (пераважна веснавое таяньне льдоў) ад гор Сіньцьзян-Уйгурскага аўтаномнага раёну Кітаю.

На сёньняшні дзень плошча возера складае  км², але плошча паступова памяншаецца, як гэта адбываецца з Аральскім морам. Плошча Балхашу памяншаецца з-за выкарыстаньня вады рэк, якія яго сілкуюць. Возера разьдзелена пралівам на дзьве асобныя часткі. У заходняй частцы вада прэсная, ва ўсходняй — салёная. Усходняя частка ў сярэднім ў 1,7 разы глыбейшая за заходнюю. Самым буйным горадам на беразе возера зьяўляецца аднайменны горад Балхаш, у якім жывуць каля 66 тысяч чалавек. Галоўнымі галінамі гаспадарчай дзейнасьці ў раёне возера зьяўляюцца горная справа, перапрацоўка руды і рыбалоўства.

З-за часовага павелічэньня памеру возера выказваюцца здагадкі пра тое, што возера памяншаецца з-за спусташэньня і прамысловай дзейнасьці.

## Вонкавыя спасылкі
* Возера Балхаш — Энцыкляпэдыя Брытаніка

Катэгорыя:Бясстокавыя азёры
Катэгорыя:Азёры Казахстану
Катэгорыя:Салёныя азёры
Беларуская гімназія імя Янкі Купалы

**Белару́ская гімна́зія імя́ Я́нкі Купа́лы** — беларуская гімназія ў Нямеччыне, існавала ў 1945—1950 гг. Заснаваная ў лягеры для перамешчаных асобаў у горадзе Рэгенсбург з мэтай падрыхтоўкі беларускае моладзі для паступленьня ў ВНУ. У 1946/47—1947/48 гг. навучальных гг. працавала ў горадзе Міхэльсдорф, у 1948/49 гг. у горадзе Віндышбэргэрдорф, у 1949/50 гг. у горадзе Розэнгайм. Дзейнічала ў сыстэме нямецкае школьнае асьветы й мела аднолькавыя правы зь нямецкімі школамі падобнага тыпу. Гімназія была 8-клясная, выкладаліся агульнаадукацыйныя прадметы, рэлігія, беларуская, ангельская, нямецкая й лацінская мовы, элемэнты філязофіі. 28 чэрвеня 1947 г. гімназіі прысвоенае імя Янкі Купалы. 28 студзеня 1948 г. пэдагагічны й вучнёўскі калектыў падзеленыя на 2 школы, якія захавалі імя Я. Купалы. Пры гімназіі існавала вучнёўская бурса, дзе жылі дзеці без бацькоў, дзейнічала скаўцкая арганізацыя, працавалі літаратурны (выдаваў часапіс «У выраі»), драматычны, спартовы гурткі. Адбылося 5 выпускаў, пасьведчаньні атрымалі 44 чалавекі. У розны час гімназію ўзначальвалі Аляксандар Орса, Мечыслаў Рагажэцкі, Алесь Вініцкі.

## Глядзіце таксама
* Беларуская школа за мяжой

## Літаратура
 С. 408—409

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Янкі Купалы
Катэгорыя:Арганізацыі беларускай дыяспары