open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхась Чавускі

**Міха́сь Чавускі** (сапр.: Майсей Моталевіч Чавускі, 25 сьнежня 1904, в. Шапілава, Рагачоўскі павет, Магілёўская губэрня, Расейская імпэрыя — 1 ліпеня 1984) — беларускі празаік, драматург.

## Біяграфія
Нарадзіўся 25 сьнежня 1904 году ў в. Шапілава Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні (цяпер вёска ў Жлобінскім раёне) у сям’і вясковага шаўца. З 1917 году — наборшчык у друкарні ў Жлобіне, з 1924 году — у Менску. У 1926—1928 гадох служыў у памежных войсках.

Працаваў у Белспажыўсаюзе, рэдагаваў газэту палітаддзелу Плешчаніцкай МТС, менскую сельскую раённую газэту, быў інструктарам цэнтральнага камітэту Камуністычнай партыі Беларусі, адказным кіраўніком і галоўным рэдактарам БелТА. У 1934—1937 гадох вучыўся завочна ў Камуністычным інстытуце журналістыкі ў Ленінградзе.

Падчас нямецка-савецкай вайны — адказны рэдактар газэты-плякату «Раздавім фашысцкую гадзіну» (1941—1943), затым — сатырычнай газэты Вілейскага абкаму «Партызанскае слова» (1943). У пасьляваенныя гады — намесьнік старшыні Камітэту па радыёвяшчаньні пры СНК БССР (1944—1947), галоўны рэдактар, потым загадчык аддзелу фэльетонаў часопісу «Вожык» (1947—1961). Сябра Саюзу пісьменьнікаў БССР з 1957 году, дырэктар Бюро прапаганды мастацкай літаратуры Саюзу пісьменьнікаў БССР (1964—1970).

## Творчасьць
З артыкуламі ў рэспубліканскім друку пачаў выступаць у 1937 годзе. Выдаў зборнікі апавяданьняў, фэльетонаў, аднаактовак і сцэнак «Крытычны момант» (1954), «Індык на курорце» (1960), «Рука руку мые» (1964), «Чаму ж не сьмяяцца?» (1969), «Стрэляны Вераб’ёў» (1976), дакумэнтальную аповесьць «Фарбамі гневу» (1975, дапоўненае выданьне ў 1978).

## Крыніцы

## Літаратура
* Міхась Чавускі // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Валянцін Блакіт

**Валянцін Блакіт** (сапр.: Валянцін Уладзімеравіч Болтач; 7 кастрычніка 1938, в. Вострава, Шчучынскі павет, Наваградзкае ваяводзтва, Польская Рэспубліка — 7 сьнежня 2007) — беларускі пісьменьнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 7 кастрычніка 1938 году ў в. Вострава Шчучынскага павету Наваградзкага ваяводзтва ў сялянскай сям’і. У 1966 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт.

З 1956 году працаваў літаратурным супрацоўнікам рэдакцыі шчучынскай раённай газэты «Чырвоны сцяг», потым у жалудоцкай раённай газэце «За Радзіму» і ў міжраённай газэце «Савецкая вёска». У 1963—1967 гадох — адказны сакратар воранаўскай раённай газэты «Ленинское знамя», у 1967—1968 гадох — уласны карэспандэнт абласной газэты «Гродненская правда».

З 1968 году — загадчык сэктару друку, радыё і тэлебачаньня, у 1971—1972 і 1974—1978 гадох — намесьнік загадчыка аддзелу прапаганды і агітацыі Гарадзенскага абласнога камітэту Камуністычнай партыі Беларусі. У 1972—1974 гадох вучыўся ў Вышэйшай партыйнай школе ЦК КПСС у Маскве. У 1978—1987 гадох — загадчык сэктару тэлебачаньня і радыё цэнтральнага камітэту Камуністычнай партыі Беларусі. У 1987—2000 гадох — галоўны рэдактар часопісу «Вожык». Член Саюзу пісьменьнікаў БССР з 1981 году.

Памёр 7 сьнежня 2007 году.

## Творчасьць
Друкаваўся з 1970 году. Першы зборнік сатыры і гумару пад назвай «Вынаходнік» выдаў у 1974 годзе. Аўтар кніг: «Час прылёту журавоў», «Адчай», «Чуйная цішыня», «Вясельле ў Беражках», «Шануй імя сваё», «Усьмешка фартуны». «Вырай», «Аповесьці».

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 1996. — Т. 3: Беларусы — Варанец. — 511 с — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3), ISBN 985-11-0035-8.

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Валянцін Зуб

**Валянці́н Андрэ́евіч Зуб** (9 студзеня 1915, Менск — 11 жніўня 1980) — беларускі пісьменьнік, драматург.

## Біяграфія
Нарадзіўся 9 студзеня 1915 году ў Менску ў сям’і рабочага. Пасьля заканчэньня Менскага хіміка-тэхналягічнага тэхнікуму харчовай прамысловасьці ў 1935 годзе працаваў на хлебазаводзе ў г. Вялікі Усьцюг Валагодзкай вобласьці РСФСР, затым у Менску ў трэсьце «Галоўхлеб».

У 1939 годзе паступіў на сцэнарны факультэт Усесаюзнага дзяржаўнага інстытуту кінэматаграфіі ў Маскве, які скончыў у 1943 годзе. У першы ваенны год быў у народным апалчэньні. У 1943—1944 гадох працаваў сцэнарыстам на сцэнарнай студыі ў Маскве, у 1944—1946 гадох — старшым рэдактарам на кінастудыі «Беларусьфільм», у 1946—1975 гадох — фэльетаністам, загадчыкам аддзелу рэдакцыі часопісу «Вожык».

Сябра Саюзу пісьменьнікаў БССР з 1952 году.

## Творчасьць
Першае апавяданьне надрукаваў у 1938 годзе ў часопісе «Полымя рэвалюцыі». Аўтар аповесьці для дзяцей «Таямнічы надпіс» (1953), зборнікаў апавяданьняў «Сапернікі» (гумарыстычныя творы, 1958), «Пад вясновым сонцам» (1960), «Як Толік праславіўся» (1962), «Чорны кот» (гумарыстычныя творы, 1973). У 1985 годзе выйшла кніга аповесьцяў і апавяданьняў «Таямнічы надпіс».

Выступаў і ў галіне драматургіі. П’есы Зуба неаднаразова ставіліся на сцэнах прафэсійных і самадзейных тэатраў рэспублікі. Выйшлі зборнікі п’ес «Дружная сям’я» (1955), «Злавацца ня трэба» (1961, аднайменная п’еса пастаўлена ў 1960), «Апэрацыя „Шафа“» (1967), «П’есы» (1972), «Нарада ў загсе» (1972), «Не сьпяшайцеся караць» (1975), «Тыдзень вечнага каханьня» (1982), «Надзейная апора» (1985), п’есы «Сябры» (1960, зь Ю. Багушэвічам, пастаўлена ў 1958), «Марат Казей» (1963, пастаўлена ў 1964), «Нечаканае знаёмства» (1963, пастаўлена ў 1962), «Юнацтва рыцара» (1972, пастаўлена ў 1970), «Тыдзень вечнага каханьня» (1976, пастаўлена аперэта на музыку Юрыя Семянякі ў 1975), шэраг аднаактовак.

Напісаў некалькі сцэнароў навукова-папулярных фільмаў (фільм «Фіноз» атрымаў дыплём на Міжнародным фэстывалі дакумэнтальных фільмаў у Чэхаславаччыне ў 1964 годзе).

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Вісарыён Гарбук

**Вісарыён Сьцяпанавіч Гарбук** (, в. Шкілякі Полацкага павету Віцебскай губэрні, цяпер Полацкі раён — , Пяцігорск, Расея) — беларускі празаік, паэт і перакладчык.

## Жыцьцяпіс
Скончыў пэдтэхнікум у Лепелі. З 1933 году працаваў настаўнікам і вучыўся завочна, з 1935 году стацыянарна на літаратурным факультэце МВПІ. Пісаў вершы, займаўся ў сэкцыі паэтаў-пачаткоўцаў пры СП БССР.

Быў арыштаваны 26 красавіка 1936 году, сасланы на Калыму. Вызвалены ў 1940 годзе, а рэабілітаваны ў 1961 годзе. Працаваў настаўнікам у Мехаўскай школе (Гарадоцкі раён). У 1941—1946 гадах у Чырвонай Арміі; ваяваў пад Масквой, пад Варшавай, у Бэрліне. Франтавая хвароба на 14 гадоў прыкавала Гарбука да шпітальнага ложка; інвалід 1-й групы. Пасьля вайны жыў у Пяцігорску.

## Творчасьць
Літаратурнай працай стала пачаў займацца ўжо цяжка хворым. Публікаваўся ў расейскім друку з 1957 году, у беларускім — з 1961 году. Першы зборнік апавяданьняў выйшаў у 1963 годзе ў Менску. Перакладаў на беларускую мову казкі народаў Паўночнага Каўказу (зборнік «Напітак волатаў», Мн, 1969). У 1971 годзе паводле яго апавяданьня «Твар у палоску» зьняты тэлефільм. Сябра СП БССР (з 1963). Заслужаны работнік культуры БССР (1979).

Пісаў пераважна для дзяцей.

## Крыніцы

## Літаратура
* Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. — Смаленск, 2003. — 480 с. — ISBN 985-6374-04-9.
* Казека Я. Слова пра сябра // Казека Я. Падарожжа ў маладосць. Мн., 1984;

Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Заслужаныя работнікі культуры БССР
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Полацкім раёне
Гарбук

**Гарбук** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Вісарыён Гарбук — беларускі празаік, паэт і перакладчык
* Генадзь Гарбук — беларускі актор тэатра і кіно
* Уладзімер Гарбук — вайсковец
Макулатура (часопіс)

**«Макулатура»** — беларускі літаратурны часопіс. Творчы праект, створаны сумесна Васілісай Палянінай-Календа — мастаком, і Сяргеем Календам — пісьменьнікам. Першы нумар пабачыў сьвет у 2012 годзе. Часопіс быў заснаваны як валянцёрскі і некамэрцыйны, вольны і непадцэнзурны праект.

Он-лайн-прэзэнтацыя часопіса адбылася на партале kyky.org, пазьней абмежаваны наклад на паперы. Матэрыялы ў часопісе можна знайсьці і на тарашкевіцы і на наркамаўцы, і на расейскай мове.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Макулатура на kamunikat.org
* «Макулатура» - адзіны андэграўндны часопіс на Беларусі, Другая культура Беларусі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларуская літаратура
Іван Грамовіч

**Іва́н Іва́навіч Грамовіч** (26 ліпеня 1918, Закружка, Менская губэрня — 2 ліпеня 1986) — беларускі празаік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 26 ліпеня 1918 году ў в. Закружка Менскай губэрні ў сялянскай сям’і. У 1939 годзе скончыў літаратурна-лінгвістычны факультэт Менскага пэдагагічнага інстытуту.

Удзельнік нямецка-савецкай вайны. У 1939—1945 гадох — у Савецкай Арміі, служыў у артылерыйскіх частках як палітработнік і камандзір. Друкаваў нарысы ў франтавых газэтах. Працаваў загадчыкам аддзелу, адказным сакратаром часопісу «Беларусь» (1946—1953), адказным сакратаром часопісу «Маладосьць» (1953—1954). У 1956 годзе скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве. Быў начальнікам сцэнарнага аддзелу кінастудыі «Беларусьфільм» (1956—1957), намесьнікам галоўнага рэдактара часопісу «Маладосць» (1957—1958), літаратурным кансультантам Саюзу пісьменьнікаў БССР (1958—1969), намесьнікам галоўнага рэдактара часопісу «Вожык» (1970—1975). Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1946 году.

Памёр 2 ліпеня 1986 году.

## Творчасьць
Першае апавяданьне надрукавана ў 1935 годзе ў альманаху «Аднагодкі». Аўтар апавяданьняў, нарысаў, аповесьцяў, зборнікаў апавяданьняў для дзяцей, зборнікаў гумару. У часопісе «Полымя» апублікаваў першую частку раману «Іду з табой, Масква!» (1953). Выйшлі кнігі ўспамінаў «У сховах памяці і сэрца» (1983), нататак «Зялёны даляр — чорны забойца» (1985). Выйшлі «Выбранае» (1968, 1988) і «Выбраныя творы» ў 2 тамах (1978).

У апавяданьнях (зборнікі «Апавяданьні» (1947); «Шырокія азёры» (1951); «Рына-Марына» (1958) і іншыя) паказаў гераізм савецкіх людзей у гады нямецка-савецкай вайны, жыцьцё моладзі, закранае важные маральна-этычныя праблемы. Будням рабочых прысьвечаныя аповесьці «Іду з табой, Масква» (1953), «На крутой гары» (1950-75), станаўленьню характара савецкага чалавека — аповесьць «Далі сабе слова» (1966-68, новая рэдакцыя «Сям’я Вішнёвых», 1978). Аўтар зборнікаў гумарэсак і сатырычных апавяданьняў «Нарост» (1961), «Вадалей — і гэтак далей» (1975), «Залаты бранзалет» (1977), зборнікаў апавяданьняў для дзяцей «Першае верасьня» (1949) і «Сонца скрозь аблокі» (1964).

Аўтар сцэнарыяў дакумэнтальных і відавых фільмаў «Памяцьцю сэрца» (1962), «Паэт у дарозе» (1963), «Паўлік і партфель» (1963). Пераклаў з расейскай і ўкраінскай моваў аповесьць М.Носава «Дзённік Колі Сініцына» (1955), раман У.Кочатава «Браты Яршовы» (1960), паасобныя творы А.Голубевай, А.Кавінькі.

## Узнагароды
* ордэн «Знак Пашаны»,
* заслужаны работнік культуры БССР (1978).

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 5. — Менск, 1997.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. У 5 т. Т. 2. — Менск, 1985.
* Рина-Марина / Іван Грамович // Білоруські оповідання. — Київ, 1957. — С. 44-62.
* Три повести : авторизированный перевод с белорусского / Иван Громович. — Менск, 1983

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Яго батальён

**«Яго батальён»** — аповесьць беларускага пісьменьніка Васіля Быкава, выдадзеная ў 1975 годзе ў часопісе Маладосьць.

## Сюжэт
Падчас штурму вышыні камбат Мікалай Валошын парушыў дурныя загады камандзіра палка маёра Гунько, бо імкнучыся захаваць жыцьці салдат, за што быў адхілены ад камандаваньня. Нягледзячы на гэта, ён здолеў дапамагчы свайму батальёну ўзяць вышыню.

## Экранізацыя
Паводле аповесьці ў 1989 годзе быў зьняты аднайменны фільм. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Яго батальён на Беларускай палічцы
* Машынапіс рукапісу аповесьці з рэдактарскай праўкай, Архівы Беларусі 

Катэгорыя:Творы Васіля Быкава
Катэгорыя:Кнігі пра Нямецка-савецкую вайну
Катэгорыя:Кнігі 1975 году
Эдуард Валасевіч

**Эдуа́рд Станісла́вавіч Валасе́віч** (12 сакавіка 1918, Магілёў — 1997) — беларускі пісьменьнік, паэт-байкапісец.

## Біяграфія
Нарадзіўся 12 сакавіка 1918 году ў Магілёве ў сям’і чыгуначніка. Спачатку навучаўся ў чыгуначнай сямігодцы. У 1935—1936 гадох працаваў грузчыкам на чыгунцы. У 1941 годзе скончыў літаратурны факультэт Магілеўскага пэдагагічнага інстытуту.

З 1941 году ў Чырвонай Арміі, спачатку ў першым камуністычным зьнішчальным батальёне пры ЦК Камуністычнай партыі Беларусі, потым — у дзеючай арміі на Бранскім, Заходнім франтах. У 1943 годзе быў цяжка паранены. Зь лістападу 1943 году працаваў у Дзяржаўным архіве Аджарскай АССР (г. Батумі). З 1944 году выкладаў фальклёр і расейскую літаратуру ў Магілёўскім пэдагагічным інстытуце. Працаваў у магілёўскай абласной газэце «За Радзіму».

У 1952 годзе пераехаў у Менск. Працаваў у часопісах «Полымя», «Вожык», у Беларускай дзяржаўнай філярмоніі.

Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1950 году. У 1970—1974 гадох — дырэктар Беларускага аддзяленьня Ўсесаюзнага ўпраўленьня па ахове аўтарскіх правоў Саюзу пісьменьнікаў СССР.

## Творчасьць
Дэбютаваў у друку ў 1938 годзе. Першую кніжку «Вершы і байкі» выдаў у 1954 годзе. Аўтар зборнікаў баек «Залатая рыбка» (1957), «Як дбаеш — так і маеш» (1958), «Арліны суд» (1959), «Соль» (1962), «На вясёлай хвалі» (1967), «Туды і рак з кляшнёй…» (1970), «Палюсы» (1977), «Кругавая парука» (1979) і іншыя.

Басьні Валасевіча адметныя актуальнасьцю тэматыкі, камізмам сытуацыяў, жывым народным гумарам. Пісаў гумарыстычныя вершы і басьні для дзяцей (зборнікі «Камар-званар» (1959), «Горкі мёд» (1967) і іншыя), аднаактавыя камэдыі, скетчы, эпіграмы і пародыі.

Перакладаў з расейскай мовы творы І. Батрака, з украінскай М. Старыцкага.

## Бібліяграфія
* Басни. — М., 1958
* Казёл адпушчэння. — Мн., 1968
* Рагаты анёл. — Мн., 1978

## Узнагароды
* ордэн Айчыннай вайны II ступені.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія сатырыкі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Малакоўскі раён

**Малакоўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Цьвярской вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца мястэчка Малакова.

## Геаграфія
Малакоўскі раён мяжуе з Сандаўскім, Весьягонскім, Краснахолмскім, Бежацкім і Максаціхінскім раёнамі. Плошча раёну складае 1179,98 км², то бок раён ёсьць адным з самых маленькіх у вобласьці.

## Гісторыя
Малакоўскі раён быў утвораны 12 чэрвеня 1929 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Маскоўскай вобласьці. 29 студзеня 1935 году быў перададзены ў склад Калінінскай вобласьці, як на той час называлася Цьвярская вобласьць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Ева Вежнавец

**Е́ва Вежнаве́ц**, сапр. **Сьвятла́на Курс** ( ў в. Загальле, Любанскі раён) — беларуская пісьменьніца, журналістка.

## Жыцьцяпіс
Працавала ў «Нашай Ніве», потым 13 гадоў на «Эўрарадыё». Жыве ў Польшчы. У 2020 годзе стала дапамагаць сталым людзям у сувязі з пандэміяй каранавірусу.

## Творчасьць
У першым нумары часопісу «Аrche» ў 1998 годзе было апублікавана яе першае апавяданьне «Мы два Хохлікі». У 2008 годзе ў Кнігарні Нашай Нівы выйшаў зборнік апавяданьняў «Шлях дробнай сволачы». У 2015 годзе ў Нашай Ніве апублікавала сваё апавяданьне «Параска і яе чорны бык», не пад псэўданімам, а пад сапраўдным прозьвішчам.

У 2020 годзе выйшла кніга «Па што ідзеш, воўча?». У 2021-м кніга ўвайшла ў кароткі сьпіс прэтэндэнтаў на прэмію імя Гедройца за лепшую кнігу Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ева Вежнавец на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Беларускія журналісткі
Джэніфэр Эністан

**Джэ́ніфэр Джаа́на Э́ністан** (; нарадзілася 11 лютага 1969 году) — амэрыканская акторка, прадусарка і прадпрымальніца. Выбітнасьці дасягнула ў 1990-х гадох, і з тых часоў ёсьць адной з самых высокааплатных акторак ЗША. Эністан была ўключаная ў сьпісы самых прыгожых жанчынаў у шматлікіх часопісах. Ейнае асабістае багацьце ацэньваецца ў 300 мільёнаў даляраў ЗША. Эністан ёсьць абаронцай шматлікіх дабрачынных арганізацыяў, робячы грашовыя ахвяраваньні.

## Біяграфія
Эністан ёсьць дачкой актораў Джона Эністана і Нэнсі Доў. Пачала працаваць акторкай у раньнім узросьце, як то ў фільме *«[[Мак і я]]»* ў 1987 годзе. Да таго як стаць вядучай акторкай працавала апэратарам у тэлемаркетынгу, а таксама афіцыянткай і кур’ерам. Ейная першая заўважная роля ў кіно прыпала на камэдыю жахаў *«[[Лепрыкон (фільм)|Лепрыкон]]»* 1993 году. Міжнародная слава да яе прыйшла дзякуючы выкананьню ролі Рэйчэл Грын у тэлесэрыяле *«[[Сябры (сэрыял)|Сябры]]»* (1994—2004), за якую яна атрымала прэміі «Эмі», «Залаты Глёбус» і прэмію Гільдыі кінаактораў. Ейны пэрсанаж стаў шырока папулярным і лічыцца адным з найвялікшых жаночых пэрсанажаў у гісторыі тэлебачаньня. З тых часоў Эністан выконвала галоўныя ролі ў шматлікіх драмах, камэдыях і рамантычных фільмах. Сярод найбуйнейшых паводле касавых збораў варта вылучыць фільмы *«[[Брус Усемагутны]]»* (2003), *«[[Разжэнства па-амэрыканску (фільм, 2006)|Разжэнства па-амэрыканску]]»* (2006), *«[[Марлі і я (фільм)|Марлі і я]]»* (2008), *«[[Жонка напракат]]»* (2011), *«[[Нясьцерпныя босы]]»* (2011) і *«[[Мы — Мілеры]]»* (2013), кожны зь якіх сабраў больш за 200 мільёнаў даляраў. У 2019 годзе Эністан вярнулася на тэлебачаньне, зьняўшыся ў драматычным сэрыяле Apple TV+ *«[[Ранішняе шоў (сэрыял)|Ранішняе шоў]]»*, за які атрымала чарговую прэмію Гільдыі кінаактораў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Сяргей Дзяргай

**Сяргей Сьцяпанавіч Дзярга́й** (17 верасьня (паводле іншых зьвестак 27 верасьня) 1907, Менск — 25 сьнежня 1980, Менск) — беларускі паэт, перакладчык.

## Біяграфія
Нарадзіўся 17 верасьня (паводле іншых зьвестак 27 верасьня) 1907 году ў Менску ў сям’і чыгуначніка. У 1924 годзе скончыў Першую менскую чыгуначную сямігадовую школу, затым у 1927 годзе — трохгадовыя агульнаадукацыйныя курсы. Не вучыўся далей праз благі стан здароўя. Шмат займаўся самаадукацыяй.

У сярэдзіне 1930-х гадоў працаваў карэктарам у друкарні газэты «Звязда». Арыштаваны 15 сакавіка 1935 году ў Менску па адрасе: Міхайлаўскі завулак, д. 14, кв. 2. Асуджаны 21 чэрвеня 1935 году за «антысавецкую агітацыю» да 3 гадоў ППК і аднаго году пазбаўленьня правоў. Пасьля вызваленьня ў 1937 годзе жыў на вёсцы. У 1938 годзе ў газэце «Літаратура і мастацтва» апублікаваны першы верш С. Дзяргая. Зноў арыштаваны ў 1939 годзе, высланы ў Казахстан. Пасьля вызваленьня з 1941 году жыў у Новай Беліцы пад Гомлем. Падчас нямецка-савецкай вайны жыў у Гомлі, падтрымліваў сувязь з партызанамі, уваходзіў у падпольную антыфашысцкую групу.

З 1946 году жыў у Менску. Сябра Саюзу пісьменьнікаў БССР і Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1950 году. У 1951—1953 гадох працаваў загадчыкам аддзелу паэзіі часопісу «Полымя». У 1953—1967 гадох працаваў адказным сакратаром, рэдактарам аддзелу літаратуры часопісу «Вожык».

Памёр 25 сьнежня 1980 году ў Менску. Пахаваны ў Менску на Паўночных могілках.

Рэабілітаваны Вярхоўным судом Рэспублікі Беларусь 27 сакавіка 1992 году. Асабовая справа Сяргея Дзяргая № 34633-с захоўваецца ў архіве КДБ Беларусі.

## Творчасьць
Дэбютаваў вершам у 1938 годзе. Аўтар зборнікаў паэзіі «Вачыма будучыні» (вершы і паэмы, 1953), «Крэмень аб крэмень» (вершы і паэмы, 1958), «Цешча» (гумарыстычныя вершы, 1959), «Чатыры стыхіі» (вершы і паэмы, 1962, дапоўненае выданьне ў 1988), «Сьвята ў будзень» (1964), «Салата з дзядоўніку» (гумарыстычныя вершы, 1967), «Выбранае» (1967), «Вершы» (1974), «На вогненнай сьцяжыне: Выбранае» (вершы і паэмы, 1977).

Асноўныя тэмы паэзіі — любоў да роднай зямлі, гераічны подзьвіг народу ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Для творчасьці паэта характэрныя філязофская засяроджанасьць на складаных праблемах часу, асацыятыўнасьць мастацкага мысьленьня, фальклёрна-песенная вобразнасьць, высокі ўзровень культуры вершу.

Пераклаў на беларускую мову паэмы «Гражына» А. Міцкевіча, «Бацька зачумленых» Ю. Славацкага, «Дванаццаць» А. Блока, «На ўвесь голас» У. Маякоўскага, «Сінія гусары» М. Асеева, «Сын» П. Антакольскага, «1905 год» Б. Пастарнака, паасобныя творы М. Канапніцкай, У. Бранеўскага, Ю. Тувіма, І. Бехера, Г. Зегерс, М. Лермантава, С. Шчыпачова, Л. Украінкі, Л. Гіры і іншых.

Ляўрэат Літаратурнай прэміі імя Янкі Купалы (1964) за зборнік вершаў і паэмаў «Чатыры стыхіі».

## Бібліяграфія
* Чатыры стыхіі. Менск, 1962, 1988.
* Выбранае. Менск, 1967;
* Вершы. Менск, 1974;
* На вогненнай сьцяжыне. Менск, 1977.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў БССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Данбас

**Данба́с** (скарачэньне ад „Данецкі басэйн“; , )&nbsp;— гісторыка-геаграфічная вобласьць у межах Данецкага вугальнага басэйну з значнымі запасамі карысных выкапняў (найперш — вугалю). Уключае значныя часткі Данецкай і Луганскай абласьцей Украіны, а таксама заходнюю частку Растоўскай вобласьці Расейскай Фэдэрацыі. Буйны цэнтар вугальнай прамысловасьці, чорнай і каляровай мэталюргіі Ўкраіны. Самы ўрбанізаваны рэгіён Украіны і адзін з найбольш урбанізаваных у сьвеце (мескае і местачковае насельніцтва складае да 90% жыхароў).

## Геаграфія
Данбас разьмешчаны на ўсходзе Ўкраіны і адміністрацыйна ахоплівае часткі Данецкай і Луганскай абласьцей, якія палягаюць у межах Данецкага вугальнага басэйну, а таксама места Марыюпаль на беразе Азоўскага мора. Часам да Данбасу таксама адносяць заходныя месты Растоўскай вобласьці Расейскай Фэдэрацыі (напрыклад, Таганрог або Шахты).

Аднак, паколькі дакладна вызначыць межы Данбасу складана, да ягонага складу адносяць усе тэрыторыі Данецкай і Луганскай абласьцей. Такім чынам, ягоная плошча складае каля 53,2 тыс. км².

Хаця Паўлаградзкі раён Дняпроўскай вобласьць таксама знаходзіцца ў межах Данецкага вугальнага басэйну, ён не належыць да Данбасу.

## Карысныя выкапні
Данбас вылучаецца значнымы запасамі разнастайных карысных выкапняў, а менавіта:
* каменны вугаль
* каменная соль
* калійная соль
* вогнетрылавыя гліны

Аснова эканомікі Данбасу&nbsp;— каменны вугаль, які здабываюць у капальнях, глыбіна якіх часьцей за ўсё складае ад 50 да 200 мэтраў, трапляюцца капальні глыбінёй да 1 км.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 


Катэгорыя:Данецкая вобласьць
Катэгорыя:Луганская вобласьць
Тэрмапілы

**Тэрмапілы** маюць наступныя значэньні:

* Тэрмапілы (Грэцыя) — мясцовасьць у Грэцыі
* Тэрмапілы (часопіс) — часопіс, які выдае Белавежа
Сьцяг Каўкаскага Эмірату

**Сьцяг Каўкаскага эмірату** мае выгляд чорнае тканіны зь белымі знакамі на арабіцы. На сьцягу напісанае белымі арабскімі знакамі:

Āшхаду’ ан лā ілāха ілла Ллāху ва а́шхаду а́нна Мух̣а́ммадан Расȳлу-Ллāхі

Пад надпісам маецца белая выява шаблі.

Цяпер не выкарыстоўваецца, бо Каўкаскі эмірат перастаў дзейнічаць.

Катэгорыя:Сьцягі
Мэлядрама ў Беларусі

**Мэлядра́ма ў Белару́сі** — жанр, які пачаў пашырацца на землях Беларусі на пачатку XX стагодзьдзя.

## Тэатар
У Беларусі мэлядрама ўзьнікла ў пачатку XX стагодзьдзя пад час адраджэньня беларускага прафэсійнага тэатру. Разьвівалася праз увядзеньне асобных складнікаў мэлядрамы. Творцы абіралі даходлівы для гледачоў выгляд, найбольш просты й адкрыты спосаб узьдзеяньня на пачуцьці. Беларуская мэлядрама мае дэмакратычную накіраванасьць, грамадзкую напоўненасьць і значнасьць. Пакінула значны адбітак на драматургіі Каруся Каганца («У нашым шчасьці няшчасьце схавана» й «Сын Даніла»), Максіма Гарэцкага («Атрута»), Канстанцыі Буйло («Сягоньняшнія і даўнейшыя»), Леапольда Родзевіча («Блуднікі» і «Пакрыўджаныя»), Уладзіслава Галубка («Апошняе спатканьне», «Бязьвінная кроў», «Праменьчык шчасьця», «Ганка» й «Пан Сурынта»), Міхася Чарота («На Купальле») і Васіля Гарбацэвіча («Чырвоныя кветкі Беларусі»).

З 2-ой паловы 1920-х гг. разьвіцьцё жанру запаволілася. Асобныя прыёмы й складнікі выкарысталі ў сваіх п’есах Кандрат Крапіва («Людзі і д’яблы» й «На вастрыі»), Пятро Васілеўскі («Дзіўны дом»), Іван Шамякін («І змоўклі птушкі») і Анатоль Дзялендзік («Грэшная любоў»).

## Кінэматограф
У беларускім кіно разьвілася ў сямейна-побытавы любоўны фільм: Уладзімер Корш-Саблін «*[[Маё каханьне]]*» (1940), Восіп Шульман «''Зялёныя агні''» (1956) і «*[[Шчасьце трэба берагчы]]*» (1958), Сяргей Сплашноў «''Нашы суседзі''» (1957) і «''Каханьнем трэба даражыць''» (1960), Зьміцер Зайцаў «''Кветкі правінцыі''» (1995). Мэлядраматычныя рысы мае шэраг гістарычных фільмаў: Уладзімер Гардзін «''Кастусь Каліноўскі''» (1928), Корш-Саблін «''Чырвонае лісьце''» (1958) і Мікалай Фігуроўскі «''Гадзіньнік спыніўся апоўначы''» (1959), таксама тэлесэрыялы «*[[Раман імпэратара]]*» Дыямары Ніжнікоўскай (1994) і «*[[Пракляты ўтульны дом]]*» Уладзімера Арлова (1999).

## Крыніцы

## Літаратура

* 

Катэгорыя:Беларуская драма
Катэгорыя:Беларускі тэатар
Катэгорыя:Беларускі кінэматограф
Катэгорыя:Беларуская літаратура
Джодзі Фостэр

**Алі́сія Кры́стыян «Джодзі» Фостэр** (; нарадзілася 19 лістапада 1962 году) — амэрыканская акторка, рэжысэрка і прадусарка. Ляўрэатка дзьвюх прэміяў «Оскар», трох прэміяў «Брытанскай кінаакадэміі», дзьвюх прэміяў «Залаты Глёбус» і прэміі Сэсіл Б. Дэміл. За працу ў якасьці рэжысэра яна была намінаваная на прэмію «Эмі».

## Біяграфія
Фостэр пачала сваю прафэсійную кар’еру ў якасьці мадэлькі, калі ёй было тры гады. Дэбютавала ў 1968 годзе ў тэлевізійным сыткоме *«[[Мэйбэры Р.Ф.Д.]]»*. У канцы 1960-х і пачатку 1970-х яна працавала ў некалькіх тэлевізійных сэрыялах і дэбютавала ў кіно зь фільмам студыі Дыснэй *«[[Напалеон і Саманта]]»* (1972). Пасьля выступу ў м’юзыкле *«[[Том Соер (фільм, 1973)|Том Соер]]»* (1973) і камэдыйнай драме Мартына Скарсэзэ *«[[Аліса больш не жыве тут]]»* (1974), прарыў Фостэр адбыўся дзякуючы ролі ў псыхалягічным трылеры Скарсэзэ *«[[Таксіст (фільм, 1976)|Таксіст]]»* (1976), у якім яна сыграла дзіця-прастытутку. Дзякуючы гэтай ролі Фостэр атрымала намінацыю на прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога пляну. Іншыя ейныя фільмы, у час калі яна была падлеткам, уключаюць м’юзікал *«[[Багсі Мэлоўн]]»* (1976) і трылер *«[[Маленькая дзяўчынка, якая жыве ў канцы вуліцы]]»* (1976). Яна стала папулярным кумірам для падлеткаў, зьняўшыся ў фільмах Дыснэю *«[[Шалёная пятніца (фільм, 1976)|Шалёная пятніца]]*» (1976) і *«[[Сядзіба Кэндлшу]]»* (1977), а таксама ў кінастужках *«[[Кэрні (фільм)|Кэрні]]»* (1980) і *«[[Лісы (фільм)|Лісы]]»* (1980).

Пасьля навучаньня ў каледжы пры Ельскім унівэрсытэце Фостэр спрабавала перайсьці на дарослыя ролі, аднак, асаблівага посьпеху спачатку ня мела. Ухвала прыйшла толькі зь фільмам *«[[Абвінавачаныя (фільм)|Абвінавачаны]]»* (1988), за якую яна атрымала прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю. Праз тры гады яна атрымала другую сваю прэмію «Оскар», дзякуючы ролі пэрсанажу Клэрыс Старлінг у псыхалягічным фільме жахаў *«[[Маўчаньне ягнятаў (фільм)|Маўчаньне ягнятаў]]»* (1991). Фостэр дэбютавала ў якасьці рэжысэра ў тым жа годзе разам з кінастужкай *«[[Маленкі чалавек Тэйт]]»* і заснавала ўласную прадусарскую кампанію Egg Pictures у 1992 годзе. Першым фільмам кампаніі стаўся фільм *«[[Нэл (фільм)|Нэл]]»* (1994), у якой яна таксама згуляла галоўную ролю, атрымаўшы ейную чацьвёртую намінацыя на прэмію «Оскар». Іншымі ейнымі пасьпяховымі фільмамі ў 1990-х сталіся рамантычная драма *«[[Сомэрсьбі (фільм)|Сомэрсьбі]]»* (1993), камэдыя *«[[Мавэрык (фільм)|Мавэрык]]»* (1994), навукова-фантастычная кінастужка *«[[Кантакт (фільм, 1997)|Кантакт]]»* (1997) і драма *«[[Ганна і кароль]]»* (1999). У 2011 годзе Фостэр таксама зьявілася разам з Джонам Рэйлі, Кейт Ўінсьлет і Крыстафам Вальцам у камэдыі Рамана Палянскага *«[[Разаніна (фільм, 2011)|Разаніна]]»*, якая прысьвечана бацькам зь сярэдняй клясы, чыя сустрэча па ўрэгуляваньні інцыдэнту паміж іхнымі сынамі перарастае ў хаос. Да канца 2010-х Фостэр працягвала выступаць у ролі акторкі і рэжысэрка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Джодзі Фостэр на The New York Times.

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Матчына душа

**«Матчына душа»** — першы зборнік паэзіі Ўладзімера Караткевіча, які выйшаў ў 1958 годзе, праз год пасьля як літаратара прынялі ў Саюз беларускіх пісьменьнікаў (тады Саюзь пісьменьнікаў БССР).

У зборнік увайшлі раньнія вершы аўтара, як гумарыстычнага, так і сацыяльна-грамадзянскага характару. Кніга выдадзеная ў друкарня: Дзяржвыд БССР (цяпер Мастацкая літаратура) накладам 3000 асобнікаў, на 69 старонках.

## Зьмест

* На пачатку дарог (1958)
* Спадарожніку Зямлі (1957)
* Партызанская баляда (1958)
* Заяц варыць піва (1956)
* Орша (1956)
* Вадарод (1957)
* Сырцовыя цагліны (1957)
* «Стаю ўначы ў завіруху...» (1956)
* Песьня шафёра (1957)
* Як размаўляюць зьвяры і птушкі (1957)
* У жніўны дзень (1958)
* З падсьветам (1957)
* Праменьчык (1957)
* Паўлюк Багрым (1958)
* Цяга (1958)
* Ялінка (1957)
* Дзеці (1958)
* Жаданы госьць (1958)
* Лісьце (1957)
* Бацькаўшчына (1957)
* Баляда пра паўстанца Ваўкалаку (1956)
* Машэка (1955)
* «У дняпроўскіх хвалях, бы ў калысцы...» (1958)
* Дзед Цыпрук, вартаўнік калгаснага стаўка (1958)
* «На паўстанках, засыпаных лісьцем бярозавым...» (1958)
* Рута ў халоднай расе (1957)
* Эмігранты (1958)
* Гісторыя зь першым каханьнем (1957)
* У тую ноч (1957)
* Бабіна лета (1958)
* Начлег (1958)
* «У векавечнай Бацькаўшчыне клёны...» (1958)
* Зімняя элегія (1958)
* Размова з Кіева-Пячэрскім сланом (1958)
* Матчына душа (1958)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Матчына душа, на kamunikat.org

Катэгорыя:Творы Ўладзімера Караткевіча
Катэгорыя:Кнігі 1958 году
Кашынскі раён

**Ка́шынскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Цьвярской вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Кашын.

## Геаграфія
Кашынскі раён мяжуе з Кесавагорскім, Бежацкім, Рамешкаўскім, Кімраўскім і Калязінскім, а таксама зь Яраслаўскай вобласьцю на ўсходзе. Плошча раёну складае 2010 км².

## Гісторыя
Кашынскі раён быў утвораны 12 ліпеня 1929 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Маскоўскай вобласьці. 29 студзеня 1935 году быў перададзены ў склад Калінінскай вобласьці, як на той час называлася Цьвярская вобласьць. 20 красавіка 2018 году раён быў рэарганізаваны ў гарадзкую акругу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Міхась Скрыпка

**Міха́сь Алякса́ндравіч Скры́пка** (26 лістапада 1907, в. Месьціна, Ігуменскі павет, Менская губэрня — 8 кастрычніка 1991) — беларускі пісьменьнік-сатырык.

## Біяграфія
Нарадзіўся 26 лістапада 1907 году ў в. Месьціна Ігуменскага павету Менскай губэрні ў сялянскай сям’і. У 1930 годзе скончыў Рагачоўскі пэдагагічны тэхнікум.

Працаваў настаўнікам у Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці. У 1940 годзе скончыў завочна літаратурны факультэт Менскага пэдагагічнага інстытуту. Падчас нямецка-савецкай вайны быў у партызанах, у 1944—1945 гадох — у Чырвонай Арміі.

Пасьля вайны працаваў настаўнікам у школах Магілеўшчыны і Меншчыны, у тым ліку ў Талькаўскай сярэдняй школе (1952—1954), Турынскай сярэдняй школе. У 1965—1971 гадох працаваў намесьнікам дырэктара бюро прапаганды мастацкай літаратуры Саюзу пісьменьнікаў БССР.

Памёр 8 кастрычніка 1991 году.

## Творчасьць
Дэбютаваў у друку ў 1927 годзе. Аўтар зборнікаў баек, вершаў, мініяцюр «Сатыра і гумар» (1958), «Сатырычны калаўрот» (1967), «Ад смеху не ўцячэш» (1975), зборнікаў аповесьцяў, апавяданьняў і гумарэсак «Мая хата не з краю» (1959), «Пад корань» (1962), «Усяк бывае…» (1963), «Шануючы вас» (1982), кніжак антырэлігійных нарысаў «Сьцеражыся цемрашалаў!» (1964), «Дзіва ў кошыку» (1983), «Злазьце — прыехалі!» (1985), «З сэрцам і перцам» (1987), кніжкі апавяданьняў для дзяцей «Дзіва ў рэшаце» (1963) і вершаванага зборніку «Пад сьмешнай вясёлкай» (1971). Выйшла кніга выбраных твораў «І з перцам і з сэрцам» (1977).

Выступаў як драматург. Аўтар сцэнару кароткамэтражнай тэлекамэдыі «Акадэмік» (пастаўлена ў 1963). Аўтар звыш трыццаці аднаактавых п’есаў, камэдый для мастацкай самадзейнасьці «Дадому» (1958), «Тэлеграма» (1959), «Землякі» (1962), «Чорт дапамог» (1963), «Навагодняя сустрэча» (1963), «Небясьпечны госьць» (1964), «На сваю галаву» (1966) і іншых.

Перакладаў з расейскай і ўкраінскай моваў. Пераклаў асобныя вершы А. Твардоўскага, С. Маршака, С. Міхалкова, А. Барто, С. Алейніка, А. Вішні, П. Глазавога і іншых.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
* Скрыпка Міхась // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Ржэўскі раён

**Ржэ́ўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў поўдні Цьвярской вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Ржэў, які, аднак, у склад раёну не ўваходзіць, фармуючы асобную гарадзкую акругу.

## Геаграфія
Ржэўскі раён мяжуе з Старыцкім, Зубцоўскім, Аленінскім і Селіжараўскім раёнамі, а таксама з Смаленскай вобласьцю. Плошча раёну складае 2747,39 км². Асноўнай ракой раёну зьяўляецца Волга, якая пры шырыні 50—100 мэтраў празь зьвілістую даліну з высокімі берагамі праразае ўвесь раён з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Акрамя Волгі варта адзначыць ейныя буйныя прытокі, як то рэкі Ітомля і Тудаўка. Рэкі і вадаёмы Ржэўскага раёну багатыя на рыбу.

Раён разьмешчаны ў зоне зьмяшаных лясоў зь перавагай драбналістых пародаў, як то бяроза, асіна, елка, вольха ды хвоя. Пад лесам занята 141 тысяча гэктараў і, яшчэ, 21 тысяча гэктараў пакрытая хмызняком, што складае 46% усёй плошчы раёну. Жывёльны сьвет прадстаўляюць лось, мядзьведзь, воўк, рысь, лясная куніца, ліс, заяц ды іншыя. З птушак можна сустрэць у рэгіёне шэрую гусь, рабка, цецярука, глушца, качку і іншых.

## Гісторыя
Ржэўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Заходняй вобласьці. У 1935 годзе быў перададзены ў склад Калінінскай вобласьці, як на той час называлася Цьвярская вобласьць. У гады Другой сусьветнай вайны раён быў арэнай жорсткіх баёў і зазнаў моцныя разбурэньні. Многія вёскі былі зьнішчаныя, і пасьля вайны ня былі адноўленыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі.
Джэсыка Лэнг

**Джэ́сыка Фі́ліс Лэнг** (; нарадзілася 20 красавіка 1949 году) — амэрыканская акторка. Яна зьяўляецца 13-й акторкай, якая дасягнула патроенай кароны акторскага майстэрства, атрымаўшы дзьве прэміі «Оскар», тры прэміі «Эмі» і прэмію «Тоні», а таксама прэмію Гільдыі кінаактораў і пяць узнагародаў «Залаты Глёбус». Акрамя таго, Лэнг зьяўляецца другой акторкай, якая атрымала прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю пасьля атрыманьня прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога пляну. У 1998 годзе *[[Entertainment Weekly]]* уключыў Лэнг у лік 25 найвыбітных акторак 1990-х гадоў.

## Біяграфія
Лэнг дэбютавала ў прафэсійным кіно ў рэмэйку клясычнага фільму *«[[Кінг-Конг (фільм, 1976)|Кінг-Конг]]»* Дына Дэ Лаўрэнтыса ў 1976 годзе, за што яна таксама атрымала сваю першую прэмію «Залаты Глёбус» як новая зорка. У 1979 годзе яна зьнялася ў вядомым музычным фільме *«[[Увесь гэты джаз|Ўвесь гэты джаз]]»*. У 1983 годзе яна атрымала другую прэмію «Залаты Глёбус» і першую прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога пляну за ролю зоркі мыльнай опэры ў фільме *«[[Тутсі (фільм)|Тутсі]]»* (1982), а таксама была намінаваная на прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю за ролю праблемнай акторкі Фрэнсіс Фэрмэр у кінастужцы *«[[Фрэнсіс (фільм)|Фрэнсіс]]»* (1982). Лэнг атрымала яшчэ тры намінацыі за здымкі ў фільмах *«[[Вёска (фільм)|Вёска]]»* (1984), *«[[Салодкія мары (фільм)|Салодкія мары]]»* (1985) і *«[[Музычная скрыначка (фільм)|Музычная скрыначка]]»* (1989), перш чым стаць ляўрэаткай прэміі «Залаты Глёбус» у трэці раз і, у рэшце, атрымаць прэмію «Оскар» за найлепшую жаночую ролю за выступ у якасьці хатняй гаспадыні зь біпалярным разладам у фільме *«[[Блакітнае неба]]»* (1994). У 1995 годзе яна сыграла галоўную ролю ў тэлефільме рэжысэра Глена Джордана *«[[Трамвай «Жаданьне» (фільм, 1995)|Трамвай „Жаданьне”]]»*, зьнятым паводле п’есы Тэнэсі Ўільямза. За гэтую ролю акторка атрымала прэмію «Залаты Глёбус» за найлепшую жаночую ролю ў міні-сэрыяле ці тэлефільме і ў гэтай жа катэгорыі была намінаваная на прэмію «Эмі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Георгі Юрчанка

**Гео́ргі Фёдаравіч Ю́рчанка** (31 студзеня 1928, в. Кудрычы, Амсьціслаўскі раён, Магілёўская вобласьць — 1 лістапада 2014) — беларускі празаік, паэт-сатырык, парадыст, мовазнавец, літаратурны крытык.

## Біяграфія
Нарадзіўся 31 студзеня 1928 году ў вёсцы Кудрычы Амсьціслаўскага раёну Магілёўскай вобласьці ў сялянскай сям’і. Бацька быў удзельнікам Першай сусветнай, грамадзянскай і нямецка-савецкай войнаў

У 1951 годзе скончыў Магілёўскі пэдагагічны інстытут. Выкладаў беларускую і расейскую мову і літаратуру ў школах Дзятлаўскага і Воранаўскага раёнаў на Гарадзеншчыне. У 1959 годзе завочна скончыў філялягічны факультэт Гарадзенскага пэдагагічнага інстытуту і паступіў у асьпірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы Акадэміі навук БССР.

З 1961 году — рэдактар, у 1962—1988 гадох — загадчык рэдакцыі літаратуры, мовы і мастацтва, затым — рэдакцыі філялёгіі ў выдавецтве «Навука і тэхніка».

Памёр 1 лістапада 2014 году.

## Творчасьць
Першы верш напісаў у 1940 годзе. Друкавацца пачаў з 1959 году ў воранаўскай раённай газэце «Путь социализма».

Вядомы як парадыст, зьбіральнік народнай лексікі і дыялектнай фразэалёгіі. Выйшлі кнігі літаратурных пародый і эпіграм «Распрэжаны Пэгас» (1965), «Вярхом на вожыку» (1968), «Немэлядычныя мэлёдыі» (1974), «Парнаскія ўхабы» (1979), «У натхнёнай паграбеньцы» (1983), «Негабляваная пэгасьня» (1989), навукова-папулярная праца «На амсьціслаўскай зямлі ўзгадаваны: Нарыс жыцьця і навуковай дзейнасьці П. П. Кабекі» (1986).

Матэрыялам Юрчанку для дасьледаваньняў паслужыла родная Амсьціслаўшчына, ён падрыхтаваў дыялектныя слоўнікі «Дыялектны слоўнік: З гаворак Амсьціслаўшчыны» (1966), «Народная сынаніміка» (1969), збор дыялектнай фразэалёгіі Амсьціслаўшчыны ў трох кнігах — «І коціцца і валіцца» (1972), «І сячэ і паліць» (1974), «Слова за слова» (1977), «Народнае вытворнае слова: З гаворкі Амсьціслаўшчыны» ў трох кнігах (1981, 1983, 1985), «Сучаснае народнае слова: З гаворкі Амсьціслаўшчыны» (1988), «Сучасная народная лексіка: З гаворкі Амсьціслаўшчыны» (1993,1996,1998), «Крылатыя залацінкі Амсьціслаўшчыны» (2001), «Народнае мудраслоўе» (2002).

## Крыніцы

## Літаратура
* Георгій Фёдаравіч Юрчанка // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

## Вонкавыя спасылкі
* Міхаіл Уласенка. Чалавек з маёй біяграфіі

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя крытыкі
Васіль Гарбацэвіч

**Васіль Савельевіч Гарбацэвіч** (, вёска Дукарка (цяпер Дукора), Пухавіцкі раён — , Дукора) — беларускі драматург, мэмуарыст, пэдагог. Адзін з заснавальнікаў беларускай савецкай драматургіі. Заслужаны настаўнік БССР (1947).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1913 годзе скончыў Рагачоўскую настаўніцкую сэмінарыю. Працаваў настаўнікам Лютаўскай земскай школы пад Сянно (1913—1915). Скончыў Менскі настаўніцкі інстытут (1918) і Беларускі дзяржаўны вышэйшы пэдагагічны інстытут (1933). Настаўнічаў у Дукорскай школе (1918—1924), выкладаў беларускую мову і літаратуру ў Магілёўскім пэдагагічным тэхнікуме (1924—1929).

Арганізатар і кіраўнік Магілёўскай філіі «Маладняк» (1925–1928).

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. У 1943 г. пад горадам Каневам быў цяжка паранены. Настаўнічаў ў вёсцы Дукора на Меншчыне (1933—1941, 1945–1957).

Сябра СП СССР з 1981 году.

## Творчасьць
Друкаваўся з 1923 г.
Яго п’еса «Вясельле», напісаная на аснове беларускага вясельнага абраду, пастаўлена БДТ у 1921 годзе. Іншыя п’есы: «Чырвоныя кветкі Беларусі» (пра дзейнасьць дукорскіх партызан супраць польскіх жаўнераў) апублікавана і пастаўлена ў 1923 годзе, асобнае выданьне ў 1959; «К бяздоньню» (пастаўлена ў 1922 годзе), «Пад вішнёвымі садкамі» (апублікавана ў 1927 годзе), «Песьні нашых дзён» (прысьвечана калектывізацыі, 1930).

У 1983 годзе выйшаў зборнік п’ес «Чырвоныя кветкі Беларусі». Аўтар успамінаў пра сустрэчы з Максімам Багдановічам у Яраслаўлі («Шлях паэта», 1975).

Для творчасьці характэрна адчуваньне сучаснасьці, насычанасьць маляўнічымі фальклёрнымі матывамі, яркая сцэнічнасьць, глыбокае веданьне народнай мовы.

## Узнагароды
* ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга
* ордэн Айчыннай вайны I ступені

## Літаратура
*  — С. 54.
* Гарбацэвіч Васіль // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995. — Т. 2. — С. 116.
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990) : даведнік / складальнік А. К. Гардзіцкі. — Мінск: Мастацкая літаратура, 1994. ISBN 5-340-00709-X. — С. 121.
* Завадская, І. Тэатр аднаго настаўніка / І. Завадская // Роднае слова. — 2003. — № 4. — С. 102.

## Вонкавыя спасылкі
* Гарбацэвіч Васіль Савіч

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клімавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія мэмуарысты
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднаньня «Маладняк»
Гарбацэвіч

Прозьвішча **Гарбацэвіч** маюць наступныя выбітныя асобы:

* Антон Гарбацэвіч — Герой Сацыялістычнай Працы
* Васіль Гарбацэвіч — беларускі драматург
* Праскоўя Гарбацэвіч — Герой Сацыялістычнай Працы

## Глядзіце таксама
* Гарбацэвічы
Скрыпка (неадназначнасьць)

**Скры́пка** можа азначаць:
* Скрыпка&nbsp;— струнны музычны смычковы інструмэнт

## Асобы
* Алег Скрыпка ( 1964)&nbsp;— украінскі сьпявак, музыка.
* Аляксей Скрыпка&nbsp;— беларускі дыплямат.
* Міхась Скрыпка (1907—1991)&nbsp;— беларускі пісьменьнік.

## Іншае
* „Скрыпка“&nbsp;— верш Алаізы Пашкевіч.
* Скрыпка&nbsp;— рыбалоўная прылада.

## Глядзіце таксама
* Скрыпко
Літаратурная прэмія імя Аркадзя Куляшова

**Літарату́рная прэ́мія імя́ Арка́дзя Куляшо́ва** — беларуская штогадовая літаратурная прэмія за творы паэзіі і драматургіі. Была ўстаноўлена ў 1979 годзе згодна пастановы Саюзу пісьменьнікаў Беларусі. Пасьля 1998 году зьвестак па ляўрэатах гэтай прэміі няма.

## Ляўрэаты літаратурнай прэміі
* 1980 — Пятрусь Макаль, зборнік паэзіі "Поле"
* 1981 — Аляксей Русецкі, зборнік вершаў: "Крокі сэрца"
* 1982 — Сяргей Законьнікаў, кніга вершаў: "Пакуль жыве мая бяроза"
* 1983 — Сяргей Грахоўскі, зборнік паэзіі: "Асеньнія гнёзды"
* 1984 — Ніна Мацяш паэма: "Паэма жніва" (з кнігі вершаў "Жнівень")
* 1985 — Пятро Прыходзька, зборнік паэзіі: "Парог памяці"
* 1986 — Валянціна Коўтун, зборнік паэзіі: "Метраном"
* 1987 — Сьцяпан Гаўрусёў, кніга вершаў: "Пладаноснасьць"
* 1988 — Раіса Баравікова, кніга лірыкі: "Каханьне"
* 1989 — Казімер Камейша, зборнік паэзіі: "Пярэймы дня"
* 1990 — Мар’ян Дукса, кніга вершаў і паэм: "Засьнежаныя ягады"
* 1991 — Мікола Кусянкоў, кніга вершаў: "Дубрава"
* 1992 — Мікола Маляўка, зборнік паэзіі: "Зімні дождж"
* 1993 — Юрась Сьвірка, кніга паэзіі: "Узаемнасьць"
* 1994 — Васіль Макарэвіч, кніга паэзіі: "Вэзувій"
* 1995 — Алесь Каско, кніга паэзіі: "Час прысутнасьці"
* 1996 — Раман Тармола, за вершы ў "Полыме" і "ЛіМе" (з кнігі вершаў "Прычасьце")
* 1997 — Мікола Купрэеў, кніга паэзіі: "Правінцыйныя фантазыі"
* 1998 — Алесь Пісьмянкоў, кніга паэзіі: "Вершы"

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Літаратурная прэмія імя Аркадзя Куляшова на сайце Віртуальнага музэю А. Куляшова

*
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1979 годзе
Пятро Васілеўскі

**Пятро́ Саве́льевіч Васіле́ўскі** (15 траўня 1922, в. Сямёнаўка, Клімавіцкі раён — 24 лютага 2002) — беларускі празаік, драматург, сцэнарыст, рэжысэр. Сябра Саюзу кінэматаграфістаў СССР з 1967 году. Пісаў на беларускай і расейскай мовах.

## Жыцьцяпіс
Бацька, Савелі Міхайлавіч, быў партыйным і савецкім работнікам, маці, Марыя Рыгораўна, выхавацелькай. Сярэднюю адукацыю атрымаў у Журавіцкай СШ, дзе пазнаёміўся і пасябраваў з Андрэям Макаёнкам. У 1940 годзе пасьля заканчэньня школы, быў прызваны ў Чырвоную Армію.

На пачатку Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у баях на Карэльскім фронце. З 1942 году карэспандэнт армейскай газэты «Сталинский боец». Быў двойчы паранены. У 1944 годзе дэмабілізаваны.

З 1945 году працаваў у рэдакцыі газэты «Сталинская молодежь». У 1946 годзе накіраваны ў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КП Беларусі. У 1947 годзе паступіў у школу-студыю МХАТа і ў той жа год перайшоў на рэжысэрскі факультэт Усесаюзнага інстытуту кінэматаграфіі, які скончыў у 1953 годзе. З 1952 году працаваў рэжысэрам на кінастудыі «Беларусьфільм». З 1988 году на творчай працы.

## Творчасьць
Першае апавяданьне «Так умирают бесстрашные» зьмешчана ў 1942 годзе ў газэце «Сталинский боец». Друкаваўся ў армейскай газэце «Боевой путь», сатырычным часопісе «Сквозьняк». У беларускім друку выступаў з 1945 году. Аўтар аповесьцей «Новы дзень», «Вечныя маладажоны» і іншых, кнігі апавяданьняў «Прыгажосьць чалавечая», п’есаў, якія ўвайшлі ў зборнікі «Твой заўтрашні дзень», «Вобраз жыцьця».

Асноўная тэматыка творчасьці П.Васілеўскага — яго сучаснасьць. Пісаў пра сельскіх працаўнікоў, уздымаў праблемы выхаваньня сучаснай моладзі, падлеткаў, школьнікаў, востра ставіў маральна-этычныя праблемы. Аўтар шматлікіх нарысаў, гумарэсак, сучасных казак, у якіх раскрываюцца надзённыя пытаньні рэчаісьнасьці, асуджаюцца адмоўныя паводзіны і характары людзей.

Як рэжысэр і сцэнарыст браў удзел у стварэньні шэрагу мастацкіх і дакумэнтальных кінафільмаў («Палеская легенда», 1957, «Рагаты бастыён», 1965), тэлефільма аб жыцьці і творчасьці Якуба Коласа «Жывіце даўжэй, хлопцы» і інш. П’есы Васілеўскага «Любоў, Надзея, Вера…», «Дзіўны дом», «Твой заўтрашні дзень» і іншыя з посьпехам ставіліся ў Беларускім тэатры імя Я. Купалы і іншых тэатрах рэспублікі.

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны І ступені і мэдалямі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Васілеўскі Пятро // Энцыкл. літ. і мастацтва Беларусі. — 1984. — Т. 1. — С. 582.
* Васілеўскі П. // Беларускія пісьменнікі: Бібліягр. Слоўнік. У : т. Т. 1. — Мн., 1992. — С. 527—529.

## Вонкавыя спасылкі
* творы Васілеўскага на Беларускай паліцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клімавіцкім раёне
Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Беларускія рэжысэры
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны