Уга Чавэс

**У́га-Рафаэ́ль Ча́вэс-Фры́яс** (; 28 ліпеня 1954 — 5 сакавіка 2013) — вэнэсуэльскі вайсковец і палітык, прэзыдэнт Рэспублікі Вэнэсуэлы ў 1999—2013 гадах. 3 сьнежня 2006 году на прэзыдэнцкіх выбарах пераабраны на трэці тэрмін.

## Жыцьцяпіс
Меў мяшанае афра-індзейска-гішпанскае паходжаньне. Продкі па матчынай лініі бралі ўдзел у  1859—1863 гадоў. Прадзед у пачатку 20-га стагодзьдзя ўзьняў антыдыктатарскае , якое здушылі. Дзяцінства правёў у невялікім гарадку ў штаце  на захадзе Вэнэсуэлы, дзе зачытваўся аповедамі пра герояў  Лацінскай Амэрыкі ад Гішпаніі і працамі камуністычных філёзафаў. Яго сям’я была небагатая. У 1971 годзе 17-гадовым юнаком паступіў у  (Каракас), якую скончыў праз 4 гады ў званьні малодшага лейтэнанта. Служыў у .

У 1977 годзе, будучы лейтэнантам, заснаваў падпольную арганізацыю ў шэрагах  пад назовам Армія вызваленьня народа Вэнэсуэлы (затым ). Па прызначэньні ў 1981 годзе выкладнікам Ваеннай акадэміі ў званьні капітана пачаў пашыраць свае перакананьні сярод . Ранкам 4 лютага 1992 году ў званьні маёра паспрабаваў на чале 5 воінскіх фармаваньняў , , ваеннае лётнішча і ваенны музэй. У выніку правалу загінула 14 салдатаў, 50 атрымалі раненьні. Сам здаўся, трапіў пад арышт і ў астрог. У 1994 годзе прэзыдэнт  выпусьціў яго на волю.

У 1998 годзе на чале «» выйграў  з 56,2% галасоў. Інаўгурацыя адбылася 2 лютага 1999 году. Пераабіраўся ў 2001, 2006 і 2012 гадах. У красавіку 2002 году падчас  2 дні быў пад арыштам, але пад ціскам беднякоў .

Называў сябе  і прыхільнікам . Узнагароджваўся ордэнамі такіх краінаў, як Беларусь, Іран, Куба, Нікарагуа і Сырыя.

## Прэзыдэнцтва
У 1999 годзе перайначыў назоў дзяржавы на «*Баліварыянская* Рэспубліка Вэнэсуэла». У 2006 годзе зьмяніў  і  краіны. Таксама зьмяніў часавы пас на -4,5 гадзіны па Грынвічы. Празь зьмяненьне канстытуцыі атрымаў магчымасьць кіраваць не 5, а 6 гадоў, а таксама абірацца на другі тэрмін. У 2007 годзе нацыяналізаваў найбуйнейшыя ў Вэнэсуэле тэлекамунікацыйнае і электраэнэргетычнае прадпрыемствы «» ( — НТКВ) і «» (), якія належалі амэрыканскім кампаніям «» (Нью-Ёрк) і «» (Вірджынія) адпаведна. Тады ж праз надзяленьне парлямэнтам надзвычайнымі паўнамоцтвамі нацыяналізаваў усе  ў краіне. У красавіку 2008 году нацыяналізаваў цэмэнтную прамысловасьць, затым — найбуйнейшы мэталюргічны камбінат «» ( — СідАр). Закупаў узбраеньне ў Расеі. У лістападзе 2011 году пачаў вяртаньне 160 тоннага дзяржаўнага залатога запасу з банкаў ЗША і Эўропы.

Вызначаўся прасоўваньнем сваякоў на вышэйшыя дзяржаўныя пасады. Яго бацька  ў 1998—2008 гадах быў губэрнатарам штату Барынас, брат  —  ў 2007—2008 гадах і губэрнатарам Барынаса з 2008 году, брат  стаўся мэрам роднага гарадка палітыка, а брат Архэніс у 2011 годзе стаў намесьнікам міністра народнага дабрабыту Вэнэсуэлы. Зяць — Хорхэ Арэасэ, муж яго старэйшай дачкі Росы Вірхініі, у 2011 годзе заняў пасаду міністра па навуцы і тэхналёгіях.

### Адносіны зь Беларусьсю
Наведваў Беларусь з афіцыйным візытам у ліпені 2006 году, а ў чэрвені 2007-га, ліпені 2008-га, верасьні 2009-га і кастрычніку 2010 году — з працоўнымі візытамі, падчас якіх дамовіўся аб гандлёва-эканамічнай і навукова-тэхнічнай супрацы. У сьнежні 2007 году прэзыдэнт Беларусі Аляксандар Лукашэнка зрабіў першы афіцыйны візыт у Вэнэсуэлу, падчас якога ў Каракасе праводзілася першая ў Лацінскай Амэрыцы Нацыянальная выстава Беларусі. У сакавіку 2010-га і чэрвені 2012 году адбыліся працоўныя візыты Аляксандра Лукашэнкі ў Вэнэсуэлу. Вынікам супрацы стала адкрыцьцё ў Вэнэсуэле прадстаўніцтваў «Беларуснафты», «Белгархімпрама», «Белзамежбуда», сумесных прадпрыемстваў па здабычы нафты «Пэтралера БелаВэнэсаляна», сэйсмаразьведачных працаў «Сісьміка БелаВэнэсаляна», газіфікацыі «Вэнэсуэлагазбуд», гандлі «Вэнбелком», «МАЗВэн» і «ВэнэМенск Тракторэс», узьвядзеньне прадпрыемстваў па зборцы грузавых аўтамабіляў МАЗ (5 тыс. грузавікоў на год) і трактароў МТЗ (10 тыс. трактароў на год), будаўніцтва найбуйнейшага ў Паўднёвай Амэрыцы завода па вытворчасьці будаўнічых матэрыялаў. Адбыўся закуп у Беларусі прыладаў кіраваньня , прыладаў сувязі, радыёэлектроннай  і  супраць  на суму 700 мільёнаў даляраў. У 2010 годзе ў Беларусь танкерамі пастаўлялася вэнэсуэльская нафта, кошт якой быў значна вышэйшым за расейскую. Аднак пры абкладаньні поўным мытам закуп расейскай нафты выявіўся стратным, а ўвоз вэнэсуэльскай — прыбытковым. З 1998-га па 2012 год двухбаковы таваразварот вырас з 3,6 млн даляраў да 1 млрд 200 млн даляраў (за 15 год у 333 разы).

## Ушанаваньне памяці
* Парк імя Ўга Чавэса ў Менску 
* Вуліца Уга Чавэса ў палестынскім горадзе Эль-Біра

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Вэнэсуэльскія вайскоўцы
Катэгорыя:Вэнэсуэльскія палітыкі
Катэгорыя:Памерлі ад раку