Генэральная акруга Жытомір

**Генэральная акруга Жытомір** (, ) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Райхскамісарыяту Ўкраіна, створана нацысцкай Нямеччынай на частках акупаваных тэрыторыяў Украінскае ССР і Беларускае ССР. Цэнтар месьціўся ў Жытоміры.

## Гісторыя
У генэральную акругу Жытомір, згодна з першымі агульнымі пастановамі Міністэрства акупаваных усходніх тэрыторыяў, прынятымі ў жніўні 1941 году, павінна было ўключацца 29 гебітскамісарыятаў. Генэральная акруга была афіцыйна ўтвораная а 12-й гадзіне 20 кастрычніка 1941 году і падзеленая на 27 гебітаў (акругаў), названых у гонар іх адміністрацыйных цэнтраў: Алеўск, Бярдычаў, Васілевічы, Віньніцкая гарадзкая акруга, Віньніцкая сельская акруга, Гайсін, Ельск, Жытомірская гарадзкая акруга, Жытомірская сельская акруга, Зьвягель (горад Наваград-Валынскі быў перайменаваны ў Зьвягель), Ільлінцы, Казятын, Калінаўка, Камарын, Карастышаў, Корасьцень, Лельчыцы, Літын, Мазыр, Манастырышча, Няміраў, Оўруч, Петрыкаў, Радамышаль, Ружын, Чуднаў і Ямільчына. Тэрыторыя генэральнай акругі ў асноўным сфармавалася ў лістападзе 1941 году, калі вайсковая адміністрацыя была зьмененая на грамадзянскую, а генэральны камісар Курт Клем, прызначаны на гэтую пасаду 30 верасьня 1941 году, пачаў выконваць свае абавязкі непасрэдна. У яе ўваходзілі Жытомірская вобласьць і поўнач тагачаснай Віньніцкай вобласьці Ўкраінскай ССР, а таксама часткі Палескай вобласьці БССР, дзе было ўтворана 6 гебітскамісарыятаў: Васілевіцкі (Васілевічы, Хвойнікі), Ельскі (Ельск, Нароўля), Камарынскі (Брагін, Камарын), Лельчыцкі (Лельчыцы, Тураў), Мазырскі (Каленкавічы, Мазыр), Петрыкаўскі (Жыткавічы, Петрыкаў). Вясной 1942 году ў склад Жытомірскай генэральнай акругі былі ўключаныя Рэчыцкі і Лоеўскі раёны паўднёва-заходняй часткі Гомельскай вобласьці. 5 сакавіка 1942 году Камарынскі гебіт () і Лоеўскі і Рэчыцкі раёны ўвайшлі ў склад Васілевіцкага гебіта (). 5 чэрвеня 1942 году былі створаныя новыя акругі: Камарынскі гебіт — з Брагінскага, Камарынскага і Лоеўскага раёнаў і Рэчыцкі гебіт — з Хвойніцкага, Рэчыцкага і Васілевіцкага раёнаў, а Васілевіцкі гебіт быў распушчаны. 23 кастрычніка 1942 году Камарынскі гебіт быў афіцыйна перайменаваны ў Брагінскі гебіт. 12 сьнежня 1942 году была ўтвораная новая акруга — Гэгевальд ( «запаведны лес») з часткі Бердычаўскай (паласа ўздоўж паўночнай мяжы Бярдычаўскага раёну і частка Андрушаўскага раёну зь вёскай Ляхаўцы) і часткі Жытомірскай акругаў (паўднёвая частка Жытомірскага і частка Траяніўскага раёнаў). Частка Бердычаўскай акругі (астатняя частка Траяніўскага раёну) была далучаная да Жытомірскай акругі. 15 студзеня 1943 году Віньніцкая гарадзкая і Віньніцкая сельская акруга былі аб’яднаныя ў новую акругу Віньніца (). 1 красавіка 1943 году была павялічаная большая частка гебітаў. На 1 верасьня 1943 году ў склад генэральнай акругі Жытомір уваходзіла 18 акругаў: Алеўская, Бярдычаўская, Брагінская, Віньніцкая, Гайсінская, Гэгевальд, Жытомірская, Зьвягельская, Казятынская, Карастышаўская, Корасьценская, Мазырская, Манастырашчынская, Няміраўская, Оўруцкая, Петрыкаўская і Рэчыцкая. З узяцьцем Жытоміра савецкімі войскамі 11—19 лістапада 1943 году генэральная акруга Жытомір спыніла сваё існаваньне.

## Кіраўніцтва
Першапачаткова Жытомірскую генэральную акругу ўзначальваў Курт Клем (), а з 28 кастрычніка 1942 года — Эрнст-Людвіг Ляйзер ().

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
*Алеўскі гебіт
*Брагінскі гебіт (ахапіў Брагінскі, Камарынскі і Лоеўскі раёны)
*Бярдычаўскі гебіт
*Віньніцкі гебіт
*Гайсінскі гебіт
*Жытомірскі гебіт
*Зьвягельскі гебіт
*Казятынскі гебіт
*Карастышаўскі гебіт
*Корасьценскі гебіт
*Мазырскі гебіт (Ельскі, Каленкавіцкі, Мазырскі і Нараўлянскі раёны)
*Манастырашчынскі гебіт
*Няміраўскі гебіт
*Оўруцкі гебіт
*Петрыкаўскі гебіт (Жыткавіцкі, Лельчыцкі, Петрыкаўскі і Тураўскі раёны)
*Радамышальскі гебіт
*Рэчыцкі гебіт (Васілевіцкі, Рэчыцкі і Хвойніцкі раёны)
*Ружынскі гебіт
*Хмельніцкі гебіт
*Чуднаўскі гебіт
*Ямільчынскі гебіт

## Глядзіце таксама
* Генэральная акруга Беларусь
* Генэральная акруга Валынь-Падольле

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* С. В. Стельникович. Адміністративно-територіальний устрій генерального округу Житомир (друга половина 1941 – початок 1944 рр.) 
* Verein für Computergenealogie. GOV: Generalbezirk Shitomir

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1939—1945)
Катэгорыя:Украіна ў час Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Другая сусьветная вайна на Беларусі