Украінская дапаможная паліцыя

**Украінская дапаможная паліцыя** (, ) — агульны тэрмін для апісаньня паліцыйных падразьдзяленьняў, утвораных у канцы 1939 году, што складаліся пераважна з украінцаў на службе ў Генэрал-губэрнатарстве, а пазьней у Райсхкамісарыяце Ўкраіна. Агульная колькасьць прыцягненых на службу ацэньваецца ў крыху больш за 35 000 чалавек.

## Структура
Складалася амаль напоўніцу з украінцаў і дзейнічала ў рэгіёнах зь пераважна ўкраінскім насельніцтвам. У Любельскім дыстрыкце мела каля 40 пастарункаў, а ў Кракаўскім — каля 20.

Кадры для УДП падрыхтоўваліся на курсах у Закапаным і Хелме, а таксама ў паліцыйных школах у Кракаве і Любліне. Улетку 1941 году школы былі зьліквідаваныя, а замест іх 1 кастрычніка ў Лембэргу (цяпер Львоў) была створаная паліцэйская школа, якая праіснавала 3 гады.

Таксама існавалі два афіцэрскія курсы ў афіцэрскай школе Польскай паліцыі Генэральнага губэрнатарства ў Новым Сончу.

УДП карысталася мундырамі СС, Вэрмахту ды іншых узброеных сілаў III Райху. На фуражках мелі акруглы знак з жоўтым трызубам на блакітным тле.

## Дзейнасьць
У Райсхкамісарыяце УДП пераважна выкарыстоўвалася для навядзеньня парадку сярод цывільнага насельніцтва, і яе магчымасьці абмяжоўваліся іншымі паліцэйскімі фармаваньнямі: Sonderdienst (стваранай са складу фольксдойчэ), Крымінальнай паліцыяй, паліцыяй на чыгунцы і транспарце ды паліцыяй па парадкаваньні і ахове прамысловых арганізацыяў.

На Галіччыне была створаная распараджэньнем ураду Генэральнага губэрнатарства ад 18 жніўня 1941 году замест украінскай народнай міліцыі. Тут УДП і Польская дапаможная паліцыя знаходзіліся ў падпарадкаваньні *[[Паліцыя парадку Трэцяга райху|Ordnungspolizei]]* у Кракаве.

Напрыканцы нямецкай акупацыі колькасьць чальцоў УДП ў Генэрал-губэрнатарстве складала крыху больш за 5000 асобаў, так і не дасягнуўшы плянаванага ліку ў 6000 праз брак ахвотных служыць у ёй.

## Удзел у Галакосьце
Нацысты выкарыстоўвалі Ўкраінскую дапаможную паліцыю для арганізацыі і беспасярэдняга ўдзелу ў экзэкуцыях жыдоўскага насельніцтва. Украінцы выконвалі гэтыя абавязкі ня толкьі на ўласнай тэрыторыі, але таксама на тэрыторыі Польшчы, Беларусі і Летувы. Украінскія паліцыянты служылі ахоўнікамі ў канцэнтрацыйных лягерох.

У Крывым Рогу 15 кастрычніка 1941 году неідэнтыфікаваны паліцэйскі атрад СС разам зь сіламі Ўкраінскай дапаможнай паліцыі ўчынілі гвалт над 2500 цывільнымі і 800 палоннымі жыдамі.

Уначы 13 ліпеня 1942 году ўсе насельнікі Ровенскага гета былі зьнішчаныя СС-аўцамі і ўтрая большай колькасьцю ўкраінскіх паліцыянтаў. УДП ўдзельнічала таксама і ў ліквідацыі гета па ўсёй Украіне. Яны абложвалі гета, каб ніхто ня здолеў уцячы, вышуквалі жыдоў у хованках і перасьледвалі тых, хто намагаўся ўцячы. Яны таксама суправаджалі жыдоў да месца іхняе згубы, забіваючы тых, хто рухаўся ня надта хутка, і вартавалі, каб хто ня выбраўся зь мясьцінаў расстрэлаў.

## Перасьлед палякаў
13 лістапада 1942 году чальцы Ўкраінскай паліцыі абрабавалі і забілі 32 палякаў і 1 жыда ў вёсцы Абуркі на Валыні. Пасьля ўчыненьня гвалту была спаленая і вёска. 16 сьнежня 1942 году ўкраінскія паліцыянты пад нямецкім кіраўніцтвам забілі 360 палякаў у Язэрцах (былы павет Роўна).

У Львове ў лютым — сакавіку 1944 году ўкраінскія паліцыянты арыштавалі маладзёнаў польскай нацыянальнасьці, многія зь якіх пазьней былі знойдзеныя мёртвымі, а іхнія дакумэнты зьніклі. 11 сакавіка 1944 году быў забіты сын Эдварда Сухарды. Украінскія паліцыянты спрабавалі скарыстаць дакумэнты польскага насельніцтва для эміграцыі і жыцьця на Захадзе. Пасьля гэтага прадстаўнікі польскага ўраду распачалі перамовы з АУН-Б. Калі тыя не далі плёну, Kedyw распачаў у адказ апэрацыю пад назвай «Nieszpory». Былі забітыя 11 паліцыянтаў, пасьля чаго забойствы польскай моладзі ў Львове спыніліся.

## Удзел у стварэньні Ўкраінскай паўстанчай арміі
Прыняцьце ў шэрагі УДП азначала магчымасьць атрымаць вайсковыя муштраваньні ды доступ да зброі, чым скарысталася Арганізацыя ўкраінскіх нацыяналістаў, вялікая колькасьць чальцоў якой знаходзіліся на службе ў паліцыі. Кіраўніцтва бандэраўскай АУН 20 сакавіка 1943 году выдала сакрэтныя інструкцыі, якія наказвалі сваім чальцам, што ўваходзілі ў дапаможную паліцыю, дэзэртаваць адтуль са зброяй і далучацца да «*вайсковых атрадаў АУН (СД)*» на Валыні. Колькасьць абучаных і ўзброеных паліцыянтаў, якія перайшлі на бок будучай Украінскай паўстанчай арміі ўвесну 1943 году, ацэньвалася прыкладна ў 4—5 тысячаў чалавек. У некаторых мясьцінах гэты працэс суправаджаўся сутычкамі зь нямецкімі войскамі, што спрабавалі перапыніць дэзэртыраў.

Масавае дэзэртырства ўкраінскіх паліцыянтаў спрычынілася да ўтварэньня нямецкімі ўладамі польскай паліцыі на Валыні (102, 103, 104, 107, 202 батальёны паліцыі).

## Глядзіце таксама
* Першая ўкраінская дывізія зброі СС «Галіччына»
* Польская дапаможная паліцыя
* Беларуская дапаможная паліцыя
* Украінскі легіён самаабароны
* Украінскія паліцыйныя батальёны

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Галакост ва Ўкраіне
Катэгорыя:Галакост у Польшчы
Катэгорыя:Украінскія вайсковыя фармаваньні калябарантаў падчас Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1939 годзе
Катэгорыя:1939 год ва Ўкраіне