Сямятычы

**Сямятычы**, **Сямяцічы** () — места ў Польшчы, на рацэ Камёнцы. Адміністрацыйны цэнтар Сямятыцкага павету Падляскага ваяводзтва. Плошча 36,25 км². Насельніцтва на 2018 год — 14 590 чалавек. Знаходзяцца за 64 км ад Седльцаў.

Сямятычы — магдэбурскае места гістарычнага Падляшша, побач зь якім праходзіць заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваліся аранжарэя, капліцы Сьвятой Ганна і эвангелісцка-аўгсбурская, комплекс кляштару місіянэраў з касьцёлам Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і сынагога, помнікі архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся ратуша і палац Ябланоўскіх, помнікі архітэктуры XVIII ст. За 10 км ад Сямятычаў знаходзіцца Сьвятая Гара Грабарка, важны санктуар праваслаўя.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Сямятычы ўзьніклі ў сярэдзіне XV ст. У 1443—1542 гадох тут дзеялі цэрквы Сьвятой Параскевы Пятніцы, Сьвятой Тройцы, Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла. У 1456 годзе Міхал Кміта Судзімонтавіч фундаваў у Сямятычах касьцёл. У 1542 годзе кароль і вялікі князь Жыгімонт Аўгуста надаў месту Магдэбурскае права. 

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Сямятычы перайшлі да Каралеўства Польскага. На 1580 год тут было 282 жылыя дамы. Вялікую шкоду месту нанесла вайна Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў. У 1772 годзе ў Сямятычах збудавалі новую мураваную ратушу. На 1772 год у месьце было 285 будынкаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Сямятычы апынуліся ў складзе Прусіі, з 1807 году — паводле Тыльзыцкага міру, у складзе Расейскай імпэрыі. На 1825 год у месьце было 20 мураваных і 330 драўляных будынкаў, працавалі 2 мануфактуры, 10 крамаў і 40 шынкоў. За часамі нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) 6—7 лютага 1863 году адбылася бітва пад Сямятычамі, у якой перамаглі расейскія карнікі, па чым яны спалілі места.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Сямятычы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Сямятычы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 11 верасьня 1939 году Сямятычы акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень места перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Сямятычы ўвайшлі ў склад БССР. З чэрвеня 1941 да 22 ліпеня 1944 году места зноў знаходзілася пад акупацыяй нацысцкай Нямеччыны. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Сямятычы Польскай Народнай Рэспубліцы. У 1975—1998 гадох места ўваходзіла ў склад Беластоцкага ваяводзтва.


Siamiatyčy. Сямятычы (1915-18).jpg|Аэрафотаздымак, 
Siamiatyčy, Pietrapaŭłaŭskaja. Сямятычы, Петрапаўлаўская (1929).jpg|Царква-мураўёўка, 1929 г.
Siamiatyčy, Pietrapaŭłaŭskaja. Сямятычы, Петрапаўлаўская (1915-18).jpg|Інтэр'ер царквы, 
Siemiatycze - Sad pokoju. 1914-1930 (71189689).jpg|Суд, да 1939 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVI стагодзьдзе**: 1580 год — 1,9 тыс. чал.
* **XVIII стагодзьдзе**: 1793 год — 3,5 тыс. чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1825 год — 1945 чал.; 1878 год — 4634 чал. (2099 муж. і 2535 жан.)
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 5694 чал.; 1931 год — 6816 чал.; 1939 год — 7850 чал.; 1946 год — 4106 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 30 чэрвеня 2013 году — 14 819; 2018 год — 14 590 чал.

### Адукацыя
У Сямятычах працуюць 2 пачатковыя школы, 2 ліцэі і Надбужанская вышэйшая школа.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Аранжарэя (1860)
* Забудова гістарычная (XIX — пачатак XX ст.; фрагмэнты)
* Капліца прыдарожная (сярэдзіна XIX ст.)
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і кляштар місіянэраў (1719—1727)
* Могілкі хрысьціянскія: капліца Сьвятой Ганны (1826—1827), капліца эвангелісцка-аўгсбурская (сярэдзіна XIX ст.); юдэйскія
* Статуі Сфінксаў пры браме палаца Ябланоўскіх (XVIII ст.)
* Сынагога (1797)
* Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (1866; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Званіца кляштару місіянэраў (XVIII ст.)
* Ратуша (1772)
* Палац Ябланоўскіх (XVIII ст.)

## Галерэя

Klasztor Misjonarzy Siemiatycze.jpg|Кляштар місіянэраў
Siemiatycze kosciol WNMP.jpg|Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Siemiatycze - Kościół p.w. św. Anny, na cmentarzu.jpg|Капліца Сьвятой Ганны
Siemiatycze, Synagoga, ob. dom kultury.jpg|Сынагога


Siemiatycze kaplica na cmentarzu.jpg|Капліца эвангелісцка-аўгсбурская
Siemiatycze, Cerkiew św. Apostołów Piotra i Pawła - fotopolska.eu (340319).jpg|Царква-мураўёўка
Siemiatycze-sfinks przy palacu.jpg|Статуя Сфінкса
Siemiatycze-cmentarz zydowski.jpg|Юдэйскія могілкі


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Гарады Падляскага ваяводзтва
Катэгорыя:Населеныя пункты БССР, якія страцілі статус райцэнтру