Палац Храптовічаў (Горадня)

**Пала́ц Храпто́вічаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Горадні. Знаходзіцца ў цэнтры места, пад адрасам *[[Вуліца Замкавая (Горадня)|вуліца Замкавая]], 16*. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Будаваньне палаца вялося ў 1742—1752 гадох, калі ён належаў Каралю Храптовічу, земскаму пісару гарадзенскаму. На 1753 год на гэтым пляцы існавалі палац і драўляны дом. Будынак палаца моцна пацярпеў ад пажару 1753 году.

У 1780-я гады палац належаў старосьце гарадзенскаму Антонію Тызэнгаўзу, на пляне 1780 году азначаецца як «пустыя муры Тызэнгаўза». У 1790 годзе будынак палаца рэканструявалі, магчымы аўтар праекту — архітэктар Марцін Кнакфус. У 1791 годзе гарадзенскі мечнік Францішак Мучынскі набыў палац у спадкаемцаў Антонія Тызэнгаўза.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У 1800 годзе палац разам з гаспадарчымі пабудовамі набыў былы палкоўнік войскаў Вялікага Княства Літоўскага Ігнат Ляхніцкі. Па сьмерці апошняга (1825 год) уся яго нерухомая маёмасьць, у тым ліку палац, перайшла да пляменьнікаў — Ігната, Міхаіла і Рамана. У 1880-я гады палац, з усяго відаць, набыў князь Сьвятаполк-Чацьвярцінскі, які зрабіў зь яго даходны дом.

У XIX ст. у будынку былога палаца прарубілі бальконы.

### Найноўшы час
На пляне 1925 году будынак палаца значыцца як «дом Ёдэля».

Па Другой сусьветнай вайне час у былым палацы знаходзіліся: батальён МСПА, з жніўня 1945 году — Гарадзенскі будаўнічы тэхнікум «Наркамграмадзянбуда» БССР, з 1946 году — школа ФЗН № 45 будаўнікоў сыстэмы Дзяржаўных працоўных рэзэрваў СССР, пазьней — будаўнічая вучэльня № 16. У 1970-я гады — «ДВТВ № 74 побытавага абслугоўвання» і інтэрнат.

У 1990—2009 гадох праводзілася рэстаўрацыя будынка. З 2009 году тут знаходзіцца экспазыцыя музэя гісторыі рэлігіі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры раньняга клясыцызму. Гэта 2-павярховы, асымэтрычны ў пляне будынак, які ўтварае замкнёны ўнутраны двор. Частка будынка стаіць на падмурках больш старажытнай камяніцы. На вуліцу выходзіць толькі невялікі корпус, прарэзаны уязной аркай. У цэнтры галоўнага паўночна-заходняга фасада разьмяшчаецца несапраўдны портык дарыцкага ордэру, завершаны трыкутным франтонам. Абапал портыка — невялікія бальконы з чыгуннымі ўзорыстымі агароджамі. Фрыз аздабляецца геральдыкай, над уваходнай аркай — ляпны дэкор з малюнкамі гербу Горадні. Сьцены праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі ў ліштвах.

Унутраны плян зьмяніўся. Усярэдзіне чатыры лесьвіцы. Першы паверх падзяляецца на сем частак з самастойнымі ўваходамі з двара.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Horadnia, Zamkavaja. Горадня, Замкавая (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Horadnia, Zamkavaja, Chraptovič. Горадня, Замкавая, Храптовіч (27.01.1916).jpg|27 студзеня 1916 г.
Horadnia, Zamkavaja. Горадня, Замкавая (J. Vałynski, 1923-29).jpg|Я. Валынскі, 1923—1929 гг.
Horadnia, Zamkavaja. Горадня, Замкавая (L. Gelgor, 1923-35).jpg|Л. Гелгар, 1923—1935 гг.


Horadnia, Zamkavaja. Горадня, Замкавая (L. Gelgor, 1923-35) (2).jpg|Л. Гелгар, 1923—1935 гг.
Horadnia, Zamkavaja. Горадня, Замкавая (H. Poddębski, 1932-35).jpg|Г. Паддэмбскі, 
Horadnia, Zamkavaja. Горадня, Замкавая (1935-39) (2).jpg|1935—1939 гг.
Horadnia, Zamkavaja-Pažarny. Горадня, Замкавая-Пажарны (1941).jpg|1941 г.


### Сучасныя здымкі

Замкавая16.JPG|З боку Замкавай вуліцы
Гродно ул.Замковая 06.jpg|Уваход
Гродно ул.Замковая 03.jpg|Фрагмэнт
Detal na pałacu Chreptowiczów w Grodnie - kwiecień 2013.jpg|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* Біяграфія гарадзенскіх вуліц. Ад Фартоў да Каложы. —  — Вроцлаў: Вроцлаўская навуковая друкарня, 2012. — 370 с. .
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Збудаваньні Горадні
Катэгорыя:Палацы Беларусі
Катэгорыя:Храптовічы