open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мэтабалічны сындром

**Мэтабалі́чны сындро́м** — атлусьценьне, пры якім адзначаюцца прынамсі 3 з наступных 5 акалічнасьцяў: 1) акружнасьць таліі звыш 88 см, 2) гіпэртанія звыш 130/85 мм іртутнага слупка, 3) узровень глюкозы ў крыві нашча звыш 5,6 мілімоль/літар, 4) паніжаная адчувальнасьць вузаў да інсуліну праз узровень трыгліцэрыдаў звыш 1,7 ммоль/літар, 5) паніжэньне ўзроўню добрага халестэрыну менш за 1,29 ммоль/літар.

Узьнікае ад працяглага пераяданьня, калі спажываньне калёрыяў зь ежай і пітвом устойліва перавышае іх штодзённы выдатак. На сьценках крывяносных судзінаў адкладаюцца халестэрынавыя бляшкі, якія робяць судзіны менш элястычнымі. Пры аздараўленчым схудненьні зьмяншаецца нагрузка на суставы, сэрца і хрыбетнік. Выклікае ўскладненьні, калі суадносіны акружнасьці таліі да росту перавышаюць 0,48. Найбольшую небясьпеку ўяўляе адкладаньне тлушчу вакол таліі, калі патаўсьценьне адбываецца ў шарападобным выглядзе яблыка. Хвароба істотна зьніжае працягласьць жыцьця. Прадухіленьню хваробы спрыяе нізкакалярыйная ежа і штодзённая цялесная нагрузка, якая павышае выдатак калёрыяў да ўзроўню іх паступленьня. Пры хваробе прымаюць мэдфармін дзеля павелічэньня адчувальнасьці вузаў да інсуліну, каб зьнізіць яго ўзровень у арганізьме.

## Праявы
Назапашваньне лішку ўнутранага тлушчу ўскладняе кровазварот, што выклікае адміраньне тлустых вузаў у выніку дыстрафіі. Імунная сыстэма павышае выпрацоўку запаленчых інтэрлекінаў, што служыць прычынай хранічнага запаленьня. Лішак інтэрлекінаў пашыраецца па ўсім целе, што выклікае сэрцава-судзінныя хваробы, цукровы дыябэт 2-га тыпу, рак і аўтаімунныя хваробы, а таксама прыдуркаватасьць і хваробу Альцгаймэра праз нэўрадыстрафію. Лішак унутранага тлушчу трапляе ў печань, што вядзе да тлушчавой дыстрафіі. Лішак тлушчу між цяглічнымі валокнамі памяншае адчувальнасьць вузаў да інсуліну і таксама спрыяе ўзьнікненьню цукровага дыябэту 2-га тыпу. Аслабленьне імуннай сыстэмы прыводзіць да раку кішачніка і стрававода, а таксама да раку падкарэньніцы ў мужчынаў і раку малочнай залозы і эндамэтрыю ў жанчынаў. Таксама хвароба выклікае атэрасклероз, празь які бляшкі на сьценках судзінаў павышаюць тромбаўтварэньне, што вядзе да інсульту і інфаркту. Грубасьць сьценак судзінаў павышае артэрыяльны ціск. Лішняя вага павялічвае абсяг нырак падстраўнікавай залозы і печані. У мужчынаў падзеньне ўзроўню тэстастэрону можа прывесьці да імпатэнцыі. У жанчынаў можа разьвіцца фрыгіднасьць і кістозныя ўтварэньні яечнікаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Эндакрынныя, харчовыя і мэтабалічныя захворваньні
Катэгорыя:Цукровы дыябэт
Катэгорыя:Мэтабалізм
Катэгорыя:Чалавечыя захворваньні і разлады
Катэгорыя:Кардыялёгія
Іван Крупко

**Іва́н Іва́навіч Крупко́** (нар. , в. Бурдзевічы, Карэліцкі раён, Гарадзенская вобласьць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністар сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь (2020—2021). З 21 сьнежня 2021 году старшыня аблвыканкаму Гомельскай вобласьці.

## Жыцьцяпіс
У 1991 годзе паступіў у Гарадзенскі дзяржаўны сельскагаспадарчы інстытут. У 1993—1995 гадах служыў ва Ўзброеных сілах Рэспублікі Беларусь. У 1998 годзе скончыў Гарадзенскі дзяржаўны сельскагаспадарчы інстытут па спэцыяльнасьці «Заатэхнія».

У 1998—2002 гадах працаваў галоўным заатэхнікам калгасу «Расьсвет» Нясьвіжскага раёну Менскай вобласьці. У 2003—2006 гадах працаваў начальнікам аддзелу па арганізацыі вытворчасьці і перапрацоўцы прадукцыі ўпраўленьня сельскай гаспадаркі і харчаваньня Нясьвіскага райвыканкаму Менскай вобласьці. У 2006—2010 гадах працаваў першым намесьнікам начальніка ўпраўленьня, начальнікам аддзела вытворчасьці і перапрацоўкі прадукцыі ўпраўленьня сельскай гаспадаркі і харчаваньня Нясьвіскага райвыканкаму.

У 2007 годзе скончыў Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасьці «Кіраваньне прадпрыемствам аграпрамысловага комплексу».

У чэрвені — верасьні 2010 году працаваў першым намесьнікам старшыні, начальнікам упраўленьня сельскай гаспадаркі і харчаваньня Нясьвіскага райвыканкаму. У 2010—2018 гадах — старшыня Нясьвіскага райвыканкаму Менскай вобласьці. З сакавіка 2018 году па 2020 год — старшыня Менскага райвыканкаму Мунскай вобласьці.

17 сакавіка 2020 году прызначаны Міністрам сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь. 21 сьнежня 2021 году прызначаны старшынёю выканаўчага камітэту Гомельскай вобласьці.

У 2022 годзе трапіў пад санкцыі ЭЗ, Швейцарыі, Вялікабрытаніі, Украіны, Канады.

## Узнагароды
* мэдаль «За працоўныя заслугі» (2016).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Карэліцкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Гарадзенскага дзяржаўнага аграрнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Старшыні Нясьвіскага раённага выканаўчага камітэту
Катэгорыя:Старшыні Менскага раённага выканаўчага камітэту
Катэгорыя:Старшыні Гомельскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Аляксандар Фралоў

**Алякса́ндар Уладзі́меравіч Фрало́ў** (1948, Горадня, цяпер Беларусь) — беларускі кардыёляг.

Доктар біялягічных навук (1996) і ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1996). Аўтар навуковых працаў пра апрацоўку сыгналаў у галіне мэдычнай інфарматыкі. Наладзіў у Беларусі сэрыйны выпуск лічбавых дыягнастычных прыладаў і апраграмаваньня.

У 1972 годзе скончыў Ленінградзкі інстытут авіяцыйнага прыладабудаваньня (Расейская СФСР). З 1973 году працаваў у Менскім мэдычным інстытуце. У 1976-м уладкаваўся ў Беларускі навукова-дасьледчы інстытут кардыялёгіі, дзе ў 2000 годзе стаў загаднікам лябараторыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горадні
Катэгорыя:Выпускнікі санкт-пецярбурскіх ВНУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДМУ
Катэгорыя:Беларускія лекары
Катэгорыя:Дактары біялягічных навук
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія інфарматыкі
Катэгорыя:Кардыялёгія
Ахоўная сыгналізацыя

**Ахо́ўная сыгналіза́цыя** — прылада атрыманьня, апрацоўкі, перадачы і паказу зьвестак аб спробе пранікненьня ў ахоўванае збудаваньне.

На студзень 2014 году ў Менску звыш 54 000 кватэраў былі пад сыгналізацыяй. На ліпень 2017 году Дэпартамэнт аховы МУС Беларусі сьцярог звыш 170 000 дамоў і кватэраў пры дапамозе сыгналізацыі. Такая ахова каштавала па 7 рублёў у месяц. Поўнае абсталяваньне ахоўнай сыгналізацыяй аднапакаёвай кватэры на 1-м паверсе абыходзілася 350 рублёў. Такое абсталяваньне ўлучала чуйнікі ў кожным памяшканьні з вакном, магнітакантактны апавяшчальнік пра адкрыцьцё дзьвярэй і інфрачырвоны выпраменьвальнік у калідоры для нагляду за выхадамі з пакояў і праходам каля ўваходных дзьвярэй.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Тэхналёгіі бясьпекі
Соймік

* Ваяводзкі соймік
* Павятовы соймік

Катэгорыя:Вікіпэдыя:Неадназначнасьці
Кучына (Менская вобласьць)

**Ку́чына** (таксама сустракаецца — *Ку́чын, м.*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вясейскага сельсавету. 

Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Амговіцкага сельсавету. З 2009 па 2016 год у Сораскім сельсавеце.

## Насельніцтва
* 2009 — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вясейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Віцязь

**Ві́цязь** — храбры ваяр-асілак.

* «Віцязь» — машынабудаўнічае прадпрыемства Беларусі.
* «Віцязь у тыгравай скуры» — грузінскі гераічны эпас.
Упэўненасьць

**Упэ́ўненасьць** — усьведамленьне сваіх магчымасьцяў і сілы з рашучасьцю ў дзеяньнях.

## Чыньнікі
Штодзённай упэўненасьці спрыяюць:
* удзячнае стаўленьне да памылак, як да патрэбнага досьведу для разьвіцьця;
* даваньне веры сабе дзеля дасягненьня мэты;
* вылучэньне часу на натхняльныя дзеяньні;
* атачэньне сябе амбіцыйнымі і станоўчымі людзьмі;
* складаньне сьпісу асабістых дасягненьняў;
* уніканьне шкодных звычак;
* разьвіцьцё і ўдасканаленьне сваіх навыкаў;
* імкненьне выглядаць заўжды дагледжана;
* ухвала сваіх штодзённых дасягненьняў;
* адмова да крытычнага самакапаньня.

## У пісьменстве
У 1937 годзе народны паэт Пімен Панчанка напісаў верш «Упэўненасьць», назву якога атрымаў ягоны 1-ы зборнік паэзіі, выдадзены ў 1938 годзе. Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Сяргей Грахоўскі склаў верш «Упэўненасьць». Васіль Гардзіёнак напісаў верш «Упэўненасьць — толькі крок па зямлі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Пачуцьці
Катэгорыя:Пазытыўная псыхалёгія
Эканамічна актыўнае насельніцтва

**Эканамі́чна акты́ўнае насе́льніцтва** (ЭАН) — частка насельніцтва, занятая карыснай грамадзкай дзейнасьцю, што прыносіць даход.

Да яго таксама адносяць таксама занятых ва ўласнай падсобнай гаспадарцы і беспрацоўных, улічаных у дзяржаўнай службе занятасьці. У некаторых краінах да яго адносяць чальцоў сям’і, занятых у сельскай гаспадарцы і рамястве безь вядзеньня самастойнай гаспадаркі. Часам да яго адносяць асобаў зь непрацоўнымі даходамі, такіх як самадзейнае насельніцтва і непрацоўныя пэнсіянэры. Доля эканамічна актыўнага насельніцтва залежыць ад удзельнай вагі ў будове усяго насельніцтва працаздольнага веку і ад ступені яго занятасьці.

Можа складаць як меншасьць, гэтак і абсалютную большасьць насельніцтва краіны. На 2004 год у суседніх Расеі і Ўкраіне складала 48 і 49 % адпаведна. У іншых краінах яго доля складала: Таджыкістан — 29 %, Эгіпет — 30 %, Турэччына і Ўзбэкістан — па 37 %, Ізраіль — 38 %, Армэнія — 39 %, Італія — 40 %, Мэксыка — 41 %, Гішпанія — 42 %, Аўстралія — 50 %, ЗША — 51 %, Канада — 52 %, Японія — 54 % і Кітай — 57 %.

## Беларусь
Паводле перапісу насельніцтва Беларусі 1999 году, доля эканамічна актыўнага насельніцтва (ЭАН) ў веку ад 15 гадоў складала 47,2 % у колькасьці 4,743 млн жыхароў. Яго доля ў гарадах Беларусі складала 63,8 % у колькасьці 3,558 млн месьцічаў, на якіх прыпадала 75 % ЭАН Беларусі. Яго доля ў сельскім насельніцтве складала 47,3 %. Мужчыны складалі 51,4 % ЭАН. Найбольшай доля ЭАН была ў Менску — 64,9 %. У абласьцях яна была: па 57,6 % — у Берасьцейскай і Гарадзенскай, 55,7 % — у Віцебскай, па 57,3 % — у Гомельскай і Магілёўскай, 58,7 % — у Менскай.

За 2013 год эканамічна актыўнае насельніцтва Беларусі скарацілася на 1,3 % да 4,517 млн чалавек. На травень 2015 году Фэдэрацыя прафсаюзаў Беларусі ўлучала 4,097 млн чалавек, якія складалі 96,5 % ЭАН.

## Крыніцы

Катэгорыя:Насельніцтва
Катэгорыя:Эканамічная статыстыка
Катэгорыя:Занятасьць
Катэгорыя:Фактары вытворчасьці
Дашчынскі

**Дашчы́нскі** — беларускае прозьвішча.

Носьбіты:
* Дзьмітры Дашчынскі (нар. 1977) — беларускі фрыстайліст;
* Юзаф Дашчынскі (1774—1844) — беларускі піяніст і кампазытар.
Эпітэль

**Эпітэ́ль** — адзін з чатырох асноўных тыпаў жывёльнай тканкі, разам з злучальнай, цяглічнай і нэрвовай тканінкамі. Гэта тонкае бесьперапыннае ахоўны покрыва з кампактна ўпакаваных вузаў зь невялікім міжвузавым матрыксам. Эпітэляльныя тканіны высьцілаюць вонкавыя паверхні ворганаў і крывяносных судзінак ва ўсім целе, а таксама нутраныя паверхні паражнінаў многіх нутраных органаў. Прыкладам можа служыць эпідэрма, самы зьнешні пляст скуры.

Маюцца тры асноўныя формы эпітэляльнай вузы, як то пляскатая, слупкаватая і кубападобная. Яны могуць разьмяшчацца ў адной рэдзі вузаў у выглядзе простага эпітэлю або ў плястах з двух і больш вузаў глыбока ў выглядзе шматслаёвых або складаных. У некаторых тканінках пляст слупкаватых вузаў можа здавацца распластаваным праз разьмяшчэньня ядраў. Такая тканіна мае назоў псэўдастратыфікаванай. Усе залозы складаюцца з эпітэляльных вузаў. Функцыі эпітэляльных вузаў уключаюць дыфузію, фільтрацыю, сакрэцыю, выбарчае паглынаньне, прарастаньне і міжвузавае транспартаваньне. Складаны эпітэль валодае ахоўнымі функцыямі.

Эпітэляльныя плясты не ўтрымліваюць крывяносных судзінак, таму яны павінны атрымліваць харчаваньне шляхам дыфузіі рэчываў з падлеглае злучальнае тканіны праз базальную мэмбрану. Вузавых злучэньняў асабліва шмат у эпітэляльных тканінках.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мікрафатаграфіі эпітэлю.

Катэгорыя:Тканкі арганізму
Катайск

**Ката́йск** () — горад у Расеі, адміністацыйны цэнтар Катайскага раёну Курганскай вобласьці. Населены пункт месьцьціца на беразе Ісеці за 210 км ад Кургану. Пры гэтым да Екацярынбургу і Чалябінску бліжэй, то бок 150 і 180 км адпаведна. Колькасьць жыхароў на 2021 год складала 12 341 чалавек. Назва гораду паходзіць ад башкірскага племені катай. У XVII стагодзьдзі казацкія перасяленцы заклалі тут астрог. Маецца чыгуначная станцыя.

## Вонкавыя спасылкі
* Катайск. Точка на карте.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласьці
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Гомель)

**Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры першай траціны XIX стагодзьдзя ў Гомлі. Знаходзіўся на гістарычным Рынку, на рагу Замкавай і Фэльдмаршальскай вуліцаў. Твор архітэктуры клясыцызму. У 1938 годзе савецкія ўлады зьнішчылі касьцёл. Да нашага часу захаваліся падмуркі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы касьцёл у Гомлі збудавалі ў XVIII ст. з фундацыі старосты гомельскага Міхала Фрыдэрыка Чартарыйскага. З 1768 году ў ім служыў будучы біскуп Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Гомель апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1779 годзе пры ім дзеяла езуіцкая місія.

У 1818—1822 гадох за Пятром Румянцавым збудавалі мураваны касьцёл паводле праекту архітэктара Джона Кларка. Пры касьцёле таксама збудавалі будынак для духавенства.

### Наноўшы час
Савецкія ўлады сьпярша зачынілі касьцёла, а ў 1938 годзе — зьнішчылі помнік архітэктуры.

## Архітэктура
Касьцёл — помнік архітэктуры клясыцызму. Галоўны фасад вылучаўся ў цэнтры 4-калённай лёджыяй і завяршаўся антаблемэнтам, зь яго бакоў былі чацьверыковыя купальныя вежы. Над 2-схільным дахам узвышаўся магутны сфэрычны купал на цыліндрычным барабане зь ліхтаром

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Homiel, Sabornaja. Гомель, Саборная (L. Rusca, 1810).jpg|Нерэалізаваны праект царквы (касьцёла?), 
Homiel, Sabornaja. Гомель, Саборная (L. Rusca, 1810) (2).jpg|Нерэалізаваны праект царквы (касьцёла?), 
Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (1848).jpg|1848 г.
Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (W. Zeising, 1918).jpg|В. Цайзінг, 1918 г.


### Гістарычныя здымкі

Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (1900) (2).jpg|1900 г.
Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (1900) (3).jpg|1900 г.
Homiel, Uniebaŭziaćcia. Гомель, Унебаўзяцьця (1900).jpg|1900 г.
Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (1908).jpg|1908 г.


Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1910) (3).jpg|1910 г.
Homiel. Гомель (1918).jpg|1918 г.
Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (1918).jpg|1918 г.
Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1930).jpg|1930 г.


Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1930-39).jpg|Аэрафотаздымак, 1930-я гг.
Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (1932).jpg|1932 г.
Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (A. Arciemjeŭ, 1937).jpg|А. Арцем'еў, 1937 г.
Homiel, Rynak-Kaścielny. Гомель, Рынак-Касьцельны (A. Arciemjeŭ, 1937) (2).jpg|А. Арцем'еў, 1937 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гомель
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Ціхая ноч

«**Ціхая ноч**» () — папулярная калядная песьня шматлікіх народаў. Перакладзеная на беларускую мову Натальляй Арсеньневай. Абвешчаная ЮНЭСКО нематэрыяльнай культурнай спадчынай у 2011 годзе.

## Гісторыя
«Ціхая ноч» упершыню была выкананая напярэдадні Калядаў 1818 году ў парафіяльным касьцёле Сьвятога Мікалая ў Обэрндорфе-ля-Зальцбургу — вёсцы ў Аўстрыйскай імпэрыі на рацэ Зальцах (цяпер — горад у Аўстрыі). 

Аўтарам словаў, напісаных пасьля сканчэньня напалеонаўскіх войнаў, зьяўляецца каталіцкі сьвятар айцец Юзаф Мор, які пераехаў у Обэрндорф-ля-Зальцбургу за год да першага выкананьня.

Мор прынёс словы Францу Ксаверу Груберу, школьнаму настаўніку і арганісту суседняй вёскі, і папрасіў яго скласьці мэлёдыю і гітарны акампанэмэнт для начной імшы на Каляды 1818 году. Гітарны акампанэмэнт быў, верагодна, абраны з той нагоды, што, магчыма, паводка ракі пашкодзіла царкоўны арган.

## Пераклады
З моманту стварэньня «Ціхая ноч» была перакладзеная на каля 140 іншых моваў, у тым ліку беларускую.

## Словы

## Крыніцы

Катэгорыя:Калядныя песьні
Царква Сьвятога Мікалая (Валатава)

**Царква́ Сьвято́га Мікала́я** — помнік архітэктуры першай траціны XIX стагодзьдзя ў Гомлі. Знаходзіцца ў прадмесьці Валатаве пад адрасам *вуліца Бранская, 1*, на беразе пратокі Валатавы. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Валатаве збудавалі ў 1817 годзе на сродкі графа Румянцава на месцы старой драўлянай царквы. У 1899 годзе праводзіўся рамонт будынка царквы.

У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву, у 1999—2005 гадох праводзілася рэстаўрацыя царквы.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Мае сымэтрычную падоўжна-восевую кампазыцыю. Складаецца з прастакутнага ў пляне асноўнага аб’ёму, да якога далучаюцца прастакутная апсыда і 3-ярусная вежа-званіца. Галоўны ўваход вылучаецца 2-калённым портыкам. Асноўны аб’ём накрываецца купалам, званіца мае шатровае завяршэньне.

## Галерэя

Valatauskaja carkva3.jpg|Агульны выгляд
Гомель. Старая Волотова. Храм святителя Николая Чудотворца 07.jpg|Бакавы фасад
Гомель. Старая Волотова. Храм святителя Николая Чудотворца 15.jpg|З боку апсыды
Гомель. Старая Волотова. Храм святителя Николая Чудотворца 11.jpg|Званіца


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гомля
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Мікалая
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1817 годзе
Катэгорыя:1817 год у Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гомельскай і Жлобінскай япархіі
Катэгорыя:Збудаваньні Джона Кларка
Царква Сьвятога Ільлі Прарока (Гомель)

**Царква Сьвятога Прарока Ільлі** — помнік архітэктуры канца XVIII ст. у Гомлі. Знаходзіцца на беразе ракі Сажа, у гістарычнай Спасавай Слабадзе, на Ільлінскім спуску. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першую драўляную стараверскую Спасаву царкву ў Гомлі збудавалі ў 1737 годзе.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Гомель апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як стараверская. У 1793 годзе стары будынак царквы зруйнавалі, а ўжо 28 верасьня 1794 году асьвяцілі новую драўляную царкву пад тытулам Сьвятога Ільлі.

У першай палове XIX ст. пры царкве існаваў мяшаны мужчынскі і жаночы скіт старавераў. У 1850 годзе расейскія ўлады зачынілі скіт і царкву. 29 чэрвеня 1852 году царква зноў пачала дзеяць, з чэрвеня 1853 году пры ёй заснавалі адзінаверскі прыход.

### Найноўшы час
За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Складаецца з трох зрубаў, пастаўленых адзін за адным адной восьсю: бабінец, сярэдні зруб, 5-гранная алтарная апсыда. Галоўны ўваход праз зашклёную галерэю (раней была адкрытая). Над бабінцам узвышаецца шмат’ярусная званіца, васьмярык на чацьверыку. Сярэдні зруб у пляне квадратны, вышэйшы за астатнія, завяршаецца двума сьветлавымі васьмерыкамі. Аб’ёмы накрываюцца выгнутымі дахамі і гранёнымі купаламі. Над апсыдай — шматсхільны дах. Гарызантальна ашаляваныя сьцены праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі.

Усярэдзіне прастора нэфа разьвіваецца вэртыкальлю. Вышыня да асновы купала складае агульную даўжыню нэфа і алтара. Бабінец і алтарнае памяшканьне з рызьніцай маюць значна меншую вышыню і перакрываюцца роўнай стольлю. Алтар аддзяляецца ад нэфа іканастасам.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Homiel, Illinski. Гомель, Ільлінскі (1911).jpg|1911 г.
Homiel, Illinski. Гомель, Ільлінскі (1901-17).jpg|да 1918 г.
Homiel, Sož-Spasava Słabada. Гомель, Сож-Спасава Слабада (1901-17).jpg|да 1918 г.
Homiel, Sož-Spasava Słabada. Гомель, Сож-Спасава Слабада (1918).jpg|1918 г.


Homiel, Illinski. Гомель, Ільлінскі (1945-49).jpg|1940-я гг.
Homiel, Illinski. Гомель, Ільлінскі (S. Šymanski, 1944-49).jpg|С. Шыманскі, 1940-я гг.
Homiel, Illinski. Гомель, Ільлінскі (S. Šymanski, 1944-49) (2).jpg|С. Шыманскі, 1940-я гг.
Homiel, Illinski. Гомель, Ільлінскі (S. Šymanski, 1949).jpg|С. Шыманскі, 1949 г.


### Сучасныя здымкі

Гомель. Стараверская царква.jpg|Агульны выгляд
Стараверская царква. Гомель.jpg|З боку апсыды
Ильинская церковь - ворота.JPG|Брама
Р. Сож (г. Гомель).jpg|З боку Сажа


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Славутасьці Гомля
Царква Сьвятой Тройцы (Гомель)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік архітэктуры першай траціны XIX стагодзьдзя ў Гомлі. Знаходзілася ў цэнтры места, на рагу вуліцаў Прабойнай і Траецкай. Твор архітэктуры клясыцызму. Па Другой сусьветнай вайне царкву зьнішчылі савецкія ўлады.

## Гісторыя
Мураваную Траецкую царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Гомлі збудавалі ў 1824—1828 годах на сродкі графа Румянцава на месцы старой драўлянай царквы. У 1833 годзе завяршылася аздабленьне царквы і адбылося яе асьвячэньне. 

У 1930-я гады савецкія ўлады часткова зруйнавалі будынак царквы дзеля перабудовы пад аэраклюб, а па Другой сусьветнай вайне — цалкам яго зьнішчылі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Складалася з кубічнага асноўнага аб'ёму, да якога далучалася 3-ярусная званіца. Над асноўным аб'ёмам узвышаўся купал на круглым барабане. Уваход вылучаўся 4-калённым портыкам. Асноўны аб'ём падзяляўся гарызантальнай цягай карніза на дзьве часткі, што адпавядала двум паверхам. Яго бакі аздабляліся адной і той жа архітэктурнай формай — злучэньнем калянады дарычнага ордэра, заціснутай паміж двума рызалітамі, якія выступалі з роўніцы сьцяны і завершанай аркавым акном, падзеленым лапаткамі на тры часткі.

## Галерэя

Homiel, Rynkavaja. Гомель, Рынкавая (1910).jpg|У пэрспэктыве Рынкавай вуліцы, 1910 г.
Homiel, Prabojnaja, Trajeckaja. Гомель, Прабойная, Траецкая (1911).jpg|1911 г.
Homiel, Prabojnaja, Trajeckaja. Гомель, Прабойная, Траецкая (1901-17).jpg|да 1918 г.
Homiel, Rynak. Гомель, Рынак (1918) (4).jpg|З боку Рынку, 1918 г.


Homiel, Bajarskaja. Гомель, Баярская (1918).jpg|З вадацяжнай вежы на Баярскай вуліцы, 1918 г.
Homiel, Prabojnaja, Trajeckaja. Гомель, Прабойная, Траецкая (1934-41).jpg|да 1941 г.
Homiel, Prabojnaja-Trajeckaja. Гомель, Прабойная-Траецкая (1941).jpg|1941 г.
Homiel, Prabojnaja, Trajeckaja. Гомель, Прабойная, Траецкая (1944-49).jpg|па 1943 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Гомля
Вялікая сынагога (Гомель)

**Вялі́кая сынаго́га** — помнік архітэктуры першай паловы XIX стагодзьдзя ў Гомлі. Знаходзілася ў цэнтры места каля сядзібы Крушэўскіх («Паляўнічага доміка»), на рагу Рынкавай і Магілёўскай вуліцаў. Твор архітэктуры клясыцызму. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зруйнавалі сынагогу.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першую драўляную сынагогу ў Гомлі, відаць, збудавалі яшчэ ў XVII ст.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Гомель апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, сынагога працягвала дзеіць. У 1828—1833 гадох на загад графа Мікалая Румянцава замест у месьце збудавалі новую мураваную сынагогу.

### Найноўшы час
У 1923 годзе савецкія ўлады зачынілі сынагогу. Пазьней будынак сынагогі рэканструявалі пад клюб.

Будынак сынагогі пацярпеў у час Другой сусьветнай вайне, па якой савецкія ўлады яго цалкам зьнішчылі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта быў вялікі прастакутны ў пляне будынак з паўкруглай лёджыяй, разьмешанай над галоўным уваходам.

Будынак сынагогі замыкаў пэрспэктыву Рынкавай вуліцы.

## Галерэя

Homielskaja synagoga. Гомельская сынагога (1901-17).jpg|да 1918 г.
Homielskaja synagoga. Гомельская сынагога (1901-17) (3).jpg|да 1918 г.
Homielskaja synagoga. Гомельская сынагога (1916).jpg|1916 (1918?) г.
Homiel, Rynkavaja. Гомель, Рынкавая (1918).jpg|1918 г.


Homielskaja synagoga. Гомельская сынагога (1931).jpg|1931 г.
Homielskaja synagoga. Гомельская сынагога (05.1932).jpg|травень 1932 г.
Homielskaja synagoga. Гомельская сынагога (1932).jpg|1932 г.
Homielskaja synagoga. Гомельская сынагога (1941-43).jpg|1941—1943 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Гомля
Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Гомля
Катэгорыя:Зьнішчаныя сынагогі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў XIX стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьніклі ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Віталь Быкаў

**Віталь Быкаў** (, Дзьвінск — , Менск) — беларускі актор тэатру і кіно.

## Жыцьцяпіс
У 1964 годзе скончыў Ленінградзкі інстытут тэатру, музыкі і кіно, перабраўся ў Менск. У Тэатар імя Горкага|Тэатры імя Горкага працаваў з 1972 года, там сыграў больш за 60 роляў. Сярод якіх: Гаўрыла — «Гарачае сэрца» А. Астроўскага, Чорт — «Птушкі нашай маладосці», Дональбайн — «Макбет», Роберт — «Трохграшовая опера» Б. Брэхта, Гільдэнстэрн — «Гамлет», Каландзёнак — «Знак бяды» ды інш.

Сыграў таксама некалькі роляў у кіно, у тым ліку дырэктара дзіцячага дому ў культавых савецкіх стужках «Корцік» і «Бронзавай птушка», а таксама перакладчыка Сьвянткоўскага ў «Знаку бяды».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віталь Быкаў на кінапошуку.ру

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дзьвінску
Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Беларускія тэатральныя дзеячы
Катэгорыя:Асобы Нацыянальнага акадэмічнага драматычнага тэатру імя Максіма Горкага
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Царква Раства Багародзіцы (Гомель)

**Царква Раства Багародзіцы** — помнік архітэктуры канца XIX стагодзьдзя ў Гомлі. Знаходзіцца пасярод колішніх Новікаўскіх могілак (сучасны Студэнцкі сквэр), на гістарычнай Прабойнай вуліцы. Твор архітэктуры мадэрну. За савецкім часам царкву зачынілі і часткова зруйнавалі.

З 2000 году ў рэканструяваным будынку царквы дзее **касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі**.

## Гісторыя
Мураваную могілкавую царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Гомлі збудавалі ў 1896 годзе. Новікаўскія могілкі лічыліся праваслаўнымі, але тут хавалі таксама каталікоў. Таксама на могілках побач з царквой стаяла каталіцкая капліца.

За савецкім часам царкву зачынілі, а па 1937 годзе разабралі яе вежы. У Другую сусьветную вайну ў царкве праходзілі каталіцкія набажэнствы. Па вайне савецкія ўлады выкарыстоўвалі будынак царквы як пункт кінапракату, потым ў ім разьмяшчаліся мастацкія майстэрні.

20 лютага 1990 году мескія ўлады Гомля перадалі будынак царквы каталікам, тут пачала дзеяць капліца. Увосень 1991 году праводзіўся рамонт будынка, а ў 1994 годзе пачалася яго рэканструкцыя (будынак царквы стаў трансэптам касьцёла). 9 сьнежня 2000 году касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі асьвяціў кардынал Казімер Сьвёнтак.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрну. Па рэканструкцыі мае разьвітую дынамічна-асымэтрычную аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю, у аснове якой працяглы нэф пад 2-схільным дахам, які пераходзіць у шатровы над 3-граннай апсыдай. Да фасада далучаецца 5-ярусная 4-гранная шатровая вежа-званіца. Другая 2-ярусная 4-гранная шатровая вежа ўзвышаецца над кутом злучэньня працяглага крыла трансэпта і апсыды.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Homiel, Novikaŭskija. Гомель, Новікаўскія (1911).jpg|1911 г.
Homiel, Novikaŭskija. Гомель, Новікаўскія (A. Arciemjeŭ, 1937).jpg|А. Арцем'еў, 1937 г.
Homiel, Novikaŭskija. Гомель, Новікаўскія (A. Arciemjeŭ, 1937) (2).jpg|А. Арцем'еў, 1937 г.
Homiel, Novikaŭskija. Гомель, Новікаўскія (A. Arciemjeŭ, 1937) (3).jpg|А. Арцем'еў, 1937 г.


### Сучасныя здымкі

Church of Nativity of Virgin Mary at Savieckaja Street in Homieĺ (2).jpg|Агульны выгляд
Гомель. Костел Рождества Богоматери..JPG|З боку апсыды
Catholic Church in Gomel, Holy Mass.jpg|Усярэдзіне
Мемарыял і каталіцкая царква ... Memorial and the Catholic Church - panoramio.jpg|Былыя могілкі


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Славутасьці Гомля
Віленскі банк (Гомель)

**Віленскі банк** — помнік архітэктуры пачатку XX ст. у Гомлі. Знаходзіцца на рагу гістарычных Прабойнай і Траецкай вуліцаў. Твор архітэктуры нэабарока. Цяпер тут месьціцца Ўправа адукацыі Гомельскага гарадзкога выканаўчага камітэту.

## Гісторыя
Аддзел Віленскага прыватнага камэрцыйнага банку ў Гомлі адкрыўся ў 1901 годзе. У 1910 годзе дзеля яго збудавалі мураваны будынак паводле праекту архітэктара Станіслава Шабунеўскага.

У 1947 годзе праводзілася рэканструкцыя будынка.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэабарока. Гэта 3-павярховы Г-падобны ў пляне будынак. Фасады падзяляюцца прафіляваным карнізным пасам на два ярусы: ніжні (першы паверх у выглядзе цокаля, дзе разьмяшчаліся канторскія памяшканьні) мае руставаныя прасьценкі паміж аконнымі праёмамі; верхні аб’ядноўвае другі і трэці паверхі, дзе былі жылыя пакоі. Кампазыцыю верхняга яруса ўтварае рытм завершаных маскаронамі ў складаных паводле формы картушах пілястраў, паміж якімі разьмяшчаюцца нішы з дзьвюма парамі прастакутных аконных праёмаў. Прасьценкі паміж вокнамі афармляюцца пілястрамі (у другім паверсе завяршаюцца мадульёнамі, у трэцім — маюць выгляд гермы на канелаваным роўным пастамэнце). Паміж другім і трэцім паверхамі скульптурныя ўстаўкі з насычаным расьлінным арнамэнтам. Высокі антаблемэнт з арнамэнтаваным лепкай фрызам і вынесеным наперад прафіляваным карнізам на дэкаратыўных мадульёнах завяршаецца нізкім апрацаваным атыкам. На трэцім паверсе разьмяшчаюцца бальконы, аздобленыя каванай агароджай. Цэнтар галоўнага фасада (на гістарычнай Траецкай вуліцы) вылучаецца рызалітам, галоўны ўваход — паўкалёнамі іянічнага ордэру.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Homiel, Prabojnaja-Trajeckaja, Vilenski. Гомель, Прабойная-Траецкая, Віленскі (1901-17).jpg|да 1918 г.
Homiel, Prabojnaja-Trajeckaja, Vilenski. Гомель, Прабойная-Траецкая, Віленскі (1901-17) (2).jpg|да 1918 г.
Homiel, Prabojnaja-Trajeckaja. Гомель, Прабойная-Траецкая (1920).jpg|1920 г.
Homiel, Trajeckaja-Prabojnaja. Гомель, Траецкая-Прабойная (1939).jpg|1939 г.


### Сучасныя здымкі

Homieĺ, Prabojnaja. Гомель, Прабойная (2021) 06.jpg|Агульны выгляд
Гомель. Крестьянская 14. Отделение Виленского коммерческого банка. Фото 12.JPG|З боку гістарычнай Прабойнай вуліцы
Homieĺ, Prabojnaja. Гомель, Прабойная (2021) 05.jpg|Фрагмэнт
Homieĺ, Prabojnaja. Гомель, Прабойная (2021) 04.jpg|Фрагмэнт


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Славутасьці Гомля
Расейска-Азіяцкі банк (Гомель)

**Расейска-Азіяцкі банк** — помнік архітэктуры пачатку XX ст. у Гомлі. Знаходзіцца на рагу гістарычных Прабойнай і Барона Нолькена вуліцаў. Твор архітэктуры нэаклясыцызму. Цяпер тут месьціцца Галоўная ўправа Нацыянальнага банку Беларусі ў Гомельскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1903 годзе ў Гомлі адкрылася камісіянэрства Паўночнага банку, пераўтворанае праз год у аддзел. 30 ліпеня 1910 году празь зьліцьцё Паўночнага і Расейска-Кітайскага банку ўтварыўся Расейскай-Азіяцкі банк. У 1910—1912 гадох дзеля яго збудавалі мураваны будынак паводле праекту архітэктара Оскара Мунца.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаклясыцызму. Гэта 2-павярховы Г-падобны ў пляне будынак. Скругленая кутняя частка вылучаецца цыліндрычнай вежай з купалам. Фасады падзяляюцца карнізным пасам на два ярусы, ніжні апрацоўваецца рустам. На роўніцы сьценаў — тонкія ліштвы, маскароны, гірлянды. На вежы, абапал круглага дахавага акна — алегарычныя выявы бога-заступніка гандлю Мэркурыя і жаночай фігуры ў антычным адзеньні. 

Унутраны плян першага паверха анфілядны, другога — калідорны.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Homiel, Prabojnaja-Nolkiena. Гомель, Прабойная-Нолькена (1917).jpg|1917 г.
Homiel, Prabojnaja-Nolkiena. Гомель, Прабойная-Нолькена (1918).jpg|1918 г.
Homiel, Prabojnaja-Nolkiena. Гомель, Прабойная-Нолькена (1931).jpg|1931 г.
Homiel, Prabojnaja-Trajeckaja. Гомель, Прабойная-Траецкая (1941).jpg|1941 г.


### Сучасныя здымкі

Савецкая 9.jpg|Агульны выгляд
Гомель. Советская 9. Русско-Азиатский банк коммерческого кредита 01.JPG|З боку гістарычнай Прабойнай вуліцы
Gomel - National Bank.JPG|З боку гістарычнай вуліцы Барона Нолькена
Гомель. Советская 9. Русско-Азиатский банк коммерческого кредита 10.JPG|Фрагмэнт


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Славутасьці Гомля
Rai Isoradio

**Rai Isoradio** — італьянская радыёслужба. Займаецца справаздачамі аб дарожным руху і зьвестак аб надвор’і, якія прадстаўляюцца вайсковай мэтэаралягічнай службай. У радыёпраграмы таксама ўваходзяць навіны і паведамленьні ад дзяржаўных і ўрадавых службах ды грамадзкіх арганізацыяў, інфармацыя аб стане на чыгунцы. На хвалях радыёстанцыі трансьлюецца музыка. У начныя гадзіны сетка таксама бесперапынна перадае незалежную італьянскую музыку, якая часам перарываецца інфармацыяй аб дарожным руху кожныя 30 хвілінаў. Першым дырэктарам кампаніі ў пэрыяд з 1989 па 2001 год быў Фабрыцыё Цэнтамары. Кампанія быдла заснаваная ў сьнежні 1989 году, а студыя месьцілася ў Рыме. Да 21 ліпеня 2018 году гэта была адзіная нацыянальная радыёстанцыя без рэклямы, але з наступнага дня Isoradio трансьлюе кароткі блёк рэклямных ролікаў. Ад стварэньня рэдакцыйная лінія складалася выключна з музыкі і навінаў, паступова ўзбагачаючыся за кошт сувязяў зь дзяржаўнымі інстытуцыямі, якія займаюцца кіраваньнем дарожнага руху.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Радыёстанцыі на італьянскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Радыёстанцыі Італіі
Лянкастэрская школа (Гомель)

**Лянка́стэрская шко́ла** — помнік архітэктуры першай траціны XIX ст. у Гомлі. Знаходзіцца на гістарычнай Прабойнай вуліцы. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. Цяпер тут месьціцца абутковае вытворчае аб’яднаньне «Праца».

## Гісторыя

Комплекс будынкаў пачатковай школы ў Гомлі збудавалі ў 1818 годзе з ініцыятывы графа Мікалая Румянцава паводле праекту архітэктараў Івана Дзьячкова і Джона Кларка. Выкладаньне вялося паводле сыстэмы ўзаемнага навучаньня, распрацаванай ангельскім пэдагогам Джозэфам Лянкастэрам. Па сьмерці фундатара школа спыніла сваё існаваньне. Пэўны час тут разьмяшчалася ткацкая фабрыка, потым вайсковы шпіталь. У 1840-я гады ў зьвязку з разьмяшчэньнем у Гомлі вайсковага гарнізону комплекс выкарыстоўваўся пад кашары.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта 2-павярховы прастакутны ў пляне будынак. Сярэдняя частка галоўнага фасада вылучаецца 8-калённым на два паверхі портыкам іянічнага ордэра, завершаным трыкутным франтонам. Бакавыя часткі галоўнага фасада мелі невялікія рызаліты, сьцены якіх на першым паверсе апрацоўваліся рустам. Вокны першага паверху знаходзіліся ў неглыбокіх нішах з паўцыркульнымі завяршэньнямі. Уваходы з тарцоў будынку падкрэсьліваліся 4-калённымі портыкамі тасканскага ордэра, што падтрымлівалі бальконы. У сярэдняй частцы будынку знаходзіўся вэстыбюль з сходамі на другі паверх. Абапал вэстыбюлю разьмяшчаліся вялікія залі дзеля заняткаў, якія мелі ўсярэдзіне рад калёнаў. Уваходы з тарцоў будынку мелі сенцы з сходамі на другі паверх.

Апроч галоўнага будынку, у комплекс школы ўваходзілі чатыры 2-павярховыя флігелі дзеля настаўнікаў і вучняў (першы паверх мураваны, другі — драўляны), а таксама драўляныя пабудовы лазьні, сьвірана і стайні.

## Галерэя

Homiel, Prabojnaja, Lankasterskaja. Гомель, Прабойная, Лянкастэрская (11.1898).jpg|лістапад 1898 г.
Homiel, Prabojnaja, Lankasterskaja. Гомель, Прабойная, Лянкастэрская (1918).jpg|1918 г.
Homiel, Prabojnaja, Lankasterskaja. Гомель, Прабойная, Лянкастэрская (1941).jpg|1941 г.


Homiel, Prabojnaja, Lankasterskaja. Гомель, Прабойная, Лянкастэрская (1941) (2).jpg|1941 г.
Homiel, Prabojnaja, Lankasterskaja. Гомель, Прабойная, Лянкастэрская (1942).jpg|1942 г.
Homiel, Prabojnaja, Lankasterskaja. Гомель, Прабойная, Лянкастэрская (1942) (2).jpg|1942 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Славутасьці Гомля
Падлошыца

**Падло́шыца** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вясейскага сельсавету. 

Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Амговіцкага сельсавету. З 2009 па 2016 год у Сораскім сельсавеце.

## Насельніцтва
* 2009 — 6 чалавек
* 2019 — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вясейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Боркі (Вясейскі сельсавет)

**Бо́ркі** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вясейскага сельсавету. 

Прыкладна за 0,5 км у напрамку на паўднёвы захад ад вёскі наліўное вадасховішча Боркі.

## Насельніцтва
* 2009 — 26 чалавек
* 2019 — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вясейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Бярозаўка (Слуцкі раён)

**Бяро́заўка** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Вясейскага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 2009 — 138 чалавек

## Асобы
* Анатоль Хількевіч (1934-2005) — беларускі філёзаф.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вясейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Анатоль Хількевіч

**Анатоль Паўлавіч Хільке́віч** (11 чэрвеня 1934, вёска Бярозаўка, Слуцкі раён — 13 верасьня 2005) — беларускі філёзаф і палкоўнік КДБ. Доктар філязофскіх навук (1994), прафэсар (1991). Заслужаны дзяяч навукі Рэспублікі Беларусь (1996).

## Жыцьцяпіс
Скончыў БДУ ў 1957 годзе. З 1965 года працаваў у вышэйшай школе КДБ №302 (пазьней Нацыянальным інстытуце бясьпекі) у 1976-78 начальнік катэдры, у 1978-91 гадах — намесьнік начальніка інстытуту.

З 2000 году працаваў у Менскім інстытуце кіраваньня. Навуковыя працы па тэорыі і метадалёгіі пазнаньня, праблемах лёгікі, псыхалёгіі, мэтодыкі вывучэньня і фарміраваньня асобы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  — с.411

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія філёзафы
Катэгорыя:Дактары філязофскіх навук
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі
Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытуту нацыянальнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выкладчыкі Менскага інстытуту кіраваньня
Катэгорыя:Супрацоўнікі Камітэту дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь
Хлоя Сатан

**Хлоя Сатан** (па-ангельску: *Chloe Sutton*; нарадзіўся 3 лютага 1992) — амерыканская плыўчыха. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2008, 2012 гг. Пераможца чэмпіянату свету па плаванні на кароткай вадзе 2012 года. Пераможца агульнаціхаакіянскага чэмпіянату па плаванні 2006, 2010 гг. Пераможца Панамерыканскіх гульняў 2007 года.

## Спасылка

* Хлоя Сатан на Olympedia.org
* Хлоя Сатан на Olympics.com
* Хлоя Сатан на Sports-Reference.com
* Хлоя Сатан на Swimrankings.net
* Хлоя Сатан на Swimswam.com

## Нататкі

Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі ЗША на Алімпійскіх гульнях
Стары Макрэц

**Стары́ Макрэ́ц**. — нежылая вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіць у склад Малейкаўскага сельсавету.

## Геаграфія

За 12 км на ўсход ад Брагіна, 40 км ад чыгуначнай станцыі Хвойнікі (на галінцы Васілевічы — Хвойнікі ад лініі Каленкавічы — Гомель), 125 км ад Гомля.

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага

Слабада Макрэц пазначаная ў эксплікацыі да мапы Брагінскага графства, датаванай 27 днём жніўня 1783 году. Адміністрацыйна, як і ўвесь маёнтак, акрамя Зашчоб'я, належала да Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Макрэц — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павету Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 года Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. У крыніцы, заснаванай на зьвестках рэвізіі 1795 году, сказана, што слабада Макрэц, вёскі Сяўкі і Катловіца, прыналежныя братам Людвіку і Алаізу Ракіцкім, трымаў у арэндзе харунжы Антоні Мрачкоўскі. З 27 жніўня 1799 году аднаасобным уладальнікам Гарадзішчаўскага і Ёлчанскага ключоў, шэрагу фальваркаў, сярод якіх названы і Макрэц, стаў пан Людвік Ракіцкі.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Макрэц у складзе Ручаёўскай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Насельніцтва

* 2006 год — 7 двароў, 10 жыхароў, зь якіх 3 — у працаздольным і 7 — у старэйшым ад працаздольнага ўзросьце.
* 2019 год — жыхароў няма.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Малейкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Міхаіл Казінец

**Міхаі́л Анто́навіч Казіне́ц** (18 траўня 1938, вёска Цынцавічы, цяпер Вялейскі раён Менскай вобласьці — 30 сьнежня 2021) — беларускі дырыгент, пэдагог. Народны артыст Беларусі (1987).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускую акадэмію музыкі па клясах баяну (1965, кляс В. В. Катаева) і опэрна-сімфанічнага дырыжыраваньня (1973). З 1966 году выкладаў ў ёй (з 1985 па 2005 — рэктар, з 1990 году — прафэсар). Дырыгент (з 1972), мастацкі кіраўнік і галоўны дырыжор Дзяржаўнага акадэмічнага народнага аркестру Рэспублікі Беларусь імя І. Жыновіча (з 1975).

Дзяржаўны акадэмічны народны аркестар Рэспублікі Беларусь імя І. Жыновіча пад кіраўніцтвам М. Казінца ўпершыню выканаў многія творы беларускіх кампазытараў. У рабоце з аркестрам вялікую ўвагу аддаваў пытаньням строю, збалансаванасьці гучаньня розных аркестравых груп, нюансіроўцы, тэмбравай маляўнічасьці. М. Казінец — першы інтэрпрэтатар многіх твораў беларускай музыкі, у тым ліку кантаты для хору, салістаў і народнага аркестра «Родныя песьні» Ю. Семянякі, «Канцэрта для фартэпіяна і народнага аркестра» Генрыха Вагнэра, «Сьвяточнай паэмы» і «Юбілейнай увэртуры» Я. Глебава, «2-га канцэрта для цымбалаў і аркестра» і «Рапсодыі для двух цымбалаў і аркестра» Дз. Смольскага, Сымфаньеты і ўвэртуры «Беларускія вячоркі» К. Цесакова, «Канцэрта для аркестра народных інструмэнтаў» В. Іванова, фрэскі-карціны «Зямля бацькоў» і ўвэрцюры «Сьвята ўраджаю» В. Войціка, сымфоніі «Памяць Зямлі», музычнай карціны «На Купальле», канцэрціна «Народныя гульні», апрацовак народных мэлёдый «Бульба», «Крыжачок», «Саўка ды Грышка» А. Мдывані і інш.

Мастацкі кіраўнік сымфанічнага аркестру Акадэміі музыкі «Маладая Беларусь», старшыня Міжнароднага фэстывалю «Зьвіняць цымбалы і гармонік», мастацкі кіраўнік фэстывалю «Беларусь — мая песьня».

## Узнагароды і званьні
* Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларускай ССР (1978)
* Дзяржаўная прэмія Беларусі (1984)
* Ордэн Дружбы народаў
* Ордэн Пашаны (2017)
* Мэдаль Францішка Скарыны (1998)
* Прэмія «За духоўнае адраджэньне»

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялейскім раёне
Катэгорыя:Народныя артысты Беларускай ССР
Катэгорыя:Беларускія дырыгенты
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Рэктары Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі
Казінец

**Казінец** — прозьвішча і тапонім.

## Вядомыя носьбіты
* Ісай Казінец (1910—1942) — арганізатар і кіраўнік менскага падпольля ў гады Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1965).
* Міхаіл Казінец (нар. 1938) — беларускі дырыгент, пэдагог.

## Тапонім
* Казінец — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці Беларусі.
Інтэрлінгвэ

**Інтэрлінгвэ** (саманазва: Interlingue), да 1949 году: **Акцыдэнталь** (Occidental) — міжнародная, штучная (пабудаваная) мова, створаная ў 1922 годзе эстонскім афіцэрам Эдгарам дэ Валем.

## Вонкавыя спасылкі

* Occidental: The International Auxiliary Language

Катэгорыя:Штучныя мовы
Фрэнсын Рывэрз

**Фрэ́нсын Са́ндра Ры́вэрз** (;  1947, ЗША) — хрысьціянская пісьменьніца ЗША. Аўтарка любоўных раманаў, найбольш вядомы зь якіх — «Любоў збаўленчая».

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і паліцыянта і мэдсястры. Скончыла Ўнівэрсытэт Нэвады ў Рына. Працавала журналісткай.

Публікавацца пачала з 1976 року, пішучы гістарычныя любоўныя раманы.

У 1986 року навярнулася ў хрысьціянства, занялася вывучэньнем Бібліі і вырашыла засяродзіцца на хрысьціянскай тэматыцы. Першым ейным раманам пасьля гэтага стала «Любоў збаўленчая», выдадзеная ў 1991 року. Твор пераносіць дзеяньне старазапаветнай кнігі Асіі на Дзікі Захад 1850-х рокаў і апавядае гісторыю прасталыткі на імя Анёл, якая ў выніку становіцца хрысьціянкай дзякуючы цярплівасьці і любові фэрмэра Майкла Асіі.

Наступныя раманы Рывэрз таксама маюць натхняльныя сюжэты, каб «ілюстраваць Хрыста і хрысьціянскі шлях». Паводле раману «Апошні паядальнік грахоў» у 2007 року быў зьняты аднайменны фільм.

## Прэміі і ўзнагароды
* Прэмія Крысьці
* Уведзеная ў залю славы Рамантычных пісьменьнікаў Амэрыкі

## Сям’я
Мае мужа Рыка Рывэрза, зь якім маюць трох дзяцей: Трэвара, Шэнан і Трэвіса. Жывуць у Каліфорніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Аўтары рамантычных твораў
Катэгорыя:Раманісты і раманісткі ЗША
Катэгорыя:Хрысьціянскія літаратары
Катэгорыя:Прынялі хрысьціянства
Дом лекара (Гомель)

**Дом ле́кара** — помнік архітэктуры пачатку XX ст. у Гомлі. Знаходзіцца ў цэнтры места пад адрасам *вуліца Ірынінская, 11*. Твор архітэктуры мадэрну. Цяпер тут месьціцца Дом грамадзянскіх абрадаў.

## Гісторыя
Мураваны дом лекара збудавалі ў 1903 годзе паводле праекту архітэктара Станіслава Шабунеўскага.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрну. Да 1-павярховага будынка з боку двара далучаецца гаспадарчая прыбудова. Кампазыцыя галоўнага фасада, які выходзіць на чырвоную лінію забудовы вуліцы, сымэтрычная. Галоўны ўваход вылучаецца прастакутным ганкам, завершаным фігурным атыкам, які падтрымліваюць дзьве квадратныя калёны. Роўніцы калёнаў аздабляюцца ляпным дэкорам. Дэкаратыўныя ляпныя дэталі аздабляюць прасьценкі паміж 6 высокімі вокнамі і карнізы. На атыку — ляпны фамільны вэнзэль былых уладальнікаў дома.

Унутраны плян калідорны.

## Галерэя

Homieĺ, Iryninskaja. Гомель, Ірынінская (2021) 02.jpg|Агульны выгляд
Гомель. Ирининская 11. Фото 16.JPG|Ганак
Гомель. Ирининская 11. Фото 13.JPG|Фрагмэнт
Homieĺ, Iryninskaja. Гомель, Ірынінская (2021) 01.jpg|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Збудаваньні Гомля
Катэгорыя:Мадэрнісцкія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1903 годзе
Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасьці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Збудаваньні Станіслава Шабунеўскага
Аляксандраўская гімназія (Гомель)

**Аляксандраўская гімназія** — помнік архітэктуры канца XIX ст. у Гомлі. Знаходзіцца на рагу гістарычных Аляксандраўскай і Магілёўскай вуліцаў. Твор архітэктуры нэаклясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. Цяпер тут месьціцца адміністрацыйна-навучальны корпус Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту транспарту.

## Гісторыя
Мураваны будынак клясычнай мужчынскай гімназіі ў Гомлі збудавалі ў 1897—1898 гадох паводле праекту архітэктара Станіслава Шабунеўскага. Назва гімназіі — ад імя маскоўскага гаспадара Алякандра III. 

Будынак пацярпеў у Другую сусьветную вайну, пры паваеннай рэканструкцыі ў бакавых крылах надбудавалі трэці паверх (інжынэр Рыгор Ханін).

У Гомельскім абласным краязнаўчым музэі захоўваецца бронзавая закладная дошка на пачатак будаваньня гімназіі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаклясыцызму. Гэта 2-павярховы П-падобны ў пляне будынак. Буйныя падзелы галоўнага фасада і бакавых рызалітаў (больш высокія памяшканьні на другім паверсе) надаюць будынку манумэнтальнасьць. Парадны ўваход галоўнага фасада вылучаецца портыкам з элемэнтамі карынцкага і дарычнага ордэраў і завяршаецца трыкутным франтонам. Сьцены, аздобленыя ліштвамі, ляпнымі ўстаўкамі, цягамі, мэандрам, завяршаюцца багата дэкараваным фрызам і разьвітым прафіляваным карнізам. Вокны першага паверху прастакутныя, другога — аркавыя. 

Унутраны плян калідорны з аднабаковым разьмяшчэньнем клясных памяшканьняў. У цэнтральнай частцы на галоўнай восі парадны вэстыбюль з 3-маршавымі сходамі, абапал якіх клясныя і адміністрацыйныя памяшканьні. У крыле, арыентаваным на гістарычную Магілёўскую вуліцу, разьмяшчаліся актавая і гімнастычная залі.

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі і графіка

Homiel, Gimnazičnaja. Гомель, Гімназічная (S. Šabunieŭski, 1897).jpg|С. Шабунеўскі, 1897 г.
Homiel, Gimnazičnaja. Гомель, Гімназічная (S. Šabunieŭski, 1897) (2).jpg|С. Шабунеўскі, 1897 г.
Homiel, Mahiloŭskaja-Alaksandraŭskaja. Гомель, Магілёўская-Аляксандраўская (1901) (2).jpg|1901 г.
Homiel, Gimnazičnaja. Гомель, Гімназічная (1901-17).jpg|да 1918 г.


Homiel, Gimnazičnaja. Гомель, Гімназічная (1901-17) (3).jpg|да 1918 г.
Homiel, Mahiloŭskaja-Alaksandraŭskaja. Гомель, Магілёўская-Аляксандраўская (1901-17).jpg|да 1918 г.
Homiel, Mahiloŭskaja-Alaksandraŭskaja. Гомель, Магілёўская-Аляксандраўская (1911).jpg|1911 г.
Homiel, Gimnazičnaja. Гомель, Гімназічная (1941-43).jpg|1941—1943 гг.


### Сучасныя здымкі

Homieĺ, Mahilioŭskaja. Гомель, Магілёўская (2021) 05.jpg|Агульны выгляд
1 Будынак былой мужчынскай гімназіі.JPG|Уваход
Гомель. Уголок Центрального района..JPG|Фрагмэнт
Homieĺ, Mahilioŭskaja. Гомель, Магілёўская (2021) 07.jpg|Фрагмэнт


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Славутасьці Гомля