Іржы Трнка

**І́ржы Трнка** (; , г. Пльзень, Чэхія — , Прага) — чэскі рэжысэр-мультыплікатар, мастак. Народны артыст Чэхіі (1963). Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Чэхаславаччыны (1954), ляўрэат прэміі Г. К. Андэрсэна (1968). З-за яго ўплыву на анімацыю яго назвалі «Ўолтам Дыснэям Усходняй Эўропы» нягледзячы на вялікія адрозненьні паміж іх творамі.

## Жыцьцяпіс

Іржы Трнка нарадзіўся ў Пльзене на захадзе Чэхіі. Бацька быў сантэхнікам, а маці краўчыхай, яны заставаліся вельмі блізкімі да свайго сялянскага паходжаньня. У дзяцінстве атрымліваў асалоду ад лепкай лялек з дрэва і ладзіў невялікія шоў для сяброў.

Пасьля ён наведваў урокі ў прафэсійным вучылішчы ў сваім родным горадзе, дзе сустрэў свайго настаўніка Ёзэфа Скупу, які з часам стаў вядучым грамадзкім дзеячам сьвеце чэскіх лялькаводаў. Скупа быў яго настаўнікам, даручаў Трнк ў пэўныя абавязкі і здолеў пераканаць яго сям’ю, якая спачатку не хацела, дазволіць хлопцу паступіць у прэстыжную школу прыкладнога мастацтва ў Празе, якую скончыў у 1929—1935 гадах.

Творчую дзейнасьць пачаў у 1928 годзе ў пльзенскім тэатры лялек. У 1941—1945 гг. мастак у Нацыянальным тэатры ў Празе.

Заснавальнік нацыянальнай школы лялечнай мультыплікацыі, дзіцячай мастацкай кінэматаграфіі. Ілюстраваў кнігі для дзяцей.

## Узнагароды
* «Жывёлы і разбойнікі» (; 1946, прыз Міжнароднага кінафэстывалю ў Канах, Францыя),
* «Шпалічак» (; 1947, прыз Міжнароднага кінафэстывалю ў Вэнэцыі, Італія),
* «Салавей імпэратара» паводле Г. К. Андэрсэна (; 1948),
* «Прынц Баяя» паводле Б. Немцавай (; 1950, прызы міжнароднага кінафэстывалю ў Карлавых Варах, Чэхія; кінафэстывалю у Лякарна, Швэйцарыя),
* «Старадаўнія чэскія лягенды» паводле А. Ірасека (; 1953, прыз Міжнароднага кінафэстывалю ў Вэнэцыі),
* «Прыгоды бравага салдата Швейка» паводле Яраслава Гашака (; 1955),
* «Сон у летнюю ноч» паводле У. Шэкспіру (; 1959, галоўны прыз Міжнароднага кінафэстывалю ў Канах, прыз Міжнароднага кінафэстывалю ў Вэнэцыі),
* «Жарсьць» (; 1961, галоўны прыз Міжнароднага кінафэстывалю ў Обэргаўзане, Нямеччына),
* «Кібэрнэтычная бабуля» (; 1962) і інш.

## Фільмаграфія
### Караткамэтражныя фільмы
* *Zasadil dědek řepu* (*Пасадзіў дзед рэпу*, 1945&nbsp;р.). Мультфільмы.
* *Pérák SS* (*Спрынгман і СС*, 1946&nbsp;р.). Мультфільмы.
* *Дарек* (*Дар*, 1947&nbsp;р.). Мультфільмы.
* *Zvířátka a Petrovští* (*Пачвары і бандыты*, 1947&nbsp;р.). Мультфільмы.
* *Román s basou* (*Гісторыя баса*, 1949&nbsp;р.).
* *Čertův mlýn* (*«Чортаў млын»*, 1 січня 1949&nbsp;р.).
* *Árie prérie* (*Песьня пра прэерыю*, 1949).
* *O zlaté rybce* (*Золота рибка*, 1951&nbsp;р.). Мультфільмы.
* *Veselý cirkus* (*Вясёлы цырк*, 1951&nbsp;р.).
* *Dva mrazíci* (*Два марозы*, 1954&nbsp;р.)
* *Circus Hurvínek* (*Цыркус Гурвінак*,1955).
* *Проч ЮНЕСКО?* (*Чаму ЮНЭСКА*, 1958&nbsp;р.). Мультфільмы
* *Vášen* (*Жарсьць*, 1962&nbsp;р.).
* *Kybernetická babička* (*Кібэрнэтычная бабка*, 1962&nbsp;р.).
* *Archanděl Gabriel a paní Husa* (*Архангел Гаўрыіл і місіс* *Гусак*, 1964&nbsp;р.).
* *Максплатт* (1965)
* *Рука* (*«Рука»*, 1965&nbsp;р.).

### Мастацкія фільмы
* *Шпалічек* (*Ческі год*, 13 сьнежня 1947&nbsp;р.)
* *Císařův slavík* (*Імпэратарскі салавей*, 15 красавіка 1949&nbsp;р.)
* *Баджаджа* (*Прынц Баяя*, 26 жніўня 1950)
* *Staré pověsti české* (*Старадаўнія чэскія лягенды*, 10 верасьня 1953)
* *Добрий вояк Швейк* (*Прыгоды бравага салдата Швейка*, 1 жніўня 1955&nbsp;р.)
* *Sen noci svatojánské* (*Сон летнюю ноч*, 25 верасьня 1959&nbsp;р.)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пльзені
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Катэгорыя:Чэскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Чэскія рэжысэры
Катэгорыя:Чэскія графікі
Катэгорыя:Чэскія мультыплікатары
Катэгорыя:Рэжысэры мультыплікацыі
Катэгорыя:Народныя артысты Чэхаславаччыны
Катэгорыя:Пахаваныя на Цэнтральных могілках Пльзеня