open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міхаіл Рубец

**Міхаі́л Іва́навіч Рубе́ц** (; нарадзіўся 3 чэрвеня 1943 году, в. Блізная, цяпер Пружанскі раён Берасьцейскай вобласьці) — пілёт I клясы, заслужаны працаўнік транспарту Ўкраіны. Прафэсар, кандыдат тэхнічных навук, акадэмік Міжнароднай акадэміі транспарту і Міжнароднай акадэміі праблемаў чалавека ў авіяцыі і касманаўтыцы.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 3 чэрвеня 1943 году ў в. Блізная ў сям’і працоўнага. У 1949 зьехалі на Сахалін. У 1960 скончыў сярэднюю школу ў Аляксандраўску, пасьля —  (1960—1963).

Працаваў другім пілётам самалёту Ан-2 у Томскім аб’яднаным авіяатрадзе (1963—1966), камандзірам самалёту (з 1967), камандзірам зьвяна самалётаў Ан-2 (з 1970) у другім Хабараўскім аб’яднаным авіяатрадзе.

Скончыўшы навучаньне ў  (1973), працаваў другім пілётам Ан-24 Хабараўскага аб’яднанага авіяатраду.

Скончыў дзённае аддзяленьне  ў Ленінградзе з кваліфікацыяй інжынэра-пілёта. Пасьля гэтага накіраваны на пасаду намесьніка начальніка Рыскай лётна-тэхнічнай вучэльні грамадзянскай авіяцыі па лётнай падрыхтоўцы.

У 1984 скончыў асьпірантуру пры Ленінградзкай акадэміі грамадзянскай авіяцыі, у 1985 — факультэт па перападрыхтоўцы камандна-кіроўных кадраў.

З 1 сакавіка 1987 — начальнік Кіраваградзкай вышэйшай лётнай вучэльні грамадзянскай авіяцыі (ад 1993 — Дзяржаўная лётная акадэмія Ўкраіны, рэктар).

У 1996 року абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Сыстэма кіраваньня якасьцю першапачатковай падрыхтоўкі лётных кадраў ва ўмовах дэцэнтралізацыі кіраваньня паветраным транспартам», прафэсар катэдры бясьпекі палётаў (1997).

## Узнагароды
* Ордэн «За заслугі» III ступені
* Знак «Выдатнік Аэрафлёту»
* Ганаровая грамата Вярхоўнай Рады Ўкраіны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на бачыне Дзяржаўнай лётнай акадэміі Ўкраіны
* Жыцьцяпіс на бачыне *oblastь.kr.ua*

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Савецкія лётчыкі
Катэгорыя:Украінскія лётчыкі
Катэгорыя:Заслужаныя працаўнікі транспарту Ўкраіны
Катэгорыя:Выпускнікі Краснакуцкай лётнай вучэльні грамадзянскай авіяцыі
Катэгорыя:Выпускнікі Дзяржаўнай лётнай акадэміі Ўкраіны
Катэгорыя:Выпускнікі Санкт-Пецярбурскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту грамадзянскай авіяцыі
Катэгорыя:Рэктары
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Вярхоўнай Рады Ўкраіны
Словазьмена

**Словазьмена** — стварэньне словаформаў той жа лексэмы, якія маюць розныя граматычныя значэньні. Марфэмы, якія ажыцьцяўляюць словазьмену, называюцца флексіяй ( — «згінаньне», «пераход голасу»).

Прыватнымі выпадкамі словазьмены зьяўляецца скланеньне па склонах (рука-рукі-руцэ…), спражэньне па асобах (іду-ідзеш-ідзе…), зьмяненьне па родах, часах і іншых граматычных катэгорыях. Мноства словаформаў адной лексэмы ўтвараюць словазьмяняльную парадыгму. Словазьмена супрацьпастаўляецца словаўтварэньню.

Катэгорыя:Марфалёгія мовы
Карынцкі канал

**Карынцкі канал** — суднаходны бясшлюзавы канал у Грэцыі, які злучае Эгейскае і Іянічнае моры праз Карынцкі перашыек. Пракапаны ў 1881—1893 гадох.

Даўжыня 6,3 км, глыбіня 8 м, шырыня 24,5 м. Даступны для руху суднаў вадазьмяшчэньнем да 5 тыс. т. Рух у Карынцкім канале пачаргова аднабаковы. Перасякаецца аўтамабільнай і чыгуначнай дарогамі.

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Periandros S.A. — Current operator of the Corinth Canal. Website contains photographs, fees and conditions for canal transit, and history of the site.
* Corinth Canal at NASA Earth Observatory
* Corinth Canal on Google Maps
* Corinthcanal.com

Катэгорыя:Каналы Грэцыі
Карысныя выкапні

**Карысныя выкапні** — цьвёрдыя, вадкія і газападобныя прыродныя ўтварэньні зямной кары, якія выкарыстоўваюцца або прыдатныя для выкарыстаньня ўва ўсіх сфэрах чалавечае дзейнасьці.
Іянічнае мора

**Іянічнае мора** — цэнтральная частка Міжземнага мора, зьмешчаная паміж Балканскім і Апэнінскім паўастравамі і астравамі Крыт і Сыцылія. На поўначы пралівам Атранта злучаецца з Адрыятычным морам, на захадзе — Мэсынскім пралівам з Тырэнскім морам. Амывае берага Італіі, Альбаніі і Грэцыі.

Катэгорыя:Міжземнамор’е
Катэгорыя:Моры Атлянтычнага акіяна
Эльфсборг Бурос

«**Эльфсборг**» () — швэдзкі футбольны клюб з гораду Буросу. Шасьціразовы чэмпіён Швэцыі, трохразовы ўладальнік Кубка Швэцыі.

## Гісторыя
Клюб быў заснаваны ў 1904 годзе групай моладзі, якім было каля 14—15 гадоў. Першапачаткова клюб меў назоў «Буроскі футбольны клюб» (). Адным з заснавальнікаў быў Карл Лярсан, які ў дадатак да футболу таксама займаўся лёгкай атлетыкай і барацьбой. Адной з прычынаў стварэньня клюбаў было тое, што спартовае таварыства Буросу не жадала адкрываць сэкцыю футболу ў горадзе.

Карл Лярсан, аднак, празь некаторы час выявіў, што ў месцы маецца занадта шмат клюбаў, якія ў сваёй назьве зьмяшчаюць імя гораду. Праз гэта Лярсан прапанаваў у 1906 годзе зьмяніць назоў на «Эльфсборг». Назва паходзіць ад лэну Эльфсборг (; цяпер частка лэну Вэстра Ёталянд), у складзе якога знаходзіўся Бурос, аднак, пры гэтым Лярсан выкарыстаў старую артаграфію ў напісаньні назвы. Клюбныя колеры, жоўты і чорны, былі абраныя ў гонар Эльфсборскага палку, які месьціўся ў Буросе.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Швэцыі: 
** 1936, 1939, 1940, 1961, 2006, 2012

* Уладальнік Кубка Швэцыі: 
** 2001, 2003, 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бурос
Дабрынскі сельсавет

Назву **Дабры́нскі сельсавет** маюць:

* Дабрынскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці
* Дабрынскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёну Гомельскай вобласьці
Шарашоўскі раён

**Шарашо́ўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1940—1956 гадах. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Шарашоў.

## Мінуўшчына
Утвораны 15 студзеня 1940 году ў Берасьцейскай вобласьці. Па стане на 12 кастрычніка 1940 падзяляўся на 10 сельсаветаў: Брадоўскі, Котранскі, Крыніцкі, Мураўскі, Папялёўскі, Роўбіцкі, Старавольскі, Сухопальскі, Шчарчоўскі, Ялоўскі.

Па сканчэньні Другой сусьветнай вайны з 16 жніўня 1945 року паводле польска-савецкай дамовы новая граніца між дзяржавамі прайшла па тэрыторыі Шарашоўскага раёну. Улады раёну дамагаліся перадачы ў ягоны склад часткі тэрыторыі, прызнанай польскай, на той падставе, што гэта дазволіць, напрыклад, мець чыгуначнае злучэньне Берасьце — Горадня праз Гайнаўку. Аднак гэтыя просьбы не былі задаволеныя.

У 1946 року ў выніку працы савецка-польскай зьмяшанай камісіі па дэмаркацыі беларуска-польскай граніцы да Польшчы адышлі 40 населеных пунктаў Шарашоўскага і Бераставіцкага раёнаў агульнай колькасьцю 1414 двароў (798 польскіх і 616 беларускіх), дзе пражывалі 7143 асобы.

Раён скасаваны Загадам Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету БССР 17 сьнежня 1956 року, ягоная тэрыторыя перададзеная ў склад Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёну
Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1956 годзе
Сухопаль

**Сухо́паль** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці, цэнтар Сухопальскага сельсавету.

Знаходзіцца за 31 км на паўночны захад ад Пружанаў, за 120 км ад Берасьця, 45 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце. Насельніцтва на 2010 год — 393 жыхары.

## Мінуўшчына
Вядомая з 1641 году ў складзе Берасьцейскага павету Берасьцейскага ваяводзтва ВКЛ.

У 1680 року тут збудаваная праваслаўная царква і створаная парафія. У 1757 року яна налічвала 733 вернікі, у 1769 — 251 сям’ю (з улікам прыхаджанаў з вакольных вёсак). Вядома, што ад стварэньня парафіі царкву наведвалі жыхары Белавежы. Каля 1782 року Сухопальская царква згарэла, аднак белавежцы карысталіся паслугамі ўзьведзенай на яе месцы капліцы да 1800—1801 рокаў, калі ўрэшце было скончанае будаўніцтва царквы ў Белавежы. У 1759 року ў вёсцы 86 жыхароў, 21 двор.

1795 — у складзе Расейскай імпэрыі. Сьпярша падараваная Пятру Румянцаву-Задунайскаму, на пачатку XIX стагодзьдзя належала Энгельгарту. У другой палове XIX стагодзьдзя вёска, асада і маёнтак Сьпінкаў у аднайменнай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. У 1886 року ў вёсцы 227 жыхароў, 20 двароў, праваслаўная царква, валасное праўленьне, школа, кузьня, піцейны дом. Паводле перапісу 1897 року 267 жыхароў, 50 двароў, праваслаўная царква, валасное праўленьне, народная вучэльня, карчма.

Ад 1921 — у складзе Польшчы, цэнтар гміны Белавескага, Бельскага паветаў Беластоцкага ваяводзтва, урэшце Пружанскага павету Палескага ваяводзтва (ад 1926).

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 цэнтар сельсавету ў Шарашоўскім, з 17 сьнежня 1956 у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці. Паводле перапісу 1970 року 494 жыхары; у 2003 — 417 жыхароў, 163 двары.

## Насельніцтва
* 2009 год — 393 жыхары
* 2005 год — 420 жыхароў, 157 двароў
* 1999 год — 444 жыхары
*1921 год — 185 жыхары, 36 двароў

## Інфраструктура
У 2008 року на базе ВА «Сухопаль» утвораны аграгарадок «Сухопаль», які ўлучае 8 населеных пунктаў.

Дзейнічаюць шпіталь, сярэдняя школа і дзіцячы садок на ейнай базе, бібліятэка, клюб, аддзяленьне сувязі, крама.

Рамонтна-мэханічная майстэрня, вэтпункт.

## Турыстычная інфармацыя
* Крыжаўзьвіжанская царква (1903)
* Братэрская магіла (1944)

## Транспарт
Праз Сухопаль праходзяць аўтамабільныя дарогі  аб’езная дарога вакол Белавескай пушчы,  Доўгае — Сухопаль — Боркі і  Чапялі — Мурава — Сухопаль.

## Асобы
* Антаніна Прытульчык — Герой Сацыялістычнай Працы

## Аднайменная вёска
У Архангельскім раёне Башкартастану (Расея) існуе , заснаваная беларусамі меркавана ў пачатку XX стагодзьдзя.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
*  
* Надвор’е ў Сухопалі

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Сухопальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Вялікае Камайскае возера

**Вялі́кае Кама́йскае** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Камайкі. Знаходзіцца ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці, за 17 км на паўднёвы захад ад места Паставаў. Плошча паверхні возера 0,25 км². Даўжыня 1,05 км, найбольшая шырыня 0,36 км. Найбольшая глыбіня дасягае 22 м, сярэдняя складае 6,7 м. Аб’ём вады 1,67 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 2,59 км.

На ўсходнім беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Камаі.

## Апісаньне
Катлавіна эвархійнага тыпу, вяцягнутая з захаду на ўсход. Схілы вышынёй 9—14 м, на захадзе і ўсходзе 5—6 м, пад лугам і пашай. Берагі нізкія, парасьлі хмызьняком. У падводнай частцы катлавіны вылучаюцца 4 замкнёныя катлавіны з глыбінямі 8, 14,9, 18,5 і 22 м. Дно пясковае. 26% паверхні возера займае расьліннасьць, шырыня палосы 5—30 м да глыбіні 2 м.

Возера эўтрофнае. Вяцякае рака Камайка, упадае ручай. Злучаецца пратокай з Малым Камайскім возерам.

## Флёра і фаўна
У возеры водзяцца лешч, шчупак, акунь, плотка, язь, карась ды іншыя віды рыбаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікае Камайскае, Radzima.org

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёну
Сэнт-Патрыкс Атлетык Дублін

«**Сэнт-Патрыкс Атлетык**» () — ірляндзкі футбольны клюб з гораду Дубліна. Заснаваны ў 1929 годзе.

## Дасягненьні
* **[[Чэмпіянат Ірляндыі па футболе|Чэмпіён Ірляндыі]] (8)**:
** 1952, 1955, 1956, 1990, 1996, 1998, 1999, 2013

* **Уладальнік [[Кубак Ірляндыі па футболе|Кубка Ірляндыі]] (5)**:
** 1959, 1961, 2014, 2021, 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дублін
Прачысьценская царква (Пружаны)

**Прачы́сьценская царква́** — праваслаўная царква ў Пружанах, пераробленая пасьля паўстаньня 1863 року зь недабудаванага каталіцкага касьцёлу праекту Генрыка Марконі. Зруйнаваная за савецкім часам.

## Мінуўшчына

У 1857 року мясцовы шляхціц Валенці Швыкоўскі распачаў у Пружане будаўніцтва касьцёлу. Дзеля гэтага з Варшавы быў запрошаны славуты архітэктар Генрык Марконі. Аднак у сувязі з падзеямі паўстаньня 1863 року Швыкоўскі быў вымушаны эміграваць за мяжу, і працы былі спыненыя. У 1864 храм паводле рашэньня царскай адміністрацыі быў перададзены праваслаўным. Не апошнюю ролю ў перадачы храма адыграў той факт, што мясцовы ксёндз Гансеўскі хаваў у недабудаваным касьцёле рэчы і зброю для паўстанцаў. Новая царква была асьвечаная як Прачысьценская.

За часам нацысцкай акупацыі храм зазнаў разбурэньні. Ацалелы пасьля пажару абраз быў перанесены ў сабор Аляксандра Неўскага і цяпер вядомы як «Незгаральны абраз Божай Маці».

Канчаткова царква разбураная бальшавікамі ў другой палове 50-х рокаў. Цэгла зь яе была выкарыстаная для пабудовы на гэтым самым месцы ўнівэрмагу, суседніх рэстарану і гастраному (цяпер кулінарыя), а таксама шэрагу іншых гандлёвых аб’ектаў.

## Настаяцелі
1904—1915, 1918—1925 — айцец Канстанцін Пілінкевіч.

Царква дзейнічала і за немцамі, у 1942—1943 у ёй служыў Мікалай Уваскрасенскі.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

Пружаны
Пружана
Валаўскі сельсавет

**Валаўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Валаўск.

## Гісторыя
17 лістапада 2005 году рашэньнем Гомельскага абласнога выканаўчага камітэту былі ліквідаваныя вёскі Вязцы, Глазкі і Шыя.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Ельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Шырокі Брыег (футбольны клюб)

«**Шырокі Брыег**» () — басьнійскі футбольны клюб з гораду Шырокі Брыег. Заснаваны ў 1948 годзе. Двухразовы чэмпіён Босьніі і Герцагавіны (2004, 2006), трохразовы ўладальнік Кубка Босьніі і Герцагавіны (2007, 2013, 2017).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Шырокі Брыег
Роза Люксэмбург (неадназначнасьць)

**Роза Люксэмбург**:

* Роза Люксэмбург — нямецкая рэвалюцыянэрка
* Роза Люксэмбург — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
Дабрынскі сельсавет (Ельскі раён)

**Дабры́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дабрынь.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў у склад сельсавету перададзеныя населеныя пункты — Дабрынскі, Дабрынь, Данілаўка — Млыноцкага сельсавету; Розалюксэмбурскі сельсавет перайменаваны ў Дабрынскі сельсавет, а яго цэнтар перанесены ў вёску Дабрынь.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Ельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2006 годзе
Дабрынь

Назву **Дабрынь** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Дабрынь — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці
* Дабрынь — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Дабрынева
* Дабрынёва
* Дабрынскі
* Добрына
* Добрынка
* Добрынь
Эрэбру

**Эрэбру** () — горад у Швэцыі, прыкладна за 200 км на захад ад Стакгольму, у ляндскапе Нэрке, адміністрацыйны цэнтар лэну Эрэбру й аднайменнай камуны. Насельніцтва на 2015 год — 115 765 чалавек (шостае месца сярод найбуйнейшых гарадоў Швэцыі).

## Гісторыя

У XIII стагодзьдзі Эрэбру атрымаў гарадзкія прывілеі. У 1260-х гадох, прыкладна на тым месцы дзе цяпер знаходзіцца замак Эрэбру, была пабудавана фартэцыя, якая ў XIV стагодзьдзі была перабудаваная ва ўмацаваны замак. У тым сама стагодзьдзі пры кляштары Панны Марыі ўжо была адчынена школа. У 1434 Энгельбрэкт Энгельбрэктсан вызваліў Эрэбру ад датчанаў. У XVI стагодзьдзі горад становіцца месцам правядзеньня шэрагу Рыксдагаў, а Карл IX перабудаваў замак у стылі рэнэсанс. Два рыксдагі адбыліся ў Эрэбру й у XIX стагодзьдзі, а 12 ліпеня 1812 тут быў падпісаны Эрэбрускі мір паміж Ангельшчынай і Расеяй, накіраваны супраць напалеонаўскай Францыі. У 1863 была пабудавана новая ратуша. У 1970-х гадох у Эрэбру быў адчынены філіял Упсальскага ўнівэрсытэту, які ў 1977 становіцца Вышэйшай школай, а з 1999 — унівэрсытэтам.

## Славутасьці

* Замак Эрэбру (XIII стагодзьдзе)
* Царква Санкт Нікалаічурка (Сьвятога Мікалая, XIII стагодзьдзе)
* Музэй пад адкрытым небам Вадчопінг (старыя будынкі з Эрэбру)
* Музэй лэну Эрэбру
* Ваданапорная вежа «Грыб» ()
* «Пятнаццаць мэтраў гісторыі» — пятнаццацімэтровая бронзавая і каменная лінія з гістарычнымі датамі, якая разьмешчана перад статуяй Карла XIV Югана, вышыня якой таксама 15 мэтраў.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт камуны Эрэбру

Катэгорыя:Гарады Швэцыі
Даўгава Дзьвінск

«**Даўгава**» () — былы латвійскі футбольны клюб з гораду Дзьвінск. Заснаваны ў 2001 годзе і расфармаваны ў 2015 годзе. Чэмпіён Латвіі (2012), уладальнік Кубка Латвіі (2008).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Дзьвінску
Казіміраўка

Назву **Казіміраўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Казіміраўка — вёска ў Ельскім раёне
** Казіміраўка — вёска ў Лоеўскім раёне
** Казіміраўка — вёска ў Мазырскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Казіміраўка — вёска ў Магілёўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Казімер
* Казімірава
* Казіміраўская Слабодка
* Казімірова
* Казімірцы
* Казімірышкі
Сугакі

Назву **Сугакі** маюць:

* Сугакі — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Сугакі — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласьці
Буцькоўскі ідал

**Буцько́ўскі і́дал** — археалягічны помнік дахрысьціянскага часу. Знойдзены ў 1986 падчас раскопак на курганным могільніку ля вёскі Буцькі Пружанскага раёну. У 1999 року перавезены ў Пружаны, усталяваны з усходняга боку музэю «Пружанскі палацык». Ахоўваецца дзяржавай.

Ідал высечаны са сьветла-шэрага валуну. Вышыня 1,04 м, шырыня 40—50 см, таўшчыня 30 см. Галава на 1/4 частку ўсяе фігуры, рукі абазначаныя невялікімі бакавымі выступамі, плечы асымэтрычныя. На твары прасочваюцца вочы, нос, рот. На грудзях выбіты крыж у коле. Унізе фігура крыху пашыраецца.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Археологические памятники Пружанского района

Катэгорыя:Пружанскі палацык
Катэгорыя:Паганства ў Беларусі
Катэгорыя:Археалягічныя аб’екты ў Беларусі
Буцькі

**Буцькі́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету.

## Мінуўшчына
1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Варанілавіцкага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Назва
Дасьледніца культуры і гісторыі Беларусі Галіна Арцёменка лічыць, што назва вёскі зьвязаная з плямёнамі , як і шэраг іншых населеных пунктаў на тэрыторыі Беларусі.

## Насельніцтва
* 2010 год — 15 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек

## Турыстычная інфармацыя
За 600 мэтраў на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца пахавальны помнік дрыгавічоў — курганны могільнік, датаваны XI стагодзьдзем. Гэта 4 насыпы паўсфэрычнай формы дыямэтрам 5,6—8,5 м і вышынёй 0,5—0,8 м, вядомыя пад назвай «Францускія магілы». Выяўленыя таксама 4 больш раньнія пахаваньні ў ямах (адносяцца да грунтавога могільніку).

Падчас раскопак аднаго з курганоў у 1986 годзе быў знойдзены дахрысьціянскі ідал — каменная баба. У 2000 року ідал перавезены ў Пружаны і ўсталяваны ля музэю «Пружанскі палацык».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* https://globustut.by/butki/  на Глёбусе Беларусі

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Копэр (футбольны клюб)

«**Копэр**» () — славенскі футбольны клюб з гораду Копэру. Заснаваны ў 1920 годзе. Чэмпіён Славеніі (2010), чатырохразовы ўладальнік Кубка Славеніі (2006, 2007, 2015, 2022) і двухразовы ўладальнік Супэркубка Славеніі (2010, 2015).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Копэр
Качышчанскі сельсавет

**Качышчанскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кочышчы.

## Гісторыя
17 лістапада 2005 году рашэньнем Гомельскага абласнога выканаўчага камітэту была ліквідаваная вёска Ястрабля.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Ельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Царква Нараджэньня Хрыстовага (Пружаны)

**Царква́ Нараджэ́ньня Хрысто́вага** — першая праваслаўная царква ў Пружанах, збудаваная ў 1473 року князем кобрынскім Іванам з жонкай Фядорай. У дарчай грамаце 9 кастрычніка 1473, выдадзенай імі пратапопу Паўлу ў Кобрыні, паведамляецца пра ільготы царкве:

Царква знаходзілася між вытокам Мухаўцу і паваротам на цяперашнюю вуліцу Камсамольскую (на месцы сучаснага рэстарана; паводле іншых зьвестак — на месцы сучаснага ўнівэрсаму). Пазьней перабудоўвалася: у «Геаграфічным слоўніку Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў» згадваецца як адна зь дзьвюх мураваных цэркваў Пружаны. Згарэла ў першай палове XIX стагодзьдзя.

## Настаяцелі
* Мікалай Жуковіч

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Пружаны
Пружаны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1473 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў XIX стагодзьдзі
Лучай (неадназначнасьць)

* Лучай — вёска ў Беларусі (колішняе мястэчка), каля возера Лучай. Уваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці
* Лучай — возера ў Беларусі, каля вёскі Лучай
Зьбігнеў Гадлеўскі

**Зьбігнеў Гадлеўскі**, вядомы як **Янэк Вішнеўскі** (, ; 3 жніўня 1952, Зялёная Гура — 17 сьнежня 1970, Гдыня) — рабочы Гданьскай вэрфі імя Парыскай камуны, застрэлены ў часе сьнежаньскіх падзеяў 1970 году. Лічыцца сымбалем сьнежаньскіх ахвяраў. У гонар яго сьмерці напісана паэма «Балада пра Янэка Вішнеўскага», прататыпам якога ён зьяўляецца.

## Сьмерць і пахаваньне

Зьбігнеў Гадлеўскі быў застрэлены 17 сьнежня жаўнерамі Полькай арміі людовай, якімі камандываў Войцэх Ярузэльскі. Гэта адбылося каля прыпынку Хуткасная гарадзкая чыгунка () «Вэрф Гдыня», пасьля таго як ён прыехаў з працы з Эльблёнгу. На момант сьмерці яму было 18 гадоў. Пасьля гэтага інцыдэнту пратэстоўцы прамаршаравалі зь яго целам, пакладзеным на дзьверы, па вуліцах Гдыні. Яго бацька сьведчыў, што на швэдры сына бачыў тры акрываўленыя прастрэленыя адтуліны, дьве на жываце і адну на грудзі. Пахаваньне безь перадачы цела сям’і адбылося ў ноччы з 18 на 19 сьнежня 1970 году на могілках у Гданьску-Аліве. У 1971 годзе сям’я дамаглася яго перапахаваньня на могілках у Эльблёнгу.

## Памяць
Пасьля падзеньня камунізму ў Польшчы, адна з вуліцаў у яго родным горадзе Эльблёнгу была названа ў яго гонар. Вуліца ў памяць Зьбігнева Гадлеўскага таксама ёсьць у Зялёнай Гуры, дзе ён нарадзіўся і дзе ён правёў апошнія вакацыі ў сваім жыцьці. Па даручэньні прэзыдэнта Польшчы ад 17 сьнежня 2008 году (38-й гадавіне), за яго ўклад у дэмакратычныя перамены ў Польшчы, ён быў пасьмяротна ўзнагароджаны Залатым крыжам за заслугі.

## Янэк Вішнеўскі
Імя было прыдумана аўтарам баляды Кшыштафам Даўгялам, каб прадставіць у сымбалічным выглядзе 18-гадовага рабочага, забітага ў польскім горадзе Гдыня ваеннымі ці міліцыяй 17 сьнежня 1970 году, падчас хваляваньняў у Польшчы. Выява цела невядомага маладзёна, якога нясуць на дзьвярах праз кардон міліцыі ды танкаў, натхніла Даўгялу напісаць паэму. Ніхто ня ведаў імя забітага ў той час, таму аўтар вырашыў назваць нябожчыка як звычайнага паляка. Пазьней высьветлілася, што чалавека насамрэч завуць **Зьбігнеў Гадлеўскі** і ён жыў непадалёк ад Эльблёнгу.

Музыка для песьні «*Песьня аб Янку з Гдыні*» (таксама вядомая як «Баляда пра Янэка Вішнеўскага») была напісана Мечыславам Халевай.

Песьня, разам з расповедам Янэка Вішнеўскага, стала папулярнай, калі ў канцы 1981 году выйшла кіно «*[[Чалавек з жалеза]]*». Пасьля падзеньня камунізму ў Польшчы галоўная вуліца Гдыні стала насіць імя Янэка Вішнеўскага, а ў Эльблёнгу адна з вуліцаў таксама была названа ў гонар Зьбігнева Гадлеўскага.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:Забітыя ў выніку апэрацыяў спэцслужбаў
Катэгорыя:Ахвяры камуністычных рэпрэсіяў у Польшчы 1939—1989 гадоў
Катэгорыя:Памерлі 17 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1970 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Гдыні
Эрэбру (камуна)

**Эрэбру́** () — камуна ў сярэдняй частцы Швэцыі, у лэне Эрэбру, пераважна ў ляндскапе Нэрке, а таксама ў Вэстманляндзе. Насельніцтва 159 348 чалавек (31 сьнежня 2023) — сёмая паводле колькасьці жыхароў камуна Швэцыі (зь дзевятнаццаці камунаў у якіх насельніцтва перавышае 100 000 чалавек). Плошча 1 620,59 км². Галоўны горад — Эрэбру.

## Крыніцы

Катэгорыя:Камуны лэну Эрэбру
Практыка і тэорыя літаратурнага мастацтва

«**Практыка і тэорыя літаратурнага мастацтва**» — лексыкаграфічны звод літаратуразнаўчых тэрмінаў, падрыхтаваны старшынём гуманітарнай сэкцыі Інстытута беларускай культуры Іванам Луцэвічам (Янкам Купалам) у студзені 1923 году ў Менску, які складаецца зь дзьвюх частак: «Расейска-беларускага слоўніку» і  «Слоўніку беларускіх тэрмінаў».

Першапачаткова слоўнік складаўся з 2500 тэрмінаў, але ў выніку рэдактуры ў другое выданьне «Беларускай навуковай тэрміналёгіі» было ўлучана толькі 1706 лексычных адзінак. Купалаўская праца была пазьней выкарыстаная Максімам Гарэцкім у 3-м (1924), а затым 4-м (1926) выданьні «Гісторыі беларускае літэратуры».

Упершыню апублікаваны ў 2003 годзе ў поўным дзевяцітомным зборы твораў Янкі Купалы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Практыка і тэорыя літаратурнага мастацтва. Менск: Інбелкульт, 1923.

Катэгорыя:Беларуская навуковая тэрміналёгія
Катэгорыя:Творы Янкі Купалы
Вера Кляйнміхель

**Ве́ра Ўладзі́мераўна Кляйнмі́хель** (; , Санкт-Пецярбург, Расейская імпэрыя — 3 сьнежня 1948, Парыж, Францыя), у першым шлюбе , у другім шлюбе ***[[Шабека]]*** — фрэйліна імпэратарскага двара, графіня, княгіня. Памешчыца Гарадзенскай і Курскай губэрняў.

## Жыцьцяпіс
Унучка міністра шляхоў зносінаў Расейскае імпэрыі П. А. Кляйнміхеля, дачка генэрал-маёра .

У 1895 року на сваё 18-годзьдзе атрымала ў падарунак ад бацькі маёнтак у Пружане Гарадзенскай губэрні. Новая гаспадыня ў сядзібе не пражывала, перадаўшы кіраваньне ёй аканому і наведваючыся час ад часу (у прыватнасьці, мешкала тут улетку 1904—1907 рокаў). Валодала таксама фальваркам Шыдлоўшчына непадалёк ад Пружаны.

У 1900 року выйшла замуж за князя Дзьмітрыя Іванавіча Джамбакурыяна-Арбэліяні, палкоўніка Кавалергардзкага палку імпэратаркі Марыі Фёдараўны. У 1909 року ў яе гонар названы гатунак ружаў «Princesse Vera Orbelioni», выведзены францускім сэлэкцыянэрам Жазэфам Шварцам. Пасьля кастрычніцкага перавароту эмігравала ў Францыю, пружанскі маёнтак здала ў арэнду павятоваму староству. Зь Дзьмітрыем Джамбакурыянам-Арбэліяні Вера Кляйнміхель мела дачку Галіну (нарадзілася 5 траўня 1922), якую нарадзіла неўзабаве па сьмерці мужа.

Другім разам выйшла замуж за апошняга гарадзенскага губэрнатара В. М. Шабеку (1864—1943), свайго траюроднага брата. Зь ім мелі дачку Марыю.

Абставіны свайго дарэвалюцыйнага жыцьця і эміграцыі занатоўвала ў мэмуарах, выдадзеных у 2009 року разам з успамінамі ейнае маці Кацярыны (у дзявоцтве Мяшчэрскай) кнігай «У ценю царскай кароны». Памерла ў Парыжы 3 сьнежня 1948. Пахаваная на .

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфічны слоўнік «Расейскае замежжа ў Францыі»
* Кляйнміхель // Пружанскі палацык

Вера Ўладзімераўна
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Графы
Катэгорыя:Княгіні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Расейскія эмігранты
Катэгорыя:Францускія імігранты
Катэгорыя:Пружанскі палацык
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Пахаваныя ў Парыжы
Падпароскі раён

**Падпаро́скі раён** () — муніцыпальны раён у Ленінградзкай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — горад Падпарожжа.

## Геаграфія
* на поўначы мяжуе з Карэліяй;
* на захадзе — з Валагодзкай вобласьцю;
* на поўдні — зь Ціхвінскім раёнам;
* на паўднёвным усходзе — з Ладзейнапольскім раёнам.

## Дэмаграфія
### Насельніцтва
Насельніцтва Падпароскага раёну складае 31 757 чалавек (на 2010 год).

### Нацыянальны склад
* расейцы — 90%
* вэпсы — 4%
* украінцы — 3%
* беларусы — 2%
* карэлы — 1%

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Падпароскі раён
Іван Марцін Іраўс

**Іван Марцін Іраўс** (; 23 верасьня 1944, Гумпалец — 9 лістапада 2011, Прага) — чэскі паэт, дысыдэнт, вядомы пад мянушкай Магор (з чэск. «псых» ці «прыдурак»).

## Біяграфія
Вучыўся на філязофскім факультэце Карлава ўнівэрсытэту, абараніў дыплём па візуальнае паэзіі Іржы Коларжа і Анры Мішо. Увайшоў у кола чэскага андэрграўнда. Сяюраваў з Вацлава Гавэлам. У 1970-х знаходзіўся ў турме, правёў у зьняволеньні восем з паловаю гадоў.

## Творчасьць
Аўтар многіх паэтычных кніг, якія да 1989 году выходзілі выключна ў самвыдаце. За сваю вельмі кантравэрсійную творчасьць урэшце атрымаў пад канец жыцьця дзьве прэстыжныя прэміі — Яраслава Сайферта і Тома Стопарда.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Што ты зменіш пер. Сяргей Сматрычэнка

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Памерлі 9 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 2011 годзе
Катэгорыя:Чэскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Шкала Бофарта

**Шкала́ Бо́фарта** — дванаццаціступеневая шкала ацэнкі хуткасьці ветру, паводле якой увесь інтэрвал магчымых хуткасьцяў ветру падзяляецца на 12 ступеняў. Гэтая шкала злучае сілу ветру з рознымі ягонымі праявамі: ступень хваляваньня на моры, хістаньне галінаў і дрэваў, разьмеркаваньне дыму з коміна і г. д. Кожная ступень па шкале Бофарта мае дакладную назву.

Шкала была распрацавана ангельскім адміралам Ф. Бофартам у 1806 годзе. З 1874 году яна была прынятая для карыстаньня ў сусьветнай сынаптычнай практыцы. Першапачаткова шкала не зьмяшчала паказьнікі хуткасьці ветру (такія сьведчаньні былі дададзены ў 1926 годзе). У 1955 годзе, каб адрозьніваць гураганныя вятры рознай сілы, Бюро надвор’я ЗША пашырыла шкала да 17 ступеняў.

## Апісаньне ступеняў шкалы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Вецер
Катэгорыя:Марская мэтэаралёгія
Катэгорыя:Ірляндзкія вынаходніцтвы
Катэгорыя:Статыстыка навакольнага асяродзьдзя
Катэгорыя:Шкалы
Катэгорыя:Кіраваньне рызыкамі
Падпарожжа

**Падпарожжа** () — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Падпароскага раёну Ленінградзкай вобласьці.

## Гісторыя
Горад заснаваны ў 1936 годзе.

## Дэмаграфія
Насельніцтва гораду складае 18 729 чалавек (на 2010 год).

## Транспарт
* 3 гарадзкія аўтобусныя маршруты
* у горадзе маецца чыгуначная станцыя Падпарожжа

## Вонкавыя спасылкі
* Падпарожжа. Мой Горад.

Катэгорыя:Населеныя пункты Ленінградзкай вобласьці
Касьмічны ліфт

**Касьмі́чны ліфт** — задума астраінжынэрнага збудаваньня для вываду грузаў на плянэтарную арбіту ці нават за яе межы. Ідэю такога ліфту прывёў Канстанцін Цыялкоўскі ў 1895 годзе, дэталёвую распрацоўку ідэя атрымала ў працах Юрыя Арцутанава. Гіпатэтычная канструкцыя заснаваная на ўжываньні троса, працягнутага ад паверхні плянэты да арбітальнай станцыі, зьмешчанай на геастацыянарнай арабіце. Мяркуецца, што такі спосаб у пэрспэктыве можа быць на парадак таньнешым за выкарыстаньне ракет.
Анатоль Белы

**Анатоль Яўхімавіч Белы** (10 сьнежня 1939, Старыя Дарогі, Менская вобласьць — 15 лістапада 2011, Менск) — беларускі грамадзка-культурны дзяяч, навуковец, калекцыянер, стваральнік прыватнага мастацкага музэю ў Старых Дарогах.

## Жыцьцяпіс
Працаваў на самалёце Ан-2 у якуцкім авіяатрадзе ў ЯАССР. Вучыўся ў Якуцкім дзяржаўным унівэрсытэце ў г. Якуцку. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт у 1967 годзе. Старшыня культурна-асьветнага клюбу «Спадчына» (1984). Сумесна зь сябрамі клюбу «Спадчына» ў 1985 годзе выступіў ініцыятарам звароту ў ЦК КПБ, Саўмін БССР і ВС БССР аб ушанаваньні 125-х угодкаў студзеньскага паўстаньня 1863 году пад кіраўніцтвам Кастуся Каліноўскага. Адзін з прадстаўнікоў творчай інтэлігенцыі, якія падпісалі ліст ў ЦК КПСС аб стане беларускай мовы і культуры ў Беларусі. З 1995 году выкладаў у БДУ. Сябар Саюзу мастакоў Беларусі (1995), Саюзу беларускіх пісьменьнікаў (1999). Адзін з заснавальнікаў таварыства «Бацькаўшчына». Адзін з заснавальнікаў і Ганаровы сябар рэдкалегіі беларуска-амэрыканскага часопіса «Полацак» (1991, Кліўлэнд, ЗША).

Сабраў вялікую калекцыю твораў жывапісу, графікі, мэдальернага і дэкаратыўнага мастацтва (каля 3000 адзінак). Арганізатар тэматычных выставаў. Частку сабраных твораў перадаў ВНУ, дзяржаўным музэям. На аснове сваёй калекцыі ў 1990 годзе заснаваў, а 11 сьнежня 1999 году адкрыў на сваёй сядзібе ў горадзе Старыя Дарогі прыватны музэй выяўленчага мастацтва. Выдаў больш за 150 артыкулаў пра беларускае мастацтва і яго гісторыю.

За ўдзел у палітычных акцыях быў неаднаразова арыштаваны, звольнены з працы выкладчыка БДУ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Анатоль Белы на старонцы Спадчыны
* Анатоль Белы. Адраджэнцы Беларусі
* Дзівак, на якім трымаецца «Спадчына» Рыгор Шыбека, Наша Ніва 3 студзеня 2010
* Музэй ў Старых дарогах на Радзіма.орг
* Беларусь — мой музэй, фільм «Белсату»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Старадароскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія калекцыянэры
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Шарашоўскае Эвангельле

**Шарашо́ўскае Эва́нгельле** — помнік рукапіснай беларускай пісьмовасьці канца XV — пачатку XVI стагодзьдзяў. Захоўваецца ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі.

## Гісторыя стварэньня
Створанае на тэрыторыі Беларусі ў 1495 (паводле іншых зьвестак, у сярэдзіне XVI ст.). Названае паводле запісу на адной са старонак, дзе відаць, што ў XVII і XIX стагодзьдзях яно было напрастольным у Прачысьценскай царкве мястэчка Шарашоў Вялікага Княства Літоўскага (цяпер у Пружанскім раёне).

## Мастацкае аздабленьне
Пры аздабленьні рукапісу выкарыстаны так званы «балканскі стыль» з характэрнымі для яго «рышоткамі», «васьмёркамі» і складанымі перапляценьнямі геамэтрычных фігураў — квадратаў, простакутнікаў, ромбаў.

Тэкст выкананы чырвонай і чорнай фарбамі, мастацкае афармленьне складаецца з чатырох мініятураў з выявамі эвангелістаў, пяці заставак, малюнкаў на палях (расьлінная арнамантыка) і ініцыялаў.

Асаблівасьці мініятураў, выкананых чырвонай, карычневай і залаціста-зялёнай фарбамі, тыповыя для беларускай мастацкай школы: умоўнасьць прапорцыяў, імкненьне да плоскаснай трактоўкі і ляканічнасьці пісьма, рысы готыкі ў трактоўцы архітэктурных куліс (сьпічастыя вокны), ромбападобная арнамэнтыка німбаў.

## Глядзіце таксама
* Міхал Баброўскі
* Кіеўскі Псалтыр
* Супрасьлеўскі рукапіс

## Літаратура

* 

Катэгорыя:Рукапісы Эвангельляў
Катэгорыя:Беларускае мастацтва
Катэгорыя:Старабеларуская літаратура
Катэгорыя:Гісторыя Пружанскага раёну
ReSharper

**ReSharper** (**R#**) — дадатак, распрацаваны кампаніяй JetBrains для павышэньня прадукцыйнасьці працы ў Microsoft Visual Studio. Праводзіць статычны аналіз коду (пошук памылак у кодзе да кампіляцыі) у маштабе ўсяго рашэньня, прадугледжвае дадатковыя сродкі аўтазапаўненьня, навігацыі, пошуку, падсьвятленьня сынтаксу, фарматаваньня, аптымізацыі й генэрацыі коду, дае 40 аўтаматызаваных рэфактарынгаў, спрашчае юніт-тэставаньне ў асяродзьдзях MSTest і NUnit і іншых. Падтрымлівае мовы праграмаваньня C# і VB.NET, а таксама дае сродкі для працы з ASP.NET, ASP.NET MVC, XML, XAML, сцэнарамі зборкі NAnt і MSBuild.

Зьяўляецца камэрцыйным праграмным прадуктам.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Параўнальная табліца магчымасьцяў Visual Studio 2010 і ReSharper 5.0
* Афіцыйны блог JetBrains, прысьвечаны інструмэнтам для. NET

Катэгорыя:Microsoft Visual Studio
Катэгорыя:Аналізатары коду
Катэгорыя:Дастасоўнае праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Windows
Харава (неадназначнасьць)

Назву **Харава** маюць:

* **[[Харава]]** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Харава () — вёска ў лібійскім муніцыпалітэце Сырт
*  — былая назва вуліцы  ў Кіеве
Гімназія імя Адама Міцкевіча

Назву **гімназія імя Адама Міцкевіча** маюць:

* Гімназія імя Адама Міцкевіча (Вільня) — польская гімназія ў Вільні, створаная ў 1921 року
* Гімназія імя Адама Міцкевіча (Горадня) — гімназія ў Гародні ў міжваенны пэрыяд
* Гімназія імя Адама Міцкевіча (Коўна) — польская гімназія ў Коўне ў 1919—1940 роках
* **[[Гімназія імя Адама Міцкевіча (Пружаны)]]** — польская гімназія ў Пружане ў 1922—1939 роках
Чалавек з жалеза

«**Чалаве́к з жале́за**» () — польскі драматычны фільм 1981 году рэжысэра Анджэя Вайды. Фільм зьяўляецца працягам «Чалавека з мармуру». Створаны ў пэрыяд паслабленьня цэнзуры паміж 1980 годам і абвяшчэньнем ваеннага становішча ў сьнежні 1981 году. Распавядае пра рух «Салідарнасьць». У эпізадычных ролях занятыя, між іншымі, Ганна Валентыновіч і Лех Валэнса. У фільме выкарыстоўваюцца фрагмэнты хранікальных здымкаў страйку на Гданьскай вэрфі. Фільм здабыў Залатую пальму на кінафэстывалі ў Канах у 1981 годзе і быў намінаваны на Оскара.

## Сюжэт
Падзеі адбываюцца ў 1980 годзе ў Польшчы. Радыёжурналіст Вінкель (Марыян Апаня) атрымлівае заданьне зрабіць кампрамэтуючы рэпартаж пра лідэра страйкавага камітэту гданьскай вэрфі Мацека Томчыка (Ежы Радзівіловіч). Бацька Мацькі быў забіты падчас выступаў працоўных у сьнежні 1970 году. Падчас падрыхтоўкі рэпартажу Вінкель сустракаецца з рознымі людзьмі, якія добра ведаюць Томчыка, сярод якіх яго жонка (Крысьціна Янда), арыштаваная ўладамі. Падчас працы ляяльнасьць журналіста да рэжыму падвяргаецца выпрабаваньню.

## Дадатковыя зьвесткі
Зьмешчаная ў фільме сцэна з пошукам магілы Мацеюша Біркута, паходзіць са створанага ў 1976 годзе фільму «Чалавек з мармуру», але тады ўлады не дазволілі зьмясьціць яе ў фільме.

## Крыніца

Катэгорыя:Польскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Польскія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы Анджэя Вайды
Катэгорыя:Фільмы 1981 году
Катэгорыя:Фільмы, намінаваныя на Оскар
Катэгорыя:Фільмы, узнагароджаныя Залатой пальмай
Катэгорыя:Фільмы пра Польшчу
Катэгорыя:Фільмы пра XX стагодзьдзе
Алімпія Любляна

«**Алі́мпія**» () — славенскі футбольны клюб з гораду Любляны. Заснаваны ў 2005 годзе. 4-разовы чэмпіён Славеніі (2016, 2018, 2023, 2025), 4-разовы уладальнік Кубка Славеніі (2018, 2019, 2021, 2023).

## Гісторыя
Клюб быў заснаваны 2 сакавіка 2005 году пад назвай «Бэжыград». Па стварэньні каманда ўзяла ўдзел у пятым дывізіёне чэмпіянату Славеніі і даволі хутка прасоўвалася па лігах вышэй. Сэзон 2009—2010 гадоў «Алімпія» ўжо пачынала галоўным дывізіёне Першай лізе айчыннага першынства. Да ўдзелу ў эліце быў запрошаны новы трэнэр Бранка Облак, а таксама кантракты былі складзеныя з шэрагам новых гульцоў. Тым ня менш, пачатак сэзону склаўся для клюбу няўдала. Пасьля паразы ад «Марыбора» 8 жніўня 2009 году Облак быў звольнены, а ягоную пасаду часова заняў Сафэт Гаджыч. З трэнэрам Робэртам Пэўнікам «Алімпія» фінішавала на чацьвертым радку. У 2010 годзе клюб дэбютаваў у Лізе Эўропы матчамі супраць басьнійскага клюбу «Шырокі Брыег». Пазьней паводле зьвестак нямецкай тэлекампаніяй ARD гульні мелі дамоўлены характар. УЭФА афіцыйна праводзіла расьсьледваньне матчаў, то бок вядома што тры гульцы «Алімпіі» знаходзіліся пад сьледзтвам. Праз год «Алімпія» зноўку брала ўдзел у Лізе Эўропы і гэтым разам у двубоі перамагла «Шырокі Брыег» у першым раўндзе. Каманда спынілася на трэцім раўндзе, дзе была выбіта венскай «Аўстрыяй». Пасьля сямі гадоў у Першай лізе люблянцы сталі чэмпіёнамі краіны. Свой другі тытул чэмпіёнаў «Алімпія» здабыла ў сэзоне 2017—2018 гадоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Любляна
Палаўкі

Назву **Палаўкі** маюць:

* Палаўкі — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Палаўкі — вёска ў Ельскім раёне Гомельскай вобласьці
Млыноцкі сельсавет

**Млыно́цкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ельскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Млынок.

## Гісторыя
26 верасьня 2006 году населеныя пункты Дабрынскі, Дабрынь, Данілаўка перададзеныя ў склад Розалюксэмбурскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Ельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Смаляніца

**Смаляні́ца** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хараўскога сельсавету. Знаходзіцца за 20 км на паўночны ўсход ад Пружанаў, 33 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Носкаўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. У 1886 616 мяшканцаў, 50 дымоў, 1807 дзесяцінаў зямлі, царква, школа, піцейны дом. Паводле перапісу 1897 року 860 жыхароў, 114 двароў, царква, народная вучэльня, хлебазапасная крама.

За польскім часам — у гміне Носкі, а з 1926 року — у гміне Руднікі Пружанскага павету Палескага ваяводзтва. У вёсцы дзейнічала падпольная ячэйка КПЗБ, у 1924 на шматлюдным мітынгу выступіла з прамовай удзельніца рэвалюцыйнага руху Вера Харужая.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 818 жыхароў (перапіс); 1970 год — 615 жыхароў; 1999 год — 405 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 344 жыхары, 147 гаспадарак; 2005 год — 345 жыхароў, 148 двароў; 2010 год — 313 жыхароў

## Культура
Дзейнічае фальклёрны гурт «Смаляніца».

## Турыстычная інфармацыя
* Царква ў імя сьвяціцеля Мікалая Цудатворцы (1867)
* Абэліск (1950) на братэрскай магіле савецкіх жаўнераў і партызанаў (1941—1944)

## Асобы
* Віктар Босак — беларускі навукоўца-аграхімік, доктар сельскагаспадарчых навук
* Мікалай Слабадзянюк — тэрапэўт, заслужаны лекар Расейскай Фэдэрацыі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
*  
* Прагноз надвор’я ў Смаляніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Хараўскі сельсавет
Мядовая прэмія

**Берасьце́йская мядо́вая літарату́рная прэ́мія** — штогадовая літаратурная прэмія Берасьцейшчыны, заснаваная ў 2001 року пружанскім паэтам-пчаляром Міколам Папекам супольна з Саюзам беларускіх пісьменьнікаў. Пераможца атрымоўвае пуд мёду. Напачатку ўручэньне прэміі адбывалася ў Пружанах, аднак у апошнія рокі пераважна адбываюцца «выязныя імпрэзы», калі ўзнагароджаньне адбываецца ў родных мясьцінах ляўрэатаў. Уладальнікамі прэміі могуць стаць толькі зьвязаныя зь Берасьцейшчынай літаратары.

## Пераможцы
* Алесь Каско (2001)
* Мікола Купрэеў (2002) за аповесьць «Пастух у космасе»
* Валеры Грышкавец (2004)
* Валянціна Кукса (2005) за кнігу прозы «Кнігаўка»
* Аляксей Філатаў, Іван Мельнічук (2006)
* Леанід Галубовіч (2007)
* Кастусь Жмінько, Лявон Валасюк (2008)
* Алесь Корнеў (2009) за зборнік вершаў «Неўтаймоўны сэксафон»
* Алесь Зайка (2011) за кнігу «Дым з коміна»
* Васіль Дэбіш (2012) за кнігу «Праз дождж»
* Ніна Горык (2013)
* Павал Ляхновіч (2015)
* Мікола Сянкевіч (2016)
* Валеры Гапееў (2017)
* Мікола Пракаповіч (2018)
* Мікола Аляхновіч (2019)

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* ТОП-15 літаратурных прэміяў у Беларусі // Радыё «Свабода»

Катэгорыя:Культура Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Мёд
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
Ігнаці Сапега

**Ігнаці Сапега** (да 1721 — , Ружаны) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Чашнік (1740—1744) і падскарбі надворны літоўскі (1744—1750), ваявода амсьціслаўскі (з 1750)

## Біяграфія

З коданскай лініі магнацкага роду Сапегаў гербу «Ліс», сын Уладзіслава Язафата, ваяводы берасьцейсага, і Крыстыны з Сангушкаў. Меў брата Караля Юзэфа.

У 1733 падтрымаў абраньне каралём і вялікім князем Станіслава Ляшчынскага. Разам з братам Каралем захоўваў яму вернасьць да самай абдыкацыі (1736).

Займаў шэраг высокіх дзяржаўных пасадаў, абіраўся паслом на соймы, быў дэпутатам Галоўнага Трыбуналу. У 1752—1753 беспасьпяхова справабаў атрымаць пасаду падканцлера вялікага літоўскага.

Ажаніўся ў 1731 з Ганнай Красіцкай. У шлюбе меў сыноў Яна, Каспэра Мэльхіёра Бальтазара, Юзэфа, Францішка Ксавэрыя і Каятана Міхала. Спачыў ў Вішніцах.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Памерлі ў Ружанах
Ігнаці
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія

Катэгорыя:Ваяводы амсьціслаўскія
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Андрэй Станіслаў Сапега

**Андрэй Станіслаў Сапега** (1592 — 25 сакавіка 1646) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян троцкі (1641—1644) і віленскі (з 1644).

Быў старостам усьвяцкім (1612—1623) і ваўкавыскім (з 1645).

## Біяграфія
З чарэйска-ружанскай лініі магнацкага роду Сапегаў гербу Ліс, сын Яна Пятра і Соф’і Вэйгэр. Меў братоў Яна Юзэфа і Паўла Яна.

Браў удзел у Хоцінскай бітве (1621 год). У 1622—1628 гадох ваяваў з Швэцыяй. У 1633 годзе далучыўся да караля і вялікага князя Уладзіслава Вазы ў ягонай выправе на дапамогу Смаленску, які трымаў аблогу Маскоўскай дзяржавы.

Праз канфлікт з уласнай радзінай даволі запозьнена атрымаў дзяржаўныя пасады, абіраўся паслом на соймы, а таксама дэпутатам Галоўнага Трыбуналу.

Пабраўся шлюбам з Ганнай Гайдэнштайн (у 1622 годзе), зь якой меў сына Лявона Казімера і дачку Ізабэлу Кацярыну. Спачыў у касьцёле бэрнардынаў у Горадні.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Андрэй Станіслаў
Катэгорыя:Старосты ваўкавыскія
Карабах Агдам

«**Карабах**» () — азэрбайджанскі футбольны клюб з гораду Агдаму. Заснаваны ў 1951 годзе. 12-разовы чэмпіён Азэрбайджану (1993, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2022, 2023, 2024, 2025) і васьміразовы ўладальнік Кубка Азэрбайджану (1993, 2006, 2009, 2015, 2016, 2017, 2022, 2024).

«Карабах» быў першым клюбам, які выйграў Кубак Азэрбайджану і не разьмяшчаўся ў Баку. Адзін з самых пасьпяховых азэрбайджанскіх клюбаў, якія выступалі ў эўрапейскіх спаборніцтвах (3 перамогі адна за адной). Дабраліся да плэй-офф Лігі Эўропы ў 2009 ды 2010 гадох. Адзін з трох клюбаў, якія ўдзельнічалі ва ўсіх розыгрышах азэрбайджанскай прэм’ер-лігі (разам з «Нэфтчы»).

## Гісторыя
Клюб створаны ў 1951 пасьля пабудовы гарадзкога стадыёну ў Агдаме. Шмат працы было зроблена для стварэньня прафэсійнай каманды. Першапачатковая назва была «Мэхшул». Упершыню клюб прыняў удзел у чэмпіянаце Азэрбайджану ў 1966 годзе. У 1993 годзе падчас Нагорна-Карабаскай вайны горад быў заняты Армэніяй, а клюб быў эвакуяваны ў Баку. Галоўны трэнер клюбу Алавэрдзі Багіраў загінуў у гэтай вайне. У 2001 годзе клюб пачаў атрымліваць спонсарскую падтрымку самага буйнога холдынгу Азэрбайджану *Azersun Holding*.

У 2008 годзе былая зорка азэрбайджанскага футболу Гурбан Гурбанаў быў прызначаны галоўны трэнэрам пасьля нечаканага сыходу Расіма Кары ў ленкаранскі «Хазар» за тыдзень да пачатку сэзону 2008—2009 гадоў. Ачоленыя Гурбанам Гурбанавым, «Карабах» адмовіўся ад звыклай на той час азэрбайджанскай стратэгіі, якая палягала на прыцягненьне замежнікаў у каманду, і пераключыўся на карысьць выхаваньня мясцовых талентаў. Гурбанаў спрабаваў укараніць стыль гульні вядомы як тыкі-така, які характарызуецца кароткімі перадачамі, працяглымі пэрыядамі падрыхтоўкі нападу і гульцамі, якія мяняюцца пазыцыямі. Пры Гурбанаве «Карабах» стаў адным з самых пасьпяховых азэрбайджанскіх футбольных клубаў у Эўропе. Гэтак у розыгрышы Лігі Эўропы 2009—2010 гадоў «Карабах» спачатку выгуляў у нарвэскага «Русэнборгу», а потым выбіў з турніру фінскую «Хонкі», толькі ў раўндзе плэй-оф азэрбайджанскі атрымалі паразу ад нідэрляндзкага «Твэнтэ» і скончылі свой эўрапейскі шлях у тым сэзоне. У наступным сэзонах «Карабах» зноў браў удзел у Лізе Эўропы і спыняўся ў тым жа раўндзе.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Агдам
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1951 годзе
Катэгорыя:1951 год у Азэрбайджане
Белы Лясок

**Бе́лы Лясо́к** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Шарашэўскага сельсавету. Знаходзіцца за 35 км на паўночны захад ад Пружанаў, за 45 км ад чыгуначнай станцыі Аранчыцы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Назва
Паводле пружанскай гісторыка і краязнаўцы Веры Церахавай, назва вёскі можа азначаць «невялікі бярозавы гаёк».

## Мінуўшчына
За расейскім часам — асада ў Пружанскім павеце Гарадзенскай губэрні, 78 дзесяцінаў.

За польскім часам — у гміне Крыжы Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

З 1939 року ў складзе БССР. З 15 студзеня 1940 у складзе Шарашоўскага, з 17 сьнежня 1956 Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. 29 траўня 2015 году Шарашэўскі пасялковы савет, у які ўваходзіла вёска, ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 168 жыхароў; 1970 год — 210 жыхароў; 1999 год — 155 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 147 жыхароў, 61 двор; 2010 год — 111 жыхароў

## Транспарт
Аўтамабільныя дарогі  Пружаны — мяжа Рэспублікі Польшча,  аб’езная дарога вакол Белавескай пушчы і  Хвалава — Роўбіцк — Белы Лясок.

## Турыстычная інфармацыя
Вёска знаходзіцца на самым краі Белавескай пушчы, за 15 км ад памежнага пераходу Перароў — Белавежа паміж Беларусяй і Польшчай.

Аграсядзіба «Ля царскага тракту».

## Асобы
* Канстанцін Дронь — беларускі паэт. Нарадзіўся ў вёсцы Ківачына Пружанскага раёну. У Белым Ляску правёў дзяцінства і юнацтва. Выдаў зборнік вершаў «Белы Лясок».

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Шарашэўскі сельсавет
Чаква

Назву **Чаква** маюць:

## Населеныя [[Чакві|пункты]]
### [[Грузія]]
* Чаква — курорт на  беразе Чорнага мора

### [[Украіна]]
* Чаква — вёска ва Ўладзімерацкім раёне Ровенскай вобласьці

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Чаква — рака ў Столінскім раёне Берасьцейскай вобласьці