Старадубскі павет

**Стараду́бскі паве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смаленскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. Сталіца — места Старадуб.

Месты: Дрокаў, Мглін, Пагар, Папова Гара, Почап, Сураж, Трубецк.

Старадубшчына лічылася Літвой і захоўвала беларускі этнічны характар яшчэ ў XIX ст., калі яе жыхароў называлі ліцьвінамі, а беларускую мову, якой яны размаўлялі — літоўскай.  

## Гісторыя
У 1613 годзе Вальны сойм аднавіў Смаленскае ваяводзтва ў складзе Вялікага Княства Літоўскага, што вызнала Маскоўская дзяржава пры складаньні Дэвулінскага замірэньня (1618 год). У 1625 годзе ўтварыліся Смаленскі і Старадубскі павет, у склад апошняга ўвайшлі Старадубскі, Папоўгорскі, Почапскі і Трубчэўскі «ўезды» (колішнія адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Маскоўскай дзяржавы).

У 1626 годзе прайшоў першы павятовы шляхецкі соймік. У 1646 годзе з Кіеўскага ваяводзтва ў склад павету перадалі Лоеўска-Любецкае староства.

У 1648 годзе тэрыторыю павету акупавалі казакі Б. Хмяльніцкага, мясцовая шляхта ўцякла на захад і атрымала назву «эгзулянты». Згодна з Андрусаўскім замірэньнем (1667 год) Севершчына апынулася пад уладай Маскоўскай дзяржавы.

### Старадубская шляхта
У 1670 годзе дзеля надзяленьня зямлёй старадубскай шляхты вылучылі Госкае староства (з цэнтрам у Гожы) і Клейвы ў Гарадзенскім павеце, Пашырвінцкае староства ў Ковенскім павеце, Уцянскае староства ў Вількамірскім павеце. Ад 1777 году старадубская шляхта зьбіралася на соймікі ў Жыжморах у Троцкім павеце.

## Ураднікі

Мясцовая шляхта абірала двух паслоў на Вальны сойм і двух дэпутатаў на Галоўны Трыбунал. Павятовы мундзір складаўся з «сапфіровага» кунтуша, залатых жупана і адваротаў.

На Гарадзенскім сойме 12 студзеня 1793 году дзеля павелічэньня колькасьці сэнатараў ад ВКЛ быў намінаваны кашталян старадубскі шляхам павышэньня да кашталянскай годнасьці мясцовага павятовага маршалка, якім на той момант быў Ян Бізьпінк. Ён атрымаў прывілей 26 кастрычніка 1793 году, але ўжо ў сьнежні таго ж году новая адміністрацыйна-тэрытарыяльная рэформа Рэчы Паспалітай скасавала старадубскую кашталянію. У выніку, кашталян старадубскі захаваў свой тытул, але ўжо ня меў сэнатарскіх паўнамоцтваў.

## Архітэктура
### Драўляная
На тэрыторыі Старадубшчыны склалася даўняя традыцыя драўлянага дойлідзтва.


Hudaŭka, Pakroŭskaja. Гудаўка, Пакроўская (1910-17).jpg|Пакроўская царква ў Гудаўцы
Darejevičy. Дарэевічы (1914).jpg|Траецкая царква ў Дарэевічах (званіца з )
Kuścičy Branovy, Pakroŭskaja. Кусьцічы Брановы, Пакроўская (1930-49).jpg|Пакроўская царква ў Кусьцічах Брановых
Mały Krupiec, Michajłaŭskaja. Малы Крупец, Міхайлаўская (1914).jpg|Міхайлаўская царква ў Малым Крупцы


Novy Ropsk, Mikolskaja. Новы Ропск, Мікольская (1908).jpg|Мікольская царква ў Новым Ропску
Novy Ropsk, Barysahlebskaja. Новы Ропск, Барысаглебская (1910-17).jpg|Царква Сьвятых Барыса і Глеба ў Новым Ропску
Papova Hara, Trajeckaja. Папова Гара, Траецкая (1910-17).jpg|Траецкая царква ў Паповай Гары
Siemki, Baharodzickaja. Семкі, Багародзіцкая (1901).jpg|Царква Раства Багародзіцы ў Семках


Staradub, Pakroŭskaja. Старадуб, Пакроўская (1910-17).jpg|Пакроўская царква ў Старадубе
Staradub, Pradciečanskaja. Старадуб, Прадцечанская (1910-17).jpg|Прадцечанская царква ў Старадубе
Рождественская церковь Старый Ропск.jpg|Царква Раства Багародзіцы ў Старым Ропску
Čubkavičy, Hańnienskaja. Чубкавічы, Ганьненская (1901-17).jpg|Царква Сьвятой Ганны ў Чубкавічах


### Мураваная
У XVII ст. у мураваную архітэктуру Старадубшчыны прыйшла стылістыка барока, у XVIII ст. — клясыцызму.


Staradub, Hudaŭka, Pradciečanskaja. Старадуб, Гудаўка, Прадцечанская (1910-17).jpg|Царква Яна Прадцечы ў Гудаўцы
Zabrama, Kamienski Chutar, Pračyścienski. Забрама, Каменскі Хутар, Прачысьценскі (1910).jpg|Забрамскі манастыр
Kvietuń, Spaski Čovienski. Кветунь, Спаскі Човенскі (1926).jpg|Спаскі Човенскі манастыр у Кветуні
Katashin Church.jpg|Духаўская царква ў Каташыне


Panuraŭka, Baharodzickaja. Панураўка, Багародзіцкая (1941-43).jpg|Царква Раства Багародзіцы ў Панураўцы
Staradub, Bohajaŭlenskaja. Старадуб, Богаяўленская (XIX).jpg|Богаяўленская царква ў Старадубе (праект маскоўскай перабудовы)
Staradub, Sabornaja. Старадуб, Саборная (1901-17).jpg|Царква Раства Хрыстова ў Старадубе
Staradub, Spaskaja. Старадуб, Спаская (1910-17).jpg|Царква Сьвятога Спаса ў Старадубе


## Глядзіце таксама
* Літвіны Севершчыны

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Смаленскае ваяводзтва
Катэгорыя:Паветы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Старадуб