Клясыфікацыя фільму

**Клясыфікацыя фільму** — аднясеньне фільму ў залежнасьці ад яго тэматыкі, жанру, зьместу і мастацкага афармленьня да пэўнай узроставай катэгорыі.

У залежнасьці ад краіны можа ажыцьцяўляцца галіновым аб’яднаньнем кінавытворцаў (Кінааб’яднаньне Амэрыкі) або ўпаўнаважанай дзяржаўнай установай («Інстытут культуры Беларусі»).

## Беларусь
22 студзеня 1993 году міністар культуры Рэспублікі Беларусь падпісаў Загад № 7 аб стварэньні Дзяржаўнага рэгістра кінавідэафільмаў і кінавідэапраграмаў (Менск, вул. К.Маркса, д. 12). 11 студзеня 1996 году міністар культуры і друку Анатоль Бутэвіч зацьвердзіў Палажэньне аб Джяржрэгістры кінавідэафільмаў і кінавідэапраграмаў, паводле 7-га артыкула якога: «Рэгістар ажыцьцяўляе клясыфікацыю айчынных і замежных кінафільмаў». Тамсама згадвалася, што «Зыходзячы са зьместу прагледжанага фільму, Рэгістар прысвойвае яму адпаведны індэкс, які вызначае парадак яго публічнай дэманстрацыі. Гэты індэкс у абавязковым парадку пазначаецца ва ўсіх выпадках публічнай дэманстрацыі кінатвора і яго рэклямы»:
* «Л — для ўсіх гледачоў;
* * — для паказу за выключэньнем спэцыяльных дзіцячых сэансаў;
* ** — дазволена для паказу дзецям да 16 гадоў у суправаджэньні бацькоў;
* *** — не дазволена для паказу дзецям да 16 гадоў;
* **** — не дазволена для паказу асобам да 18 гадоў». Пагатоў кінатворы гэтага кшталту дазвалялі паказваць толькі ў адмысловых для таго кінатэатрах, а па этэрным і кабэльным тэлебачаньні «не раней за 23:00 і не пазьней за 4:00 па мясцовым часе».

У Палажэньні ўдакладнялася: «Пры разьмяшчэньні рэклямы кінатвора ў правым верхнім куце афішы (буклета, лістоўкі, аб'явы і г.д.) мае быць разьмешчаны адзін з наступных сымбаляў:
* А — для ўсіх гледачоў (у трохкутніку на зялёным фоне літара «А»);
* ЛС — для паказу за выключэньнем спэцыяльных дзіцячых сэансаў;
* Б16 — для паказу дзецям да 16 гадоў у справаджэньні бацькоў (у трохкутніку на жоўтым фоне літара «Б» і лічба «16»);
* 16 — не дазволена для паказу дзецям да 16 гадоў (у трохкутніку на чырвоным фоне лічба «16»);
* 18 — не дазволена для паказу асобам да 18 гадоў (у трохкутніку на чырвоным фоне лічба «18»)».

Адначасова ў 1993 годзе пры Міністэрстве культуры стварылі Рэспубліканскую экспэртную камісію па прадухіленьні прапаганды парнаграфіі, культу насільля і жорсткасьці (РЭК), якая на аснове брытанскага досьведу распрацавала клясыфікацыйную мапу кінавідэавырабаў (Брытанская рада клясыфікацыі фільмаў). 21 красавіка 1997 г. Міністэрства культуры Беларусі зацьвердзіла Палажэньне аб Рэспубліканскай экспэртнай камісіі па прадухіленьні прапаганды парнаграфіі, насільля і жорсткасьці. Паводле 3-га артыкула Палажэньня, «Склад РЭК фармуецца з кваліфікаваных спэцыялістаў-экспэртаў у галінах мастацтвазнаўства, эстэтыкі, этыкі, літаратуразнаўства, сацыялёгіі, юрыспрудэнцыі, мэдыцыны, пэдагогікі, псыхалёгіі і іншых па прапановах зацікаўленых міністэрстваў. Пэрсанальны склад РЭК узгадняецца з зацікаўленымі міністэрствамі і зацьвярджаецца Саветам міністраў Рэспублікі Беларусь тэрмінам на 3 гады». Паводле 6-га артыкула, «Уся без выключэньня прадукцыя эратычнага характару ці якая ўтрымлівае элемэнты насільля і жорсткасьці на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь перад публічным яе паказам і распаўсюджваньнем, а таксама вытворчасьцю любым спосабам юрыдычнымі і фізычнымі асобамі абавязкова павінна мець экспэртнае заключэньне РЭК». Пагатоў экспэртыза фільму каштавала «за 60 мінут — 0,4 мінімальнай заработнай платы». З 2001 году старшынёй РЭК стала дацэнтка факультэту журналістыкі БДУ Ніна Фральцова. У 2001—2005 гг. Дзяржрэгістар узначальваў рэжысэр Юры Цьвяткоў. На 2012 год звыш 99% клясыфікаваных у Беларусі фільмаў дазволілі да паказу.

21 жніўня 2014 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь зацьвердзіў Пастанову № 810, паводле якой ухваліў Палажэньне аб Рэспубліканскай экспэртнай камісіі па ацэнцы інфармацыйнай прадукцыі на прадмет наяўнасьці ў ёй прыкметаў праяваў экстрэмізму, якую стварыў пры Міністэрстве інфармацыі Рэспублікі Беларусь. Паводле 5-га артыкула Палажэньня, «Пэрсанальны склад экспэртнай камісіі зацьвярджаецца Саветам міністраў Рэспублікі Беларусь». Камісію ўзначаліла кіраўніца Інстытуту сацыяльна-гуманітарнай адукацыі БДЭУ Ядвіга Яскевіч.

Паводле Кодэкса Рэспублікі Беларусь «Аб культуры» 2016 году, «Фільмы, прызначаныя для паказу на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь, падлягаюць клясыфікацыі». Згодна з 207-м артыкулам Кодэкса, «Клясыфікацыю фільму ажыцьцяўляе Міністэрства культуры». Паводле 5-га пункта 207-га артыкула, «Пасьля прагляду фільмы, якія ўтрымліваюць: элемэнты эротыкі, насільля і жорсткасьці, накіроўваюцца Міністэрствам культуры або юрыдычнай асобай, ім упаўнаважанай, у Рэспубліканскую экспэртную камісію па прадухіленьні прапаганды парнаграфіі, насільля і жорсткасьці для атрыманьня экспэртнага заключэньня; заклікі да экстрэмізму, накіроўваюцца Міністэрствам культуры або юрыдычнай асобай, ім упаўнаважанай, у Рэспубліканскую экспэртную камісію па ацэнцы інфармацыйнай прадукцыі на прадмет наяўнасьці ў ёй прыкметаў праяўленьня экстрэмізму для атрыманьня экспэртнага заключэньня». Згодна з 6-м пунктам, «Фільм можа быць аднесены да наступных узроставых катэгорыяў:
* «0» — без узроставых абмежаваньняў;
* «6+» — фільм, дазволены для паказу гледачам, якія дасягнулі ўзросту 6 гадоў;
* «12+» — фільм, дазволены для паказу гледачам, якія дасягнулі ўзросту 12 гадоў;
* «16+» — фільм, дазволены для паказу гледачам, якія дасягнулі ўзросту 16 гадоў;
* «18+» — фільм, дазволены для паказу гледачам, якія дасягнулі ўзросту 18 гадоў. Паказ фільмаў гэтай узроставай катэгорыі па тэлебачаньні з 6-й да 24-й гадзіны забараняецца».

Згодна з 7-м пунктам 207-га артыкула Кодэкса, «Міністэрствам культуры або юрыдычнай асобай, ім упаўнаважанай, прымаецца рашэньне аб адмове ў клясыфікацыі фільму ў выпадках выяўленьня ў фільме элемэнтаў парнаграфіі, прапаганды насільля і жорсткасьці і прыкметаў праяўленьня экстрэмізму». Пагатоў «Знак узроставай катэгорыі фільму ўказваецца ва ўсіх выпадках выкарыстаньня фільму (у тым ліку пры трансьляцыі па тэлебачаньні) і яго рэклямы (буклеты, запрашальныя білеты, лістоўкі, аб’явы і іншае), а таксама на ўпакоўцы матэрыяльных носьбітаў экзэмпляраў фільму». Паводле 208-га артыкула Кодэкса, «Дзяржаўны рэгістар фільмаў зьмяшчае зьвесткі аб фільмах, у адносінах да якіх прынята рашэньне аб клясыфікацыі, і іх узроставай катэгорыі». Пагатоў «Зьвесткі, якія зьмяшчаюцца ў Дзяржаўным рэгістры фільмаў, зьяўляюцца адкрытымі і разьмяшчаюцца на афіцыйным сайце Міністэрства культуры».

На 3 лютага 2017 г., калі набыў моц Кодэкс «Аб культуры», Дзяржаўны рэгістар фільмаў налічваў 13 983 фільмы. Зь іх 4959 (35,5%) фільмаў мелі пазнаку ** (да 14 гадоў у суправаджэньні бацькоў), 4185 (29,9%) — *** (з 16 гадоў), 3036 (21,7%) — * (да 12 гадоў у суправаджэньні бацькоў), 899 (6,4%) — **** (з 18 гадоў), 692 (4,9%) — 0 (для ўсіх), 102 (0,7%) — Э18 (эратычны з 18 гадоў), 93 (0,7%) забароненыя, 15 (0,1%) без пазнакі, 2 не рэкамэндаваныя. Гэтыя фільмы паходзілі з 70 дзяржаваў, у тым ліку зь Беларусі — 116 (0,8%) фільмаў. З суседніх 5 дзяржаваў было 2066 (14,8%) фільмаў: Латвія — 8, Летува — 5, Польшча — 96 (0,7%), Расея — 1918 (13,7%; зь іх 79 часоў СССР), Украіна — 39 (0,3%). Паводле частак сьвету фільмы разьмяркоўваліся наступным чынам: Азія — 802 (5,7%) з 19 дзяржаваў, Акіянія — 116 (0,8%) з 2 дзяржаваў, Афрыка — 9 з 3-х дзяржаваў, Паўднёвая Амэрыка — 71 (0,5%) з 7 дзяржаваў, Паўночная Амэрыка — 7494 (53,6%) з 5 дзяржаваў, Эўропа — 5222 (37,3%) з 34 дзяржаваў. Яшчэ 5 фільмаў былі без пазнакі дзяржавы. Пагатоў звыш паловы фільмаў прыпадала на Злучаныя Штаты Амэрыкі — 7229 (51,7%). Другое месца займала сумежная Расея (13,7%). Наступныя 3 месцы займалі: Францыя — 1187 (8,5%) фільмаў, Брытанія — 563 (4%), Італія — 394 (2,8%). Па больш як 100 фільмаў стаяла на ўліку зь яшчэ 5 дзяржаваў: Японія — 306 (2,2%), Нямеччына — 277 (2%), Канада — 232 (1,7%), Гішпанія — 214 (1,5%), Кітай — 198 (1,4%). Таксама ўлічаныя фільмы належалі да 52 жанраў і відаў, сярод якіх найбольш пашыранымі былі 6: камэдыя (2827; 20,2%), драма (2592; 18,5%), трымценьнік (1604; 11,5%), баявік (1482; 10,6%), мэлядрама (1363; 9,7%) і анімацыя (1076; 7,7%). Па больш як 100 фільмаў належалі да яшчэ 7 жанраў: жахлівік (670), гістарычны (601), фантастычны (506), прыгодніцкі (423), дэтэктыў (334), дакумэнтальны (188) і фантазійны (183).

На 27 кастрычніка 2017 г. пасьля набыцьця моцы Кодэксам «Аб культуры» (за 9 месяцаў) ў Дзяржаўны рэгістар фільмаў улучылі яшчэ 3069 фільмаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Сыстэмы клясыфікацыі
Катэгорыя:Індустрыя кіно і відэа
Катэгорыя:Цэнзура