Акадэмік Вярнадзкі

**Акадэ́мік Вярна́дзкі** (), да 1996 року&nbsp;— **Фарадэ́й** )&nbsp;— украінская антарктычная станцыя. Разьмешчаная на мысе Марына вострава Галіндэз за 7&nbsp;км ад заходняга ўзьбярэжжа Антарктычнага паўвострава. Асноўнае прызначэньне станцыі&nbsp;— правядзеньне навуковых дасьледаваньняў у Антарктыдзе.

Заснаваная ў 1947 року як брытанская станцыя «Фарадэй»; у 1954 перанесеная на востраў Галіндэз; у лютым 1996 року перададзеная Ўкраіне за сымбалічную цану ў адзін фунт стэрлінгаў і перайменаваная ў гонар украінскага навукоўца, акадэміка Ўладзімера Вярнадзкага, першага прэзыдэнта НАН Украіны.

## Мінуўшчына
Навуковая база на Аргентынскіх астравох паблізу Антарктычнага паўвострава заснаваная падчас брытанскай экспэдыцыі на Зямлю Грэяма ў 1934—1937 роках. Мэтэаабсэрваторыя пачала пастаянна дзейнічаць на востраве Ўінтэр 7 студзеня 1947 року.

Узімку 1953—1954 рокаў станцыя была перанесеная на мыс Марына вострава Галіндэз. У 1977 року перайменаваная ў «Станцыю Ф — Фарадэй» у гонар брытанскага навукоўца Майкла Фарадэя. Большасьць збудаваньняў зьявіліся цягам 1979—1980 рокаў. Менавіта над станцыяй «Фарадэй» у 1985 року брытанскія навукоўцы адкрылі зьяву азонавай дзіркі.

У 1992 року, пасьля развалу Савецкага Саюзу, Расея абвясьціла сябе правапераемніцай усіх савецкіх антарктычных станцыяў, тады прэзыдэнт Украіны Леанід Краўчук выдаў загад пра ўкраінскую праграму дасьледаваньня Антарктыкі. У жніўні 1992 Украіна далучылася да Антарктычнай дамовы, а ў наступным годзе стварыла Цэнтар антарктычных дасьледаваньняў (цяпер&nbsp;— Нацыянальны антарктычны навуковы цэнтар).

У лістападзе 1993 року Вялікабрытанія абвясьціла пра намер перадаць станцыю «Фарадэй» адной зь дзяржаваў, якія на маюць антарктычных станцый. Ідэяй зацікавіліся ўкраінскія дыпляматы і навукоўцы, і ў 1994 року Брытанская антарктычная служба (БАС) прыняла рашэньне перадаць станцыю Ўкраіне. У гэтым жа годзе на 23-й сэсіі Арганізацыі краінаў Антарктычнай дамовы Ўкраіна была прынятая ў склад арганізацыі.

У сьнежні 1994 — лютым 1995 рокаў група ўкраінскіх навукоўцаў наведала станцыю «Фарадэй». Пасьля гэтага была падпісаная міжурадавая дамова пра перадачу антарктычнай станцыі Ўкраіне. 6 лютага 1996 року над станцыяй быў узьняты ўкраінскі сьцяг.

З 2017 року на станцыі дзейнічае інтэрнэт-сувязь. 8 траўня 2020 року на станцыі ўпершыню загінуў удзельнік украінскай антарктычнай экспэдыцыі Васіль Амельяновіч, наклаўшы рукі з прычыны асабістых праблемаў.

## Кліматычныя ўмовы
Клімат на станцыі&nbsp;— марскі субантарктычны, то бок адносна мяккі, паколькі Паўднёвы акіян дзейнічае як акумулятар цеплыні. Сярэдняя тэмпэратура ўлетку каля 0&nbsp;°C, узімку — не ніжэй за −18&nbsp;°C. Зьніжэньне тэмпэратуры паветра ўзімку адбываецца, калі паўднёвы вецер прыносіць ахалоджаныя масы паветра з кантынэнтальнай Антарктыды. Узімку характэрныя частыя вятры больш за 30—35 м/с. Каля 300 дзён у год&nbsp;— ападкі (сьнег), неба бясхмарнае толькі 25—30 дзён.

Мінімальная тэмпэратура, зафіксаваная на станцыі&nbsp;— −47 °C. Гадавая колькасьць ападкаў за пэрыяд 1986—2011 рокаў зьмянялася ад 220 да 670 мм.

## Збудаваньні
Увесь комплекс збудаваньняў усталяваны на каменнай аснове вострова Галіндэз. Большасьць зь іх былі ўзьведзеныя цягам 1979—1980 рокаў. На тэрыторыі станцыі разьмешчаныя:
* два модулі зь немагнітнага матэрыялу, де ўсталяваныя магнітомэтры;
* аэралягічны павільён (выкарыстоўваецца таксама як гараж для чатырох сьнегаходаў);
* будынак ДНЧ-лябараторыі;
* генэратарнае памяшканьне з двума халадзільнікамі, дзе знаходзіцца цясьлярная майстэрня;
* будынак аварыйнай базы, якая прыстасаваная пад склад антэнаў і запасаў прадуктаў.

Таксама на станцыі працуюць:
* найпаўднёвейшы ў сьвеце бар «Фарадэй».
* найпаўднёвейшая праваслаўная культавая пабудова ў сьвеце ― капліца сьвятога Ўладзімера.

## Напрамкі дасьледаваньняў

* Акіянаграфічныя і біярэсурсныя
* Гідрамэтэаралягічныя
* Фізыка палярнага геакосмасу і сонечна-зямных сувязяў
* Ядзерна-фізычныя дасьледаваньні Зямлі й атмасфэры
* Геоляга-геафізычныя
* Біялягічныя (сыстэмнае дасьледаваньне структуры і функцый антарктычных біяцэнозаў)
* Мэдыка-фізыялягічныя

## У культуры

У 2006 року Нацыянальны банк Украіны выбіў юбілейную манэту «10 гадоў антарктычнай станцыі Акадэмік Вярнадзкі». На рэвэрсе выяўлены абрыс Антарктыды і зорачкай пазначанае геаграфічнае разьмяшчэньне станцыі.

Станцыя выяўленая на ўкраінскіх паштовых марках «Першая ўкраінская антарктычная экспэдыцыя» (1996) і «Антарктычная станцыя Акадэмік Вярнадзкі» (2009)

## Глядзіце таксама
* Антарктычныя досьледныя станцыі
* Наасфэра

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Академік Вернадський  // Велика українська енциклопедія
* Інфармацыя пра станцыю  на бачыне Нацыянальнага антарктычнага навуковага цэнтру Ўкраіны

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Станцыі Зямлі Грэяма
Катэгорыя:Украінскія навуковыя арганізацыі
Катэгорыя:Украіна і Антарктыка
Катэгорыя:Архіпэляг Вільгельма
Катэгорыя:Брытанская антарктычная служба
Катэгорыя:Брытанска-ўкраінскія стасункі