Дзьвінскі ўнівэрсытэт

**Дзьвінскі ўнівэрсытэт** (), ці ДУ (DU) — вышэйшая навучальная ўстанова ў Дзьвінску ў Латвіі.

## Дзейнасьць

### Дзьвінскі дяржаўны настаўніцкі інстытут

Дзьвінскі ўнівэрсытэт сваімі каранямі сыходзіць у 1921 г. 4 лістапада ў сувязі зь недахопам у маладой краіне падрыхтаваных настаўнікаў, у Дзьвінску ў памяшканьнях сярэдняй школы па вул. Вальдэмара 32 (цяпер вул. Гімназіі) была адкрыта першая ў Латгаліі чатырохгадовая настаўніцкая вучэльня. Дырэктарам навучальнай установы быў прызначаны Яніс Юргенс. У калектыве было 9 настаўнікаў, у двух акадэмічных групах налічвалася 36 навучэнцаў.

У 1922/1923 навучальным годную настаўніцкую школу перайменавалі ў настаўніцкую сэмінарыю з чатырма гадамі навучаньня. У сьнежні 1922 г. настаўніцкая сэмінарыя пераехала ў прадугледжаныя для яе памяшканьні на сучаснай вул. Саўлес. Колькасьць студэнаў павялічылася да 67, працавала ўжо 13 настаўнікаў і ўтварылася 3 групы. У сэмінарыі вывучалі латыскую, нямецкую, расейскую мовы, латгальскую гаворку, прыродазнаўчыя навукі, матэматыку, гісторыю, фізкультуру і маляваньне, сьпевы і закон Божы (асобна для каталікоў і лютэранаў).

1 жніўня 1923 г. настаўніцкая сэмінарыя была рэарганізавана ў Дзьвінскі дзяржаўны настаўніцкі інстытут зь пяцігадовымі навучальнымі праграмамі. Выпускнікі атрымлівалі дыплёмы, якія давалі права выкладаць ва ўсіх шасьцігадовых пачатковых школах, клясах і агульнаадукацыйныя прадметы ніжэй узроўня прафэсійна-тэхнічных вучэльняў. Працягласьць навучаньня ў розныя часы была рознай і павялічылася з 4 гадоў у 1921—1923 гг. да 5 гадоў у 1924—1929 гг. і да 6 гадоў у 1929—1940 гг. Агулам з 1923 г. да 1940 г. навучальная ўстанова падрыхтавала 505 настаўнікаў. Акрамя вучэбнай дзейнасьці, студэнты інстытута займаліся творчасьцю: дзейнічалі сімфанічны аркестар, хор, тэатар, выдаваўся літаратурны часопіс. Студэнты ўдзельнічалі ў шматлікіх экскурсіях, зьбіралі па ўсёй Латгаліі фальклёр і рознага роду этнаграфічныя матэрыялы. Пры інстытуце былі адчыненыя школа і дзіцячы садок, дзе студэнты маглі практыкавацца ў пэдагагічнае дзейнасьці.

16 ліпеня 1940 г. інстытут зачынілі, уся яго матэрыяльна-тэхнічная база была перададзена Пэдагагічнаму інстытуту ў Рэжыцы. Але ўжо ў кастрычніку 1944 г. было прынята рашэньне аб аднаўленьні дзейнасьці інстытута ў Дзьвінску з двухгадовым навучаньнем. У час з 1944 па 1952 гг. навучаньне ў настаўніцкім інстытуце прайшлі больш за 1500 студэнтаў вочнай і завочнай форм навучаньня чатырох факультэтаў.

### Дзьвінскі пэдагагічны інстытут

У сувязі зь пераходам СССР на ўсеагульную сярэднюю адукацыю і недахопам пэдагогаў з вышэйшай адукацыяй, у пачатку 1950-х гг. настаўніцкі інстытут быў ператвораны ў пэдагагічны інстытут на правах вну. 18 красавіка 1952 г. быў выдадзены загад аб рэарганізацыі настаўніцкага інстытута ў вышэйшую навучальную ўстанову — Дзьвінскі пэдагагічны інстытут (ДПІ). Працягласьць навучаньня ў новым інстытуце складала 4 гады, і студэнты навучаліся на двух факультэтах — фізіка-матэматычны і філялягічны.

Зь цягам часу ўзрасьлі як і колькасьць выкладчыкаў, так і іх навуковая кваліфікацыя. Калі ў 1952 г. у інстытуце пачалі працаваць усяго 38 выкладчыкаў, то ўжо ў 1956 г. іх колькасьць дасягнула 100 і працягвала кожны год расьці. У 1954 г. былі створаныя два новых факультэты — прыродазнаўчых навук (пазьней біялёгіі) і гісторыі (у 1960-х гг. аб’яднаны з філялягічным) 1956 г. у гісторыі вышэйшай школы быў адметны дзьвюма падзеямі — пабудаваны новы вучэбны корпус на сучаснай вул. Віенібас і зьдзейснены пераход на пяцігадовыя навучальныя праграмы. ДПІ імкліва рос, як і колькасьць студэнтаў. Ужо на пятым годзе існаваньня вну колькасьць студэнтаў вочнага аддзяленьня перавысіла 1 тыс.

У 1970-х гг. на гісторыка-філялягічным факультэце на базе катэдры музыкі і сьпеваў было створана музычна-пэдагагічнае аддзяленьне, якое ператварылася ў музычна-пэдагагічны факультэт. На вуліцы Кандавас 1 у 1973 г. быў адкрыты новы спартыўны комплекс, у 1987 г. быў створаны і факультэт фізычнага выхаваньня. Такім чынам, у канцы 1980 — пачатку 1990-х гг. навучаньне было арганізавана на пяці факультэтах (філялёгіі, фізыкі і матэматыкі, біялёгіі і хіміі, музыкальнай пэдагогікі і фізычнага выхаваньня). У верасьні 1989 г. быў адкрыты навучальны корпус па вул. Парадэс 1. У 1991 г. быў распачаты прыём студэнтаў на спэцыяльнасьці па сацыялёгіі, філязофіі і эканомікі. Усяго ў пачатку 1990-х гг. у ДПІ навучалася больш за 2,5 тыс. студэнтаў.

### Дзьвінскі ўнівэрсытэт

29 студзеня 2001 г. на пасяджэньні Сэната вну была зацьверджана канцэпцыя развіцьця вну на 2001—2010 гг., дзе ўстанова ужо пазіцыянуецца як рэгіянальны адукацыйны, навуковы і культурны цэнтар. 5 сакавіка 2001 г. Устаноўчы сход зацьвердзіў зьмяненьне найменаваньня Дзьвінскага пэдагагічнага унівэрсытэта на Дзьвінскі ўнівэрсытэт.

Адбыліся таксама значныя зьмены ў структуры вну. 1 кастрычніка 2001 г. быў створаны факультэт сацыяльных навук, рэарганізаваны факультэт пэдагогікі і псіхалёгіі. 7 жніўня 2003 г. на пасяджэньні Сэната вну створаны факультэт адукацыі і кіраваньня. Пасьля 2001 г. ў ДУ былі заснаваныя і пасьпяхова працуюць некалькі навукова-дасьледчых інстытутаў і цэнтраў: Інстытут ўстойлівай адукацыі (2003 г.), Інстытут сацыяльных даследаваньняў (2003 г.),Інстытут кампаратыўных даследаваньняў (2003 г.), Цэнтр вуснай гісторыі (2003 г.), Цэнтр інавацыйнай мікраскапіі (2004 г.), Інстытут экалёгіі (2004 г.) і Інстытут сістэмнай біялёгіі (2005 г). Сваю працу працягвае і Латгальскі дасьледчы інстытут (працуе з 1991 г.).

У 2025 годзе навучальны працэс у ДУ праходзіць на пяці факультэтах: натуральных навук і матэматыкі, гуманітарнай адукацыйнай і кіраваньня, музыкі і мастацтва, сацыяльных навук у 3 навучальных карпусах: на вул. Віенібас 13, па вул. Парадэс 1 і вул. Саўлес, 1/3, а таксама ў спартыўным комплексе на вул. У 2006/2007 навучальным годзе ва ўнівэрсытэце навучалася каля 5 тыс. студэнтаў і працавала каля 200 выкладчык, зь якіх амаль палова мелі навуковыя ступені доктара і доктара хабілітаванага.

## Факультэты і катэдры

* **Факультэт матэматыкі і прыродазнаўчых навук**
# Катэдра анатоміі і фізіялёгіі
# Катэдра фізыкі і матэматыкі
# Катэдра інфарматыкі
# Катэдра хіміі і геаграфіі
* **Гуманітарны факультэт**
# Катэдра англійскай філалёгіі і перакладу
# Катэдра латыскай літаратуры і культуры
# Катэдра латыскай мовы
# Катэдра русістыкі і славістыкі
# Катэдра гісторыі
# Катэдра замежных моў
* **Факультэт сацыяльных навук**
# Катэдра эканомікі і сацыялёгіі
# Катэдра сацыяльнай псыхалёгіі
# Катэдра права
* **Факультэт адукацыі і кіраваньня**
# Катэдра спорту
# Катэдра пэдагогікі і пэдагагічнай псыхалёгіі
* **Факультэт музыкі і мастацтваў**
# Катэдра музыкі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Даўгаўпілскага ўніверсітэта , 

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з латыскаю моваю навучаньня
Катэгорыя:Дзьвінск
Катэгорыя:1921 год у Латвіі
Катэгорыя:Латвійскія ўнівэрсытэты