open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ясьвіл

**Ясьвіл** (*Ясьвіла*), **Асьвіл** (*Ашвіла*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Асі або Осі (Asi, Osi) і Віла (Wilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ас- (ос-) (імёны ліцьвінаў Осман, Асьміна, Ашнар; германскія імёны Osman, Osminna, Asinar) паходзіць ад гоцкага *anseis, германскага ans 'паганскае боства, ідал', а аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'. Адзначалася германскае імя Asvild (As-vild), старажытнае германскае імя Osovildis (Oso-vildis).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловекъ, на имя Ясвиловичъ* (1440—1492 гады); *земль пустовских леитьских в Троцком повете подле своего двора Троцкого на имя Ясвиловщины* (15 ліпеня 1496 году); *чоловеков тяглыхъ у [[Эйрагола|Оирякголскои]] волости… [[Мандзейка|Монтеика]], а Ясвила Прочевичовъ* (30 траўня 1513 году); *Станко Есвилович… Ясвил [[Вісбар|Визборович]]* (1537—1538 гады); *Шимко Есвилович* (1 ліпеня 1542 году); *подданого… Яна Ясвиловича* (4 кастрычніка 1586 году); *Oswyłowicz* (*Oswiłowicz*, 1666 год); *Mikołaj Azawiła* (1695 год); *Anna Jaswiłło* (1794 год); *Róża Jaświło* (1781 год); *Marianna Oszwiło* (1821 год).

## Носьбіты
На гістарычнай Лідчыне існуе хутар Ясьвілы.

## Глядзіце таксама
* Аса
* Віла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ꙁ

**Ꙁ**, **ꙁ** (**зямля́**; )&nbsp;— літара гістарычнае кірыліцы, састарэлая форма літары **[[З]]** (*зямля*), цяпер нідзе не ўжываецца. Выглядае як  (З-вобразная форма больш сучасная). У кірыліцы займала 9-ю пазыцыю й мела лікавае значэньне 7. Паходзіць ад грэцкай літары дзэты .

## Гісторыя
Найстаражытнае напісаньне **Ꙁ** у паўднёваславянскіх і старажытнарускіх помніках было падобна на напісаньне літары дзэта  IX—X стагодзьдзяў і мела хвосьцік, некалькі адсунуты направа; напісаньне, у прыватнасьці, сустракалася ў Супрасьльскім рукапісе й Астраміравым Эвангельлі. У шматлікіх помніках сярэдняя галоўная рыса спускаецца ніжэй лініі радка. У «Жыціі Кандрата» і на Тмутараканскім камені пішацца падобна з Z, але з паваротам уніз, а ня ўверх (накшталт Ⱬ). Практычна ў нязьменным выглядзе гэтае напісаньне сустракаецца амаль да XVI стагодзьдзя.

Ужо ў лістках Ундольскага асноўная лінія становіцца выгнутай, а кут паміж ёй і хвастом літары зьнікае, пераходзячы ў закругленьне. Гэта форма становіцца звычайнай з XIII стагодзьдзі, а ў XV—XVI падвяргаецца вялікім зьменам. У гэты ж час паступова зацьвярджаецца напісаньне З, якое пазьней уваходзіць і ў друкаваны шрыфт. У статуце й паўстатуце розныя варыяцыі напісаньня Ꙁ захоўваліся да XVII стагодзьдзя.

У друкаваных шрыфтах Івана Фёдарава меліся асобныя гліфы для З і Ꙁ, але пры гэтым яны ўжываліся ўзаемазаменна (а часьцяком чаргаваліся й з Ѕ), у той час як у Францішака Скарыны Ꙁ-вобразнае напісаньне адсутнічала, а абодва наяўныя варыянты зямлі былі разнавіднасьцямі З-вобразнай формы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Сыдзі Бэнур

**Сыдзі Бэнур** () — горад у Марока.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Марока
Рычард Рыяс

**Ры́чард Ры́яс** (;  2 чэрвеня 2000 году) — калюмбійскі футбаліст, цэнтральны паўабаронца партугальскага клюбу «Бэнфіка» і нацыянальнай зборнай Калюмбіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Рыяс пачынаў сваю кар’еру ў футзале, пры гэтым менавіта ў гэтым спорце гульца запрыкмеціў бразыльскі клюб «Фламэнгу». Прайшоўшы ў бразыльскім клюбе выпрабавальны пэрыяд у два месяцы, калюмбіец склаў паўнавартасны кантракт з клюбам. Свой першы матч згуляў у рамках Лігі Карыёка, дзе 23 студзеня 2020 году зьявіўся на замену ў другім тайме ў супрацьстаяньні з «Вашку да Гама». У Сэрыі А дэбютаваў толькі 27 верасьня таго ж году ў матчы супраць «Палмэйрасу». Зьяўленьне футбаліста было павязанае ў першую чаргу праз пошасьць каранавірусу ў клюбе, што выключыла з каманды на час шэраг гульцоў. 21 чэрвеня 2021 году паўабаронца падоўжыў кантракт з клюбам да сьнежня 2023 і ў гэты ж дзень накіраваўся ў арэнду ў мэксыканскі «Масатлян». У новым клюбе амаль не гуляў, перадусім праз траўму калена, што вымусіла гульца прапусьціць матчы зь верасьня па красавік. 4 жніўня 2022 году Рыяс скасаваў кантракт з «Фламэнгу» і далучыўся да каманды бразыльскай Сэрыі Б «Гуарані», дзе замацаваўся ў складзе. У сакавіку 2023 году прыяднаўся да клюбу «Палмэйрас».
 
## Дасягненьні
**«Фламэнгу»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2020
* Пераможца чэмпіянату штату Рыю-дэ-Жанэйру: 2020, 2021

**«Палмэйрас»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2023
* Пераможца чэмпіянату штату Сан-Паўлу: 2024

**«Бэнфіка»**:
* Уладальнік Супэркубка Партугаліі: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Калюмбійскія футбалісты
Відут

**Відут** (*Відута*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча. 

## Паходжаньне

 
Відут або Відот (Widut, Widotus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'. Антрапанімічны суфікс-пашыральнік -ут- (-ut-) адзначаецца як у германскіх, так і ў славянскіх мовах.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Видута Жуковичъ* (1563 год); *Józef Widuta* (1803 год); *Mateusz Widutta* (1804 год); *Krystyna Widuto* (1809 год); *Krystyna Widutowna* (1810 год); *Anna Widut* (1822 год).

## Носьбіты
* Мікалай і Мацей Відутавічы — жыхары Жамойцкага староства, якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох

Відута — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

У XVI ст. існавала зямля Відуцішкі (*Видутишки*) у Жамойцкім старостве.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гран-пры Штырыі

**Гран-пры Штырыі** () — гонка Формулы-1 на трасе Рэд Бул Рынг у Штырыі (Аўстрыя). Зьявілася ў 2020 року, каб павялічыць колькасьць гонак у сэзоне, сапсаваным каранавіруснай інфэкцыяй. Праіснавала два гады.

## Мінуўшчына
Праз пандэмію Ковід-19 у 2020 року быў скасаваны шэраг заплянаваных гонак. Тады было вырашана ўвесьці аднаразовае Гран-пры Штырыі ды яшчэ некалькі іншых. Яно прайшло на Рэд Бул Рынгу, падобна як і  таго году. Поўл-пазыцыю заняў, а пасьля і перамог у гонцы Льюіс Гэмілтан з «Мэрсэдэсу».

У наступным сэзоне Гран-пры Штырыі вырашылі паўтарыць замест Гран-пры Турэччыны, якое адклалі праз пандэмію. Гэтым разам і поўл, і гонку выйграў Макс Вэрстапэн з «Рэд Бул Рэйсінг».

Больш Гран-пры Штырыі ня ладзіцца.

## Пераможцы

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўстрыйскія аўтагоначныя спаборніцтвы
Штырыя
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2020 годзе
Школа дзевак, або мысьленьне жанчын

**Школа дзевак, або мысьленьне жанчын** () — апавяданьне, якое было выдадзенае ў 1655 годзе ў Францыі ў месьце Парыж. Зьмест кнігі быў прызнаны непрыстойным і суды Францыі каралі за чытаньне і валоданьне кнігаю. Кніга была выдадзеная без пазначэньня пісьменьніка. Пазьней пісалі ў іншых выданьнях пісьменьнікаў. Імі былі М. Мільё і Жан Лянжэ. Раней ніхто не пісаў парнаграфію ў Францыі.

## Вобразы
Кніга мела наступныя вобразы:
* Рабінэ
* Франшон
* Сусана

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Школа дзевак у сеціве
* Школа дзевак у сеціве

Катэгорыя:Парнаграфія ў Францыі
Парлямэнцкія выбары ў Францыі 2024 году

**Парлямэнцкія выбары ў Францыі 2024 году** — выбары ў Нацыянальны сход Францыі 17-га скліканьня, якія прайшлі ў 2 колы 30 чэрвеня і 7 ліпеня 2024 году.

Найбольш месцаў (180) атрымаў «Новы народны фронт». Пры гэтым «Нацыянальнае аб’яднаньне» набрало на 44 % больш галасоў, але здабыло на 27 % менш месцаў (142) і паводле іх ліку апынулася толькі на 3-м месцы.

## Падрыхтоўка
Першым пра выбары заявіў прэзыдэнт Францыі Эманюэль Макрон у чэрвені 2024 году. Ён заявіў аб роспуску парлямэнту Францыі і новых выбарах. Роспуск адбыўся пасьля выбараў у Эўрапарлямант, дзе грамада Э. Макрона прайграла выбары. Жан-Люк Мэляншон адобрыў рашэньне Э. Макрона. У сваім Твітэры Ж. Мэляншон заявіў, што Э. Макрон:

больш ня мае законнасьці для правядзеньня сваёй работы грамадзкіх злоўжываньняў, кліматычнае бязьдзейнасьці і распальваньня вайны

Водгукам на новыя выбары Франсуа Руфэна сталі заклікі ўсіх правадыроў левых груповак да злучэньня ў шырокае аб'яднаньне «Новы народны фронт». Падобныя заклікі заявілі правадыры іншых грамадпў краіны: Французкая камуністычная партыя, «Экалягісты», Сацыялістычная партыя Францыі.

## Перад выбарамі
Пасьля выбараў у сойм Францыі 2022 году прыхільнікі Э. Макрона страцілі большасьць. Іншыя грамады не змаглі мець большасьць у сойме Францыі. Гэта давала магчымасьцьЭ. Макрону карыстаццаправам праыняцьця законаў без адабрэньня соймам краіны. Толькі ў 2023 годзе гэта рабілі 23 разы. Перад тым толькі ў 1988 годзе прымаліся законы без адабрэньня соймам краіны.

Вечарам 9 чэрвеня 2024 году Э. Макрон абвясьціў аб роспуску сойму і новых выбарах у парлямэнт Францыі. Рашэньне новых выбараў было зьвязанае з вынікамі выбараў у Эўрапейскі Парлямэнт у 2024 годзе. Роспуск быў з-за нізкіх вынікаў і падтрымкі грамады Э. Макрона. Ён заявіў:

У канцы гэтага дня я не ўмагу рабіць выгляд, што нічога не адбылося. Да гэтага стану дабаўляецца ліхаманка, якая ахапіла грамадзкія і соймавыя гутаркі ў нашае краіне ў астатнія гады...

## Апытаньне грамадзкага выбару
center|міні|1000x1000px|Сярэдняя крывая апытаньняў:

## Вынікі

## Крыніцы

Катэгорыя:Выбары ў Францыі
Катэгорыя:Выбары 2024 году ў Эўропе
Мартын Мэле

**Мартын Мэле**, або **Мартын ван-Мэле** (), або поўнае імя **Марыс Франсуа Альфрэд Мартын ван-Мэле** — (12 кастрычніка 1863 году Булёнь-Біянкур — 5 верасьня 1926 году, Варэн-Жарсі) францускі мастак і вядомы мастак пра плоцкія дзеяньні. Вядомы з-за парнаграфіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Парнаграфія
Катэгорыя:Парнаграфія ў Францыі
Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Фані Гіль

**Фані Гіль, або успаміны прыемнасьцяў жанчыны** () — апавяданьне, якое было выдадзенае ў 1748 годзе ў Вялікабрытаніі. Зьмест кнігі быў прызнаны непрыстойным і суды Вялікабрытаніі каралі за чытаньне і валоданьне кнігаю. Кніга была выдадзеная пад імем Джон Клелянд.

## Глядзіце таксама
* Драма
* Самасей
* Успаміны Казановы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Фані Гіль у сеціве
* Фані Гіль у сеціве

Катэгорыя:Парнаграфія ў Вялікабрытаніі
Пардубіцы (футбольны клюб)

«**Пардубіцы**» () — чэскі футбольны клюб з гораду Пардубіцаў. Заснаваны ў 2008 годзе. Клюб ёсьць пераемнікам клюбу «Тэсла», які ў 2008 годзе аб’яднаўся з клюбам «Лёка».

## Гісторыя
Клюб дэбютаваў у розыгрышы Багемскай футбольнай лігі ў 2009 годзе, якая ў структуры чэскага футболу ёсьць трэцім дывізіёнам. Ачольваў каманду Марцін Швэдзік, які пазьней працаваў асыстэнтам галоўнага трэнэра Душана Угрына ў менскім «Дынама». Праз два гады клюб прасунуўся ў Другую лігу. У дэбютным жа сэзоне пардубіцкая каманда фінішавала на 7-м месцы, а ў наступным дружына заняла 10-ы радок. За гэты час клюб зьмяніў галоўнага трэнэра на Іржы Крэйчы, які ўлетку 2014 году саступіў пасаду Марціну Гашку. У наступныя гады зьмены на пасадзе галоўнага трэнэра былі даволі звычайнай зьявай. У сэзоне 2019—2020 гадоў «Пардубіцы» здабылі перамогу ў другім дывізіёне, чым забясьпечылі сабе гістарычнае павышэньне ў Першую лігу. Аднак, праз тое, што хатні стадыён каманды не адпавядаў крытэрам найвышэйшай лігі, футбаліст клюбу былі вымушаныя ладзіць хатнія матчы ажно на стадыёне «Багеміянса-1905» у Празе. У першым сэзоне ў эліце клюб фінішаваў на 7-м радку, напрыканцы турніры маючы шанцы на атрыманьне месца ў эўракубках. У наступных сэзонах вынікі пагоршыліся, аднак «Пардубіцы» захоўвалі месца ў Першай лізе. У гэты час клюб займаўся перабудовай свайго стадыёна, каб адпавядаць крытэрам Першай лігі. У выніку 4 студзеня 2023 годзе «Пардубіцы» згулялі свой першы хатні матч у наймацнейшым дывізіёне супраць праскай «Славіі». Гаспадары зьведалі паразу зь лікам 0:2.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Пушча Непаламіцы

«**Пушча**» () — польскі футбольны клюб з гораду Непаламіцаў. Заснаваны ў 1923 годзе.

## Гісторыя
Першапачаткова непаламіцкая каманда мела назву «Непаламянка». Клюб быў створаны з ініцыятывы мэра Анджэя Вімэра, а таксама Станіслава Зембы, Уладзіслава Іванскага, Станіслава Брудніка і Адольфа Энгля. Першы прэзыдэнтам навастворанай каманды быў Іванскі.

Амаль адначасова з гэтай камандай мясцовая габрэйская суполка стварыла другі клюб у горадзе. Гэты клюб атрымаў назву «Пушча». За час існаваньня дзьвюх дружынаў, «Непаламянка» і «Пушча» афіцыйна правялі паміж сабою толькі адзін матч. Гульня адбылася ўлетку 1923 году, паводле вынікаў якой пушчанская каманда перамагла зь лікам 6:1. Фактычна далей адбылося зьліцьцё абодвух клюбаў у адзіны «Непаламіцы», які дзейнічаў з 1926 да 1930 году. З ініцыятывы Генрыка Ліхтэнштайна ўвесну 1930 году аб’яднаны клюб наладзіў цеснае супрацоўніцтва з аб’яднаньнем стралкоў. Таму клюб узяў новы назоў «Стрэлец», і афіцыйна далучыўся да Польскага футбольнага зьвязу, запачаткаваўшы выступы ў спаборніцтвах чэмпіянату клясы С. Ужо ў 1931 годзе клюб быў вельмі блізкі да падвышэньня ў клясу Б, але атрымаў паразу ў апошнім матчы сэзону «Велічанкі» зь лікам 1:3. Аж да пачатку вайны непаламіцкая каманда ня здолела прасунуцца ў клясу Б. Па вызваленьні Непаламіцаў 11 студзеня 1945 году ад нямецкай акупацыі пачалася рэканструкцыя гораду і клюбу. 9 траўня 1948 году прэзыдэнтам клюбу быў прызначаны Вітальд Экерт, які быў віцэ-мэрам гораду. З абраньнем новага прэзыдэнта адбылася чарговая зьмена назвы, то бок было пастаноўлена ўзяць новы назоў «Пушча». У 1990-я гады пушчанскі клюб перайшоў пад патранат гарадзкога і гміннага кіраваньня.

У 2010 годзе каманда прабілася ў Другую лігу, а празь некалькі гадоў каманда дакрочыла да 1/16 фіналу Кубка Польшчы. У сэзоне 2012—2013 гадоў пасьля нічыёй 1:1 з «Канкордыяй» каманда атрымала гістарычнае павышэньне ў Першую лігу, якое супала з 90-годзьдзем існаваньня клюбу. Паводле вынікаў сэзону 2022—2023 гадоў «Пушча» фінішавала на 5-м радку, які даў магчымасьць праз плэй-оф паспаборнічаць за квіток у элітны дывізіён. 6 чэрвеня 2023 году «Пушча» здабыла перамогу зь лікам 4:1 у паўфінале супраць кракаўскай «Віслы», а 11 чэрвеня футбалісты Непаламіцаў пасля дадатковага часу ў фінале плэй-оф выгулялі «Тэрмаліку» зь лікам 3:2. Такім чынам, «Пушча» ўпершыню ў гісторыі здабыла месца ў Экстраклясе, што супала з 100-годзьдзем існаваньня клюбу. У сваім першым матчы ў найвышэйшай лізе 23 ліпеня 2023 году каманда прагуляла лодзкаму «Відзэву» зь лікам 2:3. 7 жніўня 2023 году ў трэцім туры каманда здабыла першую гістарычную перамогу ў Экстраклясе, абгуляўшы мелецкую «Сталь» зь лікам 1:0.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Дынама Махачкала

«**Дына́ма**» () — расейскі футбольны клюб з гораду Махачкалы. Заснаваны ў 1927 годзе, аднак пазьней клюб быў ліквідаваны. Сучасны клюб быў створаны на грунце клюбу «Махачкала» ў 2001 годзе.

## Гісторыя
Спартовае таварыства «Дынама» ў Махачкале было створана ў 1927 годзе. Праз год па стварэньні для таварыства быў пабудаваны стадыён. Доўні час менавіта «Дынама» было лідэрам дагестанскага футболу, толькі пазьней саступіўшы гэтую пазыцыю «Анжы». З 1937 па 1940 гады «Дынама» чатыры разы запар здабывала тытул чэмпіёна Дагестану. У 1946 годзе каманда чарговы раз стала чэмпіёнам рэгіёну, пасьля чаго клюб дэбютаваў у чэмпіянаце СССР у зоне «Паўночны Каўказ». Паводле вынікаў першага сэзоне каманда фінашавала на сёмым месцы пры васьці ўдзельніках, пасьля чаго ажно да 1958 году «Дынама» не брало ўдзел у турнірах узроўню СССР. У 1950-я гады дружына адзначалася некалькі разоў перамогамі ў чэмпіянаце Дагестану.

У 1958 годзе клюб вярнуўся да ўдзелу ў чэмпіянаце СССР, выступаючы пад назовам «Тэмп» у Першай лізе, якая тады мела назву Кляса Б. У 1960 годзе каманда зноў пачала карыстаць назоў «Дынама», выступаючы ў другім і трэцім дывізіёнах савецкага чэмпіянату, што цягнулася ажно да распаду СССР. У 1993 годзе «Дынама» пачало спаборнічаць у Другой лізе чэмпіянату Расеі, але ўжо ў наступным годзе каманда зьнялася з розыгрышу. Пасьля дружына гуляла ў Трэцяй лізе, маючы ў 1996—1997 гадах назву «Дынама-Імамат». У 1998 годзе махачкалінскі клюб зноў спаборнічаў у Другой лізе. Асаблівых посьпехаў камандзе бракавала. У 2007 годзе «Дынама» было пазбаўленае ліцэнзіі, што вымусіла каманду працягваць гуляць толькі на аматарскім узроўні.

29 чэрвеня 2021 году было афіцыйна абвешчана аб адраджэньні «Дынама» на грунце клюбу «Махачкала». Стварэньня адбылося з ініцыятывы кіраўніцтва Дагестану і асабіста часова выконваючага абавязкі кіраўніка рэспублікі Сяргея Мелікава. Пры гэтым раней плянавалася, што назву «Дынама» прыдбае іншы махачкалінскі клюб. У першым жа сэзоне па адраджэньні «Дынама» заняло першае месца ў сваёй групе Другога дывізіёну ФНЛ і здабыў месца ў першай лізе. Перад пачаткам сэзону 2023—2024 гадоў дружыну ачоліў Курбан Бердыеў. 20 траўня 2024 году, за тур да сканчэньня першынства Першай лігі, каманда ўпершыню ў сваёй гісторыі прасунулася ў Прэм’ер-лігу.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Махачкала
Матор Люблін

«**Матор**» () — польскі футбольны клюб з гораду Любліну. Заснаваны ў 1950 годзе. Традыцыйнымі колерамі клюбу зважаюцца жоўты, белы і сіні.

## Гісторыя
Гісторыя «Матору» пачалася ў сьнежні 1950 году, калі група аматараў спорту пастанавіла стварыць футбольную каманду пры падтрымцы Люблінскай аўтамабільнай фабрыкі. Першапачаткова клюб меў назву «Сталь», а ягоная каманда пачала гуляць у ніжніх лігах польскага футболу. Праз год каманда перайшла ў з клясы Б у клясу А, які быў эквівалентам чацьвертага дывізіёну. Увесну 1953 году «Сталь» дэбютавала ў трэцім дывізіёне, у гэтак званай Люблінска-Рэшаўскай міжваяводзкай клясе, але праз год апусьцілася ў лігу ніжэй.

«Сталь» вярнулася ў трэці дывізіён у 1955 годзе, а ў 1957 годзе клюб зьмяніў назву на «Матор». Поўная назва гучала як «Рабочы спартовы клюб „Матор“». У 1960 годзе польскія лігі перайшлі на восенька-веснавую сыстэму, а ў жніўні 1961 году «Матор» атрымаў паразу ў плэй-оф за выхад у другі дывізіён ад лодзеўскага «Старту». У сэзоне 1963—1964 гадоў «Матор» атрымаў перамогу ў сваёй падгрупе, а таксама здолеў апынуцца наймацнейшым у плэй-оф, выгуляўшы ў клюбаў «Улокняж», «Варшавянка», «Мазур» і «Вармія». Аднак, да падвышэньня каманда не была дапушчаная, бо дзьве ейныя гульні былі ануляваны праз тое, што адзін з гульцоў «Матору» ня быў афіцыйна зарэгістраваны. Ужо праз сэзон люблінская дружына паўтарыла посьпех і здабыла месца ў другім дывізіёне, але там не дала рады, вярнуўшыся праз сэзон у трэці дывізіён. У 1968 годзе «Матор» здолеў прабіцца ў другі дывізіён яшчэ раз, затрымаўшыся там да 1972 году.

У 1973 годзе Польскі футбольны зьвяз рэфармаваў другі дывізіён, стварыўшы дзьве групы па 16 клюбаў у кожнай. Гэтая рэформа дапамагла «Матору», які атрымаў месца ў лізе, а ў сэзоне 1973—1974 гадоў каманда зь Любліну амаль прасунулася ў Экстраклясу. Цягам астатняй часткі 1970-х гадоў «Матор» быў адным зь лідэраў лігі, нарэшце, здабыўшы ў сэзоне 1979—1980 гадоў з трэнэрам Браніславам Валігурам падвышэньне ў найвышэйшы польскі дывізіён. Люблінцы скончылі сэзон Экстраклясы 1980—1981 гадоў на 10-м месцы, а ў наступны сэзон спыніліся на апошнім месцы. Пасьля страты месца ў эліце большасьць гульцоў засталася ў Любліне. «Матор» таксама браў удзел у Кубку Інтэртота 1982 году, спаборнічаючы зь «Люнгбю», «Дуйсбургам» і «Люцэрнам».

У сэзоне 1982—1983 гадоў галоўным супернікам «маторцаў», якіх ачольваў Леслаў Цмікевіч, быў рэшаўскі клюб «Рэсовія». Пасьля 28 гульняў «Рэсовія» апярэджвала «Матор», маючы ўсяго адзін пункт перавагі. 19 чэрвеня 1983 году ў Любліне пры 30 тысячаў заўзятараў на трыбунах «Матор» перамог «Рэсовію» зь лікам 4:0 і зноў атрымаў падвышэньне ў Экстраклясу, дзе заставаўся да чэрвеня 1987 году. Каманда хутка вярнулася ў эліту, але зь сярэдзіны 1990-х гадоў спартовыя паказьнікі як і фінансавы стан значна пагоршыўся. Клюб апусьціўся ў чацьверты дывізіён, а таксама быў вымушаны прайсьці рэарганізацыю. Новы ўздым клюбу пачаўся з 2020 году.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Дэпартыва Талюка

«**Дэпартыва Талюка**» () — мэксыканскі футбольны клюб з гораду Талюкі. Заснаваны ў 1917 годзе.

## Гісторыя
Футбол у Талюцы зьявіўся з ініцыятывы нямецкіх братоў Мануэля і Франсіска Гэнкеляў, якія валодалі фазэндай недалёка ад гораду Талюкі. Гэнкелі пастанавілі гуляць футбол на сваіх валоданьнях, каб заняць сваіх парабкаў у вольны час. Празь некаторы час сфармавалася каманда «Ля-Ўэрта», якая складалася з работнікаў фазэнды. Яшчэ адным з галоўных папулярызатараў футболу ў Талюцы быў Раман Фэрат Альдай, які нядзелямі зьбіраўся з групай сяброў, каб патрэнавацца ў гульні ў футбол. З свайго боку, сям’я Гэнкеляў наняла выдатнага трэнэра Філібэрта Наваса Вальдэса, які вызначыўся сваёй кар’ерай у лёгкай атлетыцы, баскетболе, грэка-рымскай барацьбе і боксе.

Зь цягам часу Гэнкелі стварылі яшчэ адну футбольную каманду, якая атрымала назоў «Хінантэкатль». Яна складалася з рабочых чыгункі і электрычнай фабрыкі, якой валодаў бацька Мануэля і Франсіска. Аднак, клюб «Дэпартыва» быў створаны ў 1917 годзе Леанарда і Хаакінам Санчэсамі, Абэлем Марэна і Мануэлем Ляра. Аднак дакумэнт аб заснаваньні спартовага клюбу быў страчаны за часам Мэксыканскай рэвалюцыі. Фінансавую падтрымку рабіла сям’я Фэрат, якая набыла зямлю, дзе было закладзенае невялікае футбольнае поле зь некалькімі драўлянымі трыбунамі. Паміж 1918 і 1919 годзе ў горадзе пачалі зьяўляцца і іншыя клюбы.

Па заканчэньні рэвалюцыі краіна ўвайшла ў крызіс, і многія акцыянэры «Дэпартыва» былі вымушаныя эміграваць. Праз гэта клюб таксама зьведаў час заняпаду, пакуль сярод новых інвэстараў ня быў запрошаны Фэрнанда Барэта. З улікам браку агульнанацыянальнага чэмпіянату, клюб браў удзел у розыгрышах розных рэгіёнах, то бок абараняючы колеры часам у чэмпіянаце гораду Мэхіка ці штату Мэхіка. У 1926 годзе «Дэпартыва» быў запрошаны да ўдзелу ў невялікім спаборніцтве ў Леоне. Да 1931 году і пасьля дасягненьня заслужанага трэцяга месца ў чэмпіянаце Цэнтральнай фэдэрацыі, талюцкі клюб вярнуўся ў чэмпіянат штату. Прэстыж каманды павялічыўся яшчэ больш дзякуючы матчам, дзе «Дэпартыва» няблага згуляла супраць «Рэал Эспаньні», «Атлясу» і «Амэрыкі» ў 1930 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Нутар

**Нутар**, **Нотар** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Нудар або Нотар, пазьней Нотэр або Натэр (Nudhari, Nothar, Notter, Nutter) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нод- (-нот-) (імёны ліцьвінаў Нацейка, Нацель, Нутаўт; германскія імёны Nothicho, Nötel, Notold) паходзіць ад гоцкага nauds 'патрэба', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ноторович* (1527 год); *пустовщины… Нотаришку… Петр Нуторович* (1537—1538 гады).

## Носьбіты
* Пётар Нутаравіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

## Глядзіце таксама
* Нода
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Тыгрэс УАНЛ Мантэрэй

«**Тыгрэс УАНЛ**» () — мэксыканскі футбольны клюб з гораду Мантэрэю. Заснаваны ў 1960 годзе. Галоўным супернікам клюбу ёсьць іншы клюб з таго ж гораду «Мантэрэй». Назва клюбу адсылае да Аўтаномнага ўнівэрсытэту Нуэва-Леону.

## Гісторыя
Клюб быў зафундаваны 7 сакавіка 1960 году, спачатку маючы назоў «Хабатас Нуэва-Леон». У сэзоне 1973—1974 гадоў, дзякуючы трэнэру Хасэ Чэ Гомэсу, клюб прасунуўся ў найвышэйшай мэксыканскі дывізіён, на сёньня вядомы як Ліга MX. З тых часоў каманда амаль спраўна выступае ў айчынным элітным першынстве. У сэзоне 1975—1976 гадоў «Тыгрэс» здабыў свой першы Кубак Мэксыкі, перагуляўшы ў вырашальным матчы «Амэрыку» зь лікам 3:2.

Пад кіраўніцтвам уругвайскага трэнэра Карляса Міляка і такіх гульцоў, як то Тамас Бой і Хэроніма Барбадыльлё, у сэзоне 1977—1978 гадоў «Тыгрэс» дакрочыў да чэмпіёнства. Гэтак, у паўфінале плэй-оф мантэрэйцы перамоглі «Крус Асуль» з агульным лікам 3:1 у двубоі. У фінале ж быў перагуляны УНАМ з тым самым агульным лікам 3:1. У сэзоне 1978—1979 гадоў «Тыгрэс» згуляў свой найлепшы на той момант рэгулярны сэзон, здабыўшы 48 пунктаў, але да фіналу клюб ня дакрочыў. Праз год клюб трапіў у фінал, але саступіў у ім клюбу «Крус Асуль». У 1982 годзе «Тыгрэс» у другі раз стаў чэмпіёнам краіны. У наступныя сэзоны каманда часам трапляла ў плэй-оф, але тытулаў не здабывала. У сэзоне 1989—1990 гадоў «Тыгрэс» яшчэ раз быў першым у табліцы паводле вынікаў рэгулярнага сэзону, аднак у чвэрцьфінале мантэрэйцы саступілі «Гвадаляхары».

У 1996 годзе да «Тыгрэсу» далучыўся чылійскі нападнік Кляўдыё Нуньес, які дапамог здабыць кубак краіны. Аднак, у чэмпіянаце «тыгры» выбылі з элітнага дывізіёну, пры гэтым даволі хутка вярнуўшыся назад. У пачатку 2000-х гадоў клюб меў розныя вынікі, часам фінішуючы першым у рэгулярным сэзоне ці сканчваючы сэзон у другой палове табліцы. Тым ня менш, за гэтае дзесяцігодзьдзе клюбу посьпехаў ва ўнутраным чэмпіянаце і кубку бракавала. У 2010 годзе, згуляўшы горшы сэзон за апошнія некалькі гадоў, пасьля сёмай паразы ў сэзоне і пры эфэктыўнасьці ўсяго толькі 25%, заўзятары і СМІ жорстка раскрытыкавалі трэнэра Даніеля Гусмана. З новым трэнэрам бразыльцам Рыкарду Фэрэцьці аблічча каманды цалкам зьмянілася. «Тыгрэс» уратаваўся ад вылету ды стаў адной з наймацнейшых дружынаў лігі. Аргентынскі ўінгер Даміян Альварэс, бразыльскі атакуючы паўабаронца Даніліньню, чылійскі нападнік Эктар Мансыльля ды капітан Люкас Лёбас сфармавальны наступальную лінію «Тыгрэсу» званай «Фантастычнай чацьвёркай». Дадаўшы да складу яшчэ выдатнага абаронцу Карляса Сальсыда, мантэрэйцы здабылі тытул чэмпіёну Мэксыкі ў розыгрышы Апэртуры 2011 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Турэйка

**Турэйка** (*Турэка*, *Тарэйка*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Турыка або Турэка (Thuriko, Thureke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тор- (-тар-, -дар-) (імёны ліцьвінаў Тарут, Тарвід, Турвін; германскія імёны Tarut, Torvid, Thurwine) паходзіць ад гоцкага thaur > thoris 'волат, асілак'.

У Прусіі бытавала імя *Tarke*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеки: [[Таўцівіл (імя)|Товтвила]] а Тореика* (9 лістапада 1449 году); *Петръ Торейкович* (1538 год); *Turejko* (XVI ст.); *Tareykowa* (1671—1681 гады); *Tareyki* (1744 год; *wsie… Turejkiszki* (1782—1783 гады)/

## Носьбіты
У 1522 годзе ўпаміналася пустаўшчына Турэкаўшчына (Турэйкаўшчына) каля Майшаголы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вечарам

***Вечарам*** () — парнаграфічная стужка, якая была зьнятая ў 1910 годзе ў Нямеччыне. Стужка — жорсткая парнаграфія. Захоўваецца сама стужка ў ЗША ў месьце Новым Ёрку
.
## Зьмест

Стужка чорна-белая і бяз гуку. Стужка мае запіс плоцкага каханьня мужчыны з жанчынаю. Паказаныя спосабы плоцкага каханьня. Сярод іх можна апісаць: мужчына зьверху, смактаньне струка мужчыны. Яшчэ паказанае самазадавальненьне жанчыны. Паказанае пастава на каленях. Запіс кароткі і зь нізкаю якасьцю запісу. Паказ міжножных частак цела падрабязна, што зьбліжае запіс да сучаснасных порнавырабаў.

## Глядзіце таксама
* Дармовая паездка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Вечарам'' на БЗФІ
* 7 Important Historical Breakthroughs (In Masturbation)

Катэгорыя:Фільмы 1910 году
Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы 1910-ых гадоў
Катэгорыя:Нямецкія кароткамэтражныя фільмы бяз гуку
Катэгорыя:Нямецкія чорна-белыя фільмы
Нямое кіно

[міні|Нямое кіно пад назваю [Залатая ліхаманка (фільм)|''Залатая ліхаманка''. Зьняўся Чарлі Чаплін ў 1925 годзе ў ЗША.]]
**Нямое кіно** — назва кінэматографа ад яго ўзьнікненьня (1895) да 1930-х гадоў, які характарызаваўся асабліваю сукупнасьцю выразных сродкаў, найбольш адметным зь якіх была адсутнасьць гуку — «немата». Гэта вырашалася допісамі (тытрамі), ігрой дзеячоў на піяніна, павышанымі мімікай і жэстыкуляцыяй актораў, падкрэсьленым грымам. Узнаўленьне выявы з хуткасьцю 16 кадраў за сэкунду (цяпер 24) рабіла дзеяньне больш рухомым. Чорна-белы колер часам спалучаўся з афарбоўкай, вірыраваньнем стужкі. У 1930-я гады паступова саступіла месца гукавому кіно.

## Глядзіце таксама
* Інтэртытры

## Літаратура
*
Залатая ліхаманка (фільм)

***Залатая ліхаманка*** ()— стужка, якая была зьнятая ў 1925 годзе ў ЗША.

## Зьмест

Стужка паказвае прыгода беднага тулягі, якога грае Чарлі Чаплін.

## Глядзіце таксама
* *[[Вечарам]]*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Залатая ліхаманка'' на БЗФІ

Катэгорыя:Фільмы 1925 году
Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы 1910-ых гадоў
Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы ЗША
Катэгорыя:Кароткамэтражныя фільмы ЗША бяз гуку
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы ЗША
Катэгорыя:Нямыя кінакамэдыі
Залатая ліхаманка (неадназначнасьць)

**Залатая ліхамана** мае наступныя значэньні:
* **Залатая ліхаманка** — неарганізаваная масавая здабыча золата на новых радовішчах
* Залатая ліхаманка — нямое кіно, дзе зьняўся Чарлі Чаплін
Ясьвільт

**Ясьвільт** або *Ясьвілт* — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Асавільда або Асьвільд (Osovildis, Asvild) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ас- (ос-) (імёны ліцьвінаў Осман, Асьміна, Ашнар; германскія імёны Osman, Osminna, Asinar) паходзіць ад гоцкага *anseis, германскага ans 'паганскае боства, ідал', а аснова -вілд- (-вілт-) (імёны ліцьвінаў Вілталт, Эвільд, Авільт; германскія імёны Wiltolt, Evilda, Awild) — ад гоцкага wilþeis 'дзікі'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Павел Ясвилтович* (1538 год).

## Носьбіты
* Павал Ясьвільтавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

## Глядзіце таксама
* Аса
* Вільда

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Інвалід (неадназначнасьць)

**Інвалі́д** можа азначаць:
* чалавека з інваліднасьцю;
* «Інвалід» — славацкая кінакамэдыя 2023 року;
* .invalid — інтэрнэт-дамэн верхняга ўзроўню.
.invalid

**.invalid** () — зарэзэрваванае Інжынэрная рада Інтэрнэту (ІРІ) дамэннае імя, якое нельга выкарыстоўваць для дамэнаў верхняга ўзроўню ў сыстэме дамэнных імёнаў (DNS) Інтэрнэту.

Уведзенае ў 1999 року разам з ,  ды  дзеля ўніканьня канфліктаў і блытаніны. Выкарыстоўваць можна, прыкладам, у дакумэнтацыі ці для тэставаньня ўласных сцэнараў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дамэны верхняга ўзроўню
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 1999 годзе
Качыная тыпізацыя

У машынным праграмаваньні **качы́ная тыпіза́цыя** — гэта прымяненьне тэсту на качку — «Калі гэта выглядае як качка, плавае як качка й квакча як качка, тады гэта, верагодна, і ёсьць качка» — для вызначэньня магчымасьці выкарыстаньня аб’екта з пэўнай мэтаю. Пры намінатыўнай тыпізацыі аб’ект належыць да дадзенага тыпу, калі ён аб’яўлены як такі (або калі асацыяцыя тыпу з аб’ектам вызначаецца праз такія мэханізмы, як спадкаваньне). Пры качынай тыпізацыі — калі ён мае ўсе неабходныя для гэтага тыпу мэтады й уласьцівасьці. Качыную тыпізацыю можна разглядаць як структурную эквівалентнасьць паміж дадзеным аб’ектам і патрэбным тыпам.

## Прыклад
Наступны прыклад на Python 3 дэманструе, як любы аб’ект можа выкарыстоўвацца ў любым кантэксьце, пакуль ён здольны на тое, што ад яго патрабуюць.


```python
class Duck:
    def swim(self):
        print("Качка плыве")

    def fly(self):
        print("Качка ляціць")

class Whale:
    def swim(self):
        print("Кіт плыве")

for animal in [Duck(), Whale()]:
    animal.swim()
    animal.fly()
```


Вынік:


```output
Качка плыве
Качка ляціць
Кіт плыве
AttributeError: 'Whale' object has no attribute 'fly'
```


Калі можна ўявіць, што ўсё, што можа плаваць, зьяўляецца качкаю — кіт можа лічыцца качкаю; але, калі таксама патрэбна, каб качка мела здольнасьць лётаць, кіт ня можа лічыцца качкаю.

## У мовах са статычнай тыпізацыяй
У некаторых мовах са статычнай тыпізацыяй, такіх як Boo й D, праверку тыпаў клясаў можна ажыцьцяўляць падчас выканання, а не кампіляцыі.

## Параўнаньне з іншымі сыстэмамі тыпаў

### Структурная тыпізацыя
Качыная тыпізацыя мае падобныя рысы са структурнай тыпізацыяй. Структурная тыпізацыя — гэта статычная тыпізацыі, якая суадносіць тыпы па іх структуры, у той час як качыная тыпізацыя зьяўляецца дынамічнай і суадносіць тыпы толькі па той частцы структуры, да якой зьвяртаюцца падчас выкананьня.

Мовы TypeScript, Elm і Python у той ці іншай ступені падтрымліваюць структурную тыпізацыю.

### Пратаколы й інтэрфэйсы
Пратаколы й інтэрфэйсы дазваляюць яўна вызначыць мэтады, апэратары й паводзіны аб’екта. Калі зьнешняя бібліятэка рэалізуе нязьменную клясу, кліент ня можа карыстацца яе экзэмплярам з інтэрфэйсам, невядомым гэтай бібліятэцы, нават калі кляса задавальняе патрабаваньням інтэрфэйсу. Вядомым вырашэньнем гэтае праблемы зьяўляецца патэрн Адаптэр. У супрацьлегласьць гэтаму, пры качынай тыпізацыі аб’ект будзе прыняты непасрэдна без неабходнасьці адаптэра.

### Шаблённыя тыпы
Шаблённыя функцыі або мэтады прымяняюць качыны тэст у кантэксьце статычнае тыпізацыі, што сумяшчае ўсе перавагі й недахопы як статычнае, так і дынамічнае праверкі тыпаў. Як больш гнуткая качыная тыпізацыя дазваляе рэалізаваць толькі мэтады фактычна выклікаемыя падчас выканання, у той час як шаблёны патрабуюць рэалізацыі ўсіх мэтадаў, нават калі яны застануцца нявыкарыстанымі.

У такіх мовах, як Java, Scala й Objective-C, рэфлексія можа быць выкарыстана для праверкі структуры аб’екта. Напрыклад, Java MethodHandle API можна ўжытае такім чынам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аб’ектна-арыентаванае праграмаваньне
Катэгорыя:Качкі ў масавай культуры
Катэгорыя:Тэорыя тыпаў
Дэймонт

**Дэймонт** (*Дэмонт*, *Дзімонт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Даймунд або Дэймунд, пазьней Дэймант (Daimundo, Deimund, Daymont) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даг- (-дак-, -таг-) (імёны ліцьвінаў Дагейка, Шыдаг, Ядаг; германскія імёны Dagiko, Sidag, Adago) паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Дэймант (Deymont).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Demontowicz* (1671—1681 гады); *Deymontowna* (21 лістапада 1762 году і 14 лістапада 1773 году); *mieszczan… Tadeusz Deymontowicz* (красавік 1796 году); *mieszczan… Kazimierza Deymątowicza… Kazimierzu Deymąntowiczu* (7 сакавіка 1797 году); *Piotr Dejmontowicz* (1798 год); *Stanisław Dejmont* (1799 год); *Michał Deymont*.

## Носьбіты
* Ёсіф Банавэнтуравіч Дэймантовіч (*Деймонтович*) — шляхціч з ваколіцаў Шаўляў, які меў у валоданьні маёнтак Тытвідышкі на 1882 год
* Аляксандра Якімаўна Дэмантовіч (*Демонтович*) — шляхцянка з ваколіцаў Шаўляў, якая мела ў валоданьні зямлю на 1882 год
* Тэадозія Міхалаўна Дзімантовічава (*Димонтовичева*) — шляхцянка з ваколіцаў Цельшаў, якая мела ў валоданьні зямлю на 1882 год

## Глядзіце таксама
* Дага
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Формула-4

**Фо́рмула-4**, скарочана **Ф4** — катэгорыя гонак з адкрытымі коламі для моладзі, заснаваная ў 2013 року як пераходны этап між картынгам і Формулай-3. Гэта не сусьветны чэмпіянат, а некалькі рэгіянальных ці нацыянальных спаборніцтваў, якія павінны адпавядаць адзіным правілам і патрабаваньням. Усе рухавікі мусяць мець аб’ём 1600 см³ і максымальную магутнасьць 160 к. с. (120 кВт), што вышэй, чым у Формуле Форд, ды меней, чым у Формуле Рэно. Мэтай было зрабіць таньнейшым кошт удзелу ў формульных гонках, паколькі ў той час пачаўся заняпад катэгорыі Формулы-3 менавіта праз высокія кошты і альтэрнатыўныя магчымасьці трапіць у Формулу-1.

Дапушчаныя для ўдзелу чатыры вытворцы шасі: Tatuus, Mygale, Dome і Ligier. Паколькі Формула-4 ёсьць першым этапам пасьля картынгу на шляху да Формулы-1, дык яна мае найпавольнейшыя аўтамабілі ў параўнаньні з усімі вышэйшымі сэрыямі. Яны разьвіваюць максымальную хуткасьць каля 240 км/г. Для параўнаньня: час праходжаньня хуткага кола на Сыльвэрстоўне для аўтамабіляў Формулы-4 складае 2:01,651 хв, а для аўтамабіляў Формулы-1 — 1:26.720 (абодва паказьнікі 2023 року).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тэхнічны рэглямэнт Формулы-4
Бэрвід

**Бэрвід** (*Бірвід*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бэрвід, Бэрвіда або Бірвід (Berwid, Beroidis, Byrvidus, Byrvidh) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -бер- (-бір-) (імёны ліцьвінаў Бірын, Бірыбольд, Бэрвольд; германскія імёны Birin, Beribald, Berwoldus) паходзіць ад гоцкага baira, германскага bero 'мядзьведзь', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'.

Адпаведнасьць імя Бірвіт германскаму імю Beroidis сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Jana Berwida z Gieczan, pisarza* (15 чэрвеня 1789 году); *Katarzyna Birwid* (1828 год).

## Носьбіты
Бірвід (*Birwid*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Глядзіце таксама
* Бера
* Від

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Лейці

**Лейці** — група сялянаў-слугаў у Літве і Вялікім Княстве Літоўскім. Упершыню ўпамінаюцца ў 1407 годзе сярод сялянаў, якіх вялікі князь Вітаўт падараваў Манівіду, апошні раз — у 1540-я гады.

Паводле Гістарычнага слоўніка беларускай мовы, лейць (лейт) — гэта чорнарабочы дваровы чалавек.

## Назва
Этымалягічны слоўнік беларускай мовы (1989 год) з спасылкай на савецкага летувіскага гісторыка Канстанцінаса Яблонскіса выводзіць слова лейт ад незасьведчанага ў пісьмовых крыніцах летувіскага *laitis.

Мовазнаўца і гісторык Алесь Жлутка зьвяртае ўвагу на тое, што вылучэньне летувіскім аўтарам Артурасам Дубонісам новай вэрсіі, дзе назва Літва супастаўляецца з назвай служылага стану лейцяў ёсьць праявай хісткасьці летувіскіх гіпотэзаў і прыкметай таго, што этымалягічныя пошукі ў гэтым кірунку заходзяць у тупік. Як адзначае Алесь Жлутка, гэтая вэрсія грунтуецца пераважна на дакумэнтах позьняга часу — XVI стагодзьдзя, калі ўжо маглі адбыцца істотныя зьмены ў этнічным складзе насельніцтва і анамастыцы розных рэгіёнаў Вялікага Княства Літоўскага, а адзінкавыя ранейшыя, адрозныя паводле формы, упаміны могуць мець іншае паходжаньне.

## Геаграфія
Упаміналіся ў Аліце зь Сімнай, Алькеніках, Анікштах, Ашмянах, Бірштанах, Васілішках, Вількаміры, Вільках, Вільні, Дарсунішках, Доўгах, Гегужыне-Пералозах, Жалудку, Жыжмарах, Каняве-Дубічах, Коўне, Кіеўскай зямлі (на Прыпяці), Ласасіне, Лепунах (Ляпонах?), Майшаголе, Мерачы, Радуні, Ракішках, Стаклішках, Судэрве, Сумілішках, Сьвянцянах, Троках, Уцяне, Харэйках (на паўднёвы ўсход ад Вялейкі), Эйшышках.

## Абавязкі
Служылі ў якасьці памежнай варты, абаранялі замкі, прэзэнтавалі вялікакняскую ўладу на ўскраінах гаспадарства і ўтаймоўвалі незадаволеных ёй. Пазьней яны даглядалі коней гаспадара і суправаджалі яго ў падарожжах. У Жамойці выконвалі паліцыйныя функцыі і здушалі сэпаратысцкія памкненьні.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Асобы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Сялянства
Фінал Кубка Лібэртадорэс 2021 году

**Фінальны матч [[Кубак Лібэртадорэс 2021 году|Кубка Лібэртадорэс 2021 году]]** праходзіў у Мантэвідэо на стадыёне «Сэнтэнарыё», дзе сустракаліся паміж сабой бразыльскія клюбы «Палмэйрас» і «Фламэнгу». Гэта быў 62-ы фінал у гісторыі Кубка Лібэртадорэс. Футбольны матч быў праведзены 27 лістапада 2021 году. «Палмэйрас» перамог «Фламэнгу» зь лікам 2:1 пасьля дадатковага часу ў фінале, здабыўшы свой трэці тытул на турніры і другі раз запар.

## Матч

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кубак Лібэртадорэс 2021 году. КОНМЭБОЛ.

Катэгорыя:Фіналы Кубку Лібэртадорэс
Катэгорыя:2021 год у футболе
Мянташка

**Мянта́шка** — прылада для вастрэньня касы.

Выраблялі з цьвёрдай драўніны (дубу, грабу, бярозы) у выглядзе лапатачкі (даўжыня 30—32 см, шырыня 6—7 см) з насечкамі на шырокім канцы. Паверхню з насечкамі намазвалі смалою або змочвалі вадою і потым пасыпалі пяском.

З пачатку XX стагодзьдзя пашыраныя мянташкі заводзкага вырабу з наждаку.

У пераносным сэнсе — «балбатлівы чалавек». Адсюль выраз «мянціць языком».

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Рыштунак
Катэгорыя:Безэквівалентная лексыка
Каманда 33

**Кама́нда 33** () — расейская стужка, зьнятая ў СССР у 1987 годзе. Стужка была зьнятая ў месьце Сьвярдлоўск, што ў РСФСР.

## Зьмест
Адбываецца прызыў маладых мужчын у войска СССР. Прызыўнікі атрымалі позвы ў ваенкамат для прыходу ў войска. Маладыя мужчыны перад адыходам у войска бавяць час рознымі спосабамі: бавіць час на дыскатэцы, сярод таварышаў на прыродзе, а нехта хуліганіць і б'ецца кулакамі ў бойках. Падпалкоўнік Нікіцін забраў прызыўнікоў у цягнік, дзе іх вязуць на Далёкі Ўсход. Яны будуць служыць у марской пяхоце. Маладыя мужчыны сядзяць затвораныя ў цягніку, і рэжысэр спрабаваў паказаць праўдзівую карціну пачатку жыцьця ў войску. Паказваецца п’янства, спробы знайсьці хваробу для вызваленьня ад службы.

## Цікавае
Стужку ў канцы 1980-ых гадоў паказвалі прызыўнікам, падрыхтоўка для пачатку службы ў войску.

У стужцы паказаныя сны прызыўнікоў, дзе адзін сьніць жанчыну. Яна паказаная з голымі грудзямі, што было ў СССР караным і непрыстойным.

## Глядзіце таксама
* Дзень каханьня

## Крыніцы

## Літаратура
* Команда «33» // Советские художественные фильмы: аннотированный каталог, Том 11 / Мария Павлова. — М.: «Нива России», 1995. — стр. 329
* Команда «33» // Домашняя синематека: отечественное кино 1918—1996 / Сергей Землянухин, Мирослава Сегида. — М.: «Дубль-Д», 1996. — 520 с. — стр. 203

## Вонкавыя спасылкі
* Месцы здымак фільму ў Сьвярдлоўску

Катэгорыя:Фільмы на расейскай мове
Катэгорыя:Савецкія фільмы 1987 году
Катэгорыя:Фільмы пра чыгунку
Формула-3

**Фо́рмула Тры**, **Формула-3**, скарочана **Ф3** — трэці ўзровень формульных гонак з адкрытымі коламі, заснаваны ў 1950 року. Асобныя чэмпіянаты ў катэгорыі ладзяцца ў Эўропе, Аўстраліі, Паўднёвай Амэрыцы і Азіі. Формула-3 — пераходны этап на шляху да Формулы-1.

## Мінуўшчына
Пачаткова ў катэгорыі ўдзельнічалі аўтамабілі з матацыклавымі рухавікамі аб’ёмам 500 см³. У тыя часы для гоначнікаў было звыклай справай удзельнічаць у некалькіх клясах аўтагонак адначасова. Так, прыкладам, Стырлінг Мос нават пасьля пераходу ў Формулу-1 нярэдка браў удзел і ў 3-й Формуле. Паводле ж статыстычных паказьнікаў найбольш пасьпяховым гоначнікам у Формуле-3 быў : пачаўшы спартовую кар’еру толькі ў 41-гадовым веку, ён здабыў у ёй 126 перамог; пры гэтым ён перамагаў і таго ж Моса, які ў той час ужо быў сусьветна вядомай зоркай. Паркер тройчы заваёўваў чэмпіёнства сьвету ў Формуле-3 (1952, 1953, 1959), а ў 1954 року саступіў пераможцы ўсяго паўбала.

У канцы 1950-х 500-кубічныя рухавікі пачынаюць саступаць удвая аб’ёмнейшых рухавікам Формулы-Юніёру, і ў 1964 року літровыя рухавікі зьяўляюцца і ў Формуле-3. У 1971 року набылі моц новыя правілы гонкі, якія ўвялі 1600-кубічныя рухавікі, а ў 1974 зьявіліся двухлітровыя. У тыя часы некаторыя каманды сышлі з Формулы-3, каб засяродзіцца толькі на найвышэйшай Формуле.

У 1970-80-я рокі найбуйнейшыя ўласныя чэмпіянаты Формулы-3 ладзіліся ў Вялікабрытаніі, Італіі, Нямеччыне, Францыі. Паступова ім сталі складаць канкурэнцыю нацыянальныя чэмпіянаты (прыкладам, Формула Рэно ў Францыі ці Формула Супэр Ві ў Нямеччыне). Тады асобныя чэмпіянаты аб’ядналіся ў .

Аднак з пачатку 1980-х рокаў Формула-3 пачынае моцна разьвівацца і болей нагадваць сучасную старэйшую сястру. Шматлікія гоначнікі пасьля 3-й катэгорыі пераходзяць адразу ў найвышэйшую, мінаючы Формулу-2. Дзеля памяншэньня костаў удзелу ў гонках канструктары сталі выпускаць шасі, здольныя вытрымаць 3-4 сэзоны гонак. Большасьць рэгіянальных чэмпіянатаў прапануюць для аўтамабіляў з папярэдніх сэзонаў асобныя спаборніцтвы, каб падтрымліваць канкурэнтназдольнасьць і дазволіць камандам і гоначнікам меншыя выдаткі.

У 2019 року заснаваны агульны Чэмпіянат сьвету пасьля таго, як пакрысе заняпала эўрапейская сэрыя.

## Тэхнічныя характарыстыкі
Патрабаваньні да аўтамабіляў:
* Шырыня: 1150 мм максымум
* Колавая база: 2000 мм мінімум
* Каляіна: 1200 мм мінімум
* Маса: 550 кг мінімум з кіроўцам
* Актыўная падвеска, тэлемэтрыя, антыбуксавальная сыстэма забароненыя
* Толькі двухколавы (задні) прывод
* Пасьлядоўная паўаўтаматычная каробка перадачаў, шэсьць пярэдніх (максымум) і адна задняя перадачы
* Колы дыямэтрам 330 мм і шырынёй 240 мм максымум
* Аб’ём паліўнага бака: 45 літраў
* 6-цыліндравыя рухавікі аб’ёмам 3,4 літры з натуральным наддзіманьнем.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына


3
Сырніца (страва)

**Сырніца** — салёны сыр з утрамбаванага тварагу.

Засольваецца некалькі дзён у бочцы слаямі з даданьнем топленага масла для захоўваньня.

## Прыгатаваньне
У драўляную бочку накладваюць мяккі тварог дзень пры дні. Штораз пры дакладваньні тварагу зьліваюць сыроватку. Кожны новы пласт тварагу соляць і ўтрамбоўваюць. Пасьля паступовага запаўненьня бочкі даюць зацьвярдзець сыру. Для лепшага захоўваньня ад скісаньня сырніцу заліваюць топленым маслам. Атрыманую страву звычайна ядуць разагрэтай у якасьці дадатку да хлеба, асабліва падчас жніва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Віды сыроў
Катэгорыя:Беларускія стравы
Катэгорыя:Стравы з сыра
Катэгорыя:Гістарычныя стравы
Дыямэнты шага

**Дыямэ́нты ша́га** () — украінская стужка, зьнятая ва Ўкраіне у 1992 годзе. Стужка была зьнятая ў месьце Ялта, што ў Крыме.

## Зьмест
У адным з корчмаў у месьце Ялта малады мужчына прапіў вялікую капу грошаў. Яго завуць Міхаіл (Яўген Лявонаў-Гладышаў). Ён пазнаёміўся з прывабнаю жанчынаю Галінаю (Аляксандра Калкунова). Разам з сваім таварышам Алікам (Сямён Фарада) Міхаіл хоча абкрасьці ў Маскве кватэру. У ёй калекцыя каштоўных дыямэнтаў шага. Іх у кватэры 17 дыямэнтаў. Сьледзтва пра крадзеж і забойства вядзе сьледчы Юры Жалязьнікоў (Леў Дураў).

## Цікавае
У стужцы Міхаіл цалуе голыя грудзі Галіны. Яна паказаная з голымі грудзямі, што было ў СССР караным і непрыстойным.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы на расейскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1992 году
Катэгорыя:Украінскія дэтэктыўныя фільмы
Сырніца (неадназначнасьць)

* **[[Сырніца]]** — гаспадарчае памяшканьне для сыру.

Іншае:
* Сырніца — беларуская страва;
* Сырніца — адна з назваў Масьленіцы.
Прэм’ер-Ліга 2018—2019 гадоў

**Прэм’ер-Ліга 2018—2019 гадоў** — 27-ы розыгрыш Прэм’ер-Лігі, які праходзіў з 10 жніўня 2018 году па 12 траўня 2019 году. Улічваючы іншыя дывізіёны, якія былі папярэднікамі Прэм’ер-Лігі і мелі статус найвышэйшага дывізіёну, гэта быў 120-ы розыгрыш чэмпіянату Ангельшчыны ў найвышэйшым дывізіёне.

«Манчэстэр Сіці» абараніў свой тытул, здабыты ў папярэднім сэзоне. Гэты тытул стаў для «Манчэстэр Сіці» чацьвёртым у Прэм’ер-Лізе і шостым у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся з Чэмпіёншыпу — «Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз», «Кардыф Сіці» і «Фулгэм». Гэтыя клюбы замянілі «Сўонсі Сіці», «Сток Сіці» і «Ўэст Бромўіч Альбіён».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Бамбардзіры

## Вонкавыя спасылкі
* Вынікі на footballsite

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Катэгорыя:2018 год у футболе
Катэгорыя:2019 год у футболе