Сяргей Чаранкевіч

**Сярге́й Чаранке́віч** (нарадзіўся 20 ліпеня 1942 году, в. Палянічыцы, Берасьцейская вобласьць) — савецкі й беларускі біяфізык. Акадэмік Нацыянальнае акадэміі навук Беларусі (2009; сябар-карэспандэнт з 2004), доктар навук (1989), прафэсар (1990).

## Жыцьцяпіс
Чаранкевіч нарадзіўся ў в. Палянічыцы (Баранавіцкі раён, Берасьцейская вобласьць). У 1959 скончыў Сталовічскую сярэднюю школу і атрымаў на фізычны факультэт БДУ, які скончыў у 1964 годзе на катэдры ядзернае фізыкі і паступіў у асьпірантуру БДУ. У 1969 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю па адмысловасьці «оптыка», працаваў на катэдрах ядзернае фізыкі і біяфізыкі (пасьля яе заснаваньня ў 1973 годзе). Стажываўся ў Ілінойскім тэхналяґічным інстытуце, Пэнсыльванскім унівэрсытэце, Каліфарнійскім унівэрсытэце, Нідэрляндзкім інстытуце раку. З 1980 па 2017 рок узначальваў катэдру біяфізыкі БДУ. У 1989 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю па адмысловасьці «біяфізыка». З 2017 року прафэсар катэдры біяфізыкі ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце.

Пад кіраўніцтвам Чаранкевіча абаронена 29 кандыдацкіх ды 3 доктарскія дысэртацыі, ён ёсьць аўтарам шэрагу курсаў ды адмыскурсаў, чытаемых на фізычным факультэце БДУ («Фізыка біясыстэмаў», «Біяфізыка вузы», «Фізыка мэмбранных сыстэмаў», «Біяфізыка складаных сыстэмаў» і інш.).

## Навуковая дзейнасьць
Навуковыя работы Чаранкевіча прысьвечаныя вузавай біяфізыцы, вузавай інжынэрыі, Біяінфарматыцы. У 1967 годзе скончыў асьпірантуру. Апісаў люмінэсцэнтныя ўласьцівасьці азотыстых асноваў ды нуклійных кісьляў (1969). У 1969 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю па адмысловасьці «оптыка». Званьне дацэнта атрымаў у 1970 годзе.

Вывучаў паводзіны вузаў у зьменлівых (у тым ліку экстрэмальных) умовах. Абґрунтаваў ідэю пра ўдзел унутрывузавых рэдокс-фактараў у падтрыманьні гамэастаза вузы, сфармуляваў спосаб апісаньня стану вузы пры дапамогі паняцьцяў пра эфэктыўны рэдокс-патэнцыял ды рэдокс-буфэрнае ёмістасьці. Апісаў шэраг зьяваў у вузах крові, імуннай сыстэме, пухлівых вузаў, выявіў сыґнальныя функцыі актыўных формаў кісьляроду, у прыватнасьці ґідраґену пэраксыду. Распрацаваў прынцыпы функцыянаваньня вылічальных сыстэмаў на аснове нэйронных сеткаў, усталяваў новы закон для іх навучаньня. Разьвіў шэраг прыкладных дыяґнастычных мэтадаў ды спосабаў пераверкі эфэктыўнасьці лекаў.

## Узнагароды
* Нагрудны знак «Вынаходнік СССР»
* Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусі (1999)
* Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусі (2002)

## Публікацыі
Чаранкевіч ёсьць аўтарам 48 патэнтаў і больш за 570 навуковых работаў, сярод якіх:
* 
* 
* 
* 
* *С. Н. Чаранкевіч й інш.* Структура і ўласцівасьці іённых каналаў біяляґічных мэмбранаў. — Менск: БДУ, 2004.
* *С. Н. Чаранкевіч, А. І. Хмяльніцкі, Г. Г. Мартыновіч.* Транспарт рэчываў праз біяляґічныя мэмбраны. — Менск: БДУ, 2007.
* *Г. Г. Мартыновіч, С. Н. Чаранкевіч.* Акісьляльна-аднаўленчыя працэсы ў клетках. — Менск: БДУ, 2008.

## Глядзіце таксама
* Навука ў Беларусі
* Адукацыя ў Беларусі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сяргей Чаранкевіч на сайце НАН Беларусі
* Сяргей Чаранкевіч у базе зьвесткаў «Гісторыя беларускае навукі ў тварах» Цэнтральнае навуковае бібліятэкі імя Я. Коласа НАН Беларусі
* Сяргей Чаранкевіч на сайце Міхайла Шпілеўскага

Катэгорыя:Беларускія фізыкі
Катэгорыя:Савецкія фізыкі
Катэгорыя:Беларускія біёлягі
Катэгорыя:Беларускія вынаходнікі
Катэгорыя:Савецкія вынаходнікі
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі