open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Агаркі

**Ага́ркі** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Агаркі ўваходзяць у склад Лашанскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Рагаўскога сельсавету. У адпаведнасьці з рашэньнем Менскай абласной рады дэпутатаў № 234 перададзеная ў склад Лашанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 14 жыхароў
* 1999 год — 22 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Лашанскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Ашнарава (Менская вобласьць)

**Ашна́рава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Гуйкі. Уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавету Менскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзіцца на аўтамабільнай дарозе .

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Войшнар складаецца з фармантаў -войш-, які паходзіць ад гоцкага і бургундзкага waiþs 'паляваньне', гоцкага waiþja 'паляўнічы', і -нар-, які паходзіць ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць'. Такім парадкам, імя Войшнар азначае «захаваны на паляваньні». 

Таксама адзначалася старажытнае германскае імя Асінар (Asinar, Asinarius).

## Гісторыя
На 1776 год вёска Ашнарава ўваходзіла ў склад Менскага павету Менскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага і знаходзілася ў валоданьні Бутрымовічаў, тут было 7 двароў. На 1791 год яна ўваходзіла ў склад маёнтку Саламярэчча і належала да Заслаўскай парафіі.

## Насельніцтва
* 1909 год — 118 чалавек у вёсцы Вейшнараве і 53 чалавекі ў фальварку Вейшнараве
* 1999 год — 30 чалавек
* 2010 год — 31 чалавек
* 2012 год — 24 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Гайдукоўка (Менская вобласьць)

**Гайдуко́ўка** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці. Гайдукоўка ўваходзіць у склад Шаршунскага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе ракі Лукавая.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1 чалавек
* 2012 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Гуя

**Гуя́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе , недалёка ад шашы . Гуя ўваходзіць у склад Лашанскага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году перададзеная з Рагаўскога ў Лашанскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2012 год — 59 жыхароў
* 2010 год — 52 жыхары
* 1999 год — 50 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Лашанскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Ермакі (Менскі раён)

**Ермакі́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Ермакі ўваходзяць у склад Пятрышкаўскага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёска перададзеная з Рагаўскога сельсавету ў Пятрышкаўскі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 14 чалавек
* 2010 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрышкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Збаравічы

**Зба́равічы** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, каля дарогі . Збаравічы ўваходзяць у склад Шаршунскага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе ракі Гуйка.

## Насельніцтва
* 1999 год — 30 чалавек
* 2010 год — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Могілкі Кальварыя (Барысаў)

**Могілкі Кальварыя** — могілкі ў прадмесьці Барысава. 

Могілкі былі заснаваны ў пачатку дзевятнаццатага стагодзьдзя побач з каталіцкай капліцай. Надмагільлі з польскімі надпісамі, якія найлепш захаваліся — Марыі Міцкевіч і сям’і Луньскіх.

## Глядзі таксама
* Кальварыйскія могілкі ў Менску

## Вонкавыя спасылкі
* 
	

Катэгорыя:Барысаў
Катэгорыя:Могілкі Беларусі
Альгомельскі сельсавет

**Альго́мельскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Альгомель.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Давыд-Гарадоцкага раёну Пінскай (з 8 студзеня 1954 году — Берасьцейскай) вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Аздаміцкаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 4

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 191
*  С. 561
*  С. 311
*  С. 207

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Давыд-Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Гомельскага раёну

У Гомельскім раёне знаходзяцца 28 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 8 — помнікі археалёгіі, 6 — помнікі архітэктуры, 14 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў было выключанае:

|}

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Гомельшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Добрускага раёну

У Добрускім раёне знаходзіцца 51 аб’ект, які ўключаны ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 15 — помнікі археалёгіі, 8 — помнікі архітэктуры, 28 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Добрушчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Гістарычны атляс Беларусі

«**Гістары́чны а́тляс Белару́сі**» — двухтомны атляс на беларускай мове, які прысьвечаны гісторыі мінуўшчыны Рэспублікі Беларусь. Атляс складзены і падрыхтаваны Беларускім гістарычным аглядам.

## Бібліяграфія
# Гістарычны атлас Беларусі. У 2 т. Т. 1: М.Ф. Спірыдонаў. — Варшава: Беларускі гістарычны агляд, 2008. — 164 с., іл. .

Першы том асьвятляе пэрыяд ад палеаліту да падзелаў Рэчы Паспалітай. У выданьні прадстаўлены каля ста спэцыяльных і некалькі дзясяткаў гістарычных мапаў беларускіх земляў, пляны найважнейшых бітваў і замкаў, мапы асноўных войнаў, пляны асноўных гарадоў Беларусі і плян Варшавы, а таксама тэкст навуковага камэнтара і зводная табліца гістарычных назваў.

## Вонкавыя спасылкі
* Гістарычны атлас Беларусі. Том 1 // «Новы час»

Катэгорыя:Беларускія энцыкляпэдыі
Дубішча

Назву **Дубішча** маюць:

* Дубішча — вёска ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Дубішча — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебская вобласьці
* Дубішча — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
* Дубішча — вёска ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці
* Дубішча — пасёлак гарадзкога тыпу ў Валынскай вобласьці Ўкраіны
Дабучынскі сельсавет

**Дабу́чынскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дабучын.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 5

## Літаратура
*  С. 576
*  С. 503
*  С. 67

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пружанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Зіновіцкі сельсавет

**Зіно́віцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Зіновічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Зеляневіцкі сельсавет у складзе Ружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці (з 8 студзеня 1954 году да 19 чэрвеня 1954 году — Гарадзенскай). 16 ліпеня 1954 году сельсавет перайменаваны ў Зіновіцкі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Пружанскага раёну. Сельсавет перайменаваны ў Зеляневіцкі.

## Літаратура
*  С. 576
*  С. 128
*  С. 507

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пружанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Паўлаўскі сельсавет

Назву **Па́ўлаўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Паўлаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. 
* Паўлаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці.
Брадоўскі сельсавет

**Брадо́ўскі сельсаве́т**, **Бро́дзкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Брады.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Шарашоўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

17 сьнежня 1956 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Пружанскага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 17

## Літаратура
* 
*  С. 576
*  С. 197
*  С. 495
*  С. 69

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пружанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Падкраіцкі сельсавет

**Падкра́іцкі сельсавет**, **Падкра́йчаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Падкраічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

14 красавіка 1960 году сельсавет перададзены Бярозаўскаму раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 8

## Літаратура
*  С. 576
*  С. 190
*  С. 67

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярозаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Ельскага раёну

У Ельскім раёне знаходзяцца 3 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 1 — помнік архітэктуры, 2 — помнікі гісторыі.

## Помнік архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Ельшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Жлобінскага раёну

У Жлобінскім раёне знаходзяцца 48 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 23 — помнікі археалёгіі, 3 — помнікі архітэктуры, 22 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў былі выключаныя:

|}

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Жлобіншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Герб Вільні

**Герб Вільні** () — гарадзкі герб Вільні. У барвяным (пунсовым) полі Сьвяты Хрыстафор, які пераходзіць па вадзе і трымае на плячы немаўля Ісуса. У вялікім гербе шчытатрымальнікамі зьяўляюцца дзьве жаночыя постаці, з правага боку (левае адносна гледача) з фасцыямі ліктараў, зь левага — з шалямі і якарам. Шлюбуе герб ляўровы вянок, перавіты жоўтымі, чырвонымі і зялёнымі стужкамі. Дэвіз гербу:  (Адзінства, Справядлівасьць, Надзея).

## Гісторыя

Герб быў зацьверджаны ў 1330 годзе, праз 7 гадоў пасьля заснаваньня места. Па вэрсіі, распаўсюджанай у папулярных выданьнях і якая ўзыходзіць да містыфікацыі гісторыка Тэадора Нарбута, на гербе да XIV стагодзьдзя маляваўся казачны герой Альцыс, які пераносіў праз раку сваю жонку Янтэрытэ; затым нібы герб быў пераасэнсаваны ў хрысьціянскім духу.

У пэрыяд уваходжаньня гораду ў склад Расейскае імпэрыі герб гораду быў заменены Пагоняю — ранейшым гербам Вялікага княства Літоўскага. Ён уяўляў сабою выяву ў чырвоным полі вершніка ў латах, які скача на белым кані; у правай руцэ вершніка паднятая ўгару шабля, а левая трымае срэбны шчыт з залатым васьміканцовым крыжом. У якасьці гербу гораду Вільні ён быў уведзены ў 1845 годзе. Найвысока зацьверджаны ў 1878 годзе на герб малявалася: 

у барвяным шчыце, на срэбным кане, пакрытым барвяным трохканечным з залатою аблямоўкаю дыванам, вершніка, які скача, зь мячом і шчытом, на якім прымацаваны васьміканцовы барвяны крыж.

Гістарычны герб быў адноўлены ў 1990 годзе. Сучасны герб быў зацьверджаны 17 красавіка 1991 году Вярхоўнай Радаю Летувы. На сьцягу Вільні ў цэнтры разьмешчаны герб гораду.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Вільні

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Vilniaus herbas
* Coat of Arms and Legend
* Апісаньне герба (1845 г.) гарады Вільня

Вільня
Катэгорыя:Вільня
Раша Срака

**Ра́ша Сра́ка** (, , Любляна, Славенія) — славенская дзюдаістка, чэмпіёнка Эўропы 2003 году, неаднаразовы прызэр чэмпіянатаў сьвету і Эўропы па дзюдо.

Выступае ў вагавай катэгорыі да 70 кг. Рост — 174 гл.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2004 году.

Прадстаўляе войска Славеніі. Мае дзіця.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль Рашы Сракі на сайце judoinside.com

Катэгорыя:Славенскія дзюдаісты
Катэгорыя:Дзюдаісты на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па дзюдо
Вуглянскі сельсавет

**Вугля́нскі сельсавет**, **Угля́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вугляны.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. У 1967 годзе цэнтар сельсавету перанесены ў вёску Зьдзітава. 18 студзеня 1988 году сельсавет перайменаваны ў Зьдзітаўскі.

## Літаратура
*  С. 174

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярозаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1988 годзе
Гвардыя Прыднястроўя

**Ґвардыя ПМР** — узброеныя фармаваньні Прыднястроўскае Малдаўскае Рэспублікі, якія актыўна прымалі ўдзел у Прыднястроўскім канфлікце. Ґвардыя створана ў 1991 годзе на аснове ПАСМ — працоўных атрадаў садзейнічаньня міліцыі. Ґвардыя ПМР падзялялася на тэрытарыяльныя батальёны (1-ы Тыраспальскі, 2-і Бэндэрскі, 3-і Рыбніцкі, 4-ы Дубасарскі па 250 байцоў). У Каменцы, Грыгарыёпалі і Слабадзее знаходзіліся роты. У пасьляваенны пэрыяд часткі РҐ былі перафармаваныя ва УС ПМР. Батальёны разгорнутыя ў Брыгады, а роты ў батальёны.

Катэгорыя:Прыднястроўскі канфлікт
Катэгорыя:Прыднястроўе
Восаўскі сельсавет (Бярозаўскі раён)

**Во́саўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Восаўцы.

## Гісторыя
21 лістапада 1977 году сельсавет перайменаваны ў Нарутавіцкі.

## Літаратура
*  С. 189

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярозаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1964 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1977 годзе
Машковіцкі сельсавет

**Машко́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Машковічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Міжлескаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 185

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярозаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Бярозаўскі пасялковы савет

**Бяро́заўскі пасялко́вы савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — працоўны пасёлак Бярозаўскі (затым Белаазёрск).

## Гісторыя
12 студзеня 1960 году Ніўкаўскі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя новастворанаму Бярозаўскаму пасялковаму савету.

25 чэрвеня 1960 году пасялковы савет перайменаваны ў Белаазёрскі.

15 сакавіка 1971 году пасялковы савет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя новастворанаму Белаазёрскаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 162, 164, 189

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Бярозаўскага раёну
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, створаныя ў 1960 годзе
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, скасаваныя ў 1971 годзе
Асінаўскі сельсавет

Назву **Асі́наўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Асінаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці
* Асінаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёну Віцебскай вобласьці
* Асінаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёну Гомельскай акругі
* Асінаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці
Бабіцкі сельсавет

Назву **Ба́біцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Бабіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Бабіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвяцілавіцкага раёну Гомельскай вобласьці
Арэшкавіцкі сельсавет

**Арэ́шкавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Арэшкавічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Бярэзінскага раёну Барысаўскай акругі.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Дзьмітравіцкаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 4

## Літаратура
*  С. 175
*  С. 221, 222
*  С. 136

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Бярэзінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Белічаны

Назву **Белічаны** маюць:

* Белічаны — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Белічаны — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Каленкавіцкага раёну

У Каленкавіцкім раёне знаходзіцца 51 аб’ект, які ўключаны ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 17 — помнікі археалёгіі, 3 — помнікі архітэктуры, 31 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Каленкавіччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Насавічы

Назву **Насаві́чы́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Насавічы — хутар у Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Насавічы — вёска ў Каленкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Насовіч
* Насовічы
Машчаніцкі сельсавет

Назву **Машчані́цкі [[сельсавет]]** маюць:

* Машчаніцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бялыніцкага раёну Магілёўскай вобласьці.
* Машчаніцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці.
Носавічы

Назву **Но́савічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Носавічы — вёска ў Валожынскім раёне
** Носавічы — вёска ў Мядзельскім раёне
Мансійская мова

**Мансі́йская мова** — вугорская мова фіна-вугорскае моўнае галіны, асноўная мова народу мансі. Спрадвечнай тэрыторыяй расьсяленьня мансі і распаўсюду мансійскае мовы зьяўляюцца басэйны левых прытокаў Обі, Іртыша ды Табола. Апроч Ханты-Мансійскае аўтаномнае акругі, мансі жывуць у некаторых раёнах Сьвярдлоўскае й Цюменскае абласьцёў. Колькасьць мансі ў Расеі складае прыкладна 11 400 чалавек, зь іх мансійскую мову ў якасьці роднай вызнае прыкладна 37%, расейскую — 62%, прыкладна 1% мансі роднай мовай лічыць комі-зыранскую, ненецкую, сыбірска-татарскую і хантыйскую. 

## Асноўная характарыстыка
### Структура
Мансійская мова зьяўляецца бліжэйшай да вугорскае мовы з усіх уральскіх моваў. Падабенствы знаходзяцца ў сфэры лексыкі, ґраматыкі і фанэтыкі.

Мансійская мова адносіцца да аґлютынуючых моваў. Прэфіксы маюць толькі дзеясловы, назоўнікі зьмяняюцца па чыслах (адзіночнае, множнае, дваістае), склонах (8 склонаў) і формах прыналежнасьці (9 формаў)

## Крыніцы

Катэгорыя:Вугорскія мовы
Катэгорыя:Мовы Расеі

## Крыніцы
Базыліка Сьвятога Крыжа (Варшава)

**Касьцёл Сьвятога Крыжа** () — рыма-каталіцкая царква ў Варшаве (Польшча). Знаходзіцца ў Сяродмесьці па вул. Кракаўскае прадмесьце, 3. Належыць ордэну ксяндзоў-місыянэраў Сьвятога Вінсэнта з Поля.

## Мінуўшчына

Пад 1510 рокам на гэтым месцы згаданая капліца пад тытулам Сьвятога Крыжа.

У 1525 пабудаваны драўляны касьцёл — філія калегіяты сьв. Яна. У 1615 перабудаваны, у 1653 перададзены ордэну ксяндзоў-місыянэраў і стаў цэнтральным храмам ордэну ў Польшчы. Касьцёл стаў адным з галоўных храмаў паўднёвага прадмесьця Варшавы, хоць напачатку нават не ўваходзіў у яе межы. Аднак ужо праз тры рокі Варшава была захопленая швэдзкімі войскамі ў часе «Патопу», а касьцёл зруйнаваны. За Янам III Сабескім было вырашана ўзьвесьці сьвятыню зноўку. Сучасны будынак паўстаў у 1679—1696 роках у барокавым стылі паводле праекту надворнага каралеўскага архітэктара Юзэфа Шымана Бялёцьці. 14 кастрычніка 1696 року прымас Міхал Стэфан Радзяёўскі кансэкраваў касьцёл.

У 1725—1737 былі ўзьведзеныя вежы, накрытыя позьнебарокавымі банямі, аўтарства Юзэфа Фантаны. Ягоны сын Якуб запраектаваў фасады (1756).

На Раство 1881 року ў касьцёле адбылася паніка, выкліканая чуткамі пра пажар, якія, аднак, не пацьвердзіліся. У цісканіне загінулі 29 чалавек. У гэтым здарэньні былі абвінавачаныя жыды, з-за чаго пачаўся пагром.

У 1889 была рэканструяваная лесьвіца перад галоўным уваходам і пастаўленая статуя Хрыста з крыжам.

У першыя ж дні Другой сусьветнай вайны сьвятыня былі зьнішчаная. Страчаныя між іншых абразы «Боская вячэра» Францішка Смуглевіча і «Ўкрыжаваньне» Ежы Сямігіноўскага. Падчас Варшаўскага паўстаньня 6 верасьня 1944 году нацысты загналі ў сьвятыню дзьве самаходныя міны, якія зруйнавалі фасады касьцёлу, зьнішчылі скляпеньні над ніжнім касьцёлам, Вялікі алтар, алтары сьв. Роха і сьв. Вінсэнта з Поля.

У 1945—1953 сьвятыня адноўленая паводле спрошчанага праекту архітэктара Збароўскага. Інтэр’ер быў рэканструяваны без барочных паліхромаў і фрэсак. У 1960—1972 рэканструяваны галоўны алтар.

У 2002 року папа Ян Павал II павысіў касьцёл сьв. Крыжа да ўзроўню малой базылікі.

У калёнах храму пахаваныя урны з сэрцамі Фрыдэрыка Шапэна і Ўладыслава Рэйманта. У храме таксама маюцца эпітафіі Балеслава Пруса, Ігнацыя Юзэфа Крашэўскага, Балеслава Масьціцкага, Ўладыслава Сікорскага і Юльюша Славацкага.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Бачына варшаўскае парафіі Сьвятога Крыжа
* «Касьцёл сьвятакрыжавы ў Варшаве» — артыкул у «Tygodniku Ilustrowanym» за 14 лістапада 1863 року.
* Фатаздымкі парафіі
* Варшавікія

Катэгорыя:Базылікі Польшчы
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Крыжа
Катэгорыя:Славутасьці Варшавы
Катэгорыя:Барочная архітэктура Польшчы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1696 годзе
Каменец (Менская вобласьць)

**Ка́менец** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Каменец уваходзіць у склад Шаршунскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 99 чалавек
* 2010 год — 79 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Кісялі (Менскі раён)

**Кісялі́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Кісялі ўваходзяць у склад Пятрышкаўскага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёска перададзеная з Рагаўскога сельсавету ў Пятрышкаўскі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 38 чалавек
* 2010 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пятрышкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Курганы (Шаршунскі сельсавет)

**Курганы́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Курганы ўваходзяць у склад Шаршунскага сельсавету. Каля вёскі працякае рака Ўдранка.

## Насельніцтва
* 1999 год — 17 чалавек
* 2009 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Лельчыцкага раёну

У Лельчыцкім раёне знаходзяцца 14 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 4 — помнікі археалёгіі, 1 — помнік архітэктуры, 9 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнік архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Лельчыччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Кармянскага раёну

У Кармянскім раёне знаходзяцца 30 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 19 — помнікі археалёгіі, 2 — помнікі архітэктуры, 9 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Кармяншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Лісіцы (Менскі раён)

**Лісі́цы** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на скрыжаваньні дарогі  з . Лісіцы ўваходзяць у склад Лашанскага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году перададзеная з Рагаўскога ў Лашанскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2012 год — 13 жыхароў
* 2010 год — 14 жыхароў
* 1999 год — 13 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Лашанскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Пральня (Менская вобласьць)

**Пра́льня** — былая вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Пральня ўваходзіць у склад Шаршунскага сельсавету. Знаходхіцца на адлегласьці 16 км на паўночны захад ад Менску. Вёска месьціцца каля сажалкі на рацэ Удра (Удранка).

## Гісторыя
У 1800 годзе была фальваркам, у якім жылі 12 сялян і 6 аколічнай шляхты, і які належаў М. Валадковічу. Уваходзіла ў Вялейскі павет. У 1897 годзе маёнтак Пральня, складаўся з 2 двароў, у якіх жылі 13 чалавек. Меў вадзяны млын. Уваходзіў у склад Радашкавіцкай воласьці Вялейскага павету. Зь лютага да сьнежня 1918 году вёска акупаваная войскамі кайзэраўскай Нямеччыны, зь ліпеня 1919 г. да ліпеня 1920 г. — войскамі Польскай Рэспублікі. У 1919 годзе ўключаная ў склад БССР. У 1921 годзе хутар, 3 двары, 22 жыхары. Ад 20 жніўня 1924 году вёска ў Шаршунскім сельсавеце Заслаўскага раёну Менскай акругі (да 26 ліпеня 1930 г.). У 1926 г. хутар, 3 гаспадаркі, 21 чалавек. Ад 20 лютага 1938 году ў Менскай вобласьці. У Другую сусьветную вайну з канца чэрвеня 1941 г. да пачатку ліпеня 1944 г. акупаваная нямецкімі войскамі. Ад 8 жніўня 1959 году ў Менскім раёне, з 20 студзеня 1960 году ў Рагаўскім сельсавеце. У 1997 годзе складалася з 2 гаспадарак, у якіх жылі 5 чалавек, у саўгасе «Савецкі» (цэнтар — в. Шаршуны).

## Насельніцтва
* 1999 год — 3 жыхары
* 2010 год — 1 двор, 1 жыхар

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Гарадзец (Ровенская вобласьць)

**Гарадзе́ц** () — вёска ва Ўладзімерацкім раёне Ровенскай вобласьці Ўкраіны. Цэнтар Гарадзецкай вясковай рады. Насельніцтва — 2100 асобаў.

## Мінуўшчына
У 1492 кароль Аляксандар Ягелончык падарыў мясцовасьць Юрыю Гальшанскаму. Імаверна, у XVI стагодзьдзі маёнтак знаходзіўся ва ўласнасьці Астроскіх. У сярэдзіне XVIII стагодзьдзя перайшоў да Караля Шыдлавецкага, мечніка смаленскага. Пасьля маёнтак перайшоў ва ўласнасьць роду Ўрбаноўскіх гербу «Прус I».

За часамі Антонія і Эльжбэты Ўрбаноўскіх гарадзецкі двор перажываў росквіт. Ня маючы дзяцей, яны заняліся стварэньнем бібліятэкі.
Ад 1834 у іх цягам некалькіх рокаў зь перапынкамі гасьцяваў Юзэф Ігнацы Крашэўскі, займаючыся каталёгізацыяй бібліятэчных збораў, якія былі яму патрэбныя для падрыхтоўкі матэрыялаў па гісторыі Вільні. Тут ён таксама пазнаёміўся з Соф’яй Вароніч, зь якой узяў шлюб у 1838 року. У кнізе «Wspomnienia Wołynia, Polesia i Litwy», прысьвечанай Антонію Ўрбаноўскаму, ён згадае багацьце гарадзецкай бібліятэкі.

Па сьмерці Антонія, а пасьля й Эльжбеты Ўрбаноўскай маёнтак перайшоў да далёкіх сваякоў графаў Скаржынскіх. Цягам дваццаці рокаў маёнтак стаяў апусьцелы, вялізная бібліятэка і мастацкія творы расьцерушыліся.

У 1870 року маёнтак набыў расеец Курлоў, каля 1880 ён перайшоў да сям’і Пурбо. Каля 1893 року маёнтак ад Аўгуста пераходзіць да ягонага сына , які заняўся ў маёнтку гаспадарчай дзейнасьцю і адбудовай двару.

За польскім часам маёнтак Гарадзец стаў адным з найвялікшых на Валыні і лічыўся ўзорным. Пасьля пачатку Другой сусьветнай вайны Пурбо зьехалі адсюль, двор быў разрабаваны, а ўвесну 1940 року быў разабраны сам палац.

20 студзеня 1943 жаўнеры УПА падчас бою пад Гарадцом зьнішчылі нямецкі атрад, у склад якога ўваходзілі таксама ўласаўцы. Па сканчэньні вайны была зьнішчаная капліца 1810 року, у якой браў шлюб Язэп Крашэўскі і былі пахаваныя прадстаўнікі роду дэ Пурбо.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Леанід Гардасевіч, сьвятар, вязень савецкіх лягероў
* Юзэф Ігнацы Крашэўскі, польскі пісьменьнік. Гасьцяваў у Гарадцы, у 1838 вянчаўся з Соф’яй Вароніч
* Аляксандар Моцык, амбасадар Украіны ў Польшчы. Нарадзіўся ў Гарадцы
* Тадэвуш Ежы Стэцкі, краязнавец, пісьменьнік. Нарадзіўся ў Гарадцы

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Мапы Гарадцу
* Надвор’е ў Гарадцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ровенскай вобласьці
Катэгорыя:Вёскі Ўкраіны
Катэгорыя:Мясьціны Крашэўскіх
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1540 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Нараўлянскага раёну

У Нараўлянскім раёне знаходзяцца 12 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 7 — помнікі археалёгіі, 4 — помнікі архітэктуры, 1 — помнік гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнік гісторыі

|}

Нараўляншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Санкт-Пецярбурскі дзяржаўны ўнівэрсытэт

**Санкт-Пецярбурскі дзяржаўны ўнівэрсытэт** () — адзін з найбуйнейшых і самых першых унівэрсытэтаў у Расеі. У склад унівэрсытэцкага вучэбна-навуковага комплексу ўваходзіць: 22 спэцыяльныя факультэты, 13 навукова-дасьледчых інстытутаў, а таксама факультэт Ваеннага навучаньня і агульнаўнівэрсытэцкая катэдра фізычнай культуры і спорту.

Прэзыдэнт СПБГУ — акадэмік РАТ Л. А. Вярбіцкая. Рэктар — прафэсар М. М. Кропачаў.

Будынкі ўнівэрсытэту разьмешчаны ў асноўным у Васілевостраўскім і Петрадварцоўскім раёнах гораду. На Васільеўскім востраве разьмешчаны так званы Васілевостраўскі вучэбна-навуковы комплекс з гістарычным галоўным будынкам унівэрсытэту (будынак Дванаццаці калегіяў), а ў Старым Пецяргофе — Петрадварцовы вучэбна-навуковы комплекс.

## Студэнты-беларусы
* Францішак Багушэвіч, выключаны за ўдзел у студэнцкіх хваляваньнях
* Браніслаў Тарашкевіч

## Рэктары
Адным з рэктараў у 1938—1939 гадах быў беларускі навуковец Канстанцін Лукашоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт унівэрсытэту

Катэгорыя:Санкт-Пецярбург
Баранскі сельсавет (Халопеніцкі раён)

**Бара́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Халопеніцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Барань.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Халопеніцкага раёну Барысаўскай акругі. 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Барысаўскага раёну. 12 лютага 1935 году сельсавет перададзены адноўленаму Халопеніцкаму раёну.

26 жніўня 1959 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Маісееўшчынскаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 15

## Літаратура
*  С. 69
*  С. 148

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Халопеніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1959 годзе
Санкт-Пецярбурскі дзяржаўны тэхналягічны інстытут

**Санкт-Пецярбу́рскі дзяржа́ўны тэхналягі́чны інстыту́т** (тэхнічны ўнівэрсытэт) (), **СПбГТІ** — адзін зь вядучых ВНУ Расейскай Фэдэрацыі. Заснаваны  ў Санкт-Пецярбургу, унівэрсытэт існуе ўжо амаль два стагодзьдзі, займаючыся, у першую чаргу, падрыхтоўкай кваліфікаваных кадраў у галіне хіміі, хімічнай, нана-і біятэхналёгій, кібэрнэтыкі і тэхнікі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт факультэта эканомікі і мэнэджмэнту СПбГТІ(ТУ)
* Афіцыйны сайт завочнага аддзяленьня СПбГТІ(ТУ)


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1828 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Петрыкаўскага раёну

У Петрыкаўскім раёне знаходзяцца 39 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 16 — помнікі археалёгіі, 8 — помнікі архітэктуры, 15 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

Петрыкаўшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рагачоўскага раёну

У Рагачоўскім раёне знаходзяцца 77 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 40 — помнікі археалёгіі, 9 — помнікі архітэктуры, 28 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Рагачоўшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Гарэлалускі сельсавет

**Гарэлалу́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэмбінскага раёну Барысаўскай акругі. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Смаляры.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Зэмбінскага раёну Барысаўскай акругі.

21 жніўня 1925 году сельсавет перайменаваны ў Іканскі.

## Літаратура
*  С. 97
*  С. 441

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Зэмбінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1925 годзе
Ганцавіцкі сельсавет

Назву **Га́нцавіцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Ганцавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ганцавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці.
* Ганцавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Плешчаніцкага раёну Менскай вобласьці.

## Глядзіце таксама
* Ганцавіцкі раён
Танелева

**Тане́лева** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Танелева ўваходзіць у склад Шаршунскага сельсавету. Вёска месьціцца каля ракі Канатопкі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 11 чалавек
* 2010 год — 6 чалавек
* 2012 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаршунскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Ганцавіцкі сельсавет (Плешчаніцкі раён)

**Га́нцавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Плешчаніцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ганцавічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Зэмбінскага раёну Барысаўскай акругі. 22 верасьня 1927 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Плешчаніцкага раёну.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны.

## Літаратура
*  С. 94
*  С. 441
*  С. 512

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Плешчаніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Ота Скарцэні

**О́та Скарцэ́ні** (; 12 чэрвеня 1908, Вена, Аўстра-Вугоршчына — 6 ліпеня 1975, Мадрыд, Гішпанія) — нямецкі дывэрсант; обэрштурмбанфюрэр СС, які праславіўся ў гады Другое сусьветнае вайны сваімі спэцапэрацыямі. Самая вядомая апэрацыя Скарцэні — вызваленьне са зьняволеньня зрынутага Бэніта Мусаліні.

## Біяграфія
Ота Скарцэні нарадзіўся 12 чэрвеня 1908 году ў Вене ў сям’і нашчадкавых вайскоўцаў. Быў студэнтам у 1920-я гады. На яго рахунку 15 студэнцкіх двубояў на шпагах. Шнар на яго левай шчацэ — вынік раненьня, атрыманага падчас аднаго з такіх паядынкаў. Сябра «Акадэмічнага легіёну».

Блізка пазнаёміўся з Кальтэнбрунэрам, які рэкамэндаваў яго ў НСДАП у 1931 годзе і неўзабаве пасьля гэтага ўступіў у СА. У 1934 годзе ўступіў у 89-ы штандар СС, які пачаткаў нацыскі путч у Вене. У гэтых арґанізацыях ён з самага пачатку выявіў свае лідэрскія якасьці.

У 1938 годзе падчас аншлюсу Аўстрыі нацыскаю Нямеччынаю арыштаваў прэзыдэнта Аўстрыі Вільгельма Мікляса і канцлера Шушніга.

10 лістапада 1938 году Скарцэні ўдзельнічаў у «Крыштальнай ночы», пасьля якой стаў уладальнікам раскошнай вілы, гаспадар якой, габрэй, бясьсьледна зьнік, а шэраг прадпрыемстваў, якія належаць габрэям, пасьля арыізацыі далучыў да фірмы свайго цесьця.

У 1944 годзе Скарцэні сустракаўся з Радаславам Астроўскім, Усеваладам Родзькам і Міколам Абрамчыкам, яны дамовіліся пра супрацоўніцтва ў пошуку навабранцаў і супрацоўнікаў для дыверсійных школ, якія маглі б навучаць разьведчыкаў.

## Кінаўвасабленьні
* 1972 — Вызваленьне — Флярын П’ерсык
* 1977 — Салдаты волі — Бруна Ая
* 1985 — Бітва за Маскву
* 1985 — Mussolini: The Untold Story (тэлесэрыял) ЗША — Вольф Кахлер
* 1985 — Mussolini and I (фільм) Францыя-Італія-Нямеччына — Гаральд Дытл
* 2007 — Галоўны калібр — Улад Дэмін
* 2010 — Замах — Анатоль Каценьяў

## Крыніцы

## Літаратура
* Отто Скорцени. *[https://web.archive.org/web/20140529051502/http://fictionbook.ru/author/skorceni_otto/sekretniye_zadaniya_rsha/skorceni_sekretniye_zadaniya_rsha.html «Секретные задания РСХА»].* АСТ, 1999 () — *Книга доступна к прочтению на интернет-сайте FictionBook.ru*
* *«Отто Скорцени и секретные операции Абвера».* Антология. Вече, 2000 ()
* Отто Скорцени. *«Диверсия — моё ремесло».* Русич, 2001 ()
* Отто Скорцени. *«Неизвестная война».* Попурри, 2003 ()
* Deutsche Biographische Enzyklopädie, том 9 Schmidt — Theyer, издательство K.G. Sauer, Мюнхэн, 1998 ()

## Вонкавыя спасылкі

* Артыкул Старасьціна «„Супэрдывэрсант“ Ота Скарцэні»
* Артыкул часопіса «Вакол Сьвету» «Апэрацыя дучэ»
* 2-я частка «Апэрацыі дучэ»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Афіцэры СС
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Кавалеры Рыцарскага крыжа з Дубовым Лісьцем
Катэгорыя:Дуэлянты
Катэгорыя:Мэмуарысты Нямеччыны
Катэгорыя:Дывэрсанты
Катэгорыя:Падпалкоўнікі Нямеччыны
Катэгорыя:Памерлі ў Мадрыдзе
Дыямэтар

**Дыя́мэтар, прамéр** — адрэзак і адначасова яго даўжыня, які злучае два пункты акружыны і праходзіць празь яе цэнтар. Дыямэтар роўны двум радыюсам.

## Глядзіце таксама
* Акружына і радыюс
* Пі

Катэгорыя:Клясычная геамэтрыя
Катэгорыя:Мэтрычная геамэтрыя
Уладзімер Мархель

**Уладзі́мер Ёсіфавіч Ма́рхель** (, в. Жыгалкі, Стаўпецкі раён, Баранавіцкая вобласьць — 26 жніўня 2013) — беларускі літаратуразнавец і паэт.

## Біяграфія
Нарадзіўся 28 сакавіка 1940 году ў в. Жыгалкі Стаўпецкага раёну Баранавіцкай вобласьці ў сям’і служачых.

Скончыў сярэднюю школу імя Я. Коласа ў в. Мікалаеўшчына (1957), працаваў малатабойцам у калгасе, рабочым ачышчальнага забою (меў кваліфікацыю 6-га разраду) на шахце ў Навашахцінску Растоўскай вобласьці Расеі. У 1964 годзе скончыў аддзяленьне беларускай мовы і літаратуры філялягічнага факультэта Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

У 1964—1969 гадох выкладаў расейскую мову і літаратуру ў школах — у вёсцы Стадолічы Лельчыцкага раёну, Валожыне, Менску, працаваў у газэце «Менская праўда», старшым рэдактарам у Цэнтральнай навуковай бібліятэцы імя Якуба Коласа АН БССР, малодшым навуковым супрацоўнікам у Аддзеле навуковай інфармацыі па грамадзкіх навуках. З 1978 году — навуковы супрацоўнік Інстытуту літаратуры імя Янкі Купалы АН БССР. Кандыдат філялягічных навук. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1988 году.

Памёр 26 жніўня 2013 году. Пахаваны ў Менску на Паўночных могілках.

## Творчасьць
Дэбютаваў вершамі ў 1954 годзе у стаўпецкай раённай газэце «Голас селяніна». З 1957 году выступаў у рэспубліканскім друку як паэт і літаратуразнавец. Аўтар кніг «Лірнік вясковы: Сыракомля ў беларуска-польскім літаратурным узаемадзеяньні» (1983), «Вяшчун славы і волі» (1989), «Крыніцы памяці» (1990). Укладальнік зборнікаў твораў В. Каратынскага (1981) і Я. Лучыны (1988).

З польскай на беларускую пераклаў вершы Я. Купалы, асобныя творы В. Дунін-Марцінкевіча, У. Сыракомлі, В. Каратынскага, Я. Лучыны, Я. Каханоўскага, Л. Стафа, Ю. Тувіма, Р. Дабравольскага, Б. Драздоўскага, Мацея Радзівіла (опэра «Агатка» ) і інш.

## Бібліяграфія
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* Мархель Уладзімір // 
* Мархель Уладзімір // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Паўночных могілках
Коранскі сельсавет

**Ко́ранскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Корань.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Лагойскага раёну Менскай акругі.

## Літаратура
*  С. 327

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лагойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Прудзішчанскі сельсавет

**Пру́дзішчанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Прудзішча.

## Гісторыя
18 студзеня 1931 году Астрашыцка-Гарадоцкі раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лагойскага раёну.

## Літаратура
*  С. 327

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лагойскага раёну
Сялец (пасёлак, Менскі раён)

**Сяле́ц** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Сялец уваходзіць у склад Лашанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 27 чалавек
* 1999 год — 36 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лашанскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Хатаевіцкі сельсавет

**Хата́евіцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Плешчаніцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Хатаевічы.

## Гісторыя
7 лістапада 1917 году створаны ў складзе Плешчаніцкай воласьці Барысаўскага павету Менскай губэрні Заходняй вобласьці; з 20 жніўня 1924 году ў складзе Плешчаніцкага раёну Барысаўскай (з 9 чэрвеня 1927 году — Менскай) акругі.

У 1939 годзе сельсавет перайменаваны ў Акцябарскі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 512

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Плешчаніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1917 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1939 годзе
Саеўшчына

**Сае́ўшчына** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, каля дарогі . Саеўшчына ўваходзіць у склад Лашанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лашанскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Бінькаўцы

**Бінькаўцы́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Чарняўкі. Уваходзяць у склад Лашанскага сельсавету Менскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзяцца на аўтамабільнай дарозе .

## Назва

Бенека або Беніка, пазьней Бінэка (Beneko, Bennico, Binnecke) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лашанскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Кальзьберг

**Ка́льзьберг** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у Лашанскі сельсавет. Знаходзіцца за 35 км на паўночны захад ад цэнтру Менску, за 1,5 км на поўнач ад павароту на Гую з аўтамабільнае дарогі  Менск — Маладэчна — Нарач.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году перададзеная з Рагаўскога ў Лашанскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2012 год — 43 жыхары, каля 10 двароў
* 2010 год — 38 жыхароў
* 1999 год — 40 жыхароў

## Кальзьберг і Янка Купала

У Кальзьбергу на пачатку ХХ стагодзьдзя знаходзіўся фальварак, які належаў цесьцю Б. Тарашкевіча Андрэю Сьнітку. У 1919 годзе фальварак арандаваў Юльян Раманоўскі, муж сястры Янкі Купалы Леакадзіі Раманоўскай. Паэт наведваў гэтыя мясьціны ў жніўні 1919 году, жыў тут каля тыдня і напісаў вершы «Мая навука» і «На нашым…».

У 1920—1930-я гады Купала прыяжджаў у Кальзьберг да Янкі Шлыковіча, ад якога запісваў прымаўкі, прыказкі. Лічыцца, што свой верш «Каваль» Купала напісаў пад уражаньнем асабістага знаёмства са Шлыковічам.

## Крыніцы

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Калісберг». — С. 277-278.
* Каханоўскі Г. Калісберг, 1919 год // Святло камунізму, Маладэчна, 1965, 28 верасьня.

Катэгорыя:Лашанскі сельсавет (Менскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Купалаўскія мясьціны
Роднай старонцы

«**Роднай старонцы**» — славуты верш беларускага паэта Янкі Лучыны, апублікаваны ў 1892 годзе. Напісаны чатырохстопным дактылем.

## Публікацыя

Упершыню апублікаваны ў 1892 у «Паўночна-заходнім календары на 1892 год» за подпісам Н-скій. У 1906 пецярбурская суполка «Загляне сонца і ў наша аконца» выдала паштоўку, прысьвечаную Янку Лучыну, дзе разам з партрэтам песьняра былі зьмешчаныя радкі яго твора. У 1907 г. верш апублікавала «Наша Ніва» (№17). У 1910 быў перакладзены на расейскую мову і зьмешчаны ў пецярбурскім «Альманахе-календаре для всех». У 1918 верш працытаваў часопіс «Чырвоны шлях». Затым верш друкаваўся ўва ўсіх пасьлярэвалюцыных хрэстаматыях беларускай літаратуры. У першы зборнік твораў Янкі Лучыны верш трапіў толькі ў 1953. Некаторыя дасьледнікі мяркуюць, што ў арыгінале Янкі Лучыны было ня «сонца навукі», а «сонца свабоды», аднак апошні варыянт не прайшоў цэнзурных прыдзірак.

## Алюзіі
Яўхім Карскі паставіў радкі Лучынавага верша эпіграфам да сваёй шматтомнай працы «Беларусы». Кніжка апавяданьняў Ядвігіна Ш. «Бярозкі» (1912) таксама пачынаецца з радкоў верша паэта. У 1919 паводле Лучынавага верша мастак Язэп Драздовіч стварыў графічную кампазыцыю. Існуе меркаваньне, што назва беларускіх газэт «Свабода», «Наша Ніва» і «Наша Доля» бяруць пачатак ад чатырохрадкоўя Лучынавага верша: «Сонца *навукі* скрозь цёмныя хмары / Прагляне ясна над *нашаю ніваю*, / І будуць жыці дзеткі патомныя / *Добраю доляй* — доляй шчасьліваю!...»

## Ацэнкі
У сваёй «Гісторыі беларускай літаратуры» Максім Гарэцкі адзначаў: «З друкаваных асабліва вызначаецца яго верш „Роднае старонцы“, дзе чуецца засмучоная душа шчырага сына роднай старонкі». Дасьледнік беларускай літаратуры Алег Лойка вызначае гэты твор як «найбольш папулярны» і ўважае за «вяршыню лірыкі» паэта: «Янка Лучына як паэт, дэмакрат і патрыёт выказаўся тут найпаўней». Як адзначае Ўладзімер Конан, Янка Лучына ў гэтым вершы ў пэўнай ступені палемізуе з сваім расейскамоўным творам «Не ради славы иль расчета» (1886): «расейскамоўны верш зьмяшчае праграму інтэлігента-народніка, які абацае: „Служить стране, глухой, забитой, / Где мрак невежества царит, / В лачуге, где, соломой крытой, / Мужик печально дни влачит...“. У „Роднай старонцы“ лірычны герой ўпэўнены, што яго народ будзе жыць „добраю доляй — доляй шчасьліваю“».

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1892 годзе
Катэгорыя:Янка Лучына
Зарэчанскі сельсавет

Назву **Зарэ́чанскі [[сельсавет]]** маюць:

* Зарэчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці
* Зарэчанскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці
Барбара Картлэнд

**[[Ордэн Брытанскай імпэрыі|Дама]] Мэры Барбара Гэмілтан Картлэнд** (9 ліпеня 1901, Бірмінгэм — 21 траўня 2000, Гэтфілд) — ангельская пісьменьніца, адна з найбольш пладавітых аўтарак XX стагодзьдзя. Пісала найбольш пад сваім дзявочым імем *Барбара Картлэнд*, аднак вядомыя і творы, выдадзеныя пад прозьвішчам МакКаркўадэйл.

## Жыцьцяпіс
Мэры Барбара Гэмілтан Картлэнд нарадзілася ў Бірмінгэме ў сям’і афіцэра брытанскага войска маёра Бэртрама Картлэнда і Мэры Гэмілтан Скобэл. Бацька Барбары загінуў у Першую сусьветную вайну. Ейная маці адчыніла ў Лёндане краму вопраткі, каб мець магчымасьць забясьпечваць дзяцей, якіх у сям’і было трое.

Пасьля сканчэньня школы Картлэнд атрымала вядомасьць як рэпартэр сьвецкай хронікі і аўтар рамантычных гісторый. Ейны першы апублікаваны раман «Электрычны лобзік» (, 1922) адразу ж зрабіўся бэстсэлерам. Пасьля выхаду яшчэ некалькіх твораў рамантычнай тэматыкі Барбара Картлэнд занялася складаньнем гістарычных раманаў, якія мелі яшчэ большы посьпех.

У 1927 выйшла замуж за афіцэра Аляксандар МакКаркўадэйл, зь якім мелі дачку Рэйн. У 1936 пасьля скандальнага разводу Барбара выйшла замуж за ягонага кузэна Г’ю і стала маці яшчэ двух сыноў — Аена і Глэна. Яе дачка пазьней стала мачыхай прынцэсы Дыяны.

У 1983 року пісьменьніца была занесеная ў Кнігу рэкордаў Гінэсу як найбольш прадаваны аўтар у сьвеце, а інфармацыя пра яе ў брытанскім «Хто ёсьць хто» была найдаўжэйшай з усіх біяграфій (што праўда, большую частку артыкулу складаў пералік ейных кніг). У сярэдзіне 1990-х, калі яна мела больш за мільярд прададзеных кніг, часопіс «Vogue» назваў яе «сапраўднай каралевай рамантыкі».

Таксама Барбары належыць рэкорд кнігі Гінэса па колькасьці раманаў, напісаных цягам аднаго року: 23 кнігі (1983 рок).

У 1991, на 90-годзьдзе, Картлэнд была пасьвечаная ў Дамы-камандоры ордэна Брытанскай імпэрыі за амаль 70-гадовую літаратурную, палітычную і грамадзкую працу.

Памерла 21 траўня 2000 ў 98-гадовым узросьце. Паводле падлікаў выдаўцоў, да тае пары яе апублікаваны здабытак склаў 723 розныя найменьні твораў. Акрамя таго, па ёй засталіся рукапісы, пазьней выдадзеныя ейным сынам Аенам МакКаркўадэйл ў фармаце электронных кніг пад агульнай назвай «Ружовая калекцыя Барбары Картлэнд».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Ангельскія літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бірмінггэме
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імпэрыі
Катэгорыя:Камандоры ордэна Сьвятога Яна
Катэгорыя:Ангельскія лётчыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Гэтфілдзе
Катэгорыя:Рэкардсмэны Кнігі рэкордаў Гінэса
Крыніцы

Назву **Крыніцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Крыніцы — вёска ў Талачынскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Крыніцы — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Крыніцы — вёска ў Лідзкім раёне
** Крыніцы — былы хутар у Наваградзкім раёне

* Менская вобласьць:
** Крыніцы — вёска ў Валожынскім раёне
** Крыніцы — адна з назваў вёскі Крыніцы (Ігуменскі раён)
** Крыніцы — вёска ў Менскім раёне

## Іншае
* «Крыніцы» — савецкі фільм 1964 году

## Падвойныя назвы
* Аднаўляльныя крыніцы энэргіі
* Будыйскія крыніцы
* Крыніцы ведаў аб Рымскай імпэрыі
* Юрыдычныя крыніцы

## Вікіпэдыя
* Вікіпэдыя:Крыніцы, вартыя даверу
* Вікіпэдыя:Спасылкі на крыніцы

## Глядзіце таксама
* Закрынічча
* Крыніца
* Крынічка
* Крынічкі
* Крынічнае
* Крынічная
* Крынічны
* Крынічча
* Крынічына
* Падкрыніца

## Заўвагі

## Крыніцы