Amorphis

**Amorphis** — фінскі ангельскамоўны мэтал-гурт. Гурт быў заснаваны ў 1990 годзе Янам Рэхбэргерам і Эсай Халапайнэнам.

Для першых альбомаў гурту было характэрнае злучэньне фінскае народнае музыкі з дэт-дум-мэталам. На больш позьніх запісах зьявіўся ўплыў прагрэсіўнага року; пачынаючы з альбома *[[Elegy]]*, у дадатак да гроўлінгу Томі Кайвусаары зьявіўся чысты вакал Пасі Коскінэна.

У лірыцы *Amorphis* выкарыстоўваюцца матывы фінскае народнае паэзіі, у тым ліку эпасу «Калевала».

## Гісторыя

Музычны калектыў **Amorphis** быў сфармаваны ў 1990 годзе ў Хельсынкі гітарыстам Эсай Халапайнэнам і ўдарнікам/клявішнікам Янам Рэхбэргерам. Празь некаторы час у гурт прыходзяць гітарыст-вакаліст Томі Кайвусаары з гурту Abhorrence і басіст Олі-Пэка Лайнэ. У такім складзе гурт у сярэдзіне 1991 году запісвае свой першы музычны матэрыял у выглядзе дэма-стужкі, якая атрымала назву Disment of Soul. Пасьля запісу дэма на гурт зьвярнуў увагу лэйбл Relapse Records і прапанаваў дагавор на выпуск альбомаў. Першапачатковай ідэяй супрацоўніцтва лэйбла й гурту меўся стаць спліт з Incantation, аднак задума не ўдалася і замест спліту быў выпушчаны сынгл Vulgar Necrolatry (у тым ж 1991 годзе). У гэты ж час **Amorphis** пачынае работу над дэбютным паўнафарматным альбомам The Karelian Isthmus, у большасьці сваёй прысьвечаным раньняй гісторыі Фінляндыі. Альбом быў добра сустрэты крытыкамі. У 1993 годзе на Relapse Records выходзіць EP Privilege of Evil, які зьмяшчае раньні матэрыял гурту. У гэтым ж годзе папаўняецца склад гурту — прыходзіць клявішнік Каспэр Мортынсан.

Ужо ў 1994 годзе выходзіць другі паўнафарматны альбом гурту пад назвай Tales from the Thousand Lakes, які, паводле словаў удзельнікаў гурту, стаў першым крокам руху іхняй творчасьці ў напрамку прагрэсіўнага мэталу з выкарыстаньнем клявішных. Альбом быў прысьвечаны фінскаму народнаму эпасу Калевала, з гроўлінгам усё часьцей стаў суседнічаць «чысты» вакал, выкананы Віле Туомі. Альбом меў вялікі посьпех, у выніку якога гурту ўдалося адыграць мноства канцэртаў, у тым ліку з Entombed і Tiamat. Праз частыя канцэрты гурт пакінуў клявішнік Каспэр Мортынсан, яму на зьмену прыйшоў Кім Рантала. У 1994 годзе таксама выйшаў EP Black Winter Day, на якім можна знайсьці некалькі раней нявыдадзеных кампазыцыяў. У 1996 годзе выходзіць альбом Elegy, які на думку некаторых зрабіў моцны ўплыў на мэтал-сцэну. Альбом быў запісаны з новымі ўдзельнікамі, у прыватнасьці месца вакаліста заняў Пасі Коскінэн, які стаў сьпяваць толькі «чыстым» вакалам, месца ўдарніка заняў Пэка Касары (раней іграў у фінскім трэш-мэтал-гурце Stone). Лірычнай асновай альбома стала кніга *The Kanteletar*, якая ўвабрала ў сябе мноства фінскіх народных паэмаў. З гэтым альбомам **Amorphis** цалкам адышлі ад дэт-мэтала, спыніўшыся на прагрэсіўным гучаньні з фолкавымі матывамі і матывамі рок-музыкі 70-х гадоў 20-га стагодзьдзя.

У 1997 годзе выходзіць EP My Kantele, які захаваў стылістыку мінулага альбому. На EP таксама былі ўключаны дзьве кавэр-вэрсіі: *And I Hear You Call* гурту Kingston Wall і *Levitation* гурту Hawkwind. У ходзе падрыхтоўкі да запісу альбома Tuonela (1999) гурт пакінуў клявішнік Кім Рантала, неўзабаве заменены на Сантэры Каліё з гурту Kyyria. На думку саміх музыкаў альбом стаў больш даступным для масавага слухача.

Пасьля запісу альбома Tuonela гурт пакідае басіст Олі-Пэка Лайнэ. Яго замяняе Нікляс Этэлявуоры. У 2001 годзе выходзіць альбом Am Universum, на якім гурт цалкам адмаўляецца ад гроўлінга.

Наступны Far From The Sun выйшаў у 2003 годзе. Да таго часу гурт пакідае Пэка Касары й за ўдарныя вяртаецца сузаснавальнік гурту Ян Рэхэбргер. Гэты ж альбом сьведчыць аб канцы ўдзелу ў гурце Пасі Коскінэна — у 2004 годзе ён пакінуў калектыў.

Празь некаторы час месца вакаліста заняў Томі Ёўтсэн (ex-Nevergreen). Так сфармаваўся цяперашні склад гурту: Рэхбэргер-Этэлявуоры-Кайвусаары-Халапайнэн-Каліё-Ёўтсэн. Гучаньне зьведала пэўныя зьмены, у прыватнасьці, зноў зьявіўся гроўлінг — усе вакальныя партыі — і чыстыя, і агрэсіўныя — выконвае Томі Ёўтсэн. Новы склад выпусьціў альбомы Eclipse (2006), Silent Waters (2007), Skyforger (2009), а таксама Magic & Mayhem (2010), на якім гурт зноўку перайграў лепшыя гіты зь першых трох пласьцінкаў.

Новы альбом The Beginning of Times, выпушчаны 25 траўня 2011 году распавядае гісторыю найважнейшага пэрсанажа фінскае міталёгіі й фальклёру. Гэта фінскі бог Вяйнямёйнэн, якога апісваюць як магутнага мудрага старца з чароўным голасам. Вяйнямёйнэн, згодна з Калевалай, быў стваральнікам сьвету, старажытным героем і вельмі ўплывовым шаманам.

17 студзеня 2013 року стала вядома, што гурт зьбіраецца выпусьціць яшчэ адзін поўнафарматны альбом. Рэліз атрымаў назву Circle. 19 красавіка ў Эўропе й 30 красавіка ў Паўночнай Амэрыцы быў выпушчаны новы паўнафарматны альбом пад назвай *Circle*. Прадусарам альбома стаў Пэтэр Тэгтгрэн, франтмэн гурту Pain.

## Склад

### Цяперашні склад
* Томі Ёўтсэн — вакал
* Эса Халапайнэн — гітары
* Томі Кайвусаары — гітара (вакал на першых альбомах)
* Нікляс Этэлявуоры — бас-гітара
* Сантэры Каліё — клявішныя
* Ян Рэхбэргер — ударная ўстаноўка

### Былыя ўдзельнікі
* Пасі Коскінэн — вакал (1996—2004, Ajattara)
* Віле Туомі — вакал (1994)
* Олі-Пэка Лайнэ — бас-гітара (1992—1999)
* Пэка Касары — ударная ўстаноўка (1996—2002)
* Кім Рантала — клявішныя (1994—1998)
* Каспэр Мортэнсэн — клявішныя (1993—1994)

## Дыскаграфія

### Студыйныя альбомы
* *[[The Karelian Isthmus]]* (1992)
* *[[Tales from the Thousand Lakes]]* (1994)
* *[[Elegy]]* (1996)
* *[[Tuonela]]* (1999)
* *[[Am Universum]]* (2001)
* *[[Far from the Sun]]* (2003)
* *[[Eclipse (альбом)|Eclipse]]* (2006)
* *[[Silent Waters]]* (2007)
* *[[Skyforger (альбом)|Skyforger]]* (2009)
* *[[The Beginning of Times]]* (2011)
* *[[Circle (Альбом)|Circle]]* (2013)
* *[[Under the Red Cloud]]* (2015)
* *[[Queen of Time]]*  (2018)
* *Halo* (2022)

### Сынглы й EP
* *Disment of Soul* (1991)
* *Amorphis* (1991)
* *Privilege of Evil* (1993)
* *Black Winter Day* (1995)
* *My Kantele* (1997)
* *Divinity* (1999)
* *Alone* (2001)
* *Day of Your Beliefs* (2003)
* *Evil Inside* (2003)
* *House of Sleep* (2003)
* *The Smoke* (2003)
* *Silent Waters* (2007)
* *Silver Bride* (2009)
* *From The Heaven Of My Heart* (2009)
* *You I Need* (2011)
* *Hopeless Days* (2013)
* *The Wanderer* (2013)
* *Death of a King* (2015)
* *Sacrifice* (2015)
* *Separated* (2016)
* *The Bee* (2018)

### Зборнікі
* *Story — 10th Anniversary* (2000)
* *Chapters* (CD ды DVD, 2003)
* *[[Magic & Mayhem – Tales from the Early Years]]* (2010)
* *Forging The Land Of Thousand Lakes* (Відэа альбом, 2010)

## Відэаграфія
* Black Winter Day (1994, працягласьцю 03:46 мін.)
* My Kantele (1996, працягласьцю 05:41 мін.)
* Against Widows (працягласьцю 04:17 мін.)
* Alone (2001, працягласьцю 04:19 мін.)
* Divinity (1999, працягласьцю 03:42 мін.)
* Evil Inside (2003, працягласьцю 03:22 мін.)
* House of Sleep (2006, працягласьцю 04:18 мін.)
* Silent Waters (2007, працягласьцю 04:00 мін.)
* Silver Bride (2009, працягласьцю 03:28 мін.)
* You I Need (2011, працягласьцю 04:23 мін.)
* Hopeless Days (2013, працягласьцю 05:14 мін.)
* The Wanderer (2013, працягласьцю 04:49 мін.)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Amorphis на сайце Rate Your Music
* Amorphis на сайце Discogs
* Amorphis на сайце Encyclopaedia Metallum
* Дыскаграфіі й рэцэнзіі на Russian Darkside e-Zine
* Amorphis Videos

Катэгорыя:Фінскія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты стылю прагрэсіў-мэтал
Катэгорыя:Музычныя гурты стылю фолк-мэтал
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Фінскія фольк-мэтал-гурты