Мікола Гусоўскі

**Міко́ла Гусо́ўскі** (, ; прыкладна 1470 — прыкладна пасьля 1533) — паэт Вялікага Княства Літоўскага; у сучасным літаратуразнаўстве — беларускі і польскі паэт-гуманіст і асьветнік эпохі Адраджэньня, прадстаўнік новалацінскай усходнеэўрапейскай школы паэзіі.

## Біяграфія

### Нараджэньне
Нарадзіўся верагодна ў вёсцы Уса (Усава) цэнтральнай Беларусі, дакладнае месцазнаходжаньне якой дагэтуль нявысьветленае за нястачаю дакумэнтальных крыніцаў. Паходзіў зь сям’і паляўнічага.

### Адукацыя
Авалодаў пісьмом у катэдральнай або царкоўна-прыходзкай школе. Працягваў навучаньне ва ўнівэрсытэтах Балёньні, Вільні, Кракава.

### Місія ў Рым (1518—1522)

Быў у складзе пасольства Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага на чале з Эразмам Вітэліюсам у Рым. На замову Папы Рымскага Льва Х напісаў паэму: «Песьня пра зубра». Арыгінальная назва: «*Carmen de statura feritate ac venatione Bisontis*» («Песьня пра аблічча, дзікасьць зубра і паляваньне на яго»). Калі паэт заканчваў пісаць паэму, чума прыйшла на Апэнінскі паўвостраў. Уражаны трагічнымі падзеямі, Гусоўскі стварае верш-малітву «Да сьвятога Сэбастыяна». Памерлі і папа Леў X і біскуп Вітэліюс. Без апекуноў ён ня змог надрукаваць свой твор у Рыме, але толькі ў 1523 годзе ў Кракаве, пры дапамозе вялікай княгіні літоўскай і каралевы польскай Боны Сфорца, ён змог надрукаваць свой верш-малітву. 

### Прозьвішча
Выдаючы ў 1523 годзе сваю паэму, паэта даў ёй гэткі лацінскі загаловак: «Carmen Nicolai Hussoviani de statura,
feritate, ac venatione Bisontis», што па беларуску будзе: «Песьня Міколы Гусавяніна пра выгляд і дзікасьць зубра ды пра паляваньне на яго». З лацінскага загалоўку відаць, што сам паэта сябе называў па лацінску «Hussovianus». Шануючы волю аўтара, па беларуску й трэба прозьвішча паэты падаваць у напісаньні як найбліжэйшым да арыгіналу – Гусавянін. Беларускай мове характэрныя падобныя, створаныя ад месца паходжаньня, назовы: палачанін, віцеблянін, лідчанін. З часам у архіўных крыніцах было знойдзенае ня рукой самога паэты ды няведамым часам дадзенае напісаньне ягонага прозьвішча «Husowski», якое, як блізкое польскай мове, польскія аўтары цяпер пераважна й ўжываюць.

### Меркаваны партрэт

Беларуская дасьледніца Жанна Вацлаваўна Некрашэвіч-Кароткая лічыць, што адшукала ў першым выданьні паэмы аўтэнтычную выяву, на якой адлюстраваны Мікола Гусоўскі. Аднак М. Касьцюковіч зьвяртае ўвагу, што тая ж выява зьмешчаная ў мностве іншых выданьняў Віетора, прычым кніга Гусоўскага сярод іх — ня першая храналягічна; выглядае, такім чынам, што гэта проста марка друкара, натхнёная, гледзячы па ўсім, пэрсанальнай эмблемай Эразма Ратэрдамскага.

## Творы
* паэма «Песьня пра зубра». «Carmen de statura feritate ac venatione Bisontis» («Песьня пра аблічча, дзікасьць зубра і паляваньне на яго») 1523;
* верш «Суцяшэньне» 1523;
* верш-малітва «Да сьвятога Себасьцяна» 1523;
* паэма «Новая і славутая перамога над туркамі…» 1524;
* паэма «Жыцьцё і подзьвігі сьвятога Гіяцынта» 1525.

### Пераклады
На беларускай мове існуе тры пераклады «Песьні пра зубра», якія належаць пяру Язэпа Семяжона, Уладзімера Шатона і Натальлі Арсеньневай. Акрамя беларускай яна перакладзеная на польскую, летувіскую, расейскую і ўкраінскую мовы. 
* 

## Памяць
Імем Міколы Гусоўскага названа вуліца ў Менску ().

У 1980 годзе ЮНЭСКО з нагоды 500-годзьдзя паэта ўключыла імя Міколы Гусоўскага ў каляндар міжнародных датаў выдатных дзеячоў сусьветнае культуры.

## Крыніцы

## Літаратура

* 
* Гусоўскі Мікола // 
* Гусоўскі Мікола // 
* 1523. Выйшла ў свет паэма Міколы Гусоўскага «Песня пра зубра» // 

* 42. Хто такі Мікола Гусоўскі? // 
* Гусоўскі Мікола // 
* Гусоўскі Мікола // 
* Husoŭski, Mikoła // 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* 
 
* Творы на «Беларускай Палічцы»
* Біяграфія на старонцы «Гісторыя Беларусі. Асобы.» Таварыства Беларускай Мовы
* Виктор Корбут. Песнь о зубре // Советская Белоруссия, 19.03.2004
* Николай Костюкович. Закрытие чудных открытий // Веды, 27.08.2012. С. 6

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XV стагодзьдзі
Катэгорыя:Памерлі ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Паэты Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Асобы на беларускіх паштовых марках
Катэгорыя:Асобы на марках

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Польскія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Новалацінскія літаратары