Eurostar

**Eurostar** () — інтэрнацыянальная пасажырская кампанія хуткаснай чыгункі, якая злучае Нямеччыну, Нідэрлянды, Бэльгію, Францыю і Злучанае Каралеўства.

Перавозкі ажыцьцяўляе Eurostar Group, якая ўзьнікла вынікам узьяднаньня Eurostar, якая займалася перавозкамі праз тунэлі, і Thalys, якая займалася перавозкамі па кантынэнтальнай Эўропе. Эўрастар праходзіць этап інавацыі як кампаніі і плянуе перавозіць да 30 мільёнаў пасажыраў штогод да 2030 году.

Тунэль праз Ля-Манш займае першае месца па падводнай сэкцыі сярод усіх тунэляў сьвету, а таксама трэцяе месца ў сьвеце водле працягласьці (пасьля Сэйкану і Гатардскага базіснага тунэлю).

## Гісторыя

### Канцэпцыя
Гісторыя Эўрастару пачалася з вырашэньня зьяднаць Францыю і Злучанае Каралеўства падводным чыгуначным тунэлем у 1986 годзе. Мінулым разам такі самы працэс пачаўся ў 1974, але хутка быў закінуты. Тунэль адчыніўся 6 траўня 1994.

Аднача тунэль плянаваўся як тунэль для перавозкі машын паміж Фоўкстоўнам і Кале, аднак адчыненьне тунэлю таксама дало магчымасьць ажыцьцяўляць перавозкі з боку кантынэнтальнай Эўропы ўбок Злучанага Каралеўства (і наадварот). British Rail і SNCF дамовіліся карыстаць палову тунэльных перавозак з гэтай мэтай. У 1987 Злучанае Каралеўства, Францыя і Бэльгія зладзілі інтэрнацыянальны праект з мэтай распрацоўкі цягніка, які б мог перавозіць пасажыраў пад такім доўгім тунэлям, і адпаведнага плянаваньня. Францыя выкарыстоўвала хуткасныя цягнікі TGV з 1981 году і пачала будаўніцтва новай хуткаснай лініі паміж Парыжам і тунэлем празь Ля-Манш, LGV Nord. Француская тэхналёгія TGV была абраная як новы стандарт для цягніка. У сьнежні 1989 былі замоўленыя 30 складаў францускіх цягнікоў, але з пэўнымі брытанскімі і бэльгійскімі элемэнтамі. 20 чэрвеня 1993 году першы цягнік праехаў па тунэлю да Злучанага Каралеўства.

### Запуск сэрвісу
14 лістападу 1994 року стаўся першы запуск цягніку ад лёнданскай станцыі Ўатэрлёо да Паўночнага вакзалу у Парыжы і да станцыі «Брусэль-Паўднёвы» у Брусэлі.

У 1995 была дасягнута сярэдняя хуткасьць у  кілямэтраў ад Лёндану да Парыжу. 8 студзеня 1996, Эўрастар запусьціў сэрвіс з другой чыгуначнай станцыі ў Злучаным Каралеўстве, калі быў пабудаваны міжнародны вакзал Ашфард Тым самым годам Эўрастар адчыніла рэгулярны маршрут у Дыснэйлэнд.

У 1997 Эўрастар запусьціла зімовы маршрут у Францускія Альпы, а ў 2002 — летні ў Авіньён-Цэнтральны. Маршрут працаваў да 2014, калі ён быў заменены больш доўгім маршрутам у Ліён і Марсэль.

У 2003 годзе было кагчаткова скончана будаўніцтва хуткаснай чыгункі ад Лёндану да тунэлю.

14 лістапада 2007 году зь вялікай рэклямнай кампаніяй Эўрастар перанесла свой хаб у Сэнт-Панкрас (Лёндан).

Сэрвіс з Лёндану ў Амстэрдам быў запушчаны ў 2018 годзе (назад дабірацца трэба было з перасадкай праз Брусэль), у 2020 была запушчаная лінія Амстэрдам-Лёндан.

### Рэкорды

30 ліпеня 2003 року цягнікі Эўрастар усталявалі рэкордную хуткасьць у 334,7 км/гадз на брытанскай частцы чыгунцы.

16 траўня 2006 году Эўрастар усталяваў сусьветны рэкорд па працягласьці адзінага хуткаснага маршруту (Лёндан-Канны, 1421 кілямэтраў).

У 2007 годзе былі ажыцьцёўлены рэйсы Парыж-Лёндан за 2 гадзіны 3 хвіліны (першае прыбыцьцё на новую станцыю Сэнт-Панкрас) і Брусэль-Лёндан за 1 гадзіну 47 хвілін.

### Рэгіянальны Эўрастар і Nightstar
Арыгінальныя прапановы Эўрастару ўлучалі наўпроставыя маршруты да Брусэлю і Парыжу зь месцаў апоўначы ад Лёндану: Манчэстэр-Пікадыллі праз Birmingham New Street на Чыгунцы Заходняга ўзьбярэжжа і Лідс і Глазга-Цэнтральны праз Эдынбург-Ўэйвэрлі, Ньюкасл і Ёрк (чыгуначная станцыя) на Чыгунцы Ўсходняга ўзьбярэжжа.

Было пабудавана сем чатырнаццацівагонных цягнікоў «Апоўначы ад Лёндану» для Рэгіянальнага Эўрастару, але задума ніколі не была рэалізавана. Заплянаваны час шляху ў 9 гадзін ад Глазга да Парыжу падчас росту нізкабюджэтных авіяліній (1990-я) зрабілі пляны грашова марнымі, паколькі авіялініі былі і таньней, і хутчэй. Сярод імаверных прычын вылучаліся захады ўраду і прыватызацыя брытанскай чыгункі. Тры зь лякаматываў былі аддадзеныя Great North Eastern Railway для пашырэньня паслуг(?) ад Кінгс-Кросс у Ёрк, а пазьней Лідс. Ліцэнзія скончылася ў 2005 і большасьць цягнікоў было перададзена SNCF для сыстэм TGV.

Міжнародны спальны цягнік таксама плянаваўся. Ён б злучаў тыя самыя лініі з дадаткам Вялікай заходняй магістралі да Кардыф-Цэнтральнага. Праект закінуўся на стадыі праектаваньня і цягнікі былі перададзены Via Rail у Канадзе.

### Яднаньне з Thalys
27 верасьня 2019 году два вялікія акцыянэры Эўрастару, Гільям Пэпі з SNCF і прадстаўніца SNCB Софі Д'ютардор, анансавалі што Эўрастар плянуе аб'яднацца з кампаніяй-сястрой (Француска-бэльгійскай транснацыянальнай чыгуначнай кампаніяй Thalys (Таліс). Мэта была ў стварэньні іхняга апэратара пад працоўным імём "Green Speed" (Зялёная хуткасьць) і прадоўжыць лініі па-за ядром Лёндан-Парыж-Брусэль-Амстэрдам дзеля стварэньня вялікай заходнеэўрапейскай хуткаснай чыгункі, што пакрывала б Злучанае Каралеўства, Францыю, Бэльгію, Нідэрлянды і Нямеччыну з абслугоўваньнем да 30 мільёнаў пасажыраў да 2030й.

Як на 2019, Таліс дапамагала Эўрастару з наступным злучэньнем паміж Амстэрдамам і Брусэлем і ў ажыцьцёўленьні кірунку Амстэрдам-Лёндан (раней былі праверкі пашпартоў на Цантральным вакзале Амстэрдаму).

У верасьні 2020 яднаньне Eurostar і Thalys афіцыйна пацьверджана праз год пасьля жаданьня Thalys зьяднацца зь церазканальным перавозьнікам, каб атрымаць дазвол Эўрапейскай камісіі для фармаваньня "Green Speed". SNCF і SNCB ужо трымалі кантраляваны адсотак акцый У Эўрастару. У кастрычніку 2021 анансавана што пасьля зьяданьня карпарацый брэнд Талісу не існавацьме, але Эўрастар працягне існаваць з новым лягатыпам, што адлюстроўваў б адмэтныя сымбалі абедзьвюх кампаній.

## Заўвагі

## Крыніцы