Грунвальд (летнік)

**Грунвальд** — першы беларускамоўны дзіцячы летнік, які праводзіўся ў 1990—1993 гг. на базе дзіцячага лягеру адпачынку «Дружба», у пас. Энэргетыкаў (Койданаўскі раён, Менская вобласьць). Летнік названы ў гонар Грунвальдзкай бітвы. Арганізаваны Гарадзкім бацькоўскім камітэтам (ГБК) менскіх беларускамоўных клясаў і школаў.

## Гісторыя

Летнік «Грунвальд» быў арганізаваны Гарадзкім бацькоўскім камітэтам менскіх беларускамоўных клясаў і школаў на базе дзіцячага лягеру адпачынку «Дружба» ў пас. Энэргетыкаў (Койданаўскі раён Менская вобласьць). Грошы на гэтую справу выдзяліў Менскі абласны савет прафсаюзаў.

Першы заезд адбыўся ў жніўні 1990 году. Апошні ў 1993 годзе. Усе заезды адбываліся раз у год, у жніўні. Назва «атрады» была зьмененая на «харугвы». Усяго было чатыры харугвы: Менская, Полацкая, Віленская і Наваградзкая. Харугвы насілі толькі назву гарадоў, ня маючы дачыненьня да стаўленьня і паходжаньня дзяцей да гэтых гарадоў. Дзяцей было больш за дзьвесьці чалавек у зьмену. Галоўным чынам гэта былі вучні менскіх беларускіх клясаў і школ. У летніку былі створаны ўсе ўмовы для адпачынку: шасьціразовае харчаваньне, вандроўкі ў Нясьвіж ды на радзіму Якуба Коласа, сустрэчы зь беларускімі пісьменьнікамі, конкурсы ды гульні. Уся выхаваўчая работа ў «Грунвальдзе» вялася толькі на беларускай мове. Завадатарамі і выхавацелямі былі студэнты, настаўнікі, а таксама сябры ГБК менскіх беларускамоўных клясаў і школаў.

Сярод мерапрыемстваў, якія праводзіліся (апроч такіх, як Дзень Няптуну, альбо Дзень жарту), галоўнай падзеяй было адзначэньне Грунвальдзкай бітвы.

Удзельнікі летніку прымалі ўдзел у 1992 г. у археалягічных раскопах пад Менскам. Дзяўчыне Юліі Качанавай пашэньціла знайсьці падчас раскопаў пярсьцёнак прыкладна XIII стагодзьдзя.

У 1992 г. на тэрыторыі летніка «Грунвальд» разьмяшчаўся на ўскрайку намётны скаўцкі лягер «Лясун» Аб’яднаньня беларускіх скаўтаў. Скаўты ўнесьлі вялікую разнастайнасьць у жыцьцё «Грунвальду» скаўцкімі гульнямі і забавамі.

## Кіраўніцтва, выхаванцы і госьці летніка

Дырэктарам летніку быў Алесь Лозка, намесьнікам — Алесь Шалевіч.

Некаторыя з завадатараў:
* Зьміцер Марчук (удзельнік каманды кандыдата ў прэзыдэнты Андрэя Саньнікава), 
* Вальжына Цярэшчанка (бард-сьпявачка), 
* Віктар Івашкевіч (адзін зь лідэраў Беларускага народнага фронту),
* Генадзь Вінярскі (дырэктар і заснавальнік выдавецтва «Кнігазбор»), 
* Сьвятлана Дзядова,
* Ксенія Дзягілева (мастачка),
* Валеры Пазьнякевіч (філёляг), 
* Вольга Харламава (палітоляг), 
* Андрэй Вашкевіч, 
* Алена Леановіч, 
* Алена Панада і інш..

Найбольш вядомыя з выхаванцаў зь першага заезду: Алег Грушэцкі (пісьменьнік, адзін з арганізатараў Аб’яднаньня беларускіх скаўтаў і нашчадак удзельніка Грунвальдзкай бітвы — рыцара Мацея Грушэцкага), Мікола Гракаў (скаўт-канцлер Аб’яднаньня беларускіх скаўтаў; перакладчык, дыякан Рымска-Каталіцкага Касьцёла), Антон Кузьміч (перакладчык), Юлія Качанава (адзін з аўтараў тэлеперадачы «Існасьць» на БТ) .

Вядомыя госьці — бард Сяржук Сокалаў-Воюш, пісьменьнік Кастусь Тарасаў, гісторык Анатоль Грыцкевіч, ксёндз Ян Матусевіч.

У 1992 г. адным з арганізатараў дзіцячага летніку «Грунвальд» была Арына Вячорка (навуковы супрацоўнік Лябараторыі філязофіі і гісторыі адукацыі Беларускага Нацыянальнага інстытуту адукацыі).

## Фотагалерэя

Грунвальд2.jpg|Узьняцьцё сьцягу на адкрыцьці 1-га Беларускамоўнага дзіцячага летніку Грунвальд, 1990. Сьпіной — Алег Грушэцкі, тварам — Зьміцер Марчук
Грунвальд3.jpg|Выхавацелі, завадатары і выхаванцы летніку Грунвальд, 1990. Унізе зьлева направа — Мікола Гракаў, Алег Грушэцкі, празь дзяўчыну — Зьміцер Марчук. Уверсе з крыжом на кашулі — Ксенія Дзягілява, побач Уладзімер Панада
Грунвальд4.jpg|Выхавацелі, завадатары і выхаванцы летніку Грунвальд. Здымак у канцы зьмены. 1990. Сядзіць другі справа бард Сяржук Сокалаў-Воюш
Грунвальд5.jpg|Падрыхтоўка да сьвяткаваньня перамогі ў Грунвальдзкай бітве, 1990
Грунвальд6.jpg|«Конь» зь Вітаўтам на сьвяткаваньні Грунвальдзкай бітвы, 1990
Грунвальд7.jpg|Сьвяткаваньне перамогі ў Грунвальдзкай бітве, 1990
Грунвальд9.JPG|Экскурсія ў Нясьвіж, старэйшая харугва, 1990
Грунвальд11.jpg|Адкрыцьцё Беларускамоўнага дзіцячага летніку «Грунвальд», 1991
Грунвальд12.jpg|У ролі князя Вітаўта — Зьміцер Марчук на сьвяце перамогі ў Грунвальдзкай бітве, 1991
Грунвальд14.jpg|Вітаўт з князёўнай на сьвяце перамогі ў Грунвальдзкай бітве, 1991
Грунвальд8.JPG|Дзень жарту, 1992
Грунвальд15.jpg|Прыманьне ўдзелу ў археалягічных раскопах, 1992
Удзельнікі скаўцкага лягеру «Лясун» (на базе летніку «Грунвальд», пас. Энэргетыкаў). 1992.jpg|Удзельнікі скаўцкага лягеру «Лясун», 1992
Удзельнікі скаўцкага лягеру «Лясун». Гульні скаўтаў (перадача чалавека праз «павуціну»).jpg|Гульні скаўтаў (перадача чалавека праз «павуціну»), 1992


## Крыніцы

## Літаратура
* Л. Чарон. Беларускі аазіс // Газ. «Наша слова» №6, жнівень, 1990 г. — С. 8.
* Анатоль Каляда. Пад ветразем «Грунвальда» // Газ. «Літаратура і Мастацтва» №34 (3548), 24 жніўня 1990 г. — С. 4.

Катэгорыя:Адпачынак
Катэгорыя:Грунвальд
Катэгорыя:Грунвальдзкая бітва
Катэгорыя:Койданаўскі раён