open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Камунараўскі сельсавет (Любанскі раён)

**Камуна́раўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сосны.

## Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 году як **Ніжынскі (Нежынскі) сельсавет** у складзе Любанскага раёну Слуцкай акругі БССР. Цэнтар — вёска Ніжын (у 1928—1935 гадах — вёска Кузьмічы). З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Бабруйскай акругі. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Любанскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 году ў Любанскім раёне Слуцкай акругі. Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу 20 лютага 1938 году ў Любанскім раёне Менскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году ў складзе Бабруйскай вобласьці, з 8 студзеня 1954 году ў Менскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году цэнтар сельсавета перанесены ў вёску Камуна, сельсавет перайменаваны ў Камунараўскі, са складу Даманавіцкага сельсавету Старобінскага раёну перададзена вёска Забярэзінец. 13 сакавіка 2008 году цэнтар сельсавету перанесены з вёска Камуна ў аграгарадок Сосны.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году — 3339 чалавек, зь іх 97,4% — беларусы, 1,5% — расейцы, 0,3% — украінцы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Любанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Малагарадзяціцкі сельсавет

**Малагарадзя́ціцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Малыя Гарадзяцічы.

## Гісторыя
Створаны 20 жніўня 1924 году ў складзе Петрыкаўскага раёну Мазырскай акругі БССР. 21 жніўня 1925 году перададзены ў склад Любанскага раёну Слуцкай акругі. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Бабруйскай акругі. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Любанскім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 году ў Любанскім раёне Слуцкай акругі. Пасьля ўвядзеньня абласнога дзяленьня 20 лютага 1938 году ў Любанскім раёне Менскай вобласьці. 

З 20 верасьня 1944 году ў складзе Бабруйскай вобласьці, з 8 студзеня 1954 году ў Менскай вобласьці. У 1971 годзе скасаваны пасёлак Зыслаў, у 1974 годзе — пасёлак Даватара.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2009 году насельніцтва сельсавету складае 1764 чалавекі, зь іх 97,9 % — беларусы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Любанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Соснаўскі сельсавет

**Со́снаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — пасёлак Сосны 2.

## Гісторыя
Утвораны 20 жніўня 1924 году як **Загальскі сельсавет** у складзе Глускага раёну Бабруйскай акругі БССР. Цэнтар — вёска Загальле. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Глускім раёне БССР. 5 красавіка 1936 года перададзены ў склад Любанскага раёну Слуцкай акругі.

Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу 20 лютага 1938 году ў Любанскім раёне Менскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году — Бабруйскай вобласьці, з 8 студзеня 1954 году — Менскай вобласьці.

1 красавіка 1960 году цэнтар сельсавета перанесены ў вёску Сосны, а сельсавет перайменаваны ў Соснаўскі.

9 сьнежня 2013 году пасёлак Сосны перайменаваны ў Сосны 2.

## Гісторыя
Паводле перапісу 2009 году насельніцтва сельсавету — 2164 чалавекі, зь іх 96,7% — беларусы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Любанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Урэцкі сельсавет

**Урэ́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Ўрэчча.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Ўрэцкі сельсавет у складзе Слуцкага раёну Слуцкай (з 9 чэрвеня 1927 году — Бабруйскай) акругі. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы, 26 ліпеня 1930 году ў Слуцкім раёне БССР. З 21 чэрвеня 1935 году ў Слуцкім раёне Слуцкай акругі. Пасьля ўвядзеньня абласнога падзелу, 20 лютага 1938 году ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. 23 чэрвеня 1940 году гарадзкі пасёлак Урэчча выдзелены з складу Ўрэцкага сельсавету, які быў перайменаваны ў Тэльманаўскі зь пераносам цэнтра ў вёску Паўстынь.

16 ліпеня 1954 году ў адміністрацыйнае падпарадкаваньне Урэцкага пассавету перададзены населеныя пункты скасаванага Тэльманаўскага сельсавету. 

Пасялковы савет уваходзіў у склад Слуцкага (з 25 сьнежня 1962 году — Любанскага) раёну Менскай (з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Бабруйскай) вобласьці.

29 верасьня 2006 году Ўрэцкі пасялковы савет ператвораны ў сельсавет; у склад Урэцкага сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — вёскі Дарасіно, Замошша, Ляскі і пасёлак Хацінава — ліквідаванага Дарасінскага сельсавету.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2009 году ў сельсавеце (без Урэчча) налічвалася 810 чалавек, зь іх 92,8 % — беларусы.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 202—204
*  С. 163


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Любанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2006 годзе
Дарасінскі сельсавет

**Дарасі́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дарасіно.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Дарасінскі сельсавет у складзе Слуцкага раёну Слуцкай акругі. 12 сьнежня 1962 году сельсавет далучаны да Любанскага раёну.

29 верасьня 2006 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — вёскі Дарасіно, Замошша, Ляскі і пасёлак Хацінава — перададзеныя ў склад Урэцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 352

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Любанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе
Воўкавічы (Менскі раён)

**Во́ўкавічы** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Воўкавічы ўваходзяць у склад Шчомысьліцкага сельсавету. Вёска месьціца на беразе Воўкавiцкага вадасховішча на рацэ Пціч.

## Гісторыя
У 1709 годзе згадваецца як вёска ў складзе фальварку Гарадзішча ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1999 год — 311 чалавек
* 2010 год — 344 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Шчомысьліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Антанішкі (Менская вобласьць)

**Антані́шкі** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці. Антанішкі ўваходзяць у склад Шчомысьліцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 24 чалавекі
* 2010 год — 12 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шчомысьліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Юго Лярыс

**Юго Лярыс** (;  26 сьнежня 1986 году, Ніцца, Францыя) — францускі футбаліст, які выступае за клюб МЛС «Лос-Анджэлес». Раней абараняў колеры нацыянальнай зборнуай Францыі на пазыцыі брамніка. Тройчы абіраўся найлепшым брамнікам году ў францускім першынстве (2009, 2010, 2012). Чэмпіён сьвету 2018 году.

## Біяграфія
### Пачатак кар’еры
Лярыс нарадзіўся 26 сьнежня 1986 году ў міжземнаморскім горадзе Ніцца ў арыстакратычнай сям’і. Ягоная маці працавала адвакатам, а ягоны бацька быў банкірам у Монтэ-Карлё. У 2008 годзе, гуляючы ў «Ніццы», ягоная маці памерла.

### «Ніцца»
Пасьля посьпеху ў камандзе клюбу ва ўзросьце да 18 гадоў, Лярыс быў пераведзены ў дубль клюбу ў францускую аматарскую лігу ў сэзоне 2004—2005 гадоў. Лярыс трапіў у першы склад каманды напярэдадні сэзону 2005—2006 гадоў, атрымаўшы кашулю з 1 нумарам. Лярыс дэбютаваў 25 кастрычніка 2005 году за клюб, ва ўзросьце да 18 гадоў, адстаяўшы браму на нуль у матчы на Кубак францускай лігі, а ягоная каманда перамагла зь лікам 2:0 «Шатару».

### «Ліён»
Пасьля аднаго з выбітных сэзонаў Юго, паўсталі спэкуляцыі на конт ягонай далейшай кар’еры. Маладым галкіпэрам цікавіліся францускі клюб «Ліён», які жадаў знайсьці зьмену свайму сыходзячага брамніку Грэгары Купэ, «Мілян», які жадаў замяніць ім бразыльца Дыду, і «Тотэнгэм Готспур», які жадаў замяніць Лярысам Пола Робінсана. У канчатковым ліку Юго перайшоў у склад «Ліёну», але асабістыя дамоўленасьці зь «Мілянам» былі вельмі блізкія да пераходу француза ў італьянскі клюб. Віцэ-прэзыдэнт «Міляна» Адрыяна Галіяні заявіў, што пагадненьне было дасягнута, але дамову была анулявана з-за адмовы Крыстыяна Аб’яцьці пераходзіць да «Палерма».

Кошт трансфэру першапачаткова не называўся, але пазьней было выяўлена, што паслугі Юго былі ацэненыя ў € 8,5 млн.

### «Тотэнгэм Готспур»
Лярыс падпісаў кантракт з клюбам «Тотэнгэм Готспур» 31 жніўня 2012 году. Дэбютаваў за шпораў у матчы Лігі Эўропы супраць італьянскага «Ляцыё» 20 верасьня 2012 году, матч скончыўся ўнічыю 0:0.

## Нацыянальная зборная
Лярыс атрымаў свой ​​першы заклік да нацыянальнай зборнай Францыі 6 лютага 2008 году да матчу супраць зборнай Гішпаніі, тым ня менш на сустрэчы ён ня быў залічаны нават у склад запасных. Праз паўгоду, 19 лістапада, ён згуляў свой першы матч на зборную ў гульні супраць зборнай Уругваю, якая скончылася зь лікам 0:0.

## Дасягненьні
**«Ліён»**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2012
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2012

**«Лос-Анджэлес»**:
* Уладальнік Кубка ЗША: 2024

**Францыя**:
* Чэмпіён сьвету: 2018
* Пераможца Лігі нацыяў УЭФА: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Ліёну»
* Статыстыка на LFP.fr
* Статыстыка  на ESPN

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Чарэйска-ружанская лінія роду Сапегаў

**Ружанскія Сапегі**, ***Чарэйска-ружанская лінія*** — старэйшая лінія роду Сапегаў, што паходзіць ад Багдана Сапегі.

Да галоўных сядзіб лініі належалі Ружаны, Чарэя, Дзярэчын і Боцькі.

Да апошніх жывых (або нядаўна зьмерлых) прадстаўнікоў лініі адносяцца:
* Марыя Сапега (1910—2009)
** Ян Павал Сапега, сын Яна Андрэя (нар. 1935)
*** Міхал Юльян Сапега, сын Яна Паўла (нар. 1966)
*** Ганна Тарэза Сапега, дачка Яна Паўла (нар. 1981)
*** Паоля Марыя Сапега, дачка Яна Паўла (нар. 1983)
** Ежы Андрэй Сапега, сын Яна Андрэя (1937—2010)
*** Аляксандар Сапега, сын Яна Андрэя (1957—2005)
*** Арабэла Сапега, дачка Яна Андрэя (нар. 1960)
*** Эган Сапега, сын Яна Андрэя (нар. 1974)
*** Лукаш Сапега, сын Яна Андрэя (нар. 1999)
** Яўстах Пётар Сапега, сын Яна Андрэя (1947—2005)
** Тарэза Ядвіга Сапега, дачка Астапа Севярына (нар. 1948)
** Марыя Габрыеля Бэкман, дачка Астапа Севярына (нар. 1949)
** Ганна Яна Вадзіцкая, дачка Астапа Севярына (нар. 1951)

## Вонкавыя спасылкі
* Адам Мальдзіс. Сапегі і іхнія зборы каштоўнасьцяў

Катэгорыя:Сапегі
Катэгорыя:Ружаны
Хадакова

**Хадако́ва** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці. Хадакова ўваходзіць у склад Шчомысьліцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 33 чалавекі
* 2010 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Шчомысьліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Канстытуцыя Гарадзенскага сойму

**Канстыту́цыя Рэ́чы Паспалі́тай 1793 году**, вядомая як **Гарадзе́нская Канстыту́цыя** або **Канстыту́цыя Гарадзе́нскага со́йму** — асноўны закон Рэчы Паспалітай, прыняты без абмеркаваньня Гарадзенскім Соймам 23 лістапада 1793 году.

## Сутнасьць

Праект канстытуцыі распрацаваны , Фёдарам Машчынскім, Людвікам Тышкевічам пад наглядам Якава Сівэрса.

Паводле Канстытуцыі, Рэч Паспалітая захоўвалася як унітарная дзяржава ў складзе правінцый Кароны й ВКЛ, падзялялася на ваяводзтвы, а тыя — на 3 паветы кожнае. Захоўваліся кардынальныя правы, гарантаваныя соймамі 1765, 1775 і Канстытуцыяй 3 траўня 1791 году. Аднаўлялася выбарнасьць караля. Найвышэйшым заканадаўчым органам краіны абвешчаны аднапалатны сойм, які склікаўся раз у 4 гады на 8 тыдняў. Ад кожнага ваяводзтва ў сойм выбіраліся па 6 паслоў. Рашэньні ў сойме прымаліся большасьцю галасоў (бяз права Liberum veto), акрамя самых важных пытаньняў заканадаўства, падаткаў, войска, пры разглядзе якіх каралю давалася права вета.

Выканаўчая ўлада перадавалася Пастаяннай Радзе з 24 чалавек (у тым ліку 11 ад ВКЛ), якая падзялялася на 6 дэпартамэнтаў. Рада павінна была рыхтаваць заканадаўчыя праекты, наглядаць за рэалізацыяй законаў, магла склікаць сойм нават бяз згоды караля. Улада ў паветах перададзена парадкавым камісіям. Сябраў камісіяў абіралі на мясцовых сойміках з аселай шляхты. Немаёмная шляхта пазбаўлялася выбарчых правоў. Мяшчане атрымалі права набываць землю й шляхецкую годнасьць, але ня мелі прадстаўніцтва ў сойме.

У якасьці саступкі рэформам Чатырохгадовага Сойму былі захаваныя земскія суды з выбарнымі пасадамі на дзяржаўным утрыманьні. Найвышэйшай апэляцыйнай інстанцыяй для судоў быў трыбунал, асобна для цывільных і духоўных справаў.

Фактычна гэтая канстытуцыя ня дзеяла, бо страціла сілу ў выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай.

## Глядзіце таксама

* Канстытуцыя 3 траўня 1791 году

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

1793
Катэгорыя:Гарадзенскі сойм 1793 году
Катэгорыя:Колішнія канстытуцыі Польшчы
Катэгорыя:1793 год у Беларусі
Велікасельскі сельсавет

Назву **Велікасе́льскі [[сельсавет]]** маюць:

### [[Беларусь]]
* Велікасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Баранавіцкага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Велікасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Велікасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Велікасельскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці

### [[Расея]]
* Велікасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кадуйскага раёну Валагодзкай вобласьці
* Велікасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старарускага раёну Наўгародзкай вобласьці
* Велікасельскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Тутаеўскага раёну Яраслаўскай вобласьці
Лебедзеўскі сельсавет (Маладэчанскі раён)

**Ле́бедзеўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Лебедзева.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Маладэчанскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Менскай).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 6

## Літаратура
*  С. 51
*  С. 180


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Мэталюрг Данецк

**Мэталюрг** () — былы ўкраінскі футбольны клюб, які базаваўся ў Данецку. Быў заснаваны ў 1996 годзе. З-за ваеннага супрацьстаяньня на ўсходзе Ўкраіны, клюб быў вымушаны праводзіць сэзон 2014—2015 гадоў па-за Данецкам. у выніку такой сытуаціі ў ліпені 2015 году было прынята рашэньне аб аб’яднаньні клюбу з клюбам «Сталь», які заняў месца данецкага клюбу ў Прэм’ер-лізе.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Данецк
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1996 годзе
Цюрлёўскі сельсавет

**Цюрлёўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Цюрлі.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году як **Насілаўскі сельсавет** у складзе Маладэчанскага раёну Вялейскай вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Насілава. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Маладэчанскай вобласьці. 

12 чэрвеня 1958 году сельсавет перайменаваны ў **Цюрлеўскі**, цэнтар перанесены ў вёску Цюрлі. 11 верасьня 1959 году да сельсавету далучана тэрыторыя скасаванага Хажоўскага сельсавету. 

З 20 студзеня 1960 году ў складзе Менскай вобласьці. 10 чэрвеня 1965 году з часткі сельсавету ўтвораны зноў Хажоўскі сельсавет. У 1974 годзе скасавана вёска Агароднікі. 

5 сакавіка 1981 году сельсавет перайменаваны ў Цюрлёўскі. 28 траўня 2013 году вёскі Адамавічы, Гаравіны, Мысьлевічы, Рагазы перададзеныя зь Цюрлёўскага сельсавету ў Хажоўскі, а вёска Шнуры ў Мясоцкі.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году (22 населеныя пункты) — 4768 чалавек, зь іх 92,7 % — беларусы, 5,3 % — расейцы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Чысьцінскі сельсавет

**Чы́сьцінскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Чысьць.

## Гісторыя
Утвораны 26 жніўня 1991 году ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці БССР з часткі Красьненскага сельсавету. 28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеная вёска Раёўка Красьненскага сельсавету.

Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году (3 населеныя пункты) — 5661 чалавек, зь іх 88,8 % — беларусы, 8,2 % — расейцы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1991 годзе
Валодзькаўскі сельсавет (Маладэчанскі раён)

**Вало́дзькаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Валодзькі.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Радашкавіцкага раёну Вялейскай вобласьці. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Маладэчанскага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 20

## Літаратура
*  С. 52
*  С. 51
*  С. 185

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Малінаўка (Шчомысьліцкі сельсавет)

**Малі́наўка** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, каля МКАД (). Малінаўка ўваходзіць у склад Шчомысьліцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 341 чалавек
* 2010 год — 354 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Шчомысьліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Радашкавіцкі пасялковы савет

**Ра́дашкавіцкі пасялко́вы саве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Радашкавічы.

## Гісторыя
29 сьнежня 2009 году пасялковы савет ліквідаваны, вёска Ўдранка перададзеная ў склад Радашкавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Маладэчанскага раёну
Гомельскі хімічны завод

**Го́мельскі хімі́чны заво́д** — адзінае ў Беларусі прадпрыемства па вытворчасьці фасфатных угнаеньняў, заснаванае ў 1965 годзе, як супэрфасфатны завод. З 1968 г. мае сучасны назоў. У 2003 годзе завод акцыянавалі. У 2015 г. 70% выручкі атрымалі ад паставак за мяжу, што зазвычай пераважна ажыцьцяўляюцца ў Польшчу, Летуву, Латвію і Ўкраіну.

У студзені 2023 году прадпрыемства было ўнесена ў санкцыйны сьпіс Украіны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Катэгорыя:Арганізацыі Гомля
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1965 годзе
Катэгорыя:Савецкія прадпрыемствы
Катэгорыя:Падзеі 27 сьнежня
Катэгорыя:Белнафтахім
Скарынічы (вёска)

**Скары́нічы** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Уваходзіць у Сеніцкі сельсавет.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1704 годзе як вёска ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 334 чалавекі
* 1999 год — 278 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Лявонцавічы

**Ляво́нцавічы** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Уваходзіць у Сеніцкі сельсавет. Вёска месьціцца каля ракі Пціч.

## Насельніцтва
* 1999 год (перапіс) — 105 чалавек
* 2009 год (перапіс) — 110 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Юхнаўка (Менская вобласьць)

**Ю́хнаўка** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Юхнаўка ўваходзіць у склад Калодзішчанскага сельсавету. Празь вёску працякае рака Волма.

На паўднёвы захад ад вёскі месьціўся Юхнаўскі заказьнік плошчай звыш 2 кв.км.

## Насельніцтва
* 2010 год — 567 чалавек
* 1999 год — 753 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Калодзішчанскі сельсавет
Глебкавічы

**Гле́бкавічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Глебкаўцы. Уваходзяць у склад Калодзішчанскага сельсавету Менскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзяцца на аўтамабільных дарогах  і .

## Назва

Глеб — усходнеславянская форма германскага (паўночнагерманскага) імя Gudleifr (Guðleifr).

## Насельніцтва
* 1999 год — 118 чалавек
* 2010 год — 121 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Калодзішчанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Дубраўка (Менскі раён)

**Ду́браўка** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, каля дарогі . Дубраўка ўваходзіць у склад Калодзішчанскага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе ракі Волма.

## Насельніцтва
* 2010 год — 44 чалавекі
* 1999 год — 55 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Калодзішчанскі сельсавет
Сухарукія

**Сухару́кія** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Калодзішчанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 832 чалавекі
* 1999 год — 782 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Калодзішчанскі сельсавет
Калодзішчы

**Кало́дзішчы** — аграгарадок у Менскім раёне Менскай вобласьці. Калодзішчы зьяўляюцца цэнтрам Калодзішчанскага сельсавету.

## Інфраструктура
З 1995 году ў пасёлку месьціцца Кіналягічны цэнтар Узброеных сілаў Рэспублікі Беларусь. У 2015 годзе «Беларускія воблачныя тэхналёгіі» разьмясьцілі ў Калодзішчах Рэспубліканскі цэнтар апрацоўкі зьвестак (РЦАЗ). Таксама ў аграгарадку зьмяшчаюцца Рэспубліканскі тэле-радыёвяшчальны цэнтар, Раённы цэх электрасувязі, База ядахімікатаў і сельгастэхнікі «Агрыматка-96», Мэблевыя прадпрыемствы ТАА «ГеасІдэал», ТАА «Самелга-Трэйд» і інш. З сацыяльнай інфраструктуры ёсьць два адзьдзяленьні банкаў, адзьдзяленьне сувязі, чатыры дзіцячыя садкі, дзьве сярэднія школы, паліклініка, а таксама шматлікія крамы, аптэкі і некалькі пунктаў выдачу Wildberries і OZON.

## Насельніцтва
* 1999 год — 9388 чалавек
* 2009 год — 11 445 чалавек

## Крыніцы

* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Калодзішчанскі сельсавет
Сычавіцкі сельсавет

**Сы́чавіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сычавічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Радашкавіцкага раёну Вялейскай вобласьці. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Маладэчанскага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 17

## Літаратура
*  С. 52
*  С. 51
*  С. 185

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Замастоцкі сельсавет

Назву **Замасто́цкі [[сельсавет]]** маюць:

* Замастоцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці
* Замастоцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Замастоцкі нацыянальны польскі сельсавет
Апчацкі сельсавет

**Апча́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Апчак.

## Гісторыя
28 жніўня 1924 году створаны ў складзе Сьмілавіцкага раёну Менскай акругі. [8 ліпеня]] 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Пухавіцкага раёну. 29 чэрвеня 1934 году перададзены ў склад прыгараднага Менскага раёну, з 15 студзеня 1938 году ў Менскай вобласьці. 26 траўня 1935 году раён пераўтвораны ў звычайны.

## Літаратура
*  С. 193
*  С. 367

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Менскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Анусінскі сельсавет

**Ану́сінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Анусіна.

## Гісторыя
8 жніўня 1959 году сельсавет далучаны да Менскага раёну.

## Літаратура
*  С. 193

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Менскага раёну
Замастоцкі нацыянальны польскі сельсавет

**Замасто́цкі нацыяна́льны по́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Замасточча.

## Гісторыя
29 чэрвеня 1934 году створаны Замастоцкі нацыянальны польскі сельсавет у складзе прыгараднага Менскага раёну, з 15 студзеня 1938 году ў Менскай вобласьці.

23 жніўня 1937 году сельсавет рэарганізаваны ў беларускі.

## Літаратура
*  С. 193

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Менскага раёну
Нацыянальныя польскія сельсаветы БССР
Катэгорыя:Палякі на Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1934 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1937 годзе
Шаршунскі сельсавет

**Шаршу́нскі сельсавет** (да 2013 году — *Рагаўскі́ сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — пасёлак Шаршуны.

## Гісторыя
8 жніўня 1959 году сельсавет далучаны да Менскага раёну.

28 траўня 2013 году вёскі Агаркі, Гуя, Кальзьберг, Лісіцы перададзеныя ў склад Лашанскага сельсавету; вёскі Ермакі і Кісялі перададзеныя ў склад Пятрышкаўскага сельсавету.

28 траўня 2013 году сельсавет перайменаваны з Рагаўскога ў Шаршунскі з цэнтрам у пасёлку Шаршуны.

## Крыніцы

## Літаратура
*
Сьпіс харунжых Пружанскага павету

**[[Харунжы павятовы|Хару́нжыя]] [[Пружанскі павет (Расейская імпэрыя)|Пружанскага павету]]** Расейскай імпэрыі:

* Ян Крашэўскі гербу «Ястрабец» (1820—1821)
* Вікенці Анджайковіч
* Сямён Жукоўскі
* Фэлікс Влодэк гербу «Праўдзіч»

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Сьпісы кіраўнікоў
Катэгорыя:Асобы Пружанаў
Катэгорыя:Гісторыя Пружанаў
Бі Бі Кінг

**Бі Бі Кінг** (; сапраўднае імя **Райлі Бі Кінг**, ; 16 верасьня 1925, Іта Бэна, Місысыпі — ) — амэрыканскі блюзавы гітарыст, сьпявак, аўтар песень. Заўзятары называюць яго каралём блюзу.

## Жыцьцяпіс
### «Люсіль»
У сярэдзіне 50-х, падчас аднаго з канцэртаў, сярод прыхільнікаў Кінга адбыўся канфлікт. Паміж двума мужчынамі завязалася бойка, падчас якой была перакуленая газавая печка. У зале пачаў распаўсюджвацца агонь. Бі Бі пасьпяшаўся сысьці з ахопленага агнём будынка разам з усімі, але пасьля згадаў, што пакінуў унутры сваю гітару. Гэтая акустычная гітара была ягоным любімым інструмэнтам, нягледзячы на тое, што каштавала ўсяго 30$. З рызыкай для жыцьця ён вярнуўся за ёю. Пазьней высьветлілася, што бойка адбылася з-за кабеты, якую звалі Люсіль, і Бі Бі Кінг вырашыў так назваць сваю гітару, каб ніколі не зьдзяйсьняць «такіх вар’яцкіх учынкаў, як бойка з-за кабеты».

Пасьля таго, як арыгінальная гітара Люсіль была скрадзеная з багажніка ягонага аўтамабіля (дакладная дата невядомая), кожную сваю наступную гітару фірмы Gibson музыка называе гэтаксама. А напачатку ў газэтнай абвесцы Бі Бі абяцаў ўзнагароду ў 20 000$ за вяртаньне скрадзенае гітары. Цяпер музыка гатовы аддаць 900 000$ за тое, каб атрымаць яе назад.

28 ліпеня 2007 году адбыўся другі фэстываль Crossroads Guitar Festival, арганізаваны Эрыкам Клэптанам. У ім адыграў Кінг і яшчэ 20 гітарыстаў, каб сабраць сродкі для Цэнтру Crossroads лячэньня залежнасьцяў. Падчас канцэрту ў Чыкага ён выканаў «Paying the Cost to Be the Boss», «Rock Me Baby» ды «Thrill is Gone» з ,  ды Губэртам Самліным.

Памёр 14 траўня 2015 году ў Лас-Вэгасе ад цукровага дыябэту.

## Дыскаграфія

За сваё жыцьцё Бі Бі Кінг запісаў 43 альбомы.

## Відэаграфія
# The Electric B. B. King — His Best (1960)
# Great Moments with B. B. King (1981)
# Rattle and Hum (1988) Бі Бі Кінг зьявіўся ў фільме, выконваючы партыю гітары ў песьне «When Love Comes to Town».
# The King of the Blues: 1989 (1988)
# Got My Mojo Working (1989)
# King of the Blues (Бокс Сэт, 1992)
# Why I Sing the Blues (1992)
# Blues Brothers 2000 (1998)
# Live in The Jazz Channel (2001)
# Martin Scorsese Presents the Blues: B. B. King (2003)
# Ultimate Collection (2005)
# B. B. King: Live (2008)
# B. B. King Live in Africa '74 (Shout! Factory) (2009) — канцэрт «Rumble In The Jungle»

## Узнагароды
* Ганаровы доктар музыкі Ельскага Унівэрсытэту (1977)
* Уключаны ў залю славы Блюзу (1980)
* Уключаны ў Залю славы рок-н-рола (1987)
* Нацыянальны мэдаль ЗША за заслугі ў мастацтве (1990)
* Прэзыдэнцкі мэдаль Свабоды (2006)
На сёньняшні дзень Бі Бі Кінг атрымаў 17 грэмі, у тым ліку за найлепшы папулярны выступ у стылі «поп» за кампазыцыю «Auld lang syne» ў 2003 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Музыкі ЗША
Катэгорыя:Гітарысты ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Памерлі ў Каліфорніі
Пракуратар ВКЛ

**Пракура́тар** () — прафэсійны юрыст-павераны ў ВКЛ, які займаўся адвакацкай практыкай. Абавязкі пракуратара мог выконваць толькі шляхціц, які ведаў мясцовае права й быў дапушчаны судом да адвакацкай дзейнасьці. Статут ВКЛ 1588 году прадугледжваў крымінальную адказнасьць пракуратараў за парушэньне сваіх абавязкаў, у прыватнасьці за здраду боку, які яго наняў. Таксама караліся фальшывыя адвакаты. Для найболей бедных людзей пракуратар мог прызначацца судом бясплатна.

Паводле заканадаўства, пракуратарам ня мог быць судзьзя, падсудак і пісар земскі й урад замкавы. Таксама пракуратарамі не маглі быць асобы духоўныя.

## Крыніцы

## Літаратура
* Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя. У 2 т. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 2006. — 792 с; іл., старонка 462

Катэгорыя:Судовая сыстэма Вялікага Княства Літоўскага
Марыё Гомэс

**Марыё Гомэс Гарсія** (;  10 ліпеня 1985 году, Рыдлінген, ФРН) — былы нямецкі футбаліст гішпанскага паходжаньня, нападнік. Выбітны гулец нацыянальнай зборнай Нямеччыны. Найлепшы футбаліст Нямеччыны 2007 году.

## Біяграфія
### «Штутгарт»
У 2004 годзе Гомэс згуляў 10 хвілінаў за «Штутгарт» у матчы Лігі чэмпіёнаў у гульні супраць «Чэлсі» 9 сакавіка, а 8 траўня дэбютаваў за клюб у розыгрышы Бундэсьлігі.

### «Баварыя»
26 траўня 2009 году «Баварыя» заплаціла за яго рэкордную для Бундэсьлігі суму — паводле розных крыніцах ад 30 да 35 мільёнаў эўра. Лічыцца адным з найлепшых нападнікаў Нямеччыны. У першым сэзоне ў «Баварыі» Гомэс згуляў нядрэнна, але ад яго чакалі большага. Валодае цудоўнай тэхнікай і часьцяком забівае прыгожыя мячы, аднак у зборнай яму стала не шанцуе. 7 траўня 2011 году Гомэс забіў тры галы ў браму «Санкт-Паўлі», што стала ягоным пятым хет-трыкам за сэзон 2010—2011 гадоў у Бундэсьлізе, што зьяўляецца другім падобным паказчыкам за ўсю гісторыю нямецкіх чэмпіянатаў.

### «Фіярэнтына»
8 ліпеня 2013 году Гомэс далучылася да клюбу Сэрыі А флярэнтыйскай «Фіярэнтыны», падпісаўшы чатырохгадовы кантракт. Як мяркуецца за гульца італьянскі клюб заплаціў 20 млн эўра. Марыё быў афіцыйна прадстаўлены ў якасьці гульца «Фіярэнтыны» 15 ліпеня, на цырымоніі прысутнічала 20 тысяч чалавек.

## Нацыянальная зборная
Марыё Гомэс дэбютаваў за зборную Нямеччыны ў матчы супраць зборнай Швайцарыі 7 лютага 2007 году. Нямеччына перамагла ў той гульні зь лікам 3:1, а Гомэс забіў другі гол каманды.

## Асабістае жыцьцё
У Гомэса нямецка-гішпанскія карані, ягоны бацька гішпанец, родам з Гранады, а маці — немка.

## Дасягненьні
**«Штутгарт»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2007

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2010, 2013
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2010, 2013
* Уладальнік Супэркубка лігі Нямеччыны: 2010, 2012
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2013

**«Бэшыкташ»**:
* Чэмпіён Турэччыны: 2016

**Нямеччына**:
* Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету: 2006, 2010
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы: 2008

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце «Баварыі»

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Чорны Бор (мэтэарыт)

**Чорны Бор** — мэтэарыт агульнай вагай каля 6 000 грамаў, выпаў у выглядзе каменнага касьмічнага цела. Прыналежыць да тыпу каменных мэтэарытаў. Час падзеньня 5 чэрвеня 1965 году.

## Гісторыя знаходкі
Апісаньне падзеньня мэтэарыта было зроблена відавочцам Паўлам Сямёнавым.
Апісаньне зводзіцца да гэтага:
: Бакавым зрокам спадар Сямёнаў заўважыў, што нешта ляціць. Гэтае "нябеснае цела" пранеслася над галовам у мэтрах 50 ад назіральніка, ўрэзалася ў хвою, зьсекла галіну і звалілася на зямлю. Пазьней назіральнік выцягнуў мэтэарыт, які анічым не адрозьніваўся ад звычайнага каменя. Гэты кавалак важыў каля 4 кг.
: Другі кавалак заўважыла жонка сп. Сямёнава, якая пасула як нешта ўдарылася ў дуба й адскочыла ад яго на зямлю. Пазьней яна знайшла гэты кавалак, які важыў каля 2 кг.

Усе аскепкі мэтэарыта былі пакрытыя чорнай карой плаўленьня.

## Аскепкі

Невялікія аскепкі каменя агульнай вагай каля 400 гр спачатку патрапілі ў Магілёўскі краязнаўчы музэй, а потым іх перавезьлі ў Маскву ў склад мэтэаралягічнай калекцыі СССР. Там каменны мэтэарыт з-пад Быхава атрымаў назву *Чорны Бор*.

Сёньня аскепкі вагай 331 гр, 3,5 гр і 2 гр захоўваюцца ў Камітэце па мэтэарытах АН Расеі. Аскепак вагай 13,2 гр захоўваецца ў Магілёўскім краязнаўчым музэі.

## Крыніцы
* Бардон Усевалад. Мінэралы. Горныя пароды. Мэтэарыты. У сьвеце беларускага каменя. — Мастацкая літаратура. — 2011

Катэгорыя:Мэтэарыты Беларусі
Марсэль Янсэн

**Ма́рсэль Я́нсэн** (;  4 лістапада 1985 году, Мёнхэнглядбах, Нямеччына) — нямецкі футбаліст, які выступаў за нацыянальную зборную Нямеччыны на пазыцыі паўабаронцы. Мог згуляць таксама й на пазыцыі абаронцы.

## Біяграфія
### «Барусія» Мёнхэнглядбах
Марсэль перайшоў у «Барусію» зь мясцовай спартовай школы «Люрып» у 1993 годзе. Да моманту свайго першага трапленьня ў заяўку на матч Бундэсьлігі 20 верасьня 2003 году ён ужо меў вопыт выступленьня за розныя юніёрскія зборныя сваёй краіны, аднак у той гульні перамогу атрымалі футбалісты клюбу «Гановэр-96» зь лікам 2:0, галоўны трэнэр Эвальд Лінэн гэтак і ня выпусьціў яго на поле. Пасьля паразы Лінэна звольнілі, а Янсэна адправілі ў юнацкую каманду.

Упершыню Янсэн зьявіўся на поле 11 сьнежня 2004 году на бэрлінскім Алімпіяштадыёне, калі ягонага каманда саступіла «Гэрце» зь непрыстойным лікам 6:0. У той гульні Янсэн адзначыўся толькі парушэньнем правілаў і пакараньнем. Аднак галяндзкі трэнэр Дык Адвакаат працягваў давяраць маладому футбалісту, пэрыядычна выпускаючы яго на поле.

### «Баварыя»
Улетку 2006 году да ўлюбёнцу заўзятараў зь Мёнхэнглядбаху паступіла некалькі павабных прапановаў, аднак новы трэнэр «Барусіі» Юп Гайнкэс заявіў, што Янсэн з катэгорыі гульцоў «не для продажу», з чым пагадзіўся і сам футбаліст, сказаўшы, што не зьбіраецца пакідаць родны клюб «гэтак рана». Аднак у канцы сэзону Янсэн падпісаў чатырохгадовы кантракт зь мюнхэнскай «Баварыяй» пасьля таго, як «Барусія» пакінула Бундэсьлігу.

### «Гамбург»
Улетку 2008 году Янсэн перайшоў у «Гамбург», падпісаўшы кантракт на пяць гадоў.

## Нацыянальная зборная
Дэбют за зборную адбыўся 3 верасьня 2005 году ў Браціславе. У матчы, дзе перамогу атрымалі славацкія футбалісты зь лікам 2:0, Юрген Клінсман выпусьціў яго на замену Томасу Гіцльшпэргеру.

## Дасягненьні
**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2008
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2008
* Уладальнік Кубка лігі Нямеччыны: 2007
* Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету: 2006, 2010
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы: 2008

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Сайт заўзятараў
* Профіль на сайце Бундэсьлігі

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Камісія паліцыі Вялікага Княства Літоўскага

**Камісія паліцыі Вялікага княства Літоўскага** — цэнтральны калеґіяльны орган улады ВКЛ па падтрымцы грамадзкай бясьпекі й парадку. Створаны Гарадзенскім соймам 1793 году адначасова з Кароннай камісіяй паліцыі замест Камісіі паліцыі абодвух народаў. У склад камісіі павінен быў уваходзіць 1 сэнатар і 5 прадстаўнікоў ад шляхты, выбраных на сойме; яе пасяджэньні мусілі адбывацца пад старшынствам вялікага або надворнага маршалка ВКЛ. У камісію былі выбраны Мікалай Радзівіл (кашталян віленскі), В. Гарэцкі (войскі віленскі), Стэфан Валовіч (падкаморы рэчыцкі), С. Корсак, М.Мараўскі, А.Казакоўскі. Вялікі маршалак ВКЛ Л.Тышкевіч мала ўдзельнічаў у працы камісіі, на яе пасяджэньнях звычайна старшынстваваў Валовіч. Была падсправаздачная сойму, падначалена Дэпартамэнту паліцыі Пастаяннай Рады. Камісіі падпарадкоўваліся мясцовыя камісіі парадкавыя цывільна-вайсковыя. У задачы камісіі ўваходзіў нагляд над дзейнасьцю мясцовай адміністрацыі (было фактычна скасавана самакіраваньне гарадоў), справы «бясьпекі, спакою й публічнай выгоды», цэнзура, нагляд над шпіталямі, барацьба з бадзяжніцтвам. У апарат камісіі ўваходзілі пісар, судовы і эканамічны рэгенты, ґенэральны сакратар, пленіпатэнт, архівіст, касір, геамэтар. Камісія пачала працу ў Горадні 28 сьнежня 1793 году. Займалася арґанізацыяй новых гарадзкіх маґістратаў, упарадкаваньнем асьвятленьня й гандлю ў Вільні, рэґуляваньнем коштаў, шпітальнай справай і інш. Дзейнічала да пачатку паўстаньня 1794 году, да якога далучыліся амаль усе яе члены.

## Літаратура
* Zahorski, A. Centralne instytucje policyjne w Polsce w dobie rozbiorów. — Warszawa, 1959.
* Анішчанка, Я. Камісія паліцыі Вялікага княства Літоўскага / Яўген Анішчанка // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г.П.Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я.К.Анішчанка [і інш.]. Том 2: К — Я. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 26.

Катэгорыя:Органы дзяржаўнай улады Вялікага Княства Літоўскага
Крывіцкі сельсавет (Мядзельскі раён)

**Крыві́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Крывічы.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Крывіцкага раёну Вялейскай вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Крывічы. З 20 верасьня 1944 года ў складзе Маладэчанскай вобласьці. 28 чэрвеня 1958 году сельсавет скасаваны, усе населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаваньне Крывіцкага пассавету.

З 20 студзеня 1960 году пассавет у складзе Менскай вобласьці. З 25 сьнежня 1962 году ў складзе Мядзельскага раёну. 27 сьнежня 1962 году ў склад Касьцяневіцкага сельсавету Вялейскага раёну перададзены 4 населеныя пункты (Лоцевічы, Навасёлкі, Субачы і Цярэшкі). 8 чэрвеня 1963 году да пассавету далучана тэрыторыя скасаванага Сіўцаўскага сельсавету.

30 кастрычніка 2009 году Крывіцкі пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет, якому перададзеныя ўсе населеныя пункты — Васілеўшчына, Вераб’і, Грыбкі, Дубаносы, Завугольле, Залесьсе, Капусьцічы, Кулікова, Маставікі, Навасёлкі, Папоўка, Пузыры — скасаванага Пузыроўскага сельсавету.

## Насельніцтва
Насельніцтва пассавету паводле перапісу 2009 году (13 населеных пунктаў без Крывічаў) — 559 чалавек, зь іх 97,1% — беларусы, 1,6% — расейцы.

## Крыніцы


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2009 годзе
Сваткаўскі сельсавет

**Сва́ткаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сваткі.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Менскай).

23 сакавіка 1987 году да сельсавету далучана тэрыторыя скасаванага Ўзьленскага сельсавету.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавету паводле перапісу 2009 году — 1326 чалавек, зь іх 94,0 % — беларусы, 4,3 % — расейцы, 0,8 % — палякі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 16

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 246
*  С. 181


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Сьвірскі сельсавет (Мядзельскі раён)

**Сьві́рскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сьвір.

## Гісторыя
Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Сьвірскага раёнуа Вялейскай вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Сьвір. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Маладэчанскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году да сельсавету далучана тэрыторыя скасаваных Куцкоўскага і Супраненцкага сельсаветаў. 25 красавіка 1958 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаваньне Сьвірскаму пассавету.

З 31 жніўня 1959 году пассавет у складзе Мядзельскага раёну. З 20 студзеня 1960 году ў складзе Менскай вобласьці. 10 траўня 1960 году да пассавету далучана тэрыторыя скасаванага Канстанцінаўскага сельсавету.

28 красавіка 2004 году ў склад Нарацкага сельсавету перададзены хутары Глыбокі Ручай і Рыдупля.

28 траўня 2013 году Сьвірскі пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Насельніцтва
Насельніцтва пассавету паводле перапісу 2009 году (без Сьвіра) — 1685 чалавек, зь іх 92,9% — беларусы, 3,2% — расецы, 2,9% — палякі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Мома (кулінарыя)

**Мо́ма** (тыб. མོག་མོག་, ўайлі mog mog, нэпальск. म:म:) — традыцыйная нэпальская й тыбэцкая страва, што вядзе сваё паходжаньне з Гімалайскага рэґіёну. Прадстаўляе зь сябе страву сярэдняга памеру зь цеста і мясным начыньнем. Мома аналяґічнае расейскім і фіна-вугорскім пяльменям, мангольскім і бурацкім позам, кітайскім джаадзы, цюрскім мантам і італійскім равіёлі.

## Гатаваньне
### Цеста
Цеста для мома вырабляецца з мукі і вады, часам з даданьнем дрожджаў і соды.

### Начыньне

Для начыньня звычайна ўжываецца адзін альбо некалькі інґрэдыентаў. Часьцей за ўсё гэта:
* Мяса: у розных рэґіёнах Гімалаяў ужываюць розныя гатункі мяса — бараніна, мяса яка, кураціна, казьляціна, буйваляціна, сьвініна. У начыньне дадаюцца лук, часнок, соль, кмен, карыяндар і перац.
* Гародніна альбо сумесь мяса й гародніны.
* Сыр (распаўсюджана ў Бутане і Сыкіме).
* Шакалядныя батончыкі Snickers альбо Mars (распаўсюджана ў Нэпале сярод замежных турыстаў).

Катэгорыя:Азіяцкая кухня
Баярскі сельсавет (Мядзельскі раён)

**Бая́рскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Маладэчанскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Баяры.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай).

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Мядзельскаму сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 33

## Літаратура
* 
*  С. 246
*  С. 181

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Сьпіс краінаў сьвету паводле колькасьці самагубстваў

**Сьпіс краінаў паводле колькасьці самагубстваў** заснаваны на зьвестках Сусьветнае арґанізацыі аховы здароўя й сартаваны паводле агульнага ліку афіцыйна зафіксаваных самагубстваў. Зьвесткі па мужчынах і жанчынах разьлічаныя адносна (гэта значыць колькасьць самагубстваў мужчынаў да іхняга агульнага ліку), бо адносіны плоцяў зьмяняюцца ад краіны да краіны. Слупок **Год** вызначае апошнія пэўныя зьвесткі па кожнай краіне.

## Сьпіс краінаў паводле колькасьці самагубстваў

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэмаграфія
Катэгорыя:Самагубства
Катэгорыя:Сацыяльныя праблемы
Катэгорыя:Сьпісы краін
Альтэрнатыўная служба ў Рэспубліцы Беларусь

**Альтэрнатыўная служба** — прававы інстытут, замацаваны ў законапраекце «Пра альтэрнатыўную службу», распрацаваным моладзевай арганізацыяй «Грамадзянскі форум» і занесеным у палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь дэпутатам Уладзімерам Навасядам 23 лютага 2004 г., які прадугледжваў, што калі перакананьні ці веравызнаньне грамадзяніна не дазваляюць яму трымаць у руках зброю, закон павінен забясьпечыць чалавеку права на альтэрнатыўную службу, напрыклад, калі маладыя людзі жадаюць служыць сваёй Айчыне, дапамагаючы самотным хворым ці састарэлым людзям у службах сацыяльнай дапамогі, лякарнях. Дадзенае паняцьце, выкарыстоўванае ў Беларусі, практычна раўназначна тэрміну «Альтэрнатыўная грамадзянская служба» у заканадаўстве Расейскае фэдэрацыі.

Права на выбар у карысць дадзенага выгляду павіннасьці выцякае з Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, давальнае магчымасьць кожнаму грамадзяніну права на альтэрнатыўную службу. Так арт. 57 Канстытуцыі замацоўвае, што «Парадак мінаньня вайсковае службы, падставы і ўмовы вызваленнья ад вайсковае службы або замена яе альтэрнатыўнае вызначаюцца законам».

Па гэтым праекце тэрмін альтэрнатыўнае службы меркаваўся дваццаць сем месяцаў, а для асобаў, якія маюць поўную вышэйшую адукацыю, — васямнаццаць месяцаў, што ў паўтара разу перавышае тэрмін тэрміновае вайсковае службы Праект закона вылучаў чатыры катэгорыі прызыўнікоў:
* вернікі, якія адмаўляюцца браць у рукі зброю (аднак альтэрнатыўная служба прадугледжана толькі для чальцоў зарэгістраваных рэлігійных арганізацыяў і толькі пры наяўнасьці пісьмовага хадайніцтва рэлігійнае арганізацыі),
* дзеці са шматдзетных сем’яў, дзе бацькам неабходна падтрымка сына,
* прызыўнікі, якія маюць у сваёй біяграфіі асуджанасьць (разьлічвалі, што гэта абмяжуе распаўсюд у жаўнернях турэмных нораваў і прынцыпаў, у прыватнасьці, «дзедаўшчыны»),
* асобы прызыўнога ўзросту, прызнаныя непрыдатнымі да тэрміновай вайсковай службы ў мірны час па стане здароўя (акрамя інвалідаў I, II, III групаў)

19 сьнежня 2004 г. дадзены законапраект быў адхілены Парлямэнтам з-за пазыцыі Сталае камісіі па нацыянальнай бясьпецы Палаты прадстаўнікоў і пярэчаньняў Міністэрства абароны, у якіх утрымоўвалася асьцярога, што калі для альтэрнатыўнае службы будуць створаны больш спрыяльныя ўмовы, чым для тэрміновае вайсковае службы (службы ў рэзэрве), «то для асобаў, не ахвотнікаў яе праходзіць, зьяўляецца нагода ўхіліцца шляхам уступа ў рэлігійныя канфэсіі пацыфіскага характару. Тым самым магчыма штучнае стварэньне пагрозы для разбурэньня мэнтальнае асновы грамадства, а такім чынам, для нацыянальнае бясьпекі дзяржавы».

Да гэтага моманту альтэрнатыўная служба ў Беларусі уведзена не была.

7 жніўня 2016 году ўвайшоў у сілу сьпіс арганізацыяў, у якіх грамадзяне змогуць праходзіць альтэрнатыўную службу.

## Глядзіце таксама
* Альтэрнатыўная грамадзянская служба
* Вайсковы абавязак у Беларусі
* Вайсковы абавязак
* Ухіленне ад закліку

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайсковая служба
Катэгорыя:Вайсковы абавязак
Катэгорыя:Пацыфізм
Катэгорыя:Права Беларусі
Шарж

**Шарж** (ад францускага *charger* — перабольшваць) — гумарыстычна перабольшаны, карыкатурны паказ характэрных рысаў нейкае зьявы або асобы. Шаржаваньне ўвогуле характэрнае для ўсіх жанраў сатырычнае й гумарыстычнае літаратуры (камэдыя, эпіграма, пародыя, байка і г.д.). Шарж вельмі блізкі да пародыі, але бязь зьедлівае сатырычнасьці і ґратэскнае імітацыі творчае манэры пэўнага аўтара.


Катэгорыя:Паэтычныя жанры
Гомельскі радыёзавод

**Го́мельскі радыёзаво́д** (да 1975 г. завод мэталаканструкцыяў «Прамень») — буйное прамысловае прадпрыемства з шырокімі тэхналягічнымі мажлівасьцямі вырабу з мэталу, пластмасы і дрэва. За савецкім часам прадпрыемства выпускала прылады касьмічнай сувязі і мела больш за 7 тыс. супрацоўнікаў. У 2010 годзе большасьць вырабаў паставіла за мяжу.

12 мая 2023 году Украіна ўвяла санкцыі супраць заводу. У жніўні таго ж году да санкцый супраць Гомельскага радыёзаводу далучылася Вялікабрытанія.

## Вырабы
* Рамонт радыёлакацыйнай тэхнікі, выраб зборна-разборных мачтаў тыпу «Унжа»
* Сельгастэхніка: перасоўныя дажджавальныя машыны і вадаводы для іх, дажджавальныя машыны кругавога тыпу, выдаляльнік бацьвіньня (з гародніны: цыбуля, морква), транспарцёр для ўборкі гародніны (прыстасаваны для капусты), прычэп трактарны ПТС-4,5, у тым ліку з падвойнымі бартамі
* Абсталяваньне для ўстановаў грамадзкага харчаваньня: пліта электрычная прамысловая, шафа для смажаньня, мясарубка электрычная
* Электрапліткі 1- і 2-х канфоркавыя
* Камплект пячной фурнітуры: каласьнік, дзьверка топачная, дзьверка паддувала, пліта 2-х канфоркавая
* Устаноўкі водаачышчальныя прадукцыйнасьцю ад 100 да 800 м³ у суткі (ачыстка вады ад жалеза для мястэчак).
* Мэбля драўляная, шкляная, і фурнітура для яе.
* Вырабы з плястмасы (змацоўкі, посуд, заціскі для фіранак).
* Шампуры.
* Паслугі па вытворчасьці мэталавырабаў, у тым ліку буйнагабарытных мэталаканструкцыяў, гальванапакрыцьцю, радыёмантажнай, штамповачнай, зборачнай вытворчасьці паводле замовы.
* Асфальтабэтонныя заводы.
* Вытворчасьць плястмасавых вырабаў паводле замовы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Катэгорыя:Арганізацыі Гомля
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1969 годзе
Катэгорыя:Савецкія прадпрыемствы
Дзягільскі сельсавет

**Дзя́гільскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мядзельскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дзягілі.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Менскай).

29 верасьня 2006 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Бакачы, Вайцяхова, Вохабні, Гарбы, Двор Крапіўна, Дзягілі, Крапіўна, Кухальскія, Леанардава, Мікасецк, Мілты, Муцеўшчына, Нагаўкі, Нагаўшчына, Посапава, Пугачы,  Рубанікі, Студзяніца, Суднікі — перададзеныя ў склад Слабадзкога сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 25

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 246

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2006 годзе