Электраэнэргетыка Сэрбіі

**«Электраэнэрге́тыка Сэ́рбіі»** («ЭЭС») — дзяржаўнае прадпрыемства Сэрбіі, заснаванае ў кастрычніку 1893 году ў якасьці цеплаэлектрастанцыі ў Бялградзе.

На 2020 год «Электраэнэргетыка Сэрбіі» мела 2 даччыныя прадпрыемствы ў Сэрбіі «ЭЭС Забесьпячэньне» і «ЭЭС Разьмеркаваньне», а таксама ТАА «ЭЭС Гандляваньне» ў Славеніі (Любляна). Таксама «ЭЭС» мела 51% паёў у ТАА «Ібарская ГЭС» і ТАА «Мараўская ГЭС». Урад Сэрбіі прызначаў кіраўніка і Назіральную раду прадпрыемства, якая вызначала склад Выканаўчай рады. У 2019 годзе «ЭЭС Забесьпячэньне» паставіла звыш 3,5 млн пакупнікоў 36 461 гігават-гадзіна электраэнэргіі, што склала 97% электраспажываньня Сэрбіі. На 2020 год усталяваная магутнасьць электрастанцыяў «ЭЭС» складала 7,326 гігават. Каля 70% электраэнэргіі вырабілі на 9 ЦЭС і ЦЭЦ з бурага вугалю, 75% якога здабылі ў Калубарскім басэйне, а рэшту — Кастолацкім. Астатнія 30% электраэнэргіі вырабілі на 16 гідраэлектрастанцыях. Каля 47% вытворчасьці электраэнэргіі прыпадала на цеплаэлектрастанцыі «Нікола Тэсла А і Б» у Бялградзе. Яшчэ 19% выраблялі ГЭС «Джэрдап 1 і 2» у Жалезнай браме Дунаю на мяжы з Румыніяй.

## Падразьдзяленьні

На 2020 год «Электраэнэргетыка Сэрбіі» налічвала 6 асноўных падразьдзяленьняў.
* *[[Гідраэлектрастанцыя|Гідраэлектрастанцыі]] «Джэрдап»* (Кладова, Борская акруга). Агульная магутнасьць электрастанцыяў налічвала 1,578 гігават. Вытворчасьць электраэнэргіі ў 2019 годзе склала 7298 гігават-гадзіна. Працягласьць ахоўных насыпаў перавышала 370 км. За год перавялі звыш 3000 рачных суднаў. Падразьдзяленьне ўлучала 7 ГЭС —  (1083 мэгават), «Джэрдап 2» (270 Мват), 4 «Ўласінскія ГЭС» (128,45 Мват) і «Пірот» (80 Мват).
* *«Дрынска-Лімскія ГЭС»* (Баіна Башта, Злацібоская акруга). Усталяваная магутнасьць налічвала 1,387 гігават. У 2019 годзе вытворчасьць склала 2350 гігават-гадзіна. Усталяваны паток электрастанцыяў налічваў 1867,4 кубамэтар/сэк. Падразьдзяленьне ўлучала сонечную электрастанцыю «Плаціна Лазічы» (330 кіляват) і 11 ГЭС: 2 ГЭС «Баіна Башта» (1034 Мват), 4 «Лімскія ГЭС» (211 Мват), «Зворнік» (110 Мват), 2 ГЭС «Электрамарава» (17 Мват), «Радальская Баня» (250 кіляват) і «Урэло» (90 Кват).
* *[[Цеплаэлектрастанцыя|Цеплаэлектрастанцыі]] «Нікола Тэсла»* (абшчына Абрэнавац у Бялградзе) мела ўсталяваную магутнасьць 3,433 гігаваты. У 2019 годзе вырабілі 20 206 гігават-гадзіна электраэнэргіі і 250 гігават-гадзіна цеплавой энэргіі з 28 млн тонаў вугалю. Налічвала 4 ЦЭС: «Нікола Тэсла А» (1745 Мват), «Нікола Тэсла Б» (Ушче, 1270 Мват), «Калубара» (Вялікія Црлені, 271 Мват) і «Марава» (Сьвілайнац, 125 Мват).
* *ЦЭС і капальні «Кастолац»*. У 2019 годзе на 2 ЦЭС вырабілі 6000 гігават-гадзіна электраэнэргіі з 9 млн тонаў вугалю, здабытых у капальні Дрмно.
* *«Панонскія [[Цеплаэлектрацэнтраль|цеплаэлектрацэнтралі]]»* (Нові Сад) мелі ўсталяваную магутнасьць у 505 мэгават цеплавой энэргіі і 424 мэгаваты электраэнэргіі. Усе 3 ЦЭЦ месьціліся ў аўтаномным краі Ваяводзіна. ЦЭЦ «Нові Сад» мела гадавую электрамагутнасьць 1500 гігават-гадзіна (355 мэгават цяпла і 250 мэгават электраэнэргіі), «Зрэнянін» — 750 гігават-гадзіна (140 Мват цяпла і 110 Мват электраэнэргіі). ЦЭЦ «Срэмска-Мітравіца» мела цеплавую магутнасьць 33 Мват і электрычную — 32 Мват.
* *«Вугальны басэйн Калубара»* (Лазарэвац). У 2019 годзе ў 4 капальнях здабылі 30 млн тонаў вугалю, зь якога вырабілі 53% электраэнэргіі ў Сэрбіі.

## Мінуўшчына

6 кастрычніка 1893 годзе ў Бялградзе (Каралеўства Сэрбія) запусьцілі 1-ю цеплавую электрастанцыю, якую разьмясьцілі ў мясцовасьці Дорчол. У выніку ў горадзе зьявілася асьвятленьне на вуліцах у выглядзе 65 ліхтароў. У будынках усталявалі 422 лямпачкі. 2 жніўня 1900 году запусьцілі 1-ю гідраэлектрастанцыю пад горадам Ужыцэ на рацэ Джэціня, якую асабіста заклаў сэрбскі кароль Аляксандар Абрэнавіч. У 1903 годзе правялі 1-ю лінію электраперадачы ад ГЭС «Вучча» да Лескаўца, даўжыня якой склала 17 км. У 1908 годзе на рацэ Нішаве адчынілі найбольшую па тым часе , якую назвалі паводле найменьня мясцовага манастыра. У 1909 годзе запусьцілі  на рацэ Чорны Цімок. 19 сьнежня 1911 году ў Іваніцы адчынілі . У 1945 годзе для кіраваньня электрастанцыямі заснавалі «Электрычнае прадпрыемства Сэрбіі». У 1965 годзе яго пераўтварылі ў «Аб'яднанае Электраэнэргетычнае прадпрыемства Сэрбіі». У 1970 годзе запусьцілі цеплаэлектрастанцыю , што стала найбольшай на Балканах. У 1972 годзе ў Жалезнай браме Дунаю адчынілі памежную румынска-сэрбскую ГЭС , што стала наймагутнейшай ГЭС на Балканах. У 1978 годзе між Лінінскім і Ўласінскім азёрамі ўзьвялі пункт перамапоўкі «Лісіна», што павялічыла магутнасьць . У 1979 годзе пачала дзейнічаць ГЭС «Увац». У 1982 годзе на рацэ Дрыне пусьцілі зварачальную . У 1983 годзе адчынілі ГЭС «Нікола Тэсла Б» з 2-ма найбольшымі энэргаблёкамі ў Сэрбіі. У 1985 годзе запрацавала румынска-сэрбская ГЭС . У 1987 годзе ЦЭС  пачала працу адначасна з адкрыцьцём паверхневага вугальнага рудніка Дрмно ў Кастолацы. У 1990 годзе пабудавалі ГЭС . У 1991 годзе ўрад Сэрбіі заснаваў перайменаваў прадпрыемства ў дзяржаўнае прадпрыемства «Электраэнэргетыка Сэрбіі». Таксама ў 1991 годзе здалі блёк Б2 на ЦЭС «Кастолац». У 2004 годзе «Электраэнэргетыка Сэрбіі» аднавіла повязь зь 1-й сынхроннай прасторай «Зьвязу ўзгадненьня электраперадачы» (Брусэль, Бэльгія) пасьля 13-гадовага перапынку. У 2005 годзе «Электраэнэргетыка Сэрбіі» вылучала са свайго складу дзяржаўнае прадпрыемства «Электрасетка Сэрбіі» («ЭЭС»), што стала займацца перадачай электраэнэргіі. У 2014 годзе ТАА «Кітайская карпарацыя машынабудаваньня» (Пэкін) аднавіла абодва блёкі ЦЭС «Кастолац Б». 1 ліпеня 2014 году ў Славеніі заснавалі даччынае ТАА «ЭЭС Гандляваньне» (Любляна). У 2016 годзе ў Нові Садзе запрацаваў краёвы асяродак «ЭЭС Разьмеркаваньне».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
** Цэны

Катэгорыя:Сэрбскія арганізацыі
Катэгорыя:Бялград
Катэгорыя:Энэргетычныя кампаніі
Катэгорыя:Эканоміка Сэрбіі
Катэгорыя:Дзяржаўныя кампаніі
Катэгорыя:Электраэнэргетыка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1893 годзе