open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тацяна Шаракова

**Тацяна Шаракова** (нарадзілася 31 ліпеня 1984 году, Ворша) — беларуская раварыстка.

Чэмпіёнка сьвету 2011 году ў гонцы па ачках, бронза ў такім самым клясе на чэмпіянаце сьвету 2010. Срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы 2011 у омніюме, бронзавая мэдалістка чэмпіянату Эўропы 2011 году ў каманднай гонцы перасьледзе.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў омніюме (9 месца) і ў каманднай гонцы перасьледзе (7 месца). На Алімпійскіх гульнях 2016 году заняла 9 месца ў омніюме.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 31 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Беларускія раварысты
Катэгорыя:Беларускія раварысты на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Аксана Папко

**Аксана Папко** (нарадзілася 16 лістапада 1988, Горадня) — беларуская раварыстка.

3-е месца на этапе Кубка сьвету 2010/11 у Калі (Калюмбія) у гонцы па ачках. Бронзавая мэдалістка чэмпіянату Эўропы 2011 году ў каманднай гонцы перасьледзе.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў каманднай гонцы перасьледзе, дзе каманда заняла 7 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 16 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горадні
Катэгорыя:Беларускія раварысты
Катэгорыя:Беларускія раварысты на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Вольга Панарына

**Вольга Юр’еўа Панарына** (нарадзілася 16 верасьня 1985, Харкаў) — беларуская раварыстка ўкраінскага паходжаньня, чэмпіёнка сьвету 2011 году. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (2011).

3 кастрычніка 2011 падчас спаборніцтваў Кубка Беларусі перасягнула нацыянальны рэкорд у гіце на 500 мэтраў зь месца, пераадолеўшы дыстанцыю за 33,168 сэкунды, што на 0,128 сэкунды лепш за сусьветны рэкорд.

5 лістапада 2011 на стартавым этапе Кубка сьвету, які праходзіў на велатрэку «Сары-Арка» ў Астане, у кваліфікацыйным заезьдзе спрынту — гонцы на 200 м з ходу — паўтарыла сусьветны рэкорд 10,793 сэк.

Трэніруецца пад кіраўніцтвам расейскага спэцыяліста Станіслава Салаўёва.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў спрынце (8 месца) і кейрыне (15 месца).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 16 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Харкаве
Катэгорыя:Беларускія раварысты
Катэгорыя:Беларускія раварысты на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Марыя Логвінава

**Марыя Логвінава** ( 25 верасьня 1992, Баранавічы) — беларуская раварыстка.

Пачала займацца роварным спортам у Юрыя Кірылава ў баранавіцкай СДЮШАР адзінаборстваў і роварнага спорту. Выпускніца Берасьцейскай абласной дзяржаўнай вучэльні алімпійскага рэзэрву 2010 году, студэнтка Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту фізычнай культуры і спорту.

На этапе Кубку сьвету-2011/12 у Пэкіне заняла 8-е месца ў гіце. 4-е месца на чэмпіянаце Эўропы 2012 году ў каманднай гонцы перасьледзе. Трохразовая чэмпіёнка Беларусі.

Была заяўленая запасной на Алімпійскіх гульнях 2012 году ў каманднай гонцы перасьледзе, але на старт не выходзіла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 25 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Беларускія раварысты
Алена Амялюсік

**Алена Амялюсік** ( 6 лютага 1989 году, Бабруйск) — беларуская раварыстка. Чэмпіёнка сьвету 2015 году ў каманднай гонцы. Пераможца гонкі «Gracia Orlova» ў 2015 годзе.

На «Джыра»-2012 заняла 12-е месца ў агульным заліку, 2-е — у моладзевым заліку. Другое месца ў агульным заліку шматдзёнкі «Тур Лімузэю»-2012. У 2012 годзе 33 разы ўваходзіла ў дваццатку найлепшых на этапах розных гонак.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў групавой гонцы на шашы, дзе заняла 15 месца з 66-ці.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2016 году, дзе заняла 13 месца ў групавой гонцы і 11 месца ў гонцы з разьдзельным стартам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Беларускія раварысты
Катэгорыя:Беларускія раварысты на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Яўген Гутаровіч

**Яўге́н Гутаро́віч** (нарадзіўся 29 лістапада 1983, Менск) — беларускі раварыст. Пераможца этапаў «Вуэльты», «Тура Польшчы», а таксама 13 этапаў іншых гонак. На «Тур дэ Франс»-2012 — сёмае месца на другім этапе.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў групавой гонцы на шашы, дзе заняў 53 з 144.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія раварысты
Катэгорыя:Беларускія раварысты на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Браніслаў Самойлаў

**Браніслаў Самойлаў** (нарадзіўся 25 траўня 1985, Талачын) — беларускі раварыст. Пераможца шматдзёнкі «Сэтцімана Ламбардзія»-2008, трох аднадзённых гонак.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў групавой гонцы на шашы, дзе заняў 78 з 144.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 25 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1985 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Талачыне
Катэгорыя:Беларускія раварысты
Катэгорыя:Беларускія раварысты на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Сьвятлана Хахлова

**Сьвятлана Хахлова** (нарадзілася 2 кастрычніка 1984, Менск) — беларуская плыўчыха.

Срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы 2002 на дыстанцыі 50 м вольным стылем, бронзавы прызэр чэмпіянату Эўропы 2008 на дыстанцыі 50 м батэрфляем, бронзавы прызэр чэмпіянту Эўропы 2011 на «кароткай вадзе» на дыстанцыі 50 м батэрфляем. Чэмпіёнка Беларусі 2012 на дыстанцыі 50 м вольным стылем.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў эстафэце 4×100 мэтраў вольным стылем, дзе беларускі абнавілі рэкорд Беларусі (3:40,67), але занялі 13-е месца з 16-ці, а ў кваліфікацыі 50 м вольным стылем была 20-й і ў паўфінал не патрапіла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Павал Санковіч

**Па́вал Санко́віч** ( 29 чэрвеня 1990 году, Горадня) — беларускі плывец. Бронзавы прызэр чэмпіянату Эўропы 2014 году (100 м батэрфляем).

Бронзавы прызэр чэмпіянту Эўропы 2011 году на «кароткай вадзе» на дыстанцыі 100 м на сьпіне. Срэбраны прызэр чэмпіянату сьвету 2008 году сярод юніёраў на дыстанцыі 50 м на сьпіне, бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету 2008 году сярод юніёраў на дыстанцыі 50 м батэрфляем. Рэкардсмэн Беларусі на дыстанцыі 50 і 100 м на сьпіне, 100 м батэрфляем.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыях 100 м батэрфляй (34 месца з 43-х) і 100 м на сьпіне (18 месца з 43-х). На Алімпійскіх гульнях 2016 году заняў 28 месца на дыстанцыі 100 м батэрфляем.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горадні
Катэгорыя:Беларускія плыўцы
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Юры Сувораў

**Юры Сувораў** (нарадзіўся 29 сакавіка 1991, Віцебск) — беларускі плывец.

11-е месца на чэмпіянаце Эўропы на дыстанцыі 400 м комплексным плаваньнем, неаднаразовы чэмпіён Беларусі, рэкардсмэн Беларусі на дыстанціях 200 і 400 м комплексным плаваньнем.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году на дыстанцыі 400 м комплексным плаваньнем (26 з 37).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Беларускія плыўцы
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Юлія Хітрая

**Юлія Хітрая** (нарадзілася 11 лістапада 1989, Баранавічы) — беларуская плыўчыха.

Пачала займацца плаваньнем у СДЮШАР-4 пад кіраўніцтвам трэнэра Александра Палягошкі.

6-е месца на чэмпіянаце Эўропы 2010 на «кароткай вадзе» на дыстанцыі 50 м вольным стылем, неаднаразовая чэмпіёнка Беларусі.

Бронзавая прызэрка Чэмпіянату Эўропы 2012 году на кароткай вадзе ў эстафэце 4×100 мэтраў вольным стылем.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў эстафэце 4×100 мэтраў вольным стылем, дзе беларускі абнавілі рэкорд Беларусі (3:40,67), але занялі 13-е месца з 16-ці.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2016 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 11 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Уладзімер Жыгараў

**Уладзімер Жыгараў** ( 12 чэрвеня 1992, Менск) — беларускі плывец.

7-е месца на чэмпіянаце сьвету 2010 году на «кароткай вадзе» на дыстанцыі 1500 м вольным стылем, неаднаразовы чэмпіён Беларусі.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году на дыстанцыі 1500 м вольным стылем (30 месца з 31).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія плыўцы
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Яўген Цуркін

**Яўген Цуркін** (нарадзіўся 9 сьнежня 1990 году, Гомель) — беларускі плывец. Чэмпіён Эўропы 2014 году (50 м батэрфляем).

Бронзавы прызэр чэмпіянату Эўропы на дыстанцыі 50 м батэрфляем, рэкардсмэн Беларусі на дыстанцыях 100 м вольным стылем і 50 м батэрфляем.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыях 100 м вольным стылем (34-е месца з 60-ці). На Алімпійскіх гульнях 2016 году заняў 35 месца на дыстанцыі 100 м вольным стылем і 30 месца на дыстанцыі 100 м батэрфляем.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларускія плыўцы
Катэгорыя:Беларускія плыўцы і плыўчыхі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Плыўцы і плыўчыхі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Вадзім Каптур

**Вадзім Каптур** (нарадзіўся 12 ліпеня 1987 году, Менск) — беларускі скакун у ваду. Бронзавы прызэр чэмпіянату Эўропы 2010 году ў скачках зь дзесяцімэтровай вышыні («сынхрон»), а таксама срэбраны прызэр ЧЭ-2008 і ЧЭ-2014 у такой самай дысцыпліне. Срэбны прызэр ЧЭ-2015 у асабістым першынстве.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі вышка, 10 мэтраў. На Алімпійскіх гульнях 2016 году ў скачках з 10-мэтровай вышкі заняў 24 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія скакуны ў ваду
Катэгорыя:Беларускія скакуны ў ваду на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Скакуны ў ваду на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Котранскі сельсавет

**Ко́транскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шарашоўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Котра.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Шарашоўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 12

## Літаратура
*  С. 197
*  С. 513
*  С. 69

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Шарашоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Валер Сьвятоха

**Валер Сьвятоха** (нарадзіўся 20 ліпеня 1981, Горадня) — беларускі лёгкаатлет (кіданьне молату).

На Алімпійскіх гульнях 2008 году — 17-ы, на чэмпіянаце Эўропы 2010 і 2012 гадоў — 4-ы. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў кіданьні молату, патрапіў у фінал, дзе заняў 11 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Горадні
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Павал Лыжын

**Павал Лыжын** (нарадзіўся 24 сакавіка 1981 году, Высокае) — беларускі лёгкаатлет (штурханьне ядра).

Навучаўся ў  Бабруйскай вучэльні алімпійскага рэзэрву (Магілёўская вобласьць).
На Алімпійскіх гульнях 2008 году — 5-ы (у лістападзе 2016 году вынік ануляваны праз допінг), Алімпійскіх гульнях 2004 году — 17-ы, чэмпіянаце сьвету 2009 — 6-ы, срэбраны прызэр чэмпіянату Эўропы 2007, на чэмпіянаце Эўропы 2010 — 7-ы.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў штурханьні ядра, у фінале заняў 8-е месца з 12-ці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 24 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1981 годзе
Катэгорыя:Беларускія штурхальнікі ядра
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Павал Крывіцкі

**Павал Крывіцкі** (нарадзіўся 17 красавіка 1984 году) — беларускі лёгкаатлет (кіданьне молату).

## Дасягненьні
Пераможца каманднага чэмпіянату Эўропы 2010 году. На чэмпіянаце сьвету 2009 году — 8-е месца, на чэмпіянаце сьвету 2011 году — 5-е, шматразовы чэмпіён Беларусі.

Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў кіданьні молату, у папярэднім раўндзе заняў 28-е месца і ў фінал не патрапіў.

## Дыскваліфікацыя
У верасьні 2015 году Крывіцкі быў дыскваліфікаваны за допінг на 4 гады, адлік тэрміну пачаўся 11 чэрвеня 2015 году і завершыцца 10 чэрвеня 2019 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Вольга Дубоўская

**Вольга Дубоўская-Салевіч** ( 9 кастрычніка 1983, Вялікія Шылавічы, Слонімскі раён) — беларуская лёгкаатлетка (маратон).

Заняла 4-е месца на маратоне ў Дусэльдорфе. Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў маратоне, дзе заняла 78 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1983 годзе
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слонімскім раёне
Сьвятлана Коўган

**Сьвятлана Коўган** (нарадзілася 26 жніўня 1980, Неманіца, Барысаўскі раён) — беларуская лёгкаатлетка (маратон). Пераможца маратону ў Брайтане (Вялікабрытанія)

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў маратоне, дзе заняла 34 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 26 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1980 годзе
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Настасься Іванова

**Настасься Іванова** (у дзявоцтве — **Старавойтава**; нарадзілася 4 лістапада 1982 году, Жодзін) — беларуская лёгкаатлетка (маратон). Срэбраны прызэр маратону ў Дусэльдорфе.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў маратоне, дзе заняла 33 месца. На Алімпійскіх гульнях 2016 году прымала ўдзел у маратоне, але не фінішавала.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 4 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жодзіне
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Сьцяпан Рагаўцоў

**Сьцяпан Рагаўцоў** (нарадзіўся 29 траўня 1986 году, в. Антонава Буда, Бялыніцкі раён) — беларускі лёгкаатлет (маратон).

На чэмпіянаце сьвету 2010 году — 18-ы на 10 000 м. На маратоне ў Вене — 14-ы. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2012 году ў маратонскім бегу, дзе заняў 64 месца з 105 удзельнікаў. На Алімпійскіх гульнях 2016 году заняў 69 месца ў маратонскім бегу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Марына Новік

**Марына Новік** ( 19 студзеня 1984, Жодзін) — беларуская лёгкаатлетка (кіданьне дзіды).

Удзельніца Алімпіяды-2008. Шматразовая чэмпіёнка Беларусі.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў кіданьні дзіды, дзе заняла 33 месца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Сьвятлана Сярова

**Сьвятла́на Сяро́ва** ( 21 жніўня 1986, Шклоў) — беларуская лёгкаатлетка (кіданьне дыску).

Чэмпіёнка Беларусі 2011 і 2012 гг. Удзельніца Кубкаў Эўропы па кіданьні.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў кіданьні дыску, дзе заняла 33 месца ў кваліфікацыі і ня трапіла ў фінал.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 21 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шклове
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Яніна Правалінская-Карольчык

**Яніна Правалінская-Карольчык** (нарадзілася 26 сьнежня 1976, в. Хрышчонавічы, Сьвіслацкі раён) — беларуская лёгкаатлетка, якая спэцыялізавалася на штурханьні ядра.

## Кар’ера
Пачала займацца спортам у Гарадзенскай вучэльні алімпійскай рэзэрвы. Пасьля таго, як пераехала ў Менск, трэнавалася ў трэнэра Мечыслава Аўсяніка, які дапамог ёй здабыць бронзавы мэдаль чэмпіянату сьвету 1998 году. Пасьля сьмерці Аўсяніка спартоўку трэнаваў Аляксандар Яфімаў. 

На летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году стала ўладальніцай залатога мэдаля. Пры гэтым, только апошняя спроба прынесла ёй найвышэйшую ўзнагароду. У 2001 годзе пацьвердзіла свой статус наймацнейшай штурхальніцы, стаўшы чэмпіёнкай сьвету. Улетку 2003 году ў арганізьме беларускі быў выяўлены кленбутэроль, у выніку чаго спартоўка была дыскваліфікаваная на два гады. З гэтае нагоды яна была вымушаная прапусьціць летнія Алімпійскія гульні 2024 году, якія ладзіліся ў Атэнах.

Пазьней вынікі пагоршылі, то бок найвышэйшым дасягненьнем было толькі 4-е месца на чэмпіянаце Эўропы 2010 году. Таксама брала ўдзел у летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году, дзе заняла 18-е месца.

## Сям’я
Муж — беларускі сьпявак Ўладзімер Правалінскі, разам зь якім гадуюць дачку Настасьсю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 26 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Беларускія штурхальніцы ядра
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2000 году
Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе

**Ліга 1** () — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Францыі. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 18 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону клюбы, якія занялі два апошнія месцы, пераводзяцца ў Лігу 2, а іхнае месца займаюць дзьве наймацнейшыя каманды Лігі 2; яшчэ адзін клюб гуляе пераходныя матчы з трэцяй камандай Лігі 2.

Першы чэмпіянат Францыі быў праведзены ў сэзоне 1932—1933 гадоў і зваўся тады Нацыянальным чэмпіянатам, з 1933 па 2002 гады спаборніцтва мела назоў Дывізіён 1, а ў 2002 годзе дывізіён быў перайменаваны ў Лігу 1. Дзейным чэмпіёнам зьяляецца клюб «Пары Сэн-Жэрмэн».

## Гісторыя
Прафэсійны футбол не існаваў у Францыі да 1930 году. У ліпені 1930 году Нацыянальны савет Фэдэрацыі футболу прагаласаваў за прафэсіяналізацыю францускага футболу. Заснавальнікамі прафэсійнага футболу ў Францыі зьяўляюцца Жорж Бяру, Эманюэль Гамбардэльля й Габрыель Ано.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Францыі па футболе
Вяземскі раён

**Вя́земскі раён** () — муніцыпальнае ўтварэньне і адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Смаленскай вобласьці, Расея.

## Геаґрафія
Раён разьмешчаны на ўсходзе вобласьці, на ўсходзе беларускае этнічнае тэрыторыі. Мяжуе з Гжацкім, Дарагабускім, Навадугінскім, Сафонаўскім, Угранскім, Холм-Жыркоўскім і Цёмкінскім раёнамі вобласьці. Плошча раёну складае 3352,66 км². На яго тэрыторыі працякаюць рэкі Вазуза, Восьма, Вязьма, Жыжала.

## Гісторыя
У часы ВКЛ тэрыторыя раёну межавала з тэрыторыяй Смаленскага ваяводзтва княства. З 1708 году на тэрыторыі раёну існаваў Вяземскі павет Смаленскае губэрні.

Навукоўцамі Мітрафанам Доўнарам-Запольскім і Яўхімам Карскім ў пачатку 20 ст. адзначаўся факт прыналежнасьці тэрыторыі сучаснага Вяземскага раёну да этнічнае беларускае тэрыторыі. У выніку гэтага ўрадам БНР заходняя частка раёну з горадам Вязьма была абвешчана часткай БНР, але фактычна гэтая тэрыторыя ўрадам БНР не кантралявалася.

У савецкія часы пасьля ўтварэньня ССРБ і БССР ставіліся спробы далучэньня Смаленскае губэрні да гэтых утварэньняў. Але гэтыя спробы засталіся безвыніковымі.

Сучасны Вяземскі раён быў утвораны ў 1929 годзе ў складзе Смаленскае вобласьці.

## Дэмаґрафія
Насельніцтва раёну складае 80 438 чалавек, большасьць зь якіх складаюць расейцы. Большасьць вернікаў — праваслаўныя.

## Адміністратыўнае ўладкаваньне
У склад раёну ўваходзяць 1 мескае і 22 сельскіх паселішчы.

## Транспарт
Праз раён праходзяць чыгуначныя лініі Смаленск — Масква, Ржэў — Бранск і Вязьма — Сухінічы.

Таксама маюцца аўтаґістраль М-1 «Беларусь», Р-132 Вязьма — Разань і шэраг аўтадарог мясцовага ўзроўню, якія злучаюць Вязьму з навакольнымі паселішчамі і суседнімі раёнамі.

## Крыніцы

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Муніцыпальнае ўтварэньне «Вяземскі раён» Смаленскай вобласьці

Катэгорыя:Раёны Смаленскай вобласьці
Алена Матошка

**Алена Матошка** (нарадзілася 23 чэрвеня 1982 году) — беларуская лёгкаатлетка (кіданьне молату). Чэмпіёнка Беларусі 2012 году. Удзельніца чэмпіянату Эўропы 2010 году і чэмпіянату сьвету 2011 году.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў кіданьні молату, дзе заняла 30 месца, але ў 2019 годзе гэты вынік быў ануляваны праз парушэньне антыдопінгавых правілаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Надзея Астапчук

**Надзея Астапчук** (нарадзілася 28 кастрычніка 1980 году, в. Вялікія Арлы, Столінскі раён) — беларуская лёгкаатлетка (штурханьне ядра).

На Алімпійскіх гульнях 2004 году — 4-е месца. Чэмпіёнка сьвету 2010 году. Чэмпіёнка Эўропы 2005, 2010, срэбраны прызэр чэмпіянату сьвету 2001, 2003, 2007, 2008, 2011, 2012 гадоў.

Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў катэгорыі штурханьне ядра, дзе заваявала золата, але была дыскваліфікаваная.

7 жніўня 2012 году, пасьля заваяваньня мэдалі, але перад дыскваліфікацыяй, была ўзнагароджана Ордэнам Айчыны III ступені.

У красавіку 2014 году Міжнародная фэдэрацыя лёгкай атлетыкі анулявала ўсе вынікі Астапчук за пэрыяд з 13 жніўня 2005 году да 12 жніўня 2007 і з 5 жніўня 2012 году, сярод іх першае месца на чэмпіянаце сьвету 2005 году і першае месца на Алімпіядзе 2012 году.

12 студзеня 2007 году ў выніку пераправеркі допінг-пробы з Алімпійскіх гульняў 2008 году была пазбаўленая бронзавага мэдаля.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Столінскім раёне
Катэгорыя:Беларускія штурхальніцы ядра
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыны (Беларусь)
Фэдэрацыя футболу Францыі

**Фэдэра́цыя футболу Фра́нцыі** () — француская грамадзкая арганізацыя, якая займаецца арганізацыяй і правядзеньнем чэмпіянату Францыі па футболе сярод мужчын (Ліга 1 і Ліга 2) і жанчын, падтрымкай, разьвіцьцём і папулярызацыяй футболу, а таксама кіруе мужчынскай і жаночай зборнай краіны. Штаб-кватэра разьмешчаная ў Парыжы.

Фэдэрацыя футболу Францыі была ўтвораная 7 красавіка 1919 году шляхам пераўтварэньня Францускага міжсаюзнага камітэту спорту (), утворанага ў 1907 годзе, які ў тым жа годзе ад імя Францыі далучыўся да ФІФА.

Разам з Фэдэрацыяй футболу Італіі і Бэльгіі француская Фэдэрацыя выступіла ініцыятарам і ідэолагам стварэньня УЭФА ў 1954 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Футбольныя арганізацыі
Катэгорыя:Францускі футбол
Натальля Міхневіч

**Натальля Міхневіч** (нарадзілася 23 чэрвеня 1982 году, Нявіннамыск, РСФСР) — беларуская лёгкаатлетка (штурханьне ядра). На Алімпійскіх гульнях 2004 году — 5-е месца. Удзельніца Алімпійскіх гульняў 2012 году ў штурханьні ядра.

## Допінг
У красавіку 2013 году здала станоўчы допінг-тэст, у выніку чаго была дыскваліфікаваная на два гады да 11 красавіка 2015 году.

На Алімпіядзе 2008 году заняла другое месца, але ў лістападзе 2016 году была пазбаўленая срэбнага мэдаля праз допінг.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 23 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Беларускія штурхальніцы ядра
Катэгорыя:Беларускія лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Бакунскі сельсавет (1954)

**Баку́нскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бакуны.

## Гісторыя
16 ліпеня 1954 году створаны ў складзе Шарашоўскага (зь 17 сьнежня 1956 году — Пружанскага) раёну Берасьцейскай вобласьці. 16 красавіка 1973 году сельсавет перайменаваны ў Велікасельскі.

## Цікавая інфармацыя
У пэрыяд зь 17 сьнежня 1956 году да 12 жніўня 1957 году ў склад Пружанскага раёну адначасова ўваходзілі два сельсаветы з аднолькавай назвай — Бакунскі сельсавет. Гэтае здарылася ў сувязі з тым, што быў скасаваны Шарашоўскі раён.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 197
*  С. 492

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Пружанскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1973 годзе
Плошча Рэмбранта

міні|200пкс|справа|Помнік Рэмбранту
**Плошча Рэмбранта** () — адна з цэнтральных плошчаў Амстэрдама, Нідэрлянды. З 1669 году на плошчы знаходзіўся Алейны рынак і плошча насіла назву Botermarkt, а ў 1876 годзе атрымала сучасную назву ў гонар мастака Рэмбранта ван Рэйна. У цэнтры плошчы знаходзіцца помнік Рэмбранту.

Пасьля Другой сусьветнай вайны гэтая плошча ператварылася ў цэнтар начнога жыцьця. Тут разьмясьцілася мноства кавярняў, крам і гатэлей. Акрамя таго, на плошчы ўсталёваны самы вялікі ў Эўропе ВК-экран 7,6 * 15 м. У 2009 годзе была праведзена вялікая рэканструкцыя плошчы: яна была вызвалена ад залішніх зялёных насаджэньняў, а помнік Рэмбранту перамешчаны ў цэнтар плошчы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* The night watch in 3D

Катэгорыя:Амстэрдам
Бакунскі сельсавет

Назву **Баку́нскі [[сельсавет]]** маюць:

* Бакунскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Бакунскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці 

## Глядзіце таксама
* Бакуноўскі сельсавет
Пратубэранец

**Пратубэранцы** (, ад  — «надзімаюся») — шчыльныя кандэнсацыі адносна халоднага, у параўнаньні з сонечнай каронай, рэчывы, якія падымаюцца й утрымліваюцца над паверхняй Сонца магнітным полем.

## Вонкавыя спасылкі

* Физика космоса (маленькая энциклопедия), 1986

Катэгорыя:Сонца
Воднае пола на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году

**Турнір па [[воднае пола|водным пола]] на [[Летнія Алімпійскія гульні 2012 году|летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году]]** праходзіў з 29 ліпеня па 9 жніўня. Былі разыграныя два камлекты мэдалёў, па адным у мужчынскім і ў жаночым турнірах. Усе гульні адбываліся на Ватэрпольнай арэне ў Лёндане.

## Мужчынскі турнір
У 1/4 фіналу выходзяць па 4 найлепшыя каманды з кожнай групы.

### Група A

### Група B

### Мэдальны раўнд

### За 5—8 месцы

## Жаночы турнір
У 1/4 фіналу выходзяць усе чатыры каманды з групы.

### Група A

### Група B

### Мэдальны раўнд

### За 5—8 месцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Летнія Алімпійскія гульні 2012 году
2012
Конікавыя

**Конікавыя**, **Конікі сапраўдныя** () — надсямейства прамакрылых вусякоў падатраду даўгавусых з адзіным сучасным аднайменным сямействам. Колькасьць налічваецца больш за 6800 відаў на ўсіх кантынэнтах, акрамя Антарктыды.

## Вонкавыя спасылкі

* Bush katydid genus Scudderia Stål, 1873 — diagnostic photographs, natural history
* Black-sided meadow katydid — Conocephalus nigropleurum — diagnostic photographs
* BugGuide.net--family Tettigoniidae

Катэгорыя:Вусякі
Элейская школа

**Элейская школа** — школа старажытнагрэцкай філязофіі VI—V стагодзьдзяў да н. э. Назва школы паходзіць ад гораду, у якім узьнікла, Элея — грэцкая калёнія ў Паўднёвай Італіі. Заснавальнікам школы зьяўляецца Ксенафан, асноўныя прадстаўнікі Пармэнід, Зянон Элейскі, Мэліс Самаскі. Яны ўпершыню проціпаставілі мысьленьне пачуцьцёваму ўспрыманьню, адзначылі няўстойлівасьць, цякучасьць чалавечых адносінаў і ўспрыманьняў; галоўную ролю ў спасьціжэньні ісьціны адводзілі мысленьню. Быцьцё, на іхную думку, ёсьць бесьперапыннае, нерухомае, нязьменнае, аднароднае, непадзельнае, аднолькава ўласьцівае кожнаму элемэнту, рэчаіснасьці, выключае якое-небудзь мноства рэчаў.

Гэтая ідэя склалася ў процівагу дыялектычнаму вучэньню аб прыродзе Геракліта. Для абароны вучэньня Элейскай школы Зянон прапанаваў сыстэму аргумэнтаў, пабудаваных у форме доказаў ад процілеглага й накіраваных супраць прызнаньня множнасьці й руху быцьця, як то пушчаная страла нерухомая, таму што час складаецца з асобных імгненьняў, а прастора — з асобных пунктаў. У далейшым панятак адзінага нязьменнага быцьця паслужыў адной з крыніцаў філязофіі Плятона й нэаплятанізму.

## Літаратура
* Катляроў І. Элейская школа // БЭ ў 18 т. Т. 18. Кн. І. Мн., 2004.
* Н. Diels, "Parmenides Lehrgedicht" (В., 1900);
* Zeller, "Philosophie d. Griechen" (іт., 5-e выд.);
* Solmsen F. The "Eleatic One" in Melissus.Amst.,1969.


Катэгорыя:Старажытная Грэцыя
Ясак

**Яса́к** (, ) — натуральны падатак, які зьбіраўся татарамі й Царствам Расейскім звычайна дарагім футрам, з карэнных насельнікаў Сыбіры.

Тэрмін «ясак» паходзіць з мангольскае мовы, дзе слова «ясса» значыла «закон», «парадак», «падначаленьне», «падатак». Ясак як звычайны падатак або даніна ўзымаўся зь неслужылага насельніцтва й заваяваных народаў ханамі Залатой Арды. Звычай узыманьня падаткаў менавіта футрам мог існаваць ў Сыбіры здаўна. Відавочна, ён быў распаўсюджаны ў Сыбірскім ханстве й адтуль запазычаны пасьля ягонага заваяваньня маскавітамі. Збор ясака частьцяком суправаджаўся захопам заложнікаў-аманатаў. Ясак праіснаваў у Расейскай імпэрыі да 1917 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкул «Ясак» ва Энцыкляпэдыі Башкартастан

Катэгорыя:Падаткаабкладаньне ў Расеі
Катэгорыя:Гісторыя Сібіры
Катэгорыя:Хутровы промысел
Катэгорыя:Эканоміка Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Эканамічная гісторыя Расеі
Зьдзіўленьне

**Зьдзіўленьне** — кагнітыўная эмоцыя, якая ўзьнікае пры ўзьнікненьні нечаканай сытуацыі. Адэкватная рэакцыя адхіленьне ад нормы.

Калі нечаканая сытуацыя апынецца небясьпечнай, то зьдзіўленьне пераходзіць у страх.

Калі нечаканая сытуацыя апынецца бясьпечнай, то зьдзіўленьне пераходзіць у цікавасьць.

Калі нечаканая сытуацыя апынецца прыемнай, то зьдзіўленьне пераходзіць у радасьць.

Катэгорыя:Псыхалёгія
Канстытуцыя Армэніі

**Канстытуцыя Рэспублікі Армэнія** — асноватворны дакумэнт, які вызначае дзяржаўны лад Армэніі. Дакумэнт быў прыняты на рэфэрэндуме 5 ліпеня 1995 году, але быў зьменены рэфэрэндумам 27 лістапада 2005 году. Канстытуцыя сьцьвярджае Рэспубліку Армэнія як сувэрэнную, дэмакратычную, сацыяльную, прававую дзяржаву, улада ў якой належыць народу й ажыцьцяўляецца з дапамогай свабодных выбараў, рэфэрэндумаў, а таксама праз прадугледжаныя канстытуцыяй дзяржаўныя органы, органы мясцовага самакіраваньня й службовых асобаў. Форма праўленьня — рэспубліка.

## Вонкавыя спасылкі
* Канстытуцыя Рэспублікі Армэнія

Армэнія
Катэгорыя:Права Армэніі
Катэгорыя:Армянская палітыка
Энчыляда

**Энчыляда** () — традыцыйная страва мэксыканскай кухні. Энчыляда ўяўляе сабой тонкую аладку (тартыльі) з кукурузнай мукі, у якую загорнута начыньне. Начыньне часьцей за ўсё мясное, звычайна з курынага мяса, але можа складацца й зь яек або гародніны. Згорнутыя энчыляды абсмажваюцца на патэльні або запякаюцца пад соўсам, і часам сырам, у духавое печы. Традыцыйна энчыляду паліваюць падліўкай моле з чылі й какавай.

## Вонкавыя спасылкі

* «Enchiladas as Mexican street food». Gourmet Sleuth

Катэгорыя:Мэксыканская кухня
Гаёк (дэталь)

**Гайка** — крапежны выраб у выглядзе дэталі з разьбовай адтулінай, утварае злучэньне пры дапамозе шрубы, ніта або шпількі. Гайкі бываюць двух відаў выкананьня разьбы, то бок мэтрычныя ці цалёвыя.

## Глядзіце таксама
* Шворан
* Шруба
* Шрубавая перадача
* Разьбовае злучэньне
* Шайба

Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы
Сама-Веда

**Сама-Веда** (, , татпуруша: , , «рытуальны сьпеў» і , , «веды») — трэцяя ў звычайным парадку нумарацыі чатырох Ведаў, старажытнага ядра пісаньняў індуізму.

## Гл. таксама
* Індуізм
* Веды
* Ведычная рэлігія

## Спасылкі
* Гімны Сама-веды на sacred-texts.com
* Веда Прасар Саміці

Катэгорыя:Індуізм
Катэгорыя:Шруці
Робэрт Рэкард

**Робэрт Рэкард** (, каля 1510, Тэнбі, Ўэйлз — 1558, Лёндан, Ангельшчына) — ўэйлскі лекар і матэматык. Вядомы, у прыватнасьці, тым, што ў 1557 годзе прапанаваў выкарыстоўваць у матэматыцы знак роўнасьці.

## Біяграфія
Нарадзіўся каля 1510 годзе ў рэспэктабельнай ўэйлскай сям'і. У 1525 годзе быў адпраўлены на навучаньне ў Оксфардзкі ўнівэрсытэт, які скончыў у 1531 годзе. Заняўшыся мэдычнай дзейнасьцю, ў 1545 годзе адправіўся на навучаньне ў Кембрыдж. Пасьля заканчэньня вярнуўся ў Оксфард, дзе выкладаў матэматыку.

Празь некаторы час пераехаў у Лёндан, дзе быў кіраўніком Каралеўскага манэтнага двара Вялікабрытаніі. Рэкард таксама быў асабістым леварам Эдўарда VI і Марыі I.

Быў абгавораны сваім палітычным апанэнтам, асуджаны, арыштаваны за запазычанасьці й пасаджаны за краты «Кінгз бэнч» у акрузе Саўтўорк, дзе памёр у 1558 годзе.

## Працы
міні|<center>Першае друкарскае зьяўленне знака роўнасьці (запісана раўнаньне <math>14x + 15 = 71</math>)</center>
Сярод вядомых працаў навукоўца выдзяляюць наступныя:
* «The Grounde of Artes, teachings the Worke and Practise, of Arithmeticke, both in whole numbers and fractions» (каля 1540) — першая выдадзеная ў Ангельшчыне кніга па альгебры.
* «The Pathway to Knowledge, containing the First Principles of Geometry … bothe for the use of Instrumentes Geometricall and Astronomicall, and also for Projection of Plattes» (Лёндан, 1551)
* «The Castle of Knowledge, containing the Explication of the Sphere both Celestiall and Materiall, etc.» (Лёндан, 1556)
* «The Whetstone of Witte, whiche is the seconde parte of Arithmeteke: containing the extraction of rootes; the cossike practise, with the rule of equation; and the workes of Surde Nombers» (Лёндан, 1557). Менавіта ў гэтай кнізе быў прапанаваны знак роўнасьці
* «The Urinal of Physic» (1548) — кніга па мэдыцыне, шматкроць перавыдавалася.

Меней вядомыя працы:
* «Cosmographiae isagoge»
* «De Arte faciendi Horologium»
* «De Usu Globorum et de Statu temporum»

## Крыніцы

## Літаратура
* А.А.Гусак, Г.М.Гусак, А.А.Брычыкава "Даведнік па вышэйшай матэматыцы", Мн., "ТетраСистемс", 2007, С.550

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 100 герояў Ўэйлза — Робэрт Рэкард 
* Гісторыя выкарыстаньня тэрмінаў і сымбаляў у матэматыцы. Калекцыя цытатаў Рэкарда. 
* Робэрт Рэкард у матэматычным і філязофскім слоўніку Чарлза Гатана. 
* Жыцьцё й працы Робэрта Рэкарда 
* Robert Recorde invents the equals sign  
* Гісторыя ўзьнікненьня знака роўнасьці 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1510 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тэнбі
Катэгорыя:Памерлі ў 1558 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Ўэйлскія матэматыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту
Вілем дэ Гаан

**Вілем дэ Гаан** (; 7 лютага 1801, Амстэрдам — 15 красавіка 1855, Амстэрдам — нідэрляндзкі заоляг. Займаўся вывучэньнем вусякоў і ракападобных, быў першым хавальнікам аддзела беспазванковых у лейдэнскім Музэі прыродазнаўчай гісторыі. Быў асноўным аўтарам разьдзела пра беспазванковых у «Жывёльным сьвеце Японіі» Філіпа Франца фон Зыбальда. У 1846 годзе ён выйшаў у адстаўку з пасады, таму што быў часткова паралізаваны з-за хваробы пазваночніка.

## Вонкавыя спасылкі
* Fauna Japonica online. Праца дэ Гаана пачынаецца з 36 стар.

Катэгорыя:Нарадзіліся 7 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1801 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Амстэрдаме
Катэгорыя:Памерлі ў Амстэрдаме
Катэгорыя:Нідэрляндзкія заолягі
Марыё дэ Андрадэ

**Марыё дэ Андрадэ** (, 9 кастрычніка 1893, Сан-Паўлу, Бразылія — 25 лютага 1945, Сан-Паўлу, Бразылія) — бразыльскі паэт, пісьменьнік, музыкавед, мастацтвазнавец, крытык і фатограф.

Адзін з заснавальнікаў бразыльскага мадэрнізму, ён фактычна стварыў сучасную бразыльскую паэзію сваёй публікацыяй *«Paulicéia Desvairada»* у 1922 годзе. У 1922 годзе арганізаваў разам з мастаком Эміліяну ды Калваканці Тыдзень сучаснага мастацтва ў Сан-Паўлу. Зьяўляўся чальцом авангарднай групы *Пяцёра* (Тарсыла ду Амарал, Аніта Малфаці, Освалд дэ Андрадэ, Мэноці дэль Пік'я). Марыё дэ Андрадэ аказаў велізарны ўплыў на бразыльскую літаратуру ў XX і XXI стагодзьдзях, ён быў піянэрам у вобласьці этнамузыкалёгіі, аказаўшы свой уплыў далёка па-за межамі Бразыліі.

У ягоны гонар названа найбуйнейшая публічная бібліятэка Сан-Паўлу. Пра асабістае жыцьцё Марыё практычна нічога не вядома. Існуюць здагадкі, што ён мог быць гомасэксуалам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на releituras.com
* Афіцыйны сайт бібліятэкі імя Марыё дэ Андрэдэ

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1893 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сан-Паўлу
Катэгорыя:Памерлі 25 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1945 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Сан-Паўлу
Катэгорыя:Бразыльскія пісьменьнікі
Катэгорыя:Бразыльскія паэты
Амплітуда

**Ампліту́да** (ад  — «шырыня») — найбольшае адхіленьне ад нулявога значэньня велічыні, якая ажыцьцяўляе пэрыядычныя ваганьні. Інакш кажучы, амплітуда вызначае размах ваганьняў. Вагальная велічыня дасягае свайго амплітуднага, то бок найбольшага, значэньня адзін раз цягам кожнага паўпэрыяду ваганьняў.

У гарманічных ваганьнях амплітуда зьяўляецца сталай велічынёй. Аднак тэрмін «амплітуда» часьцяком ужываюць у больш шырокам сэнсе — у адносінах да велічынь, якія зьмяняюцца паводле закону, больш ці менш блізкім да гарманічнага, як то амплітуда крывянога ціску, а часам да ваганьняў, ад гарманічных зусім далёкіх, як то амплітуда гадавой тэмпэратуры).

## Амплітуда электрычнага напружаньня
Амплітуда электрычнага напружаньня ў стандартных сетках зьменнага току складае 317 Вольт. 220 Вольт — дзейнае значэньне напружаньня.

## Глядзіце таксама
* Хваля
* Даўжыня хвалі
* Фаза ваганьняў
* Комплексная амплітуда
* Амплітудная мадуляцыя

## Вонкавыя спасылкі

*  Universe of Light: What is the Amplitude of a Wave?  University of California. 1996.

Катэгорыя:Хвалевая фізыка
Катэгорыя:Ваганьні і хвалі
Групавы сэкс

**Групавы́ сэкс** — гэта форма сэксуальных паводзінаў чалавека, у якой удзельнічаюць больш за два суб’екты адначасова. Групавы сэкс распаўсюджаньны ня толькі ў чалавека, але існуе й такі фэномэн, які нагадвае групавы сэкс, які назіраецца таксама ў некаторых іншых жывёлаў, як то авечак і баноба. Любыя сэксуальныя паводзіны, якія практыкуюцца двума людзьмі, могуць быць часткай групавога сэксу, гэтак жа як і некаторыя формы сэксуальных паводзінаў магчымыя толькі пры наяўнасьці некалькіх удзельнікаў.

Тыя ж засьцярогі з нагоды бясьпечнага сэксу, якія ставяцца да сэксу «адзін на адзін», ставяцца й да групавога сэксу з тых жа самых чыньнікаў. Людзі, якія практыкуюць групавы сэкс, могуць мець больш сэксуальных партнэраў і з гэтай прычыны могуць быць больш схільныя да рызыкі захворваньняў, перадаваных плоцевым шляхам або з большай верагоднасьцю быць заражанымі, чым людзі, што мелі меншую колькасьць сэксуальных партнэраў.

Групавы сэкс можа адбывацца паміж людзьмі розных сэксуальных арыентацыяў, як то гетэрасэксуальнай, гомасэксуальнай і бісэксуальнай.

## Віды
* Трыялізм
* Букакэ

## Бібліяграфія
* Partridge, Burgo (1960). *A History of Orgies*.
* Talese, Gay (1980). *Thy Neighbor’s Wife*.

## Вонкавыя спасылкі
* *The Orgy*  Chapter XI from «The ecstasies of Eros» by Stefan Beyst (1997).
* World Record: Largest Orgy


Катэгорыя:Сэксуальная вернасьць
Індастрыял-мэтал

**Індастрыял-мэтал** ( ангельск. "прамысловасьць" і "мэтал") — жанр музыкі, які зьявіўся напрыканцы 1980-х меркавана ў ЗША і Вялікабрытаніі  і вылучаецца  рыфамі гэві-мэталу (альбо іншых асобных мэталёвых паджанраў), «індустрыйным» сынтэзатарам, моцна скажоным гукам гітар і дыстаршаваным вакалам ( аднак такі распаўсюджаны паджанр, як NDH (Новы нямецкі цяжар) вылучаецца якраз чысьцінёю вакалу — гл. Rammstein). У сцэнічным пляне выканаўцам дадзенага жанру часьцяком уласьцівая жарсьць да эпатажу ( Oomph!, Rammstein, Marylin Manson, Rob Zombie).

: *Найбольш вядомыя прадстаўнікі*:
    
5diez, A Dark Halo, The Amenta, American Head Charge, Bog~morok, Boiled Kilt, Coal Chamber, Crematory, Deathstars, Die!, Division Alpha, Dominion III, Dødheimsgard, Emigrate, Fear Factory, Godflesh, Gothminister, Grenouer, Hanzel und Gretyl, Killing Joke, Killing Miranda, Knorkator, Marilyn Manson, Ministry, Mix Speakers inc, Mnemic, Nailbomb, Oomph!, Pain, Rammstein, Ruoska, Samael, Seelenzorn, Stahlhammer, Stahlmann, Static-X, Staub, Strapping Young Lad, Tanzwut, The Inchtabokatables, The Kovenant, Velcra.

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Індастрыял
Катэгорыя:Індастрыял-мэтал
Neue Deutsche Härte

**Neue Deutsche Härte** () — музычны напрамак, што узьнік напачатку 1990-х гадоў у Нямеччыне, спалучыўшы элемэнты «electronic body music» i індустрыйнага мэталу. Стылю ўласьцівае спалучэньне глыбокага частага вакалу, пераважна нямецкамоўнай лірыкі, а таксама моцна скажонага гуку гітар і барабанаў.Сустракаецца гук сынтэзатару, сэмплы, драм-машына, элемэнты індастрыялу, гатычны арган, хор, сьпевы. Сам тэрмін трапляе ва ўжытак празь нямецкую прэсу пасьля выхаду дэбютніка *[[Herzeleid (альбом Rammstein)|Herzeleid]]* (1995) ад Rammstein. За пачынальнікаў NDH зазвычай уважаюць Oomph! (пачынаючы з альбому Sperm 1993 году) і гурт Fleischmann.

: *Тыповыя прадстаўнікі*: ASP, Der Bote, Die Apokalyptischen Reiter, die!, Eisbrecher, Eisenherz, Fleischmann, Hanzel und Gretyl, Heldmaschine, In Extremo, Joachim Witt, Knorkator, L'Âme Immortelle, Letzte Instanz, Maerzfeld, Megaherz, Omega Lithium, Oomph!, Ost+Front, Raubtier, Rammstein, Ruoska, Stahlhammer, Stahlmann, Tanzwut, Treibhaus, Umbra et Imago, Üebermutter, Unheilig.

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Мэтал
Катэгорыя:Рок
Катэгорыя:Індастрыял
Катэгорыя:Індастрыял-мэтал
Арканзас (рака)

**Арканзас** () — рака, адзін з найбуйнейшых правых прытокаў ракі Місысыпі. Арканзас цячэ па Вялікіх раўнінах на ўсход і паўднёвы ўсход, перасякаючы штаты Каларада, Канзас, Аклагома й Арканзас.

Даўжыня ракі складае 2364 кілямэтры, такім чынам рака зьяўляецца шостай паводле даўжыні ракой у ЗША й другім паводле даўжыні прытокам Місысыпі пасьля Мізуры). Бярэ пачатак у Скалістых Гарах у акрузе Лэйк каля Лідвілю, штат Каларада. Упадае ў Місысыпі ля Напалеону, штат Арканзас. Плошча басэйна складае  км², сярэдні расход вады 240 м³/с.

## Вонкавыя спасылкі

* Friends of the Arkansas River

Катэгорыя:Рэкі ЗША
Радыянт

**Радыя́нт** (,  — «выпраменьвальны») — вобласьць нябеснай сфэры, уяўная крыніца мэтэораў, якія назіраюцца пры сустрэчы Зямлі з роем мэтэорных целаў, якія рухаюцца вакол Сонца па агульнай арбіце.

З прычыны таго, што траекторыі мэтэорных целаў, якія належаць аднаму рою, у прасторы амаль дакладна паралельныя, то шляхі мэтэораў адпаведнага мэтэорнага патоку, працягнутыя на нябеснай сфэры ў зваротным кірунку, з-за пэрспэктывы перасякаюцца на невялікай пляцоўцы неба, цэнтар якой і зьяўляецца радыянтам.

Становішча радыянту звычайна вызначаецца на дзень максымуму патоку. У патокаў з працяглым пэрыядам актыўнасьці, напрыклад, у Пэрсэідаў, радыянт за гэты час можа праходзіць досыць працяглы шлях па нябеснай сфэры.

## Вонкавыя спасылкі
* 40 тысяч радиантов метеоров на небе

Катэгорыя:Астранамічныя аб’екты
Каэфіцыент інтэлекту

**Каэфіцые́нт інтэле́кту** () — колькасная адзнака ўзроўню інтэлекту чалавека: узровень інтэлекту адносна ўзроўню інтэлекту сярэднестатыстычнага чалавека такога ж узросту. Вызначаецца з дапамогай спэцыяльных тэстаў. Тэсты IQ разьлічаны на ацэнку разумовых здольнасьцяў, а ня ўзроўню ведаў эрудаванасьці. Каэфіцыент інтэлекту зьяўляецца спробай ацэнкі фактару агульнага інтэлекту (g).

Тэсты IQ распрацоўваюцца такім чынам, каб вынікі апісваліся звычайным разьмеркаваньнем зь сярэднім значэньнем IQ, роўным 100 і такім роскідам, каб 50 % людзей мелі IQ паміж 90 і 110 і па 25 % — ніжэй за 90 і вышэй за 110. Сярэдні IQ выпускнікоў амэрыканскіх ВНУ складае 105, выдатнікаў — 130—140. Значэньне IQ меней за 70 часта кваліфікуецца як разумовая адсталасьць.

## Глядзіце таксама
* Таварыства Мэга

## Вонкавыя спасылкі
* Бясплатны тэст IQ таварыства Mensa — тэст Равэна рухомага інтэлекту
* Глябальная сетка інтэлекту (World Intelligence Network)
* Усе таварыствы высокага інтэлекту
Некамэрцыйная арганізацыя

**Некамэрцы́йная арганіза́цыя** (НКА) — арганізацыя, якая ня мае ў якасьці асноўнай мэты сваёй дзейнасьці выманьне прыбытку й не разьмяркоўвае атрыманы прыбытак між удзельнікамі.

Іншая назва: недаходнае прадпрыемства. Можа стварацца для дасягненьня сацыяльных, дабрачынных, культурных, адукацыйных, навуковых і кіраўніцкіх мэтаў, у сфэрах аховы здароўя грамадзянаў, разьвіцьця фізычнай культуры й спорту, задавальненьня духоўных і іншых нематэрыяльных патрэбаў грамадзян, аховы правоў, законных інтарэсаў людзей і арганізацыяў, вырашэньня спрэчак і канфліктаў, аказаньня юрыдычнай дапамогі, а таксама ў іншых мэтах. Некамэрцыйныя арганізацыі маюць права займацца прадпрымальніцкай дзейнасьцю, толькі калі гэтая дзейнасьць накіравана на дасягненьне мэтаў арганізацыі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Тыпы арганізацыяў
Джаваньні Скіяпарэльлі

**Джаваньні Вірджыніё Скіяпарэльлі** (; 14 сакавіка 1835, Савільяна, П’емонт — 4 ліпеня 1910, Мілян, Каралеўства Італія) — італьянскі астраном.

## Біяграфія
У 1854 годзе Скіяпарэльлі скончыў Турынскі ўнівэрсытэт, пасьля чаго працаваў у Бэрліне пад кіраўніцтвам Ёгана Энке. У 1859—1860 гадох працаваў у Пулкаўскай абсэрваторыі пад кіраўніцтвам Васіля Струвэ, у 1862 годзе стаў дырэктарам Брэрскай абсэрваторыі ў Міляне.

Скіяпарэльлі займаўся назіраньнем падвойных зорак і аб’ектаў сонечнай сыстэмы, у прыватнасьці плянэты Марсу. 26 красавіка 1861 году адкрыў астэроід 69 Геспэрыя. У 1866 годзе ўпершыню паказаў, што мэтэорныя патокі Леаніды й Пэрсэіды зьвязаныя з камэтамі.

## Глядзіце таксама
* Абсэрваторыя імя Скіяпарэльлі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Schiaparelli, Giovanni Virginio 
* Энцыкляпэдыя «Кругосвет»

Катэгорыя:Італьянскія астраномы
Катэгорыя:Гісторыкі астраноміі
Катэгорыя:Сябры і сябры-карэспандэнты Нацыянальнай акадэміі навук ЗША
Катэгорыя:Замежныя сябры Лёнданскага каралеўскага таварыства
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Санкт-Пецярбурскай акадэміі навук
Катэгорыя:Ганаровыя сябры Санкт-Пецярбурскай акадэміі навук
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Кэтрын Брус
Катэгорыя:Супрацоўнікі Пулкаўскай абсэрваторыі
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід