open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Віктар Гайсёнак

**Ві́ктар Анато́льевіч Гайсёнак** (н 6 чэрвеня 1950 году ў в. Гасьцілавічы Лагойскага раёну Менскай вобласьці) — намесьнік міністра замежных справаў Беларусі. З 31 кастрычніка 2008 году надзвычайны і паўнамоцны амбасадар Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча. Доктар фізыка-матэматычных навук (1990), прафэсар. Акадэмік Беларускай інжынэрнай тэхналягічнай акадэміі і міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы (1993).

## Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (1972). Працаваў у БДУ — асыстэнт катэдры, ад 1986 году — дэкан фізычнага факультэта, загадчык катэдры мэтодыкі выкладаньня фізыкі і інфарматыкі, навуковы кіраўнік міжкатэдральнага аддзяленьня апрацоўкі інфармацыі фізфака БДУ. У 1977 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю ў галіне фізыка-матэматычных навук на тэму «Дасьледаваньне ўплыву эфэкту нелінейнасьці на спэктральна-люмінесцэнтныя характарыстыкі складаных малекул». У 1988—1990 гг. — сакратар парткаму БДУ. У 1990 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю ў галіне фізыка-матэматычных навук на тэму «Анізатрапія паглынаньня і выпрамяненьня сьвятла і працэсы арыентацыйнай рэлаксацыі складаных малекул у растворах».

З 16 студзеня 1992 да 1994 — міністар адукацыі.

З 1994 г. па 19 траўня 2000 г. — рэктар Рэспубліканскага інстытуту вышэйшай школы.

З 1997 па 2000 год — старшыня Дзяржаўнага камітэту па навуцы і тэхналёгіям Рэспублікі Беларусь.

19 траўня 2000 г. указам прэзыдэнта №275 прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусь у Аўстрыйскай Рэспубліцы і сталым прадстаўніком Рэспублікі Беларусь пры міжнародных арганізацыях у Вене, прысвоены дыпляматычны ранг Надзвычайнага і Паўнамоцнага Пасланца першае клясы. 11 ліпеня 2000 г. уручыў даверчыя граматы генэральнаму дырэктару ЮНІДО.

З сакавіка 2005 году — намесьнік міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь.

З 31 кастрычніка 2008 году Надзвычайны і Паўнамоцны амбасадар Рэспублікі Беларусь у Рэспубліцы Польшча, даверчыя граматы ўручыў 16 студзеня 2009 году. Адстаўлены з гэтай пасады быў 3 сьнежня 2013 году.

## Навуковая дзейнасьць
Аўтар больш за 100 навуковых прац па фізыцы лязэрнага выпраменьваньня.

## Узнагароды
Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у вобласьці навукі і тэхнікі (1994 г.). 31 траўня 2006 году ўзнагароджаны Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Сям’я
Жанаты, мае дачку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ» 

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1950 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лагойскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Намесьнікі міністра замежных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Аўстрыі
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Польшчы
Катэгорыя:Дактары фізыка-матэматычных навук
Катэгорыя:Беларускія фізыкі
Катэгорыя:Дэканы БДУ
Катэгорыя:Беларускія прафэсары
Nokia 5320 XpressMusic

**Nokia 5320 XpressMusic** — пяцідыяпазонны смартфон фірмы Nokia. Зьяўляецца працягам музычнай лінейкі XpressMusic, папярэднік Nokia 5310.

## Каляровыя варыянты

Тэлефон выпускаецца ў двух каляровых варыянтах:
* Nokia 5320 Xpress Music Red — чорны колер з чырвонымі гранямі і навігацыйнай клявішай.
* Nokia 5320 Xpress Music Blue — чорны колер з сінімі гранямі і навігацыйнай клявішай.


## Характарыстыкі

## Падобныя мадэлі

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Апісаньне на сайце onliner.by

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Катэгорыя:Смартфоны
Казулін

**Казу́лін** — беларускае і расейскае прозьвішча. Жаночая форма — Казуліна. Вядомыя асобы:

* ;
* Мікалай Казулін (1889—1965) — расейскі навуковец;
* Мусій Казулін (1933—2012) — украінскі маляр, пэдагог;
* Яўген Казулін ( 1988) — расейскі канькабежац.
Менскі мячэт

**Менскі мячэт** — помнік архітэктуры ХІХ стагодзьдзя, разбураны.

Першы драўляны мячэт зьявіўся ў раёне пражываньня татараў (пазьней атрымаў назву Татарскі канец) у Менску ў 1599 годзе. Напачатку ХХ стагодзьдзя на месцы былога драўлянага быў узьведзены мураваны будынак, разбураны ў 1962 годзе для будаўніцтва гатэлю «Юбілейны». Ля мячэту месьціўся мізар, які таксама быў зьнішчаны ў 1960-х гадах.

Цяпер на месцы мячэту знаходзіцца гатэль «Юбілейны». У лістападзе 1997 году, калі адзначалася 600-годзьдзе татарскага асадніцтва на беларускіх землях, адбылося сымбалічнае ўсталяваньне каменю ў падмурак новага будынку мячэту ў іншым месцы (скрыжаваньне вуліцаў Грыбаедава і Татарскай). Фундатарам выступіла дабрачынная арганізацыя з Саудаўскай Арабіі — «Rabbita».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Мечеть 

Катэгорыя:Мячэты Беларусі
Мячэт
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Менску
Мячэт

**Мячэ́т** ( — *мазджыд* — «месца пакланеньня») — ісламскі культавы будынак.

Уяўляе сабой асобна стаялы будынак з купалам-гамбізам, часам мячэт мае ўнутраны двор (Мячэт Аль-Харам). Флігелем да мячэту прыбудоўваюцца вежы-мінарэты лікам ад аднаго да дзевяці (лік мінарэтаў павінен быць менш, чым у мячэта аль-Харам). Малітоўная заля пазбаўленая малюнкаў, але на сьценах могуць быць напісаныя радкі з Карана на арабскай. Сьцяна, зьвернутая да Мэкі, адзначаная пустой нішай, міхрабам. Справа ад міхраба разьмешчаная кафэдра-мінбар, зь якой прапаведнік імам чытае свае пропаведзі вернікам падчас пятніцкай малітвы. Пры мячэтах, як правіла, працуюць школы-мэдрэсэ.

## Глядзіце таксама
* Максура


Катэгорыя:Іслам
XMPP

**Extensible Messaging and Presence Protocol** (**XMPP**; раней **Jabber** — ; ) — адкрыты пратакол абмену імгненнымі паведамленьнямі (IM) на аснове XML. Дазваляе пашырэньні і абмен дадатковай інфармацыяй (напрыклад, сьпісамі кантактаў). Першапачаткова прызначаўся для блізкага да рэальнага маштабу часу, але зараз пашырыўся на больш шырокую вобласьць сродкаў абмену паведамленьнямі. Быў распрацаваны ў 1999 годзе супольнасьцю праграмістаў, якія распрацоўваюць праграмы з зыходным кодам «Jabber». Пратакол распрацаваны каб была магчымасьць дадаваць пашырэньні, пратакол быў пашыраны такімі функцыямі, як перадача голасу па інтэрнэт-пратаколу і сыгналізацыя перадачы файлаў.

Тэхналёгія XMPP пачала выкарыстоўвацца ў якасьці асынхроннай і пашыральнай плятформы для абмену імгненнымі паведамленьнямі і сеткі абмену імгненнымі паведамленьнямі (), падобнай па магчымасьцях да камэрцыйных сыстэмаў IM (AIM, ICQ, Windows Live Messenger і Yahoo. На базе дадзенай тэхналёгіі было створана мноства прыватных і карпаратыўных сэрвэраў XMPP. Сярод іх вылучаюцца такія буйныя праекты, як сыстэмы абмену імгненнымі паведамленьнямі кампаніі Яндэкс (Я.Онлайн), Gizmo5 і LiveJournal. Раней выкарыстоўвалася ў Google (Google Talk) да спыненьня працы гэтага сэрвісу 16 лютага 2015 году.

## Глядзіце таксама
* Telegram
* Element (Matrix)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* XMPP Standards Foundation
* 

Катэгорыя:Сеткавыя пратаколы
Катэгорыя:Кросплятформавае праграмнае забесьпячэньне
Магіла (герб)

**Магіла** () — шляхецкі герб, нададзены малдаўскаму баярскаму роду Магілаў.

## Апісаньне

На шчыце ў чырвоным полі выява срэбнага надмагільля, наверсе якога ўсталяваны срэбны ж крыж, а зь левага ды з правага бакоў устаўленыя такія ж крыжы.

## Вонкавыя спасылкі
* Гербы беларускае шляхты 
* Выява й апісаньне гербу

Катэгорыя:Шляхецкія гербы
Катэгорыя:Магілы
Даўбуцкі мячэт

**Даўбуцкі мячэт** — адзін з найстаражытнейшых драўляных мячэтаў Эўропы. Разабраны і перавезены ў Беларускі музэй народнай архітэктуры і побыту.

Збудаваны ў 1558 годзе ў в. Даўбуцішкі (цяпер Смаргонскі раён Гарадзенскай вобласьці). Падчас Другой Рэчы Паспалітай будынак лічыўся найкаштоўнейшым помнікам драўлянага дойлідзтва. У 1991 рэшткі мячэта перавезены ў музэй драўлянага дойлідзтва ў Строчыцах, што пад Менскам з мэтаю аднаўленьня. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Мячэты Беларусі
Сьмілавіцкі мячэт

**Сьмілавіцкі мячэт** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Сьмілавічах. Знаходзіўся ў паўднёвай частцы мястэчка, на Пясковай вуліцы. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. 

## Гісторыя
У 1856 годзе сьмілавіцкія татары атрымалі дазвол на будаваньне мячэту на просьбу мясцовага імама Паўтаржыцкага. Пляц пад будоўлю ахвяравалі «на вечныя часы» мясцовыя зямяне Паўліна і Ерастына Манюшкі. 

У 1937 годзе савецкія ўлады зруйнавалі мячэт.

18 кастрычніка 1996 году адбылося адкрыцьцё новага будынка мячэту. Грошы на адбудову мячэту ахвяравала сястра Нурыя з Кувэйту, а таксама мясцовыя магамэтане.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мячэты Беларусі
мячэт
Слонімскі мячэт

**Сло́німскі мячэ́т** — першапачаткова драўляны, у наш час мураваны магамэтанскі храм у Слоніме.

Рэканструяваны ў ліпені 1994 году. Грошы былі ахвяравалі фундатары з арабскіх краінаў і Турцыі.

Катэгорыя:Мячэты Беларусі
Мячэт
Наваградзкі мячэт

**Нава́градзкі мячэ́т** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Наваградку. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы места, на гістарычнай Мячэтавай вуліцы. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Мячэт у Наваградку ўпамінаецца ў XVI стагодзьдзі. У 1792 годзе мясцовыя татары атрымалі ад караля і вялікага князя Станіслава Аўгуста Панятоўскага прывілей на будаваньне мячэту, які ўхваліў віленскі біскуп. Праз чатыры гады ў мячэту адбылося першае служэньне.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Наваградак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, мячэт працягваў дзеяць. У 1855 годзе на месцы старога мячэту на сродкі Аляксандра Асановіча, адстаўнога маёра, збудавалі новы мячэт.

### Найноўшы час
22 верасьня 1929 году мячэт наведаў прэзыдэнт Польскай Рэспублікі Ігнацы Масьціцкі. Да 1939 году пры мячэту працавала рэлігійная школа — мактаб. У 1945 годзе савецкія ўлады зачынілі мячэт, які перабудававалі пад жылую хату.

У 1994 годзе будынак мячэта вярнулі вернікам, пачалося аднаўленьне сьвятыні. 11 ліпеня 1997 году мячэт зноў пачаў дзеяць. Яго адкрыцьцё прымеркавалі да 600-годзьдзя пасяленьня татараў на Беларусі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. У яго аснове зрубны, блізкі ў пляне да квадрата аб’ём, які пераходзіць у шатровы дах зь нізкім чацьверыком і палогім 4-схільным дахам, мінарэтам з паўсфэрным завяршэньнем. Да асноўнага аб’ёму далучаецца прытвор і два бакавыя прырубы. Ашаляваныя сьцены праразаюцца вокнамі і дзьверамі, якія аздабляюцца ліштвамі, афарбаванымі ў белы колер. Верхнія ліштвы маюць кілепадобную форму, пашыраную ў ісламскай архітэктуры.

У мячэту была мармуровая дошка ў гонар Аляксандра Асановіча.

## Галерэя

Navahradak, Miačetavaja, Tatarski. Наваградак, Мячэтавая, Татарскі (Nitka, 1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Navahradak, Miačetavaja, Tatarski. Наваградак, Мячэтавая, Татарскі (1931).jpg|1931 г.
Navahradak, Miačetavaja, Tatarski. Наваградак, Мячэтавая, Татарскі (14.06.1935).jpg|14 чэрвеня 1935 г.
Navahradak, Miačetavaja, Tatarski. Наваградак, Мячэтавая, Татарскі (9.07.1935).jpg|9 ліпеня 1935 г.


Navahradak, Miačetavaja, Tatarski. Наваградак, Мячэтавая, Татарскі (1937).jpg|1937 г.
Navahradak, Miačetavaja, Tatarski. Наваградак, Мячэтавая, Татарскі (05.1937).jpg|травень 1937 г.
Navahradak, Miačetavaja, Tatarski. Наваградак, Мячэтавая, Татарскі (1919-39).jpg|да 1939 г.
Navahradak, Miačetavaja, Tatarski. Наваградак, Мячэтавая, Татарскі (07.1939).jpg|ліпень 1939 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Мячэты Беларусі
мячэт
Катэгорыя:Драўляныя сакральныя збудаваньні Беларусі
Відзаўскі мячэт

**Ві́дзаўскі мячэ́т** — помнік архітэктуры XIX — першай паловы XX стагодзьдзяў у Відзах. Знаходзіўся ў паўднёва-ўсходняй частцы мястэчка, на гістарычнай Татарскай вуліцы. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зьнішчылі мячэт.

## Гісторыя

Мусульманскі прыход у Відзах арганізавалі ў 1816 годзе, аднак пэўны час вернікі ня мелі мячэту. У рапарце Браслаўскага земскага суду да губэрнскіх уладаў за 1829 год адзначалася, што ў Браслаўскім павеце на той час не было мячэтаў. 

Сустракаюцца зьвесткі, што драўляны мячэт ў мястэчку збудавалі ў 1857 годзе. Тым часам у Ковенскім акруговым архіве захоўваецца справа (Ф. 473, воп. 1, спр. 2789), зь якой вынікае, што ініцыятарам будаваньня мячэту быў Якуб сын Мустафы Якубоўскі, які належаў да шляхецкага стану. Ён арганізаваў зварот прыхажанаў да Таўрычаскай (у Крыме) духоўнай управы з просьбай паспрыяць будаваньню. Узьнікла ініцыятыва прыкладна ўвосень 1860 году. Дзеля Відзаў распрацавалі праект, які арыентаваўся на праект мячэту, збудаванага раней у месьце Белгарадзе-Днястроўскім. Узводзіўся мячэт па 1861 годзе. Ён служыў дзеля мусульманаў-татараў Відзаў (у канцы ХІХ ст. каля 150 чалавек), а таксама суседніх паселішчаў трох паветаў.

У Першую сусьветную вайну мячэт згарэў. За ваеннае ліхалецьце колькасьць вернікаў-мусульманаў зьменшылася (94 чалавекі ў 1923 годзе), а кнігі і пячаткі Відзаўскага прыходу трапілі ў Сімфэропаль. 1 ліпеня 1923 году ў мястэчку адбыўся першы арганізацыйны сход татараў, які пастанавіў аднавіць мячэт і зьвярнуўся да ўладаў з просьбай пра дапамогу. У 1927 годзе ў Відзах збудавалі парафіяльны дом, які дзеяў і як малітоўны. Таго ж году зьявіўся праект новага мячэту. 15 чэрвеня 1934 году новы мячэт урачыста адчынілі пры верніках Відзаў і ваколіцаў, прадстаўніках уладаў. Першую службу правёў муфці Якуб Шынкевіч.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі мячэт, яе будынак выкарыстоўвалі пад розныя гаспадарчыя патрэбы, а потым разабралі.

З 1994 году ў Відзах зноў пачала дзеяць мусульманская грамада. 19 траўня 1999 году адкрыўся новы будынак мячэту.

## Галерэя

Vidzy, Tatarski. Відзы, Татарскі (1915).jpg|1915 г.
Vidzy, Tatarski. Відзы, Татарскі (1917).jpg|1917 г.
Vidzy, Tatarski. Відзы, Татарскі (1917) (4).jpg|1917 г.


Vidzy, Tatarski. Відзы, Татарскі (1930-39).jpg|1930-я гг.
Vidzy, Tatarski. Відзы, Татарскі (1935).jpg|1935 г.
Vidzy, Tatarski. Відзы, Татарскі (1935) (2).jpg|1935 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мячэты Беларусі
мячэт
Мал

**Мал**, часам **Ніскіня** (?-каля 946) — князь племя драўлянаў з цэнтрам у горадзе Іскарасьцень.

## Паходжаньне
Паходзіў з драўлянскага княскага роду, названага пасьля гісторыкамі як Любячаніны. Якімаўскі летапіс паведамляе, што Мал — «князь драўлянскі, сын Ніскінін». Імя Мал ці Ніскіня магло значыць «маленькі, невысокі». Імя было нададзенае ў дзяцінстве, таму неабавязкова, што, вырасшы, ён быў невысокага росту. Існуе думка, што імя Мал роднаснае валійскаму *mael* («князь, правадыр»), брытонскаму *Magli* (уласнае імя) ці *Ma(e)l-*, *-mael* (частка ўласнага імя), старажытнаірляндзкаму *mбl* («прынц, князь, пэр, шляхціч»). У такім выпадку «Мал Ніскіня» значыць «князь Ніскіня».

## Кіраваньне
Мал кіраваў племем драўлянаў, якое ад 914 было ў залежнасьці ад Кіева. Магчыма, што сярод мясцовае старэйшыны існавала ідэя здабыцьця незалежнасьці. У 945 кіеўскі князь Ігар, ужо сабраўшы даніну з драўлянаў, вырашыў спагнаць яе шчэ раз, але неразважліва пакінуў асноўную частку свайго войска ў Кіеве. Гэта паслужыла непасрэднай прычынай да паўстаньня, якое й узначаліў Мал. Войска Ігара было разьбітае, а самога яго прывязалі да дзьвюх бярозаў, якія выпраміўшыся разарвалі яго на дзьве часткі. Ігара, паводле звычаю, пахавалі з усімі пашанамі, а над ягонай магілай насыпалі курган. Суседняе ж сяло назвалі ў гонар гэтага Магільна (цяпер Палескае).

Паводле «Аповесьці мінулых гадоў» драўляне паспрабавалі ажаніць Мала з удавой Ігара Вольгай, але ўсе паслы былі забітыя, а сама Вольга жорстка расправілася з забойцамі мужа. Іскарасьцень быў спалены, а драўлянскія старэйшыны былі забраныя ў палон. Магчыма, сярод іх быў і Мал. Магчыма ў гонар яго быў названы горад Малін у сучаснай Жытомірскай вобласьці Ўкраіны.

## Дзеці
Гісторыкі лічаць, што дзецьмі Мала маглі быць Малуша, ключніца княгіні Вольгі й маці князя Ўладзімера, і Дабрыня. Яны займалі становішча прыдворнай чэлядзі пры Вользе і Сьвятаславе, але затым змаглі дасягнуць значных вышынь у дзяржаўным кіраваньні. Дабрыня стаў намесьнікам у Ноўгарадзе, куды неўзабаве быў адпраўлены і Ўладзімер з Малушай. Летапіс называе бацькам Малушы Малка Любчаніна. У былінах Дабрыня носіць імя па бацьку Мікіціч і славіцца «вяскоўцам».

## Спасылкі
# Довідник з історії України. За ред. І. Підкови та Р.Шуста.- К.: Генеза, 1993.
# Анатолий Маркович Членов. По следам Добрыни
# Іскоростень
Катэгорыя:Князі Русі
Катэгорыя:Любячаніны
Катэгорыя:Драўлянскія князі
Мазур

**Ма́зур** — прозьвішча, мяркуецца, носьбітамі яго зьяўляюцца выхадцы з Мазовіі.

## Носьбіты
* Ала Мазур — тэлевядучая ўкраінскага канала 1+1 
* Ежы Мазур
* Ігар Мазур — ліпецкі скульптар
* Курт Мазур

## Глядзіце таксама
* Мазураў
* Мазуры
* Мазуркевіч
Мазуркевіч

**Мазурке́віч** — беларускае прозьвішча, меркавана носьбітамі яго зьяўляюцца выхадцы з Мазовіі.

## Вядомыя носьбіты
* Ірына Мазуркевіч — савецкая акторка.
* Ладзіслао Мазуркевіч — уругвайскі футбаліст.
* Леў Мазуркевіч — беларускі футбаліст і футбольны трэнэр.
* Уладзімер Мазуркевіч — расейскі пісьменьнік.
* Язэп Мазуркевіч (1887—1937) — беларускі пэдагог, празаік і публіцыст.

## Глядзіце таксама
* Мазур
* Мазуры

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Комікс

**Ко́мікс** () — апавяданьне, якое распавядаецца з дапамогай сэрыі малюнкаў у якіх ужываюцца кароткія тэксты. Назва ўтварылася ад ангельскага слова «*сьмешны*» (), у выніку таго, што першыя коміксы, друкаваныя ў газэтах былі, звычайна, гумарыстычнымі. У наш час коміксы малююцца як на падставе кніжных гісторыяў, мультфільмаў ці мастацкіх фільмаў, гэтак і з дапамогай уласных пэрсанажаў. Кароткія коміксавыя гісторыі, звычайна друкуюцца ў часопісах, а вялікія сэрыі, ці гісторыі могуць выдавацца асобнымі альбомамі. У апошнія гады, акрамя папяровых коміксаў, зьявіліся сеткавыя коміксы, якія распаўсюджваюцца выключна з дапамогай Інтэрнэту.

Гісторыя эўрапейскіх коміксаў часта прасочваецца праз коміксы Радольфа Тэпфэра ў 1830-я гады, а асабліва папулярнымі сталі пасьля посьпеху ў 1930-х сэрыі коміксаў як то «Прыгоды Тынтына». Сучасныя коміксы зьявіліся ў Японіі напачатку XX стагодзьдзя, а выхад часопісаў з коміксамі і кнігаў хутка пашыраўся ў эпоху пасьля Другой сусьветнай вайны з папулярнасьцю карыкатурыстаў, як то Асаму Тэдзука. Першыя коміксы зьявіліся ў канцы ХІХ стагодзьдзя ў амэрыканскіх газэтах, але ўжо ў сярэдзіне ХХ стагодзьдзя яны сталі адным з самых папулярных жанраў масавай культуры. У савецкія часы коміксы ў Беларусі лічыліся дрэнным уплывам Захаду. Сучасныя коміксы, у асноўным, страцілі гумарыстычны характар, большую папулярнасьць атрымалі коміксы жахаў, вайсковыя, злачынныя і г.д.

Першым, самым папулярных негумарыстычным коміксамі лічацца коміксы аб Супэрмэне (), якія пачалі выдавацца з 1938 году. Менавіта з сэрыі коміксаў пра Супэрмэна набылі папулярнасьць коміксы пра супэргерояў. Пасьля гэтага пачалася мода на стварэньне коміксавых супэргерояў, самымі папулярнымі зь якіх сталі Бэтмэн, Капітан Амэрыка, Халк, Жалезны Чалавек і г.д. Галоўны цэнтар вытворчасьці коміксаў застаўся ў ЗША, дзе яны і ў нашыя дні карыстаюцца вялізарнай папулярнасьцю. Шмат зь іх было экранізавана, а фільмы створаныя на падставе коміксаў атрымалі папулярнасьць ва ўсім сьвеце.

У некаторых дзяржавах і краінах з разьвітой індустрыяй коміксаў для іх ёсьць асобная назва. Гэтак, у франкамоўным сьвеце комікс называюць «маляваная стужка» (), а японскія коміксы называюцца манга.

## Вонкавыя спасылкі
* Коміксы на Curlie.
* База зьвестак коміксаў. ComicBookDB.com.
* Вялікая база зьвестак коміксаў. Comics.org.
* Часопіс маляваных гісторыяў і коміксаў. Tandf Online.com


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Nokia 5510

**Nokia 5510** — двухдыяпазонны мабільны тэлефон фірмы Nokia. 



## Падобныя мадэлі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Малуша

**Малу́ша** (944?—1000) — ключніца й канкубіна кіеўскага князя Сьвятаслава Ігаравіча.

Згодна зь летапісамі, была маці Ўладзімера Сьвятаслававіча й сястрой Дабрыні, дачкой Малка Любячаніна. У 960 княгіня Вольга саслала яе ў Будуціна (Буднік каля Пскова), дзе тая й нарадзіла Ўладзімера. Скандынаўскія сагі апісваюць маці Ўладзімера як прарочыцу, якая жыла 100 гадоў і была прывезеная са свае пячоры, каб прадказваць будучыню.

Паколькі ў летапісах нічога не казалася пра паходжаньне Малушы, высоўваліся розныя гіпотэзы пра ейнае паходжаньне. Археоляг Дзьмітры Празароўскі меркаваў, што Малуша была дачкой драўлянскага князя Мала. Імя ж Любячанін, паводле яго, паходзіла ад гораду Любеч, куды, верагодна, быў сасланы Мал пасьля драўлянскага пагрому. Аляксей Шахматаў лічыў яе дачкой Мсьцішы Свэнэльдавіча, сына ваяводы Свэнэльда. Па-скандынаўску яе імя мусіла гучаць як Мальфрыда, імя ж бацьку праз палітычныя прычыны было зьмененае на Малк Любячанін. Іншы расейскі гісторык Дзьмітры Ілавайскі вырашыў, што імя Мальфрыда было анямечаным варыянтам імя Малуша. Украінскі гісторык Міхайла Грушэўскі крытыкаваў абедзьве вэрсіі.

Тым ня менш, сёньня лічыцца, што яна была дачкой князя Мала.

Памерла, згодна зь летапісамі, у 1000. Паколькі ў гэты год памерла Рагнеда, прынята лічыць, што яна была іншай сваячніцай Уладзімера, магчыма, жонкай ці маці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Любячаніны
Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў X стагодзьдзі
Катэгорыя:Памерлі ў 1000 годзе
Катэгорыя:Наложніцы
Дабрыня

**Дабрыня** — ваявода Ўладзімера I Сьвятаславіча, брат ягонае маці Малушы. Прататып быліннага героя Дабрыні Мікіціча.

Калі ў 970 годзе вялікі князь Сьвятаслаў падзяліў Кіеўскую Русь паміж двума старэйшымі сынамі, наўгародзкія паслы, на загад Дабрыні, выпыталі да сабе Ўладзімера, які і паехаў у Ноўгарад з сваім дзядзькам.

Адпраўляючыся ў 979 з Ноўгараду ў Кіеў з намерам вырваць уладу з рук старэйшага брата, Уладзімер кіраваўся Дабрынем, які жадаў адабраць у Яраполка й нявесту апошняга, Рагнеду, дачку полацкага валадара Рагвалода, каб выдаць яе за Ўладзімера. Адказ Рагнеды: «Не жадаю разуці рабычыча» — моцна абразіў Дабрыню, сястру якога назвалі рабыняй, і пасьля перамогі, здабытай над Рагвалодам, ён, па зацемцы летапісу, загадаў пляменьніку «быць зь ёй (Рагнедай) перад бацькам яе й маці».

Зрабіўшыся адзіным князем, Уладзімер даручыў кіраваньне Ноўгарадам Дабрыню, які, па прыкладзе пляменьніка, паставіў там, на беразе Волхава, балван Пяруна (праз чатыры гады пры хросьце наўгародцаў сам жа скінуў яго ў рэчку). Адгэтуль, у 985, ён хадзіў разам з Уладзімерам вадой на багатую Волскую Булгарыю. Мір з булгарамі складзены быў па радзе Дабрыні, які казаў, што такі багаты народ, які носіць боты, ня будзе плаціць даніну, і раіў пашукаць лепш лапцюжнікаў.

Што тычыцца ўдзелу Дабрыні ў вадохрышчы наўгародцаў у 989, то яго, здаецца, трэба прызнаць пэўным, але весткі аб тым летапісаў нявызначыныя і блытаныя, а падрабязнасьці эпізоду, перададзеныя Тацішчавым са словаў так званага Якімаўскага летапісу, заснаваныя, як думаюць, на старадаўняй наўгародзкай прымаўцы: «Пуцята храсьціў мячом, а Дабрыня агнём».

Празь некаторы час наўгародзкім пасаднікам стаў сын Дабрыні — Канстантын Дабрыніч.

Катэгорыя:Кіеўская Русь
Катэгорыя:Любячаніны
Катэгорыя:Наўгародзкія пасаднікі
Канстантын Дабрыніч

**Канстантын Дабрыніч** (?-1022) — ноўгарадзкі пасаднік, сын і пераемнік Дабрыні, абвешчаны пасаднікам у 1017.

У 1018 Яраслаў Мудры, патрываўшы на поўдні паразу ад Баляслава Харобрага і Сьвятаполка, зьбег у Ноўгарад і прыгатаваўся зьбегчы далей, «за мора». Але Канстантын Дабрыніч і наўгародцы, пасёкшы яго караблі, сказалі князю, што яны жадаюць біцца за яго з Баляславам і Сьвятаполкам. Яны сабралі грошы, нанялі варагаў і самі ўзброіліся. Нягледзячы на гэтую паслугу, Яраслаў у 1019 чамусьці ўгневаўся на Канстанціна і зьняволіў яго, паводле пазьнейшых летапісных вестак, на 3 гады ў Растоў. Затым Дабрыніч быў пераведзены ў Мурам і тамака, на рацэ Ацэ, быў забіты ў 1022. Ягоным сынам, верагодна, быў Астрамір.

Катэгорыя:Памерлі ў 1022 годзе
Катэгорыя:Наўгародзкія пасаднікі
Катэгорыя:Любячаніны
Астрамір

**Астрамі́р** (у хрысьціянстве Язэп; ? — 1057) — наўгародзкі пасаднік у 1054—1057.

Вядомы зь першае датаванае ўсходнеславянскае кнігі — «Астраміравага Эвангельля». Паведамляецца, што быў бацькам Вышаты й дзедам Яна Вышаціча. Паводле «Астраміравага Эвангельля» быў жанаты з Тэафанай, паводле Анджэя Попэ, дачкой бізантыйскае царэўны Ганны й Уладзімера Сьвятаславіча. Лічыцца сынам Канстанціна Дабрыніча. Паводле летапісаў, памёр у 1056 падчас паходу на чудзь. Але ж «Астрамірава Эвангельле» сьцьвярджае, што ў 1057 ён быў яшчэ жывы.

Катэгорыя:Любячаніны
Катэгорыя:Наўгародзкія пасаднікі
Катэгорыя:Памерлі ў 1057 годзе
Тураў (неадназначнасьць)

**Ту́раў** — шматзначны тэрмін.

## Геаграфічныя назвы
* Тураў — горад у Беларусі

## Прозьвішча
* Віктар Тураў (1936—1996) — кінарэжысэр

## Глядзіце таксама
* Тур
* Турава
* Туравічы
* Тураўка
* Тураўская
* Тураўскі
Вышата

**Вышата** (?-пасьля 1064) — сын наўгародзкага пасадніка Астраміра. Ваявода кіеўскага апалчэньня, які адправіўся пры Яраславе Мудрым, зь яго сынам, — Уладзімерам Яраславічам, у 1043 у паход на Бізантыю.

Калі бура разьбіла шмат рускіх лодак, і 6000 ваяроў павінны былі ісьці па сушы, ніхто зь лютвы не захацеў весьці іх, — пайшоў толькі Вышата як правадыр апалчэньня. Яно было пабітае бізантыйцамі, сам Вышата быў узяты ў палон са шматлікімі ваярамі і толькі праз тры гады, па заключэньні міру зь Бізантыйскай імпэрыяй, адпушчаны на волю.

У 1064 аказаў садзейнічаньне валынскаму князю Расьціславу Ўладзімеравічу у захопе Тмутаракані.

Ягонымі сынамі былі кіеўскія тысяцкія Ян Вышаціч і Пуцята Вышаціч

Катэгорыя:Любячаніны
Катэгорыя:Кіеўская Русь
Навумаў

Назву **Наву́маў** маюць:

## Прозьвішчы
**Наву́маў** — расейскае прозьвішча, утворанае ад мужчынскага імені Навум.

### Вядомыя носьбіты
* Алег Навумаў (нар. 1953) — расейскі палітычны дзяяч
*  (нар. 1949) — польскі літаратар
*  (1840—1895) — расейскі мастак
* Аляксей Навумаў (нар. 1955) — латвійскі мастак
*  (нар. 1973) — украінскі спартовец
* Барыс Навумаў (1927—1988) — савецкі навуковец у вобласьці аўтаматызацыі
* Вадзім Навумаў (нар. 1969) — расейскі фігурыст
*  (1870—1907) — баўгарскі рэвалюцыянэр
* Васіль Навумаў (1823—1866) — біскуп Кірыла
* Васіль Мікалаевіч Навумаў (1917—1980) — савецкі ваенны лётчык
*  — амэрыканскі пісьменьнік-фантаст
*  (1925—2005) — расейскі піяніст і кампазытар
* Мікалай Аляксандравіч Навумаў (1888—1959) — расейскі біёляг
* Мікалай Васільевіч Навумаў — расейскі гісторык
* Мікалай Іванавіч Навумаў (1838—1901) — расейскі пісьменьнік
* Міхаіл Навумаў (1919—1998) — савецкі танкіст
*  (нар. 1979) — расейскі спартовец
*  (нар. 1945) — амэрыканскі спартовец
*  (нар. 1946) — сэрбскі палітычны дзяяч
*  (нар. 1981) — македонскі спартовец
*  (нар. 1969) — латвійскі спартовец
* Сяргей Мікалаевіч Навумаў (1874—1933) — расейскі хімік
* Сьцяпан Навумаў (1849—1905) — расейскі рэвалюцыянэр

* Юры Навумаў (1972-2020) — беларускі музыка, вакаліст гурту Neuro Dubel 
* Юры Леанідавіч Навумаў (нар. 1962) — расейска-амэрыканскі рок-музыка
* Юры Міхайлавіч Навумаў (1956—1999) — расейскі вайсковы лётчык

#### Падвойныя прозьвішчы
*  (1851—1904) — македонскі рэвалюцыянэр
* Навум Саламонавіч Навумаў-Страж (1898—1957) — савецкі кінаапэратар
*  (1920—1942) — македонскі партызан

## Глядзіце таксама
* Навум
* Навумава
* Навумаўка
* Навумаўскае
* Навумаўская
* Навумаўшчына
Пушкін (неадназначнасьць)

**Пу́шкін**: гл. Пушкін (прозьвішча).
* Пушкін (горад) — горад, гарадзкога (Санкт-Пецярбург) падначаленьня.
** Пушкін (аэрапорт) — ваенны аэрадром.
* Пушкіны — расейскі дваранскі род.
* Пушкіна — горад, у Маскоўскай вобласьці
Пушкін (прозьвішча)

**Пу́шкін** — расейскае прозьвішча. Жаночае прозьвішча — **Пу́шкіна**.

Паходзіць ад мянушкі «Пу́шка» (), якую насіў родапачынальнік Радша (у розных летапісах імя згадваецца як Ратша, Рачша, Рачтша, Рача), выхадзец з шляхетнага прускага роду ў XIV стагодзьдзі.

Прозьвішча зьявілася каля 1400 году.

## Вядомыя носьбіты
* Алесь Пушкін (1965–2023) — беларускі маляр
* Аляксандар Аляксандравіч Пушкін (1833—1914) — вайсковец, кавалер шматлікіх расейскіх і трох замежных ордэнаў, камандавалы Нарвскім гусарскім палком падчас вайны за вызваленьне Балкан, сын Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна.
* Аляксандар Міхайлавіч Пушкін — расейскі кінаапэратар
* Аляксандар Сяргеевіч Пушкін (1799—1837) — вялікі расейскі паэт, драматург і празаік, рэфарматар расейскай літаратурнай мовы.
* Васіль Львовіч Пушкін (1766—1830) — расейскі паэт, дзядзька Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна.
* Ігар Пушкін — беларускі гісторык
* Маргарыта Анатолеўна Пушкіна — паэтка, журналістка, перакладніца.
* Марыя Аляксандраўна Пушкіна
* Натальля Аляксандраўна Пушкіна
* Пётар Пятровіч Пушкін (1644—1692) — расейскі ваенны і дзяржаўны дзеяч.
* Рыгор Аляксандравіч Пушкін — (1835—1905) — расейскі афіцэр, затым міравы судзьдзя, сын Аляксандра Сяргеевіча Пушкіна.
* Сямён Міхайлавіч Пушкін (XVI стагодзьдзе) — апрычнік, паплечнік Івана Жахлівага.
* Сяргей Львовіч Пушкін (1770—1848) — расейскі ваенны і дзяржаўны дзеяч.
* Яхім Рыгоравіч Пушкін (1899—1944) — савецкі вайскавод.

### Падвойныя прозьвішчы
* Аляксандар Аляксеевіч Мусін-Пушкін (1744—1817) — дзяржаўны дзеяч, калекцыянэр.
* Апалос Апалосавіч Мусін-Пушкін (1760—1805) — навуковец, вядомы сваімі працамі ў вобласьці хіміі, мінэралёгіі і фізыкі.

## Глядзіце таксама
* Пушкіны
* Пушкін (неадназначнасьць)

## Вонкавыя спасылкі
* Да пытаньня аб радаводзе А.С. Пушкіна
* Нашчадкі Радшы

Катэгорыя:Расейскія прозьвішчы
Уладзімер Навумаў

* Уладзімер Віктаравіч Навумаў (нар. 1961) — расейскі пісьменьнік-фантаст
* Уладзімер Навумавіч Навумаў (1927—2021) — расейскі рэжысэр
* Уладзімер Уладзімеравіч Навумаў (нар. 1956) — дзяржаўны дзеяч Беларусі
Беларусь 2

**«Беларусь 2»** (да 13 лістапада 2011 г. «Лад») — забаўляльна-спартовы тэлеканал, заснаваны Белтэлерадыёкампаніяй 18 кастрычніка 2003 году. Вяшчаньне ажыцьцяўляецца на беларускай і расейскай мовах.

## Лягатып
* Ад 18 кастрычніка 2003 году да 14 студзеня 2007 году лягатып уяўляў сабой аранжавую акружыну вакол слова «ЛАД». Знаходзіўся ў правым верхнім куце.
* Ад 15 студзеня 2007 да 13 лістапада 2011 году лягатып уяўляў сабой аранжавы авал з адсечанай часткай са словам «ЛАД».
* Ад 14 лістапада 2011 году да цяперашняга часу лягатып уяўляе сабой чырвоны квадрат зь белай лічбай «2» усярэдзіне. Пад квадратам разьмешчаны зялёны прамавугольнік са словам «Беларусь».

## Цяперашнія перадачы
* Тэлебаромэтар (вядоўца — Зьміцер Карась);

### Сэрыялы
* Сьвятлафор;
* Сьледства вядзе Да Вінчы.

## Былыя перадачы тэлеканала «ЛАД»
* «Лабиринты»
* «Великолепная семерка» — рэаліці-шоў
* «Вкусно» з Барысам Бурдом
* «Врачебная тайна»
* «Шок-о-ЛАД» — моладзевае тэлешоў
* «ПРОдвижение+» тэлепраект
* Бухта капітанаў (вядоўцы Арсень Сядоў і Ангеліна Марцінкевіч);
* Дабравест (вядоўца Арцём Махакееў);
* Мір вашаму дому (нядзеля; вядоўца айцец Павал Сярдзюк);
* Халі-галі;

### Дзіцячыя перадачы
* «Калыханка»
* «Внеклассный час»
* «Своя компания»

### Сэрыялы
* «Дурнушка Бетти 2»
* «Налетчики»
* «Полюби меня снова»
* «Универ»
* «Любовь как любовь»
* «Інтэрны»

## Мінуўшчына
24 верасьня 2003 г. ствараны на аснове абласных тэлерадыёкампаніяў тэлеканал назвалі «Лад», ягоным дэвізам абралі «Лад у сям’і — згода ў краіне», галоўным прадусарам прызначылі Аляксандра Семярнёва. 18 кастрычніка тэлеканал пачаў вяшчаньне ў сталіцы на частасьці расейскага тэлеканала «Культура», у абласьцях — на частасьцях абласных тэлерадыёкампаніяў. Ад пачатку прысьвячаўся сям’і, у абласьцях зьмяшчаў выпускі мясцовых навінаў.

На 10 лютага 2004 г. стаўся цалкам расейскамоўным. 30 жніўня паводле падпісанай у чэрвені дамовы з  пачаў паказ перадачаў расейскага канала «Культура».

1 ліпеня 2005 г. пачаў лічбавае вяшчаньне ў Менску. На 18 кастрычніка вяшчаньне тэлеканала ахоплівала прастору пражываньня 85% насельніцтва.

На 12 ліпеня 2006 г. пасаду галоўнага прадусара пагадзіўся заняць Сяргей Кухто.

У 2013 годзе пасаду дырэктара тэлеканала "Беларусь 2" займала тэлевядучая Вольга Шлягер.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сеціўнае вяшчаньне

Катэгорыя:Беларускія тэлеканалы
Катэгорыя:Тэлеканалы на беларускай мове
Катэгорыя:Тэлеканалы на расейскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Грамада

**Грамада́** — традыцыйная форма грамадзкай арганізацыі. Першабытная (радавая) грамада характарызуецца калектыўнай працай і спажываньнем, пазьнейшая форма — суседзкая (тэрытарыяльная, сельская), спалучае індывідуальнае і супольнае землеўладаньне.

15 лютага 2018 году старшыня Пастаяннай камісіі Савету Рэспублікі па рэгіянальнай палітыцы і мясцовым самакіраваньні Аляксандар Папкоў паведаміў, што ў Беларусі налічвалася звыш 7000 сельскіх, вулічных і дамавых грамадаў у выглядзе калегіяльных органаў тэрытарыяльнага грамадзкага самакіраваньня (ТГС). У іх склад уваходзіла звыш 25 500 чалавек (у сярэднім па 3,6 чалавекі на грамаду).

## Крыніцы


Катэгорыя:Сацыялёгія
Ян Вышаціч

**Ян Вышаціч** (каля 1016 — 24 чэрвеня 1106) — кіеўскі тысяцкі, сын Вышаты, ваяводы вялікага князя Яраслава Мудрага.

У 1070 зьбіраў у Растоўскай зямлі даніну для Сьвятаслава Яраславіча. У Белавозеры у гэты час два вяшчуны падманвалі насельніцтва, сьцьвярджаючы, што жанчыны, у галодны год, хаваюць у сабе жыта, мёд, рыбу і г. д.; яны разрэзалі скуру на сьпінах жанчын і рабілі выгляд, што вымаюць адтуль то жыта, то рыбу і г. д. Ян гутарыў зь ведзьмакамі, потым выйшаў на іх зы зброяй, і тыя, пасьля сутычкі, зьбеглі ў лес.

Хоць частка насельніцтва, відаць, і спагадала вяшчунам, але яны былі выдадзеныя і пакараныя. У 1093 Ян вышаціч хадзіў на полаўцаў з Уладзімерам Манамахам, а ў 1106, з братам Пуцятам, пабіў іх каля Зарецку і «адабраў у іх палон». Летапісы і пячэрскі патэрык усхваляюць дабрадзейнасьці Яна Вышаціча й яго жонкі Марыі, якія карысталіся любоўю вялебнага Хвядоса, які гутарыў зь імі аб міласьціне, аб Валадарстве Нябесным і сьмяротнай гадзіне. Сынам яго быў Варлам.

Сьведчаньні Яна Вышаціча пра сябе й сваіх продкаў сталі для Нестара адной з галоўных крыніц для складаньня «Аповесьці мінулых гадоў».

Катэгорыя:Любячаніны
Катэгорыя:Кіеўская Русь
Катэгорыя:Кіеўскія тысяцкія
Катэгорыя:Памерлі 24 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1106 годзе
Антрапалёгія

**Антрапалё́гія** ( — *[[чалавек]]*, *λογος* — *[[слова]]*) — біялягічная навука, якая вывучае цялесную прыроду чалавека, яе паходжаньне і далейшае разьвіцьцё, блізка стаіць да грамадзкіх навук, таксама навука аб паходжаньні і эвалюцыі чалавека, утварэньні чалавечых расаў, і аб нармалёвых варыяцыях фізычнай будовы чалавека. Як самастойная навука сфармавалася ў сярэдзіне ХІХ стагодзьдзя. У Беларусі падрыхтоўка антраполягаў пачалася ў 1970-я гады.

## Глядзіце таксама
* Культурная антрапалёгія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* МАРФІНА В. У. Палеаантрапалагічныя знаходкі – важная крыніца гістарычнай інфармацыі аб старажытных папуляцыях чалавека.
Валосавічы

**Вало́савічы** — назоў шэрагу населеных пунктаў.

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Валосавічы — вёска ў Рагачоўскім раёне
** Валосавічы — вёска ў Рудабельскім раёне
** Валосавічы — вёска ў Чачэрскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Валосавічы — вёска ў Качэрыцкім раёне
** Валосавічы — вёска ў Шклоўскім раёне

## Падвойныя назвы
* Новыя Валосавічы
* Старыя Валосавічы

## Глядзіце таксама
* Валосава
* Валосаўка
* Валоскі
* Уласавічы
Пуцята Вышаціч

**Пуцята Вышаціч** — кіеўскі ваявода, тысяцкі, сын Вышаты, ваяводы вялікага князя Яраслава Мудрага, брат Яна Вышаціча.

У 1099 на загад Сьвятаполка Ізяславіча Пуцята й Сьвятоша Давыдавіч разібілі Давыда Ігаравіча. 

У 1100 на з'ездзе ў Увецічах Путята абвясьціў Давыду Ігаравічу волю Сьвятаполка. У 1104 камандаваў войскамі Сьвятаполка ў вайне супраць Глеба Менскага. Гэтая вайна завяршылася безвынікова для абодвух бакоў. 

У 1106 хадзіў на полаўцаў з братам Янам, пабіў іх каля Зарэцка і "адабраў у іх палон".

Вядома таксама, што пасьля сьмерці кіеўскага князя Сьвятаполка Ізяславіча ў 1113 у Кіеве ўспыхнула народнае паўстаньне і кіяне разграмілі двор Пуцяты.

Катэгорыя:Кіеўская Русь
Катэгорыя:Кіеўскія тысяцкія
Катэгорыя:Любячаніны
Сьветлагорск

Назву **Сьветлаго́рск** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сьветлагорск — горад у Гомельскай вобласьці

### [[Расея]]
* Сьветлагорск — горад у Калінінградзкай вобласьці
* Сьветлагорск — пасёлак у Туруханскім раёне Краснаярскага краю
* Сьветлагорск — пасёлак у Шаткоўскім раёне Ніжагародзкай вобласьці
* Сьветлагорск — пасёлак у Агапоўскім раёне Чалябінскай вобласьці
Nokia 6103

**Nokia 6103** — трохдыяпазонны мабільны тэлефон фірмы Nokia.

## Тэхнічныя характарыстыкі

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне на сайце onliner.by 

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Кялчэўскія

**Кялчэўскія** (, ) — шляхецкі род гербу Абданк, які паходзіць ад Яна Кялчэўскага, люблінскага судзьдзі ў 1436 годзе.

Адна галіна яго нашчадкаў перасялілася ў XVII ст. ў Літву. Род Кялчэўскіх быў занесены ў VI і I частка радаводных кнігаў Віленскае, Валынскае, Гарадзенскае, Ковенскае й Менскае губэрняў. Валодалі маёнткам Валосавічы ў Бабруйскім павеце. Адна з галінаў была занесеная ў 1852 годзе ў 2 частку РК Менскае губэрні. Іншы род Кялчэўскіх, гербу Помян, таксама ўзыходзіць да першай паловы XV ст. і быў занесены ў радаводныя кнігі Царства Польскага.

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Летувіскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Украінскія шляхецкія роды
Пушкіны

**Пу́шкіны** () — расейскі шляхецкі род. Род занесены ў VI частку радаводных кніг Кастрамской, Маскоўскай і Наўгародзкай губэрняў.

Род паходзіць ад легендарнага выхадца «зь немец» мужа сумленнага Радшы. Некаторыя дасьледнікі атаясамляюць яго з Ратмірам, служкам Аляксандра Неўскага. Таксама адным з продкаў роду лічаць наўгародзкага віцязя Гаўрылу Алексіча, яшчэ аднаго паплечніка Неўскага. Іх нашчадак у 7-м калене, Рыгор Аляксандравіч, празваны «Пушка» (), быў родапачынальнікам Пушкіных. Аб службе родапачынальніка нічога невядома, але паколькі адзін з яго сыноў быў баярынам, Рыгор Аляксандравіч быў выдатным служылым чалавекам, які валодаў вялікімі вотчынамі.

## Галіны

Род досыць рана падзяліўся на мноства галін, шматлікія зь якіх схуднелі. Ад пятага зь 7 сыноў родапачынальніка пайшлі 5 асноўных галін роду:

* Старэйшая галіна Пушкіных (наўгародзкая), нашчадкі Аляксандра Рыгоравіча Пушкіна;
** Баярцавы;
** Шарапавы;
* Сярэдняя галіна Пушкіных, нашчадкі Мікіты Рыгоравіча Пушкіна;
** Курчавы;
** Ражновы;
* Уліціны-Пушкіны, нашчадкі Васіля Рыгоравіча Ўліты;
** Мусіны-Пушкіны;
*** графы Мусіны-Пушкіны;
**** Мусін-Пушкін, Апалос Апалосавіч (1760 — 1805);
** Калагрывавы;
*** Павадовы;
** Бабрышчавы-Пушкіны;
** Шаферыковы-Пушкіны;
* Таварковы, нашчадкі Фёдара Рыгоравіча Таварка;
* Малодшая галіна Пушкіных, нашчадкі Канстанціна Рыгоравіча Пушкіна.

Адгалінаваньнем роду таксама лічацца Ждан-Пушкіны.

## Найбольш вядомыя
* Васіль Цімафеевіч, езьдзіў у 1495 у Вялікае Княства Літоўскае ў сьвіце вялікай князёўны Алены Іванаўны.
* Астафій Міхайлавіч Пушкін быў паслом у Рэч Паспалітую (1581), вёў перамовы з Антоніё Пасэвінам, у 1592 быў пасланы ў Нарву для перамоваў са швэдзкімі пасламі, пры Гадунове ўзьведзены ў думныя дваране і прызначаны ваяводам у Табольск (? — 1602).
* Іван Міхайлавіч Вялікі (? — 1612) быў маскоўскім лоўчым і думным дваранінам
* Мікіта Міхайлавіч (? — 1622) — акольнічы
* Гаўрыіл Рыгоравіч Пушкін (каля 1560 — 1638) — сакольнічы ў Лжэдзьмітрыя І;
* Рыгор Гаўрылавіч (каля 1605 — 1656), сын папярэдняга, улюбёнец цара Аляксея Міхайлавіча, быў намесьнікам ніжагародзкім, паслом у Рэч Паспалітую (1650), баярынам і аружэйнічым.
* Мацьвей (каля 1630—1706) і Якаў ( 1699) Сьцяпанавічы, пляменьнікі папярэдняга, былі баярамі пры Пятры Вялікім; зь іх першы за ўдзел у змове сасланы ў Енісейск, а сын яго Фёдар ( 1697) пакараны.

Галіна, зь якой паходзіў Аляксандар Пушкін, вылучылася ў сярэдзіне XVI ст.; чальцы гэтай — малодшай у родзе — галіны не падымаліся вышэй званьня стольніка, і толькі Іван Фёдаравіч Кукіш быў акольнічым.

## Радавод
 Рыгор Аляксандравіч Пушкін (XIV ст. ― 1380)
  │
  ├──>Аляксандар 
  │       └─>Старэйшая галіна Пушкіных
  │
  ├──>Мікіта Рыгоравіч
  │       └─>Сярэдняя галіна Пушкіных
  │
  ├──>Васіль Уліта
  │       └─>Уліціны-Пушкіны
  │
  ├──>Фёдар Таварак ( пасьля 1433)
  │       └─>Таваркавы
  │
  ├──>Канстанцін
  │       └─>Малодшая галіна Пушкіных
  │
  ├──>Андрэй, бязьдзетны
  │
  └──>Іван, бязьдзетны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*
Навукі пра Зямлю

**Наву́кі пра Зямлю́** (**геанаву́кі**) — адзіны тэрмін, што злучае навукі, якія займаюцца вывучэньнем плянэты Зямля. Геанавукі зьяўляюцца адным з выпадкаў плянэталёгіі.
Вялікая рыфтавая даліна

**Вялікая рыфтавая даліна** — буйнае рыфтавае ўтварэньне рэльефу, якое распасьціраецца прыкладна на 6000 км ад паўночнай Сірыі да цэнтральнага Мазамбіка ў Усходняй Афрыцы. Шырыня даліны складае ад трыццаці да ста кілямэтраў, глыбіня — ад некалькіх сотняў да тысяч мэтраў. Сфармавалася ў выніку геалягічных зрухаў на мяжы Афрыканскай і Аравійскай тэктанічных пліт.

Шэраг навукоўцаў зьвязвае з Вялікай рыфтавай далінай пачатковыя этапы эвалюцыі чалавечай галіны гамінідаў.

## Спасылкі
*
Тэакратыя

**Тэакра́тыя** (ад ст.-грэц. θεός «Бог» + κράτος «улада») – форма дзяржаўнага кіраваньня, пры якой глава дзяржавы зьяўляецца таксама главой рэлігійнага інстытуту і, такім чынам, канцэнтруе ў руках сьвецкую і духоўную ўладу. Прыкладамі сучаснае тэакратыі зьяўляецца Ватыкан, Саудаўская Арабія і Брунэй.
Некаторыя дасьледчыкі адносяць да тэакратыі таксама Вялікабрытанію.
Мат

**Мат** — у шахматах сытуацыя, калі кароль знаходзіцца пад шахам, а гулец ня можа зрабіць ні аднаго ходу, каб яго пазьбегнуць. Азначае пройгрыш трапіўшага ў такую сытуацыю боку. У шахматнай натацыі пазначаюць знакам «**#**» або «**×**» пасьля ходу фігуры.

Беларускае слова «мат» паходзіць ад пэрсыдзкага словазлучэньня «шах мат» (), якое азначае, што кароль (шах) паралізаваны, блякаваны, ашаломлены (такія значэньні пэрсыдзкага слова «мат»). Вядомы таксама пераклад словазлучэньня «шах мат» як «шах мёртвы» (ад арабскага «мат» — мёртвы), аднак гэтая вэрсія не ўяўляецца праўдападобнай, паколькі пэрсы пачалі ўжываць дадзены шахматны тэрмін раней, чым арабы.

## Варыянты мату
Просты мат — «пацалунак сьмерці» (гл. фатаграфію вышэй).

Сьпёрты мат

Эпалетны мат

## Глядзіце таксама
* Дзіцячы мат

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Правілы шахматаў
Катэгорыя:Шахматная тэрміналёгія
Гарадзкі стадыён (Барысаў)

**Гарадзкі стадыён** — шматфункцыянальны стадыён у г. Барысаў, Беларусь. У дадзены момант выкарыстоўваецца ў асноўным для правядзеньня футбольных матчаў. Зьяўляецца хатнім стадыёнам другога складу ФК БАТЭ. Умяшчальнасьць — 5500 чалавек. У дадзены момант вядзецца будаўніцтва казырка над усходняй трыбунай стадыёну.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Барысаў
Катэгорыя:Стадыёны Беларусі
Глябалізацыя

**Глябалі́зацыя** — працэс усясьветнай эканамічнай, палітычнай і культурнай інтэграцыі, асноўнымі характарыстыкамі якога зьяўляюцца распаўсюджваньне капіталізму па ўсім сьвеце, сусьветны падзел працы, міграцыя ў маштабах усяе плянэты грашовых, чалавечых і вытворчых рэсурсаў, стандартызацыя заканадаўства, эканамічных і тэхналягічных працэсаў, а таксама збліжэньне культур розных краінаў. Гэта аб’ектыўны працэс, які носіць сыстэмны характар, то бок ахоплівае ўсе сфэры жыцьця грамадзтва. У выніку глябалізацыі сьвет становіцца больш зьвязаны й залежным ад усіх ягоных суб’ектаў. Адбываецца павелічэньне як колькасьці агульных для груп дзяржаваў праблем, гэтак і колькасьці й тыпаў інтэграваных суб’ектаў.

Працэс стварэньня сусьветнага рынку пачаўся на сьвітанку XX стагодзьдзя ў эпоху станаўленьня буйных міжнацыянальных манаполіяў. Ён некалькі прыпыніўся ў пэрыяд падзелу сьвету на варожыя лягеры й халоднай вайны паміж імі, калі эканамічнае й культурнае разьвіцьцё асобных краінаў, як то СССР і КНР, праходзіла адасоблена ад разьвіцьця астатняга сьвету. Асаблівых тэмпаў глябалізацыя набрала ў апошнія дзесяцігодзьдзі XX стагодзьдзя й пачатку XXI стагодзьдзя. З аднаго боку гэта зьвязана з падзеньнем жалезнай заслоны й інтэграцыяй Кітая ў сусьветную эканоміку, з другога боку — з хуткім разьвіцьцём інфармацыйных тэхналёгій, дзякуючы якім узрасьлі магчымасьці доступу да любой інфармацыі ў сьвеце.

У 2000 годзе Міжнародны валютны фонд вызначыў чатыры асноўныя аспэкты глябалізацыі, як то гандаль і фінансавыя апэрацыі, рух капіталаў і інвэстыцыяў, міграцыя й перасоўваньне людзей, а таксама распаўсюджваньне ведаў. Акрамя таго, праблемы з навакольным асяродзьдзем, як то глябальнае пацяпленьне, забруджваньне вады й паветра, а таксама празьмерны промысел акіяну зьвязаны з глябалізацыяй. На працэсы глябалізацыі ўплываюць міжнародныя бізнэсовыя арганізацыі, працы, эканоміка, сацыяльна-культурныя рэсурсы й прыроднае асяродзьдзе. Акадэмічная літаратура звычайна падзяляе глябалізацыю на тры асноўныя сфэры, як то эканамічная глябалізацыя, культурная глябалізацыя й палітычная глябалізацыя.

Не зважаючы на тое, што працэс глябалізацыі аб’ектыўны, вакол яго праходзіць палітычная барацьба. Глябалізацыя на сучасным этапе, гэта значыць, на пачатку XXI стагодзьдзя, мае як гарачых прыхільнікаў, гэтак і апанэнтаў. Тэрмін «глябалізацыя» зьявіўся адносна нядаўна, сучасны панятак быў сфармаваны толькі ў 1970-х гадох.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Глябалізацыя. The Guardian.
* Глябалізацыя. Stanford Encyclopedia of Philosophy.
* Час глябалізацыі. Соционауки.
* Глябалізацыя й беднасьць. Россия в глобальной политике.
* Крыза глябалізацыі. RusRef.
* У ценю глябалізацыі. RusRef.

Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Сярэдняя галіна Пушкіных

**Сярэдняя галіна Пушкіных** - галіна роду Пушкіных. Ад двух сыноў родапачынальніка Мікіты Пушкіна, сына Рыгора Аляксандравіча Гарматы, аддзяліліся роды Курчавых і Ражновых. Іншыя сыны ў радаводах паказаныя бязьдзетнымі, але па іншых крыніцах можна прасачыць нашчадкаў Мікіты і Канстанціна Рыгоравіча да XVI ст. Яны былі памешчыкамі ў Наўгародзкай зямлі.

## Радавод
 Мікіта Рыгоравіч Пушкін
  │
  ├──>(1ш) Іван Курч 
  │         └─>Курчавы
  │
  ├──>(1ш) Мікіта
  │         │
  │         ├──>Васіль (?-пасьля 1500)
  │         │
  │         └─>Андрэй (?-пасьля 1500), сын баярскі
  │                │ 
  │                ├──>Міхаіл (?-пасьля 1503)
  │                │           │ 
  │                │           ├──>Захар (?-пасьля 1540)
  │                │           │ 
  │                │           ├──>Андрэй (?-пасьля 1540)
  │                │           │ 
  │                │           ├──>Сямён
  │                │           │ 
  │                │           ├──>Гардзей
  │                │           │ 
  │                │           └──>Рыгор (?-пасьля 1540)
  │                │ 
  │                ├──>Якаў (?-пасьля 1539)
  │                │ 
  │                ├──>Юры (?-пасьля 1584), ж. - Ксенія
  │                │           │ 
  │                │           └──>Ганна, м.-Рыгор Давыдавіч Пуцяцін (?-пасьля 1574)
  │                │ 
  │                └──>Фёдар (?-пасьля 1540)
  │                            │ 
  │                            └──>Пётар (?-пасьля 1569)
  │
  ├──>(1ш) Васіль (?-пасьля 1478)
  │
  ├──>(1ш) Палуект
  │
  ├──>(1ш) Рыгор
  │
  ├──>(1ш) Цімафей
  │
  ├──>(1ш) Міхаіл Ражон
  │         └─>Ражновы
  │
  ├──>(2ш) Канстанцін (?-пасьля 1484)
  │         │
  │         └─>Васіль (?-пасьля 1498)
  │                 │
  │                 ├──>Васіль
  │                 │  
  │                 └──>Нічыпар
  │
  └──>(2ш) Іван Булыга

## Літаратура
*Род и предки А.С. Пушкина. - М.: ВАСАНТА, 1995.
*Веселовский С.Б. Исследования по истории класса служилых землевладельцев. - М.: Наука,1969.
*Зимин А.А. Формирование боярской аристократии в России во второй половине XV - первой трети XVI в. - М.: Наука, 1988.
*Славянская энциклопедия. Киевская Русь - Московия: в 2 т. / Авт.-сост. В.В. Богуславский. - М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2002.

## Крыніцы
*Пушкіны (сярэдняя галіна, нашчадкі Мікіты Рыгоравічы

*
Пушкіны