open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мотакрос

**Мотакрос** — гонка на матацыкле па перасечанай трасе.

Ёсьць экстрэмальным відам спорту, бо за кожны круг дыстанцыі матацыкліст робіць каля 100 прысяданьняў. Падрыхтоўка ўлучае бег, падцягваньне, адцісканьне, плаваньне і скачкі на батуце. У залежнасьці ад аб’ёму рухавіка праводзяцца асобныя спаборніцтвы паводле клясы: ад 50 кубічных см у 1-й сярод дзяцей 6-8 гадоў, і да 500 куб.см у апошняй сярод дарослых ад 18 гадоў. Таксама існуюць разрады «Хобі» для аматараў і «Вэтэраны» для сталых матацыклістаў. Прафэсійныя гошчыкі мяняюць матацыкл штогод у выніку зносу.

## Мінуўшчына

У 1908 годзе на лёнданскім вайсковым пляцы (Ангельшчына) правялі мотакрос, у тым ліку з удзелам коньнікаў. У 1928 годзе сталі праводзіць штогадовы чэмпіянат СССР у мотакросе. У 1930-я гады звыш 100 матацыклістаў зьбірала камандная гонка «Чкалаўскі мотакрос». З 1947 году пачалі ладзіць гонку «Мотакрос народаў», які стаў камандным першынством сьвету. У 1963—1967 гадах ў ім перамагалі брытанскія матацыклісты. У 1968 годзе перамагла каманда СССР. У 1970-я гады палову першынстваў выйгралі бэльгійскія гоншчыкі. У 1981—1993 гадах 13 першынстваў запар выйгравалі амэрыканцы.

## Беларусь
За савецкім часам беларускі гоншчык Аляксандар Тылецкі быў чэмпіёнам Савецкага Саюзу ў мотакросе. Ягоны сын Яўген Тылецкі у 14 гадоў выйграў Кубак сьвету ў мотакросе і пазьней станавіўся чэмпіёнам Эўропы, у тым ліку ў 2012 годзе. У 2003—2007 гадах адзначаўся росквіт мотакросу ў Беларусі праз рост укладаньняў. На 2013 год Дзіцяча-юнацкая спартова-тэхнічная школа аўтамотаспорту ДТСААФ праводзіла заняткі мотакросам на стадыёне «Зара» ў Баравой вёсцы Менскага раёну. Таксама ДТСААФ Беларусі ладзіла адкрытае спаборніцтва на Кубак Тылецкага. У Ваўкавыску (Гарадзенская вобласьць) месьцілася 2-я агароджаная траса для мотакросу, дзе займалася сям’я Махновых. Крытая зімовая пляцоўка для мотакросу знаходзілася ў Воршы (Віцебская вобласьць). Чэмпіёнам Беларусі ў клясе 50 куб.см станавіўся таксама Алег Сергіенка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Матаспорт
Катэгорыя:Гоначныя віды спорту
Катэгорыя:Брытанскі спорт
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Экстрэмальныя віды спорту
Катэгорыя:1924 год у спорце
Горна (Гарадзенская вобласьць)

**Го́рна** — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Каралінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 165 чалавек

## Асобы
* Юрка Голуб (1947-2020) — беларускі паэт
* Алена Таболіч (н. 1940) — беларуская перакладчыца, пэдагог

## Крыніцы

Катэгорыя:Каралінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Адольф Белакоз

**Адо́льф Белако́з** (каля , маёнтак Лешна, Ваўкавыскі павет, Гарадзенская губэрня, цяпер Зэльвенскі раён — 1902, паводле іншых зьвестак 1895; Сібір) — выдавец, мэмуарыст.

## Жыцьцяпіс
Навучаўся ў Сьвіслацкай гімназіі. Служыў у Гарадзенскім цывільным судзе. У пачатку 1860-х гадоў жыў у Беластоку. Уваходзіў у кансьпіратыўную арганізацыю «чырвоных».

У беластоцкай падпольнай друкарні надрукаваў (разам з Браніславам Шварцэ) некалькі паўстанцкіх выданьняў, сярод іх — «Гутарка старога дзеда» і «Гутарка двух суседаў» (вядомы 4 нумары; па сутнасьці, гэта было першае пэрыядычнае выданьне на беларускай мове).

На пачатку 1863 году стаў паўстанцкім кіраўніком Беластоку. У красавіку 1863 году арыштаваны і знаходзіўся пад сьледзтвам. Пасьля вызваленьня быў пад наглядам паліцыі. Зноў арыштаваны ў чэрвені 1864 году; высланы ў Пермскую губэрню. Праз год паводле пастановы ваеннага суда сасланы ў Сібір. Напісаў успаміны пра пэрыяд 1862—1865 гадоў: пра беластоцкую падпольную арганізацыю, зьняволеньне ў Віленскай турме, ссылку ў Сібір. Рукапіс мэмуараў быў страчаны.

## Літаратура
* 
* Александровіч С. Х. Пуцявіны роднага слова. Мн., 1971. С. 19-24;
* Революционная Россия и революционная Польша. М., 1967. С. 39-63;
* Кісялёў Г. В. Сейбіты вечнага. Мн., 1963. С. 136—145;
* 

Катэгорыя:Навучэнцы Сьвіслацкай гімназіі
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зэльвенскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў 1902 годзе
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Асобы Беластоку
Гутарка двух суседаў

**«Гу́тарка двух сусе́даў»** — цыкл беларускіх ананімных твораў XIX стагодзьдзя. Мяркуюць, што аўтарамі яго былі У. Сыракомля і В. Каратынскі. Выдаўцы: Браніслаў Шварцэ, Адольф Белакоз, Ігнат Грынявіцкі. Выдаваўся лацінкай у беластоцкай падпольнай друкарні асобнымі выпускамі напярэдадні паўстаньня 1863—1864 гг. У 1861—1862 выйшлі 4 нумары.

Напісаны ў форме вершаванага дыялёгу двух сялянаў — бывалага, спрактыкаванага Матэвуша і праставатага наіўнага Юзафа. Зьместам і ідэйнай накіраванасьцю «Гутаркі…» блізкая да «Гутаркі старога дзеда», паасобнымі палажэньнямі (варожасьць да «ліхіх паноў», паказ становішча беларускага народа) набліжаецца да «Мужыцкай праўды» Кастуся Каліноўскага і стаіць каля вытокаў беларускай дэмакратычнай прэсы.

Па сутнасьці гэта першае пэрыядычнае выданьне на беларускай мове.

## Літаратура
* Александровіч, С. Х. Пуцявінамі роднага слова. — Мн., 1971. — С. 21—24.
* Кніга Беларусі, 1517—1917. Зводны каталог. — Мн., 1986. — С. 266.
* Революционная Россия и революционная Польшча. — М., 1967. — С. 44—63.

Катэгорыя:Беларускамоўныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Ананімныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Беларуская літаратура XIX стагодзьдзя
Гутарка Паўлюка

**«Гу́тарка Паўлюка́»** — ананімны вершаваны твор беларускай літаратуры XIX ст., запісаны ў 1890-х фальклярыстам Паўлам Дземідовічам у Слуцкім павеце і ўпершыню апублікаваны ім (пад псэўданімам Беларус) у газэце «Kurier Wileński» (1898, № 173). У аснове — маналёг селяніна Паўлюка супраць царскіх улад і, у прыватнасьці, супраць палітыкі спойваньня народа.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускамоўныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Ананімныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Беларуская літаратура XIX стагодзьдзя
Гутарка старога дзеда

**«Гу́тарка старо́га дзе́да»** — беларускі ананімны вершаваны агітацыйны твор XIX стагодзьдзя. У навуковай літаратуры аўтарам гутаркі называлі Вінцэся Каратынскага, Уладзіслава Сыракомлю, Вінцэнта Дунін-Марцінкевіча.

Напісаная ў пачатку 1861 году. Надрукаваная Браніславам Шварцэ, Адольфам Белакозам, Ігнатам Грынявіцкім лацінкай у беластоцкай падпольнай друкарні напярэдадні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў.

Было зроблена 2 выданьні, каб увесьці ў зман цэнзуру і прыцягнуць увагу чытачоў, на тытуле аднаго зь іх пазначаная Познань, другога — Парыж. Публікавалася ў львоўскай газэце «Dziennik literacki» («Літаратурны дзёньнік») № 89 (1861), пашыралася таксама ў рукапісах і літаграфічна. Да аднаго з выданьняў прыкладзены беларускі верш Уладзіслава Сыракомлі «Добрыя весьці».

Выкрывала парадкі Расейскай імпэрыі, заклікала беларускіх сялянаў падтрымліваць польскі вызвольны рух. Складальнікі — шляхецкія рэвалюцыянэры — заклікалі да аднаўленьня Рэчы Паспалітай, заклікалі да клясавага міру ў імя нацыянальнага адзінства. Ужо ў 1861 годзе літаратурным асьветнікам і рэвалюцыйным дзеячам Мікалоюсам Акялайцісам «Гутарка…» была перакладзеная на летувіскую мову.

У 2023 годзе рэжым Лукашэнкі абвясьціў «Гутарку старога дзеда» (разам зь вершам «Плывуць вятры») «экстрэмісцкімі матэрыяламі».

## Крыніцы

## Літаратура
* Александровіч, С. Х. Пуцявінамі роднага слова. — , 1971. — С. 19—21.
* Кісялёў, Г. Сейбіты вечнага. — , 1963. — С. 136—145.
* Кніга Беларусі, 1517—1917. Зводны каталог. — , 1986. — С. 224.
* Лапінскене, А. П., Мальдзіс, А. І. Перазовы сяброўскіх галасоў: Беларуска-літоўскае літаратурнае ўзаемадзеянне ад старажытнасці да нашага часу. — , 1988. — С. 53—54.
* Революционная Россия и революционная Польша. — М., 1967. — С. 39—63.

Катэгорыя:Беларускамоўныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Ананімныя літаратурныя творы
Катэгорыя:Беларуская літаратура XIX стагодзьдзя
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1861 годзе
Кашалі (Гарадзенская вобласьць)

**Кашалі́** — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Каралінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 213 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* За 2 км на захад ад вёскі знаходзіцца гарадзішча XII—XV стагодзьдзяў. Ахоўваецца дзяржавай

## Крыніцы

Катэгорыя:Каралінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
In vino veritas

**In vino veritas, in aqua sanitas** () — лацінскі выраз, які таксама мае грэцкі варыянт () з тым жа значэньнем. Аўтарам зьяўляецца Пліній Старэйшы, а фраза на грэцкай прыпісваецца Алкею.

Герадот сьцьвярджае, што калі пэрсы вырашылі нешта ў п’яным выглядзе, то рашэньне павінна быць перагледжанае на цьвярозую галаву. Рымскі гісторык Тацыт апісаў, як германскія народы вялі нараду на сьвятах, дзе, як яны лічылі, п’янства перашкаджае таму, каб удзельнікі хітравалі паміж сабою.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лацінскія словы і выразы
In Vino

«**In Vino**» — беларускі панк-рок гурт зь Менску, створаны франтмэнам Артурам Шустоўскім у 2003 годзе.

## Гісторыя
Восеньню 2003 году Артур Шустоўскі сустрэўся з бубначом Аляксеем Івашка, і яны вырашылі аб’яднацца ў свой гурт разам з экс-удзельнікамі гурту «Бетон»: бас-гітарыстам Дзянісам Дзенісевічам і сола-гітарыстам, бэк-вакалістам Кірылам Плявакам — абодва зь іх адыграюць у новым калектыве год. Летам 2004 году крэсла за барабанамі пераймае Сяргей Сугак, а восеньню таго ж году ў гурт уліваецца бас-гітарыст Аляксей Баразна.

## Стыль
Кацярына Асіпчык для «Музыкальнай газеты» у 2007 годзе зрабіла разбор музычнай формулы гурту: панк-рок на смаркатыя тэксты пра каханьне. 

Канцэртны аглядальнік «XLAM.BY» Юлія *«Ju»* Тынявіцкая пасьля выступу гурта на трыбьюце «Placebo» у 2008 годзе ўзгадвала, што для ўдзельнікаў гурту характэрны стыльныя касьцюмы, макіяж, і іх звычайна ў дастатку падтрымліваюць віскотныя дзяўчынкі. Віка *«Кактус»* Нарко з «LiveSound.by» у аглядзе той жа імпрэзы пісала пра *«заўзяты панк-рок з звонкім, амаль падлеткавым вакалам, над якім, дарэчы, яшчэ можна працаваць і працаваць»*.

На прыкладзе трыбьюту «Ляпіса Трубяцкога» ў 2011 годзе грамадзкая кампанія «Будзьма Беларусамі!» сьведчыла апалітычнасьць гурта.

## Ацэнкі
Музыкі гурту «Milque Twins» характарызавалі сваіх супернікаў па конкурсу «Музычны плэй-оф» у 2007 годзе як гурт, які дастойны фіналу й настрой якога спадабаўся.

Дар’я Рублеўская па выніках канцэрту на пяцігодзьдзе «Martin S.» перадавала пра «вузкае кола слухачоў» гурта.

## Назва гурта
Назва «In vino veritas» () прыйшла да ўдзельнікаў з нагоды браць на першыя рэпэтыцыі па некалькі бутэлек віна, выпіты алькаголь зь якіх дазваляў пісаць песьні спарней. Франтмэн Артур Шустоўскі тлумачыў Машы *«СкаZка»* Сказцы з «Музыкальнай газеты»: *«Музыка стала цячы як віно, напоўнілася сэнсам, і ў словах была чутна нотка той праўды, якую называюць ісьцінай»*. Пад канец 2004 году апошняе слова ў назьве было вырашана ўбраць, бо *«ісьціна прысутнічае ў самой музыцы»*.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* «В свои 23» (2006)
* «Акустика» (2012)

### Сынглы
* «Гимн» (2013)
* «С новым годом» (2013)
* «О Монро» (2013)
* «Влюбился в суку» (2014)
* «Пойдем курнём» (2014)
* «Будь моей женой» (2014)
* «Тебе 24» (2014)

### Удзел у зборніках
* *«LiveSound. Made in Belarus»* (2007), трэк Мечты

### Кліпы
* «Марта» (2008)
* «Влюбился в суку» (2014)
* «Будь моей женой» (2016)

## Удзельнікі

* Артур Шустоўскі — вакал, гітара (2003—)
* Павал Бурчык — бас-гітара, бэк-вакал (2019—)
* Андрэй Верасаў — ударныя (2019—)

;Былыя ўдзельнікі:
* Аляксеей Івашка — ударныя (2003—2004)
* Дзяніс Дзенісевіч — бас-гітара (2003—2004)
* Кірыл Плявака — сола-гітара, бэк-вакал (2003—2004)
* Стэша Казак — віялянчэль (2009—2010)
* Юлія Капцяева — скрыпка (2009—2010)
* Нік Пятровіч — клявішныя, бэк-вакал (2010—2013)
* Аляксей Барозна — бас-гітара, бэк-вакал (2004—2018)
* Сяргей Сугак — ударныя (2005—2018)

## Крыніцы

Катэгорыя:Квартэты
Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
Катэгорыя:Беларускія панк-рок-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Трыё
Самаравіцкі сельсавет

**Самаравіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Самаравічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году як **Падбалоцкі сельсавет** у складзе Зэльвенскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Падбалоцце.

З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году перайменаваны ў Самаравіцкі сельсавет, цэнтар перанесены ў вёску Самаравічы.

З 17 красавіка 1962 году ў складзе Ваўкавыскага раёну. 23 сакавіка 1964 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Крамяніцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Зэльвенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1962 годзе
Храм арханёла Міхаіла (Менск)

**Храм арханё́ла Міхаі́ла** — хрысьціянскі храм аднайменнага праваслаўнага прыходу, асьвечаны ў ліпені 2013 году ў Фрунзэнскім раёне Менску.

На 2019 год у царкве пры храме ладзілі набажэнства па-беларуску штомесяц у нядзелю.

## Сьвятары
У 2019 годзе ў прыходзе арханёла Міхаіла ў Менску служылі:
* 2 пратаярэі — Ігар Галакаў і Генадзь Жураўскі;
* 4 ярэі — Аляксандар Шрамко, Георгі Лесюкоў, Віталь Малішэўскі і Зьміцер Маркін;
* 2 дыяканы — Вадзім Наўныка і Зьміцер Скварцоў.

## Мінуўшчына
18 ліпеня 1998 году 20 прыхаджанаў заснавалі ў Менску прыход у гонар архістратыга Міхаіла. Яго старшынём абралі Ігара Галакава, старастай Аляксандра Несьцярчука, а скарбнікам Васіля Краева. 26 кастрычніка 1998 году прыход паставілі на ўлік. 21 сьнежня 2000 году побач са скрыжаваньнем вуліцаў Шаранговіча і Янкоўскага ў Фрунзэнскі раёне Менску разьмясьцілі часовы храм, які ярэй Ігар Галакаў асьвяціў 7 студзеня 2001 году. У 2002 годзе адчынілі нядзельную школу, а таксама ўтварылі сястрынства ў гонар дабраславёнай Матроны Маскоўскай (на 2019 год старэйшая сястра Лідыя Канапліцкая). У 2004 годзе ярэй Віталь заснаваў моладзевы асяродак для прагляду фільмаў. У 2008 годзе пры храме пачалі будаваць царкву ў гонар дабраславёнай Ксеніі Пецярбурскай, якую адчынілі ў 2009 годзе. 5 лютага 2012 году барысаўскі япіскап Веньямін асьвяціў падмурак храма. 30 верасьня 2012 году ён асьвяціў 7 званоў пабудаванай званьніцы і прыбудову ніжняга храма ў гонар сьвятых мучаніцаў Веры, Надзеі і Любові і іх маці Соф’і. 20 ліпеня 2013 году ён жа асьвяціў храм архістратыга Міхаіла, дзе на наступны дзень 1-е набажэнства ўзначаліў беларускі экзарх Філарэт.

12 красавіка 2015 году Аляксандар Шрамко правёў 1-е велікоднае набажэнства па-беларуску ў царкве пры храме арханёла Міхаіла. Прысутным раздалі 100 беларускамоўных «Сымбаляў веры». 29 кастрычніка 2018 году сьвятар прыходу Аляксандар Шрамко асьвяціў новую алею крыжоў у Курапатах на месцы масавага пахаваньня ахвяраў савецкіх рэпрэсіяў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Менску
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятога Міхала Арханёла
Катэгорыя:Фрунзэнскі раён (Менск)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2013 годзе
Падбалоцьце (вёска, Гарадзенская вобласьць)

**Падбало́цьце** — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крамяніцкага сельсавету.

У 1940—1954 гадах цэнтар Падбалоцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 283 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Крамяніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Царква арханёла Міхаіла

**Царква́ арханё́ла Міхаі́ла** — хрысьціянскі храм у гонар арханёла Міхаіла.

Беларусь:
*Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар дамініканаў (Наваградак) — храм у Наваградку (Гарадзенская вобласьць).
* Смаргонскі кальвінскі збор — царква ў Смаргоні (Гарадзенская вобласьць).
* Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Слуцак) — храм у Слуцку.
* Царква Сьвятога Міхала Арханёла (Сынковічы) — храм у Зэльвенскім раёне (Гарадзенская вобласьць).
* Храм арханёла Міхаіла — царква ў Фрунзэнскім раёне Менску.

Польшча:
* Базыліка Сьвятога арханёла Міхаіла (Кракаў) — царква ў Кракаве.
* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (Гнезна) — храм у Гнезьне.

Славаччына:
* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (Дражаўцы) — храм у Нітры.

Эстонія:
* Царква Сьвятога Міхаіла (Кейля) — храм у Хар’юскім павеце.
Войневічы (Зэльвенскі раён)

**Во́йневічы** (таксама — *Вайне́вічы*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Мартынаўкі. Уваходзяць у склад Крамяніцкага сельсавету Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Война азначае 'шчасны' і цалкам адпавядае старажытнаму германскаму імю Vuuna.

Імя Война гістарычна бытавала ў Польшчы: *Woyna* (1396, 1399, 1400, 1465 і 1471 гады).

## Насельніцтва
* 2009 год — 28 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Крамяніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Ліра

**Ліра**:
* Колавая ліра — музычны інструмэнт;
* «Ліра» — музычная прэмія Беларусі;
* Ліра — сузор’е ў паўночнай частцы зорнага неба.
Дарожная мапа (неадназначнасьць)

**Дарожная мапа** () можа азначаць:

* Дарожная мапа — мапа з пазначэньнем транспартных шляхоў
* Тапаграфічная мапа
* Плян:
** Тэхналягічная дарожная мапа — прагноз пастаўкі прадукту арганізацыяй-вытворцай.
** «Дарожная мапа міру» — плян мірнага ўрэгуляваньня ізраільска-палестынскага канфлікту.
Азэрбайджанскі дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт

**Азэрбайджанскі дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт** () — вышэйшая навучальная ўстанова эканамічнага профілю ў Баку.

## Гісторыя
У 1930 годзе пасьля ліквідацыі «Азэрбайджанскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту» на ґрунце ягоных факультэтаў былі створаныя ВНУ рознага кірунку. На базе эканамічнага факультэта была створаная вышэйшая навучальная ўстанова пад назваю «Азэрбайджанскі гандлёва-каапэратыўны інстытут». Пад гэтым імем інстытут функцыянаваў да 1933 року.

2 студзеня 1933 року на базе «Азэрбайджанскага гандлёва-каапэратыўнага інстытуту» быў створаны «Азэрбайджанскі сацыяльна-эканамічны інстытут імя К. Маркса».

30 сьнежня 1936 року па рашэньні Рады народных камісараў Азэрбайджану на базе «Азэрбайджанскага сацыяльна-эканамічнага інстытуту» і далучанага да яго «Азэрбайджанскага савецкага гандлёвага інстытуту» быў створаны «Азэрбайджанскі народнагаспадарчы інстытут імя К. Маркса». Ён пачаў сваю дзею зь 15 студзеня 1937 року і як самастойная ВНУ функцыянаваў да ліпеня 1941 року.

На пачатку Другое сусьветнае вайны дзейнасьць ВНУ была спыненая, і яна функцыянавала як Эканамічны факультэт Азэрбайджанскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Пасьля вайны інстытут быў адноўлены як самастойная ВНУ. Аднак у сакавіку 1959 року дзейнасьць «Азэрбайджанскага народнагаспадарчага інстытуту імя К. Маркса» была прыпыненая, і ён быў далучаны да «Азэрбайджанскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту».

У лютым 1966 року было прынятае рашэньне пра аднаўленьне «Азэрбайджанскага народнагаспадарчага інстытуту імя Д. Буніятзадэ». Па гэтым рашэньні з 1 верасьня 1966 року факультэты «Азэрбайджанскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту» «агульнаэканамічны» й «таваразнаўчы», а таксама некаторыя новыя адмысловасьці інжынэрна-эканамічнага факультэта «Азэрбайджанскага нафтахімічнага інстытуту», былі далучаныя да складу «Азэрбайджанскага народнагаспадарчага інстытуту».

13 чэрвеня 2000 року паводле ўказа прэзыдэнта Азэрбайджанскае Рэспублікі «Пра ўдасканаленьне вучэбнае сыстэмы ў Азэрбайджанскай Рэспубліцы» на ґрунце «Азэрбайджанскага дзяржаўнага эканамічнага інстытуту» і «Бакінскага тавараведна-камэрцыйнага інстытуту» быў створаны «Азэрбайджанскі дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт».

Пасьля рэбрэндынґу ўнівэрсытэт коратка называюць «UNEC».

## Факультэты
* Бізнэсу й мэнэджмэнту
* Фінансаў і бугальтарыі
* Экспэртызы й стандартызацыі
* Тэхналёґіі й дызайну
* Эканомікі
* Эканомікі цюрцкага сьвету
* Міжнародная школа эканомікі
* Расейская эканамічная школа

## Крыніцы

Катэгорыя:Эканамічныя ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Унівэрсытэты Баку
Катэгорыя:Збудаваньні Баку
Клубніцы

**Клубні́цы** — кветкавыя расьліны роду суніцы.

Ёсьць шматгадовай травяністай расьлінай вышынёй 15—40 см з паземным карэнішчам. Мае апушчанае, буйное, трайчастае лісьце. У пазухах прыкаранёвага лісьця разьвіваюцца кароткія паўзучыя парасткі (вусы), якія ўкараняюцца. Таксама мае аднаполыя, белыя кветкі. Кветаносы вышэйшыя за лісьце. Плады — дробныя, малінава-чырвоныя ягады з салодкім смакам, духмяным пахам і белай мякацьцю. Ёсьць лекавай і харчовай расьлінай.

Пашыраныя і вырошчваюцца ў Эўропе. У дзікім выглядзе трапляюцца ў цяністых лясах, хмызьняках і на ўзьлесках. Ягады спажываюць сьвежымі і перапрацаванымі. Іншыя назвы: трускалкі (трускаўкі) і мускатныя суніцы. Памылкова: садовыя суніцы.

## Беларусь
На 1999 год Беларускі навукова-дасьледчы інстытут пладаводзтва (пасёлак Самахвалавічы, Менскі раён) распрацаваў сунічна-клубнічныя гібрыды Дыяна, Мускатная і Несьцерка. У 2019 годзе Беларусь знаходзілася на 15-м месцы ў сьвеце паводле вытворчасьці клубніцаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ружавыя
Катэгорыя:Ягады
Катэгорыя:Садовыя расьліны
Катэгорыя:1766
Катэгорыя:Лекавыя расьліны
Вяртэп (неадназначнасьць)

**Вяртэ́п**&nbsp;— старая назва пячоры. Іншыя значэньні:

## Культура
* Вяртэп Раства&nbsp;— пячора, у якой паводле Бібліі нарадзіўся Сын Божы.
* Вяртэп&nbsp;— беларускі народны лялечны тэатар.
* Вяртэп&nbsp;— украінскі перасоўны лялечны тэатар.
* Вяртэп — сцэна Раства з выкарыстаньнем выяўленчага мастацтва.
* «Вяртэп» — украінскі музычны гурт.

## Населеныя пункты

* Вяртэп&nbsp;— вёска ў Закарпацкай вобласьці Ўкраіны.
TLE

**Двухрадковы набор элемэнтаў** (, TLE) — фармат зьвестак пра арбіту спадарожніка Зямлі, што  складаецца з 2 радкоў фарматаванага тэксту, якім можа папярэднічаць радок з назвай абʼекта.

На пачатку 1970-х гадоў быў вызначаны Паўночнаамэрыканскім камандаваньнем паветрана-касьмічнай абароны (ПАКПКА; авіябаза Пітэрсан, штат Каларада) і выкарыстоўваецца ім, Нацыянальнай аэракасьмічнай управай ЗША (НАКУ, Вашынгтон) і іншымі сыстэмамі для вызначэньня месцазнаходжаньня касьмічных аб’ектаў. Мадэль SGP4/SDP4/SDP8 можа скарыстаць гэты фармат для вылічэньня дакладнага становішча спадарожніка ў пэўны час. Арбітальныя элемэнты вызначаюцца для многіх тысячаў касьмічных аб’ектаў з базы зьвестак ПАКПКА і вольна распаўсюджваюцца для далейшага выкарыстаньня ў Інтэрнэце.

## Форма зьвестак
Ніжэй прыведзены прыклад TLE для аднаго з модуляў Міжнароднай касьмічнай станцыі і яго расшыфроўка.

 ISS (ZARYA)             
 1 25544U 98067A   08264.51782528 -.00002182  00000-0 -11606-4 0  2927
 2 25544  51.6416 247.4627 0006703 130.5360 325.0288 15.72125391563537

### Загаловак (неабавязковы радок)

### Першы радок (абавязковы)

### Другі радок (абавязковы)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Trackingprogramme und TLE-Quellen 
* Models for Propagation of NORAD Element Sets 
* NASA: Definition of Two-line Element Set Coordinate System 
* NASA Human Space Flight: Real Time Data, ISS Trajectory Data 

Катэгорыя:Сыстэмы нябесных каардынат
Катэгорыя:Арбіты
Катэгорыя:Фарматы файлаў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1970 годзе
Жадзейкі (Зэльвенскі раён)

**Жадзе́йкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Самараўкі. Уваходзяць у склад Крамяніцкага сельсавету Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Шаціка (Scazciho) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Гісторыя
Да 25 лістапада 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Ялуцавіцкага сельсавету

## Насельніцтва
* 2009 год — 53 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Крамяніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Дзеркачы

**Дзеркачы́** — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крамяніцкага сельсавету.

Да 25 лістапада 2004 году вёска ўваходзіла ў склад Ялуцавіцкага сельсавету

## Насельніцтва
* 2009 год — 126 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Крамяніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Адраджэньне (выдавецтва)

«**Адраджэ́ньне**»  — беларускае каапэратыўна-выдавецкае таварыства, заснаванае ў сакавіку 1922 году ў Менску. Таварыства ставіла перад сабой асьветніцкія задачы й мела на мэце выданьне мастацкіх твораў і падручнікаў для беларускіх школ.

## Гісторыя
Выдавецтва паўстала па ініцыятыве Акадэмічнага Цэнтру ў складзе: Народны камісарыят асьветы (5704 паі), Цэнтрабелсаюз (2852 пая), Наркамзем (100 паёў), Народны камісарыят унутраных спраў (25 паёў), Цэнтрабелсельгас (25 паёў), Беларускі Акадэмічны Тэатар (25 паёў) і прыватныя асобы (7 паёў). Пай лічыўся па 10 рублёў золатам. Выдавецтвам было выдадзена 15 кніжных найменьняў, адзін нумар часопіса «Адраджэньне». Кнігарня выдавецтва месьцілася ў былым гатэлі «Эўропа» на Губэрнатарскай вуліцы. Кнігі прадаваліся ў Ігумене, Слуцку, Бабруйску, Барысаве, Віцебску, Гомлі й Маскве.

Цэнтральны камітэт КПБ заўважыў у артыкулах часопіса «Адраджэньне» пра адраджэньне беларускай культуры й літаратуры антысавецкі напрамак, і дзеля ўзмацненьня кіраўніцтвам выдавецтва «Адраджэньне» ператварылі ў каапэратыўна-выдавецкае таварыства «Савецкая Беларусь», якому пляны выдавецкай працы замацоўваліся Агітацыйна-прапагандысцкім аддзелам ЦБ КПБ. Плян складаўся з трох частак: школьныя падручнікі й навуковая літаратура; палітычная літаратура; мастацкая літаратура.

## Кіраўнікі
* Антон Баліцкі (1891—1937) — старшыня праўленьня.
* Сьцяпан Некрашэвіч (1883—1937) — заступнік старшыні на правах дырэктара Таварыства.
* Язэп Дыла (1880—1973), Біруля, Валадкевіч — чальцы праўленьня.

## Бібліяграфія

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Адраджэнне. //  — С. 134—135.
* 
* 
* . 
* Ліс, Арсень. Адраджэнне. //  — С. 61—62.
* 

## Вонкавыя спасылкі

*  Купала, Янка. Спадчына — Менск : Беларускае кааперацыйна-выдавецкае таварыства «Адраджэнне», 1922. — 221 с. «Нацыянальная бібліятэка Беларусі»

Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе
Адраджэньне (1922)

**Адраджэ́ньне** — літаратурна-навуковы весьнік (часопіс) Інстытута Беларускай Культуры.
У  1922 годзе надрукаваны беларускім каапэратыўна-выдавецкім таварыствам «Адраджэньне» адзін нумар у Менску на беларускай мове 
з мэтай адраджэньня беларускай культуры й літаратуры. Восеньню 1922 году пастановай ЦК КПБ выданьне спыненае.

## Зьмест
;Прыгожае пісьменства.
* Якуб Колас. 3 поэмы «Новая Зямля»: Каля зямлянкі; Дзядзька кухар; Новы лясьнічы; Падгляд пчол …
* Тарас Гушча. У палескай глушы, аповесьць.(Пачатак (I—VII гл.) друкаваўся ў часопісе «Вольны Сьцяг»).
* Ян Баршчэўскі. Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданьнях. Ваўкалак, беларуская легэнда. Пераклад з польскае мовы Язэпа Лёсіка.
* М. Грамыка. Крылан, поэма вершам.
* К. Каганец. Няскончаныя творы: Бутрымава прыгода; Страшнае заклінаньне; 3 нашага жыцьця; На сплаў; На сплаве; Тры алешыны і Забойства ў пушчы. 
* Т. 3. Жанкі памаглі, апавяданьне.
* Хмарка. Разьвітаньне, верш.

;Навуковы аддзел.
* Язэп Лёсік. Бітва пад Грунвальдам у апісаньні кронікі Быхаўца, Длугоша, Бельскага і інш.
* П. Любецкі. Беларуская народная вусная творчасьць. (Пачатак друкаваўся ў чосопісе «Вольны Сьцяг»).
* У. Дзяржынскі. Максім Багдановіч, як стылізатар беларускіх вершаў.
* М. Піотуховіч. Якуб Колас, як нацыянальны беларускі поэт.
* С. Некрашэвіч. Правапіс спрэчных дзеяслоўных форм.
* М. Байкоў. Слоўнікавая праца ў беларускан мове.
* Я. Ксяневіч. Беларуская этнографія. Вясельныя песьні.
* Раманаў. Шануйце старасьветчыну. Перакл. з расейскай.
* Пасьмертныя ўспаміны: Ядвігін Ш. (Антон Лявіцкі) і Аляксандар Бурбіс
* Кроніка беларускага культурнага жыцьця: Інстытут Беларускай Культуры; Дзень Янкі Купалы; Дзень Якуба Коласа; Беларускія 9-х месячныя лектарскія курсы; Беларускі Акадамічны Тэатр; Беларуская Тэатральная Студыя; Беларускі Музэй; Беларускі Дзяржаўны Ўнівэрсытэт; Беларуская Дзяржаўная й Унівэрсытэцкая бібліятака;
Выдавецтва «Адраджаньне» і інш
* Крытыка і кнігапіс: «Спадчына» Я. Купалы; «Водгульле» Я. Коласа; «Пад родным небам» 3. Бярулі (Ясакара); «Дѵдка беларуская» і «Смык беларускі» Ф. Багушэвіча; «Заручыны Паўлінкі» Ф. Аляхновіча; «Наш Шлях», журнал беларускага студэнцтва ў Вільні; «Маладое Жыцьцё», часопіс беларускае моладзі; «Беларускі тэатр, п’есы; „Дэкляматар“; „Пуцяводныя ідэі беларускае літаратуры“ Ант. Навіны; „Белоруссы“, том III, Е. Карскага (Старое беларускае пісьменства); „Нарысы па гісторыі беларускай літаратуры. Старадаўні пэрыад“, проф. Н. Янчука; „Гісторыя беларускае літаратуры“, М. Гарэцкага; Труды Белорусского Государственпого Университета в Мннске», часопіс.

## Бібліяграфія
* 
### Крытыка, рэцэнзіі
* 
 
## Літаратура
* 
* Арсень Ліс. «Адраджэнне» //  — С. 61—62.
* «Адраджэнне»  //  — С. 134—135.

## Вонкавыя спасылкі
* «Адраджэнне» у Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьніклі ў 1922 годзе
Савецкая Беларусь (выдавецтва)

«**Саве́цкая Белару́сь**»  — беларускае каапэратыўна-выдавецкае таварыства ў Менску.

## Гісторыя
Восеньню 1922 году выдавецтва «Адраджэньне» ператварылі ў каапэратыўна-выдавецкае таварыства «Савецкая Беларусь», якому пляны выдавецкай працы замацоўваліся Агітацыйна-прапагандысцкім аддзелам ЦБ КПБ. 03 ліпеня 1924 году было злучана з выдавецтвам «Белтрэстдрук» пад назвай Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі.

### Кіраўнікі
*  Зьміцер Жылуновіч: 1922 — 1924.

## Бібліяграфія
### Часопіс «Полымя»
; 1922 год
*  
; 1923 год
*  
*  
*  
*  
; 1924 год
*  
* 
*   
* 

### Мастацкая літаратура
; 1923 год
*  
*  
*  
*  
*  
*  
; 1924 год
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
* 

### Падручнікі
;1923 год
*  
*  
*  
;1924 год
*  
*  
*  
*  
*  
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* . 
* «Савецкая Беларусь» //  — С. 64.

Катэгорыя:Беларускія выдавецтвы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе
Сьпіс палітычных партыяў Вялікабрытаніі

**Палітычныя партыі [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]**:

## Буйныя партыі
* Кансэрватыўная
* Лейбарысцкая
* Лібэральныя дэмакраты

## Прадстаўлены у парляменце
* Кансэрватыўная партыя
Заснавана ў 1834 годзе на базе партыі торы. Налічвае 150 тысячаў сябраў (2014 г.). Вышэйшы орган партыі — штогадовая канфэрэнцыя. Выдае штомесячны часопіс «Conservative News», часопіс «Politics Today».
* Партыя незалежнасьці Злучанага Каралеўства
Заснавана ў 1993 годзе на базе Саюзу Анты-фэдэралістаў. Налічвае каля 32 тысячаў сябраў (2016). Зьяўляецца самай вялікай партыяй, якая выступае за выхад з Эўразьвязу. Нягледзячы на вялікую падтрымку электарату (каля 4 млн), мае ўсяго аднаго прадстаўніка ў Палаце Абшчын з-за Сыстэмы адноснай большасьці.
* Лібэральныя дэмакраты
Утворана ў студзені 1988 году ў выніку зьліцьця Лібэральнай партыі (заснавана ў 1877 годзе) і Сацыял-дэмакратычнай партыі (заснавана ў 1981 годзе). Да кастрычніка 1989 году называлася Сацыял-лібэральныя дэмакраты.
* Лейбарысцкая партыя
Заснавана ў 1900 годзе. З 1997 году знаходзіцца ва ўладзе. Выступае за стварэньне дынамічнай эканомікі, якая служыць інтарэсам грамадзтва, з моцнымі прыватным і дзяржаўнымі сэктарамі, за грамадзтва роўных магчымасьцяў, за дэмакратыю, якая гарантуе асноўныя грамадзянскія правы і за ахову навакольнага асяродзьдзя. Налічвае 405 тысячаў сябраў (1998), на правах калектыўнага сяброўства ў партыю ўваходзяць прафсаюзы і каапэратыўныя арганізацыі. Вышэйшы орган партыі — штогадовая канфэрэнцыя. Апэратыўнае кіраўніцтва ажыцьцяўляе Нацыянальны выканкам (25 чалавек).
* Шатляндзкая нацыянальная партыя
Заснавана ў 1928 годзе. Налічвае звыш 20 тысячаў сябраў. Вышэйшы орган — Нацыянальная рада, засядаюць 4 разы ў год. Выступае за незалежнасьць Шатляндыі.
* Плайд Камры — Партыя Ўэйлза
Заснавана ў 1925 годзен. Партыя валійскіх нацыяналістаў. Налічвае 10 тысячаў сябраў (1993). Выступае за самакіраваньне Валіі. Вышэйшы орган партыі — штогадовая канфэрэнцыя. Друкаваны орган — штомесячны часопіс «Welsh Nation» на ангельскай і валійскай мовах.
* Ольстэрская юніянісцкая партыя
Заснавана ў 1905 годзе. Кіравала Паўночнай Ірляндыяй ў 1921-72 гг. Самая вялікая палітычная партыя ў Паўночнай Ірляндыі. Падтрымлівае аб’яднаньне Паўночнай Ірляндыі зь Вялікабрытаніяй.

## Партыйнае прадстаўніцтва

## Крыніцы


Вялікабрытанія
Віжайны

**Віжа́йны** () — вёска ў Польшчы, паміж азёрамі Вістуцьцю і Віжайнамі. Цэнтар сельскай гміны Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва. Знаходзяцца за 35 км на поўнач ад Сувалак, за 143 км на поўнач ад Беластоку; каля граніцы зь Летувой.

Віжайны — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), колішні цэнтар староства на граніцы з Прусіяй. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятой Тэрэзы ў стылі клясыцызму, помнік архітэктуры XIX ст.

## Назва
Апроч формы *Віжайны*, таксама сустракаюцца варыянты *Віжаны* і *Візуны*.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Віжайны (*Weyze*) датуецца 1253 годам. Відаць, тут існавала яцьвяскае паселішча.

У 1413 годзе Віжайны ўвайшлі ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва. У гэты час імі валодалі Лазавіцкія, з 2-й паловы XVI ст. — Радзівілы. На загад апошніх тутэйшы касьцёл Сьвятога Юрыя ператварылі ў кальвінскі збор, у якім у 1603 годзе пахавалі гетмана Крыштапа Мікалая Радзівіла «Перуна».

На 1629 год у Віжайнах было 285 дымоў, якія разьмяшчаліся на 7 вуліцах (найбольшая зь іх Павісульская з 27 дымамі, найменшая — Канецпольская з 6). У 1664 годзе касьцёл вярнулі каталікам. 11 траўня 1693 кароль і вялікі князь Ян Сабескі надаў Віжайнам Магдэбурскае права і герб: *у чырвоным полі белы арол з залатой перавязьзю на персях* (пацьвержаны 14 лютага 1792 году). Па Радзівілах местам валодалі Пуслоўскія, Плятэры, Струтынскія.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Віжайны апынуліся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні. На 1827 год тут было 165 будынкаў. У 1870 годзе расейскія ўлады пазбавілі мястэчка Магдэбурскага права.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Віжайны занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Віжайны апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

За часамі Другой сусьветнай вайны зь верасьня 1939 да 1945 году Віжайны знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1975—1998 гадох яны ўваходзілі ў склад Сувальскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 1342 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2002 год — 1 тыс. чал.; 2011 год — 882 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятой Тэрэзы (1825), званіца (1862)
* Могілкі: старыя каталіцкія, пратэстанцкія

## Галерэя

Wiżajny, Poland - panoramio (10).jpg|Касьцёл Сьвятой Тэрэзы
Drewniana dzwonnica z 1862 r. , Wiżajny.jpg|Касьцёл, званіца
Wejscie na cmentarz rzym.-kat., Wiżajny.jpg|Могілкі каталіцкія
Wiżajny, powiat suwalski, 2018-08-06 swietlica i remiza.jpg|Адміністрацыя гміны


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Катэгорыя:Сувальскі павет
Рулет

**Руле́т**&nbsp;— тушаная страва са скручаных лустак цеста або капуснага лісьця і рыбы або мяса.

Для прыгатаваньня можа выкарыстоўвацца параварка. У якасьці начыньня таксама выкарыстоўваюць шпінат, грыбы, арэхі, сэльдэрэй і пятрушку.

## Складнікі
Для прыгатаваньня выкарыстоўваюць: 800 грамаў курынага філе, курынае яйка, 100 грамаў морквы, 50 грамаў масьлінаў бяз костак, 5 духмяных перцаў, 2 ляўровыя лісты і па чайнай лыжцы гарчыцы, кропу і куркумы.

## Прыгатаваньне
Спачатку курынае філе перамолваюць у фарш, у які дамешваюць яйка і перац. Гатовы фарш дзеляць на 4 роўныя часткі. У першую чвэрць дамешваюць кроп, а ў 2-ю&nbsp;— гарчыцу і куркуму. На мокрую харчовую плёнку выкладваюць паўсантымэтровы слой фаршу з кропам. Пасярод таго слоя баразёнкай зьмяшчаюць фарш з гарчыцай і куркумой. Краі плёнкі загортваюць адзін за другі. Па баках плёнку завязваюць. У 3-ю чвэрць фаршу дамешваюць надзёртую на тарцы моркву, а ў 4-ю&nbsp;— нарэзаныя масьліны і кроп. Спачатку на плёнцы раскладваюць слой фаршу з морквай, баразёнкай&nbsp;— з масьлінамі. Краі і бакі плёнкі таксама згортваюць і завязваюць. У шырокай каструлі кіпяцяць ваду, у якую дадаюць лаўровы ліст і перац. Затым у кіпень зьмяшчаюць абодва рулеты, якія вараць у плёнцы 5 хвілінаў да пабяленьня і пераварочваюць. Затым з рулетаў здымаюць плёнку і вараць яшчэ 20 хвілінаў. Пасьля рулеты дастаюць з каструлі шумоўкай і астуджаюць цягам гадзіны ў лядоўні.

## Гісторыя
У 1848 годзе ў Вільні (Паўночна-Заходні край) Ганна Цюндзявіцкая ананімна выдала кнігу «Літоўская гаспадыня», дзе ў разьдзеле «Аб захоўваньні вяндліны і саленьні розных відаў мяса і рыбы» зьмясьціла рэцэпты 3-х рулетаў: «Рулет з парасяціны», «Сьвіны рулет» і «Рыбны рулет». У апошнім з рэцэптаў гатавалі шчупака або вугра: «Шчупака, вугра ці іншую рыбу чысьцяць, патрошаць, разразаюць удоўж, вымаюць косткі, адразаюць галаву». Асобна для рыбнага рулета гатавалі фарш: «рыбу, вялікую ці ня надта, чысьцяць, патрошаць ... Потым выціраюць, аддзяляюць мякаць ад костак і скуры, сякуць належным чынам і пасыпаюць перцам. Затым дабаўляюць яешню, падсмажаную на масьле, у якім папярэдне пражылася цыбуля, булку, размочаную ў малацэ. Усё таўкуць, каб атрымалася мязга, адначасова дадаючы яшчэ трохі масла і некалькі сырых яек. Гатовы фарш праціраюць празь сіта і перакладваюць ім рыбу». Паверх рыбы і слою фаршу клалі «некалькі крутых яек». Затым прыступалі да самога гатаваньня: «скручваюць рыбу ў рулет, абгортваюць сурвэткай, змазанай маслам, і моцна перавязваюць шпагатам. Тады кладуць у ваду, значна закісьленую воцатам, дзе варылася гародніна, цыбуля і вострыя прыправы. Гатуюць рыбу каля паўтары гадзіны, затым дастаюць, прыціскаюць гнётам, а булён ачышчаюць яйкамі і выліваюць яго столькі, каб з астатняга ўтварылася жэле». Пагатоў «жэле астуджваюць асобна, а пасьля абкладваюць ім рулет (перад тым, як падаць на стол з воцатам і алеем)».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 


Катэгорыя:Француская кухня
Катэгорыя:Рулеты зь мяса
In Rainbows

«**In Rainbows**» — сёмы студыйны альбом ангельскага альтэрнатыўнага гурта «Radiohead», выдадзены 10 кастрычніка 2007 году.

## Сьпіс кампазыцыяў

## Крыніцы

Катэгорыя:Альбомы 2007 году
Катэгорыя:Альбомы на ангельскай мове
Катэгорыя:Рок-альбомы
Карыцін

**Карыцін** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Кумялцы. Цэнтар сельскай гміны Сакольскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2006 год — 530 чалавек. Знаходзіцца за 39 км на захад ад Саколкі, за 44 км на поўнач ад Беластоку.

Карыцін — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню ўпамінаецца ў XVI ст. пад назвай Дуброўка як вёска Комельскага ключу Сакольскага лясьніцтва. У 1571 годзе тут збудавалі касьцёл. Вёска ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

15 студзеня 1671 году кароль і вялікі князь Міхал Карыбут Вішнявецкі надаў Карыціну мескія правы паводле Холмскага права (пацьверджаны 21 студзеня 1677 году каралём і вялікім князем Янам Казімерам). Згодна з прывілеем жыхары мястэчка таксама атрымалі права на два бясмытныя кірмашы ўвосень і ўвесну на дзень Сьвятога Крыжа. У 1661 году тут збудавалі новы драўляны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Карыцін апынуўся ў складзе Прусіі, у Беластоцкім дэпартамэнце. У 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай паміж Расеяй і Францыяй, места апынулася ў Беластоцкай вобласьці Расейскай імпэрыі. 20 лютага 1875 году зьявіўся праект мескага гербу: *у чырвоны полі залаты нарог, з абодвух бакоў якога такія ж каласы*.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Карыцін занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Карыцін абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Карыцін апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Беластоцкім ваяводзтве. 

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 15 верасьня 1939 году Карыцін акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Карыцін увайшоў у склад БССР, у Беластоцкую вобласьць. З чэрвеня 1941 да верасьня 1944 году вёска зноў знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Карыцін Польскай Народнай Рэспубліцы.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1883 год — 631 чал. (258 муж. і 373 жан.), зь іх 169 каталікоў, 1 праваслаўны і 461 юдэяў
* **XXI стагодзьдзе**: 2006 год — 530 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Адшуканьня і Ўзвышэньня Сьвятога Крыжа (1899—1905)
* Могілкі: каталіцкія, юдэйскія

## Галерэя

Podlaskie - Korycin - Krukowszczyzna;Korycin - Kościół Podwyższenia Krzyża - v-ENE - Widok 01.jpg|Касьцёл
Podlaskie - Korycin - Korycin - Białostocka - Kościół ZiPKŚ - Tył - Plebania - Front - v-ESE.jpg|Плябанія
Podlaskie - Korycin - Korycin - DK8 - Wiatrak - Front;bok S - v-E.jpg|Ветраны млын
Podlaskie - Korycin - Korycin - Knyszyńska - Urząd gminy - bok E;S - v-W.jpg|Адміністрацыя гміны


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сакольскі павет
Лейпуны

**Лейпуны**, **Ляйпуны** () — мястэчка ў Летуве, на рацы Пасярэйцы. Цэнтар староства Друскеніцкага самакіраваньня Аліцкага павету. Насельніцтва на 2011 год — 1552 чалавекі. Знаходзяцца за 12 км на паўночны захад ад Друскенікаў.

Лейпуны — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны). Да нашага часу тут захаваліся палац Крушэўскіх і касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, помнікі архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў.

## Назва
Тапонім Лейпуны, відаць, утварыўся ад яцьвяскай назвы дрэва ліпы — *leipa*.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Lepuny* (14 жніўня 1503 году).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Лейпуны датуецца 1504 годам. У гэты час вёска ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

У XVI ст. Лейпуны знаходзіліся ў валоданьні Сапегаў, якія збудавалі тут царкву (пазьней — касьцёл). Па Сапегах мястэчка перайшло да Масальскіх, у канцы XVIII ст. — да Плятэраў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Лейпуны апынуліся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні.

У 1806—1826 гадох у Лейпунах збудавалі мураваны касьцёл. У 1807 годзе тут пачала працаваць школа, у 1906 годзе — бібліятэка. На 1827 год у Лейпунах было 43 будынкі. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Лейпуны занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Лейпуны апынуліся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

У 1990-я гады ўлады Летувы залучылі Лейпуны ў афіцыйны этнаграфічны рэгіён Дзукія.


Lejpuny, Rynak. Лейпуны, Рынак (1915).jpg|Касьцёл на Рынку, 1915 г.
Lejpuny, Krušeŭski. Лейпуны, Крушэўскі (1900-09).jpg|Палац Крушэўскіх, 1900-я гг.
Lejpuny, Krušeŭski. Лейпуны, Крушэўскі (1900-09) (2).jpg|Палац, 1900-я гг.
Lejpuny, Krušeŭski. Лейпуны, Крушэўскі (1900-09) (3).jpg|Палац, 1900-я гг. 


Lejpuny, Krušeŭski. Лейпуны, Крушэўскі (1900-09) (4).jpg|Флігель, 1900-я гг.
Lejpuny, Krušeŭski. Лейпуны, Крушэўскі (1900-09) (5).jpg|Парк, 1900-я гг.
Lejpuny, Krušeŭski. Лейпуны, Крушэўскі (1900-09) (6).jpg|Парк, 1900-я гг. 
Lejpuny, Krušeŭski. Лейпуны, Крушэўскі (1900-09) (7).jpg|Парк, 1900-я гг. 


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 323 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 1552 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1806—1826)
* Могілкі юдэйскія
* Сядзіба Крушэўскіх (XVIII—XIX стагодзьдзі)

## Галерэя

Leipalingio baznycios varpine.jpg|Касьцёл
58leipalingio bazhn.jpg|Інтэр’ер касьцёла
Leipalingio dvaro rumai 2015 (3).JPG|Палац Крушэўскіх
Leipalingio parko upelis.jpg|Парк


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Аліцкага павету
Пляцянічы

**Чырво́нае Сяло́** (да 21 красавіка 1969 году — *Пляця́нічы, Плецяні́чы*) — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сынковіцкага сельсавету.

Да 21 красавіка 1969 году вёска мела назву **Пляцянічы**. У 1940—1981 гадах цэнтар сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 188 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сынковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зэльвенскага раёну
Казловіцкі сельсавет (Зэльвенскі раён)

**Казло́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Казловічы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году як **Сянкоўшчынскі сельсавет** у складзе Зэльвенскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Сянькоўшчына. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет перайменаваны ў Казловіцкі, цэнтар перанесены ў вёску Казловічы. З 17 красавіка 1962 году па 30 ліпеня 1966 году ў складзе Слонімскага раёну. 18 сакавіка 1967 сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Пляцяніцкага і Кастровіцкага сельсаветаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.
* Административно-территориальное устройство Республики Беларусь (1981—2010 гг.): справочник. — Минск: БелНИИДАД, 2012. — 172 с.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Зэльвенскага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слонімскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1967 годзе
Пераросьля

**Пераросьля** () — вёска ў Польшчы, на беразе Касьцельнага возера. Цэнтар сельскай гміны Сувальскага павету Падляскага ваяводзтва. Знаходзіцца за 27 км на паўночны захад ад Сувалак, за 131 км на поўнач ад Беластоку.

Пераросьля — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны), колішні цэнтар староства на граніцы з Прусіяй. 

## Назва
Апроч формы *Пераросьля*, якая найбольш адпавядае беларускай мове (паводле Супрасьля, Радамля, Відамля і інш.), сустракаюцца таксама варыянты *Пераросьль* і *Прэросьль*. У Геаграфічным слоўніку Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў зазначаецца, што гістарычная польская назва мястэчка — *Przerośla*.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

21 лістапада 1566 году кароль і вялікі князь Жыгімонт Аўгуст надаў Пераросьлі Магдэбурскае права і герб: *у срэбным полі чырвоны леў за кратамі*. У гэты час места ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва. У 1571 годзе тут заснавалі каталіцкую парафію. 

У 1-й палове XVII ст. Пераросьля стала адным з найбольшых местаў на паўночным захадзе Гарадзенскага павету. У 1709—1710 гадох шмат месьцічаў памерла ў час мору, што разам зь зьмяненьнем гандлёвых шляхоў прывяло да заняпаду паселішча.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Пераросьля апынулася ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Аўгустоўскай губэрні. На 1799 год у месьце было 246 будынкаў, на 1827 год — 218. У 1870 годзе расейскія ўлады пазбавілі Пераросьлю Магдэбурскага права.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Пераросьлю занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Пераросьля апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. 

За часамі Другой сусьветнай вайны зь верасьня 1939 да 1945 году Пераросьля знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 1975—1998 гадох вёска ўваходзіла ў склад Сувальскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1799 год — 1310 чал. 
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 1645 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2008 год — 829 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Званіца касьцёла (XIX ст.)
* Могілкі: каталіцкія, пратэстанцкія, юдэйскія

## Галерэя

Przerosl kosciol.JPG|Касьцёл
Przerośl, dzwonnica drewniana, 1790 r..jpg|Званіца
Szkoła podstawowa i gimnazjum.jpg|Гімназія
Przerośl, pierzeja południowa Rynku.jpg|Рынак


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Польшчы