Вуліца Леніна (Менск)

**Ву́ліца Ле́ніна**, гістарычная **Францішканская** — магістральная вуліца ў цэнтральнай частцы Менску, якая зьвязвае Высокі Рынак з Аранамі праз Новае Места і Ляхаўку. Існуе з XVI ст. Гістарычная назва ўтварылася ад кляштару францішканаў, што разьмяшчаўся на рагу з колішняй Юраўскай вуліцай. Цяперашняя афіцыйная назва ўжываецца з савецкіх часоў, калі вуліцу перайменавалі ў гонар Леніна, расейскага рэвалюцыянэра і савецкага дзяржаўнага дзеяча. 

Дамінантай вуліцы быў збудаваны ў стылі клясыцызму комплекс кляштару францішканаў з касьцёлам Сьвятога Антонія Падуанскага, помнік архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў, зруйнаваны расейскімі і савецкімі ўладамі. У наш час на вуліцы месьціцца Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь, міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь, 3-я гарадзкая клінічная лякарня.

## Гісторыя
Узьнікла ў XVI ст. Пачаткова мела назву *Францішканская*. 19 кастрычніка 1680 году падкаморы менскі Тэадор Караль Горскі ахвяраваў манахам-францішканам пляц пад будаваньне касьцёла і кляштару. Да 1940-х гадоў на няцотным баку, на рагу з колішняй вуліцай Юраўскай знаходзіўся комплекс кляштару францішканаў з касьцёлам Сьвятога Антонія Падуанскага. 

Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе ўлады Расейскай імпэрыі ліквідавалі кляштар францішканаў. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1866 годзе з мэтай маскалізацыі краю расейскія ўлады канфіскавалі кляштарныя будынкі ў каталікоў і перайменавалі вуліцу ў *Губэрнатарскую*. 

Па ўсталяваньні савецкай улады вуліцу ў 1919 годзе перайменавалі ў *Карла Маркса*, потым у 1922 годзе — у *Ленінскую*, потым у 1945 годзе зноў перайменавалі ў *Леніна*. У 1948—1950 гадах у цэнтральнай частцы вуліцы ўладкавалі бульвар.

## Гістарычныя здымкі і графіка

Miensk, Vysoki Rynak-Franciškanskaja. Менск, Высокі Рынак-Францішканская (1865-75).jpg|Фота, 1860-я гг.
Miensk, Franciškanskaja-Juraŭskaja. Менск, Францішканская-Юраўская (N. Akołaŭ, 1870-75).jpg|Фота, 1870—75 гг. 
Miensk, Franciškanskaja-Juraŭskaja. Менск, Францішканская-Юраўская (1875).jpg|Дрэварыт, 1875 г.
Miensk, Eŭropa. Менск, Эўропа (1884).jpg|Абмеры, 1884 г.


Miensk, Eŭropa. Менск, Эўропа (1892).jpg|Абмеры, 1892 г.
Miensk, Franciškanskaja. Менск, Францішканская (1910) (2).jpg|Паштоўка, 1911 г.
Miensk, Franciškanskaja-Zboravaja. Менск, Францішканская-Зборавая (1918) (2).jpg|Фота, 1918 г.
Miensk, Vysoki Rynak-Franciškanskaja. Менск, Высокі Рынак-Францішканская (1933).jpg|Паштоўка, 1933 г.


## Агульныя зьвесткі
Праходзіць ад плошчы Свабоды як працяг праспэкту Пераможцаў на паўднёвы ўсход. Перасякае Рэвалюцыйную і Інтэрнацыянальную вуліцы на плошчы Свабоды, потым — праспэкт Незалежнасьці, вуліцу Карла Маркса, вуліцу Кірава, вуліцу Ўльянаўскую, вуліцу Смаленскую, і сканчваецца разьвязкай з Партызанскім праспэктам і вуліцай Аранскай. Працяг — вуліца Трасьцянецкая.

Даўжыня каля 2,5 км, раней — 950 мэтраў (да вуліцы Ўльянаўскай). Нумарацыя дамоў — ад Плошчы Свабоды. Забудоўвалася з XVI стагодзьдзя, але практычна ўсе сучасныя будынкі — першых паваенных гадоў. 

На розных адцінках вуліца мае ад адной да трох палос у кожны бок. Да 1980-х гадоў вуліца завяршалася скрыжаваньнем з вуліцай Ульянаўскай, потым збудавалі мост церазь Сьвіслач і працяг вуліцы, што дазволіла зьвязаць цэнтар места з Партызанскім праспэктам. Да пачатку 2000-х гадоў у канцы вуліцы дзейнічалі аднаўзроўневы чыгуначны пераезд з ажыўленым Аршанскім (Маскоўскім) кірункам беларускай чыгункі і скрыжаваньне з Партызанскім праспэктам. У наш час пабудаваны чыгуначны мост і двухузроўневая аўтамабільная разьвязка.

Забудова вуліцы паваенная, з выняткам карпусоў 3-й гарадзкой лякарні. Дамы 4, 5, 6 і 8 будаваліся ў 1952—1956 гадах (арх. Г. Заборскі), дом 18 у 1949—1951 гадах (арх. А. Брэгман, М. Драздоў, Г. Заборскі, В. Кароль, В. Вараксін).

## Заўвагі

## Крыніцы