Няміга

**Нямі́га** — рака ў Менску, правы прыток ракі Сьвіслачы. Дала назву вуліцы і гістарычнай мясцовасьці вакол яе.

## Гісторыя
Упершыню рака Няміга ўпамінаецца ў «Слове пра паход Ігараў» у апавяданьні пра бітву паміж сынамі кіеўскага князя Яраслава Мудрага і полацкім князем Усяславам Чарадзеем, які «*разшибе славу Ярославу, скочи влъкомъ до Немиги съ Дудутокъ. На Немизѣ снопы стелютъ головами, молотятъ чепи харалужными… Немизѣ кровави брезѣ не бологомъ бяхуть посѣяни, посѣяни костьми рускихъ сыновъ*». У зьвязку зь бітвай рака таксама ўпамінаецца ў Аповесьці мінулых часоў пад 1067 годам. Тоеснасьць падзеяў, апісаных у «Слове» і «Аповесьці», бясспрэчная, аднак месца знаходжаньня летапіснай Нямігі пэўны час выклікала сумневы. Першыя выдаўцы «Слова» ўслед за расейскім гісторыкам Васіліем Тацішчавым атаясамлівалі Нямігу зь Нёманам. Такой жа думкі прытрымліваўся Мікалай Карамзін. Існавалі і іншыя здагадкі, Уладзімер Ператц, напрыклад, дапускаў, што Няміга — адна з рэк каля Пінску. Нарэшце, у 1821 годзе Зарыян Даленга-Хадакоўскі атоесьніў Нямігу з пратокай у Менску. Неўзабаве да такой жа думкі прыйшлі іншыя дасьледнікі.

Да XIX ст. Няміга моцна зьмялела, рэчышча высахла і назва стала ўжывацца да вуліцы. Але яшчэ ў першай палове XIX ст. пад Няміскай вуліцай, у накрытай драўляным насьцілам канаве працякаў ручай — рэштка высмаглай ракі. Гэты ручай па ліўневых дажджах, а таксама ўвесну і ўвосень разьліваўся, затапляў вуліцу і найбліжэйшы пляц. Дзеля прадухіленьня паводак мескія ўлады пастанавілі заключыць Нямігу ў бэтонныя трубы. У 1926 годзе раку ў яе ніжняй плыні ўзялі ў калектар, на Няміскай вуліцы паклалі брукаванку, ходнікі заасфальтавалі. У 1955 годзе ў калектар заключылі дзялянку верхняй плыні ракі, якая праходзіла ў раёне Грушаўскай вуліцы. У час пракладкі другой лініі мэтро Нямігу перанакіравалі ў ліўневы калектар «Цэнтар», які ўпадае ў Сьвіслач у раёне стадыёну Дынама. Старое вусьце, якое часта памылкова завуць вусьцем калектара Няміга, у наш час выкарыстоўваецца дзеля адводу вады з дрэнажнай сыстэмы станцыі мэтро «Няміга».

У падземным пераходзе аднайменнай станцыі мэтро 30 траўня 1999 году адбылася масавая таўкатня, у якой загінула 53 чалавекі і 196 чалавек атрымалі цяжкія траўмы.

## Геаграфія

Да нашага часу не захавалася дакладных зьвестак пра першапачатковае разьмяшчэньне рэчышча Нямігі на ўсім яго працягу, таксама невядомыя дакладныя месцы вытоку і вусьця Нямігі. Існуюць некалькі меркаваных месцаў вытоку Нямігі. Магчыма, гэта тлумачыцца тым, што выток з часам высыхаў і перасоўваўся ніжэй па плыні. Паводле адной з вэрсіяў, першапачатковы выток Нямігі месьціўся ўва ўрочышча Добрых Мысьляў ў паўночнай частцы Вірскай вуліцы. На карысьць гэтай вэрсіі кажа сама назва вуліцы Вірскай, якая магчыма ўтварылася ад слова *вір*. Паводле іншай вэрсіі, выток знаходзіўся далей на паўднёвы ўсход, у месцы, дзе цяпер знаходзяцца Палац чыгуначнікаў. Яшчэ ў пачатку XX ст. у гэтым месцы было шырокае Францішканскае балота.

Дакладна вядома, што Няміга цякла ўздоўж Разінскага завулка, дзе дагэтуль захаваліся сьляды рэчышча і забалочанае месца, якое таксама зьяўляецца адным зь меркаваных вытокаў Нямігі. Рака перасякала вуліцу Грушаўскую, потым рабіла крук у 90 градусаў і пэрпэндыкулярна перасякала Рамізьніцкі завулак поруч з будынкам гарадзкога ДАІ. Далей рэчышча пралягала праз тэрыторыю Менскай друкарні, перасякала чыгуначныя шляхі. Рака цякла паміж сучасных вуліцаў Мясьнікова і Нямігі, потым уздоўж вуліцы Няміскай. За Петрапаўлаўскай царквой Няміга расьцякалася на два рукавы, абцякаючы Замкавую гару. Правы рукаў упадаў у Сьвіслач у раёне моста на вуліцы Багдановіча, левы рукаў агінаў Замчышча з поўначы і ўпадаў у Сьвіслач недалёка ад Гарбатага моста (цяпер гэта мост на Востраве сьлёз).

## Сучаснасьць
У наш час словам «Няміга» жыхары Менску завуць раён, які пачынаецца ад гістарычнага Нізкага Рынку ўздоўж аднайменнай вуліцы. Часта гэта назва выкарыстоўваецца як агульная назва мясцовасьці, якая ўлучае ў сябе абодва берагі Сьвіслачы насупраць Траецкага прадмесьця, пляцы на праспэкце Пераможцаў аж да Палаца спорту. Калектар, у якім у наш час цячэ «Няміга», зьяўляецца папулярным месцам для менскіх дыгераў. У час залеваў вуліцу Нямігу і прылеглую тэрыторыю часта падтапляе. Дзеля прадухіленьня гэтых затапленьняў ўлады Менску плянуюць у найбліжэйшай будучыні збудаваць новы калектар «Няміга», аднак пакуль не паведамляецца будзе гэта збудаваньне дадаткам да існага, або заменіць існы калектар, збудаваны яшчэ ў 1926 годзе.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Miensk, Zamčyšča-Niamiha. Менск, Замчышча-Няміга (1903).jpg|Пры ўтоку ў Сьвіслач, 
Miensk, Ramanaǔskaja Słabada-Niamiha. Менск, Раманаўская Слабада-Няміга (1908).jpg|Каля Раманаўскай Слабады, 1908 г.
Miensk, Niamiha. Менск, Няміга (1920).jpg|У раёне Замчышча, 1920 г.
Miensk, Niamiha. Менск, Няміга (1923).jpg|Няміская вуліца. Драўляны насьціл над ракой, 1923 г.

Miensk, Niamiha. Менск, Няміга (1926)..jpg|Будаваньне калекатара, 1926 г.
Miensk, Niamiha. Менск, Няміга (1926) .jpg|Будаваньне калекатара, 1926 г.
Miensk, Hrušaŭka-Niamiha. Менск, Грушаўка-Няміга (1920).jpg|У раёне Грушаўкі, да 1930 г.
Miensk, Zamčyšča-Niamiha. Менск, Замчышча-Няміга (1901-29).jpg|Сутока з боку Сьвіслачы, да 1930 г.


### Сучасныя здымкі

Nemiga ruslo.jpg|Разінскі завулак, частка рэчышча
Niamiha flood 260514 4.jpg|Паводка на месцы ракі
Svislach river.jpg|Сьвіслач і калектар «Няміга»
River Nemiga.JPG|Былое вусьце калектару «Няміга»


## Крыніцы

Катэгорыя:Басэйн Бярэзіны
Катэгорыя:Рэкі Менску
Катэгорыя:Падземныя рэкі