Царква Сьвятога Духа і манастыр базылянаў (Віцебск)

**Царква Сьвятога Духа і манастыр базылянаў** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Віцебску. Знаходзілася на Духаўскай гары. Твор архітэктуры віленскага барока. Па гвалтоўным адабраньні ад Сьвятога Пасаду ў валоданьне Маскоўскага патрыярхату (1839 год) у 1870 годзе помнік перабудавалі ў маскоўскім стылі. 

Комплекс Віцебскага Духаўскага базылянскага манастыра складаўся з царквы і манастырскага корпуса. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі царкву.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1340 годзе за вялікім князем Альгердам у Віцебску збудавалі праваслаўную царкву Сьвятога Духа. Магчыма, яна была мураванай. Пры царкве дзеяў манастыр.

Царква ўпамінаецца пад 1503 годам. У інвэнтары 1618 году яна значыцца як мураваная. На рысунку места Віцебскага 1664 году царкву таксама адлюстравалі як мураваную. У XVIII ст. царкву разбудавалі ў стылі віленскага барока з фундацыі мяшчаніна Патапа Бібкі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі яго Ўрадаваму сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царкве).

У 1870 годзе царкву да непазнавальнасьці перабудавалі ў маскоўскім стылі.

### Найноўшы час
У 1923 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву. У Другую сусьветную вайну будынак царквы атрымаў нязначныя пашкоджаньні. У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі помнік архітэктуры.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры віленскага барока. Гэта была 3-нэфавая крыжова-купальная 2-вежавая базыліка. Над сяродкрыжжам стаяў высокі барабан з купалам. Пад царквой была скляпеністая крыпта.

У выніку перабудовы 1870 году вежы-званіцы разабралі, замест іх збудавалі новую званіцу. Аўтэнтычны выгляд страцілі бакавыя фасады.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Viciebsk, Dunaj. Віцебск, Дунай (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, каля 1800 г.
Viciebsk, Rynak-Duchaŭskaja hara. Віцебск, Рынак-Духаўская гара (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, каля 1800 г.
Viciebsk, Jezuicki. Віцебск, Езуіцкі (1865).jpg|За касьцёлам езуітаў, 
Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (1870).jpg|Абмеры, 1870 г.


Viciebsk, Vialikaja, Jezuicki. Віцебск, Вялікая, Езуіцкі (N. Orda, 1875-76).jpg|Па маскоўскай перабудове. Н. Орда, 1875—1876 гг.
Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (1878).jpg|1878 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (1878) (2).jpg|1878 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara. Віцебск, Духаўская гара (1878) (3).jpg|1878 г.


### Гістарычныя здымкі

Viciebsk, Duchaŭskaja hara, Bazylanski. Віцебск, Духаўская гара, Базылянскі (S. Jurkoŭski, 1876).jpg|С. Юркоўскі, 1876 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara. Віцебск, Духаўская гара (S. Jurkoŭski, 1900) (2).jpg|С. Юркоўскі, 2-я пал. XIX ст.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara. Віцебск, Духаўская гара (XIX).jpg|да 1900 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara, Bazylanski. Віцебск, Духаўская гара, Базылянскі (1900).jpg|1900 г.


Viciebsk, Duchaŭskaja hara, Bazylanski. Віцебск, Духаўская гара, Базылянскі (1906).jpg|1906 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara. Віцебск, Духаўская гара (1907).jpg|1907 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara, Bazylanski. Віцебск, Духаўская гара, Базылянскі (1912) (2).jpg|1912 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara, Bazylanski. Віцебск, Духаўская гара, Базылянскі (1912) (3).jpg|1912 г.


Viciebsk, Duchaŭskaja hara, Bazylanski. Віцебск, Духаўская гара, Базылянскі (1912) (5).jpg|1912 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (1914).jpg|1914 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara, Bazylanski. Віцебск, Духаўская гара, Базылянскі (1901-18).jpg|да 1918 г.
Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (1941-42).jpg|1941—1942 гг.


Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (1941-44) (1).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Duchaŭskaja hara, Bazylanski. Віцебск, Духаўская гара, Базылянскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Viciebsk, Duchaŭskaja. Віцебск, Духаўская (4.01.1944).jpg|4 студзеня 1944 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Віцебск
Віцебск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Збудаваньні Віцебску
Духаўская, Віцебск