Спрошчаная сыстэма раманізацыі баўгарскай мовы

**Спрошчаная сыстэма раманізацыі [[Баўгарская мова|баўгарскай мовы]]** () зьяўляецца сыстэмай трансьлітарацыі баўгарскай азбукі, створанай Любамірам Івановым у Інстытуце матэматыкі і інфарматыкі пры Баўгарскай акадэміі навук у 1995 годзе, які вызначаецца па наступнай табліцы:

## Паходжаньне і выкарыстаньне
Спрошчаная сыстэма была распрацаваная для таго, каб служыць для лацінізацыі баўгарскіх геаграфічных назваў у Антарктыдзе, і была прынятая для гэтай мэты баўгарскай Камісіяй па імёнах Антарктыды 2 сакавіка 1995 году. У далейшым гэтая сыстэма была выбраная баўгарскім урадам у якасьці афіцыйнай сыстэмы трансьлітэрацыі, якая будзе выкарыстоўвацца ва ўсіх дакумэнтах, якія пазначаюць асобу, дарожныя знакі, назвы вуліцаў, афіцыйныя інфармацыйныя сыстэмы, базы дадзеных, вэб-сайты мясцовых уладаў г.д. 'У рэшце рэшт, спрошчаная сыстэма стала часткай баўгарскага заканадаўства, а таксама была ўключаная ў , прыняты ў 2009 годзе.

Спрошчаная сыстэма была прынятая таксама ААН у 2012 годзе і, для службовага карыстаньня ў ЗША і Вялікабрытаніі, па BGN і PCGN ў 2013 годзе.

Той жа самы падыход Іваноў прапануе для лацінскай трансьлітарацыі іншых кірылічных альфабэтаў, такіх як беларускі, рускі і украінскі.

## Асноўныя прынцыпы

Спрошчаная сыстэма распрацоўвалася з мэтай дасягненьня аптымальнага балянсу паміж наступнымі часткова дублюючымі і часткова канфліктуючымі прыярытэтамі:

* Па-першае, асноўнай мэтай гэтай сыстэмы зьяўляецца забесьпячэньне праўдападобна фанэтычнага набліжэньня баўгарскіх словаў пры вымаўленьні ангельскамоўнымі карыстальнікамі, у тым ліку тыя, якія ня ведаюць пра баўгарскую мову і якім не даступныя дадатковыя тлумачэньні;
* Па-другое — і менш прыярытэтныя, сыстэма павінна спросьціць пошук арыгінальнага напісаньня кірыліцай, наколькі гэта магчыма;
* Па-трэцяе, трансьлітараваныя формы баўгарскіх словаў павінны адпавядаць ангельскаму моўнаму асяродзьдзю, г. зн. не павінны ўспрымацца як занадта «неангельскія»;
* Па-чацьвёртае, трансьлітараваныя формы словаў павінны быць упарадкаванымі ды простымі.

## Выключэньні

* Аўтэнтычныя лацінскія напісаньні імёнаў небаўгарскага паходжаньня маюць прыярытэт, напрыклад, *James Bourchier*, *Émile de Laveleye* і *Wellington* а не *Dzheyms Baucher*, *Emil dyo Lavele* або *Uelingtan*.
* У канцы словаў **-ИЯ** трансьлітэруюцца як *IA*, а не *IYA* (выключэньне ўведзена ў 2006 годзе).

Было прапанавана зьмяніць спрошчаную сыстэму так, каб баўгарскія літары **Ъ** і **Ц** трансьлітэраваліся як *Ă* і *TZ* адпаведна. Аднак гэтыя прапановы не змаглі атрымаць больш шырокае прызнаньне, і не былі прынятыя для афіцыйнага выкарыстаньня.

## Ілюстрацыя

:Прыклад (Артыкул 1 Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека|Усеагульнай дэкларацыі правоў чалавека):

## Зваротны варыянт

Сыстэма не зьяўляецца зваротнай, таму што **А**, **Ж**, **Й**, **Ц**, **Ш**, **Щ**, **Ю**, **Я** трансьлітараваны такім жа чынам, як і **Ъ**, **ЗХ**, **Ь**, **ТС**, **СХ**, **ШТ**, **ЙУ**, **ЙА** адпаведна. Дапаможны зваротны варыянт сыстэмы прапануюць Л. Іваноў, Д. Скордзеў і Д. Добраў, які будзе выкарыстоўвацца ў тых асаблівых выпадках, калі дакладны пошук баўгарскіх словаў з лацінскіх формаў зьяўляецца адным з прыярытэтных; для гэтай мэты, літары і спалучэньні літар **А**, **Ъ**, **Й**, **Ь**, **ЗХ**, **ЙА**, **ЙУ**, **СХ**, **ТС**, **ТШ**, **ТЩ**, **ШТ**, **ШЦ** трансьлітаруюцца як *A*, *`A*, *Y*, *`Y*, *Z|H*, *Y|A*, *Y|U*, *S|H*, *T|S*, *T|SH*, *T|SHT*, *SH|T*, *SH|TS* трансьлітаруюцца як *A*, *A*, *Y*, *`Y*, *Z|H*, *Y|A*, *Y|U*, *S|H*, *T|S*, *T|SH*, *T|SHT*, *SH|T*, *SH|TS* адпаведна.

## Параўнаньне з іншымі сыстэмамі

Спрошчаная сыстэма заснаваная на ангельска-арыентаванай трансьлітэрацыі, выкарыстоўваючы глябальную ролю лінгва франка ангельскай мовы. Аналягічны зрух у бок англійска-арыентаванай трансьлітэрацыі назіраецца і ў выпадку іншых кірылічных альфабэтаў, у прыватнасьці, расейскі і ўкраінскі, і ў некаторай ступені македонскі.

Спрошчаная сыстэма падобная на сыстэмы BGN/PCGN 1952 года для раманізацыі баўгарскай мовы, які па-ранейшаму афіцыйны у Злучаных Штатах Амэрыкі і Вялікабрытаніі. Аднак апошняя ўяўляе сабой кірылічныя літары **Х**, **Ь** і **Ъ** як *KH*, *’* (апостраф) і *Ŭ*, у той час як спрошчаная сыстэма выкарыстоўвае *H*, *Y* і *A* замест.

Другая падобная сыстэма, не прынятыя для службовага карыстаньня ў Баўгарыі, зьяўляецца сыстэма А. Данчава, М. Холмана, Я. Дзімовай і М. Савовай, якая ўяўляе сабой кірылічныя літары **У** і **Ъ** як *OU* і *U* адпаведна, у той час як спрошчаная сыстэма выкарыстоўвае *U* і *A* для гэтай мэты.

## Глядзіце таксама
* Баўгарская мова
* Раманізацыя беларускай мовы
* Кірыліца
* Лацінскі альфабэт

## Заўвагі

Катэгорыя:Баўгарская мова