open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Крама крыжаванак

**«Крама крыжаванак»** — першая беларускамоўная газэта крыжаванак, заснаваная ў студзені 2006 году.

Выдаецца ТАА «Магазін красвордаў». Падпісны індэкс у каталозе «Белпошты» — 63313. Выходзіла раз на месяц, але праз фінансавыя цяжкасьці з 2007 году выходзіць раз на 3 месяцы. Напрыканцы 2006 году наклад скараціўся ў 10 разоў, газэта сутыкнулася з праблемаю істотнага вяртаньня з кропак рэалізацыі. Пасьля акцыі салідарнасьці у першым квартале 2007 году наклад газэты павялічыўся да 9000 асобнікаў, зь іх 6280 — падпісчыкі.

Галоўная адметнасьць газэты, акрамя беларускай мовы — арыентаванасьць у першую чаргу на беларускія каштоўнасьці. Старонкі «Крамы крыжаванак» стракацяць беларускімі прымаўкамі, выслоўямі, партрэтамі беларускіх літаратараў, здымкамі сучасных сьпевакоў і актораў. Газэта зьмяшчае папулярныя сярод абываталяў крыжаванкі, сканворды і японскія судоку. Для школьнікаў падаюцца віктарыны, шаранты, разгадкі якіх вымагаюць веданьня геаграфіі, гісторыі і літаратуры, пры чым на толькі беларускіх, але й сусьветных.

Для 1-га паўгодзьдзя 2021 году цана падпіскі на квартал з дастаўкай на адрас у паштовую скрыню складала 24 капейкі, а з атрыманьнем у паштовым аддзяленьні да запатрабаваньня — 14 капеек. Адпаведна падпіска на паўгады каштавала 48 капеек (0,19 даляра ЗША) з дастаўкай да паштовай скрыні і 28 капеек з атрыманьнем на пошце. У 2019 годзе цана падпіскі на паўгодзьдзе складала 1 рубель (0,48 $). На 2021 год газэту друкавалі ў «Віцебскай абласной друкарні».

## Глядзіце таксама
* «Вельмі смачна»
* «Хатнія справы»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка «Крамы крыжаванак»

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі, заснаваныя ў XXI стагодзьдзі
Катэгорыя:Крыжаванкі
Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)
Катэгорыя:Культура Менску
Бабілён (клюб)

**«Бабілён»** — клюб перакладчыкаў, заснаваны ў Менску 29 траўня 1986 году з мэтай актывізацыі перакладніцкай дзейнасьці і пашырэньня ролі перакладу ў беларускай культуры дзеля ўпісаньня яе ў эўрапейскі і сусьветны кантэкст.

Клюб супрацоўнічаў зь літаратурным аб’яднаньнем «Тутэйшыя» і з сэкцыяй перакладу Саюзу пісьменьнікаў Беларусі. На сходах Клюбу абмяркоўваліся тэарэтычныя і практычныя праблемы перакладу, а пазьней і надзённыя пытаньні беларускай культуры, гісторыі, філязофіі, культуралёгіі. На II-м Вальным сойме ў студзені 1989 году Бабілён далучыўся да Канфэдэрацыі беларускіх суполак. Сярод актыўных удзельнікаў — Ігар Бабкоў, Лявон Баршчэўскі, Юры Вашкевіч, Алесь Жлутка, Алесь Істомін, А.Мароз, Мікола Матрунчык, Мікола Раманоўскі, Генадзь Сагановіч, Зьміцер Саўка, Сяргей Шупа (прэзыдэнт).

Пасьля спыненьня дзейнасьці Клюбу ў 1989 годзе ягоныя сябры заснавалі або спрычыніліся да заснаваньня шэрагу навуковых і культурных суполак і праектаў — Беларускага Навукова-Гуманітарнага Таварыства, Беларуска-Кельцкага Зьвязу, «Эўрафоруму».

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Падзеі 26 траўня
Катэгорыя:Колішнія беларускія арганізацыі
Катэгорыя:Пераклад
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя аб’яднаньні
Катэгорыя:Беларускія нацыяналістычныя арганізацыі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1989 годзе
Гісторыя Поразава

**[[Поразаў]]** — магдэбурскае мястэчка гістарычнай Ваўкавышчыны (частка Наваградчыны). Да нашага часу тут захаваліся касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла ў стылі клясыцызму і палацава-паркавы комплекс Бутаўт-Андрайковічаў, помнікі архітэктуры XIX ст.

## Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Поразаў упамінаецца ў XV стагодзьдзі як каралеўскае мястэчка Ваўкавыскага павету Наваградзкага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. Паводле некаторых зьвестак, у 1460 годзе Ян Рыдвід заснаваў тут касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла.

У 1506 годзе вялікі князь Аляксандар надаў Поразаву Магдэбурскае права (29 чэрвеня 1518 і 27 сакавіка 1523 году атрымала яго паўторна). У рэвізорскім лісьце ад 4 сьнежня 1615 году зазначалася:

У чэрвені 1616 году Поразаў атрымаў герб: «у блакітным полі постаць Панны Марыі зь дзіцём Езусам на руках». Мястэчка пацярпела ад пажару 1767 году.

## Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Поразаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі; дзяржаўны маёнтак, цэнтар воласьці Ваўкавыскага павету Гарадзенскай губэрні. На 1878 год у мястэчку было каля 300 дамоў.

У канцы XIX ст. у Поразаве дзейнічалі царква, касьцёл і юдэйскі малітоўны дом, працавалі вучэльня, аптэка і некалькі крамаў. У XIX — пачатку XX стагодзьдзя мястэчка атрымала вядомасьць цэнтру вытворчасьці керамікі (працавала каля 200 майстроў).

## Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Поразаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Поразаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Ваўкавыскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Поразаў увайшоў у склад БССР, дзе 15 студзеня 1940 году стаў цэнтрам раёну і з 12 кастрычніка 1940 году — сельсавету. У Другую сусьветную вайну з чэрвеня 1941 да 15 ліпеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

30 красавіка 1958 году Поразаў атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У зьвязку з гэтым Поразаўскі сельсавет ліквідавалі, а населеныя пункты гэтага сельсавету перадалі ў адміністрацыйнае падпарадкаваньне Поразаўскага пасялковага савету. У 1960 годзе Поразаўскі раён расфармавалі, мястэчка ўвайшло ў склад Сьвіслацкага раёну. 1 студзеня 2014 году пасялковы савет рэарганізавалі ў сельсавет з цэнтрам у мястэчку Поразаве.

## Галерэя

Porazaŭ, Kruki. Поразаў, Крукі (T. Pyč, 1901-09).jpg|Сядзіба, да 1910 г.
Porazaŭskaja synagoga. Поразаўская сынагога (1907).jpg|Сынагога, 1907 г.
Porazaŭ, Bahudzienki. Поразаў, Багудзенкі (1921-39).jpg|Багудзенкі. Сядзіба Бутаўт-Андрайковічаў, да 1939 г.
Porazaŭ. Поразаў (1919-39).jpg|да 1939 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Поразаў
Каралеўскі танкавы полк

**Каралеўскі танкавы полк** () — найстарэйшае танкавае падразьдзяленьне ў сьвеце, створанае ў Брытанскай арміі ў 1916 року.

## Мінуўшчына
Упершыню танкі былі выкарыстаныя ў бітве пад Флер-Курсэлетам у верасьня 1916 року падчас апэрацыі на Соме ў Першай сусьветнай вайне. Тады яны былі аднесеныя да артылерыі ў складзе . 28 ліпеня 1917 цяжкі аддзел выведзены са складу корпусу ў асобную адзінку, якая атрымала назву Танкавага корпусу. Першым ягоным камандзірам стаў Г’ю Элес.

18 кастрычніка 1923 падразьдзяленьню нададзенае званьне *Каралеўскага*. У гэты час прынятыя дэвіз, «Нічога ня бойся» (), чорны барэт і цэшка.

4 красавіка 1939 Каралеўскі танкавы корпус перайменаваны ў **Каралеўскі танкавы полк** і ўвайшоў у склад навастворанага Каралеўскага танкавага корпусу.

У Другую сусьветную вайну полк удзельнічаў у бітвах за Дункерк, Эль Аламэйн, Італьянскай ды Бірманскай кампаніях і высадцы ў Нармандыі. Пасьля вайны ваяваў у Карэі, выконваў місіі ў Босьніі і Герцагавіне ды Косаве, Аўганістане ў 2002 ды Іраку ў 2003 року.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* «The British Garrison Berlin 1945—1994» W. Durie, , Vergangenheits Verlag, Berlin 2012

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Асацыяцыя Каралеўскага танкавага палка

Катэгорыя:Палкі Брытанскай арміі
Катэгорыя:Каралеўскі бранятанкавы корпус
Катэгорыя:Танкавыя палкі
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1917 годзе
Блакітны ліхтар

**«Блакітны ліхтар»** (1971—1974) — літаратурны рукапісны часопіс, выдаваўся групай студэнтаў Наваполацкага політэхнічнага інстытуту і школьнікаў. Выйшла ўсяго 15 нумароў.

Непасрэдна выдаваньне ажыцьцяўлялі: Вінцэсь Мудроў, Валеры Шлыкаў і Анатоль Рыбікаў. Сярод аўтараў былі менскія студэнты — гісторыкі Ўладзімер Арлоў і Генадзь Кулажанка.

Увосень 1974 на сьлед часопісу выйшаў КДБ. З выдаўцамі былі праведзеныя «прафіляктычныя гутаркі», што прывяло да перапыненьня выпуску альманаху. Асобнікі выданьня, якія захоўваліся ў Менску Арловым, былі выкрадзеныя і патрапілі ў КГБ.

Адзін з аўтараў альманаху васьміклясьнік Андрэй Грабаў, ці ня самы таленавіты зь «ліхтараўцаў», які празь некалькі гадоў загадкава загінуў ў войску.

Пасьля «Блакітнага ліхтара», Арлоў з Генадзем Кулажанкам, Ігарам Чарняўскім, Юрасём Бандаровічам, Эдвардам Зайкоўскім ды іншымі пачалі выдаваць на гістарычным факультэце БДУ машынапісны альманах «Мілавіца».

На пачатку 1990-х выдаўцы паспрабавалі вярнуць сканфіскаваныя асобнікі «Ліхатар», аднак іх спроба была марнай.

## Крыніцы

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1971 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1974 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Наваполацак
Бурачок (часопіс)

**«Бурачок»** — самвыдавецкі грамадзка-палітычны часопіс, выдаваўся ў 1986—1987. На працягу двух гадоў выйшла 3 нумары.

У выпуску часопіса бралі ўдзел: Алесь Бяляцкі, Вінцук Вячорка, Сяргей Дубавец, Віктар Івашкевіч і інш.

Рэдакцыя склала сьпіс людзей, якія б маглі, на думку выдаўцоў, ня толькі чытаць, але і пашырыць інфармацыю, якая зьмяшчалася ў часопісу. Паводле сьпісу «Бурачок» раскладалі ў капэрты і разносілі па паштовых скрынях у Менску, або пасылалі па пошце ў іншыя гарады. Пасьля выхаду другога нумару КДБ пачаў адсочваць выдаўцоў і выклікаць іх на «прафіляктычныя гутаркі». Пад час распаўсюджваньня №3 быў затрыманы рабочы Яўген Івашкевіч. Увесь астатні наклад часопіса, які захоўваўся ў Доме літаратара, быў арыштаваны падчас ператрусу ў кабінэце літкансультанта Саюзу пісьменьнікаў Алеся Емяльянава.

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org
* Электронны скан Бурачка 2-1987

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1987 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Беларускія газэты
Порнасайт

**Порнасайт** — інтэрнэт-сайт, мэта якога — платнае ці дармовае распасюджаньне парнаграфіі. Парнасайты звычайна падзяляюцца па кірунках (нішам) для кожнай сэксуальнай арыентацыі, па розных сэксуальных зацікаўленьнях (фэтышысты, БДСМ, лязьбійская парнаграфія і інш.).
Паводле дасьледаваньняў OnlineMBA, на 2010 год 12 % усіх сайтаў у сеціве былі парнаграфічнымі, што складала больш 25 мільёнаў старонак. Пошук у Ґуґл па слове «porno» выдаваў 215 млн вынікаў.

## Глядзіце таксама
* Бразэрз
* Порнгаб
* Порн24.анляйн
* Крвмі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне
Бараўцы (Ушацкі раён)

**Бараўцы́** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Жарскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 8 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Жарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Пянькоўка

Назву **Пянькоўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Пянькоўка — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Пянькоўка — хутар у Вялейскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Пень
* Пенькавічы
* Пнёва
* Пянёўка
* Пянькі
* Пянькова
* Пянькоў
Гісторыя Жодзіна

**[[Жодзін]]** — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны.

## Вялікае Княства Літоўскае
У 1643 годзе князь Багуслаў Радзівіл заснаваў мястэчка, якое першапачаткова мела назву *Багуслаў Поле*. У гэты час тут было 400 пляцаў. На 1675 год у Багуславе існавалі вуліцы Менская, Жодзінская, Барысаўская, Смалявіцкая і Мезавая. Пад 1688 годам упамінаецца вёска *Жодзіна Слабада* на рацэ Паджодзінцы, у Менскім ваяводзтве, якая знаходзілася ў валоданьні Радзівілаў.

На 1781 год у Жодзіне быў 41 двор і тры вуліцы (Барысаўская, Менская і Жодзінская).

## Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Жодзін апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Барысаўскім павеце Менскай губэрні. Статус паселішча панізілі да вёскі.

У 1871 годзе з завяршэньнем будаваньня Маскоўска-Берасьцейскай чыгункі ў Жодзіне пачала працаваць чыгуначная станцыя. На 1895 год у вёсцы было 32 двары, на 1897 год — 97 гаспадарак, дзейнічала царква, працавалі народная вучэльня, вадзяны млын, кузьня, карчма і крама.

У лютым 1918 году Жодзін занялі нямецкія войскі, у жніўні 1919 — ліпені 1920 году — польскія войскі.

## Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Жодзін абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, у Менскі павет («падраён») Менскага раёну. У 1924 годзе Жодзін стаў цэнтрам сельсавету Смалявіцкага раёну. На 1926 год у вёсцы было 193 двары, дзейнічала царква, працавалі 2 пачатковыя школы, клюб-чытальня, 2 кузьні, 2 сталярні, млын, 2 крамы. У 1931 годзе пачала працаваць 7-гадовая школа.

У Другую сусьветную вайну з 29 чэрвеня 1941 да 2 ліпеня 1944 году Жодзін знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. 21 студзеня 1958 году адбылося аб’яднаньне селішчаў Смалявіцкай ДРЭС, завода дарожных і мэліярацыйных машынаў і суседніх вёсак Зарэчча і Крушынкі ў гарадзкі пасёлак Жодзін. У 1958 годзе ў мястэчку заснавалі Беларускі аўтамабільны завод (БелАЗ).

7 сакавіка 1963 году Жодзін атрымаў статус места (гораду абласнога падпарадкаваньня). 22 верасьня 1998 году афіцыйна зацьвердзілі мескі герб «у чырвоным полі „вараскай“ тарчы срэбная жаночая постаць трымае шчыт з гербам „Трубы“»

## Галерэя

Žodzin. Жодзін (1901-17).jpg|Чыгуначная станцыя
Žodzin, Michajłaŭskaja. Жодзін, Міхайлаўская (1900).jpg|Царква, каля 1900 г.
Žodzin, Michajłaŭskaja. Жодзін, Міхайлаўская (1942).jpg|Царква, 1942 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Жодзін
Каплі

**Каплі́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету. Празь вёску праходзіць траса .

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Варанілавіцкага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2009 год — 18 жыхароў
* 1999 год — 43 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Выжар

**Выжар** — возера ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 50 км на паўночны ўсход ад гораду Пружанаў, за 1 км на ўсход ад вёскі Перасадзічы. Адносіцца да басэйну ракі Грыўды.

Даўжыня катлавіны 0,25 км, шырыня катлавіны 0,1 км. Даўжыня берагавой лініі 0,7 км. На захадзе ўпадае невялікі ручай. У апошні час возера моцна абмялела. Яго плошча істотна залежыць ад пары году.

Катэгорыя:Азёры басэйну Нёману
Катэгорыя:Азёры Пружанскага раёну
Загалічы

**Зага́лічы** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету. На захад ад вёскі праходзіць дарога .

## Мінуўшчына
29 траўня 2015 году Ружанскі пасялковы савет, у склад якога ўваходзіла вёска, быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2009 год — 105 чалавек
* 1999 год — 140 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Беларуска-мангольскія дачыненьні

**Белару́ска-манго́льскія дачыне́ньні** — двухбаковыя міжнародныя дачыненьні Беларусі і Манголіі.

## Мінуўшчына
24 студзеня 1992 году ўрады Беларусі і Манголіі ўсталявалі дыпляматычныя дачыненьні падчас візыту старшыні ўраду Беларусі Вячаслава Кебіча ў Манголію. Першым амбасадарам Манголіі ў Беларусі па сумяшчальніцтве стаў Н.Мішыгдорж, які займаў пасаду да 1994 году. У красавіку 1996 году міністар замежных справаў Беларусі Ўладзімер Сянько наведаў Манголію. У траўні 2001 году міністар замежных справаў Манголіі  наведаў Беларусь. У лістападзе 2004 году консульства Манголіі адкрылі ў Берасьці, адкуль у 2012 годзе перанесьлі ў Менск. 9 кастрычніка 1998 году першым амбасадарам Беларусі ў Манголіі па сумяшчальніцтве стаў Вячаслаў Кузьняцоў. 3—5 верасьня 2013 году старшыня ўраду Беларусі Міхаіл Мясьніковіч упершыню наведаў Манголію, дзе сустрэўся з прэзыдэнтам Цахіягійнам Элбэгдоржам і старшынём ураду Норавынам Алтанхуягам. 30 чэрвеня 2014 году Амбасаду Беларусі адкрылі ў Манголіі. 6 жніўня 2014 году 1-м амбасадарам Беларусі стаў .

У 2017 годзе таваразварот Беларусі і Манголіі вырас на 37% да $13,6 млн. Аснову таваразвароту склаў вываз беларускіх тавараў: кар’ерных самазвалаў «БелАЗ» (Жодзіна), ліфтоў «Магілёўліфтмаш», збожжа, трактароў «Менскага трактарнага заводу» і лекаў.

## Беларускія амбасадары
* Вячаслаў Кузьняцоў (1998—2000)
* Віктар Бура (2011—2016)
*  (2016—2021)
*  (з 18 чэрвеня 2021 году)

## Крыніцы

Катэгорыя:Двухбаковыя стасункі Беларусі
Катэгорыя:Замежная палітыка Манголіі
Міхась Белы

**Міхась Белы** (, в. Мікалаеўшчына, Стаўпецкі павет, Наваградзкае ваяводзтва — , Стоўпцы) — беларускі грамадзка-палітычны дзеяч, выступаў супраць палітыкі русыфікацыі Беларусі. Вязень ГУЛАГу. Пляменьнік Якуба Коласа.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Сын Міхася Казіміравіча Белага (1886—1966, вясковая мянушка — Зімок) і Юзэфы Міхайлаўны зь Міцкевічаў, роднай сястры Я. Коласа. Меў братоў Сымона і Лявона. Да 1953 году вучыўся ў школе Мікалаеўшчыны, а пасьля ў тым жа годзе паступіў у Інстытут народнай гаспадаркі ў Менску на гандлёва-эканамічны факультэт (спэцыяльнасьць — бугальтар). Зьняволеньне не дало яму магчымасьці скончыць апошні, чацьвёрты, курс і атрымаць дыплём.

У 1957 дапамог свайму брату Лявону Беламу распаўсюджваць улёткі ў абарону беларускай мовы (зьмест улёткі складаў верш Лявона Белага «*Усе народы прагнуць сваёй волі, ўлады, песьні…*»). Разьвесіў улёткі на сваім факультэце, а таксама на плоце ля Мэдычнага інстытуту.

Падчас аднаго са спатканьняў братоў у рэстарацыі, дзе яны знаходзіліся, завязалася бойка. У выніку Лявон і Міхась Белыя трапілі ў пастарунак. Пры іх быў знойдзены пачак улётак — справа пачала разгортвацца. На закрытым судовым працэсе браты Белыя былі прызнаныя віноўнымі паводле арт. 67 (антысавецкая агітацыя і прапаганда). Міхась атрымаў тэрмін у 7 гадоў зьняволеньня, ягоны брат — 10 гадоў.

Белы патрапіў у лягер Явас на станцыі Поцьма Мардоўскай АССР. Пасьля тэрмін быў скарочаны на 4 гады. Вызвалены ў 1961 і вярнуўся на Радзіму. Скончыў навучаньне і атрымаў дыплём. Працаваў бугальтарам у Новым Сьвержані і Стоўпцах.

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, , Менск: Архіў найноўшае гісторыі, 1999, slounik.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўшчыне
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў Стоўпцах
Кароль Лір (фільм, 1910)

***Каро́ль Лір*** (, 1910) — нямы італьянскі кароткамэтражны мастацкі фільм рэжысэра Джэраляма Лё Саўё, экранізацыя аднайменнай трагедыі Ўільяма Шэксьпіра.

## Сюжэт

Фільм у некалькіх эпізодах ўзнаўляе ў выглядзе пантамімы скарочаны сюжэт трагедыі «Кароль Лір».

Кароль Лір вырашае падзяліць каралеўства між сваімі трыма дачкамі. Ґанэрылья ды Рэґана брахліва запэўніваюць яго ў сваёй любові і атрымліваюць кожны па сваёй частцы каралеўства. Малодшая дачка Кардэлія адмаўляецца падмануць бацьку, за што ён выганяе яе і выдае за караля Францыі. Кэнта, які намагаецца заступіцца за Кардэлію, таксама выганяюць.

Ґанэрылья і Рэґана паўстаюць супраць бацькі і саджаюць яго ў вязьніцу, дзе той паступова вар’яцее. Францускі кароль і Кардэлія даведваюцца пра няшчасьце і выпраўляюць дапамогу. Ліра дастаўляюць у лягер Кардэліі. Жаўнеры Ганэрыльі захопліваюць Ліра і Кардэлію, Ганэрылья загадвае забіць Кардэлію. Францускія войскі і Кэнт вызваляюць Ліра, які плача над целам дачкі.

## У ролях
* Эрмэтэ Навэльлі — *[[кароль Лір]]*
* Франчэска Бэртыні — *Кардэлія*
* Вольга Джаніні Навэльлі — *Лірава дачка*
* Джаніна К’янтоні — *Лірава дачка*

## Цікавосткі
* Фільм уваходзіць у сэрыю нямых кінапастановак шэксьпіраўскіх п’есаў італьянскай студыі «Film d’Arte Italiana», якая выпусьціла таксама фільмы ''Атэла'' (1909) ды ''Вэнэцыянскі купец'' (1911).
* Фільм выйшаў у пракат «у колеры»&nbsp;— кадры былі расфарбаваныя ўручную. Вялікая частка расфарбаванага мэтражу зьбераглася і выйшла ў DVD-выданьні зборкі нямых экранізацыяў Шэксьпіра «Silent Shakespeare».

## Вонкавыя спасылкі
* Рэцэнзія  на бачыне CultureWars
* «Шэксьпіраўская» сэрыя фільмаў  кінастудыі «Film d’Arte Italiana»
* 

Катэгорыя:Фільмы 1910 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 1910 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы бяз гуку
Катэгорыя:Італьянскія чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Экранізацыі «Караля Ліра»
Катэгорыя:Італьянскія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Італьянскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Джэраляма Лё Саўё
Катэгорыя:Каляровыя фільмы бяз гуку
Катэгорыя:Італьянскія кароткамэтражныя фільмы
Таўцьвілы

**Таўцьвілы́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Поплавы. Уваходзяць у склад Ружанскага сельсавету Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці. На захад ад вёскі праходзіць аўтамабільная дарога .

## Назва

Тэўдавіл (Theudowills) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году вёску перадалі зь ліквідаванага Варанілавіцкага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 43 чалавек
* 2009 год — 25 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Лявон Белы

**Лявон Белы** (нарадзіўся  году, в. Мікалаеўшчына Стаўпецкага павету Наваградзкага ваяводзтва, цяпер Стаўпецкі раён, Менская вобласьць) — беларускі публіцыст. Пляменьнік Якуба Коласа.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Сын Міхася Казіміравіча Белага (1886—1966, вясковая мянушка — Зімок) і Юзэфы Міхайлаўны зь Міцкевічаў, роднай сястры Я. Коласа. Меў братоў Сымона і Міхася.

Вучыўся ў польскай школе ў Мікалаеўшчыне. У 1943—1944 гадах працягваў вучобу ў Нясьвіскай настаўніцкай сэмінарыі. У 1947 годзе скончыў сярэднюю школу ў Стоўпцах і ў 1948 годзе паступіў на факультэт беларускай і расейскай мовы і літаратуры БДУ. У 1953—1956 гадах вучыўся ў асьпірантуры па спэцыяльнасьці «Беларуская літаратура».

Выказваючы сваё стаўленьне да палітыкі русыфікацыі Беларусі, у 1957 годзе напісаў верш у абарону беларускай мовы «Усе народы прагнуць сваёй волі, улады, песьні…», які пасьля размножыў і расклеіў у Менску ля Мэдычнага інстытуту і на дрэвах у парку імя Горкага разам са сваім братам Міхасём Белым.

Падчас аднаго са спатканьняў братоў у рэстарацыі, дзе яны знаходзіліся, завязалася бойка. У выніку Лявон і Міхась Белыя трапілі ў пастарунак. Пры іх быў знойдзены пачак улётак — справа пачала разгортвацца. КДБ вызначыў аўтара лістовак па почырку, і пасьля некалькіх месяцаў сьледзтва адбыўся закрыты суд над абодвума братамі. Асуджаны паводле арт. 67 (антысавецкая агітацыя і прапаганда), атрымаў 10 гадоў пазбаўленьня волі. Этапам накіраваны ў лягэр Явас на станцыі Поцьма Мардоўскай АССР. Пазьней тэрмін зьняволеньня быў скарочаны на 4 гады.

Вызвалены ў 1963 годзе і да выхаду на пэнсію ў 1992 годзе працаваў у бібліятэцы № 10 Менску. Белы не атрымаў дазволу абараніць дысэртацыю. Друкаваў артыкулы па беларускай літаратуры і бібліятэчнай справе ў «Чырвонай змене», «Мінскай праўдзе», «Вечернем Минске», у кнізе свайго брата Сымона Белага «На бацькоўскай зямлі» (пад імем брата там апублікаваны артыкул «Да новага жыцця»). На пэнсіі, інвалід 1-й групы.

## Літаратура
* 
* Кашталян І. Лявон Белы // Дэмакратычная апазыцыя.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўшчыне
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Цётка (неадназначнасьць)

* Цётка — назва сваяка
* Цётка — паэтычнае імя Алаізы Пашкевіч
Унук

**Унук** — родзіч дзеда і бабулі па любой лініі роднасьці (матчынай або бацькоўскай), які зьяўляецца сынам іх сына або дачкі.

Стрыечны ўнук — сын пляменьніка або пляменьніцы. Унучка — дачка сына або дочкі, стрыечная ўнучка — дачка пляменьніка або пляменьніцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сям’я
Ляўкі (Берасьцейская вобласьць)

**Ляўкі́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Роўбіцкага сельсавету. Пастановай Берасьцейскага абласнога савету дэпутатаў №261 7 верасьня 2006 сельсавет скасаваны, яго вёскі ўлучаныя ў склад Сухопальскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 27 чалавек
* 2009 год — 13 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сухопальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Ходаравічы

**Хо́даравічы** — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Копцеўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 40 чалавек
* 1999 год — 118 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Копцеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Горацкага раёну
Белы (неадназначнасьць)

Назву **Бе́лы** маюць:

* Белы колер

## Населеныя пункты
* Белы — горад у Цьвярской вобласьці Расеі

## Геаграфічныя аб'екты
* Белы — востраў у Карскім моры

## Асобы
* Алесь Белы (нар. 1968) — беларускі гісторык
* Аляксей Белы (нар. 1958) — беларускі паэт
* Анатоль Белы (1939—2011) — беларускі грамадзка-культурны дзеяч
* Андрэй Белы (1922—2011) — Герой Савецкага Саюзу
* Арцём Белы (нар. 1997) — беларускі футбаліст
* Лявон Белы (нар. 1927) — беларускі публіцыст
* Міхась Белы (1931—1970) — беларускі грамадзкі дзяяч
* Сымон Белы (1929—2005) — беларускі пісьменьнік
* Уладзімер Аляксеевіч Белы (1992—1994) — беларускі вучоны, рэктар БДУ (1978—1983)
* Уладзімер Мікалаевіч Белы (нар. 1947) — беларускі фізык і акадэмік НАНБ (2021)
Царковішча

Назву **Царковішча** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Царковішча — возера ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Царковішча — вёска ў Бялыніцкім раёне (з 1964 году афіцыйна *Акцябрын*)
** Царковішча — вёска ў Касьцюковіцкім раёне
** Царковішча — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Царковішча — вёска ў Гарадзішчанскім сельсавеце Шклоўскага раёну
** Царковішча — вёска ў Каменналаўскім сельсавеце Шклоўскага раёну

## Глядзіце таксама
* Царкавішча
* Царкаўляне
* Царкоўе
* Царкоўна
* Царкоўцы
Калядзізна

**Калядзізна** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавету.

## Інфармацыя для турыстаў
* Прысядзібны парк пры былой сядзібе Чарнікевічаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Сухопальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Дзьмітры Данскі

**Дзьмітры Данскі** (, Масква — , Масква) — вялікі князь маскоўскі (з 1359) і ўладзімерскі (з 1363).

Сын князя Івана II і яго другой жонкі княгіні Аляксандры Іванаўны. Ва ўладарства вялікага князя Дзьмітрыя здабыты значныя ваенныя перамогі, працягнулася ўзбуйненьне ўладаньняў вялікіх князёў маскоўскіх і пабудаваны белакаменны маскоўскі Крэмль.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вялікія князі маскоўскія
Катэгорыя:Пахаваныя ў маскоўскім Крамлі
Катэгорыя:Рурыкавічы
Катэгорыя:Праваслаўныя манархі
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя
Сымон Белы

**Сымон Міхайлавіч Белы** (, Мікалаеўшчына Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці — ) — беларускі пісьменьнік. Заслужаны настаўнік БССР (1968).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Сын Міхася Казіміравіча Белага (1886–1966, вясковая мянушка — Зімок) і Юзэфы Міхайлаўны зь Міцкевічаў, роднай сястры Якуба Коласа. Меў братоў Міхася і Лявона. Скончыў сярэднюю школу ім. Я. Коласа (1952), Інстытут замежных моваў (1956). Па рэкамэндацыі Якуба Коласа паехаў працаваць у г.п. Радашкавічы настаўнікам ангельскай мовы. Пражыў у Радашкавічах амаль 50 гадоў, зь іх 38 гадоў працаваў у школе. Абіраўся дэлегатам Усесаюзнага зьезду настаўнікаў. З 1982 г. няштатны карэспандэнт газэты «Мінская праўда». З 2000 г. — карэспандэнт навукова-практычнага часопісу «Изобретатель». Быў карэспандэнтам «Народнай газеты», на месцы жыхарства арганізаваў карэспандэнцкі пункт, які спыніў існаваньне пасьля сьмерці заснавальніка. З 1996 г. — чалец Саюзу пісьменьнікаў Беларусі. Старшыня Міжнароднага фонду Якуба Коласа, сябра Рады ЗБС «Бацькаўшчына».

Пахаваны ў гарадзкім пасёлку Радашкавічы побач са сваім трохгадовым сынам Сашам.

## Творчасьць
На пачатку 1970-х гг. пачаў пісаць нарысы, артыкулы, замалёўкі аб працаўніках сельскай гаспадаркі, вытворчай працы, вэтэранах Вялікай Айчыннай вайны. Друкаваўся газэтах і часопісах: «Полымя», «Маладосць», «Вожык» і інш.

Аўтар кніг «На бацькоўскай зямлі» (1993), «Нам засталася спадчына» (1999), «Родныя карані» (2001). Таксама напісаў кнігу «Коласаў радавод», амаль падрыхтаваў яе да выданьня, але не пасьпеў выдаць яе пры жыцьці, у кнізе шмат унікальных зьвестак.

## Узнагароды
За дасягнутыя ў пэдагогіцы посьпехі шмат разоў узнагароджваўся ганаровымі граматамі, у т.л. граматамі ВС БССР. Указам Прэзыдыюма ВС БССР ад 22 сакавіка 1968 г. яму было прысвоена званьне Заслужанага настаўніка БССР.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Белы С. М.* На бацькоўскай зямлі: Успаміны. — Мн.: Маст. літ., 1993. — 190 с, 8 л.іл.
* Я тут бачу свой край…: Маладзечаншчына літаратурная: проза, паэзія, публіцыстыка, драматургія / уклад. М.Казлоўскага. Мн., 2005

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўшчыне
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Заслужаныя настаўнікі БССР
Катэгорыя:Памерлі ў Радашкавічах
Баранавіцкая дзіцячая гарадзкая бальніца

**Установа аховы здароўя «Баранавіцкая дзіцячая гарадзкая бальніца»** — мэдычная ўстанова гораду Баранавічы.

## Апісаньне
Аказвае спэцыялізаваную мэдычную дапамогу дзецям гораду Баранавічы і пяці прылеглых раёнаў Берасьцейскай вобласьці. Матчына ўстановай зьяўляецца Баранавіцкая цэнтральная паліклініка.

## Гісторыя
* 1952 год — у горадзе Баранавічы распачало працу пэдыятрычнае аддзяленьне на 40 ложкаў і дзіцячая кансультацыя на 6 участкаў.
* 1972 год — адкрыты стацыянар на 205 ложкаў (вуліца Куйбышава, 46) На дадзены момант разьлічаны на 186 ложкаў.
* 1986 год — здадзена ў эксплюатацыю тыпавая дзіцячая паліклініка (вуліца Чкалава, 2)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ахова здароўя Беларусі — Баранавіцкая дзіцячая гарадзкая бальніца
* Сайт УАЗ «Баранавіцкая дзіцячая гарадзкая бальніца»
* УАЗ «Баранавіцкая дзіцячая гарадзкая бальніца»

Катэгорыя:Установы аховы здароўя ў Баранавічах
Катэгорыя:Беларускія лякарні
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1952 годзе
Запольле (Слуцкі раён)

**Запо́льле** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Бокшыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 316 чалавек
* 1999 год — 285 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бокшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Комлішча

**Ко́млішча** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Хараўскога сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 49 чалавек
* 1999 год — 87 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Гразівец

Назву **Гразівец** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Гразівец — возера ў Касьцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Гразівец — вёска ў Лабжанскім сельсавеце Клімавіцкага раёну
** Гразівец — былая вёска ў Ціманаўскім сельсавеце Клімавіцкага раёну
** Гразівец — былая вёска ў Краснапольскім раёне
** Гразівец — вёска ў Чавускім раёне

## Урочышчы
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Гразівец — урочышча ў Быхаўскім раёне
** Гразівец — урочышча ў Клімавіцкім раёне, каля вёскі Асмолавічы
** Гразівец — урочышча ў Клімавіцкім раёне, каля вёскі Макеевічы

## Падвойныя назвы
* Вялікі Гразівец
* Малы Гразівец

## Глядзіце таксама
* Гразі
* Гразіна
* Гразіўка
* Чарнагразь
Юбілейны (Берасьцейская вобласьць)

**Юбіле́йны** — пасёлак у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Шарашэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Шарашэўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Станцыя Закруцін

**Ста́нцыя Закру́цін** — вёска ў Маларыцкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Велікарыцкага сельсавету.

## Гісторыя
Заснаваная 26 верасьня 2017 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Велікарыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Маларыцкага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2017 годзе
Мацясы (Берасьцейская вобласьць)

**Мацясы́** — вёска ў Беларусі, каля Якаўчыцкага каналу. Уваходзяць у склад Крыўлянскага сельсавету Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Гісторыя
11 траўня 2012 году вёску перадалі зь ліквідаванага Якаўчыцкага ў склад Крыўлянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 139 чалавек
* 2009 год — 92 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Крыўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёну
Паніквы

**Па́ніквы** (таксама — *Пані́квы*) — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Воўчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 157 чалавек
* 1999 год — 206 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Сьвята-Ўсьпенская царква (другая палова XIX стагодзьдзя) — 

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Воўчынскі сельсавет
Вужыкі

**Ву́жыкі** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Воўчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 20 чалавек
* 1999 год — 43 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Воўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Настасься Сарокіна

**Наста́сься Ві́ктараўна Саро́кіна** (;  26 студзеня 1980, Менск, БССР) — аўстралійская шахматная майстрыха, віцэ-прэзыдэнт Міжнароднай фэдэрацыі шахматаў, міжнародны судзьдзя.

## Кар’ера
Займацца шахматамі пачала зь 5—6-цігадовага веку. Скончыла вучэльню алімпійскага рэзэрву, Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт фізычнай культуры.

Сарокіна 8 разоў перамагала на дзявочых чэмпіянатах Беларусі (1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000). На жаночым чэмпіянаце Беларусі ў 1998 року заняла 2-е месца.

Сарокіна прадстаўляла Беларусь на алімпіядах у Ерэване ў 1996 року і Элісьце ў 1998; на алімпіядзе 2004 року ў Кальвіі выступала за Аўстралію. Найлепшага выніку дасягнула ў 1998 року за Беларусь: 5,5/9 на запасной дошцы.

У 2001 року Сарокіна выканала норму міжнароднае майстрыхі, у 2002 стала міжнароднай судзьдзёй ФІДЭ, у 2005 — трэнэрам ФІДЭ. Судзіла на алімпіядах у Блэдзе (2002), Стамбуле (2012), некалькіх турнірах Гран-пры ФІДЭ (2012—2013) ды іншых турнірах ФІДЭ.

З траўня 2017 року ўзначальвае Беларускую фэдэрацыю шахматаў.

## Асабістае жыцьцё
Сарокіна пераехала ў Аўстралію ў 2003 року, працавала трэнэркай у шахматнай школе Кўінзлэнду, пасьля ў Мэльбурне, пасьля стварыла ўласную школу «Шахматная акадэмія». Цяпер жыве ў Беларусі, замужам, мае дачку.

Ейны дзядзька — беларускі гросмайстар Віктар Купрэйчык.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Аўстралійскія шахматысткі
Катэгорыя:Беларускія шахматысткі
Катэгорыя:Міжнародныя шахматныя майстрыхі
Катэгорыя:Удзельнікі шахматных алімпіядаў
Катэгорыя:Беларускія эмігранты
Катэгорыя:Аўстралійскія імігранты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Рудавец (Камянецкі раён)

**Рудаве́ц** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Воўчынскага сельсавету. Вёска знаходзіцца за 62 км на паўднёвы захад ад Камянцу, 37 км ад Берасьця.

## Гісторыя
У XVIII стагодзьдзі вёска ў Берасьцейскім павеце Берасьцейскага ваяводзтва ВКЛ, у складзе маёнтку Лазовіцы.

У 2-й палове XIX стагодзьдзя вёска Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі. Юзэф Дулемба пачаў будаваць тут маёнтак, тады ж і ўзьнікла вёска. Пасьля гібелі Юзэфа падчас паўстаньня Касьцюшкі маёнтак перайшоў да яго сына, які ў 1814 годзе прадаў яго Яўхіму Брынду. У канцы XIX стагодзьдзя сядзібай валодаў генэрал Чачэрын, у міжваенны пэрыяд — сэнатар Пастаўскі, а апошнім уладальнікам маёнтка перад 1939 годам быў Марцалеў Галчынскі.

З 1860-х гадоў у Воўчынскай воласьці Берасьцейскага павету. Паводле перапісу 1897 году ў Рудавецкай сельскай грамадзе.

У 1921—1939 гадах вёска ў Воўчынскай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва Польшчы. У 1940 годзе ў вёсцы дзейнічала каапэратыўная крама. З 12 кастрычніка 1940 году ў Стаўскім сельсавеце Высокаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці БССР.

У Другую сусьветную вайну на франтах загінулі і прапалі бязь вестак 11 жыхароў вёскі.

З 16 ліпеня 1954 году ў Воўчынскім сельсавеце. З 17 красавіка 1962 году ў Камянецкім раёне.

## Інфармацыя для турыстаў
За 2 км на поўдзень ад вёскі побач з Бугам захаваліся фрагмэнты былога прысядзібнага парку Лазовіцы.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1857 год — 63 рэвіскія душы; 1897 год — 17 двароў, 121 жыхар (перапіс)
* XX стагодзьдзе: 1905 год — 106 жыхароў; 1923 год — 7 двароў, 51 жыхар; 1940 год — 45 двароў, 231 жыхар; 1960 год — 136 чалавек; 1970 год — 109 чалавек; 1999 год — 91 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 88 чалавек; 2009 год — 71 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Рудавец на radzima.org

Катэгорыя:Воўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Ставы

**Ста́вы** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Воўчынскага сельсавету.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц маёнтак Ставы вядомы зь сярэдзіны XV стагодзьдзя. Уваходзіў у склад Берасьцейскага павету Берасьцейскага ваяводзтва ВКЛ. У 1460 годзе Ян і Юры Стаўскія фундавалі ў маёнтку касьцёл. У 1461 годзе маёнтак перададзены рымска-каталіцкай царкве. У 1730 годзе пабудаваны новы касьцёл Спачыну Панны Марыі.

У 1801 г. у Ставах узьведзена драўляная ўніяцкая Міхайлаўская царква. У 1852 г. Ставы — маёнтак у Берасьцейскім павеце Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі, уласнасьць графіні Красінскай. У 1857 г. — 447 рэвіскіх душ. У 1860-х г. маёнтак і сяло ў Воўчынскай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні. У 1865 г. касьцёл зачынены, а ў 1868 г. асьвячоны як праваслаўная царква Сьвятога Ануфрыя. У 1885 годзе ў сяле 80 двароў, 527 жыхароў, 2 царквы, капліца на могілках, школа граматы, 2 вадзяныя млыны на р. Пульва. Паводле перапісу 1897 г. сяло, 111 двароў, 679 жыхароў, 2 царквы, народнае вучылішча, хлебазапасны магазын, карчма; царкоўны прыход налічваў 2185 прыхаджан з 9 навакольных вёсак. На 1905 год у сяле 736 жыхароў, у маёнтку — 7 жыхароў, у народным вучылішчы — 89 вучняў. У 1906 годзе ў маёнтку адбыліся хваляваньні. Сяляне адмаўляліся выконваць павіннасьці, былі пашкоджаны памешчыцкія сельска-гаспадарчыя машыны.

У 1919 г. будынак касьцёлу вернуты каталікам. У 1921—1939 гг. у складзе Польшчы, вёска ў Воўчынскай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва. У 1923 г. — 71 двор, 323 жыхары. 1 траўня 1927 г. адбылася першамайская дэманстрацыя, арганізаваная мясцовай ячэйкай КПЗБ, у якой удзельнічалі каля 800 чалавек, у тым ліку жыхары навакольных вёсак. Падчас разгону дэманстрантаў паліцыяй загінуў 1 чалавек, 2 былі паранены, 26 чалавек арыштаваны. У міжваенны час была страчана Міхалаўская царква. У 1938 годзе ўзьведзены будынак новай школы.

З 12 кастрычніка 1940 году вёска Ставы — цэнтар Стаўскага сельсавету Высокаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. У склад сельсавету ўваходзілі 6 вёсак, навакольныя хутары, дзейнічалі 4 пачатковыя школы, паравы млын. У Другую сусьветную вайну з 22 чэрвеня 1941 г. да канца ліпеня 1944 г. знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

У 1948 годзе ў стаўскай 7-гадовай школе 220 вучняў. З 16 ліпеня 1954 году ў Воўчынскім сельсавеце. З 17 красавіка 1962 году ў Камянецкім раёне.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1940 год — 199 двароў, 959 жыхароў; 1960 год — 494 чалавек; 1970 год — 378 чалавек; 1999 год — 546 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 2001 год — 510 жыхароў, 188 двароў; 2005 год — 511 чалавек; 2009 год — 505 чалавек

## Інфраструктура
* Базавая школа
* Клюб
* Бібліятэка
* Аддзяленьне сувязі

## Інфармацыя для турыстаў
* Ануфрыеўская царква (1730)
* Капліца сьвятога Лазара
* Побач зь вёскай б’е крыніца, асьвячоная як Сьвята-Міхалаўская, месца паломніцтва для жыхароў навакольных вёсак.
* Гаспадарчы двор
* Будынак школы (1938)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ставы на radzima.org

Катэгорыя:Воўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Жалудок)

**Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Жалудку. Знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы мястэчка, на гістарычнай Касьцельнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры позьняга клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Каталіцкая парафія ў Жалудку ўтварылася ў 1490 годзе. Тады ж тут зь ініцыятывы вялікага князя Казімера збудавалі першы касьцёл.

У 1686 годзе Казімер Францкевіч фундаваў на ўскрайку мястэчка (Фарны канец) драўляны кармэліцкі кляштар.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Жалудок апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1832 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар, будынак якога ў 1839 годзе прыстасавалі пад лязарэт эстляндскага егерскага палку.

У 1853 годзе ў Жалудку збудавалі новы касьцёл з бутавага каменю і цэглы паводле праекту архітэктара Караля Падчашынскага, навукоўца і тэарэтыка позьняга клясыцызму.

### Найноўшы час
За савецкім часам набажэнствы ў касьцёле не перапыняліся.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём з паўкруглай апсыдай, закрысьціямі і крыламі трансэпту з бакоў. Накрываецца 2-схільным дахам з трыкутным франтонам на галоўным фасадзе, вуглы якога ўвенчваюць скульптуры-пінаклі з Хрыстом. З франтонам галоўнага фасаду рытмічна спалучаецца франтон масіўнага 4-калённага дарычнага портыку, якім афармляецца партал уваходу, і бакавыя аркавыя нішы-эксэдры з скульптурамі эвангелістаў. Тымпаны абодвух франтонаў запаўняюць гарэльефныя кампазыцыі. Сьцены апяразвае масіўны антаблемэнт, падзелены шырокімі пілястрамі зь перакінутымі паміж імі аркамі над аркавымі аконнымі праёмамі ў прафіляваных ліштвах — павапнаваныя і атынкаваныя, яны кантрастава вылучаюцца на паліхромнай бутавай муроўцы. Да пачатку XX стагодзьдзя над галоўным фасадам узвышалася 8-гранная шатровая званіца і такая ж паводле формы сыгнатурка над алтарнай часткай.

Пад алтарам знаходзіцца крыпта з пахаваньнямі, сярод іх — пахаваньне падскарбія надворнага Антонія Тызэнгаўза — уладальніка Жалудка. На бакавых сьценах прэзьбітэрыюму 2 белыя мармуровыя мэмарыяльныя дошкі з барэльефнымі выявамі графіні Г. Тызэнгаўз (1822—1891 гады) і графа С. Урускага, маршалка шляхты Варшаўскай губэрні (1817—1890 гады).

На паўднёвай сьцяне побач з уваходам захаваўся сонечны гадзіньнік. Побач з касьцёлам — 2-ярусная 4-гранная бутавая званіца.

## Галерэя

Žałudok. Жалудок (2011).jpg|Агульны выгляд
Žałudok. Жалудок (10.02.2011).jpg|Галоўны фасад
Žaludok, Belarus - panoramio.jpg|Бакавы фасад
Сонечны гадзіннік.jpg|Сонечны гадзіньнік


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Славутасьці Жалудку
Катэгорыя:Касьцёлы Гарадзенскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1853 годзе
Катэгорыя:Касьцёлы Шчучынскага раёну
Сонечны гадзіньнік

**Сонечны гадзі́ньнік** — прыбор для вызначэньня часу па зьмене даўжыні ценю ад гноману і яго руху па цыфэрбляце. Зьяўленьне гэтых гадзіньнікаў зьвязана з момантам, калі чалавек усьвядоміў узаемасувязь паміж даўжынёй і становішчам сонечнага ценю ад тых ці іншых прадметаў і становішчам Сонца на небе.

Найпрасьцейшыя сонечныя гадзіньнікі паказваюць сонечны час, а не мясцовы, гэта значыць, не ўлічваюць дзяленьне Зямлі на часавыя пасы. Акрамя таго, найпрасьцейшыя сонечныя гадзіньнікі ня ўлічваюць летняга часу. Карыстацца сонечнымі гадзіньнікамі можна толькі ўдзень і пры бачнасьці Сонца.

У наш час сонечнымі гадзіньнікамі па прамым прызначэньні практычна не карыстаюцца, яны саступілі месца розным відам іншых гадзіньнікаў.

## Глядзіце таксама
* Гноман
* Ураўненьне часу

## Вонкавыя спасылкі

* The Mathematics of Sundials
*  Principle and Use of Ottoman Sundials, Atilla Bir


Катэгорыя:Гісторыя астраноміі
Мельнікі (Воўчынскі сельсавет)

**Ме́льнікі** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Воўчынскага сельсавету. Вёска стаіць на правым беразе ракі Пульвы за 4 км вышэй за яе ўпадзеньне ў Заходні Буг, па якім тут праходзіць граніца з Польшчай.

## Гісторыя
Вядомая з XIX стагодзьдзя. У 1857 годзе належала да маёнтку Ставы, якім валодала графіня Красінская. Паводле перапісу 1897 году ў вёсцы быў 14 двароў, 101 жыхар, у 1905 годзе — 85 жыхароў.

Згодна з Рыскай мірнай дамовай (1921) вёска ўвайшла ў склад міжваеннай Польшчы, дзе ўваходзіла да Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі
* 1999 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Воўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Украінскі каталіцкі ўнівэрсытэт

**Украінскі каталіцкі ўнівэрсытэт** () — усходні каталіцкі ўнівэрсытэт у Львове (Украіна), першы каталіцкі, адкрыты на постсавецкай прасторы, і першы, адкрыты ўсходнімі каталіцкімі цэрквамі.

## Мінуўшчына
6 кастрычніка 1929 року ў Львове заснаваная Грэка-каталіцкая багаслоўская акадэмія. Паколькі польскія ўлады не дазвалялі адкрыцьця сэкулярнага ўнівэрсытэту, акадэмія стала адзінай украінскай ВНУ на тэрыторыі другой Польскай рэспублікі і асяродкам украінскай культуры.

У верасьні 1939 пасьля прыходу Саветаў Акадэмія закрытая, студэнты арыштаваныя ці дэпартаваныя. 15 верасьня 1941, пасьля пачатку нямецкага наступу на СССР, царква Сьвятога Духа і бібліятэка акадэміі зьнішчаныя нямецкімі бамбаваньнямі. Навучаньне працягвалася пад акупацыяй, аднак зь вяртаньнем савецкай улады акадэмія закрытая, мноства выкладчыкаў і выпускнікоў трапілі ў лягеры. Функцыі акадэміі ў 1963 року пераняў Украінскі каталіцкі ўнівэрсытэт у Рыме.

Пасьля аднаўленьня незалежнасьці Ўкраіны зьявілася магчымасьць аднаўленьня акадэміі. Яна была адкрытая ў верасьні 1994 року. 29 чэрвеня 2002 на ейнай аснове ўтвораны Ўкраінскі каталіцкі ўнівэрсытэт.

## Падразьдзяленьні
* Кіеўскі цэнтар УКУ
* Фундацыя «Ўкраінская каталіцкая асьвета» (ЗША)
* Інстытут папы Клемэнта (Рым)
* Украінскі інстытут у Лёндане
* Фундацыя «Ўкраінская каталіцкая асьвета» (Канада)
* Інстытут украінскай культуры імя Ёсіфа Сьляпога, філія УКУ ў Аргентыне

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1929 годзе
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Львова
Катэгорыя:Украінскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Украінскія грэка-каталіцкія ВНУ
Чабор звычайны

**Чабо́р звычайны** (*Thýmus serpyllum*) — від чабораў сямейства Ясноткавыя.

## Апісаньне
Малая травіца, якая расьце ў вялікай колькасьці па пескавых лугох, абмежках, у садох. Расьце кустачкамі вышынёй да 15-20 см. Сьцяблінкі тонкія, лісточкі яйкаватыя, кветкі фіялетава-ружаватыя.

## Арэал
Від пашыраны ў Эўропе (акрамя Паўднёвай) і Заходняй Сыбіры.

## Крыніцы

звычайны
Катэгорыя:Спэцыі
Катэгорыя:Паўхмызьнякі
Катэгорыя:Флёра Беларусі
Катэгорыя:Флёра Эўропы
Катэгорыя:Флёра Сыбіры
Катэгорыя:Мёдадайныя расьліны
Рабіна звычайная

**Рабіна звычайная** (*Sorbus aucuparia*) — від рабіны зь сямейства Ружавыя.

## Апісаньне
Прыгожае драўца вышынёй да 6 м, сустракаецца часта, хаця ў невялікай колькасьці, на Беларусі ў хваёвых-мяшаных лясох. Вясной рабіна прыбіраецца ў круглыя гронкі белых, пушыстых кветак, зь якіх пад восень высьпяваюць яскрава чырвоныя ягады, таксама ў круглых гронках. З рабіны пчолы бяруць пылок.

## Арэал
Від натуральна пашыраны ў Эўропе і Заходняй Азіі, інтрадуцыраваны ў ЗША, Канадзе і Аргентыне.

## Галерэя

Vogelbeerbaum am Viadukt-Wanderweg über Altenbeken.jpg|Драўца
Budding 161005969.jpg|Лісьце
Sorbus aucuparia no.JPG|Кветкі
Sorbus aucuparia kpjas 19082005 1.jpg|Ягады
Illustration Sorbus aucuparia0.jpg|Ілюстрацыя


## Крыніцы

Катэгорыя:Ружавыя
Катэгорыя:Флёра Беларусі
Катэгорыя:Флёра Эўропы
Катэгорыя:Флёра Азіі
Катэгорыя:Мёдадайныя расьліны