open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Любаны

**Люба́ны** — вёска ў Беларусі, каля ракі Гарадцу. Уваходзяць у склад Гіжэнскага сельсавету Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці.

## Назва

Імя Любана (Liubona) можа мець як славянскае, так і германскае паходжаньне.

Паводле народнай этымалёгіі, назва вёскі паходзіць ад таго, што жыхары Любанаў былі не прыгоннымі, а скарбовымі сялянамі, і паміж імі і панам склалі «палюбоўную сказку»

## Гісторыя
У гістарычных крыніцах упершыню ўпамінаюцца ў 1555 годзе як сяло Любанавічы (у 1572 годзе Любаны).

Згадваюцца ў 1693 годзе, калі дэкрэтам Задворнага асэсарскага суду ў Варшаве тагачаснаму чэрыкаўскаму войту, старадубскаму войскаму Яну-Міхалу Шаблоўскаму, была вынесеная вечная баніцыя, у выніку чаго ён быў пазбаўлены правоў на карыстаньне каралеўскімі маёнткамі, сярод якіх і Любаны, якія былі перададзеныя ў пасэсію прапойскаму старосьце, смаленскаму харунжаму Базылю з Красіна.

За часамі Другой сусьветнай вайны ў жніўні 1943 году нацысты спалілі 102 двары (з 114 двароў да вайны).

## Насельніцтва
* 1910 год — 726 чалавек
* 1926 год — 651 чалавек
* 1999 год — 107 чалавек
* 2010 год — 75 чалавек
* 2011 год — 75 чалавек

## Турыстычная інфармацыя
* Братэрскія могілкі савецкіх вайскоўцаў, якія загінулі ў 1941 годзе ў баях супраць нацыстаў; на паўднёвай ускраіне вёскі
* Магілы савецкіх вайскоўцаў, якія загінулі ў кастрычніку 1943 годзе пры заняцьці раёну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Ляцягі

**Ляця́гі** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Назва
Назва вёскі нібыта паходзіць ад назвы *ляцягі сумчатай*, якая па-беларуску часьцей называецца палятуха.

## Гісторыя
У 1676 годзе згадваецца як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ. У 1783 пабудавана драўляная Пакроўская царква; 31 двор, 145 жыхароў. З 1882 г. уладаньне С. Шклярэвіча, які валодаў 1600 дзесяцінамі зямлі, 2 вадзянымі млынамі.

## Геаграфія
Геаграфічна вёска знаходзіцца на поўначы Прапойскага раёну на мяжы з Чавускім раёнам. Недалёка ад Ляцягаў працякае рака Проня, на якой зьмешчаны гідралягічны пост рачны 1 разраду р. Проня — в. Ляцягі.

## Насельніцтва
* 2011 год — 86 чалавек
* 2010 год — 86 чалавек
* 1999 год — 126 чалавек
* 1926 год — 542 чалавекі

## Славутасьці
* Братэрская магіла савецкіх воінаў 1941—1943 гадоў, якая зьяўляецца гісторыка-культурнай каштоўнасьцю Рэспублікі Беларусь.

## Рознае
У вёсцы знаходзіцца прыход Сьвята-Пакроўскай царквы Беларускай праваслаўнай царквы Маскоўскага Патрыярхату.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Этыленгліколь

**Этыленгліко́ль** (*1,2-дыаксіэтан*; *этан-1,2-дыёль*), хімічная формула C2H6O2 — арганічнае рэчыва, двухатамны сьпірт, найпрасьцейшы прадстаўнік гліколяў. Вадкасьць бяз колеру і паху, салодкая на смак. Выкарыстоўваецца ў тэкстыльнай, парфумэрнай і харчовай прамысловасьці, у тэхніцы.

## Характарыстыкі

Бясколерная гіграскапічная гаручая вадкасьць бяз паху, салодкая на смак; атрутная. Малярная маса 62,068 г/моль. Тэмпэратура плаўленьня −12,3 °С, тэмпэратура кіпеньня 197,6 °С. Шчыльнасьць 1,113 г/см³ (пры тэмпэратуры 20°С). Добра раствараецца ў вадзе, сьпіртах, кетонах, умерана — бэнзолі, талюол, дыэтылавым этэры. У этыленгліколі дрэнна раствараюцца расьлінныя і жывёльныя тлушчы, не раствараюцца парафіна, полівінілхлярыд, каўчук і інш.

## Вынаходніцтва і сынтэз
Этыленгліколь упершыню быў атрыманы ў 1856 року францускім хімікам Шарлем Вюрцам. Да Першай сусьветнай вайны ён не знаходзіў шырокага прымяненьня, пакуль у Нямеччыне яго не пачалі атрымліваць з дыхлёрэтану дзеля выкарыстаньня ў вытворчасьці выбуховых рэчываў замест гліцэрыны.

У ЗША вытворчасьць этыленгліколю распачатая ў 1917 року праз этыленхлёргідрын. Да 1929 року этыленгліколь выкарыстоўваўся практычна ўсімі вытворцамі дынаміту.

У прамысловасьці этыленгліколь атрымліваюць гідратацыяй этыленаксіду пры 10 атм і 190—200°С ці 1 атм і 50—100°С у прысутнасьці 0,1—0,5% серчанага ці артафосфарнага квасу, дасягаючы 90% выхаду.

## Выкарыстаньне
Дзякуючы таніне этыленгліколь шырока прымяняецца ў тэхніцы: у вытворчасьці антыфрызаў, целяфану, поліўрэтанаў і шэрагу іншых палімэраў, выбуховых рэчываў, растваральнікаў, мыйных сродкаў, у тэкстыльнай і парфумэрнай прамысловасьці, кандэнсатараў і інш.

## Меры бясьпекі
Этыленгліколь — гаручае рэчыва. Тэмпэратура пыханьня пароў 120&nbsp;°C. Тэмпэратура самазагараньня 380&nbsp;°C. Таксічны. Паводле ступені ўзьдзеяньня на арганізм адносіцца да рэчываў 3-е клясы небясьпекі.

Сьмяротная доза пры аднаразовым пэраральным ужываньні складае 100—300 мл (1,5-5мл на 1 кг масы цела). Пары маюць не такую высокую таксічнасьць і ствараюць небясьпеку толькі пры хранічным удыху.

Процітрутай пры атручваньні этыленгліколем ёсьць этаноль і фомэпізоль.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Алькандыёлі
Катэгорыя:Побытавая хімія
Катэгорыя:Сьпіртавыя рашчыньнікі
Катэгорыя:Небясьпечныя забруджвальнікі паветра
Катэгорыя:Прадукты хімічнай прамысловасьці
Данілкі

Назву **Данілкі** маюць:

* Данілкі — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Данілкі — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці
Камітэт абароны Ўсходніх крэсаў

**Камітэ́т Абаро́ны Ўсхо́дніх Крэ́саў** () — арганізацыя, якая паўстала напрыканцы лістапада 1918 году ў Варшаве. Аддзялілася ад паўсталай напачатку 1917 году ў тым самым горадзе Літоўскай камісіі ().

Займалася палітычнай апекаю над паўсталымі вайсковымі добраахвотнымі аддзеламі Самаабароны Ўсходніх Крэсаў. Адной зь іх задачаў было правядзеньне агітацыі дзеля аб’яднаньня іх у структуры Войска Польскага шляхам стварэньня Беларуска-літоўскай дывізіі.

Гэтая мэта была дасягнутая 26 лістапада 1918 году, калі галоўнакамандуючы Юзэф Пілсудзкі пагадзіўся на стварэньне такой дывізіі.

## Крынціы

## Літаратура
* Лявон Вышчэльскі. Wojna polsko-rosyjska 1919—1920. Выд. 1. T. 1. Варшава: Bellona, 2010, ст. 696. ISBN 978-83-11-11934-5.

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Польскія арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Крэсы Ўсходнія
Сялянская праўда

**«Сяля́нская пра́ўда»** — заходнебеларуская газэта. Выдавалася з 28 верасьня да 17 сьнежня 1924 году ў Вільні на беларускай мове 3 разы на тыдзень.

Рэдактар Антон Войцік. Выкрывала палітыку польскага ўрада ў дачыненьні да працоўных і нацыянальных меншасьцей. Пісала пра партызанскі рух у Заходняй Беларусі, нацэльвала масы на адстойваньне сваіх палітычных і эканамічных правоў, на змаганьне за беларускую школу, асьвету, каапэратывы. Крытыкавала беларускіх праўрадавых палітычных дзеячаў, творцаў «Беларускага грамадзянскага сабраньня» Станіслава Валэйшы, «Тымчасовай беларускай рады» Арсень Паўлюкевіч і інш.

Асьвятляла грамадзка-палітычнае жыцьцё ў БССР. Зьмяшчала артыкулы (У. Талочкі), Я.Маразовіча, інтэрвію М. Чарвякова з А. Пшчолкам, рэцэнзіі на пастаноўкі Беларускай драматычнай майстроўні і інш.

Выйшлі 34 нумары. Забароненая польскімі ўладамі.

## Вонкавыя спасылкі
* Нумар сялянскай праўды на Беларускай палічцы
* «Сяля́нская пра́ўда» (1924) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Станіслаў Валэйша

**Станіслаў Валэйша** — беларускі грамадзкі дзеяч.

## Жыцьцяпіс
З канца 1915 г. адзін з арганізатараў беларускага каапэратыву «Раніца» ў Вільні, быў яго віцэ-маршалкам. У 1920 г. фігураваў у сьпісе «беларускіх работнікаў у Вільні і ваколіцах». Быў сябрам прэзыдыюму Віленскай беларускай рады, сябрам Віленскага БНК, загадчыкам яго юрыдычнага аддзелу і старшынём Рэвізійнай камісіі. Зьяўляўся таксама старшынём рэвізійнай камісіі Беларускага камітэту дапамогі ахвярам вайны, старшынём Рады старшыняў Беларускага музычна-драматычнага гуртка, уваходзіў у склад Беларускай цэнтральнай школьнай рады.

Падчас парлямэнцкіх выбараў 1922 г. быў старшынём Беларускага цэнтральнага выбарчага камітэту гораду Вільні.

Напачатку 1920-х гг. — арганізатар і старшыня Беларускага грамадзянскага сабраньня ў Вільні, пасьля актывіст прапольскіх арганізацыяў. Заснаваў Беларускі клюб у Вільні, які ў 1925 г. быў зачынены польскімі ўладамі як асяродак азартных гульняў.

19 жніўня 1933 г. у заходнебеларускай газэце «Родны край» згадвалася, што Валэйша «сядзіць у астрозе за крымінальныя праступкі».

## Літаратура
* Кароткі нарыс беларускага пытаньня. — Менск: І. П. Логвінаў, 2009. — 396 с. — .

Катэгорыя:Беларускія выдаўцы
Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія палітвязьні
Рудня (Гіжэнскі сельсавет)

**Ру́дня** (таксама — *Грамы́кі*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Гісторыя
У XIX стагодзьдзі вядома як фальварак. Паводле купчай 1867 году належала Шклярэвічу. У 1910 хутар Рудня ў Доўжанскай воласьці Чэрыкаўскага павету, уладаньне двараніна Нянькоўскага-Вайніловіча.

## Насельніцтва
* 2011 год — 16 чалавек
* 2010 год — 14 чалавек
* 1999 год — 23 чалавекі
* 1926 год — 318 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы функцыянуе Дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Усохі (Прапойскі раён)

**Усо́хі** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Назва
Назва Ўсохі быццам паходзіць ад таго, што калі прыйшлі першыя насельнікі, тут быў *усохлы лес* (сухастой).

## Гісторыя
Старажылы сьведчаць, што вёска Ўсохі ўзьнікла да адмены прыгону (т. б. да 1861). На мапах назва Ўсохі адзначаецца з 2-й паловы XVIII стагодзьдзя.

Вяскоўцы займаліся выганкай смалы і інш. Тут былі смалакурні, таму ўсохцаў называюць *смалякамі*.

## Насельніцтва
* 2011 год — 7 чалавек
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 58 чалавек
* 1926 год — 300 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы функцыянуе Дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Сялянская рэформа ў Расейскай імпэрыі

**Сяля́нская рэфо́рма ў Расе́йскай Імпэ́рыі** () — першая і самая істотная зь лібэральных рэформаў у Расейскай Імпэрыі, ажыцьцёўленых пры імпэратары Аляксандры II. Мэтай рэформы, дзеяньне якой пачалося ў 1861 годзе, была ліквідацыя прыгоннай залежнасьці сялянаў у Расейскай імпэрыі. У некаторых раёнах прыгоннае права было адменена раней.

Паводле маніфэсту аб адмене прыгоннага права 1861 году, больш за 23 мільёны чалавек атрымалі свабоду. Прыгонным сялянам былі прадстаўлены поўныя грамадзянскія правы, уключаючы права ажаніцца без дазволу гаспадара, валодаць уласнасьцю і быць уладальнікамі бізнэсу. Апроч таго, маніфэст абвясьціў, што сяляне могуць купіць зямлю ў памешчыкаў, аднак шмат сялянаў пацярпелі ад гэтай рэформы, бо яны набылі толькі свабоду, але ня мелі магчымасьці набыць зямлю.

У Грузіі вызваленьне было адкладзена да 1864 году і праводзілася на значна больш выгадных для дваран умовах. Прыгонныя сяляне, якія працавалі на землях імпэратара, былі вызваленыя ў 1866 годзе, і ім былі дадзеныя лепшыя і вялікія ўчасткі зямлі.

## Вонкавыя спасылкі
* Крестьянская реформа в России 1861 года : Сб. законодательных актов. — М.: Госюриздат, 1954.

Катэгорыя:1861 год у Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Палітыка Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Права Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Расейскія прыгонныя сяляне
Катэгорыя:Прыгоннае права
Катэгорыя:Рэформы ў Расеі
Кавалікі

Назву **Кавалікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Кавалікі — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Кавалікі — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Кавалеўшчына
* Кавалёва
* Кавалёнкі
* Кавалёў
* Кавалёўка
* Кавалёўцы
* Кавалёўшчына
* Кавалі
* Кавалінкі 
* Кавалічы
* Кавалішкі
Сіліна Поле

**Сі́ліна По́ле** (таксама — *Сілінпо́льле*, *Гракі́*) — пасёлак у Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Геаграфія
Разьмешчаны каля шашы Масква — Варшава, на левым беразе ракі Сож.

## Гісторыя
У 1882 г. сяляне П. Я. і А. Я. Гракавы валодалі тут 168 дзесяцінамі зямлі. У 1910 хутар Сіліна Поле належаў мешчаніну Варанцу, 2 двары, 13 жыхароў. Адносіўся да Язёрскага праваслаўнага прыходу.

## Насельніцтва
* 2011 год — 5 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі
* 1999 год — 6 чалавек
* 1926 год — 38 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Пятроўцы

Назву **Пятроўцы** маюць:

* Пятроўцы — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Пятроўцы — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Агеева

**Агеева** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

Побач зь вёскай цячэ рака Галуба, прыток Сажа.

## Насельніцтва
* 2011 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Благадаць (Магілёўская вобласьць)

**Благада́ць** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Назва
Назва паходзіць ад прыгожага мясцовага геаграфічнага ляндшафту.

## Гісторыя
Паводле сьведчаньня старажылаў, тут жылі паны Крапоткіны. У 1910 годзе 1 двор, 16 жыхароў. Належаў княгіні М. А. Крапоткінай.

## Насельніцтва
* 2011 год — 10 чалавек
* 2010 год — 11 чалавек
* 1999 год — 21 чалавек
* 1910 год — 16 чалавек

## Славутасьці
* Братэрская магіла савецкіх воінаў, якія загінулі ў 1943 годзе ў баях супраць нямецкіх захопнікаў

## Інфраструктура
У вёсцы працуе дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Роскільскі мір

**Ро́скільскі мір** — мірны дагавор, зьняволены паміж Даніяй і Швэцыяй 26 лютага 1658 году ў горадзе Роскіле (Данія). Гэтым сьветам завяршылася данска-швэдзкая вайна 1657–1658 гадоў, распачатая каралём Даніі і Нарвэгіі Фрэдэрыкам III. Данія, якая пацярпела паразу ад войскаў Карла X Густава, пагадзілася на велізарныя тэрытарыяльныя саступкі. Да Швэцыі адышоў у прыватнасьці паўвостраў Сконэ. Акрамя таго, Швэцыя вызвалялася ад мыт за праход гандлёвых суднаў праз праліў Эрэсунд. Данія таксама абавязалася перашкаджаць праходу праз пралівы ў Балтыйскае мора ўсіх флатоў краінаў, варожых Швэцыі.

Катэгорыя:Мірныя пагадненьні XVII стагодзьдзя
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Даніі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Швэцыі
Катэгорыя:Гісторыя Даніі
Катэгорыя:Гісторыя Швэцыі
Катэгорыя:Гісторыя Нарвэгіі
Ходараў (Магілёўская вобласьць)

**Хо́дараў** (таксама — *Хо́дарава*, *Хо́дараўка*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гіжэнскага сельсавету.

## Гісторыя
Узьнікла пасьля 1917 году. Насельнікамі яе былі жыхары вёсак Усохі і Аляксандраўка. Назва паходзіць ад імя Ходар (Тодар, Хвёдар).

Перад вайной у вёсцы жыло 252 чалавекі. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў жніўні 1943 году гітлераўцамі было спалена 69 двароў (з 71 да вайны), забіта 18 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2011 год — 39 чалавек
* 2010 год — 40 чалавек
* 1999 год — 80 чалавек
* 1926 год — 81 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуе фэльчарска-акушэрскі пункт і дом сацыяльнага абслугоўваньня насельніцтва.

## Славутасьці
* Братэрская магіла савецкіх воінаў, якія загінулі ў 1943 г. у баях супраць нямецкіх захопнікаў ці памерлі ад ран у шпіталі.
* Магіла капітана Я. І. Ермалаева, які загінуў 27 лістапада 1943 г. у баі супраць нямецкіх захопнікаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гіжэнскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Сэнт-Эндрус (футбольны клюб)

«**Сэнт-Эндрус**» () — мальтыйскі футбольны клюб з гораду Сэнт-Эндрусу. Заснаваны ў 1968 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сэнт-Эндрус‎
Брэндзі

**Брэндзі** ( — гарэлы) — моцны сьпіртовы напой, атрыманы перагонкай віна (каньяк) або пладова-ягаднага сока (буха, кальвадос). Набывае цёмнае адценьне ад вытрымкі ў драўлянай бочцы і дамешку карамэлі. Мацунак складае 35—60% аб’ёмных.

## Выкарыстаньне
Вытрыманы ў бочцы брэндзі цёмнага адценьня ўжываецца як самайстойны напой пасьля ежы. Таньнейшы брэндзі з дамешкам карамэлі звычайна служыць складнікам кактэйляў () і падлівы для бліноў, дэсэрту і смажанага мяса. Таксама выкарыстоўваецца для прыгатаваньня цыбулевага супа, каляднага пудынга і торта.

## Гатункі
* *Вельмі асаблівы* (ВА; 3 зоркі). Вытрыманы ў бочцы прынамсі 2 гады.
* *Вельмі высакаякасны стары сьветлы* (ВВСС; запасны, 5 зорак). Вытрыманы ў бочцы прынамсі 4 гады.
* *Асабліва стары* (АС; «Напалеон»). Вытрыманы ў бочцы прынамсі 6 гадоў.
* *Пазаўзроставы*. Вытрыманы ў бочцы прынамсі 10 гадоў.

## Беларусь
У 2011 г. у Беларусі вырабілі 218 тыс. дэкалітраў брэндзі з выкарыстаньнем сыравіны з Азэрбайджану, Армэніі (), Грузіі, Малдовы і Ўкраіны. Рэнтабэльнасьць продажаў склала 120%.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Усход (Кабінагорскі сельсавет)

**Усход** (афіцыйная назва — *Васхо́д*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Назва
Сучасная афіцыйная назва паходзіць ад назвы на расейскай мове — *Восход* ().

## Насельніцтва
* 1926 год — 19 чалавек
* 1999 год — 9 чалавек
* 2010 год — 2 чалавекі
* 2011 год — 2 чалавекі

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Гайшын

**Гайшы́н** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Сажа. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету Прапойскага раёну Магілёўскай вобласьці.

Гайшын — даўняе мястэчка гістарычнай Рэчыччыны (Панізоўя).

## Назва
Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Геншын* (XVII ст.); *Hejszyn* (1900 год).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Гайшын ўпамінаецца ў час вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў у лісьце палкоўніка казакаў Івана Залатарэнкі да маскоўскага гаспадара Аляксея Міхайлавіча. Таксама ўпамінаецца ў 1708 годзе ў зьвязку з падзеямі Вялікай Паўночнай вайны.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Гайшын апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Быхаўскім павеце Беларускай, пазьней Магілёўскай губэрні. Паводле рэвізіі 1773 году, у мястэчку Гайшыне было 510 рэвіскіх і прышлых сялянаў. У 1777 годзе значыцца на мапе «Атляс Магілёўскай губэрні». У 1784 годзе тут дзеялі дзьве сынагогі. У 1794 годзе належаў Францішку Сапегу.

У 1846 годзе ў Гайшыне збудавалі драўляную царкву Ўшэсьця Гасподняга. У 1848 годзе належаў Вікенцію Парэбскаму. У 1864 годзе ў рэчышчы палітыкі русіфікацыі ў мястэчку адкрылі народную вучэльню, у 1889—1890 гадох у ёй было 52 вучні, у т. л. 2 дзяўчынкі. З 1879 году Гайшын — уласнасьць Сьмяроўскага, які валодаў 1272 дзесяцінамі зямлі, вадзяным млынам і паромам цераз раку Сож. У мястэчку двойчы на год праводзіліся кірмашы (5 траўня і 1 кастрычніка). З 1912 году існавала аднаклясная царкоўнапрыходзкая школа.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гайшын абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1924 годзе Гайшын вярнулі ў БССР, дзе з 20 жніўня ён стаў цэнтрам сельсавету Прапойскага раёну.

Да 23 сьнежня 2009 году Гайшын уваходзіў у склад Васькавіцкага сельсавету. На 2011 год у вёсцы было 44 двары.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1910 год — 1142 чал.; 1926 год — 1245 чал.; 1999 год — 143 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 92 чал.; 2010 год — 75 чал.

### Інфраструктура
У вёсцы працуюць крама, клюб, бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт.

## Славутасьці
* Братэрская магіла 1943 году, якая лічыцца гістарычна-культурнай каштоўнасьцю Беларусі
* Курганны могільнік, за 1,3 км на поўдзень ад вёскі
* Курганны могільнік, за 2 км на поўдзень ад вёскі
* Стаянка эпохі каменнага веку, на паўднёва-ўсходняй ускраіне вёскі; селішча (на месцы стаянкі)
* Стаянка эпохі нэаліту, за 0,5 км на поўдзень ад вёскі; селішча (на месцы стаянкі)

## Асобы
* Кастусь Кірэенка (1918—1988) — беларускі паэт
* Парфён Савіцкі (1904—1954) — беларускі гісторык і дзяржаўны дзяяч, рэктар Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Благадаць

Назву **Благада́ць** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Благадаць — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Благадаць — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
Гайшын (неадназначнасьць)

Назву **Гайшын** маюць:

* Гайшын — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Гайшын — сяло ў Пераяслаў-Хмяльніцкім раёне Кіеўскай вобласьці Ўкраіны
Хлопчык як пальчык

**Хло́пчык як па́льчык**, **Мало́е Пальчанё́** (, , ) — эўрапейская казка, упершыню выдадзеная ў Ангельшчыне ў 1621 годзе, потым Шарлем Пэро ў 1697 годзе ў Апавяданьнях ці казках мінулых часоў, а таксама братамі Грым.

У казцы распавядаецца пра сям’ю, якая ня мае дзяцей, але марыць аб іх. Хутка ў іх зьяўляецца хлопчык ростам з пальчык. Аднойчы хлопчык сядзеў у вухе каня й кіраваў ім, гэта пабачылі мінакі й прапанавалі бацьку прадаць хлопчыка, аб чым пераконвае бацьку сам хлопчык. Хлопчык хутка ўцякае. Па дарозе ён сустракае злодзеяў, якім прапануе дапамагчы ў крадзежы. Калі злодзеі застаўляюць хлопчыка, яго праглынае воўк, але хлопчык застаўляе воўка накіравацца да бацькоў, дзе забіваюць ваўка.

Катэгорыя:Дзіцячая літаратура
Катэгорыя:Празаічныя творы
Катэгорыя:Казкі
Воля народу

«**Во́ля наро́ду**» — заходнебеларуская газэта. Выдавалася 21—25 кастрычніка 1923 году ў Вільні на беларускай мове.

Рэдактар-выдавец Уладзіслаў Знамяроўскі. У газэце супрацоўнічалі Янка Пачопка, А. Радкевіч і інш.

Мела рубрыкі: «Палітычныя падзеі», «Весткі зь вёскі», «З польскага сойму», «З газэт», «Хроніка». Выступала супраць палітыкі польскага ўраду, нацыянальнага прыгнёту, уздымала пытаньні сацыяльнага становішча сялянства ў Заходняй Беларусі. Заклікала да гуртаваньня беларускіх сіл і арыентацыі іх на беларускіх паслоў у Сойме, аналізавала палітычнае становішча ў краіне (артыкул «Каму бэндзе гожай», а каму «бэндзе лепей» — пад псэўданімам Віс), разглядала высунутую яшчэ ў 1910-я г. эўрапейскімі сацыял-дэмакратамі ідэю Злучаных Штатаў Эўропы (артыкул «Злучаныя Штаты Эўропы» Радкевіча), выказвала занепакоенасьць узмацненьнем таталітарных тэндэнцыяў у Нямеччыне (публікацыя Кугельмана). Шмат увагі аддавала разьвіцьцю грамадзкага самаўсьведамленьня працоўных, барацьбе за беларускую асьвету, заклікала адкрываць прыватныя беларускія школы, ствараць сельскія каапэратывы (публікацыі пад псэўданімам П. Бахрым), гурты артыстаў-аматараў, пасылаць «хадакоў» у сойм і ўрад.

Зьмешчаны інтэрпэляцыя беларускіх дэпутатаў у сойм у сувязі са злоўжываньнямі польскіх вайскоўцаў на заходнебеларускіх землях, матэрыялы пра рэпрэсіі польскіх уладаў у Валожынскім і Вялейскім павеце, інфармацыя аб падзеях у сьвеце (выступленьні беспрацоўных у Бэрліне, Кёльне і інш. гарадах Нямеччыны, дывэрсіі ў рэдакцыях фашысцкіх газэт і работу парлямэнту ў Італіі, парлямэнцкія выбары ў Аўстрыі, міжнародную сялянскую канфэрэнцыю ў Маскве і інш.). Рэклямавала новыя кнігі, пэрыядычныя выданьні, друкавала парады сельскім гаспадарам. Выйшлі 2 нумары.

## Літаратура
* Чарняева, А. І. «Воля народу» / А. І. Чарняева //  С. 357.

## Вонкавыя спасылкі
* Сканы газэты на Кніжнай паліцы
* «Воля народу» (1923) // Бібліятэка Акадэміі навук Летувы імя Ўрублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1923 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Купэр

**Купэр** — прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Брэдлі Купэр (нар. ў 1975) — амэрыканскі актор.
* Гэры Купэр (1901—1961) — амэрыканскі актор.
* Джэймз Фэнімар Купэр (1789—1851) — амэрыканскі пісьменьнік.
* Эліс Купэр (нар. ў 1948) — амэрыканскі рок музыка.
Беларускі студэнт (1923)

**«Белару́скі студэ́нт»** — грамадзка-палітычны і літаратурны часопіс нацыянальна-адраджэнскага кірунку. Выдаваўся на беларускай мове ў Празе (1923).

Выйшла 7 нумароў. Друкаваліся матэрыялы пра палітычныя і грамадзкія падзеі ў Польшчы (перадусім з Заходняй Беларусі) і СССР, пра жыцьцё беларускай эміграцыі. Сярод аўтараў Янка Станкевіч (псэўданім Б. Скарыніч).

## Крыніцы

Катэгорыя:Чэскія часопісы
Катэгорыя:Беларусы ў Чэхіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Прагі
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя часопісы
Насенныя бурбалкі

**Насенныя бурбалкі** — парны орган мужчынскай плоцевай сыстэмы.

## Характарыстыкі
* Левая і правая насенная бурбалка разьмяшчаецца па задняй паверхні чалясьніцы па баках ад яе, ззаду ад мачавой бурбалкі, сьпераду ад прамой кішкі.
* Магчыма прамацваньне пальцам празь пярэднюю сьценку прамой кішкі па баках ад базальных аддзелаў чалясьніцы.
* Да іх падыходзяць крунавыносячыя пратокі, якія пасьля далучэньня да насенных бурбалак пераходзяць у эякуляторныя пратокі, якія ў сваю чаргу праходзяць праз чалясьніцу і адчыняюцца вусьцямі ў прасьвет чалясьнічнага аддзелу мачавыпускальнага канала па баках ад насеннага грудка. Тканіна насеннай бурбалкі мае ячэістую структуру.

Катэгорыя:Мужчынскія плоцевыя органы
Старынцы

Назву **Старынцы** маюць:

* Старынцы — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Старынцы — вёска ў Бераставіцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Ландыдна (футбольны клюб)

«**Ландыдна**» () — ўэйлскі футбольны клюб з гораду Ландыдна. Заснаваны ў 1988 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ландыдна
Вайскова-паветраныя сілы Азэрбайджану

**Вайскова-паветраныя сілы Азэрбайджану** ()&nbsp;— від узброеных сілаў Азэрбайджану.

Па стане на 2006 год колькасьць ВПС Азэрбайджану складала 7900 вайскоўцаў.

## Гісторыя
Сучасная гісторыя ВПС Азэрбайджану пачалася 8 красавіка 1992 году, калі азэрбайджанскі лётчык старэйшы лейтэнант Вагіф Курбанаў, які служыў на авіяцыйнай базе Сіталчай, дзе грунтаваўся 80-й асобны штурмавы авіяполк, сагнаў самалёт Су-25 і пасадзіў яго на грамадзянскім аэрадроме ў месьце Еўлах. У далейшым колькасьць баявых самалётаў пастаянна расла. Павялічылася таксама колькасьць пілётаў і палепшыўся ўзровень іх баявой падрыхтоўкі. Так, у 1995 годзе ў ВПС было ўсяго некалькі лётчыкаў, цяпер у шэрагах узброеных сіл Азэрбайджану налічваецца некалькі сотняў добра навучаных пілётаў. Большасьць пілотаў ВПС Азэрбайджану праходзілі курсы і стажыроўкі ў Турэччыне, Нямеччыне, ЗША і іншых краінах.

Якасьць баявых самалётаў таксама палепшылася — на месца старых мадэляў закупляюцца новыя, у асноўным ва Ўкраіне і Расеі. Вялікая ўвага надаецца сацыяльнай забясьпечанасьці афіцэраў ВПС.

Зь нядаўніх часоў войскі супрацьпаветранай абароны далучаны да ВПС Азэрбайджану. У страі застаюцца зэнітна-ракетныя комплексы С-75 і С-125 клясы «зямля-паветра», ваенныя зэнітна-ракетныя комплексы «Круг» і «Аса». Разам з радарных станцыяў СПА краіны здольна адсочваць ня толькі ўласную паветраную прастору, але і дзяржаваў у памежнай паласе.

## Пункты базаваньня

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мажлівасьці вайсковай авіяцыі Азэрбайджану

Катэгорыя:Узброеныя сілы Азэрбайджану
Азэрбайджан
Куль

Назву **Куль** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Куль — вёска ў Стаўпецкім раёне
** Куль — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

## Прозьвішча
* Аляксандар Куль — беларускі баскетбаліст

## Падвойныя назвы
* Ісык-Куль — возера ў Кыргыстане

## Глядзіце таксама
* Кулёўцы
* Кулёўшчына
* Кулі
* Кулькішкі
Дубна (Магілёўская вобласьць)

**Ду́бна** (таксама *Дубі́на*, *Дубі́ня*) — вёска ў Прапойскім раёне  Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету. Непадалёк ад вёскі знаходзіцца возера Сьвятое.

## Гісторыя
Згадваецца паміж 1598 і 1610&nbsp;гг. як вёска Прапойскай воласьці пры продажы маёнтку Тайманава. У 1649 годзе згадваецца як вёска ў Прапойскім старостве ў Рэчыцкім павеце ВКЛ. У гістарычных крыніцах згадваецца Дубна (1675), Добна (1752). З 1835 году ўладаньне Бэнкендорфа. У 1884 годзе 25 двароў, 197 жыхароў. У 1926 годзе дзейнічала чатырохклясная школа

## Насельніцтва
* 2011 год — 21 чалавек
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 63 чалавекі
* 1910 год — 332 чалавекі

## Славутасьці
* Паселішча-1 эпохі нэаліту й бронзавага веку. На заходняй ускраіне вёскі, ва ўрочышчы Ганчароўка.
* Паселішча-2 эпохі нэаліту й бронзавага веку. На паўночнай ускраіне вёскі, ва ўрочышчы Зьбішча.
* Паселішча-3 эпохі нэаліту й бронзавага веку. На захад ад вёскі, на ўсходнім беразе возера Сьвятое, ва ўрочышчы Купальня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Пераклады Бібліі на цыганскую мову

**[[Цыганская мова|Цыга́нскія]] перакла́ды [[Біблія|Бі́бліі]]** — пераклады на мовы, якімі размаўляюць цыганы. Існуюць некалькі перакладаў Новага Запавету (цалкам ці асобных кніг) на розныя дыялекты цыганскай мовы.

Першы пераклад Дабравесьця выканаў Джордж Бораў на мову калё, якой размаўлялі цыганы Гішпаніі ды Партугаліі. Гэты пераклад быў надрукаваны Брытанскім і замежным Біблійным таварыствам у 1837 і (выпраўлены) ў 1872 роках.

Існуюць некалькі перакладаў Новага Запавету на розныя дыялекты цыганскай мовы. Цалкам Біблія выдадзеная ў перакладзе на кэлдэрарскую цыганскую мову Матэа Максімафам у Францыі, а на  — ураджэнцам Віцебшчыны Вальдэмарам Калініным (2014).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пераклад Новага Запавету на цыганскую мову
* Бібліі па-цыганску // Бібліі сьвету
* Э Лашы Ўяста

Цыганская мова
Катэгорыя:Цыганская мова
Місявічы

Назву **Місявічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Місявічы — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Місявічы — вёска ў Вярэнаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Місевіч
* Місянцы
Пэнья Энкарнада Андора-ля-Вэльля

«**Пэнья Энкарнада**» () — андорскі футбольны клюб з гораду Андора-ля-Вэльлі. Заснаваны ў 2009 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Андора-ля-Вэльля‎
Алеся (неадназначнасьць)

**[[Алеся]]** — дзявочае імя, скарочаная ад *Аляксандра*.

Назву **Алеся** маюць:

* Алеся — беларуская сьпявачка
* Алеся — беларускі часопіс
* «Алеся» — трыкатажная фабрыка ў Менску
* Алеся — аповесьць расейскага пісьменьніка Аляксандра Купрына
* Алеся — савецкі мастацкі фільм, па матывах аповесьці Аляксандра Купрына
Алеся (часопіс)

**«Алеся»** — беларускі часопіс для жанчын.

## Гісторыя
Выходзіць зь лістападу 1924 году ў Менску. У 1924—1931 гадох называўся **«Беларуская работніца і сялянка»**, у 1931—1941 — **«Работніца і калгасьніца Беларусі»**, у 1946—1994 — **«Работніца і сялянка»**.

З 1995 году называецца «Алеся».

## Галоўныя рэдактары
* Марыя Муратава (з 1924)
* Аляксандра Ус (1948—1972)
* Марыя Карпенка (1972—1999)
* Раіса Баравікова (2000—2002)
* Тамара Бунта (2003—2014)

## Вонкавыя спасылкі
* Беларуская работніца і сялянка, Работніца і калгасніца Беларусі ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі
*Сайт часопіса «Алеся»

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Беларускі сьцяг (1922)

**«Беларускі сьцяг»** — штомесячны грамадзка-палітычны і літаратурны часопіс, орган ураду Беларускай Народнай Рэспублікі.

Выдаваўся ў красавіку — верасьні 1922 у Коўна на беларускай мове. Рэдактар-выдавец Клаўдзі Дуж-Душэўскі.

Галоўная мэта выданьня, на думку рэдакцыі, заключалася ў абароне незалежнай беларускай дзяржаўнасьці, павышэньні грамадзкай сьвядомасьці, умацаваньні волі да барацьбы шляхам асьвятленьня ўсіх бакоў беларускага жыцьця. Разглядаў палітычныя і грамадзкія падзеі ў Заходняй Беларусі, Польшчы, Летуве, Латвіі і БССР, уздымаў пытаньні вызваленчага руху і будучыні беларускага народу. Публікаваў артыкулы па праблемах барацьбы за адраджэньне і незалежнасьць Беларусі.

Некаторыя аўтары: Аляксандар Цьвікевіч (*псеўд. А. Галынец і крыптанімам А. Ц.*), Вацлаў Ластоўскі (*псеўд. Власт*), Ян Станкевіч, Іван Цьвікевіч (*псеўд. І. Трызна, Ів. Яцьвяг*), Вячаслаў Багдановіч (*псеўд. Вячаслаў Сьвятагор*) і інш.

Выйшла 4 нумары.

## Літаратура
* Г. М. Зелянова. «Беларускі сьцяг»//  — С. 453—454.
* Г. М. Зелянова. «Беларускі сьцяг»//  — С. 457.

## Вонкавыя спасылкі
* «Беларускі сьцяг» (1922) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх (

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе
Катэгорыя:Беларуская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Беларусы ў Летуве
Завад-Віравая

**За́вад-Вірава́я** (таксама — *За́вадзь*, *За́вадзь-Вірава́я*, *Ярава́я*, *Мірава́я*, *Смалаку́рны Заво́д*) — вёска ў Прапойскім раёне  Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету. Непадалёк ад вёскі цячэ рака Проня.

## Гісторыя
У 1865 годзе Віравая - у складзе Прапойскай воласьці Быхаўскага павету Магілёўскай губэрні. Узьнікла ў 1873 годзе ў выніку аб’яднаньня вёсак Завод і Віравая. На поўдні быў завод, дзе гналі з карчоў дзёгаць, шкіпінар, выпальвалі кавальскі вугаль, а пазьней абпальвалі цэглу. На поўначы, на правым беразе ракі Проня, была вёска Віравая, якая існавала ўжо ў 1772 годзе.

## Насельніцтва
* 2011 год — 76 чалавек
* 2010 год — 80 чалавек
* 1999 год — 84 чалавекі
* 1926 год — 761 чалавек

## Славутасьці
* Курганны могільнік (за 2 км на поўнач ад вёскі, на р. Проня)

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Леанід Красін

**Леані́д Бары́савіч Кра́сін** (вядомы пад мянушкамі **Никитич**, **Лошадь**, **Юхансон**, **Винтер**, , Курган Табольскай губэрні, Расейская імпэрыя — 24 лістапада 1926, Лёндан, Вялікабрытанія) — удзельнік сацыял-дэмакратычнага руху ў Расеі з 1890 году, сябра Цэнтральнага камітэту Расейскай сацыял-дэмакратычнай работніцкай партыі ў 1903—1907 гадох ад камуністычнай плыні «бальшавікоў». Сябра ЦК УКП(б) у 1924—1926; савецкі дзяржаўны й партыйны дзеяч. Сябра ЦВК СССР 1—3 скліканьняў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Сябры ЦК КПСС
Рэфактарынг

**Рэфактарынг** () — пераўтварэньні праграмнага коду, зьмена ўнутранай структуры праграмнага забесьпячэньня для палягчэньня разуменьня коду і лёгкага ўнясеньня далейшых зьмяненьняў бязь зьмены паводзінаў самой сыстэмы. Слова «рэфактарынг» утварылася ад тэрміну «факторынг» у структурным праграмаваньні, азначаў дэкампазыцыю праграмы на максымальна аўтаномныя і элемэнтарныя часткі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Праграмаваньне
Кабіна Гара

**Ка́біна Гара́** (таксама *Пралета́рыя*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Геалёгія
Каля паўднёвай ускраіны вёскі знаходзіцца Кабінагорскае радовішча даляміту. Паклад у выглядзе адорвеня залягае ў тоўшчы канцова-марэнных адкладаў сожаўскага ледавіку.

## Гісторыя
У пачатку XX стагодзьдзя тут быў *нісхадзімы* (непраходны) лес, які высеклі купцы. Пасьля кастрычніцкага перавароту 1917 году на гэтым месцы сталі будавацца пасёлкі. Першы пасёлак называлі *Пралетарыя*, другі — *Крамянскі*, а трэці — *Руднянскі*. Вакол вёскі Кабіна Гара былі гравійныя ўзгоркі. Паводле паданьня, калі была тут пушча, то на горцы стаяла нібыта вартоўня, у якой жыў хтосьці Кабін.

## Насельніцтва
* 2011 год — 134 чалавекі
* 2010 год — 119 чалавек
* 1999 год — 214 чалавек
* 1926 год — 33 чалавекі

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць крама й сельскі клюб.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Алена Дзімітрава

**Але́на Дзімі́трава** (;  16 жніўня 1956, Сафія, Баўгарыя) — баўгарская акторка, здымалася ў баўгарскіх і савецкіх фільмах. Вядомая як выканаўца ролі галоўнай гераіні ў фільме Валера Рубінчыка «Дзікае паляваньне караля Стаха» (1979).

## Жыцьцяпіс
Скончыла .

Выйшла замуж за пісьменьніка , у 1983 року ў іх нарадзіўся сын, таксама Росен (журналіст). Аднак шлюб працягнуўся толькі тры гады.

Пасьля 1989 року зьнікла з кіно і тэатру; займалася мантажом, пазакадравай агучкай, перакладам, фатаграфіяй, гандлем нерухомасьцю і інш.

## Фільмаграфія
* «» (, 1974) — *Саша*
* «» (, 1975) — *Дзяўчына*
* «» (, 1975) — *Мілка*
* «» (, 1976) — *Каця*
* «Аповесьць пра двух жаўнераў» (, 1976)
* «» (, , 1978) — *сястра Карабелава*
* «» (, , 1978) — *Арына*
* «» (, 1979)
* «» (, 1979) — *Сашка*
* «Дзікае паляваньне караля Стаха» (, 1979) — *Надзея Яноўская*
* «» (, 1980) — *Ліліяна*
* «А ну-ткі, дзядулі!» (, 1981)
* «» (, 1987)
* «» (, 1987) — *ст’юардэса Сыльвія*
* «» (, 1989)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Кінапошук 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сафіі
Катэгорыя:Баўгарскія акторкі
Orka (1926)

**Orka** () — газэта, якая выдавалася з 28 сакавіка 1926 да 22 чэрвеня 1937 ў Менску на польскай мове.

Газэта зьяўлялася органам ЦК КП(б)Б. Выходзіла 1-3 разы на тыдзень. Прызначалася ў асноўным для сялянаў-палякаў (у 1926-29 афіцыйна лічылася сялянскім штотыднёвікам). Асьвятляла пытаньні калектывізацыі, індустрыялізацыі, культурнага будаўніцтва. Дапамагала праводзіць выбары ў польскія нацыянальныя сельсаветы, зьмяшчала матэрыялы пра жыцьцё побыт і звычаі польскага насельніцтва Беларусі.

У газэеце працавалі Я. Кірштэйн, С. Гельтман, Ю. Мірэцкі і інш.

Газэта закрытая ў сувязі з пачаткам палітычна-прапагандысцкай кампаніі супраць польскіх кіруючых кадраў у БССР.

Выйшла 1038 нумароў.

## Вядомыя супрацоўнікі
* Ядвіга Машынская-Гельтман

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на польскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1926 годзе
Пагоня (часопіс, 1945)

**«Пагоня»** — літаратурна-грамадзкі часопіс на беларускай мове. Выходзіў у 1945—1946 гг. у Зальцбургу (Аўстрыя) намаганьнямі беларускіх эмігрантаў.

## Крыніцы
* Маркевіч М. Інфармацыя перад усім // Пагоня [Эл. выд.]. — Газета «Пагоня».

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліятэка імя Францішка Скарыны ў Лёндане
* Хрышчановіч-Часопіс Пагоня ў Аўстрыі

Катэгорыя:Беларусы ў Аўстрыі
Катэгорыя:Аўстрыйскія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Біскупцы

Назву **Біскупцы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Біскупцы — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Біскупцы — вёска ў Лідзкім раёне

## Глядзіце таксама
* Біскупец
* Біскупка
Фіярэнтына Сан-Марына

«**Фіярэнтына**» () — санмарынскі футбольны клюб з гораду Фіярэнтына. Заснаваны ў 1974 годзе. Чэмпіён Сан-Марына (1992).

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Фіярэнтына‎
Алімэнты

**Алімэнты** ( — «утрыманьне») — грашовая выплата на ўтрыманьне непрацаздольных і непаўналетніх родзічаў і сваякоў. Віды: 1) між мужам і жонкай; 2) між бацькамі і дзецьмі; 3) між айчымам, мачыхай і пасынкамі, падчарыцамі; 4) між братамі і сёстрамі; 5) між дзедам, бабай і ўнукамі. Абавязак паўналетніх працаздольных дзяцей утрымліваць аўдавелага непрацаздольнага бацьку (маці) грунтуецца на папярэднім утрыманьні бацькамі дзяцей у непаўналетнім узросьце.

## Беларусь
Паводле артыкула 29 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб шлюбе і сям’і (КаШС) ад 9 ліпеня 1999 году, калі жонка «валодае неабходнымі для гэтага сродкамі», «непрацаздольны сужэнец, які мае патрэбу ў матэрыяльнай дапамозе», мае «права патрабаваць выплаты алімэнтаў у судовым парадку». З такой самай агаворкай пра «неабходныя сродкі» ў мужа, такое права мае «таксама жонка ў пэрыяд цяжарнасьці і на працягу 3 гадоў пасьля нараджэньня дзіцяці». Паводле артыкула 32 КаШС Беларусі, «суд  можа, прымаючы да ўвагі непрацягласьць (менш за 10 гадоў) тэрміну знаходжаньня сужэнцаў у шлюбе або нявартыя паводзіны» (здраду) сужэнкі (-ца) вызваліць сужэнца (-ку) ад абавязку па яе (яго) ўтрыманьні. Паводле арт. 92 КаШС, з працаздольных бацькоў на непаўналетніх дзяцей спаганяўся штомесячны пражытковы мінімум, які разьлічваўся ў сярэднім на душу насельніцтва (1 лютага — 30 красавіка 2016 году: 1591,3 тыс. рублёў; $74,8). Калі дзяцей менш за трое, з працаздольных бацькоў на непаўналетніх дзяцей спаганялася: 3/4 пражытковага мінімума — на 2 дзяцей, палова пражытковага мінімума — на адно дзіця. Пагатоў штомесячнае ўтрыманьне дзяцей абмяжоўвалася паловай дахода бацькоў за месяц. Пры наяўнасьці менш за трох дзяцей выплата абмяжоўвалася: 33% дахода за месяц — на 2 дзяцей, 1/4 дахода за месяц — на адно дзіця. 

На лістапад 2012 году ў Беларусі налічвалася звыш 400 тыс. (4,2% насельніцтва Беларусі) утрымальнікаў непаўналетніх дзяцей, якія выплочвалі алімэнты на больш як 23% з амаль 1,8 млн дзяцей Беларусі адпаведна. Кожны 6-ы выканаўчы дакумэнт у судах і на месцы працы даўжнікоў тычыўся спагнаньня алімэнтаў на непаўналетніх дзяцей. Частай падставай для вызваленьня ад спагнаньня зьяўляўся аналіз ДНК сьліны і крыві ў дзіцяці і мужа, які выяўляў наражэньне дзіцяці байструком (па-за шлюбам не ад мужа).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сямейнае права
Катэгорыя:Дзяцінства
Катэгорыя:Выхаваньне
Катэгорыя:Даход
Катэгорыя:Разьмеркаваньне прыбыткаў
Катэгорыя:Інваліднасьць
Леганэс (футбольны клюб)

«**Леганэ́с**» () — гішпанскі футбольны клюб з гораду Леганэс. Заснаваны ў 1928 годзе. Самым прынцыповым супернікам каманды ёсьць клюб «Хэтафэ», матчы супраць якога носяць назоў Паўднёвамадрыдзкае дэрбі.

## Гісторыя

Клюб быў афіцыйна зафундаваны 23 чэрвеня 1928 году. Ягоным першым прэзыдэнтам быў Рамон дэль Ера. Клюб быў вымушаны спыніць сваю дзейнасьць у 1936 годзе праз грамадзянскую вайну ў Гішпаніі, але пры гэтым клюб заставаўся бязьдзейным да рэфармаваньня 4 верасьня 1946 году. Пераважную частку сваёй гісторыі «Леганэс» гуляў у найніжэйшых лігах. У 1977 годзе клюб атрымаў павышэньне ў чацьверты дывізіён, дзе спаборнічаў цягам сямі гадоў. У трэці паводле моцы дывізіён «Леганэс» трапіў у 1987 годзе, а праз шэсьць гадоў прасунуўся да другога дывізіёну, дзе захоўваў месца цягам 11-і сэзонаў. За гэты час клюб з сталічнага прадмесьця двойчы фінішаваў на восьмым месцы два сэзоны запар з 1995 па 1997 гады.

24 сьнежня 2008 году Вікторыя Павон і Фэліпэ Марэна набылі кантрольны пакет акцыяў клюбу. Зь ліпеня 2009 году прэзыдэнткай «Леганэсу» была прызначаная сама Павон. У сэзоне 2013—2014 гадоў каманда прасунулася ў Сэгунду пасьля 10 сэзонаў знаходжаньня ў трэцім дывізіёне. У сэзоне 2015—2016 гадоў, упершыню ў сваёй гісторыі, «Леганэс» атрымаў павышэньне ў Ля Лігу, што было замацаванае 4 чэрвеня 2016 году з выязной перамогай зь лікам 1:0 супраць клюбу «Мірандэс». Такім чынам, «Леганэс» стаў пятым сярод клюбаў аўтаноўнай супольнасьці Мадрыду, які калі-небудзь бралі ўдзел у розыгрышах найвышэйшай лігі краіны пасьля «Рэалу», «Атлетыка», «Раё Вальекана» і «Хэтафэ». Каманда цягам чатырох сэзонаў захоўвала месца ў элітным дыізіёне, фінішаваўшы ў сэзоне 2018—2019 гадоў на рэкордным для сябе 13-м радку, перш чым страціць месца ў Ля Лізе ў апошняй гульні наступнага сэзону, калі разышліся ўнічыю з «Рэалам» (2:2) у хатнім матчы. Цягам гэтага часу «Леганэс» упершыню дакрочыў да паўфіналу Кубка Гішпаніі, выбіўшы «Рэал» у чвэрцьфінале дзякуючы перамозе зь лікам 2:1 на стадыёне Сант’яга Бэрнабэў. У першы ж год пасьля вылету каманда заняла трэці радок у розыгрышы другога дывізіёну, але гэтага не хапіла, каб вярнуцца ў эліту. У сэзоне 2023—2024 гадоў клюб заняў першае месца ў Сэгундзе і, такім чынам, вярнуўся ў Ля Лігу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Леганэс‎
Раніца (1921)

**«Раніца»** (1921) — грамадзка-палітычная і літаратурная газэта. Выдавалася з 22 сьнежня 1921 да 16 лютага 1922 гг. у Вільні на беларускай мове штодзённа.

Рэдактар-выдавец Вацлаў Адамовіч. Надрукавала стэнаграму Беларускага зьезду, скліканага ў сьнежні 1921 г. у Вільні прыхільнікамі Польшчы.

Насуперак пастановы Беларускага нацыянальнага камітэту аб байкоце беларусамі выбараў у Віленскі сейм агітавала насельніцтва за ўдзел у выбарах і выставіла сьпіс сваіх кандыдатаў у дэпутаты. Пасьля выбараў інфармавала аб дыскусіях у сейме пра будучы лёс Віленшчыны. Шмат увагі аддавала пытаньням рээвакуацыі бежанцаў з Савецкай Расеі, якія пакінулі Заходнюю Беларусь у час 1-й сусьветнай вайны.

Публікавала дыскусійныя матэрыялы («Аб рэлігійнай уніі на Беларусі» М.Каляды, «Беларуская інтэлігенцыя і будаўніцтва Беларусі» пад крыптанімам «С-с» і нш.), агляды міжнароднага становішча, выказваньні і інтэрвію членаў польскага ўрада, весткі з Савецкай Беларусі. Зьмясьціла творы Я.Піліпава, Вацлава Адамовіча (пад псэўданімам Дзяргач), А.Шуляка і інш. Закрытая ў сувязі з завяршэньнем акцыі афіцыйнага далучэньня Віленшчыны да Польшчы. Выйшлі 32 нумары.

## Вонкавыя спасылкі
* Архіў газэты Раніца, Беларуская палічка
* «Раніца» (1921—1922) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх  (

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:22 сьнежня
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Раніца (1914)

**«Раніца»** (1914) — часопіс беларускай студэнцкай моладзі дэмакратычнага кірунку. Выдадзены адзін нумар у чэрвені 1914 г. у Санкт-Пецярбургу.

На тытульным аркушы-падзагаловак: «Думкі беларускай студэнцкай моладзі». Часопіс ставіў задачу шляхам асьветы, вывучэньня духоўных і прадукцыйных сіл Беларусі павышаць грамадзкую сьвядомасьць, гуртаваць інтэлігенцыю для служэньня народу.

Увесь зьмест часопіса, за выключэньнем «Казкі аб крыльлях» Лаўрэна Будзіловіча, складаюць публіцыстычныя матэрыялы. Патас публіцыстычных выступленьняў (артыкулы К. Голскага і Л. Будзіловіча) — адлюстраваньне гаротнага становішча працаўніка, вера ў лепшую будучыню і імкненьне наблізіць яе змаганьнем.

У артыкуле Б.Тарашкевіча (Тараса Язычніка) і К.Душэўскага актуальныя праблемы вывучэньня культуры беларускага народа — яго мовы, народнай творчасьці, мастацтва. У артыкуле «Нашы шляхі» закранутае адвечнае пытаньне пра няўважлівыя адносіны інтэлігенцыі да жыцьця народа. У аснове алегарычнага апавяданьня «Казка аб крылах» Л. Будзіловіча — ідэя неабходнасьці служэньня інтэлігенцыі занядбанай роднай зямлі. Зьмешчаны агляд культурна-грамадзкага руху студэнтаў-беларусаў у розных гарадах Расеі, рэклямы пецярбурскіх і віленскіх беларускіх выданьняў.

«Раніца» імкнулася згрупаваць у розных гарадах, дзе вучыліся студэнты-беларусы, цэласныя студэнцкія арганізацыі. Аўтары невялікіх артыкулаў шукаюць адказу на надзённыя пытаньні, даюць свой погляд на задачы і патрэбы беларускай інтэлігенцыі.

## Літаратура
* Семашкевіч, Р. М. Беларускі літаратурна-грамадскі рух у Пецярбурзе (канец XIX — пачатку XX ст.). — Мн., 1971.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1914 годзе
Ўільям Гульд

**Ўільям Гульд** альбо **Гулд** (; 1732, Ормскірк, графства Ланкашыр, Ангельшчына — 1812, Ормскірк, графства Ланкашыр, Ангельшчына) — ляндшафтны архітэктар, майстар-практык і мастак-праектавальнік, садовы майстар апошняй чвэрці XVIII стагодзьдзя.

У розных выданьнях фігуруюць дзьве даты нараджэньня: 1732 і 1735. Такія ж разыходжаньні адносна даты сьмерці майстра: 1812 і 1816. У брытанскай «Энцыкляпэдыі садоўніцтва» 1822 г. Ўільям Гульд пададзены як «пацёмкінскі садоўнік» (Potemkin’s Gardener).

## Біяграфія
Ўільям Гульд прыехаў у Расею ў 1776 годзе і хутка паступіў на службу да Рыгора Пацёмкіна. У наступныя гады выконваў яго замовы.

Летам 1789 году Гульд аб’ехаў маёнткі Пацёмкіна ў Магілёўскай губэрні і спраектаваў парк у Дуброўне. Восеньню таго ж году ён працаваў у Екацярынаславе (сучаснае Дняпро) ва Ўкраіне. Як сьцьвярджаў гісторык А. А. Скалькоўскі, Пацёмкін вывез у Екацярынаслаў са свайго маёнтку ў Дуброўне, на барках па Дняпры, аранжарэю з 29 садоўнікамі.

Пасьля сьмерці Пацёмкіна ў 1791 і Екацярыны II у 1796 г. заставаўся на службе садоўнікам створанага ім Таўрычаскага саду ў Санкт-Пецярбурзе. У 1799 г. Ўільям Гульд выехаў на бацькаўшчыну, але ў 1801 року вярнуўся і прасіў імпэратара Аляксандра I зноў прызначыць яго садоўнікам Таўрычаскага саду.

У 1804 г. Гульд зьвярнуўся да Аляксандра I з новай просьбай — надаць яму ва ўласнасьць «вольнае месца насупраць Таўрычаскага палаца» на вуліцы, што ідзе да Смольнага манастыра. Там збудавалі «Будынак садовага майстра», які зьбярогся да нашага часу і застаецца выдатнай памяткай дзейнасьці Ўільяма Гульда ў Санкт-Пецярбурзе.

У 1806 г. ён канчаткова вярнуўся ў Ангельшчыну, дзе й памёр у 1812 (1816) г. на радзіме ў м. Ормскірк.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ангельшчыне
Катэгорыя:Ангельскія архітэктары
Бяляўшчына

Назву **Бяляўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Бяляўшчына — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Бяляўшчына — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Белевічы
* Беляі
* Белякі
* Белякова
* Белякоў
* Белякоўшчына
* Белянок
* Бяляеўка
* Бялякі
* Бялянішкі
* Бялянкава
* Бялянкі
* Бяляны