Мары дэ Гурнэ

**Мары́́ дэ Гурнэ́** (франц. *Marie de Gournay*; 6 кастрычніка 1565, Парыж, Каралеўства Францыя — 13 ліпеня 1645, Парыж, Каралеўства Францыя) — француская пісьменьніца, перакладніца і філёзафка. Яна выступала за доступ жанчынаў да адукацыі. Сярод ейных твораў — «Роўнасьць мужчынаў і жанчынаў» (1622) і «Жаночае гора» (Les femmes et Grief des dames, 1626). Яна таксама адрэдагавала і выдала зборнік эсэ Мішэля дэ Мантэня пасьля ягонай сьмерці. 

## Жыцьцяпіс

Мары нарадзілася ў Парыжы ў 1565 годзе ў сям'і Гіёма Лё Жарса, фэадала і скарбніка караля Генрыха III. Пасьля сьмерці бацькі ў 1577 годзе сям'я Мары пераехала ў Гурнэ-сюр-Аронд.

Мары была самавучкай. Самастойна вывучала гуманітарныя навукі і лаціну. Падчас вучобы Мары адкрыла для сябе Мішэля дэ Мантэня. У 1588 годзе Мары пазнаёмілася зь ім асабіста: яны выпадкова сустрэліся ў Парыжы, пасьля чаго Мантэнь назваў Мары «прыёмнай дачкой».

У 1591 годзе, пасьля сьмерці маці, Мары пераехала ў Парыж, пакінуўшы радавы маёнтак сваім братам.

У 1592 годзе, пасьля сьмерці Мантэня, ягоная жонка перадала Мары копіі эсэ мужа. У 1595 годзе Мары дэ Гурнэ апублікавала першае выданьне ягонага эсэ. 

Яна пасялілася ў Парыжы, зьбіраючыся зарабляць на жыцьцё пісьменьніцкай працай.

У Парыжы М. дэ Гурнэ пазнаёмілася з Юстам Ліпсіем, які адкрыў яе Эўропе як пісьменьніцу. Мары пісала для каралевы Марго, Генрыха IV, Марыі Мэдычы і Люі XIII і, такім чынам, знайшла сабе моцных заступнікаў. Мары дэ Гурнэ быў запрошаная ў салён каралевы Марго і атрымлівала рэгулярную фінансавую падтрымку.

Мары памерла ў 1645 годзе ва ўзросьце 79 гадоў і была пахаваная ў бажніцы Сэн-Эсташ у Парыжы.

Мары дэ Гурнэ стала першай жанчынай у Францыі, якая зрабіла ўклад у літаратурную крытыку.

## Творчасьць

Мары дэ Гурнэ апублікавала сваю першую кнігу ў 1594 годзе, і яна называлася «Шпацыр спадара дэ Мантэня» (Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne). Першы паэтычны твор зьявіўся ў 1588 годзе.

Мары пераклала на францускую мову Гая Салюстыя, Авідыюса, Вэргіліюса і Тацыта. Яна таксама напісала некалькі вершаў і адаптавала П'ера дэ Рансара. У 1616 годзе яна выдала зборнік перакладаў вершаў, у прадмове да якога абвергла выказваньне Малерба аб неабходнасьці ачышчэньня францускай мовы. Мары абвінавачвалі ў састарэлых поглядах, а саму яе абражалі "старой дзевай". У адказ на крытыку Мары апублікавала «Роўнасьць мужчынаў і жанчынаў», якую прысьвяціла Ганне Аўстрыйскай.

У сваёй кнізе Le Promenoir de M. de Montaigne qui traite de l'amour dans l'œuvre de Plutarque, апублікаванай у 1626 годзе, яна дасьледуе праблему небясьпекі, зь якой сутыкаюцца жанчыны, калі становяцца залежнымі ад мужчынаў. Дзякуючы невялікай пэнсіі, якую плаціў ёй кардынал Рышэльё, яна змагла апублікаваць апошнюю рэдакцыю эсэ Мантэня ў 1635 годзе.

У эсэ «Гора дамаў» Мары скардзілася, што жанчыны ня могуць валодаць уласнасьцю, быць свабоднымі або мець доступ да дзяржаўных пасадаў. Яна сьцьвярджала, што адукаваныя жанчыны маюць такое ж права быць пачутымі, як і адукаваныя мужчыны. Як і Рэнэ Дэкарт, Мары адзьдзяляла розум ад цела і сьцьвярджала, што розум жанчыны такі ж моцны, як і розум мужчыны.

## Творы

• 1588: un sonnet et une ode dans les «Regrets funèbres sur la mort d'Aymée» у Œuvres de Pierre de Brach (Le Tombeau d'Aymée)

• 1594: Le Proumenoir de Monsieur de Montaigne

• 1595: Préface sur les Essais de Michel, seigneur de Montaigne, Les Essais de Michel Seigneur de Montaigne

• 1595: hommage en prose en Jean de Sponde, dans Response du Feu Sieur de Sponde…

• 1598: Preface sur les Essais de Michel, seigneur de Montaigne,  Les Essais de Michel Seigneur de Montaigne

• 1608: Bienvenue de Monseigneur le duc d'Anjou

• 1610: Adieu de l'Ame du Roy de France et de Navarre Henry le Grand, avec la Défense des Peres Jesuites

• 1619: Versions de quelques pièces de Virgile, Tacite, Salluste, avec l'Institution de Monseigneur, frere unique du Roy (comprend également un «traicté sur la Poësie»)

• 1620: Eschantillons de Virgile

• 1620: deux poèmes dans Les Muses en deuil

• 1621: Traductions. Partie du Quatriesme de l'Eneide, avec une oraison de Tacite, et une de Saluste

• 1622: Égalité des Hommes et des Femmes

• 1624: Remerciement, au Roy

• 1626: L'ombre de la Damoiselle de Gournay – œuvre composée de mélanges – L'homme est l'ombre d'un songe & son œuvre est son ombre qui comprend

• 1628: trois poèmes, in Recueil de plusieurs inscriptions proposées pour remplir les Tables d'attente estans sous les statues du Roy Charles VII et de la Pucelle d'Orléans. . .

• 1634: Les Advis, ou les Presens de la Demoiselle de Gournay (ajoute à L'Ombre: Discours sur ce livre à Sophrosine, Oraison du Roy à S. Louys durante le siège de Rhé, Première delivrance de Casal, De la temerité et la traduction du VIe livre de l'Énéide)

• 1635: un poème, in Le Sacrifice des Muses

• 1635: un poème, in Le Parnasse royal

• 1641: réédition des Advis

• 1642: deux épigrammes, in le Jardin des Muses

• 1644: une épigramme, у l'Approbation du Parnasse qui précède Les Chevilles de Me Adam Menuisier de Nevers.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 6 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1565 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Асобы Парыжу
Катэгорыя:Францускія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Францускія паэткі
Катэгорыя:Францускія эсэісты
Катэгорыя:Францускія філёзафы
Катэгорыя:Фэміністкі
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Памерлі 13 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1645 годзе