open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Трэйдэн фон Трота

**Трэйдэн фон Трота** — шляхецкі род нямецкага паходжаньня. 

## Прозьвішча
Прозьвішча Трэйдэн () паходзіць ад нямецкай назвы замка Турайды ў Курляндыі. У XVII ст. прынялі арыстакратычнае імя Трэйдэн фон Трота, у гонар гэсэнскага шляхецкага роду фон Трота.

Варыянты прозьвішча ў гістарычных крыніцах: *Jan Treiden* (1436 год); *Christtoffer Johan Trodten genandt Treyden mein eygen handt mp.* (17 жніўня 1655 году); *Christoffer Johan von Trotten genandt Treyden mp.; Otto Jurgen von Trotten genandt Treyden mp.*, *Christoffer Johan von Trotten genandt Trayden oplischen zu Lassen; Otto Jurgen von Trotten genandt Treyden oplischen zu Tebor [s]* (20 кастрычніка 1655 году).

## Гісторыя
Паходзіць з Майсэну (Саксонія) і ўзыходзіць да XV стагодзьдзя.

Згас да пачатку XX стагодзьдзя.

## Носьбіты
* Герард Трэйдэн (Gerard Treiden) — электар караля польскага і вялікага князя літоўскага Ўладзіслава Вазы ад Інфлянцкага ваяводзтва
* Ян Герман Трэйдэн фон Трота ( 1714) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы пінскі

## Глядзіце таксама
* Тройдзень (імя)
* Труда

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Нямецкія шляхецкія роды
Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Новая дэмакратыя (Грэцыя)

**Новая дэмакратыя** () — лібэральна-кансэрватыўная палітычная партыя ў Грэцыі. У сучаснай грэцкай палітыцы Новая дэмакратыя ёсьць галоўнай правацэнтрысцкай партыяй і адной зь дзьвюх асноўных партыяў краіны поруч з Усегрэцкім сацыялістычным рухам (УСР). Новая дэмакратыя і УСР былі створаныя пасьля зрынаньня вайсковай хунты ў 1974 годзе і кіравалі Грэцыяй па чарзе на працягу наступных чатырох дзесяцігодзьдзяў. Пасьля заняпаду УСР галоўным канкурэнтам Новай дэмакратыі стала Кааліцыя радыкальных левых. У 2019 годзе партыя павярнула сабе большасьць, пасьля чатырох з паловай гадоў у апазыцыі, а прэм’ер-міністрам стаў прадстаўнік партыі Кірыякас Міцатакіс.

Падтрымка партыі маецца за кошт шырокай выбарчай базы, пачынаючы ад цэнтрыстаў да кансэрватараў, а таксама ад нацыяналістаў да постмадэрністаў. З геаграфічнай пункту гледжаньня патрымкай партыя карыстаецца ў сельскай мясцовасьці Грэцыі, а таксама ў галоўных гарадах — Атэнах і Тэсалёніках. Партыя была закладзеная ў 1974 годзе Канстантынасам Караманлісам, і ў тым жа годзе яна ўтварыла першы кабінэт Трэцяй Грэцкай рэспублікі. Новая дэмакратыя ёсьць сябрам Эўрапейскай народнай партыі, якая ёсьць найбуйнейшай эўрапейскай палітычнай партыі з 1999 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Грэцыі
Лялька (верш)

**«Ля́лька»** () — сатырычны верш-гутарка Ўладзіслава Сыракомлі. У сваім творы паэт высьмейвае тых, хто сурова абыходзіўся з простым людам і, ня думаючы пра ягоныя патрэбы, прызнаваў сябе за лепшага.

Верш напісаны ў Залуччы 4 верасьня 1851 г.

## Зьмест
Апавяданьне вядзецца ад асобы малой дзяўчынкі. Яна ня можа патлумачыць сабе ўчынкі свайго бацькі датычна простых людзей. Дзяўчынка шкадуе іх, бо яны бедныя і часта галодныя, таму пастанаўляе, што, калі вырасьце, будзе пра іх клапаціцца.

## Крытыка
Уладзімер Спасовіч пісаў:*Лялька, так непадобная да таго, што ён звычайна пісаў, бо яна хлястае безь міласэрнасьці ў сьвятым гневе людзей і звычаі, а як вядома, ён сам не належаў зусім да лічбы моцнай рукі майстроў слова.*

## Пераклады
Першы расейскі пераклад выйшаў з подпісам «А. С.» у 1871 годзе, у 1955 ён увайшоў у зборнік выбраных твораў паэта. У 1879 г. у складзе зборніка выбраных твораў выйшаў расейскі пераклад Мэмнана Пятроўскага.

На ўкраінскую мову перакладаў Міхайла Старыцкі, упершыню апублікаваў у зборніку «З даўняга сшытка. Песьні і думы» () 1881 г.

У 1927 г. выйшлі два пераклады на беларускую мову аўтарства Браніслава Друцкага-Падбярэскага і Гальяша Леўчыка. Пазьней гэты твор перакладаў Уладзімер Дубоўка.

## Крыніцы

## Літаратура

* 
* 
* 

Катэгорыя:Вершы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1851 году
Катэгорыя:Польскамоўныя вершы
Хадыка (паэма)

**«Хады́ка»** () — паэма-гутарка Ўладзіслава Сыракомлі, адна зь першых паэмаў творцы.

Сваім творам паэт даводзіць, што сэнс чалавечага жыцьця заключаецца ня ў клопаце пра самога сябе, а пра блізкага, у любові да Бога і да сабе падобнага.

## Прататып
Гутарка «Хадыка» ўзнаўляе пачутае паэтам ад бацькі Адама Плуга палескае паданьне пра , які ў гарачцы крыўды забіў лоўчага і тры дзясяткі гадоў хаваўся ў пушчы. У інтэрпрэтацыі Сыракомлі паданьне абрастае дэталямі і падрабязнасьцямі, ён імкнецца пранікнуць ва ўнутраны сьвет героя, асэнсаваць яго паводзіны ў гэтай цяжкай сытуацыі.

Зінаіда Драздова заўважае таксама блізкасьць гутаркі да жыційнай літаратуры (жыціі прападобнага Майсея Мурына, прападобнага Давіда).

## Зьмест
Дзеяньне адбываецца ў Слуцку. Жыцьцё Хадыкі ў цёмнай непралазнай пушчы было нялёгкім. Пакуль меў порах, ён здабываў зьвера ці птушку, а скончыўся порах — харчаваўся карою, часта галадаў і жыў у скрусе. Найбольш паляшук цярпеў ад дакору сумленьня, што ён зьдзейсніў сьмяротны грэх — забіў чалавека. Герой разумее, што сумленьне — голас Бога, ад якога нідзе не схавацца. У адзінотным жыцьці Хадыкі ўвесь час прысутнічае чорт, які то раіць яму павесіцца, нават абяцае падшукаць для гэтай мэты асіну, то заклікае выходзіць на дарогу і здабываць хлеб несумленным шляхам разбою і рабаўніцтва. Герой бароніцца ад нячысьціка малітвай, хоць часам малітва ў яго ня йдзе. Герой сябе не апраўдвае, але прызнае сваю віну. Спакутаваны Хадыка пазьней ужо пачаў шукаць, дзе павесіцца, але раптам знайшоў пчаліны рой, з-за чаго задумваецца, каб заняцца пчалярствам. Ад працы герой атрымлівае задавальненьне, натхняецца ідэяй прыносіць людзям карысьць, а таксама ратуецца ад нячысьцікаў. Такім чынам, паляшук выбірае Бога, замест д’ябла. Змучаны адзінотай Хадыка шукае людзей. Выйшаўшы да іх, ён расказвае сапраўдную гісторыю свайго жыцьця і просіць пакараньне за ўчыненае ім забойства. Споведзь пакаранага доўгім блуканьнем закранула князя Радзівіла. Прысуд у творы не агалошваецца, але сканчаецца сьмерцю Хадыкі ў кляштары.

## Крытыка
Тадэвуш Піні адзначаў:*«Хадыка» пры ўсёй прастаце апавяданьня такі захапляльны, такі сумны, што чытаецца займальна на адным дыханьні.*

Беларускі філёлаг Леў Цьвяткоў пісаў:*Хадыка — гэта сымбаль прыгнечанага, замучанага варожымі сіламі беларускага народу. Гэты народ змушаны, калі нельга дабром, дык хаця шляхам крывага паўстаньня, выявіць свой пратэст.*

## Пераклады
У 1879 годзе ў Маскве выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі ў перакладзе на расейскую мову, дзе быў зьмешчаны і «Хадыка» ў перакладзе Ліядора Пальміна. На беларускую мову твор пераклала Яўгенія Пфляўмбаўм, пераклад быў апублікаваны пад імем мужа.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Паэмы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1847 году
Катэгорыя:Польскамоўныя паэмы
Жменя пшаніцы (паэма)

**«Жме́ня пшані́цы»** () — патрыятычная гутарка Ўладзіслава Сыракомлі.

Твор напісаны ў 1856 г. у Варшаве.

## Зьмест
Мудры і добры войт Сьцяпан ужо састарэў і мяркуе выбраць сабе замену. Народ спачатку ўстрывожаны, а потым пагаджаецца на аднаго з сыноў войта. Усе тры сыны пасылаюцца за мяжу (у Нямеччыну, Польшчу і Ўкраіну). Двое зь іх захапіліся чужымі звычаямі і культурай, а трэці прывёз мяшок пшаніцы, каб працаваць на карысьць Радзімы. Апошні і абіраецца за войта як той, хто дбае пра свой край і народ.

## Крытыка
Тадэвуш Піні пісаў:*… колькі ж у гэтым апавяданьні, простым і нявымушаным, зразуменьня патрэбаў селяніна, якое замілаваньне ўсім, што сваё, і агіда да чужых звычаяў і строяў.*

## Пераклады
Упершыню на беларускую мову пераклаў, хоць і вольна, значна скараціўшы твор, Янка Лучына і апублікаваў у «Альманаху Паўночна-Заходняга календара на 1892 г.» 1891 г. выданьня («Горсць пшаніцы»). Пазьней гэты пераклад увайшоў у пасьмяротны зборнік «Вязанка» (1903). Больш дакладны пераклад зрабіў Максім Лужанін.

У 1953 г. выйшаў зборнік выбраных твораў Сыракомлі па-расейску, дзе быў зьмешчаны пераклад Лявона Мартынава.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Спасылкі
* 

Катэгорыя:Паэмы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1856 году
Катэгорыя:Польскамоўныя паэмы
Старыя вароты (паэма)

**«Стары́я варо́ты»** () — паэма-гутарка Ўладзіслава Сыракомлі. Паэт прызнаваў яе за адну з найлепшых у сваёй творчасьці.

Паэма была напісаная ў 1856 г. у Барэйкаўшчыне і выдадзеная асобным выданьнем у 1857 г. Яе пісьменьнік прысьвяціў Ігнацыю Ходзьку.

На думку Тадэвуша Піні, адзін з найпрыгажэйшых твораў паэта.

## Напісаньне
У прадмове аўтар прызнаецца, што напісаў паэму пад уражаньнем малюнка, дасланага Язэпам Крашэўскім. Там была старая вясковая брама з подпісам «шаноўныя старыя вароты» (). Паэт задумаўся над гэтай выявай, у гэты час ён чытаў творы Скаргі, таму яна нагадала яму гісторыю, як Пётр Скарга за сумленную службу забясьпечыў свайго вазьніцу пэнсіяй. На аснове гэтага Сыракомля і стварыў сюжэт сваёй паэмы.

## Зьмест
Пётар Скарга прыехаў адведаць свайго былога вазьніцу Шалігу, той папрасіў яго забраць з сабой у сталіцу ягонага сына, каб ён зрабіў там кар’еру. Праз шмат гадоў, калі памёр ужо і Скарга, і старэйшы Шаліга, маладзён пастанавіў пайсьці на службу да Багуслава Радзівіла, перайшоўшы такім чынма на бок швэдаў. Аўтар расцэньвае гэты ўчынак як здраду, падкрэсьліваючы пачатковую матывацыю прагай грошай. Шаліга вяртаецца дадому, маючы намер аднавіць родавае котлішча. Аднак старыя вароты падаюць на брычку, выкончваючы запавет Скаргі, што, калі ўвойдзе сюды здраднік, няхай яны абваляцца.

## Крыніцы

## Літаратура

* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Паэмы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1857 году
Катэгорыя:Польскамоўныя паэмы
Акраец хлеба (паэма)

**«Акра́ец хле́ба»** () — паэма-гутарка Ўладзіслава Сыракомлі. У ёй паэт апісаў выпадак з жыцьця з свайго бацькі.

Твор напісаны ў лістападзе 1854 г. у Барэйкаўшчыне, пасьля трох месяцаў са сканчэньня паэмы «Маргер». У 1855 г. «Акраец хлеба» выйшаў асобным выданнем.

## Зьмест
Лагода шмат гадоў арандоўваў невялікую вёску і прывязаўся да яе, быццам да сваёй уласнай, палюбіў мясцовы люд, і гэты люд палюбіў яго. Але ўладар вёскі, намоўлены Заборам, пастанавіў скасаваць арэнду Лагоды і аддаць вёску ў арэнду Забору. Лагода са сьлязамі пакідае ўбогую хатку, да якой прывязаўся, зь ім развітаюцца сяляне, чакаючы са страхам новага пана. Больш пра Лагоду ня чулі, а Забору не шанцавала са збожжам, яго зямля родзіла горкім, ніхто не жадаў такога купляць.

## Крытыка
Тадэвуш Піні адзначаў:*Гэты абразок такі прыгожы, такі мілы, якіх мала ва ўсёй нашай літаратуры.*

## Пераклады
На расейскую мову паэму пераклаў Інакенці Фёдараў (1878).

На беларускую мову гэты твор пераклаў Кастусь Цьвірка.

## Крыніцы

## Літаратура

* 
* 

Катэгорыя:Паэмы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1854 году
Катэгорыя:Польскамоўныя паэмы
Магнаты і сірата

**«Магна́ты і сірата́»** () — гістарычная драма Ўладзіслава Сыракомлі.

Поўная назва твора: «Магнаты і сірата, або Зоф’я, князёўна слуцкая» (). Таксама ён мае падзагаловак «гістарычная драма з XVII стагодзьдзя».

Драма была напісаная на працягу 10 дзён ў 1858 г. у Барэйкаўшчыне. У 1859 г. твор выйшаў асобным выданьнем у Вільні. У тым жа годзе п’есу паставілі ў Кракаве. Галоўную ролю князёўны сыграла каханая аўтара Гелена Кіркор, для якой твор і пісаўся.

## Зьмест
Дзеяньне адбываецца ў 1600 г. У гэтым творы адлюстраваная гісторыя змаганьня за сэрца князёуны Соф’і Слуцкай двух магнатаў — Януша Радзівіла і Караля Хадкевіча. Гістарычныя крыніцы ня згадваюць, наколькі актыўнай у гэтай шлюбнай эпапэі была сама князёўна і ці меў яе голас хоць якое-небудзь значэньне.

У творы Сыракомлі слуцкая князёўна актыўны і галоўны ўдзельнік падзей, ёй належыць і прыняцце канчатковага рашэння. Драматург рамантызуе і ідэалізуе Соф’ю: яна не ахвяра ў руках лёсу, але яна гатовая да ахвяры ў імя міру і спакою ў сваім краі.

## Беларускія пераклады
На беларускую мову п’есу перакладала Ірына Багдановіч (2009).

## Крыніцы

## Літаратура

* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* 

Катэгорыя:Творы Ўладзіслава Сыракомлі
Катэгорыя:Творы 1859 году
Катэгорыя:Польскамоўныя п’есы
Прэспа

**Прэ́спа** (, , ) — возера на захадзе Балканскага паўвостраву на мяжы Альбаніі, Грэцыі і Паўночнай Македоніі. Злучана пратокай даўжынёй каля 1 км з возерам Мікры-Прэспа.

Плошча паверхні 285 км². Найбольшая глыбіня 34 м. Знаходзіцца ў катлавіне тэктанічнага паходжаньня на вышыні 853 м. Паўночныя і ўсходнія берагі возера спадзістыя, паўднёвыя і заходнія стромкія з глыбокім залівамі. Штогадовыя ваганьні ўзроўню вады 1,5—2 м.

Прэспа злучана праз карставыя поласьці з возерам Ахрыдзкае, разьмешчаным за 16 км у напрамку на паўночны захад і на 158 м ніжэй.

Каля возера нацыянальныя паркі Галічыца (Паўночная Македонія) і Мікра-Прэспа (Грэцыя).

## Галерэя

Ohrid prespa nasa.jpg|Здымак са спадарожніка: Ахрыдзкае возера (зьлева) і Прэспа (ў цэнтры)
Prespa lakes map.png|Возера на мапе


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Альбаніі
Катэгорыя:Азёры Грэцыі
Катэгорыя:Азёры Паўночнай Македоніі
Жывальт

**Жывальт** (*Жывульт*), **Зывальт** (*Зевальт*, *Зэвэльт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Зівальд або Зевальд (Siwaldus, Sewaldus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сіг- (зыг-, зег-) (імёны ліцьвінаў Зігібут, Зыгел, Жыгімонт; германскія імёны Sigibot, Sigel, Sigimunt) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага sigus 'перамога', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Zewalt.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *p. Roman Ziwult* (15 лютага 1665 году); *Michała Żywalta, czesznika* (13 лютага 1711 году); *Roman Zywolt Budowniczy Połocki* (1743 год); *pana Michała Żywalta — podstolego Połockiego* (20 ліпеня 1733 году); *Gwalbert Zewaldt* (1773 год); *Jan Ziewalt* (1799 год); *Zewelt Paulina z Uzłowskich* (12 чэрвеня 1897 году); *Zewelt* (1909 год).

## Носьбіты
* Зывольд Гульдэнмунд зь Нюрнбэргу (*Zywold Guldenmund z Norimberka*) — жыхар Прагі, які ўпамінаецца ў 1521 годзе
* Раман Янавіч Жывальт — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, будаўнічы полацкі ў 1668—1693 гадох
* Міхал Жывальт — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі полацкі ў 1698—1733 гадох
* Станіслаў Жывульт — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік полацкі ў 1700—1710 гадох

Зывальты або Зывульты (Zywalt, Zywult) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

Жывульты (Żywult) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

Жывалты (Żywałto) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Жывальты або Зывульты (Żywolt, Zywult) — літоўскі шляхецкі род з Полацкага ваяводзтва.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпамінаўся маёнтак Жывультаўшчызна ў Полацкім ваяводзтве.

На 1904 год існавалі паселішчы Шэвалдоўшчынскія Фядоркі і Шэвалдоўшчынскія Пруднікі ў Парэцкім павеце Смаленскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Зіга
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кочанскія вежы

**Качанскія вежы** — комплекс архітэктурных помнікаў, разьмешчаных у горадзе Кочані ў Паўночнай Македоніі. Нягледзячы на тое, што вежы былі пабудаваныя ў другой палове XVII стагодзьдзя, у прастамоўі яны атрымалі назву «сярэднявечныя вежы».

## Гісторыя

Вежы былі пабудаваны ў той пэрыяд, калі горад знаходзіўся пад уладай Асманскай імпэрыі. Вялікі ўплыў на іх выгляд і стыль мела архітэктура Блізкага Ўсходу.

Згодна з сёньняшнімі знаходкамі, у горадзе Кочані і яго ваколіцах былі пабудаваны тры вежы, дзьве з якіх разьмешчаны ў горадзе — на абодвух берагах ракі Кочанска, а трэцяя знаходзіцца ў вёсцы Долні Падлог. Вежы выконвалі адразу дзьве функцыі-жылую і абарончую. Наверсе адной з вежаў, надбудаванай у XIX стагодзьдзі, знаходзіліся гадзіньнік.

У 1957 годзе дзьве гарадзкія вежы атрымалі статус помнікаў культуры. На сёньняшні дзень яны застаюцца адзінымі будынкамі XVII стагодзьдзя ў горадзе Кочані.

## Апісаньне

Вежа на правым беразе ракі Кочанска ў цэнтры гораду, разьмешчана ў шчыльнай забудове жылых дамоў і мае вышыню 15,35 мэтраў. Адрас будынку — вуліца Іліндэнская, 1. У 1978 годзе была праведзена рэстаўрацыя вежы і працы па ўмацаваньні збудаваньня.

Бягучыя функцыі вежы:
* у падвале размешчаны прыбіральні;
* на цокальным паверсе знаходзіцца калекцыя старадаўніх манэт;
* на першым паверсе знаходзіцца археалягічная калекцыя;
* на другім паверсе разьмешчана бібліятэка.

Вежа мае квадратную падставу памерам 6,65 × 6,65 м пабудавана з каменя з ужываньнем вапны. Паверхі злучаныя драўлянымі сходамі. Уваход знаходзіцца з паўднёвага боку. Дзьверы зроблены з тоўстых дубовых дошак, абабітыя з сярэдзіны жалезнымі рэйкамі і ўмацавана двума папярочнымі бэлькамі, якія ўваходзяць у пазы ў бакавых сьценах. Сьцены масіўныя, куты выкладзеныя жаўтлявымі блёкамі пясчаніку.

Аконныя праёмы на верхнім паверсе выкананы з апрацаваных каменных блёкаў і маюць архітраўныя падваконьнікі і паўкруглыя аркі з апрацаванага каменя. Вокны абаронены жалезнымі кратамі. У ніжніх памяшканьнях замест вокнаў маюцца байніцы, вузкія звонку і канічныя пашыраюцца ўнутр. На ўсходнім баку вежы ёсьць драўляны балькон. На двух верхніх паверхах ёсьць каменныя ачагі, якія стаяць адзін насупраць аднаго.

У падлозе ёсьць адтуліну, праз якое падчас абароны горада на нападаючых вылівалі гарачы алей або кідалі камяні.

Вежа на левым беразе ракі мае назву *Саат кула*. Яна дагэтуль не адноўленая і знаходзіцца ў кепскім стане.

## Крыніцы

Катэгорыя:Збудаваньні Паўночнай Македоніі
Галабут

**Галабу́т** (*Галабуд*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Галобут**.

## Паходжаньне

Гэлібота, пазьней Гальбат (Heliboto, Halboth) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гал- (гел-) (імёны ліцьвінаў Галень, Гельман, Гальмонт; германскія імёны Hallen, Hallmann, Helmunt) паходзіць ад германскага haliþ 'мужчына, герой', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель').

Імя Галабут гістарычна бытавала ў Польшчы: *Ostaszъ Holobutъ* (1411 год), *Holobuth* (1411, 1428 і 1470 гады), *Pasko, knyaz Holobutowidz* (1450 год). 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Hałabud* (1565 год); *Stanisław Hołobut Odrzechowski* (1679 год).

## Носьбіты
* Станіслаў Францішак Геранімавіч Галобут Адрахоўскі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, чашнік амсьціслаўскі ў 1679 годзе

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпамінаўся фальварак Галабуты.

## Глядзіце таксама
* Гала
* Бота

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Конвід

**Конвід** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Кона (Cono) і Від (Wid) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -кон- (-кун-) (імёны ліцьвінаў Кондрут, Конрад, Якун; германскія імёны Cundrud, Konrad, Acun) паходзіць ад гоцкага koni- 'адважны' або германскага kunja, kuni '(хтосьці) з годнага, шляхецкага роду', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'. Адзначалася старажытнае германскае імя Gunvid (Gunvidh) і германскае імя Convent (выводзіцца ад Con + wid або Con + wind).

Варыянт імя ў гістарычнай крыніцы: *Jan Konwid Żukowski* (10 траўня 1715 году).

## Носьбіты
* Ян Конвід Жукоўскі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, абозны амсьціслаўскі ў 1715—1749 гадох; меў сына Антонія

## Глядзіце таксама
* Кона
* Від

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйбут

**Эйбут** (*Эйбат*, *Эйпут*), **Айбут**, **Эйбуд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Агібод, Акбод, Агабота або Акбута (Agibodus, Agibodio, Acbod, Agoboto, Acbuto) і Бутэй (Bótey) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -эйх- (-эй-) (імёны ліцьвінаў Эйгерд, Эйман, Эймунт; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) адпавядае аснове ег- (аг-, ек-) (утварылася ў выніку пераходу g' > j) і паходзіць ад гоцкага agi 'лязо, булат, меч', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-).

Адпаведнасьць імя Айбут германскаму імю Acbod сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

У Прусіі бытавала імя *Eybot* / *Eybuth* / *Eybud* (1419 і 1425 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Eybut* (30 студзеня 1384 году); *чоловеки… Геибут* (20 чэрвеня 1413—1424 гадоў паводле выпісу 30 студзеня 1607 году); *у Кнетонскои волости люди Овняне, 30 и чотыри чоловеки куничников, на имя… а Ебута*, *Кгетолту чоловекъ Еибутъ* (1440—1492 гады); *homines nominibus nuncupatos Eybuth* (1455—1456 гады); *чоловековъ Мемижское и Свирянское волости… а Богдана Оuбутовича* (5 ліпеня 1507 году); *людеи нашыхъ Слонимъцовъ… а Олизара Еипутовича* (4 чэрвеня 1511 году); *люди [[Высокі Двор|Высокодворское]] волости… Леитишка Еибутовича* (9 верасьня 1511 году); *у Троцком повете… пустовщинъ… а Оибутовщины* (25 красавіка 1513 году); *Якбут Юревич* (1538 год); *люди… Янъ Аибутовичъ* (21 траўня 1539 году); *люди… Яна Еибутовича… Станислава Еибутовича* (2 лютага 1553 году); *Щепъ, а Павелъ Ейбутовичи… тыхъ подданыхъ Щепа а Павла Ейбутовичовъ* (20 сакавіка 1585 году); *земенина господарьского повету Упитского Лаврына Мацковича Чепа Ейбутовича* (15 траўня 1585 году); *на име Боня Яновича Ейбутовича* (18 жніўня 1585 году); *Laurin Eybutowicz* (1602—1615 гады); *Paweł Eybut… Daniel Eybut* (20 кастрычніка 1655 году); *Aybutowycz* (1671—1681 гады); *Aleksander Eybutowicz*, *Bartłomiej Heybut… po Malcherze Heybucie* (1690 год); *Pater Ioannes Eybatowicz* (каля 1700—1702 гадоў); *Teofila Ejbudowicz* (1763 год).

## Носьбіты
* Павал і Даніель Эйбуты — літоўскія шляхцічы, якія падпісалі Кейданскую унію
* Мацей Айбутовіч (Maciej Ajbutowicz) — львоўскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1689 годзе

## Глядзіце таксама
* Эйх
* Бота

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Аляксей Дужы

**Аляксей Дужы** ( 5 кастрычніка 1982) — беларускі плястычны хірург, грамадзкі актывіст і палітычны вязень.

## Біяграфія

Навучаўся ў Гомельскім дзяржаўным мэдычным унівэрсытэце, пасьля працаваў па разьмеркаваньні ў раённым шпіталі ў Петрыкаве. З 2010 па 2016 г. працаваў па спэцыяльнасьці ў Гомелі, а потым — у Менску. Праходзіў практыку за мяжою, у тым ліку ў Турэччыне.

Плястычны хірург першай кваліфікацыйнай катэгорыі, сябра Беларускага Таварыства плястычнай рэканструктыўнай і эстэтычнай хірургіі.

Сябра руху «За Свабоду», Таварыства беларускай мовы і моладзевай грамадзкай арганізацыі «Гісторыка».

Выступаў з публічнымі зваротамі ў падтрымку беларускай мовы, з афіцыйнымі зваротамі ў розныя дзяржаўныя ўстановы па тэме русіфікацыі і аховы гістарычнай спадчыны.

Затрымліваўся падчас акцый пратэсту 2020 г.

24 лютага 2021 г. у яго дома правялі ператрус.

### Арышт

2 лютага 2023 г. быў затрыманы на працоўным месцы. Пасьля адміністрацыйнага арышту ня выйшаў на волю. Утрымліваўся ў ізалятары на вул. Акрэсьціна. Супраць яго завялі крымінальную справу паводле арт. 342 Крымінальнага кодэксу («Актыўны ўдзел у групавых дзеяньнях, што груба парушаюць грамадзкі парадак»).

28 лютага 2023 г. беларускія праваабарончыя арганізацыі апублікавалі заяву, у якой прызналі Аляксея Дужага і яшчэ 11 чалавек палітычнымі вязьнямі

З 10 сакавіка быў пераведзены з Акрэсціна ў Турму №8 у Жодзіна. 28 красавіка адбыўся суд, паводле якога яму прысуджана 2 гады хатняй хіміі.

## Публікацыі
* Уладзімір Георгіевіч Чэшык (1929—2001) / Дужы А. І. // Здравоохранение. — 2007. — № 10. — С. 74-77.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Што найчасцей павялічваюць беларусы? Адказвае пластычны хірург — Інтэрвію тэлеканалу «Белсат», 05.04.2020

Катэгорыя:Выпускнікі Гомельскага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Вязьні сумленьня паводле ПЦ „Вясна“
Катэгорыя:Беларускія мэдыкі
Катэгорыя:Сябры Таварыства беларускай мовы
Годвайн

**Годвайн** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гутвайн або Готвайн (Gutwein, Gottwein) і Вунігода (Wunigodo) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гуд- (-год-, -гут-) (імёны ліцьвінаў Готарт, Гудман, Саўгут; германскія імёны Gotard, Gudman, Savegot) паходзіць ад гоцкага guþs 'Бог', gôþs 'добры, старанны, пабожны' або *guts 'гот', а аснова -вуйн- (-войн-, -вун-) (імёны ліцьвінаў Войнар, Войнат, Гервойна; германскія імёны Wunar, Voinot, Geruuni) — ад старагерманскага wunna, гоцкага wunands 'шчаснасьць, задаволенасьць', ісьляндзкага vænn 'прыемны', нямецкага gewohnt 'задаволены' або ад асновы -він- (-вайн-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Godwojn-* (XV—XVI ст. паводле выпісу XIX ст.); *Mikołay Godwoin*, *Mikołay Godwoyn* (20 кастрычніка 1655 году).

## Носьбіты
* Мікалай Годвайн — літоўскі шляхціч, які падпісаў Кейданскую унію

## Глядзіце таксама
* Гуда
* Віна
* Война

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гасьцейка

**Гасьцейка**, **Госьцік** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гасьціка або Касьціка, пазьней Гестка (Gasticho, Casticho, Gestke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гаст- (-каст-, -гест-) (імёны ліцьвінаў Гестар, Каштарт, Гаштольд; германскія імёны Gaster, Kastert, Gastald) паходзіць ад гоцкага і германскага gasts 'госьць, вандроўнік'. Такім парадкам, імя Гасьцейка (Госьцік, Осьцік) азначае «вандроўнік».

Імя Госьцек (Гостэк) гістарычна бытавала ў Польшчы: *Gostek filius Zulence* (1218 год), *Gostek* (1273 год).

У Прусіі бытавала імя Гесьцека (Есьціка): *Gesteke* (1361 год), *Jestico* (1363 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Hoisteike* (26 траўня 1390 году); *domino Hostheyko Rymtholthovycz* (28 верасьня 1449 году); *Nos [[Хлёдвіг|Lodwig]] [s] Hosticowicz palatinus Trocensis, generalis marschalcus terrae Lithuania* (7 ліпеня 1473 году); *Krzysztof Lutkowicz Hosteyko* (20 кастрычніка 1655 году); *воевода Троцкий панъ Грегорий Станиславовичъ Гостиковичъ* (12 кастрычніка 1533 году); *Jerzy Hosteyko* (29 лютага 1662 году).

## Носьбіты
* Госьцек — сьведка наданьня Конрада I Мазавецкага, зробленага ў 1218 годзе
* Гасьцейка — літоўскі баярын з Расенаў, які ў 1390 годзе засьведчыў умову з Тэўтонскім ордэнам
* Крысьцік Госьцік (Осьцік) (каля 1363—1442) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, кашталян віленскі; меў сыноў Радзівіла, Станіслава (Станьку), Мікалая (Міцьку) і Барталамея (Бартку), пачынальнік роду Госьцікавічаў (Осьцікавічаў)
* Крыштап Люткавіч Гасьцейка — літоўскі шляхціч, які падпісаў Кейданскую унію
* Панталеон Гастыка — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, канюшы вількамірскі ў 1699 годзе
* Уладзіслаў Гасьцейка — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік вількамірскі ў 1709 годзе

Госьцік (Goscik) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мінгін

**Мінгін**, **Мінген**, **Менгін**, **Мінкін**, **Мэнкін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мінкін, Менікін або Менкен, пазьней Мэніген (Minchin, Mennikin, Menekinus, Menken, Mennigen) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Гінет; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Genet) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

У ваколіцах Мэмэлю адзначалася прозьвішча Menken. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи [[Меднікі|Медницкого]] повета за [[Вяльля|Велею]]… а Павила Менкгиновича* (25 верасьня 1509 году); *до бояр Минъкгенов* (26 верасьня 1585 году); *Adam Mingin*, *Walenti Stanisławowicz Mingin*, *Marek Mingin* (20 кастрычніка 1655 году); *Stefanem Minginem*, *Jan Stefanowicz Kojalewicz z Mingin*, *od p. Mikołaja Mingina… p. Matyjasz Mingin po rodzicu Andrzeju Minginie z p. Janem Minginem; p. Mikołaj Mingin po rodzicu Walentym Minginie niedzielnego z Wojciechem i Władysławem Minginami* (1690 год); *Cristina Minginowna* (1697 год); *Dorothea Menkin* (1776 год); *Antoni Mingin* (20 верасьня 1789 году); *Zachar Minginowicz* (15 сакавіка 1794 году); *Marcjanna Minginiewicz* (1801 год); *Katarzyna Minkin* (1845 год); *Mingin Laurentyna* (10 жніўня 1886 году).

## Носьбіты
* Адам, Валенці Станіслававіч і Марак Мінгіны — літоўскія шляхцічы, якія засьведчылі Кейданскую унію

Мінгіны (Mingin) гербу Сыракомля — літоўскі шляхецкі род.

Мінгены (Mingen) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з Бытамскага павету.

## Глядзіце таксама
* Мін
* Гіна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Яго яснавяльможнасьць

**«Яго́ яснавяльмо́жнасьць»** () — драма рэжысэра Рыгора Рашаля, сфільмаваная на студыі «Белдзяржкіно» ў 1927 року.

## Сюжэт
Фільм заснаваны на сапраўднай падзеі: 5 траўня 1902 року 23-гадовы шавец Гірш Лекерт, сябра жыдоўскай партыі «Бунд», зьдзейсьніў замах на віленскага генэрал-губэрнатара Віктара фон Валя.

Наконадні, 1 траўня, у месьце зьявіліся ўлёткі з заклікам падтрымаць першамайскую дэманстрацыю віленскіх работнікаў. Шэсьце разагналі казакі, некалькі дэманстрантаў загінулі, вялікая колькасьць удзельнікаў арыштаваныя. Сярод іх было шмат жыдоўскіх працаўнікоў. Асьцерагаючыся пагромаў, жыдоўская буржуазная верхавіна выправіла да губэрнатара сваіх прадстаўнікоў з просьбай пакараць арыштаваных, але не чапаць астатняе жыдоўскае насельніцтва. Губэрнатар паабяцаў прадухіліць пагром, а арыштаваных загадаў вылупцаваць. У адказ на гэта работнік шавецкай майстэрні Гірш Лекерт вырашыў забіць генэрал-губэрнатара. Ён стрэліў з рэвальвэра і параніў таго, за што схоплены і прысуджаны да сьмяротнага пакараньня.

## Ролі

Адметна, што Леанід Леанідаў выканаў адразу дзьве галоўныя ролі: генэрал-губэрнатара і "старога" рабіна. На афішы фільму прадстаўлены ягоны твар у абедзьвух ролях.

## Літаратура
* Беларускае кіно : кароткі нарыс / А. В. Красінскі, В. І. Смаль, Г. П. Тарасевіч ; Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору АН БССР. — Мн. : АН БССР, 1962. — 217 с.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы 1927 году
Катэгорыя:Фільмы пра рэвалюцыянэраў
Катэгорыя:Савецкія чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Савецкія біяграфічныя фільмы
Катэгорыя:Савецкія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Савецкія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Савецкія поўнамэтражныя фільмы бяз гуку
Катэгорыя:драматычныя фільмы бяз гуку
Сараніцкая затока

**Сарані́цкая затока** ці **Сарані́чная затока** () — затока ў Грэцыі, якая месьціцца паміж паўастравамі Атыкай і Аргалідай, і ёсьць часткай Эгейскага мора. Усходняя частка затокі фармуецца па Карынцкаму пярэсмыку, які ёсьць ускрайкам Карынцкага каналу, які перасякае пярэсмык. Сараніцкія астравы ў затоцы згулялі ключавую ролю ў гісторыі Грэцыі, прычым ля самага вялікага вострава Саляміна дзеілася самай значная марская бітва ў Грэка-пэрсыдзкіх войнах. Сталіца Грэцыі горад Атэны месьцяцца на паўночным узьбярэжжы затоцы.

Катэгорыя:Затокі Грэцыі
Катэгорыя:Затокі Атлянтычнага акіяна
Пірэйскі ўнівэрсытэт

**Пірэйскі ўнівэрсытэт** () — грэцкі дзяржаўны ўнівэрсытэт, які месьціцца ў Пірэі. У агульнай складанасьці ўстанова мае дзесяць акадэмічных аддзелаў, арыентаваных галоўным чынам на бізнэсовае кіраваньне, інфарматыку, эканоміку, фінансы і марскія дасьледаваньні. Пірэйскі ўнівэрсытэт мае другую паводле велічыні бізнэсовую школу ў Грэцыі, а катэдра банкаўскай справы і фінансавага кіраваньня ёсьць найстарэйшым акадэмічным факультэтам краіны ў галіне фінансаў.

## Гісторыя
Унівэрсытэт першапачаткова паўстаў у якасьці прамысловай школы ў 1938 годзе. У 1945 годзе яна была перайменавана ў Найвышэйшую школу прамысловых дасьледаваньняў. Сучасную назву вучэльня атрымала толькі ў 1989 годзе. Цяпер ва ўнівэрсытэце працуе навукова-дасьледчы цэнтар, які з моманту свайго заснаваньня ў 1989 годзе бярэ ўдзел у тэхналягічных дасьледаваньнях на нацыянальным і міжнародным узроўнях, асабліва ў галіне кампутарных сетак і інтэрнэт-тэхналёгіяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Пірэйскі ўнівэрсытэт
Ахіл

**Ахіл** (, Ахілеус) ці **Ахіле́с** () — у грэцкай міталёгіі герой Траянскай вайны, адзін з галоўных пэрсанажаў «Іліяды».

Паводле паданьня, маці Ахіла, марская багіня Тэтыда, каб зрабіць сына несьмяротным, выкупала яго ў сьвятых водах ракі Стыкс. Ягонае цела немагчыма было прабіць мячом ці іншай зброяй. Толькі пята, за якую яна трымала дзіця, засталася паражальнай. Загінуў Ахіл ад стралы Парысу, што трапіла ў пяту (адсюль выраз «ахілесава пята»).

Ахіл — улюбёны герой старажытнагрэцкіх мастакоў і паэтаў, яму прысьвечаны шматлікія малюнкі на антычных вазах, пампэйскія фрэскі, рэльефы рымскіх саркафагаў. Міт пра Ахіла стаў сюжэтам твораў жывапісцаў Антоніса ван Дэйка, Рубэнсу, Нікаля Пусэну і іншых.

## Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі Траянскай вайны
Катэгорыя:Пэрсанажы «Іліяды»
Катэгорыя:Постаці старажытнагрэцкіх мітаў
Мільтыяд

**Мільтыяд** (; ~550—489 да н. э.) — атэнскі палкаводзец, сын Кімона Старэйшага (які быў зводным братам Мільтыяда Старэйшага) бацька Кімона Малодшага (ад тракійкі).

Вядомы перамогай над войскам Пэрсіі ў Маратонскай бітве (490 да н. э.), калі быў стратэгам. Але паход супраць Парасу правёў няўдала, і быў асуджаны да штрафу ў 50 талянтаў. Не здолеў выплаціць штрафу і быў пасаджаны ў турму, дзе памёр ад ран, атрыманых у паходзе. Ягоны сын Кімон выплаціў штраф і пасьмяротна рэабілітаваў бацьку.

Займаўся палітыкай яшчэ пры Пісыстратыдах; паміж 521 да н. э. і 513 да н. э. быў высланы ў Хэрсанэс Тракійскі. Там ажаніўся з дачкой цара Апора Гэгэсіпіле, і вярнуўся ў Атэны (493 да н. э.) як правіцель, на ўласных караблях.

Найбольш верагоднымі выявамі лічацца дзьве гэрмы Фульвія (знойдзены ў 1553 і 1940 гг.), якія, відаць, зьяўляюцца копіямі партрэту, зробленага ў 460-х гг. да н. э. — статуі Фідыя

## Крыніцы

Катэгорыя:Памерлі ў Атэнах
Катэгорыя:Асобы Старажытнай Грэцыі
Катэгорыя:Удзельнікі грэка-пэрсыдзкіх войнаў
Палямідзі

**Палямі́дзі** () — крэпасьць у Нафпліёне, пабудаваная вэнэцыянцамі ў 1687 годзе. Будаўніцтва крэпасьці пачалося пасьля таго як вэнэцыянцы адбілі пагорак (вышыня 216 м) у турак падчас вэнэцыянска-турэцкай вайны. Да крэпасьці вядуць 921 прыступак.

Пабудова крэпасьці было ідэяй Аўгустына Сагрэда. Яна была збудаваная за кароткі пэрыяд 1711—1714 гадоў паводле праектаў францускіх інжынэраў. Крэпасьць складаецца з васьмі самастойных бастыёнаў, якія злучаліся паміж сабой і мелі каморы, цыстэрны і ўзбраеньне. Бастыёны спачатку былі названы вэнэцыянскімі імёнамі, такімі як Маразыні і Сагрэда, пазьней — турэцкімі і пад канец — грэцкімі. Першы бастыён з захаду называецца Рабэр (Дэніз Дап’я). Уздымаючыся на ўсход, можна ўбачыць наступныя бастыёны. Спачатку вялікі бастыён Сьвятога Андрэя. Зь ягонага паўночнага боку знаходзіцца бастыён Леаніда (Тобрак Дап’я) і далей — Мільтыяда (Базыр’ян Дап’я), дзе ёсьць цэнтральны ўваход у крэпасьць і дзе сканчаецца сучасная дарога.

На ўсходзе разьмешчаны бастыёны Ахілеса (Юрус Дар’я), адкуль туркі ў 1715 годзе захапілі Палямідзі. Адтуль жа ўварваліся грэкі ў яго ў 1822 годзе напярэдадні сьвята Сьвятога Андрэя на чале з Стайкасам Стайкаполясам. Апошні бастыён, Факіёна, быў пабудаваны ў пэрыяд турэцкага валадарства і не зьяўляўся часткай вэнэцыянскіх фартыфікацыяў. Падчас грэцкай рэвалюцыі 1821 году туркі занялі крэпасьць, аднак 30 лістапада 1822 году грэкі выбілі агрэсараў з Палямідзі.

Пасьля рэвалюцыі Палямідзі служыла турмой, у якую ў 1833 годзе быў заключаны Тэадорас Калякатроніс і быў вызвалены праз 11 месяцаў, на загад караля Отана. У 1910 годзе Кайзэр Вільгельм аглядаў крэпасьць.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1687 годзе
Катэгорыя:Фартэцыі Грэцыі
Отан (кароль Грэцыі)

**О́тан** (, ; 1 чэрвеня 1815 — 26 ліпеня 1867 году) — баварскі прынц, які потым быў каралём Грэцыі ад стварэньня манархіі 27 траўня 1832 году. Манархія ў Грэцыі была закладзеная паводле вынікаў Лёнданскай канфэрэнцыі. Кіраваньне Отана скончылася 23 кастрычніка 1862 году, калі ён быў зрынуты з сваёй пасады.

Отан быў другім сынам баварскага караля Людвіга I. Грэцкім каралём ён стаў у веку 17 гадоў. Ягоны ўрад першапачаткова кіраваў радай з трох чалавек, які складаўся з службовых асобаў баварскага суда. Па сталасьці Отан адсунуў рэгентаў, яны апынуліся непапулярнымі сярод людзей, і пачаў кіраваў як абсалютны манарх. На працягу ўсяго свайго панаваньня Отан ня здолеў перамагчы беднасьць Грэцыі і прадухіліць эканамічнае ўмяшальніцтва ў свае справы звонку. Грэцкая палітыка ў гэтую эпоху грунтавалася на прыхільнасьці да трох вялікіх дзяржаваў, якія гарантавалі незалежнасьць Грэцыі, як то Вялікабрытаніі, Францыі і Расеі. Здольнасьць Отана захоўваць падтрымку з боку памянёных дзяржаваў была ключавой дзеля захаваньня ягонай улады. Каб заставацца моцным, караль мусіць улічваць інтарэсы кожнай з гэтых краінаў. Калі Грэцыя была заблякаваная брытанскім каралеўскім флётам у 1850 годзе і зноўку ў 1854 годзе, каб перашкодзіць Грэцыі напасьці на Асманскую імпэрыю падчас Крымскай вайны, незадаволенасьць каралём сярод грэкаў пачала нарастаць. У выніку адбылася спроба замаху на каралеву Амалію, а ў 1862 годзе Отан быў зрынуты з свайго трону. Памёр былы кароль у выгнаньні ў Баварыі ў 1867 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вітэльсбахі
Катэгорыя:Каралі Грэцыі
Драгабода (імя)

**Драгабода** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне
Драгабода (Dragebodo, Dragobod) — імя германскага паходжаньня, якое ўтварылася ад бургундзкага drogo 'ваяр' і бургундзкага buda 'пасол, пасланьнік' або германскага bodo 'гаспадар'.

## Носьбіты
* Драгабода ( каля 700) — біскуп Шпаеру

## Глядзіце таксама
* Дрога
* Бода

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Драгабода

**Драгабода**, **Драгобад** (, ; ? — каля 700) — біскуп Шпаеру (каля 659—700).

## Біяграфія
Паводле дакумэнту ад 24 лютага 700 году, заснаваў абацтва Вайсэнбург у 661 годзе і, відаць, быў яго першым абатам.

Упамінаецца як біскуп у прывілеі караля Хільдэрыка II, выдадзеным Шпаерскаму касьцёлу паміж 18 кастрычніка 662 і 4 сакавіка 675 году.

У 664 годзе як біскуп Шпаеру падпісаў дакумэнт аб заснаваньні кляштару Сэн-Д’е на Сынодзе ў Трыры.

## Глядзіце таксама
* Драгабода (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія біскупы
Драгат

**Драгат**, **Даргаць** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Драгат (Drogat) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дрог- (дорг-) (імёны ліцьвінаў Даргіла, Доргень; германскія імёны Drogila, Drogin) паходзіць ад бургундзкага drogo 'ваяр', а аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатман, Бернат; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Bernat) — ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой'. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Thrugot.

У Польшчы гістарычна бытавалала імя Dargota.

У Прусіі бытавала імя *Dragothe* (1414 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Родъ Дрокгатовичовъ з Шилакголъ* (1567 год); *земяном повету ковенского… з роду Дрокгатовичов з Шилокголъ Амъбросу Андреевичу, Юръю Станиславовичу, Кгрикгу Пацовичу, Кгрыкгу Натковичу, Баню Петковичу* (15 верасьня 1568 году); *Ród [[Эйгерды (род)|Eygidów]] Dragatów: <…> p. Jan Dragat* (1690 год); *Kazimierz Dragat* (22 жніўня 1740 году, 3 лютага 1744 году, 18 жніўня 1744 году, 24 жніўня 1744 году, 19 жніўня 1748 году); *Jan Dragat* (18 жніўня 1744 году, 7 лютага 1780 году); *Franciszek Dragatt* (19 жніўня 1754 году); *Franciszek Dragat* (6 лютага 1764 году); *Jerzy Dragatt… Tadeusz Dragat… Jan Dragat*, *Andrzej Dragat*, *Benedykt Dragat… Jan Dragat* (5 лютага 1776 году); *Antoni Dragat… Jerzy Dragat… Jan Dragatt* (10 лютага 1779 году); *Jakub Dragatt… Franciszek Dragat*, *Tadeusz Dragatt… Adam Dragatt*, *Franciszek Dragatt* (10 лютага 1779 году); *Antoni Dragat… Jerzy Dragat… Jan Dragat* (11 лютага 1779 году); *Tadeusz Dragat* (7 лютага 1780 году, 21 жніўня 1780 году); *Antoni Dragatt… Tadeusz Dragatt*, *Adam Dragatt z Żagewicz… Adam Dragatt* (21 жніўня 1780 году).

## Носьбіты
* Павал Юр’евіч Даргаць — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1586 годзе
* Станіслаў Юр’евіч Драгат — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1617—1618 гадох

Драгаты (Драгатавічы) гербу Альгерд — літоўскі шляхецкі род з Ковенскага павету Троцкага ваяводзтва.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпамінаўся маёнтак Драгатавічы ў Ковенскім павеце.

## Глядзіце таксама
* Дрога
* Гата

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гербут

**Гербут** (*Гірбут*, *Гарбут*, *Кербут*, *Кірбут*), **Гірбуд** (*Гербудзь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гербота або Кербота, пазьнейшае Гербат або Гарбут (Gerboto, Kerboto, Gerboth, Garbutt), Гербода (Gerbodo) і Ботгер або Бутгер (Botgerus, Butger) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гервід, Гермонт; германскія імёны Gerolt, Gervida, Geromont) паходзіць ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-).
 
У Прусіі бытавала імя Гарбот (Гарбут): *Garbot* (1353 год), *Garbute* (1398 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Garbote* (1299 год); *Kirbut* (XV—XVI ст. паводле выпісу XIX ст.); *которымъ жо людямъ имена суть: <…> Грицъ а Шудилъ Кгербутовичи* (28 ліпеня 1530 году); *именемъ матки своее кнегини Анъдреевое Збаражъское, кнегини Ганъны Геръбутовны* (28 траўня 1558 году); *Adam Kirbut* (21 жніўня 1780 году); *wieś Cynejki… Stanisław Gierbutowicz* (1782 год); *Adam Kirbut*, *Adam Girbud*, *Adam Girbut*, *Jan Kirbutt* (9 лютага 1791 году); *Kazimierz Garbutowicz* (1805 год); *Anna Gierbutt* (1816 год); *Krystyna Gierbudź* (1846 год).

## Носьбіты
* Якуб Кірбутавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе
* Іван Кірбут — жыхар маёнтку Цімкавічаў, які ўпамінаецца ў 1670 годзе
* Васіль і Лаўрын Кірбуты — жыхары маёнтку Цімкавічаў, якія ўпамінаецца ў 1691 годзе
* Андрэй, Кандрат, Сямён і Фёдар Кірбуты — жыхары маёнтку Цімкавічаў, якія ўпамінаецца ў 1713 годзе
* Лаўрын Кірбут — войт вёскі Доўгага маёнтку Цімкавічаў, які ўпамінаецца ў 1713 годзе
* Адам Гірбут (Гірбуд) — літоўскі шляхціч з Ковенскага павету Троцкага ваяводзтва
* Гербутовічава — сялянка з ваколіцаў Жосьляў, якая ўпамінаецца ў 1826 годзе

У гістарычных пісьмовых крыніцах беларускага арэалу адзначалася імя Кербут (*Керрбут*).

Гербуты і Кірбуты (Kirbut) гербу Корвін — літоўскія шляхецкія роды.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Гірбуты.

## Глядзіце таксама
* Гера
* Бота

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Лянгерд

**Лянгерд** (*Лангерд*, *Лянгерт*, *Лангерт*, *Лянгірдзь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Лянгарда або Лонгард (Langarda, Langardis, Langard, Longard) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ланг- (-лонг-, -ланк-) (імёны ліцьвінаў Лангін, Лангвін, Воланг; германскія імёны Langin, Langwin, Wolank) паходзіць ад старагерманскага lung 'хуткі' або гоцкага laggs, стараангельскага long 'доўгі', а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека').

У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Lingardt. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Iakub Langiert* (1764 год); *Józef Lagierd*, *Józef Langierd* (9 лютага 1785 году).

## Носьбіты
Лянгерды (Langierd) гербу Задора — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Ланґерты (Ланґерды) — літоўскі шляхецкі род.

У XVI ст. існавала «сенажаць» Лянгірдзі (*Лянгирди*) у Жамойцкім старостве.

## Глядзіце таксама
* Лянга
* Герд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Лянга

**Лянга** (*Ланга*, *Лянка*, *Ланка*), **Лянг** (*Ланг*, *Лянк*, *Ленг*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ланга, Ланг або Ланка, пазьней Лянк, Ленг або Ленк (Lango, Lang, Lancho, Lanck, Leng, Lenk) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ланг- (-лонг-, -ланк-) паходзіць ад старагерманскага lung 'хуткі' або гоцкага laggs, стараангельскага long 'доўгі'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Лангін, Лангвін (Лонгвін, Лугвен), Лянгерд, Воланг. Адзначаліся германскія імёны Langin, Langewin, Langarda (Longard), Wolank.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Lang (Lange).

У Прусіі бытавалі імёны: *Lange* (1344 год), *Lankut*. У 1548 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Engelhardus Lange, Brandenburgensis Prutenus*, у 1591 годзе — *Mathias Lange, Regiomontanus Borussus*, у 1615 годзе — *Joannes Lang, Borussus*, у 1620 годзе — *Andreas Lang, Regiomontanus Borussus*, у 1620 годзе — *Georgius Lange, Insulo-Marianus Borussus*, у 1621 годзе — *Adamus Lang, Hohensteinensis Borussus*, у 1642 годзе — *Henricus Lange, Regiomontanus Prussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ланко Тумашевичъ* (1528 год); *Богданъ тот Ланковичъ зъ жоною и з дочкою своею [[Вольга|Олюхною]]* (14 чэрвеня 1541 году); *Lonko Chonkowycz… Lanko Izakowycz* (1552—1555 гады); *honestus Thobia Wasergraf et Brigita Gabriel Langowa civibus* (XVI ст.); *Siemion Łonkowicz… Uscian Łonkowicz… Jasko Łonkowicz… Siemion Łonkowicz… Illia Lonkowicz… Sciepan Lonkowicz* (30 чэрвеня 1652 году); *Andreas Lang* (1683—1773 гады); *od sławetnego p. Grzegorza Langa* (1701 год); *Casimirus Lengiewicz* (23 кастрычніка 1705 году); *Panu Langowi* (30 жніўня 1712 году); *Tadeusz Lango*, *Antoni Lang* (11 лютага 1784 году); *Antoni Lango… Tadeusz Lango* (7 лютага 1785 году, 9 лютага 1785 году, 10 лютага 1791 году); *Felicjan Lango* (9 лютага 1785 году); *Antoni Lank*, *Jan Lango* (6 лютага 1786 году); *w Szczuczynie Lit. w. i. x. Lang — piar* (13 сакавіка 1794 году); *Józef Łongiewicz* (1800 год); *Emilia Łangiewicz* (1907 год).

## Носьбіты
* Ланка Тумашавіч — ваўкавыскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Юры Лянг (Jerzy Lang) — віленскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1655 годзе
* Рыгор Лянг — віленскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1701 годзе
* Мар’ян Лянгевіч (1827—1887) — генэрал і дыктатар нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў

У канцы XVIII ст. на гістарычнай Амсьціслаўшчыне адзначаўся шляхецкі род Ланкаў.

Лянгі гербу Грыф — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Ленгевічы або Лінгевічы (Lengiewicz, Lingiewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Лянгевічы — літоўскі шляхецкі род.

Ланґі — літоўскі шляхецкі род.

Лянкі або Лянгі (Lank, Lang) гербу Праўдзіч — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з Ломжынскага павету.

На гістарычнай Аршаншчыне існуе вёска Ланкаўшчына, у гістарычнай Прусіі — Лянк.

## Глядзіце таксама
* Лянгабарды

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Лянгмін

**Лянгмін** (*Лангмін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Лянга (Lango) і Міна (Minno) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -ланг- (-лонг-, -ланк-) (імёны ліцьвінаў Лангвін, Лянгерд, Воланг; германскія імёны Langwin, Langarda, Wolank) паходзіць ад старагерманскага lung 'хуткі' або гоцкага laggs, стараангельскага long 'доўгі', а аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'. Адзначалася германскае імя Langman (Lang-man).

У Прусіі шырока бытавала прозьвішча Langmann. 

## Носьбіты
Лянгміны (Langmin) гербу Рысь або Грымала — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці.

Лангміны — літоўскі шляхецкі род.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Ланкман у летувізаванай форме.

## Глядзіце таксама
* Лянга
* Мін

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Коргі

**Ўэйлш коргі** (, валійскі "*карлікавы сабака*") — невялікі тып аўчаркі, які быў створаны ва Ўэйлзе. Вылучаюць два тыпы заводаў: ўэйлш-коргі-пэмброк і ўэйлш-коргі-кардыган. Гістарычна пэмброк быў распаўсюджаны флямандзкімі ткачамі, прыкладна ў X стагодзьдзі, а кардыган быў прывезены нарвэскімі пасяленцамі. Іхны агульны продак — швэдзкая аўчарка. Падабенства паміж гэтымі двума тыпамі тлумачыцца пэўнай ступеньню іхняга скрыжаваньня.

Катэгорыя:Заводы сабакаў