open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Маартэн Стэкеленбург

**Ма́артэн Стэ́келенбург** (;  22 верасьня 1982 году, Гаарлем, Нідэрлянды) — колішні нідэрляндзкі футбаліст. Прыцягваўся да матчаў нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў. Гуляў на пазыцыі брамніка.

## Кар’ера
### «Аякс»
Сваю футбольную кар’еру Стэкеленбург распачаў у клюбе «Схотэн», а ў 15 гадоў трапіў у футбольную школу «Аяксу». Свой першы афіцыйны матч за амстэрдамскі клюб Маартэн правёў 24 лютага 2002 году супраць клюбу «НАК Брэда». На працягу трох сэзонаў з 2002 па 2005 гады Стэкеленбург ня быў асноўным брамнікам «Аяксу», ведучы пры гэтым канкурэнцыю за месца ў браме з Богданам Лобанцам, Джоўі Дыдуліцам і Гэнкам Тымэрам.

З сэзону 2005—2006 гадоў Маартэн безумоўна заняў сталае месца ў браме клюбу й на працягу трох гадоў яно не паддавалася сумневу. Тады пачалі сур’ёзна пагаворваць, пра тое, што ў Эдвіна ван дэр Сара на пасадзе брамніка зборнай Нідэрляндаў зьявіўся годны зьменшчык. Аднак у сэзоне 2008—2009 гадоў новы галоўны трэнэр «Аяксу» Марка ван Бастэн пасадзіў Стэкеленбурга на лаўку запасных, і ўсё часьцей стаў давяраць месца ў складзе маладому Кенэту Вэрмэйру. З сыходам ван Бастэна й прыходам Мартына Ёля кар’ера Стэкеленбурга зноў пайшла ў гару. Ён ня толькі вярнуўся ў аснову «Аяксу», але й стаў асноўным асноўным брамнікам зборнай Нідэрландаў.

### «Рома»
2 жніўня 2011 году Маартэн падпісаў кантракт з італьянскім клюбам «Рома» тэрмінам да 30 чэрвеня 2015 году. Сума ўгоды склала 6 млн эўра. 18 жніўня гулец дэбютаваў за новы клюб у гасьцявым матчы кваліфікацыйнага раўнду Лігі Эўропы супраць славацкага «Словану».

### «Фулгэм»
3 чэрвеня 2013 году спартовы дырэктар «Ромы» Франка Бальдыні пацьвердзіў, што клюб завяршыў зьдзелку з клюбам Прэм’ер-Лігі «Фулгэмам» па продажы Стэкеленбурга. Празь некалькі дзён «Фулгэм» абвесьціў, што з Маартэнам быў падпісаны чатырыхгадовы кантракт за неназваную суму. 17 жніўня брамнік дэбютаваў у гасьцявой гульні супраць клюбу «Сандэрлэнд», дзе «Фулгэм» дамогся перамогі зь лікам 1:0, аднак у другім тайме Маартэн атрымаў пашкоджаньне й быў зьменены на Дэйвіда Стокдэйла.

На сэзон 2014—2015 гадоў гулец вырашыў пераехаць да францускага чэмпіянату ў сувязі з вылетам «Фулгэма» ў Чэмпіёншып. 9 жніўня 2014 году была складзена дамова на арэнду, аднак у новым клюбе Маартэн напачатку сэзону ня здолеў выцесьніць са складу асноўнага брамніка клюбу Даніела Субашыча.

## Міжнародная кар’ера
У складзе нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў Стэкеленбург дэбютаваў 3 верасьня 2004 году ў матчы супраць зборнай Ліхтэнштайну, які скончыўся перамогай нідэрляндзкіх гульцоў зь лікам 3:0.

## Дасягненьні
**«Аякс»**
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2004, 2011, 2021, 2022
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2006, 2007, 2010, 2021
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2005, 2006, 2007

**Нідэрлянды**
* Срэбраны прызэр чэмпіянату сьвету: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Аяксу»
* Статыстыка на сайце voetbalstats.nl
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Нікаляс Бурдыса

**Нікаляс Андрэс Бурдыса** (;  12 красавіка 1981 году, Альтас-дэ-Чыпіён, Аргентына) — былы аргентынскі футбаліст, гулец нацыянальнай зборнай Аргентыны. Выступаў на пазыцыі абаронцы. Ягоны малодшы брат, Гільерма, таксама зьяўляецца футбалістам і выступае на радзіме ў клюбе «Бока Хуніёрс».

## Кар’ера
### Клюбная
Нікаляс пачаў прафэсійную кар’еру ў «Боке Хуніёрс» ў 1999 годзе. За пяць сэзонаў Нікаляс выйграў сем трафэяў, уключаючы тры Кубка Лібэртадорэс і два Міжкантынэнтальныя кубкі. У 2004 годзе за 3,5 млн эўра Бурдыса перайшоў у склад італьянскага клюбу «Інтэрнацыянале», заключыўшы кантракт да 30 чэрвеня 2008 году.

28 жніўня 2010 году гулец падпісаў 4-гадовы кантракт з «Ромай». У лістападзе 2011 году Бурдыса атрымаў разрыў зьвязак левага калена й выбыў са строю на 6 месяцаў. Толькі 29 красавіка футбаліст прыступіў да трэніровак з асноўным складам клюбу.

### Міжнародная
15 траўня 2006 году Нікаляс быў прызначаны ў якасьці чальца нацыянальнай зборнай на чэмпіянат сьвету 2006 году, згуляўшы ва ўсіх трох матчах групы.

## Дасягненьні
**«Бока Хуніёрс»**:
* Чэмпіён Аргентыны: 2000(а), 2003(а)
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2000, 2001, 2003
* Уладальнік Міжкантынэнтальнага кубка: 2000, 2003

**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2006, 2007, 2008, 2009
* Уладальнік Кубка Італіі: 2006
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2006

**Аргентына**
* Залаты прызэр алімпійскіх гульняў: 2004

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Інтэрнацыянале»
* Профіль на сайце sports.ru
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году
Макоўскі

**Мако́ўскі** — прозьвішча. Вядомыя асобы:

* Вячаслаў Макоўскі (?—1929) — заходнебеларускі камуністычны дзяяч;
* Тамаш Макоўскі (1575—1630) — польскі гравэр, рысавальнік;
* Уладзімер Макоўскі ( 1977) — беларускі футбаліст.

## Глядзіце таксама
* Макоўская
Нямержа

Назву **Нямержа** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Нямержа — вёска ў Дарагічынскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Нямержа — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Станіслаў Мікалайчык

**Станіслаў Мікалайчык** (; 18 ліпеня 1901, Дорстэн, Нямеччына — 13 сьнежня 1966, Вашынгтон, ЗША) — польскі палітык, пасол на Сэйм ІІ РП (III ськліканьне), прэм’ер-міністар РП ў выгнаньні.

## Біяграфія
У 1918—1920 гадах, удзельнік Велікапольскага паўстаньня і польска-бальшавіцкай вайны. У 1920—1931 гады ў Польскай народнай партыі «Пяст», у 1930—1935 гадах дэпутат польскага Сэйму. Удзельнік абарончай вайны 1939 года, пасьля эміграваў у Францыю і Вялікабрытанію. З 1939 году віцэ-прэзыдэнт 1-й Нацыянальнай Рады Польскай Рэспублікі.

Намесьнік прэм’ер-міністра (1940—1943), а зь ліпеня 1943 (пасьля сьмерці генэрала Ўладзіслава Сікорскага) да лістапада 1944 году — прэм’ер-міністар польскага ўраду ў выгнаньні. Беспасьпяхова спрабаваў дамовіцца з СССР наконт ўсходняй мяжы Польшчы (вяртаньне Заходняй Беларусі і Ўкраіны), а таксама палітычнай будучыні краіны. Пра тэгеранскае пагадненьне даведаўся на прэс-канфэрэнцыі ў Маскве ў кастрычніка 1944 году з вуснаў Молатава ў прысутнасьці ня толькі Сталіна, але і прэм’ер-міністра Вялікабрытаніі Ўінстана Чэрчыля, які знаходзіўся ў савецкай сталіцы. Зламаны гэтым падаў 24 лістапада ў адстаўку.

Пасьля вайны ў чэрвені 1945 вярнуўся ў Польшчу. Пасьля Ялцінскай канфэрэнцыі віцэ-прэм’ер і міністар сельскай гаспадаркі ў Часовым урадзе нацыянальнага адзінства. Неўзабаве стаў лідэрам антыкамуністаў і левых сацыялістаў.

На фальсыфіканых выбарах у 1947 годзе пацярпеў няўдачу. Пад пагрозай арышту быў вымушаны бегчы ў Злучаныя Штаты. Уцёк праз порт Гдыня з дапамогаю брытанскага амбасадара, у грузавіку перавазіўшым багаж брытанскага консула. Да самай сьмерці заставаўся актыўным палітыкам у выгнаньні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі Велікапольскага паўстаньня (1918—1919)
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дорстэне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1901 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 18 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў Вашынгтоне
Катэгорыя:Памерлі ў 1966 годзе
Катэгорыя:Памерлі 13 сьнежня
D

**[[D (літара)|D]]** — чацьвертая літара лацінскага альфабэту. D таксама можа значыць:

* D (мова праграмаваньня), C++-падобная мова, распрацаваная Ўолтэрам Брайтам
* Нота рэ
* Вітамін D
Кармянскі сельсавет

Назву **Кармя́нскі [[сельсавет]]** маюць:

* Кармянскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Добрускага раёну Гомельскай вобласьці
* Кармянскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёну Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Кармянскі раён
Градэц Кралавэ (футбольны клюб)

«**Градэц Кралавэ**» () — чэскі футбольны клюб з гораду Градэц Кралавэ. Заснаваны ў 1905 годзе. Чэмпіён Чэхаславаччыны (1960), уладальнік Кубка Чэхіі (1995).

## Гісторыя
«Градэц Кралавэ» ўпершыню згуляў у чэхаславацкай Першай лізе ў 1956 годзе. Пасьля двух сэзонаў у эліце клюб страціў месца ў лізе, але вярнуліся туды назад на сэзон 1959—1960 гадоў, здабыўшы адразу перамогу ў чэхаславацкім першынстве. Тады каманда мела назву «Спартак». Дзякуючы перамогі каманда атрымала права на выступы ў Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў 1960—1961 гадоў, дзе прасунуўся да чвэрцьфіналу, саступіўшы «Барсэлёне» паводле двух матчаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Градэц Кралавэ
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1905 годзе
Энтрапія (неадназначнасьць)

right||thumb|230px|Энтрапія калоды тым вышэй, чым вышэй неўпарадкаванасьць

**[[Энтрапія]]**:
* У тэрмадынаміцы — парамэтар стану рабочага цела, які характаразуе здольнасьць сыстэмы да выкананьня работы.
* У статыстычнай фізыцы — мера верагоднасьці ажыцьцяўленьня якога-небудзь макраскапічнага стану.
* У тэорыі інфармацыі — мера невызначанасьці іспыта, які можа мець розныя вынікі, а значыць і колькасьць інфармацыі.
* У гісторыі — для тлумачэньня інварыянтнасьці гістарычнага працэсу.
* У інфарматыцы — мера непаўнаты, неакрэсьленасьці ведаў.
* У філязофіі — мера бязладзьдзя, у супрацьлегласьць інфармацыі — меры упарадкаванасьці.
* У эканоміцы — мера эвалюцыйнага разьвіцьця аб’ектаў, працэсаў.
Стэфана Маўры

**Стэфана Маўры** (;  8 студзеня 1980 году, Монца, Італія) — італьянскі футбаліст. Стэфана зьяўлецца атакавалым паўабаронцам, ягонымі ключавымі атрыбутамі ёсьць дрыблінг і перадачы. Ён, у асноўным, гуляе левай нагой, але мае й добрую правую нагу.

## Кар’ера
### Клюбная
Стэфана пачаў кар’еру ва ўзросьце шаснаццаці гадоў у клюбе «Бругэрыё». Адтуль ён перайшоў у клюб «Мэда», дзе правёў тры гады. У 2001 годзе Маўры стаў гульцом клюбу «Модэна», дзе 14 верасьня 2001 году дэбютаваў у Сэрыі А матчам супраць «Міляну», якая апынулася для мадэнцаў паразай зь лікам 0:3. Па заканчэньні сэзону, «Мадэна» выкупіла другую палову правоў на гульца. У 2003 годзе Маўры перайшоў, на правах арэнды, у «Брэшыю», дзе правёў сэзон.

У 2004 годзе клюб «Удынэзэ» выкупіў 50% правоў на гульца. Там ён правёў два сэзоны, але калі ў першым Маўры часьцяком выходзіў на поле, то ў другім вялікая колькасьць часу праводзіў на лаве запасных. У 2006 годзе Маўры быў арандаваны клюбам «Ляцыё». Ягонай першай гульнёй стаў матч у розыгрышу Кубка Італіі супраць «Інтэра», які скончыўся ўнічыю зь лікам 1:1. У траўні 2011 году Стэфана цікавіўся піцерскі «Зэніт».

28 траўня 2012 году Стэфана быў арыштаваны па падазрэньні ў арганізацыі дамоўных матчаў.

### Міжнародная
Маўры дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Італіі ў лістападзе 2004 году матчам супраць зборнай Фінляндыі.

## Дасягненьні
**Ляцыё**
* Уладальнік Кубка Італіі: 2009
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2009

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Ляцыё»

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Антоніё Кандрэва

**Антоніё Кандрэва** (;  28 лютага 1987 году, Рым, Італія) — італьянскі футбаліст. Раней прыцягваўся да складу нацыянальнай зборнай Італіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Антоніё пачаў сваю кар’еру ў клюбе «Лядыджыяні», пасьля чаго перайшоў у клюб Сэрыі С1 «Тэрнана». За клюб ён правёў усяго толькі два матчы, але ўжо тады пэрспэктыўным гульцом зацікавіліся вядучыя клюбы Італіі.

Улетку 2007 году Кандрева перайшоў ва «Ўдынэзэ». Перад сэзонам 2008—2009 гадоў Антоніё быў аддадзены ў арэнду «Ліворна». Першы сэзон за клюб з Тасканы выдаўся ўдалым, Кандрэва рэгулярна гуляў, а сам клюб выйшаў у Сэрыю A. Дзякуючы добрай гульні Кандрэвы, клюб вырашыў працягнуць арэндны кантракт гульца яшчэ на адзін год.

20 студзеня 2010 году было абвешчана, што «Ювэнтус» узяў гульца ў арэнду на 6 месяцаў з магчымасьцю выкупу кантракту гульца за 6,5 млн эўра. «Ліворна» атрымаў кампэнсацыю ў 600 тысяч эўра. 24 студзеня 2010 году Кандрэва дэбютаваў у складзе «Ювэнтусу» ў матчы супраць «Ромы», дэбют выйшаў для паўабаронцы няўдалым.

30 жніўня 2010 году Кандрэва перайшоў у «Парму» на правах гадавой арэнды з правам выкупу. 21 ліпеня 2011 году было абвешчана аб пераходзе Кандрэвы ў «Чэзэну» на правах арэнды з правам выкупу.

### Міжнародная
14 лістапада 2009 году Кандрэва дэбютаваў у складзе зборнай Італіі ў таварыскім матчы супраць зборнай Нідэрляндаў.

## Дасягненьні
**«Ляцыё»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Ляцыё»
* Профіль на сайце ESPN

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Катэгорыя:Італьянскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Нулявы закон тэрмадынамікі

**Нулявы закон тэрмадынамікі, нулявы пачатак тэрмадынамікі** — тэарэма, якая фармулюецца наступным чынам: калі дзьве сыстэмы знаходзяцца ў стане цеплавой раўнавагі з трэцяй сыстэмай, то яны знаходзяцца ў стане цеплавой раўнавагі і паміж сабою.
Відавочна, што стан цеплавой раўнавагі ёсьць ня што іншае, як роўнасьць тэмператураў.

Нулявы закон тэрмадынамікі быў так названы па прапанове ангельскага фізыка Р. Фаўлера (1889—1944).

## Матэматычная мадэль

Нулявы закон тэрмадынамікі ў матэматычнай форме будзе мець выгляд:

: \mathrm{}~T(A)=T(C)

: \mathrm{i} ~ \mathrm{}~T(B)=T(C)

: \mathrm{=>}~T(A)=T(B)

## Крыніцы
* Жилко В. В., Лавриненко А. В., Маркович Л. Г. Физика — Минск: Народная асвета, 2002, 382 с.

Катэгорыя:Тэрмадынаміка
Катэгорыя:Фізыка
Форэ

**Форэ** (па-швэдзку: Fårö) — востраў у Балтыйскім моры, прыналежны Швэцыі. Разьмешчаны на поўнач ад Готлянду, зь якім яго яднае паромная пераправа (1,2 км).

За часамі халоднай вайны Форэ разам зь местам Форэсунд на поўначы Готлянду быў вайсковай зонай, закрытай для замежнікаў. У нашыя дні Форэ вядомы як папулярны летні курорт і прыродны запаведнік, знакаміты сваімі "раўкарамі" - вапневымі адкладамі ў выглядзе скалаў.

На востраве доўгі час жыў і памёр знакаміты кінарэжысэр Інгмар Бэргман. Краявіды вострава ён адлюстраваў адразу ў некалькіх сваіх фільмах.

## Галерэя

File:Rauk faure.jpg|Скалы-раўкары на поўначы вострава.
File:Rauken.jpg|Раўкары на поўначы вострава.
File:Gotland-Fårö_Raukar-Gamlehamn.jpg|Раўкары на захадзе вострава.
File:Fårö_ferry.jpg|Паром праз праліў Форэ.
File:Gotland_Fårö-Fyr.jpg|Маяк Форэ 1847 г.
File:Gotland-Fårö-kyrka_01.jpg|Лютэранская царква.

 
Катэгорыя:Астравы Балтыйскага мора
Катэгорыя:Астравы Швэцыі
Сыракомля (герб)

**Сыракомля** () — прыватны шляхецкі герб.

## Апісаньне
У чырвоным полі срэбны знак у выглядзе літары "W" на ім таксама срэбны крыж. Кляйнод: над прылбіцай з каронай фігуры літары "W" і крыжа паўтараюцца.

## Гісторыя
Герб вядомы зь сярэдзіны XIV стагодзьдзя . На тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага пашыраўся пасьля Гарадзельскай вуніі 1413 року.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
*  Герб Сыракомля і яго ўжывальнікі
* 
* Herb:Syrokomla

Катэгорыя:Шляхецкія гербы
УСС Кошыцы

«**Кошыцы**» () — былы славацкі футбольны клюб з гораду Кошыцы. Заснаваны ў 1952 годзе і расфармаваны ў 2017 годзе. Двухразовы чэмпіён Славаччыны, пяціразовы ўладальнік Кубка Славаччыны.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кошыцэ
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1952 годзе
Катэгорыя:1952 год у Славаччыне
Катэгорыя:Зьніклі ў 2017 годзе
Краснагорка

Назву **Краснагорка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Краснагорка — хутар у Друеўскім сельсавеце Браслаўскага раёну
** Краснагорка — вёска ў Плюскім сельсавеце Браслаўскага раёну

* Гомельская вобласьць:
** Краснагорка — вёска ў Рагачоўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Краснагораўка
* Краснагор’е
* Красная Горка
Шранява (герб)

**Шранява** () — прыватны шляхецкі герб.

## Апісаньне
У чырвоным полі срэбная рака спадаючая хвалістай стужкай з верхняга левага кута ў ніжні правы. На рацэ зьлева разьмешчаны таксама срэбны кавалерскі крыж. Кляйнод: над прылбіцай з каронай паміж двума срэбнымі турынымі рагамі з залатымі званочкамі (па чатыры на кожным) разьмешчана залатая галава льва.

## Гісторыя
Герб мае ўласна Польскае паходжаньне, быў створаны ў гонар вызначаўшае рыцарскай кавалерыі падчас бітвы на рацэ Шранява.

На тэрыторыі Вялікага княства Літоўскага пашыраўся пасьля Гарадзельскй вуніі 1413 року.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Гербы беларускае шляхты Герб Шанява і яго карыстальнікі.
*  
* / Herbu Sreniawa

Катэгорыя:Шляхецкія гербы
Жаан Капдэвіля

**Жаан Капдэвіля-і-Мэндэс** (;  3 лютага 1978 году, Тарэга, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст каталёнскага паходжаньня, абаронца. Выступаў за нацыянальную зборную Гішпаніі.

## Кар’ера
### Клюбная
Жаан пачынаў займацца футболам у камандзе з роднага гораду, пасьля працягнуў навучаньне ў футбольнай школе барсэлёнскага клюбу «Эспанёл». У сэзоне 1997—1998 гадоў гуляў за дублюючы склад гэтага клюбу, а ўжо ў наступным сэзоне дэбютаваў у складзе ягонай асноўнай каманды ў Ля Лізе, элітным дывізіёне гішпанскага першынства. Адыграўшы адзін сэзон у аснове «Эспанёлу», перайшоў у мадрыдзкі «Атлетыка», у якім правёў таксама толькі адзін сезон.

Сэзон 2000—2001 гадоў стаў ужо ў новым клюбе — «Дэпартыва», у якім правёў наступныя сем гадоў сваёй футбольнай кар’еры. Паступова стаў асноўным левым абаронцам клюбу, у складзе якога стаў чэмпіёнам краіны ў сэзоне 2001—2002 гадоў і ўладальнікам Супэркубка Гішпаніі ў 2000 і 2002 гадох.

Улетку 2007 году ў якасьці вольнага агента перайшоў у «Вільярэал», заключыўшы з клюбам трохгадовы кантракт. Прыход дасьведчанага абаронцы разглядаўся кіраўніцтвам клюбу як узмацненьне складу перад выступамі ў Кубку УЭФА. Гулец адразу ж атрымаў сталае месца ў асноўным складзе й доўгі час заставаўся асноўным левым абаронцам каманды.

У ліпені 2011 году 33-гадовы абаронца заключыў двухгадовы кантракт з партугальскім клюбам «Бэнфіка». 27 ліпеня 2012 году Капдэвіля дамовіўся аб вяртаньні ў свой першы прафэсійны клюб «Эспанёл».

### Міжнародная
Капдэвіля дэбютаваў у зборнай Гішпаніі 16 кастрычніка 2002 году ў гульні супраць зборнай Парагваю, матч скончыўся зь лікам 0:0. Ён забіў свой ​​першы гол у адборачным матчы да чэмпіянату Эўропы 2008 году супраць зборнай Швэцыі 17 лістапада 2007 году, калі Гішпанія перамагла зь лікам 3:0. 6 лютага 2008 году ў Малязе, Капдэвіля забіў пераможны гол у таварыскай гульні супраць зборнай Францыі, якая скончылася зь лікам 1:0. У складзе зборнай на чэмпіянаце Эўропы 2008 году Жаан гуляў ва ўсіх матчах, акрамя аднаго. Падчас турніру ён зарэкамендаваў сябе як гулец асновы.

## Дасягненьні
### Клюбныя
**«Дэпартыва»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2000
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі (2): 2000, 2002

**«Бэнфіка»**:
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі: 2012

**«Санта-Калёма»**:
* Чэмпіён Андоры: 2017

### Міжнародныя
**Гішпанія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2008
* Чэмпіён сьвету: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Эспанёл»
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Жэрэмі Тулялян

**Жэрэмі Тулялян** (;  10 верасьня 1983 году, Нант, Францыя) — былы францускі футбаліст, апорны паўабаронца. Мае на сваім рахунку выступы за нацыянальную зборную Францыі. Вядомы тым, што забіваў вельмі мала нават для апорнага паўабаронцы, у 230 матчах чэмпіянату Францыі забіў толькі адзін раз у сэзоне 2004—2005 гадоў у браму клюбу «Страсбург», аднак пры пераходзе ў гішпанскае першынства адзначыўся тройчы за першы сэзон.

## Кар’ера
### «Нант»
Жэрэмі зьяўляецца выхаванцам футбольнай школы «Нанту», у якім дэбютаваў у сэзоне 2001—2002 гадоў. У 2005 годзе быў прызнаны найлепшым маладым футбалістам чэмпіянату Францыі.

### «Алімпік»
У 2006 годзе за 7 мільёнаў эўра перайшоў з «Нанту» ў «Алімпік» (Ліён), дзе яго разглядалі як замену малійцу Мамаду Дыяра, які перайшоў у мадрыдзкі «Рэал». У складзе «Алімпіку» Жэрэмі два разы запар станавіўся чэмпіёнам Францыі. У сэзонах 2004—2005 і 2007—2008 гадоў быў уключаны ў сымбалічную зборную чэмпіянату. Да Туляляну праяўляў цікавасьць лёнданскі «Арсэнал», аднак Жэрэмі вырашыў застацца ў Францыі.

### «Маляга»
11 чэрвеня 2011 году гішпанскі клюб «Маляга» пацьвердзіў пераход Туляляна ў свой склад за 10 млн эўра. 28 лістапада 2011 году ён адкрыў лік сваім галам за новы клюб у хатнім пераможным матчы супраць «Вільярэалу», які скончыўся зь лікам 2:1.

### «Манака»
26 ліпеня 2013 году Жэрэмі падпісаў 2-гадовы кантракт з клюбам «Манака».

## Міжнародная кар’ера
Першы матч за зборную Францыі згуляў 11 кастрычніка 2006 году супраць зборнай Фарэрскіх астравоў.

## Дасягненьні
**«Алімпік» Ліён**:
* Чэмпіён Францыі (2): 2007, 2008
* Уладальнік Кубка Францыі: 2008
* Уладальнік Супэркубка Францыі (2): 2006, 2007

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Маляга»
* Профіль на сайце L'Équipe
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Нарва (горад)

**На́рва** () — горад у Эстоніі, трэці ў краіне па велічыні і колькасьці насельніцтва. Горад разьмешчаны ў скрайнім усходнім пункце Эстоніі ля мяжы з Расеяй, на рацэ Нарве. Колькасьць насельніцтва —  чалавек (2012).

Сучаснай афіцыйнай датай заснаваньня гораду прынятая дата заснаваньня Нараўскага замку дацкімі захопнікамі ў 1223 годзе.

## Геаграфія
Горад стаіць на левым беразе ракі Нарвы, за 14 км ад вусьця, на мяжы з Расеяй насупраць Івангораду. За 140 км ад Нарвы стаіць Санкт-Пецярбург, Талін разьмешчаны за 208 км на захад.

### Клімат
* Сярэднегадавая тэмпэратура паветра — 4,9 °C
* Сярэдняя хуткасьць ветру — 3,8 м/с
* Адносная вільготнасьць паветра — 80%

## Глядзіце таксама
* Эстляндзкая работніцкая грамада

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Нарвы


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XII стагодзьдзі
Тальсынкі

**Тальсынкі** (часам таксама **Хэльліна/Хэльлін**) — размоўнае азначэньне вандровак між Хэльсынкамі (Фінляндыя) і Талінам (Эстонія) з мэтай танных закупак. Тэрмін упершыню выкарыстаў у 1992 року эстонскі пісьменьнік Яан Каплінскі, відавочна скампанаваўшы яго з назваў абодвух местаў. Аддзялае абедзьве сталіцы адлегласьць усяго 80 км.

Штолета тысячы турыстаў з Хэльсынкаў накіроўваюцца ў Талін на адзін дзень, праводзячы ўвесь гэты час у разнастайных унівэрсамах і на рынках, дзе кошты на тавары ніжэйшыя, чым на іхняй радзіме. Падобныя вандроўкі ладзяць і талінцы, хоць і ў значна меншых маштабах. Іх вабяць ня столькі «танны» шопінг, але магчымасьць прыдбаць нейкія асаблівыя тавары, што адсутнічаюць у Эстоніі. Да таго ж кошты на некаторыя харчовыя прадукты і вопратку ў Хэльсынках нават ніжэйшыя за талінскія.

Пашырэньню падобнага зьяўленьня спрыялі далучэньне Эстоніі да Шэнгенскае прасторы ў 2004 року, скасаваньне памежнага кантролю ў 2007 і, урэшце, пераход Эстоніі на эўра ў 2011.

У пэрспэктыве эстонскія адмыслоўцы прапануюць злучыць Талін і Хэльсынкі чыгункай па дне Фінскае затокі замест цяперашняе паромнае пераправы. У якасьці падобнага праекту прыводзіцца прыклад мэтрапольнага абшару Капэнгагену і Мальмё (Эрэсундзкі рэгіён). У дадатак на паўдарозе між Талінам і Хэльсынкі прапанавана збудаваць штучную выспу з назвай Тальсынкі, матэрыял на якую можа быць узяты з рэштак гранітнага камяню ад будаўніцтва падводнага тунэлю. Аднак гэтая ідэя пакуль не атрымала шырокае падтрымкі.

## Дадатковыя зьвесткі
* Эстонцы здаўна жартуюць: «Навошта ехаць у Хэльсынкі, калі ўсе фіны і так у Таліне».
* Фіны ж жартоўна называюць Талін «Паўднёвым Хэльсынкі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тальсынкі.net
* «Тальсынкі» — мэтраполь XXI стагодзьдзя

Катэгорыя:Талін
Катэгорыя:Хэльсынкі
Катэгорыя:Турызм у Фінляндыі
Катэгорыя:Турызм у Эстоніі
Тунэль Хэльсынкі — Талін

**Тунэль Хэльсынкі — Талін** — праект падводнага тунэлю, які б злучыў сталіцы Фінляндыі і Эстоніі па дне Фінскае затокі.

Паводле папярэдніх высноваў, працягласьць тунэлю ў залежнасьці ад выбару трасы складзе ня меней 60—80 км, зь якіх 50—70 км пройдуць пад вадой, што зробіць яго найдаўжэйшым падводным тунэлем у сьвеце. На думку аўтараў праекту, для абслугоўваньня танэлю спатрэбіцца будаўніцтва штучнае выспы плошчаю 6 га, на якім неабходна будзе разьмясьціць ветрагенэратары дзеля электразабесьпячэньня танэлю. Арыентыроўны тэрмін будаўніцтва — 10—15 гадоў.

Пачатковы кошт праекту вар’юецца ад аднаго більёну эўра (калі будаваць толькі грузавы тунэль) да некалькіх більёнаў (калі будзе вырашана будаваць пасажырскі тунэль). У выніку будзе значна павышаная як эканамічная інтэграцыя двух местаў, так і пасажыра- і таваразварот між паўднёвай Фінляндыяй і балтыйскімі дзяржавамі. Акрамя таго, злучэньне тунэлю з Балтыйскай чыгункай, што ўжо знаходзіцца ў стадыі будаўніцтва, зьвяжа чыгуначнымі шляхамі Фінляндыю з астатняй Эўропай. У геапалітычным сэнсе гэта дасьць магчымасьць вандраваць па ўсім Эўрапейскім зьвязе безь неабходнасьці перасячэньня мяжы з Расеяй ці змушанага выкарыстаньня паветранага або воднага транспарту.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Папярэдні плян тунэлю Хэльсынкі—Талін 1997 року
* Olli Keinänen. «From fantasy to vision: towards planning of Helsinki-Tallinn railway tunnel» City of Helsinki, International Relations, Finland, 2009.

Катэгорыя:Транспарт у Фінляндыі
Катэгорыя:Транспарт у Эстоніі
Катэгорыя:Тунэлі ў Фінляндыі
Катэгорыя:Тунэлі ў Эстоніі
Катэгорыя:Падводныя тунэлі
Катэгорыя:Чыгуначныя лініі
Катэгорыя:Балтыйскае мора
Катэгорыя:Чыгуначныя тунэлі
Герб Таліну

**Ге́рб Та́ліну** ()&nbsp;— афіцыйны сымбаль гораду Талін, сталіцы Эстоніі.

## Гісторыя

Упершыню выява гербу Таліна сустракаецца на пячатцы 1277 року. На ёй адлюстраваныя тры сінія каранаваныя леапарды з галавамі анфас на трыкутным залатым шчыце.

З утварэньнем на пачатку 18 стагодзьдзя Эстляндзкай губэрні ў складзе Расейскай імпэрыі герб гораду не зьмяніўся. 4 кастрычніка 1788 году ён быў зацьверджаны ў колішнім выглядзе, але ў францускім шчыце.

У 1868 годзе быў распрацаваны праект гербу Рэвеля аўтарства Кенэ Барыса. Гістарычны герб увенчваўся залатой сьцянной каронай, за шчытом месьціліся два залатыя перахрышчаных якары, перавітыя Аляксандраўскай стужкай. Афіцыйна праект зацьверджаны ня быў.

Пасьля ўваходжаньня Эстоніі ў склад СССР замест гербу выкарыстоўвалася новая эмблема гораду. На чырвона-сінім гішпанскім шчыце, пперарэзаным на дьве паловы стылізаванымі хвалямі, знаходзіўся залаты ключ, разьмешчаны барознай улева й вушкам уніз. На баразьне была адлюстраваная пяцікутная зорка.

## Сучасныя гербы

### Вялікі герб

#### Апісаньне

*У залатым полі 3 сініх леапарды ў слуп, увянчаныя залатымі каронамі.*

Мантыя шчыту складаецца з жоўта-сініх дэкаратыўных элемэнтаў. Шчыт увянчаны сярэбраным шлемам з зачыненым казырком і чырвонай падшэўкай. На шыі шлему вісіць залаты ланцужок з чырвоным каменем. Шлем увянчаны залатой каронай з чырвонай інкрустацыяй. У нашлемніку разьмешчаная сымбалічная выява дацкай каралевы Маргарыты I у чырвонай сукенцы, залатой кароне й са скрыжаванымі на грудзях рукамі.

#### Тлумачэньне сымболікі

Тры сініх львы ў руху на залатым шчыце выкарыстоўваліся яшчэ з 13 стагодзьдзя у гербе караля Вальдэмара II Дацкага, кіраўніка Дацкай Эстоніі. Акрамя таго, леапарды заўсёды сымбалізавалі крэпасьць, а Талін паўстаў менавіта як горад-крэпасьць Тоомпэа. Такім чынам, геральдычны леапард лічыцца адным з найстарэйшых сымбаляў Эстоніі.

Вялікі герб Таліну практычна цалкам ідэнтычны сучаснаму гербу Даніі.

### Малы герб

*У чырвоным полі срэбны крыж.*

Малы герб Таліну амаль цалкам паўтарае герб павета Гар’юмаа. На ім намаляваны Данэброг — традыцыйны дацкі крыж.

## Крыніцы й заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Вялікі герб Таліну 
* Малы герб Таліну 
* Taani lõvide salapärane tee Eesti vapile 

Катэгорыя:Талін
Талін
Катэгорыя:Гербы з выявай чалавека
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Скрайнія пункты Эстоніі

Ніжэй пададзены **[[Скрайнія пункты Зямлі|сьпіс скрайніх пунктаў]] [[Эстонія|Эстоніі]]**.

## Уся тэрыторыя Эстоніі
* Поўнач: востраў Вайндлё, в. Вайнупэя, воласьць Віхула, павет Ляэнэ-Вірумаа ()
* Поўдзень: в. Карысёдзі, воласьць Мыністэ, павет Вырумаа ()
* Захад: востраў Ноатамаа, в. Атла, воласьць Люманда, павет Саарэ ()
* Усход: Нарва, павет Іда-Вірумаа ()

## Кантынэнтальная частка Эстоніі
* Поўнач: мыс Пурэкары, в. Пярыспэя, воласьць Куусалу, павет Хар’юмаа ()
* Поўдзень: в. Карысёдзі, воласьць Мыністэ, павет Вырумаа ()
* Захад: мыс Рамсі, в. Эйнбі, воласьць Ноаротсі, павет Ляэнэмаа ()
* Усход: Нарва, павет Іда-Вірумаа ()

## Паводле вышыні
* Найвышэйшы пункт: Сур-Мунамягі ля в. Ан’я, воласьць Ан’я, павет Вырумаа — 318 м ()
* Найніжэйшы пункт: Балтыйскае мора — 0 м

## Глядзіце таксама
* Геаграфія Эстоніі
* Скрайнія пункты Эўропы
* Скрайнія пункты Зямлі

Катэгорыя:Геаграфія Эстоніі
Эстонія
Балтыйскі тыгр

**Балты́йскія ты́гры** — умоўная назва Балтыйскіх дзяржаваў (Эстонія, Латвія і Летува) у пэрыяд іхняга эканамічнага буму (2000—2006/2007). Тэрмін створаны па аналёгіі з Чатырма азіяцкімі тыграмі і Кельцкім тыграм, як у пэрыяды іхняга эканамічнага буму называлі адпаведна краіны Ўсходняе Азіі і Ірляндыю.

## Характарыстыка
Пасьля 2000 року ў эканоміках Балтыйскіх тыграў былі распачатыя грунтоўныя рэформы і лібэралізацыя. Разам з параўнальна таннай і эфэктыўнай працоўнай сілай гэта прыцягнула вялікія аб’ёмы замежных інвэстыцыяў і выклікала эканамічны рост. У 2006—2007 роках Балтыйскія тыгры мелі найбольшыя аб’ёмы росту ў Эўропе. Прыкладам, у 2006 Эстонія павялічыла свой сукупны ўнутраны прадукт на 11,2%, Латвія — на 11,9%, Летува — на 7,5%. Усе тры краіны мелі ўзровень беспрацоўя меншы, чым у сярэднім па ЭЗ. У той самы час адной з нэгатыўных характарыстык эканамічнага росту прыбалтыйскіх дзяржаваў зьяўляўся ўзрослы дэфіцыт па бягучых апэрацыях і зьнешні дысбалянс.

У траўні 2004 гэтыя тры краіны далучыліся да Эўразьвязу. На момант іх далучэньня сярэднедушавы даход быў значна ніжэйшы, чымся ў сярэднім па ЭЗ (у Летуве — 47% ад сярэдняга ўзроўню ЭЗ), аднак былі вялікія спадзевы, што прытрыманьне абранае палітыкі дазволіць наблізіцца да гэтага ўзроўню. На 2010 рок быў заплянаваны пераход усіх трох дзяржаваў на эўра.

Аднак у 2008 року з прычыны фінансавага крызісу наступавала значнае падзеньне эканамічнага росту трох дзяржаваў. Гадавыя тэмпы росту ў Летуве ўпалі да 3%, у Латвіі да −4,6%, у Эстоніі да −3,6%. Найбольш адчувальна гэта адбілася на СУП, які ў Латвіі зьменшыўся ў параўнаньні зь мінулым годам на 19,6%, у Летуве — на 16,8% і ў Эстоніі — на 16,2%. Па выніках 2009 року ўсе тры дзяржавы апынуліся ў пяцёрцы найгоршых краінаў сьвету па дынаміцы СУП (Латвія на апошнім месцы, Летува — на другім ад канца, Эстонія — на пятым).

Узровень беспрацоўя перавысіў сярэдні па ЕЗ — у Латві да канца 2008 вырас у параўнаньні зь мінулым годам з 5,7% да 10,4%, у Эстоніі — з 4,1% да 9,2%, у Летуве — з 4,3% да 8%. Улетку 2009 найвышэйшы ўзровень беспрацоўя быў зафіксаваны ў Латвіі (17,2%) і Эстоніі (17%).

У 2010 эканамічная сытуацыя стабілізавалася, і ў 2011 тройка дзяржаваў ізноў мела найбольшыя тэмпы эканамічнага росту ў Эўрапейскім Зьвязе: латвійскі СУП павялічыўся на 5,5%, летувіскі на 5,9%, а эстонскі — на 7,6% (найвялікшае значэньне ў ЭЗ).

## Статыстыка

### Тэмпы росту СУП

### СУП на душу насельніцтва
У табліцы прыведзеныя значэньні па парытэце пакупніцкае здольнасьці (ППЗ) у міжнародных далярах. У дужках пазначаныя СУП на душу насельніцтва ў адсотках ад сярэдняга па Эўразоне (таксама ў ППЗ).

## Глядзіце таксама
* Татранскі тыгр

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя эканомікі
Катэгорыя:Прыбалтыка
Катэгорыя:Эканоміка Латвіі
Катэгорыя:Эканоміка Летувы
Катэгорыя:Эканоміка Эстоніі
Цібла

**Цібла** (, мн. лік *tiblad*, *tiblat*, *tiblasid*) — у размоўнай эстонскай мове пагардлівая мянушка расейскамоўнага насельніцтва Эстоніі.

## Паняцьце
Газэта «День за днём» у артыкуле «*Эстонский [[шавінізм|шовинистический]] [[навамоўе|новояз]]*» адзначае, што этнічнага расейца на эстонскім жаргоне пазначае цяпер зь дзясятак розных зьневажальных словаў у залежнасьці ад яго ляяльнасьці, ступені інтэграванасьці ў эстонскамоўнае грамадзтва, валоданьня эстонскай мовай і агульнага культурнага ўзроўню ва ўяўленьні этнічных эстонцаў. «Цібла, — піша газэта, — лаянка на мяжы фолу, якая пазначае ня проста расейца, але дрэннага расейца, „панаехаўшае быдла“».

Айва Пэтэрсан, Gazeta.ee, дадае:
Наяўнасьць такой ненарматыўнай мянушкі фіксуецца ў эстонскіх тлумачальных слоўніках, а таксама публікуецца ў СМІ гэтай краіны.

## Паходжаньне

Паводле сьведчаньняў большасьці крыніцаў, слова пайшло ад расейскага мацюкальнага «ты, » — так у Эстоніі быў пераасэнсаваны часам чуты прадстаўнікамі мясцовага насельніцтва зварот ад байцоў Чырвонай Арміі ў 1918—1920, 1940—1941 і з 1944 гадоў. Паводле іншай вэрсіі, мянушка нарадзілася ў войску Эстоніі, дзе часта побач служылі салдаты з рознай роднай мовай, але з адным, эстонскім, грамадзянствам. У эстонскай фанэтыцы словазлучэньне трансфармавалася ў больш вымаўляльнае «tybla» і ўвайшло ў маўленчы ўжытак.

Параўнальна малаколькаснай расейскамоўнай меншасьці ў даваеннай Эстоніі (у 1939 годзе расейцы складалі каля 8% яе насельніцтва) гэты зварот першапачаткова, як правіла, ня тычыўся, хаця, напрыклад талінец Аляксей Рыдыгер, пазьней патрыярх маскоўскі й усяе Русі Аляксій II успамінае пра адваротнае:

У пасьляваеннай Эстонскай ССР выраз выкарыстоўваўся толькі сярод нацыяналістычна настроенай часткі эстонскага насельніцтва. У прыватнасьці, яно прысутнічае ў «Песьні лясных братоў», падпольнага антысавецкага тэрарыстычнага руху эстонскіх нацыяналістаў.

**Кароткі зьмест**: *«Там, у хаце на ўзьлеску, дзе жылі мае бацькі, там цяпер зьвілі гняздо чырвоныя. Мы лясныя браты, мы браты-эстонцы, але ў нас няма ні сэнту грошай і мы павінны жыць у лесе, каб не працаваць на ціблаў.»*

У звычайны лексыкон слова ўвайшло пасьля набыцьця Эстоніяй незалежнасьці ў 1991 годзе. З 2000-х гадоў гэтае слова пачало выкарыстоўвацца ў эстонскамоўных і расейскамоўных СМІ.

## Глядзіце таксама
* Неграмадзяне (Эстонія)
* Ястонцы
* Маскаль
* Русься

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Грищенко А. И., Николина Н. А. Экспрессивные этнонимы как приметы языка вражды — Екатеринбург: Изд-во Урал. ун-та, 2006.
* Laineste, Liisi Dysphemisms on the Estonian Internet (+http://www.ceeol.com/aspx/getdocument.aspx?logid=5&id=f48fad72-ccd3-4e41-a851-30a6571d7b3b). — Mäetagused. Hüperajakiri, #38. — 2008. — С. 732.

Катэгорыя:Эстонская мова
Катэгорыя:Нацыянальныя мянушкі
Катэгорыя:Русафобія
Узброеныя сілы Эстоніі

**Узброеныя сілы Эстоніі** () — ваенная структура выканаўчай дзяржаўнай улады Эстоніі, якая падпарадкоўваецца Ўраду Эстоніі і кіруецца Міністэрствам абароны. Разам з Саюзам абароны Эстоніі Армія ўваходзіць у склад Сілаў абароны Эстоніі. Армія абароны Эстоніі пабудаваная паводле прынцыпу агульнай абароны з мэтай захаваньня сувэрэнітэту, абароны тэрыторыі краіны, тэрытарыяльных вод і паветранай прасторы, канстытуцыйнага парадку і грамадзкай бясьпекі.

Дзейнасьць Арміі абароны Эстоніі ажыцьцяўляецца на прынцыпах грамадзкага кантролю і адпавядае прынцыпам дэмакратычнай арганізацыі дзяржавы. Дэмакратычна абраныя і прызначаныя выканаўчыя органы прымаюць рашэньні што да выкарыстаньня Арміі абароны і вызначаюць адпаведныя мэты, выдзяляюць неабходныя рэсурсы і кантралююць стан выкананьня пастаўленых задач. Ажыцьцяўленьне прынцыпаў грамадзкага кантролю гарантуецца заканадаўствам і ўскладзенае на парлямэнт, прэзыдэнта Рэспублікі і ўрад. У ваенны час Вярхоўным галоўнакамандуючым зьяўляецца Прэзыдэнт рэспублікі, а кіравальным органам — Нацыянальны савет абароны, у які ўваходзяць старшыня парлямэнту, прэм’ер-міністар, камандуючы Арміі абароны, міністар абароны, міністар унутраных справаў і міністар замежных справаў.

## Вонкавыя спасылкі

* Міністэрства абароны Эстоніі
* Узброеныя сілы Эстоніі
* Саюз абароны Эстоніі
Андрэс Опэр

**Андрэс Опэр** (;  7 лістапада 1977 году, Талін, Эстонская ССР) — былы эстонскі футбаліст, нападнік. Гулец нацыянальнай зборнай Эстоніі. Андрэс зьяўляецца нацыянальным рэкардсмэнам паводле колькасьці забітых галоў за зборную.

## Кар’ера
### Клюбная
Опэр займаўся футболам у шэрагу дзіцячых спартовых школаў эстонскіх клюбаў, пакуль у 1994 годзе не прыйшоў у юнацкую каманду клюбу «Флёра». У тым жа сэзоне ён і дэбютаваў у складзе асноўнай каманды клюбу. Выніковая гульня маладога гульца ў родным чэмпіянаце прыцягнула ўвагу сэлекцыянэраў дацкага клюбу «Ольбарг», які 2 ліпеня 1999 году выкупіў транфэр нападніка за 1 млн даляраў.

10 ліпеня 2003 году гулец перайшоў у склад расейскага клюбу «Тарпэда». 31 жніўня 2005 году Опэр стаў гульцом нідэрляндзкага клюбу «Рода», адхіліўшы прапанову збоку ангельскага клюбу «Сандэрлэнд». Пасьля некаторы час правёў у кітайскім «Шанхай Шэньхуа», нідэрляндзкім «АДО Дэн Гааг» і кіпрскім АЕКу. У студзені 2012 году Андрэс падпісаў пагадненьні зь іншым кіпрскім клюбам — «Нэа Саляміс».

### Міжнародная
Опэр згуляў за нацыянальную зборную Эстоніі больш за 100 матчаў, дзе адзначыўся 38 разоў, што зьяўляецца нацыяальным рэкордам. Дэбютаваў у складзе зборнай у 1995 годзе ў матчы супраць зборнай Латвіі нв Балтыйскім кубку.

## Дасягненьні
**«Флёра»**:
* Чэмпіён Эстоніі (3): 1995, 1997–1998, 1998
* Уладальнік Кубка Эстоніі (2): 1995, 1998
* Уладальнік Супэркубка Эстоніі: 1998

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Ольбарг»
* Профіль на сайце transfermarkt.de

Катэгорыя:Эстонскія футбалісты
Сяргей Парэйка

**Сяргей Парэйка** (;  31 студзеня 1977 году, Талін, Эстонская ССР) — эстонскі футбаліст, брамнік і былы гулец нацыянальнай зборнай Эстоніі. Па паходжаньні беларус і расеец.

## Кар’ера
### Клюбная
У Эстоніі Парэйка гуляў за клюбы «Таліна Садам» і «Левадыю», пакуль не пераехаў у Расею ў 2001 годзе, падпісаўшы кантракт з валгаградзкім «Ротарам». Пасьля таго як «Ротар» вылецеў з наймацнейшага дывізіёну чэмпіянату Расеі, Сяргей пераехаў у «Том». У канцы сэзона 2009 году Парэйку быў названы гульцом году клюбу «Том» разам з Джорджа Ёкічам. У канцы 2010 году зьявіліся чуткі пра цікавасьць да Парэйкі з боку шатляндзкага клюбу «Сэлтык». 8 лютага 2011 году Парэйка далучыўся да польскага клюбу «Вісла».

### Міжнародная
Да гульняў нацыянальнай зборнай Эстоніі стаў стала прыцягвацца пасьля сыходу з прафэсійнай кар’еры эстонскага брамніка Марта Поома.

## Дасягненьні
**«Таліна Садам»**:
* Уладальнік Кубка Эстоніі: 1996, 1997
* Уладальнік Супэркубка Эстоніі: 1997

**«Левадыя»**:
* Чэмпіён Эстоніі: 1999, 2000
* Уладальнік Кубка Эстоніі: 2000
* Уладальнік Супэркубка Эстоніі: 1999, 2000

**«Вісла»**:
* Чэмпіён Польшчы: 2011

## Асабістае жыцьцё
Парэйка нарадзіўся ў Таліне, у сям’і расейскай маці й беларускага бацькі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Эстонскія футбалісты
Rail Baltica

**Rail Baltica** (, вымаўляецца *Рэйл Балтыка*) — праект чыгункі з эўрапейскай стандартнай каляінай, якая павінна злучыць Прыбалтыку, Усходнюю й Заходнюю Эўропу. Згодна з праектам, адзіная эўрапейская каляіна павінна злучыць Хэльсынкі, Талін, Рыгу, Коўна, Варшаву й Бэрлін, а ў далейшым плянуецца працяг маршруту да Вэнэцыі, палепшыўшы, такім чынам, транспартнае забесьпяэчньне паміж Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропай. Участак між Хэльсынкамі й Талінам пакуль што плянуецца пераадольваць з дапамогай існых паромных пераправаў, а ў далейшым — па падводным тунэлі.

Галоўнай мэтай Rail Baltica зьяўляецца аднаўленьне непасрэднай сувязі краінаў Балтыі з эўрапейскай чыгуначнай сеткай і разьвіцьцё рэгіянальнай інтэграцыі. Інтэграцыя чыгункі краінаў Балтыі ў транспартную сыстэму Эўразьвяза дазволіць павялічыць хуткасьць руху цягнікоў, рост пасажырапатоку й грузапатокаў і прыбыткаў. Усе тры краіны Балтыі й Польшча абвесьцілі праект адным са сваіх прыярытэтаў у галіне разьвіцьця транспартнай інфраструктуры. Рашэньне Эўрапарлямэнта й Рады Эўропы вызначыла праект Rail Baltica часткай панэўрапейскага калідора, які ўключае таксама аўтадарожную частку (Via Baltica) і адгалінаваньне на Калінінград (Via Hanseatica). Каардынатарам праекта ў Эўрапарлямэнце зьяўляецца Павел Целічка.

Дзеля пазьбяганьня візавых праблемаў і паскарэньня транспартаваньня чыгуначная лінія абміне суседнія Калінінградзкую вобласьць Расеі й Беларусь.

## Глядзіце таксама
* Via Baltica
* Via Hanseatica
* Тунэль Хэльсынкі — Талін

## Вонкавыя спасылкі
* Rail Baltica

Катэгорыя:Чыгуначныя лініі
Катэгорыя:Чыгуначныя праекты
Кейля

**Ке́йля** (, ) — места і мескі муніцыпалітэт у павеце Хар’юмаа на паўночным захадзе Эстоніі. Адміністрацыйны цэнтар воласьці Кейля. Разьмешчаны на рацэ Кейля. Насельніцтва — 10 тыс. чалавек (2011). Чыгуначны вузел.

## Мінуўшчына

Вёска Кейля паўстала на беразе аднайменнае ракі прыкладна 1000 гадоў таму. Па заваёве ў 1219 року датчане збудавалі тут драўляную парафіяльную царкву. Напрыканцы XIII стагодзьдзя замест яе была ўзьведзеная мураваная царква. Першыя пісьмовыя згадкі пра паселішча (*Keikŋl*) датаваныя 1241 рокам.

У XV-XVI стагодзьдзях тэрыторыя ля царквы актыўна засялялася, а Лівонскі ордэн на паўднёвым усходзе збудаваў маленькі замак. Паселішча разам з царквой было зьнішчанае падчас Лівонскай вайны 1558—1583 рокаў. Царква была адноўленая ў 1596, аднак з-за чумы і голаду 1601—1602 рокаў амаль усё насельніцтва вымерла, і цягам трох стагодзьдзяў Кейля зьяўлялася маленькай вёсачкай.

У 1862 року ля царкоўнага двару была пастаўленая статуя Марціна Лютэра (зьнішчаная ў 1949). У 1867 на ферме Вяльяотса была адчыненая першая школа. З адкрыцьцём чыгункі Рэвель — Балтыйскі Порт Кейля атрымала новы штуршок для разьвіцьця. У 1885 тут адбыўся першы песенны фэстываль, у якім узялі ўдзел 19 хораў.

У 1905 было завершанае будаўніцтва чыгуначнай галіны да Хаапсалы. У 1925 року Кейля атрымала статус пасёлку з самакіраваньнем, а 1 траўня 1938 року атрымала статус места.

За савецкім часам на ўскрайку места была збудаваная вайсковая база, дзе стаяў танкавы полк. Пасьля здабыцьця незалежнасьці база была зруйнаваная, цяпер на гэтым месцы знаходзіцца жылы раён. У 1950—1962 роках Кейля была адміністрацыйным цэнтрам раёну. Гэта, а таксама пабудова электрыфікаванай чыгункі да Таліну, паспрыялі далейшаму хуткаму яе разьвіцьцю.

## Адукацыя
Працуе некалькі школ:
* Пачатковая школа
*  Сярэдняя школа
* Сярэдняя школа з агульным навучаньнем
* Музычная школа

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2000 року, у Кейлі пражывалі 9388 чалавек, зь іх 82,8% — эстонцы, 12,1% — расейцы, 1,8%
— украінцы, 0,9% — фіны, 0,7% — беларусы, 0,2% — летувісы, 0,1% — палякі, 0,1% — татары, 0,1% — немцы, 0,1% — латышы.

У 2009 року — 9873 чалавекі.

У 2011 року — 10 014 чалавек.

## Гарады-пабрацімы
*  Барсбютэль
*  Бірштаны
*  Гуйтынэн
*  Керава
*  Нака
*  Сігулда
*  Чыатура

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Пеэтэр Валконскі (* 1954), актор, рок-музыка, кампазытар

## Галерэя

Файл:Keila kindlustatud elamu varemed.jpg|Кейльскі замак
Файл:Pinus nigra Keila.jpg|
Файл:Keila View, Summer 2010.jpg|Выгляд з паветра
Файл:Keila raudteejaama veetorn02.jpg|Воданапорная вежа на чыгуначным вакзале
Файл:Keila kirikuaed 001.Jpeg|Могілкі ля царквы


## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Музэй Хар’юмаа


Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Воласьці Эстоніі
Хёна

**Кім Хён-А** (**Kim Hyun-a**; , Hanja: 金泫雅; нарадзілася 6 чэрвеня 1992, Сэул) — паўднёвакарэйская сьпявачка, танцорка, мадэлька, удзельніца гурта 4Minute. Стала вядомая пасьля зьяўленьня ў рэпэра PSY ў кліпе *[[Gangnam Style]]* ў якасьці танцоркі. Да сярэдзіны 2007 году ўдзельнічала ў гурце Wonder Girls.

Кім Хёна зьяўляецца адной з самых сэксуальных карэянак па вэрсіі «PlayBoy». Таксама яна мае тытул «самыя гарачыя зоркі да 21» Billbord.

9 жніўня 2015 Cube выдаў трэйлер да новага альбому Хёны A+ з абмежаваньнем 19+.

Хёна зьнялася ў фотасэсіі для верасьнёўскага часопіса «CeCi».

Галоўная песьня атрымала назву «Because I’m The Best». Песьня будзе выкананая разам з Ільхунам з BTOB. 20 жніўня выйшаў тызер на песьню «Because I’m The Best».

«Myeong Dan Gong Gae 2015» прадставіў ТОП-30 знакамітых кабет з самымі прыгожымі постацямі, дзе Хёна заняла 18 радок.

1 кастрычніка песьня «Because I’m The Best» заняла трэці радок у ТОПе сусьветных песень. Альбом A+ займае другі радок сусьветных альбомаў паводле вэрсіі Billboard.

## Дыскаграфія
* 2011 — Bubble Pop!
* 2012 — Melting
* 2014 — A Talk
* 2015 — A+

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сэуле
Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія музыкі
Рагнар Клаван

**Рагнар Клаван** (;  30 кастрычніка 1985 году, Вільяндзі, Эстонская ССР) — колішні эстонскі футбаліст, паўабаронца. Мае на сваім рахунку вялікую колькасьць матчаў у складзе нацыянальнай зборнай Эстоніі. Выступаў на левым флянзе абароны.

## Кар’ера
### Выступы на радзіме
Першым прафэсійным клюбам Клавана быў «Элва», за які ён дэбютаваў ва ўзросьце пятнаццаці гадоў. Праз год ён далучыўся да клюбу «Тулевік» (Вільяндзі). Пасьля двух сэзонаў у «Тулевіку» Рагнар пераехаў у сталічную «Флёру».

### «Валерэнга»
31 жніўня 2004 году Клаван перайшоў на правах арэнды ў нарвэскі клюб «Валерэнга», за які гуляў на працягу трох месяцаў.

### «Гэраклес»
4 жніўня 2005 году Рагнар падпісаў трохгадовы кантракт зь нідэрляндзкім клюбам «Гэраклес», які толькі падпрапіў у Эрэдывізію. Празь пяць дзён пасьля гэтага згуляў свой першы матч за новы клюб супраць клюбу РКСВ ДКГ. Свой першы гол у Эрэдывізіі забіў 24 жніўня 2007 году на 76 хвіліне матча супраць «Роды», дзе гуляў ягоны партнэр па зборнай Андрэс Опэр.

### АЗ
У канцы студзеня 2009 году Рагнар перайшоў на правах арэнды з правам выкупу ў клюб АЗ, дэбютаваўшы ў складзе клюбу 5 лютага 2009 году ў матчы супраць «Роды» (1:0).

### «Аўгсбург»
2 ліпеня 2012 году заключыў двухгадовы кантракт зь нямецкім клюбам «Аўгсбург».

## Міжнародная кар’ера
За зборную Эстоніі дэбютаваў 3 ліпеня 2003 году ў матчы супраць зборнай Летувы на Балтыйскім кубку. Свой першы гол за зборную забіў 31 траўня 2006 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Новай Зэляндыі.

## Дасягненьні
**«Флёра»**:
* Чэмпіён Эстоніі: 2003
* Уладальнік Кубка Эстоніі: 2003
* Уладальнік Супэркубка Эстоніі: 2003

**«Валерэнга»**:
* Чэмпіён Нарвэгіі: 2005

**АЗ**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2009

**«Лінамээсконд»**:
* Уладальнік Кубка Эстоніі: 2022

## Асабістае жыцьцё
Бацька Рагнара таксама быў футбалістам, гуляючы ў складзе зборнай Эстоніі ў 1990-х гадох. Рагнар цяпер сустракаецца з эстонскай сьпявачкай Ленай Куўрмаа з гурта Vanilla Ninja.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце ESPN
* 
* 
* 
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Эстонскія футбалісты
Кейля (неадназначнасьць)

**Кейля** можа азначаць:

* Кейля — места ў Эстоніі
** Кейля — замак у горадзе Кейля
* Кейля — воласьць у павеце Хар’юмаа
* Кейля — рака ў Эстоніі
** Кейля — вадаспад на рацэ Кейля
* Кейля — чыгуначная станцыя ў Эстоніі

## Глядзіце таксама
* Кайля
Канстанцін Васільеў (футбаліст)

**Канстанці́н Васі́льеў** (;  16 жніўня 1984 году, Талін, Эстонская ССР) — эстонскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Флёра» і гулец нацыянальнай зборнай Эстоніі. Вылучаецца моцным ударам з далёкіх дыстанцыяў.

## Кар’ера

### Клюбная
Пачаў займацца футболам у Маарду. Дэбютаваў у складзе клюбу «Таліна ЯК» ва ўзросьце шаснаццаці гадоў, у 2001 годзе. У тым жа годзе кароткі час правёў у клюбе «ХЮЙК Эмастэ». Год праз далучыўся да «Левадыі». У 2007 годзе стаў капітанам клюбу, але адмовіўся падоўжыць кантракт і перайшоў у славенскі клюб «Нафта» зь Лендавы. Першы матч у славенскай лізе правёў 2 сакавіка 2008 году, калі «Нафта» пацярпела паразу зь лікам 2:0. Першы гол у лізе забіў 16 сакавіка 2008 году. У лютым 2011 году падпісаў 2,5-гадовы кантракт з клюбам «Копэр». 30 жніўня 2011 году перайшоў у пермскі «Амкар». 26 жніўня 2014 году далучыўся да польскага клюбу «Пяст».

### Міжнародная
У складзе нацыянальнай зборнай Эстоніі дэбютаваў 31 траўня 2006 году супраць зборнай Новай Зэляндыі ў таварыскім матчы.

## Дасягненьні
**«Левадыя»**:
* Чэмпіён Эстоніі: 2004, 2006, 2007
* Уладальнік Кубка Эстоніі: 2004, 2005, 2007

**«Флёра»**:
* Чэмпіён Эстоніі: 2019, 2020, 2022, 2023
* Уладальнік Кубка Эстоніі: 2020
* Уладальнік Супэркубка Эстоніі: 2020, 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Нафты»
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Эстонскія футбалісты
Калеў

**Ка́леў** (, ) паводле карэла-фінскай міталёгіі — родапачынальнік карэльскіх, фінскіх волатаў — Вяйнямёйнэна, Ільмарынэна, Лемінкяйнэна, званых часам ягонымі сынамі. Ад ягонага імя паходзіць назва паэтычнага эпасу Эліяса Лёнрата «Калевала», што ёсьць эпічным імем краіны, даслоўна — «месца, дзе жыве Калеў».

Згодна з эстонскай міталёгіяй, Калеў зьяўляецца легендарным волатам, заснавальнікам дзяржавы-княства на Вірскім беразе, а таксама бацькам эстонскага нацыянальнага героя Калевіпаэга ( — сын Калева), галоўнага пэрсанажу аднайменнага эстонскага нацыянальнага эпасу «Калевіпаэг». Паводле старажытных паданьняў Калеў пахаваны пад Талінскім узгоркам Тоомпэа (Вышгарад), які быў утвораны зь вялізных каменных валуноў, нацягнутымі ягонай жонкай Ліндай, каб накрыць магілу памерлага мужа. Паводле легенды, зь ейных сьлёз паўстала возера Юлемістэ. Імя Калеў шырока выкарыстоўваецца ў сучаснай Эстоніі.

Ад імя Калеў, магчыма, паходзіць старажытная руская назва Таліна — Калывань, вядомая па складаньнях арабскага географа эль-Ідрысі й старажытнарускіх пісьмовых крыніцах.

## Глядзіце таксама
* Калевала

## Вонкавыя спасылкі
* Калевіпаэг

Катэгорыя:Эстонская міталёгія
Катэгорыя:Фінская міталёгія