Басьнійцы

**Басьнійцы**, таксама ***башнякі, басьнякі, башняні, славяне-мусульмане, мусьлімане*** (, саманазва — *басьнякі, басанцы, мусьлімане*) — славянскі народ, які насяляе Босьнію і Герцагавіну. Паўстаў у выніку звароту ў іслам сэрбаў і харватаў, якія пражывалі ў складзе Асманскай імпэрыі.

Колькасьць басьнійцаў у Босьніі і Герцагавіне — 1,9 млн чалавек. Жывуць таксама ў Нямеччыне (283 тыс. чалавек), Сэрбіі (145 тыс. чалавек), ЗША (112 тыс. чалавек), Турцыі (102 тыс. чалавек), Славеніі (87 тыс. чалавек). Агульная колькасьць каля 3,0 млн чалавек. Мова — басьнійская. Веравызнаньне: мусульмане-суніты.

## Назва
### Саманазва
Саманазва этнасу (з 1993 году) — «башнякі» (), ад адзіночнага ліку мужчынскага роду *Bošnjak*. Гэта людзі, якія атрымалі ў спадчыну басьнійская-мусульманскую культуру і паходзяць ад славянскага насельніцтва сярэднявечнай Босьніі — сэрбаў і харватаў. Яны таксама называлі сябе «туркамі» . На пачатак XXI стагодзьдзя ў побыце носьбіты басьнійская-мусульманскай культуры нярэдка называюць сябе «басьнійцамі». У Югаславіі мусульман Босьніі доўгі час лічылі рэгіянальнай разнастайнасьцю ў асноўным сэрбаў. Толькі ў 1970-я гады «мусульмане» пад гэтай назвай былі прызнаныя як асобная нацыянальнасьць. У навуковай літаратуры яны фігуравалі таксама пад назвамі «мусульмане сэрбска-харвацкай мовы» і «басьнійцы-мусульмане», апошняе найменьне да гэтага часу выкарыстоўваецца ў Сэрбіі і Харватыі.

Для азначэньня жа ўсяго шматнацыянальнага насельніцтва Босьніі і Герцагавіны выкарыстоўваецца тэрмін «басьнійцы» (), ад адзіночнага ліку мужчынскага роду . Насельніцтва шматнацыянальнай Герцагавіны можа называць сябе герцагавінцамі незалежна ад нацыянальна-рэлігійнай прыналежнасьці. Ідэя пра басьнійцаў, як пра нацыю падтрымлівалася ў пэрыяд панаваньня Аўстра-Вугоршчыны (1878—1918).

## Гісторыя
### Ісламізацыя
Да X ст. насельніцтва большай частцы Босьніі было паганцамі, хаця ў Герцагавіне хрысьціянства пашыралася даволі рана. Да XII-XIV стагодзьдзях на тэрыторыі Босьніі і Герцагавіны існавалі дзьве хрысьціянскія царквы: праваслаўная і каталіцкая. Пераважна каталіцкімі былі поўнач і цэнтар Босьніі, а паўднёвае княства Хум (Герцагавіна), знаходзілася ў юрысдыкцыі праваслаўнай царквы і з 1219 г. было падпарадкавана  Сэрбскай праваслаўнай царкве.

У XV стагодзьдзі Босьнія ўвайшла ў склад Асманскай імпэрыяй. За пераход у іслам туркі давалі прывілеі: вызвалялі ад падаткаў. Хрысьціянская шляхта, якая прыняла іслам, прыраўноўвалася да турэцкай шляхты. Аднак большасьць басьнійскіх сэрбаў і харватаў заставаліся хрысьціянамі.

У пэрыяд асманскага валадарства на Балканах найбольшы распаўсюд іслам атрымаў менавіта ў Босьніі і Герцагавіне. Тут суседнічалі розныя рэлігійныя плыні — праваслаўе, каталіцызм і багамольства, склаўшаяся тут своеасаблівая басьнійская царква, што стварала атмасфэру рэлігійнай памяркоўнасьці і аблягчала пашырэньне ісламу.

З часам вялікія групы славян, перш за ўсё багамілы, пераходзілі ў іслам адносна мірным шляхам. Стала мусульманамі і некаторая частка арыстакратычнай эліты паўднёвых славян, што імкнулася захаваць свае прывілеі. На мяжы 1520—1530 гадоў у басьнійскім санджаку насельніцтва ўжо на 38,7% было з мусульманскім веравызнаньнем.

## Фотагалерэя

Bosniak house.jpg|Басьнійская хата
Bosniaks in SFRY 1991 .png|Басьнійцы
Bosniak national flag.svg|Нацыянальны сьцяг басьнійцаў
Coat of Arms of Bosnia and Herzegovina (1992-1998).svg|Нацыянальны герб басьнійцаў
Serbia Bosniak Population Municipalities.PNG|Басьнійцы ў Сэрбіі


## Крыніцы

## Літаратура
* Матвеев П. А. Босния // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Lisac J.[hr]. Hrvatski dijalekti i govori štokavskog narječja i hrvatski govori torlačkog narječja // Hrvatska dijalektologija 1. — Zagreb: Golden marketing — Tehnička knjiga, 2003. — P. 77—97. — .
* Кречмер А. Г., Невекловский Г. Сербохорватский язык (сербский, хорватский, боснийский языки) // Языки мира. Славянские языки. — М.: Academia, 2005. — 62 с. — .


Катэгорыя:Этнасы Эўропы
Катэгорыя:Народы Босьніі і Герцагавіны
Катэгорыя:Эўрапейскія мусульмане