Старыя Дарогі

**Стары́я Даро́гі** — места ў Беларусі, на рацэ Салянцы. Адміністрацыйны цэнтар Старадароскага раёну Менскай вобласьці. Плошча 6,36 км². Насельніцтва на 2018 год — 10 406 чалавек. Знаходзяцца за 148 км на паўднёвы ўсход ад Менску; на аўтамабільнай дарозе Бабруйск — Слуцак. Чыгуначная станцыя на лініі Баранавічы — Асіпавічы.

Старыя Дарогі — даўняе мястэчка гістарычнай Случчыны.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра сяло *Дарогі* ў складзе Глускай воласьці Слуцкага княства датуецца 1524 годам.

Пад 1582 годам Дарогі ўпамінаюцца як мястэчка на Слуцка-Бабруйскім гасьцінцы. У сярэдзіне XVII ст. Дарогі сталі цэнтрам воласьці. На 1647 год у мястэчку было 95 дамоў. У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) Дарогі значна пацярпелі ад маскоўскіх захопнікаў. На 1668 год тут засталося 34 двары, 3 вуліцы, сядзібы з жылымі і гаспадарчымі пабудовамі.

У канцы XVII ст. за 6 км на ўсход зьявілася яшчэ адно паселішча *Дарогі* і мястэчка пачалі зваць *Старымі Дарогамі*. У 1695—1744 гадох Старыя Дарогі знаходзілася ў ліку Нойбурскіх маёнткаў. У 1791 годзе мястэчка ўвайшло ў склад Случарэцкага павету.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Старыя Дарогі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Бабруйскім павеце. Статус паселішча панізілі да вёскі, якая з 1828 году знаходзілася ў валоданьні Вітгенштэйнаў. У 1846 годзе Старыя Дарогі перайшлі ў дзяржаўны скарб. На 1886 год тут было 40 двароў, паштовая станцыя. У 1896 годзе за 2 км на захад ад вёскі збудавалі станцыю на вузкакалейнай чыгунцы мясцовага значэньня Асіпавічы — Старыя Дарогі, якую ў 1915 годзе падоўжылі да Слуцку. Чыгункай на Асіпавічы вывозілі лесаматэрыялы. Вакол новай станцыі паступова сфармавалася новае паселішча, якое дала пачатак сучаснаму месту. У 1897 годзе ў Старых Дарогах працавалі лесапільны і фанэрны заводы. У 1914 годзе тут адкрылася расейская народная вучэльня. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Старыя Дарогі занялі войскі Нямецкай імпэрыі. 

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Старыя Дарогі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. З 20 жніўня 1919 да ліпеня 1920 году Старыя Дарогі кантралявалі польскія войскі. У 1921 годзе вёска стала цэнтрам Новадароскай воласьці, 17 ліпеня 1924 году — Старадароскага раёну Слуцкай акругі (25 сьнежня 1962 — 30 ліпеня 1966 году ўваходзілі ў склад Слуцкага раёну). З 9 чэрвеня 1927 да 26 ліпеня 1930 году вёска знаходзілася ў Бабруйскай акрузе. 3 ліпеня 1925 году Старыя Дарогі зноў атрымалі статус мястэчка. На 1933 год тут працавалі электрастанцыя, лесапільня «Пралетары» і цагельня. 20 лютага 1938 году Старыя Дарогі ўвайшлі ў склад Менскай вобласьці, а 27 верасьня таго ж году атрымалі статус места. У Другую сусьветную вайну з 28 чэрвеня 1941 да 28 чэрвеня 1944 году места знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

У сьнежні 1992 году ў горадзе разьмяшчаецца 8-ы полк радыяцыйнай, хімічнай і біялягічнай абароны, які зь 1 верасьня 2014 году пераўтварылі ў брыгаду.

28 красавіка 1996 году Старыя Дарогі атрымалі мескі герб. 10 ліпеня 2001 году ў месьце адкрыўся Палац культуры. 24 лістапада 2007 году на тэрыторыі прыватнага музэю адбылося ўрачыстае адкрыцьцё першага ў Беларусі помніка ўдзельнікам Слуцкага збройнага чыну.


Staryja Darohi, Dom kultury. Старыя Дарогі, Дом культуры (1941).jpg|Дом культуры, 1941 г.
Staryja Darohi, Dom kultury. Старыя Дарогі, Дом культуры (1941-44).jpg|Дом культуры, 1941—44 гг. 
Staryja Darohi, Čyhunačnaja. Старыя Дарогі, Чыгуначная (1941-43).jpg|Чыгуначная станцыя, 
Staryja Darohi, Čyhunačnaja. Старыя Дарогі, Чыгуначная (1941-44).jpg|Каля чыгункі, 1941—44 гг.  

Staryja Darohi. Старыя Дарогі (1941-44) (3).jpg|Вуліца, 1941—44 гг. 
Staryja Darohi. Старыя Дарогі (1941-44) (4).jpg|Вуліца, 1941—44 гг. 
Staryja Darohi. Старыя Дарогі (1941-44) (2).jpg|Вуліца, 1941—44 гг. 
Staryja Darohi, Judejskija. Старыя Дарогі, Юдэйскія (1941-44).jpg|Юдэйскія могілкі, 


## Насельніцтва
### Дэмаграфія


ImageSize = width:auto height:160 barincrement:28
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:12000
ScaleMajor = unit:year increment:3000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:600 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1886 from:0 till:271
  bar:1897 from:0 till:2000
  bar:1917 from:0 till:1996
  bar:1926 from:0 till:1800
  bar:1933 from:0 till:2300
  bar:1939 from:0 till:4200
  bar:1991 from:0 till:11500
  bar:2000 from:0 till:11813
  bar:2006 from:0 till:11400
  bar:2009 from:0 till:11036
  bar:2017 from:0 till:10406
TextData=
  fontsize:10px pos:(10,195)
  text:



* **XIX стагодзьдзе**: 1886 год — 271 чал.; 1897 год — больш за 2 тыс. чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1917 год — 1996 чал.; 1926 год — 1,8 тыс. чал.; 1933 год — 2,3 тыс. чал.; 1939 год — 4,2 тыс. чал.; 1991 год — 11,5 тыс. чал.; 1994 год — 11,6 тыс. чал.; 2000 год — 11 813 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 12,1 тыс. чал.; 2006 год — 11,4 тыс. чал.; 2009 год — 11 036 чал. (перапіс); 2013 год — 10 300 чал.; 2016 год — 10 425 чал.; 2017 год — 10 468 чал.; 2018 год — 10 406 чал.

### Адукацыя
У Старых Дарогах працуюць 4 сярэднія, спартовая школы, школа мастацтваў, дзіцячы дом, 6 дашкольных установаў.

### Мэдыцына
Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляюць мескія лякарня і паліклініка.

### Культура
Дзеюць 2 бібліятэкі, дом культуры, народны драматычны тэатар.

## Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай, лёгкай прамысловасьці.

Апроч таго, працуюць хлебазавод, пладова-агароднінны і мэханічны заводы, цэх безалькагольных напояў, швацкая фабрыка, лясная гаспадарка, будаўнічыя арганізацыі.

## Турыстычная інфармацыя
### Інфраструктура
Дзеюць прыватны музэй Анатоля Белага і Старадароскі мастацкі музэй. Спыніцца можна ў гасьцініцы «Старыя Дарогі».

### Славутасьці
* Воданапорная вежа (пач XX ст.)
* Лядоўня (2-я пал. ХІХ)
* Могілкі юдэйскія
* Паштовая станцыя (2-я пал. ХІХ ст.)
* Чыгуначная гаспадарчая пабудова (пач. XX ст.)

### Страчаная спадчына
У 1920-я гады ў Старых Дарогах існавалі царква, касьцёл, сынагога і некалькі малітоўных дамоў.

## Войска
На 2022 год у Старых Дарогах месьцілася 288-я база рэзэрву аўтамабіляў Узброеных сілаў Беларусі.

## Галерэя

Файл:Музей Анатоля Белого в Старых Дорогах.jpg|Музэй Анатоля Белага
Файл:Воданапорная вежа Старыя дарогі.jpg|Старая вадацяжная вежа
Файл:Старыя Дарогі. Лядоўня на чыгуначнай станцыі.jpg|Лядоўня
Файл:Старыя Дарогі. Чыгуначная казарма.jpg|Чыгуначныя кашары


## Асобы
* Анатоль Белы (1939—2011) — беларускі грамадзка-культурны дзяяч, навуковец, калекцыянэр, стваральнік прыватнага мастацкага музэю 
* Альбэрт Міхайлаў (1947—2010) — беларускі паэт
* Кацярына Барысевіч (нар. 1984) — беларуская журналістка, вязень сумленьня

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Мікіцінскі У. Дванаццаць дзён краязнаўчага вандравання: м. Старыя Дарогі // Наш край. № 3 (42), 1929.
* 
* 
*

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Прагноз надвор’я ў м. Старых Дарогах