Гдзень

**Гдзень** — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці, за 11 км на паўднёвы захад ад шашы . Гдзень уваходзіць у склад Камарынскага сельсавету.
   
### Вялікае Княства Літоўскае

У апісаньні Чарнобыльскага замку 1552 года сяло Гдзень названае сярод тых, што належалі Пячэрскаму манастыру ў Кіеве; уваходзіла ў склад чацьвёртай, не названай па паселішчу-лідару нядзелі.

Напярэдадні падпісаньня акту Люблінскай уніі ўказам караля Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (і Гдзень з прылегласьцямі) было далучана да Кароны Польскай.

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

Уласнасьцю Пячэрскага манастыра селішча Гдзень (Ihdin) названа таксама ў вопісе рухомай і нерухомай маёмасьці, калі на пасаду архімандрыта  ў 1593 годзе заступаў Нікіфар Тур.

10 траўня 1682 году, кароль Ян Сабескі, зважаючы на страту Кіева ў войнах з Расеяй, дзеля чаго добры Кіева-Пячэрскага манастыра пазбавіліся гападароў, падараваў іх адміністратару Кіеўскай мітраполіі япіскапу львоўскаму і галіцкаму Іосіфу Шумлянскаму. Надалей яны пазначаліся, як прыналежныя манастыру, хіба намінальна. У пераліку сёлаў япіскапа, складзеным у ліпені т. г., названы і Гдзень (Гдынъ), але зь неверагодна вялікай колькасьцю двароў — ажно 35. У 1683 годзе, калі добрамі Кіеўскай мітраполіі і Пячэрскай архімандрыі кіраваў чашнік падольскі Самуіл Шумлянскі, брат япіскапа, з 6 дымоў вёски Гдзень Пячэрскага манастыра выплачваліся 2 злотыя. Згаданы Гдзень у рэестры рэвізіі 1686 году палескіх вёсак Кіеўскай мітраполіі і Кіева-Пячэрскай архімандрыі пры прыняцьці іх ад пана Журакоўскага, войскага галіцкага.

16 сакавіка 1706 году епіскап львоўскі і галіцкі Іосіф Шумлянскі за 6 300 злотых перадаў у трохгадовую арэнду братавай удаве Аляксандры Шумлянскай Беласароцкі ключ, у складзе якога і вёска Гдзень. 28 днём лістапада 1714 году датаваны кантракт, падпісаны ў Даўлядах паміж мітрапалітам кіеўскім Львом Кішкам і пісарам земскім мазырскім Тэафілам Лянкевічам-Іпагорскім на трохгадовую арэнду Беласароцкага ключа (у тым ліку вёскі Гдзень) за 510 бітых талераў. 2 жніўня 1717 году мітрапаліт Леў Кішка аддаў Беласароцкі ключ з Гдзенем у арэнду на тры гады харунжаму кіеўскаму Казімеру Стэцкаму за сымбалічныя 170 злотых. 12 сакавіка 1728 году пазначаны запіс у кнізе Оўруцкага гродзкага суда аб уводзе ў валоданьне Беласароцкім ключом наміната і адміністратара Кіеўскай мітраполіі япіскапа Атанаса Шаптыцкага.

Паводле візыты Брагінскага дэканату 1740 году, вернымі ўніяцкай царквы Ўсьпеньня Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Жарах былі жыхары 13 двароў у вёсцы Гдзень. 

Згодна зь земскай кнігай Кіеўскага ваяводзтва, 23 студзеня 1747 году ў валоданьне маёнткамі Кіеўскай мітраполіі і Кіева-Пячэрскай архімандрыіі, у тым ліку Беласароцкім ключом з Гдзенем, уведзены новы адміністратар  архіепіскап Флярыян Грэбніцкі.

З матэрыялаў чарговай візыты, на 1752 год сярод прыхаджанаў Усьпенскай царквы ў Жарах былі верныя з ужо 25 двароў у Гдзеню.

У 1754 годзе з 24 двароў (×6 — прыкладна 144 жыхары) вёскі Гдзень выплачваліся «*do grodu*» (Оўруцкага замку) 3 злотыя і 22 грошы, «*na milicję*» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 14 зл. і 28 гр..

Паводле габрэйскіх перапісаў 1765, 1778 і 1784 гадоў, у вёсцы Гдзень жылі адпаведна 3, 7 і 8 гаспадароў, плацельшчыкаў пагалоўшчыны, якія належалі да Чарнобыльскага кагалу.

14-21 кастрычніка 1780 году возны генэрал ваяводзтва Кіеўскага «i innych» Базыль Валынец увёў у валоданьне маёнткамі, у тым ліку Гдзеньскім ключом, у складзе якога былі, акрамя вёскі Гдзень, Лукаеды, Ніжнія Жары і Верхнія Жары, новага кіеўскага мітрапаліта і адміністратара Кіева-Пячэрскай архімандрыі Ясона Смагаржэўскага. У канцы дакумэнту возны, ня ўмеючы пісаць, добрасумленна «*znak krzyża świętego  położył*».

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Гдзень – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 годзе ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павету Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году Менскай губэрні Расейскай імпэрыі.

З крыніцы, заснаванай на матэрыялах рэвізіі 1795 году, вядома, што вёска Гдзень на той час была ўласнасьцю Кіеўскай мітраполіі ў асобе яе галавы Тэадосія Растоцкага. Але ўжо ў 1796 годзе і надалей, як вынікае з мэтрычных запісаў Усьпенскай царквы, сяло і вёска Жары, вёскі Лукаеды і Гдзень належалі «господину Сакену».

На 1832 год, згодна з мэтрычнымі кнігамі Жароўскай Усьпеньня Найсьвяцейшай Багародзіцы царквы, сяло і вёска Жары, вёскі Лукаеды і Гдзень былі ўладаньнем «графа Орлова». У мэтрыках тае ж царквы, пачынаючы з 1834 году, уладальнікам названых добраў выступаў пан Аляксандар Горват. 

У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 242 жыхары абодвух полаў вёскі Гдзень былі прыхаджанамі Ўсьпенскай царквы.

У парэформавы пэрыяд Гдзень адміністрацыйна належаў да Ёлчанскай воласьці.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямецкая імпэрыя перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана была часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Гдзень, аднак, апынуўся ў складзе часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічнымі беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

26 верасьня 2006 году разам зь іншымі населенымі пунктамі ліквідаванага Верхнежароўскага сельсавету перададзеная ў склад Камарынскага пасялковага савету. 12 лістапада 2013 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 202 чалавекі
* 1 студзеня 2006 году — 164 чалавекі, зь якіх 21 ва ўзросьце да 16 гадоў, 77 — у працаздольным і 66 — старэйшым за працаздольны. Колькасьць гаспадарак — 74.
* 2010 год — 109 чалавек
* 2021 год — 83 чалавекі

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Камарынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну