open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Інстытут жыльлёва-камунальнай гаспадаркі

**Інстытут жыльлёва-камунальнай гаспадаркі** — дасьледчая ўстанова Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, заснаваная ў студзені 2018 году.

На 2022 год уваходзіў у склад Аддзяленьня фізыка-тэхнічных навук НАНБ. Налічваў 4 аддзелы: 1) эканомікі жыльлёва-камунальнай гаспадаркі (ЖКГ), 2) інфарматызацыі ЖКГ, 3) жыльлёвай гаспадаркі, 4) рэсурсаў і навукова-тэхнічнага разьвіцьця. Укараняў энэргаашчадныя прылады ў жытло. Распрацоўваў жыльлёвыя нарматывы. Ладзіў маніторынг выдаткаў у ЖКГ. Праводзіў навуковыя дасьледаваньні ЖКГ.

3 кастрычніка 2017 году намесьнік старшыні ўраду Беларусі Анатоль Калінін заявіў: «Урадам прынята рашэньне аб стварэнні пры Акадэміі навук інстытута, які будзе займацца непасрэдна пытаньнямі галіны жыллёва-камунальнай гаспадаркі». 13 сьнежня 2017 году па міністар жыльлёва-камунальнай гаспадаркі Аляксандар Церахаў паведаміў, што ў інстытуце мелі стварыць 6 аддзелаў, 4 зь якіх адразу: жыльлёвай гаспадаркі, інфарматызацыі ЖКГ, рэсурсаў і навукова-тэхнічнага разьвіцьця, эканомікі. Першым заданьнем для Інстытуту ЖКГ была распрацоўка тэхнічных патрабаваньняў да надзейнасьці і энэргаёмістасьці новага пакаленьня ліфтаў.

25 студзеня 2018 году Бюро Прэзыдыюму НАН Беларусі ўхваліла Пастанову № 33 аб стварэньні Інстытуту жыльлёва-камунальнай гаспадаркі. 3 кастрычніка 2019 году кіраўнікі ІЖКГ Вадзім Кіцікаў паведаміў пра распрацоўку адзінай цэнтралізаванай сыстэмы ўліку рэсурсаў ЖКГ. Укараненьне бескантактнай перадачы зьвестак з прыбораў уліку мела дазволіць пазьбегнуць выдаткаў працы на зьняцьцё паказаньняў прыбораў і разьлік плацяжоў. Для гэтага разьлічвалі задзейнічаць оптавалаконныя лініі апэратараў электрасувязі. Зьвесткі мелі паступаць з прыбораў уліку выдаткаў вады і электраэнэргіі, газу і цяпла ў цэнтар уліку камунальных рэсурсаў. Адпаведнымі зьвесткамі маглі карыстацца дыспэтчары і бухгальтэрыя ЖКГ, разьлікова-даведкавы цэнтар, самі спажыўцы і пастаўнікі паслуг, а таксама органы дзяржаўнага кіраваньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Навіны

Катэгорыя:Інстытуты Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Першамайскі раён (Менск)
Катэгорыя:Арганізацыі Менску
Катэгорыя:Жытло і сямейная эканоміка
Катэгорыя:Жыльлё ў Эўропе
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2018 годзе
Пінская разаніна

**Пінская разаніна** — масавае пакараньне сьмерцю 35 жыдоўскіх жыхароў Пінску, праведзенае 5 красавіка 1919 году польскімі войскамі.

Польскі камандуючы «імкнуўся запужаць жыдоўскае насельніцтва», заявіўшы, што два жаўнеры-жыды папярэдзілі яго аб магчымым паўстаньні бальшавікоў. Падзея адбылося на пачатковым этапе савецка-польскай вайны, пасьля таго як польская армія захапіла Пінск. Пакараныя жыды былі арыштаваныя пасьля сходу ў сыянісцкім цэнтры, на якім абмяркоўвалася разьмеркаваньне амэрыканскай гуманітарнай дапамогі: палякі назвалі гэты сход «незаконным». Упаўнаважаны польскі ахвіцэр загадаў пакараць сьмерцю арыштаваных без суда, баючыся нападу, і атрымаўшы інфармацыю аб мэце сходу заснаваную на чутках. Яго рашэньне было ўхвалена высокапастаўленымі польскімі ахвіцэрамі, але падвергнулася шырокай крытыцы з боку міжнароднай грамадзкасьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Разаніны ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Пінску
Катэгорыя:Польска-савецкая вайна
Катэгорыя:Гісторыя габрэяў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 5 красавіка
Група арміяў Курляндыя

**«Курляндыя»** — група арміяў Сухаземных войскаў Узброеных сілаў Нямецкай дзяржавы, якая існавала са студзеня па травень 1945 году на захадзе Латвійскай ССР.

25 студзеня 1945 году галоўны камандзір Узброеных сілаў Нямецкай дзяржавы Адольф Гітлер перайменаваў групу арміяў «Поўнач» у «Курляндыю». Яна складалася з 16-й і 18-й арміяў, якія налічвалі каля 200 000 жаўнераў у складзе 26 дывізіяў. Група арміяў «Курляндыя» знаходзілася ў Курляндзкім катле на захадзе Латвійскай ССР, бо 10 кастрычніка 1944 году Чырвоная армія дасягнула вусьця Нёмана на Балтыйскім моры. Асноўная задача гэтай групы арміяў палягала ў абароне марской базы нямецкіх падлодак. 7 траўня 1945 году прэзыдэнт Нямецкай дзяржавы Карл Дэніц загадаў здацца камандзіру групы арміяў «Курляндыя» Карлу Гільпэрту. Той загадаў спыніць агонь 8 траўня а 14:00 і вывесіць белыя сьцягі, каб здацца войскам Ленінградзкага фронту, якімі загадваў Леанід Говараў. 9 траўня пачаліся допыты афіцэраў штаба групы арміяў «Курляндыя». Да канца 11 траўня войскі Ленінградзкага фронту дасягнулі берага Рыскай затокі. Да 12 траўня ў Курляндзкім катле здалося ў палон 140 408 нямецкіх жаўнераў і малодшых афіцэраў, 5083 сярэдніх афіцэраў і 28 генэралаў. Чырвоная армія захапіла 75 баявых самалётаў, 307 танкаў і самаходных артылерыйскіх установак,  1426 гарматаў і 557 мінамётаў, 3879 кулямётаў, 52 887 вінтовак і аўтаматаў, 219 бронетранспартэраў і 310 радыёстанцыяў, 4281 самаход і 240 трактароў, 3442 грузавыя абозы і 14 056 коней. Да 23 траўня агулам здалося 189 000 нямецкіх вайскоўцаў з 24-х дывізіяў, у тым ліку 42 генэралы. Асноўную частку нямецкіх ваеннапалонных вывезьлі ў лягеры на Валдайскім узвышшы ў Расейскай СФСР.

Каля 4000 латыскіх жаўнераў са складу групы арміяў «Курляндыя» ўцяклі ад палону ў балоцістыя лясы. Там яны ўтварылі паўстанцкі рух у выглядзе «лясных братоў», што праіснаваў да 1956 году.

## Камандзіры
* Лотар Рэндуліч (15—27 студзеня 1945)
* Гайнрых фон Фіцінгоф (27 студзеня — 10 сакавіка 1945)
* Лотар Рэндуліч (10—25 сакавіка 1945)
* Карл Гільпэрт (25 сакавіка — 8 траўня 1945)

## Крыніцы

Катэгорыя:Група арміяў
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні Нямеччыны ў Другой сусьветнай вайне
Катэгорыя:Вэрмахт
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1945 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1945 годзе
Дзягілі

**Дзя́гілі** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1752 годзе маёнтак Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. Уваходзілі вёскі Дзягілі, Слабада, Кузьмічы і фальварак Гірвідава.

У 1868 годзе вёска Габской воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 19 двароў, 117 жыхароў. У 1904 годзе вёска Жосьнянскай воласьці Вілейскага павету, 244 жыхары. З 1900 працавала школа граматы. Побач з вёскай знаходзіліся аднайменныя фальварак і маёнтак, валоданьне Сальмановіча, 41 і 11 жыхароў.

З 1921 г. на месцы сучаснай вёскі знаходзіліся вёска (41 двор, 212 жыхароў), засьценак (1 двор, 12 жыхароў), фальварак (2 двары, 31 жыхар) і 2 калёніі ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва.

З 12.10.1940 году цэнтар сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20.09.1944 г. Маладэчанскай, з 20.01.1960 г. Менскай абласьцей. З 1946 года у вёсцы працавала хата-чытальня.

У 1949 створаны калгас імя Мічурына. З 1961 вёска — цэнтар калгасу імя Суворава, з 30.06.1992 г. — дапаможнай гаспадаркі «Дзягілі» Менскага маторнага завода.

Да 29 верасьня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Дзягільскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 41 двор, 212 жыхароў
* 1960 год — 218 жыхароў
* 103 двары, 282 жыхары
* 2009 год — 177 чалавек

## Славутасьці
На франтах Айчыннай вайны і ў партызанскай барацьбе загінулі 56 жыхароў. На ўшанаваньне іх памяці ў 1965 г. каля адміністрацыйнага будынку гаспадаркі пастаўлены абэліск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Дзягілі (неадназначнасьць)

Назву **Дзягілі** маюць:

* Дзягілі — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
* Дзягілі — возера ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Дзягілі (возера)

**Дзя́гілі** — возера ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. У басэйне ракі Вузьлянка, за 7 км на паўночны ўсход ад мястэчка Мядзел, каля вёскі Дзягілі.

## Апісаньне
Плошча возера складае 1,37 км². Даўжыня 1,71 км, найбольшая шырыня 1,17 км. Даўжыня берагавой лініі 4,44 км. Найбольшая глыбіня 1,7 м, сярэдняя 1,3 м. Аб′ём вады ў возеры 1,75 млн м³. Плошча вадазбору 4 км².

Катлавіна возера выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад, рэшткавага тыпу. Схілы катлавіны вышынёй 1 м (на поўначы да 7 м), парасьлі хмызьняком, на поўначы участкамі разараныя. Берагі сплавінныя, тарфяністыя, пад хмызьняком. Паўночныя берагі пясчаныя. Дно выслана сапрапэлем, уздоўж паўночнага берагу — пяском. Пойма возеру забалочаная. Возера эўтрофнае, слабапраточнае. Зарастае надводнай расьліннасьцю да глыбіні 1—1,2 м. 3 возера бярэ пачатак Дзягільскі канал.

Водзяцца лешч, шчупак звычайны, язь, плотка, лінь, акунь, краснапёрка і іншыя віды рыб.

## Крыніцы

## Літаратура
* Блакітная кніга Беларусі : Энцыклапедыя / рэдкал.: Н. А. Дзісько і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 415 с. — 10 000 ас. — ISBN 5-85700-133-1.
* 
* 
* 
* Ліст мапы N-35-43 Выданьне 1981 году. Праверана. Адпавядае стану мясцовасьці на 1985 год.

## Вонкавыя спасылкі
* Общая характеристика озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 
* Морфометрические параметры озёр Минской области // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Нарачы
Вайцяхова (Менская вобласьць)

**Вайцяхо́ва** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1904 г. засьценак Жосьнянскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 21 жыхар.

У 1921 г. заьсценак у складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва.

З 12.10.1940 г. у Дзягільскім сельсавеце Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20.09.1944 г. Маладэчанскай, з 20.01.1960 г. Менскай абласьцей.

У 1949 годзе створаны калгас імя Чапаева (цэнтар — вёска Пугачы). З 1961 вёску знаходзіцца ў складзе калгасу імя Суворава (цэнтар — в. Дзягілі), з 30.06.1992 г. — дапаможнай гаспадаркі «Дзягілі» Менскага маторнага заводу.

Да 29 верасьня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Дзягільскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 6 двароў, 28 жыхароў
* 1931 год — 5 двароў, 20 жыхароў
* 1960 год — 21 жыхар
* 1997 год — 4 двары, 10 жыхароў
* 2009 год — 0 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Двор Крапіўна

**Двор Крапі́ўна** — колішняя вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіла ў склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
З 1921 да 1939 году фальварак Крапіўна ў складзе гміны Мядзел Дунілавіцкага (з 1925 года Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва.

Да 29 верасьня 2006 году вёска ўваходзіла ў склад Дзягільскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 64 жыхары, 10 двароў
* 1931 год — 74 жыхары, 11 двароў
* 2009 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Вісагіня (неадназначнасьць)

Назву **Вісагі́ня** маюць:

* Вісагіня — горад ва Ўцянскім павеце Летувы
* Вісагіня — возера ва Ўцянскім павеце Летувы
Касьцяніцы

**Касьцяніцы**, **Касьцянка**, **Касьцяніцы камяністыя** (*Rúbus saxátilis*) — шматгадовая расьліна-меданос; від роду Маліна сямейства Ружавыя.

## Іншыя назвы
Касьцяніцы камяністыя, касьцяніцы, коцезельле, касьцянка, касьцяніка.

## Батанічнае апісаньне

Касьцяніцы — невялікая шматгадовая травяністая расьліна вышынёю 15-30 см з прастастойнымі кветаноснымі бадылямі, укрытымі шыпамі і валаскамі. Ад карэнішча адыходзяць аднагадовыя неквітучыя паўзучыя парасткі (вусы) даўжынёй да 1,5 м, якія сьцелюцца і ўкараняюцца да восені.

Лісьце чаргаванае, доўгачаранковае, трайчастае, двойчынадрэзанае, шурпатае, з жорсткімі валасінкамі. Прылісткі свабодныя, яйкападобна-ланцэтныя.

Кветкі белыя з 5 вузкімі пялёсткамі, невялікія, абодваполыя, сабраныя на верхавіне бадыля па 3-10 у шчыткападобныя або парасонападобныя суквецці. Цьвіце ў траўні — чэрвені.

Плод — параўнальна буйная шматкасьцянка ярка-чырвонага або памяранцава-чырвонага колеру, складаецца звычайна з чатырох плодзікаў, унутры кожнага маецца буйная костка. Звычайна на кустоўі пладоў не многа. Ягады сакаўныя, кісьлявыя, нагадваюць па смаку гранат. Плады сьпеюць у ліпені — жніўні.

## Хімічны склад
У пладах касьцяніц утрымліваюцца вугляводы, арганічныя кіслоты, пэкцінавыя і дубільныя рэчывы, да 44 мг% вітаміна C, больш за 1000 мг% фляванойдаў, такафэроль, фітанцыды. У надземнай часткі — алькалёіды, фляваноіды, дубільныя рэчывы, рутын, аскарбінавая кісьля.

## Пашырэньне і экалёгія
Пашыраны ва ўмеркаванай зоне Эўразіі. Шырока распаўсюджаны па ўсёй Эўропе і Азіі ад Ісьляндыі і Гішпаніі на ўсход да Кітая. Акрамя таго, былі знойдзены ў Грэнляндыі.

У Літве (Беларусі) трапляюцца ў лясох, зарасьніках хмызьняку, на лугавых схілах. У Расеі сустракаюцца ў многіх раёнах эўрапэйскай часткі (акрамя крайняга поўдня), у Сібіры і на Далёкім Усходзе. У Сярэдняй Расеі вядомая ва ўсіх абласьцях, прымеркаваная да вільготных лясоў, пераважна хваёвых. Ва Ўкраіне распаўсюджана звычайна ва ўсіх лясных, радзей лесастэпавых раёнах, у стэпавых раёнах — толькі па далінах буйных рэк.

Расьце ў іглічных, зьмешаных, радзей лісьцяных вільготных лясох, можа сустракацца на высечках і просеках. Ценетрывалая расьліна. Цьвіце ў маі, плады сьпеюць у ліпені.

Касьцяніцы могуць утвараць шчыльныя зарасьнікі, распаўсюджваючыся пры дапамозе сваіх парасткаў. Яны таксама могуць распаўсюджвацца насеньнем, так як іх плады зьядаюцца птушкамі, якія пераносяць насеньне ў іншыя месцы са сваім памётам.

## Галерэя

Файл:Rubus saxatilis1 2006-07-25.jpg|**У навакольным асяродзьдзі**
Файл:Rubus saxatilis Ásbyrgi 6319.jpg|**Кветкі**
Файл:Rubus saxatilis, 2006-08-04.JPG|**Ягады**
Файл:Rubus saxatilis seed.JPG|**Насеньне**


## Крыніцы

Катэгорыя:Мёдадайныя расьліны
Катэгорыя:Харчовыя расьліны
Катэгорыя:Лекавыя расьліны
Катэгорыя:Ружавыя
Васіль Самцэвіч

**Васіль Андрэевіч Самцэвіч** (, Дакудава, цяпер Крупскі раён, Менская вобласьць, Беларусь — 1973, Барысаў, Менская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі краязнавец і пэдагог.

Навуковы сакратар Цэнтральнага бюро краязнаўства (1928—1932). Заслужаны настаўнік БССР (1945). Ляўрэат ордэна «Знак пашаны» і Ганаровай граматы Вярхоўнага Савету БССР. Старэйшы брат мовазнаўца Пятра Самцэвіча і мікрабіёляга Сямёна Самцэвіча.

## Жыцьцяпіс
У 1908 годзе скончыў Маладэчанскую настаўніцкую сэмінарыю (Вялейскі павет, Віленская губэрня). У 1915 годзе скончыў Віцебскі настаўніцкі інстытут і Віцебскае аддзяланьне Маскоўскага археалягічнага інстытуту. Затым за 4 месяцы скончыў Віленскую вайсковую вучэльню ў Палтаве, дзе атрымаў вайсковую годнасьць прапаршчыка. Пачаў службу камандзірам узвода 244-га пяхотнага Чырвонастаўскага палка, а пазьней узначаліў роту. У 1917 годзе трапіў на Румынскі фронт. Браў удзел у Лютаўскай рэвалюцыі і Кастрычніцкім перавароце 1917 году.

У 1918 годзе пачаў працаваць настаўнікам у Лагойскай 7-гадовай школе (Барысаўскі павет, Менская губэрня). У 1920—1922 гадох служыў у Чырвонай арміі камандзірам роты і затым батальёну ў ходзе Грамадзянскай вайны ў Расеі. У 1923—1928 гадох працаваў настаўнікам у Барысаве (Беларуская ССР). У 1924—1927 гадох узначальваў Барысаўскую акруговую мэтадычную камісію. У 1928—1933 гадох працаваў у Беларускай акадэміі навук, дзе зь 1928 году ўзначальваў школьны аддзел, а ў 1928—1932 гадох займаў пасаду навуковага сакратара Цэнтральнага бюро краязнаўства. 
Кіраваў Барысаўскай краязнаўчай філіяй. Зьмяшчаў артыкулы ў краязнаўчым часопісе «Наш край», у тым ліку «Вёска Дакудава (Крупскі р. Аршанскай акругі)» (1927), «Аб арганізацыі краязнаўчай працы на фабрыках і заводах», «Да вывучэньня калгасаў» (1929) і «Калгаснае будаўніцтва і краязнаўства» (1930). Выступаў памагатым свайго брата-мовазнаўца Пятра Самцэвіча ў складаньні слоўніка беларускай мовы і фальклёрных збораў.

У 1933 годзе вярнуўся да настаўніцтва ў Барысаве, дзе стаў выкладаць беларускую мову і літаратуру. У 1935 годзе скончыў Менскі вышэйшы пэдагагічны інстытут. У 1939—1941 гадох займаў пасаду загадніка Барысаўскага гарадзкога аддзелу народнай асьветы. Браў удзел у Нямецка-савецкай вайне, падчас якой служыў у вайсковым палявым шпіталі. У 1945 годзе вярнуўся на пасаду загадніка Барысаўскага гарадзкога аддзелу народнай асьветы і ўступіў у Камуністычную партыю Беларусі. У 1948 годзе заняў пасаду загадніка навучаньня Новабарысаўскай сярэдняй школы № 6, дырэктарам якой стаў у 1951 годзе. У 1950—1964 гадох выдаў некалькі падручнікаў па беларускай мове для вучняў 1—7 клясаў. У 1955 годзе выдаў «Мэтодыку беларускай мовы ў пачатковай школе» дзеля павышэньня выніковасьці выкладаньня. Некалькі разоў выбіраўся ў Барысаўскі гарадзкі Савет дэпутатаў. У 1957 годзе выйшаў на пэнсію.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крупскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскага аддзяленьня Маскоўскага археалягічнага інстытуту
Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Заслужаныя настаўнікі БССР
Хуліян Альварэс

**Хулія́н А́льварэс** (;  31 студзеня 2000 году) — аргентынскі футбаліст, нападнік гішпанскага клюбу «Атлетыка» і нацыянальнай зборнай Аргентыны. Мянушку «Павук» атрымаў дзякуючы здольнасьці гульні ў прэсінг і галявымі магчымасьцямі.

## Дасягненьні
**«Рывэр Плэйт»**:
* Чэмпіён Аргентыны: 2021
* Уладальнік Кубка Аргентыны: 2019
* Уладальнік Супэркубка Аргентыны: 2019
* Уладальнік Трафэю чэмпіёнаў: 2021
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2018
* Пераможца Рэкопы Паўднёвай Амэрыкі: 2019

**«Манчэстэр Сіці»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2023, 2024
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2023
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2023
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2023
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2023

**Аргентына**:
* Чэмпіён сьвету: 2022
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2021, 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Пінскае паўстаньне (1648)

**Пі́нскае паўста́ньне** — паўстаньне ў часе казацка-сялянскай вайны, якое адбывалася 26 кастрычніка — 10 лістапада 1648 року.

## Перадумовы

## Хада падзеяў
25 кастрычніка 1648 року лентвойт Іван Сулкоўскі, бурмістры, ,  ды  змовіліся ўпусьціць у места казакоў палкоўніка . У выніку зь Пінску пачалі ўцякаць каталіцкая шляхта і духавенства.

26 кастрычніка прадстаўнікі магістрату пачалі паўстаньне, адкрыўшы мескія брамы для казакаў. Увайшоўшы ў места, тыя пачалі грандыёзны пагром каталіцкага і жыдоўскага насельніцтва. Разам зь мяшчанамі яны таксама разрабавалі касьцёл ды фальваркі, што належалі касьцёлу і калегіюму.

На здушэньне паўстаньня напрыканцы кастрычніка рушыла войска ВКЛ пад кіраўніцтвам , а ў Пінскім павеце пачала зьбірацца мясцовая шляхта пад кіраўніцтвам  . 5 лістапада Ельскі паспрабаваў авалодаць местам і без супраціву ўвайшоў у Пінск, дзе патрапіў у падрыхтаваныя пасткі. Адбыўся бой, у выніку якога шляхта адступіла на поўнач. Узрадаваныя перамогай паўстанцы склалі з казакамі ўгоду, паводле якой тыя абавязваліся не сыходзіць зь Пінску да Раства, кожны казак атрымліваў грашовае і харчовае забесьпячэньне, акрамя выплаты на ўвесь аддзел сумы 10 тысячаў злотых.

7 лістапада пад Пінск падышла кавалерыя Рыгора Мірскага. 9 лістапада злучаныя сілы Мірскага і пінскай шляхты Лукаша Ельскага абстралялі места з гарматаў. Пінскі войт накіраваў ультыматум з патрабаваньнем здаць места. Пасьля адмовы пачаўся штурм; шляхцічы ўварваліся ў горад, дзе сустрэлі адчайны супраціў месьцічаў і казакоў. Увечары спробы казакоў вырвацца зь места скончыліся беспасьпяхова. 10 лістапада места было канчаткова ўзятае.

## Вынікі
Паўстаньне было жорстка здушанае. Значна скарацілася насельніцтва места: паводле розных ацэнак, былі забітыя ад 3 да 14 тыс.. чалавек з мэтай застрашыць іншыя месты. Гаспадарка была разбураная, у выніку чаго Пінскі павет стаў адным з трох у Рэчы Паспалітай, якім быў зьменшаны на 30% надзвычайны падатак, ухвалены .

Разам з тып паўстаньне прымусіла ўлады пайсьці на саступкі. 12 студзеня 1650 року кароль Ян Казімер пацьвердзіў прывілей, які дазваляў адбудаваць цэрквы на месцы спаленых, у тым ліку ў Пінску. Пацьвярджаліся правы праваслаўнага духавенства.

Пінскае паўстаньне ёсьць найбольш яскравым з сэрыі мескіх паўстаньняў на беларускім Палесьсі ў XVII стагодзьдзі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бітвы паўстаньня Хмяльніцкага
Катэгорыя:Гісторыя Пінску
Катэгорыя:Падзеі 1648 году
Катэгорыя:Бітвы Вялікага Княства Літоўскага XVII стагодзьдзя
Катэгорыя:Бітвы на Беларусі
Афрыканская партыя за незалежнасьць Каба-Вэрдэ

**Афрыканская партыя за незалежнасьць Каба-Вэрдэ** () — сацыяльна-дэмакратычная палітычная партыя ў Каба-Вэрдэ. Раней партыя палягала на камуністычнай ідэалёгіі марксісцка-ленініскага кірунку. З 1981 па 1990 гады гэта была адзіная легальная партыя ў краіне, але, тым ня менш, пасьля дэмакратызацыі краіны партыя захавала значную колькасьць прыхільнікаў пры зьмене кірунку. Сябры партыі клічуць сябе тамарындамі і атаясамляюць сябе з жоўтым колерам. Партыя была закладзеная пасьля таго, як каба-вэрдынскія актывісты выйшлі з Афрыканскай партыі за незалежнасьць Гвінэі і Каба-Вэрдэ, якая была створаная яшчэ Амілкарам Кабралам. Партыя змагалася за здабыцьцё незалежнасьці ад Партугаліі, што і адбылося ў 1975 годзе. Лічыцца партыяй лявіцы ў палітычным спэктры. Партыя ўваходзіць у Сацыялістычны інтэрнацыянал.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітычныя партыі Каба-Вэрдэ
Рух за дэмакратыю (Каба-Вэрдэ)

**Рух за дэмакратыю** () — хрысьціянская дэмакратычная і лібэральная партыя ў Каба-Вэрдэ. Партыя паўстала 14 сакавіка 1990 году, калі была заснаваная Карлушам Вэйгам пасьля таго, як дзейныя ўлады далі дазвол на ейнае стварэньне. На першых жа дэмакратычных парлямэнцкіх выбарах 1991 году яна здабыла большасьць мандатаў. У 1994 годзе ад партыі аддзяліўся шэраг актывістаў, якія заклалі ўласную Партыю дэмакратычнага зьбліжэньня. Нават страціўшы ў выніку гэтага 6 месцаў, партыя захавала большасьць. На наступных выбарах 1995 году Рух за дэмакратыю захаваў перавагу. У наступным партыя страціла большасьць, але зноўку стала кіроўнай паводле вынікаў парлямэнцкіх выбараў 2016 году, а лідэр партыі Улісэш Карэя-і-Сылва заняў пасаду прэм’ер-міністра краіны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Палітычныя партыі Каба-Вэрдэ
Алесь Родзін

**Але́сь Ро́дзін**, поўнае імя **Алякса́ндар Іва́навіч Родзін** (15 траўня 1947, г. Баранавічы — 19 сьнежня 2022) — беларускі мастак-авангардыст, аўтар футурыстычных карцін і шматгадовы суарганізатар (разам з Зьмітром Юркевічам) фэстываляў экспэрымэнтальнага мастацтва «Дах».

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут у 1972 годзе.

У 15 гадоў захапіўся тэлескопамі, яго вабіла не сама оптыка, а эмацыйныя станы, якія адчувае чалавек, гледзячы на ірацыянальна фантастычны сьвет начнога неба. З аптычнымі прыборамі Алесь Родзін экспэрымэнтаваў і пазьней, ужо ў інстытуце, каб зразумець таямніцы колера- і формаўтварэньня. Гэта дало штуршок, каб напісаць першыя гіпэррэалістычныя сюжэты.

Студэнтам Алесь Родзін спрабаваў пераадольваць бар’еры рэалістычнага адлюстраваньня рэчаіснасьці. Яго цікавілі фармальная кампазыцыя, творчыя пошукі Шагала, Кандзінскага. Даволі жорсткі кансэрватызм мастацкага асяродзьдзя таго часу, у якім давялося працаваць, навучыў выжываць у экстрэмальных умовах, захоўваць уласнае ўнутранае сьветаадчуваньне. У той жа час гэта падштурхнула мастака да «андэграўндных пошукаў першай хвалі» — так назвалі пазьней мастацтвазнаўцы субкультуру, якая склалася ў Беларусі ў 1970-х гадах. Мастак знайшоў свой уласны адметны мэтад, які пазьней мастацтвазнаўца Яўген Шунейка назваў «нон-стоп-панарама».

Карціны выстаўляліся ў Францыі, Італіі, Нідэрляндах, Бэльгіі і іншых краінах. Доўгі час працаваў у бэрлінскім арт-цэнтры «Тахелес». Адрэстаўраваныя творы мастака ў 2022 годзе прадстаўлены ў Мінску.

## Творчасьць
Працаваў у галіне жывапісу, графікі. Аўтар твораў «Мэгаполіс» (1975), «Міфалягема тысячагодзьдзя. Нон стоп панарама» (1986—2000), «Двайны стандарт» (1986), «Ноч неапазнаных сутнасьцей» (1987), «XXI стагодзьдзе» (1989—1991), «Пустэльнікі» (1993—1996), «Апакаліпсіс» (1994—1997), «Кругі пазнаньня» (1996—1997), цыкла «Сындром Адраджэньня» (1996—1997), паліпціху «Стварэньне сусьвету» (1999—2001). Творчасьці ўласьцівы сюррэалістычная манера выкананьня, графічнасьць, дэталізацыя сюжэта, спалучэньне абстрактнасьці мысленьня і фігуратыўнасьці выяваў.

### Інцыдэнт з творамі
Пэрсанальная выстава ў бэрлінскім арт-цэнтры «Тахелес» праходзіла на шостым паверсе. У сьнежні 2010 году «Тахелес» захапіла служба аховы. Цэнтар перайшоў іншаму ўладальніку, і той вырашыў забраць будынак сабе раней тэрміну. Так Алесь Родзім апынуўся на вуліцы, а калекцыя яго работ магла быць увогуле зьнішчана, калі б не падтрымка прэсы, людзей, улюбёных у творчасьць мастака, і нават нямецкага ўрада. Карціны вярнуліся іх стваральніку, а сам ён — у Беларусь. 

## Крыніцы

## Літаратура
* Родзін Аляксандр Іванавіч // 

Катэгорыя:Беларускія мастакі
Родзін

**Ро́дзін** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Алесь Родзін — беларускі мастак
* Аляксей Родзін — савецкі вайсковы дзяяч, Герой Савецкага Саюзу
Званец (балота)

**Балотны масіў Званец** — асакова-гіпнавае нізіннае балота мэзатрофнага тыпу, тыповае для Палесься.

На тэрыторыі балота створаны Рэспубліканскі краявідны заказьнік «Званец», які зьяўляецца ключавой арніталягічнай тэрыторыяй (з 1998 году) і Рамсарскай тэрыторыяй (з 2002 году).

## Геаграфія
Балотны масіў разьмешчаны на захадзе Палесься на поўдні Дарагічынскага раёна і часткова ў Кобрынскім раёне, у межах Дняпроўска-Бускага канала на поўначы, Белаазёрскай на ўсходзе і Арэхаўскай вадапажыўных сістэм на захадзе на вышыні 145—151 мэтраў над узроўнем мора. З паўднёвага і паўночна-заходніх бакоў балота абмежавана мэліярацыйнай сістэмамі. На поўдні мяжуе з абваднымі каналамі. Само балота зьяўляецца часткай краявіднага заказьніка плошчай 15873 га.

На тэрыторыі балотнага масіву знаходзяцца шматлікія мінэральныя астравы памерамі ад 0,2 да 10 га. Іх агульная плошча ў межах балот складае прыкладна 29,8%.

Таксама ў склад Званца ўваходзіць возера Залавічы і возера Залескае, якое моцна мялее ў выніку мэліярацыйных працаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Балоты Берасьцейскай вобласьці
Бадзені

**Бадзе́ні** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1770 годзе вёска Мядзельскага стараства Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва, 12 сем’яў. У 1868 годзе ў Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 10 двароў, 96 жыхароў. У 1904 годзе налічвала 172 жыхароў, у 1908 годзе — 205 жыхароў.

У 1921 годзе вёска Мядзельскай гміны Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва, 38 двароў, 202 жыхароў.

З 12.10.1940 году у Дзягільскім сельсавеце Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20.09.1944 г. Маладэчанскай абласьцей, з 21.05.1951 г. у Старагабскім сельсавеце, з 20.01.1960 г. у Менскай вобласьці. У 1940 годзе 38 двароў, 189 жыхароў.

У 1948 годзе створаны калгас імя Молатава. З 19.04.1954 г. вёска ў складзе калгасу «Шлях Ільіча» (цэнтар — вёска Зані).

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 38 двароў, 202 жыхароў
* 1960 год — 158 жыхароў
* 1997 год — 22 двары, 39 жыхароў
* 2009 год — 19 чалавек

## Асобы
* Мікола Шабовіч (1959—2021) — беларускі паэт, перакладчык, пэдагог.

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Баяры (Слабадзкі сельсавет)

**Бая́ры** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1868 годзе вёска Габскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 28 двароў, 169 жыхароў. У 1904 годзе вёска Жоснянскай воласьці Вялейскага павету, 296 жыхароў, з 1901 годзе працавала школа граматы. У 1908 годзе у вёсцы 44 двары, 344 жыхары.

У 1921 гоодзе ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага павету (з 1925 г. Пастаўскага павету) Віленскага ваяводзтва, 56 двароў, 295 жыхароў.

З 12.10.1940 г. у Старагабскім сельсавеце Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20.09.1944 г. Маладэчанскай, з 20.01.1960 г. Менскай абласьцей.

У 1940 г. 64 двары, 400 жыхароў, арганізаваны калгас імя Сталіна (адноўлены ў 1949 г.). З 1952 ў сяле пачаў працаваць радыёвузел. З 09.04.1954 г. вёска ў складзе калгасу імя Кірава (цэнтар — Старыя Габы).

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 56 двароў, 295 жыхароў
* 1960 год — 226 жыхароў
* 1997 год — 43 двары, 66 жыхароў
* 2009 год — 39 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Гнязьдзішча

**Гнязьдзі́шча** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1868 г. засценак Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 1 двор, 13 жыхароў. У 1904 годзе ў засценку 36 жыхароў, у 1908 г. — 40 жыхароў.

У 1921 годзе вёска Мядзельскай гміны Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскі) павету Віленскага ваяводзтва, 7 двароў, 42 жыхары.

З 12.10.1940 г. у Мікасецкім сельсавеце Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20.09.1944 г. Маладэчанскай абласьцей, з 1954 г. у Старагабскім сельсавеце, з 20.01.1960 Менскай вобласьці.

У 1940 г. 10 двароў, 47 жыхароў. У 1948 г. жыхары вёсак Качаны і Гнездзішча стварылі калгас імя Леніна. З 1954 вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Шлях Ільіча» (цэнтар — вёска Зані).

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 7 двароў, 42 жыхары
* 1960 год — 30 жыхароў
* 1997 год — 1 двор, 5 жыхароў
* 2009 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Зані

**За́ні** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
Падчас знаходжаньня беларускіх земляў у складзе Расейскай імпэрыі вёска ўваходзіла ў склад Вілейскага павету Віленскай губэрні.

Пад час Першай сусьветнай вайны лінія фронту праходзіла за 25 км на захад ад вёскі, каля паўночна-заходняга краю возера Нарач. З 1 студзеня 1919 году — у складзе БССР.

З 7 лістапада 1920 году вёска была ўключана ў склад гміны Мядзел новаўтворанага Дунілавіцкага павету пад Кіраўніцтвам прыфрантавых і этапных тэрыторый. З 19 лютага 1921 году ў складзе гміны Мядзел Дунілавіцкага павету Віленскае ваяводзтва Польскай Рэспублікі. З 1926 па 1939 гады — у складзе гміны Мядзел Пастаўскага павету Віленскага ваяводзтва.

У верасьні 1939 году занятая савецкімі войскамі ў выніку Паходу Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Ўкраіну. З 12 лістапада 1939 году, пасьля прыняцьця на пазачарговай III сэсіі Вярхоўнага Савету БССР Закону БССР «Аб уключэньнi Заходняй Беларусi ў склад СССР i ўзьяднаньнi яе з БССР», у складзе БССР (з 4 сьнежня 1939 году ў Вялейскай вобласьці). З 15 студзеня 1940 году ў сувязі са скасаваньнем Пастаўскага павету — у складзе Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Мядзельскага раёну Маладэчанскай вобласьці, з 20 студзеня 1960 году — Менскай вобласьці.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 179 жыхароў, 38 двароў
* 1960 год — 208 жыхароў, 42 двары
* 1997 год — 175 жыхароў, 64 двары
* 2009 год — 59 чалавек

## Асобы
* Ігар Жук (1957—2017) — беларускі літаратуразнавец, літаратурны крытык і гісторык літаратуры

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Мазалеўшчына

**Мазале́ўшчына** — вёска ў Беларусі, каля ракі Вузьлянкі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету Мядзельскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Мазела, Мазала або Масіла (Mazela, Mazola, Massila) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох вёска ў складзе гміны Мядзел Пастаўскага павету Віленскага ваяводзтва.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 96 жыхароў, 22 двары.
* 1931 год — 113 жыхароў, 18 двароў.
* 2009 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Успаміны Казановы

«**Дзеяпіс майго жыцьця**» () — вядомыя ўспаміны зуха часу Асьветніцтва Джакома Казановы.

Казанова быў вэнэцыянцам (нарадзіўся 2 красавіка 1725 году ў Вэнэцыі, памёр 4 чэрвеня 1798 году ў замку Духцаўскі, Багемія, зараз Духцаў, Чэхія). Кніга напісаная на французскай мове, якая была вельмі пашыранаю моваю шляхты каталіцкае Эўропы й Расеі ў той час. Кніга апісвае жыцьцё Казановы толькі да 1774 году, поўная назва&nbsp;— «Дзеяпіс майго жыцьця да 1797 году» (*«Histoire de ma vie jusqu'à l’an 1797»*).

Успаміны Казановы былі ўпершыню выдадзеныя ў 1822—1828 гады. Яны былі скарочаныя й на нямецкай мове.

## Рукапіс
Рукапіс, які быў напісаны Дж. Казанова, з 1945 году захоўваецца ў месьце Вісбадэн. Выпукаліся кнігі прыгодаў Джакама Казанова і пазьней. Сярод іх можна назваць кнігу выпушчаную ў 1927 годзе ў Парыжы. Ніжэй малюнкі з тае кнігі:

## Глядзіце таксама
* Драма
* Самасей
* Фані Гіль

## Крыніцы

## Літаратура
* Jacques Casanova de Seingalt Vénitien, Histoire de ma vie, Wiesbaden & Paris: F. A. Brockhaus & Librarie Plon, 12 vol. in 6, 1960–1962. Першае выданьне ўспамінаў (4 страчаных кнігі замененыя па выданьню Ляфорга), тлумачэньне ўзятыя з выданьня Шуца.
* Jacques Casanova de Seingalt, Histoire de ma vie: Texte intégral du manuscrit original, suivi de textes inédits, Édition présentée et établie par Francis Lacassin, Paris: Éditions Robert Laffont, 3 vol., 1993, 2-е изд. 1999. Перадрукоўка выданьня Брокгаўза-Плон. Гэтая выданьне стала асноваю для ўсіх іншых выданьняў.
* Jacques Casanova. Histoire de ma vie. — Paris: Éditions Gallimard, 2015. — 4192 p. — ISBN 978-2070148424.OCLC 913745036 Новае выданьне, якое адпавядае крыніцы.

### Пераклады на нямецкую мову:
* Aus den Memoiren des Venetianers Jacob Casanova de Seingalt [etc.], Leipzig: F. A. Brockhaus, 12 vol., 1822–1828. Выкінутыя непрыстойнасьці і скарочаны памер кнігі, якую выдаў Вільгем фон Шуц. Перавыдаецца з 1850 гоуд.
* Geschichte meines Lebens, Berlin: Propyläen, 12 vol., 1964–1967. Поўны пераклад з выданьня выдавецтва «Брокгаўз-Плон» 1960 году.

Катэгорыя:Аўтабіяграфіі
Інга Хрушчова

**І́нга Хрушчо́ва** ( 18 сьнежня 1970) — беларуская актывістка і журналістка, у 1990-я гады вядучая навінаў на БТ і адна з найбольш яскравых прапагандыстак рэжыму Лукашэнкі.

## Біяграфія

Нарадзілася ў Полацку. Скончыла Віцебскую спартовую вучэльню алімпійскага рэзэрву і факультэт журналістыкі БДУ.

Неаднаразовая чэмпіёнка і прызэрка чэмпіянатаў БССР па лёгкай атлетыцы

### Журналісцкая і прапагандысцкая дзейнасьць
Журналісцкую кар’еру пачала ў полацкай газэце «Сцяг камунізма».

З 1995 да 2001 гг., у тым ліку падчас дзяржаўнага перавароту ў Беларусі ў 1995 і 1996 гг., была вядучай навінаў на цэнтральным дзяржаўным тэлебачаньні Беларусі, потым працавала ў прэзыдэнцкім журналісцкім пуле, суправаджала А. Лукашэнку ў яго паездках па краіне. Зь цягам часу ўзначаліла аддзел палітычных аглядальнікаў Агенцтва тэлевізійных навінаў на БТ.

У незалежных СМІ Хрушчова згадваецца як «адна з найбольш актыўных прапагандыстак Аляксандра Лукашэнкі канца 1990-х пачатку 2000-х гадоў» і «адзін з сымбаляў прапаганды на БТ».

Апошнія гады працы на БТ таксама ўдзельнічала ў асьвятленьні спартыўных падзей.

### Сыход з БТ, актывізм
У 2013 годзе сышла з БТ, занялася прыватным прадпрымальніцтвам. Ад таго часу актыўна крытыкуе рэжым Лукашэнкі ў сваіх публічных выступах.

Падчас прэзыдэнцкай кампаніі 2020 году працавала ў штабе Віктара Бабарыкі, займалася зборам подпісаў, удзельнічала ў агульнанацыянальных акцыях пратэсту. Падпісала ліст спартоўцаў з патрабаваньнем сумленных выбараў, спрыяла сыходу супрацоўнікаў БТ з сыстэмы дзяржаўнай прапаганды.

Пасьля выбараў і пратэстаў зьехала ў Нямеччыну, дзе далучылася да дзейнасьці беларускае дыяспары.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Как поймать за хвост эксклюзив [Як злавіць за хвост эксклюзыў] — інтэрвію газэце СБ. Беларусь сегодня, 27.07.2012 (на расейскай мове)

Катэгорыя:Беларускія журналісткі
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія прапагандысты
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Джакама Казанова

**Джакома Джыраляма Казанова** (), **шэвалье дэ Сэнгальт** (2 красавіка 1725, Вэнэцыя — 4 чэрвеня 1798, замак Дукс, Багемія) — вядомы італьянскі прыгоднік, падарожнік і пісьменьнік, аўтар грунтоўнай аўтабіяграфіі «Дзеяпіс майго жыцьця». Дзякуючы гэтай кнізе ён настолькі праславіўся сваімі шматлікімі любоўнымі прыгодамі, што само яго імя стала намінальным і выкарыстоўваецца цяпер у значэньні «жаночы спакусьнік». Калі верыць яго успамінам, Казанова сустракаўся з эўрапейскімі манархамі, папамі, кардыналамі і такімі выбітнымі дзеячамі эпохі Асьветніцтва, як Вальтэр, Моцарт і Гётэ. Свае апошнія гады ён правёў у Багеміі, рабіў наглядчыкам бібліятэкі ў замку графа Вальдштына; менавіта там ён і напісаў успаміны свайго жыцьця.

## Крыніцы

Катэгорыя:Памерлі ў Чэхіі
Катэгорыя:Выпускнікі Падуанскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Залатой шпоры
Катэгорыя:Італьянскія літаратары і літаратаркі
MIM-104 Patriot

**MIM-104 «Пэтрыёт»** (, *пэтрыёт*) — амэрыканскі Зэнітны ракетны комплекс, які знаходзіцца на ўзбраеньні Арміі ЗША і армій саюзных краін. Вырабляецца групай амэрыканскіх кампаній на чале з Raytheon". Комплекс «Пэтрыёт» ствараўся для замены комплексаў «Найк Гэркулес» і «Хок» у якасьці унівэрсальнага сродка супрацьпаветранай абароны пазыцыйных раёнаў войскаў на сярэдніх і вялікіх вышынях. Акрамя таго, Patriot павінен быў забясьпечваць супрацьракетную абарону (СРА) на ўзроўні арміі ЗША. У кастрычніку 1980 году быў падпісаны кантракт на вытворчасьць сэрыйнай партыі комплексаў і ракет, у сьнежні 1981 году пачаліся пастаўкі ў войскі. На ўзбраеньне прыняты ў 1982 годзе.

Афіцыйнае слоўнае назва комплексу зьяўляецца бэкронімом ад фразы  (комплекс, спалучаны з РЛС суправаджэньня c фазаванымі антэннымі кратамі для перахопу цэлі па лініі візаваньня). У войсках за характэрны выгляд кантэйнэрнай пускавой устаноўкі комплекс нэфармальна называюць «сьмецьцявоз з гідрапрывадам» (dumpster on hydraulics).

У цяперашні час эксплёатуецца і пастаўляецца ў іншыя краіны ўдасканаленая вэрсія сыстэмы, «Patriot» «PAC-3».

Кошт пастаўкі 9 батарэй (па 4 ПУ на батарэю) сыстэм «Пэтрыёт» можа даходзіць да $9 млрд (уключае ў сябе: 36 ПУ ЗУР «Пэтрыёт» PAC-3 (9 батарэй па 4 ПУ), 288 ЗУР «Пэтрыёт» PAC-3, 216 ЗУР з удасканаленым навядзеньнем GEM-T, 10 камплектаў РЛС з фазаванымі кратамі, 10 кантрольных станцый захопу цэлі). Кошт пуску адной ракеты складае каля 3 млн даляраў ЗША.

## Канструкцыя
Навядзеньне ракеты MIM-104 на цэль ажыцьцяўляецца радыёкамандным кіраваньнем з зямлі з дапамогай мэтаду «сачэньня праз ракету» (TVM — скар. ). Ракета, якая ляціць, прымае адлюстраваны сыгнал ад мэты наземнай РЛС і рэтрансьліруе яго ў аднабаковым канале сувязі на камандны пост. Таму, што ракета ў палёце заўсёды знаходзіцца бліжэй да цэлі, чым радар які за ёй сочыць, то сыгнал, які адлюстроўваецца ад цэлі прымаецца ракетай больш эфэктыўна, што забясьпечвае вялікую дакладнасьць і больш эфэктыўнае супрацьдзеяньне памехам. Такім чынам, выпраменьвальнік РЛС навядзеньня працуе на дзьве прыёмныя станцыі: прыёмнік самага радару і прыёмнік ракеты. Кіруючы кампутар супастаўляе дадзеныя, атрыманыя ад наземнай РЛС і ад самой ракеты і выпрацоўвае папраўкі да траекторыі, накіроўваючы ракету ў цэль.

Мадэль MIM-104B мае рэжым цалкам аўтаномнага пасіўнага навядзеньня ракеты на крыніцу сыгналу. Такі рэжым можа выкарыстоўвацца для эфэктыўнага трапляньня ў самалёты, стваральнікаў радыёперашкод і наземных радараў, якія дзейнічаюць у радыюсе дзеяньня сыстэмы.

## Крыніцы

ЗША
Старыя Габы

**Стары́я Га́бы** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

За 30 кілямэтраў на ўсход ад гораду Мядзел, 140 кілямэтраў ад Менску, 18 кілямэтраў ад чыгуначнай станцыі Крывічы.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1926 году Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва.

Да 28 траўня 2013 году вёска зьяўлялася цэнтрам Старагабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 662 жыхары, 126 двароў
* 1931 год — 648 жыхароў, 129 двароў
* 2001 год — 435 жыхароў, 176 двароў
* 2009 год — 280 чалавек

## Інфраструктура
* Сярэдняя школа і дзіцячы садок
* Дом культуры
* Бібліятэка
* Камбінат бытавога абслугоўваньня
* Аддзяленьне сувязі

## Славутасьці
* Царква Сьвятога Мікалая (1905).

## Вядомыя асобы
* Іван Мычко (нар. 1949) — беларускі палітык.

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Царква Сьвятога Мікалая (Старыя Габы)

**Царква Сьвятога Мікалая** — праваслаўны храм у в. Старыя Габы Мядзельскага раёну Менскай вобласьці.

## Гісторыя
Разьмешчана ў цэнтры вёскі. Пабудавана ў 1905 годзе з бутавага каменю і цэглы. Да 1990-х гадоў ня дзейнічала.

## Архітэктура

Помнік архітэктуры рэтраспектыўна-расейскага стылю. Храм традыцыйнай чатырохчасткавай падоўжна-восевай кампазыцыі: двух’ярусная (васьмярык на чацьверыку) шатровая званіца, прамавугольная трапэзная, кубападобны асноўны аб’ём, пяцігранная апсіда. Чатырохсхільны дах асноўнага аб’ёму завершаны маляўнічым 5-купальлем (цыбулепадобныя галоўкі на васьмігранных барабанах), якое ўзбагачаюць макаўкі званіцы і апсіды. Эстэтычны эфэкт дасягаецца і высакаякаснай муроўкай сьцен з цёсаных блёкаў вапняку, выкладкай імі арачнага парталу галоўнага ўваходц і вуглавых рустаў. Цаглянай муроўкай выкладзены прафіляваныя карнізы з гарадкамі і ліштвы арачных аконных праёмаў.

## Літаратура
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыклапедычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Мядзельскага раёну
Катэгорыя:Старыя Габы
Старыя Габы
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Мікалая
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1905 годзе
Канчані

**Канча́ні** (таксама *Каньча́ні*) — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1770 годзе вёска, 15 сем’яў, у складзе Мядзельскага староства Віленскага ваяводзтва Рэчы Паспалітай.

У 1868 годзе вёска Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 13 двароў, 157 жыхароў. У 1904 годзе ў вёсцы 192 жыхары, з 1901 года тут працавала школа граматы. У 1908 годзе 33 двары, 198 жыхароў.

У 1921 годзе вёска ў складзе гміны Мядзел Дунілавіцкага (з 1925 году Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва.

З 12 кастрычніка 1940 году ў Старагабскім сельсавеце Мядзельскага раёну Вілейскай, з 20 верасьня 1944 года Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году Менскай абласьцей.

У 1940 годзе 39 двароў, 187 жыхароў. У 1948 годзе ў вёсцы быў створаны калгас «Шлях Ільіча». З 19 красавіка 1954 году вёска ў складзе калгасу «Шлях Ільіча» (цэнтар — вёска Зані).

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Старагабскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 39 двароў, 175 жыхароў
* 1931 год — 49 жыхароў, 7 двароў
* 1960 год — 122 жыхара
* 1997 год — 3 двары, 6 жыхароў
* 2009 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Старына (Мядзельскі раён)

**Старына́** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска Старына III у складзе гміны Жосна, пазьней у складзе гміны Варапаева Пастаўскага павету Віленскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 1921 год — 15 жыхароў, 3 двары
* 1931 год — 20 жыхароў, 3 двары
* 2009 год — 36 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Янушаўка

**Яну́шаўка** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя

У 1904 г. засьценак Жасьнянскай воласьці Віленскай губэрні, валоданьне Казлоўскай, 21 жыхар.

У 1921 г. фальварак гміны Жосна Дунілавіцкага (з 1925 года Пастаўскі) павету Віленскага ваяводзтва, 5 двароў, 32 жыхары.

З 12 кастрычніка 1940 году — у Слабадзкім сельсавеце Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20 верасьня 1944 г. — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Менскай абласьцей.

У 1940 годзе вёска мела 5 двароў, 34 жыхары.

У сьнежні 1948 году у вёсцы была адчынена школа для дарослых, вучылася 12 чалавек. У 1949 годзе жыхары вёсак Зыкава і Янушаўка стварылі калгас імя Чкалава. 3 сакавіка 1954 году вёска ў складзе калгасу «1 Мая» (цэнтар — вёска Канстанцінава).

## Насельніцтва
* 1921 год — 5 двароў, 32 жыхара
* 1960 год — 26 жыхароў
* 1997 год — 9 двароў, 15 жыхароў
* 2009 год — 3 чалавекі

## Славутасьці
З вёскі Янушаўка паходзіць вятрак пачатку XX стагодзьдзя рэдкага ў Беларусі тыпу — пальтрак, перанесены ў Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту ().

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Азёрнікі

**Азёрнікі** () — населены пункт у Дагдзкім краі Латвіі, адміністрацыйны цэнтар Азёрніцкай воласьці.

Знаходзіцца на паўночна-ўсходнім беразе возера Еша, на скрыжаваньні рэгіянальных аўтадарог P49, P52 і P55. Адлегласьць да места Краслаў складае каля 50 км.  год, у населеным пункце пражывала 356 чалавек. Ёсьць валасная адміністрацыя, сярэдняя школа, дзіцячы садок, грамадзкі цэнтар, бібліятэка, паштовае аддзяленьне, касьцёл.

Азёрніцкі касьцёл (з агароджай) — помнік архітэктуры рэспубліканскага значэньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Латвіі
Яцыны

Назву **Яцы́ны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Яцыны — вёска ў Слабадзкім сельсавеце Мядзельскага раёну
** Яцыны — вёска ў Сьвірскім сельсавеце Мядзельскага раёну

## Падвойныя назвы
* Вялікія Яцыны
* Малыя Яцыны
Жуціна

**Жу́ціна** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1846 засьценак фальварку Посапава маёнтку Смыч Вялейскага павету Віленскай губэрні, валоданьне графа К. І. Тызэнгаўза, 1 двор, 4 жыхары. У 1904 годзе маёнтак Мядзельскай воласьці Вялейскага павету, валоданьне памешчыка Пшазьдзецкага, 16 жыхароў.

У 1921 годзе маёнтак у складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага (з 1925 г. Пастаўскага) павету Віленскага ваяводзтва, 2 двары, 14 жыхароў.

У 1940 годзе вёска, 22 двары, 152 жыхары. З 12.10.1940 г. у Нагаўскім сельсавеце Пастаўскага, з 25.11.1940 г. Мядзельскага раёну Вялейскай, з 20.09.1940 г. Маладэчанскай абласьцей, з 02.08.1950 г. у Слабадзкім сельсавеце, з 20.01.1960 г. у Менскай вобласьці.

У 1949 г. ствараны калгас імя Леніна. З 1954 вёска ў складзе калгасу «1 Мая» (цэнтпр — вёска Канстанцінава).

## Насельніцтва
* 1921 год — 2 двары, 14 жыхароў
* 1960 год — 48 жыхароў
* 1997 год — 6 двароў, 9 жыхароў
* 2009 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Красьняны

**Красьня́ны** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Слабадзкога сельсавету.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе гміны Жосна Пастаўскага павету Віленскага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 2009 год — 14 чалавек
* 2019 год — 8 чалавек

## Славутасьці

* Сядзіба Янішэўскіх

### Страчаная спадчына
* Капліца.

## Асобы
* Антон Садоўскі (1944—2025) — матэматык, доктар фізыка-матэматычных навук.

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабадзкі сельсавет (Мядзельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну