open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Міжземнамор’е

**Міжземнамо́р’е** — міжкантынэнтальны рэгіён, у склад якога ўваходзяць Міжземнае мора, яго астравы і ўзьбярэжныя рэгіёны Паўднёвай Эўропы, Пярэдняй Азіі і Паўночнай Афрыкі. Геаграфічнай своеасаблівасьцю Міжземнамор’я зьяўляецца тое, што яго тэрыторыя ў параўнаньні зь іншымі рэгіёнамі ляжыць на трох кантынэнтах. Краіны, тэрыторыя якіх зьяўляецца часткай рэгіёну, называюць краінамі Міжземнамор’я. Тэрыторыі большай часткі краінаў Міжземнамор’я, такіх як Францыя, Турцыя або краінаў Паўночнай Афрыкі, толькі часткова ўваходзяць у склад рэгіёну. Паводле культурных і кліматычных асаблівасьцей да Міжземнамор’я таксама далучаюць і Партугалію, нягледзячы на тое што краіна ня мае выхаду да Міжземнага мора.

Абмежаваньне Міжземнамор’я ажыцьцяўляецца пераважна паводле кліматалягічных і культурных крытэраў, але таксама на фізыка-геаграфічнай і палітычнай выснове, што часткова ўзаемаабумоўлена. Агульнапрынятым крытэрам у вызначэньні межаў міжземнаморскага рэгіёну зьяўляюцца натуральная і патэнцыяльныя тэрыторыі пашырэньня аліўкавага дрэва, так званая мяжа аліўкавага дрэва. Паводле апошняй характэрыстыкі, межы Міжземнамор’я вызначаюцца межамі пашырэньня міжземнаморскага клімата. Аднак з той нагоды, што, па-першае, аліўкавае дрэва не заўсёды распаўсюджана на тэрыторыях з тыповым міжземнаморскім кліматам (напрыклад, у гарыстых мясьцінах), па-другое, таму, што некаторыя ўзьбярэжныя рэгіёны Міжземнамор’я знаходзяцца ў іншых кліматычных зонах, паняцьцем Міжземнамор’е звычайна акрэсьліваюць некалькі больш значны геаграфічны рэгіён. Акрамя гэтага, згодна агульнапрынятаму меркаваньню, некаторыя рэгіёны зь яскрава вызначаным міжземнаморскім кліматам, але значнай геаграфічнай адлегласьцю да Міжземнага мора, да Міжземнамор’я не адносяць. У лік апошніх уваходзяць, напрыклад, узьбярэжныя рэгіёны Чорнага мора і высакагорныя раёны горнага масіва Заграс у Іране.

Агульная плошча Міжземнамор’я складае каля 3,85 млн км², зь якіх каля 1,35 млн км² прыходзяцца на сушу, астатнюю плошчу ў 2,5 млн км² пакрывае Міжземнае мора. Самы паўночны пункт ляжыць ля падножжа Альпаў у Вэнэцыі, самы крайні пункт на захадзе — Каба да Рока непадалёку ад Лісабону. На ўсходзе і поўдні межы рэгіёну праходзяць па ўскрайку (пераходных зонах) Сырыйскай пустыні ці Сахары, пры гэтым межы на поўдні дастаткова адвольныя, таму што зоны пустыннага клімату ў некаторых мясьцінах падступаюць да самага ўзьбярэжжа (напрыклад, каля Порт-Саіду на поўначы Сынайскага паўвострава).

Тэрыторыя Міжземнамор’я ляжыць на трох кантынэнтах: у Эўропе, Афрыцы і Азіі. У склад эўрапейскай часткі ўваходзяць (цалкам або часткова) Партугалія, Гішпанія, Францыя, Італія, Славенія, Харватыя, Босьнія і Герцагавіна, Чарнагорыя, Альбанія, Грэцыя і эўрапейская частка Турцыі, а таксама карлікавыя краіны Андора, Манака, Сан-Марына, Ватыкан і Мальта. Азіяцкая частка ляжыць на тэрыторыі азіяцкай часткі Турцыі, Сырыі, Лібіі, Ізраіля, Палестынскага аўтаномнага раёна і Ярданіі, а таксама выспы Кіпр.
Фрыдрых Ніцшэ

**Фры́дрых Вільгэ́льм Ні́цшэ** (; нар. 15 кастрычніка 1844, Рэкен, Каралеўства Прусія — 25 жніўня 1900, Ваймар, Нямецкая імпэрыя) — нямецкі філёзаф, прадстаўнік ірацыяналізму, філёляг, паэт і кампазытар. У 1869 годзе стаўся прафэсарам клясычнае філялёгіі ва ўнівэрсытэце Базэлю, але ў 1879 годзе па стане здароўя быў вымушаны пакінуць выкладаньне. Наступныя 10 гадоў правёў у вандроўках па Эўропе, дзе напісаў большасьць сваіх значных твораў. У 1889 годзе ў Турыне захварэў і да канца жыцьця застаўся псыхічна хворым.

На яго паўплывала перш за ўсё творчасьць Артура Шапэнгаўэра й Рыхарда Вагнэра, ад якіх пазьней адвярнуўся. Творы Ніцшэ мелі вялікі ўплыў на мысьлярства й літаратуру XX стагодзьдзя. Адной зь вядомых канцэпцыяў Ніцшэ лічыцца канцэпцыі пра звышчалавека. Савецкая марксісцка-ленінская ідэалягічная прапаганда называла Фрыдрыха Ніцшэ прадвесьнікам фашызму, але сучасныя філёзафы аднадушна сыходзяцца ў меркаваньні, што Ніцшэ ня быў ані фашыстам, ані нацыстам. Гэта пацьвярджае той факт, што нямецкі філёзаф пісаў пра «звышчалавека» як пра асобны аб’ект чалавечае супольнасьці. Насуперак гэтаму фашызм разглядаецца як калектыўная зьява ці інакш статкавы інстынкт.

На беларускую мову кнігу «Так сказаў Заратустра» пераклаў Васіль Сёмуха, кнігу «Ессе Homo» — Лявон Баршчэўскі.

## Пераклады на беларускую мову
* 
* 

## Літаратура
* 
* Альоша А., Шварц Рональд П., Швеппе Вступ до філософії
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фрыдрых Ніцшэ. Слава і вечнасьць
* Ніцшэ — «Nietzsche Channel» (ангельская)
* Працы Фрыдрыха Ніцшэ на праекце Gutenberg
* Гісторыя філязофіі Ніцшэ
* Працы Ніцшэ на DMOZ

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1844 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэкене
Катэгорыя:Памерлі 25 жніўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1900 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Ваймары
Катэгорыя:Нямецкія філёзафы
Катэгорыя:Нямецкія філёлягі
Катэгорыя:Ірацыяналізм
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Адамова (Браслаўскі раён)

**Адамо́ва** — вёска ў Беларусі, каля возера Васільку. Уваходзіць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 24 чалавекі
* 2010 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Антонаўцы (Браслаўскі раён)

**Анто́наўцы** — вёска ў Беларусі, паміж азёрамі Балойса і Войса. Уваходзяць у склад Слабодкаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Знаходзяцца за 6 км на поўнач ад Браслава.

## Насельніцтва
* 1999 год — 11 чалавек
* 2010 год — 9 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Слабодкаўскі сельсавет (Браслаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
1004

## Падзеі
* студзень — Ян XVII стаў 141-м Рымскім Папам 

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Ажуройсьці (Віцебская вобласьць)

**Ажуро́йсьці** — вёска ў Беларусі, каля ракі Лынтупкі. Уваходзяць у склад Лынтупскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 19 чалавек
* 2010 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Лынтупскі сельсавет
Абрамаўшчына (Віцебская вобласьць)

**Абра́маўшчына** — вёска ў Беларусі, каля возера Саранчанаў. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 4 чалавекі
* 2010 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Лынтупскі сельсавет
Гроцкаўшчына

**Гро́цкаўшчына** — былая вёска ў Беларусі, каля ракі Лынтупкі. Уваходзіла ў склад Лынтупскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
20 чэрвеня 2008 году вёску ліквідавалі пастановай Пастаўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Пастаўскага раёну
Дварчаны (Лынтупскі сельсавет)

**Дварча́ны** — вёска ў Беларусі, каля ракі Пелякі. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году вёска належала да Лынтупскага пасялковага савету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 10 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Лынтупскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Каптаруны

**Каптару́ны** — вёска ў Беларусі, каля возера Каптарунаў. Уваходзіць у склад Лынтупскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 21 чалавек
* 2010 год — 6 чалавек
* 2019 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Лынтупскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Кабыльнішкі

**Кабыльні́шкі** — былая вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Лынтупскага сельсавету.

## Гісторыя
20 чэрвеня 2008 году вёска ліквідаваная рашэньнем Пастаўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Пастаўскага раёну
Нарушышкі

**Нару́шышкі** — былы хутар у Беларусі, каля ракі Волксны. Уваходзіў у склад Лынтупскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Нора (Noro) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normund) паходзіць ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне'. Імя Норуш (Норыш) гістарычна бытавала ў Польшчы: *Norusch* (1446 год), *Norisch* (1442, 1444 і 1450 гады). У Чэхіі бытавала германска-славянскае імя Noreš.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
20 чэрвеня 2008 году хутар ліквідавалі пастановай Пастаўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Пастаўскага раёну
Раманішкі (Віцебская вобласьць)

**Рама́нішкі** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Пелякі. Уваходзяць у склад Лынтупскага сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 24 чалавекі
* 2010 год — 17 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лынтупскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Перавалока

Назву **Перавало́ка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Перавалока — хутар у Браслаўскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Перавалока — вёска ў Рэчыцкім раёне 

## Рэкі
* Перавалока — левы прыток ракі Правая Лясная (басэйн Віслы)

## Глядзіце таксама
* Перавалочча
* Пярэвалака 
* Пярэвалакі 
* Пярэвалачня
Ахрэмаўцы

**Ахрэ́маўцы** — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Ахрэмаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1902 год — 300 чалавек
* 1999 год — 1446 чалавек
* 2010 год — 1312 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ахрэмаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Альгярдова

**Альгярдо́ва** — вёска ў Беларусі, каля возера Дрывятаў. Уваходзяць у склад Ахрэмаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Алгерд, Алгерт, Олгард, Алгард, Алгарда, Алгарт, Галгерд або Галгард (Algerd, Algeard, Algerðr, Algert, Olgard, Algardus, Algardis, Algart, Hallgerðr, Halgardus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ал- (імёны ліцьвінаў Алігут, Альмін, Аламунт; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад гоцкага alls 'увесь, кожны', а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Вісігерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Wisgeard, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека').

Адпаведнасьць імя Альгерд германскаму імю Olgard (Olgardus) сьцьвердзіў мовазнаўца і літаратуразнаўца-мэдыявіст Аляксандар Бразгуноў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 75 чалавек
* 2010 год — 50 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ахрэмаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Ахрэмаўшчына

**Ахрэ́маўшчына** — хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ахрэмаўскага сельсавету.

## Гісторыя
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рады БНР Ахрэмаўшчына абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду Камуністычнай партыі Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыскага падзелу 1921 году 18 гадоў засьценак быў у складзе гміны Язна, з 1926 года ў складзе гміны Браслаў Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі (Заходняя Беларусь). У 1939 годзе была далучаная да Беларускай ССР (Узьяднаньне Беларусі).

## Насельніцтва
* 1921 год — 13 чалавекi
*1931 год — 14 чалавекi
*1999 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ахрэмаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Аколіца (Віцебская вобласьць)

**Ако́ліца** — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ахрэмаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 42 чалавекі
* 2010 год — 21 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура

Катэгорыя:Ахрэмаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Даўяты Малыя

**Даўя́ты Малы́я** — вёска ў Беларусі, каля возера Корні. Уваходзяць у склад Ахрэмаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Даўят або Давята (Dowyatt, Daviato) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўмонт; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Damondus) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны', а аснова -ют- (-ят-) (імёны ліцьвінаў Ютэль, Вілят, Карыят; германскія імёны Jutilo, Wiliatus, Cariatto) — ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак'. Такім парадкам, імя Даўят азначае «здольны нашчадак».

Адпаведнасьць імя Даўят германскаму імю Dowyatt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Слушнасьць супастаўленьня імя Даўят з германскім імём Dowyatt прызнае летувіскі тапаніміст Аляксандрас Ванагас.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох вёска ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі. З 1939 году ў складзе Беларускай ССР пасьля ўзьяднаньня Беларусі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 47 чалавек
* 1931 год — 44 чалавекi
* 1999 год — 11 чалавек
* 2010 год — 6 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ахрэмаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Дзегцяры (Браслаўскі раён)

**Дзегцяры́** — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Дзегцяры ўваходзяць у склад Ахрэмаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У кастрычніку 1943 году гітлераўцамі было спалена 49 дамы, забіта 12 чалавекі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 114 чалавек
* 2010 год — 47 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ахрэмаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Зімнікі

**Зі́мнікі** — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ахрэмаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Ёды, Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 3 чалавекi

## Крыніцы

Катэгорыя:Ахрэмаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Кіслаўшчына (Віцебская вобласьць)

**Кі́слаўшчына** — былая вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Ахрэмаўскага сельсавету.

## Гісторыя
17 сакавіка 2010 году вёска ліквідаваная рашэньнем Браслаўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Браслаўскага раёну
Рукшы

**Ру́кшы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Дружнянкі. Уваходзяць у склад Ахрэмаўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Назва

Рокш (Rocksch) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова хрок- (рок-, рук-) (імя ліцьвінаў Рокіль; германскае імя Rochilo) паходзіць ад гоцкага hruk, стараісьляндзкага hrokr 'варона' або стараверхненямецкага (h)ruoho 'грак, сойка'.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Ёды Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 167 чалавек
* 1931 год — 186 чалавек
* 1999 год — 3 чалавекі
* 2010 год — 2 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ахрэмаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Шараманка

**Шарама́нка** — былы хутар у Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіў у склад Ахрэмаўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Браслаўскага раёну
Вільля-Кляра

**Ві́льля-Кла́ра** () — адна з 14 кубінскіх правінцыяў. Адміністрацыйны цэнтар — горад Санта-Клара. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Тунас

**Ту́нас** (**Ляс-Ту́нас**) () — адна з 14 кубінскіх правінцыяў. Адміністрацыйны цэнтар — горад Вікторыя-дэ-ляс-Тунас.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Гальгін (правінцыя)

**Гальґі́н** () — адна з 14 кубінскіх правінцыяў. Адміністрацыйны цэнтар — горад Гальґін. На тэрыторыі правінцыі знаходзіцца Нацыянальны парк імя Аляксандра Гумбальта.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Івана Бакера

**Іва́на Баке́ра Масіяс** () (11 чэрвеня 1994, Барсэлёна) — гішпанская кінаакторка. Выканала галоўную ролю ў фільме «Лябірынт Фаўна» (2006). За гэтую ролю Івана артымала пяць кінапрэмій, у тым ліку гішпанскую «Гоя» і прэмію «Сатурн» як найлепшай маладой акторцы. Івана Бакера выканала некалькі другарадных роляў у кіно да сваёй ролі ў «Лябірынце Фаўна». Самая вялікая роля была ў фільме «Хрупкасьць» (2005), дзе яна зьнялася разам з Калістай Флокхарт і Рычардам Роксбургам. Яна была выбраная з прыкладна 1000 дзяцей, якія праходзілі кастынг на ролю ў фільме «Лябірынт Фаўна». Дэль Тора сказаў, што калі ён убачыў яе кучаравыя валасы, ён зразумеў, што яна выдатна падыходзіць на гэтую ролю. Паводле першапачатковага сцэнару Афэліі павінна было быыь 8 гадоў, але сцэнар быў спэцыяльна перапісаны для Бакера, якой у той момант было 11 гадоў. У наступным фільме Бакера «Жонка анархіста» (, 2008) дзеяньне зноў адбываецца ў часы Грамадзянскай вайны ў Гішпаніі. Яна грае другарадную ролю *Паломы*, дзяўчынкі ва ўзросьце 15 гадоў.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барсэлёне
Катэгорыя:Гішпанскія акторкі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сатурн»
Дзікі Захад

**Дзікі Захад** () — прастанародная назва тэрыторыяў сучасных ЗША, якія ў другой палове XIX стагодзьдзя яшчэ не ўваходзілі ў склад гэтай краіны. Па меры пашырэньня тэрыторыі ЗША і ўрбанізацыі, плошча Дзікага Захаду ўсё больш скарачалася, пакуль ён прыкладна ў 1890 годзе ня зьнік поўнасьцю.

Дзікі Захад характарызаваў першапраходчыцкі настрой, зь якім шматлікія людзі пакідалі ўсё больш густа заселены ўсход ЗША і накіроўваліся на захад. Вялікую частку зь іх складалі новыя імігранты з Эўропы. Чыньнікі для перасяленьня на захад былі розныя. Для шматлікіх пражываньне ва ўсходніх штатах было не па кішэні, у той час як на захадзе чакалі неабжытыя землі, на якіх можна было асесьці ў якасьці фэрмэра. Іншыя былі ў пошуках хуткага багацьця, спадзяючыся знайсьці золата. Пасьля таго, як у 1848 годзе ў Каліфорніі было выяўлена золата, пачалася так званая залатая ліхаманка, якая павялічыла струмень перасяленцаў. Для некаторых неабжыты захад быў ідэальны, каб безь перашкодаў жыць па сваіх рэлігійных статутах. Адным з прыкладаў гэтаму зьяўляюцца мармоны, якія пасяліліся ў штаце Юта.

Ужо ў самім XIX стагодзьдзі першапраходцы і Дзікі Захад разглядаліся ў рамантычным і гераічным сьвятле. Тыповымі сюжэтамі аповядаў аб Дзікім Захадзе былі сутыкненьні з індзейцамі, каўбоі, паляваньне на бізонаў, промысел золатаздабытчыкаў, паядынкі шэрыфаў і бандытаў. З прыходам кінематографу сюжэт Дзікага Захаду знайшоў сваё адлюстраваньне ў жанры вэстэрн.

## Глядзіце таксама
* Каўбой
Гранма (правінцыя)

**Гра́нма** () — правінцыя на паўднёвым захадзе Кубы з адміністрацыйным цэнтрам у горадзе Баяма. Плошча — 8327 км², насельніцтва — 819 500 чал., шчыльнасьць насельніцтва — 97,9 чал./км².

У часы гішпанскай калянізацыі тэрыторыі сучаснай Гранмы ўваходзілі ў склад старой правінцыі Арыентэ. У 1959 на ўзьбярэжжы правінцыі адбылася высадка мэксыканскіх рэвалюцыянэраў зь яхты «Гранма», якіх узначальваў Фідэлем Кастра. Менавіта тут разгарнуліся асноўныя падзеі кубінскай рэвалюцыі. Назва правінцыі паходзіць ад назвы рэвалюцыйнай яхты, Гранма зьяўляецца адзінай правінцыяй Кубы, якая ня носіць назву сваёй сталіцы.

## Глядзіце таксама
* Дэсэмбарка-дэль-Гранма

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Мэксыканская затока

**Мэксыка́нская зато́ка** (; Амэрыканская затока, ) — ускраіннае мора Атлянтычнага акіяну, абмежаванае з паўночнага захаду, поўначы і ўсходу ўзьбярэжжам ЗША (штаты Флорыда, Алабама, Місысыпі, Люізіяна і Тэхас), на поўдні і паўднёвым захадзе — узьбярэжжам Мэксыкі (штаты Тамаўпілас, Вэракруз, Табаска, Кампеча, Юкатан), на паўднёвым усходзе — Кубай.

Затока злучаецца з Атлянтычным акіянам Фларыдзкім і Юкатанскім пралівамі. Дзякуючы параўнальна невялікай шырыні гэтых праліваў прыліўныя зьявы выяўленыя слаба. У Мэксыканскую затоку ўпадае мноства рэк, уключаючы Місысыпі, Алабаму і Нуэсэс.

Найбуйнейшыя гарады на ўзьбярэжжы — Тампа, Санкт-Пецярбург, Пэнсакола, Мабіл, Новы Арлеан, Г’юстан.

На шэльфе Мэксыканскай затокі засяроджаныя значныя запасы нафты і прыроднага газу; здабыча гэтых карысных выкапняў вядзецца ў асноўным з дапамогай нафтавых плятформаў.

## Крыніцы


Катэгорыя:Ускраінныя моры Атлянтычнага акіяну
Катэгорыя:Граніца ЗША і Мэксыкі
Гавана (правінцыя)

**Праві́нцыя Гава́на** () — адна з 14 кубінскіх правінцыяў (да 1 студзеня 2011 году). Адміністратыўны цэнтар — горад Гавана. Горад Гавана ўтварае асобную правінцыю. 1 студзеня 2011 году падзеленая на дзьве правінцыі.

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Камагуэй (правінцыя)

**Камаґуэ́й** () — адна з 14 кубінскіх правінцыяў. Адміністрацыйны цэнтар — горад Камагуэй.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Грубешаў

**Грубешаў** (, ) — горад і гарадзкая гміна ва ўсходняй частцы Люблінскага ваяводзтва Польшчы, адміністрацыйны цэнтар Грубешаўскага павету.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Люблінскага ваяводзтва
Холм

**Холм** (, ) — горад, гарадзкая гміна і гарадзкі павет ва ўсходняй частцы Люблінскага ваяводзтва Польшчы, цэнтар Холмскага ваяводзтва ў 1975—1998 гадах. Холм стаіць на рацэ Ўгерцы.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка
Ісьля-дэ-ля-Хувэнтуд

**І́зла-дэ-ла-Хувэнту́д** ( — *„Выспа Маладосьці“*) — спэцыяльны муніцыпальны раён Кубы. Адміністрацыйны цэнтар — горад Нуэва-Хэрона. Месьціцца на высьпе **Хувэнтуд**, другой па велечыні высьпе Кубінкага архіпэлягу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Правінцыі Кубы
Пулавы

**Пулавы** () — горад і гарадзкая гміна ў Люблінскім ваяводзтве Польшчы, адміністрацыйны цэнтар Пулаўскага павету. Пулавы стаяць на рэках Вісьле і Кураўцы.

## Выбітныя ўраджэнцы і жыхары
* Богдан Задура (нар. 1945) — польскі паэт

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Люблінскага ваяводзтва
Замасьць

**За́масьць** () — горад і гарадзкая гміна ў паўднёва ўсходняй частцы Люблінскага ваяводзтва Польшчы, адміністрацыйны цэнтар павету, сталіца Замасьцкага ваяводзтва ў 1975—1998 гадах. Зьяўляецца культурным, адукацыйным і турыстычным цэнтрам ваяводзтва. Па колькасьці насельніцтва Замасьць займае трэцае месца ў ваяводзтве, але па плошчы займае 10 месца. У 1992 годзе гістарычная частка гораду была ўнесеная ў сьціс Сусьветнай Спадчыны ЮНЭСКО.

Замасьць стаіць на рацэ Лабунька.

## Гісторыя
Гарадзкія правы Замасьць атрымала ў 1580 годзе, згодна з прывілеем канцлера і вялікага гетмана Яна Замойскага. У XVII стагодзьдзі горад пачаў хутка разьвівацца. У 1648 годзе Замасьць асаджалася казакамі Багдана Хмяльніцкага, а ў 1656 годзе швэдзкімі войскамі. Аднак захапіць горад не атрымалася. Падчас Паўночнай вайны Замасьць была захопленая швэдзкімі і саксонскімі войскамі.

Пасьля падзелу Рэчы Паспалітай горад трапіў у склад Аўстрыйскай імпэрыі (з 1772 году). У 1809 годзе Замасьць была далучанае да Варшаўскага герцагства. З 1818 году Замасьць знаходзілася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стала ўезным горадам Люблінскай губэрні. У 1821 годзе адбылася мадэрнізацыя гарадзкой крэпасьці, у выніку якой значна зьмяніўся зьнешні выгляд гораду. Крэпасьць стала важным пунктам вайсковай абароны падчас паўстаньня Тадэвуша Касьцюшкі, які быў узяты расейскімі войскамі адным з апошніх.

Падчас Першай сусьветнай вайны праз Замасьць прайшла лінія чыгункі (1916 год). Пасьля абвяшчньня незалежнасьці Польшчы ў 1918 годзе, тут адбылася камуністычнае паўстаньне пад кіраўніцтвам маёра *Ліса-Кулі*. У 1920 годзе ў навакольлі Замасьці былі разьбітыя савецкія войскі, якімі кіраваў Міхаіл Тухачэўскі.

У верасьці 1939 году горад быў акупаваны савецкімі войскамі, якія хутка перадалі горад пад уладу фашысцкай Германіі. На працягу Другой сусьветнай вайны каля Замасьці быў утвораны канцэнтрацыйны лягер, дзе загінулі каля 8 тыс. чалавек, а таксама лягер для савецкіх ваеннапалонных. 11 ліпеня 1944 году Замасьць бала захопленае Савецкімі войскамі.

З 1975 да 1998 году Замасьць была сталіцай Замосьцеўскага ваяводзтва, а з 1999 году стала павятовым горадам Люблінскага ваяводзтва.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Гарады Люблінскага ваяводзтва
Нуэва-Хэрона

**Нуэ́ва-Хэро́на** (па-гішпанску: *Nueva Gerona*) — горад на кубінскай высьпе Хувэнтуд, адміністратыўны цэнтар спэцыяльнага муніцыпальнага раёну Ізла-дэ-ла-Хувэнтуд. Закладзены амэрыканцамі ў 1830 годзе. Горад месьціцца паміж горамі Кабальлёс і Касас, за 3 км ад упадзеньня ракі Касас у Карыбскае мора.

Катэгорыя:Гарады Кубы
Сант’яга

**Сант’яга** ёсьць часткаю наступных тапонімаў:

* Сант’яга-дэ-Куба — другі па велічыні горад Кубы.
* Правінцыя Сант’яга-дэ-Куба — адна з 14 кубінскіх правінцый.
* Сант’яга-дэ-Чылі — сталіца Чылі.
* Сант’яга-дэ-Кампастэла — горад у Гішпаніі.
* Сант’яга-дэ-Гуякіль — найбуйнейшы горад Эквадору.
* Сант’яга-дэ-Ляон-дэ-Каракас, скарочана Каракас — сталіца Вэнэсуэлы.
* Марона-Сант’яга — адна з 22 правінцый Эквадору.
Мсьціслаўскія

Прозьвішча **Мсьціслаўскія** мелі два княскія роды з дынастыі Ґедымінавічаў:

* нашчадкі князя Лінґвеня Альґердавіча — князі Мсьціслаўскія (Лінґвеньевічы);
* нашчадкі Вялікага Князя Яўнуты Ґедзімінавіча — князі Мсьціслаўскія (Яўнуцьевічы).


Катэгорыя:Генэалёгія
Друцкія

Прозьвішча **Друцкія** мелі два княскія роды:

* Друцкія (Рурыкавічы) — удзельныя князі зь лініі Полацкіх князёў Ізяславічаў, з дынастыі Рурыкавічаў;
* Друцкія (Гедзімінавічы) — з дынастыі Ґедзімінавічаў.



Катэгорыя:ГенэалёгіяКатэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Сант’яга-дэ-Куба

**Сант'я́ґа-дэ-Ку́ба** () — другі паводле велічыні горад Кубы, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Сант’яґа-дэ-Куба.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Кубы
Сан-Антоніё

**Сан-Антоніё** (, мянушка: «*Горад на беразе ракі*») — горад у ЗША, разьмешчаны ў паўднёва-цэнтральнай частцы штату Тэхас. Адміністрацыйны цэнтар графства Бэксар. Сан-Антоніё зьяўляецца 2-м па колькасці жыхароў горадам Тэхасу і 7-м у ЗША (1,2 млн жыхароў паводле зьвестак на 2005 год). Цэнтар прамысловасьці і турызму. У Сан-Антоніё знаходзіцца крэпасьць Алама — знак здабыцьця незалежнасьці Тэхасу.

## Эканоміка

Сан-Антоніё мае 4 кірункі ў разьвіцьці сваёй эканомікі: фінансавыя паслугі, ахова здароўя, нацыянальная абарона і турызм.

## Спорт

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Тэхасу
Сан-Дыега

**Сан-Дые́га** (*San Diego*, мянушка: «*Самы выдатны горад Амэрыкі*») — горад на паўднёвым захадзе ЗША, адміністрацыйны цэнтар акругі Сан-Дыега ў штаце Каліфорнія. Насельніцтва на 2005 год — 1,3 млн жыхароў.

## Геаграфія
Сан-Дыега разьмешчаны на мяжы з Мэксыкай — з поўдня да яго прымыкае мэксыканскі горад Тыхуана, на захадзе — узьбярэжжа Ціхага акіяна, на ўсходзе — адгор’і гор Сан-Ісідра.

## Гісторыя
У XVI стагодзьдзі на тэрыторыі гораду Сан-Дыега жылі індзейцы племені кумэяй. Першым эўрапейцам, хто зайшоў у заліў Сан-Дыега, быў Хуан Радрыгес Кабрыльлё, які назваў порт Сан-Мігель. У лістападзе 1602 году Сэбастыян Віскаіна абсьледаваў гавань і даў ёй цяперашнюю назву, у гонар Сьвятога Дыега Алькаляйскага У 1769 г. Гаспар Партоля заснаваў тут крэпасьць, а францысканы, пад начальствам Хуніпэра Сэра заснавалі місію, якая ўжо да 1797 г. налічвала амаль паўтары тысячы новапавернутых. Пасьля атрыманьня Мэксыкай незалежнасьці ў 1823 г., місія трапіла ў дзяржаўнае кіраваньне. Пасьля амэрыканска-мэксыканскай вайны, Сан-Дыега па дамове Гуадалупе-Ідальга разам з Каліфорніяй быў далучаны да ЗША.

## Транспарт
У Сан-Дыега дзейнічае сыстэма хуткаснага трамвая, афіцыйная назва сыстэмы — *San Diego Trolley* (літаральны пераклад — «трамвай Сан-Дыега»). Сыстэма трамвая Сан-Дыега была адкрыта ў 1981 годзе і стала першай сучаснай трамвайнай сыстэмай ЗША, адкрытай пасьля доўгага пэрыяду заняпаду гэтага віду транспарту ў ЗША (з трыццатых гадоў).

Горад абслугоўвае Міжнародны аэрапорт Сан-Дыега.

## Гарады-пабрацімы
* Алькаля-дэ-Энарэс, Гішпанія
* Варшава, Польшча
* Джэлалабад, Аўганістан
* Ёкагама, Японія
* Кавітэ, Філіпіны
* Кампінаш, Бразылія
* Леон, Мэксыка
* Пэрт, Аўстралія
* Тайчжун, Тайвань
* Тыхуана, Мэксыка
* Тэма, Гана
* Уладзівасток, Расея
* Цюаньджоў, Кітай
* Чонджу, Паўднёвая Карэя
* Эдынбург, Шатляндыя
* Яньтай, Кітай

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* City of San Diego Official Website
* City of San Diego TV — live video
* Where to go and what to see in San Diego
* Official tourism site
* San Diego History
* Movie of the San Diego Exposition, 1915
* Virtual San Diego
* Port of San Diego
* San Diego International Airport

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Маркушаў

**Маркушаў** () — населены пункт на паўднёвым усходзе Польшчы ў Пулаўскім павеце Люблінскага ваяводзтва, адміністрацыйны цэнтар гміны. Маркушаў стаіць на рацэ Кураўцы. Насельніцтва вёскі складае 2000 жыхароў (2004).

## Гісторыя
Вёска была ўпершыню згадана ў 1317 годзе. У 1795 годзе, пасьля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай, Маркушаў перайшоў пад кіраўніцтва Аўстрыі; з 1815 году ўвайшоў у склад Царства Польскага. 26 ліпеня 1792 году і 3 сакавіка 1831 году польскім войскам былі разьбітыя часткі расейскай арміі. У Другой сусьветнай вайне Маркушаў быў значна зруйнаваны германскімі паветранымі сіламі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва
Катэгорыя:Пулаўскі павет
Сымулякр

**Сымуля́кр** (ад лацінскага *simulo*, «удаваць, рабіць выгляд») — «копія», што ня мае арыгінала.

Сучаснае значэньне панятак сымулякр атрымаў, дзякуючы Жану Бадрыяру. Да таго ён азначаў проста выяву, карцінку, адлюстраваньне. Прыкладам, фатаграфія — сымулякр той рэальнасьці, адлюстраванай на ёй. Неабавязкова дакладна фатаграфічная выява: карціны, красьлюнкі на пяску, пераказ рэальнай гісторыі сваімі словамі — усё гэта ёсьць сымулякрамі.

Сёньня за сымулякр разумеюць звычайна ў тым сэнсе, якім напаўняў гэты панятак Бадрыяр: сымулякр — гэта выява без арыгінала, рэпрэзэнтацыя чагосьці, што насамрэч не існуе. Напрыклад, карцінка, якая падаецца лічбавай фатаграфіяй нечага, але насамрэч уяўляе зь сябе падробку, створаную праз размаітыя маніпуляцыі з дапамогай адмысловага праграмнага рыштунку або іншымі сродкамі, пры гэтым тое, што яна адлюстроўвае насамрэч не існуе ці ніколі не існавала — гэта сымулякр.

«Сымулякрамі» таксама мянуюць і значна большую клясу аб’ектаў ці зьяваў, не прытрымліваючыся дакладнага вышэй прыведзенага азначэньня. Падобная неаднастайнасьць выкарыстаньня панятка сымулякр паходзіць ад самога Бадрыяра, а не насуперак яму). Напрыклад, Бадрыяр назваў сымулякрам вайну 1991 году ў Пэрсыдзкай затоцы, у тым сэнсе, што, цікуючы за гэтай вайной па *[[CNN]]*, людзі ня мелі ніякай магчымасьці даведацца, ці было там нешта насамрэч, або гэта проста карагоды карцінак і ўзрушаных прапагандысцкіх рэпартажаў на экранах іх тэлевізараў.

Катэгорыя:Філязофія
1046

## Падзеі
* 25 сьнежня — Клімент ІІ стаў 149-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* 30 сьнежня: Аліба, Каталёнскі царкоўны дзяяч

## Вонкавыя спасылкі
1049

## Падзеі
* 12 лютага — Сьвяты Леў ІХ стаў 152-м Рымскім Папам
 

## Нараджэньні
 
* 
## Сьмерці
1032

## Падзеі
* Бэнэдыкт ІХ (у першы раз) стаў 145-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці
* Безпрым, князь Польшчы (1031-1032)
* лістапад — Ян ХІХ, Рымскі Папа
1045

## Падзеі
* 20 студзеня — Сыльвэстар III стаў 146-м Рымскім Папам
* 10 сакавіка — Бэнэдыкт ІХ (у другі раз) стаў 147-м Рымскім Папам
* 5 траўня — Рыгор VI стаў 148-м Рымскім Папам

## Нараджэньні
*

## Сьмерці

## Вонкавыя спасылкі
Заслаўскія

Прозьвішча **Заслаўскія** мелі два княскія роды:

* Заслаўскія (Яўнуцьевічы) — з дынастыі Ґедзімінавічаў;
* Заслаўскія (Жаслаўскія) — лінія роду князёў Астроскіх.
Джуна

**Джу́на** () — горад у ЗША, сталіца штату Аляска. Насельніцтва — 31 275 чалавек (2010 год). Горад заснаваны ў 1881 годзе, неўзабаве пасьля адкрыцьця радовішча золата. Названы ў гонар золаташукальніка Джозафа Джуна (). У горадзе разьвітыя рыбалоўства, турызм, цэлюлозна-папяровая прамысловасьць.

## Славутасьці
* Музэй гісторыі Аляскі
* Царква Сьв. Мікалая (1894) — расейская праваслаўная царква. Расейскай царква завецца па традыцыі. Сярод вернікаў расейцаў няма, служба ідзе на ангельскай мове.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына мэрыі Джуна

Катэгорыя:Гарады Аляскі
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Паравіны году

***Паравіны году*** — альбом Зьмітра Вайцюшкевіча на вершы Алеся Камоцкага запісаны ў 2003 годзе.

## Зьмест
# «Piano»
# «Пошукі адказаў»
# «Прыйдзі, мой каханы»
# «Будзе дождж»
# «Ты прымусіла пець»
# «Я ведаю»
# «Я ішоў да цябе»
# «Раскажы»
# «Іншым часам»
# «Перажыты дзень»
# «У гэтых вачах»
# «Пад уздых каганца»

## Музыканты
* Зьміцер «Todar» Вайцюшкевіч: сьпеў, дадатковы сьпеў, клярнэт
* Ксенія Мінчанка: скрыпка, дадатковы сьпеў
* Алег Івановіч: акустычная гітара, дадатковы сьпеў
* Аляксандар Шувалаў: баян
* Вячаслаў Сяргеенка: кантрабас, бас-гітара
* Юрась Мартынаў: акустычныя бубны
* Андрэй Лабчэўскі: клявішы, фартапіяна
* Зьміцер Бударын: трамбон №1
* Зьміцер Ціхановіч: труба №1, 11
* Алесь Пузыня: скрыпка №8
* Сяргей Раінчык: фартапіяна №1

## Выдаўцы
* Зьміцер Вайцюшкевіч: музыка
* Алесь Камоцкі: вершы
* WZ-Orkiestra: аранжаванне
* Сяргей Раінчык, Барыс Далгіх: запіс, зьвядзеньне
* Сяргей Раінчык: мастэрынг
* Дар'я Чарняўская: дызайн
* Зьміцер Вайцюшкевіч: Прадусар

Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Анатоль Мяльгуй

**Анатоль Мяльгуй** ( 14 сьнежня 1957, Менск —  22 красавіка 2017, Менск) — журналіст, публіцыст, музычны крытык і аналітык. Сябра Саюзу журналістаў Беларусі.

## Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (1989). З 1982 году пазаштатны карэспандэнт газэты «Чырвоная змена», адзін зь вядучых музычнай старонкі «Нотны аркуш» (разам зь Вітаўтам Мартыненкам). У 1985 годзе стаў пераможцам І Усесаюзнага конкурсу знаўцаў рок-музыкі, што наладзіў часопіс «Студенческий меридиан» (Масква). У 1986 годзе быў абраны старшынём першага беларускага рок-клюбу «Няміга» (Менск). Удзельнічаў у арганізацыі першых беларускамоўных рок-фэстаў «Тры колеры-І» (упершыню на вялікую сцэну выйшлі гурты «Бонда», «Магістрат», «Мінск», 1986) і «Тры колеры-ІІ» (упершыню на вялікай сцэне — гурты «Мроя», «», 1987).

Аўтар шматлікіх публікацыяў і крытычных матэрыялаў, прысьвечаных праблемам нацыянальнай культуры, стану беларускай мовы ў краіне, сучасных музычных кірункаў у Беларусі. Сумесна з журналістам Вітаўтам Мартыненкам у 1989 годзе ў выдавецтве БІНіМ (Нью-Ёрк) выдалі першую беларускую рок-энцыкляпэдыю «Праз рок-прызму». У 2006 годзе пабачыла іх новая сумесная кніга, прысьвечаная сучаснай беларускай музычнай культуры «222 альбомы беларускага року і ня толькі…». Выданьне адзначана спэцыяльным прызам арганізатараў «Рок-каранацыі — 2006».

Сябра культурна-асьветнага клюбу «Спадчына». Узнагароджаны мэдалём Камітэту ўшанаваньня клюбу «Спадчына» з выявай «Пагоні» за «*…актыўную і плённую працу на ніве беларускай нацыянальнай журналістыкі, за сьмелае адстойваньне права беларускага народу на дзяржаўны сувэрэнітэт*» (1998), а таксама срэбраным пярсьцёнкам з выявай «Пагоні» і дэвізам «Жыве Беларусь» за «*…дабрачынны і самаахвярны ўклад у падрыхтоўку і выданьне альманаха „Скрыжалі «Спадчыны-4»“*» (2005). Узнагароджаны Міністэрствам замежных справаў Чэскай Рэспублікі мэдалём імя Яна Масарыка, «*…у падзяку за карыснае супрацоўніцтва ў паглыбленьні беларуска-чэскіх стасункаў*» (2007).

## Бібліяграфія
* 
* 
## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Kamunikat.org
* Артыкулы ў газэце «Новы час»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Санта-Кляра

**Са́нта-Кля́ра** () — горад у цэнтральнай Кубе, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Вільля-Кляры.

## Асобы
* Рубэн Гансалес — піяніст

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Кубы
Ясевічы (Берасьцейская вобласьць)

**Ясевічы́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Ясельды. Уваходзяць у склад Сялецкага сельсавету Бярозаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 45 чалавек
* 2010 год — 20 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сялецкі сельсавет (Бярозаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярозаўскага раёну
Сьпіс італьянскіх літаратараў

Гэты сьпіс зьмяшчае імёны празаікаў, паэтаў, драматургаў, публіцыстаў і перакладчыкаў, творчая дзейнасьць якіх зьвязана зь Італіяй і (ці) якія маюць італьянскае паходжаньне.

## А
* Джузэпэ Чэзарэ Аба
* Антоніё Абаці
* Тульліё Аваледа
* Джанп’ера Азара
* Альбэрта Азор Роза
* Бэрнарда Акольці
* Алеарда Алеардзі
* Сібільля Алерама
* Леон Баціста Альбэрці
* Тадэо Альдэроцьці
* Віторыё Альфіеры
* Ніколя Аманіці
* Фэлічэ Андрэазі
* Джуліё Анджоні
* Джавані Арпіна
* Клета Арыгі
* Людовіка Арыёста
* Карада Аўджас
* Сэрджа Ацэні
* Эральда Афінаці

## Б
* Алесандра Барыка
* Джорджа Басані
* Стэфана Бэні
* Марыё Бэнцынг
* Джавані Бакачча
* Віталіяна Бранкаці
* Джэзуальда Буфаліна
* Альда Бузі
* Дзіна Буцаці

## В
* Джавані Вэрга
* Эліё Вітарыні
* Сандра Вэранэзі

## Г
* Карлё Эміліё Гада
* Карлё Гальдоні
* Гвіда Гацана
* Наталія Гінзбург
* Джаваніна Гуарэскі

## Д
* Габрыеле Д'Анунцыё
* Дантэ Аліг'еры
* Масіма Д'Ацэльё
* Эдмонда дэ Амічыс
* Грацыя Дэледа

## З
* Італё Звэва 

## Дж
* Бона Джамбоні

## Дз
* Чэзарэ Джаваціні

## К
* Італё Кальвіна
* Андрэа Камільлеры
*	Грэг Камільлеры
*	Дзіна Кампана
*	Акільле Кампаніле
*	Маўра Кампаньёлі
*	Люіджы Капуана
* Альвара Карада
*	Джозуэ Кардуччы
*	Карлё Кальлёдзі
* Карлё Касоля
*	Сальваторэ Квазымада

## Л
*	Джакама Леапардзі
*	Карлё Леві
*	Прыма Леві
*	Эміліё Люсу
* Тамаза Ляндольфі
*	Брунэта Ляціні

## М
*	Нікалё Мак’явэльліі
*	Курцыё Маляпартэ
*	Алесандра Мандзоні
*	Фабіё Маніскалька
*	Эўджэніё Мантале
*	Альбэрта Маравія
*	Эльза Марантэ
*	Філіпа Тамаса Марынэцьці
*	Грацына Мільлер
*	Франка Мімі

## Н
*	Альбэрта Нэсі

## П
*	П’ер Паолё Пазаліні
*	Чэзарэ Павэзэ
* Адольфа Палацэскі
*	Эліна Патанэ
*	Франчэска Пэтрарка
*	Люіджы Пірандэльлё
*	Анджэлё Паліцыяна
* Васка Праталіні
*	Люіджы Пульчы

## Р
* Джані Радары

## С
*	Умбэрта Саба
*	Альбэрта Савініё
*	Бэпэ Сэвэрніні
*	Іньяцыё Сылонэ
*	Марыё Сальдаці

## Т
* Антоніё Табукі
*	Тарквата Таса

## У
*	Джузэпэ Унгарэцьці

## Ф
*	Антоніё Фагацара
*	Дарыё Фо
*	Бэпэ Фэнольё
*	Уга Фоскаля

## Ш
*	Леанарда Шчашча

## Э
* Умбэрта Эка


Італьянскія
Янка Есэнскі

**Я́нка Е́сэнскі** (; 30 сьнежня 1874, Марцін — 27 сьнежня 1945, Браціслава) — славацкі паэт, празаік, перакладчык, выбітны прадстаўнік сучаснай славацкай літаратуры.

## Творчасьць
Янка Есэнскі зьяўляецца адным зь першых прадстаўнікоў сучаснай прозы і паэзіі Славаччыны. Перакладаў Пушкіна, Ясеніна, Блока. Уласнай творчасьцю пачаў займацца ў 1889 годзе ў кежмарскай гімназіі. Аўтар апавяданьняў і псыхалягічных навэляў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Славацкія літаратары
WordPress

**WordPress** (чытаецца *Вордпрэс*) — сыстэма кіраваньня зьместам сайту з адкрытым крынічным кодам, якая распаўсюджваецца пад ліцэнзіяй GNU GPL; напісаная на PHP; сэрвэр базы дадзенных — MySQL. Звычайна такія сыстэмы выкарыстоўваюцца для захоўваньня і публікацыі вялікай колькасьці дакумантаў, малюнкаў, музыкі або відэа. 

Сфэра ўжываньня *WordPress* — ад блогаў да складаных навінавых рэсурсаў і карпаратыўных сайтаў. Убудаваная сыстэма *тэмаў* ды *[[Дадатак (інфарматыка)|плягінаў]]* разам з прадуманая архітэктурай дазваляе канструяваць праекты шырокай функцыянальнай складанасьці.

На сёньняшні дзень *WordPress* — адна з самых папулярных сыстэм для вядзеньня блогаў: 202 мільёны сайтаў.

### Дызайн, кіраваньне сыстэмай ды іншыя магчымасьці
* прастата ўсталёўкі, прастата наладак;
* падтрымка вэб-стандартаў (XHTML, CSS);
* модулі для падключэньня (плягіны) з прастою сыстэмай іх узаемадзеяньня з кодам; магчымасьць аўтаматычнай усталёўкі ды абнаўленьня вэрсіі напрасткі з панэлі адміністратара;
* падтрымка так званых «тэмаў», з дапамогай якіх лёгка зьмяняецца зьнешні выгляд, так і спосабы вывядзеньня дадзенных;
* магчымасьць рэдагаваць шаблёны адразу ў панэлі адміністратара;
* «тэмы» рэалізаваныя як наборы файлаў-шаблёнаў на PHP (у HTML-разьметку ўстаўляюцца PHP-меткі);
* шмат бібліятэк «тэмаў» ды «плягінаў»;
* патэнцыял архітэктуры дазваляе лёгка рэалізаваць складаныя рашэньні;
* SEO-аптымізаваная сыстэма;
* падлучальныя модулі (убудовы) з унікальнай простай сыстэмай іх узаемадзеяньня з кодам;
* наяўнасьць беларускага перакладу.

### Публікацыя ды рэдагаваньне
* імгненная публікацыя;
* магчымасьць публікацыі з дапамогай іншых праграм і сэрвісаў
* падтрымка RSS, Atom, trackback, pingback;
* наяўнасьць ЧЗУ (чалавекам-зразумелы URL);
* рэдагаваньне WYSIWYG-рэдактарам з магчымасьцю даданьня фарматаванага тэксту (напрыклад, з праграмы Microsoft Word) або рэдагаваньне з дапамогай HTML-разьметкі.

### Кантэнт
* загадзя заплянаваныя публікацыі;
* шматбачынавыя запісы;
* дапасаваньне файлаў ды выяваў да запісаў;
* магчымасьць стварэньня статычных бачынаў;
* магчымасьць стварэньня свайго тыпу кантэнту ва ўласных тэмах;
* наяўнасьць катэгорый, тэгаў, камэнтаў і г.д.

### Гісторыя вэрсіяў
Большасьць WordPress рэлізаў названыя ў гонар джазавых музыкаў, пачынаючы з вэрсіі 1.0.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Інтэрнэт
Катэгорыя:Блогі
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне
Вітаўт Мартыненка

**Вітаўт Міхалавіч Мартыненка** (, Менск — , Менск) — беларускі музыказнаўца, публіцыст. Ён адзін з арганізатараў фэстывалю Басовішча.

## Біяґрафія
Нарадзіўся 29 верасьня 1959 году ў Менску. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, факультэт журналістыкі (1982).

З 1983 да 1994 працаваў карэспандэнтам, адказным сакратаром, намесьнікам галоўнага рэдактара моладзевай ґазэты «Чырвоная змена», рэдагаваў музычную рубрыку «Мелодыя» (з 1986 — «Нотны аркуш»). З 1989 да 1995 быў карэспандэнтам мюнхэнскай рэдакцыі радыё «Свабода», арґанізаваў там і праводзіў беларускі музычны гіт-парад. З 1994 да 1997 працаваў намесьнікам галоўнага рэдактара штотыднёвіка «Кинонеделя Минска».

Чалец Саюзу журналістаў СССР з 1985.

У 1985 годзе разам з Анатолем Мяльгуем быў сярод стваральнікаў незалежнага музычнага рок-клюбу «Няміга», які ў 1987-м стаў калектыўным сябрам каардынацыйнай рады моладзевых нефармальных суполак. Браў удзел у арґанізацыі фэстаў «Тры колеры» (1986, 1988), «Басовішча» (1990). У канцы 1980-х — удзельнік «Талакі», «Тутэйшых».

У 1988 годзе стварыў у камсамольскай ґазэце «Чырвоная змена» адну зь першых груп падтрымкі БНФ. За ўдзел у Дзядах-88 В. Мартыненка быў асуджаны да адміністрацыйнага пакараньня. У адказ на гэта ў «Чырвонай Змене» зьявіўся калектыўны артыкул «Процістаяньне».

Памёр 17 красавіка 2016 году ў Менску.

## Творчасьць
Аўтар музыказнаўчых кніг «Праз рок-прызму» (1989, New York, разам з А. Мяльгуем), «222 альбомы беларускага року і ня толькі» (2006, Менск, разам з А. Мяльгуем) , «Rock on-line» (2010, Менск).

Выдаў таксама ў сваёй рэдакцыі з прадмовай і камэнтарамі беларускі пераклад раману Генрыка Сянкевіча «Quo Vadis» (2002) і асобным выданьнем поўны тэкст названай прадмовы — «Свой сярод чужых (кантэксты, гістарычныя і лінґвістычныя асаблівасці беларускага перакладу ксяндза П. Татарыновіча)» (2003).

Пісаў таксама прозу, вершы, якія друкаваліся ў беларускіх і замежных часопісах, перакладаліся на ўкраінскую, польскую мовы, выдаваліся ў кніжных зборніках і на кампакт-дысках папулярных рок-гуртоў («P.L.A.N.», «Tesaurus», «DeadMarsh», украінскі «Тінь Сонця»).

Працы: больш за 200 публікацыяў на тэмы нацыянальнай музыкі, літаратуры, грамадзка-палітычнага жыцьця.

## Ацэнкі
Тацьцяна Заміроўская дала ў 2008 годзе ў сваёй калёнке на «БелаПАН» такую ацэнку творцу: *«Вітаўт Мартыненка — натуральны [[Курт Кабэйн]] беларусскай музжурналістыкі»*.

У 2022 годзе была выдадзеная кнігі-фотаальбом «Прадмовы і пасляслоўі» ў м. Талін, Эстонія. У 2025 годзе яе прадставілі на сьвяце Дзяды ў м. Рыга, на паседжаньні гуртку «Сьвітанак».

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Продаж кнігі "Прадмовы і пасляслоўі"

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Даніла Кіш

**Даніла Кіш** ( (22 лютага 1935, Субаціца — 15 кастрычніка 1989, Парыж) — выбітны сэрбскі паэт, празаік, драматург, перакладнік расейскай, францускай і вугорскай літаратуры.

## Біяграфія
міні|Субаціца, ратуша

## Творчасьць
Пісаў апавяданьні, раманы, драматургію, паэзію, эсэ і палемічныя артыкулы. Перакладнік з ангельскай, расейскай, францускай і вугорскай моваў. Першую кнігу, якая складалася з двух невялікіх раманаў «*Мансарда*» і «*Псалм 44*», выдаў у 1962 годзе.

## Узнагароды й прызнаньне
Кіш быў узнагароджаны Вялікім Залатым арлом г. Ніцца (1980), ён — ляўрэат югаслаўскай літаратурнай прэміі НІН 1973, прэміі імя Іва Андрыча (1984), італьянскай прэміі Тыбра (1988). У 1990 годзе Кіш быў ганараваны ПЕН-Клюбам ЗША прэміі Бруна Шульца як лепшы замежны аўтар года. У 1988 г. Кіш быў абраны чальцом-карэспандэнтам Сэрбскай акадэміі навук і мастацтваў.

## Кнігапіс
# «Мансарда» (, 1962)
# «Псалом сарок чацьвёрты» (, 1962)
# «Сад, попел» (, 1965)
#  (1969)
# «Клепсыдра» (, 1972)
#  (1972)
#  (1974)
# «Грабніца для Барыса Давыдавіча» (, 1976)
# «Урок анатоміі» (, 1978)
#  (1983)
# «Homo poeticus» (1983)
# «Энцыкляпэдыя мёртвых» (, 1983)
# «Горкі асадак досьведу» (, 1990)
# «Жыцьцё, літаратура» (, 1990)
#  (1992)
#  (1994)
#  (1995)
#  (1995)
#  (1995)

## Аб ім
* Danilo Kiš. Marseille: Sud, 1986
* Delic J. Knjizevni pogledi Danila Kisa. Beograd: BIGZ, 1995.
* Delic J. Kroz prozu Danila Kisa. Beograd: BIGZ,1997.
* Gazzetti M., Schmidt D. Danilo Kiš. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt, 1998
* Vuletić I. The prose fiction of Danilo Kiš, Serbian Jewish writer: childhood and the Holocaust. Lewiston: Edwin Mellen Press, 2003
* Prstojevic A. Temps de l’histoire: études sur Danilo Kiš. Paris: L’Harmattan, 2003
* Sontag S.Danilo Kis// Sontag S. Where the Stress Falls: Essays. London: Vintage, 2003, p.92-96.
* Schulte J. Eine Poetik der Offenbarung: Isaak Babelʹ, Bruno Schulz, Danilo Kiš. Wiesbaden: Harrassowitz, 2004
* Radics V. Danilo Kiš: život & delo i brevijar. Beograd : Forum pisaca, 2005.
* Guy Scarpetta. “Danilo Kiš ou l’art de mantir vrai”, Le Monde diplomatique, juin 2007.
* Prstojevic A. Le roman face à l’histoire: essai sur Claude Simon et Danilo Kiš. Paris: Harmattan, 2005.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка, прысьвечаная Д.Кішу
* Danilo Kis
* Два артыкула пра Кіша ў часопісе Text Only
* www.danilokis.org

Катэгорыя:Нарадзіліся 22 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:Сэрбскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 15 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1989 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы