Кублічы

**Ку́блічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Баярскай. Цэнтар сельсавету Ўшацкага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 280 чалавек. Знаходзяцца за 20 км на захад ад Ушачаў, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Зябкі.

Кублічы — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся касьцёл Зьвеставаньня Найсьвяцейшай Панны Марыі ў стылі барока, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя, зруйнаваны савецкімі ўладамі. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Кублічы ўпамінаюцца ў XV ст. Паселішча ўваходзіла ў склад Полацкага ваяводзтва. У 1511 годзе вялікі князь Жыгімонт Стары перадаў 2 службы «*людзей путных у Кублічах*» полацкім баярам М. і І. Невяльскім. У 1552 годзе маёнтак і двор Кублічы — уладаньне Ф. Кубліцкага: «*3 дымы к таму двару яму конем служаць. 14 дымоў вольных людзей даюць яму ўсякага збожжа чацьвертую долю*». У 1593 годзе Кублічы сталі цэнтрам воласьці. У пачатку XVII ст. маёнтак перайшоў у валоданьне Сяляваў. У 1622 годзе архімандрыт Нікан Сялява з братамі прадаў маёнтак ротмістру І. Палозчыку.

20 траўня 1642 годзе полацкі стольнік Язэп Кляноўскі фундаваў у Кублічах касьцёл Зьвеставаньня Панны Марыі. 3 1667 году маёнтак знаходзіўся ў валоданьні полацкага гараднічага І. Кубліцкага, з 1719 году — Гушчаў. У 1783 годзе замест спарахнелага драўлянага ўзьвялі новы мураваны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Кублічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Лепельскім павеце Віцебскай губэрні. Паводле інвэнтару, на 1846 год у двары Кублічах было 20 двароў, аднайменны маёнтак складаўся з 15 вёсак і належаў П. Сяляву (2241 дзесяціна зямлі). У 1846 годзе расейскія ўлады з мэтай маскалізацыі колішняга Вялікага Княства Літоўскага адкрылі ў мястэчку народную вучэльню з расейскай мовай выкладаньня, пры якой збудавалі інтэрнат на 44 вучні. Існавала царкоўна-прыходзкая школа. 

Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) 22 лістапада 1867 году расейскія ўлады гвалтоўна перабілі касьцёл пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). На 1880 год у Кублічах дзеялі 2 царквы і 3 юдэйскія школы, працавалі валасная ўправа, бровар, 2 гарбарныя заводы, заезны двор і 17 крамаў, праводзіліся 3 кірмашы штогод (2 лютага, 29 чэрвеня, 1 кастрычніка) і штотыднёвы торг у сераду. У пачатку XX ст. — 128 двароў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Кублічы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Кублічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. 20 жніўня 1924 году Кублічы сталі цэнтрам сельсавету Ўшацкага раёну. У 1930-я гады ў мястэчку працавала кузьня. У 1938 годзе статус паселішча панізілі да вёскі. На 1941 год у вёсцы быў 141 двор, на 1969 год — 123, на 1998 год — 180, на 2000 год — 180. У 1948 год савецкія ўлады зруйнавалі касьцёл (помнік архітэктуры XVIII ст.). У 1954 годзе на брацкай магіле савецкіх вайскоўцаў і партызанаў паставілі абэліск.


Kubličy. Кублічы (1903).jpg|Касьцёл, 1903 г.
Kubličy. Кублічы (1913).jpg|Касьцёл па маскоўскай перабудове, 1913 г.
Kubličy. Кублічы (25.06.1920).jpg|25.06.1920 г.
Kubličy, Rynak. Кублічы, Рынак (1901-29).jpg|Рынак, да 1930 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1838 год — 376 чал. (203 муж. і 173 жан.), зь іх шляхты 3 муж. і 4 жан., духоўнага стану каталіцкага 2 муж., духоўнага стану праваслаўнага 2 муж. і 3 жан., мяшчанаў-юдэяў 112 муж. і 94 жан., сялянаў зямянскіх 29 муж. і 30 жан., сялянаў скарбовых 50 муж. і 42 жан., аднадворцаў 3 муж., адстаўных салдатаў 2 муж.; 1846 год — 87 чал. у *двары Кублічах*; 1880 год — 120 чал. у *двары Кублічах*; 1883 год — 765 чал. у *мястэчку Кублічах*, у тым ліку 556 юдэяў
* **XX стагодзьдзе**: 1926 год — 103 чал. у *двары Кублічах*; 1941 год — 310 чал. 1969 год — 361 чал.; 1998 год — 412 чал.; 1999 год — 407 чал.; 2000 год — 412 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 280 чал.

### Інфраструктура
У Кублічах працуюць сярэдняя школа, бібліятэка, пошта.

## Эканоміка
Лясьніцтва, фэрмэрскія гаспадаркі.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
Каля вёскі на высьпе Кубліцкага возера знаходзіцца гарадзішча IV ст. да н. э. — III ст. н. э.
* Могілкі: старыя; старыя хрысьціянскія; юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Касьцёл Зьвеставаньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (XVIII ст.; захаваліся падмуркі і рэшткі муроў)
* Сядзібна-паркавы комплекс Сяляваў (XVIII ст.)
* Царква Сьвятых Кузьмы і Дзям’яна

## Асобы
* Арцём Вярыга-Дарэўскі (1816—1884) — беларускі пісьменьнік-дэмакрат; пераклаў на беларускую маэму Адама Міцкевіча «Конрад Валенрод»

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Кубліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі