open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Усяскі сельсавет

**У́сяскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — пасёлак Усяж.

## Гісторыя
30 кастрычніка 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Антапольле, Кальнікі, Мглё, Прудзішча, Сарнацкае, Сутокі, Хаценава, Юзафова, Юр’ева — скасаванага Юр’еўскага сельсавету.

16 сьнежня 2009 году ў склад сельсавету перададзеныя вёскі Высокае, Ізьбіцкае, Кавалеўшчына, Тадуліна, Усяжа, якія ўваходзілі ў склад ліквідаванага Прылепскага сельсавету.

24 верасьня 2013 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Куркава ў пасёлак Усяж.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Смалявіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Тадуліна

Назву **Тадуліна** маюць:

* Тадуліна — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Тадуліна — вёска ў Лепельскім раёне Віцебскай вобласьці
* Тадуліна — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Тадуліна — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Тадуліна — вёска ў Смалявіцкім раёне Менскай вобласьці
Верхменскі сельсавет

**Ве́рхменскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Верхмень.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Верхменскі сельсавет у складзе Смалявіцкага раёну Менскай акругі.

Сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Курганскаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 361

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Смалявіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Пятровіцкі сельсавет (Смалявіцкі раён)

**Пятро́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Смалявіцкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пятровічы.

## Гісторыя
28 жніўня 1924 году створаны ў складзе Сьмілавіцкага раёну Менскай акругі. 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Смалявіцкага раёну.

16 сьнежня 2009 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Быкачына, Бярозавая Гара, Волма, Дзяхань, Загор’е, Задвор’е, Зарэчча, Заямнае, Зялёны Лужок, Каліта, Куляшоўка, Лазовы Куст, Лукава, Першамайская, Плюшчай, Пятровічы, Самсонаўка, Узбарогі, Чырвоны Лужок — перададзеныя ў склад Драчкаўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 361, 367

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Смалявіцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьмілавіцкага раёну
Горкаўскі сельсавет (Старадароскі раён)

**Го́ркаўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадароскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Горкі.

## Гісторыя
27 чэрвеня 2003 году Паськавагорацкі сельсавет перайменаваны ў Горкаўскі.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Бярэзінка, Вуглы, Горкі, Добрынка, Забалацьце, Зарэчнае, Мядзьведня, Навасёлкі, Пад’яменец, Паськава Горка, Пралетарскі, Селішча, Солан — перададзеныя ў склад Языльскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 2004 году — 13

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 42
*  С. 408

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Старадароскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2003 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Палажэвіцкі сельсавет

**Палажэ́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадароскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Палажэвічы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Старадароскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Жыцінскі сельсавет

**Жы́цінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадароскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Жыцін.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Старадароскага раёну Слуцкай акругі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 8

## Літаратура
*  С. 408
*  С. 51

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Старадароскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Жыцін

Назву **Жыцін** маюць:

* Жыцін — вёска ў Жабінкаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Жыцін — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
Крываносы

Назву **Крываносы** маюць:

* Крываносы — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Крываносы — вёска ў Старадароскім раёне Менскай вобласьці
Залускі сельсавет

Назву **Залу́скі [[сельсавет]]** маюць:

* Залускі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Старадароскага раёну Менскай вобласьці
* Залускі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці
Вялікая Паўночная вайна

**Вялі́кая Паўно́чная вайна́**, у савецкай традыцыі — *Паўночная вайна (1700—1721)* — вайна, распачатая кааліцыяй, якая першапачаткова складалася з Маскоўскае дзяржавы, Даніі, Саксоніі і Рэчы Паспалітае супраць Швэцыі за панаваньне ў Балтыі й на Балтыйскім моры. Скончылася паразай Швэцыі. Удзел Рэчы Паспалітай у Вялікай Паўночнай вайне быў адной з прычын, якія прывялі да палітычнага крызісу ў краіне ў 1763 годзе.

## Глядзіце таксама
* Бітва пад Лясной

## Крыніцы
Новая Вёска

Назву **Но́вая Вёска** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Новая Вёска — вёска ў Браслаўскім раёне
** Новая Вёска — вёска ў Глыбоцкім раёне
** Новая Вёска — вёска ў Крулеўшчынскім сельсавеце Докшыцкага раёну
** Новая Вёска — вёска ў Сітцаўскім сельсавеце Докшыцкага раёну

* Гомельская вобласьць:
** Новая Вёска — былы пасёлак у Лоеўскім раёне
** Новая Вёска — пасёлак у Чачэрскім раёне

* Менская вобласьць:
** Новая Вёска — вёска ў Хацежынскім сельсавеце Менскага раёну
** Новая Вёска — вёска ў Шчомысьліцкім сельсавеце Менскага раёну
** Новая Вёска — вёска ў Стаўпецкім раёне

## Глядзіце таксама
* Новая Дзярэўня
* Вёска
* Новая
Упендра Махата

**Др. Упендра Махата** (;  1960) — нэпальскі прадпрымальнік, дыплямат. Ганаровы генэральны консул Каралеўства Нэпал у Рэспубліцы Беларусь, прэзыдэнт Расейска-нэпальскай палаты па камэрцыі і прамысловасьці.

Скончыў Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію па спэцыяльнасьці «інжынэр-гідраэнэргетык», Міжнародную акадэмію інфармацыйных тэхналёгіяў (Менск).

У 2007 року атрымаў расейскую ўзнагароду «Прадпрымальнік году-2007», стаўшы першым замежнікам, уганараваным гэтай прэміяй. Таксама ў 2007 року быў кіраўніком Міжнароднай асацыяцыі выпускнікоў БНТУ.

Валодае акцыямі беларускіх кампаніяў «Сынтэз-Вікаш Інвэстмэнтс», «Амкадар», «BNK Holding» (праз групу даччыных прадпрыемстваў), «Альфа-банк» (мінарытарная доля) і мабільнага апэратара «Timeturns Holdings» (ліцэнзіі на разгортваньне мабільнае сувязі ў Нэпале, Камбоджы, Бурундзі, Сьеры-Леонэ, Танзаніі, Угандзе і ДР Конга). Мае актывы й нерухомасьць у Беларусі, Нэпале, Расеі, на Кіпры і ў іншых краінах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 200 найпасьпяховейшых і ўплывовейшых бізнэсоўцаў Беларусі

Катэгорыя:Консулы Нэпалу ў Беларусі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія прадпрымальнікі
Катэгорыя:Расейскія прадпрымальнікі
Вагон мэтро тыпу Е

**[[Вагон мэтрапалітэну|Вагоны мэтрапалітэну]] тыпу Е** сэрыйна выпускаліся ў 1963—1969 гадах (досьледныя ўзоры з 1959 году) Мыцішчанскім машынабудаўнічым заводам. У наш час эксплюатуюцца ў Кіеве, Харкаве і Санкт-Пецярбургу толькі ў якасьці прамежкавых. У малых колькасьцях эксплюатуюцца таксама ў Тбілісі. Эксплюатаваліся ў Маскве да 28 лютага 2008 году і ў Баку да 2001 году.

Вагоны Е адрозьніваюцца ад вагонаў папярэдняе сэрыі Д наяўнасьцю палосаў гафраваньня (у першага дасьледчага вагона № 3001 палосы гафраваньня былі толькі ў ніжняй частцы кузава). Таксама маюць шырэйшыя дзьверы і не маюць вокнаў паміж  дзьвярыма і тарцом, процілеглай кабіне, з-за чаго немагчымая эксплюатацыя вагонаў гэтае сэрыі на лініях са станцыямі тыпу гарызантальны ліфт.

З 1979 году ў Маскоўскім мэтрапалітэне ў вагонах гэтае сэрыі аздабленьне сьценаў салёну лінкрустам замянялася на плястыкавую, а драўляныя рамы вокнаў нярэдка афарбоўваліся алейнаю фарбаю. Да нядаўняга часу ў пасажырскай эксплюатацыі ў Маскоўскім мэтрапалітэне заставаўся адзін лінейны лінкруставы вагон тыпу Е — № 3605. Ён жа зьяўляўся апошнім вагонам тыпу Е, які эксплюатаваўся з пасажырамі ў Маскоўскім мэтро. У сьнежні 2007 году вагон быў пастаўлены на кансэрвацыю ў дэпо «Калускае» для музэю рухомага саставу. У лютым 2008 году вагон быў вернуты ў дэпо «Філі» і эксплюатаваўся ў якасьці рэзэрвовага на Арбацка-Пакроўскай лініі. Увесну 2008 году ён быў перададзены на адказнае захоўваньне ў дэпо «Новагірэева».

Кожная вось вагона прыводзіцца асобным электрарухавіком ДК-108А гадзіньнікаваю магутнасьцю 68 квт праз карданную перадачу. Пуск рэастатны, выкарыстоўваецца перагрупоўка рухавікоў — пры ціску (становішча дзяржальні «Ход-1») і першапачатковым разгоне («становішча Ход-2») рухавікі злучаны пасьлядоўна, пры перакладзе дзяржальні кантролера ў становішча «Ход-3» рухавікі перамыкаюцца на пасьлядоўна-паралельнае (ПП) злучэньне, напруга на іх павялічваецца ўдвая. Пераключэньні ў сілавым ланцугу выконвае ўсталяваны пад вагонам рэастатны кантролер ЭКГ-17І.

## Мадыфікацыі
Сэрыйных мадыфікацыяў не існавала, але былі досьледныя.
* **Еі** — досьледны варыянт з тырыстарна-імпульснаю сыстэмаю кіраваньня.
* **Ер** — новая каляска.

## Вонкавыя спасылкі
* Пра вагоны тыпу Е на сайце «Мэтравагоны»

Катэгорыя:Вагоны мэтро
81-780/781

## Гісторыя
Тэхнічнае заданьне на мадыфікацыю вагонаў для Пецярбургскага мэтрапалітэна падрыхтавана і зацьверджана Пецярбургскім мэтрапалітэнам у 2007 годзе. Кузавы першага дасьледчага цягніка выраблены на ААТ «Метровагонмаш» (г. Мытішчы) і адпраўлены для канчатковае зборкі на ОЭВРЗ у сьнежні 2011 году. На Кастрычніцкім ЭВРЗ выраблялася канчатковая зборка дасьледчага цягніка (вагоны 1001—0103—0104—0105—0106—1002), якая завяршылася да лютага 2012, пасьля чаго цягнік паступіў у электрадэпо «Выбарскае», а 28 красавіка быў перакладзены ў электрадэпо «Неўскае» для выпрабаваньняў. У апошнім дадзены цягнік праходзіць выпрабаваньні паралельна зь іншым дасьледчым цягніком: мадэлі 81-556/557/558 «Нява».

Варта адзначыць, што першы галаўны вагон, адпраўлены на ОЭВРЗ зьяўляецца стэндавым кузавам для статычных выпрабаваньняў мадыфікацыі 81-760.

## Адрозьненьні ад 81-760/761

Вагоны «Ладага» адрозьніваюцца ад мыцішчанскіх «братоў» зьніжанаю шырынёю кузава, што неабходна для эксплюатацыі на лініях са станцыямі зачыненага тыпу — візітнае карткі Пецярбурскага мэтрапалітэну. У сувязі з гэтым была некалькі зьменена канструкцыя кузаву, а таксама пляноўка салёнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вагоны мэтро
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Лепельскага раёну

У Лепельскім раёне знаходзяцца 47 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 1 — запаведная мясьціна, 31 — помнікі археалёгіі, 10 — помнікі архітэктуры, 5 — помнікі гісторыі.

## Запаведная мясьціна

|}

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Лепельшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Баброва

Назву **Бабро́ва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Баброва — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Баброва — вёска ў Дубровенскім раёне
** Баброва — вёска ў Лепельскім раёне
** Баброва — вёска ва Ўшацкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Баброва — вёска ў Дрыбінскім раёне
** Баброва — пасёлак у Княжыцкім сельсавеце Магілёўскага раёну
** Баброва — вёска ў Махаўскім сельсавеце Магілёўскага раёну

* Менская вобласьць:
** Баброва 1 — вёска ў Лагойскім раёне
** Баброва 2 — вёска ў Лагойскім раёне

## Падвойныя назвы
* Першае Баброва
* Другое Баброва

## Глядзіце таксама
* Бабёр
* Бабраняты
* Бабраўнікі
* Бабровічы
* Баброўнікі
* Баброўня
* Баброўскі
* Баброўцы
* Баброўшчына
* Бабруйск
* Бабры
* Бобр
Казак

**Казак** — прадстаўнік казацтва. Іншыя значэньні:

## Асобы
* Іван Казак ( 1959) — беларускі скульптар;

## Глядзіце таксама
* Казакі (неадназначнасьць)
* Казакова
* Казакоў
* Казах
* Козак
Вагон мэтро тыпу В

**Вагон мэтро тыпу В** — савецкае пазначэньне вагонаў мэтрапалітэну, вырабленых у Нямеччыне, атрыманых у якасьці рэпарацыі і якія эксплюатаваліся ў СССР пасьля Другой сусьветнай вайны. З прычыны адсутнасьці запчасткаў рамонт гэтых вагонаў быў вельмі абцяжараны. У Маскоўскім мэтрапалітэне некаторы час няспраўныя вагоны дадзенага тыпу захоўваліся на неэксплюатацыйным участку Арбацка-Пакроўскае лініі паміж станцыямі «Калінінская» і «Кіеўская» (цяпер гэты ўчастак уваходзіць у склад Філёўскай лініі).

Усяго ў Маскве эксплюатавалася 120 вагонаў тыпу В. Зь іх 24 — прычапных тыпу В-1, 61 — дзьвюхматорных тыпу В-2, 35 — чатырохматорных тыпу В-3.
Пастаўка вагонаў была пачата 30 кастрычніка 1945 году. Першыя вагоны былі пастаўлены ў Маскву ў лютым 1946 году, да 11 сакавіка быў пераабсталяваны для эксплюатацыі ў Маскоўскім мэтрапалітэне першы вагон, да траўня 1946 году ўсё 120 вагонаў былі гатовыя да эксплюатацыі. Усе яны былі прыпісаны да дэпо «Паўночнае».

Апошнія вагоны тыпу В былі сьпісаны ў 1965 годзе. На сёньняшні дзень адзін з чатырохдзьверных вагонаў тыпу В № 158 захаваўся ў электрадэпо «Чырвоная Прэсьня» у якасьці адрыны. Пазьней ён будзе перададзены ў музэй. Па ўспамінах аднаго з былых машыністаў мэтрапалітэна, першапачаткова вагоны былі з раскошаю аздоблены знутры, а па выгодах кабіны машыніста пераўзыходзілі нават сучасныя расейскія вагоны.

## Вонкавыя спасылкі

* Пра вагоны тыпу В на сайце "Мэтравагоны"
* http://www.berliner-verkehr.de/ubbilder/utw1352_2.jpg

Катэгорыя:Вагоны мэтро
Лава Крашэўскага (Крыніца-Здруй)

**Ла́ва Ю́зэфа Ігна́цыя Крашэ́ўскага** — помнік у Крыніцы-Здруі. Знаходзіцца на ўскрайку Здруеўскага парку.

Юзэф Крашэўскі знаходзіўся ў Крыніцы на лекаваньні ў 1866 року. Мешкаў на віле «Тры ружы», напісаў тут раман «Вялікі незнаёмы» () і пяціактавую драму «Роўны ваяводзе» ().

На сьвяткаваньні 50-х угодкаў творчай дзейнасьці Крашэўскага крынічане вырашылі адзначыць факт ягонага побыту ў месьце. 1 жніўня 1881 року адбылося ўрачыстае адкрыцьцё помніку Крашэўскаму, зробленага ў кракаўскай працоўні Гастыма паводле малюнку Войцеха Герсана. У 1905 сюды дадаўся бюст пісьменьніка, створаны з бронзы Францішкам Высьпянскім.

## Вонкавыя спасылкі
* Ławka Kraszewskiego

Катэгорыя:Помнікі Польшчы
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага
Катэгорыя:Крыніца-Здруй
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1881 годзе
Лава Крашэўскага

**Лава Крашэўскага**:

* Лава Крашэўскага (Белая)
* Лава Крашэўскага (Крыніца-Здруй)
Бон Андрэ Жано дэ Мансі

**Бон Андрэ Жано дэ Мансі**, мелы тытул **герцаг дэ Канэльяна** (, 1754—1842) — маршал Францыі; пачаўшы службу з 15 гадоў, простым радавым, у 1794 годзе быў ужо дывізіённым ґенэралам. У 1799 годзе ён камандаваў заходне-пірэнэйскім войскам, а ў 1800 годзе перайшоў у Італію праз Сэн-Гатард.

Пры заснаваньні імпэрыі Мансі атрымаў чын маршала, а ў 1805 годзе — тытул ґерцаґа дэ Канэльяна; у 1808-9 гг., камандуючы корпусам у Гішпаніі, садзейнічаў авалоданьню Сарагосай; у 1814 годзе, калі займаў пасаду начальніка штаба Нацыянальнае ґвардыі, браў удзел у абароне Парыжа; у 1815 годзе за адмову ад старшынства ў судзе над маршалам Нэям падвергся 3-месячнаму зьняволеньню; у 1823 годзе камандаваў корпусам у войсках герцага Ангулемскага у Гішпаніі; пры Люі-Філіпе быў кашталянам парыскага дому Інвалідаў.

Катэгорыя:Маршалы Напалеона I
Бакуны (Гомельская вобласьць)

**Бакуны́** — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Бакуны ўваходзяць у склад Буркоўскага сельсавету.

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

 

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» wieś Bakunow паказаная ў палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад серадзкага ваяводы Яна Канецпольскага дорпацкі падкаморы Аляксандар Антоні Бандынэлі. А. Бандынэлі спачыў у 1733 годзе і менавіта тады князь Міхал Сэрвацы з старэйшай галіны і апошні ў родзе Вішнявецкіх ці не ўпершыню падпісаўся як «hrabia... na Brahiniu».

На 1754 год з 5 двароў (каля 30 жыхароў) вёскі Бакуны Брагінскага маёнтку выплачвалася «do grodu» (Оўруцкага замку) 22 з паловай грошы, «na milicję» 3 злотых. У тым жа годзе маёнтак Брагін быў куплены ў княгіні Эльжбэты, дачкі Міхала Сэрвацыя, Вішнявецкай Міхалавай Замойскай за 550 000 злотых панам Францам Антоніем, сынам Мікалая, Ракіцкім, войскім ашмянскім.

У матэрыялах візыты Чарнобыльскага дэканату 1785 году, што да царквы Раства Найсьвяцейшай Багародзіцы ў Брагіне, хутар Бакуны названы разам з шэрагам іншых паселішчаў – Спалахі, Кавалі, Лешчуны, Маскі, – найдалейшае зь якіх месьцілася за паўтары мілі; разам у іх налічвалася 11 гаспадароў альбо дымоў (каля 66 жыхароў).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Бакуны – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. – у тэрытарыяльна ўпарадкаваным Рэчыцкім павеце спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах расейскай рэвізіі 1795 году, вядома, што хутары Буркі, Бакуны, Маскі, Лешчуны, Еўлашы і іншыя добры належалі панам Людвіку і Алаізію Ракіцкім.

У парэформавы пэрыяд Бакуны адміністрацыйна належалі да Мікуліцкай воласьці.

На 1909 год у даведніку «Список населённых мест Минской губернии» названая вёска Бакуны, а ў ёй — 118 двароў з 291 жыхаром.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Бакуны ў складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гетмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Насельніцтва
* 2002 год — 69 двороў, 132 жыхары
* 2004 год — 62 дворы, 116 жыхароў
* 2023 год — 72 жыхары

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Красная Гара (Гомельская вобласьць)

**Кра́сная Гара́** — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Красная Гара ўваходзіць у склад Буркоўскага сельсавету.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Мікуліцкага сельсавету ў Буркоўскі сельсавет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Лёзьненскага раёну

У Лёзьненскім раёне знаходзяцца 24 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 24 — помнікі гісторыі.

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Лёзьненшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Пружанскі абраз Божай Маці

**Пружа́нскі абра́з «Багаро́дзіца, яка́я пла́ча»**, ***Пружа́нская [[Галгофа|Галго́фа]]*** — абраз XIV стагодзьдзя тыпу «Ўкрыжаваньне». Знаходзіцца ў пружанскім саборы Аляксандра Неўскага.

9 красавіка 1934 року з вачэй Божай Маці на абразе пачалі капаць сьлёзы. Зьява працягвалася да 16 красавіка. Дзеля правядзеньня экспэртызы ў Пружану быў накіраваны япархіяльны місіянэр, які пацьвердзіў, што зьява адносіцца да ліку цудадзейных. 22 красавіка на пакланеньне абразу прыбыў архіяпіскап Палескі і Пінскі Аляксандар (Іназемцаў), які справіў Боскую літургію і пастанавіў ладзіць яе шторок у Сьветлую пятніцу.

У памяць пра гэтую падзею быў асьвечаны пабочны алтар у гонар іконы Маці Божай «Жываносная крыніца», Пружану наведалі пілігрымы з Пачаеўскай лаўры, Жыровіцкага і Гарадзенскага манастыроў.

Сьвята абразу адзначаецца вернікамі шторок 9 красавіка і ў Сьветлую пятніцу Велікоднага тыдню. Сьвятыню шануюць на беларускім Палесьсі і Беласточчыне.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Пружанскі (плачучы) абраз Божае Маці
* Фатаздымкі Пружанскага абразу Найсьвяцейшай Багародзіцы

Катэгорыя:Абразы
Катэгорыя:Рэлігія ў Пружанах
Катэгорыя:Укрыжаваньне
Катэгорыя:Зьявіліся ў XIV стагодзьдзі
Восава (Менскі раён)

**Во́сава** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Восава ўваходзіць у склад Папярнянскага сельсавету. Вёска месьціцца недалёка ад ракі Вяча.

## Насельніцтва
* 2010 год — 71 чалавек
* 1999 год — 71 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Папярнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Крушынка (Украіна)

**Крушынка** () — вёска ў Васількоўскім раёне Кіеўскай вобласьці. Насельніцтва — 347 жыхароў.

## Назва
Назва паходзіць ад такой легенды: калісьці тут праходзілі хрысьціянскія прапаведнікі. Яны ўвайшлі ў вёску адпачыць. Ім падалі гарбату з крушыны. З тых часоў гэтая вёска называецца Крушынка.

## Гісторыя
Вёска вядомая, прынамсі, з 1851 году. У гады Другой сусьветнай вайны падпала пад акупацыю. Сялянаў прымусова вывозілі на працы ў Нямеччыну. Хоць па словах аднавяскоўцаў там умовы працы занадта часта былі нават лепш, чым ва Ўкраіне.

## Прырода
Вёска акружана вельмі маляўнічай прыродай, нават асфальтаваныя шлях да вёскі з прыгожымі моцнымі таполямі, якія былі пасаджаныя школьнікамі ў 60-я гады мінулага стагодзьдзя.

Таксама ў вёсцы ёсьць сады, сажалкі і цудоўныя лясы — іглічныя і розныя шыракалістыя. У апошнія гады ў лясах зьявіліся лісы і вавёркі.

## Сучасны стан
З абраньнем новага старшыні — Васіля Бабраніцкага, сытуацыя пачала паляпшацца. Так, у цэнтры вёскі зноў ноччу зьявілася асьвятленьне вуліцаў. Была адрамантавана ў пачатку 2012 году частка дарогі. У 2011 годзе ўпершыню за апошнія гады крушынкаўцы маглі зьбірацца на сьвята — сьвята вёскі.

## Галерея

File:Krushynka17-05-2013KrynytsyaDSCN1375.JPG|Калодзеж
File:Krushynka17-05-2013NatureDSCN1345.JPG|Прырода
File:Krushynka17-05-2013NatureDSCN1346.JPG|Прырода
File:Krushynka17-05-2013RoadDSCN1332.JPG|Дарога до вёскі
File:Krushynka17-05-2013RoadDSCN1334.JPG|Дарога до вёскі
File:Krushynka17-05-2013nickispeakiDSCN1353.JPG|Near pool Shkilnyi. На заднім плане — царква


## Вонкавыя спасылкі
* Уліковая картка на афіцыйным сайце Вярхоўнай Рады Ўкраіны 

Катэгорыя:Вёскі Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты Васількоўскага раёну (Кіеўская вобласьць)
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Зацань

**За́цань** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, каля МКАД (). Зацань уваходзіць у склад Папярнянскага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе ракі Цна.

## Насельніцтва
* 2010 год — 131 чалавек
* 1999 год — 280 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Папярнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Відагошч

**Відагошч** (з 1930-х гадоў — *Камсамо́лец*) — вёска ў Беларусі, на беразе вадасховішча Вячы. Уваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавету Менскім раёне Менскай вобласьці. Знаходзіцца на шашы .

## Гісторыя
Згадваецца ў 1704 годзе як вёска Відагошча ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

28 траўня 2013 году Відагошч перадалі з Папярнянскага сельсавету ў Юзуфоўскі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 353 чалавекі
* 2010 год — 349 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Юзуфоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Лускава

**Лу́скава** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Лускава ўваходзіць у склад Юзуфоўскага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе ракі Чарніца.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году перададзеная з Папярнянскага сельсавету ў Юзуфоўскі.

## Насельніцтва
* 1999 год — 119 чалавек
* 2010 год — 137 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Юзуфоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Майстэрня-музэй Крашэўскага пры бібліятэцы Рачынскіх

**Майстэ́рня-музэ́й Ю́зэфа Ігна́цыя Крашэ́ўскага** () — аддзел бібліятэкі Рачынскіх у Познані, дзе знаходзіцца створаны ў 1986 року біяграфічны музэй Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага.

Працоўня-музэй паўстала дзякуючы намаганьням аматара Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага, калекцыянэра Мар’яна Вальчака (1926—1987). 3 траўня 1979 року, да 150-годзьдзя бібліятэкі Рачынскіх, Вальчак перадаў прэзыдэнту Познані свой збор, датычны асобы пісьменьніка і ягонае творчасьці, які складаўся цягам 30 рокаў. Дзеля выкананьня натарыяльнае дамовы, якая абвяшчала, што калекцыя мусіць застацца ў Познані, пры бібліятэцы Рачынскіх і быў створаны новы аддзел, які заняў адрамантаваны будынак па вул. Вранецкай, 14.

Перададзены Мар’янам Вальчакам збор складаўся з рукапісаў Крашэўскага, карцінаў, мэдалёў, рэзьбаў і надзвычай каштоўнае літаратуры. Цяпер музэйны кнігазбор мае каля 3 тысячаў тамоў, у тым ліку 220 першых выданьняў кніг Крашэўскага і амаль усе пазьнейшыя перавыданьні. Сярод экспанатаў таксама некалькі дзясяткаў рукапісаў пісьменьніка, лісты да выдаўцоў, землякоў, гравёраў, мастакоў, перакладнікаў, арыгінальныя фатаздымкі.

Асобная экспазыцыя пад назвай «Кабінэт Крашэўскага» адведзеная для падарункаў, падораных юбіляру ў дні сьвяткаваньня 50-годзьдзя ягонай літаратурнай дзейнасьці ў кастрычніку 1879 року ў Кракаве. Пісьменьнік тады атрымаў «257 падарункаў самых разнастайных відаў, 150 дыплёмаў і віншаваньняў, а агульная лічба прысланых на ягоную адрэсу тэлеграмаў склала 509». Усе падарункі Язэп Крашэўскі забраў у Дрэздэн, неўзабаве перадаўшы іх познанскаму Таварыству аматараў навук. Частка зь іх захоўваецца ў майстэрні музэі пры бібліятэцы Рачынскіх.

## Вонкавыя спасылкі
* Pracownia-Muzeum Józefa Ignacego Kraszewskiego. Oddział Biblioteki Raczyńskich

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага
Катэгорыя:Бібліятэка Рачынскіх (Познань)
Цнянка (вёска)

**Цня́нка** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на скрыжаваньні шашы  з МКАД (). Цнянка ўваходзіць у склад Папярнянскага сельсавету. Празь вёску працякае рака Цна.

## Насельніцтва
* 2010 год — 814 чалавек
* 1999 год — 1020 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Папярнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Пружанскае піва

**Гісто́рыя піваварэ́ньня на Пружа́ншчыне**

## Вялікае Княства Літоўскае

## Расейская імпэрыя
У 1835 року ў Пружанах заснаваны бровар. У 1910 ім валодаў Памяранец, было зварана 60 тыс. дал піва пры 14 працаўніках. Завод меў склады ў Кобрыні, Шарашове й іншых местах.

На адной зь піўных бутэлек гэтага бровару выяўленая сыгнатура вырабніка — гуты ў Таргуўку. Гэта было досыць вялікае прадпрыемства, пра якое «Адрасная кніга фабрычнага промыслу каралеўства Польскага на 1904 рок» паведамляла: 279 працаўнікоў, вартасьць прадукцыі складае 380 000 рублёў. У попісе зазначана, што гута вырабляла «бутэлькі зь зялёнага, паўбелага, белага і рознакаляровага шкла».

## Польская Рэспубліка (1918—1939)
У 1925—1940 роках у Пружане дзейнічаў паравы бровар братоў Памяранец (). Зьвесткі пра яго захоўваюцца ў Дзяржаўным архіве Берасьцейскай вобласьці («польскі» аддзел).

Вядома пра існаваньне бровару ў Ружанах.

## Рэспубліка Беларусь
У 1995, ва ўмовах недахопу на мясцовым рынку бутэлечнага піва, якое карысталася вялікім попытам за межамі краіны, кіраўнік пружанскай раённай сельгасхіміі Аляксандар Юркевіч вырашыў стварыць у Пружанах даччынае акцыянэрнае таварыства «ВПБ». Да праекту далучыўся старшыня калгасу «Рассвет» Яўген Кудзінаў, які разьлічваў заняцца культываваньнем півавараннага ячменю і хмелю замест імпартнае сыравіны, якой карысталіся ў той час.

Прадпрыемства «ВПБ» выпускала піва пад гандлёвымі маркамі «Герольд» і «Пружанскае». Знаходзілася па адрасе вул. Лазо, 18.

Пасьля прызначэньня Юркевіча на пасаду кіраўніка раённае ўправы сельскае гаспадаркі, а пазьней і кіраўніка адміністрацыі раёну праект паступова згорнуты. У 2004 вытворчасьць піва спыненая. На базе гэтага прадпрыемства пэўны час працягваў працу плодакансэрвавы камбінат.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Калекцыя этыкетак з бутэлек піва вытворчасьці СП «WPB»

Катэгорыя:Гісторыя Пружанаў
Катэгорыя:Эканоміка Пружанаў
Катэгорыя:Беларускія бровары
Рыжкаў (Гомельская вобласьць)

**Ры́жкаў** — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Рыжкаў уваходзіць у склад Буркоўскага сельсавету.  

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

Найраней паселішча згаданае ў тарыфе падымнага падатку Кіеўскага ваяводзтва 1628 году, калі з 4 дымоў і з 3 агароднікаў застаўных ад нябожчыка князя Адама Вішнявецкага сяла Рыжкаў і асаджанай на тых жа грунтах Слабодкі, прыналежных пану Мікалаю Бялабжэскаму,  мусіла выплачвацца адпаведна па 3 злотых і па паўтары грошы. 20 ліпеня 1641 году ў кнігах Кіеўскага гродзкага суда актыкавана «darowizna Brahinia», якой пані Крыстына, дачка князя Адама Вішнявецкага, на той час жонка Пятра Даніловіча, крайчага кароннага, саступіла князю Ярэмію Вішнявецкаму сваю палову замка і места Брагін зь сёламі, сярод якіх быў і Рыжкаў.

Найраней паселішча згаданае ў візыце Брагінскага дэканату 1740 году. Жыхары 5 двароў хутара Кавака былі прыхаджанамі Сьвята-Траецкай царквы. 

Паводле візыты Чарнобыльскага дэканату 1785 году, у вёсцы Рыжкаў, што месьцілася за мілю ад прыходзкай Брагінскай Сьвята-Траецкай царквы, налічвалася 12 гаспадароў альбо двароў (каля 72 жыхароў).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Рыжкаў — у межах Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павету Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году Менскай губэрні Расейскай імпэрыі.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Рыжкаў, аднак, у складзе Мікуліцкай воласьці апынуўся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага.

1 сьнежня 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Мікуліцкага сельсавету ў Буркоўскі сельсавет.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Сабалі (Гомельская вобласьць)

**Сабалі** — вёска ў Брагінскім раёне Гомельскай вобласьці. Сабалі ўваходзяць да складу Буркоўскага сельсавету.

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

 

У «Тарыфе падымнага падатку Оўруцкага павету 1734 г.» futor Sobole паказаны ў палове Брагінскіх добраў, якую дагэтуль шмат гадоў трымаў у заставе ад серадзкага ваяводы Яна Канецпольскага дорпацкі падкаморы Аляксандар Антоні Бандынэлі, а wieś Sobole – у палове, якую трымаў у заставе пан Сіліч. У 1733 годзе князь Міхал Сэрвацы з старэйшай галіны і апошні ў родзе Вішнявецкіх ці не ўпершыню падпісаўся як «hrabia... na Brahiniu», а гэта азначала, што ўся Брагінская фартуна, пасьля досыць працяглага перапынку, вярнулася да Вішнявецкіх.

На 1754 год з 11 двароў (каля 66 жыхароў) хутара Сабалі Брагінскага маёнтку выплачваліся «do grodu» (Оўруцкага замку) 1 злоты і 21 з паловай гроша, «na milicję» 6 злотых і 26 грошаў. У тым жа годзе маёнтак Брагін быў куплены ў княгіні Эльжбэты, дачкі Міхала Сэрвацыя, Вішнявецкай Міхалавай Замойскай за 550 000 злотых панам Францам Антоніем, сынам Мікалая, Ракіцкім, войскім ашмянскім.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Сабалі – у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 г. – у тэрытарыяльна ўпарадкаваным Рэчыцкім павеце спачатку Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 г. Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. З крыніцы, заснаванай на матэрыялах расейскай рэвізіі 1795 году, вядома, што «деревня Соболи, хутор Маски, Лесщуны, Сполохи, Бакуны...» належалі панам Людвіку і Алаізію Ракіцкім.

У парэформавы пэрыяд вёска Сабалі адміністрацыйна належала да Брагінскай воласьці.

На 1909 год у даведніку «Список населённых мест Минской губернии» названая вёска Сабалі, а ў ёй — 77 двароў з 483 жыхарамі.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Сабалі ў складзе Брагінскай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынуліся ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

1 сьнежня 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Мікуліцкага сельсавету ў Буркоўскі сельсавет.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
*  C. 71

Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі

## Гісторыя

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Брагінскага раёну
Катэгорыя:Буркоўскі сельсавет
Вязок (Брагінскі раён)

**Вязо́к** — былая вёска ў Буркоўскім сельсавеце Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці. Ліквідавана 20 жніўня 2008 году. 

## Гісторыя

### Карона Каралеўства Польскага

Ці не найраней паселішча згаданае ў судовым дэкрэце ад 7 чэрвеня 1623 году, у якім удава Гальшка Харлінская абвінавачвала паноў Станіслава, Юрыя і астатніх Харлінскіх, родных братоў і сваякоў мужа Мікалая, за гвалтоўны наезд на замак і вёску Астраглядавічы, мястэчка Новы Харленж (Хвойнікі), вёскі Хвойнікі, Вязок (Wiunzek), Плоскае, Варацец, Лаханію.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, з 6 дымоў у Слабодцы Вязок кашталяна амсьціслаўскага Мікалая Абрамовіча выбіралася 6 злотых

Пра futor Wezok з 4 дымамі (×6 — каля 24 жыхароў), прыналежны да włości Choynickiej князя Канстанціна Яна Шуйскага, харунжага берасьцейскага, згадана ў люстрацыі падымнага падатку Оўруцкага павету Кіеўскага ваяводзтва Кароны Польскай 1683 года. Якая сума зь яго выплачвалася ня ўказана.

Згодна з тарыфам падымнага падатку 1754 года, з 15 двароў (каля 90 жыхароў) хутара Wiazek Хвойніцкага маёнтку «do grodu» (Оўруцкага замку) выплачваліся 2 злотых і 9 з паловай грошаў, «na milicję» (на вайсковыя патрэбы павету і ваяводзтва) 9 злотых і 8 грошаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Вязок — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 года ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павету Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 года Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. Паводле расейскай рэвізіі 1795 года 22 двары вёскі Вязок з 103 душамі мужчынскага і 86 жаночага полу сялянаў трымаў у трохгадовай «арэнднай пасэсіі» ад дзедзічнай іх уладальніцы пані Людвікі з князёў Шуйскіх Прозар  Ян Ястржэмбскі.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 года, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Вязок у складзе Мікуліцкай воласьці Рэчыцкага павету, аднак, апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка — у Мазыры. З 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага.

1 студзеня 1919 г., згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мінск: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Брагінскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты Беларусі, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС‎
Спадчына (зборнік)

«**Спадчына**» — чацьверты зборнік вершаў Янкі Купалы, ўпершыню выдадзены ў 1922 годзе ў Менску ў Беларускім каапэратыўна-выдавецікм таварыстве «Адраджэньне». Першы паэтычны зборнік Янкі Купалы савецкага часу на беларускай мове. Тыраж зборніку склаў 4 тысячы асобнікаў. Рукапіс быў падрыхтаваны Купалам яшчэ ў 1919 годзе.

## Апісаньне
Назву зборніку даў аднаназоўны філязофска-патрыятычны верш. Зборнік утрымлівае ў сабе вершы і паэмы, напісаныя ў 1913—1919 гадох, а таксама творы жалейкаўскай пары, якія раней не былі надрукаваныя з-за цэнзурных перашкодаў.

У ідэйна-стылёвым пляне ўсе творы зьнітаваныя агульнай канцэпцыяй — думкай пра лёс беларускае нацыі і чалавека на ключавым павароце гісторыі. Рамантычная абагульненасьць і псыхалягіічная абвостранасьць ўспрыманьня жыцьця надае шмат якім з твораў дзёньнікавы характар.

Зборнік складаецца з шасьці асобных разьдзелаў. Аўтарскі падзел твораў не супадае з тэматычным падзелам твораў зборніку. Галоўныя тэмы зборніку:
* першая сусьветная вайна,
* жыцьцё вёскі,
* філязофскія санэты,
* грамадзянская публіцыстычная лірыка,
* інтымная лірыка,
* чалавек і свабода.

## Адметнасьць і значэньне зборніку
Паэтычныя вобразы ваеннай лірыкі, створаныя ў традыцыях народнага эпасу, кранаюць трагізмам і палкім гуманістычным пратэстам супраць вайны. Паасобныя творы пабудаваныя на рытміка-лексічным прынцыпе беларускіх народных галашэньняў. Прапускаючы праз сэрца боль, пакуты ўсяго чалавецтва, паэт не трапляе ў бездань адчаю. Ён паказвае свайго лірычнага героя ў гуманістычным вымярэньні свабоды, сьцьверджаньня сілы.

Філязофскія творы Купалы зь іх маштабнай мэтафарычнасьцю, гіпэрбалізмам, прароцтвам выявілі страснае памкненьне паэта да гармоніі чалавецтва і яго гатоўнасьць да ахвярнасьці ў імя гуманістычных ідэалаў. Нізка філязофскіх санэтаў Купалы адзначаная пошукамі сэнсу існаваньня чалавека і грамадзтва, пачуцьцём адказнасьці асобы за недасканаласьць грамадзкага жыцьця.

Інтымная лірыка зборніку раскрывае асобу паэта ў складаным перапляценьні сацыяльных тэмаў, у глыбока асабістым трагедыйным успрыйманьні сьвету. Цыкл пачынаецца своеасаблівым пралогам — сьветлай «паганскай» паэмай «Яна і я», а заканчваецца вершамі, ў якіх ў сьферу інтымнага ўключана адчуваньне драматызму зямнога жыцьця. Інтымная лірыка Купалы адметная незвычайнай музычнай поліфаніяй.

Вядомы купалазнаўца Уладзімер Гніламёдаў заўважае:

## Крыніцы

## Літаратура
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Спадчына» / Аўтар — В. І. Гапава. — С. 572—573.
* Гапава, В. Перачытваючы «Спадчыну» Янкі Купалы. — Мн., 1983. — 135 с.
* Лойка, А.. Як агонь, як вада… — Мн., 1984. — С. 230.
* Юрэвіч, Ул.. Янка Купала: Нарыс жыцця і творчасці. — Мн., 1983. — С. 135—143.

Катэгорыя:Паэтычныя зборнікі Янкі Купалы
Катэгорыя:Кнігі 1922 году
Царква Ўсьпеньня Найсьвяцейшай Багародзіцы (Котра)

**Царква́ Ўсьпе́ньня Прасьвято́й Багаро́дзіцы** — праваслаўная царква ў вёсцы Котра Пружанскага раёну, заснаваная ў 1773 року. Зруйнаваная за савецкім часам.

## Мінуўшчына
У 1773 памешчык Лаўрэнці Савіцкі заснаваў у Котры драўляны храм, асьвечаны ў гонар Усьпеньня Найсьвяцейшае Багародзіцы. У парафію ўваходзілі вёскі Котра, Радзецк, Пескі, Клепачы, Краснае.

Да стогадовага юбілею ў вёсцы была пабудаваная новая, мураваная царква, асьвечаная ў 1873 року. Да яе прыходу былі далучаныя вёскі Бакуны і Ліхасельцы.

У часе Другой сусьветнай вайны купал царквы выкарыстоўвалі нямецкія войскі для трэніроўкі ў страляніне з гарматаў. Перад гэтым жыхары вёскі былі выселеныя, а сьвятар атрымаў загад вызваліць памяшканьне царквы ад царкоўнага начыньня, якое было перавезенае ў Мокраўскую царкву. Ад артылярыйскіх снарадаў царква была моцна пашкоджаная, засталіся толькі муры.

У пачатку 50-х рокаў XX стагодзьдзя царква і агароджа канчаткова разабраныя, на яе месцы паўстаў вясковы клюб.

## Вонкавыя спасылкі
* Дакуманты Чарналоскай Сьвята-Ўсьпенскай царквы

Котра
Котра
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1773 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1950-я гады
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Мёрскага раёну

У Мёрскім раёне знаходзіцца 21 аб’ект, які ўключаны ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 16 — помнікі архітэктуры, 5 — помнікі гісторыі.

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

Мёршчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Пастаўскага раёну

У Пастаўскім раёне знаходзяцца 32 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 9 — помнікі археалёгіі, 16 — помнікі архітэктуры, 7 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Пастаўшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Куляны

**Куля́ны** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ружанскага сельсавету. Знаходзіцца за 45 км на паўночны ўсход ад Пружанаў, 35 км ад чыгуначнай станцыі Івацэвічы на лініі Баранавічы — Берасьце.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Ружанскай воласьці Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні. У пачатку XX стагодзьдзя ў вёсцы 316 жыхароў.

За міжваеннай Польшчай — у гміне Ружана Косаўскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 — у Ружанскім, з 25 сьнежня 1962 — у Пружанскім раёнах Берасьцейскай вобласьці (з 8 студзеня да 19 чэрвеня 1954 — Гарадзенскай вобласьці).

23 чэрвеня 1941 акупаваныя нямецкімі войскамі. Жыхары былі пераселеныя, вёска спаленая. Са 140 хатаў засталіся толькі дзьве, што знаходзіліся на ўскраіне вёскі. У чэрвені 1944 нацысты расстралялі 14 жыхароў Кулянаў пасьля таго, як у суседнім лесе партызаны забілі нямецкіх жаўнераў.

У 1954—1963 роках цэнтар сельсавету. 1 сьнежня 2009 году перададзеная зь ліквідаванага Ружанскага сельсавету ў склад Ружанскага пасялковага савету, які 29 траўня 2015 году быў ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 452 жыхары (перапіс); 1999 год — 140 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2003 год — 139 жыхароў, 79 двароў; 2005 год — 130 жыхароў, 75 двароў; 2010 год — 75 жыхароў

## Інфраструктура
Аўталаўка.

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Масты — Зэльва — Ружаны.

## Турыстычная інфармацыя
* Братэрская магіла (1941—1944) 744 савецкіх жаўнераў і 1 партызана
* Магіла ахвяраў фашызму (1944) на могілках

## Асобы
* Алесь Горбач — юрыст, журналіст, дасьледнік жыцьця і творчасьці опэрных сьпевакоў Міхася Забэйды-Суміцкага і Паўла Пракапені.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Неафіцыйны сайт Кулянаў
* Надвор’е ў Кулянах

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Ружанскі сельсавет
Караткевіч (неадназначнасьць)

**Каратке́віч** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Вольга Караткевіч — беларуская літаратарка, журналістка, навуковы дзеяч
* Галіна Караткевіч — савецкая акторка, удзельніца абароны Ленінграду
* Генадзь Караткевіч ( 1994) — беларускі праграмоўца
* Дзьмітры Караткевіч — беларускі падпольнік-камуніст
* Дзяніс Караткевіч — беларускі хакеіст
* Міхаіл Караткевіч — украінскі навуковец у галіне машынабудаваньня
* Тацяна Караткевіч — беларуская палітычная дзяячка
* **[[Уладзімер Караткевіч]]** — беларускі пісьменьнік
* Яўген Караткевіч — савецкі навуковец, палярны дасьледнік
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Полацкага раёну

У Полацкім раёне знаходзяцца 96 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 29 помнікі археалёгіі, 27 — помнікі архітэктуры, 37 — помнікі гісторыі, 1 — помнік горадабудаўніцтва, 2 — помнікі мастацтва.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Помнік горадабудаўніцтва

|}

## Помнікі мастацтва

|}

## Вонкавыя спасылкі

Полаччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Наваколасаўскі сельсавет

**Навако́ласаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — пасёлак Наваколасава.

## Гісторыя
29 чэрвеня 2006 году створаны Наваколасаўскі сельсавет з цэнтрам у пасёлку Наваколасава, у склад сельсавету ўключаныя пасёлкі Коласава і Наваколасава, якія ўваходзілі ў склад Слабадзкога сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Апечкаўскі сельсавет

**Апе́чкаўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Апечкі.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Апечкаўскі сельсавет у складзе Стаўпецкага раёну Баранавіцкай вобласьці.

Сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Аталескаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 421

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Заямнаўскі сельсавет

**Зая́мнаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Заямнае.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Ячненскі сельсавет у складзе Стаўпецкага раёну Баранавіцкай вобласьці. 8 чэрвеня 1963 году сельсавет перайменаваны ў Заямнаўскі.

30 кастрычніка 2009 году сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Атцэда, Баханы, Кучкуны, Слабада, Яблонаўка — скасаванага Слабадзкога сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 421


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1963 годзе
Гавязьнянскі сельсавет

**Гавязьнянскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Стаўпецкага раёну Баранавіцкай вобласьці.

27 кастрычніка 1964 году сельсавет перайменаваны ў Вішнявецкі.

## Літаратура
*  С. 421

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1964 годзе
Прудзкі сельсавет

**Пру́дзкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пруды.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Налібоцкі сельсавет у складзе Івянецкага раёну Баранавіцкай вобласьці (з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай вобласьці, з 20 студзеня 1960 году — Менскай вобласьці). 16 ліпеня 1954 году сельсавет перайменаваны ў Прудзкі. 17 красавіка 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Стаўпецкага раёну Менскай вобласьці. 8 чэрвеня 1963 году сельсавет перайменаваны ў Налібоцкі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 421

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Стаўпецкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1963 годзе
Юльян Неч

**Юлья́н Неч** (; , Жэшаў, Польшча&nbsp;— †1939)&nbsp;— польскі гісторык, дасьледнік Валыні.

## Жыцьцяпіс
Юльян Неч нарадзіўся 13 кастрычніка 1908 року ў м. Жэшаў. У 1926&nbsp;р., скончыўшы гімназію, паступіў у Ягелонскі ўнівэрсытэт (Кракаў), дзе вывучаў гісторыю і права.

Быў адным з заснавальнікаў (1935&nbsp;р.), а пасьля навуковым сакратаром Валынскага таварыства аматараў навук. 3ь ліпеня 1937 року жыў і працаваў у Луцку, узначальваў публічную бібліятэку і Валынскі музэй.

Займаўся навуковай дзейнасьцю, дасьледаваў гісторыю Валыні. Друкаваўся ў шматлікіх часопісах, такіх як «Валынь», «Зямля Валынская», «Рочнік Валынскі», «Зьніч», іншых навуковых выданьнях. У 1935—1939 роках напісаў вялікую колькасьць навуковых артыкулаў, прысьвечаных гісторыі Валыні.

Да выхаду «Кнігі ў памяць Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага» (Луцк, 1939) напісаў артыкул «Ю.&nbsp;І.&nbsp;Крашэўскі&nbsp;— дасьледнік мінулага Валыні».

## Вонкавыя спасылкі
* Історична Волинь. Ю.Неч

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жэшаве
Катэгорыя:Польскія гісторыкі
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў 1939 годзе
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Расонскага раёну

У Расонскім раёне знаходзяцца 34 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 28 помнікі археалёгіі, 2 — помнікі архітэктуры, 4 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

Расоншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Анры Барбюс

**Анры Барбюс** (; , Аньер-сюр-Сэн, Францыя — , Масква, СССР) — францускі пісьменьнік, журналіст і грамадзкі дзяяч. Чалец Францускай камуністычнай партыі (з 1923). Замежны ганаровы чалец АН СССР (1933). Быў знаёмы з Якубам Коласам.

## Беларускія пераклады
* Розныя факты / Анры Барбюс. — Менск [Мінск] : Беларускае дзяржаўнае выдавецтва, 1929. — 203, [1] с.
* Расія / Анры Барбюс. — Мн. : Дзярж. выд-ва Беларусі, 1931. — 210, [2] с.
* Пяшчота // Французская навела XX стагоддзя. — Мн., 1992.

## Вонкавыя спасылкі

* Анры Барбюс на Project Gutenberg

Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Францускія літаратары
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пэр-Ляшэз