open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Чарлі Адам

**Чарлз Грэм «Чарлі» Адам** (;  10 сьнежня 1985 году, Дандзі, Шатляндыя) — былы шатляндзкі футбаліст, цэнтральны або левы паўабаронца. Абараняў колеры нацыянальнай зборнай Шатляндыі. Прайшоў футбольную акадэмію «Рэйнджарз», але напачатку кар’еры шмат часу правёў у арэндах. Месца ў асноўным складзе атрымаў толькі пры Полі Ле Гуэне й Ўолтэры Сьміце. Разам з шатляндзкім клюбам удзельнічаў у фінале Кубка УЭФА ў 2008 годзе. У «Блэкпуле» выступаў з 2009 па 2011 год, калі пасьля паніжэньня клюбу ў рангу перайшоў у «Лівэрпул».

## Дасягненьні
**«Сэнт-Мірэн»**:
* Уладальнік Чэлендж кубка Шатляндыі: 2006

**«Лівэрпул»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпулу»

Катэгорыя:Шатляндзкія футбалісты
Ішмэль Дэмантагнак

**Ішмэль Абэндыга Дэмантагнак** (;  15 чэрвеня 1988 году, Лёндан, Ангельшчына) — былы ангельскі футбаліст, паўабаронца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпулу»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Куроўшчына

Назву **Куро́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
* Беларусь
** Куроўшчына — вёска ў Бярозаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці

* Расея
** Куроўшчына — вёска ў Манастыршчанскім раёне Смаленскай вобласьці

## Азёры
* Куроўшчына — возера ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці
Каменка (Аршанскі раён)

**Ка́менка** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 18 км на паўночны захад ад Воршы і за 1 км на паўднёвы захад ад чыгуначнай лініі Віцебск — Ворша. Каменка ўваходзіць у склад Межаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1670 годзе згадваецца як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 37 чалавек
* 1999 год — 56 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Межаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Валюта (неадназначнасьць)

Тэрмін **валю́та** мае некалькі значэньняў:

* Валюта — грашовая адзінка
* Валюта — архітэктурны тэрмін, элемэнт антычнага архітэктурнага ордэру.
Андрэй Нясмачны

**Андрэй Нясмачны** (;  28 лютага 1979 году, Бранск, СССР) — былы ўкраінскі футбаліст, які ўсю кар’еру выступаў за адзіны клюб — кіеўскае «Дынама». Былы гулец зборнай Украіны.

## Дасягненьні
**Дынама**
* Чэмпіён Украіны (5): 2000, 2001, 2003, 2004, 2007
* Уладальнік Кубка Ўкраіны (5): 2000, 2003, 2005, 2006, 2007

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны вэб-сайт

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Аляксандар Яцэнка

**Аляксандар Яцэнка** (;  24 лютага 1985 году, Кіеў, УССР) — украінскі футбаліст, які выступаў за зборную Ўкраіны па футболе.

## Кар’ера
У лютым 2012 году перайшоў у беларускі клюб «Белшына».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль
* Профіль на сайце «Белшыны»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Рычард Кінгсан

**Рычард Пол Фрэнк Кінгсан** (;  13 чэрвеня 1978 году, Акра, Гана) — былы ганскі футбаліст, брамнік. Таксама выступаў за нацыянальную зборную Ганы. Яшчэ вядомы як **Фарук Гюрсой**, акрамя таго, як сьцьвярджаецца, яго арыгінальнае прозьвішча *Кінгстан* было зблытана, таму пашпарт ён атрымаў ужо пад прозьвішчам *Кінгсан*. Зьяўляўся віцэ-капітанам зборнай Ганы. Срэбны й бронзавы мэдаліст Кубку афрыканскіх нацыяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпулу»

Катэгорыя:Ганскія футбалісты
Катэгорыя:Ганскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 году
Дэйвід Кэрні

**Дэйвід Кэрні** (;  30 лістапада 1983 году, Сыднэй, Аўстралія) — колішні аўстралійскі футбаліст, паўабаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Аўстраліі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпулу»

Катэгорыя:Аўстралійскія футбалісты
Катэгорыя:Аўстралійскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Стывэн Гасбэнд

**Стывэн Гасбэнд** (;  29 кастрычніка 1990 году, Келці, Шатляндыя) — колішні шатляндзкі футбаліст, паўабаронца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпулу»

Катэгорыя:Шатляндзкія футбалісты
Зборная Ўкраіны па футболе

**Нацыяна́льная кама́нда Ўкраі́ны па футбо́ле** () — нацыянальная каманда, якая ўдзельнічае ў міжнародных спаборніцтвах па футболе і прадстаўляе Ўкраіну. Нацыянальная каманда кіруецца Фэдэрацыяй футболу Ўкраіны.

## Склад каманды 2016
Наступныя футбалісты трапілі ў заяўку на чэмпіянат сьвету 2018 году:

Галкіпэры:
* №12 Андрэй Пятаў
* №1 Дзеніс Боўка
* №23 Аляксеў Шаўчэнка

Абаронцы:
* №2 Андрэй Нясмачны
* №3 
* №5 Уладзімер Язерскі
* №6 Андрэй Русал
* №13 Дзьмітры Чыгрынскі
* №17 Уладзіслаў Вашчук
* №22 Вячаслаў Сьвідзерскі

Паўабаронцы:
* №4 Анатоль Цімашчук
* №8 Алег Шалаеў
* №9 Алег Гусеў
* №11 Сяргей Раброў
* №14 Андрэй Гусін
* №18 Сяргей Назаранка
* №19 Максім Калінічэнка
* №21 Руслан Ратань

Нападнікі:
* №8 Раман Зазуля
* №11 Арцём Кравец
* №24 Яўген Селязьнёў

Галоўны трэнэр:
* Андрэй Шаўчэнка

## Гульні з Беларусьсю

## Глядзіце таксама
* Жаночая зборная Ўкраіны па футболе

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны вэб-сайт
Дэкель Кейнан

**Дэкель Кейнан** (;  15 верасьня 1984 году, Рош Га-Нікра, Ізраіль) — ізраільскі футбаліст, цэнтральны абаронца амэрыканскага клюбу «Лос-Анджэлес Форс». Былы гулец нацыянальнай зборнай Ізраілю. Акрамя ізраільскіх клюбаў Дэкель таксама гуляў за ангельскія футбольныя калектывы, а апошнім часа выступае ў ЗША.

## Дасягненьні
**«Макабі» Хайфа**:
* Чэмпіён Ізраілю: 2004, 2009
* Уладальнік Кубка Ізраілю: 2016
* Уладальнік Кубка ізраільскае лігі: 2008

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ізраільскія футбалісты
Дадлі Джуніёр Кэмпбэл

**Дадлі Джуніёр Д. Дж. Кэмпбэл** (;  12 лістапада 1981 году, Лёндан, Ангельшчына) — былы ангельскі футбаліст, нападнік.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпулу»

Катэгорыя:Ангельцы афрыканскага паходжаньня
Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Пол Робінсан

**У спорце**:

* Пол Пітэр Робінсан — ангельскі футбаліст
* Пол Ўільям Робінсан — ангельскі футбаліст, брамнік, гулец нацыянальнай зборнай Ангельшчыны
* Пол Марк Робінсан — ангельскі футбаліст
Адам Богдан

**А́дам Бо́гдан** (;  27 верасьня 1987 году, Будапэшт, Вугоршчына) — вугорскі футбаліст, брамнік. Былы гулец нацыянальнай зборнай Вугоршчыны. Гуляў за юнацкую й моладзевую зборныя Вугоршчыны. У 2016 атрымаў траўму калена, пасьля чаго доўга лекаваўся і акрыяў толькі перад тым, як у 2018 годзе быў аддадзены ў арэнду ў шатляндзкі клюб «Гібэрніян».

## Дасягненьні
**«Фэрэнцвараш»:**
* Чэмпіён Вугоршчыны: 2021, 2022, 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтану Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Вугорскія футбалісты
Грэтар Стэйнсан

**Грэтар Рафн Стэйнсан** (;  9 студзеня 1982 году, Сыглюф’ёрдур, Ісьляндыя) — былы ісьляндзкі футбаліст, які гуляў на пазыцыі правага абаронцы. Выступаў за нацыянальную зборную Ісьляндыі. У 2007 годзе ажаніўся зь Міс Ісьляндыяй-2002 Мануэлай Оск Гардардотыр.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтану Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Ісьляндзкія футбалісты
Джэй-Лойд Самуэль

**Джэй-Лойд Самуель** (; нарадзіўся 29 сакавіка 1981 году, Сан-Фэрнанда, Трынідад і Табага) — трынідадзка-ангельскі футбаліст, абаронца. У 2009 годзе павёў два матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Трынідаду і Табага. Раней гуляў за ангельскі клюб «Болтан Ўандэрэрз».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сан-Фэрнанда
Катэгорыя:Ангельцы афрыканскага паходжаньня
Катэгорыя:Футбалісты Трынідаду і Табага
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Трынідаду і Табага
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Астан Віла» Бірмінггэм
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Джылінггэм»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Болтан Ўандэрэрз»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Кардыф Сіці»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Эстэглал» Тэгеран
Пол Пітэр Робінсан

**Пол Пітэр Робінсан** (;  14 сьнежня 1978 году, Ўотфард, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, абаронца. Мог згуляць як у цэнтры, гэтак і зьлева. Сваю кар’еру пачынаў у клюбе «Ўотфард». Бацька траіх сыноў, як то Люка, Джэймі й Арчы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтан Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Томас Барг’юзэн

**Томас Джон Барг’юзэн** (;  4 ліпеня 1993 году, Блэкпул, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, нападнік клюбу «Бараў».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Блэкпулу»
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Фабрыс Муамба

**Фабрыс Ндала Муамба** (;  6 красавіка 1988 году, Кіншаса, Заір) — былы ангельскі футбаліст кангалескага паходжаньня». Скончыў кар’еру пасьля таго як пачаліся праблемы з сэрцам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтану Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Гэры Кэгіл

**Гэ́ры Джэймз Кэ́гіл** (;  19 сьнежня 1985 году, Дронфілд, Ангельшчына) — колішні ангельскі футбаліст, абаронца. Раней выступаў за нацыянальную зборную Ангельшчыны. У асноўным гуляе на пазыцыі цэнтральнага абаронцы, але дзякуючы сваёй гульнявой тэхніцы ён можа выкарыстоўвацца на пазыцыях крайняга абаронцы й апорнага паўабаронцы.

## Кар’ера
Кэгіл пачаў сваю гульнявую кар’еру ў акадэміі «Дронфілду», які выступаў у мясцовай лізе Дэрбішыру. У 2000 годзе ён далучыўся да акадэміі «Астан Вілы», дзе й працягнуў сваё разьвіцьцё. У сэзоне 2004—2005 гадоў яшчэ ня маючы гульнявой практыцы ў «Астан Віле», ён на правах арэнды перайшоў у «Бэрнлі», дзе па заканчэньні сэзону быў прызнаны найлепшым гульцом клюбу. Добрая гульня ў арэндзе дазволіла яму дэбютаваць за асноўны склад «Астан Вілы». У 2007 годзе ён на правах трохмесячнай арэнды перайшоў у клюб роднага гораду «Шэфілд Юнайтэд». 30 студзеня 2008 году Гэры падпісаў кантракт з клюбам «Болтан Ўандэрэрз», сума трансфэру склала £ 5 млн. У гэтым клюбе Кэгіл паказваў добрыя вынікі й прабыў там пяць сэзонаў. За гэты час ён стаў трывалым гульцом асновы й віцэ-капітанам клюбу і дэбютаваў у складзе нацыянальнай каманды. 30 сьнежня 2011 году галоўны трэнер «Болтан Ўандэрэрз» Оўэн Койл пацьвердзіў, што «Чэлсі» ўзгадніў кошт трансфэру футбаліста ў зімовае трансфэрнае вакно 2012 году. У жніўні 2019 году перайшоў у клюб «Крыстал Пэлас». 20 жніўня 2021 году падпісаў кантракт з футбольным клюбам «Борнмут» тэрмінам на адзін год.

## Зборныя
Кэгіл быў адным зь ліку гульцоў, запрошаных Ст’юартам Пірсам у свой першы склад моладзевай зборнай Ангельшчыны, пасьля прызначэньня яго на пасаду галоўнага трэнэра. На першую гульню, 6 лютага 2007 году, супраць моладзевай зборнай Гішпаніі, Гэры ня трапіў у стартавы склад. Ён дэбютаваў за моладзевую зборную на «Ўэмблі», выйшаўшы ў цэнтры абароны разам з Энтанам Фэрдынандам.

4 чэрвеня 2009 году Кэгіл быў упершыню выкліканы ў асноўную зборную Ангельшчыны на матч супраць зборнай Казахстану, бо Рыё Фэрдынанд атрымаў траўму, але дэбюту яму давялося чакаць больш за год. Дэбютаваў за асноўную зборную краіны 3 верасьня 2010 году, выйшаўшы на зьмену Майклу Доўсану ў матчы супраць зборнай Баўгарыі на «Ўэмблі».

## Стыль гульні
Кэгіл вядомы сваімі тэхнічнымі магчымасьцямі, хуткасьцю, добра гуляе ў паветры й мае выдатны галявы нюх. Галоўны трэнэр «Чэлсі» Андрэ Вілаш-Боаш выказаўся пра Кэгіла: «Я лічу, што ягоная тэхніка ёсьць цудоўнай, а ягоная хуткасьць проста мяне ўздрыгвае».

## Дасягненьні
**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2015, 2017
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2012, 2018
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2015
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2012
* Пераможца Лігі Эўропы: 2013, 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Мэт’ю Тэйлар

**Мэт’ю Сайман «Мэт» Тэйлар** (;  27 лістапада 1981 году, Оксфард, Ангельшчына) — былы ангельскі футбаліст, паўабаронца. Мог згуляць як абаронца, гэтак і атакавалага паўабаронца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтану Ўандэрэрз»
* Статыстыка на Soccerbase

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Стараменская

**Стараменская** () — станіца на поўначы Краснадарскага краю Расеі. Цэнтар Стараменскага раёну. Заснаваная ў 1794 годзе перасяленцамі-казакамі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Краснадарскага краю
Аляксандар Шаўкоўскі

**Алякса́ндар Шаўко́ўскі** (;  2 студзеня 1975 году, Кіеў, Украінская ССР) — украінскі футбаліст, брамнік. Былы гулец зборнай Украіны. Дэбютаваў у найвышэйшай украінскай лізе ў 1993 годзе.

## Дасягненьні
**«Дынама»**:
* Чэмпіён Украіны (14): 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2003, 2004, 2007, 2009, 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Ўкраіны (10): 1996, 1998, 1999, 2000, 2003, 2005, 2006, 2007, 2014, 2015
* Уладальнік Супэркубка Ўкраіны (6): 2004, 2006, 2007, 2009, 2011, 2016
* Уладальнік Кубка Садружнасьці (4): 1996, 1997, 1998, 2002

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Валеры Карашкоў

**Вале́ры Мікала́евіч Карашко́ў** — беларускі дзяржаўны дзяяч, старшыня Дзяржаўнага камітэту па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь (2006—2012).

## Біяграфія
Валеры Карашкоў нарадзіўся ў 1953 годзе ў м. Іўе Гарадзенскай вобласьці.

У 1975 годзе скончыў Менскую вышэйшую інжынэрную зэнітна-ракетную вучэльню СПА. 1975—1976 — служыў у войску. 1977—1981 — інжынэр, старшы інжынэр, начальнік аддзелу ЦКБ «Стандарт». 1981—1991 — намесьнік галоўнага інжынэра, намесьнік дырэктара ЦКБ «Спэктар», у 1991—1992 — намесьнік генэральнага дырэктара НВА «Спэктар».

1992—1994 — старшыня Камітэту па стандартызацыі, мэтралёгіі і сэртыфікацыі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. 1994—1997 — старшыня Камітэту па стандартызацыі, мэтралёгіі і сэртыфікацыі Міністэрства адукацыі і навукі Беларусі. 1997—2006 — старшыня Камітэту па стандартызацыі, мэтралёгіі і сэртыфікацыі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь. З 5 траўня 2006 — да 2012 — старшыня Дзяржаўнага камітэту па стандартызацыі Беларусі.

Аўтар болей чым ста пяцьдзясяці навуковых працаў і артыкулаў, кандыдат тэхнічных навук, дацэнт, сапраўдны чалец Беларускай інжынэрнай акадэміі, Акадэміі праблемаў якасьці Расейскай Фэдэрацыі, Мэтралягічнай акадэміі Расейскай Фэдэрацыі.

## Узнагароды
У 2002 годзе ўзнагароджаны Граматай Выканаўчага камітэту СНД, Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь. 10 кастрычніка 2008 году за актыўную працу па ўмацаваньні й разьвіцьці Садружнасьці Незалежных Дзяржаваў узнагароджаны граматай СНД. Падзяка прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на бачыне «Беларускага тэлеграфнага агенцтва»
* Біяграфія на бачыне Дзяржкамстандарту

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Іўі
Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук
Катэгорыя:Старшыні Дзяржаўнага камітэту па стандартызацыі Рэспублікі Беларусі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Хор

**Хор** () — пеўчы гурт, прынамсі два сьпевакі якога выконваюць адну й тую ж партыю; сугучча чалавечых галасоў. Працаю сьвецкага хору кіруе дырыжор або хормайстар, а царкоўнага — рэгент. Паводле відаў галасоў харавыя партыі выконваюць сапрана, альты, тэнары ды басы. Сьпеў без інструмэнтальнага суправаджэньня называецца каплічным («як у капліцы»; ). Пры развучваньні харавых твораў у якасьці дапаможнага інструмэнту выкарыстоўваюць фартэпіяна.

## Віды
Паводле роду ды ўзросту:
* *Дзіцячы*. Складаецца з двух партыяў: сапрана (дыскантаў) і альтоў. Прычым сапрана можа падзяляцца на два галасы.
* *Жаночы*. Складаецца з сапрана і альтоў, з падзелам кожнай партыі на два галасы: першыя і другія.
* *Мужчынскі*. Складаецца з тэнараў і басоў, з падзелам кожнай партыі на два галасы: першыя (высокія) і другія (нізкія). У партыю першых тэнараў дапускаюцца контратэнары, якія сьпяваюць фальцэтам, што вышэй за мужчынскі галасавы дыяпазон.
* *Мяшаны*. Складаецца з жаночых і мужчынскіх галасоў. Жаночыя галасы складаюць партыі сапрана ды альтоў, а мужчынскія — партыі тэнароў і басоў. Унутры кожнай партыі больш высокія ды больш нізкія галасы падзяляюцца на першыя ды другія адпаведна.
* *Хлапеча-юнацкі*. Партыю сапрана выконваюць хлопчыкі — дысканты, партыю альтоў — контратэнары — юнакі, якія спяваюць фальцэтам. Партыі тэнараў і басоў ў такім хоры выконваюцца мужчынамі.

Паводле манэры сьпеву:
* *Акадэмічны*. Выкананьне грунтуецца на эўрапейскім опэрна-канцэртным сьпеўным тоне.
* *Народны*. Сьпеў у народнай манеры.

Паводле колькаснага складу:
* *Камэрны*. 12-50 сьпевакоў.
* *Вялікі*. 50-120 удзельнікаў.
* *Зводны*. Налічвае да 1000 удзельнікаў з некалькіх калектываў, што часова зьбіраюцца для выкананьня ў адзін хор.

Паводле статусу:
* *Аматарскі*. Зьяўляецца спосабам супольнага правядзеньня вольнага часу, хобі.
* *Навучальны*. Існуюць пры музычных навучальных установах.
* *Прафэсійны*. Складаецца з прафэсійных сьпевакоў, якія рэгулярна выступаюць з канцэртамі.
* *Царкоўны*. Бяруць удзел у царкоўных службах.
Авёс шарсьціністы

**Авёс шарсьціністы** () — род аднагадовых травяністых расьлінаў сямейства каласьнічных. Пустазельная расьліна.

## Распаўсюджваньне
Авёс шарсьціністы распаўсюджаны ў Заходняй Эўропе, у гарах Гішпаніі, Партугаліі й Ангельшчыны культывуецца ў якасьці харчовай і кармавой (зялён корм і сена) расьліны. На Беларусі зрэдку сустракаецца па ўсёй тэрыторыі (нечарназёмная паласа) як пустазельле яравых культураў.

## Біялёгія
Расьліна квіце ў чэрвені-ліпені.

## Вонкавы выгляд
Вышыня расьліны 40—100 сантымэтраў. Сьцябло голае. Лісьце доўгае, тонказавостранае, шурпатае. Мяцёлкі раскідзістыя, альбо аднабокія. Калосьсе 2—3-кветнае, з доўгімі бурымі аўсьцюкамі, без сучляненьняў, аддзяляюцца адін ад аднаго толькі пры адломліваньні каласковай восі. Зярняўкі валасістыя, пры высьпяваньні не асыпаюцца. Расьліна ўстойлівая да грыбных хваробаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зерневыя культуры
Катэгорыя:Расьліны
Мацеевічы (Жабінкаўскі раён)

**Маце́евічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Мухаўцу. Уваходзяць у склад Крыўлянскага сельсавету Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 329 чалавек
* 2010 год — 370 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Крыўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёну
Бершты

**Бершты** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Бершты ўваходзяць у склад Навадворскага сельсавету.

### Помнікі архітэктуры
* Сьвята-Параскева-Пятніцкая царква 

## Вонкавыя спасылкі
* Бершты на Radzima.org
* globustut.by

Катэгорыя:Навадворскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Кошык

**Ко́шык** — традыцыйна, гэта плецены выраб з дубцоў вярбы, драніцы, лубу бярозы, саломы, чарота і іншых матэрыялаў. Выкарыстоўваецца для збору ягад, грыбоў, гародніны, арэхаў, пераноскі й захоўваньні розных запасаў, а таксама прадметаў хатняга ўжытку.

Суцэльныя кошыкі часам робяцца з паперы, тканіны і іншых матэрыялаў, адрозьніваючыся ад скрынак валюхатым верхам, і бываюць бяз вечкаў, ці з плоскімі вечкамі. Па форме яны могуць быць прастакутнымі, квадратнымі, авальнымі, паўсфэрычнымі.

## Гісторыя
Плеценыя вырабы з розных расьлінных матэрыялаў былі вядомыя яшчэ ў Старажытным Эгіпце. Пры раскопках у магіле Тутанхамона былі выяўлены два плеценыя крэслы, якія добра захаваліся й выглядаюць цалкам сучасна.

У Старажытным Рыме патрыцыі ляжалі на ложах, зробленых з дубцоў вярбы. Адно зь іх, выраб якога датуецца II стагодзьдзем новай эры, захоўваецца ў музэі Трэвэ.

Асабліва шырокае распаўсюджваньне плеценыя вырабы атрымалі ў другой палове XIX і пачатку XX стагодзьдзяў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ёмістасьці
ІнтэрПэйБанк

**«ІнтэрПэйБанк»** — камэрцыйны банк Беларусі, які існаваў 2001—2015 гадох.

Статутны фонд — 150 млрд. руб. (2013). Асноўныя акцыянэры: ААТ «Альянс Іпатэка» (Расея, 79,1% акцыяў), ЗАТ «Старбанк» (Расея, 19,72%) і ЗААТ «Сэнтэкінвэст» (Беларусь, 1,18% акцыяў). МФА 153001273, УНП 807000030, АКПА 37560001. S.W.I.F.T.: IPBKBY2X. Тэлекс: 252100 IPBK BY.

## Дзейнасьць
Быў чальцом:
* Асацыяцыі беларускіх банкаў;
* паўнапраўным чальцом Банкаўскай асацыяцыі краінаў Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы ();
* Міжнароднай аплатнай сыстэмы Visa International;
* Супольнасьці сусьветных міжбанкаўскіх фінансавых тэлекамунікацыяў;
* Адкрытага акцыянэрнага таварыства «Беларуская валютна-фондавая біржа»;
* Сыстэмы «Разьлік» — аўтаматызаванай інфармацыйнай сыстэмы адзінае разьліковае і інфармацыйнае прасторы (АІС АРІП).

Меў аддзяленьні ў Бабруйску, Гародні і Менску.

## Мінуўшчына
Банк паўстаў у верасьні 2001 году ў вольнай эканамічнай зоне «Менск» пад назовам «Паўночны інвэстыцыйны банк». 13 лютага 2007 году асноўным акцыянэрам стаў Vicpart Holding SA (Швайцарыя), у сувязі з чым адбылася зьмена назвы банку на ЗАТ «Крэдэксбанк». Ліцэнзія на правядзеньне банкаўскай дзейнасьці №19 выдадзеная 29 сьнежня 2008 году Нацыянальным банкам Беларусі.

22 студзеня 2013 году адбылася зьмена назвы банку на ЗАТ «Інтэрпэйбанк» у сувязі з адмовай асноўнага акцыянэра Vicpart Holding SA ад працягу дзейнасьці на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь. На 1 студзеня 2013 году «ІнтэрПэйБанк» займаў 27-е месца паводле памеру актываў сярод банкаў Беларусі, якія складалі 0,08 %. Абсяг прыцягнутых сродкаў фізычных асобаў складаў 4 млрд рублёў. 3 лютага 2014 году Ўправа Нацыянальнага банку Беларусі ўхваліла Рашэньне аб прыпыненьні на год дазволу «ІнтэрПэйБанку» прыцягваць сродкі фізычных асобаў на рахункі і ва ўклады ў сувязі зь невыкананьнем шэрагу патрабаваньняў Банкаўскага кодэксу Беларусі. 8 траўня 2015 году Нацыянальны банк Беларусі адклікаў ліцэнзію на ажыцьцяўленьне банкаўскай дзейнасьці ў ЗАТ «ІнтэрПэйБанк».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі
Катэгорыя:Зьніклі ў 2015 годзе
Мірон Хадакоўскі

**Мірон** (сьвецкае імя — Міраслаў Хадакоўскі; 21 лістапада 1957, Беласток — 10 красавіка 2010, в. Пячорск Смаленскага раёну) — гайнаўскі архіяпіскап, брыгадны генэрал і праваслаўны ардынары польскага войска.

## Біяграфія
У 1972—1976 гадох навучаўся ў Варшаўскай духоўнай сэмінарыі, затым у Вышэйшай духоўнай сэмінарыі ў Яблачыне. У 1978 годзе пастрыгаецца ў расафор і рукапакладаецца ў дыяканы. У 1979 годзе ўзводзіцца ў ераманахі й пастрыгаецца ў мантыю. З 1979 г. кіраваў манастыром сьвятога Ануфрыя і выкладаў у Вышэйшай сэмінарыі. Кіраваў аднаўленьнем Супрасьлеўскага Дабравешчанскаскага манастыра. У 1984 годзе атрымаў сан ігумена, у 1990 годзе — архімандрыта. У 1998 годзе абіраецца гайнаўскім япіскапам і вікарыем Варшаўскай япархіі.

У 1998 г. прызначаецца праваслаўным ардынарыем польскага войска, атрымаў званьне брыгаднага генэрала. У 2003 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю ў Хрысьціянскай багаслоўскай акадэміі ў Варшаве. З 2008 году — архіяпіскап. Неаднакроць наведваў Казахстан, Расею ды Ўкраіну. Загінуў у авіякатастрофе пад Смаленскам разам з польскім прэзыдэнтам Лехам Качынскім.

Пахаваны ў Супрасьлеўскім Дабравешчанскім манастыры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Беластоку
Катэгорыя:Праваслаўныя манахі
Катэгорыя:Праваслаўныя біскупы
Катэгорыя:Польскія рэлігійныя дзеячы
Катэгорыя:Польскія генэралы
Катэгорыя:Памерлі ў Смаленскай вобласьці
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Пахаваныя ў Польшчы
Дзюкэндо

**Дзюкэндо** (铳 剣 道) — японскае мастацтва штыкавога бою.

Распрацавана пасьля заканчэньня Другой сусьветнай вайны для таго, каб дазволіць жадаючым навучыцца ваеннаму штыкавому бою і працягваць трэніроўкі ўжо ў выглядзе звычайнага спорту. Новы від спорту быў заснаваны ў Toyama Military Academy (Rikugun Toyama Gakko). Нацыянальная Асацыяцыя Дзюкэндо сфармавалася ў 1955 годзе.

Сучаснае дзюкэндо выкарыстоўвае «мокудзё» (*mokujyo*), драўляную копію вінтоўкі з прымацаваным затупленым штыком на канцы.

Як і многія іншыя сучасныя японскія баявыя віды спорту, дзюкэндо ўключае ў сябе шмат асаблівых ката для заняткаў у адзіночку. Таксама праводзяцца спартыўныя паядынкі і агульнаяпонскія спаборніцтвы па іх. Удзельнікі спаборніцтваў выкарыстоўваюць трохі зьмененую абарону кэндо.

У адрозьненьне ад большасьці іншых баявых японскіх відаў спорту, дзюкэндо вельмі рэдкі, але ўсё ж вядомы від спорту ў японскіх сярэдніх школах. У сьвядомасьці многіх японцаў ён усё яшчэ не разглядаецца як сапраўдны спорт. У адрозненьне ад кэндо або кюдо, многія ўдзельнікі Другой сусьветнай вайны маюць рэальны вопыт выкарыстаньня гэтых тэхнік у баі, што стварае нэгатыўны вобраз для многіх японцаў.

## Глядзіце таксама

* Сокэ Кубота Такаюкі
* Кёсі Куратомі
* Сіхан Вядзернікаў
* Сэнсэй Вядзернікава
* Gosoku Ryu
* International Karate Association
* Куботан
* Black Belt
* Nisei Week
* Хацімакі

Катэгорыя:Баявыя мастацтвы
Эндшпіль

**Э́ндшпіль** (паводле  — «канец гульні») — заключная частка шахматнай партыі. Для яго характэрныя наступныя асаблівасьці: актыўны кароль, які прымае ўдзел у барацьбе нароўні зь іншымі фігурамі; узрослая роля латнікаў, якія могуць пераўтварыцца ў любую фігуру да візыра.

## Характарыстыка
Звычайна гульня пераходзіць у эндшпіль, калі разьмененая большасьць фігураў і няма характэрных для сярэдзіны гульні пагрозаў каралям. Аднак яскравую мяжу між мітэльшпілем і эндшпілем вызначыць цяжка. Часта ў эндшпілі паўстае новая стратэгічная мэта — правесьці латніка ў візыры, каб займець неабходную для перамогі матэрыяльную перавагу.

Хоць у сярэдзіне гульні перавага аднаго з партнэраў у 1 латніка звычайна не дае вырашальнае перавагі, дык у эндшпілі гэтае перавагі ў шматлікіх выпадках дастатне для перамогі. Бок, які мае матэрыяльную перавагу, імкнецца да разьмену фігураў (але ня латнікаў), у той час як слабейшы бок павінен пазьбягаць гэтага, каб не атрымаць паразу з-за недахопу матэрыялу.

У эндшпілі стратэгія шмат у чым вызначаецца такімі асаблівасьцямі пазыцыі, як матэрыяльная перавага, наяўнасьць прахадных латнікаў або магчымасьць іх атрыманьня, дэфэкты ў латнікавай структуры, ступень актыўнасьці фігураў, у тым ліку й караля, і да т. п. Паколькі ступень актыўнасьці фігураў у значнай меры залежыць ад разьмяшчэньня латнікаў, узрастае роля ўзгодненага разьмеркаваньня фігураў і латнікаў: апошнія ня мусяць замінаць дзеяньням фігураў. Актывізуючы свае фігуры, адначасна патрэбна цясьніць фігуры суперніка, абмяжоўваць іхнюю рухомасьць. Асаблівае значэньне прымае наяўнасьць латнікавай слабасьці: фігуры, што вымушаныя іх абараняць, робяцца пасіўнымі і губляюць вартасьць.

Вынікам слушна абранай стратэгіі ў эндшпілі нярэдка аказваецца дасягненьне пазыцыяў цугцвангу.

Слабейшы бок імкнецца зьвесьці гульню да нічыйнага выніку разьменам фігураў да ступені, калі немагчыма паставіць мат, атрыманьнем пату альбо вечным шахам.

## Тэорыя
Паколькі ў эндшпілі фігураў на дошцы меней, чым у сярэдзіне гульні, ён лягчэй паддаецца клясыфікацыі і вывучэньню. Таму ў эндшпілі ўзрастае роля тэорыі. Па сутнасьці многія тэарэтычныя пазыцыі эндшпілю ўяўляюць сабой лягічныя задачы, якія часта маюць адзіны спосаб разьвязаньня. Для лепшай арыянтацыі ў шматлікіх пазыцыях эндшпіляў распрацаваная іхняя клясыфікацыя ў залежнасьці ад колькасьці й якасьці наяўных сілаў:
* *[[Латнікавыя канчаткі]]*
* *[[Вершнікавыя канчаткі]]*
* *[[Зьмяшаныя канчаткі]]*
* *[[Афіцэр супраць вершніка]]*
* *[[Ладзьдзя супраць лёгкай фігуры]]*
* *[[Візыр супраць ладзьдзі]]*
* *[[Візыр супраць лёгкай фігуры]]*
* *[[Цяжкафігурныя канчаткі]]*
* *[[Ладзевыя канчаткі]]*

Сярод дасьледнікаў тэорыі эндшпілю вылучаюцца Дамэніка Панцыяні, Эрколе дэль Рыа, Алясандра Сальвіё, Ёзэф Клінг, Бернхард Горвіц, Зігберт Тараш, Карла Сальвіёлі. Асаблівая заслуга належыць Франсуа-Андрэ Філідору, дасьледваньні якога («Аналіз шахматнай гульні») шмат у чым вызначылі далейшае разьвіцьцё тэорыі эндшпілю.

## Вядомыя пазыцыі
* Пазыцыя Саавэдры

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Шахматная бібліятэка
* Латнікавы эндшпіль (тэорыя з дыяграмамі)
Плужна

**Плужна** () — вёска ў Заслаўскім раёне Хмяльніцкай вобласьці Ўкраіны на рацэ Усьця. Орган мясцовага самакіраваньня — Плужненская сельская рада. Насельніцтва 2600 чал. (2022).

Знаходзіцца за 137 км ад Хмяльніцкага, за 24 км ад Заслава і за 26 км ад чыгуначнай станцыі Заслаў на лініі Шапятоўка — Тарнопаль.

## Этымалёгія
Назвы на розных мовах:
* *Плужне* — афіцыйная ўкраінская назва.
* *Плужна* — беларуская назва.
* *Pluzhne* — ангельская назва.
* *Płużne*, *Płuzhno* — польская назва.
* פּלוזשנ*ע* — жыдоўская назва.
* *Plužne* — славацкая назва.
* *Плужное* — расейская назва.

## Насельніцтва

ImageSize = width:450 height:300
PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.8)
  id:linegrey value:gray(0.5)
  id:cobar value:rgb(0.1,0.2,0.9)
  id:cobar2 value:rgb(0.4,0.9,0.4)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:6000
ScaleMajor = unit:year increment:4000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:400 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:19 align:left
  bar:1885 from:0 till:2009
  bar:1906 from:0 till:2302
  bar:1931 from:0 till:755
  bar:1972 from:0 till:4009
  bar:1978 color:cobar2 from:0 till:5600
  bar:1984 from:0 till:3400
  bar:2001 from:0 till:3287
  bar:2010 from:0 till:2844
  bar:2011 from:0 till:2695

PlotData=
  textcolor:black fontsize:S
  bar:1885 at:2009 text: 2.009 shift:(-14,4)
  bar:1906 at:2302 text: 2.302 shift:(-14,4)
  bar:1931 at:755 text: 755&nbsp;двароў shift:(-30,5)
  bar:1972 at:4009 text: 4.009 shift:(-14,4)
  bar:1978 at:5600 text: 5.600 shift:(-14,5)
  bar:1984 at:3400 text: 3.400 shift:(-14,9)
  bar:2001 at:3287 text: 3.287 shift:(-14,7)
  bar:2010 at:2844 text: 2.844 shift:(-14,5)
  bar:2011 at:2695 text: 2.695 shift:(-14,5)


У 1978 годзе — 5600 чалавек

## Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай прамысловасьці, сельскай гаспадаркі.

## Галерэя


Файл:Наполеон Орда. Палац Яблоновських.jpg|Напалеон Орда. Палац Яблонаўскіх у Плужным. Кан.ХІХ&nbsp;ст.
Файл:Plugne_School Gymnasium.JPG|Школа-Гімназія
Файл:Pluzhne Vesna V.jpg|Плужна. Вясна
Файл:Monument to children.jpg|Плужна. Помнік



## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Плужна на сайце Вярхоўнай Рады Украіны
* Прагноз надвор’я ў Плужным
* 

Катэгорыя:Заслаўшчына
Катэгорыя:Населеныя пункты Хмяльніцкай вобласьці
Катэгорыя:Мястэчкі Хмяльніцкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Сьпіс беларускіх банкаў

У **сьпі́се белару́скіх ба́нкаў** прыведзеныя дзейныя і ліквідаваныя банкі-рэзыдэнты Рэспублікі Беларусь, а таксама прадстаўніцтвы замежных банкаў, зарэгістраваных на тэрыторыі Беларусі.

## Нацыянальныя

## Дзейныя

## Прадстаўніцтвы замежных банкаў

## Ліквідаваныя

## Глядзіце таксама
* Асацыяцыя беларускіх банкаў

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс дзейных банкаў на бачыне Нацыянальнага банку Беларусі
* Зьвесткі пра ліквідаваныя банкі на бачыне Нацыянальнага банку Беларусі
* Зьвесткі пра прадстаўніцтвы замежных банкаў на бачыне Нацыянальнага банку Беларусі


Катэгорыя:Сьпісы
Мажэйкі (Берасьцейская вобласьць)

**Мажэ́йкі** — вёска ў Беларусі, каля Якаўчыцкага каналу. Уваходзяць у склад Крыўлянскага сельсавету Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Назва

Мазека або Мазіка (Mazecha, Mazika) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 48 чалавек
* 2010 год — 35 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Крыўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёну
Ануча

**Ануча** — лапік тканіны (звычайна старой), які ўжываецца для ўборкі, выціраньня, абіркі.

## Ужываньне
Ачыстка паверхняў ад разнастайных забруджваньняў. Як правіла, выкарыстоўваецца ў якасьці анучы старая, непрыдатная больш ні для чаго тканіна, або адмыслова вырабленая ануча для ўборкі. Анучы са старой матэрыі завуцца рызьзём. Анучы таксама выпускаюцца лёгкай прамысловасьцю. У якасьці матэрыялу для вырабу анучы можа выкарыстоўвацца бавоўна ці віскоза. Анучы выкарыстоўваюць у сваёй прафэсійнай дзейнасьці дворнікі, прыбіральніцы, хатнія гаспадыні й інш.

## Іншае
Ануча, гэта таксама:
* Модная адзежа (*гутарковае, неўхвальнае*).
* Бесхарактарны, слабавольны чалавека (*гутарковае, грэблівае*). 
* Маўчаць у анучку (*гутарковае, жартаўлівае*) — то ж, што памоўчваць.

## Глядзіце таксама
* Сурвэтка
* Рызьзё

Катэгорыя:Побыт
Ігнат Гагалінскі

**Ігнат Гагалінскі** — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч. Доктар мэдычных навук.

У сярэдзіне 1920-х — студэнт мэдычнага факультэту Віленскага ўнівэрсытэту. 7 траўня 1926 прамаўляў на магіле Казімера Сваяка. Браў удзел у сьвяточных мерапрыемствах 20-годзьдзя беларускай прэсы, што ладзіла БСРГ 18 верасьня 1926 году ў Вільні.

У 1928 годзе стаў старшынём Беларускага Студэнцкага Саюзу  і галоўным рэдактарам «Студэнцкай думкі». У лістападзе 1928 быў абраны старшынём ЦК БХД.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Беларускага студэнцкага саюзу
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія лекары
Гагалінскі

Прозьвішча **Гагалінскі** маюць:

* Ігнат Гагалінскі — заходнебеларускі палітычны дзяяч, старшыня БСС
* Язэп (Юзэф) Гагалінскі (1894—1944?) — ксёндз, растраляны фашыстамі разам з 82 жыхарамі Нясьвіжа
Сар’я

**Са́р’я** — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Сар’янкі. Цэнтар сельсавету Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 514 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Дрысы, на аўтамабільнай дарозе Дрыса — Асьвея.

## Гісторыя
Першы ўспамін пра Сар’ю датуецца 1506 годам, калі яна знаходзілася ў валоданьні Сапегаў. У 1753 годзе паселішча набыў будучы староста амсьціслаўскі Мікалай Лапацінскі.

У 1850 годзе (паводле іншых зьвестак — у 1852 годзе) Ігнаці Лапацінскі распачаў у Сар’і будову касьцёла, асьвечанага ў чэрвені 1857 году. Станам на 1863 год у вёсцы было 379 жыхароў.

У 2008 годзе Сар’я атрымала афіцыйны статус аграгарадку.

## Насельніцтва
* 2010 год — 514 чалавек
* 1999 год — 564 чалавекі


Sarja, Łapacinski. Сар’я, Лапацінскі (N. Orda, 1873-83).jpg|Н. Орда, XIX ст.
Sarja, Łapacinski. Сар’я, Лапацінскі (A. Karmański, 1867).jpg|А. Карманскі, XIX ст.
Sarja, Łapacinski. Сар’я, Лапацінскі (1913).jpg|«Nasze kościoły», 1914


## Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі (1857, цяпер — Царква Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы БЭМП)
* Парк пры былой сядзібе Лапацінскіх

## Асобы
* Мікалай Тадэвуш Лапацінскі (1715—1778) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, ваявода берасьцейскі
* Ігнаці Лапацінскі (1822—1882) — адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў, у складзе Аддзелу кіраўніцтва правінцыямі Літвы
* Эдуард Самуйлёнак (1907—1939) — беларускі празаік, драматург

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Сар’я — парафія Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі на Catholic.by
* Сар’я на Глёбус Беларусі
* 

Катэгорыя:Сар’янскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Сар’янскі сельсавет

**Сар’я́нскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сар’я.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Дрысенскага раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай вобласьці).

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны.

Сельсавет адноўлены ў складзе Дрысенскага раёну.

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету былі ўключаны сельскія населеныя пункты Бігосаўскага сельсавету ў межах былога саўгасу «Росіца».

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 13

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 304


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Хрэсьбіны (манэта)

**Памятная манэта «Хрэсьбіны»** — беларускія юбілейныя манэты Нацыянальнага банку Беларусі ўведзеныя ў абарачэньне 24 траўня 2009 году. Манэты выбіты са срэбра — наміналам 20 рублёў і медна-нікеля — 1 рубель.

Манэтаю ўваходзіць у сэрыю Сямейныя традыцыі славян.

## Наміналы
### Срэбраная
* проба срэбра: 925
* намінал: 20 рублёў
* вага манэты: 33.63 г
* вага чыстага срэбра: 31.1 г
* дыямэтар: 38.61 мм
* манэта аксыдаваная з устаўкаю (сынтэтычны крышталь)
* якасьць: «дыямэнт-анцыркулэйтэд» з выкарыстаньнем тампадруку
* наклад: да 25000 асобнікаў
* кошт продажу ў НББ —  88 000 руб. бяз футляру, 101 140 з футлярам

### Медна-нікелевая
* намінал: 1 рубель
* вага манэты: 13.16 г
* дыямэтар: 32 мм
* якасьць: «дыямэнт-анцыркулэйтэд»
* наклад: 5000 асобнікаў
* кошт продажу ў НББ — 19 000 руб. бяз футляру

## Апісаньне
Манэта мае выгляд круга, рант манэты мае рыфленьне.
* **[[Авэрс]]**: згары — выява дзяржаўнага гербу Беларусі, у цэнтры — выява бусла, які стаіць на дэкаратыўнай кампазыцыі з паўкола (вобраз зямелькі-карміцелькі), што ўтрымлівае ў сабе сымбалі сям’і, мацярынства, дзяцей і сонца; долу зьмешчаны год біцьця, для срэбра — чыстая вага каштоўнага мэталю і проба; па колу — надпісы: з гары — «РЭСПУБЛІКА БЕЛАРУСЬ», долу — «ДВАЦЦАЦЬ РУБЛЁЎ» на срэбранай і «АД3ІН РУБЕЛЬ» — на медна-нікелевай.
* **[[Рэвэрс (нумізматыка)|Рэвэрс]]**: па цэнтру на тле выявы дзіцяці ў адзежы для хрышчэньня, які знаходзіцца над купельлю. На кашулі — крыжык, выкананы тампадрукам. Згары дзьве выявы анёлаў і голуба; долу па-колу надпіс: «Хрэсьбіны».

## Дызайн
* Сьвятлана Някрасава

## Мынца
* АТ «Мынца Польская» (Варшава).

## Узнагароды
* у 2010 годзе манэце прысуджана першае месца ў намінацыі «Міжнародная прэмія Вічэнца Нумізматыка» на 7-м міжнародным конкурсе "Міжнародная прэмія Вічэнца Нумізматыка і «Міжнародная прэмія Андрэа Паладзіа», які праходзіў у Італіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Памятныя манэты "Хрэсьбіны" // Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Беларускія манэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе
Ханявічы

Назву **Ханявічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Ханявічы — вёска ў Гарадзенскім раёне
** Ханявічы — вёска ў Сьвіслацкім раёне
Фундуш

**Фундуш**:

* Банкаўскі фундуш — грашовае ўкладаньне фізычнай або юрыдычнай асобы ў фінансавую ўстанову (найчасьцей у банк) альбо ў прадпрыемства на захоўваньне альбо для атрыманьня прыбытку
* Таксама азначае прыватны ўнёсак (грашовае ахвяраваньне) ў агульную справу, зазвычай у дабрачынных мэтах
Котар

**Ко́тар** () — места ў Чарнагорыі. Адміністрацыйны цэнтар Котарскай грамады. Разьмешчаны на беразе Бока-Котарскага заліва Адрыятычнага мора. Гістарычна Котар і атачальныя яго землі належаць да рэгіёну Далмацыя. Старая частка гораду знаходзіцца пад аховай ЮНЭСКО.

## Славутасьці
* Крэпасьць Сьв. Івана
* Капліца Багародзіцы Здароўя
* Царква Сьв. Марыі
* Бізантыйскі палац
* Палац Beskuca
* Палац Pima
* Сабор Сьв. Трыфона
* Палац Drago
* Палац Grgurina. Марскі музэй
* Царква Сьв. Лукі

## Крыніцы

## Літаратура
* Ларыёнава Ю. Б. Чарнагорыя. — М.: Вакол сьвету, 2005. — 108 с.


Катэгорыя:Гарады Чарнагорыі
Мажэйка

**Мажэйка** — беларускае прозьвішча, вытворнае ад імя Мажэйка.

## Носьбіты
* Генадзь Мажэйка (нар. 1982) — беларускі журналіст
* Зінаіда Мажэйка
* Кір Булычоў (Ігар Усеваладавіч Мажэйка)
* Павал Мажэйка

## Глядзіце таксама
* Мажэйкі
* Мажэйкаўшчына
* Мажэйкава
* Мажэйчына
* Мазекі
* Мазыкі
Ст’юарт Голдэн

**Ст’юарт Элістэр Голдэн** (;  1 жніўня 1985 году, Абэрдын, Шатляндыя) — амэрыканскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай ЗША. Можа згуляць як абаронца, гэтак і атакуючага паўабаронца. Нарадзіўся ў Шатляндыі, але калі Ст’юарту было 10 гадоў ён разам з бацькамі пераехаў у ЗША. Двойчы з клюбам «Г’юстан Дынама» станавіўся чэмпіёнам MLS.

## Дасягненьні
### Клюбныя
**Дынама Г’юстан**
* Пераможца лігі MLS (2): 2006, 2007

### Міжнародныя
**ЗША**
* Уладальнік Залатога кубка КОНКАКАФ: 2013
* Срэбраны прызэр Залатога кубка КОНКАКАФ: 2009

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтана Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Футбалісты ЗША
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі ЗША на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Юган Эльмандэр

**Юган Эрык Кальвін Эльмандэр** (;  27 траўня 1981 году, Алінгсос, Швэцыя) — швэдзкі футбаліст, нападнік і гулец нацыянальнай зборнай Швэцыі. Да таго выступаў за турэцкі «Галатасарай» і ангельскі «Болтан Ўандэрэрз», у стан якога перайшоў за рэкордыя 8,2 мільёну фунтаў з францускага клюбу «Тулюза». Ягоны гол у браму «Ўулвэргэмптан Ўандэрэрз» 13 лістапада 2010 году быў прызнаны найлепшым голам у гісторыі Прэм’ер-Лігі ў апытанцы газэты *[[The Guardian]]*.

## Кар’ера
### Клюбная
Эльмандэр пачынаў сваю кар’еру ў клюбах «Гольмалюнд» і «Эргрутэ», і ўжо ў 18-гадовым узросьце быў запрошаны ў нідэрляндзкі клюб «Фэеноорд». У клюбе з Ратэрдаму ён ня быў гульцом цьвёрдай асновы, а самым вялікім дасягненьнем Югана стаў выхад на замену ў пераможным фінале Кубка УЭФА 2002 году супраць дортмундзкай «Барусіі».

Перад пачаткам сэзону 2004—2005 гадоў Юган быў набыты дацкім клюбам «Брэнбю». Нягледзячы на тое, што гулец ня шмат забіваў за новы клюб, як чакалася, ён стаў плэймэйкерам каманды. Клюб дамогся залатога дублю, атрымаўшы перамогу ў Супэрлізе і стаўшы ўладальнікам Кубка Даніі, а Эльмандэр быў прызнаны найлепшым гульцом году «Брэнбю». За два сэзону, праведзеныя ў Даніі, гулец забіў 22 галы ў 58 матчах. Гульцом зацікавіліся клюбы зь іншых чэмпіянатаў, 7 ліпеня 2006 году француская «Тулюза» выкупіла кантракт гульца, як мяркуецца выдаткаваўшы 4,5 млн эўра.

### Міжнародная
Юган Эльмандэр згуляў першы матч за нацыянальную зборную Швэцыі ў лютым 2002 году супраць каманды Грэцыі.

## Дасягненьні
**«Фэеноорд»**:
* Уладальнік Кубка УЭФА: 2002

**«Юргордэн»**:
* Чэмпіён Швэцыі: 2002, 2003
* Уладальнік Кубка Швэцыі: 2002

**«Брэнбю»**:
* Чэмпіён Даніі: 2005
* Уладальнік Кубка Даніі: 2005

**«Галатасарай»**:
* Чэмпіён Турэччыны: 2012, 2013
* Уладальнік Супэркубка Турэччыны: 2012, 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтану Ўандэрэрз»
* Статыстыка на Soccerbase
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Швэдзкія футбалісты
Семенаўцы

**Семенаўцы́** — вёска ў Беларусі, каля ракі Мухаўцу. Уваходзяць у склад Крыўлянскага сельсавету Жабінкаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 9 чалавек
* 2010 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Крыўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёну
Алег Хаменка

**Алег Хаме́нка** (нарадзіўся 4 красавіка 1967 году) — беларускі музыка, удзельнік гурту «Палац» (сьпеў, гітара, аранжыроўка).

У 2003 годзе браў удзел у здымках кінадрамы «Анастасія Слуцкая».

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[Палац (альбом)|Палац]]* (1995)
* *[[Дарожка]]* (1997)
* *[[Танчыць Палац]]* (2001)
* *[[Лепшае]]* (2002)
* *[[Чужыя дзеўкі]]* (2002)
* *[[Сьвяточны]]* (2003)

## Удзел у складанках
* *[[Вольныя танцы: слухай сваё]]* (1999)
* *[[Вольныя танцы: альтэрнатыва_by]]* (2001)
* *[[Viza Незалежнай Рэспублікі Мроя]]* (2003)
* *[[Прэм’ер Тузін 2005]]* (2005)
* *[[Песьні свабоды]]* (2006)
* *[[Дыхаць!]]* (2006)
* *[[Прэм’ер Тузін 2006]]* (2006)

## Іншыя праекты
Да закрыцьця «Аўтарадыё» на хвалях радыёстанцыі выходзіла аўтарская праграма Алега Хаменкі зь вядомымі дзеячамі музычнай культуры «Брама існасьці».

## Зьняволеньне
17 чэрвеня 2025 году Алег Хаменка быў затрыманы. У ліпені таго ж году стала вядома аб узбуджэньні супраць яго крымінальнай справы, беларускія праваабарончыя арганізацыі прызналі яго палітычным зняволеным. 2 сакавіка 2026 году Хаменку прыгаварылі да трох гадоў калёніі ды буйнога штрафу за супрацоўніцтва з Радыё Рацыя.

## Дадатковыя зьвесткі
* Трапіў у паўфінал адборачнага туру да «Эўрабачаньня-2008»
* Паставіў свой новы рэкорд — амаль 20 канцэртаў за верасень 2008 году па ўсёй Беларусі
* Выпусьціў аўдыё-праект «Беларускія народныя казкі» на 10 дысках
* Выступаў на розных фэстах, зладжаных дзяржаўнымі ўстановамі й мясцовымі ўладамі («Зов Полесья», «Маладзечна-2009», «Славянскі базар» ды іншыя) і правёў першы за доўгія гады менскі оўпэн-эйр Bela Music пры падтрымцы дзяржавы
* Разам з Алесем Камоцкім запісаў гімн па просьбе хакейнай каманды «Дынама» (Менск)

## Літаратура
* 
## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія музыкі
Катэгорыя:Палац
Катэгорыя:Вязьні сумленьня паводле ПЦ „Вясна“
Хаменка

**Хаме́нка** — прозьвішча.
* Алег Хаменка (нар. 1967) — беларускі музыка 
* Сяргей Хаменка (нар. 1966) — беларускі вайсковец
Марцін Петраў

**Марцін Пецёў Петраў** (;  15 студзеня 1979 году, Ураца, Баўгарыя) — былы баўгарскі футбаліст, паўабаронца. Апошнім клюбам гульца быў сафійскі ЦСКА. Былы гулец нацыянальнай зборнай Баўгарыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтану Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Баўгарскія футбалісты
Рыкарда Гарднэр

**Рыкарда Гарднэр** (;  25 верасьня 1978 году, Сэнт-Эндру, Ямайка) — былы ямайскі футбаліст паўабаронца й абаронца. 14 гадоў правёў у ангельскім клюбе «Болтан Ўандэрэрз». Рыкарда таксама гуляў за нацыянальную зборную Ямайкі. Гуляў як на левым флянзе, гэтак і ў цэнтры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтан Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Ямайскія футбалісты
Зэт Найт

**Зат’я «Зэт» Найт** (;  2 траўня 1981 году, Солігал, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, выступаў на пазыцыі абаронцы. Двойчы выходзіў на футбольную пляцоўку ў складзе нацыянальнай зборнай Ангельшчыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Болтан Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Робэрт Лейнтан

**Робэрт Лейнтан** (;  12 кастрычніка 1989 году, Эштан-андэ-Лайн, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, брамнік. Выхаванец клюбнай акадэміі «Болтана», але большасьць кар’еры правёў у клюбе «Рэксэм».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтану Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Кевін Дэйвіс

**Кевін Сырыл Дэйвіс** (;  26 сакавіка 1977 году, Шэфілд, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, нападнік. Дзесяць гадоў правёў у складзе клюбу «Болтан Ўандэрэрз», дзе зьяўляўся капітанам каманды. Вядомы сваёй атлетычнай гульнёй, зьдзейсьніў фалоў больш чым хто ў ангельскай Прэм’ер-лізе. Але, нягледзячы на гэта, на Кевіне таксама сапернікі робяць шмат фалоў. Кевін правёў адзін матч у складзе зборнай Ангельшчыны 12 кастрычніка 2010 году ў сустрэчы супраць зборнай Чарнагорыі, якая скончылася ўнічыю зь лікам 0:0.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтана Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Мустафа Рыга

**Рагама Рыга Мустафа** (;  10 кастрычніка 1981 году, Акра, Гана) — былы нідэрляндзкі футбаліст. Апошнім клюбам гульца быў індыйскі клюб «Пуна». Нарадзіўся ў Гане, але мае нідэрляндзкае грамадзянства.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтана Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Марк Дэйвіс

**Марк Нікалас Дэйвіс** (;  18 лютага 1988 году, Ўулвэргэмптан, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, паўабаронца. Апошнім клюбам гульца быў «Болтан Ўандэрэрз».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтану Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Інтэрбачаньне

**Конкурс песьні Інтэрбачаньне** — конкурс песьні краінаў Усходняй Эўропы, праводзіўся ў 1977—1980 гадах у Сопаце.

Катэгорыя:Музычныя конкурсы
Іван Класьніч

**Іван Класьніч** (;  29 студзеня 1980 году, Гамбург, Нямеччына) — харвацкі футбаліст, нападнік. Былы гулец нацыянальнай зборнай Харватыі. Разам са сборнай прымаў удзел у ЧЭ-2004, ЧС-2006 і ЧЭ-2008. Завяршыў кар’еру пасьля сэзону 2012—2013 гадоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтана Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Харвацкія футбалісты
Сэм Рыкетс

**Сэм’юэл Дэрэк «Сэм» Рыкетс** (;  11 кастрычніка 1981 году, Элісбэры, Ангельшчына) — валійскі футбаліст і футбольны трэнэр, абаронца. У 2005—2014 гадах выступаў за нацыянальную зборную Ўэйлзу. У 2018 годзе паўгады быў галоўным трэнэрам клюбу «Рэксгэм», а потым працаваў галоўным трэнэрам клюбу «Шрусбэры».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтан Ўандэрэрз»

Катэгорыя:Валійскія футбалісты
Катэгорыя:Валійскія футбольныя трэнэры
Радрыгу Марэну Мачаду

**Радрыгу Марэну Мачаду** (;  6 сакавіка 1991 году, Рыю-дэ-Жанэйру, Бразылія) — гішпанскі футбаліст бразыльскага паходжаньня, нападнік катарскага клюбу «Аль-Раян». Сэзон 2010—2011 гадоў правёў у арэндзе ў ангельскім клюбе «Болтан Ўандэрэрз».

## Дасягненьні
**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2014
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2014
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі: 2012, 2014

**«Валенсія»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Болтан Ўандэрэрз»
* Статыстыка на Soccerbase

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году