open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фляранс Дэвуар

**Фляра́нс Ніба́р-Дэвуа́р** (, нарадзілася 10 верасьня 1968, Вэрсаль, Францыя) — француская навукоўка-генэтык, чалец рады павераных фундацыі Вікімэдыя.

## Біяграфія
Фляранс нарадзілася ў Вэрсалі, але вырасла ў Грэноблі, пасьля гэтага яна часта пераязджала зь месца на месца, у прыватнасьці, жыла ў Антвэрпэне і штаце Арызона. Па стане на 2005 год яна жыве ў францускім Клермон-Фэране. Замужам за Бэртранам Нібар-Дэвуа, мае трох дзяцей: Вільяма, Ан-Гаэль і Тама.

Атрымала дыплём інжынэра-агранома ў École Nationale Supérieure d’Agronomie et des Industries Alimentaires, мае ступень магістра генэтыкі і біятэхналёгіяў. Займалася дасьледаваньнямі па паляпшэньні генэтыкі расьлін, а таксама біятэхналёгіямі ўзнаўленьня забруджанага грунта. У цяперашні час працуе ў францускай фірме, якая займаецца распрацоўкай прылад падтрымкі прыняцьця рашэньняў у вобласьці экалягічна рацыянальнай сельскай гаспадаркі.

З 2002 году ўдзельнічае ва франка- і ангельскамоўных Вікіпэдыях пад нікам Anthere, у 2004 годзе абраная ў раду павераных фундацыі Вікімэдыя.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Старонка карыстача на Мэта-вікі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 10 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Францускія навукоўцы
Катэгорыя:Францускія генэтыкі
Катэгорыя:Вікімэдыя
Катэгорыя:Удзельнікі Вікіпэдыі
Анджэла Бісьлі

**Анджэла Бісьлі** (;  3 жніўня 1977 году ў Норвічы, Вялікабрытанія) — брытанская Інтэрнэт-прадпрымальніца. Яна зьяўляецца сузаснавальніцай і віцэ-прэзыдэнтам па сувязях з супольнасьцю праекту Wikia. Адміністратар і ст’юард на wikia.com.

З 21 лютага 2006 яна зьяўляецца чальцом камітэту па камунікацыях (ComCom) Фундацыі Вікімэдыі. Стварэньне камітэту было санкцыянаванае радай павераных, дзе ў дадзены момант яна зьяўляецца адным зь пяці чальцоў. Таксама яна ўзначальвае кансультатыўнае кіраваньне Фундацыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт Анджелы Бізьлі
* 2005 Board candidacy presentation
* The Book Stops Here — гл. інфармацыю пра Бізьлі на 4 стар.
* Co-founder Angela Beesley on Wikia brief video interview during SB Forum on Digital Transitions (18 MB) 10 красавіка 2006
* Six questions for Angela Beesley, *Principled Innovation*, 18 ліпеня 2006

Катэгорыя:Фундацыя Вікімэдыя
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Норвічы
Эрык Мёлер

**Эрык Мёлер** (; нарадзіўся ў 1979) — намесьнік дырэктара фундацыі «Вікімэдыя», да 17 сьнежня 2007 — чалец рады павераных. Актыўны рэдактар Вікіпэдыі з 2001 году. Пражывае ў Бэрліне.

## Вонкавыя спасылкі
* Хатняя старонка
* 

Катэгорыя:Вікімэдыя
Катэгорыя:Удзельнікі Вікіпэдыі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1979 годзе
МэдыяВікі

**МэдыяВікі** () — праграмнае забесьпячэньне тыпу *вікі*, якое выкарыстоўваецца ўсімі разьдзеламі Вікіпэдыі і некалькімі іншымі праектамі, якія знаходзяцца пад кіраўніцтвам Фундацыі «Вікімэдыі», а таксама мноствам незалежных праектаў. MediaWiki напісана з выкарыстаньнем РНР і распаўсюджваецца на ўмовах ліцэнзіі GNU GPL. Ядром базы зьвестак могуць служыць сэрвэры з SQL-падобным сынтаксам, напрыклад MySQL ці PostgreSQL, а таксама SQLite, падтрымка якой зараз актыўна рэалізуецца. Для адлюстраваньня матэматычных формулаў выкарыстоўваецца кампутарная мова TeX.

Апошняя стабільная вэрсія MediaWiki была выдадзена 22 чэрвеня 2011 году — вэрсія 1.17.0, якая патрабуе не ніжэй РНР 5.2.3. У праектах Вікімэдыі выкарыстоўваецца аптымізаваная для працы з Squid-кэшэрамі і балянсэрамі нагрузкі вэрсія 1.16wmf. Сучасны стан можна ўдакладніць на старонцы Спэцыяльныя:Version, якая ёсьць сэрвіснай старонкай праграмнага пакету.

Праграмнае забесьпячэньне MediaWiki мае модульную будову, што без асаблівых цяжкасьцяў можа мадыфікавацца і паляпшацца з дапамогай пашырэньняў (), якія дадаюць такія новыя функцыі карыстальнікам, як новыя спэцыяльныя старонкі, ці новыя мажлівасьці непасрэдна на сайце.

Асобы, якія жадаюць стварыць сэрвіс з дапамогай MediaWiki, могуць гэта зрабіць з дапамогай спэцыяльных праграмаў. Мажлівасьцямі MediaWiki карыстаюцца шматлікія сэрвісы, якія не зьвязаныя зь Вікімэдыяй. Часта яны карыстаюцца для стварэньня дакумэнтацыі да праектаў з адкрытым зыходным кодам. Існуе мажлівасьць стварэньня ўласных лякальных асяродзьдзяў вікі.

## Гісторыя праграмнага забесьпячэньня Вікіпэдыі
Першапачаткова, з 10 студзеня 2001 году, Вікіпэдыя карысталася UseModWiki, напісанага Кліфардам Адамсам (Phase I) ўтварала сыстэму з CamelCase. Праз год, у студзені 2002 году было створана ядро, якое выкарыстоўвала РНР (напісанае Магнусам Манскі) (Phase II), з MySQL як базай зьвестак і Apache як сэрвэрам WWW. У гэтай вэрсіі не выкарыстоўвалася CamelCase. Аднак хутка зьявіліся праблемы, якія практычна блякавалі рэдагаваньне пароляў. Лі Даніэл Кокер напісаў праграмнае забесьпячэньне і мэханізм, які цяпер вядомы як MediaWiki (Phase III). Ён распачаў працу ў ліпені 2002 году. Удасканаленьнем Мэдыя Вікі займаўся Браян Вібер, які кіруе фондам і ў нашы дні.

20 сакавіка 2005 году была выдадзена вэрсія 1.4 праграмнага забесьпячэньня, а вэрсія 1.5 выйшла 5 кастрычніка 2005 году. 5 траўня 2006 году выйшла вэрсія 1.6.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка МэдыяВікі

Катэгорыя:Вікімэдыя
GPRS

**GPRS** ( — пакетная радыёсувязь агульнага карыстаньня) — надбудова над тэхналёгіяй мабільнай сувязі GSM, якая дазваляе зьдзяйсьняць пакетную перадачу зьвестак. Асаблівасьцю GPRS зьяўляецца перадача і прыём зьвестак адразу па некалькіх таймслотах. Найбольшая хуткасьць перадачы зьвестак сягае 171 кілябіт/сэк.

## Клясыфікацыя
Існуюць розныя клясы GPRS, якія адрозьніваюцца хуткасьцю перадачы зьвестак і магчымасьцю сумяшчэньня перадачы зьвестак з адначасовай галасавой сувязьзю.

Найбольш распаўсюджаныя клясы GPRS — class 8 і class 10. Кляс 8 (таксама вядомы як 4+1) — чатыры слоты вылучаныя для скачваньня зьвестак і адзін — для перадачы. Кляс падыходзіць для карыстальнікаў, якія скачваюць больш інфармацыі, чым адпраўляюць.

Кляс 10 (4+2) — чатыры слоты вылучаныя для скачваньня і 2 — для адпраўкі, прычым адначасова можа выкарыстоўвацца ня больш за 5 слотаў. Гэты кляс ідэальна падыходзіць для раўнацэннай адпраўкі і атрыманьня інфармацыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мабільная сувязь
Кельмы

**Ке́льмы** () — горад у цэнтральнай Летуве. Колькасьць жыхароў налічвае каля 10,6 тыс. чалавек. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць. Кельмы зьяўляюцца адміністрацыйным цэнтрам Кельменскага раёну Шавельскага павету.

## Гісторыя
Першыя згадкі аб паселішчы датуюцца 1484 годам. У гэты час яно знаходзілася ва ўласнасьці Радзівілаў, потым Саламерэцкіх, потым Глебавічаў. У XVI стагодзьдзі ўладарамі паселішча былі князі Саламерэцкія, а ў 1579 годзе яго купіў Павал Грушэўскі. Ва ўладаньні гэтай сям’і Кельмы знаходзіліся да 1939 году. У 1831 годзе частка маёнтку была канфіскаваная царскай уладай за ўдзел у паўстаньні 1830—1831 гадоў. Апошні ўладар памёр у 1939 годзе, а яго сям’ю савецкая ўлада высяліла ў Сібір, дзе яна загінула ў лягерах. Да Другой сусьветнай вайны горад зьяўляўся адным з цэнтраў габрэйскага руху Летувы.

Катэгорыя:Гарады Летувы
Яўген Шкляр

**Яўге́н Льво́віч Шкляр** (1893—1941) — летувіскі паэт, перакладнік, журналіст, крытык.

## Біяграфія
Год ды месца нараджэньня спрэчныя. Паводле некаторых зьвестак нарадзіўся ў 1894 годзе ў Друі. Дэбютаваў у друку ў 1911 годзе ў Екацярынаславе. У 1915—1916 гадах вучыўся на юрыдычным факультэце Варшаўскага ўнівэрсытэту, эвакуяванага ў Растоў-на-Доне. У 1916—1919 гадах удзельнік Першай сусьветнай вайны і грамадзянскай войн. Зь лістапада 1920 году ў Коўне.

Супрацоўнік газэты «Рэха» пад рэдакцыяй А. С. Бухава, карэспандэнт рыскай газэты «Сёньня». У 1924—1925 гг. працаваў у рыскай газэце «Народная думка» і штотыднёвым часопісе «Наш агеньчык», супрацоўнічаў у расейскіх газэтах Эстоніі, у парыскай штотыднёвай газэце «Сьвітанак» пад рэдакцыяй  і іншых пэрыядычных выданьнях. У 1926—1927 жыў у Парыжы. З 1928 стала жыў у Коўне, па справах выяжджаючы ў Рыгу і Талін. Загінуў у канцлягеры пад Коўна.

Выдавец і рэдактар газэт:
* «Наша рэха» (1929—1931),
* «Летувіскі кур’ер» (1932—1933),
* «Летувіскі весьнік» (1935—1939),
* «Усходняя Эўропа» і іншых пэрыядычных выданьняў, удзельнічаў у летувіскім друку.

Рэдактар часопіса «Балтыйскі альманах» (1923—1924; 1928—1937, зь перапынкамі).

## Складанкі вершаў

* «Кипарисы» / «Цыпрысы» (Коўна, 1922),
* «Караван» / «Караван» (Бэрлін, 1923),
* «Огни на вершинах» / «Агні на вяршынях» (Бэрлін, 1925),
* «Вечерняя степь» / «Вячэрні стэп» (Бэрлін, 1923),
* «Посох» / «Кій» (Рыга, 1925),
* «Летува золотое имя» / «Летува залатое імя» (Парыж, 1927),
* «Poeta in aeternum» (Рыга, 1935)
* «Lietuva vardas auksinis» (Коўна, 1931) на летувіскай мове ў перакладах Людаса Гіры, Пятраса Лаўрынайтыса, Пятраса Вайчунаса

## Пераклады
Перавёў «Нацыянальную песьню» Вінцаса Кудзіркі, вершы Казіса Бінкіса, Пранаса Будвітыса, Пятраса Вайчунаса, Людаса Гіры, Матэўса Густайціса, Майроніса, Вітаўта Сырыёс-Гіры і шматлікіх іншых летувіскіх паэтаў, асобныя празаічныя тэксты.

## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія і тэксты

Катэгорыя:Летувіскія журналісты
Катэгорыя:Летувіскія паэты
Катэгорыя:Расейскія паэты
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на расейскую мову
Катэгорыя:Памерлі ў 1941 годзе
Fandom

**Wikia** (*Вікія*) — гэта сэрвіс вікі-хостынга, які прадстаўляе магчымасьць любому жадаючаму стварыць свой уласны тэматычны вікі-праект або прыняць удзел у калектыўнай працы над ужо існымі праектамі.

Слова «Вікія» можна схіляць як назоўнік першага скланеньня.

## Кампанія і праект
Сэрвіс Вікія падтрымліваецца камэрцыйнай кампаніяй Wikia, Inc. (ЗША), заснаванай Анжэлай Бісьлі () і Джымі Уэйлзам () у кастрычніку 2004. 27 сакавіка 2006 Wikia, Inc. паведаміла аб тым, што кампаніяй атрыманыя вэнчурныя інвэстыцыі ў памеры 4 млн дал. ЗША. Бізнэс-мадэль кампаніі складаецца ў атрыманьні прыбыткі за рахунак рэклямы, сам сэрвіс вікі-хостынгу зьяўляецца бясплатным. Увесь кантэнт, які ствараецца ў праектах Вікія, даступны на ўмовах GNU FDL, і, адпаведна, прававы статут тэксту цалкам сумяшчальны з праектамі некамэрцыйнага Фундацыі Вікімэдыя. Інвэстыцыі і прыбытак выкарыстоўваюцца для разьвіцьця сэрвісу Вікія, а таксама ўдасканаленьня рухавічка MediaWiki і пашырэньняў для яго. Як і некамэрцыйныя праекты Фундацыі Вікімэдыя, сэрвіс Вікія падае магчымасьць загрузкі дампаў баз зьвестак, што робіць сэрвісы Вікія больш пераважнымі для ўдзельнікаў, якія асьцерагаюцца за страту свайго фундуша калектыўнай праўкі ў праектах, адміністраваньне якіх нядосыць празрыста і адчынена.

Узровень распрацоўкі зьместу ў праектах Вікія розны. Праекты-пустышкі тут не выдаляюцца, таму на адзін дзейсны і які абнаўляецца праект прыходзяцца некалькі закінутых.

Да пачатку 2006 года праект Вікія зваўся «Wikicities» (Вікігарады).

## Вікія-праекты
### Найболей значныя ангельскія і шматмоўныя праекты
* Цэнтральная вікія
** Навуковая фантастыка
*** Wookieepedia
*** Doctor Who Tardis Index File
*** L5R Wiki
*** Stargate Command
*** Non-canon Star Trek Wikicity
** Кампутар
*** Wiki Information Project for Macintosh Users (WikiMac)
*** Computing Knowledgebase Wikia
** Музыка
*** Your Subculture Soundtrack
*** Santa Cruz Underground Music (WikiSCUM of the Earth)
** Гульні:
*** RPG Wikia
*** Doom Wiki
*** White Wolf Wiki
*** Creatures Wiki
*** Characters and concordances
*** Final Fantasy Wiki
** Іншыя
*** Genealogy.Wikia (The G-Wiki; The Genealogy of The World)
*** 
*** Alternate History Wiki (Althistiry Wiki)
*** Tsukuba Wiki
*** Join Me Wiki
*** IAL Wikia (International Auxiliary Languages: Auxilingua Progect)
*** Muppet Wiki — прысьвечана «Мапэт-шоў»
*** Lord of the Rings Wiki

### Праекты на іншых мовах
* 
** 
** Wikifun
* 
** 
** 
* 
** 
* 
** 
* Сьпіс рускіх старонак
** Энциклопедия Дхармы

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка
* Сьпіс Вікі на Вікіі
* Карпаратыўная Вікія
* Wikia Search

Катэгорыя:Праекты на рухавіку MediaWiki
1310-я

**1310-я**

Стагодзьдзі: XIII стагодзьдзе - XIV стагодзьдзе - XV стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1260-я
1270-я
1280-я
1290-я
1300-я
**1310-я**
1320-я
1330-я
1340-я
1350-я
1360-я


Гады: 
1310, 1311, 1312, 1313, 1314, 1315, 1316, 1317, 1318, 1319

----

## Асноўныя падзеі
* у Эўропе адбылася першая пандэмія чумы

Катэгорыя:1310-я
Генрык Батута

**Ге́нрык Бату́та** () — выдуманы сацыяліст, рэвалюцыянэр, польскі камуніст, які першапачаткова зьявіўся ў польскай Вікіпэдыі. Вядомы як прыклад самай вялікай раскрытай фальсыфікацыі ў Вікіпэдыі на сёньняшні дзень (акрамя фальсыфікацыі ў ангельскай Вікіпэдыі з удзельнікам Essjay, які згадваўся ў Бі-Бі-Сі).

Паводле сваёй выдуманай біяграфіі, Батута нарадзіўся ў Адэсе ў 1898 годзе, браў удзел у грамадзянскай вайне ў Расеі, разам з Эрнэстам Хэмінгуэем удзельнічаў у грамадзянскай вайне ў Гішпаніі. Артыкул аб ім быў створаны 8 лістапада 2004 г. і праіснаваў 15 месяцаў, пакуль ня быў ўключаны ў сьпіс артыкулаў на выдаленьне.

Датуль пакуль фальсыфікацыя не была выяўленая, артыкул налічаваў 10 сказаў і ўвесь гэты час заставаўся невялікім, што, магчыма, спрыяла гэтак доўгаму існаваньню гэтай фальсыфікацыі. Артыкул атрымаў вядомасьць, калі нататкі аб ім зьявіліся ў польскай газэце «Газэта Выборча» і часопісе «Пшэкруй», а таксама ў брытанскім часопісе «The Observer».

У артыкуле таксама гаварылася аб тым, што «вуліца Генрыка Батуты» ў Варшаве была названая ў гонар дадзенага камуністычнага дзеяча. Ананімныя фальсыфікатары, якія стварылі гэты артыкул, называлі сябе «войскам Батуты». Паводле паведамленьняў прэсы яны нібы жадалі прыцягнуць увагу да таго факту, што ў Польшчы дагэтуль ёсьць месцы, названыя ў гонар камуністычных дзеячаў, на іх думку, яны не заслужылі такой павагі.

Фальсыфікацыя была выяўленая, калі артыкул занесьлі ў сьпіс артыкулаў на выдаленьне. Нават пасьля таго, як зман быў выкрыты, яго аўтары спрабавалі пераканаць іншых у сапраўднасьці Батуты, падаючы ілжывыя бібліяграфічныя дадзеныя і нават загрузіўшы адрэтушаваную ў графічным рэдактары фатаграфію, на якой была намаляваная таблічка на хаце з надпісам «вуліца Генрыка Батуты». Містыфікацыя была «афіцыйна» пацьверджаная 9 лютага 2006 г., калі польскі штодзёньнік «Газэта Выборча» і штотыднёвік «Пшэкруй» апублікавалі артыкулы аб фальсыфікацыі.

У рэчаіснасьці ў Варшаве ёсьць «вуліца Батуты», аднак яе назва паходзіць ад польскага слову «batuta», якое азначае «дырыгенцкая палачка».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Артыкул-фальшыўка ў тым выглядзе, у якім яго ўпершыню ўлучылі ў сьпіс артыкулаў на выдаленьне ў польскай Вікіпэдыі 20 студзеня 2006 г.
* Дыскусія аб выдаленьні артыкула ў польскай Вікіпэдыі
* Артыкул у часопісе «The Observer»
* Артыкул у «Газэце Выборчай»
* Артыкул з «Газэты Выборчай», расейскі пераклад
* Артыкул аб Батуце ў штотыднёвым часопісе «Пшэкруй»

Катэгорыя:Містыфікацыі
Катэгорыя:Вікіпэдыя
Сью Гарднэр

**Сью Га́рднэр** () — з 3 сьнежня 2007 году кіраўнік Фундацыі Вікімэдыя. 

## Біяграфія
Скончыла факультэт журналістыкі ва Ўнівэрсытэце Раерсан у Таронта. Некаторы час зьяўлялася дырэктарам сайта канадзкай Радыёвяшчальнай карпарацыі і працавала як журналіст. Перш чым далучыцца да CBC, працавала больш дзесяцігодзьдзя як прадусар і рэпартэр на Радыё CBC і для Newsworld. З чэрвеня 2007 працуе ў Фундацыі Вікімэдыя, з 3 сьнежня 2007 зьяўляецца выканаўчым дырэктарам.

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія 
* Інтэрвію са С'ю Гарднэр (аўдыё) 

Катэгорыя:Вікімэдыя
Катэгорыя:Канадзкія журналісты
Викизнание

**Викизна́ние** () — праект па стварэньні вялікай, поўнай, сучаснай, бясплатнай, максымальна вольна распаўсюджванай гіпэртэкставай электроннай энцыкляпэдыі на расейскай мове.

## Гісторыя
Першае дамэннае імя праекту было зарэгістравана 10 лістапада 2002, рухавічок запрацаваў 30 траўня 2003. З 2003 па 2004 год праект Викизнание зваў сябе «Расейскай Вікіпэдыяй» і разьмяшчаўся па адрасе **wikipedia.ru**. Дамэн быў пасьля вызвалены і тут жа заняты кібэрсквотэрамі

Адна з асноўных мэт праекту — прадстаўляць спэктар магчымых пунктаў гледжаньня на розныя пытаньні, для чаго выкарыстоўваецца прынцып множнасьці пунктаў гледжаньня.

Распрацоўка артыкулаў энцыкляпэдыі вядзецца ў сетцы Інтэрнэт з выкарыстаньнем вікі-тэхналёгіі, дзякуючы якой, любы наведвальнік можа ўносіць зьмены і дадаткі ў зьмест артыкулаў. Аўтарам-заснавальнікам праекту, уладальнікам і вэб-майстрам сайту зьяўляецца .

Для спасылкі на артыкулы «Викизнание» існуе інтэрвікі-прэфікс `wznan:`.

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка 
* http://community.livejournal.com/wikiznanie/
* http://old.premiaruneta.ru/archive/premia-2006/allnom/rejected/rejected12.html
* http://artpragmatica.ru/_print/?uid=1797

Катэгорыя:Вікі-праекты
Катэгорыя:Рунэт
Катэгорыя:Расейскія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Унівэрсальныя энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Он-лайн энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Праекты на рухавіку MediaWiki
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Вікіпэдыі
Валеры Дзідзюля

**Вале́ры Міха́йлавіч Дзідзю́ля** ( 20 траўня 1969, Горадня) — беларускі гітарыст і кампазытар, сольны выканаўца. Выконвае фольк-музыку і музыку ў жанры фляменка. Лідэр гурту «ДиДюЛя».

## Біяграфія
Першую гітару Валеры атрымаў у пяць гадоў у падарунак ад сваёй маці. З гэтага моманту ён пачаў «экспэрымэнтаваць з гукам і гітарай»: ставіў на гітару гуказдымальнік, датчык, падлучаў прыладу да самаробнага ўзмацняльніка. Разам з сябрамі наведваў канцэрты, назіраў як гуляюць на вясельлях. Пазьней быў прыняты ў якасьці трэцяга гітарыста ў вакальна-інструмэнтальны ансамбль «Алые Зори» пад кіраўніцтвам Мікалая Хітрыка. Канцэрты праводзіліся ў розных гарадох, калгасах і саўгасах, а пазьней у каапэратыўным рэстаране.

Пасьля развалу ансамбля Дзідзюля заняўся гукарэжысэрскай працай у гарадзенскім ансамблі танца і скокаў «Белыя Росы», дзе гулялася, сьпявалася і танчылася розная музыка, у асноўным беларускія, польскія, украінскія, цыганскія народныя танцы. У складзе гэтага калектыва Дзідзюля ўпершыню пабываў з гастролямі ў Эўропе — у Гішпаніі, Італіі, Польшчы, Швайцарыі, Францыі, Нямеччыне. У Гішпаніі ён пазнаёміўся са стылем фляменка — гішпанскім традыцыйным музычна-танцавальным стылем.

Празь некаторы час Валеры даведаўся пра конкурс маладых выканаўцаў на беларускім тэлебачаньні і вырашыў паспрабаваць. На конкурс ён прыехаў зь Дзімам Куракулавым. Прайшоўшы адборачны тур, яны былі запрошаныя на здымкі. Сыграўшы некалькі музычных кампазыцыяў, Валеры прайшоў у наступны тур і патрапіў на гала-канцэрт. Ужо тамака ён пазнаёміўся з прафэсійнымі рэжысэрамі, рэдактарамі, яны дапамагалі, дзяліліся ўласным досьведам. Вялікую ролю на конкурсе для Валера згуляў Алег Елісеенкаў — беларускі кампазытар.

Валеры Дзідзюля зьяўляецца прадусарам клясычнага гітарыста Дзяніса Асімовіча, які страціў зрок у раньнім узросьце.

## Грамадзянская пазыцыя адносна [[Расейска-ўкраінская вайна|маскальска-ўкраінскай вайны]]
Асоба, якая ў базе дадзеных цэнтра «Міратворац» фігуруе як асоба, якая незаконна наведвала акупаваны Расеяй Крым, сьвядома парушаючы дзяржаўную мяжу Ўкраіны.

У 2022 годзе ён даў інтэрв’ю маскальскаму прапагандысцкаму выданьню «Абзац», дзе зрабіў наступныя заявы:

У 2022 годзе Валерый заявіў наступнае беларускаму прапагандысцкаму СЬМІ БЕЛТА:

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Беларускія гітарысты
Катэгорыя:Беларускія кампазытары
Вялікі кітайскі фаервол

«**Вялікі кітайскі фаервол**» (, ад  — Вялікая кітайская сьцяна) — мянушка сыстэмы фільтраваньня зьмесьціва інтэрнэт у КНР. Афіцыйная назва сыстэмы — **Праект «Залаты шчыт»** (, , *jīndùn gōngchéng*). Праект уяўляе сабой сыстэму сэрвэраў на інтэрнэт-канале паміж карыстальнікамі і правайдэрамі, якія фільтруюць інфармацыю.

Шэраг заходніх кампаніяў выконваюць патрабаваньні кітайскіх улад аб абмежаваньні доступу да інфармацыі. Па зьвестках арганізацыі «Рэпартэры бязь межаў», кітайская вэрсія пошукавай сыстэмы Yahoo! у выніках пошуку не паказвае вызначаную інфармацыю.

Сайт Вікіпэдыі таксама неаднаразова блякаваўся на тэрыторыі КНР. У дадзены момант Вікіпэдыя часткова даступная ў Кітаі, але цалкам заблякаваная кітайская вэрсія Вікіпэдыі і некаторыя «адчувальныя» артыкулы ангельскай Вікіпэдыі. Чыньнік блякаваньня абумоўлены, у прыватнасьці, апісаньнем падзеяў у Кітаі траўня — чэрвеня 1989 году.

## Глядзіце таксама
* Блякаваньне Вікіпэдыі ў Кітаі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кітай настойвае на карысьці цэнзуры ў інтэрнэце
* Кітай узмацніў жорсткасьць Інтэрнэт-цэнзуру
* Website Test behind the Great Firewall of China
* Кітайскі Інтэрнэт: як за каменнай сьцяной
* Кітайцам заблякавалі вольны софт

Катэгорыя:Інтэрнэт
Катэгорыя:Цэнзура
Катэгорыя:Кітай
Майдан

Назву **Майдан** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Майдан — вёска ў Талачынскім раёне Віцебскай вобласьці

### [[Польшча]]
* Падляскае ваяводзтва: 
** Майдан — вёска ў Беластоцкім павеце
** Майдан — прысёлак вёскі Тапілы ў Гайнаўскім павеце
** Майдан — вёска ў Сувальскім павеце

## Іншае
* Майдан — адна з назваў Аранжавай рэвалюцыі 2004 году ва Ўкраіне

## Глядзіце таксама
* Майдан Незалежнасьці
* Эўрамайдан
Ісьціна ў лічбах?

**«Ісьціна ў лічбах? Усё, паводле Вікіпэдыі»** () — амэрыканскі некамэрцыйны дакумэнтальны фільм. Яго павінны былі скончыць у 2007 годзе і выпусьціць у ЗША, а таксама ва ўсім сьвеце ў 2008 годзе. Але тэрміны былі зрушаныя, і фільм быў прэзэнтаваны ў ліпені 2010 году на канфэрэнцыі Wikimania 2010 у Гданьску. Ён паказвае тое, як праекты з адкрытым зыходным кодам («Вікіпэдыя» ў прыватнасьці) зьмянілі сьвет на некалькіх узроўнях. Ён таксама распавядае аб тым, як працуюць Вікі і іншыя праекты з адкрытым кодам. Фільм фінансаваўся за кошт ахвяраваньняў, якія дасягнулі больш чым $55 000.

Урывак зь фільму быў выкарыстаны ў Wikimedia Foundation Fundraising 2007.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фільмы 2010 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2010 году
Катэгорыя:Гісторыя Вікіпэдыі
Катэгорыя:Дакумэнтальныя фільмы
Віталь Шкраба

**Віталь Шкраба** (2 чэрвеня 1970 — 17 ліпеня 2008) — прафэсійны беларускі баксэр, двухразовы чэмпіён Беларусі.

Пачаў прафэсійную кар’еру ў 1997 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* БЕЛАПАН: У Салігорску ва ўласным доме з нажом у грудзях знойдзены мёртвым баксёр Віталь Шкраба
* БК: Известный белорусский боксер Виталий Шкраба найден мертвым в Солигорске 

Катэгорыя:Беларускія баксэры
Катэгорыя:Нарадзіліся 2 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1970 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Салігорску
Катэгорыя:Памерлі 17 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 2008 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Салігорску
Associated Press

**Associated Press** (; вымаўл. «Асашыэйтэд прэс») — амэрыканскае навіновае агенцтва, заснаванае ў 1846 годзе ў Нью-Ёрку. Належыць 1400 штодзённым газэтам і некалькім тысячам радыёстанцыям і тэлеканалам ЗША. Карэспандэнтам у Беларусі зьяўляецца Юрась Карманаў.

## Гісторыя
Associated Press заснавана ў траўні 1846 году ў Нью-Ёрку як каапэратыўнае аб’яднаньне 6 папулярных Нью-Ёрскіх газэтных выдавецтваў. Утварэньне каапэратыва было неабходна для больш апэратыўнага атрыманьня навін з Эўропы (раней навіны даходзілі да Амэрыкі праз 20 дзён). У першыя гады існаваньня навіны дастаўляліся праз галубоў, конна, чыгункай, параходам, тэлеграфам і тэлетайпам.

У 1935 годзе фатаздымкі сталі пасылаць тэлеграфам. У 1970 годзе ў кампаніі працавала 100 тыс. супрацоўнікаў. У 1973-м утварылі радыёсетку. У 1994 годзе дадалі аддзел замежных відэанавінаў. Стварэньне ў 2005 годзе лічбавай базы зьвестак дазволіла пастаўляць навіны імгненна празь сеціва.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Навіны
* Архіў навінаў
* Відэаархіў
* Бясплатныя здымкі
* Рынкавыя навіны
* RSS-паток

Катэгорыя:Кампаніі ЗША
Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1846 годзе
Катэгорыя:Нью-Ёрк
Інтэрфакс

«**Інтэрфакс**» — расейскае прыватнае інфармацыйнае агенцтва, заснаванае за часамі СССР у ліпені 1989 году.

У 1994—2021 гадох мела падразьдзяленьне ў Беларусі.

## Структура
У склад агенцтва ўваходзяць галіновыя службы «Інтэрфакс-АВН», «Інтэрфакс-АГІ», «Інтэрфакс-АКІ», «Інтэрфакс-АНІ», «Інтэрфакс-АФІ», «Інтэрфакс-Дылінг», «Інтэрфакс-Тэлеком». Агенцтва мае падразьдзяленьні ў 7 з 8 фэдэральных акругаў Расеі, акрамя Паўночна-Каўкаскай. Таксама мае падразьдзяленьні ў такіх краінах, як Азэрбайджан, Ангельшчына, Беларусь, ЗША, Казахстан, Кітай, Нямеччына, Польшча, Украіна.

Па паведамленьнях СМІ ад красавіка 2007 году інфармацыйная група «Interfax» набыла 90% акцыяў інфармагенцтва «Финмаркет». Па інфармацыі «Газета.Ru», кампанію пачалі рыхтаваць да продажу яшчэ ў 2006 годзе, для чаго была праведзеная ацэнка бізнэсу. Па выніках гэтай ацэнкі кошт «Финмаркет» склаў парадку 7 мільёнаў даляраў ЗША. Аднак і «Interfax», і «Финмаркет» сьцьвярджаюць, што сума пагадненьня амаль у два разы менш за гэтую лічбу.

## Беларусь
10 красавіка 1994 году агенцтва стварыла падразьдзяленьне ў Беларусі, што ў 2009 годзе налічвала больш за 70 супрацоўнікаў. 1 студзеня 2022 году інфармацыйнае агенцтва «Інтэрфакс-Захад» спыніла сваю дзейнасьць у Беларусі «ў сувязі са зьменамі, унесенымі ў Закон аб сродках масавай інфармацыі Рэспублікі Беларусь у траўні 2021 году». Пасьля адпаведных паправак у Закон заснавальнікам СМІ ў Беларусі ня можа выступаць замежная юрыдычная асоба, а таксама замежны грамадзянін або асоба без грамадзянства. Акрамя гэтага, ім ня можа быць юрыдычная асоба, у якой 20 або больш % паёў валодаюць замежная дзяржава або замежныя грамадзяне. Супрацоўнікі «Інтэрфакса-Захад» пры закрыцьці пераўладкаваліся ў камунікацыйнае агенцтва «Драйв-мэдыя» і на партал «Смарт Прэса».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Падразьдзяленьне ў Беларусі

Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы
Катэгорыя:Прадпрыемствы_Расеі
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Расеі
Катэгорыя:Масква
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі на расейскай мове
Катэгорыя:Інтэрнэт-СМІ
WikiScanner

**WikiScanner** () — вікі-прылада адсочваньня ананімных правак старонак Вікіпэдыі. WikiScanner дазваляе выявіць праўкі, якія перасьледуюць прыватныя мэты. Праграму распрацаваў амэрыканскі студэнт з інстытуту Санта-Фэ Вірджыл Грыфіт. Нямецкі разьдзел Вікіпэдыі мае асобную старонку для найболей вядомых ашуканскіх правак.

## Глядзіце таксама
* Крытыка Вікіпэдыі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Гісторыя Вікіпэдыі
URL

**Уніфіка́ваны ляка́тар рэсу́рсаў** (, URL)&nbsp;— стандартызаваны адрэс пэўнага рэсурсу (такога як дакумэнт, ці выява) у інтэрнэце. Прыдуманы Тымам Бэрнэрзам-Лі для выкарыстаньня ў WWW, сучасныя формы апісваюцца ў RFC 3986. Уключае ў сябе назву пратаколу доступу (HTTP, FTP, telnet, gopher ды іншыя) і, уласна, шлях да рэсурсу, фармат якога залежыць ад схемы доступу:
  ://[:][/][/[#]

Для папулярных, добра вядомых, пратаколаў, нумар порту можа не прыводзіцца, тады выкарыстоўваецца стандартны порт (напрыклад, порт нумар 80 для HTTP).

Катэгорыя:Інтэрнэт
Крэтынга

**Крэтынга** (, да 1915 году *Крэтынген*) — горад у Летуве, на рацэ Акмяне. Адміністрацыйны цэнтар Крэтынскага раёну Клайпедзкага павету. Насельніцтва на 2017 год — 18 944 чалавекі. Аўтамабільнай дарогай злучаецца з Клайпедай, Палангай і Шаўлямі; чыгуначная станцыя на лініі Шаўлі — Савецк.

Крэтынга — места гістарычнай Жамойці.

## Назва
Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Крэтынга паходзіць ад германскага асабістага імя Hrothi, якое было асабліва прадукцыйным у бургундзкіх і франконскіх уладаньнях: Krottweiler, Roedingen (у 847 годзе Hrodingen) ды іншыя.

## Гісторыя
Крэтынга — адзін з самых старажытных гарадоў Жамойці, першыя ўспаміны адносяцца да 1253 году як аб касьцёле «*Крэтын*» Курляндзкага біскупства. У 1602 годзе, калі паселішча належала Хадкевічам. Ян Караль Хадкевіч пабудаваў тут кляштар бэрнардынцаў у 1603 годзе. У 1610—1617 гадах быў пабудаваны Касьцёл Зьвеставаньня Найсьвяцейшай Панны Марыі. У другой палове XVII стагодзьдзя паселішча перайшло да Сапегаў, а ў першай палове наступнага стагодзьдзя было прададзена Масальскім. Пасьля падзелаў Рэчы Паспалітай, з 1795 году, Крэтынга знаходзілася ва ўладаньні Патоцкіх, якія прадалі яго ў 1803 годзе Плятону Зубаву. Сям’я Зубавых валодала Крэтынгай да 1875 году, калі яго выкупілі Тышкевічы. У іх уладаньні Крэтынга знаходзілася да Другой сусьветнай вайны. Да нашых дзён захаваўся палац Тышкевічаў.

Пасьля Другой сусьветнай вайны ў палацы знаходзілася сельскагаспадарчая ПТВ і спартовая заля. З 1950 году Крэтынга стала раённым цэнтрам. Пасьля рэстаўрацыі палацу ў 1992 годзе тут знаходзіцца музэй гісторыі Жамойці, а ў аранжарэі — замні сад.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Летувы
Катэгорыя:Гарады Клайпедзкага павету
Катэгорыя:Мясьціны Галакосту ў Летуве
Вікіцытатнік

**Вікіцытатнік** () — вольны збор з вынятак з выказваньняў вядомых асоб або герояў мастацкіх твораў, стваранае чытачамі сумесна. Гэты сайт створаны фундацыяй «Вікімэдыя» па тэхналёгіі «Вікі», на рухавіку MediaWiki.

Усё зьмесьціва праекту даступна на ўмовах GNU Free Documentation License.

Фундушы застаюцца ўласнасьцю іх стваральнікаў, у той час як копілефт-ліцэнзаваньне гарантуе, што ўтрыманьне будзе заўсёды заставацца вольна распаўсюджваным і прайграваным.

Расейскі разьдзел *Вікіцытатніку* адкрыўся 20 верасьня 2004 году, таксама ёсьць вэрсіі *Вікіцытатніку* на іншых мовах.

У цяперашні час самы буйны разьдзел Вікіцытатніку — на ангельскай мове, які зьмяшчае болей за 21 000 артыкулаў, у польскай вэрсіі Вікіцытатніку болей за 18 000 артыкулаў з выняткамі.

## Вонкавыя спасылкі

* Графікі росту разьдзелаў Вікіцытатніка

Катэгорыя:Праекты Вікімэдыі
Вікінавіны

**Вікінаві́ны** () — адчыненае навінавае інтэрнэт-выданьне, якое вядзецца неаплачанымі добраахвотнікамі. Тэхналёгія і прынцыпы напісаньня навінавых артыкулаў у Вікінавінах такія жа, як у іншых выданьнях фунацыі «Вікімэдыя», — некамэрцыйнай арганізацыі, якая падтрымлівае Вікінавіны.

## Гісторыя
У лістападзе 2004 году была запушчаная выпрабавальная вэрсія. У сьнежні 2004 году скончылася бэта-тэставаньне. У гэты жа час быў запушчаны нямецкі разьдзел Вікінавінаў. Са студзеня па сакавік 2005 году былі запушчаныя францускі, гішпанскі, швэдзкі, баўгарскі, польскі, партугальскі, румынскі і украінскі разьдзелы. 1 лістапада 2005 году зьявілася і расейская вэрсія.

## Глядзіце таксама
* Digg
* News 2.0
* Pligg

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Праекты Вікімэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Digg

**Digg** — навінавы сацыяльны сайт, запушчаны ў 2004 годзе. На гэтым сайце любы карыстач можа дадаць сваю навіну, якую іншыя карыстачы могуць ухваліць або «закапаць» (гэта значыць зьмяніць яе рэйтынг). Пасьля найлепшыя навіны пападаюць на галоўную старонку. У канцы жніўня 2006 году на сайце зарэгістраваўся паўмільённы ўдзельнік. Стваральнікам сайта зьяўляецца Кевін Роўз.

## Глядзіце таксама
* News 2.0
* Хабрахабр
* Pligg
* Вікінавіны

## Вонкавыя спасылкі

* Digg
* Digg.ru — Пераклад на расейскую мову
* Архітэктура Digg
* Digg vs. Habrahabr

Катэгорыя:Вэб-сайты
Катэгорыя:Вэб 2.0
Віківэрсытэт

**Віківэрсытэт** () — праект фундацыі «Вікімэдыя», які пазыцыянуе сябе як новая форма завочнай адукацыі.

## Глядзіце таксама
* Вікікнігі

## Вонкавыя спасылкі

* Wikiversity Hub
* 

Катэгорыя:Праекты Вікімэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Вікікнігі

**Вікікнігі** () — ўэб-сайт для калектыўнага напісаньня вучэбнай літаратуры, які працуе па тэхналёгіі «вікі» на прынцыпах вольнай інфармацыі: кожны можа стварыць і зьмяніць любую старонку любога падручніка, і кожны можа бясплатна чытаць, капіяваць, выдаваць і зьмяняць яго зьмесьціва.

«Вікікнігай», з малой літары, таксама завуць набор старонак на дадзеным сайце, прысьвечаных аднаму прадмету (так, *вікікніга* — падручнік, напісаны ў асяродзьдзі вікі).

## Гісторыя
Пасьля нараджэньня і росквіту Вікіпэдыі, супольнасьць яе ўдзельнікаў вырашыла стварыць аналягічны сайт для напісаньня падручнікаў. Сайт Вікікніга быў створаны фундацыяй «Вікімэдыя» 10 ліпеня 2003 года.

Сярод моўных разьдзелаў Вікікнігі, падобна Вікіпэдыі, па колькасьці вучэбных матэрыялаў лідыруе ангельскі.

## Вонкавыя спасылкі

* Галоўная старонка
* Вікікнігі на Мэта-Вікі 

Катэгорыя:Праекты Вікімэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Віківіды

**Віківіды** () — адзін з праектаў фундацыі «Вікімэдыя», даведнік па таксаноміі біялягічных відаў, заснаваны на вікі-рухавіку.

## Глядзіце таксама
* Энцыкляпэдыя жыцьця

## Вонкавыя спасылкі
* Віківіды

Катэгорыя:Праекты Вікімэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Мэта-Вікі

**Мэта-Ві́кі** () — дапаможны вікі-сайт для праектаў Фундацыі «Вікімэдыя».

Першапачаткова створаны ў лістападзе 2001 году як , у цяперашні час сайт выконвае некалькі розных роляў:
# Абмеркаваньне ўсіх праектаў Вікімэдыя, у прыватнасьці абмеркаваньне правіл.
# Форум для асабістых эсэ, якія не абавязкова падпарадкоўваюцца НПГ.
# Месца для арганізацыі і падрыхтоўкі напаўненьня, для абмеркаваньня міжмоўных праблем.
# Месца для каардынацыі распрацоўкі.
# Кіраўніцтва па выкарыстаньні MediaWiki (хоць такія кіраўніцтвы зьбіраюцца перанесьці на сайт MediaWiki.org, таксама пабудаваны на прынцыпе вікі).

Мэта-вікі ў цяперашні час служыць адным з галоўных месцаў для абмеркаваньняў вікімэдыстаў (уключаючы вікіпэдыстаў), у ліку іншых сродкаў зносін можна назваць сьпісы рассыланьня, IRC-каналы, старонкі абмеркаваньня пэўных артыкулаў і карыстачоў. Падобна каналам IRC, Мэта-вікі — незалежны і аўтаномны праект, са сваімі ўласнымі правіламі, адрознымі ад правіл моўных разьдзелаў Вікіпэдыі.

Першапачаткова ўсе дыскусіі вяліся на ангельскай мове, але, пасьля мадэрнізацыі рухавіка MediaWiki, Мэта-вікі стала шматмоўным форумам абмеркаваньня, які выкарыстоўваецца усімі моўнымі супольнасьцямі Вікімэдыя.

## Крыніцы

Катэгорыя:Праекты Вікімэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
Энцыкляпэдыя жыцьця

«**Энцыкляпэдыя жыцьця**» (, *EOL*) — он-лайн-энцыкляпэдыя, якая будзе ўтрымоўваць інфармацыю аб усіх вядомых навуцы біялягічных відах і ствараная сумесна рознымі экспэртамі. Заяўляецца, што ў «Энцыкляпэдыі жыцьця» будуць асобныя артыкулы для кожнага вядомага віду (якіх налічаецца каля 2 млн), дзе будуць відэаматэрыялы, гук, выявы, графіка і тэкставыя зьвесткі.

У рамках праекту ў адзіную базу зьвестак спачатку будуць сабраныя зьвесткі аб жывёлах, расьлінах і грыбах. Затым у каталёг дададуць зьвесткі аб мікраарганізмах, а пазьней — і аб выкапнях біялягічных відах. Любы карыстальнік інтэрнэту, які наведае рэсурс, атрымае доступ да тэкстаў, фатаздымкаў, мапаў, аўдыёзапісаў, відэаролікаў і іншай мультымэдыйнай інфармацыі. Папаўняць каталёг плянуецца па меры ідэнтыфікацыі новых відаў. «Энцыкляпэдыя жыцьця» будзе заснаваная на wiki-тэхналёгіі, што дазволіць інтэрнэтчыкам са ўсяго сьвету рэдагаваць, перарабляць або ўносіць праўкі ў кожны артыкул.

Адной з прыярытэтных задач праекту зьяўляецца зрабіць рэсурс даступным усім людзям незалежна ад моўных і культурных адрозьненьняў, для чаго плянуецца пераклад энцыкляпэдыі на розныя мовы ў супрацоўніцтве з прыватнымі асобамі і арганізацыямі па ўсім сьвеце.

Праект разьлічаны на дзесяць гадоў і ацэньваецца ў 110,5 мільёну даляраў ЗША. Першыя гранты вылучылі дзьве амэрыканскія арганізацыі: 10 мільёнаў даляраў ЗША падала Фундацыя Макартур, а 2,5 мільёну даляраў ЗША выдала Фундацыя Альфрэда Слоўна.

Стварэньнем «Энцыкляпэдыі жыцьця» будзе займацца каманда адмыслоўцаў з 25—30 чалавек. Праектам кіруюць Філдаўскі музэй натуральнай гісторыі ў Чыкага, Гарвардзкі ўнівэрсытэт, Вудсхаўлская лябараторыя біялёгіі мора, Батанічны сад Місуры, Сьмітсанаўскі інстытут і Бібліятэка біялягічных відаў — група, у якую ўваходзяць Лёнданскі нацыянальны музэй натуральнай гісторыі, Нью-ёрскі батанічны сад і Каралеўскі батанічны сад у Кью. Кіраўнікі праекту спадзяюцца, што ў наступным здолеюць прыцягнуць для працы над энцыкляпэдыяй тысячы кваліфікаваных адмыслоўцаў.

27 лютага 2008 году энцыкляпэдыя прадставіла першыя 30 тыс. артыкулаў. З-за наплыву наведвальнікаў у першыя гадзіны працы сэрвэр EOL выйшаў з ладу, дапамога праекту аказалі праграмісты праекту «Вікіпэдыя».

## Глядзіце таксама
* Віківіды

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Encyclopedia of Life

Катэгорыя:Он-лайн энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Вікі-праекты
Катэгорыя:Біялёгія
Катэгорыя:Біялягічная сыстэматыка
Сыльвія Сэйнт

**Сыльвія Сэйнт** (), сапраўднае імя — **Сыльвія Тамчалава** (), (нар. 12 лютага, 1976, Кіеў) — чэская порнаактрыса.

## Біяграфія

Да ўзыходжаньня на порна сцэну Сыльвія вывучала мэнэджмэнт, пасьля чаго працавала мэнэджарам гасьцініцы ў горадзе Зьлін. У 1996 г. фатаграфіі Сыльвіі апублікаваныя ў чэскім выданьні часопіса Penthouse «Pet of the Year» і пазьней у амэрыканскім.

## Порна кар’ера

Першы фільм сьнят у Празе, для Private Media. Затым перабралася за Атлянтыку, дзе правяла больш 3 гадоў на амэрыканскай сцэне. Асноўныя працы: анальны, аральны сэкс, лесьбі.

У актыве Сыльвіі больш 262 розных фільмаў. Фільмаграфію можна паглядзець на старонцы Сыльвіі на IMDB: Старонка Сыльвіі Сэйнт на IMDB

## Узнагароды

* 1997: People’s Choice Adult Award «Best Newcomer»
* 1997: AVN Award «Best Tease Performance
* 1998: Penthouse „Pet of Month“
* 2000: Hot d’Or „Best Teased Performance“
* 2000: Hot d’Or „Best European Supporting Actress“ for Le Contrat des Anges»
* 2005: FICEB05 (Festival de Cinema Eròtic de Barcelona) «Ninfa from the public» to the best actress.

## Вонкавыя спасылкі

* Official Site
* Фан-клюб у ЖЖ

Катэгорыя:Нарадзіліся 7 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Чэскія фотамадэлі
Катэгорыя:Чэскія порнаакторкі
Тэра Патрык

**Тэра Патрык** (; народжаная **Лінда Эн Гопкінз Шапіра**; нарадзілася 25 ліпеня 1976 году ў Грэйт-Фолз, Мантана) — амэрыканская порнаакторка. Вядомая таксама пад псэўданімамі Тэра Патрык, Брук Томас, Сэдзі Джордан, Тэра Гопкінз, Тара Патрык і інш.

## Біяграфія
Бацькі Тэры Патрык пазнаёміліся ва Віетнаме падчас Віетнамскай вайны. Яе бацька амэрыканскі габрэй, а маці — тайка. Калі Тэра была маленькай яе маці вярнулася ў Тайлянд, а бацька з Тэрай пераехалі ў Сан-Францыска, дзе ён выхоўваў яе адзін.

З 13 гадоў Тэра падзарабляла мадэльлю. У 18 гадоў яна кінула мадэльны бізнэс і паступіла ва ўнівэрсытэт (Boise State University), дзе атрымала дыплём мэдсястры і ступень бакаляўра мікрабіялёгіі. Пасьля гэтага Тэра перавялася ў Каліфарнійскі ўнівэрсытэт у Санта-Барбару, дзе па фінансавых чыньніках зноў стала працаваць мадэльлю.

У пачатку 90-х Тэра пачала здымацца аголенай і ў лёгкім порна. У 2000-м яна зьнялася ў цьвёрдым порна рэжысэра . Таксама яна прымала ўдзел у сцэнах бандажу і фэтышызму ног пад псэўданімам Брук Томас. З гэтага моманту Тэра стала адной з самых папулярных і запатрабаваных порнаакторак у сьвеце.

9 студзеня 2004 году пасьля трох гадоў адносін, Тэра Патрык выйшла замуж за . Цырымонія шлюбу была невялікай і адбылася ў Лас-Вэгасе. У 2005 Тэра Патрык адкрыла агенцтва, якое займаецца мадэлямі і порнаакторамі, з мэтай дапамагчы хлопцам і дзяўчынам расчыніць свой талент і дасягнуць посьпеху ў порнабізнэсе.

## Узнагароды
* 2000 Hot D’Or — «Best New Starlet»
* 2001 Adult Stars Magazine — Consumer Choice Awards — «Best New Starlet»
* 2001 AVN Awards — «Best New Starlet»
* 2001 Genesis Magazine — «Best New Cummer»
* 2001 XRCO Awards — «Best New Starlet»
* 2002 Runner-up Penthouse Pet Of The Year
* 2002 
* 2004, 2005, «2007» Genesis Magazine Pornstar of The Year
* 2004, 2005, 2006 FOXE Fan Favorite
* 2006  100 Sexiest Women
* 2006 VH1’s Top 40 Hottest Rockstar Girlfriends & Wives
* 2007&nbsp;°F.A.M.E. Award for Favorite Female Starlet[18]
* 2007  — «Best American Actress»
* 2007 AVN Award — «Best Interactive Movie» — InTERActive"
* 2007 E-Line Awards, Venus_Berlin — «Best Performer, Best Businesswoman»
* 2008 AVN Award (AEE) — «Best Cinematography: Fashion Underground»
* 2008 AVN Award (AEE) — «Best High End All Sex Release: Broken»
* 2008 AVN Award (AEE) — «Best Interactive Movie: InTERActive»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны сайт фільмаў Тэры Патрык

Катэгорыя:Порнаакторкі ЗША
Ірляндыя (востраў)

**Ірляндыя** (, , ) — трэці па велічыні востраў ў Эўропе; адзін з двух найбуйнейшых Брытанскіх астравоў. Разьмешчаны паміж 6° 20'—10° 20' з. д. і 51° 25'—55° 23' п. ш. (крайні паўночны пункт — мыс Малін-Хэд). З усходу абмываецца Ірляндзкім морам, а таксама пралівамі Сьвятога Георгія і Паўночным, з захаду, поўначы і поўдні — Атлянтычным акіянам. Працягласьць з захаду на ўсход — каля 300 км, з поўначы на поўдзень — каля 450 км. Плошча вострава — 84 421 км².

Берагі Ірляндыі (асабліва на поўначы, поўдні і захадзе) скалістыя, моцна разьдзеленыя залівамі, найбуйнейшыя зь якіх — Голуэй, Шанон, Дынгл і Данэгол на захадзе, Лох-Фойл на поўначы. Блізу берагоў Ірляндыі — мноства скалістых астравоў.

Паверхня ў асноўным раўнінная, унутраныя раёны займае шырокая Цэнтральная нізіна, на захадзе і ўсходзе яна выходзіць да берагоў вострава. На ўскраінах вострава — невысокія горы (вышэйшы пункт — гара Карантўіл, 1041 м) і плято (найбуйнейшае — Антрым на паўночным усходзе).

Шмат рэк (найважнейшая — Шанон; іншыя буйныя — Лі, Блэкуатэр, Шур, Нор, Эрн, Бан), азёраў (Лох-Нэй, Лох-Дэрн, Лох-Маск і іншыя) і балот (у цэнтральнай частцы). Ірляндыю з захаду на ўсход перасякае шэраг каналаў (Вялікі, Каралеўскі, Ульстэнскі, Лаганскі і інш.). Пераважаюць цёплыя заходнія вятры. Клімат умераны акіянічны, вільготны; зіма мяккая, лета прахалоднае. Пераважаюць цёплыя заходнія вятры. Дзякуючы мяккаму клімату Ірляндыя ўвесь год пакрытая зелянінай, завошта стала вядомая як *Смарагдавы востраў*.

Маюцца як паўночныя, альпійскія расьліны, так і віды, характэрныя для Паўднёвай Эўропы (як правіла, на захадзе вострава).

Большую частку вострава (пяць шостых яе тэрыторыі) займае Рэспубліка Ірляндыя. На паўночным усходзе вострава разьмешчаная Паўночная Ірляндыя, якая ўваходзіць ў Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірляндыі.

Насельніцтва (абедзьвюх частак) — прыблізна 5,7 мільёну чалавек, большая частка зь якіх жыве на ўсходнім узьбярэжжы. Найважнейшыя гарады — Дублін і Бэлфаст.


Катэгорыя:Астравы Ірляндыі
Катэгорыя:Астравы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Астравы, падзеленыя паміж краінамі
Катэгорыя:Астравы Атлянтычнага акіяна
Вераніка Земанава

**Ве́раніка Зе́манава** (, нар. 14 красавіка 1975, Чэске-Будзеёвіцэ, Чэхаславаччына) — чэская фотамадэль, акторка, фатограф, сьпявачка, адна з самых вядомых эратычных мадэляў.

## Біяграфія
Пасьля канчатка школы ў 1989 годзе Вераніка паступіла ў гімназію. У той час яна цікавілася біялёгіяй і мастацтвам і жадала стаць біёлягам. Пасьля канчатка гімназіі яна на працягу трох гадоў вучыцца ў школе фатаграфіі. У гэты час ёй прыходзіцца падзарабляць афіцыянткай і прадаўшчыцай, перш чым яна змагла адкрыць уласную фотастудыю. Аднак у 1997 годзе, яшчэ да таго, як яна змагла адплаціцца з крэдытам, яе абсталяваньне было выкрадзена, і Вераніка змушаная была страціць самастойнасьць. Некаторы час яна працавала асыстэнтам фатографа, а затым сама зрабілася фотамадэльлю.

Неўзабаве пасьля гэтага ў Рыме яна сустрэла фатографа, які апублікаваў яе першую ўэб-старонку, дзе Вераніка зьяўляецца пад псэўданімам Ева. Хоць яго права на публікацыю фатаграфій ва ўэбе аспрэчваюцца (Вераніка нібы не давала такога дазволу), гэта шмат у чым спрыяла росту папулярнасьці Веранікі і зьяўленьню яе фатаграфій у самых вядомых часопісах, такіх як Hustler, Perfect 10, Playboy, Penthouse. Ва ўсіх наступных публікацыях яна зьяўляецца пад сваім сапраўдным імем.

У адрозьненьне ад шматлікіх іншых мадэляў, Вераніка не жадала рабіць плястычных апэрацый, гэтак жа як здымацца ў кампаніі з мужчынамі. Магчыма, гэта ў некаторай ступені спрыяла яе папулярнасьці. Аднак у 2001 годзе яна ўсё жа змушаная была зрабіць апэрацыю па павелічэньні аб'ёму грудзей, бо ў гэты час страціла ў вазе.

Акрамя кар'еры фотамадэлі, у 2002 годзе Вераніка ў якасьці сьпявачкі выпусьціла сынгл «The Model», у якім выконвае аднайменную песьню легендарнай нямецкай групы Kraftwerk. Камэрцыйнага посьпеху сынгл ня меў.

12 лістапада 2003 году Вераніка выходзіць замуж, а ў пачатку 2004 году пакідае эратычны бізнэс. Аднак, паводле заяў яе мэнэджара, яна можа ўдзельнічаць у паказах моды, рэкляме і фільмах.

## Фільмаграфія <small>(відэафільмы [[2002 год у кіно|2002]] году)</small>
* «Naughty Pinups»
* «May Girls of IVOLT»
* «Busty Naturals»
* «Erotic Idols»

## Вонкавыя спасылкі
* Уласная старонка ў сеціве
* Расейскія аматары
* Ангельскія аматары
* Пра В. Зэманаву на Чэхаславацкім даведніку актораў
* Інтэрвію ў часопісе «Think» (красавік 2001)
* Некалькі галерэяў Веранікі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1975 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэхаславаччыне
Катэгорыя:Чэскія фотамадэлі
Катэгорыя:Чэскія акторкі
Катэгорыя:Чэскія фатографы
Народны камісарыят унутраных справаў БССР

**Народны камісарыят унутраных справаў БССР** (**НКУС БССР**; ) — рэспубліканскі орган дзяржаўнага кіраваньня па барацьбе са злачыннасьцю і падтрыманьні грамадзкага парадку. Зь яе дапамогаю ў БССР праводзіліся масавыя рэпрэсіі і забойствы (напр. Курапаты).

Рэарганізаваны з АДПУ БССР () 13 чэрвеня 1934 загадам НКУС №001.

## Наркамы ўнутраных справаў
* Леанід Закоўскі (15 ліпеня 1934 — 10 сьнежня 1934)
* Ізраіль Ляплеўскі (10 сьнежня 1934 — 28 лістапада 1936)
* Георгі Малчанаў (28 лістапада 1936 — 3 лютага 1937)
* Барыс Берман (4 лютага 1937 — 22 траўня 1938)
* Аляксей Наседкін (22 траўня 1938 — 17 сьнежня 1938)
* Лаўрэнці Цанава (17 сьнежня 1938 — 26 лютага 1941)

## Падзел
* УНКУС па Баранавіцкай вобласьці створана 2 сьнежня 1939 г. загадам па НКУС №001337 (з 2 лістапада да 4 сьнежня 1939 — УНКУС па Наваградзкай вобласьці)
* УНКУС па Беластоцкай вобласьці створана 2 сьнежня 1939 г. загадам па НКУС №001337
* УНКУС па Берасьцейскай вобласьці створана 2 сьнежня 1939 г. загадам па НКУС №001441
* УНКУС па Віцебскай вобласьці створана 17 красавіка 1938 г. загадам па НКУС №00232
* УНКУС па Вялейскай вобласьці створана 2 сьнежня 1939 г. загадам па НКУС №001337
* УНКУС па Гомельскай вобласьці створана 17 красавіка 1938 г. загадам па НКУС №00232
* УНКУС па Магілёўскай вобласьці створана 17 красавіка 1938 г. загадам па НКУС №00232
* УНКУС па Менскай вобласьці створана 17 красавіка 1938 г. загадам па НКУС №00232
* УНКУС па Палескай вобласьці створана 17 красавіка 1938 г. загадам па НКУС №00232
* УНКУС па Пінскай вобласьці створана 2 сьнежня 1939 г. загадам па НКУС №001337

## Вонкавыя спасылкі
* Хто кіраваў НКУС

Катэгорыя:Спэцслужбы СССР
Янка Геніюш

**Янка Геніюш** (*Іван Пятровіч Геніюш*; 24 лютага 1902, Крынкі, Гарадзенскага павету, цяпер — Сакольскі павет, Падляскае ваяводзтва) — 19 лютага 1979, Зэльва) — беларускі грамадзкі дзяяч, ахвяра палітычных рэпрэсій, муж паэткі Ларысы Геніюш.

## Біяграфія
Па сканчэньні школы паехаў у Прагу. Паступіў у Карлаўскі ўнівэрсытэт, пасьля яго заканчэньня атрымаў мэдыцынскую адукацыю докатара-вэнэроляга.

У 1935 годзе ажаніўся з Ларысай Міклашэвіч (паэтка Ларыса Геніюш). У той самы год у іх нарадзіўся сын Юрка Геніюш.

Сябраваў з многімі беларускімі дзеячамі, што жылі ў Празе, у тым ліку і кіраўніцтвам БНР. Актыўны сябра Праскага камітэта Беларускай народнай самапомачы.

У часе нямецкай акупацыі, на беларускім сходзе адмовіўся падпісаць тэлеграму да Адольфа Гітлера. Аднак Ермачэнка падрабіў пад капірку подпісы ўдзельнікаў сходу і даслаў тую тэлеграму. Пасьля яна трапіла ў Маскву і на падставе яе спадара Генюіш судзілі.

У 1943 годзе Янка Геніюш трапляе ў Беларусь у Слонім. Працуе тамака гебіткамісарарцтам (кіраўнік райздрава). Пасьля канфлікту са слонімскім гебіткамісарам Эрэнам (Сп. Янка запытаўся ў таго, хто на гэтай зямлі гаспадар), Геніюшу давялося пераехаць у Баранавічы. Ад большых наступстваў яго выратавала «слава» падпісанта тэлеграмы да Гітлера.

У 1948 годзе Янка Геніюш разам з жонкай Ларысай, былі арыштаваныя і вывезеныя ў СССР. Тамака яны незаконна былі пазбаўлены чэхаславацкага грамадзянства і асуджаныя Вярхоўным судом БССР на 25 год. Частку тэрміну адбыў на Варкуце. Пасьля сьмерці Сталіна пераведзены ў Мардовію.

Сям’я Геніюшаў была датэрмінова вызвалена ў 1956 годзе. Аднак ім не дазволілі вярнуцца ў Чэхаславаччыну. Ларыса Геніюш не прыняла савецкага грамадзянства да канца жыцьця. Мела пашпарт СССР са штампам «неграмадзянін СССР». Геніюшы пасяліліся ў Зэльве ў хаце бацькі Янкі па вуліцы Савецкай, 7а.

Сам Янка Геніюш уладкаваўся працаваць у мясцовы шпіталь і паліклініку. У яго кабінэце вісеў партрэт Францішка Скарыны. Добра разьбіраўся ў нэўралёгіі, сэксалёгіі, вэнэрычных хваробах. Працаваў хірургам і тэрапэўтам.

У госьці да Геніюшаў часта прыяжджалі госьці, былыя палітзьняволеныя і літаратары: Мікола Канаш, Пятро Рашэтнік, Уладзімер Караткевіч, Алег Лойка, Данута Бічэль, Юрка Голуб, Алесь Траяноўскі і шмат іншых.

На пахаваньне Янкі Геніюша зьехалася шмат народу. Андрэй Вайтовіч са Слоніма зрабіў па ім помнік. Пасьля сьмерці Ларысы Геніюш на магіле паставілі новы, агульны.

## Літаратура
* Сяргей Чыгрын, «Янка Геніюш» Ніва № 24 (2457), 15 чэрвеня 2003

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Нарадзіліся 24 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1902 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крынках
Катэгорыя:Памерлі 19 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1979 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Зэльве