Пісар вялікі літоўскі

**Пісар вялікі літоўскі** () — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім і Рэчы Паспалітай.

## Сьпіс пісараў і сакратароў [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Вітаўт]]а
* Конрад (von Frankenberg; пісар 1405)
* Мікалай Цыбулька (пісар 1409—1429)
* Ян Ліхтэнвальд (пісар 1410—1418)
* Барталамей з Горкі (Бартольд; Бартко; пісар або сакратар 1421—1430)
* Мікалай Мальдрык з Кобель (пісар або сакратар 1425—1430)
* Лутка з Бжэзя (пісар або сакратар 1429—1430)
* Ян Дамарат з Стадкова (пісар 1430)

## Сьпіс пісараў і сакратароў [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонта]]
* Саул з Твардова (1432)
* Мікалай з Блашковіц (1432—1436)

## Сьпіс пісараў і сакратароў [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] [[Сьвідрыгайла Альгердавіч|Свідрыгайлы]]
* Снаксар (1438—1446)
* князь Барыс (падканцлер 1438)
* Федзька Казлоўскі (канцлер 1445)
* Яшка (1452)

## Сьпіс пісараў і сакратароў [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] і [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] [[Казімер Ягелончык|Казімера]]

* Мікалай (сакратар або пісар 1441)
* Пузыр (пісаў прывілеі 1440—1445)
* Логвін (пісаў прывілеі 1440—1450)
* Сапега (пісаў прывілеі 1440—1450)
* Іван Кушлейка (пісар 1440—1460)
* Копаць (пісаў прывілеі 1447—1460)
* Якуб (пісар 1449—1466)
* Мікіта (пісар 1449—1469)
* Васька Паўловіч (пісар 1450—1473)

* Марцін з Лускі (з Лужка) (пісар 1457)
* Панюта (пісар? 1465)
* Кошка (пісар? 1470)
* Янушка (пісар 1455—1464, 1482)
* Пятрашка (Любіч) (пісар 1469—1486)
* Багдан Сапега (Сапежыч) (пісар 1471—1486)
* Федзька Ўладыка (пісар 1482—1486)
* Федзька Сэнковіч (пісар 1482—1486)
* Федзька (дзяк 1482—1486)
* Тунгэль (пісар 1482—1486)
* Федзька Аляшковіч (пісар 1482—1486)
* Васька Дарашковіч (пісар 1482—1486)
* Федзька Бэльцэвіч (пісар 1482—1486)
* Івашка Ўладыка (пісар 1486)
* Федзька Янушковіч (Янушкевіч; пісар 1486)
* Івашка Сапега (Сапежыч, Сопега) (пісар 1486)
* Леў (Леўка) Богавітыновіч (пісар каралеўскі 1487—1490)
* Васька Баса (пісар 1490)
* Манько Калусоўскі (пісар 1490 — да 1502)

## Сьпіс пісараў і сакратароў [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] і [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] [[Аляксандар Ягелончык|Аляксандра]] 1492—1506

* Іван (Івашка) Яцковіч Уладыка (пісар 1486 — да 1599)
* Фёдар (Федзька) Янушэвіч (Янушковіч) (пісар або сакратар 1486—1506)
* Іван (Івашка) Сапега (Сопега, Сопежыч) (пісар 1486—1504)
* Адам Якубовіч з Котры (пісар або сакратар 1492—1506)
* Федзька Грыгаровіч (пісар 1492—1501)
* Янушка (пісар 1494—1499)
*  (Vitellinus; сакратар, пісар або пісар лацінскі 1495—1503)
* Ігнаці Мекіцініч (пісар 1498)
* Федзька Гаўрыловіч (1499)
* Рыгор Ісаевіч Грамыка (Грынька; пісар 1499—1506)
* Станіслаў Вэнэт (Вэнат, Вэнэтус; пісар 1501)
* Богуш Богавітыновіч (пісар 1500—1506)
* Леў (Леўка, Леўша) Богавітыновіч (пісар 1502—1503)
* Копаць Васілевіч (пісар 1506)
* Пётар Апаленскім (1506)
* Нікольскі Васілевіч (1506)

## Сьпіс пісараў і сакратароў [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] і [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] [[Жыгімонт Стары|Жыгімонта]] 1506—1544

### Пісараў рускіх
* Копаць Васілевіч (1507—1530)
* Богуш Богавітыновіч (1508—1509, 1509—1520)
* Рыгор Ісаевіч Грамыка (1509—1528)
* Іван (Івашка) Багданавіч Сапега (1507—1513)
* Федзька Міхайловіч Сьвятоша (1508—1511)
* Міхал Васьлевіч Сьвінюскі (1512—1521, 1531—1543)
* Богухвал Дымітровіч (1514—1516, 1525—1528)
* Іван Гарнастай (Гарнастаевіч) (1517 — 5.1558)
* Васіль Пятровіч (1519)
* Анікей Гарнастай (1531—1541)

### Сакратароў і пісараў лацінскіх сьвецкіх
* Іван Сямёнавіч Сапега (сакратар найвышэйшы 1506—1517)
* Мікалай Мікалаевіч Міхновіч-Рачковіч (пісар лацінскі, 1508, сакратар 1508—1516)
* Павал Нарушэвіч (пісар 1517, пісар лацінскі 1521—1524, сакратар або пісар 1532—1539)
* Алёхна Крывец (1522)
* Станіслаў Якубавіч Скоп (пісар лацінскі або сакратар 1523—1529)
* Мікалай Сенковіч Андрошэвіч (Андрушовіч; пісар лацінскі 1527 — ?)
* Вацлаў Мікалаевіч (з Машаголы; пісар лацінскі або сакратар 1535—1542)

### Сакратароў і пісараў лацінскіх духоўных
* Адам Якубовіч з Котры (сакратар і пісар 1507—1510)
* Мікалай Жукоўскі (з Жукава) (сакратар 1506 — ?)
* Ян Філіповіч (сакратар і пісар лацінскі 1508—1510)
* Ваўжынец Мендзылескі (сакратар і пісар 1511—1524)
* Ян Лявіцкі (пісар лацінскі 1524)
* Станіслаў Тарло (сакратар 1524)
* Мікалай Вяжгайла (сакратар каралеўскі 1524)
* Ян Куніцкі (пісар каралеўскі 1525)
* Ян Даманеўскі (з Даманава) (сакратар Я. К. М. 1540—1544)

### Пісараў і сакратароў ніжэйшай ступені
* Юшка (пісар каралеўскі 1508)
* Грыцько Аляксевіч (дзяк 1509)
* Ярэмія (пісар яўны 1509)
* Федзька Івановіч (дзяк 1509, 1518)
* Маноўскі Федаровіч (дзяк 1509)
* Анікей Гарнастаевіч (пісаў прывілей 1517)
* Закрэўскі (сакратар каралеўскі 1523)
* Марцін Тур (пісар каралеўскі 1525, сакратар Я. К. М. 1543)
* Андрэй Мацковіч (дзяк або пісар 1525—1529)
* Мікалай (пісар яўны 1543)

## Сьпіс пісараў [[Сьпіс вялікіх князёў літоўскіх|вялікага князя]] і [[Сьпіс польскіх манархаў|караля]] [[Жыгімонт Аўгуст|Жыгімонта Аўгуста]] 1544—1566

### Прыватных, канцэлярыі каралеўскай:
* Глеб Ясмановіч (дзяк 1549)
* Лукаш Гарабурда (дзяк 1550)
* Марцін Валадковіч (дзяк 1559)
* Міхал Багданавіч Гарабурда (ганец 1559, дзяк 1560—1563)
* Базыль Янковіч-Дрэвіньскі (дзяк, сакратар 1.6.1564 і пісар)
* Андрэй Васілевіч (дзяк 1571)
* Войцех Пжэтоцкі (сакратар і пісар 1551)
* Мікалай Мікалаевіч Пац (сакратар Я. К. М. 1555)
* Войцех Мікалаевіч Нарбут (сакратар Я. К. М. 1559)
* Адам Піліхоўскі (сакратар каралеўскі 1560—1565)
* Сенька Цераховіч (пісар Я. К. М. да 1569)
* Андрэй Мацковіч (сакратар Я. К. М. 1571)

### Вышэйшых:

*  (? — 4.1558)
* Ян Даманеўскі (з Даманава; 1545—1555)
* Валяр’ян Пратасевіч-Сушкоўскі (спачатку пісар вялікай княгіні Боны, пісар і сакратар 1545—1549)
*  (Леў Пацеевіч Тышкавіч; 1546—1550)
* Мацей (пісар 1549)
* Станіслаў Камароўскі (сакратар і пісар, 1550—1553)
* Гермаген Іванавіч Гарнастай (пісар, 1551—1552)
* Астафей Багданавіч Валовіч (пісар, 1551 — 11.3.1566)
* Пётар Міхалавіч Сямашка (пісар каралеўскі, 1552—1554)
* Ян Кміта (1554)
* Вацлаў Мікалаевіч (пісар і сакратар, 1556)
*  (пісар 1554 — 11.3.1566)
* Ян Шымковіч (пісар 1554—1569)
* Мікалай Нарушэвіч (сакратар гаспадарскі, пісар 1561—1566)

## Сьпіс пісараў вялікіх літоўскіх 1566—1795
З 1566 была ўсталявана пастаянная колькасьць пісараў. (**1**) Першы зь іх Мікалай Нарушэвіч быў прызначаны падскарбіям 11.3.1566, але да самой сьмерці ў 1575 захоўваў урад пісара. Ягоныя наступнікі падскарбія далей таксама стала займалі ўрад пісара вялікага літоўскага.

Акрамя Нарушэвіча было намінавана яшчэ 5 пісараў, але ў часы вялікага князя Стэфана Баторыя іх колькасьць была скарочана да 4.

Спачатку не існавала пасьлядоўнасьці прызначэньня сьвецкіх і духоўных пісараў. Такая пасьлядоўнасьць была ўсталявана ў 1709.

## Сьпіс пісараў вялікіх духоўных літоўскіх

* Караль Панцажынскі (19.11.1709 — 15.10.1720)
* Багуслаў Гасеўскі (11.10.1720 — 1724)
* Міхал Ян Зянковіч (1724—1730)
*  (17.4.1730 і 14.10.1730 — 10.6.1740)
* Юры Мікалай Гільзэн (10.6.1740 — 1744)
* Антоні Эразм Валовіч (19.9.1744 — 14.6.1748)
* князь Ігнаці Масальскі (20.6.1748 — 14.12.1754)

* Тамаш Ігнацы Зянковіч (13.12.1754 — 12.3.1762)
* Павал Ксавэры Бжастоўскі (12.3.1762 — 8.8.1774)
* Юзэф Казімер Касакоўскі (18.5.1775 — 3.1781)
* Адам Станіслаў Нарушэвіч (24.3.1781 — 1788)
* Міхал Хамінскі (21.6.1788 — 1790)
* князь  (22.6.1790 —)

## Глядзіце таксама
* Пісар
* Пісар польны літоўскі
* Пісар дэкрэтавы літоўскі
* Пісар скарбовы літоўскі

## Літаратура
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.



Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага