Лунна

**Лу́нна** — вёска ў Беларусі, на левым беразе Нёмана. Цэнтар сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 961 чалавек. Знаходзіцца за 26 км на захад ад Мастоў, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Чарлёна; на шашах  і .

Лунна — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны). Да нашага часу тут захаваліся збудаваныя ў стылі клясыцызму касьцёл Сьвятой Ганны і сядзіба Чахоўскіх, помнікі архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Лунна ўпамінаецца ў XVI ст. як вёска ў складзе Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва.

У 1546 годзе ў Луньне ўтварылася каталіцкая парафія. У 1782 годзе ў мястэчку збудавалі мураваны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Лунна апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Гарадзенскім павеце. На 1886 год у мястэчку дзеялі касьцёл, сынагога і 3 юдэйскія малітоўныя дамы, працавалі 20 крамаў, 3 шынкі і 2 харчэўні, штогод праводзіліся кірмашы. У пачатку XX ст. у Луньне існавалі царкоўнапрыходзкая школа, фэльчарскі пункт, пошта. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Лунна занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Лунна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Паводле Рыскай мірнай дамовы 1921 году Лунна апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Гарадзенскага павету Беластоцкага ваяводзтва. На 1921 год тут было 307 двароў.

У 1939 годзе Лунна ўвайшла ў БССР, дзе 12 студзеня 1940 году атрымала афіцыйны статус рабочага пасёлку Скідальскага раёну. У 1955 годзе статус паселішча панізілі да вёскі. На 1972 год тут было 473 двары, на 1997 год — 559, на 1997 год — 562.

У 2000-я гады Лунна атрымала афіцыйны статус «аграгарадку». У сярэдзіне жніўня 2009 году каля школы на загад мясцовага сельсавету зьнішчылі больш за 20 дрэваў з рэшткаў старажытнага парку вакол колішняга палаца Ромераў. Парк заснавалі яшчэ ў XIX стагодзьдзі. Пад вынішчэньне трапілі найбольш каштоўныя гадаваныя дрэвы.


Łunna. Лунна (S. Zajčyk, 1930).jpg|Драўляная забудова, 1930 г.
Łunna. Лунна (S. Zajčyk, 1930) (2).jpg|Дворык, 1930 г.
Vola, Kryvicki. Воля, Крывіцкі (1919-39).jpg|Сядзіба Крывіцкіх у Волі, да 1939 г.
Vola, Kryvicki. Воля, Крывіцкі (1919-39) (2).jpg|Сядзіба Крывіцкіх у Волі, да 1939 г.  


Vola, Kryvicki. Воля, Крывіцкі (1919-39) (3).jpg|Сядзіба Крывіцкіх у Волі, да 1939 г. 
Vola, Kryvicki. Воля, Крывіцкі (1919-39) (4).jpg|Сядзіба Крывіцкіх у Волі, да 1939 г. 
Łuńnienskaja synagoga. Луньненская сынагога (S. Zajčyk, 1930).jpg|Сынагога, 1930 г.
Łuńnienskaja synagoga. Луньненская сынагога (S. Zajčyk, 1930) (3).jpg|Інтэр’ер сынагогі, 1930 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1830 год — 267 муж., зь іх шляхты 3, духоўнага стану 1, мяшчанаў-юдэяў 211, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 52; 1884 год — 1211 чал., у тым ліку 965 юдэяў; 1886 год — 1392 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — 1375 чал.; 1921 год — 1884 чал.; 1972 год — 1475 чал.; 1997 год — 1165 чал.; 1999 год — 1137 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 961 чал.

### Інфраструктура
У вёсцы працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова, дом культуры.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

З усёй урбананімічнай спадчыны Лунны да нашага часу гістарычную назву захавала толькі Гарадзенская вуліца. У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаюцца Касьцельны пляц і Лазенны завулак. Таксама ў мястэчку існавалі Мяшчанская, Палявая і Стралецкая вуліцы.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Гаспадарчы двор
* Забудова гістарычная (XIX — 1-я палова XX ст.; фрагмэнты)
* Капліца-пахавальня Антонія Барташэвіча (1938)
* Касьцёл Сьвятой Ганны (1782)
* Сядзіба Крывіцкіх у Волі (XIX ст.)
* Царква Сьвятога Яна Прадцечы (1889)

### Страчаная спадчына
* Сынагога (XVIII ст.)

## Галерэя

Лунна. Касцёл (06).jpg|Касьцёл Сьвятой Ганны
Лунна. Касцёл. Арган.jpg|Касьцёл. Інтэр’ер
Лунна. Касцёл. Званіца.jpg|Касьцёл. Званіца
Лунна. Касцёл. Каплічка-надмагілле.jpg|Касьцёл. Каплічка-надмагільле


Лунна. Касцёл. Надмагілле Чахоўскіх.jpg|Надмагільле Чахоўскіх
Лунна. Царква.jpg|Царква Сьвятога Яна Прадцечы
Лунна. Забудова (01).jpg|Старыя камяніцы
Лунна. Забудова (02).jpg|Старыя камяніцы


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Лунна, Radzima.org