open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лейла Ісмаілава

**Ле́йла Рызва́наўна Ісмаі́лава** (нарадзілася 28 ліпеня 1989 году, Менск, Беларусь) — беларуская журналістка, вядучая музычных тэлевізійных праграмаў, мадэлька. У прыватнасьці, вяла дзіцячы конкурс песьні «Эўрабачаньне» 2010 году, які праходзіў у Менску (разам з Д. Кур’янам), абвяшчала вынікі галасаваньня ад Беларусі на «Эўрабачаньні» 2011 г., і была вядучай нацыянальнага адбору ў Беларусі для «Эўрабачаньня» 2012 г.

## Біяграфія
Лейла нарадзілася ў сям’і Р. І. Ісмаілава, ураджэнца г. Агдаму (Азэрбайджан), і мянчучкі Г. І. Ружанцовай. Празь месяц пасьля нараджэньня дачкі сям’я пераехала ў г. Баку.

Калі Лейле было 3 гады, яе бацька, які працаваў дырэктарам нафтабазы ў Агдаме, загінуў падчас армяна-азэрбайджанскага ўзброенага канфлікту ў выніку абстрэлу з армянскага боку. Маці з трыма дзяцьмі вернулася ў Менск.

Лейла пачала публікаваць матэрыялы ў 15 гадоў. У 2006 годзе закончыла Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (кляса гісторыі), а затым — інстытут журналістыкі БДУ (аўдыёвізуальная журналістыка, дыплём з адзнакаю, найлепшая выпускніца інстытуту 2011 году).

У 2010 годзе, паводле стыпэндыяльнай праграмы Эўрапейскага Зьвязу «Эразмус Мундус», навучалася ва Ўнівэрсытэце імя Арыстотэля (г. Салёнікі, Цэнтральная Македонія, Грэцыя). Адтуль накіравала заяўку ў Менск на адбор вядучых для дзіцячага «Эўрабачаньня». Пасьпяхова прайшла адбор, што стала пачаткам яе тэлевізійнай працы.

Здымаецца таксама ў музычных кліпах, фота- і тэлевізійнай рэкляме. З 2011 году навучаецца ў адной з акторскіх школаў у Галівудзе (г. Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія, ЗША).

Маці Лейлы — настаўніца расейскай мовы і літаратуры ў гімназіі. Старэйшая сястра Эсьміра — журналіст, эканаміст і літаратар; працавала, у прыватнасьці, у Пасольстве Азэрбайджану ў Беларусі, цяпер — у прадстаўніцтве Праграмы разьвіцьця ААН у Менску. Малодшы брат Бахрам навучаецца ва ўнівэрсытэце.

## Асноўныя тэлепраграмы
* Дзіцячы конкурс песьні «Эўрабачаньне» 2010 г. — вядучая.
* Конкурс песьні «Эўрабачаньне» 2011 г. — глашатай ад Беларусі.
* Спартова-забаўляльная тэлегульня «Бітва тытанаў» (фран. назва «Intervilles»), Францыя, 2011 г. — удзельніца каманды Беларусі.
* «Музычныя вечары ў Мірскім замку» 2011 г. — вядучая.
* Міжнародны фэстываль мастацтваў «Славянскі Базар у Віцебску» 2011 г. — вядучая.
* «Эўрафэст» (нацыянальны адбор на конкурс песьні «Эўрабачаньне» 2012 г.) — вядучая.

## У музычных кліпах
* Vinsent — «Восеньскі вальс»
*  — «Зваротны квіток»

## Мадэлька
* Калекцыя шалікаў «Кэралайн Монік» 2013 г. (г. Бэвэрлі-Гілз, акруга Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія)

## Узнагароды і прэміі
* Тытул «Міс прэса» на конкурсе «Міс Менск» 2009 г. 
* Нацыянальная прэмія «Тэлевяршыня» 2011 году ў намінацыі «Найлепшая вядучая музычна-забаўляльнага шоў».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* ГРАМЧАКОВА, В. Лейла Ісмаілава: «Мая намінацыя!» // Універсітэт. 2009. № 15—16

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія тэлевядучыя
Катэгорыя:Беларускія фотамадэлі
Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША
Катэгорыя:Беларусы ў Грэцыі
Мэмфіс (Тэнэсі)

**Мэмфіс** () — горад у ЗША, адзін з найбуйнейшых эканамічных цэнтраў поўдня краіны. Разьмешчаны на паўднёвым-захадзе штата Тэнэсі ў акрузе Шэлбі на левым беразе ракі Місысыпі, пры ўпадзеньні ў яе ракі Ўолф. Па стане на 2006 год насельніцтва горада складала 670 902 чалавекі, што робіць Мэмфіс самым буйным горадам штата, другім у паўднёва-ўсходнім рэгіёне, дзе саступае толькі Джэксанвілу, і 19-м у ЗША.

Аглямэрацыя Мэмфіса, уключае ў сябе акругі, акрамя тых знаходзяцца ў штаце Тэнэсі, таксама і ў штатах Місысыпі й Арканзас, мае насельніцтва ў 1 280 533 чалавекі. Гэта робіць аглямэрацыю Мэмфіса другой па велічыні ў штаце Тэнэсі. Больш за яе толькі аглямэрацыя горада Нэшвіла.

Мэмфіс ёсьць самым «малады» з чатырох найбуйнейшых гарадоў штата, як то Ноксьвіла, Чатанугі й Нэшвіла. Жыхары Мэмфіса называюцца мэмфійцамі, а рэгіён, у якім знаходзіцца Мэмфіс, — Цэнтральным Поўднем.

## Гісторыя
Да прыбыцьця эўрапейцаў на тэрыторыі, дзе зараз разьмешчаны Мэмфіс, пражывала індзейскае племя чыкаса. Гішпанскі дасьледчык Эрнанда дэ Сота й два францускіх дасьледчыка Рэнэ Рабэр Кавалье і Сью дэ ля Сае былі першымі, хто дасьледаваў тэрыторыю Мэмфіса.

## Геаграфія
Мэмфіс разьмешчаны на паўднёвым-захадзе Тэнэсі. Паводле дадзеных Бюро перапісу насельніцтва ЗША, горад мае агульную плошчу 763,4 км², зь якіх 723,4 км² ёсьць зямля й 40,0 км² або 5,24%, вада.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гораду
* Гісторыя Мэмфіса

Катэгорыя:Мэмфіс (Тэнэсі)
Катэгорыя:Гарады ЗША
Галаўное прадпрыемства

**Галаўное прадпрыемства** — офіс, дзе разьмяшчаецца кіраўніцтва прадпрыемства, яго сакратарыят і іншыя важныя адміністрацыйныя падразьдзяленьні, дзе ідзе каардынацыя ўсіх прадстаўніцтваў, распрацоўка глябальнай стратэгіі вядзеньня бізнэсу і г. д. Напрыклад, Штаб-кватэра ААН, Штаб-кватэра НАТО), месца знаходжаньня цэнтральнага апарату кампаніі або прадпрыемства.

Катэгорыя:Бізнэс
Хімічная сувязь

**Хімічная сувязь** — узаемадзеяньне паміж атамамі, дзякуючы якому магчымае ўтварэньне рэчыва, якое складаецца з двух і больш атамаў (малекул, радыкалаў, крышталяў). Хімічная сувязь абумоўленая прыцягненьнем паміж электронамі і атамнымі ядрамі, або паміж дыполямі — за кошт электрамагнітнага ўзаемадзеяньня. Хімічныя сувязі адрозьніваюць па моцы прыцяжэньня: існуюць «моцныя сувязі», такія як кавалентная або іённая, і «слабыя сувязі», напрыклад, дыполь-дыпольнае ўзаемадзеяньне, дыспэрсійныя сілы Лёндана і вадародная сувязь.

Характэрныя асаблівасьці хімічнай сувязі:
# поўная энэргія шмататамнай сыстэмы меншая за суму энэргій асобных атамаў;
# шчыльнасьць электронаў пераразьмяркоўваецца пры ўтварэньні хімічнай сувязі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Малекулы
Паўлікені

**Паўліке́ні** () — места ў Вялікатырнаўскай вобласьці Баўгарыі, адміністрацыйны цэнтар аднайменнае грамады. Знаходзіцца за 41 кілямэтар ад Вялікага Тырнава. Насельніцтва на 31 сьнежня 2009 году — 11 151 чалавек.

## Мінуўшчына
У XIII—XIV стагодзьдзях на месцы сучаснага Паўлікені паўстала вёска Марынапольцы. Неўзабаве вёска атрымала назву Паўлікян паводле сваіх жыхароў, што зьяўляліся адэптамі хрысьціянскае сэкты паўліцыянаў.

У часе асманскага кіраваньня насельніцтва вёскі значна павялічылася за кошт туркаў, якія намерваліся зрабіць яе чыста турэцкай. Пасьля вызваленьня Баўгарыі (1877—1878) турэцкае насельніцтва было замененае баўгарамі з Балканаў і вёсак раўнін, Паўлікені стаў разьвівацца як цэнтар рамяства і гандлю. У 1943 року яму быў нададзены статус места. У значнай ступені да гэтага спрычынілася яго разьмяшчэньне на чыгунцы Сафія — Варна.

## Гарады-пабрацімы
* Пружаны, Беларусь (з 26 лістапада 2000)

## Асобы
* Мікола Гюзелеў — опэрны сьпявак
* Кірыл Ракараў — футбаліст нацыянальнай футбольнай зборнай

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Інфармацыйны цэнтар па Паўлікені
* Фатаздымкі Паўлікені

Катэгорыя:Населеныя пункты Баўгарыі
Лугаваслабадзкі сельсавет

**Лугаваслабадзкі́ сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Лугавая Слабада.

## Крыніцы


Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьмілавіцкага раёну
Пятрышкаўскі сельсавет

**Пятры́шкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пятрышкі.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёскі Ермакі і Кісялі перададзеныя з Рагаўскога сельсавету ў склад Пятрышкаўскага.

## Крыніцы
Мат’ё Вальбуэна

**Мат’ё Вальбуэна́** (;  28 сьнежня 1984 году, Бруж, Францыя) — францускі футбаліст грэцкага клюбу «Алімпіякос Б». Ёсьць атакуючым паўабаронцам і нападнікам, а таксама вядомы сваёй хуткасьцю, тэхнічнымі здольнасьцямі й чэпкім стылем гульні. З-за свайго маленькага росту Вальбуэна мае мянушку «маленькі ровар» ().

## Клюбная кар’ера
### Раньнія гады
Вальбуэна пачаў сваю кар’еру ў прафэсійным клюбе «Бардо». Пасьля двух сэзонаў знаходжаньня з клюбам ён далучыўся да аматарскага клюбу «Лянгон-Кастэ» ў пяты дывізіён францускага футболу. У 2004 годзе далучыўся да клюбу «Лібурн-Сэн-Сюр», які выступаў у трэцім паводле ўзроўню дывізіёне францускага футболу.

У сэзоне 2006 году клюб прабіўся ў Лігу 2, а Вальбуэна быў названы гульцом году лігі, што зацікавіла некалькіх прафэсійных клюбаў Лігі 2 і Лігі 1.

### «Алімпік» Марсэль
9 чэрвеня 2006 году Вальбуэна падпісаў свой ​​першы прафэсійны кантракт пасьля ўзгадненьня зь пераходам у клюб «Алімпік» з Марсэлю. Ён падпісаў трохгадовы кантракт з клюбам і атрымаў кашулю з нумарам 28. Вальбуэна дэбютаваў за клюб 15 ліпеня 2006 году ў матчы трэцяга раўнду Кубка Інтэртота супраць украінскага клюбу «Дняпро». Вальбуэна дэбютаваў за клюб у розыгрышы францускае лігі 19 лістапада 2006 году ў матчы супраць «Валянсьену», выйшаўшы на зьмену. 19 траўня 2007 году Вальбуэна забіў свой ​​першы прафэсійны гол у матчы супраць клюбу «Сэнт-Эт’ен», а ягоная каманда перамагла ў той сустрэчы зь лікам 2:1.

### «Дынама» Масквa
2 жніўня 2014 году Вальбуэна падпісаў 3-гадовы кантракт з маскоўскім «Дынама», за які расейцы выклалі 6 млн фунтаў. Дэбютаваў, выйшаўшы на замену ў матчы супраць маскоўскага «Спартаку» 10 жніўня 2014 году, у якім «Дынама» прывала паразу зь лікам 1:2. 13 жніўня Мат’ё выйшаў у асноўным складзе ў матчы супраць «Уфы» і дапамог клюбу ў абодвух галах, матч скончыўся перамогай маскавітаў зь лікам 2:0.

## Кар’ера ў зборнай
Вальбуэна не выклікаўся дзіцяча-юнацкія зборныя Францыі. Тым ня менш, пасьля ягоных уражлівых выступаў у «Марсэлі», ён быў удастоены закліку да нацыянальнай каманды трэнэрам Раймонам Дамэнэкам на матчы супраць зборных Ангельшчыны й Малі ў сакавіку 2008 году, але з-за траўмы Мат’ё быў вымушаны прапусьціць гульні.

Наступны выклік Вальбуэна атрымаў праз два гады ў траўні 2010 году, калі ён быў уключаны ў папярэдні сьпіс з 30 чалавек, якія павінны былі гуляць на чэмпіянаце сьвеце па футболе ў ПАР.

## Дасягненьні
**«Марсэль»**:
* Чэмпіён Францыі: 2010
* Уладальнік Кубка лігі Францыі: 2010, 2011, 2012
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2010, 2011

**«Алімпіякос»**:
* Чэмпіён Грэцыі: 2020, 2021, 2022
* Уладальнік Кубка Грэцыі: 2020

## Асабістае жыцьцё
Вальбуэна нарадзіўся ў паўднёва-заходняй камуне Бружэс у дэпартамэнце Жыронда, ягоную маці клічуць Брыджыт, а бацьку — Карляс. Ён мае гішпанскае паходжаньне праз свайго бацьку, які родам з гораду Вальядалід.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце L'Équipe
* Статыстыка на сайце LFP.fr

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Міханавіцкі сельсавет

**Мі́ханавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — пасёлак Міханавічы.


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1981 годзе
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Самахвалавіцкага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Сьмілавіцкага раёну
Пулаўскі павет

**Пулаўскі павет** () — земскі павет у Люблінскім ваяводзтве Польшчы, створаны ў 1999 годзе падчас адміністрацыйнай рэформы. Сядзіба — горад Пулавы.

Пулаўскі павет займае абшар 933 км², на 30 чэрвеня 2005 у ім пражывала 117 167 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Паветы Люблінскага ваяводзтва
Пружанская настаўніцкая сэмінарыя імя Тадэвуша Касьцюшкі

**Дзяржа́ўная наста́ўніцкая мужчы́нская сэміна́рыя** (), **Пружа́нская наста́ўніцкая сэміна́рыя імя Тадэ́вуша Касьцю́шкі** — адукацыйная ўстанова ў Пружане ў часы міжваеннай Польшчы.

## Навучэнцы
* Эдвард Збарашэўскі, польскі 
* Пётар Ярашэвіч, польскі камуністычны палітык, прэм’ер-міністар (1970—1980)

## Глядзіце таксама
* Пружанская другаклясная школа
* Пружанская гімназія імя Адама Міцкевіча

## Крыніцы

Настаўніцкая сэмінарыя імя Тадэвуша Касьцюшкі
Катэгорыя:Гісторыя Пружанаў
Катэгорыя:Заходняя Беларусь
Катэгорыя:Тадэвуш Касьцюшка
Катэгорыя:Пружанскія навучальныя ўстановы
Цнянскі сельсавет

**Цня́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Цна.

## Гісторыя
8 красавіка 2004 году вёска Цна і пасёлак Навінкі перададзеныя ў склад гораду Менску.

28 красавіка 2004 году сельсавет скасаваны рашэньнем Менскага абласнога савету дэпутатаў № 68.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Менскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2004 годзе
Мачулішчанскі пасялковы савет

**Мачулішча́нскі пасялковы савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Менскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Мачулішчы.

## Гісторыя
Рашэньнем Менскага абласнога савету дэпутатаў № 246 ад 29 верасьня 2006 году вёскі Аляксандрава і Мачулішчы перададзеныя зь Сеніцкага сельсавету ў склад Мачулішчанскага пасялковага савету.

21 сьнежня 2012 году ліквідаваная вёска Аляксандрава, 28 траўня 2013 году яе тэрыторыя далучаная да мястэчка Мачулішчы.

15 жніўня 2014 году ліквідаваная вёска Мачулішчы, 22 кастрычніка 2014 году яе тэрыторыя далучаная да мястэчка Мачулішчы.

22 кастрычніка 2014 году пасялковы савет ліквідаваны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Менскага раёну
Мікалай Казакоў

**Мікала́й Пятро́віч Казако́ў** (13 жніўня 1953, , цяпер у Прыморскім краі Расеі — 11 красавіка 1991, Ружанская пушча, Пружанскі раён Берасьцейскай вобласьці) — савецкі вайсковы лётчык першае клясы, падпалкоўнік, удзельнік вайны ў Аўганістане.

## Жыцьцяпіс
У 1956 року пасьля закрыцьця саўгасу «Зорачка» ў Лазоўскім раёне бацькі пераехалі ў пасёлак . Тут Мікалай Казакоў скончыў сярэднюю школу, пасьля працаваў вучнем электрасьлесара на суднарамонтным заводзе Праабражэнскай базы тралавага флёту.

Паступіў у Качынскую вышэйшую вайсковую авіяцыйную вучэльню лётчыкаў (скончыў у 1975), вайсковую службу праходзіў у авіяцыі.

Пасьпяхова прайшоў усе неабходныя выпрабаваньні і паступіў у атрад касманаўтаў, аднак даведаўшыся, што ягоны авіяцыйны полк накіраваны ў Аўганістан, падаў рапарт на адлічэньне дзеля службы ў родным палку. За час знаходжаньня ў Аўганістане Мікалай Казакоў зьдзейсьніў 157 баявых вылетаў, быў узнагароджаны ордэнам Чырвонае Зоркі.

За 20-гадовы тэрмін службы засвоіў пілятаваньне шасьці тыпаў самалётаў: Ан-2, Л-29, Л-39, МіГ-15, МіГ-21 і Су-25. Зьдзейсьніў 3873 палёты агульнай працягласьцю 2150 гадзін, дасканала выконваў фігуры вышэйшага пілятажу: гарызантальную бочку, пераварот, пятлю Несьцерава.

## Гібель
11 красавіка 1991 року камандзір 1-й эскадрыльлі 206-га асобнага штурмавога авіяпалку 26-й паветранай арміі БВА падпалкоўнік Мікалай Казакоў на сваім летаку Су-25 (бартавы нумар 401) выконваў трэніровачны палёт. Пасьля пуску ракет па наземных мэтах на Ружанскім палігоне не спрацавалі супрацьпампажныя сыстэмы рухавікоў самалёту. Пілёт не катапультаваўся, да апошняга намагаючыся ўратаваць машыну, а пасьля цывільнае насельніцтва. Пераляцеўшы празь вёску Клепачы, аб 11:42 самалёт рухнуў у Ружанскай пушчы за 300 м ад населенага пункту.

Пахаваны на могілках у мястэчку Праабражэньне Прыморскага краю (Расея).

## Ушанаваньне памяці
На месцы гібелі пілёта ў Ружанскай пушчы ўсталяваны помнік з хваста самалёта.

У Праабражэньні імя Мікалая Казакова носіць сярэдняя школа №10. Шторок 11 красавіка ў Музэі гісторыі Праабражэнскай базы тралавага флёту ладзіцца Дзень памяці Мікалая Казакова.

## Сям’я
Маці Марыя Фёдараўна і брат Леанід жывуць у пасёлку Праабражэньне. Дачка Яўгенія скончыла вайсковую акадэмію і працуе вайсковай юрысткай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Палёт у вечнасьць  // Праабражэнская БТФ

Катэгорыя:Савецкія лётчыкі
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Пахаваныя ў Прыморскім краі
Катэгорыя:Падпалкоўнікі
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя сярэднія навучальныя ўстановы
210-ы авіяцыйны палігон

**210-ы авіяцы́йны паліго́н**, ***Ружа́нскі паліго́н*** — палігон ВПС і войскаў СПА ў Ружанскай пушчы. Займае плошчу болей за 7,5 тысячаў га на тэрыторыі Пружанскага, Івацэвіцкага і Бярозаўскага раёнаў Берасьцейскай вобласьці. На поўначы абмежаваны вёскамі Ласасін і Шчытна Пружанскага, на поўдні — Міхалінам Бярозаўскага раёнаў.

## Мінуўшчына
Палігон створаны 1 студзеня 1946 року як 40-ы акруговы авіяцыйны палігон першай катэгорыі. 30 сьнежня 1956 перайменаваны ў 75-ы акруговы авіяцыйны палігон другой катэгорыі. 13 лютага 1974 расфармаваны, асабовы склад і матэрыяльная частка выкарыстаныя для фармаваньня 536-га навучальнага авіяцыйнага цэнтру ў складзе 26-й паветранай арміі Беларускай ваеннай акругі. У 1989 цэнтар перафармаваны ў 210-ы авіяцыйны палігон першай катэгорыі, у лістападзе таго ж року ўзнагароджаны Ганаровай граматай галоўнакамандуючага ВПС СССР і занесены ў Кнігу пашаны ВПС.

### Здарэньні
1 верасьня 1981 року пры падрыхтоўцы да вучэньняў «Захад-81» загінуў капітан Уладзімер Карамзін, камандзір зьвяна.

11 красавіка 1991 року, знаходзячыся на вучэньнях, у Ружанскай пушчы загінуў падпалкоўнік Мікалай Казакоў, камандзір 1-й эскадрыльлі 206-га асобнага штурмавога авіяпалку 26-й паветранай арміі БВА.

## Сучаснасьць
Прызначаны для баявога прымяненьня авіяцыйных сродкаў паражэньня, тактычнай вывучкі падразьдзяленьняў войскаў супрацьпаветранай абароны. Прымае армейскія вучэньні, у тым ліку з удзелам расейскіх войскаў.

Пры палігоне створаны вайсковы гарадок.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Пра палігон на неафіцыйнай бачыне Ружанаў

Катэгорыя:Вайсковыя палігоны
Катэгорыя:Вайсковыя палігоны Беларусі
Катэгорыя:Войска ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Бярозаўскі раён
Катэгорыя:Івацэвіцкі раён
Храптовіч

**Храпто́віч**:
* Храптовічы

* Адам Іванавіч Храптовіч, гербу «Адрованж»
* Адам Яўхімавіч Храптовіч
* Яўхім Ігнацы Юзэф (Літавор-)Храптовіч
* Юры Храптовіч
* Мялеці Храптовіч
Саламон

**Саламон** (, , , ; 965 да н. э. — 928 да н. э.) — трэці габрэйскі цар, легендарны кіраўнік аб’яднанага Ізраільскага царства ў 965 да н. э.—928 да н. э., у пэрыяд ягонага найвышэйшага росквіту. Сын цара Давыда і Батшэбы, ягоны суправіцель ў 967 да н. э.—965 да н. э. Лічыцца аўтарам «Кнігі Эклезіяста», кнігі «Песьня песьняў Саламона», «Кнігі Прыпавесьцяў Саламонавых», а таксама некаторых псалмоў. Падчас панаваньня Саламона ў Ерусаліме быў пабудаваны Ерусалімскі Храм — галоўная сьвятыня юдаізму.

Саламон ажыцьцявіў адміністрацыйна-тэрытарыяльную рэформу й замест былога племяннога падзелу краіны ўвёў у ёй сыстэму акругаў, дзякуючы якой стварыўся разгалінаваны адміністрацыйны апарат. Устанавіў цьвёрдую сыстэму падаткаў, працоўную й воінскую павіннасьці, ажыцьцяўляў шырокае будаўніцтва гарадоў, умацаваў сталічны Ерусалім, а для ўзвышэньня ягонага дзяржаўна-палітычнага значэньня й цэнтралізацыі культу бога Яхве пабудаваў у сталіцы пышны храм, які быў задуманы яшчэ ягоным бацькам Давыдам. Пабудова гэтага храма мела вялікі ўплыў на разьвіцьцё навукі, мастацтва й грамадзкага жыцьця, бо цэнтралізацыя культу Яхве пацягнула за сабой рост культуры й грамадзкага дабрабыту. Пры ім пачалі пашырацца распрацоўка медных руднікоў і разьвіцьцё самых разнастайных і прафэсійна разгалінаваных рамёстваў і промыслаў.

Складаньне дыпляматычных зьвязаў з суседнімі дзяржавамі забясьпечыла Саламону й ягонага краіне мірныя ўмовы жыцьця, а ягоны шлюб з дачкой эгіпецкага фараона садзейнічаў умацаваньню міжнароднага становішча дзяржавы й шырокаму разьвіцьцю зьнешняга гандлю. Але далёка не пурытанскі вобраз жыцьця самаго валадара, які клапаціўся аб тым, каб праславіцца сваёй мудрасьцю й раскошай, ваеннымі калясьніцамі й вялікім конным войскам, шматлікімі целаахоўнікамі, побач з шырокім фронтам будаўнічых работ, сыстэмай абавязковых падаткаў, працаёмкіх і зьнясільваючых працоўных павіннасьцей прывялі да росту незадаволенасьці насельніцтва, асабліва сярод паўночных плямёнаў Ізраільска-Юдэйскага царства. Ужо пры жыцьці Саламона пачаліся паўстаньні эдаміцянаў і арамеянаў, а пасьля ягонай сьмерці выбухнула паўстаньне, у выніку якога адзінае Ізраільска-Юдэйскае царства спыніла сваё далейшае існаваньне й на ейнай тэрыторыі ўзьніклі два незалежныя царствы — Ізраільскае й Юдэйскае.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Калекцыя спасылак пра Саламона
* Габрэйская энцыкляпэдыя

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 965 годзе да н. э.
Катэгорыя:Памерлі ў 928 годзе да н. э.
Сьвяты Грааль

**Сьвяты́ Граа́ль** (па-старажытнафранцуску: *Graal, Grâl, Sangreal, Sankgreal*, ) — таямнічы хрысьціянскі артэфакт з сярэднявечных заходнеэўрапейскіх легендаў, здабыты й згублены. Словы «Сьвяты Грааль» часта выкарыстоўваюцца ў пераносным сэнсе як абазначэньне якой-небудзь запаветнай мэты, часта недасяжнай або цяжкадасяжнай. Грааль, цудоўны, але відавочна не «сьвяты», упершыню зьяўляецца ў «Пэрсывалі ле Галюа», няскончаным рамане Крэт’ена дэ Труа. У рамане граалем ёсьць працэсуальны паднос, які служыў на балі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Holy Grail. In Our Time. BBC
* Сьвяты Грааль у Бізантыйскай імпэрыі


Катэгорыя:Хрысьціянскія рэліквіі
Катэгорыя:Артурыяна
Гарадзкі савет

**Гарадзкі́ саве́т** (*гарсаве́т*, *г/с*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў СССР, а таксама ў сучасных Беларусі, Расеі і Ўкраіне (у некаторых рэгіёнах).

## Назва
Паводле Этымалягічнага слоўніка беларускай мовы НАН Беларусі, слова «савет» — з расейскага «*совет*, *советовать*».

## [[Беларусь]]
Гарадзкія саветы ўваходзяць у склад раёнаў або вобласьці, адміністрацыйны цэнтар знаходзіцца ў горадзе. Органам улады на тэрыторыі гарадзкога савету зьяўляецца гарадзкі Савет народных дэпутатаў.

Станам на 1 студзеня 2003 году ў Беларусі налічвалася 9 гарадзкіх саветаў.

## Глядзіце таксама
* Горад

## Крыніцы

Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Беларусі
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Расеі
Лескаўка

**Ле́скаўка** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Лескаўка ўваходзіць у склад Бараўлянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1800 год (перапіс) — 21 чалавек
* 1897 год (перапіс) — 57 чалавек
* 1917 год — 147 чалавек
* 1926 год (перапіс) — 179 чалавек
* 1997 год — 1356 чалавек
* 2009 год (перапіс) — 1664 чалавекі
* 2018 год — 3544 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Каралёў Стан

**Каралёў Стан** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на скрыжаваньні шашы  з дарогай . Каралёў Стан уваходзіць у склад Бараўлянскага сельсавету. Празь вёску працякае рака Волма.

## Насельніцтва
* 1999 год (перапіс) — 769 чалавек
* 2009 год (перапіс) — 1188 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Курганы (Бараўлянскі сельсавет)

**Курганы́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Курганы ўваходзяць у склад Бараўлянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год (перапіс) — 238 чалавек
* 1999 год (перапіс) — 165 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Копішча (Менскі раён)

**Ко́пішча** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, паміж вуліцай Гінтаўта ў Менску і дарогай . Копішча ўваходзіць у склад Бараўлянскага сельсавету.

## Гісторыя
У канцы 2000-х гадоў тэрыторыя вёскі была аднесена да пэрспэктыўнай зоны разьвіцьця Менску. За апошнія гады некалькі забудоўнікаў атрымалі правы на будаўніцтва шматпавярхоўных кватэрных дамоў у межах населенага пункта. У пэрыяд з 2014 па 2019 год колькасьць насельніцтва вёскі павялічылася ў пяць разоў. Атрымаў разьвіцьцё грамадзкі транспарт, які злучыў Копішча зь Менскам. На перасячэньні вёскі з сталіцай быў пабудаваны тралейбусны парк. На 2020 год заплянавана адкрыцьцё першай школы ў вёсцы.

## Насельніцтва
* 1999 год — 212 чалавек
* 2009 год — 488 чалавек

## Крыніцы
Жукаў Луг

**Жу́каў Луг** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Жукаў Луг уваходзіць у склад Бараўлянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год (перапіс) — 110 чалавек
* 1999 год (перапіс) — 86 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Ляран дэ Гувіён Сэн-Сір

**Ляран дэ Гувіён Сэн-Сір** (; 13 красавіка 1764 — 17 сакавіка 1830) — маршал Францыі.

Уступіў на службу падчас рэвалюцыі, у 1794 годзе меў ужо званьне дывізіённага ґенэрала; з адрозьненьнем удзельнічаў у рэвалюцыйных войнах; у 1804 годзе прызначаны францускім амбасадарам пры мадрыдскім двары. У 1808 годзе, падчас вайны на Пірэнэйскім паўвостраве, камандаваў корпусам, але за нерашучасьць пры аблозе Хероны быў пазбаўлены камандаваньня. Падчас расейскай кампаніі 1812 году Сэн-Сір камандаваў 6-м корпусам (баварскія войскі) і за дзеяньні супраць Вітгенштэйна атрымаў чын маршала. У 1813 годзе ён сфармаваў 14-й корпус, зь якім пакінуты быў у Дрэздэне, калі сам Напалеон з войскам адступіў ад Эльбы. Пазнаўшы пра зыход бітвы пад Ляйпцыгам, Сэн-Сір спрабаваў злучыцца з войскамі Даву, займалымі Гамбург, але гэта спроба ў яго не атрымалася, і ён змушаны быў здацца.

З 1817 па 1819 год быў вайсковым міністрам. Ён валодаў высокай адукацыяю і незвычайнымі стратэґічнымі здольнасьцямі. Пахаваны на могілках Пэр-Ляшэз.

## Сачыненьні
* «Memoires sur les campagnes des armees du Rhin et Moselle» (1829)
* «Memoires pour servir a l’histoire militaire sous le Directoire, le Consulat et l’Empire» (1829—1831)
* «Materiaux pour servir a l’histoire de la guerre d’Espagne» (1821)

Катэгорыя:Маршалы Напалеона I
Катэгорыя:Марскія міністры Францыі
Крупскі

**Крупскі** (, , , ) — шляхоцкае () прозьвішча гербу «Корчак», «Копач» («Топач»), «Леўарт», «Леў II», «Шэліга».

## Паходжаньне
Утварэньне гэтага прозьвішча датуецца XIV ст., пайшло ад прыстаўкі да асабістага імя шляхціцаў, які спадчына валодалі радавым гняздом Крупэ ().

## Носьбіты
* Чэслаў Крупскі — ваявода Наваградзкага ваяводзтва Польшчы
* Язэп Крупскі — беларускі мастак
* Януш Крупскі — польскі гісторык

* Надзея Крупская — савецкі доктар пэдагагічных навук

## [[Тапонім]]ы
* Крупскі — пасёлак у Беларусі
* Крупскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Беларусі
* Крупскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Беларусі

## Іншае
* Вуліца Крупскай — вуліца ў Гомелі

## Крыніцы
Станіслаў Радзівіл

**Станіслаў Радзівіл** (, Лукішкі каля Вільні — , Пасаў) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Маршалак вялікі літоўскі (1592—1595), староста жамойцкі (з 1595).

Апрача вялізных абшараў на Валыні (цэнтар — Алыка), валодаў Нягневічамі ў Наваградзкім павеце, Налібакамі ў Менскім павеце і Дунілавічамі ў Ашмянскім павеце. У 1586 годзе браў удзел у заснаваньні 3 радзівілаўскіх ардынацыяў, I ардынат на Алыцы.

## Біяграфія

Зь нясьвіскай лініі роду Радзівілаў, сын Мікалая «Чорнага», канцлера вялікага літоўскага, і Альжбеты з Шыдлавецкіх. Меў братоў Альбрэхта, Мікалая Крыштапа і Юрыя, а таксама сясьцёр Ганну Магдалену, Крыстыну, Соф’ю Агнешку і Альжбету.

Навучаўся ў Нясьвіжы, Ляйпцыгу, вандраваў у Італію, Гішпанію, Партугалію, Францыю. Ведаў 12 моваў. У 1574 годзе перайшоў з кальвінізму ў каталіцтва.

У 1580—1581 гадох на чале ўласнага аддзелу браў удзел у Інфлянцкай вайне 1558—1582 гадоў. Займаў шэраг высокіх дзяржаўных пасадаў.

Аўтар рэлігійных твораў, перакладаў. Фундаваў касьцёлы ў Налібаках, Дунілавічах.

У шлюбе э Марынай з Мышкаў меў дачок Альжбету і Крыстыну, а таксама сыноў Станіслава, Юрыя, Мікалая Крыштапа і Альбрэхта Станіслава.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Станіслаў
Катэгорыя:Маршалкі вялікія літоўскія
Станіслаў Радзівіл (неадназначнасьць)

**Станіслаў Радзівіл**:
* Станіслаў Радзівіл (1559—1599) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Станіслаў Казімер Радзівіл (1648—1690) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Станіслаў Радзівіл (1722—1787) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага
* Станіслаў Вільгельм Радзівіл (1880—1920) — беларускі і польскі дзяржаўны дзяяч
* Станіслаў Альбрэхт Радзівіл (1914—1976) — польскі дыплямат
5 траўня (мэксыканскае сьвята)

**5 траўня** () — нацыянальнае сьвята Мэксыкі ў гонар перамогі мэксыканскіх войскаў у Бітве пры Пуэбля, якая адбылася 5 траўня 1862 году ў горадзе Пуэбля-дэ-Сарагоса () паміж войскамі Мэксыкі і Францыі. Сьвяткуецца ў ЗША і Мэксыцы, дзе мае назву «Дзень бітвы пры Пуэбля» (). У ЗША 5 траўня сьвяткуюць у гонар мэксыканскай спадчыны і дзеля ўшанаваньня памяці аб усталяванай свабодзе і дэмакратыі ў пачатку Грамадзянскай вайны ў ЗША. У самім горадзе сьвяткаваньні праводзяцца таксама і ў гонар перамогі мэксыканскага войска пад кіраўніцтвам генэрала Ігнасіё Сарагосы Сэгіна. Гэта сьвята ня варта блытаць з Днём нeзалежнасьці Мэксыкі, што сьвяткуецца 16 верасьня.

## Гісторыя
У чэрвені 1861 году з ініцыятывы прэзыдэнта Бэніта Хуарэса () мэксыканскі кангрэс абвясьціў прыпыненьне выплаты нацыянальнага доўгу на два гады. Гішпанія, Вялікабрытанія і Францыя, галоўныя крэдыторы, выступілі з пратэстам. Вялікабрытанія і Гішпанія пагадзіліся весьці перамовы дыпламатычым шляхам, але Напалеон ІІІ, кіраўнік Францыі, вырашыў захапіць Мэксыку, каб стварыць зь яе манархію, якая б спрыяла абагачэньню Эўропы. У красавіку 1861 году добра ўзброеныя французы прыбылі ў Вэракрус на караблях, і пачалі ваенную кампанію, рухаючыся ў бок Цэнтральнай Мэксыкі. Першая бітва адбылася ў Акульцынга. Героем гэтай бітвы стаў генэрал Ігнасіё Сарагоса. Таксама адбыліся і іншыя бітвы. Мэксыканскае войска было ўзброена горш за францускае, якое лічылася лепшым войскам таго часу. Нягледзячы на гэта, 5 траўня 1862 году, мэксыканцы атрымалі перамогу каля гораду Пуэбля.

Але перавага мэксыканскіх войскаў не захавалася на доўгі час. Праз год 30 тысячаў францускіх жаўнераў разьбілі мэксыканцаў, захапілі Мэхіка, і імпэратар Максімілян I Габсбург стаў на чале дзяржавы. Але перамога французаў таксама была нядоўгай, толькі 3 гады, з 1864 па 1867. У 1865, калі скончылася Грамадзянская вайна ў ЗША, Мэксыка атрымала дапамогу ад свайго суседа, каб спыніць панаваньне французаў. У выніку, Максіміліян І, разам са сваімі генэраламі Мірамонам і Мэхіяй, быў забіты мэксыканцамі.

## Сьвяткаваньне
5 траўня сьвяткуецца ў ЗША і Мэксыцы, але ў Мэксыцы сьвяткаваньне не адбываецца вельмі шырока, і абмежавана сьвяткаваньнем у штаце Пуэбля.

## Вонкавыя спасылкі

* http://www.history.com/topics/cinco-de-mayo
* http://news.nationalgeographic.com/news/2006/05/0505_060505_cinco_de_mayo.html
* http://www.sanmiguelguide.com/batalla-de-puebla.htm

Катэгорыя:Мэксыканская культура
Катэгорыя:Сьвяты 5 траўня
Марцін Мікалай Караль Радзівіл

**Марцін Мікалай Караль Радзівіл** (, мястэчка Цімкавічы Слуцкага княства — , Слуцак) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, навуковец. Крайчы вялікі літоўскі (1723—1752), генэрал-лейтэнант Літоўскага войска. Кавалер ордэна Сьвятога Аляксандра Неўскага (1757).

## Біяграфія

Зь нясьвіскай лініі роду Радзівілаў, сын Яна Мікалая і Дароты Генрыкі з Пшэбяндоўскіх. Меў брата Юзэфа Альбрэхта.

Навучаўся ў Нясьвіжы і Вільні, рана выявіў здольнасьці да навукі. У 1720 выехаў у замежнае падарожжа, у час якога завёў знаёмствы з многімі навукоўцамі. Пазьней зладзіў лябараторыі ў Клецку і Чарнаўчыцах, праводзіў фізычныя, мэдычныя і хімічныя дасьледаваньні, захапляўся алхіміяй.

У 1723 атрымаў урад крайчага, быў маршалкам Галоўнага Трыбуналу (1737). У 1729 зрабіўся ардынатам на Клецку.

Відаць, душэўна захварэў. Паводле сьведчаньняў сучасьнікаў, верыў у перасяленьне душаў, намерваўся перайсьці ў юдаізм, дзеля чаго пачаў вывучаць іўрыт, завёў гарэм, зьвінавачваўся ў гвалтах і забойствах. У 1748 кароль і вялікі князь Аўгуст Сас перадаў М. М. Радзівіла пад апеку Г. Ф. Радзівілу, які трымаў яго пад вартай у Белай і Слуцку; пазьней апеку пераняў М. К. Радзівіл.

Упершыню ажаніўся з Аляксандрай Бялхацкай, зь якой меў дачку Антаніну і сына Юзэфа Мікалая, у другім шлюбе з Мартай Трамбіцкай меў сыноў Міхала Гераніма, Дамініка, Якуба і Антонія Мікалая.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Аляксей Хадыка. Беларускаму Фаўсту 305 гадоў… https://web.archive.org/web/20150202053910/http://agroecotour.com/ru/articles/36-history/68-faust-305 

Марцін Мікалай Караль
Катэгорыя:Крайчыя вялікія літоўскія
Бараўляны (Менскі раён)

**Бараўля́ны** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на скрыжаваньні шашы  з дарогай . Бараўляны ўваходзяць у склад Бараўлянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7339 чалавек
* 1999 год — 3196 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Валяр’янава

**Валяр’я́нава** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, паміж дарогамі ,  і . Валяр’янава ўваходзіць у склад Бараўлянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год (перапіс)— 489 чалавек
* 2009 год (перапіс) — 1741 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Бобрскі сельсавет

**Бо́брскі сельсаве́т** (у 1977—2010 гадах — *Бобрскі пасялковы савет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Бобр.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Крупскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году — Аршанскай) з цэнтар у мястэчку Бобр.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзены ўсе сельскія населеныя пункты скасаванага Сакалавіцкага сельсавету.

31 сакавіка 1977 году сельсавет ператвораны ў пасялковы савет і далучаны да Абчускага сельсавету.

16 сьнежня 2009 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет з цэнтрам у вёсцы Замкі. 31 сьнежня 2013 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Замкі ў мястэчка Бобр.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 334, 335, 353


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Крупскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Вопытны

**Во́пытны** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Вопытны ўваходзіць у склад Бараўлянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год (перапіс) — 349 чалавек
* 1999 год (перапіс) — 201 чалавек
*2018 год — 519 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Крупскі сельсавет

**Кру́пскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ротань.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Крупскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году — Аршанскай).

5 траўня 1962 году сельсавету перададзены ўсе сельскія населеныя пункты скасаванага Шэйкаўскага сельсавету.

13 сакавіка 2008 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Худаўцы ў вёску Ротань.

У 2015 году цэнтар сельсавету перанесены ў вёску Худаўцы.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 334


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Лясны (Менская вобласьць)

**Лясны́** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Лясны зьяўляецца цэнтрам Бараўлянскага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1999 год (перапіс) — 7718 чалавек
* 2009 год (перапіс) — 11 260 чалавек
* 2018 год — 19 371 человек

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Аколіца (Менская вобласьць)

**Ако́ліца** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на скрыжаваньні шашы  з . Аколіца ўваходзіць у склад Астрашыцкагарадоцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1940 чалавек
* 1999 год — 1898 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Халопеніцкі сельсавет

**Хало́пеніцкі сельсавет** (у 1977—2009 гадах — *Хало́пеніцкі пасялковы савет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Халопенічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Халопеніцкага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году — Менскай). 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Крупскага раёну. 12 лютага 1935 году сельсавет перададзены адноўленаму Халопеніцкаму раёну.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Ўзнацкага, 26 жніўня 1959 году — Слабадзкага сельсаветаў.

20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Крупскага раёну.

7 кастрычніка 1977 году сельсавет рэарганізаваны ў пасялковы савет. 

30 сьнежня 2009 году пасялковы савет ператвораны ў сельсавет, а ў яго склад перададзеныя ўсе населеныя пункты — вёскі Баркі, Барсукі, Вялікія Хальнявічы, Глінаўка, Дудары, Клішына, Лісічына, Малы Каменец, Мялешкавічы, Падбярэзьзе, Пасёмкавічы, Янаўшчына і пасёлак Хальнявічы — скасаванага Янаўшчынскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 11

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 334, 335, 444
*  С. 58


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Крупскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Брадок (Менская вобласьць)

**Брадо́к** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Брадок уваходзіць у склад Астрашыцкагарадоцкага  сельсавету. Каля вёскі працякае рака Вясьнянка.

## Насельніцтва
* 2010 год — 250 чалавек
* 1999 год — 286 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Красналуцкі сельсавет

**Красналу́цкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Красналукі.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Халопеніцкаму раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году — Менскай). 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лепельскага раёну. 12 лютага 1935 году сельсавет перададзены адноўленаму Халопеніцкаму раёну. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лепельскага раёну. 6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены ў склад Чашніцкага раёну.

8 красавіка 2004 году ў склад сельсавету былі ўключаныя ўсе сельскія населеныя пункты скасаванага Латыгаліцкага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 19

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 352
*  С. 58, 166
*  С. 148


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чашніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Вялікахальнявіцкі сельсавет

**Вялі́кахальняві́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вялікія Хальнявічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Чарэйскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Аршанскай). 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Крупскага раёну. 12 лютага 1935 году сельсавет перададзены адноўленаму Халопеніцкаму раёну. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Крупскага раёну. 1 кастрычніка 1973 году сельсавет перайменаваны ў Янаўшчынскі.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 13

## Літаратура
*  С. 334, 335, 457
*  С. 151, 152
*  С. 148

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крупскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1973 годзе
Раўбічы (вёска)

**Ра́ўбічы** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Раўбічы ўваходзяць у склад Астрашыцкагарадоцкага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе Дубраўскага вадасховішча на рацэ Ўсяжа.

## Насельніцтва
* 2010 год — 218 чалавек
* 1999 год — 187 чалавек

## Інфраструктура
Побач зь вёскай знаходзіцца Рэспубліканскі цэнтар алімпійскай падрыхтоўкі па зімовых відах спорту «Раўбічы».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Астрашыцкагарадоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Сакалавіцкі сельсавет

**Сакалаві́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Крупскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сакалавічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Крупскага раёну Барысаўскай акругі.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Бобрскаму сельсавету.

## Літаратура
*  С. 334, 426

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Крупскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
1-ы агульнаадукацыйны ліцэй імя Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага (Белая)

**1-ы агульнаадукацы́йны ліцэ́й імя Ю́зэфа Ігна́цыя Крашэ́ўскага** (), даўней **Бельская акадэмія** — адукацыйная ўстанова ў Белай, якая знаходзіцца на вуліцы Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага і носіць ягонае імя.

Заснаваная як Бельская акадэмія ў 1628 року фундатарам ксяндзом Крыштафам Вільскім-Цібаровічам. У 1822—1826 у ёй вучыўся Язэп Крашэўскі. Пазьней прысьвяціў школьным гадам твор «Wielki świat małego miasteczka».

У 1919 у будынку Акадэміі пачалі дзейнічаць жаночая гімназія імя Эміліі Плятэр і мужчынская імя Крашэўскага, якія пазьней былі аб’яднаныя і пераўтвораныя ў ліцэй. 18 сакавіка 1983 року ў ім упершыню адбылося сьвята патрона, а да 100-годзьдзя сьмерці пісьменьніка ў 1988 усталяваная памятная таблічка.

## Вядомыя навучэнцы
* Юльян Барташэвіч, гісторык, сын Адама Барташэвіча
* Станіслаў Бжуска, апошні кіраўнік Студзеньскага паўстаньня на Любельшчыне
* Францішак Вэнжык, пісьменьнік, пасол на Варшаўскі сойм
* Раман Зморскі, паэт, перакладнік
* Язэп Крашэўскі, пісьменьнік
* Людвік Мацёнг, мастак
* Раман Рагінскі, удзельнік Студзеньскага паўстаньня на Падлясьсі
* Зьбігнэў Саф’ян, празаік
* Кшыштаф Скубішэўскі, палітык

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Projekt «Kraszewski»

Катэгорыя:Белая (горад)
Катэгорыя:Польскія вышэйшыя школы
Ключнікі

Назву **Ключнікі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Ключнікі — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Ключнікі — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Ключ
* Ключы
Стаўпішча

Назву **Стаўпішча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Стаўпішча — вёска ў Качэрыцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Стаўпішча — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Новае Стаўпішча

## Глядзіце таксама
* Стаўпішчы
* Стаўповіскі
* Стаўповішчы
* Стаўпцы
* Стаўпы
* Стоўпня
* Стоўпцы
Зарэчанскі сельсавет (Лагойскі раён)

**Зарэ́чанскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Зарэчча.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Плешчаніцкага раёну Барысаўскай акругі. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лагойскага раёну.

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Гаравец, Глыбачаны, Дунаі, Замошша, Зарэчча, Канюхі, Кацялі, Ляда, Палосы, Пасадзец, Пушча, Рэпішча, Селішча, Скарады, Франуліна — перададзеныя ў склад Акцябарскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 327, 328
*  С. 512

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лагойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Крайскі сельсавет

**Кра́йскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Крайск.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Плешчаніцкага раёну Барысаўскай акругі. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Менскай акругі. Пасьля скасаваньня акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 году ў Плешчаніцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 году ў складзе Менскай вобласьці.

25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лагойскага раёну.

28 траўня 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Асінцы, Баброва 1, Баброва 2, Белае, Будзенічы, Булахаўка, Вялікія Нястанавічы, Гарбоўшчына, Завішына, Завішынская Рудня, Запольле, Ляўданшчына, Малыя Нястанавічы, Прагон, Пятроліна, Стрый, Студзянец, Траянец, Ціхонавічы — ліквідаванага Нястанавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 году (11 населеных пунктаў) — 694 чалавекі, зь іх 93,5 % — беларусы, 4,5 % — расейцы, 0,7 % — украінцы.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 327, 328
*  С. 512


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лагойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Лагазінскі сельсавет

**Лагазі́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Лагаза.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Беланы, Дабрэнева, Зялёны Сад, Кузевічы, Лагаза, Малінаўка, Медухава, Новае Гарадзішча, Новае Жыцьцё, Селішча, Старое Гарадзішча, Сыраеўшчына, Сялец — перададзеныя ў склад Гайненскага сельсавету.

## Глядзіце таксама
* Лагойскі кратэр

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Лагойскага раёну
Плешчаніцкі сельсавет

**Пле́шчаніцкі сельсавет** (да 2009 году — *Пле́шчаніцкі пасялковы савет*) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Плешчаніцы (не ўваходзіць у склад савету).

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Плешчаніцкага раёну Барысаўскай акругі. Цэнтар — мястэчка Плешчаніцы. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Менскай акругі. Пасьля скасаваньня акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 году ў Плешчаніцкім раёне БССР. З 20 лютага 1938 году ў складзе Менскай вобласьці. 27 верасьня 1938 году Плешчаніцы атрымалі статус гарадзкога пасёлку.

25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лагойскага раёну. 26 верасьня 1983 году скасаваны, населеныя пункты перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаваньне Плешчаніцкага пассавету.

30 кастрычніка 2009 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Насельніцтва
Насельніцтва пассавета паводле перапісу 2009 году (17 населеных пунктаў, без Плешчаніц) — 1210 чалавек, з іх 93,7% — беларусы, 4,7% — расейцы, 1,0% — украінцы.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 327, 328
*  С. 512


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лагойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1983 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2009 годзе
Швабскі сельсавет

**Шва́бскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лагойскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Швабы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Зэмбінскага раёну Барысаўскай акругі. Цэнтар — вёска Швабаўка. З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Менскай акругі. 22 верасьня 1927 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лагойскага раёну. Пасьля скасаваньня акруговага падзелу 26 ліпеня 1930 году ў Лагойскім раёне БССР. З 20 лютага 1938 году ў складзе Менскай вобласьці. У 1939 годзе Швабаўка перайменавана ў Чырвоную Швабаўку, сельсавет перайменаваны ў **Чырванашвабаўскі сельсавет**.

25 ліпеня 1959 году да сельсавета далучана тэрыторыя скасаванага Юркавіцкага сельсавету.

11 сьнежня 2007 году вёска Чырвоная Швабаўка перайменаваная ў Швабы.

3 красавіка 2008 году сельсавет перайменаваны з Чырванашвабаўскага ў Швабскі.

## Насельніцтва
Насельніцтва сельсавета паводле перапісу 2009 году — 963 чалавекі, зь іх 96,0% — беларусы, 2,4% — расейцы.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 441


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Лагойскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Ізьбішча

Назву **Ізьбі́шча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Ізьбішча — вёска ў Расонскім раёне

* Менская вобласьць:
** Ізьбішча — вёска ў Лагойскім раёне
** Ізьбішча — вёска раённага падпарадкаваньня ў Пухавіцкім раёне
** Ізьбішча — вёска ў Турынскім сельсавеце Пухавіцкага раёну
Азярцо (Менская вобласьць)

**Азярцо́** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Азярцо ўваходзіць у склад Шчомысьліцкага сельсавету. Недалёка ад вёскі працякае рака Пціч і знаходзіцца Беларускі дзяржаўны музэй народнай архітэктуры і побыту.

## Гісторыя
У 1709 годзе згадваецца як вёска ў складзе фальварку Гарадзішча ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1164 чалавекі
* 2010 год — 1272 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Шчомысьліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Новы Двор (Шчомысьліцкі сельсавет)

**Но́вы Двор** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Новы Двор уваходзіць у склад Шчомысьліцкага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе ракі Пціч.

## Гісторыя
У 1723 годзе згадваецца як фальварак і вёска ў Менскім ваяводзтве ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1999 год — 103 чалавекі
* 2010 год — 53 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Шчомысьліцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Камунараўскі сельсавет

Назву **Камуна́раўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Камунараўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці
* Камунараўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Любанскага раёну Менскай вобласьці