open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дыярэза

**Дыярэ́за** () — у антычным вершаваньні замена ў стапе доўгага склада двума кароткімі. У сілаба-танічнай сыстэме вершаваньня гэты тэрмін ужываецца для азначэньня такой рытмічнай зьявы, калі дзеля захаваньня вершаванага памеру некалькі парушаецца граматычная форма слова, напрыклад, зьяўляецца лішні складовы галосны (*замест зайграў — заіграў, пройгрыш — проігрыш*), пачатковае *у* пасьля галоснага не скарачаецца і інш.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Дольнік

**До́льнік** — від танічнага верша, своеасаблівая пераходная форма ад сілаба-танічнай да танічнай сыстэмы вершаваньня. У дольніку звычайна ўрэгулявана колькасьць моцных месцаў (іктаў) у радках, аднак міжіктавыя інтэрвалы не аднолькавыя, як правіла, займаюць адзін-два склады. Часам могуць быць пропускі апорных (моцных) націскаў. У выніку ў дольніку выяўляецца чаргаваньне не аднолькавых стопаў, як у сілаба-танічным вершы, а няроўнаскладовых рытмічных доляў (адсюль і назва верша). Гэта павышае рытмастваральную моц апорных націскаў, а таксама значэньне словаў, на якіх стаяць такія націскі, і словазлучэньняў, аб’яднаных вакол гэтых словаў. У
той жа час у дольніку так ці інакш адчуваецца мэтрычная аснова трохскладовых (радзей — двухскладовых) памераў, што не ўласьціва, напрыклад, чыста танічнаму, або акцэнтнаму, вершу. Калі колькасьць г. зв. адступленьняў ад памеру не асабліва значная, дольнік набліжаецца да сілаба-танічнага верша. І наадварот, калі колькасьць адступленьняў павялічваецца, ён далей адходзіць ад сілаба-тонікі, набліжаецца да танічнага верша.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Старая ратуша (Бамбэрг)

**Старая ратуша** () — былая ратуша ў Бамбэргу.

Упершыню ратуша згадваецца ў 1386 годзе, у XV стагодзьдзі яна была дабудавана, галоўным чынам у гатычным стылі. Па праекце Ёгана Якаба Міхэля Кюхэля ў 1744—1756 гадах будынак дапоўніўся элемэнтамі ў стылі барока і ракако, прыняўшы сучасны выгляд. У ратушы стаў разьмяшчацца музэй, у якім знаходзіцца багатая калекцыя парцэляну, перададзеная ў дарунак Бамбэргу мэцэнатамі Ірэн і Пэтэрам Людвігамі.

Ратуша ўнікальная ў сваім родзе. Яна была пабудавана на штучным востраве на рацэ Рэгніцу. У Сярэднявеччы рака падзяляла тэрыторыю на гарадзкія і біскупскія землі; доўгі час ішлі спрэчкі, на чыіх уладаньнях будаваць ратушу. Стварэньне штучнага востраву і пабудовы на ім стала кампрамісным рашэньнем праблемы.

## Галерэя

Altes Rathaus von St. Martin 14-09-2003.JPG
Bamberg-Rathaus3-Asio.JPG
Bamberg Altes Rathaus BW 2.JPG
Bamberg Rathaus untere bruecke 1900.jpg
Bamberg-Altes Rathaus-64-Obere Bruecke-2018-gje.jpg
Bamberg-Altes Rathaus-92-Balkon-2013-gje.jpg
Bamberg-Altes Rathaus-68-Untere Bruecke-2013-gje.jpg
Bamberg-Altes Rathaus-86-Karolinenstr-2013-gje.jpg


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бамбэрская ратуша

Катэгорыя:Бамбэрг
Бамбэрг
Ваяводзіна Новы Сад (гандбольны клюб)

«**Ваяво́дзіна**» () — сэрбскі гандбольны клюб з Новага Саду. Выступае ў Сэрбскай супэрлізе і рэгіянальнай СЭГА-Лізе. Хатнія матчы праводзіць на арэне спартовага цэнтру «Ваяводзіна» зьмяшчальнасьцю 11 000 чалавек.

## Мінуўшчына
Клюб заснаваны 9 жніўня 1949 году ў складзе спартовага таварыства «Слога», але неўзабаве быў перайменаваны ў «Ваяводзіну».

## Дасягненьні
* Сэрбская гандбольная супэрліга
: **Чэмпіёны (6):** 2005, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017
: Фіналісты (1): 2012

* Гандбольны кубак Сэрбіі
: **Уладальнікі (4):** 2005, 2006, 2011, 2015
: Фіналісты (1): 2016

* Супэркубак Сэрбіі
: **Уладальнікі (4):** 2013, 2014, 2015, 2016
: Фіналісты (2): 2011, 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Профіль на бачыне ЭГФ
* Профіль на бачыне Сэрбскай гандбольнай лігі
* Статыстыка на srbijasport.net

Катэгорыя:Сэрбскія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Спорт у Новым Садзе
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1948 годзе
Юры Якаўлеў

**Юры Якаўлеў** (,  — ) — савецкі і расейскі актор тэатру і кіно. Народны артыст РСФСР (1968). Народны артыст СССР (1976). Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1979).

Адзін з самых папулярных актораў Савецкага Саюзу, выканаўца больш за 100 роляў у тэатры і кіно. Найбуйнейшы майстар як камэдыйнага («Гусарская балада», «Іван Васільевіч мяняе прафэсію», «Іронія лёсу, або Зь лёгкай парай!», «Кін-дза-дза»), так і драматычнага («Ідыёт», «Небясьпечны паварот», «Пастка для самотнага мужчыны») жанраў. Вядучы артыст тэатру імя Вахтангава пэрыяду яго росквіту.
Пахаваны ў Маскве на Новадзявочых могілках.

## Фільмаграфія
# 1953 — Вялікі воін Альбаніі Скандэрбэг — *воін
# 1958 — [[Ідыёт (фільм, 1958)|Ідыёт]] — *князь Мышкін
# 1962 — Гусарская балада — *[[паручнік Ржэўскі]]
# 1966 — [[Сьцеражыся аўтамабіля]] — *голас за кадрам
# 1973 — Іван Васільевіч мяняе прафэсію — *Іван Васільевіч Бунша, домакіраўнік / цар [[Іван Жахлівы]]
# 1975 — [[Іронія лёсу, або Зь лёгкай парай!]] — *Іпаліт Георгіевіч
# 1986 — Кін-дза-дза! — *Бі, пацак
# 2007 — [[Іронія лёсу. Працяг]] — *Іпаліт Георгіевіч

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі СССР
Царква Ісьляндыі

**Эва́нгельская лютэра́нская царква́ Ісьля́ндыі** (), або **Нацыянальная царква** () — афіцыйная царква Ісьляндыі. Вызнае лютэранскую веру і ўваходзіць у Порваскую супольнасьць.

На чале царквы, якая складаецца з аднае дыяцэзіі, стаіць біскуп. У цяперашні час гэтую пасаду займае Агнэс Сыгурдардотыр, першая жанчына ў гісторыі на пасадзе біскупа Ісьляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Лютэранства ў Ісьляндыі
Катэгорыя:Нацыянальныя цэрквы
Катэгорыя:Сусьветная лютэранская фэдэрацыя
Катэгорыя:Сусьветная рада цэркваў
Гекзамэтар

**Гекза́мэтар** () — вершаваны памер антычнай (мэтрычнай) сыстэмы вершаваньня, шасьцістопны дактыль з усечанай на адзін склад шостай стапой. Ва ўсіх стопах, акрамя пятай, дактылі маглі замяняцца спандэямі. Цэзура стаяла пасьля другога склада трэцяй стапы (у грэцкім гекзамэтры) або пасьля першага склада трэцяй стапы (у лацінскім гекзамэтры).

Гекзамэтрам напісаныя ўсе асноўныя творы антычнай літаратуры: «Іліяда» і «Адысэя» Гамэра, паэмы і вершы Вергілія, Авідыя, Гарацыя, Тэакрыта і іншых паэтаў. Ён выкарыстоўваўся ў розных жанрах (эпічных паэмах, гімнах, пасланьнях), нярэдка спалучаўся з пэнтамэтрам, утвараючы элегічны двуверш. Гэтым памерам шырока карысталіся сярэдневяковыя беларускія паэты-лаціністы. Назва і зьнешняя структура гэкзамэтра з антычнага вершаваньня перайшлі ў сілаба-танічнае.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Вершаваны рытм

**Вершава́ны рытм** — моўны рытм, які засноўваецца на чаргаваньні пэўных рытмастваральных кампанэнтаў, галоўных і дапаможных. Адзінкай рытму верша зьяўляецца вершаваны радок, ня толькі выдзелены графічна, але і падкрэсьлены міжрадковай паўзай, рыфмай або кляўзулай.

Рытм нельга атаясамліваць, як гэта часам робяць, з мэтрам або памерам. Вершаваныя радкі аднаго мэтру (харэічнага, дактылічнага і г. д.) або аднаго памеру (чатырохстопнага ямба, трохстопнага дактыля і г. д.) дзякуючы багацьцю рытмастваральных кампанэнтаў амаль ніколі не бываюць ідэнтычнымі па рытмічнаму малюнку. Рытм у вершы выконвае шмат функцый.

## Функцыі вершаванага рытму
* Генэтычная — вершавы рытм дае жыцьцё вершу як цэласнай зьяве.
* Сэнсавыяўленчая — адна з самых галоўных функцый вершавага рытму. Тэарэтыкі і практыкі верша даўно заўважылі, што адны мэтры (напрыклад, харэічныя) дапамагаюць лепшаму выяўленьню радаснага, вясёлага настрою, у той час як іншыя (напрыклад, дактылічныя) — настрою роздуму, развагі, суму. Трэба падкрэсьліць, аднак, што гаворка тут ідзе не пра жорсткае правіла, а толькі пра тэндэнцыю, бо некаторыя надзвычай «ёмістыя» памеры, у прыватнасьці чатырохстопны ямб, з аднолькавым посьпехам могуць перадаваць розныя эмоцыі і думкі (прыгадаем «Евгения Онегина» А. Пушкіна, «Новую зямлю» і «Рыбакову хату» Я. Коласа, напісаныя гэтым памерам).
* Мнэманічная — дапамагае лепшаму запамінаньню вершаванага твора. На гэтай уласьцівасьці рытму заснаваныя мнэманічныя вершы.
Дзякуючы мнэманічнай моцы да нас дайшлі многія шэдэўры старажытнай літаратуры («Махабхарата», «Іліяда», «Адысэя» і інш.), беларускія ананімныя творы XVIII—ХІХ стагодзьдзяў (паэмы, вершы, гутаркі).

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Мікола Азараў

**Міко́ла Я́навіч Аза́раў** (), пры нараджэньні **Мікала́й Яа́навіч Па́хла** (17 сьнежня 1947, Калуга, Калуская вобласьць, РСФСР, СССР) — украінскі палітычны і дзяржаўны дзяяч.

Прэм’ер-міністар Украіны (2010—2014). Лідэр Партыі рэгіёнаў. Дэпутат Вярхоўнай рады Ўкраіны некалькіх скліканьняў. Доктар геоляга-мінэралягічных навук (1986), прафэсар (1991).

Раней займаў пасаду першага віцэ-прэм’ера і міністра фінансаў Украіны (двойчы — у 2002—2005 і ў 2006—2007, абодва разы ва ўрадзе Віктара Януковіча), быў кіраўніком дзяржаўнай падатковай адміністрацыі Ўкраіны (1996—2002).

28 студзеня 2014 году падаў у адстаўку з пасады старшыні ўраду Ўкраіны, бо ў той дзень Вярхоўная Рада Ўкраіны скасавала ўведзеную 16 студзеня крымінальную адказнасьць за пікетаваньне будынкаў органаў дзяржаўнай улады і ладжаньне вулічных сходаў, якія тым часам адбываліся ў ходзе Эўрамайдану.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Афіцыйная Ўкраіна сёньня 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калузе
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Чальцы-карэспандэнты Акадэміі навук Украіны
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ўкраіны
Катэгорыя:Міністры фінансаў Украіны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 2-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 5-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Партыі рэгіёнаў Украіны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 6-га скліканьня
Катэгорыя:Дактары геоляга-мінэралягічных навук
Катэгорыя:Сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў
Скатыш

**Скаты́ш** () або **шо́тыш** () — парны народны танец, які атрымаў распаўсюджанасьць на балях у віктарыянскую эпоху. Паходзіць ён з кантынэнтальнай Эўропы, аднак дакладнае месца невядомае; паводле некаторых зьвестак, упершыню танчыць яго пачалі ў Багеміі.

Скатыш аказаў уплыў на музыку розных краінаў, такіх як Аргентына («хатыс» і «»), Фінляндыя («енка»), Францыя, Італія, Нарвэгія («райнлендэр»), Партугалія і Бразылія (**, *шоціча*), Гішпанія (*шоціс*), Швэцыя, Данія («шотыс»), ЗША ды іншых.

Асноўны крок у скатышы робіцца на 4 лікі: два бакавыя крокі ўлева і ўправа, за якімі ідзе абарот на чатыры крокі. У некаторых краінах замест бакавых крокаў і павароту падскокваюць пад стратспэй. У кожнай з краінаў існуюць уласныя адмены скацішаў (аўстрыйскі, ісьляндзкі, нарвэскі, швэдзкі, эляндзкі і да т. п.).

## Глядзіце таксама
* Стратспэй
* Экасэз

## Вонкавыя спасылкі
* Асаблівасьці розных скатышаў у Facebook-суполцы «Гістрыёну»
* Як танчыць скатыш

Катэгорыя:Сацыяльныя танцы
Катэгорыя:Эўрапейскія народныя танцы
Экасэз

**Экасэ́з** ( — *[[скаціш]]*) — старадаўні шатляндзкі народны танец пад валынку. У канцы XVII стагодзьдзя трапіў у кантынэнтальную Эўропу пад назовам «англез». З 1726 року вядомы пад цяперашняй назвай; папулярнасьць атрымаў у канцы XVIII — першай трэці XIX стагодзьдзяў у Францыі і Вялікабрытаніі. Звычайна экасэз танчаць у памеры ²/<sub>4</sub>.

Ягоная музычная форма таксама была адаптаваная некаторымі клясычнымі кампазытарамі, сярод якіх Франц Шубэрт, Людвіг ван Бэтговэн і Фрыдэрык Шапэн, якія паклалі танец у розных варыяцыях на ноты для фартэпіяна.

## Глядзіце таксама
* Скаціш

## Літаратура
* *New Grove Dictionary* 2001 p. 870—871
* *Suzuki Piano School, Volume 2, Revised Edition* 1995 p.5

## Вонкавыя спасылкі
* Міжнародны праект бібліятэкі музычных партырураў
* Энцыкляпэдыя Бракгаўза і Эфрона

Катэгорыя:Старадаўнія танцы
Катэгорыя:Эўрапейскія танцы
Табу

**Табу́** — забарона, прынятая ў грамадзтве (пад страхам пакараньня), накладваецца на якія-небудзь дзеяньні або словы чальцоў гэтае супольнасьці. Табу часта зьяўляюцца падставай для прыняцьця розных законаў, маральных прынцыпаў і г. д. Свайго разьвіцьця табу дасягнула ў Палінэзіі, дзе табуіраваліся многія жывёлы, людзі, выказваньні, учынкі.

## У беларускай культуры
На Дзяды лічылася, што нельга прыбіраць са стала, каб продкі маглі пачаставацца вячэрай жывых. У гаворцы табуірывалася тэма хваробы, абавязкова дадаваліся фразы «Ня тут кажучы», «Не раўнуючы». Табу на дзеяньні — нельга было гайдаць нагой, бо лічылася, што на калена можа сесьці чорт.
* Забарона кідаць стоптаныя лапці (атопкі) абы куды, прадпісаньне класьці іх на дах.
* Забарона спаць перад захадам сонца: вера ва ўзьнікненьне ліхаманкі
* Забарона класьці нож лязом дагары: будзе непрыемнасьць (захавалася да сёньняшняга часу)
* Забарона ісьці па саломінках, што ляжаць крыж на крыж: можа забалець нага.
Нельга было паказваць немаўлят да пэўнага ўзросту староньнім людзям (каб не сурочылі). Да сёньняшняга дня захавалася табу на бусла.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.15: Следавікі — Трыо / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 2002. — Т. 15. — 552 с — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0251-2 (Т. 15).
* Чалавек і грамадства. — Энцыклапедычны даведнік, Мн., 1998, «Беларуская энцыклапедыя», С.199

Катэгорыя:Этнаграфія
Палінэзія

**Палінэ́зія** (ад грэцк. πολύς — «шмат», νῆσος — «востраў») — культурна-гістарычны і геаграфічны рэгіён Акіяніі, якая ўключае мноства астравоў вульканічнага і выспы каралавага паходжаньня, разьмешчаных у цэнтральнай частцы Ціхага акіяну, паміж 23°30’ з. ш. — 28° паўд. ш. і 176° ус. д. — 109°20’ з. д.

## Прырода і геаграфія
У склад Палінэзіі ўваходзяць наступныя буйныя групы астравоў:

* Гавайскія
* Астравы Кука
* Лайн
* Маркіскія
* Новая Зэляндыя
* Піткейрн
* Астравы Таварыства
* Такелаў
* Тонга
* Туамоту
* Тубуаі
* Тувалу
* Самоа
* Чатэм
* Востраў Пасхі

## Гісторыя
Тэрмін «Палінэзія» ўпершыню быў выкарыстаны ў францускай літаратуры ў 1756 годзе. У навуковае абарачэньне ўведзены ў 1831 годзе.

## Насельніцтва
Карэннае насельніцтва Палінезіі — палінэзійцы.

## Вонкавыя спасылкі
Сьпіс рэкаў Швэцыі

**Сьпіс рэкаў [[Швэцыя|Швэцыі]]** з поўначы на поўдзень:

* Рэкі, што ўпадаюць у Батнічны заліў і Кваркэн:
** Турнэ Эльв
** Калікс Эльв
** Ронэ Эльв
** Люле Эльв
** Пітэ Эльв
** Шэлефтэ Эльв
** Уме Эльв

* Рэкі, што ўпадаюць у Батнічнае мора:
** Онгерманэльвэн
** Індальсэльвэн
** Юнган
** Юснан
** Даль’эльвэн

* Рэкі, што ўпадаюць у Балтыйскае мора:
** Норстрэм (з азёрамі Мэлярэн і Ельмарэн)
** Мутала стрэм (з возерам Вэтэрн)
** Нючэпінгсон
** Ронэбюон
** Юнгбюон
** Гэльге О

* Рэкі, што ўпадаюць у Эрэсунд, Катэгат і Скагерак:
** Рэнэ О
** Ляган
** Нісан
** Этран
** Віскан
** Ёта Эльв (разам з ракой Клярэльвэн і возерам Вэнэрн)

## Дадатковыя зьвесткі
* У швэдзкай мове існуе адразу некалькі словаў, што азначаюць «рака»: у паўночнай і цэнтральнай частцы Швэцыі звычайна сустракаюцца гідронімы *«älv»*, у паўднёвай — *«å»* і *«ström»*. Буйныя рэкі, што ўпадаюць у мора і знаходзяцца за межамі Скандынавіі маюць назву *«flod»*.

* Назва ракі Нісан (), што цячэ на паўднёвым захадзе Швэцыі, супадае з назвай японскага аўтамабілебудаўнічага канцэрну Nissan.
Вершаскладаньне

**Вершасклада́ньне (версыфікацыя)** — сыстэма арганізацыі вершаванай мовы, у аснове якой — паўтарэньне пэўнага рытмастваральнага кампанэнта (вышыні гука — у кітайскай паэзіі, працягласьці галоснага — у антычнай, націскных
або ненаціскных галосных — у беларускай і г. д.). Мерай рытмічнай арганізацыі вершаванай мовы звычайна зьяўляецца радок верша. У залежнасьці ад фанэтычных асаблівасьцей той ці іншай мовы на пэўным гістарычным этапе разьвіцьця літаратуры выпрацоўваюцца асобныя сыстэмы вершаскладаньня.

## Літаратура
* 
*
Верш

**Верш** () — невялікі па аб’ёме, завершаны па думцы і форме лірычны або ліра-эпічны твор, напісаны вершаванай мовай. У вершы знаходзяць адлюстраваньне зьявы і падзеі рознага характару (драматычныя, трагічныя, камічныя і г. д.), выяўляюцца адносіны аўтара да гэтых падзеяў. За шматвяковы пэрыяд існаваньня паэзія выпрацавала цэлую сыстэму вершаваных жанраў (ода, эпіграма, сатыра, элегія і інш.). Багаты, разнастайны верш і па форме. Ён карыстаецца рознымі відамі рытму, гукавой арганізацыі, архітэктонікі, паэтычнага сынтаксісу, тропаў, валодае своеасаблівай інтанацыяй, кампазыцыйнымі сродкамі.

## Гісторыя верша ў беларускай літаратуры
Вершы (творы і сам тэрмін) зьявіліся ў беларускай літаратуры на самым пачатку XVI ст. у творчасьці Ф. Скарыны. Спачатку гэтым словам называлі двухрадкоўі, змацаваныя рыфмай, пасьля — любы твор, напісаны вершаванай мовай.

## Літаратура
* 
*
Былінны верш

**Былі́нны верш** — адна з формаў фальклёрнага акцэнтнага верша, які выкарыстоўваўся ў даўніх былінах. У гэтым вершы адсутнічае рыфма, моцных (або апорных) націскаў у вершаваных радках — часьцей тры, часам — два. Аднолькавая (або прыблізна аднолькавая) колькасьць моцных націскаў у радках быліннага верша дасягаецца пропускам пры рэчытатыўным выкананьні былінаў лягічных націскаў у асобных словах, увядзеньнем дадатковых складоў, паўтору і г. д. У новай беларускай паэзіі былінны верш часам ужываецца ў мэтах стылізацыі. Так, двухакцэнтны верш быліннага тыпу (з цэзурай) скарыстаў Я. Купала ў прадмове да паэмы «Гарыслава»:
: Гэй, павейце, // разгуляйцеся,
: Ветры вольныя, // лёгкакрылыя,
: Над старонкаю, // над крывіцкаю
: Зашуміце, // неўгамонныя.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершаскладаньне
Катэгат

**Катэга́т** (, ) — пратока паміж усходнім берагам паўвостраву Ютляндыя і паўднёва-заходняй часткай Скандынаўскага паўвостраву. Злучае Паўночнае мора праз пратоку Скагерак з Балтыйскім морам праз пралівы Эрэсунд, Малы Бэльт і Вялікі Бэльт. Даўжыня каля 200 км, шырыня ад 60 км на поўначы да 122 км на поўдні. Глыбіня 10—30 м, у паўночнай частцы больш 50 м.

У пратоку упадаюць рэкі Ёта Эльв, Ляган, Нісан, Этран, Віскан з боку Швэцыі, а таксама рака Гудэна з боку Даніі.

Найбольш буйныя астравы — Самсё, Уруст, Лэсё, Ангольт. Апошнія два нярэдка завуць дацкім «пустынным поясам», дзякуючы іх сухому летняму клімату.

У праліве прысутнічаюць два цячэньні: накіраванае на поўнач меней салёнае, паверхневае, і больш салёнае, глыбіннае, накіраванае на поўдзень. Прыбярэжныя воды замярзаюць у зімовы час.

Назва *Kattegat* пайшла ад нідэрляндзкага *Kat* (кот) і *Gat* (дзірка). Яна ўзыходзіць да XVII стагодзьдзя, калі капітаны жартоўна звалі гэтую вобласьць вузкай, «як дзірка для катоў у дзьверах», паколькі тут прысутнічаюць некалькі марскіх водмеляў, якія моцна абцяжарвалі суднаходзтва.

## Крыніцы
Скагерак

**Скагерак** (, , ) — праліў паміж нарвэскім узьбярэжжам Скандынаўскага паўвостраву, паўвостравам Ютляндыя і швэдзкім Богуслэнам, які злучае Паўночнае мора з Балтыйскім морам праз праліў Катэгат. Даўжыня 240 км, шырыня 80—90 км. Глыбіня дасягае 700 мэтраў у раёне Нарвэскай траншэі.

Мяжа з Паўночным морам праходзіць між дацкім Ганстгольмам і нарвэскім Ліндэснэсам, мяжа з Катэгатам — між Скагенскім паўночным мысам і маяком Патэр Ностэр, што ў аднайменных шхэрах ля швэдзкага Гётэборгу.

Назва праліву паходзіць ад назвы гораду Скаген і нідэрляндзкага і ніжненямецкага *rak* — «прамая лінія», т.б. «Прамы шлях міма Скагену».

Салёнасьць вады ў праліве — 30 psu. Флёра і фаўна прадстаўлена каля 2 000 марскіх відаў.

Скагерак быў стратэгічна важнай пазыцыяй для Нямеччыны падчас абедзьвюх сусьветных войнаў. Падчас Першай сусьветнай вайны тут адбылася адна з найбуйнейшых марскіх бітваў — Ютляндзкая бітва.

Неабходнасьць кантролю над пралівам паслужыла для Нямеччыны адной з прычынаў для ўварваньня ў Данію і Нарвэгію падчас Другой сусьветнай вайны.

## Прадстаўнікі фаўны

Image:Heringsschwarm.gif|*[[Clupea harengus]]* (селядзец)
Image:Scsco u0.gif|*[[Scomber scombrus]]*
Image:Pandborealisind.jpg|*[[Pandalus borealis]]*


## Выявы

File:Jylland.Skagerrak.jpg
File:Jytland.Skagerrak2.jpg
File:VKyhn_Kandestederne.jpg
File:Skagerrak-2005-IV-13_ubt.jpeg


## Літаратура
* 

Катэгорыя:Балтыйскае мора
Катэгорыя:Пратокі
Катэгорыя:Геаграфія Швэцыі
Катэгорыя:Геаграфія Даніі
Катэгорыя:Геаграфія Нарвэгіі
Іль і Вілен

**Іль і Віле́н** () — дэпартамэнт на захадзе Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Брэтань. Парадкавы нумар 35. Адміністрацыйны цэнтар — Рэн. Насельніцтва складае 988 140 чалавек (2010 г.).

На поўначы Іль і Вілен абмываецца пралівам Ля-Манш, яго ўзьбярэжжа мае назву Смарагдавы бераг. Дэпартамэнт у цэлым разьмешчаны на мясцовасьці, якая не перавышае 50—100 м над узроўням мора; толькі на захадзе высата дасягае 256 м (у Пэмпонскім лесе) і на ўсходзе — 251 м (ля Фужэру).

Дэпартамэнт уключае 4 акругі, 53 кантоны і 353 камуны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі
Балтыйская ліга

**Балты́йская лі́га** можа азначаць:

* Балтыйская ліга — жаночы баскетбольны турнір
* Балтыйская ліга — мужчынскі баскетбольны турнір
* Балтыйская ліга — жаночы валейбольны турнір
* Балтыйская ліга — гандбольны турнір
* Балтыйская ліга — футбольны турнір
* Шэнкер-ліга — мужчынскі валейбольны турнір

## Глядзіце таксама
* Балтыйскі кубак
Асклепіядаў верш

**Асклепія́даў верш** — вершаваны памер антычнай (мэтрычнай) сыстэмы вершаваньня, вынайдзены старажытнагрэцкім паэтам Асклепіядам Самоскім (III ст. да н. э.). Гэты верш зьяўляецца па сутнасьці мадыфікацыяй пэнтамэтра, у якім першая і перадапошняя дактылічныя стопы ўсечаныя на адзін кароткі склад.

## Асклепіядаў верш у беларускай літаратуры
У беларускай паэзіі асклепіядаў верш ужыты толькі адзін раз — у перакладзеным М. Багдановічам «Помніку» старажытнарымскага паэта Гарацыюса: 
: Лепшы медзі сабе памятнік справіў я,
: Болей ўсіх пірамід царскіх падняўся ён,
: Не зруйнуе яго сівер, ні едкі дождж,
: Ні гадоў чарада, вечнага часу рух.
: Не саўсім я памру, лепшая часьць мяне
: Не зазнае хаўтур; слава мая ўвесь час
: Між патомкаў расьці будзе, пакуль усхадзіць
: Зможа з дзевай удвух на Капітольлі жрэц.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершаскладаньне
Антычнае (мэтрычнае) вершаваньне

**Анты́чнае (мэтры́чнае) вершава́ньне** — сыстэма вершаваньня, заснаваная на раўнамерным чаргаваньні доўгіх і кароткіх складоў у вершаваных радках.

## Гісторыя антычнага вершаваньня
Узьнікла антычнае вершаваньне ў VIII ст. да н. э. у Старажытнай Грэцыі, у III ст. да н. э. перайшло ў Рым, шырокае разьвіцьцё атрымала ў антычнай літаратуры (адсюль і назва — антычнае). Гэта сыстэма магла і можа ўжывацца толькі ў мовах, у якіх галосныя адрозьніваюцца па працягласьці гучаньня. Да такіх моваў, апрача старажытнагрэцкай і раньняй латыні, адносяцца
арабская, пэрсыдзкая, славацкая і большасьць індыйскіх моваў. Антычны
верш узьнік і разьвіваўся ў еднасьці з мэлёдыяй; антычны паэт выступаў і як складальнік вершаў, і як сьпявак, іх музычны інтэрпрэтатар. Асноўнай рытмічнай адзінкай верша зьяўлялася стапа, у якой у належнай пасьлядоўнасьці ядналіся доўгія і кароткія склады. Адзінка часу, неабходная для вымаўленьня аднаго кароткага склада, называлася морай. У доўгім складзе былі дзьве моры. Раўнамернае чаргаваньне пэўных стопаў стварала выразны мэтрычны малюнак, або мэтар; паўтарэньне той ці іншай колькасьці стопаў, аднолькавых па працягласьці гучаньня, утварала вершаваны памер. Часам у вершаваных радках чаргаваліся ў строгай пасьлядоўнасьці розныя па характары стопы. Такія вершы называліся лягаэдамі. У антычным вершаваньні было 28 розных стопаў і дзясяткі памераў.

Найбольш пашыранымі вершаванымі памерамі антычнага верша былі гекзамэтар і пэнтамэтар. Антычныя аўтары ня ведалі
рыфмы, аднак строга вытрымлівалі чаргаваньне аднатыпных кляўзулаў у радках. Дзякуючы кляўзулам, а таксама вершаваным памерам асобныя радкі ядналіся ў строфы. Антычная паэзія выпрацавала свае віды строфаў. Надзвычай багатае, тэарэтычна распрацаванае антычнае вершаваньне аказала велізарны ўплыў на ўсю эўрапейскую паэзію.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершаскладаньне
Анапэст

**Ана́пэст** () — від трохскладовай стапы з двух кароткіх і заключнага доўгага (антычнае вершаваньне) або двух ненаціскных і заключнага націскнога (сілаба-танічнае вершаваньне) складоў.

## Анапэст у беларускай літаратуры
Анапэст, як і іншыя трохскладовыя стопы, у беларускай паэзіі асабліва пашырыўся з пачатку XX ст. Анапэстычным мэтрам карысталіся Я. Купала, Я. Колас, М. Багдановіч і іншыя паэты.
: Трэба з сталі каваць, гартаваць гібкі верш,
: Абрабіць яго трэба зь цярпеньнем.
: Як ударыш ты ім, ён, як звон, зазьвініць,
: Брызнуць іскры з халодных каменьняў.
: (М. Багдановіч «Песьняру»)

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Стопы
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершаскладаньне
Лімэрык (неадназначнасьць)

Назву **Лімэрык** маюць:

* Лімэрык — графства ў Ірляндыі
* Лімэрык — горад у Ірляндыі
* Савецкі Лімэрык — савецкая рэспубліка, абвешчаная ў 1919 годзе ў аднайменным графстве
* Лімэрык — горад у ЗША
* Лімэрык — вершаваная форма
* Лімэрык — ірляндзкі футбольны клюб
Лімэрык (горад)

**Лімэрык** (, ) — горад у Ірляндыі, знаходзіцца на межах графстваў Лімэрык (правінцыя Манстэр) і Клэр. Буйны гандлёвы і адміністрацыйны цэнтар, трэці паводле колькасьці насельніцтва горад у Ірляндыі пасьля Дубліну і Корку. Насельніцтва 57 106 жыхароў (2011), з прадмесьцямі 91 456 жыхароў.

## Гісторыя
Першыя паселішчы на месцы сучаснага Лімэрыку ўзьніклі яшчэ 3 тыс. гадоў таму. У V стагодзьдзі ў гэтым раёне было пабудавана некалькі манастырскіх комплексаў. У IX стагодзьдзі сюды прыйшлі вікінгі, і ў 812 годзе заснавалі калёнію, якая пасьля стала горадам Лімэрык. Дзякуючы свайму выгаднаму стратэгічнаму становішчу на рацэ Шанон, пры Нармандзкіх фэадалах горад квітнеў.

Пасьля бітвы на рацэ Бойня, рэшткі войска якабітаў атуліліся ў Лімэрыку, які лічыўся непрыступным. Далейшая аблога ўвайшла ў ірляндзкі фальклёр, як гераічная параза, змацаваная ў 1691 годзе ў Лімэрыцкім пагадненьні.

У другой палове XIX стагодзьдзя горад знаходзіцца ў эканамічным крызісе, але ўжо да пачатку XX стагодзьдзя адрадзіўся, стаўшы адным з найбуйнейшых чыгуначных вузлоў Ірляндыі. 9 красавіка 1919 году горад быў абвешчаны ваеннай зонай. Прафсаюзы Лімэрыку абвясьцілі страйк супраць ангельскага мілітарызму. У выніку бастуючыя захапілі ўладу і 15—27 красавіка 1919 году горад быў сталіцай рэспублікі Савецкі Лімэрык.

## Эканоміка
Асноўным прадпрыемствам у горадзе зьяўлялася фабрыка па вытворчасьці кампутараў кампаніі Dell, якая была зачынена ў 2009 годзе. Таксама ў горадзе разьвіты харчовая і швейная прамысловасьць. Асабліва цэняцца знакамітыя лімэрыцкія карункі.

Мясцовая чыгуначная станцыя была адкрытая 28 жніўня 1858 году, замяніўшы больш раньнюю, якая знаходзілася за паўкілямэтру на ўсход, станцыю, адкрытую 9 траўня 1848 году.
 
## Славутасьці
* Музэй Гант
* Музэй Лімэрыка
* Замак Караля Джона

## Рэлігія
У горадзе дзейнічае два саборы: англіканскі Сабор Сьвятой Панны Марыі і каталіцкі Сабор Сьвятога Яна Хрысьціцеля.

## Гарады-сябры
* Спокан, Вашынгтон, ЗША
* Нью-Брансўік, Нью-Джэрзі, ЗША
* Лімэрык, Пэнсыльванія, ЗША
* Старагард-Гданьскі, Польшча
* Кэмпэр, Францыя

## Вершы
Ад назвы гораду паходзяць лімэрыкі — жартоўныя вершы зь пяці радкоў. Гэта адбылося дзякуючы звычаю прыдумляць і сьпяваць на вечарынках жартоўныя песенкі, прыпевам якіх была фраза «Will you come up to Limerick?» («Ці Вы прыедзеце ў Лімэрык?»)
Анакруза

**Анакру́за** () — ненаціскныя склады ў пачатку вершаванага радка перад першым мэтрычным націскам. У сілаба-танічным вершы ў залежнасьці ад характару мэтра анакруза бывае нулявой (харэй, дактыль), аднаскладовай (амфібрахій) і двухскладовай (анапэст). Анакруза ў вершы мае вялікае рытмічнае значэньне. Паколькі ўнутраная структура роднасных памераў (двухскладовых, з аднаго боку, і трохскладовых — з другога) аднолькавая, то яны адрозьніваюцца па сутнасьці толькі анакрузай. На гэтым засноўваецца існаваньне радковых лягаэдаў — двухскладовых і тро'складовых памераў з раўнамерным чаргаваньнем анакрузаў:
: Сонца штораз больш у жылах кроў агніць,
: Калені штораз больш ласкоча нам трава,
: Блогасна аб сэрцы сэрца ў жары сьніць,
: Жаданьнем забыцьця п’янее галава.
: (Я. Купала «Яна і я»)

Часам анакруза дапамагае вылучыць пэўнае слова ў пачатку вершаванага радка. Гэта здараецца тады, калі сярод аднатыпных анакрузаў зьяўляецца анакруза іншага віду. Найбольш відазьмяняе рытмічны малюнак верша нераўнамернае паўтарэньне анакрузаў. Некаторыя дасьледчыкі тэрмін «анакруза» ўжываюць толькі ў дачыненьні да звышсхемных ненаціскных складоў у пачатку радкоў, што, у
прыватнасьці, назіраецца ў чацьвёртым радку першага чатырохрадкоўя верша М. Багдановіча «Купідон» (тут у стапе ямба лішні ненаціскны склад):
: Ад спомінаў дзіцячых лет
: Ў маёй душы астаўся сьлед.
: Я помню, як бывала рада
: Маё сэрца плітцы шакаляда.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершаскладаньне
Амфібрахій

**Амфібра́хій** () — від трохскладовай стапы, у якой доўгі склад знаходзіцца паміж кароткіх (антычнае вершаваньне) або націскны — паміж ненаціскных (сілаба-танічнае  вершаваньне).

## Амфібрахій у беларускай літаратуры
Амфібрахій — пашыраная стапа ў беларускай паэзіі, выкарыстоўваецца для выяўленьня разнастайных думак і пачуцьцяў:
: Як лёгка наперад глядзець —
: Калі табе дваццаць.
: Адзвоніць асеньняя медзь —
: Як цяжка назад аглядацца…
: (В. Зуёнак)

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Стопы
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершаскладаньне
Качэргі

Назву **Качэргі** маюць:

* Качэргі — вёска ў Друеўскім сельсавеце Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці
* Качэргі — вёска ў Плюскім сельсавеце Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Качаргі
Уладзімер Рыбак

**Уладзімер Васільевіч Рыбак** (; нарадзіўся 3 кастрычніка 1946 году, Данецк, Украінская ССР)&nbsp;— старшыня Вярхоўнае Рады Ўкраіны (з 2012 до 22 лютага 2014), першы намесьнік старшыні (з 23 красавіка 2010) Партыі рэгіёнаў.

## Жыцьцяпіс
Украінец. 1961—1965&nbsp;— навучаньне ў Ясінувацкім будаўнічым тэхнікуме. 1966—1968&nbsp;— служба ў войску. 1968—1972 — працаваў майстрам у Данецкай будаўнічай управе №&nbsp;565, 1972—1975 — начальнікам аддзелу БУ №&nbsp;8. Адначасна ў 1968—1973 навучаўся ў Данецкім нацыянальным унівэрсытэце. У 1975 — галоўны інжынэр, у 1976 — намесьнік начальніка аддзелу.

Зь верасьня 1976 па жнівень 1980 року&nbsp;— старшыня парткамісіі кіеўскага райкаму КПУ места Данецка. У 1980—1982&nbsp;— слухач Вышэйшае партыйнае школы пры ЦК КПУ. У 1982—1983&nbsp;— інструктар аддзелу арганізацыйна-партыйнае работы Данецкага аблкаму КПУ. У 1983—1988&nbsp;— сакратар Кіеўскага РК КПУ м. Данецк. Да 1992 року&nbsp;— старшыня Кіеўскай райрады і райвыканкаму Данецку.

У 1992—1993&nbsp;— першы намесьнік, да 2002&nbsp;— старшыня выканкаму Данецкага гарсавету народных дэпутатаў. З 1994 — намесьнік старшыні Данецкага аблсавету. У 2006—2007&nbsp;— віцэ-прэм’ер Украіны&nbsp;— міністар будаўніцтва, архітэктуры і жыльлёва-камунальнай гаспадаркі. 21 сакавіка — 18 сьнежня 2007&nbsp;— віцэ-прэм’ер Украіны.

Старшыня Партыі рэгіёнаў адраджэньня Ўкраіны (1997—2000); сустаршыня Партыі рэгіянальнага адраджэньня «Працоўная салідарнасьць Украіны» (2000—2001); намесьнік старшыні Партыі рэгіёнаў (2001—2003); старшыня Данецкага абласнога аддзелу Партыі рэгіёнаў (да 2003). Давераная асоба кандыдата на пост прэзыдэнта Ўкраіны В. Януковіча (2004—2005). Першы намесьнік старшыні Партыі рэгіёнаў Украіны з 2010 року.

З 13 сьнежня 2012 до 22 лютага 2014 року&nbsp;— старшыня Вярхоўнае Рады Ўкраіны VII скліканьня.

## Узнагароды і званьні
* Ордэн князя Яраслава Мудрага IV&nbsp;ст. (23 жніўня 2011), V&nbsp;ст. (2 жніўня 2006)
* Ордэн «За заслугі» I&nbsp;ст. (3 ліпеня 2002), II&nbsp;ст. (9 кастрычніка 2000), III&nbsp;ст. (27 чэрвеня 1997)
* Заслужаны будаўнік Украіны (14 лістапада 1995)
* Ганаровая грамата Кабінэту Міністраў Украіны (кастрычнік 2001)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Рыбак Уладзімер Васільевіч&nbsp;— Партыя рэгіёнаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Данецку
Катэгорыя:Выпускнікі Данецкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Старшыні Вярхоўнай рады Ўкраіны
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 3-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 4-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 5-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 6-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 7-га скліканьня
Катэгорыя:Міністры Ўкраіны
Катэгорыя:Сябры Партыі рэгіёнаў Украіны
Піся (рака)

**Пі́ся** () − рака ў Польшчы, працякае ў Мазавецкім ваяводзтве. Упадае ў раку Бзура ў горадзе Сахачаў.

Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Высранкі

**Высра́нкі** () — геаграфічны аб’ект у Польшчы, ніжная частка аднаго з бакоў Жлебу пад Высранкі — адгалінаваньня Касцеліскай даліны ў Заходніх Татрах. У ёй знаходзіцца ўваход у даступную для турыстаў пячору Мрозна. Назва мае народнае паходжаньне. У XVIII — першай палове XIX стст. побач знаходзіліся мэталюргічныя заводы і домікі рабочых. Яны ня мелі туалетаў, таму месца, якім народ карыстаўся як прыбіральняй, назвалі Высранкамі. Было некалькі спробаў зьмяніць назву (напрыклад, на Вызранкі), але ў рэшце рэшт за мясцовасьцю засталася народная назва.

Катэгорыя:Заходнія Татры
Мікалай II

**Мікала́й II** можа азначаць:

* Мікалай II (?—991) — патрыярх Канстантынопальскі;
* Мікалай II ( 990/995—1061) — папа рымскі;
* Мікалай II (XIII стагодзьдзе) — патрыярх Александрыйскі;
* Мікалай II ( 1275—1316) — фэўдал Вэрлеўскі;
* Мікалай II (1288—1365) — князь апаўскі;
* Мікалай II ( 1462—1497) — князь нямодлінскі і апольскі;
* Мікалай II (1609—1670) — герцаг лятарынскі;
* Мікалай II (1765—1833) — вугорскі князь;
* Мікалай II (1868—1918) — імпэратар расейскі.

## Глядзіце таксама
* Мікалай I
* Мікалай III
Акцэнтна-складовы верш

**Акцэ́нтна-складо́вы верш** — від танічнага верша, для якога характэрна, апрача аднолькавай колькасьці акцэнтаў (моцных націскаў), аднолькавая колькасьць складоў у вершаваных радках. Склад — гэта адрэзак гукавога патоку мовы, у аснове якога — адзін галосны гук. Часам колькасьць акцэнтаў і складоў у вершарадах можа неістотна зьмяняцца (павялічвацца або зьмяншацца на адзін-два).

## Акцэнтна-складовы верш у беларускай літаратуры
У беларускай паэзіі акцэнтна-складовы верш узьнік у XIX ст. і аб’яднаў асноўныя прыметы сілабічнага вершаваньня і народнага верша ў яго інтанацыйна-сказавай разнавіднасьці (былінны  верш). Ён, як правіла, карыстаецца рыфмамі, мае
страфічную арганізацыю, у ім нярэдка ўжываецца цэзура:
: Ох, дайце ж мне смык,
: Каб усюды граў!
: Хоць бы сам я зьнік,
: Абы голас даў.
: (Ф. Багушэвіч «Смык»)

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Вершаскладаньне
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Танічнае вершаскладаньне
Катэгорыя:Вершазнаўства
Рытміка (літаратуразнаўства)

**Ры́тміка** — разьдзел вершазнаўства, які вывучае рытмічныя асаблівасьці верша як моўнай сыстэмы (асноўныя і дапаможныя рытмастваральныя кампанэнты, сыстэму паўтораў, паўзаў і г. д.), зьмястоўнасьць вершаванага рытму, займаецца параўнальным дасьледаваньнем рытму ў вершаваных творах розных літаратурных стыляў і напрамкаў. Рытм — адна з самых істотных асаблівасьцей літаратурнага твору, і ўвасабляецца ён у больш-менш раўнамерным паўтарэньні асобных кампанэнтаў мастацкага тэксту праз пэўныя прамежкі (аповед і паказ учынкаў, напружанае і аслабленае дзеяньне, трагічныя і камічныя сцэны, мэтафорыка і аўталёгія і г. д.). Рытм — галоўная прымета верша.

Рытміка цесна зьвязаная зь іншым разьдзелам вершазнаўства — мэтрыкай. У беларускім вершазнаўстве канкрэтным аналізам рытмікі ўпершыню заняўся М. Багдановіч. У 70-я гады XX ст. пашырэньне набыў статыстычны мэтад дасьледаваньня рытмічных зьяваў беларускага верша. Аднак грунтоўнае дасьледаваньне рытмікі беларускага верша па сутнасьці толькі пачынаецца.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Вершаскладаньне
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершазнаўства
Zlatý Bažant

**«Zlatý Bažant»** () — славацкі піўны брэнд, заснаваны ў 1969 року. З 1995 належыць нідэрляндзкай групе Heineken International, аднаму з найбольшых сусьветных вытворцаў піва. Вытворчыя магутнасьці «Zlatý Bažant» знаходзяцца ў Гурбанаве на паўднёвым захадзе Славаччыны і беларускім бровары «Сябар» у Бабруйску.

## Прадукцыя
Выпускаюцца наступныя гатункі піва:
* 12° svetlé pivo (сьветлае 5.0% аб.)
* 10° svetlé pivo (сьветлае 4,3% аб.)
* 10° tmavé pivo (цёмнае 3,8% аб.)
* Nealkoholické svetlé pivo 5.7° (безалькагольнае сьветлае 0,5% аб.)
* Bažant Radler Citrón (зь лімонным водарам 2,0% аб.)
* Bažant Radler Citrón Nealko (безалькагольнае зь лімонным водарам 0,5% аб.)
* Bažant Radler Grapefruit (з водарам грэйпфруту 2,0% аб.)

## Мінуўшчына
У 1969 року ў мястэчку Гурбанава пачаў працу бровар, збудаваны на аснове запачаткаванае двума гадамі раней соладавае вытворчасьці. У ваколіцах Гурбанава водзіцца шмат фазанаў, ад якіх і атрымала назву новая марка піва. А з залатым фазанам, які распаўсюджаны ў Кітаі, піва яднае падобны колер.

Новае піва хутка заваявала папулярнасьць у Чэхаславаччыне, а разам з «Пльзэнскім Праздроем» і «Будзяёвіцкім Будварам» удала выйшла і на экспарт. Ужо цягам першых 10 гадоў дзейнасьці броварні «Златы Базант» экспартаваўся ў 12 краінаў сьвету, уключаючы ня толькі краіны Варшаўскае дамовы, але й Аўстрыю, Данію, Грэцыю, Ісьляндыю і нават Туніс ды Ўганду.

У 1971 року на прадпрыемстве ў Гурбанаве ўпершыню ў Чэхаславаччыне была запушчаная лінія па разьліве піва ў бляшанкі. У васьмідзясятых роках XX стагодзьдзя «Zlatý Bažant» пачаў выпускаць безалькагольнае піва «Pito».

Новае разьвіцьцё бюровар і брэнд «Zlatý Bažant» атрымаў пасьля таго, як іхнім уласьнікам у 1995 року стаў нідэрляндзкі піваварны гігант «Heineken», якія інвэставаў значныя сродкі ў мадэрнізацыю вытворчасьці і маштабныя маркетынгавыя захады дзеля ўзмацненьня пазыцыяў гандлёвае маркі на ўнутраным і зьнешнім рынках. У выніку актыўнасьці новага ўласьніка аб’ёмы продажаў піва «Zlatý Bažant» на рынку Славаччыны за некалькі гадоў падвоіліся, а соладавая вытворчасьць бровару стала найбольшай у рэгіёне.

У 2001 року быў цалкам перароблены дызайн бутэлькі, якая займела пазнавальны зялёны колер, зьмяніўшы стандартную тару.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына 
* Старонка «Златага Базанту»  на Heineken Slovensko
* Heineken Slovensko // RateBeer

Катэгорыя:Славацкія бровары
Катэгорыя:Heineken
Мэтрыка (літаратуразнаўства)

**Мэ́трыка (літаратуразнаўства)** () — разьдзел вершазнаўства, які вывучае характар
вершаваньня ў якой-небудзь літаратуры ці ў творчасьці нейкага паэта. Так, мэтрыка беларускага верша ўключае ў сябе ўсе віды і формы танічнага, сілабічнага, сілаба-танічнага і свабоднага вершаў, якія існавалі ці існуюць у паэзіі на беларускай мове, і ў першую чаргу — разнастайныя мэтры, якія ў сучасным вершазнаўстве часам падзяляюць на клясычныя (ямб, харэй, дактыль, анапест, амфібрахій) і неклясычныя (лягаэд, двух- і трохскладовікі зь пераменнай анакрузай, акцэнтна-складовы і акцэнтны  верш, дольнік, тактавік). Сукупнасьць мэтраў і вершаваных памераў, якімі карыстаецца паэт, утварае яго мэтрычны рэпэртуар.

У XIX ст. узьнікла параўнальная мэтрыка, прадметам якой стала супастаўленьне сыстэмаў вершаваньня і асобных мэтраў у розных нацыянальных паэзіях. Навуковае вывучэньне мэтрыкі беларускага верша пачалося толькі ў другой палове ХХ ст. Статыстычныя табліцы наяўнасьці вершаваных памераў у творах некаторых беларускіх паэтаў прывёў М. Грынчык у сваім дасьледаваньні «Шляхі беларускага вершаскладаньня» (Мн., 1973). І. Ралько ўдакладніў некаторыя лічбы М. Грынчыка, а таксама склаў поўны «Мэтрычны даведнік да вершаў М. Багдановіча». Мэтрыка беларускага верша, асабліва сучаснага, яшчэ чакае сваіх зацікаўленых дасьледчыкаў.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Вершаскладаньне
Катэгорыя:Літаратуразнаўства
Катэгорыя:Паэзія
Катэгорыя:Вершазнаўства
Катэгорыя:Мэтрыка
Сакаліны (заказьнік)

**«Сакалі́ны»** — біялягічны заказьнік мясцовага значэньня, які знаходзіцца ў Менскім раёне Менскай вобласьці. Разьмешчаны на землях Мачулішчанскага пасялковага савету і Менскай лесапаркавай гаспадаркі й займае плошчу ў 20,9 га.

## Задачы
* захаваньне й вывучэньне прыроднага комплексу, што ўключаюць асабліва каштоўныя дзялянкі лесу, ў межах якіх знаходзяцца месцы пражываньня дзікарослых расьлінаў і дзікіх жывёл, якія адносяцца да відаў, што ўключаны ў Чырвоную кнігу Беларусі, перш за ўсё ўнікальнага каляніяльнага пасяленьня пустальгі звычайнай.
* экалягічнае выхаваньне насельніцтва (правядзеньне школьных экскурсій і акцый па назіраньні за пустальгой, ўлік каштоўных птушак, будаваньне для іх штучнага гняздоўя)
 
## Жывёльны сьвет
У «Сакаліным» зарэгістраваныя чаротавая жаба, драч, зялёная жаўна і калёнія гнездаваньня рэдкага сокала — пустальгі звычайнай, дзякуючы якой тэрыторыя была аднесеная да ахоўнай.

Залятаюць у лясы заказьніку птушкі, што таксама знаходзяцца пад пагрозай зьнікненьня: палявы мышалоў, сакол-каршачок, шызая чайка. Яшчэ 20 відаў птушак, што жывуць у заказьніку, маюць эўрапейскі прыродаахоўны статус.

## Гісторыя стварэньня
Колькі гадоў таму школьнікамі Мачулішчанскай сярэдняй школы на хвоях былі выяўленыя 6 гнёздаў пустальгі. У той час невялікі астраўны лес, дзе пасяліліся сокалы, плянавалася высекчы з мэтай пашырэньня жылой зоны населенага пункта. Супольная праца школьнікаў, настаўнікаў, а таксама прадстаўнікоў грамадзкае арганізацыі «Ахова птушак Бацькаўшчыны» пры фінансавае падтрымцы карпарацыі Isar, Inc (ЗША) дазволіла стварыць адмысловы заказьнік «Сакаліны»..

## Крыніцы
 

Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Менскага раёну
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Менскага раёну
Тану-Ала

**Тану́-Ала́** (па-расейску і па-тувінску: *Танну-Ола*) — горная сыстэма (хрыбет) у Паўднёвай Сыбіры, на поўдні Тувы. Складаецца з усходняй і заходняй частак. Хрыбет цягнецца з усходу на захад уздоўж мяжы з Манголіяй. Сярэдняя вышыня — 2500—2700 м. Даўжыня прыкладна 300 км.
 
Вяршыні зь вечнымі сьнягамі адсутнічаюць. Паўночныя схілы, якія зьяўляюцца водападзелам для Енісею і пакрытыя кедрава-лістоўнічнай тайгой, зьвернутыя да Ўсходніх Саянаў. На паўднёвых схілах пераважае стэп. Заходняя канцавіна Тану-Ала прылягае да Алтайскіх гораў.
 
Геалягічныя пароды прадстаўленыя пясчанікамі, сланцамі, канглямэратамі, эфузіўна-асадкавымі пародамі і гранітамі. Раней у гарах ажыцьцяўлялася здабыча кобальту.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Паўднёва-Сібірскія горы
Катэгорыя:Горныя сыстэмы Манголіі
Крэдытны каапэратыў

**Крэды́тны каапэраты́ў** (спажывецкі каапэратыў фінансавай узаемадапамогі, СКФУ) — аб’яднаньне прыватных асобаў і дробных крэдытных установаў, што прадае сваім чальцам акцыі, прымае ад іх уклады і дае ім крэдыты. Ствараецца згуртаваньнем фізычных асобаў паводле прафэсійнай і тэрытарыяльнай прыкметы, таксама і пазыковымі таварыствамі (пазыкова-ашчаднае, узаемнай пазыкі). Устойлівасьць дасягаецца стварэньнем запасу грошай. Капітал утвараецца за кошт пэрыядычных унёскаў, паю і выпуску пазык. Займаецца таксама ўлікам вэксэляў, гандлёвым пасярэдніцтвам, камісійнымі апэрацыямі, дарадніцтвам і аўдытам.

Крэдытныя каапэратывы ўзьніклі ў ХІХ стагодзьдзі ў Эўропе з прафэсійных саюзаў. На 1999 год у разьвітых паводле ААН краінах у іх удзельнічала да 15% насельніцтва. На 2010 г. захоўвалі $1,1 трыльёна. Сусьветная рада пазыковых саюзаў (СРПС; Мэдысан, штат Вісконсін, ЗША) налічвала амаль 50 тыс. саюзаў у 98 краінах, што слугавалі каля 186 мільёнам пайнікаў. На дзель пазыковых саюзаў прыпадала каля 8% сусьветнага грашовага абарачэньня.

Віды: 1) каапэратыў грамадзянаў, 2) таварыства ўзаемнага пазычаньня для прадпрыемстваў, 3) мяшаны каапэратыў з удзелам фізычных і юрыдычных асобаў, 4) аб’яднаньне 2-га ўзроўню для пераразьмеркаваньня сродкаў між каапэратывамі.

## Беларусь
Першы пазыковы саюз у краіне ўтварылі ў 2002 годзе юрыдычныя асобы. У 2004 г. узьнік першы крэдытны каапэратыў грамадзянаў. На 2010 г. такія арганізацыі складалі большасьць. Толькі тры працавалі зь юрыдычнымі асобамі. У 2008 г. крэдытныя каапэратывы Беларусі ўтварылі Рэспубліканскую асацыяцыю спажывецкіх каапэратываў фінансавай узаемадапамогі (РАСКФУ), што на 2010 г. налічвала 19 крэдытных каапэратываў і з пачатку году ўступіла ў СРПС.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рэспубліканская асацыяцыя спажывецкіх каапэратываў фінансавай узаемадапамогі
* Сусьветная рада пазыковых саюзаў

Катэгорыя:Будаваньне супольнасьці
Катэгорыя:Каапэратывы
Катэгорыя:Каапэратыўныя банкі
Катэгорыя:Мікрафінансавыя арганізацыі
Катэгорыя:Сацыяльная эканоміка
Афрадызіяк

**Афрадызія́к** ( — любоўны, ад імя ст.-гр. багіні каханьня Афрадыты) — рэчывы, лекавыя сродкі або харчовыя прадукты, якія падвышаюць патэнцыю, спрыяюць сэксуальнай функцыі.

Да харчовых крыніцаў афрадызіякаў адносяць ежу з высокай харчовай каштоўнасьцю, багатую на вітаміны і мікраэлемэнты, якія паляпшаюць абмен рэчываў і дапамагаюць хутка аднавіць сілы. Таксама адпаведнае харчаваньне зьмяшчае падобныя да плоцевых гармонаў фэрмэнты або рэчывы, якія спрыяюць выпрацоўцы такіх гармонаў, што выклікае эўфарыю і разьнявольвае плоцевую цягу. Прыкладамі афрадызіякаў у харчаваньні служаць:
* насеньне гарбуза — запавольвае павелічэньне карэньніцы;
* хрэн — зьмяшчае расьлінны антыбіётык;
* грыбы — аднаўляюць сілы;
* яйкі — спрыяюць мужчынскай патэнцыі;
* пятрушка, цыбуля, часнок і сэльдэрэй — умацоўваюць імунітэт;
* кветкавы мёд — аднаўляе плоцевыя сілы;
* расткі пшаніцы — умацоўваюць жыцьцёвыя сілы; 
* пчалінае малачко — аднаўляе тонус;
* ікра — зьмяшчае багата вітамінаў і мікраэлемэнтаў;
* лімоньнік, элеўтэракок і жэньшэнь — узмацняюць абмен рэчываў і павялічваюць прыток крыві да плоцевых органаў;
* шакаляд — павышае настрой;
* імбір — валодае ўзбуджальным уплывам;
* аліўкавы алей — зьмяшчае багата незаменных тлустых кісьляў і вітамінаў;
* насеньне і алей кунжуту — умацоўвае арганізм;
* мігдалы і фісташкі — багатыя на бялок і мікраэлемэнты;
* мускатны гарэх — павышае плоцевую цягу;
* фінікі — павялічваюць колькасьць народкаў;
* зялёная і перцавая мята — аказвае ўзбуджальнае дзеяньне;
* бананы з грэцкімі гарэхамі;
* ёхімбэ — узмацняе эрэкцыю;
* крэвэткі, вустрыцы і мідыі — зьмяшчаюць шмат мікраэлемэнтаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сэкс і наркотыкі
Катэгорыя:Лібіда
Брыгіта Швэдзкая

**Брыгіта Швэдзкая**, або *Біргіта* (, каля 1303, Фінста, Швэцыя — 23 ліпеня 1373, Рым, Італія) — каталіцкая сьвятая, заснавальніца ордэну брыгітак, апякунка Эўропы.

## Сям’я
Брыгіта нарадзілася каля 1303 году ў арыстакратычнай швэдзкай сям’і, яе бацька, Біргер Пэтэрсан, быў кіраўніком адной з буйных і значных швэдзкіх абласьцей — Уплянду. У 13 гадоў яе выдалі замуж за высакароднага рыцара Ўльфа Гудмарсана, у сямейным жыцьці мела зь ім 8 дзяцей, адна з дачок Брыгіты была пазьней праслаўлена, як Сьвятая Катарына Вадстэнская. Яе сын Карл жыў пры двары каралевы Джаваны Неапалітанскай, якая прымусіла яго разьвесьціся з жонкай. Не пасьпеўшы абвянчацца з каралевай, Карл памёр, і ў яго сьмерці Брыгіта і яе сям’я лічыла павіннай каралеву.

## Біяграфія
Нягледзячы на ​​тое, што яе погляды фармаваліся ў арыстакратычным асяродзьдзі, Брыгіта зь юнацкіх гадоў аддавала перавагу духоўным каштоўнасьцям і мала клапацілася аб матэрыяльным, дапамагаючы бедным і хворым.

У 1344 годзе памёр муж Брыгіты, пасьля чаго яна пасялілася побач з цыстэрцыянскім кляштарам Альвастра.

Брыгіце былі відзежы. У адным з такіх відзежаў у 1346 годзе Брыгіта атрымала загад заснаваць новы манаскі ордэн. Кароль Швэцыі Магнус Эрыксан быў прыхільны да гэтай ідэі і вылучыў зямлю ў Вадстэне пад будучы кляштар ордэна. Аднак Папа Рымскі Клімэнт VI з Авіньёну адхіліў прашэньне Брыгіты.

У 1349 Брыгіта паехала ў Рым, дзе жыла да самай сьмерці, за вылікам рэгулярных пілігрымак. Яны набыла ў Рыме добрую славу сваім дабрачынным жыцьцём і сваёй міласэрнасьцю.

### Кананізацыя
У 1391 годзе яна была кананізаваная Папам Баніфацыем IX. У 1999 годзе была абвешчана заступніцай Эўропы Папам Янам Паўлам II. Памяць Сьв. Брыгіты ў Каталіцкай царкве — 23 ліпеня.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт пра Сьв. Брыгіту
* Каталіцкая энцыкляпэдыя

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Хрысьціянскія святыя XIV стагодзьдзя
Катэгорыя:Хрысьціянскія містыкі
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Швэцыі
Катэгорыя:Сьвятыя Швэцыі
Катэгорыя:Пісьменьніцы Сярэднявечча
Анімаёўка

**«Анімаёўка»** — міжнародны фэстываль анімацыйных фільмаў, што ладзіцца штоверасень у Магілёве з 1998 году Міністэрствам культуры Рэспублікі Беларусь.

## Беларускі ўдзел
У 2007 г. на фэстывалі не паказалі ніводнага беларускамоўнага фільму. У 2010 г. у спаборніцтве бралі ўдзел 7 беларускіх мультфільмаў, 5 зь якіх выконваліся па-беларуску.

## Пераможцы

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія кінафэстывалі
Катэгорыя:Магілёў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:Падзеі верасьня
Эндр і Люара

**Эндр і Люа́ра** () — дэпартамэнт на захадзе цэнтральнай часткі Францыі, адзін з дэпартамэнтаў рэгіёну Цэнтар. Парадкавы нумар 37. Адміністрацыйны цэнтар — Тур. Насельніцтва складае 605 819 чалавек (2010 г.).

Эндр і Люара знаходзіцца на крайнім поўдні Парыскага басэйну. Па тэрыторыі дэпартамэнту працякаюць рэкі Люара, Эндр, Шэр, Віена. Дэпартамэнт уключае 3 акругі, 37 кантонаў і 277 камунаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпартамэнты Францыі