Анатоль Сідарэвіч

**Анатоль Міхайлавіч Сідарэвіч** (нарадзіўся 1 сакавіка 1948 году, вёска Задуб’е Ганцавіцкага раёну) — беларускі гісторык, палітоляг.

## Біяграфія
У 1977 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт. З 1981 працаваў у газэце «Літаратура і мастацтва», у 1987—1992 у часопісе «Крыніца» («Родник»), у 1992—1998 — у Беларускім гуманітарным ліцэі імя Якуба Коласа, у 1998—2002 — у часопісе «Крыніца», адначасова выкладаў у Беларускай акадэміі мастацтваў, Менскім радыётэхнічным каледжы, Міжнародным дзяржаўным экалягічным унівэрсытэце імя А. Дз. Сахарава.

Дасьледуе гісторыю беларускага руху ў 1900—1939 гг., беларускай сацыял-дэмакратыі, жыцьцё і дзейнасьць А. Луцкевіча. Адзін з ініцыятараў адраджэньня сацыял-дэмакратычнага руху на Беларусі, заснавальнікаў і аўтараў праграмных дакумэнтаў Беларускай сацыял-дэмакратычнай грамады і Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Народнай грамады). Аўтар навуковых працаў і шматлікіх артыкулаў.

Дасьледуе гісторыю беларускага руху, беларускай сацыял-дэмакратыі, жыцьцё і дзейнасьць А. Луцкевіча. Падрыхтаваў да друку кнігі яго твораў «Да гісторыі беларускага руху» (2003; 2-е папраўленае і дапоўненае выданьне — 2010), «Выбраныя творы: праблемы культуры, літаратуры і мастацтва» (2006), «Барацьба за вызваленьне» (2009).

Таксама падрыхтаваў да друку зборнік «Пра Івана Луцкевіча: успаміны, сьведчаньні» (2007).
Адзін з ініцыятараў адраджэньня сацыял-дэмакратычнага руху ў Беларусі, заснавальнікаў і аўтараў праграмных дакумэнтаў Беларускай сацыял-дэмакратычнай грамады і Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамады). Уклаў і адрэдагаваў зборнік «Дэкларацыі Сацыялістычнага Інтэрнацыяналу» (2006), напісаў да яго прадмову.

Выступае ў друку як публіцыст і літаратурны крытык. Аўтар навуковых працаў. Апублікаваў шэраг дакумэнтаў беларускага руху, лісты і творы Аляксандра Бурбіса, Уладзімера Жылкі і Натальлі Арсеньневай, успаміны Ф. Стацкевіча.

## Крыніцы

## Літаратура
* Анталогія грузінскай паэзіі: У 2 т.: пер. з груз. Т. І. / Рэд. А. Разанаў; Прадм. С. Ціашлвілі. — Мн.: Маст. літ., 1989. — 286 с, [3] л. іл. С. 35-39, 43, 44, 53-55, 58-63.
* Антон Луцкевич: Главы из книги // Нёман. 1990. № 7. С.
* З жыцьця Антона Луцкевіча // Літаратура і мастацтва. 1991. 18, 25 студзеня, 1 лютага.
* Старонкі з гісторыі БНР // Адраджэньне: Гіст. альманах. Вып. 1 / Склад. і навук. рэд. А. П. Грыцкевіч. — Мн.: Універсітэцкае, 1995. — 259 с.: іл. С. 223—229.
* Нашаніўцы ў 1920 годзе // Наша Ніва. 2002. 8 лютага.
* А. С. Тры выдавецкія праекты Антона Луцкевіча // Наша Ніва. 2002. 8 лютага.
* Вучаніца i настаўнікі // Наша Ніва. 2002. 12 крас.
* Народзіны Беларусі // Народная Воля. 2003. 9, 10 студзеня, 29, 30 ліпеня.
* Паэт і дыктатура: Да 120-годзьдзя з дня народзінаў Янкі Купалы // Дзеяслоў. 2002. № 1.
* Антон Луцкевіч і Максім Гарэцкі: Даклад на ХІ Гарэцкіх чытаньнях 18 лютага 2003 г. — Мн.: Грамадскае аб’яднаньне «Фонд імя братоў Луцкевічаў», 2003.
* Правобраз Акту 25 Сакавіка // Arche. 2003. № 2.
* Вучаніца і настаўнік: Супраца // Дзеяслоў. 2003. № 7.
* Антон Луцкевіч і Янка Купала // Тэрмапілы. 2003. № 7.
* Луцкевічы і Луцэвіч. — Мн.: Грамадскае аб’яднаньне «Фонд імя братоў Луцкевічаў», 2003.
* Стагодзьдзе паэзіі // Краса і сіла: Анталёгія бел. паэзіі ХХ ст. / Склад. М. Скобла; навук. рэд. А. Пашкевіч. — Мн.: Лімарыюс, 2003. — 880 с [32] с.: іл. С. 5-28.
* Хроніка пераломнага часу: Антон Луцкевіч як ідэолаг і правадыр нацыянал-фашызму і нацыянал-дэмакратыі // Дзеяслоў. 2004. № 8(1).
* Зьбіральнік і публікатар: да 120-х угодкаў Антона Луцкевіча // Куфэрак Віленшчыны. 2004. № 1(9).
* Трыюмвіры, або Помнік камісарам // Наша Ніва. 2005. 1, 8 красавіка.
* Маленькая містыфікацыя // Наша Ніва. 2006. 3 лют.
* Антон Луцкевіч: ад краёўства да незалежніцтва (1916—1918) // Arche. 2006. № 1-2.
* Да гісторыі Беларускай Сацыялістычнай Грамады: агляд крыніцаў // Arche. 2006. №№ 4, 5, 9.
* Апошнія дні Антона Луцкевіча // Arche. 2006. №№ 10.
* «З імкненьнем, з мэтаю адзінай...» // Крушына Р. Кантата самотных: вершы і паэмы / Рыгор Крушына. — Мн.: Кнігазбор, 2007. — 308 с. С. 3-8.
* Унія, браты Луцкевічы і мітрапаліт Шаптыцкі: Рэфэрат, прачытаны на пасяджэньні клюбу каталіцкае інтэлігенцыі імя сь. Кірылы Тураўскага 16 лютага 2006 году // Царква. 2007. №№ 1, 2.
* Антон Луцкевіч і Беларуская Сялянска-Работніцкая Грамада // Arche. 2007. № 9.
* Яны любілі Беларусь // Расстраляная літаратура: творы беларускіх пісьменьнікаў, загубленых карнымі органамі бальшавіцкай улады /уклад. Л. Савік [і інш.] — Мн.: Кнігазбор, 2008. — 696 с [8] с.: іл. С. 5-16.
* Урады БНР і кабінэт Рамана Скірмунта // Arche. 2008. № 4.
* Да гісторыі Беларускай Сацыялістычнай Грамады: «новыя» дакумэнты // Arche. 2009. № 1.
* Прадказаньні Антона Луцкевіча // Arche. 2009. № 3.
* Арыштаваная праца Антона Луцкевіча // Дзеяслоў. 2009. № 4(41).
* Хто аўтар артыкулу пра Якуба Коласа? Замест рэцэнзіі // Дзеяслоў. 2009. № 5(42).
* «Быў я сьціплым паэтам…» // Лагвіновіч І. Элегія палескага матыля: вершы / Іван Лагвіновіч. — Мн.: Кнігазбор, 2011. — 88 с. С. 3-6.
* Уліцёнак А. Іншадумцы = Мыслящие иначе / Аляксандр Уліцёнак. Прадм. В. У. Быкава. — Мн.: Беларусь. 1991. — 211 с.: іл. С. 31-54.
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі: 1956—1991. Даведнік. — Мн.: Архіў Найноўшае Гісторыі, 1999. С. 79-81.
* Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 6. Кн. 1: Пузыны — Усая. / Беларус. Энцыкл. Рэдкал.: Г. Пашкоў (галоўны рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 2001. — __ с. С. 297.
* Хто ёсьць хто ў Беларусі / Уклад. Л. А. Андросік [і інш.] — Вільня, 2007. — 256 с. С. 187.
* Бібліяграфічны паказальнік архэаграфічных публікацый у Рэспубліцы Беларусь (1991—2006 гг.) / складальнік В. С. Пазднякоў. — Мн.: БелНДІДАС, 2010. — 367 с. Імянны паказальнік.
* На шляху станаўленьня беларускай нацыі: гістарыяграфічныя здабыткі і праблемы. / В. В. Яноўская [і інш.]; навук. рэдактар В. В. Яноўская; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мн.: Бел. навука, 2011. — 311 с. Паказальнік імён.
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ганцавіцкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія палітолягі