open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Белы шум

**Белы шум** — стацыянарны шум, спэктральныя складальныя якога раўнамерна разьмеркаваныя па ўсім дыяпазоне задзейнічаных частасьцяў. Прыкладамі белага зьяўляюцца шум вадаспаду або шум Шоткі на клемах вялікага супору. Назву атрымаў ад белага сьвятла, якое ўтрымоўвае электрамагнітныя хвалі частасьцяў усяго бачнага дыяпазону электрамагнітнага выпраменьваньня.

У прыродзе і тэхніцы «чысты» белы шум (гэта значыць белы шум, які мае аднолькавую спэктральную магутнасьць на ўсіх частасьцях) не сустракаецца (з прычыны таго, што такі сыгнал меў бы бясконцую магутнасьць), аднак пад катэгорыю белых шумоў трапляюць любыя шумы, спэктральная шчыльнасьць якіх аднолькавая (або слаба адрозьніваецца) у разгляданым дыяпазоне частасьцяў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фізыка
Сьцяпан Шыманскі

**Сьцяпан Шыманскі** (2 кастрычніка 1896, Берасьце — ?) — беларускі грамадзкі і культурна-асьветніцкі дзеяч.
 
Скончыў Берасьцейскую мужчынскую гімназію ў 1917 годзе і 2-ія Віленскія беларускія настаўніцкія курсы ў 1919 годзе.

З 1 кастрычніка 1919 году працаваў настаўнікам беларускай пачатковай школы ў вёсцы Высокая Ліпа Баранавіцкага павету (сёньня ў Нясьвіскім р-не). Зьяўляўся школьным інструктарам Часовага Беларускага нацыянальнага камітэту ў Баранавіцкім павеце.

Заснаваў беларускі тэатральны гурток у фальварку шляхціча Будлеўскага.

Паводле непацьверджаных зьвестак арыштаваны палякамі напачатку 1920 году.

## Літаратура
* Даклад і данясеньне Сьцяпана Шыманскага ў Часовы Беларускі нацыянальны камітэт і Менскую Беларускую Школьную Раду // Спадчына, 6/1994

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Яўген Міткевіч

**Яўген Міткевіч** (1890 — ?) — беларускі палітычны дзеяч. Прыхільнік супрацы з польскімі ўладамі.

Падчас польска-савецкай вайны служыў на польскім вайсковым тэлеграфе ў Менску.

Восеньню 1920 году — сябра Беларускага Палітычнага Камітэту. У красавіку — жніўні 1922 — рэдактар гарадзенскай газэты «Беларускі шлях». Зь верасьня 1922 старшыня Цэнтральнага камітэту Арганізацыі беларускіх беспартыйных актывістаў. На выбарах у польскі сойм у 1922 годзе вылучаўся ад праўрадавага Дзяржаўнага аб’яднаньня на крэсах (сьпіс №2). У 1924 — кіраўнік Беларускага дабрачыннага таварыства ў Гародні. Быў адхілены ад займанай пасады пасьля абвінавачваньня ў растраце.

З 1925 году пераехаў у Баранавічы.
16 ліпеня 1926 году ў Баранавічах разам з Феліцыянам Цялоўскім быў арганізатарам праведзеньня беларускага зьезду Цэнтральнага камітэту па беларускіх справах, які мусіў быў супрацьстаяць Грамадзе. Падчас зьезду былі праведзеныя выбары ў Беларускую Раду. Аднак зьезд прыняў рэзалюцыю згодна з прапановамі пасла Васіля Рагулі — г. зн. згодна ідэалёгіі Беларускага пасольскага клюбу. Пасьля гэтага Міткевіч перайшоў у Беларускі Сялянскі Саюз.

Зьяўляўся фактычным рэдактарам мясцовай баранавіцкай беларускай газэты «Сялянская воля» (месячнік). У 1927 годзе супрацоўнічаў зь Беларускай нацыянальна-радыкальнай партыяй Ф. Умястоўскага. На выбарах ў польскі сойм ў 1928 годзе беспасьпяхова выстаўляў у Наваградзкай акрузе свой сьпіс Беларускага гаспадарчага саюзу незалежных сялянаў і рабочых, які не дабіўся посьпеху.

Вядома, што ў 1933 г. Яўген Міткевіч працаваў судовым абаронцам Наваградзкай судовай акругі ў Баранавічах.

## Крыніцы

## Літаратура
* Krystyna Gomółka. Białoruskie partie i organizacje prorządowe w II Rzeczypospolitej // Białoruskie Zeszyty Historyczne nr 7, Białystok 1997.

Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1890 годзе
Ваўкавішкі

**Ваўкаві́шкі** () — горад у паўднёвай Летуве. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Ваўкавішкаўскага раёну Мар’ямпальскага павету. Знаходзіцца за 23 км ад Мар’ямпалю. Праз горад цячэ рака Сэймена. Ваўкавішкі адносяцца да этнаграфічнага рэгіёну Сувалкія.

## Гісторыя
Упершыню горад узгадваецца ў 1531 годзе. Гарадзкія правы і герб паселішча атрымала ў 1660 годзе. Пасьля падзелаў Рэчы Паспалітай Ваўкавішкі трапілі ў склад Прусіі. З 1807 да 1815 году горад уваходзіў у Варшаўскае княства. Тут 22 чэрвеня 1812 году Напалеон I Банапарт абвясьціў паход на Расею.

Катэгорыя:Гарады Летувы
Сымбалі Францускай Рэспублікі

**[[Сымбаль (знак)|Сымбалі]] [[Француская Рэспубліка|Францускай Рэспублікі]]** — гэта эмблемы францускай нацыі, якія ўпісваюцца ў рэспубліканскую традыцыю.

## Сьпіс сымбаляў Францускай рэспублікі
Нацыянальнымі эмблемамі Пятай Рэспублікі зьяўляюцца:

Іншыя сымбалі:

## Глядзіце таксама
* Сымбалі Францыі

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Француская рэспубліка і яе сымболіка
* Уся сымболіка на афіцыйным сайце Францускай Рэспублікі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Францыі
Сымбалі Францыі

Афіцыйна Францыя мае толькі адну эмблему — трохкаляровы сьцяг, але ў гісторыі Францыі было шмат іншых сымбаляў.

## Сьцягі
* арыфляма Сэн-Дэні
* штандары і сьцягі каралеўскай Францыі

## Выявы
* Жана д’Арк
* Гальскі певень
* Мар'яна

## Гербы
### [[Флёр-дэ-Ліс]]
70пкс|справа
Флёр-дэ-Ліс (, даслоўна «кветка лілеі») — **лілея**. Доўгі час лілея зьяўлялася эмблемай каралёў Францыі.

На мове геральдыкі герб з лілеямі ўсё яшчэ пазначае Францыю. Большасьць эўрапейскіх дзяржаў выкарыстаюць старыя гербы, якія выкарыстоўваліся ў часы манархіі, як знакі сувэрэнітэту і нацыянальнай пераемнасьці. Француская рэспубліка ніколі не жадала выкарыстоўваць гэтую эмблему.

## Іншыя сымбалі
* багет
* 14 ліпеня

## Сымбалі дзякуючы якім Францыя вядомая ў сьвеце
* Эйфелева вежа

## Глядзіце таксама
* Сымбалі Францускай Рэспублікі

## Вонкавыя спасылкі

* Icônes culturelles

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Францыі
Гімн Харватыі

«**Lijepa naša domovino**» («**Наша цудоўная радзіма**») — гэта нацыянальны гімн Харватыі. Да распаду Югаславіі ў 1991 годзе, выкарыстоўваўся як гімн Харвацкай Сацыялістычнай Рэспублікі ў складзе Югаславіі.

Тэкст напісаны Антунам Міханавічам і ўпершыню быў апублікаваны пад назвай *Horvatska domovina* («Харвацкая радзіма») у 1835. Музыка была напісаная Ёсіпам Руньянінам у 1846 годзе.

Паміж 1918 і 1941 гадамі *Lijepa naša domovino* разам з гімнамі *[[Bože pravde]]* (гімн Сэрбіі) і *[[Naprej zastava slave]]* (гімн Славеніі) стала гімнам Каралеўства Сэрбаў Харватаў і Славенцаў, пазьней Югаславіі.

## Гімн

## Мэдыя

## Вонкавыя спасылкі

* Музыка гімна (бяз слоў)

Харватыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Харватыі
Катэгорыя:Югаслаўская культура
Гімн Чарнагорыі

**Ој свијетла мајска зоро** (*О, сьветлы травеньскі сьвітанак*) — афіцыйны дзяржаўны гімн Чарнагорыі. Да таго, як стаць афіцыйным гімнам, гэтыя музыка і тэкст былі папулярнай народнай песьняй, якая мела шмат варыянтаў. Самы стары з вядомых варыянтаў тэксту цяперашняга гімну датуецца 1863 годам.

## Тэкст гімна

Ој свијетла мајска зоро
Мајко наша Црна Горо
Синови смо твог стијења
И чувари твог поштења

Волимо вас, брда тврда,
И стравичне ваше кланце
Који никад не познаше
Срамотнога ропства ланце.

Док ловћенској нашој мисли
Наша слога даје крила,
Биће горда, биће славна
Домовина наша мила.

Ријека ће наших вала,
Ускачући у два мора,
Глас носити океану,
Да је вјечна Црна Гора.

### Беларускі пераклад
О сьветлы травеньскі сьвітанак,
Маці наша, Чарнагорыя,
Мы - сыны тваіх гор.
Мы - захавальнікі гонару твайго.

Мы кахаем цябе, твае скалістыя горы
Любім твае застрашвалыя цясьніны
Якія ніколі ня ведалі
Ганебных кайданоў рабства.

Адзінства вакол Лоўчэн
Дае нам крылы.
Мы ганарымся табой, 
Услаўленая наша Радзіма

Рэкі нашы зьбегаюць хвалямі
У два мора.
Паведамляючы акіяну гучным голасам
Што Чарнагорыя вечная.

## Вонкавыя спасылкі

* Аўдыё-запіс гімна (мп3)
* Вэрсія 1863 г.
* Расейскі паэтычны пераклад, кароткая гісторыя гімну, MP3 

Чарнагорыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Чарнагорыі
Тэрарызм

**Тэрарызм** ( — жах) — грамадзкая небясьпечная дзейнасьць, якая складаецца ў сьвядомым, мэтанакіраваным ужываньні ґвалту шляхам захопу закладнікаў, падпалаў, забойстваў, катаваньняў, выбухаў, запалохваньня насельніцтва і орґанаў улады або зьдзяйсьненьня іншых замахаў, на жыцьцё або здароўе ні ў чым не вінаватых людзей або пагрозы зьдзяйсьненьня злачынных дзеяньняў з мэтай дасягненьня сваіх мэтаў.

Агулам прынята, што дзеяньні, зьдзейсьненыя падчас вайны, у прыватнасьці партызанскі рух, не кваліфікуюцца як тэрарыстычныя.

## Тэрор і тэрарызм
Неабходна адрозьніваць два роднасных, але розных, паняцьця — тэрор і тэрарызм. Тэрор — гэта ґвалт улады зь яе дзяржаўным апаратам супраць народу з мэтай прыгнечаньня ня толькі апазыцыі, але і ўсёй грамадзкасьці, з мэтай выкліку жаху і пакіданьня думак аб супраціве. Іншымі словамі, тэрор — гэта ґвалт з боку моцнага. Упершыню сыстэмны палітычны тэрор быў разгорнуты якабінцамі падчас Францускай рэвалюцыі.Іх ідэаляґічнымі нашчадкамі былі бальшавікі, якія разгарнулі чырвоны тэрор з мэтай прыгнечаньня палітычнай апазыцыі і распаўсюджваньня сваёй улады за межы захопленых імі Пецярбургу і Масквы. Ахвяры ўладнага тэрору вылічаюцца шматлікімі тысячамі і нават мільёнамі людзей.

Затое тэрарызм — гэта ґвалт «з боку больш слабага», ґвалт, які выходзіць ад апазыцыйных праслоек грамадзтва, радыкальна наладжаных і як правіла вельмі нешматлікіх. Тэрарызм носіць палітычную, сацыяльную або нацыянальную афарбоўку ў залежнасьці ад мэт сваіх носьбітаў. Тэрарызм як зьява перасьледуе дзьве асноўныя знакавыя мэты:

* Першае — зьдзейсьніць ціск на орґаны ўлады, запалохаць, пасеяць страх і няўпэўненасьць.
* Другой мэтай і ў той жа час прыкметай тэрарызму зьяўляецца выкліканьне спачуваньняў сваёй мэтавай аўдыторыі, гэта значыць той праслойцы грамадзтва, якая як лічыцца паддаецца прыгнёту або дыскрымінацыі, але саступае ў радыкальнасьці тэрарыстам. Такім чынам, тэрарызм немагчымы без таго, каб тэрарысты не абвясьцілі аб сваёй адказнасьці за ажыцьцёўлены акт ґвалту.

## Глядзіце таксама
* 9/11
* Выбух у Менску 4 ліпеня 2008 году
* Тэрарыстычны акт у менскім мэтро 11 красавіка 2011
* Выбухі ў Віцебску 2005

## Вонкавыя спасылкі
* Terrorism Research Center 
* The terror finance blog 
* International Terrorism and Security Research 
* Jihad Monitor 
* Crimestart terrorism links 

Катэгорыя:Палітыка
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Гімн Швайцарыі

**Нацыяна́льным [[гімн]]ам [[Швайцарыя|Швайца́рыі]]** зьяўляецца «Швайцарскі псальм» (, , , ).

Гісторыя пачынаецца ў 1841, калі Альбэрык Цьвізыг (, 1808—1854) — сьвятар і кампазытар з Уры — атрымаў ліст ад Леанарда Відмэра (, 1809—1867) — музыкі, журналіста і паэта зь Цюрыху. У ліст быў укладзены тэкст патрыятычнай паэмы, напісанай Відмэрам, якую ён жадаў пакласьці на музыку. Цьвізыг вырашыў выкарыстаць музыку, напісаную ім, для царкоўнага псальму «Diligam te Domine», і скончыў дапрацоўку музыкі 22 лістапада 1841 году, калі ўпершыню выканаў Швайцарскі псальм чатыром жыхарам Цугу.

З тых часоў псальм часта выконваўся падчас разнастайных патрыятычных падзей, але швайцарская Фэдэральная Рада неаднаразова адмаўлялася прызнаць Швайцарскі псальм нацыянальным гімнам (сьцьвярджаючы, што грамадзяне самі павінны вырашаць, што выкарыстоўваць у якасьці нацыянальнага гімну).

У 1961 Швайцарскі псальм папярэдне замяніў «Rufst Du mein Vaterland» (па-француску: «O Monts indépendants»; па-італьянску: «Ci chiami o patria»; па-рэтараманску: «E clomas, tger paeis») — гімн Ёгана Рудольфа Віса (, 1743—1818) на мэлёдыю «Божа, захоўвай Каралеву» (факт падабенства з гімнам Вялікабрытаніі справакаваў некалькі дыпляматычных інцыдэнтаў).

Нарэшце пасьля сэрыі шматлікіх рэфэрэндумаў і галасаваньняў у швайцарскіх кантонах 1 красавіка 1981 ён быў зацьверджаны ў якасьці нацыянальнага гімну Швайцарыі.

## Словы
Нямецкі тэкст Леанарда Відмэра (1809—1867) быў перакладзены на ўсе афіцыйныя мовы Швайцарыі.

* Нямецкі тэкст () — словы Леанарда Відмэра (1809—1867)
* Францускі тэкст () — словы Charles Chatelanat (1833—1907)
* Італьянскі тэкст () — словы Camillo Valsangiacomo (1898—1978)
* Рэтараманскія вэрсіі ():
** Ладынскі тэкст — Gion Antoni Bühler (1825—1897)
** Сурсыльванскі тэкст — Alfons Tuor (1871—1904)

## Вонкавыя спасылкі

* Музыка гімна (бяз слоў)
* Арыгінальны тэкст і MP3 вэрсіі гімна на афіцыйных мовах Швайцарыі
* Гісторыя Швайцарскага Псалома: Якім чынам царкоўны псалм стаў нацыянальным гімнам

Швайцарыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Швайцарыі
Гімн Швэцыі

«**Du gamla, Du fria**» (*Ты старажытны, Ты вольны*) — нацыянальны гімн Швэцыі. Напісаны дасьледнікам вуснай народнай творчасьці Рыхардам Дыбэкам (Richard Dybeck) у 1844 годзе на старажытную швэдзкую мэлёдыю. У першапачатковым варыянце замест «Du gamla, Du fria» было «Du gamla, Du friska» («Ты старажытны, Ты здаровы»). Упершыню тэкст быў апублікаваны ў наступным годзе ў складанцы «Абраныя швэдзкія народныя песьні».

У адрозьненьне ад шматлікіх іншых гімнаў, «*Du gamla, Du fria*» стала гімнам ня ў выніку нейкага палітычнага рашэньня, а як бы паступова ўкаранілася ў сьвядомасьць швэдаў як нацыянальны гімн. Лічыцца, што не апошнюю ролю ў гэтым згуляў эпізод на адной з імпрэзаў з нагоды Дня швэдзкага сьцягу, калі кароль Оскар II падняўся са свайго месца падчас выкананьня аркестрам гэтай мэлёдыі.

Апошнія два куплеты выконваюцца рэдка. Магчыма, праз тое, што яны залішне патрыятычныя, але, хутчэй за ўсё, проста таму што яны робяць выкананьне занадта доўгім.

## Тэкст

## Глядзіце таксама
* Швэдзкі каралеўскі гімн

## Вонкавыя спасылкі
* Музыка гімна (бяз словаў)

Швэцыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Швэцыі
Гімн Гішпаніі

**[[Гішпанія|Гішпанскі]] [[гімн]]** () — адзін з найстарэйшых у сьвеце, але дата яго напісаньня і імя яго кампазытара не вядомыя. Першае згадваньне аб ім сустракаецца ў 1761 годзе ў «*Libro de Ordenanza de los toques militares de la Infantería Española*» Manuel de Espinosа, дзе ён названы «*La Marcha Granadera*» («*Марш грэнадзёраў*»).

У 1770 годзе кароль Карляс III зацьвердзіў «*La Marcha Granadera*» як афіцыйны гімн, які стаў выконвацца падчас усіх афіцыйных цырымоніяў. Паколькі ён стала выконваўся падчас мерапрыемстваў, дзе прысутнічалі чальцы каралеўскай сям’і, гішпанцы сталі лічыць яго сваім нацыянальным гімнам і празвалі яго «*Каралеўскім маршам*».У пэрыяд Другой Рэспублікі «*El Himno de Riego*» («Гімн Рыега») стаў нацыянальным гімнам замест «Каралеўскага маршу». Аднак па канчатку Грамадзянскай вайны Франсіска Франка
(Francisco Franco) аднавіў «*Каралеўскі марш*» у якасьці нацыянальнага гімну, замяніўшы яго назву на ранейшае — «*Марш грэнадзёраў*».

Пасьля прыходу да ўлады караля Хуана-Карласа I і прыняцьця ў 1978 годзе Канстытуцыі, маэстра Франсіска Граў было даручана стварыць новую аранжоўку гімна, якая выкарыстоўваецца сёньня. У кастрычніку 1997 году «*La Marcha Real*» быў зацьверджаны нацыянальным гімнам краіны.

Нягледзячы на тое, што цяпер гімн ужываецца бяз словаў, так было не заўсёды. Адна вэрсія выкарыстоўвалася падчас кіраваньня караля Альфонса XIII (аўтар тэксту — Эдуарда Маркіна), а другая ў пэрыяд Францыска Франка (аўтар тэксту — Хасэ Марыя Пэман (José María Pemán)), да ўсталяваньня дэмакратычнага рэжыму ў краіне. Цяпер існуе вэрсія 2008 году (аўтар — Паўліна Кубэра), але яна пакуль не зацьверджаная ўрадам.

## Тэкст
:¡Viva España! 
:Cantemos todos juntos 
:con distinta voz 
:y un solo corazón.

:¡Viva España! 
:Desde los verdes valles 
:al inmenso mar, 
:un himno e hermandad.

:Ama a la Patria 
:pues sabe abrazar, 
:bajo su cielo azul, 
:pueblos en libertad.

:Gloria a los hijos 
:que a la Historia dan 
:justicia y grandeza
:democracia y paz.

Гішпанія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Гішпаніі
Гімн Гернсі

**Гімн Гернсі** () — гімн кароннага валоданьня брытанскай кароны Гернсі.

Гімн завецца *Sarnia Cherie* і мае два варыянты — на ангельскай мове і гернсійскім дыялекце нармандзкай мовы. Назву па-лацінску можна перавесьці як «Дарагая Сарнія», па старажытным найменьні вострава.

Словы гімну былі напісаныя Дж. Дэйтанам у 1911 годзе, музыку пазьней напісаў Д. Сантанджэла.

Акрамя гімну Гернсі на афіцыйных мерапрыемствах часта выконваецца і брытанскі гімн «God Save the Queen».

## Беларускі пераклад

: Сарнія, дарагая Айчына, каштоўны камень мора.
: Прыгожая выспа, маё сэрца надоўга з табою.
: Твой голас кліча мяне, калі прачынаюся, калі засынаю.
: Мая душа крычыць ад нуды, мае вочы рыдаюць
: Уяўляючы цябе і тваю мінуўшчыну,
: Твае зялёныя груды і хвалі, якія б’юць аб бераг.
: Твае скалістыя бухты. Ах, у цябе ўсё — лепшае!
: Я прывітаю цябе, вяртаючыся да цябе, выспа супакою.

**ПРЫПЕЎ**
: *Дарагая Сарнія, каштоўны камень мора.*
: *Зямля майго дзяцінства, маё сэрца надоўга з табою.*
: *Не забудуся ніколі, як клічаш мяне ты,*
: *Дарагая Сарнія, выспа прыгажосьці.*

: Я пакідаў цябе ў гневе, я ня ведаў кошту,
: Падарожнічаючы далёка, на край зямлі.
: Кажучы аб далёкіх краінах, аб гарызонтах адвагі,
: Дзе землі абсыпаныя алмазама, срэбрам і золатам.
: Сонца заўсёды зьзяла, а жыцьцёвы шлях быў бесклапотны,
: Але твой крык заўсёды наганяў мяне, гэта разьдзірала маё сэрца
: Вяртаюся дадому, з усіх ты — лепшая.
: Я прывітаю цябе, вяртаючыся да цябе, дарогая выспа супакою.

**ПРЫПЕЎ**

## Вонкавыя спасылкі
* Гімн Гернсі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Гернсі
Гернсі
Гімн Гібральтару

**Гімн [[Гібральтар]]у**. У Гібральтары выкарыстоўваецца гімн Вялікабрытаніі «Божа, захоўвай каралеву!», роўна як і ў астатніх залежных тэрыторыях краіны. Аднак акрамя яго існуе і мясцовы гімн, які быў абраны на конкурсе ў 1994 годзе. Аўтарам слоў і музыкі гімна зьяўляецца Пітэр Эмбэрлі (Peter Emberley).

## Гімн Гібральтару

: Gibraltar, Gibraltar the rock on which I stand,
: May you be forever free, Gibraltar, my own land.
: Mighty pillar, rock of splendour, guardian of the sea,
: Port of hope in times of need, rich in history.

: Gibraltar, Gibraltar, the rock on which I stand,
: May you be forever free, Gibraltar my own land.
: God give grace to this our homeland, help us to live as one,
: Strong in freedom, truth and justice, let this be our song:

: Gibraltar, Gibraltar, the rock on which I stand,
: May you be forever free, Gibraltar! Gibraltar! My own land.

Гібральтар
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Гібральтару
Швэдзкі каралеўскі гімн

**Швэдзкі каралеўскі гімн** () — гімн у гонар швэдзкіх каралёў. Быў напісаны прыкладна ў 1844 годзе, тэкст — Карл Страндбэрг, музыка — Ота Ліндбляд.

## Ur svenska hjärtans djup en gång

Ur svenska hjärtans djup en gång
en samfälld och en enkel sång,
som går till kungen fram!
Var honom trofast och hans ätt,
gör kronan på hans hjässa lätt,
och all din tro till honom sätt,
du folk av frejdad stam!

O konung, folkets majestät
är även ditt: beskärma det
och värna det från fall!
Stå oss all världens härar mot,
vi blinka ej för deras hot:
vi lägga dem inför din fot —
en kunglig fotapall.

Men stundar ock vårt fall en dag,
från dina skuldror purpurn tag,
lyft av dig kronans tvång
och drag de kära färger på,
det gamla gula och det blå,
och med ett svärd i handen gå
till kamp och undergång!

Och grip vår sista fana du
och dristeliga för ännu
i döden dina män!
Ditt trogna folk med hjältemod
skall sömma av sitt bästa blod
en kunglig purpur varm och god,
och svepa dig i den.

Du himlens Herre, med oss var,
som förr du med oss varit har,
och liva på vår strand
det gamla lynnets art igen
hos sveakungen och hans män.
Och låt din ande vila än
utöver nordanland!

## Пераклад

У сэрцах у швэдаў як-то раз
Нарадзіўся гімн бяз пышных фраз —
Хай да караля прыйдзе.
Яму ты вернасьцю плаці,
Кароны цяжар скараці,
І зь вераю ў яго квітней,
Услаўлены народ!

О, конунг! Ведай, што твой народ
Заўсёды на выручку прыйдзе,
Захоўвай ад бед яго!
Вядзі нас забіваць ворагаў,
Іх грозных не баімся словаў
І складзем горы іх галоў
У трона твайго.

Але набліжаюцца няшчасьці дні.
Ты з плечаў сваіх пурпур зьнімі,
Карону — з галавы.
Каханыя колеры з табой:
Старадаўні жоўты, блакітны.
Зь мячом у руках ты ўступіш у бой
І… прымеш сьмерць, нажаль.

Апошні сьцяг наш у цябе,
І не шкадуем мы сябе,
І не страшыць нас сьмерць.
Пурпур прыхільны народ
З крыві ўласнай сшые,
Ім твае плечы абгарне,
Каб цябе сагрэць.

І пасьля сьмерці з намі будзь,
Як перш, пакажы нам шлях,
Адзіныя мы з табой.
Дух старажытны ў нас з табой сядзіць,
Аб сьвеях памяць ён захоўвае…
Няхай душа твая парыць
Над паўночнай зямлёй.

## Галерэя

Файл:Kungssången.jpg|Каралеўскі гімн (ноты для мужчынскага хору)
Файл:Composer Otto Lindblad from Svenska Familj-Journalen 1880.png| Партрэт Ота Ліндбляда
Файл:Strandberg, CVA - litografi med signatur - AF.jpg| Партрэт Карла Вільгельма Аўгуста Страндбэрга


## Глядзіце таксама
* Гімн Швэцыі

## Вонкавыя спасылкі
* Нацыянальны і каралеўскі гімны Швэцыі

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Швэцыі
Тэрмомэтар супору

**Тэрмо́мэтар супо́ру** — прыстасаваньне для вымярэньня тэмпэратуры, прынцып дзеяньня якога заснаваны на залежнасьці электрычнага супору рэчываў ад тэмпэратуры. Для вырабу тэрмомэтраў супору звычайна выкарыстоўваюць мэталы (плятыну, медзь) або паўправаднікі.

Тэрмомэтры супору выкарыстоўваюць разам з лагомэтрамі, вымяральнымі мастамі, нармуючымі пераўтваральнікамі, з дапамогай якіх непасрэдна вымяраюць супор, які ўтварае тэрмомэтар супору.

## Тэрмомэтар супору з мэталу
Мэталы, якія выкарыстоўваюцца ў тэрмомэтрах супору, павінны адпаведаць шэрагу патрабаваньняў: не акісьляцца, добра ўзнаўляць значэньне электрычнага супору ў інтэрвале рабочых тэмпэратур, як мага больш зьмяняць свай супор пры зьмяненьні тэмпэратуры.

Найлепш гэтым патрабаваньням адпавядаюць медзь і плятына.

У прамысловасьці тэрмомэтры супору з мэтала звычайна градуіруюць наступным чынам: лічба, якая паказвае значэньне электрычнага супору гэтага тэрмомэтра пры 0&nbsp;°C, і літара, якая паказвае мэтал, зь якага зроблены гэты тэрмомэтар супору. Напрыклад: 10М, 50П.

### Медныя тэрмомэтры супору
Выкарыстоўваюцца для вымэрэньня тэмпэратур у дыяпазоне ад −50&nbsp;°C да +200&nbsp;°C. Залежнасьць супору ад тэмпэратуры ў дадзеным дыяпазоне лінейна:

R_t = R_0 \cdot (1+\alpha \cdot t)

дзе \alpha = 4,26 \cdot 10^{-3} K^{-1}

### Плятынавыя тэрмомэтры супору
Выкарыстоўваюцца для вымэрэньня тэмпэратур у дыяпазоне ад −260&nbsp;°C да +1100&nbsp;°C. Залежнасьць супору ад тэмпэратуры мае складаны характар, і ў дыяпазоне ад 0 да 650 выражаецца праз формулу:

R_t = R_0 \cdot (1 + \alpha \cdot t + \beta \cdot t^2)

дзе \alpha=3,96847 \cdot 10^{-3} K; &nbsp; \beta=-5,847 \cdot 10^{-7} K

## Паўправадніковыя тэрмомэтры супору
Выкарыстоўваюцца для вымярэньня нізкіх тэмпэратур (да 100 К).

Электрычны супор паўправаднікоў пры павышэньні тэмпэратуры, у адрозьненьне ад мэталаў, паніжаецца. Залежнасьць тэмпэратуры ад супору мае нелінейны характар.

## Перавагі тэрмомэтраў супору
* Высокая дакладнасьць вымярэньняў (звычайна каля ±1&nbsp;°C)
* Высокая надзейнасьць пры выкарыстаньні 4-правадной схемы вымярэньняў

## Недахопы тэрмомэтраў супору
* Нізкі дыяпазон вымярэньняў (у параўнаньні з тэрмапарамі)
* Ня могуць вымяраць высокія тэмпэратуры (у параўнаньні з тэрмапарамі)

## Табліца супораў некаторых тэрмістараў

## Глядзіце таксама
* Тэрмапара
* Тэрмістар
* Бімэталічная пласьціна
* Манамэтрычны тэрмомэтар
* Піромэтар

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вымяральныя прылады
Катэгорыя:Датчыкі
Гімн Нагорна-Карабаскай Рэспублікі

**Гімн Нагорна-Карабаской Рэспублікі** ці «**Вольны й незалежны Арцах**» () — гімн непрызнанай дзяржавы Арцаху. Словы Вартана Акапяна, музыка Армэна Насібяна.

## Тэкст
**Ազատ ու ակախ Արցախ**

Ազատ ու ակախ Արցախ,
Քո տուն-ամրոցը կերտեցինք,
Պատմությունը մեր երկրի
Մեր սուրբ արյամբ մենք սերտեցինք։

Դու բերդ ես անառիկ,
Բարձունք սրբազան, վեհ անուն,
Մասունք աստվածային,
Քեզնով ենք հավերժանում։

Դու մեր լույս հայրենիք,
Երկիր, հայրենյաց դուռ սիրո.
Ապրիր դու միշտ խաղաղ,
Մեր հին ու նոր Ղարաբաղ։

Քաջերն ենք մենք հայկազուն,
Մռավ ենք, Քրիս ենք ու Թարթառ,
Մեր վանքերով լեռնապահ՝
Անհաղթելի մի բուռ աշխարհ։

Ազատ ու ակախ Արցախ

Ազատ ու ակախ Արցախ,
Քո տուն-ամրոցը կերտեցինք,
Պատմությունը մեր երկրի
Մեր սուրբ արյամբ մենք սերտեցինք։

Դու բերդ ես անառիկ,
Բարձունք սրբազան, վեհ անուն,
Մասունք աստվածային,
Քեզնով ենք հավերժանում։

Դու մեր լույս հայրենիք,
Երկիր, հայրենյաց դուռ սիրո.
Ապրիր դու միշտ խաղաղ,
Մեր հին ու նոր Ղարաբաղ։

Քաջերն ենք մենք հայկազուն,
Մռավ ենք, Քրիս ենք ու Թարթառ,
Մեր վանքերով լեռնապահ՝
Անհաղթելի մի բուռ աշխարհ։

## Вонкавыя спасылкі
* Музыка гімна wav-фармат

Нагорна-Карабаская рэспубліка
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Нагорна-Карабаскай Рэспублікі
Гімн Паўднёвай Асэтыі

Аўтар музыкі **Гімну РПА** — вядомы асяцінскі кампазытар Фэлікс Албораў, чалец Зьвяза кампазытараў СССР, заслужаны дзеяч мастацтваў Грузіі, ляўрэат прэміі ім. К. Хетагурова.
Аўтар слоў — паэт, драматург Тотраз Какаеў, чалец Зьвяза пісьменьнікаў РФ.

## Тэкст
: Уарзон Ирыстон! Дæ номы кадæн
: Лæууæм цырагъау мах уырдыг,
: Ды дæ нæ уарзты æнусон авдæн,
: Ды — нæ цин æмæ хъыг!
: Фæхæрæм мах дæ зæххæй ард,
: Дæ ном дын исæм бæрзонд,
: Удуæлдай дын кæнæм лæггад,
: Дæуæн у нæ цард нывонд!

:: **Уæ, Стыр Хуыцау! Дæ хорзæх, Дæ арфæ -**
:: **Иры Уæзæгæн Ды цардамонд ратт!**

: Уæззау уыд дæ ивгъуыд, Иры бæстæ,-
: Зылди дæ фæдыл сау фыдох,
: Фæлæ-иу уæддæр дæ фарны рæстæй
: Кодтой дæ зынтæ рох.
: Царды рухсмæ æдзух цыдтæ,
: Фыдбонты нæ саст дæ ныфс,
: Сæрбæрзонд алкæддæр уыдтæ,
: Æргомæй размæ цæуыс!

:: **Уæ, Стыр Хуыцау! Дæ хорзæх, Дæ арфæ -**
:: **Иры Уæзæгæн Ды цардамонд ратт!**

: Фыдæлты æрдхæрæн, Иры Уæзæг!
: Зæрдæйы тæгтæй дæ нывæзт,
: Ацы дунейы нын масты уæзæй
: Ма у дих æмæ уæрст,
: Дугæй дугмæ нæрæд дæ ном,
: Бæрзонддæр кæнæд дæ кад,
: Дæ ныфсæй мах цæрæм æнгом,
: Дæ фæрцы рухс у нæ цард!

:: **Уæ, Стыр Хуыцау! Дæ хорзæх, Дæ арфæ -**
:: **Иры Уæзæгæн Ды цардамонд ратт!**

## Прыняцьце гімну

Гімн зацьверджаны сэсіяй Вярхоўнай Рады Рэспублікі Паўднёвая Асэтыя 5 траўня 1995 году.

Паўднёвая Асэтыя
Катэгорыя:Паўднёвая Асэтыя
Гімн Ліхтэнштайну

**Гімн Ліхтэнштайну** — песьня «Oben am jungen Rhein» («Над маладым Рэйнам». Зьяўляецца дзяржаўным гімнам княства Ліхтэнштайн. Імя кампазытара невядома, аўтар тэксту — Якоб Ёзэф Яўх. Да 1963 году песьня звалася «Oben am deutschen Rhein» («Над нямецкім Рэйнам»)

## Тэкст гімна

Oben am jungen Rhein
Lehnet sich Liechtenstein
An Alpenhöh’n.
Dies liebe Heimatland,
Das teure Vaterland,
Hat Gottes weise Hand
Für uns erseh’n.

Hoch lebe Liechtenstein
Blühend am jungen Rhein,
Glücklich und treu.
Hoch leb' der Fürst vom Land,
Hoch unser Vaterland,
Durch Bruderliebe Band
Vereint und frei.

## Тэкст гімна да 1963 году

1. Oben am deutschen Rhein
Lehnet sich Liechtenstein
An Alpenhöh’n.
Dies liebe Heimatland
Im deutschen Vaterland
Hat Gottes weise Hand
Für uns erseh’n.

2. Wo einst St. Lucien
Frieden nach Rhätien
Hineingebracht.
Dort an dem Grenzenstein
Und längs dem jungen Rhein
Steht furchtlos Liechtenstein
Auf Deutschlands Wacht.

3. Lieblich zur Sommerzeit
Auf hoher Alpen Weid
Schwebt Himmelsruh'.
Wo frei die Gemse springt,
Kühn sich der Adler schwingt,
Der Senn das Ave singt
Der Heimat zu.

4. Von grünen Felsenhöh’n
Freundlich ist es zu seh’n
Mit einem Blick:
Wie des Rheins Silberband
Säumet das schöne Land
Ein kleines Vaterland
Vom stillen Glück.

5. Hoch lebe Liechtenstein,
Blühend am deutschen Rhein,
Glücklich und treu.
Hoch leb' der Fürst vom Land,
Hoch unser Vaterland,
Durch Bruderliebe Band
Vereint und frei.

## Вонкавыя спасылкі

* Liechtenstein at a glance — The National Anthem — На сайце, прысьвечанаму Ліхтэнштайну, ёсьць старонка аб гімне, Інструмэнтальнае выкананьне гімну прысутнічае таксама.
* Himnuszok — Інструмэнтальная вэрсія гімну на сайце «Himnuszok».

Ліхтэнштайн
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Ліхтэнштайну
Матчы зборнай Расеі па футболе 1993 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч да ЧС-1994

### Адборачны матч да ЧС-1994

### Адборачны матч да ЧС-1994

### Адборачны матч да ЧС-1994

### Таварыскі матч

### Адборачны матч да ЧС-1994

### Таварыскі матч

### Адборачны матч да ЧС-1994

Катэгорыя:1993 год у футболе
Катэгорыя:Зборная Расеі па футболе
Матчы зборнай Расеі па футболе 1995 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Адборачны матч да [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1996 году|ЧЭ-1996]]

### Адборачны матч да ЧЭ-1996

### Адборачны матч да ЧЭ-1996

### Таварыскі матч

### Адборачны матч да ЧЭ-1996

### Адборачны матч да ЧЭ-1996

### Адборачны матч да ЧЭ-1996

### Адборачны матч да ЧЭ-1996

### Адборачны матч да ЧЭ-1996

Катэгорыя:1995 год у футболе
Катэгорыя:Зборная Расеі па футболе
Аманда Піт

**Аманда Піт** (; нарадзілася 11 студзеня 1972, ЗША) — амэрыканская кінаакторка.

## Фільмаграфія

* 1995 — Animal Room
* 1996 — She’s the One
* 1996 — One fine Day
* 1997 — Ellen Foster
* 1997 — Touch Me
* 1997 — Grind
* 1998 — Playing by Heart
* 1999 — Simply Irresistible
* 1999 — Body Shots
* 2000 — Takedown
* 2000 — Whipped
* 2000 — Isn’t she Great
* 2000 — The Whole Nine Yards
* 2001 — Saving Silverman
* 2002 — Igby Goes Down
* 2003 — High Crimes
* 2002 — Changing Lanes
* 2003 — The Elegant Universe
* 2003 — Something’s Gotta Give
* 2003 — Whatever We Do
* 2003 — Identity
* 2004 — The Whole Ten Yards
* 2005 — Melinda and Melinda
* 2005 — A Lot Like Love
* 2005 — Syriana
* 2005 — The Martian Child
* 2006 — Griffin and Phoenix
* 2006 — Былы каханак ()
* 2006—2007 — Студыя 60 на Сансэт-Стрып ()
* 2007 — Бітва за плянэту Тэра (, агучваньне)
* 2007 — Дзіцёнак з Марса ()
* 2008 — 
* 2008 — Сакрэтныя Матэрыялы: Хочацца верыць ()
* 2008 — Што цябе не заб’е ()
* 2009 — 
* 2009 — 
* 2009 — «2012»
* 2010 — 
* 2010 — Як я сустрэў вашу маму
* 2010 — Калі ласка, падайце ()
* 2010 — Падарожжы Гулівэра ()
* 2011 — 
* 2012 — Да цуда (, кадры з Амандай Піт не ўвайшлі ў канчатковую вэрсію)
* 2012—2013 — 
* 2013 — Спаймай тоўстую, калі здолееш ()
* 2013 — Дарога, дарога дадому ()
* 2013 — 
* 2014 — 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Нарадзіліся 11 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Акторы XXI стагодзьдзя
Матчы зборнай Расеі па футболе 2001 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Адборачны матч да [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2002 году|ЧС-2002]]

### Адборачны матч да ЧС-2002

### Адборачны матч да ЧС-2002

### Адборачны матч да ЧС-2002

### Адборачны матч да ЧС-2002

### Таварыскі матч

### Адборачны матч да ЧС-2002

### Адборачны матч да ЧС-2002

### Адборачны матч да ЧС-2002

### Таварыскі матч

Катэгорыя:2001 год у футболе
Катэгорыя:Зборная Расеі па футболе
ОтЛично

**ОтЛично** () — альбом беларускага гурта «Детидетей», запісаны ў 2008 годзе.

## Зьмест
# «ИЗО»
# «Оса»
# «Карусель»
# «Лепестки»
# «Горевала»
# «Русалочья»
# «Другая»
# «Вот такая»
# «Клевер»
# «Трудная»
# «Человечек»
# «Лужастая»
# «Скандал»
# «А жаль…»
# «Звонкая»
# «Немного»
# «Всё живое»
# «Трамвай»

## Удзельнікі
* Ганна Хітрык: сьпеў
* Міхал Зуй: гітара
* Зьміцер Есяневіч: гітара
* Павал Чымбаевіч: бас-гітара, баян
* Уладзімер Ліхашапка: джэмбэ, дудкі-флейты
* Андрэй Сапоненка: барабаны, пэркусія
* Юлія Глушыцкая: віялянчэль

## Праца над дыскам
* Андрэй Бабраўко: гукарэжысэр, студыя «СЕЛАХ»
* Алег Чыжык: гукарэжысэр, студыя «ХАТА» (песьня «Звонкая»)
* Дзяніс Валкоў: дызайн вокладкі
* Уладзімер Ушакоў: прадусар

Выдавец: кампанія West Records, 2008.
Матчы зборнай Расейскай імпэрыі па футболе 1911 году

У 1911 годзе ў Расеі была прадпрынятая першая спроба стварэньня футбольнай каманды з прадстаўнікоў некалькіх гарадоў. Падставай да гэтага стаў прыезд алімпійскіх чэмпіёнаў таго часу — зборнай Ангельшчыны (у Расеі яна выступала пад назвай «English Wanderers»). Да гэтага дня зборныя Масквы і Пецярбургу мелі досьвед міжнародных сустрэч, але ён быў вельмі невялікім, і яшчэ ні разу зборная іншай краіны не выступала ў Расейскай імпэрыі. І раптам, па запрашэньні ангельцаў, якія пражывалі ў Санкт-Пецярбургу, прыяжджаюць самі родапачынальнікі футболу. Газэты пісалі аб першым з гэтых матчаў: «Яшчэ задаўга да пачатку гульні стала зьбірацца публіка, і да пяці гадзінаў дня ўсе трыбуны былі перапоўненыя. У публіцы ідзе ажыўленая гутарка аб будучай гульні. Ніхто ня кажа аб магчымасьці выйгрышу матчу вялікаросамі, а толькі аб тым, зь якім лікам будзе пабітая Расея». Адназначна сказаць колькі было згуляна гульняў, цяпер праблематычна, ёсьць два меркаваньні. Першае — матчы, якія адбыліся 20, 21 і 22 жніўня 1911 году ў Пецярбургу, скончыліся разгромнымі паразамі расейцаў — 0:14, 0:7 і 0:11 адпаведна. Другое — 22 жніўня 1911 году Зборная Расеі правяла свой першы міжнародны матч, які насіў ранг таварыскага са зборнай Ангельшчыны. У рэестры Расейскага футбольнага зьвязу і Міжнароднай фэдэрацыі футболу — сьпіс афіцыйных матчаў зборнай Расеі — гэты матч не ўвайшоў.

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1911 год у футболе
Катэгорыя:Зборная Расеі па футболе
Матчы зборнай Расейскай імпэрыі па футболе 1914 году

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1914 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
1480-я

**1480-я**

Стагодзьдзі: XІV стагодзьдзе — XV стагодзьдзе — XVI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі:
1430-я
1440-я
1450-я
1460-я
1470-я
**1480-я**
1490-я
1500-я
1510-я
1520-я
1530-я


Гады:
1480, 1481, 1482, 1483, 1484, 1485, 1486, 1487, 1488, 1489

----

## Асноўныя падзеі

* 

Катэгорыя:1480-я
1470-я

**1470-я**

Стагодзьдзі: XІV стагодзьдзе — XV стагодзьдзе — XVI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1420-я
1430-я
1440-я
1450-я
1460-я
**1470-я**
1480-я
1490-я
1500-я
1510-я
1520-я


Гады: 
1470, 1471, 1472, 1473, 1474, 1475, 1476, 1477, 1478, 1479

----

## Асноўныя падзеі

*

Катэгорыя:1470-я
Мэрсэдэс-Бэнц

**«Мэрсэдэ́с-Бэнц»** ( — трансьліт. *Мэрцэ́дэс Бэнц*) — марка нямецкіх аўтамабіляў, а таксама назоў кампаніі, якая спэцыялізуецца на выпуску легкавых і грузавых аўтамабіляў, аўтобусаў. На цяперашні момант зьяўляецца даччынай кампаніяй канцэрна «Даймлер-Бэнц». Штаб-кватэра знаходзіцца ў Штутгарце.

## Удзел у [[Формула-1|Формуле-1]]
Перад сэзонам 2010 году Mercedes-Benz набыў 70% акцыяў Brawn GP, праз што каманда была перайменаваная ў Mercedes GP.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле марак
Катэгорыя:Вытворцы люксавых аўтамабіляў
Катэгорыя:Вытворцы грузавых аўтамабіляў
Катэгорыя:Абарончыя кампаніі
Катэгорыя:Вытворцы рухавікоў маторных транспартных сродкаў
Катэгорыя:Транснацыянальныя карпарацыі ў Нямеччыне
Катэгорыя:Штутгарт
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1926 годзе
Alfa Romeo

**Alfa Romeo** () — італьянская аўтамабілебудаўнічая кампанія, якая выпускае аўтамабілі пад аднайменнай маркай. Даччыная кампанія канцэрну Fiat. Заснаваная ў 1910 годзе на базе Societa Anonima Italiana Darracq (SAID) ().

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле марак
Катэгорыя:Аўтамабілі Італіі
Аўдзі

**«А́ўдзі»** — нямецкая аўтамабілебудаўнічая кампанія ў складзе канцэрну «Фольксваген», якая спэцыялізуецца на выпуску раскошных аўтамабіляў.

Штаб-кватэра — у Інгальштаце (Нямеччына). Старшыня рады дырэктараў — Марцін Ўінтэркорн.

## Гісторыя

### 1910—1920. Першы аўтамабіль
16 ліпеня 1909 году ў Цьвікаў (Нямеччына), пасьля прававой спрэчкі зь першымі заводамі Horch-Werke, Аўгуст Хорх пераназваў свой другі аўтамабільны завод у Audi Automobil-Werke. Пры выбары новай назвы Хорх, не жадаючы цалкам «саступаць» супернікам сваё ўласнае прозьвішча, вырашыў выкарыстаць каламбур. Слова *horch* па-нямецку азначае «слухай», як і *audi* па-латыні.

У сярэдзіне 1910 году завод выпусьціў на рынак першы аўтамабіль Audi. Гэты аўтамабіль меў 2,6 літровы чатырохцыліндравы рухавік магутнасьцю 22 л. с.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аўтамабілебудаўнічыя кампаніі
Катэгорыя:Аўтамабілі паводле марак
Катэгорыя:Баварыя
Катэгорыя:Фольксваген
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1909 годзе
Шпіцбэрген

**Шпіцбэ́рген** () — нарвэская правінцыя ў Арктыцы, месьціцца на архіпэлягу Шпіцбэрген. Знаходзіцца за 800 км на поўнач ад Нарвэгіі і за 1100 км ад палярнага круга. Архіпэляг адышоў Нарвэгіі згодна з дамовай 1920 году.

## Гісторыя
Верагодна выспы былі адкрытыя вікінгамі, а афіцыйнае адкрыцьцё адбылася ў 1596 годзе нідэрляндзкім вандроўнікам Вільлемам Барэнцам. Пасьля гэтага выспы выкарыстоўваліся як база нарвэскіх і расейскіх кітабояў і рыбакоў. Паміж 1669 і 1778 гадамі на Шпіцбэргене часта бывалі галяндзкія рыбакі, якія заснавалі тут горад *Смеерэнбург*. З канца XVIII стагодзьдзя выспы выкарыстоўваліся як база для палярных экспэдыцыяў.

У пачатку ХХ стагодзьдзя тут былі адкрытыя радовішчы вугалю. Згодна з дамовай (Шпіцэргенскі трактат) 1920 году выспы перайшлі пад кіраўніцтва Нарвэгіі. Яле ўмовы трактата забясьпечылі права на распрацоўку радовішчаў, рыбную лоўлю, правядзеньне навуковых дасьледаваньняў іншым краінам. У нашы дні распрацоўкай вугальных радовішчаў займаюцца нарвэскія і расейскія кампаніі. Польшча мае тут сваю навуковую станцыю.

## Геаграфія
У склад архіпэлягу ўваходзяць наступныя выспы:

* Заходні Шпіцбэрген (37 673 км²)
* Паўночна-Усходняя зямля (14 443 км²)
* Ідж (5 074 км²)
* Выспа Барэнца (1 250 км²)
* Белая выспа (682 км²)
* Зямля прынца Караля (615 км²)
* Каралеўская выспа (191 км²)
* Мядзьведжая выспа (178 км²)
* Швэдзкая выспа (137 км²)
* Выспа Вільгельма (120 км²)

яшчэ шмат невялікіх выспачак.

Каралеўская выспа, Швэдзкая выспа і Абэлоя ўтвараюць Зямлю караля́ Ка́раля. Самым высокім пунктам архіпэлягу лічыцца гара Ньютантопэн (1713 м). Прыкладна 60% паверхні выспаў пакрытыя ледавікамі. Палярная ноч на Шпіцбэргене цягнецца з 20 траўня да 26 жніўня, а палярная ноч з 26 кастрычніка да 15 лютага.

### Клімат
Самыя нізкія тэмпэратуры назіраюцца ў лютым і складаюць каля -20&nbsp;°C, самыя высокія ў ліпені, +4,4&nbsp;°C. Зімняя тэмпэратура вагаецца ад -25° да +5&nbsp;°C, а летам ад +2° да +18&nbsp;°C. Самая нізкая тэмпэратура зарэгістраваная на выспах склала −46,3&nbsp;°C, а самая высокая +24,5&nbsp;°C. Значны ўплыў на клімат аказвае Гальфстрым.

## Дэмаграфія
Насельніцтва Шпіцбэргена налічвае каля 2,8 тыс. чалавек, перш за ўсё нарвэжцаў і расейцаў, якія ў асноўным займаюцца здабычай карысных выкапняў. Увогуле выспы лічацца самай паўночнай зямлёй заселенай чалавекам. Большасьць насельніцтва працуе тут згодна з кантрактамі. Самай ужываемай мовай зьяўляецца нарвэская.
Mazda

**Mazda Motor Corporation** (, *Мацуда кабусікі-ґайся*), коратка: **Mazda** (бел. *«Ма́зда»*) — японская аўтамабілебудаўнічая кампанія, якая выпускае аўтамабілі Mazda. Штаб-кватэра разьмешчана ў Хірасіме.

## Гісторыя
Сваю гісторыю фірма вядзе з 1960 году, калі быў выпушчаны першы сэрыйны легкавы аўтамабіль Mazda R360 Coupe (2-дзьверны пасажырскі аўтамабіль), раней фірма, заснаваная ў 1920 годзе, займалася вытворчасьцю станкоў. Свой назоў «Мазда» (*Mazda*) фірма атрымала ў гонар зораастрыйскага бога Жыцьця па імі Ахура-Мазда (ён жа Армазд).

## Аўтамабілі
* Mazda RX7

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Аўтамабілі паводле марак
Матчы зборнай Расейскай імпэрыі па футболе 1912 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### [[Летнія Алімпійскія гульні 1912 году|Алімпійскія гульні 1912 году]]

### Алімпійскія гульні 1912 году

### Таварыскі матч

### Таварыскі неафіцыйны матч

### Таварыскі матч

## Статыстыка матчаў
* Было праведзена 4 афіцыйныя матчы: усё прайграныя, агульная розьніца мячоў 2–32.
* У складзе зборнай Расейскай імпэрыі гулялі 19 футбалістаў.
* Галы ў зборнай Расейскай імпэрыі забівалі: Вас. Бутусаў, У. Жытараў — 1.
* Галы ў зборнай Расейскай імпэрыі прапускалі: Л. Фаворскі — 20 галоў у 3 матчах, Д. Матрын — 12 галоў у адным матчы.
* Сярэдняя выніковасьць зборнай Расейскай імпэрыі — ½ мяча за гульню.
* Сярэдняя выніковасьць супернікаў — 8 мячоў за гульню.
* Сярэдняя наведвальнасьць хатніх матчаў зборнай Расейскай імпэрыі — 3000 гледачоў за гульню.

## Вонкавыя спасылкі
* Матчы зборнай Расейскай Імпэрыі 1911-1935 на RSSSF
* Матчы зборнай Расейскай Імпэрыі 1912 году на сайце зборнай Расеі

Катэгорыя:1912 год у футболе
Катэгорыя:Зборная Расеі па футболе
Матчы зборнай Расейскай імпэрыі па футболе 1913 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

## Статыстыка матчаў
* У 1913 годзе было праведзена 2 матчы: адна нічыя, адна параза, розьніца мячоў 2—5 (усяго з 1912 году: 6 матчаў, +0=1-4, 4-37)
* У складзе зборнай Расейскай імпэрыі гулялі 18 футбалістаў
* Cярэдняя выніковасьць зборнай Расейскай імпэрыі: 1 гол за гульню (Усяго з 1912 году: 0,66 голу за гульню)
* Сярэдняя выніковасьць супернікаў: 2,5 голу за гульню (усяго з 1912 году: 6,2 голу за гульню)
* Галы ў зборнай Расейскай імпэрыі забівалі: В. Жытараў, В. Сысоеў — 1 (усяго з 1912 году: В. Жытараў — 2; В. Сысоеў, В. Бутусаў — 1)
* Галы ў зборнай Расейскай імпэрыі прапускалі: Д. Матрын — 3 галы ў 2 матчах, А. Каракасаў (палявы гулец) — 2 галы ў 1 матчы (усяго з 1912 году: Д. Матрын — 15 галоў у 3 матчах, Л. Фаворскі — 20 галоў у 3 матчах, А. Каракасаў — 2 галы ў 1 матчы)
* Сярэдняя наведвальнасьць хатніх матчаў зборнай Расейскай імпэрыі ў 1913 годзе склала 8000 гледачоў. Усяго з 1912 году тры хатнія матчы зборнай (ня лічачы неафіцыйны матч з Вугоршчынай у 1912 годзе) наведала 19 000 гледачоў (6333 гледачы за матч)

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Матчы зборнай Расейскай імпэрыі 1913 году на сайце зборнай Расеі

Катэгорыя:1913 год у футболе
Катэгорыя:Зборная Расеі па футболе
Піла V

«**Піла V**» () — фільм у жанры трылер, прэм’ера якога адбылася, традыцыйна, як і папярэднія часткі, на «гэлаўінскі ўікэнд» — 24 кастрычніка 2008 году. Здымкі фільму працягваліся з 17 сакавіка па 28 красавіка 2008 году.

## Дадатковыя зьвесткі
Па словах рэжысэра фільму Дэйвіда Гэкла, для пастаноўкі новых арыгінальных пасткаў Пілы, у якасьці навочнага матэрыялу выкарыстоўваўся DVD з запісамі рэальных няшчасных выпадкаў на вытворчасьці, катастрофаў, дарожных здарэньняў і г. д.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны фан-сайт

V
Катэгорыя:Фільмы 2008 году
Піла (пэрсанаж)

**Джон Крамэр** па мянушцы «**Піла**» () — галоўны пэрсанаж сэрыі фільмаў «Піла». Ва ўсіх фільмах яго грае амэрыканскі актор Тобін Бэл.

## Апісаньне
Джон Крамэр — невылечна хворы мужчына, які паступова памірае ад ракавай пухліны ў галаўным мозгу. Страціўшы надзею з-за хваробы і няўдалага самагубства, ён вырашае заняцца «навучаньнем» людзей шанаваць сваё жыцьцё. Вельмі жорсткім спосабам — праз забойствы. Але Джон Крамэр (або «Піла», як яго назвалі журналісты) ніколі нікога не забіваў. «Ён ствараў такія сытуацыі, калі ахвяры „самі сябе забіваюць“». Джон самастойна (або з чыёй-небудзь дапамогай) выкрадае людзей і закоўвае іх у пасткі. Пасткі ўяўляюць зь сябе рознага роду мэханізмы, здольныя забіць чалавека, але якія *заўсёды* ўключаюць у сябе спосаб для вызваленьня. Гэтыя пасткі вельмі сымбалічны, іх мэта — паказаць ахвяры яго ранейшыя грэхі. Напрыклад, калі чалавек пры жыцьці грашыў тым, што сьмяяўся над пакутамі іншых, то ён атрымае такую пастку, у якой сам зможа адчуць іх пакуты. Джон заве гэтыя пасткі «гульнямі». Умовы такіх «гульняў» простыя: неабходна выжыць, трэба толькі прызнаць свае памылкі. Большасьць ахвяраў не прымаюць умовы «Пілы» і гінуць. Адной зь нешматлікіх, каму атрымалася выжыць, стала Аманда Янг.

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20080726175707/http://www.imdb.com/character/ch0002593/ 

Катэгорыя:Пэрсанажы Пілы
Матчы зборнай РСФСР па футболе 1923 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
## Таварыскі матч

## Таварыскі матч

## Таварыскі матч

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:1923 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1924 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

Катэгорыя:1924 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1931 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
## Таварыскі матч

Катэгорыя:1931 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1932 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1932 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Аляксандар Ляўданскі

**Аляксандар Мікалаевіч Ляўданскі** (1893, Барысаўскі пав. Менскай губ., цяпер Смалявіцкі р-н Менскай вобл. — 28 жніўня 1937, Менск, НКВД) — беларускі археоляг.

## Праца
З 1927 у Менску; сябра гісторыка-археалягічнай камісіі Інбелкульту; загадчык сэкцыі археалёгіі Інстытуту гісторыі БелАН. Адначасова працаваў у БДУ; дацэнт, кандыдат гістарычных навук.

Адзін з «бацькоў беларускай археалёгіі». Разам з Аляксандрам Кавеленем, Сяргеем Дубінскім зьяўляецца адным з аўтараў трохтомнага выданьня «Працаў» — навуковага зборніка Інбелкульта па археалёгіі. Падрыхтаваны навукоўцамі чацьвёрты том «Працаў» не пабачыў сьвет быў зьнішчаны органамі НКВД у наборы.

## Рэпрэсіі
Расстраляны 28 жніўня 1937 г.

Забойства Ляўданскага, Кавалені, Дубінскага, сыход у нябыт іншых дасьледчыкаў азначаў амаль поўнае вынішчэньне беларускай археалягічнай навукі. Страты павялічыліся вайной.

## Памяць
У Курапатах стаіць вялікі дубовы крыж — знак памяці сучаснага пакаленьня археолягаў пра нявінна забітых калег, якія закладалі падмурак акадэмічнай археалёгіі: Аляксандру Ляўданскаму, Аляксандру Каваленю, Сяргею Дубінскаму.

## Літаратура
* 

Ляўданскі, Аляксандар
Ляўданскі, Аляксандар

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Смалявіцкім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1893 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Памерлі ў 1937 годзе
Катэгорыя:Памерлі 28 жніўня
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаўскім павеце
Аляксандар Каваленя

**Аляксандар Дзьмітрыевіч Каваленя** (, в. Кашніцы, цяпер Бераставіцкі раён, Гарадзенская вобласьць, Беларусь — 1937, Менск, цяпер Беларусь) — беларускі археоляг.

## Праца
У 1915 годзе скончыў Сьвіслацкую настаўніцкую сэмінарыю (Ваўкавыскі павет, Гарадзенская губэрня). У 1929 годзе скончыў БДУ. Яшчэ ў студэнцкія гады праводзіў раскопкі на гарадзішчы ў Тураве (1927 г.; Жыткавіцкі раён), дзе выявіў артэфакты старажытнага места. З 1932 году навуковы супрацоўнік сэкцыі археалёгіі Інстытуту гісторыі Беларускай Акадэміі навук. Дасьледаваў унікальныя помнікі — стаянкі палеаліту (Бердыж, Юравічы), гарадзішчы жалезнага веку (Банцараўшчына) і помнікі Тураўшчыны. Вывучаў культуру плямёнаў вадазбору Дняпра, левых прытокаў Дзьвіны і Прыпяці. Зьбіраў матэрыялы для археалягічнай карты Беларусі. Займаўся вывучэньнем старажытнага Менску.

Адзін з «Бацькоў» беларускай археалёгіі. Разам з Аляксандрам Ляўданскім, Сяргеем Дубінскім зьяўляецца адным з аўтараў трохтомнага выданьня «Працаў» — навуковага зборніка Інбелкульту па археалёгіі. Падрыхтаваны навукоўцамі чацьверты том «Працаў» не пабачыў сьвет — быў зьнішчаны органамі НКВД у наборы.

Арыштаваны ў 1937 годзе. Расстраляны 27 жніўня 1937 году па абвінавачаньні ў шпіянажы на карысьць Польшчы. Рэабілітаваны 16 кастрычніка 1958 году.

## Рэпрэсіі
Забойства Кавалені, Ляўданскага, Дубінскага, сыход у нябыт іншых дасьледчыкаў азначаў амаль поўнае вынішчэньне беларускай археалягічнай навукі. Страты павялічыліся вайной.

## Памяць
У Курапатах стаіць вялікі дубовы крыж — знак памяці сучаснага пакаленьня археолягаў пра нявінна забітых калег, якія закладалі падмурак акадэмічнай археалёгіі: Аляксандру Ляўданскаму, Аляксандру Каваленю, Сяргею Дубінскаму.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бераставіцкім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларускія археолягі
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія навукоўцы
Матчы зборнай СССР па футболе 1952 году

## Матч 1/16 фіналу [[Летнія Алімпійскія гульні 1952 году|XV Алімпіяды]]

## Матч 1/8 фіналу [[Летнія Алімпійскія гульні 1952 году|XV Алімпіяды]]

## Паўторны матч 1/8 фіналу [[Летнія Алімпійскія гульні 1952 году|XV Алімпіяды]]

Катэгорыя:1952 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Геаграфічны цэнтар Беларусі

**Геаграфічны цэнтар Беларусі** — пункт зямной паверхні з геаграфічнымі каардынатамі (шырата: 53°31’50,76’’; даўгата 28°2’38,00’’). Нацыянальны сымбаль глябальнай прывязкі беларускай дзяржавы да плянэты Зямля.

Знаходзіцца за 70 км на паўднёвы ўсход ад Менску, каля вёскі Антанова Навасёлкаўскага сельсавету Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці.

## Вызначэньне
Пошукавыя работы былі выкананыя ў 1996 годзе. 82-й экспэдыцыяй аб’яднаньня «Белгеадэзія» сумесна зь фірмай «Аэрагеакарт» па спэцыяльнай праграме з выкарыстаньнем мапаў маштабу 1:200 000 і штучных спадарожнікаў Зямлі.

На паверхні зямлі замацаваны двайным геадэзічным маналітам і аформлены згодна з патрабаваньнямі для пунктаў зыходнай геадэзічнай дзяржаўнай апоры (абазначаны пірамідай, пад якой пастаўлена пліта з надпісам «Геаграфічны цэнтар Беларусі»). Каардынаты геаграфічнага цэнтру Беларусі і трох яго спадарожнікаў занесеныя ў Дзяржаўны геадэзічны каталёг у якасьці пунктаў дзяржаўнай геадэзічнай сеткі.

## Практычнае выкарыстаньне
Мяркуецца практычнае выкарыстаньне геаграфічнага цэнтру Беларусі ў якасьці ўласна беларускай зыходнай астранома-геадэзічнай даты са сваёй арыентацыяй на целе геоіда і рэфэрэнц-эліпсоіда, прыбліжанага да паверхні Беларусі. У выніку зьмяншаецца скажэньне лініяў і плошчаў пры праектаваньні іх на паверхню адноснасьці і стварэньні картаў інжынэрнага прызначэньня. 

## Як дабрацца зь Менску
Вёска Антанова знаходзіцца за 1,5 км ад ст. Вендзеж (Гомельскі кірунак, не даяжджаючы дзьвюх станцыяў да ст. Пухавічы).

## Вонкавыя спасылкі
* Геаграфічны цэнтар Беларусі на Radzima.org
* Вандроўка да цэнтру Беларусі

Катэгорыя:Геаграфія Беларусі
Катэгорыя:Пухавіцкі раён