open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Каралеўства Нідэрляндаў

**Каралеўства Нідэрляндаў** складаецца зь 7 тэрыторыяў. Апроч уласна Нідэрляндаў, якія знаходзяцца ў Заходняй Эўропе, да Каралеўства належыць 6 валоданьняў у Карыбскім моры. Аруба, Кюрасао й Сінт-Мартэн зьяўляюцца *вольна асацыяванымі дзяржавамі* ў складзе Каралеўства, Банэйр, Сінт-Эстатыюс ды Саба — *асаблівыя супольнасьці* (), якія не ўваходзяць у ніводную зь нідэрляндзкіх правінцыяў. Агульнадзяржаўнай канстытуцыяй краіны ад 1954 году зьяўляецца Хартыя Каралеўства Нідэрляндаў.

Плошча Каралеўства Нідэрляндаў складае 42 519 км², ягонае насельніцтва — 16 801 000 чал. Плошча карыбскай часткі Каралеўства — 993 км², насельніцтва 301 000 чал.
Сацыяльная геаграфія

**Сацыя́льная геагра́фія** — адзін з разьдзелаў сацыяльна-эканамічнае геаграфіі; навука, якая дасьледуе прасторавае адрозьненьне (дыфэрэнцыяцыю) сацыяльных структураў ды ўзаемадзеяньне гэтых структураў і геаграфічнага асяродзьдзя, у якім яны знаходзяцца. У сфэру сацыяльнай геаграфіі ўваходзяць прычыны пасяленьня людзей на дадзенай тэрыторыі, разьвіцьцё тыпаў паселішчаў, прычыны й кірункі міграцыяў. Сацыяльная геаграфія таксама вывучае ўплыў умоваў, у якіх знаходзяцца тыя ці іншыя паселішчы, на фармаваньне нэгатыўных сацыяльных зьяў  (такіх як беспрацоўе, беднасьць, злачыннасьць).
Геапалітыка

**Геапалі́тыка** (**геаграфічная палітыка**, ад  (Зямля) ды  — дзяржаўны/супольны лад, дзяржаўныя/супольныя справы) — навука аб кантраляваньні тэрыторыяў, аб заканамернасьцях разьмеркаваньня і пераразьмеркаваньня сфэраў уплыву (цэнтраў сілы) розных дзяржаваў ды міждзяржаўных аб'яднаньняў. Геапалітыка, як грамадзка-геаграфічная навука, зьяўляецца часткай палітычнае геаграфіі.

Сучасная геапалітыка разьдзяляецца на *традыцыйную*, *новую* (ці геаэканоміку) й *найноўшую* (ці геафілязофію).  Галоўнымі галінамі традыцыйнае геапалітыкі зьяўляюцца вайскова-палітычная моц дзяржавы й дамінуючая роля геаграфічных фактараў у захопе чужых тэрыторыяў. Паводле меркаваньня Карла Гаўсгофэра, традыцыйная геапалітыка зьяўляецца «геаграфічным розумам» дзяржавы. Галоўная галіна геаэканомікі, у адрозьненьне ад геапалітыкі — эканамічная моц дзяржавы. У найноўшай геапалітыцы над палітыкай ды эканомікай дамінуе «сіла духу» краіны. Паводле меркаваньня У. Дзергачова, яна спрыяе пераадоленьню традыцыйнага геаграфічнага і эканамічнага дэтэрмінізму, пашырэньню базісных фактараў, якія вызначаюць паводзіны дзяржаваў у міжнародных адносінах.

## Крыніцы
Гамарбю Стакгольм

«**Гамарбю**» () — швэдзкі футбольны клюб з гораду Стакгольму. Клюб мае карані ў Асацыяцыі вясьлярнага спорту Гамарбю, якая была заснаваная яшчэ ў 1889 годзе. У 1897 годзе гэтая асацыяцыя разьдзялілася адпаведна відам спорту і была перайменаваная ў «Спартовы клюб Гамарбю» (), ці скарочана Hammarby IF. У 1915 годзе ў выніку аб’яднаньня з клюбам Klara SK было заснаванае футбольнае аддзяленьне. Упершыню клюб выступіў у Альсвэнскане ў 1924 годзе. Чэмпіён Швэцыі (2001).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Стакгольм
Падрэчча

Назву **Падрэчча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Падрэчча — вёска ў Жабінкаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Падрэчча — вёска ў Качэрыцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Падрэчка
Печ (сузор’е)

**Печ** () — сузор’е ў паўднёвай частцы зорнага неба. Створанае ў 1756 годзе францускім астраномам Нікаля Люі дэ Лякайлем, сузор’е зьяўляецца адным з 88 сучасных сузор’яў.

## Гісторыя
Нікаля Люі дэ Лякайль даў сузор’ю першапачатковую назву *Хімічная Печка* (). Ва «Ўранаграфіі» Ёгана Бодэ на месцы гэтага сузор’я месьцілася сузор’е *Хімічны Апарат* (), але далей гэтая назва не была скарыстаная.

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Сузор’і
Катэгорыя:Паўднёвыя сузор’і
Грэгар Мэндэль

**Грэгар Ёган Мэндэль** (; 20 ліпеня 1822, Гінчыцы, Сылезія, Аўстрыйская імпэрыя (у сучаснай Чэхіі) – 6 студзеня 1884, Брно, Аўстра-Вугоршчына) — аўстрыйскі біёляг і батанік, вядомы па сваім унёску ў разьвіцьцё ўяўленьня аб спадчыннасьці. Адкрыцьцё ім заканамернасьцяў спадчынасьці манагенных прыкметаў (гэтыя заканамернасьці вядомыя ў сучаснай біялёгіі як законы Мэндэля) стала першым крокам на шляху да сучаснай генэтыкі.

## Біяграфія
Грэгар Ёган Мэндэль нарадзіўся й быў ахрышчаны 20 ліпеня 1822 году. Дата 22 ліпеня, якую часта прыводзяць як дзень нараджэньня Мэндэля, зьяўляецца памылковай.

## Крыніцы
Жанатан Шмід

**Жаната́н Шмід** (;  22 чэрвеня 1990 году, Страсбург, Францыя) — францускі футбаліст аўстрыйскага паходжаньня, паўабаронца люксэмбурскага клюбу «Прагрэс».

## Кар’ера
У чатыры гады Шмід пачаў займацца ў дзіцячай камандзе клюбу «Страсбург», але ў 16 гадоў гулец клюб пакінуў, гуляючы спачатку ў рэгіянальным францускім, а потым нямецкім клюбе, пакуль не перайшоў у склад «Фрайбург».

### «Фрайбург»
Сэзон 2011—2012 гадоў пачаў як гулец рэзэрвовай каманды, аднак зь цягам часу стаў прыцягвацца да матчаў асноўнай каманды. У лютым 2012 году забіў свой першы гол у Бундэсьлізе, ускалыхнуўшы сетку за брамай «Вэрдэру».

## Асабістае жыцьцё
Маці Жанатана зьяўляецца эльзаскай, у той час як бацька мае аўстрыйскае грамадзянства. Паводле словаў гульца ў сям’і размаўляюць на францускай, эльзаскай і нямецкай мовах.

## Дасягненьні
**«Прагрэс»**:
* Уладальнік Кубка Люксэмбургу: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Фрайбург»
* 
* 
* 
* Профіль на Fussballdaten.de

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Штэфан Кісьлінг

**Штэфан Кісьлінг** (;  25 студзеня 1984 году, Ліхтэнфэльс, Нямеччына) — нямецкі футбаліст, нападнік. За нацыянальную зборную Нямеччыны правёў 6 матчаў.

## Кар’ера
### «Нюрнбэрг»
Сваю кар’еру Штэфан распачаў у клюбе «Нюрнбэрг», дзе спачатку гуляў у моладзевай каманды, а потым і ў асноўнай. Усяго за клюб правёў 73 матчы, падчас якіх забіў 19 галоў.

### «Баер»
Сваімі пасьпяховымі выступамі за «Нюрнбэрг» атрымаў цікавасьць з боку «Баеру», у склад якога перайшоў у 2006 годзе. У новым клюбе стала пачаў забіваць, стаўшы ня толькі найлепшым бамбардзірам клюбу, але й найлепшым бамбардзірам Бундэсьлігі, забіўшы 15 галоў у сэзоне 2008—2009 гадоў.

## Міжнародная кар’ера
Штэфан дэбютаваў у складзе зборнай Нямеччыны ў таварыскім матчы супраць зборнай Даніі 28 сакавіка 2007 году.

## Дасягненьні
**Нямеччына**:
* Бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Баер»
* Профіль на fussballdaten.de
* Статыстыка на kicker.de
* Профіль на сайце transfermarkt.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Даніель Каліджуры

**Даніель Каліджуры** (;  15 студзеня 1988 году, Філінген-Швэнінген, Нямеччына) — нямецкі футбаліст італьянскага паходжаньня, паўабаронца.

## Кар’ера
У 2005 годзе Даніель трапіў у структуру клюбу «Фрайбург», дзе спачатку гуляў за рэзэрвовую каманду. Дэбютаваў у Бундэсьлізе 7 лістапада 2009 году за «Фрайбург» у матчы супраць клюбу «Бохум», выйшаўшы ў асноўным складзе ў пераможным матчы. Свой першы гол забіў 10 лютага 2012 году ў матчы супраць «Вольфсбургу», дзе каманда атрымала паразу зь лікам 2:3.

Сэзон 2013—2014 гадоў Даніель распачаў у клюбе «Вольфсбург», зь якім узгодніў кантракт да 30 чэрвеня 2017 году. У студзені 2017 году перайшоў у склад «Шальке-04». 
У чэрвені 2020 году перайшоў у «Аўгсбург».

## Дасягненьні
**«Вольфсбург»**:
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2015
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2015

## Асабістае жыцьцё
У Даніеля ёсьць малодшы брат Марка, які таксама зьяўляецца футбалістам і гуляе за клюб «Майнц».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Профіль на Fussballdaten.de
* Профіль на Weltfussball.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Жаэль Матып

**Жаэль Жоб Матып** (;  8 жніўня 1991 году, Бохум, Нямеччына) — колішні камэрунскі футбаліст нямецкага паходжаньня, паўабаронца. Гулец нацыянальнай зборнай Камэруну.

## Кар’ера
### Клюбная
Матып пачаў сваю кар’еру ў 1994 годзе ў юнацкай камандзе клюбу «Вайтмар 45», у якой гуляў да 1997 году да пераходу ў «Бохум». У 2000 годзе трапіў у моладзевую каманду «Шальке-04».

У сэзоне 2009—2010 гадоў новы галоўны трэнэр «Шальке-04» Фэлікс Магат прыцягнуў Матыпа ў галоўную каманду, і 7 лістапада 2009 году ён дэбютаваў у асноўным складзе ў матчы супраць «Баварыі» ў Мюнхэне. Дэбют атрымаўся запамінальным — Матып забіў адзіны гол «Шальке», які прынёс камандзе нічыю, і быў названы найлепшым гульцом матчу. У першым матчы 1/4 фіналу Лігі чэмпіёнаў 2010—2011 гадоў Матып на 17-й хвіліне забіў першы гол «Шальке» ў браму мілянскага «Інтэрнацыянале», тым самым зраўняўшы лік. У выніку італьянскі клюб атрымаў паразу зь лікам 2:5.

### Міжнародная
23 сьнежня 2009 году быў выкліканы ў зборную Камэруну для ўдзелу ў Кубку афрыканскіх нацыяў 2010 году, але пазьней адмовіўся ад удзелу ў турніры, спадзяючыся што будзе прыцягвацца да матчаў зборнай Нямеччыны. Аднак пазьней усё ж прыняў запрашэньне ў склад афрыканскай зборнай.

## Асабістае жыцьцё
Матып быў народжаны ў сям’і немкі й камэрунца. Ягоны брат Марвін таксама зьяўляецца футбалістам.

## Дасягненьні
**«Шальке-04»**:
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2011
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2011

**«Лівэрпул»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2020
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2022
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2022
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2022
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2019
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Шальке-04»
* Профіль на transfermarkt.de
* Профіль на fussballdaten.de

Катэгорыя:Камэрунскія футбалісты
Макс Крузэ

**Максімілян Крузэ** (;  19 сакавіка 1988 году, Райнбэк, Нямеччына) — колішні нямецкі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
Крузэ пачаў сваю кар’еру ў мясцовым клюбе. У ліпені 2005 году далучыўся да складу «Вэрдэру», аднак гуляў амаль толькі за другую каманду брэмэнцаў. 4 траўня 2009 году Макс падпісаў двухгадовы кантракт з клюбам «Санкт-Паўлі». У сэзоне 2011—2012 гадоў Макс забіў у Бундэсьлізе-2 13 галоў і аддаў 6 галявых перадачаў, дзякуючы чаму як «Санкт-Паўлі» фінішаваў з 62 пунктамі на чацьвёртым месцы.

### «Фрайбург»
Дзякуючы гэткаму посьпеху з гамбурскім клюбам Макс быў запрыкмечаны «Фрайбургам», да якога далучыўся ўлетку 2012 году й адразу стаўся ягоным лідэрам. Дэбютаваў за свой новы клюб 18 жніўня 2012 году ў матчы на Кубак Нямеччыны супраць клюбу «Вікторыі», які скончыўся зь лікам 2:1 на карысьць гульцоў з Фрайбургу, а Крузэ забіў першы гол і стаўся асыстэнтам для свайго партнэра Сэбастыяна Фрайса. 25 жніўня Крузэ дэбютаваў за клюб у Бундэсьлізе, забіўшы гол у матчы супраць «Майнцу», які скончыўся ўнічыю 1:1.

### «Барусія» Мёнхэнглядбах
Пасьля выбітнага сэзону за «Фрайбург» Крузэ падпісаў 4-гадовы кантракт з клюбам «Барусія» зь Мёнхэнглядбаху ў красавіку 2013 году.

## Міжнародная кар’ера
За галоўную зборную Нямеччыны Макс дэбютаваў 29 траўня 2013 году матчам супраць Эквадора. 2 чэрвеня 2013 году ў матчы супраць зборнай ЗША на 79 хвіліне забіў свой першы гол за нацыянальную зборную.

## Дасягненьні
**«Вольфсбург»**:
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Фрайбург»
* 
* 
* 
* Профіль на fussballdaten.de

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Мужчынская зборная Славаччыны па хакеі

**Збо́рная Слава́ччыны па [[Хакей|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда Славаччыны, чэмпіёны сьвету 2002 року. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 рок знаходзіцца на 8 месцы. Кіроўны орган — Славацкі хакейны зьвяз.

## Мінуўшчына
Зборная была створаная ў 1993 року па распадзе Чэхаславаччыны. Дырэктарат ІІХФ вызначыў, што прадстаўніцаю былой чэхаславацкай зборнай у групе А чэмпіянату сьвету будзе чэская каманда, таму ў 1994 року Славаччына стартавала ў групе C і за два рокі выйшла ў найвышэйшы дывізіён, дзе й знаходзіцца бесьперапынна з 1996.

У 2000 Славаччына дасягнула першага сур’ёзнага посьпеху, выйшаўшы ў фінал сусьветнага першынства, дзе саступіла зборнай Чэхіі зь лікам 3:5. Праз два гады славакі дабіліся пакуль што адзінае перамогі на чэмпіянаце сьвету, перамогшы ў фінале 4:3 расейцаў. У наступным року славакі ізноў заваявалі мэдалі, гэтым разам бронзавыя. Пасьля вынікі пакрысе пачалі пагаршацца.

Найвышэйшым дасягненьнем зборнай Славаччыны на Алімпійскіх гульнях стала 4-е месца ў Ванкувэры: славацкія хакеісты дайшлі да паўфіналу, дзе саступілі канадцам, а пасьля ў матчы за 3-е месца — фінам.

У 2011 Славаччына ўпершыню прымала сусьветнае першынство. Аднак нават пры дамашняй падтрымцы гаспадары ня здолелі прабіцца ў плэй-оф. У наступным року зборная Славаччыны сэнсацыйна заняла 2-е месца, саступіўшы ў фінале зборнай Расеі 6:2. Аднак ужо праз год каманда саступіла ў групе па булітах аўстрыйцам і ў чвэрцьфінале скончыла выступ паразаю ад Фінляндыі 0:2, а ў 2014 і ўвогуле ня здолела выйсьці з групы.

## Вынікі

### Алімпійскія гульні

### Чэмпіянат сьвету

### Кубак сьвету

### Зводная табліца

## Найлепшыя гульцы

|-
|
### Паводле колькасьці гульняў

|
### Паводле колькасьці шайбаў

|}

## Дадатковыя зьвесткі
* Першая гульня сучаснай Славаччыны:  2:2  (12 лютага 1993)
* Першы гол — Уласьціміл Плавуха (12 лютага 1993)
* Найдаўжэйшая пераможная сэрыя — 10x (8.4.1995 — 31.8.1995)
* Найдаўжэйшая бяспройгрышная сэрыя — 14x (23.3.1993 — 17.12.1993)
* Найдаўжэйшая бязвыйгрышная сэрыя — 10x (8.5.2004 — 11.11.2004)
* Найдаўжэйшая сэрыя паразаў — 6x (25.8.1996 — 1.11.1996)
* Найбольшыя перамогі ў гісторыі сучаснай Славаччыны:
**  **20:0** 
**  **14:0** 
**  **14:1** 
**  **11:0** 

* Найбольшыя паразы ў гісторыі сучаснай Славаччыны:
**  **0:8** 
**  **0:8** 
**  **2:9** 
**  **0:7** 
**  **0:6** 
* 24 сакавіка 2010 славацкую зборную ўпершыню ўзначаліў замежны трэнэр — канадзец Глен Гэнлан, якога 17 жніўня 2011 замяніў чэх Уладзімер Вуйтэк.
* Для Алімпіяды-2014 фірма Nike вырабіла славацкай зборнай новую форму зь белымі палоскамі, якія пры павелічэньні апынаюцца тэкстам гімну Славаччыны.

## Глядзіце таксама
* Славацкая хакейная заля славы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Профіль на бачыне IIHF
* Славацкая хакейная фэдэрацыя

Хакей
Славаччына
Катэгорыя:Славацкі хакей
Заўтра ўстану і абваруся гарбатай

**«Заўтра ўстану і абваруся гарбатай»** () — фантастычная кінакамэдыя чэскага рэжысэра Індржыха Поляка паводле аднайменнага аповеду чэскага фантаста Ёзэфа Нэсвадбы.

## Сюжэт
Дзеяньне адбываецца ў будучыні, калі людзі атрымалі магчымасьць зьдзяйсьняць падарожжы ў часе. Камэрцыйная фірма ладзіць тэматычныя турыстычныя вандроўкі ў мінулае. Гэтым вырашае скарыстацца група нацыстаў (Уладзімер Меншык, Іржы Совак і Уласьціміл Бродзкі), якая вырашыла вярнуцца ў мінулае і перадаць Гітлеру вадародную бомбу, каб Нямеччына змагла перамагчы ў Другой сусьветнай вайне.

Пілёт машыны часу (Пэтар Костка), якога нанялі нацысты, наконадні памірае, задушыўшыся рагалікам. Ягоны брат-блізьнятка вырашае замяніць брата, ня маючы ніякага ўяўленьня пра падступны плян…

## У ролях
* Пэтар Костка — *Ян Бурэш і Карэл Бурэш*
* Іржы Совак — *Клаўс Абард*
* Уладзімер Меншык — *Рудольф Краўс*
* Уласьціміл Бродзкі — *інжынэр Баўэр*
* Іржы Лабус — *палубны мэханік*
* Слаўка Будзінава — *Кроўпава*
* Ёзэф Ветравец — *Кроўпа*
* Ёзэф Блага — *Роўсэк*
* Мары Росулкава — *Шырлі Ўайт*
* Ота Шыманэк — *Патрык Ўайт*
* Пэтар Наражны — *кіроўца*
* Ітка Зеленагорская — *чалец пэрсаналу фірмы*
* Зузана Ондраўхава — *Эва Крупава*
* Роман Скамэнэ і інш.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Чэска-Славацкая фільмавая база 
* 
* Апісаньне фільма  на kinobox.cz

Катэгорыя:Фільмы 1977 году
Катэгорыя:Фантастычныя камэдыі
Катэгорыя:Чэхаславацкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы на чэскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра падарожжы ў часе
Катэгорыя:Фільмы Індржыха Поляка
Катэгорыя:Фантастычныя фільмы
Хіросі Кіётаке

**Хіросі Кіётаке** (;  12 лістапада 1989 году, Оіта, Японія) — японскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Оіта Трыніта» і нацыянальнай зборнай Японіі.

## Кар’ера
### Клюбная
У 2004 годзе Хіросі далучыўся да моладзевай каманды клюбу «Оіта Трыніта». 9 жніўня 2008 году дэбютаваў за галоўную каманду, выйшаўшы на поле на замену на 78-й хвіліне матчу й забіўшы гол празь некалькі хвілін пасьля таго. Неўзабаве клюб сутыкнуўся з сур’ёзнымі фінансавымі праблемамі й паўабаронца падпісаў пагадненьне з клюбам «Сэрэза Осака», дзе забіў чатыры галы ў сваім першым сэзоне.

У верасьні 2011 году ён зьявіўся ў першым матчы чвэрцьфіналу Лігі чэмпіёнаў АФК, дзе дапамог сваёй камандзе перамагчы зь лікам 4:3. Гэты посьпех прыцягнуў цікавасьць да гульца, таму ўлетку 2012 году Кіётаке падпісаў пагадненьне зь нямецкім клюбам «Нюрнбэрг», якое дзейнічала да 30 чэрвеня 2016 году.

У ліпені 2014 году перайшоў у склад «Гановэру-96», з-за таго, што папярэдні клюб «Нюрнбэрг» быў вымушаны пачаць новы сэзон у Бундэсьлізе 2.

### Міжнародная
10 жніўня 2011 году Хіросі дэбютаваў у складзе зборнай Японіі ў матчы супраць зборнай Паўднёвай Карэі.

## Дасягненьні
**«Оіта Трыніта»**:
* Уладальнік Кубку японскай лігі: 2008

**«Сэрэза Осака»**:
* Уладальнік Кубка Японіі: 2017
* Уладальнік Кубку японскай лігі: 2017
* Уладальнік Супэркубка Японіі: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Нюрнбэрг»
* Профіль на transfermarkt.de
* Профіль на fussballdaten.de

Катэгорыя:Японскія футбалісты
Катэгорыя:Японскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Юрай Янашык

**Юра́й Я́нашык** (, вымаўляецца , , ; хрышчаны 25 студзеня 1688 — 17 сакавіка 1713) — вядомы славацкі злачынец, герой шматлікіх легендаў і мастацкіх твораў, дзе ягоны вобраз значна міталягізаваны. З XIX стагодзьдзя Янашык стаў сымбалем супраціву прыгнёту ня толькі на поўначы каралеўства Вугоршчына (цяперашняя Славаччына), але таксама й сярод гураляў і палякаў з Падгальля. Падчас антынацысцкага паўстаньня ў Славаччыне імя Янашыка насіла адна з партызанскіх групаў.

## Жыцьцяпіс

Юрай Янашык нарадзіўся ў вёсцы Церхава пад Габсбурскай манархіяй (цяпер у раёне Жыліна) у сям’і Марціна Янашыка і Ганны Чышнікавай. Ахрышчаны ў касьцёле Найсьвяцейшай Тройцы ў Варыне, хроснымі бацькамі Юрая сталі Якуб Мэр’яд і Барбара Крыштафікава. Меў старэйшую сястру Барбару і малодшых братоў Яна, Марціна і Адама.

У пятнаццацігадовым узросьце далучыўся да куруцкіх паўстанцаў. Пасьля паразы пад Трэнчынам быў прызваны ў габсбурскае войска. Увосень 1710, служачы ахоўнікам у Бітчы, дапамог уцячы вязьню Томашу Вугарчыку, зь якім яны стварылі бандыцкую ватагу. Пасьля выхаду Вугарчыка Янашык стаў яе аднаасобным правадыром. Банда дзейнічала пераважна ў паўночна-заходняй Вугоршчыне (цяперашняя Славаччына), уздоўж ракі Ваг між Важцам і Віхаднай, хоць часам даходзілі нават да Польшчы і Маравіі. Па большай частцы іхнімі ахвярамі станавіліся заможныя купцы. Пад даводзтвам Янашыка банда цьвёрда прытрымлівалася прынцыпу не забіваць сваіх ахвяраў; аднойчы яны дапамаглі выпадкова параненаму сьвятару. Таксама часткова мае пацьверджаньне легенда пра тое, што яны дзяліліся нарабаваным дабром зь бедакамі.

Увосені 1712 Янашык быў схоплены, аднак праз пэўны час адпушчаны з грахаўскага маёнтку. Увесну 1713 ізноў арыштаваны ў маёнтку свайго сябра Вугорчыка ў Кленаўцы. Паводле легенды, яго схапілі ў карчме Томаша Вугорчыка, калі ён пакаўзнуўся на гарошынах, кінутых яму пад ногі здрадніцай.

Суд над ім адбываўся ў Ліптаўскім Сьвятым Мікулашы 16—17 сакавіка 1713 року. Ён атрымаў сьмяротны вырак, аднак дакладная дата яго выкананьня невядомая. Паводле легенды, якая стала прапагандавацца ў XIX стагодзьдзі, яго падчапілі левым бокам на крук і такім чынам пакінулі паміраць. Гэты спосаб забойства ўжываўся ў дачыненьні да завадатараў ватагаў. Аднак існуюць таксама зьвесткі, што ён быў павешаны.

## Памяць
У 1947 року ў Чэхаславаччыне была выдадзеная дзьвюхкронавая манэта з партрэтам Янашыка.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Бачына імя Юрая Янашыка
* Янашык, славацкі Робін Гуд, у сьвятле дакумэнтальных сьведчаньняў і народнага паданьня

Катэгорыя:Нарадзіліся ў раёне Жыліна
Катэгорыя:Гуралі
Катэгорыя:Славацкі фальклёр
Паблё Аймар

**Паблё Сэзар Аймар** (;  3 лістапада 1979 году, Рыё-Куарта, Аргентына) — былы аргентынскі футбаліст, атакуючы паўабаронца. У 1999—2009 гадах — гулец нацыянальнай зборнай Аргентыны.

## Кар’ера
### Першыя гады
Паблё Аймар пачаў займацца футболам у школе аргентынскага клюбу «Эстудыянтэс». Там на яго зьвярнуў увагу тагачасны трэнэр «Рывэр Плэйт» — Даніель Пасарэльля, і неўзабаве Аймар далучыўся да юніёрскай каманды «Рывэру». 11 жніўня 1996 году ва ўзросьце 16 гадоў, Аймар дэбютаваў у чэмпіянаце Аргентыны за галоўную каманду «мільянэраў» і ў тым жа сэзоне ўпершыню за кар’еру стаў чэмпіёнам краіны. Празь некалькі гадоў Аймар заваяваў месца ў асноўным складзе «Рывэр Плэйт» і рэпутацыю аднаго з самых таленавітых футбалістаў Паўднёвай Амэрыкі.

### «Валенсія»
На Паблё прэтэндавалі адразу «Інтэр» і «Барсэлёна», але сам Аймар абраў «Валенсію» для працягу кар’еры, дзе тады гулялі трое ягоных суайчыньнікаў. Трансфэр Аймара, то бок 24 млн даляраў, стаў самым буйным у гісторыі «кажаноў».

У «Валенсіі» Аймар адразу заявіў пра сябе як гулец стартавага складу. Ён дапамог валенсійцам дабрацца да фіналу Лігі чэмпіёнаў 2000—2001 гадоў, аднак там яго й усю каманду спасьцігла няўдача — «Валенсія», якая вяла ў ліку па ходзе гульні, атрымала паразу ў сэрыі пэнальці мюнхэнскай «Баварыі». У наступным сэзоне з «Валенсіяй» Аймар атрымаў перамогу ў чэмпіянаце Гішпаніі, у 2004 годзе «кажаны» паўтарылі гэты посьпех, дадаўшы да гішпанскага тытулу перамогу ў Кубку УЭФА й Супэркубку Эўропы.

### Працяг
У 2006 годзе Аймар перайшоў з «Валенсіі» ў «Сарагосу», якая заплаціла за аргентынца 11 млн эўра. Афіцыйныя прадстаўнікі новай каманды Паблё назвалі гэты трансфэр «самым важным у гісторыі клюбу». Але надоўга затрымацца ў сталіцы Арагону ў Аймара не атрымалася, бо ў 2008 годзе «Caрагоса» вылецела зь Ля Лігі, і ён вырашыў зьмяніць клюб. Новым месцам працы Аймара стала «Бэнфіка».

## Міжнародная кар’ера
У 1999 годзе Паблё ўпершыню быў выкліканы ў асноўную каманду зборнай Аргентыны. Аймар браў удзел ў чэмпіянатах сьвету 2002 і 2006 гадоў у складзе зборнай Аргентыны.

## Дасягненьні
### Клюбныя
**«Рывэр Плэйт»**:
* Чэмпіён Аргентыны (3): 1997, 1999 (а), 2000 (к)
* Уладальнік Супэркубка Лібэртадорэс: 1997

**«Валенсія»**:
* Чэмпіён Гішпаніі (2): 2002, 2004
* Уладальнік Кубка УЭФА: 2004
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2004

**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2010
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі (4): 2009, 2010, 2011, 2012

**«Джахор Дарул Такзім»**:
* Чэмпіён Малайзіі: 2014

### Міжнародныя
**Аргентына**:
* Срэбраны прызэр Кубка Амэрыкі: 2007

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Бэнфікі»
* Профіль на сайце PortuGOAL
* Статыстыка на сайце ForaDeJogo
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Максіміляна Пэрэйра

**Вікторыё Максіміляна «Максі» Пэрэйра Паэс** (;  8 чэрвеня 1984 году, Мантэвідэо, Уругвай) — колішні уругвайскі футбаліст, правы абаронца й паўабаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Уругваю.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў прафэсійную кар’еру ў 18-гадовым узросьце ў складзе клюбу «Дэфэнсор Спортынг». Разам з Альвара Гансалесам складаў касьцяк той каманды некалькіх сэзонаў, які распаўся па заканчэньні сэзону 2006—2007 гадоў, калі Гансалес быў прададзены ў «Бока Хуніёрс», а Пэрэйра пераехаў у Партугалію, дзе стаў выступаць за «Бэнфіку».

У сэзоне 2007—2008 гадоў Пэрэйра ў асноўным выступаў на пазыцыі правага паўабаронцы, а ў сэзоне 2008—2009 гадоў быў перамешчаны ў абарону, паколькі з каманды ў «Рэал Бэтыс» сышоў Нэлсан Маркуш.

### Міжнародная
Першы матч за зборную Ўругваю Максі Пэрэйра правёў 26 кастрычніка 2005 году ў сустрэчы супраць зборнай Мэксыкі.

## Дасягненьні
**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2010, 2014, 2015
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2014
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі: 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015
* Уладальнік Супэркубка Партугаліі: 2014

**«Порту»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2018
* Уладальнік Супэркубка Партугаліі: 2018

**«Пэньяроль»**:
* Чэмпіён Уругваю: 2021

**Уругвай**:
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Бэнфіка»
* Статыстыка на сайце ForaDeJogo
* Статыстыка на National Football Teams
* Профіль на transfermarkt.de

Катэгорыя:Уругвайскія футбалісты
Неманья Маціч

**Неманья Маціч** (;  1 жніўня 1988 году, Шабац, СФРЮ) — сэрбскі футбаліст, паўабаронца італьянскага клюбу «Сасуолё». Мае на сваім рахунку выступы ў складзе нацыянальнай зборнай Сэрбіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Ва ўзросьце 18 гадоў дэбютаваў у клюбе «Калубара». У 2007 годзе перайшоў у славацкі клюб «УСС Кошыцы». У славацкім чэмпіянаце правёў 64 матчы, забіўшы ў іх 4 мячы. Там жа гулец атрымаў славацкае грамадзянства. У 2009 годзе ў складзе «Кошыцы» стаў уладальнікам Кубка Славаччыны, у фінале абыграўшы «Артмэдыю» зь лікам 3:1. 18 жніўня 2009 году перайшоў у склад «Чэлсі» за 1,5 млн эўра, падпісаўшы чатырохгадовы кантракт з ангельскім клюбам, аднак у аснове лёнданскага клюбу практычна не выступаў.

У жніўні 2010 году, склаўшы кампанію іншаму сэрбскаму гульцу «Чэлсі» Слабадану Райкавічу, Неманья на правах арэнды перайшоў у нідэрляндзкі «Вітэс». 31 студзеня 2011 году Маціч быў пераведзены ў партугальскі клюб «Бэнфіка», паўдзельнічаўшы ў абмене на бразыльскага цэнтральнага абаронцу Давіда Луіса. Акрамя гэтага лісабонскі клюб атрымаў яшчэ кампэнсацыю ў памеры 25 млн эўра. 13 студзеня 2013 году Маціч забіў свой першы гол за «Бэнфіку» ў выніковай гульні 2:2 супраць клюбу «Порту». На наступны дзень, ён быў уганараваны падаўжэньнем кантракту да 2018 году.

У матчы 1/32 фіналу Лігі Эўропы Маціч заіў пераможны мяч у браму нямецкага «Баеру», запясьпечаўшы такім чынам лік 3:1 на карысьць партугальцаў. Неманья быў неад’емным чальцом клюбу на працягу ўсяго часу выступаў за каманду. 15 траўня 2013 году Маціч у фінале Лігі Эўропы сустрэўся са сваімі былымі аднаклюбнікамі, аднак «Бэнфіка» тым днём трывала паразу зь лікам 1:2. 4 ліпеня 2013 году Неманья быў абраны найлепшым гульцом чэмпіянату Партугаліі, да таго атрымліваўшы 3 перамогі ў намінацыі найлепшы гулец месяцу падчас сэзону.

15 студзеня 2014 году Маціч вярнуўся ў «Чэлсі», за гульца «сінія» выклалі суму ў памеры 21 млн эўра. Кантракт з гульцом быў разьлічаны на пяць з паловай гадоў. Праз чатыры дні пасьля складаньня дамовы Неманья ў ​​другі раз дэбютаваў за клюб, замяніўшы Віліяна ў пераможным матчы супраць «Манчэстэр Юнайтэд» зь лікам 3:1.

### Міжнародная
У складзе зборнай Сэрбіі дэбютаваў 14 сьнежня 2008 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Польшчы (1:0). У сьнежні 2012 году Маціч заявіў, што ня будзе гуляць за зборную Сэрбіі ў той час як Сініша Міхайлавіч будзе зьяўляцца ейным трэнэрам. Гэтае рашэньне было выклікана тым, што апошнія 5 матчаў да гэтага Маціч не правёў ніводнай мінуты на пляцоўцы ў складзе нацыянальнай камандзе. 6 верасьня 2013 году, ужо пасьля звальненьня Міхайлавіча, Маціч вярнуўся ў зборную, прыняўшы ўдзел у адборачным матчы да чэмпіянату сьвету 2014 году супраць зборнай Харватыі.

## Дасягненьні
**«Кошыцы»**:
* Уладальнік Кубка Славаччыны: 2009

**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны (2): 2010, 2015
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2010
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2015

**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2014
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі: 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* Профіль на афіцыйным сайце «Бэнфікі»
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Сэрбскія футбалісты
Луізан

**Андэрсан Луіс да Сылва** () больш вядомы як **Луізан** (;  13 лютага 1981 году, Ампару, Бразылія) — былы бразыльскі футбаліст, абаронца. Гулец нацыянальнай зборнай Бразыліі. Неаднаразовы ўдзельнік чэмпіянатаў сьвету.

## Кар’ера
### Пачатак
Луізан пачаў кар’еру ў клюбе «Жувэнтус», за які правёў 18 матчаў і забіў 1 гол. У 2000 годзе гулец перайшоў у «Крузэйру», за які правёў 60 матчаў і забіў 9 галоў.

### «Бэнфіка»
У студзені 2004 году Луізан перайшоў у партугальскую «Бэнфіку», якая заплаціла за пераход бразыльца 1 млн эўра.

У сваёй дэбютнай гульні за клюб каманда згуляла ўнічыю 3:3 з «Бэленэнсішам». Першыя некалькі месяцаў у «Бэнфіцы» Луізан выступаў няўдала, было нават закранута пытаньне аб магчымасьці ягонага вяртаньня ў Бразылію. У наступным сэзоне гулец заняў цьвёрдае месца ў цэнтры абароны клюбу, правёўшы 29 матчаў, і ў канцы сэзону забіў вырашальны мяч у браму «Спортынга», які прынёс «Бэнфіцы» ня толькі перамогу, але й чэмпіёнскі тытул.

Улетку 2008 году, пасьля сэзону, у якім Луізан прапусьціў частку матчаў з-за траўмаў і доўга набіраў форму, у выніку чаго страціў месца ў складзе, ён захацеў зьмяніць клюб. Ім цікавіліся «Ювэнтус» і маскоўскі «Спартак», аднак зьдзелкі не адбыліся. У выніку бразылец застаўся ў камандзе.

## Міжнародная кар’ера
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Бразыліі ў ліпені 2001 году.

## Дасягненьні
**«Крузэйра»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2003
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 2003
* Чэмпіён штату Мінас-Жэрайс: 2003

**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2005, 2010, 2014, 2015, 2016, 2017
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2004, 2014, 2017
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі: 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2015, 2016
* Уладальнік Супэркубка Партугаліі: 2005, 2014, 2015, 2016

* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2004

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Бэнфіка»
* Профіль на PortuGOAL
* Статыстыка на ForaDeJogo
* Статыстыка на Zerozero
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Прыдалоневы сындром

**Прыдалоневы сындром** — зьняменьне пальцаў рукі празь перацісканьне сярэдняй нэрвы між касьцямі і сухажыльлем цягліцаў прыдалоньня.

## Папярэджаньне
Хвароба прадухіляецца штодзённым выкананьнем практыкаваньняў для рук: трасеньне, уздым і кручэньне далоняў, кулакоў і кончыкаў пальцаў, сьцісканьне пальцаў у кулак і націск на пальцы з боку далоні. Таксама варта пры працы за сталом: 1) трымаць рукі сагнутымі ў локцях пад простым кутом (90°), 2) далоні класьці найдалей ад краю стала і трымаць выпрастанымі, 3) выкарыстоўваць крэсла з падлакотнікамі і стол з выпукласьцямі для прыдалоньня, 4) разьмяшчаць локці блізка да тулава.

## Чыньнікі
Немачы спрыяе дыябэт, падагра, хваробы суставаў і парушэньні абмену рэчываў, удар далоні і перадплечча, працяглыя аднастайныя паўторныя рухі далонямі і пальцамі рук.

## Праявы
Аб хваробе сьведчаць непрыемныя адчуваньні ў вобласьці прыдалоньня, далоні і пальцаў рук, аслабленьне пальцаў і слабасьць пашкоджанай далоні, боль і цяжар у руцэ, няспрытнасьць пальцаў пры пісьме, боль у прыдалоневым суставе пры спробе падняць цяжкі прадмет, зьнікненьне адчувальнасьці ўчасткаў паверхні рук і атрафія цягліцаў прыдалоньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Нэўралёгія
Харэзмская вобласьць

**Харэ́змская вобласьць** () — вобласьць на захадзе Ўзбэкістану.

## Геаграфія
Вілаят знаходзіцца на захадзе краіны. На поўначы мяжуе з Рэспублікай Каракалпакстан, на паўднёвым усходзе — з Бухарскай вобласьцю, на поўдні — з Туркмэністанам. Плошча адзінкі складае 6300 км².

## Адміністрацыйнае ўладкаваньне
У склад вобласьці ўваходзяць 11 адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак: 10 раёнаў і горад Ургенч. 

## Дэмаграфія
Колькасьць насельніцтва складае 1 601 100 чалавек.

## Транспарт
Праз вобласьць праходзіць чыгунка, якая злучае адміністрацыйны цэнтар горад Ургенч зь іншымі гарадамі Ўзбэкістану і Туркмэністану. Аўтамабільныя магістралі злучаюць населеныя пункты вобласьці між сабою, населенымі пунктамі іншых вобласьцяў Узбэкістану. Таксама ёсьць аўтамагістралі, што злучаюць населеныя пункты вобласьці з Туркмэністанам.

## Вонкавыя спасылкі
* ХОРАЗМ ВИЛОЯТИ ҲОКИМЛИГИ расмий сайти

Катэгорыя:Узбэкістан
Оскар Кардоса

**О́скар Рэнэ́ Кардо́са Мары́н** (;  20 траўня 1983 году, Хуан-Эўлёхіё-Эстыгарыбія, Парагвай) — парагвайскі футбаліст, нападнік клюбу «Лібэртад» і гулец нацыянальнай зборнай Парагваю. Двойчы абіраўся найлепшым футбалістам году ў Парагваі (2006 і 2009).

## Кар’ера
### Клюбная
Да 2006 году Оскар гуляў у розных парагвайскіх клюбах. У другой палове 2006 году ён перайшоў у аргентынскі «Ньюэлз Олд Бойз» за 1,2 млн даляраў ЗША. За першы сэзон Оскар згуляў 16 матчаў і забіў 11 мячоў. Дзякуючы сваёй добрай гульні Кардоса атрымаў прыз футбаліста году ў Парагваі.

20 чэрвеня 2007 году Оскар перайшоў у «Бэнфіку» за 9,1 млн эўра за 80% правоў на гульца. Кар’ера ў Партугаліі ў Кардоса пачалася вельмі добра, ён пачаў рэгулярна выходзіць у асноўным складзе й стаў найлепшым бамбардзірам клюбу з 16 мячамі ў розных спаборніцтвах. У сэзоне 2009—2010 гадоў забіў у чэмпіянаце Партугаліі 26 мячоў у 29 матчах і стаў найлепшым бамбардзірам чэмпіянату, што дапамагло «Бэнфіцы» атрымаць перамогу ў партугальскім чэмпіянаце ўпершыню з 2005 году. Яшчэ 10 мячоў Кардоса забіў за сэзон у Лізе Эўропы, падзяліўшы з Кляўдыё Пісара тытул найлепшага бамбардзіра турніру.

4 жніўня 2014 году «Бэнфіка» абвесьціла пра пераход гульца ў турэцкі «Трабзанспор» 5 млн эўра. Акрамя таго, выплаты могуць быць павялічаны яшчэ на 1,6 млн эўра ў залежнасьці ад вынікаў гульні футаліста.

### Міжнародная
Свой першы матч за зборную Парагваю Кардоса правёў 5 сакавіка 2007 году супраць зборнай Мэксыкі. У гэтым жа матчы ён забіў свой першы гол на міжнароднай арэне.

## Дасягненьні
**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2010, 2014
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2014
* Уладальнік Кубка партугальскае лігі: 2009, 2010, 2011, 2012, 2014

**«Алімпіякос»**:
* Чэмпіён Грэцыі: 2017

**«Лібэртад»**:
* Чэмпіён Парагваю: 2021(а), 2022(а), 2023(а), 2023(к), 2024(а)
* Уладальнік Кубка Парагваю: 2019, 2023
* Уладальнік Супэркубка Парагваю: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Бэнфіка»
* Профіль на PortuGOAL
* Статыстыка на ForaDeJogo
* Статыстыка на Zerozero
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Парагвайскія футбалісты
Давід Луіс

**Давід Луіс Марэйра Марыньню** (;  22 красавіка 1987 году, Дыядэма, Бразылія) — бразыльскі футбаліст, абаронца кіпрскага клюбу «Пафас». Частку сваёй кар’еры правёў у Ангельшчыне, выступаючы за «Чэлсі» й «Арсэнал». Былы гулец нацыянальнай зборнай Бразыліі.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў кар’еру ў клюбе «Віторыя». Ва ўзросьце 16 гадоў дэбютаваў у аснове каманды й хутка стаў гульцом асноўнага складу клюбу. У 2006 годзе Давід Луіс дапамог «Віторыі» выйсьці ў Сэрыю А, чым прыцягнуў увагу некалькіх клюбаў у краіне й за мяжой.

31 студзеня 2007 году Давід Луіс, на правах арэнды, перайшоў у партугальскі клюб «Бэнфіка», які шукаў замену Рыкарду Рошу, які сышоў у «Тотэнгэм Готспур». Давід дэбютаваў у складзе каманды ў матчы 1/16 Кубка УЭФА супраць францускага «Пары Сэн-Жэрмэн», замяніўшы траўмаванага Луізана. «Бэнфіка» трывала паразу ў матчы зь лікам 1:2, але выйшла ў наступны раўнд, перамогшы з агульным лікам 4:3. Па заканчэньні сэзону Давід Луіс падпісаў 5-гадовы кантракт з «Бэнфікай». Партугальская клюб выплаціў «Віторыі» 500 тысяч эўра за абаронцу. Аднак у новым сэзоне Луіс правёў толькі 13 гульняў, часьцяком прайграючы канкурэнцыю партнэрам па камандзе.

1 лютага 2011 году Давід Луіс стаў гульцом «Чэлсі», падпісаўшы кантракт на 5 гадоў. 6 лютага 2011 году Луіс дэбютаваў за лёнданскі «Чэлсі», выйшаўшы на замену на 73-й хвіліне ў матчы супраць «Лівэрпулу».

23 траўня 2014 году, «Чэлсі» і францускі клюб «Пары Сэн-Жэрмэн» абвесьцілі аб пагадненьні на нераход Луіса ў парыскі клюб. Дамова былаканчаткова зацьверджана 10 чэрвеня, калі адчынілася трансфэрнае вакно. Як паведамляецца сума ўгоды склала да 40 мільёнаў фунтаў, што зьяўляецца рэкордным паказчыкам для абаронцы.

### Міжнародная
10 жніўня 2010 году Луіс дэбютаваў у складзе зборнай Бразыліі ў таварыскай гульні супраць зборнай ЗША, у якой бразыльцы атрымалі перамогу зь лікам 2:0.

## Дасягненьні
**«Віторыя»**:
* Чэмпіён штата Баія: 2005

**«Бэнфіка»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2010
* Уладальнік Кубк партугальскае лігі: 2009, 2010, 2011

**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2017
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2012, 2018
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2012
* Пераможца Лігі Эўропы : 2013, 2019

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Францыі: 2015, 2016
* Уладальнік Кубка францускай лігі: 2016
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2015, 2016

**«Арсэнла»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2020
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2020

**«Фламэнгу»**:
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 2022, 2024
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2022

**Бразылія**:
* Пераможца Кубак канфэдэрацыяў: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Чэлсі»
* Профіль на Soccerbase

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Мельніцкая унія

**Ме́льніцкая у́нія** — саюз паміж Каралеўствам Польскім і Вялікім Княствам Літоўскім. Акт уніі быў падпісаны 23 кастрычніка 1501 году ў горадзе Мельнік Падляскага ваяводзтва пры абраньні каралём польскім і вялікім князем літоўскім Аляксандра, але ня быў зацьверджаны соймам Вялікага Княства Літоўскага й так і не набыў моц.

## Гісторыя
Яшчэ Крэўскай уніяй 1385 году паміж Каралеўствам Польскім і Вялікім Княствам Літоўскім усталёўвалася асабістая унія. Першая асабістая унія, гэта значыць кіраваньне абедзьвюма дзяржавамі адным манархам, працягвалася да 1401 году, калі паводле Віленска-Радамскай уніі Вітаўт быў афіцыйна прызнаны вялікім князем літоўскім. Асабістая унія была адноўленая ў 1447 годзе, калі вялікі князь літоўскі Казімер стаў адначасова й каралём польскім. За сьмерцю Казімера ў 1492 годзе асабістая унія зноў касавалася: каралём польскім быў абраны яго сын Ян Ольбрахт, а вялікім князем літоўскім іншы сын — Аляксандар. 17 чэрвеня 1501 году Ян Ольбрахт сканаў, што адкрывала шляхі для аднаўленьня асабістай уніі шляхам абраньня каралём польскім Аляксандра.

Польскія магнаты, якія імкнуліся да інкарпарацыі Вялікага Княства Літоўскага ў склад Польскай Кароны, скарысталіся ваеннымі няўдачамі першага ў вайне з Масквой 1500—1503 гадоў і бескаралеўем і зрабілі чарговую спробу аб’яднаць абедзьве дзяржавы пад кіраўніцтвам Польшчы. 3 кастрычніка паміж дэлегацыяй польскага сойму з аднаго боку й вялікім князем Аляксандрам і вялікакняскай радай зь іншай у Петркаве была складзеная папярэдняя дамова, пазьней зацьверджаная пры абраньні Аляксандра каралём польскім.

Паводле акту уніі ў будучыні замест асобных манархаў будзе абірацца агульны кароль, абіраны на сумесным сойме прадстаўнікоў Каралеўства Польскага й Вялікага Княства Літоўскага ў Петркаве. Прадугледжвалася таксама ўвядзеньне адзінай сыстэмы грашовага звароту й правядзеньне адзінай вонкавай і ўнутранай палітыкі. Дзяржаўныя пасады й суды захоўваліся асобныя. Такім чынам, спадчынная манархія ператваралася б у выбарную, прычым большасьць выбарнікаў былі б прадстаўнікамі Каралеўства Польскага, дзяржаўная самастойнасьць Вялікага Княства Літоўскага была б фактычна ліквідаваная.

Акт Мельніцкай уніі быў падпісаны Аляксандрам і 27 прадстаўнікамі Вялікага Княства Літоўскага, але з умовай далейшага пацьверджаньня яго літоўскім соймам. У 1505 годзе сойм, большасьць дэлегатаў якога былі прыхільнікамі незалежнасьці Вялікага Княства Літоўскага, не зацьвердзіў акт уніі, які так і не набыў моц. Супраць уніі выступаў і Аляксандар, якому ліквідацыя спадчыннасьці трону была невыгодная.

## Крыніцы й заўвагі

## Літаратура
* *Halecki O.* Dzieje unii jagiellońskiej. — T. 1-2. — Kraków, 1919—1920.
* *Kutrzeba S., Semkowicz W.* Akta Unji Polski z Litwa, 1385—1791. — Kraków, 1932.

Катэгорыя:Польска-літоўскія уніі
Тамара Саланевіч

**Тама́ра Салане́віч** (; 17 верасьня 1938, Нараўка — 18 ліпеня 2000, Беласток) — беларуска-польская кінарэжысэрка і сцэнарыстка.

## Біяграфія
Нарадзілася ў сям’і беларускіх інтэлігэнтаў (бацькі Мікола і Вольга). Закончыла Міхалоўскі ліцэй, а пасьля — факультэт польскай філялёгіі варшаўскага ўнівэрсытэту і пасьлядыплёмную журналісцкую студыю.

Працавала на Польскім тэлебачаньні, сьпярша ў Варшаве, пасьля — у Беластоку.

Тэмай яе большасьці дакумэнтальных фільмаў была Беласточчына і беларуская нацыянальная мяншыня ў Польшчы. Самым вядомым яе фільмам зьяўляецца «*Крэсовая баляда 1935*», якая паказвае жыцьцё беларускай вёскі ў міжваеннай Польшчы.

Пасьмяротна ўзнагароджаная Крыжам Ордэну адраджэньня Польшчы, у яе роднай Нараўцы існуе галерэя яе імя.

## Фільмы
* 1966 *Горад на краі Пушчы* (*Miasto na skraju Puszczy*)
* 1974 *Антыгона ў пуні* (*Antygona w stodole*)
* 1975 *Гэля Пацэвічанка з Задваранаў* (*Hela Pacewiczówna z Zadworzan*)
* 1977 *Зямля* (*Ziemia*)
* 1978 *Хто за, хто супраць, хто не галасаваў* ("Kto za, kto przeciw, kto sie wstrzymał*)
* 1982 *Вузкі пуць* (*Wąski tor*)
* 1985 *Крэсовая баляда 1935* (*Kresowa ballada 1935*)
* 1985 *Непрысутны, галаву злажыў на полі хвалы* (*Nieobecny, poległ na polu chwały*)
* 1987 *Валатоўка з Гараноў* (*Siłaczka z Goran*)
* 1988 *Вятрак у даліне* (*Wiatrak w dolinie*)
* 1988 *Андрэй ды Марыя*(*Andrzej i Maria*)
* 1988 *Ахвяра* (*Żertwa*)
* 1993 *Мэлёдыя душы* (*Melodia duszy*)
* 1994 *Ужо няздатныя* (*Już niepotrzebni*)
* 1995 *Бізантыя ў Гайнаўцы* (*Bizancjum w Hajnówce*)
* 1995 *Прыгода грамадзяніна Пікуціна* (*Przeżycie obywatela Pikutina*)
* 1995 *Польскі беспрытульнік* (*Polski podrzutek*)
* 1995 *Лэмка са Ждыні* (*Łemko ze Żdyni'')

## Вонкавыя спасылкі
* Галерэя імя Тамары Саланевіч у Нараўцы 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Беларускія кінарэжысэры
Катэгорыя:Памерлі ў 2000 годзе
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Польскія кінарэжысэры
Фэрганская вобласьць

**Фэрга́нская вобласьць** () — вобласьць на ўсходзе Ўзбэкістану.

## Геаграфія
Вілаят знаходзіцца на ўсходзе краіны. На паўночным усходзе вілаят мяжуе з Андыжанскім вілаятам, на паўночным захадзе — з Наманганскім вілаятам, на поўдні — з Таджыкістанам і Кыргыстанам. Плошча адзінкі складае 6800 км².

## Адміністрацыйнае ўладкаваньне
У склад адзінкі ўваходзяць 15 раёнаў.

## Дэмаграфія
Колькасьць насельніцтва складае прыкладна 3 317 000 чалавек. 

## Транспарт
Праз вобласьць праходзіць чыгунка, якая злучае гарады вобласьці зь іншымі гарадамі Ўзбэкістану, а таксама з Кыргыстанам і Таджыкістанам. Аўтамабільныя магістралі злучаюць населеныя пункты вілаяту між сабою, населенымі пунктамі іншых вобласьцяў Узбэкістану. Таксама ёсьць аўтамагістралі, што злучаюць населеныя пункты вобласьці з Кыргыстанам ды Таджыкістанам. Існуюць аэрапорты. 

## Вонкавыя спасылкі
* FARG‘ONA VILOYAT HOKIMLIGINING RASMIY WEB-SAYTI

Катэгорыя:Узбэкістан
Трансвэстызм

**Трансвэстызм** (ад , «пераапранаць») — пераапрананьне ў адзеньне, якое характэрна (у рамках пэўнай культуры альбо традыцыі) для супрацьлеглай плоці. Трансвэстызм раней лічыўся сэксуальнай дэвіяцыяй, але быў выключаны з МКХ, пачынаючы з МКХ-11, з прычыны адсутнасьці значнасьці для грамадзкага здароўя й клінічнай практыкі.

Варта адрозьніваць наступныя разнавіднасьці трансвэстызму:
* фэтышысцкі трансвэстызм;
* трансвэстызм падвойнай ролі.

Цяпер больш распаўсюджаным тэрмінам ёсьць *[[кросдрэсынг]]*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Трансгендэрнасьць
Катэгорыя:Сэксалёгія
Катэгорыя:Адзеньне
Катэгорыя:Ідэнтычнасьць ЛГБТ
Катэгорыя:Кросдрэсынг
Аляксей Краўчанка

**Аляксе́й Кра́ўчанка** ( 15 студзеня 1985 году) — колішні беларускі футбаліст, абаронца. На сёньня займае пасаду галоўнага трэнэра гомельскага «Паперпраму».

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў кар’еру ў «Гомлі», пазьней гуляў у Першай лізе за рэчыцкі «Ведрыч-97» і гомельскі ДБК. У 2011 годзе быў сталым гульцом асноўнага складу «Віцебску», а пасьля вылету віцебскага клюбу з Найвышэйшай лігі перайшоў у «Дняпро».

У сакавіку 2013 году стаў гульцом берасьцейскага «Дынама». Не замацаваўся ў берасьцейскім клюбе і ў жніўні 2013 году перайшоў у «Ведрыч-97», дзе пачаў стала гуляць у асноўным складзе. У сакавіку 2014 году зноў стаў гульцом «Віцебску», якому ў якасьці асноўнага цэнтральнага абаронцы дапамог вярнуцца ў Найвышэйшую лігу. Застаўся асноўным гульцом віцебскага клюбу і ў сэзоне 2015, але пачаў выступаць ужо на пазыцыі левага абаронцы.

У студзені 2016 году па заканчэньні кантракту пакінуў «Віцебск». Неўзабаве апынуўся на праглядзе ў «Гомельчыгункатранс» (з 2017 году — «Лякаматыў»), зь якім у сакавіку 2016 году падпісаў кантракт. Цягам чатырох гадоў быў адным з асноўных абаронцаў гомельскай каманды. У лютым 2020 году стаў гульцом рэчыцкага «Спадарожніка», якому дапамог перамагчы ў Першай лізе. У пачатку 2021 году ўвайшоў у трэнэрскі штаб дубля «Спадарожніка», аднак у той жа час далучыўся да гомельскага «Паперпрама» ў Другой лізе.

### Міжнародная
У студзені 2005 году згуляў адзін матч за моладзевую зборную Беларусі на міжнародным турніры ў Досе.

## Трэнэрская праца
У пачатку 2021 году ўвайшоў у трэнэрскі штаб дубля «Спадарожніка». У чэрвені 2021 году, пасьля таго як клюб пакінуў галоўны трэнэр Віктар Кумыкоў, пачаў кіраваць трэнаваньнямі і рыхтаваць асноўную каманду рэчычанаў да матчаў, то бок фактычна выконваў абавязкі галоўнага трэнэра. Заставаўся ў гэтай ролі да ліпеня, калі «Спадарожнік» зьняўся з спаборніцтваў.

Па спыненьні існаваньня «Спадарожніка» працягваў выступаць за гомельскі «Паперпрам» у Другой лізе, дзе часам кіраваў камандай на полі, а ў сьнежні 2021 году быў зацьверджаны галоўным трэнэрам клюбу. У лютым 2023 году падоўжыў кантракт з «Паперпрамам». У лістападзе 2023 году падпісаў новае пагадненьне з клюбам да канца 2024 году.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце берасьцейскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Сяргей Новік

**Сярге́й Но́вік** ( 10 траўня 1993 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
З 2010 году выступаў за дубль менскага «Дынама». Сэзон 2012 году правёў у арэндзе ў «Бярозе-2010», дзе быў гульцом асноўнага складу. У пачатку 2013 году быў аддадзены ў арэнду мазырскай «Славіі», у складзе якой дэбютаваў у Найвышэйшай лізе. У жніўні 2013 году быў аддадзены ў арэнду ў наваполацкі «Нафтан» да канца сэзону, дзе выступаў пераважна за дубль, у асноўным складзе згуляў толькі ў адным матчы.

У сакавіку 2014 году падпісаў кантракт з клюбам «Віцебск». Прапусьціўшы пачатак сэзону, пазьней быў гульцом асноўнага складу віцебскага клюбу. У жніўні 2014 году, пасьля прыходу ў клюб больш дасьведчаных гульцоў, трапіў на лаўку і толькі часам выходзіў на замену. У кастрычніку 2014 году кантракт зь «Віцебскам» быў скасаваны на ўзаемную згоду бакоў.

У красавіку 2015 году падпісаў кантракт з клюбам «Смалявічы-СТІ». Згуляўшы ў дзевяці матчах Першай лігі, у канцы ліпені пакінуў клюб. У красавіку 2017 году падпісаў кантракт з клюбам «Баранавічы». У лютым 2018 году перайшоў у клюб ЮАС. У красавіку 2019 году выступаў за клюб «Андэрдог», а ў жніўні таго ж году прыяднаўся да «Маладэчна». У красавіку 2020 году зноў стаў гульцом «Баранавічаў». Пакінуў каманду ў красавіку 2021 году і неўзабаве далучыўся да «Астраўца», якому паводле вынікаў сэзону 2021 году дапамог здабыць перамогу ў Другой лізе. У ліпені 2023 году пакінуў «Астравец»..

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Павал Платонаў

**Павал Платонаў** (нарадзіўся 7 лютага 1986 году) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца. Мае брата-блізьнюка Дзьмітра.

## Кар’ера
### Клюбная
З 2003 году выступаў за сталічную «Зорку-БДУ». У 2006 годзе разам з братам перайшоў у барысаўскі БАТЭ, у шэрагах якога двойчы стаў чэмпіёнам краіны, пасьля гуляў за «Граніт», «Шахцёр» і «Гомель». У 2012 годзе ўпершыню разышоўся з братам па розных клюбах, бо стаў гульцом «Гарадзеі».

У студзені 2013 году перайшоў у «Тарпэда-БелАЗ», але ў жодзінскім клюбе зьяўляўся на полі толькі эпізадычна. Па заканчэньні сэзона ў студзені 2014 году пакінуў клюб. і завяршыў прафэсійную кар’еру, перайшоўшы на працу ў IT-сфэру.

### Міжнародная
У 2005—2007 гадах гуляў за моладзевую зборную Беларусі.

## Дасягненні
* Чэмпіён Беларусі: 2006, 2007
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2006, 2011
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Кастын Курэля

**Кастын Рамэо Курэля** (;  11 ліпеня 1984 году, Бухарэст, Румынія) — румынскі футбаліст, нападнік. У 2011 годзе правёў 1 матч у складзе нацыянальнай зборнай Румыніі.

## Кар’ера
### Клюбная
У сваім першым матчы за «Спартул» Кастын забіў два галы. У Лізе 1 згуляў свой першы матч супраць клюбу «Уніра», 31 ліпеня 2004 году. Праз два месяцы яму ўдалося забіць свой першы гол у найвышэйшым дывізіёне. У канцы сэзону 2005—2006 гадоў «Спортул» быў паніжаны ў клясе паводле фінансавых чыньнікаў, але Кастын вырашыў працягнуць выступы за клюб. З таго часу ён неаднаразова станавіўся найлепшым бамбардзірам каманды. У сэзоне 2006—2007 гадоў, Курэля забіў 14 галоў у 29 матчах.

У сакавіку 2013 году на правах арэнды перайшоў у менскае «Дынама». Кантракт быў разьлічаны да ліпеня 2013 году з далейшым правам выкупу. Паводле словаў Сяргея Гурэнкі запрашэньне румына ў беларускі клюб было ініцыятывай Алега Пратасава, які ў свой час працаваў у Румыніі й запрыкмеціў гульца. У пачатку ліпеня менскае «Дынама» ня здолела дамовіцца пра выкуп гульца і Курэля пакінуў беларускі клюб па сканчэньні тэрміну арэнды.

### Міжнародная
У 2011 годзе правёў матч за нацыянальную зборную Румыніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Дынама» Менск
* Профіль на romaniansoccer.ro
* Профіль на transfermarkt.de
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Румынскія футбалісты