Гісторыя Ішкальдзі

**[[Ішкальдзь]]** — даўняе мястэчка гістарычнай Наваградчыны. Да нашага часу тут захаваўся гатычны касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы, адзін з найбольш старажытных у краіне.

## Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Ішкальдзь упамінаецца ў 1-й палове XV ст. як маёнтак у Наваградзкім павеце, уладаньне Неміровічаў. У 1449 годзе смаленскі намесьнік М. Неміровіч заснаваў тут касьцёл, у 1472 годзе зь ягонай фундацыі збудавалі мураваны касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы. М. Неміровіч запісаў маёнтак сваёй жонцы Альжбеце, па сьмерці якой гэты двор мусіў перайсьці пад юрысдыкцыю Віленскага біскупства.

У 1502 і 1506 гадах Ішкальдзь пацярпела ад набегаў крымскіх татараў. На 1579 год паселішча мела статус мястэчка і знаходзілася ў валоданьні Кацярыны Тэньчынскай, тут было 82 сядзібы, 2 карчмы. На 1598 год — Рынак, 2 вуліцы, 69 двароў, уладаньне К. Радзівіла Перуна. Пазьней маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Ільлінічаў, Радзівілаў, Вітгенштэйнаў. На 1755 год — 89 двароў, на 1787 год — 100 двароў.

## Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1795) Ішкальдзь апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Гарадзейскай воласьці Наваградзкага павету. На 1862 год тут было 108 двароў. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1868 годзе расейскія ўлады гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату. На 1879 год прыход налічваў каля 2 тысячаў прыхаджанаў, сярод якіх пісьменныя складалі толькі 4%.

У 1-й палове 1880-х у Ішкальдзі было 108 двароў. Паводле вынікаў перапісу (1897) — 120 двароў, дзейнічала царква, працавалі магазын, крама і карчма, штогод праводзіўся 1 кірмаш. У пачатку XX ст. — 143 двары. Сумежна зь мястэчкам знаходзіўся засьценак Новая Ішкальдзь (4 двары).

## Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Ішкальдзь абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, у Баранавіцкі павет («падраён») Баранавіцкага раёну. Паводле Рыскай мірнай дамовы (1921) Ішкальдзь апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Паланэчкаўскай гміне Баранавіцкага павету. У гэты час тут было 136 дамоў; каля мястэчка існавала вёска Ішкальдзь (13 дамоў). На 1923 год — 136 двароў.

У 1939 годзе Ішкальдзь увайшла ў склад БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стала цэнтрам сельсавету (існаваў да 16 ліпеня 1954 году). Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1994 год тут было 154 двары, на 1 студзеня 1998 году — 138 двароў.  У Другую сусьветную вайну з канца чэрвеня 1941 да 6 ліпеня 1944 году вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

На 1994 год у Ішкальдзі было 154 двары, на 1998 год — 159, на 1 студзеня 1998 году — 138, на 2005 год — 123. Да 26 чэрвеня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Петкавіцкага сельсавету.

## Галерэя

Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (1900).jpg|Касьцёл, 1900 год
Iškaldź. Ішкальдзь (V. Damiejka, 1920).jpg|Касьцёл. В. Дамейка, 1920
Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (A. Visłocki, 1923).jpg|Касьцёл. А. Віслоцкі, 1923 год
Iškaldź. Ішкальдзь (1919-39) (2).jpg|Касьцёл, 1930-я

Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (1919-39) (3).jpg|Касьцёл, 1930-я
Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (1919-39).jpg|Касьцёл, 1930-я
Iškaldź. Ішкальдзь (J. Bułhak, 1919-39).jpg|Касьцёл. Я. Булгак, да 1939 году
Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (J. Bułhak, 1925).jpg|Касьцёл. Я. Булгак, да 1939 году

Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (A. Visłocki, 1923) (2).jpg|Інтэр’ер касьцёла. А. Віслоцкі, 1923 год
Iškaldź. Ішкальдзь (A. Visłocki, 18.07.1923).jpg|Партал у касьцёле. А. Віслоцкі, 1923 год
Iškaldź. Ішкальдзь (A. Visłocki, 1923) (3).jpg|Дзьверы ў касьцёле. А. Віслоцкі, 1923 год
Iškaldź. Ішкальдзь (J. Kłos, 1919-39).jpg|У мястэчку. Ю. Клос, да 1939 году


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ішкальдзь