Карпацкая Русь

**Карпа́цкая Русь**, **Закарпа́цкая Русь**, **Закарпа́цкая Ўкраі́на**, **Закарпа́цьце**, **Падкарпа́цкая Русь** або **Падкарпа́цьце** (; ; ;  або *Maramureș*; ; ) — гістарычны рэгіён ва Ўсходняй Эўропе, цяпер большай часткай уваходзіць у Закарпацкую вобласьць Украіны.

## Гісторыя
Першапачаткова вядомая як частка ўсходнеславянскіх зямель Кіеўскае Русі, пасьля прыходу плямёнаў вуграў у Эўропу гэты рэгіён неўзабаве трапляе пад уладу вугорцаў, якімі й кантраляваўся да другой паловы XVII ст. З XVII ст., як і ўся Вугоршчына, уваходзіць у склад Аўстрыі, якая ў 1867 годзе была пераўтвораная ў фэдэрацыйную Аўстра-Вугоршчыну, дзе Закарпацьце трапіла ў склад вугорскае часткі дзяржавы. Па распадзе Аўстра-Вугоршчыны ў 1918 годзе рэгіён становіцца прадметам тэрытарыяльных спрэчак між Вугоршчынай, Румыніяй і ўкраінскімі нацыянальнымі арганізацыямі, апошнія імкнуліся да далучэньня закарпацкіх зямель да суседняй ЗУНР як зямель, дзе большасьць насельніцтва складалі ўкраінцы. Тым ня менш, празь некаторы час рэгіён замацоўваецца ў складзе суседняй Чэхаславаччыны (Трыянонская дамова), дзе атрымлівае статус адной з чатырох адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінак краіны пад назваю *Падкарпацкая Русь*. 

З 1938 году ў сувязі зь ціскам на Чэхаславаччыну суседніх Нямеччыны й Вугоршчыны поўдзень Закарпацьця пераходзіць у склад Вугоршчыны, астатняя частка атрымлівае аўтаномію, якая ўрэшце ў 1939 годзе абвяшчае незалежную рэспубліку (гл. *[[Карпацкая Ўкраіна]]*) са сталіцай у мястэчку Хуст. На наступны дзень Вугоршчына аб’яўляе акупацыю краіны, аднак пазыцыйныя сутычкі працягваліся цягам яшчэ некалькіх месяцаў. З 1944—1945 гг. займаецца савецкімі войскамі, пасьля чаго, нягледзячы на пратэсты новага чэхаславацкага ўраду, уключаецца ў склад СССР як Закарпацкая вобласьць УССР.

З аднаўленьнем Украінай незалежнасьці ў 1991 годзе статус і межы рэгіёну не зьмяніліся.

## Насельніцтва
У дачыненьні этнічнага складу насельніцтва гістарычна большасьць складалі ўкраінцы (у тагачаснай перапісной палітыцы згадваліся як *русіны*), сярод якіх дзейнічалі арганізацыі ўкраінскага нацыянальнага характару, у значна меншым маштабе — прарасейскія (г.зв. русафільскія) арганізацыі, якія прытрымліваліся расейскай нацыяналістычнай канцэпцыі пра *трыадзінарасейскі народ*, адной са складовых якога нібыта зьяўляліся мясцовыя ўсходнія славяне. З часоў уварваньня вуграў поўдзень рэгіёну пры мяжы з сучаснай Вугоршчынай здаўна засялілі вугорцы, якія й дагэтуль складаюць большасьць ад насельніцтва ў раёнах пры мяжы з Вугоршчынай і значную (>10%) дзель ад насельніцтва ўсёй вобласьці. Існавалі таксама паселішчы немцаў (карпацкія немцы), дагэтуль існуюць супольнасьці цыганоў (паўсюдна) і румынаў (паўднёвы ўсход), у ХХ стагодзьдзі заўважную прысутнасьць мелі чэхі ды славакі.

Мясцовае ўкраінскае насельніцтва часам разглядаецца як асобны ўсходнеславянскі этнас пад назваю *[[русіны (этнічная група)|русіны]]*. На падобным пункце гледжаньня настойваюць мясцовыя арганізацыі русінскай ідэнтычнасьці, ён жа часта распаўсюджаны ў заходняй і расейскай літаратуры.

## Мова
Большасьць насельніцтва — украінцы — размаўляюць на закарпацкіх гаворках украінскае мовы, якія нярэдка клясыфікуюцца як асобная мова, русінская. Значныя пазыцыі дагэтуль захоўвае вугорская мова (гл. *[[вугорская мова ва Ўкраіне]]*), якая ёсьць роднай для практычна ўсяго вугорскага насельніцтва рэгіёну (>90%) і некаторай часткі іншых этнасаў, у тым ліку для некаторых мясцовых цыганоў і ўкраінцаў.

Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Ўкраіны
Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці каралеўства Вугоршчына
Катэгорыя:Гістарычныя рэгіёны Польшчы
Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Славаччыны