Вугорская мова ва Ўкраіне

**Вугорская мова ва Ўкраі́не** () — адна з моваў нацыянальных меншасьцяў Украіны, у вялікай ступені распаўсюджаная сярод вугорцаў краіны, а таксама прадстаўнікоў некаторых іншых этнічных групаў. Пашыраная пераважна ў Закарпацкай вобласьці краіны ў асяродзьдзі жыхароў, што кампактна пражываюць уздоўж мяжы Ўкраіны з Вугоршчынай.

## Гісторыя

Большасьцю сучасных гісторыкаў лічыцца, што паходжаньне вугорцаў зьвязанае зь міграцыяй некаторых фіна-вугорскіх плямёнаў з поўдня Заходняй Сыбіры ў Эўропу, якая адбылася прыблізна на мяжы першага й другога тысячагодзьдзяў. Плямёны вуграў, дасягнуўшы тэрыторыі Ўкраіны, часткова аселі на сучасных памежных тэрыторыях Закарпацьця, у пэўнай ступені выцесьніўшы ранейшае славянскае насельніцтва, тады як астатнія прасунуліся далей на паўднёвы захад і далі пачатак вугорскай дзяржаўнасьці.

Ужо з раньніх часоў існаваньня ўсходнеславянскіх княстваў Кіеўскае Русі землі Закарпацьця трапляюць у склад вугорскае краіны. З канца XVII ст. сучасная Вугоршчына й землі пад яе кантролем трапляюць пад кантроль Аўстрыі, але незважаючы на гэта вугорская арыстакратыя захавала досыць высокі статус разам з уласнай мовай на ўсіх не-вугорскіх тэрыторыях. Статус-кво працягнуўся й па рэарганізацыі Аўстрыі ў Аўстра-Вугоршчыну, у якой Закарпацьце, у адрозьненьне ад іншых заходнеўкраінскіх земляў, было аднесенае да Каралеўства Вугоршчына — адной з складовых частак Аўстра-Вугоршчыны.

У сярэдзіне ХХ ст. Закарпацьце канчаткова аб’ядноўваецца зь іншымі ўкраінскімі тэрыторыямі, трапляючы ў склад УССР. З гэтага моманту адзначаецца некаторае скарачэньне дзелі вугорскай мовы як роднай, але ў цэлым яе становішча сярод вугорцаў досыць моцнае, а некаторыя іншыя этнасы (напрыклад, мясцовыя цыганы) часта ўказваюць вугорскую мову ў якасьці роднай.

У сучаснай Украіне вугорская мова трапіла ў сьпіс моваў, на якія распаўсюджваецца дзеяньне Эўрапейскае Хартыі рэгіянальных моваў, а таксама адпаведнага закону, прынятага Ўкраінай. Згодна з гэтым вугорская мова атрымала рэгіянальны статус у некаторых рэгіёнах Закарпацкае вобласьці краіны. Рэгіянальны статус дазваляе выкарыстоўваць мову ў некаторых мясцовых галінах дзейнасьці поруч зь дзяржаўнай мовай краіны.

## Статыстыка

Паводле зьвестак перапісу насельніцтва 2001 году ва Ўкраіне вугорскую мову ўказалі ў якасьці роднай 156 566 асобаў, у тым ліку 95,4% (149 431) этнічных вугорцаў. У Закарпацкай вобласьці вугорскую мову лічаць роднай 97% этнічных вугорцаў ды 62% цыганоў, а таксама прыкметная частка славакаў і чэхаў.

Ніжэй прыведзеная статыстыка зьмены дзелі вугорскае мовы як роднай сярод вугорцаў Украіны.

Адсоткавая дзеля вольнага валоданьня вугорскай мовай сярод вугорцаў Украіны паводле зьвестак перапісаў:

* 2001 — 97,5% 
* 1989 — ~98%

Распаўсюджаньне вугорскае мовы як роднае сярод прадстаўнікоў найбольшых паводле колькасьці народаў Закарпацкае вобласьці паводле перапісу 1989 году.

### Геаграфічная распаўсюджанасьць
Ніжэй прыведзеная статыстыка распаўсюджанасьці вугорскае мовы па раёнах і местах абласнога падпарадкаваньня Закарпацкае вобласьці. Указаная дзеля вугорскамоўных ад усяго насельніцтва раёну ці гораду (зьвесткі 2001 году).

Населеныя пункты Закарпацкае вобласьці, у якіх вугорскую мову ўказалі як родную больш за 50% ад насельніцтва:

## Рэгіянальны статус
Украіна адносіцца да краінаў, якія ратыфікавалі Эўрапейскую Хартыю рэгіянальных моваў або моваў меншасьці, у 2012 годзе быў зацьверджаны адпаведны закон пра яе дзейнасьць і пералік моваў, якія атрымалі статус рэгіянальнай паводле палажэньняў Хартыі. Вугорская мова стала адной з такіх моваў, у выніку чаго яна набыла рэгіянальны статус у горадзе Берагава, Берагаўскім раёне і Вінаградаўскім раёнах Закарпацкае вобласьці.

## Адукацыя
Адукацыя па-вугорску ў 2008/2009 навучальных гадох.

## Глядзіце таксама
* Мовы Ўкраіны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інтэрактыўная мапа распаўсюджанасьці вугорскае мовы ва Ўкраіне па адміністрацыйна-тэрытарыяльных адзінках, statistika.in.ua

Катэгорыя:Вугорская мова
Катэгорыя:Закарпацкая вобласьць
Катэгорыя:Вугорцы ва Ўкраіне