open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сурвілі

**Сурвілі** (, ) — вёска ў Польшчы, каля ракі Омэту. Уваходзяць у склад гміны Вэнгажэва Вэнгажэўскага павету Вармінска-Мазурскага ваяводзтва.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Сурвіла цалкам адпавядае германскаму імю Surville, ад якога ўтварыліся назвы некалькіх мясцовасьцяў у Францыі.

## Гісторыя
У XIX ст. Сурвілі ўваходзілі ў склад Растэмбарскага (Кентжынскага) павету Прусіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Вармінска-Мазурскага ваяводзтва
Будры

**Будры** (, ) — вёска ў Польшчы, каля ракі Вэнгарапы. Цэнтар сельскай гміны Вэнгажэўскага павету Вармінска-Мазурскага ваяводзтва.

## Назва

Будэр (Buder) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XIX ст. Будры ўваходзілі ў склад Вэнгобарскага (Вэнгажэўскага) павету Прусіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Вармінска-Мазурскага ваяводзтва
Вікбальд

**Вікбальд** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Атважнае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, у міжрэччы Прэголы і Сьвежай. Уваходзіць у склад Багратыёнаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Вікбальд або Вігбальд (Wicbold, Wigbald) і Бальдвіг (Baldwig) — імёны германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Зыгмунтынэн

**Зыгмунтынэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Байкал*, ) — былая вёска ў Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Дытавы. Уваходзіла ў склад Чарняхоўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Жыгімонт цалкам адпавядае германскаму імю Sigimund. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Żygmont (Zygmont, Żygmunt, Zygmunt, Sigesmund, Sigismund).

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Дарген

**Дарген**, **Дарговайн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Луніна*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на беразе Балтыйскага мора. Уваходзіць у склад Балтыйскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Дрога або Драга (Drogo, Drago) — імя германскага паходжаньня.

У Польшчы гістарычна бытавалі імёны Dargan, Dargusz (Dargasz), Dargomier, Dargorad і Dargosław, адпаведныя імёнам Drogan, Drogusz (Drogosz), Drogomir, Drogoradz і Drogosław.

## Гісторыя
У 1327 годзе ўпамінаўся як *Dargowayn*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Вітгірэн

**Вітгірэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Раднікова*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на рацэ Аўксіне. Уваходзіць у склад Чарняхоўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Відыгер або Вітгер (Wideger, Witger) — імя германскага паходжаньня. Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Widegerius (Widgerius).

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Арнаў

**Арнаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Раднікі*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на правым беразе ракі Прэголы. Уваходзіць у склад Гур’еўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Арын, Аран або Арна (Arin, Aran, Arno) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Ботэнэн

**Ботэнэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Трастнікі*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля Заходняга каналу. Уваходзіць у склад Гур’еўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

Частку пасёлку ўтварае былая вёска Ляўткайм ().

## Назва

Боцін або Буцен (Botin, Buten) — імя германскага паходжаньня. 

## Гісторыя
У 1405 годзе ўпамінаўся як *Boteynen*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Норгален

**Норгален** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Пралетарскае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Віку. Уваходзіць у склад Гусеўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Іменная аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normund) паходзіць ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне', а аснова -гайл- (-гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. У гістарычным германскім (гоцкім) арэале адзначалася імя Nargella.

## Гісторыя
У 1583 годзе ўпамінаўся як *Nargailen*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Біётэн

**Біётэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Малінаўка*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Прэголы. Уваходзіць у склад Гвардзейскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Біят цалкам адпавядае германскаму імю Byatt (Bietto).

## Гісторыя
У 1405 годзе ўпамінаўся як *Byoten*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Мотэраў

**Мотэраў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Забар’е*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на правым беразе ракі Дэймы. Уваходзіць у склад Гвардзейскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Мотар або Мотэр (Motar, Moter) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1312 годзе ўпамінаўся як *Moter*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Айтынэн

**Айтынэн**, **Айтунэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Старарускае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на левым беразе ракі Карыну. Уваходзіць у склад Гур’еўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Айтун або Эйдун (Aittuni, Eidunn) — імя германскага паходжаньня, вытворнае ад Eido (Eito, Aito).

## Гісторыя
У 1405 годзе ўпамінаўся як *Eytunen*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Штайнаў

**Штайнаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Каменка*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на беразе Балтыйскага мора. Уваходзіць у склад Палескага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Стэн, Стан або Стэйна (Sten, Stean, Steina) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Штэнкен

**Штэнкен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Ліпаўка*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля пачатку Заходняга каналу. Уваходзіць у склад Палескага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Штайніка (Steinicke) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1632 годзе ўпамінаўся як *Stenigken*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Гілішкен

**Гілішкен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Прырэчнае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Інстручы. Уваходзіць у склад Чарняхоўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Гіла, пазьней Гіль (Gilo, Gill) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Люткен

**Люткен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Маскоўскае*, ) — былы пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на рацэ Альзе. Уваходзіў у склад Слаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Людыка або Лютыка (Ludica, Liuticha) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Другенэн

**Другенэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Пераслаўскае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Бэндэрграбэну. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Друген або Дрогін (Druogen, Drogin) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1339 годзе ўпамінаўся як *Drucheyn*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Заркаў

**Заркаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Лясны*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на Курскай пярэсьпе. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Сарыка або Сарака (Saricho, Saracho) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1449 годзе ўпамінаўся як *Sarkaw*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Вайдэнэн

**Вайдэнэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Шатрова*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля вытоку ракі Раўшэнэру. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Вайда (Waido, Weido) і Вадзін (Waddin) — імёны германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1381 годзе ўпамінаўся як *Weyden*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Лука Стэпанчыч

**Лука Стэпанчыч** (;  20 лістапада 1990 году) — харвацкі гандбаліст вугорскага клюбу «Д’ёр» і нацыянальнай зборнай Харватыі. Выступае на пазыцыі правага гульнёвага гульца.

## Кар’ера
Стэпанчыч пачынаў займацца футболам, бо ягоны бацька быў футбалістам, аднак, пастанавіў сабе стаць гандбалістам. Доўгі час гуляў за сталічны клюб «Заграб», але ў 2016 годзе далучыўся да францускага клюбу «Пары Сэн-Жэрмэн». Не зважаючы на тое, што з новым клюбам харват назьбіраў шмат тытулаў у Францыі, ПСЖ не даваў рады ў Лізе чэмпіёнаў. У 2017 годзе французы дакрочылі да фіналу, дзе саступілі паўночнамакедонскаму «Вардару». Стэпанчыч закінуў два мячы і атрымаў жоўтую картку. Праз год парыскі клюб быў выбіты з наймацнейшага эўрапейскага турніру клюбам «Нант». У 2019 годзе Стэпанчыч далучыўся да вугорскага «Піку». У 2020 годзе гулец перанёс апэрацыю на шчыкалатцы. Улетку 2024 году падпісаў гадавы кантракт з кувэйцкім клюбам «Аль-Арабі», але выступаў там да канца году. У апошнія дні году стала вядома, што харват далучыцца да польскай «Віслы», пры гэтым яшчэ раней гулец разглядаўся як узмацненьне «Індустрыі». У траўні 2025 году быў прадстаўлены публіцы як гандбаліст вугорскага клюбу «Д’ёр».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на Эўрапейскай гандбольнай фэдэрацыі.

Катэгорыя:Харвацкія гандбалісты
Катэгорыя:Харвацкія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Гердаўэн

**Гердаўэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Жалезнадарожны*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на рацэ Омэце. Уваходзіць у склад Праўдзінскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Герд або Гірд (Gerd, Gyrd) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1326 годзе ўпамінаўся як *Gerdawen*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Говартэн

**Говартэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Дзяржынскае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на правым беразе ракі Осы. Уваходзіць у склад Слаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Говард або Гавард (Govard, Gaward) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Тараў

**Тараў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Уладзімірава*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на рацэ Сьвежай. Уваходзіць у склад Багратыёнаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Тора або Тара (Torro, Tara) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1354 годзе ўпамінаўся як *Toraw*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Вэнцлавішкен

**Вэнцлавішкен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Вазьнясенскае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Пісы. Уваходзіць у склад Несьцераўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Венцслаў, Венцлаў або Вацлаў — імя славянскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Вартнікен

**Вартнікен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Горкаўскае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на левым беразе ракі Блёдавы. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Варта або Варда (Warto, Wardo) і Вартэн (Warten) — імёны германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Гірэнэн

**Гірэнэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Грывіна*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на левым беразе ракі Інстручы. Уваходзіць у склад Нёманскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Герын або Гірын (Gerin, Girin) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Шыраў

**Шыраў**, раней **Скіраў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Дальняе*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля вытоку ракі Аўры. Уваходзіць у склад Гвардзейскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Скіры, пазьней Скіра або Шыр (Sciri, Scira, Schier) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1405 годзе ўпамінаўся як *Skyrow*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Рантаў

**Рантаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Заастроўе*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на беразе Балтыйскага мора. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Ранда або Ранта (Rando, Ranto) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1297 годзе ўпамінаўся як *Rantowe*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Гайштаўдэн

**Гайштаўдэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Ігнатава*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, у міжрэччы Шэшупы і Інстручы. Уваходзіць у склад Нёманскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Гасьцівалд або Касталд, пазьней Гастальд, Гастаўд або Гастаўт (Gastivald, Castald, Gastaldius, Gastald, Gastold, Gastaud, Gastaut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гаст- (-каст-, -гест-) (імёны ліцьвінаў Гасьціла, Гестар, Каштарт; германскія імёны Gastila, Gaster, Kastert) паходзіць ад гоцкага і германскага gasts 'госьць, вандроўнік', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Адпаведнасьць імя Гастаўт (Гайстаўт) германскаму імю Gastaldius сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскае паходжаньне імя Гаштольд (Gasztołt, Gastoldus, Gastawdus, Gastowdus) таксама сьцьвярджае этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Альмэнгаўзэн

**Альмэнгаўзэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Каштанава*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля вытоку ракі Сьвіны. Уваходзіць у склад Праўдзінскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Альмін або Альмен (Almin, Almen) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Камантэн

**Камантэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Клімаўка*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на левы беразе ракі Анграпы. Уваходзіць у склад Азёрскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Камунд (Camund) і Комунд або Комант (Commundus, Comont, Comant) — імёны германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Вікяў

**Вікяў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Клінцоўка*, ) — былы пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Бэкі і берага Балтыйскага мора. Уваходзіў у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Вік або Віга (Wic, Wigo) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Ліндыкен

**Ліндыкен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Краснае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, у міжрэччы Осы і Прэголы. Уваходзіць у склад Слаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Ліндыка, Ліндэка або Ліндыг (Lindicke, Lindecke, Lindig) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -лінд- (-лінт-, -ленд-) (імёны ліцьвінаў Ліндзін, Галінт; германскія імёны Lendinus, Galind) паходзіць ад стараверхненямецкага linta 'ліпавы (шчыт)'.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Рынгельс

**Рынгельс** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Іскрава*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Кінтупу. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Рынгіла, пазьней Рынгель (Ringilo, Ringel) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1541 годзе ўпамінаўся як *Ringels*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Вісбарынэн

**Вісбарынэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Ліўны*, ) — былы пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Шэшупы. Уваходзіў у склад Красназнаменскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Вісбар (Wisbar) і Барвіс (Barwis) — імёны германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Трутэнаў

**Трутэнаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Мядзьведзеўка*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на рацэ Эрыне. Уваходзіць у склад Гур’еўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Трудын або Трутын (Thrudine, Trutin, Trudina) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1432 годзе ўпамінаўся як *Trutenow*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Рудаў

**Рудаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Мельнікава*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на рацэ Кінтупе. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1258 годзе ўпамінаўся як *Rudowe*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Герштэнэн

**Герштэнэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Надзеждзіна*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Кіндупу. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Керстын (Kerstin) і Станігер або Станкер (Staniger, Stanker) — імёны германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Осьвін

**Осьвін** (, ) — возера ў Польшчы. Знаходзіцца ў Вармінска-Мазурскім ваяводзтве.

## Назва

Асьвін, пазьней Озьвін (Assuin, Osvine) — імя германскага паходжаньня.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Asswin* (1469 год).

## Крыніцы

Катэгорыя:Азёры Польшчы
Кунігелен

**Кунігелен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Атраднае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Анграпы. Уваходзіць у склад Азёрскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Конгал, Кунгель або Кунігель (Congallus, Cungelus, Cungel, Kunigel) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Галітэн

**Галітэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Пясочнае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, у міжрэччы Пасмару і Лыны. Уваходзіць у склад Багратыёнаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Геліта (Gelithis) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1507 годзе ўпамінаўся як *Galiettenn*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Аленаў

**Аленаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Парэчча*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Лыны. Уваходзіць у склад Праўдзінскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Алін (Allin) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1370 годзе ўпамінаўся як *Alnow*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Аргелятэн

**Аргелятэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Прыазёр’е*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на левым беразе ракі Аргі. Уваходзіць у склад Слаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Аргіла або Аргела (Argila, Argelo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -арг- (-ерг-) (імя ліцьвінаў Сударг; германскае імя Sudergo) паходзіць ад гоцкага arhvus 'лучнік'.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Даўдэн

**Даўдэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Падлеснае*, ) — былы пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Драўгупы. Уваходзіў у склад Красназнаменскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Тэўда або Дэўда, пазьней Даўт (Teudo, Deuda, Daut) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Гайдаў

**Гайдаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Прозарава*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Гермаўэру. Уваходзіць у склад Балтыйскай гарадзкой акругі Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Гайд або Гайда (Gaidus, Gaido, Geide) — імя германскага паходжаньня

## Гісторыя
У 1258 годзе ўпамінаўся як *Geydowe*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Швэнтышкен

**Швэнтышкен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Пугачова*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Пісы. Уваходзіць у склад Несьцераўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Сьвінт, пазьней Швінт або Швэнт (Suint, Schwindt, Schwendt) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная „лінія Сафарэвіча“ (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Гаўтэн

**Гаўтэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Пуцілава*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на левым беразе ракі Гермаўэру. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Гаўд або Гаўт (Gaudus, Gautus) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Раднікен

**Раднікен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Раднікі*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, у міжрэччы Бэтэну і Кінтупу. Уваходзіць у склад Зеленаградзкага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Радын або Рацін, пазьней Радэн (Radin, Ratine, Rhaden) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Упамінаўся ў 1405 годзе як *Roteniken*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Дальгайм (Прусія)

**Дальгайм** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Рошчына*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Прэголы. Уваходзіць у склад Гур’еўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Тала або Таль, пазьней Даль (Talo, Thal, Dahl) — імя германскага паходжаньня. 

Гоцкае haims 'вёска'.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Корэлен

**Корэлен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Савецкае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Осы. Уваходзіць у склад Слаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Карыла (Karila) і Карал або Карэл (Carolus, Carellus) — імёны германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2010 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў]] 2010 году** — дзявятае эўрапейскае спаборніцтва гандбольных зборных, якое адбывалася ў Аўстрыі 19—31 студзеня. У турніры бралі ўдзел 16 зборных. У другі раз чэмпіёнкай Эўропы стала зборная Францыі. Срэбнымі і бронзавымі прызэрамі сталі зборныя Харватыі й Ісьляндыі адпаведна.

## Пляцоўкі
Для правядзеньня матчаў былі абраныя 5 гарадоў. У трох зь іх — Лінцы, Грацы і Вінэр-Нойштаце — ладзіліся толькі гульні папярэдняга раўнду. Далейшыя этапы ладзіліся ў Інсбруку ды Вене.

## Кваліфікацыя
Кваліфікацыйныя матчы былі згуляныя ў 2008—2009 роках. Зборныя Аўстрыі і Даніі ня ўдзельнічалі ў кваліфікацыі як гаспадары і дзейныя чэмпіёны адпаведна. Усе астатнія зборныя былі падзеленыя на 7 групаў, з кожнай зь якіх выходзілі па дзьве найлепшыя.

### Кваліфікаваныя зборныя

: 1 **Тоўстым** пазначаныя чэмпіёны
: ² У 1996—2006 Сэрбія ўдзельнічала ў складзе Саюзнай рэспублікі Югаславіі ды Сэрбіі і Чарнагорыі.

## Папярэдні раўнд
У ніжэйшых табліцах:
* **Г** = згуляныя гульні
* **В** = перамогі
* **Н** = нічые
* **П** = паразы
* **ЗМ** = закінутыя галы
* **ПМ** = прапушчаныя галы
* **Р** = розьніца галоў
* **Пкт** = набраныя пункты

У асноўны раўнд выйшлі каманды, якія занялі першае, другое і трэцяе месцы (вылучаныя зялёным).

''Час усіх матчаў беларускі (UTC+2).

## Асноўны раўнд

### Група A

----

----

### Група B

----

----

### Група C

----

----

### Група D

----

----

## Фінальны раўнд

### Група I

----

----

### Група II

## Плэй-оф

### За 5-е месца

### Паўфіналы

### За 3-е месца

### Фінал

## Статыстыка

### Выніковая табліца

### Зборная ўсіх зорак

### Іншыя ўзнагароды

### Бамбардзіры

### Брамнікі

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя  на бачыне ЭГФ

2010
Катэгорыя:2010 год у гандболе
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Аўстрыі
Катэгорыя:Аўстрыйскі гандбол
Катэгорыя:2010 год у гандболе
Катэгорыя:2010 год у эўрапейскім спорце
Бокелен

**Бокелен** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Фрунзенскае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, на правым беразе ракі Альманты. Уваходзіць у склад Праўдзінскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Букіла (Bucilo, Bukilo) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Капачы (Чарнобыльскі раён)

**Капачы́** () — былое сяло ў Іванкаўскім раёне Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. Да 1986 году адміністрацыйна належала да Чарнобыльскага раёну, месьцілася на правым беразе ракі Прыпяць, за 4 км ад ЧАЭС.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

У апісаньні Чарнобыльскага замку 1552 года названыя Капачэўцы,  на Прыпяці паноў Кухмістравічаў, якія «пашутъ а живутъ въ городне».  Капачэўцы «повинни стацей и подводы давати и держати при замку» ў складзе Чарнобыльскай нядзелі.

Напярэдадні Люблінскай уніі ўказам караля Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (у т. л. Оўруцкі павет, у складзе якога і Капачы) было далучана да Кароны Польскай.

### Карона Каралеўства Польскага

У падатковым рэестры Кіеўскай зямлі (ваяводзтва), складзеным у 1581 годзе каралеўскім слугой і паборцам панам Мацеем Язерскім, засьведчана прыналежнасьць Капачоўцаў да Чарнобыльскага маёнтку смаленскага ваяводы пана Філона Кміты. Зь іх 6 дымоў асадных сялянаў выплачвалася па 15 грошаў, з 9 агароднікаў, у залежнасьці ад акалічнасьцяў (тут ня ўказана), — 4-6 гр..

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Капачы апынуліся ў Расейскай імпэрыі. З 1797 году сяло — у межах Радамышальскага павету Кіеўскай губэрні.

### Найноўшы час

У 1925 годзе сяло Капачоў (Копачів) — у складзе НоваШапеліцкага раёну Кіеўскай акругі УССР.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)

Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, адселеныя з-за катастрофы на ЧАЭС
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Шаарэн

**Шаарэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Шчэдрына*, ) — былы пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, у міжрэччы Інстручы і Шэрвінты. Уваходзіў у склад Красназнаменскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Сар або Сара (Sarus, Saro) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Гезаў

**Гезаў** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Южны*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля ракі Сьвежай. Уваходзіць у склад Багратыёнаўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Геза або Гіза (Gesso, Giso) — імя германскага паходжаньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Бітэнэн

**Бітэнэн** (; афіцыйная расейская назва з 1946 году — *Ягаднае*, ) — пасёлак у Расейскай Фэдэрацыі, каля вытоку ракі Мэляўкі. Уваходзіць у склад Несьцераўскага раёну Калінінградзкай вобласьці.

## Назва

Бецін або Біцін (Bettin, Bitinus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова бід- (біт-) (імёны ліцьвінаў Біцейка, Біцель, Бітаўт; германскія імёны Bettika, Bitel, Bitold) паходзіць ад гоцкага beodan 'чакаць, спадзявацца'.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Калінінградзкай вобласьці
Бігфут

**Бігфут** () — назва малпападобнага сысуна, які, магчыма, насяляе лясы паўночна-ціхаакіянскага рэгіёну Паўночнай Амэрыкі. Звычайна яго апісваюць як буйнога валасатага двухногага гамініда.

Навуковая супольнасьць лічыць, што справаздачы пра бігфутаў — гэта сумесь фальклёру, памылковай ідэнтыфікацыі і махлярства. Увогуле, навукоўцы адзначаюць, што адкрыцьцё такіх схаваных відаў вельмі малаверагодна, бо дзеля падтрыманьня памеру папуляцыі патрабуецца непраўдападобна вялікая колькасьць асобінаў, а таксама таму, што кліматычныя ўмовы і характарыстыкі крыніц харчаваньня робяць малаверагодным тое, што жывёлы з падобнымі характарыстыкамі выжывуць. Не зважаючы на ​​гэта, сьнежны чалавек лічыцца адным з самых вядомых відаў, існаваньне якога прызнанае крыптазаолягамі.

## Апісаньне
Паводле словаў відавочцаў, бігфут падобны на буйную малпу, ростам ад 1,8 да 3 мэтраў і вагой больш за 200 кіляграмаў, пакрытую цёмна-карычневай, цёмна-рудай або шэрай поўсьцю. Ён пакідае сьляды вялікага памеру (адсюль і атрымаў сваю назву па-ангельску). Яны дасягаюць 60 см даўжынёю і да 20 см шырынёю. Большасьць зьлепкаў сьлядоў пяціпальцая, але ёсьць зьлепкі ад 2 да 6 пальцаў. Прыхільнікі тэорыі існаваньня бігфута сьцьвярджаюць, што ён усяедны і вядзе пераважна начны лад жыцьця.

## Глядзіце таксама
* Бігфут малодшы (мультфільм)

## Крыніцы

Катэгорыя:Фальклёр ЗША
Бігфут малодшы (мультфільм)

«**Бігфут малодшы**» () — франка-бельгійскі анімацыйны фільм CGI, які выйшаў 11 жніўня 2017 году. Рэжысёры Бэн Стасен і Джарэмі Дэгрусан.

## Сюжэт
Са звычайнага падлетка па імі Адам здзекуюцца ў школе. У арганізме хлопчыка пачаліся дзіўныя змены: у момант хвалявання яго ногі павялічваюцца ў памерах, ён становіцца больш адчувальным да гукаў, у яго хутка растуць валасы. Маці Адама кажа, што яго бацька памёр, але аднойчы Адам знаходзіць лісты, якія ён дасылаў маці. Адам адпраўляецца на пошукі свайго даўно згубленага бацькі, і высвятляецца, што яго бацька — бігфут.

## Вонкавыя спасылкі
* Бігфут малодшы на IMDb
* Bigfoot Junior vise un public relativement jeune
Сямейка бігфутаў

***Сямейка бігфутаў*** — () франка-бельгійскі анімацыйны фільм CGI выйшаў 5 жніўня 2020 года. Працяг мультфільма Бігфут малодшы.

Сусветная прэм’ера адбылася ў 2020 годзе на Міжнародным фестывалі анімацыйных фільмаў у Ансі, дзе карціна атрымала намінацыю ў катэгорыі «Лепшы поўнаметражны анімацыйны фільм».

## Сюжэт
Джэймс Харысан (Бігфут) знаходзіцца ў цэнтры ўвагі, а яго сын Адам марыць аб мірным сямейным жыцці. Акрамя Бігфута, Адама і яго маці Шэлі, ў іх доме жывуць дзяцел Стыў, вавёрка Ціна, янот Трапер і мядзведзь Уілбур. Бігфут, які вырашыў выкарыстаць сваю славу, каб дапамагчы свету вакол сябе, вырашае адгукнуцца на заклік пары экалагічных актывістаў з Аляскі спыніць здабычу нафты кампаніяй X-Trakt сумніўнымі метадамі. Справа хутка набыла розгалас дзякуючы Бігфуту, пасля чаго ён раптоўна знік. Ні на хвіліну не паверыўшы гэтай навіне, Адам і яго маці Шэлі адпраўляюцца на Аляску ў суправаджэнні Трапера і Уілбура з надзеяй знайсці Бігфута і раскрыць праўду пра X-Trakt.

## Вонкавыя спасылкі
* Сямейка бігфутаў на IMDb
Сварожыч

**Сварожыч**&nbsp;— паганскае бажаство, якое шанавалася балтыйскімі й усходнімі славянамі. Дасьледчыкі лічаць яго увасабленьнем агеню альбо яго рэтуальнай назвай, а таксама лічаць яго сынам Сварога.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Славянская міталёгія
Катэгорыя:Славянскае паганства
Геска

**Геска**, **Гізік**, **Кейзік** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гізэка, Геска, Гешка або Кісіг (Giesecke, Geske, Geschke, Kiessig) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гез- (-гіз-, -кез-) (імёны ліцьвінаў Гезела, Гіжбэрт, Гесмонт; германскія імёны Gesela, Gisbert, Gismondus) паходзіць ад гоцкага gais 'суліца, кап’ё', германскага gaizá 'завостраны кій'.

У 1642 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаліся *Daniel Geschke, Regiomontanus Prussus, Sigismundus Geschk, Regiomontanus Prussus*.

Германскае імя Giseke гістарычна бытавала ў Рызе.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *з Мацъкомъ Кгесковичомъ… на боярына ж волости Вилёньское Мацка Кгесковича* (16 жніўня 1542 году).

## Носьбіты
Кейзік (*Keizik*) — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

Гізік (Gizik) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Круты 1918 (фільм)

«**Круты 1918**» (па-украінску Крути 1918) — украінскі гістарычны баявік рэжысёра Аляксея Шапарава, які выйшаў у пракат 7 лютага 2019 года. Стужка распавядае не толькі пра бой пад Крутамі зімой 1918 года паміж маладымі кадэтамі УНР і войскамі Савецкай Расіі, але і пра паралельныя падзеі першага этапу савецка-ўкраінскай вайны.

## Сюжэт
У снежні 1917 г. Савецкая Расія аб’явіла вайну Украінскай Народнай Рэспубліцы. Бальшавіцкае войска некалькімі групамі наступае на Украіну па чыгунцы з боку Гомеля, Бранска і Харкава. Тры асноўныя ўдарныя групоўкі пад камандаваннем палкоўніка Мураўёва павінны былі злучыцца каля Бахмача (цяпер Чарнігаўская вобласць) з мэтай наступу на Кіеў праз чыгуначную станцыю Круты. Кіраўнікі УНР размаўляюць з кіяўлянамі, кажучы пра пагрозу, але не ўсе згодныя абараняць стомленую вайной дзяржаву. Аднак у валанцёрскі атрад запісваюцца старшакласнікі, сярод якіх і Рыгор Піпскі.

## Вонкавыя спасылкі
*  
* 
* *[http://bhfilms.com.ua/#189 Круты 1918]* на сайце B&H
* *[https://1plus1.ua/1plus1video/kruty-1918 Круты 1918]* на VOD платформі 1+1 video
Вітамінная недастатковасьць

**Вітамі́нная няста́ча** — хвароба ад нястачы вітамінаў у арганізьме.

Віды: экзагенная — ад недастатковага паступленьня ў арганізм вітамінаў зь ежай, эндагенная — ад паніжанай здольнасьці арганізма да засваеньня вітамінаў (тлушчараспушчальных пры парушэньні ўсмоктваньня ў кішачніку). Эндагенная недастатковасьць водараспушчальных вітамінаў зьвязана з парушэньнем ператварэньня ў суфэрмэнты. Адсутнасьць вітамінаў выклікае авітаміноз. Выяўляецца затрымкай росту, цялеснай слабасьцю і паніжанай устойлівасьцю да інфэкцыяў. У жывёлы найчасьцей бывае ў стойлавы пэрыяд у цяжарных самак і маладняку.

Найчасьцей узьнікае ўзімку і ўвесну, пры завялікай цялеснай нагрузцы і віруснай інфэкцыі, а таксама ў сталым веку. Пры працяглай нястачы аскарбінавай кісьлі (вітаміну Ц) разьвіваецца цынга, тыяміну (Б1) — бэры-бэры, кальцыфэролу (Д) — рахіт, нікатынавай кісьлі (ПП) — пэлягра. Часьцей сустракаецца адначасны недахоп некалькіх вітамінаў. Для папярэджаньня хваробы прыбягаюць да ўжываньня вітамінных прэпаратаў і вітамінізацыі ежы.

## Папярэджаньне
Прадухіленьню хваробы спрыяе штодзённае ўжываньне сьвежай агародніны і садавіны. Для захаваньня пажыўнасьці яны падлягаюць захоўваньню ў холадзе або з дапамогай глыбокай замарозкі, бо пры пакаёвай тэмпэратуры сьвежае зяленіва і капуста губляюць да паловы аскарбінавай кісьлі за 3 дні, а бульба — да 30% за 3 месяцы. Для захаваньня вітамінаў у ежы пры гатаваньні варта прыбягаць да ашчаднай цеплавой апрацоўкі. Замест смажаньня варта запякаць, а пры варцы пажадана класьці сырую агародніну ва ўжо гарачую ваду. Для засваеньня каратыноідаў моркву карысна ўжываць запраўленай алеем у складзе салаты або прыпушчанай разам зь ім на пары. З той самай мэтай варта дадаваць алей да лісьцевага зяленіва і прарослага зерня пшаніцы, багатых на такафэрол (вітамін Е). Карысна штодня ўжываць малочныя вырабы зь бялком і нізкім утрыманьнем тлушчу.

## Праявы
Хвароба выяўляецца праз хуткую стамляльнасьць і раздражняльнасьць, моцнае сэрцабіцьцё, заеды вакол рота і частыя застуды. Адзначаюцца бледная і сухая скура і высыпка на ёй, выпадзеньне валасоў, млосьць, зьніжэньне апэтыту, парушэньне маторыкі кішачніка (запор і панос), стаматыт і малакроўе. Лёгка ўзьнікаюць сінякі на скуры, слабасьць, бессань і парушэньне зроку ў цёмны час содняў.

## Крыніцы
Аляксандар Кліменка

**Аляксандар Кліменка** (нарадзіўся 28 сакавіка 1983 году) — беларускі футбаліст.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Фабіё Канавара

**Фабіё Канавара** (;  28 сакавіка 1983 году) — італьянскі футбаліст і трэнэр.

## Крыніцы

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Катэгорыя:Італьянскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 году
Чорны крумкач (фільм)

***Чорны крумкач*** ()&nbsp;— поўнамэтражны мастацкі фільм вытворчасьці «ТРК Студыя 1+1» паводле аднайменнага рамана-бэстселера вядомага ўкраінскага пісьменьніка Васіля Шкляра.

## Сюжет
Калі пасьля паразы ўкраінскай рэвалюцыі надышоў час савецкай акупацыі Ўкраіны, якая абярнулася першым Галадаморам і чырвоным тэрорам супраць мясцовага насельніцтва, у лясах Халоднага Яру на Чаркашчыне зарадзіўся 

паўстанцкі рух на чале з атаманам па імі Чорны Крумкач.

## Глядзіце таксама
* Слуцкі збройны чын

## Вонкавыя спасылкі
* 
* *[http://kinomania.com.ua/chornyy-voron Чорний ворон]* на сайце ўкраінскай кампаніі-распаўсюдніка «Кіноманія»
Гарнастай

**Гарнастай** (*Mustela erminea*) — жывёла клясы сысуноў атрада драпежных сямейства куніцавых.

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца ў Паўночнай Амэрыцы, Азіі, Эўропі, на вышынях 0—4040 м. Гарнастай часта сустракаецца на ўзьлесках, у хмызьняках, на альпійскіх лугах, балотах, прыбярэжных лясах, жывых загарадзях і берагах рэк, дзе высокая шчыльнасьць дробных сысуноў, асабліва *[[Microtus]]* і *[[Arvicola voles]]*.

## Постаць
Яго даўжыня складае 17–30 см, даўжыня хваста 4–12 см, маса 42–365 г.

Гарнастай мае тыповую для *Mustela* форму: доўгае цела, кароткія ногі, доўгая шыя, якая падтрымлівае трохкутную галаву, зьлёгку тырчаць круглыя вушы, ярка-чорныя вочы і доўгія вусы. Кароткая, умерана тонкая поўсць зімой белая, а кончык хваста чорны. Улетку поўсць на сьпіне шакаладна-карычневая, а брушная поўсць, якая даходзіць да верхняй губы, жаўтлява-белая.

## Крыніцы
* Reid, F.; Helgen, K.; Kranz, A. 2016. ''Mustela erminea''. The IUCN 
* Loso, H. 1999. "Mustela erminea" (On-line), Animal Diversity Web 
* *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world. — JHU Press, 2005. — С. 142. — ISBN 0801880327. 

Катэгорыя:Куніцавыя
Ласка

**Ласка** (*Mustela nivalis*) — жывёла клясы сысуноў атрада драпежных сямейства куніцавых.

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца ў Паўночнай Амэрыцы, Паўночнай Афрыцы, Азіі, Эўропі, на вышынях 0—3860 м. Ласка пераносіць шырокі спэктр асяроддзя пражываньня, уключаючы лес, сельскагаспадарчыя ўгодзьдзі і апрацаваныя палі, травяністыя палі і лугі, прыбярэжныя лясы, жывыя загарадзі, альпійскія лугі і лясы, хмызьнякі, стэпы, паўпустыні, прэрыі і прыбярэжныя дзюны.

## Постаць
Яго даўжыня складае 11–26 см, даўжыня хваста 2–8 см, маса 25–250 г.

Гарнастай мае тыповую для *Mustela* форму: доўгае трубчастае цела з кароткімі канечнасьцямі і кароткім хвастом, які складае менш за чвэрць даўжыні галавы і цела. Чэрап доўгі і плоскі, з кароткімі круглымі вушамі, доўгімі вібрысамі і вялікімі цёмнымі вачыма. Белыя лапы пяціпалыя. Узімку поўсьць чыста белая, але заўсёды бяз чорнага кончыка хваста. Улетку поўсьць на сьпіне становіцца іржава-шакаладна-карычневай, а на жываце застаецца белай.

## Крыніцы
* McDonald, R.A.; Abramov, A.V.; Stubbe, M.; et al. 2019. ''Mustela nivalis''. The IUCN 
* Campbell, G. 2014. "Mustela nivalis" (On-line), Animal Diversity Web 
* *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world. — JHU Press, 2005. — С. 143. — ISBN 0801880327. 

Катэгорыя:Куніцавыя
Барыла (бондарскі выраб)

**Барыла** — заднёная з двух бакоў невялікая бочачка для напіткаў.

## У культуры
* *Жонка мая, такая ашчадная і беражлівая, не наліла нам па чарцы якой, а прыперла на стол цэлае барыла.* — Барыс Іванавіч Сачанка.

## Крыніцы
Амэрыканская норка

**Амэрыканская норка** (*Neovison vison*) — жывёла клясы сысуноў атрада драпежных сямейства куніцавых.

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца ў Канаде і ЗША. Гэты від сустракаецца ўздоўж ручаёў і азёр, а таксама ў балотах. Аддае перавагу ўчасткам з густой расліннасьцю. 

## Постаць
Яго даўжыня складае 30–43 см, даўжыня хваста 13–23 см, маса 790–2310 г.

Поўсьць мяккая і густая, звычайна цёмна-карычневая з белымі плямамі на падбародку, грудзях і вобласьці горла. Цела доўгае і стройнае з кароткімі нагамі і завостраным плоскім тварам. Пальцы часткова перапончатыя, што сведчыць аб напаўводным характары жыцьця. 

## Лад жыцьця
Амэрыканскія норкі ў асноўным жывёлы-адзіночкі, асабліва нецярпімыя адзін да аднаго самцы. Яны ў асноўным актыўныя ноччу, асабліва на світанні і ў прыцемках. Норкі — ўмелыя плыўцы і скалалазы. Тыповай здабычай з'яўляюцца рыбы, земнаводныя, ракападобныя, андатры і дробныя сысуны.

## Крыніцы
* Reid, F., Schiaffini, M. & Schipper, J. 2016. ''Neovison vison''. The IUCN 
* Schlimme, K. 2003. "Neovison vison" (On-line), Animal Diversity Web 
* *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world. — JHU Press, 2005. — С. 147. — ISBN 0801880327. 

Катэгорыя:Куніцавыя
Куніца каменная

**Куніца каменная** (*Martes foina*) — жывёла клясы сысуноў атрада драпежных сямейства куніцавых.

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца ў Азіі і Эўропі, на вышынях 0—4200 м. Куніца каменная аддае перавагу больш адкрытыя ўчасткі, чым іншыя куніцы. Звычайна сустракаецца ў лісьцяных лясах на ўзлесках і на адкрытых скалістых схілах (часам над лініяй дрэў). Тым не менш, у Швейцарыі, на паўночным усходзе Францыі, Люксембургу і на поўдні Германіі ён вельмі распаўсюджаны ў прыгарадных і гарадскіх раёнах, а ў Ізраілі ён больш асацыюецца з лясамі, чым з гарадскімі або акультуранымі раёнамі.

## Постаць
Яго даўжыня складае 40–58 см, даўжыня хваста 16–28 см, маса 800–2300 г.

Афарбоўка вар'іруецца ад цёмна-карычневага да бледна-шэра-карычневага. Ледзь ніжэй падбародка можна заўважыць белую або жаўтаватую палоску, якая праходзіць па шыі да грудзей. У некаторых паўднёвых і ўсходніх раёнах гэтая белая паласа адсутнічае. Канечнасьці доўгія, прысутнічае густы хвост.

## Крыніцы
* Abramov, A.V.; Kranz, A.; Herrero, J.; Choudhury, A.; Maran, T. 2016. ''Martes foina''. The IUCN 
* Carter, K. 2004. "Martes foina" (On-line), Animal Diversity Web 
* *Ronald M. Nowak* Walker's carnivores of the world. — JHU Press, 2005. — С. 153. — ISBN 0801880327. 

Катэгорыя:Куніцавыя
Guloninae

**Guloninae** — падсямейства жывёл клясы сысуноў атрада драпежных сямейства куніцавых. Распаўсюджаны ў Эўразіі і Амэрыцы.

## Роды
Падсямейства **Guloninae**
: Трыба Gulonini
:: Род *[[Gulo]]* (1 сучасны від)
:: Род *[[Eira]]* (1 сучасны від)
:: Род †*[[Plesiogulo]]*
:: Род †*[[Iberictis]]*

: Трыба Martini
:: Род *[[Martes]]* (8 сучасных відаў)
:: Род *[[Pekania]]* (1 сучасны від)

Іншыя вымерлыя роды: †*[[Canimartes]]*, †*[[Dehmictis]]*, †*[[Ferinestrix]]*, †*[[Ischyrictis]]*, †*[[Plionictis]]*, †*[[Sthenictis]]*

Катэгорыя:Куніцавыя
Ягор Карпіцкі

**Ягор Карпі́цкі** ( 27 лістапада 2003 году) — беларускі футбаліст, нападнік магілёўскага «Дняпра» (у арэндзе з расейскіх «Крылаў Саветаў») і нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец салігорскага «Шахцёру». З 2020 году пачаў выступаць за клюбны дубль. У сэзоне 2021 году замацаваўся ў дублі і з 39 галамі стаў найлепшым бамбардзірам першынства дублёраў. Пачынаючы зь лета 2021 году стаў таксама прыцягвацца да асноўнай каманды. Дэбютаваў за «Шахцёр» 19 ліпеня 2021 году ў матчы Кубка Беларусі супраць «Узды» (3:0), калі выйшаў на замену ў першым тайме, а ў дадатковы час адзначыўся голам. 21 жніўня ўпершыню згуляў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 84-й хвіліне ў матчы з мазырскай «Славіяй» (4:0). У далейшым працягваў зьяўляцца ў асноўнай камандзе, дзе заставаўся на лаўцы запасных або выхадзіў на замену.

Сэзон 2022 году пачынаў у дублі салігорскага клюбу, а ў красавіку быў пераведзены ў петрыкаўскі «Шахцёр». Замацаваўся ў складзе петрыкаўскай каманды, за 8 матчаў забіў 10 галоў, узначальваў сьпіс бамбардзіраў Першай лігі. У чэрвені 2022 году быў вернуты ў асноўную каманду салігарцаў, дзе пачаў рэгулярна зьяўляцца ў складзе, пераважна выходзячы на замену.

У 2023 годзе замацаваўся ў асноўным складзе «Шахцёра», дзе стаў рэгулярна адзначацца галамі. У чэрвені 2023 году паводле некаторых паведамленьняў футбалістам зацікавіўся расейскі клюб «Крылы Саветаў». Неўзабаве футбаліст выправіўся ў разьмяшчэнне расейскага клюбу, але пазьней вярнуўся ў «Шахцёр», каб згуляць у матчы супраць «Слуцку». У ліпені спартовец афіцыйна перайшоў у расейскі клюб, зь якім склаў чатырохгадовы кантракт. Сума трансфэру склала блізу 1 мільёна эўра. Дэбютаваў за новую каманду 22 ліпеня 2023 году ў матчы супраць «Ахмата», выйшаўшы на поле ў пачатковым складзе і адгуляўшы першы тайм. Дэбютны гол пацэліў 5 жніўня 2023 году ў матчы супраць «Растова». Аднак, хутка футбаліст быў накіраваны ў другую каманду клюбу. Праз год пасьля пераезду ў Расею выправіўся ў арэнду ў «Сокал» зь Першай лігі. У гэтым клюбе быў гульцом ратацыі, а самая каманда паводле вынікаў сэзону вылецела ў Другую лігу. На пачатку 2026 году на правах арэнды далучыўся да магілёўскага «Дняпра».

### Міжнародная
У кастрычніку 2021 года гуляў за зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. 21 верасьня 2022 году дэбютаваў у зборнай Беларусі (да 21 году), выйшаўшы на замену ў другім тайме таварыскага матча супраць Расеі (1:6).

12 кастрычніка 2023 году ўпершыню згуляў за нацыянальную зборную Беларусі, калі выйшаў на замену ў канцы адборачнага матчу чэмпіянату Эўропы 2024 году супраць зборнай Румыніі (0:0).

## Дасягненні
* Чэмпіён Беларусі: 2021
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Польская аб’яднаная рабочая партыя

**Польская аб'яднаная рабочая партыя**, **ПАРП** () - палітычная партыя ў Польскай Народнай Рэспубліцы. Была створана 15 сьнежня 1948 у выніку аб'яднаньня Польскай сацыялістычнай партыі і Польскай рабочай партыі.

Партыя зьяўлялася правячай у Польшчы з 1948 па 1989. У 1989 пад ціскам забастовак, якія арганізоўваў прафсаюз "Салідарнасьць", у Польшчы былі праведзены дэмакратычныя парляманцкія выбары, падчас якіх апазыцыя атрымала ў парлямэнце ўсе абіраныя месцы. Выбары прывялі да страты ПАРП палітычнай улады, у выніку чаго партыя самараспусьцілася 27 студзеня 1990.

## Першыя сакратары ЦК ПАРП
Сьпіс пісараў ЦК ПАРП:
* Баляслаў Берут, 1948 — 1956 (у 1948—1954 — **Старшыня ЦК ПАРП**)
* Эдвард Охаб, 1956
* Уладзіслаў Гамулка, 1956 — 1970
* Эдвард Герэк,  1970 — 1980
* Станіслаў Каня, 1980 — 1981
* Войцех Ярузэльскі, 1981 — 1989
* Мечыслаў Ракоўскі, 1989 — 1990

PL Bolesław Bierut (1892-1956).jpg|Б. Берут
Edward Ochab 2.jpg|Э. Охаб
Władysław Gomułka 1960.jpg|У. Гамулка
Edward Gierek 1980.jpg|Э. Герэк
Stanisław Kania -1979-.jpg|С. Каня
Wojciech Jaruzelski 1987.jpg|В. Ярузельскі
Mieczysław Rakowski.jpg|М. Ракоўскі


## Глядзі таксама
* ЦК ПАРП

Катэгорыя:Камуністычныя партыі Польшчы
Катэгорыя:Польская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Партыі аднапартыйных сістэм
Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1948 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі закрытыя ў 1990 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Партыі і групоўкі ПНР
Работнік

**Работнік** &mdash; асоба, якая сваей ручною работаю стварае рэчы, або прылады патрэбныя для жыцьця чалавека. Работа можа быць самастойнай, або разам з іншымі людзьмі. Вынік работы можна было дзяліць. Работніка ня трэба мяшаць са слугою, бо слуга не стварае рэчы.

## Глядзіце таксама
* Працаўнік

Катэгорыя:Праца