open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Залева

**Зале́ва** — моцны дождж, якому характэрны раптоўны пачатак і заканчэньне выпадзеньня, а таксама рэзкая зьмена моцнасьці.

Працягласьць бязупыннага выпадзеньня звычыйна складае ад некалькіх хвілінаў да 1-2 гадзіны (часам некалькі гадзінаў, у зваротніках — да 1-2 сутак). Нярэдка бывае залева суправаджаецца навальніцаю й малачасным узмацненьнем ветру (віхуром на моры).

Залева выпадае з кублавата-дажджавых воблакаў, пры гэтым колькасьць воблакаў можа быць значнай (7-10 балаў), альбо ня вельмі (4-6 балаў, а часам усяго 2-3 бала).

Галоўнай прыметай ападкаў залеўнага характара зьяўляецца ня іхняя вялікая моцнасьць (часам залева можа быць слабой), в менавіта той факт, што само выпадзеньне здараецца з канвектыўных (часьцей за ўсё кублавата-дажджавых) воблакаў — што й вызначае ваганьне моцы ападкаў. У сьпёку слабая залева можа быць з моцных кублавата-дажджавых воблакаў, а часам (вельмі слабая залева) — з кублавата-дажджавых воблакаў сярэдняй моцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Надвор’е
Катэгорыя:Атмасфэрныя ападкі
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Віркі

Назву **Ві́ркі́** маюць:

* Віркі — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Віркі — возера ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Вір
* Віркаў
* Віркова
Яма

Назву **Я́ма** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Яма — возера ў Гомельскім раёне
** Яма — возера ў Жыткавіцкім раёне
** Яма — возера ў Калінкавіцкім раёне
** Яма — возера ў Нараўлянскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Яма — возера ў Клічаўскім раёне 

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Яма — былы хутар у Жыткавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Яманты
* Яміца
* Яміцы
Каліта

Назву **Каліта́** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Каліта — возера ў Жыткавіцкім раёне
** Каліта — возера ў Петрыкаўскім раёне

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Каліта — вёска ў Ігуменскім раёне
** Каліта — вёска ў Слуцкім раёне
** Каліта — вёска ў Смалявіцкім раёне

### [[Украіна]]
* Каліта — мястэчка ў Браварскім раёне Кіеўскай вобласьці

## Урочышчы
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Каліта — урочышча ў Дарагічынскім раёне
** Каліта — урочышча ў Лунінецкім раёне

## Іншае
* Каліта (ад цюрскага *kalta* — «кішэня», «скураны мяшок») — старажытная руская назва грашовай сумкі

## Глядзіце таксама
* Каліты
Т-55

**Сярэдні танк Т-55** — баявая маса 36 тон. Экіпаж 4 чалавекі. Узбраеньне: 100-мм гармата, два 7,62-мм кулямёта «СГМТ». Браня 100—160 мм. Максымальная хуткасьць 50 км / гадзіну. Магутнасьць рухавіка 580 к. с.

Выпускаўся Т-55 як мадыфікацыя Т-54 з 1958 году. Т-55 прыстасаваны да баявых дзеяньняў ва ўмовах прымяненьня ядзернай зброі. У 1962—1967 гадах ён у асноўным быў зьменены ў вытворчасьці танкам Т-62, створаным на ягонай базе, але на ОЗТМ яго выпуск працягваўся да 1979 году. Таксама ў шэрагу краін выпускаўся сам Т-54/55, або яго мадэрнізаваныя або прыстасаваныя да мясцовых умоваў варыянты. Усяго, з улікам варыянтаў, якія вырабляліся ў іншых краінах, было выпушчана да 100 000 Т-54/55, што зрабіла яго самым шматлікім танкам у гісторыі.

Т-54/55 экспартаваўся й стаіць на ўзбраеньні ў многіх краінах, выкарыстоўваўся ў большасьці пасьляваенных лякальных канфліктаў. Гэты танк стаў вядомы сваёй высокай надзейнасьцю й прастатой, высока ацэнены шматлікімі экспэртамі. На працягу ўсёй аўганскай вайны асноўным танкам у танкавых падразьдзяленьнях СССР былі Т-55 і Т-62. Нягледзячы на ​​наяўнасьць у дастатковай колькасьці больш сучасных і магутных танкаў у той час і пастаянную мадэрнізацыю лёгкай бронетэхнікі ў мотастралковых і паветрана-дэсантных падразьдзяленьнях, танкавы парк войскаў СССР заставаўся бязь зьменаў усе 9 гадоў вайны, што было абумоўлена адсутнасьцю сучасных танкаў у частках Савецкай Арміі на паўднёвых межах СССР і абмежаваным лікам процітанкавых сродкаў у маджахедаў.

## Дадатковыя зьвесткі
* Хваля — славесная назва сыстэмы кіраваньня агнём танка Т-55.
* Адзін з апошніх бронецягнікоў якія складаюцца на ўзбраеньні СССР (а цяпер РФ) Бронецягнік БП-1 мае 2 плятформы з 1 танкам Т-55 на кожнай.
* Таксама пад назваю існуе трактар Т-55 цягавай клясы 2

## Глядзіце таксама
* АТ-Т
* TR-580

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Т-54
* С. Шумілін. Баявое ўжываньне танкаў сэрыі Т-54/55
* Т-54/55 — відэа
* Т-54 — відэа
* Т-55 — відэа
* Т-54 — відэа

Катэгорыя:Танкі СССР
Катэгорыя:Сярэднія танкі
Балоньне (урочышча)

Назву **Бало́ньне** маюць:

* Балоньне — мясцовасьць у пойме Прыпяці, якая вясной затапляецца паводкай

## Урочышчы
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Балоньне — урочышча ў Берасьцейскім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Балоньне — урочышча ў Жыткавіцкім раёне, каля Верасьніцы
** Балоньне — урочышча ў Жыткавіцкім раёне, каля Чэрнічаў

## Глядзіце таксама
* Балонаўка
* Балонаў Сялец
Варонічы (неадназначнасьць)

Назву **Варонічы** маюць:

* Варонічы — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Варонічы — колішняе мястэчка, цяпер вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Варонічы — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Варонічы — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Варонічы — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Варонічы — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
* Варонічы — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці
Мірыям Фрыд

**Мірыям Фрыд** (; нарадзілася ў 1946 годзе, Сату-Марэ, Румынія) — ізраільска-амэрыканская скрыпачка.

## Біяграфія
У двухгадовым узросьце пераехала з бацькамі ў Ізраіль.

Заваявала сусьветную вядомасьць на мяжы 1960—1970-х гг., атрымаўшы першыя прэміі на конкурсе скрыпачоў імя Паганіні ў Генуі (1968) і конкурсе імя каралевы Лізаветы ў Брусэлі (1971).

У далейшым Фрыд пераехала ў ЗША, дзе вучылася ў Івана Галамяна ў Джульярдзкай школе і ў Джозэфа Гінгольда ў Індыянскім унівэрсытэце. Яе ўласная выкладчыцкая кар’ера пачалася ў 1986 г. на музычным факультэце Ўнівэрсытэту штату Індыяна. У цяперашні час Фрыд — прафэсар Кансэрваторыі Новай Ангельшчыны ў Бостане.

У рэпэртуары Фрыд шырокі спэктар твораў розных эпох. Увага публікі і спэцыялістаў прыцягнула выкананьне ёю ўсіх санат і партыі Баха для скрыпкі сола (Нью-Ёрк, 1985). Сярод найбольш вядомых яе запісаў — канцэрт Сыбэліюса для скрыпкі з аркестрам. Фрыд таксама зьяўляецца першай скрыпкай вядомага ў ЗША квартэта імя Мэндэльсона.

Фрыд замужам за альтыстам Полам Бісам — сынам віялянчэлісткі Раі Гарбузавай; іх сын — піяніст Джонатан Біс (нар. 1980).

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка Мірыям Фрыд на сайце Кансэрваторыі Новай Ангельшчыны

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1946 годзе
Катэгорыя:Скрыпачы Ізраілю
Катэгорыя:Скрыпачы ЗША
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі Ізраілю
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі ЗША
Катэгорыя:Музычныя пэдагогі ЗША
Іляна Катрубаш

**Іля́на Катруба́ш** (; 9 чэрвеня 1939 году, Галац) — румынская опэрная сьпявачка (калярутарнае сапрана).

## Біяграфія і творчасьць
Нарадзілася ў музычнай сям’і. З 1948 году сьпявала ў дзіцячым хоры Дзяржаўнай опэры ў Бухарэсьце. Скончыла сталічную музычную школу і Бухарэсцкую кансэрваторыю. Дэбютавала ў 1964 годзе ў опэры Дэбюсі *Пэлеас і Мэлісанда*. У 1966 годзе заключыла кантракт зь Дзяржаўнай опэрай, сярод ейных роляў былі Оскар у *[[Баль-маскарад (опэра)|Балі-маскарадзе]]* Джузэпэ Вэрдзі, Блёндхэн у *[[Выкраданьне з сэралю]]* Моцарта, Джыльда ў *[[Рыгалета]]*.

З 1970 году выступала на міжнароднай сцэне: Таццяна ў *[[Яўген Анегін (опэра)|Яўгеніі Анегіне]]* ў Ковент-Гардэне (1970—1971), партыі ў опэрах Моцарта і Рыхарда Штраўса ў Венскай опэры. Таксама выступала ў тэатры Ля Скаля, у Метрапалітэн-опэра, Баварскай опэры, на Зальцбурскі фэстывалі і інш У 1989 выступала на фэстывалі Фларэнтыйскі музычны май у ролі Мэлисанды. Выконвала песьні форы, Дэбюсі, Равэля, Пуленка, сьпявала ў аратар і кантата, у тым ліку - Баха і Гайдна. Скончыла сцэнічную кар’еру 26 лістапада 1990 году, прасьпяваўшы ў Венскай опэры партыю Мімі ў *[[Багема (опэра)|Багеме]]* Джакама Пучыні. У далейшым займалася выкладаннем, сярод іншых яе майстар-клясы наведвалі Анджэла Георгію, Вольга Перецяцька ды іншыя.

З 1972 году ў шлюбе зь нямецкім дырыгентам Манфрэдам Рамінам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія, дыскаграфія 
* На сайце'' кантаты Баха'' 
* На сайце IMDB

Катэгорыя:Румынскія акадэмічныя музыкі
Катэгорыя:Румынскія опэрныя сьпявачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1939 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Галаце
Віёрыка Картэс

**Віёрыка Картэс** (;  26 сьнежня 1935, Ясы) — румынская опэрная спявачка (мэцца-сапрана).

## Біяграфія
Скончыла кансэрваторыю ў Ясах, затым Бухарэсцкім акадэмію музыкі пад кіраўніцтвам Арты Фларэску. Пачынаючы з 1964 г. прыняла ўдзел у шэрагу міжнародных конкурсаў, стаўшы лаўрэатам у Тулюзе і Гаазе і заваяваўшы першую прэмію на Міжнародным конкурсе імя Энэску ў Бухарэсьце (1967). У 1965 г. дэбютавала ў Бухарэсцкай опэры і на сцэне Капітолія Тулюзы ў партыі Далілы («Самсон і Даліла» Сэн-Санса), у 1968 г. у Лёнданскай Каралеўскай опэры, у 1969 г. у Нэапалітанскім тэатары Сан-Карла. У 1970—1976 гг. сьпявала на сцэне Венскай дзяржаўнай опэры, у 1971 г. упершыню выступіла ў Мэтрапалітэн-опэра, у 1980 г. на сцэне Опэры Гарнье.

Сярод асноўных партыяў — загалоўная партыя ў «Кармэн» Бізэ, Лізавета ў «Марыі Ст’юарт» Даніцэці, Амнерыс у «Аідзе» і Азучэна ў «Трубадуры» Вэрдзі і інш.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 26 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1935 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ясах

Катэгорыя:Опэрныя сьпевакі і сьпявачкі Румыніі
Катэгорыя:Румынскія акадэмічныя музыкі
Катэгорыя:Мэцца-сапрана
Далёкія

Назву **Далёкія** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Далёкія — вёска ў Браслаўскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Далёкія — вёска ў Лідзкім раёне 

## Глядзіце таксама
* Далёкае
* Далёкая Струга
Артур Бліс

**Артур Эдўард Драманд Бліс** (; 2 жніўня 1891 — 27 сакавіка 1975) — брытанскі кампазытар.

## Біяграфія
Скончыў Каралеўскі каледж музыкі, вучань Чарлза Вільерза Стэнфарда. Падчас Першай сусьветнай вайны быў пяхотным афіцэрам. Па вяртаньні ў Англію Бліс хутка стаў прыкметнай фігурай у брытанскай музыцы дзякуючы шэрагу экстравагантных твораў: Канцэрту для тэнара, фартэпіяна і струнных (вакальная партыя бяз словаў), Каляровай сымфоніі (1922), заснаванай на ідэі аб наяўнасьці гукавых асацыяцыяў у кожнага колеру, і інш. У далейшым цяга Бліса да экспэрымэнтаў насіла больш умераны характар.

Найбольш вядомыя творы Бліса — опэра «Алімпійцы» (1949), тэлеопэра «Товія і анёл» (1960), балет «Шах і мат» (1937), сымфонія «Героі раніцы» (з чытальнікам і хорам, 1930), канцэрт для віялянчэлі з аркестрам.

У 1953 г. Бліс быў удастоены званьня Каралеўскага майстра музыкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Артура Бліса

Катэгорыя:Нарадзіліся 2 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1891 годзе
Катэгорыя:Брытанскія кампазытары і кампазытаркі
Катэгорыя:Памерлі 27 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1975 годзе
Далёкаўскі сельсавет

**Далёкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Далёкія.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны ў складзе Відзаўскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Полацкай, з 8 студзеня 1954 году — Маладэчанскай).

20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Браслаўскага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 34

## Літаратура
*  С. 266
*  С. 228


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Анджэла Георгію

**Анджэла Георгію** (;  7 верасьня 1965 году, Аджуд) — румынская опэрная сьпявачка, сапрана.

## Біяграфія
На опэрнай сцэне дэбютавала ў Бухарэсьце ў 1988 годзе. Прэмія на міжнародным конкурсе вакалістаў «Бэльвэдэр» (Вена, 1990). На міжнароднай опэрнай сцэне дэбютавала ў 1992 годзе (Ковэнт-Гардэн, Лёндан). Георгію выступала ў спэктаклях вядучых труп сьвету, супрацоўнічала з тэатрамі Мэтрапалітэн Опэра, Ковэнт-Гардэн, Ля Скаля, Венская дзяржаўная опэра і іншымі калектывамі. У Расеі гастралявала ў 1998 і 2009 гадах.

У другім шлюбе (з 1996) замужам за тэнарам Рабэрта Аланья.

## Дыскаграфія
* *Arias* Decca 1996
* *[[Любоўны напой]]* (Даніцэці) Decca 1997
* *Mysterium - Sacred Arias* Decca 2001
* *[[Багема (опэра)|Багема]]* (Пуччыні) Decca
* *[[Травіята]]* (Вэрдзі) Decca
* *[[Ластаўка (опэра)|Ластаўка]]* (Пуччыні) EMI
* *[[Вэртэр]]* (Маснэ) EMI
* *[[Манон]]* (Маснэ) EMI
* *[[Тоска (опэра)|Тоска]]* soundtrack (Пуччыні) EMI
* *[[Il Trittico]]* (Пуччыні) EMI
* *Verdi: Requiem* (Вэрдзі) EMI
* *[[Трубадур (опэра)|Трубадур]]* (Вэрдзі) EMI
* *[[Рамэо і Джульета (опэра)|Рамэо і Джульета]]* (Гуно) EMI
* *Live From La Scala* EMI 2007

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт сьпявачкі

Катэгорыя:Румынскія опэрныя сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Румынскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Румынскія акадэмічныя музыкі
Катэгорыя:Сапрана
Вазьнясенск (неадназначнасьць)

Назву **Вазьнясенск** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Вазьнясенск — пасёлак у Кармянскім раёне
** Вазьнясенск — пасёлак у Рэчыцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Вазьнясенск — вёска ў Качэрыцкім раёне
** Вазьнясенск — былая вёска ў Клімавіцкім раёне

### [[Украіна]]
* Вазьнясенск — горад у Мікалаўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Вазьнясенскі
Энь Шао

**Энь Шао** (;  3 кастрычніка 1954, Цяньцзінь) — кітайскі дырыгент.

## Біяграфія
Скончыў Пэкінскую кансэрваторыю, працаваў другім дырыгентам Сымфанічнага аркестру Кітайскага радыё. У 1988 годзе дэбютаваў у Эўропе. У 1989 годзе перамог у міжнародным дырыгенцкім конкурсе вугорскага тэлебачаньня. У 1992—1995 гадах узначальваў Ольстэрскі аркестар, у 1996—2002 гадах Гілдфардзкі філярманічны аркестар. З 2002 году кіруе Сымфанічным аркестрам Макао. У сэзоне 2006—2007 гадоў быў галоўным дырыгентам Нацыянальнага сымфанічнага аркестру Кітаю. З 2006 году ўзначаліў таксама Сымфанічны аркестар славенскага радыё і тэлебачаньня, а з 2007 году яшчэ і Тайбэйскі кітайскі аркестар, які складаецца з кітайскіх традыцыйных інструмэнтаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на сайце агенцтва IMG Artists
* Біяграфія на сайце Тайбэйскага кітайскага аркестру

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1954 годзе
Катэгорыя:Дырыгенты Кітаю
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі Кітаю
Акцябарская

Назву **Акця́барская** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Акцябарская — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Акцябарская — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Акцябарская — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Акцябар
* Акцябарск
* Акцябарскі
* Акцяброва
* Акцяброўскі
* Акцябрын
Бабініцкі сельсавет (Віцебскі раён)

**Бабі́ніцкі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бабінічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці). 15 лютага 1931 году раён скасаваны, сельсавет перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаваньне Віцебскага гарадзкога савету. 27 ліпеня 1937 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Віцебскага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 11

## Літаратура
*  С. 335
*  С. 77


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Віцебскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Варонаўскі сельсавет

**Варо́наўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Вароны.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Віцебскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Moodle

**Moodle** — сыстэма кіраваньня курсамі (сыстэма кіраваньня зьмесьцівам), таксама вядомая як сыстэма кіраваньня зьместам альбо віртуальнае навучальнае асяродзьдзе. Уяўляе сабою свабодны (які распаўсюджваецца па ліцэнзіі ''GNU GPL'') вэб-дастасунак, што прадстаўляе магчымасьць ствараць сайты для онлайн-навучаньня.

## Апісаньне
Сыстэма рэалізуе філязофію «пэдагогікі сацыяльнага канструкцыянізму» й арыентавана першым чынам на арганізацыю ўзаемадзеяньня паміж выкладчыкам і вучнямі, хоць падыходзіць і для арганізацыі традыцыйных дыстанцыйных курсаў, а таксама падтрымкі вочнага навучаньня.

Moodle перакладзена на дзясяткі моваў, у тым ліку й беларускую й выкарыстоўваецца амаль у 50 тысячах арганізацыяў з больш за 200 краінаў сьвету. Толькі ў РФ зарэгістравана больш 600 установак. Колькасьць крыстальнікаў Moodle у некаторых устаноўках дасягае 500 тысячаў чалавек.

Лідарам і ідэолягам сыстэмы зьяўляецца Martin Dougiamas з Аўстраліі. Праект зьяўляецца адкрытым і ў ім удзельнічае й мноства іншых распрацоўнікаў.

Фінансаваньне праекту ажыцьцяўляецца галоўным чынам за кошт сеткі афіцыйных партнэраў.

Moodle напісана на PHP з выкарыстаньнем SQL-базы дадзеных (MySQL, PostgreSQL, Microsoft SQL Server і інш. БД — выкарыстоўваецца ADOdb XML). Moodle можа працаваць з аб’ектамі SCO і адказвае стандарту SCORM.

Дзякуючы разьвітой модульнай архітэктуры, магчымасьці Moodle могуць лёгка пашырацца іншымі распрацоўнікамі. Апроч моўнае падтрымкі й шаблёнаў афармленьня, Moodle дазваляе падлучаць таксама наступныя тыпы модуляў:
* Элемэнты курсу
* Справаздачы адміністратару
* Тыпы заданьняў
* Убудовы аўтэнтыфікацыі
* Блёкі
* Фарматы курсаў
* Справаздачы па курсах
* Палі базы дадзеных (для элемэнту курсу «База дадзеных»)
* Убудовы падпіскі на курсы
* Фільтры
* Справаздачы па адзнаках
* Фарматы экспарту адзнакаў
* Фарматы імпарту адзнакаў
* Партфоліё
* Тыпы пытаньняў у тэстах
* Фарматы імпарту/экспарту тэстаў
* Справаздачы па тэстах
* Сховішчы файлаў
* Тыпы рэсурсаў
* Убудовы пошуку

## Падобныя плятформы
* ATutor
* Blackboard
* CCNet
* Chamilo
* Claroline
* Desire2Learn
* eFront
* ILIAS
* metacoon
* OLAT
* Sakai Project 
* WebCT
* SharePointLMS
* JoomlaLMS
* Pass-port
* Yacapaca
* CampusCE

## Глядзіце таксама
* WordPress
* Site Sapiens

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Сыстэма «Moodle» Эўрапейскага Гуманітарнага Ўнівэрсытэту

Катэгорыя:Навучаньне
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Інтэрнэт
Жан Мары Леон Дзюфур

**Жан Мары Леон Дзюфур** (; 10 красавіка 1780 — 18 красавіка 1865, Сэн-Сэвэ) — францускі энтамоляг.

## Біяграфія
Быў спачатку лекарам. Дзюфур набыў вядомасьць шматлікімі дасьледаваньнямі па анатоміі павукоў і вусякоў, а таксама па ператварэньнях апошніх; ён адкрыў грэгарын і апублікаваў у 1811—1861 гадах шматлікія артыкулы ў «Annales des sciences naturelles» і «Annales de la Société Entomologique de France»; ён надрукаваў, між іншым, «Recherches sur les hemipteres» (Парыж, 1833).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Энтамолягі
Жуль дэ Свэрт

**Жуль дэ Свэрт** (; 16 жніўня 1843, Лёвэн — 24 лютага 1891, Астэндэ) — бэльгійскі віялянчэліст, кампазытар і музычны пэдагог.

## Біяграфія
Скончыў з адзнакай Брусэльскую кансэрваторыю (1858) у Адрыяна Франсуа Сэрва. Канцэртаваў па Эўропе, у 1865 г. паступіў канцэртмайстрам у аркестар Дусэльдорфу, у 1868 г. быў салістам прыдворнай капэлы ў Ваймаре, у 1869—1872 гг. выкладаў у Бэрлінскай Вышэйшай школе музыкі. У 1874 г. па запрашэньні Рыхарда Вагнэра працаваў канцэртмайстрам у Байрайце. Затым працаваў у Вісбадэне і Ляйпцыгу. У 1888 г. узначаліў Музычную акадэмію ў Астэндэ і мясцовы аркестар, па сумяшчальніцтве выкладаючы віялянчэль у кансэрваторыях Генту і Бруге.

Кампазытарская спадчына дэ Свэрта ўключае опэру «Альбігойцы» (; 1878), сымфонію, тры віялянчэльныя канцэрты, песьні.

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1843 годзе
Катэгорыя:Віялянчэлісты Бэльгіі
Катэгорыя:Кампазытары Бэльгіі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі Бэльгіі
Катэгорыя:Музычныя пэдагогі Бэльгіі
Катэгорыя:Памерлі 24 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1891 годзе
Алін Франкіс

**Алін Франкіс** (; нарадзіўся ў 1943 годзе) — брытанскі (валійскі) дырыгент.

## Біяграфія
Дэбютаваў у 1966 годзе з наваствораным Ольстэрскім аркестрам, у 1974—1976 гадах яго галоўны дырыгент. У 1976—1978 гадах музычны кіраўнік Іранскай нацыянальнай опэры. У 1979—1985 гадах узначальваў Паўночна-заходні камерны аркестар у Сіетле, затым кіраваў опэрным тэатарам у Энсхэдэ. У 1987—1991 гадах узначальваў Філярманічны аркестар Паўночна-заходняй Нямеччыны, у 1990—1994 гадах — Аркестар імя Гайдна, адначасова ў 1989—1996 гадах музычны кіраўнік Бэрлінскага сымфанічнага аркестру. У цяперашні час — галоўны дырыгент філярманічнага аркестру Нацыянальнага аўтаномнага ўнівэрсытэту Мэхіка.

Сярод ажыцьцёўленых запісаў — творы Ота Клемпэрэра, Эрнста Кшэнэка, Дарыюса Міё (у тым ліку ўсе сымфоніі і фартэпіянныя канцэрты), Жака Офэнбаха, Алана Пэтэрсана, Франсіса Пуленка, Карла Райнэке, Джаакіна Расіні, Людвіга Туе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Дырыгенты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі Вялікабрытаніі
Вэрнан Гэндлі

**Вэрнан Гэндлі** (; 11 лістапада 1930, Энфілд, Лёндан — 10 верасьня 2008, Манмутшыр) — ангельскі дырыгент.

Вучань Адрыяна Боўлта. У 1962—1983 гг. кіраваў музычным жыцьцём гораду Гілдфард, стварыў Гілдфардзкі філярманічны аркестар. З 1983 г. быў другім дырыгентам Лёнданскага філярманічнага аркестру. У 1985—1989 гг. узначальваў Ольстэрскі аркестар, адначасова ў 1986—1988 гг. — Сымфанічны аркестар Мальмё.

Гэндлі вядомы, галоўным чынам, сваёй працай з музыкай брытанскіх кампазытараў XX стагодзьдзя — у прыватнасьці, Арнольда Бакса, Артура Бліса, Чарлза Вільерза Стэнфарда, Ральфа Воан-Ўільямза і іншых. Робэрт Сымпсан прысьвяціў яму сваю Дзясятую сымфонію.

У 2003 г. Гэндлі быў уганараваны званьнем Камандора Ордэна Брытанскай імпэрыі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся 11 лістапада
Катэгорыя:Дырыгенты Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Памерлі 10 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 2008 годзе
Герц Цомык

**Герц Давідавіч Цомык** (14 траўня (1 чэрвеня) 1914, Магілёў — 12 студзеня 1981, Сьвярдлоўск) — савецкі віялянчэліст.

## Біяграфія
Скончыў Тбіліскую кансэрваторыю, вучань К. А. Міньяр-Беларучава. Уладальнік 1-й прэміі на Ўсесаюзным конкурсе музыкаў-выканаўцаў у Маскве (1933).

У 1946—1952 гг. выкладаў у Тбіліскай кансэрваторыі, з 1952 г. у Сьвярдлоўскай, з 1954 г. загадваў катэдрай струнных інструмэнтаў. Адначасова з 1956 г. канцэртмайстар Сымфанічнага аркестру Сьвярдлоўскай філярмоніі. У 1940—1950-я гг. гуляў у складзе фартэпіяннага трыё з Аляксандрам Ёхелесам і Маркам Затулоўскім, затым на працягу многіх гадоў удзельнік Квартэту імя Мяскоўскага, за працу ў якім удастоены званьня Заслужаны артыст РСФСР (1981).

Сярод вучняў прафэсара Цомыка — заслужаны артыст Расеі Сяргей Пяшкоў. Сын Г. Д. Цомыка — заслужаны ўрач Расейскай Фэдэрацыі, уроляг Уладзімер Герцавіч Цомык.

Катэгорыя:Нарадзіліся 1 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1914 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Магілёве
Катэгорыя:Заслужаныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Выпускнікі Тбіліскай кансэрваторыі
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі СССР
Катэгорыя:Віялянчэлісты СССР
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі Расеі
Катэгорыя:Віялянчэлісты Расеі
Катэгорыя:Памерлі 12 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1981 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Екацярынбургу
Багушэўскі раён

**Багушэ́ўскі раён** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Віцебскай вобласьці БССР. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Багушэўск.

## Гісторыя
Багушэўскі раён быў створаны 17 ліпеня 1924 году ў Аршанскай акрузе. Раён займаў плошчу 895 км², на 1 студзеня 1925 году пражывала 33 889 чалавек, налічвалася 334 населеныя пункты.

Раён падзяляўся на 9 сельсаветаў: Астапенскі, Багушэўскі, Дзевінскі (зь верасьня 1926 году — Клюкаўскі), Будзкі, Какоўчынскі, Каменскі (зь верасьня 1926 году — Стайкаўскі), Ледневіцкі, Навасельскі і Сідорніцкі (Тур’еўскі). Апошні быў у складзе Аршанскай акругі да яго ліквідацыі 26 ліпеня 1930 году. Пасьля ліквідацыі Віцебскага раёну 15 лютага 1931 году яго Замастоцкі і Машканскі сельсаветы ўвайшлі ў Багушэўскі раён. У сувязі з частковым перафармаваньнем Багушэўскі раён ліквідаваны 8 ліпеня 1931 году. Па пастанове ЦВК і СНК БССР ад 12 лютага 1935 году Багушэўскі раён адноўлены. У яго склад увайшло 13 сельсаветаў: Асінаўскі, Астапенскі, Бабінавіцкі, Багушэўскі, Будзкі, Замастоцкі, Застадольскі, Клюкаўскі, Ледневіцкі, Машканскі (зь Віцебскага раёну), Навасельскі (зь Сеньненскага раёну), Стайкаўскі (з Аршанскага раёну), Старабабыльскі (зь Лёзьненскага раёну).

З 20 лютага 1938 году ў складзе Віцебскай вобласьці. 

На 1 студзеня 1941 году Багушэўскі раён уключаў мястэчка Багушэўск і 12 сельсаветаў: Асінаўскі, Астапенскі, Будзкі, Замастоцкі, Застадольскі, Какоўчынскі, Клюкаўскі, Ледневіцкі, Машканскі, Навасельскі, Стайкаўскі, Старабабыльскі. З 1946 па 1956 гады Клюкаўскі сельсавет знаходзіўся ў Арэхаўскім раёне.

Зь ліпеня 1954 году ліквідаваны Старабабыльскі сельсавет, Будзкі пераназваны ў Забараўскі.

Раён скасаваны 20 студзеня 1960 году, тэрыторыя ўвайшла ў склад Аршанскага, Віцебскага і Сеньненскага раёнаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Багушэўск (нарыс гісторыі, эканомікі і культуры)

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1960 годзе
Сураскі раён

Назву **Су́раскі раён** маюць:

* Сураскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Бранскай вобласьці 
* Сураскі раён — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскай вобласьці 

## Глядзіце таксама
* Сураж
Бостанскі мэтрапалітэн

**Бостанскі мэтрапалітэн**  () — адзін зь відаў грамадзкага транспарту ў Бостане (Масачусэтс, ЗША). Быў адкрыты ў 1897 годзе. У цяперашні час налічвае чатыры лініі: чырвоная, аранжавая, зялёная і блактіная. Усе чатыры лініі перасякаюцца ў цэнтры горада.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Катэгорыя:Бостан
Задуброўскі сельсавет

**Задубро́ўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Задуброўе.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Віцебскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Курынскі сельсавет

**Ку́рынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Курына.

## Гісторыя
26 сакавіка 1927 году Кузьняцоўскі раён скасаваны, сельсавет далучаны да Віцебскага раёну. 15 лютага 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Сураскага раёну. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Віцебскага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 — 15

## Літаратура
*  С. 335, 336
*  С. 448
*  С. 88


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Віцебскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Тулаўскі сельсавет

Назву **Ту́лаўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Тулаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Віцебскага раёну Віцебскай вобласьці
* Тулаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Зэльвенскага раёну Гарадзенскай вобласьці
Новы Запавет

**Но́вы Запаве́т** () — збор кнігаў, які ўяўляе сабой адну зь дзьвюх, разам са Старым Запаветам, частак Бібліі.

У Новым Запавеце распавядаецца пра прышэсьце ад Бога на зямлю Мэсіі (Хрыста), Сына Боскага, каб ён памёр за людзей і такім чынам адкупіў іх ад першароднага граху (пра што распавядаецца й у Старым Запавеце). На зямлі, калі Ён прапаведваў пра Боскае Царства, Ісус (Мэсія) абраў дванаццаць апосталаў (адзін зь якіх здрадзіў яму) і даручыў ім распаўсюджваць Ягонае вучэньне па сьвеце.

Новы Запавет складаецца з 27 кніг: 4 Эвангельляў, Дзеяў Апосталаў, 21 апостальскага пасланьня і Адкрыцьця (Апакаліпсіса).

## Глядзіце таксама
* Біблія
* Стары Запавет

## Вонкавыя спасылкі

* Пераклад кнігаў Новага Запавету на сайце catholic.by
Стары Запавет

**Стары́ Запаве́т** (ст.-грэц. *Παλαιὰ Διαθήκη*) — першая, самая старажытная зь дзьвюх (разам з Новым Запаветам), частка хрысьціянскае Бібліі, старажытнае габрэйскае Сьвятое Пісаньне, агульны сьвяты тэкст юдаізму, хрысьціянства й ісламу. У Стары Запавет уваходзяць кнігі, напісаныя да нараджэньня Хрыстовага (з XIII па I ст. да н. э.) і прынятыя хрысьціянскай царквой у склад пісаньня. У іх распавядаецца пра стварэньне сьвету, рай, пекла, грэхападзеньне, адносіны Бога з выбраным Ім народам Ізраілю. Праз увесь Стары Запавет прасочваецца абяцаньне Бога аднавіць пасрэдніцтвам Мэсіі (збаўцы) зруйнаваныя правінамі адносіны з Богам.

## Глядзіце таксама
* Новы Запавет
* Біблія
Мінатор-Сэрвіс

**«Мінатор-Сэрвіс»** — прадпрыемства Беларусі, разьмешчанае ў Менску й якое займаецца распрацоўкаю, вытворчасьцю, мадэрнізацыяю, рамонтам і абслугоўваньнем баявых гусенічных машынаў, а таксама пастаўкаю запасных часткаў для апошніх.

Зьяўляецца адным зь вядучых прадпрыемстваў ваенна-прамысловага комплексу краіны. Па ўласнай заяве «Мінатор-Сэрвіс», на сёньняшні дзень яно зьяўляецца адзіным беларускім прадпрыемствам, якое выконвае сэрыйны рамонт і абслугоўваньне ваеннае тэхнікі па замове Міністэрства абароны Расейскае Фэдэрацыі.

## Прадукцыя

### Распрацоўка
* БРДМ 2Т — баявая выведвальная машына/лёгкі танк.
* ТГМ 3Т — хуткаходнае гусенічнае шасі.
* ИМТ-72 — імітацыйны макет танку Т-72.
* ТМПК — транспартная машына пярэдняга краю на базе МТ-Ілбу.
* ППМП — перасоўны пункт медыцынскае дапамогі на базе МТ-Ілбу.
* ГЛ-120 — самаходны мінамёт на базе МТ-Ілбу.
* ТЗМ-122 — транспартна-зараджалая машына на базе МТ-Ілбу.
* МТП-300Т — машына тэхнічнае дапамогі.
* БМ-30 — аднамесны баявы модуль.
* СТК-59ГМС — перасоўны зварачна-тэхналягічны комплекс на базе АТС-59Г.
* Машына тэхнічнае дапамогі

### Мадэрнізацыя
* Мадэрнізацыя БТР-70 і стварэньне машынаў на яго базе.
* Мадэрнізацыя БТР-50ПК, БТР-50ПУ і ПТ-76.
* Мадэрнізацыя ЗСУ-23-4 «Шылка».

### Запчасткі
Прадпрыемства вырабляе запасныя часткі для наступных машынаў і сыстэмаў:
* Танкаў ПТ-76, Т-54/55, Т-62 і Т-72.
* БМП-1 і БМП-2.
* Бронетранспарцёраў БТР-50, БТР-60, БТР-70 і БТР-80, MT-ЛБ і MT-Ілбу.
* Артылерыйскіх цягачоў АТС-59 і АТС-59Г.
* Грузавых самаходаў ЗІЛ-130, ЗІЛ-131, МАЗ-543, Урал-375.
* Пантонных сыстэмаў ГСП і ПТС-М.
* Радыёлякатараў.
* ЗСУ-23-4 «Шылка», ЗРПК 2К22 «Тунгуска», ЗРК «Волга», «Нява»/«Печора», «Куб» і «Страла-10».

## Удзел у выставах
* IDEX-1999
* МАКС-1999
* IDEX-2001
* MILEX-2001
* IDEX-2003
* SOFEX-2004
* MILEX-2005
* MILEX-2007
* MILEX-2009
* ВТТВ-Омск-2009

## Санкцыі
У 2022 годзе прадпрыемства трапіла у сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША, а таксама ў санкцыйныя сьпісы Аўстраліі, Вялікабрытаніі, Канады, Новай Зэляндыі, Швайцарыі, Украіны, Эўрапейскага Зьвязу ды Японіі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт «Мінатор-Сэрвіс». Распрацоўка, вытворчасьць, мадэрнізацыя й абслугоўваньне ваеннае тэхнікі
* Афіцыйны сайт прадпрыемства (стары)

Катэгорыя:Абарончыя кампаніі
Катэгорыя:Вытворцы бронетэхнікі
Катэгорыя:Прадпрыемствы Менску
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў сьпісе СВГ
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Валынецкі сельсавет

Назву **Валы́нецкі [[сельсавет]]** маюць:

* Валынецкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці
* Валынецкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Кармянскага раёну Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Валынецкі раён
Асьвейскі сельсавет

**Асьве́йскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Асьвея.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Асьвейскага раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай вобласьці) з цэнтрам у мястэчку Асьвеі.

У 1958 годзе сельсавет скасаваны.

Сельсавет адноўлены ў складзе Дрысенскага раёну.

8 красавіка 2004 году са складу сельсавету былі выключаны сельскія населеныя пункты ў межах былога калгасу «Сьвітанак» (уключаны ў склад Каханавіцкага сельсавету) і ўключаны ў яго склад усе сельскія населеныя пункты скасаванага Сенькаўскага сельсавету.

27 чэрвеня 2008 году ліквідаваная вёска Баркова.

10 кастрычніка 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Асьвеіца, Буды, Валясы, Вялікае Сяло, Гарадзілавічы, Гаўрыліна, Дабраплёсы, Дзянісенкі, Дубровы, Залучча, Ігналіна, Ізубрыца, Кабылінцы, Кастрова, Красова, Лісна, Любасна, Малашкава, Мыленкі, Поціна, Прошкі, Рагелева, Страдна, Сукалі, Царкоўна, Чапаеўскі, Чарнавокі — ліквідаванага Чапаеўскага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 8

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 204
*  С. 304


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Асьвейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1958 годзе
Боркавіцкі сельсавет

**Бо́ркавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Боркавічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Валынецкага раёну Полацкай акругі. 9 сакавіка 1929 году раён перайменаваны ў Боркавіцкі. 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Дрысенскага раёну Полацкай акругі (з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай). 25 сьнежня 1962 году раён перайменаваны ў Верхнядзьвінскі.

27 чэрвеня 2008 году ліквідаваная вёска Скарада.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 29

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 60, 214
*  С. 304


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Бялькоўшчынскі сельсавет

**Бялько́ўшчынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бялькоўшчына.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Дрысенскага раёну Полацкай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 21 чэрвеня 1935 году — Полацкай акругі, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці, з 20 верасьня 1944 году да 8 студзеня 1954 году — Полацкай вобласьці).

21 жніўня 1925 году сельсавет перайменаваны ў Жоўнінскі.

8 красавіка 2004 году Жоўнінскі сельсавет перайменаваны ў Бялькоўшчынскі. У склад навастворанага сельсавету былі ўключаны ўсе сельскія населеныя пункты скасаванага Галубаўскага сельсавету.

27 чэрвеня 2008 году ліквідаваныя вёскі Барсукі, Матукі, Паташня.

10 лютага 2023 году ліквідаваныя вёскі Гараваткі, Забор’е, Крыськава, Роскашы.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 304


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1925 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2004 годзе
Прынцыпы

**Прынцыпы** ( — першы) — у войску Старажытнага Рыму — ваяры цяжкае пяхоты рымскага легіёну у IV—II стагодзьдзях да н. э. Першапачаткова з другой маёмаснай клясы, мелі ахоўнае ўзбраеньне (без паножаў), доўгія дзіды й мячы, складалі першую лінію ў баявым парадку: адгэтуль назва; з III ст. да н. э. — ваяры 30-40 гадоў, узброеныя мячамі й пілумамі (кароткія кідальныя дзіды), разьмяшчаліся ў другой лініі; пасьля другое Пунічнае вайны ставіліся зноў у пэршай лініі.

## Прынцыпы ў складзе Легіёну

Паводле Палібію й Лівію, у складзе легіёну знаходзілася роўная колькасьць прынцыпаў і гастатаў. Пасьля ваеннае рэформы Каміла легіён з 4200 чалавек уключаў 10 маніпулаў прынцыпаў па 120 чалавек. Кожная маніпула падзялялася на дзьве цэнтурыі пад кіраўніцтвам цэнтурыёну.

## Узбраеньне й тактыка

Прынцыпы былі ўзброены кідальнымі дзідамі (пілумамі) ды традыцыйным кароткім мячом-глядыем. Астатняе экіпіяваньне яны куплялі на свае сродкі: звычайна яно складалася зь вялікага прастакутнага шчыта (скутум), бронзавага шлему й кальчугі.

Па Лівію, прынцыпы ўступалі ў бой, калі гастатам не атрымоўвалася рашучым націскам зламаць супраціў ворага. У гэтым выпадку яны арганізавана адыходзілі за лінію прынцыпаў, дзе знаходзіўся сьцяг легіёну, а маніпулы прынцыпаў арганізоўвалі суцэльную лінію й атакавалі ворага. Калі напад прынцыпаў не давал выніку, яны адыходзілі за трэцюю лінію трыарыяў.

Пасьля рэформы Марыя прынцыпы ўвайшлі ў склад кагорты, захаваўшы свой тытул, аднак страціўшы асаблівае ўзбраеньне.

## Глядзіце таксама
* Вэліты — від лёгкай пяхоты ў Старажытнай Грэцыі, потым у Старажытным Рыме ў 4—3 ст. да н. э.
* Гастаты
* Пілюм — кідальнае дзіда, якое складалася на ўзбраеньні легіёнаў Старажытнага Рыму.
* Трыарыі
* Рымскі легіён

## Літаратура
* А. Л. Жмадыкоў — Тактыка рымскае пяхоты IV—II стагодзьдзяў да н. э.
* Ціт Лівій — «Гісторыя ад заснаваньня гораду»

Катэгорыя:Пяхота
Катэгорыя:Вайсковая гісторыя
Катэгорыя:Узброеныя сілы Старажытнага Рыму
Катэгорыя:Старажытны Рым
Шайтараўскі сельсавет

**Ша́йтараўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Шайтарава.

## Гісторыя
8 красавіка 2004 году са складу сельсавету былі выключаны сельскія населеныя пункты ў межах былога калгасу «Кастрычнік» і ўключаны ў склад Валынецкага сельсавету.

25 чэрвеня 2013 году на тэрыторыі сельсавету ўтвораная вёска Казакі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дрысенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Ціхан Баран

**Ці́хан Максі́мавіч Бара́н** (4 красавіка 1932, в. Байкі Косаўскага павету Палескага ваяводзтва, Другая Рэч Паспалітая — 22 студзеня 1944, Трэці Райх) — беларускі падпольнік, партызан, які паўтарыў подзьвіг братоў Цубаў й Івана Сусаніна.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся і жыў у вёсцы Байкі (цяпер у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці). Бацька — Максім Іванавіч, маці — Дар’я Іванаўна; акрамя Ціхана, мелі яшчэ трох сыноў і дзьвюх дачок.

У 1940 року Ціхан Баран пад уплывам свайго дзядзькі Лявона, за польскім часам чальца КПЗБ, уступіў у піянэры, а ягоныя старэйшыя браты сталі камсамольцамі. Усе разам яны займаліся арганізацыяй антыфашысцкага падпольля на Ружаншчыне. Узімку 1942 у выкапанай ля іхняга дому зямлянцы пачала дзейнічаць партызанская друкарня. Неўзабаве гэтае месца стала штабам па кіраўніцтве партызанскім рухам; амаль рок тут жылі Язэп Урбановіч і Мірон Крыштафовіч, кіраўнікі антыфашысцкага камітэту барацьбы з акупантамі.

## Сьмерць
Паводле афіцыйнае савецкае вэрсіі, у чэрвені 1943 року нацысты даведаліся пра існаваньне друкарні, аднак дакладнага месцазнаходжаньня яе высьветліць ня здолелі. Пасьля хвалі арыштаў падпольшчыкаў сям’я Баранаў вырашыла сыходзіць у лес. Ціхан Баран стаў сувязным у партызанскім атрадзе імя С. М. Кірава. 22 студзеня 1944, знаходзячыся на заданьні ў роднай вёсцы Байкі, быў схоплены гітлераўцамі. Даведаўшыся, што ён партызан, нацысты загадалі Ціхану адвесьці іх у атрад. Аднак хлапец доўга вадзіў іх па лесе, урэшце рэшт завёўшы ў балота. Ціхан Баран быў застрэлены, аднак і зь нямецкага атраду нібыта здолеў уратавацца толькі адзін чалавек.

## Памяць
На доме, дзе жыла сям’я Баранаў, усталяваная мэмарыяльная дошка ў гонар Ціхана Барана. Ягонае імя носіць вуліца ў Пружанах Берасьцейскай вобласьці.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 4 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1932 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Расстраляныя
Катэгорыя:Загінулі ў баях нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Трэцім Райху і яго акупаваных тэрыторыях
Катэгорыя:Памерлі 22 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Пружанскім раёне
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Канстанцін Міньяр-Беларучаў

**Канстанцін Аляксандравіч Міньяр-Беларучаў** (10 кастрычніка 1874 — 10 студзеня 1944) — расейскі і савецкі віялянчэліст, кампазытар, заслужаны дзяяч мастацтваў Грузінскай ССР (1933).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў г. Сеніца (суч. Польшча), у сям’і кампазытара А. К. Міньяра. Выпускнік Маскоўскай кансэрваторыі. Вучань А. Э. фон Глена.

У 1901—1904 гадах прафэсар Тамбоўскага музычнага вучылішча (цяпер Тамбоўскі дзяржаўны музычна-пэдагагічны інстытут імя С. В. Рахманінава), затым — Варонескіх музычных клясаў (неўзабаве ператвораныя ў Варонескае музычнае вучылішча; цяпер Варонеская музычнае вучылішча імя Растраповіча), ля вытокаў якога ён стаяў. Пазьней — прафэсар Тбіліскай кансэрваторыі (вучні: Р. Гарбузава, Г. Цомык, А. Айвазян, Г. Барнабішвілі). Аўтар інструктыўных твораў, навуковых прац па віялянчэльным мастацтве і п’ес для віялянчэлі.

Яго сын Р. К. Міньяр-Беларучаў — перакладчык і выкладчык, які ўнёс значны ўклад у тэорыю і практыку перакладу.

## Працы
* Миньяр-Белоручев К. А. Гаммы и арпеджии для виолончели. — М.: Гос. изд-во. Муз. сектор, 1922.
* Миньяр-Белоручев К. А. Скерцо : Для виолончели и фп. — М.: Гос. изд-во. Муз. сектор, 1924.

## Літаратура
* Музыкальная энциклопедия. — М., 1978. — Т. 3. — С. 807.
* Казьмин О. Композиторы от земли Тамбовской // Кредо. — 1996 год. — N 11-12. — С. 1-34.

Катэгорыя:Расейскія акадэмічныя музыкі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы мастацтваў Грузінскай ССР
Катэгорыя:Расейскія віялянчэлісты
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскай кансэрваторыі
Мяжанскі сельсавет

Назву **Мяжа́нскі [[сельсавет]]** маюць:

* Мяжанскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці
* Мяжанскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Мяжанскі раён
* Мяжаны
Аляксандар Ёхелес

**Аляксандар Львовіч Ёхелес** (1912, Масква — 1978, там жа) — савецкі піяніст і музычны пэдагог. Брат архітэктара Яўгена Ёхелеса.

Скончыў Музычны тэхнікум імя Гнесіных, затым Маскоўскую кансэрваторыю (1932) у Канстанціна Ігумнава. Заваяваў другую прэмію на Першым Ўсесаюзным конкурсе музыкаў-выканаўцаў (1933).

Быў вядомы як прыхільнік пашырэньня рэпэртуару за кошт рэдкіх і складаных твораў; упершыню ў Расеі выканаў Фантазію Клёда Дэбюсі, канцэрціна Артур Онэгера, «негрыцянскую Рапсодыю» Франсіса Пуленка. Нярэдка выступаў з уласнымі транскрыпцыямі — у прыватнасьці, у 1947 г. выканаў Санату № 29 «Хамэрклявір» (op. 106) Людвіга ван Бэтховэна ў перакладаньні для фартэпіяна з аркестрам. У 1940-50-я гг. граў у складзе фартэпіяннага трыё з Маркам Затулоўскім і Герцэн Цомыком.

У 1946—1952 гг. прафэсар Тбіліскай кансэрваторыі, з 1952 г. прафэсар (пазьней загадчык катэдры фартэпіяна) Дзяржаўнага Музычна-пэдагагічнага інстытута імя Гнесіных. Сярод вучняў Ёхелеса, у прыватнасьці, Алег Майзенберг, Вера Носіна і Шымон Рухман, успаміналі пра яго:


Іохэлес быў музыка Божай ласкай.  У яго быў зусім вар’яцкі слых, геніяльная памяць, ён мог нечакана падысьці да раяля і сыграць усю Трэцюю сымфонію Скрабіна ад пачатку да канца (на памяць).


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце Дзяржаўнай музычнай вучэльні імя Гнесіных

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1912 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Расейскія піяністы
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі Расеі
Катэгорыя:Расейскія музычныя пэдагогі
Катэгорыя:Ляўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Памерлі ў 1978 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Сьвержань

Назву **Сьвержань** маюць:

* Сьвержань — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Сьвержань — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці
Мяранская мова

**Мяра́нская мова** — мёртвая фіна-вугорская мова фіна-волскае ґрупы, на якой размаўляла асыміляванае продкамі расейцаў фіна-вугорскае племя мера (рас. «меря»). Прыкладная тэрыторыя расьсяленьня меры лякалізуецца ў ваколіцах мястэчкаў Растоў і Пераяслаў-Залескі. Да нашых дзён дайшлі толькі некаторыя тапанімічныя дадзеныя, ды й тое, неадназначна трактуемыя. У апошні раз у летапісах узгадваецца ў 907-ым годзе, канчатковы ж распад пляменнае структуры меры прыкладна прыходзіцца на часы Яраслава Мудрага.

## Кароткія зьвесткі і дадзеныя

### Пытаньне клясыфікацыі
Існуе дзьве вэрсіі наконт клясыфікацыі мяранскае мовы сярод іншых ґрупаў фіна-вугорскіх моваў. Паводле першай, мяранская мова была блізкай да марыйскае мовы (пар. блізкасьць этнонімаў* Мары* і *меря*; яе прытрымліваўся Макс Фасмэр; таксама праводзіліся дасьледаваньні з мэтай параўнаньня мяранскае й марыйскае тапанімікі). Вядомы этноґраф фіна-вугравед С. К. Кузьняцоў пісаў, што пры перамяшчэньні на ўсход саманазва *меря* пераходзіць у *Мары*, і што пры тлумачэньні хараґрафічных назваў былое тэрыторыі пражываньня меры ён зьвяртаецца да марыйскае мовы, паколькі больш ніводная зь вядомых моваў для гэтага аналізу не прыдатныя. Паводле іншае вэрсіі, мяранская мова была бліжэйшай да прыбалтыйска-фінскіх моваў. Прыхільнікам гэтае ґіпотэзы зьяўляецца Я. Хялімскі, які прапанаваў свой аналіз мяранскіх тапонімаў і які зрабіў выснову, што мяранская мова была бліжэйшай ня толькі да прыбалтыйска-фінскіх моваў, але і да саамскіх. На яго думку, наяўнасьць падабенстваў і паралеляў з марыйскай мовай не зьяўляецца крытэрам прыналежнасьці мяранскае мовы да фіна-волскае ґрупы фіна-вугорскіх моваў, паколькі гэты факт можна добра растлумачыць памежным характарам арэалаў моваў. Напрыклад, у вэпскае мовы маецца невялікі лік тых словаў, агульных для вэпскае й марыйскае моваў, але якія адсутнічаюць у прыбалтыйска-фінскіх і мардоўскіх мовах.

### Фанэтыка
Сярод некаторых асаблівасьцяў мяранскае мовы некаторыя дасьледчыкі адзначаюць утварэньне множнага ліку даданьнем да кораня зычнага -k, што збліжае яго з вугорскай мовай. (У адрозьненьне ад паказчыка множнасьці -t у многіх фіна-вугорскіх мовах).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мовы Расеі
Катэгорыя:Фіна-вугорскія мовы
Бычыхінскі сельсавет

**Бычы́хінскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Бычыха.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Кузьмінскі сельсавет у складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці). 12 лютага 1935 году сельсавет далучаны да навастворанага Мехаўскага раёну. 18 сакавіка 1958 году раён перайменаваны ў Езярышчанскі.

16 верасьня 1960 году сельсавет перайменаваны ў Бычыхінскі.

25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Гарадоцкага раёну.

10 кастрычніка 2013 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Аўдзейкава, Грыбачы, Гуркі, Жукава, Зарніца, Кавалёва, Каверзіна, Кайкі, Кошкіна, Лахі, Лесагорская, Мартыненкі, Мясьцечка, Немцава, Панкры, Сіціна, Студзёнка, Сурміно, Ткачы, Хвошна, Церахі, Шаўрова — ліквідаванага Гуркінскага сельсавету.

29 верасьня 2017 году ліквідаваныя вёскі Гаране і Гарнова.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 480
*  С. 349
*  С. 129


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1960 годзе
Гуркінскі сельсавет

**Гу́ркінскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гуркі.

## Гісторыя
16 верасьня 1960 году створаны ў складзе Езярышчанскага раёну Віцебскай вобласьці. 25 сьнежня 1962 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Гарадоцкага раёну.

30 чэрвеня 2008 году ліквідаваныя вёскі Балбекі, Кісялёўкі, Сухарукава.

10 кастрычніка 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Аўдзейкава, Грыбачы, Гуркі, Жукава, Зарніца, Кавалёва, Каверзіна, Кайкі, Кошкіна, Лахі, Лесагорская, Мартыненкі, Мясьцечка, Немцава, Панкры, Сіціна, Студзёнка, Сурміно, Ткачы, Хвошна, Церахі, Шаўрова — перададзеныя ў склад Бычыхінскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 480
*  С. 349

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1960 годзе
Гуркі

Назву **Гу́ркі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Гуркі — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Гуркі — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Гурка
* Гуркава Ніва
* Гуркаўшчына
Уніян Лейрыя

«**Уніян**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Лейрыі. Заснаваны ў 1966 годзе. Фіналіст Кубка Партугаліі (2003).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лейрыя
Ломашаўскі сельсавет

**Ло́машаўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Глыбоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ломашы.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Глыбоцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Мікалай Дубасоў

**Мікалай Аляксандравіч Дубасоў** (28 верасьня 1869 — 4 красавіка 1935) — расейскі піяніст і музычны пэдагог.

## Біяграфія
Скончыў Санкт-Пецярбурскую кансэрваторыю. У 1890 г. стаў уладальнікам першай прэміі Першага Рубінштэйнаўскага конкурсу (на думку спэцыялістаў, перавага над Фэручча Бузоні была аддадзена Дубасову не па справядлівасьці). З 1894 г. і да канца жыцьця (зь перапынкам у 1917—1923 гг.) выкладаў у Санкт-Пецярбурскай (затым Петраградзкай і Ленінградзкай) кансэрваторыі, з 1902 г. прафэсар. Сярод вучняў Дубасова — піяністы Анатоль Драздаў і Ўладзімер Зяленскі, дырыгент Ільля Мусін, кампазытар Оскар Строк. Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1923).

## Крыніцы

Катэгорыя:Расейскія піяністы
Катэгорыя:Акадэмічныя музыкі Расеі
Катэгорыя:Расейскія музычныя пэдагогі