open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Дыялекталягічны атляс беларускай мовы

**«Дыялекталягі́чны а́тляс белару́скай мо́вы» (ДАБМ)** — сыстэматызаваны збор лінгвістычных мапаў, якія пры дапамозе ўмоўных знакаў адлюстроўваюць разьмяшчэньне разнастайных асаблівасьцей беларускіх гаворак на тэрыторыі Беларусі; першы атляс асобнай нацыянальнай мовы сярод славянскіх народаў.

## Гісторыя стварэньня
На Першай рэспубліканскай дыялекталягічнай канфэрэнцыі ў АН БССР (1948) быў прыняты агульны плян стварэньня дыялекталягічнага атлясу беларускай народнай мовы. Меркавалася сабраць зьвесткі пра гаворкі жыхароў прыкладна 1500 вёсак Беларусі раўнамерна на адлегласьці 10—15 км адна ад адной. На пачатку 1950 року АН БССР выдала «Праграму па вывучэньні беларускіх гаворак і зьбіраньні зьвестак для складаньня дыялекталягічнага атлясу беларускай мовы», якая стала канчатковай асновай па зьбіраньні матэрыялаў для ДАБМ. Яны былі сабраны ў асноўным на працягу 1950—1955 рокаў шляхам экспэдыцыйных выездаў дыялекталягічных аддзелаў, у склад якіх уваходзілі навукоўцы-дыялектолягі, выкладчыкі-філёлягі вышэйшых навучальных установаў рэспублікі, спэцыяльна падрыхтаваныя да гэтай работы студэнты. Зьбіральніцкай працай кіравалі Ніна Вайтовіч, Марыя Жыдовіч, Юзэфа Мацкевіч.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Беларуская мовазнаўчая суполка
* Беларуская палічка

Катэгорыя:Атлясы беларускай мовы
Эрык Пэро

**Эры́к Пэро́** (; 29 чэрвеня 2001 году) — францускі біятляніст. Алімпійскі чэмпіён. Сын былога францускага біятляніста Франка Пэро і нарвэскай біятляністкі Тонэ Марыт Афтэдаль.

## Кар’ера
У сэзоне 2020—2021 гадоў дэбютаваў на Кубку ІБУ ў нямецкім Гросэр-Арбэры, дзе заняў 3-е месца ў эстафэце. У студзені 2021 году выступіў на чэмпіянаце Эўропы, дзе найлепшым вынікам быў пяты радок у спрынце. У канцы сэзону дэбютаваў на этапе Кубка сьвету ў Эстэрсундзе, дзе ў спрынтарскай гонцы заняў 76-е месца. Сэзон 2021—2022 гадоў стаў першым сэзонам, які Пэро правёў амаль цалкам на Кубку сьвету. Улетку 2022 году спартовец пачаў трэнавацца з асноўнай мужчынскай зборнай Францыі.

Сэзон 2022—2023 гадоў пачаў на Кубку сьвету, дзе на першым этапе ў Кантыёлахці ўзяў бронзу ў эстафэце, але на час перайшоў у Кубак ІБУ. Браў удзел у чэмпіянаце сьвету 2023 году ў Обэргофе, а адразу пасьля сусьветнага першынства ўзяў золата на Кубку сьвету ў Новэ-Места-на-Мораве ў зьмяшанай эстафэце. На этапе ў Эстэрсундзе ўзьняўся на першы асабісты подыюм з бронзай у масавым старце. Сэзон 2023—2024 гадоў цалкам адбыў на Кубку сьвету. Перамога ў спрынце ў амэрыканскім Солджэр-Голаў стала першым асабістым золатам для Пэро, да таго ж ён стаў першым, хто перамог на этапе Кубку сьвету сярод народжаных у XXI стагодзьдзі. На чэмпіянаце сьвету 2024 году ў Чэхіі стаў пераможцам у зьмяшанай эстафэце і бронзавым прызэрам у эстафэце.

У сэзоне 2024—2025 гадоў спартовец некаторы час ачольваў агульны залік, апранаючы жоўтую кашулю лідэра. Пяро стаў, такім чынам, дзявятым французам у гісторыі біятлёну, хто пэўны час быў лідэрам агульнага заліку. Чэмпіянат сьвету 2025 году ў Ленцаргайдэ Пэро правёў пасьпяхова. Спартовец узяў чатыры мэдалі, у тым ліку два залатыя ў індывідуальнай гонцы на 20 км і ў зьмяшанай эстафэце. Паводле вынікаў сэзону ў агульным заліку Кубка сьвету заняў трэцяе месца. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году разжыўся залатымі мэдалямі ў мяшанай і мужчынскай эстафэтах, а таксама ўзяў срэбра ў індывідуальнай гонцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на IBU.

Катэгорыя:Францускія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Кентэн Фіён Мае

**Кентэ́н Фіён Мае́** (; 16 жніўня 1992 году) — францускі біятляніст. Алімпійскі чэмпіён 2022 і 2026 гадоў, а таксама пераможца Кубка сьвету 2021—2022 гадоў.

## Кар’ера
У Кубку сьвету дэбютаваў у сэзоне 2013—2014 гадоў на этапе ў францускім Ансі. Ужо ў другой сваёй гонцы, якой была гонка перасьледу, здолеў набраць свае першыя пункты, фінішаваўшы на 37-м радку. У сэзоне 2018—2019 гадоў узяў перамогі ў масавым старце на этапе ў італьянскім Антгольцы-Антэрсэльве і гонцы перасьледу на этапе ў Солт-Лэйк-Сіці. Таксама браў удзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году.

На чэмпіянаце сьвету 2019 году ў Эстэрсундзе Фіён Мае здабыў свае першыя мэдалі ў асабістых дысцыплінах, якімі сталі бронза ў спрынце і гонцы перасьледу. Праз год на чарговым чэмпіянаце сьвету стаў чэмпіёнам у мужчынскай эстафэце, дзе бег на апошнім этапе, а таксама быў срэбным прызэрам у масавым старце і спрынце. У Паклюцы ў 2021 годзе на чэмпіянаце сьвету разжыўся толькі бронзавым мэдалём у масавым старце. Увесь гэты час тры разы запар з 2019 па 2021 гады фінішаваў на трэцім радку агульнага заліку Кубка сьвету. Француз набыў добрую форму ў сэзоне перад чарговай Алімпіядай. У Кубку сьвету да лютага 2022 году біятляніст браў перамогі ажно ў пяці этапах, дамінуючы ў гонках перасьледу. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне спартовец 8 лютага стаў чэмпіёнам у індывідуальнай гонцы 20 км, а 13 лютага перамог у гонцы перасьледу. Акрамя таго, Фіён Мае ўзяў тры алімпійскія срэбныя мэдалі ў іншых дысцыплінах. Да канца Кубка сьвету, які скончыўся перамогай біятляніста ў агульным заліку, ён перамог яшчэ на трох этапах.

На чэмпіянаце сьвету 2023 году ў Обэргофе ўпершыню з 2017 году ён заваяваў мэдаль у зьмяшанай эстафэце, заняўшы трэцяе месца ў складзе зборнай Францыі, а таксама стаў пераможцам у мужчынскай эстафэце, дзе ўступіў у барацьбу на апошнім этапе. У наступным сэзонах Кубка сьвету ня меў вялікіх посьпехаў, а ў сэзоне 2023—2024 гадоў нават ня трапіў у дзясятку найлепшых паводле выніку сэзону. На чэмпіянатах сьвету 2024 і 2025 гадоў рабіўся чэмпіёнам у складзе эстафэтнай каманды. Узяў тры залатыя мэдалі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году, у дадатак да чаго яшчэ здабыў бронзу ў масавым старце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* 
* Старонка на IBU.

Катэгорыя:Францускія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Эмільен Жаклен

**Эмілье́н Жакле́н** (; 11 ліпеня 1995 году) — францускі біятляніст. Алімпійскі чэмпіён і прызэр гульняў. Шматразовы чэмпіён сьвету.

## Кар’ера

У лістападзе 2017 году дэбютаваў на Кубку сьвету ў Эстэрсундзе. На другім этапе ў аўстрыйскім Гохфільцэне спартовец у складзе францускай эстафэтнай каманды здабыў бронзавы мэдаль. Браў удзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году. Сэзон 2018—2018 гадоў цалкам правёў на Кубку сьвету, двойчы з бронзавымі мэдалямі ўздымаючыся на подыюм у эстафэтах. У ўжо наступным сэзоне браў мэдалі ўжо ў асабістых спаборніцтвах. Выдатна выступіў на чэмпіянаце сьвету 2020 году, узяўшы залатыя мэдалі ў гонцы перасьледу і эстафэце, а таксама быў уганараваны бронзавымі мэдалямі ў масавым старце і сынгл-міксьце. Паводле вынікаў Кубка сьвету 2019—2020 гадоў упершыню трапіў у дзясятку найлепшых агульнага заліку, фінішаваўшы на пятым радку. У дадатак узяў малы крыштальны глёбус Кубка сьвету ў перасьледзе.

На чэмпіянатах сьвету 2021 і 2023 гадоў браў па аднаму залатому мэдалю, стаўшы чэмпіёнам у гонцы перасьледу і ў эстафэце праз два гады. Таксама і там, і там быў уладальнікам бронзавых мэдалёў. Паміж гэтымі сусьветнымі першынствамі разжыўся двума срэбнымі мэдалямі ў эстафэце і сынгл-міксьце на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году. Сэзон Кубка сьвету 2022—2023 гадоў заўчасна завяршыў сэзон праз благія вынікі.

На чэмпіянаце сьвету 2023 году ў Новэ-Места ўзяў бронзавы мэдаль у эстафэце і трапіў на кветкавую цырымонію з 5-м месцам у індывідуальнай гонцы. У сьнежні 2024 году ў эстафэтах двойчы перамагаў на этапах у Кантыёляхці і Гохфільцэне. На чэмпіянаце сьвету 2025 году ўзяў залаты мэдаль у зьмяшанай эстафэце, але агулам вынікі спартоўца на тым турніры былі расчаравальнымі. Спартовец нават ня быў улучаны ў складзе францускай каманды на мужчынскую эстафэту. У складзе зборнай стаў пераможцам эстафэты на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году, а таксама браў бронзавы мэдаль у пагоні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Старонка на IBU.

Катэгорыя:Францускія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Тамаза Джакамэль

**Тама́за Джакамэ́ль** (; 5 красавіка 2000 году) — італьянскі біятляніст.

## Кар’ера

Дэбютаваў на этапах Кубка сьвету ў сакавіку 2020 году, дзе выдатна працаваў на стрэльбішчы, але фінішаваў на 27-м месцы. Сэзон 2020—2021 гадоў пачаў у студзені 2021 году на Кубку сьвету, у якім на этапе ў Обэргофе ўзьняўся на свой першы подыюм у эстафэце, узяўшы бронзавую ўзнагароду. Ужо з 2021—2022 гадоў цалкам адбыў увесь Кубак сьвету. На этапе ў Паклюцы ў студзені 2023 году стартовец узяў срэбны мэдаль у зьмяшанай эстафэце. У тым жа годзе ён разжыўся першымі мэдалямі чэмпіянату сьвету, то бок стаў срэбным прызэрам у зьмяшанай эстафэце ды бронзавым мэдалістам у сынгл-міксьце зь Лізай Вітоццы. Ужо па сусьветным першынстве на этапе ў Эстэрсундзе італьянец узяў срэбра ў індывідуальнай гонцы, толькі раз даўшы пудла на стрэльбішчы. На чэмпіянаце сьвету 2024 году зноў стаў срэбным прызэрам у сынгл-міксьце зь Вітоццы. У студзені 2025 году ў другой палове месяца ажно тры разы ўзьнімаўся на подыюм этапаў Кубка сьвету, у тым ліку стаўшы пераможцам масавага старту ў Рупольдынгу. 19 лютага таго ж году ўзяў срэбра ў індывідуальнай гонцы на чэмпіянаце сьвету ў Ленцэргайдэ. У сэзоне 2025—2026 гадоў толькі ў сьнежні 2025 году двойчы перамог на этапах Кубка сьвету. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году стаў срэбным мэдалістам у мяшанай эстафэце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Старонка на IBU.

Катэгорыя:Італьянскія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Джэк Г’юз

**Джэк Г’юз** (;  14 траўня 2001 году) — хакеіст з ЗША, цэнтральны нападнік клюбу «Нью-Джэрзі Дэвілз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2019 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Нью-Джэрзі Дэвілз» у першым раўндзе пад агульным 1-м нумарам.

## Кар’ера

21 чэрвеня 2019 году на драфце НХЛ Г’юз быў абраны пад першым нумарам камандай «Нью-Джэрзі Дэвілз». 12 ліпеня хакеіст падпісаў трохгадовы кантракт з клюбам. Свой першы пункты набраў 17 кастрычніка ў гульні супраць «Нью-Ёрк Рэйнджарз». 30 лістапада 2021 году спартовец падпісаў новы васьмігадовы кантракт на 64 мільёны даляраў з клюбам. У 2022 годзе быў запрошаны на матч усіх зорак НХЛ. У сэзоне 2022—2023 гадоў Г’юз дасягнуў рэкорду ў сваёй кар’еры ў колькасьці галоў (43), галявых перадач (56) і пунктаў (99), пры гэтым вывеўшы «Дэвілз» да трэцяга месца ў НХЛ і дасягнуўшы рэкорднага паказьніка ў 52 перамогі. Гэтыя вынікі прасунулі хакеіста ў дзясятку найлепшых бамбардзіраў НХЛ, а ягоныя 99 пунктаў усталявалі новы рэкорд франшызы ў колькасьці пунктаў за сэзон.

У першых шасьці гульнях сэзону 2023—2024 гадоў амэрыканец назьбіраў 17 пунктаў, чаго не было з часоў Марыё Лем’ё з сэзону 1995—1996 гадоў. 16 сьнежня 2023 году Г’юз правёў свой 100-ы гол у НХЛ у сваёй 267-й гульні ў лізе, стаўшы найхутчэйшым гульцом «д’ябляў», які дасягнуў адзнакі ў 100 галоў, і другім паводле хуткасьці ў гісторыі франшызы. З таго часу спартоўца пачалі перасьледваць траўмы. 15 лістапада 2025 году хакеісту была зробленая апэрацыя на пальцы. Ён вярнуўся на лёд 21 сьнежня ў матчы супраць «Бафала Сэйбрз».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Джэрзі Дэвілз»
Кортні Саро

**Кортні Саро** (;  24 красавіка 2000 году) — канадзкая шорт-трэкістка. Прызэрка Алімпійскіх гульняў.

## Кар’ера
Саро дэбютавала на Кубку сьвету ў сэзоне 2018—2019 гадоў і ўжо 3 лістапада 2018 году на этапе ў Калгары ўзяла срэбны мэдаль у бегу на 1500 мэтраў. У 2019 годзе дэбютавала на чэмпіянаце сьвету, дзе здабыла бронзавы мэдаль у эстафэце на 3000 мэтраў. На першым чэмпіянаце чатырох кантынэнтаў у 2020 годзе стала ўладальніцай бронзавага мэдаля ў бегу на 500 мэтраў і срэбнага мэдаля на 1000 мэтраў. На чэмпіянаце сьвету 2021 году Саро была другою ў агульным заліку пасьля Сюзаннэ Схюльтынг, разжыўшыся срэбрам у бегу на 1500 мэтраў і бронзы на 1000 мэтраў. Праз год спартоўка дэбютавала на зімовых Алімпійскіх гульнях у Пэкіне, але мэдалёў ня брала. У 2025 годзе на чэмпіянаце сьвету стала чэмпіёнкай у складзе эстафэтнай каманды на дыстанцыі 3 тысяч мэтраў. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году спартоўка разжылася ажно чатырма мэдалямі, падзяліўшы колькасьць срэбных і бронзавых мэдалёў як у эстафэтных, гэтак і індывідуальных выступах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на ShortTrackOnLine.info.

Катэгорыя:Канадзкія шорт-трэкісткі
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Кім Бутэн

**Кім Бутэ́н** (;  16 сьнежня 1994 году) — канадзкая шорт-трэкістка. Мэдалістка зімовых Алімпійскіх гульняў ды шматразовая чэмпіёнка сьвету.

## Кар’ера
У 2014 годзе дэбютавала на этапе Кубка сьвету ў Солт-Лэйк-Сіці, дзе заняла 3-е месца ў эстафэтнай гонцы. З таго ж часу пачала трапляць на подыюм. У 2018 годзе канадка ўпершыню ўзяла ўдзел на зімовых Алімпійскіх гульнях. У асабістых спаборніцтвах яна спачатку заняла 4-ы радок у жаночым забегу на 500 мэтраў, але пасьля дыскваліфікацыі судзьдзём паўднёвакарэянкі Чэ Мін Чжон, якая фінішавала другой на фатафінішы, Бутэн была прысуджаная бронза. Таксама на тых гульнях узяла бронзу на дыстанцыі ў 1500 мэтраў і срэбра на 1000 мэтраў. Дзякуючы тром індывідуальным мэдалям, якія Бутэн заваявала ўпершыню сярод канадзкіх шорт-трэкістак, яна была прызначаная сьцяганосцам Канады на цырымонію закрыцьця. Праз год спартоўка на чэмпіянаце сьвету ўзяла некалькі мэдалёў, стаўшы трэцяй у агульным заліку. 3 лістапада 2019 году ўсталявала новы сусьветны рэкорд у жаночым забегу на 500 мэтраў, калі ёй спатрэбілася 41,936 сэкундаў на пераадоленьне дыстанцыі. Праз траўму калена прапусьціла чэмпіянат чатырох кантынэнтаў 2020 году ў Манрэалі ды чэмпіянат сьвету 2021 году ў Дордрэхце.

На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году здабыла толькі бронзавы мэдаль на дыстанцыі 500 мэтраў, але празь некалькі месяцаў у красавіку ўзяла срэбныя мэдалі ў індывідуальных забегах на 500, 1000 і 1500 мэтраў і ў эстафэце на 3000 мэтраў, у выніку чаго стала другой у агульным заліку сусьветнага першынства. У сэзоне 2022—2023 гадоў Бутэн атрымала перамогу на двух этапах Кубка сьвету ў забегах на 500 мэтраў у Алматы і Манрэалі ды была другой у Дордрэхце, што ў выніку дало ёй трэці радок агульнага заліку Кубка сьвету на дыстанцыі 500 мэтраў. На чэмпіянаце сьвету 2024 году ў Ратэрдаме ўпершыню стала чэмпіёнкай на дыстанцыі 500 мэтраў. Праз год у Пэкіне зноў разжылася двума залатымі мэдалямі ў эстафэтных дысцыплінах. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году ўзяла срэбны мэдаль у мяшянай эстафэце і бронзавы мэдаль у складзе жаночай эстафэтнай каманды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на ShortTrackOnLine.info.

Катэгорыя:Канадзкія шорт-трэкісткі
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Крыстэн Сантас-Грысўалд

**Кры́стэн Са́нтас-Гры́сўалд** (;  2 лістапада 1994 году) — шорт-трэкістка з ЗША.

## Кар’ера
Далучылася да прафэсійнага спорту ў 2013 годзе. Запачаткавала выступы на Кубку сьвету ў 2015 годзе. У лютым 2019 году Сантас упершыню ўзьнялася на подыюм Кубку сьвету, дзякуючы трэцяму месцу ў складзе зьмяшанай эстафэты на этапе ў Турыне. Спартоўка заняла другое месца ў агульным заліку Кубка сьвету 2021—2022 гадоў, саступіўшы толькі нідэрлянцы Сюзаннэ Схюльтынг. У 2023 годзе стала ўладальніцай ажно чатырох мэдалёў на чэмпіянаце чатырох кантынэнтаў. На чэмпіянаце сьвету 2024 году ў Ратэрдаме стала пераможцай на дыстацыі ў 1000 мэтраў, а таксама ўзяла срэбра і бронзу ў іншых індывідуальных і камандных спаборніцтвах. У канцы году на чарговым чэмпіянаце чатырох кантынэнтаў сьвяткавала перамогі ў бегу на 500, 1000 і 1500 мэтраў. Паводле вынікаў Кубка сьвету 2024—2025 гадоў амэрыканка перамагла як у агульным заліку, гэтак у клясыфікацыі на 500 мэтраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на ShortTrackOnLine.info.

Катэгорыя:Шорт-трэкісткі ЗША
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Ганнэ Дэсмэт

**Га́ннэ Дэ́смэт** (;  26 кастрычніка 1996 году) — бэльгійская шорт-трэкістка. Мэдалістка зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году.

## Кар’ера
Дэсмэт заваявала срэбра ў бегу на 1000 мэтраў на чэмпіянаце сьвету 2021 году. 11 лютага 2022 году яна здабыла гістарычны бронзавы мэдаль у бегу на 1000 мэтраў на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне, стаўшы першай бэльгійкай, якая ўзяла мэдаль на зімовых Алімпійскіх гульнях у індывідуальным відзе спорту. У сакавіку 2025 году спартоўка стала ўладальніцай залатога мэдаля на дыстанцыі 1000 мэтраў на чэмпіянаце сьвету 2025 году ў Пэкіне. Такім чынам, яна сталася першай бэльгійскай чэмпіёнкай сьвету ў спорце, павязанага з каўзачамі, з часоў Мішлен Лянуа, якая брала залатыя мэдалі ў парным фігурным катаньні ў 1947 і 1948 гадах. У лютым 2026 году яна заваявала бронзавы мэдаль у складзе бэльгійскай каманды ў мяшанай эстафэце на 2 тысячы мэтраў на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году ў Міляне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на ShortTrackOnLine.info.

Катэгорыя:Бэльгійскія шорт-трэкісткі
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Вільям Данджыну

**Вілья́м Данджыну́** (;  1 кастрычніка 2001 году) — канадзкі шорт-трэкіст.

## Кар’ера
Данджыну дэбютаваў на Кубку сьвету ў сэзоне 2019—2020 гадоў, узяўшы ўдзел у трох спаборніцтвах. 28 лістапада 2021 году трапіў на подыюм першы раз у кар’еры на этапе Кубка сьвету ў Дордрэхце, дзе здабыў срэбны мэдаль у эстафэце. Сэзон 2023—2024 гадоў пачаў зь нечаканай перамогі на чэмпіянаце Канады. У сакавіку 2024 году на чэмпіянаце сьвету ў Ратэрдаме заваяваў залаты мэдаль у забегу на 1000 мэтраў. Ён скарыстаўся сутычкай паміж двума паўднёвакарэйцамі спартоўцамі, каб вярнуць сабе лідэрства да фінішу, трымаючы перавагу над італьянскімі шорт-трэкістамі. На чэмпіянаце сьвету 2025 году разжыўся яшчэ некалькімі залатымі мэдалямі як у асабістых спаборніцтвах, гэтак і камандных. Паводле вынікаў сэзону 2024—2025 гадоў стаў пераможцам Кубка сьвету ў агульным заліку, а таксама быў найлепшым у заліку на дыстанцыях 1000 і 1500 мэтраў. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году стаў срэбным мэдалістам у мяшанай эстафэце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на ShortTrackOnLine.info.

Катэгорыя:Канадзкія шорт-трэкісты
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Стывэн Дзюбуа

**Стывэн Дзюбуа** (;  1 траўня 1997 году) — канадзкі шорт-трэкіст. Алімпійскі чэмпіён і шматразовы чэмпіён сьвету.

## Кар’ера
Дзюбуа ўпершыню далучыўся да зборнай Канады на Кубку сьвету ў 2017 годзе а на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году быў запасным гульцом. Ягоны першы поўны сэзон на Кубку сьвету адбыўся ў сэзоне 2018—2019 гадоў. Тады ж ён заваяваў бронзавыя мэдалі ў трох этапах Кубка сьвету ў бегу на 1500 мэтраў.

У наступным сэзоне канадзец выйграў свой першы індывідуальны забег Кубка сьвету на дыстанцыі на 500 мэтраў у Дрэздэне, таксама браў мэдалі іншых гатункаў. На чэмпіянаце чатырох кантынэнтаў 2020 году, які стаў першым спаборніцтвам такога кшталту, Дзюбуа ўзяў срэбныя мэдалі ўва ўсіх пяці дысцыплінах, як 500, 1000 і 1500 мэтраў і эстафэце на 5000 мэтраў. Дзякуючы гэтаму быў аб’яўлены пераможцам агульнага заліку першынства. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году стаў уладальнікам мэдалёў усіх гатункаў.

Улетку 2025 году атрымаў траўму сьцягна, праз што прапусьціў пачатак сэзону, але акрыяў перад зімовымі Алімпійскімі гульнямі 2026 году. На гульнях узяў срэбра ў мяшянай эстафэце, а затым разжыўся залатым мэдалём у адзінкавым разрадзе на дыстанцыі 500 мэтраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на ShortTrackOnLine.info.

Катэгорыя:Канадзкія шорт-трэкісты
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Шорт-трэкісты і шорт-трэкісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Ford Model AA

Ford Model AA — гэта грузавік на базе легкавога аўтамабіля ад Ford Motor Company. Паколькі Model T і TT састарэлі і патрабавалі замены, бо з'яўляліся рабочым варыянтам знакамітага аўтамабіля мадэлі "A". Гэтая мадэль выпускалася ў дахалодную вайну ў Вялікабрытаніі, ЗША і Расіі, Генры Форд пачаў распрацоўку пачатковых праектаў мадэлі A і мадэлі AA ў 1926 годзе. Базавая кампаноўка шасі была распрацавана хутка, і механічная распрацоўка прасоўвалася хутка. Дызайн і стыль кузава былі распрацаваны, а затым перададзены на аўтсорсінг розным вытворцам кузаваў, у тым ліку Briggs and Murray. Канструкцыі мадэлі A падзялялі дэталі і матэрыялы з мадэллю AA Ford, у прыватнасці, кузаў, рухавік і інтэр'ер. AA звычайна мелі больш простыя інтэр'еры, чым іх аўтамабільныя аналагі. Мадэль AA зведала падобныя змены ў дызайне да мадэлі A на працягу чатырох гадоў вытворчасці AA, часта з затрымкай ад трох да дзевяці месяцаў. Механічныя змены і мадэрнізацыі былі зроблены падчас вытворчасці аўтамабіляў. Змены ў кузаве, якія адбыліся паміж 1929 і 1930 гадамі, таксама былі інтэграваныя ў вытворчасць AA, але рэшткі дэталяў выкарыстоўваліся даўжэй у цяжкіх камерцыйных грузавіках, Інтэр'ер 1928-1929 Ford Model AA 82-A Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1926–1927 Ford Model T Tudor Sedan, 1926–1927 Citroën 10 HP Conduite Intérieure Tout acier Standard Type B12, і 1926–1927 Model T Doctor's Coupé. Інтэр'ер 1930-1931 Ford Model AA 82-B Closed Cab Truck выпуску быў у цэлым больш камфортным у кіраванні, чым 1930-1931 Ford Model A Tudor Sedan, 1930-1931 Ford Model A Fordor Sedan, і 1930-1931 Ford Model A Doctor's Coupé.

Катэгорыя:Грузавікі Ford
Катэгорыя:ГАЗ
Катэгорыя:Пікапы
Катэгорыя:Аўтамабілі, вырабленыя ў Злучаных Штатах
Катэгорыя:Транспартныя сродкі, прадстаўленыя ў 1927 годзе
Ганна Найзэ

**Га́нна На́йзэ** (;  26 траўня 2000 году) — нямецкая скелетаністка. Алімпійская чэмпіёнка 2022 году.

## Кар’ера
Спартоўка ўпершыню выступіла на чэмпіянаце Нямеччыны ў 2014 годзе. У сэзоне 2014—2015 гадоў дэбютавала на міжнароднай арэне ў Кубку Эўропы. 6 сьнежня 2018 году яна здабыла сваю першую перамогу на Кубку сьвету на трасе ў Шэнаў-ам-Кёнігсзээ.

У сваёй першай спробе на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году паказала час 1:02,36, заняўшы восьмае месца, але ў другім раўндзе ўжо мела час 1:02,19, што дазволіла ёй заняць першае месца ў раўндзе і другое месца ў агульным заліку. У трэцяй спробе ёй спатрэбілася 1:01,44 на праходжаньне дыстанцыі, што дазволіла ёй узьняцца на першае месца. У чацьвертай спробе Найзэ заняла першае месца з часам 1:01,63, маючы агульны час 4:07,62, што дазволіла ёй узяць залаты мэдаль. Гэта быў першы залаты мэдаль Нямеччыны ў скелетоне на зімовых Алімпійскіх гульнях і першы раз за шаснаццаць гадоў, калі хто іншы, але не брытанкі бралі мэдалі найвялікшага гатунку.

На чэмпіянаце сьвету 2024 году стала пераможцай у зьмяшяных камандах у пары з Крыстафэрам Гротээрам, а таксама стала ўладальніцай бронзавага мэдаля ў спаборніцтвах сярод жанчынаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына на Міжнароднай фэдэрацыі бобслэя і скелетону.

Катэгорыя:Нямецкія скелетаністкі
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Жаклін Пфайфэр

**Жаклі́н Пфа́йфэр** (), у дзявоцтве **Лёлінг** (;  6 лютага 1995 году) — нямецкая скелетаністка. Чэмпіёнка сьвету. У час калі Пфайфэр не бярэ ўдзел у спаборніцтвах па скелетоне, яна працуе ў фэдэральнай паліцыі Нямеччыны.

## Кар’ера
Пфайфэр, яшчэ пад дзявочым прозьвішчам Лёлінг, пачала браць удзел у заездах Міжкантынэнтальнага кубка ў 2011 годзе. Да этапаў Кубка сьвету далучылася ў сэзоне 2015—2016 гадоў. У тым сэзоне Лёлінг пяць разоў узьнімалася на подыюм, заняўшы другое месца ў агульным заліку Кубка сьвету. Спартоўка атрымала сваю першую перамогу на этапе Кубку сьвету ў Альтэнбэргу ў сэзоне 2016—2017 гадоў. У 2017 годзе перамагла на чэмпіянаце Эўропы і сьвету. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году здабыла срэбны мэдаль, саступіўшы Лізі Ярналд, якая паўтарыла сваю перамогу 2014 году. У чэрвені таго ж году Пфайфэр атрымала Срэбны ляўровы ліст ад фэдэральнага прэзыдэнта Франка-Вальтэра Штайнмаера
. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году не дала рады, асабліва праваліўшы чацьвертую спробу, у выніку фінішаваўшы на 8-м радку. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году ўзяла два бронзавыя мэдалі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына на Міжнароднай фэдэрацыі бобслэя і скелетону.

Катэгорыя:Нямецкія скелетаністкі
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Крыстафэр Гротээр

**Кры́стафэр Гро́тээр** (;  30 ліпеня 1992 году) — нямецкі скелетаніст. Алімпійскі чэмпіён.

## Кар’ера
Спачатку займаўся скачкамі на лыжах з трампліну, але ў 2007 годзе пераключыўся на скелетон. На Кубку Эўропы дэбютаваў у сэзоне 2010—2011 гадоў. Праз год перайшоў да спаборніцтваў у Міжкантынэнтальным кубку. У лістападзе 2012 году Гротээр дэбютаваў на Кубку сьвету. У 2019 годзе перамог на чэмпіянаце сьвету ў зьмяшаных камандах, а ў наступныя два гады двойчы рабіўся чэмпіёнам сьвету ў індывідуальных спусках. 10 і 11 лютага 2022 году Гротээр стаў першым нямецкім алімпійскім чэмпіёнам па скелетоне на зімовых Алімпійскіх гульнях у Пэкіне. Паводле вынікаў Кубка сьвету 2022—2023 гадоў упершыню стаў пераможцам агульнага заліку. На чэмпіянаце сьвету 2024 году ў Вінтэрбэргу скелетаніст узяў залатыя мэдалі адразу ў адзінкавых выступах і зьмяшяных камандах у супрацы з Ганнай Найзэ. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году задаволіўся двума бронзавымі мэдалямі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына на Міжнароднай фэдэрацыі бобслэя і скелетону.

Катэгорыя:Нямецкія скелетаністы
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Аксэль Юнг

**А́ксэль Юнг** (;  13 красавіка 1991 году) — нямецкі скелетаніст.

## Кар’ера
Спартовец упершыню кваліфікаваўся на Кубак сьвету ў сэзоне 2014—2015 гадоў, дэбютаваўшы ў Лэйк-Плэсыдзе, дзе заняў чацьвертае месца. У сакавіку 2015 году на чэмпіянаце сьвету перамог у складзе зьмяшанай каманды. Паўтараў гэтае дасягненьне яшчэ два разы запар. На чэмпіянаце сьвету 2017 году ў мужчынскіх спусках узяў срэбны мэдаль. На Кубку сьвету ўпершыню перамог на апошнім этапе сэзону 2017—2018 гадоў, які ладзіўся 19 студзеня 2018 году ў Шэнаў-ам-Кёнігсзээ. У тым сэзоне быў другім у агульным заліку. Юнг правёў добры адрэзак зь сьнежня 2021 па люты 2022 году, калі некалькі разоў трапляў на подыюм Кубка сьвету, а таксама здабыў срэбны мэдаль на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году, саступіўшы толькі суайчыньніку Крыстафэру Гротээру. У сэзоне 2024—2025 гадоў упершыню за некалькі сэзонаў аніводнага разу не ўздымаўся на подыюм этапаў Кубка сьвету. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году двойчы ўздымаўся на подыюм, беручы срэбныя мэдалі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына на Міжнароднай фэдэрацыі бобслэя і скелетону.

Катэгорыя:Нямецкія скелетаністы
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Маркус Ўаят

**Ма́ркус Ўа́ят** (;  14 сьнежня 1991 году) — брытанскі скелетаніст.

## Кар’ера
Ўаят упершыню заняўся скелетонам пасьля зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году, калі браў удзел у праграме па выяўленьні талентаў пад назовам Power2Podium. Дэбютаваў у спаборніцтвах на Кубку Паўночнай Амэрыкі ў сакавіку 2016 году. Запачаткаваў выступы на Кубку сьвету ў сьнежні 2017 году. У лістападзе 2020 году на этапе ў Сігулдзе скелетаніст заняў трэці радок, стаўшы першым брытанцам з 2013 году, які здолеў узьняцца на подыюм. У лістападзе 2022 году здабыў сваю першую ў перамогу на этапе Кубка сьвету ў Ўістлеры. Сэзон 2022—2023 гадоў скончыў на трэцім месцы агульнага заліку. На чэмпіянаце сьвету 2025 году стаў уладальнікам срэбнага мэдаля, фінішаваўшы на 1,9 сэкунды пазьней за суайчыньніка Мэта Ўэстана.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына на Міжнароднай фэдэрацыі бобслэя і скелетону.

Катэгорыя:Брытанскія скелетаністы
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Мэт Ўэстан

**Мэт Ўэ́стан** (;  2 красавіка 1997 году) — брытанскі скелетаніст. Чэмпіён сьвету і Эўропы, алімпійскі чэмпіён, а таксама шматразовы пераможца Кубка сьвету агульнага заліку. У юнацтве займаўся тэквандо і рэгбі.

## Кар’ера
Талент спартоўца быў выяўлены даволі позна ў сьнежні 2017 году. Пасьля трэнаваўся ў складзе марской пяхоты Вялікабрытаніі, каб праверыць свае фізычныя і разумовыя здольнасьці. У 2019 годзе пачаў браць удзел у спаборніцтвах, а ў 2020 годзе ўпершыню ўзяў удзел у чэмпіянаце сьвету. У сьнежні таго ж году Ўэстан выйграў свой першы мэдаль Кубка сьвету, узяўшы срэбны мэдаль у Інсбруку. Гэта быў толькі пяты старт спартоўца на этапах Кубка сьвету. У лістападзе 2021 году Ўэстан упершыню перамог на этапе Кубка сьвету. Сапраўдны прарыў учыніў з пачатку 2023 году, калі спартовец некалькі разоў запар браў як залатыя мэдалі чэмпіянатаў сьвету, гэтак і перамагаў у Кубку сьвету ў агульным заліку. Ён стаў трэцім брытанцам пасьля Крыстана Бромлі і Алекс Кумбэр, які перамагаў у некалькіх Кубках сьвету ў агульным заліку.

На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году Ўэстан выйграў залаты мэдаль у мужчынскім скелетоне і стаў першым брытанцам, які стаў алімпійскім чэмпіёнам у гэтым відзе спорту. Затым выйграў свой другі залаты мэдаль на гульнях у мяшаных камандных спаборніцтвах, дзе спаборнічаў у пары з Табітай Стокер. Дуэт усталяваў новы рэкорд трасы, апярэдзіўшы нямецкую пару Аксэля Юнга і Сюзанну Крэгэр на 0,17 сэкунды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына на Міжнароднай фэдэрацыі бобслэя і скелетону.

Катэгорыя:Брытанскія скелетаністы
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Скелетаністы і скелетаністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Явід (гурт)

**Явід** — вядомы беларускі музычны калектыў з Баранавіч.

## Гісторыя
Калектыў зьявіўся ў 1984 годзе пад назвай «Студыя» ў гарадзкім Доме культуры г. Баранавічы. Гурт выконваў джазавыя і рок кампазыцыі. Адным з заснавальнікаў яго быў [Фёдар Жыляк]].

«Студыя» — таму што шмат часу праводзілі ў гэтай невялікай студыі ГДК, патлумачыў пазьней Фёдар Жыляк. Калектыў амаль адразу накіраваўся на фестываль «Рытмы граніцы». І адразу ж інструмэнтальная кампазыцыя, напісаная Фёдарам Жыляком, заняла другое месца.

З-за таго, што джаз-рок на той час быў не папулярным калектыў перакваліфікаваўся на выкананьне папулярнай музыкі, а безаблічная назва «Студыя» пасьля стала «Яварам». Песьні «Явара», чыім нязьменным кіраўніком доўгі час быў Фёдар Жыляк, вядомыя далёка за межамі Баранавіч. А некаторыя («Ой, у полі пры даліне» і «Явар ды Каліна»), напісаныя Фёдарам Жыляком, ужо ўспрымаюцца амаль як народныя.

Пасьля здымак на БТ «Явар» пачалі запрашаць на разнастайныя канцэрты, конкурсы, фэстывалі і ў тэлеперадачы. Калектыў удзельнічаў у Маскоўскім кінафэстывалі дакумэнтальнага кіно. Да гэтай падзеі Фёдар Жыляк напісаў песьню на вершы Канстанціна Цыбульскага «Мы здымаем кіно», якая стала гімнам фэстывалю і гучыць ужо шмат гадоў.

Песьня «Эх, дороги», запісаная сумесна з прэзыдэнцкім аркестрам у рамках праекту Белдзяржтэлерадыёкампаніі «Плошча Перамогі», увайшла ў падарункавы дыск, які ўручаецца кіраўнікам дзяржаў, якія прыяжджаюць у Беларусь з афіцыйнымі візытамі.

Калектыў выступаў на фэстывалях і конкурсах «Песьню бярыце з сабою» і «Зорным дыліжансе». Колькасьць узнагарод самых розных узроўняў, якіх быў удастоены калектыў, не зьлічыць. Апошняе дасягненьне — дыплём ляўрэатаў песеннага конкурсу «Песня года Беларусі» ў мінулым годзе.

## Выбітныя асобы
Сярод музыкаў, якія пачыналі ў «Явары»: Андрэй Кляшчоў — мультыінструмэнталіст, што потым перайшоў у аркестры Міхаіла Фінберга, а таксама сьпявачка Гюнеш.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1984 годзе
Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Культура Баранавічаў
Лапата

**Лапата** — прылада, з дапамогай якой саджалі цеста ў печ і даставалі хлеб зь печы, падграбалі на таку й перамешвалі збожжа, падграбалі й раўнялі бульбу ў буртах, для апрацоўкі агародных градак. 
### Часткі лапаты
Хлебная лапата мела звычайна прамавугольную або круглаватую плоскасьць даўжынёй 35—50 і шырынёй 25—30 см і доўгае (110— 135 см) дзяржаньне дыямэтрам 3,3—3,5 см. Рабілі яе з дошкі звычайна лісьцевых парод дрэваў. Каб цеста лягчэй ссоўвалася на чарэнь, краі лапаты рабілі танчэйшымі. Перад тым, як саджаць цеста ў печ, гаспадыня пакрывала лапату кляновым ці дубовым лісьцем, аерам і пасыпала зьверху мукой. Захоўвалі хлебную лапату ў варыўні або ў каморы. Лапата для перамешваньня збожжа мела неглыбокае авальнае выдзеўбанае дно. Вышыня лапаты зь дзяржаньнем 155 — 160 см (даўжыня рабочай часткі — да 65 см, шырыня 25 см). Вышыня лапаты для падграбаньня бульбы 100—103 см, шырыня 20—22 см, дыямэтар дзяржаньня 3,2—3,5 см.

Лапата акаваная жалезам для апрацоўкі агародных градак называлася «Рыдзель», а мэталічная лапата для капаньня — «Рыдлёўка».

## Крыніцы

## Літаратура
* В. В. Давідовіч. Лапата. //  — С. 24.
* 
* 

Катэгорыя:Кухенныя прылады
Катэгорыя:Рыштунак
Ляўра Нольтэ

**Ля́ўра Но́льтэ** (;  23 лістапада 1998 году) — нямецкая бабсьлеістка, якая выступае ў якасьці пілёткі. Узяла залаты мэдаль у спаборніцтвах па бобслэі сярод жанчынаў на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году, стаўшы наймаладзейшай у гісторыі бабсьлеісткай, якая перамагла на алімпійскім турніры.

## Кар’ера
Упершыню трапіла на чэмпіянат сьвету ў 2020 годзе. У лютым 2021 году яна заваявала бронзавы мэдаль у спаборніцтвах сярод двоек на чэмпіянаце сьвету 2021 году, які ладзіўся ў Альтэнбэргу. Там жа яна ўзяла бронзавы мэдаль у спаборніцтвах на манабобе. У лютым 2022 году спартоўка з напарніцай Дэбарай Леві здабыла залаты мэдаль у спаборніцтвах па бобслэі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году, усталяваўшы тры рэкорды трасы за чатыры заезды і стаўшы самай маладой пілёткай у гісторыі, якая заваявала гэты тытул.

У сьнежні 2022 году Нольтэ ўпершыню перамагла на Кубку сьвету на манабобе ў Лэйк-Плэсыдзе, усталяваўшы рэкорд трасы падчас першага спуску. У студзені 2023 году ў Вінтэрбэргу немка разжылася яшчэ адной перамогай на этапе Кубка сьвету на манабобе, а затым усталявала рэкорд трасы на першым спаборніцтве па монабобе ў Альтэнбэргу. Паводле вынікаў сэзону 2022—2023 гадоў Кубка сьвету ўпершыню стала пераможцай у двойках у агульным заліку, у клясыфікацыі адзінак была другой. У наступныя гады пашырыла сваё дамінаваньне ў абедзьвюх дысцыплінах. У Кубку сьвету 2025—2026 гадоў упершыню адначасна стала пераможцай як у двойках, гэтак і адзінках.

Яна прадстаўляла Нямеччыну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году і выйграла залаты мэдаль у спаборніцтвах двоек разам з Дэбарай Леві. У адзінках здабыла срэбны мэдаль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына на Міжнароднай фэдэрацыі бобслэя і скелетону.

Катэгорыя:Нямецкія бабсьлеісткі
Катэгорыя:Бабсьлеісты і бабсьлеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Бабсьлеісты і бабсьлеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Ліза Буквіц

**Лі́за Бу́квіц** (;  2 сьнежня 1994 году) — нямецкая бабсьлеістка. Алімпійская чэмпіёнка 2018 году. Акрамя спартовай дзейнасьці таксама працуе ў нямецкай паліцыі.

## Кар’ера
Буквіц пачынала як сяміборка, але пераключылася на бобслэй у 2013 годзе. У 2015 годзе пары з Кэтлін Мартыні перамагла на этапе Кубка сьвету ў Шэнаў-ам-Кёнігсзээ ў двойках. У 2017 годзе стала ўладальніцай срэбнага мэдаля на чэмпіянаце сьвету ў спаборніцтвах сярод зьмяшяных камандаў.

На пачатку сэзону 2017—2018 гадоў нямецкі трэнэр па бобслэі Рэнэ Шпіс стварыў камандную пару Буквіц з Марыямай Яманкай. Іхны дуэт быў ахрышчаны як «бэрлінскі боб», бо абедзьве спартоўкі паходзілі з Бэрліну. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году Буквіц і Яманка сталі чэмпіёнкамі ў заліку двоек, а гэтая перамога стала даволі нечаканай. Праз чатыры гады спартоўка ўжо спаборнічала на чарговых Алімпійскіх гульнях зь іншай напарніцай, але мэдалёў ня брала. У 2024 годзе стала чэмпіёнкай сьвету ў пары з Ванэсай Марк. На Кубку сьвету 2023—2024 і 2024—2025 гадоў была трэцяй у агульным заліку двоек і пераможцай турніру на манабобе. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году адзначылася срэбрам у двойках.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бачына на Міжнароднай фэдэрацыі бобслэя і скелетону.

Катэгорыя:Нямецкія бабсьлеісткі
Катэгорыя:Бабсьлеісты і бабсьлеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Бабсьлеісты і бабсьлеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Бабсьлеісты і бабсьлеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Элітэсэрыен 2018 году

**Элітэсэрыен 2018 году** — 74-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Нарвэгіі, які праходзіў з 11 сакавіка па 24 лістапада 2018 году. Чэмпіёнам стаў «Русэнборг», які тым самым здабыў свой 26-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 16 клюбаў, зь якіх 13 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Першага дывізіёну — «Будэ-Глімт», «Старт» і «Рангэйм». Гэтыя клюбы замянілі «Согндаль», «Олесун» і «Вікінг».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Стабэкам», які заняў 14-е месца ў Элітэсэрыен, і «Олесунам», пераможцам плэй-оф за павышэньне Першага дывізіёну. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыў «Стабэк», і клюбы засталіся ў сваіх лігах.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Нарвэскай футбольнай асацыяцыі

Катэгорыя:Чэмпіянат Нарвэгіі па футболе
Катэгорыя:2018 год у футболе
Пэрын Ляфон

**Пэры́н Ляфо́н** (; 28 кастрычніка 1998 году) — француская фрыстайлістка, якая спэцыялізуецца на могуле. Алімпійская чэмпіёнка.

## Кар’ера

У веку 15-гадоў францужанка ўвайшла ў склад алімпійскай каманды на зімовых Алімпійскія гульні 2014 году ў Сочы, дзе стала наймаладзейшай фрыстайлісткай сярод усіх удзельнікаў. У спаборніцтвах магулістак Ляфон упэўнена пракрочыла празь першую кваліфікацыю, але ў першым фінальным раўндзе выбыла. У лютым 2016 году на этапе Кубка сьвету ў Сэмбоку атрымала першую перамогу ў кар’еры і паводле вынікаў сэзону стала трэцяй у заліку могулу. У наступным сэзоне спартоўка стала ўжо віцэ-чэмпіёнкай у заліку могулу. На чэмпіянаце сьвету 2017 году стала пераможцай у паралельным могуле і ўзяла срэбны мэдаль уласна ў могуле.

На зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году ў Пхёнчхане Ляфон выйграла першую кваліфікацыю, пасьпяхова прасунулася празь фінальныя раўнды і ў вырашальным спуску апярэдзіла на мінімальныя 0,09 сэкунды алімпійскую чэмпіёнку папярэдніх гульняў канадку Жустэн Дзюфур-Ляпуант і сама стала алімпійскай чэмпіёнскай. Спартоўка стала першай францужанкай, якая ўзяла алімпійскае золата ў могуле. У 2019 годзе ўпершыню стала пераможцай Кубка сьвету ў агульным заліку, а таксама абараніла свой тытул чэмпіёнкі сьвету ў паралельным могуле. Праз год зноў перамагла ў агульным заліку Кубка сьвету, а на чэмпіянатах сьвету 2021, 2023 і 2025 гадоў рабілася найлепшай у сьвеце ў могуле. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году ўзяла бронзавы мэдаль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Францускія фрыстайлісткі
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Элітэсэрыен 2017 году

**Элітэсэрыен 2017 году** — 73-і розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Нарвэгіі, які праходзіў з 1 красавіка па 26 лістапада 2017 году. Чэмпіёнам стаў «Русэнборг», які тым самым здабыў свой 25-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 16 клюбаў, зь якіх 14 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а два клюбы прасунуліся зь Першага дывізіёну — «Крыстыянсун» і «Санэф’ёр». Гэтыя клюбы замянілі «Будэ-Глімт» і «Старт».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Согндалем», які заняў 14-е месца ў Элітэсэрыен, і «Рангэймам», пераможцам плэй-оф за павышэньне Першага дывізіёну. Перамогу ў сэрыі пэнальці здабыў «Рангэйм» і павысіўся ў Элітэсэрыен, а «Согндаль» адправіўся ў Першы дывізіён.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Чэмпіянаты Нарвэгіі на сайце RSSSF

Катэгорыя:Чэмпіянат Нарвэгіі па футболе
Катэгорыя:2017 год у футболе
Сю Мэнтао

**Сю Мэнта́о** (; 12 ліпеня 1990 году) — кітайская фрыстайлістка, які спэцыялізуецца на акрабатыцы. Алімпійская чэмпіёнка.

## Кар’ера
Брала ўдзел у зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году, дзе кваліфікавалася восьмай і мела найвышэйшы бал пасьля першага скачка ў фінале. Аднак у другім скачку яна пацярпела няўдачу і ў выніку апынулася на шостым месцы.

Ужо праз чатыры гады спартоўка ўзяла срэбны мэдаль зь зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году, якія ладзіліся ў Сочы, набраўшы 83,50 пунктаў у фінале жаночай акрабатыкі. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году ў Пхёнчхане Мэнтао атрымала 91 пункт у першым скачку, што паставіла яе на другое месца, але ў другім скачку яна не дала рады, апынуўшыся на 9-м месцы ў агульным заліку.

На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне фрыстайлістка здабыла срэбны мэдаль у зьмяшаных камандных спаборніцтвах, а таксама залаты мэдаль у жаночай акрабатыцы з канчатковым вынікам у 108,61 пунктаў, выканаўшы скачок з трыма сальта, абышоўшы дзейную чэмпіёнку Ганну Гуськову з уражлівым вынікам 107,95. Такім чынам, Мэнтао стала першай кітаянкай, якая перамагла ў гэтай алімпійскай дысцыпліне. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году фрыстайлістка выйграла залаты мэдаль з вынікам 112,90. Таксама ў камандных спаборніцтвах узяла бронзавы мэдаль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Кітайскія фрыстайлісткі
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Матыльда Грэмо

**Маты́льда Грэмо́** (; 8 лютага 2000 году) — швайцарская фрыстайлістка, якая спэцыялізуецца на слоўп-стайле і біг-эйры. Алімпійская чэмпіёнка ды ўладальніца алімпійскіх мэдалёў іншых гатункаў.

## Кар’ера
Першымі перамогамі адзначылася на Сусьветных экстрэмальных гульнях 2017 году, дзе ўзяла золата ў біг-эйры. Брала ўдзел у чэмпіянаце сьвету 2017 году. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году стала ўладальніцай срэбнага мэдаля ў жаночым слоўп-стайле. На чэмпіянаце сьвету 2021 году ў Аспэне адзначылася срэбным мэдалём у слоўп-стайле. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году Грэмо ўзяла залаты мэдаль у слоўп-стайле і бронзавы мэдаль у біг-эйры. У 2023 і 2024 гадах пацьвердзіла сваё заваньне чэмпіёнкі сьвету ў слоўп-стайле. Крыху раней, то бок у 2024 годзе Грэмо стала першай жанчынай, якая ўзяла тры крыштальныя глёбусы Кубка сьвету за адзін сэзон, стаўшы наймацнейшай у клясыфікацыях біг-эйру і слоўп-стайлу, а таксама ў агульным заліку. На зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году абараніла свой тытул алімпійскай чэмпіёнкі ў слоўп-стайле.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Швайцарскія фрыстайлісткі
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году
Бірк Руўд

**Бірк Руўд** (; 2 красавіка 2000 году) — нарвэскі фрыстайліст, які спэцыялізуецца на біг-эйры і слоўп-стайле. Алімпійскі чэмпіён 2022 году ў біг-эйры і чэмпіён 2026 году ў слоўп-стайле, а таксама шматразовы чэмпіён сьвету ў слоўп-стайле.

## Кар’ера
На этапах Кубка сьвету нарвэжац дэбютаваў у студзені 2016 году. У красавіку 2017 году стаў чэмпіёнам Нарвэгіі па слоўп-стайле, а ў красавіку 2018 году быў наймацнейшым у краіне па гаф-пайпу. У 2018 годзе перамог на экстрэмальных гульнях у біг-эйры, якія ладзіліся ў Осьлё. Праз год паўтарыў посьпех. Браў удзел у чэмпіянаце сьвету 2019 году, заваяваўшы срэбны мэдаль у спаборніцтвах па слоўп-стайле. У час зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году Руўд стаў першым чэмпіёнам у біг-эйры, бо турнір па гэтай дысцыпліне ладзіўся ў першы раз. У фінале фрыстайліст забясьпечыў сабе залаты мэдаль у першай спробе, атрымаўшы агульны вынік у 187,75 пунктаў. У 2023 і 2025 гадах стаў чэмпіёнам сьвету ў слоўп-стайле, у тых жа спаборніцтвах браўшы толькі бронзавыя мэдалі па біг-эйры. Руўд выйграў залаты мэдаль у слоўп-стайле на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году, маючы ў фінале вынік 86,28 пунктаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарвэскія фрыстайлісты
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Катэгорыя:Фрыстайлісты і фрыстайлісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2022 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2026 году