open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вялейская ГЭС

**Вяле́йская ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя Беларусі. 1-я чарга станцыі ўведзеная ў эксплюатацыю ў 1997, 2-я чарга — у 2002 годзе. Разьмешчаная на рацэ Вяльлі, на плаціне Вялейскага вадасховішча. Магутнасьць 2000 кВт. Знаходзіцца на балансе «Менскводаканалу». Пры будаўніцтве 1-ай чаргі ўсталяваныя дзьве турбіны тыпу ГА-8 магутнасьцю па 500 кВт кожная, пры будаўніцтве 2-ой чаргі — яшчэ дзьве турбіны тыпу ГА-8 магутнасьцю па 500 кВт кожная. Працы выконвалі «Менскводаканал», «Малая энэргетыка», «Менскводбуд».

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Белэнэрга

**Дзяржаўнае вытворчае аб’яднаньне «Белэнэрга»** — беларускі дзяржаўны энэргетычны канцэрн, які ажыцьцяўляе кіраваньне гаспадарчай дзейнасьцю электраэнэргетычнага комплексу Рэспублікі Беларусь.

Створаны ў 1995 годзе. Асноўныя кірункі дзейнасьці:
* кіраваньне Беларускай энэргетычнай сыстэмай;
* вытворчасьць, перадача і разьмеркаваньне электрычнай і цеплавой энэргіі;
* падтрыманьне ў належным стане электрастанцый і электрычных і цеплавых сетак;
* апэратыўна-дыспэтчарскае кіраваньне тэхналягічным працэсам вытворчасьці і паставак электраэнэргіі;
* тэхнічны нагляд за станам электрастанцый і сеткавых аб’ектаў Беларускай энэргасыстэмы;
* арганізацыя прац, забясьпечвальных збалянсаванае разьвіцьцё энэргасыстэмы (у тым ліку прагназаваньне попыту на энэргію, праектаваньне, інвэставаньне, будаўніцтва энэргетычных аб’ектаў).

Уключае ў сябе абласныя РУП (рэспубліканскія ўнітарныя прадпрыемствы) «Берасьцеэнэрга», «Віцебскэнэрга», «Гомельэнэрга», «Горадняэнэрга», «Менскэнэрга», «Магілёўэнэрга», а таксама 30 іншых прадпрыемстваў: ААТ «Белэнэргазасьцярога», РУП «Белэнэргааўтаматыка», УА «Менскі дзяржаўны энэргетычны каледж», ААТ «Белэнэргабуд», «Электрацэнтрмантаж» і інш.

Вытворчасьць электраэнэргіі 30,11 млрд кВт•г (1995).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
*  Электратэхнічны форум Беларусі

Катэгорыя:Беларускія энэргетычныя кампаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Беларуская энэргетычная сыстэма

**Беларуская энэргетычная сыстэма** створаная як адзіная сыстэма энэргетыкі БССР у 1962 годзе, фармавалася ў рамках энэргетычнай сыстэмы СССР. У цяперашні час уключае электрастанцыі, кацельні, электрычныя і цеплавыя сеткі, якія маюць агульны рэжым працы на ўсёй тэрыторыі Беларусі. Узначальваецца і кіруецца ДВА «Белэнэрга».

Структурна складаецца з 6 абласных РУП — «Берасьцеэнэрга», «Віцебскэнэрга», «Гомельэнэрга», «Горадняэнэрга», «Менскэнэрга», «Магілёўэнэрга». На балянсе (канец 2006) мае 31 цеплавую электрастанцыю (агульнай магутнасьцю 7700 МВт), 23 блёк-станцыі (агульнай магутнасьцю 184,4 МВт), 26 малых ГЭС (агульнай магутнасьцю 12 МВт), 38 раённых кацельняў.

Катэгорыя:Энэргетыка Беларусі
ГЭС Сяброўства народаў

**ГЭС «Сяброўства народаў»** (**Дрысьвяцкая ГЭС**) — былая малая гідраэлектрастанцыя ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Разьмешчаная на рацэ Прорве паміж азёрамі Ставок і Обалеў.

21 лістапада 1951 году ў вёсцы Дрысьвяты прайшоў збор прадстаўнікоў трох суседніх калгасаў:  імя Молатава Відзоўскага раёну БССР, імя Міцкевіча Дукштаскага раёна ЛетССР і імя Сьвярдлова Грыўскага раёна ЛатССР, на якім было прынята рашэньне аб будаўніцтве агульнымі сіламі міжкалгаснай ГЭС.

Закладка, ход будаўніцтва і ўрачысты пуск у эксплюатацыю асьвятляліся савецкімі СМІ — ад раённых газэт да цэнтральнай «Праўды», а таксама ў газэтах некаторых іншых сацыялістычных краін. Будоўлі прысьвячаліся вершы, паэмы, кінастужкі, нават апэрэта (раман «Калі зьліваюцца рэкі» Пятруся Броўкі, «Паэма братэрства» Эдуардаса Межэлайтыса, апэрэта «У бакі блакітных азёр» Шылінскага і іншыя творы). Дрысьвяты плянавалася зрабіць узорнай вёскай. 

19 ліпеня 1953 году адбылося ўрачыстае адкрыцьцё ГЭС «Сяброўства народаў» у прысутнасьці 20 тыс. чалавек і ўрадавых дэлегацый трох саюзных рэспублік. Перад будынкам ГЭС быў усталяваны бронзавы помнік І.В. Сталіну (які неўзабаве быў дэмантаваны ў парадку барацьбы з культам асобы). 

У цяперашні час ГЭС не эксплюатуецца і захоўваецца ў закансэрваваным стане.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Браслаўскі раён
Зэльвенская ГЭС

**Зэльвенская ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя ў Беларусі на вадасховішчы Зэльва. Уведзеная ў эксплюатацыю ў сьнежні 2006 году. Усталяваная магутнасьць 150 кВт, штогадовая выпрацоўка электраэнэргіі ў сярэдні па воднасьці год каля 0,5 млн кВт&middot;г.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Зэльвенскі раён
Лепельская ГЭС

**Лепельская ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя Беларусі. Разьмешчаная на рацэ Ула. Уведзеная ў эксплюатацыю ў 1958 годзе. Перапыніла выпрацоўку электраэнэргіі ў пачатку 1970-х гг. і была закінутая. Рэканструяваная і ізноў уведзеная ў эксплюатацыю 18 кастрычніка 2003 г. Магутнасьць 320 кВт. Гадавая выпрацоўка электраэнэргіі каля 2 млн кВт&middot;г, што забясьпечвае палову запатрабавання ў электраэнэргіі горада Лепеля.

Будаўніцтва пачалося ў 1958, у загачанай плацінай р. Уле ўзровень вады падняўся на 3,5 мэтра і ўтварыў Лепельскае вадасховішча максымальнай глыбінёй 33,7 мэтра. Рэканструкцыя пачалася ў 2001 годзе, былі замененыя два генэратара магутнасьцю па 160 кВт кожны, кабэльная сыстэма і сыстэма аўтаматыкі. Дзьве шахтныя турбіны з вэртыкальным валам сыстэмы «Фрэнсіс», вытворчасьці фірмы «Фойт», усталяваныя на ГЭС у 1950-х гадах былі прызнаныя спраўнымі да эксплюатацыі. Плянаваны тэрмін службы адноўленай электрастанцыі ня менш за 25 гадоў.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Навасёлкаўская ГЭС

**Навасёлкаўская ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя ў Гарадзенскай вобласьці, разьмешчаная на рацэ Моўчадзі. Вызначаная магутнасьць 200 кВт. Адноўленая (2002). Работы выконвалі РУП «Гроднаэнерга» і ТАА «Малая энэргетыка».

Абсталяваньне зьмяшанае, старыя турбіны (1950-я) і новыя генэратары.

Для пераводу Навасёлкаўскай ГЭС у аўтаматызаваны рэжым неабходна замяніць кандэнсатарныя батарэі з намінальным напружаньнем 400 В на 630 В, усталяваць АВР і зьмяніць састарэўшыя масленыя выключальнікі вакуўмнымі на РП-10 кВ «Навасёлкі», да якога падключана ГЭС, каб абараніць ад пашкоджаньняў генэратары і турбіны пры зьнікненьні напружаньня на ГЭС і неспрацоўванні абечкаў накіравальнага апарата, неабходна прадугледзець неадкладнае аўтаматычнае закрыцьцё шахтаў турбін затворамі, вырабіць і ўсталяваць аўтаматычныя тормазы для спыненьня генэратараў у аварыйных рэжымах, усталяваць датчыкі ціску на сьмецьцеўтрымальных сетках, для контролю іх забруджваньня, усталяваць датчыкі ўзроўню вады, кантролю нагрэву кантактных злучэньняў на аўтаматах і кантактарах уводаў, кантролю нагрэву падшыпнікаў генэратараў, кантролю біцьця валаў генэратараў і турбін. Падобныя патрэбы склалася і на іншых ГЭС у Беларусі.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Асіпавіцкая ГЭС

**Асіпавіцкая ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя ў Беларусі. Найболей буйная ГЭС у краіне. Разьмешчаная на рацэ Сьвіслач. Уведзеная ў эксплюатацыю 23 лістапада 1953, выпрацоўку электраэнэргіі не спыняла. Праектная магутнасьць 2,175 МВт. Звычайная магутнасьць 1,200 МВт. Гадавая выпрацоўка электраэнэргіі — каля 10 млн кВт·ч, што досыць для забесьпячэньня сацыяльна-бытавога запатрабаваньня ў электраэнэргіі горада Асіпавічы. 

Будаўніцтва пачалося ў лістападзе 1946 г. ГЭС мае тры турбіны магутнасьцю 725 кВт кожная. Звычайна працуюць дзьве турбіны, трэцяя ўключаецца падчас паводкі або вялікай колькасьці ападкаў. Абслугоўвае ГЭС 14 чалавек.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Салігорская ГЭС

**Салігорская ГЭС** — малая гідраэлектрастанцыя. Пабудавана згодна з рашэньнем Менскага аблвыканкама ад 7 лютага 2002 году. Уведзена ў эксплюатацыю 12 студзеня 2007 году. Будынак ГЭС і турбінная камэра разьмешчаны на левым беразе ракі Случ у ніжнім б’ефе плаціны Салігорскага вадасховішча. Вызначаная магутнасьць 150 кВт. Гадавая выпрацоўка электраэнэргіі ~1 млн кВт&middot;г, што дастаткова для забесьпячэньня ~2,5 тыс. чалавек.

ГЭС мае дзьве турбіны магутнасьцю па 75 кВт кожная, вытворчасьці ТАА «Прамысловы саюз-Энэргія» (Горадня), турбіны капсульнага тыпу — генэратар ГЭУ разам з турбінай разьмяшчаўся ў трубе вадаводу. Праектная дакумэнтацыя распрацавана «Белгіправодгасам». Будаўнічыя работы, пачатыя ў сьнежні 2005, былі выкананы ПМК-79 ААТ «Салігорскводбуд», агульны кошт работ склаў 0,9 млрд рублёў (у цэнах 2007). Агульны кошт абсталяваньня — 0,22 млрд рублёў (2007). Агульны кошт ГЭС — 1,24 млрд рублёў (2007). Плянуемы тэрмін акупляльнасьці — 6—8 гадоў.

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Богінская ГЭС

**Богінская ГЭС**, **ГЭС «Шлях да камунізму»** — малая гідраэлектрастанцыя ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Размешчаная на рацэ Дрысьвята паміж азёрамі Доўгае і Высокае. 

Была закансэрваваная, адноўненая ў 1995 годзе. Вызначаная магутнасьць 400 кВт, работы па аднаўленьні выконваліся ТАА «Белэнэргарэмналадка».

## Крыніцы

Катэгорыя:Гідраэлектрастанцыі Беларусі
Катэгорыя:Браслаўскі раён
Чувашыя

**Чува́ская Рэспу́бліка — Чува́шыя** (, ) — суб’ект Расейскай Фэдэрацыі, разьмешчаны на ўсходзе Расейскай раўніны, пераважна на правабярэжжы Волгі паміж яе прытокамі Сурай і Сьвіягай.

Насельніцтва рэспублікі 1292,2 тыс. чал. (2006) (1299,3 — 2005). Шчыльнасьць насельніцтва: 70,4 чал./км² (2006), удзельная вага гарадзкога насельніцтва: 61,0 % (2006) (60,9 % — 2005).

Чувашыя мяжуе зь Ніжагародзкай вобласьцю на захадзе, з Рэспублікай Марый Эл на поўначы, з Татарстанам на ўсходзе і з Мардовіяй і Ўльянаўскай вобласьцю на поўдні. Сталіца рэспублікі — горад Чабаксары.

## Гаспадарка
У Новачабаксарску месьціўся завод «Хімпрам».

## Гісторыя
Продкамі чувашоў былі старажытныя плямёны булгараў ды сувараў, якія зь V да VII ст. н. э. жылі на Паўночным Каўказе. У VII—VIII ст. адна з групаў булгараў перайшла на Балканы, дзе зьмяшалася з славянамі. Іншая частка перайшла на Сярэднюю Волгу, дзе гэтыя плямёны стварылі этнічны фундамэнт для фармаваньня чуваскага народу. Сучасныя чувашы сфармаваліся з той часткі булгараў, якія ў X ст. не прынялі ісламу. Пасьля паразы ад мангола-татараў у 1236 годзе рэшткі стэпавых чувашоў мігравалі на поўнач у лесавую зону, дзе жылі мясцовыя фіна-вугорскія плямёны (напрыклад, мары). Тэрыторыя Чувашыі была далучаная да Расеі ў 1551 годзе, пасьля 120 гадоў прыналежнасьці да Казанскага Ханства.

У Расейскай імпэрыі тэрыторыя Чувашыі была падзеленая паміж дзьвюма адміністрацыйнымі адзінкамі — Казанскай і Сімбірскай губэрнямі. 24 чэрвеня 1920 году была сфармаваная Чуваская аўтаномная вобласьць, з красавіка 1925 году — Чуваская АССР. Чуваская Рэспубліка з 1992 году.

## Насельніцтва
Насельніцтва рэспублікі — 1 290 000 чалавек (2006). Шчыльнасьць насельніцтва — 70,5 асобаў/км² (2006), удзельная вага гарадзкога насельніцтва — 61,0 % (2006).
 
Паводле зьвестак попісу 2002 году, на тэрыторыі рэспублікі пражывалі прадстаўнікі 106 нацыянальнасьцяў, сярод якіх больш за дзьве траціны складалі чувашы і больш за чвэрць — расейцы:

Падзяляецца на 21 раён. Найбуйнейшыя гарады — Чэбаксары і Новачэбаксарск, у якіх пражывае тры чвэрці гарадзкога насельніцтва рэспублікі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
Дружба (нафтаправод)

**«Дру́жба»** — найбуйнейшая ў сьвеце сыстэма магістральных нафтаправодаў. Пабудаваная ў 1960-я прадпрыемствам Ленгазспэцбуд для транспартоўкі нафты з Волгаўральскай нафтагазаноснай правінцыі ў краіны народнай дэмакратыі Ўсходняй Эўропы.

Маршрут нафтаправода праходзіць ад Альмецьеўску праз Самару, Бранск да Мазыру, затым разгаліноўваецца на 2 участкі: паўночны (па тэрыторыі Беларусі, Польшчы, Нямеччыны, Латвіі і Летувы) і паўднёвы (па тэрыторыі Ўкраіны, Чэхіі, Славаччыны і Вугоршчыны).

У сыстэму ўваходзіць 8900 км трубаправодаў, 45 помпавых станцыяў, 38 прамежкавых помпавых станцыяў, рэзэрвуарныя паркі якіх месьцяць 1,5 млн м³ нафты. Па нафтаправодзе ў краіны «далёкага замежжа» штогод экспартуецца 66,5 млн тон, у тым ліку па паўночнай галіне — 49,8 млн т.

Расейскі адрэзак трубаправода эксплюатуецца кампаніяй «Транснафта», беларускі — «Гомельтранснафта Дружба», украінскі — «Укртранснафта», славацкі — кампаніяй «Транспэтрол», а польскі — «Прадпрыемства эксплюатацыі нафтавых трубаправодаў» («ПЭНТ»).

## Закрыцьцё прыбалтыйскага напрамку
У ліпені 2006 году на ўчастках Унеча — Полацак-1 і 2 у Бранскай вобласьці адбылося здарэньне. У выніку абсьледаваньня аварыйнага ўчастку трубы было вырашанае зьнізіць ціск з 4 да 0,7 МПа і цалкам спыніць прапампоўку па паўночным напрамку «Дружба». Існуе меркаваньне, што сапраўдным чыньнікам прыпынку паўночнай галінкі зьяўляецца продаж урадам Летувы завода «Мажэйкаўская нафта» Польскаму нафтаканцэрну «Орлен». У выніку аварыі, нафта на Mažeikių nafta дастаўляецца танкерамі з порту Прыморск.

У сувязі з плянамі будаўніцтва БТС-II, якая дазваляе абыйсьці аварыйны ўчастак, паўночная галінка хутчэй за ўсё ніколі ня будзе выкарыстоўвацца, ва ўсякім разе *як частка «Дружба»*. У той жа час, існуюць 2 праекты па выкарыстаньні галінкі:
# у якасьці працягу нафтаправода Адэса-Броды для экспарту нафты праз балтыйскія парты;
# у рэвэрсным рэжыме для паставак нафты ў Беларусь праз тэрміналы Бутынге і Вэнтсьпілс.

14 траўня 2008 году віцэ-прэм’ер ураду Расеі па прамысловасьці Ігар Сечын пракамэнтаваў просьбу летувіскага ўраду аб аднаўленьні паставак нафты з Расеі на НПЗ наступным чынам: «Якія да нас могуць быць патрабаваньні і прэтэнзіі? Чаму мы павінны аддаваць нашы рэсурсы?».

## Адводы
12 жніўня 2022 году старшыня канцэрну «Белнафтахім» Андрэй Рыбакоў паведаміў пра завяршэньне будаўніцтва нафтаправода «Гомель — Горкі», які служыў адводам ад нафтаправода «Дружба» ў Беларусі для паставак на «Нафтан» з Балтыйскага мора ў Польшчы (Гданьск) і Чорнага мора ва Ўкраіне (Адэса).

## Глядзіце таксама
* Балтыйская трубаправодная сыстэма-II

## Крыніцы

Катэгорыя:Нафтаправоды Расеі
Катэгорыя:Нафтаправоды Беларусі
Катэгорыя:Нафтаправоды Ўкраіны
Катэгорыя:Нафтаправоды Польшчы
Катэгорыя:Нафтаправоды Нямеччыны
Катэгорыя:Нафтаправоды Славаччыны
Катэгорыя:Нафтаправоды Вугоршчыны
Сяброўства (неадназначнасьць)

**[[Сяброўства|Сябро́ўства]]** — узаемаадносіны паміж людзьмі.

## Населеныя пункты
**Сябро́ўства**, **Дру́жба** () — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Дружба — вёска ў Берасьцейскім раёне
* Віцебская вобласьць:
** Дружба — пасёлак у Сеньненскім раёне
* Гарадзенская вобласьць:
** Дружба — вёска ў Ашмянскім раёне
* Гомельская вобласьць:
** Дружба — жылы масіў каля вёскі Верасьніца (Жыткавіцкі раён), адміністрацыйна падпарадкаваны Тураву
** Дружба — пасёлак у Мазырскім раёне 
** Дружба — вёска ў Рагачоўскім раёне
* Магілёўская вобласьць:
** Дружба — вёска ў Быхаўскім раёне 
** Дружба — вёска ў Хоцімскім раёне
* Менская вобласьць:
** Дружба — былая вёска ў Менскім раёне, цяпер частка Менску (мікрараён Брылевічы)

### [[Казахстан]]
* Дружба *(Достык)* — пасёлак у Алматынской вобласьці, на мяжы з Кітаем

### [[Расея]]
* Дружба — сяло ў Каякенцкім раёне Дагестану
* Дружба *(Альленбург)* — пасёлак у Праўдзінскім раёне Калінінградзкай вобласьці
* Дружба — сяло ў Карачаева-Чаркесіі.
* Дружба — пасёлак у Станаўлянскім раёне Ліпецкай вобласьці
* Дружба — сяло ў Выксунскім раёне Ніжагародзкай вобласьці.
* Дружба — сяло ў Раменскім раёне Маскоўскай вобласьці
* Дружба — сяло ў Прыморскім краі
* Самарская вобласьць:
** Дружба — пасёлак у Безянчускім раёне 
** Дружба — станцыя ў Сызранскім раёне
* Смаленская вобласьць:
** Дружба — вёска ў Шумяцкім раёне
* Яраслаўская вобласьць:
** Дружба — вёска ў Рыбінскім раёне 
** Дружба — пасёлак у Някоўскім раёне

### [[Украіна]]
* Дружба — горад у Ямпольскім раёне Сумской вобласьці
* Дружба — пасёлак гарадзкога тыпу ў Церабаўлянскім раёне Тарнопальскай вобласьці
* Дружба — пасёлак гарадзкога тыпу ў Ічнянскім раёне Чарнігаўскай вобласьці

## Іншыя значэньні
* «Сяброўства-84» — міжнародныя спаборніцтвы, праведзеныя ў 1984 як альтэрнатыва Алімпійскім гульням у Лос-Анджэлесе.
* «Сяброўства» — адзін з самых папулярных у СССР гатункаў плаўленых сыркоў, якія выпускаюцца мноствам заводаў у СНД.
* «Сяброўства» («Дружба») — бэнзапіла расейскай вытворчасьці.
* «Сяброўства» («Дружба») — нафтаправод.
* 1621 Сяброўства — астэроід у Сонечнай сыстэме.
* «Дружба» — птушкафабрыка
* «Дружба» — футбольны клюб з Майкопу, Адыгея.
* «Дружба» — трохзоркавы гатэль у Кіеве, Украіна.

## Глядзіце таксама
* Дружбічы
* Сябровічы
Motorola

**Motorola Inc.** (; прамаўляецца як *Матаро́ла*) — адзін з сусьветных лідэраў у вобласьці інтэграваных тэлекамунікацыяў, і ўбудаваных электронных сыстэм, уваходзіць у сьпіс Fortune 100 найбуйнейшых кампаніяў у ЗША. Штаб-кватэра — у Шаўмбургу, штат Ілінойс (ЗША).

## Гісторыя
У 1928 годзе кампанія Motorola пачала сваё існаваньне як сямейная кампанія Galvin Manufacturing, заснаваная братамі Палам і Джозафам Галвінамі. На працу было прынята 5 чалавек, агульная зарплата якіх складала 63 даляры ў тыдзень.

Motorola была ў ліку адных з заснавальнікаў сучасных сыстэм мабільнай сувязі: першы ў сьвеце камэрцыйны партатыўны мабільны тэлефон, Motorola DynaTAC 8000X, быў выпушчаны 6 сакавіка 1983 году. Навінка, вагай амаль у 800 грам, акумулятарам, якога хапала на 8 гадзін, і памерамі 33×4,4×8,9&nbsp;см каштавала $3995 — аднак выклікала ў ЗША вялікі ажыятаж.

### Зьліцьці і паглынаньні
19 верасьня 2006 году Motorola «паглынула» Symbol Technologies, Inc. (гандлёвая марка Symbol прыналежыла The Enterprise Mobility Company; штаб-кватэра ў ЗША). Symbol мела каля 900 патэнтаў у вобласьці лязэрнага сканаваньня, імідж-сканаваньні рыска-кодаў, RFID, лязэрных праекцыйных дысплэяў, тэхналёгій мабільных вылічэньняў, бесправадных тэхналёгій і вырабіла больш за 7 млн сканараў-рыска кода і тэрміналаў збору зьвестак. Сума ўгоды склала каля $3,9 млрд ($15 за акцыю).

## Паходжаньне назвы
Кампанія завецца па адным з сваіх першых прадуктаў — аўтамабільнаму радыёпрымачу *Motorola*: &nbsp;— транспартны сродак, плюс *-ola*&nbsp;— распаўсюджаны ў той час суфікс для гукапрайгравальнай тэхнікі (*[[магнітола]]*, *[[радыёла]]*).

Старшыня рады дырэктараў і галоўны кіраўнік кампаніі — Грэг Браўн (*Greg Brown*).

## Структура кампаніі
У кампаніі Motorola 3 ключавых падпадзяленьня:
* Мабільныя рашэньні для прадпрыемстваў (Enterprise Mobility Solutions)
* Мабільныя рашэньні для дому і апэратараў сетак (Home & Networks Mobility)
* Мабільныя прылады (Mobile Devices)

## Дзейнасьць
Аб’ём продажаў кампаніі Motorola ў 2006 годзе склаў $42,9 млрд (у 2005 — 36,8 млрд), чысты прыбытак — $3,4 млрд. Выручка за 2007 год — $36,6 млрд. Чыстая страта ў 2007 годзе — $49 млн. Асноўныя праблемы кампаніі зьвязаныя са стратамі падпадзяленьня па вытворчасьці мабільных тэлефонаў.

### Дабрачыннасьць
* Motorola зьяўляецца адной з кампаній-забясьпечнікаў Амэрыканскага інстытута прадпрымальніцтва.

## Дадатковыя зьвесткі
* У цяперашні час новыя мадэлі мабільных тэлефонаў кампаніі працуюць на open-source плятформе MOTOMAGX, заснаванай на АС GNU/Linux, і яе рэалізацыі Java. У 2008 годзе Motorola плянуе давесьці дзель тэлефонаў на аснове Linux да 60 %.
* Акрамя мабільных тэлефонаў кампанія Motorola выпускае: мадэмы для сетак кабэльнага тэлебачаньня, прылады для зарадкі бытавых батарэяў (гальванічных элемэнтаў).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт кампаніі
* Музэй і падрабязная гісторыя Motorola
* Гісторыя вынаходства мабільнага тэлефона
Арэхаўна (возера)

**Арэ́хаўна** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Крашанкі. Знаходзіцца ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці, за 5 км на паўночны ўсход ад Ушачаў. Плошча паверхні возера 0,17 км². Даўжыня 0,53 км, найбольшая шырыня 0,45 км. Найбольшая глыбіня дасягае 4,4 м. Аб’ём вады 0,39 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 1,59 км. Плошча вадазбору возера 91,78 км².

На паўночным беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Арэхаўна.

Катлавіна возера мае круглаватую формы, знаходзіцца сярод разаранай тэрыторыі. Праз возера цячэ рака Крашанка. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азеры, вадасховішчы / Маст.: Ю. Тарэеў, У. Цярэнцьеў — : БелЭн, 2007.

Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Ўшацкага раёну
Арэхаўна (неадназначнасьць)

Назву **Арэ́хаўна** маюць:

## Азёры
### [[Беларусь]]
* Арэхаўна — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Арэхаўна — вёска ў Глыбоцкім раёне 
** Арэхаўна — вёска ў Полацкім раёне 
** Арэхаўна — вёска ва Ўшацкім раёне 

## Глядзіце таксама
* Арэхава 
* Арэхавічы
* Арэхаўка
* Арэхаўскі 
* Арэхаўская
Оршына

**Оршына** — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 25 км на паўночны ўсход ад Ушачаў, каля вёскі Навасёлкі. Належыць да групы Ушацкіх азёр.

Возера знаходзіцца ў басэйне ракі Тураўлянка. Плошча Оршына складае 0,12 км². Найбольшая глыбіня возера — 21,7 м. Даўжыня возера — 0,58 км, найбольшая шырыня — 0,27 км. Даўжыня берагавой лініі — 1,58 км. Аб’ём вады ў возеры складае 0,72 млн м³, плошча вадазбору возера — 0,4 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 15—17 м, парослыя лесам і хмызьняком. На ўсходзе і паўднёвым усходзе вышыня схілаў складае да 5 м, на паўднёвым усходзе схілы разараныя. Берагі возера пераважна зьліваюцца з схіламі. На невялікім участку на паўднёвыс усходзе схілы нізкія і забалочаныя. 

Дно вадаёма да глыбіні 3—3,5 м пяшчанае, на большых глыбінях высланае глеем. 

Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расьліннасці складае 10—15 м. Прыбярэжная надводная расьліннасьць пашыраная ў возеры да глыбіні 2,2 м, падводная — да глыбіні 4 м.

## Літаратура
* Блакітны скарб Беларусі: Рэкі, азеры, вадасховішчы / Маст.: Ю.А. Тарэеў, У.І. Цярэнцьеў — Мн.: БелЭн, 2007.

Катэгорыя:Ушацкія азёры
Катэгорыя:Азёры Ўшацкага раёну
Пліна

**Пліна** — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 5 км на захад ад Ушачаў, каля вёскі Пліна.

Возера знаходзіцца ў басэйне ракі Ушача. Плошча Пліны складае 0,87 км². Найбольшая глыбіня возера — 18,2 м. Даўжыня возера — 2,56 км, найбольшая шырыня — 0,51 км. Даўжыня берагавой лініі — 6,58 км. Аб’ём вады ў возеры складае 6,01 млн м³, плошча вадазбору возера — 14,6 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню да 17 м. На поўдні і поўначы вышыня схілаў складае 5—8 м. На захадзе схілы разараныя, на ўсходзе знаходзяцца пад выпасам. Берагі возера нізкія, на паўночным захадзе — сплавінныя.

Возера мае 2 выспы, агульная плошча якіх складае 6 га (0,06 км²). Ложа ўскладненая ўпадзінамі і мелямі.

Дно вадаёма ў прыбярэжнай частцы пяшчанае, на большых глыбінях — глеістае.

Шырыня паласы прыбярэжнай расьліннасьці складае да 25 м.

У возера ўпадаюць 7 ручаёў і канаў, таксама выцякае ручай у возера Утвіна.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Ўшацкага раёну
Пліна (неадназначнасьць)

Назву **Пліна** маюць:

* Пліна — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Пліна — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
Арэхаўка

Назву **Арэ́хаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Арэхаўка — вёска ў Смаргонскім раёне 

* Магілёўская вобласьць:
** Арэхаўка — вёска ў Клічаўскім раёне 
** Арэхаўка — вёска ў Круглянскім раёне

* Менская вобласьць:
** Арэхаўка — вёска ў Ігуменскім раёне 
** Арэхаўка — пасёлак у Капыльскім раёне 
** Арэхаўка — вёска ў Койданаўскім раёне
** Арэхаўка — вёска ў Старадароскім раёне 
** Арэхаўка — вёска ва Ўзьдзенскім раёне

### [[Расея]]
* Арэхаўка — вёска ў Самарскай вобласьці
* Арэхаўка — вёска ў Луганскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Арэхаўка — вёска ў Адэскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Арэхава 
* Арэхавічы
* Арэхаўна
* Арэхаўскі 
* Арэхаўская
Полазна

**Полазна** — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы захад ад Ушачаў, за 2 км на поўдзень ад вёскі Царкавішча.

Возера знаходзіцца ў басэйне ракі Ушача. Плошча Полазна складае 0,15 км². Найбольшая глыбіня возера — 32,5 м. Плошча вадазбору возера — 0,5 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 10—15 м, знаходзяцца пад лесам. На поўначы схілы ніжэйшыя. Катлавіна мае круглаватую форму. Берагі возера высокія, іх вышыня складае 30—80 см, абрывістыя, пяшчаныя, знаходзяцца пад хмызьняком.

## Літаратура
* Озера Белоруссии. О.Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988.

Катэгорыя:Азёры Ўшацкага раёну
Тацяна Рынейская

**Тацяна Рынейская** (нарадзілася ў 1987, Шацілавічы) — беларуская фотамадэль, мадэль Нацыянальнай школы прыгажосьці, уладальніца тытула «Міс фота» конкурсу «Міс Беларусь-2008».

Тацяна Рынейская ўвайшла ў лік прызёраў міжнароднага конкурсу Miss International Beauty Pageant (Макао), які мінуў 8 лістапада 2008 году. Тацяна заваявала адмысловы прыз: Miss Natural Beauty (Міс Натуральная прыгажосьць). Першы конкурс The Miss International Beauty Pageant быў арганізаваны ў 1960 годзе International Cultural Association (Японія). Прадстаўніца Беларусі ўпершыню прыняла ў ім удзел у 2007 годзе: Юлія Сіндзеева ўвайшла ў тройку пераможцаў, стаўшы Другой віцэ-міс.

Студэнтка Міжнароднага інстытута працоўных і сацыяльных адносін. Ведае ангельскую і францускую мовы, грае на скрыпцы.

## Вонкавыя спасылкі
* Блог Тацяны Рынейскай ў lj 
* TUT.BY, Белоруска Татьяна Ринейская стала призером конкурса "Мисс Интернешнл"

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шацілавічах
Катэгорыя:Беларускія фотамадэлі
Катэгорыя:Удзельніцы конкурсу Міс Беларусь
Юлія Сіндзеева

**Юлія Сіндзеева** — беларуская фотамадэль, уладальніца тытула «I Віцэ-Міс Беларусі» конкурсу «Міс Беларусь-2006», «Віцэ-Міс Эўропа» (2006, Кіеў), уладальніца тытула «IІ Віцэ-Міс» конкурсу «Miss International Beauty Pageant» (2007), фіналістка конкурсу «Мiс Беларусь-2004», уладальніца тытула «Міс-фота» конкурсу «Топ-мадэль сьвету» (2009). 

Сіндзеева нарадзілася ў Мар'інай Горцы. Тамака жывуць яе бацькі і старэйшая сястра. Бацька Юліі — вайсковец у адстаўцы, мама працуе ў лякарні. А сама Юлія цяпер вучыцца на чацьвёртым курсе Беларускага дзяржаўнага тэхналягічнага ўнівэрсытэту па спэцыяльнасьці «інжынэр лясной гаспадаркі».

## Вонкавыя спасылкі
* Салідарнасьць, «Вице-Мисс Европа» не попала в TOP-50 самых красивых и успешных минчан 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мар’інай Горцы
Катэгорыя:Беларускія фотамадэлі
Катэгорыя:Удзельніцы конкурсу Міс Беларусь
Палац Рэспублікі

**Пала́ц Рэспу́блікі** (першая назва — *Палац зьездаў*, ) — шматфункцыйны комплекс у Менску, збудаваны ў 1985—2000 гадох. Знаходзіцца на гістарычным Новым Месьце, на месцы зруйнавага савецкімі ўладамі жылога корпуса кляштару дамініканаў. Архітэктары будынка арыентаваліся на стылістыку Палаца зьездаў у Маскве. Кіраўнік аўтарскага калектыву архітэктараў — Міхаіл Пірагоў, ураджэнец Краснаярскага краю Расеі, які пераехаў у Беларусь у 1975 годзе.

У 2013 годзе ўлады Беларусі афіцыйна прызналі Палац Рэспублікі дысгарманічным будынкам, які парушае цэласнасьць ансамбляў Менску і замінае ўспрыманьню гістарычна-архітэктурных каштоўнасьцяў. За сваю пачварнасьць і чужароднасьць навакольнаму архітэктурнаму асяродзьдзю атрымаў народныя назвы *[[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыльскі]] саркафаг* і *маўзалей*.

## Гісторыя
У часе заняцьця Менску савецкімі войскамі ў 1944 годзе кляштарны комплекс дамініканаў, помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя, атрымаў пашкоджаньні. У 1945 годзе Нямеччына выплаціла СССР кантрыбуцыю на яго аднаўленьне, а ў канцы 1940-х гадоў праводзіліся працы першаснай кансэрвацыі касьцёла. Аднак у 1950 годзе савецкае кіраўніцтва канчаткова зацьвердзіла новы генэральны плян Цэнтральнага пляцу, згодна зь якім пасярод яго ўзводзіўся манумэнт Сталіну, а на месцы колішняга кляштару разьбіваўся сквэр. Пад покрывам ночы, у 1950 годзе савецкія ўлады ўзарвалі выдатны помнік архітэктуры. Ягоныя камені выкарысталі для падмуркаў новых будынкаў Менску. 

У пачатку 1980-х гадоў савецкія ўлады надумалі збудаваць у Менску аналяг маскоўскага Палаца зьездаў. У пачатку 1984 году яны сфармавалі аўтарскі калектыў архітэктараў дзеля праектаваньня комплексу аб'ектаў Кастрычніцкай плошчы, у які ўвайшлі В. Данілаў, Л. Зданевіч, Л. Маскалевіч, В. Новікаў, М. Турлюк, В. Усімаў, А. Шабалін, з удзелам I. Бізюка, К. Філіповіча. Узначаліў аўтарскі калектыў Міхал Пірагоў, ураджэнец Краснаярскага краю Расеі, які пераехаў у Беларусь у 1975 годзе.

Будаваньне гмаха менскага Палаца зьездаў пачалося ў 1985 годзе. Аднак распад СССР і пагаршэньне эканамічнай сытуацыі прывялі да фактычнага замарожваньня будоўлі ў 1990-х гадох. 

24 ліпеня 1995 году прарасейскі кіраўнік Беларусі Аляксандар Лукашэнка загадаў аднавіць будаўнічыя працы. Адкрыцьцё Палаца Рэспублікі адбылося 31 сьнежня 2001 году. У яго склад уваходзяць:
* вялікая глядзельная заля на 2700 месцаў
* малая глядзельная амфітэатральная заля на 500 месцаў
* канфэрэнц-залі на 200 і 100 месцаў
* прэс-цэнтар
* урадавы комплекс з канфэрэнц-заляй на 30 месцаў

## Глядзіце таксама
* Дом Чыжа
* Няміга (гістарычна-архітэктурны комплекс)

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Палац Рэспублікі на сайце Менск стары і новы

Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Палац Рэспублікі (неадназначнасьць)

* Палац Рэспублікі (Менск)
* Палац Рэспублікі (Бэрлін)
* Палац Рэспублікі (Алматы)
За Беларусь!

**«За Беларусь!»** — слоган, які шырока выкарыстоўваецца ўладамі Беларусі і структурамі, якія падтрымліваюць іх. Ужываецца ў сацыяльнай рэкляме, як назва разнастайных канцэртаў і іншых акцый і да т. п. Гэтыя два слова застаюцца нязьменнымі, але да іх часта дадаюць іншыя, напрыклад, «За моцную і квітнеючую Беларусь». Слова «за» набрана загалоўнымі літарамі і афарбавана ў колеры дзяржаўнага сьцягу Беларусі.

Рэспубліканская каардынацыйная рада кіраўнікоў палітычных партыяў і грамадзкіх аб’яднаньняў (РКРКППГА) ужывала выраз у заявах напярэдадні прэзыдэнцкіх выбараў 2001 году. Слоган выкарыстоўваўся і падчас агітацыі перад рэфэрэндумам 2004 году аб занясеньні паправак у Канстытуцыю Беларусі, якія здымаюць абмежаваньне на колькасьць прэзыдэнцкіх тэрмінаў. 

Нягледзячы на нэўтральнасьць самога тэксту, некаторымі гэты лозунг успрымаецца як зьвязаны з кіраваньнем А. Г. Лукашэнка і які выказвае яго падтрымку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Толькі За! — фатаздымкі розных рэклямных шчытоў зь лёзунгам.

Катэгорыя:Слоганы
Катэгорыя:Беларуская палітыка
Катэгорыя:Падзеі 2004 году
Сьверзна

**Сьверзна** — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 23 км на паўднёвы захад ад Ушачаў, за 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі Навасёлкі.

Возера знаходзіцца ў басэйне ракі Ушача. Плошча Сьверзны складае 0,38 км². Найбольшая глыбіня возера — 10,1 м. Даўжыня возера — 1,7 км, найбольшая шырыня — 0,35 км. Даўжыня берагавой лініі — 4,48 км. Аб’ём вады ў возеры складае 1,44 млн м³, плошча вадазбору возера — 10 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 2—9 м і знаходзяцца пад лесам. На поўдні і паўднёвым усходзе вышыня схілаў складае 10—12 м. Берагі возера нізкія, знаходзяцца пад хмызьняком. На паўднёвым усходзе берагі зьліваюцца з схіламі.

На возеры ёсьць 4 затокі. На поўначы і паўночным захадзе шырыня поймы складае да 25 м. Пойма тарфяністая, знаходзіцца пад хмызьняком і лесам.

Найбольшыя глыбіні знаходзяцца ў паўночнай частцы возера. Дно вадаёма да глыбіні 2—3,5 м высланае пяском. На большых глыбінях дно высладае сапрапэлем.

Возера зарастае надводнай расьліннасьцю да глыбіні 1,5 м, шырыня паласы зарастаньня складае 15 м. Гарлачыкі і рдзесты пашыраныя да глыбіні 3 м.

На паўночным захадзе Сьверзна злучанае пратокай з ракой Ушача.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Ўшацкага раёну
Селішча (возера)

**Селішча** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Ўшачы. Знаходзіцца ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці, за 10 км на захад ад Ушачаў. Плошча паверхні возера 0,52 км². Даўжыня 1,73 км, найбольшая шырыня 0,3 км. Найбольшая глыбіня дасягае 14 м. Аб’ём вады 2,56 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 4,28 км.

На паўночна-заходнім беразе возера стаіць гістарычнае мястэчка Селішча.

## Апісаньне
Схілы катлавіны возера маюць вышыню 4—8 мэтраў. На паўднёвым захадзе і поўначы вышыня схілаў складае 14—19 мэтраў. На ўсходзе схілы знаходзяцца пад лесам, на захадзе і поўначы ў ніжняй частцы — пад хмызьняком; у верхняй частцы пад выганам схілы разараныя. Берагі возера нізкія, на захадзе і поўдні берагі забалочаныя, тарфяністыя.

Мелкаводная зона возера вузкая. У глыбакаводнай зоне адзначаныя тры ўпадзіны, глыбіня якіх складае 7,7, 14 і 11,5 м адпаведна. Дно вадаёма да глыбіні 1,5 м пясковае, на большых глыбінях дно высьцілаецца глеем.

Каля паўднёвага берага возера мае выспу плошчай 0,2 га (0,002 км²). Праз возера працякае рака Альзініца.

## Флёра і фаўна
Шырыня паласы надводнай прыбярэжнай расьліннасьці складае 4—30 м, пашыраная да глыбіні 2,5 м. Падводная расьліннасьць пашыраная ў возеры да глыбіні 4,4 м.

У возеры водзяцца шчупак, акунь, лешч, плотка, язь, лінь, карась.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Азёры Ўшацкага раёну
Турбіна

**Турбі́на** ( — віхор, вярчэньне) — першасны рухавік з выключна вярчальным рухам рабочага органа — ротара і непрырыўным рабочым працэсам, які пераўтварае кінэтычную і патэнцыйную энэргію падвадзімага да яго рабочага цела — пары, газа або вады — ў мэханічную работу.

Турбіны ў наш час звычайна выкарыстоўваюць для выпрацоўкі электраэнэргіі і на транспарце. На ГЭС электраэнэргію вырабляюць з дапамогай гідратурбін. Пашыраецца ўжываньне ветраных турбін (ветракоў). На цеплавых электрычных станцыях ужываюць у асноўным паравыя турбіны. Газавыя турбіны да нядаўняга часу ўжываліся збольшага ў авіятранспарце, але з ростам іх магутнасьці і эфэктыўнасьці іх пачалі выкарыстоўваць і ў энэргетыцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рухавікі
Катэгорыя:Энэргетыка
Салонец

**Салонец** — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 11 км на паўночны захад ад Ушачаў, каля вёскі Салонец 1-ы.

Возера знаходзіцца ў басэйне ракі Ушача. Плошча Салонца складае 0,73 км². Найбольшая глыбіня возера — 5,9 м. Даўжыня возера — 1,17 км, найбольшая шырыня — 0,8 км. Даўжыня берагавой лініі — 4,42 км. Аб’ём вады ў возеры складае 2,78 млн м³, плошча вадазбору возера — 18,5 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 5—7 м. На паўднёвым усходзе і поўдні вышыня схілаў складае 1,5—4 м, схілы разараныя. На поўначы і ўсходзе схілы знаходзяцца пад лесам. Берагі возера нізкія — іхная вышыня на большасьці ўчасткаў не перавышае 0,3 м — тарфяністыя. На паўднёвым усходзе вышыня берагоў скдалае да 0,5 м.

На поўначы і ўсходзе знаходзяцца 4 затокі. Каля паўночнага берага разьмешчаная выспа, плошча якой складае 0,5 га (0,005 км²). Шырыня поймы складае 200м. Пойма забалочаная і знаходзіцца пад хмызьняком. На поўдні і паўднёвым усходзе пойма адсутнічае.

Дно вадаёма да глыбіні 1—1,7 м пяшчанае, на большых глыбінях дно высланае сапрапэлем. Шырыня паласы прыбярэжнай надводнай расьліннасьці складае да 25 м. Надводная расьліннасьць пашыраная да глыбіні 1,5 м, падводная — да глыбіні 2—3 м.

На ўсходзе з возера выцякае ручай у раку Ўшача. На паўночным усходзе ў Салонец упадае ручай з возера Расна.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Ўшацкага раёну
Салонец (неадназначнасьць)

Назву **Салонец** маюць:

* Салонец — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Салонец 1-ы — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Салонец 2-і — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Салонец 3-і — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці
Тартак (возера)

**Тартак** — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 20 км на паўднёвы захад ад Ушачаў, за 1,5 км на поўдзень ад вёскі Царкавішча.

Возера знаходзіцца ў басэйне ракі Ушача, якая працякае праз возера. Плошча Тартаку складае 0,54 км². Найбольшая глыбіня возера — 11,4 м. Даўжыня возера — 1,76 км, найбольшая шырыня — 0,5 км. Даўжыня берагавой лініі — 4,44 км. Аб’ём вады ў возеры складае 2,5 млн м³, плошча вадазбору возера — 116 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 6—9 м і знаходзяцца пад лесам. На паўднёвым усходзе вышыня схілаў складае 10—15 м. Берагі возера нізкія, пяшчаныя, на пэўных учатках знаходзяцца пад хмызьняком, забалочаныя. На паўночным усходзе і паўднёвым захадзе знаходзіцца парослая хмызьняком пойма, шырыня якой скалае 100—150 м. 

Дно вадаёма да глыбіні 2 м пяшчанае, на большых глыбінях дно высланае глеем.

У паўночнай частцы возера мае выспу, плошча якой складае 0,1 га (0,001 км²).

Уздоўж берагоў знаходзіцца вузкая паласа надводнай расьліннасьці, пашыраная да глыбіні 1,7 м. Падводныя макрафіты пашыраныя да глыбіні 3 м.

Возера Тартак злучанае ракой Ушача з азёрамі Мурагі на паўднёвым захадзеі Царкавішча на паўночным усходзе.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Азёры Ўшацкага раёну
Тартак (неадназначнасьць)

Назву **Тарта́к** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Тартак — вёска ў Астравецкім раёне
** Тартак — вёска ў Гарадзенскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Тартак — вёска ў Лельчыцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Тартак — пасёлак у Быхаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Тартак — вёска ў Барысаўскім раёне

## Азёры
* Тартак — возера ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі

## Іншае
* Тартак — лесапілка
* Тартак — украінскі рок-гурт з Луцку

## Глядзіце таксама
* Тартакі
Віктар Вальдэс

**Віктар Вальдэс і Арыбас** (,  14 сьнежня 1982 году, Асьпіталет-дэ-Льёбрэгат, Гішпанія) — гішпанскі былы футбольны брамнік і трэнэр, болей за ўсё вядомы сваімі выступамі за «Барсэлёну». Да пачатку дарослых выступаў за асноўную каманду «Барсы» прайшоў праз усе моладзевыя каманды клюбу.

## Пачатак кар’еры
Вальдэс нарадзіўся ў сям’і Агуэды Арыбас і Хасэ Мануэля Вальдэса. Мае двух братоў — старэйшага Рыкарда і малодшага Альвара. Трапіў у «Барсэлёну» 1 ліпеня 1992 году з клюбу «Пэнья Сінко Копас». Але ўжо ў верасьні зьехаў зь сям’ёй у Тэнэрыфэ і вярнуўся ў клюб толькі праз тры гады. У моладзевых структурах клюбу Віктар праявіў сабе настолькі добра, што ўжо ў сэзоне 2002/2003 быў пераведзены ў першую каманду.

## Асноўны склад «Барсэлёны»
На пачатку Вальдэс разглядаўся, як замена Рабэрта Банана, але ўжо ў канцы сэзону пры трэнэры Радаміры Анцічы зрабіўся асноўным галкіпэрам клюбу. У сэзоне 2003/2004 замацаваў свой статус асноўнага брамніка. Правёўшы некалькі выдатных матчаў, дапамог «Барсэлёне» заняць другое месца. У наступным, чэмпіёнскім сэзоне 2004/2005 «Барсы» правёў амаль усе матчы сваёй каманды, выйграўшы прыз Рыкарда Заморы. У сэзоне 2005/2006 дапамог «Барсэлёне» перамагчы другі раз запар у чэмпіянаце Гішпаніі, а таксама выйграць другі раз у гісторыі Лігу чэмпіёнаў. У фінале спаборніцтва Вальдэс зрабіў некалькі выдатных сэйваў, і быў асабіста пахвалены трэнэрам каталёнцаў Франкам Райкардам пасьля гульні. У гэтым сэзоне, аднак, ён не заваяваў прыз Заморы, саступіўшы Санцьяга Каньісарэсу і пераможцу Хасэ Мануэлю Пінту. 17 траўня 2007 году Вальдэс паўтарыў рэкорд Андоні Субісарэты, адстаяўшы ўвесь сэзон без заменаў і не прапусьціўшы аніводнай гульні. Нягледзячы на гэта, «Барсэлёна» ня здолела перамагчы ў чэмпіянаце Гішпаніі трэці раз запар. Вальдэс трымае рэкорд клюбу па сухіх хвілінах на эўрапейскай арэне. 1 красавіка 2008 ён правёў 250-ю гульню за «Барсэлёну». 31 траўня 2013 году Вальдэс аб’явіў аб тым, што ня будзе прадоўжваць кантракт з «Барсэлёнай».

26 сакавіка 2014 году падчас гульні з «Сэльтай» Вальдэс парваў пярэдні крыжовы зьвязак і быў зьменены. З-за гэтае траўмы, Вальдэс прапусьціў рэшту сэзону і Чэмпіянат сьвету па футболе 2014 году. Меркаваны пераход Вальдэса ў «Манака» таксама быў сарваны з-за таго, што францускі клюб не захацеў падпісваць умову з траўмаваным гульцом.

У студзені 2015 году пасьля пошнай рэабілітаціі гульца Віктар падпісаў 18-месячнае пагадненьне з ангельскім клюбам «Манчэстэр Юнайтэд» у якасьці рэзэрвовага брамніка суайчыньніка Давіда дэ Хэа.

## Узнагароды
**«Барсэлёна»**:
* Чэмпіён Гішпаніі (6): 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013
* Уладальнік Кубка Гішпаніі (2): 2009, 2012
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі (6): 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў (3): 2006, 2009, 2011
* Уладальнік Супэркубка Эўропы (2): 2009, 2011
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету (2): 2009, 2011

**«Стандард»**:
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 2016

**Гішпанія**:
* Чэмпіён сьвету: 2010
* Чэмпіён Эўропы: 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль Віктора Вальдэса на афіцыйным сайце ФК «Барсэлёна»

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Самсон Пярловіч

**Самсо́н Гео́ргіевіч Пярло́віч** (, в. Католышы Навагрудчына — , Новагародак) — беларускі паэт, удзельнік беларускага новагародзкага патрыятычнага падпольля.

## Жыцьцяпіс
У часы нямецкай акупацыі быў прымусова вывезены на працу ў Нямеччыну. Пасьля вяртаньня на Бацькаўшчыну супрацоўнічаў з новагародзкай раённай газэтай. У 1947 стаў удзельнікам антысавецкай беларускай падпольнай арганізацыі «Саюз вызваленьня Беларусі» (СВБ). Быў упаўнаважаным СВБ у Наваградзкім раёне.

Пасьля знаёмства з Аляксандрам Бажко, супрацоўнікам баранавіцкай газэты, што назваўся сябрам іншай антысавецкай арганізацыі «Чайка», і які быў таемным агентам НКВД, арганізацыя была выкрыта.

Як згадваў Пярловіч: *Ён [Бажко] распавёў, што ў Баранавічах таксама існуе падпольная арганізацыя «Чайка». А сам ён знаходзіцца ў вышэйшым зьвяне падпольнай структуры. Карацей, начальнік. Я яму верыў*.

Арыштаваны 30 траўня 1947. Утрымліваўся ў Баранавіцкай сьледчай турме «Крывое кола». На працэсе, які праходзіў 29 жніўня — 31 жніўня 1947 у Баранавічах, асуджаны ваенным трыбуналам да 10 гадоў зьняволеньня з пазьнейшай высылкай. Адбываў пакараньне на лесапавале ў лягеры Усьць-Вым (Комі АССР), а з 1949 — у спэцлягерах Караганды (на будаўніцтве шахтаў).

Вызвалены 3 студзеня 1956. Высылку мусіў адбываць у Сарані Карагандзінскай вобласьці, але яна была адменена. У Беларусь вярнуўся ўвосені 1956 і працаваў на заводзе газавай апаратуры ў Навагрудку. На пэнсыі з 1980. Не рэабілітаваны.

## Творы
* Бяссмертнік: Вершы / Прадм. А.Лойка. — Мн.: Маст.літ., 1994. — 93 с.
* Заяц на бярозе. Навагрудак, 1995.
* Чарадзейны агонь. Навагрудак, 1998.

## Літаратура
* ПЯРЛОВІЧ Самсон // 
* Супрун В. Самсон Пярловіч // Антысавецкія рухі.

## Вонкавыя спасылкі
* Уладзімер Арлоў. Імёны Свабоды — Самсон Пярловіч
* Сяргей Ёрш. Кароткі нарыс гісторыі Саюзу Вызваленьня Беларусі

Катэгорыя:Асобы Наваградку
Катэгорыя:Памерлі ў Наваградку
Катэгорыя:Удзельнікі антысавецкага падпольнага руху ў Беларусі
Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюзу вызваленьня Беларусі»
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
1020-я

**1020-я**

Стагодзьдзі: X стагодзьдзе — XI стагодзьдзе — XIІ стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі:
970-я
980-я
990-я
1000-я
1010-я
**1020-я**
1030-я
1040-я
1050-я
1060-я
1070-я


Гады:
1020, 1021, 1022, 1023, 1024, 1025, 1026, 1027, 1028, 1029

----

## Асноўныя падзеі
*
Міхал Ермашкевіч

Айцец **Міхал Ермашкевіч** OP (нарадзіўся 14 ліпеня 1966 году, Сянно, Віцебская вобласьць) — беларускі рымска-каталіцкі дзеяч, дамініканін, мастак.

## Біяграфія
З праваслаўна-каталіцкае сям’і. Рэлігійным выхаваньнем займалася бабуля. У 1983 годзе паступіў на мастацка-графічны факультэт Віцебскага пэдінстытуту. Пасьля сканчэньня інстытуту быў разьмеркаваны ў Сянно, дзе працаваў у доме піянэраў. Пад уплывам Януша Скэнчака ў 1991 годзе ўступіў у навіцыят Ордэну дамініканаў. У 1997 годзе скончыў Філязофска-тэалягічны калегіюм айцоў дамініканаў Папскае тэалягічнае акадэміі. 30 траўня 1998 году ў Кракаве атрымаў сьвятарскае пасьвячэньне. Быў накіраваны вікарыем у Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (Баранавічы).

Ад 2000 году пробашч Касьцёлу сьвятой Барбары ў Віцебску. Аўтар многіх абразоў і аўтараў у сваім касьцёле, а таксама абразоў у касьцёлах у Сяньне, Ушачах, віцебскім касьцёле сьвятога Антонія. Пры ім у Касьцёле Сьвятой Барбары распачаў дзейнасьць Трэці дамініканскі закон, хор «Hossana». Цэлебруе сьвятую Імшу ў трыдэнцкім рытуале, ініцыяваў у парафіі выкананьне грыгарыянскага харалу. Уваходзіць у склад Сэкцыі касьцёльнае музыкі Канфэрэнцыі Каталіцкіх біскупаў Беларусі. Пэўны час выкладаў тэалёгію ў Віцебскім дзяржаўным унівэрсытэце імя П. М. Машэрава.

## Літаратура
* *Кацярына Віктарава*. Дзесяцігоддзе святарскай дзейнасці айца Міхаіла Ермашкевіча ОР. // Ave Maria. № 10, 2008

## Вонкавыя спасылкі
* Творчество Отца Михаила
* Статьи Михаила Ермашкевича в журнале «Наша Вера» 

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1966 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сяньне
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Дамініканы
Назарэтанкі на Беларусі

**[[Ордэн Сьвятой Сям'і з Назарэту]] (CSFN) на [[Беларусь|Беларусі]]** — адгалінаваньне (ад 2008 правінцыя) ордэну назарэтанак на Беларусі.

## Гісторыя
Увосень 1908 3 сястры Ордэну Сьвятой Сям’і з Назарэта прыехалі ў Горадню на месца сясьцёр брыгітак. Першай настаяцелькай кляштару стала Паўла Марыя Гажыч, якая памерла ў 1935. Пры сваім кляштары сёстры-законьніцы мелі навіцыят. У агуле, перад вайной там жыло й працавала каля 100 сясьцёр, якія займаліся, у асноўным, навучаньнем дяцей.
У Наваградак першыя сёстры прыехалі па запрашэньні япіскапа Зыгмунта Лазінскага ў верасні 1929.

У часе нямецкай акупацыі сястра Марыя Канізія (Эўгенія Мацкевіч) зарганізавала ў Навагрудку на просьбу бацькоў польскіх дзецей сакрэтнае навучанне польскай мовы і гісторыі. Заняткі адбываліся ў прыватных домах, а колькасць вучняў не перавышала 50. Вясной 1943 дзеці былі рыхтаваныя пра прыняцця Першай Камуніі. Школа была разкрытая Беларусамі, якія склалі данос да афіцэра жандармерыі — Панькова. Ён аднак прыхільна адносіўся да палякаў і данос зігнараваў. Хутка данос быў паўтораны ў Гестапа. Заняткі прадаўжаліся аж да часу арыштаваньня манашак. 31 ліпеня сястра Марыя Канізія і 10 іншых манашак была арыштаваных з заказу Гебетскамісара, а пазней, 1 жніўня 1943 года каля 4 гадзіны, разстреляных у лесе 5 км ад Навагрудка (5 сакавіка 2000 яны былі бэатыфікаваныя). У часе вайны быў забраны і кляштар, які пазьней быў прыстасаваны пад шпіталь для псыхічна хворых. Сёстры былі вымушаныя жыць у адным пакоі ў сэмінарыі, падзеленым на дзьве часткі: сталоўку й спальню. У 1958 у Горадні засталіся толькі 4 сястры. У 1990-я кляштар быў вернуты сёстрам.

Сёньня назарэтанкі на Беларусі працуюць у парафіях пры касьцёлах, у біскупскіх курыях, займаюцца катэхізацыяй. У Горадні сёстры працуюць таксама ў сямейнай кансультацыі й апякуюцца бясплатнай сталоўкай для людзей бязь месца жыхарства. Дамы Ордэну існуюць у Горадні, Будславе, Івянцы, Лідзе, Менску, Маладэчне, Новагародку, Смаргоні, Касьцяневічах.

13 верасьня 2008 у Касьцёле зьвеставаньня Найсьвяцейшай Паньне Марыі ў Горадні ў прысутнасьці мітрапаліта Тадэвуша Кандрусевіча, біскупаў Антонія Дзям’янкі й Аляксандра Кашкевіча, а таксама Генэральнай маці назарэтанак Джэніс Фульмэр было ўрачыста абвешчана пра заснаваньне Беларускай правінцыі Ордэну на чале зь сястрой Нэрэвушай Падзяльніцкай.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Юлія Шэдзько*. Дарога да Бога і людзей. // Ave Maria. № 10, 2008
* *Данута Бічэль*. Сто гадоў дзейнасці сясцёр назарэтанак у Гродне. // Ave Maria. № 10, 2008
* *Стажиньская М*. Одиннадцать мучениц. — Пер. с польского Л.Михайлик. — Гродно, Гродненю Рим.-Катол. Епархия, 1999. — 74 с.
*  

## Вонкавыя спасылкі
* 100-годзьдзе сясьцёр назарэтанак у Беларусі
* Няхай будзе Твая воля

Катэгорыя:Назарэтанкі
Катэгорыя:Каталіцкая царква на Беларусі
Джуртэлеку-Шымлеўлуй

**Джуртэлеку-Шымлеўлуй** (, , ) — горад у Румыніі. Насельніцтва складае 1055 жыхароў (2002 год).

## Насельніцтва

Катэгорыя:Гарады Румыніі