open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Эрмітаж

**Эрмітаж** () у Санкт-Пецярбургу — найбуйнейшы расейскі музэй мастацтва й культуры, адзін з найстаражытнейшых у сьвеце, які спачатку існаваў толькі як уласны збор Кацярыны ІІ, а цяпер зьмяшчае каля трох мільёнаў экспанатаў, якія адлюстроўваюць разьвіцьцё сусьветнага мастацтва зь першабытных часоў да канца XX стагодзьдзя. У 1764 годзе Кацярына II набыла першыя зборы галяндзкага й флямандзкага жывапісу, таму гэты год лічыцца датай заснаваньня музэю. На сёньняшні дзень усе экспанаты зьмешчаны, галоўным чынам, у дзесяці будынках:
* Галоўны музэйны комплекс
** Зімні Палац Пятра І
** Стары Эрмітаж
** Новы Эрмітаж
** Малы Эрмітаж
** Эрмітажны тэатар
** Запасны дом
* Галоўны Штаб
* Палац Меншыкава
* Музэй фарфору
* Рэстаўрацыйны цэнтар «Старая деревня»
Эрмітаж знаходзіцца пад кіраўніцтвам М. Б. Піятроўскага. Існуюць філіялы музэю ў Казані й Амстэрдаме. Уваход вольны для дзяцей і студэнтаў, а кожны чацьвер — для ўсіх.

## Зборы

### Мастацтва й культура Заходняй Эўропы
Эрмітаж зьмяшчае шматлікія карціны прадстаўнікоў італьянскага і гішпанскага мастацтва, такіх як Паолё Вэранэзэ, Джарджонэ, Тыцыян, Рафаэль, Вэляскес, Тынтарэта, Мурыліё, Эль Грэка і Леанарда да Вінчы (Мадона Бэнуа, Мадона Літа). Таксама ў Эрмітажы зьмешчаны скульптуры, у тым ліку выславёнага Мікелянджэлё, маёліка й габэлены заходнеэўрапейскіх майстроў. У паўднёвай частцы Новага Эрмітажу месьцяцца зборы флямандзкага й галяндзкага жывапісу часоў барока, сярод іх палотны ван Дэйка, Рубэнса й Рэмбранта. На другім паверсе Зімняга Палацу зьмешчаны карціны заходнеэўрапейскіх прыхільнікаў нэаклясыцызму, імпрэсіянізму і постмадэрнізму, такіх як Клёда Манэ, Рэнуара, Ван Гога і Гагена, прадстаўнікоў сучаснага мастацтва, прыкладам, палотны Матыса, Дэрэна і іншых фавістаў, а таксама Пікаса і Кандзінскага.

## Эрмітаж у мастацтве
* Фільм «Вайна і мір» (1967) паводле эпапеі Льва Талстога быў часткова зьняты ў Зімнім Палацы.
* У 2002 годзе Аляксандар Сакураў зьняў фільм «Рускі каўчэг», які знаёміць гледачоў з трохсотгадовай гісторыяй Зімняга палацу.
* У 2007 годзе быў створаны расейскі дакумэнтальны фільм «Прадаць Эрмітаж. Як сыходзілі шэдэўры»

## Глядзіце таксама
* Эрмітажныя каты

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Музэі Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Эрмітаж
Тэорыя вялікага выбуху (тэлесэрыял)

**The Big Bang Theory** () — амэрыканскі сыткам, створаны Чакам Лорам і Білам Прэйдзі, якія зьяўляюцца выканаўчымі прадусарамі сэрыялу. Першая сэрыя была паказаная на канале CBS 24 верасьня 2007 году.

Падзеі сэрыялу адбываюцца ў Пасадыне, Каліфорнія. Сыткам распавядае пра двух таленавітых навукоўцаў з Кальтэку: экспэрымэнтальнага фізыка (Леанард Гафстэдэр) і фізыка-тэарэтыка (Шэлдан Купэр), якія жывуць на адным паверсе з прыгожай бялявай-афіцыянткай Пэні, якая імкнецца стаць акторкай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША
Янка Чарапук

**Я́нка Чарапу́к** (псэўд. *Змагар*; 12 жніўня 1896, в. Новы Двор, Сакольскі павет — 16 лістапада 1957, Чыкага, ЗША) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, арганізатар беларускага жыцьця ў Чыкага (ЗША).

## Біяграфія
Навучаўся на юрыдычным факультэце Пецярбурскага ўнівэрсытэту.

Супрацоўнік Міністэрства замежных справаў Украінскай Народнай Рэспублікі, сябра Беларускай Рады ва Ўкраіне ў 1918 годзе. У канцы 1918 году — сакратар Цэнтральнай Беларускай Рады Віленшчыны і Гарадзеншчыны. Сябра БПСР.

З канца 1919 году жыў у Рызе. Сакратар Беларускай Вайскова-дыпляматычнай місіі БНР у Латвіі й Эстоніі. Сябра Народнай Рады БНР. Удзельнік Беларускай нацыянальна-палітычнай канфірэнцыі ў Празе ў 1921 годзе. У 1922 годзе — выехаў у ЗША. Жыў у Чыкага.

Ад 1936 году да пэнсіі працаваў у дрэваапрацоўчай кампаніі «*Chicago and Riverdale Lumber Company*».

Адзін з ініцыятараў стварэньня Беларускага народнага камітэту ў штаце Ілінойс, Беларуска-Амэрыканскага нацыянальнага клюбу. Уваходзіў у міжнародную каталіцкую арганізацыю «Рыцары Калюмба» (меў вышэйшую ступень). У пачатку 1950-х гадоў падтрымліваў Беларускую цэнтральную раду.

Сябра 4-й ступені сьвецкага Ордэну Рыцараў Калюмбу. Сын Адрыян загінуў 16 ліпеня 1950 году ў Карэі.

## Дадатковыя зьвесткі
* У 1949 годзе жонка *Клара Змагар* (менавіта пад гэтым прозьвішчам яна зафіксавана ў судовых паперах), 53 гадоў, падала на развод. Яна адсудзіла сабе сямейны дом на Прынстан Авэню коштам у $20 000, дом, які гаспадар мусіў пакінуць у 24 гадзіны з $500, выплачанымі жонкаю, ужо былой, у якасьці кампэнсацыі за супольную маёмасьць, таксама былую.
* 6 кастрычніка 1955 году ў дарозе на чарговае паседжаньне «Рыцараў Калюмбу» Чарапук быў зьбіты аўтамабілем. Апынуўся ў шпіталі з зламаным каленам. Ляжаў больш за тры месяцы, потым, пасьля апэрацыяў, яго выпісалі дахаты, але само лячэньне заняло яшчэ блізу году. Магчыма, гэтае здарэньне падштурхнула яго 12 сьнежня 1955 году да напісаньня тэстамэнту: «*Я маю гонар Вас прасіць у выпадку маёй сьмерці выпаўніць ніжэйпададзенае: я хачу быць пахаваным на ўкраінскім каталіцкім цэментары. Жалобнае набажэнства павінна быць адпраўлена ў рымска-каталіцкім касьцёле (нягледзячы да якой народнасьці належыць)… Каб маліліся сьвятар-беларус і сьвятар-украінец. Я ў труне хачу быць убраны як 4 Degree Knights of Columbus. Труна павінна быць пакрыта беларускім дзяржаўным сьцягам. Пастаўце скромны помнік: Ян Чарапук-Змагар, Беларус. 1896—195…*».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Спадчына: ЧАРАПУК Янка

Катэгорыя:Узнагароджаныя Памятным крыжам Монтэ-Касына
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Дыпляматы БНР
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Сябры Рады БНР
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках сьвятога Адальбэрта
Самарадаўка

**Самара́даўка** () — рака ў Маскоўкай вобласьці, левы прыток ракі Вучы (басэйн Акі). Даўжыня 13 км.

## На рацэ
* **[[Вёска|Вёскі]]**: Ларова, Самарадава, Лыскова.
* **[[Гарадзкі пасёлак|Мястэчкі]]**: Някрасаўскі. 

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на ўсход ад вёскі Белы Раст () Дзьмітраўскага раёну Маскоўскай вобласьці.

Катэгорыя:Рэкі Расеі
Катэгорыя:Рэкі Маскоўскай вобласьці
Катэгорыя:Ака
Змагар

**Змага́р** (ж.р. змагарка) — асоба, якая пераадольвае перашкоды дзеля перамогі ў сутыкненьні.

## Постаці
* Алесь Змагар (1903—1995) — беларускі пісьменьнік і перакладнік.
* Янка Чарапук-Змагар (1896—1957) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч у Чыкага (ЗША).

## Іншае
* «Малады змагар» — моладзевая газэта Заходняй Беларусі, якая выдавалася ў 1930—1935 гадах.
* «Арыамаан — змагар сусьвету» — індыйскі касьмічны тэлесэрыял 2002 году пра супэргероя.
* «Стары змагар» — годнасьць найстарэйшых сяброў Нацыянал-сацыялістычнай нямецкай працоўнай партыі, якія ўступілі ў яе да выбараў 1930 году.
* Змагары — палітычнае клішэ ў сучаснай расейскай прапагандзе беларусафобіі.

## Крыніцы
Гэнрык Літвін

**Гэнрык Ян Літвін** (; нарадзіўся ў 1959 годзе ў Варшаве) — польскі гісторык і дыплямат, у 2007—2010 гадох служыў на пасадзе амбасадара Польскай Рэспублікі ў Рэспубліцы Беларусь, у 2011—2016 гадах ва Ўкраіне.

## Біяграфія
У 1982 годзе Гэнрык Літвін скончыў гістарычны інстытут Варшаўскага ўнівэрсытэту, а затым паступіў у асьпірантуру Інстытуту гісторыі Польскай акадэміі навук, якую скончыў у 1988 абаронай дысэртацыі «*Наплыў польскай шляхты ва Ўкраіну ў 1569—1648*». Ён застаўся ў інстытуце ад’юнктам да 1991 году.

У 1991 годзе быў запрошаны на працу ў Міністэрства замежных справаў. Ён быў кіраўніком консульскага агенцтва Польшчы ў Львове, у 1993 годзе, пасьля яго пераўтварэньні ў Генэральнае консульства — першы ў гісторыі генэральны консул Польшчы ў Львове. У 1994—1995 гадах працаваў у Польскім інстытуце гісторыі Фундацыі Лянцкаронскіх у Рыме.

У 1995 годзе вярнуўся на дыпляматычную службу. Быў намесьнікам дырэктара дэпартамэнта Эўропа-Ўсход Міністэрства замежных справаў па адносінах Польшчы зь Беларусьсю, Украінай і Малдовай. З 1997 году стаў дарадцам паўнамоцнага міністра і кіраўніка консульскага аддзела ў амбасадзе Польшчы ў Рыме. У 2002—2005 гадах ён быў намесьнікам амбасадара і кіраўніка палітычнага аддзела амбасады ў Маскве. Пасьля вяртаньня дадому — начальнік аддзелу Расеі і намесьнік дырэктара дэпартамэнту Ўсходняй палітыкі МЗС Польшчы.

У лютым 2006 году прызначаны амбасадарам у Беларусь, 7 траўня 2010 году быў прызначаны падсэкрэтэрам стану ў Міністэрстве замежных справаў.

У 2011—2016 гадах прызначаны амбасадарам ва Ўкраіне.

## Публікацыі
* *Sejm polski w połowie XVII wieku. Organizacja i działanie systemu parlamentarnego dawnej Rzeczypospolitej*, Warszawa 1983.
* *Napływ szlachty polskiej na Ukrainę 1569–1648*, Warszawa 2000.
* *Równi do równych. Kijowska reprezentacja sejmowa 1569–1648*, Warszawa 2009.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Biuletyn Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP nr 314/V z 17 lutego 2006

Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Амбасадары Польшчы ў Беларусі
Катэгорыя:Намесьнікі міністраў Польшчы
Авантуры майго жыцьця

**«Авантуры майго жыцьця»** () — барочны прыгодніцкі раман Рэгіны Салямэі Пільштыновай з рысамі аўтабіяграфізму.

## Вонкавыя спасылкі
* Адысея Саламеі Русецкай — nlb.by
* Авантуры майго жыцця — prajdzisvet.org

Катэгорыя:Творы Рэгіны Салямэі Пільштыновай
Ода мэлянхоліі

**«Ода мэлянхоліі»** () — паэма, напісаная ангельскім паэтам Джонам Кітсам увесну 1819 года. Увесну гэтага ж году ён напісаў «Оду грэцкай вазе» (), «Оду салаўю» (), «Оду бязьдзейнасьці» () і «Оду Псыхеі» (). У верасьні таго ж году Кітс напісаў паэму «Ода восені» (), якая завяршыла цыкль «Вялікіх одаў 1819 году».

Аповед паэмы апісвае ўспрыняцьце паэтам мэлянхоліі праз лірычны дыскурс паміж паэтам і чытачом разам з прысьвячэньнем старажытнагрэцкім пэрсанажам і вобразам.

## Перадгісторыя
Цягам навучаньня ў Энфілдзе Кітс спрабаваў папоўніць свае веды старажытнагрэцкага мастацтва і, у прыватнасьці, вывучыць старажытнагрэцкую мову. Большасьць яго ўяўленьняў па старажытныгрэцкай міталёгіі былі сфармаваныя на базе ангельскіх перакладаў. «Ода мэлянхоліі» зьмяшчае згадкі клясычных пэрсанажаў, тэмаў і месцаў накшталт Псыхеі, Леты і Празэрпіны ў сваім апісаньні мэлянхоліі, бо наяўнасьць алюзіяў старажытныгрэцкага мастацтва і літаратуры была ўласьцівая ўсім «пяці вялікім одам».

У адрозьненьне ад аўтара «Грэцкай вазы», «Салаўя» і «Псыхеі», аўтар «Оды мэлянхоліі» зьвяртаецца наўпрост да чытача, а не да аб’екту або эмоцыі. Маючы толькі тры стансы, гэтая паэма зьяўляецца найкарацейшай одай Кітса, напісанай ў 1819 годзе; тым ня менш, арыгінальная першая станса была выдаленая з тэксту перад публікацыяй паэмы ў 1820.

## Структура
«Ода мэлянхоліі» складаецца з трох стансаў па дзесяць радкоў кожная. З-за таго, што паэма зьмяшчае меншую колькасьць стансаў за «Оду бязьдзейнасьці» і «Оду грэцкай вазе», рытмічная схема верша выглядае меней дасканалай і распрацаванай. Першая і другая стансы маюць рытмічную схему: ABABCDECDE, апошняя трэцяя мае іншую рыфмоўку: ABABCDEDCE. Як і ў «Одзе грэцкай вазе», «Одзе бязьдзейнасьці» і «Одзе восені», кожная станса пачынаецца з рытмічнай схемы ABAB і завярашецца мілтанаўскім сэкстэтам. Асноўны памер паэмы — ямбічны пэнтамэтар.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Ода да мэлянхоліі на Прайдзісьвеце

Катэгорыя:Паэзія Джона Кітса
Оды Джона Кітса 1819 году

У 1819, Джон Кітс, цягам кароткага пэрыяду часу, склаў шэсьць одаў, якія сталі аднымі з найвядомейшых ягоных паэмаў. Першыя пяць паэмаў былі напісаныя цягам вясны, «Ода грэцкай вазе», «Ода бязьдзейнасьці», «Ода салаўю», «Ода Псыхеі», і толькі «Да восені» была складзеная увосені. Літаратурныя крытыкі станоўча адрэагавалі на паэмы Джона Кітса, вылучыўшы «Оду грэцкай вазе», «Оду салаўю» і «Да восені» ў якасьці найлепшых одаў гэткага цыклю. У цэлым, дадзеныя оды Кітса зьяўляюцца літаратурнай спробай аўтара стварыць новы жанр кароткай лірычнае паэмы, якая неўзабаве паўплывала на наступныя пакаленьні.

Катэгорыя:Паэзія Джона Кітса
Алеўск

**Алеўск** () — места ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Убарці. Адміністрацыйны цэнтар Алеўскага раёну. Насельніцтва каля 10 тыс. чал.

Знаходзіцца за 180 км ад Жытоміра. Чыгуначная станцыя на лініі Сарны — Корасьцень.

## Этымалёгія назвы
Назву места зьвязваюць з імём Оўруцкага князя Алега Сьвятаслававіча, які жыў і княжыў у канцы X стагодзьдзя. Падчас свайго княжаньня Алег Драўлянскі заснаваў Алегава Гарадзішча, якое неўзабаве пачалі зваць *Олегск*, а потым для спрашчэньня вымаўленьня — *Волеўск* або *Олеўск*.

## Гісторыя
* 1488: першы пісьмовы ўспамін пра Алеўск, у складзе Вялікага Княства Літоўскага; у месьце існаваў драўляны замак.
* 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі ўвайшоў у склад Каралеўства Польскага, валоданьне Нямірычаў. 
* 20 верасьня 1641: атрымаў Магдэбурскае права.
* 1793: у выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі.
* 1796: мястэчка ў Оўруцкім павеце Валынскай губэрні, цэнтар воласьці. 
* 1831: у Алеўску працавалі 2 вінакурні, дзейнічала вучэльня пры кармэліцкім кляштары. 
* 1870: у мястэчку дзейнічалі царква, касьцёл, капліца і сынагога, працавалі 2 млыны.
* 1903: праз Алеўск прайшла чыгунка Кіеў — Ковель.
* 2003: атрымаў статус места.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай прамысловасьці, завод трактарных дэталяў.

## Славутасьці
У Алеўску захаваўся помнік архітэктуры дзяржаўнага значэньня — мураваная царква Сьвятога Міколы (1596).

## Крыніцы

## Літаратура
* Olewsk //  S. 480

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Жытомірскай вобласьці
Народычы

**Народычы** () — колішняе места, цяпер мястэчка ў Жытомірскай вобласьці Ўкраіны, на сутоках рэчак Жэраў і Вуж. Адміністрацыйны цэнтар Народыцкага раёну. Насельніцтва 3 тыс. чал.

Знаходзяцца за 140 км на паўночны ўсход ад Жытоміра, за 25 км ад чыгуначнага вузла Оўруч.

## Гісторыя
* 1545: першыя згадкі ў люстрацыі Оўруцкага замка, сяло ў Вялікім Княстве Літоўскім. 
* 1569: згодна з умовамі Люблінскай уніі ўвайшлі ў склад Каралеўства Польскага.
* XVII ст.: уладаньне Патоцкіх.
* 1685: места ў Кіеўскім ваяводзтве.
* XIX ст.: у Народычах дзейнічалі царква, касьцёл і сынагога, працавалі школа, фабрыка воску, 5 гарбарань, цагельня, 2 водныя млыны, праходзілі рэгулярныя кірмашы.
* 1986: мястэчка пацярпела ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

## Крыніцы

## Літаратура
* Narodycze //  S. 914

Катэгорыя:Населеныя пункты Жытомірскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Красятычы

**Крася́тычы** () — мястэчка ў Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар Палескага раёну. 

Знаходзяцца за 105 км ад Кіева, за 25 ад чыгуначнай станцыі Вільча.

## Гісторыя
* 1560: заснаваньне паселішча пад назвай *Чырвонае места*.
* 1690: у Красятычах існавала царква.
* XIX ст.: вёска ў Радамышальскім павеце, у якой жыло 655 чалавек.
* 17 лістапада 1993: цэнтар Палескага раёну.

## Крыніцы

## Літаратура
* Kresiatycze //  S. 663

Катэгорыя:Населеныя пункты Палескага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Іванкаў

**Іванкаў** () — мястэчка ў Кіеўскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Цецераў. Адміністрацыйны цэнтар Іванкаўскага раёну. Насельніцтва 10&nbsp;571 чал. (2001).

Знаходзіцца за 80 км ад Кіева, за 40 км ад чыгуначнай станцыі Цецераў на лініі Кіеў — Карасьцень. 

## Гісторыя
* 1589: першыя згадкі, уладаньне Івана Праскуры.
* 1743: у Іванкаве збудавалі царкву Найсьв. Багародзіцы.
* 1793: у выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Радамышальскім павеце Кіеўскай губэрні. 
* 1897: у мястэчку пачаў працаваць тэлеграф.

## Насельніцтва
* 1783 — 1340 чал.
* 2001 — 10&nbsp;571 чал.

## Турыстычная інфармацыя
У мястэчку працуе Іванкаўскі гістарычна-краязнаўчы музэй. На поўнач ад Іванкава знаходзіцца скульптура-яйка, якую мястэчку падараваў нямецкі дойлід Армін Кольбі як сымбаль жыцьця і ўрадлівай зямлі, якая мусіць адрадзіцца пасьля Чарнобыльскай катастрофы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Iwanków //  S. 314—315

Катэгорыя:Населеныя пункты Іванкаўскага раёну
Ракітнае (Ровенская вобласьць)

**Ракітнае** () — колішняе места, цяпер мястэчка ў Ровенскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Бунеў. Адміністрацыйны цэнтар Ракітнаўскага раёну. Насельніцтва 7,143 чал. (2001).

Знаходзіцца за 95 км ад Роўна. Чыгуначная станцыя Ракітнае-Валынскае на лініі Сарны — Карасьцень.

## Гісторыя
* 1888: заснаваньне паселішча *Ахотнікава*. Назва паходзіла ад прозьвішча ўладальніка зямлі, у якога бэльгіец Розэнбэрг набыў невялікую дзялянку кварцавых пяскоў і збудаваў тамака гуту. 
* 1900: празь сяло прайшла чыгунка Кіеў — Ковель.
* пач. XX ст.: у складзе Кісорыцкай воласьці Оўруцкага павету Валынскай губэрні.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшло ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Сарненскім павеце Валынскага ваяводзтва.
* 1922: назву паселішча зьмянілі на Ракітнае.
* 15 красавіка 1927: атрымала статус места.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.
* 1940: цэнтар раёну.
* 1986: мястэчка пацярпела ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

## Эканоміка
Станам на сьнежань 2002 року ў мястэчку працавала 5 прамысловых прадпрыемстваў, 3 будаўнічыя арганізацыі, 3 сельскагаспадарчыя, 2 аўтатранспартныя, 2 прадпрыемствы зьвязку, 2 камунальныя і іншыя.

Прыярытэтная галіна прамысловасьці — шкляная. ААТ «Ракітнаўскі шкляны завод» уваходзіць у лік прадпрыемстваў, вядомых за межамі Ўкраіны.

## Вядомыя ўраджэнцы
* Ніна Смык (нар. 1947) — украінская пісьменьніца.

## Крыніцы

## Літаратура
* Барыс Тумар. Беларуская Ўскраіна // Наша Ніва № 43 (200), 23—30 кастрычніка 2000

Катэгорыя:Населеныя пункты Ракітнаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Дубровіцкі раён

**Дубровіцкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Ровенскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Дубровіца.

## Геаграфія
Плошча 1820 км².

Асноўныя рэкі — Гарынь, Случ, Беражанка, Льва, Стубла, Чаква. На тэрыторыі раёну знаходзяцца азёры Вялікае Пачаеўскае, Верхняе, Азёрскае, Сырыюс і іншыя. На поўначы — балоты Гала, Краснае, Марочнае. На ўсходзе — частка Роўненскага запаведніка.

Мяжуе на поўначы і паўночным усходзе зь Берасьцейскай вобласьцю (Беларусь), на ўсходзе з Ракітнаўскім, на поўдні з Сарнэнскім, на захадзе з Зарачанскім і Ўладзімерацкім раёнамі Ровенскай вобласьці.

## Насельніцтва
Колькасьць насельніцтва — 51 тыс. чал. (2005), у тым ліку ў мескіх умовах жыве каля 10 тыс. чал.

## Эканоміка
На тэрыторыі раёну вядуцца працы па здабычы торфу на радовішчы Марочна-1.

## Транспарт
Праз раён праходзіць чыгунка Роўна — Сарны — Лунінец (Беларусь) і аўтамабільны шлях Стараканстантынаў — Роўна — Жыткавічы (Беларусь) (М21).

## Адміністрацыйны-тэрытарыяльны падзел
У раёне маецца 1 мескае і 58 сельскіх паселішчаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Дубровіцкая раённая дзяржаўная адміністрацыя

Катэгорыя:Раёны Ровенскай вобласьці
Грамадзкая ўласнасьць

**Грама́дзкая ўла́снасьць** — уласнасьць, якая знаходзіцца ў валоданьні, кіраваньні і выкарыстаньні грамадзтвам, якое выступае як калектыўны неарганізаваны суб’ект. Часам пад грамадзкай уласнасьцю разумеюць катэгорыю аўтарскага права «грамадзкі набытак».
LiveJournal

**LiveJournal** (*Жывы Журнал* або *Жывы Дзёньнік*; часта скарачаецца да **LJ**, таксама афіцыйна ) — віртуальная супольнасьць, сацыяльная сетка, у якой удзельнікі пакідаюць запісы ў прыватных і супольных блогах. LiveJournal мае той жа набор функцыяў для вядзеньня блогаў, як і астатнія блог-плятформы: магчымасьць супольнага аўтарства, камэнтары, каляндар запісаў і апытаньні.

LiveJournal быў распачаты 15 красавіка 1999 году Брэдам Фіцпатрыкам як месца для ўласнага дзёньніка, а таксама ягоных школьных сяброў. У студзені 2005 году кампанія Six Apart набыла ў Фіцпатрыка кампанію Danga Interactive, якая кіравала LiveJournal.

2 сьнежня 2007 году Six Apart абвясьціла, што прадае LiveJournal расейскай мэдыйнай кампаніі СУП.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Живой Журнал

Катэгорыя:Блогі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
280-я

**280-я**

Стагодзьдзі: ІI стагодзьдзе — III стагодзьдзе — IV стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
230-я
240-я
250-я
260-я
270-я
**280-я**
290-я
300-я
310-я
320-я
330-я


Гады: 
280, 281, 282, 283, 284, 285, 286, 287, 288, 289

----

## Асноўныя падзеі
*
Ятра

**Я́тра** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці, уваходзіць у Валеўскі сельсавет і зьяўляецца цэнтрам таварыства з абмежаванай адказнасьцю (ТАА) «Ятра».

Знаходзіцца на рацэ Ятранка (прыток Моўчадзі), за 28 км на поўдзень ад Наваградку, за 15 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня.

## Гісторыя
Упершыню згаданае ў 1554 годзе як двор Цішковіча.

Пад час паўстаньня 1830—1831 гадоў у Ятры быў створаны першы на наваградчыне паўстанцкі атрад. Узначаліў яго ўладальнік Ятры, былы напалеонаўскі афіцэр, палкоўнік Юзэф Кашыц. 22 ліпеня 1831 году гэты атрад увайшоў у Наваградак вызваліў палітычных вязьняў, пашкодзіў частку справаводзства ніжняга земскага суду, паліцыі і ратушы. Быў сканфіскаваны правіянт з запаснага магазіна. Да паўстанцаў далучыўся Францішак Міцкевіч, які быў прызначаны часовым кіраўніком гораду. Ю. Кашыц, прызнаны ўрадам дзяржаўным злачынцам 1-й катэгорыі, эміграваў у Францыю. Маёнтак Ятра быў канфіскаваны і перададзены ў казну.

З 12 кастрычніка 1940 году да 25 чэрвеня 2008 году — цэнтар Ятраўскага сельсавету. 25 чэрвеня 2008 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Ятраўскага ў Валеўскі сельсавет.

## Інфармацыя для турыстаў
* Царква Нараджэньня Божай Маці
* Званіца (руіны)
* Помнік воінам-землякам
* Мэмарыяльны помнік камандзіру партызанскага атрада С. К. Камышову
* 4 брацкія магілы 8-мі партызан

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ятра на Radzima.org

Катэгорыя:Валеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Джон Кітс

**Джон Кітс** (; 31 кастрычніка 1795, Лёндан — 23 лютага 1821, Рым) — вялікі ангельскі паэт-рамантык. У шэрагу з Байранам і Шэлі, зьяўляўся адной з ключавых фігураў другога пакаленьня рамантычных паэтаў, нягледзячы на толькі чатырохгадовы пэрыяд публікацыі ягоных твораў. Паэзіі Кітса ўласьціва пачуцьцёвая вобразнасьць, якая найболей значна выявілася ў сэрыі ягоных одаў, якія й пагэтуль застаюцца найбольш вядомымі паэмамі ангельскае літаратуры.

## Творы
* Ізабэла, альбо Гаршчок з базылікам (1818)
* Гіпэрыён (паэма)
* Да восені
* Конадзень сьвятой Агнэсы
* Ода мэлянхоліі
* Ода салаўю

### Пераклады па-беларуску
* Некаторыя вершы Кітса пераклаў Язэп Семяжон.
* Выбранае. Пер. з англ. Менск, 2017. Пераклалі Рыгор Барадулін, Лявон Баршчэўскі, Ігар Крэбс, Кацярына Маціеўская, Андрэй Стэфановіч, Ганна Янкута.
* Што сказаў дрозд (верш), Смерць (верш) пер. Андрэй Стэфановіч
* Аркадскіх гор даўно мінулы час (оды) пер. Ганна Янкута

## Глядзіце таксама
* Нэгатыўная здольнасьць

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Джон Кітс на Прайдзісьвеце


Катэгорыя:Брытанскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Ангельскія паэты
Катэгорыя:Памерлі ад сухотаў
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Жадунь (вёска)

**Жа́дунь** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Жадунь уваходзіць у склад Валеўскага сельсавету.

## Гісторыя
25 чэрвеня 2008 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Ятраўскага ў Валеўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 2008 год — 3 чалавекі
* 1999 год — 16 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Жадунь

Назву **Жадунь** маюць:

* Жадунь —  вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці.
* Жадунь — рака ў Клімавіцкім і Касьцюковіцкім раёнах Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Бесядзь
Гіпэрыён (паэма)

**Гіпэрыён** () — незавершаная эпічная паэма ангельскага паэта-рамантыка Джона Кітса. Сюжэт паэмы заснаваны на Тытанамахіі, і распавядае пра заняпад Тытанаў пасьля таго, як яны былі зрынутыя Алімпійцамі. Кітс пісаў гэтую паэму з канца 1818 па восень 1819. Паэт кінуў работу над творам з-за хваробы свайго малодшага брата Тома, які памёр 1 сьнежня 1818 ад сухотаў.

Тэмы і ідэі гэтага твору былі ўзьнятыя Кітсам у другім варыянце паэмы «Падзеньне Гіпэрыёна. Прывід».

## Зьмест
Тытаны зьяўляюцца пантэонам багоў, якія кіравалі сьветам да прыходу Алімпійцаў, у выніку чаго, ім было наканавана пасьці. У склад тытанаў уваходзіць Сатурн (кароль багоў), Опа (яго жонка), Тэя (яго сястра), Энкелад (бог вайны), Акіян (бог мора), Гіпэрыён (бог сонца) і Клімэна (юная багіня). Паэма пачынаецца апісаньнем Сатурна, які аплаквае страту сваёй улады, захопленаю Зэўсам. Тэя вядзе яго да месца, дзе сядзяць іншыя, аднолькава жалкія, зрынутыя Тытаны, якія абмяркоўваць ці павінны яны даць адпор супраць іхняга заваяваньня новымі багамі (Алімпійцамі). Акіян дэклямуе сваё жаданьне здаць сваю сілу Пасэйдону (новаму богу мора) з-за таго, што той надзелены большае прыгажосьцю (гэты момант варты быць зацемленым у кантэксьце рамантычнае ідэі пра першаступеннасьць і вяршэнства прыгажосьці). Клімэна апісвае сваё першае ўражаньне ад музыкі Апалёна, якую яна знайшла прыгожай з пункту гледжаньня душэўнае пакуты (іншая рамантычная ідэя). Зрэшты, Энкелад дэклямуе палкую прамову, заклікаючую Тытанаў на бой.

Тым часам аўтар апісвае палац Гіпэрыёна і мы ўпершыню бачым бога сонца — адзінага дагэтуль магутнага тытана. Да яго зьвяртаецца старажытны бог Уран (бог неба), які заклікае яго ісьці да месца, дзе знаходзяцца Сатурн і іншыя Тытаны. Мы пакідаем Тытанаў ад моманту зьяўленьня Гіпэрыёна і апісаньне пераносіцца да Апалёна (новага бога сонца, музыкі і культуры), які пралівае сьлёзы на беразе ракі. У гэтым месцы яго сустракае Мнэмазіна (багіня памяці) і Апалён тлумачыць ёй прычыну сваёй скрухі: ён усьведамляе свой боскі патэнцыял, але дагэтуль ня можа яго зьдзейсьніць. Гледзячы ў вочы Мнэмазіны, ён атрымлівае веды, якія пераўтвараюць яго ў сапраўднага бога. На гэтым моманту паэма абрываецца.

## Вонкавыя спасылкі

* Notes on ''Hyperion'' from Bartleby.com
* John Keats' Hyperion at the British Library

Катэгорыя:Паэзія Джона Кітса
Падбор’е

Назву **Падбор’е** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Падбор’е — былы хутар у Астравецкім раёне
** Падбор’е — вёска ў Наваградзкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Падбор’е — былы пасёлак у Бялыніцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Падбор’е — вёска ў Пухавіцкім раёне
Зарачанскі раён

**Зарачанскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Ровенскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Зарэчнае.

## Геаграфія
Плошча 1 442 км².

Асноўныя рэкі — Стыр, Прыпяць, Весялуха, Стубла. На тэрыторыі раёну знаходзяцца азёры Нобэльскае, Астроўскае, Соснае і іншыя. У межах раёну знаходзяцца Дзяброўскі і Астроўскі гідралягічныя, Вычаўскі і Сварыцавіцкі батанічныя заказьнікі дзяржаўнага значэньня, утвораны рэгіянальны ляндшафтавы парк «Прыпяць — Стаход».

На ўсходзе мяжуе з Дубровіцкім, на поўдні з Уладзімерацкім раёнамі Ровенскай вобласьці, на поўначы — зь Берасьцейскай вобласьцю Беларусі.

## Насельніцтва
Колькасьць насельніцтва — 36 тыс. чал. (2005), у тым ліку ў мескіх умовах жыве каля 7 тыс. чал.

## Эканоміка
Прамысловасьць раёну прадстаўленая насутпнымі прадпрыемствамі: Зарачанская дзяржаўная лясная гаспадарка, ААТ «Зарачанскі малочны завод», ДП «Пралесак», звыш 60 малых прадпрыемстваў.

У раёне зарэгістравана 6 фэрмэрскіх гаспадарак, за якімі замацавана больш за 60 га зямлі.

Будаўніцтва ў раёне вядуць 2 арганізацыі: ШБД-6, філія Зарачанскі райаўтадор.

## Адміністрацыйны-тэрытарыяльны падзел
У раёне маецца 1 мескае і 50 сельскіх паселішчаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Зарачанская раённая дзяржаўная адміністрацыя

Катэгорыя:Раёны Ровенскай вобласьці
Алімпійскія багі

**Алімпійскія багі** (алімпійцы) у старажытнагрэцкай міталёгіі — багі трэцяга пакаленьня (пасьля спрадвечных багоў і тытанаў — багоў першага і другога пакаленьняў), найвышэйшыя істоты, якія насяляюць гару Алімп.

## Сьпіс алімпійцаў
Традыцыйна ў лік алімпійскіх уваходзіла дванаццаць багоў. Сьпісы алімпійцаў не заўжды супадаюць.

### Клясычны сьпіс

## Вонкавыя спасылкі
Клёны

Назву **Клёны** маюць:

* Клён — род дрэваў сямейства кляновых

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Клёны — хутар у Шаркоўшчынскім раёне Віцебскай вобласьці
* Клёны — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці

### [[Расея]]
* Клёны — пасёлак у Сальскім раёне Растоўскай вобласьці

## Іншае
* Клён — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці
* Клён — генэтычна дакладная копія арганізма, створаная ў выніку працэсу клянаваньня
* «Мой клён» — песьня гурту IQ48 са складанкі «Hardcoreманія: чаду!»

## Глядзіце таксама
* Клён
* Клёнава
* Клёнавіч
* Клёнаў
* Клёнаўка
* Клёнкі
* Падклёньне
* Прыклёнак
Кабыльнікі (Наваградзкі раён)

**Кабы́льнікі** (з 1964 году — *Клёны*) — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Клёны ўваходзяць у склад Валеўскага сельсавету.

## Гісторыя
Вёска Кабыльнікі Пачапаўскай воласьці Наваградзкага павету налічвала ў 1909 годзе 612 жыхароў, 97 двароў. У 1920—1939 гг. Кабыльнікі — вёска гміны вясковай Пачапава Наваградзкага павету Наваградзкага ваяводзтва. У калгасе «Сьцяг працы», 80 двароў, 147 жыхароў, магазін

25 чэрвеня 2008 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Ятраўскага ў Валеўскі сельсавет.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Валеўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Ракітнае

Назву **Ракі́тнае** маюць:

## [[Украіна]]
**[[Пасёлак гарадзкога тыпу|Мястэчкі]]**:
* Ракітнае&nbsp;— Кіеўская вобласьць, адміністрацыйны цэнтар Ракітнянскага раёну
* Ракітнае&nbsp;— Ровенская вобласьць, адміністрацыйны цэнтар Ракітнаўскага раёну
**Вёскі**:
* Ракітнае&nbsp;— Кіеўская вобласьць, Ягатынскі раён
* Ракітнае&nbsp;— Львоўская вобласьць, Бускі раён
* Ракітнае&nbsp;— Львоўская вобласьць, Явараўскі раён
* Ракітнае&nbsp;— Палтаўская вобласьць, Крамянчуцкі раён
* Ракітнае&nbsp;— Ровенская вобласьць, Кастопальскі раён
* Ракітнае&nbsp;— Харкаўская вобласьць, Новавадаласкі раён
* Ракітнае&nbsp;— Харкаўская вобласьць, Першамайскі раён
* Ракітнае&nbsp;— Хмяльніцкая вобласьць, Заслаўскі раён
* Ракітнае&nbsp;— Чарнавіцкая вобласьць, Наваселіцкі раён

## [[Расея]]
* Ракітнае&nbsp;— вёска ў Белгарадзкай вобласьці
* Ракітнае&nbsp;— вёска ў Прыморскім краі
* Ракітнае&nbsp;— вёска ў Хабараўскім краі
Антонаўшчына (Гарадзенская вобласьць)

**Анто́наўшчына** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Антонаўшчына ўваходзіць у склад Шчорсаўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Шчорсаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Ратна

**Ратна** () — мястэчка ў Валынскай вобласьці Ўкраіны, на рацэ Прыпяць. Адміністрацыйны цэнтар Ковельскага раёну. Насельніцтва 8751 чал. (2024).

Знаходзіцца за 130 км ад Луцку, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Забалоцьце. Мястэчка стаіць на аўтамагістралі Берасьце — Кіеў .

## Гісторыя
* XII ст.: першыя згадкі, умацаваны фарпост на заходніх межах Галіцка-Валынскага княства.
* 1-я пал. XV ст.: валоданьне князя Любарта, у Вялікім Княстве Літоўскім.
* 1440: атрымала Магдэбурскае права, цэнтар нягродавага староства Рускага ваяводзтва Каралеўства Польскага.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ковельскім павеце Валынскай губэрні.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшла ў склад міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Валынскім ваяводзтве.
* 1939: у складзе Ўкраінскай ССР.
* 1940: цэнтар раёну.

## Насельніцтва
* 1870 — 2099 чал.
* 1897 — 3089 чал.
* 1921 — 2410 чал.
* 1970 — 5100 чал.
* 2001 — 8489 чал.
* 2006 — 9200 чал.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ratno //  S. 542—543
* Ратное // 

Катэгорыя:Населеныя пункты Валынскай вобласьці
Шацак (Украіна)

**Шацак** () — мястэчка ў Валынскай вобласьці Ўкраіны, сярод Шацкіх азёраў. Адміністрацыйны цэнтар Шацкага раёну. Насельніцтва — 5200 чал.

Знаходзіцца за 156 км ад Луцку, за 33 км ад чыгуначнай станцыі Любомаль на лініі Ягадын — Ковель. Мястэчка стаіць на аўтамагістралі Львоў — Берасьце.

## Гісторыя
* 1410: першыя згадкі ў зьвязку з тым, што кароль Ягайла накіраваў у Шацкія лясы паляўнічых.
* XV стагодзьдзе: у Любомльскай воласьці Холмскай зямлі.
* 1564: згодна зь люстрацыяй налічваў 35 двароў цяглавых сялянаў, 7 — агароднікаў, 3 — каморнікаў і 33 — рыбакоў.
* 1595: згадваецца як мястэчка.
* 1768—1849: уладаньне Браніцкіх.
* 1795: у выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі.
* 1921: згодна з Рыскай мірнай дамовай увайшоў у склад міжваеннай Польскай Рэспублікі.
* 1939: напрыканцы верасьня польскія ваенныя часткі пасьпяхова далі тут збройны супраціў часткам Чырвонай арміі, пазьней Шацак увайшоў у склад Ўкраінскай ССР.
* 25 чэрвеня 1941 — 21 ліпеня 1944: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.
* 1983: утвораны Шацкі нацыянальны парк.
* 1993: цэнтар раёну.

## Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай прамысловасьці.

## Насельніцтва
* 1860 — 1557 чал.
* 1906 — 2886 чал.
* 2001 — 5708 чал.

## Славутасьці
* Царква Раства Багародзіцы (1838).

## Літаратура
* Szack //  S. 758

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Валынскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі
Эпл

**«Эпл»** ( — яблык) — амэрыканская транснацыянальная карпарацыя, якая вырабляла спажывецкую электроніку, праграмнае забесьпячэньне і пэрсанальныя кампутары.

Найболей узгадваемымі прадуктамі кампаніі былі настольныя кампутары «Макінтош», а таксама гукапрайгравальнікі «Айпод», смартфоны «Айфон» і планшэтныя кампутары «Айпэд». З праграмнага забесьпячэньня можна вылучыць апэрацыйную сыстэму Mac OS X і мэдыяплэер iTunes. Праз краму «Эпл-краму» анлайн прадаваліся апаратнае і праграмнае забесьпячэньне.

## Разьмяшчэньне
На 2015 г. «Эпл» меў 469 уласных крамаў у 17 краінах: Азія (4 краіны: ААЭ, Кітай, Турэччына і Японія), Амэрыка (3 краіны: Бразылія, ЗША і Канада), Аўстралія і Эўропа (9 краінаў: Брытанія, Бэльгія, Гішпанія, Італія, Нідэрлянды, Нямеччына, Францыя, Швайцарыя і Швэцыя). У ЗША налічвалася 268 крамаў (57% ад агульнага ліку), што месьціліся ў 44 зь 50 штатаў. У штаце Каліфорнія (ЗША), дзе знаходзілася галаўная сядзіба прадпрыемства, было 53 крамы (19% ад агульнага ліку крамаў у ЗША).

## Мінуўшчына
1 красавіка 1976 г. Стыў Джобс, Стыў Возьняк і Рональд Ўэйн заснавалі ў Купэртына (штат Каліфорнія, ЗША) прадпрыемства «Эпл» для распрацоўкі і збыту пэрсанальных кампутараў. 3 студзеня 1977 году прадпрыемства набыло правы юрыдычнай асобы пад назовам «Эпл кампутэр» (). 12 сьнежня 1982 году адбылося першаснае разьмяшчэньне акцыяў на фондавай біржы Нацыянальнага аб’яднаньня парукаў і дылераў аўтаматызаваных катыровак (НАПДАК; ) па кошце $22 за акцыю. 9 студзеня 2007 году прадпрыемства пераназвалі ў «Эпл» у сувязі з абвяшчэньнем выпуску шматдотыкавага смартфона iPhone (бел. «я тэлефаную»). На студзень 2010 году Apple меў 284 розьнічныя крамы у 10 краінах сьвету,. У 2010 г. «Эпл» займеў найбольшую ў сьвеце капіталізацыю сярод прадпрыемстваў у галіне інфармацыйных тэхналёгіяў (больш за $300 млрд).

## Крыніцы


Катэгорыя:Вытворцы мабільных тэлефонаў
Катэгорыя:Вытворцы электронікі
Катэгорыя:Каліфорнія
Ізабэла, альбо Гаршчок з базылікам

**«Ізабэла, альбо Гаршчок з базылікам»** — апавядальная паэма ангельскага паэта-рамантыка Джона Кітса, адаптаваная з аповеда Дэкамэрона Джавані Бакачча (IV дзень, 5-я навэла). Паэма распавядае гісторыю маладой дзяўчыны, сям’я якой мерыцца ажаніць яе з багатым дваранінам, чаму перашкаджае яе каханьне да Ларэнца, аднаго са служачых яе братоў. Калі яны даведваюцца аб іхнім каханьні, яны забіваюць Ларэнца і закапваюць яго цела ў лесе. Здань Ларэнца паведамляе Ізабэле аб сваім забойстве ў сьне. Яна знаходзіць магілу, выкапвае зь зямлі яго цела і кладзе галаву свайго каханага ў гаршчок з базылікам, аб якім яна апантана клапаціцца, спакваля чаўрэючы. Браты раскрываюць тайну Ізабэлы, выкрадаюць гаршчок з базылікам, дзе ляжыць схаваная галава Ларэнца, і ўцякаюць з Флярэнцыі.

Паэма была папулярная сярод мастакоў-прэрафаэлітаў, якія зрабілі ілюстрацыі шэрагу эпізодаў твору.

## Глядзіце таксама
* Ізабэла (карціна Міле)
* Ізабэла і Гаршчок з базылікам

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Паэзія Джона Кітса
Ізабэла і Гаршчок з базылікам

**Ізабэла і Гаршчок з базылікам** — карціна Ўільяма Голмана Ганта, напісаная ў 1868 годзе, якая адлюстроўвае сцэну з аднайменнай паэмы Джона Кітса. На палатне паказаная гераіня Ізабэла, якая песьціць гаршчок з базылікам, у якім яна пахавала адрубленую галаву свайго забітага каханага Лярэнца.

Катэгорыя:Карціны Ўільяма Голмана Ганта
Катэгорыя:Карціны прэрафаэлітаў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1868 годзе
Да восені

**«Да восені»** () — паэма ангельскага паэта-рамантыка Джона Кітса, напісаная 19 верасьня 1819 і апублікаваная ў яго паэтычным выданьні разам з паэмамі «Лямія» і «Пярэдадзень Сьвятой Агнэсы» ў 1820 годзе. «Да восені» зьяўляецца апошнім творам цыклю паэмаў, вядомых пад назвай «оды 1819» Кітса. Нягледзячы на тое, што паэт на працягу 1819 году ня меў шмат часу, каб прысьвяціць сябе паэзіі, ён спрычыніўся напісаць «Да восені» пасьля натхняльнага восеньскага вячэрняга шпацыру каля Вінчэстэра. Гэты твор канчаткова аформіў адыход Кітса ад паэтычнае кар’еры. Жывучы ў нястачы, паэт быў вымушаны зарабляць грошы і ўжо ня быў здольны прысьвяціць сябе паэтычнаму мастацтву.

## Вонкавыя спасылкі

* Audio: Listen to Robert Pinsky read «To Autumn» by John Keats (via poemsoutloud.net)
* «У гонар восені» ў перакладзе Рыгора Барадуліна
* «Ода восені» ў перакладзе Алены Таболіч
* «Ода да восені» на Прайдзісвеце ў перакладзе Ганны Янкуты

Катэгорыя:Паэзія Джона Кітса
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1819 годзе
Тадэвуш Сапліца

**Тадэвуш Сапліца** — галоўны герой эпічнай паэмы Адама Міцкевіча «Пан Тадэвуш», сын Яцака Сапліцы, пляменьнік Судзьдзі, спадчыньнік Сапліцава. Малады, прыгожы, закаханы ў Зосю, уплятаецца ў пэрэпэтыі каханьня зь яе апякункай Талімэнай. У рэшце рэшт заручаецца з Зосяй.

## Дзяцінства
Сын Яцака Сапліцы. Нарадзіўся, верагодна, у 1791 годзе. Тадэвушам яго назвалі ў гонар Тадэвуша Касьцюшкі, нацыянальнага героя вайны 1792 году (адзін са шматлікіх анахранізмаў у паэме, сын Яцака нарадзіўся на год раней да таго, як слава Касьцюшкі разыйшлася па ўсёй Літве). Рана асірацеў. Бацька, уцякаючы за мяжу даручыў выхаваньне сына свайму малодшаму брату. Тадэвуш, перакананы ў бацькавай сьмерці, падрастае, атачоны клопатам да яго ўсіх жыхароў Сапліцава. Малы Сапліца выклікае спачуваньні нават у Гервазы.

## Юнацтва
Скончыў вучобу ў Віленскім унівэрсытэце. У час завязкі сюжэту Тадэвушу ўжо дваццаць год, вяртаецца са школы па выкліку Судзьдзі, свайго дзядзькі. Тадэвуш малады й прыгожы. Убачыўшы Зосю ўпершыню, адразу ж у яе закахаўся. Ад бацькоў у спадчыну атрымаў чэрствасьць і фізычную моц, як і ўсе ў родзе Сапліцы, якія, як вядома, былі крэпкія, дужыя, моцныя й здатныя да салдацкае службы, але менш ахвочыя да навукі. Тадэвуш не адрозьніваўся ад сваіх продкаў: 

У часы навучаньня Тадэвуш ірвецца перадусім да «сваволі» і свабоды. Каханьне да Зосі, саперніцтва з Храбям, агульнае паляваньне — ва ўсёй гэтай мітусьні Тадэвуш да канца ня можа ўцяміць, што стрэўся пад адным дахам з Яцакам, сваім сапраўдным бацькам. Але бацька да апошняга моманту не дазваляе раскрыць сваю таямніцу. 

Малады патрыёт, які шануе абрады й традыцыі, нясе таксама новыя вартасьці — падчас урачыстых заручынаў ён распрыгоньвае сялянаў:

## Далейшы лёс
Тадэвуш вяртаецца ў Сапліцава ўжо афіцэрам (з рукою на перавязі), хутка яго адкамандыроўваюць у дзевятнаццаты полк уланаў, які фармуецца ў Наваградку. Пра гэты полк вядома толькі тое, што ён браў удзел у маскоўскім паходзе і быў разьбіты пад Сераковам. Падчас расфармаваньня палка ў 1814 годзе там засталося толькі 5 афіцэраў, 22 жаўнера й унтэр-афіцэра. З гэтага, і ранейшага ўпамінаньня вынікае, што Тадэвуш не застаўся на бацькоўскай зямлі. Невядома, ці памёр, ці эміграваў, ці, як і шматлікія, уцёк, каб не паказвацца на вочы ўладзе й схаваўся дзесьці ў далёкіх сваякоў.

## У тэатры
У спектаклі «Пан Тадэвуш» рэжысёра Мікалая Пінігіна (2014) ролю Тадэвуша выконвае Павал Харланчук.

Катэгорыя:Постаці твораў Адама Міцкевіча
Катэгорыя:Пан Тадэвуш
Пудынг

**Пудынг** () — дэсэртная ці закусачная страва, традыцыйная й найболей распаўсюджаная ў Вялікабрытаніі, часьцей за ўсё ўяўляе сабой аднастайную масу на аснове малочных прадуктаў з даданьнем крухмалу ці патакі. Звычайна ў склад таксама ўваходзяць яйкі, цукар, мука, духмяныя затаўкі й садавіна, часьцей за ўсё ў сушаным выглядзе. Пудынг можа зьмяшчаць гародніну, мясныя прадукты, рыс і іншыя прадукты. Існуе незьлічоная колькасьць рэцэптаў пудынгаў. Звычайна яны варацца на «вадзяной лазьні» ці пякуцца. Пудынг, асабліва плам-пудынг, зьяўляецца
традыцыйнай Каляднай стравай у Вялікабрытаніі й Садружнасьці нацыяў. Звычайна пудынг падаюць астуджаным.

Катэгорыя:Ангельская кухня
Рэпкі (Украіна)

**Рэпкі** () — мястэчка ў Чарнігаўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар Рэпкінскага раёну. Насельніцтва на 2025 год — 5000 чал.

Знаходзяцца за 39 км ад Чарнігава, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Галубічы на лініі Гомель — Чарнігаў.

## Этымалёгія назвы
Назва «Рэпкі» паходзіць ад ручая, што працякаў празь сяло.

## Гісторыя
* 1607: першыя згадкі, валоданьне Глябовічаў.
* 1651: каля Рэпак вялікалітоўскія войскі пад кіраўніцтва Януша Радзівіла разьбілі казацкія атрады Нябабы.
* ХVІII стагодзьдзе: сяло Ройскай сотні Чарнігаўскага палку.
* пачатак ХІХ стагодзьдзе: мястэчка, цэнтар воласьці Гараднянскага павету Чарнігаўскай губэрні.
* 1840: у Рэпках збудавалі мураваную царкву Сьвв. Апп. Пятра і Паўла (не захавалася).
* канец ХІХ стагодзьдзе: у мястэчку было 150 будынкаў, дзейнічалі царква і юдаісцкі малітоўны дом.
* 1923: цэнтар раёну.
* 30 жніўня 1941 — 26 верасьня 1943: знаходзіліся пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
### Колькасьць

### Мова

## Эканоміка
Цагельня «В’ютбуд», прадпрыемства па вытворчасьці паліграфічных фарбаў «Планэта інкс».

## Крыніцы

## Літаратура
* Rzepki //  S. 148
* Репки // 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Чарнігаўскай вобласьці
МХСС Маладыя дэмакраты

**Моладзевы хрысьціянска-сацыяльны саюз «Маладыя дэмакраты»** — самастойная моладзевая арганізацыя Беларусі, у аснове ідэялёгіі якой ляжаць хрысьціянска-дэмакратычныя каштоўнасьці. З 2004 году арганізацыя мае статус назіральніка ў Youth of the European People’s Party (YEPP), моладзевай арганізацыі Эўрапейскай народнай партыі.

## Гісторыя
МХСC «Маладыя дэмакраты» быў заснаваны ў 1997 годзе і афіцыйна зарэгістраваны Міністэрствам юстыцыі Рэспублікі Беларусь. Аднак напярэдадні парлямэнцкіх выбараў 2004 году Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь з ініцыятывы Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь пастанавіў ліквідаваць МХСC.

Актывісты МД лічаць сапраўднай прычынай пазбаўленьня статусу афіцыйна зарэгістраванай арганізацыі іхні актыўны ўдзел у апазыцыйнай дзейнасьці.

## Глядзіце таксама
* Новае пакаленьне

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Дубровіца (неадназначнасьць)

Назву **Дубровіца** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
** Дубровіца — вёска ў Хвойніцкім раёне Гомельскай вобласьці
** Дубровіца — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

### [[Украіна]]
* Дубровіца — места ў Ровенскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Дубрава
* Дуброва
* Дубровіна
* Дубровіцы
Дубравіца (Гарадзенская вобласьць)

**Ду́бравіца** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Дубравіца ўваходзіць у склад Уселюбскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 43 чалавекі
* 2008 год — 55 чалавек
* 1999 год — 73 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Масьцішча

Назву **Масьцішча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Масьцішча 1 — вёска ў Браслаўскім раёне 
** Масьцішча 2 — вёска ў Браслаўскім раёне 
** Масьцішча 3 — хутар у Браслаўскім раёне 
** Масьцішча — вёска ў Мёрскім раёне 
** Масьцішча — вёска ў Пастаўскім раёне 
** Масьцішча — вёска ў Ушацкім раёне 
** Масьцішча — вёска ў Шумілінскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Масьцішча — вёска ў Наваградзкім раёне 

* Гомельская вобласьць:
** Масьцішча — пасёлак у Гомельскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Масьцішча — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Масьцішча — вёска ў Глускім раёне

* Менская вобласьць:
** Масьцішча — вёска ў Барысаўскім раёне
** Масьцішча — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Масьцішча — вёска ў Валожынскім раёне
** Масьцішча — вёска ў Койданаўскім раёне
** Масьцішча — вёска ў Лагойскім раёне
** Масьцішча — вёска ў Азярыцкаслабадзкім сельсавеце Смалявіцкага раёну
** Масьцішча — вёска ў Забалоцкім сельсавеце Смалявіцкага раёну
Куботан

**Куботан** () — зьвязак ключоў з ключамі для самаабароны. Створаны і зарэгістраваны грандмайстрам Сокэ Кубота Такаюкі, стваральнікам унікальнага стылю каратэ Gosoku Ryu, заснавальнікам і прэзыдэнтам INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION. Гэты зьвязак ключоў зьдзейсьніў пераварот у канцэпцыі бяззбройнай самаабароны, як паліцэйскіх, гэтак і звычайных грамадзян. Куботан выкарыстоўваецца ў многіх краінах сьвету для аховы закона і самаабароны як ненаступальная, і таму не забароненая зброя, якае дае яе ўладальніку магчымасьці для супраціву супраць нападніка, або для затрыманьня фізычна моцнага падазраванага. Створаны на аснове явары. Уяўляе сабой цыліндрычны стрыжань з плястыка, дрэва, мэталу або гумы даўжынёй да 120—150 мм і дыямэтрам 10—15 мм, выглядае як бяскрыўдны зьвязак ключоў для нявопытнага вока. Уваходзіць у рыштунак паліцыі ЗША і шэрагу іншых краінаў.

## Канцэпцыя
Куботан — акрамя сваіх памераў і формы, уключае асноўныя элемэнты прымяненьня вельмі падобныя на выкарыстаньне явары. Як і ў выпадку зь явара, асноўныя напрамкі супраціўленьня ў мэтах самаабароны ўключаюць ўзьдзеяньне на найбольш уразьлівыя кропкі нападніка. Мэтады яго прымяненьня ў значнай ступені зьвязаныя з тэхнікамі баявых мастацтваў і амаль усё яго выкарыстаньне можа дапаўняць напрамак баявых мастацтваў, у якое ён уключаны. Гэта не наступальная і таму не забароненая зброя, якая можа прыстасоўвацца да баявога мастацтва, а ня толькі дыктаваць свой уласны набор рухаў для выкарыстаньня.

Куботан пры выкарыстаньні робіць яго асабліва цікавай зброяй, таму што дае магчымасьць імправізаваць,можа быць лёгка знойдзена мноства вэрсій прымяненьня, якія могуць быць максымальна эфэктыўнымі. Куботан — гэта проста стрыжань з плястыка, мэталу альбо дрэва, таму любыя падобныя прадмэты зь вялікай верагоднасьцю,па сутнасьці могуць быць выкарыстаны такім жа чынам.

Гэта ўласьцівасьць робіць яго адным зь нямногіх відаў зброі, які можа быць заменены любым бытавым прадмэтам,захаваўшы ўсе свае баявыя ўласьцівасьці. Тыповымі прадмэтамі для імправізаванай самаабароны могуць быць расчоскі,асадкі, фламастары, ліхтары, галіны і г. д. Амаль усё, з прыкладна такой формай і памерам можа быць прыстасавана для замены.

## Фільмы
* Kubotan: *The official Kubotan*, Rising Sun Video Productions, ASIN B00011HJAW
* George Sylvan: *The Persuader Kubotan & Yawara*, Rising Sun Video Productions, ASIN B00065AXWE

## Глядзіце таксама
* Сокэ Кубота Такаюкі
* Кёсі Куратомі
* Сіхан Вядзернікаў
* Сэнсэй Вядзернікава
* Gosoku Ryu
* INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION
* Black Belt
* Nisei Week
* Дзюкэндо
* Хацімакі

## Літаратура
* Takayuki Kubota & John G. Peters, Jr.: "Official Kubotan Techniques", Reliapon Police Products, 1981, ISBN 0923401016
* Takayuki Kubota: *Kubotan Keychain: Instrument of Attitude Adjustment*, Dragon Books, 1985, ISBN  0946062099
* Takayuki Kubota: *Kubotan Keychain*, ISBN 086568068X
* Takayuki Kubota: *Action Kubotan Keychain: An Aid in Self Defense: Key Chain - An Aid in Self Defense *, Unique Publications, 1997, ISBN 0865681015

## Вонкавыя спасылкі
* Use of the Kubotan

Катэгорыя:Gosoku Ryu
Катэгорыя:Каратэ
Вялікія Карнышы

**Вялікія Карнышы** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Вялікія Карнышы ўваходзяць у склад Уселюбскага сельсавету.

Рэчка Пліса пачынае сваё цячэньне за 1 км на паўночны захад ад вёскі. 

## Гісторыя

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Гірдаўка

**Гі́рдаўка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Плісы. Уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавету Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Герд або Гірд (Gerd, Gyrd) — імя германскага паходжаньня.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Gierdówka* (1881 год); *Гердовка* (1909 год).

## Насельніцтва
* 1909 год — 157 чалавек у вёсцы Гердаўцы і 67 чалавек у маёнтку Гердаўцы
* 1999 год — 85 чалавек
* 2008 год — 56 чалавек
* 2010 год — 62 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Забалаць (Наваградзкі раён)

**За́балаць** — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Забалаць уваходзіць у склад Уселюбскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 30 чалавек
* 2008 год — 34 чалавекі
* 1999 год — 40 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Уселюбскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Наваградзкага раёну
Рэпкі

Назву **Рэпкі** маюць:

* Рэпкі — мястэчка, цэнтар Рэпкінскага раёну Чарнігаўскай вобласьці Ўкраіны
* Рэпкі — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі
* Рэпкі — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі