Віцебскае княства

**Ві́цебскае кня́ства** — удзельнае княства Полацкай зямлі. Існавала ў пачатку XII — XIV стст. Сталіца — Віцебск.

## Гісторыя
Віцебскае княства вылучылася з Полацкага па сьмерці Ўсяслава Брачыславіча (1101), а першым князем віцебскім быў ягоны сын Сьвятаслаў. У 1130—1340-я тут, відаць, княжыў Васілька Сьвятаславіч, потым — князі полацкія Васількавічы, з 1165 — Давыд Расьціславіч, які ў 1167 разам з князем полацкім Усяславам Васількавічам вытрымаў аблогу князя менскага Валадара Глебавіча.

У 1170-я тут княжыў Усяслаў Васількавіч, які канфліктаваў з Смаленскам. У пачатку 1180-х князь Брачыслаў Васількавіч зблізіўся з Чарнігавам і Ноўгарадам, і такім чынам вывеў Віцебскае княства з-пад уплыву Смаленску.

З 1186 Віцебскае княства зноў апынулася пад уплывам Смаленску, што выклікала незадаволенасьць князёў полацкіх і чарнігаўскіх, якія ў 1195 выступілі супраць князёў смаленскіх, у выніку чаго Віцебск трапіў пад уладу Полацку. У пачатку XIII стагодзьдзя назіралася збліжэньне Віцебску з Уладзімера-Суздальскім княствам. У 1220—1230-я Віцебскае княства падпарадкоўвалася князю полацкаму Брачыславу II, а ў 1129, відаць, разам з Полацкам знаходзілася пад палітычным уплывам Смаленску: князь смаленскі Мсьціслаў падпісаў пагадненьне з Рыгай ад імя князёў полацкага і віцебскага. У 1262 князь віцебскі Канстантын з наўгародцамі ўдзельнічаў у паходзе на Юр’еў.

У 1263—1265 Віцебск знаходзіўся ў залежнасьці ад князёў полацкіх — сьпярша Гердзеня, потым Ізяслава, які у сваю чаргу быў васалам князя наваградзкага Войшалка. У 1280 Віцебск згадваецца ў грамаце князя смаленскага Фёдара Расьціславіча як залежная ад яго тэрыторыя. У канцы XIII — пачатку XIV стагодзьдзяў тут княжыў Міхал Канстантынавіч.

Каля 1318 князем віцебскім быў Яраслаў, па сьмерці якога (1320) Віцебск перайшоў да ягонага зяця Альгерда, а па сьмерці апошняга, з 1377 — да ўдавы Ульяны. Па сьмерці Ульяны (каля 1393) вялікі князь Вітаўт скасаваў Віцебскае княства і скіраваў у Віцебск намесьніка Фёдара Вясну. Аднак малодшы сын Альгерда Сьвідрыгайла з мэтай аднаўленьня княства ўзьняў мяцеж, які падтрымалі Ворша і Друцак. Па здушэньні мяцежа Віцебскае княства пераўтварылі ў намесьніцтва, на базе якога ў 1508 узьнікла Віцебскае ваяводзтва.

## Князі віцебскія
* 1101—1129: Сьвятаслаў Усяславіч (памёр па 1129)
* 1130—1132: (?) Васілька Сьвятаславіч
* 1132—1162: Усяслаў Васількавіч (памёр каля 1186)
* 1162—1165: Раман Вячаславіч (памёр па 1165)
* 1165—1167: Давыд Расьціславіч (1141—1197)
* 1168—1175: Брачыслаў Васількавіч (памёр каля 1186)
* 1175—1178: Усяслаў Васількавіч (другасна, памёр каля 1186)
* 1178—1181: Брачыслаў Васількавіч (другасна, памёр па 1186)
* 1180—1186: Усяслаў Васількавіч (у трэці раз, памёр каля 1186)
* 1186—1221: Васілька Брачыславіч (памёр каля 1221)
* 1221—1232: Брачыслаў Васількавіч (памёр па 1241)
* 1232—1262: (?) Ізяслаў Брачыславіч
* 1262—1263: Канстантын (памёр па 1310)
* 1264: Ізяслаў Брачыславіч (памёр каля 1264)
* 1270—1280/97: Міхал Канстантынавіч
* 1280/97—1297: Васілька Брачыславіч (памёр у 1297)
* 1297—1320: Яраслаў Васільевіч (памёр у 1320)
* 1320—1345: Альгерд
* 1377—1393: Ульяна Цьвярская
* 1393: Вітаўт
* Намесьнікі вялікага князя:
** 1394—1396: Фёдар Вясна
** 1396: Сьвідрыгайла

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Удзелы Полацкай зямлі

Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, заснаваныя ў 1101 годзе
Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, скасаваныя ў 1508 годзе