open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Каменка (Чачэрскі раён)

**Ка́менка** — вёска ў Беларусі, на рацэ Малінка. Уваходзіць у склад Залескага сельсавету Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 176 чал. (2004). Знаходзіцца за 11 км на паўночны ўсход ад места Чачэрск, за 48 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 76 км ад Гомелю.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з XIX стагодзьдзя як паселішча ў Пакоцкай воласьці Гомельскага павету Магілёўскай губэрні. З 1832 дзейнічала карчма, з 1880 — хлебазапасная крама. У 1871 жыхары захапілі абшарніцкі лес, пра што граф І. І. Чарнышоў-Круглікаў паведамляў міністру ўнутраных справаў. Паводле перапісу 1897 году дзейнічала школа граматы. У 1909 вёска Каменка Малінская, 619 дзесяцін зямлі, млын.

У 1926 працавалі паштовы пункт, пачатковая школа. З 8 сьнежня 1926 году да 30 сьнежня 1927 году цэнтар Каменскага сельсавету Чачэрскага раёну Гомельскай акругі. У 1930 арганізаваны калгас «Пралетарскі шлях», працаваў паравы млын. У часе Вялікай Айчыннай вайны карнікі забілі 6 жыхароў і вывезьлі 21 жыхара ў Нямеччыну на прымусовыя працы. У 1969 у вёску перасяліліся жыхары пасёлку Чапаева. У складзе саўгасу «Бяляеўскі» (цэнтар — вёска Бяляеўка). Разьмяшчаўся клюб.

## Насельніцтва
* **[[XIX стагодзьдзе]]**: 1897 — 67 двароў, 486 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1909 — 88 двароў, 640 жыхароў; 1926 — 143 двары, 840 жыхароў; 1959 — 576 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 86 гаспадарак, 176 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 490, 491

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Чырвоны Бераг (Чачэрскі раён)

**Чырво́ны Бе́раг** — пасёлак у Беларусі, на рацэ Сож. Уваходзіць у склад Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 171 чал. (2004). Знаходзіцца за 3 км на паўночны ўсход ад места Чачэрск, за 40 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 68 км ад Гомелю.

На захадзе мяжуе з Чачэрскім біялягічным заказьнікам. На ўсходзе разьмешчана радовішча пяску (14 млн м³).

## Гісторыя
Заснаваны ў пачатку 1920-х на былых абшарніцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе арганізаваны калгас. Дзейнічала Краснабярэскае лясьніцтва. 4 жыхары загінулі на франтох Вялікай Айчыннай вайны. Разьмяшчаліся лясная гаспадарка, пачатковая школа, клюб.

## Насельніцтва
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 64 гаспадаркі, 171 жыхар

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Куклічы (Гомельская вобласьць)

**Ку́клічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Малінцы. Уваходзіць у склад Залескага сельсавету Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 61 чалавек. Знаходзіцца за 9 км на ўсход ад места Чачэрску, за 46 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 74 км ад Гомелю.

На поўначы і захадзе мяжуе з Чачэрскім біялягічным заказьнікам.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з пачатку XVIII стагодзьдзя як паселішча ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. Паводле інвэнтара 1704 году 2 дымы, у 1726 годзе іх колькасьць падвоілася, у Залескім войтаўстве Чачэрскага староства. Паводле апісаньня Чачэрскай воласьці 1765 году 9 дымоў, валоданьне абшарніка Шэлюты.

Пасьля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расейскай імпэрыі. Паводле рэвізійных матэрыялаў 1859 году ў валоданьні графа Чарнышова-Круглікава. З 1880 году працавала хлебазапасная крама. У 1909 годзе 303 дзесяціны зямлі, млын, у Пакоцкай воласьці Гомельскага павету Магілёўскай губэрні.

У 1926 годзе дзейнічалі паштовы пункт, школа, у Залескім сельсавеце Чачэрскага раёну Гомельскай акругі. У 1932 годзе арганізаваны калгас, працаваў паравы млын. 59 жыхароў загінулі на франтох Вялікай Айчыннай вайны. Паводле перапісу 1959 году ў складзе калгасу «Зорка» (цэнтар — вёска Залесьсе).

## Насельніцтва
* XVIII стагодзьдзе: 1704 год — 2 дымы; [1726 год — 4 дымы; 1765 год — 9 дымоў
* XIX стагодзьдзе: 1897 год — 31 двор, 243 жыхары (паводле перапісу)
* XX стагодзьдзе: 1909 год — 47 двароў, 320 жыхароў; 1959 год — 515 жыхароў (паводле перапісу); 1999 год — 125 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 62 гаспадаркі, 109 жыхароў; 2010 год — 61 жыхар

== Крыніцы ==


== Літаратура ==
* 




[Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Пехцерава

**Пе́хцерава** — пасёлак у Беларусі. Уваходзіць у склад Залескага сельсавету Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 28 чал. (2004). Знаходзіцца за 12 км на ўсход ад места Чачэрск, за 49 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 77 км ад Гомелю.

На ўсходзе пачынаецца і празь мястэчка цячэ рака Малінка (прыток ракі Покаць). На поўначы мяжуе з Чачэрскім біялягічным заказьнікам.

## Гісторыя
Заснаваны ў пачатку XX стагодзьдзя перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 арганізаваны калгас. У часе Вялікай Айчыннай вайны акупанты вывезьлі ў Нямеччыну 6 жыхароў. 11 жыхароў загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны. Паводле перапісу 1959 году ў складзе саўгаса «Бяляеўскі» (цэнтар — вёска Бяляеўка).

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1959 — 119 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 16 гаспадарак, 28 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Стараруднянскі сельсавет

**Стараруднянскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Старая Рудня.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Жлобінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
К’ева Вэрона

«**К’е́ва**» () — італьянскі футбольны клюб з гораду Вэрона. Заснаваны ў 1929 годзе.

## Гісторыя
Клюб быў заснаваны ў 1929 годзе ў невялікім прыгарадзе Вэроны. Першапачаткова клюб ня быў афіцыйна зьвязаны з Італьянскай фэдэрацыяй футболу, і гуляў пад назвай «Ond Chievo» ў некалькіх аматарскіх футбольных турнірах і таварыскіх матчах. Дэбют у афіцыйнай лізе адбыўся 8 лістапада 1931 году.

Колеры каманды былі сінімі й белымі. Клюб быў распушчаны ў 1936 годзе з-за эканамічных бязладзіцы й вярнуўся да гульняў толькі ў 1948 годзе пасьля Другой сусьветнай вайны, каманда выступала ў рэгіянальнай лізе Другі дывізіён ().

У 1959 годзе пасьля перабудовы футбольных лігаў «К’ева» пачаў гуляць у Другой катэгорыі (), рэгіянальнай лізе, якая была перадапошняй у Італьянскай футбольнай пірамідзе. У тым жа годзе «К’ева» зьмяніў назву на «Кард „К’ева“», то бок дадаўшы ў назоў імя свайго спонсара, і выйшаў у першую катэгорыю (), якую пакінуў у 1962 годзе, гэта быў першы вылет каманды зь якой-небудзь лігі.

У 1964 годзе, Люіджы Кампадэльлі, бізнэсовец і уладальнік кампаніі Paluani, быў прызначаны прэзыдэнтам клюбу. Пад ягоным кіраўніцтвам «К’ева» падняўся крыху бліжэй да вяршыні італьянскай піраміды й заваяваў пуцёўку ў Сэрыю D паводле вынікаў сэзону 1974—1975 гадоў. Пад імем «Палюані К’ева» каманда выйшла ў Сэрыю С2 у 1986 годзе. Пасьля гэтага хатняй арэнай «К’ева» стаў галоўны стадыён Вэроны — «Маркантыніё Бэнтэгодзі». Далей клюб выйшаў у Сэрыю C1 у 1989 годзе. У 1990 годзе клюб здабыў звыклую назву «К’ева Вэрона».

У 1992 годзе прэзыдэнт клюбу Люіджы Кампадэльлі, які за два гады да таго вярнуўся да кіраўніцтва клюбам, памёр ад сардэчнага прыступу, і ягоны сын Люка Кампадэльлі ва ўзросьце ўсяго 23 гадоў стаў новым кіраўніком клюбу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вэрона
Хану

**Хану** (, ) — сяло ў Расейскай Фэдэрацыі, адміністрацыйны цэнтар Момскага ўлусу (раёну) Рэспублікі Саха (Якутыя). Аэрапорт, рачная прыстань. Насельніцтва 2494 чал. (2002). Разьмешчанае на правым беразе ракі Мома, правага прытока ракі Індзігірка. Ад Якуцку знаходзіцца на адлегласьці: наземным шляхам 2000 км, паветраным 1125 км, водным — 3774 км. Маецца Дом культуры, народны тэатар.

## Літаратура
* Хонуу. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 88.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Нікаляўс Ленаў

**Нікаляўс Ленаў** (, сапр. — **Нікаляўс Франц Німбш Эдлер фон Штрэленаў** ; , Чадат, правінцыя Банат, Каралеўства Вугоршчына — , Обэрдэблінг, Вена) — нямецкамоўны аўстрыйскі паэт-рамантык, аўтар вершаў, паэмаў, нарысаў. Цыкль вершаў «Польскія песьні» (1832) прысьвяціў лёсу ўдзельнікаў паўстаньня 1830—1831 гадоў. Апошнія сем з паловай гадоў жыцьця правёў у вар’ятні.

## Найважнейшыя творы

* «Сьпевы ў чароце» (Schilflieder, зб. вершаў, 1832)
* «Фаўст» (Faust, драма, 1836)
* «Вершы» (Gedichte, 1837)
* «Саванароля» (Savonarola, эпічная паэма, 1837)
* «Альбігойцы» (Die Albigenser, эпічная паэма, 1842)
* «Дон Жуан» (Don Juan, эпічная паэма, апубл. пасьмяротна)

### Пераклады

* «Зірні ў паток: вершы, паэмы»: пераклад, прадмова Л. Баршчэўскага. Менск, 1991 («Паэзія народаў сьвету»)
* «Выбраная паэзія»: пераклад Л. Баршчэўскага. Менск, 2023 («Паэты плянэты»)

## Крыніцы

Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Катэгорыя:Аўстрыйскія паэты
Катэгорыя:Нямецкія паэты і паэткі
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Падасоўе

**Падасо́ўе** — былая вёска ў Беларусі. Уваходзіла ў склад Залескага сельсавету Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 0 чал. (1992). Знаходзілася за 11 км на паўднёвы ўсход ад места Чачэрск, за 48 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 76 км ад Гомелю.

На захадзе мяжуе зь лесам. На паўднёвай ускраіне рака Покаць (прыток ракі Сож).

У выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджваньня жыхары (29 сем’яў) у 1992 годзе пераселеныя ў чыстыя месцы.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з пачатку XIX стагодзьдзя як паселішча ў Пакоцкай воласьці Беліцкага павету Магілёўскай губэрні. Паводле інвэнтара 1848 году ўваходзіла ў склад абшарніцкага маёнтку. Паводле перапісу 1897 году ў вёсцы дзейнічалі хлебазапасная крама, кузьня; ваколіца.

У 1926 годзе паштовы пункт, школа. З 8 сьнежня 1926 году да 29 кастрычніка 1934 году цэнтар Падасоўскага сельсавету Сьвяцілавіцкага, з 4 жніўня 1927 году Чачэрскага раёнаў Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 году) акругі. У 1930 арганізаваны калгас. 27 жыхароў загінулі на франтох нямецка-савецкай вайны. Паводле перапісу 1959 году ў складзе калгасу «Зорка» (цэнтар — вёска Залесьсе).

29 сьнежня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Чачэрскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* **[[XIX стагодзьдзе]]**: 1816 — 12 двароў, 38 жыхароў; 1868 — 16 двароў, 134 жыхары; 1881 — 20 двароў; 1897 — 23 двары, 145 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1926 — 56 двароў; 1959 — 257 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — жыхары (29 сем’яў) пераселеныя

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Салтанаўка (Чачэрскі раён)

**Салта́наўка** — былая вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі, на рацэ Дзявіца. Уваходзіла ў склад Залескага сельсавету. Насельніцтва 0 чал. (1992). Знаходзілася за 14 км на паўночны ўсход ад места Чачэрск, за 51 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 79 км ад Гомелю.

На тэрыторыі Чачэрскага біялягічнага заказьніка.

У выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджваньня жыхары (48 сем’яў) у 1992 годзе пераселеныя ў чыстыя месцы.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з пачатку XIX стагодзьдзя як паселішча ў Палескай воласьці Беліцкага павету Магілёўскай губэрні. У 1881 годзе дзейнічала хлебазапасная крама. Паводле перапісу 1897 году дзейнічалі хлебазапасная крама, вятрак. У 1907 годзе ў вясковай школе 35 вучняў. У 1909 годзе 392 дзесяціны зямлі. Побач знаходзіўся аднайменны фальварак.

У 1926 годзе паштовы пункт, школа. З 8 сьнежня 1926 году да 30 сьнежня 1927 году цэнтар Салтанаўскага, у 1931—1939 гадох Закрыніцкага сельсаветаў Чачэрскага раёну Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 году) акругі, з 20 лютага 1938 году Гомельскай вобласьці. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Юны ленінец», працавалі кузьня і ваўначасальня. 69 жыхароў загінулі на франтох нямецка-савецкай вайны. Паводле перапісу 1959 году ўваходзіла ў склад саўгасу «Бяляеўскі» (цэнтар — вёска Бяляеўка).

29 сьнежня 2011 году вёска ліквідаваная рашэньнем Чачэрскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* **[[XIX стагодзьдзе]]**: 1816 — 23 двары; 1881 — 31 двор, 183 жыхары; 1897 — 45 двароў, 333 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1909 — 51 двор, 426 жыхароў; 1926 — 57 двароў; 1959 — 379 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — жыхары (48 сем’яў) пераселеныя

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 508

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Покаць

Назву **По́каць** маюць:

* Покаць — рака ў Краснапольскім раёне Магілёўскай вобласьці і Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці
* Покаць — вёска ў Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці
Покаць (вёска)

**По́каць** — вёска ў Чачэрскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі, на рацэ Покаць Уваходзіць у склад Залескага сельсавету. Насельніцтва 177 чал. (2004). Знаходзіцца за 12 км на паўднёвы ўсход ад места Чачэрск, за 49 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 77 км ад Гомелю.

## Гісторыя
Заснавана на зноў распрацаваных землях у пачатку XVIII стагодзьдзя, у Рэчыцкім павеце Менскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага.

Пасьля першага падзела Рэчы Паспалітай (1772) у складзе Расейскай імпэрыі. Пад 1838 годам пазначаная ў дакумэнтах Расейскага ваеннага ведамства як паселішча ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губэрні. У 1848 годзе капліца. Паводле рэвізійных матэрыялаў 1859 году ў валоданьні графа І. І. Чарнышова-Круглікава. У 1880 годзе працавала хлебазапасная крама. Празь вёску праходзіла паштовая дарога зь Неглюбкі ў Рагачоў. У 1877 была адкрытая народная вучэльня, у якім у 1889 навучаліся 29 хлопчыкаў і дзяўчынка. Цэнтар воласьці (да 9 траўня 1923), у склад якой у 1890 уваходзілі 32 паселішчы з агульнай колькасьцю 1700 двароў. У 1886 дзейнічалі капліца, вятрак. Паводле перапісу 1897 году дзейнічалі хлебазапасная крама, 3 ветракі, кузьня, заездны двор. У 1909 годзе 1836 дзесяцін зямлі, стараверская царква, школа, лячэбны пункт, млын, у Гомельскім павеце Магілёўскай губэрні.

У 1921 у Покацкую воласьць уваходзілі 18 сельсаветаў (16 510 жыхароў). У 1926 працавалі паштовы пункт, пачатковая школа. З 8 сьнежня 1926 году да 23 лістапада 1961 — цэнтар Покацкага сельсавету Сьвяцілавіцкага, з 4 жніўня 1927 году Чачэрскага, з 12 лютага 1935 году Сьвяцілавіцкага, з 17 сьнежня 1956 году Чачэрскага раёнаў Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 году) акругі, з 20 лютага 1938 году Гомельскай вобласьці. У 1929 годзе 1132 жыхары, працавала аддзяленьне спажывецкай каапэрацыі. У 1930 годзе арганізаваны калгас «Чырвоная Беларусь», працавалі вадзяны млын, хата-чытальня.

У часе Вялікай Айчыннай вайны 21 ліпеня 1942 партызаны вялі каля вёскі бой зь нямецкімі войскамі, робячы ім цяжкія страты, а ў верасьні разграмілі створаны ў вёсцы варожы гарнізон. У жніўні-верасьні 1941 і ў верасьні 1943 спалілі 250 двароў, забілі 29 жыхароў. У баях каля вёскі загінулі 7 савецкіх салдатаў і партызан (пахаваныя ў брацкай магіле ў цэнтры). 126 жыхароў загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны.

З 1960 дзейнічае Покацкае лясьніцтва. У складзе калгасу «Зорка» (цэнтар — вёска Залесьсе). Разьмешчана аддзяленьне сувязі, клюб.

## Насельніцтва
* **[[XIX стагодзьдзе]]**: 1848 — 59 двароў; 1880 — 141 двор; 1886 — 135 двароў, 716 жыхароў;1897 — 190 двароў, 1274 жыхары (паводле перапісу).
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1909 — 216 двароў, 1511 жыхароў; 1926 — 218 двароў, 1081 жыхар; 1940 — 320 двароў, 1280 жыхароў; 1959 — 894 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 86 гаспадарак, 177 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 505

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Томіна

**То́міна** — пасёлак у Беларусі. Уваходзіць у склад Залескага сельсавету Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 33 чал. (2004). Знаходзіцца за 13 км на ўсход ад места Чачэрск, за 50 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 78 км ад Гомелю.

На поўначы мяжуе з Чачэрскім біялягічным заказьнікам.

## Гісторыя
Заснаваны ў пачатку 1920-х перасяленцамі з суседніх вёсак на былых абшарніцкіх землях. У 1931 арганізаваны калгас. У часе Вялікай Айчыннай вайны нямецкія жаўнеры вывезьлі ў Нямеччыну на прымусовыя працы 5 жыхароў. 16 жыхароў загінулі на фронце. Паводле перапісу 1959 году ў складзе саўгасу «Бяляеўскі» (цэнтар — вёска Бяляеўка).

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1959 — 182 жыхары (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 21 гаспадарка, 33 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Падыгрушка

**Падыгру́шка** — былы пасёлак у Беларусі. Уваходзіў у склад Залескага сельсавету Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 0 чал. (1992). Знаходзіўся за 12 км на ўсход ад места Чачэрск, за 49 км ад чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (лінія Гомель — Жлобін), за 77 км ад Гомелю.

У выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС і радыяцыйнага забруджваньня жыхары (34 сям’і) у 1992 годзе пераселеныя ў чыстыя месцы.

## Гісторыя
Заснаваны ў пачатку 1920-х гадоў на былых абшарніцкіх землях перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1930 годзе арганізаваны калгас. У часе нямецка-савецкай вайны 4 лістапада 1942 нямецкія войскі спалілі мястэчка. 13 жыхароў загінулі на франтох. Паводле перапісу 1959 году ўваходзіў у склад саўгасу «Бяляеўскі» (цэнтар — вёска Бяляеўка).

29 сьнежня 2011 году пасёлак ліквідаваны рашэньнем Чачэрскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1940 — 30 двароў, 90 жыхароў; 1959 — 126 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 1992 — 0 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Залескі сельсавет (Чачэрскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэрскага раёну
Юльян Тувім

**Юльян Тувім** (; 13 верасьня 1894, Лодзь — 27 студзеня 1953, Закапанэ) — польскі паэт.

У 1920 быў сярод сузаснавальнікаў літаратурнай групы «Скамандэр». У 1939—1946 — у эміграцыі (Францыя, ЗША). Аўтар паэтычных зборнікаў «Словы ў крыві» (1926), «Цыганская Біблія» (1933), «Зьмест у полымі» (1936), «Слапеўні» (1937), паэмаў «Баль у опэры» (1936), «Польскія кветкі» (1949), шматлікіх вершаў для дзяцей, перакладаў («Слова пра паход Ігараў», творы Арыстафана, А. Пушкіна, А. Рэмбо і інш.)

## Беларускія пераклады
Паэмы «Баль у опэры» і «Польскія кветкі» пераклаў Васіль Сёмуха, асобныя творы перакладалі Анатоль Вялюгін, Юры Кісялеўскі, Максім Лужанін, Максім Танк, Міхась Шушкевіч, Эдзі Агняцьвет, Сяргей Дзяргай, Пятрусь Макаль, Уладзімер Мархель, Рыгор Няхай, Язэп Семяжон, Станіслаў Шушкевіч, Алег Лойка, Марыя Пушкіна, Андрэй Стэфановіч і іншыя.
* Падарунак дзецям: Вершы / Пер.з пол. А. Вялюгіна, С. Дзергая. — Мн. : Дзяржвыд БССР. Рэд. дзіцячай і юн. літ., 1956. — 62 с.
* Польскія кветкі / Пер., прадм.і заўв. В. Сёмухі. — Мн. : Мастац.літ., 1984. — 270 с., 1л. партр.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Юльян Тувім на сайце «ПрайдзіСвет»

Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Дактары honoris causa
Роўкавіцкі сельсавет

**Ро́ўкавіцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чачэрскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Роўкавічы.

## Гісторыя
26 красавіка 1919 году створаны ў складзе Чачэрскай воласьці Гомельскага павету Гомельскай губэрні РСФСР; з 8 сьнежня 1926 году ў складзе Чачэрскага (з 25 сьнежня 1962 году — Буда-Кашалёўскага, з 6 студзеня 1965 году — Чачэрскага) раёну Гомельскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году, з 20 лютага 1938 году — Гомельскай вобласьці) БССР.

16 ліпеня 1954 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаваных Дудзіцкага, 29 кастрычніка 1959 году — Матнявіцкага сельсаветаў.

20 траўня 1991 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаваных Крутоўскага, 20 чэрвеня 1991 году — Халоцкага сельсаветаў.

29 верасьня 2011 году ліквідаваныя населеныя пункты Беліца, Болтава, Вольск, Дудзічы, Заложжа, Зара, Канавы, Краснае, Новахалочча, Новы Шлях, Паскубаўка, Слабодка, Ясная Паляна.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 16

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 506


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Чачэрскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1919 годзе
Алянёк (сяло)

**Алянёк** (, ) — сяло ў Расейскай Фэдэрацыі, адміністратыўны цэнтар Алянёкскага ўлуса (раёна) Рэспублікі Саха (Якутыя). Цэнтар Алянёкскага нацыянальнага насьлега. Разьмешчанае за Паўночным палярным колам, на левым беразе ракі Алянёк. Ад Якуцка знаходзіцца на адлегласьці: наземным шляхам 2026 км, паветраным 1105 км, водным – 3989 км. Аэрапорт. Насельніцтва 2228 чал. (2007).
    
Маецца Дом культуры, краязнаўчы музэй.

## Літаратура
Алянёк. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 70.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Скірмунты

**Скі́рмунты** — шляхецкі род гербаў Дуб і Прыяцель. Буйныя беларускія прамыслоўцы XIX стагодзьдзя зь пінскага Палесься. Валодалі буйнымі маёнткамі ў Плотніцы, Парэччы і Моладаве.

## Прозьвішча

Скірымунт (Sciremunt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова скер- (скір-) (імёны ліцьвінаў Скірыла, Скірвін, Скірман; германскія імёны Scirilo, Scirwine, Scirman) паходзіць ад гоцкага skeirs 'ясны, чысты', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Скірмунт азначае «чыстая гарлівасьць» або «ясны розум».

Адпаведнасьць імя Скірмант германскаму імю Sciremunt сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Гісторыя
1355 рок — першы ўпамін пра Васіля Скірмунта.

У 1551 року каралева і вялікая княгіня Бона Сфорца надала Богушу Скірмунту зямельны надзел у Плотніцы, за што той абавязаўся «службу ваенную земскую служыці». Пазьней у крыніцах упамінаецца плотніцкі стараста Крыштаф Скірмунт.

Пад 1777 рокам таксама ўпамінаецца пінскі войт Адам Скірмунт.

Аляксандр Скірмунт (1793—1845) (Плотніцкая лінія?), маршалак шляхты пінскага павету спачыў у вёсцы Радчыцку пры царкве Нараджэння Божай Маці, на будаваньне якой ахвяраваў уласныя грошы.

Сымон Скірмунт (1751—1817) — маршалак Берасьцейскага ваяводзтва, пасол сойма. Набыў у Міхала Клеафаса Агінскага моладаўскія й парэцкія землі.

: Аляксандар Сымонавіч Скірмунт (1799—1870) — заснавальнік прамысловасьці на Палесьсі.

:: Аляксандар Аляксандравіч Скірмунт (1830—1911)

::: Раман Скірмунт (1868—1939) — беларускі палітычны і грамадзкі дзяяч, дэпутат I Дзяржаўнай думы Расейскай імпэрыі, прэм’ер-міністар БНР

:: Генрых Скірмунт

::: Канстантын Скірмунт (1866—1949)

:: Казімер Скірмунт

:: Алена Скірмунт (1827—1874)

## Крыніцы

## Літаратура
* Вяроўкін-Шэлюта У. Скірмунты //  С. 457.
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Radzima.org: вёска Парэчча
* Radzima.org: вёска Радчыцк
Алянёк

Назву **Алянёк** маюць:

* Алянёк — сяло ў Расейскай Фэдэрацыі
* Алянёк — рака ў Расейскай Фэдэрацыі
Уладзікаўказ

**Уладзікаўка́з** ( — «селішча Дзаўга») — горад на поўдні Расеі, у цэнтральнай частцы Паўночнага Каўказу, сталіца Рэспублікі Паўночная Асэтыя-Аланія. У савецкі пэрыяд горад называўся **Арджанікідзэ** (1931—1944, 1954—1990) ды **Дзаўджыка́ў** (1944—1954). Горад месьціцца паабапал ракі Церак, за 30 км ад Дар'яльскае цясьніны.

З 8 кастрычніка 2007 году горад носіць ганаровае званьне «Горад воінскай славы».

Горад Уладзікаўказ зьяўляецца цэнтрам гарадзкой акругі. Горад уключае 4 раёны: Прамысловы ("Промышленный"), Паўночна-Заходні ("Северо-Западный"), Ірыстонскі ("Иристонский"), Зацерачны ("Затеречный"), мікрараёны Карца ды Рэдант. Акрамя іх, у склад гарадзкой акругі ўваходзяць сёлы Балта, Чмы, Эзьмі, Ніжні Ларс, Верхні Ларс, паселішчы Паўднёвы ("Южный"), Завадзкі.

## Гісторыя

Горад заснаваны ў 1784 годзе як расейская фартэцыя на ўваходзе ў Дар’яльскую цясьніну ў сувязі з падпісаньнем Георгіеўскага трактату між Расейскае імпэрыяй і Грузіяй ды пачаткам будаўніцтва Ваенна-грузінскай дарогі. Паселішча набывае статус гораду з 1861 году.

## Крыніцы


Катэгорыя:Гарады Расеі
Фрыдрых Дурэнмат

**Фрыдрых Дурэнмат** (; , Конпльфінген, каля Бэрна — , Нэўшатэль) — швайцарскі нямецкамоўны драматург, празаік, эсэіст. Вучыўся ў Бэрне й Цюрыху, працаваў мастаком-графікам і тэатральным крытыкам у газэце «Вэльтвохэ» (Цюрых). З 1947 — вольны літаратар.

## Творы

### П’есы
* 1947 — «Бо сказана» ()
* 1948 — «Сьляпы» ()
* 1949 — «Ромул Вялікі» ()
* 1952 — «Шлюб спадара Місысыпі» ()
* 1953 — «Анёл прыходзіць у Бабілён» ()
* 1957 — «Візыт старой дамы» ()
* 1959 — «Франк V: Опэра прыватнага банка» (). П’еса для музычнага тэатра.
* 1962 — «Фізыкі»
* 1970 — «Граем Стрынбэрга» ()
* «Titus Andronicus»
* «Метэор»
* 1971 — «Партрэт плянэты» (, бел. пераклад: Лявон Баршчэўскі)
* 1972 — «Саўдзельнікі»

### Раманы
* 1952 — «Судзьдзя і яго кат» ()
* 1953 — «Падазрэньне» ()
* 1958 — «Абяцаньне», ()
* 1985 — «Юстыцыя» (бел. пераклад: Васіль Сёмуха)
* 1989 — «Цясьніна Дагарынагамі» ()

### Выданні па-беларуску
* Партрэт планеты / Пераклад Л. Баршчэўскага // Пры зачыненых дзвярах. Мінск, 1994.
* Юстыцыя / Пераклад В. Сёмухі. Мінск, 2009.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Партрэт Планеты. П'еса

Катэгорыя:Нарадзіліся ў кантоне Бэрн
Катэгорыя:Швайцарскія літаратары
Катэгорыя:Швайцарскія драматургі
Катэгорыя:Швайцарскія мастакі і мастачкі
Густаў Майрынк

**Густаў Майрынк** (; , Вена — , Штарнбэрг) — аўстрыйскі пісьменьнік, прадстаўнік г. зв. «чорнай рамантыкі».

Аўтар раманаў «Голем» (1915; бел. пер. В. Сёмухі), «Зялёны твар» (1917), «Вальпургіева ноч» (1917; бел. пер. В. Сёмухі), «Анёл з заходняга вакна» (1927), зборніка навэляў «Чароўны рог нямецкага шпега» (1913), іншых твораў.

## Бібліяграфія
* «Гарачы салдат» (Der heiße Soldat, 1903)
* «Архідэі: Дзіўныя гісторыі» (Orchideen. Sonderbare Geschichten, 1904)
* «Кабінет васковых фігур» (Wachsfigurenkabinett, 1907)
* «Чароўны рог нямецкага абывацеля» (Des deutschen Spießers Wunderhorn, 1909)
* «Ліловая сmмерць» і іншыя апавяданmні (Der violette Tod und andere Novellen, 1913)
* «Голем» (Der Golem, 1914)
* «Зялёны твар» (Das grüne Gesicht, 1916)
* «Вальпургіева ноч» (Walpurgisnacht, 1917)
* «Белы дамініканец» (Der weiße Dominikaner, 1921)
* «Анёл заходняга вакна» (Der Engel vom westlichen Fenster, 1927)

## Беларускія пераклады
* Голэм: раман / пераклад з нямецкай [В. Сёмухі]. — Мінск : З. Колас, 2006. — 289, [1] с. — (Літаратурная скарбонка).
* Ноч Вальпургіі; Белы дамініканец: раманы / Густаў Майрынк. — Мінск : Зміцер Колас, 2014. — 317, [2] с. — (Littera scripta).

## Вонкавыя спасылкі
* Ноч Вальпургіі
* Белы Дамініканец
* Чалавек на бутлі. Апавяданне
* Натальля Ламека. Канцэпцыя «двайнога бачаньня» сусьвету ў навэлістыцы Густава Майрынка на ПрайдзіСвеце

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Аўстрыйскія літаратары
Катэгорыя:Літаратары-экспрэсіяністы
Кляўс Ман

**Кляўс Ман** (; 18 лістапада 1906, Мюнхэн — 22 траўня 1949, Кан, Францыя) — нямецка-амэрыканскі пісьменьнік, сын Томаса Мана. З 1936 году жыў у ЗША. Самы вядомы яго твор — раман «Мэфіста» (1936), перакладзены на беларускую мову В. Сёмухам. Яго пяру належаць таксама раманы «Патэтычная сымфонія» (1935), «Вулькан» (1939), апавяданьні, эсэі, аўтабіяграфічная проза («Паваротны пункт», 1942, на ангельскай мове).

## Беларускія пераклады
* Мэфіста: раман адной кар’еры / Клаўс Ман. — Мінск : З.Колас, 2006. — 388, [1] с. — (Літаратурная скарбонка).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія літаратары
Pro Evolution Soccer 5

**Pro Evolution Soccer 5** — футбольны сымулятар, выраблены кампаніяй Konami, частка сэрыі Pro Evolution Soccer. На PlayStation 2 і Xbox гульня выпушчаная 21 кастрычніка 2005 году, а кампутарная вэрсія праз тыдзень — 28 кастрычніка. На вокладцы тварам адзін да аднаго намаляваныя Джон Тэры і Т’еры Анры.

## Асаблівасьці
У гульні даступныя наступныя рэжымы:
* *Матч* — гэты рэжым дазваляе згуляць адзін матч супраць кампутара ці чалавека.
* *Майстар-ліга* — рэжым, у якім гулец можа кіраваць клюбам на працягу сэзону, даступныя трансфэры і разьвіцьцё гульца.
* *Ліга* — таксама, што і *Майстар-ліга*, але можна гуляць некалькі сэзонаў і даступна менш налад.
* *Кубак* — гулец можа выбраць парамэтры турніру: колькасьць камандаў і правілы дадатковага часу.

У цэлым, візуальна гульня стала яшчэ больш акуратнай: мяч стаў больш акуратным і палепшана асьвятленьне. Як і ў папярэдніх вэрсіях, гульня ў рэжыме рэдагаваньня дазваляе гульцу зьмяніць імёны гульцоў, іх навыкі і назвы камандаў.

## Каманды ў гульні
### Ліцэнзаваныя лігі
* Упершыню зьявіліся ліцэнзаваныя каманды «Арсэнал» і «Чэлсі», а таксама «Рэйнджарз».
* Цалкам ліцэнзаваны ліга Гішпаніі, чэмпіянат Нідэрландаў і Сэрыя А Італіі.

* Сэрыя А з складамі камандаў сэзону 2005—2006 гадоў
* Эрэдывізія з складамі камандаў сэзону 2005—2006 гадоў
* Ля Ліга з складамі камандаў сэзону 2005—2006 гадоў

### Ліцэнзаваныя клюбы
*  Арсэнал
*  Чэлсі
*  Сэлтык
*  Рэйнджарз
*  Порту
*  Капэнгаген
*  Русэнборг
*  Юргордэн
*  Галатасарай
*  Дынама
*  Партызан

### Зборныя
* 
* 

Катэгорыя:Гульні Konami
Катэгорыя:Гульні для PlayStation 2
Катэгорыя:Гульні для Xbox
Візма Бэлшавіца

**Візма Бэлшавіца** (, пасьляшлюбнае прозьвішча **Элсбэрга** — *Elsberga*; 30 траўня 1931, Рыга — 6 жніўня 2005, тамсама) — латыская паэтка, празаік, драматург, кінасцэнарыстка, перакладчыца. Неаднаразова намінавалася на Нобэлеўскую прэмію. Аўтарка паэмы «Нататкі Індрыка Латыша на палях Лівонскай хронікі» (1971), зборнікаў паэзіі «Цяпло зямлі» (1959), «Мора палае» (1966), «Гадавыя кольцы» (1969), «Красавіцкі дождж» (1978), «Клубок матаецца» (1981), «Пара жаўталісьця» (1987), зборнік апавяданьняў «Аповеды з Кікурагса» (1965), «Няшчасьце ў доме» (1979), «Разьбітае сэрца на Дошцы гонару» (1997), кнігі аўтабіяграфічнай прозы «Біле» (1995) і іншых твораў.

## Беларускія пераклады
Найлепшыя вершы Бэлшавіцы пераклаў на беларускую мову Васіль Сёмуха.
* Бэлшавіца В. Белы алень: Лірыка / Перакл. В. Сёмухі, прадм. І. Чаклы. Мн., 1985.
* Выбраная лірыка / Візма Бэлшавіца. — Мінск : Зміцер Колас, 2018. — 102, [1] с. — («Паэты планеты»).

## Крыніцы

## Літаратура
* Kubulin̦a A. Vizma Belševica: monogrāfija. — Rīga: Preses nams, 1997;
* Dvīņu zīmē: Vizmas Belševicas nozīme latviešu literatūrā un vēsturē: konferences materiāli / Margita Gūtmane, ed. — Rīga: Karogs, 2007.

Катэгорыя:Латыскія літаратары
Іронія лёсу, або Зь лёгкай парай!

«**Іро́нія лёсу, або Зь лёгкай па́рай!**» — савецкі двухсэрыйны мастацкі фільм 1975 году, які аб’ядноўвае элемэнты эксцэнтрычнае кінакамэдыі ды рамантычнае драмы. Кінастужка стала культавым савецкім і пост-савецкім навагоднім фільмам. Упершыню быў паказаны на тэлебачаньні 1 студзеня 1976 году. Аднак ужо 7 лютага фільм паўтарылі па шматлікіх просьбах гледачоў. Фільм узнагароджаны Дзяржаўнай прэміяй СССР у 1977 годзе.

## Гісторыя
П’еса «Зь лёгкай парай!, або Аднойчы ў навагоднюю ноч…» напісаная ў 1969 годзе й да моманту пастаноўкі фільму з посьпехам ішла ў некалькіх тэатрах па ўсім Савецкім Саюзе. П’еса мае аднолькавы зь фільмам сюжэт.

## Літаратура

* 
* «Фильм „Ирония судьбы…“: от ритуалов солидарности к поэтике изменённого сознания» Наталья Лесскис, Новое литературное обозрение № 76/2005
* 
* Наталья Радулова: «Выключить Женю Лукашина».

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Савецкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы Эльдара Разанава
Катэгорыя:Фільмы 1975 году
Катэгорыя:Фільмы «Масфільму»
Зьміцер Колас

**Зьміцер Колас** (, Менск) — беларускі перакладчык.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і вядомага тэатральнага крытыка і літаратара Георгія Коласа. Малодшы брат Уладзімера Коласа. Скончыў перакладчыцкі факультэт Інстытута замежных моваў (1979). Працаваў паводле кантракту перакладчыкам у Альжыры. Выкладаў і 2 гады вёў курс мастацкага перакладу на францускім факультэце Інстытута замежных моваў. Загадваў выдавецтвам пры Беларускім гуманітарным ліцэі, з 1998 працаваў галоўным рэдактарам прыватнага выдавецтва «Энцыкляпэдыкс». Займаецца выдавецкай справай, кіруе ўласным выдавецтвам.

## Бібліяграфія
Пераклаў на беларускую мову творы:

* Альбэра Камю — раман «Чужаніца», аповесьць «Падзеньне», апавяданьні, п’есы «Калігула», «Праведнікі» і інш., эсэ і інш. асобныя творы;

* Жана-Поля Сартра — п’есы «Пры зачыненых дзьвярах», «Мухі»  і інш. творы;

* Гі дэ Мапасана — апавяданьні «У моры», «Два сябры», «Прыгода Вальтэра Шнафса», «Вяроўка», «Аздоба»;

* Алена Роб-Грые — раман «Праект рэвалюцыі ў Нью-Ёрку», апавяданне «Сцэна»;

* Наталі Сарот — апавяданьне «Трапізмы»;

* Люі Арагона — апавяданьне «Падсадная качка»;

* Франсуа Рабле — раман «Гарганцюа і Пантагруэль»;

* Бруна Шульца — апавяданьне «Самота»;

* Жаашэн дзю Бэле — урыўкі з трактата «Абарона і ўсхваленьне францускай мовы» і інш. творы;

* Сафія дэ Сэгюр — кніга для дзяцей «Зачаравая хатка» (1992);

* Шарль Пэро — кніга для дзяцей «Чарадзейныя казкі» (1993);

* Франсуа Віён;

* Андрэ Шэнье

* Шарль Бадлер — маленькія паэмы прозай;

* Рэнэ Дэкарта — «Развагі аб мэтадзе: Як правільна накіроўваць свой розум і шукаць праўду ў навуках»;

* Нікалё Мак’явэльлі — «Уладар»;

* Жака Дэрыды — «Акрамя імя» (1997);

* Поля Вэйна — «Ці верылі грэкі ў свае міты? Эсэ пра стваральнае ўяўленьне» (2000);

* Эжэна Янэска — п’есы «Непадкупны забойца», «Лысая спявачка»;

* Андрэ Русэна — п’еса «Хатка»

* Сэмюэля Бэкета — п’еса «Канец гульні»

* Франсіса Вэбэра — п’еса «Вячэра з дурнем»

* Жана Лякуцюра — кніга «Шарль дэ Голь»

* Патрыка Бэсона — раман «Ліст да страчанага сябра»

* Мішэля Ўэльбэка — «Магчымасьць выспы» (2012)

Таксама пераклаў урыўкі зь «Песьні пра Ралянда».

## Крыніцы

## Вонкавыя спаысылкі
* Зьміцер Колас на ПрайдзіСвеце

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Уладзімер Колас

**Уладзі́мер Ко́лас** ( 22 верасьня 1951, Менск) — кінарэжысэр, пэдагог, заснавальнік і кіраўнік (з 1990) Беларускага гуманітарнага ліцэю. Старшыня Рады беларускай інтэлігенцыі (з 2002).

Скончыў МДЛУ і Вышэйшыя рэжысэрскія курсы ў Маскве. Зьняў мастацкія і дакумэнтальныя фільмы «Малады дубок», «Дрэвы на асфальце», «Хочаце — кахайце, хочаце — не», «Адна ноч», «Сны аб Беларусі», «Францыск Скарына», «Максім Гарэцкі», «Дамова з Гітлерам», «Галерэя Ады», «Белы ветразь над Прыпяцьцю» і інш. Ляўрэат узнагародаў шэрагу фэстываляў.

## Публікацыі
* Колас Уладзімер. Лёс ліцэю. Санкт-Пэтэрбург, 2006.

## Літаратура
* Тамковіч А. Уладзімір Колас // Новы час. 18.06.2010

Катэгорыя:Нарадзіліся 22 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія кінарэжысэры
Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Антоні Міхал Пузына

**Антоні Міхал Пузына** (? — ) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Харунжы надворны літоўскі (з 1728), кашталян амсьціслаўскі (з 1746).

Трымаў Упіцкае (1724-1732), Трыскае і Шылянскае староствы.

## Біяграфія
З княскага роду Пузынаў гербу «Агінец», сын Андрэя і Эўфрасіньні з Храстоўскіх.

У 1717 атрымаў урад харунжага ўпіцкага, займаў шэраг высокіх дзяржаўных пасадаў.

Пабраўся шлюбам з Альжбетай Агінскай, славутай мэцэнаткай, зь якой меў 3 дачок.

Прыведзены ў картцы партрэт захоўваецца ў Віцебскім краязнаўчым музэі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Антоні Міхал
Катэгорыя:Харунжыя надворныя літоўскія
Катэгорыя:Кашталяны амсьціслаўскія
Катэгорыя:Старосты ўпіцкія
Пузыны

**Пузыны** (**Puzyny**) — княскі род гербу «Брама (Агінец)».

## Паходжаньне
Вядуць род ад Рурыкавічаў, у XVI ст. выводзілі сябе ад князёў чарнігаўскіх, уладальнікаў места Казельск (не пацьвярджаецца дакумэнтальна).

Пачынальнік роду Васіль Глушонак, выслужыў у вялікага князя Казімера землі на Смаленшчыне, у пачатку 1480-х гадоў перайшоў да маскоўскага гаспадара. Ягоныя нашчадкі засталіся ў Вялікім Княстве Літоўскім.

## Найбольш вядомыя прадстаўнікі
* Андрэй Пузына (?—1701) — кашталян менскі
* Юзэф Дамінік Пузына (1690—1752) – біскуп інфлянцкі
* Антоні Міхал Пузына (?—1752) — харунжы надворны літоўскі, кашталян амсьціслаўскі
* Нікадэм Пузына (1753—1819) — біскуп-суфраган віленскі

## Галерэя

Juzef Daminik Puzyna. Юзэф Дамінік Пузына (XVIII).jpg|Юзэф Дамінік Пузына
Antoni Michał Puzyna. Антоні Міхал Пузына (XVIII).jpg|Антоні Міхал Пузына
Alžbieta Ahinskaja. Альжбета Агінская (I. Eggenfelder, XVIII).jpg|Альжбета Пузына (з Агінскіх)
Nikadem Puzyna. Нікадэм Пузына (XX).jpg|Нікадэм Пузына


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Генэалёгія
*
Скарына (неадназначнасьць)

**Скарына** — гэта:

* Францішак Скарына — беларускі і ўсходнеславянскі першадрукар, філёзаф-гуманіст, пісьменьнік
* Скарына — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
* ARCHE-Скарына — часопіс аналітыкі, эсэістыкі, крытыкі і рэцэнзій, дадатак да часопіса ARCHE
* 3283 Скарына — малая плянэта, названая ў гонар Францішка Скарыны
Шчадрынскі сельсавет

**Шчадрынскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Шчадрын.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Жлобінскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Волава

**Во́лава** (сьвіне́ц; ) — мяккі і падатлівы, сінявата-шэры мэтал.

Хімічны элемэнт IV групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 82. Хімічны знак — Pb. Элемэнт мае блакітнаваты-белы колер, але пры кантакце з паветрам у працэсе акісьленьня неўзабаве зьмяняе колер на шэраваты. Волава мае бліскучы срэбраны бляск, пры пераходу ў вадкі стан пры плаўленьні. Выкарыстоўваецца ў будаўніцтве, зьяўляецца матэрыялам пры стварэньні волава-кісьлявых акумулятараў, куляў і стрэлаў, прыпою, лёгкаплаўкіх сплаваў, а таксама радыяцыйных экранаў. Волава мае самы высокі атамны нумар з ўсіх стабільных элемэнтаў, хоць элемэнт бісмут мае адзіны ізатоп з пэрыядам паўраспаду, які ацэньваецца такім доўгім, што можа лічыцца стабільным.

Трапленьне волава ў арганізм чалавека і жывёлаў прыводзіць да пашкоджаньня нэрвовай сыстэмы і выклікае засмучэньне мозгу. Празьмернае утрыманьне волава выклікае таксама захворваньні крыві ў сысуноў. Волава, як і ртуць, зьяўляецца нэўратаксінам, які назапашваецца ў мяккіх тканінках і костках.

## Прыродныя крыніцы
35-е месца сярод элемэнтаў па распаўсюджанасьці ў зямной кары. Самароднае волава трапляецца рэдка. Часьцей — у выглядзе сульфіду PbS (галеніт). Найбуйнейшыя радовішчы ў сьвеце знаходзяцца ў Кітаі (у 2004 годзе здабыта 950 000 тон), Аўстраліі (642 000 тон), ЗША (445 000 тон), Пэру (306 200 тон), Мэксыцы (118 500 тон), Канадзе (76 700 тон). У Эўропе вядучымі здабытчыкамі волава зьяўляюцца Ірляндыя (65 900 тон у 2004 годзе, сёмае месца ў сьвеце), Польшча (38 000 тон, дзевятае месца ў сьвеце) і Швэцыя (33 900 тон, адзінаццатае месца ў сьвеце па стане на 2004 год). Радовішчы волава маюцца і ў шэрагу іншых краінаў, напрыклад у Нямеччыне, Казахстане, Расеі.

## Прымяненьне
Асноўная маса волава ідзе на выраб пласьцін для акумулятараў. Прымяняецца як матэрыял для рэакцыйных сасудаў і камэр. Абарончыя канструкцыі і пакрыцьці пры рабоце з радыяактыўнымі матэрыяламі і іянізуючым выпраменьваньнем.

Шматлікія сплавы волава — тыпаграфскія, прыпоі, бабіты, сплавы для вырабу куляў і дроту. Мэдычныя прэпараты.

## Ізатопы

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
PESA

**PESA** (ПЭCA, ) — польскі канцэрн, які спэцыялізуецца на вытворчасьці цягнікоў, вагонаў, трамваяў і іх мадэрнізацыі. Штаб-кватэра і асноўная вытворчасьць разьмяшчаецца ў горадзе Быдгашч.

Мае сумесны праект з ААТ «Кіруючая кампанія холдынга „Белкамунмаш“» па вытворчасьці рэйкавых аўтобусаў-цягнікоў малой умяшчальнасьці, прызначаных для ўчасткаў зь нізкім узроўнем пасажырапатоку.

На сёньня рэйкавыя аўтобусы PESA 620M працуюць ва Ўкраіне (10 саставаў) і ў Летуве (12 саставаў). 

## Галерэя

Файл:Bdg_Pesa_5_02-2014.jpg
Файл:Pesa.ed74.jpg
Файл:27WEb-001 Wisla Glebce 02.jpg
Файл:PESA_121N_Elblag.JPG
Файл:SA106 005 Grudziadz.JPG
Файл:SA106-007 wnętrze.jpg
Файл:SA139-002 wnętrze(3).jpg


## Вонкавыя спасылкі

* PESA Афіцыйны сайт PESA
* Наша ніва: «Рэйкавыя аўтобусы пачнуць курсіраваць па чыгунцы ўжо вясной 2012» 
* PESA powraca na rynek białoruski

Катэгорыя:Польская чыгунка
Катэгорыя:Чыгуначнае машынабудаваньне
Катэгорыя:Вытворцы лякаматываў
Харунжы надворны літоўскі

**Харунжы надворны (дворны) літоўскі** () — ураднік ў ВКЛ, пачатак 16 стагодзьдзя — 18 стагодзьдзе. Намесьнік харунжыя вялікага літоўскага.

Харунжымі надворнымі літоўскімі былі:
* Войцах Нарбутовіч (1505 ці 1506)
* Іван Совіч Корсак (да 1524)
* Рыгор Рагоза (1566)
* Васіль Рагоза (30.5.1566 — да 1584)
* Мікалай Карачон (1588 — да 1610)
*  (1611 — 1613)
* Пётар Пац (23.12.1613 — 1635)
* князь  (11.3.1636 — 13.1.1645)
*князь Багдан Агінскі (14.1.1645 — 2.1649)
* Зыгмунд Адам Слушка (1649 — 16.8.1656)
* Канстанцін Уладзіслаў Пац (7.3.1658 — 1686)
* Ян Казімер Пац (26.1.1687 — 1696/1697)

*  (1697 — 1712; 26.8.1702 памылкова намінаваны Казімер Гружэўскі, намінацыя была адменена; 13.5.1710 памылкова намінаваны Міхал Ян Тызенгаўз; намінацыя была адменена)
* князь  (18.8.1712 — 11.1.1717)
* Казімер Пакаш (20.1.1717 — 1728)
* князь Антоні Міхал Пузына (15.6.1728 — 11.6.1746)
* граф Ян Красіцкі (6.1746 — 1752)
* Юзэф Красінскі (1752 — 1766)
* граф Антоні Красіцкі (10.3.1766 — 1777)
*  (29.10.1777 — 1781)
*  (23.5.1781 — 1786)
* граф Антоні Валовіч (4.3.1781 — 17.3.1794)
*  (17.3.1794 — )

## Глядзіце таксама
* Харунжы вялікі літоўскі

## Літаратура
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej, Poznań, T.1-31, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Дыега Міліта

**Дыега Альбэрта Міліта** (;  12 чэрвеня 1979 году, Бэрналь, Аргентына) — аргентынскі футбаліст, нападнік зборнай Аргентыны.

## Дасягненьні
**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2010
* Уладальнік Кубка Італіі: 2010, 2011
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2010
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2010
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Дамадзедава (аэрапорт)

**Аэрапорт «Дамадзедава»** — аэрапорт горада Масквы. На вясну 2011 году зьяўляўся найбуйнейшым паводле велічыні пасажыраабароту расейскім аэрапортам, таксама ўваходзіць у дваццатку самых загружаных аэрапортаў Эўропы. Разьмешчаны на мяжы гарадзкой акругі Дамадзедава і Раменскага раёну Маскоўскай вобласьці, у 45 кілямэтрах на паўднёвы-ўсход ад цэнтру Масквы, у 22 кілямэтрах ад МКАД. 

## Глядзіце таксама
* Быкава (аэрапорт)

Катэгорыя:Аэрапорты Расеі
Катэгорыя:Маскоўская вобласьць
Быкова (станцыя)

**Быкова** — чыгуначная станцыя Разанскага напрамку Маскоўска-Разанскага аддзяленьня Маскоўскай чыгункі на тэрыторыі пасёлку Быкова, паблізу аэрапорту Быкова. Станцыя была адкрыта пры будоўлі чыгункі ў 1862 годзе, названая па вёсцы Быкову (ня блытаць з пасёлкам, дзе станцыя разьмешчана). З 1933 абслугоўвае аэрапорт Быкова. Электрыфікавана ў 1934 годзе. Зьяўляецца прыпыначным пунктам для большасьці электрацягнікоў, а для некаторых — канчатковым. Ад станцыі адыходзяць пад’язныя шляхі да найбліжэйшых прамысловых прадпрыемстваў, у тым ліку ў пасёлак Кастрычніцкі і горад Жукоўскі. Станцыя ажыцьцяўляе апэрацыі з грузавымі вагонамі. Выконваюцца тэхнічныя апэрацыі па прыёме, адпраўленьні, абгоне, скрыжаваньні і пропуску грузавых і пасажырскіх цягнікоў, манэўровых апэрацыяў па прычэпцы / адчэпцы вагонаў да зборных цягніках, грузавы вывазны рух на станцыю Аэрапорт Жукоўскага ППЖТ. Між станцыяй Быкова і плятформай Удзельная знаходзіцца загружаны чыгуначны пераезд 33 км, які прапускае ў суткі 400 пар цягнікоў і 22 тысячы аўтамабіляў.

Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі Расеі
Катэгорыя:Маскоўская вобласьць
Быкава (аэрапорт)

**Аэрапорт Быкава** — былы аэрапорт Масквы. Разьмешчаны ў 35 км да паўднёва-ўсход ад цэнтру горада. Зьвязаны з горадам Раменскае, Разанскай шашою і чыгуначнай лініяй Разанскага напрамку Маскоўскай чыгункі (станцыя Быкава).

У красавіку 2011 пачаты дэмантаж (знос) аэравакзальнага комплексу.

У чэрвені 2011 года Быкава выключаны зь Дзяржаўнага рэестру грамадзянскіх аэрадромаў Расейскай Фэдэрацыі.

## Глядзіце таксама
* Дамадзедава (аэрапорт)

Катэгорыя:Аэрапорты Расеі
Катэгорыя:Маскоўская вобласьць
Робэрт Котан

**Робэрт Брус Котан** (; 1571—1631) — ангельскі бібліяфіл і антыквар, які сабраў найбуйнейшую прыватную кніжную калекцыю свайго часу. У 1753 годзе зь ягонай бібліятэкі нарадзіўся рукапісны аддзел Брытанскага музэю, пазьней вылучыўшыся ў Брытанскую бібліятэку. Котан зацікавіўся старадаўнімі манускрыптамі падчас навучаньня ў Кембрыджы, дзе трапіў пад уплыў Ўільяма Кэмдэна. Прыцягнутыя ягонымі кнігамі, у Ўэстмінстэрскі асабняк Котана імкнуліся патрапіць многія навукоўцы Ангельшчыны. Кароль Якаў I прызначыў яго ў рыцары, а потым і ў баранэты. Фактычна ён стаў першым баранэтам Новага часу.

У 1601 годзе Котана абралі ў парлямэнт і ён пачаў даваць свае кнігі іншым дэпутатам. Радыкалы накшталт Джона Піма сталі зьбірацца ў ягонай хаце й выкарыстоўваць ягоныя пазнаньні для напісаньня антыўрадавых трактатаў. Некаторыя зь іх цыркулявалі пад імем Котана. Асяродзьдзе Карла I, будучы ўстрывожана дзейнасьцю Котана, пастанавіла канфіскаваць ягоную бібліятэку, а самога яго заключыць пад варту ў 1629 годзе. Яго неўзабаве выпусьцілі, аднак бібліятэку змог вярнуць сабе толькі ягоны сын.

Сярод жамчужынаў Котанаўскай бібліятэкі — Эвангельле зь Ліндысфарну й адзіны сьпіс «Бэўвульф». Котаны працягвалі пашыраць сваю калекцыю на працягу ўсяго XVII стагодзьдзя, а ў 1700 годзе ахвяравалі яго дзяржаве.

## Вонкавыя спасылкі

* Робэрт Котан на Брытанскай энцыкляпэдыі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1571 годзе
Катэгорыя:Бібліяфілы
Катэгорыя:Баранэты
Катэгорыя:Памерлі ў 1631 годзе
Сем цудаў Партугаліі

**Сем цудаў Партугаліі** () — сьпіс культурных аб’ектаў Партугаліі, адабраных у 2007 годзе ў выніку конкурсу, абвешчанага міністэрствам культуры Партугаліі й праведзенага кампаніямі Y&R Brands S.A. і Realizar S.A.

Першапачаткова на конкурс інстытутам IGESPAR (Партугальскі Інстытут Архітэктурнай Спадчыны) былі высунуты 793 нацыянальныя манумэнты Партугаліі. У першым туры камісія экспэртаў адабрала 77 зь іх. Затым быў адабраны 21 фіналіст у чатырох розных катэгорыях.

7 сьнежня 2006 году пачаліся выбары, якія працягваліся шэсьць месяцаў. Насельніцтва магло галасаваць у інтэрнэце, па тэлефоне й пасродкам адпраўкі SMS-паведамленьняў. 7 ліпеня 2007 году на стадыёне Да Луш у Лісабоне былі абвешчаны вынікі выбараў, адначасова з вынікамі праекту Новыя сем цудаў сьвету.

## Сем цудаў Партугаліі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт праекту

Катэгорыя:Партугальская культура
Катэгорыя:Славутасьці Партугаліі
Кактусы

**Кактусы**, таксама **Кактусавыя** (*Cactaceae*) — сямейства шматгадовых сукулентных расьлін з парадку гвазьдзікакветныя.

Падзяляецца на чатыры падсямействы.

Лічыцца, што кактусы вылучыліся эвалюцыйна каля 30-40 млн гадоў таму, калі Паўднёвая Амэрыка і Афрыка былі ўжо значна разьнесеныя адзін ад адной тэктанічнымі працэсамі, але Паўночная Амэрыка яшчэ не была злучаная з Паўднёвай. Хоць выкапнёвых рэштак кактусаў на сёньняшні дзень ня знойдзена, лічыцца, што ўзьніклі яны ў Паўднёвай Амэрыцы і адносна нядаўна — 5-10 мільёнаў гадоў таму — распаўсюдзіліся на паўночны кантынэнт.

## Вонкавыя спасылкі
Калянада

**Калянада** () — у архітэктуры рад або рады калёнаў, аб’яднаных гарызантальным перакрыцьцем.

Калянады могуць ужывацца ў выглядзе портыкаў і галерэяў, якія прылягаюць да будынка і аб’ядноўваюць яго адасобленыя аб’ёмы і зрокава злучаюць яго з навакольнай прасторай двара ці плошчы (напрыклад каланада сабора Сьвятога Пятра, а таксама з навакольнай прыродай.

## Літаратура

* Грубе Г., Кучмар А. *Путеводитель по архитектурным формам*. М.: Стройиздат, 2001.

Катэгорыя:Калёны
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Панчохі

**Панчохі** (ад стар.-) — від адзеньня для ніжняй часткі ног. Звычайна зробленыя з тэкстылю. У мінулым выкарыстоўваліся як жанчынамі, так і мужчынамі. У сучаснай модзе — прадмет жаночага адзеньня.

## Гісторыя
Гэты прадмет гардэроба зьявіўся першым у арабаў. У часе іх войнаў з гішпанцамі ў XIII—XIV стагодзьдзях з мастацтвам ношкі панчоха пазнаёмілася і Эўропа. Да таго часу эўрапейцы абмотвалі ногі нагавіцамі з скуры або тканіны.

У 1589 г. беспрацоўны ангелец Лі, жонка якога зарабляла на жыцьцё вязкай панчох, стварыў першы для гэтага вязальны станок.

## Глядзіце таксама
* Калготкі
* Шкарпэткі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Адзеньне
Калготкі

**Калго́ткі** (ад ) — прадмет жаночай і мужчынскай вопраткі, які ўяўляе сабой пару панчох, злучаную на таліі. Вырабляецца з розных элястычных матэрыялаў: шоўку, нэйлёну, спандэксу, лайкры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Адзеньне