open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сонца Перамогі

***Со́нца Перамо́гі*** — зборнік патрыятычных песень, запісаны колішнімі чальцамі Белага легіёну, распаўсюджваецца бясплатна празь сеціва.

## Стварэньне
Ініцыятарамі збору сродкаў на альбом сталі Сяргей Бульба й Зьміцер Сасноўскі. Плянавалася, што праект пабачыць сьвет да 2 лютага 2020 году й будзе прэзэнтаваны на фэьсце «Ўзаемна» на гонар дня нараджэньня Кастуся Каліноўскага, спачатку ў альбоме таксама плянавалася толькі 12 песень, аднак у зборнік увайшло 19 песень, 2 зь якіх пазначаныя як дадатак («Шыхт зважай» і «Гімн Белага легіёна (2003 год)»). На запіс запрашаліся добраахвотнікі для сьпеваў і гры на інструмэнтах, прынялі ўдзел шмат якія прафэсійныя музыкі, акрамя саміх легіянераў.

У паведамленьні пра збор сродкаў ініцыятары ідэі таксама адзначылі:*Менавіта ў наш час патрэбны моцныя эмацыйныя, натхнёныя, баявыя патрыятычныя сьпевы. Вось зараз, калі грызем адзін аднога на глебе [[беларусы]]-[[ліцьвіны]]-[[лацінка]]-[[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году|выбары]]… Мы перад выбарам, альбо страціць гэтую хоць і недасканалую, але нашую дзяржаву, альбо згуртавацца вакол [[Беларусь|Айчыны]] і на ўвесь свет сказаць — мы гатовыя яе бараніць!*

## Выданьне
Складанка распаўсюджваецца празь сеціва. У рэлізе было паведамлена:*[[Белы легіён|Белы Легіён]] адраджаецца. І ўжо не як закрытая баявая арганізацыя, а як нацыянальная субкультура парамілітары. Адзін зь яе элемэнтаў — баявая патрыятычная музыка. Спампоўвайце, слухайце.*

## Зьмест

## Цікавыя факты
* Зборнік быў прысьвечаны «сапраўднаму сыну Айчыны — Алегу Радзюку (27.08.1963—20.06.2019)».

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт
* Збор грошай
* Альбом на «Soundcloud»

### У СМІ
* «Белы легіён» запісаў альбом патрыятычных песень
* «Белы Легіён» прэзентаваў музычны зборнік
* Упершыню ў Беларусі выдаецца зборнік беларускамоўных патрыятычных шыхтавых песень «Белы Легіён»
* Упершыню ў Беларусі выдаецца зборнік беларускамоўных патрыятычных шыхтавых песень «Белы Легіён»

Катэгорыя:Беларускія патрыятычныя песьні
Катэгорыя:Беларускія альбомы
Іван Скарынкін

**Іва́н Яфі́мавіч Скары́нкін** (26 лістапада 1919, в. Тратное, Клімавіцкі раён) — беларускі савецкі паэт, празаік. Сябра СП СССР з 1985 году.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Менскі інстытут народнай гаспадаркі ў 1939 годзе. У 1939 годзе паступіў у Камуністычны інстытут журналістыкі (Менск) і праз некалькі месяцаў быў прызваны ў Чырвоную Армію. У 1941-1942 гг. вучыўся ў вайсковай авіянавучэльні сувязі (Харкаў, Ташкент). Накіраваны на Паўночна-Каўкаскі фронт. У верасьні 1942 году пераведзены ў Забайкальле. Удзельнічаў у вайне з Японіяй. У 1946-1948 гг. - літсупрацоўнік дывізіённай газэты «Красный кавалерист». У 1952 г. скончыў рэдактарскі факультэт Ваенна-палітычнай акадэміі (Масква). З 1952 году - спецкарэспандэнт газэты «Знамя победы» (Паўночная група войск), з 1958 г. — карэспандэнт, начальнік аддзелу газэты Беларускай ваеннай акругі «Во славу Родины», у 1972—1985 гг. - старэйшы рэдактар выдавецтва «Беларусь».

## Творчасьць
Выступаў у друку з мастацкімі творамі з 1950 году. Аўтар кніг нарысаў: “Завещано отцами” (1974), “О чем шумят сосны” (1980); аповесці “Право вести в бой” (1980); дакументальных аповесьцей “Крепче стали” (1978), “Тугие ветры” (1983), “В дымке полигонной” (1984), “Резерв комбата” (1988).

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Чырвонай Зоркі, Айчыннай вайны ІІ ступені, мэдалямі.

## Літаратура
* Іван Скарынкін // Беларускія пісьменнікі (1917—1990) : даведнік / складальнік А. К. Гардзіцкі. — Мінск, 1994. — С. 499 : фота.
* Минченко, М. Юбилей нашего земляка / М. Минченко // Родная ніва (Клімавічы). — 1999. — 27 лістапада. — С. 2.
* Скарынкін Іван Яфімавіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / галоўны рэдактар Г. П. Пашкоў. — Мінск, 2002. — Т. 14. — С. 448—449.
* Скарынкін Іван // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / галоўны рэдактар А. В. Мальдзіс. — Мінск, 1995. — Т. 5. — С. 357—358 : фота.
* Скарынкін, Іван Яфімавіч // Памяць : гісторыка-дакументальная хроніка Клімавіцкага раёна. — Мінск, 1995. — С. 630.
* Танана, У. Наша сузор'е / У. Танана // Белорусская военная газета. — 2016. — 15 июля. — С. 7 : ил.
* Эверс, Д. Ваенны карэспандэнт / Д. Эверс // Родная ніва (Клімавічы). — 2014. — 26 лістапада. — С. 2: фота.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Клімавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Рэвалюцыя (раман)

**«Рэвалю́цыя»** — раман беларускага пісьменьніка і журналіста Віктара Марціновіча, упершыню выдадзены ў 2020 годзе.

## Сюжэт
Масква 2000-х. Горад, дзе віруюць ашаламляльныя грошы і пануюць стальныя норавы. Дзе чалавек існуе ў каардынатах падначаленьня і спакусы, дзе воля — гэта найчасьцей воля да ўлады.

Галоўны герой, выкладчык-эмігрант зь Беларусі, патрапляе ў вір выпрабаваньняў, якія вымушаюць яго нанова спасьцігнуць тое, чаму адмова ад індывідуальнай свабоды ёсьць такой салодкай.

Сам аўтар патлумачыў, што «Рэвалюцыя» — гэта раман пра ўладу, які пісаўся 12 гадоў.

## Стаўленьне ўладаў
З пачатку 2021 году беларуская мытня перастала выпускаць за граніцу пасылкі з раманам. У студзені 2021 году, падчас ператрусу ў выдавецтве Кнігазбор, канфіскавалі 558 асобнікаў раману «Рэвалюцыя». Забралі ўвесь наяўны наклад, нават бракаваныя асобнікі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Творы Віктара Марціновіча
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2020 годзе
Катэгорыя:Кнігі 2020 году
Катэгорыя:Творы на беларускай мове
Апавяданьне

**Апавяда́ньне** — невялікі празаічны твор.

Належыць да жанру эпічнай літаратуры. У яго аснове ляжыць адна жыцьцёвая падзея і сюжэтная лінія зь невялікім лікам постацяў. Паходзіць ад вуснай паэтычнай творчасьці: жарту, казкі і паданьня. Віды: душэўнае, лірычнае, побытавае і сатырычнае.

Вядомасьць апавяданьнямі здабылі: Джаваньні Бакачча ў італьянскай літаратуры, Мігель Сэрвантэс у гішпанскай; Гі дэ Мапасан, Праспэр Мэрымэ і Анры Стэндаль у францускай; О. Гэнры, Ўільям Фолкнэр і Эрнэст Гэмінгўэй у амэрыканскай; Ўільям Моэм у ангельскай, Акутагава Рунаскэ ў японскай, Аляксандар Пушкін, Іван Тургенеў і Леў Талстой у расейскай.

## Беларусь

У 1849 годзе Адам Плуг стварыў першы ўзор беларускага апавяданьня «Кручаная баба». У 1892 годзе Францішак Багушэвіч напісаў апавяданьне «Тралялёначка». Напачатку апавяданьне мела рысы побытавага жарту (Ядвігін Ш.) і замалёўкі. Паступова яно набыло грамадзкае гучаньне (Цётка «Прысяга пад вайсковымі разорамі»). Якуб Колас стварыў першае ў беларускай літаратуры алегарычна-філязофскае апавяданьне «Казкі жыцьця». У жанры апавяданьня пасьпяхова працавалі Цішка Гартны, Міхась Зарэцкі, Кузьма Чорны, Зьмітрок Бядуля, Платон Галавач і Эдуард Самуйлёнак. У 2-й палове ХХ стагодзьдзя на гэтай ніве сябе выявілі Міхась Лынькоў, Янка Брыль, Васіль Быкаў, Іван Мележ, Ян Скрыган, Уладзімер Караткевіч, Аляксей Кулакоўскі, Іван Шамякін, Аркадзь Чарнышэвіч, Міхась Стральцоў, Іван Пташнікаў, Вячаслаў Адамчык, Барыс Сачанка і Іван Чыгрынаў.

## Крыніцы


Катэгорыя:Вусная літаратура
Катэгорыя:Літаратурныя жанры
Катэгорыя:Нараталёгія
Эстонскі дом (Стакгольм)

**Эсто́нскі дом** (, ) — будынак у стакгольмскім раёне Нармальм, разьмешчаны па адрасе *Wallingatan 32–34*, які з 1970 году належыць акцыянэрнаму таварыству AB Eesti Maja – Estniska huset. Першапачаткова (з 1958 году) Эстонскі дом разьмяшчаўся па адрасе *Regeringsgatan 24*, але ў 1970 годзе будынак быў экспрапрыяваны гарадзкімі ўладамі Стакгольму.

Будынак быў пабудаваны ў 1915 годзе архітэктарам Самам Чэльбэргам. Акрамя Эстонскага дому, у будынку таксама разьмешчаны прыватныя кватэры і памяшканьне тэатру Scalateatern.

Культурніцкая арганізацыя «Эстонскі дом» існуе і ў шэрагу іншых гарадоў па ўсім сьвеце, у тым ліку ў Нью-Ёрку, Таронта, Лёндане й Хэльсынкі. 

## Дзейнасьць
Памяшканьні Эстонскага дому выкарыстоўваюцца сьпеўнымі хорамі, тэнісным клюбам, філятэлістамі, эстонскім этнаграфічным таварыствам *Triinu*, акадэмічнымі, культурніцкімі, навуковымі і гуманітарнымі арганізацыямі.

На другім паверсе разьмешчаны вялікая заля, а таксама памяшканьне для выставаў, пакой для сустрэчаў, які мае назву Пакой прэзыдэнтаў, паколькі ў ім вывешаны фатаграфіі прэзыдэнтаў Эстоніі, гардэроб, кавярня й кухня.

## Вонкавыя спасылкі
*Афіцыйны сайт Эстонскага дому ў Стакгольме
*Афіцыйны сайт тэатру Scalateaterns

Катэгорыя:Эстонскія культурніцкія арганізацыі
Катэгорыя:Будынкі і збудаваньні Стакгольму
Катэгорыя:Эстонская дыяспара
Катэгорыя:Эстонцы ў Швэцыі
Катэгорыя:Народы Швэцыі
Птушкі і гнёзды

**„Пту́шкі і гнёзды“** — раман Янкі Брыля, упершыню выдадзены ў 1964 року.

## Сюжэт
Янка Брыль пачаў працу над раманам адразу па вяртаньні зь нямецкага палону (1942—1944), аднак здолеў завяршыць толькі пасьля вялікага перапынку, у 1962—1964 роках. У апісаньні вайны пісьменьнік ідзе сьледам Кузьмы Чорнага („Вялікі дзень“, „Пошукі будучыні“, „Млечны шлях“) і прадвяшчае трагічныя творы Васіля Быкава. Аднак праз асабістую трагедыю галоўнага героя пісьменьнік уздымае глыбейшую праблему — пошукаў і захаваньня беларусамі свайго гнязда, сваёй Радзімы. Радзіма — сюжэтна-кампазыцыйны й ідэйны цэнтар раману.

Галоўны герой раману — Алесь Руневіч з заходнебеларускай вёскі Пасынкі, прататыпам якога зьяўляецца сам аўтар. Алесь, як і Янка Брыль, служыў у польскім войску, а пасьля нападу нацысцкай Нямеччыны трапіў у палон. Перажываючы пагарду да свайго нацыянальнага ня толькі з боку немцаў, але й здраднікаў, Алесь надта балюча гэта ўспрымае. У ягонай душы расьце перакананасьць, што і шматпакутнаму беларускаму народу „нароўні з усімі дадзена права жыць сапраўдным жыцьцём“. Як птушка да пакінутага гнязда, імкнецца герой да роднай Беларусі.

Моваю мастацкіх вобразаў аўтар паказвае, што няма благіх ці добрых народаў — але ў кожным народзе ёсьць людзі і нелюдзі. Нават у самых бесчалавечных абставінах людзі незалежна ад нацыянальнасьці застаюцца людзьмі, а нелюдзі ператвараюцца ў пачвараў. Як адзначае беларускі літаратуразнаўца Дзьмітры Бугаёў, у рамане добра прасочана, як „звычайны фашызм, напачатку не такі ўжо для ўсіх страшны, набіраючы сілу, ператвараецца ў фашызм ваяўнічы, агрэсіўны і адкрыта бесчалавечны ня толькі ў дачыненьні да «ніжэйшых расаў», але і да ўсяго жывога, людзкага ва ўласным народзе“.

Сюжэт раману небагаты на зьнешняе дзеяньне; аўтара болей цікавіць унутраны стан героя, тыя зьмены, якія адбываюцца ў сьветацяме чалавека пад узьдзеяньнем рэчаіснасьці. Лірызм і паэтычнасьць у рамане арганічна спалучаюцца з тонкім псыхалягізмам (так званая „плыня сьвядомасьці“). Прачытаньне такога кшталту твораў патрабуе працы душы і роздуму.

З раману „Птушкі і гнёзды“ выйшла пазьнейшая проза Васіля Быкава, Вячаслава Адамчыка, Івана Пташнікава, Івана Чыгрынава, Генрыха Далідовіча й іншых пісьменьнікаў пра беларусаў, якія, падобна птушкам, „шукаюць гнёзды свае“.

Раман „Птушкі і гнёзды“ лічыцца адным з найлепшых антываенных твораў беларускай літаратуры XX стагодзьдзя.

## Выданьні
Раман „Птушкі і гнёзды“ шмат разоў перавыдаваўся, а таксама ўваходзіць ва ўсе зборы твораў і выбраныя творы Янка Брыля, якія выходзілі ў 1960-я, 1980-я і 1990-я рокі. Перакладзены на латыскую, нямецкую, расейскую, украінскую, чэскую мовы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст твору // Родныя вобразы

Катэгорыя:Кнігі 1964 году
Катэгорыя:Творы Янкі Брыля
Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Расейская вызваленчая армія

**Расе́йская вызвале́нчая а́рмія** (РВА; ) — узброеныя сілы Камітэту вызваленьня народаў Расеі (КВНР), якія ваявалі на баку Трэцяга Райху супраць СССР, а таксама сукупнасьць бальшыні расейскіх антысавецкіх частак і падразьдзяленьняў з расейскіх калябарацыяністаў у складзе Вэрмахту ў 1943—1944 гадох, якія пераважна выкарыстоўваліся на ўзроўні асобных батальёнаў і ротаў, і частак сфармаваных рознымі нямецкімі ваеннымі структурамі (штабам Войскаў СС і г.д.) у час Нямецка-савецкае вайны. Неафіцыйна РВА і яе сяброў звалі «уласаўцамі» (), паводле прозьвішча іх кіраўніка, генэрал-лейтэнанта Андрэя Ўласава.

Знакі адрозьненьня Расейскай вызваленчай арміі (нарукаўны знак) у розныя пэрыяды часу насілі каля 800 тысячаў чалавек, але толькі траціна гэтае лічбы, як прызнавалася кіраўніцтвам РВА, рэальна належылі да іх руху. Да 1944 году РВА не існавала ў якасьці пэўнага вайсковага фармаваньня, яна галоўным чынам выкарыстоўвалася ўладамі Трэцяга Райху дзеля прапаганды і прыцягненьня добраахвотнікаў на службу. Сярод іншага, у чэрвені 1944 году з дазволу нямецкіх уладаў на будынку аддзелу Нацыянал-сацыялістычнай працоўнай партыі Расеі () у Менску, дзе адбыўся зьезд калябарацыйнага Саюзу расейскай моладзі (), узьнялі сьцяг Расеі, каб выказаць сваю салідарнасьць з салдатамі і афіцэрамі РВА ().

23 лістапада 1944 году сфармавалася 1-я дывізія РВА, крыху пазьней былі створаныя іншыя злучэньні, а на пачатку 1945 году ў склад РВА ўлучылі іншыя калябарацыянісцкія фармаваньні (у тым ліку й беларускія). Армія фармавалася гэтак жа як і, напрыклад, Паўночнакаўкаскі батальён спэцыяльнага прызначэньня «Бэргман», Грузінскі легіён вэрмахту, — галоўным чынам, з савецкіх ваеннапалонных або зь ліку эмігрантаў. 

## Глядзіце таксама
* Сьпеўнік добраахвотніка
* Беларуская краёвая абарона
* Украінская паўстанчая армія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дрозд Д. Был ли запрещен нацистами российский бело-сине-красный флаг?, Беларускі дакумэнтацыйны цэнтар, 7.11.2020 г.

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1942 годзе
Катэгорыя:Сьнежань 1942 году
Катэгорыя:1942 год у СССР
Катэгорыя:Зьніклі ў 1945 годзе
Катэгорыя:Расейская вызваленчая армія
Акадэмічны летапіс

**Акадэмі́чны ле́тапіс** — сьпіс Беларуска-літоўскага летапісу 1446 году, блізкі да Супрасьлеўскага летапісу.

У яго ўваходзяць скарочаны агульнарускі летапіс, Смаленская хроніка, «Пахвала Вітаўту», смаленскія пагадовыя запісы за 1432—1446 гады і «Летапісец вялікіх князёў літоўскіх». Ва ўрыўках зьбераглася частка гісторыі Маскоўскай Русі 14 — 1-й траціны 15 стагодзьдзяў, які пачынаецца з 1339 году і ўлучае падзеі да 1373 году, а таксама 1414—1418 гадоў і пасьля 1427 году. Пачатковая частка з гісторыяй Кіеўскай Русі і «Аповесьць пра Падольле» ў канцы рукапісу страчаныя. Як адзін з раньніх сьпісаў 2-й рэдакцыі Беларуска-літоўскага летапісу 1446 году зьмяшчае месцамі памылкі. Уваходзіць у склад рукапіснага зборніка 1550-х гадоў, які захоўваецца ў бібліятэцы Расейскай акадэміі навук у Санкт-Пецярбургу. Выдадзены ў 17-м (1907) і 35-м (1980) тамах «Поўнага збору рускіх летапісаў».

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Катэгорыя:Беларуская літаратура XVI стагодзьдзя
Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Кастуся Каліноўскага

**Дзяржа́ўная прэ́мія Белару́сі імя Кастуся́ Каліно́ўскага** — беларуская прэмія, заснаваная ў 1989 року ў гонар Кастуся Каліноўскага. Уручалася за творы ў галіне мастацкай публіцыстыкі (літаратура, мастацтва) штодвагады.

## Ляўрэаты
* Леанід Дайнека (1990) за гістарычныя раманы „Меч князя Вячкі“ і „Сьлед ваўкалака“
* Віктар Карамазаў (1990) за кнігу „Проста ўспомніў я цябе…“
* Яраслаў Пархута (1992) за кнігу „Зямля бацькоў нашых“
* Мікола Ермаловіч за кнігу „Старажытная Беларусь“
* Уладзімер Глушакоў (1998)
* Алесь Марціновіч (1998) за кнігу „Зерне да зерня“
* Васіль Шырко (1998)
* Уладзімер Ліпскі (2000) за выданьні для дзяцей „Пралескі ў небе“ і „Каралева белых прынцэс“, а таксама за кнігі „Мама. Малітва сына“ і „Я: праўдзівы аповяд пра твой і мой радавод“
* Уладзімер Саламаха (2002)

## Ганаровы знак
У 1993 року Пастановай Савету Міністраў і Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь быў уведзены ганаровы знак ляўрэатам Дзяржаўнай прэміі. Ганаровы знак ляўрэата прэміі Кастуся Каліноўскага вырабляецца з каляровага мэталу і мае форму чатырохкутніка з зрэзанымі кутамі, бакамі ўвагнутага ўнутар. Чатырохкутнік з дыяганалямі 30 мм кожная накладаецца на круглы элемэнт дыямэтрам 25 мм, на паверхні якога створаная прамяністая рыфленая структура. У цэнтральнай частцы чатырохкутніку ў крузе дыямэтрам 18 мм, абведзеным венцам, разьмешчаная рэльефная выява Кастуся Каліноўскага. На адваротным баку знаку ў крузе надпіс: „Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь“, у ніжняй частцы — нумар знаку.

Знак з дапамогай вушка і прамежкавага зьвяна злучаецца з калодкай, ніжняя частка якой закругленая. Калодка мае шырыню 12 і вышыню 20 мм. Ейны вонкавы бок акаймаваны венцам і пакрыты эмальлю белага колеру. Зь верхняга правага кута калодкі ў ніжні левы праходзіць палоска чырвонага колеру шырынёй 4 мм, таксама абведзеная венцам і пакрытая чырвонай эмальлю. З адваротнага боку калодка мае шпільку для мацаваньня на вопратцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:1989 год у Беларусі
Парнаграфія ў Нямеччыне

міні|Стужка «Скульптура голая» зьнятая ў 1903 годзе.
**Парнаграфія ў Нямеччыне** існуе зь 19 ст. Першая ў сьвеце сэкс-крама была адкрыта ў Фленсбургу ў 1962 г. кампаніяй "Beate Uhse AG". Парнаграфія ў камэрцыйным кіно пасьля Другой сусьветнай вайны пачалася з этэрнага кіно «Граф Порна і яго дзяўчаты» ў 1968 г. Посьпех дзіва (больш за 3 мільёны даходу) прывёў да цэлай сэрыі фільмаў, пра якія і гаворыцца у нямецкіх СМІ як "сэкс-хваля". Самым вядомым фільмам гэтага часу зьяўляецца "Справаздача школьніцы: тое, што бацькі лічаць магчымым" Эрнста Гофбаўэра ў 1970 г. Сэксуальныя сцэны з часам сталі больш сьмелымі і да 1975 г., калі была адменена законная забарона парнаграфіі, пачалася эра нямецкай жорсткай парнаграфіі. У Бэрліне існуюць порнавытворцы.

## Глядзіце таксама
міні|Людзі на беразе мора. Нямеччына. Жнівень 1983 году.
* Джакома Казанова і «Дзеяпіс майго жыцьця»
* Вэнэра ў Бэрліне
* Вечарам
* Закон Гейнца
* Плошча праўды
* Прастытуцыя ў Нямеччыне
* Грэцкая смакоўніца
* Франц Байрас
* Эратычны музэй Бэаты Ўзэ
* Язэфіна Муцэнбахер (фільм)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «За адно прывітанне могуць закінуць 200 даляраў». Беларус расказаў пра асаблівасці працы на «Онліфанс»
Еўраінаўскі летапіс

**Еўраі́наўскі ле́тапіс** — сьпіс 2-га беларуска-літоўскага летапіснага зводу 3-й поўнай рэдакцыі.

Зьбярогся ў зборніку канца 17 стагодзьдзя, які ў пачатку 19 стагодзьдзя належаў Паўлу Еўраінаву. Пачынаецца з паданьня пра Палямона да Гедзіміна. Падзеі 14 — 1-й паловы 15 стагодзьдзяў выкладзеныя паводле Беларуска-літоўскага летапісу 1446 году. У заключнай частцы зьмяшчаюцца пагадовыя запісы гісторыі Вялікага Княства Літоўскага з 1450-х гадоў да 1548 году. Зьместам гэтая частка блізкая да Пазнанскага сьпісу «Хронікі Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага». У Еўраінаўскім летапісе ёсьць такая гістарычная літаратура, як аповесьць пра паход Альгерда на Маскву, што ёсьць толькі ў Хроніцы Быхаўца. Зьберагаецца ў Расейскім дзяржаўным архіве старажытных актаў у Маскве. Абнародаваны ў «Поўным зборы рускіх летапісаў» (1907, т. 17; 1980, т 35).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларуска-літоўскія летапісы
Катэгорыя:Творы XVI стагодзьдзя
Каманчы (Аклагома)

**Каманчы** () — места ў  , штат Аклагома, ЗША. 

## Насельніцтва
* 2000 — 1556	
* 2010 — 1663
* 2019 — 1559
 
### Этнічныя групы

## Літаратура

* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* '''Каманчы''' «The Encyclopedia of Oklahoma History and Culture» 

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1898 годзе
Катэгорыя:Гарады ЗША
Катэгорыя:Гарады Аклагомы
Каманчы (акруга, Аклагома)

**Акруга Каманчы** () —  ЗША у штаце Аклагома.

## Насельніцтва


### Этнічныя групы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 
* '''Comanche County''' «The Encyclopedia of Oklahoma History and Culture» 

Катэгорыя:Акругі Аклагомы
Каманчы (неадназначнасьць)

Найменьне **Кама́нчы** () маюць:
* **[[Каманчы|Кама́нчы]]** (саманазва: *Nömöne*, *Numunu*) — індзейскі народ, карэнныя жыхары ЗША. 
* **[[Каманчы (Аклагома)|Кама́нчы]]** — места ў штаце Аклагома, ЗША.
* **[[Каманчы (акруга, Аклагома)|Кама́нчы]]** — акруга ў штаце Аклагома, ЗША.
Аповесьць пра Жыгімонта і Барбару Радзівіл

**«Апо́весьць пра Жыгімо́нта і Ба́рбару Радзіві́л»** — гісторыка-літаратурны твор, складзены ў 1540-х гадах у Вільні і зьмешчаны ў канцы «Хронікі Вялікага Княства Літоўскага і Жамойцкага» пад 1545—1548 гадамі (Пазнанскі сьпіс).

У аповесьці «Навэла пра ажэнства караля Жыгімонта Аўгуста з Барбарай Радзівіл» апісаная гісторыя каханьня і шлюбу вялікага князя літоўскага Жыгімонта ІІІ Аўгуста і прыгажуні Барбары Радзівіл, якія таемна вянчаліся ў Вільні. Невядомы творца сатырычна абмаляваў асуджэньне шлюбу вялікага князя зь бязьдзетнай удавой некаралеўскага роду. Аднак Жыгімонт застаўся верны сваёй абраньніцы. Рамантычнае каханьне Барбары і Жыгімонта знайшло шырокае адлюстраваньне ў беларускай, летувіскай і польскай мастацкай і навукова-папулярнай літаратуры.  У гэтым мастацкім творы ўпершыню ў гісторыі старабеларускага прыгожага пісьменства знайшла выразнае адлюстраваньне тэма каханьня. Стваральнік твору паказаў дзяржаўныя і вайсковыя справы манарха, яго асабістае жыцьцё, інтымныя пачуцьці, адлюстраваў лёгіку тагачаснага канфлікту ў вышэйшых уладных колах. Найбольш красамоўны ў творы дыялёг між братамі Радзівіламі і Жыгімонтам Аўгустам, падчас якога кароль схіляецца да канчатковага рашэньня ўзяць шлюб.

## Дзея
Вялікі князь літоўскі Жыгімонт Аўгуст закахаўся ў Барбару Радзівіл і пачаў уначы таемна наведваць яе. Пра інтымную сувязь манарха становіцца вядома па ўсім Вялікім Княстве Літоўскім і Польскім каралеўстве. Браты Барбары — уплывовыя магнаты Мікалай Радзівіл Руды і Мікалай Радзівіл Чорны — просяць Жыгімонта ня ганьбіць іх род, але ён не зважае на просьбы. Урэшце браты Радзівілы захопліваюць манарха ў пакоях сястры, і той дае згоду ўзяць законны шлюб з Барбарай. Доўгі час ніхто, апрача сьведкі — пана Кезгайлы, і плябана, які абвянчаў Жыгімонта з Барбарай, ня ведае пра жаніцьбу. Калі пра выбар вялікага князя становіцца вядома, магнаты і шляхта пачынаюць падгаворваць гаспадара адмовіцца ад «няроўнага шлюбу», але Жыгімонт не зважае на супраціў і застаецца верны свайму выбару насуперак пярэчаньню каралеўскай сям’і: бацькі — Жыгімонта I Старога і маці — Боны Сфорцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Літаратура Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Творы XVI стагодзьдзя
Робін Марк

**Ро́бін Марк** (;  1957) — паўночнаірляндзкі хрысьціянскі сьпявак і кампазытар. Сусьветна вядомы такімі сьпевамі, як "Days of Elijah", "Revival", "All for Jesus", "The Wonder of The Cross", "Not by Might" ды іншымі.

## Жыцьцяпіс
Першая аўдыёкасэта з запісам хрысьціянскіх сьпеваў для сваёй царквы (*Christian Fellowship Church Strandtown*), "Captive Heart", выйшла ў 1992 року і ўжо спарадзіла некалькі гімнаў, якія пачалі выконвацца ня толькі ў Паўночнай Ірляндыі, але і ў сьвеце.

Наступны альбом, "Not by Might", цягам трох гадоў разышоўся накладам 4000 асобнікаў з прычыны адсутнасьці рэклямы; зьвесткі пра яго перадаваліся толькі з вуснаў у вусны. А ў 1995 року на канфэрэнцыі для 50 чалавек Робін Марк нечакана прадставіў свой новы сьпеў „Days of Elijah“ (), які пераменіць ейнае жыцьцё. У сярэдзіне 1990-х альбомы "Not by Might" і „Days of Elijah“ сталі бэстсэлерамі ў Паўночнай Ірляндыі і выйшлі на агульнабрытанскі рынак.

Дагэтуль Робін Марк заставаўся вядомым пераважна ў Вялікабрытаніі і Эўропе. У 1999 року хрысьціянская гукапісная кампанія „“ прапанавала запісаць жывы альбом у Маркавай царкве. У выніку зьявіўся альбом „Revival in Belfast“ (), які стаў адным з найлепей прадаваных царкоўных канцэртаў праслаўленьня ўсіх часоў. Ён дасягнуў Паўночнай Амэрыкі, Аўстраліі і рэшты сьвету. Менавіта сьпеў „Days of Elijah“ стаў  альбому.

Наступны альбом, „Come Heal This Land“ (), выдадзены ў 2001 року, заняў 1-ы радок Хрысьціянскага раздробавага гіт-параду ў ЗША. Робін Марк стаў першым брытанскім выканаўцам, які дасягнуў гэткага посьпеху.

Акрамя сьпеваў, займаецца музычным служэньнем у сваёй царкве, а таксама валодае аўдыёкансультацыйнай кампаніяй „F.R. Mark and Associates“ і чытае лекцыі па акустыцы ў .

## Дыскаграфія

* *Captive Heart* (1992)
* *Not By Might* (1993)
* *Room for Grace* (1997)
* *This City, These Streets* (1998)
* *Revival in Belfast* (1999)
* *Sanctuary* (2000)
* *Come Heal This Land* (2001)
* *The Mandate: Experiencing God* (2006)

* *Songs & Hymns* (2005)
* *East of the River* (2007)
* *Living the Adventure* (2008)
* *Year of Grace* (2009)
* *Days of Elijah* (2010)
* *All for Jesus: Songs and Hymns* (2010)
* *Fly* (2011)
* *John Wesley & Co.* (2012)

* *Ultimate Collection* (2013)
* *Liberation Praise* (2014)
* *The Great Hurricane* (2016)
* *A Belfast Symphony* (2018) 
* *Robin Mark Collection* (2020)
* *A Belfast Christmas* (2020) 

## Сям’я
Жанаты, з жонкай Жаклін маюць трох дзяцей: Катрыну, Дэйвіда і Джэймза.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Жыцьцяпіс  на бачыне кнігарні „River of Life“
*
Міхась Шаховіч

**Міхась Шаховіч** (20 лістапада 1953, Сакі, Бельскі павет, Беластоцкае ваяводзтва, Польшча — 5 чэрвеня 2000, Беласток, Польшча) — беларускі паэт у Польшчы.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 20 лістапада 1953 году ў в. Сакі Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва Польшчы ў сялянскай сям’і.

У 1972 годзе скончыў Беларускі ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча з беларускай мовай навучаньня ў Бельску Падляскім. У 1972 годзе паступіў на аддзяленьне беларускай філялёгіі Варшаўскага ўнівэрсытэту. У 1975 годзе перайшоў на завочнае навучаньне (скончыў у 1977) і пачаў працаваць журналістам у беларускім штотыднёвіку «Ніва». З 1985 году — адказны сакратар польскага грамадзка-культурнага штомесячніку «Кантрасты». З 1990 году — кіраўнік выдавецкай суполкі «Сумежжа». Сябра Саюзу польскіх пісьменьнікаў з 1985 году.

Жыў у Беластоку, дзе і памёр 5 чэрвеня 2000 году. Пахаваны ў Беластоку на гарадзкіх могілках.

## Творчасьць
Дэбютаваў у 1974 годзе вершам «Туды» на старонках газэты «Ніва». Пісаў на беларускай мове. Аўтар зборнікаў паэзіі «Прамінаньне» (1978), «Сьвятая ноч» (паэма, з паралельным перакладам на польскую мову, 1979), «Напевы» (паэмы, 1987) і зборніку гумарыстычных апавяданьняў «Вада ў рэшаце» (1983).

У 1982 годзе пад яго рэдактарствам выйшаў навуковы зборнік «Мост праз стагодьдзі», прысьвечаны беларуска-польскім культурным узаемасувязям.

## Крыніцы

## Літаратура
* Міхась Шаховіч // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.
* Беларускія пісьменнікі Польшчы. Другая палова ХХ ст. / Уклад. Я. Чыквіна; Прадм. У. Конана, — Мн.: Беларускі кнігазбор, — 2000, — 576 ст.: іл., — ISBN 985-6318-80-7

## Вонкавыя спасылкі
* «Белавежы» — 55: Міхась Шаховіч — рэпартаж Міхала Андрасюка
* Жыцьцяпіс Міхася Шаховіча

Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Сатырыкі
Катэгорыя:Сябры Беларускага літаратурнага аб’яднаньня «Белавежа»
Алесь Шашкоў

**Алесь Андрэевіч Шашкоў** (3 студзеня 1923, Раманоўшчына, Сеньненскі павет, Віцебская губэрня — 2015) — беларускі пісьменьнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 3 студзеня 1923 году ў в. Раманоўшчына Сеньненскага павету Віцебскай губэрні ў сялянскай сям’і.

У 1941 годзе, па заканчэньні сярэдняй школы пайшоў у Савецкую Армію. Удзельнік нямецка-савецкай вайны. Удзельнічаў у баях на на заходнім, 1-м Прыбалтыйскім і 2-м Беларускім франтах. Быў двойчы паранены.

Пасьля дэмабілізацыі ў 1947 годзе — адказны сакратар чашніцкай раённай газэты «Сцяг сацыялізма». У 1950 годзе скончыў Рэспубліканскую партыйную школу пры ЦК КПБ і стаў працаваць у газэце «Звязда». У 1954—1957 гадох — рэдактар аддзелу часопісу «Калгаснік Беларусі». У 1959 годзе скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве (1959), у 1961 скончыў завочна Літаратурны інстытут імя Максіма Горкага.

Працаваў адказным сакратаром рэдакцыі газэты «Літаратура і мастацтва», старшым рэдактарам на Беларускім радыё, галоўным рэдактарам у Міністэрстве культуры БССР, загадчыкам рэдакцыі ў выдавецтве «Народная асьвета».

У апошнія гады жыў у Менску. Памёр у 2015 годзе.

## Творчасьць
Друкаваўся з 1947 году. Аўтар зборнікаў апавяданьняў «Зьмена» (1951), «Абуджэньне» (1955), «На рачных плёсах» (1956), «Раньняй вясною» (1957), «Сонца тушыць зоркі» (1959), «На вадзе і такое здараецца» (1966), зборніка аповесьцяў «Лань — рака лясная» (1979), раманаў «Спытай сваё сэрца…» (1971), «Навальніца сьпее ў цішыні» (1995). У творах асьвятляліся тэмы перажытага на вайне, пасьляваеннага жыцьця беларускай вёскі, складанасьць і непаўторнасьць чалавечых характараў.

## Творы
* Лань — рака лясная: аповесць / А. Шашкоў. — Менск, 1960. — 148 с.
* На вадзе і такое здараецца: апавяданні / А. Шашкоў. — Менск, 1966. — 107 с.
* На рачных плёсах: апавяданні / А. Шашкоў. — Менск, 1956. — 98 с
* Навальніца спее ў цішыні: аповесць / А. Шашкоў. — Менск, 1969. — 315 с.
* Ранняй вясною: апавяданні / А. Шашкоў. — Менск, 1957.
* Сонца тушыць зоркі: апавяданні / А. Шашкоў. — Менск, 1959. — 142 с.
* Спытай сваё сэрца: раман; Навальніца спее ў цішыні: аповесць / А. Шашкоў. — Менск, 1983. — 575 с.
* Выбранае: раманы / А. Шашкоў. — Менск, 1995.

## Узнагароды
* Ордэн Чырвонай Зоркі,
* мэдалі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Шашкоў Алесь Андрэевіч // Беларуская энцыклапедыя : у 18 т. / рэдкал. Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Менск, 2001. — Т. 18. — С. 399.
* Шашкоў Алесь //  — С. 568.
* Алесь Шашкоў //  — С. 603.

Катэгорыя:Выпускнікі Літаратурнага інстытуту імя Горкага
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Крыж Аняліна

«**Крыж Анялі́на**» — няскончанае апавяданьне беларускага пісьменьніка Ўладзімера Караткевіча, выдадзенае пасьмяротна ў 1988 року.

Уладзімер Караткевіч багата разоў наведваў Астравеччыну. Крыж, усталяваны ля былога маёнтку Аняліну, ён ужо згадваў у сваім вершы «Дом сябра». Падчас аднаго з наведваньняў ён даведаўся пра зьвязаную з крыжам легенду. Паводле яе, у 1861 року ля Анялінскага крыжа пабывалі Канстанцін Каліноўскі і Ўладзіслаў Сыракомля ды пазнаёміліся тут з «Марыськай чарнабрывай». Захапіўшыся гэтым фактам, Уладзімер Караткевіч пачаў пісаць свой твор, Адам Мальдзіс — аповесьць «Восень пасярод вясны». Па сьмерці Ўладзімера Караткевіча Мальдзіс перадаў машынапіс «Крыжа Аняліна» з рэдактарскімі праўкамі Беларускаму дзяржаўнаму архіву літаратуры і мастацтва.

Твор «Крыж Аняліна» гучыць як песьня роднай прыродзе, гімн жыцьцю, сьветлая журба і павага да чалавека, сардэчнае разуменьне перажываньняў і клопатаў людзкіх. Уключаны ў 3-і том выбраных твораў пісьменьніка (1988)

## Крыніцы

Катэгорыя:Апавяданьні 1988 году
Катэгорыя:Апавяданьні Ўладзімера Караткевіча
Катэгорыя:Аповесьці на беларускай мове
Катэгорыя:Няскончаныя творы мастацкай літаратуры
Люба Тарасюк

**Любоў Канстанцінаўна Тарасюк** (7 сьнежня 1953, в. Пінкавічы, Пінскі раён, Пінская вобласьць — 16 чэрвеня 2006, в. Пінкавічы, Пінскі раён, Берасьцейская вобласьць) — беларуская паэтка, літаратуразнаўца.

## Біяграфія
Нарадзілася 7 сьнежня 1953 году ў в. Пінкавічы Пінскага раёну Пінскай вобласьці ў сям’і рабочых. Бацька, Канстанцін Міхайлавіч, працаваў рабочым, загадчыкам гаспадарчай часткі на розных прадпрыемствах Пінску, маці, Надзея Паўлаўна, — у пінскім гатэлі.

У 1970 годзе скончыла з залатым медалём Пінкавіцкую сярэднюю школу імя Якуба Коласа. Значны ўнёсак у фармаванне сьветапогляду Тарасюк зрабіў настаўнік беларускай мовы і літаратуры, заснавальнік літаратурна-краязнаўчага музэю Якуба Коласа ў Пінкавічах Іван Калоша.

У 1975 годзе скончыла Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт з чырвоным дыплёмам. Адзіная на сваім курсе атрымала Ленінскую прэмію і выступала на розных навуковых канфэрэнцыях па хадатайніцтвах Ніла Гілевіча і Васіля Быкава.

Працягвала вучобу ў асьпірантуры, пасьля заканчэньня якой з 1978 году працавала выкладніцай. У 1980 годзе атрымала навуковую ступень кандыдаткі філялягічных навук. У 1986 годзе стала дацэнткай Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. З 1993 году да верасьня 2005 году працавала ў Беларускім дзяржаўным ўнівэрсытэце на катэдры гісторыі беларускай літаратуры. Выкладала гісторыю беларускай літаратуры ХІХ — пачатку ХХ ст. і вусную народную творчасьць.

Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў з 1981 году. Уваходзіла ў Раду Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны, рэдакцыйную калегію часопісу «Маладосьць». У 1991—2005 гадох узначальвала суполку Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў на філялягічным факультэце БДУ.

Памерла 16 чэрвеня 2006 году ў в. Пінкавічы Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Пахаваная на мясцовых могілках.

## Творчасьць
Першы твор надрукаваны ў 1966 годзе ў газэце «Піянер Беларусі». У 1973 годзе ў часопісы «Маладосьць» надрукаваная падборка вершаў.

У 1983 годзе ў серыі «Першая кніга паэта» выйшла кніга паэзіі «Смага ракі». Апошнюю кнігу Тарасюк «Апалогія красы» выдала ў 2003 годзе.

Дасьледавала клясычную і сучасную паэзію. Аўтарка звыш за 200 навукова-мэтадычных працаў, у тым ліку манаграфій «Вернасьць вытокам: фальклёрныя традыцыі ў сучаснай беларускай паэзіі» (1985), «Мастацкія кірункі і плыні ў беларускай паэзіі ХІХ — пачатку ХХ ст.» (1999).

## Творы
* «Смага ракі» (1983)
* «Апалогія красы» (2003)

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Сябры Таварыства беларускай мовы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Аляксандар Дракахруст

**Аляксандар Абрамавіч Дракахруст** (7 лістапада 1923, Масква, РСФСР — 14 лістапада 2008, Менск) — расейскі і беларускі паэт і перакладчык, журналіст.

## Біяграфія
Нарадзіўся 7 лістапада 1923 году ў Маскве ў сям’і ваеннаслужачага. Дзяцінства правёў у Барысаве, дзе вучыўся ў мясцовай школе. Ягонага бацьку, калі той служыў у Беларускай вайсковай акрузе, арыштавалі і ў 1937 годзе расстралялі як ворага народу. Маці адправілі ў ГУЛАГ. Аляксандар быў адпраўлены на выхаваньне да сваякоў, якія жылі ў Адэсе.

У ліпені 1941 году прызваны ў Чырвоную Армію. Служыў салдатам інжынэрнага батальёну, камандзірам узводу. Удзельнічаў у баях на Паўднёва-Заходнім, Паўднёвым, 2-м Украінскім, 1-м Беларускім франтах, у штурме Бэрліну.

У 1945 годзе скончыў Маскоўскую вайскова-інжынэрную вучэльню. З 1946 году працаваў вайсковым журналістам. У 1962 годзе скончыў завочна факультэт мовы і літаратуры Хабараўскага пэдагагічнага інстытуту. У 1964—1971 гадох — карэспандэнт газэты Беларускай вайсковай акругі «Во славу Родины». Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1961 году.

Памёр 14 лістапада 2008 году ў Менску.

## Творчасьць
Дэбютаваў у друку ў 1939 годзе ў газэце «Молодая гвардия» (Адэса). Пісаў на расейскай мове. Першы зборнік вершаў «Міру быць на зямлі!» выдадзены ў 1951 годзе ва Ўладзівастоку. Аўтар зборнікаў паэзіі «Колер шчасьця» (1953, Уладзівасток), «Зарніцы над сопкамі» (1959, Хабараўск), «Зьмяняе час каравулы» (1961, дадатак да часопісу «Советский воин»), «Трывожны вецер» (1964), «Бухта зьбянтэжанасьці» (1967), «І няма канца трывогам» (1969), «Мост» (1972), «Мае вы гады — эшалоны» (1975), «Раздарожжа» (1979), «Прыцягненьне» (1981, Хабараўск), «Твар твой» (1982), «Скразное раненьне» (1983), «Дальняя сувязь» (выбранае, 1983), «Кругазварот» (1986), «Споведзь» (1990).

Пераклаў на расейскую мову вершы і паэмы беларускіх паэтаў М. Аўрамчыка, А. Астрэйкі, Р. Барадуліна, А. Вялюгіна, С. Гаўрусёва, С. Грахоўскага, А. Грачанікава, Е. Лось і некаторых іншых. Аўтар кнігі выбраных перакладаў зь беларускай мовы «Жураўліная зграя» (1988).

## Узнагароды
* два ордэны Айчыннай вайны II ступені,
* два ордэны Чырвонай Зоркі,
* медалі.

## Сям’я
Быў жанаты, меў сыноў Алега і Юрыя (1960 г.н., беларускі палітоляг).

## Крыніцы

## Літаратура
* Дракахруст Аляксандр // 
* Дракахруст Аляксандр // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Расейскамоўныя паэты
Мота Дзягцяр

**Мота Дзягцяр** (15 ліпеня 1909, в. Пціч, Петрыкаўскі раён — 9 лістапада 1939, фінская граніца} — беларускі і жыдоўскі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і шаўца. У 1929 годзе прыехаў у Менск і стаў працаваць на скураным заводзе «Бальшавік». Потым быў мулярам на будоўлях гораду, вучыўся на рабфаку. Скончыў літаратурны факультэт Менскага пэдагагічнага інстытуту (1937). У 1937-1939 гг. служыў у Савецкай Арміі. Удзельнік паходу ў Заходнюю Беларусь у 1939 г. і савецка-фінскай вайны.

Загінуў каля фінскай граніцы падчас фінска-савецкай вайны.

## Творчасьць
Першае апавяданьне апублікаваў у 1931 годзе. Працаваў у менскай рэдакцыі газэты «Октябер». Пісаў на мове ідыш. Выступаў з апавяданьнямі, аповесьцямі, нарысамі. Аўтар кніг прозы «На рыштаваньнях» (1934), «Савецкая Беларусь» (1935), «Будаўнікі» (1936), «Браты» (1937), «Верныя вартавыя» (1938), «Наша зямля» (1939). На беларускай мове ў 1940 годзе выйшлі «Апавяданьні». У 1964 годзе вышаў зборнік ягоных апавяданьняў «Цымбалы» на расейскай мове.

## Крыніцы

## Літаратура
* Дзягцяр Мота //  — С. 348.
* Дзягцяр Мота //  — С. 177—178.
* Дзягцяр Мота Ізраілевіч // Генаш, В. С. Літаратурная Гомельшчына / В. С. Генаш, В. І. Смыкоўская. — Гомель, 1991. — С. 62.
* Рэлес Р. Голас звонкай маладосьці // ЛіМ. — 1979. — 13 ліп.
* Ябраў Г. Пясьняр роднай зямлі // ЛіМ. — 1940. — 11 студз.

## Вонкавыя спасылкі
* Мота Дзягер
* Помнік на Прэабражэнскіх жыдоўскіх могілках

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петрыкаўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Жыдоўскія літаратары
Катэгорыя:Удзельнікі савецка-фінскай вайны
Людміла Хейдарава

**Людмі́ла Фёдараўна Хейдарава** (11 лютага 1952, Ялізава, Асіпавіцкі раён, Магілёўская вобласьць) — беларуская пісьменьніца.

## Біяграфія
Нарадзілася 11 лютага 1952 году ў мястэчку Ялізава Асіпавіцкага раёну Магілёўскай вобласьці ў сям’і рабочага і настаўніцы. У 1974 годзе скончыла факультэт прыкладной матэматыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

З 1974 году працавала ў НДІ электронна-вылічальных машын у Менску, з 1980 году — вядучы канструктар у Беларускім навукова-дасьледчым і праектна-тэхналягічным інстытуце арганізацыі і кіраваньня будаўніцтвам Дзяржбуду БССР, з 1985 году — вядучы інжынэр Менскага навукова-дасьледчага прыборабудаўнічага інстытуту.

У 1987—1997 гадох працавала на Беларускім тэлебачаньні, з 1987 году — старшы рэдактар, з 1990 года — намесьнік галоўнага рэдактара літаратурна-драматычнай рэдакцыі. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1985 году.

## Творчасьць
Дэбютавала вершамі ў 1980 годзе ў часопісе «Маладосьць». Аўтар зборнікаў паэзіі «Адведзіны рамонкавай паляны» (1985), «Тваё сьвятло» (1988), філязофска-драматычнай паэмы-казкі «Можна і Нельга» (1988), «Купаньне ў росах» (1993) — усе выйшлі пад псэўданімам Людміла, пад псэўданімам Людміла Паўлікава-Хейдарава — зборнікі паэзіі, «Плач па анёлу» (2004), філязофская кніга іцзін-секстэтаў «Вечаровае веча» (2009, фрагмэнты ў часопісы «Маладосьць»), «Прыступкі да Храма Сьвятога Духа» (2017), пад прозьвішчам Хейдарава выйшла кніга апавяданьняў «Дарт» (2002). Апавяданьні і навэлы публікаваліся ў часопісах «Маладосьць», «Полымя», «Беларусь», «Вожык», «Работніца і сялянка».

У паэтычных творах філязофскі роздум, гісторыка-патрыятычная і любоўная лірыка, тэмы прыроды і вытокаў чалавечага духу. У празаічных творах аўтарскай пазіцыі ўласьціва дабрадушная іронія.

Пераклала з расейскай на беларускую асобныя творы А. Пушкіна, М. Лермантава, Г. Ахматавай, М. Валошына, Б. Пастэрнака, М. Цьвятаевай, В. Мандэльштама, з летувіскай, украінскай, польскай, расейскай моваў перакладае творы сучасных паэтаў.

## Узнагароды
* Літаратурная прэмія імя Алеся Адамовіча (1996) за прынцыповасьць і майстэрства ў асвятленьні сучасных праблемаў Беларусі.

## Літаратура
* Хейдарава Людміла Фёдараўна // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 17: Хвінявічы — Шчытні. — 512 с — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0279-2 (т. 17), ISBN 985-11-0035-8;
* Родам з Асіповіччыны // Памяць. Асіповіцкі раён. — Менск, 2002. — С.630;
* Хейдарава Людміла // ;
* Хейдарава Людміла — нар. у п. Ялізава // Анталогія беларускай паэзіі. — Менск, 1993. — С.537-539.

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыцы
Катэгорыя:Беларускія паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Міхась Вышынскі

**Міхась Антонавіч Вышынскі** (27 студзеня 1940, Менск — 18 студзеня 1996) — беларускі пісьменьнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся 27 студзеня 1940 году ў Менску ў сям’і настаўніка.

Пасьля заканчэньня школы фабрычна-заводскага навучаньня ў 1957 годзе працаваў муляром на будоўлях Менску. Адначасова вучыўся ў вячэрняй школе. У 1965 годзе скончыў філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, настаўнічаў на Брэстчыне і Меншчыне. У 1967—1968 гадох працаваў рэдактарам мастацкай літаратуры ў выдавецтве «Беларусь», у 1968—1969 гадох — рэдактарам аддзелу прозы часопісу «Нёман». У 1970—1975 гадох — рэдактар вяшчаньня для дзяцей і юнацтва Беларускага радыё. У 1980—1990 годох жыў у в. Айнаравічы Лагойскага раёну падтрымліваў цесную сувязь з рэдакцыяй раённай га­зэты «Родны край», дзе публікаваліся яго апавяданьні й нарысы. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1970 году.

Памёр 18 студзеня 1996 году.

## Творчасьць
Літаратурнай працай пачаў займацца з 1959 годзе (апублікаваў нарыс у газэце «Калгасная праўда»). Аўтар кніг аповесцяў і апавяданьняў «Вокны ўначы» (1969), «На павароце» (1973), «Крыніца, сьветлая вадзіца» (1979), «У полі, за сялом…» (апавяданьні для дзяцей, 1981), «Людзі вясны» (нарысы, 1982).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Рыгор Шкраба

**Рыгор Васілевіч Шкраба** (17 сакавіка 1919, в. Краснадворцы, Слуцкі павет, Менская губэрня — 25 чэрвеня 1997) — беларускі крытык, літаратуразнавец.

## Біяграфія
Нарадзіўся 17 сакавіка 1919 году ў в. Краснадворцы Слуцкага павету Менскай губэрні ў сялянскай сям’і. Пасля заканчэньня Старобінскай дзесяцігодкі ў 1939 годзе паступіў на беларускае аддзяленьне філялягічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

У пачатку нямецка-савецкай вайны эвакуіраваўся ў Сьвярдлоўск, дзе паступіў на трэці курс пэдагагічнага інстытуту. Цяжкія матэрыяльныя ўмовы вымусілі кінуць вучобу. Працаваў выкладчыкам расейскай мовы і літаратуры ў Слабода-Турынскай сярэдняй школе Сьвярдлоўскай вобласьці. У 1944 годзе аднавіў вучобу ва унівэрсытэце, які скончыў у 1946 годзе. Заняткі спалучаў з працай — быў літаратурным кансультантам у рэдакцыі газэты «Звязда». З 1946 па 1957 гады быў літаратурным супрацоўнікам, выконваючым абавязкі адказнага сакратара, загадчыкам аддзелу літаратуры ў газэце «Літаратура і мастацтва». З 1957 году — у рэдакцыі часопісу «Полымя», працаваў літаратурным супрацоўнікам аддзелу крытыкі і літаратуразнаўства, з 1959 па 1979 гады — рэдактар гэтага аддзелу. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1948 году.

Памёр 25 чэрвеня 1997 году.

## Творчасьць
Першыя рэцэнзіі і артыкулы надрукаваў у 1940 годзе ў часопісы «Савецкая школа» і рэспубліканскіх газэтах. З 1945 году стала выступаў з літаратуразнаўчымі і крытычнымі працамі. Выдаў кнігі літаратурна-крытычных артыкулаў «Сіла слова» (1958), «Характар, стыль, дэталь» (1965), «Літаратура і мова» (1969), «Энергія слова» (1988). Выходзілі выбраныя творы: «Скарбы» (1973) і «Моваю вобразаў» (1989). У суаўтарстве з дачкой Ірынай Шкрабай выдаў тлумачальны слоўнік беларускіх прыказак і прымавак «Крынічнае слова» (1987).

Выступаў у друку па праблемах выкладаньня беларускай літаратуры ў школе. Напісаў падручнікі «Беларуская савецкая літаратура» для 10 клясы і «Беларуская савецкая літаратура» для 11 клясы. На рэспубліканскім конкурсе ў 1972 годзе за падручнік па беларускай літаратуры аўтару прысуджана першая прэмія. Суаўтар хрэстаматыі «Родная літаратура» для 5 клясы.

## Творы
* Шкраба, Р. Людзі на дарогах: аўтабіяграфія // Шкраба Р. Пра час і пра сябе. — Менск, 1966.
* Шкраба, Р. Крынічнае слова: тлумачальны слоўнік беларускіх прыказак і прымавак; суаўтар І. Шкраба. — Менск, 1987.
* Шкраба, Р. Літаратура і мова. — Менск, 1969.
* Шкраба, Р. Моваю вобразаў: выбранае. — Менск, 1989.
* Шкраба, Р. Сіла слова. — Менск, 1958.
* Шкраба, Р. Скарбы. — Менск, 1973.
* Шкраба, Р. Характар, стыль, дэталь. — Менск, 1965.
* Шкраба, Р. Энергія слова. — Менск, 1988.

## Узнагароды
* Заслужаны работнік культуры Беларускай ССР (1978),
* Літаратурная прэмія імя Івана Мележа (1989) за кнігу «Энергія слова».

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Уладзімер Дзюба

**Уладзімер Іва́навіч Дзю́ба** (нар. , г. Палтава, УССР) — беларускі паэт, драматург.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і служачых. Дзяцінства прайшло ў вёсцы Патапаўка Буда-Кашалёўскага раёну. Пасьля заканчэньня аддзяленьня беларускай мовы і літаратуры філялягічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту ў 1968 годзе працаваў выкладчыкам беларускай мовы і літаратуры ў Мікалаеўскай сярэдняй школе Буда-Кашалёўскага раёну. Служыў у Савецкай Арміі (1968—1969), працаваў рэдактарам на Гомельскай студыі тэлебачаньня (1970—1972), літсупрацоўнікам газэты «Гомельская праўда» (1972—1977). З 1978 году — карэспандэнт газэты «На страже Октября», з 1980 году — старэйшы рэдактар літаратурна-драматычнага вяшчаньня на Беларускім радыё. Сябра СП СССР з 1986 году.

## Творчасьць

Першы верш надрукаваў у буда-кашалёўскай раённай газэце «Ленінскі шлях» у школьныя гады. Зь вершамі ў рэспубліканскім друку выступіў упершыню ў 1963 годзе ў газэце «Чырвоная змена»). Аўтар зборнікаў паэзіі «Вуліцы без назваў» (1972), «Кругазварот» (1976), «Карані бліскавіцы» (1986). Напісаў радыёп’есы ў вершах «Жыцьцё рэвалюцыянэра» (з А. Пётухам, пастаўлена ў 1987 годзе), «Я. Арлоўскі» (пастаўлена ў 1989 годзе), «Нарачным. Рукевічу. Рылееў» (пастаўлена ў 1990 годзе).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Творы Ўладзімера Дзюбы на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Палтаве
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Міхась Дуброўскі

**Міха́сь Дубро́ўскі** (, в. Казельле, цяпер Краснапольскі раён, Магілёўская вобласьць — ) — беларускі паэт, празаік, перакладнік.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сялянскай сям'і. Працаваў паштальёнам у Харкаве (1915—1916), быў прызваны ў армію. Прымаў удзел у падзеях Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Смаленску і на Клімаўшчыне. Служыў у Чырвонай Арміі. Скончыў творчае аддзяленьне Вышэйшага літаратурна-мастацкага інстытуту імя В. Брусава ў Маскве (1925), быў накіраваны на працу ў Менск — навуковым супрацоўнікам літаратурнай камісіі Інбелкульту. У 1926—1945 гг. жыў у Маскве, працаваў упраўдомам ва Ўсесаюзным радыёкамітэце, настаўнічаў (у 1941—1942 гг. працаваў у Башкірыі). Скончыў асьпірантуру пры Маскоўскім інстытуце гісторыі, філязофіі і літаратуры (1941). З 1945 — старшы выкладчык Берасьцейскага пэдагагічнага інстытуту, у 1949—1950 гг. — Літаратурнага інстытуту (Масква), у 1950—1957 — Гарадзенскага пэдінстытуту. Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР (з 1959 году).

## Творчасьць
Выступаў у пэрыядычным друку зь вершамі, п'есамі, артыкуламі з 1918 году. Суаўтар (разам з Паўлам Шастаковым) п'есы-лібрэта «Уласнай рукой» (газэта «Гудок», 1928—1929, пастаўленая ў 1919 г.). У 1926 у яго перакладзе на беларускую мову выйшла асобным выданьнем паэма Оскара Ўайлда «Баляда Рэдынскай турмы».

Узнагароджаны мэдалямі.

## Літаратура
* Беларускія пісьменнікі (1917—1990): Даведнік; Склад. А. К. Гардзіцкі. Нав. рэд. А. Л. Верабей. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1994. — 653 с.: іл. ISBN 5-340-00709-X
* Дуброўскі Міхась // Беларускія пісьменнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. / пад рэд. А. І. Мальдзіса. — Мн.: БелЭн, 1992—1995.

Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэрыкаўскім павеце