Алесь Суша

**Алесь Суша** (1982; Менск, цяпер Беларусь) — беларускі культуроляг, кнігазнавец. Кандыдат культуралёгіі. Ініцыятар шматлікіх праектаў па факсымільным узнаўленьні кніжных помнікаў Беларусі. Старшыня Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў.

## Біяграфія
Атрымаў адукацыю ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце культуры і мастацтваў (спэцыяльнасьць «культуралёгія») і Рэспубліканскім інстытуце вышэйшай школы БДУ (спэцыяльнасьць «культуралёгія»). У 2009 г. абараніў дысэртацыю на ступень кандыдата культуралёгіі.

З 2005 г. працуе ў Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі. Спачатку — у аддзеле рукапісаў, рэдкай кнігі і старадрукаў, у 2009—2012 гг. — вучоны сакратар. З 2012 г. — намесьнік дырэктара па навуковай рабоце і выдавецкай дзейнасьці, з 2020 г. —  намесьнік генэральнага дырэктара.

Выкладае ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце культуры і мастацтваў і іншых ВНУ. Кіруе працай асьпірантаў. Аўтар каля 450 публікацыяў, у тым ліку 15 манаграфіяў.

## Дзейнасьць
Займаецца навуковым дасьледаваньнем гісторыі культуры Беларусі, гісторыі хрысьціянства ў Беларусі, фармаваньня і выкарыстаньня культурнай спадчыны ўніяцкай царквы, кніжнай культуры Беларусі. Прымаў непасрэдны ўдзел у распрацоўцы прынцыпаў алічбоўкі каштоўных дакумэнтаў. Стваральнік рэестра помнікаў кніжнай культуры Беларусі, якія знаходзяцца за межамі нашай краіны і могуць быць вернуты шляхам куплі ці факсымільнага ўзнаўленьня.

Аўтар больш як 450 навуковых прац. Складальнік навуковага зборніку «Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі». Непасрэдны ўдзельнік працы па фіксымільным узнаўленьні найбольш каштоўных помнікаў кніжнай культуры Беларусі.

З 2015 году старшыня Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў, створанай Адамам Мальдзісам. Сябра Камісіі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь па выяўленьні, вяртаньні, сумесным выкарыстаньні і ўвядзеньні ў навуковы і культурны ўжытак нацыянальных культурных каштоўнасьцей, якія апынуліся за межамі Беларусі. Сябра Савета Міністэрства культуры па правядзеньні экспэртызы навукова-дасьледчых, вопытна-канструктарскіх і вопытна-тэхналягічных работ.

## Дзейнасьць пасьля 2020 году
Пасьля здушэньня рэжымам Лукашэнкі пратэстаў супраць фальсыфікацыі вынікаў выбараў прэзыдэнта 2020 году Алесь Суша ўдзельнічаў у рэпрэсіях, якія разгарнуліся супраць нязгодных. Паводле сьведчаньняў былой супрацоўніцы Нацыянальнае бібліятэкі Беларусі Натальлі Гарковіч, Суша вымусіў Гарковіч да звальненьня пагражаючы палітычна матываваным крымінальным перасьледам.

Паводле стану на 2023 год, пасьля поўнамаштабнага ўварваньня Расеі ва Ўкраіну, Алесь Суша перайшоў на працу ў Інстытут навуковай інфармацыі па грамадзкіх навуках Расейскай акадэміі навук. На момант сярэдзіны 2025 году спасылка актыўная і не зьмяшчае інфармацыі аб тым, што супрацоўнік пакінуў гэтае месца працы.

## Бібліяграфія
* Буквар у жыцці нашых продкаў = Букварь в жизни наших предков = The ABC-book in life of our ancestors. — Мінск: Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2012. — 156 с.
* Даведнік па Беларусі для імператрыцы = Путеводитель по Беларуси для императрицы = A guide to Belarus for the Empress. — Мінск: Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2009. — 67 с.
* Аб нестварэнні грэка-каталіцкай царквы ў 1596 г. // Леў Сапега (1557—1633 гг.) і яго час: зб. навук. артыкулаў. — Гродна, 2007. — С. 294—299.
* Да пытання перыядызацыі гісторыі культуры Беларусі ў кантэксце яе развіцця на памежжы «Усход — Захад» // Чалавек. Грамадства. Свет. — 2008. — № 4. — С. 3-12.
* Ля вытокаў беларускай гістарычнай навукі: творчая спадчына Ігната Кульчынскага // Беларускі гістарычны часопіс. — 2009. — № 2. — С. 27-37.
* Лёс культурнай спадчыны грэка-каталіцкай царквы ў Беларусі: новыя знаходкі ў львоўскіх зборах // Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі. — Мінск, 2009. — Вып. 11. — С. 88-130.
* Праблемы вывучэння помнікаў кніжнай культуры уніяцкай царквы // Сонца тваё не закоціцца, і месяц твой не схаваецца: зборнік артыкулаў па беларусістыцы і багаслоўі ў гонар 80-годзьдзя з дня нараджэння і 50-годдзя святарства айца Аляксандра Надсана. — Мінск, 2009. — С. 265—272.
* Асветніцтва // Культура Беларусі : энцыклапедыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т.1. — С.273-275.
* Баброўскі Міхаіл // Культура Беларусі : энцыклапедыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т.1. — С.353-354.
* Багушэвіч Францішак // Культура Беларусі : энцыклапедыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т.1. — С.401-402.
* Базыльяне // Культура Беларусі : энцыклапедыя. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2010. — Т.1. — С.407-410.
* Дакументальная спадчына Якуба Сушы : да 400 годдзя з дня нараджэння // Здабыткі : дакументальныя помнікі на Беларусі. — Мінск, 2010. — Вып. 12. — С. 32-68.
* Беларуская літаратурная спадчына : анталогія : у 2 кн. / уклад. С. А. Курбанава, А. А. Суша, Г. Я. Галенчанка, В. П. Русак, І. І. Зайцаў, П. М. Лапо. — Мінск: Беларуская навука, 2011. — Кн. 1. — 1028, [1] с.
* Бібліятэкі ў адукацыйнай прасторы даўняга Полацка // Беларускі гістарычны часопіс. — 2012. — № 5. — С. 38-46.

## Складаньне электронных выданьняў
А. Суша зьяўляецца стваральнікам першых электронных выданьняў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі (з 2004 г.), прысьвечаных айчыннай культурнай спадчыне, у т.л.:
* Кніга Беларусі. 1517—1917 : зводны каталог / Нацыянальная бібліятэка Беларусі; складальнікі каталога : Г. Я. Галенчанка (д.г.н.), Т. В. Непарожная, Т. К. Радзевіч; складальнікі электроннага выдання : Г. У. Кірэева, А. А. Суша, К. В. Языковіч. — Мінск: Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2006. — 1 электронны аптычны дыск (CD-ROM).
* Спадчына Напалеона Орды (з фондаў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі)=Napoleon Orda’s heritage (from the National Library of Belarus funds) / склад. Г. У. Кірэева, Т. І. Рошчына, А. А. Суша; Нацыянальная бібліятэка Беларусі. — Мінск: Нац. б-ка Беларусі, 2007. — 1 электрон. апт. дыск (CD-ROM).
* Шэдэўры літаратурнай спадчыны Беларусі / склад.: І. І. Зайцаў, В. П. Русак, А. А. Суша; Нацыянальная бібліятэка Беларусі. — Мінск: Нац. б-ка Беларусі, 2007. — 1 электрон. апт. дыск (CD-ROM).
* Беларуская і руская літаратура: у дапамогу навучэнцам / кіраўнік праекта Л. Г. Кірухіна; склад. А. А. Суша. — Мінск: Нацыянальная бібліятэка Беларусі, 2011. — 1 CD.
* Кніжныя помнікі: выяўленне, апісанне, захоўванне, выкарыстанне: метадычныя матэрыялы / складальнік А. А. Суша. — Мінск: Нац. б-ка Беларусі, 2013. — 1 CD.

## Удзел у факсымільным узнаўленьні беларускіх кніжных помнікаў
* 2009 — Топографические примечания на знатнейшие места путешествия Ее Императорского Величества в белорусские наместничества (Санкт-Пецярбург, 1780) — ідэя, апрацоўка графічнага матэрыялу, навуковы нарыс у выглядзе асобнага выданьня;
* 2012 — Полацкае Эвангельле (канец ХІІ — пачатак ХІІІ ст.) — удзел у падрыхтоўцы канцэпцыі, прадмова;
* 2012 — Букварь языка славянского (Вільня, 1767) — ідэя, адказны за факсымільнае выданьне, навуковы нарыс у выглядзе асобнага выданьня;
* 2012 — Калядная пісанка (Вільня, 1913) — ідэя, адказны за факсымільнае выданьне, пасьляслоўе;
* 2012 — В.Ластоўскі. Гісторыя беларускай (крыўскай) кнігі (Коўна, 1926) — ідэя, прадмова;
* 2013 — Баркалабаўскі летапіс (сьпіс 1650-60-х гг.) — удзел у падрыхтоўцы канцэпцыі, уступны навуковы артыкул;
* 2013 — Сімяон Полацкі. Посах кіравання (1667) — аўтар навуковага дасьледавання ў асобным томе, адказны за выданьне;
* 2014 — Тураўскае Эвангельле — удзел у падрыхтоўцы канцэпцыі, агульная рэдакцыя, навуковае дасьледаванне пра помнік, адказны за выданьне;  
* 2013-2017 — Кніжная спадчына Францыска Скарыны (20 тамоў) — удзел у падрыхтоўцы канцэпцыі, адказны рэдактар выданьня, навуковыя артыкулы да кожнага тома, сябра рэдакцыйнае калегіі, адказны за выданьне.
*2018 — Першы Буквар (Еўе, 1618) — ідэя, адказны за факсымільнае выданьне, падрыхтоўка навуковака дасьледавання;
*2019 — Берасьцейская Біблія (1563) — ідэя, адказны за факсымільнае выданьне, навуковы нарыс у выглядзе асобнага выданьня;
*2020 — Слова пра паход Ігара — канцэпцыя, адказны за выданьне, аўтар дасьледаваньня;
*2020 — Жыровіцкае Эвангельле (XVI ст.) — канцэпцыя выданьня, навуковы рэдактар, аўтар дасьледаваньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі
* Інфармацыя на сайце Міжнароднай асацыяцыі беларусістаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Кандыдаты культуралёгіі
Катэгорыя:Беларусісты
Катэгорыя:Культуролягі