Менскі падшыпнікавы завод

**«Ме́нскі падшы́пнікавы заво́д»** («МПЗ») — дзяржаўнае машынабудаўнічае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў траўні 1948 году ў якасьці «Дзяржаўнага падшыпнікавага заводу № 11».

На 2021 год уваходзіў у 10-ку найбольшых прадпрыемстваў Беларусі. Налічваў каля 2000 супрацоўнікаў. Займаў звыш 38 гектараў у Заводзкім раёне Менску. Выпускаў звыш 600 мадэляў падшыпнікаў пад таварным знакам «МПЗ» ад 1 см прамерам і 10 грамаў вагой да 98 см прамерам і да 880 кг вагой. Вырабляў каля 70 % канструктыўных групаў падшыпнікаў, якія існавалі ў сьвеце. За 2020 год вырабілі звыш 5 млн падшыпнікаў, зь якіх 40 % новых узораў 2010-х гадоў. Доля ролікавых сфэрычных 2-радных падшыпнікаў склала 65 % продажаў і каля 90 % паставак за мяжу ў больш як 20 краінаў. Асноўнымі пакупнікамі былі прадпрыемствы 7 галінаў прамысловасьці — машынабудаўнічай, горназдабывальнай, мэталюргічнай, энэргетычнай, будаўнічай, нафтагазавай і абароннай. Прадпрыемства ўваходзіла ў Міжрэспубліканскі саюз вытворцаў падшыпнікаў (Расея). «Менскі падшыпнікавы завод» меў станцыю выпрабаваньня падшыпнікаў зь лябараторыяй на 60 выпрабавальных машынаў ВНІПП мадэляў 537 і 542—545. Гэта дазваляла выпрабаваць падшыпнікі карданных валаў, аўтамабільніх ступіцаў, рухавікоў і вадзяных насосаў на вібрацыю і шум. Для патрэбаў супрацоўнікаў завод меў аздараўляльны летнік і буфэт, 2 страўні і 3 гуртажыткі.

## Вырабы і паслугі
На 2021 год «Менскі падшыпнікавы завод» вырабляў 77 узораў ролікаў і 788 узораў падшыпнікаў, у тым ліку:
* 661 ролікавы (85 %) — 491 радыяльны сфэрычны 2-радны (62 %), 116 радыяльных ігольчатых, 12 радыяльна-ўпорных канічных, па 9 упорна-радыяльных сфэрычных і ўпорных, 7 радыяльных цыліндрычных, 5 радыяльных 1-радных тараідальных, 4 упорна-радыяльныя сфэрычныя 1-радныя і 3 радыяльныя сфэрычныя 2-радныя;
* 90 шарыкавых — 62 радыяльных, 15 упорна-радыяльных і 13 радыяльна-ўпорных;
* 37 шарнірных.

Таксама на заводзе выпускалі: прывадныя ролікавыя ланцугі для трактароў, дэталі ровараў, сьвердзелы, мэблевую фурнітуру, адкрывалкі бляшанак і пляшак, а таксама дэталі для чыгуначнага палатна, пакоўку і раскатныя кольцы. Урэшце «МПЗ» аказваў праз сваю лябараторыю, выпрабавальню і цэх перавозак паслугі: хіміка-спэктральнага аналізу мэталаў; вымярэньня ўнутраных зазораў, дакладнасьці кручэньня і геамэтрычнай дакладнасьці падшыпнікаў; вымярэньня рэшткавай намагнічанасьці і шурпатасьці паверхні; памераў і нормаў дакладнасьці ролікаў, лінейных памераў для ўнутраных і вонкавых паверхняў; пасажырскіх перавозак мікрааўтобусамі і грузаперавозак да 40 тонаў, здачы ў наём аўтавышкі, аўтакрана, пагрузчыка і экскаватара.

## Збытавая сетка
На 2021 год «Менскі падшыпнікавы завод» меў 25 гандлёвых прадстаўнікоў у 36 гарадах 16 краінаў:
* 14 гарадоў у 9 краінах Азіі — Аб’яднаныя Арабскія Эміраты (Дубай), Армэнія (Ерэван), Віетнам (Хашымін), Грузія (Тбілісі), Індыя (Новы Дэлі і Нойда ў штаце Утар-Прадэш), Ірак (Багдад), Іран (Тэгеран), Казахстан (5: Вусьць-Каменагорск, Караганда, Паўладар, Семей і Шымкент) і Тайлянд (Бангкок);
* 1 краіна Афрыкі — Эгіпет (Каір);
* 21 горад у 6 краінах Эўропы — суседнія Латвія (Рыга), Польшча (Сасновец), Расея (13: Волагда, Вялікі Істок, Дальнягорск, Екацярынбург, Лесазаводзк, Масква, Находка, Перм, Уладзівасток, Усурыйск, Хабараўск, Цюмень і Чалябінск) і Ўкраіна (4: Марыюпаль, Львоў, Паўлаград і Харкаў), а таксама Баўгарыя (Сафія) і Эстонія (Нарва).

## Мінуўшчына

17 траўн 1948 году Савет міністраў СССР ухваліў Пастанову № 5959-РС «Аб будаўніцтве падшыпнікавага заводу № 11 у г.Менску». 20 траўня 1948 году міністар аўтамабільнай і аўтатрактарнай прамысловасьці СССР Г.С. Харламаў падпісаў Загад  № 77, якім прадпісаў «у дэкадны тэрмін утварыць і накіраваць камісію для выбару пляцовак пад будаўніцтва падшыпнікавага заводу № 11 у г. Менску». Завод прызначаўся для забесьпячэньня падшыпнікамі грузавікоў «Менскага аўтамабільнага заводу» і трактароў «Беларусь». У красавіку 1950 году ў Красным урочышчы на ўскрайку Менску пачалі ўзводзіць завод. 13 жніўня 1951 году майстарка Л.Ф. Арлова сабрала 1-ы беларускі падшыпнік пад таварным знакам «ДПЗ-11». У сьнежні 1956 году на прадпрыемстве стварылі газэту «Адзінаццаць». 7 верасьня 1960 году на заводзе выпусьцілі 100-мільённы падшыпнік. 16 верасьня 1969 году ў 2-м корпусе ўвялі ў дзеяньне цэх ролікавых сфэрычных падшыпнікаў. У 1975 годзе ўпершыню ў сьвеце правялі звышглыбокае бурэньне турбабурамі з падшыпнікамі «ДПЗ-11». 21 траўня 1975 году Галоўны камітэт Выставы дасягненьняў народнай гаспадаркі СССР узнаградзіў «ДПЗ-11» дыплёмам 1-й ступені за ўкараненьне электракаагуляцыйных збудаваньняў для ачысткі прамысловых сьцёкавых водаў, а распрацоўнікаў — залатым, срэбраным і бронзавым мэдалямі. Да 1977 году ўвялі ў дзеяньне карпусы № 2, 3 і 4 з 4-ма цэхамі: тэрмічны, літых сэпаратараў, інжынэрна-побытавы і лябараторна-побытавы. 13 лютага 1982 году на заводзе выпусьцілі мільярдны падшыпнік. У 1987 годзе выпусьцілі рэкордныя 55,5 млн падшыпнікаў.

У 1995 годзе стварылі ўчастак плястмасавых і гумава-тэхнічных вырабаў. 25 сьнежня 1995 году завод перайменавалі ў арэнднае прадпрыемства «Менскі падшыпнікавы завод» («МПЗ»). Таксама ў 1995 годзе сабралі 1-ы буйнагабарытны падшыпнік 3680 вагой 637 кг для «Крывароскага горна-ўзбагачальнага камбінату акісьленых рудаў» (Кіраваградзкая вобласьць, Украіна). На 1999 год «МПЗ» выпускаў шарыкавыя, ролікавыя і шарнірныя падшыпнікі, мэталарэзныя станкі і кантрольныя вымяральнікі. 10 лютага 2000 году прадпрыемства пераўтварылі ў адкрытае акцыянэрнае таварыства. У сакавіку 2000 году адчынілі заамежнае прадстаўніцтва ў Маскве (Расея). У 2013 годзе «МПЗ» увайшоў у склад холдынгу «Беларуская мэталюргічная кампанія», якім кіраваў «Беларускі мэталюргічны завод» (Жлобін, Гомельская вобласьць). У 2010—2013 гадах для зьмяншэньня выдаткаў газу і электраэнэргіі перааснасьцілі кавальска-нарыхтоўчае і тэрмічнае абсталяваньне заводу на 70 млн даляраў. У 2013 годзе пачаліся пастаўкі падшыпнікаў у Польшчу і Турэччыну. 4 чэрвеня 2015 году на беларуска-індыйскім форуме «МПЗ» заключыў дамову на пастаўку падшыпнікаў у Індыю на 1 млн даляраў. У жніўні 2015 году ў 1-м корпусе запусьцілі кольцараскатны ўчастак зь лічбавым праграмным кіраваньнем (ЛПК) і адпальвальным агрэгатам з поўначы Італіі (край Вэнэта). У 2016 годзе ўсталявалі 29 і асучасьнілі 16 прыбораў для вытворчасьці ролікасфэрычных падшыпнікаў. У выніку замены газавыя награвальныя печы абсталявалі аўтаматычнай загрузкай і выгрузкай. Укаранілі загартовачна-адпускныя агрэгаты і звышфінішаваньне кольцаў падшыпнікаў. 21 ліпеня 2017 году адчынілі аўтаматычную лінію загатовак кольцаў прамерам ад 22 да 60 см.

У 2018 годзе 77 % вырабаў паставілі за мяжу, пераважна ў Расею. На ліпень 2019 году прадпрыемства налічвала каля 1800 супрацоўнікаў. 28 сьнежня 2020 году ўвялі ў дзеяньне газанагравальную печ, што стала апошнім 41-м прыборам у мадэрнізацыі коштам 44 млн эўра зь 2010 году. 21 студзеня 2021 году «МПЗ» адгрузіў  ў Нямеччыну 4 падшыпнікі для шахтавых вэнтылятараў коштам 55 300 эўра.

### Кіраўнікі
* Георгі Кармілкін (20 красавіка 1949 — 1952)
* Пётар Яшчарыцын (1952—1962), акадэмік і доктар тэхнічных навук
* Іван Гаўрылаў (1962—1968)
* Аркадзь Высоцкі (1968—1988)
* Анатоль Зінкевіч (1988—1991)
* Анатоль Цыгалаў (1991—1994)
* Валер Пенза (1994—2004)
* Віктар Можджэр (2005 — 22 сьнежня 2009)
* Аляксандар Лабусаў (22 сьнежня 2009 — 2016)
* Мікалай Анціпаў (2016 — кастрычнік 2019)
* Анатоль Савянок (з кастрычніка 2019 году)

## Міжнародныя санкцыі
12 мая 2023 году Украіна ўвяла санкцыі супраць заводу.

27 студзеня 2025 году Канада таксама ўвяла санкцыі супраць заводу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Заказаць

Катэгорыя:Прадпрыемствы Менску
Катэгорыя:Машынабудаўнічыя прадпрыемствы
Катэгорыя:Заводзкі раён (Менск)
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1948 годзе