open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мора Сэрам

**Сэрам** () — міжастраўное мора ў Малайскага архіпэлагу, паміж астравамі Сэрам, Буру, Сула, Обі, Місаол (адносяцца да Малукскіх астравоў) і паўвостравам Чэндравасіх (Новая Гвінэя). 

Плошча 161 тыс. км², аб’ём вады 173 тыс. км³, сярэдняя глыбіня 1074 м, найбольшая — 5319 м грунт — пясчаністы глей. Ля берагоў шматлікія каралавыя рыфы. Сярэдняя гадавая тэмпэратура вады на паверхні 27-28 °С, Салёнасьць каля 34‰. Прылівы няправільныя паўсутачныя, велічыня іх ад 1,7 да 2,3 м.

Галоўныя парты: Вару (в. Сэрам), Факфак (в. Новая Гвінэя).

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Мора Сыбуян

**Сыбуян** () — міжастраўное мора Тагальскага архіпэлягу, паміж астравамі Пана, Таблас, Марындуке, Лусон і Масбатэ. Глыбіня да 1 700 м. У цэнтральнай частцы мора — востраў Сыбуян. Клімат трапічны; ападкаў да 3000 мм у год. Частыя тайфун. Тэмпэратура вады 23-28 ° С. Салёнасьць 32,0-32,5 ‰. Прылівы няправільныя паўсутачныя, велічыня іх больш за 2 м.

24 кастрычніка 1944 году ў моры адбылася буйная бітва паміж амэрыканскім і японскім флётамі — апошняе вялікая марская бітва Другой сусьветнай вайны на Ціхім акіяне, у якім былі знішчаны асноўныя сілы японскага флёту.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Саламонава мора

** Саламонава мора** () — міжастраўное мора Ціхага акіяна, якое знаходзіцца паміж Саламонавых астравоў, Новай Брытаніяй і Новай Гвінэяй. Плошча 755 тыс. км², сярэдняя глыбіня 2652 м. Сярэднегадавая тэмпэратура вады на паверхні болей за 27 °С, салёнасьць 34,5 ‰. У годзе 220 дзён з воблачнасьцю, два сэзоны дажджоў. Існуюць падводныя вульканы. Шматлікія каралавыя рыфы на поўдні.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Мора Сулавэсі

**Сулавэсі** (індан. Laut Sulawesi), **Цэлебэскае** мора — міжастраўное мора ў заходняй частцы Ціхага акіяна. Разьмешчана паміж астравамі Сулавэсі, Калімантан, Мінданао, Сангіхе і архіпэлягам Сулу. Плошча мора каля 453 тыс. км², глыбіня да 6220 м, тэмпэратура на працягу года 27-28 °С, Салёнасьць каля 34,5‰.

У архіпэлягу Сулу разьмешчана мноства каралавых рыфаў, а нізкія берагі Калімантана займаюць у асноўным мангравыя лясы.

Паверхневая плыні мора Сулавэсі фармуюцца пад дзеяньнем плыні Мінданао. Праз мора Сулавэсі вады Ціхага акіяна імкнуцца ў Індыйскі акіян.

Прылівы мора паўсутачныя, вышынёй больш за 3 м.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Мора Сулу

**Сулу** (, )&nbsp;— міжастраўное мора Ціхага акіяна.

Тэрыторыя мора Сулу даволі выразна абмежаваная астравамі: Тагальскім архіпэлягам з паўночнага ўсходу і ўсходу, доўгім востравам Палаван з паўночнага захаду, Калімантанам з паўднёвага захаду і архіпэлягам Сулу з паўднёвага ўсходу. Паміж астравамі пралівы, якія злучаюць мора Сулу зь іншымі, вузкія і неглыбокія. Максымальная глыбіня праліва Міндоаа, які злучае мора Сулу і Паўднёва-Кітайскім, усяго каля 450&nbsp;м, тады як максымальная глыбіня мора дасягае 5576&nbsp;м. Пралівы, якія злучаюць з марамі Сулавэсі і Мінданао яшчэ драбнейшыя.

Тэмпэратура паверхневых вод цэлы год высокая: вагаецца ад  узімку да  улетку. Салёнасьць вагаецца ў межах 33—34,5&nbsp;‰. Прылівы ў моры Сулу няправільныя паўсутачныя, велічынёй да 2—3&nbsp;м сярэднедзённая тэмпэратура паветра ў мора вагаецца ад  да . Ападкі выпадаюць з траўня да сьнежня.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Мора Саву

**Саву** — міжастраўное мора Ціхага акіяна паміж астравамі Флорэс, Сумба і Тымор Малайскага архіпэлягу. Плошча 35 тыс. км ², сярэдняя глыбіня 1683 м, найбольшая 3475 м. Тэмпэратура вады на паверхні ад 26 ° С у жніўні да 28 ° С у лютым, у дна каля 3 ° С. Салёнасьць каля 34‰. У цэнтральнай частцы — катлавіна Саву (больш за 3000 м).

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Паўднёва-Кітайскае мора

**Паўднёва-Кіта́йскае мо́ра** (, , , , ) — паўзамкнутае мора ля берагоў Паўднёва-Ўсходняй Азіі, паміж паўвостравам Індакітай, астравамі Калімантан, Палаван, Лусон і Тайвань. Уваходзіць у склад марскіх басэйнаў Аўстралія-Азіяцкага Міжземнага мора, паміж Ціхім і Індыйскім акіянамі. Плошча — 3 537 289 км², максымальная глыбіня — 5560 м, Тэмпэратура вады на паверхні ў лютым ад 20°С на поўначы да 27°С на поўдні, у жніўні дасягае 28—29°С па ўсёй плошчы. Салонасьць вады — 32—34‰. Улетку і ўвосень частыя тайфуны. Прылівы няправільныя, сутачныя і паўсуткавыя, да 4 м.

У 2016 годзе праз Паўднёва-Кітайскае мора было транспартавана грузаў на 3,4 трыльёнаў даляраў з 16 трыльёнаў даляраў агульнага сусьветнага марскога суднаходзтва. У гэтым раёне былі знойдзеныя радовішчы нафты і прыроднага газу. У 2010 годзе на заходне-цэнтральную частку Ціхага акіяна прыпадала 14% сусьветнага камэрцыйнага рыбацтва. Астравы Паўднёва-Кітайскага мора, якія разам фармуюць некалькі архіпэлягаў, перавожаная колькасьць зь іх уважаюцца незаселенымі. Гэтыя астравы, астраўкі, рыфы, водмелі, атолы і падводныя горы, якіх налічваюцца сотні, ёсьць прадметам сутыкненьня некалькіх краінаў. Спрэчкі наконт прыналежнасьці таксама адлюстроўваюцца ў разнастайнасьці назваў, якія выкарыстоўваюцца дзеля астравоў і самога мора.

## Геалёгія

Мора ляжыць над затопленым кантынэнтальным шэльфам. За часам нядаўніх ледавіковых пэрыядаў узровень сусьветнага мора быў на сотні мэтраў ніжэйшы, і Калімантан быў часткай азіяцкага мацерыка. Паўднёва-Кітайскае мора ўтварылася блізу 45 мільёнаў гадоў таму, а пашырэньне завяршылася расьцяжэньнем марскога дна блізу 30 мільёнаў гадоў таму. Гэты працэс распаўсюдзіўся на паўднёвы захад, у выніку чаго ўтварыўся V-падобны басэйн, які існуе дасюль. Пашырэньне спынілася блізу 17 мільёнаў гадоў таму.

Спрэчкі пра ролю тэктанічнай экструзіі ў фармаваньні басэйну працягваюцца. Францускі геоляг Поль Тапанье і ягоныя калегі сьцьвярджалі, што пры сутыкненьні Індыі з Азіяй сучасны Індакітай быў пасунуты на паўднёвы ўсход. Адносны зрух паміж Індакітаем і Кітаем прывёў да зьяўленьня Паўднёва-Кітайскага мора. Гэты пункт гледжаньня аспрэчваецца іншымі геолягамі, якія ня лічаць, што Індакітай значна зрушыўся адносна мацерыковай Азіі. Марскія геафізычныя дасьледаваньні ў Танкінскай затоцы, якія ладзіліся Пітэрам Кліфтам, выявілі, што разлом Чырвонай ракі быў актыўным і выклікаў утварэньне басэйну прынамсі 37 мільёнаў гадоў таму, што адпавядае ролі экструзіі ў фармаваньні мора. З моманту стварэньня Паўднёва-Кітайскае мора стала сховішчам вялікіх аб’ёмаў асадкавых пародаў, якія выносяцца сюды рэкамі Мэконг, Хангха і Чжуцзян. Некалькі з гэтых дэльтаў багатыя радовішчамі нафты і прыроднага газу.

## Крыніцы


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Тасманава мора

**Тасманава мора** () — водная прастора, якая падзяляе Аўстралію і Новую Зэляндыю, адлегласьць паміж якімі дасягае прыблізна 2000 кілямэтраў. Максымальная глыбіня ў паніжэньні — Усходне-Аўстралійскай катлавіне, складае прыкладна 5200 мэтраў. Тасманава мора разьмешчана ў паўднёва-заходняй часткі Ціхага акіяна. Мора носіць імя галяндзкага мараплаўца Абэля Тасмана, першага эўрапейца, які дасягнуў Тасманіі і Новай Зэляндыі. Пасьля ангельскі мараплавец Джэймз Кук больш падрабязна дасьледаваў Тасманава мора ў 1770-х гадах у часе сваёй першай кругасьветнай экспэдыцыі.

*
Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Усходне-Кітайскае мора

**Усхо́дне-Кіта́йскае мо́ра** — паўзамкнутае мора Ціхага акіяна паміж узьбярэжжам Усходняй Азіі (Кітай) і астравамі Рукю і Кюсю (Японія).

Плошча — 836 тыс. км².

Найбольшая глыбіня — 2719 м.

Сярэдняя тэмпэратура вады ў лютым ад 7 да 16&nbsp;°C, у жніўні 27-28&nbsp;°C.

Салёнасьць вады 30-34,5‰, ля вусьцяў рэк — 5-10‰.

Прылівы паўсутачныя (да 7,5 м).

Найбуйнейшая рака, якая ўпадае ва Ўсходне-Кітайскае мора — Янцзы.

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Мора Фіджы

**Фіджы** () — міжастраўное мора на паўднёвым захадзе Ціхага акіяна.

На поўначы абмежаваны астравамі Фіджы, на ўсходзе — астравамі Кермадэк, на поўдні — Новай Зэляндыі і Тасманавым морам, на захадзе — Каралавым морам. Плошча 3177 тыс. км². Названа морам ўмоўна, па наяўнасьці ў гэтым раёне глыбокай катлавіны; сярэдняя глыбіня 2741 м, найбольшая 7633 м. Тэмпэратура паверхневай вады ад 18—23 °С на паўднёвым усходзе да 25—28 °С на поўначы. Салёнасьць 34,9—35,5‰. Рэльеф дна складаны, падводныя хрыбты і вульканы. Прылівы паўсутачныя 1,5—3,0 м. Галоўны порт — Сува (Фіджы).

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Аляксандрава

Назву **Алякса́ндрава** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Аляксандрава — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Аляксандрава — былая вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Александрова
* Александроў
* Александроўская
* Александроўскі
* Александрына
* Александрыя
* Аляксандар
* Аляксандравічы
* Аляксандраў
* Аляксандраўка
* Аляксандраўшчына
* Аляксандрын
* Аляксандрына
Аляксандрава (Менская вобласьць)

**Алякса́ндрава** — былая вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Мачулішчанскага пасялковага савету.

## Гісторыя
29 верасьня 2006 году вёска перададзеная зь Сеніцкага сельсавету ў Мачулішчанскі пасялковы савет.

21 сьнежня 2012 году вёска ліквідаваная. 28 траўня 2013 году яе тэрыторыя далучаная да мястэчка Мачулішчы.

## Насельніцтва
* 2009 год (перапіс) — 89 чалавек
* 1999 год (перапіс) — 26 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Менскага раёну
Атоліна

**Ато́ліна** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на скрыжаваньні дарогі  з . Уваходзіць у Сеніцкі сельсавет. Недалёка ад вёскі працякае рака Пціч.

## Насельніцтва
* 1999 год (перапіс) — 1012 чалавек
* 2009 год (перапіс) — 1517 чалавек

## Галерэя

Файл:AtolinaSazalka.jpg|Сажалка
Файл:AtolinaKrynica.jpg|Крыніца


## Крыніцы

Катэгорыя:Сеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Каханаўшчына

**Каха́наўшчына** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Уваходзіць у Сеніцкі сельсавет. Вёска месьціцца каля ракі Пціч.

## Насельніцтва
* 1999 год (перапіс) — 142 чалавекі
* 2009 год (перапіс) — 128 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Сеніца

**Се́ніца** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Цэнтар Сеніцкага сельсавету. Вёска месьціцца на беразе невялікага вадасховішча на рацэ Сеніца.

## Насельніцтва
* 1999 год (перапіс) — 2035 чалавек
* 2009 год (перапіс) — 2242 чалавекі
* 2011 год — 6424 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Скарынічы (пасёлак)

**Скары́нічы** — пасёлак у Менскім раёне Менскай вобласьці, на дарозе . Уваходзіць у Сеніцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 262 чалавекі
* 1999 год — 135 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Бабавозаўшчына

**Бабавозаўшчына** (з 1964 году — *Ураджа́йная*) — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на шашы . Уваходзіць у Сеніцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 316 чалавек
* 2010 год — 336 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Калядзічы (Менская вобласьць)

**Каля́дзічы** — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці, на рагу шашы  і МКАД (). Уваходзіць у Сеніцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год (перапіс) — 390 чалавек
* 2010 год (перапіс) — 463 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Сеніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Менскага раёну
Дзяржаўны пераварот

**Дзяржа́ўны пераваро́т** — раптоўнае, незаконнае зьвяржэньне ўраду дзеля замены яго складу. Складаецца з пранікненьня ў склад часткі дзяржаўных установаў, што затым выкарыстоўваецца для пазбаўленьня ўраду кіраваньня астатняй часткай яго ўстановаў. Стаецца пасьпяховым, калі дзейны ўрад ня ў стане прадухіліць староньняга прысваеньня ўлады. Няздольнасьць жа засяродзіць прысвоеную ўладу можа прывесьці да грамадзянскай вайны.

Апошнія перавароты ў суседніх зь Беларусьсю краінах:
* 1926 — Летува: Антанас Сьмятона
* 1934 — Латвія: Карліс Улманіс
* 1981 — Польшча: Войцех Ярузэльскі
* 1991, 19 жніўня — Расея: Генадзь Янаеў зрынуў Міхаіла Гарбачова на 2 дні


Катэгорыя:Палітычныя тэрміны
Canon EOS 350D

**Canon EOS 350D Digital** (**Canon EOS Digital Rebel XT** на паўночнаамэрыканскім рынку і **Canon EOS Kiss Digital N** у Японіі) — люстэркавы лічбавы фотаапарат сэрыі EOS кампаніі Canon. Прызначаны для непрафэсійных фатографаў і аматараў. Гэта палепшаная мадэль Canon EOS 300D. Наступнай мадэльлю стала Canon EOS 400D.

## Апісаньне

Canon EOS 350D гэта аднааб’ектыўны лічбавы люстэркавы фотаапарат (SLR) са сьветаадчувальнай КМАП-матрыцай (CMOS) з разрозьненьнем 8 млн піксэлаў.

Відашукальнік фотаапарата ўяўляе сабою пенталюстэрка на ўзроўні вока. Поле зроку відашукальніка складае 95 %, павелічэньне — 0,8х.

Для апрацоўкі выкарыстоўваецца працэсар Digic II.

## Сумяшчальнасьць
Камэра сумяшчальная з аб’ектывамі EF/EF-S, а таксама з фотаўспышкамі Canon Speedlite EX (якія падтрымліваюць замер экспазыцыі E-TTL II).

## Убудаванае праграмнае забесьпячэньне
Апошняй вэрсіяй праграмнага забесьпячэньня () зьяўляецца вэрсія 1.0.3 ад 27 кастрычніка 2005 году.

### Выпраўленьне ў вэрсіі 1.0.3
* Падвышэньне надзейнасьці сувязі зь некаторымі CF-карткамі.
* Выпраўлена немагчымасьць рабіць кадар з ПДУ RC-1.
* Выпраўлена памылка пры якой камэра працягвае пракручваць праз рэпрадуктаваны малюнак.

### Выпраўленьне ў вэрсіі 1.0.2
* Выпраўлена недатрымка пры выкарыстаньні некаторых лінзаў.
* Выпраўлены збой пры якім функцыя аўтаматычнага выключэньня сілкаваньня не працуе, калі аўтаматычнае выключэньне выстаўлена на больш чым 2 хвіліны.
* Выпраўлены некарэктны балянс белага пры выкарыстаньні зьнешняй успышкі.

## Дадатковыя зьвесткі
Апарат Canon 350D першы аматарскі лічбавы апарат з дапамогаю якога ўпершыню назіралася камэта. 15 сакавіка 2007 году аўстраліец Тэры Лаўджой () здолеў сфатаграфаваць камэту C/2007 E2, пазьней названую яго прозьвішчам *Lovejoy*.

## Крыніцы

## Вонкавыя спаслыкі

* Апісаньне мадэль на сайце вытворцы
* Тэхнічныя дадзеныя камэры
* Агляд-параўнаньне з EOS 300D на iXBT

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:Фотаапараты Canon
Катэгорыя:Лічбавыя фотакамэры
Яванскае мора

**Ява́нскае мо́ра** — міжастраўное мора Ціхага акіяна, разьмешчанае паміж астравамі Барнэо, Сулавэсі, Суматра і Ява. Плошча мора 310 тысяч км², глыбіня сягае 30—80 м. Яванскае мора сфармавалася ў канцы апошняга ледавіковага пэрыяду. Пратока Карымата на паўночным захадзе злучае яго з Паўднёва-Кітайскім морам. Хоць мора звычайна ўважаецца часткай заходняй часткі Ціхага акіяна, Яванскае мора на поўдні Зондзкай пратокай злучаецца з Індыйскім акіянам.

Больш за 3 тысячы марскіх відаў. Рыбалоўства.

## Крыніцы

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Мора Хальмахэра

**Мора Хальмахэра** — міжастраўное мора Ціхага акіяна, паміж пралівамі Хальмахэра, Обі і паўвостравам Чэндравасіх (Новая Гвінэя). Плошча 75 тыс. км ², сярэдняя глыбіня 747 м, найбольшая 2072 м. Тэмпэратура паверхневых вод ад 25,7 ° С у жніўні да 28,6 ° С у траўні. Салёнасьць 34-34,6‰. Галоўны порт Саронг (а. Новая Гвінэя).

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Мора Флорэс

**Флорэс** () — міжвостраўнае мора Ціхага акіяна, паміж паўднёвым ускрайкам вострава Сулавэсі на поўначы, астравамі Кабіа Сумбава і Флорэс на поўдні. Плошча 115 тыс. км ². Сярэдняя глыбіня 1522 м, максымальная 5234 м. Тэмпэратура паверхневых вод ад 26 ° С (жнівень, верасень) да 28,8 ° С (лістапад). Салёнасьць 32,0-34,6‰, у сезон дажджоў 32-33‰, тэмпэратура прыдонных вод 3,5 ° С. Паверхневая плыні маюць паўднёвы ці заходні кірунак. Донныя адклады — пераважна вульканічныя і глабыгерыновы глей. Прылівы няправільныя паўсутачныя, іх велічыня да 2,3 м. На захадзе мора — падводнае плято з каралавымі рыфамі, глыбокаводная цэнтральная западзіна Флорэс. Сэйсьмічна актыўны раён. На в. Сангеанг (паблізу паўночна-ўсходняга берага а. Сумбава) знаходзіцца вулькан Апі-Слаў, адзін з актыўных дзейных вульканаў у Інданэзіі, вышынёй 1949 м.

Разьвіта рыбалоўства. Парты: Бантайн (в. Сулавэсі), Сумбава (В. Сумбава).

Катэгорыя:Моры Ціхага акіяна
Гавайскія астравы

**Гавайскія астравы** — архіпэляг з 24 вульканічных і каралавых астравоў у Ціхім акіяне. Гаваі знаходзяцца за 3000 км ад бліжэйшага кантынэнту, што робіць іх найбольш ізаляваным архіпэлягам Зямлі.

Палітычна Гаваі зьяўляюцца 50-м штатам ЗША Гаваі, за выключэньнем атолу Мідуэй.

Гавайскія астравы маюць вялікае транспартнае значэньне. Яны раскіданыя па даўжыні на 3800 км. Галоўны востраў Гаваі, даў назву архіпэлягу. Тут знаходзіца вулькан Мауна-Кеа (Белыя горы), які зьяўляецца найвышэйшым пунктам астравоў (4205 мэтраў). Другім паводле вышыні пунктам Гаваяў зьяўляецца гара Мауна-Лоа.

Гавайскія астравы адно з найбольш наведвальных турыстычных месцаў на Зямлі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Архіпэлягі
Катэгорыя:Астравы Ціхага акіяна
Дзівосная гісторыя Пэтэра Шлеміля

«**Дзівосная гісторыя Пэтэра Шлеміля**» () — казачная аповесьць нямецкага пісьменьніка-рамантыка Адэльбэрта фон Шаміса, напісаная ў 1814 годзе. 

Сюжэт апавядае гісторыю Пэтэра Шлеміля, які прадаў свой цень за бяздонны кашалёк, аднак быў адрынуты людзьмі і любаю дзяўчынай. Рэшту свайго жыцьця герой праводзіць вандруючы па сьвеце ў навуковых вышуках.

## Тэмы
Як адзначае літаратуразнавец Эдуард Садаўнічы:

Таксама дасьледнік зьвяртае ўвагу на тое, што ўжытая мэтафара мае больш шырокі — эпістэмалягічны — сэнс: 

## Крыніцы

Катэгорыя:Творы нямецкай літаратуры
Катэгорыя:Кнігі 1814 году
Джо Кокер

**Джо́ Ко́кер** (; поўнае імя **Джо́н Ро́бэрт Ко́кер**, ; 20 траўня 1944, Шэфілд, Ангельшчына — 22 сьнежня 2014) — ангельскі блюз і блюз-рок сьпявак, папулярны з 1960-х гадоў.

Ягонай візытнай карткай зьяўляецца нізкі хрыплы барытон. Славутыя ўзоры ягонага рэпэртуару — «My Father’s Son», «Unchain My Heart», «You Can Leave Your Hat On», «Now That The Magic Has Gone», «N`oubliez jamais». Кавалер Ордэна Брытанскай імпэрыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Брытанскія сьпевакі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Брытанскай Імпэрыі
Шэнген

**Шэнге́н** (, , ) — вёска на паўднёвым усходзе Люксэмбургу, на трайным стыку паміж Францыяй і Нямеччынай, частка аднайменнай камуны. Насельніцтва складае каля 500 чалавек у вёсцы й 1 581 чалавек у камуне. Вядомасьць набыла дзякуючы падпісанаму тут у 1985 годзе пагадненьню.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гарады Люксэмбургу
Давыдаўскі сельсавет

Назву **Давы́даўскі сельсавет** маюць:

* Давыдаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці
* Давыдаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Шацілавіцкага раёну Гомельскай вобласьці
Скаген

**Скаген** () — найпаўночны горад Даніі й найпаўночны пункт паўвострава Ютляндыя. Насельніцтва 8 515 чалавек (2011). Вядомы сваімі дзюнамі. Напрыканцы XIX стагодзьдзя становіцца папулярным месцам сустрэчаў скандынаўскіх мастакоў, якіх вабілі мясцовыя краявіды.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.
* Skagen Guide — a guide to the Skagen area

Катэгорыя:Гарады Даніі
Давыдаўскі сельсавет (Гомельскі раён)

**Давы́даўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйным цэнтрам была вёска Давыдаўка.

## Гісторыя
17 траўня 2007 году вёска Давыдаўка ўвайшла ў склад гораду Гомелю. 21 чэрвеня 2007 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў, населеныя пункты Асаўцы, Сасноўка, Уза перададзеныя ў склад Бабовіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гомельскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2007 годзе
Псой Караленка

**Псой Карале́нка** (сапраўднае імя — **Па́вал Эдуа́рдавіч Ліо́н**; , Масква) — аўтар і выканаўца песень, пэрфармансіст, філёляг (кандыдат філялягічных навук), журналіст.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве

Катэгорыя:Артыстычныя псэўданімы
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Расейскія сьпевакі і сьпявачкі
Джордж Клуні

**Джордж Тымаці Клуні** (); нарадзіўся 6 траўня 1961 году, Лексынгтан, Кентукі, ЗША) — амэрыканскі актор, рэжысэр, прадусар і сцэнарыст. Пляменьнік сьпявачкі Розмары Клуні. У вялікае кіно трапіў дзякуючы сэрыялу *«[[Неадкладная дапамога]]»*, за які атрымаў дзьве намінацыі «Эмі» прайм-тайм, і кінафільму *«[[Ад сутоньня да сьвітаньня]]»*, за які атрымаў прэмію MTV у 1996 годзе. Таксама адной з раньнішняй рольлю стала роля ў крымінальнай камэдыі *«[[З поля зроку]]»* (1998), у якой актор упершыню папрацаваў з рэжысэрам Стывэнам Содэрбэргам, зь якім далей Клуні часьцяком супрацоўнічаў. У 1999 годзе актор выканаў галоўную ролю ў фільме *«[[Тры каралі (фільм, 1999)|Тры каралі]]»*, добра прынятай ваеннай сатыры, якая апісвае падзеі за часам вайны ў Пэрсыдзкім заліве. Ляўрэат прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога пляну (2005) і прэміі «Залаты Глёбус». У 2001 годзе Клуні стаў супэрзоркай пасьля таго, як пабачыла сьвет ягоны самы камэрцыйна пасьпяховы фільм *«[[Адзінаццаць сяброў Оўшэна]]»*, першага з трылёгіі з Клуні ў галоўнай ролі. Праз год актор дэбютаваў у якасьці рэжысэра зь біяграфічнай шпіёнскай камэдыяй *«[[Споведзь небясьпечнага чалавека]]»*. Пасьля Клуні яшчэ неаднаразова выступаў рэжысэрам у шэрагу фільмаў, як то *«[[Сьцеражыся, Цэзар]]»* (2011).

Клуні быў уключаны ў штогадовы сьпіс Time 100, які вызначае найбольш уплывовых людзей у сьвеце, з 2006 па 2009 гады. Ён таксама вядомы сваім палітычным і эканамічным актывізмам, і з 31 студзеня 2008 году служыць адным з амбасадараў міру ААН.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Прадусары ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сатурн»
Т-54

**Т-54** — савецкі сярэдні танк. Прыняты на ўзбраеньне войска Савецкага Зьвязу ў 1946 годзе, сэрыйна выпускаўся, увесь час мадэрнізуючыся, з 1947 году. З 1958 году выпускалася яго мадыфікацыя пад назвай Т-55, прыстасаваная да баявых дзеяньняў ва ўмовах ужываньня ядзернай зброі. У 1962—1967 гадах ён галоўным чынам быў зьменены ў вытворчасьці танкам Т-62, створаным на яго базе, але на некаторых заводах яго выпуск працягваўся да 1979 году. Таксама ў шэрагу краін выпускаўся сам Т-54/55, або яго мадэрнізаваныя ці прыстасаваныя да мясцовых умоваў варыянты. Усяго, з улікам танкаў, якія вырабляліся ў іншых краінах, было выпушчана да 100 000 танкаў Т-54/55, што зрабіла яго самым шматлікім танкам у гісторыі.

Т-54 экспартаваўся і быў на ўзбраеньні ў шматлікіх краінах, выкарыстоўваўся ў большасьці праваенных лякальных канфліктаў. Танк стаў вядомы сваёй высокай надзейнасьцю і прастатой. На працягу ўсёй Аўганскай вайны асноўным танкам у танкавых падразьдзяленьнях Кантэнгэнту Савецкіх войскаў былі Т-55 і Т-62. Нягледзячы на наяўнасьць у дастатковай колькасьці больш сучасных і магутных танкаў на той час і сталую мадэрнізацыю лёгкай бронетэхнікі ў мотастралковых і паветрана-дэсантных падразьдзяленьнях, яго танкавы парк заставаўся бязь зьменаў усе 9 гадоў вайны, што было абумоўлена адсутнасьцю сучасных танкаў у частках Савецкага Войска на паўднёвых межах СССР і абмежаваным лікам процітанкавых сродкаў у маджахедаў.

Сярэдні танк Т-54 быў створаны ў Ніжнім Тагіле канструктарскім бюро пад кіраўніцтвам А. А. Марозава ў 1946 годзе і падчас распрацоўкі меў пазначэньне «Аб’ект 137». На ўзбраеньне прыняты ў 1950 годзе. Сэрыйная вытворчасць была арганізавана ў Харкаве, Ніжнім Тагіле і Омску. Падчас вытворчасьці праводзілася мадэрнізацыя танка бязь зьмены яго маркі.

Танк распрацаваны па клясычнай схеме кампаноўкі з традыцыйным разьмяшчэньнем экіпажа ў вежы: зьлева ад гарматы знаходзіліся камандзір танка і наводчык, справа — зараджалы. Папярочнае разьмяшчэньне рухавіка ў кармавой частцы корпуса дазволіла за кошт скарачэньня даўжыні маторна-трансьмісійнага аддзяленьня павялічыць памеры баявога аддзяленьня і ўпершыню ўсталяваць на сярэднім танку 100-мм гармату.

У адрозьненьне ад папярэдніх танкаў пры мантажы гармату заводзілася дульным зрэзам наперад у амбразуру вежы, нахіленай у бок насавой часткі корпуса, таму амбразура мела невялікую шырыню (400 мм). Гэта паляпшала абароненасьць лабавай часткі вежы, аднак некалькі ўскладняла замену гарматы ў вайсковых умовах.

Дзякуючы прынятай схеме агульнай кампаноўкі вежу атрымалася пададвінуць у бок кармы танка і разьмясьціць на падбашанным лісьце корпуса люк мэханіка-кіроўцы. Гэта дало магчымасьць значна ўзмацніць супрацьснарадную ўстойлівасць насавой часткі корпуса за кошт адсутнасьці люка ў верхнім лэбавым лісьце, таўшчыня якога была павялічана да 120 мм пры вугле нахілу 60 адсоткаў. У той жа час зрушэньне люка мэханіка-кіроўцы налева ад падоўжнай восі корпуса запатрабавала ад кіроўцаў вызначаных навыкаў кіраваньня пры пераадоленьні абмежаваных праходаў.

## Вонкавыя спасылкі

* Аrmy.lv

Катэгорыя:Сярэднія танкі
Ўільям Окам

**Ўільям О́кам** (; каля 1288, Окам — 1347 або 1348, Мюнхэн) — ангельскі філёзаф, францысканскі манах з Окаму, маленькай вёскі ў графстве Сурэй у Паўднёвай Ангельшчыне.

Окам напісаў шэраг багаслоўскіх і філязофскіх працаў па лёгіцы і па фізыцы Арыстотэля. Завяршыў распачатую яшчэ ягоным папярэднікамі крытыку філязофскіх доказаў існаваньня Бога, абвесьціўшы , што быцьцё Бога — прадмет рэлігійнай веры, а ня філязофіі, якая абапіраецца на доказы.

Паводле Окама, толькі пачуцьцёвыя, наглядныя веды (званыя інтуіцыяй) могуць засьведчыць існаваньне чаго б там ні было і толькі адно яно тычыцца фактаў. Вучэньне пра ролю пачуцьцёвай інтуіцыі і вопыту ў пазнаньні зьвязана ў Окама з двума іншымі важнымі палажэньнямі ягонай тэорыі пазнаньня: патрабаваньнем прастаты тлумачэньня (прынцып эканоміі, Лязо Окама) і тэза пра тое, што рэальна існуе толькі нешта адзінкавае.

На гэтых прынцыпах Окам будуе сваю тэорыю навукі. Навука паводле ягонага гледжаньня падзяляцца на рэальную і рацыянальную. Рэальныя навукі разглядаюць панятак з пункту гледжаньня іхных адносінаў да рэчаў, рацыянальныя — з пункту гледжаньня іхных адносінаў да іншых паняткаў, а не да рэчаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сяреднявечная лёгіка й філязофія
* Ўільям Окам. Stanford Encyclopedia of Philosophy
* Ўільям Окам. Internet Encyclopedia of Philosophy

Катэгорыя:Схалясты
Катэгорыя:Лёгікі
Катэгорыя:Хрысьціянскія філёзафы
Катэгорыя:Сярэднявечныя навукоўцы
Катэгорыя:Брытанскія філёзафы
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў 1340-я гады
У Кантакце

**«УКантакце»** () або **«ВК»** (міжнародная назва **VK**)— расейская сацыяльная сетка, заснаваная ў 2006 г. Паўлам Дуравым. Першапачаткова прызначалася для студэнтаў і выпускнікоў ВНУ, пазьней — для сувязі з блізкімі.

## Мінуўшчына
Са студзеня 2009 году «ВК» наведвала больш людзей, чым галоўнага канкурэнта ў Расеі — «Одноклассники». У студзені колькасьць наведнікаў зь Беларусі перавысіла мільён, зь іх 110 тыс. ва ўзросьце звыш 25 гадоў. У лютым налічвала 10 млн карыстальнікаў, 2 млн зь якіх былі зь Беларусі. У ліпені 2010 г. мела 80 млн карыстальнікаў і была найбольш наведванай у Беларусі. У лютым 2011 году штодзённая аўдыторыя сацыяльнай сеткі перавысіла 23 мільёны чалавек. На 2011 г. найбуйнейшая ў Рунэце сацыяльная сетка, трэці паводле папулярнасьці сайт ва Ўкраіне і ў Казахстане, чацьверты — у Беларусі, 42-і — у сьвеце. На 1 сьнежня 2012 г. сетка налічвала звыш 190 млн. улічаных карыстальнікаў, рэкляма падавалася толькі ў расейска- і ўкраінскамоўным выглядзе сайту. У студзені 2014 году аўтар «У Кантакце» Павал Дураў прадаў сваю долю ў кампаніі, а у красавіку 2014 году падаў заяву на звальненьне з пасады Генэральнага дырэктара. 1 красавіка 2016 году зьмяніўся дызайн «У Кантакце». У 2017 годзе «У Кантакце» заблякаваны ва Ўкраіне.

## Рэйтынг у Беларусі
У Кантакце займае трэцяе месца паводле папулярнасьці ў Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мабільная бачына

Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Катэгорыя:Рунэт
Катэгорыя:Расейскія вэб-сайты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Лязо Окама

«**Лязо О́кама**» — мэтадалягічны прынцып, які атрымаў сваю назву ад імя ангельскага манаха-францысканца, філёзафа-наміналіста Ўільяма Окама (каля 1285—1349). У спрошчаным выглядзе ён сьцьвярджае: «*Ня варта множыць існае безь неабходнасьці*» (або «*Ня варта прывабліваць новыя існасьці безь вялікае на тое неабходнасьці*»). Гэты прынцып фармуе базіс мэтадалягічнага рэдукцыянізму, які таксама называецца *прынцыпам ашчаднасьці*, або *законам эканоміі*.

## Літаратура
* Логіка выказванняў: вучэбны дапаможнік / Гарбузаў, Віктар Мікалаевіч; Немец, Уладзімер Сьцяпанавіч; ГрДУ імя Я. Купалы. — Гродна: ГрДУ, 1997. — 44 с.
* Матэматыка: вучэб.-мэтад. дапам. У 2 ч. Ч. 1 — 2-е выд., перапрац. / Баранцэвіч, Канстанцін Зянонавіч; Пакала, Аляксандар Анатольевіч. — Мн., БДПУ, 2005. — 176 с.
* Матэматыка: вучэб.-мэтад. дапам. У 2 ч. Ч. 1. / Баранцэвіч, Канстанцін Зянонавіч; Пакала, Аляксандар Анатольевіч. — Мн., 1996.
* Кантрольная праца па матэматыцы / Баранцэвіч, Канстанцін Зянонавіч; Пакала, Аляксандар Анатольевіч. — Мн., 1993.
* Геаметрыя 7 — 11. / Пагарэлаў А. — Мн., 1991.
* Задачнік-практыкум па матэматыцы / Пакала А. А. — Мн., 1994.
* Асновы пачатковага курса матэматыкі / Стойлава Л. П., Пышкала А. М.— Мн., 1990.

Катэгорыя:Сярэднявечная філязофія
Катэгорыя:Эпістэмалёгія
Катэгорыя:Філязофія навукі
Катэгорыя:Эўрыстыка
Катэгорыя:Навуковы скептыцызм
Катэгорыя:Лёгіка
Мастацкі музэй Сан-Паўлу

**Мастацкі музей Сан-Паўлу** () — вядомы музэй мастацтва ў Сан-Паўлу, Бразылія. Адзін з найбольш наведвальных у Лацінскай Амэрыцы.

Заснаваны ў 1947 годзе прадпрымальнікам Асісам Шатабрыянам. Налічвае каля 10 000 квадратных мэтраў. У 2009 годзе колькасьць наведвальнікаў склала 679 019 чалавек. Гэта адзін з самых наведвальных музэяў сьвету.

У агульнай колькасьці ў музэі было выстаўлена каля 8 000 твораў мастацтва. 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сан-Паўлу
Катэгорыя:Музэі

Катэгорыя:Музэі, заснаваныя ў 1947 годзе
Катэгорыя:Музэі Бразыліі
Натальля Радзіна

**Натальля Радзіна** — беларуская журналістка, рэдактар сайту «Хартыя’97».

Нарадзілася 3 траўня 1979 году ў Кобрыні. Бацька вайсковец. З 1996 г. пражывала ў Менску. Ад 1997 г. пачала працаваць у незалежных газэтах, у тым ліку ў газэтах «Навіны», «Народная Воля» і «Наша Свабода». У 2001 годзе скончыла факультэт журналістыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

19 сьнежня 2010 г. Радзіна была зьбітая й арыштаваная ў ходзе разгона АМАПам дэманстрацыі апазыцыі. Яе абвінавацілі ў арганізацыі і ўдзеле ў масавых беспарадках. 29 студзеня 2011 году Радзіна была вызваленая пад падпіску аб нявыезьдзе і накіраваная ў Кобрын, па месцы рэгістрацыі.

30 сакавіка 2011 г. Радзіна выехала з Кобрына на допыт у Менск, але замест гэтага зьбегла зь Беларусі. Чатыры месяцы яна правяла ў Расеі, пасьля чаго ў жніўні 2011 г. зьехала ў Літоўскую Рэспубліку, дзе папрасіла палітычнага прытулку.

Узнагароджаная  ад Камітэту па абароне журналістаў (2011) і Мэдалём да стагодзьдзя БНР (2018).

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія журналісткі
Катэгорыя:Фігуранты справы аб масавых беспарадках 19 сьнежня 2010 году
Катэгорыя:Узнагароджаныя Мэдалём да стагодзьдзя БНР
Катэгорыя:Ляўрэаты Міжнароднай прэміі за свабоду прэсы
Стэтаскоп

**Стэтаскоп** (стар.-грэц. Στηθοσκόπιο, з στῆθος «грудзі» + σκοπή «агляд») — прылада для выслухваньня шумоў нутраных органаў: лёгкіх, бронхаў, сэрца, судзінаў, кішачніка і інш. Уяўляе сабой трубку ў выглядзе тонкага пустога цыліндру з увагнутай ракавінай для вуха.

## Гісторыя
 
Стэтаскоп вынайдзены ў 1816 г. заснавальнікам дыягнастычнага мэтаду аўскультацыі Рэнэ Ляэнэкам, францускім леарам, заснавальнікам навуковай дыягностыкі (галоўная праца: «De l’auscultation mediate», 1819).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мэдыцынскае абсталяваньне
Стэрэаскоп

**Стэрэаскоп** — аптычная бінакулярная прылада для прагляду «аб’ёмных» фатаздымкаў.

Прынцып работы прылады заснаваны на тым, што калі сфатаграфаваць якую-небудзь сцэну з двух пунктаў, разьмешчаных на пэўнай адлегласьці адзін ад аднаго (прыкладная адлегласьць паміж вачыма чалавека), а затым разьмясьціць атрыманую пару здымкаў (так званая стэрэапара) такім чынам, каб адно вока бачыла толькі адзін здымак, а іншае вока — другі, то чалавек убачыць «аб’ёмны» малюнак.

У склад стэрэаскопа можа ўваходзіць параляксамэтар.

Катэгорыя:Оптыка
Эрэсунд

**Эрэсунд** (, , састарэлае **Зунд**, ) — праліў у Балтыйскім моры паміж швэдзкім Сконэ й данскім востравам Зэляндыя. Разам з пралівамі Катэгат і Скагэрак злучае Балтыйскае мора з Паўночным. З 2000 году два найбуйнейшыя гарады, якія разьмешчаны на яго берагах — Капэнгаген і Мальмё — злучаны Эрэсундзкім мастом.

Катэгорыя:Эрэсунд
Катэгорыя:Балтыйскае мора
Гэльсынгборг

**Гэльсынгборг** () — горад на поўдні Швэцыі, у лэне Сконэ, у аднайменным ляндскапе, цэнтар аднайменнай камуны. Насельніцтва на 2015 год — 104 250 чалавек.

## Назва
Назва гораду паходзіць ад словаў «helsing» — частка шыі, а ў дадзеным выпадку — найвузейшае месца праліву Эрэсунду, і «borg» — замак.

## Гісторыя

Гэльсынгборг — адзін з найстаражытнейшых гарадоў Скандынавіі, лічыцца што забудова ў форме невялікай фартэцыі існавала тут ужо ў X стагодзьдзі.

Адам Брэмэнскі ўзгадвае горад у 1070-х гадах, а 21 траўня 1085 году Гэльсынгборг згадваецца ў лісьце дацкага караля Кнута Сьвятога — гэтая дата й зьяўляецца афіцыйнаю датай заснаваньня гораду. У XII стагодзьдзі тут пабудавалі значна мацнейшы замак, горад пачаў расьці й у XIV стагодзьдзі Гэльсынгборг становіцца адным з найбуйнейшых гарадоў Даніі. У 1332 годзе горад разам з усім Сконэ й Блекінге набыў швэдзкі кароль Магнус Эрыксан, аднак ужо ў 1360 годзе дацкі кароль Вальдэмар Атэрдаг зноў адваяваў гэтыя землі. У XV—XVI стагодзьдзях значнасьць Гэльсынгборгу паменшылася са зьяўленьнем на супрацьлеглым беразе Эрэсунду замка Кронбарг у горадзе Гэльсынгёр. У 1658 годзе Гэльсынгборг пераходзіць Швэцыі й у наступныя паўстагодзьдзі пабачыў шмат войнаў: у прыватнасьці, у 1710 годзе, у часе Вялікай Паўночнай вайны тут швэдзкая армія Магнуса Стэнбока перамагла датчанаў.

У XIX стагодзьдзі горад паступова пачынае расьці. У 1892 годзе Гэльсынгборг і Гэльсынгёр былі злучаныя паромам, прычым гэты транспарт злучае два гарады й дасёньня. У 1921 годзе ў Гэльсынгборгу адчыніў свае дзьверы першы ў Швэцыі гарадзкі тэатар, які, дарэчы, у 1944 годзе ўзначальваў Інгмар Бэргман. 15 верасьня 1973 годзе ў мясцовым шпіталі памёр кароль Густаў VI Адольф.

## Славутасьці

* Вежа «Чэрнан» (літаральна «ядро») — пабудаваная ў 1310-х гадах.
* Царква Сьвятой Марыі (XII ст.)
* Фахвэркавы Дом Якаба Гансэна (1641)
* Ратуша (1887)
* Гарадзкія ўмацаваньні з Тэраснымі сходамі
* Помнік Магнусу Стэнбоку

## Вонкавыя спасылкі
Аміляпэктын

**Аміляпэктын** (ад  — «крухмал»,  — зацьвярдзелы) — адзін з асноўных поліцукрыдаў крухмалу, які складаецца з разгалінаваных ланцужкоў малекул глюкозы, монацукрыдныя рэшткі зьвязаныя α (1 → 4) і α (1 → 6) гліказіднымі сувязямі.

## Уласьцівасьці
Малекулярная маса дасягае 1 000 000. Зь ёдам дае чырвона-фіялетавую афарбоўку. Амаль не растваральны ў халоднай вадзе, у гарачай вадзе ўтварае студзяністую частку клейстара.

## Знаходжаньне ў прыродзе
Доля аміляпэктыну ў бульбяным, кукурузным, рысавым крухмале — 76-81%.

## Крыніцы

Катэгорыя:Крухмал
Пэктынавыя рэчывы

**Пэктынавыя рэчывы** або **пэктыны** (ад  — зацьвярдзелы, зьмерзлы) — поліцукрыды, утвораныя рэшткамі галоўным чынам галяктуронавай кісьлі. Прысутнічаюць ва ўсіх вышэйшых расьлінах, асабліва шмат у садавіне і ў некаторых водарасьцях. Пэктыны, зьяўляючыся структурным элемэнтам расьлінных тканак, спрыяюць падтрыманьню ў іх тургора, павялічваюць засухаўстойлівасьць расьлінаў, ўстойлівасьць гародніны і садавіны пры захоўваньні. Выкарыстоўваюцца ў харчовай прамысловасьці — у якасьці структурастваральнікаў (гелестваральнікаў), загушчальнікаў, а таксама ў мэдычнай і фармацэўтычнай прамысловасьці — у якасьці фізыялягічна актыўных рэчываў з карыснымі для арганізму чалавека ўласьцівасцямі. У прамысловых маштабах атрымліваюць пэктынавыя рэчывы ў асноўным зь яблычных і / або цытрусавых выцісканак, жамерынаў цукровых буракоў, сланечніка. Іншыя віды расьліннай сыравіны ня маюць асаблівага прамысловага і прыкладнога значэньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Поліцукрыды
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Водарасьці

**Водарасьці** (багавіньне) — гетэрагенная экалягічная група пераважна фататрофных аднавузных, каляніяльных ці мнагавузных арганізмаў, якія жывуць, як правіла, у водным асяродзьдзі, у сыстэматычным дачыненьні ўяўляе сабой сукупнасьць многіх аддзелаў. Традыцыйна водарасьці адносілі да расьлінаў, аднак згодна сучаснай сыстэматыцы яны адносяцца да пратыстаў. Большасць зь іх могуць жыць толькі ў вадзе, бо ня маюць многіх асобных тыпаў вузаў і тканак, як то вусьцейкі, ксылема і фляэма, якія сустракаюцца ў наземных расьлінаў.

Большасць зь іх фататрофы, але сустракаюцца і міксатрофы, то бок арганізмы, якія атрымліваюць энэргію як за кошт фотасынтэзу, гэтак і за кошт паглынаньня арганічнага вугляроду шляхам асматрофіі, мізацытозу або фагацытозу. Некаторыя аднавузныя віды зялёных водарасьцяў, а таксама многія залацістыя водарасьці, эўгленіды, дынафлягеляты і іншыя водарасьці сталіся гетэратрофамі, часам паразытамі, цалкам залежнымі ад вонкавых крыніцаў энэргіі і маюць абмежаваны фотасынтэтычны апарат або яго зусім ім бракуе.

Празь вялікую колькасьць відаў багавіньня ім знаходзяць усё больш розных прамысловых і традыцыйных ужываньняў у чалавечай дзейнасьці. Традыцыйныя мэтады вырошчваньня марскіх водарасьцяў існуюць тысячы гадоў і маюць старажытныя традыцыі, асабліва што датычыцца харчовага спажываньня ва Ўсходняй Азіі. У сучаснасьці сфэра выкарыстаньня водарасьцяў значна пашыраная. Гэтак імі цяпер сілкуюць быдла, а таксама выкарыстоўваюць дзеля біярэмэдыяцыі альбо кантролю забруджваньня, пераўтварэньня сонечнага сьвятла ў паліва, а таксама ў прамысловых працэсах, у мэдычных і навуковых мэтах.

## Крыніцы


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Reido

**Reido** — беларускі ангельскамоўны мэтал-гурт, які выконвае музыку ў жанры экспэрымэнтальнага doom metal.

## Гісторыя
Праект Reido заснаваны ў 2002 годзе ў Менску, стваральнікі, яны ж пастаянныя ўдзельнікі — Аляксандр Качар і Антон Мацьвееў.

8 траўня 2006 году выйшаў першы паўнафарматны альбом гурта *[[F:\all]]* на лэйбле Solitude Productions. Паводле стылю ён уяўляе сабой змрочную, цягучую мадэль funeral doom death metal з элемэнтамі industrial.

Кастрычнік 2006: Reido прадставілі сынгл *Detect Memory*, які распаўсюдзіўся вольна праз Інтэрнэт. Адзіная песьня сынглу ўжо паказвала зьмены, якія пачалі праяўляцца ў стылістыцы гурта.

11/11/11 выйшаў другі па ліку паўнафарматны альбом *Minus Eleven* (ці *-11*) на расейскім лэйбле Slow Burn Records. Стыль кардынальна зьмяніўся, музыка стала больш цяжкай, манатоннай і ў той жа час больш складанай тэхнічна. Цяпер гэта можна было б акрэсьліць як полірытмічны sludge doom. Па духу, аднак, Reido засталіся вернымі сабе. Гэта атмасфэра дэпрэсіі, зла, адчаю.

Трэцi альбом гурта атрымаў назву *Anātman.* Альбом убачыў сьвет 18 кастрычнiка 2019 года на брытанскiм лэйбле Aesthetic Death

Гурт традыцыйна запісваецца самастойна ў хатняй студыі Антона Мацьвеева (Blastwave Records).

## Удзельнікі
* Аляксандр Качар — гітара, сьпеў
* Антон Мацьвееў — бас-гітара, гукарэжысура

## Дыскаграфія

### Альбомы і EP
* *[[F:\all]]* (8 траўня 2006]])
* *Detect Memory* (сынгл, 2006)
* *Minus Eleven* (11 лістапада 2011)
**Anātman* (18 кастрычнiка 2019)

### Кліпы
* «Zero Level Activity» (2006)

## Вонкавыя спасылкі
* — старонка гурту на MySpace
* — Гурт на doom-metal.com 
* — Гурт на Metal-archives 
* — Інтэрв’ю з Reido на Metallibrary 
* — лэйбл Solitude Productions
* — лэйбл Slow Burn Records 

Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Беларускія гэві-мэтал-гурты
Амілёза

**Амілёза** (ад  — крухмал) — адзін з асноўных поліцукрыдаў крухмалу, які складаецца зь лінейных або слабаразгалінаваных ланцужкоў малекул глюкозы, злучаных сувязямі паміж 1-м і 4-м вугляроднымі атамамі.

## Уласьцівасьці
Малекулярная маса ад 50 000 да 160 000. З рашчынай ёду дае цёмна-сіняе фарбаваньне. Амілёза лёгка распушчальная ў вадзе. Пры набраканьні крухмальных зерняў у цёплай вадзе ўтварае рашчынную частку клейстара.

## Утрыманьне ў крухмале
Доля амілёзы ў бульбяным, кукурузным, пшанічным крухмале 19—24%, у рысавым 17%, у яблычным 100%.

## Крыніцы

Катэгорыя:Поліцукрыды
Ляктоза

**Ляктоза** (ад  — малочны) С12Н22О11 — вуглявод групы двуцукрыдаў, зьмяшчаецца ў малацэ і малочных прадуктах. Малекула ляктозы складаецца з астаткаў малекулаў глюкозы і галяктозы.

Ляктозу часам называюць малочным цукрам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Двуцукрыды
Катэгорыя:Малако
Катэгорыя:Вугляводы
Крухмал

**Крухма́л** — поліцукрыды амілёзы і аміляпэктыну, манамэраў, якой зьяўляецца альфа-глюкоза. Формула крухмалу:(C6H10O5)n. Крухмал, які сынтэзуецца рознымі расьлінамі ў хлярапласьце, пад дзеяньнем сьвятла пры фотасынтэзе, крыху адрозьніваецца па структуры зерняў, ступені полімэрызацыі малекулаў, будове палімэрных ланцугоў і фізыка-хімічным уласьцівасьцям.

Утвараецца ў агародніне, збожжы і садавіне пры лішку глюкозы. У збожжы доля крухмалу можа дасягаць 80 %. Засяроджваецца ў корані, клубні, сьцябле і насеньні. Пераўтвараецца назад у глюкозу пры яе нястачы, каб стаць крыніцай сілкаваньня росту. У арганізьме чалавека пераўтвараецца ў цукры для ажыўленьня дзейнасьці.

## Віды
У залежнасьці ад сыравіны крухмал мае розныя суадносіны амілёзы і аміляпэктыну, а таксама розную гелепадобную тэкстуру.
* *Бульбяны*. Утварае гусьцейшы і больш ліпкі гель. Губляе свае ўласьцівасьці пры награваньні і з часам. Выкарыстоўваюць, каб атрымаць непразрысты густы кісель, каб лыжка стаяла. Таксама дадаюць і пясочнае цеста дзеля мяккасьці і рассыпістасьці. Сярод іншага, выкарыстоўваюць для глязуры і падлівы, каб стварыць шчыльнае засьціланьне. Мае ўласьцівы смак.
* *Кукурузны*. Дае часткова абарачальны гель, які можа аднавіць сваю будову. Выкарыстоўваюць, каб прыгатаваць кісель з тонкай і плыннай тэкстурай. Яго дадаюць у пудынг і бісквітнае цеста дзеля сакавітасьці. Таксама выкарыстоўваюць для паніроўкі. Сярод іншага, дадаюць у цеста для аслабленьня мукі, каб зьнізіць долю клейкавіны, якая павышае пругкасьць цеста. Ня мае паху і смаку, як усе збожжавыя, у тым ліку пшанічны. Пры паходжаньні з кукурузы васковых гатункаў складаецца амаль толькі з аміляпэктыну, таму ўтварае надзвычай каляны і ліпкі гель.

## У харчаваньні
Найбольш карысны ў харчаваньні крухмал зьмяшчаюць агародніна, крупы, макарона і хлеб. Яго бясьпечнае спажываньне складае да 200—400 грамаў на дзень у залежнасьці ад узросту. Найменшую каштоўнасьць мае крухмал, які зьмяшчае каўбаса, ласунак і падліва. Крухмал запавольвае засваеньне бялку, таму іх варта спажываць асобна. Урэшце, найлепш аддаваць перавагу відам крухмалу ня з бульбы, бо тыя зьмяшчаюць больш карысных для сілкаваньня рэчываў.

У кулінарыі крухмал выкарыстоўваюць у якасьці загушчальніка для малочнага выраба і падлівы. Ім замяняюць яйка ў катлетным фаршы, паніровачныя сухары для ўкачваньня мяса і рыбы, муку ў тварожнай запяканцы. Бульбяным і кукурузным крухмалам замяняюць да 1/10 пшанічнай мукі, каб зрабіць бісквітнае, дражджавое і слоенае цеста лёгкім і ўзьдзьмутым. Цеста з крухмалам перастае спадаць, дадае ў тэрміне захоўваньня гатоваму вырабу і яго плястычнасьці. Таксама крухмал дадаюць у бліннае цеста для налісьнікаў. Пры гэтым цеста варта замешваць міксэрам, бо крухмал схільны да ўтварэньня камякоў. Тады цеста раўнамерна разьмяркуецца па патэльні. Урэшце, крухмал варта папярэдне зьмешваць з мукой і какавай, каб разам прасеяць празь сіта перад прыгатаваньнем цеста.

## Крыніцы
Пэрвэз Мушараф

**Пэрвэ́з Мушара́ф** (11 жніўня 1943 — 5 лютага 2023) — вайсковы, палітычны і дзяржаўны дзяяч Пакістану. Генэрал, былы прэзыдэнт Пакістану, прыйшоў да ўлады ў 1999 годзе ў выніку бяскроўнага дзяржаўнага перавароту.

## Жыцьцяпіс
Мушараф нарадзіўся ў Дэлі, у сям’і клерка міністэрства замежных справаў і быў другім з трох сыноў. У 1947 годзе разам зь сям’ёй пераехаў у Карачы ў Пакістан. У маленстве жыў у Турэччыне, паколькі яго бацька служыў там дыпляматам. У Пакістане ён вучыўся ў хрысьціянскіх школах, а затым атрымаў вайсковую адукацыю ў Вайсковай акадэміі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дэлі
Катэгорыя:Пакістанскія палітыкі
Асіф Алі Зардары

**Асіф Алі Зардары** (, ) (нар. ) — пакістанскі палітык, прэзыдэнт Пакістана з 9 верасьня 2008 году і сустаршыня Пакістанскай Народнай партыі, мільянэр.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Пакістанскія палітыкі
Мугамад Зія-уль-Гак

**Мугамад Зія-уль-Гак** (, ; дванаццатага жніўня 1924 — ) — пакістанскі вайсковы і палітычны дзяяч, прэзыдэнт Пакістану, генэрал. Шосты прэзыдэнт Пакістану (прыйшоў да ўлады ў выніку вайсковага перавароту, у выніку якога ад улады быў адхілены Зульфікар Алі Бгуто). Нарадзіўся ў мястэчку Джаландгар, што ў сучасным індыйскім штаце Панджаб, памёр у выніку авіякатастрофы ў пакістанскай правінцыі Панджаб.

Катэгорыя:Прэзыдэнты Пакістану
Цэлюлёза

**Цэлюлё́за**, таксама **абало́ніна** ( ад  «вуза») — (C6H10O5), белае цьвёрдае рэчыва, нерашчыняльны ў вадзе, малекула мае лінейную (палімэрную) будову, структурная адзінка — рэшта β-глюкозы [С6Н7О2(OH)3]n. Поліцукрыд, галоўная складовая частка вузавых абалонак усіх вышэйшых расьлінаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Поліцукрыды
Катэгорыя:Біяпалімэры
Катэгорыя:Цэлюлёза
Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі
Цукроза

**Цукроза** C12H22O11, таксама **двуцукрыд**) або *бураковы цукар*, *трысьняговы цукар* — двуцукрыд, які складаецца з двух монацукрыдаў — α-глюкозы і β-фруктозы.

Цукроза зьяўляецца вельмі распаўсюджаным у прыродзе двуцукрыдам, яна сустракаецца ў садавіне і ягадах. Асабліва вялікае ўтрыманьне цукрозы ў цукровых бураках і цукровым трысьнягу, якія і выкарыстоўваюцца для прамысловай вытворчасьці харчовага цукру.

Цукроза мае высокую распушчальнасьць. У хімічным дачыненьні цукроза даволі інэртная, бо пры перамяшчэньні з аднаго месца ў іншае амаль не залучаецца ў мэтабалізм. Часам цукроза адкладаецца ў якасьці запаснога пажыўнага рэчыва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Двуцукрыды
Катэгорыя:Вугляводы
ЛСД

**ЛСД** (ЛСД-25, LSD, ад ) — дыэтылямід d-лізэргінавай кісьлі. Псыхаактыўнае рэчыва, у Рэспубліцы Беларусь юрыдычна клясыфікуецца як наркотык.

Хімічныя назвы: N, N-дыэтылямід лізэргінавай кісьлі; N, N-дыэтыллізэргаілямід. Умоўныя назвы і шыфры: LSD; LSD-25; Lysergide, Delysid. Хімічная формула рэчыва: C20H25N3O.

Катэгорыя:Наркотыкі
Стэфан Малярмэ

**Стэфа́н Малярмэ́** (; 18 сакавіка 1842, Парыж — 9 верасьня 1898, Вальвэн ля Фантэнблё) — францускі паэт, які належыў спачатку да парнасцаў (друкаваўся ў зб. «Сучасны Парнас»), а пазьней стаў адным з правадыроў сымбалістаў. Аднесены Полем Вэрленам да ліку «выклятых паэтаў».

Асобныя вершы Малярме пераклаў Андрэй Хадановіч.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Mallarme.net Збор тэкстаў Малярмэ 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія паэты
Эдмон Аман-Жан

**Эдмон Франсуа Аман-Жан** (; 13 лістапада 1858 — 25 студзеня 1936) — францускі мастак эпохі «Fin de siècle».

## Жыцьцё і творчасьць
Аман-Жан быў адным найвыбітнейшых францускіх сымбалістаў. У 1880 годзе ён паступае на вучобу ў парыскую Школу вытанчаных мастацтваў, у клясу Лемана, дзе знаёміцца ​​і завязвае сяброўскія адносіны з Сэра. Пазьней працуе над вялікім насьценным палатном «Сьвяшчэнны гай». У 1885 годзе мастак зьдзяйсьняе падарожжа ў Рым.

Аман-Жан спачатку стварае свае палотны на гістарычную і алегарычных тэматыку (напрыклад, «Жанна д’Арк»). Пасьля быў вядомы галоўным чынам сваімі дэкаратыўнымі, поўнымі фантазіі, карцінамі («Вэнэцыя»). Знакамітыя таксама яго жаночыя партрэты, якія адрозьніваюцца сэнтымэнтальнай вытанчанасьцю рысаў.

Мастак быў сябрам такіх вядомым францускіх сымбалістаў, як Малармэ і Пэлядан. Браў удзел у салёнах Ружа + Крыж, быў аўтарам плякату да Салёну 1893 году. У 1925 годзе засноўвае, сумесна з Радэнам, Салён Т’юільры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Мастакі-сымбалісты
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Кукулькан

**Кукулькан** — адзін зь вярхоўных багоў у міталёгіі мая. Лічыўся богам ветру й дажджоў, заснавальнікам пануючай дынастыі й буйных гарадоў. Мая прадстаўлялі Кукулькана ў выглядзе птушынага зьмея з чалавечай галавой. Зьяўляўся аналягам ацтэцкага бога Кетцалькаатля.

Сярод руінаў старажытнага гораду мая Чычэн-Іца на паўвостраве Юкатан у Мэксыцы захавалася храмавае збудаваньне — піраміда Кукулькана.

## Вонкавыя спасылкі
* Кукулькан
* Бог Кукулькан. Міталёгія ацтэкаў і мая

Катэгорыя:Міталёгія
Катэгорыя:Багі
Жазэф Пэлядан

**Жазэф (Жазэфэн) Пэлядан** (; 28 сакавіка 1858, паблізу Ліёна — 27 чэрвеня 1918, Нёі-сюр-Сэн) — францускі пісьменьнік-сымбаліст і акультыст, адзін з заснавальнікаў руху розэнкройцараў ў Францыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Розэнкройцары
Катэгорыя:Францускія літаратары
Катэгорыя:Сымбалісты
Тама Куцюр

**Тама́ Куцю́р** (, 21 сьнежня 1815, Санліс, Францыя — 30 сакавіка 1879, замак Вільер-ле-Бэль) — францускі мастак.

## Біяграфія
Куцюр быў вучнем Антуана Жана Гро і Поля Дэляроша. У пачатку 40-х гг. карыстаўся вялікай папулярнасьцю дзякуючы сваёй элегантнай манеры пісьма, характэрнаю рысай клясычнае францускае школы, зь якой зьвязана вытанчанае пачуцьцё колеру і палёт творчае фантазіі, званы многімі францускім Вэранэзэ.

Выява:Thomas Couture 003.jpg
Выява:Drummer Boy 1857 Thomas Couture.jpg
Выява:Thomas Couture - The Supper after the Masked Ball.jpg


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санлісе
Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пэр-Ляшэз