open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Замах на Гасана Шэйха Махмуда

**Замах на Гасана Шэйха Махмуда** адбыўся 18 сакавіка 2025 году і быў групоўкай «Аш-Шабаб». Замах быў зьдзейсьнены ў выглядзе спробы замаху на жыцьцё прэзыдэнта Самалі Гасана Шэйха Махмуда.  

## Апісаньне
«Аль-Шабаб» — джыхадзісцкая групоўка і саюзьнік Аль-Каіды. Яе баевікі ўжо тройчы спрабавалі забіць Гасана Шэйха Махмуда ў 2012,  2013 і 2014 гадах. 

20 лютага 2025 года групоўка «Аш-Шабаб» пачала наступальную апэрацыю «Рамадан» у рэгіёне Хіршабэл. Адной з мэт джыхадзістаў стала сталіца Самалі Магадыша. Ісламісты на працягу першага дня наступленьня захапілі больш за 15 гарадоў і вёсак у абласьцях Сярэдні Шабэл, Гіран і Ніжні Шабэл.

7 сакавіка амэрыканскае пасольства ў Магадыша выпусьціла папярэджаньне аб патэнцыйных тэрактах з боку «Аш-Шабаб». Самалійскія ўлады падверглі сумневу падобную інфармацыю. Прэзыдэнт Махмуд абвінаваціў Злучаныя Штаты ў распаўсюдзе «фальшывых папярэджаньняў».

11 сакавіка шасьцёра джыхадзістаў уварваліся ў гасьцінны двор «Каір» у Бэледвэйне. У ходзе атакі больш за 21 чалавек былі забітыя, у тым ліку ўсе шасьцёра нападнікаў.

## Замах на жыцьцё
18 сакавіка прэзыдэнт Махмуд накіроўваўся ў аэрапорт Магадыша, адкуль кіраўнік дзяржавы меркаваў вылецець на перадавую. Калі аўтамабіль правадыра краіны праязджаў праз КПП каля прэзыдэнцкага комплекса Віла Самалі, ля яго выбухнула бомба, закладзеная на абочыне дарогі.

У выніку выбуху загінулі па меншай меры 10 чалавек (сем супрацоўнікаў службы бясьпекі і трое мірных жыхароў), яшчэ 20 атрымалі раненьні. Сярод ахвяр быў 31-гадовы журналіст радыё Рысалa Махамэд Абукар Дабашэ. Сам прэзыдэнт не пацярпеў.

Выбух нанёс сур’ёзныя пашкоджаньні суседняму будынку і моцна пашкодзіў аўтамабіль калоны бясьпекі. 22 журналісты, якія паведамлялі пра атаку з радыёстанцыі Рысаля-Мэдыя, якая была ненадоўга закрытая ўрадам, былі затрыманыя паліцыяй.

Амаль адразу адказнасьць за замах узялі на сябе баевікі «Аш-Шабаб».

## Водгукі
Міністэрства інфармацыі Самалі апублікавала заяву, назваўшы напад «баязьлівым актам адчаю».

Былы прэзыдэнт Шарыф Шэйх Ахмэд, былы прэм’ер-міністр Абдзі Фарах Шырдан, дэпутат Абдулахі Хашы Абіб і міністр унутраных спраў Пунтленда Абдзі Фарах Саід Джуха асудзілі напад. 

Самалійскі сіндыкат журналістаў асудзіў тэракт, назваўшы яго «баязьлівым нападам» і выказаўшы спачуваньні сям’і загінулага калегі Дабашэ. 

Напад асудзілі Украіна, Вялікабрытанія, Саудаўская Арабія, Эгіпет, ЗША, Кувэйт, Ярданія, Дзяржава Палестына, Катар, Ліга арабскіх дзяржаў, ААН і Арганізацыя ісламскага супрацоўніцтва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Забойствы, здзейсненыя ў 2025 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Самалі
Катэгорыя:Сакавік 2025 года
Катэгорыя:Падзеі 18 сакавіка
Катэгорыя:Замахі
Катэгорыя:Тэрарыстычныя акты ісламістаў
Самалійская мова

**Самалійская мова** (саманазва: Сомалікга, Эф-сомаалі, або 𐒖𐒍 𐒈𐒝𐒑𐒛𐒐𐒘) — мова народу , які жыве ў краіне Самалі. Карыстальнікаў мовы 15—20 млн асоб. Маецца невялікая лічба асоб, якія жывуць у суседніх з Самалі краінах і карыстаюцца самалійскаю моваю: Кенія, Этыёпія, Джыбуці.
Самалійская мова мае некалькі азбукаў:
* арабіца
* лацінка
* асманя

## Крыніцы

Катэгорыя:Кушыцкія мовы
Катэгорыя:Мовы Самалі
Катэгорыя:Мовы Джыбуці
Катэгорыя:Мовы Кеніі
Катэгорыя:Мовы Этыёпіі
Вайсковы (часопіс)

«**Вайсковы**» — беларускі вайсковы часопіс на беларускай мове, лацінкай, выдаваемы зь 1 траўня 1921 году ў Коўне літаратурным адзьдзелам генэральнага штабу для для беларусаў вайскоўцаў на дваццаці старонках два разы на тыдзень, рэдагаваў і складаў маёр Аляксандар Ружанцоў.

## Крыніцы

## Літаратура

* 
*  

*  
* 

## Вонкавыя спасылкі
* «Вайсковы» (1921, Nr. 3) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Вайсковы
Катэгорыя:Беларусы ў Летуве
Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе 2014—2015 гадоў

**Ліга 1 2014—2015 гадоў** — 77-ы розыгрыш Лігі 1, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Францыі, які праходзіў з 8 жніўня 2014 году па 23 траўня 2015 году. Чэмпіёнам стаў  «Пары Сэн-Жэрмэн», які тым самым здабыў свой пяты тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Лігі 2 — «Мэц», «Лянс» і «Кан». Гэтыя клюбы замянілі «Сашо», «Валянсьен» і «Аячча».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Бамбардзіры

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Лігі 1

Катэгорыя:Чэмпіянат Францыі па футболе
Катэгорыя:2014 год у футболе
Катэгорыя:2015 год у футболе
Нона Гапрындашвілі

**Нона Гапрындашвілі** (па-грузінску: ნონა გაფრინდაშვილი; нар. 3 траўня 1941) - грузінская шахматная грасмайстарка. Адметная сваім стылем гульні, былая чэмпіёнка з 1962 да 1978, і ў 1978 стала першай жанчынай, якая атрымала тытул грасмайстра FIDE. Уведзеная ў сусьветную залю славы шахматаў у 2013 і атрымала Прэзыдэнцкі ордэн дасканаласьці (Грузія) ў 2015.

Гапрындашвілі пачала гуляць у шахматы, калі ёй было 5 год; у 1954 яна пераехала ў Тбілісі, каб трэніравацца з грасмайстрамі. У 1962 стала чэмпіёнкай сьвету пасьля ашаламляльнай перамогі супраць дзейнай чэмпіёнкі Лізаветы Быкавай. Гэтай перамогай яна заслужыла па ўсёй Грузіі прызнаньне. Яна пасьпяхова абараняла тытул чатыры разы: тройчы супраць Алы Кушнір і аднойчы супраць Наны Александрыі. У 1978 страціла тытул на карысьць Маі Чыбурданідзэ. Гапрындашвілі за сваю кар'еру выступала ў мужчынскіх турнірах, у тым ліку заваявала тытул грасмайстра на міжнародным турніры Лон-Пайн. Рэгулярна спаборнічала ў жаночых чэмпіянатах сярод ветэранаў.

Акрамя сваёй шахматнай кар'еры, Гапрындашвілі актыўна прысутнічала ў грузінскай палітыцы: была дэпутаткай Вярхошнага Савета Грузінскай ССР, прэзыдэнтам Грузінскага Нацыянальнага Алімпійскага Камітэта, і чальцом групы Народнага Сходу, якая арганізавала пратэсты 2011 року. У 2021 року Гапрындашвілі падала ў суд на Netflix пасьля таго, як яе няправільна паказалі ў  *Каралеўскім гамбіце,* што яна ніколі не гуляла супраць мужчын; Netflix пагадзіўся ў 2022 року.

## Вонкавыя спасылкі
[рэдагаваць]

* Мэдыяфайлы пра Нону Гапрындашвілі на Wikimedia Commons
* Профіль Ноны Гапрындашвілі ў FIDE 
* Шахматныя партыі Ноны Гапрындашвілі на 365Chess.com
* Профіль і партыі Ноны Гапрындашвілі на Chessgames.com
Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе 2011—2012 гадоў

**Ліга 1 2011—2012 гадоў** — 74-ы розыгрыш Лігі 1, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Францыі, які праходзіў з 6 жніўня 2011 году па 20 траўня 2012 году. Чэмпіёнам упершыню ў сваёй гісторыі стаў «Манпэлье».

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Лігі 2 — «Эвіян», «Аячча» і «Дыжон». Гэтыя клюбы замянілі «Манака», «Лянс» і «Арль-Авіньён».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Бамбардзіры

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Лігі 1

Катэгорыя:Чэмпіянат Францыі па футболе
Катэгорыя:2011 год у футболе
Катэгорыя:2012 год у футболе
Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе 2010—2011 гадоў

**Ліга 1 2010—2011 гадоў** — 73-і розыгрыш Лігі 1, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Францыі, які праходзіў з 7 жніўня 2010 году па 29 траўня 2011 году. Чэмпіёнам стаў «Ліль», які тым самым здабыў свой трэці тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Лігі 2 — «Кан», «Брэст» і «Арль-Авіньён». Гэтыя клюбы замянілі «Ле-Ман», «Булёнь» і «Грэнобль».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Лігі 1

Катэгорыя:Чэмпіянат Францыі па футболе
Катэгорыя:2010 год у футболе
Катэгорыя:2011 год у футболе
Ігар Мірашнічэнка

**Ігар Міхайлавіч Мірашнічэнка** () — украінскі спартыўны журналіст, тэлевядоўца, палітык. Народны дэпутат Украіны 7-га скліканьня ад УА «Свабода», №4 ў сьпісе партыі. Заслужаны журналіст Украіны. 

## Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Лебядзін Сумской вобласьці 20 лютага 1976 году. Ў 1993 годзе скончыў школу №7 ў Лебядзіне. З 1993 па 1998 навучаўся на журналіста ў Кіеўскім універсытэце імя Шаўчэнкі. З 4 верасьня 1996 па 1 ліпеня 1997 году працаваў рэпарцёрам інфармацыйнай службы «Міжнародны мэдыяцэнтр — Інтэрньюз». З 1 ліпеня 1997 па 7 чэрвеня 2000 году быў рэдактарам і вядоўцам праграмы «Вокны-спорт» на тэлеканале СТБ, вядоўцам праграм «Вокны-навіны» і «Інтэрспорт». З 7 чэрвеня па 15 верасьня 2000 году быў рэдактарам і вядоўцам спартовай рэдакцыі праграмаў «Першага нацыянальнага». З 15 верасьня 2000 па 31 сьнежня 2007 году быў вядоўцам праграмы «Футбол ад УТН», праграмы «Спорт» тэлерадыёкампаніі ТВО. Быў аўтарам і вядоўцам праграмы «Штрафны ўдар». У 2006 годзе разам са зборнай Украіны браў удзел у праграме «Гульні патрыётаў». З 15 верасьня 2004 па 15 траўня 2008 году быў прэс-сакратаром Нацыянальнай зборнай каманды Украіны па футболе пры ФФУ. З 1 студзеня па 6 лістапада 2008 году быў кіраўніком праграмы «Факты. Спорт» на тэлеканале ICTV.
### Палітычная кар'ера
Сябра УА «Свабода» з 2007 году. З 2008 ўзначальвае Сумскую абласную арганізацыю партыі. У 2012 годзе быў вылучаны на выбарах ў Парлямент па сьпісе «Свабода» пад нумарам 4, ў выніку чаго атрымаў дэпутацкі мандат ў Вярхоўнай Радзе 7-га скіліканьня, дзе быў намесьнікам старшыні камітэту з пытаньняў свабоды слова ды інфармацыі. У 2014 годзе ізноў балятаваўся на выбарах ў Парлямент па сьпісе «Свабоды», на гэты раз пад №10. Сьпісу не хапіла 0,29% каб пераадолець 5% бар'ер, ў выніку чаго Ігар Мірашнічэнка мандату не атрымаў. Ў 2015 годзе быў абраны дэпутатам Кіеўскай гардзкой Рады ад «Свабоды». Чалец камісіі з пытаньняў экалягічнай палітыкі. На выбарах ў Парлямент 2019 году балятаваўся па 212 акрузе ў Дарніцкім раёне Кіева як самавылучэнец. Атрымаў чацьверты вынік, ягоную кандыдатуру падтрымала 8 254 выбаршчыка ці 9,14%.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль палітыка на старонцы руху «ЧЭСНА»

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 7-га скліканьня
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Ліга 1 чэмпіянату Францыі па футболе 2008—2009 гадоў

**Ліга 1 2008—2009 гадоў** — 71-ы розыгрыш Лігі 1, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Францыі, які праходзіў з 9 жніўня 2008 году па 30 траўня 2009 году. Чэмпіёнам стаў «Бардо», які тым самым здабыў свой шосты тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 20 клюбаў, зь якіх 17 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Лігі 2 — «Гаўр», «Нант» і «Грэнобль». Гэтыя клюбы замянілі «Лянс», «Страсбург» і «Мэц».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Лігі 1

Катэгорыя:Чэмпіянат Францыі па футболе
Катэгорыя:2008 год у футболе
Катэгорыя:2009 год у футболе
S.T.A.L.K.E.R. (сэрыя відэагульняў)

**S.T.A.L.K.E.R.** — сэрыя відэагульняў, зробленыя ўкраінскаю студыяй GCG Game World.

## Гульні

### Асноўная сэрыя

Катэгорыя:Сэрыі кампутарных гульняў
Сьвятлана Ішмуратава

**Сьвятлана Іракаўна Ішмуратава** (, Златавуст, Чалябінская вобласьць, СССР) — расейская біятляністка, двухразовая алімпійская чэмпіёнка 2006 года, заслужаны майстар спорту Расеі. Намесьнік начальніка ЦСКА (па працы з асабістым складам) з 5 лютага 2016 года. Палкоўнік Узброеных Сіл Расейскай Фэдэрацыі.

Пяціразовая чэмпіёнка сьвету — у эстафэце (2001, 2003 і 2005), зьмяшанай эстафэце (2005) і ў каманднай гонцы (1998). Уладальніца двух срэбных мэдалёў (мас-старт, 2003 г., эстафэта, 2004 г.) і адным бронзавым (гонка перасьледу, 2003 г.). Двухразовая чэмпіёнка сьвету па летнім біятлоне (1999).

Лепшы вынік у Кубку сьвету — 6 месца ў 2000 і 2006 гадах.

У 1996 годзе аднойчы стартавала ў розыгрышы кубка сьвету па лыжных гонках.

2 сьнежня 2007 года абрана дэпутатам Дзяржаўнай Думы Расейскай Фэдэрацыі пятага скліканьня ад партыі «Адзіная Расея».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль IBU

Катэгорыя:Расейскія біятляністкі
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па біятлёне
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па біятлёне
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расейскай Фэдэрацыі пятага скліканьня
Катэгорыя:Члены «Адзінай Расеі»
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2006 году
Катэгорыя:Бронзавыя прызёры зімовых Алімпійскіх гульняў 2002 году
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны ад Расеі
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па біятлёне
Катэгорыя:Выпускнікі Уральскага дзяржаўнага ўнівэрсытэта фізычнай культуры
Башкірская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

**Башкірская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка** (*Башкірская АССР*, *БАССР*; ) — аўтаномная рэспубліка ў складзе РСФСР. Пачала існаваньне 5 сьнежня 1936 году і цяпер існуе як Рэспубліка Башкортастан. Сталіца — горад Уфа.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Башкартастану
Катэгорыя:Аўтаномныя рэспублікі РСФСР
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1936 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1990 годзе
Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, скасаваныя ў 1990 годзе
Фіруза Абдуліна

**Фіруза Даўлетшаўна Абдуліна** (, , 24 лютага 1949, СССР, Башкірская АССР, м. Уфа) — расейская і башкірская пісьменьніца. Член наступных грамадаў Саюз пісьменьнікаў Башкартастану і Саюз пісьменьнікаў Расеі.

Фіруза Абдуліна вядзе суполку ў сацсетцы пад назваю «Дзіўны сьвет».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* В Уфе назвали имена обладателей грантов по популяризации башкирского языка за второй месяц
* ИЛҺАМЛЫ ИЖАД - ТВОРЧЕСТВО ФИРУЗЫ АБДУЛЛИНОЙ. Фируза Абдуллина.
* Ғәжәп донъя у ВКонтакте
Грамада башкірскіх жанчын Рэспублікі Башкартастан

**Грамада башкірскіх жанчын Рэспублікі Башкартастан** (, ) — грамада ў Расеі. Яе сядзіба ў месьце Уфа, Башкірыя. Грамада была заснаваная 17 лістапада 1990 году. Задача грамады — злучэньне жанчын башкірскае народнасьці. Грамада павінна клапаціцца па павышэньні значэньня ў Башкірыі жанчын і па павышэньні ўзроўню выкарыстаньня башкірскае мовы сярод башкіраў.

## Глядзіце таксама
* Рабіга Кушаева
* Дачка Башкартастану

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

*  ''Ситдикова Г. Р.'' Башҡорт ҡатын-ҡыҙҙары йәмғиәте.// Башҡорт энциклопедияһында мәҡәлә
* Башкірская энцыкляпэдыя
* Общество башкирских женщин Республики Башкортостан. // Центральный государственный архив общественных объединений Республики Башкортостан

Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1990 годзе
Рабіга Кушаева

**Рабіга Янгулаўна Кушаева** (, ,1901 — 1937) — савецкі і башкірская дзяячка, палітык. Член КПСС з 1919 году. Рабіга Кушаева змагалася за правы жанчын у Башкірыі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сулейманова Р. Н. Неутомимый борец за равноправие башкирских женщин //Башкортостан в XX столетии. Исторические портреты. Уфа, 2006. Вып.1.
* Шәкүр Рәшит. Арҙаҡлы башҡорттар. Ғилми-биографик очерктар. Тулыландырылған 2-се баҫмаһы. — Өфө: Китап, 2005. — 376 бит.
* Сулейманова Р. Н. Кушаева, Рабига Янгуловна // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН РБ «Башкирская энциклопедия», 2015—2024. — ISBN 978-5-88185-306-8.

## Вонкавыя спасылкі
* КУШАЕВА Рабига Янгуловна
* Рабига Кушаева: мать нации
* Башкирская женщина в прошлом и настоящем

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1910 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1937 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Маскоўскай вобласьці
Дачка Башкартастану

**Башкірская дзяўчына** () — часопіс, які выдаецца ў месьце Уфа, Башкірыя. Часопіс выдаецца на башкірскае мове. Асноўныя словы пішуцца пра жанчын Башкірыі. Выдаецца штомесяц. Часопіс быў заснаваны па рашэньні ЦК КПСС і бюро Башкірскага абласкога камітэту КПСС. Выдаецца зь 1 студзеня 1968 году. Часопіс мае суполку ў сацсетцы ВКонтакте.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* БАШКОРТОСТАН КЫЗЫ", журнал на Башкірскае энцыкляпэдыі
* Дачка Башкартастану у Вконтакте

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Часопісы на башкірскай мове
Катэгорыя:Жаночыя часопісы СССР
Катэгорыя:Жаночыя часопісы Расеі
Катэгорыя:Часопісы Башкартастану
Паўла Есіг

**Паўла Есіг** (, 10 траўня 1901 — 12 сьнежня 1976) — славенская прадпрымальніца і альпіністка. Яна змагла зайсьці на самую вялікую гару Славеніі і Югаславіі — Трыглаў.

Пра яе зьнялі рухапіс у 2015 годзе. Рэжысэрам быў Ігар Штэрк.

## Глядзіце таксама
* Марта Кос

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Pavla Jesih Pavla Jesih
* Medvojni alpinistični matriarhat: dve plezalki preplezali tretjino vseh prvenstvenih smeri

Катэгорыя:Славенскія альпіністы
Валянціна Старыкава

**Валянціна Іванаўна Старыкава** (, 24 лютага 1949, СССР, Башкірская АССР, м. Уфа) — савецкая і расейская піяністка і музыка. Дзяяч мастацтваў і пэдагог музыкі. Заслужаны работнік культуры Башкартастану і дацэнт Башкірскага ВНУ імя К. Акмулы. Яна ляўрэат міжнародных і расейскіх конкурсаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*  Валентина Старикова Преподаватель, заслуженный работник культуры РБ
* и студенты БГПУ одержали победу в музыкальном конкурсе-фестивале ART DUO
Елізавета Мукасей

**Елізавета Іванаўна Мукасей** (, 29 сакавіка 1912, Расейская імпэрыя, Уфімская губэрня, м. Уфа — 19 верасьня 2009) — савецкая шпіёнка і тайная работніца савецкае дзяржавы па-за яе межамі. Дзейнічала незаконна. Пачэсны работнік дзяржбясьпекі СССР, падпалкоўнік. Была ў шлюбе з савецкім тайным шпіёнам па імю Міхаіл Ісакавіч Мукасей.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
*Легендарная разведчица-нелегал Елизавета Мукасей скончалась в Москве
* Люди из легенды

Катэгорыя:Выпускнікі біялягічнага факультэту Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Разьведчыцы СССР
Катэгорыя:Разьведчыкі-незаконныя
Катэгорыя:Мэмуарысты СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Хаванскіх могілках
Марта Кос

**Марта Кос** (, нар. 25 чэрвеня 1965, СФРЮ) — славенская дзяржаўная дзяячка і работнік управы Эўразьвязу. З 2013 па 2017 гады была паслом Славеніі ў Нямеччыне. З 2917 па 2020 гады была паслом у Швайцарыі. З 2020 году вярулася ў Славеніі і была ў дзяржаўных установах. Са сьнежня 2024 году пераехала ў Брусэль, дзе стала ўпаўнаважанаю Эўракамісіі па справах пашырэньня Эўразьвязу.

## Глядзіце таксама
* Паўла Есіг

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Славенскія палітыкі
Башкірскі абласны камітэт КПСС

**Башкірскі абласны камітэт КПСС** — аддзел КПСС, які дзейнічаў у Башкірксае самапраўнае савецкае сацыялістычнае рэчыпаспалітае. Ён быў заснаваны ў 1919 годзе на аснове сацыял-дэмакратычеых гурткоў у Башкірыі. Дзейнічаў абком да забароны КПСС у 1991 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ахмадеев А. А. Башкирская областная организация КПСС. // Башкортостан: краткая энциклопедия. — Уфа: Научное издательство «Башкирская энциклопедия», 1996.— 672 с. — С.150—151.
* Гимаев И. Р., Кабашов С. Ю. Подготовка управленческих кадров в Башкортостане: история и современность. Уфа, 2006.
* Очерки по истории Башкирской организации КПСС. Уфа, 1973* [
* Башкирский областной - краевой - областной комитет РКП(б) - ВКП(б) - КПСС -
Башкирский республиканский комитет КП РСФСР

Катэгорыя: Зьявіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1991 годзе
Катэгорыя:Башкірская Аўтаномная Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
Башкірская энцыкляпэдыя (выданьне)

**Башкірская энцыкляпэдыя** () — выданьне, якое выдаецца ў Башкірыі. Яно мае 7 тамоў. Мова выданьня — расейская і башкірская. Башкірская энцыкляпэдыя апісвае падзеі культурнага, грамадзкага жыцьця Башкартастану. Маюцца допісы пра людзей Башкартастану. Апісанае адміністрацыйны падзел Башкартастану, яго земляпіс. Апісаная прыроды зямлі і сьвету.

## Глядзіце таксама
* Фіруза Абдуліна
* Рабіга Кушаева
* Дачка Башкартастану
* Сьвятлана Ішмуратава

## Крыніцы

## Літаратура
* Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 1. А—Б. 2005. — 624 с.; т. 2. В—Ж. 2006. — 624 с. ISBN 5-88185-062-9; т. 3. З—К. 2007. — 672 с. ISBN 978-5-88185-064-7; т. 4. Л—О. 2008. — 672 с. ISBN 978-5-88185-068-5; т. 5. П—С. 2009. — 576 с. ISBN 978-5-88185-072-2; т. 6. Советы нар. хозяйства—У. 2010. — 544 с. ISBN 978-5-88185-071-5; т. 7. Ф—Я. 2011. — 624 с.
* Аглиуллина К. И. Региональная энциклопедистика // Мир библиографии. — 2012. — № 4. — С. 45—47.
* Башкирская энциклопедия: Вчера, сегодня, завтра. Авт.-сост. У. Г. Саитов, К. И. Аглиуллина. — Уфа, 2013. — 77 с.
* Гибадуллина К. И., Тагиров С. С. Населённые пункты в «Башкирской энциклопедии»: методические аспекты составления и редактирования статей // Материальная и духовная культура народов Урала и Поволжья: история и современность. — Глазов, 2007. — С. 68—70.
* Ильгамов М. А. Массив знаний о Республике Башкортостан // Вестник Академии наук Республики Башкортостан. — 2012. — Т. 17. — № 3. — С. 78—81.
* Исторический опыт, актуальные проблемы развития российской региональной энциклопедистики. Материалы Всероссийской научно-практической конференции с международным участием (Уфа, 27—28 сентября 2012 г.). — Уфа: «Башкирская энциклопедия», 2012. — 119 с.
* Региональные энциклопедии в культурном пространстве России. Материалы Всероссийской научно-практической конференции (Чебоксары, 17—18 августа 2007 г.). — Чебоксары: Изд-во ЧИГН, 2009. — 130 с.
* Бехтерев С. Л., Бехтерева Л. Н. О «Башкирской энциклопедии» // Вопросы энциклопедистики. Вып. 5. — Уфа: «Башкирская энциклопедия», 2015. — 188 с. — С. 83—86.

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Расейскія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2005 годзе
Катэгорыя:Выданьні, заснаваныя ў 2005 годзе
Іван Васільевіч мяняе ўсё

**Іван Васільевіч мяняе ўсе** расійскі фільм ад тэлеканала ТНТ, з'яўляецца пародыяй на фільм Іван Васільевіч мяняе прафэсію. Выйшаў на тэлеканале ТНТ 31 сьнежня 2023 года.Іван Васільевіч мяняе ўсё

## Сюжэт
Сюжэт фільма будуецца на арыгінальным фільме.

Інжынер-фрылансер Шурык з дапамогай сваёй машыны часу спрабуе вярнуць дадому цара Івана Грознага, але VPN, якім Шурык абыходзіць блакаванне машыны часу, пастаянна барахліць і перамяшчае герояў у зусім іншыя часы. І Шурык бярэ ў доўг у сяброў іх машыну часу каб вярнуць цара дадому, але цар вырашае памяняць мінулае, а потым вернуцца да сябе.

## У ролях

* Цімур Батрутдінов — домакіраўнік Іван Васільевіч Бунша, сусед Шурыка / цар Іван Васільевіч Грозны / Жэня Лукашын (у пачатку фільма ў кватэры Шурыка па тэлевізары паказвалі фрагмент з пародыі «самаіронія лёсу»)

* Дэміс Карибидис — інжынер-фрылансер Аляксандр Сяргеевіч Цімафееў (Шурык)

* Марына Кравец — Зінаіда (Зіна) Цімафеева, жонка Шурыка, кінаактрыса / вядучая шоу «цукерка»

* Марына Федункив — Зінаіда (Зіна) Цімафеева, жонка Шурыка (пасля разгримирования і ў канцы фільма)

* Максім Лагашкин — Жорж Бліноўскі, кватэрны злодзей-Рецидивист

* Ольга Бузовая — Вольга Андрэеўна, жонка бунши, суседка шурика

* Павел Дзеравянка — кінарэжысёр Карп Савельевіч Якин

* Гарик Марцірасян — пластычны хірург Антон Сямёнавіч Шпакян, сусед Шурыка / вядучы шоу «цукерка»

* Кацярына Маргунова — асістэнтка Шпакяна

* Максим Кісялёў — пісар Феафан, дзяк пасольскага загаду 

* Ольга Картункова — царыца Марфа Васільеўна Сабакіна / Надзя (у пачатку фільма ў кватэры Шурыка па тэлевізары паказвалі фрагмент з пародыі "самаіронія лёсу")
* Філіп Кіркораў - Пётр 1 / самощванец Пятра 1 (у рэжысёрскай версіі) 
* Ганна Асці - лялька Барбі (У рэжысёрскай версіі) 
* Мікіта Кологривый - кароль Людовік 16 (у рэжысёрскай версіі адсутнічае) 
* Сяргей Лазараў - спявак на дыскатэце (у редиссерской версіі адсутнічае) 
* Клава Кока - лялька Барбі
* Мігель - Аляксандр Пушкін
* Улад а4 - Донтес

## Рэжысёрская версія
26 верасня 2024 года на тэлеканале ТНТ состаялась прэм'ера рэжысёрскай версіі фільма дзе вярнулі сцэны з Філіпам Кіркорывым і Ганнай Асці (якіх выразалі з-за ўдзелу ў голай вечарыне)
Катэгорыя: пародыі
Катэгорыя: фільмы
Катэгорыя: расійскія фільмы
Сяргей Гарбок

**Сярге́й Вале́р’евіч Гарбо́к** (лац. *Siarhiej Valerjevič Harbok*;  4 сьнежня 1982 году, Менск) — беларускі і расейскі гандбольны, трэнэр . Колішні гулец нацыянальных зборных Беларусі і Расеі.

## Заўвагі

Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Расейскія гандбалісты
Ніна Галяйн

**Ніна Галяйн** (, нар. 9 лютага 1971, Аўстрыя, м. Вена) — архітэктар, пісьменьніца і кравец.

## Жыцьцяпіс
Ніна Галяйн нарадзілася ў м. Вена, Аўстрыя. Яе бацька быў архітэктарам. Родзічы паўплывалі на яе погляды, бо многія былі архітэктарамі і мовазнаўцамі. Ніна Галяйн закончыла Венскі тэхнічны ўнівэрсытэт. У 1996 годзе Ніна Галяйн атрымала ад ураду Аўстрыі грашовую плату і яна ад'ехала ў ЗША ў места Новы-Ёрк. У ЗША Ніна Галяйн рабіла ў архітэктуры. У 2001 годзе Ніна Галяйн разам з мужам Максам Галяйнам пераехалі ў Франкфурт-на-Майне, што ў дзяржаве Нямеччына. Ізноў там Ніна Галяйн пачала рабіць у архітэктуры. Пасьля нараджэньня першага дзіцяці — дачкі, — Ніна Галяйн пачала пісаць допісы для дзіцячае літаратуры. Яна пісала для газэты Франкфурцкая агульная газэта. У 2009 годзе Ніна Галяйн заснавала ўласны таварны знак, які яна выкарыстоўвала ў кравецтве для жанчын і для дзяцей. Яна мела ўзнагароды за сваю дзейнасьць.

## Крыніцы

## Літаратура
* Cut-Out Fun with Matisse, Prestel Verlag München, ISBN 3791371924, March 2014
* Yves Klein – Into the Blue (Can You Tell It's Art?), Hatje Cantz Verlag Berlin, ISBN 978-3-7757-1486-0, 2004

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Аўстрыйскія архітэктары
Катэгорыя:Аўстрыйскія дзеячы і дзяячкі мастацтваў
Катэгорыя:Аўстрыйскія літаратары
Венскі эканамічны ўнівэрсытэт

**Венскі эканамічны ўнівэрсытэт** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова і адзін з буйных унівэрсытэтаў у Вене, заснаваны ў 1898 годзе пад назвай «Царска-каралеўская акадэмія экспарту». 

## Агульная характарыстыка
Вучэльня была заснавана 1 кастрычніка 1898 года як «Царска-каралеўская акадэмія экспарту» і была прызначана для забесьпячэньня прафэсыйнай падрыхтоўку будучых купцоў і, такім чынам, стымуляваньня эканомікі Аўстра-Вугоршчыны. Прафэсыйная школа хутка ператварылася ў аўтарытэтную навучальную ўстанову, якой у 1919 годзе быў прысвоены стан паўнавартаснай вышэйшай навучальнай установы. У той час вучэльня была перайменавана ў **Вышэйшую школу зьнешняга торгу**. Курс навучаньня, які вёў да атрыманьня ступені дыплямаванага спэцыяліста, прадугледжваў падрыхтоўку да экспартнага і банкаўскага промыслу і быў вельмі практыка арыентаваным, якія ўключаў курсы дзелавога адміністраваньня, эканомікі, права і інш. У 1930 годзе Вышэйшай школе зьнешняга гандлю было прадастаўлена права прысвойваць доктарскія ступені.

Пасьля Другой сусьветнай вайны вучэльня пашырыла свае дасьледчыя магчымасьці. У той час яна пачала станавіцца вельмі важнай установай у аўстрыйскім грамадзтве; большасьць паноў і многія палітыкі атрымалі тут вышэйшую адукацыю. З 1966 года вучэльня пачала прапаноўваць больш тэарэтычныя курсы вывучэньня эканомікі. У 1975 годзе ВНУ была перайменавана ў **Венскі эканамічны ўнівэрсытэт**. У той жа час колькасьць студэнтаў стала рэзка павялічвацца. У 1983 годзе ўнівэрсытэт пераехаў у кампус ў 9-й акрузе Вены. З-за далейшага павелічэньня колькасьці студэнтаў у 1990-я гады кампус стаў занадта маленькім. У выніку ў 2-м раёне Вены прыйшлося пабудаваць новыя ўнівэрсытэцкія дамы. Новы кампус быў адкрыты ў кастрычніку 2013 года побач зь Венскім выставачным цэнтрам.

У 2025 годзе ва ўнівэрсытэце навучаецца больш за 20 000 студэнтаў і маецца больш за 400 дасьледчыкаў і выкладчыкаў, у тым ліку каля 90 штатных прафэсараў. ВНУ усё часьцей прыцягвае студэнтаў з-за межаў Аўстрыі, у асноўным з Цэнтральнай і Усходняй Эўропы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Вены
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1898 годзе
Грацкі мэдычны ўнівэрсытэт

**Грацкі мэдычны ўнівэрсытэт** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова і унівэрсытэт у месьце Грац, заснаваны ў 1863 годзе. 

## Гісторыя
Медыцынская адукацыя ў Грацы праводзілася ў рамках мэдыка-хірургічнага навучаньня яшчэ з 1782 году. Асобная мэдыцынская школа была заснавана ў 1863 годзе царом Францам-Язэпам Першым. 1 студзеня 2004 года Грацкі мэдычны ўнівэрсытэт (як і Венскі мэдычны ўнівэрсытэт і Інсбруцкі мэдычны ўнівэрсытэт) стаў асобным унівэрсытэтам, які ўзьнік з былой мэдыцынскай школы Грацкага ўнівэрсытэту Карла і Франца. Унівэрсытэцкая бібліятэка мэдыцынскага унівэрсытэта Граца была часткай унівэрсытэцкай бібліятэкі Грацу да падзелу двух унівэрсытэтаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Грацу
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 2004 годзе
Грацкі тэхнічны ўнівэрсытэт

**Грацкі тэхнічны ўнівэрсытэт** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова і унівэрсытэт у месьце Грац, заснаваны ў 1811 годзе. 

## Гісторыя
Заснаваны вялікім ваяводам Янам ў 1811 годзе. Зьяўляецца адным зь пяці унівэрсытэтаў у Штырыі. Сем факультэтаў прапануюць 19 праграм бакаляўрыяту і 34 праграмы магітратуры (зь іх 17 англамоўных) з тэхніка-прыродазнаўчай спэцыялізацыяй. Дактарантура налічвае 14 спэцыяльнасьцей. Навуковыя дасьледаваньні праводзяцца сумесна з Унівэрсытэтам Карла і Франца.

Штогод ВНУ налічвае каля 1 800 выпускнікоў. Ва ўнівэрсытэце працуе больш за 3 800 супрацоўнікаў і навучаецца каля 16 500 студэнтаў. У Аўстрыі ўнівэрсытэт ўваходзіць у лік унівэрсытэтаў з самымі высокімі даходамі ад трэціх асоб. Грацкі тэхнічны ўнівэрсытэт разам з Лебэнскім ўнівэрсытэтам і Венскім тэхнічным унівэрсытэтам ўтварае Асацыяцыю аўстрыйскіх тэхнічных унівэрсытэтаў, у якой навучаецца каля 45 000 студэнтаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Грацу
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1811 годзе
Дунайскі ўнівэрсытэт у Крэмсе

**Дунайскі ўнівэрсытэт у Крэмсе** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова і унівэрсытэт у месьце Крэмс-на-Дунаі, заснаваны ў 1994 годзе. 

## Гісторыя
Установа была заснаваная ў 1994 годзе. Знаходзіцца пад сумесным кіраваньнем ураду Аўстрыйскай Рэспублікі і зямлі Ніжняя Аўстрыя. Унівэрсытэт падзелены на тры факультэты, прычым факультэт аховы здароўя і мэдыцыны зьяўляецца найбуйнейшым з прыкладна 47 % усіх студэнтаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Крэмсу-на-Дунаі
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1994 годзе
Зальцбурскі ўнівэрсытэт

**Зальцбурскі ўнівэрсытэт** (, або **Зальцбурскі ўнівэрсытэт Парыса Лядрона** ) — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якае мае стан унівэрсытэту ў месьце Зальцбург, заснаваны ў 1662 годзе. 

## Гісторыя
Першы ўнівэрсытэт у Зальцбургу быў заснаваны ў 1622 годзе зальцбурскім арцыбіскупам мітрапалітам Парысам Лядронам. Унівэрсытэт быў падтрыманы бэнэдыктынскім абацтвам, ажыцьцяўляў перадачу ў
і распаўсюд багаслоўскіх, філязофскіх, а таксама юрыдычных і мэдыцынскіх ведаў. У 1810 годзе, пасьля далучэньня Зальцбурга да Каралеўства Баварыя, унівэрсытэт быў расфармаваны. У 1962 годзе унівэрсытэт быў адноўлены як дзяржаўны аўстрыскі унівэрсытэт, атрымаўшы імя заснавальніка.

## Структура
У склад унівэрсытэта ў 2025 годзе ўваходзяць наступныя структурныя адзінкі:
* Факультэт мастацтваў і гуманітарных навук
* Факультэт прыродазнаўчых навук
* Юрыдычны Факультэт
* Катэдра каталіцкага багаслоўя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Зальцбургу
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1662 годзе
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1662 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1810 годзе
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1962 годзе
Зальцбурскі ўнівэрсытэт імя Моцарта

**Зальцбурскі ўнівэрсытэт імя Моцарта** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якая мае стан унівэрсытэту ў месьце Зальцбургу, заснаваны ў 1841 годзе. 

## Гісторыя
22 красавіка 1841 году ў Зальцбургу быў заснаваны Галоўны музычны клюб і «Мацартыя» як музычная школа і архіў для захаваньня лістоў Моцарта. У 1880 годзе пасьля больш раньніх простых школьных формаў была заснавана Грамадзкая музычная школа «Мацартыя», папярэдніца сучаснага унівэрсытэту. У 1914 годзе музычная школа была прызнана кансэрваторыяй з правам на дзяржаўнае фінансаваньне. У 1939 годзе гэтая кансэрваторыя была перайменаваная ў **Царскі ўнівэрсытэт «Мацартыя»**. Пасьля 1945 году яна называлася **Вышэйшай музычнай школай**. У 1953 годзе ВНУ стала **Акадэміяй музыкі і выканальніцкага мастацтва «Мацартыя» у Зальцбургу**. У 1970 годзе акадэмія у сваю чаргу была перайменаваная ў **Вышэйшую школу музыкі і выканальніцкага мастацтва «Мацартыя» у Зальцбургу**. З 1998 году вучэльня мае сучасную назву.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Зальцбургу
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1841 годзе
Інсбруцкі ўнівэрсытэт

**Інсбруцкі ўнівэрсытэт** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якае мае стан унівэрсытэту ў месьце Інсбрук, заснаваны ў 1669 годзе. 

## Гісторыя
У 1562 годзе ў Інсбруку езуітамі была пабудавана гімназія. Цар Леапольд I заснаваў 15 кастрычніка 1669 года ўнівэрсытэт з чатырма факультэтамі, у тым ліку юрыдычным і мэдыцынскім. 29 лістапада 1781 года Язэп Другі аднавіў вучэльню, у 1826 годзе цар Франц Другі аднавіў Інсбруцкі ўнівэрсытэт. Таму для памяці абодвух бацькоў-заснавальнікаў, Інсбруцкі унівэрсытэт атрымаў назву - **Інсбруцкі ўнівэрсытэт Леапольда і Франца**.

Падчас аншюсу ў сакавіку 1941 года па прапанове тагачаснага рэктара Раймунда Клебэльсбэрга ўнівэрсытэт быў перайменаваны ў **Нямецкі альпійскі ўнівэрсытэт**. Праціўнікі нацыянал-сацыялістаў былі адхіленыя ад працы і выключаныя з навуковай дзейнасьці. У 1945 годзе ўнівэрсытэт быў зноў адкрыты пасьля заканчэньня Другой сусьветнай вайны пад назвай **Інсбруцкі унівэрсытэт**.

Другая палова ХХ стагодзьдзя прынесла ўнівэрсытэту дадатковыя посьпехі ў развіцьці: у 1969 годзе быў адкрыты факультэт будаўнічай інжынэрыі і архітэктуры, а ў 1976 годзе - гуманітарны і сацыяльна-эканамічны факультэты, якія выйшлі з факультэтаў юрыдычных і дзяржаўных навук. у 2004 годзе мэдыцынская школа была выдзелена ў асобную ВНУ, у 2012 годзе была заснавана пэдагагічная школа, якая ў 2018 годзе была перайменаваная ў факультэт падрыхтоўкі настаўнікаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Інсбруку
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1669 годзе
Інсбруцкі мэдычны ўнівэрсытэт

**Інсбруцкі мэдычны ўнівэрсытэт** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якае мае стан унівэрсытэту ў месьце Інсбрук, заснаваны ў 2004 годзе. 

## Гісторыя
Мэдыцынская традыцыя ў Інсбруку бярэ свой пачатак задоўга да заснаваньня ўнівэрсытэта, з заснаваньня першай бальніцы ў бліжэйшым да Інсбрука горадзе Швац, які вядомы здабычай серабра, яшчэ ў 1307 годзе. Мэдыцынскі факультэт быў уключаны ў першапачатковы ўнівэрсытэт, заснаваны ў 1669 імператарам Леапольдам I. У 2004 годзе мэдыцынская вучэльня атрымала стан самастойнай мэдыцынскай ВНУ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Інсбруку
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 2004 годзе
Клягенфурцкі ўнівэрсытэт

**Клягенфурцкі ўнівэрсытэт** (, або **Альпійска-Адрыятычны ўнівэрсытэт Клягенфурта** ) — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якае мае стан унівэрсытэту ў месьце Клягенфурт, заснаваны ў 1970 годзе. 

## Гісторыя
Установа была заснаваная ў 1970 годзе. Першапачаткова заснаваны ў 1970 годзе і адноўлены ў 1993 годзе, унівэрсытэт у 2025 годзе мае факультэты гуманітарных і сацыяльных навук, мэнэджмэнту і эканомікі, тэхнічных навук і міждысцыплінарных студый. Ён займае 48-е месца па ўсім сьвеце ў рэйтынгу маладых унівэрсытэтаў 2021 года.

Унівэрсытэт разьмешчаны за 30 км ад Славеніі і за 60 км ад мяжы зь Італіяю і падтрымлівае двухмоўе і шматмоўе, асабліва ў кантэксце славенскай меншасьці ў Карынтыі. Разам з Унівэрсытэтам Бальцана (Італія) і Унівэрсытэтам Фрыбурга (Швайцарыя) ён уваходзіць у лік трох самых паўднёвых нямецкамоўных унівэрсытэтаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Клягефурту-на-возеры-Вербавым
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1970 годзе
Грацкі ўнівэрсытэт музыкі і выканальніцкага мастацтва

**Грацкі ўнівэрсытэт музыкі і выканальніцкага мастацтва** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова і унівэрсытэт у месьце Грац, заснаваны ў 1816 годзе. 

## Інстытуты
* Кампазыцыі, тэорыі і гісторыі музыкі, дырыжыраваньня струннымі інструмэнтамі
* Фартэпіяна
* Духавых і ўдарных інструмэнтаў
* Музычнай вучобы
* Касьцёльнай і арганнай музыкі
* Сьпеваў, песьні і араторыі
* Акторскага майстэрства
* Музычнага тэатру
* Сцэнічнага дызайну
* Этнамузыкалёгіі
* Музычнай эстэтыкі
* Старой музыкі і практыкі выкананьня
* Джаза
* Электроннай музыкі і акустыкі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве , 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Грацу
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1816 годзе
Лінцкі ўнівэрсытэт мастацкага і прамысловага дызайну

**Лінцкі ўнівэрсытэт мастацкага і прамысловага дызайну** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якае мае стан унівэрсытэту ў месьце Лінц, заснаваны ў 1973 годзе. 

## Гісторыя
Унівэрсытэт выводзіць свае інстытуцыйныя і праграмныя карані ад мастацкай школы горада Лінцу, якая была заснавана ў 1947 годзе, атрымала стан акадэміі ў 1973 годзе і стала паўнавартасным унівэрсытэтам у 1998 годзе. З 1 студзеня 2004 года унівэрсвтэт функцыянуе як "карпарацыя публічнага права" ў адпаведнасьці з законам Аўстрыйскай Рэспублікі аб арганізацыі ўнівэрсытэтаў ад 2002 года і, такім чынам, карыстаецца шырокай аўтаноміяй. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Лінцу
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1973 годзе
Лінцкі ўнівэрсытэт імя Ёгана Кеплера

**Лінцкі ўнівэрсытэт імя Ёгана Кеплера** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якае мае стан унівэрсытэту ў месьце Лінц, заснаваны ў 1966 годзе. Установа названая для захаваньня памяці вядомага вучонага па імю Ёган Кеплер.

## Гісторыя
Унівэрсытэт быў заснаваны 8 кастрычніка 1966 года як **Вышэйшая школа сацыяльных і эканамічных навук**. Першым рэктарам стаў Людвіг Фролер. У першы год працы ВНУ студэнты паступалі на факультэт сацыяльных, эканамічных і юрыдычных навук. Праз два гады быў створаны факультэт інжынэрыі і прыродазнаўчых навук. У 1975 годзе ва ўнівэрсытэце быў створаны самастойны юрыдычны факультэт. У тым жа годзе ўнівэрсытэт перайменаваны ва **Унівэрсытэт Ёгана Кеплера**. У 1977 годзе была адкрыты новы дом факультэта інжынэрных і прыродазнаўчых навук. У 2012 годзе быў створаны мэдыцынскі факультэт.

## Структура
Установа мае еаступныя факультэты па стане на 2025 год:
* Юрыдычны факультэт
* Медыцынскі факультэт
* Факультэт сацыяльных, эканамічных і дзелавых навук
* Факультэт інжынэрыі і прыродазнаўчых навук

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Лінцу
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1966 годзе
Лебэнскі ўнівэрсытэт

**Лебэнскі ўнівэрсытэт** () — аўстрыйская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова, якае мае стан унівэрсытэту ў месьце Леобэн, заснаваны ў 1840 годзе. 

## Гісторыя
Установа «Лебэнскі ўнівэрсытэт» была заснаваная ў 1840 годзе.

## Структура
* Інстытут электратэхнікі
* Інстытут структурнай і функцыянальнай керамікі
* Інстытут машынабудаваньня
* Інстытут тэхналягічных працэсаў і прамысловай аховы навакольнага асяродзьдзя
* Дэпартамэнт аналітычнай і фізычнай хіміі
* Дэпартамэнт інжынэрыі і навукі аб палімэрах
* Дэпартамэнт геанавукі і геафізыкі
* Дэпартамэнт матэрыялазнаўства
* Дэпартамэнт матэматыкі і інфармацыйных тэхналёгіяў
* Дэпартамэнт металюргіі
* Дэпартамэнт мінэральных рэсурсаў і нафтавага машынабудаваньня
* Дэпартамэнт распрацоўкі прадуктаў
* Дэпартамэнт эканомікі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка ў сеціве 

Катэгорыя:Навуковыя арганізацыі Аўстрыі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Лебэну
Катэгорыя:Аўстрыйскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1840 годзе
Міжнародны трыбунал па правах чалавека

міні|Ліст з выяваю знаку «Міжнароднага трыбуналу па правах чалавека».
**Міжнародны трыбунал па правах чалавека** () — грамадзкая і недзяржаўная ўстанова, якая была заснаванвя ў чэрвені 1995 годзе ў месьце Вена, Рэч паспалітая Аўстрыя. Дзейнасьць установы дабраахвотная і не падтрымліваецца дзяржаваю. Яго заснавальнікамі былі дзьве асобы: Фрэда Майснэр-Бляў і Герхард Абэршлік. Галоўная задача «Міжнароднага трыбуналу па правах чалавека» — барацьба з асобамі, якія прыгняталі ЛГБТ і іх прыхільнікаў.

## Глядзіце таксама
* Аўстрыйскі збор лезьбіянак і геяў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:1995 год у Аўстрыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Катэгорыя:Аўстрыйскія праваабарончыя арганізацыі
Катэгорыя:Правы чалавека ў Аўстрыі
Катэгорыя:Правы ЛГБТ
Катэгорыя:Праваабарончыя ЛГБТ-арганізацыі
Патрысія Ромбэрг

**Патрысія Ромбэркг** (, нар. 15 верасьня 1953, Аўстрыя, м. Вена) — аўстрыйская порнаакторка, якая здымалася ў порнастужках у 1970-ыя гады.

У 1976 годзе Патрымсія Ромбэркг зьнялася ў вобразе Язэфіна Муцэбахен. Яна была вобразам зь кнігі «Язэфіна Муцэнбахер, або гісторыя венскае палятухі».

У 1979 годзе Патрысія Ромбэркг спыніла здымкі і вярнулася да работы фэльдчарам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Патрысія Ромбэркг на БЗФІ
* Патрысія Ромбэркн на БЗСД
* Патрысія Ромбэркг на БЗКД
* Патрысмя Ромбэркг на ЭДБЗД

Катэгорыя:Парнаграфія ў Аўстрыі
Катэгорыя:Парнаграфія ў Нямеччыне
Катэгорыя:Аўстрыйскія порнаакторкі
Гудрон

міні|Выява гудрону ў шклянцы.
**Гудрон** ( , што азначае дзёгаць) — гэта рэшту, якая ўтвараецца ў выніку перагонкі нафты пры атмасфэрным ціску й у вакууме фракцый, якія кіпяць пры тэмпэратуры 450–600 °C (у залежнасьці ад характару нафты).

Выхад смол складае ад 10 да 45% ад масы нафты. Гудрон — гэта глейкая вадкасьць альбо цьвёрды асфальтападобны прадукт чорнага колеру з бліскучай расколінай. Утрымлівае парафінавыя, нафтэнавыя й араматычныя вуглевадароды (45-95%), асфальцены (3-17%), а таксама нафтавыя смалы (2-38%), адсарбаваныя сілікагелем з прадукту дэасфальтацыі. 

Зьмест попелу ў гудроне звычайна меншы за 0,5%. Элемэнтны склад (у % па масе): 85-87 C, 9,3-11,8 H, 0,2-6,3 S, 0,2-0,7 N, 0,08-1,25 O. Акрамя таго, амаль усе мэталі, якія прысутнічаюць у нафце, сканцэнтраваны ў смале; Так, утрыманьне ванадыю можа дасягаць 0,046%, а нікеля — 0,014%. 

У залежнасьці ад характару нафты й ступені здабываньня фракцый газойлю, шчыльнасьць смол складае ад 0,95 да 1,03 г/см³, утрыманьне коксу ад 8 да 26% па масе, тэмпэратура застываньня 12-55 °C, тэмпэратура ўспышкі ад 290 да 350 °C. Дзёгаць выкарыстоўваецца для вытворчасьці кактэйляў Молатава, дарожных, дахавых і будаўнічых бітумаў, нізказольнага коксу, змазачных алеяў, паліўных газаў і маторнага паліва. Кіслы дзёгаць — гэта адходы, якія ўтвараюцца пры перапрацоўцы некаторых нафтапрадуктаў (напрыклад, змазачных алеяў) канцэнтраванай сернай кіслатой. Гэта глейкая чорная вадкасьць, якая зьмяшчае, акрамя арганічных рэчываў, 15-70% сернай кіслаты. 

Яго выкарыстоўваюць у вытворчасьці бітуму, у якасьці дарожна-будаўнічага матэрыялу, у якасьці зьмякчальніка ў гумавай прамысловасьці й г.д.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гудрон на Скарніку
* Гудрон на Старніку
* Гудрон на Слоўнікоргу

Катэгорыя:Паліва
Катэгорыя:Нафтапрадукты
Катэгорыя:Бітумы
Марсэля Брава

**Марсэля Брава** () сапраўднае імя **Маркус Шогаль** (, нар. 4 студзеня 1978, Аўстрыя, м. Мёдлінг) — аўстрыйскі порнаактор, які пачаў здымацца ў порнастужках у 2000-ыя гады.

Мае жонку. Яна порнаакторка Літаль Капрыз.

## Глядзіце таксама
* Мік Блю

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Марсэля Брава на БЗФІ
* Марсжля Брава на БЗСД
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Парнаграфія ў Аўстрыі
Катэгорыя:Парнаграфія ў Нямеччыне
Катэгорыя:Парнаграфія ў Чэхіі
Катэгорыя:Аўстрыйскія порнаакторы
Катэгорыя:Аўстрыйскія порнарэжысэры
Катэгорыя:Асобы Мёдлінгу
Траінкос

**«Траінкос»** («ТрэйнКос»,  +  — цягнік Косава) — чыгуначнае прадпрыемства Сэрбіі, заснаванае ў жніўні 2011 году ў Косавым Полі (край Косава і Мятохія).

На 2025 год утрымліваў чыгуначную сетку ў Косаве і Мятохіі пераважна для грузаперавозак, а таксама для перавозак людзей. Найперш, перавозіў кантэйнэры церазь мяжу з Паўночнай Македоніяй і паяжджанаў у прадмесьцевых зносінах.

## Грузаперавозкі
На 2025 год «Траінкос» перавозіў тавары кантэйнэрамі пераважна ад грэцкага порта Тэсалёнікі на Эгейскім моры да чыгуначнага тэрмінала «Добрэва» ў Косавым Полі. Для перавозкі прапаноўвалі 9 відаў кантэйнэраў:
# 10-футавы;
# 20-футавы (6,1 м);
# 30-футавы;
# 40-футавы;
# 40-футавы высокакубічны (2,9 м вышынёй);
# 20-футавы рэфрыжэратарны;
# 40-футавы рэфрыжэратарны;
# 40-футавы рэфрыжэратарны высокакубічны;
# цыстэрну.

Для афармленьня тавараў выкарыстоўвалі тры чыгуначныя мытні і мытную таварню:
#  — працавала кругласоднева на мяжы ў Паўночнай Македоніяй;
#  — штодня а 8:00—15:00 у грамадзе Косава Поле;
#  — штодня а 8:00—16:00 на сумежжы з Альбаніяй і Чарнагорыяй;
# Прышціна — штодня а 8:00—16:00 на складзе славенскага прадпрыемства «Інтэрэўропа».

## Перавозкі людзей

На 2025 год «Траінкос» штодня выконваў мясцовыя перавозкі паяжджанаў па маршрутах:
* Прышціна — Печ прадмесьцевым і хуткасным цягнікамі;
*  — Генэрал Янкавіч мясцовым і вольным цягнікамі.

За мяжу ў Паўночную Македонію хадзіў цягнік па маршруце Прышціна — Скоп'е.

## Мінуўшчына

26 лютага 2010 году ўрад Косава ўхваліў Рашэньне № 57110 аб падзеле «Косаўскай чыгункі» (Прышціна). 16 жніўня 2011 году Міністэрства гандлю і прамысловасьці Косава паставіла на ўлік акцыйнае таварыства «Эксплюатацыя цягнікоў Косаўскай чыгункі» (Косава Поле), якое атрымала скарочаную назву «Траінкос» ад  і  — цягнік Косава.

Па выніках 2024 году «Траінкос» скараціў грузаперавозкі 98-кратна да 1984 тонаў (на 99 %), у тым ліку спынілі перавозкі кантэйнэраў. На вайсковыя перавозкі прыпала 44 % грузаў, на чыгуначныя шляхі для чыгуначных лініяў — 34 %, а рэшта — на пустыя вагоны. Перавозкі паяжджанаў упалі на 2,5 % да 68 743 паездак, але прынесьлі 96 % сукупнай выручкі (1,67 млн эўра). У выніку стратнасьць падвоілася да 28 % (488 тыс. эўра), бо выдаткі на грузаперавозкі 19-кратна перавысілі выручку ад яе. 30 студзеня 2025 году «Траінкос» абвясьціў пра звальненьне 12 супрацоўнікаў за марнатраўства 230 тыс. эўра праз махлярства з продажамі ў білетных касах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Мапа і архіў навінаў

Катэгорыя:Чыгуначны транспарт
Катэгорыя:Чыгункі Эўропы
Катэгорыя:Прадпрыемствы Сэрбіі
Катэгорыя:Косава
Катэгорыя:Эканоміка Сэрбіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2011 годзе
Крысталь Кляйн

**Крысталь Кляйн** (, нар. 21 кастрычніка 1981, Аўстрыя, м. Вена) — аўстрыйская порнаакторка, якая здымалася ў порнастужках у 2000-ыя гады. У 2005 годзе мела ўзнагароду «Кіска коту», якую даў часопіс Пэнтгаўс.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Крысталь Кляйн на БЗФІ
* Крысталь Кляйн на БЗСД
* Крысталь Кляйн на БЗКД

Катэгорыя:Парнаграфія ў Аўстрыі
Катэгорыя:Парнаграфія ў Нямеччыне
Катэгорыя:Аўстрыйскія порнаакторкі
Язэфіна Муцэнбахер (фільм)

**Язэфіна Муцэнбахер** — порнастужка, якая была зьнятая ў Нямеччыне ў 1970 годзе. Стужка зьяўляецца экранізацыяй аўстрыйскага твору «Язэфіна Муцэнбахен». Твор быў напісаны ў 1906 годзе і выйшаў у друк у месьце Вена.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Язэфіна Мунцэнбахер на БЗФІ

Катэгорыя:Нямецкія фільмы
Катэгорыя:Заходненямецкія фільмы
Катэгорыя:Аўстрыйскія фільмы
Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Нямецкія эратычныя фільмы
Катэгорыя:Эратычныя фільмы 1970-ых гадоў
Катэгорыя:Фільмы-камэдыі
Катэгорыя:Эратычныя камэдыі
Катэгорыя:Нямецкія эратычныя камэдыі
Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы Нямеччыны
Катэгорыя:Кінакамэдыі 1970 году
Катэгорыя:Нямецкія кінакамэдыі
Катэгорыя:Фільмы пра прастытуцыю
Катэгорыя:Фільмы 1970 году
Катэгорыя:Нямецкія фільмы 1970 году
Мік Блю

**Мік Блю** (, нар. 9 верасьня 1976, Аўстрыя, м. Грац) — аўстрыйскі порнаактор, які пачаў здымацца ў порнастужках у 2000-ыя гады. Мік Блю здымае таксама порнастужкі і порнарэжысэр. Пачаў здымацца Мік Блю з 2000 году. У 2004 годзе пачаў спрабаваць здымаць порнастужкі. У 2005 годзе Мік Блю заключыў дагавор з Нуль цярпеньня забава.

Прыпыніў здымацца ў порнастужках у канцы 2010-ых гадоў.

Мае жонку з 2014 году. Яна порнаакторка Аніка Эльбрайт з ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Мік Блю на БЗФІ
* Мік Блю на БЗСД
* Мік Блю на БЗКД

Катэгорыя:Парнаграфія ў Аўстрыі
Катэгорыя:Аўстрыйскія порнаакторы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Грацы
Катэгорыя:Аўстрыйскія фотамадэлі
Катэгорыя:Аўстрыйскія порнарэжысэры
Катэгорыя:Аўстрыйскія аўтагоначнікі