open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Геймант

**Геймант**, **Гаймант** (*Гаймунт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гаймунд (Haimund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гайм- (гейм-) (імёны ліцьвінаў Гейман, Індрых; германскія імёны Heyman, Hindrich) паходзіць ад германскага haima, haimi 'айчына, месца жыхарства', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Andreas Haymontowicz* (1604 год); *gratulationes a studiosa iuventute Academiae Vilnensis Societatis Jesu… poésies latines de… Andreas Haymuntowicz* (1609 год).

## Носьбіты
Гейманты (Hejmont) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гельтман

**Гельтман**, **Гільман**, **Ільман** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гілтыман, пазьней Гельтман, Гільман або Ільман (Hiltiman, Heltmann, Hillmann, Ilmann) і Манігільда (Manehildis) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гілд- (-ілт-, -гелт-) (імёны ліцьвінаў Гільцін, Ілбуць, Ілгут; германскія імёны Hiltin, Ilbuth, Illgut) паходзіць ад германскага hildiō 'бой', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Helt і Helman.

У Прусіі бытавала прозьвішча Ilmann (Illmann).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Anna Ilmanowicz* (1802 год); *Brygida Hilmanowicz* (1820 год).

## Носьбіты
Гельтманы (Heltman) — літоўскі шляхецкі род з Гадуцішкаў.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксаваліся прозьвішчы Ілман і Ілмановіч у летувізаванай форме.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гес

**Гес** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Геса або Гаса (Hesa, Haso) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гес- (гас-) паходзіць ад назвы германскага племені гесаў або ёсьць вытворнай ад асновы -гад-.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Hes (Hesse), Hesekin.

## Носьбіты
Гесы (Hess) — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Гесы (Hess) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

## Глядзіце таксама
* Гасьмір

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Тангенс

**Тангенс** — трыганамэтрычная функцыя прастакутных трыкутнікаў, паводле якой сынус пэўнага куту эквівалентны адносіне працілеглага катэту да прылеглага катэту. (sinα=a:b, дзе b — прылеглы катэт, a — працілеглы катэт, α — любы непрамы кут  трыкутніка)

## Крыніцы

Катэгорыя:Куты
Катэгорыя:Трыганамэтрычныя функцыі
Жаінвілі

**Жаінві́лі** () — горад у Бразыліі, які месьціцца ў штаце Санта-Катарына, зьяўляючыся найбуйнейшым у штаце. Гэта трэці паводле велічыні горад у паўднёвым рэгіёне Бразыліі пасьля значна большых цэнтраў Курытыба і Порту-Алегры. Жаінвілі ёсьць асноўным прамысловым, фінансавым і гандлёвым цэнтрам. Лічыцца адным з самых прасунутых гарадоў краіны з высокім узроўнем жыцьця. Вядомы як «Бразыльскі Манчэстэр», «Горад кветак», «Горад прынцэсаў», «Горад ровараў» і «Горад танцаў».

## Гісторыя
Рэгіён, які атачае сучасны Жаінвілі, быў заселены народам гуарані некалькі тысячагодзьзьяў таму. З улікам таго, што горад зважаецца нямецка-бразыльскім, ягоная назва мае францускае паходжаньне. Зямля была ўласнасьцю прынцэсы Франсішкі, якая была сястрой імпэратара Пэдру II. У 1843 годзе Франсішка пабралася шлюбам з Франсуа Арлеанскім, які меў тытул прынца Жуанавілю і быў сынам францускага караля Люі-Філіпа I. У 1851 годзе пасьля дзяржаўнага перавароту прынц дазволіў скарыстаць свае бразыльскія ўладаньні немцам, якія ў тым жа горадзе купай поруч з швайцарцамі і нарвэжцамі заснавалі тутака паселішча. У пэрыяд з 1851 па 1888 гады да Жаінвілі накіравалася 17 тысяч засельнікаў.

## Геаграфія
Жаінвілі месьціцца на паўночным усходзе штату Санта-Катарына недалёка ад узьбярэжжа Атлянтычнага акіяну. Горад пераразае рака Кашуэйра. Места аточанае гарадамі і грамадамі Гарува, Сан-Франсіску-ду-Сул, Аракуары, Гуарамірым, Шрэдэр, Жарагуа-ду-Сул і Кампу-Алегры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Міронаў

**Міронаў** — прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Аляксандар Міронаў (1910—1992) — беларускі празаік, перакладчык, заслужаны работнік культуры БССР.
* Аляксей Міронаў (нар. 2000) — расейскі футблаліст.
* Андрэй Міронаў (1941—1987) — савецкі актор, народны артыст РСФСР.
* Андрэй Міронаў (нар. 1994) — расейскі хакеіст, чэмпіён КХЛ (2013).
* Барыс Міронаў (нар. 1951) — расейскі дзяржаўны дзяяч, журналіст. Першы галоўны рэдактар «Расейскай газэты».
* Дзьмітры Міронаў (нар. 1968) — расейскі дзяржаўны дзяяч, губэрнатар Яраслаўскай вобласьці (2017—2021).
* Сяргей Міронаў (нар. 1953) — расейскі палітык, старшыня партыі «Справядлівая Расея».
* Філіп Міронаў (1872—1921) — савецкі военачальнік, камандуючы 2-й Коннай арміяй (1920).
* Яўген Міронаў (нар. 1966) — савецкі і расейскі актор, народны артыст Расейскай Фэдэрацыі.
Лібельт

**Лібельт**  — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Лібалт (Libolt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ліб- (імёны ліцьвінаў Лібэка, Лібель, Лібэр; германскія імёны Libicho, Libila, Liberi) паходзіць ад гоцкага liban 'жыць', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Libelt.

## Носьбіты
* Якуб і Якуб Герман Лібельты — ганаровыя сябры варштату «Паўночная паходня»

Лібельты (Libelt) гербу ўласнага — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і ваколіцаў Камаяў.

## Глядзіце таксама
* Ліба
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нацель

**Наце́ль** (*Надзіла*, *Надзель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Надзіла, Націла, пазьней Нотэль (Noddilo, Notilo, Nötel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нод- (-нот-) (імёны ліцьвінаў Нацейка, Нутаўт, Нутар; германскія імёны Nothicho, Notaldus, Nudhari) паходзіць ад гоцкага nauds 'патрэба'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nodel (Nodyl).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *а Совина чоловека Нацеля Литъвина* (2 верасьня 1537 году); *Józefa Nacelewicza rottm. W. B.* (20 лютага 1792 году); *Krystyna Nadiłło* (1801 год); *Paweł Nadziel* (1837 год).

## Носьбіты
Нацелевічы (Nacelewicz) — літоўскі шляхецкі род зь мястэчак Лынтупаў і Сьвіру.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нагела

**Нагела** (*Нагель*, *Найгель*), **Найгайла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Нагал, пазьней Нагель (Nagal, Nagel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова найх- (нейк-) паходзіць ад стараверхненямецкага nacho 'кіравацца, прытрымлівацца', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nagel.

У Памор’і адзначалася прозьвішча Nagel.

У 1594 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Michael Nagell, Rastenburgensis Borussus*, у 1618 годзе — *David Nagel, Hohensteinensis Borussus*, у 1627 годзе — *David Nagelius, Hohensteinensis Borussus*. У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Nagel.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *людеи… [[Нарэйка|Нарка]] Накгеля* (20 студзеня 1523 году); *село Суръвиловъское, а в ономъ селе тыи люди… Лаврынъ Наикгаиловичъ* (23 траўня 1539 году); *на име Миколай Пашковичъ Нокгеловича* (24 лютага 1585 году); *Nagieliewicz* (1603—1629 гады); *Nagiełowicz* (1636 год); *Naygielewicz* (1639, 1643 і 1645 гады); *Stanisław Naygielewicz winnik* (22 чэрвеня 1643 году); *Nagela* (1671—1681 гады); *Katarzyna Naggiełło* (1800 год); *Antoni Nagiełło*, *Jan Nagiełła* (1798 год).

## Носьбіты
Нагелы (Nagieło) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

## Глядзіце таксама
* Найха
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нігайла

**Нігайла** (*Нігал*), **Негела** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Негела або Нігел, пазьней Нігель (Negele, Nigellus, Niegel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -нед- (-нет-, -ніт-) (імёны ліцьвінаў Нітар, Нетымер, Гінет; германскія імёны Nieter, Nitimerus, Genet) паходзіць ад гоцкага neiþa 'злосьць, варожасьць', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Negel.

У Прусіі бытавала імя Нігайл: *Nygayl* (1400 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Nygail* (30 чэрвеня 1406 году); *Nygal* (1408 год); *czu geisil Nigals son* (16 чэрвеня 1409 году); *zu gisel Nygalz son* (21 чэрвеня 1409 году); *Никгаилу чоловекь у Колтянех* (1440—1492 гады); *Negela* (1602—1604 гады, 1671—1681 гады).

## Носьбіты
* Нігайла — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера

## Глядзіце таксама
* Нед
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нанарт

**Нана́рт** (*Ненарт*, *Нінарт*), **Нанга́рт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Нонарт** (*Нонард*).

## Паходжаньне

Нангарт, пазьней Нэнэрт (Nanhart, Nennert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова нан- (нен-) паходзіць ад германскіх дзіцячых імёнаў або як скарот асновы -нанд- (-нант-) ад гоцкага (ana)nanthjan 'набрацца сьмеласьці, адважыцца', а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Mokiey a Nienarth Czimochowiczy* (1558 год); *при его милости пану Петру Нонарту старосте Гелизейскомъ, лесничемъ Ойранскомъ, будовничемъ замку Виленского… панъ Петръ Нонартъ* (1 сьнежня 1595 году); *Семенъ Ненартовичъ* (1649 год); *mieszczanie… Krzysztof Nienart* (1675—1677 гады); *w. jej mc panią… Nonardem* (1784 год); *Antoni Nienartowicz* (6 лютага 1786 году); *Ignacy Karol Nonhartowicz* (1802 год); *Franciszka Ninart* (1804 год); *Wincenty Nonortowicz* (1823 год); *Joanna Ninartowicz* (1837 год); *Nienart* (1913 год).

## Носьбіты
* Крыстына Мікалаеўна Нонартаўна — расенская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1579 годзе
* Жыгімонт (Сігізмунд) Нонарт — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1586 годзе
* Мікалай Нонарт і Юстына Нонартаўна — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1589 годзе

Нанартовічы (Nanartowicz) — прыгонныя зь вёсак Вількішкаў і Пакальнішкаў (Троцкі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Ненартовічы (Nienartowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Лідзкага і Троцкага паветаў.

Нанартовічы (Nanartowicz) — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага павету.

Нонарты або Нонарды (Nonart, Nonard) — літоўскі шляхецкі род з Кемелішкаў.

Нангартовічы (Nonhartowicz) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

Ненарт (Nienart) і Ненартовіч (Nienartowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Нана
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Пуціла

**Пуціла** (*Путэль*, *Поцель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Пуціла або Поціла, пазьней Потэль (Putilo, Potilo, Potel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -пут- (-пот-) паходзіць ад асновы -бут- (-бот-).

Імя Пуціла бытавала ў Ноўгарадзе.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Еско Кгнатовичъ Путило*, *Путило* (1528 год); *а возные… Путило* (9 сьнежня 1529 году); *бояре мстиславъские Домашъний а Путила Остафъевичы* (20 чэрвеня 1560 году); *Павелъ Путиловичъ… Путило Андрушевичъ… Путило Андрошевичъ* (1563 год); *Ambroży Jurewicz Putel* (1621 год); *Putel Heliasz na miejscu Andrzeja Putela… Putel Jerzy Matysowicz… Putel Krzysztof Ambrożejewicz… Putel Stefan Ambrożejewicz… Putelewicz Dawid… Butel Abram* (1667 год); *Krzysztof Pocel* (23 сакавіка 1698 году); *Puciłow* (1744 год); *Jan Putel* (7 лютага 1780 году).

## Носьбіты
* Еска Гнатавіч Пуціла — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Пуціла — пінскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Аброжы Юр’евіч Путэль — шляхціч Жамойцкага княства, які ўпамінаецца ў 1621 годзе
* Антон Пуціла (нар. 1987) — беларускі футбаліст
* Сьцяпан Пуціла (нар. 1998) — беларускі блогер

У канцы XVIII ст. на гістарычнай Аршаншчыне адзначаўся шляхецкі род Пуцілаў (поруч з Пуцятамі).

Пуцілы (Puciłło) — літоўскі шляхецкі род зь Сьвянцянаў.

Путэлі (Путэлевічы) — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці.

На 1906 год існавала вёска Пуцілы ў Невельскім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Упіччыне існуюць вёскі Пуцелі і Пуцелішкі, на гістарычнай Меншчыне — Пуцілава.

## Глядзіце таксама
* Пацейка

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рувіль

**Рувіль** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Равіла (Rowilo) — імя германскага паходжаньня. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Rouisind (Roui-sind).

## Носьбіты
Рувілі (Ruwil) — літоўскі шляхецкі род зь Сьвянцянаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Зантэр

**Зантэр** (*Жантар*, *Сантыр*, *Шантэр*, *Шантар*), **Зандэр** (*Зандар*, *Сандар*, *Шандэр*, *Шандар*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сандэр, Сантар, пазьней Зантэр (Sandheri, Sander, Santari, Santer) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова санд- (сант-, зант-) (імёны ліцьвінаў Жандзель, Сантаўт, Шандрык; германскія імёны Sandel, Santold, Sandrich) паходзіць ад гоцкага *sanþs 'сапраўдны', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

У Прусіі бытавала імя Сандар (Сандэр, Сантар, Сандыр, Жандар): *Sandar / Sander / Sandir / Santar / Schandarre* (1299, 1301, 1339, 1347 і 1360 гады).

У Польшчы ў XVI—XVIII стагодзьдзях адзначалася прозьвішча Sander (Szander).

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Сантар (Santor)

У Чэхіі бытавала імя Šandora.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *немъчин [[Герман (імя)|Гарман]] Жондеро… Жондеремъ* (26 лістапада 1480 году); *на пана Шандра а на пана Петра, а на пана Ивашка Котовичовъ… пану Шандру* (10 траўня 1497 году); *Sandarowicz… Sandarewic* (1671—1681 гады); *B. Januarii Szanter, szafarz i tabliczkarz wilenski* (каля 1700—1702 гадоў); *Michael Senderowicz* (1774 год); *Sanderowicz* (1811 год); *Шантеровна Олимпия* (27 ліпеня 1855 году); *Сулковская Паулина из Шанторов* (6 сьнежня 1863 году).

## Носьбіты
* Ян Шандэровіч (*Jan Szanderowicz*) — віленскі шавец, які ўпамінаецца ў 1695—1696 гадох
* Клеменці Зандар (*Клементий Андреев Зандар*) — шляхціч Менскай губэрні, прадстаўлены ў 1864 годзе
* Аляксандар і Ўсьцін Станіслававічы Шантары — шляхцічы-каталікі з ваколіцаў Езяросаў, якія мелі ў валоданьні зямлю на 1889 год

Жантары (Żantar) — прыгонныя зь вёскі Віцюноў (Троцкі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Сантыры (Santyr) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Зантэры або Зантыры (Zanter, Zantyr) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Даўгелішкаў.

Сэндровічы (Sendrowicz) гербу Шанява — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Шаўляў.

Зандэры (Zander) або Зандаровічы (Zandorowicz) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род з Браслаўскага павету.

Сантэр (Santer) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1889—1906 гады існавала вёска Сандарова (Сандарава) у Дрысенскім павеце Віцебскай губэрні.

На 1903 год сяліба Шандарышкі існавала ў Панявескім павеце, а фальварак Сандэрышкі — у Цельшаўскім павеце Ковенскай губэрні.

На 1906 год існавалі вёска і маёнтак Сандары ў Дрысенскім павеце, а таксама вёска Сандарышкі ў Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Упіччыне існуе вёска Сандарышкі, на гістарычнай Ашмяншчыне — Шантары і Шантараўшчына, на гістарычнай Случчыне — Шантароўшчына, на гістарычнай Полаччыне — Шантырава. Назву Шандры маюць вёскі на гістарычных Віцебшчыне і Ваўкавышчыне.

## Глядзіце таксама
* Санда
* Геры

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бельская

**Бе́льская** — жаночая форма прозьвішча **[[Бельскі]]**. Вядомыя носьбіты:

## Асобы
* Вольга Бельская (1922—1996)&nbsp;— польская акторка.
* Вольга Бельская ( 1979)&nbsp;— беларуская малярка.
* Івона Бельская ( 1952)&nbsp;— польская акторка.
* Ірына Бельская ( 1958)&nbsp;— савецкая і ўкраінская астраном.
* Ірына Бельская ( 1989)&nbsp;— беларуская паэтка.
* Лідзія Бельская ( 1935)&nbsp;— казаская філёляг.
* Надзея Бельская ( 1987)&nbsp;— беларуская вясьлярка.

## Гідронімы
* Бельская&nbsp;— рака ў Віцебскай вобласьці Беларусі, басэйн Дзьвіны.

## Тапонімы
* Бельская&nbsp;— вёска ў Барацінскім раёне Калускай вобласьці Расеі.
* Бельская&nbsp;— вёска ў Калязінскім раёне Цьвярской вобласьці Расеі.

## Глядзіце таксама
* Бельскі
* Абельская
Ñ

**Ñ**, **ñ** (**N з ты́льдай**; )&nbsp;— літара сучаснага лацінскага альфабэту, якая фармуецца шляхам даданьня тыльды да літары N. Літара Ñ зрабілася часткаю гішпанскага альфабэту ў XVIII стагодзьдзі, зьявіўшыся замест дыграфу nn. Выкарыстоўваецца і ў іншых мовах: (астурыйскай, галісійскай, баксонскай, чаўакана, філіпінскай, арагонскай, гуарані, чамора, мапучы, кечуа, тэтум, мяндзінцы і мове Папіямэнта).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Літары пашыранай лацініцы
Катэгорыя:Гішпанская мова
Дзерамер

**Дзерамер**, **Дэрамэр** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дзермар, Цермар або Дырмер (Deormar, Teormar, Diormerus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дзір- (дзер-, цір-) (імёны ліцьвінаў Дзерык, Дзірман, Дырмунт; германскія імёны Diericke, Direman, Deormund) паходзіць ад гоцкага dius, германскага tiur 'зьвер', а аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Маргела, Валадзімер, Нетымер; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) — ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Jan Deramer… Daniel Deramer* (24 сакавіка 1773 году); *Wiktoria Deramer* (1801 год).

## Носьбіты
Дзерамеры або Дэрэмэры (Deremer) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Дэрамеры (Deramier) гербу Чатыры Галінкі — літоўскі шляхецкі род з Гарадзенскага павету.

## Глядзіце таксама
* Дзір
* Міра

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дротвіл

**Дротвіл**, **Друтвіл**, **Дродвіл** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вілідруд, Вілдруд, Вілтруда або Вілітрута (Willidrud, Wildrud, Wiltrudis, Wititruta) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -друд- (-трут-, -трот-) (імёны ліцьвінаў Гаўдрут, Гендрута, Кондрут; германскія імёны Gautrude, Genedrudis, Cundrud) паходзіць ад гоцкага і германскага þruþs 'мажнасьць, веліч', а аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Truduildis (Trud-uildis).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *а Миколая Друтвила с Вилейков* (26 кастрычніка 1650 году); *Jan Drodwił* (1690 год).

## Носьбіты
Дротвілы (Drotwiłł) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету (ваколіцы Жыжмараў).

Драўдвілы і Дроўдвілы — літоўскія шляхецкія роды.

У XVI ст. існавала поле Драўдвілавічы (*Дровдвиловичи*) у Жамойцкім старостве.

## Глядзіце таксама
* Труда
* Віла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Шонэн

**Шо́нэн** ()&nbsp;— анімэ, манґа і ранабэ разьлікаваныя на пэўную аўдыторыю&nbsp;— хлапчукоў ды юнакоў векам ад 12 да 18 рок. Манґа гэтага тыпу публікуецца ў спэцыялязаваных журналах (аўдыторыю вызначаюць самі выдавецтвы). Шонэн займае 38,4&nbsp;% рынку манґі.

## Апісаньне
Галоўнымі прызнакам жанру зьяўляюцца пратаганіст мужчынскай плоці, хуткае разьвіцьцё ды дынамічнасьць сюжэту. Твор у жанры шонэн складаецца больш з гумарыстычных сцэн, канцэнтруецца на тэме сяброўства, супраціву або на баявых дзеяньнях. Часьцяком галоўны гэрой адрозьніваецца шырокімі вачыма, лёгкай усьмешкай і востраконцай зачоскай. Як правіла, гэроі мужчынскай плоці ўпэўненыя ў сабе, храбрыя, турбуюцца пра сваіх сяброў, ніколі ня журацца і не здаюцца (нават калі сытуацыя бязь выхаду), а таксама, з пункту гледжаньня рэалізму, маюць вялічэзны посьпех.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэрміналёгія анімэ і мангі
Энгель

**Энгель** (*Енгель*), **Ангель** (*Янгель*, *Янгайла*, *Анагель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Енгела, Ангел або Ангала, пазьней Энгель (Engela, Angelus, Angala, Engell) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ан- (эн-) (імёны ліцьвінаў Энель, Янвін, Ангот; германскія імёны Enilo, Anoin, Angodus) паходзіць ад гоцкага *ana, стараверхненямецкага ano 'дзед, продак', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Таксама існуе іменная аснова ангел- (энгел-), якая паходзіць ад германскага Angil 'племя англаў'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Engelbert (Engilbert), Engelger (Engilger), Engelradis.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Jangiel* (1670 год); *Katarzyna Jangielewicz* (1747 год); *Adam Anagiel* (1800 год); *Wilhelmina Angiel* (1801 год).

## Носьбіты
Энгелевічы (Engielewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Енгелевічы (Jengielewicz) гербу Ястрабец — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Янгайловічы (Jągajłowicz) — літоўскі шляхецкі род.

На 1900—1903 гады існаваў засьценак Энгелішкі ў Вількамірскім павеце Ковенскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Ана
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гадзь

**Гадзь** (*Ед*, *Едзь*, *Яд*, *Ядзь*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гата, Гада, Гад, Гед або Адзі (Hatho, Hado, Had, Hedo, Adi) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гад- (-ад-, -ат-) паходзіць ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Адзейка (Ядзейка, Гадэйка), Гаціла (Гадзіла), Ацень, Ятаўт (Атаўт, Гатаўт), Ятвід, Ядвіга (Ядовіг), Ятвіл, Ядаг, Ядгаўд, Ядгін, Гадар, Атарт, Гатман, Ятмонт, Бенат, Бэрнат (Бэрнад, Бернат, Бернят), Вісад, Войсят, Волдат, Вярнат, Герат (Гер’ят), Ісад. Адзначаліся германскія імёны Adecho (Adika, Edica, Chadico), Hetilo (Hadala), Atten, Atald (Hathald), Atvid, Hadwig (Hedwig), Attavill, Adago, Hadegaud, Hettgen, Hader (Hathari), Atard, Hadoman, Etmunt (Jatmund), Bennato, Bernad (Bernat), Wisad, Vuisadus, Waldad, Warnad, Gerat (Gerath), Isada.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Hatto, Hedel, Hadwiga (Hedwig, Adwiga, Edwiga, Jadwiga).

У Прусіі бытавалі імёны: *Atte* / *Jede* (1347 год), *Jodute / Joduthe / Jodut* (1296, 1299, 1362, 1341, 1349, 1354, 1362 і 1385 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *люди [[Пунск]]ого повета… Еда [[Нарвід|Нарвидовича]]* (19 красавіка 1516 году); *Матеи Едовичъ* (1528 год); *у Лесницъкомъ селе осмънадцат служоб людеи… Матеи Едевич* (23 траўня 1539 году); *Jan Jedziewicz* (17 ліпеня 1733 году); *Józef Jedzewicz… Ignacy Jadowicz* (21 жніўня 1780 году); *Parafia [[Мядзел|miadziolska]]… Jadowicz, zaścianek* (1784 год).

## Носьбіты
* Мацей Едавіч — тандзягольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Гадзевічы (Hadziewicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Трокаў.

Гадзевіч (Hadziewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1910 год існаваў фальварак Гадавічы ў Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні.

На гістарычнай Аршаншчыне існуе вёска Гадавічы, на гістарычнай Ашмяншчыне — Гатавічы.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гейман

**Гейман**  — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гайман або Гейман (Hayman, Heyman, Haymannus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гайм- (гейм-) паходзіць ад германскага haima, haimi 'айчына, месца жыхарства', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад германскага man 'чалавек'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Геймант (Гаймунт), Генрык, Індрых (Індрык). Адзначаліся германскія імёны Haimund, Henric (Heimirich), Hindrich (Heinrich).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Hejmo (Hajmo), Hajman (Hajneman), Hainrich (Heinricus, Hinricus, Hyndrzyk, Indrzych), Draheim, Gerlachsheim.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Sawka Heyman — pryhonnik. Syny: Chalimon, Alexey, Kondrasz* (1722 год); *p. Adam Heyman… pan Jerzy Heyman* (5 кастрычніка 1765 году).

## Носьбіты
Гейманы (Hejman) — літоўскі шляхецкі род зь Мерачы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гардэль

**Гардэль** (*Гертэль*, *Эртэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гертыла, Гартыл або Гардэль, пазьней Эртэль (Hertilo, Hartil, Hardell, Ertel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) паходзіць ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Hartel (Hertel, Hertyl).

У 1598 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Simon Ertel, Bartensteinensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *przed nami… Danielem Gotlibem Hertelem* (19 сакавіка 1792 году); *Hardel Wincenta z Komockich* (25 ліпеня 1886 году).

## Носьбіты
* Міхал Гартэль (Michał Hartell) — познанскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1625 годзе

Эртэлі (Ertel) гербу ўласнага — літоўскі шляхецкі род зь Вільні і Віленскага павету.

Гардэлі (Hardel) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Аранаў.

Гертэлі — літоўскі шляхецкі род.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гікель

**Гікель** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гікіла (Hiccilo, Hiccila) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гік- паходзіць ад асновы -гілд- (-ілт-, -гелт-).

## Носьбіты
Гікелі (Hikiel) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

## Глядзіце таксама
* Гіка

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гараўскі

**Гара́ўскі** — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Апалінары Гараўскі (1833—1900) — беларускі маляр.
* Вільгельм Гараўскі (1908—1937) — беларускі празаік.
* Гіляры Гараўскі (1847 — пасьля 1875) — беларускі маляр.
* Дам’ян Гараўскі ( 1979) — польскі футбаліст.
* Іпаліт Гараўскі (1828 — пасьля 1864) — беларускі маляр.

## Глядзіце таксама
* Гараўская
* Гаранскі
Гаранскі

**Гара́нскі** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Георгі Гаранскі (1912—1999) — беларускі савецкі навуковец у галіне машынабудаваньня і тэхнічнай кібэрнэтыкі.
* Міхаіл Гаранскі (1910—1980) — беларускі эканаміст.
* Уладзімер Гаранскі ( 1959) — украінскі актор, тэлевядоўца.
* Яўген Гаранскі (1929—1999) — савецкі футбаліст, трэнэр.

## Тапонімы
* Гаранскі — пасёлак ва Ўльянаўскім раёне Калускай вобласьці Расеі

## Іншае
* Гаранскі рух — антыкамуністычны супраціў у паваеннай Баўгарыі.

## Глядзіце таксама
* Гаранскі сельсавет
* Гаранская
* Гараўскі
Пашпарт БНР

**Па́шпарт [[БНР|Белару́скай Наро́днай Рэспу́блікі]]** — агульнаграмадзянскі пашпарт, які выдаваўся з 1918 року.

Амаль у самым пачатку дзейнасьці Народны сакратарыят БНР увёў статус грамадзянства БНР. Ад сакавіка да лістапада 1918 року выдаваліся пасьведчаньні, якія дазвалялі перасякаць мяжу і лінію фронту. 19 сьнежня 1919 року Рада БНР прыняла Закон аб грамадзянстве Беларускай народнай рэспублікі, паводле якога беларускім грамадзянінам лічыліся ўсе асобы, якія паводле стану на пачатак 1914 року жылі на тэрыторыі Беларусі і мелі расейскае падданства. Такіх людзей аўтаматычна залічвалі ў беларускае грамадзянства і выдавалі пашпарты. Падвойнае грамадзянства было забароненае і лічылася дзяржаўнай здрадай.

Пашпарты пачалі друкаваць у 1919 року ў друкарні Язэпа Галеўскага ў Бэрліне. У іх налічваліся 12 старонак, вокладкі сьветла-ружовыя або цёмна-сінія, з выявай «Пагоні». У ім былі пазначаныя дата і месца нараджэньня асобы, падданства, асаблівыя прыкметы (рост, колер валасоў, вачэй). Акрамя гэтага, існавалі дыпляматычныя пашпарты, якія атрымлівалі афіцыйныя ўрадавыя асобы БНР.

Першапачаткова пашпарты выдавалі на тэрыторыі Беларусі. Пасьля бальшавіцкай акупацыі кіраўніцтва БНР зьехала зь Менску сьпярша ў Вільню, пасьля ў Горадню, а стуль — у Коўна. Пашпарты сталі выдаваць замежныя прадстаўніцтвы ў розных краінах Эўропы. Так, беларускае консульства ў Адэсе зарэгістравала каля 16 тысячаў беларусаў; Дыпляматычная місія ў Бэрліне атрымала дазвол ад нямецкіх уладаў выдаваць цывільным беларусам пашпарты, а былым ваеннапалонным — урадавыя пасьведчаньні.

Пашпарт БНР даваў дазвол на выезд за мяжу, атрыманьне візы на пераезд у Амэрыку ці вяртаньне на радзіму.

Агулам у розны час былі надрукаваныя 10 тысячаў блянкаў для пашпартоў БНР. Аднак зьвестак пра тое, колькі з іх выдадзена, няма. Паводле гісторыка Ўладзімера Ляхоўскага, пашпарты выкарыстоўваліся да канца 1920-х рокаў.

## Крыніцы

Пашпарт
Катэгорыя:Колішнія пашпарты
Катэгорыя:Беларускія пашпарты
Наватвор

**Наватвор**, таксама **нэалягізм** — моўны фэномэн, які ўзьнікае пры ўтварэньні слова-адпаведніка ў нейкай мове замест таго, каб выкарыстоўваць інтэрнацыянальную лексыку. Шырока распаўсюджаны ў мовах карэнных народаў Амэрыцы, ісьляндзкай, вугорскай і некаторых іншых мовах сьвету. Звычайна выкарыстоўваецца, як сродак падтрыманьня моўнай чысьціні.

## Прыклады наватвораў у беларускай мове
Заўзятар — аматар чагосьці; асоба, адданая нейкай публічнай дысцыпліне. Слова было ўтворана ў 1980 гг. як замена расейскаму запазычаньню балельшчык і было запрапанаванае паэтамі Алесям Бембелям і Алесем Разанавым.

Сеціва — адпаведнік да анґліцызму «Internet». Запрапанаванае лінґвістам Сяргеем Шупам у 1998 годзе.

Хадун — адпаведнік да англіцызму хот-дог. Утварылася ў беларускай сетцы рэстаранаў фаст-фуду Хутка-смачна ў 2006 годзе.

## Крыніцы
Кагель

**Кагель** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Кагіла або Кагел, пазьней Кагель (Cagilo, Cagel, Kagel) — імя германскага паходжаньня, вытворнае ад старажытнага германскага імя Caco (пазьнейшага Kage). Іменная аснова каг- паходзіць ад стараісьляндзкага kaga 'глядзець' або стараверхненямецкага gagan 'супраць'. 

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Kegel і Kogel.

У Прусіі адзначаліся імёны *Kogathe*, *Kogland*, *Koglinde*. Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Kagel.

## Носьбіты
* Адольф Рышардавіч Кагель — селянін з ваколіцаў Румшышкаў, які меў у валоданьні зямлю на 1882 год

Кагелі (Kagiel, Kagel, Kahel) гербу Мурдэліё — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

На гістарычнай Ковеншчыне існуе вёска Кагелішкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Кінэрт

**Кінэрт**, **Кенарт**, **Генэрт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Генард, Гінарт або Кінэрт (Genard, Ginart, Kienert, Kinnert) і Гартген (Hartgen) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'), а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

У Польшчы ў 1770 годзе адзначалася прозьвішча Ginert.

У ваколіцах Русі (Прусія) адзначалася прозьвішча Genert, у ваколіцах Мэмэлю — Kienart. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Julianna Kinert* (1825 год); *[[Гертруда|Gertruda]] Kienart* (1842 год).

## Носьбіты
* Давід Леанард Кінард (*Dawid Leonard Kinard*) — выхадзец з Шкоцыі, які ў 1600—1601 гадох навучаўся ў Папскай сэмінарыі ў Вільні

Кінэрты (Kinert) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

## Глядзіце таксама
* Гін
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Макула

**Макула** (*Макела*, *Макель*), **Мегіла** (*Мекель*, *Мікель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мегіла, Магіла, Мекіла або Макула, пазьней Макель або Мэкель (Megilo, Magila, Mekilo, Maccula, Mackel, Meckel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маг- (мак-, мег-) (імёны ліцьвінаў Магейка, Магер, Максьвіта; германскія імёны Mageyke, Mager, Meguswind) паходзіць ад гоцкага mēgs 'адзін з бацькоў' або бургундзкага magus 'хлопчык, сын'.

У Прусіі бытавала імя *Mikele* (1360 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Migal dem aldsten Samaythen* (24 лютага 1407 году); *чоловеки… Бортъка Мекелевича* (26 жніўня 1508 году); *homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… Iuschka Mikelowicza* (16 жніўня 1511 году); *людеи… Ромашко Мекелевич* (2 студзеня 1512 году); *в Дорсунишском повете шестьдесят чоловеков… а Микеля [[Манвіл|Монвиловича]]* (26 студзеня 1516 году); *Микеля Пацевича а Михна Ховримовича а Стася Михновича путныхъ людей* (25 жніўня 1539 году); *подданые господарьские… Микели Петкевичъ* (20 красавіка 1540 году); *люди господарьские… Микель Петкевичъ* (19 траўня 1540 году); *на подданыхъ господарьскихъ Городенскихъ Микулку а Микеля [[Туцейка|Тютейковичовъ]]* (1 лістапада 1540 году); *Микеля Сенковичъ — путного чоловека* (14 сьнежня 1540 году); *подданный господарьский Микели Янковичъ — сторожъ мостовый* (11 ліпеня 1541 году); *Микел Михнович… Микел Макунович* (1 ліпеня 1542 году); *Maciey Mikielewicz, Sciepan Mikielewicz… Witol Mikielewicz… Szymko Mikielewicz, Steć Mikielewicz… Mikiel Pietrukowicz* (1561 год); *Stanislaw Jakubowicz Makiełowicz* (30 ліпеня 1610 году); *Elżbieta Megiło* (1798 год).

## Носьбіты

* Мікель Пятровіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1537—1538 гадох
* Пётар Мікель — жыхар вёскі Пелясы (Барцянскае староства), які ўпамінаецца ў 1765 годзе
* Андрэй і Лаўрын Мікелі — жыхары вёскі Дубінцаў (Барцянскае староства), якія ўпамінаюцца ў 1765 годзе

Макуловічы (Makułowicz) гербу Анцута — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Макелевічы (Makielewicz) — літоўскі шляхецкі род.

На гістарычнай Слонімшчыне існуе вёска Мікелеўшчына.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Нань

**Нань** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Нан, Нана або Нена (Nannus, Nanno, Nenna) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова нан- (нен-) паходзіць ад германскіх дзіцячых імёнаў або як скарот асновы -нанд- (-нант-) ад гоцкага (ana)nanthjan 'набрацца сьмеласьці, адважыцца'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Наніка, Нанарт (Нангарт, Ненарт). Адзначаліся германскія імёны Nannicha, Nanhart (Nennert).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Nenerus.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Наневіч (Naniewicz, Noniewicz).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *homines in Jelna… [[Аліхвер|Olechir]] Hryn Naniewicz* (11 траўня 1520 году); *Романъ Ноневичъ*, *Мартинъ Ноневичъ* (1528 год); *бояре [[Высокі Двор|высокодворские]]: Роман Наневич* (3 чэрвеня 1530 году); *бору Нановичь* (1546 год); *людемъ… Михъно Наневич* (4 жніўня 1546 году); *Marcin Naniewicz* (2 траўня 1558 году); *подданых моих властных отчыстых, в повете Упитъскомъ лежачых… Юр’и Наневич* (12 чэрвеня 1599 году); *Krzyszthoph Noniewicz* (28 траўня 1606 году); *Paulus Noniewicz, pater conventus [[Алькенікі|Olkinicensis]]* (1703 год); *Franciscus Noniewicz* (4 жніўня 1710 году); *Naniszki* (1744 год).

## Носьбіты
* Раман Наневіч (Ноневіч) — высакадворскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Марцін Наневіч (Ноневіч) — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году

Наневічы (Noniewicz) гербаў Даленга і Прус III — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні, Віленскага і Лідзкага паветаў.

Наневічы (Noniewicz) — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Наневічы (Noniewicz) гербу Прус I — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Наневіч (Noniewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На гістарычнай Упіччыне існуе вёска Нанішкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Межгел

**Межгел** (*Мазгел*, *Масгал*), **Мазгіль** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Месгіла або Мезгіла (Mesgilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маз- (мез-, мас-) (імёны ліцьвінаў Мажэйка, Мазан, Мажэла; германскія імёны Mazecha, Massana, Mazela) узыходзіць да гоцкага *Matja 'есьці, ядун', стараверхненямецкага maz 'ежа' (беларускае мажны 'рослы, поўны, моцнага целаскладу; тоўсты'), а аснова -гіл- (-кіл-) (імёны ліцьвінаў Гілін, Гілімонт, Таўцігіл; германскія імёны Gillin, Gilmondus, Theudigilius) паходзіць ад германскага Gisala, Gisila 'патомак, нашчадак'.

У Польшчы ў 1633 годзе адзначалася прозьвішча Mazgała.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Сунігайла|Sungalonis]] et Mosgalonis fratrum germanorum* (14 лютага 1415 году); *Воитех Мозкгалевичъ*, *Мизъкгаило* (1528 год); *боярин нашъ [[Амсьціслаў|мстиславскии]] Олехно Мызкгайло* (5 сакавіка 1529 году); *Jewa Mazgelowna* (1602—1615 гады); *Anna Mazgiel* (1798 год).

## Носьбіты
* Войцех Мазгалевіч — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Мізгайла — амсьціслаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году

Мазгілевічы (Mazgilewicz) — прыгонныя зь вёскі Багацькаў (каля Сьвіру), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Межгелы (Mieżgiełł) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Мізгайлы (Mizgayłło) гербу Гіпацэнтаўр — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

## Глядзіце таксама
* Маж
* Гіла

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мікель Мэрына

**Мікель Мэрына** (;  22 чэрвеня 1996 году) — гішпанскі футбаліст, паўабаронца ангельскага клюбу «Арсэнал» і нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Кар’ера
### Клюбная
Мэрына выхоўваўся ў акадэміях футбольных клюбаў «Аміго» і «Асасуны». У памплёнскай дружыне дэбютаваў у дарослым футболе. 31 студзеня 2015 году быў падцягнуты да асноўнае каманды, дзе абраў восьмы нумар на сваёй кашулі. У лютым 2016 году далучыўся да шэрагаў дортмундзкай «Барусіі», дэбютаваўшы ў Бундэсьлізе 14 кастрычніка ў нічыйным матчы супраць «Гэрты». Не замацаваўшыся ў складзе, накіраваўся ў арэнду да ангельскага «Ньюкасл Юнайтэду». Празь некаторы час склаў паўнавартасны кантракт з клюбам. Улетку 2018 году вярнуўся на радзіму, склаўшы пяцігадовую працоўную ўгоду з «Рэал Сасьедадам». Зь цягам часу здабыў месца ў першай адзінаццатцы. 7 сакавіка 2020 году выйшаў на матч у якасьці капітана супраць «Барсэлёны».

У сэзоне 2023—2024 гадоў Мэрына выйграў найбольшую колькасьць дуэляў за валоданьне мячом у найвышэйшых лігах Эўропы, то бок 326. 27 жніўня 2024 году далучыўся да ангельскага «Арсэналу», падпісаўшы доўгатэрміновы кантракт.

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Гішпаніі 3 верасьня 2020 году ў матчы Лігі нацыяў супраць зборнай Нямеччыны, замяніўшы ў другім тайме Сэрхіё Бускетса. 12 верасьня 2023 году адзначыўся першым голам, абараняючы колеры нацыянальнай каманды, у матчы супраць зборнай Кіпру.

## Дасягненьні
**«Рэал Сасьедад»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2020

**Гішпанія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2024
* Пераможца Лігі нацыяў: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Радзень

**Радзень** (*Радэн*), **Радзін**, **Рацін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Радзін або Рацін, пазьней Радэн (Radin, Rattin, Radden, Rhaden) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) паходзіць ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *данники на имя Ратина* (20 кастрычніка 1500 году); *под капланомъ его [[Іказьнь (вёска)|икаженскимъ]] людеи… а Ратиновича Юрка* (1537 год); *Jan Radin* (2 сакавіка 1758 году); *Edward Raden* (1919—1939 гады).

## Носьбіты
* Ян Радзін — уласьнік зямлі ў ваколіцах Палангі на 1912 год

Радзяневічы (Radzieniewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Калінскія-Радзіновічы гербу Лук — літоўскі шляхецкі род.

Радзіновіч (Radzinowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

Радэн (*Raden*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На 1906 год існавалі дзьве вёскі з назвай Рацінікі ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні.

У гістарычнай Прусіі існуе вёска Раднікен.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ракель

**Ракель** (*Ракел*), **Ракіль** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Ракіла (Rakila) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова рак- паходзіць ад гоцкага rikan 'зьбіраць' або ад асновы -раг- (-рэг-).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rakiel (Rekiel, Rekil).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Рука (імя)|Рукови]] два чоловеки — Ракела* (1417 год паводле выпісу 5 чэрвеня 1641 году).

## Носьбіты
* Аляксандар Аляксандравіч Ракілевіч — капітан 6-й роты Ковенскай крапасной артылерыі

Ракелевічы (Rakielewicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні, Лідзкага і Троцкага паветаў.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рокіль

**Рокіль**, **Рукель** (*Рукля*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Рокула, Рокіла, Рукела або Рукла (Rocula, Rochilo, Rukelo, Ruclo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова хрок- (рок-, рук-) (імя ліцьвінаў Рукша; германскае імя Rocksch) паходзіць ад гоцкага hruk, стараісьляндзкага hrokr 'варона' або стараверхненямецкага (h)ruoho 'грак, сойка'.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Рукля азначае «які рыкае».

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rukiel (Rukel).

У Прусіі бытавала прозьвішча Rockel.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *оуби Роуклѧ же Репекьӕ* (Галіцка-Валынскі летапіс); *село Руклишки* (1554 год); *з ыменья Руклишского… з Руклишокъ и з другихъ Руклишокъ съ Колвелевскихъ* (1567 год); *учтивого Ивана Рукли* (25 ліпеня 1578 году); *учтивы Иванъ Рукля… звышъ мененого Ивана Рукли* (30 ліпеня 1578 году).

## Носьбіты
* Рукля (Рукель) — сын караля Міндоўга

Ракілевічы (Rokilewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Рукула (Rukulo) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1910 год існавала ваколіца Рукліна ў Аршанскім павеце, а таксама вёскі Цярэні-Рукалева, Руклі і фальварак Рукалева ў Сеньненскім павеце Магілёўскай губэрні.

На гістарычнай Аршаншчыне існуе вёска Руклі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Румін

**Румін** (*Ромін*), **Ромен** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Румін або Ромен (Rumin, Romenus) — імя германскага паходжаньня. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, фармант -ром- (-рум-) (германскія імёны Romard, Romoin) паходзіць ад германскага hruom 'слава, славутасьць'. Іменная аснова рум- (ром-) (імёны ліцьвінаў Румель, Румбольд, Рамвольт; германскія імёны Rummel, Rumbold, Romualt) паходзіць ад гоцкага *hrôms, германскага hruom 'слава, славутасьць'. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Gryk z bratem Romienowiczowi* (1554 год); *Балтромей Руминовичъ* (1567 год); *Jan Ruminowicz*, *Marianna Rominowicz* (1804 год).

## Носьбіты
Руміновічы (Ruminowicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мірын

**Мірын**, **Марын** (*Мэрэн*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Марын або Мерына, пазьней Мірын, Мэрын або Мэрэн (Marinus, Merina, Marin, *Mirinus, Merrin, Mehren) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Маргела, Валадзімер, Нетымер; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Арнольд|Arnoldus]] Marin, Vilnensis Lithvanus* (1616 і 1621 гады); *Stefan Merenowicz* (1738 год); *Parafia kowieńskia… Miryniszki* (1784 год); *Maciej Mirynowicz* (11 лютага 1784 году); *Stanisław Miryn* (1819 год).

## Носьбіты
Мірыновічы (Mirynowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Троцкага павету (ваколіцы Жыжмараў).

На 1901 год існавала сяло Мерынаўка ў Старадубскім павеце Чарнігаўскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рыда

**Рыда** (*Рыд*, *Рыдзь*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рыда або Рыта (Rido, Rito) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рыд- (-рыт-) паходзіць ад бургундзкага rîdan, стараісьляндзкага ridha, стараангельскага rīdan 'езьдзіць конна'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Рыдэль (Рытэль), Рытэн, Рытаўт, Зэгрыда, Кантрыт. Адзначаліся германскія імёны Riedel, Rieden, Ritoldus, Segrida, Guntarith.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Rydel, Rytosz, Rytolf.

У 1633 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Joannes Ritmer, Löcensis Borussus*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Rydy* (1744 год); *Katarzyna Ryd* (1812 год).

## Носьбіты
Рыды (Rydo) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Рыдзевічы (Rydzewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

На гістарычнай Вількаміршчыне існуе вёска Рыдзі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
1очество

***1очество***&nbsp;— дэбютны студыйны альбом рэп-гурта «Подсознание» з Бабруйску, які выйшаў у 2009 годзе на лэйбле «Вігма».

## Сьпіс песьняў
# От суеты подальше
# Судьбу не выбирают
# Внутри меня при feat. Allegretto
# Где-то сейчас скучает
# Вера
# В сознании при feat. Allegretto
# О нем при feat. Чебур
# Пепел
# 1очество
# Отражение feat. Allegretto

## Крытыка
Музычны крытык Алег Клімаў з парталу Experty.by канстатуе, што *«з падсьвядомасьці, сьвядомасьці, надсьвядомасьці й пазасьвядомасьці каманда выцягвае свае думкі й пачуцьці, канструюе зь іх вербальны пасыл і адпраўляе яго нам&nbsp;— слухачам»*. Музычны журналіст Зьміцер Безкаравайны з парталу Experty.by адзначыў, што *«гэта проста аматарская па ўсіх парамэтрах праца, якую сур’ёзна раскладваць і абмяркоўваць немагчыма і ня трэба. Запіс для сяброў, які па той ці іншай выпадковасьці стаў публічным рэлізам*. Музычны крытык Сяргей Будкін з парталу Experty.by мяркуе, *«тое, што робяць гэтыя бабруйскія рэперы наўрад ці можна пакуль аналізаваць. З выданьнем дыску яны яўна пасьпяшаліся»*. Музычны журналіст Зьміцер Падбярэскі з парталу Experty.by падсумаваў: *«гэта таннае выданьне ва ўсіх літаральна сэнсах, уключна пячорнай ідэі дызайн. Гэта ня рэп, як можа нехта падумаць, гэта&nbsp;— самадзейная пад яго падробка, увасобленая па-аматарску і з пэўнай доляй нахабства»*. Радыёваядучая Надзея Кудрэйка адзначыла альбом 2 баламі з 10 і пераканана, што дадзенаму гурту проста няма чаго сказаць: «*у іх настолькі банальныя і штампаваныя тэксты, бязь найменьшай канкрэтнай дэталі, бязь найменьшай асобаснай характарыстыкі выканаўцаў, што проста дзіву даеся&nbsp;— як прымудрыліся набраць розных словаў на цэлы альбом*».

## Удзельнікі запісу
* Ігар&nbsp;— вакал;
* Жэка&nbsp;— вакал.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Беларускія альбомы
Сявела

**Сявела** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сявіла (Sevila) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сеў- паходзіць ад гоцкага saiws 'возера, мора'.

## Носьбіты
Сявелы або Сявейлы (Siawieło, Siawiejło) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны