Казакі (сэрыя мультфільмаў)

**«Як казакі…»** — сэрыя мультфільмаў, зьнятых у СССР на кінастудыі «Кіеўнавукфільм» рэжысэрам Уладзімерам Дахно. Пасьля распаду СССР цыкль быў працягнуты ў незалежнай Украіне на студыях «Укранімафільм» і Baraban. Усе мультфільмы кароткамэтражныя, іхняя працягласьць не перавышае 20 хвілінаў. Паводле сэрыялу зроблена гульня-квэст «Як казакі Мона Лізу шукалі».

## Пра мультфільм
З выхадам першай сэрыі «Як казакі кулеш варылі» ў 1967 годзе мультфільм адразу набывае вялікую папулярнасьць. У сюжэтах галоўныя героі — тры казакі — трапляюць у неймаверныя прыгоды, сустракаюцца зь людзьмі з розных краінаў і эпохаў, і нават з багамі і іншаплянэцянамі. Усяго створана дзевяць мультфільмаў пра казакоў.

Напачатку 2010-х гадоў студыя «Ўкранімафільм» пачала рыхтаваць да выпуску другі сэзон сэрыялу «Як казакі…», прэм’ера якога адбылася 30 траўня 2016 году на тэлеканале «1+1». У 2018 годзе выйшаў працяг прыгодаў казакоў — «Казакі. Вакол сьвету».

### Галоўныя героі
* **[[Грай (пэрсанаж)|Грай]]** — хітры і разважны высокі казак.
* **[[Вока (пэрсанаж)|Вока]]** — маленькі, але бадзёры і ваяўнічы, мае доўгі чуб і пышныя вусы.
* **[[Тур (пэрсанаж)|Тур]]** — моцны, але сарамлівы і сантымэнтальны казак.

## Сьпіс сэрыяў
* **«[[Як казакі кулеш варылі]]»** (1967) 09:49 Эпізод, які распавядае аб выкраданні Карантышкі і іншых казакоў бусурманамі-рабагандлярамі (крымскім). Бамбіза і Асілак з прыгодамі пранікаюць у цытадэль непрыяцеля — ханскі горад Кафу — і вызваляюць сяброў. Гэтая сэрыя адрозьніваецца некалькі грубейшай прамалёўкай, чым наступныя.
* **«[[Як казакі ў футбол гулялі]]» ** (1970) 18:23. Адна з самых вядомых сэрый паказвае, як казакі падарожнічаюць па Еўропе на захад, трапляючы з эпохі ў эпоху і абыгрываючы ў  рыцараў XIV стагоддзя, французскіх мушкецёраў XVII стагоддзя (сваіх сучасьнікаў) і англійскіх джэнтльменаў XIX стагоддзя.
* **«[[Як казакі нявестаў ратавалі]]»** (1973) 18:44. Сэрыя аб марскіх прыгодах казакоў, якія ганяюцца за пірат, якія выкралі казачак. Піраты — як і казакі — здольныя плаваць на сваім караблі з эпохі ў эпоху. Пагоня праходзіць праз каларытныя лакацыі: Старажытная Грэцыя Старажытную Грэцыю, Старажытны Егіпет, Індыю, і сканчаецца на востраве піратаў.
* **«[[Як казакі соль куплялі]]»** (1975) 09:20. У гэтай сэрыі казакі дапамагаюць Чумакам давезьці соль да кірмаша, адбіваючыся ад стэпавых разбой. Амаль уся сэрыя ўяўляе сабой энергічную пагоню, у якой казакі адыходзяць ад разбойнікаў.
* **«[[Як казакі алімпійцамі сталі]]»** (1978) 17:35. Падзеі гэтай сэрыі зьвязаныя са старажытнагрэцкай міфалогіяй. Бог Зевс хоча спыніць войны паміж грэкамі і засноўвае Алімпійскія гульні. Марс (міфалогія) Марс, бог вайны, мае намер сарваць іх правядзенне. Але яму прыйдзецца воляй-няволяй уступіць у спартовае змаганне з казакамі, якія занялі бок алімпійцаў.
* **«[[Як казакі мушкетэрам дапамагалі]]»** (1979) 17:37. Сэрыя адсылае да рамана Аляксандра Дзюма-ст. «Тры мушкецёры»: казакі дапамагаюць французскім мушкецёрам даставіць партрэт дачкі турэцкага султана галандскаму прынцу, каб той мог на ёй ажаніцца.  Прынц (сын штатгальтара) — пляменнік Ганна Аўстрыйская, а таму французскі двор прымае ў лёсе галандца самы актыўны ўдзел.  Падступны Кардынал Рышэлье хоча сарваць планы каралевы і рыхтуе пагоню.
* **«[[Як казакі іншаплянэцянаў сустракалі]]»** (1983) 17:20. У гэтай сэрыі казакі сустракаюць іншапланецян, карыкатурна падобных на іх саміх (маленькі, доўгі і моцны). Прышэльцам для вяртання на радзіму патрабуецца алей. Казакі разам з іншапланецянамі вандруюць па Еўропе ў пошуках масла, абараняюць Балгарыю ад генуэзцаў, вынаходзяць вадаправод у позьнім (хрысьціянскім) Рыме і ледзь не трапляюць на вогнішча інквізіцыі ў Іспаніі.
* **«[[Як казакі на вясельлі гулялі]]»** (1984) 19:28. Містычная сэрыя, якая распавядае пра жаніцьбу Асілак, адсылае да твораў Гогаль, Мікалай. У пошуках чобатаў для сваёй каханай казак трапляе на шабас да лясных чарцей, якія жадаюць выкрасьці яго душу. Верныя сябры хітра ратуюць казака.
* **«[[Як казакі ў хакей гулялі]]»** (1995) 17:57. Апошняя сэрыя мультфільма была зьнята пасьля распаду СССР на студыі «Ўкранімафільм». Казакі тут паказаны ўжо немаладымі бацькамі сямействаў. У ёй канадская хакейная каманда прыбывае ва Ўкраіну, каб правесьці матч з казакамі. Аднак іх уніформу выкрадаюць разбойнікі, якія і выходзяць на лёд пад выглядам хакеістаў.

## Працяг
* «Казакі. Футбол» (2016)
* «Казакі. Вакол сьвету» (2018)

## Цікавосткі
* У мультфільме «Як казакі алімпійцамі сталі» ў падземным царстве стаіць паказальнік з надпісам: «Блізкія пячоры — Далёныя пячоры», што намякае на аднайменныя пячоры Кіева-Пячэрская лаўра Кіеве).
* У мультфільме «Як казакі мушкецёрам дапамагалі» цытуюцца сцэны з кітом і раставаннем айсьберга з аповесьці (мультфільм)|экранізавала двума гадамі раней]]. Толькі тут замест Экватара — Гальфстрым, а кіт чхае ад тытунёвага дыму, а не з-за таго, што хворы.
* У мультфільме «Як казакі на вяселлі гулялі» на «чортавым млыне» вісіць неонавая шыльда: «Карчма „Млін“» («млін» — укр. млын), што намякае на вядомы кіеўскі рэстаран «Млін», будынак якога аформлены ў выглядзе вадзяной; у пачатку гэтай жа сэрыі паказана вяртанне казакоў пасьля пагоні за піратамі (пачатак у канцы сэрыі «Як казакі нявест ратавалі») і вяселлі Грая і Ака, якія рушылі за ім.
* У сэрыі «Як казакі ў хакей гулялі» прысутнічаюць піраты з сэрыі «Як казакі нявест ратавалі».
* Выява казака Тура можна бачыць на ўкраінскіх скрынках з шматкамі «Геркулес».
* Музыку да сэрыяла стваралі вядомыя ўкраінскія кампазітары Б.Буеўскі, І.Поклад, В.Губа. У сэрыяле скарыстаны шматлікія варыяцыі на тэму ўкраінскіх народных песень і танцаў. Музычная тэма сэрыі «Як казакі мушкецёрам дапамагалі» — «Марш Канатопскай сотні» І.Поклада зь яго мюзікла «Канатопская ведзьма» (па аповесьці Г.Квіткі-Асноўяненка). Для сэрыі «Як казакі на вяселлі гулялі» той жа І.Поклад аранжыраваў украінскую народную песьню «Ішло дівча цыбулькамі» (тэма гулянкі чарцей) і раманс «Маё вогнішча ў тумане сьвеціць...» (тэма які трапіў да д’ябла п’янага мужыка).
* Зь нерэалізаванага сцэнару вядома, што Тур родам з Хэрсоншчыны
* Мультсэрыял быў вельмі папулярным у Іране
* Ва ўсіх сэрыях прысутнічаюць аранжаваньні ўкраінскіх народных песьняў
* Падчас групавога турніру Эўра 2012 украінская зборная гуляла ў групе D з супернікамі ў пасьлядоўнасьці аналягічна «Як казакі ў футбол гулялі»: з рыцарамі (зборная Швэцыі), мушкетэрамі (зборная Францыі) і джэнтэльмэнамі (зборная Ангельшчыны). Таксама зборная Ўкраіны на Эўра-2012 выйграла ў швэдаў 2:1 — як і ў мультфільме казакі выйгралі ў рыцараў з тым самым лікам.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт студыі «Укранімафільм»
* Усе сэрыі мультфільмаў «Як казакі…» на афіцыйным Youtube-канале KozakyTV

Катэгорыя:Украінскія мультфільмы
Катэгорыя:Савецкія мультфільмы
Катэгорыя:Запароскія казакі