Германавічы

**Герма́навічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Дзісьне. Цэнтар сельсавету Шаркаўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 564 чалавекі. Знаходзяцца за 18 км на паўночны ўсход ад Шаркаўшчыны.

Германавічы — даўняе мястэчка гістарычнай Браслаўшчыны (частка Віленшчыны), каля мяжы з Полаччынай. Да нашага часу тут захаваліся былая царква Сьвятога Спаса ў стылі віленскага барока і палац Шырынаў у стылі клясыцызму, помнікі архітэктуры XVIII ст. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся збудаваны для базылянаў будынак манастыра, помнік архітэктуры XVIII ст.

## Назва

Тапонім Германавічы ўтварыўся ад пашыранага германскага імя Герман або вытворнага ад яго прозьвішча.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Германавічы (*Ерманавічы*) як сяло на мяжы Віленскага і Полацкага ваяводзтваў датуецца 1563 годам. Імаверна, яны належалі да маёнтку Сапегаў з цэнтрам у Іказьні. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Германавічы ўвайшлі ў склад Браслаўскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1640 гады тут збудавалі драўляную царкву (Сьвяты Пасад).

У 1739 годзе Юзэф Станіслаў Сапега прадаў мястэчка Германавічы з фальваркам Шабалаўшчына інфлянцкаму пану Яну фон Экель Гілзену. 3 гэтага часу Германавічы — цэнтар асобнага маёнтку, які ахопліваў вёскі Атокі, Белы Двор, Марыямпаль, Перамены, Пузаны, Рэчкі, Юзафоў. У 1782 годзе мястэчка перайшло ў валоданьне Шырынаў. У 1787 годзе Ігнаці Шырын збудаваў тут новую мураваную царкву, а ў 1791 годзе пачаў будаваньне мураванага манастыра базылянаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Германавічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Дзісенскім павеце Віленскай губэрні. У пачатку XIX ст., каб пазьбегнуць гвалтоўнага адабраньня царквы ва ўласнасьць Урадавага сыноду, мясцовыя жыхары ператварылі яе ў касьцёл. 

У 1826 годзе Юстын Шырын збудаваў у Германавічах капліцу. Па скасаваньні прыгоннага права ў 1861 годзе мястэчка стала цэнтрам воласьці. У канцы XIX ст. тут працавалі вінакурны завод, млын, крама, карчма.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Германавічы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.


Hiermanavičy, Bazylanski. Германавічы, Базылянскі (K. Łodź, 1810, 1854).jpg|Царква і збудаваны для базылянаў манастыр, 1854 г.
Hiermanavickaja synagoga. Германавіцкая сынагога (1903).jpg|Сынагога, 1903 г.
Hiermanavičy. Германавічы (J. Drazdovič, 1917).jpg|Былая царква. , 1917 г.
Hiermanavičy. Германавічы (J. Drazdovič, 1923).jpg|Старадворскі вадаспуск. , 1923 г.


### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Германавічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году паводле пастановы І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Германавічы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Дзісенскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1927 годзе ў палацы адкрылася школа.

У 1939 годзе Германавічы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету Шаркоўшчынскага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1970 год тут было 209 двароў, на 1992 год — 290, на 1996 год — 293.


Hiermanavičy, Bazylanski. Германавічы, Базылянскі (1900).jpg|Былая царква, каля 1900 г.
Hiermanavičy, Kaplica. Германавічы, Капліца (1901-25).jpg|Капліца, да 1926 г.
Hiermanavickaja synagoga. Германавіцкая сынагога (1915-44).jpg|Сынагога, да 1945 г.
Hiermanavičy, Pastarunak. Германавічы, Пастарунак (1920-29).jpg|Вуліца мястэчка, да 1930 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1900 год — каля 300 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1970 год — 649 чал.; 1992 год — 750 чал.; 1996 год — 742 чал.; 1999 год — 699 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2006 год — 645 чал.; 2010 год — 564 чал.

### Інфраструктура
У Германавічах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, бібліятэка, дом культуры, пошта.

## Эканоміка
Цэнтар сельскагаспадарчага каапэратыву «Германавічы».

## Турыстычная інфармацыя
### Інфраструктура
Дзеюць Германавіцкі музэй мастацтва і этнаграфіі імя Язэпа Драздовіча, школьны гістарычна-краязнаўчы музэй, прыватны літаратурна-мастацкі музэй імя Міхася Райчонка.

### Славутасьці
* Малельня стараверская Ўсьпеньня Прасьвятой Багародзіцы (1900)
* Могілкі: хрысьціянскія; польскіх жаўнераў
* Палацава-паркавы комплекс Шырынаў (XVIII ст.)
* Царква Сьвятога Спаса (1787; цяпер касьцёл Перамяненьня Пана)

### Страчаная спадчына
* Капліца Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (1826)
* Манастыр базылянаў (1791)

## Галерэя

Благавешчанскі касьцёл Германавічы 1.JPG|Былая царква
Благавешчанскі касьцёл Германавічы 3.JPG|Былая царква, інтэр’ер
Германавічы. Касцёл 01.jpg|Былая царква, інтэр’ер
Германовичи усадьба.JPG|Палацава-паркавы комплекс Шырынаў


Палац Шырынаў. Германавічы.jpg|Палац
Германавічы. 30.jpg|Палац, інтэр’ер
Царква Успення Прасвятой Багародзіцы. Германавічы.jpg|Малельня
Германавічы. 20.jpg|Старая камяніца


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Германавічы, Radzima.org
* Надвор’е ў Германавічах