Аб’яднаньне беларускіх студэнцкіх арганізацыяў

**Аб’ядна́ньне белару́скіх студэ́нцкіх арганіза́цыяў** (АБСА) — незалежніцкая арганізацыя, якая існавала ў Заходняй Беларусі й на эміграцыі ў 1924—1938 гадох і аб’ядноўвала беларускіх студэнтаў, пераважна нацыяналістаў. Старшыні: Вінцэнт Жук-Грышкевіч, Міхась Гузоўскі (з 1926), Вячаслаў Лаўскі (з 11 лістападу 1927), Тамаш Грыб (з 1930), Аляксандар Вітушка (з 1932).

## Гісторыя
Заснаваная 20 жніўня 1924 року на канфэрэнцыі беларускіх студэнцкіх арганізацыяў у Празе. Устаноўчы зьезд адбываўся з 29 чэрвеня 1926 року, на якім быў створаны Цэнтар беларускага студэнцтва Заходняе Беларусі й эміграцыі АБСА пад кіраўніцтвам часовага прэзыдыюму ў складзе:
Вінцэнт Жук-Грышкевіч — старшыня, Міхась Гузоўскі, Міхась Каберац, Мікола Манастырскі й Кірыл Янкоўскі — чальцы прэзыдыюму. АБСА мела за мэту згуртаваньне ўсіх беларускіх студэнцкіх арганізацыяў для сумеснай працы на ніве беларускага адраджэньня.

Штаб-кватэра АБСА знаходзілася ў Празе, дзе на розных мовах выдаваўся «Бюлетэнь АБСА». Пры арганізацыі існавалі аддзелы міжнародных зносін, прэсы, эканомікі й сакратарыят. Прэсавы, эканамічны й спартовы аддзелы нa V зьезьдзе «АБСА» перанесены ў Вільню.

У 1924 року АБСА прынятая ў склад Аб’яднаньня студэнцкіх эмігранцкіх арганізацыяў Усходняй Эўропы. У 1925 годзе, падчас VII зьезду Міжнароднае студэнцкае канфэдэрацыі  ў Варшаве, на якім АБСА было прадстаўленае сваім дэлегатам Уладзімерам Жылкаю, была зробленая спроба ўступу АБСА ў CIE, але бяз рэзультату. Пачынаючы ад 1925 году, да кожнага зьезду Міжнароднае студэнцкае канфэдэрацыі выдаваўся кіраўніцтвам АБСА бюлетэнь на францускай мове.

15 траўня 1926 году чэская ўлада афіцыйна пацьвердзіла статут, а тым і права на самую шырокую працу ў рамках студэнцкае арганізацыі Аб’яднаньня беларускіх студэнцкіх арганізацыяў. У 1926 годзе адбыўся II зьезд АБСА (статутадаўчы), які абраў да кіраўніцтва арганізацыяй асобы: Міхась Гузоўскі — старшыня, Вячаслаў Лаўскі — віцэ-старшыня й кіраўнік аддзелу міжнародных зносінаў, Міхась Каберац — скарбнік, Васіль Русак — вольны сябра й Мікола Чарнецкі — сакратар.

18—30 жніўня 1926 г. адбыўся VIII зьезд Міжнароднае студэнцкае канфэдэрацыі (МСК) у Празе, на якім 27 жніўня 1926 АБСА аднагалосна было прынята сябрам у МСК, пры адсутнасьці ў залі паседжаньняў дэлегацыяў: польскай, баўгарскай, югаслаўскай і расейскай. На гэтым зьезьдзе АБСА было прадстаўленае дэлегацыяй у наступным складзе: Вячаслаў Лаўскі, Іван Ермачэнка й Тамаш Грыб. Перад прыняцьцем расейскія чарнасоценцы й беларускія зьменатычнікі злажылі кіраўніцтву Бюро Прапаганды пратэсты, на якія не зьвярнулі ўвагі. У цягу працоўнага году на месца былых сябраў прэзыдыюму АБСА Міколы Чарнецкага й Міхася Каберца былі абраныя Мікола Ільяшэвіч і Адольф Клімовіч. Супрацоўнічала ў пэрыядычных выданьнях Міжнароднае студэнцкае канфэдэрацыі, на яе зьездах распаўсюджвала інфармацыю пра паняволены й падзелены расейска-бальшавіцкімі акупантамі беларускі народ і Беларусь.

На ІX зьезьдзе МСК 24 жніўня — 4 верасьня 1927 году ў Рыме АБCА было прадстаўленае дэлегацыяй у складзе Адольфа Клімовіча й Казімера Кулака.

11 лістападу ў 1927 годзе ў Празе адбыўся III зьезд АБСА, на якім у кіраўніцтва АБСА абраны Вячаслаў Лаўскі — старшыня, д-р Тамаш Грыб — віцэ-старшыня й кіраўнік прэсавага аддзелу, Адольф Клімовіч — кіраўнік аддзелу міжнародных зносін, Васіль Русак — кіраўнік эканамічнага аддзелу, Францішак Грышкевіч — сакратар.

16-га лістападу 1928 году адбыўся ІV зьезд АБСА ў Паляўнічай залі Народнага Дому на Каралеўскіх Вінаградах у Празе. На зьезд прыбылі ўсе дэлегаты беларускіх арганізацыяў, якія ўваходзяць у «Аб’яднаньне», за выняткам дэлегацыі Беларускага студэнцкага саюзу (БСС) ў Вільні, якому пашпартныя цяжкасьці не дазволілі прыняць чыннага ўдзелу ў зьезьдзе.

* Урад АБСА: Вячаслаў Лаўскі — старшыня, д-р Тамаш Грыб — віцэ-старшыня й кіраўнік прэсавага аддзелу, Хведар Клаўсуць — кіраўнік міжнародных зносін, Лявон Гірыс — кіраўнік эканамічнага аддзелу, Францішак Грышкевіч — сакратар, кандыдат да ўраду Аляксандар Вітушка.
* Рэвізыйная камісія: Мікола Чарнецкі — старшыня, Аляксандар Орса — сакратар, Янка Сак — сябра.
* Суд гонару: Аляксандар Вітушка, Мікола Чарнецкі, Юрка Бурак.

20 лістападу 1927 агульны сход БСС у Вільні прыняў рашэньне пра ўваход у склад АБСА.

Ha V зьезд «АБСА», які адбыўся ў студзені 1929 году ў Празе, ад БСС у Вільні была высланая дэлегацыя ў складзе Аўгена Бартуля й Станіслава Станкевіча.

XII Кангрэс адбываўся з 12 да 26 жніўня 1930 году ў Брусэлі, на якім прымалі ўдзел прадстаўнікі студэнцкае моладзі 35 розных народаў з усіх часьцей сьвету. Ад беларускага студэнцтва (АБСА) была дэлегацыя ў складзе старшыні міжнароднага аддзелу Аляксандра Вітушкі й Зьмітра Касмовіча. Вячаслаў Лаўскі, скончыўшы высокую школу, выехаў з Прагі на бацькаўшчыну, заступіў яго віцэ-старшыня д-р Тамаш Грыб. 29 й 30 сьнежня 1930 году адбыўся VI зьезд АБСА.

У 1933 годзе з прычыны немагчымасьці склікаць штогодні зьезд АБСА новы ўрад выбраны шляхам рэфэрэндуму. Выбраныя ў склад ураду былі: старшыня — Аляксандар Вітушка, першы заступнік — Наталя Гаўрылічанка, скарбнік — Аляксандар Калоша, сакратар — Міхал Вітушка. Замежны, эканамічны й прававы рэфэрэнты: Іван Ермачэнка, Янка Шутовіч, Станіслава Станкевіча. АБСА высылае сваю дэлегацыю ў ліку 5 асоб на XV кангрэс у Вэнэцыі.

Ha падставе рэфэрэндуму з дня 25 лістапада 1934 году выбраны наступны ўрад АБСА:
старшыня — Аляксандар Вітушка, віцэ-старшыня — Тамаш Грыб; загранічны рэфэрэнт — Іван Ермачэнка; сакратар і скарбнік — Аляксандар Калоша. Вольныя сябры: Анатоль Шкутка (прадстаўнік Ураду АБСА ў Нямеччыне), Зьміцер Касмовіч (прадстаўнік АБСА ў Бэльгіі). Рэвізыйная камісія: Мікола Манастырскі, П. Астапкевіч і Ксенафонт Буська. Ганаровы суд: Алесь Шах, Хведар Клаўсуць і Міхась Маскалік. 

Аб'яднаньне Беларускіх Студэнцкіх Арганізацыяў прыняла ўдзел у нарадах міжнароднае студэнцкае канфэдэрацыі, якія адбыліся ў 1938 годзе ў Атэнах, сталіцы Грэцыі.

У 1930 годзе ў АБСА ўваходзіла 540 студэнтаў-беларусаў, а за ўвесь час яго існаваньня — тысячы маладых людзей. Наладзіла сувязь з арганізацыямі беларускіх студэнтаў у Амэрыцы, Нямеччыне, Латвіі, Летуве, шэрагу местаў Эўропы. У АБСА ўвайшлі Таварыства беларусазнаўства пры Віленскім унівэрсытэце імя Стэфана Баторыя (у Вільні працаваў аддзел прэзыдыюму АБСА на чале з Станіславам Станкевічам), гурткі беларускіх студэнтаў Бэльгіі ў Брусэлі й Льежы (арганізаваны ў 1930 г.), Саюз беларускіх студэнтаў у Нямеччыне (БСС існаваў ад 1931 г.), гурток беларускіх студэнтаў у Рызе — Мяжэцкі К., Журкоўскі П., Віткоўскі (арганізаваны — ад 1934 г.). Далучыцца да АБСА беларускім студэнцкім арганізацыям у Польшчы не дазволіў польскі міністар асьветы ў 1934 годзе.

З АБСА выйшлі дзясяткі дзеячоў беларускага супраціву: Аляксандар Вітушка, Міхал Вітушка, Зьміцер Касмовіч, Станіслаў Станкевіч, Вітаўт Тумаш, Мікола Чарнецкі, Мікалай Шкялёнак ды іншыя. АБСА спыніла сваё існаваньне ў 1938 годзе ў сувязі зь цяжкім фінансавым становішчам, з малым лікам беларускіх студэнтаў у Эўропе ды моцнымі нападкамі расейскіх эмігранцкіх і польскіх шавіністычных студэнцкіх арганізацыяў.

## Бібліяграфія

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура

* Васілеўскі, Ю. Р. Аб’яднанне беларускіх студэнцкіх арганізацый. //  — С. 55.
* 
* Сяргей Ёрш. Пражскае аб’яднанне беларускіх студэнцкіх арганізацый. //  — С. 560 .
* 
* 

* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Беларускі нацыяналізм. Даведнік, Беларуская палічка 
 
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Беларускія студэнцкія арганізацыі
Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Чэхіі
Катэгорыя:Культура Прагі
Катэгорыя:Гісторыя Прагі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1938 годзе