open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
АЛРОСА

**АЛРОСА** (, , ***Ал***мазы ***Ро***ссии — ***Са***ха) — расейская група дыямэнтаздабыўных кампаній, адна зь перадавых ў сьвеце па аб’ёме здабычы дыямэнтаў ( год). Карпарацыя займаецца выведкай радовішчаў, здабычай, апрацоўкай і продажам дыямэнтавай сыравіны. Асноўная дзейнасьць засяроджана ў Якуціі, а таксама ў Архангельскай вобласьці і Афрыцы.

АЛРОСА здабывае 95% усіх дыямэнтаў Расеі, доля кампаніі ў сусьветным аб’ёме здабычы дыямэнтаў складае 25%. Кампанія валодае выведанымі запасамі, дастатковымі для падтрыманьня бягучага роўня здабычы не менш 18-20 гадоў. Прагнозныя запасы АЛРОСА складаюць каля адной траціны агульнасусьветных запасаў дыямэнтаў.

 год «Алроса» зьяўлялася найбуйнейшым у сьвеце вытворцам дыямэнтаў у каратах. У сусьветнай здабычы алмазаў яе доля складала 27%, у расейскай — 95%. Аб’ём продажу па выніках году склаў $4,169 млрд, павялічыўшыся адносна 2020 году на 50%.

Штаб-кватэры — у Мірным (Якутыя) і ў Маскве.

## Санкцыі
25 лютага 2022 году, з-за ўварваньня Расеі ва Ўкраіну, «Алроса» ўключана ў санкцыйны сьпіс Канады за «ролю ў садзелу або падтрымцы несправакаванага і неапраўданага ўварваньня Расеі ва Ўкраіну».

У красавіку 2022 году «Алроса» трапіла ў санкцыйны сьпіс ЗША супраць найбуйнейшых расейскіх дзяржаўных прадпрыемстваў, а эўрапейскія брэнды ювэлірных упрыгожваньняў (Cartier, Tiffany, Van Cleef & Arpels, Boucheron, Piaget, Jaeger-LeCoultre, Pomellato, DoDo, Qeelin) пачалі адмаўляцца ад закупак дыямэнтаў расейскай вытворчасьці. З-за ўведзеных абмежаваньняў кампанія можа страціць каля траціны гадавой выручкі ад разрыву гандлёвых адносін, узьніклі пытаньні адносна выкананьня вытворчых плянаў фірмы.

24 сакавіка 2022 году «Алроса» трапіла ў санкцыйны сьпіс Вялікабрытаніі як арганізацыя, «якая атрымлівае выгаду ад урада Расеі і аказвае яму падтрымку».

13 красавіка 2022 году супраць кампаніі таксама былі ўведзеныя санкцыі Аўстраліі. Таксама кампанія знаходзіцца пад санкцыямі Украіны і Новай Зэляндыі.

У траўні 2022 году, па паведамленьні the New York Times , Дзярждэпартамэнт ЗША накіраваў ліст у арганізацыю працэсу Кімбэрлі, дзе запатрабаваў прысвоіць здабытым у Расеі дыямэнтам статус «канфліктных» або «крывавых». Так называюць гэтыя каштоўныя мінэралы, здабытыя ў раёне ваенных канфліктаў, і выкарыстоўваюцца для фінансаваньня незаконных фарміраваньняў. Да гэтага патрабаваньня далучыліся Украіна, Эўразьвяз, Аўстралія, Вялікабрытанія і Канада.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт кампаніі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Ювэлірная справа
Катэгорыя:Расейскія горназдабыўныя кампаніі
Эйгер

**Эйгер**, **Эгер** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Эйгар або Эйгер (Eigar, ØygæiRR, Eygeirr) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -эйх- (-эй-) (імёны ліцьвінаў Эйгерд, Эйман, Эймунт; германскія імёны Eygerd, Eimann, Eymunt) паходзіць ад гоцкага agi 'лязо, булат, меч', а аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) — ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда'.

У Польшчы ў 1770 годзе адзначалася прозьвішча Eygier.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Грыгорей Ейкгеровичъ* (13 ліпеня 1592 году); *od panny Zuzanny Bolowny Hansowny Egierowey* (25 чэрвеня 1625 году); *Ja Zuzanna Bolewna Janowa Eygierowa, ia Chrystian Eygierowicz, syn y my Barbara y Hanna Janowny Eygierowny, corki iey, ziemianie krola iego mosci… panu Janu Eygieru... Susanna Bollewna Janowa Jegierowa. Christian Heggier* (21 ліпеня 1625 году); *pan oyciec moy Hanusowi Egierowi y małżonce iego zastawił a potem od samey Egierowey* (10 студзеня 1632 году); *Dorothea Eiger* (1842 год).

## Носьбіты
* Рыгор Эйгеравіч — літоўскі шляхціч, які ўпамінаецца ў 1592 годзе
* Ян (Ганус) Эйгер (Эгер) — віленскі зямянін, меў жонку Зузанну, сына Хрысьціяна, дачок Барбару і Ганну

Эгер (Egier) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Эйх
* Гера

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Людміна

**Людміна** — жаночае імя.

## Паходжаньне

Лют або Люда (Liudo, Liut) і Міна (Minno) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -люд- (-лют-) (імёны ліцьвінаў Людвін, Лютар, Людамонт; германскія імёны Liudwin, Liutar, Ludimunt) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага liuþs, leuda 'люд, людзі', а аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'. Адзначалася старажытнае германскае імя Liudman (Liud-man).

Імя Людзьмін (Ludzmin) гістарычна бытавала ў Польшчы: *Boleslaus filius Ludzmini* (1103 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на земянку господарьскую Городенскую Людмину Ивановну Кимъбаровую… паней Людмине* (18 верасьня 1555 году; *Оповеданье земенки господарьской Кимбаровой Людмины Ивановны… Кимбаровая Людмина Ивановна* (28 чэрвеня 1557 году); *Людъмина Гораиновая* (1565 год).

## Носьбіты
* Людміна Іванаўна Кімбаравая — гаспадарская зямянка Гарадзенскага павету, якая ўпамінаецца ў 1555 і 1557 гадох
* Людміна Гарайнавая — ашмянская баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1565 году

## Глядзіце таксама
* Лют
* Міна

## Крыніцы

Катэгорыя:Жаночыя імёны
Баброва (Махаўскі сельсавет)

Бабро́ва (лацінка: Babrova) — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Махаўскага сельсавета. Разьмешчана за 33 км на паўднёвы ўсход ад Магілёва, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Раста на лініі Магілёў—Крычаў. Рэльеф раўнінны, на поўдзень мяжуе зь лесам. Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Вялікая Дубраўка й далей па шашы Магілёў— Прапойск.

## Гісторыя
Заснавана ў пачатку 1920-х гадоў. З 20 жніўня 1924 году ў Махаўскім сельсавеце Лупалаўскага раёна Магілёўскай акругі (да 26 ліпеня 1930), з 2 сакавіка 1931 году ў Магілёўскім раёне, з 20 лютага 1938 году ў Магілёўскай вобласьці. У 1930-х г. вяскоўцы ўступілі ў калгас.

У Вялікую Айчынную вайну зь ліпеня 1941 году да 27 чэрвеня 1944 году акупавана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У 1990 годзе ў складзе саўгаса «Махава» (цэнтар — в. Махава).

## Плянаваньне
Плянаваньне Г-падобная. Да кароткай прамалінейнай вуліцы амаль шыротнай арыентацыі далучаецца з поўначы другая кароткая прамалінейная вуліца. Забудавана двухбакова, шчыльна традыцыйнымі драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу.

## Насельніцтва

* XX стагодзьдзе:
** 1990 — 24 гаспадаркі, 54 жыхары.
* XXI стагодзьдзе:
** 2007 — 20 гаспадарак, 32 жыхары.
Баброўшчына (Гарадоцкі раён)

Бабро́ўшчына (лацінка: Babroŭščyna) — вёска ў Беларусі, ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгапольскага сельсавета.

## Гісторыя
У канцы XVIII стагодзьдзя вядомая як дзяржаўная ўласнасьць у Гарадоцкім павеце Полацкай губэрні Расейскай імпэрыі. У першай палове XIX стагодзьдзя ўваходзіла ў склад маёнтка Мошнікі Селішчанскага староства, у канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзя ў складзе Селішчанскай воласьці Гарадоцкага павета Віцебскай губэрні. З 15 лютага 1923 году Баброўшчына ў Гарадоцкай воласьці Віцебскай губэрні. З 20 жніўня 1924 году вёска ў Іванаўскім (з 1919 году — Пралетарскім) сельсавеце Гарадоцкага раёна Віцебскай акругі. У 1930-я гады ў Баброўшчыне быў створаны калгас «Чырвоная Баброўшчына». Станам на 1999 год вёска ўваходзіла ў склад саўгаса «Іванаўка». З 1997 году, у сувязі са скасаваньнем Пралетарскага сельсавета, вёска ў складзе Даўгапольскага сельсавета Гарадоцкага раёна Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва

* 1785 год — 65 рэвізскіх душ, 6 двароў;
* 1839 год — 66 рэвізскіх душ;
* 1905 год — 168 жыхароў, 21 двор;
* 1924 год — 124 жыхары, 24 двары, на аднайменным хутары — 23 жыхары, 3 двары;
* 1959 год — 82 жыхары;
* 1970 год — 57 жыхароў;
* на 1 студзеня 2002 г. — 18 жыхароў, 11 двароў.
Гарадоцкі павет

Гарадо́цкі павет — адміністрацыйная адзінка ў складзе Пскоўскай і Полацкай губэрняў, Полацкага намесьніцтва, Беларускай і Віцебскай губэрняў, якая існавала ў 1772—1923 гадах. Цэнтар — горад Гарадок.

## Гісторыя
Гарадоцкі павет у складзе Пскоўскай губэрні Расейскай імпэрыі быў утвораны ў 1772 г. пасьля 1-га падзелу Рэчы Паспалітай. У 1776 г. павет быў перададзены ў Полацкую губэрню (з 1778 — намесьніцтва). У 1796 г. павет адышоў да Беларускай губэрні, а ў 1802 г.— да Віцебскай.

У студзені 1906 г. у асобных маёнтках павета прайшлі забастоўкі падзёншчыкаў, занятых абмалотам збожжа й лесанарыхтоўкамі.

У 1923 г. павет быў скасаваны.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 1897 г., насельніцтва павета складала 112 тысяч жыхароў. У тым ліку колькасьць беларусаў складала 83,6%; рускіх — 10,7%; габрэяў — 4,7%. У павятовым горадзе Гарадку пражывала 5023 чал.

## Адміністрацыйны падзел
У 1906 г. у склад павета ўваходзілі наступныя воласьці:

* Болецкая
* Бяскатаўская
* Вайханская
* Віраўлянская
* Вышадзкая
* Вярэцкая
* Горкаўская
* Дубакрайская
* Дубінінская
* Зайкаўская
* Казянская
* Мішневіцкая
* Обальская
* Паташынская
* Руднянская
* Селішчанская
* Стайкаўская
* Старынская
* Уладзімерская
* Халамерская
* Цёсьцінская
Каменка (Плюскі сельсавет)

Ка́менка (лацінка: Kamienka) — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Плюскага сельсавета.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадах вёска ў складзе Браслаўскага павета Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1921 год — 116 жыхароў, 22 двары.
* 1931 год — 109 жыхароў, 21 двор.
Каменка (Віцебскі раён)

Ка́менка (лацінка: Kamienka) — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Задуброўскага сельсавета.

Да 6 кастрычніка 1981 году вёска знаходзілася ў адміністрацыйным падпарадкаваньні Сураскага пассавета.
Каменка (Гарадоцкі раён)

Ка́менка (лацінка: Kamienka) — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пальменскага сельсавета.

Да 10 мая 1958 году вёска ўваходзіла ў склад Прудніцкага сельсавета, да 26 сакавіка 1973 году — у склад Пальменскага сельсавета, да 12 жніўня 1974 году — у склад Прудніцкага сельсавета.
Сьцяг Івацэвічаў

**Сьцяг Івацэвічаў** — сьцяг горада Івацэвічы й Івацэвіцкага раёна. Сьцяг і гэрб зацьверджаны Ўказам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 сьнежня 2008 г. № 659.

## Апісаньне
Сьцяг Івацэвічаў уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, падзеленае па дыяганалі зь левага ніжняга ў правы верхні вугал на дзьве роўнавялікія паловы — зялёную й жоўтую. У зялёнай частцы намаляваны гэрб «Газдава» — белая падвойная лілея з жоўтым кольцам.

## Глядзіце таксама
* Герб Івацэвіцаў

Катэгорыя:Івацэвічы
Івацэвічы
Самуэл Княжка

**Са́муэл Кня́жка** (;  7 жніўня 2002 году) — славацкі хакеіст, абаронца чэскага клюбу «Віткавіцы» і нацыянальнай зборнай Славаччыны. У той жа час гулец мае кантракт з клюбам НХЛ «Каламбус Блю Джэкетс». Быў абраны на драфце НХЛ 2020 году пад агульным 78 нумарам. На Алімпійскіх гульнях 2022 году ў Пэкіне здабыў бронзавы мэдаль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славаччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ТПС Турку
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сіетл Тандэрбэрдс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каламбус Блю Джэкетс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кліўлэнд Монстэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Віткавіцы» Острава
Мінігаўд

**Мінігаўд** (*Мінгаўт*, *Мінгаўд*, *Мінкоўд*, *Мінкоўт*), **Менгаўд** (*Менькаўт*), **Менігальд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Менегалд або Мінегалт, пазьней Мэнгольд або Мэнгальда (Menegald, Minegolt, Mengold, Mengolda) і Мэнігаўт або Мэнэгаўт (Menigaut, Menegaut) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', аснова -гаўд- (-гаўт-, -каўд-) (імёны ліцьвінаў Гаўтоўт, Гаўдземунда, Саргоўд; германскія імёны Gautald, Gaudemund, Saregaud) — ад германскага *gautaz 'гот' або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота', а аснова -голд- (-голт-) (імёны ліцьвінаў Голдзін, Гоўдвік, Каргоўд; германскія імёны Goldine, Goldwig, Caragolt) — ад гоцкага gulth 'золата'.

У Прусіі бытавала імя Мінегаўд: *Minnegaude* (1339 і 1353 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Mynnegawde Wangsten bruder* (13 чэрвеня 1406 году); *Гринъкови [[Сурвіла|Сурвиловичю]] Меньковтовичи*, *вдова Миникговдова поняти поволена с тыми придатъки, што Миникговду придано было* (1440—1492 гады); *чоловика Мининговда и тотъ Миниговдъ… землю Миниговдову* (18 студзеня 1529 году); *Петрик Минковтович… Минкел Минковдович… Юри Минкговдович* (1537—1538 гады); *Zofia Mingoud* (1739 год); *Mengaudo* (21 лістапада 1779 году); *Mengaud* (19 лістапада 1780 году); *Stanislaus Mengowd* (1 лістапада 1790 году); *Stanislaus Mingowd* (21 лістапада 1790 году).

## Носьбіты
* Менгальд ( 882) — Сьвяты
* Мінігаўд — літоўскі баярын зь Відуклі, які ўпамінаецца ў 1406 годзе
* Петрык Мінкоўтавіч, Мінкель Мінкоўдавіч і Юры Мінгоўдавіч — жыхары Жамойцкага староства, якія ўпамінаюцца ў 1537—1538 гадох
* Мінгоўд Масьцейкавіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1567 годзе

Мінгаўты — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Мін
* Гаўд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Міка Рантанэн

**Мі́ка Ра́нтанэн** (;  29 кастрычніка 1996 году) — фінскі хакеіст, нападнік клюбу «Далас Старз» з Нацыянальнай хакейнай лігі і нацыянальнай зборнай Фінляндыі. Быў абраны ў першым раўндзе драфту НХЛ 2015 году пад 10 нумарам. Разам зь «лявінамі» здабыў Кубак Стэнлі ў 2022 годзе.

## Кар’ера
Дэбютаваў у прафэсійным хакеі ўжо ў веку 16 гадоў, гуляючы ў шэрагах клюбу ТПС. Хутка хлопец замацаваўся ў складзе. Дзякуючы выдатным паказчыкам гульцом зацікавіліся за акіянам, у выніку чаго на драфце НХЛ 2015 году быў абраны клюбам «Каларада Эвэланш» ужо ў першым раўндзе. Па прыбыцьці ў Каларада, далучыўся да перадсэзоннага падрыхтоўчага лягеру. Дэбют хакеіста ў НХЛ адбыўся 8 кастрычніка, калі «лявінам» выпала гуляць зь «Мінэсотай Ўайлд». Свой пачатковы сэзон Рантанэн правёў пераважна ў фарм-клюбе «Сан-Антоніё Рэмпэйдж». Пачынаючы з сэзону 2016—2017 гадоў ужо стала падцягваўся да шэрагаў асноўнага клюбу. З 2017 году спартовец амаль кожны сэзон здабываў на свой рахунак больш выніковых пунктаў чым праводзіў матчы ў складзе дружыны. У верасьні 2019 году гулец склаў новы шасьцігадовы кантракт з клюбам, паводле якога ён мусіць зарабіць 55,5 млн даляраў. Поруч з камандай здабыў Кубак Стэнлі 2022 году. Паводле вынікаў 2022—2023 гадоў нападнік зарабіў 105 пунктаў (55 галоў + 50 асыстэнцкіх пунктаў) за 82 гульні.

24 студзеня 2025 году Рантанэн быў абменены ў «Караліну Гарыкейнз» на Джэка Друры, Марціна Нэчаса, а таксама выбар драфту ў другім раўндзе 2025 году і ў чацьвертым раўндзе ў 2026 годзе. У пагадненьні таксама браў удзел «Чыкага Блэкгокс», у выніку якога Тэйлар Гол таксама быў абменены ў «Караліну». Чыкагаўскі клюб таксама атрымаў выбар драфту ў трэцім раўндзе 2025 году разам з захаваньнем 50% ад кошту кантракту Рантанэна. Спартовыя аналітыкі назвалі гэтую дамову сапраўдным блёкбастэрам, і адзначылі, што яна стала шокам для многіх і найбуйнейшай з моманту дамовы з удзелам Джо Торнтана ў лістападзе 2005 году. Цяжкасьці ў перамовах паміж «Каларада Эвэланш» і Рантанэнам адносна падаўжэньня дзейнага кантракту былі абазначаныя галоўным фактарам абмену, пры гэтым камэнтатары таксама пазначалі, што каманда імкнулася атрымаць актывы за гульца, якога яны наўрад ці перападпішуць, а не перадаць Рантанэна іншай камандзе без кампэнсацыі. На момант абмену Рантанэн займаў шостае месца ў лізе з 64 галявымі пунктамі. Згуляўшы толькі 13 матчаў у складзе новай каманды, фін далучыўся да клюбу «Далас Старз».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фінскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Фінляндыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ТПС Турку
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сан-Антоніё Рэмпэйдж»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каларада Эвэланш»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Караліна Гарыкейнз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Далас Старз»
Нкхаў Цома

**Нкхаў Цома** (Нкхаў Тэкенэ Цома;  1944 — 5 ліпеня 2003) — намібйскі бушмэн і кінаактор, называны «самым вядомым акторам Намібіі».

## Жыцьцяпіс
Нкхаў належаў да племені кунгаў. Бегла валодаў жуц’аанскай, герэрскай і тсванскай мовамі, у меншай ступені — афрыкаанс. Свой век і дату нараджэньня дакладна ня ведаў, перад кастынгам у фільм «Мабыць, багі звар’яцелі» сустракаў толькі трох белых людзей, а свой ганарар за здымкі памерам $300 выкінуў, бо ня ведаў вартасьці грошай. Хоць у той час іншыя кунгі актыўна гандлявалі і куплялі ежу і/або паступілі на службу ў армію. Аднак ужо перад здымкамі працягу Нкхаў дамовіўся на ганарар $500 000. За частку гэтых грошай ён здолеў збудаваць камяніцу з вадаправодам і электрычнасьцю для сям’і, а таксама набыў ужываную машыну і наняў шафёра, бо сам не хацеў вучыцца кіраваньню аўтамабілем.

Пасьля посьпеху «Мабыць, багі звар’яцелі» Нкхаў зьняўся ў шэрагу працягаў: *[[Мабыць, багі звар’яцелі II]]*, *[[Шалёнае сафары|Мабыць, багі звар’яцелі III]]*, *Шалёны Ганконг* і *Мабыць, багі павесяліліся ў Кітаі*. Па сканчэньні кінакар’еры вярнуўся ў Намібію, вырошчваў маіс, гарбузы, бабы і трымаў скаціну.

Н!хаў навярнуўся ў хрысьціянства і ў 2000 року хрысьціўся ў адвэнтысцкай царкве.

Памёр ад . Пахаваны ў Цумквэ побач з другой жонкай. Меў шасьцёх дзяцей.

## Фільмаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Намібійскія акторы і акторкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Намібіі
Катэгорыя:Бушмэны
Катэгорыя:Прынялі адвэнтызм
Катэгорыя:Намібійскія пратэстанцкія дзеячы
Катэгорыя:Памерлі ў Намібіі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Намібіі
Катэгорыя:Асобы Ачозанд’юпы
Нікея

**Ніке́я** (, у даасманскія часы — назва **[[Ізьнік]]а**) — старажытны і сярэдневяковы горад Малой Азіі, разьмешчаны ў паўднёва-заходняй частцы сучаснай Турэччыны, на месцы сучаснага турэцкага горада Ізьнік (). Адноўлены ў IV ст. да н. э. пад назвай *Анкор*, альбо *Гелікор*. Выгадна разьмешчаная на беразе возера й абмежаваная ад сушы высокімі пагоркамі, яна мела ідэальныя ўмовы для свайго расьсяленьня.

## Гісторыя

У 316 годзе да н.э горад быў адноўлены македонскім царом Антыгонам І Аднавокім пасьля разбурэньня мізійцамі — і перайменаваны ў *Антыгонію* (стар.-грэц. *Αντιγόνεια*). Пасьля разгрому Антыгона ў 301 г. да н. э. уладу над горадам атрымаў палкаводзец Аляксандра Македонскага Лісімах, які даў гораду новую назву — **Нікея** (стар.-грэц. *Νίκαια*) у гонар сваёй жонкі Нікеі, дачкі Антыпатра.

3 таго часу **Нікея** становіцца важным пунктам, які бітынскія цары робяць сваёй рэзыдэнцыяй і ад 288 г. да н. э. выкарыстоўвалі яе як сталіцу (побач зь Нікамэдыяй). У 74 годзе да н. э. горад падпаў пад уладу Рымскай імпэрыі, але захаваў права аўтаноміі.

Асаблівае значэньне Нікея набыла ў часы праўленьня Канстантына Вялікага: у 325 г. тут быў скліканы 1-ы Сусьветны царкоўны сабор, на якім разглядалася справа аб ерасі Арыя, і які зацьвердзіў хрысьціянскае веравучэньне.

Імпэратар Валент быў вымушаны аднаўляць горад з-за разбурэньня землятрусамі ў 358, 362 і 368 гадах.

3 кан. IV і да пач. XIII стст. Нікея была буйным гандлёва-рамесьніцкім цэнтрам Бізантыі.

Пасьля паразы бізантыйцаў пры Манцыкерце ў 1071 годзе Нікея некалькі разоў пераходзіла ў рукі турак-сельджукаў і зноў вярталася пад уладу Канстантынопаля. У рэшце рэшт, туркі захапілі горад у 1078 годзе й ператварылі яго ў сталіцу свайго Румскага султаната, назваўшы Нікею па-свойму — Ізьнік ().

У 1097 годзе Нікея была абложаная крыжакамі й бізантыйцамі, туркі аддалі перавагу капітуляцыі на карысьць імпэратара Аляксея Комніна. Пасьля заваяваньня Канстантынопаля крыжакамі ў 1204 г. Нікея стала сталіцай Нікейскай імпэрыі, першым кіраўніком якой стаў Феадор І Ласкарыс. Яго спадкаемцы настойліва пашыралі межы дзяржавы й, нарэшце, у 1261 годзе пад камандаваньнем Міхаіла Палеалёга вярнулі Канстантынопаль, аднавіўшы Бізантыйскую імпэрыю. Нікея зноў страціла статус сталіцы.

З пачатку XIV стагодзьдзя Нікея жыла пад пастаяннай пагрозай новага турэцкага нашэсьця. У 1328 годзе па горадзе пракацілася хваля панічных самагубстваў, што вымусіла патрыярха зьвярнуцца да жыхароў са спэцыяльным пасланьнем. Але дапамога з Канстантынопаля не прыйшла і ў 1331 г. Нікея была канчаткова захоплена асманамі. Яны ператварылі яго ў сваю сталіцу, і, як сьцьвярджаюць крыніцы, ўжо праз 7 гадоў большасьць мясцовых жыхароў вызнавалі іслам і размаўлялі па-турэцку.

Нікея канчаткова страціла статус сталіцы ў 1365 годзе, калі рэзыдэнцыя султана была перанесена ў толькі што заваяваны Адрыянопаль.

## Вядомыя людзі
У Нікеі нарадзіліся:

* Гіпарх,
* матэматык і астраном Спорас,
* паэт Парфеній,
* гісторык Дыён Касій.

## Крыніцы

## Літаратура
* 


Катэгорыя:Старажытнагрэцкія гарады Анатоліі
Катэгорыя:Населеныя пункты Бітыніі
Філіп Хыціл

**Фі́ліп Хы́ціл** (;  5 верасьня 1999 году) — чэскі хакеіст, цэнтральны нападнік клюбу «Ванкувэр Кэнакс» з Нацыянальнай хакейнай лігі і нацыянальнай зборнай Чэхіі. Быў абраны ў першым раўндзе драфту НХЛ 2017 году пад 21 нумарам.

## Кар’ера
Хыціл пачаў гуляць за «Зьлін» у матчах Экстралігі з сэзону 2016—2017 гадоў. У тым сэзоне юнак закінуў чатыры шайбы і адзначыўся яшчэ чатырма перадачамі ў 38 гульнях, што стала другім паказьнікам у лізе сярод гульцоў у веку да 18 гадоў. Дзякуючы гэтаму, хакеіста запрыкмецілі ў НХЛ і абралі ўжо ў першым раўндзе драфта 2017 году. 14 ліпеня 2017 году Хыціл падпісаў трохгадовы кантракт з «Нью-Ёрк Рэйнджарз». Па прыяднаньні да трэнавальнага перадсэзоннага лягеру клюбу чэх настолькі ўразіў сваімі здольнасьцямі, што мясцовыя СМІ абралі яго найлепшым наваком. Напачатку першага сэзону за акіянам спартовец патрапіў у адну тройку з Матсам Зукарэльлё і Рыкам Нэшам. Аднак, правёўшы дзьве гульні ў НХЛ, ён быў пераведзены ў фарм-клюб «Гартфард Ўулф Пак» Амэрыканскае хакейнае лігі. Толькі наступным сэзонам нападнік вярнуўся ў галоўную каманду, заняўшы пачэснае месца сярод галоўных гульцоў клюбу. 31 студзеня 2025 году далучыўся да «Ванкувэр Кэнакс».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Чэскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Чэхіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Зьлін»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гартфард Ўулф Пак»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ванкувэр Кэнакс»
Бутвін

**Бутвін** (*Ботвін*, *Ботвінь*, *Батвіні*, *Бацьвін*), **Буцьвін** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бутвін або Ботвін (Butwin, Botvin, Botuini, Botwin) і Вінібод (Uinebod) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-), а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Людвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Liuduin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *чоловеки конюховъ илкговъскихъ на имя… Богдана Бутвиновича* (12 студзеня 1520 году); *дворанина нашого Ивана Ботъвинъевича* (5 чэрвеня 1529 году); *бояре наши Вольчаские Яковъ а Романь Ботвиневичи… тыхъ вышей менованыхъ бояръ то есть Ботвиневъ* (чэрвеня 1560 году); *у волости [[Мерач|Меречскои]] сорокъ и чотыри чоловека конюховъ и тяглыхъ людеи илъкговъскихъ… Богдана Бутьвиновича* (16 лютага 1566 году); *учтивы Сенко Ботвиневичъ* (7—8 лютага 1579 году); *Еско Сененовичь Ботвиневичь, мещанин [[Магілёў|Могилевский]]* (22 лютага 1580 году); *Село Кошелево. <…> Федько Ботвиновичъ* (20 лютага 1640 году); *урожоный панъ Авдей Ботвині… отъ пана Лукаша Ботвині… пана Яна Ботвиня… пана Яроша Ботвиню* (12 лютага 1663 году); *zemianin j-go krolewskiey msci, woiewodstwa Mscisławskiego j-go msc pan Lukasz Botwini* (12 траўня 1663 году); *земянинъ его кор. млсти, воеводства Мстиславского, панъ Лукашъ Ботвини* (14 траўня 1663 году); *na pana Michala Jakubowicza Botwina* (30 траўня 1680 году); *Stefan Bocwinowicz* (1696 год); *Botwiniszki* (1744 год).

## Носьбіты
* Ботвін ( 785 або 786) — абат кляштараў у Нартумбрыі, Сьвяты
* Якаў і Раман Батвіневічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1560 годзе
* Стас, Агнешка, Сымон, Ян, Дарота, Пётар і Валенці Бацьвіновічы — жыхары вёскі Крэва (Гарадзенскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1629 годзе

Бутвіны і Бутвіновічы — літоўскія шляхецкія роды.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся вёска Ботвінішкі (*Ботвинишки*) у Віленскім павеце і каралеўская дзяржава Бутвінішкі (*Бутвинишки*) у Троцкім ваяводзтве.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуюць вёскі Боцьвіны і Бацьвінавічы, на гістарычнай Рэчыччыне — Бацьвінава, на гістарычнай Віленшчыне — Батвінішкі.

## Глядзіце таксама
* Бота
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мантывін

**Мантывін** (*Монтвін*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Мундавін або Мондавін (Mundawins, Mondawin) і Вінімунт (Winimunt) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Людвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Liuduin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.
 
Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

У Прусіі бытавала імя *Monthewinne*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Montivino [[Эйруд|Eyrdowicz]]* (6 сьнежня 1410 году); *до тивуна Радунского Монтвина* (23 жніўня 1560 году); *nobilis Laurentius Montvinowic* (6 сакавіка 1631 году).

## Носьбіты
* Монтвін — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, радунскі цівун

## Глядзіце таксама
* Мунд
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сарэйка

**Сарэйка** (*Сарака*, *Сарка*, *Зарык*, *Шарэйка*, *Шарка*, *Жарэйка*), **Сярэйка** (*Сэрэйка*, *Серака*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сарыка, Сарака або Серэка (Saricho, Saracho, Serecho) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сар- (-сер-) (імёны ліцьвінаў Сарвід, Саргоўд, Сарман; германскія імёны Sarvidis, Saregaud, Saraman) паходзіць ад гоцкага і германскага sarwa 'зброя'.

У Чэхіі бытавала імя Шарка (Šárka).

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Жарэйка (Żarejko), Шарка (Szarko) і Шаркевіч (Szarkiewicz).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *des [[Скаловія|Schalauers]] Sarecka* (1276 год); *пан Шареико* (16 студзеня 1437 году); *kmethones… Szyerkowycz* (9 ліпеня 1489 году); *homines… Siereyko Juszkowicz* (3 ліпеня 1505 году); *Ян Сореика*, *Олехно Сореикович*, *Юцъ Сареиковичъ* (1528 год); *намъ Семашъко Серейковичъ* (9 траўня 1540 году); *села Серейковичовъ* (1554 год); *у [[Полацак|Полоцъку]]… Харка а Микиты Шарковичъ нивы… Шарковичовъ Харкова а Микитина* (1 красавіка 1558 году); *Onacz Sarko* (2 траўня 1558 году); *Sarejko* (1565 год); *Бартошъ Сарковичъ… Андрей Сарковичъ… Матей Сарковичъ* (1567 год); *панъ Бальцеръ Серейко* (13 студзеня 1671 году); *Kaz Zaryk* (1688 год); *et Casimiri Serakiewicz — civitatis iuratorum* (15 сьнежня 1712 году); *Szarkiewiczowa Albina* (XIX ст.).

## Носьбіты
* Ян Сарэйка — упіцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Алехна Сарэйкавіч — эйрагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юц Сарэйкавіч — шоўдзенскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Рыгор Сьцяпанавіч Саракевіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1580 годзе
* Станіслаў, Казімер, Баляслаў, Паўліна, Стэфанія, Алена, Юзэфа, Лукаш, Браніслаў, Ян, Павал і Юзэф Жарэйкі (*Żorejko*) — уладальнікі гаспадарак у Каменным Лузе каля Шумску на 1933 год

Шарэйкі (Szarejko) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Шаркевічы — літоўскі шляхецкі род.

Сараковіч (Sarakowicz), Сэрэйка (Serejko), Сярыйка (Sieryjko), Шарэйка (Szarejko, Szerejko), Шарайковіч (Szarejkowicz), Шарка (Szarka), Шаркевіч (Szarkiewicz) і Шарайкевіч (Szerejkiewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У 1585 годзе ўпаміналася мясцовасьць Шаркавічы (*gruntu… Szarkowyczow*) у Лідзкім павеце.

На 1904 год існавала сядзіба Шаркі ў Бельскім павеце, а таксама вёскі Лонскія Шаркі і Шарыкаўшчына (Шарыкоўшчына) у Парэцкім павеце Смаленскай губэрні.

На 1909 год існаваў хутар Шарэйкава ў Слуцкім павеце Менскай губэрні.

На гістарычнай Браслаўшчыне існуе мястэчка Шаркоўшчына, у гістарычнай Прусіі — Заркаў. Назву Шарэйкі маюць вёскі на гістарычных Амсьціслаўшчыне і Мазыршчыне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Герб Івацэвічаў

**Герб Івацэ́вічаў** — герб горада Івацэвічы й Івацэвіцкага раёна. Герб і сьцяг зацьверджаны Ўказам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 2 сьнежня 2008 г. № 659.

## Апісаньне
Герб Івацэвічаў уяўляе сабой вараскую тарчу, скошаную зьлева, у яе правым зялёным полі намаляваны гэрб «Газдава» — срэбная падвойная лілея з залатым кольцам; левае поле — залатое.

Катэгорыя:Івацэвічы
Катэгорыя:Гербы гарадоў Беларусі
Каапа Кака

**Ка́апа Ка́ка** (;  13 лютага 2001 году) — фінскі хакеіст, правы нападнік клюбу «Сіетл Кракен» з Нацыянальнай хакейнай лігі і нацыянальнай зборнай Фінляндыі. Быў абраны ў першым раўндзе драфту НХЛ 2019 году пад 2 нумарам. Хварэе на цукровы дыябэт і цэліякію.

## Кар’ера
Сваю кар’еру гулец пачаў выступаючы ў родным чэмпіянаце Фінляндыі ў складзе клюбу ТПС. Улетку 2019 году быў сярод найбольш пэрспэктыўных маладых гульцоў Эўропы, дзякуючы чаму быў абраны «Нью-Ёрк Рэйнджарз» пад нумарам 2 на драфце НХЛ 2019 году. З клюбам склаў дамову на тры гады. 3 кастрычніка 2019 году Кака дэбютаваў у лізе, а першую шайбу закінуў 12 кастрычніка ў хатнім матчы супраць «Эдмантан Ойлерз».

Як абмежавана вольны агент 13 чэрвеня 2024 году Кака падпісаў новы кантракт зь «Нью-Ёрк Рэйнджарз» на адзін год на 2,4 мільёны даляраў. 18 сьнежня 2024 году быў абменены ў «Сіетл Кракен» у рамках дамовы на Ўіла Боргена і два выбары на драфце ў 2025 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Фінскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Фінляндыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ТПС Турку
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сіетл Кракен»
Сямён Палазовіч

**Сямён Палазовіч (Полаз)** — кіеўскі ключнік, чаркаскі намесьнік, оўруцкі намесьнік, рэчыцкі дзяржаўца. Вядомы арганізацыяй казацкіх загонаў і пераможнымі выправамі супраць крымскіх татараў. Акрамя таго, выдатна ўпраўляўся з арганізацыяй абароны Оўруцкага і Рэчыцкага замкаў і іх валасьцей.

## Аб паходжаньні Полазаў

Карані роду выводзяцца дасьледчыкамі з розных мясьцінаў. Сучасны гісторык Н. Якавенка мяркуе, што Полазы, як і Служкі, паходзілі з рэгіёну будучага Амсьціслаўскага ваяводзтва, маючы на ўвазе, што толькі пазьней яны зьявіліся на Кіеўшчыне, Брацлаўшчыне і інш. М. Любаўскі адшукаў згадку пра нейкага пана Аляксандра Полазава яшчэ ў дамове з Тэўтонскім ордэнам 1432 году, а надалей канстатаваў, што паны Палазовічы належалі да арыстакратыі Кіеўскай зямлі. К. Нясецкі падаў зьвесткі пра Івана Полаза, у якога былі сыны Філон і Хведар. Жылі тыя Полазы на тэрыторыі пазьнейшага Пінскага павету. Сын Філона Пётар у часы караля Ўладыслава Варнэньчыка трапіў у маскоўскую няволю. Сынамі Хведара былі Івашка, Сянько (Сенька) і Шчасны.

## Кароткі жыцьцяпіс урадніка і вайскоўца

Магчыма, найраней С. Палазовіч згаданы 17 сакавіка 1488 году, калі кароль Казімер паехаў зь Вільні «до Ляховъ». Тады ў рэестры пісара Федзька было сказана, што Сеньку Палазовічу прызначалася «*6 копъ с корчомъ в [[Ліда|Лиде]], а 6 з мыта въ [[Путыўль|Путивли]]*. Брату его Рацу 4 копы с корчомъ в Лиде жъ, а 6 копъ з мыта путивльского.».

У 1490-я гады Сямён Палазовіч займаў пасаду кіеўскага ключніка, што можа сьведчыць пра яго ўжо немалады ўзрост. 26-м кастрычніка 1493 году датаваны вялікакняскі ліст-прывілей:
 *Самъ [[Аляксандар Ягелончык|Александръ]] Божю милостю великии княз литовскии… Билъ нам чоломъ ключникъ киевскии Сенько Полозович и просил у нас именя в Киевъскомъ повете въ Завъшкои волости на имя [[Хабнае|Хабное]] и людеи 10 потугов… А дали есмо тое имене вечно ему и его жоне, и их детемъ, и его ближнимъ, и потом будучымъ, и щадкомъ их…* 

}
Атмут

**Атмут**, **Атмот** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Атмот (Otmot) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аўд- (од-, от-) (імёны ліцьвінаў Аціла, Отаўт, Атгін; германскія імёны Otilo, Ottolt, Otken) паходзіць ад гоцкага audags 'шчасьце, асалода', германскага *auð 'багацьце, спор', а аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мотар, Мутаўт, Эймут; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) — ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *з Отмута въ Менскомъ же повете* (1567 год); *[[Сула (рака)|Suła rzeka]] graniczy s panem Niemirza i z Otmutem* (3 кастрычніка 1592 году).

## Носьбіты
* Атмут — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1592 годзе

На 1910 год існаваў царкоўны пагост Атмут (Отмут) у Магілёўскім павеце Магілёўскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Ота
* Мут

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Адомас Данусявічус

**Адомас Данусявічус** (;  27 ліпеня 1984, Вільня, Летува) — летувіскі мастак і мастацтвазнаўца.

## Жыцьцяпіс

Нарадзіўся ў 1984 годзе ў Вільні.

У 2009 годзе скончыў магістратуру жывапісу ў Віленскай акадэміі мастацтваў.

У 2016 годзе атрымаў PhD у галіне мастацтва.

У 2010 годзе пераможца трэцяга месца міжнароднага конкурсу «Прыз маладога жывапісца».

Творы знаходзяцца ў прыватных калекцыях Летувы і за мяжой. 

Жыве і працуе ў Вільні.

## Творчасьць

Мастак належыць да маладзейшага пакаленьня, творчасьць якога займае асаблівае месца ў летувіскім мастацкім кантэксце. Ён зьвязаны з гендэрнымі дасьледаваньнямі, квір-эстэтыкай і паспрыяў прасоўваньню гэтых дыскурсаў у Летуве ў сфэры мастацтва.

А. Данусявічуса цікавіць маскуліннасьць як сацыяльны і культурны фэномэн, сэнсы, якія надаюцца ёй у грамадзтве і культуры, мужчынская сэксуальнасьць.

У палотнах мастака маскуліннасьць выяўляецца як шматгранная, зьменлівая, неакрэсьленая, ёсьць месца для розных магчымых ненарматыўных варыяцыяў маскуліннасьці, маргінальных гендэрных ідэнтычнасьцяў. А. Данусявічус — адзін зь нямногіх мастакоў у Летутве, які дасьледуе і малюе на гэтыя тэмы, актуальныя за мяжой на працягу некалькіх дзесяцігодзьдзяў.

## Выставы
* 2015 The Camp &The Beautiful, Atelier am Eck, Дусэльдорф, Нямеччына
* 2014 Kamufliažinis vyriškumas, «Oslo namai», Вільня, Летува
* 2014 Kamufliažinis vyriškumas, Vytauto Didžiojo universiteto galerija «101», Коўна, Летува
* 2014 Kamufliažinis vyriškumas, Klaipėdos kultūrų komunikacijų centras, Клайпеда, Летува
* 2013 Jaunojo tapytojo prizas 2013. Šiuolaikinio meno centras, Вільня
* 2012 Karminas. Galerija «Larm», Капэнгаген, Данія
* 2012 Galerija «Vartai», Вільня
* 2008 Karminas, Adomo Danusevičiaus ir Alinos Melnikovos tapybos paroda. Galerija «Tulips&Roses», Вільня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Летувіскія мастакі
Катэгорыя:ЛГБТ
Катэгорыя:Квір
Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Нарадзіліся 27 ліпеня
Понт (міталёгія)

**Понт** (ад стар.-грэч.: *Ποντους* — «мора») — бог унутранага мора, старажытнае перадалімпійскае бажаство, сын Геі (багіні зямлі) і Этэра (бог паветра). 

Гесыёд у *Тэагоніі* кажа, што Гея спарадзіла Понта без бацькі. Для Гесыёда **Понт** зьяўляецца нечым вялікім, чым пэрсаніфікацыяй Мора.

З Геяй ён зьяўляецца бацькам марскога старца Нэрэя й Таўманта, небясьпечнага марскога Форкія й яго сястры-жонкі Кето, і «моцнай багіні» Эўрыбіі.

Параўноўваецца з марскім тытанам Акіянам, які быў больш прызнаваемы сярод грэкаў, чым **Понт**.

## Літаратура
* Pontus // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885. — С. 1088.

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Гіпэрыён (міталёгія)

**Гіпэрыё́н** (па-грэцку *Ὑπερίων* — вельмі высокі) — у старажытнагрэцкай міталёгіі тытан, сын Ўрана й Геі, муж сваёй сястры Тэі, бацька Геліёса, Сэлены й Эас.

**Гіпэрыён** — «зіхатлівы» бог, літаральна «ідучы наверсе», гэта значыць, па небе, і таму атаясамляецца ён з Геліёсам — нярэдка ў Гамэра, у эліністычнай міталёгіі — увесь час; так, сыны Геліяса называюцца Гіпэрыянідамі.

Паводле эўгемерыстычнаму вытлумачэньню, Гіпэрыёнам назвалі чалавека, які першым спасьцігнуў рух нябесных сьвяцілаў, чаму яго й сталі зваць іх «бацькам».

## Крыніцы

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Катэгорыя:Тытаны
Ўэстмінстэр

**Ўестмінстэр** — горад і раён ва Ўнутраным Лёндане. Гэта месца парлямэнта Злучанага Каралеўства й большая частка брытанскага ўрада. Ён займае вялікую плошчу ў цэнтры Вялікага Лёндану, уключаючы большую частку Вест-Энда. Многія славутасьці Лёндану знаходзяцца ў раёне, у тым ліку Букінґемскі палац, Ўестмінстэрскае абацтва, Ўайтхол, Ўестмінстэрскі сабор, Даўнінг-стрыт, 10 і Трафальгарская плошча.

Ўестмінстэр стаў горадам у 1540 годзе, і гістарычна ён быў часткай цырыманіяльнага графства Мідлсэкс. Яе паўднёвая мяжа — рака Тэмза. На ўсход ад Ўестмінстэрскага места знаходзіцца Лёнданскае мястэчка каля Тэмпл-Бара, а на захадзе — Каралеўскі раён Кенсінгтан і Чэлсі. На поўначы знаходзіцца лёнданскі раён Камдэн.

Раён падзелены на шэраг населеных пунктаў, уключаючы старажытны палітычны раён Ўестмінстэр; гандлёвыя раёны вакол Оксфард-стрыт, Рыджэнт-стрыт, Пікадзілі й Бонд-стрыт; і раён начных забаў Соха. Большая частка раёна зьяўляецца жылой, і ў 2019 годзе, паводле ацэнак, насельніцтва складала 261 000 чалавек. Нягледзячы на вялікія ўчасткі паркаў і адкрытых прастораў, уключаючы Гайд-парк і большую частку Рыджэнтс-парку, шчыльнасьць насельніцтва раёна высокая.

Ўестмінстэрскі раён быў створаны ў 1965 годзе з стварэньнем Вялікага Лёндану. Пасьля стварэньня ён атрымаў статус горада. Органам мясцовага самакіраваньня зьяўляецца Ўэстмінстэрскі гарадзкі савет, і быў лорд-мэр горада Ўестмінстэр з 1966 году, у той час, як гэты раён таксама знаходзіцца ў падпарадкаваньні мэра Лёндану, офіса, створанага ў 2000 годзе.
Тайлер Тафолі

**Та́йлер Тафо́лі** (;  24 красавіка 1992 году) — канадзкі хакеіст, правы нападнік клюбу «Сан-Хасэ Шаркс» з Нацыянальнай хакейнай лігі і нацыянальнай зборнай Канады. Быў абраны клюбам «Лос-Анджэлес Кінгс» у другім раўндзе драфту НХЛ 2010 году пад 47 нумарам.

## Кар’ера
Сваю кар’еру гулец пачаў у 2007 годзе ў складзе клюбу «Атава-67», якая брала ўдзел у розыгрышах Хакейнай лігі Антарыё. Паводле вынікаў першага сэзону Тайлер трапіў у першую каманду зорак. У 2010 годзе быў абраны чалябінскім «Трактарам» пад 169 нумарам на фрафце КХЛ у 2010 годзе, але вырашыў застацца ў Амэрыцы. Між тым, у тым жа годзе нападніка абраў «Лос-Анджэлес Кінгс» пад 47 нумарам на драфце НХЛ. 19 красавіка 2011 году Тафолі склаў трохгадовую дамову з «каралямі». Паўсэзону наступнага розыгрышу канадзец усё яшчэ правёў у складзе «Атавы-67», але ў наступным перайшоў у даччыны клюб «Манчэстэр Монаркс». 16 сакавіка 2013 году хакеіст дэбютаваў у НХЛ у пераможным матчы супраць «Сан-Хасэ Шаркс» (5:2). 18 сакавіка, у другім сваім матчы, Тайлер вызначыўся ў пераможнай гульні 4:0 над «Фінікс Каётыз». Пазьней у тым жа сэозоне гулец быў падцягнуты да асноўнага складу ў Кубку Стэнлі, пасьля таго як праз пашкоджаньне выбыў Кітан Элербі. У сэзоне 2013—2014 гадоў Тайлер пачаў у складзе «Манчэстэр Монаркс», але ў лістападзе быў зноўку выкліканы да асноўнай каманды. 9 лістапада Тафолі закінуў дзьве шайбы ў браму «Ванкувэр Кэнакс» (5:1). Апасьля спартовец вярнуўся ў фарм-клюб, але ў плэй-оф зноў быў выкліканы да складу, гэтым разам трывала замацаваўшыся ў складзе. Наступным годам шмат гуляц ў зьвязку з Джэфам Картэрам і Танэрам Пірсанам. Таксама, частку сэзону хакеіст прапусьціў праз хваробу. Узімку на пачатку 2020 году гулец прамянаны ў «Ванкувэр Кэнакс», дзе ўжо адразу ў першым 10 гульнях зарабіў 10 пунктаў. Аднак, у Кубку Стэнлі хакеіст атрымаў траўму і прапусьціў сканчэньне чэмпіянату. У кастрычніку таго ж году склаў чатырохгадовы кантракт з «Манрэаль Канадыенз». У пепшым жа матчы адзначыўся хет-трыкам у браму свайго былога клюбу «Ванкувэр Кэнакс». 14 лютага 2022 году далучыўся да «Калгары Флэймз».

8 сакавіка 2024 году Тафолі быў абменены ў «Вініпэг Джэтс» на выбар у трэцім раўндзе драфту НХЛ 2024 году і выбар у другім раўндзе драфту 2025 году. 15 сакавіка 2024 году нападнік закінуў першыя дзьве шайбы ў швэдры «Вініпэг Джэтс» у перамозе матчы супраць «Анагайм Дакс» (6:0). 1 ліпеня 2024 году Тафолі далучыўся да свайго сёмага клюбу НХЛ пасьля таго, як у якасьці вольнага агента склаў чатырохгадовы кантракт з «Сан-Хасэ Шаркс» на 24 мільёны даляраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манчэстэр Монаркс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лос-Анджэлес Кінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ванкувэр Кэнакс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манрэаль Канадыенз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Калгары Флэймз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Джэрзі Дэвілз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вініпэг Джэтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сан-Хасэ Шаркс»
Лоўсан Краўс

**Ло́ўсан Краўс** (;  23 чэрвеня 1997 году) — канадзкі хакеіст, нападнік клюбу «Юта Мамат» з Нацыянальнай хакейнай лігі і нацыянальнай зборнай Канады. У дзяністве гуляў у бэйсбол і лякрос, але пастанавіў зьвязаць сваё жыцьцё з хакеем. Мае мянушку «Шэрыф» дзякуючы сваёй жорстка фізычнай гульні.

## Кар’ера
Быў абраны клюбам «Флорыда Пантэрз» у першым раўндзе драфту НХЛ 2015 году пад 11 нумарам, але пазьней клюб перадаў правы на гульца «Арызоне Каётыз». Дзякуючы бліскучым выступам за часам падрыхтоўчага лягеру, зладжанаму перад сэзонам, гулец увайшоў у склад арызонскага клюбу. Дэбютаваў гулец у НХЛ 15 кастрычніка 2016 году ў пераможным матчы супраць «Філадэлфіі Флаерз». 1 лістапада закінуў першую шайбу ў браму «Сан-Хасэ Шаркс». У сэзоне 2017—2018 гадоў праз дрэнны пачатак сэзону быў пераведзены ў фарм-клюб «Тусан Роўдранэрз», дзе правёў рэшту сэзону. З наступнага розыгрышу павярнуўся да асноўнага клюбу, дзе замацаваўся ў дрыжыне.

У сэзоне 2021—2022 гадоў Краўс забіў 20 галоў і назьбіраў 34 пункты ў 65 гульнях за «Каётыз». 8 жніўня 2022 году ён перападпісаў з арызонскай камандай пяцігадовы кантракт на 21,5 мільёна даляраў. У сэзоне 2022—2023 гадоў Краўс быў абраны віцэ-капітанам каманды. Пасьля таго, як франшыза пераехала ў «Юту», хакеіст застаўся ў новай камандзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Портлэнд Пайрэтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тусан Роўдранэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Арызона Каётыз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юта Мамат»
Віс

**Віс** (*Вісь*, *Віж*), **Віса** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Віс або Віса, пазьней Вайса (Wis, Wiso, Weise) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віс- (-віз-, -веш-) паходзіць ад гоцкага wis 'мудры, абазнаны'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Вішэка (Вішка), Вішэла (Весіла, Везела), Вісень, Вісун, Вішынт, Вісбар, Вісівальд, Вісьвіда, Вісьвіл (Весьвіл), Вісігаўд (Візгольд), Вісігер, Вісігерд, Вісігін (Вісакін), Вісконт, Вісман, Вісімонт (Вісімунт, Візмунт), Вішымут, Віснар, Вісад (Вішад). Адзначаліся германскія імёны Wiseko (Wischke), Wisilo (Wizilo, Wisel), Wisen, Wisun, Wisint, Wisbar, Wiswald, Wisvida, Uesuili, Wisigold, Wisger, Visigerd, Visekin, Wisgonda, Wisman, Wisemund (Wizmunt), Vismuot, Visnar, Wisad. Апроч таго, існуе іменная аснова -войш-, якая можа паходзіць ад асновы -віс-.

У Прусіі бытавалі імёны: *Wisse*, *Wisseke / Wyske* (1346 і 1354 гады), *Wissen* (1385 год), *Wissalge / Wisselge* (1373 год), *Wissebir / Wissebar* (1417 і 1419 гады), *Wyssebit* (1368 год), *Wissedar* (1400 год), *Wissegar* (1338, 1339, 1354 і 1360 гады), *Wyssegaw* (1373 год), *Wissegaude* (1299 год), *Wisseged / Wissegede / Wyssegeth / Conrad Wyssegede* (1339, 1347), *Conrad Wyssegeyde / Wissageide* (1320 і 1367 гады), *Wiskant* (1361 год), *Wisseluth / Wissalute / Wisselut* (1328, 1361 і 1407 гады), *Wyssemanth* (1351 год), *Wissemire / Wissameire* (1350, 1377 і 1384 гады), *Wissemunt*, *Wissenar / Wyssenor*, *Wissewil / Wissawil / Wyssewel / Wissewille* (1316, 1336, 1354 і 1361 гады), *Wissewit*, *Aldewisse* (1409 год), *Gawdeways / Gaudois / Gawdewis* (1371 і 1384 гады), *Perwysse / Perwis / Perwisse* (1325, 1350 і 1383 гады).

У Смаленску ў XII ст. адзначалася германскае (паўночнагерманскае) імя *Viskarr* (< Visgeirr).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Некрашъ Висовичъ* (1494 год, 19 студзеня 1526 году); *[[Домаш|Domas]] Wisiewicz… Stasz Wisiewic… Jan Wisiewicz* (1558 год); *Wiss* (1671—1681 гады); *Wisiewicze* (1744 год); *Piotr Wis, ogrodnik* (24 ліпеня 1758 году).

## Носьбіты
* Ян Вісэ (Jan Wise) — кракаўскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1390 годзе
* Некраш Вісавіч — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў 1494 годзе

Віжы (Wiż) — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага павету.

Віжовічы — літоўскі шляхецкі род.

Віс (Wis) і Вісевіч (Wisiewicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся маёнткі Вісы ў Віленскім ваяводзтве і Вішова (*Вишово*) у Слонімскім павеце.

На 1906 год існавалі вёскі Вялікія і Малыя Вішы ў Рэжыцкім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Аршаншчыне існуе вёска Вішоў, на гістарычнай Слонімшчыне — Вішава.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Адпунктоўка

**Адпункто́ўка**  — прастора паміж пазыцыямі табулятараў, запоўненае паўтаральнымі сымбалямі (як правіла, кропкамі). Адпунктоўка часта выкарыстоўваецца ў зьместах кніг паміж назвамі разьдзелаў і нумарамі старонак.

Адпунктоўка палягчае прагляд зьместу ад аднаго элемэнта да іншага (напрыклад, ад назвы разьдзела ці параграфа да нумара старонкі, зь якой ён пачынаецца) й выкарыстоўваецца для таго, каб погляд чытача фіксаваўся на патрэбным радку тэксту.

## Прыклад адпунктоўкі

 ПРАДМОВА...................7
 РАЗЬДЗЕЛ I................14
  Падразьдзел..............20
 РАЗЬДЗЕЛ II...............46

## Правілы набору адпунтоўкі
Па тэхнічных правілах набору тэксту адбіўка паміж пунктамі павінна быць роўная паўкеґельнай ці кеґельнай, а самі пункты выраўнаваны па вэртыкалі. Заканчваць адпунктоўку трэба на той жа вэртыкалі, на якой завяршаюцца поўныя радкі загалоўкаў.

## Аўтаматычная адпунктоўка
Большасьць праграм для апрацоўкі тэкстаў ўключаюць функцыю аўтаматычнага стварэньня адпунктовак.

## Глядзіце таксама
* Знак параграфа
* Знакі прыпынку

## Крыніцы

Катэгорыя:Знакі прыпынку
Катэгорыя:Знакі прыпынку беларускай мовы
Катэгорыя:Друкарскія знакі
Выкраданьне чалавека

**Выкраданьне чалавека** — супрацьпраўнае завалоданьне чалавекам з яго перамяшчэньнем у іншае месца.

Можа ўчыняцца: 1) таемна, 2) адкрыта, 3) шляхам падману, 4) шляхам злоўжываньня даверам, 5) у спалучэньні з гвалтам, 6) з пагрозай прымяненьня гвалту. Адносілася да злачынстваў супраць свабоды чалавека. Скіраванае на вынятак яго з натуральнага мікрасацыяльнага асяродзьдзя, перасоўваньне зь яго месца жыхарства з наступным утрыманьнем супраць яго волі ў іншым месцы. Большай часткай зьдзяйсьняецца з карысьлівых падахвочваньняў і мае мэтай атрыманьне выкупу ад сваякоў ці блізкіх да выкрадзенай асобы, а таксама прымус гэтых асобаў да выкананьня патрэбных для выкрадальнікаў дзеяньняў.

## Беларусь
Крымінальны кодэкс Беларусі 1999 году зьмяшчаў артыкул 182 «Выкраданьне чалавека», за якое прадугледжваў пазбаўленьне волі на тэрмін ад 5 да 7 гадоў. Зьняволеньне магло скласьці ад 5 да 15 гадоў са штрафам, калі выкраданьне ўчынялі:
# у дачыненьні да заведама непаўналетняга;
# у дачыненьні да некалькіх асобаў;
# з карысьлівых намераў;
# з мэтай эксплюатацыі;
# з мэтай выманьня ў пацярпелага органаў або тканак для перасадкі;
# групай асобаў паводле папярэдняй змовы;
# з прымяненьнем небясьпечнага для жыцьця або здароўя гвалту або ў суправаджэньні з мучэньнямі або катаваньнем.

Зьняволеньнем ад 10 да 15 гадоў са штрафам мелі пакараць за выкраданьне, што выклікала сьмерць пацярпелага паводле неасьцярожнасьці, прычыненьне цяжкага цялеснага зьнявечаньня або ўчынялася арганізаванай групай.

Крымінальная адказнасьць за выкраданьне наставала ва ўзросьце ад 14 гадоў (артыкул 27). Пры гэтым выкраданьне прадстаўніка замежнай дзяржавы або міжнароднай арганізацыі з мэтай правакацыі міжнародных ускладненьняў або вайны ці дэстабілізацыі грамадзкага парадку ў замежнай дзяржаве разглядалася ў якасьці тэрарызму і мела карацца зьняволеньнем ад 8 да 15 гадоў (артыкул 124). Выкраданьне людзей зь іх зьнікненьнем, катаваньнем або жорсткасьцю да іх у сувязі з расавай, грамадзянскай, народнай прыналежнасьцю, грамадзянскімі перакананьнямі і веравызнаньнем цывільнага насельніцтва магло карацца зьняволеньнем на тэрмін ад 7 да 25 гадоў, пажыцьцёвым зьняволеньнем або сьмяротнай карай (артыкул 128).

## Крыніцы


Катэгорыя:Злачынствы супраць асобы
Катэгорыя:Арганізаваная злачынная дзейнасьць
Катэгорыя:Тэрарызм