Зэльвенскі раён

**Зэ́львенскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Плошча раёну складае 0,9 тыс. км². Насельніцтва на 2018 год — 14 754 чалавекі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Зэльва.

## Геаграфічнае становішча
Зэльвенскі раён на поўначы мяжуе зь Зьдзецельскім і Мастоўскім, на захадзе — з Ваўкавыскім, на ўсходзе — з Слонімскім раёнамі Гарадзенскай вобласьці, на поўдні — з Пружанскім раёнам Берасьцейскай вобласьці.

## Рэльеф і карысныя выкапні
Тэрыторыя раёну знаходзіцца на Ваўкавыскім і Слонімскім узвышшах, падзеленых далінай ракі Зальвянка, на поўначы — Нёманская нізіна. Рэльеф узьнёсла-платопадобны. Пераважаюць вышыні 150—200 мэтраў над узроўнем мора, найвышэйшы пункт — 239 мэтраў (каля вёскі Мадзейка).

Карысныя выкапні: торф, жвір, пясок, ганчарныя і цэмэнтавыя гліны.

## Клімат і расьліннасьць
Клімат умерана кантынэнтальны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −5,1&nbsp;°C, ліпеня 18&nbsp;°C. Сярэднярочная колькасьць ападкаў складае 536 мм. Працягласьць вэгетацыйнага пэрыяду — 198 дзён.

Лясы пераважаюць іглічныя, яловыя, бярозавыя, асінавыя, сустракаюцца дубовыя і грабавыя. Лясы займаюць 16,1% тэрыторыі раёну, зь іх 35% — штучныя насаджэньні. Глебы дзярнова-падзолістыя (64%), дзярнова-падзолістыя забалочаныя (11,5%), тарфяна-балотныя (12,5%). У даліне ракі Зальвянка — поплавы. Заказьнікі: дзяржаўнага значэньня — біялягічны Мядухава, паляўнічы заказьнік Старасельскі. Помнікі прыроды: камень-валун, дуб-траяк. Верхавыя балоты Карэвін луг (44,5) і Вішнёўка (143,2 га) абвешчаныя помнікамі прыроды мясцовага значэньня.

## Гідраграфія
Працякаюць рэкі Зальвянка, Шчара з прытокамі Луконіца, Бяроза. У раёне разьмешчанае Зэльвенскае вадасховішча (плошча 1190 га, максымальная глыбіня — 7,5 м, сярэдняя — 2,6 м) — найбольшы вадаём Гарадзенскай вобласьці, займае 18-е месца паводле плошчы ў краіне.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 19 119 чал. (перапіс); 2016 год — 15 606 чал.; 2017 год — 15 189 чал.; 2018 год — 14 754 чал.

Насельніцтва раёну складае 20,9 тысячаў чалавек. 37% з усяго насельніцтва складаюць пэнсіянэры
* мястэчка Зэльва — 7,7 тысячаў
* сельская мясцовасьць — 13,2 тысячы

Ва ўсіх галінах народнай гаспадаркі працуюць 7,9 тысячаў чалавек, зь іх у сельскай гаспадарцы — 2,9 тысячаў чалавек.

### Нацыянальны склад
Паводле перапісу 2009 году:
* беларусы — 70,7%
* палякі — 23,6%
* расейцы — 4,3%
* украінцы — 1% і іншыя

### Канфэсійны склад
Дзейсныя рэлігійныя супольнасьці:
* 7 праваслаўных рэлігійных супольнасьцяў;
* 5 рымска-каталіцкіх рэлігійных супольнасьцяў;
* 2 супольнасьці Эвангельскіх Хрысьціянаў Баптыстаў;
* 1 супольнасьць Хрысьціянаў Веры Эвангельскай.

## Гаспадарчая дзейнасьць
Вытворчасьцю сельскагаспадарчай прадукцыі на тэрыторыі раёну займаюцца: 10 сельскагаспадарчых вытворчых каапэратываў, 1 сельскагаспадарчая філія, 2 раённыя ўнітарныя сельскагаспадарчыя прадпрыемствы і 9 фэрмэрскіх гаспадарак. Сельская гаспадарка спэцыялізуецца на мяса-малочнай жывёлагадоўлі, сьвінагадоўлі. Пасевы збожжавых і кармавых культураў, бульбы, цукровых буракоў, ільну.
 
Прамысловасьць раёну прадстаўляюць філія «Камбінат каапэратыўнай прамысловасьці» райспажыўтаварыства, прадпрыемствы «Трыкатажная фабрыка „Зэльвянка“» і «Зэльвенскі райпобыт».

Па тэрыторыі раёну праходзіць чыгунка Ваўкавыск — Баранавічы, аўтамабільныя дарогі Слонім — Ваўкавыск, Слонім — Масты.

## Турыстычная інфармацыя
Захаваліся помнікі архітэктуры: Сьвята-Міхайлаўская царква (царква-фартэцыя) у в. Сынковічы, Спаса-Праабражэнская царква і касьцёл Ушэсьця Найсьвяцейшай Панны Марыі ў в. Дзярэчын, касьцёл Найсьвяцейшага Божага Цела і сьвятога Юрыя ў в. Крамяніца Дольная, касьцёл сьвятога Міхала Арханёла ў в. Луконіца, касьцёл Дабравешчаньня Найсьвяцейшай Панны Марыі ў в. Міжэрычы, Сьвята-Міхайлаўская царква ў в. Востраў, Сьвята-Георгіеўская царква ў в. Славацічы, сядзібны дом у в. Аляксандраўшчына, вадзяны млын у в. Старая Галынка.

## Асобы
** Ларыса Геніюш (1910,  маёнтак Жлобаўцы —1983) — паэтэса, празаік, грамадскі дзеяч
** Юрка Геніюш (1935 , Зэльва—1985) — беларускі паэт і пісьменнік. Сын Ларысы Геніюш і Янкі Геніюша
** Антон Жэбрак (1901—1965) — беларускі генэтык і сэлекцыянэр
** Васіль Захарка (1877, Дабрасельцы — 1943) — беларускі палітычны дзяяч, прэзыдэнт БНР.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У складзе раёну 125 сельскіх населеных пунктаў, 9 сельсаветаў: Галынкаўскі, Дабраселецкі, Дзярэчынскі, Зэльвенскі, Каралінскі, Крамяніцкі, Славаціцкі, Сынковіцкі, Тулаўскі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Зельвенский район // 

## Вонкавыя спасылкі
* Здымкі на Radzima.org
* 
* Інфармацыя на старонцы Гарадзенскага аблвыканкаму