open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рэзэрвовы фонд

**Рэзэрво́вы фонд** — сукупнасьць сродкаў, якія адкладвала прадпрыемства для пазьнейшага іх выкарыстаньня.

Рашэньне аб іх стварэньні прымала ўправа прадпрыемства і сход работнікаў прадпрыемства.

## Віды
У 1990-ыя гады ў Беларусі можна было стварыць рэзэрвовыя фанды:
* аплаты труду
* для агульнагаспадарчых патрэбаў

### Аплата труду
Рэзэрвовы фонд аплаты труду ў 1990-ыя гады ў Беларусі абавязаныя ствараць усе прадпрыемствы. Бо ў той час выплаты зарплатаў і частае банкруцтва прадпрыемстваў прымусіла Ўрад краіны шукаць спосабы выхаду зь цяжкага становішча.

Парадак расходваньня рэзэрвовага фонду вызанчаўся дзяржаваю.

Рэзэрвовы фонд аплаты труду ствараўся для забясьпячэньня права работнікаў на аплату труду ў выпадку закрыцьця прадпрыемства з-за:
* упадку
* беднасьці прадпрыемства (неплацежаздольнасьці)
* сьмерці прадпрымальніка
* закрыцьця прадпрыемства.

Рэзэрвовы фонд аплаты труду павінен быў забясьпечыць выплату работнікам прадпрыемства:
* заработнае платы
* кампэнсацыйныя й гарантыйныя выплаты работнікам, якія прадугледжваліся правам Беларусі.

Рэзэрвовы фонд аплаты труду раілася ствараць у памеры 25% гадавога фонду аплаты труду і папаўняўся фонд грошамі, а іменна 5% штогадовых адлічэньняў ад прыбытку прадпрыемства, якая заставалася ў яго. Парадак расходаў і папаўненьня рэзэрвовага фонду аплаты труду павінен быў быць прадугледжаны ў калектыўным дагаворы.

### Агульгаспадарчыя патрэбы
Рэзэрвовы фонд для агульнагаспадарчых патрэбаў ствараўся на прадпрыемстве з-за новых гаспадарчых умоваў. Пасьля развалу СССР у 1990-ыя гады многія прадпрыемствы абавязаныя былі самі зарабляць грошы, а ня жыць за дзяржаўныя замовы і падрады. Прадпрыемствы Беларусі мелі час калі не было грошай для аплаты расходаў (у сувязі з пераўтварэньнямі, рэклямная кампанія і г. д.).

Рэзэрвовы фонд для агульнагаспадарчых патрэбаў папаўняўся грошамі з прыбытку, якія заставаліся ў распараджэньні прадпрыемства.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Фундацыі
Шэрстакрылавыя

**Шэрстакрылавыя** (Cynocephalidae) — сямейства клясы сысуноў, які ўключае 2 сучасныя роды і 2 сучасныя віды. Яны жывуць ў паўднёва-ўсходняй Азіі, у тым ліку на поўдні Філіпін.

Даўжыня ад носа да хваста складае 340–420 мм, даўжыня хваста 175–270 мм, маса 1.0–1.75 кг. Галава шырокая, вушы кароткія, вочы вялікія; валасяны полаг ў самцоў карычневага, ў самак — шэрага колеру. Шэрстакрылавыя зь вялікай, добра апушанай мэмбранай, якая ідзе ад бакоў шыі да пярэдніх лап і ад пярэдніх лап да задніх і да канца хваста. Гэтая мембрана дазваляе ім слізгаць больш за 100 м са значнай кіравальнасьцю. Рукі, ногі і хвост доўгія і стройныя. На лапах ёсць доўгія, вострыя кіпцюры, якія дазваляюць трымацца за кару і галіны. Зубная формула: 2/3, 1/1, 2/2, 3/3 = 34 зубоў.

Шэрстакрылавыя — начныя і змрочныя жывёлы, якія сілкуюцца пладамі, маладым лісьцем і кветкамі. Праводзяць большую частку свайго жыцьця на дрэвах.

## Сыстэматыка
Атрад **Dermoptera**
Сямейства **Шэрстакрылавыя** (Cynocephalidae)
* род *Cynocephalus*
** від *Cynocephalus volans*
* род *Galeopterus*
** від *Galeopterus variegatus*
* род †*Dermotherium*
** від †*Dermotherium major*
** від †*Dermotherium chimaera*
Сямейства † Plagiomenidae
* род †*Planetetherium*
** від †*Planetetherium mirabile*
* род †*Plagiomene*
** від †*Plagiomene multicuspis*
Сямейства † Mixodectidae
* род †*Dracontolestes*
** від †*Dracontolestes aphantus*
* род †*Eudaemonema*
** від †*Eudaemonema cuspidata*
* род †*Mixodectes*
** від †*Mixodectes pungens*
** від †*Mixodectes malaris*

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Element (Matrix)

**Element** (раней Vector і Riot) — бясплатны праграмны кліент абмену імгненнымі паведамленьнямі з адкрытым крынічным кодам, які рэалізуе пратакол Matrix.

Element падтрымлівае end-to-end шыфраваньне як у паведамленьнях 1 на 1, так і ў групавых чатах, а таксама групы–каналы (пакоі) і сумеснае выкарыстаньне файлаў паміж карыстальнікамі. Праграма даступная як вэб-кліент, а таксама як кліент для ўсіх асноўных апэрацыйных сістэм і як мабільны кліент для Android і iOS. На чэрвень 2021 году Element налічае больш за 28 мільёнаў карыстальнікаў ува ўсім сьвеце.

## Гісторыя
Першапачаткова  Element быў вядомы пад назвай "Vector", калі ён быў выпушчаны з бэта-вэрсіі ў 2016 годзе. Пазьней у верасьні таго ж году зьмяніў назву на "Riot".

У 2016 годзе была рэалізаваная першая рэалізацыя end-to-end шыфраваньня праз пратакол Matrix і выпушчаная ў якасьці бэта-вэрсіі. У траўні 2020 году распрацоўнікі абвясьцілі аб уключэньні end-to-end шыфраваньня па змаўчаньні ў Riot для непублічных размоў.

У ліпені 2020 году Riot быў перайменаваны ў Element.

## Тэхналёгія
Element працуе на пратаколе Matrix. Кліент пабудаваны з дапамогай Matrix React SDK, які ўяўляе сабой набор для распрацоўкі праграмнага забесьпячэньня на аснове React для палягчэньня распрацоўкі кліентаў Matrix. Element належыць да вэб-тэхналёгіі і выкарыстоўвае Electron для камплектацыі кліента для Windows, macOS і Linux. Кліенты Android і iOS распрацоўваюцца і распаўсюджваюцца з дапамогай адпаведных інструмэнтаў плятформы. 

Для Android праграма даступная як у краме Google Play, так і ў краме праграмнага забеспячэньня з адкрытым крынічным кодам F-Droid зь нязначнымі зьменамі. Напрыклад, вэрсія F-Droid не ўтрымлівае плагіна Google Cloud Messaging.

## Асаблівасьці
Element здольны злучаць іншыя камунікацыі з кліентам праз Matrix, уключаючы IRC, Slack, Telegram, Jitsi Meet і іншымі. Акрамя таго, ён інтэгруе галасавыя, відэа peer-to-peer і групавыя чаты праз WebRTC.

Element падтрымлівае  шыфраванне (E2EE) як індывідуальных, так і групавых чатаў па змаўчаньні.

## Прыняцьцё
Часта Element параўноўваюць з Slack, Telegram, WhatsApp і іншымі кліентамі абмену імгненнымі паведамленьнямі.

У 2017 годзе нямецкі кампутарны часопіс Golem.de назваў Element (тады Riot) І Matrix server "сьпелым" і "шматфункцыянальным", але ў той жа час крытыкаваў ягоную сістэму з ключамі аўтэнтыфікацыі за тое, што яны ня зручныя для карыстальнікаў, якія валодаюць некалькімі прыладамі. Пазьней у 2020 годзе Element дадаў крыжаваны подпіс ключоў, каб спрасьціць працэс праверкі.

## Глядзіце таксама
* XMPP
* Telegram
* IRC

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кросплятформавае праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Windows
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2016 годзе
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для iOS
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для Android
Брод

**Брод** — плыткае месца рэчышча, якое можна пераадолець пешшу, вершкі ці транспартным сродкам, без выкарыстаньня масту ці чоўна.

## У тапаніміцы
Даўней ля брадоў паўставалі паселішчы і атрымлівалі ад іх назвы. Так, ад балцкага слова „brasls“ пайшлі назвы ракі Браслы, Браслаўскай воласьці, а таксама, паводле некаторых дасьледнікаў, назва беларускага места Браслава.

Ад ангельскага „ford“: Оксфард (літаральна „валовы брод“), Стрэтфард (літаральна „брод на вуліцы“).

Ад нямецкага „furt“: Франкфурт („франскі брод“), Клягенфурт, Швайнфурт, Эрфурт.

Ад украінскага „брод“: Броды.

Ад чэскага „brod“: Гаўлічкаў Брод, Угерскі Брод, Чэскі Брод.

## Гістарычныя пераправы

Сярод найвядомейшых у гісторыі пераправаў праз брод:
* Бітва на Бойне 1 ліпеня 1690 року як вырашальная перамога пратэстантаў над каталікамі ў Ірляндыі.
* Бітва пад Асаі 23 верасьня 1803 року, дзе дзякуючы знойдзенаму броду перамога брытанцаў стала пераломнай падзеяй Другой ангельска-маратгаўскай вайне.
* Бітва пад Роркс-Дрыфтам 22 студзеня 1879 року, калі брытанцы перамаглі зулусаў ля істотнага броду на памежнай рацэ Бафала.

Катэгорыя:Вадацёкі
Эгвекінот

**Эгвекінот** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Чукоцкай аўтаномнай акрузе Расейскай Федэрацыі, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай гарадзкой акругі.

## Геаграфія
Эгвекінот разьмешчаны на ўсходнім беразе  Бэрынгава мора.

## Клімат
Клімат Эгвекіноту субарктычны, марскі, суворы. Самы халодны месяц — студзень (-21,5 ° C), самы сьпякотны — ліпень (8,3° C). Сярэдняя колькасьць ападкаў: 761 мм штогод.

## Гісторыя
Эгвекінот заснаваны 16 ліпеня 1946 году як марскі порт і база для будаўніцтва горна-абагачальнага камбінату па перапрацоўцы руды.

## Насельніцтва
Насельніцтва Эгвекіноту на 2021 год — 3 138 жыхараў.

;Нацыянальны склад
Па выніках Усесаюзнага перапісу насельніцтва СССР 1989 году нацыянальны склад быў наступным:

* расейцы — 79%
* украінцы — 12%
* беларусы — 2%
* карэныя нацыянальнасьці — 2%

## Гаспадарка
Прамысловыя прадпрыемствы на тэрыторыі пасёлка адсутнічаюць. Аснову эканомікі пасёлка Эгвекінот складае марскі порт федэральнага значэньня, які займаецца перавозкай вугалю, драўніны і кантэйнераў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная вэб-старонка 

Катэгорыя:Населеныя пункты Чукоцкай аўтаномнай акругі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1946 годзе
Тэнрэкавыя

**Тэнрэкавыя** (Tenrecidae) — сямейства клясы сысуноў, які ўключае 10 сучасных родаў і 34 сучасныя віды. Яны жывуць на Мадагаскары, Каморах і ў Цэнтральна-Заходняй Афрыцы. Выкапныя рэшткі вядомыя ад міяцэну ва Усходняй Афрыцы і плейстацэну на Мадагаскары, але група, безумоўна, значна старэйшая.

Даўжыня ад носа да хваста складае 40–400 мм, хвост рудыментны (падсямейства Tenrecinae) альбо 30–290 мм, маса ад некалькіх грамаў да 1 кг. Лыч доўгі і вузкі; вочы звычайна невялікія. У розных відаў цела пакрытыя мяккай, жорсткай шчаціністай поўсьцю альбо іголкамі. Зубная формула: 2–3/2–3, 1/1, 2–3/2–3, 2–4/2–3 = 32–40 зубоў.

Тэнрэкавыя — ў асноўным начныя і ўсяедныя. Прадстаўнікі сямейства вядуць водны, дрэвавы, наземны альбо норны лад жыцьця.

## Сыстэматыка
Сямейства **Тэнрэкавыя** (Tenrecidae)
* роды: *Microgale* (22 віды), *Hemicentetes* (2), *Micropotamogale* (2), *Oryzorictes* (2), *Potamogale* (1), *Tenrec* (1), *Limnogale* (1), *Setiferg* (1), *Geogale* (1), *Echinops* (1)

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае

**«Краі́на Белару́сь. Вялі́кае Кня́ства Літо́ўскае. Ілюстрава́ная гісторыя»** — кніга з гісторыі Беларусі і Вялікага Княства Літоўскага, выдадзеная ў 2012 годзе. Мае каля 2000 ілюстрацыяў. Працяг выданьня Краіна Беларусь, якое пабачыла сьвет у 2003 годзе.

## Зьмест
Прысьвячаецца часам Вялікага Княства Літоўскага, знаёміць з жыцьцём і побытам, ваеннымі перамогамі і культурнымі дасягненьнямі продкаў беларусаў. На аснове гістарычных фактаў даводзіцца, што назвы «Літва» і «ліцьвіны» на працягу некалькіх стагодзьдзяў былі назвамі Беларусі і беларусаў.

Не абмяжоўваецца храналягічнымі межамі існаваньня Вялікага Княства Літоўскага: апавядае пра суіснаваньне балтаў і славянаў, становішча беларускіх земляў у Расейскай імпэрыі, вызвольнае змаганьне і спробы адрадзіць дзяржаву, нацыянальнае адраджэньне і лёс Віленшчыны ў ХХ стагодзьдзі.

Разглядае гісторыю Беларусі як частку агульнаэўрапейскага руху цывілізацыі. Паказвае дзяржаватворчую ролю беларусаў у Вялікім Княстве Літоўскім і дае чытачу магчымасьць даведацца пра гісторыю ВКЛ зь беларускага гледзішча.

## Іншыя зьвесткі
Рэцэнзэнты кнігі — доктар гістарычных навук Анатоль Грыцкевіч і кандыдат гістарычных навук Уладзімер Ляхоўскі, картограф — кандыдат гістарычных навук Віктар Цемушаў. 

Матэрыялы для ілюстрацыяў мастак Зьміцер Герасімовіч зьбіраў у прыватных калекцыях Аўстрыі, Нямеччыны, Польшчы і Летувы, у архівах і музэях Беларусі і суседніх краінаў.

У 2018 годзе зьявілася кніга «Belarus. The Epoch of the Grand Duchy of Lithuania» ў перакладзе на ангельскую мову брытанскага беларусіста Джыма Дынглі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сэнсацыі прыходзяць зь мінуўшчыны, Радыё Свабода, 11 ліпеня 2012 г.
* «Краіна Беларусь. Вялікае Княства Літоўскае» ў Магілёве, Радыё Свабода, 13 лістапада 2012 г.

Катэгорыя:Беларускія даведнікі
Катэгорыя:Кнігі 2012 году
Бурмакі

**Бурмакі** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавету.

У 1940—1954 гадах цэнтар Бурмацкага сельсавету. Да 30 кастрычніка 2009 году ўваходзіла ў склад Валожынскага сельсавету. Вёска была перададзена ў склад Узбалацкага сельсавету.  28 траўня 2013 году сельсавет быў ліквідаваны, усе населеныя пункты былі перададзеныя ў склад Валожынскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Валожынскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Ганчыцы

**Га́нчыцы** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валожынскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году ўваходзіла ў склад ліквідаванага Узбалацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 49 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валожынскі сельсавет (Валожынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Галівудзкая сярэдняя школа

**Галівудзкая сярэдняя школа** () — чатырохгадовая дзяржаўная сярэдняя школа ў раёне Галівуд, Лос-Анджэлес, Каліфорнія.

## Вядомыя выпускнікі
*  — амерыканскі актор.
*  — амэрыканская акторка і прадусарка.
* Джудзі Гарлэнд — амэрыканская акторка і сьпявачка.
*  — амэрыканскі актор і прадусар.
*  — амэрыканская акторка.
*  — амэрыканскі актор і сьпявак.
* Сўузі Кэрц — амэрыканская акторка.
*  — амэрыканская акторка, сьпявачка і прадусарка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1903 годзе
Катэгорыя:Лос-Анджэлес
Катэгорыя:Галівуд
Сўузі Кэрц

**Сўу́зі Кэрц** (;  6 верасьня 1944, Омага, Нэбраска, ЗША) — амэрыканская акторка. Ляўрэатка мноства ўзнагародаў, у тым ліку  і двух прэміяў . 

## Выбарачная фільмаграфія
* 2002:  / The Rules of Attraction
* 1988:  / Dangerous Liaisons
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Міхась Багун

**Міхась Багун**, сапраўднае імя **Міхаіл Хведаравіч Блошкін** (8 або 9 лістапада 1908, Менск, Расейская імпэрыя — 17 лютага 1938) — беларускі паэт, празаік, перакладчык. Псэўданімы і крыптанімы: *Асака М; Багунец; М. Б.; Міх. Б.; Баг.*.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і службоўца. Скончыў курсы пры Менскім беларускім пэдагагічным тэхнікуме (1928). У 1929—1930 роках настаўнічаў у вёсцы Рожна Бягомельскага раёну. У 1931—32 працаваў у газэце «Чырвоная Полаччына». У 1932 вярнуўся ў Менск, дзе працаваў стыльрэдактарам Белдзяржвыдавецтва, у 1935—36 — літсупрацоўнік газэты «Літаратура і мастацтва». Сябра Таварыства аматараў выпіць і закусіць.

Арыштаваны 4 лістапада 1936 року па ілжывым наводзе пісьменьніка Эдуарда Самуйлёнка, прыгавораны да 8 гадоў пазбаўленьня волі. 3 чэрвеня 1937 году Галоўная ўправа ў справах літаратуры і выдавецтваў Беларускай ССР (Галоўліт БССР) выдала Загад № 33 «Сьпіс літаратуры, якая падлягае канфіскацыі зь бібліятэк грамадзкага карыстаньня, навучальных установаў і кнігагандлю». Паводле Загаду, «усе кнігі» Міхася Багуна прадугледжвалася «спальваць». Зьнясілены і хворы, памёр у перасыльным лягерным пункце ў сьнежні 1937 або ў лютым 1938 року.

Рэабілітаваны Вярхоўным судом БССР 29 сьнежня 1954 року. Пасьмяротна прыняты ў Саюз пісьменьнікаў БССР.

Месца пахаваньня невядомае. У Горадні на каталіцкіх могілках па вул. Антонава побач з магілай ягонай маці Веры Яўхімаўны Блошкінай знаходзіцца сымбалічная магіла паэта.

## Творчасьць

Першы верш апублікаваў у 1925 року ў газэце „Беларуская вёска“. Ягоная лірыка рамантычна-акрыленая, жыцьцесьцьвярджальная, у сваёй рамантычнай творчасьці адгукаўся на падзеі ў краіне (зборнікі «Рэха бур», 1931, «Рэвалюцыі», 1932). Паэма «Крокі ў вяках» (1930) і некаторыя вершы напісаныя пад уплывам Уладзімера Маякоўскага. Паэма «Канчыта з-пад Таледа» (1936) пра грамадзянскую вайну ў Гішпаніі.

Пісаў апавяданьні для дзяцей («Жэнька», 1934).

Пераклаў на беларускую мову раманы  «Ваколіцы» (1931, з Зьмітром Астапенкам),  «Брускі» (1932, з Тодарам Кляшторным), Мікалая Астроўскага «» (1936); вершы Аляксандра Пушкіна, Уладзімера Маякоўскага, Эдуарда Багрыцкага й інш.

Створаныя ім прыпеўкі шырока вядомыя ў народзе, увайшлі ў фальклёрныя зборнікі як народныя.

## Бібліяграфія
* «Рэха бур» (зборнік вершаў, 1931);
* «Рэвалюцыі» (зборнік вершаў, 1932);
* «Жэнька» (апавяданьне, 1934);
* Выбранае. — Мн., 1961.
**  

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* БАГУН Міхась // 
* БАГУН Міхась  // 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Пасьмяротна рэабілітаваныя
Катэгорыя:Савецкія паэты
Катэгорыя:Савецкія літаратары
Катэгорыя:Перакладчыкі з расейскай мовы
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднаньня ТАВІЗ
Afrosoricida

**Afrosoricida** — атрад клясы сысуноў, які ўключае 2 падатрады і 3 сямействы. Належаць да надатрада Afrotheria. Гэтыя жывёлы жывуць на Мадагаскары і ў Афрыцы.

## Сыстэматыка
Атрад **Afrosoricida**
* падатрад Tenrecomorpha
*** род †*Plesiorycteropus*
** сямейства Potamogalidae
** сямейства тэнрэкавыя (Tenrecidae)
* падатрад Chrysochloridea 
** сямейства златакратовыя (Chrysochloridae)

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Атрады сысуноў
Медніцкі інцыдэнт (2021)

**Ме́дніцкі інцыдэ́нт (2021)** — падзея, пры якой Беларусь парушыла права на перавоз дыпляматычнае пошты Летувы на памежным пераходзе ля Меднікаў 4 чэрвеня 2021 году.

У пятніцу, 4 чэрвеня 2021 году, МЗС Летувы абвінаваціла Беларусь у спробе ўмяшаньня ў дыпляматычную пошту й выклікала амбасадара Беларусі, каб уручыць ноту пратэсту па гэтым пытаньні. Летувіскага кур’ера, які ў пятніцу выехаў на машыне зь Вільні з дакумэнтамі, прызначанымі для амбасады Летувы ў Беларусі, беларускія памежнікі папрасілі адкрыць запячатаны кантэйнэр, паведамілі ў Міністэрстве замежных справаў Летувы. Паводле міністэрства, кур’ер адмовіўся адкрыць кантэйнэр і быў павернуты назад ад мяжы, што парушыла правілы міжнароднае дыпляматычнае дзейнасьці: .

## Крыніцы

Катэгорыя:Падзеі 4 чэрвеня
Катэгорыя:Падзеі 2021 году
Катэгорыя:Беларуска-летувіскія стасункі
Алесь Розна

**Але́сь Ро́зна**, сапраўднае імя **Абра́м Іса́кавіч** (1913, Менск, Расейская імпэрыя — 1942, Унжляг, Горкаўская вобласьць РСФСР) — беларускі паэт, перакладнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1913 року ў рабочай сям’і. Бацька памёр вельмі рана, маці выхоўвала пяцёх дзяцей (чатырох сыноў і дачку).

Пасьля сярэдняй школы Алесь Розна працаваў наборшчыкам у друкарні. Скончыў Лепельскі пэдагагічны тэхнікум, Менскі пэдагагічны інстытут (1932—1935), працаваў у рэдакцыі „Чырвонай зьмены“.

Арыштаваны 28 кастрычніка 1936 року па адрасе: Менск, вул. Чырвонаармейская, д. 27, кв. 2. 2 кастрычніка 1937 року асуджаны НКУС за „ўдзел у контрарэвалюцыйнай нацыянал-фашысцкай арганізацыі“ і за „антысавецкую дзейнасьць“ да 10 гадоў папраўчай калёніі. Сасланы ў  (станцыя Сухабязводная Горкаўскай чыгункі), дзе і памёр.

Рэабілітаваны прэзыдыюмам Вярхоўнага суду БССР 19 кастрычніка 1955 року.

## Творчасьць
Першыя вершы апублікаваў у 1927 року ў часопісе „Беларускі піянэр“. Друкаваўся ў газэтах „Савецкая Беларусь“, „Зьвязда“, „Чырвоны сейбіт“, „Чырвоная зьмена“, часопісах „Полымя“ і „Чырвоная Беларусь“.

Пераклаў на беларускую мову творы Гайнрыха Гайнэ, Адама Міцкевіча, з Сяргеем Грахоўскім — некалькі вершаў Аляксандра Пушкіна.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* РОЗНА Алесь // 
* РОЗНА Алесь  // 

Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія паэты
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Савецкія паэты
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Пасьмяротна рэабілітаваныя
Катэгорыя:Перакладчыкі зь нямецкай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з расейскай мовы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Памерлі ў Ніжагародзкай вобласьці
Катэгорыя:Вязьні ГУЛагу
Катэгорыя:Беларускія жыды
Расчараваньне (сэрыял)

**Расчарава́ньне** () — амэрыканскі фантазійны мультсэрыял для дарослых, створаны Мэтам Грэйнінгам для Netflix. Сэрыял ёсць першай пастаноўкай Грэйнінга, якая з'явілася выключна на струменевым сэрвісе; раней ён стварыў "Сімпсаны" і "Футурама" для вяшчальнай кампаніі Fox. Размешчаны ў сярэднявечным фантастычным каралеўстве краіны мараў, серыя працягвае гісторыю Біна, непакорлівай і алкагольнай прынцэсы, яе наіўнай спадарожніцы эльфаў Эльфа і яе разбуральнага "асабістага дэмана" Люсі. У "Разачараванні" гучаць галасы Эбі Якабсан, Эрыка Андрэ, Ната Факсана, Джона Ды Маджо, Трэс Макней, Мэта Бэры, Дэвіда Германа, Морыса Ламарша, Люсі Мантгомеры і Білі Уэста.

Першыя дзесяць серый выйшлі 17 жніўня 2018 г., а наступныя дзесяць — 20 верасня 2019 г. У кастрычніку 2018 г. Netflix абнавіла серыю яшчэ на 20 серый. Першыя дзесяць з іх былі выпушчаны 15 студзеня 2021 года.  

## Голас і персанажы
*  у ролі Біна, прынцэсы-падлетка з Краіны мараў. Яе поўнае імя - прынцэса Тиабени Марыябэні дэ ла Рошамбо Грунквіц. Яна з задавальненнем выпівае. Яна можа быць бісексуальнай альбо пансексуальнай.
* Эрык Андрэ ў ролі Люсі, асабістага дэмана Біна.
** як Пендэргаст, кіраўнік рыцараў караля Цёга.
* Нат Факсан у ролі Эльфа, 18-гадовага эльфа з Элфвуда. Ён аптыміст і любіць цукеркі.
* Джон ДыМаджо ў якасці караля Цёга, бацькі Біна і кіраўніка Краіны мараў Каралеўскага дома Грунквіца.
* Трэс Макней у ролі каралевы Уны, другой і былой жонкі караля Цёга і мачахі Бін. Яна — істота земнаводных з Данкміра, якая ўступіла ў сям'ю ў рамках саюза паміж каралеўствамі.
**як Боні Прынс Дэрэк, гібрыдны сын Зёга і Уны, а таксама зводны брат Біна.
* Мэт Бэры ў ролі прынца Меркімера, з каралеўства Бентвуд, які дамовіцца пра Біна, але ператварыўся ў свінню.
* Морыс Ламарш у ролі Адвала, трохвокага прэм'ер-міністра краіны мараў.
*  у ролі каралевы Дагмар, маці Біна і першай жонкі караля Цёга.

## Эпізоды

### Сэзон 1

# Разбураныя шлюбы (часткі 1 і 2)
# Экзарцыст
# Вечарыны, вікінгі і разні
# Вучань ката
# Бін амбасадар
# Гіганцкая любоў
# Межы неўміручасці, частка 1: Выкрадальнік Эльфа
# Межы неўміручасці, частка 2: Страчаны горад Крэмора
# Праўда Эльфа
# Водоспад Краіны Мроў, частка 1: Вяртанне Дагмар
# Водоспад Краіны сноў, частка 2: Скамяненне Краіны сноў
# Расчароўніца Мару
# Выратаванне Elfo
# Вяртанне ў краіну сноў
# Зёг і Уршула
# Прыгоды ў Огрэлендзе
# Крайд Краіны сноў
# Гіганцкі васьміног
# Бін пісьменнік

### Сэзон 2

# "Падземны хаумскі блюз"
# "Ты фасоля"
# "Шапка дастань пісталет"
# "Steamland Confidential"
# "Урод!"
# "Апошні ўсплёск"
# "Дрэнны ўзыход Месяца"
# "Гэй, свінатрас"
# "Вар'яцтва караля Цёга"
# "Бін падае"
# Уцёкі з пякельнага вяселля
# Маці Эльфа
# Кабінет доктара Чазза
# Галаварэзы Краіны сноў
# Веснушкі жывы манекен
# Падводныя руіны і паразіты
# Старажытнае поле бітвы і сын Зёга
# Шпіён Эльфа
# Выпівальнік Goo
# Бін развальваецца, частка 1: Bad Bean
# Бін развальваецца, частка 2: Уцёкі ад мары і вяртанне Дагмар 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Арыгінальныя праграмы Netflix
Катэгорыя:Фантастычныя мультфільмы
Катэгорыя:Мультыплікацыйныя сэрыялы
Катэгорыя:Тэлесэрыялы 2018 году
Катэгорыя:Фантастычныя тэлесэрыялы ЗША
Джэсыка Чэстэйн

**Джэсыка Мішэль Чэстэйн** (;  24 сакавіка 1977, Сакрамэнта, Каліфорнія, ЗША) — амэрыканская акторка і прадусарка. Ляўрэатка мноства ўзнагародаў, у тым ліку прэміі «Залаты Глёбус» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным фільме (2012),  (2011),  (2012) і «Сатурн» (2016).

## Выбарачная фільмаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Сакрамэнта (акруга, Каліфорнія)

**Акруга Сакрамэнта** () —  ЗША у штаце Каліфорнія.

## Клімат
Клімат акругі міжземнаморскіі. Самы сьпякотны месяц — ліпень (28,3°C), самы халодны — студзень (7°C). Сярэдняя колькасьць ападкаў: 487 мм штогод.

## Гісторыя
Акруга утворана ў 1850 годзе.
## Насельніцтва
Па дадзеных перапісу насельніцтва ЗША 2010 года, насельніцтва акругі складала 1 418 788 чалавек.

### Этнічныя групы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 

Катэгорыя:Акругі Каліфорніі
Сакрамэнта (неадназначнасьць)

Найменьне **Сакрамэнта** () маюць:

* **[[Сакрамэнта]]** — места ў штаце Каліфорнія, ЗША.
* ***' — места ў штаце [[Кентукі]], [[ЗША]].
* ***' — рака ў штаце Каліфорнія, ЗША.
* **[[Сакрамэнта (акруга, Каліфорнія)|Сакрамэнта]]** — акруга ў штаце Каліфорнія, ЗША.
Сярэдняя школа

**Сярэдняя агульнаадукацыйная школа** — у Беларусі і шэрагу іншых краін установа адукацыі, якая дае агульную (без навучаньня прафэсіі) сярэднюю (10 — 12 клясаў) адукацыю. Звычайна ўключае ў сябе 3 ступені навучаньня: 
* пачатковую (у Беларусі 1 — 4 клясы), 
* базавую (5 — 9 кл.)
* старэйшую (10 — 11 кл.). 

Можа быць пачатковай (навучаньне толькі ў клясах пачатковае ступені), няпоўнай (навучаньне да базавай ступені) і поўнай. Па заканчэньні 9 клясаў выдаецца пасьведчаньне аб базавай адукацыі, па заканчэньні 11 кл. — атэстат аб агульнай сярэдняй адукацыі.  

У многіх краінах сярэдняй школай называюць базавую ступень (паміж пачатковымі і старэйшымі клясамі). Старэйшая ступень ў такіх краінах можа называцца вышэйшай школай (у той час як у Беларусі і шэрагу іншых краін пад вышэйшай школай разумеюць вышэйшыя навучальныя ўстановы). У такім разе сярэдняя школа можа знаходзіцца ў тым жа будынку, што і пачатковая і/ці старэйшая, а можа быць ад іх адлучана, як у Японіі. У некаторых краінах адукацыя, атрыманая ў сярэдняй школе, лічыцца пачатковай. Звычайна наведваньне школы абавязковае да базавай альбо старэйшай ступені, але ня ўсюды: да прыкладу, у Гаіты абавязкова толькі пачатковае навучаньне. 

## Беларусь
За 2006—2014 гады лік выпускнікоў базавай школы ў Беларусі зьменшыўся на 69 % са 147 000 да 87 000, а лік выпускнікоў сярэдняй школы — на 60 % зь 96 000 да 60 000.

## Крыніцы

Катэгорыя:Школьная адукацыя
Катэгорыя:Сярэдняя адукацыя
Грынрозьніца

**«Грынрозьніца»** &mdash; сетка раздробных крамаў Беларусі, заснаваная ў жніўні 2012 году.

На 2019 год статутны фонд складаў 12,2 млн рублёў (5,84 млн $). На люты 2021 году прадпрыемства наймала 4500 чалавек.

## Сьпіс крамаў
# Віцебск, вул. Чкалава, 35
# Бабруйск, вул. Менская, 133
# Барысаў, вул. Гагарына, 62
# Берасьце, вул. Гаўрыла, 16
# Берасьце, вул. Махновіча, 6
# Гомель, вул. Быхаўская, 112
# Гомель, вул. Мазурава, 1
# Гомель, вул. Ільліча, 333
# Горадня, пр. Я. Купалы, 87
# Жодзін, вул. 50 год Кастрычніка, 20
# Магілёў, вул. Астроўскага, 5
# Магілёў, вул. Менская шаша, 31
# Менск, вул. Тураўскага, 24
# Менск, вул. П. Глебкі, 5
# Менск, вул. Прытыцкага, 156/1
# Менск, вул. П. Мсьціслаўца, 11
# Менск, пр. Партызанскі, 182
# Менск, вул. Убарэвіча, 176
# Менск, пр. Пераможцаў, 84
# Полацак, вул. М. Багдановіча, 14
# Рэчыца, вул. Рыгора Шырмы, 30
# Салігорск, вул. Чыгуначная, 21А
# Смалявічы, вул. А. Ляўданскага, 1

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гандлёвыя дамы
Катэгорыя:Прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Менск)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Абласны суд

**Абласны суд** &mdash; вышэйшы суд вобласьці ў Беларусі. Разглядае скаргі на пастановы раённых судоў. Аблсуд  &mdash; адзіны суд, які можа выносіць смяротнае пакараньне ў вобласьці.

## Сьпіс аблсудоў
Па стане на 2021 год існуе 6 абласных і 1 гарадзкі суд, які прыроўнены да аблсуду. Сьпіс аблсудоў:
* Берасьцейскі абласны суд
* Віцебскі абласны суд
* Гарадзенскі абласны суд
* Гомельскі абласны суд
* Магілёўскі абласны суд
* Менскі абласны суд
* Суд горада Менск, які прыроўнены да аблсуду.

## Крыніцы

Катэгорыя:Агульныя суды Беларусі
Катэгорыя:Абласныя суды Беларусі
Катэгорыя:Беларускія суды
Afrotheria

**Afrotheria** — надатрад клясы сысуноў, які ўключае 6 атрадаў і 9 сямействаў. Гэтыя жывёлы жывуць у асноўным ў Афрыцы (акрамя азіяцкага слана, даманаў і сырэн).

## Сыстэматыка
Надатрад **Afrotheria**
* атрад Tubulidentata
** сямейства Orycteropodidae
* атрад скакунчыкі (Macroscelidea)
** сямейства Macroscelididae
* атрад Afrosoricida
** сямейства златакратовыя (Chrysochloridae)
** сямейства Potamogalidae
** сямейства тэнрэкавыя (Tenrecidae)
* атрад даманы (Hyracoidea)
** сямейства Procaviidae
* атрад хобатныя (Proboscidea)
** сямейства слановыя (Elephantidae)
* атрад сырэны (Sirenia)
** сямейства дзюгоневыя (Dugongidae)
** сямейства манатовыя (Trichechidae)

## Вонкавыя спасылкі
* 
*
Менскі абласны суд

**Менскі абласны суд** &mdash; вышэйшы суд Менскае вобласьці Беларусі. Ён знаходзіцца ў месьце Менск. Разглядае скаргі на пастановы раённых судоў. Абласны суд  &mdash; адзіны суд, які можа выносіць смяротнае пакараньне ў вобласьці.

## Сядзіба
міні|зьлева|Менскі абласны суд. Яго сядзіба.
Сядзіба суду знаходзіцца ў Менску: 220050 г.Менск, вул. Свярдлова, 3.

## Дзейнасьць
Аблсуд судзіў за спробу дзяржаўнага перавароту:
* Рыгор Кастусёў
* Аляксандар Фядута
* Юры Зянковіч
* Вольга Калубовіч
* Дзяніс Краўчук

Суд ідзе ў будынку суду Менскага раёну па адрасе: Менск, вул.Маякоўскга, 199а. Суд вядзе судзьдзя Уладзімер Арэшка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Агульныя суды Менскай вобласьці
Катэгорыя:Абласныя суды Беларусі
Магілёўскі абласны суд

**Магілеўскі абласны суд** &mdash; вышэйшы суд Магілеўскае вобласьці Беларусі. Ён знаходзіцца ў месьце Магілёў. Разглядае скаргі на пастановы раённых судоў. Аблсуд  &mdash; адзіны суд, які можа выносіць смяротнае пакараньне ў вобласьці.

## Сядзіба
міні|зьлева|Магілёўскі абласны суд. Яго сядзіба.
Сядзіба суду знаходзіцца ў месьце Магілёў: вул. Першамайская, 85.

## Крыніцы

Катэгорыя:Агульныя суды Магілёўскай вобласьці
Катэгорыя:Абласныя суды Беларусі
Эканамічны суд Гомельскай вобласьці

**Эканамічны суд Гомельскае вобласьці** &mdash; вышэйшы эканамічны суд Гомельскае вобласьці Беларусі. Ён знаходзіцца ў месьце Гомель. Разглядае справы па спорах паміж прадпрымальнікамі і юрыдычнымі асобамі па грамадзянскіх, эканамічных і адміністрацыйных справах.

## Справы
Эканамічны суд разглядае справы паміж:
* ІП і ІП
* ІП і юрыдычнымі асобамі

## Вонкавыыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

## Крыніцы

Катэгорыя:Эканамічныя суды Беларусі
Катэгорыя:Суды Гомельскай вобласьці
Раённы суд

**Раённы суд** &mdash; дзяржаўныя ўстановы ў раёнах Беларусі. Яны выносяць судовыя пастановы, якія абавязковыя для выкананьня па ўсёй Беларусі. Большасьць грамадзянскіх і карных справаў разглядаюцца раённымі судамі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Агульныя суды Беларусі
Катэгорыя:Суды Беларусі
Суд Ленінскага раёну (Менск)

**Суд Ленінскага раёну м. Менск** — орган судовай улады Рэспублікі Беларусь, які разглядае крымінальныя справы й грамадзянскія справы і выносіць па іх абавязковыя пастановы.

## Пасады
Суд мае наступныя пасады:
* старшыня суда,
* намесьнік старшыні суда па грамадзянскіх справах
* намесьнік старшыні суда па крымінальных справах і справах аб адміністрацыйных правапарушэньнях
* судзьдзя.

Увесь асабовы склад прызначаецца Прэзыдэнтам Беларусі і звальняецца таксама Прэзыдэнтам.

## Паўнамоцтвы

У адпаведнасьці з правам Беларусі раённы суд можа спраўляць наступныя дзеяньні:
* разглядае грамадзянскія, крымінальныя справы і справы аб адміністрацыйных правапарушэньнях:
** ў межах сваёй кампетэнцыі ў якасьці суда першай інстанцыі,
** па новых абставінах;
* вывучае і абагульняе судовую практыку;
* вядзе і аналізуе судовую статыстыку;
* можа спраўляць іншыя паўнамоцтвы ў адпаведнасьці з заканадаўствам Беларусі.

### Разгляд спраў
Раённы суд можа разглядаць любую грамадзянскую і крымінальную справу, якую прыняў для разгляду.

Па стане на 26 красавіка 2022 году ўправа суду:

## Аддзел прымусовага выкананьня
Суд мае службу па выкананьню сваіх пастановаў па грамадзянскіх і адміністрацыйных справах. Пастановы па крымінальных справах спраўляюцца міліцыяю.

Аддзел прымусовага выкананьня спаганяе:
* навязкі
* спраўляе пастановы суду ў выглядзе дзеяньняў (вяртае рэч уласьніку і г. д.).

### Вядомыя працэсы
* Суд над кіраўнікамі праваабарончага цэнтру «Вясна» Алесем Бяляцкім, Валянцінам Стэфановічам і Ўладзімерам Лабковічам у 2023 г. (судзьдзя Марына Запасьнік)

## Глядзі таксама
* Судовая ўлада Беларусі
* Судовая ўлада места Менск
* Выканаўчая ўлада Беларусі
* Выканаўчая ўлада Менску
* Міліцыя Беларусі
* Міліцыя места Менск

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве раённых судоў

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)
Катэгорыя:Агульныя суды Менску
Катэгорыя:Раённыя суды Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Амэрыканская акадэмія драматычных мастацтваў

**Амэрыканская акадэмія драматычных мастацтваў** () — прыватная вышэйшая навучальная ўстанова сцэнічных мастацтваў з філіяламі ў Нью-Ёрку і Лос-Анджэлесе. Гэта самая старая акторская школа ў англамоўным свеце.

Акадэмія складаецца з двух кампусов з агульнай філясофіяй, мэтамі і праграмамі. Яна прапануе ступень дацэнта ў галіне прафесійных даследаваньняў і выкладае драматургію і сумежныя віды мастацтва ў галіне тэатра, кіно і тэлебачаньня. Акадэмія супрацоўнічае з прафесійнымі тэатрамі, з акторамі і выкладчыкамі па ўсім свеце. Выпускнікі акадэміі высока цэняцца ў свеце, атрымліваючы прапановы ад тэатраў і студый розных краін.

## Гісторыя
Акадэмія была заснавана ў 1884 годзе ў Нью-Ёрку. У 1963 году акадэмія пераехала на Мэдысан-авеню ў цэнтры Мангэтана. 

У 1974 годзе ў  быў адкрыты філіял, які ў 2001 годзе пераехаў у Галівуд, Лос-Анджэлес, Каліфорнія.

## Выдатныя выпускнікі
* 
* Эн Гэтэўэй
* 
* 
* Джэрэмі Дэвіс
* Грэйс Келі
* Разалінд Расэл
* Спэнсэр Трэйсі
* Джэсыка Чэстэйн

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*  Афіцыйная старонка 
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1884 годзе
Катэгорыя:Тэатральныя школы
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы ЗША
Катэгорыя:Мангэтан
Катэгорыя:Галівуд
Катэгорыя:Вышэйшыя тэатральныя навучальныя ўстановы
Эндру Манджапанэ

**Э́ндру Манджапа́нэ** (; нарадзіўся 4 красавіка 1996 году, Болтан, Канада) — канадзкі хакеіст, гулец клюбу НХЛ «Чыкага Блэкгокс». Быў абраны на драфце НХЛ у 2015 годзе пад агульным нумарам 166.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на NHL.com.
* Старонка на Elite Prospects.
* Старонка на The Internet Hockey Database.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Болтане (Канада)
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бары Колтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Стоктан Гіт»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Калгары Флэймз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вашынгтон Кэпіталз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Чыкага Блэкгокс»
Гарадзкі суд (Беларусь)

**Гарадзкі суд** &mdash; дзяржаўная ўстанова, якая судзіць справы ў горадзе. Зараз існуе некалькі гарадзкіх судоў:
* Суд гораду Баранавічаў
* Суд гораду Жодзіна
* Суд гораду Наваполацку
* Суд гораду Пінску

Гарадзкія суды могуць разглядаць справы грамадзянскія і карныя. Іх судовыя пастановы абавязковыя для выкананьня па ўсёй Беларусі.

Гарадзкія суды існуюць ва ўсіх абласьцях, акрамя Гарадзенскае.

## Менскі гарадзкі суд
Суд гораду Менску адрозьніваецца ад усіх астаніх гарадзкіх судоў Беларусі, бо ён мае стан абласнога суду. Астатнія гарадзкія суды прыроўненыя да раённых судоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Агульныя суды Беларусі
Катэгорыя:Гарадзкія суды Беларусі
Катэгорыя:Суды Беларусі
Астравы Дулебы

**«Астравы́ Дуле́бы»** — рэспубліканскі водны заказьнік Беларусі, заснаваны ў лістападзе 1998 году ў Магілёўскай вобласьці.

Месьціцца на плоскай, флювіягляцыяльнай раўніне ў Бялыніцкім і Клічаўскім раёнах у міжрэччы Ольсы і Друці. Улучае балоты і лясы, якія накапліваюць ваду для шэрагу рэк. Каля 75 % земляў займаюць дзярнова-падзолістыя глебы, а рэшту — тарфяна-балотныя і тарфяністыя. Бярозавыя, хваёвыя і чорнаальховыя лясы займаюць 76 % плошчы заказьніка, а вярховыя і пераходныя балоты (Дулебскае і Вялікае) — 11 %. Расьлінны сьвет налічваў 705 відаў вышэйшых судзінкавых расьлінаў. Зь іх 12 было ў Чырвонай кнізе Беларусі, у тым ліку: горны купальнік, майскі пальчатакарэньнік, мядзьвежая цыбуля (чарамша), сыбірскі касач, чарапіцавы шпажнік і чырвоны пылкагалоўнік. Жывёльны сьвет улучаў 170 наземных хрыбетных відаў, у тым ліку 118 відаў птушак (52 % відаў Беларусі), 38 — сысуноў, 8 земнаводных відаў і 6 — паўзуноў. Сярод іх 22 віды былі ў Чырвонай кнізе, у тым ліку: барсук, белая курапатка, буры мядзьведзь, зьмеяед, касманогі сыч, пугач, рысь, чаротная рапуха і шэры журавель.

Заказьнік зьяўляецца Рамсарскім водна-балотным угодзьдзем міжнароднай значнасьці. Зь 2016 году ў Клічаве ладзяць на лета мастацкі фэст «Астравы Дулебы», падчас якога Клічаўскі краязнаўчы музэй прадстаўляе стэнд з сувэнірамі пра заказьнік. За савецкім часам на месцы заказьніка знаходзіўся Друцкі авіяпалігон і Друцкая вайсковая лясная гаспадарка. У 2003 годзе гэтыя землі перадалі Бялыніцкай і Клічаўскай лясным гаспадарках. Пасярод заказьніка на мяжы Бялыніцкага і Клічаўскага раёнаў месьціцца пахаваньне жаўнераў «Слаўнага» атрада мотастралковай брыгады асаблівага прызначэньня войскаў НКУС СССР, якія падчас Нямецка-савецкай вайны забілі звыш 3000 нямецкіх вайскоўцаў, падарвалі 22 чыгуначныя эшэлёны і разграмілі 23 нямецкія гарнізоны. На 2018 год у заказьніку гнездавалі 16 відаў рэдкіх птушак, якія складалі 22 % занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, у тым ліку: арол-вужаед, балотная сава, вялікі кулён, гогаль, жоўтагаловы дзяцел, зімародак, кулік-селянец, малы арлец, сокал-кабец і чорны бусел. Найбольшым возерам заказьніка было Падазерышча.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Магілёўская вобласьць
Катэгорыя:Рамсарскія надзелы
Катэгорыя:Бялыніцкі раён
Катэгорыя:Клічаўскі раён
Катэгорыя:Водна-балотныя надзелы Эўропы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе
Андра Дэй

**Касандра Монік Баці**, вядомая як **Андра Дэй** (;  30 сьнежня 1984, , , Вашынгтон, ЗША) — амэрыканская сьпявачка, аўтарка песень і акторка. Ляўрэатка прэміі «Залаты Глёбус» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным фільме (2020) і прэміі „“ за выдатныя дасягненьні, жанчыны (2021).

## Творчасьць
### Дыскаграфія

### Фільмаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Афраамэрыканскія сьпявачкі
Валеры Ланскі

**Вале́ры Я́каўлевіч Ланскі́** ( 21 сакавіка 1941, Хабараўск — 6 чэрвеня 2021, Масква) — савецкі і расейскі кінарэжысэр, сцэнарыст і пісьменьнік. Народны артыст Расейскай Фэдэрацыі (2001).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Хабараўску. У 1970 годзе скончыў рэжысэрскі факультэт ВГІКа (майстэрня Я. Л. Дзігана). Працаваў апэратарам-друкаром цэху субтытраў на кінастудыі імя М. Горкага. Здымаў сюжэты для кіначасопіса «Ералаш».

Сябра Саюзу кінэматаграфістаў, чалец Маскоўскага Саюзу пісьменьнікаў. Старшыня Саюза кінэматаграфістаў Масквы (1993-1999). Кіраўнік рэжысэрскай майстэрні ВДІКу  — з 1999 году па 2010 год.

## Грамадзянская пазыцыя
У 2010 годзе ў ліку больш за сотню кінэматаграфістаў выказаў пратэст супраць дзейнасьці Мікіты Міхалкова на пасадзе старшыні Саюзу кінэматаграфістаў Расеі, падпісаўшы заяву «Нам не падабаецца». Разам зь іншымі нязгоднымі выйшаў з  гэтага Союзу, далучыўшыся да навастворанага КінаСаюза.

Выступаючы 21 сакавіка 2013 году на IX зьезьдзе Саюза кінэматаграфістаў Расеі, Ланскі прапанаваў прысутным зрабіць Мікіту Міхалкова вечным старшынём Саюзу кінэматаграфістаў. «Давайце пачнем зьезд з выбараў старшыні, і я прапаную абраць Мікіту Міхалкова навечна. Колькі можна гуляць у дэмакратыю?». Прысутная на зьезьдзе карэспандэнт "Камерсант FM» адзначыла, што словы былі сказаныя зь відавочным сарказмам і рэжысэр такім чынам выказваў незадаволенасьць адсутнасьцю альтэрнатыўных кандыдатаў.

У сакавіку 2014 году разам з шэрагам іншых дзеячаў навукі і культуры выказаў сваю нязгоду з Анэксіі Крыма Расеяй.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хабараўску
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Народныя артысты Расейскай Фэдэрацыі
Катэгорыя:Савецкія рэжысэры
Катэгорыя:Расейскія рэжысэры
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Няпоўназубыя

**Няпоўназубыя** (Xenarthra) — надатрад клясы сысуноў, які ўключае 2 атрады і 5 сямействаў. Гэтыя жывёлы жывуць у Паўднёвай, Паўночнай і Цэнтральнай Амэрыцы

## Сыстэматыка
Надатрад **Няпоўназубыя** (Xenarthra)
* атрад Cingulata
*** сямейства Chlamyphoridae
*** сямейства Dasypodidae
*** вымерлыя сямействы: †Pampatheriidae, †Pachyarmatheriidae
* атрад Pilosa
** падатрад Vermilingua
*** сямейства Cyclopedidae
*** сямейства Myrmecophagidae
** падатрад Folivora
*** сямейства Bradypodidae
*** сямейства Choloepodidae
*** вымерлыя сямействы: †Megalocnidae, †Megalonychidae, †Megatheriidae, †Nothrotheriidae, †Mylodontidae, †Scelidotheriidae

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Надатрады сысуноў
Марыя Паўла Сурвілла

**Марыя Паўла (Паўліна) Сурвілла** (, 1 лютага 1964 г. — 25 красавіка 2020 г.) — дзяячка беларускай дыяспары ў Канадзе і ЗША, прафэсарка музыказнаўства, сябра Рады БНР. Дачка Івонкі Сурвіллы.

## Біяграфія

Нарадзілася ў Мадрыдзе, дзе яе бацькі, беларускія актывісты Івонка Сурвілла (Шыманец) і Янка Сурвілла, рабілі беларускія перадачы на Гішпанскім радыё. Зь дзяцінства валодала беларускай, францускай і гішпанскай мовамі, пазьней таксама засвоіла расейскую і ангельскую.

У 1969 г. сям’я пераехала ў Канаду.

Служыла музыкай у канадзкім войску.

У 1987 г. скончыла ўнівэрсытэт Атавы, атрымаўшы ступень бакаляўра музыкі. Пазьней скончыла Ўнівэрсытэт штата Мічыган, Эн-Арбар, атрымаўшы ступень магістра. Магістаркую працу пісала пра беларускую дыяспару.

Абараніла доктарскую дысэртацыю ў Мічыганскім унівэрсытэце.

Пасьля заканчэньня ўнівэрсытэта выкладала тэорыю музыкі ва Ўнівэрсытэце штата Паўночная Караліна і пазьней у Вартбурскім коледжы (штат Аёва).

Вывучала праблемы фармаваньня нацыянальнай ідэнтычнасьці ў постсавецкай Беларусі. Аўтарка навуковых працаў і кніг, прысьвечаных беларускай музыцы, адна зь іх — «Пра русалак і рок-сьпевакоў» — прысьвечаная сучасным выканаўцам.

З 2007 г. была дырэктаркай Цэнтру беларускіх дасьледаваньняў у Канзасе.

Памерла 25 красавіка 2020 года на 57-м годзе жыцьця ад цяжкай хваробы. У Паўліны Сурвіллы застаўся муж Эрык, прафэсар музыкі, музыкант, і два сыны.

## Абраныя працы
* Survilla, M. P. (1990). *Music and Identity: Byelorussians Making Music in North America* (University of Michigan).
* Survilla, M. P. (2003). Ordinary words. *Sound, symbolism, and meaning in Belarusan-language rock music. In Global pop, local language, ed. Harris M. Berger and Michael Thomas Carroll*, 187—206.
* Survilla, M. P. (2020). *Of mermaids and rock singers: placing the self and constructing the nation through Belarusan contemporary music*. Routledge.

## Літаратура
Dr. Maria Paula Survilla (1964—2020). A Scholar and Advocate of Belarusian Culture = Др. Марыя Паўліна Сурвіла (1964—2020). З Беларуссю ў сэрцы / укладанне, прадмова Зіны Гімпялевіч. Мінск: Лімарыус, 2021. 408 c.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мадрыдзе
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Сябры Рады БНР
Катэгорыя:Нарадзіліся 1 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Памерлі 26 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 2020 годзе
Катэгорыя:Беларуская дыяспара
Разалінд Расэл

**Кэтрын Разалінд Расэл** (;  , , Канэктыкут, ЗША —  , , Каліфорнія, ЗША) — амэрыканская акторка. Ляўрэатка мноства ўзнагародаў, у тым ліку пяці прэмій «Залаты Глёбус» (1946, 1947, 1958, 1961, 1962), прэміі  (1953) і прэміі «Гільдыі кінаактораў ЗША» за ўнёсак у кінэматограф (1975).

## Выбарачная фільмаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Выпускнікі Амэрыканскай акадэміі драматычных мастацтваў
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Залаты Глёбус» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным фільме
Катэгорыя:Памерлі ад раку малочнай залозы
Аб’яднаньне сілавікоў Беларусі

**«Аб’ядна́ньне сілавіко́ў Белару́сі»** — грамадзкае аб’яднаньне былых праваахоўнікаў Беларусі, заснаванае ў кастрычніку 2020 году ў Варшаве (Польшча) пад скаротам «Байпол» ад *бел*аруская *пал*іцыя.

На 2021 год налічвала звыш 200 прафэсійных афіцэраў з 11 ведамстваў Беларусі: Апэратыўна-аналітычнага цэнтру, Дзяржаўнага камітэту судовых экспэртызаў, Дзяржаўнага мытнага камітэту, Дзяржаўнага памежнага камітэту, Камітэту дзяржаўнай бясьпекі, Камітэту дзяржаўнага кантролю, Міністэрства ўнутраных справаў, пракуратуры, Службы бясьпекі прэзыдэнта, Сьледчага камітэту і Ўзброеных сілаў. Супрацоўнікі «АСБ» знаходзіліся ў 18 краінах, у тым ліку ў:
* 3-х краінах Азіі — Грузія, Ізраіль і Кіпр;
* 1-й краіне Акіяніі — Аўстралія;
* 2 краінах Паўночнай Амэрыкі — ЗША і Канада;
* 13 краінах Эўропы — Беларусь, суседнія Летува, Польшча, Расея і Ўкраіна, а таксама Бэльгія, Ірляндыя, Італія, Нямеччына, Славаччына, Чарнагорыя, Швэцыя і Эстонія.

22 красавіка 2021 году суд Чыгуначнага раёну Гомеля прызнаў тэлеграм-канал «BYPOL» экстрэмісцкім. У выніку распаўсюджваньне інфармацыі з гэтага каналу цягне адміністрацыйную адказнасьць. 12 студзеня 2022 году гэты ж суд прызнаў экстрэмісцкімі матэрыяламі Адзіную кнігу рэгістрацыі злачынстваў ды іншыя інтэрнэт-рэсурсы ініцыятывы.

У лістападзе 2021 года МУС прызнала BYPOL экстрэмісцкім фармаваньнем. Стварэньне такога фарміраваньня або ўдзел у ім з’яўляецца ў Беларусі крымінальным злачынствам.

У жніўні 2022 году Вярхоўны Суд Рэспублікі Беларусь прызнаў арганізацыю тэрарыстычнай.

15 лютага 2024 году шасьцярым заснавальнікам BYPOL завочна прызначылі буйныя турэмныя тэрміны.

## Дзейнасьць
На 2021 год «Аб’яднаньне сілавікоў Беларусі»:
* дапамагала пацярпелым праваахоўнікам;
* распрацоўвала рэформу праваахоўнай сыстэмы;
* утварала праваахоўную ўстанову;
* далучала супрацоўнікаў са складу праваахоўных органаў;
* выкрывала злачынствы ўраду праз каналы ў Тэлеграме (ААЭ) і «Ютубе» (ЗША), а таксама ў сацыяльных сетках «Аднаклясьнікі» (Расея) і «Фэйсбук» (ЗША);
* уносіла вінаватых чыноўнікаў у Адзіную кнігу рэгістрацыі злачынстваў (АКРЗ);
* расьсьледавала выбарчыя злачынствы чыноўнікаў у 2020 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Каналы: Тэлеграм, Ютуб

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Польшчы
Катэгорыя:Міжнародныя недзяржаўныя арганізацыі
Катэгорыя:Варшава
Катэгорыя:Міжнародныя некамэрцыйныя арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2020 годзе
Крыга

**Кры́га** — асобны кавалак лёду, які дрэйфуе ў спакоі на паверхні вады. Увесну крыгі ўтвараюцца ў выніку разбурэньня ледзянога покрыва, а ўвосень — у выніку зьмярзаньня сала, шароша, сьнежніцы і адрыву заберагаў.

Крыгі бываюць цалкам розных памераў. У Сусьветным акіяне, як правіла, у прыпалярных абласьцёх існуюць крыгі велізарных памераў — айсбэргі.

Масавы рух крыг на рэках і азёрах пад узьдзеяньнем плыні і ветру называецца крыгаходам, а такі рух у морах і акіянах — дрэйфам льду.

## Глядзіце таксама
* Дрэйф лёду
* Айсбэрг

Катэгорыя:Лёд
Катэгорыя:Гляцыялёгія
Катэгорыя:Акіяналёгія
Браднік

**Брадні́к**, **кры́га** — невялікая рыбацкая сетка (нерат), якую людзі цягнуць бродам па плытчыні.

Даўжыня брадніку складае 10—100 м, вышыня 2—3 м. Да валакушаў браднік мацаваўся з дапамогай вяровак. Брадніком ловяць, заходзячы ў ваду, працягваючы пэўны час у вадзе і зноўку выцягваючы на бераг.

## Глядзіце таксама
* Рыбалоўства
* Нерат

## Літаратура
* 
* 
* *Даль В. И.* «Толковый словарь живого великорусского языка» (тт. 1-4, 1863-66)

Катэгорыя:Рыбалоўныя прылады
Алесь Крыга

**Але́сь Кры́га**, сапраўднае імя **Аляксандар Аляксандравіч Асіпе́нка** ( 1 траўня 1943, Менск) — беларускі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў пісьменьніцкай сям’і. Па сканчэньні дзесяцігодкі ў 1960 року працаваў на Менскім заводзе аўтаматычных ліній фрэзэравальнікам. Навучаўся на вячэрнім, потым на завочным аддзяленьні Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, які скончыў у 1989 року. У 1962—1966 роках служыў на Вайскова-марскім флёце СССР.

З 1967 року — літсупрацоўнік рэдакцый рэспубліканскіх газэт „Чырвоная зьмена“, „Физкультурник Белоруссии“, „Піянэр Беларусі“. У 1971—1972 роках плаваў матросам траўлера на Поўначы. З 1972 року — літсупрацоўнік іванаўскай раённай газэты „Чырвоная звязда“, у 1989—1990 роках — загадчык аддзелу пісьмаў брагінскай раённай газэты „Маяк Палесся“. З 1990 року — стыльрэдактар газэты „Вячэрні Мінск“.

Сябра Саюзу пісьменьнікаў СССР з 1975 року.

## Творчасьць
Першую аповесьць «Я вернусь к тебе, море!» апублікаваў у 1965 г. (газета «На страже Заполярья»). Аўтар аповесьцяў «Паўночны фарватэр» (1971), «Порт прызначэньня» (1974), «Чайкі над полем» (часопіс «Маладосьць», 1978), «Марзянка для нелюбімых» (аповесьць і апавяданьні, 1988), кнігі для дзяцей «Медзьведзяня шукае сяброў» (1987), мастацка-публіцыстычнай кнігі «Выбух над Прыпяцьцю» (часопіс «Полымя», 1990).

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Zatoczka

«**Zatoczka**» («**Заточка**») — беларускі ска-панк гурт з Магілёва, які атрымаў вядомасьць дзякуючы скандальным песьням «Шэрыя», «Хуліганы» й «Бацька Гуляе ў Хакей».

Апроч эўрапейскіх фэстываляў і клюбных шоў, гурт выступаў у амэрыканскай амбасадзе, студыі «», на фэсце «Be Free», прэзэнтацыі тэлеканалу «», а ў 2012 годзе стаў адзіным беларускім андэграўдным калектывам, які адыграў на адкрыцьці чэмпіянату Эўропы па футболе ў Гданьску.

## Дыскаграфія
* «Word Up!» (кавэр «Korn») (сынгл, 2009)
* «Zatoczka» (БМАgroup) (альбом, 2009)
* «#вяртаеммову» (сынгл, 2015)
* «Каханьне» (сынгл, 2016)
* «Банда» (сынгл, 2018)
* «Магіла City» (2020)
### Удзел у зборніках
* «НезалежныЯ» (2008), трэк «Пра футбол»
* «Наша альтэрнатыва» (2009), трэк «Заточка»
* «Дзень студэнта» (2009), трэк «Word Up!»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Артемий Троицкий (Расія): асабовы топ-10 беларускіх альбомаў за 2009 год.
* «Завострыванне» пабывала ў «Кропцы»
* Беларусы выступяць на EURO-2012
Катэгорыя:Беларускія рок-гурты