open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Герб Расеі

**[[Герб]] [[Расея|Расеі]]** — адзін з галоўных дзяржаўных сымбаляў Расеі, нараўне са сьцягам і гімнам.

## Герб [[Расея|Расейскай Фэдэрацыі]]

Пасьля пераназваньня РСФСР у Расейскую Фэдэрацыю 25 сьнежня 1991 году працягваў выкарыстоўвацца стары герб.

21 красавіка 1992 году надпіс «РСФСР» быў зьменены на «Расейская Фэдэрацыя».

Герб Расейскай фэдэрацыі быў зьменены ўказам прэзыдэнта 30 лістапада 1993 году. Ён засноўваецца на гербе Расейскай імпэрыі і мае прызначэньне замяніць сабой герб РСФСР пасьля распаду СССР.

У цэнтры намаляваны вершнік, які забівае дзідай цмока.

Тры кароны ўвасабляюць сувэрэнітэт як усёй Расейскай Фэдэрацыі, так і яе частак, суб’ектаў фэдэрацыі. Скіпэтар зь дзяржавай, якія дзьвюхгаловы арол трымае ў лапах, сымбалізуюць дзяржаўную ўладу і адзіную дзяржаву.

Герб зацьверджаны фэдэральным канстытуцыйным законам «Аб Дзяржаўным гербе Расейскай Фэдэрацыі» ў 2000 годзе. Закон дапушчае ўзнаўленьне гербу без геральдычнага шчыта ў выглядзе аднаго дзьвюхгаловага арла, а таксама ў аднакаляровым варыянце.

## Дадатковыя зьвесткі
Скіпэтар, які арол трымае ў правай лапе, увянчаны невялікім дзьвюхгаловым арлом, які, у сваю чаргу, таксама трымае скіпэтар і г. д. да бясконцасьці. Дзьвюхгаловы арол прыйшоў у Масковію з Бізантыі, дзе ён сымбалізаваў адзінства імпэратара і патрыярха.

## Галерэя гербаў Расеі

Seal of Ivan 4 1539 a.svg|XV стагодзьдзе
Coat_of_Arms_of_Russia_1577.png|сярэдзіна XVI стагодзьдзя
Russian-coa-1667.png|1620-я — 1690-я гады
Russia05.png|1 чвэрць XVIII стагодзьдзя
Greater_Coat_of_Arms_of_the_Russian_Empire_1700x1767_pix_Igor_Barbe_2006.jpg|1883—1917 гг.(вялікі герб)
Russian coa 1917.svg|1917 г.
Emblem_of_the_Russian_SFSR_(1920-1978).svg|1920—1978 гг.
COA Russian SFSR.svg|1978—1992 гг.
Coat of Arms of the Russian Federation.svg|Герб з 1993 г.


## Глядзіце таксама
* Дзьвюхгаловы арол
* Герб Расейскай імпэрыі
* Гісторыя гербу Расеі
* Дзяржаўныя сымбалі Расеі
* Галерэя дзяржаўных гербаў з выявай арла

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Фэдэральны канстытуцыйны закон Расеі «Аб Дзяржаўным гербе Расейскай Фэдэрацыі»
* Гісторыя гербу Расеі
* Расейскі герб (асабістае меркаваньне прафэсіянала)
* Гісторыя разьвіцьця Расейскага гербу

Расея
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Расеі
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Катэгорыя:Гербы з арламі
Катэгорыя:Гербы з выявай вершніка
Лейчыцы

**Ле́йчыцы** — вёска ў Бортнікаўскім сельсавеце Бабруйскага раёну, за 10 км ад чыгуначнае станцыі Цялуша на лініі Бабруйск — Жлобін, каля шашы Бабруйск — Рагачоў, за 18 км ад Бабруйску, за 92 км ад Магілёва.

## Гісторыя
У васнове назову слова «лейцы» — частка вупражы. Вядомыя зь пісьмовых крыніцаў ад 1621 году як сяло *Ілейчыцы* Бабруйскага староства Менскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага, 6 двароў, дзяржаўная ўласнасьць, былі нададзеныя Ганьне з Масальскіх, жонцы бабруйскага старосты Пятра Трызны. Ад 1793 году ў складзе Расейскае імпэрыі, ад 1795 году ў Бабруйскім павеце. У 1838 годзе 55 рэвіскіх душаў, уласнасьць паноў Прушыноўскіх. Паводле перапісу 1897 году — вёска Бортнікаўскае воласьці Бабруйскага павету, 32 двары, 224 жыхары.

У 1907 годзе — 44 двары, 290 жыхароў, 1917 год — 46 двароў, 340 жыхароў. У 1920 годзе адчыненая пачатковая школа, у якой у 1925 годзе навучалася 35 хлопчыкаў і дзяўчынак. У 1925 годзе да вёскі далучаны вялікі ўчастак былое панскае зямлі. Паводле перапісу 1926 году — вёска, 68 двароў, 274 жыхары. У 1930 годзе створаны калгас імя А. І. Ягорава. У Вялікую Айчынную вайну на фронце загінула 23 вяскоўцы. Паводле перапісу 1959 году — 248 жыхароў, у 1970 годзе — 250. У 1986 годзе — 68 двароў, 155 жыхароў, дзейнічаў клюб, сама вёска ўваходзіла ў склад калгасу імя Ф. Дзяржынскага.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1997 год — 55 двароў, 100 жыхароў; 1999 год — 99 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2007 год — 81 жыхар, 45 двароў; 2010 год — 80 жыхароў

## Забудова
Вёска арыентаваная з усходу на захад уздоўж аўтадарогі Бабруйск — Рагачоў. Забудова ў вёсцы двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу.

## Крыніцы

## Літаратура
* Лейчыцы // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 577

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Бортнікаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Герб Сан-Марына

**Герб Сан-Марына** зьявіўся ў XIV стагодзьдзі. Гэта сымбаль волі і сувэрэнітэту найстарэйшай рэспублікі ў сьвеце.

Складаецца з наступных дэталяў.
* На сінім шчыце намаляваныя тры зялёныя гары, на кожнай зь іх знаходзіцца серабрыстая вежа, упрыгожаная страўсіным пяром. Вежы азначаюць тры крэпасьці Сан-Марына — Гуаіта, Цэста і Мантале, а горы — тры вяршыні Монтэ Тытана.
* Дэвіз «LIBERTAS» (лат. воля). Ён выяўляе дзіўнае захаваньне незалежнасьць гэтай маленькай краіны ў асяродзьдзі вялікіх дзяржаваў. Гэтак жа гэта зьвязана з апошнімі словамі заснавальніка Сан-Марына: «*Пакідаю вас вольнымі*».
* Дубовая і лаўравая галіны, якія атачаюць герб азначаюць стабільнасьць і абарону волі.
* Карона зьверху азначае сувэрэнітэт.

Герб Сан-Марына ўпрыгожвае нацыянальны сьцяг і эмблему футбольнай каманды FSGC.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Сан-Марына
Сан-Марына
Герб Сэрбіі

**Дзяржаўны герб Рэспублікі Сэрбіі** () — адзін з сымбаляў сувэрэнітэту Рэспублікі Сэрбіі, зацьверджаны 17 жніўня 2004 году разам зь іншымі дзяржаўнымі сымбалямі (сьцяг, гімн), замяніўшы герб Рэспублікі Сэрбіі ў складзе Югаславіі. На гербе намаляваны двухгаловы арол, на яго грудзях чырвоны шчыт з крыжом і чатыры крэсіва. Зьверху каралеўская карона і плашч. Герб дакладна такі жа як герб Каралеўства Сэрбіі дынастыі Абрэнавічаў, упершыню прыняты ў 1882 годзе. Увядзеньне гэтага гербу азначае вяртаньне гістарычнага гербу Сэрбіі, але не ўзнаўленьне манархіі. Ёсьць і іншыя краіны, якія не зьяўляюцца манархіямі, але маюць на сваім гербе карону: Расея, Баўгарыя, Грузія, Вугоршчына.

## Апісаньне
Малы герб Рэспублікі Сэрбіі ўяўляе сабой срэбнага двухгаловага арла на чырвоным шчыце і карону над шчытом. Галовы арла маюць па дзевяць пёраў і зьвернутыя да розных бакоў шчыта. Дзюбы арла залатыя, шырока расчыненыя. Пёры на шыі арла разьмеркаваныя ў чатыры раду па сем пёраў у радзе. Крылы арла распасьцёртыя і разам з хвастом і галовамі фармуюць крыж. На кожным крыле чатыры раду пёраў з наступным разьмеркаваньнем: у першым радзе сем пёраў, у другім — дзевяць (два вялікія і сем малых), у трэцім — сем, у чацьвертым — сем (чатыры вялікія і тры малыя). Ногі арла залатога колеру, разьмешчаныя па дыяганалі шчыта. На нагах па сем белых пёраў. Хвост арла разьмешчаны вэртыкальна. Пёры на ім разьмешчаныя па сем ў тры шэрагі. На грудзях арла знаходзіцца малы чырвоны паўакруговы шчыт, падзелены белым крыжом на чатыры полі, у кожным зь якіх па адным белым крэсіве, яны зьвернутыя да розных бакоў шчыта. Карона мае цэнтральнае становішча адносна галоваў арла. Карона залатога колеру, упрыгожаная сарака белымі пацеркамі, васьмю сінімі сапфірамі і двума чырвонымі лаламі, наверсе кароны знаходзіцца крыж.
     
Вялікі герб уяўляе сабой малы герб, зьмешчаны на плямістую з боку шчыта і чырвоную з зваротнага боку тканіна. Герб увянчаны каронай, такой жа формы, як у малым гербе, толькі большага памеру і зь вялікім лікам сапфіраў.

## Ужываньне
Сучасны герб Сэрбіі выкарыстоўваецца з 17 жніўня 2004 году ў адпаведнасьці з *Пастановай аб выкарыстаньні гербу, [[сьцяг Сэрбіі|сьцягу]] і [[гімн Сэрбіі|гімну]] Рэспублікі Сэрбіі*, якую прыняла Скупшчына Сэрбіі. Паводле канстытуцыі Сэрбія, як самастойная дзяржава мае свой герб, сьцяг і гімн. Усталявана выкарыстоўваць герб, уведзены *законам аб Гербе Каралеўства Сэрбіі* ад 16 чэрвеня 1882 году, у двух варыянтах: вялікі герб і малы герб.

Вялікі герб ужываецца на фасадах будынкаў і ў памяшканьнях: народнай скупшчыны, прэзыдэнта рэспублікі, ураду, канстытуцыйнага і вярхоўнага судоў, главы нацыянальнага банку, а гэтак жа на іх пячатках. Малы герб разьмяшчаецца на фасадах будынкаў і ў памяшканьнях іншых дзяржаўных і муніцыпальных устаноў.

## Глядзіце таксама
* Гербы былых югаслаўскіх рэспублік

Сэрбія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Сэрбіі
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Катэгорыя:Гербы з арламі
Герб Румыніі

**Герб Румыніі** быў прыняты парлямэнтам Румыніі 10 верасьня 1992 году. Гэты герб заснаваны на малым гербе каралеўства Румынія (выкарыстоўваўся ў 1922—1947 гг.). Галоўны элемэнт гербу — залаты арол, які трымае ў дзюбе крыж, а ў лапах — скіпэтар і меч. Асноўныя колеры гербу — чырвоны, жоўты і сіні — уяўляюць колеры сьцягу Румыніі.

## Апісаньне
Шчыт, разьмешчаны на арле, падзелены на пяць палёў, у кожным зь якіх сымбаль гістарычнай вобласьці Румыніі.
* Залаты арол — знак Валахіі
* Галава зубра — Малдовы
* Дэльфіны — Дабруджы
* Чорны арол, сем замкаў, сонца і месяц — Трансыльваніі
* Леў і мост — Алтэніі і Банату

## Гісторыя
Герб Румыніі зьявіўся ў 1859 годзе, калі Аляксандар Іаан Куза аб’яднаў дзьве румынскія дзяржавы — Малдову і Валахію. Тады два геральдычныя сымбалі — залаты арол і зубар — былі афіцыйна аб’яднаныя.

Да 1866 году было некалькі варыянтаў гербу. У 1866 годзе пасьля абраньня Кароля князем Румыніі шчыт быў падзелены на чвэрці. У першай і чацьвертай быў намаляваны арол, а ў другой і трэцяй — зубар. Над шчытом разьмяшчаўся герб кіравальнай дынастыі — Гагенцалернаў-Зігмарынгенаў. Пасьля вайны за незалежнасьць на чацьвёртую чвэрць гербу быў зьмешчаны сымбаль Дабруджы — дэльфіны, а на трэцюю — сымбаль Алтэніі — залаты леў. Над шчытом была зьмешчаная сталёвая карона, якая азначае сувэрэнітэт і незалежнасьць. Герб зьведаў зьмены ў 1922 годзе пасьля ўваходжаньня Трансыльваніі ў склад Румыніі. Тады герб Трансыльваніі быў зьмешчаны на чацьвёртую чвэрць, на трэцяй чвэрці стаў адлюстроўвацца аб’яднаны герб Банату і Алтэніі (мост і залаты леў), герб Дабруджы быў перанесены на ўстаўку. Герб быў зьмешчаны на грудзі каранаванага арла, як сымбаль лацінскага паходжаньня румынаў. Арол быў зьмешчаны на сіні шчыт са сталёвай каронай. Існавала тры вэрсіі: малы, сярэдні (з дэвізам і гербатрымальнікамі), вялікі (з плашчом).

Пасьля 1948 году, калі да ўлады прыйшлі камуністы, герб і сьцяг былі замененыя. Герб стаў выкананы па ўзоры іншых сацыялістычных краінаў. Гэта быў пэйзаж (лес, узыходзячае сонца паміж горамі), апраўлены каласамі пшаніцы, перавязанымі стужкай колераў сьцягу. Да 1989 году ён тройчы зьмяняўся. У першы раз адразу пасьля 1948 году (пры абвяшчэньні рэспублікі), другі раз — у 1956 (дададзеная чырвоная зорка) і канчаткова ў 1966, калі Румынія перастала быць Народнай Рэспублікай, а стала Сацыялістычнай Рэспублікай. Герб зьмяшчаўся ў цэнтар сьцягу.

Неадкладна пасьля рэвалюцыі 1989 году было вырашанае прыняць новы герб Румыніі. Сымбалем рэвалюцыі быў сьцяг зь дзюрой на месцы гербу.

Створаная геральдычная камісія працавала напружана і прадставіла канчатковае рашэньне ў парлямэнт, дзе новы герб быў прыняты двума палатамі на сумесным паседжаньні.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Румыніі
Румынія
Катэгорыя:Гербы з арламі
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Катэгорыя:Гербы з выявай меча
Міраціна

**Міра́ціна** — вёска ў Сычкаўскім сельсавеце Бабруйскага раёну. Знаходзіцца за 5 км ад чыгуначнае станцыі Мірадзіна на лініі Бабруйск — Менск, за 12 км на паўночны захад ад Бабруйску каля шашы Бабруйск — Менск, за 122 км ад Магілёва.

## Гісторыя
Магчыма, назоў ад прозьвішча Мірата, Мірацін, Мірацінаў. У першай палове ХІХ стагодзьдзя вядомая як вёска, дзяржаўная ўласнасьць. Паводле перапісу 1897 — вёска Мірацін (яна ж Панюшкавічы) Гарбацэвіцкае воласьці Бабруйскага павету, 29 двароў, 225 жыхароў. У 1907 — 20 двароў, 212 жыхароў. У 1917 — 33 двары, 236 жыхароў, у 1926 — 36 двароў, 231 жыхар. У 1934 створаны калгас «Сёмы зьезд Радаў». У ВАВ 24 вяскоўцы загінулі на фронце. У 1959 190 жыхароў, у 1970 — 156. У 1986 44 гаспадаркі, 92 жыхары, сама вёска ў складзе саўгасу імя Леніна.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1997 год — 35 двароў, 48 жыхароў; 1999 год — 41 жыхар
* XXI стагодзьдзе: 2007 год — 36 двароў, 26 жыхароў; 2010 год — 21 жыхар

## Пляніроўка
Вёска ўяўляе сабой прамалінейную вуліцу арыентаваную з паўднёвага захаду на паўночны ўсход з двухбаковай драўлянай забудовай сядзібнага тыпу. У цэнтры вёскі знаходзіцца сквэр.

## Крыніцы

## Літаратура
* Міраціна // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакумэнтальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 581

Катэгорыя:Сычкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Пабокавічы (Бабруйскі раён)

**Пабо́кавічы** — вёска ў Гарбацэвіцкім сельсавеце Бабруйскага раёну. Знаходзіцца за 11 км на захад ад Бабруйску, 6 км ад чыгуначнае станцыі Мірадзіна на лініі Бабруйск — Слуцак, 121 км ад Магілёва.

## Назоў
Назоў, верагодна, ад прозьвішча Пабаковіч і вытворных ад яго словаў; магчыма, і назоў-арыентыр: паселішча ў баку ад чаго-небудзь (дарогі, поля й г. д.).

## Гісторыя
Вядомыя паводле дакумэнтаў ад 1586 як сяло ў Бабруйскім старостве Рэчыцкага павету Вялікага княства Літоўскага, уласнасьць дзяржавы. Ад 1615 уладаньне каталіцкае плябаніі. Паводле гаспадарчых актаў 1639 — сяло. У 1782 годзе — 38 двароў. Ад 1793 у складзе Расейскае імпэрыі, ад 1795 у Бабруйскім павеце. У 1838 годзе — 77 рэвіскіх душаў, у 1847 — сяло ў складзе маёнтку Дварэц, уласнасьць Вітгенштэйнаў. Паводле перапісу 1897 — вёска Гарбацэвіцкае воласьці Бабруйскага павету, 53 гаспадаркі, 336 жыхароў, хлебазапасная крама, піўны шапік, царква. У 1907 — вёска, 70 двароў, 528 жыхароў, дзейнічала царкоўнапрыходзкая школа. У 1915 годзе вёска разгорнутая на хутары. У 1917 годзе — 94 гаспадаркі, 654 жыхары.

Паводле перапісу 1926 — вёска, 143 двары, 707 жыхароў, паравы млын. У 1931 створаны калгас імя А. А. Андрэева. У Вялікую Айчынную вайну ў вёсцы дзейнічалі савецкія падпольшчыкі, у баёх каля вёскі загінула 8 савецкіх жаўнераў, якія пахаваныя ў брацкай магіле на могілках. 31 вясковец загінуў на фронце. Паводле перапісу 1959 — 576 жыхароў, у 1970 — 465. У 1986 — 138 гаспадарак, 296 жыхароў, у складзе саўгасу «Бабруйскі».

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1997 год — 92 двары, 155 жыхароў; 1999 год — 126 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2007 год — 85 жыхароў, 51 двор; 2010 год — 91 жыхар

## Сучаснасьць
Пляніроўка вёскі квартальная зь пераважна драўлянай забудовай сядзібнага тыпу. Дзьве галоўныя паралельныя вуліцы арыентаваныя з паўднёвага захаду на наўночны ўсход. У вёсцы знаходзіцца фэрма буйнога рагатага быдла, клюб, бібліятэка, крама. На мясцовых могілках брацкая магіла савецкіх жаўнераў, якія загінулі ў Вялікую Айчынную вайну; у 1976 на магіле ўсталяваны помнік-абэліск з мэмарыяльным надпісам.

За 1,5 км на ўсход ад вёскі знаходзіцца аднайменнае радовішча гліны (пэрспэктыўныя запасы 317 м³), якое распрацоўваецца Бабруйскім камбінатам будаўнічых матэрыялаў.

## Нарадзіліся
* У 1903 — Платон Галавач, беларускі пісьменьнік, які прысьвяціў вёсцы апавяданьне «*Кнак*» (1927)

## Крыніцы

## Літаратура
* Пабокавічы // Памяць. Бабруйскі раён : Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 1998. — С. 585
* Пабокавічы // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.5. кн.1. Магілёўская вобласць / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 2008. — С. 195.

Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Гарбацэвіцкі сельсавет
Герб Славеніі

**Герб Славеніі** ўяўляе сабой сіні шчыт з чырвонымі бакамі і сымбалічнай выявай гары Трыглаў. Пад Трыглавам намаляваныя дзьве хвалістыя лініі, якія азначаюць Адрыятычнае мора і рэкі. Над Трыглавам знаходзіцца трыкутнік з трох залатых шасьціканцовых зорак.

Герб адлюстроўваецца на сьцягу Славеніі.

Аўтар гербу — Марка Пагачнік.

## Гісторыя

Выява Трыглава і хвалістых лініяў былі і на гербе Сацыялістычнай рэспублікі Славеніі ў складзе Югаславіі. У адрозьненьне ад гербу сучаснай незалежнай Славеніі ён быў апраўлены каласамі пшаніцы і лісьцем ліпы, перавязанымі чырвонай стужкай. Зьверху знаходзілася чырвоная зорка — сымбаль камунізму.

## Глядзіце таксама
* Гербы былых югаслаўскіх рэспублік

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт, прысьвечаны гербу Славеніі

Славенія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Славеніі
Герб Турэччыны

**У рэспублікі [[Турэччына]] няма афіцыйнага гербу**. Замест гэтага тамака існуе эмблема, якая выкарыстоўваецца шматлікімі ўрадавымі ўстановамі. Эмблема — чырвоны авал, які ўтрымоўвае вэртыкальна арыентаваны паўмесяц і зорку ад турэцкага сьцягу, акружанага афіцыйным назвам краіны на турэцкай мове. Сымбаль на вокладцы турэцкіх пашпартоў — проста зорка і паўмесяц.

У 1925 Міністэрства асьветы (Maarif Vekili, цяпер Eğitim Bakanl ığı) праводзіла конкурс па выбары нацыянальнага гербу. Пераможцам быў праект жывапісца Намтка Ісмаіла Бэя. Аднак выбар ня быў ухвалены як афіцыйны герб. Гэты герб утрымоўваў вэртыкальны паўмесяц, зорку і ваўка.

## Вонкавыя спасылкі

Турцыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Турэччыны
Герб Фінляндыі

**Герб Фінляндыі** — каранаваны залаты леў у чырвоным поле, правая лапа замененая рукой у дасьпехах, якае трымае срэбны меч з залатой ручкаю. Леў падпірае заднімі лапамі срэбную сарацынскую шаблю з залатой ручкаю. Шчыт усеяны 9 срэбнымі ружамі. Афіцыйна выкарыстоўваецца толькі з 1978, хоць зьявіўся ўпершыню каля 1580 г.

Леў - старажытны скандынаўскі сымбаль улады і магутнасьці, сымбаль рыцарства (рука) і сарацынская шабля - дачыненьне да агульнай культуры хрысьціянскай Эўропы ў барацьбе з мусульманамі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Фінляндыі
Фінляндыя
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Катэгорыя:Гербы з выявай меча
Доўжа

**Доўжа** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Разьмешчанае ў 7 км на поўдзень ад Паставаў, каля вёсак Доўжа, Параскі і Шабаны. Належыць да групы Пастаўскіх азёр.

Знаходзіцца ў басэйне ракі Мядзелка. Плошча возера складае 1,04 км². Возера адносіцца да ліку неглыбокіх вадаёмаў. Найбольшая глыбіня возера складае — 13,7 м, сярэдняя — 5,16 м. Катлавіна возера выцягнутая з паўднёвага ўсходу на паўночны захад на 4,89 км пры сярэдняй шырыні ў 0,21 км (найбольшая складае 0,42 км). Даўжыня берагавой лініі — 12,24 км. Аб’ём вады ў возеры складае 5,73 млн м³, плошча вадазбору возера — 10,3 км².

Катлавіна возера разьмяшчаецца на поўначы Сьвянцянскага ўзвышша. Схілы катлавіны возера маюць вышыню 2—6 мэтраў, на паўднёвым усходзе — вышынёй да 20 мэтраў, разараныя. 

Берагі возера нізкія, выкладзеныя пяшчаным матэрыялам, пакрытыя хмызьняком, месцамі абразійныя.

Мелкаводзьдзе пяшчанае, мае шырыню 5—10 мэтраў, высланае пяшчаным матэрыялам. У невялікіх затоках шырыня мелкаводзьдзя складае 20—30 мэтраў. Глыбакаводная зона возера высланая глеем. Пойма амаль ня выражаная і толькі ў асобных месцах дасягае шырыні ў 1—1,5 мэтры. 

Зарастае 13% плошчы паверхні возера. Уздоўж берагоў разьмяшчаецца паласа расьліннасьці шырынёй 3—20 мэтраў. Расьліннасьць пашыраная да глыбіні 2,3 мэтры. 

На паўночным захадзе Доўжа злучаная пратокай з возерам Глодава.

Возера адносіцца да ляшчова-шчупакавага тыпу. У возеры распаўсюджаныя шчупакі, ляшчы, платва, акуні, яршы. У залівах зрэдку сустракаюцца карасі і ліны.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Пастаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёну
Варанец

**Варанец** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 11 км на поўдзень ад Паставаў, каля вёскі Пятроўшчыны. Належыць да групы Пастаўскіх азёр.

Возера мае правільную форму, якая нагадвае варонку. Схілы аднолькавай вышыні. Паласа водмелі невялікая.

Возера нагадвае кратэр згаслага вулькану. Схілы перарываюцца толькі ў адным месцы, дзе ў возера з ракі Мядзелкі ўпадае ручай.

Возера дастаткова глыбокае. Рыба ў возеры хаваецца на глыбіні 20—25 мэтраў.

Катэгорыя:Пастаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры басэйну Дзьвіны
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёну
Сьвіта

**Сьвіта** — возера ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Разьмешчанае ў 7 км на поўдзень ад Паставаў, каля вёскі Сіманькі. Належыць да групы Пастаўскіх азёр.

Знаходзіцца ў басэйне ракі Мядзелка. Плошча возера складае 0,83 км². Найбольшая глыбіня возера — 31 м. Даўжыня Сьвіты складае 1,5 км, найбольшая шырыня — 1,06 км. Берагавая лінія вельмі зьвілістая, ейная даўжыня складае — 5,44 км. Аб’ём вады ў возеры складае 7,54 м³, плошча вадазбору возера — 22 км².

Схілы катлавіны возера маюць вышыню 20—35 мэтраў. Схілы парослыя лесам і хмызьняком, у верхняй часты — часткова разараныя. Берагі возера пакрытыя хмызьняком.

Пойма возера мае шырыню 10—15 мэтраў, на захадзе шырыня поймы складае да 200 мэтраў.

У возеры разьмешчаныя 3 астравы агульнай плошчай 0,016 км². Катлавіна мае шэраг заліваў, найбольшы зь якіх разьмяшчаецца на паўночным усходзе, дзе ўстварае плёс.

Найбольшыя глыбіні знаходзяцца ў паўднёвай частцы возера. У прыбярэжнай частцы дно пяшчанае. На большых глыбінях — гліністае.

У Сьвіту ўпадае ручай з возера Чэцьверць, выцякае ручай у возера Сьвітка.

Улетку водная маса возера мае выразнае тэмпэратурнае разьдзяленьне. На паверхні возера назіраецца кіслароднае перанасычэньне з рэзкім падзеньнем у мэталімніёне і з высокім дыфіцытам каля дна. Агульная колькасьць соляў падвышаецца ад паверхні да дна, дзе складае больш за 250 мг/л. Таксама характэрнай асаблівасьцю возера зьяўляецца падвышэньне ўтрымаеньня жалеза ў вадзе і яго накапленьне ў ніжніх пластах вады. Аднак вада возера адрозьніваецца высокай празрыстасьцю, якая складае 3,2—4 мэтры.

Наяўнасьць у возеры двух плёсаў, якія дастаткова моцна адрозьніваюцца па глыбіні, вядзе да таго, што ўсталёўваецца розьніца ў іх гідрахімічным рэжыме. У мелкаводным паўночна-усходні плёсе вада добра перамешваецца ветрам, лепей праграваецца сонцам, утрыманьне кіслароду ў ім вышэйшае, што дасягаецца ў першую чаргу наяўнасьцю расьліннасьці, якая амаль цалкам пакрывае паверхню.

Розьніца ў зарастаньні мелкаводнага плёсу і астатняй акваторыі возера вельмі вялікая. У выніку высокай празрыстасьці вады плёс зарастае амаль цалкам да глыбіні 4—4,5 мэтраў, прычым пераважна падводнымі расьлінамі, сярод якіх пераважаюць харавыя водарасьці. Глыбакаводная частка зарастае слаба, пераважна з-за наяўнасьці рэзкіх схілаў дна. Шырыня паласы прыбярэжнай расьліннасьці складае да 5 мэтраў.

Іхтыяфаўна возера сігова-сьнеткавая. Таксама ў возеры распаўсюджаныя акуні, самы, налімы, ліны, карасі, вугры. Вялікая колькасьць вадаплаваючых дзікіх птушак.

Возера Сьвіта трапляе пад узьдзеяньне анрапагеннага фактару. Схілы катлавіны разараныя, недалёка пабудаваныя жывёлагадоўныя фэрмы. Вада з возера выкарыстоўваецца для гаспадарчых патрэбаў насельніцтва вёскі Сіманькі. Слабы абмен вады і значная глыбіня возера ствараюць умовы нізкай самаачышчальнасьці вадаёма.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Озера Белоруссии. О.Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988.

Катэгорыя:Пастаўскія азёры
Катэгорыя:Азёры Пастаўскага раёну
Нацыянальны сымбаль Францыі

Цяперашні **герб Францыі** стаў сымбалем Францыі пасьля 1953 году, хоць і ня мае правага статусу ў якасьці афіцыйнага гербу.

Эмблема складаецца з:
* шырокага экрану з галавой льва і манаграмай «RF», якая азначае *République Française* (Француская Рэспубліка)
* галінкі алівы, якія сымбалізуюць мір
* дубовай галіны, якія сымбалізуюць мудрасьць
* фасцыі, якія зьяўляюцца сымбалем правасудзьдзя.

## Гісторыя

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Францыі
* Мар’яна
* Сымбалі Францускай Рэспублікі

## Вонкавыя спасылкі

* Гісторыя францускага гербу

Францыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Францыі
Герб Славаччыны

**Герб Славаччыны** складаецца з падвойнага срэбнага крыжу на чырвоным раньнегатычным шчыце, які стаіць на сымбалічных трох гарах сіняга колеру.

## Апісаньне

Падвойны крыж сымбалізуе хрысьціянскі крыж, які выкарыстоўваўся, пачынальна з IX стагодзьдзя ў Бізантыі, і быў прынесены ў Славаччыну Кірылам і Мяфодзіем.

Тры гары сымбалізуюць Матру, Татру і Фатру, вобласьць здаўна населеную славакамі. Тры гары зьявіліся на гербе прыблізна ў XIII стагодзьдзі, канчаткова былі ўсталяваныя ў XIV стагодзьдзі, пачынальна з 1848 году атрымалі сіні колер. На сёньняшні дзень на тэрыторыі Славаччыны знаходзяцца толькі Фатра і Татра, а Матра знаходзіцца на тэрыторыі сучаснай Вугоршчыны.

Чырвоны шчыт даўно быў папулярны на шматлікіх геральдычных знаках.

## Гісторыя
Бізантыйскі падвойны крыж упершыню выкарыстоўваўся ў Вугоршчыне як знак Нітранскага княства, пасьля, як самы стары вугорскі знак, як сымбаль хрысьціянства. З XV стагодзьдзя герб выкарыстоўваўся як знак верхневугорскіх, г.зн. славацкіх, земляў. З 1848 году выкарыстоўваўся патрыётамі як народны славацкі знак. У часы Чэхаславаччыны герб быў часткай чэхаславацкага гербу. У 1960 падвойны славацкі крыж быў выдалены з чэхаславацкага гербу і заменены шчытом з выявай гары Крывань і партызанскага вогнішчу, як сымбаль Славацкага народнага паўстаньня. У 1990 стары герб быў вернуты на герб Чэхаславаччыны. З 1992 году ўсталяваны герб Славаччыны. Па традыцыі славацкі герб дагэтуль знаходзіцца на правым боку вугорскага гербу — з тых часоў, калі Фэльвідэк, г.зн. цяперашняя Славаччына, была ў складзе Вугоршчыны.

## Вонкавыя спасылкі

* Гісторыя герба Славацкай Рэспублікі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Славаччыны
Славаччына
Герб Харватыі

**Герб Харватыі** ўяўляе сабой шчыт, на якім у шахматным парадку разьмешчана 25 чырвоных і белых квадратаў. Зьверху шчыт упрыгожвае стылізаваная карона, якая складаецца зь пяці зьвёнаў у выглядзе гістарычных гербаў Харватыі, Рэспублікі Дуброўнік, Істрыі, Далмацыі і Славоніі. Герб вядомы з часоў незалежнага Харвацкага каралеўства (XI стагодзьдзе).

Паводле старадаўняй легенды, квадраты шахматнага поля ў гербе Харватыі зьявіліся не выпадкова. Аднойчы славянскі кіраўнік Сьвятаслаў Сурынія (X стагодзьдзе) згуляў з вэнэцыянскім дожам П'етра II партыю ў шахматы. Той хто выйграў, той атрымліваў права на валоданьне гарадамі Далмацыі. Па выніках партыі гэта права дасталася Сьвятаславу, што і дало падставу адлюстраваць шахматы на яго гербе.

## Глядзіце таксама
* Гербы былых югаслаўскіх рэспублік

Харватыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Харватыі
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Герб Швайцарыі

На **гербе [[Швайцарыя|Швайцарыі]]** бачны той жа самы белы крыж, што і на Швайцарскім сьцягу, але ён знаходзіцца на фоне чырвонага шчыта.

Як і Швайцарскі сьцяг, герб выкарыстоўваецца паўсюль — яго можна ўбачыць на швайцарскіх франках, рэгістрацыйных нумарах аўтамабіляў і т. д.

## Глядзіце таксама

* Сьцяг Швайцарыі

## Вонкавыя спасылкі

* Фэдэральны закон ад 12 сьнежня 1889 аб гербе Швайцарыі:
** Францускай
** Нямецкай
** Італьянскай
* Нумарныя знакі аўтамабіляў Швайцарыі

Швайцарыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Швайцарыі
Герб Чарнагорыі

**Герб Чарнагорыі** — адзін з афіцыйных сымбаляў Чарнагорыі нараўне са сьцягам і гімнам. Ён прыняты парлямэнтам Чарнагорыі на пасяджэньні, якое адбылося 12 ліпеня 2004 году. Новы герб замяніў сымбаль часоў 1990-х, на якім быў намаляваны срэбны двухгаловы арол (замест цяперашняга залатога). Герб займае цэнтральнае месца на дзяржаўным сьцягу, які таксама быў прыняты ў 2004 годзе.

## Гісторыя
### Паходжаньне і сымболіка

Герб адлюстроўвае двухгаловага арла ў палёце, які паўтарае эмблему дынастыі Пятровічаў (першая каралеўская дынастыя Чарнагорыі) і герб Бізантыі. Герб сымбалізуе адзінства і ўзаемасувязь Царквы і Дзяржавы. Падобны матыў таксама выкарыстоўваўся ўладарамі княства Зэта — дынастыяй Црнаевічаў. Вонкавы выгляд таксама зьвязаны з гербам Расейскай імпэрыі, зь якой чарнагорская каралеўская сям'я падтрымлівала цесныя сувязі.

Леў з паднятай правай лапай сымбалізуе ўладу біскупа, а таксама зьяўляецца адной з алегорый Уваскрэсеньня, і самога Хрыста Ўсетрымальніка. Гэты сымбаль паходзіць ад гербу Вэнэцыі, якая аказала сур'ёзны ўплыў на разьвіцьцё рэгіёна ў Сярэднія стагодзьдзі.
Калі Чарнагорыя ўпершыню здабыла незалежнасьць, яна стала тэакратычнай дзяржавай, што абумоўленае кансалідацыяй сэрбаў-хрысьціян супраць іншаверцаў-туркаў. Па гэтаму чыньніку кіравальная роля Цэрквы была адлюстраваная ў геральдыцы таго часу. Пасьля ўсталяваньня сьвецкай каралеўскай дынастыі ў 1851 годзе, леў быў перамешчаны ніжэй арла, хоць ініцыялы кіраўніка па ранейшым разьмяшчаліся на шчыце са львом.

### Герб сацыялістычнай Чарнагорыі

Герб быў прыняты 31 сьнежня 1946 разам са сьцягам. Мяркуецца, што яго аўтарам зьяўляўся Джорджэ Андрэевіч Кун, якому загадваецца аўтарства ўсіх гербаў югаслаўскіх рэспублік..

На гербе намаляваная гара Лоўчэн, на вяршыні якой разьмешчаны маўзалей Ньегоша, акружаная морам. Кампазыцыя апраўляецца залатым вянком і ўвянчаная чырвонай зоркай.

### Сучасны герб
На сучасным гербе леў зьмешчаны на шчыце, які ў сваю чаргу разьмяшчаецца на грудзях арла. Паколькі ў дадзены момант Чарнагорыя зьяўляецца рэспублікай, карона дынастыі Пятровічаў, што вянчае арла, выклікала некаторыя рознагалосьсі ў грамадзтве падчас прыняцьця гербу.
Тым ня менш, герб набыў папулярнасьць сярод насельніцтва і цяпер яго можна бачыць у школах, офісах і жыльлі простых чарнагорцаў.

## Зацемкі


## Глядзіце таксама
* Гербы былых югаслаўскіх рэспублік

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Чарнагорыі
Чарнагорыя
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Катэгорыя:Гербы з арламі
Хмызьняк

**Хмызьня́к** (**Кустоўе**) — форма жыцьця расьлінаў, шматгадовыя дравяністыя расьліны вышынёй 0,8—6 мэтраў, якія ня маюць у дарослым стане галоўнага ствала. Працягласьць жыцьця хмызьняку складае 10—20 гадоў.

Часьцей за ўсё хмызьняк разьмешчаны на мяжы лясоў (хмызьняковы стэп, лесатундра). У лясах звычайна ўтварае падлесак.

Пэўныя віды маюць важнае сельскагаспадарчае значэньне, напрыклад, парэчкі, агрэст і іншыя.
Герб Эстоніі

**Герб Эстоніі** ўяўляе сабой залаты шчыт з трыма блакітнымі львамі, якія атачаюць яго дубовымі галінкамі. Быў афіцыйна прыняты ў 1925 годзе Рыігікогу (дзяржаўнай асамблеяй Эстонскай Рэспублікі).

У 1940—1991 гадах не выкарыстоўваўся, адноўлены ў 1990 годзе, афіцыйна зацьверджаны Законам аб Дзяржаўным гербе Эстоніі ад 6 красавіка 1993 году.

Герб Эстоніі адначасова нагадвае гербы Нармандыі, Джэрзі, Гернсі і Вялікабрытаніі.

## Вонкавыя спасылкі
* National symbols of Estonia

Катэгорыя:Дзяржаўныя гербы
Герб
Катэгорыя:Гербы з ільвамі
Катэгорыя:Гербы з дубовым лісьцем
Герб Гернсі

**Герб Гернсі** () — адзін зь дзяржаўных сымбаляў брытанскага кароннага валоданьня Гернсі.

Герб Гернсі ўяўляе сабой чырвоны шчыт, на якім намаляваныя тры брытанскія львы. Наверсе гербу па цэнтры намаляваны залаты парастак.

Герб Гернсі адначасова нагадвае гербы Нармандыі, Джэрзі, Эстоніі і Вялікабрытаніі.

## Глядзіце таксама
* Гімн Гернсі
* Сьцяг Гернсі

## Вонкавыя спасылкі

Гернсі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Гернсі
Герб Фарэрскіх астравоў

Сучасны **герб Фарэ́рскіх астраво́ў** быў зацьверджаны ў 2004 годзе. Ён складаецца зь сіняга шчыта, на якім намаляваны авен (veðrur). Авечкі лічацца сымбалем Фарэрскіх астравоў, бо верагодна менавіта да іх узыходзіць іх назва. Таксама авечкі зьяўляюцца самымі распаўсюджанымі жывёламі на астравах. Прататыпам цяперашняга гербу быў царкоўны герб у горадзе Кірк’юбуры XV стагодзьдзя.

Фарэрскі парлямэнт Лёгцынг выкарыстоўваў авена на сваіх пячатках. Разам з роспускам Лёгцынгу ў 1816 годзе быў скасаваны і гэты неафіцыйны герб. Авен ня стаў ужывацца і пасьля ўзнаўленьня парлямэнту ў 1852 годзе, а таксама падчас дэ-факта незалежнасьці Фарэр пад брытанскай акупацыяй падчас Другой сусьветнай вайне.

Пасьля таго, як у 1948 годзе быў прыняты закон аб уводзінах пасады прэм’ер-міністра (лёгмадура), той абраў сабе ў 1950 годзе авена ў якасьці гербу. У 2004 годзе быў канчаткова прыняты цяперашні герб. На ім намаляваны серабрысты авен у абарончай паставе з залатымі капытамі і рогамі. Сіні колер (Merkið) задняга фону адпавядае сіняму колеру на сьцягу Фарэрскіх астравоў. Герб выкарыстоўваецца кіраўніком ураду, урадам і фарэрскімі замежнымі амбасадарамі. Тым ня менш, некаторыя ўрадавыя ведамствы ўсё яшчэ выкарыстоўваюць старую вэрсію гербу, якая ўжывалася з 1950 па 2004 год.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Фарэрскіх астравоў
* Гімн Фарэрскіх астравоў

Катэгорыя:Фарэрскія астравы
Фарэрскія астравы
Герб Швэцыі

**Герб Швэцыі** афіцыйна існуе ў двух варыянтах — **вялікі** (*stora riksvapnet*) і **малы** (*lilla riksvapnet*).

## Шчыт
Шчыт падзелены на чатыры полі. У першым і чацьвертым (верхнім левым і ніжнім правым) палях разьмешчана па тры швэдзкія каралеўскія кароны. У другім і трэцім (верхнім правым і ніжнім левым) палях намаляваны традыцыйны леў дынастыі Фалькунгаў. Малы шчыт у сярэдзіне — герб дынастыі Бэрнадодтаў.

## Шчытатрымальнікі
Шчыт падтрымліваюць два львы з раздвоенымі хвастамі, на іх галавах швэдзкая каралеўская карона. Пысы львоў адкручаныя ад шчыта. Леў на працягу стагодзьдзяў быў важным элемэнтам швэдзкай геральдыкі і асабліва дзяржаўнага гербу.

## Каралеўскія ордэны
Шчыт можа быць упрыгожаны каралеўскімі ордэнамі. Вялікі герб заўсёды ўпрыгожваецца ордэнам Сэрафімаў — найвышэйшай дзяржаўнай узнагародай Швэцыі.

У адрозьненьне ад малога гербу, які можа быць акружаны толькі ордэнам Сэрафімаў, вялікі герб можа быць акружаны ўсімі або любым з чатырох каралеўскіх ордэнаў. Часьцей выкарыстоўваюцца ўсе — Паўночнай Зоркі, Вазы і Мяча. Ордэн Карла XIII можа таксама атачаць шчыт.

Ордэны разьмяшчаюцца ў наступным парадку (меней ганаровы перад больш ганаровым): Карла XIII, Ваза, Палярнай Зоркі, Сворд, Сэрафіма.

## Малы герб

Малы герб уяўляе сабой сіні шчыт, увянчаны каралеўскай каронай, на якім намаляваныя тры кароны (дзьве над адной). Шчыт можа быць акружаны стужкай ордэна Сэрафіма.

Малы герб звычайна выкарыстоўваецца ўрадам Швэцыі і яго службамі. Да гербу з ухвалы геральдычнай калегіі можа быць далучаны знак, які азначае дзейнасьць службы. Герб вышыты на ўсіх паліцэйскіх мундзірах.

## Рэгуляваньне выкарыстаньня
Любое ўжываньне выявы дзьвюх карон над адной, як на малым гербе, рэгулюецца законам Швэцыі (act 1970:498). Забароненае выкарыстоўваць герб у камэрцыйных мэтах.

## Гістарычныя гербы Швэцыі

Файл:Wappen schweden siebmacher.jpg
Файл:Coat of Arms of the Union between Sweden and Norway.svg


## Глядзіце таксама
* Трэ крунур

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Швэцыі
Швэцыя
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Катэгорыя:Гербы з арламі
Герб Косава

**Герб [[Косава]]**, які быў прыняты парлямэнтам пры абвяшчэньні незалежнасьці 17 лютага 2008 году, як і сьцяг Косава, утрымоўвае шэсьць срэбных пяціканцовых зорак, разьмешчаных па дузе над залатым контурам Косава на сінім фоне. Бок герба залаты.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Косава

Косава
Катэгорыя:Косава
Герб Нагорна-Карабаскай Рэспублікі

**Герб Наго́рна-Караба́скай рэспу́блікі** ўяўляе сабой арла, над галавой якога карона з арнамэнтам. На грудзях арла шчыт, падзелены на дзьве часткі: у верхняй — панарамай гор, у ніжняй — вэртыкальная выява сьцягу Нагорнага Карабаху. У сярэдзіне шчыта намаляваныя дзьве каменныя галовы з помніка «Мы — нашы горы» ў Сьцяпанакерце — сталіцы Нагорнага Карабаху. У лапах арла розныя прадукты земляробства, уключаючы пшаніцу і вінаград. Арла атачае стужка з надпісам чорным па белым на ўсходнеармянскай мове «*Рэспубліка [[Нагорны Карабах]]*».

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Нагорна-Карабаскай Рэспублікі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Нагорна-Карабаскай Рэспублікі
Нагорны Карабах
Катэгорыя:Гербы з каронамі
Герб Паўднёвай Асэтыі

**Герб самаабвешчанай рэспублікі [[Паўднёвая Асэтыя]]** прыняты ў 1998 годзе. Яго дызайн засноўваецца на гербе Рэспублікі Паўночная Асэтыя-Аланія, які быў створаны грузінскім навукоўцам, князем Вахушці Багратыёні ў 1735 годзе.

## Апісаньне
Герб уяўляе сабой круглы шчыт. На шчыце на чырвоным фоне намаляваны леапард жоўтага колеру, на фоне белых гор Каўказу. Вакол шчыта напісана назва тэрыторыі на дзьвюх мовах: на расейскай (*«Республика Южная Осетия»*) зьверху і на асэтынскай (*«Республикæ Хуссар Ирыстон»*) зьнізу.

Колеры белы, чырвоны і жоўты абраныя як колеры сьцягу Паўднёвай Асэтыі.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Паўднёвай Асэтыі

Паўднёвая Асэтыя
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Паўднёвай Асэтыі
Катэгорыя:Гербы зь леапардамі
Катэгорыя:Гербы з горамі
Герб Абхазіі

**Дзяржаўны [[герб]] [[Абхазія|Рэспублікі Абхазія]]** ўяўляе сабой шчыт, па вэртыкалі падзелены на дзьве роўныя часткі — адна белага і другая зялёнага колеру. Контур гербу і сюжэтнай кампазыцыі — залацістага колеру. У ніжняй частцы гербу разьмешчаная васьміканцовая залацістая абхаская зорка. У верхняй частцы, на белым і зялёным фоне, сымэтрычна разьмешчаныя дзьве васьміканцовыя зоркі залатога колеру. У цэнтры гербу — постаць вершніка, які ляціць на чарадзейным каню Арашэ і пасылае стралу да зорак.

Сюжэт гербу зьвязаны з гераічным Нарцкім эпасам абхазаў. Зялёны колер гербу сымбалізуе маладосьць і жыцьцё, белы — духоўнасьць. Вялікая васьміканцовая зорка — салярны знак адраджэньня. Малыя зоркі сымбалізуюць яднаньне дзьвюх культур сьвету — Усходняй і Захадняй.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Абхазіі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Абхазія
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Абхазіі
Катэгорыя:Гербы з выявай вершніка
СБ. Беларусь сегодня

**«СБ. Беларусь сегодня»** (, раней **«Сове́тская Белору́ссия»** ) — дзяржаўная расейскамоўная грамадзка-палітычная газэта Беларусі, якая выдаецца з жніўня 1927 году, а з 1995 году выступае адным з галоўных інструмэнтаў прапаганды рэжыму Лукашэнкі. Выходзіць накладам больш за 400 тысячаў асобнікаў пяць разоў у тыдзень. Заснавальнікі — Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь і рэдакцыйная рада. Галоўны рэдактар — Дзьмітры Жук.

## Гісторыя

Пачала выдавацца ў жніўні 1927 году на расейскай мове. Да 1937 году мела назоў «Рабочий». Выданьне ня мела дачыненьня да газэты «Савецкая Беларусь», якая выдавалася на беларускай мове ў 1920-я гады.

У 1964 годзе атрымала ад савецкіх уладаў ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга.

## Крытыка і абвінавачваньні ў прапагандзе

У 2011 годзе ў сувязі з хваляй рэпрэсіяў супраць актывістаў апазыцыі пасьля прэзыдэнцкіх выбараў у Беларусі ў 2010 годзе некалькім чальцам кіраўніцтва «Советской Белоруссии» як аднаго з цэнтральных прапагандысцкіх выданьняў рэжыма Аляксандра Лукашэнкі быў забаронены ўезд на тэрыторыю краінаў Эўрапейскага Зьвязу, а іхныя актывы на тэрыторыі ЭЗ падлягалі замарожваньню: Павал Якубовіч (галоўны рэдактар), Аляксандар Таранда (намесьнік галоўнага рэдактара), Сяргей Гардзіенка (намесьнік галоўнага рэдактара), Галіна Тарапецкая (намесьнік рэдактара), Ганна Шадрына (намесьнік рэдактара). Забарона была зьнятая ў 2016 годзе.

У сваім рашэньні Рада Эўрапейскага Зьвязу ахарактарызавала «Советскую Белоруссию» як «галоўная прапагандысцкая газэта» беларускіх уладаў.

Паводле гэтага рашэньня,

Сярод іншых прапагандыстаў, якія актыўна публікаваліся ў «СБ. Беларусь сегодня», займаючыся дэзынфармацыяй, маніпуляваньнем або распальваньнем нянавісьці ― Андрэй Мукавозчык, Кірыл Коктыш, Дзьмітры Крат, Людміла Гладкая ды іншыя.

Галоўны рэдактар газэты Дзьмітры Жук трапіў пад санкцыі ЭЗ ды Швайцарыі летам 2024 году.

## Галоўныя рэдактары
* Зіновій Прыгодзіч (1990—1992)
* Ігар Асінскі (1993—1994)
* Павал Якубовіч (1995 — 2018)
* Дзьмітры Жук ( з 2018)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Водгукі на газэту «Савецкая Беларусь» на сайце Otzyvy.by

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1927 годзе
Катэгорыя:Газэты на расейскай мове

Катэгорыя:Прапаганда ў Беларусі
Кінгман

**Рыф Кі́нгмана** (па-ангельску: *Kingman Reef*) — незаселены каралавы рыф у паўночнай частцы Ціхага акіяна. Плошча паверхні складае 1 км². Рыф знаходзіцца пад юрысдыкцыяй Злучаных Штатаў Амэрыкі. Самы высокі пункт уздымаецца на 1 мэтар над узроўнем мора, пад час прыліваў рыф знаходзіцца пад вадой.

## Гісторыя

Рыф быў адкрыты ў 1789 годзе капітанам Эдмундам Фанінгам. Першым чалавекам, які дакладна дасьледаваў і апісаў рыф быў капітан *В. Е. Кінгман*, які высадзіўся тут у 1853 годзе і з гэтага часу рыф атрымаў сучасную назву. У 1859 годзе вялікія радовішчы гуана на рыфе Кінгмана заінтарасавалі амэрыканскія кампаніі, яле да прамысловай здабычы не дайшло. У 1922 годзе кампанія *Пальміра Копра Компані* абвясьціла рыф амэрыканскай тэрыторыяй і пабудавала тут рыбацкую базу. З 1937 да 1938 году рыф выкарыстоўваўся авіякампаніяй ПанАм як пункт запраўкі гідраплянаў на лініі Гаваі — Амэрыканскае Самоа. Пад час Другой Сусьветнай вайны рыф Кінгмана быў перададзены ў карыстаньне амэрыканскага войска, але ніякай дзейнасьці тут не было. Пасьля вайны кіраваньне над рыфам атрымала Міністэрства Вайскова-марскога Флёту ЗША.

## Сучаснасьць

З 18 студзеня 2001 году рыф Кінгмана быў абвешчаны прыродаахоўнай зонай, які кіруецца Міністэрствам Замежных справаў ЗША і Прыродаахоўным агенцтвам ЗША. Тэрыторыя зоны ахоплівае рыф і мора ў радыюсе 12 міляў вакол яго.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:ЗША
Гімн Аўстрыі

«**Край гор і вод, краіна струменяў**» ()&nbsp;— з 22 кастрычніка 1946 году фэдэральны гімн Рэспублікі Аўстрыя.

Музыка гімна ўзятая з апошняга твора Вольфганга Амадэя Моцарта, «Масонскай кантаты» (), скончанага ім за 19 дзён да сьмерці, 5 сьнежня 1791 году. У сучасным музыказнаўстве лічыцца, аднак, што менавіта гэтая мэлёдыя напісаная не Моцартам, а яго таварышам па масонскай ложы Іяганам Хольцэрам. Для сучаснага аркестравага складу мэлёдыя канца XVIII стагодзьдзя была аранжыравана Максам Шэнхэрам. Словы гімну былі напісаныя Паўлай фон Прэрадовіч і зацьверджаныя на конкурснай аснове ў 1947 годзе.

## Тэкст
**Land der Berge, Land am Strome**

Land der Berge, Land am Strome,
Land der Äcker, Land der Dome,
Land der Hämmer, zukunftsreich!
Heimat bist du großer Söhne,
Volk, begnadet für das Schöne,
|: vielgerühmtes Österreich. :|

Heiß umfehdet, wild umstritten
liegst dem Erdteil du inmitten,
einem starken Herzen gleich.
Hast seit frühen Ahnentagen
hoher Sendung Last getragen,
|: vielgeprüftes Österreich. :|

Mutig in die neuen Zeiten,
frei und gläubig sieh uns schreiten,
arbeitsfroh und hoffnungsreich.
Einig laß in Brüderchören,
Vaterland, dir Treue schwören,
|: vielgeliebtes Österreich. :|

## Пераклад
**Край гор і вод, краіна струменяў**

Край гор і вод, краіна струменяў,
Край ральляў і сівых сабораў,
Край молатаў багатая вечна
Айчына сыноў вялікіх.
Народ тваёй красою зачараваны,
Аб шмат апяваемая Аўстрыя. (*2 разу*)

Апаленая варожасьцю дзікіх спрэчак
Ты цэнтар земляў сьведка бітваў крывавых,
Падобна сэрцу моцнаму ты далікатна.
Нясеш ад раньніх дзён адважных продкаў
Неацэнны груз высокіх іх пасланьняў
Аб шмат раз апяваемая Аўстрыя. (*2 разу*)

Мы з мужнасьцю ў будучыя гады,
Глядзі, вольна, з вераю крочым,
Багацьце, цешачыся працы, сустракаем.
Дазволь адзіным хорам сёстрам, братам,
Айчына, табе даць клятву вер у нас,
Аб шматлікіх і маё каханьне, маці Аўстрыя. (*2 разу*)

## Глядзіце таксама
* Нямецкая Аўстрыя, цудоўная зямля (гімн)
* Гімн Аўстрыі (1929—1938)
* Гімн Аўстра-Вугоршчыны

## Вонкавыя спасылкі
* Музыка гімна (бяз слоў)
* Гімн Аўстрыі (Аўдыё-струмень Real Player)
* Ноты мэлёдыі гімну Аўстрыі

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Аўстрыі
Аўстрыя
Гімн Аўстра-Вугоршчыны

**Гімн Аўстра-Вугоршчыны**&nbsp;— сымбаль Аўстра-Вугорскае манархіі.

Музыка да гімну Аўстрыйскай імпэрыі была напісаная Ёзэфам Гайднам у 1797 годзе для імпэратара Франца I. У цяперашні час мэлёдыя зьяўляецца гімнам Нямеччыны.

## Гісторыя
Тэкст утрымоўваў у сабе ўсхваленьне дзейснага імпэратара, у сувязі з гэтым зьмяняўся кожны раз пры ўступе на пасад новага манарху. Толькі Франц Ёзэф I у 1854 годзе надаў гімну абязьлічаную форму, якая магла ставіцца да любога з Габсбургаў:

Gott erhalte, Gott beschütze
Unsern Kaiser, unser Land!
Mächtig durch des Glaubens Stütze,
Führt er uns mit weiser Hand!

Laßt uns seiner Väter Krone
Schirmen wider jeden Feind!
Innig bleibt mit Habsburgs Throne
Österreichs Geschick vereint!

Тэкст гімна быў перакладзены на мовы народаў Аўстра-Вугоршчыны (вугорская, чэская, польская, славенская, сэрбахарвацкая, украінская, румынская, італьянская, фрыўльская, ідыш). Напрыклад, пераклад гімну на ўкраінскую мову:

Боже, буди покровитель
Цісарю, Єго краям!
Крiпкий вiрою правитель,
Мудро най проводить нам!

Прадідну Єго корону
Боронім від ворога!
Тісно із Габсбурґів троном
Сплелась Австриї судьба!


Аўстра-Вугоршчына
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Аўстра-Вугоршчыны
Нямецкая Аўстрыя, цудоўная зямля (гімн)

«**Няме́цкая А́ўстрыя**» ()&nbsp;— гімн Аўстрыі з 1920 па 1929 год. Словы напісаныя першым фэдэральным канцлерам Аўстрыі Карлам Рэнэрам, які не адрозьніваўся паэтычным талентам.

Музыка напісаная кампазытарам Вільгельмам Кінцлем, які паклаў на яе вершы Рэнэра. Аднак гімн быў вельмі непапулярны і ў 1929, калі Аўстрыя пачала паступова збліжацца зь Нямеччынай, заменены новым&nbsp;— на мэлёдыю нямецкага гімну на словы паэта-нацыяналіста Атакара Кернштока. У 1938—1945 Аўстрыя ўваходзіла ў склад Нямеччыны і выкарыстоўвала нямецкі гімн.

## Тэкст
Deutsch-Österreich, du herrliches Land, wir lieben dich!

Hoch von der Alm unter´m Gletscherdom

Stürzen die Wasser zum Donaustrom:

Tränken im Hochland Hirten und Lämmer,

Treiben am Absturz Mühlen und Hämmer,

grüßen viel` Dörfer, viel` Städte und ziehn

Jauchzend zum Ziel, unserm einzigen Wien!

Du herrliches Land, unser Heimatland,

wir lieben dich, wir schirmen dich.

Deutsch-Österreich, du tüchtiges Volk, wir lieben dich!

Hart ist dein Boden und karg dein Brot,

Stark doch macht dich und klug die Not.

Seelen, die gleich wie Berge beständig,
 
Sinne, die gleich wie Wasser lebendig,

Herzen so sonnig, mitteilsamer Gunst

Schaffen sich selber ihr Glück, ihre Kunst.

Du tüchtiges Volk, unser Muttervolk,

Wir lieben dich, wir schirmen dich.

 
Deutsch-Österreich, du treusinnig Volk, wir lieben dich!

Dienende Treu’ schuf dir Not und Reu’…
 
Sei nun in Freiheit dir selber treu!

Gibt es ein Schlachtfeld rings in den Reichen,
 
Wo deiner Söhne Knochen nicht bleichen?

Endlich brachst du die Ketten entzwei.

Diene dir selber, sei dein! Sei frei!

Du treusinnig Volk, unser Duldervolk,

Wir lieben dich, wir schirmen dich.
 

Deutsch-Österreich, du Bergländerbund, wir lieben dich!

Frei durch die Tat und vereint durch Wahl,

Eins durch Geschick und durch Blut zumal.

Einig auf ewig, Ostalpenlande!

Treu unserm Volkstum, treu dem Verbande!

Friede dem Freund, doch dem Feinde, der droht,

Wehrhaften Trotz in Kampf und Not!

Du Bergländerbund, unser Ostalpenbund,

Wir lieben dich, wir schirmen dich.

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Аўстрыі
Катэгорыя:Колішнія нацыянальныя гімны
Катэгорыя:Аўстрыйская музыка
Катэгорыя:Рэспубліка Нямецкая Аўстрыя
Катэгорыя:Эўрапейскія гімны
Катэгорыя:Нямецкія патрыятычныя песьні
Катэгорыя:Вайсковыя маршы
Гімн Альбаніі

«**Гімн сьцягу**» ()&nbsp;— дзяржаўны гімн Рэспублікі Альбанія. Тэкст напісаны македонска-румынскім паэтам Аляксандрам Стаўрэ Дрэнова.

Упершыню быў апублікаваны як верш «*Волю Альбаніі*» () у 1912 годзе ў Сафіі. Музыка напісаная румынскім кампазытарам Кіпрыянам Парумбэску. Першапачаткова музыка была напісаная для песьні «Pe-al nostru steag e scris Unire».

## Тэкст

## Вонкавыя спасылкі
* Музыка гімна (бяз словаў)

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Альбаніі
Альбанія
Гімн Андоры

«**Карл Вялікі**» ()&nbsp;— дзяржаўны гімн Княства Андоры.

Аўтар словаў&nbsp;— Жоан Бэнльёш і Віво (*Joan Benlloch i Vivo*; 1864—1926). Аўтар музыкі&nbsp;— Энрык Марфань Бонс (*Enric Marfany Bons*; 1871—1942). Афіцыйна ў якасьці гімну&nbsp;— з 1914 году.

## Тэкст гімну
### Афіцыйны тэкст на [[Каталянская мова|каталянскай мове]]
El gran Carlemany, mon Pare dels alarbs em deslliurà,
I del cel vida em donà de Meritxell, la gran Mare,
Princesa nasquí i Pubilla entre dues nacions neutral
Sols resto l’única filla de l’imperi Carlemany.
Creient i lluire onze segles, creient i lliure vull ser.
¡Siguin els furs mos tutors i mos Prínceps defensors! ¡I mos Prínceps defensors!

### [[Кастыльская мова|Кастыльскі]] пераклад
El gran Carlomagno, mi padre, me liberó de los árabes,
Y del cielo vida me dará de Meritxell, la gran Madre,
Princesa nací y virgen, entre dos naciones neutral
Soy la única hija que queda del Imperio Carolingio.
Creyente y libre once siglos; creyente y libre quiero ser.
¡Sean los fueros mis tutores y mis Príncipes defensores! ¡Y mis Príncipes defensores!

### [[Беларуская мова|Беларускі]] пераклад
Карл Вялікі, бацька мой, ад арабаў вызваліў мяне,
І падарыў мне Мэрычэль, вялікую Маці,
Прынцэсай яна нарадзілася і паннай бесстароньняй між дзьвюма нацымі была,
Я — адзіная дачка, што засталася ад імпэрыі Карла Вялікага.
Веравалая і вольная адзінаццаць стагодзьдзяў, веравалай і вольнай быць жадаю.
Хай будуць законы&nbsp;— маімі заступнікамі і Князі&nbsp;— абаронцамі маімі! І Князі&nbsp;— абаронцамі маімі!

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* MIDI-файл з мэлёдыяй гімну

Андора
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Андоры