21 верасьня

## Падзеі
* 37 — рымскі сэнат абвясьціў цэзара Калігулу Айцом Айчыны
* 454 — рымскі імпэратар Валентыніян III у часе аўдыенцыі забіў Аэція Флавія
* 687 — Пасхалі абраны антыпапам
* 862 — ноўгарадцы паклікалі на княжаньне трох братоў з варагаў — Рурыка, Сіневуса і Трувара
* 1217 — Лівонскі крыжовы паход: эстонскі правадыр Лембіт і лівонскі Каўпа загінулі ў бітве на дзень Сьвятога Мацьвея
* 1348 — жыды Цюрыху абвінавачаныя ў атручваньні крыніцаў
* 1451 — жыдам графства Галяндыі наказана насіць на вопратцы апазнавальныя знакі
* 1490 — Уладыслаў II Ягелончык (сын вялікалітоўскага князя Казімера Ягелончыка) у Сталічным Белаградзе каранаваны на вугорскага караля
* 1591 — Папа Грыгорыюс XIV зацьвердзіў Ордэн камільянаў
* 1676 — Бэнэдэта Адэскалькі выбраны Папам рымскім пад імем Інакенцыюса XI
* 1745 — бітва пад Прэстанпансам: якабіцкія войскі на чале з прынцам Карлам Эдвардам Сьцюартам нанесьлі сакрушальную паразу войску гановэрскага ўраду пад кіраўніцтвам сэра Джона Коўпа за 10 хвілінаў
* 1918 — брытанскія войскі разграмілі туркаў у бітве пад Мэгіда ў часе Першай сусьветнае вайны
* 1920 — Саўнаркам Украіны ўвёў абавязковае вывучэньне ўкраінскае мовы ў школах
* 1921 — адбыўся выбух на фабрыцы канцэрну BASF у нямецкім Апаў () (цяпер прадмесьце Людвігсгафэну), загінуў 561 чалавек, больш за 2000 былі параненыя
* 1924 — заснаваная Часовая беларуская рада
* 1931 — адмененая сыстэма залатога абмену брытанскіх фунтаў
* 1933 — у Бэрліне распачаўся судовы працэс па справе падпалу Райхстагу
* 1937 — пабачыла сьвет кніга Дж. Р. Р. Толкіна «Хобіт»
* 1938 — урад II Рэчы Паспалітай прад’явіў ультыматум Чэхаславаччыне з патрабаваньнем аддаць частку Завольжа
* 1939:
** пасьля 2-дзённых баёў з палякамі Чырвоная Армія заняла Горадню
** румынскі прэм’ер-міністар Арманд Чалінэску забіты чальцамі ўльтранацыяналістычнае групоўкі «Жалезная гвардыя»
* 1942 — на юдэйскае сьвята Ём-Кіпур нацысты выправілі больш за 1000 жыдоў з заходнеўкраінскага места Підгайцы ў лягер сьмерці Бэлжэц
* 1942 — у Дунаеўцах (Украіна) нацысты забілі 2588 жыдоў
* 1942 — у Польшчы на Ём-Кіпур нацысты наказалі жыдам пакінуць Канстантынуў і пераехаць у гета ў Бялай-Падлясцы, куды зьбіралі таксама жыдоў зь сямі суседніх местаў, у тым ліку зь Янава-Падляскага, Росашы і Тарэспалю
* 1942 — першы палёт цяжкага бамбардоўніка B-29 Superfortress
* 1943 — у ноч з 21 на 22 верасьня быў забіты кіраўнік нямецкай акупацыйнай адміністрацыі Беларусі гаўляйтэр Вільгельм Кубэ. Ён загінуў ад выбуху міны, якую прычапіла да спружынаў ягонага ложка пакаёўка і падпольшчыца Алена Мазанік
* 1949 — Мао Дзэ-дун абвясьціў пра стварэньне Кітайскай Народнай Рэспублікі
* 1956 — нікарагуанскі дыктатар Анастасыё Самоза Гарсія сьмяротна паранены і празь некалькі дзён сканаў у шпіталі
* 1961 — першы палёт транспартнага верталёту CH-47 Chinook
* 1964 — Мальта атрымала незалежнасьць ад Аб’яднанага каралеўства
* 1964 — першы палёт XB-70 Valkyrie, першага ў сьвеце бамбардоўніка клясы Мах 3
* 1965 — Гамбія, Мальдыўскія выспы і Сынгапур прызнаныя чальцамі ААН
* 1971 — Бахрэйн, Бутан і Катар далучыліся да складу ўдзельнікаў ААН
* 1971 — утвораны найстарэйшы эстонскі нацыянальны парк Вільсандзі
* 1973 — створаная Акадэмія МУС СССР
* 1976 — у Вашынгтоне забіты Арлянда Летэльер, чалец чылійскага сацыялістычнага ўраду за часам Сальвадора Альендэ
* 1976 — Сэйшэльскія выспы ўвайшлі ў склад ААН
* 1980 — пасьля 41-гадовага перапынку «Польскае радыё» ўзнавіла трансьляцыі сьвятое імшы
* 1981 — Бэліз атрымаў незалежнасьць ад Аб’яднанага каралеўства
* 1984 — султанат Брунэй стаў чальцом ААН
* 1990 — Польшча прыняла дэклярацыю пра падпарадкаваньне юрысдыкцыі Міжнароднага трыбуналу справядлівасьці
* 1991 — Армэнія атрымала незалежнасьць ад Савецкага Саюзу
* 1993 — прэзыдэнт Расеі Барыс Ельцын распусьціў Вярхоўны Савет
* 1995 — «цуд малака»: па ўсім сьвеце фігуры індуісцкіх багоў у храмах паглыналі ахвяраванае ім малако
* 1998 — заснаваньне беларускамоўнай дзяржаўнай радыёстанцыі «Сталіца»
* 2001 — выбух на хімічным заводзе AZF у Тулюзе (Францыя). Загінуў 31 чалавек
* 2003 — касьмічны зонд NASA «Galileo» пры спробе спуску на Юпітэр быў раструшчаны праз атмасфэрны ціск
* 2004 — Камуністычная партыя Індыі (марксысцка-ленінская) Народная Вайна і Мааісцкі камуністычны цэнтар Індыі аб’ядналіся ў Камуністычную партыю Індыі (мааісцкую)

## Нараджэньні
* 1415 — Фрыдрых III, імпэратар Сьвятой Рымскай імпэрыі
* 1452 — Джыраляма Саванароля, флярэнтыйскі паэт і манах, каталіцкі багаслоў, грамадзкі дзяяч, заснавальнік Флярэнтыйскай рэспублікі
* 1457 — Ядзьвіга Ягелонка, княгіня Баварыі, жонка Георга Багатага
* 1689 — Ян Клемэнс Браніцкі, ваявода кракаўскі, гетман вялікі каронны
* 1760 — Олаф Пэтэр Шварц, швэдзкі батанік
* 1770 — Матэвуш Ліпскі, каталіцкі дзяяч, біскуп
* 1801 — Барыс Якобі, расейскі фізык, вынаходнік прускага паходжаньня
* 1834 — Антоні Францішак Аўдзевіч, каталіцкі дзяяч, віленскі біскуп
* 1853 — Хэйке Камэрлінг Онэс, галяндзкі фізык, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі 1913 году
* 1857 — Ганна Міцкевіч, маці Якуба Коласа
* 1859 — Франсэск Масія, 122-і прэзыдэнт Каталёніі, гішпанскі вайсковы дзяяч
* 1866 — Гэрбэрт Ўэлз, брытанскі пісьменьнік
* 1866 — Шарль Ніколь, францускі бактэрыёляг, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па мэдыцыне
* 1895 — Хуан де ля Сіерва, гішпанскі вынаходнік верталёту
* 1902 — Тамаш Зан, польскі вайсковы дзяяч
* 1902 — Пётра Мірановіч, беларускі мастак
* 1903 — Язэп Бельскі, адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў часы Другой сусьветнай вайны ў Беларусі
* 1909 — Зьміцер Касмовіч, беларускі грамадзка-палітычны дзяяч
* 1909 — Кўамэ Нкрума, ганскі палітычны дзяяч, панафрыканіст
* 1911 — Марк Бернэс (сапраўднае прозьвішча Нэйман), расейскі савецкі актор кіно, выканаўца песень
* 1916 — Зіновій Герт, савецкі актор тэатру і кіно
* 1917 — Эльжбета Радзівіл, князёўна, дачка перадапошняга ардынату Нясьвіжу Альбрэхта Радзівіла
* 1918 — Фёдар Янкоўскі, беларускі мовазнаўца й пісьменьнік
* 1921 — Міхась Бельскі, беларускі мастак, графік
* 1923 — Мікалай Барысевіч, беларускі фізык, акадэмік, заслужаны дзяяч навукі Беларусі
* 1926 — Дональд Артур Глазэр, амэрыканскі фізык, нэўрабіёляг, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі 1960 году
* 1934 — Леанард Коэн, канадзкі сьпявак, кампазытар
* 1936 — Юры Лужкоў, расейскі палітычны дзяяч, мэр Масквы
* 1945 — Шоў Кліфтан, 18-ы генэрал Арміі выратаваньня
* 1946 — Пол Чарльз Дохэрці, ангельскі пісьменьнік
* 1947 — Стывэн Кінг, амэрыканскі пісьменьнік
* 1947 — Дон Фэлдэр, амэрыканскі гітарыст («Eagles»)
* 1950 — Біл Мюрэй, амэрыканскі актор, рэжысэр і прадусар
* 1951 — Аслан Масхадаў, прэзыдэнт Чачэніі
* 1952 — Аннэліза Міхель, нямецкая ахвяра экзарцызму
* 1953 — Віктар Альшэўскі, беларускі мастак
* 1954 — Філ Тэйлар, брытанскі музыка («Motörhead»)
* 1954 — Сіндза Абэ, японскі палітык, 57-ы прэм’ер-міністар Японіі
* 1955 — Міка Каўрысьмякі, фінскі рэжысэр
* 1957 — Ітан Коэн, амэрыканскі кінарэжысэр
* 1957 — Кэвін Руд, 26-ы прэм’ер-міністар Аўстраліі
* 1959 — Віктар Івашкевіч, беларускі палітычны дзяяч, журналіст
* 1964 — Хорхэ Дрэксьлер, уругвайскі сьпявак, кампазытар
* 1965 — Яганна Вуоксэнмаа, фінская кінарэжысэрка
* 1966 — Кіфер Сазэрлэнд, канадзкі актор
* 1967 — Фэйс Хіл, амэрыканская сьпявачка
* 1967 — Глен Бэнтан, амэрыканскі музыка («Deicide»)
* 1972 — Дэвід Сыльверыя, амэрыканскі бубнач («KoЯn»)
* 1972 — Лаем Галагер, брытанскі сьпявак («Oasis»)
* 1973 — Віргінія Руана Паскуаль, гішпанская тэнісытка
* 1978 — Вольга Сярожнікава, Міс Фота Беларусь—2002
* 1979 — Марціна Бэк (у дзявоцтве *Глагаў*), нямецкая біятляністка
* 1979 — Рычард Дан, ірляндзкі футбаліст
* 1982 — Марат Ізмайлаў, расейскі футбаліст
* 1982 — Роўэн Вайн, ангельскі футбаліст
* 1983 — Мэгі Грэйс, амэрыканская акторка (сэрыял «Згубленыя»)

## Сьмерці
* 19 да н. э. — Вэргіліюс, рымскі паэт
* 687 — Конан, Папа рымскі
* 1054 — Герман з Райхенаў, нямецкі паэт і навуковец
* 1327 — Эдўард II, кароль Ангельшчыны
* 1461 — Соф’я Гальшанская, вялікая княгіня літоўская, каралева польская, жонка Уладзіслава II Ягайлы
* 1558 — Карл V, імпэратар Сьвяшчэннай Рымскай імпэрыі
* 1576 — Джыралама Кардана, італійскі матэматык, лекар, філёзаф, астроляг эпохі Рэнэсансу
* 1709 — Іван Мазэпа-Калядзінскі, гетман Украіны ў 1687—1709 рр.
* 1743 — Савай Джай Сынгх II, кароль Амбэру (Індыя), астраном
* 1832 — Ўолтэр Скот, ангельскі пісьменьнік
* 1848 — Міхал Баброўскі, беларускі славіст
* 1860 — Артур Шапэнгаўэр, нямецкі філёзаф
* 1866 — Карл Людвіг Хенке, нямецкі астраном
* 1897 — Вільгельм Ватэнбах, нямецкі гісторык
* 1937 — Станіслаў Мэртэнс, дзяяч рэвалюцыйнага руху ў Польшчы і Заходняй Беларусі
* 1939 — Арманд Чалінэску, румынскі прэм’ер-міністар
* 1947 — Васіль Глаголеў, савецкі военачальнік, Герой Савецкага Саюзу
* 1948 — Каід-і-Азам (Мухамад Алі Джына), заснавальнік Пакістану
* 1954 — Какічы Мікімота, японскі вынаходнік
* 1971 — Бэрнарда Хусай, аргентынскі фізыёляг, Нобэлеўскі ляўрэат
* 1975 — Міхась Лынькоў, беларускі пісьменьнік
* 1976 — Арлянда Летэльер, чылійскі палітык
* 1982 — Іван Баграмян, савецкі ваеначальнік, маршал армянскага паходжаньня
* 1987 — Джака Пасторыюс, амэрыканскі джазавы бас-гітарыст
* 1991 — Антэ Параджык, харвацкі палітычны дзяяч
* 2001 — Уладзімер Стральцоў, беларускі й расейскі кінарэжысэр
* 2005 — Мустай Карым (сапраўднае імя Мустафа Сафіч Карымаў), народны паэт Башкартастану
* 2006 — Боз Барэл, ангельскі бас-гітарыст і вакаліст гуртоў «King Crimson» і «Bad Company»
* 2006 — Петар Стамболіч, югаслаўскі палітык, прэм’ер і прэзыдэнт Югаславіі

## Сьвяты
* Беларусь: Багач
* Мальта (1964), Бэліз (1981), Армэнія (1991) — Дзень Незалежнасьці
* Міжнародны дзень міру
* Міжнародны дзень хваробы Альцгаймэра
* У Праваслаўнай царкве — Нараджэньне Найсьвяцейшай Багародзіцы
* Дзень вайсковай славы Расеі, усталяваны ў гонар перамогі на Кулікоўскім полі (1380)