Сяргей Алейнікаў

**Сярге́й Яўге́навіч Але́йнікаў** ( 7 лістапада 1961 году, Менск, БССР) — беларускі і савецкі футбаліст, які выступаў на пазыцыі паўабаронцы. Па завяршэньні кар’еры быў прызнаны найлепшым беларускім футбалістам XX стагодзьдзя. Таксама працаваў футбольным трэнэрам. Зь сьнежня 2024 году займае пасаду спартовага дырэктара баўгарскага «Лякаматыва» з Плоўдзіва.

## Кар’ера
### Клюбная
У пачатку 1980-х гадоў трапіў у дубль менскага «Дынама». У 1981 годзе маючы 19 гадоў прыцягваўся галоўным трэнэрам каманды Эдуардам Малафеевым да працы з асноўнай камандай, аднак да канца сэзону зьявіўся на полі толькі некалькі разоў. У 1982 годзе менчукі ўпершыню ў гісторыі сталі пераможцамі чэмпіянату СССР, а Алейнікаў зрабіў значны ўнёсак у гэты посьпех. Не зважаючы на ​​тое, што на полі ён зьяўляўся ня часта, то бок усяго ён згуляў у 21 матчы з 34, яму ўдалося правесьці 8 галоў, большасьць зь якіх давалі камандзе пункты. У заключным туры чэмпіянату супраць «Спартака» ён пацэліў мяч у браму Рыната Дасаева, зрабіўшы лік у матчы 4:1 на карысьць сваёй каманды. Аднак пасьля гэтага масквавіты здолелі скараціць разрыў да мінімуму і матч скончыўся зь лікам 4:3, а на рахунку Алейнікава, такім чынам, аказаўся «залаты» гол.

Пачынаючы з наступнага сэзону Алейнікаў стаў гульцом першай адзінаццатцы. У справе абароны тытул дынамаўцы не далі рады, але занялі трэцяе месца. Да таго моманту Алейнікаў канчаткова замацаваў за сабою пазыцыю апорнага паўабаронцы, зьяўляючыся сувязным зьвяном паміж абаронай і атакай каманды. Новых трафэяў «Дынама» выйграць ня здолела, аднак наступныя тры сэзоны рэгулярна заканчвала ў зоне эўракубкаў, дзе таксама выступала досыць пасьпяхова. Праз Алейнікава разьвівалася большасьць нападкаў каманды, а ягоная ўпэўненая гульня і павага партнэраў прывялі да таго, што ў 1986 годзе ён атрымаў капітанскую повязь.

У 1989 годзе цікавасьць да гульца выявіў італьянскі «Джэноа», аднак у справу ўмяшаўся дырэктар «Ювэнтуса» Джамп’ера Баніпэрці, у выніку чаго Алейнікаў стаў футбалістам «чорна-белых», якія заплацілі за яго блізу чатырох мільёнаў даляраў. Адаптацыі паўабаронцы садзейнічала тое, што за клюб ужо выступаў ягоны партнэр па зборнай Аляксандар Завараў. Не зважаючы на ​​дзейны ў той час ліміт на легіянэраў, Алейнікаў здолеў стаць гульцом асноўнага складу і за сэзон дапамог атрымаць ёй перамогі ў Кубку Італіі і Кубку УЭФА. Аднак па заканчэньні сэзону паўабаронца быў вымушаны пакінуць каманду. Паводле адной з вэрсіяў прычынай гэтага быў сыход з пасады галоўнага трэнэра Дына Дзофа, які і запрашаў Алейнікава ў каманду. Пазьней у інтэрвію Алейнікаў расказваў, што ягонаму сыходу спрыялі махінацыі фірмы «Сымод» (якая выконвала ролю пасярэдніка пры пераходзе футбаліста) зь ягоным кантрактам. У выніку летам 1990 году беларус апынуўся ў клюбе-аўтсайдэры Сэрыі А «Леччэ», які паводле вынікаў сэзону пакінуў элітны дывізіён. Яшчэ год ён адгуляў у Сэрыі Б, дзе ягоная каманда фінішавала толькі на 10-м радку, пасьля чаго гулец пастанавіў сабе пакінуць Італію.

Пасьля гэтага кар’ера Алейнікава працягнулася ў японскай Джэй-лізе, якая ў той час нярэдка заваблівала вядомых эўрапейскіх футбалістаў. Выступаючы за каманду «Гамба Осака», паўабаронца вярнуў сабе былую форму і прыняў рашэньне вярнуцца ў Эўропу, чаму таксама спрыяў канфлікт з трэнэрам японскай каманды. У 1997—1999 гадах футбаліст выступаў за аматарскія італьянскія каманды «Карыльяна» і «Ананьні». 17 верасьня 1999 году спартовец згуляў разьвітальны матч на менскім стадыёне Дынама, у якім змагаліся залаты склад «Дынама» 1982 году і зборная зорак СССР (3:2). Сяргей згуляў тайм за кожнага суперніка. На гульні прысутнічала каля 20 тысяч заўзятараў.

### Міжнародная
Згуляўшы некалькі матчаў за алімпійскую зборную СССР, у 1983 годзе дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай. Пры гэтым абедзьве каманды на той час ачольваў Эдуард Малафееў. Калі ў 1986 годзе галоўным трэнэрам каманды стаў Валеры Лабаноўскі, Алейнікаў застаўся адзіным гульцом менскага «Дынама», які прыцягваўся ў зборную на сталай аснове, а таксама адным зь нямногіх гульцоў асноўнай абоймы, які не гуляў за кіеўскае «Дынама», якое было базавым клюбам зборнай.

У складзе зборнай браў удзел у чэмпіянаце сьвету 1986 і 1990 гадоў, якія склаліся для савецкай каманды няўдала. У першым выпадку савецкія футбалісты вылецелі на стадыі 1/8 фіналу, а ў другім ня здолелі нават пераадолець групавы этап. Значна больш удала склаўся чэмпіянат Эўропы 1988 году, дзе падапечныя Лабаноўскага ўзялі срэбраныя мэдалі, толькі ў фінале саступіўшы зборнай Нідэрляндаў. Пасьпяховая гульня Алейнікава на тым турніры прыцягнула да яго ўвагу эўрапейскіх клюбаў. У 1990 годзе кіраваць зборнай пачаў Анатоль Бышавец, які заняўся сур’ёзным абнаўленьнем складу. Алейнікаў быў адным з старажылаў, які працягнуў выступаць у стартавым складзе зборнай. У складзе зборнай СНД ён браў удзел у чэмпіянаце Эўропы 1992 году. Па распадзе СССР футбаліст згуляў некалькі матчаў за зборную Беларусі, пасьля чаго завяршыў кар’еру ў зборнай.

## Дасягненьні
У чэмпіянатах СССР правёў 220 матчаў, забіў 31 гол. Чэмпіён СССР 1982 году, фіналіст Кубка СССР 1987 году. Уладальнік Кубка Італіі 1990 году. У эўрапейскіх кубкавых турнірах згуляў 36 матчаў. Уладальнік Кубка УЭФА 1990 году.

За зборную СССР/СНД у 1984—1992 правёў 77 матчаў, забіў 6 галоў. Віцэ-чэмпіён Эўропы 1988, удзельнік чэмпіянату Эўропы 1992, чэмпіянатаў сьвету 1986 і 1990. Ляўрэат прызоў за адны з самых хуткіх галоў на чэмпіянаце сьвету 1986 (матч СССР — Вугоршчына, 4-я хвіліна) і чэмпіянаце Эўропы 1988 (матч СССР — Ангельшчына, 3-я хвіліна). Выступаў за зборную сьвету супраць зборнай Бразыліі ў матчы, прысьвечаным 50-годзьдзю Пэле (Мілян, 1990 год). У 1992—1994 гадах выступаў за зборную Беларусі (4 матчы).

7 разоў уваходзіў у сьпісы найлепшых футбалістаў СССР. Тры разы прызнаваўся Футбалістам году ў Беларусі (1984, 1986, 1988). Заслужаны майстар спорту СССР (1988). Па выніках апытаньня да 50-годзьдзя УЭФА быў прызнаны найлепшым футбалістам Беларусі за 50 гадоў.

## Праца трэнэрам
Адразу па завяршэньні гульнёвай кар’еры Алейнікаў стаў стаць трэнэрам, працуючы з аматарскімі камандамі Італіі. У сэзоне 1998—1999 гадоў трэнаваў італьянскую каманду «Ананьні» з Сэрыі D. А ў сэзоне 2000—2001 ачольваў іншую каманду гэтай жа лігі «Пантэдэру 1912».

Пасьля гэтага непрацяглы час ачольваў расейскія каманды. Гэтак да траўня 2003 году працаваў галоўным трэнэрам «Тарпэда-Мэталюрга» (Масква). З чэрвеня па верасень 2003 году быў галоўным трэнэрам клюбу «Віднае». Зь сьнежня 2003 году быў прызначаны каардынатарам груп усіх узростаў дзіцяча-юнацкай футбольнай школы ў Капэртына, Італія. Таксама быў трэнэрам у філіі футбольнай акадэміі «Ювэнтусу» ў Леччэ з 2005 году. У 2007—2008 і 2011—2012 гадах быў трэнэрам італьянскай каманды «Крас» з шостага дывізіёну чэмпіянату Італіі. У сакавіку 2014 году прызначаны галоўным трэнэрам летувіскага клюбу «Дайнава» з Аліты, але ўжо ў траўні пакінуў клюб празь непаразуменьні з кіраўніцтвам клюбу. За гэты час «Дайнава» ўсьцяж травала паразы ў 14 гульнях з розьніцай мячоў 1:75.

У 2015 годзе аб’явіў аб запуску дзіцячай школы, якую назвалі Фабрыкай футболу Сяргея Алейнікава. Спачатку гаварылася, што ўсе пытаньні ў арганізацыі разьвязаныя, а грошай з бацькоў вырашылі практычна ня браць і праводзілі набор юных футбалістаў веку 7—10 гадоў. Аднак праект не пражыў і году, а сам Алейнікаў вярнуўся ў Італію. Працаваў інструктарам ФІФА, беручы ўдзел у падрыхтоўцы маладых трэнэраў.

## Клюб Сяргея Алейнікава
У гонар футбаліста газэта «Прессбол» запачаткавала Клюб Сяргея Алейнікава, у які ўвахозяць беларускія футбалісты, што згулялі 500 ці болей гульняў на найвышэйшым узроўні. Пры гэтым лічацца гульні ў найвышэйшых дывізіёнах краінаў, кубках краінаў, кантынэнтальных кубках, гульнях у складзе моладзевай, алімпійскай і нацыянальный зборнай СССР і Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Алейников С. Е., Беленький Д. И. И жизнь, и слезы, и футбол… — Мн.: Полымя, 1992. — 256 с.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Зборная Расеі па футболе»
* Алейнікаў за мяжой

Катэгорыя:Савецкія футбалісты
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР