open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ёнас Зыгенталер

**Ё́нас Зыгента́лер** (;  6 траўня 1997 году) — швайцарскі хакеіст, абаронца клюбу «Нью-Джэрзі Дэвілз» з Нацыянальнае хакейнае лігі. Праз маці мае тайскае паходжаньне.

## Кар’ера
Запачаткаваў кар’еру абаронца ў родным горадзе ў складзе клюбу «Лаянз Цюрых». Ужо адразу гулец успрымаўся вялікім талентам, але ў 2015 годзе на драфце НХЛ быў абраны «Вашынгтон Кэпіталз» толькі ў другім раўндзе пад агульным 57 нумарам. 30 ліпеня 2015 году Зыгенталер склаў трохгадовы кантракт з сталічным клюбам, але на сэзон застаўся ў Швайцарыі. У сакавіку 2016 году далучыўся да фарм-клюбу Вашынгтону «Гэршы Бэарз». Сэзон 2016—2017 гадоў зноўку абараняў колеры «Лаянз Цюрых», а ў сакавіку 2017 году яшчэ раз далучыўся да шэрагаў «Гэршы Бэарз». 8 лістапада 2018 году хакеіст быў выкліканы ў «Вашынгтон Кэпіталз» да матчу супраць «Каламбус Блю Джэкетс». Сваю першую шайбу абаронца закінуў 14 сьнежня ў браму «Караліны Гарыкейнз». За часам сэзону 2020—2021 гадоў Зыгенталер быў абменены ў «Нью-Джэрзі Дэвілз» за права выбару ў трэцім раўндзе драфту НХЛ 2021 году. Спачатку ўлетку 2021 году швайцарац склаў двухгадовы кантракт з «д’ябламі» на 2,25 млн даляраў[10], а праз год склаў новую дамову на пяць гадоў на 15 млн даляраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швайцарскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швайцарыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лаянз Цюрых»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гэршы Бэарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вашынгтон Кэпіталз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Джэрзі Дэвілз»
Гвазьдзіха

**Гвазьдзі́ха** — найвышэйшы пункт Нешчардаўскага ўзвышша і Расонскага раёна (Віцебская вобласьць), вышыня 224 мэтры над узроўнем мора. Некаторыя міжузгоркавыя паніжэньні вакол гары, забалочаныя. У ваколіцах сустракаюцца міжузгоркавыя паніжэньні запоўненыя азёрнай вадой. Да іх ліку можна аднесьці возера Карэчна (173,3 м над узроўнем мора, глыбіня да 12 мэтраў) і возера Получка (179,2 м над узроўнем мора, глыбіня да 16 метраў). На тэрыторыі помніка знаходзіцца шмат вялікіх валуноў, дыямэтрам каля 2-х метраў. Адзін з такіх валуноў знаходзіцца на вяршыні — выбарскі граніт дыямэтрам 2,2 мэтра. Помнік прыроды гара «Гвазьдзіха» ўтварыўся прыкладна 14-15 тысячагодзьдзяў таму. Гара добра захавалася і мае каштоўнасьць для вырашэньня шэрагу спэцыяльных геалягічных і геамарфалягічных праблемаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Рэльеф Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Расонскага раёну
Азяраўка

**Азяра́ўка**, або **апа́рына**, таксама **во**́**кнішча** — месца ў балоце, дрыгве, якое не зарасло мохам і напоўнена вадою. Часта азяраўкі бываюць шырынёй у некалькі дзясяткаў мэтраў.

Азяраўкі могуць яўляць небясьпечнасьць для людзей і жывёл, таму што багна, якая іх атачае можа ня вытрымаць нават невялікае вагі, у зьвязку з чым чалавек можа праваліцца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Балоты
Азярына

**Азярына**, або **затон** —  месца на рацэ ці вадаёме, у якім ловяць рыбу нератам, або іншымі рыбалоўнымі снасьцямі.

## Апісаньне ловаў нератам
Нерат закідваюць у ваду, працягваюць вядомую прастору і затым выцягваюць на бераг. Месца, дзе нерат выбіраюць з вады, называецца прытонкам. Памеры азярыны бываюць вельмі розныя, часам да 2 км. Так як цяга нерата звычайна з года ў год адбываецца на адным і тым жа месцы, то яно амаль заўсёды тарнуецца асаблівым чынам: выбіраюцца камяні, карчы, выраўноўваецца, дзе можна, дно; асабліва клапоцяцца аб выбары месца са спадзістым пясчаным берагам і паступова якая памяншаецца да берага глыбінёй.

## Крыніцы
Катэгорыя:Геаграфія
Дывіла

**Дывіла** (*Дывіль*), **Дзівіла** (*Дзівіль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дывіла (Divilo) — імя германскага паходжаньня. Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, Deiwe — старажытнае індаэўрапейскае слова, тоеснае з старагерманскім Teiwa (імя бога вайны).

Імя Дзівіл гістарычна бытавала ў Польшчы: *Teste… Petro Diuilonis* (1358 год).

У Прусіі бытавалі імёны: *Diwil* (1364 год), *Dywitte* (1392 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Dywiło* (5 студзеня 1359 году, разглядаецца як фальсыфікат Тэадора Нарбута); *Dywil* (1395 год); *[[Неманойці|немоноитъскихъ]] людеи… а Ортюшъка Дивиловича* (5 ліпеня 1506 году); *люди… Артюшъко Дивиловичъ* (23 чэрвеня 1506 году); *Дивило Кумилевичъ* (1528 год); *Hrehory Dziwil* (6 ліпеня 1650 году); *Anna Dywilewicz* (1723 год); *Dziwiłowicz Franciscus* (1768 год).

## Носьбіты
* Дзівіла Кумілевіч — радунскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ян і Сымон Дзевелі — жыхары вёсак Падброзьзя і Вердаў (Браслаўскі павет), якія ўпамінаюцца ў 1781 годзе

Дзівіловічы гербу Шранява — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні каля Дзісны і Себежу.

Дзівіловічы — валынскі шляхецкі род.

Дзівіловічы — парафіяне касьцёла ў Друі на 1812 год.

## Глядзіце таксама
* Дзіў
* Дывірыкс

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мірэйка

**Мірэйка** (*Мірка*), **Мярэйка** (*Мерка*), **Марэйка** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мірыка, Мерыка або Марыка, пазьней Марэка, Мэрэка або Мэрка (Mirica, Merica, Maricho, Marêke, Mereko, Mereke, Mercke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Маргела, Валадзімер, Нетымер; германскія імёны Mergell, Waldmer, Nitimerus) паходзіць ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны'.

У Прусіі бытавала імя Мерыка (Мірыка, Мірка): *Merike* (1359 і 1360 гады), *Mircke* (1360 год), *Miriko* (1387 год). У 1650 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Christophorus Marich, Borussus*. У ваколіцах Мэмэлю адзначалася прозьвішча Mareike. 

У Польшчы (Памяранія) у 1570 годзе адзначалася імя Marika.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *через старые рубежи, Мереику речку… Мереику* (16 траўня 1496 году); *homines kmethones videlicet Myerko* (9 студзеня 1522 году); *Грицъ Миреиковичъ* (1528 год); *s Janem Mirichem* (1563 год); *Mirki* (1744 год); *krewny Mirko* (28 сьнежня 1778 году); *zaścianek Merejkiszki* (1782—1784 гады); *Jerzy Marejko* (1797 год).

## Носьбіты
* Грыц Мірэйкавіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Вацлаў Станіслававіч Мірковіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1599 годзе

Марэйкі (Morejko) — прыгонныя зь вёскі Сакавічаў (Ашмянскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Мяркевіч (Mierkiewicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гергё Надзь

**Ге́ргё Надзь** (;  10 кастрычніка 1989 году) — вугорскі хакеіст, нападнік клюбу МАК. Амаль усю кар’еру гулец правёў на радзіме, але два сэзоны правёў у ЗША. За акіянам абараняў колеры клюбу «Чыкага Ўулвз» з Амэрыканскае хакейнае лігі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Вугорскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Вугоршчыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фэхэрвар-АВ19» Сэкешфэхэрвар
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «ДВТК Егешмэдвэк» Мішкальц
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Новэ Замкі»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Куод-Сіці Мэлардс» Малін
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Чыкага Ўулвз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каламазу Ўінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу МАК Будапэшт
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фэрэнцвараш» Будапэшт
Якаб дэ ля Роз

**Я́каб дэ ля Роз** (;  10 кастрычніка 1989 году) — швэдзкі хакеіст, нападнік швайцарскага клюбу «Фрыбург-Гатэрон».

## Кар’ера
У 2010 годзе далучыўся да структуры клюбу «Лександ», у складзе якога дэбютаваў у наступным сэзоне ў другім дывізіёне чэмпіянату Швэцыі. Поруч з клюбам дамогся павышэньня да Швэдзкай хакейнай лігі, дзе ў сэзоне 2013—2014 гадоў згуляў 49 матчаў. На свой рахунак гулец паклаў 13 пунктаў. Яшчэ тры матчы нападнік правёў у плэй-оф. На той момант швэд быў ужо абраны на драфце НХЛ клюбу «Манрэаль Канадыенз» у другім раўндзе пад агульным 34 нумарам. За часам выступаў у «Лександзе» дэ ля Роз пасябраваў зь Філіпам Форсбэргам, поруч зь якім браў удзел у матчах юніёрскай зборнай Швэцыі.

У 2014 годзе далучыўся да клюбу фарм-клюбу «Гамільтан Бульдогс» з Амэрыканскае хакейнае лігі, але хутка быў выкліканы да асноўнага клюбу. Свой першы пункт зарабіў у матчы за «Манрэаль Канадыенз» у НХЛ у пятым матчы 12 лютага 2015 году. Перад сэзонам 2018—2019 гадоў у гульца выявіліся праблемы з сэрцам, пасьля чаго ў кастрычніку перайшоў да шэрагаў «Дэтройт Рэд Ўінгс». У сакавіку 2019 году зноўку выявіліся сэрцавыя праблемы, праз што швэду давялося правесьці некаторы час у шпіталі. У наступным месяцы ён прайшоў лекаваньне, каб выправіць сваю праблему з паскораным сэрцабіцьцём. 6 лістапада 2019 году хакеіст быў абменены ў «Сэнт-Луіс Блюз» на Робі Фабры, але ў складзе новага клюбу амаль не гуляў. Праз год працягнуў супрацу з клюбам, але пасьля вярнуўся на радзіму ў клюб «Фэр’естад», дзе адразу здабыў тытул чэмпіёна краіны. 9 сакавіка 2022 году далучыўся да швайцарскага «Фрыбург-Гатэрону».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лександ»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гамільтан Бульдогс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манрэаль Канадыенз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сэнт-Джонз Айскапс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сэнт-Луіс Блюз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фэр’естад» Карльстад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фрыбург-Гатэрон»
Томас Бэрг-Паўльсэн

**То́мас Бэрг-Па́ўльсэн** (;  6 жніўня 1999 году) — нарвэскі хакеіст, нападнік швэдзкага клюбу «Мальмё Рэдгокс». Доўгі час выступаў на радзіме ў клюбе «Ставангер Ойлерз», дзе двойчы стаў чэмпіёнам краіны. У красавіку 2023 году стала вядома, што нарвэцаж далучыцца да складу швэдзкага «Мальмё Рэдгокс».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарвэскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нарвэгіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ставангер Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мальмё Рэдгокс»
Мікаэль Гага

**Мікаэль Гага** (;  10 сакавіка 1992 году) — нарвэскі хакеіст, нападнік клюбу «Фрыск».

## Кар’ера
Гага запачаткаваў кар’еру на радзіме ў клюбе «Фрыск». Пасьля працягнуў выступы ў Швэцыі, дзе гуляў за клюбы другога дывізіёну, але абараняў колеры і клюбай элітнага дывізіёну, як то «Люлеа», «Юргордэн». У красавіку 2016 году далучыўся да клюбу «Эрэбру». У 2021 годзе далучыўся да фінскага «Лука», але праз сэзон прыяднаўся да шыхтаў аўстрыйскага «Штайнбах Блэк Ўінгс».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарвэскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нарвэгіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фрыск» Аскер
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Люлеа»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Спарта» Сарпсборг
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Альмтуна» Ўпсала
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юргордэн» Стакгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эрэбру»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мура»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу АІК Стакгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лука» Раўма
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Штайнбах Блэк Ўінгс» Лінц
Падгор’еўскі сельсавет

**Падгор’еўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Магілёўскага раёну Магілёўскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Падгор’е.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Амхаўскі сельсавет у складзе Лупалаўскага раёну Магілёўскай акругі БССР. Цэнтар — вёска Амхавая. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Лупалаўскім раёне БССР. З 2 сакавіка 1931 году ў складзе Магілёўскага раёну БССР, з 20 лютага 1938 году — Магілёўскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году цэнтар сельсавету перанесены ў вёску Нядашава, сельсавет перайменаваны ў Нядашаўскі. 30 лістапада 2016 году цэнтар сельсавету перанесены зь вёскі Нядашава 1 у вёску Падгор’е. 16 сакавіка 2017 году Нядашаўскі сельсавет перайменаваны ў Падгор’еўскі.

## Крыніцы


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2017 годзе
Альгіш

**Альгіш** (*Ольгіш*, *Олгіш*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гэльгі або Элга (Helgi, Elgo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -алг- (-алк-, -гэлк-) (імёны ліцьвінаў Альгін, Альгерд, Альгімонт; германскія імёны Heligin, Algardus, Alcmunt) паходзіць ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Halgasz: *Halgasch* (1446 і 1463 гады), *Halgas* (1470—1480-я гады). 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у [[Лагойск|Логоиску]]. Олъгишу Омросово… Олгишу у [[Ноўгарад-Северскі|Северскомъ Новегородъце]]*, *у [[Рагачоў|Рогачове]]. Чотыри чоловеки Олгишовои… по тому, какъ Дитятъко и Ольгишъ держалъ*, *село [[Астрошыцы|Острошичи]], што Олигишъ держал… а Олгишю тое село, што Дитятко держалъ*, *Ольгишу два чоловеки на Готолници* (1440—1492 гады); *kmenones… Olghysz* (29 кастрычніка 1475 году); *небожъчику Ольгишу… держалъ Ольгишъ* (17 красавіка 1482 году); *Ивашъку Ольгишевичу жеребя въ пана Михаила* (8 сакавіка 1490 году); *за Сенка Олгишевича* (1 красавіка 1498 году, 9 красавіка 1499 году; *бояриня мстиславъская Ивашкова жона Кахна Олгишевича… свекру ее Василю Олгишевичу* (6 траўня 1499 году); *Ивановая Олгишевича* (1528 год).

## Носьбіты
* Альгіш — літоўскі баярын, які атрымаў ад вялікага князя Казімера наданьні ў Лагойску і Ноўгарадзе Северскім
* Івашка Альгішавіч — амсьціслаўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1490—1499 гадох
* Іванавая Альгішавіча — амсьціслаўская баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Алгішэвічы (Ołgiszewicz) — літоўскі шляхецкі род з Амсьціслаўскага ваяводзтва.

Альгішэвічы (Olgiszewicz) гербу ўласнага — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Пацейка

**Паце́йка**, **Пуце́йка** (*Пуціка*), **Падзе́йка** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Поціка або Пуціка (Potico, Putico) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -пут- (-пот-) паходзіць ад асновы -бут- (-бот-). 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Якубу Подеиковичу 5 копъ с коръчомъ [[Высокі Двор|высокодворских]], а 5 з мыть в [[Коўна|Ковне]]* (23 лістапада 1486 году і 17 сакавіка 1488 году); *Подеиковичу Рачъку 4 копы с корчомъ дубицъких, а 4 копы з мыта [[Луцак|луцъкого]]*, *з винъ въ Яцъка Подеиковича* (17 сакавіка 1488 году); *у Яцъка Подеиковича* (28 кастрычніка 1488 году); *пан Матеи Станкович Подеикович боярин Василишкскии* (21 лютага 1501 году); *служобъ людеи нашихъ [[Пуня|пуньскихъ]] на имя… а Потеика Матеевича* (11 жніўня 1516 году); *Миколаи а Янъ Подеиковичы*, *Воитех Подеиковичъ*, *Юхъно Подеиковичъ самъ. Кгабриал Подеиковичъ самъ* (1528 год); *Pacziko Dziemidowic* (1558 год); *Woyciech Pocieykowicz* (1561 год); *pana Marcina Puceika* (6 жніўня 1614 году); *s Pucieykiem… Maciey Pucieyko… Pucieyko* (30 чэрвеня 1652 году); *Romangale albo Inkiany… Marcin Putika* (20 лістапада 1673 году); *Pocieyki* (1744 год).

## Носьбіты
* Марцін і Ян Падзейкавічы — бірштанскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Войцех Падзейкавіч — васіліскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юхна і Габрыял Падзейкавічы — васіліскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Дамінік Пацейка — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе
* Іван Пацейка — жыхар вёскі Краскоўшчыны (Полацкае ваяводзтва), які ўпамінаецца ў 1780 годзе
* Сямён, Аксіньня, Ян, Майсей, Антон і Андрэй Пацейкі — жыхары вёскі Сарочыцаў (Полацкае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1793 годзе

Пацейкі і Падзейкі — літоўскія шляхецкія роды.

На гістарычнай Случчыне існуе вёска Пацейкі, на гістарычнай Вількаміршчыне — Пуцейкі.

## Глядзіце таксама
* Пуціла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Санда

**Санда** (*Шанда*), **Санта** (*Занта*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Санда або Занда (Sando) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова санд- (сант-, зант-) паходзіць ад гоцкага *sanþs 'сапраўдны'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Сандзейка, Жандзель, Сантаўт, Зантэр (Жантар, Сантыр, Шантэр, Шандар), Шандрык. Адзначаліся германскія імёны Sandika, Sandel, Santold, Santer, Sandriсh.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Olsand.

У Прусіі бытавалі імёны: *Sande* (1360 год), *Santke / Sandike* (1361 і 1413 гады), *Santil* (1347 і 1367 гады), *Santune* / *Santhon* / *Santon* (1384 год), *Sandar / Sander / Santar* (1301, 1347 і 1360 гады). У 1627 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Christophorus Sandt, Creutzburgensis Borussus*, у 1632 годзе — *Martinus Sandt, Brandenburgensis Borussus*, у 1633 годзе — *Johannes Sandt, Creutzburgensis Borussus*, у 1638 годзе — *Abrahamus Sandt, Codrina Borussus*.

У Польшчы адзначалася імя *Sandek* (1399—1428 гады).

У Чэхіі бытавалі імёны Šanda, Šandora.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Creslaus filius Sandonis* (1222 год); *Sando palatinus de Zarnow… Sando palatinus Sandomiriensis* (4 жніўня 1243 году і 16 траўня 1245 году); *къ Шандыну стоку… Шандынымъ… Шандына* (1516 год); *Санда самъ* (1528 год); *assessors nobilium Jacobus Szandzicz* (1529 год); *Wojciech Sąda* (1621 год); *Gabriel Sąda* (1667 год); *Andrzej Sąda* (1690 год).

## Носьбіты
* Санда — амсьціслаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Войцех Санда — баярын Жамойцкага княства, які ўпамінаецца ў 1621 годзе
* Барбара Зантава (Barbara Zantowa) — віленская мяшчанка, якая ўпамінаецца ў 1692 годзе
* Сымон і Каця Санты — жыхары вёскі Дубровы (Менскае ваяводзтва), якія ўпамінаюцца ў 1789 годзе
* Пётар, Андрэй, Міхал, Францішак і Вінцэнт Сандовічы (*Sandowicz*) — уладальнікі гаспадаркі ў Тракелях каля Гадуцішак на 1930 год

Санды-Санцэвічы і Сантовічы — літоўскія шляхецкія роды.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сантаўт

**Сантаўт** (*Жонтаўт*, *Сянтоўт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Санталд (Santold) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова санд- (сант-, зант-) (імёны ліцьвінаў Жандзель, Зантэр, Шандрык; германскія імёны Sandel, Santer, Sandrich) паходзіць ад гоцкага *sanþs 'сапраўдны', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *земли пустых тяглыхъ у [[Гарадзенскі павет|Городенском повете]]… а Сонтовтовщина* (2 верасьня 1516 году); *людеи нашых [[Пералом|переломъских]] верху писаных — тры служъбы осочниковъ Сонътовтовичовъ* (27 лістапада 1516 году); *Милош Сантовтовичъ* (1528 год); *люди приставенства [[Лейпуны|лепунского]]… Данило Сантовтович* (1 ліпеня 1542 году); *село Сонтовтово… войтъ Янъ Сонтовтовичъ* (1554 год); *продковъ ихъ, дедовъ, прадедовъ Кебуровъ Воздовичовъ Жонтовтовичовъ* (17 траўня 1563 году); *podlie drogi Szontulthowey* (1558 год).

## Носьбіты
* Мілаш Сантаўтавіч — баярын Ковенскага павету, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Сямашка Сянтоўтавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

Сантаўт (Santowtt) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У 1584 годзе ўпаміналася сяло Сантоўтавічы (*Сонтовтовичи*) ва Ўпіцкім павеце.

## Глядзіце таксама
* Санда
* Вальда

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сіргірд

**Сіргірд** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Сыры (Sirio) і Герд або Гарда (Gardo) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова сір- (сер-, сіс-) (імёны ліцьвінаў Сіргоўд, Сіргут, Сірмонт; германскія імёны Siriaud, Sergudo, Sirmont) паходзіць ад гоцкага sisu 'чароўны сьпеў, заклён', а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Альгерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Algardus, Mundgerd, Teutgerdis) — ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека'). У гістарычным германскім (гоцкім) арэале адзначалася імя Sirigardus (Sirigardis).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Гринко Сиркгирдовичъ* (1528 год).

## Носьбіты
* Грынька Сіргірдавіч — бяржанскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

## Глядзіце таксама
* Сыры
* Герд

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гэнрык Тэмэрнэс

**Гэнрык Тэмэрнэс** (;  28 жніўня 1990 году) — швэдзкі хакеіст, абаронца клюбу «Фрэлюнда».

## Кар’ера
Пачаў кар’еру ў клюбе «Фрэлюнда», але на год быў адпраўлены ў другі дывізіён у складу клюбу «Бурос». У 2011 годзе на драфце НХЛ быў абраны клюбам «Ванкувэр Кэнакс» у сёмым туры пад агульным 210 нумарам, але Тэмэрнэс працягнуў гуляць за «Фрэлюнду». У 2013 году далучыўся да падрыхтоўчага лягеру ванкувэрцаў, але ў выніку быў выпраўлены ў фарм-клюб «Ютыка Комэтс» з Амэрыканскае хакейнае лігі. Праз год гулец зноў паспрабаваў свае сілы ў Ванкувэры, але ня здолеў замацавацца. У выніку гулец вярнуўся ў Эўропу, прыяднаўшыся да фінскай «Тапары». Пасьля два гады абараняў колеры «Фрэлюнды», але 31 траўня 2017 году склаў двухгадовы кантракт з «Жэнэва-Сэрвэт». Дэбют гульца ў Нацыянальнай лізе прыпаў на матч супраць «Лязаны». Напачатку 2019 году працягнуў супрацу з клюбам, і яшчэ раз падоўжыў дамову ў 2020 годзе. У 2023 годзе разам з клюбам стаў чэмпіёнам Швайцарыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фрэлюнда» Гётэборг
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бурос»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ютыка Комэтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тапара» Тампэрэ
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Жэнэва-Сэрвэт»
Арнольд

**Арнольд** (*Арнольт*, *Арнальд*), **Ярнолт** (*Ярнольт*)  — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Арнаалд, Арналд, Арналт або Ерналд, пазьней Арнальд або Арнольд (Arnoald, Arnold, Arnolt, Ernold) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова арн- (імя ліцьвінаў Арнат, германскае імя Arnad) паходзіць ад стараверхненямецкага arn 'арол', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Jarnołt (Jernołt, Arnołt).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на одного немчина, на Ерънолта* (1470-я — 31 сьнежня 1485 году); *Янъ Ярнолть*, *Миколаи Ярнолътовичъ* (1528 год); *панъ Арнольдъ Выриковскій* (10 сакавіка 1603 году); *Arnoldus [[Мірын|Marin]], Vilnensis Lithvanus* (1616 і 1621 гады); *Arnolt* (1636 год); *Antoni Arnald* (1811 год); *Franciszek Arnold* (1814 год).

## Носьбіты
* Арнольд Фрайзынскі ( 883) — біскуп Фрайзынгу
* Арнольд I Фалькенбэрскі ( 1055) — біскуп Шпаеру
* Арнольд I Кёльнскі (каля 1100—1151) — арцыбіскуп Кёльну
* Арнольд I Трырскі ( 1183) — арцыбіскуп Трыру
* Арнольд I Познаньскі ( 1186) — біскуп Познані
* Арнольд II Познаньскі ( 1211) — біскуп Познані
* Арнольд фон Остэн — шляхціч, які ў 1368 годзе разам з братамі Дабрагостам, Ульрыкам, Бартольдам і Гінрыкам атрымаў ад караля польскага Казімера Вялікага ў лен Рагозьна (цяпер у Велікапольскім ваяводзтве)
* Ян Ярнольт — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Мікалай Ярнольтавіч — бельскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Арнольд Міхневіч (1936—2020) — беларускі мовазнаўца
* Арнольд Сьмеяновіч (1938—2021) — беларускі нэўрахірург
* Арнольд Шварцэнэгер (нар. 1947) — амэрыканскі актор, грамадзкі й дзяржаўны дзяяч

Арнольды — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Арна
* Валд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
АНО 2011

**АНО 2011** () — папулісцкая палітычная партыя ў Чэхіі. Была закладзеная палітыкам Андрэем Бабішам. АНО часта апісваецца як цэнтралісцкая. Часам партыю ставаць як на левацэнтрысцкія, гэтак і правацэнтрысцкія пазыцыі ў палітычным спэктры.

## Ідэалёгія
Ідэалягічна, партыя стаіць на цэнтрысцкіх пазыцыях у палітычным цэнтры і мае падабенства з Хрысьціянска-дэмакратычным зьвязам — Чэхаславацкай народнай партыяй і Публічнымі справамі. Палітычная пазыцыя, насамрэч, шырока абмяркоўваецца сярод палітыкаў і палітолягаў. Правыя палітыкі сьцьвярджаюць, што АНО 2011 мае левы ўхіл, у той час як палітолягі лічаць партыю цэнтрысцкай. У адным з інтэрвію Бабіш заявіў, што АНО 2011 ёсьць правай палітычнай партыяй з сацыяльнай суперажываньнем. Часам партыя характарызуецца як сынкрэтычная і ўнівэрсальная.

Бабіш выступае супраць пераходу Чэхіі на ўжываньне эўра, а таксама АНО 2011 выступае супраць далейшай эўрапейскай інтэграцыі і бюракратыі з Брусэлю. Пазьней Бабіш заяўляў, што быў адкрыты да прыняцьця эўра пасьля таго, як Чэхія займела збалянсаваны бюджэт. Таксама лідэр выступаў за больш шчыльныя сувязі зь Нямеччынай. У некаторых сфэрах, такіх як падатковая палітыка, Бабіш укараняў лявацкія элемэнты, у тым ліку адмену частковага вызваленьня ад падаткаў самазанятым людзям і аднаўленьне частковага вызваленьня ад падаткаў занятым пэнсіянэрам. Ён таксама прапаноўваў павялічыць заробкі школьным настаўнікам на 2,5%, у адрозьненьне ад першапачатковай прапановы міністэрства на 1%.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Чэхіі
Навогард (гміна)

**Наво́гард** () — вяскова-гарадзкая гміна ў Галеняўскім павеце Заходнепаморскага ваяводзтва Польшчы. Сядзіба знаходзіцца ў месьце Навогард.

Насельніцтва — 24 757 чалавек , плошча — 338,67 км² (21% плошчы павету).

## Геаграфія
Гміна знаходзіцца ў заходняй частцы Заходнепаморскага ваяводзтва, ва ўсходняй частцы Галеняўскага павету. Суседнія гміны:

* Машэва, Асіна і Пшыбернаў (Галеняўскі павет)
* Плоты (Грыфіцкі павет)
* Гальчэва (Каменскі павет)
* Добра, Радова Малое і Рэска (Лабэскі павет)

Праз гміну працякае рака Сампульна (прытока Рэгі). Лясы займаюць 26% плошчы гміны, сельскагаспадарчыя ўгодзьдзі — 65%.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Станцыя Навогард Агульнапольскай чыгуначнай базы
Грамадзянская дэмакратычная партыя

**Грамадзянская дэмакратычная партыя** () — лібэральна-кансэрватыўная і мякка-эўраскептычная палітычная партыя ў Чэхіі. Партыя, як правіла, займае правацэнтрычныя і правыя пазыцыі ў палітычным спэктры. Гэта адна з самых уплывовых партыяў краіны. Партыя ёсьць адзінай у краіне, якая заўсёды мела сваіх прадстаўнікоў у парлямэнце пасьля Аксамітнай рэвалюцыі. Пасьля парлямэнцкіх выбараў 2021 году партыя здабыла 34 месцы, стаўшы другой сілай у краіне пасьля партыі АНО 2011.

## Гісторыя
Партыя была закладзеная ў 1991 годзе як плынь за вольны рынак з Грамадзянскага форуму Вацлава Клаўса. Узор арганізацыі сталася брытанская Кансэрватыўная партыя. Партыя перамагла на парлямэнцкіх выбарах 1992 году і доўгі час ачольвала ўрад наступныя гады. Пасьля гэтага на кожных парлямэнцкіх выбарах да 2013 году партыя займала першае ці другое месца на выбарах. Вацлаў Клаўс займаў пасаду прэм’ер-міністра Чэхіі з 1993 па 1997 гады, стаўшы першым палітыкам на гэтае пасадзе пасьля падзелу Чэхаславаччыны. Мірак Топаланэк, які замяніў Клаўса на пасадзе лідэра партыі ў сьнежні 2002 года, сам займаў пасаду прэм’ер-міністра з 2006 па 2009 гады. На парлямэнцкіх выбарах 2013 году партыя здабыла ўсяго толькі 16 месцаў, у выніку чаго яна перайшла ў апазыцыю. У цяперашні час партыю ачольвае прэм’ер-міністар Чэхіі Пэтар Фіяла, які стаіць на чале партыі з 2014 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Чэхіі
Хрысьціянска-дэмакратычны зьвяз — Чэхаславацкая народная партыя

**Хрысьціянска-дэмакратычны зьвяз — Чэхаславацкая народная партыя** () — хрысьціянска-дэмакратычная палітычная партыя ў Чэхіі. Партыя мела сваім прадстаўнікоў практычна ў кожных чэскіх урадах з 1990 году. На парлямэнцкіх выбарах 2006 году партыя атрымала 7,2% галасоў, здабыўшы пры гэтым 13 месцаў з 200, але на парлямэнцкіх выбарах 2010 году колькасьць галасоў за партыю зьнізілася да 4,4%, у выніку чаго яны страцілі ўсе свае месцы ў парлямэнце. На парлямэнцкія выбары 2021 году партыя ішла ў кааліцыі з Грамадзянскай дэмакратычнай партыяй і ТОП 09, здабыўшы 23 дэпутацкія мандаты.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Чэхіі
Гемэра

**Гемэ́ра** (, «дзень») — у грэцкай міталёгіі — багіня дзённага сьвятла, якая ўвасабляе дзень, дачка Нікты (Ноч) і Эрэба (Цемры), сястра й жонка Этэра. Паводле Гігіна, яна нарадзілася з Хаоса й Імглы.

Яе лічылі спадарожніцай Геліёса. **Гемэра** выкрала Кефала й нарадзіла ад яго Фаэтона (вэрсыя). У Алімпіі яе статуя як маці Мемнана (тут яна спалучана з Эас). Для Гігіна, маці Талясы (ад Этэра).

У рымскім пантэоне **Гемэры** адпавядае Дыес.

## Крыніцы

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Астэрыя

**Астэ́рыя** (, «зорная») — у старажытнагрэцкай міталёгіі — дачка тытана Кея й Фэбы, якая ператварылася ў перапёлку, каб выратавацца ад перасьледу Зэўса. Паводле іншай легенды, яна кінулася ў Эгейскае мора й ператварылася ў востраў Дэлас. 

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Катэгорыя:Тытаны
Свабода і беспасярэдняя дэмакратыя

**Свабода і беспасярэдняя дэмакратыя** () — правая папулісцкая палітычная партыя ў Чэхіі. Лічыцца правай альбо скрайне правай партыяй паводле палітычнага спэктру. Выступае супраць іміграцыі і мае непахіснае эўраскептычнае апірышча, але ў той жа самы час у сваёй палітычнай праграме яны заяўляюць пра сваю падтрымку беспасярэдняй дэмакратыі. Ачольвае партыю Таміё Акамура.

## Ідэалёгія
Паводле зьвестак на партыйным сайце і ў кароткім запісу партыя называе сябе патрыятычным і дэмакратычным рухам з акцэнтам на палітычныя рэформы, правапарадак, беспасярэднюю дэмакратыю, разьвіцьцё і падтрымку прадпрымальніцтва і нацыянальны сувэрэнітэт. Сваю падтрымку партыя шукае сярод звычайных грамадзянаў, уладальнікаў малога бізнэсу і спэцыялістаў сярэдняе клясы. Партыя прагне скарачэньня дзяржаўнага кантролю, рэфармаваць чэскую падатковую сыстэму, падтрымліваць свабоду Сеціва і заахвочваць больш удзел грамадзянаў у выкананьні нацыянальнай палітыкі. Палітычныя аглядальнікі характарызуюць партыю як правапапулісцкую, нацыяналістычную і антыміграцыйную.

Партыя выступае супраць сяброўства Чэхіі ў Эўрапейскім Зьвязе і заклікае прыпыніць гэтае сяброўства. Сярод мэтаў таксама вызначаецца больш абмежавальная іміграцыйная палітыка, асабліва ў адносінах да іміграцыі з ісламскіх краінаў. Партыя адхіляе ідэю мультыкультуралізму. Сама партыя сьцьвярджае, што яна не імкнецца прасоўваць нянавісьць да любой расы ці культуры, але сьцьвярджае, што мае абараняць юда-хрысьціянскія каштоўнасьці, і лічыць, што квоты на міграцыю прывядуць да ісламізацыі Эўропы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Чэхіі
Старосты і незалежныя

**Старосты і незалежныя** () — лібэральная ды лібэральна-кансэрватыўная палітычная партыя ў Чэхіі, якая засяроджваецца на лякалізму, рэгіяналізму і субсыдыярнасьці. Партыя паўстала з чатырох існых невялікіх партыяў. Аб’яднаньне мае супрацу зь лібэральна-кансэрватыўнымі Эўрапейскімі дэмакратамі. Раней таксама партыя супрацоўнічала да 2016 году зь лібэральна-кансэрватыўнай партыяй ТОП 09. Згодна з вынікамі парлямэнцкіх выбараў 2021 году партыя мае 33 дэпутацкія мандаты, што робіць яе трэцяй сілай у краіне. Мае кааліцыю зь Пірацкай партыяй.

## Ідэалёгія
Асноўныя прыярытэты партыі ўлучаюць добрае кіраўніцтва, якасная адукацыя, экалягічная падтрымка і абарону спадчыны. Кіраўніцтва партыі лічыць, што інвэстыцыі ў адукацыю ёсьць ключавымі дзеля будучага росквіту і дабрабыту. Улучэньне прынцыпу субсыдіярнасьці заахвочвае лякалізм, дэцэнтралізацыю, зьніжэньне бюракратыі і карупцыі. Партыя спраяе эўрапейскай інтэграцыі, падвышэньню якасьці адукацыі, інвэстыцыям у навуку, дзяржаўную эканоміку. Яна палягае на прынцыпах свабоднага рынку з сацыяльным аспэктамі і сьвятасьці прыватнай уласнасьці, а таксама стаіць на абароне навакольнага асяродзьдзя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Палітычныя партыі Чэхіі
Рынк

**Рынк**, **Рынка**, **Рынг** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рынка або Рынга, пазьней Рынк (Rinco, Ringo, Ringk, Rink) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рынг- (-рынк-) паходзіць ад германскага hring 'кольца'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Рынгель, Рынкун, Рынгольд (Рынгвальд). Адзначаліся германскія імёны Ringel, Ringun, Ringold (Ringwald).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Ringo і Rynko.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Богданъ Рынъковичъ* (1528 год); *Иван Ринков маеть именье отчызное* (1552 год); *мещанинъ места Виленского немецъ Ганусь Рынкъ* (22 сьнежня 1597 году); *Janko Rynkowicz… Maciey Rynkowicz* (1561 год); *Rynko Jankowicz* (1561—1566 гады); *Jacub Rinko* (1563 год); *Рынко [[Вештарт|Вештортович]]* (9 ліпеня 1572 году); *Piotr Rynkiewicz* (1641 год); *domek spustoszały Stefana Rynkiewicza… domek Jakuba Rynkiewicza* (1690 год); *Marcus Rynkiewicz* (1697 год); *u Rynkiewicza* (6 студзеня 1700 году); *pater Benedictus Rynkiewicz* (1706 году); *Apolonia Ringówna* (1762 год); *Benedykt Rynkiewicz* (7 лістапада 1765 году); *Gabrye. Rynko* (19 красавіка 1782 году); *Adam Rynkiewicz* (1765 год); *Josephus Rynkiewicz* (7 верасьня 1782 году); *Antonina Teofila Ryngiewicz* (1821 год).

## Носьбіты
* Багдан Рынкавіч — ашмянскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1567 году
* Ганус Рынк — віленскі мешчанін-немец, які ўпамінаецца ў 1597 годзе
* Тадэвуш Рынкевіч — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1777 годзе

Рынкевічы (Rynkiewicz) — прыгонныя зь вёсак Дубіны, Чабаяў, Цябутаў (Ашмянскі павет), Чыжоўшчыны, Гудзеляў, Даўкшаў (Віленскі павет), ваколіцаў Сьвянцянаў і Жыжмараў, вёскі Чарнабылю (Троцкі павет), а таксама вольныя людзі зь вёсак Пашкайцяў і Грыгайцяў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Рынковічы (Rynkowicz) — прыгонныя зь вёсак Парокеі і Дравянікаў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Рынкевічы (Rynkiewicz) — літоўскія шляхецкія роды з ваколіцаў Сьвянцянаў і Троцкага павету.

Рынгевіч (Ryngiewicz), Рынкевіч (Rynkiewicz) і Рынковіч (Rynkowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

Рынга (*Ringo*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

У XVI ст. існаваў «грунт» Рынгі (*Ринги*) у Жамойцкім старостве.

На гістарычнай Берасьцейшчыне існуе вёска Рынкі, на гістарычнай Віленшчыне — Рынкаўшчына, на гістарычнай Аршаншчыне — Рынкоўка, на гістарычнай Ашмяншчыне — Рынкяны. Назву Рынкаўцы маюць вёскі на гістарычных Гарадзеншчыне і Лідчыне.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бутнар

**Бутнар** (*Бутэнэр*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Бота або Бута (Boto, Buto) і Нора або Нера (Noro, Nero) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-), а аснова -нар- (-нор-) (імёны ліцьвінаў Нарэла, Нарвід, Нарымунт; германскія імёны Narelo, Norvid, Normunt) — ад гоцкага nasjan 'захоўваць, ратаваць', стараверхненямецкага -neri 'уратаваньне, утрыманьне'. Такім парадкам, імя Бутнар азначае «захаваны корань» (тое ж, што і імя Нарбут).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Butner (Botner): *Bothner* (1392 і 1415 гады), *Bothener* (1395 год), *Botner* (1398 і 1461 гады), *Buthneri* (1470—1480 гады).

У 1612 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Matthias Butnerus, Neidenburgensis Borussus*, у 1616 годзе — *Christophorus Butner, Grudentinus Borussus*, у 1639 годзе — *Wilhelmus Bütner, Regiomontanus Borussus*, у 1642 годзе — *Bernhardus Butnerus, Regiomontanus Prussus*. У Прусіі бытавала прозьвішча Bütner.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Mitulandorf des Buteners von [[Горадня|Garten]]* (29 верасьня 1379 году); *люди… [[Эйбар|Ейборъ]] а Бутнаръ* (21 жніўня 1480 году); *Бутнаръ Друсутевичъ* (1524 год); *Леско Боднаренко… Костюк Боднаров* (1649 год).

## Носьбіты
* Мікалай Ботнэр (Mikołaj Botner) — кракаўскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1410 годзе
* Філіп Ботнэр (Filipi Botner) — кракаўскі мешчанін, які ўпамінаецца ў 1444 годзе
* Філіп Гаўрылавіч Боднер — натарыюс Ковенскага акруговага суду на 1897 году

Боднэры (Bodner) гербу Котвіч — шляхецкі род Рэчы Паспалітай зь Львова.

Буднэры (Budner) — шляхецкі род Рэчы Паспалітай зь Інаўрацлаўскага ваяводзтва

## Глядзіце таксама
* Бота
* Нор

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Этэр (міталёгія)

**Этэ́р** ( — горнае паветра) у старажытнагрэцкай міталёгіі — верхні пласт паветра (неба), месцазнаходжаньне багоў, а таксама ягонае ўвасабленьне (пэрсаніфікацыя) — боства *Этэр*.

Этэр як частка сьвету — верхні (горны), найбольш лёгкі (тонкі, разрэджаны), празрысты й прамяністы пласт паветра, верхні пласт неба, якім дыхаюць і жывуць багі. Этэр дасягае вяршыні Алімпа, дзе знаходзяцца алімпійскія багі.

Паводле найбольш папулярнае вэрсіі, бог Этэр быў сынам Эрэба (падземнай Цемры) і Нікты-Ночы, братам Гемэры (Дня).

Паводле вэрсіі паэмы «Тытанамахія», Этэр і Гемэра былі бацькамі Геі-Зямлі, Урана-Неба, Понта (Мора), Акіяна, Тартара. У выкладзе Гігіна, **Этэр** нарадзіўся ад Хаоса й Імглы. Паводле іншае вэрсіі, Этэр — бацька Зэўса. Завецца бацькам вятроў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія багі
Джэк Макбэйн

**Джэк Макбэ́йн** (;  6 студзеня 2000 году) — канадзкі хакеіст, нападнік клюбу «Юта Мамат» з Нацыянальнае хакейнае лігі. Браў удзел у Алімпійскіх гульнях 2022 году ў складзе нацыянальнай зборнай Канады.

## Кар’ера
Макбэйн быў абраны клюбам «Мінэсота Ўайлд» на драфце НХЛ 2018 году ў трэцім раўндзе пад агульным 63 нумарам. Пасьля драфту чатыры сэзоны правёў, гуляючы ў дружыне Бостанскага каледжу.

Пасьля сканчэньня выступаў у турнірах сярод каледжаў хакеіст паведаміў клюбу аб нежаданьні складаньня працоўнае дамовы. Каб не губляць гульца задарма «Ўайлд» пачаў шукаць клюбы, якія б жадалі набыць правы на спартоўца. 20 сакавіка 2022 году правы на Макбэйна былі нададзеныя «Арызоне Каётыз» у абмен на выбар у другім раўндзе драфту НХЛ 2022 году. Макбэйн склаў кантракт пачаткоўца з арызонцамі ўжо наступным днём. Дэбют гульца ў НХЛ адбыўся 12 красавіка 2022 году ў матчы супраць «Нью-Джэрзі Дэвілз». Свае першыя пункты зарабіў 16 красавіка ў матчы супраць «Калгары Флэймз», калі дружына ўшчэнт была разьбітая зь лікам 9:1. 29 сьнежня 2022 году Макбэйн двойчы пацэліў у браму «Таронта Мэйпл Ліфс» у пераможным матчы, які скончыўся зь лікам 6:3.

Неўзабаве па заканчэньні рэгулярнага сэзону 2023—2024 гадоў франшыза «Каётыз»» была прыпыненая, а актывы каманды былі перададзеныя хакейнаму клюбу «Юта». У выніку Макбэйн стаў хакеістам каманды «Юта».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Арызона Каётыз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юта Мамат»
Максімілян Кастнэр

**Максіміля́н Ка́стнэр** (;  3 студзеня 1993 году) — нямецкі хакеіст, нападнік клюбу «Рэд Бул» і нацыянальнай зборнай Нямеччыны. Пачаў кар’еру ў клюбе «Рысэрзээ» роднага Гарміш-Партэнкірхэну. У складзе клюбу гулец браў удзел у розыгрышах другога і трэцяга дывізіёну. У сакавіку 2015 году ўпадабаўся клюбу «Рэд Бул» з элітнага дывізіёну. Поруч з клюбам некалькі разоў станавіўся чэмпіёнам Нямеччыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нямеччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рысэрзээ» Гарміш-Партэнкірхэн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рэд Бул» Мюнхэн
Электраэнэргетыка Сэрбскай Рэспублікі

**«Электраэнэргетыка Сэрбскай Рэспублікі»** («ЭСР») — краёвае прадпрыемства ў Босьніі і Герцагавіне, заснаванае ў чэрвені 1992 году ў Трэбіне (Сэрбская Рэспубліка).

На 2023 год налічвала 5 электрастанцыяў, зь іх 3 былі воднымі: «Гідраэлектрастанцыя на Трэбішніцы» (Трэбіне), «Гідраэлектрастанцыя на Дрыне» (Вішаград) і «Гідраэлектрастанцыя на Вбрасе» (Мрконіч-Град). Кожная зь цеплаэлектрастанцыяў у Гацку і Вуглевіку дзейнічала пры ўласным вугальным рудніку. Яшчэ 5 даччыных прадпрыемстваў ладзілі электраразьмеркаваньне: «Электракраіна» (Баня Лука), «Электра Добай», «Электра Біеліна», «Электрараспаўсюд Пале» і «Электра-Герцагавіна» (Трэбіне). Сярод магчымай вытворчасьці электраэнэргіі на 7 рэках у памеры 9962 гігават-гадзіна яе выраблялі ў памеры 2985 гігават-гадзіна за год на трох рэках (30 % ад магчымага). У Гацкім рудніку здабывалі па 2,1 млн тонаў лігніту за год, а ў Вуглевіцкім — па 1,75 млн тонаў бурага вугалю. Праз 45 абслуговых аддзяленьняў забясьпечвалі звыш 546 тыс. энэргаспажыўцоў, што складалі 56 % ад іх агульнага ліку ў Сэрбскай Рэспубліцы.

## Мінуўшчына

2 чэрвеня 1992 году Народная скупшчына Сэрбскай Рэспублікі ўхваліла Рашэньне аб заснаваньні прадпрыемства «Электраэнэргетыка Сэрбскай Рэспублікі» («ЭСР»).  У 1996 годзе вырабілі 3956 ГВт-гадз. электраэнэргіі пры спажываньні ў Сэрбскай Рэспубліцы 2392 ГВт-гадз. У 2002 годзе за мяжу паставілі 1008 ГВт-гадз. У 2005 годзе вытворчасьць вырасла да 3275 ГВт-гадз.

30 сьнежня 2005 году Ўрад Сэрбскай Рэспублікі зацьвердзіў Рашэньне № 02/I-020-60/06 аб пераўтварыэньні «ЭСР» у акцыйнае таварыства ў Трэбіне. У склад холдынгу «ЭСР» увайшло па 5 вытворцаў электраэнэргіі і электраразьмеркавальных прадпрыемстваў, а таксама АТ «Дасьледча-распрацоўчы цэнтар электраэнэргетыкі» («ДРЦЭ»). «ЭСР» мела 51 % «ДРЦЭ» і 65 % паёў іншых даччыных прадпрыемстваў. Электраэнэргію выраблялі на гідраэлектрастанцыях і з вугалю. У 2006 годзе спажываньне склала 5413 ГВт-гадз., а экспарт вырас да 1972 ГВт-гадзіна. Сумарная ўсталяваная магутнасьць электрастанцыяў складала 1348 МВт. Сярэднегадавая выпрацоўка электраэнергіі на склала каля 5000 ГВт·гадз. Гідраэлектрастанцыі і цеплавыя электрастанцыі выраблялі прыкладна аднолькавую колькасьць электраэнергіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Кіраўніцтва рынкавага забесьпячэньня электрычнай энэргіяй

Катэгорыя:Рэспубліка Сэрбская
Катэгорыя:Босьнія і Герцагавіна
Катэгорыя:Энэргетычныя кампаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Казакі. Футбол

«**Казакі. Футбол**» — украінскі анімацыйны тэлесэрыял, зьняты Марынай Мядзьведзь на студыі Baraban на аснове пэрсанажаў серыі кароткамэтражных анімацыйных фільмаў.

Прэм’ера адбылася 30 траўня 2016 году на тэлеканале «1+1». Распавядае пра трох запароскіх казакоў — Вока, Грая і Тура, якія адпраўляюцца ў падарожжа па краінах Эўропы.

## Сюжэт
Запароскія казакі падарожнічаюць па краінах Эўропы, у кожнай з якіх знаёмяцца зь мясцовым калярытам, трапляюць у пацешныя гісторыі і гуляюць у футбол.

## Пэрсанажы
* Вока — маляня, з-за якога галоўныя героі ў большасьці выпадкаў трапляюць у нейкую калатнечу.
* Грай — характэрнік, дзякуючы якому героі знаходзяць выйсьце зь любой сытуацыі.
* Тур — асілак, які пераадольвае ўсе сілавыя перашкоды.

## Эпізоды
* 1 сэрыя «Францыя» (укр. Франція)
* 2 сэрыя «Гішпанія» (укр. Іспанія)
* 3 сэрыя «Швайцарыя» (укр. Швейцарія)
* 4 сэрыя «Швэцыя»
* 5 сэрыя «Чэхія»
* 6 сэрыя «Ангельшчына»
* 7 сэрыя «Германія»
* 8 сэрыя «Бельгія»
* 9 сэрыя «Італія»
* 10 сэрыя «Румынія»
* 11 сэрыя «Ірландыя»
* 12 сэрыя «Уэльс»
* 13 сэрыя «Партугалія»
* 14 сэрыя «Грэцыя»
* 15 сэрыя «Польшча»
* 16 сэрыя «Данія»
* 17 сэрыя «Ісландыя»
* 18 сэрыя «Венгрыя»
* 19 сэрыя «Турцыя»
* 20 сэрыя «Ізраіль»
* 21 сэрыя «Нарвэгія»
* 22 сэрыя «Шатландыя»
* 23 сэрыя «Нідэрланды»
* 24 сэрыя «Харватыя»
* 25 сэрыя «Аўстрыя»
* 26 сэрыя «Фінляндыя»

## Вонкавыя спасылкі
* Усе сэрыі мультфільмаў «Як казакі…» на афіцыйным Youtube-канале KozakyTV

Катэгорыя:Украінскія мультсэрыялы
Катэгорыя:Тэлесэрыялы 2016 году
Радзіла

**Радзіла** (*Радзель*, *Радуль*, *Ратэла*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Радзіла, Раціла або Радул, пазьней Радэль (Radila, Ratilo, Radulus, Radel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) паходзіць ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *от Радиле* (XIII ст.); *Радиловичи* (1440—1492 гады); *путными бояри… Станиславомъ Раделем* (20 траўня 1496 году); *in [[Пружаны|Pruzona]] terram nuncupatam Radzilowsczyna* (20 або 23 чэрвеня 1522 году); *Янко Радиловичъ* (6 лютага 1520 году); *Radziel* (1558 год); *Radziel Piotrowicz* (2 траўня 1558 году); *Rodziel Piotronicz* (1563 год); *посланникъ литовской панъ Янъ Радиловичъ Голубитцкой* (1597 год); *Радулъ… Радуль Металченъко… Радул Маръченко… Радулъ Волошин… Радуль Олексеенъко* (1649 год); *Woysiech Ratul* (2 студзеня 1653 году); *Radzielewicz… Radziłowicz… Rodziłowicz* (1671—1681 гады); *Radziłowicze* (1744 год); *Jan Ratel* (8—10 лютага 1779 году); *Andrzej Radziłłowicz* (1797 год); *Adam Rateło* (1820 год); *Marcin Radziłło* (1841 год); *Ewa Radziło* (1843 год).

## Носьбіты
* Радзіла — жыхар Ноўгараду, які ўпамінаецца ў XIII стагодзьдзі
* Янка Радзілавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1520 годзе

Радулевічы (Radulewicz) — прыгонныя зь вёскі Растынянаў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Радулевічы (Radulewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Радзяловічы (Radziełowicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

На 1910 год існаваў хутар Радзелеў у Чэрыкаўскім павеце Магілёўскай губэрні.

На памежжы гістарычных Мазыршчыны і Піншчыны існуе вёска Радзілавічы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рудзіла

**Рудзіла**, **Рудзела** (*Рудзель*, *Родзель*, *Рудаль*), **Руціла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Родзіла, Рудзіла, Рудзела, Рудала або Руціла (Hrodilo, Rodilo, Rudila, Rudela, Ruadalo, Rutila) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -грод- (-род-, -руд-) (імёны ліцьвінаў Рудалт, Родмант, Эйруд; германскія імёны Rudolt, Rodemund, Eirodus) паходзіць ад гоцкага hroþ 'слава, перамога'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Rudel (Rudil).

У Прусіі бытавала імя Родэль: *Rodele* (1364 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *земли пустовских в [[Жалудок|Жолудскои]] волости… Роделевщину* (22 сьнежня 1515 году); *в [[Дзісна|Диснах]] земли пустовскии… Руделевщину* (27 красавіка 1516 году); *Якуб Роделевич* (24 жніўня 1524 году); *Michałko Rudzielewicz* (1561 год); *Алексей Руделевичъ* (13 жніўня 1591 году); *Maciei Rudieliowicz s synem Stasiem… Grzyg Rudeliewicz* (11 кастрычніка 1597 году); *Iozeph Rudyło chorazy Mozyrski, ręka swą* (30 верасьня 1614 году); *Maciey Rutela* (1624 год); *Stanisław Rudelewicz… Matuk Rudelewicz* (1641 год); *od xdza Rudelewicza* (1675—1677 гады); *od P. Adama Rodila* (1690 год); *Józef Rodelewicz* (30 жніўня 1734 году); *Rodziłowicz* (1768 год); *Agata Rudelowa* (13 лістапада 1764 году); *Jerzy Rodellewicz* (21 жніўня 1780 году); *Jan Rodelewicz* (6 лютага 1786 году).

## Носьбіты
* Аляксей Рудзелевіч — жыхар маёнтку Чашыцаў (Гарадзенскі павет), які ўпамінаецца ў 1591 годзе
* Юзэф Рудыла — мазырскі харужы, які ўпамінаецца ў 1614 годзе

Рудалевічы (Rudolewicz, Rudalewicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Радзіловічы (Radziłowicz) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Рудэлевічы (Rudelewicz) гербу Алемані — літоўскі шляхецкі род.

Руціла (Rucilo) і Рудзяловіч (Rudzielowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1904 год існавалі вёска і сядзіба Рудлава (Рудлова) у Ельнянскім павеце Смаленскай губэрні.

На гістарычнай Ашмяншчыне існуюць вёскі Рудалі і Рудзелішкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рудаўт

**Рудаўт** (*Рудалт*), **Ротаўт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гроталд, Рудалт, Роталд або Ротаўд, пазьней Рудэльт або Рудаўт (Hrotold, Rudolt, Rotaldus, Rotaudus, Rudelt, Roudaut) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -грод- (-род-, -руд-) (імёны ліцьвінаў Рутгер, Родмант, Эйруд; германскія імёны Rutger, Rodemund, Eirodus) паходзіць ад гоцкага hroþ 'слава, перамога', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Theotrod (Theot-rod).

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rudołt (Rotald).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на люди [[Мантывіл|Мунтвиловичи]] а Рудовтовичи… Рудовътовичы* (15 чэрвеня 1501 году); *з ыменья Руделтова* (1567 год); *Marianna Rotowt* (1758 год); *przez i. w. Chryzostoma y Konstancyi Rudołtowskich… Ioachima y Chryzostoma Rudołtowskich podwoiewodz. Nowogrodzkich* (1798 год).

## Носьбіты
На гістарычным Падляшшы існуюць вёска Лубін Рудолты і Рудолты (Рудуты).

## Глядзіце таксама
* Грода
* Вальда

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны