Украіна і эўра

**Будучыня сяброўства Ўкраіны ў [[Эўрапейскі Зьвяз|Эўрапэйскім Зьвязе]] абавязвае яе нарэшце далучыцца да [[Эўразона|эўразоны]].** Прыняцьце эўра пры ўступленьні Ўкраіны ў Эўрапэйскі Зьвяз будзе непазьбежным этапам паводле Маастрыхцкай дамовы й прывядзе як да станоўчых, так і нэгатыўных наступстваў, таму прыярытэтам зьяўляецца ўстанаўленьне адпаведнага ўзроўню эканомікі й фінансаў падчас зьмены валюты. У краінах эўразоны прыняцьце адзінай валюты мела розныя наступствы, але ні ў якім разе яна ня мела такіх нэгатыўных наступстваў, якія маглі б пагражаць значным эканамічным спадам.

Пытаньне аб увядзеньні эўра ў якасьці нацыянальнай валюты зьяўляецца прадметам пастаяннай грамадзкай цікавасьці ў краінах Эўразьвяза, такіх як , , ,  й , а таксама краінах , дзе захаваліся ў абарачэньні нацыянальныя грашовыя адзінкі.

## Перадумовы

Дзяржавы, якія далучыліся альбо ў працэсе , а затым да  (ЭВЗ), бяруць на сябе абавязацельства прыняцьця эўра як нацыянальнай валюты згодна з Мастрыхцкім дагаворам,  і адпаведна выкананьня ўмоў манэтарнай, фіскальнай і валютнай канвэргенцыі, а менавіта : стабільнасьць цэн, фіскальная стабільнасьць, стабільнасьць працэнтнай стаўкі й курса валют.

Далучэньне Ўкраіны да эўразоны варта разглядаць у доўгатэрміновым асьпекце, перш за ўсё, Украіна сутыкнецца з трохступеністай інтэграцыяй увядзеньня адзінай валюты, а менавіта:

* **.** У актах, якія тычацца заканадаўства Эўрапэйскага Зьвяза, тэрмін «дэрагацыя» выкарыстоўваецца ў тых выпадках, калі дзяржава-член затрымала рэалізацыю элемэнтаў заканадаўства ЕС у іх уласнай прававой сыстэме, улічваючы, што для гэтага ёсьць узгодненыя тэрміны. Ці, калі дзяржава-член вырашае не прымяняць асаблівае становішча пэўнага пагадненьня альбо закона ў такіх выпадках, як надзвычайныя сытуацыі й форс-мажорныя абставіны. Дэрагацыя — гэта часовыя паслабленьні альбо адтэрміноўкі па імплемэнтацыі ўзгодненых норм заканадаўства.
* **Далучэньне да ** — (Exchaneg Rate Mechanіsm ІІ), эўрапэйскага грашовага мэханізму. Гэта сыстэма, якая стабілізуе абменны курс нацыянальнай валюты ў адносінах да эўра. Аднак неабходнасьць стабілізацыі валютнага курсу ў пэўным дыяпазоне таксама можа прывесьці да іншых небясьпек, такіх як:

# немагчымасьць паглынаць асымэтрычныя штуршкі за кошт зьмены намінальнага курса, бо ваганьні курсу абмежаваныя правіламі сыстэмы ;
# рызыка спэкулятыўнай атакі — у інвэстараў можа ўзьнікнуць спакуса праверыць рашучасьць цэнтральнага банка абараняць абменны курс і такім чынам зарабіць шмат грошай з нашых валютных рэзэрваў;
# практычна няма магчымасьці карэктаваць намінальны ўзровень абменнага курсу пасьля ўвядзеньня  — дапускаецца толькі пераацэнка цэнтральнага парытэту.

* Завяршальны этап — **уваходжаньне дзяржавы ў [[Эўразона|эўразону]].**

У цяперашні час існуе шмат аргумэнтаў «за» ўкараненьне эўра, а менавіта: паляпшэньне ўзроўню інтэграцыі фінансавых рынкаў; фінансавая захаванасьць банкаў; зьніжэньне трансакцыйных выдаткаў і валютнай рызыкі; паляпшэньне макраэканамічнай сытуацыі; паніжэньне працэнтных ставак. Абмен нацыянальнай валюты на эўра зьяўляецца важным элемэнтам, які прывядзе да ліквідацыі курсу грыўны на эўра, зьніжэньню выдаткаў на прадпрымальніцкую дзейнасьць з прычыны памяншэньня патрэбнасьці ў хэджаваньня супраць валютнай рызыкі, павысіць міжнародную пазыцыю краіны як канкурэнта. Існаваньне адзінай валюты павялічвае празрыстасьць рынку, што ў тэорыі азначае ўзмацненьне канкурэнцыі. Бясспрэчна, гэта перавага як для прадпрымальнікаў, так і для спажыўцоў, паколькі дае магчымасьць эфэктыўна прымаць аптымальныя рашэньні, як па выбары месца продажаў, так і для набыцьця тавараў і паслуг.

Як сьцьвярджаюць навукоўцы, важна правесьці ўсебаковую інфармацыйную кампанію для інфармаваньня грамадзкасьці, паколькі гэта зьяўляецца неабходнай умовай посьпеху далучэньня Ўкраіны да эўразоны. Зыходзячы з вопыту краінаў эўразоны, можна заключыць, што эфэктыўная інфармацыйная кампанія значна паляпшае ход абавязацельстваў па ўвядзеньні адзінай валюты, а таксама пераадоленьне сацыяльных праблем, якія зьяўляюцца вынікам нявызначанасьці наступстваў увядзеньня валюты. Кожны грамадзянін павінен ведаць усе выдаткі пры прыняцьці адзінай валюты й курса канвэртаваньня грыўняў у эўра.

## Мінуўшчына
Да гэтага часу Нацыянальны банк Украіны выкарыстоўвае манэтарную стратэгію таргетаваньня абменнага курсу, ужываючы як валюту-які даляр ЗША. Напрыклад, у 2002 г. урады балтыйскіх краінаў зьмянілі прывязку лета з даляра да эўра, што дапамагло краінам падрыхтавацца да ўступленьня ў . Эўрапэйская інтэграцыя Ўкраіны й працэс уступленьня Ўкраіны ў Эўрапэйскі Зьвяз адкрыў пытаньне аб пераглядзе аптымальнай валютнай зоны. Тэрмін «валютная зона» выкарыстоўваецца для вызначэньня ўзроўню практычнага супрацоўніцтва краінаў у сфэры валютна-фінансавых адносін, а канцэпцыя «аптымальнай валютнай зоны» зьяўляецца тэарэтычнай канструкцыяй і азначае найбольшую эканамічную прастору, на тэрыторыі якой эканамічна мэтазгодна выкарыстоўваць адну грашовую адзінку пры захаваньні ўнутранага (занятасьць) і зьнешняга (раўнавагу аплатнага балянсу) балянсаў. Зьяўляецца неабходнасьць пераарыентацыі прывязкі абменнага курсу ад даляра ЗША да эўра з-за большай адпаведнасьці манэтарнай інтэграцыі Ўкраіны з эўразонай мэтам тэхналягічнага разьвіцьця й эканамічнага росту Ўкраіны.

Для ўкараненьня эўра патрабуецца стабільнасьць намінальнага абменнага курсу, памяншэньне інфляцыі, якое адбывалася пры адсутнасьці інфляцыйнага ціску з боку ўнутранага эканамічнага асяродзьдзя. Некаторыя навукоўцы, напрыклад Білык В. М. і Думіч Н. Б, лічаць, што Ўкраіне мэтазгодна выкарыстоўваць досьвед Рэспублікі Славенія, паколькі гэтая дзяржава на пачатковым этапе рынкавых пераўтварэньняў мела макраэканамічную сытуацыю, падобную сытуацыі ва Ўкраіне, але не выкарыстоўвала, у поўным аб’ёме сваіх магчымасьцяў. Банк Славеніі зьнізіў намінальныя працэнтныя стаўкі, каб рэальныя працэнтныя стаўкі заставаліся на прымальным узроўні й ажыцьцяўляў кантроля за прапановай грошай. Калі Славенія далучылася да ERM ІІ, інфляцыя зьнізілася да 3, 9%. Менавіта зьмест адміністрацыйных цэн на ўзроўні прагнознага інфляцыйнага таргета, і скаардынаваная манэтарная й фіскальная палітыка аказвалі найбольшы ўплыў на зьмест інфляцыі ў прагнозных межах.

Украінскія ўлады пачалі працэсы прывядзеньня ў адпаведнасьць заканадаўства Ўкраіны й эўрапэйскіх норм. Ня стала выключэньнем і сфэра рэгуляваньня малога й сярэдняга бізнэсу. 22 сакавіка 2012 г. быў прыняты , у якім Украіна прыменіць тыя ж крытэры, якія выкарыстоўваюцца практычна ва ўсім Эўрапэйскім Зьвязе. Дэфініцыя малога бізнэсу ў гэтым законе настолькі падобная з эўрапэйскай, што нават парамэтры абароту выяўленыя ў эўра, хаця па стане на 2012 год нацыянальнай валютай Украіны была грыўна.  не зьмяшчае вызначэньня сярэдняга бізнэсу, хаця яго можна вывесьці. Так, ўкраінскае заканадаўства ўстанавіла, што ўсе кампаніі, якія маюць менш за 10 працаўнікоў і абарот менш за 2 млн эўра, зьяўляюцца мікрапрадпрыемствамі, да кампаній малога бізнэсу адносяць тыя, якія маюць ад 10 да 50 працоўных і абарот менш за 10 млн эўра, а кампаніі, што маюць больш за 250 супрацоўнікаў і абарот больш за 50 млн эўра, называюцца буйнымі прадпрыемствамі.

1 жніўня 2022 г. пасьля атрыманьня статусу кандыдата на ўступленьне ў ЕС, Нацыянальны банк Украіны аб’явіў, што актыўда працые над далучэньнем Украіны да  (SEPA). З гэтай мэтай пачата супрацоўніцтва з Эўрапэйскай аплатнай радай (ЭРС), якая каардынуе дзейнасьць SEPA. Украіна працягне дыялёг і экспэртныя абмеркаваньні, каб сумесна вызначыць крытэры далучэньня, распрацаваць дарожную карту й пакрокавы плян хуткай інтэграцыі. Акрамя таго, Нацыянальны банк Украіны 1 красавіка 2023 г. ажыцьцявіць пераход на новае пакаленьне сыстэмы электронных аплатаў Нацыянальнага банка (СЭП) — на базе міжнароднага стандарту ІSO 20022 і ў кругласутачным рэжыме (24/7). Пераход на ІSO 20022 разам з укараненьнем ІBAN ствараюць тэхналягічную аснову для далучэньня Ўкраіны да Адзінай зоны аплатаў у эўра (SEPA) і рэалізацыі сэрвісу імгненных аплатаў ва Ўкраіне.

## Глядзіце таксама
* Embrace Ukraine. Strengthen the Union
* 
* Шэнгенская зона

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ЛУЦИК, Марія Василівна. «НАСЛІДКИ ТА РИЗИКИ ВПРОВАДЖЕННЯ ЄВРО ЯК НАЦІОНАЛЬНОЇ ВАЛЮТИ В УКРАЇНІ.» ''ЧЕРКАСЬКОГО НАЦІОНАЛЬНОГО УНІВЕРСИТЕТУ ІМЕНІ БОГДАНА ХМЕЛЬНИЦЬКОГО'' (2020): 90.
* Плетнёв, Д. А., Николаева, Е. В., & Кампа, А. (2015). Сравнительный анализ критериев отнесения предприятий к малому и среднему бизнесу в разных странах. ''Стратегии бизнеса'', (9 (17)), 30-36.
* Верига, А. В. (2013). Европейская валютная интеграция: перспективы для Украины. ''Теория и практика общественного развития'', (4), 244—246.
* Білик, В. М., & Думич, Н. Б. (2011). Перспективи впровадження антиінфляційної політики у країнах з перехідною економікою: на прикладі Словенії. ''Торгівля, комерція, підприємництво'', 112.
* Зіньковський, С. В. «Перспективи інтеграції України до Євросоюзу на сучасному етапі розвитку.» ''Інвестиції: практика та досвід'' 5 (2010): 40—43.

Эўра
Катэгорыя:Эўра паводле краінаў
Катэгорыя:Украіна і Эўрапейскі Зьвяз