Галоўная ўправа па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй

**Гало́ўная ўпра́ва па барацьбе́ з арганізава́най злачы́ннасьцю і кару́пцыяй** (ГУБАЗіК) — управа Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі, заснаваная ў траўні 1992 году

У лістападзе 2020 року Сьвятлана Ціханоўская абвясьціла пра запуск працэсу міжнароднага прызнаньня структураў ГУБАЗіК і АМАП тэрарыстычнымі арганізацыямі ў зьвязку з учыненымі імі злачынствамі ў час здушэньня пратэстаў супраць фальсыфікацыі выбараў і гвалту з боку рэжыму Лукашэнкі. Некаторых палітыкі і актывісты назваюць ГУБАЗіК «беларускім Гестапа».

## Назва
Паводле сьведчаньня палітычнага вязьня Міколы Дзядка, агучанага 1 ліпеня 2021 року ў Менскім судзе, супрацоўнікі ГУБАЗіКа называюць уласную менскую ўправу Гестапа.

## Асноўныя функцыі
* супрацьдзеяньне карупцыі ў органах дзяржаўнай улады і прыярытэтных галінах эканомікі;
* барацьба з арганізаванай злачыннасьцю, у тым ліку транснацыянальнага і міжнароднага характару;
* прадухіленьне і раскрыцьцё цяжкіх і асабліва цяжкіх злачынстваў агульнакрымінальнай і эканамічнай накіраванасьці, якія зьдзяйсьняюцца арганізаванымі групамі;
* прадухіленьне тэрарыстычных і экстрэмісцкіх праяваў;
* усталяваньне і ліквідацыя каналаў незаконнай міграцыі, а таксама выяўленьне і прадухіленьне іншых злачынстваў, якія зьдзяйсьняюцца ўдзельнікамі арганізаваных груповак, сфармаваных паводле нацыянальнай ці этнічнай прыкметы, альбо якія дзейнічаюць у арганізацыях дыяспараў.

## Структура

* Першая ўправа (па барацьбе з карупцыяй)
** Першы аддзел (па прадухіленьні супрацьпраўнай дзейнасьці ў органах дзяржаўнай улады і кіраваньня)
** Другі аддзел (па супрацьдзеяньні ўсталяваньню кантроля арганізаванай злачыннасьці над эканомікай)
** Трэці аддзел (па прадухіленьні легалізацыі даходаў, атрыманых злачынным шляхам)
** Чацьверты аддзел (па супрацьдзеяньні незаконнай трансплянтацыі органаў і тканак чалавека й іншым карупцыйным правапарушэньням у сумежных галінах мэдычнай дзейнасьці)
* Другая ўправа (па прадухіленьні і раскрыцьці злачынстваў, якія носяць заказны й арганізаваны характар)
** Першы аддзел (па раскрыцьці злачынстваў, якія носяць заказны й арганізаваны характар)
** Другі аддзел (па прадухіленьні супрацьпраўнай дзейнасьці «крымінальных аўтарытэтаў» і лідэраў крымінальнага асяродзьдзя)
** Трэці аддзел (па вышуку ўдзельнікаў арганізаваных груп, якія ўцяклі ад органаў крымінальнага перасьледу)
** Чацьверты аддзел (па супрацьдзеяньні агульнакрымінальнаму экстрэмізму)
* Трэцяя ўправа (па супрацьдзеяньні экстрэмізму)
** Першы аддзел (па супрацьдзеяньні экстрэмізму ў радыкальных грамадзкіх і іншых фармаваньнях)
** Другі аддзел (па супрацьдзеяньні экстрэмізму ў этнічных, рэлігійных утварэньнях і незаконнай міграцыі)
* Чацьвертая ўправа (агентурна-апэратыўнай работы і арганізацыі апэратыўна-вышуковай дзейнасьці)
** Першы аддзел (агентурна-апэратыўнай работы і апэратыўна-тэхнічных мерапрыемстваў)
** Другі аддзел (арганізацыі апэратыўна-вышуковай дзейнасьці і апэратыўнага аналізу)
** Трэці аддзел (апэратыўна-прафіляктычных мерапрыемстваў)
** Чацьверты аддзел (апэратыўна-дзяжурнай службы)
** Аддзел па абароне дзяржаўных сакрэтаў
* Пятая ўправа (па м. Менску)
* Шостая ўправа (па Берасьцейскай вобласьці)
* Сёмая ўправа (па Віцебскай вобласьці)
* Восьмая ўправа (па Гомельскай вобласьці)
* Дзявятая ўправа (па Гарадзенскай вобласьці)
* Дзясятая ўправа (па Менскай вобласьці)
* Адзінаццатая ўправа (па Магілёўскай вобласьці)

У структуру ўсіх тэрытарыяльных управаў уваходзяць: першы аддзел (па барацьбе з карупцыяй), другі аддзел (па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю), трэці аддзел (па супрацьдзеяньні экстрэмізму), чацьверты аддзел (агентурна-апэратыўнай работы і апэратыўнага аналізу).

## Мінуўшчына
28 сакавіка 1991 року ў цэнтральным апараце МУС СССР была заснаваная галоўная ўправа па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю. У ейную структуру ўвайшла міжрэгіянальная ўправа па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю №1, якая базавалася ў Менску й знаходзілася ў апэратыўным падпарадкаваньні кіраўніцтва МУС БССР.

1 траўня 1992 году ўтварылі ўправу па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю (УБАЗ) Галоўнай управы крымінальнай міліцыі Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі. У верасьні 1994 году УБАЗ перайменавалі ва ўправу па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй (УБАЗіК). У траўні 1997 году УБАЗІК пераўтварылі ў Камітэт па арганізаванай злачыннасьці і карупцыі (КАЗіК) МУС Беларусі. У 2000 годзе геральдычным знакам КАЗіК стала выява архістратыга Міхаіла, які паражае дзідай гідру. У чэрвені 2001 году КАЗіК перайменавалі ў Камітэт па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй (КБАЗіК).

30 сьнежня 2003 року Камітэт па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй пры МУС Беларусі быў скасаваны. Паўнамоцтвы камітэту і падпарадкаваных яму тэрытарыяльных і на транспарце спэцыяльных падразьдзяленьняў па барацьбе з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй былі перададзены Міністэрству ўнутраных справаў, галоўнай управе ўнутраных справаў Менгарвыканкаму, управам унутраных справаў аблвыканкамаў, управе ўнутраных справаў на транспарце. У студзені 2004 году КБАЗіК пераўтварылі ў Галоўную ўправу па барацьве з арганізаванай злачыннасьцю і карупцыяй (ГУБАЗіК).

У другой палове 2020 году афіцэр ГУБАЗіК Станіслаў Лупаносаў перайшоў на бок апазыцыі, перадаў руху за свабодныя выбары вялікі масіў унутранай інфармацыі і зьехаў зь Беларусі. У красавіку 2023 году Менскі гарадзкі суд завочна прыгаварыў Лупаносава да 18 гадоў калёніі ўзмоцненага рэжыму і да штрафу.

### Начальнікі
# Сяргей Рухлядзеў (1 траўня 1992 — 14 красавіка 1994;  1946, Чыта, Расея), генэрал-маёр і 1-ы кіраўнік Бюро каардынацыі барацьбы з арганізаванай злачыннасьцю Садружнасьці незалежных дзяржаваў 
# Уладзімер Шафарэнка (12 жніўня 1994 — 13 сакавіка 1998;  1951, Гомельская вобласьць), генэрал-маёр
# Міхаіл Мядзьведзеў (13 сакавіка 1998 — 25 сакавіка 2003;  1953, Сахалінская вобласьць, Расея), палкоўнік
# Аляксандар Назаранка (2 ліпеня 2003 — 4 студзеня 2008;  1962, Гомельская вобласьць), генэрал-маёр
# Алег Пякарскі (26 лютага 2008 — 4 сьнежня 2009;  1964, Менск), палкоўнік
# Алег Шаркоў (2010 — 2011;  1968, Лагойск), генэрал-маёр
# Альбэрт Ляговіч (2012 — 2014;  1962, Мядзельскі раён), палкоўнік
# Мікалай Карпянкоў (верасень 2014 — 19 лістапада 2020;  1968, Менск), палкоўнік
# Андрэй Паршын (2021 — сакавік 2022), палкоўнік
# Андрэй Ананенка (ад 2022 году), палкоўнік

## Міжнародныя санкцыі
21 чэрвеня 2021 году ГУБАЗіК дадалі ў Сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША за разгортваньне спэцыялізаванае падразьдзяленьняў для зьдзяйсьненьня гвалту супраць пратэстоўцаў, у тым ліку за рэйд на сядзібу апазыцыйнага кандыдата ў прэзыдэнты, выкраданьне Марыі Калесьнікавай і ўзяцьце пад варту Рамана Пратасевіча. У санкцыйны спіс быў дададзены і былы начальнік ўправы Мікалай Карпянкоў. У той жа дзень Карпянкоў таксама трапіў пад санкцыі ЭЗ, Вялікабрытаніі, Канады. 7 ліпеня да санкцый супраць Карпянкова далучылася Швейцарыя.

2 сьнежня 2021 году начальнік ГУБАЗіК Андрэй Паршын і іншыя кіраўнікі ўправы патрапілі пад санкцыі ЗША ды Канады. Паршын у той жа дзень быў уключаны і ў санкцыйны сьпіс Вялікабрытаніі. У 2022 годзе да санкцый супраць Паршына далучыліся ЭЗ ды Швайцарыя.

Летам 2024 году Эўрапейскі зьвяз і Швайцарыя ўвялі санкцыі супраць кіраўніка ГУБАЗіК Андрэя Ананенкі ды дваіх яго намесьнікаў.

27 студзеня 2025 году Канада ўвяла санкцыі супраць управы ды Ананенкі, а Вялікабрытанія пашырыла санкцыі на Ананенку ды Бедункевіча.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў сьпісе СВГ
Катэгорыя:Высокі Рынак
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1992 годзе
Катэгорыя:Цэнтральны раён (Менск)