open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Энтані Кўін

**Э́нтані Кўін** (; 21 красавіка 1915 — 3 чэрвеня 2001) — амэрыканскі актор, пісьменьнік і мастак мэксыканскага паходжаньня. Двойчы атрымліваў прэмію «Оскар» за ролі другога пляну (1952 — *«[[Віва Сапата!]]»*; 1956 — Гаген у фільме Вінсэнта Мінэльлі *«[[Прага да жыцьця]]»*). Сярод іншых буйных кінапрацаў — правадыр бэдуінаў у оскараноснай карціне Дэйвіда Ліна *«[[Лоўрэнс Арабійскі (фільм)|Лоўрэнс Арабійскі]]»* (1962) і грэк Зорба ў аднайменным фільме Міхаліса Какаяніса 1964 году. Таксама зьняўся ў двух фільмах Мустафы Акада *«[[Мухамад — пасланьнік Бога]]»* (у ролі Хамза, дзядзькі прарока Мухамада) і *«[[Леў Пустэльні]]»* (у ролі Амара аль-Мухтара).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Акторы вэстэрнаў
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога пляну
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Амітабг Бачан

**Амітабг Бачан** (гіндзі: अमिताभ बच्चन, пры нараджэньні: **Амітабг Харыванш Бачан**; 11 кастрычніка 1942, Алахабад, Індыя) — індыйскі кінаактор, палітык, прадусар і тэлевядоўца.

## Біяграфія
Амітабг Баччн нарадзіўся 11 кастрычніка 1942 году ў горадзе Алагабад, штат Утар-Прадэш, у сям’і, якая належыць да адной з вышэйшых саслоўяў Індыі. Ягоны бацька, Харыванш Рай Бачан (псэўданім, сапраўдная прозьвішча — Шрывастаў), быў вядомым у Індыі паэтам. У Амітабга ёсьць малодшы брат, Аджытабг.

З чэрвеня 1973 году Амітабг Бачан жанаты з акторкай Джай Бгадуры.  Яны маюць двух дзяцей, то бок дачку Швэту й сына Абхішэка, які таксама зьяўляецца акторам. Сын Амітабга, Абхішэк Бачан, з 2007 году жанаты з акторкай Айшварыяй Рай.

## Кар’ера ў кіно
Амітабг Бачан дэбютаваў у кіно ў 1969 годзе ў фільме «*Сем індыйцаў*» («Saat Hindustani»), дзе ён згуляў адну з галоўных роляў. Хоць фільм ня меў камэрцыйнага посьпеху, за ролю ў ім Бачан атрымаў нацыянальную кінапрэмію як лепшы новы актор. За наступны фільм, «*Любоў ніколі не памрэ*» («Anand»), у якім галоўную ролю гуляў Раджэш Кхан, Бачану была прысуджана ўзнагарода часопіса «Filmfare» лепшага актору другога пляну.

Аднак сапраўдны посьпех прыйшоў да Бачана толькі пасьля выкананьня ў 1973 годзе галоўнай ролі ў фільме «*Зацягнутая адплата*» («Zanjeer»), у якім ён гуляў «злоснага маладога чалавека», паліцэйскага, які самастойна супрацьстаяў злу.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Алагабадзе
Катэгорыя:Індыйскія акторы
Катэгорыя:Індыйскія кінапрадусары
Катэгорыя:Індыйскія палітыкі
Катэгорыя:Індыйскія тэлевядоўцы
Одры Гэпбэрн

**Одры Гэпбэрн** (, вымаўляецца /hebən/ або /hebə: n/, народжаная **Одры Кэтлін Растан**, ; , Брусэль, Бэльгія — , Таляшэназ, Швайцарыя) — брытанская й амэрыканская акторка, фотамадэль і гуманітарны дзяяч. Атрымала «Оскар» за найлепшую жаночую ролю ў фільме 1953 году «Рымскія вакацыі», а таксама намінавалася чатыры разы ў 1954, 1959, 1961 і 1967 гадах.

## Біяграфія
Нарадзілася ў Ікселі (камуне Брусэльскага сталічнага рэгіёну), пад імём Одры Кэтлін Растан, правяла дзяцінства й юнацтва пераважна ў Нідэрляндах, жыла ў горадзе Арнэме, акупаваным нацысцкай Нямеччынай падчас Другой сусьветнай вайны. Навучалася ў Арнэме балету, у 1948 годзе пераехала ў Лёндан, дзе працавала танцоўшчыцай на сцэне лёнданскіх тэатраў. Зьняўшыся ў некалькіх эўрапейскіх фільмах, Одры зьвярнула на сябе ўвагу Калет, якая абрала яе на галоўную ролю ў брадвэйскай пастаноўцы «Жыжы». У 1952 годзе Гэпбэрн згуляла галоўную жаночую ролю ў амэрыканскім фільме «Рымскія вакацыі» (1953), за якую атрымала прэміі «Оскар», «Залаты глёбус» і BAFTA. У 1954 годзе атрымала прэмію «Тоні» за гульню ў брадвэйскай пастаноўцы «Ундына» (1954).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Дзіцячага фонда імя Одры Гэпбэрн
* 
* Одры Гэпбэрн — Дзіцячы анёл
* Audrey Hepburn A tribute to her Humanitarian Work

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брусэлі
Катэгорыя:Брытанскія акторкі
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзыдэнцкім мэдалём Свабоды
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Ава Гарднэр

**Ава Гарднэр** (; 24 сьнежня 1922 — 25 студзеня 1990) — амэрыканская акторка, адна з самых яскравых зорак Галівуду 1940-х і 1950-х гадоў. Намінантка прэміі «Оскар». Увайшла ў сьпіс найвялікшых кіназорак у гісторыі Галівуду. Уладальніца «твару анёла й цела багіні», яе часта называюць адной з самых прыгожых акторак XX стагодзьдзя. Тройчы была ў шлюбе, у тым ліку зь Мікі Руні й Фрэнкам Сынатрам.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Ава Гарднэр на MovieTreasures.com
* Музэй Авы Гарднэр

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Бэт Дэвіс

**Рут Элізаэбт «Бэт» Дэвіс** (; 5 красавіка 1908 — 6 кастрычніка 1989) — амэрыканская акторка, якая нароўні з Кэтрын Гэпбэрн была прызнана Амэрыканскім інстытутам кіно найвялікшай у гісторыі Галівуду. Першы чалавек у гісторыі сусьветнага кінэматографу, намінаваны на 10 «Оскараў». Ляўрэатка прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю (1935, 1938).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Бэт Дэвіс
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сэзар»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Прэзыдэнты Амэрыканскай Акадэміі кінэматаграфічных мастацтваў і навук
Маркгэм

**Маркгэм** () — ангельскамоўны горад у Канадзе, у правінцыі Антарыё. 

## Вонкавыя спасылкі
* Population and dwelling counts, for Canada and census subdivisions (municipalities), 2011 and 2006 censuses

Катэгорыя:Гарады Канады
Катэгорыя:Гарады Антарыё
Кляўдыя Кардынале

**Кляўдыя Кардынале** (; імя пры нараджэньні — **Клёдыя Жазэфіна Роз Кардынале** (); 15 красавіка 1938, Ля-Гулет, Туніс) — італьянская акторка.

## Біяграфія
У 1957 годзе была прызнана самай прыгожай італьянкай Тунісу й атрымала запрашэньне на Вэнэцыянскі кінафэстываль. Здымалася ў фільмах знакамітых італьянскіх рэжысэраў Люкіна Вісконці й Фэдэрыка Фэліні. Мела шюбы з Франка Крыстальдзі й Паскуале Скуіт’еры. З канца 1980-х гадоў стала пражывае ў Парыжы. 

## Вонкавыя спасылкі
* Кляўдыя Кардынале. Біяграфія й фільмаграфія.

Катэгорыя:Італьянскія акторкі
Катэгорыя:Акторы вэстэрнаў
Дэбора Кер

**Дэбора Кер** (; 30 верасьня 1921, Гэленсбург, Шатляндыя — 16 кастрычніка 2007, Боўтсдэйл, Сафалк, Ангельшчына) — брытанская тэатральная, тэлевізійная й кінаакторка, уладальніца прэміі «Залаты Глёбус» за фільм «Кароль і я», а таксама ганаровых прэміяў «Оскар», BAFTA і ўзнагароды Канскага кінафэстывалю.

Дэбора шэсьць разоў намінавалася на «Оскар» як «Найлепшая акторка», але ніводнага разу не атрымлівала перамогу ў гэтай намінацыі. Тым ня менш, у 1994 годзе Амэрыканская кінаакадэмія ўручыла ёй ганаровую статуэтку «Оскара» за «Дасягненьні ўсяго жыцьця».

Шатляндзкае вымаўленьне ейнага прозьвішча гучыць падобна да англельскага слова *care*, але калі яна пачала сваю кар’еру ў Галівудзе прадусарамі было вырашана, што ейнае прозьвішча павінна прамаўляцца як англельскае *car*. Для таго, каб пазьбегнуць блытаніны, Луіс Б. Маер нават прыдумаў прымаўку «Kerr rhymes with Star!».

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Нэкралёг у ''The Times'', 19 кастрычніка 2007
* Нэкралёг у ''The Independent'', 19 кастрычніка 2007

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гэленсбургу
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Камандоры ордэна Брытанскай імпэрыі
Катэгорыя:Галівудзкая алея славы
Катэгорыя:Ляўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Памерлі ў Боўтсдэйле
Бінг Кросьбі

**Гары Ліліс «Бінг» Кросьбі** (; 2 траўня 1903 — 14 кастрычніка 1977) — амэрыканскі сьпявак і актор, адзін з самых пасьпяховых выканаўцаў у сьвеце (41 песьня Кросьбі займала 1-е месца ў гіт-парадзе самотнікаў ЗША). Пачынальнік і майстар эстрадна-джазавай крунэрскай манеры сьпеваў. Вядомы як выканаўца многіх «вечназялёных» джазавых шлягераў і гітоў у стылях сўінг і дыксілэнд.

Ягоная кар’ера доўжылася з 1926 году па самую сьмерць у 1977 годзе. Кросьбі пачынаў у сымфаджазавым аркестры Пола Ўайтмэна, супрацоўнічаў з Луі Армстрангам (сумесна з Армстронгам запісаў песьню «Gone Fishin»), здымаўся ў кіно, вёў уласныя тэлешоў. Цяпер яго больш памятаюць па ягоных калядных песьнях (ягоны гіт «White Christmas» занесены ў Кнігу рэкордаў Гінэса; яму да гэтага часу належыць мноства рэкордаў у галіне гуказапісу). Акрамя таго, Кросьбі як актор карыстаўся ня меншай папулярнасьцю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Сьпевакі ЗША
Катэгорыя:Рэкардсмэны Кнігі рэкордаў Гінэса
Фэрнандэль

**Фэрнандэ́ль** (, сапраўднае імя **Фэрнан Жазэф Дэзырэ Кантандэн**, ); 8 траўня 1903, Марсэль, Францыя — 2 лютага 1971, Парыж, Францыя) — францускі актор, адзін з найвялікшых комікаў тэатру й кіно Францыі й Італіі.

## Біяграфія
Фэрнандэль нарадзіўся 8 траўня 1903 году ў Марсэлі ў доме №73 на бульвары Шау, у доме аптэкара, і пражыў усё сваё жыцьцё ў Правансе. Паводле каталіцкага календару 8 траўня — дзень сьвятога Дэзырэ, у гонар якога Фэрнандэль атрымаў сваё трэцяе імя.

### Кар’ера ў кіно
У кіно Фэрнандэль першы раз зьняўся ў 1930 годзе ў кароткамэтражным фільме *«Найлепшая нянюшка»* (). У 1931 годзе Марк Алегрэ прапанаваў яму ролю «неспрактыкаванага налётчыка» у экранізацыі п’есы Сашы Гітры *«Белае й чорнае»* (). Фэрнандэль згуляў у больш чым у 150 фільмах. Прычым фільм *«Бальная запісная кніжка»* (рэжысэра Жульен Дзювівіе) на Вэнэцыянскім фэстывалі ў 1937 годзе атрымаў прыз «найлепшы замежны фільм».

У 1942 годзе Фэрнандэль выступіў у ролі рэжысэра. Фэрнандэль зьняў тры фільмы:
* *«Адэмар і цацка лёсу»* () (1951)
* *«Адрыян»* () (1943)
* *«Прасьцяк»* () (1942)

У 1951 годзе Фэрнандэль зьняўся ў фільме рэжысэра Жульена Дзювівіе *«Маленькі сьвет дона Камільлё»*, які паклаў пачатак сэрыі з шасьці фільмаў пра сельскага сьвятара дона Камільлё, якая доўжылася на працягу дзевятнаццаці гадоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 8 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Марсэлі
Катэгорыя:Францускія акторы
Катэгорыя:Памерлі 2 лютага
Катэгорыя:Памерлі ў 1977 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Джын Келі

**Юджын «Джын» Каран Келі** (; 23 жніўня 1912, Пітсбург, ЗША — 2 лютага 1996, Бэвэрлі-Гілз, ЗША) — амэрыканскі актор, харэограф, рэжысэр, сьпявак і прадусар. Вядомы перш за ўсё сваёй роляй у знакамітым м’юзыклу «Якія сьпяваюць пад дажджом», хоць ён быў зоркай Галівуду ў 1940-я й 1950-я гады, стварыўшы за гэты час колькі выдатных фільмаў, якія ўвайшлі ў залаты фонд сусьветнага кінэматографу.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пітсбургу
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Сьпевакі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сэзар»
Катэгорыя:Ляўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Катэгорыя:Галівудзкая алея славы
Катэгорыя:Памерлі ў Бэвэрлі-Гілз
Джынджэр Роджэрз

**Джынджэр Роджэрз** (; 16 ліпеня 1911, Індэпэндэнс, Мізуры, ЗША — 25 красавіка 1995, Ранча-Міраж, ЗША) — амэрыканская акторка й танцоўшчыца, уладальніца прэміі «Оскар» 1940 году. Стала вядомай дзякуючы сумесным выступам у пары з Фрэдам Астэрам. У 1999 годзе Джынджэр Роджэрз заняла 14 месца ў сьпісе 100 найвялікшых зорак кіно.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Танцоры ЗША
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Грэйс Келі

**Грэйс Патрыцыя Келі** (; 12 лістапада 1929, Філадэлфія, ЗША — 14 верасьня 1982, Монтэ-Карлё, Манака) — амэрыканская акторка, з 1956 году жонка князя Манака Рэнье III, маці князя Альбэра II. Ляўрэатка прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю (1954).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пэнсыльваніі
Катэгорыя:Выпускнікі Амэрыканскай акадэміі драматычных мастацтваў
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Асобы на манэтах
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Акторы вэстэрнаў
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
Катэгорыя:Памерлі ў Монтэ-Карлё
Катэгорыя:Пахаваныя ў Саборы Сьвятога Мікалая (Манака)
Грэгары Пэк

**Грэгары Пэк** (; 5 красавіка 1916 — 12 чэрвеня 2003) — амэрыканскі актор, адна з найбольш запатрабаваных галівудзкіх зорак 1940-х — 1960-х гадоў. Ляўрэат прэміі «Оскар» у намінацыі найлепшы актор за ролю Атыкуса Фінча ў драме «Забіць перасьмешніка» (1962). У 1999 годзе Пэк заняў дванаццаты радок у сьпісе 100 найвялікшых зорак кіно паводле вэрсіі Амэрыканскага інстытуту кінамастацтва.

## Літаратура
* Michael Freedland: Gregory Peck. A Biography. New York 1980
* Gary Fishgall: Gregory Peck. A Biography. New York 2002
* Lynn Haney: Gregory Peck. A Charmed Life. New York 2004

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сан-Дыега
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Акторы вэстэрнаў
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сэзар»
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзыдэнцкім мэдалём Свабоды
Катэгорыя:Прэзыдэнты Амэрыканскай Акадэміі кінэматаграфічных мастацтваў і навук
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Катэгорыя:Памерлі ў Лос-Анджэлесе
Гэнры Фонда

**Гэнры Джэйнз Фонда** (; 16 траўня 1905, Гранд-Айлэнд, Нэбраска, ЗША — 12 жніўня 1982, Лос-Анджэлес, ЗША) — амэрыканскі актор тэатра й кіно, ляўрэат прэміі «Оскар», бацька актораў Пітэра й Джэйн Фонда.

Фонда стаў вядомы як актор Брадўэю. Ягоны дэбют у Галівудзе адбыўся ў 1935 годзе. Кар’ера рэзка пайшла ў гору пасьля атрыманьня намінацыі на прэмію «Оскар» у 1940 годзе за ролю Тома Джоада ў фільме «Гронкі гневу», пастаўленым паводле аднайменнага раману Джона Стэйнбэка пра фэрмэрскую сям’ю з Аклагомы, якая ў часы Вялікай дэпрэсіі ў пошуках лепшага жыцьця пераяжджае на Захад, трапляючы ў Пыльны кацёл.

Усе шэсьць дзесяцігодзьдзяў у Галівудзе Гэнры Фонда падтрымліваў свой ​​вобраз моцнага, абаяльнага мужчыны ў фільмах, якія сталі клясыкай Галівуду: *«[[Выпадак ува Окс-Боў]]»*, *«[[Містэр Робэртс (фільм, 1955)|Містэр Робэртс]]»*, *«[[12 разьюшаных мужчынаў (фільм, 1957)|12 разьюшаных мужчынаў]]»*. Пазьней ён здымаўся ў цяжкіх эпічных карцінах, як напрыклад, *«[[Аднойчы на Дзікім Захадзе]]»* (у ролі нягодніка-забойцы) рэжысэра Сэрджа Леонэ, а таксама ў такіх лёгкіх камэдыях як *«[[Тваё, маё і наша (фільм, 1968)|Тваё, маё й наша]]»* зь Люсіл Бол.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Гэнры Фонда на сайце Internet Broadway Database
* Meredy’s Henry Fonda Trivia
* Classic Movies (1939—1969): Henry Fonda
* Гэнры Фонда на сайце Turner Classic Movies

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нэбрасцы
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Акторы вэстэрнаў
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Памерлі ў Лос-Анджэлесе
Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў

**Чэмпіянат Беларусі па футболе 1993—1994 гадоў** — трэці розыгрыш чэмпіянату Беларусі, што праходзіў з 17 ліпеня 1993 году да 29 чэрвеня 1994 году. Гульні праходзілі ў трох лігах у два колы.

## Першая ліга

## Другая ліга

## Трэцяя ліга

Катэгорыя:Чэмпіянат Беларусі па футболе
Катэгорыя:1993 год у футболе
Катэгорыя:1994 год у футболе
Ен Макелен

**І&#x301;ян Макке́лен** (; нар. 25 траўня 1939 году, Бэрнлі, графства Ланкашыр, Вялікабрытанія) — брытанскі актор. Яго самымі знакамітымі ролямі ў кіно зьяўляюцца Гэндальф ва «Ўладары пярсьцёнкаў» і трылёгіі «Хобіт», Магнэта ў фільмах пра Людзей Ікс. У 1979 годзе МакКеллен быў прызначаны кавалерам ордэна Брытанскай імпэрыі, быў прысьвечаны ў рыцары ў 1991 годзе за заслугі ў выканальніцкім мастацтве.

## Біяграфія

### Раньнія гады
Іян Маккелен нарадзіўся ў Бэрнлі, Ланкашыр і быў выхаваны ва Ўігане, куды сям’я пераехала, калі яму было 4 месяцы. Нарадзіўся незадоўга да пачатку Другой сусьветнай вайны. У адказ на пытаньне інтэрвію, калі інтэрвіюер заўважыў, што актор падаваўся даволі спакойным ў пэрыяд пасьля тэрактаў 11 верасьня, Маккелен сказаў: «Ну, дарагая, вы забываеце — я спаў пад сталёвай пласьцінай да 4 год.»

Бацька Маккелена, Дэніс Марэй Маккелен, быў інжынэрам-будаўніком і прапаведнікам шатляндзка-ірляндзкага і шатляндзкага паходжаньня. На момант нараджэньня Іяна, яго бацькі ўжо мелі пяцігадовую дачку Джын. Абстаноўка ў доме была моцна хрысьціянская, але не праваслаўная. Калі Іяну было 12, яго маці, Марджэры Лоіс (народжаная Саткліф), памерла, а яго бацька памёр, калі Іяну было 24 гады.

Вучыўся ў школе Болтан, дзе ўдзельнічаў у аматарскіх школьных тэатральных пастаноўках, затым у Кембрыджы, дзе таксама запісаўся ў студэнцкі тэатар.

### Асабістае жыцьцё
У 1988 годзе ўпершыню публічна заявіў пра сваю гомасэксуальнасьць падчас інтэрвію радыёстанцыі Бі-Бі-Сі. У 1990 годзе стаў адным зь першых адкрытых геяў, які атрымаў рыцарскі тытул. Зьяўляецца актывістам брытанскага руху за правы сэксуальных і гендэрных меншасьцяў.

### Кар’ера
Маккелен пачаў здымацца ў кіно яшчэ ў 70-х гадах, аднак найбольшая вядомасьць і прызнаньне да яго прыйшлі толькі ў 90-х гадах, дзякуючы ролям у галівудзкіх блякбастэрах. У 1993 годзе ён зьявіўся ў тэлевізійным фільме «And the Band Played On», за які актор ўпершыню вылучаўся на прэмію «Эмі». У 1996 годзе ён граў імпэратара Мікалая II у фільме «Распуцін», які прынёс яму прэмію «Залаты глёбус». За ролю ў фільме «Gods and Monsters)» вылучаўся на прэміі «Оскар» і «Залаты глобус» як лепшы актор. У 2000 годзе актор паўстаў у вобразе супэрзлодея Магнэта ў экранізацыях коміксаў «Людзі Ікс». Падчас здымак фільма актор пагадзіўся здымацца ў карціне Пітэра Джэксана «Уладар пярсьцёнкаў:Зьвяз пярсьцёнка», дзе ён паўстаў у вобразе Гэндальфа . За гэтую ролю актор атрымаў прэмію Гільдыі кінаактораў ЗША, а таксама вылучаўся на прэміі «Оскар» і BAFTA. Маккелен сыграў Гэндальфа ў двух сіквелах фільма, а таксама пагадзіўся паўтарыць гэтую ролю ў трылёгіі «Хобіт».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 
* 

Катэгорыя:Ангельскія акторы
Бэрнабі

**Бэрнабі** () — ангельскамоўны горад у Канадзе, у правінцыі Брытанская Калумбія. 

## Вонкавыя спасылкі
* Population and dwelling counts, for Canada and census subdivisions (municipalities), 2011 and 2006 censuses

Катэгорыя:Гарады Брытанскай Калюмбіі
Інгрыд Бэргман

**Інгрыд Бэргман** (; 29 жніўня 1915, Стакгольм, Швэцыя — 29 жніўня 1982, Лёндан, Вялікабрытанія) — швэдзкая й амэрыканская акторка. У рэйтынгу Амэрыканскага інстытуту кінамастацтва — 100 найвялікшых зорак кіно за 100 гадоў паводле вэрсіі AFI — займае 4-е месца. Тройчы ляўрэат прэміяў «Оскар» і «Давід і Данатэла», чатыры разы — прэміі «Залаты Глёбус», двойчы — прэміі «Эмі», першы ляўрэат прэміі «Тоні» (1947).

## Біяграфія
Вучылася ў школе пры Драматычным тэатры ў Стакгольме. У кіно пачала здымацца з 1934 году. Акторка шматграннага таленту, разнастайных амплюа, пераймала ў сваёй творчасьці розныя стылі й творчыя манэры, спэцыфіку розных нацыянальных школаў.

Сусьветнае прызнаньне атрымала пасьля здымак у стужках «Газавае сьвятло» (1944, прэмія «Оскар»), «Анастасія» (1956, прэмія «Оскар»), «Зачараваны», «Дрэнная слава» ў ЗША; «Стромбалі, зямля божая» (1950), «Эўропа-51» (1951) у Італіі, «Алена й мужчыны» (1956) у Францыі, «Жоўты ролс-ройс» (1965), «Кветка кактуса» ў Вялікабрытаніі, а таксама ў фільмах «Свэдэньельмы» (1935), «Забойства ва Ўсходнім экспрэсе» (1975, прэмія «Оскар»), «Восеньская саната».

Разам з А. Бургес аўтар кнігі «Мая гісторыя», якая выйшла ў 1980 годзе.

## Фільмаграфія
* 1969 — Кветка кактуса

## Літаратура
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 
* Інгрыд Бэргман на сайце peoples.ru
* Інгрыд Бэргман на партале «Культура»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стакгольме
Катэгорыя:Швэдзкія акторкі
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога пляну
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сэзар»
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Джэк Нікалсан

**Джэк Нікалсан** (, сапраўднае імя **Джон Джозэф Нікалсан**, ; нарадзіўся 22 красавіка 1937 году, Нэптун, Нью-Джэрзі, ЗША) — амэрыканскі актор, трохразовы ляўрэат прэміі «Оскар». Нікалсан лічыцца адным з найвялікшых актораў у гісторыі кіно, быў намінаваным на прэмію «Оскар» 12 разоў і заваяваў тры зь іх.

Столькі ж узнагародаў за мужчынскую ролю заваёўваў толькі Ўолтэр Брэнан, а больш за іх дваіх за акторства — толькі Кэтрын Гэпбэрн (на ейным рахунку чатыры прэміі). Ён таксама зьяўляецца адным з двух актораў, якія намінаваліся на «Оскар» за найлепшую ролю (галоўную або другога пляну) кожнае дзесяцігодзьдзе, пачынаючы з 1960-х (другі — сэр Майкл Кейн). Нікалсан таксама зьяўляецца ўладальнікам сямі ўзнагародаў «Залаты Глёбус» і прэміі Цэнтру Кенэдзі (2001).

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Jack Nicholson Online

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога пляну
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сатурн»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Ляўрэаты канскага фэстывалю
Джэймз Кэгні

**Джэймз Фрэнсіс Кэгні малодшы** (; 17 ліпеня 1899, Нью-Ёрк, ЗША — 30 сакавіка 1986, Нью-Ёрк, ЗША) — адзін з найбольш запатрабаваных актораў клясычнага Галівуду, узнагароджаны ў 1942 годзе «Оскарам» за найлепшую мужчынскую ролю. Паводле вынікаў XX стагодзьдзя Амэрыканскі інстытут кінамастацтва ўключыў Кэгні ў дзясятку найвялікшых актораў у галівудзкай гісторыі. Гэта ўстанова ў 1974 годзе прысудзіла прэмію за ўнёсак у разьвіцьцё кінамастацтва.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Джэйн Фонда

**Джэйн Сэймур Фонда** (;  21 сьнежня 1937 году, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканская акторка, мадэль, пісьменьніца, прадусар, грамадзкая актывістка й філянтроп, дачка актора Гэнры Фонды.

## Фільмаграфія

## Узнагароды

### Оскар
* Оскар-1987 (намінацыя) найлепшая жаночая роля («На наступную раніцу»)
* Оскар-1982 (намінацыя) найлепшая жаночая роля другога пляну («На залатой сажалцы»)
* Оскар-1980 (намінацыя) найлепшая жаночая роля («Кітайскі сындром»)
* Оскар-1979 найлепшая жаночая роля («Вяртаньне дадому»)
* Оскар-1978 (намінацыя) найлепшая жаночая роля («Джулія»)
* Оскар-1972 найлепшая жаночая роля («Клют»)
* Оскар-1970 (намінацыя) найлепшая жаночая роля («Загнаных коней прыстрэльваюць, ці не так?»)

### Залаты глёбус
* Залаты глёбус-1985 (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў тэлефільме («Лялечны майстар»)
* Залаты глёбус-1982 (намінацыя) найлепшая жаночая роля другога пляну («На залатой сажалцы»)
* Залаты глёбус-1980 сусьветная кіназорка, (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў драме («Кітайскі сындром»)
* Залаты глёбус-1979 найлепшая жаночая роля ў драме («Вяртаньне дадому»), сусьветная кіназорка
* Залаты глёбус-1978 найлепшая жаночая роля ў драме («Джулія»)
* Залаты глёбус-1973 сусьветная кіназорка
* Залаты глёбус-1972 найлепшая жаночая роля ў драме («Клют»)
* Залаты глёбус-1970 (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў драме («Загнаных коней прыстрэльваюць, ці не так?»)
* Залаты глёбус-1967 (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў камэдыі або мюзікле («Кожную сераду»)
* Залаты глёбус-1966 (намінацыя) найлепшая жаночая роля ў камэдыі або мюзікле («Кэт Бэл»)
* Залаты глёбус-1962 шматспадзеўны пачатковец (з Крыстынай Каўфман і Эн-Маргрэтэ)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Антываенныя актывісты
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Прадусары ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Джэрэмі Айранз

**Джэ́рэмі Джон А́йранз** (; нарадзіўся 19 верасьня 1948 году, Коўз, востраў Ўайт, Вялікабрытанія) — ангельскі актор, ляўрэат прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю (1991) і шэрагу іншых прэстыжных узнагарод.

## Біяграфія
Джэрэмі Айранз нарадзіўся 19 верасьня 1948 году ў горадзе Коўзе, на востраве Ўайце, што месьціцца ў праліве Ля-Маншы. Пачаў працаваць асыстэнтам у тэатры пасьля таго, як праваліўся на ўступных экзаменах у вэтэрынарную школу. Два гады вучыўся на акторскіх курсах тэатру «Олд Вік» у Брысталі ().

У 1971 годзе пераехаў у Лёндан. Працаваў у трупе Тэатру Ўэст-Энду й на тэлебачаньні. Крытыкі адзначылі ягоную ролю ў тэлесэрыяле «Вяртаньне ў Брайдсгэд» (1981). У 1981 годзе зьняўся з Мэрыл Стрып у фільме «Жанчына францускага лейтэнанта».

У 1984 годзе згуляў галоўнага героя ў «Каханьні Свана» (экранізацыя другой часткі раману «У кірунку да Свана» Марсэля Пруста), дзе ролю Одэты выканала Арнэльля Муці. Стаў чальцом трупы Каралеўскага шэксьпіраўскага тэатру.

Айранз двойчы здымаўся ў рэжысэра Дэйвіда Кронэнбэрга: у фільме «Намёртва зьвязаныя» (1988) і ў драме «М. Батэрфляй» (1993).

У 1990 годзе атрымаў «Оскар» за ролю ў трылеры «Выварат лёсу». У 1994 годзе агучыў Шнара ў мультфільме «Кароль Леў». Таксама згуляў ролю тэрарыста Саймана Грубэра ў «Дужым арэшку 3». У 1997 годзе згуляў Гумбэрта ў кінастужцы «Лаліта» паводле раману Уладзімера Набокава.

Джэрэмі Айранз таксама вядомы дзякуючы такім працам, як «А зараз, дамы й спадары», дзе яго партнэркай была вядомая француская сьпявачка Патрысія Каас, а таксама дзякуючы кінастужцы «Калас назаўжды» з Фані Ардан. Абедзьве карціны выйшлі ў 2002 годзе. У 2006 годзе выканаў ролю Брома ў фільме «Эрагон». У 2011 годзе Джэрэмі Айранз зьняўся ў ролі Радрыга Борджыя, то бок папы Аляксандра VI, у тэлесэрыяле «Борджыя».

## Узнагароды
* 1991 — прэмія «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю.

## Вонкавыя спасылкі
* www.jeremy-irons.com
* 

Катэгорыя:Ангельскія акторы
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Сэзар»
Джаан Кроўфард

**Джаан Кроўфард** (; 23 сакавіка 1904, Сан-Антоніё, ЗША — 10 траўня 1977, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканская акторка нямога й гукавога кіно, у 1930-я гады паводле папулярнасьці супернічала з Марлен Дытрых і Грэтай Гарба. Яна зрэдку зьяўлялася ў фільмах высокіх мастацкіх вартасьцяў і ейныя акторскія працы нельга назваць выбітнымі, аднак мала хто з акторак можа параўнацца зь ёй у пасьпяховасьці й працягласьці кар’еры ў Галівудзе. У 1945 годзе Кроўфард ганаравалася прэміяй «Оскар» за найлепшую жаночую ролю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Нэкралёг у «New York Times» (11 траўня 1977)
* Сайт, прысьвечаны Джаан Кроўфард

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сан-Антоніё
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Акторы вэстэрнаў
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Джон Войт

**Джон Войт** (; нарадзіўся 29 сьнежня 1938 году, Ёнкерс, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканскі актор, бацька Анджэліны Джалі. Ляўрэат прэміяў «Оскар» (1978), «Залаты Глёбус» (1969, 1978, 1985), BAFTA (1969).

Найбольш вядомыя фільмы зь яго ўдзелам — «Паўночны каўбой» (1969), «Місія невыканальная» (1996), «Вораг дзяржавы» (1998), «Пэрл Гарбар» (2001), «Лара Крофт: Раскрадальніца магільняў» (2001), «Трансформэры» (2007), а таксама «Скарб нацыі» (2004) і «Скарб нацыі: Кніга таямніц» (2007).

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Джудзі Дэнч

Дама **Джудыт Алівія «Джудзі» Дэнч** (; нарадзілася 9 сьнежня 1934 году, Ёрк, Вялікабрытанія) — брытанская тэатральная й кінаакторка, уладальніца ўзнагароды Амэрыканскай акадэміі кінамастацтва. Ляўрэатка прэміі BAFTA. Кавалер ордэна кавалераў гонару (2005), афіцэр (1970) і Дама-Камандор (1988) ордэна Брытанскай імпэрыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Брытанскія акторкі
Катэгорыя:Дамы-Камандоры ордэна Брытанскай імпэрыі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога пляну
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Джудзі Гарлэнд

**Джудзі Гарлэнд** (, пры нараджэньні: **Франсэс Этэль Гам** (), 10 чэрвеня 1922, Гранд-Рэпідс, Мінэсота, ЗША — 22 чэрвеня 1969, Лёндан, Вялікабрытанія) — амэрыканская акторка і сьпявачка, ляўрэат прэмій «Залаты Глёбус», «Грэмі», «Тоні» і Моладзевай узнагароды кінаакадэміі, а таксама двойчы намінантка на прэмію «Оскар». Маці акторак Лайзы Мінэлі і Лорны Лафт. У 1999 годзе Джудзі Гарлэнд была ўключана Амэрыканскім інстытутам кінамастацтва ў сьпіс найвялікшых амэрыканскіх кіназорак.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гранд-Рэпідс (Мінэсота)
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты моладзевай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Джулі Эндрус

**Джулі Элізабэт Эндрус** (; нарадзілася 1 кастрычніка 1935 году, Ўолтан, графства Сурэй, Ангельшчына) — ангельская акторка, сьпявачка й пісьменьніца. Уладальніца прэміяў «Эмі», «Грэмі», «Залаты Глёбус» і «Оскар».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Ангельскія акторы і акторкі
Катэгорыя:Брытанскія акторкі
Катэгорыя:Ангельскія сьпявачкі
Катэгорыя:Брытанскія сьпявачкі
Катэгорыя:Ангельскія пісьменьнікі
Катэгорыя:Ангельскія літаратары
Катэгорыя:Дамы-Камандоры ордэна Брытанскай імпэрыі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Драма Дэск»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Кэтрын Гэпбэрн

**Кэтрын Гэпбэрн** (; 12 траўня 1907, Гартфард, Канэктыкут, ЗША — 29 чэрвеня 2003, Олд-Сэйбрук, Канэктыкут, ЗША) — амэрыканская акторка, вылучалася на прэмію «Оскар» дванаццаць разоў і ганараваная гэтай прэміяй чатыры разы — больш, чым іншы актор або акторка ў гісторыі. Нароўні з Бэт Дэвіс была прызнана Амэрыканскім інстытутам кіно найвялікшай акторкай у гісторыі Галівуду.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Ліліян Гіш

**Ліліян Даяна Гіш** (, 14 кастрычніка 1893, Спрынгфілд, Агаё, ЗША — 27 лютага 1993, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканская акторка з 75-гадовай кінакар’ерай, найбольш вядомая дзякуючы ролям у нямых фільмах Дэйвіда Ўорка Грыфіта. Сястра акторкі Дораці Гіш.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Дзеці-акторкі ЗША
Катэгорыя:Кінаакторкі ЗША
Катэгорыя:Радыёакторкі ЗША
Катэгорыя:Тэлевядоўцы ЗША
Катэгорыя:Аўтабіёграфы ЗША
Катэгорыя:Літаратаркі ЗША
Катэгорыя:Акторкі нямога кіно ЗША
Катэгорыя:Тэатральныя акторкі ЗША
Катэгорыя:Тэлеакторкі ЗША
Катэгорыя:Рэжысэры нямога кіно ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Амэрыканскага кінаінстытуту за жыцьцёвыя дасягненьні
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Цэнтру Кенэдзі
Катэгорыя:Памерлі ад застойнай сэрцавай няздатнасьці
Катэгорыя:Піянэркі кінэматографу
Келоўна

**Келоўна** () — ангельскамоўны горад у Канадзе, у правінцыі Брытанская Калумбія.

## Вонкавыя спасылкі
* Population and dwelling counts, for Canada and census subdivisions (municipalities), 2011 and 2006 censuses

Катэгорыя:Гарады Канады
Катэгорыя:Гарады Брытанскай Калюмбіі
Долы Яр

**До́лы Яр** ці **Рывэндэл** (), эльфійская назва **Імладрыс** — згодна зь легендарыюмам Толкіна, схаваны прытулак Эльранда, створаны ім у Эрыядоры ў 1697 годзе Другой эпохі дзеля абароны ад Саўрона. Гэтае месца знаходзілася ў глыбокай даліне ля заходняга падножжа Туманных гор і заставалася схаваным дзякуючы пярсьцёнку Эльранда да заканчэньня вайны Пярсьцёнка. Пасьля зьнішчэньня пярсьцёнка ўсеўладзьдзя сіла Эльрандавага пярсьцёнка вычарпалася, і ён сплыў за Мора, аднак Долы Яр нейкі час заставаўся пад уладай ягоных сыноў Эладана й Эльрохіра. Згодна з «Уладаром Пярсьцёнкаў» менавіта ў Долым Яры быў сфармаваны Зьвяз Пярсьцёнка. Назва *Імладрыс* зьяўляецца найменьнем месца на эльфійскай мове сындарын.

## Вонкавыя спасылкі
* Долы Яр у энцыкляпэдыі Арды 

Катэгорыя:Мясьціны Міжзем’я
Катэгорыя:Каралеўствы Міжзем’я
Кайса Мякярайнэн

**Ка́йса Ле́эна Мя́кярайнэн** (; 11 студзеня 1983, Рыстыярві, Кайнуў, Фінляндыя) — былая фінская біятляністка, таксама прымала ўдзел у лыжных стартах. Чэмпіёнка, віцэ-чэмпіёнка й бронзавы прызэр чэмпіянатаў сьвету па біятлёне, двухразовая ўладальніца Кубка сьвету (сэзон 2010/11, 2013/14), двухразовая ўладальніца малога Кубка сьвету ў праграме гонак перасьледу, уладальніца малога Кубка сьвету ў спрынце. Двухразовая чэмпіёнка сьвету па летнім біятлёне.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Кайсы Мякярайнэн  
* Профіль на афіцыйным сайце Міжнароднага зьвязу біятляністаў ,

Катэгорыя:Фінскія біятляністкі
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Лайза Мінэльлі

**Лайза Мінэльлі** (; нарадзілася 12 сакавіка 1946 году, Лос-Анджэлес, ЗША) — амэрыканская акторка й сьпявачка, уладальніца прэміі «Оскар». Дачка акторкі Джудзі Гарлэнд і ейнага другога мужа, рэжысэра Вінцэнта Мінэльлі.

## Кар’ера ў кіно
Першай значнай роляй у кіно стала ейная Эліза ў фільме «Чарлі Баблз» з Альбэртам Фіні. Праз два гады у фільме Элана Дж. Пакулы «Бясплодная зязюля» яна згуляла эксцэнтрычную дзяўчыну-падлетка, за ролю якой яна была вылучана на «Оскар».

У 1972 годзе Мінэльлі згуляла сваю самую знакамітую ролю — сьпявачкі Салі Боўлз у кінавэрсіі м’юзыклю «Кабарэ» (у зорным партнэрстве з Майклам Ёркам, Джоэлам Грэем і Морысам Бэрэнсонам). Гэты фільм прынёс Лайзе статуэтку «Оскара» ў намінацыі «Найлепшая акторка» і «Залаты Глёбус». Але ўсё ж пасьля такога трыюмфу рушыла ўсьлед некалькі малапасьпяховых фільмаў і тэлевізійных шоў. У 1976 годзе Лайза зьнялася ў карціне свайго бацькі, Вінцэнта Мінэльлі, «Справа часу», дзе ейнай калегай стала Інгрыд Бэргман. Пасьля таго, як фільм адздымалі, ён быў значна адрэдагаваны й зрэзаны, у сувязі з чым ён ня меў камэрцыйнага посьпеху й ня быў па вартасьці ацэнены крытыкамі. Праз год выйшаў яшчэ адзін фільм з удзелам Лайзы, «Нью-Ёрк, Нью-Ёрк», дзякуючы якому ейны музычны рэпэртуар папоўніўся новымі песьнямі, уключаючы «New York, New York», якая стала адной з найбольш вядомых ейных кампазыцыяў.

У 1980-я гады Мінэльлі пачала радзей зьяўляцца ў кіно. Найбольш запамінальнай у той час стала ейная роля Лінды Маролы ў фільмах «Артур» (1981) і «Артур 2: На мялізьне» (1988). У 1997 годзе Лайза вярнулася на Брадўэй у галоўнай ролі ў м’юзыклі «Віктар/Вікторыя». У 2010 годзе акторка згуляла саму сябе ў фільме «Сэкс у вялікім горадзе 2», за што ў выніку атрымала намінацыю на «Залатую маліну», як найгоршая акторка другога пляну.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 
* Мапэт шоў — Эпізод Лайза Мінэльлі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лос-Анджэлесе
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Афіцэры ордэна Ганаровага легіёну
Катэгорыя:Галівудзкая алея славы
Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Мэй Ўэст

**Мэй Ўэст** (, 17 жніўня 1893 — 22 лістапада 1980) — амэрыканская акторка, драматург, сцэнарыст і сэкс-сымбаль, адна з самых скандальных зорак свайго часу.

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1893 годзе
Катэгорыя:Памерлі 22 лістапада
Катэгорыя:Памерлі ў 1980 годзе
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Драматургі ЗША
Катэгорыя:Сцэнарысты ЗША
Мэры Пікфард

**Мэры Пікфард** (; 8 красавіка 1892, Таронта, Канада — 29 траўня 1979, Санта-Моніка, ЗША), народжаная **Глэдыс Луіза Сьміт** — кіна- і тэатральная акторка канадзкага паходжаньня, сузаснавальніца кінакампаніі United Artists. Легенда нямога кіно. Уладальніца прэміі «Оскар» (1930). Праславілася ў амплюа дзяўчынак-падшыванак і бедных сіротак і толькі ў апошнія некалькі гадоў кар’еры перайшла на «дарослыя» ролі. Зьнялася прыкладна ў 250 фільмах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Marypickford.com
* Жыцьцё акторкі ў датах
* When Mary Pickford Came to Me Дэйвід Бэласка пра Мэры Пікфард. Артыкул з часопіса *[[Photoplay]]* (1915)
* Біяграфія акторкі на TCMDB.com
* Фатаздымкі акторкі на Silentladies.com

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Таронта
Катэгорыя:Канадзкія акторкі
Катэгорыя:Ляўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Заснавальнікі Амэрыканскай Акадэміі кінэматаграфічных мастацтваў і навук
Пол Ньюман

**Пол Леанард Ньюман** (; 26 студзеня 1925, Кліўлэнд, Агаё, ЗША — 26 верасьня 2008, Ўэстпарт, Канэктыкут, ЗША) — амэрыканскі актор, рэжысэр, прадусар, якога называюць адным з апірышчаў Галівуду й уладальнікам самых знакамітых блакітных вачэй у гісторыі кіно. Дзесяць разоў вылучаўся на прэмію «Оскар», зь іх восем — у намінацыі за найлепшую мужчынскую ролю. Бізнэсовец і грамадзкі дзяяч, ён зьбіраў і ахвяраваў больш за 250 мільёнаў даляраў на адукацыю й дабрачыннасьць як уладальнік-заснавальнік буйной харчовай фірмы «Newman's Own». Вядомы таксама як спартовец-аўтагоншчык, атрымаў перамогі ў некалькіх нацыянальных чэмпіянатах ЗША па аўтагонках як кіроўца, а таксама як кіраўнік і ўладальнік найлепшай каманды ў чэмпіянатах Champ Car.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Лінія прадуктаў Полу Ньюмана
* Біяграфія на All Movie Guide

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кліўлэндзе
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Рэжысэры ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Ельскай школы драмы
Катэгорыя:Акторы вэстэрнаў
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Галівудзкая алея славы
Катэгорыя:Ляўрэаты ганаровай прэміі «Оскар»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Срэбраны мядзьведзь»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Робэрт Д’ювал

**Робэрт Сэлдэн Д’ювал** (; нарадзіўся 5 студзеня 1931 году, Сан-Дыега, ЗША) — амэрыканскі актор і рэжысэр, які зьняўся ў такіх значных карцінах, як «Ваенна-палявы шпіталь», «Хросны бацька» і «Апакаліпсіс сёньня», уладальнік «Оскару» за найлепшую мужчынскую ролю ў фільме 1983 году «Далікатная міласэрнасьць», уладальнік прэміяў «BAFTA», «Эмі», чатырохразовы ўладальнік прэміі «Залаты Глёбус».

Робэрт Д’ювал, вэтэран амэрыканскага кінэматографу, стварыў шэраг запамінальных драматычных вобразаў, сярод якіх былі як сярэднестатыстычныя амэрыканцы, паліцыянты й рэйнджары, гэтак і палітычныя дзеячы генэрал Робэрт Лі, Ёсіф Сталін. У 1970-х і 1980-х гадох многія фільмы зь ягоным удзелам атрымлівалі міжнародныя ўзнагароды й прэміі ў галіне кінэматаграфіі, а сярод калегаў па акторскім рамястве ён зьяўляецца лідэрам па колькасьці фільмаў зь ягоным ўдзелам, уключаных у 100 найлепшых фільмаў паводле вэрсіі Амэрыканскага інстытуту кінамастацтва.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сан-Дыега
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Спадарожнік»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША
Сыдні Пуат’е

Сэр **Сыдні Пуат’е** (; нарадзіўся 20 лютага 1927 году, Маямі, ЗША) — першы амэрыканскі цёмнаскуры актор, які атрымаў «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю (1963).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Маямі ў сям’і багамскіх эмігрантаў, дзяцінства правёў на востраве Кэт і ў Насаў, у ЗША зноў трапіў ў 15-гадовым узросьце. Нягледзячы на ​​моцны багамскі арбітальны акцэнт, Пуат’е здабыў славу найлепшага чарнаскурага актора Амэрыкі, граючы ў такіх пастаноўках, як «Поргі й Бэс». За гэтым рушылі ўсьлед фільмы, у якіх ён граў нароўні зь белымі акторамі (напрыклад, «Скаваныя адным ланцугом» з Тоні Кэртысам, 1959).

Падчас барацьбы нэграў за свае правы Пуат’е стаў першым чарнаскурым акторам, ганарары якога не саступалі заробкам белых («Настаўніку зь любоўю», 1967). У канцы 1960-х гадоў Пуат’е браў удзел у некалькіх фільмах на тэмы расавай нянавісьці й забабонаў («Адгадай, хто прыйдзе да абеду?», «Душнай паўднёвай ноччу»). У 1970-я гады пераважна займаўся рэжысурай. У 1973 годзе ў яго нарадзілася дачка Сыдні Тамія Пуат’е, вядомая дзякуючы ролі ў фільме Тарантына «Доказ сьмерці».

У 1976 годзе ажаніўся з канадзкай акторкай зь летувіска-габрэйскімі каранямі Джаане Шымкус, вядомай дзякуючы ролі Летыцыі Вайс у фільме «Шукальнікі прыгод» Рабэра Энрыка. Пасьля абраньня шлюбам акторка пакінула кінэматограф.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маямі
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Рэжысэры ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Срэбраны мядзьведзь»
Катэгорыя:Рыцары-Камандоры ордэна Брытанскай імпэрыі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Сэсіля Б. Дэ Міля
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Спэнсэр Трэйсі

**Спэнсэр Трэйсі** (; 5 красавіка 1900, Мілўокі, ЗША — 10 чэрвеня 1967, Лос-Анджэлес, ЗША) — амэрыканскі актор, двухразовы ляўрэат прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю — зьяўляецца адным з двух актораў у гісторыі сусьветнага кінэматографу, якія атрымалі гэту ўзнагароду два гады запар.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Спэнсэр Трэйсі й Кэтрын Гэпбэрн

Катэгорыя:Выпускнікі Амэрыканскай акадэміі драматычных мастацтваў
Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Галівудзкая алея славы
Катэгорыя:Памерлі ў Лос-Анджэлесе
Тамэка Тарту

«**Тамэка**» () — эстонскі футбольны клюб з гораду Тарту. Заснаваны ў 1989 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тарту
Вівіен Лі

**Вівіен Лі** (; сапр. **Вівіян Мэры Гартлі**, ; 5 лістапада 1913, Дарджылінг, Індыя — 8 ліпеня 1967, Лёндан, Вялікабрытанія) — ангельская акторка тэатру й кіно. Ляўрэатка прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю (1939, 1951).

## Біяграфія
Навучалася ў Парыжы й Каралеўскай акадэміі драматычнага мастацтва ў Лёндане. У 1935 годзе дэбютавала ў лёнданскім тэатры «К’ю». Выступала ў «Олд Вік» і іншых тэатрах Лёндана. Сярод роляў: Тытанія, Віёла, лэдзі Макбэт, Лавінія («Сон у летнюю ноч», «Дванаццатая ноч», «Макбэт», «Тытус Андронік» Ўільяма Шэксьпіра), Джэніфэр Д’юбэда («Дылема доктара» Бэрнарда Шоў), Сабіна («На валаску ад гібелі» Т. Ўайлдэра), Антыгона («Антыгона» Ж. Ануя) і іншыя. З 1934 году здымалася ў кіно. Найлепшыя ролі: Скарлет О’Гара («Зьнесеныя ветрам», 1939, прэмія «Оскар»), Майра («Мост Ватэрлёо», 1940), лэдзі Гамільтан ("Лэдзі Гамільтан, 1941), Ганна («Ганна Карэніна», 1948), Бланш Дзюбуа ("Трамвай «Жаданьне», 1951, прэмія «Оскар»), Мэры Трэдўэл («Карабель дурняў», 1964). Стварала складаныя, супярэчлівыя характары, якія раскрываліся ў драматычных сутыкненьнях з жорсткай рэчаіснасьцю.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Брытанскія акторкі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Кубак Вальпі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Ізэнградак

**Айзэнґард** () — паводле легедарыюму Толкіна вежа з замкам, збудаваная Гондарам калісьці да Трэцяй Эпохі ў цэнтры Міжзем’я на паўнёвым ускрайку Туманных гор.

У часы Трэцяй Эпохі — горад, які мог стаць сталіцай новай дзяржавы, створанай Саруманам Белым, але з-за правалу ў бітве за Хельмаў Яр і нападзеньня Энтаў, застаўся звычайным горадам. Там зьбіраліся дзесяцітысячныя войскі, якія атакавалі Хельмаў Яр.

Сам Айзэнґард уяўляе сабой вежу (Ортанк) і замак (акружныя сьцены). Да здрадніцтва Сарумана ў сярэдзіне кола быў вялікі парк, які потым быў вырублены паводле загаду чараўніка.

У 2759 годзе Трэцяй эпохі Саруман заняў вежу, якую выбіў у дунладанцаў, якія там жылі з 2710 году. Пасьля ў 3019 годзе, калі адбываліся асноўныя падзеі вядомай кнігі Дж. Р. Р. Толкіна «Уладар Пярсьцёнкаў», Айзэнґард быў затоплены вадой зь Айзэну, дзякуючы намаганьням Энтам, якія прыйшлі зь лесу Фангарн. Пасьля гэтага Саруман стаў вязьнем Ортанку пад аховай Дрэвабарода й быў адпушчаны пасьля завяршэньня вайны пярсьцёнка.

## Вонкавыя спасылкі
* Айзэнґард ў энцыкляпэдыі Арды 

*
Катэгорыя:Каралеўствы Міжзем’я
Мары Дрэсьлер

**Мары Дрэсьлер** (; 9 лістапада 1868, Кобарг, Антарыё, Канада — 28 ліпеня 1934, Санта-Барбара, Каліфорнія, ЗША) — канадзка-амэрыканская акторка, уладальніца прэміі «Оскар».

## Біяграфія
Дрэсьлер, народжаная Лэйла Мары Корбэр, нарадзілася ў канадзкім горадзе Кобаргу 9 лістапада 1868 году ў сям’і аўстрыйца Аляксандра Рудольфа Корбэра й ягонай жонкі Ганны Гэндэрсан. Ейны акторскі талент выявіўся яшчэ ў дзіцячым узросьце, а ейная кар’ера на сцэне пачалася ў 14 гадоў. У 1892 годзе яна дэбютавала на Брадўэі. Мары першапачаткова хацела стаць опэрнай сьпявачкай, але ўсё ж схілілася да вадэвілю. У пачатку 1900-х гадоў яна была ўжо адной з самых яскравых зорак вадэвілю. У 1909 і 1910 гадох запісала 2 пластыінкі на «Edison Records».

У 1902 годзе Мары пазнаёмілася з маладым канадзкім акторам Макам Санэтам і дапамагла яму атрымаць працу ў тэатры. Пасьля таго як Санэт стаў уладальнікам уласнай кінастудыі ён запрасіў Мары на ролю Тылі Бэнкс у свой фільм «Перапынены раман Тылі» (1914). У наступныя чатыры гады яна зьявілася яшчэ ў некалькіх фільмах, перш чым зноўку не вярнулася ў вадэвілі.

У 1919 годзе пасьля страйку актораў у Нью-Ёрку Акторская асацыяцыя прызначыла Дрэсьлер сваім першым прэзыдэнтам. У 1927 годзе Мары трапіла ў чорны сьпіс тэатральных прадусараў з-за таго, што прытрымлівалася жорсткай пазыцыі ў многіх акторскіх выступах. Але ў Мары заставалася шмат прыхільнікаў і сярод іх быў уладальнік MGM канадзец Луіс Б. Маер. Менавіта ён дапамог Дрэсьлер у 1927 годзе аднавіць ейную кар’еру ў кіно. Мары хутка дасягнула посьпеху як кінаакторка ў камэдыях, нягледзячы на тое, што ўжо ёй ужо было 60 гадоў.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт прысьвечаны Мары Дрэсьлер
* Сайт Мары Дрэсьлер
* 

Катэгорыя:Канадзкія акторкі
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Галівудзкая алея славы
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Форэст-Лаўн
Джаан Ўудўард

**Джаан Ўудўард** (; нарадзілася 27 лютага 1930 году, Томасьвіл, Джорджыя, ЗША) — амэрыканская акторка, у актыве якой маюцца прэміі «Оскар» (1957) і «Эмі» (1978, 1985), а таксама ўзнагарода Канскага кінафэстывалю за найлепшую жаночую ролю (1972).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Джаан Ўудўард на Allmovie

Катэгорыя:Нарадзіліся ў ЗША
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Гільдыі кінаактораў ЗША за ўнёсак у кінэматограф
Гэлен Гэйс

**Гэлен Гэйс** (; 10 кастрычніка 1900, Вашынгтон, ЗША — 17 сакавіка 1993, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканская акторка, якая разьдзяляла разам са сваёй сяброўкай, акторкай Кэтрын Корнэл, званьне «Першая лэдзі амэрыканскага тэатру». Зьяўляецца рэкардсмэнкай паводле тэрміну, які прайшоў паміж перамогамі «Оскару» — 39 гадоў.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вашынгтоне
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Катэгорыя:Узнагароджаныя Прэзыдэнцкім мэдалём Свабоды
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Андрэа Мантэньня

**Андрэа Мантэньня** (; каля 1431, Ізола-ды-Картура, Вэнэта — 13 верасьня 1506, Мантуя) — італьянскі мастак, прадстаўнік Падуанскі школы жывапісу. У адрозьненьне ад большасьці іншых клясыкаў італьянскага Рэнэсансу, пісаў у жорсткай і рэзкай манеры.

## Біяграфія
[міні|200пкс|зьлева|[Фрэска ў Камэрэ-дэльлі-Спозі. 1474 год. Мантуя]]
Мантэньня нарадзіўся каля 1431 году ў італьянскім мястэчку Ізола-ды-Картура блізу Вэнэцыі, у сям’і дрывасека. У 1441 годзе быў усыноўлены мастаком Франчэска Скварчонэ. Навучаўся выяўленчаму мастацтву, а таксама латыні ў Скварчонэ, у 1445 годзе быў залічаны ў цэх жывапісцаў Падуі.

Ва ўзросьце 17 гадоў Мантэньня ў судзе дамогся незалежнасьці ад Скварчонэ й з тых часоў працаваў як самастойны мастак. У маладосьці выпрабаваў уплыў флярэнтыйскай школы, у прыватнасьці Данатэльлё. У 1453 годзе Мантэньня ажаніўся з дачкой Джакапа Бэліні Нікалёзіяй. У 1460 годзе ён стаў мастаком пры двары герцагаў Ганзага. Памёр 13 верасьня 1506 году ў Мантуі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Kristeller P., A. Mantegna, B. — Lpz., 1902;
* Fiocco G., Mantegna, Mil., 1937;
* Tietze-Conrat E., Mantegna, L., 1955;
* Paccagnini G., Andrea Mantegna, Mil., 1961.
* Janson, H.W., Janson, Anthony F.*History of Art*. Harry N. Abrams, Inc., Publishers. 6 edition. January 1, 2005. 
* *Знамеровская Т. П.* Андреа Мантенья — Л., 1961. 
* *Лазарев В. Н.* Старые итальянские мастера — М., 1972. 

## Вонкавыя спасылкі
* Мантэньня Андрэа. Карціны
* Біяграфія мастака

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1431 годзе
Катэгорыя:Італьянскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Мастакі Адраджэньня