Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт

**Белару́скі дзяржа́ўны ўнівэрсытэ́т** (**БДУ**) — вядучая вышэйшая навучальная ўстанова Беларусі. Знаходзіцца ў Менску.

## Гісторыя
Заснаваны пастанаўленьнем Прэзыдыюму ЦВК БССР 18 красавіка 1921 году. Пачаў працаваць 30 кастрычніка. Першы рэктар — Уладзімер Пічэта. Арганізацыяй унівэрсытэту займалася камісія па стварэньні БДУ, у склад якой, сярод іншых, увайшоў нарком аховы здароўя БССР Сямён Камінскі. Першапачаткова ў склад унівэрсытэту ўваходзіла тры факультэты — рабочы, мэдычны ды факультэт грамадзкіх навук. У склад прафэсуры ўвайшлі Якуб Колас, Яўхім Карскі. Першы набор студэнтаў склаў 1390 чалавек. У 1922 годзе пачаў працаваць пэдагагічны факультэт. Выкладаць на ім пачалі супрацоўнікі факультэту грамадзкіх навук.

У 1930 годзе на базе мэдычнага факультэта арганізаваны Беларускі мэдычны ўнівэрсытэт.

28 жніўня 1931 году пэдагагічны факультэт БДУ рэарганізаваны ў Беларускі дзяржаўны вышэйшы пэдагагічны інстытут. Яму быў перададзены галоўны корпус БДУ. У 1930-я гады заснаваныя біялягічны, хімічны, фізыка-матэматычны, гістарычны, геаграфічны ды філялягічны факультэты. У гэты ж час навуковая праца значна прыгнечаная сталінскімі рэпрэсіямі. Арыштаваны першы і шэраг наступных рэктараў унівэрсытэту.

У 1941 годзе з-за пачатку вайны заняткі ва ўнівэрсытэце спыніліся. Адноўленыя толькі ў кастрычніку 1943 году на станцыі Сходня пад Масквой. Бібліятэчны фонд пад час вайны амаль цалкам згублены. Вывезеная толькі дзясятая частка кніг. З вызваленьнем Менску праца ўнівэрсытэту адноўленая. Пачынаецца адбудова і аднаўленьне страчанай матэрыяльна-тэхнічнай базы, паступова набываецца абсталяваньне.

У студзені 1949 году ў гонар 30-годзьдзя абвяшчэньня БССР БДУ было прысвоена імя Ўладзімера Леніна.

У 1957 годзе рэктарам БДУ прызначаны Акадэмік АН БССР Антон Мікіфаравіч Сеўчанка. У 1958 годзе ён разьдзяліў фізыка-матэматычны факультэт на два: фізычны ды мэханіка-матэматычны. Пабудаваны новы галоўны корпус БДУ. У 1967 годзе БДУ ўзнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага знамені. У 1971 годзе заснаваны НДІ Прыкладных фізычных праблемаў пры БДУ. 1978 год: адчынены НДІ фізыка-хімічных праблемаў. 1986 год: адчынены навукова-дасьледчыцкі інстытут ядзерных праблемаў, дырэктарам якога стаў прафэсар Уладзімер Барышэўскі. 1 верасьня 1989 году быў адчынены філязофска-эканамічны факультэт. З 1996 па 2003 год рэктарам быў Аляксандар Казулін. Ад 21 кастрычніка 2008 году рэктарам унівэрсытэту зьяўляецца прафэсар Сяргей Уладзімеравіч Абламейка. 9 сакавіка 2015 г. гуманітарны факультэт быў перайменаваны ў факультэт сацыякультурных камунікацыяў.

24 чэрвеня 2025 году рэктар БДУ Андрэй Кароль паведаміў: «Ва ўнівэрсытэце навучаюцца каля 4 тыс. кітайскіх студэнтаў з 5,5 тыс. замежных студэнтаў (гэта больш за 75 %)».

## Склад

### Факультэты

* Біялягічны факультэт
* Геаграфічны факультэт
* Гістарычны факультэт
* Факультэт сацыякультурных камунікацыяў
* Мэханіка-матэматычны факультэт
* Факультэт дапасавальнай матэматыкі і інфарматыкі
* Факультэт міжнародных адносін
* Факультэт радыёфізыкі і кампутарных тэхналёгіяў
* Інстытут журналістыкі
* Факультэт філязофіі і сацыяльных навук
* Філялягічны факультэт
* Фізычны факультэт
* Хімічны факультэт
* Эканамічны факультэт
* Юрыдычны факультэт
* Факультэт даўнівэрсытэцкай адукацыі для беларускіх і замежных грамадзян
* Падрыхтоўчы факультэт па навучаньні замежных грамадзян
* Факультэт перападрыхтоўкі кадраў па мэнэджмэнце тэхналёгіяў
* Факультэт падвышэньня кваліфікацыі па дапасавальнай матэматыцы і ЭВМ
* Спэцфакультэт бізнэсу і інфармацыйных тэхналёгіяў
* Інстытут бізнэсу і мэнэджмэнту тэхналёгіяў БДУ
* Міжнародны дзяржаўны экалягічны інстытут імя А. Дз. Сахарава

### Упраўленьні
* Галоўнае ўпраўленьне вучэбнай і навукова-мэтадычнай працы
* Галоўнае ўпраўленьне навуковай працы

### Філіялы
* Ліцэй БДУ

### Працаўнікі
* Сьпіс рэктараў Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту

### Творчыя калектывы
* Тутэйшая Шляхта

## Выбітныя выпускнікі
* Алесь Адамовіч — беларускі пісьменьнік, крытык, літаратуразнавец, грамадзкі дзяяч.

* Сьвятлана Алексіевіч — расейскамоўная пісьменьніца Беларусі, ляўрэатка Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры (2015).
* Вадзім Болбас — літаратар, сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.
* Рыгор Булацкі — беларускі пэдагог, гісторык, журналіст. Доктар гістарычных навук (1971), прафэсар (1972). Першы дэкан факультэта журналістыкі (1967—1981).
* Міхась Гурын — выбітны беларускі гісторык і археоляг, доктар гістарычных навук, прафэсар.
* Уладзімер Лемяшонак — беларускі гісторык.
* Казімір Равяка — беларускі гісторык-антыказнаўца.
* Станіслаў Рудовіч — беларускі гісторык.
* Валянтына Чапко — выбітны беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, прафэсар.
* Мікалай Шумейка — вучоны ў галіне тэарэтычнай фізыкі, прафэсар,  доктар фізыка-матэматычных навук.
* Васіль Цімафеевіч Якавенка — беларускі пісьменьнік.

## Крытыка, абвінавачваньні ў палітычных рэпрэсіях
Кіраўніцтва БДУ абвінавачвалася ў выключэньні студэнтаў за ўдзел у не санкцыянаванай аўтарытарным рэжымам Лукашэнкі палітычную і грамадзкую актыўнасьць.

У 2009 годзе з БДУ была выключаная студэнтка Тацьцяна Шапуцька, удзельніца Маладога Фронту, пасьля ўдзелу ў форуме грамадзянскай супольнасьці краінаў Усходняга партнэрства ў Брусэлі

У рамках міжнародных санкцый супраць беларускіх уладаў пасьля хвалі рэпрэсій супраць апазыцыі ў сувязі з прэзыдэнцкімі выбарамі 2010 году тагачасны рэктар БДУ Сяргей Абламейка быў уключаны ў Чорны сьпіс ЭЗ і яму быў забаронены ўезд у краіны Эўрапейскага Зьвязу. У сваім рашэньні ЭЗ адзначыў, што Абламейка *"нясе адказнасьць за выключэньне некалькіх студэнтаў з Унівэрсытэту за тое, што яны ўдзельнічалі ў дэманстрацыях 19 сьнежня 2010 г. і ў іншых мірных дэманстрацыях у 2011 г."* 

Паводле праваабарончых арганізацыяў, палітычна-матываваныя выключэньні з БДУ працягнуліся і пасьля зьняцьця Эўрапейскім Зьвязам санкцый з уладаў Беларусі ў 2014 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура

* 

* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
** Кароткая гісторыя БДУ

Факультэты:
* Філялягічны
* Юрыдычны


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1921 годзе