Супрасьлеўскі кодэкс

**Су́прасьлеўскі ко́дэкс** (, ), **Супрасьлеўскі рукапіс**, ***Супрасьлеўскі зборнік***, ***Супрасьлеўская мінэя*** — помнік раньнеславянскай літаратуры XI стагодзьдзя, найвялікшы стараславянскі кананічны рукапіс, які захаваўся да нашых дзён. Мае памеры 33×25×5 см.

У 2007 року ЮНЭСКО ўключыла рукапіс у сьпіс «Памяць сьвету».

## Апісаньне
Кодэкс зьмяшчае мінэю на сакавік, якая перасякаецца з рухомым цыклем Пасхі. Таксама прыведзеныя 24 жыцьці сьвятых, 23 гаміліі і адна малітва, большасьць зь якіх напісаныя або прыпісваюцца Яну Залатавуснаму.

## Апублікаваньне
284-старонкавы (або 285) кодэкс быў знойдзены ў 1823 канонікам Міхалам Баброўскім ва ўніяцкім базылянскім манастыры ў Супрасьлі (адсюль і назва рукапісу).

Баброўскі ў 1838—1839 адаслаў рукапіс двума часткамі славенскаму філёлягу Ернэю Копітару, каб той апублікаваў яго. Першая частка (118 аркушаў) па Копітаравай сьмерці разам зь іншымі рукапісамі трапіла ў школьную бібліятэку і цяпер захоўваецца ў Нацыянальнай і ўнівэрсытэцкай бібліятэцы ў Любляне.

Другую частку (151 аркуш), якая была адасланая назад, найбольш імаверна набыў вядомы ліноўскі калекцыянэр Уладыслаў Трэмбіцкі. У 1869 року кнігазбор ад ягоных нашчадкаў выкупіў Канстантын Замойскі для сваёй прыватнай бібліятэкі ў Варшаве. У лістападзе 1939 нацысты вывезьлі рукапіс у Бэрлін, аднак дзякуючы намаганьням польскіх бібліятэкараў, а таксама нацысцкага губэрнатара Ганса Франка ў 1941 ён быў вернуты і захоўваўся ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве. Па здушэньні Варшаўскага паўстаньня рукапіс зьнік ізноў і лічыўся страчаным у пажары Блакітнага палацу Замойскіх. Але ў 1967 гэтая частка ўсплыла ў ЗША і ў 1968 была вернутая ў Польшчу, дзе дагэтуль захоўваецца ў Нацыянальнай бібліятэцы ў Варшаве.

Невядомыя акалічнасьці, у якіх 16 са 167 адасланых Баброўскаму аркушаў сталі ўласнасьцю памешчыка Стральбіцкага. У 1856 року гэтая частка выкупленая акадэмікам Афанасіем Бічковым для Публічнай бібліятэкі ў Санкт-Пецярбургу, дзе захоўваецца да цяперашняга часу.

Кодэкс публікаваўся Франам Міклашычам (Вена, 1851), Сяргеем Севяранавым (*Suprasalьskaja rukopisь*, Санкт-Пецярбург, 1904) і Ёрданам Заімавым з Марыё Капальдам (Сафія, 1982—1983).

## Вывучэньне
Супрасьлеўскі кодэкс — самая раньняя і найістотнейшая крыніца па дасьледаваньні славянскіх моваў і альфабэтаў.

260-ы аркуш рукапісу зьмяшчае нататку *г(оспадз)і памілуй рэтыка амінь*. Некаторыя экспэрты лічаць, што гэта імя перапісчыка, і што тэкст быў скапіяваны зь некалькіх крыніцаў. Дасьледаваньні паказваюць, што прынамсі адна з крыніцаў магла быць глаголічнай (для Епіфанавай «Гаміліі на пахаваньне»).

Вымаўленьне літары «ъ», рэдкія эпэнтэзы, замена *ъ* на *ь* перад цьвёрдымі *ч*, *ж*, *ш* і некаторыя іншыя лінгвістычныя прызнакі паказваюць на баўгарскае паходжаньне. Акрамя стараславянскага пачатковага спалучэньня **ра** (з **or*), у помніку прадстаўленае і спалучэньне **ро**, што, відавочна, паказвае на заходнеславянскую моўную асаблівасьць: **рабъ** і **робъ**, , **равьнъ** і **ровьнъ**.

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Супрасьлеўскі кодэкс, трансьлітараваны ў 7-бітны ASCII, у Corpus Cyrillo-Methodianum Helsingiense
* Супрасьлеўскі кодэкс на бачыне праекту TITUS
* Супрасьлеўскі кодэкс на dLib.si

Катэгорыя:Праваслаўе
Катэгорыя:Хрысьціянскія рукапісы
Катэгорыя:Сьпіс «Памяці сьвету»
Катэгорыя:Стараславянская мова
Кодэкс