Нафтан (завод)

**«Нафтан»** — найбуйнейшы нафтаперапрацоўчы завод Беларусі, пабудаваны ў 1963 годзе ў Наваполацку. 

Зьяўляецца найбуйнейшым падаткаплатнікам Віцебскай вобласьці. 

## Вытворчасьць
На 2020 год «Нафтан» валодаў некалькімі нафта- і палівасховішчамі ёмістасьцю 5, 10 і 20 тысячаў тонаў і ўлучаў устаноўкі:
* першаснай нафтаперапрацоўкі (5) — АВТ-1, АВТ-2, АВТ-6, АТ-3 і АТ-8;
* водаачысткі дызэльнага паліва і газы (4) — Л-24/6, Л-24/7, ЛЧ-24/7 і Л-24-9х2;
* каталітычнага рыформінгу (5) — Л-35-11/300, Л-35-11/600, Л-35/6, ЛЧ-35-11/600 і ЛГ-35-8/300Б;
* вытворчасьці параксілолу, этылбэнзолю, ортаксілолу і псэўдакумолу;
* выбарачнай ачысткі алівы (3) — А-37/1, А-37/3 і ВТ-1;
* дэпарафінізацыі алівы (2) — 39/7 і 39/7М;
* дэасфальтызаваньня гудрону — 36/4;
* бітуму (2) — 19/5 і 19/6;
* серчанай кісьлі;
* прысадак да змазачнай алівы (3) — алькіфэнольная, сукцынімідная і сульфанатная;
* газатурбіннай кагенэрацыі (КГТУ);
* расфасоўкі змазачнай алівы для аўтамабіляў;
* расфасоўкі побытавых рашчынаў.

## Вырабы
На 2020 год «Нафтан» выпускаў:
* паліва — бэнзін, дызэльнае паліва, карабельнае і пячное паліва, авіягазу і мазуту;
* араматычныя вуглевадароды — бэнзоль, талуол, ортаксілол і параксілол;
* змазачныя алівы — маторную, трансьмісійную, кампрэсарную, прамысловую і базавую;
* бітум — дарожны, будаўнічы і дахавы;
* нафтавыя рашчынальнік і гач, вакуўмны газойль і серчаную кісьлю;
* поліэтылен і акрылавае валакно на даччыным заводзе «Палімір» з бэнзіну шляхам піролізу.

## Мінуўшчына
6 жніўня 1958 году Савет міністраў СССР ухваліў Распараджэньне аб будаўніцтве ў Полацкім раёне Беларускай ССР нафтаперапрацоўчага завода гадавой магутнасьцю 6 млн нафты. 9 лютага 1963 году ў Наваполацку (Віцебская вобласьць) атрымалі першы беларускі бэнзін. Завод налічваў 3 устаноўкі: 1) першаснай нафтаперапрацоўкі магутнасьцю 2 млн тонаў за год (АВТ-1), 2) тэрмічнага крэкінгу мазуты, 3) вытворчасьці бітума. У 1964 годзе ўвялі ў дзеяньне ўстаноўку каталітычнага рэфармаваньня бэнзіну. У 1965-м запусьцілі вытворчасьць аліваў магутнасьцю 120 000 тонаў за год, 2-ю устаноўку першаснай нафтаперапрацоўкі АВТ-2, водаачыстку дызэльнага паліва, устаноўку серкаачысткі сухіх газаў і ўстаноўку вытворчасьці серчанай кісьлі і серавадароду. У 1980 годзе магутнасьць Полацкага нафтаперапрацоўчага завода нарасьцілі да 25 млн тонаў за год. 28 жніўня 2002 году Міністэрства эканомікі Рэспублікі Беларусь ухваліла Загад № 118 аб пераўтварэньні Наваполацкага вытворчага аб'яднаньня «Нафтан» у адкрытае акцыянэрнае таварыства. У 2003 годзе запусьцілі комплекс гідракрэкінга вакуўмнага газойля. У 2006 годзе «Нафтан» і расейскі «Лукойл» утварылі сумеснае прадпрыемства «ЛЛК-Нафтан» для вытворчасьці прысадак да аліваў. 1 сьнежня 2008 году да «Нафтана» далучылі ААТ «Палімір».

Аб’ём перапрацоўкі нафты ў 2008 годзе склаў 10,54 млн. тонаў, а каля 60% выручкі прыпадала на паступленьні ад экспарту. У 2012 годзе «Нафтан» стаўся 2-ім найбольш прыбытковым ААТ Беларусі. Абарачэньне прадпрыемства вырасла да 35,397 трлн рублёў (4,229 млрд $), апэрацыйны прыбытак — да 4,133 трлн рублёў (493,7 млн $), а чысты прыбытак — да 3,342 трлн рублёў (399,2 млн $). На прадпрыемстве налічвалася 12 419 супрацоўнікаў. Належыць да ліку паноўных прадпрыемстваў на таварным рынку краіны. У 2013 годзе «Нафтан» атрымаў найбольшую выручку сярод прадпрыемстваў Беларусі ў памеры 36,466 трлн рублёў (3,834 млрд $). На 2014 г. глыбіня перапрацоўкі на заводзе склала 75%.

26 студзеня 2020 году на «Нафтан» упершыню паступіла нафта з Нарвэгіі, якую здабылі ў Паўночным моры на нафтарадовішчы імя Юхана Свэрдрупа. Дастаўка 86 000 тонаў нафты суднам «Брэйвікен» у Клайпедзкі порт заняла 7 дзён. Адтуль першы цягнік з 59 цыстэрнамі аб'ёмам 3500 тонаў прыбыў на станцыю «Наваполацак» за дзень. 16 траўня 2020 году на завод «Нафтан» упершыню даставілі нафту з Саудаўскай Арабіі, якая паступіла праз Клайпедзкі порт у Летуве з наступнай дастаўкай чыгункай. 11 чэрвеня 2020 году на «Нафтан» упершыню паступіла нафта з ЗША гатунку Бакен. У сьнежні 2021 году «Нафтан» выйшаў на глыбіню перапрацоўкі нафты ў 90 % па выніках мадэрнізацыі коштам 1 млрд даляраў ЗША.

## Санкцыі
ААТ «Нафтан» знаходзіцца (з перапынкамі) ў сьпісе спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША з 2011 году. Апошняе ўключэньне было ў чэрвені 2021 году.

У 2022 годзе прадпрыемства было ўнесена ў санкцыйны сьпіс ЭЗ (Чорны сьпіс Эўразьвязу), Швайцарыі, Канады і Украіны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вытворчыя кампаніі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1963 годзе
Катэгорыя:Наваполацак
Катэгорыя:Белнафтахім
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў сьпісе СВГ
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ