Бельчыцкі манастыр

**Манастыр Сьвятых Барыса і Глеба** — помнік архітэктуры XII стагодзьдзя ў Полацку. Знаходзіўся на Задзьвіньні, у прадмесьці Бельчыцы, пры ўтоку ракі Бяльчанкі ў Дзьвіну. Твор Полацкай школы дойлідзтва. У 1920—1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі помнік (захаваліся падмуркі). Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс складаўся з цэркваў Сьвятых Барыса і Глеба, Сьвятой Параскевы Пятніцы і Вялікай саборнай, падмуркі якіх захаваліся да нашага часу. Апроч таго, згодна зь пісьмовымі крыніцамі, існавалі храм-трыконх, княскі палац і абарончыя муры зь вежамі вакол манастыра. Тэрыторыю манастыра ў наш час займаюць 1-павярховыя драўляныя хаты, а таксама 5-павярховы савецкі жылы дом і цагляны дарэвалюцыйны дом (1910 год). Тэрыторыю манастыра перасякае дарога, якая праходзіць празь месца, дзе разьмяшчаўся Вялікі сабор.

## Гісторыя
### Полацкае княства
Прадмесьце Бельчыца ўпершыню ўпамінаецца ў Іпацьеўскім летапісе пад 1159 годам у зьвязку з канфліктам паміж полацкімі мяшчанамі і князем Расьціславам Глебавічам. Калі ў Полацку ўзьнікла змова супраць князя і пачалося зьбіцьцё ягонай дружыны, Расьціслаў з часткай паплечнікаў некаторы час знаходзіўся ў Бельчыцы. Відаць, гэтая мясцовасьць была добра ўмацаванай, бо змоўнікі не ішлі туды, а хітрасьцю спрабавалі заманіць князя ў места.

Паводле больш позьніх летапісаў, за полацкім князем Барысам манастыр быў «упарадкаваным вежамі», а царква Барыса і Глеба мела «цудоўную мураваную сьцяну». У сваю чаргу, Мацей Стрыйкоўскі сьцьвярджаў, што Бельчыца ўмацоўвалася вежамі-байніцамі. 

### Вялікае Княства Літоўскае

За часамі Інфлянцкай вайны, па акупацыі Полаччыны ў лютым 1563 году ў манастыры спыняўся маскоўскі гаспадар Іван IV Тыран. Па Берасьцейскім саборы (1596 год) манастыр прыняў Унію.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі задзьвінская частка Полацку апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, манастыр працягваў дзеяць. Па гвалтоўнай ліквідацыі Берасьцейскай уніі расейскія ўлады адабралі манастырскія будынкі ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1878 годзе манастыр атрымаў статус жаночага і перайшоў у падпарадкаваньне Спаса-Эўфрасіньнеўскаму манастыра.

### Найноўшы час
Па Першай сусьветнай вайне на манастырскім двары разьмяшчаліся вайсковыя склады. У гэты час цэрквы Сьвятых Барыса і Глеба і Сьвятой Параскевы Пятніцы пачалі разьбіраць на цэглу. У 1911 годзе вывучэньне помніка праводзіў І. Далгоў. Мікола Шчакаціхін у 1925 годзе дасьледаваў адкрытыя насьценныя фрэскі ў Пятніцкай і Барысаглебскай цэрквах. Фрэскі раскрыліся з-за ападу тынку, сфатаграфаваны і зарысованы з натуры мастачкаю М. Лебедзеваю, чальцом-карэспандэнтам Інстытуту Беларускай Культуры зь Віцебску.
У 1928 годзе — Іван Хозераў замаляваў фрагмэнты фрэскавага росьпісу помнікаў.

У 1992 годзе ў памяць пра сьвятыню паставілі мэмарыяльны камень. У пачатку 2015 году пры пракладаньні газавода ў Юбілейным завулку пашкодзілі падмурак Вялікага сабора.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Połacak, Bielčyca, Piatnickaja. Полацак, Бельчыца, Пятніцкая (1866).jpg|1866 г.
Połacak, Bielčyca, Piatnickaja. Полацак, Бельчыца, Пятніцкая (1890).jpg|1890 г.
Połacak, Bielčyca. Полацак, Бельчыца (1890).jpg|1890 г.
Połacak, Bielčyca-Piatnickaja. Полацак, Бельчыца-Пятніцкая (1907).jpg|1907 г.


### Гістарычныя здымкі

Połacak, Bielčyca-Piatnickaja. Полацак, Бельчыца-Пятніцкая (1889-91).jpg|1889—1891 гг.
Połacak, Bielčyca, Piatnickaja. Полацак, Бельчыца, Пятніцкая (1900).jpg|1900 г.
Połacak, Bielčyca. Полацак, Бельчыца (1910).jpg|1910 г.
Połacak, Bielčyca, Barysahlebskaja. Полацак, Бельчыца, Барысаглебская (1901-18).jpg|да 1918 г.


Połacak, Bielčyca, Piatnickaja. Полацак, Бельчыца, Пятніцкая (1925).jpg|1925 г.
Połacak, Bielčyca. Полацак, Бельчыца (1925).jpg|1925 г.
Połacak, Bielčyca, Barysahlebskaja. Полацак, Бельчыца, Барысаглебская (1928) (3).jpg|1928 г.
Połacak, Bielčyca. Полацак, Бельчыца (1928) (4).jpg|1928 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Манастыры Полацку