Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі Анёльскай і кляштар бэрнардынаў (Амсьціслаў)

**Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі Анёльскай і кляштар бэрнардынаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Амсьціславе. Знаходзіцца на гістарычнай Бэрнардынскай вуліцы. Твор архітэктуры барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку маскоўскай перабудовы. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс Амсьціслаўскага бэрнардынскага кляштару складаўся з касьцёла, а таксама драўляных і мураваных кляштарных карпусоў. У другой палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату і зруйнавалі кляштарны корпус. У наш час у перабудаваным да непазнавальнасьці будынку касьцёла дзее **сабор Аляксандра Неўскага** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1727 або 1729 годзе харунжы віцебскі Я. Рамейка-Гуткоўскі разам з жонкай Крыстынай з Галынскіх фундаваў у Амсьціславе кляштар бэрнардынаў. Манахі ўтрымлівалі 6-клясную гімназію (праіснавала да 1831 году). 

У 1775 годзе на месцы драўлянага збудавалі мураваны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Амсьціслаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) 19 ліпеня 1832 году расейскія ўлады ліквідавалі кляштар.

У 1858 годзе адбыўся пажар, які пашкодзіў будынкі. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) расейскія ўлады ў 1870 годзе гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У ліставаньні Сыноду і магілёўскага губэрнатара зазначаецца: «*перабудаваць б. бэрнардынскі касьцёл выгадна, бо ён займае месца пры найгалаўнейшым бульварным пляцы*».

### Найшоўшы час
За савецкім часам царкву закрылі, пазьней перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

У 2000-я гады на купалы над перабудаваным помнікам нанесьлі бліскучае залатое пакрыцьцё, якога там ніколі не было.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — помнік архітэктуры барока. Гэта быў прастакутны ў пляне 1-нэфавы будынак пад 2-схільным дахам, з трыкутным франтонам у цэнтры і дзьвюма 3-яруснымі купальнымі вежамі. Над алтаром разьмяшчалася невялікая вежка-сыгнатурка.

Па перабудове гэта крыжова-купальны храм з трыма закругленымі рознавялікімі апсыдамі, якія асьвятляюцца высокімі паўцыркульнымі вонкамі. Над сяродкрыжжам узвышаецца купал на 8-гранным сьветлавым барабане. Падобны купал на 2-ярусная вежы-званіцы, разьмешчаны над бабінцам. Тарцы трансэпта завяршаюцца фігурнымі шчытамі. У будынку галоўны і два бакавыя ўваходныя парталы. Бабінец перакрываецца крыжовым скляпеньнем, дадатковыя аб'ёмы і бакавыя алтары — цыліндрычным з распалубкамі, апсыды — конхамі, над цэнтральным аб'ём разьмяшчаецца сфэрычны купал на ветразях. Аўтэнтычны інтэр'ер зьнішчылі за савецкім часам.

Перад царквой стаіць брама ў выглядзе паўцыркульнай аркі з трыма вежамі. Вароты ажурныя, чыгуннае ліцьцё.

### Кляштарны корпус
1-павярховы кляштарны корпус разьмяшчаўся налева ад галоўнага фасаду касьцёла і меў з тарцу абарончую вежу.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Amścisłaŭ, Bernardynski. Амсьціслаў, Бэрнардынскі (1817).jpg|па 1816 г.
Amścisłaŭ, Bernardynski. Амсьціслаў, Бэрнардынскі (XIX).jpg|XIX ст.
Amścisłaŭ. Амсьціслаў (1840).jpg|1840 г.
Amścisłaŭ. Амсьціслаў (1882).jpg|1882 г. (направа, па маскоўскай перабудове)


### Гістарычныя здымкі

Amścisłaŭ, Kijeŭskaja, Bernardynski. Амсьціслаў, Кіеўская, Бэрнардынскі (1912).jpg|1912 г.
Amścisłaŭ, Kijeŭskaja, Bernardynski. Амсьціслаў, Кіеўская, Бэрнардынскі (1914).jpg|1914 г.
Amścisłaŭ, Rynak. Амсьціслаў, Рынак (1901-17).jpg|да 1918 г.
Amścisłaŭ, Kijeŭskaja-Smalenskaja, Bernardynski. Амсьціслаў, Кіеўская-Смаленская, Бэрнардынскі (1941-42).jpg|1941—1942 гг.


Amścisłaŭ, Bernardynski. Амсьціслаў, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Amścisłaŭ, Bernardynski. Амсьціслаў, Бэрнардынскі (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Amścisłaŭ, Bernardynski. Амсьціслаў, Бэрнардынскі (1941-44) (3).jpg|1941—1944 гг.
Amścisłaŭ, Bernardynski. Амсьціслаў, Бэрнардынскі (1941-44) (4).jpg|1941—1944 гг.


Amścisłaŭ, Kijeŭskaja, Bernardynski. Амсьціслаў, Кіеўская, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Amścisłaŭ, Kijeŭskaja-Pirahoŭskaja, Bernardynski. Амсьціслаў, Кіеўская-Пірагоўская, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Amścisłaŭ, Kijeŭskaja-Smalenskaja, Bernardynski. Амсьціслаў, Кіеўская-Смаленская, Бэрнардынскі (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Amścisłaŭ, Kijeŭskaja-Pirahoŭskaja, Bernardynski. Амсьціслаў, Кіеўская-Пірагоўская, Бэрнардынскі (05.1942).jpg|травень 1942 г.


### Сучасныя здымкі

Мсціслаў. Царква Св. Аляксандра Неўскага.jpg|Агульны выгляд
Alexander Nevsky Cathedral in Mstislavl.JPG|З боку апсыды
Мсціслаў. Царква Св. Аляксандра Неўскага 4.JPG|Інтэр'ер
Мсціслаў. Царква Св. Аляксандра Неўскага 2.JPG|Брама


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Амсьціслаў
Катэгорыя:Амсьціслаў
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі