open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вільчанка

**Вільча́нка**, **Ві́льча**, **Дзягця́рка** — рака ў Магілёўскім раёне Беларусі, левы прыток Дняпра. Даўжыня 22 км. Ппошча вадазбору 158 км² у заходняй частцы Аршанска-Магілёўскай раўніны. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,9‰.

Пачынаецца каля вёскі Палетнікі, вусьце каля вёскі Вільчыцы. Цячэ Цэнтральнабярэзінскай раўнінай. Ад вусьця 1,8 км рэчышча каналізаваныя. Левы прыток — рака Шчацінка. На рацэ 2 сажалкі каля вёсак Навасёлкі ды Вільчыцы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Вільчанка. //  — С. 177.
* Вільчанка. //  — С. 97.
* Вільчанка. //  — С. 458.
*  
*  

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Справочник «Водные объекты Республики Беларусь». Общая характеристика речной сети Могилевской области.  С. 473
* Магілёўскі раён. Карта-схэма.

Катэгорыя:Прытокі Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Магілёўскага раёну
Вільча

**Ві́льча** — шматзначны тэрмін.

## Населеныя пункты
**Ві́льча** — распаўсюджаная назва населеных пунктаў.

### [[Беларусь]]
* Вільча — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Вільча — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Вільча — вёска ў Глускім раёне Магілёўскай вобласьці

### Глядзіце таксама
* Вільчашы 
* Вільчыцы

## Рэкі
*Вільча — рака ў Магілёўскім раёне Беларусі, левы прыток Дняпра. Іншыя назвы — Вільчанка, Дзягцярка.
Вісьліца

**Ві́сьліца** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Бобрыку 1-га (басэйн Дняпра). Цячэ ў Пінскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Даўжыня 41,8 км. Плошча вадазбору 543 км². Выдатак вады ў вусьці каля 2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,2‰.

## Асноўныя прытокі
* *Левыя*: Запруда, каналы Ліпнікі і Дабраслаўка

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца асушальнай канавай за 2 км на поўдзень ад вёскі Рэчкаў, цячэ заходняй часткай нізіны Прыпяцкага Палесься. Да 1978 году Вісьліца цякла праз возера Пагосцкае, па стварэньні на яго месцы наліўнога вадасховішча Пагосту цячэ новым рэчышчам (каналам), агінаючы вадасховішча з поўдня. Упадае ў Бобрык 1-ы каля вёскі Дубнавічаў.

Даліна ў верхняй плыні невыразная, паміж вёскамі Юзафінамі і Новым Дваром трапэцападобная, шырынёй 1—3 км. Абалона двухбаковая, шырынёй 0,3—0,7 км. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае (шырыня да 4 м, ніжэй за вёску Новы Двор да 20 м), абвалаванае дамбамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Пінскага раёну
Вітава (рака)

**Вітава́** — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі і Бранскай вобласьці Расеі, правы прыток ракі Іпуці (басэйн Дняпра). Даўжыня 14 км (у Беларусі каля 4 км). Плошча вадазбору 124 км². Пачынаецца за 4 км на паўночны ўсход ад вёскі Варвараўка Хоцімскага раёну, вусьце на паўднёвай ускраіне вёскі Дзегцяроўка Бранскай вобласьці. Рэчышча ад вытоку на працягу 3 км каналізаванае. У межах Беларусі паабапал ракі расьце забалочаны лес.

## Літаратура
*  С. 97

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Расеі
Віць (рака)

**Віць**, **Прабо́йная канава** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Прыпяці (басэйн Дняпра). Цячэ ў Каленкавіцкім і Хвойніцкім раёнах Гомельскай вобласьці. Даўжыня 70 км. Плошча вадазбору 991 км². Выдатак вады ў вусьці 3,2 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4‰.

Пачынаецца каля вёскі Нахава Каленкавіцкага раёну, далей цячэ ў Хвойніцкім раёне нізінай Гомельскае Палесьсе. Прытокі — невялікія ручаі і мэліярацыйныя канавы. Упадае ў Прыпяць каля вёскі Тульгавічаў Каленкавіцкага раёну.

Даліна невыразная, у нізоўі зьліваецца з абалонай Прыпяці. Да вёскі Барысаўшчыны Хвойніцкага раёну абалона двухбаковая; яе шырыня 200—300 м. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

Замярзае ў першай дэкадзе сьнежня, крыгалом у трэцяй дэкадзе сакавіка.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Каленкавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Хвойніцкага раёну
Віхра

**Віхра́** — рака ў Беларусі і Расеі, правы прыток ракі Сожу (басэйн Дняпра). Цячэ ў Магілёўскай вобласьці і Смаленскай абласьцях. Даўжыня 158 км, у тым ліку ў Беларусі 40 км. Плошча вадазбору 2230 км², у тым ліку ў Беларусі 360 км². Выдатак вады ў вусьці 14,5 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Руфа, Малахоўка, Гарадня, Княгіня, Чорная
* *Левыя*: Трасьцянка, Упакой, Жалязьняк, Вяльнянка

## На рацэ
* *[[горад|Места]]*: Амсьціслаў
* *[[Гарадзкі пасёлак|Мястэчка]]*: Манастыршчына
* *ГЭС*: Віхранская

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца ў Смаленскім раёне, далей цячэ ў Манастыршчанскім раёне Смаленскай вобласьці і Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. У межах Беларусі цячэ Горацка-Амсьціслаўскай раўнінай.

Даліна ў вярхоўі невыразная, ніжэй трапэцападобная, шырынёй 1,5—2 км. Абалона двухбаковая, шырыня яе 0,4—0,6 км. Рэчышча зьвілістае, шырыня ракі ў межань 15—20 м. Каналізаваныя 9,9 км рэчышча ў ніжняй плыні. Берагі стромкія, часта абрывістыя.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 98.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Амсьціслаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Расеі
Віша (рака)

**Ві́ша** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Іпы (басэйн Дняпра). Цячэ ў Гомельскай вобласьці. Даўжыня 39,3 км. Плошча вадазбору 233 км². Выдатак вады ў вусьці 1 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правы*: Вісла

## На рацэ
* *[[Пасёлак гарадзкога тыпу|Мястэчка]]*: Азарычы

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Пружынішчаў Рудабельскага раёну, далей цячэ ў Шацілавіцкім і Каленкавіцкім раёнах паўночна-ўсходняй ускраінай нізіны Гомельскае Палесьсе. Упадае ў Іпу каля вёскі Каплічаў Каленкавіцкага раёну.

Даліна пераважна трапэцападобная, шырыня яе 1,5—2 км. Абалона двухбаковая, шырынёй 0,5—1 км. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае (шырыня 7—12 м). У абалоне наліўныя сажалкі каля вёсак Вялікіх Ліцьвінавічаў (плошча 15,8 га) і Беразьнякоў (плошча 19,5 га).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 99.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Рудабельскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Шацілавіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Каленкавіцкага раёну
Вішня (рака)

**Ві́шня** (у верхняй плыні — **Плюскаўка**) — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Левай Лясной (прыток Бугу, басэйн Віслы). Цячэ ў Пружанскім і Камянецкім раёнах Берасьцейскай вобласьці. Даўжыня 20 км. Плошча вадазбору 160 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1‰.

Пачынаецца за 4 км на паўночны ўсход ад вёскі Падбельскіх Агароднікаў Пружанскага раёну (на тэрыторыі Белавескай пушчы), вусьце за 2 км на ўсход ад вёскі Ганцоў Камянецкага раёну. Ад вусьця мае 1,4 км каналізаванага рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Заходняга Бугу
Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёну
Ваданоска

**Вадано́ска** — рака ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Сушанкі (басэйн Дняпра). Даўжыня 10 км. Плошча вадазбору 54 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,2 ‰. Пачынаецца за 4 км на поўнач ад мястэчка Лясны, вусьце за 2 км на поўдзень ад вёскі Ўсакіна. У вадазборы і па берагах пераважае забалочаны лес. У вярхоўі — балота Астравы-Дулебы (урочышча Вялікае Дулебскае).

## Літаратура
*  С. 85

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Клічаўскага раёну
Войская (рака)

**Во́йская** — рака ў Хоцімскім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Беседзі (басэйн Дняпра). Даўжыня 18 км. Плошча вадазбору 79 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4‰.

Пачынаецца за 2,5 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Іўкіна, вусьце за 4 км на паўночны захад ад вёскі Батаева. Цячэ Чачорскай раўнінай, ад вытоку 3,5 км рэчышча каналізаваныя.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 101

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Хоцімскага раёну
Волка

*Волка (прыток Сулы)
*Волка (прыток Заходняй Бярэзіны)
*Волка (басэйн Дняпра)
Волка (прыток Сулы)

**Во́лка** — рака ў Койданаўскім і Стаўпецкім раёнах Менскай вобласьці, левы прыток ракі Сулы (басэйн Нёману). Даўжыня 16 км. Плошча вадазбору 98 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 ‰. Пачынаецца каля вёскі Андрыеўшчына Койданаўскага раёну, упадае ў Сулу халя вёскі Навасельле. Ад вытоку на працягу 11 км каналізаваная. Каля вёскі Паланевічы на рацэ створана сажалка.

## Прытокі
* Ліванка (зьлева)

## Літаратура
*  С. 103
* Волка. // Энцыклапедыя прыроды Беларусі ў пяці тамах Т. 1. Мінск. 1983. С. 485.

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Койданаўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Стаўпецкага раёну
Волка (прыток Заходняй Бярэзіны)

**Во́лка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Нёману). Цячэ ў Менскай і Гарадзенскай абласьцях. Даўжыня 36 км. Плошча вадазбору 391 км². Выдатак вады ў вусьці 2,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Пачынаецца за 2,5 км на паўночны захад ад хутару Рудні Валожынскага раёну, упадае ў Бярэзіну за 7 км ніжэй за вёску Бакштаў. Цячэ Налібоцкай пушчай.

Даліна невыразная. Абалона вузкая, забалочаная, пад лесам і хмызьняком; шырыня 10—15 м, у сярэдняй і ніжняй плыні да 200 м. Рэчышча зьвілістае, разгалінаванае ў сярэдняй плыні, на працягу 5 км ад вытоку каналізаванае; шырыня ў межань у вярхоўі 1—3 м, ніжэй 3—8 м. Берагі стромкія, абрывістыя, невысокія.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Івейскага раёну
Волка (басэйн Дняпра)

**Во́лка** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Морачы (басэйн Дняпра). Цячэ ў Слуцкім і Капыльскім раёнах Менскай вобласьці. Даўжыня 35 км. Плошча вадазбору 250 км². Выдатак вады ў вусьці 1,1 м³/с Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4‰.

Пачынаецца каля вёскі Славіна ў Слуцкім раёне, далей цячэ ў Капыльскім раёне Цэнтральнабярэзінскай раўнінай. Упадае ў Морач за 7 км вышэй за вёску Вялікі Рожан.

Даліна невыразная, месцамі скрынкападобная або трапэцападобная, шырынёй 2—3 км. Абалона двухбаковая, шырынёй 0,5—3 км. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае; шырыня яго 3—8 м. На рацэ плаціны і сажалкі каля вёсак Рахіняў (плошча 3 га) і Сьвідзічаў (плошча 10 га).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Слуцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Капыльскага раёну
Воўкаўка (рака)

**Во́ўкаўка** — рака ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці, правы прыток ракі Лошы (басэйн Нёману). Даўжыня 4,4 км.

Пачынаецца за 1,1 км на поўнач, вусьце за 3 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Глінкі. На ўсім працягу мае каналізаванае рэчышча, у вярхоўі прымае сьцёк з мэліярацыйных каналаў.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 105

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Ўзьдзенскага раёну
Волкунь

**Во́лкунь** — рака ў Віцебскім раёне Беларусі, левы прыток ракі Лужасянкі (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 6,6 км.

Выцякае з возера Дворышча за 1,5 км на ўсход ад вёскі Нікалаёва, вусьце за 0,7 км на захад ад зёскі Сушчова. Ад вытоку на працягу 2,1 км мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 103

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёну
Валынка (прыток Начы)

**Валы́нка** — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток ракі Начы (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 6,5 км.

Выцякае з возера Саланец, вусьце за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Пятроўцы. На ўсім працягу мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 88

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Полацкага раёну
Валынка (прыток Дзьвіны)

**Валы́нка** — рака ў Гарадоцкім і Віцебскім раёнах, правы прыток ракі Дзьвіны. Даўжыня 20 км. Плошча вадазбору 78 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6 ‰.

Пачынаецца ў лясным масіве Астраўскае лецішча за 6 км на паўночны ўсход ад вёскі Нізкія Гарадоцкага раёну. Упадае ў Дзьвіну каля вёскі Пруднікі Віцебскага раёну.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 88

Катэгорыя:Прытокі Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёну
Вераб’ёўка (рака)

**Вераб’ёўка** — рака ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці, левы прыток ракі Паўны (басэйн Дняпра). Даўжыня 3,4 км. Пачынаецца каля чыгункі Ворша — Крычаў, за 4,8 км на захад ад вёскі Сенькава, вусьце на паўночнай ускраіне вёскі Ліхачова. Рэчышча ад вытоку на працягу 1,6 км каналізаванае.

## Літаратура
*  С. 92

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Горацкага раёну
Ворле

**Во́рле**, **Во́рлес** — рака ў Беларусі, правы прыток ракі Лучосы (вадазбор Дзьвіны). Цячэ ў Віцебскім раёне. Даўжыня 8,4 км.

Пачынаецца за 1 км на паўночны захад ад вёскі Копцяў, вусьце за 1 км на паўночны захад ад вёскі Старынцаў.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 104.

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёну
Варлынка

**Варлы́нка** — рака ў Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток ракі Поні (басэйн Дняпра). Даўжыня 14 км, Плошча вадазбору 82 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰.

Пачынаецца за 1 км на паўднёвы захад ад вёскі Пугачова, вусьце за 2 км на поўнач ад вёскі Юхнаўка. На ўсім працягу мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 88

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Докшыцкага раёну
Варонінка

**Варо́нінка**, **Варо́ніна** — рака ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці, правы прыток ракі Ухлясьці (басэйн Дняпра). Даўжыня 14 км. Плошча вадазбору 133 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4‰.

Пачынаецца за 2 км на ўсход ад вёскі Гадылёва, вусьце каля вёскі Старое Гаспадарства. На ўсім працягу мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 88

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Быхаўскага раёну
Варонаўка

**Варо́наўка** — ручай у Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці, у басэйне Дзьвіны. Даўжыня 11 км. Плошча вадазбору 19 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 6,5 ‰. Пачынаецца каля вёскі Воранава, цячэ ў межах Сьвянцянскіх градаў. Упадае ў возера Споры з паўночнага захаду. У сярэдняй плыні 3,8 км рэчышча каналізавана.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Пастаўскага раёну
Выганічанка

**Выганіча́нка** — рака ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Іслачы (басэйн Нёману). Даўжыня 10 км. Плошча вадазбору 36 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 9,9‰.

Пачынаецца на поўдні ад вёскі Хімарады, цячэ па заходніх схілах Менскага ўзвышша, упадае ў Іслач на паўднёвым усходзе ад вёскі Міхалова. Ад вёскі Выганічы да вусьця цячэ празь лес глыбока ўрэзанай далінай.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 107

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёну
Выгошча

**Выго́шча** — рака ў Лельчыцкім раёне Гомельскай вобласьці, левы прыток ракі Убарці (басэйн Дняпра). Даўжыня 12 км. Плошча вадазбору 79 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,1 ‰. Пачынаецца за 3 км на ўсход ад вёскі Данілевічы, упадае ўва Убарць каля вёскі Баравое.

## Літаратура
*  С. 107

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Лельчыцкага раёну
Выдранка (рака)

**Выдра́нка**, **Выдрэ́йка** — рака ў Ганцавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці, левы прыток ракі Цны (басэйн Дняпра). Даўжыня 9,2 км. Пачынаецца за 2 км на паўночны захад ад вёскі Боркі, упадае ў старое рэчышча Цны за 2 км на паўночны захад ад вёскі Палонь. Цячэ ў лясістай мясцовасьці. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае.

## Літаратура
*  С. 108

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Ганцавіцкага раёну
Выдрэя

**Выдрэ́я** — рака ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток ракі Сухадроўкі (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 10 км. Плошча вадазбору 42 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2‰.

Пачынаецца за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі Пагосьцішча, цячэ Лучоскай нізінай. Упадае ў Вольшу (назва Сухадроўкі ў высокай плыні) каля вёскі Бор.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 108

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Лёзьненскага раёну
Выдрыца

Назву **Выдрыца** маюць:

## Рэкі
* Выдрыца — рака ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці, у басэйне Дзьвіны
* Выдрыца — рака ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці, левы прыток ракі Бярэзіна (басэйн Дняпра)
* Выдрыца — рака ў Гарадоцкім і Шумілінскім раёнах Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Обаль (басэйн Дзьвіны)
* Выдрыца — рака ў Дубровенскім і Аршанскім раёнах Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Аршыца (басэйн Дняпра)

## Вёскі
* Выдрыца — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Выдрыца — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці

## Іншае
* «Выдрыца» — рэспубліканскі краявідны заказьнік Беларусі
Выдрыца (басэйн Дзьвіны)

**Вы́дрыца** — рака ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці, у басэйне Дзьвіны. Даўжыня 20 км. Плошча вадазбору 120 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,6‰.

Пачынаецца за 1,5 км на паўночны захад ад вёскі Вацлавова і цячэ ў межах Вушацка-Лепельскага ўзвышша. Упадае ў возера Чарсьцьвяцкае з поўдня. Мае каналізаванае рэчышча ў сярэдняй і нізкай плыні на працягу 12,4 км.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 108

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Ўшацкага раёну
Выдрыца (прыток Бярэзіны)

**Вы́дрыца** — рака ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці, левы прыток ракі Бярэзіны (басэйн Дняпра). Даўжыня 19 км. Ппошча вадазбору 92 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4‰. Пачынаецца як адгалінаваньне ад ракі Алы за 6 км на паўднёвы захад ад вёскі Плесавічы, вусьце на поўначы ад места Шацілавічы. У вярхоўі цячэ празь лес, ніжэй вёскі Старына рэчышча акаймаванае лугавой абалонай.

## Літаратура
*  С. 108

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Жлобінскага раёну
Выдрыца (прыток Обалі)

**Вы́дрыца** — рака ў Гарадоцкім і Шумілінскім раёнах Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Обалі (басэйн Дзьвіны). Даўжыня 17 км. Плошча вадазбору 49 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,2‰.

Пачынаецца за 2,5 км на паўночны захад ад вёскі Новыя Вайханы Гарадоцкага раёну, цячэ ў межах Гарадоцкага ўзвышша і Полацкай нізіны. Упадае ў Обаль каля вёскі Мішневічы Шумілінскага раёну. Мае каналізаванае рэчышча ад вытоку на працягу 9,8 км.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 108

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Гарадоцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Шумілінскага раёну
Выдрыца (прыток Аршыцы)

**Вы́дрыца** — рака ў Дубровенскім і Аршанскім раёнах Віцебскай вобласьці, левы прыток ракі Аршыцы (басэйн Дняпра). Даўжыня 16,6 км. Плошча вадазбору 139 км² нізіны. Пад лесам 31%. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,8‰. 

Пачынаецца з тарфянога кар′еру на паўднёвы ўсход ад вёскі Асінторф Дубровенскага раёну, вусьце за 2 км на захад ад мястэчка Арэхаўск Аршанскага раёну. На ўсім працягу мае каналізаванае рэчышча.

## Крыніцы

## Літаратура
*  
* «Вы́дрыца» //  С. 502.
*  С. 108

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Аршанскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Дубровенскага раёну
Родная мова

**Ро́дная мо́ва** — адно з найважнейшых паняцьцяў сацыялінгвістыкі і этналёгіі, якое ў наш час набыло паліталягічнае гучаньне і міждысцыплінарны статус.

Родная мова — гэта мова сваёй нацыі, мова продкаў, якая зьвязвае чалавека зь яго народам, з папярэднімі пакаленьнямі, іхнымі духоўнымі набыткамі. Родная мова служыць падмуркам этнічнага самаўсьведамленьня чалавека, яго этнічнай і нацыянальнай самаідэнтыфікацыі.

Дзеля прыцягненьня ўвагі да праблемы захаваньня моўнай шматстатнасьці ЮНЭСКО заснавала Міжнародны дзень роднай мовы.

## Іншыя азначэньні
Часам родную мову атаясамліваюць з мовай, на якой чалавек мысьліць без дадатковага самакантролю, з дапамогай якой лёгка і натуральна выражае свае думкі ў вусновай і пісьмовай форме і якой чалавек «валодае з максымальнай глыбінёй і поўнасьцю, на якой лягчэй, хутчэй і прасьцей яму думаецца, якая ёсьць для яго найбольш звыклай і зручнай формай выразу думак і моўных зносінаў». Аднак многія дасьледнікі зьвяртаюць увагу на тое, што паняцьці роднай і *функцыянальна першай мовы* ня ёсьць раўназначнымі.

Некаторыя лінгвісты традыцыйна азначаюць родную мову як мову, засвоеную ў дзяцінстве, навыкі выкарыстаньня якой у асноўным захоўваюцца і ў сталым веку. Аднак падобнае азначэньне больш адпавядае паняцьцю «*першая мова*» (), у той жа час родная мова ня зводзіцца да мовы, першай засвоенай у дзяцінстве. У сацыялінгвістычных працах падкрэсьліваюцца заганы ідэнтыфікацыі паняцьця «родная мова» пабочнымі асобамі на аснове той або іншай кампэтэнцыі, бо нярэдкія выпадкі, калі двухмоўныя людзі лепш ведаюць адну мову (на якой атрымалі адукацыю), аднак адчуваюць мацнейшую афэктыўную прывязанасьць да іншай мовы, якую і называюць роднай. Існуюць і зусім складаныя выпадкі, калі родная мова якогасьці чалавека можа зьмяняцца на працягу жыцьця. У падручніку з сацыялінгвістыкі Вахціна і Галаўко адмыслова падкрэсьліваецца, што «матчына мова — не абавязкова родная, родная мова — не абавязкова першая».

## Глядзіце таксама
* Хатняя мова
* Носьбіт мовы
* Білінгвізм

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская мова. Прафесійная лексіка : дапам. / аўт.-склад. В. Маршэўская, І. Піваварчык, А. Садоўская. — : ГрДУ, 2006. — 84 с. .
* Мікуліч Т. Мова і этнічная самасвядомасць. — : Навука і тэхніка, 1996. — 159 с.
* Іванишин В., Радевич-Винницький Я. Мова і нація. — Дрогобич: Видавнича фірма «Відродження», 1994. — 218 с. .
* Вахтин Н., Головко Е. Социолингвистика и социология языка: Учебное пособие. — Санкт-Петербург: Гуманитарная Академия, 2004. — 336 с. .
* Мадьярова А. Фонетические особенности русской речи сибирских татар То боккльского района в русском диалектном окружении. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. — Тюмень, 2004. — 22 с.

## Вонкавыя спасылкі
* Cвятлана Алексіевіч: Мая родная мова — беларуская, Наша Ніва, 28 траўня 2019 г.

Катэгорыя:Сацыялінгвістыка
Катэгорыя:Прамова
Вызенка

**Вы́зенка**, **Вызьнянка ** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Морачы (басэйн Дняпра). Цячэ ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 22 км. Плошча вадазбору 109 км².

На рацэ стаіць мястэчка Вызна.

Пачынаецца за 1 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Пятніцаў, цячэ паўднёва-заходняй ускраінай Цэнтральнабярэзінскай раўніны. Упадае ў Морач (прыток Случы), каля вёскі Малога Рожану. На ўсім працягу мае каналізаванае рэчышча. На рацэ каля мястэчка Вызны плаціна і сажалка плошчай 5,2 га.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 108.

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Салігорскага раёну
Вымнянка

**Вымня́нка**, **Вымніца** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Касплі (басэйн Дзьвіны). Цячэ ў Віцебскім раёне. Даўжыня 38 км. Плошча вадазбору 357 км². Выдатак вады ў вусьці 1,4 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,7‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Паловец

## На рацэ
* *[[Пасёлак гарадзкога тыпу|Мястэчка]]*: Янавічы.

## Агульныя зьвесткі
Выцякае з возера бяз назвы каля вёскі Раніна, цячэ ў межах Віцебскага ўзвышша, працякае праз возера Вымна, пратокай злучаецца зь Янавіцкім возерам. Упадае ў Касплю каля вёскі Пранікаў.

Даліна да вёскі Півавараў трапэцападобная, шырынёй 300—500 м. Абалона перарывістая, шырыня яе да 500 м. Рэчышча зьвілістае, шырынёй 6—10 м.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 109.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл./ БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Басэйн Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Віцебскага раёну
Ірына Фарыён

**Іры́на Дзьмі́трыеўна Фарыён** (; 1964 — 19 ліпеня 2024) — украінская філялягіня, дацэнтка катэдры ўкраінскай мовы нацыянальнага ўнівэрсытэту «Львоўская палітэхніка», дэпутатка Львоўскай абласное рады, удзельніца палітрады Ўсеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода».

Часта крытыкавала расейскамоўнае насельніцтва Ўкраіны. У 2010 годзе яна сказала, што ўкраінцы, якія называюць роднай мовай расейскую, — гэта «ўкраінцы-дэгенэраты», якіх трэба прыцягваць да крымінальнай адказнасьці.

У 2015 годзе Сьледчы камітэт Расеі распачаў адносна Фарыён крымінальную справу паводле артыкулаў КК РФ аб падбухторваньні да ўчыненьня забойства і распальваньні варожасьці за заклікі «зьнішчыць Расею як дзяржаву і расейцаў як групу асобаў паводле нацыянальнай прыкметы».

Летась Служба бясьпекі Ўкраіны распачала крымінальнае вядзеньне ў дачыненьні да Фарыён з прычыны яе слоў, што яна катэгарычна не ўспрымае расейскамоўных вайскоўцаў Узброеных сілаў Украіны і ня можа назваць іх украінцамі.

## Забойства
У былую дэпутатку Ірыну Фарыён стралялі 19 ліпеня 2024 году на вуліцы Масарыка ў Львове. Нападнік у пальчатках выкарыстаў зброю без прыглушляльніка, куля трапіла ў скронь Фарыён.

Яе адвезьлі ў лякарню. Некалькі гадзін яна знаходзілася ў цяжкім стане. А 23:30 стала вядома, што яна памерла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 7-га скліканьня
Катэгорыя:Украінскія мовазнаўцы
Выпрата

**Выпра́та**, **Малі́наўка** — рака ў Лагойскім і Вялейскім раёнах Менскай вобласьці, левы прыток ракі Іліі (прыток Вяльлі, басэйн Нёману). Даўжыня 19 км. Плошча вадазбору 79 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 2,5‰.

Пачынаецца каля вёскі Выпраты Лагойскага раёну, цячэ паўночнымі схіламі Менскага ўзвышша, упадае ў Ілію за 2 км на поўнач ад вёскі Сакалоўкі. На працягу 3 км мае каналізаванае рэчышча (на ўсход ад вёскі Сакалоўкі да вусьця). Каля вёскі Калачы (на рацэ) і на паўночны ўсход ад вёскі Сакалоўкі (у абалоне) сажалкі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 109

Катэгорыя:Басэйн Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Вялейскага раёну
Вязаўка (рака)

**Вя́заўка** — рака ў Зьдзецельскім раёне Гарадзенскай вобласьці, левы прыток Нёману. Даўжыня 21 км. Плошча вадазбору 122 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 3 ‰. Пачынаецца за 2 км на паўднёвы ўсход ад вёскі Гірычы, упадае ў Нёман на поўдні ад вёскі Мацевічы. Асноўны прыток — Карыценка. На рацэ каля вёсак Нямковічы, Парэчча, Раманавічы створаныя сажалкі (плошчай адпаведна 0,17 км², 0,09 км², 0,03 км²).

## Літаратура
*  С. 111

Катэгорыя:Прытокі Нёману
Катэгорыя:Рэкі Зьдзецельскага раёну
Вята

**Вя́та** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Дзьвіны. Цячэ ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці. Даўжыня 31 км. Плошча вадазбору 424 км². Выдатак вады ў вусьці 2,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3‰.

На рацэ стаіць гістарычнае мястэчка Вята.

Асноўны прыток — Голчыца (правы)

## Агульныя зьвесткі
Выцякае з возера Набісты пад назвай Хараброўка (пасьля вёскі Шчоўны называецца Вятай), на невялікім працягласьці цячэ паўночнай ускраінай гідралягічнага заказьніку Балота Мох. Верхняя плынь ў межах Браслаўскай грады, сярэдняя і ніжняя — на паўночным захадзе Полацкай нізіны. На вадазборы шмат азёраў (агульная плошча 36 км²). Упадае ў Дзьвіну за 1 км ніжэй за вёску Вяту.

Даліна ў верхняй плыні невыразная, у сярэдняй — трапэцападобная, у ніжняй — скрынкападобная. Рэчышча ад вытоку на працягу 14 км каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 117.
* Тапонімы ніжняга цячэньня ракі Вяты ў даўнейшых і сучасных сьпісах, даведніках, слоўніках і сродках масавай інфармацыі // Што раньш было / Ф. Сіўко. — Віцебск : ВДУ імя П. М. Машэрава, 2022. — С. 4—32.

Катэгорыя:Прытокі Дзьвіны
Катэгорыя:Рэкі Мёрскага раёну
Вяча

**Вя́ча** — рака ў Беларусі, у басэйне Дняпра. Цячэ ў Лагойскім і Менскім раёнах. Даўжыня 40 км. Плошча вадазбору 297 км². Выдатак вады ў вусьці 0,8 м³/с. Агульны спад ракі 80 м. Сярэдні нахіл воднай паверхні 2‰.

## На рацэ
* *Гістарычнае [[мястэчка]]*: Сёмкаў Гарадок
* *Вадасховішча*: Вяча
* *Зоны адпачынку*: Вяча, Менскае мора

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на паўночным захадзе ад вёскі Селішча Лагойскага раёну, цячэ Менскім узвышшам, упадае ў Заслаўскае вадасховішча каля вёскі Сёмкава Менскага раёну.

Даліна трапэцападобная, шырынёй 200—300 м. Схілы спадзістыя і мерна стромкія, вышыня іх каля 2,5 м. Берагі нізкія, спадзістыя. Абалона шырынёй 50—100 м. Рэчышча зьвілістае, ад вусьця на 13 км каналізаванае і часткова абвалаванае. Шырыня ракі ў межань 4—8 м.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 117.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Лагойскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Менскага раёну
Багдан Бянюк

**Багда́н Міха́йлавіч Бэню́к** (; нарадзіўся 26 траўня 1957, Быткаў, Івана-Франкоўская вобласьць) — народны артыст Украіны, актор Кіеўскага Нацыянальнага тэатру імя Івана Франка, ляўрэат Дзяржаўнай прэміі імя Аляксандра Даўжэнкі, намесьнік старшыні ўсеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода», народны дэпутат Ўкраіны 7-га скліканьня.
## Крыніцы

Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 7-га скліканьня
Катэгорыя:Народныя артысты Ўкраіны
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Катэгорыя:Нарадзіліся 26 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Украінскія акторы
Буразь

**Бу́разь** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 3 км на поўдзень ад Запясочча. Буразь уваходзіць у склад Верасьніцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 1924 году вёска ўваходзіла ў склад Тураўскай воласьці, а затым Тураўскага раёну, у 1962 годзе ўвайшла ў склад Жыткавіцкага раёну.

Зь ліпеня 1941 году па 5 ліпеня 1944 году вёска была акупаваная нямецкімі захопнікамі. У гады Вялікай Айчыннай вайны тут дзейнічала патрыятычнае падпольле.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1924 год — вёска: 52 двары, 262 жыхары; 1994 год — вёска: 87 двароў, 196 жыхароў; 1999 год — 193 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 183 жыхары, 90 двароў; 2009 год — 154 жыхары; 2018 год — 132 жыхары, 64 жылых і 16 нежылых двароў

## Вуліцы
Вуліцы: Ленінская, Набярэжная, Паркавая, Піянэрская, Сялянская, Цэнтральная.

## Асобы
У вёсцы жыве Кацярына Блоцкая, яна ведае вельмі шмат песень Тураўшчыны і сьпявае на палескай мове.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 484—485

## Вонкавыя спасылкі
* Кацярына Сьцяпанаўна Блоцкая

Катэгорыя:Верасьніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Юры Ільленка

**Юры Герасімавіч Ільленка** (, 18 ліпеня 1936, Чаркасы — 15 чэрвеня 2010) — украінскі кінарэжысэр, кінаапэратар, сцэнарыст. Удзельнік палітрады Усеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода».

## Біяграфія
Гады вайны разам зь сям’ёй правёў у эвакуацыі ў Сыбіры (бацька быў на фронце). У 1960 скончыў ВГІК (кіраўнікі — Б.Турок, С.Урусеўскі). Дэбютаваў як апэратар у фільме Якава Сэгеля *Бывайце, галубы* (1960). Працаваў на Ялцінскай кінастудыі, з 1963 — на кінастудыі Даўжэнкі ў Кіеве. Сусьветную славу Ільленку прынесла апэратарская праца ў фільме С.Параджанава *[[Цені забытых продкаў (фільм)|Цені забытых продкаў]]* (1964).

Рэжысэрскія працы Ільленка прыналежаць да школы ўкраінскага паэтычнага кіно (Л.Осыка і інш.). Яны адзначаныя прэміямі на міжнародных кінафэстах.

Зьяўляўся ў некалькіх фільмах як актор (*Вуліца Ньютона, хата адна*, 1963). Выстаўляецца таксама як мастак.

Брат — Вадзім Герасімавіч Ільленка, кінаапэратар.

## Абраная фільмаграфія
* Крыніца для прагнучых (1965)
* Вечар напярэдадні Яна Купалы (1968)
* Белая птушка з чорнай меткай (1971, першая прэмія Маскоўскага МКФ, прэмія МКФ у Сарэнта, апэратар — Вілен Калюта)
* Марыць і жыць (1974, па сцэнары Яна Мікалайчука)
* Лясная песьня. Маўка (1981, па Лесе Ўкраінцы)
* Легенда аб княгіні Вользе (1983)
* Саламяныя званы (1987)
* Лебядзінае возера. Зона (1990, па сцэнары С.Параджанава, прэмія ФІПРЭССІ на Канскім МКФ)
* Партытура Хрыста. Да мажор (1996)
* Малітва аб гетмане Мазэпе (2002)

## Пэдагагічная дзейнасьць
З 1986 — загадчык катэдрай кінарэжысуры і кінадраматургіі Кіеўскага інстытуту тэатральнага мастацтва ім. Карпенка-Карага, прафэсар.

## Кнігі
* Парадыгма кіно. Кіеў: Абрыс, 1999

## Прызнаньне
* Народны артыст Украіны
* чалец Акадэміі мастацтваў Украіны (1996)
* ляўрэат Нацыянальнай прэміі Ўкраіны імя Тараса Шаўчэнкі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*  Юры Ільленка ў Энцыкляпэдыі айчыннага кіно
* Юры Ільленка на сайце IMDB

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1936 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чаркасах
Катэгорыя:Савецкія кінаапэратары
Катэгорыя:Савецкія кінарэжысэры
Катэгорыя:Украінскія кінаапэратары
Катэгорыя:Украінскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Выня

**Выня́** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Лошы (басэйн Нёману). Цячэ ў Нясьвіскім і Капыльскім раёнах Менскай вобласьці. Даўжыня 56 км. Плошча вадазбору 366 км². Выдатак вады ў вусьці 1,8 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,6‰.

## Асноўныя прытокі
* *Правы*: Грыўчык

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца на паўднёвым усходзе ад вёскі Дубейкаў Нясьвіскага раёну, цячэ слабахвалістай раўнінай, вусьце на поўначы ад вёскі Харытонаўкі.

Даліна пераважна невыразная. Абалона двухбаковая, шырынёй 300—400 м, у верхняй плыні — мэліяраванае балота, ніжэй — роўная, сухая. Рэчышча на ўсім працягу каналізаванае; яго шырыня ў межань 7—10 м, на асобных дзялянках у сярэдняй плыні 30—35 м. Каля вёсак Харытонаўкі і Леткаўшчыны сажалкі (плошча адпаведна 0,06 км² і 0,03 км²). У абалоне мэліярацыйныя каналы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Капыльскага раёну
Вароніна (Гомельская вобласьць)

**Варо́ніна** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на аўтадарозе Жыткавічы — Столін (). Вароніна ўваходзіць у склад Верасьніцкага сельсавету.

## Гісторыя
Магчыма першай згадкай пра вёску зьяўляецца запіс у Тураўскім эвангельлі. У запісе гаворыцца, што 2 траўня 1508 году «при дръжаве… короля… Жикгимоньта, — я кнзь Костентин Ивановичъ Острозкый пан виленский, гетьмань… короля Жикгимоньта, староста луцкый и брасловскый и веницкый, маршалок волынской земли, и з женой моею княгинею Татьяною, и з сыном нашим Ильею, надали есмо в Турове и записали у Евангелии ко цркви… к Преображению… надали есмо сад с пасекою, и поле с сеножатьми, и с езери и зъ жамежъками, на сюй стороне на передсельи села Вересницкого, на сюи стороне Воронине от замку…»

Да 1924 году вёска ўваходзіла ў склад Тураўскай воласьці, а затым Тураўскага раёну, у 1962 годзе ўвайшла ў склад Жыткавіцкага раёну.

## Насельніцтва
* 1994 год — 133 жыхары, 55 двароў;
* 1999 год — 125 жыхароў;
* 2004 год — 109 жыхароў, 53 двары;
* 2009 год — 94 жыхары;
* 2018 год — 86 жыхароў, 42 жылых і 5 нежылых двароў

## Вуліцы
* Сялянская вуліца 
* Садовая вуліца 

## Асобы
* Міхаіл Русы — старшыня Аграрнае партыі, дэпутат НС РБ 3-га і 4-га скліканьняў

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 486

Катэгорыя:Верасьніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Хімоўскі сельсавет

**Хімо́ўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Бабруйскім раёне. Адміністрацыйны цэнтар — в. Хімы. Плошча складае 831 га. У 16 населеных пунктах сельсавету пражывае 1469 чалавек. Па тэрыторыі сельсавету праходзяць аўтамабільныя дарогі рэспубліканскага значэньня Бабруйск — Магілёў, Бабруйск — Жлобін — Гомель, Берасьце — Бабруйск — Масква.

## Гісторыя
Створаны 20 жніўня 1924 году ў складзе вёсак Хімы, Новая Шараеўшчына, Старая Шараеўшчына, Бабіна, Баршчоўка, Ясны Лес, Вялічкава. Сельсавет уваходзіў у склад Другога Бабруйскага, а ад 4 жніўня 1927 году Бабруйскага раёнаў. Першым старшынём быў абраны Іван Мазуранка. У пачатку 1930-х пачалі стварацца калгасы. Першы калгас «Пралетарскі» ўзьнік у в. Старая Шараеўшчына, які ўзначаліў Шчыгельскі. У в. Ясны Лес — калгас «1 траўня», у Бабіна — «Шлях Ільліча», у в. Баршчоўка — калгас «Новае жыцьцё», у Хімах — калгас «Сёмага зьезду Саветаў», у в. Зарэчча — калгас «Чырвоная Зорка», у в. Вялічкава — калгас «Імя Тэльмана», у в. Цярэшкава — калгас «Перамога», у Слабадзе — калгас «Імя Варашылава». Старшынямі былі Фёдараў, Курлянчык, Насуха, Пуцікаў.

У гады вайны загінулі 196 мясцовых жыхароў. Героем Савецкага Саюзу быў Аркадзь Шмыгун, а М. Ф. Цікавы, У. Т. Асіпенка, К. І. Балдзенка, І. П. Балдзенка, Н. Н. Лук’яновіч, І. А. Фісько былі ўзнагароджаныя ордэнамі і мэдалямі. На тэрыторыі сельсавету знаходзяцца 7 братэрскіх магілаў, дзе пахавана больш чым за 200 жаўнераў і афіцэраў. У в. Слабада ўзьведзены помнік-стэла.

У склад сельсавету да 1967 году ўваходзілі вёскі Зарэчча (цяпер у складзе вёскі Хімы), Рэкорд, Новая Дзярэўня (у складзе вёскі Ганчароўка), да 1976 году вёскі Новае і Старое Вялічкава (аб’яднаныя ў вёску Вялічкава).

## Эканоміка
У цяперашні час на тэрыторыі сельсавету знаходзяцца: 
* *Бабруйскі СПК «Шлях Леніна»*. Асноўны кірунак дзейнасьці — вытворчасьць прадукцыі жывёлагадоўлі й расьлінаводзтва;
* *Завод па перапрацоўцы алейных культураў*. Асноўны кірунак дзейнасьці — перапрацоўка насеньня рапсу;
* ПУП Белкаапзьнешгандаль Белкаапсаюзу Бабруйскага сельскагаспадарчага аддзяленьня «Зьверагаспадарка». Асноўны кірунак дзейнасьці — атрыманьне і гадоўля пушнога зьвера.

## Літаратура
* Хімы // Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.5. кн.1. Магілёўская вобласць / Гал. рэд. Г. П. Пашкоў. — Мн., 2008. — С. 213.

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце Бабруйскага райвыканкаму
* Хімоўскі сельскі савет


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Мілідаўская гара

**Мілідаўская гара** — гара ў Беларусі, найвышэйшы пункт Ашмянскага ўзвышша, на паўночнай ускраіне вёскі Мілідаўшчына Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Вышыня 320 м.

Гара — геалягічны помнік прыроды дзяржаўнага значэньня. Складзеная марэнавымі суглінкамі, валуновымі аточыкамі і буйназернавымі пяскамі, у ніжняй і сярэдняй частках палога—лёсападобнымі пылаватымі суглінкамі. Вяршыня гары мае выгляд узгорка, стромкасьць паўночнага і заходняга схілаў да 35°, паўднёвага да 10°. Верхняя частка пакрытая лесам, сярэдняя і ніжняя часткова пад ворывам.

Мілідаўская гара прываблівае турыстаў маляўнічым ляндшафтам; папулярныя лыжныя паходы выходнага дня.

## Крыніцы

## Літаратура
* Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9

Катэгорыя:Ашмянскае ўзвышшаКатэгорыя:Рэльеф Беларусі
Маяк (гара, Менскае ўзвышша)

**Маяк** — марэнны узгорак, трэці паводле вышыні (335 м) пункт у Беларусі. Знаходзіцца на ўсходзе Валожынскага раёну Менскай вобласьці, каля вёскі Шапавалы. 

Ля падножжа гары пачынаюцца рэкі Вуша (прыток Вяльлі; басэйн Нёману) і Сьвіслач (басэйн Дняпра). Складзеная чырвона-бурымі, часткова завалуненымі суглінкамі, часам глінамі з полагам лёсападобных (пылаватых) суглінкаў.

Да 1939 года ўзгорак знаходзіўся на тэрыторыі Польшчы, за 2 км ад польска-савецкай мяжы.

## Літаратура
* Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9

Катэгорыя:Рэльеф Беларусі
Лысая (гара)

**Лы́сая** — гара, другі паводле вышыні пункт Беларусі. Знаходзіцца ў Менскім раёне, за 21 км на поўнач ад Менску. Вышыня 342 м. Займае цэнтральную частку Лагойскага ўзвышша. Складзеная марэнавымі суглінкамі. На гары мурожныя лугі і дзялянкі дрэва-хмызьняковай расьліннасьці. 

## Літаратура
* Туристская энциклопедия Беларуси / редкол. Г.П. Пашков [и др.] ; под общ. ред. И.И. Пирожника. — Мн., 2007. — 648 с. ISBN 978-985-11-0384-9

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Менскага раёну
Брожа (неадназначнасьць)

Назву **Брожа** маюць:

* Брожа — рака ў Бабруйскім раёне, правы прыток ракі Бярэзіны 
* Брожа — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Брожа — пасёлак у Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці
Гаршэва (гара)

**Гаршэ́ва** — гара, найвышэйшы пункт Віцебскага ўзвышша. Вышыня 295 м над узроўнем мора. Над найбліжэйшымі сталымі вадасьцёкамі ўзвышаецца на 40 м.

Знаходзіцца за 15 км на поўнач ад мястэчка Лёзна, каля вёскі Гаршэва Лёзьненскага раёну Віцебскай вобласьці.

Складзеная чырвона-бурай валуновай марэнай паазерскага ледавіка, перакрытай маламагутнымі лёсападобнымі суглінкамі. Форма плоска-выпуклая, выцягнутая з паўночнага ўсходу на паўднёвы захад. Паўночныя і ўсходнія схілы пакатыя (да 5°), заходнія і паўднёвыя стромкія (да 20°). Паўднёва-заходнія схілы эрадаваныя.

Значная частка гары занятая ральлёй.

## Літаратура
* Горшева гора // 
* Гаршэва гара // 

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Вяршыні вышынёй да 1000 мэтраў
Катэгорыя:Рэльеф Віцебскай вобласьці
Поўчын

**По́ўчын** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на поўнач ад возера Поўчын, за 4 км на паўднёвы ўсход ад Князь-Бору. Поўчын уваходзіць у склад Верасьніцкага сельсавету.

## Гісторыя
Да 1924 году вёска ўваходзіла ў склад Тураўскай воласьці, а затым Тураўскага раёну, у 1962 годзе ўвайшла ў склад Жыткавіцкага раёну.

Жыткавіцкай Хатыньню можна лічыць вёску Поўчын. 24 красавіка 1944 году карнікі абкружылі вёску, сагналі ўсіх людзей — жанчын і дзяцей, старых і маладых — у адну хату, закідалі гранатамі, расстралялі з кулямёта і падпалілі. 123 чалавекі загінулі ў агні. Толькі чацьвярым удалося вырвацца зь пекла: Матроне Курбан і Пелагеі Курбан, якая, параненая, вынесла з агню дваіх дзяцей — сваю дачку Ніну, немаўля, якому было толькі 6 месяцаў, і чужую чатырохгадовую дзяўчынку Надзею Чыкіду, бацькі якой засталіся ў агні. На месцы трагедыі ў 1955 годзе мясцовыя жыхары М. І. Дарошка і Г. І. Калоська ўзьвялі часовы помнік. А. П. Шчыкатовіч зрабіў мэмарыяльныя дошкі з імёнамі загінуўшых. 9 траўня 1978 году ў вёсцы Поўчын ва ўрачыстай абстаноўцы быў усталяваны помнік ахвярам расправы фашысцкіх карнікаў над мірнымі жыхарамі «Смуткуючая маці».

## Насельніцтва
* 1940 год — 160 жыхароў, 32 двары;
* 1994 год — 36 жыхароў, 17 двароў;
* 1999 год — 31 жыхар;
* 2004 год — 24 жыхары, 15 двароў;
* 2009 год — 17 жыхароў;
* 2018 год — 13 жыхароў, 8 жылых і 1 нежылы двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 508

Катэгорыя:Верасьніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Загародзьдзе

**Загародзьдзе** — прыпаднятая раўніна на паўднёвым захадзе Беларусі, ля міжрэчча Піны ды Ясельды.

Разьмяшчаецца ў цэнтральнай і паўднёвай частках Берасьцейскай вобласьці. Мяжуе з Прыбуской раўнінай, Прыпяцкім Палесьсем, Берасьцейскім Палесьсем. Працягласьць з захаду на ўсход 85 км, з поўначы на поўдзень 15—35 км. Плошча 3,1 тыс. км². Максымальная вышыня — 179 м над узроўнем мора.

Дробнаўзгорыстая паверхня на поўначы паступова пераходзіць у плоскахвалістую, а пасьля ў плоскую на поўдні. Распаўсюджаныя пласкадонавыя забалочаныя лагчыны, уздоўж паўднёвай ускраіны — выдмы, узгоркі, грады. Раўніна — частка водападзелу паміж рэкамі Балтыйскага (прытокі Заходняга Буга) і Чарнаморскага (рэкі Ясельда, Піна) басэйнаў. Пад ворывам 30%, пад лесам 25% тэрыторыі.

## Літаратура
* Загородье // 

Катэгорыя:Раўніны Беларусі
Маяк (неадназначнасьць)

Назву **Мая́к** маюць:

* Маяк — сродак абсталяваньня марскіх шляхоў у выглядзе капітальнага будынка вежавага тыпу, прызначанага для пазначэньня небясьпечных месцаў, праходаў для суднаў

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Маяк — вёска ў Бабруйскім раёне
** Маяк — вёска ў Магілёўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Маяк — вёска ў Слуцкім раёне

## Горы
### [[Беларусь]]
* Маяк (гара, Менскае ўзвышша)
* Маяк (гара, Браслаўскія грады)

## Падвойныя назвы
* Чырвоны Маяк
Бялёў (Жыткавіцкі раён)

**Бялёў** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, за 2 км на поўнач ад аўтадарогі Берасьце — Гомель (). Бялёў уваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

Каля вёскі Бялёў знаходзіцца найвышэйшы пункт раёну і ўсяго Прыпяцкага Палесься — 184,1 м.

## Гісторыя
У летапісных крыніцах Бялёў вядомы з XVI стагодзьдзя.

З 20 жніўня 1924 году ўваходзіла ў склад і зьяўлялася цэнтрам Бялёўскага сельсавету Жыткавіцкага раёну Мазырскай акругі (ліпень 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці. З 16 ліпеня 1954 году ўваходзіць у склад Марохараўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* XIX стагодзьдзе: 1886 год — 449 жыхароў, 75 двароў
* XX стагодзьдзе: 1908 год — 995 жыхароў; 1909 год — 913 жыхароў, 212 двароў; 1994 год — 1026 жыхароў, 456 двароў; 1999 год — 1109 жыхароў
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 1054 жыхары, 422 двары; 2010 год — 984 жыхары; 2018 год — 920 жыхароў

## Страчаная спадчына
* Царква Нараджэньня Божай Маці

## Вуліцы
Вуліцы: Інтэрнацыянальная, Ленінская, М. Клявы, Моладзевая, Набярэжная, Савецкая, Сонечная.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 485

## Вонкавыя спасылкі
* Бялёў на Radzima.org
* Прагноз надвор’я ў вёсцы Бялёў

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Марохарава

**Маро́харава** — вёска ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці, на аўтадарозе Жыткавічы — Любань (). Марохарава ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Марохараўскага сельсавету.

## Гісторыя
З 16 ліпеня 1954 году ўваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Марохараўскага сельсавету Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1924 год — хутар: 8 двароў, 27 жыхароў; 1994 год — вёска: 189 двароў, 485 жыхароў; 1999 год — 453 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 404 жыхары, 182 двары; 2010 год — 350 жыхароў; 2018 год — 312 жыхароў

## Інфраструктура
Дом культуры — аднапавярховы будынак 1959 году пабудовы. 4 ліпеня 2009 году ў ім здарыўся моцны пажар, зьнішчаны дах, стольныя перакрыцьці, глядзельная і танцавальная залі, кабінэты.

## Вуліцы
Вуліцы: Калгасная, Ленінская, Лясная, Лясны завулак, Моладзевая, Новая, Паркавая, Пралетарская, Садовая.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 502

Катэгорыя:Марохараўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жыткавіцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Марохараўскі сельсавет

**Маро́хараўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Марохарава.

## Гісторыя
16 ліпеня 1954 году створаны ў складзе Жыткавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Сельсавету перададзеныя населеныя пункты скасаваных Бялёўскага і Ляхавіцкага сельсаветаў.

28 студзеня 1991 году вёскі Відошын, Ляхавічы, Навуць, Пласток, Пухавічы, Сяменча і пасёлак Чырвонае перададзеныя ў склад навастворанага Чырвоненскага сельсавету.

26 верасьня 2006 году рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў у склад сельсавету перададзеная вёска Навуць, якая ўваходзіла ў склад Чырвоненскага сельсавету.

10 студзеня 2023 году да сельсавету далучаная тэрыторыя скасаванага Дзякавіцкага сельсавету, разам зь вёскамі Буда, Вятчын, Дзякавічы, Лутоўе, Пасталы, Хвойка.

## Насельніцтва
* 1 студзеня 2018 году — 1874 жыхары, 716 двароў

## Населеныя пункты
* 1 чэрвеня 1955 году — 13
* 1 студзеня 1964 году — 15
* 1 студзеня 1968 году — 15
* 1 студзеня 1974 году — 15
* 1 студзеня 1981 году — 15
* 1 студзеня 1986 году — 16
* 1 студзеня 2018 году — 8

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 502
*  С. 196
*  С. 132


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1954 годзе
Смаленскае ўзвышша

**Смале́нскае ўзвы́шша** — узвышша ў Эўрапейскай частцы Расеі. Частка Смаленска-Маскоўскага ўзвышша. Тэрытарыяльна распасьціраецца ад места Ворша у Беларусі да Мажайскага раёну Маскоўскай вобласьці, у асноўным разьмешчаная ў Смаленскай вобласьці. Найвышэйшы пункт: 314 мэтраў па-над узроўнем мора (недалёка ад вёскі Мар'іна Вяземскага раёну Смаленскай вобласьці). У сваёй заходняй частцы ўзвышша складзенае далямітамі і вапнякамі дэвону, на ўсход ад Смаленска — вапнякамі, глінамі, мэргелямі карбону. Рэльеф марэнна-эразійны; у паўночна-заходняй частцы буйны ўзгорыста-градавы. На ўзвышшы знаходзяцца вытокі буйных рэчак: Дзясны, Угры, Масквы і інш.

Катэгорыя:Рэльеф Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Расеі
Волма (басэйн Дняпра)

**Во́лма** — рака ў Беларусі, левы прыток ракі Сьвіслачы (басэйн Дняпра). Цячэ ў Менскай вобласьці. Даўжыня 103 км. Плошча вадазбору 1150 км². Выдатак вады ў вусьці 6,7 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,5‰.

На рацэ стаяць мястэчка Сьмілавічы і гістарычнае мястэчка Малыя Ляды.

## Асноўныя прытокі
* *Правыя*: Слоўст
* *Левыя*: Вожа, Ваўмянка Новая, Гаць, Ігуменка

## Агульныя зьвесткі
Пачынаецца з мэліярацыйнага каналу каля паўночна-ўсходняй ускраіны вёскі Каралёва Стану Менскага раёну, цячэ Менскім узвышшам і Цэнтральнабярэзінскай раўнінай праз Смалявіцкі, Ігуменскі і Пухавіцкі раёны. Вусьце за 1 км на ўсход ад вёскі Старога Двара Пухавіцкага раёну.

Даліна трапэцападобная, шырынёй 0,4—0,6 км, месцамі больш за 3 км. Схілы спадзістыя і ўмерана стромкія. Абалона на вялікім працягу асушаная і разараная. У вярхоўі зарэгуляваная 4 плацінамі.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 103.
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

Катэгорыя:Басэйн Дняпра
Катэгорыя:Рэкі Менскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Смалявіцкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Ігуменскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Пухавіцкага раёну