Палацава-паркавы комплекс Умястоўскіх (Жамыслаўль)

**Пала́цава-па́ркавы ко́мплекс Умясто́ўскіх** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры XIX стагодзьдзя. Знаходзіцца ў в. Жамыслаўль (Івейскі раён) на левым беразе р. Гаўя. Унесены ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь.

## Мінуўшчына
Фармаваньне сядзібы пачалося з другой паловы XVIII стагодзьдзя. У 1807 маёнтак зь сядзібай у Антонія Кеневіча набыў Якуб Умястоўскі (памёр у 1809). У 1828 року ягоны сын Казімер Умястоўскі па баках набытай аднапавярховай драўлянай гасподы, збудаванай у стылі барока, паставіў дзьве мураваныя афіцыны з калённымі портыкамі ў стылі клясыцызму (захавалася адна), лядоўню, аранжарэю і манэж. Жонка Казімера Ўмястоўскага Юзэфа (з роду Дунін-Раецкіх) пабудавала палац (скончаны ў 1877), які існуе і цяпер. У 1885 пабудаваная вінакурня.

У канцы XIX стагодзьдзя сын Казімера й Юзэфы Ўладзіслаў Умястоўскі (1834—1905) аддаў сядзібу пад навуковую базу Віленскаму ўнівэрсытэту.

Падчас нямецкай акупацыі ў ходзе Першай сусьветнай вайны, у 1914 року ў сядзібе немцы стварылі здраўніцу для параненых жаўнераў.

За савецкім часам у палацы разьмяшчалася саўгаснае праўленьне.


Файл:Žemłasłaŭ. Жэмласлаў (N. Orda, XIX).jpg|Палац. Н. Орда, XIX ст.
Файл:Umiastoŭski Estate in Žemłasłaŭ, N. Orda.jpg|Палац зь іншага боку
Файл:Žemłasłaŭ. Жэмласлаў (1916).jpg|Палац, 1916
Файл:Žemłasłaŭ-pałac.jpg|Палац у міжваенны час


## Архітэктура
Захаваліся палац, гаспадарчыя пабудовы, бровар (1885), парк. Пляніровачнае ядро ансамблю — мураваны палац і дзьве сымэтрычна пастаўленыя афіцыны, якія ўтвараюць парадны партэр з круглым газонам. Цэнтральную алею перад палацам замыкае мураваная альтанка са скульптурай Маці Божай (1883).

### Палац

Палац пабудаваны паводле аналёгіі з варшаўскай каралеўскай рэзыдэнцыяй XVIII стагодзьдзя «Лазенкі», імаверна, паводле праекту архітэктара Л. Марконі. Т-падобны ў пляне двухпавярховы будынак строга сымэтрычнай кампазыцыі завершаны масіўным кубічным бельведэрам з шырокімі арачнымі вітражамі. У цэнтры галоўнага фасаду лёджыя з калянадай і бакавымі антамі, у цэнтры дваровага — чатырохкалённы портык з трыкутным франтонам і трыгліфным фрызам. Па баках лёджыі галоўнага фасаду прастакутныя ўваходныя праёмы з бальконамі над імі. З тарцовых бакоў выступаюць нізкія прыбудовы з адкрытымі тэрасамі. У рашэньні фасадаў выкарыстаныя карынфскі ордар, канеліраваныя пілястры якога крапуюць прасьценкі прастакутных аконных праёмаў у прафіляваных ліштвах. Аб’ём апяразаны балюстрадамі. Пляніроўка анфілядна-калідорная з квадратнай заляй у цэнтры, у якой зьбераглася кафляная печ XVIII стагодзьдзя. Інтэр’еры мелі паркетную падлогу, мармуровыя каміны, сьценавыя панэлі. Палац быў абстаўлены мэбляй, створанай мясцовымі майстрамі. Пад будынкам скляпеністыя сутарэньні.

### Гаспадарчыя пабудовы

З гаспадарчых пабудоваў захаваліся мураваныя склеп, стайня, млын, сьвіран (пабудаваны ў пачатку XIX стагодзьдзя ў традыцыях народнага дойлідзтва) — аднапавярховы прастакутны ў пляне будынак з арачнай галерэяй на галоўным фасадзе, накрыты двухсхільным дахам.

### Парк
Парк пэйзажнага тыпу (плошча каля 7 га) высаджаны ў 1883 року францускім садоўнікам Джэймзам, запрошаным з маёнтку Тышкевічаў у Верках з-пад Вільні. Падзелены ракой на две часткі: рэгулярна-парадную вакол палацу і пэйзажную на зарэчным баку. Растуць ліпа звычайная, кедр сыбірскі, клён вастралісты Швэдлера, бяроза далекарлійская, ясень пэнсыльванскі й інш.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
*  
* Мэрыдыян’28

Катэгорыя:Гісторыка-культурныя каштоўнасьці Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1870-я гады
Катэгорыя:Івейскі раён
Катэгорыя:Сядзібы Гарадзенскай вобласьці
Катэгорыя:Збудаваньні нэаклясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Умястоўскія