open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мадам дэ Лявэрнь

**Мадáм дэ Лявэрнь** (франц. *Madame de Lauvergne*; вядомая як *Ленадарыда*; 1620 ― 167?) ― француская паэтка, прадстаўніца прэцыёзнай літаратуры.

## Жыцьцяпіс
Дзявочае прозьвішча ― Ле Ру. Існуе зусім мала інфармацыі пра паэтку Ле Ру, якая выдала дыхтоўны зборнік паэзіі пад імем Мадам дэ Лявэрнь. 

«Слоўнік прэцыёзьніцаў» (), апублікаваны ў 1660 г., распавядае пра яе: «Ленадарыда (пісьменьніцы-прэцыёзьніцы пераназывалі сябе імёнамі, запазычанымі з Антычнасьці) —  удава-прэцыёзьніца, ва ўзросьце сарака гадоў»; такім чынам, яна павінна была нарадзіцца ў 1620 годзе.  

Лесьбійка, мадам дэ Лявэрнь прызналася ў адным з сваіх санэтаў у каханьні да мадмуазэль Гадфруа ― «Санэт да мадмуазэль Гадфруа».

## Творчасьць
Адзіны зборнік твораў пісьменьніцы (выдадзены пасьля сьмерці ў 1680 годзе), які дайшоў да нашага часу, складаецца з элегіяў, паэмы, мадрыгалаў, празаічных партрэтаў, свайго роду кампазыцыяў, вельмі модных у той час. Тагачасныя крытыкі адзначаюць «сэнс, правільнасьць і густ» аўтаркі.

## Творы
• Recueil de poésies; C. Barbin, 1680.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1620 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Францыі
Катэгорыя:Францускія паэткі
Катэгорыя:Францускія літаратаркі
Катэгорыя:Прэцыёзная літаратура
Катэгорыя:ЛГБТ
Катэгорыя:Гомасэксуальнасьць
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Журоўка

**Журо́ўка** (таксама *Жыро́ўка*) — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзьмітравіцкага сельсавету. На захад ад вёскі праходзіць дарога .

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пагосцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 149 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Калет Гіёмэн

**Калéт Гіёмэн** (; 28 студзеня 1934, Т’ер, Авэрнь, Францыя ― 10 траўня 2017, Ліён, Францыя) ― француская сацыялягіня, антырасісцкая і фэмінісцкая актывістка. Адна з галоўных постацяў францускага матэрыялісцкага фэмінізму.

## Жыцьцяпіс
Калет Гіёмэн нарадзілася 28 студзеня 1934 году ў месьце Т’ер, Францыя. 

Вывучала ў Парыжы этналёгію і псыхалёгію. Яна пэрыядычна выкладала ў Францыі і Канадзе. Яна паступіла ў Нацыянальны цэнтар навуковых дасьледаваньняў (CNRS) у 1959 годзе, спачатку ў якасьці тэхнічнай супрацоўніцы, а затым з 1962 году ў якасьці навуковай супрацоўніцы. У 1969 годзе яна абараніла доктарскую дысэртацыю пад кіраўніцтвам Ражэра Бастыда пад назвай «Аспэкт сацыяльнай іншасьці. Расісцкая ідэалёгія». 

З 1969 году доктарка сацыялёгіі, Гіёмэн была навуковай супрацоўнікай CNRS, не будучы прымацаванай да дасьледчага адзьдзелу гэтай установы.

Памерла 10 траўня 2017 году ў Ліёне.

## Дзейнасьць
З канца 1960-х гадоў Гіёмэн зацікавілася фэмінізмам. У 1972 годзе ўжо знаходзілся ў ейнай працы L’ideologie raciste аналёгіі паміж паняткамі раса і плоць. Яна была часткай групы фэміністак, якія заснавалі часопіс Questions féministes у 1977 годзе (хоць яна не была ў рэдакцыйнай радзе, якая заклала часопіс), які ёсьць крыніцай і органам публікацыі матэрыялісцкага фэмінізму. 

У 1978 годзе яна апублікавала ў Questions féministes важны артыкул «Практыка ўлады і ідэя прыроды» (у дзьвюх частках), у якой тэарэтызавала прысваеньне жанчынаў праз матэрыяльныя сацыяльныя адносіны і натуралісцкую ідэалёгію і сэксізм, а таксама дала назву прысваеньню «sexage» адной плоцевай клясы іншай.

Гіёмэн таксама напісала некалькі тэкстаў для Руху супраць расізму і за сяброўства паміж народамі (MRAP), а таксама ўдзельнічала у фэмінісцкіх групах, якія існавалі ў траўне 1968 году. У 1980-я гады Гіёмэн праводзіла сэмінары ў Манрэальскім унівэрсытэце.

Калет Гіёмэн пакінула пасьля сябе базу інавацыйных думак, але, перш за ўсё, мноства напрамкаў дасьледаваньняў, якія дапамагаюць разьвіваць сучасныя думку і практыкі. Дзякуючы ейным публікацыям некалькі сацыёлагаў і сацыялягіняў, а таксама філёзафаў і філёзафак грунтоўна зацікавіліся дынамікай уладных адносінаў, яка сяньня лічыцца цэнтральнай тэмай фэмінісцкіх, антырасісцкіх і посткаляніялісцкіх дэбатаў.

## Працы
* L'Idéologie raciste, genèse et langage actuel, Paris/La Haye, Mouton, 1972, 243p. Réédition : Gallimard, Coll. Folio essais (no 410), 2002, 384 p. 
* Sexe, Race et Pratique du pouvoir. L’idée de Nature, Paris, Côté-femmes, 1992, 239 p. Réédition: Éditions iXe, 2016, 240 p.
* Sexism, Power and Ideology, Londres, Routledge, 1995, 300 p. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія навукоўцы
Катэгорыя:Францускія сацыёлягі
Катэгорыя:Францускія фэміністкі
Катэгорыя:Францускія актывісты
Катэгорыя:Фэміністкі
Катэгорыя:Памерлі ў Ліёне
Катэгорыя:Асобы Ліёну
Марыяна Стоўкс

**Марыяна Стоўкс** (ням. і анг. *Marianne Stokes*; дзявочае прозьвішча *Прайндльсбэргер*, ням. *Preindlsberger*; 19 студзеня 1855, Грац, Штырыя, Аўстрыйская імпэрыя ― 13 жніўня 1927, Лёндан, Вялікабрытанія) ― аўстрыйская і брытанская мастачка канца віктарыянскай эпохі.

## Жыцьцяпіс
Марыяна Прайндльсбэргер нарадзілася ў 1855 годзе ў аўстрыйскім Грацы.

У 1872 годзе пачала вывучаць маляваньне ў Акадэміі прыгожых мастацтваў у Грацы. Там яна сустрэла францускага мастака Макса Ленарта падчас навучальнай паездкі, які заахвоціў яе ў выбары кар’еры мастачкі. Яна паступіла ў Акадэмію прыгожых мастацтваў у Мюнхэне разам зь Вільгэльмам фон Ліндэншмітам. Пад уплывам мюнхэнскай школы яна стварыла такую карціну, як Träumendes Mädchen («Маленькая летуценьніца») у 1875 годзе.

Дзякуючы стыпэндыі яна навучалася і наведвала курсы ў Школе прыгожых мастацтваў у Парыжы, дзе патрапіла пад уплыў натуралісцкага кірунку, у прыватнасьці Ж. Баст’ена-Лепажа, вядомага сваімі працамі аб сельскім жыцьці.

У 1884 годзе Марыяна пазнаёмілася з брытанскім мастаком-пэйзажыстам Адрыянам Стоўксам. Яны ажаніліся і пераехалі ў Ангельшчыну.

Адрыян і Марыяна Стоўкс шмат падарожнічалі. Так у 1905 годзе яны правялі паўгады ў Славакіі, вандруючы па вёсках. Гэта быў плённы пэрыяд для абодвух: Адрыян маляваў пэйзажы з выявамі жывапісных домікаў і сцэнамі жніва, а Марыяна малявала партрэты мясцовых жыхароў, асаблівую ўвагу надаючы прадметам нацыянальнага адзеньня.

У 1923 годзе Марыяна Стоўкс стала чаліцай Каралеўскага таварыства акварэлістаў (Royal Watercolour Society).

Памерла 13 жніўня 1927 году ў Лёндане. Пахаваная на каталіцкіх могілках у лёнданскім раёне Мортлэйк.

## Творчасьць
У 1890-я гады мастачка ўсё часьцей знаходзіла крыніцу натхненьня ў сярэднявечных, рэлігійных і міталягічных сюжэтах. Ейная творчасьць сьведчыць пра ўплыў прэрафаэлітаў і мадэрнізму.

З канца 1870-х і да 1900-х Стоўкс экспанавала свае карціны ў Каралеўскай Акадэміі і выйграла мэдаль на выставе 1893 году ў Чыкага. Яе лічылі адной зь вядучых мастачак у Вялікабрытаніі. Асабліва вядомыя былі ейныя працы, блізкія да прэрафаэлізму.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўстрыйскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Брытанскія мастачкі
Катэгорыя:Асобы Лёндану
Катэгорыя:Прэрафаэліты
Іма фон Бадмэрсгоф

**Іма фон Бадмэрсгоф** (; 10 жніўня 1895, Грац, Аўстра-Вугоршчына — 26 жніўня 1982, Гфёль, Аўстрыя) — аўстрыйская пісьменьніца, паэтка.

## Жыцьцяпіс
Іма была дачкой праскага барона Крыстыяна фон Эрэнфэльса, заснавальніка сучаснай структурнай гештальтпсыхалёгіі ў Аўстрыі. Вывучала гісторыю мастацтва і філязофію ў Празе і Вене. 

Была знаёмая з Рыльке і гуртком Штэфана Георге. Яна была заручаная і абралася шлюбам з Норбэрта фон Гэлінграта. Пасьля заручынаў жыла ў Ніжняй Аўстрыі. Яна таксама была сястрой Умара Рольфа барона Эрэнфэльса, усходазнаўца і антраполяга, які прыняў іслам. Іма фон Бадмэрсгоф памерла ў замку Растбах каля Гфёля. З нагоды ейнага 100-годзьдзя ў 1995 годзе ў Растбаху і Гфёле ў ейны гонар былі ўстаноўленыя мэмарыяльныя дошкі. Яе пахавалі на могілках Морыцрайт.

## Творчасьць
З 1937 году друкавала раманы і апавяданьні. У 1962 годзе выйшаў першы зборнік хайку. Паэтка культывавала трохрадкоўе японскай паэтычнай формы хайку. З гэтай мэтай яна падтрымлівала інтэнсіўны абмен думкамі зь японскім літаратуразнаўцам Юкіё Катані. Яна мела талент пісаць хайку і выдала некалькі тамоў. Яна атрымала Вялікую Дзяржаўную прэмію Аўстрыі ў 1958 годзе за свой твор «Сем жменяў пяску» (), раман, дзеяньне якога адбываецца на Сыцыліі. 

Ейнае культурна-пэсімістычнае ліставаньне з Мартынам Гайдэгерам у 1959—1976 гадах было апублікаванае ў выдавецтве Клет-Кота ў 2000 годзе. 

## Творы
* 1937 – Der zweite Sommer, Suhrkamp, Berlin 1943
* 1939 – Die Stadt in Flandern
* 1939 – Die Bartabnahme -, von Loeper, Karlsruhe 1982
* 1942 – Begegnung im Frühling (Erzählung), Verlag von Loeper, Karlsruhe 1985
* 1943 – Die Jahreszeiten: Fünfundzwanzig Meisterwerke alter Buchmalerei
* 1944 – Die Rosse des Urban Roithner -, Buchgemeinschaft Donauland, Wien 1984
* 1950 – Sieben Handvoll Salz (Roman), Niederösterreichisches Pressehaus, St. Pölten 1984
* 1952 – Das verlorene Meer (überarbeiteter Roman, 1939 erschienen unter "Die Stadt in Flandern"), Herold, Wien 1952
* 1953 – So lange es Tag ist -, Österreichische Verlagsanstalt, Innsbruck 1953
* 1962 – Unter acht Winden
* 1962 – Haiku
* 1973 – Sonnenuhr
* 1980 – Im fremden Garten blüht Jasmin: 99 Haiku (Gedichtband), Verlag der Arche, Zürich 1980
* 1982 – Ibarras Bartabnahme.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аўстра-Вугоршчыне
Катэгорыя:Аўстрыйскія літаратары
Катэгорыя:Аўстрыйскія паэты
Катэгорыя:Асобы Грацу
Катэгорыя:Пахаваныя ў Аўстрыі
Манча

**Ма́нча** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзьмітравіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 84 чалавекі
* 2009 год — 47 чалавек
* 2019 год — 36 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Манча (неадназначнасьць)

**Манча** — тапонім:

* Манча — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Манча — рака ў Крупскім і Бярэзінскім раёнах Менскай вобласьці, прыток ракі Бярэзіна
Манча (рака)

**Ма́нча** — рака ў Крупскім і Бярэзінскім раёнах Менскай вобласьці Беларусі, левы прыток ракі Бярэзіна (басэйн Дняпра).

Даўжыня ракі 14 км. Плошча вадазбору 68 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,3 м/км. Выток ракі знаходзіцца каля паўночнай ускраіны вёскі Гумны Крупскага раёну. Упадае ў старарэчча Бярэзіны за 3 км у напрамку на захад ад вёскі Арэшкавічы Бярэзінскага раёну. Вадазбор у паўночнай частцы Цэнтральнабярэзінскай раўніны.

Каля ракі вёскі Навасельле, Манча, Прудок.

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь» 

Катэгорыя:Рэкі Крупскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Бярэзінскага раёну
Юры Назараў

**Юры Віктаравіч Назараў** ( 1962, Горкі, Магілёўская вобласьць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Намесьнік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь (з 3 сакавіка 2020 году да 16 жніўня 2022 году). Кіраўнік справамі прэзыдэнта Беларусі (з 16 жніўня 2022).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускі тэхналягічны інстытут па спецыяльнасьці «Лясная гаспадарка», Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь па спецыяльнасьці «Міжнародныя эканамічныя адносіны». З 1981 па 1982 г. працаваў лябарантам Беларускага тэхналягічнага інстытуту ім. С. М. Кірава. З 1983 па 1988 г. працаваў лясьнічым Зуброўскага лясьніцтва, інжынэрам па ахове лесу і паляўнічай фаўны, галоўным лясьнічым Горацкага лясгасу. У 1988—2001 гадах зьяўляўся выконваючым абавязкі дырэктара, дырэктарам Горацкага лясгасу. З 2001 па 2004 год займаў пасаду намесьніка старшыні Камітэту лясной гаспадаркі пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь, з 2004 па 2010 г. — намесьніка Міністра лясной гаспадаркі Рэспублікі Беларусь.

У 2010—2013 гады зьяўляўся намесьнікам Кіраўніка спраў прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь. 17 сьнежня 2013 году пастановай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь № 1090 прызначаны старшынёй канцэрну «Беллеспаперапрам».

3 сакавіка 2020 году прызначаны Намесьнікам Прэм’ер-міністра Беларусі.

У чэрвені 2022 года Назараў трапіў у санкцыйны сьпіс Канады.

16 жніўня 2022 году прызначаны кіраўніком справамі прэзыдэнта Беларусі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намесьнікі міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кіраўнікі Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сябры Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Высокая Гара (Дзьмітравіцкі сельсавет)

**Высо́кая Гара́** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзьмітравіцкага сельсавету.

Вёска знаходзіцца за 27 км у напрамку на паўночны ўсход ад гораду Беразіно, за 128 км ад Менску, за 45 км ад чыгуначнай станцыі Бобр, на рацэ Харчынка. Каля вёскі на рацэ ёсьць вадасховішча.

## Гісторыя
Да 21 сьнежня 2007 году вёска ўваходзіла ў склад Высакагорскага сельсавету. З 2007 па 2013 год у складзе Пагосцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1996 год — 380 жыхароў, 122 двары.
* 2009 год — 243 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Бялавічы (Менская вобласьць)

**Бяла́вічы** (таксама *Белаві́чы*) — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзьмітравіцкага сельсавету. На захад ад вёскі праходзіць дарога .

## Насельніцтва
* 2009 год — 69 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Арэшкавічы

Назву **Арэшкавічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Арэшкавічы — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Арэшкавічы — вёска ў Пухавіцкім раёне
Арэшкавічы (Бярэзінскі раён)

**Арэ́шкавічы** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дзьмітравіцкага сельсавету. Вёска знаходзіцца за 37 км у напрамку на поўнач ад горада Беразіно, за 188 км ад Менску, за 55 км ад чыгуначнай станцыі Барысаў.

У 1924—1954 гадах цэнтар Арэшкавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1995 год — 425 жыхароў, 199 двароў.
* 2009 год — 240 чалавек

## Славутасьці
* Каля вёскі курганны могільнік.
* Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызан.

## Асобы
* Васіль Вараб'ёў (нар. 1957) — беларускі журналіст. Кандыдат філялагічных навук (1987), дацэнт (1990), прафэсар.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзьмітравіцкі сельсавет (Бярэзінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Завадзкая

**Зава́дзкая** — жаночае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Вінцэнта Завадзкая ( 1824—1894) — аўтарка кнігі „Літоўская кухарка“
* Бэата Завадзкая ( 1986) — польская шахістка
* Ганна Завадзкая (1919—2004) — польская гарцарка, настаўніца
* Магдалена Завадзкая ( 1944) — польская акторка
* Марцэліна Завадзкая ( 1989) — польская мадэлька, тэлевядоўца
* Ялянта Завадзкая ( 1987) — польская шахістка

## Глядзіце таксама
* Заводзкая
* Завадзкі
* Завадка
Завадзкі

**Зава́дзкі** () — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Адам Завадзкі (1814—1875) — віленскі друкар, выдавец.
* Аляксандар Завадзкі (1798—1868) — польскі прыродазнаўца, батанік.
* Аляксандар Завадзкі (1899—1964) — польскі дзяржаўны дзяяч.
* Габар Завадзкі (1974—2006) — вугорскі футбаліст.
* Даніель Завадзкі ( 1974) — польскі тэатральны і кінаактор.
* Зьміцер Завадзкі (1972—2000) — беларускі журналіст.
* Зьміцер Завадзкі ( 1988) — украінскі бадмінтаніст.
* Казімер Завадзкі (1642—1692) — польскі палітык, гісторык, пісьменьнік.
* Міхаіл Завадзкі (1828—1888) — украінскі кампазытар, пэдагог.
* Міхаіл Завадзкі (1848—1926) — расейскі і савецкі пэдагог.
* Станіслаў Завадзкі (1743—1806) — польскі архітэктар.
* Сяргей Завадзкі (1871—1935) — расейскі дзяржаўны дзяяч.
* Тадэвуш Завадзкі (1921—1943) — польскі гарцэр, вайсковец.
* Уладзімер Завадзкі (1919—1992) — савецкі вайсковы лётчык, Герой Савецкага Саюзу.
* Уладзімер Завадзкі ( 1967) — польскі барацьбіт грэка-рымскага стылю.
* Уладзіслаў Завадзкі ( 1996) — беларускі футбаліст.
* Эдвальд Завадзкі (1927—2005) — савецкі і ўкраінскі фізык.
* Юзэф Завадзкі (1781—1838) — віленскі друкар, выдавец.
* Юзэф Завадзкі (1886—1951) — польскі хімік.
* Юры Завадзкі (1894—1977) — савецкі тэатральны актор, рэжысэр.

## Глядзіце таксама
* Завадзкая
* Заводзкі
Пончык

**Пончык** — смажаны на алеі, круглы піражок.

Найчасьцей пончыкі начыняюць варэньнем і ўзьбітымі вяршкамі, пудынгам і сырам, радзей гарэхамі (віленскія). Таксама іх пасыпаюць цукровай пудрай або цукатамі з апэльсінавай цэдры. Сярод іншага, існавалі бульбяныя пончыкі. Некаторыя пончыкі выпякалі ў духоўцы.

## Складнікі
Для прыгатаваньня пончыкаў выкарыстоўваюць 500 грамаў тварагу ў брыкеце і 200 грамаў мукі, 2 яйкі і шакаляд, 150 грамаў цукру (або іншы падсалоджвальнік паводле густу) і гарбатную лыжку разрыхляльніка (або соды), а таксама ванілін.

## Прыгатаваньне
Спачатку зьмешваюць тварог і муку, адно яйка і цукар (або іншы падсалоджвальнік), разрыхляльнік (ці соду) і ванілін. З атрыманага плястычнага цеста фармуюць пончыкі, якія выкладаюць на паргамэнт. Затым пончыкі змазваюць жаўтком з другога яйка і выпякаюць у духоўцы пры +180 °С цягам 25 хвілінаў. Шакаляд растапліваюць у мікрахвалёўцы і акунаюць у яго кожны пончык. Зьверху пончыкі аздабляюць.

## Мінуўшчына

Прынамсі з XVI стагодзьдзя пончыкі з дражджавога цеста былі вядомыя ў Польшчы. У XVIII стагодзьдзі пончыкі набылі ўсеагульнае пашырэньне за часамі караля Рэчы Паспалітай Аўгуста Саса. Узьнікла польская народная прыкмета: «У таго, хто ня зьесьці гару пончыкаў у Тлусты чацьвер, у сьвіране будзе пуста, а ўраджай на полі зьядуць мышы». У якасьці начыньня звычайна выкарыстоўвалі ружовае варэньне. Пазьней яго сталі замяняць ванільным крэмам і шакаляднай пастай. Таксама пончыкі пачалі начыняць сьлівовым джэмам. Сярод іншага, сталі смажыць заварныя, сырныя і тварожныя пончыкі, як і выпякаць іх у духоўцы.

 
У 1854 годзе Вінцэнта Завадзкая прыводзіла ў сваёй кнізе «Літоўская кухарка» 7 рэцэптаў смажаных пончыкаў, сярод якіх былі: дасканалыя і інакшыя, сяброўскія і дражджавыя завараныя, завараныя без дражджэй і зь яблыкамі, а таксама венскія шакалядныя.

У ХІХ стагодзьдзі ў ЗША атрымалі пашырэньне пончыкі з адтулінай. Іх сталі пакрываць шакаляднай глазурай і пасыпаць каляровай вобмешкай або цукровай пудрай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Печыва
Катэгорыя:Сьвяточныя стравы
Катэгорыя:Заедкі
Катэгорыя:Польская кухня
Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Катэгорыя:Зьявіліся ў XVI стагодзьдзі
Мэрая Кэры

**Мэра́я Кэ́ры** (; нарадзілася 27 сакавіка 1969 году) — амэрыканская сьпявачка, аўтарка песень, акторка і музычная прадусарка. Мае мянушку «Каралева Калядаў», і вядомая сваім пяціактававым галасавым дыяпазонам, мэлізматычным стылем сьпеву і выкарыстаньнем сьвістковага рэгістру. Ейны дэбютны альбом *«[[Mariah Carey]]»* быў выпушчаны ў 1990 годзе пад кіраўніцтвам выканаўчага дырэктара Columbia Records Томі Матолы, зь які яна пабралася шлюбам праз тры гады пасьля музычнага дэбюту. Кэры дасягнула далейшага посьпеху з альбомамі *«[[Music Box (альбом Мэраі Кэры)|Music Box]]»* (1993), *«[[Merry Christmas (альбом Мэраі Кэры)|Merry Christmas]]»* (1994) і *«[[Daydream (альбом Мэрыі Кэры)|Daydream]]»* (1995) і сынгламі *«Hero»*, *«Without You»*, *«All I Want for Christmas Is You»*, *«Fantasy»*, *«Always Be My Baby»* і *«One Sweet Day»*, якія ўзначальвалі чарты ў ЗША. Кэры стала першай сьвяпачкай сьвету, чые першыя пяць сынглаў дасягалі першага радка ў чарце Billboard Hot 100. Пасьля сыходу ад Матолы, Кэры крыху зьмяніла стыль, дадаўшы ў альбом 1997 году *«[[Butterfly (альбом Мэраі Кэры)|Butterfly]]»* больш гіп-гопу. Дзякуючы такім посьпехам артыстка была абраная часопісам Billboard найлепшай сьпявачкай 1990-х гадоў. У 2001 годзе, пасьля адзінаццаці гадоў супрацы з гуказапісвальнай кампаніяй Columbia, падпісала рэкордную дамову ў 100 млн даляраў з Virgin Records. Кэры ёсьць самай прадаванай музычнай выканаўцай усіх часоў, маючы на сваім рахунку больш за 220 млн рэалізаваных асобнікаў ва ўсім сьвеце. Дзевятнаццаць ейных песень узначальвалі Billboard Hot 100. Яна ўтрымлівае рэкорд найбольшай колькасьці сынглаў, якія дасягалі першага месца, сярод усіх сольных выканаўцаў. Кэры здабыла пяць узнагародаў Грэмі, дзевятнаццаць Сусьветных музычных узнагародаў і дзесяць Амэрыканскіх музычных узнагародаў, а таксама пятнаццаць узнагародаў часопіса Billboard. У 2022 годзе была ўлачаная ў Залю славы песьняроў. Яе часта ўзгадваюць, як пэрсону, якая была і ёсьць натхненьнем для іншых выканаўцаў у стыле R&B, а таксама дапамагае папулярызаваць гіп-гоп у поп-музыцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Катэгорыя:Кінаакторкі ЗША
Васільеўка (Менская вобласьць)

**Васі́льеўка** (таксама *Васі́леўка*) — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавету.

Да 21 сьнежня 2007 году вёска ўваходзіла ў склад Каменнаборскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Людвікова

**Людвіко́ва** (таксама *Людвіко́ў, м.*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Ольсы. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавету Бярэзінскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Хлёдвіг, Лодвіг або Людвік (Chlodwig, Lodvigus, Ludvicus) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 21 сьнежня 2007 году вёска ўваходзіла ў склад Каменнаборскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1909 год — 175 чалавек
* 2009 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Сындром хранічнай стомленасьці

**Сындром хранічнай стомленасьці** (СХС) — працяглая стомленасьць, якая захоўваецца пасьля доўгага адпачынку.

Узьнікае праз нэўроз галоўных рэгуляторных асяродкаў вэгетацыйнай нэрвовай сыстэмы. Хваробу выклікае празьмерная пачуцьцёва-разумовая нагрузка на шкоду цялеснай дзейнасьці. Найбольшую схільнасьць да хваробы мелі кіроўцы цягнікоў і авіядыспэтчары, прадпрымальнікі і месьцічы, асабліва жанчыны ў веку 25—45 гадоў.

## Чыньнікі
Узьнікненьню хваробы спрыяюць працяглая душэўна-цялесная перагрузка і харчовая алергія, вірусная інфэкцыя і кепскія санітарна-экалягічныя ўмовы. Дрэнны ўплыў аказваюць ап’яненьне і парушэньне кровазвароту ў выніку атэрасклерозу галаўнога мозгу, працяглы і часты стрэс. Адмоўна адбіваецца зьніжэньне імунітэту празь нястачу вітамінаў і злоўжываньне вугляводамі, а таксама нястача гармону сэратаніну празь недахоп сонечнага сьвятла ўзімку і парушэньне сну. Урэшце, кепскае ўзьдзеяньне аказваюць прыгнечанасьць і адсутнасьць відаў на жыцьцё. Сярод вірусаў, якія могуць выклікаць пры гэтым паніжаны імунітэт і грыпападобны стан, вылучаюць вірус Эпштэйна-Бар і цытамэгалявірус, энтэравірус і вірусы герпэсу, вірусы гепатыту С і рэтравірус.

## Праявы
Праявамі хваробы служаць апатыя і дэпрэсія, беспрычынныя прыступы гневу і нападкі. Таксама адзначаюцца цяглічная слабасьць і пастаяннае адчуваньне стомленасьці, галаўны боль і разлад сну, а таксама павышаная схільнасьць да інфэкцыйных хваробаў.

## Лячэньне
Імунамадэлявальнае лячэньне ўлучае прыём зёлак, якія паляпшаюць праходжаньне нэрвовых імпульсаў, а таксама кропкавы і агульны масаж з воднымі працэдурамі і лекавай фізкультурай. Таксама арганізм ачышчаюць ад таксінаў ураўнаважанай дыетай і ўстойлівым раскладам адпачынку і цялесных нагрузак. Сярод іншага, прыбягаюць да аўтагеннай разьмінкі і псыхатэрапіі, каб пазбавіцца ад нэўрозу і аднавіць актывізацыю і тармажэньне нэрвовай сыстэмы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні нэрвовай сыстэмы
Катэгорыя:Імуналёгія
СХС

**[[Сындром хранічнай стомленасьці]]** — працяглая стомленасьць, якая захоўваецца пасьля доўгага адпачынку.

Іншыя значэньні:
* Дзяржава славенцаў, харватаў і сэрбаў
* Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў
Трыніты ГЗК

**Гандлёва-забаўляльны комплекс «Трыніты»**&nbsp;— даходнае прадпрыемства для забавы і продажы тавараў насельніцтву. ГЗК «Трыныты» знаходзіцца ў Беларусі, Горадня, праспэкт Янкі Купалы, 87. У сваім доме «Трыніты» мае:
* звыш 150 крамаў;
* дзіцячая сьвятліца для забаваў;
* лядовы каток;
* пастой для возаў на 1200 месцаў;
* аўтавакзал;
* цягальня;
* электразапраўка;
* дом для дачы пакояў для прадпрымальніцтва.

Трыніты было адкрытае 12 лютага 2020 году.

## Уласьнік
Уласьнік ГКЗ «Трыніты»&nbsp;— ТАА «Трыніты Інвэст», якое месьціцца: Горадня, праспэкт Я. Купалы, д. 87. УНП 590701380.

## Опіс будынку
«Трыніты» мае два дамы, якія злучаныя пераходамі-калідорамі.

Другі дом мае больш паверхаў і іх здаюць прадпрымальнікам і грамадам для вядзеньня прадпрымальніцкае дзейнасьці.

Галоўны дом мае тры паверхі.

### Першы паверх
Першы паверх галоўнага дому мае каля 60 установаў. Сярод іх можна назваць банкі Беларусбанк, РРБ-Банк; Беліта-Вітэкс. Асноўныя&nbsp;— прадаўцы абутку.

### Другі паверх
Другі  паверх галоўнага дому мае каля 80 установаў. Сярод іх можна назваць Мілавіца, Белювелірторг, МТС, Прыёрбанк, Тэхнабанк, Грын. Тут разьмясьцілася тры кавярні. На тым паверсе маецца лядовы каток.

### Трэці паверх
Трэці паверх галоўнага дому мае каля 50 установаў. Сярод іх можна назваць 5 элемэнт, Макдональдз, Кэефсі, Бургеркінк, Дода піца, Бусьлік. 

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве
* Горадня

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2020 годзе
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2020 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі Горадні
Сэкс без пранікненьня

**Сэкс без пранікне́ньня** (таксама**непранікальны сэкс**, **цяжкі [[петынг]]**, **сухі сэкс**) — палавы акт без вагінальнага, анальнага альбо аральнага пранікненэня . Умовы ўзаемнае мастурбацыі і пагладжваньня таксама выкарыстоўваюцца, але зь некалькі іншымі акцэнтамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Формы сэксуальнай актыўнасьці
Ручная стымуляцыя чэлесу

[значак|300пкс|[:en:Peter Johann Nepomuk Geiger|Пітэр Гейгер, 1840.]]
**Ручная стымуляцыя чэлесу** () — назва і абазначэньне плоцкае дзейнасьці, у якой адзін з удзельнікаў (жанчына ці мужчына) мастурбуестымулюе чэлес другога мужчыны, як правіла, даводзячы яго да аргазму ды эякуляцыі. У адрозьненьне ад фэляцыі,пераважна выкарыстоўваюцца менавіта рукі, а не рот. Зьяўляецца асобным выпадкам мастурбацыі.

## Апісаньне
Паколькі мастурбацыя ў гэтай практыцы выконваецца адным удзельнікаў для іншага, ручная стымуляцыя цалкам можа лічыцца асобным відам сэксу, адрозным ад аральнага сэксу.

Ручная стымуляцыя шырока прадстаўлена ў парнаграфічных фільмах і відэароліках, пераважна ў амэрыканскіх, дзе на гэту тэму нават здымаюцца асобныя фільмы.

## Распаўсюджанасьць у масажных салёнах
[300px|right|значак|Прыклад ручнога дотыку ў [БДСМ.]]
У масажных салёнах гэта практыка звычайна завецца «шчасьлівы канец» (ад ) ці «поўнае расслабленьне».

Паводле дасьледаваньня 1975 году A. Дж. Веларда, у нейкім амэрыканскім горадзе заходняга ўзьбярэжжа ў адным з салёнаў была выяўленая «ручная работа»: жанчына мастубавала кліенту, выдаючы гэта за масажныя паслугі. Пасьля асьвятленьня выпадку ў СМІ мясцовая рада зацьвердзіла правілы па ліцэнзаваньні масажыстак(-аў), аналягічныя тым, што прад’яўляліся да прастытутак. Сам факт увядзеньня гэтага ліцэнзаваньня прывёў да павышэньня запытаў кліентаў: яны чакалі, што зараз будзе даступна нешта «большае», чым ручная стымуляцыя, а менавіта, палавыя зносіны. З прычыны таго, што масажысткі самі лічылі, што ім няма чаго губляць, і з прычыны таго, што мясцовая рада ўжо адносілася да іх, як да прастытутак, масажысткі часта згаджаліся — такім чынам узрос узровень прастытуцыі ў горадзе.

«Ручная работа» і дагэтуль практыкуецца ў значнай колькасьці масажных салёнаў. У некаторых краінах аказаньне падобных паслуг можа выклікаць судовы перасьлед.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мастурбацыя
Катэгорыя:Формы сэксуальнай актыўнасьці
Эскорт-паслугі

**Эскорт-паслугі**&nbsp;— від заробку, якім на паперы прадстаўляюць магчымасьць знайсьці чалавека для суправаджэньня (т. зв. эскорт) прывабнымі жанчынамі, або мужчынамі пад час знаходжаньня на грамадзкіх мерапрыемствах. Іх набіраюць, як правіла, багатыя асобы (мужчыны або жанчыны). Эскорт-паслугі аказваюць для прысутнасьці на дзелавых сустрэчах, дабрачынных балах і г.&nbsp;д. Паслугу эскорту аказваюць г зв. *эскорт-агенцтвы*. Яны праводзяць сьвяты, розыгрышы прызоў, падарожжы. Да асобаў, якія будуць у эскорце існуюць патрабаваньні:
* малады ўзрост;
* прывабная зьнешнасьць;
* валоданьне мовамі;
* уменьне весьці размову;
* уменьне танцаваць.

Адной з умоваў можа быць платны плоцевы акт.

## Мадэль
Мадэлі, якія аказваюць эскорт-паслугі&nbsp;— у асноўным маладыя жанчыны&nbsp;— зьяўляюцца на старонках глянцэвых часопісаў, у рэкляме, на подыюмах дэфіле. Аднак іхная кар’ера бяз плоцкіх паслугаў для «патрэбных людзей» цяжкая, таму дасьледнікі адносяць іх да «вышэйшага ўзроўню» прастытуцыі. Самі мадэлі разглядаюць свае начныя заняткі не як прастытуцыю, а як часовы заробак або недахопы кар’ернага росту.

Работа мадэляў у эскорт-агенцтвах дзеліцца на «дзень» і «ноч». Днём работа на законных мерапрыемствах дае добры даход агенцтву, самі ж мадэлі зарабляюць трохі (найчасьцей каля 100 даляраў за выхад), а ноччу заробак за плоцкія паслугі на многа большы і поўнасьцю застаецца ў мадэлі.

## У розных краінах

### Украіна
У сваёй кнізе «Notre Dame d’Ukraine: Українка в конфлікті міфологій» украінская пісьменьніца Аксана Забужка апісала статыстычныя дадзеныя пра колькасьць і пашыраннасьць прастытуцыі ва Ўкраіне. Зыходзячы здадзеных з найбольшага  ўкраінскага сайту з прастытуткамі UkrHot, высьветліла грамадзкую пашыраннасьць эскорт-паслуг у найбольшых местах Украіны, што гаворыць пра тое, што дадзены спосаб заробку служыць крыніцаю даходу для больш чым 9 тысяч жанчын. Асноўныя заробкі маюць жанчыны зь вялікіх местаў:
* Кіеў;
* Харкаў:
* Львоў;
* Адэса;
* Дніпро. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Jeffreys, Sheila. «Brothels without Walls»: the Escort Sector as a Problem for the  Legalization of Prostitution // Social Politics: International Studies in Gender, State & Society 17.2 (2010): 210—234.


Катэгорыя:Сэкс-індустрыя
Катэгорыя:Прастытуцыя
Пуцькава (Менская вобласьць)

**Пу́цькава** (таксама *Пу́цькаў, м.*) — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавету.

Да 2013 году ў складзе Сялібскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 49 чалавек

## Асобы
* Міхал Паўлікоўскі — празаік, журналіст і мэмуарыст.

## Крыніцы

Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Стары Койцін

**Стары́ Ко́йцін** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавету.

Да 21 сьнежня 2007 году вёска ўваходзіла ў склад Брадзецкага сельсавету. З 2007 па 2013 год у складзе Сялібскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Фарцюнэ Брыке

**Фарцюнэ́ Брыкé** (; поўнае імя: *Маргарыта-Уршуля-Фарцюнэ Бэрнье*, ; 16 чэрвеня 1782 году, Ньёр, Пуату, Францыя ― 14 траўня 1814, Ньёр, Пуату, Францыя) ― француская пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Фарцюнэ Бэрнье паходзіла зь сям’і праўнікаў. Атрымала добрую адукацыю ў Ньёры. У 15 гадоў выйшла пабралася шлюбам зь Ілерам-Аляксандрам Брыке, былым сьвятаром і выкладнікам Цэнтральнай школы ў Ньёры. У іх нарадзіўся сын, будучы гісторык Апален Брыке. 

Брыке прытрымлівалася рэспубліканскіх ідэяў. У 1808 годзе яна спыніла пісьменьніцкую дзейнасьць і разжанілася з мужам. Памерла ва ўзросьце 32 гадоў.

## Творчасьць
З 16 гадоў выдавала вершы і каляндары ў гонар жанчынаў. У Парыжы яна часта наведвала салёны Фані дэ Баарнэ і Ан-Мары дзю Бакаж. Ейныя творы публікаваліся ў «Almanach des Muses» і ў францускай бібліятэцы Шарля дэ Пужана.

Самая важная праца Фарцююнэ Брыке — «Гістарычны, літаратурны і бібліяграфічны слоўнік францужанак і іншаземак, натуралізаваных у Францыі» (), выдадзены ў 1804 годзе, які яна прысьвяціла Напалеону. Поўная назва — «Гістарычны, літаратурны і бібліяграфічны слоўнік францужанак і іншаземак, натуралізаваных у Францыі, вядомых па сваіх працах або па абароне, якую яны аказвалі літаратарам, ад усталяваньня манархіі да нашых дзён» ().

Гэты слоўнік уяўляе сабой кампіляцыю з 564 запісаў пра франкамоўных жанчынаў паміж VI стагодзьдзем і Кансулятам, у тым ліку пра 330 аўтарак паміж 1700 і 1804 гадамі. Гэта важная крыніца інфармацыі пра жанчынаў, зьвязаных зь пісьменствам (мэцэнатак, аўтарак, салёньніцаў). Кожная біяграфія дапоўненая бібліяграфіяй.

Слоўнік перавыдадзены ў сакавіку 2016 году.

## Творы
* Ode sur les vertus civiles, Paris, Charles de Pougens, 1801.
* Ode sur la mort de Dolomieu, Paris, Charles de Pougens, 1802.
* Ode à Lebrun, Paris, Charles de Pougens, 1803.
* Ode qui a concouru pour le prix de poésie décerné par l’Institut national de France, le 6 nivôse an XII, Niort, Étienne Depierris, 1804.
* Dictionnaire historique, bibliographique et littéraire des Françaises et des étrangères naturalisées en France, connues par leurs écrits, ou par la protection qu’elles ont accordée aux gens de Lettres, depuis l’établissement de la Monarchie jusqu’à nos jours, Paris, Treutell & Würtz, 1804.
* Élégies imitées de Milady Montague, Niort, Étienne Dépierris, 1806.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Францыі
Катэгорыя:Францускія літаратаркі
Катэгорыя:Францускія паэткі
Катэгорыя:Фэміністкі
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Засьвяціца

**Засьвяці́ца** (таксама *Засвяці́чча, н.*) — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 9 чалавек
* 2019 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Зураб Цэрэтэлі

**Зура́б Канстанцінавіч Цэрэтэлі** (; нар. 4 студзеня 1934, Тыфлыс, ЗРФСР - пам. 22 красавіка 2025, Масква, Расея) — расейскі мастак і скульптар грузінскага паходжаньня, народны мастак СССР і Расейскае Фэдэрацыі, народны мастак Грузінскае ССР, Герой Сацыялістычнае Працы, ляўрэат Ленінскае прэміі, ляўрэат Дзяржаўных прэміяў СССР і Расейскае Фэдэрацыі, ляўрэат прэміі Пікаса, прэзыдэнт Расейскае акадэміі мастацтваў, дырэктар Маскоўскага музэю сучаснага мастацтва, кавалер ордэну Ганаровага легіёну Францыі, Ганаровага Крыжа «Камбатан валянтэр» Асацыяцыі вэтэранаў францускага супору, афіцэр Ордэну мастацтваў і літаратуры (Францыя), узнагароджаны ордэнамі: «Дружбы народаў» (Расея) і «За заслугі перад Айчынай» І, ІІ, III ступеней (Расея), мэдалём «Вэрмэй» (вышэйшая узнагарода Парыжу за ўнёсак у культуру і містацтва), ордэнам Габрыелы Містраль (Чылі), мэдалём Пікаса (вышэйшая ўзнагарода ЮНЭСКО), кавалер ордэну Бэрнарда О’Гігінса ўраду Чылі. Пачэсны грамадзянін Тбілісі (2002).

## Біяграфія
Зураб Цэрэтэлі нарадзіўся 4 студзня 1934 року ў Тбілісі ў грузінскай сям'і. Ягоны бацька Канстанцін Георгіевіч (1903—2002) вядомы ў Грузіі як інжынэр-будаўнік, паходзіў з старадаўняга грузінскага княскага роду Цэрэтэлі. Маці — Тамара Сямёнаўна Ніжарадзэ (1910—1991), таксама прадстаўніца княскага роду. Заўважны ўплыў на Зураба-юнака зрабіў брат ягонай маці жывапісец Георгі Ніжарадзэ. У будынку, дзе хлопчык праводзіў значную частку свайго жыцьця, стала бывалі грузінскія мастакі, такія як Давід Какабадзэ, Сяргей Кабуладзэ, Уча Джапарыдзэ ды багата іншых. Яны сталі для юнака першымі настаўнікамі.

Зураб Цэрэтэлі скончыў жывапісны факультэт Тбіліскай акадэміі мастацтва, працаваў у Інстытуце гісторыі, археалёгіі ды этнаграфіі Акадэміі навук Грузіі. У 1964 року навучаўся ў Францыі, дзе зносіўся з выдатнымі мастакамі Паблё Пікаса і Маркам Шагалам.

З канца 1960-х рокаў пачаў актыўна працаваць у вобласьці манумэнтальнага мастацтва. З 1997 року ёсьць прэзыдэнтам Расейскай акадэміі мастацтваў. У 2003 року за асаблівыя заслугі Зурабу Цэрэтэлі было нададзенае расейскае грамадзянства.

## Творчасьць
* Помнік Пятру I (Масква);
* Храм Хрыста Збавіцеля (Масква);
* Манумэнт «Гісторыя Грузіі» (Грузія);
* Манумэнт «Сяброўства навякі» (Грузія);
* Манумэнт «Дабро перамагае Зло» (ЗША);
* Бронзавая скульптура «Нараджэньне новага чалавека» (Францыя, Гішпанія);

## Грамадзкая дзейнасьць
У сакавіку 2014 року Міністэрства культуры Расейсакай Фэдэрацыі паведаміла, што скульптар разам з іншымі расейскімі культурнымы дзеячами падпісаў ліст у падтрымку пазыцыі прэзыдэнта Расеі наконт расейскае вайсковае інтэрвенцыі ва Ўкраіну. Аднак пазьней ягоны памочнік Сяргей Шагулашвілі заявіў у інтэрвію грузінскаму інфармагенцтву *«Інтэрпрэсньюс»* ды тэлеканалу *«[[Руставі-2]]»*, што:Пан Цэрэтэлі не ўмешваўся й не ўмешваецца ў палітыку. Ніколі й нідзе. Ён аніразу не падпісваў ніякіх палітычных дакумэнтаў. І пад гэтым лістом ён не падпісваўся… Міністэрства культуры РФ увяло Зураба Цэрэтэлі ў сьпіс падпісантаў не пытаючыся.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Расейскія скульптары
Капланцы

**Капла́нцы** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавету.

Знаходзіцца за 10 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гораду Беразіно, за 111 км ад Менску, на рацэ Клява.

## Гісторыя
У 1670 годзе згадваецца як фальварак у Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 1997 год — 346 жыхароў, 168 двароў.
* 2009 год — 306 чалавек
* 2019 год — 260 чалавек

## Славутасьці

* Гарадзішча жалезнага веку і раньняга фэадалізму.
* Драўляныя крыжы на могілках
* Сакральная ліпа каля вёскі
* Брацкія магілы чырвонаармейцаў.
* Брацкія магілы савецкіх воінаў і партызан.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Гарэнічы

**Гарэ́нічы** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Капланецкага сельсавету.

Вёска знаходзіцца каля ракі Клява. Каля вёскі на рацэ плаціна і Гарэніцкае вадасховішча.

## Насельніцтва
* 2009 год — 229 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Капланецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Слабада (Бярэзінскі раён)

**Слабада́** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Бярэзінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 97 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну
Жыве Беларусь! (песьня)

**«Жыве Беларусь!»** — песьня 1990 году на словы паэта Леаніда Пранчака і музыку кампазытара Васіля Раінчыка.

Дадзены гімн меў мажорную і прыкметную мэлёдыю. Тэкст песьні зьмяшчаў адсылкі да іншых гістарычных гімнаў Беларусі. На пачатку 1990-х гадоў песьня прапаноўвалася ў якасьці дзяржаўнага гімну Беларусі, але тую прапанову адпрэчыў Вярхоўны Савет Беларусі.

## Тэкст песьні

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія патрыятычныя песьні
Катэгорыя:Песьні XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Эўрапейскія гімны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Шчаўевы суп

**Шчаўевы суп** — агароднінная поліўка са шчаўя.

Мае найбольшае пашырэньне ва Ўсходняй Эўропе. Гатуецца працёртым або з затаўкай, гарачым або ў выглядзе халадніка. Багаты на вітамін C.

## Складнікі
Для прыгатаваньня шчаўевага супу выкарыстоўваюць: адну бульбу і вялікі пучок шчаўя, па адным яйку і маласольным агурку, шарык курту і сьмятану, а таксама па смаку зялёную цыбулю, кроп і чорны молаты перац.

## Прыгатаваньне
Спачатку адварваюць яйка ў рондалі. Бульбу рэшуць на кубікі і кладуць асобна ў кіпучую ваду на 3 хвіліны. Шчаўе нашаткоўваюць са сьцёбламі і кладуць у рондаль да бульбы на яшчэ 3 хвіліны. Нашаткоўваюць кроп і цыбулю, якія кладуць у талерку для супу. Затым наразаюць адварное яйка і маласольны агурок, якія таксама кладуць у талерку. Туды ж дадаюць лыжку сьмятаны і заліваюць у талерку адвар з бульбай і шчаўем. Для аздабленьня дробна сякуць кроп і націраюць курт. Урэшце, па смаку дадаюць перац.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Супы
Катэгорыя:Стравы з гародніны
Катэгорыя:Стравы зь яек
Катэгорыя:Славянская кухня
Катэгорыя:Беларускія супы
Катэгорыя:Вугорскія супы‎
Катэгорыя:Габрэйская кухня
Катэгорыя:Латыскія супы‎
Катэгорыя:Летувіскія супы‎
Катэгорыя:Польскія супы
Катэгорыя:Румынская кухня
Катэгорыя:Украінскія супы‎
Катэгорыя:Халодныя супы
Катэгорыя:Армянская кухня
Google Finance

**Google Finance** — правайдар фінансавай інфармацыі, які належыць компании Google Inc. З дапамогай Google Finance можна было сачыць за курсамі валют, цэнамі на акцыі міжнародных кампаній і іншай фінансавай інфармацыяй.

## Зьмест
Сэрвіс Google Finance прадастаўляе доступ да фінансавай інфармацыі аб большасьці транснацыянальных кампаній.
Даступная інфармацыя па каціроўкам і рэйтынгі каштоўных папер, прэс-рэлізы і фінансавыя справаздачы кампаній.
Па кожнай кампаніі адлюстроўваюцца вынікі агрэгатараў з Google News і Google Blog Search.

Гістарычныя дадзеныя даступныя ў выглядзе графікаў, рэалізаваных па тэхналёгіі Adobe Flash.

Сайт прапануе шэраг сэрвісаў для кіраваньня асабістай фінансавай інфармацыяй.

## Гісторыя
Кампанія Google Inc. запусьціла сэрвіс Google Finance 21 сакавіка 2006.

12 сьнежня 2006 году адбылося значнае зьмяненьне хатняй старонкі і напаўненьня сэрвісу. У прыватнасьці стала даступная інфармацыя аб валютах і розных сэктарах рынку. Дадаўся інструмэнт Google Trends. Дададзеныя Гістарычныя дадзеныя па катыроўках каштоўных папер за больш чым 40 гадоў.

У чэрвені 2008 году сталі даступныя бягучыя каціроўкі каштоўных папер з NASDAQ і Нью-Ёрскай фондавай біржы ў межах партнэрскіх дамоваў з сайтам Google.

18 лістапада 2008 году на старонках праекта пачала паказвацца рэкляма.

У жніўні-верасьні 2009 году быў запушчаны апераджальны індыкатар для інвэстараў — Google Domestic Trends, заснаваны на аналізу пошукавых запытаў.

## У Беларусі
Старонка праекту 24 жніўня 2022 году перастала адкрываецца ў Беларусі. Гэта выклікана міжнароднымі санкцыямі. Пры спробе адкрыць старонку зьяўляецца паведамленьне: «У цяперашні час Google Фінансы недаступныя, бо некаторыя міжнародныя пастаўшчыкі дадзеных больш не падтрымліваюць ваш рэгіён. Калі ласка, правярайце наяўнасьць новых абнаўленьняў».

## Глядзіце таксама
* Yahoo! Finance
* Bloomberg
* Рэйтэр

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Google Finance

Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2006 годзе
Катэгорыя:Гугл
Катэгорыя:Службы Google
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі
Флярыян Выганоўскі

**Флярыян Выганоўскі** (, 4 чэрвеня або 4 ліпеня 1854 — паміж 1914 і 1929) — латвійскі архітэктар беларускага паходжаньня.

## Біяграфія

Нарадзіўся ў маёнтку Котра Гарадзенскай губэрні ў шляхецкай сям’і.

У 1873—1879 гг. навучаўся ў Рыскай палітэхніцы. У 1879 годзе быў сузаснавальнікам польскай акадэмічнай карпарацыі Arkonia. Пазьней навучаўся ў Мікалаеўскай ваеннай акадэміі.

З 1881 па 1901 г. або 1906 г. меў інжынэрнае бюро ў Рызе.

Інфармацыя пра жыцьцё пасьля 1914 г. адсутнічае.

## Некаторыя будынкі
* Касьцёл сьвятога Францішка, Рыга (1892)
* Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса, Віляка, цяперашняя Латвія (1890)
* Пяціпавярховы будынак з крамамі, Рыга, Pulkveža Brieža ielā 2 (1883)
* Жылы будынак, Рыга, Brīvības gatvē 206 (1895)
* Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Коўна) — праект капліцы (1894)
* Царква Усіх Сьвятых, Ёсвайны, Кейданскі раён, цяперашняя Летува (1903)
* Катэдра Сьвятога Сэрца, Рэжыца (1904)
* Касьцёл Сьвятой Тройцы, Пабіржы, Біржаўскі раён, цяперашняя Летува (1910)
* Касьцёл сьв. Язэпа, Панямунак, Ракішкаўскі раён, цяперашняя Летува (1911)
* Касьцёл сьв. апостала Мацея Эвангеліста, Новае Места, Панявескі раён, цяперашняя Летува (1908)
* Касьцёл сьв. Казімера, Камаі, Ракішкаўскі раён, цяперашняя Летува (1909)

## Нерэалізаваныя праекты
* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і Сьвятога Яна Непамука, Вялікія Эйсманты — праект рэканструкцыі
* Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Коўна) — праект рэканструкцыі

## Галерэя

File:Viļakas katoļu baznīca.JPG|Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса, Віляка
File:Rėzeknė Cathedral.jpg|Катэдра Сьвятога Сэрца, Рэжыца
File:Pabiržės bažnyčia.JPG|Касьцёл Сьвятой Тройцы, Пабіржы
File:Panemunelio Sv. Juozapo Globos baznycia.jpg|Касьцёл сьв. Язэпа, Панямунак
File:Naujamiestis, bažnyčia.JPG|Касьцёл сьв. апостала Мацея Эвангеліста, Новае Места
File:Kamajų bažnyčia.JPG|Касьцёл сьв. Казімера, Камаі
File:Vialikija Ejsmanty. Вялікія Эйсманты (1904) (2).jpg|Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі і Сьвятога Яна Непамука, Вялікія Эйсманты — нерэалізаваны праект рэканструкцыі


## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Латвійскія архітэктары
Катэгорыя:Беларусы ў Латвіі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскай губэрні
Мазавецкая губэрня

**Мазавецкая губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Варшава. Утворана ў 1 сакавіка 1837 году замест скасаванага Мазавецкае ваяводзтва. Ліквідавана ў 1844 годзе, а з 1 студзеня 1845 году разам з Каліскай губэрняй аб’яднаная ў Варшаўскую губэрню.

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1837 годзе
Катэгорыя:Губэрні, скасаваныя ў 1844 годзе
Каліская губэрня

**Каліская губэрня** () — губэрня ў Царстве Польскім у складзе Расейскай імпэрыі. Губэрнскі горад Каліш. Утворана 23 лютага 1837 году, скасавана ў 1844 годзе, а з 1 студзеня 1845 году разам з Мазавецкай губэрняй аб’яднаная ў Варшаўскую губэрню. У 1867 годзе адноўлена і ў такім выглядзе праіснавала да 1918 году.

## Паветы
* Каліскі павет
* Кольскі павет
* Канінскі павет
* Лэнчыцкі павет
* Сярадскі павет
* Слупэцкі павет
* Турэцкі павет
* Вялюньскі павет

Катэгорыя:Губэрні Царства Польскага
Катэгорыя:Губэрні Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Губэрні, створаныя ў 1837 годзе
Ірына Банах-Твэрдахліб

**Ірына Бáнах-Твэрдахлíб** (, ; 27 сакавіка 1918, Віньнікі, цяпер Львоўская вобласьць, Украіна - 17 траўня 2013, Айрандэквойт, Нью-Ёрк, ЗША) ― украінская мастачка, графіца, ілюстратарка і майстрыца набіванкі. Дзяячка ўкраінскай дыяспары ў ЗША.

## Жыцьцяпіс
Пасьля заканчэньня гімназіі некаторы час брала заняткі жывапісу ў Фэлікса Выгжывальскага. 

У 1939 годзе паступіла у Дзяржаўны інстытут плястычных мастацтваў у Львове. Сярод настаўнікаў — Мікалай Фэдзюк, Мікалай Асінчук. Пасьля заканчэньня мастацтвазнаўства некаторы час выкладала маляваньне ў Сярэдняй прафэсійнай жаночай школе ў Львове. Адначасова ў 1944 годзе яна стала чаліцай Саюзу мастакоў выяўленчага мастацтва.

Мастацкую адукацыю атрымала ў Інстытуце прыкладнога і дэкаратыўнага мастацтва ў Львове — у 1943 годзе, потым у Рочэстэрскім тэхналягічным інстытуце на мастацкім адзьдзяленьні. Да 1949 года жыла ў Аўстрыі і Нямеччыне — у Аўгсбургу, дзе пачала ілюстраваць дзіцячыя кнігі, а з 1949 году — у ЗША.

Пахаваная на ўкраінскіх праваслаўных могілках сьв. Андрэя ў Нью-Джэрзі (ЗША).

## Творчасьць
Аўтарка карцінаў на рэлігійную («Абраз Божай Маці», 1981) і сымбалічную («Два сьветы», 1975; «У віры жыцьця», 1986) тэмы; жанравых карцінаў («Украінская маці на мяжы двух сьветаў», 1976; «Голад ва Ўкраіне 1932—33 гг.», 1980, «Украіна сёньня», 1980; «Маці Божая вяртаецца ва Ўкраіну зь дзецьмі на Каляды), 1989 і інш.), пэйзажаў («Царква сьв. Мікалая ў Крыўчыцах», 1978), партрэтаў (дочкі Арысі, 1980; мужа, 1983), натурмортаў («Мае любімыя кветкі», 1979; «Макі ў садзе», 1980).

Працавала ў наступных тэхніках: эмаль, кераміка, лінагравюра, партрэт, фатаграфія, шаўкадрук. У 1987 годзе на ўкраінскай і ангельсккай мовах выйшла «Творчість І. Банах-Твердохліб» з рэпрадукцыямі карцінаў і іншых жанраў творчасьці. Сярод ейных працаў: «Украіна сёньня», «Да волі», «Голад ва Ўкраіне. 1932—1933 гг.», «Крыжовы шлях Украінскай маці». Карціны выкананыя ў рэалістычных традыцыях з прыкметамі імпрэсыянізму, постімпрэсыянізму і абстрактнага мастацтва, характарызуюцца яскравыі калярытам.

Пэрсанальныя выставы ў Рочэстэры (1976), Філадэлфіі (1980), Таронта, Нью-Ёрку (абедзьве ў 1981), Манрэалі (1983).

## Літаратура
* Творчість Ірини Банах-Твердохліб. Торонто, 1987;
* Блюміна І. Які то чепурні писанки… // КіЖ. 1992, 25 лип.; 
* Творчий доробок Ірини Банах-Твердохліб присвячено Україні // Вітчизна. 2000. № 9–10; 
* Байцар Андрій. Видатні винниківчани: Науково — краєзнавче видання / А. Л. Байцар. — Львів-Винники, 2012. — 88с.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўкраіне
Катэгорыя:Украінскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Украінскія графікі
Катэгорыя:Асобы Львова
Катэгорыя:Украінская дыяспара
Катэгорыя:Украінцы ў ЗША
Катэгорыя:Памерлі ў ЗША
Грэцкая салата

**Грэцкая салата** — агароднінная салата з тварожным сырам.

## Складнікі
Для прыгатаваньня грэцкай салаты выкарыстоўвалі агуркі і таматы, баўгарскі перац і тварожны сыр у брыкеце або скрынцы, масьліны бяз костак і аліўкавы алей, базылік, мацярдушку і праванскую траву.

## Прыгатаваньне
Спачатку наразаюць агуркі на чацьвярцінкі, таматы — дзелькамі або паўколамі, а перац — саломкай. Тварожны сыр наразаюць кубікамі см на см, а масьліны кружочкамі. Усе нарэзаныя складнікі зьмешваюць у талерцы і дадаюць прыправы. Затым запраўляюць аліўкавым алеем. Часам на смак дадаюць салодкую або марынаваную рэпчатую цыбулю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Салаты
Катэгорыя:Стравы з гародніны
Катэгорыя:Грэцкая кухня
Катэгорыя:Стравы з сыра
Катэгорыя:Кіпрская кухня
Пчэлінск

**Пчэ́лінск** (таксама *Пчэ́лінік*) — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пагосцкага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Мачаскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 6 чалавек
* 2019 год — 8 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пагосцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну