Ларыса Александроўская

**Лары́са Пампе́еўна Александро́ўская** (, Менск — 23 траўня 1980) — беларуская опэрная сьпявачка (сапрана) і рэжысэрка. Народная артыстка Беларусі (1938). Народная артыстка СССР (1940).

## Біяграфія
Скончыла Беларускі музычны тэхнікум (1928), кляса сьпеваў В. Цьвяткова. Вучылася ў Студыі опэры і балету ў Менску (1924—1933). У 1927 годзе выконвала беларускія народныя песьні на Міжнароднай музычнай выставе ў Франкфурце-на-Майне. З 1933 году — артыстка Беларускага тэатра опэры і балету ў Менску.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны выступала з канцэртамі на франтах, у шпіталях і ў партызанскіх атрадах. Чалец КПСС з 1942.

З 1951 году была адначасова і галоўным рэжысэрам Беларускага тэатру опэры і балету. За рок яна выпускала па два прэм’ерныя спэктаклі. Зьяўлялася ініцыятаркай стварэньня і нязьменнай старшынёй Беларускага тэатральнага таварыства (1946—1980, з 1976 году — ганаровая старшыня).

Дэпутатка Вярхоўнага Савету СССР 2—4-га скліканьняў, Вярхоўнага Савету БССР 3—5-га скліканьняў.

Памерла 23 траўня 1980 году ў Менску, пахаваная на Ўсходніх могілках.

## Творчасьць
Выконвала як сапранавыя, так і мэца-сапранавыя партыі. Выступала таксама як канцэртная сьпявачка.

### Опэрныя партыі
* «Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага — *Марыся*
* «Алеся» Я. Цікоцкага — *Алеся*
* «Кветка шчасьця» А. Туранкова — *Надзейка*
* «Яўгені Анегін» П. Чайкоўскага — *Тацяна*
* «Піковая дама» П. Чайкоўскага — *Ліза*
* «Царская нявеста» М. Рымскага-Корсакава — *Любаша*
* «Князь Ігар» А. Барадзіна — *Яраслаўна*
* «Фаўст» Шарля Гуно — *Маргарыта*
* «Кармэн» Жоржа Бізэ — *Кармэн*
* «Ціхі Дон» І. Дзяржынскага — *Аксіньня*
* «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага — *Марына Мнішак*
* «Кастусь Каліноўскі» З. Лукаса — *Марыя Грагатовіч*
* «Піковая дама» П. Чайкоўскага — *Графіня*

### Спэктаклі, пастаўленыя ў якасьці рэжысэра
* 1951 — «Запарожац за Дунаем» С. Гулак-Арцямоўскага
* 1951 — «Ціхі Дон» І. І. Дзяржынскага
* 1952 — «Страшны двор» С. Манюшкі
* 1952 — «Русалка» А. Даргамыскага
* 1952 — «Мазэпа» П. Чайкоўскага 
* 1953 — «Аіда» Джузэпэ Вэрды
* 1953 — «Дзяўчына з Палесься» Я. Цікоцкага
* 1954 — «Барыс Гадуноў» М. Мусаргскага
* 1954 — «Травіята» Джузэпэ Вэрды
* 1955 — «Трубадур» Джузэпэ Вэрды
* 1956 — «Надзея Дурава» А. Багатырова
* 1957 — «Міхась Падгорны» Я. Цікоцкага
* 1958 — «Яснае сьвітаньне» А. Туранкова

## Дадатковыя зьвесткі
* Нарадзілася будучая сьпявачка 15 лютага 1902 году. Напачатку вайны Александроўскай давялося эвакуявацца зь Менску напрасткі з бамбасховішча ў тэатры, не заходзячы дадому, дзе засталіся дакумэнты. У студзені 1942 году, знаходзячыся ў эвакуацыі ў Алма-Аце, артыстка атрымала новы пашпарт з ссоўваньнем даты нараджэньня на два рокі.
* Ларыса Аляксандраўская ўласнаручна абірала месца для будаўніцтва новага будынка Беларускага опэрнага тэатру.
* Пляменьніца Ларысы Александроўскай, скрыпачка і вучоны, доктар філязофіі, Арыядна Ладыгіна напісала кнігу пра яе: «Ларыса Пампееўна Александроўская. Дакумэнтальна-тэатральны раман»
* Опэра «Аіда» ў пастаноўцы Ларысы Александроўскай на сцэне Беларускай опэры ішла больш за 50 гадоў з 1953 г.
* Песьню «Наш тост» кампазытара І. Любана на словы М. Касенкі і А. Таркоўскага ўпершыню выканала менавіта Ларыса Аляксандроўская. Адбылося гэта ў 1942 годзе ў Маскве на вечарыне майстроў беларускага мастацтва. Да вайны Ларыса Аляксандроўская і Ісак Любан былі суседзямі па Правіянцкай вуліцы.

## Памяць

* Музычная школа № 1 у Менску носіць імя Ларысы Александроўскай з 1945 году. Імя было нададзена з нагоды 25-годзьдзя творчай дзейнасьці Александроўскай. На той момант гэта была адзіная музычная школа ў месьце. Ларыса Александроўская любіла выступаць зь яе навучэнцамі — хорам і ансамблем скрыпачоў.
* На ўшанаваньне памяці ўстаноўлена ў 1982 годзе мэмарыяльная дошка Александроўскай Ларысе Пампееўне на вул. Захарова, дом 27, скульптар Генадзь Мурамцаў.
* У 1986 годзе пастаўлены скульптурны помнік на могіле Ларысы Александроўскай, «Усходнія могілкі».
* З 1987 году ў Беларусі праводзяцца нацыянальныя конкурсы вакалістаў імя Александроўскай, а ў 1992-м ейнае імя атрымала прэмія ў галіне тэатральнага мастацтва. 
* 15 лютага 2004 году выпушчана паштовая картка з арыгінальнай маркай (2004 № 5 (158)), прысьвечаная 100-годзьдзю з дня нараджэньня Ларысе Аляксандраўскай.
* У 2014 годзе было прынятае рашэньне аб наданьні новай вуліцы ў Менску імя Ларысы Александроўскай.

## Крыніцы

## Літаратура
* Алесандроўская Ларыса Пампееўна. //  — С. 113, 114.
* Александроўская Ларыса // 
*  
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* Б. С. Смольскі. Александроўская Ларыса. //  — С. 239. 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія тэатральныя рэжысэры
Катэгорыя:Беларускія опэрныя сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты БССР
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
Катэгорыя:Асобы на беларускіх паштовых марках