Камаі

**Кама́і** — вёска ў Беларусі, на беразе Малога і Вялікага Камайскіх азёраў. Цэнтар сельсавету Пастаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 773 чалавекі. Знаходзяцца за 18 км на паўднёвы захад ад Паставаў, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Гадуцішкі, на скрыжаваньні дарог Паставы — Лынтупы і Кабыльнік — Гадуцішкі.

Камаі — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны). Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля ў стылі готыкі і рэнэсансу, выдатны помнік абарончай сакральнай архітэктуры пачатку XVII ст.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Камаі ўпамінаюцца ў пачатку XVI ст. як маёнтак князя Глеба Пронскага. Па ягонай сьмерці ў 1513 годзе Камаі перайшлі ў валоданьне ўдавы, а ў 1533 годзе — да сыноў Андрэя і Фрыдэрыка.

Пад 1550 годам Камаі ўпамінаюцца як мястэчка, якое згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў увайшло ў склад Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. Па сьмерці Ф. Пронскага ў 1555 годзе ўладальнікам паселішча з 1572 году стаў ягоны сын Аляксандар. Ён распрадаў большасьць сваіх маёнткаў, у тым ліку і Камаі, якія дасталіся Тамашу Рудаміну-Дусяцкаму, а з 1592 году войскаму браслаўскаму Яну Рудаміну-Дусяцкаму, які ў 1603—1606 гадох збудаваў тут мураваны касьцёл Яна Хрысьціцеля. З 1643 году пры касьцёле існаваў шпіталь на 5 мужчынаў і 13 жанчын, падараваны П. і М. Рудамінамі. У сярэдзіне XVII ст. касьцёл згарэў, адбудавалі яго ў 1673 годзе. На 1690 год у мястэчку было 130 дымоў.

З 1722 году Камаі знаходзіліся ў валоданьні Сулістроўскіх. У 1778 годзе на сродкі Войнаў і Козелаў да касьцёла прыбудавалі капліцу. У алтары знаходзіўся абраз Божай Маці (у XVIII ст. лічыўся цудоўным).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Камаі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Віленскага, пазьней Сьвянцянскага павету. У 1847 годзе тут існавала юдэйская супольнасьць (199 чал.). Жыхары мястэчка бралі ўдзел у нацыянальна-вызвольным паўстаньні 1863—1864 гадоў. Паўстанцкі грамадзкі начальнік Сьвянцянскага павету Апалінар Танскі забясьпечваў паўстанцаў грашыма, а ў ягоных маёнтках Камаях і Бежанцах нарыхтоўвалася харчаваньне. 13 кастрычніка 1863 году расейскія ўлады арыштавалі А. Танскага і выслалі яго на пасяленьне ў Пензенскую губэрню.

У сярэдзіне 1880-х гадоў у Камаях дзеялі касьцёл і юдэйская малітоўная школа, працавалі шпіталь, 4 крамы, карчма, вінны бровар і млын, штогод праводзілася 8 кірмашоў. На 1886 год тут было 28 двароў, дзеяў касьцёл, працавалі валасная ўправа, багадзельня, школа, 4 крамы і карчма, штогод праводзілася 7 кірмашоў. На 1905 год працавалі расейская народная вучэльня, крама і паштовы аддзел; у мястэчку было 515 дзесяцінаў зямлі, у аднайменным маёнтку — 454. На 1909 год — 35 двароў і 298 дзесяцінаў зямлі. У 1915 годзе ў мястэчку служыў ксяндзом беларускі паэт пачатку XX ст. Казімер Сваяк.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Камаі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Камаі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Камаі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Сьвянцянскага павету Віленскага ваяводзтва. На 1937 год існавалі аднайменныя мястэчка (79 двароў) і маёнтак (4 двары).

У 1939 годзе Камаі ўвайшлі ў БССР, дзе 25 лістапада 1940 году сталі цэнтрам сельсавету Гадуцішкаўскага, пазьней Пастаўскага раёнаў. Статус паселішча панізілі да вёскі. У 1945 годзе тут працаваў мэханічны млын. На 1971 год у Камаях было 164 двары, працавалі сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, дом культуры, бібліятэка, лякарня, аптэка, млын, швацкая майстэрня, пошта і сталоўка. На 1997 год — 301 двор, на 2001 год — 294. У 2000-я гады Камаі атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».


Kamaji, Rynak. Камаі, Рынак (F. Krauskopf, 1915).jpg|Агульны выгляд. Ф. Краўскопф, 1915 г.
Kamaji, Rynak, Śviatoha Jana. Камаі, Рынак, Сьвятога Яна (1917).jpg|Касьцёл, 1917 г.
Kamaji, Rynak, Śviatoha Jana. Камаі, Рынак, Сьвятога Яна (J. Bułhak, 1930) (2).jpg|Касьцёл. Я. Булгак, 1930 г.
Kamaji. Камаі (04.1917).jpg|Вуліца, красавік 1917 г.


Kamaji. Камаі (1915-18).jpg|Вуліца, 1918 г.
Kamaji. Камаі (26.02.1916).jpg|У мястэчку, 16.02.1916 г.
Kamaji. Камаі (1920-29).jpg|Вучні школы, 1920-я гг.
Kamaji, Rynak. Камаі, Рынак (1943).jpg|Местачкоўкі на фоне касьцёла, 1943 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1873 год — 134 чал.; 1883 год — 366 чал.; 1886 год — 314 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1905 год — 63 чал. у *маёнтку Камаях*, 431 чал. у *мястэчку Камаях*; 1909 год — 378 чал.; 1937 год — 93 чал. у *маёнтку Камаях*; 485 чал.  у *мястэчку Камаях*, 1971 год — 432 чал.; 1997 год — 746 чал..; 1999 год — 771 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 779 чал.; 2010 год — 773 чал.

### Інфраструктура
У Камаях працуюць дашкольная ўстанова, сярэдняя школа, лякарня, бібліятэка, дом культуры, пошта.

## Эканоміка
Гаспадарка «Дружба», лясьніцтва.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1603—1606)
* Каменны крыж

### Страчаная спадчына
Паводле археалягічных зьвестак, у VII ст. да н. э. — IV ст. н. э. на левым беразе ракі Камайкі, на паўднёвым мысе ўзгорка ля вёскі Дзяўгунаў існавала старажытнае гарадзішча. 

## Галерэя

Касьцёл у в Камаі 5.JPG|Касьцёл і мястэчка
Kamaji, kaścioł.jpg|Касьцёл, з боку апсыды
Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьцiцеля інтэр’ер 1.jpg|Інтэр'ер касьцёла
Kamaji-kryž.jpg|Каменны крыж


## Асобы
* Браніслаў Рудкоўскі (1898—1964) — арганіст

## Дадатковыя зьвесткі
* Імя ўраджэнца Камаяў Б. Рудкоўскага носіць адна з вуліцаў Кракава, а таксама заля Кракаўскай кансэрваторыі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
*  

## Вонкавыя спасылкі
* Камаі, Radzima.org

Катэгорыя:Камайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі