Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар аўгустынаў (Міхалішкі)

**Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і кляштар аўгустынаў** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Міхалішках. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка пры гістарычнай Сьвіранскай вуліцы, на беразе ракі Вяльлі. Касьцёл дзее, кляштар існаваў да 1832 году. Твор архітэктуры сармацкага барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс Міхалішкаўскага аўгустынскага кляштару складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса, аточаных мурам з брамамі. У сярэдзіне XX ст. савецкія ўлады зруйнавалі кляштарны корпус.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1622 годзе Ян Цыпрыян Бжастоўскі фундаваў у Міхалішках кляштар аўгустынаў, пры якім пачаў дзеяць драўляны касьцёл. Да 1653 году замест драўлянага збудавалі мураваны касьцёл, які ў інвэнтары за 1654 году значыцца як «новы». Існуе меркаваньне, што мураваны касьцёл фундаваў Цыпрыян Павал Бжастоўскі ў 1662 годзе. Аўтарам праекту лічыцца архітэктар бэльгіец Крыштап Пэнс.

У 1684—1700 гадох група замежных майстроў (Джавані Галі, Андрэа Капонэ, Ян Пэнс, сын архітэктара) пад кіраўніцтвам флярэнтыйскага мастака П’етра Пэрці з удзелам мясцовага майстра Міколы Жылевіча выканала плястычнае аздабленьне інтэр’еру. У 1700 годзе касьцёл кансэкравалі пад тытулам Міхала Арханёла. Пры кляштары дзеяў шпіталь.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Міхалішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Аднак па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) У 1832 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар. Касьцёл працягваў дзеяць як парафіяльны.

У Першую сусьветную вайну касьцёл і кляштарны корпус атрымалі пашкоджаньні.

### Найноўшы час
У 1920-я гады ўлады міжваеннай Польскай Рэспублікі аднавілі помнік. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зруйнавалі кляштарны корпус.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры сармацкага барока. Гэта 1-нэфавая 2-вежавая базыліка. Да прастакутнага ў пляне асноўнага аб’ёма з паўночнага ўсходу далучаецца 5-гранная апсыда зь дзьвюма невысокімі закрысьціямі. Асноўны аб’ём накрываецца 2-схільным дахам з вальмамі над апсыдай. Галоўны фасад падзяляецца на два ярусы простым карнізам, завершаным чацьверыкамі вежаў з 4-схільнымі шатровымі дахамі і атыкавым франтонам паміж імі. Нязначны перапад вышыняў зальнай часткі, апсыды і вежаў стварае прыступкавасьць сылюэту будынка. Пры ўваходзе невысокі паўкруглы аб’ём пад конусападобным дахам. Сьцены праразаюцца вокнамі з паўцыркульнымі завяршэньнямі і падзяляюцца філёнгавымі нішамі.

Унутраная прастора перакрываецца цыліндрычнымі скляпеньнямі з распалубкамі на папружных арках, якія пераходзяць у магутныя пілястры. Алтарная частка мае паўцыркульныя аркавыя праёмы. Пад хорамі разьмяшчаюцца два ўваходы ў ніжнія ярусы вежаў, дзе знаходзяцца капліцы. Сьцены паўкруглага аб’ёма падзяляюцца шасьцю паўцыркульнымі нішамі для скульптур. У дэкаратыўным аздабленьні, сканцэнтраваным на паверхні сьценаў цэнтральнага аб’ёму, дамінуюць бела-блакітныя стукавыя барэльефы з выявамі сьвятых і пышны расьлінны арнамэнт, які аб’ядноўвае ўвесь дэкор у адзінае плястычнае цэлае.

Інтэр’ер аздабляюць 9 алтароў, апярэзаных акантам з галовамі дракона, сырэнаў і іншых фантастычных істотаў. Галоўны алтар мае 2-ярусы зь вітымі калёнкамі. На карнізе першага 3-часткавага яруса стаяць фігуры ўкленчаных біскупаў, у цэнтры — фігуры двух анёлаў. У навершы алтара рэльеф «Новазапаветная Тройца». На шырокіх сьценавых пілёнах месьцяцца гарэльефы 12 апосталаў. Пастаўленыя на квадратныя кансолі з маскаронамі розных тыпаў і памераў, яны амаль поўнасьцю аддзяляюцца ад сьценаў і ствараюць эфэкт руху. У прасьценках паміж пілёнамі знаходзяцца стукавыя алтары. У ляпных рамах алтарныя карціны: «Сьвятая Радзіна» ў срэбраным з пазалотай абкладзе пачатку XVIII ст., «Маці Божая Ружанцавая» (пачатак XIX ст.). Побач з карцінамі сюжэтныя барэльефы. Амбон, аздоблены пазалочаным расьлінным арнамэнтам, падтрымліваецца ўнізе разным арлом, які трымае ў кіпцюрах картуш з гербам Бжастоўскіх. Драўляны разны балдахін мае выгляд кароны. Капліцы Сьвятога Язэпа (XVIII ст.) і Хрыста (XIX ст.) аздабляе каваная агароджа.

## Галерэя

### Пляны

Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1844).jpg|1844 г.
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1901) (2).jpg|1901 г.
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1901).jpg|1901 г.


### Гістарычныя здымкі і графіка

Michališki, Śviranskaja, Aŭgustynski. Міхалішкі, Сьвіранская, Аўгустынскі (M. Januškievič, 1871).jpg|М. Янушкевіч, 1871 г.
Michališki, Vialla. Міхалішкі, Вяльля (1916).jpg|1916 г.
Michališki, Śviranskaja, Aŭgustynski. Міхалішкі, Сьвіранская, Аўгустынскі (F. Krauskopf, 1916).jpg|Ф. Краўскопф, 1916 г. 
Michališki, Vialla. Міхалішкі, Вяльля (1917).jpg|1917 г. 


Michališki, Śviranskaja, Aŭgustynski. Міхалішкі, Сьвіранская, Аўгустынскі (1924).jpg|1924 г.  
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1924).jpg|1924 г. 
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1924) (3).jpg|1924 г. 
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1924) (2).jpg|1924 г.


Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1924) (4).jpg|1924 г. 
Michališki, Śviranskaja, Aŭgustynski. Міхалішкі, Сьвіранская, Аўгустынскі (J. Kłos, 1930).jpg|Ю. Клос, 1930 г. 
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (J. Kłos, 1930).jpg|Ю. Клос, 1930 г.  
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1930).jpg|1930 г. 


### Праект Ю. Клоса

Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (J. Kłos, 1924).jpg|Галоўны фасад
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (J. Kłos, 1924) (2).jpg|Бакавы фасад
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (J. Kłos, 1924) (3).jpg|Вежа  


### Сучасныя здымкі

Касьцёл Сьв. Міхаіла Міхалішкі 1.jpg|Выгляд з боку апсыды
Michališki. Church of St. Michael the Archangel 02.JPG|Інтэр’ер
Касьцёл Сьв. Міхаіла Міхалішкі алтар.jpg|Галоўны алтар
1Касьцёл Сьв. Міхаіла Міхалішкі 7.jpg|Дэкор


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Міхалішкі — парафія Сьв. Міхала Арханёла, Catholic.by

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Збудаваньні сармацкага барока ВКЛ
Катэгорыя:Збудаваньні сармацкага барока Беларусі
Катэгорыя:Астравецкі раён