open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ігнацы Веняўскі

**Ігнацы Веняўскі** — генэрал-маёр войска польскага (з 30 траўня 1794 году), камэндант Кракава за часам паўстаньня Касьцюшкі.

Палкоўнік Ігнацы Веняўскі ў сакавіку 1794 году выехаў з Дрэздэну й прыбыў у Кракаўскае ваяводзтва. 18 красавіка быў прызначаны на пасаду камэнданта Кракава, пазьней узвышаны ў годнасьць генэрал-маёра. Атрымаў адначасова загад не аддаваць места прусакам, але — калі будзе трэба, аўстрыякам. Камандаваў 3800 асобамі, але толькі 1500 зь іх былі ўзброенымі. 15 чэрвеня 1794 году пры пачатку аблогі Кракава прускім генэралам Карлам Эльснэрам Веняўскі капітуляваў адразу, як толькі прусакі настрашылі штурмам. За тое, што не спрабаваў абараняцца, быў 3 ліпеня 1794 году завочна пазбаўлены годнасьці генэрала й прысуджаны да сьмерці на шыбеніцы. Назаўтра пакараньне дайшло да выкананьня *[[in effigie]]* праз павешаньне партрэту ў лягеры паўстанцаў каля вёскі Працкая-Воля.

## Літаратура
* *Kronika powstań polskich 1794—1944*, Wydawnictwo Kronika, Warszawa, , ss. 23, 32 і 37.
* Міхал Балінскі, *Pamiętniki o Janie Śniadeckim (…)*, Tom II, Wilno 1865, ss. 158—167.
* Bartłomiej Szyndler, *Powstanie kościuszkowskie 1794*, Wydawnictwo Ancher, 1994, s. 193.

Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1794 году
Катэгорыя:Генэралы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Асобы Кракава
Міхаіл Пліс

**Міхаіл Пліс** (15 жніўня 1858, Гарадзеншчына — 29 красавіка 1924, Вільня) — беларускі праваслаўны сьвятар і грамадзкі дзеяч.

## Біяграфія
Скончыў Віленскую духоўную праваслаўную сэмінарыю ў 1879 годзе. Працаваў у парафіях Вільні й Ашмянскага павету. З 1 верасьня 1903 году выкладчык царкоўнаславянскай мовы ў Віленскай жаночай вучэльні духоўнага ведамства. У 1903—1912 гадах старшыня праўленьня Касы дапамогі праваслаўнага духавенства Літоўскай эпархіі.

Прыхільнік беларусізацыі праваслаўнай царквы.

Пасьля Лютаўскай рэвалюцыі знаходзіўся ў Маскве. Давераная асоба будучага патрыярха Ціхана падчас працы Маскоўскага царкоўнага сабора 1917—1918 гадоў. Вясною 1918 году зьехаў у Вільню. Сябра Віленскай духоўнай праваслаўнай кансысторыі, ключар Віленскага катэдральнага сабору.

Уваходзіў у склад Цэнтральнай беларускай рады Віленшчыны і Гарадзеншчыны ў 1919—1920 гадах, Віленскага беларускага нацыянальнага камітэту.

У 1919—1923 гадах выкладаў на беларускай мове Закон Божы ў Віленскай беларускай гімназіі.

У 1921 годзе прапаноўваў стварыць у Вільні Сьвятатроіцкае беларускае праваслаўнае таварыства. Адзін з сузаснавальнікаў Таварыства беларускай школы. Удзельнік у 1923 годзе Першага зьезду выкладчыкаў заходнебеларускіх гімназіяў.

Прыхільнік беларусізацыі праваслаўнай царквы ў Заходняй Беларусі. Падрыхтаваў да друку працу па гісторыі праваслаўнай царквы (захоўваецца ў аддзеле рукапісаў Цэнтральнай бібліятэкі Акадэміі навук Летувы).

Сябра беларускага праваслаўнага сьвятара Міхаіла Галянкевіча.

## Літаратура
* Пліс Міхаіл // 

Катэгорыя:Нарадзіліся 15 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1858 годзе
Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя дзеячы
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Памерлі 29 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1924 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Фрыц Лянг

**Фрыц Лянг** (; 5 сьнежня 1890 — 2 жніўня 1976) — нямецкі сцэнарыст, кінарэжысэр, актор і прадусар аўстрыйскага паходжаньня, заснавальнік нямецкага экспрэсіянізму ў кіно ў міжваенны пэрыяд.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1890 годзе ў Вене ў сям’і архітэктара Антона Ланга. Пасьля заканчэньня пачатковай школы вывучаў архітэктуру ў венскай Вышэйшай тэхнічнай школе (з 1907 году), а потым жывапіс у Акадэміі графічнага мастацтва ў Вене (з 1908 году) і ў Дзяржаўнай школе мастацтва ў Мюнхэне (з 1911 году) у мастака Юліуса Дыца, з 1913 да 1914 году вучыцца ў Школе жывапісу Морыса Дэні і Акадэміі Жульена ў Парыжы.

Пад час Першай сусьветнай вайны, з 12 студзеня 1915 году Ланг запісаўся дабраахвотнікам на фронт, дзе стаў франтавым афіцэрам аўстра-вугорскага войска. Служыў на італьянскім фронце. Быў паранены чатыры разы і быў сем разоў узнагароджаны.

Пасьля вайны займаўся напісаньнем сцэнараў і быў акторам у кабарэ да моманту, калі ў 1920 годзе не сустрэўся з Эрыхам Помэрам, які запрасіў яго на працу ў Нямеччыну.

Лянг лічыцца клясыкам нямецкага нямога кіно, у гісторыю кіно трапіў, перад усім, дзякуючы фільму «*Мэтраполіс*», які быў зьняты ў 1926 годзе. Першым гукавым фільмам Лянга стаў фільм «*[[М (фільм, 1931)|М]]*» (1931). У 1932 годзе на экраны трапіў фільм «*Завяшчаньне доктара Мабуса*» (*Das Testament des Dr. Mabuse*), які быў зьняты па сцэнары Ланга і яго жонкі Тэі фон Харбу. Але хутка фільм быў забаронены нацысцкай цэнзурай. Акрамя гэтага Ланг атрымаў прапанову працаваць ў нацысцкім кіно ад Гебельса, нават нягледзячы на тое, што яго маці была габрэйкай. Адмовіўшыся ад прапановы, Ланг пакінуў Нямеччыну і зьехаў у Францыю, дзе зьняў фільм «*Ліліём*» (*Liliom*).

1 чэрвеня 1934 году Ланг падпісаў кантракт са студыяй «Мэтра-Голдвін-Маер» і 6 чэрвеня пакідае Эўропу.

У ЗША Лянг працаваў да 1956 году, калі ён вырашыў вярнуцца ў Нямеччыну. Пасьляваенная творчасьць Ланга прадстаўлена вэстэрнамі і гангстэрскімі баевікамі.

Фрыц Лянг памёр у Бэвэрлі-Хілз 2 жніўня 1976 году.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Нямецкія кінарэжысэры
Катэгорыя:Нямецкія сцэнарысты
Катэгорыя:Нямецкія прадусары
1017

## Падзеі
* Кнуд Вялікі стаў каралём Ангельшчыны

## Нараджэньні
* 29 кастрычніка — Генры ІІІ, імпэратар Сьвяшчэннай Рымскай Імпэрыі

## Сьмерці
*
Iron Maiden

**Iron Maiden** — брытанскі гэві-мэталічны гурт, заснаваны Стывам Гарысам у 1975. Гурт выпусьціў 14 студыйных альбомаў, 9 канцэртных запісаў, 4 міні-альбомы й 8 складанак.

Гурт лічаць адным з заснавальнікаў паджанру НВОБХМ (з ангельскае *NWOBHM — New Wave Of British Heavy Metal*). Гурт набыў папулярнасьць у 1980-я й пасьля шэрагу зьменаў у складзе запісаў некалькі залатых і плятынавых альбомаў, як то: The Number of the Beast (1982), Piece of Mind (1983) і іншыя.

## Гісторыя

### Першыя часы (1975—1978)
Пасьля таго, як Стыў Гарыс пакінуў свой мінулы гурт Smiler, у 1975, напярэдадні Новага году ён стварыў гурт *Iron Maiden*. Сам Гарыс кажа, што такі назоў ён абраў у гонар стужкі па рамане Аляксандра Дзюма Чалавек у жалезнай масцы, дзе ўбачыў аднайменнае прыстасаваньне для катаваньня.

Стыў Гарыс і Дэйв Мюрэй — былі й застаюцца найбольш «сталымі» чальцамі гурта. Першы вакаліст Пол Дэй быў звольнены за «недахоп энэргіі й харызмы на сцэне». Спачатку яго зьмяніў Дэніс Вілкок, прыхільнік гурта Kiss. У 1977 годзе гурт наняў яшчэ аднаго гітарыста Боба Сойэра, што выклікала некаторыя непаразуменьні паміж Мюрэем і Вілкакам. З-за чаго Гарыс быў вымушаны звольніць абодвух. Такім чынам склад гурта на канцэрце ў Брыджгаўсе (лістапад 1977) быў наступны: клявішныя — Тоні Мур, гітара — Тэры Вэпрэм, бубны — Бэры Пэркіс. Выступ быў настолькі няўдалым, што Гарыс быў вымушаны звольніць усіх, аднавіць Дэйва Мюрэя на пасадзе гітарыста й наняць бубнача Дуга Сэмпсана.

### Шлях да папулярнасьці (1978—1981)

Выпадковая сустрэча ў пабе *Red Lion* (Лэйтанстоўн) прывяла да зьяўленьня ў гурце новага вакаліста Пола Ды’Ана.

Нягледзячы на тое, што гурт існаваў ужо тры гады, бракавала запісаных кампазыцыяў. Таму, напярэдадні Новага Году ў 1978, чальцы гурта запісалі дэма-альбом The Soundhouse Tapes. Нягледзячы на тое, што ў альбоме было толькі тры песьні, усе 500 копіяў вельмі хутка раскупілі. Адна з кампазыцыяў Prowler заняла першае месца ў рэйтынгу *Neal Kay’s Heavy Metal Soundhouse charts* часопіса Sounds. Яшчэ дзьве кампазыцыі *«Sanctuary»* і *«Wrathchild»* увайшлі ў складанку Metal for Muthas (15 лютага 1980).


Катэгорыя:Брытанскія гэві-мэтал-гурты
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1975 годзе
Дом ураду (Менск)

**До́м ура́ду** ў Менску — будынак ураду Беларусі ў Менску. Узьведзены ў 1930—1934 паводле праекту Ёсіфа Лангбарда. Месьціцца на пляцу Незалежнасьці. Найбуйнейшы грамадзкі будынак міжваеннага пэрыяду аб’ёмам 240 000 м³, паклаў пачатак фармаваньню новага цэнтру гораду — былога пляцу Леніна. У будынку працуе заканадаўчы орган дзяржаўнай улады — Парлямэнт, які складаецца зь дзьвюх палатаў — Палаты прадстаўнікоў і Савету Рэспублікі (працуе ў іншым будынку); Савет Міністраў — цэнтральны орган выканаўчай улады, Прэзыдэнцкая бібліятэка Рэспублікі Беларусь, іншыя дзяржаўныя ўстановы.

## Гісторыя
Месцам для будаўніцтва Дому ўраду ў канцы 1920-х спэцыяльная камісія вызначыла ўчастак «па Савецкай вуліцы, пачынаючы з Новамаскоўскай і заканчваючы Берсана». Пад знос пайшла ўся драўляная забудова, хаатычна разьмешчаная па ўсім месцы будучай будаўнічай пляцоўкі. Праект Лянгбарда быў прызнаны найлепшым на ўсесаюзным конкурсе ў 1929. Будоўля доўжылася чатыры гады (1930—1934).

Кампаноўка Дому ўраду засноўвалася на сымэтрычным узрастаньні аб’ёмаў і вышыняў ад пэрыфэрыі галоўнага фасаду да цэнтру. Перад галоўным фасадам быў усталяваны помнік Уладзімеру Леніну, распрацаваны Ёсіфам Лянгбардам разам з ленінградзкім скульптарам Мацьвеем Манізерам.

За ўзьвядзеньне Дому ўраду ў 1934 архітэктар атрымаў званьне «заслужаны дзеяч мастацтваў БССР».

Падчас нямецкай акупацыі 1941—1944 у Доме ўраду месьціўся штаб СС, гестапа, люфтвафэ й харчовыя склады. Да будынку была праведзеная нават асобная чыгуначная галіна ад станцыі Менск-Пасажырскі для падвозу грузаў. Пры адступленьні будынак гарэў і быў замінаваны, аднак узарваны ня быў.

## Архітэктурнае рашэньне
Дом ураду — самае буйное збудаваньне ў беларускай архітэктуры. Аб’ём роўны 240 тыс. кубамэтраў. Нягледзячы на ​​яго вялікія памеры, халодныя шэрыя тоны каменнай тынкоўкі й некаторае драбленьне аб’ёмаў, будынак не здаецца грувасткім і цяжкавагавым.

Бакавыя крылы будынка ўтвараюць парадны двор, пры ўваходзе ў які ўзвышаецца помнік помнік У. І. Леніну (1934 г., скульптар М. Манізер). Помнік зьяўляецца цэнтрам архітэктурнай кампазыцыі гэтага манумэнтальнага будынка й прылеглай да яго плошчы. Уладзімер Ленін выяўлены выступоўцам на трыбуне з прамовай перад чырвонаармейцамі, якія ўваходзяць на Заходні фронт. На пастамэнце помніка з паліраванага лябрадарыту гарэльефы з бронзы, эпізоды гісторыі даваеннага часу «Кастрычніцкая рэвалюцыя», «Абарона Радзімы», «Індустрыялізацыя краіны», «Калектывізацыя сельскай гаспадаркі».

## Глядзіце таксама
* Прэзыдэнцкая бібліятэка Рэспублікі Беларусь
* Дом Саветаў (Магілёў)

## Літаратура
* С. Ф. Самбук. А. А. Воинов. Дом правительства Белорусской ССР. — Мн., 1975.
* Беларуская энцыклапедыя. Т. 6. — Мн., 1998.
* Республика Беларусь : энциклопедия. Т. 3. — Мн., 2006.

## Вонкавыя спасылкі

* Фота на сайце «Менск стары і новы»

Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Катэгорыя:Адміністрацыйныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Мадэрнісцкія збудаваньні Беларусі
Львоўская абласная рада

**Львоўская абласная рада** () — прадстаўнічы орган мясцовага самакіраваньня насельніцтва Львоўскай вобласьці.

## Склад абласной рады
### Першае скліканьне
### Другае скліканьне
### Трэцяе скліканьне
### Чацьвёртае скліканьне
### Пятае скліканьне
Гэты склад упершыню фармаваўся паводле прапарцыйнай сыстэмы.

### Шостае скліканьне

Абласная рада
Качаргі

**Качаргі́** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1848 год — зьяўляліся вёскай маёнтка Стары Мядзел Вялейскага павету Віленскай губэрні і былі ўладаньнямі памешчыка М. Дваржэцкага. Вёска налічвала 8 двароў і 51 жыхара.
* 1868 год — зьяўляліся вёскай у Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Вёска налічвала 8 двароў і 69 жыхароў.
* 1904 год — вёска налічвала 149 жыхароў.
* 1907 год — у складзе вёскі 11 двароў, 185 жыхароў.
* 1921 год — знаходзіцца ў складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва. Вёска налічвала 30 двароў і 168 жыхароў.
* 12 кастрычніка 1940 году вёска ўвайшла ў склад Мядзельскага сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). Вёска налічвала 34 двары і 161 жыхара.
* верасень 1943 году — падчас Вялікай Айчыннай вайны вёска спаленая нямецкімі захопнікамі (34 двары). Пасьля вайны вёска была адноўленая.
* 1948 год — 22 вясковыя гаспадаркі аб’яднаныя для сумеснага лову рыбы ў каапэратыўна-прамысловую артэль імя Варашылава.
* 1949 год — створаны калгас «Запаветы Леніна».
* З 17 лістапада 1959 году — Качаргі знаходзяцца ў складзе гарпассавету Мядзельскага раёну.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* З 1960 году вёска ўваходзіць у склад калгасу «Ленінскі шлях» (да 20 лістапада 1961 году — «Сталінскі шлях») з цэнтрам у вёсцы Баяры.
* З 25 студзеня 1996 году вёска зноў увайшла ў склад Мядзельскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 53 жыхары
* 1999 год — 85 жыхароў
* 1 студзеня 1997 году — 38 двароў, 87 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Віленскі раён

**Віленскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў складзе Віленскага павету ў паўднёва-ўсходняй Летуве. Раён з поўдня, поўначы і ўсходу ахоплівае тэрыторыю самакіраваньня Вільні. Адміністрацыя раёну знаходзіцца ў Вільні. Віленскі раён — адзін з самых вялікіх паводле плошчы (2129,15 км²).

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складаецца:
* 61,3% — палякі;
* 22,4% — летувісы;
* 8,4% — расейцы;
* 4,4% — беларусы;
* 3,5% — іншыя.

## Населеныя пункты
* Немянчын (па-летувіску: *Nemenčinė*) – 5892 чал.;
* Скайдзішкі (па-летувіску: *Skaidiškės*) – 4457 чал.;
* Рудаміна (па-летувіску: *Rudamina*) – 3937 чал.;
* Пагіры (па-летувіску: *Pagiriai*) – 3929 чал.;
* Немеж (па-летувіску: *Nemėžis*) – 2601 чал.;
* Ваўчыны (па-летувіску: *Valčiūnai*) – 2089 чал.;
* Кавальчукі (па-летувіску: *Kalveliai*) – 1848 чал.;
* Чорны Бор (па-летувіску: *Juodšiliai*) – 1844 чал.;
* Авіжэна (па-летувіску: *Avižieniai*) – 1695 чал.;
* Майчагола (па-летувіску: *Maišiagala*) – 1634 чал.;
* Бежданы (па-летувіску: *Bezdonys*) – 872 чал.

## Староствы
* *Авіжэнскае староства* (па-летувіску: *Avižienių seniūnija*)
* *Бежданскае староства* (па-летувіску: *Bezdonių seniūnija*)
* *Буйвідзкае староства* (па-летувіску: *Buivydžių seniūnija*)
* *Дукштынскае староства* (па-летувіску: *Dūkštų seniūnija*)
* *Чарнаборскае староства* (па-летувіску: *Juodšilių seniūnija*)
* *Кавальчуцкае староства* (па-летувіску: *Kalvelių seniūnija*)
* *Лаварышкаўскае староства* (па-летувіску: *Lavoriškių seniūnija*)
* *Майчагольскае староства* (па-летувіску: *Maišiagalos seniūnija*)
* *Мар’ямпальскае староства* (па-летувіску: *Marijampolio seniūnija*)
* *Медніцкае староства* (па-летувіску: *Medininkų seniūnija*)
* *Міцкунскае староства* (па-летувіску: *Mickūnų seniūnija*)
* *Немянчынскае староства* (па-летувіску: *Nemenčinės seniūnija*)
* *Немянчынскае гарадзкое староства* (па-летувіску: *Nemenčinės miesto seniūnija*)
* *Немескае староства* (па-летувіску: *Nemėžio seniūnija*)
* *Падбескае староства* (па-летувіску: *Paberžės seniūnija*)
* *Пагірскае староства* (па-летувіску: *Pagirių seniūnija*)
* *Рэчаўскае староства* (па-летувіску: *Riešės seniūnija*)
* *Рудамінскае староства* (па-летувіску: *Rudaminos seniūnija*)
* *Рукойскае староства* (па-летувіску: *Rukainių seniūnija*)
* *Судэрскае староства* (па-летувіску: *Sudervės seniūnija*)
* *Сузанскае староства* (па-летувіску: *Sužionių seniūnija*)
* *Шатэрніцкае староства* (па-летувіску: *Šatrininkų seniūnija*)
* *Зуюнскае староства* (па-летувіску: *Zujūnų seniūnija*)

## Вядомыя асобы

* Францішак Багушэвіч (1840, фальварк Сьвіраны  — 1900) — беларускі паэт, адзін з інсургентаў падчас паўстаньня 1863—1864 гадоў

## Вонкавыя спасылкі
Вольная Беларусь (газэта)

**«Во́льная Белару́сь»** (10 чэрвеня 1917 — лістапад 1918) — грамадзка-палітычная, эканамічная і літаратурная газэта нацыянальна-дэмакратычнага кірунку.

Выдавалася ў Менску. Галоўны рэдактар Язэп Лёсік. Выдавец Беларускі нацыянальны камітэт, зь ліпеня 1917 — Таварыства беларускай культуры. У 1917 выдавался 2 разы на тыдзень, у 1918 — штотыднёвік.

У газэце працавалі Зьмітрок Бядуля і Ванда Лявіцкая (дачка Ядвігіна Ш., будучая жонка Лёсіка), Павал Каравайчык (друкаваўся пад псэўданімам *П.К.* *А.Жынкін*). Ёсьць зьвесткі, што грошы на газэту фундаваў Раман Скірмунт і Павал Аляксюк.

У 1917 падтрымлівала ідэі Беларускай сацыялістычнай грамады, выступала за ідэі фэдэралізму, аўтаноміі, пасьля абвяшчэньня БНР выступала за незалежную дэмакратычную Беларусь.

У газэце ўпершыню зьявіліся такія літаратурныя творы, як «Залёты» і «Пінская шляхта» Дунін-Марцінкевіча ў перакладзе зь «пінчуцкай гаворкі», «Пагоня» Максіма Багдановіча, «Сымон-музыка» і «Новая зямля» Якуба Коласа.

Выдавалася да захопу Менску бальшавікамі ў лістападзе 1918. Па згадках Лёсіка: «*бальшавіцкія грабежнікі ачысьцілі рэдакцыю да апошняй паперкі. Забралі пішучую машынку, шапірографы, рукапісы, канцэлярскую паперу, пячаткі, канторскія кніжкі, рахункі, адрасы падпісчыкаў, пісьмы і г. д. Дзе гэта ўсё дзелася — няма ведама. Згінула навекі, а тым часам шмат было рукапісаў вядомых беларускіх пісьменьнікаў, каторых ніякімі грашыма аплаціць немагчыма, бо гэта былі аўтэнтыкі*». Архіў газэты зьнік бязь сьледу.

Не захаваліся нумары газэты 37 і 38 за 1918 год.

## Літаратура
* Конан У.М. Вольная Беларусь //  С. 354

## Вонкавыя спасылкі
* «Вольная Беларусь» (1919—1918) // Камунікат. Беларуская інтэрнэт-бібліятэка.

Катэгорыя:Беларускія газэты
Цэнтральны дом афіцэраў (Менск)

**Цэнтра́льны до́м афіцэ́раў** ў Менску (першапачаткова **До́м Чырво́най А́рміі**) — помнік савецкай архітэктуры міжваеннага пэрыяду аўтарства Ёсіфа Лянгбарда.

Будаўніцтва Дому Чырвонай Арміі было распачата ў 1934 годзе на месцы колішняга архірэйскага падвор’я ў Менску на колішняй вуліцы Скобелеўскай (цяпер Чырвонаармейскай). Новы гмах узводзіўся з выкарыстаньнем падмуркаў і сьценаў былога падвор’я, таму збудаваньне мае цікавае вырашэньне: галоўны фасад упрыгожаны магутнымі паўкруглымі пілястрамі на флянгах мае два магутныя рызаліты. Унутры будынка разьмешчана вялікая колькасьць досыць прасторных памяшканьняў: тэатральная заля, кіназаля, басэйн (першы ў Менску) і іншыя.

## Вонкавыя спасылкі

* Фота на сайце Менск стары і новы

Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Катэгорыя:Палацы і дамы культуры Беларусі
Перамога (кінатэатар, Менск)

**Кінатэатар «Перамога»** ў Менску — помнік архітэктуры пасьляваеннага пэрыяду вырашаны ў стылі сталінскага ампіру, аўтарства Ёсіфа Лянгбарда і Міхаіла Бакланава. Знаходзіцца па адрасе вул. Інтэрнацыянальная, 20.

Для пабудовы былі выкарыстаныя сьцены спаленага ў часе вайны клюбу харчавікоў. Заканчэньне будаўніцтва і адкрыцьцё кінатэатру адбылося ў 1950 годзе. Кінатэатар мае залю на 488 месцаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Фота на сайце «Менск стары і новы»

Катэгорыя:Збудаваньні Менску
Менск
Дом Саветаў (Магілёў)

**Дом Саветаў** у Магілёве — помнік архітэктуры міжваеннага пэрыяду, аўтарства І. Лянгбарда. Знаходзіцца на плошчы Леніна.

Праект збудаваньня ствараецца ў 1935 годзе ва ўмовах магчымага пераносу сталіцы БССР у Магілёў. Таму будынак быў спраектаваны ідэнтычна менскаму Дому ўрада. У 1938 годзе ўрад рэспублікі нават прыняў пастанаўленьне аб пераносе сталіцы. У гэтых умовах з 1938 па 1940 гады ў цэнтральнай частцы Магілёва ўзводзіцца Дом саветаў для кіруючых органаў рэспублікі.

У пасьляваенны час Дом Саветаў заклаў аснову пасьляваеннай рэканструкцыі Магілёву.

Катэгорыя:Збудаваньні Магілёва
Катэгорыя:Адміністрацыйныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Мадэрнісцкія збудаваньні Беларусі
Бычкі (Гарадзенскі раён)

**Бычкі́** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Бычкі ўваходзяць у склад Капцёўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 31 чалавек
* 1999 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Каробчыцы

**Каро́бчыцы** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці на рацэ Ласасянка. Каробчыцы ўваходзяць у склад Капцёўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 874 чалавекі
* 1999 год — 544 чалавекі

## Крыніцы

* 
* 

Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Чэхаўшчына

**Чэхаўшчына** — назоў шэрагу населеных пунктаў

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Чэхаўшчына — вёска ў Гарадзенскім раёне
** Чэхаўшчына — вёска ў Лідзкім раёне

* Менская вобласьць:
** Чэхаўшчына — вёска ў Валожынскім раёне

## Глядзіце таксама
* Чэхаўцы
* Чэхі (неадназначнасьць)
Капцёўка

**Капцёўка** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Зьяўляецца цэнтрам Капцёўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1919—1939 – у складзе Польскай Рэспублікі. Сядзіба гміны Горніца ў Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Здымкі на Radzima.org

Катэгорыя:Капцёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Абуховічы

**Абухо́вічы** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Абуховічы ўваходзяць у склад Абухаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 102 чалавекі
* 1999 год — 153 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Абухаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Мар’янаўка (хутар, Гарадзенская вобласьць)

**Мар’я́наўка** — былы хутар у Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Мар’янаўка ўваходзіць у склад Абухаўскага сельсавету.

## Гісторыя
10 траўня 2007 году хутар уключаны ў склад вёскі Александрова.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Абухава (Гарадзенская вобласьць)

**Абу́хава** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Зьяўляецца цэнтрам Абухаўскага сельсавету.

У Абухаве разьмешчаны Гарадзенскі аэрапорт.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1775 чалавек
* 2010 год — 1962 чалавекі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Абухаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Аляксандрава (Віцебская вобласьць)

**Алякса́ндрава** — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Багушэўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Катэгорыя:Багушэўскі сельсавет
Ялоўшчына

**Яло́ўшчына** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Ялоўшчына ўваходзіць у склад Путрышкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 58 чалавек
* 1999 год — 84 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Путрышкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Клецішча

Назву **Клецішча** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Клецішча — пасёлак у Капыльскім раёне Менскай вобласьці

### [[Расея]]
* Клецішча — вёска ў Аленінскім раёне Цьвярской вобласьці

### [[Украіна]]
* Клецішча — вёска ў Чарняхоўскім раёне Жытомірскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Клятышча
* Кляцішча
* Кляцішына
Кляшчы

Назву **Кляшчы** маюць:

* Кляшчы () — падкляса суставаногіх з клясы павукападобных
* Кляшчы — сталярныя, сьлясарна-мантажныя прылады

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Кляшчы — вёска ў Кобрынскім раёне
** Кляшчы — вёска ў Янаўскім раёне
Галынка (Гарадзенскі раён)

**Галы́нка** — вёска ў Беларусі, каля ракі Ваўкушанкі. Уваходзіць у склад Сапоцкінскага сельсавету Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзіцца за 21 км на паўночны захад ад Горадні, за 1 км ад граніцы з Польшчай.

Галынка — даўняе мястэчка гістарычнай Гарадзеншчыны (частка Троччыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Гісторыя Галынкі пачалася ў 1506 годзе, калі Фёдар Храптовіч атрымаў ад вялікага князя Аляксандра кавалак лесу, дзе пазьней узьнік двор Ліпск. Існуе меркаваньне, што ў 1546 годзе вялікая княгіня Бона Сфорца заснавала на месцы сучаснай Галынкі места Жыгімонтава, якое аднак, зь цягам часу зьнікла. Да 1572 году ў Ліпску з фундацыі Храптовічаў збудавалі царкву.

Першы пісьмовы ўпамін пра Галынку датуецца 1586 годам. Яна ўваходзіла ў склад Гарадзенскага павету Троцкага ваяводзтва. Па Храптовічах мястэчкам валодалі Юндзілы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Галынка апынулася ў складзе Прусіі, з 1815 году — у складзе Расейскай імпэрыі, у Аўгустоўскі павеце Аўгустоўскай, з 1867 году Сувальскай губэрні Царства Польскага. На 1827 год у мястэчку было 57 двароў. У 1870-я гады ў Галынцы пачалося будаваньне новай уніяцкай мураванай царквы. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Галынку занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Галынка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Галынка апынулася ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Аўгустоўскага павету Беластоцкага ваяводзтва. У 1922 годзе ў мястэчку пачала дзеяць рымска-каталіцкая парафія, якой перадалі будынак царквы.

У 1939 годзе Галынка ўвайшла ў БССР, у Сапоцкінскім раёне Беластоцкай, з 1944 году — Гарадзенскай вобласьці. З 1959 году вёска ўваходзіць у склад Гарадзенскага раёну.

## Насельніцтва
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 367 чал.; 1882 год — 896 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1999 год — 124 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 74 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Капліца (пачатак XX ст.)
* Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1870-я)
* Могілкі каталіцкія; помнік жыхарам мястэчка — ахвярам савецкай і нямецкай акупацыі 1939—1945 гадоў

### Страчаная спадчына
* Царква (1714; Сьвяты Пасад)

## Крыніцы

## Літаратура
* Вашкевіч А. Паміж Ласоснай і Чорнай Ганчай: Гісторыя праваслаўных прыходаў Сапоцкінскага краю. — : ЮрСаПрынт, 2014. — 90 с.: іл. .
* Вашкевіч А., Нарэль Д. Паміж Ласоснай і Чорнай Ганчай: Гісторыя каталіцкіх парафій у паўднёва-ўсходняй частцы Аўгустоўскай пушчы. — : Зміцер Колас, 2006. — 128 с.: іл. .
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Галынка, Radzima.org
Чарнуха (Парэцкі сельсавет)

**Чарну́ха** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Чарнуха ўваходзіць у склад Парэцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 25 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Гарадзенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
1016

## Падзеі
* Хазарскі каганат спыніў сваё існаваньне пасьля паразы ад Бізантыйска-Кіёўскага войска

## Нараджэньні
* 26 ліпеня — Казімер I Аднавіцель, польскі герцаг
* Харальд І Ангельскі

## Сьмерці
* 23 красавіка — Этэльрэд Неразумны, кароль Ангельшчыны
* 30 лістапада — Эдмунд Жалезнабокі, кароль Ангельшчыны
1015

## Падзеі
* Кнуд Вялікі распачаў заваяваньне Ангельшчыны
* Олаф Хагальдсан стаў каралём Нарвэгіі
* Сьвятаполк Акаянны стаў князям кіеўскім замест Уладзімера Сьвятаславіча

## Нараджэньні
* кароль Андраш І Вугорскі
* кароль Харальд ІІІ Нарвэскі
* імпэратар Міхал V Бізантыйскі

## Сьмерці
* Уладзімер Сьвятаславіч, кіеўскі князь

## Вонкавыя спасылкі
Парэчча (Гарадзенскі раён)

**Парэ́чча** — вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Зьяўляецца цэнтрам Парэцкага сельсавету. Месьціцца побач з чыгуначнай станцыяй на лініі між Горадняй і Вільняй. Мае дзіцячую музычную школу на больш як 80 навучэнцаў.

## Гісторыя
У 1919—1939 — у складзе Польскай Рэспублікі. Цэнтар гміны ў Гарадзенскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.

У 1940 годзе — цэнтар Парэцкага раёну Беластоцкай вобласьці БССР. Зь лістапада 1940 — у Гарадзенскім раёне Беластоцкай вобласьці БССР.

## Насельніцтва
* 1999 год — 168 чалавек
* 2010 год — 230 чалавек

## Ураджэнцы
* Вітальд Песьціс (нар. 1949) — беларускі акадэмік, прафэсар

## Помнікі архітэктуры
* Царква Маці Божай Казанскай (пач. XX ст.)
* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі (пач. XX ст.)

## Фэсты
* «Фанфары сяброў» — заснаваны 25 красавіка 2009 г. міжнародны фэстываль духавых аркестраў, які стаў ладзіцца кожныя 2 гады пры канцы траўня з удзелам аркестраў Беларусі і сумежных краінаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Здымкі на Radzima.org
* Праздник «Фанфары сяброў» проходит в Поречье

Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Гарадзенскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты БССР, якія страцілі статус райцэнтру
Крыштап Валадковіч

**Крыштап Валадковіч** (1600 — чэрвень 1670) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар земскі менскі, ваявода наваградзкі ад 18 сакавіка 1658.

## Біяграфія
З шляхецкага роду Валадковічаў гербу «Радван» зьменены.

У 1645 пабраўся другім шлюбам з княжной Альжбэтай з роду Друцкіх-Сакалінскіх (памерла ў 1653).

Дачка Соф’я Канстанцыя ў 1652 выйшла замуж за маршалка вялікага літоўскага князя Аляксандра Гілярага Палубінскага.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1600 годзе
Крыштап
Катэгорыя:Асобы Наваградку
Катэгорыя:Асобы Менску
Катэгорыя:Памерлі ў 1670 годзе
Юзэф Аляксандар Ябланоўскі

**Юзэф Аляксандар Ябланоўскі** (, Тыхомель на Валыні — , Ліпск) — дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай, гісторык, бібліёграф, мэцэнат мастацтва. Стольнік вялікі літоўскі (1744—1755), ваявода наваградзкі (1755—1772), сябра шматлікіх эўрапейскіх акадэміяў і навуковых таварыстваў.

Меў рэзыдэнцыі ў Падгорцах каля Стрыю, Ябланове Літоўскім, Ляхавічах. Быў старостам бускім, корсунскім і зьвянігарадзкім.

## Біяграфія
Прадстаўнік магнацкага роду Ябланоўскіх гербу «Прус ІІІ», адзіны сын Аляксандра Яна (1670—1723), харунжага вялікага кароннага, і Тэафіліі зь Сяняўскіх (1677—1754). Атрымаў хатнюю адукацыю, падарожнічаў па Францыі, Італіі, Нямеччыне, Галяндыі, Ангельшчыне. Неаднаразова абіраўся паслом на соймы.

У 1740 годзе ажаніўся з Каралінай, дачкой канцлера вялікага літоўскага Караля Станіслава Радзівіла, што дало яму магчымасьць набыць маёнткі і ўрады ў Вялікім Княстве Літоўскім.

У часы другога панаваньня Станіслава Ляшчынскага быў ягоным прыхільнікам, паслом ад караля польскага і вялікага князя літоўскага да караля францускага Людовіка XV. У 1743 годзе ад імпэратара Карла VII атрымаў тытул князя. Падтрымліваў Барскую канфэдэрацыю, па паразе якой адмовіўся ад пасады наваградзкага ваяводы, каб ня ўдзельнічаць у санкцыянаваньні першага падзелу Рэчы Паспалітай.

Напісаў некалькі значных гістарычных працаў. Дзякуючы яго прапанове і фінансаваньню ў Парыжы ў 1772 годзе годзе выйшаў вядомы атляс *Rizziego-Zannoniego*, першы атляс Рэчы Паспалітай «*Carte de Pologne...*». Заснаваў у 1774 годзе ўва ўнівэрсытэце ў Ліпску Навуковае Таварыства Ябланоўскіх (), якое існуе да сёньня. У XVIII стагодзьдзі выдаваліся яноныя працы з гісторыі Польшчы, матэматыцы, эканоміцы. Здолеў вылучыць зь ліку забароненага дасьледаваньні Мікалая Капэрніка, папулярызаваў ягоныя працы. У 1761 годзе выкупіў маёнтак у Чарнолесьсі, каб захаваць памяць пра Яна Каханоўскага. Напісаў: «Ostafi… tudzież nauka o wierszach i wierszopisach polskich» (1751, вершам), «Museum Polonum» (1752), «L’Empire des Sarmates» (1748) і працы з генэалёгіі.

Аднавіў Наваградзкі замак.

У 1740 годзе ажаніўся з князёўнай Тэрэзай Каралінай (1707—1765), удавой ваяводы берасьцейскага Казімера Лявона Сапегі (1697—1738), дачкой канцлера вялікага літоўскага Караля Станіслава Радзівіла (1669—1719) і Ганны Кацярыны з князёў Сангушкаў (1676—1746). У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Тэафілія Стражыслава (1743-1816), жонка з 1766 году краўчага вялікага літоўскага Юзэфа Сапегі (1737—1792)
* Ганна Дабрагнева (1745—1782), жонка з 1766 году кашталяна кіеўскага і ваяводы брацлаўскага Мацея Лянцкаронскага (1723—1789)
* Ядвіга Тэрэза

Па сьмерці першай жонкі ў 1766 годзе ажаніўся з князёўнай Францішкай Вікторыяй Варанецкай (1742—1827), у шлюбе зь якой нарадзіўся Аўгуст Дабрагост (1769-1792), ротмістар кавалерыі (1789)

## Крыніцы

## Літаратура

## Вонкавыя спасылік

Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Дэканат (каталіцтва)

**Дэкана́т** () — у Каталіцкай царкве і англіканстве адміністрацыйная акруга ў складзе дыяцэзіі, аб’ядноўвае некалькі побач разьмешчаных парафій. У Расейскай праваслаўнай царкве аналягам дэканату зьяўляецца дабрачыньне. У 1983 у Кодэксе кананічнага права Рымска-каталіцкай царквы было прапанавана выкарыстоўваць замест тэрміну «дэканат» тэрмін «акруговы вікарыят»; аднак на практыцы назоў «дэканат» працягвае выкарыстоўвацца і застаецца больш распаўсюджаным. Існаваньне дэканатаў у дыяцэзіі не зьяўляецца абавязковым. Узначальваюць дэканаты дэканы (акруговыя вікарыі).

## Літаратура
* Католическая энциклопедия. Издательство францисканцев. М, 2002
* MacMorran K. M. and Briden T. A Handbook for Churchwardens and Parochial Church Councillors, Continuum (2001)
* Coccopamerio F. Decanato e il Decano nei documenti ecclesiali //Rivista Diocesana Milanese. 1980

Катэгорыя:Уладкаваньне Рыма-каталіцкай царквы
Катэгорыя:Царква Ангельшчыны
Катэгорыя:Хрысьціянская тэрміналёгія
Катэгорыя:Эклезыялёгія
Дабрачыньне

**Дабрачыньне**, **Дабрачыньніцкая акруга**, **Благачыньне** () — у Рускай праваслаўнай царкве — частка эпархіі, якая аб’ядноўвае групу прыходаў і цэркваў, разьмешчаных у непасрэднай тэрытарыяльнай блізкасьці. У Рымска-каталіцкай царкве аналягам дабрачыньня зьяўляецца дэканат.

Катэгорыя:Праваслаўе
Русота

Назву **Русота** маюць:

## Населеныя пункты
У Гарадзенскай вобласьці Беларусі:
* Русота — вёска ў Госкім сельсавеце Гарадзенскага раёну
* Русота — вёска ў Путрышкаўскім сельсавеце Гарадзенскага раёну
* Каменная Русота — вёска ў Путрышкаўскім сельсавеце Гарадзенскага раёну

## Асобы
* Генры Русота (1869—1925) — жыдоўскі дырыгент, кампазытар
Скідзельскі сельсавет

**Скі́дзельскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — горад Скідзель.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Путрышкаўскі сельсавет

**Путрышкаўскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Путрышкі.

## Насельніцтва
24 красавіка 2008 году ў межы Горадні са складу сельсавету былі перададзеныя вёскі Астравок 2, Аульс, Грандзічы, Дзевятоўка, Дуброва, Забалаць, Зарыца, Кульбакі, Лапенкі, Малышчына, Падкрыжакі, Панямунь, Чашчаўляны.

## Крыніцы


Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Азёрскі сельсавет (Гарадзенскі раён)

**Азёрскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Адміністрацыйны цэнтар — аграгарадок Азёры. У склад сельсавету ўваходзяць 17 вёсак. Старшыня Сельскага выканаўчага камітэту — Алена Андрусевіч. Кіраўнік справаў — Алена Палянская.

З 1990 году на землях сельсавету месьціцца заказьнік «Азёры».

## Гісторыя і помнікі архітэктуры
* Царква Сьв. Духа ў в. Азёры (1866)

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Адэльскі сельсавет

**Адэльскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — аграгарадок Адэльск. Старшыня сельскага выканаўчага камітэту — Станіслаў Кішкель. Кіраўнік справаў — Люцыя Марціновіч. У склад сельсавету ўваходзяць 20 населеных пунктаў.

## Гісторыя і помнікі архітэктуры
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьв. Панны Марыі ў в. Адэльск (XVIII ст.).

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Індурскі сельсавет

**Індурскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Сельсавет уключае ў свой склад 24 населеных пункта. Адміністрацыйны цэнтар — аграгарадок Індура. Старшыня сельскага выканаўчага камітэту — Уладзімер Каранкевіч. Кіраўнік справаў — Алена Радзівон.

## Гісторыя і помнікі архітэктуры
* Касьцёл Найсьв. Тройцы ў в. Індура (1815).
* Царква Сьв. Аляксандра Неўскага ў в. Індура (1881).

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Парэцкі сельсавет (Гарадзенскі раён)

**Парэцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Парэчча.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Чашчаўляны

**Чашчаўляны** — да 2008 вёска ў Путрышкаўскім сельсавеце Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

24 красавіка 2008 вёска была ўключаная ў межы Горадні .

## Крыніцы
Астравок 2

**Астраво́к 2** — да 2008 году вёска ў Путрышкаўскім сельсавеце Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

24 красавіка 2008 году вёска была ўключаная ў межы Горадні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Аульс

**Аульс** — былая вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Путрышкаўскага сельсавету.

24 красавіка 2008 году вёска была ўключаная ў межы Горадні.

На поўнач ад вёскі знаходзяцца аднайменныя могілкі.

## Крыніцы
Баранавічы (Гарадзенскі раён)

**Баранавічы** — былая вёска ў Падлабенскім сельсавеце Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
* 1921—1939: у міжваеннай Польскай Рэспубліцы. Сядзіба гміны Лабна ў Аўгустоўскім павеце Беластоцкага ваяводзтва.
* да 2008: вёска ў Падлабенскім сельсавеце Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці
* 24 красавіка 2008: вёска ўключаная ў межы Горадні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Гарадзенскага раёну
Гнойніца

**Гно́йніца** (з 1964 году — *Вішняве́ц*) — да 2008 вёска ў Капцёўскім сельсавеце Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

Назва вёскі была зьмененая ў савецкі час. Аўтэнтычная назва — *Гнойніца*.

24 красавіка 2008 вёска была ўключаная ў межы Горадні.

## Мікрараён
Побач зь вёскай у 1980-я-1990-я быў пабудаваны мікрараён Вішнявец.

## Крыніцы
1011

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Робэрт І Бургундзкі, герцаг Бургундыі

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
1010

## Падзеі
* быў заснаваны Яраслаўль
* вікінгі, на чале з Торфінам Карлсефні, дасягнулі Амэрыкі

## Нараджэньні
* Міхал IV Пафлагонскі, імпэратар Бізантыі

## Сьмерці
*
Солы (неадназначнасьць)

Назвы **Солы** маюць:

* Солы — да 2008 году вёска ў Капцёўскім сельсавеце Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці, цяпер частка Горадні. 
* Солы — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Дакота (сьпявачка)

**Маргарыта Герасімовіч** (псэўданім: ***Дакота***; нарадзілася 9 сакавіка 1990, Менск) — беларуская сьпявачка.

## Біяграфія

Скончыла музычную школу, сьпявала ў хоры «Тоніка» Уладзімера Кандука, займалася ў студыі эстраднага вакалу «Фортэ», пасьля «Фабрыкі Зорак-7» вырашыла паступаць у УДІК на рэжысэрскі факультэт.

Зь пяці гадоў займаецца музыкай, у дзесяць запісала першае дэма.

За апошнія паўгады Маргарыта атрымала прызавыя месцы ў трох беларускіх конкурсах па вакале, выконваючы ўласныя песьні і самастойна здымаючы для выступаў відэа-кліпы.

Акрамя вакалу і музыкі Маргарыта захапляецца фатаграфіяй і рэжысурай відэа.

З 2012 году салістка групы Monroe.

### Эўрафэст
Сьпявачка ў апошні дзень, 25 лістапада, падала заяўку на беларускі адбор да «Эўрабачаньня-2009». А засьпяваць нечакана вырашыла на роднай мове. Тэкст для новага хіта Дакоты напісаў паэт Глеб Лабадзенка. Дакота ледзь не адзіная выканаўца, якая хацела б засьпяваць на «Эўрабачаньні» па-беларуску. Як паведаміла прадусэр «Эўрафэста» Анастасія Ціхановіч, сярод заявак пераважаюць песьні па-расейску і па-ангельску.

З асноўных канкурэнтаў Дакоты выступяць Пётар Ялфімаў, Гюнеш, гурт Litesound, Вольга Плотнікава, Аляксандар Патліс і іншыя. Але канкурэнты беларускую мову не выкарысталі.

## Псэўданім
Выступае Маргарыта пад псэўданімам «Дакота», у перакладзе з партугальскага слэнгу азначае «шматгранная, незвычайная».
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны сайт Monroe 

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
Уладыслаў Шчыпа

**Уладыслаў Шчыпа** (; нар. 14 сьнежня 1895 году ва Ўлоставіцах — забіты 1940 году ў Харкаве) — польскі вайсковец і палітык, забіты падчас украінскай часткі катынскага масакару.

Нарадзіўся ў вёсцы Ўлоставіцы каля Пулаў (сёньня частка гэтага горада). Навучаўся ў сандамірскае гімназіі (да 1911 году). Да 1914 году быў аптэкарам. У 1913 годзе скончыў парамілітарны курс у польскай арганізацыі «Польскія стралковыя каманды». Зь 1915 году служыў у царскай арміі, зь якое дэзэрціраваў і далучыўся да польскага 4 Палку пяхоты легіёнаў у складзе аўстрыйскае арміі. Быў арганізатарам і камандантам пулаўскае групы Польскае вайсковае арганізацыі. Арыштаваны 14 траўня 1918 году пасьля нападу на склад зброі ў Пулавах, утрымліваўся ў люблінскім замку да 15 кастрычніка 1918 году. Камандзіраваў разбраеньнем нямецкіх і аўстрыйскіх жаўнераў, якія дысьлякаваліся ў Пулавах і ваколіцах.

З 1927 году працаваў у пулаўскім муніцыпалітэце і ашчаднай касе. У 1935 годзе быў абраны дэпутатам Сойму IV скліканьня (1935—1938).

У Верасьнёвае кампаніі служыў у 2 палку сапёраў каняўскіх. Пасьля савецкага нападу на Польшчу ў 1939 годзе трапіў у савецкі палон, быў вывезены ў Старабельск на тэрыторыі УССР. Увесну 1940 году быў забіты ў Харкаве разам зь некалькімі тысячамі польскіх афіцэраў.

## Літаратура
* Sławomir Pać, *Niepodległość przyszła w Zaduszki…*, Puławski Przegląd Powiatowy Nr 2/2006, Listopad 2006, ISSN 1896-5156, сс. 7-8 
* Sławomir Pać, *Władysław Szczypa*, Puławski Przegląd Powiatowy Nr 2/2006, Listopad 2006, ISSN 1896-5156, сс. 13-14 

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1895 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Люблінскім ваяводзтве
Катэгорыя:Сябры Польскай вайсковай арганізацыі
Катэгорыя:Вязьні люблінскага замку
Катэгорыя:Польскія вайскоўцы
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Польскія вайскоўцы, забітыя ў Харкаве
Катэгорыя:Памерлі ў 1940 годзе
Сапоцкінскі дэканат

**Сапоцкінскі дэканат** — дэканат Гарадзенскай дыяцэзіі Рымска-каталіцкага касьцёлу Беларусі. Разьмешчаны ў паўночна-заходняй частцы Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Структура
Дэканат аб’ядноўвае сем парафіяў і тры прыпісныя храмы:

* Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Адамавічы)
* Узвышэньня Сьв. Крыжа (Галынка)
** Сьвятога Юзэфа Рамесьніка (Гінавічы) (прыпісны)
* Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (Зарачанка)
* Маці Божай Ружанцовай (Падлабеньне)
* Дабравешчаньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (Перстунь)
* Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і сьв. Язафата Кунцэвіча (Сапоцкін)
** Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (Калеты) (прыпісны)
** Божай Міласэрнасьці (Сьвяцак) (прыпісны)
* Перамяненьня Пана (Селіванаўцы)

## Цэнтар
Сядзіба дэкана — касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і сьв. Язафата Кунцэвіча ў Сапоцкіне.

Катэгорыя:Гарадзенскі раён
Катэгорыя:Дэканаты Гарадзенскай дыяцэзіі
Радзівілішкаўскі раён

**Радзівілішкаўскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў цэнтральнай Летуве ў Шавелькім павеце. Адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Паселішчы
У раёне існуюць наступныя паселішчы:
* 2 гарады – Радзівілішкі і Шэдува;
* 10 мястэчкаў – *[[Байсагала]]*, *Грынішкі*, *Паланы*, *Пашушвы*, *Пацуліны*, *Сідабравы*, *Шаўкоты*, *Шаўляны*, *Тырулі* і *Вадакты*;
* 420 вёсак.

Колькасьць насельніцтва (2001):

* *Радзівілішкі* – 20 339
* *Шэдува* – 3400
* *Байсагала* – 2548
* *Грынішкі* – 900
* *Шаўляны*– 890
* *Алксяны* – 761
* *Куцішкі* – 759
* *Паварцічы* – 711
* *Аўкштэлкі* – 704
* *Пакіршы* – 698

## Староствы
Раён дзеліцца на 13 старостваў:

* *Аўкштэлкаўскае* (па-летувіску: *Aukštelkų seniūnija*)
* *Байсагальскае* (па-летувіску: *Baisogalos seniūnija*)
* *Грынішкаўскае* (па-летувіску: *Grinkiškio seniūnija*)
* *Пакалніцкае* (па-летувіску: *Pakalniškių seniūnija*)
* *Радзівілішкаўскае* (па-летувіску: *Radviliškio seniūnija*)
* *Радзівілішкаўскае гарадзкое* (па-летувіску: *Radviliškio miesto seniūnija*)
* *Сідабраўскае* (па-летувіску: *Sidabravo seniūnija*)
* *Скімяйскае* (па-летувіску: *Skėmių seniūnija*)
* *Шаўкоцкае* (па-летувіску: *Šaukoto seniūnija*)
* *Шэдуўскае* (па-летувіску: *Šeduvos seniūnija*)
* *Шэдуўскае гарадзкое* (па-летувіску: *Šeduvos miesto seniūnija*)
* *Шаўлянскае* (па-летувіску: *Šiaulėnų seniūnija*)
* *Тырульскае* (па-летувіску: *Tyrulių seniūnija*)

## Асобы

* Уладас Пятрайціс (1955, в. Пацэнуляй — 2012) — беларускі каталіцкі царкоўны дзеяч

Катэгорыя:Раёны Шавельскага павету
Катэгорыя:Аўкштота
Катэгорыя:Раёны Летувы
Юшкавічы (Мядзельскі раён)

**Ю́шкавічы** — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, уваходзіць у склад Мядзельскага сельсавету.

## Гісторыя
* 1904 год — на месцы сучаснай вёскі разьмяшчаліся сядзіба Юшкавічы, фальварак, засьценак, пасёлак і вёска Мядзельскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні. Сядзіба зьяўлялася ўладаньнем Леановіча, складалася з 2 жыхароў і 3 дзесяцінаў зямлі. Фальварак быў уладаньнем Купрэвічаў, складаўся з 33 жыхароў і 120 дзесяцінаў зямлі. Засьценак належаў Нафрановічам, уключаў у свой склад 13 жыхароў і 43 дзесяціны зямлі. Пасёлак зьяўляўся ўладаньнем праваслаўнай царквы і налічваў 12 жыхароў і 40 дзесяцінаў зямлі. Вёска складалася з 191 жыхара, якія валодалі 142 дзесяцінамі зямлі.
* 1908 год — у складзе вёскі 24 двароў, 173 жыхары.
* 1921 год — знаходзіцца ў складзе Мядзельскай гміны Дунілавіцкага павету (з 1925 году — Пастаўскага) Віленскага ваяводзтва. Вёска налічвала 45 двароў і 240 жыхароў.
* 1931 год — вёска налічвала 52 двароў і 251 жыхароў.
* 12 кастрычніка 1940 году вёска ўвайшла ў склад Баярскага сельсавету Мядзельскага раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай). Вёска налічвала 50 двароў і 156 жыхароў.
* верасень 1943 — падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецка-фашысцкія захопнікі спалілі вёску (50 двароў). Пасьля вайны Юшкавічы былі адбудаваныя.
* 1949 год — створаны калгас «Новае жыцьцё».
* З 16 ліпеня 1954 году і з 25 студзеня 1996 году знаходзілася ў складзе Мядзельскага сельсавету, з 17 лістапада 1959 году — у складзе гарпассавету Мядзельскага раёну.
* З 1954 году вёска ўваходзіць у склад калгасу «Пераможца» з цэнтрам у вёсцы Лук’янавічы.
* 20 студзеня 1960 году вёска ўвайшла ў склад Менскай вобласьці.
* З 11 лютага 1960 году вёска знаходзіцца ў складзе калгасу «Сталінскі шлях», з 20 лістапада 1960 году — калгасу «Ленінскі шлях» з цэнтрам у вёсцы Баяры.

## Насельніцтва
* 2010 год — 29 жыхароў
* 1999 год — 44 жыхары
* 1 студзеня 1997 году — 36 двароў, 56 жыхароў

## Інфраструктура
У вёсцы знаходзіцца крама.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Мядзельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мядзельскага раёну
Грамада (газэта)

**Грамада́** — беларуская газэта. Выдавалася з 1 траўня да 11 чэрвеня 1917 року ў Менску на беларускай мове.

Выдадзена 4 нумары. Пяты нумар з карэктураю, што не пабачыў сьвет да ІІ Сусьветнай вайны захоўваўся ў Дзяржаўнай бібліятэцы БССР.
 
Рэдактарам і актыўным аўтарам быў Аркадзь Смоліч. 

Газэта лічылася органам Беларускай Сацыялістычнай Грамады, зьмяшчала партыйную інфармацыю, аналітыку палітычных
падзей, допісы з рэгіёнаў, а таксама асобныя творы Зьмітрака Бядулі, Леапольда Родзевіча.

## Літаратура
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія газэты
Кампрадорства

**Кампрадорства** ( — *пакупнік*) — спосаб вядзеньня бізнэсу, пры якім прыбытак здабываецца ў выніку дзейнасьці, якая падрывае сваю нацыянальную эканоміку і памяншае яе здольнасьць да росту і разьвіцьця.

Прыкладамі такой дзейнасьці зьяўляюцца, напрыклад, абслугоўваньне інтарэсаў замежнага капіталу ў сваёй краіне і аказаньне дапамогі замежнаму капіталу ў яго канкурэнцыі з нацыянальным капіталам. Таксама такой дзейнасьцю зьяўляецца гандаль прыроднымі рэсурсамі сваёй краіны на сусьветных рынках з вывазам атрыманага прыбытку ў замежныя дзяржавы. Таксама такой дзейнасьцю зьяўляецца тольлінг алюмінія, які ёсьць прыхаванай формай экспарту электраэнэргіі і атрыманьня прыбытку з заніжанай урадам (у параўнаньні з сусьветнай) цаны на яе, зьніжанай зь меркаваньняў дапамогі разьвіцьцю нацыянальнай эканоміцы.

Сваёй дзейнасьцю кампрадоры набліжаюць сытуацыю, калі ў краіне адсутнічае нацыянальны капітал, і ўсе інфраструктурныя і прамысловыя аб’екты належаць замежнаму капіталу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітыка
Катэгорыя:Эканоміка
Дакота

**Дакота** (, *Lakota*) — назва групы плямёнаў амэрыканскіх індзейцаў і іх мовы/моваў (Сіўанскай сем'і), а таксама шэраг вытворных ад гэтага слова тапонімаў у ЗША:

* (Уласна) **дакота** — саманазва прыслоўя мовы Сіў, улучальнага дыялекты санты і сісэтон
* Дакота — іншая назва мовы Сіў, улучальнага санты-сісэтон (уласна дакота), янктон-янктонаі (накота) і тэтон (лакота, або лахота).
* **[[Дакоцкія мовы]]** (мовы дакота) — група моваў, якая ўлучае мову Сіў і мовы асінібойн і стоні.

### Штаты
* Паўночная Дакота
* Паўднёвая Дакота

### Гарады
* Дакота (Іліной)
* Дакота (Вісконсін)
* Дакота (Мінэсота)

## Імя
* Дакота Блю Рычардс (нар. 11 красавіка 1994) — ангельская акторка
* Дакота Фанінг (нар. 23 лютага 1994) — амэрыканская акторка

## Іншае
* Дакота (будынак) — вядомы вышынны будынак пабудовы 1880-х гадоў у Нью-Ёрку ў Цэнтральнага парка; у ім жыў і перад ім быў забіты Джон Ленан; у ім праходзіць дзеяньне раманаў Джэка Фінэя *[[Між двума часоў]]* і *[[Між трыма часоў]].*
* Дакота — беларуская сьпявачка

## Глядзіце таксама
* Сіў
* Выхад індзейцаў Лакота з складу ЗША