Нараў (Падляскае ваяводзтва)

**Нараў**, або **Нарва** (, падляск.: *Nárva*) — вёска ў Польшчы, на рацэ Нарве. Цэнтар сельскай гміны Гайнаўскага павету Падляскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2013 год — 1436 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на поўнач ад Гайнаўкі, за 35 км на поўдзень ад Беластоку, на аўтамабільнай дарозе .

Нарва — даўняе магдэбурскае места гістарычнага Падляшша, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваліся касьцёл Сьвятога Станіслава і Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі і капліца Сьвятога Вінцэнта, помнікі XVIII—XIX стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася капліца Маці Божай, помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя
### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
Каля 1421 году бельскія мяшчане заснавалі на ракой Нарвай паселішча пры Кракаўска-Віленскім гасьцінцы. 27 чэрвеня 1514 годзе Нарва на хадайніцтва Альбэрта Гаштольда, старосты бельскага, атрымала Хэлмінскае права. У 1529 годзе кароль і вялікі князь Жыгімонт Стары надаў месту Магдэбурскае права, пацьверджанае 28 сакавіка 1535 году. Неўзабаве тут збудавалі каралеўскі двор (на дарозе зь Вільні ў Варшаву). У 1545 годзе Нарва атрымала герб: «*у чырвоным полі срэбная серна з залатымі рагамі і капытамі*». У XVI ст. у месьце дзеялі царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа і касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, мяшчане займаліся галоўным чынам рамёствам і сельскай гаспадаркай, а таксама лоўляй рыбы. 

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Нарва перайшла да Каралеўства Польскага. Паводле люстрацыі 1576 году, тут было 236 будынкаў, сярод якіх 178 зь зямельнымі надзеламі, працавалі 2 млыны і 14 корчмаў (12 піўных і дзьве мядовыя); сярод рамесьнікаў 12 калёсьнікаў, 2 кавалі, бондар, 7 рыбакоў, 2 шаўца і 2 рэзьнікі. На мяжы XVI—XVII стагодзьдзяў утварылася Нараўскае стараства. Разьвіцьцё места спынілася зь зьнішчэньнямі ў час Паўночнай вайны, у выніку якой з ранейшых 300 пляцаў у Нарве засталося толькі 24.

### Пад уладай Прусіі і Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Нарва апынулася ў складзе Прусіі, з 1807 году — паводле Тыльзыцкага міру, у складзе Расейскае імпэрыі, у Бельскім павеце Беластоцкай вобласьці. На 1845 год у мястэчку было 108 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Нарву занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Нарва абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Нараў Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. У 1934 годзе статус паселішча панізілі да вёскі.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны 15 верасьня 1939 году Нарву акупавалі войскі Трэцяга Райху, але праз тыдзень вёску перадалі СССР згодна з пактам Молатава-Рыбэнтропа. У лістападзе 1939 году Нарва ўвайшла ў склад БССР, у Беластоцкую вобласьць. З чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 году вёска зноў знаходзілася пад акупацыяй нацысцкай Нямеччыны. 16 жніўня 1945 году ўлады СССР перадалі Нарву Польскай Народнай Рэспубліцы. У 1975—1998 гадох вёска ўваходзіла ў склад Беластоцкага ваяводзтва.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1845 год — 725 чал.; 1857 год — 994 чал., зь іх 533 праваслаўныя, 309 каталікоў і 152 юдэі
* **XX стагодзьдзе**: 1921 год — 963 чал., зь іх паводле веры 307 каталікоў, 237 праваслаўных і 419 юдэяў; паводле нацыянальнасьці (згодна з афіцыйнай польскай статыстыкай) 568 палякаў, 51 беларус і 344 жыды
* **XXI стагодзьдзе**: 2013 год — 1436 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Забудова гістарычная (XIX — пачатак XX ст.; фрагмэнты)
* Капліца Сьвятога Вінцэнта (1840—1848)
* Касьцёл Сьвятога Станіслава і Ўнебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1775, перабудова фасаду ў 1852—1882), званіца (1772)
* Кіркут (XIX—XX стагодзьдзі; руіны)
* Могілкі: каталіцкія, праваслаўныя
* Парафіяльны дом (XIX ст.)
* Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа (1882; мураўёўка)

### Страчаная спадчына
* Капліца Маці Божай (каля 1726, згарэла ў 2000)
* Сынагога Новая (каля 1915, згарэла ў 1973)
* Сынагога Старая (пачатак XIX ст., згарэла ў пачатку XX ст.)

## Галерэя

Podlaskie - Narew - Narew - Kościelna 1- Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Stanisława - Kościół - Front;bokS.JPG|Касьцёл Сьвятога Станіслава і Ўнебаўзяцьця
Podlaskie - Narew - Narew - Cmentarz unicki - Kaplica św Wincentego 20110910 01.JPG|Капліца Сьвятога Вінцэнта
Podlaskie - Narew - Narew - Poniatowskiego 27 - Cerkiew Podwyższenia Krzyża - Cerkiew - Front;bokS.JPG|Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа
Podlaskie - Narew - Narew - Cmentarz unicki 20110910 03.JPG|Праваслаўныя могілкі


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Michaluk D. ''Z dziejów Narwi i okolic. W 480 rocznicę nadania prawa chełmińskiego 1514—1994''. — Białystok — Narew, 1996.
* 

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва