open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Матэо Брыгі

**Матэо Брыгі** (;  14 лютага 1981 году; Рыміні, Італія) — былы італьянскі прафэсійны футбаліст, паўабаронца. За сваю кар’еру мае 4 выступы за нацыянальную зборную Італіі.

## Дасягненьні
**«Рома»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2008
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2007

**«Ювэнтус»**:
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2002

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Lega Calcio

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Маўра Эспазыта

**Маўра Эспазыта** (;  13 чэрвеня 1979 году, Тора-дэль-Грэка, Італія) — былы італьянскі прафэсійны футбаліст, гуляў на пазыцыі нападніка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Карлё Дзоцьці

**Карлё Дзоцьці** (;  3 верасьня 1982 году; Бэнэвэнта, Італія) — італьянскі прафэсійны футбаліст, брамнік.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Адрыян Піц

**Адрыян Фларын Піц** (;  16 ліпеня 1983 году, Арад, Румынія) — колішні румынскі прафэсійны футбаліст, паўабаронца.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Профіль на RomanianSoccer

Катэгорыя:Румынскія футбалісты
Макс Танэта

**Макс Танэта** (;  18 лістапада 1974 году; Трыест, Італія) — былы італьянскі прафэсійны футбаліст. Выступаў на пазыцыі абаронцы.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў Макс кар’еру на рэгіянальным узроўні. У 1997 годзе кар’ера гульца прыйшла да зруху, калі ён пераехаў у клюб «Эмпалі», дзе стаў адным зь лідэраў каманды. Гульцом зацікавіўся «Мілян», аднак у складзе «расанэры» Танэта не згуляў ніводнага матчу й праз «Балёньню» адправіўся ў «Леччэ», дзе стаў капітанам каманды ў 2003 годзе.

З 2004 па 2006 гады гулец карыстаўся вялікім посьпехам у Сэрыі А, абараняючы колеры «Сампдорыі», дзе ён дэбютаваў на міжнародных спаборніцтвах у Кубку УЭФА. Пасьля заканчэньня кантракту з «Сампдорыяй» Макс падпісаў двухгадовы кантракт з «Ромай».

У сваім першым сэзоне за «Рому» Танэта паказаў добрыя характарыстыкі, як левага абаронцы. Хоць яму ўжо было за трыццаць, гулец яшчэ, нягледзячы на траўмы, быў у стане гуляць на высокім узроўні. Ягоны кантракт з клюбам скончыўся 30 чэрвеня 2010 году, пасьля чаго Танэта скончыў кар’еру.

### Міжнародная
28 сакавіка 2007 году Танэта ўпершыню быў выкліканы ў зборную Італіі на матч супраць зборнай Шатляндыі, але на пляцоўку ў той гульні ня выйшаў, аднак ужо 2 чэрвеня таго ж году адгуляў свой ​​першы матч у складзе зборнай супраць зборнай Фарэрскіх астравоў.

## Дасягненьні
**Рома**
* Уладальнік Кубка Італіі (2): 2007, 2008
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2007

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на афіцыйным сайце ФК «Рома»

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Вітарыну Антуніш

**Вітары́ну Анту́ніш** (;  1 красавіка 1987 году, Фрэамундзі, Партугалія) — колішні партугальскі футбаліст, [абаронца]. Гуляе пераважна на левым флянзе. 11 чэрвеня 2013 году Антуніш падпісаў чатырохгадовы кантракт з андалюзійскім клюбам «Маляга», які выклаў за гульца 1,25 млн эўра. 2 лютага 2015 году стала вядома пра пераход партугальца ва ўкраінскае «[Дынама Кіеў|Дынама», якое выклала за гульца 6 мільёнаў эўра.

Дэбютаваў ва ўкраінскім клюбе 19 лютага, згуляўшы ўсе 90 хвілінаў матчу 1/32 фіналу Лігі Эўропы супраць клюбу «Генгам» (1:2), дзе ягоная каманда гуляла ўдзевяцірох на працягу 45 хвілінаў. Свой першы гол забіў 15 сакавіка ў хатнім матчы чэмпіянату супраць клюбу «Ільлічовец», які скончыўся перамогай гаспадароў зь лікам 5:0.

## Дасягненьні
**«Рома»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2008

**«Дынама» Кіеў**:
* Чэмпіён Украіны: 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Ўкраіны: 2015
* Уладальнік Супэркубка Ўкраіны: 2016

**«Спортынг»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2021
* Уладальнік Кубка партугальскай лігі: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на ForaDeJogo
* Статыстыка на National Football Teams
* Профіль на Footballzz.co.uk

Катэгорыя:Партугальскія футбалісты
Жулію Сэржыю

**Жулію Сэржыю Бэртаньёлі** (;  8 лістапада 1978 году, Рыбэйран-Прэту, Бразылія) — бразыльскі прафэсійны футбаліст, брамнік.

## Дасягненьні
**«Сантус»**:
* Чэмпіён Бразыліі (2): 2002, 2004

**«Рома»**:
* Уладальнік Кубка Італіі (2): 2007, 2008
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2007

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* База зьвестак бразыльскіх футбалістаў

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
КальЯн

**КальЯн** — беларускі панк-гурт з Горадні.

## Біяграфія
Гурт «КальЯн» створаны ў верасьні 1996 году. Былі запісаныя 2 акустычныя і 2 электрычныя альбомы: «У краіне цудаў» (1997), «БН» (1999). У 2000—2001 гадах пра каманду нічога не было чуваць. Справа ў тым, што яна знаходзілася ў стане паўраспаду. Музыкі спрабавалі ўдзельнічаць у шматлікіх праектах («С. М. Родин», «С. Р.К.» і іншых), аднак яны не ўвянчаліся посьпехам. З красавіка 2001 году «КальЯн» у абноўленым складзе пачаў працаваць над новай праграмай, якая была запісаная ў Горадні ў пачатку сьнежня 2001 («Ноўбадзі»).
Апошняя на дадзены момант праца гурта, мае назву «Антыпазітыў» (2011).
Зараз гурт адышоў ад фольк-панку і экспэрымэнтуе з гукам, не зьмяняючы, аднак, сваёй сутнасьці, тэкставай сацыяльнай скіраванасьці.

## Палітыка
На працягу ўсяго часу існаваньня гурт не выражаў поглядаў якіх-небудзь людзей звонку, не зьяўляўся прыхільнікам (а яе музыкі чальцамі) якой-небудзь партыі або афіцыйнага палітычнага руху. Асноўнай сацыяльнай праблемай сучаснага грамадзтва, гурт «КальЯн» лічыць наяўнасьць фізычнага і духоўна-маральнага гвалту над асобна ўзятым чалавекам з боку дзяржавы і яго інстытутаў улады, мульцінацыянальных карпарацыяў, тэлебачаньня, цэркваў, рэлігійных сэктаў і г. д., а таксама з боку іншых чалавечых індывідаў. Пра што, зрэшты і спрабуе сьпяваць.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* *[[У краіне цудаў]]* (1997)
* *[[Б.Н.]]* (1999)
* *[[Ноўбадзі]]* (2001)
* *[[Голая правда]]* (2005)
* *[[Антыпазітыў]]* (2011)

### Сынглы
* «Hate» (2005)

### Удзел у складанках
* *[[Сэрца Эўропы in rock]]* (2001) — «Przemoc»
* *[[Прэм'ер Тузін 2006]]* (2006) — «Радыёактыўны сьнег»

## Удзельнікі
* Аляксандар «Міхалыч» Дзянісаў: вакал
* Ільля «Ільябл»: гітара, вакал
* Кастусь «Кот»: бас-гітара, бэк-вакал
* Лізавета: скрыпка, флейта
* Аляксандар «Сыр»: бубны

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 
* КальЯн: Чудесное воскрешение группы // Музыкальная газета, 2007

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Беларускія панк-рок-гурты
Катэгорыя:Гурты Горадні
Мядзел (возера)

**Мя́дзел** — возера ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Разьмешчанае ў 4 км на поўнач ад Мядзела. Уваходзіць у групу Мядзельскіх азёр. Знаходзіцца ў басэйне ракі Мядзёлкі, якая бярэ ў гэтым возеры свой пачатак. У возера ўпадаюць 6 ручаёў.

Возера мае вялікую колькасьць затокаў і паўвыспаў. Берагі нізкія: пяшчаныя і пяшчана-галечныя. На возеры знаходзяцца восем астравоў. Найбольшыя зь іх — гэта Замак, Бярозавы, Кульчына. На востраве Замак захаваліся рэшткі ўмацаваньняў 11 стагодзьдзя.

Возера багатае на рыбу. Сустракаюцца вялікія ляшчы, ліны і шчупакі.

* Плошча: 16,2 км².
* Даўжыня: 6,3 км.
* Максымальная шырыня: 4 км.
* Максымальная глыбіня: 24,6 м.
* Аб’ём вады: 102 млн. м³.
* Сярэдняя глыбіня: 6,3 м.
* Плошча вадазбору: 89,2 км².
* Даўжыня берагавой лініі: 30,9 км.
* Агульная плошча астравоў: 0,24 км².

Катэгорыя:Мядзельскія азёры
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёну
Сарая Саэнс дэ Сантамарыя

**Сара́я Са́энс дэ Сантамары́я Анто́н** (; нарадзілася 10 чэрвеня 1971) — гішпанская палітычная дзяячка, кіраўнічка Народнае Партыі, сьпікер парлямэнту ад фракцыі НП.

Катэгорыя:Нарадзіліся 10 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1971 годзе
Катэгорыя:Гішпанскія палітыкі
Сэн-П’ер

**Сэн-П’ер** — сталіца заморскага францускага дэпартамэнту Сэн-П’ер і Мікелён, які знаходзіцца недалёка ад Ньюфаўндлэнду ў Паўночнай Амэрыцы. Сэн-П’ер самы вялікі горад дэпартамэнту.

## Геаграфія
Горад Сэн-П’ер знаходзіцца на востраве Сэн-П’ер. 90% вострава застаюцца незаселенымі.

Паселішчы на востраве знаходзяцца на паўночным узьбярэжжы затокі Баракоі, якая знаходзіцца ва ўсходняй частцы вострава Сэн-П’ер. Пры ўваходзе ў затоку знаходзяцца невялікія выспачкі.

## Дэмаграфія
Насельніцтва Сэн-П’ер налічвае 5509 чалавек, большасьць зь якіх нашчадкі баскаў, брэтонцаў і нармандцаў. Асноўным заняткам насельніцтва зьяўляецца лоўля і пераапрацоўка рыбы. Прыбытак гораду складаецца з вывазу рыбы і морапрадуктаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Сэн-П’еру і Мікелёну
Тэркс і Кэйкас

**Тэркс і Кэ́йкас** () — залежная тэрыторыя Вялікабрытаніі ў Цэнтральнай Амэрыцы, у Атлянтычным акіяне, на поўнач ад Гаіці. Вялікабрытанія захавала за сабой толькі пытаньні абароны і міжнародных зносінаў, у іншых пытаньнях выспы маюць самакіраваньне. Утрымлівае дзьве групы выспаў Тэркс і Кэйкас у цэнтральнай частцы Багамаў.

Большая частка насельніцтва выспаў гэта мурыны і мулаты. Асновай эканомікі тэрыторыі зьяўляецца рыбная лоўля, сельская гаспадарка і турызм. У апошнія гады значную ролю грае банкаўская абслуга замежных кампаніяў. Тэрыторыя Тэркс і Кэйкас зьяўляецца афшорнай зонай.

Выспы былі адкрытыя ў 1512 годзе Пончэ дэ Леонам, але да 1678 году заставаліся незаселенымі. З 1766 году выспы былі афіцыйна абвешчаныя брытанскай калёніяй. З 1873 да 1962 году кіраваў выспамі брытанскі губэрнатар Ямайкі. Пасьля атрыманьня Ямайкай незалежнасьці Тэркс і Кэйкас былі выдзеленыя ў асобную брытанскую адміністрацыйную адзінку.

Апошнім часам зьяўляюцца прапановы далучэньня Таркса і Кэйкаса да Канады. Дзякуючы вялікай колькасьці канадзкіх турыстаў, канадзкі даляр ужываецца на выспах у якасьці грашовай адзінкі разам з далярам ЗША.

Выспы кіруюцца *Выканаўчым Саветам Міністраў*, які прызначаецца з выбраных дэпутатаў *Заканадаўчага Савету*. Выканаўчы Савет узначальваецца губэрнатарам, і складаецца з прэм’ер-міністра і чатырох міністраў. Заканадаўчы Савет — аднапалатны, складаецца з 20 дэпутатаў, 13 зь якіх выбіраюцца ўсеагульным галасаваньнем кожныя чатыры гады, а астатнія сямёра, і губэрнатар, назначаюцца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
1640-я

**1640-я**

Стагодзьдзі: XVI стагодзьдзе - XVII стагодзьдзе - XVIII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1590-я
1600-я
1610-я
1620-я
1630-я
**1640-я**
1650-я
1660-я
1670-я
1680-я
1690-я


Гады: 
1640, 1641, 1642, 1643, 1644, 1645, 1646, 1647, 1648, 1649

----

## Асноўныя падзеі
*

Катэгорыя:1640-я
Марыго

**Марыго́** ( — самы вялікі горад і сталіца францускага заморскага дэпартамэнту Сэн-Мартэн, які знаходзіцца ў Карыбскім моры. Насельніцтва гораду складае 5,7 тыс. чалавек.

Невялікая рыбалавецкая вёска, якую потым назвалі Марыго, атрымала статус сталіцы падчас кіраваньня караля Люі XVI, які пабудаваў *форт Сэн-Люі* ў затоцы Марыго. Сёньня гэта самы значны будынак гораду.

Марыго — тыповы карыбскі горад, зь лёгкімі драўлянымі дамамі. Кірмашы праходзяць кожную сераду і суботу, на якіх можна знайсьці какосы, авакада, розныя гатункі рыбы і іншыя разнастайныя тавары.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Сэн-Мартэн
Халід Буларуз

**Халід Буларуз** (;  28 сьнежня 1981 году, Маасьлюіс, Нідэрлянды) — нідэрляндзкі футбаліст мараканскага паходжаньня, абаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў.

## Клюбная кар’ера
### «РКК Ваальвэйк»
Халід гуляў у шматлікіх моладзевых камандах, але пачаў сваю прафэсійную кар’еру ў «РКК Ваальвэйк» пад кіраўніцтвам Мартына Ёля. Свой першы матч Буларуз правёў 9 сакавіка 2002 году супраць «Гээрэнвээну».

### «Гамбург»
Пагуляўшы два гады за галяндзкую каманду, Халід перайшоў у «Гамбург». Менавіта ў Нямеччыне да яго і прымацавалася мянушка «*Халід — Канібал*» за яго цьвёрдую гульню. За два сэзоны ў «Гамбургу» ён атрымаў 16 жоўтых і 3 чырвоныя карткі. Аднак дзякуючы яго гульні нямецкі клюб у Бундэсьлізе 2005/2006 прапусьціў усяго 30 галоў у 34 гульнях, што зьяўляецца найлепшым паказчыкам у тым сэзоне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фол супраць Крыштыяну Раналду на ЧС-2006 (YouTube)

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Кокбэрн Таўн

**Ко́кбэрн Таўн** () — сталіца і самы вялікі горад залежнай брытанскай тэрыторыі Тэркс і Кэйкас, разьмешчаны на востраве Гранд Тэрк. Горад захаваў бэрмудзкую архітэктуру XVIII i XIX стагодзьдзяў. Горад, таксама вядомы, доўгімі прамымі вуліцамі і асаблівым вулічным асьвятленьнем, якое не зьмянілася за шмат гадоў.

Горад стаў першым пастаянным паселішчам на астравах, быў заснаваны ў 1681 годзе. Кіраўніцтва астравамі знаходзіцца ў горадзе з 1766 году. Верагодней за ўсё, горад знаходзіцца на тым жа месцы, дзе на бераг сыходзіў адкрывальнік астравоў Пончэ дэ Леон.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Тэркса і Кэйкаса
1630-я

**1630-я**

Стагодзьдзі: XVI стагодзьдзе — XVII стагодзьдзе — XVIII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1580-я
1590-я
1600-я
1610-я
1620-я
**1630-я**
1640-я
1650-я
1660-я
1670-я
1680-я


Гады: 
1630, 1631, 1632, 1633, 1634, 1635, 1636, 1637, 1638, 1639

----

## Асноўныя падзеі
*

Катэгорыя:1630-я
Капа

**Капа**:

* Капа — лікавая адзінка, роўная 60
* Капа — дзясятая літара грэцкага альфабэту
* Капа — грашовая адзінка, роўная 60 грошам на землях ВКЛ у XIV—XVI стагодзьдзях
* Капа — сублігвальная абарона для паражніны рота ў боксе
Палымяная готыка

**Палымяная готыка** (*flamboyant* — ў ,  і  навуковай літаратуры) — позьнегатычны архітэктурны стыль, які разьвіўся з прамністай готыкі. Найбольшае распаўсюджаньне атрымаў у Францыі і Англіі. У Вялікім Княстве Літоўскім вядомы адзіны помнік гэтага стылю — касьцёл Сьвятой Ганны ў Вільні.

Катэгорыя:Гатычная архітэктура
Гаянскі даляр

**Гаянскі даляр** (код ISO 4217: *GYD*) — афіцыйная валюта Гаяны (раней Брытанскай Гаяны) з 1839 году. З 1955 году даляр дзеліцца на 100 цэнтаў, але ў наш час цэнты не ўжываюцца. Гаянскі даляр звычайна скарачаецца $ ці GY$.

## Гісторыя
Даляр быў уведзены ў абарачэньне ў 1839 годзе, па курсе 1 даляр = 4 шылінгі і 2 пэнсы, для замены гілдэра (былой гаянскай валюты) па курсе 1 даляр = 3⅛ гілдэры.

З 1935 году брытанскі гаянскі даляр быў зьвязаны з брытанскім заходнеіндыйскім далярам (BWI$). Папяровыя грошы былі ўведзеныя ў 1942 годзе. Да 1965 году ў краіне абарачаўся і ўсходнекарыбскі даляр, да абвяшчэньня незалежнасьці. З 1966 году на тэрыторыі Гаяны прыняты ў якасьці грашовай адзінкі толькі гаянскі даляр.

Катэгорыя:Эканоміка Гаяны
Катэгорыя:Валюты ў звароце
Катэгорыя:Даляр
Катэгорыя:ISO 4217
Катэгорыя:Валюты Брытанскай імпэрыі
Катэгорыя:Валюты Садружнасьці нацыяў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1839 годзе
Джорджтаўн (Гаяна)

**Джорджтаўн** () — сталіца, самы вялікі порт і самы вялікі горад Гаяны, знаходзіцца на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна ў вусьці ракі Дэмэрара. Насельніцтва складае каля 130 тыс. чалавек.

Праз порт гораду кіруецца экспарт краіны, у асноўным: цукар, дрэва, баксыты, золата і дыямэнты.

Горад быў заснаваны ў 1781 годзе галяндзкімі каляністамі, першапачатковая назва была — *Стабрук*. Сучасная назва была нададзеная гораду ў 1812 годзе, пасьля перадачы калёніі Вялікабрытаніі. У 1784 годзе горад атрымаў статус адміністрацыйнага цэнтру галяндзкіх каляніяльных тэрыторыяў у Паўднёвай Амэрыцы. У 1812 годзе, пасьля заваяваньня брытанцамі, у горадзе разьмясьцілася рэзыдэнцыя губэрнатара. У 1831 годзе, пасьля аб’яднаньня ангельскіх калёніяў *Бэрбіс*, *Эсэкіба* і *Дэмэрара*, Джорджтаўн стаў сталіцай новага ўтварэньня — Брытанская Гвіяна. Пасьля адмены рабства ў 1830-х гадах у Джорджтаўн пачалі прыбываць працоўныя зь Індыі, Азіі і Афрыкі, у 1840-х гадах сюды пачалі перасяляцца працоўныя з Партугаліі і Кітаю.

У траўні 1966 году Гаяна абвясьціла сваю незалежнасьць, а Джорджтаўн стаў яе сталіцай.

## Прыродныя ўмовы
Клімат у горадзе субэкватарыяльны, сярэднегадавая тэмпэратура вагаецца ад +26 да +28&nbsp;°C. Сярэднегадавы ўзровень ападкаў складае каля 2250 мм. Пэрыяд дажджоў цягнецца з траўня да жніўня, і зь лістапада да студзеня. У сувязі з блізкасьцю акіяна, вільготнасьць паветра вельмі высокая, прыкладна 75—80%.

Катэгорыя:Гарады Гаяны
Катэгорыя:Сталіцы Паўднёвай Амэрыкі
Капа (грошы)

**Капа́** — грашовая адзінка, роўная 60 грошам на землях ВКЛ у XIV—XVI стст. Вядомая з эмісіі праскага грошу, што біўся па стапе 60 манэтаў з праскай вагавай маркі срэбра (прыкладна 220 грамаў). З XVI стагодзьдзя выкарыстоўвалася ў адносінах да літоўскіх грошай. З 1569 па 1795 год у Рэчы Паспалітай копны лік адносіўся да гроша літоўскага. Па далучэньні да Расейскай імпэрыі капа літоўскіх грошай адпавядала 50 капейкам. З 1825 году да 1840 — 1 рубель 20 капеек.

Асобнай манэтай ня білася. Вядомы выпускі манэт наміналам паўкопка, і чвэрцькопка ў 1564—1565 гадох.

Катэгорыя:Нумізматыка
Катэгорыя:Манэты Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай
Парамарыба

**Парамарыба** (, мянушка: *Парба*) — сталіца і самы вялікі горад Сурынаму, знаходзіцца на рацэ Сурынам за 15 км ад ўзьбярэжжа Атлянтычнага акіяна. Колькасьць насельніцтва складае каля 250 тыс. чалавек.

Горад зьяўляецца эканамічным і гандлёвым цэнтрам краіны. Праз порт Парамарыба экспартуюцца баксыты, цукар, дрэва. Тут знаходзіцца і міжнародны аэрапорт.

Горад быў заснаваны ангельцамі ў 1630 годзе, а з 1650 году стаў сталіцай калёніі. У 1667 годзе калёнія была перададзеная галяндцам, якія кіравалі Сурынамам да 1975 году. Пасьля атрыманьня незалежнасьці, Парамарыба стаў сталіцай Сурынаму. У Эўропу імігравалі прыкладна 40 тыс. жыхароў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Сурынаму
Катэгорыя:Сталіцы Паўднёвай Амэрыкі
Сурынамскі даляр

**Сурына́мскі даля́р** (код ISO 4217: *SRD*, ) — афіцыйная валюта Сурынаму. Дзеліцца на 100 цэнтаў. Даляр быў уведзены ў абарачэньне з 1 студзеня 2004 году для замены існуючых да гэтага сурынамскіх гульдэнаў. Гульдэны мяняліся на даляра па курсе 1 даляр = 1000 гульдэнаў. Да сярэдзіны 2004 году ў краіне паралельна ўжываліся абедзьве валюты.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сурынам
Катэгорыя:Валюты
1620-я

**1620-я**

Стагодзьдзі: XVI стагодзьдзе — XVII стагодзьдзе — XVIII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1570-я
1580-я
1590-я
1600-я
1610-я
**1620-я**
1630-я
1640-я
1650-я
1660-я
1670-я


Гады: 
1620, 1621, 1622, 1623, 1624, 1625, 1626, 1627, 1628, 1629

----

## Асноўныя падзеі
* На месцы сучаснага Нью-Ёрку зьявілася першае галяндзкае паселішча.
* Узьніклі першыя ангельскія паселішчы ў Вірджыніі і Масачусэтсы.
Група Рыё

**Група Рыё** () () — стала дзеючы мэханізм палітычных консультацый краін Лацінскае Амэрыкі й Карыбскага басэйну. Заснавана 18 сьнежня 1986 году на нарадзе ў Рыё-дэ-Жанэйра Аргентынай, Бразыліяй, Калюмбіяй, Мэксыкай, Панамай, Пэру, Уругваям ды Вэнэсуэлай. У рамках дзейнасьці, сябры групы сустракаюцца на ўзроўні кіраўнікоў дзяржаваў альбо міністраў замежных справ штогод у адной з краінаў аб’яднаньня. Рашэньні прыймаюцца на прынцыпах кансэнсусу ўсіма сябрамі групы.

Група была запачаткаваная чатырма краінамі (Мэксікай, Калюмбіяй, Вэнэсуэлай ды Панамай). Пазьней далучыліся Аргентына, Бразілія, Пэру ды Уругвай. Ад 1990 г. атрымала назву «Група васьмі»; у том жа годзе зьмяніла назву на «Група Рыё».

## Краіны-сябры арганізацыі

* Аргентына (1986)
* Балівія (1990)
* Бразылія (1986)
* Чылі (1990)
* Калюмбія (1986)
* Коста-Рыка (2000)
* Эквадор (1990)
* Сальвадор (2000)
* Гватэмала (2000)
* Гандурас(2000)
* Мэксыка (1986)
* Нікарагуа (2000)
* Панама (1986)
* Парагвай (1990)
* Пэру(1986)
* Дамініканская Рэспубліка (2000)
* Уругвай (1986)
* Вэнэсуэла (1986)

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сэндвічавыя астравы

**Паўднёвая Георгія і Паўднёвыя Сэ́ндвічавы астравы́** () — брытанская заморская тэрыторыя ў Атлянтычным акіяне ў Антарктыцы. У тэрыторыю ўваходзяць астравы Паўднёвая Георгія (належаць Вялікабрытаніі з 1775 году) і Паўднёвы Сэндвіч (належыць Вялікабрытаніі з 1908 году), якія адміністрацыйна належаць Фолклэндам. На астравы прэтэндуе Аргентына.

## Паўднёвая Георгія
Паўднёвая Георгія — архіпэляг у Паўднёвай Атлянтыцы. Складаецца з аднаго вялікага вострава і шматлікіх дробных. Архіпэляг быў адкрыты ангельскім гандляром Антані дэ ля Рашэ ў 1675 годзе. Першыя дасьледаваньні астравоў правёў Джэймз Кук у 1775 годзе. У ХVІІІ і ХІХ стагодзьдзях на астравах была база для амэрыканскіх і брытанскіх паляўнічых на цюленяў і кітоў. Паступова ўзьніклі пастаяннае паселішча Грутвікен і брытанскіх навуковыя станцыі Кінг-Эдўард-Пойнт і Бэрд-Айлэнд. У 1982 да 2001 году на астравох знаходзіўся вайсковы гарнізон. У нашы дні на астравах жыве ад 20 да 50 чалавек.

## Паўднёвыя Сэндвічавы астравы
Антарктычны архіпэляг на паўднёвы-усход ад Паўднёвай Георгіі, які складаецца зь некалькіх невялікіх астравоў. Пастаяннага насельніцтва на астравах няма. Летам тут разьмяшчаюцца навуковыя экспэдыцыі.

## Вонкавыя спасылкі
Альвара Ўрыбэ

**А́львара Уры́бэ Вэ́лес** (; нарадзўіся 4 ліпеня 1952 году, Медэін) — калюмбійскі палітык, прэзыдэнт Калюмбіі з 2002 да 2010 год. У 2006 годзе быў пераабраны на прэзыдэнцкую пасаду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Нарадзіліся 4 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1952 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мэдэіне
Катэгорыя:Калюмбійскія палітыкі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Калюмбіі
Царква Сьвятога Георгія (Сьмілавічы)

**Царква Сьвятога Георгія** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Сьмілавічах. Знаходзілася ў цэнтры мястэчка, на Рынку. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Сьмілавічах збудавалі ў 1865 годзе на месцы драўлянай Прачысьценскай царквы Сьвятога Пасаду, вядомай з XVII ст. 

У 1937 годзе савецкія ўлады ўзарвалі будынак царквы. Да нашага часу захаваліся падмуркі. 

У 1990-я гады ў Сьмілавічах збудавалі новую Георгіеўскую царкву (у іншым месцы).

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мела форму роўнабаковага крыжа. Над сяродкрыжжам узвышаўся глухі драўляны купал. Фасады былі афарбаванымі ў жоўта-белы колер. 

Усярэдзіне мела скляпеністыя перакрыцьці. У алтары месьціўся 5-узроўневы іканастас ў стылі нэабарока.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пры цэрквы Сьмілавічаў

Сьмілавічы
Сьмілавічы
Сьмілавічы
Катэгорыя:Сьмілавічы
Царква Прачыстай Багародзіцы (Сьмілавічы)

**Царква Прачыстай Багародзіцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Сьмілавічах. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. 

## Гісторыя
Прачысьценская царква існавала ў Сьмілавічах, відаць, пачынаючы з XVII ст. У 1783 годзе з фундацыі Міхала Казімера Агінскага збудавалі новую драўляную царкву. У 1834 годзе царква рамантавалася на грошы Станіслава Манюшкі.

У 1865 годзе ўлады Расейскай імпэрыі на месцы старой драўлянай царквы збудавалі мураваную царкву-мураўёўку Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) пад тытулам Сьвятога Юрыя (Георгія).

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пры цэрквы Сьмілавічаў

Сьмілавічы
Сьмілавічы
Катэгорыя:Сьмілавічы
Наша эра

**Наша эра** (н. э.; ) — абазначэньне пэрыяду часу ад першага году Грыгарыянскага календара. Эра бягучага летазьлічэньня, ужываемага ў большасьці краінаў сучаснага сьвету.

Паняцьце таксама выкарыстоўваецца ў рэлігійнай форме «ад Нараджэньня Хрыстова», скарочана «ад Н. Х.» (, скарочана *AD*, у перакладзе «ў годзе Госпада нашага Ісуса Хрыста»). Адзінае, чым адрозьніваюцца сьвецкая і рэлігійная формы, гэта назва.

У 525 годзе ў Рыме (Каралеўства остготаў; цяпер Італія) хрысьціянскі манах Дыянісі Малы (470—554) распрацаваў летазьлічэньне ад нараджэньня Ісуса Хрыста. У 725 годзе ў Петрапаўлаўскім манастыры Монквэрмата (каралеўства Нартумбрыя; цяпер графства Тайн і Ўір, Ангельшчына) манах Бэда Вялебны (673—735) напісаў па-лацінску працу «Аб вылічэньні часу» з вызначэньнем году народзінаў Ісуса, што паслужыла пашырэньню адпаведнага летазьлічэньня ў хрысьціянскіх дзяржавах Заходняй Эўропы. У 1615 годзе ў Франкфурце-на-Майне (Сьвятая Рымская імпэрыя; цяпер зямля Гэсэн, Нямеччына) матэматык Ёган Кеплер (1571—1630) выдаў па-лацінску кнігу «Выбарачны летапіс: зь лістоў некаторых вучоных мужоў», дзе ўпершыню ўжыў выраз «год нашай агульнай эры».

## Крыніцы

Катэгорыя:Храналёгія
Цэнтральная беларуская вайсковая рада

**Цэнтра́льная Белару́ская Вайско́вая Ра́да** (**ЦБВР**) — каардыноўны орган, створаны на зьезьдзе жаўнераў-беларусаў  Заходняга фронту, 12-й арміі Паўночнага фронту і Балтыйскага флёту ў Менску (13—19 лістапада 1917). На зьездзе быў абраны Часовы выканаўчы камітэт ЦБВР не чале з Сымонам Рак-Міхайлоўскім ды намесьнікамі Кастусём Езавітавым і  Язэпам Мамонькам. Выканаўчы камітэт ЦБВР увайшоў у склад Вялікай беларускай рады. Друкаваны орган — газета «Белорусская рада».

ЦБВР стварыла спэцыяльны аддзел па фармаваньні беларускіх вайсковых адзінак, які ўзначаліў генэрал-лейтэнант Кіпрыян Кандратовіч, і адправіла на франты вярбоўшчыкаў. Пасьля зьездаў беларусаў-вайскоўцаў Паўночнага, Румынскага і Паўднёва-Заходняга франтоў (усе ў лістападзе 1917 — студзені 1918) іх прадстаўнікі папоўнілі склад Выканкаму рады.

Намаганьнямі ЦБВР у лістападзе 1917 створаны беларускі полк у Менску і конны эскадрон пад Воршай. ЦБВР атрымала ад Вярхоўнага галоўнакамандуючага М. Крыленкі ў выніку перамоваў 10—11.1.1918 дазвол на стварэньне беларускай нацыянальнай Чырвонай гвардыі і прызначыла пунктамі яе фармаваньня Мінск, Бабруйск, Рагачоў, Магілёў і Барысаў. Агулам сумесна зь Беларускай вайсковай камісіяй ЦВБР магла згуртаваць у беларускі полк каля  жаўнераў, але з розных прычынаў не змагла пераправіць іх у Беларусь з Румынскага і Паўднева-заходняга франтоў.

Сябры ЦБВР удзельнічалі ў арганізацыі і правядзеньні Усебеларускага зьезду (1917), стварэньні Беларускай Народнай Рэспублікі.

Пасьля Ўсебеларускага кангрэсу была распушчана па пастанове СНК, але афіцыйна спыніла дзейнасьць пасьля зьліквідаваньня Выканкаму Рады Зьезда.

## Літаратура
* Савіцкі В. Беларускае войска: ад ідэі да спроб рэалізацыі (1917 г.) // Беларускі гістарычны часопіс. 1994. № 4.
* Мазец В. Цэнтральная беларуская вайсковая рада // БЭ ў 18 т. Т. 17. Мн., 2003.
* Łatyszonek O. Białoruskie formacje wojskowe 1917 – 1923. Białystok, 1995.


Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1917 годзе
Катэгорыя:Лістапад 1917 году
Катэгорыя:Зьніклі ў 1917 годзе
Катэгорыя:1917 год у Менску
Хуана I Вар’ятка

**Хуана I** (; 6 лістапада 1479 — 12 красавіка 1555), якую празвалі *Хуана Вар’ятка* () была каралевай Кастыліі ды Ляона і маткай імпэратара Карла V. Хуана была другой дачкой Фердынанда II, караля Арагона і Ізабэлы I, каралевы Кастыліі. Яна нарадзілася ў Таледа ў 6 дзень лістапада 1479 году.

У 1496 годзе Хуана была выдадзеная замуж за Філіпа Прыгожага, герцага Бургундзкага і сына імпэратара Максыміліяна I. На працягу 1498—1507 гг. яна нарадзіла 6 дзяцей — зь іх два імпэратары і чатыры каралевы. Самым вядомым зь іх, напэўна, стаў Карл V, імпэратар Сьвятое Рымскае Імпэрыі.

Па сьмерці яе брата і старэйшае сястры кастыльскія картэсы вызналі Хуану за законную спадкаемцу кароны ў 1502 годзе. Яе сын, будучы імпэратар Карл V, быў вызнаны за яе спадкаемцу, а яе муж за караля-кансорта. Яна атрымала тытул прынцэсы Астурыйскай — традыцыйны тытул спадкаемцаў Кастыльскага каралеўства.

Хуана стала каралевай у 1504 годзе. Нягледзячы на шматлікія спробы ўтрымаць уладу, бацька Хуаны, кароль Арагона Фердынанд II быў пазбаўлены тытула караля Кастыліі на карысьць мужа Хуаны, які стаў каралём Філіпам I пры поўнай падтрымцы шляхты і сваёй жонкі. 20 чэрвеня 1506 году Філіп і Фердынанд падпісалі дамову, паводле якой Фердынанд меў вярнуцца да Арагону і ня ўмешвацца ва ўнутраныя справы Кастыліі. Адначасова Фердынанд і Філіп вызнавалі, што Хуана не зьяўляецца псыхічназдаровай, а таму недзеяздольнай у справе кіраваньня краінай. Уся паўната ўлады пераходзіла да Філіпа. Аднак у той жа самы дзень Фердынанд адмовіўся ад дамовы, якую падпісаў зь Філіпам, і заявіў, што ніхто ня можа пазбавіць караляваньня яго дачку, як законную спадкаемцу кастыльскае кароны, такім чынам пакідаючы за сабой права ўмешвацца ў палітыку суседняга каралеўства.

Пасьля нечаканай сьмерці свайго мужа 25 верасьня 1506 году Хуана паспрабавала замацаваць уладу ў сваіх руках, але пацярпела няўдачу, сутыкнуўшыся з чуткамі пра сваё псыхічнае здароўе, апазыцыі часткі шляхецтва, якая хацела ўсталяваньня рэгенцтва Фердынанда, ды палітычнымі манэўрамі самаго бацькі каралевы.

У выніку ўсё сваё астатняе жыцьцё Хуана правяла ў сапраўднай вязьніцы у замку Тардэсіяс блізу Вальядаліда. Яна ніколі ня мела аніякае ролі ў жыцьці свайго каралеўства. Але яна займела вялікую славу з-за каханьня да свайго мужа Філіпа Бургундзкага, цела якога яна трымала побач з сабой праз гады пасьля яго сьмерці.

Хуана памерла 12 красавіка 1555 году.

Большасьць гісторыкаў лічаць, што Хуана пакутвала на шызафрэнію. Яна намінальна заставалася каралевай Кастыліі ўсё сваё жыцьцё, такім чынам прадастаўляючы легітымнасьць улады свайго бацькі, а пасьля і свайго сына.

## Крыніцы

Катэгорыя:Каралі Кастыліі і Леону
Катэгорыя:Гісторыя Гішпаніі
Катэгорыя:Нарадзіліся 6 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1479 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Таледа
Катэгорыя:Памерлі 12 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1555 годзе
Леанід Кучма

**Леані́д Дані́лавіч Ку́чма** (нарадзіўся 9 жніўня 1938 году) — другі прэзыдэнт Украіны (19 ліпеня 1994 — 23 студзеня 2005), прэм’ер-міністар Украіны з кастрычніка 1992 па верасень 1993, інжынэр.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сяле Чайкіна Чарнігаўскай вобласьці. Бацька — Даніла Пракопавіч Кучма, загінуў на фронце ў 1944 годзе. Маці — Параска Трахімаўна Кучма, калгасьніца. Жанаты, жонка Людміла Мікалаеўна — ганаровы прэзыдэнт Нацыянальнага фонду сацыяльнай абароны маткаў і дзяцей «*Україна — дітям*». Іх дачка — Алена. Унукі: Раман і Кацярына.

Катэгорыя:Прэзыдэнты Ўкраіны
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ўкраіны
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Вітаўта Вялікага
Пэдра Сольбэс

**Пэ́дра Со́льбэс-Мі́ра** () (31 жніўня 1942) — гішпанскі палітык, другі віцэ-прэм'ер Урада Гішпаніі, кіраўнік Гішпанскае Сацыялістычнае Працоўнае Партыі.

Катэгорыя:Гішпанскія палітыкі
Катэгорыя:Нарадзіліся 31 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1942 годзе
НезалежныЯ

***НезалежныЯ*** — складанка песень беларускіх выканаўцаў, прымеркаваная да 90-х угодкаў з дня абвяшчэньня незалежнасьці БНР. Пабачыла сьвет 25 сакавіка 2008 году і з таго дня даступная для бясплатнага спампоўваньня на афіцыйным сайце праекту.

## Сьпіс песень
# Pomidor/OFF — «Адзін»
# Unia feat. Алег Хаменка — «Хлопец пашаньку пахае»
# Глюкі — «Праграма»
# Siver — «Мінск»
# Сьцяна — «Калыханка»
# Акропаль — «Дзе ты, дзе?»
# 5set5 — «Така-Я»
# Amaroka — «Імёны Свабоды»
# P.L.A.N. — «Наша спадчына»
# Recha — «Як сьпявала»
# IQ48 — «Гэй, наперад!»
# BN feat. Лявон Вольскі — «Загінулым паэтам прысьвячаецца…»
# Band A — «Хуткія»
# Partyzone — «Розум»
# Usplёsk — «Менская сіеста»
# ZigZag — «Ляцяць дні»
# Dali — «Неба шэрае»
# Кальмары — «Ён і яна»
# Ska!RB — «D.I.Y. Porno Zine»
# Заточка — «Пра футбол»
# N.R.M. — «Тры чарапахі» (new)
# Garadzkija — «Усё, што мяне ў гэтым сьвеце трымае…»

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

### Рэцэнзіі на складанку
* Сяргей Будкін: «Смачная падборка сьвежых беларускамоўных рок гітоў»
* Анатоль Мяльгуй: «Гімн Дню Волі, вясне і каханню»

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Бабруйскае жыццё

«**Бабруйскае жыццё**» — бабруйская гарадзкая грамадзка-палітычная газэта, орган Бабруйскага гарадзкога выканаўчага камітэту. Выходзіць у серады аб’ёмам у 32 паласы. Падпісны індэкс на «Белпошце» 64100.

## Гісторыя
Заснаваная 28 лістапада 1918. Спачатку газэта насіла назву «*Известия Бобруйского революционного комитета (ревкома)*», а зь лютага 1919 — «*Коммунист*». З 1924 выдавалася як акруговая газэта, з 1932 — раённая. У 1928—1931 газэта выдавала штомесячны літаратурны дадатак «Вясна». З №6 за 1931 дадатак выходзіў пад назвай «Ударнік». Да 1925 газэта «Камуніст» выдавалася на беларускай мове. У 1925—1930 адказным сакратаром-рэдактарам газэты быў Міхась Лынькоў.

У Вялікую Айчынную вайну на акупаванай тэрыторыі выдавалася газэта «*Бабруйскі партызан*». Зь ліпеня 1944 выходзіла як гарадзкая газэта. З утварэньнем Бабруйскае вобласьці на базе яе з кастрычніка 1944 да студзеня 1954 выходзіла Бабруйская абласная газэта «*Савецкая радзіма*». У 1954—1956 пасьля скасаваньня Бабруйскае вобласьці «Камуніст» зноў орган гаркома КПБ і гарвыканкаму, з 1956 — аб’яднаная газэта.

## Сучаснасьць
Выходзіць па-расейску і па-беларуску штотыдзень у сераду. Зьмяшчае матэрыялы пра грамадзка-палітычнае жыцьцё Бабруйска, афіцыйную інфармацыю, матэрыялы з гісторыі гораду, праграму тэлевізіі, рэкляму, мае забаўляльныя рубрыкі й г.д. Рэдакцыя месьціцца на адрасе г. Бабруйск, вуліца Сацыялістычная, 103.

Галоўны рэдактар — Аляксандар Казак.

## Вонкавыя спасылкі

* Электронная вэрсія газэты на сайце Бабруйскага гарвыканкаму

Катэгорыя:Бабруйскія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе
Вечерний Бобруйск

**Вечерний Бобруйск** () – бабруйская гарадзкая грамадзка-палітычная газэта. Заснаваная 22 сьнежня 2000. Выходзіць па-расейску два разы на тыдзень: у сераду й пятніцу. Зьмяшчае матэрыялы пра грамадзка-палітычнае й культурнае жыцьцё Бабруйска, крымінальную хроніку, спартыўныя навіны, абвесткі, праграму тэлевізіі, рэкляму, мае забаўляльныя рубрыкі й г.д. Уваходзіць у склад «Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „“». 

## Вонкавыя спасылкі
Афіцыйны сайт газэты 
Катэгорыя:Бабруйскія газэты
Катэгорыя:Аб’яднаныя Масмэдыі
Бобруйский курьер

**Бобруйский курьер** () — бабруйская гарадзкая грамадзка-палітычная газэта. Выходзіць па-расейску й па-беларуску адзін раз на тыдзень - у сераду. Зьмяшчае матэрыялы пра грамадзка-палітычнае й культурнае жыцьцё Бабруйска й Беларусі, крымінальную хроніку, спартыўныя навіны, абвесткі, праграму тэлевізіі, рэкляму, мае забаўляльныя рубрыкі й г.д. Раней мела штомесячны дадатак "Православный вестник". Рэдакцыя месьціцца на адрасе г. Бабруйск, вуліца Маскоўская, 38/93. 

Галоўны рэдактар: Анатоль Санаценка.

## Гісторыя
Газэта заснаваная 1 жніўня 1914. Першым выдаўцом і рэдактарам газэты быў Гілер Фававіч Фрыдлянд, уладальнік друкарні, тэатру й цырку ў горадзе. Ад пачатку "Бобруйский курьер" выходзіў на расейскай мове, пазыцыянаваў сябе як штодзённае беспартыйнае выданьне. Быў ён таго ж фармату, што й сёньня, але выдаваўся на чатырох старонках. У газэце шырока асьвятляліся як мясцовыя, так і міжнародныя падзеі, давалася крымінальная хроніка, публікаваліся вершы, проза, фэльетоны. Было мноства рэклямных аб'яваў, якім падавалася практычна ўся першая паласа. Заснаваная адначасова з пачаткам Першае сусьветнае вайны, газэта імкнулася інфармаваць свайго чытача аб ваенных падзеях. У газэце  выходзіла сталая рубрыка «*Война. Сообщение ставки*» ("*Вайна. Паведамленьне стаўкі*"), у якой зьмяшчаліся кароткія інфармацыі аб ходзе баёў зь немцамі, рэгулярна друкаваліся тэлеграмы Штабу Вярхоўнага Галоўнакамандуючага, Петраградзкае Тэлеграфнае агенцыі, міжнародных тэлеграфных агенцыяў. Ад 1916 пры газэце нават выдаваўся дадатак - «*Телеграммы «Бобруйского курьера*» ("*Тэлеграмы "Бабруйскага кур'ера*"). «Бобруйский курьер» выходзіў зь перапынкам на нямецкую акупацыю (люты - лістапад 1918), да ліпеня 1920, калі з адыходам польскіх войскаў і з канчатковым прыходам савецкай улады, быў зачынены, як і ўсе недзяржаўныя газэты. Выхад газэты быў адноўлены ў 1991, спачатку як бабруйскі дадатак да абласное газэты «Могилевская правда», затым як самастойны праект.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт газэты 
* «Бабруйскі кур’ер» можа зьявіцца ў шапіках да канца году

Катэгорыя:Бабруйскія газэты
Бабруйскі завод трактарных дэталяў і агрэгатаў

**Бабру́йскі заво́д тра́ктарных дэта́ляў і агрэга́таў** (БЗТДА) — адно з найбуйнейшых прадпрыемстваў Бабруйску, што месьціцца на вуліцы Бахарава, д. 225. На 2013 год меў 5 сумесных зборачных прадпрыемстваў у Расеі (Новаперсіянаўка, Кастрычніцкі раён, Растоўская вобласьць; Рубцоўск, Алтайскі край; Пецярбург; Стэрлітамак, Башкартастан) і Славаччыне (Блатна па Астрове, раён Дунайска-Стрэда, Трнаўскі край). Валодаў 15 гандлёвымі прадстаўніцтвамі ў Беларусі: вёска Вароны (Віцебскі раён), Гомель, Ліда (Гарадзенская вобласьць), Магілёў, Менск і Слуцак (Менская вобласьць). Таксама меў 77 замежных гандлёвых прадстаўніцтваў у 30 краінах Азіі, Паўночнай Амэрыкі і Эўропы.

## Гісторыя
Завод узьнік у 1945 годзе як міжраённая майстэрня капітальнага рамонту. У 1970 годзе яна відазьмянілася, перапрафіляфалася й атрымала сёньняшні назоў. У тым самым годзе завод увайшоў у вытворчае аб’яднаньне «Менскі трактарны завод». Сёньня БЗТДіА ёсьць буйнейшым прадпрыемствам Рэспублікі Беларусь, што выпускае запасныя часткі й камплектанты да трактараў «Беларусь».

## Прадукцыя
На заводзе вырабляюцца дыскі счапленьня, раздатачныя каробкі, прамежкавыя апірышчы, гідраўзмацняльнікі, рукавы высокага ціску, дыскавыя колы, паваротныя цапфы, сілавыя валы, трактарныя крэслы, валы адбору моцы, паліваправоды й камплектанты да іх.

## Партнэры
Доўгі час супрацоўнічае з Расеяй, Украінай, Малдовай, краінамі Прыбалтыкі, Польшчай, Сэрбіяй, Вугоршчынай, Баўгарыяй, Турэччынай, Пакістанам, Эгіптам, Гішпаніяй, Віетнамам, ЗША.

## Узнагароды
Завод узнагарооджаны прызамі «Nike» і «Golden standart-2002», міжнароднае праграмы «Партнэрства дзеля прагрэсу». Прадукцыя заводу неаднаразова адзначалася дыплёмамі расейскіх і міжнародных выставаў за сваю якасьць і ўзнагароджаная залатымі мэдалямі ў намінацыі «За высокую якасьць прадукцыі, што выпускаецца» й «Найлепшая прадукцыя для аграпрамысловага комплексу».

## Крыніцы

## Літаратура
* Брашура: Республиканское унитарное предприятие «Бобруйский завод тракторных деталей и агрегатов»: запасные части к тракторам МТЗ/«Bobruisk plant of tractor parts and units»: spare parts and units for the tractors «Belarus»

## Вонкавыя спасылкі
* СП у Башкірыі
* СП у Славакіі

Катэгорыя:Бабруйск
Катэгорыя:Беларускія кампаніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1945 годзе
Саўтгэмптан

**Саўтгэмптан** () — горад і порт на паўднёвым узьбярэжжы Вялікабрытаніі, на беразе Ля-Маншу. Зьяўляецца самым буйным горадам у цырыманіяльным графстве Гэмпшыр. Горад месьціцца за 111 км на паўднёвы захад ад Лёндану і за 24 км на паўночны захад ад Портсмуту. Саўтгэмптан ёсьць буйным портам і найбліжэйшым горадам Нью-Форэсту. Саўтгэмптан атрымаў гарадзкі статус у 1964 годзе.

Паводле перапісу насельніцтва 2001 году Саўтгэмптан і Портсмут былі запісаныя як часткі асобных гарадзкіх акругаў, аднак падчас перапісу 2011 году яны былі аб’яднаныя ў адзіную акругу. Такім чынам агулам насельніцтва ўзбольшанай акругі склала 855 569 чалавек, што ёсьць шостым такім паказчыкам у Ангельшчыне. Плошча 49,84 км². Паштовыя індэксы SO14—SO19. Тэлефонны код 023.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Саўтгэмптан з космасу


Катэгорыя:Порты Вялікабрытаніі
Прэм’ер Тузін 2007

**Прэм’е́р Ту́зін 2007** — складанка песень-пераможцаў гіт-параду «Тузін Гітоў», выдадзеная ў пачатку 2008 году. Трэцяя ў сэрыі складанак «*[[Прэм’ер Тузін]]*».

## Зьмест

### CDA
# N.R.M. — «Miensk i Minsk»
# NESTARы BAND — «Агні гараць»
# Osimira — «Зязюля мыя серыя»
# PitBull — «Maju nadzieju»
# Бан-Жвірба — «Малпы»
# Рокаш — «Крумкач»
# Band A — «Рэвалюцыя»
# Крама — «Неба — лёс арла»
# Zet — «Love Story — Don’t Worry»
# BN — «Daždžami»
# IQ48 — «Схаванае сэрца»
# Tav.Mauzer — «Калыханка»

### MP3
# Адыс Абэба — «Каханая»
# Анжаліка Агурбаш — «Вянок»
# Aura — «Ноччу на Купальле»
# Андрэй Бананаў — «Дзень»
# Тацьцяна Беланогая — «Дзеці неба»
# Камерата — «Агонь да нябёсаў»
# Чырвоным па Белым — «Непераможныя»
# Джамбібум — «Туман ярам»
# Харлі — «Добрыя людзі»
# Голая Манашка — «Павязаны»
# Indiga — «Бяжы са мной»
# Indra — «Сонца вакол»
# Алесь Камоцкі — «Лета»
# Комба Бакх — «Пра быт»
# Крамбамбуля — «Таварыш Маўзэр»
# Krok — «Навальніца»
# Like a Gossamer — «Дарога»
# Pete-Paff — «Cok-cok-cok»
# s.d.m. — «Сагрэйце краіну»
# Віктар Шалкевіч — «Горад»
# Штрих-Кот — «Вечар»
# Tarpach — «Нечакана»
# Termin X — «Закрэсьлі сваё імя»
# UltraВожык — «Крыніца цяпла»
# Usplёsk — «Sістэма»
# Зьміцер Вайцюшкевіч — «Мора»
# Vodar Suśviet — «Ільдзінка»
# Зьмяя — «СССР»
# Znich — «Беларусь»
# žygimont VAZA — «Не глядзі…»

## Выдаўцы
* Тузін Гітоў
* Новая музычная кампанія
* Osmos: майстарынг
* Аdліга: дызайн і адмысловая прамоцыя
* Ігар Назаранка: мультымэдыя
* І. Віркоўскі: паліграфія
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Нафтан (неадназначнасьць)

Назву **Нафтан** маюць:

* Нафтан — нафтаперапрацоўчы завод
* Нафтан — футбольны клюб з Наваполацку
Руўд Гуліт

**Руўд Гуліт** (;  1 верасьня 1962 году, Амстэрдам, Нідэрлянды) — нідэрляндзкі футбаліст, уладальнік «Залатога мяча», чэмпіён Эўропы 1988 году.

Вядомы сваімі адметнымі дрэдамі, Руўд быў часткай галяндзкага трыё ў «Міляне» разам з Марка ван Бастэнам і Франкам Райкаардам.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Эўропы: 1988
* Уладальнік Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў: 1989, 1990
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 1990
* Уладальнік Міжкантынэнтальнага кубка: 1990
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 1984, 1986, 1987
* Чэмпіён Італіі: 1988, 1992, 1993
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 1984
* Уладальнік Кубка Італіі: 1994
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 1997
* Уладальнік Залатога мяча: 1987
* 2-і футбаліст Эўропы: 1988
* 3-і футбаліст сьвету: 1988, 1989 (па вэрсіі «World Soccer»)
* Найлепшы футбаліст Нідэрляндаў: 1984, 1986
* Уваходзіць у сьпіс ФІФА 100

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на Soccerbase

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбольныя трэнэры
Катэгорыя:ФІФА 100
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па футболе
Аўстралійскі даляр

**Аўстралійскі даляр** (код ISO 4217: *AUD*) — афіцыйная валюта Аўстраліі, Кірыбаці, Науру і Тувалу. Даляр дзеліцца на 100 аўстралійскіх цэнтаў. Звычайна скарачаецца да «$», але для адрозьненьня ад іншых даляравых валютаў, мае скарачэньне і як A$, $A, AU$ і $AU.

Аўстралійскі даляр зьяўляецца шостай найбольш прадаваемай валютай у сьвеце пасьля эўра, даляра ЗША, ены, брытанскага фунта і швайцарскага франка. Аўстралійскім далярам аплачваецца 4-5% сусьветных плацяжоў.

Банкноты аўстралійскіх даляраў выкананыя з палімэрных матэрыялаў, уведзеныя ў 1990 годзе «плястыкавыя» грошы былі першымі банкнотамі такога тыпу ў сьвеце. Для дадатковай абароны ад падробкі на кожнай банкноце знаходзіцца галяграфічнае акенца.

## Вонкавыя спасылкі

* Аўстралійскі даляр (банкноты)  

Катэгорыя:Аўстралія
Катэгорыя:Кірыбаці
Катэгорыя:Науру
Катэгорыя:Тувалу
Катэгорыя:Валюты
Два вэронскія джэнтэльмэны

**Два вэронскія джэнтэльмэны** — раньняя камэдыя Ўільяма Шэксьпіра.

## Вонкавыя спасылкі
* The Two Gentlemen of Verona на партале «Гутэнбэрг»

Катэгорыя:Ўільям Шэксьпір
Андрэй Кім

**Андрэ́й Іва́навіч Кім** ( 26 лютага 1986, Менск) — беларускі моладзевы і хрысьціянскі актывіст у 2000-х і 2010-х гадах.

## Біяграфія
Скончыў Нацыянальны гуманітарны ліцэй імя Якуба Коласа, навучаўся на гістарычным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

На прэзыдэнцкіх выбарах 2006 году працаваў у выбарчым штабе Аляксандра Казуліна. Удзельнічаў у моладзевай арганізацыі «Ініцыятыва», у 2007—2008 роках арганізоўваў адсылку лістоў беларускім палітвязьням.

За ўдзел у страйку прадпрымальнікаў 10 студзеня 2008 году быў арыштаваны на 10 сутак. Неўзабаве пасьля гэтага яму было прад’яўленае абвінавачваньне паводле артыкулу 364 КК РБ («гвалт, альбо пагроза гвалту ў дачыненьні да работніка міліцыі»). 22 красавіка 2008 году Андрэй Кім прыгавораны да 1,5 году калёніі агульнага рэжыму. Іншыя падсудныя па «справе чатырнаццаці» за ўдзел у дэманстрацыі атрымалі штрафы і 2 гады абмежаваньня волі без накіраваньня ў калёніі адкрытага тыпу. 20 жніўня 2008 году Андрэй Кім быў вызвалены разам зь іншым палітвязьнем Сяргеем Парсюкевічам па асаблівым загадзе А. Лукашэнкі.

У 2009 року быў адным з кіраўнікоў кампаніі па абароне жывёлаў у Менску.

Падчас прэзыдэнцкай кампаніі 2010 року зноў быў арыштаваны, пасьля вызваленьня зьехаў за мяжу. Жыў у Расеі, Украіне.

У 2011 року вярнуўся ў Беларусь. Займаўся перакладам і агучкай фільмаў на беларускую мову, узначальваў ініцыятыву «Кінаконг», якая распаўсюджвала фільмы на лічбавых носьбітах і прапаноўвала іх для пракату ў кінатэатрах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ініцыятыва «Кінаконг»
* Асабісты блог у LiveJournal
* Суполка ў падтрымку Андрэя Кіма

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларускія вязьні
Катэгорыя:Беларускія пратэстанцкія дзеячы
Герб Бабруйску

**Герб гораду [[Бабруйск]]у** ўяўляе сабой малюнак на срэбным полі францускага шчыта вэртыкальнай карабельнай шчоглы з двума складзенымі накрыж дрэвамі натуральнага колеру. Сымболіка гербу шчыльна зьвязаная з будаўніцтвам у XVIII стагодзьдзі флёту на Чорным і Балтыйскім морах, для чаго патрабавалася шмат шчоглавага лесу. Герб быў прыняты 22 студзеня 1796 году і напачатку зьмяшчаў у верхняй частцы выяву двухгаловага арла Расейскае імпэрыі. Сучасны герб зацьверджаны разам са сьцягам гораду 3 студзеня 2005 году.

Катэгорыя:Бабруйск
Бабруйск
Сьцяг Бабруйску

**Сьцяг гораду [[Бабруйск]]у** ўяўляе сабой прастакутнае поле белага колеру з суадносінамі бакоў 1:2, у цэнтры пярэдняга боку якога — малюнак гербу гораду Бабруйску. Сьцяг быў зацьверджаны 3 студзеня 2005 году.

Бабруйск
Катэгорыя:Бабруйск
Джордж Вэа

**Джо́рдж Вэ́а** (; поўнае імя — Джордж Манэ Опонг Аўсман Вэа, ;  1 кастрычніка 1966 году, Манровія) — лібэрыйскі палітык і былы футбаліст, нападнік. Гулец зборнай Лібэрыі. Адзін з самых вядомых афрыканскіх футбалістаў. У 1995 годзе ён быў прызнаны гульцом году па вэрсіі ФІФА, найлепшым футбалістам Эўропы («Залаты мяч») і найлепшым афрыканскім футбалістам году. Пасьля завяршэньня футбольнай кар’еры Вэа заняўся гуманітарнай і палітычнай дзейнасьцю, і ў 2005 годзе балятаваўся на пост прэзыдэнта Лібэрыі. Перамогшы ў першым туры галасаваньня з 28% галасоў, у другім туры ён прайграў 67-гадовай Элен Джонсан-Сэрліф, якая стала першай у гісторыі Афрыкі жанчынай-прэзыдэнтам.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Лібэрыі: 1987
* Чэмпіён Камэруну: 1988
* Чэмпіён Францыі: 1994
* Чэмпіён Італіі: 1996, 1999
* Уладальнік Кубка Францыі: 1991, 1993, 1995
* Фіналіст Кубка кубкаў: 1992
* Найлепшы бамбардзір Лігі чэмпіёнаў: 1994/95 (7 галоў)
* Найлепшы футбаліст Эўропы («Залаты мяч»): 1995
* Найлепшы футбаліст сьвету па вэрсіі ФІФА: 1995
** Другі футбаліст сьвету па вэрсіі ФІФА: 1996
* Найлепшы футбаліст Афрыкі: 1989, 1995
** Другі футбаліст Афрыкі: 1991, 1992, 1994, 1996
* Найлепшы футбаліст Афрыкі ХХ стагодзьдзя па вэрсіі ІФФХС
* Уваходзіць у сьпіс ФІФА 100

* Правёў 24 матчы і забіў 12 галоў у кубках Францыі
* Правёў 13 гульняў і забіў 4 галы ў кубках Італіі
* У эўракубках правёў 61 матч і забіў 33 галы
* Усяго ў Кубку і Лізе Чэмпіёнаў правёў 20 матчаў і забіў 13 галоў.

## Вонкавыя спасылкі
* Клюбная статыстыка, www.soccerbase.com 
* Профіль гульца й статыстыка, www.liberiansoccer.com 
* Біяграфія на сайце арганізацыі UNICEF 
* Фатаграфіі Вэа на сайце sporting-heroes.net: «Чэлсі», 2000; «Манчэстэр Сіці», 2000
* Самотная зорка. Ігар Гольдэс, аповяд з цыклю «100 легендаў сусьветнага футбола», 2003 год

Катэгорыя:Лібэрыйскія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты году ў сьвеце
Катэгорыя:ФІФА 100
Катэгорыя:Уладальнікі «Залатога мяча»
Паўкопка

**Паўкопка** () — срэбраная манэта Жыгімонта ІІ Аўгуста, роўная ½ капе грошай. Першы талер ВКЛ. Вырабляўся Віленскай мынцай у 1564—1565 гадох.

Доўгі час польскія гісторыкі лічылі паўкопку непаўнавартаснай манэтай з-за заніжанай пробы срэбра. Таму меркавалася, што яе выбівалі па прымусовым курсе, для крэдытаваньня войска з абавязальніцтвам далейшага абмену іх на паўнавартасныя эўрапейскія талеры. Аднак на думку беларускіх дасьледчыкаў нумізматыкі, паўкопкі вельмі рэдка сустракаюцца ў скарбах, таму магчыма, што яны ня трапілі ў абарачэньне, а выкарыстоўвалія як памятныя манэты для падарункаў на вялікакняжацкім двары. Паўкопкі вядомыя ў 2-х варыянтах.

1) Авэрс — манаграма Жыгімонта ІІ Аўгуста, абапал дата 15-64. Унізе адзнака наміналу ХХХ (грошаў). Рэвэрс — гэральдычны шчыт падобны да ангельскага з гербамі Польшчы (Арол), ВКЛ (Пагоня), Кіеўскага княства (арханёл Міхаіл), Жмудзі (мядзьведзь), Валыні (крыж). Пасярэдзіне — малы ангельскі шчыт з гербам роду Сфорцаў (зьмяя).

2) Авэрс — партрэт Жыгімонта ІІ Аўгуста ў кароне павернуты ўправа. Рэверс — манаграма Жыгімонта ІІ Аўгуста, абапал дата 15-65. Унізе адзнака наміналу 30 (грошаў). На сёняшні дзень вядомыя два асобнікі манэты гэтага варыянту.

У 1654 годзе ў Вільні была выбіта таксама вельмі рэдкая манэта — чвэрцькопка (паўталер).

## Літаратура
* Дзьмітры Гулецкі. «Манэты беларускай даўніны», Мінск, «Беларусь», 2007, с. 132—134
* Даведнік «Манэты Беларусі да 1707 года», Мінск, «Логвінаў», 2007
* E. Ivanauskas, R. Douchis. «Coins of Lithuania 1386—1707», Вільня-Калумбія, 1999

Катэгорыя:Нумізматыка
Катэгорыя:Манэты Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай