Язэп Германовіч

**Язэп Гэрмановіч** (літаратурны псэўданім — **Вінцук Адважны**; 4 сакавіка 1890, Гальшаны — 26 сьнежня 1978, Лёндан) — беларускі каталіцкі сьвятар-марыянін лацінскага і бізантыйскага абраду,  пісьменьнік, паэт і публіцыст.

## Біяграфія
Язэп, сын Станіслава Гэрмановіч нарадзіўся ў мястэчку Гальшаны Ашмянскага павету Віленскай губэрні ў рымска-каталіцкай сям’і. Навучаўся ў Гальшанскай пачатковай і Ашмянскай гарадзкой школах.

У 1913 годзе скончыў Віленскую духоўную каталіцкую сэмінарыю. 29 чэрвеня 1913 году высьвячаны на сьвятара. У першыя гады свайго сьвятарскага служэньня працаваў у розных парафіях Беластоцкага дэканату.

У 1921 годзе ўступіў у Таварыства беларускай школы; арганізаваў адну зь беларускіх школ, у касьцёле прамаўляў па-беларуску. Гэта выклікала незадаволенасьць герархаў, і Язэп Гэрмановіч вымушаны быў пераехаць у Друю, дзе ў 1924 годзе ўступіў у Ордэн марыянаў. У Друі быў пробашчам рымска-каталіцкай парафіі, адначасова выкладаў Закон Божы й лацінскую мову ў мясцовай гімназіі.

Празаічныя й паэтычныя творы Вінцука Адважнага (творчы псэўданім сьвятара Язэпа Гэрмановіча) рэгулярна зьяўляліся на старонках пэрыядычнага друку («Krynica», «Chryścijanskaja Dumka»).

З 1932 году ён на місіянэрскай працы ў Харбіне (Кітай), дзе таксама быў дырэктарам гімназіі.

У 1936 годзе вярнуўся ў Вільню, кіраваў Беларускім марыянскім домам студэнтаў. У 1938 годзе дэпартаваны разам зь іншымі беларускімі марыянамі ў Цэнтральную Польшчу, пасьля чаго ён зноў выехаў у Харбін.

У 1948 годзе арыштаваны кітайскай паліцыяй і перададзены савецкім органам бясьпекі. Быў прысуджаны да 25 гадоў прымусовых работ у лягерах. Знаходзіўся ў зьняволеньні ў Сыбіры. Пасьля сьмерці Сталіна вызвалены.

Выехаў у Польшчу, а ў 1959 годзе ў Італію, затым у Вялікабрытанію. Пра сваё знаходжаньне ў лягерах напісаў успаміны «Кітай — Сыбір — Масква», што былі апублікаваныя на беларускай, італьянскай, польскай і летувіскай мовах. У эміграцыі рэдагаваў часапіс «Божым шляхам».

Памёр у 1978 годзе ў Лёндане. Пахаваны на могілках сьвятога Панкрата разам з субратамі з ордэна Марыянаў.

## Бібліяграфія
* «Як Казюк сабраўся да споведзі», Вільня, 1928. 
* «Казюковае жанімства», Вільня, 1929. 
* «Як Гануля зьбіралася ў Аргентыну», Вільня, 1930. 
* «Адам і Анелька», Вільня, 1931. 
* «Канёк-Гарбунок» (паводле Яршова), Вільня, 1932. 
* «Бэтлейка», Вільня, 1932. 
* «Унія на Палесьсі», Альберцін, 1932. 
* «Беларускія цымбалы», Вільня, 1933. 
* «Казка аб рыбаку і рыбцы», Вільня, 1935. 
* «Хлапец», Вільня, 1935. 
** 
* «Гануліны клопаты», Вільня, 1935. 
* «Кітай-Сібір-Масква» (успаміны), Мюнхэн, 1962. 
* «Пакутныя псальмы» (пераклад вершам), Рым, 1964. 
* «Князь і лапаць. Сучасная казка», Лёндан, 1964. 
* «Байкі і іншыя вершы», Лёндан, 1973.
* 
* «Кітай-Сібір-Масква. Успаміны». — Менск-СПб, Неўскі Прасьцяг, 2003. .
* «Унія на Палесьсі». — Берасьце, 2004. — Серыя: Бібліятэка Старога Гораду.
* «Як Казюк сабраўся да споведзі», Менск, 2011.
* «Выбраныя творы». — Менск: Кнігазбор, 2011. — 592 с. — («Беларускі кнігазбор»: Серыя 1. Мастацкая літаратура).

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / уклад.: Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999; 
* Ласкоў І. Шлях пакутніка: Па старонках адной малавядомай кнігі // ЛіМ, 9.2.1990;
* Сачанка Б. Сняцца сны… С. 12—14
* Станкевіч А. Аб жыцці і творчасці В. А. (Вінцука Адважнага) // W.A. Biełaruskija Cymbały. Wilnia, 1933
* Туронак Ю. Язэп Германовіч — святар і пісьменнік // Наша вера. № 1(2). 1996
* Юрэвіч Л. Літаратурная спадчына: новы погляд // Беларус (Нью-Ёрк). 1997. Жнівень
* * Горны Алесь. Думкі ўслых (з нагоды выдання збору твораў Вінцука Адважнага) // Наша слова. 2011. № 38.
* Vytautas Žeimantas. “Juozapas Hermanovičius – kunigas, rašytojas, NKVD kankinys“, „Voruta“, 2010, gruod. 23, nr. 24 (714) (на литовском языке)
* Уладзiмер Калупаеý. Беларускiя мiсiянэры ý Кiтаi // Запiсы 37. New York - Miensk: Беларускi iнстытут навукi й мастацтва, 2014. с. 645 - 650.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гальшанах
Катэгорыя:Марыяне
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары ўсходняга абраду
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Беларуская грэка-каталіцкая царква
Катэгорыя:Перасьледы каталіцтва ў Беларусі
Катэгорыя:Беларусы ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Беларусы ў Кітаі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Пахаваныя на Лёнданскіх могілках Сьвятога Панкрата