open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Моўчадзь)

**Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Моўчадзі. Знаходзіцца на пагорку ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычнай Калесьніцкай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Моўчадзі збудавалі ў
1869—1873 гадох на месцы гвалтоўна зачыненага і зьнішчанага расейскімі ўладамі касьцёла.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую структуру: званіца, трапезная, асноўны аб’ём, апсыда. У падоўжна-восевай сымэтрычнай аб’ёмна-прасторавай кампазыцыі дамінуе 3-ярусная (2 васьмерыкі на чацьверыку) званіца з шатровым верхам і купалам-цыбулінай. Асноўны кубападобны аб’ём пад 4-схільным дахам завяршаецца пяцьцю купаламі-цыбулінамі на 8-гранных барабанах; яго карніз мае выгляд падугі з 2 цягамі-выкружкамі. Прастакутны ў пляне прытвор і бакавыя прыдзелы афармляюцца на франтальных фасадах кілепадобнымі франтонамі на кароткіх пілястрах, маюць глыбокія ўваходныя аркавыя парталы з кілепадобнымі франтонамі. Такой жа формы ліштвамі афармляюцца і аркавыя аконныя праёмы — высокія адзінарныя ў асноўным аб’ёме і паўкруглай апсыдзе і строеныя ў трапезнай.

Унутраная прастора перакрываецца роўнай стольлю. Апсыду вылучае 3-ярусны пабелены і вызалачаны іканастас на 13 абразоў. У царкве захоўваецца абраз «Аляксандар Неўскі» (1866).

## Галерэя

Maŭčadzkaja synagoga. Маўчадзкая сынагога (1915).jpg|1915 г.
Moŭčadź, Kaleśnickaja, Pietrapaŭłaŭskaja. Моўчадзь, Калесьніцкая, Петрапаўлаўская (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Moŭčadź, Kaleśnickaja, Pietrapaŭłaŭskaja. Моўчадзь, Калесьніцкая, Петрапаўлаўская (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Moŭčadź, Pietrapaŭłaŭskaja. Моўчадзь, Петрапаўлаўская (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.


Moŭčadź, Kaleśnickaja. Моўчадзь, Калесьніцкая (1917).jpg|1917 г.
Moŭčadź, Kaleśnickaja, Pietrapaŭłaŭskaja. Моўчадзь, Калесьніцкая, Петрапаўлаўская (1941).jpg|1915 г.
Moŭčadź, Kaleśnickaja, Pietrapaŭłaŭskaja. Моўчадзь, Калесьніцкая, Петрапаўлаўская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Moŭčadź, Pietrapaŭłaŭskaja. Моўчадзь, Петрапаўлаўская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Моўчадзь
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятых апосталаў Пятра і Паўла
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Моўчадзь
Сульжыцы

**Сульжы́цы** (таксама сустракаецца — ''Сульжы́чы') — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 1999 — 24 чалавекі
* 2009 — 15 чалавек
* 2019 — 8 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Доры

**До́ры** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Дорскага сельсавету.

## Гісторыя
У гады 2-й сусьветнай вайны, падчас карнай апэрацыі "Герман" немцы 23 ліпеня 1943 году ў дорскай царкве спалілі 146 жыхароў вёскі, у т.л. 36 дзяцей, толькі тры дорцы ўратаваліся.

## Геаграфія
Знаходзіцца за 20 км на ўсход ад Валожыну, за 60 км ад Менску, за 23 км ад чыгуначнай станцыі Аляхновічы, за 3 км на поўнач ад аўтамабільнай дарогі  (). Каля аграгарадка працякае рака Дараўлянка.

## Насельніцтва
* 1997 год — 567 жыхароў, 223 двары.
* 2010 — 508 чалавек

## Помнікі гісторыі і культуры

* Царква Покрыва Найсьвяцейшай Багародзіцы (1997)
* Царква Покрыва Найсьвяцейшай Багародзіцы (1773).
* Мэмарыял ахвярам нацызму.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 185.
* 
* 

Катэгорыя:Дорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Дараўлянка

**Дараўля́нка** — рака ў Маладэчанскім і Валожынскім раёнах Менскай вобласьці Беларусі, правы прыток ракі Яршоўка (басэйн Нёману).

Даўжыня ракі 12 км. Плошча вадазбору 79 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Пачынаецца за 0,5 км на ўсход ад вёскі Ермакі, працякае па заходняй ускраіне Менскага ўзвышша, упадае ў Яршоўку за 2,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Сярэдняе Сяло.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Ліст карты N-35-66. Выданьне 1986 г. Стан мясцовасьці на 1983 г.

Катэгорыя:Рэкі Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Іслачы
Яршоўка

**Яршо́ўка, Ярцоўка, Яршуйка, Чарняўка** — рака ў Маладэчанскім і Валожынскім раёнах Менскай вобласці, правы прыток ракі Іслач.

Даўжыня ракі 30 км, плошча вадазбору 225 км². Пачынаецца каля вёскі Шалыгі ў Маладэчанскім раёне, упадае ў Іслач за 3 км на паўночны захад ад Ракава. Даліна ракі трапэцападобная, шырынёй 200—500 м. Пойма двухбаковая. Рэчышча на працягу 10 км ад вытоку каналізаванае, ніжэй па цячэньню ад вёскі Зарэчча зьвілістае. Асноўныя прытокі: Дараўлянка, Каскруўка.

Уздоўж ракі населеныя пункты Бабры, Зарэчча, Адамаўцы, Яршэвічы, Цішкаўшчына.

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Басэйн Іслачы
Катэгорыя:Рэкі Маладэчанскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёну
Каскруўка

**Каскру́ўка**, **Каскараўка**, **Есьманаўка** — рака ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Яршоўка (басэйн Нёману). 

Даўжыня 8 км. 

Пачынаецца за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі Татары, упадае ў Яршоўку на ўсход ад вёскі Запрудзьдзе. Ад вусьця на працягу 1,2 км каналізаваная.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Басэйн Іслачы
Катэгорыя:Рэкі Валожынскага раёну
Сячкарня

**Сячка́рня** — сельскагаспадарчая машына для рэзкі саломы на корм скаціны, а таксама здрабненьня зеляніны злакавых, кукурузы ды іншых фуражных расьлінаў на .

## Мінуўшчына
Сячкарні зьявіліся ў XIX стагодзьдзі і замянілі падобныя да косаў ручныя прылады, вядомыя як *разакі́*. Традыцыйныя сячкарні заснаваныя на мэтадзе разака, у якім уведзены мэханізм абаротнага руху нажа і мэханізм, які падае матэрыял для раздрабненьня.

Пасечаныя мякіна і сена ішлі на корм коняў і буйной рагатай скаціны або для  і  (сіласу).

## Будова
Традыцыйная сячкарня складаецца з станіны, на якой замацаваны накіравальны жолаб для падачы сыравіны да шнэкаў. Папярэчна на станіне ўмацаванае кола-махавік з парай нажоў зь легаванай сталі, якія сякуць салому. На коле прымацаваная ручка, з дапамогай якой вярчэльнымі рухамі абсталяваньне прыводзіцца ў дзеяньне; магчымае таксама падлучэньне . Пасечаная сыравіна зьбіраецца ў карыта — звычайна драўлянае. Усе астатнія дэталі сячкарні вырабляліся зь літага чыгуну.

Даўжыню наразанай  можна рэгуляваць, найчасьцей у граніцах 5—80 мм.

## Глядзіце таксама
* Малатарня
* Калаўрот

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне прынцыпаў дзеяньня сячкарні ў часопісе «Запіскі Беларускай дзяржаўнай акадэміі сельскае гаспадаркі» (Т. 8, 1928)
* Музэй сячкарні ва Ўкраіне

Катэгорыя:Сельскагаспадарчая тэхніка
Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (Луконіца)

**Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Луконіцы. Знаходзіцца на паўднёва-ўсходняй ускраіне колішняга мястэчка, на правым беразе ракі Луконіцы. Дзее. Твор архітэктуры позьняга барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваны касьцёл у Луконіцы збудавалі ў 1782 годзе з фундацыі Я. У. Гумніцкага.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Луконіца апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Аднак па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1866 годзе расейскія ўлады гвалтоўна зачынілі касьцёл і перарабілі яго пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час
У 1919 годзе ўлады міжваеннай Польскай Рэспублікі вярнулі будынак касьцёла каталікам. Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі касьцёл і неўзабаве занядбалі яго будынак.

У 1990-я гады будынак касьцёла вярнулі каталікам, якія аднавілі яго ў 1994 годзе.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга барока. Гэта 1-нэфавая базыліка зь 5-граннай апсыдай і закрысьціяй з паўночнага боку. Галоўны фасад завяршаецца вялікім шмат’ярусным франтонам, аздобленым магутным карнізам, здвоенымі пілястрамі з капітэлямі карынцскага ордэру. Роўніцы сьценаў праразаюцца невялікімі паўцыркульнымі вокнамі, уваходны партал лучковы. Тарэц апсыды з роўнымі пілястрамі на вуглах завяршаецца атыкам, дабудаваным у пачатку XX стагодзьдзя.

Унутраная прастора перакрываецца крыжовымі скляпеньнямі. У нартэксе на 3-пралётная аркадзе і крыжовых скляпеньнях знаходзяцца хоры. У тоўшчы муроў галоўнага фасаду і закрысьціі вітыя ўсходы на хоры і амбон. Інтэр’ер вылучаецца галоўным і двума бакавымі стукавымі алтарамі.

Побач з касьцёлам 3-ярусная званіца. Ніжні і верхні ярусы аздабляюцца роўнымі пілястрамі на вуглах, завяршаюцца карнізамі. Мае шатровы дах крывалінійнага абрысу.

## Галерэя

Луконіца. Касцёл Святога Міхаіла (02).jpg|Агульны выгляд
Луконіца. Касцёл Святога Міхаіла (01).jpg|З боку апсыды
Луконіца. Касцёл Святога Міхаіла. Званіца.jpg|Званіца


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Луконіца
Луконіца
Андрэй Бухарын

**Андрэй Валер’евіч Бухарын** (нар. , Масква, СССР) — расейскі музычны крытык, радыёвядоўца. Разам з  зьяўляецца адным з найбольш вядучых спэцыялістаў у галіне сучаснай музыкі ў Расеі. 

## Біяграфія
Скончыў гістарычны факультэт Расейскага дзяржаўнага гуманітарнага ўнівэрсытэту. Захапленьне музыкаю *«пачалося ў 12 гадоў з гурта „[[The Rolling Stones|Rolling Stones]]“*'»**'. У 1995—2004 гадох быў адной з ключавых фігураў (музычным рэдактарам, намесьнікам галоўнага рэдактара, галоўным рэдактарам) часопісу «», які ў 1990-я гады лічылі самым уплывовым выданьнем у расейскім шоў-бізнэсе. Прымаў непасрэдны ўдзел у адкрыцьці «», Зэмфіры Рамазанавай і шэрагу іншых артыстаў. З 2004 году — вядучы аглядальнік часопісу «».

Са студзеня 2008 па ліпень 2010 году вёў штотыднёвую перадачу «» («Урокі расейскай») на . З ліпеня 2010 па 27 кастрычніка 2013 году праграма выходзіла на «» пад назваю «» («Родная мова»). Пад эгідаю абедзьвюх радыёперадачаў праводзіліся аднайменныя рок-фэсты й выпускалася сэрыя кампакт-дыскаў. Аўтар кнігі «Танцы з зоркамі» (Амфара, 2008), у якой надрукаваны дзясяткі інтэрвію з расейскімі й зарубежнымі зоркамі й матэрыялы мэмуарнага характару.

З лютага 2014 году выкладае на  (спэцыялізацыя «Музычная журналістыка»).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Анкета Андрэя Бухарина на сайте Радыё Maximum

Катэгорыя:Крытыкі
Габрыел Барбоса

**Габрые́л Барбо́са** (;  30 жніўня 1996 году) — бразыльскі футбаліст, нападнік клюбу «Сантус» (у арэндзе з «Крузэйру») і нацыянальнай зборнай Бразыліі. Кар’еру пачаў у клюбе «Сантус», дэбютаваўшы на прафэсійным узроўні ў веку 16 гадоў. У выніку за клюб правёў больш за 200 матчаў у розных спраборніцтвах. Гуляючы за «Фламэнгу» з 2019 году, ён хутка стаў улюбёнцам заўзятараў. У фінале Кубка Лібэртадорэс 2019 году гулец двойчы патрапіў у браму суперніка, дзякуючы чаму, дазволіў клюбу стаць пераможцам турніру. У зьвязку зь ягонымі бамбардзірскімі здольнасьцямі мае мянушку Габігол ().

## Дасягненьні
**«Сантус»**:
* Чэмпіён штату Сан-Паўлу: 2015, 2016

**«Фламэнгу»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2019, 2020
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 2022, 2024
* Уладальнік Супэркубка Бразыліі: 2020, 2021
* Чэмпіён штату Рыю-дэ-Жанэйру: 2019, 2020, 2021
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2019, 2022
* Пераможца Рэкопы Паўднёвай Амэрыкі: 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Царква Сьвятога Антонія (Косаў)

**Царква Сьвятога Антонія** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Косаве. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Царкоўнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Косаве збудавалі ў
1868 годзе на месцы пастаўленай у  1597 годзе драўлянай царквы Сьвятога Пасаду.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Мае 4-часткавую падоўжана-восевую кампазыцыю, якая ўлучае 2-ярусную чацьверыковую званіцу, прастакутную ў пляне трапезную, папярочны асноўны аб’ём і апсыду. Званіца завяршаецца гранёным сфэрычным купалам зь ліхтаром і купалам-цыбулінай. Яшчэ адзін купал-цыбуліна на 8-гранным барабане ўзвышаецца над асноўным аб’ёмам. Галоўны ўваход праз аркавы праём афармляецца 2-схільнай навісьсю на 2 калёнках. Фасады праразаюцца аркавымі аконнымі праёмамі, здвоенымі і аб’яднанымі аркавым абрамленьнем у асноўным аб’ёме. У дэкоры фасадаў выкарыстоўваюцца руставаныя ліштвы, зубчастыя фрызы, прастакутныя панэлі.

Унутраная прастора перакрываецца роўнай бэлькавай стольлю. Унутраныя памяшканьні аб’ядноўваюцца прасьветамі і ня маюць архітэктурнага дэкору.

## Галерэя

Церковь в Коссово - panoramio.jpg|Агульны выгляд
Сьвята-Антоніеўская царква (Косава) 005.Jpeg|Галоўны фасад
Сьвята-Антоніеўская царква (Косава) 002.Jpeg|Бакавы фасад
Сьвята-Антоніеўская царква (Косава) 006.Jpeg|Уваход


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Косаў
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятога Антонія
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Косаў
Фарталеза (футбольны клюб)

«**Фартале́за**» () — бразыльскі футбольны клюб з гораду Фарталеза, штат Сэара. Быў зафундаваны 18 кастрычніка 1918 году. Акрамя футбольнай сэкцыі клюб мае дружыны ў іншых відах спорту, як то футзал, гандбол і баскетбол. Традыцыйнымі колерамі клюбу ёсьць чырвоны, сіні і белы.

«Фарталеза» ўважаецца за адзін з самых пасьпяховых футбольных клюбаў на паўночным усходзе Бразыліі. Апытаньні ставіць яго на трэцяе месца паводле колькасьці заўзятараў на паўночным усходзе краіны. У гэтым паказьніку клюб саступае толькі «Баіі» і «Спорту». Галоўным супернікам «Фарталезы» лічыцца «Сэара», а сустрэчы паміж імі маюць назву «Клясыка каралёў».

## Гісторыя

23 лютага 1912 году Алсыдэс Сантус заснаваў клюб пад назвай «Фарталеза» і неўзабаве пасьля гэтага ўзяў удзел у стварэньні футбольнага клюбу «Стэла». Колеры новай каманды адлюстроўваюць колеры францускага сьцяга, бо заснавальнік жыў у Францыі і пастанавіў дапасаваць колеры гэтай эўрапейскай краіны да колераў бразыльскага клюбу.

У 1920 годзе клюб стаў адным з фундатараў спартовай асацыяцыі штату Сэара. У той жа год «Фарталеза» стала пераможцам чэмпіянату штату. У 1951 годзе гарадзкія ўлады пастанавілі адрамантаваць стадыён імя Прэзыдэнтэ Варгаса. У 1957 годзе клюб набыў зямлю ў раёне Байру-ду-Пісі, дзе падчас Другой сусьветнай вайны ў Фарталезе месьцілася вайсковая база ЗША пад назвай Камандны пункт, і перадаў яе клюбу «Жэнтыландыя» ў абмен на іншы кавалак надзелу. Найбольшым посьпехам клюбу тых гадоў стаў выхад у фінал Кубка Бразыліі ў 1960 годзе.

Стадыён Алсыдэс Сантус адчыніў свае дзьверы ў чэрвені 1962 году. На новай арэне «Фарталеза» адзначылася ў першым матчы перамогай на клюбам «Усына». Заняўшы часьвертае месца ў Сэрыі А 2021 году, клюб упершыню ў гісторыі кваліфікаваўся ў Кубак Лібэртадорэс. У 2023 годзе яны фінішавалі другімі ў Паўднёваамэрыканскім кубку, у фінале якога зазналі паразу ад эквадорскага клюбу ЛДУ. У 2024 годзе «Фарталеза» паўтарыла свой посьпех, зноў спыніўшыся на чацьвертым радку айчыннага першынства.

## Дасягненьні
* **[[Ліга Сэарэнсі|Чэмпіён штату Сэара]]**: 47
:: 1920, 1921, 1923, 1924, 1926, 1927, 1928, 1933, 1934, 1937, 
:: 1938, 1946, 1947, 1949, 1953, 1954, 1959, 1960, 1964, 1965, 
:: 1967, 1969, 1973, 1974, 1982, 1983, 1985, 1987, 1991, 1992, 
:: 2000, 2001, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2015, 
:: 2016, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2026

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт клюбу

Катэгорыя:Фарталеза
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе
Царква Сьвятога Юрыя (Косаў)

**Царква Сьвятога Юрыя** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Косаве. Знаходзіцца на заходняй ускраіне места, на могілках. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Драўляную могілкавую царкву ў Косаве збудавалі ў 1871 годзе (паводле іншых зьвестак — у XVIII ст.).

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта 1-зрубны прастакутны аб’ём з 3-граннай апсыдай, над якой агульны 2-схільны дах пераходзіць у 3-вальмавае пакрыцьцё. Цэнтар даху завяршаецца купалам на 8-гранным барабане. Вэртыкальна ашаляваныя фасады праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі ў простых дашчаных ліштвах і падзяляюцца брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках. Да апсыды з паўднёва-ўсходняга боку далучаецца нізкі прыруб рызьніцы.

Унутраная прастора перакрываеццца бэлькавай стольлю. Адкрытыя зрубныя сьцены падзяляюцца брусамі-сьцяжкамі. Мае цагляную падлогу.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Косаў
Косаў
Рыю-дэ-Жанэйру (штат)

**Ры́ю-дэ-Жанэ́йру** () — штат на паўднёвым усходзе Бразыліі. Мяжуе са штатамі Мінас-Жэрайс на поўначы, Сан-Паўлу на захадзе і Эсьпірыту-Санту на ўсходу. З поўдню штат абмываецца Атлянтычным акіянам. Адміністрацыйным цэнтарам ёсьць горад Рыю-дэ-Жанэйру, які быў сталіцай партугальскай калёніі Бразыліі з 1763 па 1815 гады, а пасьля Бразыльскага каралеўства і рэспублікі з 1822 па 1960 гады. Сярод іншых буйных гарадоў варта вылучыць Сан-Гансалу, Дукі-дзі-Кашыяс і Нова-Ігуасу. Штат ёсьць аднім з самых маленькіх паводле тэрыторыі, аднак уваходзіць у лік самых населеных у краіне. У штаце пражывае 8,2% насельніцтва Бразыліі, які пры гэтым яны фармуюць 9,2% бразыльскага СУП.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Баяршчына (Менская вобласьць)

**Бая́ршчына** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавету. 

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пральніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 — 31 чалавек
* 2009 — 18 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Івянецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Баброўнікі (Менская вобласьць)

**Бабро́ўнікі** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавету. 

У 1940—1959 гадах вёска ўваходзіла ў склад Станюшкаўскага сельсавету, у 1959—1962 гадах — у склад Пральніцкага сельсавету. 5 траўня 1962 году вёска перададзена з Пральніцкага сельсавета ў Волменскі сельсавет. 

28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пральніцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Івянецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Караль Герман Стэмпень

**Ка́раль Ге́рман Стэ́мпень** (; 21 кастрычніка 1910, Лодзь — 19 ліпеня 1943, Баравікоўшчына) — каталіцкі сьвятар, канвэнтуальны францішканін з кляштару айцоў францішканаў ў Івянцы. Бласлаўлёны Каталіцкага касьцёлу.

## Жыцьцяпіс
Караль Стэмпень уступіў у ордэн 2 верасьня 1929 году, узяўшы імя Герман. З-за сваіх здольнасьцяў быў накіраваны на вучобу ў Рым, на папскі багаслоўскі факультэт сьв. Банавэнтуры. Пасьвечаны ў законьнікі 3 верасьня 1930 году. 25 сьнежня 1937 году атрымаў сьвятарскае пасьвячэньне. Працягнуў навучаньне на багаслоўскім факультэце Ўнівэрсытэту Яна Казімера ў Львове, дзе атрымаў ступень магістра тэалёгіі. Пасьля заканчэньня пачаў працаваць вікарыем у францішканскіх касьцёлах. Яго дзейнасьць у парафіях ацэньвалася як поўная энтузіязму і гатоўнасьці служыць вернікам.

У час Другой сусьветнай вайны, падчас карнай апэрацыі «Герман» пасьля паўстаньня ў Івянцы (19 ліпеня 1943) у вёсцы Баравікоўшчына нацысты зьняволілі каля 300 жыхароў мястэчка Пяршаі. Іх усіх зьбіраліся забіць. Ён далучыўся да людзей разам з ксяндзом Ахілесам Пухалам, сказаўшы:

«Пастухі ня могуць пакінуць вернікаў!»

У выніку з усіх арыштаваных былі забітыя толькі два сьвятары, потым гэстапа спаліла іхнія целы ў хляве. Затрыманых людзей адпусьцілі.

Сьвятарам гестапаўцы выкалалі вочы, вырвалі языкі, зьбілі дротам і прывезьлі ў гумно, наклалі дрэва і спалілі. Пазьней мясцовыя людзі знайшлі попел і косткі забітых і пазналі іх па мэдальёнах і крыжыках.

Месца расстрэлу забітых у Баравікоўшчыне было адзначана капліцай-сьвятыняй. Парэшткі пакутнікаў цяпер знаходзяцца ў рэліквіярыі ў касьцёле сьв. Юрыя ў Пяршаях.

Сьвятары-пакутнікі праявілі гераічную любоў да людзей, якіх выратавалі сваёй сьмерцю, таму а. Стэмпеня і а. Пухалу Папа Ян Павал II бэатыфікаваў разам зь іншымі 108 пакутнікамі Другой сусьветнай вайны.

## Крыніцы

## Літаратура
* Oprac. Ewa Tarnasiewicz-Klimowska, ZE WZGÓRZA…, Nr 129, czerwiec 2005, Błogosławieni męczennicy franciszkańscy ISSN 1505-974X.

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Польскія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Асобы Івянца
Катэгорыя:Перасьледы каталіцтва ў Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Трэцім Райху і яго акупаваных тэрыторыях
Катэгорыя:Каталіцкія блаславёныя
Катэгорыя:Бэатыфікаваныя Янам Паўлам II
Катэгорыя:Памерлі ў Валожынскім раёне
Катэгорыя:Пакутнікі
Spice Girls

**Spice Girls** () — брытанскі дзявочы поп-гурт, створаны ў Лёндане ў 1994 годзе. Дзяўчаты падпісалі кантракт з лэйблам *«Virgin Records»* і ў 1996 годзе выдалі свой першы сынгл — *«[[Wannabe]]»*. У тым жа 1996 годзе часопіс Top of the Pops даў кожнай дзяўчыне гурта адпаведную мянушку, якія трывала замацаваліся за ўдзельніцамі. Такім чынам кожная сьпявачка мае яскравы вобраз, як то Вікторыя Бэкгэм ( — *шыкоўная пярчынка*), Мэлані Браўн ( — *лютая пярчынка*), Эма Бантан ( — *малая пярчынка*), Мэлані Чысгалм ( — *спартовая пярчынка*) і Джэры Галіўэл ( — *імбірная пярчынка*). Spice Girls перагледзелі канцэпцыю жаночага гурта, абраўшы сваёй мэтавай аўдыторыяй маладых дзяўчатак-заўзятарак. Да гэтуль, пераважна, асноўнай мэтавай аўдыторыяй такіх гуртоў былі мужчыны. «Пярчынкі» ачолілі адраджэньне падлеткавай поп-музыкі ў 1990-х гадах і сталі іконамі поп-культуры дзесяцігодзьдзя. Гурт лічыцца часткай гэтак званага Другога брытанскага ўварваньня ў ЗША і адной з найвялікшых дзявочых гуртоў усіх часоў.

Іхны дэбютны альбом *«[[Spice]]»* (1996) быў прададзены больш чым у 23 мільёнах асобнікаў па ўсім сьвеце, стаўшы самым прадаваным альбомам жаночых гуртоў у гісторыі. Іхны наступны альбом, *«[[Spiceworld]]»* (1997), таксама меў камэрцыйны посьпех, то бок было прарадзена за 14 мільёнаў асобнікаў па ўсім сьвеце. Абодва альбомы абагульнілі танцавальны стыль Spice Girls. Лірычны складнік канцэнтраваўся на тэме пашырэньня правоў і магчымасьцяў жанчынаў. У дадатак, усе пяцёра ўдзельніц падзялялі паміж сабой пароўну вакальны і аўтарскі ўнёсак.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Брытанскія музычныя гурты
Катэгорыя:Поп-гурты
Царква Прачыстай Багародзіцы (Казлоўшчына)

**Царква Прачыстай Багародзіцы** — помнік архітэктуры першай паловы XX стагодзьдзя ў Казлоўшчыне. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя
Новую драўляную царкву ў Казлоўшчыне збудавалі ў 1928 годзе на месцы старой царквы, пастаўленай у 1773 годзе.

У 2000-я гады будынак царквы абклалі цэглай.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Складаецца з зрубаў асноўнага аб’ёму, накрытага 2-схільным дахам, бабінца з 2-яруснай 4-граннай званіцай над ім і прастакутнай у пляне апсыды з прытворамі рызьніцаў з бакоў. Званіца завяршаецца гранёным купалам, апсыда — 8-гранным барабанам з купалам меншага памеру. Гарызантальна ашаляваныя фасады рытмічна падзяляюцца лучковымі аконнымі праёмамі з вэртыкальнымі брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках. Уваход вылучаецца слуповым аркавым ганкам пад 2-схільным пакрыцьцём.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Казлоўшчына
Катэгорыя:Казлоўшчына
Царква Сьвятога Спаса (Зьдзецел)

**Царква Сьвятога Спаса** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Зьдзецеле. Знаходзіцца ў цэнтры места, на гістарычнай Слонімскай вуліцы. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першую драўляную царкву ў Зьдзецеле збудавалі ў 1508 годзе з фундацыі князя Канстантына Астроскага. У XVIII ст. на яе месцы паставілі новую драўляную царкву.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Зьдзецел апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). 

### Найноўшы час
У 2017 годзе побач з царквой збудавалі новы храм у імя сьвятых навамучанікаў і спаведнікаў Расейскай царквы.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта прастакутны, працяглым падоўжнай восьсю зруб з 5-граннай апсыдай і нізкімі з абодвух яе бакоў рызьніцамі. Мае 2-схільны бляшаны дах з вальмамі над апсыдай і косымі застрэшкамі над рызьніцамі. У цэнтры даху ўзвышаецца 8-гранны барабан з купалам у завяршэньні. Гарызантальна ашаляваныя сьцены рытмічна падзяляюцца аконнымі праёмамі зь фігурнымі пераплётамі і брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках. Цокальнай і фрызавай часткамі сьцены вэртыкальна апярэзваюцца дэкаратыўнай шалёўкай.

## Галерэя

Храм Перамяненьня Гасподняга (18 ст.), foto 2 by futureal.JPG|Агульны выгляд
Храм Перамяненьня Гасподняга (18 ст.), foto 3 by futureal.JPG|Галоўны фасад
Храм Перамяненьня Гасподняга (18 ст.), foto 1 by futureal.jpg|З боку апсыды
Дзятлава. Спаса-Праабражэнская царква.jpg|Бакавы фасад


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьдзецел
Зьдзецел
Зьдзецел
Юзаф Станеўскі

**Ёсіф (Юзаф) Станеўскі** ( 4 красавіка 1969, в. Занявічы, Гарадзенскі раён) — беларускі рымска-каталіцкі сьвятар, дапаможны біскуп Гарадзескай дыяцэзіі (2013—2021). Архібіскуп-мітрапаліт Менска-Магілёўскі (з 14 верасьня 2021).

## Жыцьцяпіс
Пасьля вайсковай службы і працоўнага досьведу паступіў у Вышэйшую духоўную сэмінарыю ў Гародні ў 1990 годзе. Сьвятарскае пасьвячэньне прыняў 17 чэрвеня 1995 году; прэсьвітар Гарадзенскай дыяцэзіі. У тым жа годзе быў прызначаны вікарыем парафіі Сьв. Вацлава ў Ваўкавыску. Пасьля крыху больш чым гадавой душпастырскай паслугі быў скіраваны ў Люблінскі каталіцкі ўнівэрсытэт (Польшча), дзе атрымаў ступень ліцэнцыята кананічнага права. У 1999 годзе прызначаны выкладчыкам і прэфэктам Вышэйшай духоўнай сэмінарыі ў Гародне. З 2000 году зьяўляецца судзьдзёй, а з 2005 году — віцэ-афіцыялам Міждыяцэзіяльнага касьцёльнага суду ў Гародне. З 2004 году выкладаў кананічнае права ў Катэхэтычным інстытуце ў Гародні.

23 червеня 2005 году прызначаны рэктарам Вышэйшай духоўнай сэмінарыі ў Гародні. Зьяўляўся сябрам Біскупскай рады і Калегіі кансультантаў Гарадзенскай дыяцэзіі. У 2007—2013 гадах быў адказным за душпастырскую фармацыю маладых сьвятароў у Гарадзенскай дыяцэзіі. З 2009 году каардынатар душпастырства пакліканьняў. У 2012 годзе прызначаны капэлянам Яго Сьвятасьці. 29 лістапада 2013 прызначаны дапаможным біскупам Гарадзенскай дыяцэзіі.

14 красавіка 2021 году ён быў другі раз абраны генэральным сакратаром Канфэрэнцыі біскупаў.

14 верасьня 2021 году Папа Францішак прызначыў Юзафа Станеўскага арцыбіскупам Мітрапалітам Менска-Магілёўскім.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гарадзенскім раёне
Катэгорыя:Менска-Магілёўскія арцыбіскупы
Катэгорыя:Гарадзенскія біскупы
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Выпускнікі Люблінскага каталіцкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Гарадзенскай вышэйшай духоўнай сэмінарыі
Катэгорыя:Выкладчыкі Гарадзенскай вышэйшай духоўнай сэмінарыі
Гуды (Менская вобласьць)

**Гу́ды** — вёска ў Беларусі, каля ракі Іслачы. Уваходзяць у склад Івянецкага сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Гуда або Года (Gudo, Godo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пральніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1909 год — 111 чалавек
* 1999 — 50 чалавек
* 2009 — 23 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Івянецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Каміла Гансэн

**Каміла Гансэ́н** (, нар. , , , лэн Эрэбру, Швэцыя) — швэдзкі палітык з . З 2019 году зьяўляецца сябрам Рыксдагу ад акругі Эрэбру. Яна стала дэпутатам пасьля адстаўкі .

У 2016 годзе ўжо выконвала абавязкі дэпутата Рыксдагу ад акругі Эрэбру. Гансэн была прызначана сталым сябрам Рыксдагу 4 лістапада 2019 году, паколькі  сышоў з пасады дэпутата.

У Рыксдагу яна зьяўляецца чальцом  (з 2021 году), была чальцом Камітэта па Канстытуцыі (2019–2021 годы). 30 красавіка 2021 году ўзяла шэфства над Алесем Пушкіным, беларускім мастаком і палітычным вязьнем.

## Глядзіце таксама
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпутаты Рыксдагу
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Швэцыі
Ігар Гомэс

**І́гар Сылвэ́йра Го́мэс** (;  17 сакавіка 1999 году) — бразыльскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Атлетыку Мінэйру». Праз свой стыль гульні гульца часта параўноўваюць з суайчыньнікам Кака, які таксама ёсьць гадаванцам моладзевай сыстэмы «Сан-Паўлу».

## Біяграфія
У юнацтве выступаў у шэрагу нязначных футбольных клюбаў перш чым ва ўзросьце 14 гадоў далучыўся да акадэміі «Сан-Паўлу». У пачатку 2016 году футбаліст быў пераведзены ў клюбную дружыну да 17 гадоў, а ўжо ў канцы таго ж году быў пераведзены ў дружыну да 20 гадоў. У 2018 годзе ў складзе рэзэрвовай каманды стаў уладальнікам Кубка Бразыліі сярод моладзі да 20 гадоў. 11 верасьня падоўжыў кантракт да 31 сакавіка 2023 году. 26 верасьня 2018 году Ігар разам з шэрагам іншых маладых гульцоў быў пераведзены да табару асноўнай дружыны. 26 лістапада адбыўся дэбют у прафэсійным футболе, калі атлет выйшаўшы на замену замест Фэліпэ Араруны ў нічыйным матчы супраць клюбу «Спорт», які скончыўся зь лікам 0:0. Ужо ў сэзоне 2019 годзе гулец стаў часта зьяўляцца на пляцоўцы. 24 сакавіка 2019 году Гомэс двойчы забіў у пераможным матчу супраць «Ітуану», які скончыўся зь лікам 2:1. 6 студзеня 2023 году стаў футбалістам клюбу «Атлетыку Мінэйру», склаўшы чатырохгадовую ўгоду.

## Дасягненьні
**«Сан-Паўлу»**:
* Чэмпіён штату Сан-Паўлу: 2021

**«Атлетыку Мінэйру»**:
* Чэмпіён штату Мінас-Жэрайс: 2023, 2024, 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Сыльвэстар II

**Сыльвэ́стар II** (), сьвецкае імя **Жэрбэ́р Арылья́цкі** (; 946, Бэльяк, Францыя — 12 траўня 1003, Рым, Папская дзяржава) — папа рымскі, навуковец і настаўнік. Апостальскі пасад заняў у 999 годзе і кіраваў царквою па сваю сьмерць. Ён ухваліў і спрыяў вывучэньню арабскай і грэцка-рымскай арытмэтыкі, матэматыкі і астраноміі, аднавіўшы ў Эўропе выкарыстаньне абака і армілярную сфэру, якія былі страчаныя Лацінскай Эўропай з канца грэцка-рымскай эры. Як мяркуецца, Сыльвэстар першы ўвёў у Эўропе дзесятковую сыстэму лічэньня з выкарыстаньнем арабскай сыстэмы лічбаў. Таксама гэтаму папу прыпісваюць вынаходніцтва першых мэханічных гадзіньнікаў у 996 годзе. У свой час падтрымаў Юго Капэта, які стаў каралём Францыі і паклаў канец каралінскай дынастыі каралёў у 987 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сыльвэстар II. Каталіцкая энцыкляпэдыя.
Курдуны

**Курдуны́** (таксама сустракаецца — *Кардуны́*) — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавету. 

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пральніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 — 108 чалавек
* 2009 — 56 чалавек
* 2019 — 59 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Івянецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Абэрдын

**Абэрды́н** () — горад на паўночным усходзе Шатляндыі, Вялікабрытанія. Гэта трэці паводле колькасьці насельніцтва горад у Шатляндыі, адзін з 32 раёнаў рады мясцовага самакіраваньня Шатляндыі і 39-е места паводле плошчы забудовы ў Вялікабрытаніі. Згодна з афіцыйнымі зьвесткамі насельніцтва паселішча ў 2018 годзе складала 200 тысяч чалавек. Горад мае доўгую пясковую берагавую лінію і марскі клімат, у выніку чаго лета ёсьць халодным, але мае месца мяккая зіма. З моманту адкрыцьця нафты ў Паўночным моры ў 1969 годзе Абэрдын быў вядомы як марская сталіца эўрапейскай нафты. Тэрыторыя вакол сучаснага гораду ёсьць заселенай ужо прынамсі 8 тысяч гадоў, калі дагістарычныя вёскі месьціліся вакол вусьцяў мясцовых рэкаў Дзі і Дон.

Абэрдын атрымаў статус каралеўскага гораду ад шатляндзкага кіраўніка Давіда I у XII стагодзьдзі, што эканамічна зьмяніла места. У горадзе існуюць два ўнівэрсытэты, як то Абэрдынскі ўнівэрсытэт, заснаваны ў 1495 годзе, і Унівэрсытэт Робэрта Гордана, які атрымаў унівэрсытэцкі статус толькі ў 1992 годзе. Гэта робіць места адукацыйным цэнтрам паўночна-ўсходняй Шатляндыі. Традыцыйныя галіны, як то рыбалоўства, выраб паперы, суднабудаваньне і выраб тэкстылю, былі пасунутыя нафтавай прамысловасьцю і дзейнасьцю марскога порту Абэрдына, які ёсьць самым буйным на паўночна-ўсходнім узьбярэжжы Шатляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт мескай рады.
* Абэрдын на Curlie.
Дандзі

**Дандзі́** () — горад у Шатляндыі, Вялікабрытанія. Дандзі зьяўляецца чацьвёртым паводле велічыні горадам Шатляндыі і 51-м населеным пунктам у Вялікабрытаніі. Паводле зьвестак насельніцтва гораду на 2016 год складала 148 тысячаў чалавек, поруч з гэтым Дандзі мае другую паводле паказчыку шчыльнасьць насельніцтва ў Шатляндыі.

## Гісторыя
Гістарычна зьяўляючыся часткай гістарычнага графства Ангус, Дандзі ў канцы XII стагодзьдзя атрымаў статус гораду, што ў сваю чаргу зацьвердзіла яго як важны гандлёвы порт на ўсходнім узьбярэжжы. Горад і ягоны замак былі акупаваныя ангельскімі войскамі на працягу некалькіх гадоў за часам Першай вайны за незалежнасьць Шатляндыі і адваяваны Робэртам Брусам у пачатку 1312 году. У сярэдзіне XV стагодзьдзя Дандзі зноўку быў захоплены ангельцамі, але праз шатляндзкую пагрозу яны былі вымушаныя адыйсьці і пусьціць горад з дымам. Хуткае пашырэньне гораду ў XIX стагодзьдзі было выкліканае ў першую чаргу індустрыяльнай рэвалюцыяй, калі Дандзі быў цэнтрам сусьветнай індустрыі джуту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт мескай рады
* Дандзі на Curlie
Пральнікі

**Пра́льнікі** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавету. Знаходзіцца за 38 км у напрамку на поўдзень ад Валожыну, за 47 км ад Менску.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пральніцкага сельсавету, у 1959—1962 і 1997—2013 гадах яго цэнтар.

## Насельніцтва
* 2000 — 240 жыхароў у 93 дварах.
* 2009 — 162 чалавека

## Славутасьці
* Помнік землякам, загінулым у Вялікую Айчынную вайну.
* Капліца-пахавальня (2-я палова XIX ст.), цяпер Царква Сьвятога Мікалая
* Могілкі

Пральнікі. Царква Святога Мікалая (01).jpg|Капліца-пахавальня
Пральнікі. Могілкі.jpg |Могілкі


## Крыніцы

Катэгорыя:Івянецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Пітэрбара

**Пі́тэрбара** () — горад у графстве Кембрыджшыр, Ангельшчына. Насельніцтва на 2017 год складала 202 тысячаў чалавек. Першапачаткова знаходзіўся ў складзе Нортгэмптаншыра, але з 1974 году ён стаў часткай Кембрыджшыра. Горад знаходзіцца ў 122 км на поўнач ад Лёндана, на рацэ Нэнэ, якая выцякае ў Паўночнае мора ў 48 км на паўночны ўсход. Чыгуначная станцыя гораду ёсьць важным прыпынкам на галоўнай лініі ўсходняга ўзьбярэжжа, якая злучае паміж сабой Лёндан і Эдынбург. Насельніцтва места хутка павялічылася пасьля будаўніцтва тутака чыгункі ў XIX стагодзьдзі, і Пітэрбара стаў прамысловым цэнтрам, асабліва вядомым сваёй вытворчасьцю цэглы. Пасьля Другой сусьветнай вайны рост гораду амаль спыніўся, гэтак жа зьмянілася структура эканомікі. Сёньня занятасьць у прамысловасьці значна зьнізілася, а значная частка новых працоўных месцаў прыпадае на фінансавыя паслугі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт мескай рады.
Царква Сьвятога Мікалая (Пральнікі)

**Царква Сьвятога Мікалая** — праваслаўны храм у в. Пральнікі Валожынскага раёну Менскай вобласьці.

## Гісторыя
Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, на могілках. Пабудавана ў першай палове 19 ст. з цэглы і бутавага каменю як каталіцкая капліца-пахавальня ўладальнікаў маёнтку. З 1866 году — праваслаўная царква, у 1920-я гады вернутая католікам, напрыканцы 20 стагодзьдзя зноў перададзена праваслаўным.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму. Вырашана ў форме купальнай ратонды з масіўнай глухой атынкаванай сьцяной (таўшчыня 1,5 м) і кананічным дахам з макаўкай у завяршэньні. Уваход вылучаны чатырохслуповай аркадай з трохвугольным франтонам. Плоскасная сьцяна крапавана цокалем і падкарнізнай цягай.

## Інтэр'ер
Прастора інтэр'еру вырашана адзіным цыліндрычным аб’ёмам, перакрытым сфэрычным купалам з абходнай галерэяй у аснаваньні і круглай люкарнай у цэнтры. Сьцяна рытмічна падзеленая 4 арачнымі нішамі для скульптуры (не захавалася). Насупраць уваходнага праёму разьмешчаны алтар у выглядзе перагародкі з 4-калённым іанічна-дарычным порцікам на высокім пастамэнце і шырокай арачнай нішай у тоўшчы сьцяны. Пры галоўным уваходзе вінтавая лесьвіца на абходную галерэю і ў склеп, які вырашаны ў выглядзе круглай залі з цэнтральным апорным слупамі і цыліндрычным перакрыцьцем зь люнэтамі. Па пэрымэтры сьцяны глыбокія лучковыя нішы-калюмбарыі.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Царква Сьвятога Мікалая, на сайце Праваслаўная архітэктура Беларусі (бел.) 
* 
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў XIX стагодзьдзі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Валожынскага раёну
Катэгорыя:Колішнія касьцёлы Менскай вобласьці
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Маладэчанскай япархіі
Катэгорыя:Капліцы-пахавальні Беларусі
Катэгорыя:Ратонды
Званіца Жыровіцкага манастыра

**Званіца Жыровіцкага манастыра** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Жыровічах. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка пад адрасам *вуліца Саборная, 48Б*, утварае на гэтай вуліцы пляц перад Прачысьценскім манастыром. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі. 

## Гісторыя
Мураваную вежу-званіцу ў Жыровічах збудавалі ў 1828 годзе. Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак званіцы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта цэнтрычная, квадратная ў пляне 2-ярусная пабудова, завершаная паўсфэрычным купалам, аналягічным купалу Прачысьценскай саборнай царвы. Галоўны фасад дэкаруеццца накладным портыкам дарычнага ордэру з фрызам трыгліфаў. Бакавыя грані першага ярусу аздабляюцца глыбокімі філёнгамі, 4-гранны другі ярус — падвоенымі пілястрамі і карнізам з сухарыкамі.

Стаіць на адной плянавальнай восі з Прачысьценскай саборнай царквой і ўтварае пляц перад ёй.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Žyrovičy. Жыровічы (N. Orda, 14.03.1865).jpg|Н. Орда, 14.03.1865 г.
Žyrovičy. Жыровічы (A. Kühlewein, 1879).jpg|1879 г.
Žyrovičy. Жыровічы (A. Kühlewein, 1879) (2).jpg|1879 г.


Žyrovičy. Жыровічы (1882).jpg|1882 г.
Žyrovičy. Жыровічы (1890).jpg|1890 г.
Žyrovičy. Жыровічы (1898).jpg|1898 г.


### Гістарычныя здымкі

Žyrovičy. Жыровічы (1870-99).jpg|да 1900 г.
Žyrovičy. Жыровічы (1912).jpg|1912 г.
Žyrovičy. Жыровічы (S. Jundził, 1901-14).jpg|С. Юндзіл, да 1915 г.
Žyrovičy. Жыровічы (1915-18).jpg|1915—1918 гг.|1915—1918 гг.


Žyrovičy. Жыровічы (1916).jpg|1916 г.
Žyrovičy, Bazylanski, Zvanica. Жыровічы, Базылянскі, Званіца (A. Visłocki, 1923).jpg|А. Віслоцкі, 1923 г.
Žyrovičy. Жыровічы (A. Visłocki, 1925).jpg|А. Віслоцкі, 1925 г.
Žyrovičy. Жыровічы (1929).jpg|1939 г.


Žyrovičy. Жыровічы (1930).jpg|1930 г.
Žyrovičy. Жыровічы (1937).jpg|1937 г.
Žyrovičy. Жыровічы (A. Visłocki, 1938).jpg|А. Віслоцкі, 1938 г.
Žyrovičy. Жыровічы (J. Bułhak, 1920-39).jpg|Я. Булгак, да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Mariä-Entschlafenskirche (Uspenskij-Kathedrale) in Schyrowizki, Belarus.jpg|Агульны выгляд
В. Жыровічы - Ансамбаль Сьвята-Усьпенскага манастыра, званіца PICT3040.jpg|Галоўны фасад
В. Жыровічы - Ансамбаль Сьвята-Усьпенскага манастыра, званіца PICT3037.jpg|Бакавы фасад
Жыровіцкі манастыр 3.jpg|У панараме манастыра


## Крыніцы

## Літаратура
* Караткевіч В., Кулагін А. Помнікі Слоніма. — , Навука і тэхніка, 1983.
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Жыровічы
Жыровічы
Катэгорыя:Жыровіцкі манастыр
Царква Праабражэньня Гасподняга (Дзярэчын)

**Царква́ Праабражэ́ньня Гаспо́дняга** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Дзярэчыне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, каля гістарычнага Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Дзярэчыне збудавалі ў 1865 годзе замест драўлянай царквы Сьвятога Пасаду. У 1875 годзе грамадзянскі інжынэр Леанард Кржыжаноўскі спраектаваў царкоўную браму.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Кампазыцыя будынка складаецца з асноўнага квадратнага ў пляне аб’ёму, прастакутнай (звонку, унутры паўкруглай) апсыды і бабінца. Асноўны аб’ём накрываеццца 4-схільным дахам з купалам-цыбулінай на драўляным сьветлавым 8-гранным барабане ў цэнтры і 4 купаламі-цыбулінамі з кутоў. Сьцены будынка завяршаюцца разьвітым карнізам з сухарыкамі. Паўцыркульныя аконныя праёмы разьмяшчаюцца ў верхняй частцы, дэкаруюцца броўкамі ў выглядзе какошнікаў. 

Усярэдзіне 4 слупы падтрымліваюць канструкцыю сфэрычнага купала на ветразях. Над уваходам разьмяшчаюцца хоры, якія адкрываюцца ў зальнае памяшканьне аркавым праёмам. Кутнія часткі перакрываюцца крыжовымі скляпеньнямі (астатнія — роўнай стольлю). Алтарная і падкупальная часткі аздабляюцца фрэскавай размалёўкай.

Царкоўны пляц атачаецца бутавай агароджай з брамай у тры кілепадобныя аркі.

## Галерэя

Dziarečyn. Дзярэчын (1916).jpg|1916 г.
Dziarečyn, Rynak. Дзярэчын, Рынак (1901-39) (2).jpg|да 1939 г.
Dziarečyn, Rynak, Spaskaja. Дзярэчын, Рынак, Спаская (07.1941).jpg|ліпень 1941 г.
Dziarečyn, Rynak, Spaskaja. Дзярэчын, Рынак, Спаская (07.1941) (2).jpg|ліпень 1941 г.


Dziarečyn, Rynak, Spaskaja. Дзярэчын, Рынак, Спаская (1941).jpg|1941 г.
Dziarečyn, Rynak, Spaskaja. Дзярэчын, Рынак, Спаская (1941) (2).jpg|1941 г.
Dziarečyn, Rynak, Spaskaja. Дзярэчын, Рынак, Спаская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Dziarečyn, Rynak, Spaskaja. Дзярэчын, Рынак, Спаская (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Дзярэчын
Дзярэчын
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Перамяненьня Гасподняга
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Дзярэчын)

**Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Дзярэчыне. Знаходзіцца ў заходняй частцы колішняга мястэчка, каля могілак. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі.

## Гісторыя
Новы мураваны касьцёл у Дзярэчыне збудавалі ў 1910—1913 гадох.

У 1951 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога перарабілі пад краму, а неўзабаве, увогуле, занядбалі.

У 1990-я гады касьцёл вярнулі каталікам, у 1991—1993 гадох праводзіліся рэстаўрацыйныя працы. 14 жніўня 1993 году біскуп Аляксандар Кашкевіч урачыста асьвяціў адноўлены касьцёл. У 1995 годзе на званіцы касьцёла навесілі звон, адліты ў 1717 годзе.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта 1-вежавая 1-нэфавая базыліка з 5-граннай апсыдай і бакавымі закрысьціямі, узьнятая на цокаль з вапняковых блёкаў. Вэртыкальнай дамінантай выступае 8-гранная вежа-званіца зь сьпічастым шпілем. Абапал ступенчатага франтона фасаду фіялы. Над уваходным стральчатым парталам зь вімпэргам разьмяшчаецца акно-ружа. Стральчатымі парталамі афармляюцца і два бакавыя ўваходы. Бакавыя сьцены падзяляюцца вялікімі стральчатымі аконнымі праёмамі з ажурнымі кратамі і каляровымі вітражамі, умацоўваюцца ў прасьценках ступенчатымі контрфорсамі. Пэрымэтрам праходзіць карніз з сухарыкамі, выкарыстоўваюцца ажурныя фрызы. Сьцяна нэфа над апсыдай завяршаецца 2-гранным шчыпцом з шэрагам фіялаў. Мастацка-эстэтычны эфэкт дасягаецца высакаякаснай цаглянай муроўкай.

Унутраная прастора перакрываецца зоркавым скляпеньнем, высокай стральчатай аркай, у якую адкрываецца апсыда. Над крыжовымі скляпеньнямі нартэкса месьцяцца хоры.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Dziarečyn, Uniebaŭziaćcia. Дзярэчын, Унебаўзяцьця (V. Michnievič, 1908).jpg|В. Міхневіч, 1908 г.
Dziarečyn, Uniebaŭziaćcia. Дзярэчын, Унебаўзяцьця (V. Michnievič, 1908) (2).jpg|В. Міхневіч, 1908 г.
Dziarečyn, Uniebaŭziaćcia. Дзярэчын, Унебаўзяцьця (V. Michnievič, 1912).jpg|В. Міхневіч, 1912 г.


### Гістарычныя здымкі

Dziarečyn, Uniebaŭziaćcia. Дзярэчын, Унебаўзяцьця (1914).jpg|1914 г.
Dziarečyn, Uniebaŭziaćcia. Дзярэчын, Унебаўзяцьця (1920-29).jpg|1920-я гг.
Dziarečyn, Uniebaŭziaćcia. Дзярэчын, Унебаўзяцьця (1901-39).jpg|да 1939 г.
Dziarečyn, Rynak, Daminikanski. Дзярэчын, Рынак, Дамініканскі (1901-39) (4).jpg|З боку кляштару, да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Дзевы Марыі (Дзярэчын) 01.jpg|Агульны выгляд
Дзярэчынскі касцёл.jpg|З боку апсыды
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Дзевы Марыі (Дзярэчын) 03.jpg|Бакавы фасад
Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Дзевы Марыі (Дзярэчын) 02.jpg|Вежа


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Дзярэчын
Катэгорыя:Касьцёлы Гарадзенскай дыяцэзіі
Дзярэчын
Бакунова

Назву **Бакуно́ва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць
** Бакунова 1 — вёска ў Івейскім раёне
** Бакунова 2 — вёска ў Івейскім раёне
* Менская вобласьць
** Бакунова — вёска ў Валожынскім раёне
Дайнава (Валожынскі раён)

**Дайнава́**  — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івянецкага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 1999 — 46 чалавек
* 2009 — 21 чалавек
* 2019 — 16 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Івянецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Сўонсі

**Сўонсі** (, ) — прыбярэжны горад ва Ўэйлзе, Вялікабрытанія. Сўонсі ёсьць другім паводле велічыні горадам Ўэйлзу і 25-м у Вялікабрытаніі. У пэрыяд прамысловага росквіту XIX стагодзьдзя горад быў ключавым цэнтрам медзеплавільнай прамысловасьці, атрымаўшы мянушку Капэропаліс. Гэта ня толькі папулярны курорт, але і камэрцыйны цэнтар, а нядаўна рэканструяваны партовы раён стаў цэнтрам індустрыі высокіх тэхналёгіяў. Зважаючы на тое, што горад ёсьць дастаткова старажытным, шматлікія будынкі ў цэнтры былі ўзьведзеныя ўжо пасьля Другой сусьветнай вайны, бо цэнтар вельмі моцна пацярпеў падчас гэтак званага «Бліцкрыгу трох начэй».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт мескай рады.
Солфард

**Со́лфард** () — горад у Вялікім Манчэстэры, Ангельшчына. У 2011 годзе ў Солфардзе пражывала крыху болей за 103 тысячы чалавек. Гістарычна горад быў часткай Ланкашыру, зьяўляючыся месцам судовага пасаду старажытнага Солфардшыру. Прыкладна ў 1230 годзе Ранульф дэ Бляндэвіль, 6-ы чэстэрскі граф, выдаў гораду статут, згодга зь якім горад атрымаў статус вольнага места. Дзякуючы такім падзеям культурнае і гандлёвае значэньне гораду значна палепшылася. Зьмены пачалі адбывацца за часам індустрыяльнай рэвалюцыі, калі суседні Манчэстэр у канцы XVII ды пачатку XIX стагодзьдзяў пачаў набіраць моц. У гады індустрыяльнай рэвалюцыі Солфард стаў буйным местам прадзеньня і ткацтва бавоўны і шоўку і важным унутраным портам на Манчэстэрскім суднавым канале з 1894 году. Заняпад прамысловасьці адбыўся ў XX стагодзьдзі, што выклікала эканамічную дэпрэсію ў горадзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт мескай рады.
Камэлініды

**Камэлініды** (Commelinids) — монафілетычная група (по А. Л. Тахтаджану падкляса Commelinidae) кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, якая зьмяшчае 4 парадкі і 29 сямействаў.

## Сыстэматыка
**Камэлініды** (Commelinids)
* парадак Пальмакветныя (Arecales)
** сямействы Arecaceae, Dasypogonaceae
* парадак Метлюжкакветныя (Poales)
** сямействы: Bromeliaceae, Cyperaceae, Ecdeiocoleaceae, Eriocaulaceae, Flagellariaceae, Joinvilleaceae, Juncaceae, Mayacaceae, Poaceae, Rapateaceae, Restionaceae, Thurniaceae, Typhaceae, Xyridaceae
* парадак Камэлінакветныя (Commelinales)
** сямействы: Commelinaceae, Haemodoraceae, Hanguanaceae, Philydraceae, Pontederiaceae
* парадак Імбіракветныя (Zingiberales)
** сямействы: Cannaceae, Costaceae, Heliconiaceae, Lowiaceae, Marantaceae, Musaceae, Strelitziaceae, Zingiberaceae

## Вонкавыя спасылкі
* 

*
Катэгорыя:Аднадольныя