Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і калегіюм езуітаў (Амсьціслаў)

**Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла і калегіюм езуітаў** — помнік архітэктуры XVII—XIX стагодзьдзяў у Амсьціславе. Знаходзіцца ў цэнтры места, на Кармэліцкай вуліцы. Твор архітэктуры барока, часткова зруйнаваны расейскімі і савецкімі ўладамі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс Амсьціслаўскага езуіцкага калегіюму складаецца з касьцёла, будынкаў калегіюма і аптэкі. З савецкіх часоў касьцёл знаходзіцца ў занядбаным стане і патрабуе неадкладнай рэстаўрацыі, у будынку калегіюма месьціцца школа-інтэрнат.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

У 1690 годзе ў Амсьціславе на сродкі мясцовай шляхты ўтварылася езуіцкая місія, пераўтвораная ў 1711 годзе ў рэзыдэнцыю. У 1691 годзе пры місіі адкрылася школа. Першы касьцёл быў драўляным, у 1707 годзе на яго месцы збудавалі новы драўляны касьцёл. За часамі Вялікай Паўночнай вайны ў 1708 годзе швэдзкія войскі зруйнавалі езуіцкую камяніцу.

У 1725 годзе пры школе адкрылася музычная бурса. У 1730 годзе адбылося ўрачыстае асьвячэньне нарожнага каменя мураванага касьцёла, будаваньне якога скончылася ў 1738 годзе. У 1740 годзе пачала працаваць аптэка. У сярэдзіне XVIII ст. у школе выкладаліся філязофія, матэрыяльная тэалёгія, матэматыка, гісторыя. У 1764—1779 гадох збудавалі новую камяніцу для езуіцкай місііі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Амсьціслаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, комплекс працягваў дзеяць. У 1779 годзе езуіцкую місію пераўтварылі ў калегіюм. У 1785 годзе пры школе зьявіўся канвікт. У 1796 годзе комплекс рэканструявалі. Пры калегюіме існавала вялікая бібліятэка.

Па скасаваньні ордэна езуітаў у Расейскай імпэрыі (1820 год) касьцёл стаў парафіяльным. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) расейскія ўлады гвалтоўна зачынілі касьцёл і ў 1842 годзе перабудавалі яго пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).  

### Найноўшы час
За савецкім часам царкву зачынілі, зруйнавалі вежы. Помнік прыйшоў ў заняпад.

У сьнежні 2017 году абрынулася адна зь сьценаў касьцёлу, а раней дзьве калёны галоўнага нэфу.

## Архітэктура

### Касьцёл
Касьцёл — 3-нэфавая 2-вежавая базыліка з трансэптам. Цэнтральны нэф завяршаецца масіўнай паўкруглай алтарнай апсыдай. 2-ярусныя крылы трансэпту ўразаюцца ў высокія бакавыя нэфы. Галоўны фасад падзяляецца на два ярусы вузкім карнізам і завяршаецца разьвітым антаблемэнтам з ступеньчатым атыкам у цэнтры і чацьверыковымі вежамі з бакоў. Сьцены аздабляюцца шырокімі пілястрамі. Праёмы з паўцыркульнымі і лучковымі завяршэньнямі.

Унутры магутныя калёны зь пілястрамі злучаюцца папружнымі аркамі. У паўночна-заходняй частцы разьмяшчаюцца высокія хоры. Памяшканьне над хорамі, нэфы і бакавыя алтары перакрываюцца крыжовымі скляпеньнямі, у апсыдзе — конха з распалубкамі.

### Калегіюм
Калегіюм — 2-павярховы прастакутны ў пляне будынак. Далучаецца да касьцёла з паўднёвага боку каля апсыды. Два куты і сярэдзіну паўночна-ўсходняй сьцяны калегіюма ўмацоўваюць магутныя контрфорсы. Плян калідорны з аднабаковым разьмяшчэньнем памяшканьняў. Калідор і пакоі першага паверху перакрываюцца крыжовымі скляпеньнямі, другога — роўнай стольлю, ува ўсходнім куце разьмяшчаюцца вузкія 2-маршавая сходы.

### Аптэка
Аптэка — 1-павярховы прастакутны ў пляне будынак. Далучаецца з паўночнага боку да галоўнага фасаду касьцёла.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Amścisłaŭ, Karmelickaja, Jezuicki. Амсьціслаў, Кармэліцкая, Езуіцкі (1836).jpg|1836 г.
Amścisłaŭ. Амсьціслаў (1872).jpg|1872 г.
Amścisłaŭ. Амсьціслаў (1882).jpg|1882 г.
Amścisłaŭ, Trajeckaja hara. Амсьціслаў, Траецкая гара (M. Astankovič, 1890-99, 1901).jpg|М. Астанковіч, 1890-я гг.


### Гістарычныя здымкі

Amścisłaŭ, Trajeckaja hara. Амсьціслаў, Траецкая гара (M. Astankovič, 1890-99).jpg|М. Астанковіч, 1890-я гг.
Amścisłaŭ. Амсьціслаў (1905).jpg|1905 г.
Amścisłaŭ, Karmelickaja, Jezuicki. Амсьціслаў, Кармэліцкая, Езуіцкі (1910).jpg|1910 г.
Amścisłaŭ, Jezuicki. Амсьціслаў, Езуіцкі (1910).jpg|1910 г. 


Amścisłaŭ, Trajeckaja hara. Амсьціслаў, Траецкая гара (1912).jpg|1912 г.
Amścisłaŭ, Rynak. Амсьціслаў, Рынак (1901-17).jpg|да 1918 г.
Amścisłaŭ, Trajeckaja hara. Амсьціслаў, Траецкая гара (1901-17).jpg|да 1918 г.
Amścisłaŭ, Karmelickaja, Jezuicki. Амсьціслаў, Кармэліцкая, Езуіцкі (1932).jpg|1932 г.


Amścisłaŭ. Амсьціслаў (1940).jpg|1940 г.
Amścisłaŭ, Karmelickaja, Jezuicki. Амсьціслаў, Кармэліцкая, Езуіцкі (1941).jpg|1941 г.
Amścisłaŭ, Karmelickaja, Jezuicki. Амсьціслаў, Кармэліцкая, Езуіцкі (1942).jpg|1942 г.
Amścisłaŭ, Smalenskaja, Jezuicki. Амсьціслаў, Смаленская, Езуіцкі (1942).jpg|1942 г.


### Сучасныя здымкі

Мсціслаў. Касцёл Святога Міхаіла Арханёла.jpg|Галоўны фасад
Мсціслаў. Краявіды (39).jpg|Бакавы фасад
Вид сзади на калегиум иезуитов.JPG|З боку апсыды
Мсціслаў. Краявіды (46).jpg|Інтэр'ер


Мсціслаў. Краявіды (55).jpg|Фрагмэнт
Мсціслаў. Краявіды (40).jpg|Хоры
Mstislaw Jesuit Collegium 1.JPG|Калегіюм
Мсціслаўскі Касцёл Святога Міхаіла Арханёла.jpg|Аптэка


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Амсьціслаў
Катэгорыя:Амсьціслаў