Валяр’ян Пратасевіч

**Валяр’я́н Пратасе́віч** (*Пратасе́віч-Шушко́ўскі*; каля 1505, маёнтак Шушкова каля мястэчка Крайску Менскага павету — 31 сьнежня 1579, Вільня) — рэлігійны і дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар вялікі літоўскі (з 1544), біскуп луцкі (з 1549) і віленскі (з 1556)

У 1533 годзе атрымаў у пажыцьцёвае валоданьне мястэчка Майшаголу.

## Біяграфія
З шляхецкага роду Пратасевічаў гербу Дравіца. Службовую кар'еру пачаў у канцылярыі вялікага князя літоўскага, у 1532—1544 гадох быў пісарам канцылярыі вялікай княгіні Боны. З 1533 году стаў пробашчам у Крожах, адначасна стаў канонікам жамойцкім, а ў 1537 — віленскім.

У 1544 годзе атрымаў урад пісара вялікага літоўскага і сакратара Жыгімонта Аўгуста, да 1549 году кіраваў «рускай» канцылярыяй. У 1547—1549 гадох быў канонікам у Віленскім біскупстве. Браў удзел у некалькіх соймах Вялікага Княства Літоўскага, займаўся дыпляматычнымі справамі.

27 траўня 1549 году атрымаў прызначэньне на біскупа луцкага. У 1550 годзе выдаў статут сябраў катэдральнай капітулы, зьвяртаючы асаблівую ўвагу на абавязак бесьперапыннага жыхарства пры катэдры і ўдзелу ў харавых малітвах. У 1554 годзе склікаў дыяцэзіяльны сынод, які праходзіў 22—24 красавіка пры касцёле Сьвятога Яна Хрысьціцеля ў месьце Янаве Падляскім. Абвясьціў на сынодзе дэкрэт, дзе асуджаліся пратэстанцкія прапаведнікі, якія дзеялі ў Падляскім ваяводзтве (Сымон Зак, Геранім Пякарскі зь места Белай і Валянтын Душа) і былі пад апекай старосты берасьцейскага Мікалая Радзівіла «Чорнага». У 1555 годзе стаў біскупам віленскім (афіцыйна з 10 красавіка 1556 году). 

Супрацьстаяў націску Рэфармацыі за часамі яе найвялікшага ўздыму, але ў змаганьні з пратэстантамі не выкарыстоўваў гвалтоўных сродкаў. Разумеючы, што ня ў стане самастойна супрацьстаяць руху пратэстантаў, у 1553 годзе адправіў зварот да папскага нунцыя Камэндоні з просьбай аб запрашэньні ў Вялікае Княства Літоўскае езуітаў. У 1563—1564 гадох у Варшаве вёў пасьпяховыя перамовы з прадстаўніком ордэна езуітаў Балтазарам Гастовінам. У выніку ў Аўстрыйскай правінцыі ордэна пачалі рыхтаваць манахаў-езуітаў дзеля дзейнасці ў Вялікім Княстве Літоўскім.

Паставіў свой подпіс над Віленскім прывілеем 1563 году аб роўных правах хрысьціянскай шляхты. У 1566—1577 гадох ачольваў камісію з рэдагаваньня Літоўскага Статуту. Быў прыхільнікам аб’яднаньня Вялікага Княства Літоўскага з Каралеўствам Польскім на прынцыпах фэдэрацыі, а не інкарпарацыі. Люблінскую унію 1569 году ад ягонага імя падпісаў прадстаўнік А. Р. Мялескі.

Сваімі ахвяраваньнямі ў 1568—1569 гадох стварыў матэрыяльную базу для функцыянаваньня Віленскага езуіцкага калегіюму, урачыста адкрытага 17 ліпеня 1570 году. Рабіў ахвяраваньні на будаваньне касьцёлаў і адкрыцьцё каталіцкіх навучальных установаў.

У 1570-я гады пераканаў перайсьці ў каталіцтва сваіх апанэнтаў князёў Радзівілаў. Сын Мікалая Радзівіла «Чорнага» Юры стаў у 1574 годзе ягоным каад’ютарам (памочнікам-намесьнікам).

Пакінуў тастамэнт, паводле якога перадаў уласную багатую бібліятэку Віленскага калегіюму; ацалелыя да нашых дзён кнігі захоўваюцца ў бібліятэцы Віленскага ўнівэрсытэту. Спачыў у Віленскай Катэдры пад алтаром Святога Крыжа.

## Галерэя

Valarjan Pratasievič. Валяр’ян Пратасевіч (XVIII).jpg|Невядомы мастак, XVIII ст.
Valarjan Pratasievič. Валяр’ян Пратасевіч (XVIII) (2).jpg|Фрэска ў Вялікім Двары Віленскага ўнівэрсытэту, XVIII ст.
Valarjan Pratasievič. Валяр’ян Пратасевіч (1836).jpg|Невядомы мастак, 1836 г.
Valarjan Pratasievič. Валяр’ян Пратасевіч (1901).jpg|Невядомы мастак, 1901 г.


У картцы да артыкула падаецца партрэт XIX ст. пэндзля Я. Марачынскага, які цяпер захоўваецца ў Летувіскім мастацкім музэі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Wileński słownik biograficzny. — Bydgoszcz, 2002. .

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лагойскім раёне
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Канонікі віленскія
Катэгорыя:Луцкія біскупы
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Памерлі ў 1579 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні