open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Верыко Анджапарыдзэ

**Верыко́ Юлія́наўна Анджапары́дзэ** (31 студзеня 1897 — 31 студзеня 1987)— грузінская акторка тэатру і кіно, тэатральная рэжысэрка, пэдагог. Герой Сацыялістычнай Працы (1979), народная артыстка СССР (1950), ляўрэатка трох Сталінскіх прэмій (1943, 1946, 1950). Дама чатырох ордэнаў Леніна (1950, 1966, 1971, 1979).

## Крыніцы

## Літаратура
* ენციკლოპედია «საქართველო», ტ. 1, გვ. 173, თბ., 1997
* * აფხაიძე შ.,* ვერიკო ანჯაფარიძე, თბ., 1956;
* ვერიკო ანჯაფარიძე, საიუბილეო კრებული, შედგ. ნ. ურუშაძის მიერ, თბ., 1957;
* ვერიკო ანჯაფარიძე, ალბომი შედგ. კ. ნინიკაშვილის მიერ, თბ., 1968;
* *Гугушвили Э.,* Театральные портреты, Тб., 1968;
* *Гугушвили Э., Джанелидзе Д.,* Грузинский гос. драматический театр им. К. А. Мардзанишвили, Тб., 1958;

## Вонкавыя спасылкі
* ვერიკო ანჯაფარიძე, ცხოვრება, შემოქმედება, ფოტოგალერეა
* ქართული ფილმების ეროვნული ფილმოგრაფია
* Верыко Анджапарыдзэ

Катэгорыя:Савецкія акторкі
Катэгорыя:Грузінскія акторкі
Катэгорыя:Акторкі XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Савецкія тэатральныя рэжысэры
Катэгорыя:Грузінскія тэатральныя рэжысэры
Катэгорыя:Тэатральныя рэжысэры XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Савецкія тэатральныя пэдагогі
Катэгорыя:Грузінскія тэатральныя пэдагогі
Катэгорыя:Тэатральныя пэдагогі XX стагодзьдзя
Мірыям Дэбона

**Мірыям Сьпітэры Дэбона** (; , Вікторыя) - мальтыйскі палітык, 11-ы прэзыдэнт Мальты з 4 красавіка 2024 году. Яна першая гацытанская жанчына, абраная на гэтую пасаду. Сьпітэры Дэбона таксама была сьпікерам Палаты прадстаўнікоў Мальты у 1996-1998 гадах і першай жанчынай, якая заняла гэтую пасаду.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Мальты
Катэгорыя:Мальтыйскія палітыкі
Навяртаньне Картлі

**Навяртаньне Грузіі** ці **Навяртаньне Картлі** (; *Мокцевай Картлісай*) — твор, прысьвечаны гістарычнаму факту навяртаньня грузінаў у хрысьціянства ў першай палове IV стагодзьдзя асьветніцай Ніно. Напісана ў X стагодзьдзі.

Першае выданьне падрыхтаваў Эквтымэ Такаішвілі (быў першым выдаўцом шматлікіх старажытных грузінскіх твораў).

Літаратурны помнік быў знойдзены ў 1888 годзе. У 1890—1891 гадах Такаішвілі выдаў грузінскі тэкст у двух частках з нататкамі і дасьледаваньнем, а ў 1900 годзе выйшаў у сбвет зроблены ім жа расейскі пераклад твора.

«Зварот Грузіі» да нас дайшоў у шатбэрдзкай і ў чэліскай рэдакцыях. Такаішвілі пераклаў першую зь іх, у якой не хапае некаторых аркушаў. Паколькі калі рабіўся пераклад, чэліская рэдакцыя яшчэ не была вядомая, прабелы шатбэрдскага выданьня навукоўцам папаўняліся з твору, для якога «зварот Грузіі» паслужыла крыніцай — «Жыцьця сьвятой Ніно».

## Крыніцы

Катэгорыя:Грузінскія хронікі
Катэгорыя:Зьявіліся ў X стагодзьдзі
Пістоя

**Пістоя** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Таскана, адміністрацыйны цэнтар аднайменнай правінцыі.

## Гісторыя
Пістоя была цэнтрам гальскіх, лігурыйскіх і этрускіх паселішчаў, перш чым стаць рымскай калёніяй у VI стагодзьдзі да н. э. Ля месца пралягала важная дарога Вія-Касія. З V стагодзьдзя горад быў цэнтрам біскупствам, а пасьля далучэньня да складу Лямбардзкага каралеўства быў каралеўскім горадам і меў некалькі прывілеяў. У 1177 годзе Пістоя стала камунай. У наступныя гады места стала важным палітычным цэнтрам. Тут былі пабудаваныя абарончыя муры і некалькі грамадзкіх і рэлігійных будынкаў.

У 1254 годзе гібэлінскі горад Пістоя быў заваяваны гвэльфскай Флярэнцыяй. Пасьля ў месьце пачалося варагаваньне паміж групоўкамі «чорных» і «белых» гвэльфаў, а таксама ўзмацнілася барацьба розных шляхетных сем’яў. У *«[[Боская камэдыя|Боскай камэдыі]]»* Дантэ ў пекле згадваецца асабліва жорсткі пасьлядоўца фракцыі «чорных» гвэльфаў Ваньні Фуччы, які заблытаўся ў клубе зьмей, і, праклінаючы Бога, праклямаваў, што ён ёсьць зьверам, а Пістоя — ягоным годным логвам. Пістоя заставалася флярэнтыйскім уладаньнем, за выключэннем кароткага пэрыяду ў XIV стагодзьдзі, калі былы абат Армана Тэдычы стаў уладаром гораду. Аднак, ягонае павананьне цягнулася ня дужа доўга, бо ягоны пляменьнік Філіпа прадаў горад Кастручча Кастракані зь Люкі. Горад быў афіцыйна далучаны да Флярэнцыі ў 1530 годзе.

У 1786 годзе ў Пістоі быў скліканы вядомы янсэнісцкі эпіскапальны сынод. Паводле адной з тэорыяў, Пістоі пазычыла сваю назву пісталету, які пачаў вырабляцца ў Пістоі ў XVI стагодзьдзі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Капанары

**Капа́нары** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Таскана. Знаходзіцца ў складзе правінцыі Люкі.

## Гісторыя
Першыя гістарычныя зьвесткі пра Капанары сягаюць да 745 году, калі манах, які пасяліўся на тэрыторыі сучаснага места, пастанавіў сабе пабудаваць капліцу ў гонар Сан-Квірыка. Вакол капліцы пасьля пачалі будавацца шматлікія дамы. Далей места трапіла пад уладу Люкі. У позьнім Сярэднявеччы бесьперапынныя напады пізанцаў і флярэнтыйцаў прымусілі Люкаўскую рэспубліку ўмацаваць Капанары. У 1313 годзе пізанскае войска ўварвалася ў Капанары, але правадыр Люкі Кастручча Кастракані неўзабаве здолеў вызваліць горад ад варожага панаваньня. За часам напалеонаўскіх войнаў места трапіла пад уладу Францыі, а пасьля Венскага кангрэсу горад вярнуўся пад уладу Люкі да 1847 году, пасьля чаго самая Люка поруч з Капанары былі далучаны да Вялікага герцагства Тасканы. За часам Другой сусьветнай вайне ў месьце ўтрымліваліся палонныя зь Вялікабрытаніі і ЗША, а пасьля было пабудаваныя канцэнтрацыйныя лягеры для габрэяў. Сёньня ў месьце працуе вытворчасьць паперы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Карэджынэ

**Карэджынэ** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Таскана. Знаходзіцца ў правінцыі Люкі. Ураджэнцамі места ёсьць італьянскі футбаліст Марка Тардэльлі, а таксама адзін з герояў італьянскага руху Супраціву Адрыяна Тардэльлі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Сэста-Фіярэнтына

**Сэ́ста-Фіярэнты́на** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Таскана. Знаходзіцца ў складзе мэтрапольнскага гораду Флярэнцыі.

## Гісторыя
Найстаражытнейшае паселішча чалавека ў гэтым рэгіёне датуецца эпохай мэзаліту, то бок каля 9000 гадоў таму. Прысутнасьць этрускаў вядома з VII стагодзьдзя да н. э., але ўласна горад быў створаны рымлянамі пад назвай Сэкстус-аб-урбэ-ляпіс, што перакладаецца як «Шостая міля ад гарадзкой вехі». Першыя цэрквы ў месьце былі пабудаваныя ў раньнім Сярэднявеччы, сярод якіх найбольш важнай стала П’евэ Сан-Мартына. Горад падпарадкоўваўся арцыбіскупу Флярэнцыі. Пазьней быў пад уладай Флярэнтыйскай рэспублікі, якая высушыла раўніну і спрыяла разьвіцьцю эканомікі места, пачынаючы з эпохі Адраджэньня.

У 1735 годзе маркіз Карлё Джыноры заснаваў адзін зь першых у Эўропе парцалянавых заводаў, вядомага як мануфактура Дочча. Кампанія ўсьцяж працуе і дасюль, пры гэтым зьяўляючыся адным з найбуйнейшых вытворцаў парцаляны ў Італіі. Сэста-Фіярэнтына шляхам плебісцыту была далучаная да аб’яднанай Італіі ў 1860 годзе. У 1899 годзе места было першым у Таскане, мэр якога быў сацыялістам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Кампі-Бізэнцыё

**Кампі-Бізэнцыё** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Таскана. Знаходзіцца ў складзе мэтрапольнага гораду Флярэнцыі, за 10 км ад цэнтру правінцыі і рэгіёну.

## Гісторыя
Цяперашняя назва Кампі-Бізэнцыё была ўсталяваная толькі ў 1862 годзе, калі да назвы Кампі дадалі назвы ракі Бізэнцыё. Менавіта ў гэтым месцы ўпершыню быў пабудаваны рухавік унутранага згараньня інжэнэрамі Фэлічэ Матэуччы і Эўджэніё Барсанці. Яны зрабілі яго ў 1853 годзе. У царкве мясцовай царвке Санта-Марыя-а-Кампі-Бізэнцыё да гэтага часу захоўваецца шмат арыгінальных твораў мастацтва эпохі Адраджэньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Палермскі ўнівэрсытэт

**Палермскі ўнівэрсытэт** () — італьянская дзяржаўная вышэйшая навучальная ўстанова з статусам унівэрсытэту зь сядзібай у горадзе Палерма на Сыцыліі.

## Структура
* Дэпартамэнт архітэктуры
* Дэпартамэнт біямэдыцыны, нэўралёгіі і пашыранай дыягностыкі
* Дэпартамэнт культуры і грамадазнаўства
* Дэпартамэнт хірургічных, анкалягічных і стаматалягічных дысцыплінаў
* Дэпартамэнт фізыкі і хіміі
* Дэпартамэнт права
* Дэпартамэнт інжынэрыі
* Дэпартамэнт матэматыкі і інфарматыкі
* Дэпартамэнт умацаваньня здароўя, мацярынства і дзяцінства, унутранай і спэцыялізаванай мэдыцыны перадавога досьведу
* Дэпартамэнт сельскагаспадарчых, харчовых і лясных навук
* Дэпартамэнт навук аб Зямлі і моры
* Дэпартамэнт біялягічных, хімічных і фармацэўтычных навук і тэхналёгіяў
* Дэпартамэнт эканомікі, бізнэсу і статыстыкі
* Дэпартамэнт паліталёгіі і міжнародных дачыненьняў
* Дэпартамэнт псыхоляга-пэдагагічных, фізычных і трэнавальных навук
* Дэпартамэнт гуманітарных навук

## Крыніцы

## Спасылкі
* Афіцыйная вэб-бачына.

Катэгорыя:Італьянскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Палерма
Эйтвід

**Эйтвід** (*Эйтвіт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гейдвід (Heidvid) і Вітгайда (Withaidis) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гейд- (-гайд-, -гейт-) (імёны ліцьвінаў Гейдмант, Эйдрык, Вільгейда; германскія імёны Heidmund, Eidrich, Williheid) паходзіць ад гоцкага haidus 'від, вобраз' або haithi 'поле', а аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) — ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'.

У Прусіі бытавала імя *Eytwyde* (1401 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Samoel Eytwid… Andrzey Eytwid* (20 кастрычніка 1655 году); *Eytwid* (11 лютага 1753 году); *panów Eytwidów… [[Кароль (імя)|Karol]] Eytwid… [[Казімер|Kazimierz]] Eytwid* (5 кастрычніка 1772 году); *Eytwidowna* (20 студзеня 1782 году); *Barbara Ejtwidowicz* (1793 год); *Franciszka Eytwit* (1797 год).

## Носьбіты
* Казімер Эйтвід — служка варштату «Паўночная паходня»

Дабшэвічы з Эйтвіда, Эйтвіды і Эйтвідовічы — літоўскія шляхецкія роды.

## Глядзіце таксама
* Гайда
* Від

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйтгін

**Эйтгін** (*Эйтыгін*, *Эйдыгін*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Гэйтгін, Гэйдэкін або Айткін (Heitgin, Heydekinus, Aitkin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гейд- (-гайд-, -гейт-) (імёны ліцьвінаў Гейдмант, Эйдрык, Вільгейда; германскія імёны Heidmund, Eidrich, Williheid) паходзіць ад гоцкага haidus 'від, вобраз' або haithi 'поле', а аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) — ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'). Апроч таго, у германскіх імёнах адзначаецца суфікс-пашыральнік -кін (-кен).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Єйдыкгиновичы* (30 сакавіка 1488 году); *Еитикгинова делница* (1440—1492 гады); *Eydgynyszky* (1 сакавіка 1473 году); *Бутко Еиткгиновичъ* (1528 год); *Szymko Eytginowicz* (5 верасьня 1565 году).

## Глядзіце таксама
* Гайда
* Гіна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Міс Грузія

міні|Тамара Нэмсіцвэрыдзэ ў 2007 годзе.
**Міс Грузія** — конкурс, які адбываецца ў Грузіі. Пераможца конкурсу можа ўдзельнічаць у конкурсе Міс Сусьвету.

## Асобы на «Міс Сьвету»

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Грузіі
Джуліянова

**Джуліянова** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Абруцца. Знаходзіцца ў правінцыі Тэрама. Турысты цэнтар пляжнага адпачынку.

## Гісторыя
У дарымскія часы тут было паселішча племяні прэтутыяў. У III стагодзьдзі да н. э. рымляне стварылі тут калёнію пад назвай Каструм-Новум у ваколіцах Джуліяновы. У Сярэднявеччы старая калёнія заставалася важным цэнтрам гандлю, пакуль ня быў разбураны ў 1460 годзе падчас бітвы за Тардына. Мясцовы барон Джуліё Антоніё Аквавіва заснаваў у 1471 годзе новы горад на ўзгорку, непадалёк ад старога места, назваўшы яго Джулія. Новы горад быў цікавым узорам ідэальнага гораду эпохі Адраджэньня, які ўвасабляў у сабе тэарэтычныя дасягненьні найважнейшых архітэктараў таго часу, як то Леона Батысты Альбэрці і Франчэска Дзі Джорджыё Мартыні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Альба-Адрыятыка

**А́льба-Адрыя́тыка** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Абруцца. Паводле стану на 2017 год насельніцтва грамады сягала блізу 12,5 тысяч чалавек. Места мае мянушку «Срэбны пляж», дзякуючы добрай якасьці пяску на гарадзкім пляжы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Чэрвія

**Чэрвія** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Эмілія-Раманьня. Знаходзіцца ў правінцыі Равэнны. Зважаецца адным з галоўных марскіх курортаў правінцыі, бо места мае пляжную лінію даўжынёю ў 9 км.

## Гісторыя
Настарэйшым паселішчам чалавека ў рэгіёне зважаецца вёска Манталета. Хутчэй за ўсё, гэта быў лягер пастухоў бронзавага веку, і ён датуецца блізу 3000—1000 гадоў да н. э. Верагодна, саляныя балоты выкарыстоўваліся ў часы эпохі этрускаў. Магчыма, дзеля саляроў, нават сэзонных, тут будаваліся паселішчы. Знаходкі паказваюць на пэўную шчыльнасьць насельніцтва ўжо ў I стагодзьдзі да н. э. Да рымскага часу горад захоўваў назву Фікокл. У Сярэднявеччы горад пашыраўся. У ім зьявіліся ўмацаваныя брамы, палац Прыёраў, сем цэркваў і замак, які, паводле легенды, быў пабудаваны імпэратарам Фрыдрыхам Барбаросам. Назва таксама зьмянілася на Чэрвія. Пасьля доўгага шэрагу падзеяў места трапіла ў склад Папскай дзяржавы. Чэрвія таксама згадваецца ў *«[[Боская камэдыя|Боскай камэдыі]]»* Дантэ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Фучэк’ё

**Фучэ́к’ё** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Таскана. Асноўнымі эканамічнымі галінамі гораду ёсьць гарбарная прамысловасьць і абутковая вытворчасьць. Сярэднявечны горад Фучэк’ё згадваецца ў опэры *«[[Джаньні Скікі]]»* працы Джакама Пучыні. Адзін з пэрсанажаў твору на імя Сымонэ быў калісьці ягоным падэстам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Паджыбонсі

**Паджыбонсі** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Таскана і правінцыі Сіены.

## Гісторыя
Тэрыторыя вакол Паджыбонсі была заселеная ўжо ў эпоху нэаліту, хоць першыя сьляды цывілізацыі датуюцца этруска-рымскай эпохай, пацьверджанай сэрыяй нэкропаляў і тапонімамі.

Важнасьць рэгіёну ўзрасла ў X стагодзьдзі, дзякуючы стратэгічнаму разьмяшчэньню на дарозе Вія-Франчыджэна, галоўнай дарозе з Рыму ў Францыю. У 1155 ці 1156 годзе жыхары суседніх паселішчаў заснавалі новае паселішча, якое пазьней стала местам Паджыбонсі. У XII стагодзьдзі катары мелі буйную тэалягічную школу ў месьце. Абвешчаны імпэратарам Фрыдрыхам II імпэрскім горадам, паводле словаў Джаваньні Віляні, гэта быў адзін з найпрыгажэйшых гарадоў Італіі. Места падтрымлівала гібэлінаў, у выніку чаго ў 1270 годзе было разбуранае флярэнтыйскімі гвэльфамі. Пасьля 1293 году Паджыбонсі заставаўся пад уладай Флярэнцыі. У 1313 годзе імпэратар Гэнрых VII загадаў яго перабудаваць. У 1484 годзе Лярэнца Мэдычы адбудаваў новае паселішча ў Паджыбонсі ў адпаведнасьці з ідэямі эпохі Адраджэньня аб «ідэальным горадзе», абароненым крэпасьцю. Перабудова была спраектаваная братамі Антоніё і Джуліяна да Сангальлё. Аднак у 1510 годзе праца была спынена.

Пасьля кароткага пэрыяду пад францускай уладай у пачатку XIX стагодзьдзя места сталася часткай аб’яднанай Італіі ў 1861 годзе. У XX стагодзьдзі эканоміка гораду базавалася на гандлі віном, а таксама актыўнай індустрыялізацыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Дзісенскі Чайлд-Гарольд

**«Дзісенскі Чайлд-Гарольд»** () — сатырычная паэма Мойшэ Кульбака, напісаная ў 1933 годзе ў Менску. Назва паэмы зьяўляецца адсылкай да вядомай паэмы Джорджа Байрана «».

Паэма была адзіным буйным паэтычным творам менскага пэрыяду творчасьці Мойшэ Кульбака. Дзеяньні паэмы разгортваюцца ў Бэрліне пачатку 1920-х гг., твор мае аўтабіяграфічны характар. Мойшэ Кульбак у паэме падрабязна апісаў свой бэрлінскі пэрыяд жыцьця, у тым ліку працу суфлёрам.

## Пераклад
На беларускую мову паэму перакладалі Сяргей Шупа, Ганна Янкута, Лявон Баршчэўскі. Паэма таксама неаднаразова перакладалася на іншыя мовы, у тым ліку на ангельскую. Сяргей Шупа ўзгадваў, што яго ідэя выдаць поўны пераклад паэзіі Мойшэ Кульбака ўзьнікла пасьля параўнаньня перакладаў «Дзісенскага Чайлд-Гарольда»:

## Крыніцы

Катэгорыя:Творчасьць Мойшэ Кульбака
Катэгорыя:Творы 1933 году
Катэгорыя:Сатырычныя паэмы
Эльба (востраў)

**Э́льба** (, ) — востраў у Тырэнскім моры, у італьянскім рэгіёне Таскана. Месьціцца за 20 км ад прыбярэжнага места Грасэта.

Эльба ёсьць найбуйнейшым востравам Тасканскага архіпэлягу і трэцім паводле плошчы востравам у Італіі пасьля Сыцыліі і Сардыніі. Плошча вострава складае 223 км². Складзены пераважна з граніту. Берагавая лінія ўтварае шматлікія бухты. Паверхня вострава гарыстая. Галоўны порт — Партафэраё. На тэрыторыі Эльбы і іншых астравоў Тасканскага архіпэлягу — (Гаргоны, Капраі, Піянозы, Мантэкрыста, Джыльлё і Джыянутры) знаходзіцца Нацыянальны парк Тасканскага архіпэлягу. Францускі востраў Корсыка ляжыць за 35 км на захад.

У 1814—1815 гадах на востраве Эльба ў высылцы жыў Напалеон I.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Востраў Эльба на сайце «Италия по-русски» 
* Востраў Эльба на турыстычным партале «Мир красив!» 

Катэгорыя:Тасканскі архіпэляг
Катэгорыя:Ліворна (правінцыя)
Катэгорыя:Вінаробныя рэгіёны Італіі
Катэгорыя:Астраўныя дзяржавы
Катэгорыя:Астравы-турмы
Георгі Мамардашвілі

**Георгі Мамардашві́лі** (;  29 верасьня 2000 году) — грузінскі футбаліст, брамнік ангельскага клюбу «Лівэрпул» і нацыянальнай зборнай Грузіі. Выхаванец тбіліскага «Дынама».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Грузінскія футбалісты
Жорж Мікаўтадзэ

**Жорж Мікаўта́дзэ** (;  31 кастрычніка 2000 году) — грузінскі футбаліст, нападнік гішпанскага клюбу «Вільярэал» і нацыянальнай зборнай Грузіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Зважаючы на тое, што гулец нарадзіўся ў сям’і грузінскіх эмігрантаў у францускім Ліёне, Мікаўтадзэ прайшоў праз акадэмію ліёнскага «Алімпіку». У 2016 годзе, яшчэ юнаком прыяднаўся да «Мэцу», у складзе якога запачаткаваў кар’еру 7 сьнежня 2019 году ў матчы супраць «Ніццы». Праз тры дні нападнік склаў кантракт з камандай тэрмінам на чатыры гады. Правёўшы некалькі сэзонаў у бэльгійскім «Сэрэне», гулец улетку 2022 году вярнуўся ў «Мэц», дзе замацаваўся ў складзе каманды. У жніўні 2023 году гулец далучыўся да нідэрляндзкага «Аякса», але даць рады ня здолеў. У выніку 4 студзеня 2024 году на правах арэнды вярнуўся ў «Мэц».

18 ліпеня 2024 году, не зважаючы на ​​дасягнутае раней пагадненьне з «Манака», Мікаўтадзэ скасаваў дамову і падпісаў чатырохгадовы кантракт з сваім былым клюбам ліёнскім «Алімпікам».

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Грузіі 25 сакавіка 2021 году ў матчы супраць зборнай Швэцыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Грузінскія футбалісты
Атар Какабадзэ

**Ата́р Какаба́дзэ** (;  27 чэрвеня 1995 году) — грузінскі футбаліст, правы абаронца польскага клюбу «Краковія» і нацыянальнай зборнай Грузіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец тбіліскага «Дынама». У 2014 годзе быў падцягнуты да першай каманды клюбу, у складзе якой 16 верасьня дэбютаваў у матчы супраць «Шукуры». Абаронца хутка замацаваўся ў складзе першай адзінаццатцы дружыны. Свой першы гол у складзе дынамаўцаў аформіў 25 кастрычніка 2015 году ў матчы супраць «Цхінвалі». Улетку 2016 году далучыўся да гішпанскага «Хімнастыка». Пасьля таксама гуляў у Даніі і Швайцарыі. Сэзон 2020—2021 гадоў Какабадзэ абараняў колеры гішпанскага клюбу «Тэнэрыфэ» з Сэгунды. 12 чэрвеня 2021 году ўзгодніў трохгадовую працоўную дамову з польскай «Краковіяй» з Экстраклясы. У траўні 2024 году працягнуў супрацу з клюбам.

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Грузіі 8 кастрычніка 2015 году ў матчы супраць зборнай Гібральтару.

## Дасягненьні
**«Дынама»**:
* Чэмпіён Грузіі: 2014, 2016
* Уладальнік Кубка Грузіі: 2014, 2015, 2016
* Уладальнік Супэркубка Грузіі: 2014, 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Грузінскія футбалісты
Хвіча Кварацхелія

**Хві́ча Кварацхе́лія** (;  12 лютага 2001 году) — грузінскі футбаліст, ўінгер францускага клюбу «Пары Сэн-Жэрмэн» і нацыянальнай зборнай Грузіі.

## Кар’ера

### Клюбная

Сваю кар’еру запачаткаваў у 2017 годзе ў складзе тбіліскага «Дынама». Пасьля ў сакавіку 2018 году далучыўся да «Руставі», склаўшы кантракт як вольны агент. 15 лютага 2019 году Кварацхелія на правах арэнды прыяднаўся да расейскага клюбу «Лякаматыў». Дэбютаваў у расейскай лізе 10 сакавіка, выйшаўшы на замену на 86-й хвіліне замест Джэфэрсана Фарфана ў матчы супраць махачкалінскага «Анжы». 1 ліпеня клюб абвесьціў, што Кварацхелія пакінуў клюб па заканчэньні тэрміну арэнды. Пасьля страты гульца галоўны трэнэр клюбу з сталіцы Расеі Юры Сёмін давёў, што быў вельмі расчараваны тым, што ня здолеў утрымаць грузіна, паколькі трэнэр зважаў яго надзвычай таленавітым футбалістам. Пасьля абараняў колеры расейскага «Рубіну». Праз уварваньне Расеі ва Ўкраіну замежныя гульцы расейскай Прэм’ер-лігі атрымалі мажлівасьць тэрмінова спыніць дамовы. У выніку нападнік скасаваў дамову з расейцамі і на час вярнуўся на радзіму, дзе далучыўся да батумскага «Дынама».

1 ліпеня 2022 году каманда Сэрыі А «Напалі» пацьвердзіла аб падпісаньні кантракта з футбалістам тэрмінам да 2027 году. Паводле паведамленьня, італьянцам дамову каштавала 10—12 мільёнаў эўра. 15 жніўня гулец дэбютаваў у складзе новага клюбу, зьявіўшыся ў матчы супраць «Вэроны». Кварацхелія хутка замацаваўся ў складзе і стаў адным з ключавых футбалістаў каманды.

10 кастрычніка 2024 году Кварацхелія быў у чацьверты раз прызнаны гульцом месяцу ў Сэрыі А, што стала рэкордным дасягненьнем, якога дамагаўся гулец «Ромы» Паўлё Дыбаля. 16 студзеня 2025 году гулец абвесьціў аб сваім сыходзе з «Напалі» праз сацыяльныя сеткі. 17 студзеня прыяднаўся да францускага «Пары Сэн-Жэрмэн», склаўшы працоўную дамову да чэрвеня 2029 году. Як паведамлялася, пераход каштаваў парыжанам 70 мільёнаў эўра. У дэбютным матчы супраць «Рэймсу» грузін адзначыўся галявой перадачай, а фінальны лік быў 1:1.

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Грузіі 7 чэрвеня 2019 году ў матчы супраць зборнай Гібральтару. 14 кастрычніка 2020 году адзначыўся першым голам у складзе зборнай у матчы Лігі нацыяў, які завяршыўся ўнічыю 1:1 супраць зборнай Паўночнай Македоніі.

## Дасягненьні
**«Лякаматыў»**:
* Уладальнік Кубка Расеі: 2019

**«Напалі»**:
* Чэмпіён Італіі: 2023

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2025
* Уладальнік Кубка Францыі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2025
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2025
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2025
* Уладальнік Міжкантынэнтальнага кубка: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Грузінскія футбалісты
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2024 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2024 году** быў апошнім матчам Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2023—2024 гадоў, 69-га сэзону галоўнага эўрапейскага клюбнага футбольнага турніру, які арганізуе УЭФА, і 32-га сэзону з моманту зьмены назвы з Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў у Лігу чэмпіёнаў УЭФА. Гульня ладзілася 1 чэрвеня 2024 году на стадыёне Ўэмблі ў Лёндане.

«Рэал» здабыў перамогу і, такім чынам, 15 раз у гісторыі стаў пераможцам турніру. Улічваючы, што пераможцам Лігі Эўропы стала італьянская «Аталянта», гішпанскі клюб атрымаў права згуляць зь ёй за Супэркубак УЭФА.

## Стадыён

Гэта быў трэці фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА, які адбыўся на рэканструяваным стадыёне Ўэмблі, які раней ужо прымаў фіналы ў 2011 і 2013 гадах. Агулам гэта восьмы фінал, які ладзіўся ў Лёндане. Да гэтага стадыён быў месцам фінальнага матчу ў 1963, 1968, 1971, 1978 і 1992 гадах. Гэты матч быў дзявятым фіналам Лігі чэмпіёнаў (раней Эўрапейскі кубак), які згуляўся ў Ангельшчыне. Гэтак фінал 2003 году ладзіўся на стадыёне Олд Трафард у Манчэстэры, што ставіць Ангельшчыну ў адзіны шэраг з Італіяй, Нямеччынай і Гішпаніяй.

### Выбар стадыёну
22 лютага 2019 году УЭФА распачаў працэдуру выбару месцаў правядзеньня фіналаў Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2022 і 2023 гадоў. Футбольныя асацыяцыі мусілі выказаць зацікаўленасьць да 22 сакавіка таго ж году, а самі заяўкі павінны былі быць высунутыя да 1 ліпеня.

Паведамлялася, што Футбольная асацыяцыя Ангельшчыны надала заяўку на лёнданскі стадыён Ўэмблі на тое, каб там зладзіць фінал у 2023 годзе, каб адзначыць стагодзьдзе з дня адкрыцьця стадыёна ў 1923 годзе. Стадыён быў абраны выканаўчым камітэтам УЭФА падчас паседжаньня ў Любляне 24 верасьня 2019 году, дзе таксама былі прызначаныя стадыёны да фіналаў Лігі чэмпіёнаў 2021 і 2022 гадоў.

17 чэрвеня 2020 году выканаўчы камітэт УЭФА абвесьціў, што празь перанос фіналу 2020 году Лёндан атрымае свой фінал на год пазьней у 2024 годзе.

## Перад гульнёй

### Рэфэры
13 траўня 2024 году славенскі арбітар Слаўка Вінчыч быў прызначаны галоўным судзьдзём фінальнага матчу. Ягонымі памочнікамі сталі таксама славенцы Томаж Кланчнік і Андраж Ковачыч, а галоўным відэаасыстэнтам быў прызначаны Нэйц Кайтазавіч. Галоўны судзьдзя і ягоныя два памочнікі ў полі раней ужо працавалі на фінальным матчы, але гэта быў фінал Лігі Эўропы 2022 году.

Да іх далучыўся інхы суайчыньнік Радэ Абрэнавіч, які быў памочнікам відэаасыстэнта, а француз Франсуа Летэксье быў прызначаны чацьвертым арбітрам.

### Цырымонія адкрыцьця
16 траўня 2024 году амэрыканскі сьпявак Лені Кравіц быў названы галоўным выканаўцам цырымоніі адкрыцьця. Перад пачаткам матчу ён выканаў некалькіх сваіх песень.

## Матч

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Дыстанцыйны ўнівэрсытэт імя Леанарда да Вінчы

**Дыстанцыйны ўнівэрсытэт імя Леанарда да Вінчы** () — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з статусам унівэрсытэту зь сядзібай у горадзе Тарэвэк’я-Тэатына. 

## Структура
* Факультэт юрыспрудэнцыі
* Факультэт псыхалёгіі
* Факультэт пэдагогікі
* Факультэт кіраваньня

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная вэб-бачына

Катэгорыя:Італьянскія ўнівэрсытэты
Камэрцыйны ўнівэрсытэт імя Люіджы Баконі

**Камэрцыйны ўнівэрсытэт імя Люіджы Баконі** () — італьянская прыватная вышэйшая навучальная ўстанова з статусам унівэрсытэту зь сядзібай у Міляне. Кампус спачатку месьціўся на Вія Статута, дзе ў 1902 годзе быў урачыста адкрыты першы будынак унівэрсытэту. Цяпер кампус разьмешчаны побач з паркам Равіцца, між Вія Сарфаці і Віяле Бліньні ды складаецца зь некалькіх будынкаў.

## Структура
* Дэпартамэнт бухгальтарскага ўліку
* Дэпартамэнт эканомікі
* Дэпартамэнт фінансаў
* Дэпартамэнт кіраваньня і тэхналёгіяў
* Дэпартамэнт маркетынгу
* Дэпартамэнт навук аб прыняцьці рашэньняў
* Дэпартамэнт грамадзкіх і палітычных навук
* Дэпартамэнт прававых навук

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная вэб-бачына

Катэгорыя:Італьянскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Мілян
Чэмпіянат Эўропы па футболе 2024 году (склады)

24 каманды-ўдзельніцы мусяць да 6 чэрвеня 2021 году ўключна падаць заяўкі на ўдзел у фінальным турніры чэмпіянату Эўропы, якія складаюцца ад 23 да 26 гульцоў, зь якіх 3 мусяць быць брамнікамі. Пры гэтым у заяўцы на асобныя матчы маюць быць максымум толькі 23 футбалісты. Да першага матчу каманды на турніры замены ў заяўцы магчымыя толькі з прычыны траўмы ці хваробы гульца, якія пацьверджаныя доктарам каманды, а таксама доктарам мэдычнай камісіі УЭФА.

## Група A
### 
Галоўны трэнэр: Марка Росі

### 
Галоўны трэнэр: Юліян Нагельсман

### 
Галоўны трэнэр: Стыў Кларк

### 
Галоўны трэнэр: Мурат Якін

## Група B
### 
Галоўны трэнэр: Сылвіньню

### 
Галоўны трэнэр: Люіс дэ ля Фуэнтэ

### 
Галоўны трэнэр: Лючана Спалецьці

### 
Галоўны трэнэр: Златка Даліч

## Група C
### 
Галоўны трэнэр: Гарэт Саўтгейт

### 
Галоўны трэнэр: Каспэр Юльман

### 
Галоўны трэнэр: Мацяж Кек

### 
Галоўны трэнэр: Драган Стойкавіч

## Група D
### 
Галоўны трэнэр: Ральф Рангнік

### 
Галоўны трэнэр: Рональд Куман

### 
Галоўны трэнэр: Міхал Пробеж

### 
Галоўны трэнэр: Дыд’е Дэшам

## Група E
### 
Галоўны трэнэр: Дамэніка Тэдэска

### 
Галоўны трэнэр: Эдвард Ярданэску

### 
Галоўны трэнэр: Франчэска Кальцона

### 
Галоўны трэнэр: Сяргей Раброў

## Група F
### 
Галоўны трэнэр: Вілі Саньёль

### 
Галоўны трэнэр: Рабэрта Мартынэс

### 
Галоўны трэнэр: Вінчэнца Мантэльля

### 
Галоўны трэнэр: Іван Гашак

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт турніру

Склады
Meriones persicus

***Meriones persicus*** — жывёла клясы сысуноў атрада грызуны (Rodentia) сямейства Мышы (Muridae).

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца на захадзе Азіі (Афганістан, Армэнія, Азэрбайджан, Іран, Ірак, Пакістан, Туркмэністан, Турэччына). Як правіла, сустракаецца ў засушлівых, скалістых, горных раёнах, аддаючы перавагу сухім каменным насыпам у высакагор'ях.

## Постаць
Даўжыня галавы і тулава складае ад 132 да 185 мм, хвост ад 136 да 190 мм, маса ад 75 да 172 грамаў. Верх карычневы; ніз цалкам белы.

## Лад жыцьця
Гэта начны, наземны, стадны, усяедны від. 

## Крыніцы
* Molur, S. & Sozen, M. 2016. ''Meriones persicus''. The IUCN 

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Meriones libycus

***Meriones libycus*** — жывёла клясы сысуноў атрада грызуны (Rodentia) сямейства Мышы (Muridae).

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца на захадзе Азіі і на поўначы Афрыкі. *M. libycus* жыве ў пустэльнях, звычайна ў раёнах са стабільнымі дзюнамі (пустэліні і паўпустэльні). Ён становіцца найбольш багатым на незатопленых рачных раўнінах. Часам сустракаецца ў раллі.

## Постаць
Даўжыня галавы і тулава складае ад 100 да 180 мм, хвост ад 108 да 180 мм, маса ад 56 да 155 грамаў. Верх ад шэра-карычневага да бледна-пясочна-шэрага; ніз белы з шэрымі валасінкамі ў асновы і белымі на кончыках. Сьпінная і брушная поўсьць падзеленыя вузкай аранжавай лініяй. Вушы не пігментаваныя і маюць некалькі тонкіх белых валасінак, за якімі ёсьць невялікая белая пляма. Пярэднія і заднія лапы белыя, падэшвы толькі часткова апушаныя і маюць некалькі голых плям.

## Лад жыцьця
Гэта вельмі рухомы від, які часта мяняе норы або нават мігруе ў выпадку пагаршэньня кармавых умоў.

## Крыніцы
* Granjon, L. 2016. ''Meriones libycus''. The IUCN 

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны Афрыкі
Лятына

**Ляты́на** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Ляцыё, адміністрацыйны цэнтар аднайменнай правінцыі.

## Гісторыя
Не зважаючы на тое, што рэгіён здаўна быў заселены лацінянамі, сучасны горад паўстаў толькі 30 чэрвеня 1932 году з ініцыятывы Бэніта Мусаліні пад назвай Літорыя. Урачыстае закладаньне места адбылося 18 сьнежня таго ж году. Літорыя была населена перасяленцамі, галоўным чынам з Фрыулі і Вэнэта, якія ўтварылі гэтак званую вэнэцыянска-пантыйскую супольнасьць, якая на сёньня захавалася толькі ў некаторых пэрыфэрыйных раёнах. Будынкі і помнікі, пераважна ў рацыяналістычным стылі, былі спраектаваныя вядомымі архітэктарамі і мастакамі, як то Марчэльлё П’ячэнтыні, Анджолё Мацоні і Дуіліё Камбэлёцьці. У 1934 годзе места стала цэнтрам правінцыі, а па Другой сусьветнай вайне ў 1946 годзе горад атрымаў новую назву — Лятына. Праз далейшую эміграцыю ў места людзей пераважна з рэгіёну Ляцыё, вэнэцыянскі дыялект места ўсё больш замяняўся формай раманскага дыялекту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Патэнца

**Патэнца** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Базыліката, цэнтрам якога і зьяўляецца.

## Гісторыя
Першае паселішча Патэнцы, верагодна, было разьмешчанае крыху ніжэй чым цяпер, прыкладна за 10 кілямэтраў на поўдзень ад сучаснага места. Мясцовае племя люканаў выступілі супраць ворагаў Рыму падчас войнаў апошняга супраць самнітаў і брутыяў. Падпарадкаваныя ў IV стагодзьдзі да н. э., жыхары места паўсталі пасьля паразы рымлянаў у Каннах у 216 годзе да н. э. Тым ня менш, бітва пры Мэтаўры паклала канец любым памкненьням Картагену ў Італіі, і Патэнца зноў была заваявана рымлянамі і зьведзеная да статусу вайсковай калёніі.

У VI стагодзьдзі горад быў далучаны да лянгабардзкага герцагства Бэнэвэнта. Пасьля места часта спустошвалася набегамі сарацынаў, але пасьля нармандзкай заваёвы паўднёвай Італіі паклалі канец гэтым пагрозам. У XII стагодзьдзі Патэнца стала цэнтрам біскупства. У 1137 годзе горад вітаў папу Інакенцыюса II і імпэратара Лётара II падчас іхняй няўдалай спробы заваяваць Нармандзкае каралеўства. У 1148 ці 1149 годзе ў Патэнцы сыцылійскі кароль Ражэр II спаткаўся з каралём Францыі Людовіка VII, якога нармандзкі флёт вызваліў ад сарацынаў. Па рабаваньні імпэратарам Фрыдрыхам II горад застаўся верным Гогэнштаўфэнам, у выніку ён быў амаль цалкам зьнішчаны Карлам I, калі той заваяваў Сыцылійскае каралеўства. У дадатак да гэтага 18 сьнежня 1273 году землятрус таксама зруйнаваў горад.

У наступныя гады позьняга Сярэднявечча горадам валодалі розныя фэадальныя роды да гішпанскага панаваньня. У 1694 годзе ён быў амаль цалкам разбураны чарговым землятрусам. Пасьля абвяшчэньня Нэапалітанскай рэспублікі ў 1799 годзе Патэнца была адным зь першых гарадоў, якія паўсталі супраць караля. Пасьля часовых рэпрэсіяў Бурбонаў горад быў заваяваны францускім войскам у 1806 годзе і абвешчаны сталіцай Базылікаты. Кароль Ёахім Мюрат палепшыў умовы жыцьця мяшчанаў і адміністраваньня гораду. Мадэрнізацыяй места займаўся і Фэрдынанд II у 1846 годзе. У 1848 годзе ў месьце ўспыхнула паўстаньне, якое зноў было здушанае Бурбанамі. У 1857 годзе чарговы землятрус зьнішчыў частку места. Апошні раз Патэнца паўстала ў 1860 годзе, перш чым рэвалюцыйная армія Гарыбальдзі здолела залучыць места да складу аб’яднанай Італіі. У верасьні 1943 году горад моцна бамбаваўся хаўрусьнікамі антыгітлераўскай кааліцыі. У 1980 годзе ў Патэнцы адбыўся яшчэ адзін моцны землятрус.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Люканы

**Люканы** (люканцы, ) — адно з старажытнаіталійскіх самніцкіх плямёнаў. Да канца V стагодзьдзя да н. э. расьсяліліся ў паўднёвай Італіі, даўшы назву гэтаму рэгіёну — Люканія. Размаўлялі на мове оскаўска-умбрыйскай групы.

У 343 годзе да н. э. люканы вялі вайну супраць хаўруснага спартанска-тарэнтыйскага войска, акое ачольваў Архідам III. Ён загінуў у бітве зь імі, але ў 334 да н. э. былі разьбіты іншым хаўрусьнікам Тарэнта — эпіротамі. 200 люканаў дэзэртавалі да Аляксандра Малёскага і пад ягонымі сьцягамі разьбілі сваіх супляменьнікаў каля Пэсту. Трохі пазьней войска новага спартанскага кіраўніка Клеоніма вымусіла люканаў скласьці мір з Тарэнтам і паставіць на чале свайго кіраваньня верных Самнію людзей, наўзамен люканы атрымалі Мэтапонт. У 298 да н. э. люканы вымушана перайшлі на бок рымлянаў, але па перамозе ў Трэцяй самніцкай вайне рымляне ў 285 да н. э. скасавалі хаўрусную дамову зь імі праз іхныя налётаў на шэраг грэцкіх гарадоў, якія прасілі рымскага патранату. У адказ люканы, затрымаўшы рымскіх паслоў, выставілі моцнае войска і склалі хаўрус з кельтамі, этрускамі і умбрамі. Пасьля перамогі Піра пры Гераклеі люканы разам з самнітамі і брутыямі далучыліся да яго, але ў 272 да н. э. былі заваяваны рымлянамі і пасьля гэтага часта паўставалі. Гэтак, яны пазьней ваявалі на баку Ганібала ў 216—215 да н. э., калі, паводле Палібіюса, яны маглі выставіць 30 тысячаў пяхоты і 3 тысячы вершнікаў, у Марсійскай вайне 90/91—88 гадах да н. э.

Большую частку войска люканаў складала мабільная лёгкаўзброеная пяхота, якая звыклася дзеіць у гарах і лясах, дзе звычайна ладзілі пастку ці блякавалі праціўніка ў вузкай даліне, як у вайне з эпіротамі. Паводле магчымасьцяў армія атачала супернікаў, пазьбягаючы сутыкненьня наўпрост, і закідвала яго дротыкамі, разграміўшы такім чынам некалькі грэцкіх арміяў. Баявым люканскім штандарам быў бронзавы бык на дрэўку.

Катэгорыя:Італійскія народы
Варэзэ

**Варэ́зэ** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Лямбардыя, адміністрацыйны цэнтар аднайменнай правінцыі.

## Гісторыя
Горад быў вядомы з часоў раньняга Сярэднявечча. Свой герб места атрымала ў 1347 годзе. Насельніцтва да 1848 году складала блізу 4 тысячаў чалавек. У 1859 годзе Джузэпэ Гарыбальдзі супрацьстаяў аўстрыйскім войскам, якія ачольваў фэльдмаршал-лейтэнант Карл Барон Урбан, каля Варэзэ. Акрамя таго, менавіта тут зьдзейсьніў свае першыя выпрабавальныя палёты лятак Савоя-Маркецьці SM.93.

У XX стагодзьдзі, дзякуючы павелічэньню колькасьці насельніцтва і паляпшэньню эканомікі места, памеры Варэзэ павялічыліся. Цягам XX стагодзьдзя эканоміка гораду хутка разьвівалася, галоўным чынам, дзякуючы апрацоўчай, мэханічнай і электрамэханічнай і тэкстыльнай прамысловасьці. Варэзэ быў добра вядомы сваёй абутковай прамысловасьцю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Лёдзі

**Лёдзі** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Лямбардыя, адміністрацыйны цэнтар аднайменнай правінцыі.

## Гісторыя
Паселішча, на якім паўстаў сучасны Лёдзі, было кельцкай вёскай. У рымскія часы быў вядомы свайму стратэгічнаму становішчу, дзе важная рымская дарога перасякала раку Аду. У III стагодзьдзі Лёдзі стаў цэнтрам біскупства. Блізу 1000 год тут існавала камуна, якая люта змагалася зь мілянцамі, якія разбурылі яе ў 1111 годзе. Фрыдрых I Барбароса адбудаваў места на ягоным цяперашнім месцы ў 1158 годзе. Пачынаючы з 1220 году жыхары Лёдзі дзесяцігодзьдзямі будавалі сыстэму штучных рэкаў і каналаў працягласьцю ў некалькі кілямэтраў. Гэта рабілася дзеля забясьпечаньня вадою сельскую мясцовасьць, ператварыўшы засушлівыя раёны ў адзін з важных сельскагаспадарчых раёнаў рэгіёну.

З XIV стагодзьдзя Лёдзі кіраваўся родам Вісконці, які пабудаваў тут замак. У 1413 годзе антыпапа Ян XXIII выпусьціў тут булу, у якой ён склікаў Канстанцкі сабор. Гэты сабор адзначыў канец Вялікага расколу. У 1454 годзе прадстаўнікі ўсіх рэгіянальных дзяржаваў Італіі сустрэліся ў Лёдзі, каб падпісаць дагавор, вядомы як Лёдзійскі мір, паводле якога яны зьбіраліся дамагчыся аб’яднаньня Італіі, аднак гэты мір цягнуўся толькі 40 гадоў. Пасьля горадам кіравалі род Сфорцаў, Францыя, Гішпанія і Аўстрыя. У 1786 годзе горад стаў сталіцай аднайменнай правінцыі, у якую ў пэрыяд з 1815 па 1859 год уваходзіла Крэма. 10 траўня 1796 году ў першай буйной бітве ў сваёй генэральскай кар’еры малады Напалеон Банапарт разграміў габсбургскую манархію ў бітве пры Лёдзі.

У другой палове XIX стагодзьдзя Лёдзі пачаў пашырацца па-за межы гарадзкіх сьценаў, дзякуючы эканамічнаму росквіту і будаўніцтвам чыгуначных лініяў па аб’яднаньні Італіі. У 1945 годзе дзякуючы італьянскай бэнзінавай кампаніі Agip Лёдзі стаў першым італьянскім горадам з рэгулярным газавым забясьпечаньнем. Цяпер горад месьціцца ў цэнтры важных камунікацыйных шляхоў. У горадзе разьвітая прамысловасьць, аднак, ён захоўвае моцныя традыцыі вырабу керамікі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Карыльяна-Расана

**Карыльяна-Расана** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Калябрыя. Уваходзіць у склад правінцыі Казэнцы.

## Гісторыя
На рэфэрэндуме, які ладзіўся 22 кастрычніка 2017 году, за зьліцьцё прагаласавалі 61,4% жыхароў Карыльяна-Калябра і 94,1% жыхароў Расана. У выніку рэгіянальная рада Калябрыі ўхваліла гэтыя вынікі адпаведным законам 2 лютага 2018 году. Такім чынам, 21 сакавіка быў створаны горад Карыльяна-Расана.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Міхаіл Чыяўрэлі

**Міхаіл Эдышэравіч Чыяўрэлі** (; , Тыфліс, Расейская імпэрыя — 31 кастрычніка 1974, Тбілісі) — грузінскі кінаактор, рэжысэр тэатру, кіно, мультыплікацыі, мастак-мультыплікатар, сцэнарыст, скульптар, пэдагог; народны артыст СССР (1948). Ляўрэат пяці Сталінскіх прэмій (1941, 1943, 1946, 1947, 1950).

## Жыцьцяпіс
У 1921 годзе ўдзельнічаў у арганізацыі Тэатру рэвалюцыйнай сатыры пры Грузінскім аддзяленьні РОСТ. З 1922 па 1924 год жыў у Нямеччыне, дзе займаўся ў скульптурных майстэрнях, пасьля чаго з 1924 па 1926 гады працаваў як скульптар у Тыфлісе (аўтар першай скульптуры У. Леніна ў Грузіі).

З 1926 па 1928 год — актор і рэжысэр «Рабочага тэатру», «Чырвонага тэатру» пры Пралеткульце. З 1926 па 1941 год — рэжысэр і мастацкі кіраўнік арганізаванага ім у 1934 годзе сумесна з Давідам Дзнэладзэ Грузінскага тэатру музычнай камэдыі імя В. Абашыдзэ на базе перасоўнага музычна-драматычнага тэатру «Кааптэатар», які існаваў з 1926 году.

З 1928 году — рэжысэр трэсту АТ «Дзяржкінапрам Грузіі» (з 1938 — Тбіліская кінастудыя, цяпер — «Грузія-фільм»), з 1940 году — мастацкі кіраўнік гэтай студыі. У 1946—1955 гадах — рэжысэр кінастудыі «Масфільм», у 1955—1957 гадах — Сьвярдлоўскай кінастудыі. Выкладаў у кінаакторскай школе пры Тбіліскай кінастудыі, у 1950—1960 гадах — пэдагог УДІКа (Масква) (з 1951 — прафэсар).

Сябра УКП(б) з 1940 году. Дэпутат Вярхоўнага Савету СССР 1-3 скліканьняў (1937—1954). Памёр 31 кастрычніка 1974 году на 81-м годзе жыцьця ў Тбілісі. Пахаваны ў Пантэоне дзеячаў грузінскай культуры на гары Мтацміндзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Народныя артысты Грузінскай ССР
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Грузінскія акторы
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Савецкія рэжысэры
Катэгорыя:Грузінскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Савецкія сцэнарысты
Катэгорыя:Грузінскія сцэнарысты
Катэгорыя:Савецкія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Грузінскія мастакі
Крэма

**Крэ́ма** () — горад у Італіі, які месьціцца ў рэгіёне Лямбардыя. Уваходзіць у складзе правінцыі Крэмоны, ад цэнтру якой месьціцца за 43 км.

## Гісторыя
Паходжаньне Крэмы зьвязваюць зь лянгабардзкім уварваньнем у VI стагодзьдзі. Іншыя гісторыкі прасочваюць час заснаваньня места ў IV стагодзьдзі, калі Мілян быў сталіцай Заходняй Рымскай імпэрыі. Паводле яшчэ адной існай вэрсіі, Крэма была старажытным кельцкім або этрускім паселішчам.

Крэма ўпершыню згадваецца ў гістарычных дакумэнтах у XI стагодзьдзі як уладаньне графаў Камізана. Тады ім кіравалі маркграф Тасканы Баніфацы III і ягоная дачка Матыльда. У 1098 годзе Матыльда перадала горад у падарунак біскупу Крэмоны. У гэты час пачаўся росквіт Крэмы. У 1159 годзе, па складаньні зьвязу зь Мілянам супраць гібэлінаў Крэмоны, Крэма была абложаная, узятая штурмам і разбураная імпэратарам Фрыдрыхам Барбаросам. Аблога Крэмы была адзначана некалькімі эпізодамі жорсткасьці. Немцы падвесілі некаторых палонных жыхароў места да сваіх асадных машын, спадзеючыся, што абаронцы ня будуць весьці агонь супраць сваіх таварышаў. Аднак гэты мэтад не спрацаваў і ператварыў бітву ў бойню.

Па Канстанцкім міры 1183 году гораду было дазволена перабудаваць ягоны замак. Генрых VI вярнуў яго хаўрусьнікам з Крэмоны. У гэты час паўстала камуна. Горад быў умацаваны новымі мурамі, равамі і брамамі, а сетка новых каналаў спрыяла разьвіцьцю сельскай гаспадаркі. У XIII стагодзьдзі ў Крэме былі пабудаваныя катэдра і палац Прэторыё. Улада камуны былі скасаваная ў 1335 годзе, калі горад здаўся Джану Галеацца Вісконці, сям’я якога ўтрымлівала горад да канца стагодзьдзя. У 1361 годзе Крэма пацярпела ад чорнай сьмерці. Пасьля кароткага часу панаваньня гвэльфскага роду Бэнцоні, сыньёрыя зноўку перайшла да Вісконці, а з 1449 году места апынулася ў складзе Вэнэцыянскай рэспублікі.

У XVII стагодзьдзі пачаўся заняпад гораду, выкліканы заняпадам ягонай прамысловасьці. У 1797 годзе Крэма стала часткай марыянэткавай Цызальпійскай рэспублікі, якая фактычна была сатэлітам Францыі. Француская армія зрынула апошняга падэста і стварыла муніцыпалітэт. Пасьля напалеонаўскіх войнаў Венскі кангрэс прысудзіў Крэму Аўстрыі як частку Лямбардзка-Вэнэцыянскага каралеўства. Паводле Цюрыскай дамовы 1859 году, якая паклала канец Аўстра-сардынскай вайне, Аўстрыя саступіла Лямбардыю, уключаючы Крэму, Францыі, якая затым перадала яе Сардыніі. Гэты эпізод стаў часткай аб’яднаньня Італіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Торніке Шэнгелія

**Торніке Шэнгелія** (;  5 кастрычніка 1991 году, Тбілісі, Грузія) — грузінскі прафэсійны баскетбаліст гішпанскага клюбу «Барсэлёна».

## Клюбная кар’ера
З 2008 па 2010 год гуляў як за баскетбольны клюб «Валенсія», так і за яе моладзевую каманду «Валенсія БК Саньні Дэлайт». У 2010 годзе ён падпісаў кантракт з бэльгійскім клюбам «Сьпіру», які пазьней аддаў яго ў арэнду ў КБК Вэрв’э-Пэпінстэр на сэзон 2010—2011 гадоў. У жніўні 2011 году было абвешчана, што ён будзе гуляць за «Сьпіру» ў 2011—2012 гадах.

28 чэрвеня 2012 году быў абраны пад 54-м нумарам на драфце НБА 2012 году камандай «Філадэлфія-76», але адразу ж быў абмяняны ў «Бруклін Нэтс». Пасьля драфту ён браў удзел у розыгрышы летняй лігі НБА, падчас якой у сярэднім набіраў 10,2 пунктаў і рабіў 3,6 падборы за гульню. Пасьля моцнай гульні ў матчах супраць «Сыксэрз» (17 пунктаў, 6 падбораў і 2 перадачы) і «Індыяны Пэйсэрз» (16 пунктаў, 4 перахопы і 3 блёкі) галоўны трэнэр «Нэтс» Эвэры Джонсан у інтэрвію New York Post заявіў, што ён быў уражаны гульнёй Шэнгеліі і мэнэджар каманды будзе весьці перамовы аб тым, ці застанецца Торніке ў НБА ці вернецца ў Эўропу. 18 ліпеня 2012 году было абвешчана, што Шэнгелія падпіша двухгадовы кантракт з «Бруклін Нэтс».

9 ліпеня 2020 году падпісаў 3-гадовы кантракт з маскоўскім клюбам ЦСКА. 26 лютага 2022 году ў аднабаковым парадку скасаваў кантракт праз уварваньне Расеі ва Ўкраіну. 21 ліпеня 2025 году Шэнгелія падпісаў трохсэзонны кантракт з «Барсэлёнай».

## Дасягненьні
*  Чэмпіён Эўракубку (1): 2009/2010
*  Чэмпіён Адзінай лігі ВТБ (1): 2020/2021
* Уладальнік Супэркубку Адзінай лігі ВТБ (1): 2021
*  Чэмпіён Гішпаніі (1): 2019/2020
*  Чэмпіён Расеі (1): 2020/2021
*  Срэбраны прызёр чэмпіянату Італіі: 2021/2022
* Уладальнік Супэркубку Італіі: 2023

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Тбілісі
Катэгорыя:Грузінскія баскетбалісты
Катэгорыя:Баскетбалісты зборнай Грузіі
Мікалай Петрушэнка

**Мікала́й Сямёнавіч Петрушэ́нка** ( 4 студзеня 1950, Рэчыцкі раён Гомельскай вобласьці БССР) — беларускі вайсковец, палітык, журналіст.

## Жыцьцяпіс
Скончыў гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Служыў у войску ў Казаскай ССР, палкоўнік. У 1989 року стаў  Вярхоўнага Савету СССР ад Ленінагорскай тэрытарыяльнай выбарчай акругі №622 Усходне-Казахстанскай вобласьці. Быў сучальцом дэпутацкай групы «». Крытыкаваў палітыку Міхаіла Гарбачова, у 1991 року падтрымаў путч ДКНС; за сваю пазыцыю разам зь  атрымаў мянушку «чорны палкоўнік».

Звольніўшыся з войска, у сярэдзіне 1990-х пераехаў з Казахстану ў Беларусь, пасяліўся ў Коханаве (Аршаншчына).

Сябра партыі «Справядлівы сьвет», Беларускай асацыяцыі журналістаў, арганізацыі «Наш дом» Вольгі Карач. Супрацоўнічаў з газэтай «Віцебскі Кур’ер».

Жанаты, мае трох сыноў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сябры Вярхоўнага Савету СССР (1989—1991)
Жар каханьня

**Жар каханьня** — кніга беларускага пісьменьніка Генрыха Далідовіча, якая была выпушчаная ў 1996 годзе.

## Зьмест
Пісьменьнік Г. Далідовіч спрабаваў паказаць унутраны сьвет жанчыны, яе тайныя мысьлі. Кніга «Жар каханьня» складаецца з некалькіх мастацкіх твораў: «Асеньняе лета», «Маня», «Сьлезкі палявыя», «Ада», «Быць разам», «Юля» і інш. Усе творы і апавяданьні былі аб'яднаныя ў кнізе «Жар каханьня».

## Крыніцы

Катэгорыя:Творы Генрыха Далідовіча
Парнаграфія ў Мэксыцы

**Парнаграфія ў Мэксыцы** забаронаная, але ў краіне існуе вялікі рынак порнавырабаў. Мэксыка — адзін з самых вялікіх вытворцаў дзіцячае парнаграфіі ў сьвеці. Вялікая частка порнавырабаў распаўсюджываюцца з дапамогаю сеціва. Член Сэнату Мэксыкі Габрыеля Куэвас заявіла, што 85 000 дзяцей былі ахвярамі парнаграфіі
. Прыблізна, 1300 старонак
у Мэксыцы маюць непрыстойны зьмест. Джакома Бэля ад імя дзяржаўнае паліцыі Мэксыкі, дзе ён служыць, заявіў, што толькі ў 2012 годзе 16 асоб было абвінавачаныя за злачынствы зь дзецьмі. Яны чынілі зло для 11000 дзяцей, бо рабілі зь іх удзелам порнавырабы.

## Сеціва
Мэксыка ў 2011 годзе была названая першаю краінаю па злачынствах у сеціве. Палова зь іх датычылася дзіцячае парнаграфіі. Падазрэньне на рост дзіцячае парнаграфіі падае на злучэньні злачынцаў, але доказаў няма. Праўда, вялікая частка злучэньняў злачынцаў маюць адносіны да продажу дзяцей у платныя плоцкія паслугі і маюцца доказы вялікіх памераў продажу дзяцей.

## Крыніцы
Петрушэнка

**Петрушэ́нка**&nbsp;— беларускае і ўкраінскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Мікалай Петрушэнка ( 1950)&nbsp;— беларускі вайсковец, палітык;
* Пётар Петрушэнка (1915—1994)&nbsp;— савецкі і ўкраінскі архітэктар;
* Раман Петрушэнка ( 1980)&nbsp;— беларускі вясьляр.