Анатоль Дастанка

**Анато́ль Па́ўлавіч Даста́нка** (нар. у 1937, Вобчын, Любанскі раён, цяпер Менская вобласьць, Беларусь) — беларускі навуковец-вынаходнік.

Доктар тэхнічных навук і прафэсар (1979). Заслужаны дзяяч навукі і тэхнікі Беларусі (1982) і заслужаны вынаходнік СССР (1987). Двойчы ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (1982 і 1996) за распрацоўку абсталяваньня і падручнікаў для вытворчасьці мікраэлектронікі. Акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991). Старшыня Найвышэйшай атэстацыйнай камісіі Беларусі (1993—2001). Ганаровы грамадзянін Любані (1999) і ляўрэат прэміяў Акадэміяў навук Беларусі (2005), Малдовы і Ўкраіны (2010).

Дачка Алена Дастанка — кандыдатка палітычных навук (1998) і дэканка Факультэту міжнародных адносін БДУ (зь 2021 году).

## Жыцьцяпіс
У 1949 годзе скончыў Вобчынскую пачатковую школу ў Любанскім раёне Менскай вобласьці (Беларуская ССР). У 1955 годзе скончыў Рачэнскую сярэднюю школу Любанскага раёну. У 1962 годзе скончыў Таганроскі радыётэхнічны інстытут (Растоўская вобласьць, Расейская СФСР) паводле спэцыяльнасьці электронныя прыборы і тамсама ўладкаваўся асыстэнтам і пазьней старэйшым выкладнікам. У 1970-м у якасьці кандыдата тэхнічных навук працаўладкаваўся дацэнтам у Менскі радыётэхнічны інстытут (МРТІ, Беларуская ССР), дзе ў 1975-м стаў загаднікам катэдры электроннай тэхнікі і тэхналёгіі. У 1979 годзе атрымаў навуковую ступеню доктара тэхнічных навук і навуковую годнасьць прафэсара. У 1982-м атрымаў ганаровую годнасьць заслужанага дзеяча навукі і тэхнікі Беларусі і Дзяржаўную прэмію Беларусі за распрацоўку абсталяваньня для вытворчасьці мікраэлектронікі. У 1985 годзе заняў пасаду 1-га прарэктара ў навучальнай працы МРТІ. У 1987-м атрымаў годнасьць заслужанага вынаходніка СССР. У 1986 годзе быў абраны сябрам-карэспандэнтам Акадэміі навук Беларускай ССР. У 1989-м выдаў у Маскве ў суаўтарстве манаграфію «Тэхналёгія і аўтаматызацыя вытворчасьці радыёэлектроннай апаратуры», а таксама ў Менску сумесна з Валянцінам Баранавым і Віктарам Шаталавым манаграфію «Плёначныя токаправодны сыстэмы СБІС».

У 1991-м быў абраным акадэмікам Акадэміі навук Беларусі і атрымаў прэмію Савету міністраў Беларусі за распрацоўку рэсурсазьберагальных тэхналёгіяў з ашчаджэньнем каштоўных матэрыялаў. У 1993-м годзе заняў пасаду старшыні Найвышэйшай атэстацыйнай камісіі Беларусі, пераўтворанай у 1996 годзе ў Дзяржаўны найвышэйшыя атэстацыйны камітэт у складзе ўраду Беларусі, дзе заставаўся на пасадзе да 2001 году. У 1994-м выпусьціў разам зь Міхаілам Пікулём і Аляксандрам Хмылём манаграфію «Тэхналёгія вытворчасьці ЭВМ». Напісаў навуковыя працы матэрыялазнаўства, вытворчасьці і дыягностыкі мікраэлектронікі. Распрацаваў абсталяваньне для вытворчасьці мікраэлектронікі. У 1996 годзе паўторна атрымаў Дзяржаўную прэмію Беларусі за цыкль падручнікаў для найвышэйшых і сярэдніх спэцыяльных навучальных установаў у галіне вытворчасьці ЭВМ, фізыка-хімічных і тэхналягічных дысцыплінах радыё- і электронна-вылічальнага профілю. 24 чэрвеня 1999 году Прэзыдыюм Любанскага раённага Савету дэпутатаў ухваліў Рашэньне № 46/1 аб прысваеньні Анатолю Дастанку годнасьці ганаровага грамадзяніна Любані. У 2016 годзе заняў пасаду прафэсара катэдры электроннай тэхнікі і тэхналёгіі БДУІР.

## Навуковая дзейнасьць
На 2022 год напісаў каля 600 навуковых працаў, сярод іх 19 манаграфіяў і падручнікаў. Меў звыш 325 патэнтаў і аўтарскіх пасьведчаньняў на вынаходзтвы. Напісаў працы ў галіне мікраэлектронікі і фізыкі пучковых тэхналёгіяў, плёнкавага матэрыялазнаўства і дыягностыкі электронікі. Стварыў фізыка-хімічныя асновы зьмяненьня мікраабсягаў цьвёрдых целаў у шматслойных структурах высокаэнэргетычным патокам часьцінак. Дасьледаваў выбарачнае іённае распыленьне, фазавае расслаеньне ў шматскладовых плёнках і ўзыходную дыфузію лёгкага складніка пад узьдзеяньнем іённага бамбаваньня. Распрацаваў пабудову праграмна-кіраванай модульнай сыстэмы на падставе іённых і электронных пучкоў, патокаў інфрачырвонага выпраменьваньня і разрадаў звышвысокай частасьці (ЗВЧ), а таксама спосабы атрыманьня шматфункцыянальных складнікаў мікра- і оптаэлектронікі.

У 1970-я гады стварыў у Менскім радыётэхнічным інстытуце галіновую навукова-дасьледчую лябараторыю Міністэрства электроннай прамысловасьці СССР. Укараніў у сэрыйную вытворчасьць звыш 80 вырабаў мікраэлектронікі і магутных лазэрных сыстэмаў, у тым ліку паўправадніковыя прыборы для касьмічнага карабля «Буран». Прадаў 7 сваіх патэнтаў найбольшым вытворцам электронікі ў ЗША, Нідэрляндах і Японіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія вынаходнікі
Катэгорыя:Кіраўнікі дзяржаўных камітэтаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Любані
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі