open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Прыродныя запаведнікі Ўкраіны

**[[Прыродны запаведнік|Прыродныя запаведнікі]] [[Украіна|Ўкраіны]]** — прыродаахоўныя, навукова-дасьледчыя ўстановы агульнадзяржаўнага значэньня, закліканыя захоўваць у натуральным стане тыповыя або выключныя для дадзенае краявіднае зоны прыродныя комплексы з усёю сукупнасьцю іх кампанэнтаў, вывучаць прыродныя працэсы ды зьявы, што адбываюцца ў іх, распрацоўваць навуковыя мэтады аховы навакольнага асяродзьдзя, эфэктыўнага ўжываньня прыродных рэсурсаў ды экаляґічнае бясьпекі. Дзялянкі зямлі й воднае прасторы, што належаць да запаведнікаў, адбіраюцца з гаспадарчага карыстаньня. Запаведнік — найвышэйшая форма аховы прыродных тэрыторыяў, прыродная лябараторыя, дзе вядуцца комплексныя навуковыя дасьледаваньні. Запаведнікі ё ў кожным буйным прыродным комплексе.

Станам на кастрычнік 2013 року ва Ўкраіне налічваецца 19 прыродных запаведнікаў.

Прыбярэжная акваторыя Азоўскага мора абвешчаная гідраляґічным заказьнікам агульнадзяржаўнага значэньня «Прыморскі». Адпаведны Загад 11 красавіка 2019 року падпісаў Прэзыдэнт Украіны Пятро Парашэнка. Плошча заказьніка — 13 тысяч 115 гэктараў уздоўж марскога ўзьбярэдда ал Ьяпдзянскага і да Прыазоўскага раёну.

## Гістарычныя й статыстычныя зьвесткі
Адным з найстарэйшых на тэрыторыі Украіны ё Крымскі прыродны запаведнік. Пачаткам зарочаньня тэрыторыі, што ўваходзіць цяпер у ягоны склад, лічыцца стварэньне «Заказьніка імпэратарскіх паляваньняў» 1913 року. Пасля ўсталяваньня ў Крыме ўлады Радаў, 30 ліпеня 1923 року Дэкрэтам Рады Народных Камісараў РСФСР на мейсцы царскага запаведніка быў створаны запаведнік плошчаю больш за 16 тысяч га. Цяпер Крымскі запаведнік ё найвялікшым прыродным запаведнікам Украіны, агульная плошча запаведніка (улучаючы тэрыторыю філіялу «Лебядзіныя выспы») складае 44 175 га.

Найменшы паводле плошчы запаведнік Украіны — Мыс Марцьян, заснаваны ў 1973 годзе. Плошча запаведніка — 240 га (улучаючы й прылеглую да мысу акваторыю Чорнага мора).

Сумарная плошча тэрыторыі прыродных запаведнікаў Украіны складаюць 1 916,6 км².

З 19 прыродных запаведнікаў у зоне зьмешаных лясоў месьцяцца 4 (Палескі, Ровенскі, Драўлянскі, Чарэмскі), у лесастэпавай зоне — 3 (Разточча, Мэдаборы, Канеўскі), у стэпавай зоне — 7 (Дняпроўска-Арыльскі, Казантыпскі, Луганскі, Апуцкі, Украінскі стэпавы, Яланецкі стэп, Міхайлаўская цаліна), у Карпатах — 1 (Ґарґаны), у Крымскіх гарах — 4 (Карадаскі, Крымскі, Мыс Марцьян, Ялцінскі).

## Пералік прыродных запаведнікаў
Ніжэй прадстаўлены сьпіс прыродных запаведнікаў на тэрыторыі Ўкраіны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* *Паламарчук М.&nbsp;М.*&nbsp;Географія України: Підр. для серед. шк.&nbsp;— 2-тє вид., перероблене і доповнене.&nbsp;— К.: Освіта, 1992.&nbsp;— 159 с.: іл., карти. ISBN 5-330-01950-8
* Еталони живої природи. ''Давидок В. П.'' та ін.&nbsp;— К.: «Курс», 1993.&nbsp;— 28 с.
* Заповідник природний // 
* Атлас об'єктів природно-заповідного фонду України
* Закон України «Про природно-заповідний фонд України» м. Київ, 16 червня 1992&nbsp;р., №&nbsp;2456-XII


Катэгорыя:Турызм ва Ўкраіне
Нацыянальны мастацкі музэй Украіны

**Нацыянальны мастацкі музэй Украіны** () — адзін з найбуйнейшых і найстарэйшых ва Ўкраіне.

Ён быў заснаваны 1 жніўня 1899 году ў часы Расейскай імпэрыі за кошт ураду Расеі і ўкраінскай сям’і Цярэшчанак. Будынак музэю быў спраектаваны архітэктарам Уладзіславам Гарадзецкім. Музэйная калекцыя заснавана на ахвяраваньні Багдана Ханенкі, Цярэшчанкі, Вікенція Хвойкі, Мікалая Біляшоўскага і іншых. Распачаў працу 30 сінежня 1904 году. Па стане на пачатак XXI стагодзьдзя фонды музэю налічваюць каля 40 тысячаў экспанатаў. У ім ёсьць унікальная калекцыя твораў украінскага жывапісу, скульптуры і іканапісу XII-XX стагодзьдзяў. Дзякуючы гэтаму, стаў адной з цэнтральных устаноў па захаваньні, вывучэньні і папулярызацыі нацыянальнага выяўленчага мастацтва, крыніцай духоўнай культуры.

Катэгорыя:Славутасьці Кіеву
Катэгорыя:Музэі Кіеву
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1904 годзе
Царква Нараджэньня Хрыстова (Тарнопаль)

**Катэдральны сабор Нараджэньня Хрыстова** (), або **Царква Нараджэньня Хрыстова (Сярэдняя)** () ў Тарнопалі, Украіна — адно з найстаражытных культавых збудаваньняў Тарнопалю.

## Гісторыя
На месцы сучаснай стаяла драўляная царква, вядомая як Сярэдняя, якая згарэла напрыканцы XVI стагодзьдзя. Мураваную царкву пабудавалі ў 1602—1608 гадох. Храм быў асьвечаны ў дзень Раства 1609 году. Паводле легенды, у царкве маліўся гетман Багдан Хмяльніцкі. У 1770 годзе царква стала грэка-каталіцкай.

Царква рэстаўравалася ў 1808 годзе. Сучасны выгляд набыла пасьля 1937 году. Пасьля 1946 году царква была перададзена РПЦ. Цяпер зьяўляецца саборам ПЦУ.

Сьвятыня храму — Цудатворны Абраз Маці Божай.

## Літаратура
* *[[Бойцун Любомира Степанівна|Бойцун Л]].* Церква Різдва Христового // Старовинні церкви Тернополя / Ї.&nbsp;— 2010.&nbsp;— Ч. 63.
* *Гудима А., Івахів Г.* Різдва Христового Церква (Середня) // Тернопільський енциклопедичний словник : у 4 т. / редкол.: Г. Яворський та ін. — Тернопіль : Видавничо-поліграфічний комбінат «Збруч», 2008. — Т. 3 : П — Я. — С. 182–183. — ISBN 978-966-528-279-2.
* *[[Блажейовський Дмитро|Blazejowskyj D]].* Historical Šematism of the Archeparchy of L'viv (1832—1944).&nbsp;— Kyiv&nbsp;: Publishing house «KM Akademia», 2004.&nbsp;— P. I.&nbsp;— 1103 p.&nbsp;— P. 759—760.&nbsp;— ISBN 966-518-225-0. 

## Вонкавыя спасылкі

* Тарнопальская япархія

Катэгорыя:Славутасьці Тарнопалю
Катэгорыя:Цэрквы Тарнопалю
Катэгорыя:Архітэктура Рэчы Паспалітай
Катэдра Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (Тарнопаль)

**Катэдра Беззаганнага Зачацьця Найсьвяцейшай Панны Марыі** (), або **Тарнопальская катэдра** () — каталіцкі храм ва ўкраінскім горадзе Тарнопалі. Катэдра Тарнопальска-Збароўскай архіяпархіі Ўкраінскай грэка-каталіцкай царквы.

## Гісторыя
Пабудавана ў 1749—1779 гадох па загадзе кароннага гетмана Юзафа Патоцкага і была аддадзена ордэну дамініканаў. У 1820 годзе была перададзена езуітам, якія знаходзіліся там да 1848 году. У 1903 годзе ў катэдру вярнуліся дамініканы. Была істотна пашкоджана ў 1944 годзе. Рэстаўрацыя была завершана ў 1957 годзе.

## Літаратура
* Дуда І., Мельничук Б. Тернопіль. Що? Де? Як?&nbsp;— К., 1989;
* Бойцун Л. Тернопіль у плині літ: Історико-краєзнавчі замальовки&nbsp;— Т., 2002.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Славутасьці Тарнопалю
Катэгорыя:Храмы Тарнопалю
Катэгорыя:Катэдры УГКЦ
Узьвіжанская царква (Тарнопаль)

**Царква Ўзьвіжаньня Сьвятога Крыжа** (), або **Ўзьвіжанская царква** (), таксама **Надстаўная царква** () — найстаражытны храм Тарнопалю, Украіна, пабудаваны напрыканцы XVI стагодзьдзя. Помнік архітэктуры нацыянальнаг значэньня.

Помнік адрозьніваецца ад іншых культавых абрончых збудаваньняў Падольля наяўнасьцю паўкруглай апсыды, што паходзіць яшчэ з старарускіх традыцыяў.

## Гісторыя
Узьвіжанская (Надстаўная) царква існавала напачатку XV стагодзьдзя, магчыма — у XIV стагодзьдзі.

Упершыню ўзгадваецца ў грамаце князя Канстантына Астроскага ў 1570 годзе. Падчас турэцка-татарскіх нападаў мела важную абарончую функцыю. У 1627 годзе да заходняга фасаду была прыбудавана трох’ярусная абарончая вежа-званіца.

Падчас Другой сусьветнай вайны была істотна пашкоджана. Рэстаўравалася ў 1954 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* *Blazejowskyj D.* Historical Šematism of the Archeparchy of L'viv (1832—1944).&nbsp;— Kyiv&nbsp;: Publishing house «KM Akademia», 2004.&nbsp;— P. I.&nbsp;— 1103 p.&nbsp;— P. 759—760.&nbsp;— ISBN 966-518-225-0. 
* Памятники градостроительства и архитектуры Украинской ССР. В 4-х томах (за ред. Жарікова Н. Л.).&nbsp;— К. : Будівельник, 1983—1986. 

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Тарнопальскай япархіі

Катэгорыя:Славутасьці Тарнопалю
Катэгорыя:Цэрквы Тарнопалю
Катэгорыя:Архітэктура Рэчы Паспалітай
Тунэль каханьня

**Тунэль каханьня** () — помнік прыроды мясцовага значэньня. Разьмешчаны каля пасёлку Клевань, у Ровенскім раёне Ровенскай вобласьці.

Гэта батанічны фэномэн — зялёны тунэль у лясным масіве, створаны зарасьнікамі дрэў і кустоў, якія спляліся паміж сабой і ўтварылі дзіўны шчыльны калідор дакладнай арачнай формы.

Тунэль каханьня разьмешчаны на адрэзку (каля 4 км) чыгуначнага шляху, што вядзе ад пасёлка Клевань да пасёлка Оржаў.

Тунэль зьяўляецца месцам паломніцтва турыстаў і закаханых. Ёсьць шэраг павер’яў пра тунэль і яго ўласьцівасьці. Некаторыя з маладых саджаюць тут кветкі, якія сымбалізуюць іх пачуцьці.

## Фотагалерэя




Катэгорыя:Прыродныя помнікі Ўкраіны
Катэгорыя:Ровенскі раён
Катэгорыя:Украінская чыгунка
Квасілаў

**Квасілаў** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Ровенскім раёне Ровенскай вобласьці Украіны, чыгуначная станцыя на лініі Роўна — Здалбунаў.

## Гісторыя
Першае пісьмовае згадваньне ў гістарычных крыніцах аб паселішчы з такой назвай адносіцца да 1445 году. 26 траўня 1460 году "Ванка з Квасыліва", холмскі кашталян, згадваецца ў кнігах Галіцкага суду. У 1470 годзе "Ванка Скердзеевіч, сын Джусы з Квасыліва", прадаў усю сваю спадчыну князю Сямёну Збараскаму. У 1603 годзе Квасілаў згадваецца як вёска, "прыналежная да Роўна" — уласнасьць князёў Астроскіх.

У 1870 годзе князі Жыгімонт і Карл Радзівілы вырашылі прадаць маёнтак Квасілаў непадалёк Роўна за 36 тысячаў рублёў. Велічыня маёнтка на той час складала 1897 моргаў. У 1869-1870 гг. тут зьявіліся чэскія пасяленьні. У гэты час цяперашні пасёлак меў статус хутара пры тракце Крэменец — Здалбунаў — Роўна, тады ж арандатары маёнтку пабудавалі панскі дом.

У XIX ст. Квасілаў зьяўляўся вёскай Ровенскай воласьці Ровенскага павету Валынскай губэрні Расэйскай імпэрыі. У лютым 1918 году паселішча акупавалі аўстра-нямецкія войскі, якія заставаліся тут да лістапада 1918 году.

У далейшым, паселішча апынулася ў зоне баявых дзеяньняў. Пасьля заканчэньня савецка-польскай вайны ў адпаведнасьці з Рыскай мірнай дамовай у 1921-1939 гг. Квасілаў знаходзіўся ў складзе Валынскага ваяводзтва міжваеннай Польшчы, у верасьні 1939 году ён ўвайшоў у склад УССР.

З 1991 году ў складзе незалежнай Украіны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ровенскага раёну
Морг (адзінка плошчы)

**Морг** (ад  — раніца) — даўняя мера (адзінка) зямельнай плошчы. У сярэдневяковай Нямеччыне морг — плошча зямлі, якую мог апрацаваць адзін чалавек з ранку да поўдня. У Вялікім Княстве Літоўскім, у тым ліку на Беларусі, морг стаў пашыраным зь сярэдзіны XVI стагодзьдзя.

1 морг = 0,71 га.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня плошчы
Катэгорыя:Беларуская сыстэма мер
Смыга

**Смыга** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Дубенскім раёне Ровенскай вобласьці Украіны, чыгуначная станцыя на лініі Крэменец — Камяніца-Валынская. Празь мястэчка праходзіць аўтадарога Дубна — Крэменец.

## Гісторыя
Заснавана ў 1861 годзе пад назвай Кэнэбэрг. У 1890 годзе ўладальнік мясцовасьці граф Бэрг, які жыў у Студзінцы, запрашае з Прусіі і пасяляе тут дзесяць сем’яў немцаў спэцыялістаў-клянкараў. Яны з дуба выраблялі клянкі да бочак зь півам, віном і гарэлкай. Было пабудавана два вялікіх склады для гатовай прадукцыі. Паселішча немцаў спачатку ня мела назвы. У знак падзякі свайму гаспадару графу Бэргу паселішча назвалі Кэнэнбэрг, гэта значыць па прозьвішчы двух уладальнікаў, Кэнэ й Бэрга таму, што Бэрг прадаў немцу Кэнэ лес. І тут Кэнэ збудаваў тартак і пачаў расьпілоўваць драўніну. Для рабочых ён пабудаваў два баракі, а потым сюды перасяліліся і лесарубы. Паводле паданьня ў 1906 годзе Бэрг, а магчыма і Кэнэ, праклаў чыгунку, але празь пяць гадоў усё гэта прадаў барону Струвэ з Даніі. З часам Стувэ пашырыў магутнасьці тартака, збудаваў вузкакалейку, млын, наладзіў вытворчасьць гонты і іншы дрэваапрацоўчы промысел. Але перад Першай сусьветнай вайной амаль усе немцы вярнуліся ў Прусіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Дубенскага раёну
Маленькая Вера

**«Мале́нькая Ве́ра»** () — савецкі мастацкі фільм рэжысэра Васіля Пічула, зьняты ў 1988 годзе. Стаў адным з сымбаляў перабудовы.

## Сюжэт
Бацькі знаходзяць у сумцы ў Веры 20 даляраў і ладзяць чарговы скандал. Бацькі пагражаюць Веры Віктарам — старэйшым братам, які нядрэнна ўладкаваўся лекарам у Маскве. Вера сыходзіць на дыскатэку, дзе знаёміцца ​​зь Сяргеем.

## У ролях

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* «Маленькая Вера» на сайце «Наш Фільм»
* «Маленькая Вера»: аналіз
* «Маленькая Вера» Кіно без забаронаў. Першая эротыка ў СССР

Катэгорыя:Савецкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1988 году
Катэгорыя:Фільмы кінастудыі імя М. Горкага
Царква Сьвятога Мікалая (Канатоп)

**Царква Сьвятога Мікалая** () — драўляная царква ва ўкраінскім горадзе Канатопе, арыгінальны помнік канца XIX стагодзьдзя, адзін зь нямногіх канатопскіх храмаў, ацалелых ў савецкі час, унікальная і старая драўляная царква Сумшчыны.

Разьмешчана ў гістарычным раёне Канатопу Заграбельле (на правабярэжжы Езуча). У 2007 годзе была праведзена вялікая рэстаўрацыя царквы.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гарадзкой рады. Культавыя збудаваньні.

Катэгорыя:Славутасьці Канатопу
Катэгорыя:Цэрквы Канатопу
Катэгорыя:Храмы Ўкраінскай праваслаўнай царквы (Маскоўскага патрыярхату)
Катэгорыя:храмы пад тытулам сьвятога Мікалая
Шухаўская вежа (Канатоп)

**Шу́хаўская ве́жа** () — ваданапорная вежа ў горадзе Канатопе, Украіна. Збудаваньне гіпэрбалёіднае канструкцыі.

## Апісаньне
Мэталічная канструкцыя, з жалезабэтоннай асновай. Форма — аднапалосы гіпэрбалёід абяртаньня. Эфэкт абяртаньня дасягаецца 25 парамі мэталічных кутавых сьцержняў. Аснова — колападобная. Дыямэтар — 16 мэтраў.

## Гісторыя
Выканана паводле праекту інжынэра Ўладзімера Шухава. Пабудавана ў 1929 годзе. Забясьпечвала мясцовых жыхароў пітной вадой. Падчас Другой сусьветнай вайны была пашкоджана. У 1980 годзе зь вежы зьнялі бак і сталі выкарыстоўваць у якасьці тэлевізыйнай. Па стане на 2018 год знаходзіцца ў занядбаным стане і патрабуе рэстаўрацыі.

Зьяўляецца аб’ектам індустрыяльнага турызму.

## Літаратура
* Металлические конструкции академика В. Г. Шухова: Сборник статей / Под ред. В. П. Мишина. — М., 1990.

## Вонкавыя спасылкі
* Про конотопский трамвай, башню и базар…

Катэгорыя:Славутасьці Канатопу
Катэгорыя:Збудаваньні, спраектаваныя Ўладзімерам Шухавым
Катэгорыя:Гіпэрбалёідныя збудаваньні
Катэгорыя:Ваданапорныя вежы Ўкраіны
Катэгорыя:Індустрыяльны турызм
Узьнясенскі сабор (Канатоп)

**Узьнясе́нскі катэдра́льны сабо́р** () — царква ва ўкраінскім горадзе Канатопе.

## Гісторыя
Загінулых у Канатопскай бітве (1659 г.) казакаў з абодвух бакоў пахавалі ў адной братэрняй магіле, а на яе месцы паставілі царкву ў гонар сарака Сэбастыйскіх пакутнікаў.

У XVIII стагодзьдзі на месцы старой была пабудавана новая драўляная царква ў гонар Сарака пакутнікаў, асьвечаная ў 1751 годзе. Яе называлі Кандыбаўскай, бо яна была пабудаваная на грошы Данілы Кандыбы — прадстаўніка мясцовага казацкага роду.

У 1824—1846 гадох на месцы «кандыбаўскай» царквы была пабудавана Іванам Драгаміравым мураваная Ўзьнясенская (у народзе «Драгаміраўская») царква.

У савецкі час царква была закрыта. У 1940—1941 гадох былі разабраныя званіца і сьветавы барабан. Ад поўнага зьнішчэньня храм выратаваў прыход немцаў.

## Вонкавыя спасылкі
* «Вознесенська церква і родинний склеп Драгомирових» 

Катэгорыя:Славутасьці Канатопу
Катэгорыя:Цэрквы Канатопу
Катэгорыя:Храмы Ўкраінскай праваслаўнай царквы (Маскоўскага патрыярхату)
Канатопскі трамвай

**Канато́пскі [[трамвай]]** (, ) быў пушчаны ў Канатопе 25 сьнежня 1949 году. Па стане на 2019 год маецца 3 маршруты, 27,8 км сеткі, 1 дэпо і 16 вагонаў.

Трамвайная сетка складаецца з трох лініяў і мае агульную працягласьць 28 км, зьяўляючыся, такім чынам, адной з самых маленькіх трамвайных сетак ва Ўкраіне. Значная частка сеткі зьяўляецца аднапутнай (з разьездамі). Частка вуліцаў, па якіх праходзіць трамвай, ня мае цьвёрдага пакрыцьця. Лініі абслугоўваюцца трамваямі тыпу КТМ-5, пабудаванымі з 1975 па 1989 на Усьць-Катаўскім вагонабудаўнічым заводзе імя С. М. Кірава (УКВЗ).

Трамваі выходзяць на маршруты з 6:00 да 20:00. Праезд у Канатопскім трамваі каштаваў у 2019 годзе 2,00 грыўны, незалежна ад адлегласьці.

## Маршруты
* 1 вул. Дэпоўская — Заграбельле (40-хвілінны такт)
* 2 вул. Рабашапка — завод «Матордэталь» (55-хвілінны такт) (найбольш працяглы маршрут)
* 3 вул. Дэпоўская — Пасёлак КВРЗ (35-хвілінны такт)

## Вонкавыя спасылкі
* Схэма маршрутаў па стане на студзень 2010 году
* Фотагалерэя і база дадзеных на сайце СТТС

Катэгорыя:Трамвайныя сыстэмы Ўкраіны
Катэгорыя:Канатоп
Стэпань

**Стэпань** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Сарненскім раёне Ровенскай вобласьці Украіны.

## Гісторыя
Мястэчка належыць да самых старажытных паселішчаў Палесься, яно было добра ўмацаваным князкім горадам часоў Кіеўскай Русі, гандлёвым і культурным цэнтрам на працягу многіх стагодзьдзяў. Каменныя прылады працы, знойдзеныя ў яго ваколіцах, сьведчаць, што людзі жылі тут з даўніх часоў. Першае пісьмовае згадваньне аб паселішчы датуецца 1290 годам. Паселішча было разьмешчана на верагодным гандлёвым шляху — т.н. "малочнай дарозе рускіх і літоўскіх князёў".

У цяперашнім сквэры мястэчка раней быў майдан, куды адусюль зьязджаліся купцы, якія прывозілі заморскія тавары, а ў Стэпані куплялі палотны, вышыўкі, вырабы ганчароў, бондараў, збройнікаў. Цяпер на гэтым месцы брацкая магіла савецкіх воінаў, а на самім майдане нядаўна ўсталявалі помнік у выглядзе крыжа ў гонар воінаў-аднавяскоўцаў, якія змагаліся за свабоду і дзяржаўнасьць Украіны.

Напрыканцы XVII ст. мястэчка належала жонцы гетмана Радзівіла Кацярыне, па просьбе мяшчан гораду, кароль Ян III Сабескі 17 траўня 1682 году дазваляе ладзіць тут два кірмашы на год.

У 1900 годзе ў мястэчку жыло 1854 жыдоў. У 1917 годзе сяло ўваходзіць у склад Украінскай Народнай Рэспублікі. Пасьля падпісаньня Польшчай Рыскай мірнаё дамовы, мястэчка ўваходзіць у склад Польскай Рэспублікі. У 1929 годзе. на мястэчка распаўсюджаныя правілы гарадзкой забудовы.

У верасьні 1939 году. падчас Другой сусьветнай вайны, згодна пакту Молатава-Рыбэнтропа, Стэпань была захоплена СССР. Падчас нямецка-савецкай вайны гітлераўцы стварылі ў вёсцы гета для жыдоў, дзе было забіта амаль 3000 чалавек. У 1960 годзе Стэпань атрымала статус пасёлка гарадзкога тыпу. З 24 жніўня 1991 году ўваходзіць у склад незалежнай Украіны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Сарненскага раёну
Сасновае

**Сасновае** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Бярэзнаўскім раёне Ровенскай вобласьці Украіны, на рацэ Случ у межах ляндшафтнага заказьніка Сакаліныя горы.

## Гісторыя
Паселішча Людвіпаль было заснавана ў 2-й палове XVIII стагодзьдзя Ануфрыем Бежынскім, сынам Фэлікса Бежынскага, якому ў 1755 годзе Патоцкімі было перададзена ва ўласнасьць мястэчка Селішчы (Seidliszcza), да якога Патоцкімі ў 1720 годзе быў перанесены "ośrodek dóbr" з Губкава, разьмешчанага на процілеглым беразе ракі Случ, якое было моцна разбурана швэдзкім войскам, а затым спустошана тыфам. Назва Людвіпаль (Ludwipol) паходзіць ад імя жонкі Ануфрыя Бежынскага Людвікі Панінскай.

Пасьля ўваходжаньня Правабярэжнай Украіны ў склад Расейскай імпэрыі Людвіпаль у 1795 годзе ўключаны ў склад Ровенскага павету. У 1798 годзе ў Людвіпале быў 141 двор, дзе пражывала 860 чалавек, а ў 1812 годзе колькасьць двароў зьменшылася да 115, насельніцтва — да 740 чалавек.

У пачатку XIX ст. тут дзейнічала суконная мануфактура. У 1850 г. ў Людвіпале адкрыта папяровая фабрыка, якая працавала на мясцовай сыравіне. Памешчык заснаваў вінакурны завод. Дзякуючы выгаднаму разьмяшчэньню — празь Людвіпаль ішлі гандлёвыя шляхі з Корца ў Бярэзна, Стэпань і Пінск. Водным шляхам сплаўлялі лес і перавозілі розныя тавары. Толькі ў 1850 годзе ад людвіпальскай прыстані адпраўлена 89 плытоў з таварамі на 27,5 тысячаў рублёў. У сярэдзіне XIX стагодзядзя ў Людвіпале налічвалася 80 дамоў, насельніцтва — каля 670 чалавек, больш за 60% зь іх займаліся земляробствам, астатнія — саматужнымі промысламі, гандлем, сплавам лесу. У 1867 годзе рабочыя спалілі папяровую фабрыку, а суконная згарэла ў 1879 годзе.

Па дадзеных 1884 году ў Людвіпале быў бровар, некалькі рэзьняў, 22 невялікіх крамы. У год праводзілася тры кірмашы і штотыдзень таргі. З 1866 году Людвіпаль быў цэнтрам воласьці, ён належаў да катэгорыі мястэчак. У ім пражывала 850 жыхароў, а на канец стагодзьдзя колькасьць іх узрасла да 1428 чал.

7 сакавіка 1946 году савецкімі ўладамі мястэчка было перайменавана на Сасновае (Сасновэ).

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзнаўскага раёну
Цумань

**Цумань** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Ківерцаўскім раёне Валынскаяй вобласьці Украіны.

## Гісторыя
Упершыню ў гістарычных крыніцах Цумань згадваецца ў 1557 годзе. Тады тут налічвалася 14 двароў, зь іх 6 — у той час яшчэ не запрыгоненых сялянаў, 8 двароў належалі зьбяднелым сялянам-агароднікам, якія за карыстаньне невялікімі зямельнымі надзеламі (агародамі) плацілі штогод па 4 грошы, а таксама натуральны падатак. У 1583 годзе Цумань была ўласнасьцю Радзівілаў. Тады тут дзейнічалі 2 млыны і 5 руднікоў па здабычы балотнай жалезнай руды. Насельніцтва Цумані займалася земляробствам, жывёлагадоўляй, смалакурэньнем, цясьлярствам, бондарствам, вырабам рэчаў хатняга ўжытку, як для ўласных патрэб, так і на продаж. Разьвіцьцё рамёстваў і гандлю спрыяла росту колькасьці насельніцтва. У першай палове XVII стагодзьдзя ў вёсцы ўжо налічвалася 90 дымоў. У адміністрацыйным дачыненьні Цумань уваходзіла ў склад Алыцкай воласьці.

Сяло атачалі вялікія лясныя масівы, непралазныя пушчы, таму тут хавалася шмат зьбеглых сялянаў. У гэтых лясах у час паўстаньня 1594-1596 гг. базіраваліся атрады Севярына Налівайкі.

Пасьля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе Цумань у складзе Валыні адышла да Расеі. Акрамя памешчыкаў, буйным землеўладальнікам у Цумані і ваколіцах была царква, якой у першай палове XIX ст. належала больш за 70 дзесяцін зямлі, якую апрацоўвалі сяляне. Напярэдадні рэформы 1861 году, у Цумані налічвалася ўсяго 47 двароў і 393 жыхара.

Падчас Першай сусьветнай вайны праз Цумань і суседнія вёскі праходзіла лінія фронту.

З 1920 па 1939 гг. Цумань уваходзіла ў склад міжваеннай Польшчы, і адносілася да Луцкага павету. Паводле зьвестак польскай статыстыкі, на 30 верасьня 1921 году ў вёсцы налічвалася 204 жылыя дамы і 1141 жыхар.

Лясныя масівы ў ваколіцах Цумані былі з 1943 году тэрыторыяй дзеяньняў УПА і яе баёў з нямецкімі войскамі і савецкімі партызанамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ківерцаўскага раёну
Севярын Налівайка

**Севярын Налівайка** (? Гусяцін, цяпер Тарнопальская вобласьць, Украіна — ) — кіраўнік казацка-сялянскага паўстаньня ва Ўкраіне і Беларусі напрыканцы 16 стагодзьдзя.

Служыў у войску Астроскага-малодшага сотнікам. Вясной 1594 году стварыў казацкія атрады і ў 1595 годзе на Правабярэжжы Ўкраіны ўзьняў казацка-сялянскае паўстаньне. Калі ўлады паслалі супраць яго 7000 рэестравых казакоў, ён перайшоў на тэрыторыю паўднёвай Беларусі.

Паўстанцы захапілі Петрыкаў, Слуцак, Магілёў, Давыд-Гарадок, Тураў, Лахву, Пінск, разрабавалі гарады, заможныя шляхецкія сядзібы і сышлі на Валынь. Вясной 1596 году пад націскам урадавых войскаў паўстанцы адышлі на Левабярэжную Ўкраіну, але каля мястэчка Лубны былі акружаны. 17 ліпеня 1596 году частка казацкай старшыны, каб апраўдацца перад каралеўскімі ўладамі, схапіла Налівайку і іншых кіраўнікоў паўстаньня, выдала іх гетману Станіславу Жалкеўскаму. Налівайка быў пакараны сьмерцю ў Варшаве.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Катэгорыя:Пакараныя сьмерцю
Катэгорыя:Гетманы Ўкраіны
Катэгорыя:Казацтва
Ракіні

**Ракіні** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Луцкім раёне Валынскай вобласьці Ўкраіны.

## Гісторыя
Мястэчка ўпершыню згадваецца ў дакумэнтах рэвізіі Луцкага замку ў 1545 годзе пад назвай Рукыня.

Аб старажытнасьці паселішча на гэтым месцы сьведчаць шматлікія археалягічныя знаходкі: зубы выкапнёвага каня, косьці маманту, прылады працы культуры лінэйна-стужачнай керамікі нэалітычнай эпохі, абломкі посуду медна-бронзавага часу, срэбныя манэты XVI ст., абломкі посуду XVI—XVII ст. і іншае.

Жыхары вёскі Ракыні (Рукыні) займаліся земляробствам, рамёствамі, рыбалоўствам, млынарствам, абслугоўвалі патрэбы Жыдычынскага кляштару, які вёў актыўны гандаль і меў патрэбы ва ўмелых людзях. І сёньня можна ўбачыць плаціну ад Ракіняў да Жыдычына, дзе быў мост праз Стыр, празь які і вывозілі адсюль хлеб, тканіны, прадукты лесу(мёд, воск, смалу і інш.), лесаматэрыялы. Быў тут і жалезаробны промысел.

У 1570 годзе ў паселішчы было больш за 10 розных манастырскіх службаў, да 20 агароднікаў, чатыры рамесьнікі, рыбакі. Дзейнічалі карчма, вадзяныя млыны, якія захоўваліся да 30-х гг. XIX ст. У дакумэнтах фіксуюцца напады на паселішча татарскіх атрадаў з асабліва жорсткімі рабаваньнямі і спаленьнямі ў 1495, 1601, 1681 гг. З 1608 годзе да пачатку XIX ст. Ракіні былі ва ўпраўленіні грэка-каталіцкіх эпіскапаў.

У 1848 годзе прыгонныя вёскі, як і суседніх сёлаў, адмаўляліся выконваць цяжкую паншчыну і патрабавалі перавесьці іх на чынш. У 1911 годзе тут былі 72 двары, пераважна нямецкіх пасяленцаў, 480 жыхароў, царква і пачатковая школа.

Падчас Брусілаўскага прарыву аўстра-нямецкага фронту летам 1916 году, у раёне вёскі адбыўся жорсткі бой войскаў расейскага 46-га армейскага корпусу 1-й кавалерыйскай дывізіі 8-й арміі Паўднёва-Заходняга фронту. На паўночнай ускраіне вёскі ў 1990 годзе было знойдзена пахаваньне 11 воінаў 46-га корпуск.

У пачатку Другой сусьветнай вайны, у 1940 году, нямецкае насельніцтва выехала зь сяла Ракіні ў Нямеччыну, а пасяліліся тут людзі зь іншых вёсак, утварылі саўгас «Бальшавік». Калі нацысты акупавалі Валынь, шмат дамоў у вёсцы было спалена карнымі атрадамі, растраляна больш за 30 мясцовых жыхароў. Адбівалі вёску ад немцаў воіны 181-й стралковай дывізіі, 12 зь якіх пахаваныя блізу вёскі Падлескі за пяць кілямэтраў ад Ракіняў.

У мястэчку дзейнічае Музэй гісторыі сельскай гаспадаркі Валыні, заснаваны ў 1979 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Луцкага раёну
Урад Аляксея Ганчарука

**Урад Аляксея Ганчарука** («Урад тэхнакратаў»)&nbsp;— 20-ы Кабінэт Міністраў Украіны, што быў сфармаваны 29 жніўня 2019 року пасьля ўступу ў паўнамоцтвы дэпутатаў Вярхоўнае Рады Ўкраіны IX скліканьня, абранае на пазачарговых выбарах 21 ліпеня.

Прэм’ер-міністрам быў прызначаны Аляксей Ганчарук 290 голасамі народных дэпутатаў. Пэрсанальны склад Кабінэту міністраў быў зацьверджаны тым жа днём 281 голасам «за». «Супраць» прагаласавала фракцыя партыі «Эўрапейская Салідарнасьць» у поўным складзе. Вярхоўная Рада даслала ўрад у адстаўку 4 сакавіка 2020 року. Урад дзеяў цягам 6 месяцаў і 4 дзён, стаўшы такім чынам найменш трывалым урадам у гісторыі Ўкраіны.

## Склад
### Старшыня Кабінэту міністраў ды ягоныя намесьнікі

### Міністры
У адрозьненьне ад папярэдняга ўраду, ва ўрадзе Ганчарука аб’яднаныя міністэрствы эканомікі й аґрарнае палітыкі, міністэрствы энэрґетыкі й экалёґіі, міністэрства ў справах вэтэранаў ды часова акупаваных тэрыторыяў ды ўнутрана перамешчаных асобаў, міністэрствы культуры, інфармацыйнае палітыкі ды моладзі ды спорту.

Міністэрства рэґіянальнага розьвітку было рэарґанізаванае ў Міністэрства розьвітку грамадаў ды тэрыторыяў Украіны.

Нанова было створанае міністэрства лічбовае трансфармацыі.

## Прыватызацыя
Урад Ганчарука абвясьціў працяг «вялікае прыватызацыі» У прыватнасьці плянуецца прыватызаваць:.
# Одеський припортовий завод;
# «Центренерго»;
# Аб’яднаная горна-хімічная кампанія;
# «Прэзыдэнт Гатэль»;
# Фармкампанія «Індар»;
# «Тернопільобленерго»;
# «Запоріжжяобленерго»;
# «Харьківобленерго»;
# «Хмельницькобленерго»;
# «Миколаївобленерго»;
# Завод «Електротяжмаш»;
# «Азовмаш»;
# «Сумхімпром»;
# «Оріана»;
# «Украгролізинг».

## Глядзіце таксама
* Адміністрацыйная рэформа ва Ўкраіне (2019)
*Програма та звіт уряду Гончарука (Архіў арыґіналу за 6 сакавіка 2020).

## Крыніцы

Ганчарук

Катэгорыя:Прэзыдэнцтва Ўладзімера Зяленскага
Сянкевічаўка

**Сянкевічаўка** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Гарохаўскім раёне Валынскаяй вобласьці Украіны.

## Гісторыя
Заснавана ў 1924 годзе. Паселішча ўзьнікла на месцы больш старой "калёніі" пад назвай Будкі Губінскія пасьля пабудовы станцыі на новай чыгунцы паміж Луцкам і Львовам, вакол якой засяродзіліся розныя склады. Вёска Будкі Губінскія мае больш даўнюю гісторыю: яна была заснавана ў канцы XVIII ст., калі мясцовы землеўладальнік — шляхціц Сянкевіч — распрадаў свае землі каляністам (чэхам, палякам і немцам), якія і заснавалі тут сваю калёнію. Паводле паданьня, назва Будкі Губінскія паходзіць ад таго, што першыя перасяленцы будавалі для сябе часовае жытло ("будкі") ва ўтульным нізінным месцы (цяперашняя вуліца Будкі).

У пэрыяд знаходжаньня ў складзе Польшчы (1924-1939 гг.) вёска разьвівалася як цэнтар гандлю і дробнай прамысловасьці. Каля станцыі пачалі сяліцца купцы, якія скуплялі сельскагаспадарчую прадукцыю і адпраўлялі яе па чыгунцы да Варшавы, Кракава, Лодзі і іншых буйных гарадоў. Тут адбываліся штотыднёвыя кірмашы, а сяляне з навакольных вёсак прыходзілі наймацца на працу на млын і цагляныя заводы. З тых часоў у мястэчку засталося некалькі збудаваньняў. Асобнай увагі заслугоўвае будынак чыгуначнага вакзалу, узьведзены па тыпавому для таго часу пляну (падобныя збудаваньні ёсьць і на іншых станцыях на чыгунцы Львоў — Луцк), акрамя адной дэталі — другі паверх тут зьяўляецца жылым.

У міжваенны пэрыяд акрамя ўкраінцаў у мястэчку пражывалі шматлікія абшчыны іншых нацыянальнасьцяў (палякі, чэхі, жыды). Большасьць чэхаў вярнулася на радзіму напрыканцы 1940-х гг. 19 верасьня 1939 году ў мястэчка ўступілі войскі Чырвонай Арміі. Зь першым прыходам савецкай улады супраць жыхароў пасёлка пачаліся рэпрэсіі — арышты і дэпартацыі ў Сыбір. Да 1959 году пасёлак быў цэнтрам аднайменнага раёну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Гарохаўскага раёну
Эдуард Зубрыцкі

**Эдуард Зубрыцкі** (, в. Шклянцы, Докшыцкі раён, Віцебская вобласьць — ) — беларускі паэт і журналіст. З 2005 року чалец Саюзу пісьменьнікаў Беларусі.

## Жыцьцяпіс
У 1968 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт. Працаваў настаўнікам у Чашніцкім ды Верхнядзьвінскім раёнах. 3 1971 року супрацоўнік рэдакцыі верхнядзьвінскае раённае ґазэты «Дзвінская праўда».

Першыя вершы надрукаваў у 1960 годзе ў Бягомельскай раённай ґазэце «Савецкі патрыёт» і часопісе «Маладосць». 3 гэтага часу яго творы пачалі зьяўляцца таксама ў часопісах «Полымя», «Беларусь», «Работніца і сялянка», рэспубліканскіх і абласных ґазэтах, зьмяшчаліся ў альманахах «Дзень паэзіі», «Унівэрсытэт паэтычны», «Квадра», «Віцебшчына літаратурная», іншых калектыўных зборніках. Эдуард Зубрыцкі — аўтар аповесьці «Суэма» (1968), паэмы «Жальба Сар’янскай пушчы» (1993). У 1975 годзе выйшаў зборнік ягоных вершаў і паэмаў «Блакітныя казкі». Пачынаючы з 2001 року, адна за другой выйшлі зборнікі вершаў: «Птушка з водсьветам заранкі» (2001), «Рабінавыя астравы» (2004), «Мне б хоць кропельку неба» (2005), «Журлівіца» (2006), «Сьлед чмяля» (2006), «Прычашчэньне» (2007), «Сьцяблінка баравая» (2007).

У 2011 годзе ў бібліятэцы гэтага саюзу выйшла кніга абраных твораў Эдуарда Зубрыцкага «Восень над вогнішчам».

## Літаратура
* Зубрыцкі Эдуард Іосіфавіч // Памяць: Докшыцкі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]; уклад. А. В. Скараход; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : БелЭн, 2004. — С. 623.
* Макарэвіч, В. Вяртанне / В. Макарэвіч // Літаратура i мастацтва. — 2008. — 29 лют. — С. 7.
* Пакульневіч, Я. Паэт ад неба і зямлі / Я. Пакульневіч // Дзвінская праўда (Верхнядзвінск). — 2017. — 18 крас. — С. 3.
* Палачанін, Ф. А. Эдуард Зубрыцкі // Докшыцкі край / Ф. А. Палачанін. — Мінск : Беларусь, 2009. — С. 124—125.
* Салтук, А. Журлівіца ягонага лёсу / А. Салтук // Літаратура і мастацтва. — 2012. — 20 крас. — С. 4.

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Дзьвінская праўда

**Дзвінская праўда** () — раённая ґазэта Дрысенскага раёну Віцебскае вобласьці. Выдаецца з 1931 року. Заснавальнікі: Дрысенскі раённы выканаўчы камітэт і Дрысенская раённая Рада дэпутатаў.

## Гісторыя
Першы нумар ґазэты выйшаў 20 лістапада 1931 року. Тады ґазэта называлася «Зьвязда на рубяжы». У 1940 годзе ґазэта перайменаваная ў «Патрыёт Радзімы». У ваенны час выйшла толькі два нумары ґазэты.

У 1963 годзе ґазэта набыла назву «Дзьвінская праўда».

Творчае станаўленьне ў ґазэце прайшлі ўдзельнікі вайны Ф. Быкоўскі, А. Купцоў, А. Осіпаў, І. Касач. Прыкметны сьлед у гісторыі ґазэты пакінулі І. Блахін, В. Іваноў, І. Сьцяпанаў, В. Зялянкевіч, А. Паршута, М. Ґінзбурґ, У. Станкевіч, А. Бядунька, П. Кавалеўскі, У. Антуськаў, Г. Зотаў, Д. Жук, А. Войтаў, У. Раманоўскі, Г. Шаршнёў, Э. Зубрыцкі, У. Філімонаў, А. Бубала.

## Рэдактары
* У. Якубец-Якубчык
* Р. ыц (1947—1954, былы афіцэр-артылерыст, настаўнік гісторыі)
* Л. Каміцкі
* У. Белавусаў
* М. Арлоў (1980—?)
* Яніна Пакульневіч (з 2003)

## Крыніцы

## Літаратура
* Аб чым пісала газета… // Дзвінская праўда (Дрыса). — 2006. — 24 лістап. — С. 2.
* Двинская, С. Диплом республиканского конкурса «Золотая литера» — у верхнедвинского журналиста / С. Двинская // Дзвінская праўда (Дрыса). — 2017. — 23 мая. — С. 3.
* «Дзвінская праўда» // Сродкі масавай інфармацыі Віцебскай вобласці / тэкст Л. Д. Мышленка. — Віцебск : Віцебская абласная друкарня, 2003. — С. 12-13.
* З юбілеем, калегі! // Віцебскі рабочы. — 2001. — 29 лістап. — С. 1.
* Літаратурнае аб’яднанне «Дзвінскія заранкі» // Памяць: Дрысенскі раён : гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі : у 2 кн. / рэдкал.: У. С. Богаў [і інш.]; уклад. А. Ф Бубала; мастак Э. Э. Жакевіч. — Мінск : Паліграфафармленне, 2000. — Кн. 2. — С. 328—329.
* Мэта — служэнне людзям // Дзвінская праўда (Дрыса). — 2001. — 7 снеж. — С. 2.
* На пульсе жыцця // Дзвінская праўда (Дрыса). — 2016. — 13 мая. — С. 1.
* Пакульневіч, Я. Ад узросту толькі маладзеем / Я. Пакульневіч // Дзвінская праўда (Дрыса). — 2006. — 24 лістап. — С. 1-2.
* Ствараць газету, якая патрэбна людзям // Дзвінская праўда (Дрыса). — 2009. — 3 лістап. — С. 1-2.

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Газэты на расейскай мове
Палітычная партыя «Грамадзянін»

**Палітычная партыя «Грамадзянін»** (; да кастрычніка 2015 мела назву «**Партыя дзяржаўнага нэўтралітэту Ўкраіны**»  або *ПДНУ*) — палітычная партыя Ўкраіны, зарэґістраваная 13 кастрычніка 2004 пад № 99.

## Ідэалёґія
Партыя прапаґандуе дэмакратычную пропагує демократичну эканамічна распрацаванаю дзяржаву, спыненьне руху Ўкраіны да вайсковых блёкаў, паглыбленьне супрацы з суседзямі. У 2005 годзе партыя выступала за вывад ЧФ РФ з тэрыторыі Ўкраіны (АР Крым).

## Гісторыя
4 чэрвеня 2004 у Кіеве адбыліся ўстаноўчыя зборы партыі. За ґрунт праґрамы быў узяты тэзыс з Дэклярацыі пра дзяржаўны сувэрэнітэт Украіны (Украіна «ўрачыста абвяшчае пра намер стаць у будучыні стала нэўтральнаю дзяржаваю, якая ня ўдзельнічае ў вайсковых блёках і прытрымліваецца трох няядзерных прынцыпаў: не прымаць, не вырабляць і не набываць ядзернае зброі»).

У выбарах да Вярхоўнае Рады (2006) ПДНУ ня ўдзельнічала. Дзейнасьць праводзілася на тэрыторыі АР Крыму. На мясцовых выбараз 2006 року ў Крыму супрацоўвала  з прарасейскімі сіламі, увайшоўшы да «Блёку Куніцына».

Выканаўцам абавязкаў старшыні партыі была Вольга Грыгор’ева. Пераемнікам стаў Андрэй Плакіда.

У кастрычніку 2015 року партыя зьмяніла назву на **Палітычная партыя «Грамадзянін»**.

## Сымболіка
Дэвіз&nbsp;— «Нэўтралітэт выбар Украіны». Сымболіка:

* **распазнавальны знак**, які мае выяву ў форме авалу. Усярэдзіне выява — контурная мапа Ўкраіны белага колеру (асноўны колер эмблемы), вакол якое месьцяцца тры блёкі аднолькавага памелу ды розных па колеры (сіні, чырвоны, зялёны). Сіні блёк (Эўрапейскі сьвет) — зьлева, чырвоны (Эўраазіяцкі сьвет) — справа, зялёны (Мусульманські сьвет) — зьнізу. Зьверху выявы паўколам месьціцца назва партыі — *партыя дзяржаўнага нэўтралітэту Ўкраіны*. У назьве ўсе літары аднолькавыя па памеры й колеры (чорныя);
* **сьцяг** — простакутнае палотнішча белага колеру, з суадносінамі шырыні сьцяга да яго даўжыні 2:3. На сьцягу месьціцца выява ў форме авалу, як і ў выпадку з распазнавальным знакам. Адваротны бок сьцяга — люстраны адбітак верхняга боку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Проведемо Партію державного нейтралітету України у парламент. І це буде для України повна сенсація — інтэрвію.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Палітычныя партыі
Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Калінаўка (Васількоўскі раён)

**Калінаўка** () — мястэчка ў Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 7,12 км². Насельніцтва 5100 чал. (2024).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Калинівка&nbsp;— Інформаційно-пізнавальний сайт | Київська область у складі УРСР (На основі матеріалів енциклопедичного видання про історію міст та сіл України, том&nbsp;— Історія міст і сіл Української РСР. Київська область.&nbsp;— К.: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1971.&nbsp;— 792 с.)

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьці
Калінаўка (Браварскі раён)

**Калінаўка** () — мястэчка ў Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. Плошча 1,47 км². Насельніцтва 3806 чал. (2019).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Облікова картка
* За ред. І.&nbsp;Л.&nbsp;Лікарчука. Заклади освіти Київщини: минуле та сучасне&nbsp;— К.:Вид. О.&nbsp;М.&nbsp;Ешке, 2002.&nbsp;— 528с.
* І. Доцин. Історія поселень броварського краю. Від стародавніх часів і до сьогодення. Книга третя.&nbsp;— Бровари.: Водограй, 2003.&nbsp;— 640с. /Сер. "Броварська минувшина"/

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіеўскай вобласьці
Бар (Віньніцкая вобласьць)

**Бар** () — горад ў Віньніцкай вобласьці Ўкраіны. Плошча 5,95 км². Насельніцтва 15 000 чал. (2023).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына места Бара
* Гістарычны нарыс пра места

Катэгорыя:Населеныя пункты Віньніцкай вобласьці
Як казакі ў футбол гулялі

**«Як казакі ў футбол гулялі»** () — мультфільм студыі «Кіеўнавукфільм», зьняты ў 1970 годзе, як другі з сэрыі «Усё пра казакоў».

## Сюжэт
Мультфільм пачынаецца з таго, што казакі чакаюць прыбыцьця Грая, Вока і Тура з Лёндану. Яны распавядаюць ня толькі пра горад, а пра гульню, якую яны там пабачылі&nbsp;— футбол. І казацкі атрад пачынае трэніроўкі, для таго, каб атрымаць чэмпіёнскі кубак па футболе ў Ангельшчыне. Трое казакоў, якія навучылі азам футболу іншых, зьбіраюць каманду і вырушаюць на Захад. Дарэчы, дастаткова сымбалічным зьяўляецца тое, што яны складаюць зброю. То бок, гэта азначае тое, што патрэбна спыніць ваенныя дзеяньні, а перамясьціць палі бітваў на футбольныя баталіі.

Казакі гуляюць у трох краінах Эўропы&nbsp;— першая зь якіх невядомая, паколькі на табло пры паказе рахунку асьвятляецца слова «Рыцары». Хутчэй за ўсё, гэта гульцы зь сярэднявечнай Нямеччыны, зыходзячы з шматлікіх намёкаў. Яны карыстаюцца своеасаблівым стылем ў гульні ў футбол — пабудова «клінам», або «сьвінячай галавою», што было традыцыйнай пабудовай нямецкіх ваяроў. Існуе вэрсія, што казакі гулялі з швэдзкімі вікінгамі, якіх перамаглі з тым жа лікам, які быў зафіксаваны ў гульні зборнай Украіны супраць зборнай Швэцыі на Эўра-2012. Таксама яны гулялі ў Францыі і Ангельшчыне.

У Францыі яны гуляюць супраць мушкетэраў у палацы, а ў Ангельшчыне матч ідзе ў Лёндане, паколькі паказана дажджлівае надвор’е, вежа з гадзіньнікам, першы цягнік і каралева — гэта прыкметы гораду Лёндану. У гэтым заключаецца гумарыстычная пародыя на нацыянальныя стэрэатыпы.

## Глядзіце таксама
* «Усё пра казакоў»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Пра мультфільм «Як казакі ў футбол гулялі» на сайце Аниматор.ру

Катэгорыя:Украінскія мультфільмы
Катэгорыя:Савецкія мультфільмы
Катэгорыя:Мультфільмы 1970 году
Катэгорыя:Фільмы пра футбол
Як казакі соль куплялі

**«Як казакі соль куплялі»** () — мультфільм студыі «Кіеўнавукфільм», зьняты ў 1975 годзе, як чацьверты з сэрыі «Усё пра казакоў».

## Сюжэт
У мультфільме казакі адолелі прагнага дурнога пана-багача і дапамаглі чумакам прывезьці соль на рынак. А яшчэ казакі здолелі ў баі дапамагчы мясцовым людзям пазбавіцца ад пана і ягоных служкаў.

## Глядзіце таксама
* «Усё пра казакоў»

## Вонкавыя спасылкі
* Аніматар

Катэгорыя:Украінскія мультфільмы
Катэгорыя:Савецкія мультфільмы
Катэгорыя:Мультфільмы 1975 году
Як казакі іншаплянэцянаў сустракалі

**«Як казакі іншаплянэцянаў сустракалі»** () — мультфільм студыі «Кіеўнавукфільм», зьняты ў 1987 годзе, як восьмы з сэрыі «Усё пра казакоў».

## Сюжэт
У гэтай сэрыі казакі сустракаюць іншаплянэцянаў, карыкатурна падобных на іх саміх (Грай, Вока і Тур). Прышэльцам для вяртаньня на родную плянэту патрабуецца змазка. Казакі разам зь іншаплянэцянамі вандруюць па Эўропе ў пошуках змазкі для свайго НЛА, абараняюць Баўгарыю ад ворагаў, вынаходзяць вадаправод у Рыме і ледзь не трапляюць на вогнішча інквізіцыі ў Гішпаніі. Аднак аказваецца, што запаветная змазка ўвесь гэты час была ў казакоў пад рукой…

## Глядзіце таксама
* «Усё пра казакоў»

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія мультфільмы
Катэгорыя:Савецкія мультфільмы
Катэгорыя:Мультфільмы 1987 году
Катэгорыя:Мультфільмы пра іншаплянэцянаў
Лукаў

Назву **Лукаў** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Польшча]]
* Лукаў — горад у Люблінскім ваяводзтве

### [[Украіна]]
* Лукаў — пасёлак гарадзкога тыпу ў Ковельскім раёне Валынскай вобласьці
* Лукаў — вёска ў Ражышчанскім раёне Валынскай вобласьці

## Іншае
* Лукаў — вясковая гміна ў аднайменным павеце Люблінскага ваяводзтва
Лукаў (пасёлак)

**Лукаў** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Ковельскім раёне Валынскаяй вобласьці Украіны.

## Геаграфія
Мястэчка разьмешчана на тэрыторыі фізыка-геаграфічнага краю «Валынскае Палесьсе» ў хвойна-шыракалістнай фізыка-геаграфічнай зоне зьмешаных лясоў, якую таксама называюць Украінскім Палесьсем і якая зьяўляецца вільготнай і ўмерана цёплай.

## Гісторыя
У 1537 годзе мястэчка ўпершыню згадана ў пісьмовых крыніцах як сяло Лукава-Мацееў. Пасьля трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай у 1795 годзе — у складзе Ковельскага павету Валынскай губэрні Расейскай імпэрыі. У 1870 годзе ў мястэчку Мацееў налічвалася 240 дамоў і 1035 жыхароў.

У 1940 годзе населены пункт атрымаў статус пасёлка гарадзкога тыпу і быў перайменаваны ў Мацееў (). У 1946 годзе мястэчка было перайменавана ў Лукаў.
 
У 1974 годзе тут дзейнічалі камбінат будаўнічых матэрыялаў, фабрыка культурна-бытавых вырабаў, птушкаінкубатарная станцыя, ільнонасеньняводчая станцыя, вучэльня мэханізацыі сельскай гаспадаркі. У 1980 годзе тут дзейнічалі камбінат будаўнічых матэрыялаў, сыраробны цэх Ковельскага маслазаводуа, участак Турыйскай фабрыкі культурна-бытавых тавараў, птушкаінкубатарная станцыя, камбінат бытавых прадпрыемстваў, дом быту, сельскагаспадарчае прафэсійна-тэхнічнае вучэльня, сярэдняя школа, дзьве бальніцы, дом культуры і дзьве бібліятэкі. У студзені 1989 году колькасьць насельніцтва мястэчка складала 3418 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Турыйскага раёну
Люблінец

**Люблінец** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Ковельскім раёне Валынскаяй вобласьці Украіны.

## Гісторыя
Населены пункт Люблінец разьмешчаны на поўдні Валынскага Палесься. Адлегласьць да раённага цэнтру (г. Ковель) аўтамабільным шляхам і чыгункай — 11 км. У мястэчку ёсьць чыгуначная станцыя Люблінец-Валынскі (11 км да Ковеля), празь якую праходзіць чыгуначнае спалучэньне са станцыі Ковель да станцыі Львоў. Ад мястэчка да аўтамабільнай міжнароднай магістралі Кіеў — Ковель — Люблін — 3 км.

## Гісторыя
Назва мястэчка паходзіць ад назвы шляху, які праходзіў паблізу хутароў і вёў да Любліну. 22 сьнежня 1986 году вёска Люблінец атрымала статус пасёлка гарадзкога тыпу.

У 2005 годзе ў мястэчку ўтварылася Сьвята-Панцеляймонаўская парафія, першыя служэньні праходзілі ў капліцы-пакой амбуляорыі, потым у вагончыку ў полі. У пачатку 2009 году пабудавалі і асьвяцілі капліцу, тады ж зьдзейсьнены чын заснаваньня новага храмаў і ўсталяваньне на храме крыжа. 18 кастрычніка 2015 году ў Люблінцы адбылося асьвячэньне царквы сьв. Панцеляймона, літургію ўзначаліў біскуп Уладзімер-Валынскі Матфэй. У 2016 годзе мястэчка ўвайшло ў наваствораную Люблінецкую пасялковаю аб’яднаную тэрытарыяльную грамаду.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ковельскага раёну
Джым Дынглі

**Джым (Джэймз) Дынґлі** (; нар. ; Лідс, Анґельшчына, Вялікабрытанія) — славіст, дасьледнік беларускае гісторыі і літаратуры, перакладнік, прафэсар Лёнданскага ўнівэрсытэту, адзін з заснавальнікаў Міжнароднага фонду Янкі Купалы.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Джызус Коледж пры Кэмбрыдзскім унівэрсытэте (1963). Працаваў асыстэнтам у аддзеле славістыкі Брытанскага музэю (1964―1966), стажыраваўся ў Маскве, працаваў выкладнікам расейскае мовы й літаратуры Ўнівэрсытэту Рэдынґу, выкладнікам расейскае мовы, літаратуры і ўкраінскіх дасьледаваньняў ва Лёнданскіі ўнівэрсытэцкім каледжы і інш. Выкладнік Лёнданскага ўнівэрсытэту.

Заснавальнік і старшыня Брытанскае асацыяцыі ўкраінскіх дасьледаваньняў (1990—1995), старшыня Анґельска-беларускага таварыства (1981— сярэдзіна 1990-х, 2004—2014), актыўны ўдзельнік часопіса «The Journal of Byelorussian Studies» («Часопіс беларускіх дасьледаваньняў»), яго рэдактар у 1972―1979. Зь сярэдзіны 1970-х сакратар рады бібліятэкі імя Францішка Скарыны ў Лёндане. У 1991 годзе адзін з арґанізатараў першага Міжнароднага канґрэсу беларусістаў.

Сябраваў з айцом Аляксандрам Надсанам, Гаем Пікардам, Верай Рыч.

Пераклаў на ангельскую мову і зрабіў камэнтары да «Ліста да рускага сябра» Аляксея Каўкі, выдадзенага ў Лёндане Згуртаваньнем беларусаў у Вялікай Брытаніі. 

Пераклаў зь беларускае мовы «Краіну Беларусь» Уладзімера Арлова (2013) і «Рыбін горад» Наталкі Бабінай (2013), «Дзеці Аліндаркі» Альгерда Бахарэвіча, эсэ Тані Скарынкінай «A Window on Another Life» і іншыя творы.

Ганаровы сябра Беларускага ПЭН-Цэнтру.

## Узнагароды
Узнагароджаны мэдалём Францішка Скарыны (1991), мэдалём да стагодзьдзя БНР Рады Беларускае Народнае Рэспублікі (2019).

Пераклад Дынглі кнігі Максіма Знака «Зэкамэрон» трапіў у лік 15 кнігаў, уганараваных прэміяй Ангельскага ПЭНу PEN Translates за найлепшы пераклад году.

## Крыніцы

## Літаратура
*Гардзіенка Н.* Беларусы ў Вялікабрытаніі. — Мінск: Медысонт, 2010. — 620 с. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны; кн.18). ISBN 978-985-6887-63-8

## Вонкавыя спасылкі
* Брытанскі беларусазнаўства пра Скарынаўскую бібліятэку у Лондане
* Джым Дынглі: Скарынаўскай бібліятэкай у Лондане на сёння не карыстаецца ніхто, акрамя аднаго чалавека // Наша ніва, 25 мая 2015

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лідсе
Катэгорыя:Выкладчыкі Лёнданскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Перакладчыкі зь беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на ангельскую мову
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1942 годзе