Сядзіба Панямунь

**Сядзіба Панямунь** (**Панямонь**) — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XVIII стагодзьдзя ў Горадні. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы места, у мясцовасьці Панямуні, на высокім правым беразе Нёману. Твор архітэктуры позьняга барока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Складаецца з палаца, парку, капліцы і гаспадарчых пабудоваў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Сядзібу збудавалі ў 1771 годзе паводле праекту архітэктара Ю. Аляхновіча. Была замескай рэзыдэнцыяй караля і вялікага князя Станіслава Аўгуста Панятоўскага.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай сядзіба перайшла ў валоданьне Стравінскіх, потым князёў Друцкіх-Любецкіх, пазьней Ляхніцкіх. У XIX ст. праводзілася яе рэканструкцыя. У сярэдзіне XIX ст. пры ўезьдзе ў сядзібу збудавалі мураваную капліцу.

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне палац прыстасавалі пад дзіцячы дом і жытло.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга барока. Ансамбль абмяжоўваецца з поўдня ракой, з усходу і поўначы — глыбокім ровам. Палац і адкрыты перад ім партэр, умацаваныя сьценкамі тэрасаў, разьмяшчаюцца ў глыбіні пэйзажнага парку, на стромкім беразе.

Палац (сьпярша быў цалкам мураваным, потым частку разбураных сьценаў аднавілі з дрэва) — 1-павярховы будынак з плыўнымі кутнімі алькежамі. Сьцены мелі багатую аздобу: вытанчаныя і складаныя прафіляваныя карнізы і абрамленьні, падвойныя пілястры з ажурнымі капітэлямі, гарызантальны руст. Галоўны і дваровы фасады атрымалі ў XIX ст. асымэтрычна пастаўленыя высокія 4-калённыя портыкі. 

Плян палаца меў характэрную для барока анфіляду з выхадам ў вялікую парадную залю. Перапад рэльефу з тыльнага боку палаца забясьпечыў адкрыцьцё цокальнага паверха. Яго скляпеністыя памяшканьні прызначаліся на гаспадарчыя мэты і беспасярэдне зьвязваліся з памяшканьнямі параднага першага паверха. 

Уезд ў сядзібу пазначаецца капліцай нэагатычнага стылю. Гаспадарчыя і службовыя пабудовы знаходзяцца па-за межамі параднай часткі ансамбля, з заходняга боку палаца ў адзін шэраг. 

## Парк
Парк займае прастору перад палацам і на схіле рова. У ім увасобіліся рысы пэйзажнага стылю.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Панямоньская сядзіба 01.JPG|Ю. Пешка, пач. XIX ст.
Панямоньская сядзіба 02.JPG|Ю. Пешка, пач. XIX ст.
Панямоньская сядзіба 03.JPG|Ю. Пешка, пач. XIX ст.
Horadnia, Nioman-Paniamuń. Горадня, Нёман-Панямунь (N. Orda, 1861-77).jpg|Н. Орда, 1861—1877 гг.


### Гістарычныя здымкі

Horadnia, Paniamuń. Горадня, Панямунь (1900-05).jpg|1900—1905 гг.
Horadnia, Nioman-Paniamuń. Горадня, Нёман-Панямунь (L. Gelgor, 1907).jpg|Л. Гелгар, 1907 г.
Horadnia, Nioman-Paniamuń. Горадня, Нёман-Панямунь (L. Gelgor, 1907) (2).jpg|Л. Гелгар, 1907 г.
Сядзіба Панямонь 01.jpg|1915—1918 гг.


Сядзіба Панямонь 02.jpg|1915—1918 гг.
Horadnia, Paniamuń. Горадня, Панямунь (1916).jpg|1916 г.
Horadnia, Paniamuń. Горадня, Панямунь (1916) (2).jpg|1916 г.
Horadnia, Nioman-Paniamuń. Горадня, Нёман-Панямунь (H. Poddębski, 1928).jpg|Г. Паддэмбскі. 1916 г.


Horadnia, Nioman-Paniamuń. Горадня, Нёман-Панямунь (1919-39).jpg|да 1939 г.
Horadnia, Paniamuń. Горадня, Панямунь (1919-39).jpg|да 1939 г.
Horadnia, Paniamuń. Горадня, Панямунь (1919-39) (2).jpg|да 1939 г.
Horadnia, Paniamuń. Горадня, Панямунь (1919-39) (3).jpg|да 1939 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Збудаваньні Горадні
Катэгорыя:Збудаваньні барока Беларусі
Катэгорыя:Палацы Беларусі