Антоніё Табукі

**Антоніё Табукі** (; 24 верасьня 1943 — 25 сакавіка 2012) — італьянскі пісьменьнік, перакладчык і партугаліст. Выкладаў партугальскую мову й літаратуру ва ўнівэрсытэце Сіены. Ягоныя кнігі выйшлі ў 18 краінах сьвету, уключна зь Японіяй.

## Біяграфія
Антоніё Табукі нарадзіўся ў Пізе 24 верасьня 1943 году, але вырас у доме бабулі і дзядулі ў Вэк’яна (*Vecchiano*), вёсцы недалёка ад гораду. Падчас вучобы ва ўнівэрсытэце ён зьдзейсьніў шматлікія вандроўкі ў Эўропу, па сьлядах улюбёных аўтараў, з чыімі творамі пазнаёміўся ў багатай бібліятэцы свайго дзядзькі па матчынай лініі. Падчас падарожжа ў Парыж, на лаўцы ля Ліёнскага вакзалу, знайшоў кнігу, падпісаную Альвара дэ Кампас. Гэта быў адзін з псэўданімаў партугальскага паэта Фэрнанду Пэсоа, які паўплываў на мастацкі сьветапогляд Табукі.

У 1969 годзе абараніў дысэртацыю на тэму сюррэалізму ў Партугаліі. Працягнуў навучаньне ў *Scuola Normale Superiore* ў Пізе ў сямідзясятых гадах і ў 1973 годзе пачаў выкладаць партугальскую мову і літаратуру ў Балёнскім унівэрсытэце.

У 1973 годзе напісаў «Piazza d’Italia» («Пляц Італіі», Бамп’яні, 1975), «народную казку ў трох частках». У 1978 годзе, калі яму прапанавалі выкладаць ва ўнівэрсытэце Генуі, выдае «Il piccolo naviglio» («Караблік»). У 1981 годзе ён выдае «Il gioco del rovescio e altri racconti» («Гульні навыварат і іншыя апавяданьні»), пасьля чаго «Donna di porto Pim» («Жанчына з порта Пім», Sellerio, 1983). У 1984 ягоны раман «Notturno indiano» («Індыйскі нактурн») мае вялікі посьпех (экранізацыя ў 1989 годзе). Галоўны герой раману — чалавек, які спрабуе адшукаць зьніклага бязь вестак сябра ў Індыі, але на самой справе знаходзіцца ў пошуку сваёй ідэнтычнасьці.

У 1985 годзе выдае «Piccoli equivoci senza importanza» («Нязначныя памылачкі»), а ў 1986 годзе «Il filo dell'orizzonte» («Лінія далягляду»).

З 1985 па 1987 год Антоніё Табукі займаў пасаду дырэктара Італьянскага інстытуту культуры ў Лісабоне. У 1987 годзе ён выдаў «I volatili del Beato Angelico» («Птушкі сьвятога Анжэліка») і «Pessoana Mínima» («Мінімальная пэсоана», Imprensa Nacional, Лісабон), атрымаў прыз Мэдычы за найлепшы замежны раман «Начны нактурн». У 1988 годзе ён напісаў камэдыю «I dialoghi mancati» («Згубленыя дыялёгі»). У 1989 годзе прэзыдэнт Партугальскай Рэспублікі даў А. Табукі Ордэн інфанты дона Энрыке і ў тым жа годзе пісьменьніку быў выдадзены ордэн мастацтва і літаратуры ад францускага ўраду. У 1990 годзе ён надрукаваў «Un baule pieno di gente» («Куфар, поўны людзей») і эсэ пра Фэрнанду Пэсоа, а ў наступным годзе «L’angelo nero» («Чорны анёл»). У 1992 годзе ён напісаў раман «Requiem» («Рэквіем») на партугальскай мове і выдаў «Sogni di sogni» («Сны сноў»).

1994 зьяўляецца вельмі важным годам у жыцьці Антоніё Табукі. Гэта год выданьня «Gli ultimi tre giorni di Fernando Pessoa» («Апошнія тры дні Фэрнанду Пэсоа»), але таксама раману, які праславіў Табукі ва ўсім сьвеце: «Sostiene Pereira» («Сьцьвярджае Пэрэйра»). Галоўны герой гэтага раману становіцца сымбалем абароны свабоды інфармацыі для палітычных апанэнтаў усіх антыдэмакратычных рэжымаў.

У 1997 годзе ён напісаў раман «La testa perduta di Damasceno Monteiro», заснаваны на рэальнай гісторыі пра чалавека, чыё цела было знойдзена ў парку. Было выяўлена, што чалавек быў забіты ў паліцэйскім участку Нацыянальнай рэспубліканскай гвардыі каля Лісабону. У 1997 годзе выдаў «Marconi, se ben mi ricordo» («Марконі, калі я добра памятаю», а ў наступным годзе «L’Automobile, la Nostalgie et l’Infini» («Аўтамабіль, Настальгія і Бясконцасьць»).

У 1998 годзе атрымаў прэмію *Nossack* акадэміі Ляйбніца. У 1999 годзе ён напісаў «Gli Zingari e il Rinascimento» («Цыгане і Адраджэньне») і «Ena poukamiso gemato likedes» («Кашуля з плямамі»). Сумневы, як плямы на сьвежа вымытай, белай кашулі. Місія кожнага інтэлектуала і кожнага пісьменьніка — выклікаць сумневы ў дасканаласьці, таму што дасканаласьць спараджае ідэалёгіі, дыктатараў і таталітарныя ідэі.

У 2001 годзе выдаў эпісталярны раман «Si sta facendo sempre più tardi» («Робіцца ўсё болей позна»). За гэтую кнігу ў 2002 годзе атрымаў прэмію *France Culture* для замежнай літаратуры. У 2004 годзе пісьменьнік выдаў раман «Tristano muore» («Трыстан памірае»).

Пісьменьнік жыве кожныя паўгоду ў Лісабоне ў родным горадзе сваёй жонкі, разам з двума дзецьмі. А другія паўгоду ў Таскане, выкладаючы літаратуру ва ўнівэрсытэце Сіены. Табукі не лічыў літаратуру прафэсіяй, а тым, што ўключае ў сябе жаданьні, мары і фантазіі.

Антоніё Табукі рабіў свой уклад у культурныя старонкі *Corriere della Sera*, *El Pais*.

Памёр 25 сакавіка 2012 году ў Лісабоне пасьля працяглай хваробы.

## Творы
* *Piazza d’Italia* («Пляц Італіі», 1975)
* *Il piccolo naviglio* («Караблік», 1978)
* *Il gioco del rovescio e altri racconti* («Гульня ў наадварот і іншыя апавяданьні», 1981)
* *Donna di Porto Pim* («Жанчына з Порта-Пім», 1983)
* *Notturno indiano* («Індыйскі нактурн», 1984)
* *Piccoli equivoci senza importanza* («Нязначныя памылачкі», 1985)
* *Il filo dell’orizzonte* («Лінія далягляду», 1986)
* *I volatili del Beato Angelico* («Пярнатыя Бэата Анджэліка», 1987)
* *Pessoana mínima* (1987)
* *I dialoghi mancati* («Згубленыя дыялёгі», 1988)
* *Un baule pieno di gente. Scritti su Fernando Pessoa* («Куфар, поўны людзей. Нататкі пра Фэрнанду Пэсоа», 1990)
* *L’angelo nero* («Чорны анёл», 1991)
* *Sogni di sogni* («Сны сноў», 1992)
* *Requiem* («Рэквіем», 1992)
* *Gli ultimi tre giorni di Fernando Pessoa* («Тры апошнія дні Фэрнанду Пэсоа», 1994)
* *Sostiene Pereira. Una testimonianza* («Сьцьвярджае Пэрэйра. Сьведчаньне», 1994)
* *Dove va il romanzo* («Куды ідзе раман», 1995)
* *Carlos Gumpert, Conversaciones con Antonio Tabucchi* (1995)
* *La testa perduta di Damasceno Monteiro* («Згубленая галава Дамашэну Мантэйру», 1997)
* *Marconi, se ben mi ricordo* («Марконі, калі не памыляюся», 1997)
* *L’Automobile, la Nostalgie et l’Infini* («Аўтамабіль, настальгія і бясконцасьць», фр. 1998)
* *La gastrite di Platone* («Плятонаў гастрыт», 1998)
* *Gli Zingari e il Rinascimento* («Цыганы і Адраджэньне», 1999)
* *Autobiografie altrui. Poetiche a posteriori* («Чужыя аўтабіяграфіі», 2003)
* *Brescia piazza della Loggia 28 maggio 1974—2004*
* *Tristano muore. Una vita* («Трыстан памірае. Адно жыцьцё», 2004)
* *Racconti* («Апавяданьні», 2005)
* *L’oca al passo* («Гусіны крок», 2006)
* *Il tempo invecchia in fretta* («Час хутка старыць», Feltrinelli, 2009)
* *Viaggi e altri viaggi* («Падарожжы і іншыя падарожжы», Feltrinelli, 2010)
* *Racconti con figure* («Апавяданьні зь фігурамі», Sellerio, 2011)
* *Girare per le strade* («Блуканьне па вулках», Sellerio, 2012)

## Пераклады на беларускую мову
* *Стомленая маска*, Мінск: Кнігазбор, 2010, , пераклад Вольгі Колас паводле выданьняў A. Tabucchi *Piccoli equivoci senza importanza* (Feltrinelli, 2006) i A. Tabucchi *Si sta facendo sempre più tardi* (Feltrinelli, 2003)
* *Сны сноў*, Мінск : Янушкевіч, 2017, ISBN 9789857165506, пераклад Вольгі Колас паводле выдання А.Tabucchi *Sogni di sogni*, 14ed., Sellerio, 2006

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Навэла А. Табукі «Цягнікі, што ідуць у Мадрас» у часопісе «Дзеяслоў» (пераклад Аксаны Данільчык)
* Урывак з кнігі «Становіцца ўсё пазьней і пазьней…» (пераклад Аксаны Данільчык)
* ''Стомленая маска'', Кнігазбор, 2010, пераклад Вольгі Колас 
* ''Сны сноў'', Мінск : Янушкевіч, 2017, ISBN 9789857165506, пераклад Вольгі Колас паводле выдання А.Tabucchi *Sogni di sogni*, 14ed., Sellerio, 2006
* Сны сноў. Фрагменты з кнігі

Катэгорыя:Італьянскія літаратары
Катэгорыя:Перакладчыкі