Пятро Юргялевіч

**Пятро́ Я́каўлевіч Юргяле́віч** (1894, Трабы, цяпер Івейскі раён, Гарадзенская вобласьць, Беларусь — 1973, Магілёў, цяпер Беларусь) — беларускі мовазнавец.

Суаўтар «Вайсковага расейска-беларускага слоўніка» (1933). Аўтар «Нарысу сучаснай беларускай мовы з гістарычнымі камэнтарамі» (1958). Дацэнт (1933).

## Жыцьцяпіс
Удзельнічаў у Першай сусьветнай вайне да 1917 году ў якасьці радавога 7-га сыбірскага дывізіёну. У 1917 годзе ўступіў у Расейскую сацыял-дэмакратычную працоўную партыю бальшавікоў. У 1919 годзе знаходзіўся на Заходнім фронце ў складзе Беларуска-літоўскай дывізіі. У 1925 годзе скончыў факультэт грамадзкіх навук Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту і заняў пасаду сакратара Мсьціслаўскага раённага камітэту Камуністычнай партыі Беларусі. З 1926—1927 гадах працаваў рэдактарам Калінінскай акруговай газэты «Наш працаўнік» (Клімавічы). У 1927—1928 гадах быў стыльрэдактарам у «Дзяржаўнам выдавецтве Беларусі». У У 1927—1930 гадах быў сакратаром Камісіі па выданьні твораў Леніна на беларускай мове. У 1930—1935 гадах быў навуковым сакратаром Інстытуту мовазнаўства Беларускай акадэміі навук. У 1931 годзе падрыхтаваў зь Пятром Бузуком і Язэпам Мацюкевічам «Анкету для зьбіраньня матэрыялаў па беларускай мове». У 1933 годзе браў удзел у падрыхтоўцы «Вайсковага расейска-беларускага слоўніка».

У 1933—1936 гадах па сумяшчальніцтве быў дацэнтам катэдры мовазнаўцтва ў Менскім вышэйшым пэдагагічным інстытуце. Дасьледаваў унармаваньне беларускай літаратурнай мовы і рэдагаваў асобныя выпускі беларускай навуковай тэрміналёгіі. Удзельнічаў у падрыхтоўцы інструкцыяў і анкетаў для зьбіраньня дыялектнай лексыкі. Таксама дасьледаваў гісторыю беларускай мовы і гаворак. 2 лістапада 1935 году быў арыштаваны. У выніку быў выключаны з Усесаюзнай камуністычнай партыі. На час арышту быў жанаты і гадаваў 3-х дзяцей. У 1936 годзе выйшаў падручнік «Беларуская граматыка: марфалёгія», у падрыхтоўцы якога ён удзельнічаў. 31 сакавіка 1936 году пазасудовая тройка Народнага камісарыяту ўнутраных справаў Беларускай ССР выракла яго да 5 гадоў папраўча-працоўнага лягеру за «контаррэвалюцыйную дзейнасьць і незаконнае захоўваньне зброі» паводле беспадстаўнага абвінавачаньня ў буржуазным нацыяналізьме. У 1938 годзе вывезены ў Кіраўскі канцлягер НКУС Расейскай СФСР, адкуль вызвалены 2 лістапада 1940 году.

У 1940—1941 гадах быў выкладнікам катэдры мовазнаўства ў Гомельскім пэдагагічным інстытуце. У 1944—1968 гадах працаваў дацэнтам катэдры беларускай мовы ў Магілёўскім пэдагагічным інстытуце, дзе ў 1944–1962 гадах быў загаднікам катэдры. У 1958 годзе выдаў «Нарыс сучаснай беларускай мовы з гістарычнымі камэнтарамі. Фанэтыка, графіка і правапіс, лексыка і фразэалёгія», які перавыдалі ў 1961 годзе ў якасьці наватарскага падручніка. 25 лістапада 1960 году Пленум Вярхоўнага суду Беларускай ССР рэабілітаваў яго па ўсіх абвінавачаньнях. Выступаў у друку з рэцэнзіямі на школьныя падручнікі беларускай мовы. У 1964 годзе напісаў «Праграму па гістарычнай граматыцы беларускай мовы: для філялягічных і гісторыка-філялягічных факультэтаў».

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Івейскім раёне
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія рэдактары
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытуту мовазнаўства Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Вязьні ГУЛагу
Катэгорыя:Гомельскі дзяржаўны ўнівэрсытэт
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А. А. Куляшова
Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР
Катэгорыя:Памерлі ў Магілёве