Гарыла (скандал)

**Сканда́л «Гары́ла»** () — карупцыйны скандал у Славаччыне. Атрымаў назву паводле найменьня дакумэнту славацкай сакрэтнай службы па праслухоўваньні тэлефонных размоваў () у 2005—2006 роках, які трапіў у інтэрнэт у сьнежні 2011. У дакумэнце зьмяшчаецца інфармацыя пра палітыкаў, чыноўнікаў і бізнэсоўцаў, якія абмяркоўваюць адкаты наўзамен за кантракты па закупцы і прыватызацыі. Тым ня меней, сапраўднасьць прыведзеных фактаў афіцыйна не пацьверджаная, а адсутнасьць арыгінальных запісаў размоваў не дае падставы лічыць файл «Гарыла» доказам наяўнасьці гэткіх размоваў.

Апублікаваньне дакумэнту, які паказвае на меркаваную распаўсюджаную карупцыю на вышэйшых узроўні, выклікала ў Славаччыне эфэкт выбуху бомбы. Па ўсёй краіне прайшла хваля самаарганізаваных пратэстаў, якія скаардынаваліся пад назовам «Пратэст „Гарыла“». Скандал таксама аказаў уплыў на вынікі парлямэнцкіх выбараў 2012 року. Хоць зьмест усяго дакумэнту ня быў спраўджаны, міністар унутраных справаў Даніель Ліпшыц сапраўды пацьвердзіў факт апэрацыі праслухоўваньня пад кодавай назвай «Гарыла». 12 студзеня 2012 року раённы суд Браціславы пацьвердзіў, што выдаваў дазвол на апэрацыю «Гарыла».

## Перадумовы
У 2005 кіраўнік аналітычнага аддзелу славацкай інфармацыйнай службы (СІС) Пэтэр Мравец заўважыў, што побач зь ягонай хатай на Вазававай вуліцы ў Браціславе часта паркуюцца ўрадавыя лімузіны і аўтамабілі групы «Penta», аднае зь дзьвюх найбуйнейшых інвэстыцыйных кампаніяў у краіне. У лістападзе 2005 СІС запытала дазвол на праслухоўваньне суседняй з Мравэцавай кватэры, якая належала бізнэсоўцу і былому афіцэру паліцыі Золтану Варгу. З-за росту і выгляду Варгі апэрацыя атрымала кодавую назву «Гарыла» ().

## Апісаньне

Выкладзены ў інтэрнэт тэкст зьмяшчае апэратыўныя расшыфроўкі ў выглядзе справаздачы, зробленай аналітыкам Пэтрам Мраўцам зь дзьвюх стужак: *Гарыла* і *Гарыла1*. Стужкі запісвалі тэлефонныя размовы ў 2005—2006 у кватэры па вуліцы Вазававай, д № 9/А ў Браціславе. Запісаныя размовы ўласьніка кватэры Золтана Варгі з старшынём Аддзелу па асаблівых пытаньнях Службы па барацьбе з карупцыяй Прэзыдыюму паліцэскіх сілаў Славаччыны () Янам Рэйдам і бізнэсоўцам Пэтрам Дэмавічам; размовы суўладальніка кватэры Яраслава Гашчака, партнэра Penta Group, зь віцэ-прэм’ерам Ірка Малхарэкам, сяброўкай Выканаўчага камітэту Нацыянальнага фонду маёмасьці () і дырэктаркай Сэкцыі Нацыянальнага фонду маёмасьці па заснаваньні кампаніяў і выкананьні правоў акцыянэраў () Ганнай Бубенікавай (СДКУ), лідэрам палітычнае партыі Курс — сацыяльная дэмакратыя Робэртам Фіцам і ягоным памочнікам Францішкам Гатарам.

Тэкст напісаны ад трэцяе асобы ў апісальным стылі, з рэдкім выкарыстаньнем наўпроставых цытатаў са стужак. Зьмяшчае некаторыя тлумачальныя заўвагі, унесеныя ў тэкст Мраўцам дзеля тлумачэньня прапушчанага зьместу.

## Наступствы
Файл «Гарыла» быў выкладзены невядомым у інтэрнэце 21 сьнежня 2011. Прадстаўнік групы «Penta» Марцін Данка адразу ж назваў дакумэнт «выдумкай» і «фальшыўкай».

Першы народны палітычны пратэст адбыўся на плошчы Славацкага нацыянальнага паўстаньня ў Браціславе 27 студзеня 2012. Некалькі тысячаў чалавек прайшлі перад рэзыдэнцыяй прэзыдэнта, кідаючы бананы.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс палітычных скандалаў у Славаччыне

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дакумэнт «Гарыла» 
* Дакумэнт «Гарыла» 

Катэгорыя:Славацкія палітычныя скандалы
Катэгорыя:Падзеі 2011 году