Анджэй Тшэбіньскі

**Анджэй Тшэбіньскі** (; , Радгашч, Польшча — , Варшава) — польскі паэт, драматург, літаратурны крытык і публіцыст з пакаленьня Калюмбаў.

## Жыцьцяпіс

Скончыў гімназію імя Тадэвуша Чацкага, у 1940 годзе распачаў навучаньне ў падпольным Варшаўскім унівэрсытэце, дзе вывучаў славістыку і польскую філялёгію. Прафэсара Станіслава Адамчэўскага, які зрабіў на яго вялікі ўплыў, называў сваім першым настаўнікам. Як і многія яго аднагодкі, спалучаў навучаньне з працай (пілавальніка на чыгунцы) і кансьпірацыйнай дзейнасьцю. Ад 1942 году быў зьвязаны з Канфэдэрацыяй народа — польскай падпольнай ваенна-палітычнай арганізацыяй, што дзейнічала ў 1940—1943 гг.

У падпольлі перадусім быў заняты арганізацыяй літаратурнага руху. Браў удзел у выданьні часопіса «Мастацтва і народ» (Sztuka i Naród) ад пачатку яго заснаваньня. Напісаў значную колькасьць праграмных артыкулаў, у якіх фармуляваў задачы літаратуры і месца ў ёй новага пакаленьня творцаў ва ўмовах акупацыі. У пачатку чэрвеня 1943 году стаў галоўным рэдактарам гэтага часопіса, заняўшы месца свайго найбліжэйшага сябра Вацлава Баярскага, сьмяротна параненага падчас ускладаньня вянка на магілу Мікалая Капэрніка — акцыі пратэсту супраць сьвяткаваньня немцамі 400-гадовага юбілею вучонага як прыналежнага да нямецкай нацыі. Быў галоўным рэдактарам «Мастацтва і народа» да свайго арышту 6 лістапада 1943.

Тшэбіньскі — заснавальнік і першы кіраўнік «Культурніцкага руху» (Ruch Kulturowy), які пастуляваў адсутнасьць падзелу на партыі і арганізацыі. Тшэбіньскі быў адным з суаўтараў маніфэсту «Руху», які пабачыў сьвет у № 14-15 «Мастацтва і народа» — у сьнежні 1944 году, праз год пасьля сьмерці паэта.

Як рэдактара «Мастацтва і народа» Тшэбіньскага доўга расшуквалі немцы, але арыштавалі яго не ў сувязі з кансьпірацыйнай дзейнасьцю, а за «незаконныя» абеды ў фабрычнай сталоўцы пад імем Анджэя Яраціньскага, на якія ён ня меў права, бо не працаваў на фабрыцы. Свайго сапраўднага імені Тшэбіньскі не назваў і быў расстраляны ў вулічнай расправе на рагу варшаўскіх вуліцаў Варэцкая і Новы Сьвят.

Анджэю Тшэбіньскаму прысьвечаны мэмуарны аповед Тадэвуша Бароўскага «Партрэт сябра» з цыклю «Экзамен на Гандлёвай».

## Творы

Большасьць твораў са спадчыны Тшэбіньскага згарэла падчас Варшаўскага паўстаньня, ацалела ўсяго каля 400 старонак. Гэта вершы, драматычны гратэск «Каб падняць ружу» (у якой аўтар рэалізаваў сваю канцэпцыю драмы, выкладзеную ў артыкуле «Лабараторыя драмы»), фрагмэнты няскончанай фаовесьці «Кветкі з забароненых дрэваў», публіцыстычныя артыкулы і дзёньнік.

### Проза
* Кветкі з забароненых палёў (*Kwiaty z drzew zakazanych*), выд. 1972 (няскончаная аповесьць)
* Дзёньнік (*Pamiętnik*)

### Драма
* Каб падняць ружу... (*Aby podnieść różę…*)

### Эсэістыка
* Лабараторыя драмы (*Z laboratorium dramatu*)

## Крыніцы

## Літаратура
* Тшэбіньскі, Анджэй (Trzebiński, Andrzej) // Часопіс «ПрайдзіСвет»: Асоба: Аўтары — Эл.рэсурс prajdzisvet.org

## Вонкавыя спасылкі
* П'еса «Каб падняць ружу…» па-беларуску
* Артыкул «Лабараторыя драмы»
* Фрагмэнты «Дзёньніка» па-польску
* Мэмуарны аповед «Партрэт сябра» Тадэвуша Бароўскага ў цыкле «Экзамен на Гандлёвай»

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Польскія паэты