open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (Баранавічы)

**Касьцёл Узвышэ́ньня Сьвято́га Крыжа́** — найстарэйшы каталіцкі храм у Баранавічах. Месьціцца на сучаснай вуліцы Куйбышава.

## Гісторыя

За часамі Расейскай імпэрыі на будаўніцтва касьцёлу ў Баранавічах не давалі дазволу. У 1904 годзе памерла жонка графа Яна Развадоўскага — Лізавета Развадоўская. Яе пахавалі ў адмыслова збудаваным родавым склепе, на месцы прызначаным для касьцёлу. Дзякуючы дапамозе менскага губэрнатара, быў атрыманы дазвол на будаўніцтва на магіле драўлянай каталіцкай капліцы, у якой час ад часу адпраўляў Сьвятую Імшу для 800 баранавіцкіх католікаў ксёндз пробашч з Новай Мышы Антоні Ганіч.

У 1911 годзе была заснавана баранавіцкая парафія.

Камітэт пабудовы касьцёла арганізаваў кс. Люцыян Жаландкоўскі ў 1923 годзе, па прыбыцьці на працу ў Баранавічы. Драўляны касьцёл быў збудаваны ў 1925 годзе. 18 кастрычніка 1925 году храм асьвяціў біскуп Зыгмунт Лазінскі пад тытулам Узвышэньня Сьвятога Крыжа.

Меркавалася, што ў хуткім часе касьцёл перабудуюць у мураваны. Але потым сярод парафіян паўстала ідэя пабудовы вялікага мураванага касьцёлу ў цэнтры гораду, падмурак якога заклалі на скрыжаваньні вуліцаў Міцкевіча і Каханоўскага (цяпер плошча Леніна). Але з-за цяжкасьцяў фінансаваньня і эканамічнага крызісу, будаўніцтва не было скончана. Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа таксама застаўся драўляным.

Ад 1990 году ў касьцёле пачалі весьціся беларускамоўныя служэньні.

## Пробашчы парафіі
* Вінцэнт Францкевіч 1911—1913
* Станіслаў Эйсмант 1913—1915
* кс. капелан Яжнеўскі і Міхал Маеўскі 1920—1923
* Люцыян Жаландкоўскі 1923—1933
* Казімір Бохуш 1927—1930
* Эдвард Завадзкі 1933—1935,
* Ян Барысюк 1933—1949
* Францішак Піваварскі 1935—1939
* Вацлаў Краўчык 1937—1941
* Станіслаў Рагоўскі 1950—1978
* Ежы Росек і Антоні Гей 1978—1991
* Казімір Велікаселец 1991 — ?
* Юзаф Дзяконскі 2006—2011
* Валянцін Новак 2011 — цяпер

## Арганіст
* Леанард Канікевіч 1940-я

## Стараста
* Андрэй Гібоўскі 1930-я — 1944

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Святыні Беларусі, што згадваюцца ў даведніку, і святары, якія ў іх служылі

Баранавічы
Катэгорыя:Касьцёлы Баранавічаў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Крыжа
Грузія на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

На «Эўрабачаньні-2008» Грузію прадставіла Дыяна Гурцкая зь песьняй «Peace Will Come».

Грузія заняла 11 месца з 83 баламі ў фінале і 5 месца з 107 баламі ў другім паўфінале.

## Нацыянальны адбор
17 лістапада было пададзена 29 заявак. Фінал мінуў 1 сакавіка, у фінале ўдзельнічала 12 выканаўцаў.

## Галасаваньне
### У паўфінале

### У фінале

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
Андрэй Рудаміна-Дусяцкі

**Андрэй Рудаміна-Дусяцкі** (каля 1595 — 3 верасьня 1632) — каталіцкі рэлігійны дзяяч, місіянэр. 

Прадстаўнік шляхецкага роду Рудамінаў-Дусяцкіх гербу «Трубы», сын Яна.

Навучаўся ў Віленскай акадэміі, Лёвэнскім унівэрсытэце (Бэльгія), Рымскім езуіцкім калегіюме. Ад 1618 езуіт. 

У 1625 як місіянэр выехаў у партугальскія калёніі Гоа, Макао, потым у Кітай. Аўтар рэлігійных твораў на кітайскай мове.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Андрэй
Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVI стагодзьдзі
Катэгорыя:Місіянэры
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Беларусы ў Кітаі
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Памерлі 3 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 1632 годзе
TrueBSD

**TrueBSD** — гэта АС (LiveDVD) беларускай распрацоўкі, заснаваная на кодзе FreeBSD. TrueBSD здольная загружацца з DVD-дыска, без удзелу HDD.

## Мэта праекту
Падаць карыстачам простую ў звароце настольную апэрацыйную сыстэму, улучальную ў сябе ўсе магчымасьці ядра FreeBSD і вольна-распаўсюджванага праграмнага забесьпячэньня.

## Наяўнае праграмнае забесьпячэньне
У склад TrueBSD уваходзіць наступнае праграмнае забесьпячэньне:

* Аконныя мэнэджары KDE3, Gnome, openbox, ion3, wmii, evilwm;
* Ўэб-браўзэры firefox, konqueror, opera, elinks, lynx;
* FTP-кліенты ftp, gftp;
* Кліенты СКБД MySQL і PostgreSQL;
* Mail/News-кліент kmail, claws-mail;
* IM/IRC-кліенты Pidgin, kopete, tkabber, qutim;
* Тэкставыя рэдактары emacs, vim/gvim, gedit, geany;
* Тэкставы працэсар AbiWord, OpenOffice.org Writer;
* Праграма прагляду выяваў gqview;
* Утыліты для запісу CD/DVD;
* Аўдыяплэеры amarok, audacious, mpg123, moc, xmms;
* Відэаплэер smplayer (на qt4), xine, totem;
* Утыліты для кадаваньня аўдыё;
* Кампілятары C/З++, Fortran, Java і NASM;
* Інтэрпрэтатары Perl, Python, PHP, Lua, m4, tcl;
* Камандныя інтэрпрэтатары csh, tcsh, zsh;
* Web-сэрвэр Apache;
* Модулі mod_perl, mod_php для ўэба-сэрвэра;
* Файлавы мэнэджар Midnight Commander;
* Архіватары unrar, zip, bzip2, gzip;
* Падтрымка win-мадэмаў;
* Праграмы для праверкі файлавых сыстэм;
* Праграмы па ўзнаўленьні файлавых сыстэм;
* Праграмы для тэставаньня кампутара і сеткі;
* Сеткавыя ўтыліты (LAN, modem, Bluetooth, dial-up, VPN, Wireless);
* Выдаленае кіраваньне (ssh, telnet, rdesktop);
* Сканары партоў (і сэрвісаў) Nessus, nmap;
* Фаерволы ipfw, ipf, pf;

## Варыянты пастаўкі
Пачынальна з вэрсіі 2.0-RC1 TrueBSD распаўсюджваецца на адной DVD кружэлцы.

## Кароткая гісторыя вэрсій
* TrueBSD 2.0-RELEASE (плянуецца)
* TrueBSD 2.0-RC2 15 лістапада 2008 
* TrueBSD 2.0-RC1 - 23 лістапада 2007
* TrueBSD 0.1-RELEASE - 11 лістапада 2006
* TrueBSD 0.1-RC1 - 7 ліпеня 2006
* TrueBSD 0.1-BETA2 19 чэрвеня 2005
* TrueBSD 0.1-BETA1 2 чэрвеня 2005

## Вонкавыя спасылкі
* Копія афіцыйнага сайту праекта
* Супольнасьць расейскамоўных карыстачоў

Катэгорыя:Свабодныя апэрацыйныя сыстэмы
Катэгорыя:Вольныя праграмы
Катэгорыя:Юнікс
Катэгорыя:BSD
Грэцыя на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

На «Эўрабачаньні-2008» Грэцыю прадставіла сьпявачка Каламіра зь песьняй «Secret Combination». Грэцыя заняла 3 месца з 218 баламі ў фінале і 1 месца з 156 баламі ў першым паўфінале.

## Нацыянальны адбор
Фінал нацыянальнага адбору мінуў 27 лютага з трох удзельнікаў. Пераможца фіналу вызначала журы (40%) і тэлегледачы (60%).

## Галасаваньне
### У паўфінале

### У фінале

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня
* Неафіцыйны блог сьпявачкі Каламіры 

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
Данія на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

Данію на конкурсе песьні «Эўрабачаньне-2008» у другім паўфінале прадставіў **[[Сымон Мэцью]]** зь песьняй «All Night Long». Песьня трапіла ў фінал, заняўшы 15 месца і набраўшы 60 ачкоў.

## Выканавец
*Сымон Мэцью* — дацкі поп-сьпявак. Брат Рэбэкі Мэцью і Сабіны Мэцью, вядомых дацкіх сьпявачак.

## Нацыянальны адбор
Дацкая тэлекампанія DR атрымала 433 заяўкі на ўдзел у нацыянальным адборы «*Dansk Melodi Grand Prix 2008*». 16 песень абраныя для ўдзелу ў паўфіналах, якія мінулі 12 і 19 студзеня. 4 лепшыя песьні з кожнага паўфіналу мінулі ў фінал, яшчэ 2 дададзеныя да іх слухачамі радыё P3 і P4. 10 песень прынялі ўдзел у фінале, які мінуў у Хорсэнсу 2 лютага.

## Галасаваньне
### У паўфінале

### У фінале

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня 
* Данія на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
Ізраіль на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

На «Эўрабачаньні-2008» Ізраіль прадставіў сьпявак **Боаз Мауда** зь песьняй «Keilu kan». Ізраіль заняў 9 месца з 124 баламі ў фінале, а ў першым паўфінале конкурсу 5 месца з 104 баламі.

## Нацыянальны адбор
**IBA** правёў апытаньне сярод гледачоў *Kohav nolad* (музычнае тэлешоў), у ім гледачам прапаноўваецца абраць лепшых удзельнікаў шоў з 25 удзельнікаў 5 сэзонаў *Kohav nolad*. Гэтае апытаньне не зьяўляецца афіцыйным.

**IBA** і **Channel 2** прызначылі нацыянальны адбор на 25, 26 лютага, на якім **Боаз Мауда** выканае 5 песень розных аўтараў, выбраных з 450 заявак. Выйграла песьня Даны Інтэрнэйшэнл (кампазытар, паэт) і Шэй Кэрэма (паэт).

### Выканавец
Боаз Мауда — ізраільскі сьпявак, пераможца ў пятым сэзоне шоў «Кохаў Нолад», ізраільскай вэрсіі перадачы «Pop Idol», прадстаўляў Ізраіль на «Эўрабачаньне-2008», дзе заняў 9-е месца.

Боаз нарадзіўся і вырас у мошаве Эльякім, дзе жыве дагэтуль з бацькамі і двума братамі. Ён малодшы сын у сваёй маці, якая стала інвалідам у выніку родаў Боаза. Сям’я Боаза паходзіць зь емэнскіх габрэяў.

## Выступ
Боаз выступіў пад нумарам 2 у першым паўфінале і пад нумарам 7 у фінале.
Разам зь ім таксама выступілі:
* Адам Ёзэф 
* Арыель Зохар
* Эран Мазор Хэч 
* Ліор Ашкеназі 
* Зач Эшэл

## Галасаваньне
### У паўфінале

### У фінале

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
Ірляндыя на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

На «Эўрабачаньні-2008» Ірляндыю прадставіла сьпявачка пад імем **Dustin the Turkey** зь песьняй «Irelande douze pointe». Ірляндыя заняла 15 месца з 22 баламі ў першым паўфінале, а ў фінал конкурсу не мінула.

## Нацыянальны адбор
Прыём заявак у Ірляндыі праводзіўся да 21 лютага. У фінале было 6 удзельнікаў, перамагла адбор сьпявачка зь дзіцячага тэлебачаньня па імі **Дастын**.

## Галасаваньне

### У паўфінале

### У фінале

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
Юзэф Арнульф Гедройц

**Ю́зэф А́рнульф Гедройц** (, ; 24 ліпеня 1754, Касакаўшчына-Гедройцы ля Вільні — 17 ліпеня 1838, Алсяды, цяпер Летува) — князь, жамойцкі біскуп, летувіскі пісьменьнік, асьветнік, перакладчык. Доктар кананічнага права (1790), кавалер ордэна Сьвятога Станіслава (1789).

## Біяграфія
З княскага роду Гедройцаў, сын ротмістра літоўскага Яна. У 1775—1781 гадох навучаўся ў Віленскай сэмінарыі, дзякуючы заступніцтву свайго дзядзькі Яна Стафана Гедройца стаў інфлянцкім канонікам. У 1781 годзе высьвечаны на сьвятара. У 1781—1785 гадох вывучаў багаслоўе, замежныя мовы й кананічнае права ў Рыме. Ад 1786 году быў сябрам жамойцкае капітулы, прэлатам-архідыяканам ад 1788 году. У 1790 годзе стаў біскупам-каад’ютарам свайго дзядзькі Яна Стафана Гедройца (з правам пераемнасьці); у тым самым годзе атрымаў у Вільні ступень доктара кананічнага права.

Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай у 1795 годзе ў якасьці першага дэлегата ад сьвятарства й абывацеляў Жамойцкага княства прыбыў у Санкт-Пецярбург, дзе яго прыняла Кацярына ІІ. Стаўшы ў 1803 годзе ардынарыем Жамойцкае дыяцэзіі распачаў актыўную асьветніцкую дзейнасьць, заснаваўшы пры падтрымцы князя Адама Чартарыйскага вялікую сетку школаў. Займаўся разьвіцьцём шпітальнае справы. Гуртаваў вакол сябе летувіскіх пісьменьнікаў. У 1813—1814 гадох на жаданьне імпэратара Аляксандра І браў удзел у працы Біблейскага таварыства ў Пецярбургу. Пераклаў на летувіскую мову Новы Запавет, выдаўшы яго пры падтрымцы мітрапаліта Станіслава Богуша-Сестранцэвіча 5-тысячным тыражом за ўласныя грошы.

У часе вызвольнага паўстаньня (1830—1831) напачатку абвясьціў пра сваю ляяльнасьць да расейскага ўраду, аднак у сакавіку 1831 году выдаў адозву ў падтрымку паўстанцаў. Па паразе паўстаньня, баючыся рэпрэсіяў супраць Касьцёлу, быў вымушаны зноў асудзіць паўстанцаў.

## Галерэя

Juzef Arnulf Giedrojc. Юзэф Арнульф Гедройц (XIX).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.
Juzef Arnulf Giedrojc. Юзэф Арнульф Гедройц (XIX) (3).jpg|Невядомы мастак, XIX ст.
Józef Arnulf Giedroyć.PNG|Невядомы мастак, XIX ст.


## Крыніцы

## Літаратура

Юзэф Арнульф
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Летувіскія літаратары
Катэгорыя:Летувіскія перакладчыкі
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Мацей Казімер Валанчэўскі

**Мацей Казімер Валанчэўскі** (***Мацеюс Валанчус, Валанчэўскіс***; , ; 16 (28) лютага 1801, в. Насрэнай, Крэцінскі павет — 17 (29) траўня 1875, Коўна) — рэлігійны дзяяч, летувіскі пісьменьнік, гісторык, этнограф, асьветнік.

## Біяграфія
Скончыў Віленскую галоўную духоўную сэмінарыю (1828). Ад 1840 прафэсар Віленскае й Пецярбурскае духоўных акадэміяў, ад 1845 рэктар Варніскае духоўнае сэмінарыі. Ад 1849 жамойцкі біскуп. З мэтай умацаваньня каталіцтва ў летувіскай вёсцы праводзіў асьветніцкую працу на летувіскай мове, арганізоўваў парафіяльныя школы, стварыў шырокую сетку таварыстваў цьвярозасьці. Быў ляяльны ў адносінах да царскае ўлады, але выступаў супраць прымусовага насаджэньня ў Жамойці праваслаўя, русыфікацыі насельніцтва й забароны летувіскага друку. 18 жніўня 1863 выдаў адозвы з заклікам заставацца вернымі царскаму ўраду. У 1864 перанёс сталіцу дыяцэзіі з Варняў у Коўню. Аўтар гістарычнага дасьледваньня *«Жамойцкае біскупства»* *(«Żemajtiu Wiskupste»*, Вільня, 1848, 2 ч.), дыдактычных апавяданьняў і аповесьцяў. Складальнік зборніку *«Жамойцкія прыказкі»* (1867).

## Творы
* Raštai. T. 1—2. Vilnius, 1972;
* Biskupstwo żmujdzkie. Kraków, 1898 (польскі пераклад)

## Крыніцы

Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Летувіскія гісторыкі
Катэгорыя:Летувіскія этнографы
Катэгорыя:Летувіскія літаратары
Катэгорыя:Летувіскамоўныя пісьменьнікі
Ісьляндыя на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

Ісьляндыю на «Эўрабачаньні-2008» прадставіў гурт Euroband. У другім паўфінале гурт заняў 8 месца, а ў фінале 14.

## Склад гурта
* *Regína Ósk Óskarsdóttir*
* *Friðrik Ómar*

## Нацыянальны адбор
Атрымана 146 заявак, уключаючы замежных аўтараў, і былі запрошаныя 9 кампазытараў з 3 песьнямі кожны. Фінал мінуў 23 лютага.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня
* Ісьляндыя. Нацыянальны адбор (esckaz.com)

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
Кіпр на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

Кіпр на конкурсе песьні «Эўрабачаньне-2008» у другім паўфінале прадставіла сьпявачка Еўдакія Кадзі зь песьняй «Femme Fatale». Песьня не мінула ў фінал, заняўшы 15 месца з 36 баламі.

## Нацыянальны адбор
Нацыянальны фінал кіпрыёцкага адбору мінуў 12 студзеня. Пераможца абраны тэлегаласаваньнем (60%) і галасаваньнем журы (40%). Госьці — леташнія прадстаўнікі Кіпру на «Эўрабачаньні» Эўрыдзікі і Дзімітрыс Каргіяліс.

## Галасаваньні

### У паўфінале

### У фінале

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня
* Кіпр на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
Латвія на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

На «Эўрабачаньні-2008» Латвію прадставіў гурт **Pirates of the Sea** зь песьняй «Wolves of the Sea». Латвія заняла 11 месца з 83 баламі ў фінале і 6 месца з 86 баламі ў другім паўфінале.

## Нацыянальны адбор
Да 19 лістапада паступіла 88 заявак на ўдзел. Два паўфіналы нацыянальнага адбору мінулі 2 і 9 лістапада, у кожным паўфінале па 10 удзельнікаў. Фінал нацыянальнага адбору мінуў 1 сакавіка. Пераможца вызначыўся тэлегаласаваньнем.

## Галасаваньне

### У паўфінале

### У фінале

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня
* Нацыянальны адбор у Латвіі

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
EYP

**EYP** можа абазначаць наступнае:

*European Youth Parliament
*Hellenic National Intelligence Service ()
*European Young Professionals
*Einhorn Yaffee Prescott
*Ethniki Ypiresia Pliroforion
Грашовая маса

**Грашо́вая ма́са** (грашовая прапанова) — агульны абсяг грошай у народнай гаспадарцы, які ўлучае наяўныя сродкі і грошы на рахунках у айчыннай і замежнай валюце.

Галоўны банк дае камэрцыйным банкам дадатковыя сродкі для ўплыву на паказьнікі грашовай прапановы праз банкаўскую ліквіднасьць, што ўзьдзейнічае на інфляцыю.

## Віды
* *Наяўныя грошы ў абарачэньні* (М0). Ліквідныя сродкі безадкладнай аплаты, якія ўлучаюць банкноты і манэты на руках у фізычных асобаў і ў касах юрыдычных асобаў, за выняткам банкаў.
* *Гатоўка і ўклады* (М1). Наяўныя грошы і пераводныя ўклады ў айчыннай валюце, разьмешаныя ў банках краіны фізычнымі і юрыдычнымі асобамі.
* *Нацыянальная* (М2). Гатоўка і ўсе ўклады ў айчыннай валюце, разьмешаныя ў банках краіны.
* *Айчыннавалютная* (М2*). Улучае гатоўку і ўсе уклады ў айчыннай валюце, а таксама сродкі фізычных і юрыдычных асобаў у каштоўных паперах, выпушчаныя банкамі краіны ў айчыннай валюце.
* *Шырокая* (М3). Улучае гатоўку, усе ўклады ў айчыннай і замежнай валюце, уклады каштоўных мэталаў і сродкі фізычных і юрыдычных асобаў у каштоўных паперах, выпушчаныя банкамі краіны ў айчыннай і замежнай валюце.

## Беларусь

За 2013 год абсяг шырокай грашовай масы (ШГМ) ў Беларусі вырас на 19,8 % да 193,306 трлн рублёў (20,305 млрд даляраў ЗША).

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Эканоміка
Катэгорыя:Грошы
Аксытанская мова

**Аксыта́нская мо́ва** або **лангедо́к** (*langue d’oc*, *lenga d'òc*) — гэта раманская мова, заснаваная на лацінскай мове, гэтак жа як і гішпанская, італьянская й француская. У ёй налічваецца шэсьць асноўных рэгіянальных варыянтаў: правансальская (улучальная нісуа (niçois), на якім гавораць у навакольлях Ніцы), альпская, авэрнская, лімузэнская, гасконская (улучальная бэарнскую, на якім кажуць у Бэарне) і лангедокская. Усе гэтыя разнавіднасьці аксытанскай мовы маюць сваю пісьменнасьць і раўнапраўныя. **Стандартная аксытанская мова** — сынтэз гэтых моў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Мовы Францыі
Катэгорыя:Мовы Італіі
Катэгорыя:Мовы Гішпаніі
Летува на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008

Летуву на конкурсе песьні «Эўрабачаньне-2008» у другім паўфінале прадставіў Еранімас Мілюс зь песьняй «Nomads in the Night». Выканавец не мінуў у фінал, заняўшы 16 месца ў паўфінале і набраўшы 30 ачкоў.

## Нацыянальны адбор
Фінал летувіскага адбору *Eurovizija* мінуў 2 лютага. 2 выканаўцы дапушчаныя напроста да фіналу — гэта **Юлія Рытчык** у дуэце з **Гірмантам Ваіткатам** і **Айшэ Пілвэліт**.

35 іншых выканаўцы павінны былі мінуць праз паўфіналы адбору, якія мінулі 12, 19 і 26 студзеня. Па 4 песьні з кожнага паўфіналу вышлі ў фінал, пазьней дададзены адзін «вайлдкард», такім чынам у фінале прынялі ўдзел 15 песень.

Усяго было атрымана 42 заяўкі ад грамадзян Летувы і 31 заяўка ад замежных кампазытараў.

Пераможцаў паўфіналаў выбіралі тэлегледачы і журы, выбар у фінале цалкам засноўваўся на тэлегаласаваньні.

## Галасаваньні
### У паўфінале

### У фінале

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эўрабачаньня
* Летува на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
* Сайт нацыянальнага адбору ''Eurovizija''

2008
Катэгорыя:Краіны на конкурсе песьні Эўрабачаньне-2008
Вадвіч (герб)

«**Вадвіч**» () — прыватны шляхецкі герб, якім карысталіся больш за 36 родаў Польшчы і Вялікага княства Літоўскага.

## Апісаньне
Шчыт вэртыкальна падзелены на 2 часткі. У левым чырвоным полі знаходзіцца срэбная стронга, а ў правым срэбным полі — чырвоная стронга. Клейнод — над прылбіцай з каронай 5 страўсавых пёраў.

## Гісторыя
Вядомы зь сярэдзіны XV стагодзьдзя. Пашыраўся ў Вялікім княстве Літоўскім пасьля Гарадзелькай уніі 1413 року.

## Роды
Адамовічы, Адамкевічы, Адамковічы, Акушковічы, Анґліцкія, Анцэвічы, Барэйшы, Боскія, Вадвічы, Вандаловічы, Віруловічы, Воўчакі, Вэнславовічы, Вэнслаўскія, Вэнцлавовічы, Вэнцлаўскія, Камянецкія, Ладзяты, Лойбы, Мандыгерты, Мандыгірды, Мантыгерды, Мандыгірдавічы, Манкерскія, Мантыгірдавічы, Матыашэвічы, Монгірды, Мэнжыкі, Надажынскія, Нарушэвічы, Рашкевічы, Роскі, Роскія, Станкевічы, Станкоўскія, Станькоўскія.

## На манэтах
Герб зьмяшчаў падскарбі вялікі літоўскі Крыштап Нарушэвіч у 1618—1631 гадах на манэтах ВКЛ. Двупенязь — 1620, 1621. Шэляг — 1618—1627, грош — 1625—1627, палтарак — 1619, 1620, 5 дукатаў — 1621, 1622, партугал (10 дукатаў) — 1621, 1622.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Гербы беларускае шляхты
* Herb Wadwicz

Катэгорыя:Шляхецкія гербы
Катэгорыя:Гербы Гарадзельскай уніі
Манагуа

**Мана́гуа** () — сталіца і найбуйнейшы горад Нікарагуа, цэнтар аднайменнага дэпартамэнту. Месьціцца на паўднёва-заходнім беразе возера Манагуа. На 2020 год насельніцтва гораду складала крыху больш за 1 мільён чалавек. У гарадзкой аглямэрацыі, да якой адносяць таксама мястэчкі Сьюдад-Сандына, Эль-Крусэра, Ніндыры, Тыкуантэпэ і Тыпітапа, пражываюць 1,4 мільёнаў чалавек. Горад быў абвешчаны сталіцай краіны ў 1852 годзе. Раней сталіцай краіны былі Леон і Гранада, якія чаргаваліся ў гэтым статусе. У 1972 годзе адбыўся моцны землятрус, ад якога места пацярпела. Грамадзянская вайна ў 1980-х гадах сур’ёзна спынілі рост Манагуа.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Манагуа на Lonely Planet.

Катэгорыя:Гарады Нікарагуа
Катэгорыя:Сталіцы Паўночнай Амэрыкі
Апалінар Унукоўскі

**Апалінар Унукоўскі** (; 1848, Хацін, цяпер Украіна — 21 траўня 1909, Санкт-Пецярбург, цяпер Расея) — магілёўскі арцыбіскуп (23 лістапада 1908 — 21 траўня 1909).

## Біяграфія
У 1865 паступіў у сэмінарыю ў Камянцы-Падольскім, якая была зачыненая праз год. 4 гады дамагаўся дазволу губэрнатара працягнуць адукацыю ў іншай сэмінарыі, увесь гэты час навучаўся самастойна. У 1874 скончыў Санкт-Пецярбурскую духоўную акадэмію са ступеньню майстра багаслоўя. Высьвечаны на сьвятара ў 1872. Выкладаў лацінскую мову ў Жытомірскай сэмінарыі ад 1875 ажно да яе закрыцьця ў 1876. Напрацягу некалькіх гадоў быў абаронцам сужэнскіх путаў. Знаходзячыся на пасадзе віцэ-дэкана Жытомірскага дэканату й сакратара біскупскае курыі, ані ў чым не ішоў на саступкі ўраду, жорстка прытрымліваючыя кананічнага права, таму кіеўскі губэрнатар не зацьвердзіў яго ані на пасаду інспэктара Жытомірскае сэмінарыі, ані на прафэсарскую катэдру ў акадэміі ў 1882. 4 чэрвеня 1888 стаў канонікам капітулы, у 1891 – асэсарам кансысторыі. Ад 1898 – рэктар Жытомірскае сэмінарыі й прэлат капітулы. 22 красавіка 1904 стаў біскупам плоцкім. У 1908 урад прапанаваў яго Сьвятому Пасаду як магчымага кандыдата на Магілёўскую катэдру. 16 чэрвеня 1908 быў прызначаны арцыбіскупам магілёўскім, а 23 лістапада 1908 быў інтранізаваны ў Санкт-Пецярбургу. Пахаваны ў Жытоміры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1848 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хаціне
Катэгорыя:Плоцкія біскупы
Катэгорыя:Магілёўскія арцыбіскупы
Катэгорыя:Памерлі 21 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1909 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Сьпіс наземных межаў краінаў сьвету

*Заўвага*: несувэрэнныя краіны адзначаныя *курсівам*.

## Наземныя межы

## Заўвагі
* Самая даўгая мяжа паміж дзьвюма краінамі — паміж ЗША і Канадай: 8891&nbsp;км
* Самыя даўгія неразрыўныя ўчасткі — паміж Расеяй і Казахстанам: 6846&nbsp;км; ЗША і Канадай: 6414&nbsp;км; Чылі і Аргентынай: 5150&nbsp;км
* Самая кароткая наземная мяжа — паміж Гішпаніяй і Марока (Peñón de Vélez de la Gomera): 87 м

Наземныя межы
Свабода (газэта, 1902)

**Свабода** — выданьне, адзіны нумар якога падрыхтавалі ў 1902 В. Іваноўскі, Антон Луцкевіч, Іван Луцкевіч, Алаіза Пашкевіч (Цётка), В. Валейка, Р. Мілер і інш.

Газэта «Свабода» была задумана як орган Беларускай рэвалюцыйнай партыі. 

У 1902 годзе, пры садзейнічаньні польскіх сацыялістаў (сяброў ППС), у асяродзьдзі беларускіх студэнтаў Пецярбурга паўстала Беларуская рэвалюцыйная партыя (БРП) на чале з Вацлавам Іваноўскім (1880-1943). У гэтым жа годзе ў Пецярбург прыехалі на вучобу браты Антон і Іван Луцкевічы зь Менска і Алаіза Пашкевіч з навакольляў Ліды. Яны дапамаглі Іванаўскаму падрыхтаваць першы нумар газэты «Свабода». Падрыхтаваныя матэрыялы былі перавезены ў фальварак Лябёдка Лідзкага павету (цяпер Шчучынскі раён), які належаў Іваноўскім. Пад канец 1902 часопіс аддрукавалі на гектографе накладам 200 асобнікаў Вацлаў Іваноўскі, Тадэвуш Іваноўскі, а таксама браты Валейкі. На тытульным аркушы часопіса значылася: «Свабода, № 1, 1903 г.».

Але затым «Свабода» была зьнішчаная (верагодна самімі выдаўцамі) і не дайшла да чытача. Пасьля гэтага адзіны ці адзін з нямногіх пазасталых асобнікаў сканфіскавала ў студзені 1903 у старэйшага з братоў Іваноўскіх Ежы Іваноўскага варшаўская паліцыя, а сам ён быў арыштаваны і на 4 гады сасланы ў Наўгародзкую губэрню. Больш да нашага часу не было знойдзена ніводнага экзэмпляра выданьня.

Як пісаў ксёндз Адам Станкевіч, спасылаючыся на паведамленьне Вацлава Іваноўскага, у «Свабодзе» былі зьмешчаны два артыкулы, адзін зь якіх — на палітычную тэму, а другі — аб нацыянальнай сьвядомасьці беларусаў. Зьмест гэтых артыкулаў невядомы. Затое вядомы паэтычны дэбют Алаізы Пашкевіч — верш «Мужыцкая доля». Верш Уладзіслава Сыракомлі «Добрыя весьці», зьмешчаны ў «Свабодзе», быў перароблены выдаўцамі: антырасейскія акцэнты арыгінальнага тэксту замянілі на антыцарскія, ідэя клясавай згоды паміж сялянствам і шляхтай, якую прапагандаваў Сыракомля, саступіла месца работніцка-сялянскай салідарнасьці. Верш гэты захоўваўся ў Архіве новых актаў у Варшаве, як адзіны сапраўдны фрагмэнт «Свабоды».

У 1990 у Менску пад такой самай назвай пачала выходзіць грамадзка-палітычная газэта, рэдакцыя якой лічыла яе пераемніцай выданьня «Свабоды», якое было надрукавана ў 1902 годзе.

## Глядзіце таксама
* Свабода (газэта, 1990)

## Літаратура
* Туронак Ю. Вацлаў Іваноўскі і адраджэнне Беларусі. - Мн., 2006.  ІSВN 985-6530-40-7 (бел.)

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1902 годзе
1028

## Падзеі
* Кнут Вялікі стаў каралём Нарвэгіі 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 5 траўня — Альфонса V Кастыльскі
1027

## Падзеі
* 14 траўня — Генры І Францускі стаў каралём Францыі
* Баграт IV стаў каралём Грузіі

## Нараджэньні
* Вільям І Ангельскі

## Сьмерці
* 16 жніўня — Георгі І, кароль Грузіі
1025

## Падзеі
* 18 красавіка — Балеслаў I Храбры каранаваўся першым каралём Польшчы

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 17 чэрвеня — Баляслаў І Храбры
* 15 сьнежня — Васіль І Бізантыйскі, імпэратар Бізантыйскае імпэрыі

## Вонкавыя спасылкі
1023

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Ўільям VII Аквітанскі

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
1022

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Гаральд II Годвінсан, кароль Ангельшчыны

## Сьмерці
* Олаф Швэдзкі, кароль Швэцыі
* Канстантын Дабрыніч, наўгародзкі пасаднік

## Вонкавыя спасылкі
1020

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Гаральд ІІ Ангельскі

## Сьмерці
* Фердаўсі, пэрсыдзкі паэт
* Мануіл Эротык Комнін, бізантыйскі военачальнік
* Лэйф Эрыксан, вікінг
Людвіся Атакулава

**Людвіся Атакулава** — адказны сакратар Управы беларускай моладзевай арганізацыі «Малады Фронт».

## Біяграфія
Нарадзілася 20 сьнежня 1988 г. у г. Жыткавічы Гомельскай вобласьці. У 2005 годзе скончыла сярэднюю школу №3 г. Жыткавічы.

## Грамадзка-палітычная дзейнасьць

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1988 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жыткавічах
Катэгорыя:Сябры Маладога Фронту
Менска-магілёўскія біскупы

**Менска-магілёўскія біскупы рымска-каталіцкага абраду**

## [[Мэтрапаліт|Арцыбіскупы-мэтрапаліты]]
* 1991—2006 — Казімер Сьвёнтак, кардынал ад 1994
* 2006—2007 — Антоні Дзям’янка, апостальскі адміністратар
* 2007—2021 — Тадэвуш Кандрусевіч
* 2021 — Казімер Велікаселец, апостальскі адміністратар
* 2021-дасюль — Юзаф Станеўскі

## [[Біскуп-суфраган|Дапаможныя біскупы]]
* 1999—2003 — Кірыл Клімовіч
* 2004—2012 — Антоні Дзям’янка
* з 2013 — Юры Касабуцкі
* з 2015 — Аляксандар Яшэўскі

### [[Вікарый|Генэральныя вікарыі]]
* 2007-далей — Антоні Дзям’янка

## Глядзіце таксама
* Магілёўскія арцыбіскупы
* Менскія біскупы


Катэгорыя:Сьпісы
Менскія біскупы

**Менскія біскупы рымска-каталіцкага абраду**

## Кіруючыя біскупы

*1798-1829 Якуб Ігнацы Дадэрка, біскуп
*1816-1824 Стафан Пазьняк, прэлят
*1824-1827 Юзаф Камінскі, прэлят
*1831-1839 Матэвуш Ліпскі, біскуп, прэлят ад 1827
*1839-1853 Павал Рава, прэлят
*1853-1869 Адам Вайткевіч
*1917-1925 Зыгмунт Лазінскі
*1926-1981 Баляслаў Слосканс (адміністратар)
*1989-1991 Тадэвуш Кандрусевіч (адміністратар)

## Дапаможныя біскупы

*1814-1836 Жан Батыст Люі Масьле
*1818-1828 Адрыян Галаўня

## Глядзіце таксама

*Менска-магілёўскія біскупы
*Менская архідыяцэзія (гістарычная)


Катэгорыя:Сьпісы
Магілёўскія арцыбіскупы

**Магілёўскія арцыбіскупы рымска-каталіцкага абраду**

## Арцыбіскупы

* 1783-1826 Станіслаў Богуш-Сестранцэвіч
* 1828-1831 Каспар Цецішоўскі
* 1841 Ігнацы Паўлоўскі
* 1849-1851 Казімер Дмахоўскі
* 1851-1855 Ігнацы Галавінскі
* 1856-1863 Вацлаў Жылінскі
* 1872-1883 Антоні Фіялкоўскі
* 1883-1889 Аляксандар Гінтаўт-Дзевалтоўскі
* 1891-1899 Шыман Марцін Казлоўскі
* 1901-1903 Баляслаў Геранім Клапатоўскі
* 1903-1905 Ежы Юзаф Шэмбак
* 1908-1909 Апалінар Унукоўскі
* 1910-1914 Вінцэнт Ключынскі
* 1917-1926 Эдвард фон Роп
* 1923-1925 Ян Цепляк (адміністратар)
* 1926-1981 Баляслаў Слосканс (адміністратар)

## Дапаможныя біскупы
* 1798-1811 Цыпрыян Адынец
* 1815-1819 Мацей Павал Мажджанеўскі
* 1823-1831 Матэвуш Ліпскі
* 1825-1829 Яўхім Юзаф Грабоўскі
* 1858-1871 Юзаф Максымілян Станеўскі
* 1872-1876 Юры Івашкевіч
* 1897-1901 Караль Недзялкоўскі
* 1908-1923 Ян Цепляк, адміністратар у 1923—1925
* 1926-1935 Антоні Малэцкі
* 1928-1943 Тэафілюс Матулёніс

## Глядзіце таксама

* Менска-магілёўскія біскупы


Катэгорыя:Сьпісы
Уладзімер Тарасевіч

**Уладзімер Уладзіслаў Тарасевіч** (27 лістапада 1921, Клешнякі, Лідзкі павет, Наваградзкае ваяводзтва, цяпер Шчучынскі раён — 2 студзеня 1986, Чыкага) — беларускі  каталіцкі сьвятар-бэнэдыктынец бізантыйскага абраду, грэка-каталіцкі тытулярны біскуп Марыямэтанскі, Апостальскі візытатар для беларусаў-католікаў на Захадзе. Доктар багаслоў (1958).

Нарадзіўся ў сям’і Вінцэнта Тарасевіча і Адальфіны з Яскевічаў, у якой было пяць дзяцей. Меў двух братоў — Францішка і Яна, і двух сясьцёр — Станіславу і Юзэфу. Пляменьнік каталіцкага сьвятара бізантыйскага абраду а. Яна Тарасевіча — беларускага рэлігійнага і грамадзкага дзеяча ў ЗША. Напярэдадні 2-е сусьветнае вайны выехаў да свайго дзядзькі — манаха-бэнэдыктынца а. Яна Тарасевіча ў ЗША. Скончыў духоўную сэмінарыю і каледж пры абацтве сьвятога Пракопа ў горадзе Лайл каля Чыкага, Каталіцкі ўнівэрсытэт у Вашынгтоне (1950), Папскі Грыгарыянскі ўнівэрсытэт і Папскі Ўсходні інстытут у Рыме.

Ад 16 чэрвеня 1944 — манах-бэнэдыктынец. 26 траўня 1949 высьвячаны на каталіцкага сьвятара бізантыйскага абраду. У 1958—1986 зьяўляўся парахам беларускае ўніяцкае парафіі Хрыста Збаўцы ў Чыкага ў ЗША. Атрымаў годнасьць архімандрыта ў 1975. 25 красавіка 1959 урачыста прачытаў малітву за беларускі народ у Кангрэсе ЗША.

На працягу многіх гадоў а. Уладзімер Тарасевіч выдаваў бюлетэні «Да злучэньня» і «The Harbinger». Прымаў удзел у аднаўленьні беларускіх праграм на Амэрыканскім радыё ў Чыкага.

Пасьля сьмерці беларускага грэка-каталіцкага біскупа Чэслава Сіповіча Апостальскі Сталіца 1 ліпеня 1983 году намінавала яго на грэка-каталіцкага біскупа. 8 верасьня 1983 Уладзімер Тарасевіч, OSB, быў высьвячаны на тытулярнага біскупа Марыямэ і прызначаны Апостальскім візытатарам для беларусаў-каталікоў на Захадзе. Яго хіратонію зьдзейсьніў украінскі грэка-каталіцкі біскуп зь япархіі сьв. Мікалая ў Чыкага (Іліной, ЗША) Інакенці Іларыён Латоцкі, OSBM, у саслужэньні рыма-каталіцкага біскупа Дэніэла Ўільяма Кучэры, OSB (з япархіі Саліна, Канзас, ЗША) і русінскага біскупа Эміля Джона Міхаліка (зь бізантыйскай каталіцкай япархіі Парма ў Агаё, ЗША).

## Літаратура
* Ларыса Языковіч // 

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце «Catholic Hierarchy»
* Уладзімер Тарасевіч

Катэгорыя:Нарадзіліся 27 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1921 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шчучынскім раёне
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Біскупы Марыямэ
Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Бэнэдыктынцы
Катэгорыя:Памерлі 2 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1986 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя ў ЗША
Катэгорыя:Беларуская грэка-каталіцкая царква
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары ўсходняга абраду
Міхал Пятроўскі

**Міхал Пятроўскі** (3 кастрычніка 1889, в. Празарокі, Дзісенскі павет — 26 ліпеня 1931, Вінная) — беларускі хадэцкі дзяяч, каталіцкі сьвятар, прыхільнік беларусізацыі касьцёла ў Беларусі.

Нарадзіўся 3 кастрычніка 1889 году ў мястэчку Празарокі на Віленшчыне. Паходзіў з сям’і месьцічаў. Бацькі — Язэп і Паўліна (з роду Садоўскіх). Пачатковую адукацыю атрымаў у сям’і, дома.

16 сьнежня 1904 г. здаў іспыт на аптэкарскага вучня пры экзаменацыйнай камісіі Маскоўскай навучальнай акругі, што адчыняла перад ім шлях у духоўную сэмінарыю. У траўні 1905-га здаў іспыты ў Віленскую духоўную каталіцкую сэмінарыю, але праз адсутнасьць вольных месцаў на навучаньне быў прыняты толькі праз год у кастрычніку 1906 г. Пасьля яе закакнчэньня працягваў студыі ў Мітрапалітальнай духоўнай акадэміі ў Пецярбургу. Падчас навучаньня там браў удзел у працы беларускага культурна-асьветнага гуртка.

Высьвячаны на сьвятара ў 1912. Сьвятарскае служэньне распачаў на пасадзе вікарыя ў парафіі ў Даўгінаве Вілейскага дэканату. З 1917 году праацаваў у Шаркаўшчыне Дзісенскага дэканату, дзе быў адміністратарам мясцовай парафіі. У сакавіку 1919 году браў удзел у працы школьнай камісіі польскага епіскапату. Падаў прапанову і і ініцыяваў стварэньне «Хрысьціянскай хрэстаматыі для моладзі».

Быў удзельнікам Беларускага зьезду Віленшчыны і Горадзеншчыны 9—11 чэрвеня 1919 году. На зьездзе разам з праваслаўным сьвятаром М. Кушнёвым быў абраны ў Цэнтральную Беларускую Раду Віленшчыны і Горадзеншчыны.

Выступаў за беларусізацыю нацыянальна-рэлігійнага жыцьця ў Заходняй Беларусі. Зьвяртаўся да вернікаў з беларускімі казаньнямі. Шырока выкарыстоўваў родную мову на занятках па рэлігіі і пры катэхізацыі. Паводле ўспамінаў а. Віталіса Хамёнка, летам 1920 году, калі ён праводзіў свае вакацыі у парафіі ў Барунах, дзе пробашчам быў кс. Міхал Пятроўскі, з прыходам бальшавікоў ён разам зь іншым сэмінарыстам Казімерам Смулькам і пробашчам Міхалам Пятроўскім быў арыштаваны і пасаджаны ў турму ў Лідзе.

У 1921 годзе кс. Міхал Пятроўскі быў арыштаваны і зьняволены ў турму на Лукішках у Вільні. У 1925 годзе быў абвінавачаны ў «беларускай агітацыі» сярод жыхароў рыма-каталіцкай парафіі Даўгінава і пераведзены на службу на Падляшша. Памёр у Віннай Пінскай дыяцэзіі, пахаваны на мясцовых могілках.

## Крыніцы
* Календарыюм // Czasopis, 10/2004

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1889 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глыбоцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Памерлі 26 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1931 годзе
Адам Лісоўскі

**Ада́м Лісо́ўскі** (1882, в. Каранды, Ашмянскі павет — 9 кастрычніка 1929, Варшава) — каталіцкі сьвятар, дзеяч на карысьць узмацненьня польскай нацыянальнай сьвядомасьці на Меншчыне, адзін з заснавальнікаў беларускага хрысьціянскага руху.

## Біяграфія
Закончыў Віленскую духоўную сэмінарыю (1903), пасьля навучаўся ў Духоўнай каталіцкай акадэміі ў Пецярбургу, высьвячаны на ксяндза ў 1907 годзе. Служыў у розных парафіях на беларускіх землях: у Магілёве, Менску, Гарадзішчы, Ігумене, Анопалі. Уваходзіў у склад Рады Польскага таварыства «Асьвета» ў Менску — арганізацыі, якая арганізавала сакрэтнае польскае навучаньне і ўзмацняла польскую нацыянальную сьвядомасьць на Меншчыне.

У 1922 узначаліў Менскі дэканат, 31 траўня 1922 арыштаваны савецкімі ўладамі, асуджаны на 5 гадоў турмы. Сядзеў у Менску, Маскве і ў Яраслаўлі. 28 красавіка 1924 у выніку абмену палітычнымі вязьнямі трапіў у Польшчу. Служыў у Гарадзішчы каля Пінску і ў Віннай на Падляшшы. Пераклаў на беларускую мову часткі Новага Запавету: Апакаліпсіс, Апостальскія дзеі, лісты сьв. Паўла.

Пахаваны ў Кляшчэлях на Беласточчыне па сваім жаданьні побач са сваім духовым апекуном кс. Адольфам Пласкавіцкім. Адам Лісоўскі адыграў вялікую ролю ў лёсе кс. Адама Станкевіча і яго беларускай нацыянальнай сьвядомасьці.

## Літаратура
* Календарыюм // Czasopis № 10/2004
* *Гарбінскі, Ю.* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст. // Камунікат [Электронны рэсурс]

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Польскія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Перасьледы каталіцтва ў Беларусі
Катэгорыя:Памерлі 9 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1929 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Францішак Чарняўскі

**Франці́шак Чарня́ўскі** (3 лістапада 1893, в. Чухны, Ашмянскі павет — 31 траўня 1979, Амстэрдам, Нью-Ёрк, ЗША) — беларускі рэлігійны дзяяч.

Нарадзіўся 3 лістапада 1893 году ў вёсцы Чухны Ашмянскага павету. Скончыў вучэльню ў Ашмянах, з 1916 году навучаўся ў Віленскай духоўнай сэмінарыі. Пасьвечаны 30 траўня 1920 году, пачаў служыць у Сухаволі на пасадзе вікарыя. Служыў таксама ў Саколцы і ў Кузьніцы. Чытаў пропаведзі на беларускай мове і распаўсюджваў сярод вернікаў беларускія выданьні. У 1924—1927 навучаўся ў Рыме, у Грыгарыянскім унівэрсытэце і Ўсходнім Папскім інстытуце. Абараніў магістарскую дысэртацыю. У 1927 годзе вярнуўся ў Беларусь, паступіў у навіцыят у манастыры марыянаў у Друі, але пакінуў яго пасьля таго, як Фабіян Абрантовіч быў накіраваны ў Харбін. Прымаў удзел у складзе беларускай дэлегацыі ў 5-м уніяцкім кангрэсе ў Велеградзе (Чэхаславаччына). З 1929 году знаходзіўся на місіі сярод беларусаў і палякаў у Францыі, з 1933 году — у Бэльгіі, у 1953—1955 гадах жыў у бэнэдыктынскім кляштары. Рэдагаваў бюлетэнь «Божае слова». З 1957 году жыў у ЗША, дзе выдаваў беларускі рэлігійны часопіс «Siaŭbit».

Памёр 31 траўня 1979 году ў амэрыканскім горадзе Амстэрдаме (штат Нью-Ёрк).

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1893 годзе
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Беларусы ў Бэльгіі
Катэгорыя:Амэрыканцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Памерлі 31 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1979 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку (штат)
Свабода (газэта)

**Свабода** — некалькі газэтаў маюць наступную назву

* Свабода — газэта 1902 году, друкаваны орган Беларускай рэвалюцыйнай партыі
* Свабода — газэта 1990 году
* Свабода — газэта 2004 году
* Свабода — газэта, якая выходзіць ў Кіеве

## Глядзіце таксама
* Наша Свабода
Віктар Шутовіч

**Ві́ктар Шуто́віч** (27 кастрычніка 1890, в. Шутавічы, Ашмянскі павет — 1 сакавіка 1960, Барысаў) — беларускі каталіцкі сьвятар, публіцыст.

## Біяграфія
Пачатковую адукацыю атрымаў у Смаргоні. Паступіў у Віленскую рыма-каталіцкую духоўную сэмінарыю, якую скончыў у 1913 годзе. Быў высьвячаны на сьвятара ў 1913 годзе ў Вільні. 

Сьвятарскае служэньне пачаў на пасадзе вікарыя ў касьцёле ў Лідзе. Праз чатыры месяцы працы ў Лідзе, быў пераведзены на пасаду вікарыя ў Віленскую катэдру. У хуткім часе паступіў ў Пецярбургскую рыма-каталіцкую духоўную акадэмію. Скончыў два курсы акадэміі і, ня маючы грошай, каб вучыцца далей, пакінуў вучобу. 

З 1917 году служыў пробашчам парафіі ў Барадзенічах Браслаўскага павету, дзе адзначыўся ня толькі казаньнямі на беларускай мове, але і арганізоўваў беларускія школы, зьбіраў фальклёр. Пасьля 10 гадоў служэньня ў касьцёле сьв. Юзафа ў Барадзенічах 12 студзеня 1927 году на загад Віленскага архібіскупа Рамуальда Ялбжыкоўскага кс. Віктар Шутовіч быў зьняты з пасады пробашча Барадзенiцкай парафіі. Дэлегацыя ад усёй парафіі, просьбы з мноствам подпісаў, каб пакінуць кс. Шутовіча ў Барадзенічах не дапамаглі. Фармальнай нагодай для пазбаўленьня пасады пробашча сталіся скаргі мясцовых польскіх чыноўнікаў, настаўнікаў і актывістаў, якім не падабалася беларуская дзейнасьць сьвятара. Царкоўныя ўлады вінавацілі ксяндза Віктара Шутовіча ў тым, што ён нібыта сеяў нянавісьць у парафіі, страціў давер у ксяндзоў з суседніх парафіяў і працаваў на шкоду Царкве, бо адмовіўся займацца справай адабраньня ў праваслаўных царквы ў в. Ёды. За гэта ён быў пераведзены на пасаду вікарыя ў парафіі ў Лідзе, а з 1928 году — у Тшцянным каля Ломжы. Ксяндза Віктара Шутовіча ў 1928 годзе судзілі за «падбурэньне адной часткі насельніцтва проці другой». Суд адбыўся ў Браславе 15-га сьнежня, і на падставе амністыі справа была скасавана.

З 1929 па 1932 год кс. Віктар Шутовіч служыў у ЗША, а з 1932 году ён працаваў вікарыем і школьным прэфэктам у Хорашчы каля Беластоку. Служыў у менскім Чырвоным касьцёле (ад вясны 1944 да 1945). 26 студзеня 1945 арыштаваны савецкімі ўладамі, асуджаны на 10 гадоў турмы. Вызвалены 20 сакавіка 1955, вярнуўся ў Менск, атрымаў парафію (нелегальна, з 1956) у Барысаве, дзе й памёр.

Апрацаваў зборнік «Калядныя песьні», выдадзены Нінай Абрамчык у Бэрліне.

## Кнігапіс
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*  
* 
*  
*  

Катэгорыя:Нарадзіліся 27 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1890 годзе
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Перасьледы каталіцтва ў Беларусі
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Памерлі 1 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1960 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Барысаве
Станіслаў Глякоўскі

**Станіслаў Глякоўскі** (1896, в. Поразаў, Ваўкавыскі павет — 1941) — каталіцкі сьвятар, рэлігійна-грамадзкі дзеяч, выдавец.

Жыў у Вільні, Менску (зь ліпеня 1941). У час нямецкай акупацыі ў Менску займаўся рамонтам касьцёлаў, арганізаваў беларускае каталіцкае душпастырства; пачаў выдаваць беларускамоўную каталіцкую літаратуру.

У канцы 1920-х гг. быў старшынём беларускіх скаўтаў пры Віленскай беларускай гімназіі, ў якой выкладаў Закон Божы.

## Крыніцы

## Вонкавя спасылкі
* Электронная энцыкляпедыя

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1896 годзе
Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Катэгорыя:Скаўцкі рух на Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў 1941 годзе
Шырвінцкі раён

**Шырвінцкі раён** () — раён Летувы ў цэнтральнай частцы краіны. Раён знаходзіцца ў Віленскім павеце, адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

У раёне знаходзіцца адзін горад (Шырвінты), 5 мястэчкаў (*Багаславішкі*, *Гелворны*, *Кернава*, *Мусьнінкі*, *Зібалы*), а так сама 483 населеныя пункты.

## Геаграфія
Агульная плошча раёну налічвае 906 км². Лясы займаюць каля 27,7% агульнай тэрыторыі раёну. Самымі вялікімі рэкамі Шырвінцкага раёну зьяўляюцца Вяльля, Шырвінта і Муса. Таксама ў раёне знаходзяцца 28 азёраў, самым вялікім зь якіх зьяўляецца Аліс (1,65 км²), а самым глыбокім Гелве (25 м).

Катэгорыя:Віленскі павет (Летува)
Катэгорыя:Аўкштота
Катэгорыя:Раёны Летувы
Акмянскі раён

**Акмянскі раён** () — раён Летувы ў паўночнай частцы краіны. Раён знаходзіцца ў Шавельскім павеце, адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

Раён мяжуе з Латвіяй на поўначы, Янішкаўскім раёнам на ўсходзе, Шавельскім раёнам на паўднёвым усходзе, Цельшыцкім раёнам на паўднёвым захадзе, Мажэйкаўскім раёнам на захадзе. Агульная плошча раёну — 845 км², зь якіх 31,6% займаюць лясы, 6,5% — тарфянікі. Праз раён цячэ рака Вэнта. У раёне атрымала разьвіцьцё вытворчасьць цэмэнта.

Насельніцтва налічвае 28 196 зь якіх 47,19% мужчыны, 52,81% — жанчыны.

Дзякуючы радовішчам вапняку і гліны ў 1947 годзе пачалося будаўніцтва буйнога прадпрыемства па вытворчасьці цэмэнту. Каля прадпрыемства ўзьнікла паселішча Новыя Акмяны. Раён быў утвораны 20 чэрвеня 1950 году з частак *Куршэнскага* і *Мажэйкаўскага* раёнаў, у якім, першапачаткова, цэнтрам былі Акмяны. З 1962 году адміністрацыйны цэнтар раёну быў перанесены ў Новыя Акмяны. У гэтым жа годзе раён быў далучаны да Мажэйкаўскага раёну. Новае ўтварэньне Акмянскага раёну адбылася ў 1965 годзе.

Катэгорыя:Раёны Шавельскага павету
Катэгорыя:Жамойць
Катэгорыя:Раёны Летувы
Аляксандар Шчурко

**Аляксандар Сямёнавіч Шчурко** (нарадзіўся ў 1957, Менская вобласьць) — дзяржаўны дзеяч Беларусі.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1957 годзе ў Менскай вобласьці. Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт.

Працаваў начальнікам аддзела ўнутраных справаў Маскоўскага райвыканкама г. Менска, начальнікам аб’яднаньня «Ахова» пры МУС Рэспублікі Беларусь.

6 лютага 2001 г. указам прэзыдэнта прызначаны першым намесьнікам міністра ўнутраных справаў — начальнікам міліцыі грамадзкай бясьпекі і адмысловай міліцыі Рэспублікі Беларусь. З 13 лютага 2004 г. — першы намесьнік міністра ўнутраных справаў — начальнік Галоўнага кіраваньня крымінальнай міліцыі. Па патрабаваньні прэзыдэнта Беларусі Аляксандар Шчурко павінен быць звольнены на працягу лістапада з органаў унутраных справаў.

## Узнагароды
Узнагароджаны мэдалём «За бездакорную службу» I ступені і іншымі мэдалямі.
 
## Сям’я
Жанаты, мае сына і дачка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ» 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менскай вобласьці
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Намесьнікі міністра ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
Леанід Глухоўскі

**Леанід Віктаравіч Глухоўскі** (нарадзіўся 6 лістапада 1961, Чарджоў, Таджыкістан) — дзяржаўны дзяяч Беларусі.

## Біяграфія
Нарадзіўся 6 лістапада 1961 году ў горадзе Чарджоў (Таджыкістан).

Скончыў Менскую вышэйшую школу МУС СССР (1986), юрыст-прававед, Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь (2000), адмысловец па міжнародным праве.

1986 — 1990 гг. — працаваў сьледчым кіраваньня ўнутраных справаў Гомельскага аблвыканкама.

1990 — 1993 гг. — намесьнік начальніка Савецкага раённага аддзела ўнутраных справаў г. Гомелю. Працаваў сьледчым Навабеліцкага.

1994 — 1996 гг. — намесьнік начальніка сьледчага кіраваньня ўнутраных справаў Гомельскага аблвыканкама. 10 сьнежня 1995 году абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь трынаццатага скліканьня па Гомельскай-Палескай выбарчай акрузе No 81.

1997 — 1999 гг. — намесьнік начальніка сьледчага камітэта Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь.
 
З 1999 г. — намесьнік міністра ўнутраных справаў — старшыня Сьледчага камітэта Рэспублікі Беларусь, узначальвае міжведамасную камісію па звароце банкаўскіх крэдытаў, па праверцы ўзаемазалікаў за энэргарэсурсы, праводжаных суб’ектамі гаспадараньня на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

У 2000 г. абраны дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь II скліканьня ад Гомельскага-Прамысловай выбарчай акругі № 37, чалец Камісіі па заканадаўстве (1996–2000), Камісіі па грашова-крэдытнай палітыцы і банкаўскай дзейнасьці (з 2000).

13 лютага 2004 г. указам прэзыдэнта № 82 прызначаны намесьнікам міністра ўнутраных справаў — начальнікам галоўнага кіраваньня папярэдняга расьсьледаваньня.

6 студзеня 2005 г. указам прэзыдэнта №7 прыпыненая служба ў органах унутраных справаў у сувязі з абраньнем яго дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі (месца заняў Сяргей Гурэеў).

Чалец дэпутацкай групы «Сябры Баўгарыі».

Апынуўся замешчаны ў гучным карупцыйным скандале, зьвязаным зь незаконным вылучэньнем зямельных участкаў у Менскім раёне.

## Чыны й званьні
Палкоўнік міліцыі.

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службу Радзіме» III ступені, шасьцю мэдалямі.
 
## Сям’я
Жанаты, мае двух сыноў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ» 
* Глуховский Леонид // 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарджове
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
Круг беларускай народнай прасьветы і культуры

**Круг беларускай народнай прасьветы і культуры**, **Круг беларускі** — культурна-асьветная арганізацыя, якая існавала ў Санкт-Пецярбургу ў 1903—1904 гадах.

У Круг беларускай народнай прасьветы і культуры ўваходзілі Вацлаў Іваноўскі, Алаіза Пашкевіч (Цётка), Вацлаў Ластоўскі, беларускія студэнты, якія вучыліся ў ВНУ Пецярбургу. Арганізацыя займалася друкаваньнем і распаўсюджаньнем беларускіх выданьняў, у тым ліку тых, што выпускалія за мяжой, пошукам сродкаў для выданьня беларускай літаратуры ў Расейскай імпэрыі.

Фінансавую і іншую дапамогу арганізацыі аказвалі Амброжы Кастравіцкі і Казімер Кастравіцкі. Арганізацыя мела сувязі з прыхільнікамі беларускай кнігі ў Варшаве і Кракаве.

На гектографе былі надрукаваны зборнікі «Калядная пісанка на 1904 год» (1903) і «Велікодная пісанка» (1904). У «Пісанках» былі зьмешчаныя вершы Алаізы Пашкевіч, Казімера Кастравіцкага, Франца Ўмястоўскага і іншых, апавяданьне Стэфана Жаромскага «Да свайго Бога» аб перасьледзе ўніятаў на Падляшшы ў перакладзе Антося Дурнога. Цікавае месца ў «Велікоднай пісанцы» займае бібліяграфія выдадзенай дагэтуль беларускай мастацкай і навуковай літаратуры. У абедзьвюх «Пісанках» прадстаўлены быў арыгінальны творчы здабытак членаў Круга.

Большае значэньне для папулярызацыі беларускай літаратуры мела выданьне ў Пецярбургу зборніка вершаў Янкі Лучыны «Вязанка» (1903, у цэнзуру прадстаўлены як напісаны на баўгарскай мове) і народных «Казак». Абедзьве кніжкі друкаваліся легальна, са згоды цэнзуры. Выйшлі яны ў мясцовай польскай друкарні К. Пянткоўскага накладам 5000 асобнікаў кожная. Яны не маглі выдавацца ад імя нелегальнага Круга і выйшлі ў сьвет стараньнямі ананімных прыватных асобаў: на тытульным аркушы «Вязанкі» не было прозьвішча выдаўца, а ў зборніку «Казкі» значыліся толькі яго ініцыялы — «А. К.».

Да канца 1904 году Круг спыніў сваё існаваньне. В. Іваноўскі, А. Пашкевіч і іншыя ўключыліся ў дзейнасьць Беларускай сацыялістычнай грамады.

## Літаратура
* Александровіч С. Х. Пуцявіны роднага слова. — Мн., 1971.
* Рагойша В. Кантакты. — Мн., 1982.
* Туронак Ю. Вацлаў Іваноўскі і адраджэнне Беларусі. — Мн., 2006. 

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1903 годзе