Міндоўг (імя)

**Міндоўг** (*Міндог*, *Міндак*, *Мендак*, *Мендаг*, *Мэндаг*, *Мэндах*), **Міндаў** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Мэндах або Міндах (Mendoch, Mindach) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Альмін, Асьміна; германскія імёны Miniatus, Almin, Osminna) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', а аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўят; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) — ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны'. Такім парадкам, імя Міндоўг азначае «здольны мысьленьнем» (тое ж, што і імя Даўмен). Паводле іншага тлумачэньня, імя Міндоўг азначае «магутны дабрынёй» і складаецца з асноваў магін- (мэйн-) (імёны ліцьвінаў Мэйнар, Мэйнарт; германскія імёны Meinar, Meinart), якая паходзіць ад стараверхненямецкага magan, стараісьляндзкага megin, стараангельскага maegen 'сіла, магутнасьць, улада', і -даг- (-дак-) (імёны ліцьвінаў Дагейка, Дакель, Ядаг; германскія імёны Dagiko, Dacilus, Adago), якая паходзіць ад германскага daga 'палымяны, зіхатлівы, яркі, бліскучы'. Адзначалася германскае імя Megindag (Meindag, Meindac), а таксама магчымасьць пераходу Dagh > Daw у германскіх мовах.

Прозьвішча Mindach шырока бытавала ў Памор’і.

Апроч таго, гісторык Павал Урбан у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на старажытнае кельцкае імя Mynyddog (пра падабенства вялікай колькасьці кельцкіх і германскіх складаных антрапонімаў пісаў яшчэ нямецкі лінгвіст ). Тым часам мовазнаўца і гісторык Алесь Жлутка на падставе аналізу структуры наяўных формаў імя ў гістарычных крыніцах прыйшоў да высновы, што ўсе яны ўтварыліся ад асновы Min-, якая бытуе ў многіх старажытных славянскіх імёнах і выводзіцца з праславянскага 'думаць, лічыць, меркаваць' (разнастайнасьць суфіксаў у варыянтах імя адной і той жа асобы — звычайная зьява для славянскай антрапаніміі).

З нагоды летувіска-балтыйскіх этымалёгіяў імя Міндоўг ды іншых імёнаў вялікіх князёў літоўскіх гісторык Уладзімер Арлоў зьвяртае ўвагу на тое, што летувіскіх формаў гэтых імёнаў («Вітаўтас», «Альгірдас» і пад.) немагчыма знайсьці ані ў замежных, ані ва ўласных дакумэнтах Вялікага Княства Літоўскага.

Імя Myndowe гістарычна бытавала ў Рызе.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мидогъ… оуби Миндого* (умова 1219 году); *Myndowe, Dei gracia rex Letthowie* (1253 год); *Mindowin, illustrem Luthowie regem*, *Mindowe, illustris rex Luthowie* (17 ліпеня 1251 году); *Mindowe, rex Lithowie* (26 ліпеня 1251 году); *Mindowe, Dei gratia rex Lettowie* (ліпень 1253 году); *Myndowe, Dei gracia rex Lettowie* (12 сакавіка 1254 году, 1257 год, чэрвень 1260 году); *domino Myndowe, rege Lettowie* (6 красавіка 1254 году); *Myndowe, Dei gracia primus rex Lettowie*, *Mindowe, Dei gratia rex Lettowie* (кастрычнік 1255 году); *Mindowe, Dei gracia rex Littowie* (1257 год); *Myndowe, Dei gratia rex Lettowie* (7 жніўня 1259 году); *Mindowe, Dei gratia rex Littowie*, *Nos Mindowe, Dei gracia rex Litwinorum* (7 жніўня 1261 году); *Mendoch rex Lytwanorum a Litwanis occiditur* (запіс пад 1263 годам); *Woysalk filium ipsius Mendog* (запіс пад 1264 годам); *Mindota* (20 студзеня 1268 году); *Myndowe* (Старэйшая рыфмаваная хроніка); *Mindou* (30 сакавіка 1298 году); *Mindaw* (1310 год); *Mindo* (1312 год); *Миндогъ… Миндовгъ* (Галіцка-Валынскі летапіс); *Mendoch… Mondog… Mendog* (Старэйшая Аліўская хроніка); *у Миндовга князя Литовского* (Наўгародзкі першы летапіс і Сафійскі першы летапіс); *Воишелкъ Миндовговичь* (Наўгародзкі чацьверты летапіс); *Mendolphi alias Mendog* (Ян Длугаш); *Mindowh… Mindowk… dobytok Mindogow… koniusy Mindowi* (Хроніка Быхаўца); *Станиславъ Миндовичъ* (1567 год); *Mendolphus, qui & Mendog… Mendog siue Mindog… Mendocus siue Mindacus* (1582 год); *Мендок… Мендог… гетмана Мендагова… Миндова* (Хроніка літоўская і жамойцкая), *Mindacus* (Гісторыя Прусіі Яна Леа); *Mindacus primus Rex Lithuaniae* (1703 год).

## Носьбіты
* Міндоўг (1195 або каля 1200—1263 або 1264) — заснавальнік і першы гаспадар Вялікага Княства Літоўскага, першы і апошні кароль Літвы
* Станіслаў Міндавіч — баярын Мельніцкага павету Падляскага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1567 году

Мендаґі-Янутовічы — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Мін
* Даўга

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны