Касьцёл Сьвятога Апостала Андрэя (Лынтупы)

**Касьцёл Сьвято́га Апо́стала Андрэ́я** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Лынтупах. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры нэабарока. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Парафія ў Лынтупах вядзе сваю гісторыю з XV стагодзьдзя. Першы драўляны касьцёл пад тытулам Сьвятога Апостала Андрэя тут збудавалі каля 1459 году. Таго ж году пан Андрэй Даўгердавіч у сваёй лацінскай дароўнай грамаце касьцёлу ўжыў «*народныя*» словы «*бязьмен*» мёду (*bezmien mellis*) або «*пуд*» мёду (*pud mellis*), а таксама меру «*грачыхі*» (*hreczychy*) — гэта адпавядае многім іншым тагачасным лацінскім граматам літоўскіх князёў і баяраў, дзе з азначэньнем «народны» («гутарковы») падаваліся менавіта беларускія словы.

У 1640 годзе Аляксандар Чарніцкі збудаваў пры касьцёле капліцу з цэглы, падараваў яму 8-пудовы звон і літурічнае начыньне.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Лынтупы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. 

У 1908—1914 гадох вялося будаваньне новага мураванага касьцёла.

### Найноўшы час
За савецкім часам набажэнствы ў касьцёле не перапыняліся.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэабарока. Гэта манумэнтальная 2-вежавая 3-нэфавая базыліка з паўцыркульнай апсыдай. 2-ярусны асноўны аб’ём хаваецца за кулісай галоўнага фасада, цэнтар якога вылучаецца 2-ярусным рызалітам пад 3-кутным франтонам. Барокавая дынаміка і архітэктурная плястыка найбольш выяўляюцца ў верхніх ярусах вежаў, завершаных гранёнымі ліхтарамі, падзеленых прафіляванымі карнізамі і пілястрамі. Рытміку бакавых фасадаў ствараюць высокія аркавыя аконныя праёмы.

У інтэр’еры захоўваецца абраз «Сьвятая Ганна», які датуецца канцом XVIII — пачаткам XIX стагодзьдзя.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Łyntupy, Rynak, Śviatoha Andreja. Лынтупы, Рынак, Сьвятога Андрэя (1915-18).jpg|З боку Рынку, 1915—1918 гг.
Łyntupy, Rynak, Śviatoha Andreja. Лынтупы, Рынак, Сьвятога Андрэя (F. Krauskopf, 1916) (7).jpg|З боку Рынку. Ф. Краўскопф, 1916 г.
Łyntupy, Rynak, Śviatoha Andreja. Лынтупы, Рынак, Сьвятога Андрэя (1917) (2).jpg|З боку Рынку, 1917 г.
Łyntupy, Rynak, Śviatoha Andreja. Лынтупы, Рынак, Сьвятога Андрэя (F. Krauskopf, 1916).jpg|Ф. Краўскопф, 1916 г.


Łyntupy, Śviatoha Andreja. Лынтупы, Сьвятога Андрэя (F. Krauskopf, 1916).jpg|Інтэр’ер. Ф. Краўскопф, 
Łyntupy, Śviatoha Andreja, Brama. Лынтупы, Сьвятога Андрэя, Брама (1916).jpg|Брама, 1916 г.
Łyntupy, Rynak, Śviatoha Andreja. Лынтупы, Рынак, Сьвятога Андрэя (F. Krauskopf, 1916) (5).jpg|Ф. Краўскопф, 1916 г.
Łyntupy, Rynak, Śviatoha Andreja. Лынтупы, Рынак, Сьвятога Андрэя (F. Krauskopf, 1916) (8).jpg|Ф. Краўскопф, 1916 г.


Łyntupy, Rynak. Лынтупы, Рынак (24.04.1921).jpg|24 красавіка 1921 г.
Łyntupy, Śviancianskaja. Лынтупы, Сьвянцянская (F. Krauskopf, 1916) (2).jpg|З боку Сьвянцянскай вуліцы. Ф. Краўскопф, 
Łyntupy, Śviancianskaja. Лынтупы, Сьвянцянская (F. Krauskopf, 1916) (4).jpg|З боку Сьвянцянскай вуліцы. Ф. Краўскопф, 
Łyntupy, Śviancianskaja. Лынтупы, Сьвянцянская (F. Krauskopf, 1916) (3).jpg|З боку Сьвянцянскай вуліцы. Ф. Краўскопф, 


Łyntupy. Лынтупы (F. Krauskopf, 1916) (5).jpg|Ф. Краўскопф, 1916 г.
Łyntupy. Лынтупы (F. Krauskopf, 1916).jpg|Ф. Краўскопф, 1916 г.
Łyntupy. Лынтупы (F. Krauskopf, 1915-18).jpg|Ф. Краўскопф, 
Łyntupy. Лынтупы (F. Krauskopf, 1915-18) (4).jpg|Ф. Краўскопф, 


Łyntupy, Śviatoha Andreja. Лынтупы, Сьвятога Андрэя (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Łyntupy. Лынтупы (1917).jpg|1917 г.
Łyntupy. Лынтупы (1915-18) (7).jpg|1915—1918 гг.
Łyntupy. Лынтупы (F. Krauskopf, 1916) (6).jpg|Аэрафотаздымак. , 1918 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Касьцёлы Віцебскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Лынтупы