Палац Румянцавых і Паскевічаў (Гомель)

**Палац Румянцавых і Паскевічаў** — помнік архітэктуры другой паловы XVIII — сярэдзіны XIX ст. у Гомлі. Знаходзіцца ў цэнтры места, на высокім правым беразе ракі Сажа. Твор архітэктуры клясыцызму, кампазыцыйны цэнтар палацава-паркавага ансамблю. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### За Румянцавымі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Гомель апынуўся пад уладай Расейскай імпэрыі, а маскоўская гаспадыня Кацярына II падаравала яго расейскаму вайскаводу Пятру Румянцаву «дзеля забавы». Будаваньне палаца вялося ў 1777—1796 гадох на месцы драўлянага замка. Кіраваў работамі архітэктар Якаў Аляксееў, а кансультаваў яго Карл Бланк.

Па сьмерці Пятра Румянцава ў 1796 годзе палац перайшоў да яго сына Мікалая, які запрасіў зь Вялікабрытаніі архітэктара Джона Кларка. Апошні ў 1800—1805 гадох ажыцьцявіў рэканструкцыю палаца, у выніку якой злучыў службовыя флігелі з галоўным будынкам галерэямі. Дзеля напаўненьня ўласнай калекцыі Мікалай Румянцаў стварыў агентурную сетку, якая на землях колішняга Вялікага Княства Літоўскага арганізавала вышук каштоўных кніг у прыватных і манастырскіх кнігазборах. Гэтыя кнігі звозіліся да Румянцава ў яго калекцыю. Вядома, што пры жыцьці ягоны кнігазбор налічваў 140 выданьняў Францішка Скарыны. Па 1917 годзе гэтая калекцыя стала асновай для Расейскай дзяржаўнай бібліятэкі.

Па сьмерці Мікалая Румянцава ў 1826 годзе палац перайшоў да яго другога сына Сяргея, які ўжо ў 1828 годзе аддаў палац у заклад, а ў 1834 годзе — прадаў яго ў дзяржаўны скарб Расейскай імпэрыі.

### За Паскевічамі
У 1834 годзе палац за 800 тысяч рублёў набыў расейскі фэльдмаршал Іван Паскевіч. У 1837—1851 гадох пад кіраўніцтвам архітэктара Адама Ідзькоўскага праводзілася чарговая рэканструкцыя палаца, у выніку якой над паўночным флігелем зьявіўся трэці паверх, а замест паўднёвага паўстала 4-ярусная вежа.

Апошнія ўладальнікі сядзібы — сын Івана Паскевіча Фёдар і яго жонка Ірына. На жаданьне Фёдара Паскевіча ў другой палове XIX стагоддзя ў паўночным рызаліце палаца ўладкавалі дамавую царкву ў гонар Яна Багаслова і Сьвятой Лізаветы.

### Найноўшы час
Па Кастрычніцкім перавароце (1917 год) палац канфіскавалі, а Ірыну Паскевіч перасялілі ў невялікую кватэру. Палацавыя калекцыі сталі асновай утворанага ў 1919 годзе Гомельскага краязнаўчага музэю. Значную шкоду палац атрымаў ад пажару ў сакавіку 1919 году.

За часамі Другой сусьветнай вайны палац зноў згарэў. Музэйныя каштоўнасьці пасьпелі эвакуяваць, аднак большая іх частка згубілася (у чэрвені 1946 году вярнулі толькі 200 з 7540 даваенных экспанатаў). Па вайне ў палацы разьмясьціўся Дом піянэраў. У пачатку 1945 года музэю выдзялілі пяць пакояў у левым флігелі палаца, а 15 лютага 1946 году адкрылася першая паваенная экспазыцыя. Па аднаўленьні ў сьнежні 1970 году музэю перадалі вежу палаца.

У 1995 годзе пачалося аднаўленьне інтэр’еры палаца XVIII—XIX стагодзьдзяў.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Галоўны корпус — кампактавы 2-павярховы будынак на высокім цокалі, завершаны ў цэнтры кубаподабным бэльвэдэрам зь вялікім купалам. Фасады аздабляюцца портыкамі карынцкага ордэру: 4-калённым парадным і 6-калённым паркавым. Усім пэрымэтрам будынка прастакутныя аконныя праёмы, разьмешчаныя ў два шэрагі, чаргуюцца зь пілястрамі, што надае велічную манумэнтальнасьць. Бакавыя часткі вылучаюцца вялікімі аконнымі праёмамі. Плян анфілядны.
На высокім першым паверсе разьмяшчаліся выняткова парадныя памяшканьні, на другім — жылыя пакоі, а цокальны выкарыстоўваўся дзеля гаспадарчых патрэбаў і разьмяшчэньня прыслугі.

Абапал галоўнага корпуса месьцяцца галерэі — 12-пралётныя калянады іянічнага ордэру. Павільёны — манумэнтальныя аб’ёмы, якія маюць складаныя трайныя вокны з каляровымі вітражамі. Інтэр’еры паўднёвага павільёну аздабляюцца пілястрамі іянічнага ордэру, дэкаруюцца ляпнінай. Высотнай дамінантай выступае 4-ярусная вежа, фасады якой падзяляюцца пілястрамі, а ярусы вылучаюцца шырокімі стужкамі карнізаў.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (J. Clark, 1799-1819).jpg|Дж. Кларк, 1799—1819 гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (L. Rusca, 1810).jpg|1810 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (A. Idźkoŭski, 1834-40).jpg|А. Ідзькоўскі, 1834—1840 гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (A. Idźkoŭski, 1843).jpg|А. Ідзькоўскі, 1843 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (A. Idźkoŭski, 1843) (2).jpg|А. Ідзькоўскі, 1843 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (A. Idźkoŭski, 1843) (3).jpg|А. Ідзькоўскі, 1843 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (A. Idźkoŭski, 1843) (4).jpg|А. Ідзькоўскі, 1843 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (M. Zaleski, 1843-46).jpg|М. Залескі, 1843—1846 гг.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1848).jpg|1848 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (N. Orda, 1878).jpg|Паводле Н. Орды, 1877 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1882).jpg|1882 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1883).jpg|1883 г.


### Гістарычныя здымкі экстэр’еру

Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (G. Bianchi, 1860-69) (2).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (G. Bianchi, 1860-69) (3).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (G. Bianchi, 1860-69) (4).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1901) (2).jpg|1901 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1902).jpg|1902 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1904).jpg|1904 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1905-14).jpg|1905—1914 гг.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1907).jpg|1907 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1909).jpg|1909 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1911).jpg|1911 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1901-17) (2).jpg|да 1918 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1901-17).jpg|да 1918 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1917).jpg|1917 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1918).jpg|1918 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1918) (2).jpg|1918 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1918) (3).jpg|1918 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (03.1919).jpg|сакавік 1919 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1901-22).jpg|да 1923 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Юзэф Панятоўскі (1901-22).jpg|да 1923 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1920-29).jpg|1920-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1928).jpg|1928 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1928) (2).jpg|1928 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1929).jpg|1929 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1930-39).jpg|1930-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1930-39) (2).jpg|1930-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1932).jpg|1932 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1933).jpg|1933 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1936).jpg|1936 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1936) (2).jpg|1936 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Park. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Парк (1936).jpg|1936 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (A. Arciemjeŭ, 1937).jpg|А. Арцем'еў, 1937 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (A. Arciemjeŭ, 1937) (2).jpg|А. Арцем'еў, 1937 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (A. Arciemjeŭ, 1937) (3).jpg|А. Арцем'еў, 1937 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1938).jpg|1938 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1938) (2).jpg|1938 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1938) (3).jpg|1938 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (V. Viernier, 07.1938).jpg|ліпень 1938 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (I. Sorkin, 05.1941).jpg|травень 1941 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1941).jpg|1941 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (08.1941).jpg|жнівень 1941 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1941-43) (2).jpg|1941—1943 гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1941-43) (3).jpg|1941—1943 гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1942).jpg|1942 г.


### Гістарычныя здымкі інтэр’еру

Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Biełaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Белая (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Kabinet. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Кабінэт (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Kabinet. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Кабінэт (G. Bianchi, 1860-69) (2).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Kabinet. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Кабінэт (G. Bianchi, 1860-69) (3).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Kalonnaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Калённая (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Kaplica. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Капліца (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Paradnaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Парадная (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Paradnaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Парадная (G. Bianchi, 1860-69) (2).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Spalnia. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Спальня (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Vestybul. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Вэстыбюль (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Załataja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Залатая (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Čyrvonaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Чырвоная (G. Bianchi, 1860-69).jpg|Дж. Біянкі, 1860-я гг.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Paradnaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Парадная (1911).jpg|1911 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Spalnia kniahini. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Спальня княгіні (1911).jpg|1911 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Vialiki. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Вялікі (1911).jpg|1911 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1911) (2).jpg|1911 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Biełaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Белая (1913).jpg|1913 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Kalonnaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Калённая (1913).jpg|1913 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Piaredniaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Пярэдняя (1913).jpg|1913 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Załataja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Залатая (1913).jpg|1913 г.


Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Čyrvonaja. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Чырвоная (1913).jpg|1913 г.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič, Spalnia. Гомель, Румянцаў-Паскевіч, Спальня (1920-29).jpg|1920-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1920-29) (2).jpg|1920-я гг.
Homiel, Rumiancaŭ-Paskievič. Гомель, Румянцаў-Паскевіч (1938) (8).jpg|1938 г.


### Сучасныя здымкі

Палацава-паркавы комплекс ў Гомелі. Палац з вежай.jpg|Агульны выгляд
Palace of Pashkevichs in summer.JPG|Помнік Румянцаву
Гомель. Площадь Ленина 4. Белая гостиная 03.jpg|Белая гасьцёўня
Гомельскі палацава-паркавы комплекс. Інтэр'ер 5.JPG|Заля


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Славутасьці Гомля