Хоўхла

**Хо́ўхла**, **Хо́ўхлава** — вёска ў Беларусі, каля ракі Бярэзіны. Уваходзіць у склад Хажоўскага сельсавету Маладэчанскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 414 чалавек. Знаходзіцца за 23 км на поўдзень ад места і чыгуначнай станцыі Маладэчна.

Хоўхла — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Да нашага часу тут захаваўся драўляны касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі ў стылі барока, помнік архітэктуры XVIII ст.

## Назва
Тапонім Хоўхла ўтварыўся ад слова хоўхаліца (хохаліца) — 'хмызьняк у старыцы'. Традыцыйная гістарычныя назва, ужываная мясцовымі жыхарамі — Хоўхла, за савецкім часам зьмененая на цяперашняе афіцыйнае *Хоўхлава*.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Chochlo* (1514 год); *Хохло* (1553 год).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Хоўхлу як умацаваны замак датуецца 1437 годам. Далей неаднаразова выступае () як адзін з цэнтраў гаспадарскіх земляў, зь якіх баярам Вялікага Княства Літоўскага рабіліся зямельныя наданьні. У сярэдзіне XVI ст. у тутэйшай друкарні адну з сваіх кнігаў надрукаваў Сымон Будны.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Хоўхла ўвайшла ў склад Менскага павету Менскага ваяводзтва. З 1780 году мястэчка знаходзілася ў валоданьні Галімскіх.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Хоўхла апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Вялейскім павеце. У пачатку XIX ст. паселішча перайшло ў валоданьне Карніцкіх.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Хоўхлу занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Хоўхла абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Хоўхла апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у гміне Гарадку Маладэчанскага павету Віленскага ваяводзтва.

У 1939 годзе Хоўхла ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стала цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі.

На 2003 год у Хоўхле было 160 двароў. 28 траўня 2013 году ў зьвязку зь ліквідацыяй Хоўхлаўскага сельсавету вёску перадалі ў склад Хажоўскага сельсавету. У 2000-я гады Хоўхла атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».


Choŭchła, Baharodzickaja. Хоўхла, Багародзіцкая (1900).jpg|Царква, каля 1900 г.
Choŭchła, Maci Božaj. Хоўхла, Маці Божай (1900).jpg|Касьцёл, каля 1900 г.
Choŭchła, Maci Božaj. Хоўхла, Маці Божай (V. Kiaškoŭski, 1939).jpg|Касьцёл, В. Кяшкоўскі, 
Choŭchła, Maci Božaj. Хоўхла, Маці Божай (V. Kiaškoŭski, 1939) (2).jpg|Аздоба касьцёла, , 1939 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1999 год — 465 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2003 год — 435 чал.; 2010 год — 414 чал.

### Інфраструктура
У Хоўхле працуюць сярэдняя школа, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі (1738)
* Капліца-пахавальня Язьвінскіх (1846—1847)
* Мэмарыяльная дошка Сымону Буднаму

### Страчаная спадчына
* Царква Раства Багародзіцы (1738)

## Асобы
* Тадэвуш Кокштыс (нар. 1934) — актор, Народны артыст Беларусі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Хоўхлава, Radzima.org