Гнезна

**Гне́зна** — вёска ў Беларусі, на рацэ Нятупе. Цэнтар сельсавету Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2007 год — 523 чалавекі. Знаходзіцца за 9 км на паўднёвы захад ад места і чыгуначнай станцыі Ваўкавыску.

Гнезна — даўняе мястэчка гістарычнай Ваўкавышчыны (частка Наваградчыны). Да нашага часу тут захаваўся гатычны касьцёл Сьвятога Міхала, помнік архітэктуры XVI ст. Сярод мясцовых славутасьцяў таксама вылучаецца палацава-паркавы комплекс Тарасовічаў у стылі клясыцызму, помнік архітэктуры XIX ст.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Гнезна (пад назвай *Гняздо*) упамінаецца ў XV ст. як дзяржаўны маёнтак, які перайшоў у карыстаньне Манівідаў. У 1449 годзе вялікі князь Казімер перадаў «дворац Гняздо» Мікалаю Вашчылавічу. Пазьней маёнтак стаў прыватнай уласнасьцю Шэмятовічаў (Шэметаў). У 1524 годзе яны пачалі тут будаваньне мураванага касьцёла Сьвятога Міхала Арханёла ў стылі позьняй готыкі.

У 1555 годзе Гнезна набыў Геранім Хадкевіч, які ажаніўся з Ганнай Шамятовіч. Па сьмерці Г. Хадкевіча, у 1561 годзе ягоная дачка Альжбета і яе муж Шчасны Галаўчынскі ў 1574 годзе перадалі частку маёнтку — фальварак Гнезна — Я. Алендзкаму. Астатнюю частку ў 1597 годзе атрымаў Марцін Акунь, у нашчадкаў якога ў 1629 годзе маётак набыў гарадзенскі падсудак Яўстах Кердэй і валодаў ім да 1712 году. Па сьмерці М. Кердэя (відаць, бязьдзетнага) маёнтак адышоў да ягоных пляменьнікаў Ромераў, якія ў 1730 годзе выкупілі ў Алендзкіх фальварак і такім чынам зьядналі гнезнаўскія ўладаньні.

У XVII—XVIII стагодзьдзях Гнезна мела статус мястэчка, ядром якога стала тэрыторыя вакол касьцёла. У 1787 годзе да бакавага ўваходу касьцёла прыбудавалі рызьніцу.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Гнезна апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Ваўкавыскім павеце Гарадзенскай губэрні. У 1-й палове XIX ст. мястэчка перайшло ў валоданьне Тарасовічаў. У 1866—1867 гадох тут працавала суконная мануфактура.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Гнезна занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Гнезна абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Гнезна апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стала цэнтрам гміны Ваўкавыскага павету Беластоцкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Гнезна ўвайшло ў БССР, дзе яе статус панізілі да вёскі. 12 кастрычніка 1940 году Гнезна ўвайшла ў склад Янышоўскага сельсавету, з 16 ліпеня 1954 году — цэнтар Гняздоўскага сельсавету, з 20 кастрычніка 1959 году — у Субацкім сельсавеце. 28 ліпеня 1967 году вёска стала цэнтрам Мсьцібаўскага сельсавету, назву якога зьмянілі на Гнезнаўскі. На 1996 год у Гнезьне было 183 двары. У 2000-я гады вёска атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».


Hniezna, Karčma. Гнезна, Карчма (1901-39).jpg|Карчма, 1900 г.
Hniezna, Karčma. Гнезна, Карчма (1916).jpg|Карчма, 1916 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (J. Łubinski, 1930-39).jpg|Касьцёл, 1930-я гг.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (J. Jadkoŭski, 1925) (2).jpg|Касьцёл з боку апсыды, 1925 г.


Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (J. Jadkoŭski, 1925).jpg|Бакавы фасад касьцёла, 1925 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1901-39) (5).jpg|Інтэр’ер касьцёла, да 1939 г.
Hniezna, Tarasovič. Гнезна, Тарасовіч (J. Tarasovič, 1901-14).jpg|Сядзіба, да 1939 г.
Hniezna. Гнезна (1935).jpg|Школа, 1935 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1996 год — 509 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2007 году — 523 чал.

### Інфрактруктура
У Гнезьне працуюць сярэдняя школа, амбуляторыя, клюб, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (1524—1527)
* Палацава-паркавы комплекс Тарасовічаў (XIX ст.)

## Галерэя

Hniezna. Гнезна (07-2007).jpg|Касьцёл
Hniezna. Гнезна (2007).jpg|Касьцёл, галоўны фасад
Гнезна. Сядзіба.jpg|Сядзіба
Гнезна. Капліца ля касцёла.jpg|Капліца


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гнезна