open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сьцяпкова (Менская вобласьць)

**Сьцяпко́ва** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Грэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 66 чалавек
* 1999 год — 90 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Грэскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Сякерычы

Назву **Сякерычы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Сякерычы — вёска ў Петрыкаўскім раёне
** Сякерычы — вёска ў Шацілавіцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Сякерычы — вёска ў Клецкім раёне

## Глядзіце таксама
* Сякерышкі
Яўсей Канчар

**Яўсе́й Сьцяпа́навіч Ка́нчар** (, вёска Сяўкі, Рэчыцкі павет, Менская губэрня, цяпер Лоеўскі раён, Гомельская вобласьць — ) — беларускі палітычны дзеяч, гісторык, публіцыст, навуковец у галіне эканамічнай геаграфіі.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Мар’інагорскую земляробчую вучэльню (1902). З 1902 у Тыфлісе, за ўдзел у рэвалюцыйным руху ў 1906 арыштаваны, у 1908 апраўданы судом. З 1910 у Пецярбургу. Навучаўся ў Санкт-Пецярбургу на Вышэйшых сельскагаспадарчых курсах (Агранамічны інстытут, 1910—14). Далучыўся да каапэратыўнага руху, супрацоўнік Пецярбурскага камітэту сельскіх таварыстваў. Аўтар дапаможнікаў па каапэрацыі («Кіраўніцтва па сельскай каапэрацыі», 1913).
Скончыў Петраградзкую сельскагаспадарчую акадэмію (1922).

Пасьля Лютаўскай рэвалюцыі ўвайшоў у беларускі нацыянальны рух, быў сябрам Беларускага нацыянальнага камітэту ў Менску, у красавіку 1917 выйшаў зь яго. Зь лістапада 1917 старшыня Беларускага абласнога камітэта пры Ўсерасейскім савеце сялянскіх дэпутатаў, адзін з арганізатараў Усебеларускага зьезду. Загадчык навукова-статыстычнага аддзелу Беларускага нацыянальнага камісарыяту, старшыня Беларускага вольна-эканамічнага таварыства. Выдаў зборнік «Беларускае нацыянальнае пытаньне», друкаваўся ў газэце «Дзяньніца», часопісе «Чырвоны шлях». У 1918 выдаў у Белнацкаме нарыс «З гісторыі грамадзкіх, нацыянальных і рэвалюцыйных рухаў беларусаў. Частка II. Гісторыя ўзьнікненьня і дзейнасьць арганізацый. Выпуск першы: Беларускі абласны камітэт — 1-ы Усебеларускі зьезд», які ў далейшым быў, відаць, канфіскаваны зь бібліятэк і зьнішчаны.

У справе беларускага пытаньня крытыкаваў як пазыцыі бальшавікоў як праціўнікаў нацыянальнага руху, так і кіраўнікоў Беларускай рады зь іх пасьпешным абвяшчэньнем БНР.

Аўтар эканамічнай геаграфіі БССР (1923, прапаноўвалася выдавецтву «Савецкая Беларусь»). У канцы 1960-х гадоў прапаноўваў свой удзел у працы выдавецтвава «Беларуская энцыклапедыя» і часопісу «Полымя», але не атрымаў згоды.

Асабісты архіў Канчара захоўваецца ў Нацыянальным архіве Рэспублікі Беларусь.

## Творы
* Аграрный вопрос и политические партии в России. Ч. 1. Пг., 1917; 
* Классовая, национальная и религиозная борьба в Белоруссии. М., 1918 (беларускі пераклад: Вільня, 1921);
* Из истории общественных, национальных и революционных движений белорусов. Ч. 2. История возникновения и деятельность организаций. Вып. 1. Белорусский областной комитет. 
* І Всебелорусский съезд. М., 1918 (Тое ж: Нёман. 1993, № 1); 
* Белорусский вопрос. Пг., 1919.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Скалабан В. Першыя крокі рэспублікі // Крыніца. 1988.
* Скалабан В. «Будаваць сваю хату» // Нёман, 1993, № 1. — С. 136—138.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лоеўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі‎‎
Катэгорыя:Беларускія эканамісты
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Беларускія географы
Катэгорыя:Удзельнікі Першага ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім павеце Расейскай імпэрыі
Павал Вэнт

**Павал Вэнт** (, Менская губэрня — ?) — генэрал-маёр БНР.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў шляхецкай лютэранскай сям’і. Скончыў Кадэцкі корпус, Міхайлаўскую артылерыйскую вучэльню, Электратэхнічныя курсы (інстытут), Вайскова-аўтамабільную школу, Мікалаеўскую вайсковую акадэмію з дадатковым курсам Генэральнага штабу.

Падчас Грамадзянскай вайны ў Расеі — начальнік штабу Заходняй (Беларускай) арміі, камандзір Крымскага коннага палка. Быў у прыязных адносінах з генэралам Сакіро-Яхантавым, галоўным інспэктарам па фармаваньні Добраахвотніцкай арміі.

Пасьля выдзяленьня, са згоды французаў, Урадам УНР сродкаў на фармаваньне беларускіх частак у Адэсе пачалося фармаваньне беларускай дывізіі, яе камандзірам быў прызначаны Вэнт, якому неўзабаве прысвоілі генэральскі чын. Камандзір Асобнай беларускай дывізіі на поўдні Расеі і прадстаўнік БНР пры штабе войскаў Кааліцыі.

Падчас эвакуацыі ў канцы сакавіка — пачатку красавіка 1919 г. французаў і «добраахвотнікаў» з Адэсы мусіла эвакуявацца і беларуская дывізія. Аднак сам камандзір дывізіі Вэнт застаўся ў Адэсе і перайшоў на бок бальшавікоў. Бальшавікі на базе дывізіі пачалі фармаваньне беларускай савецкай брыгады, якая хутка налічвала ўжо 10 тысячаў байцоў. Камандаваў брыгадай генэрал Вент.

Нацыянальна настроеныя афіцэры выступалі за перадысьлякацыю брыгады ў Менск, каб выбіць адтуль бальшавікоў, але гэта не было дазволена. Пазьней у Адэсе пачалося паўстаньне М. Грыгор’ева, да якога прымкнуў Вэнт. Аднак яно было здушанае, і Вэнту давялося ўцякаць, а яго брыгада была адпраўлена на фронт.

Працаваў інструктарам Генэральнага штабу Летувіскай арміі і вайсковым радцам пры Вайскова-дыпляматычнай місіі БНР у Эстоніі і Латвіі, генэрал-маёр БНР. Быў асабіста ўпаўнаважаны Радай народных міністраў БНР весьці перамовы з урадам Эстоніі пра прызнаньне Эстоніяй незалежнасьці БНР і пра пасрэдніцтва Эстоніі і перамовах з урадам Савецкай Расеі. Вёў ліставаньне з камандзірам Асобнага атрада БНР у Эстоніі — генэралам Булак-Булаховічам па пытаньнях фармаваньня атраду.

## Крыніцы

## Літаратура
* Архівы Беларускай Народнай Рэспублікі: У 2-х кн. / Склад. С. Шупа. — Вільня — Нью-Ёрк — Менск — Прага: Беларускі інстытут навукі і мастацтва. Таварыства беларускага пісьменства, 1998. — 1721 с.

Катэгорыя:Вайскоўцы БНР
Катэгорыя:Жаўнеры Асобнага атраду БНР
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Расеі
Гайдукова Слабодка

**Гайдуко́ва Слабо́дка** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Раваніцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 40 чалавек
* 2010 год — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Раваніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Дземенка

Назву **Дземенка** маюць:

* Дземенка — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Дземенка — вёска ў Асіповіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
Савецка-ўкраінская вайна

**Савецка-ўкраінская вайна** — пэрыяд у гісторыі Ўкраіны, які характарызаваўся шэрагам вострых канфліктаў у 1917—1921 гадах у барацьбе за ўладу і кантроль над украінскімі землямі, колішнімі паўднёва-заходнімі губэрнямі Расейскай імпэрыі. Складовая частка грамадзянскай вайны на тэрыторыі былой Расейскай імпэрыі. Фармальна была вайной паміж прыхільнікамі незалежнай Украіны са сталіцай у Кіеве (УНР) і бальшавіцкай марыянэткавай дзяржавы — Украінскай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі (да 1919 вядомай як Украінская Народная Рэспубліка Саветаў) са сталіцай у Харкаве. Скончылася паразай УНР, бальшавіцкай акупацыяй Украіны і ўваходжаньнем УССР у склад Савецкага Саюзу ў 1922 годзе.

Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Расеі
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны (1917—1991)
Катэгорыя:Войны Расеі
Катэгорыя:Войны XX стагодзьдзя
Усерасейскі ўстаноўчы сход

**Усерасейскі ўстаноўчы сход** — прадстаўнічы орган у Расеі, абраны ў лістападзе 1917 году і скліканы ў студзені 1918 году для вызначэньня дзяржаўнага ладу Расеі.

Нацыяналізаваў памешчыцкую зямлю, заклікаў да падпісаньня мірнай дамовы, абвясьціў Расею фэдэратыўнай дэмакратычнай рэспублікай, тым самым адмовіўшыся ад манархічнай формы праўленьня (хоць яшчэ ў верасьні 1917 году Часовы ўрад абвясьціў Расею рэспублікай). Сход адмовіўся разглядаць Дэклярацыю правоў працоўнага і эксплуатуемага народу, якая надзяляла бы саветы рабочых і сялянскіх дэпутатаў дзяржаўнай уладай, тым самым спрабуючы зрабіць нелегітымнымі далейшыя дзеяньні саветаў.

Быў распушчаны 6 студзеня 1918 году УЦВК, акт пацьверджаны 18 студзеня III Усерасейскім зьездам Саветаў рабочых і сялянскіх дэпутатаў.

## Наступствы
Хоць правыя партыі пацярпелі на выбарах поўную паразу, бо частка зь іх была пад забаронай і агітацыя за іх была забароненая бальшавікамі, абарона Ўстаноўчага сходу стала адным зь лёзунгаў Белага руху.

## Крыніцы
* Пастанова Часовага ўраду ад 20 ліпеня 1917 г. «Аб зацвярджэньні раздзелу I палажэньня аб выбарах ва Ўстаноўчы сход.» 
* Пастанова Саўнаркама пра скліканьне Ўстаноўчага сходу ў прызначаны тэрмін 

## Літаратура
* 
* 
*    
*  
* 
*  

Катэгорыя:Лютаўская рэвалюцыя 1917 году ў Расеі
Катэгорыя:Гісторыя Расеі (1917—1991)
Катэгорыя:Колішнія заканадаўчыя органы
Уладзіслаў Сталыгва

**Уладзіслаў Сталыгва** (1874 — ?) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч.

Быў родам зь Віцебшчыны. Сям’я заўсёды захоўвала беларускія традыцыі. Так, напрыклад, як прыгадвала Зоська Верас, на Запускі іх частавалі беларускімі нацыянальнымі стравамі, такімі як верашчака, стояны кісель і іншымі. Гэта былі менавіта 1912 — 1915 гады.

У маі 1906 году ў Пецярбургу была створана выдавецкая суполка “Загляне сонца і ў наша аконца”, дзе Ўладзіслаў Сталыгва быў сакратаром. Але ўжо ў 1910 годзе яго сям’я пакінула Пецярбург і пераехала ў Варшаву.

На лецішча сям’і Сталыгаў, якое знаходзілася недалёка ад Варшавы ў Ажарове, амаль штотыдзень прыяжджалі беларусы, якія вучыліся і жылі ў горадзе. Свае сустрэчы ў Сталыгваў яны называлі гуртком беларускай моладзі. Фактычна, гэта і быў першы гурток беларусаў у Варшаве ў ХХ стагодзьдзі. Лецішча ў Ажарове Сталыгам праектаваў архітэктар Лявон Вітан-Дубейкаўскі.

Адтуль Сталыгвы перабраліся ў Вільню. А ў сакавіку 1915 году Віленская губэрнская ўправа па справах аб’яднаньняў зацьвердзіла статут Беларускага таварыства па аказаньні дапамогі пацярпелым ад вайны, і таварыства пачало працаваць. Старшынём стаў Вацлаў Іваноўскі, а адным зь сяброў быў Уладзіслаў Сталыгва.

Пасьля 1918 году быў сябрам Беларускага навуковага таварыства ў Вільні

У 1920-х гадах, як прыгадвае Зоська Верас, сям’я Сталыгваў жыла ў Вільні. Але ад беларускасьці яны адышлі, таму “спатыкацца з імі не было ахвоты”.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сяргей Чыгрын, Лёс сяброў гуртка беларускай моладзі, Czasopis 10-2017

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1874 годзе
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Беларусы ў Варшаве
Расейская Сацыялістычная Фэдэратыўная Савецкая Рэспубліка (1917—1922)

**Савецкая Расея** — неафіцыйная назва самастойнай сацыялістычнай расейскай дзяржавы ў пэрыяд пасьля кастрычніцкага перавароту 1917 году і да стварэньня СССР у 1922 годзе (з 19 ліпеня 1918 году афіцыйна — РСФСР).

Акрамя таго, у больш шырокім тлумачэньні, асабліва ў замежнай прэсе, Савецкай Расеяй у пазьней часта называўся ўвесь СССР (або РСФСР у яго складзе).

У цяперашні час тэрмін Савецкая Расея выкарыстоўваецца рознымі гісторыкамі ў розных сэнсах, у залежнасьці ад кантэксту.

## Узаемаадносіны РСФСР з самастойнымі савецкімі рэспублікамі
У пачатку 1919 году ў дзяржавах Украіны, Беларусі, Эстоніі, Латвіі і Летувы ўсталявалася савецкая ўлада. РСФСР разглядала гэтыя дзяржавы як сувэрэнныя, і пачала зь імі цесныя адносіны, якія датычыліся рашэньня ваенных, эканамічных і іншых праблемаў.

У чэрвені 1919 году быў прыняты дэкрэт УЦВК «Аб аб’яднаньні Савецкіх Рэспублік: Расеі, Украіны, Латвіі, Летувы, Беларусі для барацьбы з сусьветным імпэрыялізмам». У адпаведнасьці зь ім аб’яднаньню падлягалі рэспубліканскія органы ваеннай арганізацыі і ваеннага камандаваньня, СНГ, наркаматы фінансаў, працы, шляхоў зносінаў. Для кіраўніцтва гэтымі галінамі прадугледжвалася стварэньне адзіных калегіяў. Да 1920 году ў Летуве, Эстоніі і Латвіі савецкая ўлада была ліквідаваная і саюзныя адносіны спыніліся.

## Аб’яднаньне ў СССР
29 сьнежня 1922 году ў Маскве на канфэрэнцыі дэлегацыяў ад зьездаў Саветаў РСФСР, УССР, БССР і ЗСФСР была падпісана Дамова пра ўтварэньне СССР. Гэты дакумэнт быў зацьверджаны 30 сьнежня 1922 году Першым Усесаюзным зьездам Саветаў і падпісаны часткамі дэлегацыяў. Гэта дата і лічыцца датаю ўтварэньня СССР, хоць Савет Народных Камісараў СССР (Урад) і наркаматы (міністэрствы) былі створаны толькі 6 ліпеня 1923 году.
Катэгорыя:РСФСР
Катэгорыя:Распад Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, заснаваныя ў 1917 годзе
Катэгорыя:1917 год у Расеі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1922 годзе
Балмазуйвараш (футбольны клюб)

«**Балмазуйвараш**» () — вугорскі футбольны клюб з гораду Балмазуйварашу. Заснаваны ў 2011 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Балмазуйвараш
Камза (футбольны клюб)

«**Камза**» () — былы альбанскі футбольны клюб з гораду Камзы. Заснаваны ў 1936 годзе і расфармаваны ў 2019 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Камза
Скартынь

**Скарты́нь** — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Лужкоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 33 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Лужкоўскі сельсавет (Кармянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёну
Павал Злобін

**Павал Злобін** (1882, Разань — 1930, Уфа) — расейскі і беларускі палітычны дзяяч. Камісар па вялікарускіх справах Народнага сакратарыяту БНР (1918).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1882 годзе ў Разані. У 1903 годзе стаў чальцом Партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў. Пасьля Лютаўскай рэвалюцыі 1917 году ўзначальваў арганізацыю расейскіх сацыялістаў-рэвалюцыянэраў у Менску, вёў работу па афармленьні антыбальшавіцкага блёку ў Беларусі. На ІІ зьездзе армій Заходняга фронту ў Менску выступіў прыхільнікам Устаноўчага сходу і свабоды друку. 21 лютага 1918 году быў абраны ў Народны сакратарыят БНР камісарам па вялікарускіх справах. Выступаў супраць стварэньня беларускай незалежнай дзяржавы, за аўтаномію Беларусі ў складзе дэмакратычнай Расеі, лічыў Раду Беларускай Народнай Рэспублікі часовай беларускай уладай. У 1919—1920 гадах працаваў рэдактарам часопісу «Социалист-революционер». Паводле даручэньня ЦК Партыі сацыялістаў-рэвалюцыянэраў праводзіў арганізацыйную работу ў Маскве. Тройчы прыцягваўся да судовай адказнасьці органамі савецкай улады. Летам 1922 году абвінавачаны па працэсе над Партыяй сацыялістаў-рэвалюцыянэраў і ў ліку 15 яе членаў прыгавораны да вышэйшай меры пакараньня, якая 14 студзеня 1924 году была замененая на пяцігадовае турэмнае зьняволеньне. У 1920—1930-я гады жыў у Маскве. Бацька расейскага пісьменьніка Сьцяпана Злобіна.

Катэгорыя:Міністры БНР
Ен Пірз

**Ен Пірс** (, , Ковэнтры, Вялікабрытанія) — брытанскі мастацтвазнаўца, пісьменьнік і журналіст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1955 годзе, атрымаў адукацыю ў Ўодэм Каледжы Оксфардзкага ўніверсытэту () і ў Вулфсан-Каледжы ().

Да таго, як пачаць пісаць кнігі, працаваў рэпарцёрам на Бі-Бі-Сі (), Чацьвёртым Канале (Вялікабрытанія) і на Другім канале Нямецкага тэлебачаньня (), а таксама карэспандэнтам агенцтва Рэйтар у Італіі, Францыі, Вялікабрытаніі і ЗША (у пэрыяд з 1982 па 1990 год). Міжнароднае прызнаньне атрымаў пасьля апублікаваньня раману-досьледу «Палец, што паказвае» (*An Instance of the Fingerpost (1998)*), які быў перакладзены на 18 моў.

## Асабістае жыцьцё
Жанаты, мае сына; жыве ў Оксфардзе.

## Бібліяграфія
### Сэрыя кніг апісвае прыгоды мастацтвазнаўцы Джонатана Аргайла

Сэрыя кніг апісвае прыгоды мастацтвазнаўцы Джонатана Аргайла (*Jonathan Argyll*) і двух прадстаўнікоў Нацыянальнага ўпраўленьня па барацьбе з крадзяжамі твораў мастацтва — аддзяленьня італьянскай паліцыі (г. Рым): Флавіі дзі Стэфана (*Flavia di Stefano*) і генэрала Батанда (*general Bottando*).

### Іншыя кнігі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка аўтара на Italia-mysteries.com
* Творы на Альдэбаране

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ковэнтры
Катэгорыя:Ангельскія мастацтвазнаўцы
Катэгорыя:Брытанскія літаратары
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту
Краснасельскі пасялковы савет

**Краснасе́льскі пасялковы савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Краснасельскі.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Краснасельскі сельсавет у складзе Ваўкавыскага раёну Беластоцкай (з 20 верасьня 1944 году — Гарадзенскай) вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Краснае Сяло. 30 красавіка 1958 году вёска Краснае Сяло пераўтвораная ў працоўны пасёлак Краснасельскі. 7 чэрвеня 1958 году Краснасельскі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя ў падпарадкаваньне наваствораных Краснасельскага і Роскага пасялковых саветаў. 2 кастрычніка 1959 году да пасялковага савету далучаная частка скасаванага Мачулінскага сельсавету. 24 чэрвеня 1968 году Краснасельскі атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу.

18 кастрычніка 2013 году пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
Насельніцтва пасялковага савету паводле перапісу 2009 году (10 населеных пунктаў без Краснасельскага) — 820 чалавек, зь іх 76,6 % — беларусы, 16,8 % — палякі, 4,8 % — расейцы.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1974 году — 10
* 1 студзеня 1981 году — 10
* 1 студзеня 1986 году — 11

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 278
*  С. 174
*  С. 122

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, створаныя ў 1958 годзе
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Роскі пасялковы савет

**Ро́скі пасялковы савет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Ваўкавыскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Рось.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Роскі сельсавет у складзе Ваўкавыскага раёну Беластоцкай (з 20 верасьня 1944 году — Гарадзенскай) вобласьці БССР. Цэнтар — вёска Рось. 30 красавіка 1958 году вёска Рось атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. 7 чэрвеня 1958 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя ў падпарадкаваньне навастворанага Роскага пасялковых саветаў і Воўпаўскага сельсавету. У склад пасялковага савету перададзеная частка населеных пунктаў скасаванага Краснасельскага сельсавету. 27 траўня 1965 году да пасялковага савету далучаная частка Ваўкавыскага (вёскі Альхова, Андрушы, Боблава, Дзятлавічы, Дуляўцы, Зарачаны, Крываносаўцы, Місьлюкі, Пасынкі) і Рэплеўскага (вёскі Агароднікі, Бойдаты, Мількаўцы) сельсаветаў.

18 кастрычніка 2013 году пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
Насельніцтва пасялковага савету паводле перапісу 2009 году (бяз Росі) — 3060 чалавек, зь іх 69,1 % — беларусы, 23,4 % — палякі, 5,1 % — расейцы.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1974 году — 29
* 1 студзеня 1981 году — 29
* 1 студзеня 1986 году — 29

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 332
*  С. 228
*  С. 150

Катэгорыя:Былыя пасялковыя саветы Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, створаныя ў 1958 годзе
Катэгорыя:Пасялковыя саветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Аляксандар Лядніцкі

**Аляксандар Лядніцкі** (, Менск, Менская губэрня — , Варшава) —  палітычны і грамадзкі дзяяч Расейскай імпэрыі і Польшчы. Юрыст, кандыдат юрыдычных навук (1889).

## Біяграфія
Нарадзіўся 14 лістапада 1866 году ў Менску. Скончыў Менскую губэрнскую гімназію, вучыўся ў Маскоўскім унівэрсытэце, Дзямідаўскім юрыдычным ліцэі ў Яраслаўлі. Узначальваў Маскоўскае рымска-каталіцкае таварыства дабрачыннасьці (1896—1917), спрыяў адкрыцьцю ў Маскве польскіх культурных арганізацыяў «Лютня», «Сокал», «Польскі дом» і інш. У 1905 годзе ўдзельнічаў у заснаваньні Канстытуцыйна-дэмакратычнай партыі, у 1905—1916 чалец яе ЦК. Чалец Менскага таварыства сельскай гаспадаркі.

У 1906 годзе па пратэкцыі Эдварда Вайніловіча быў абраны дэпутатам I Дзяржаўнай думы (ад Менскай губэрні), дзе ўзначаліў Саюз аўтанамістаў. Належаў да лібэральна-дэмакратычнага кірунку краёвага руху ў Беларусі і Летуве. У польскім нацыянальным руху прапаноўваў выставіць на першы плян заклікі, якія б адпавядалі інтарэсам беларусаў і літоўцаў. У 1907 годзе выступіў з ідэяй стварэньня Прагрэсіўнай краёвай партыі, якая б адстойвала інтарэсы ўсяго краю і народаў, што насяляюць яго.

У 1916 годзе пад уплывам паражэньняў Расеі ў Першай сусьветнай вайне, канчаткова стаў прыхільнікам незалежнасьці польскіх, беларускіх і літоўскіх зямель, што прывяло і да разрыву з партыяй кадэтаў. Пасьля Лютаўскай рэвалюцыі (1917) старшыня Ліквідацыйнай камісіі па справах Каралеўства Польскага. З кастрычніка 1918 году — у Варшаве, выдаваў часопіс «Tydzień Polski» («Тыдзень польскі»). У 1919 годзе — адзін з кіраўнікоў Польска-беларускага таварыства для палітычнага і культурнага супрацоўніцтва на Беларусі, у 1922 годзе ўдзельнічаў у выбарах у сейм ад Саюзу крэсавай дэмакратычнай інтэлігенцыі.

З 1924 годзе працаваў юрыдычным кансультантам. У сувязі з абвінавачваньнямі ў карупцыі 11 жніўня 1934 году скончыў жыцьцё самагубствам. У 1937 годзе суд прызнаў яго невінаватым.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Краёўцы
Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расейскай імпэрыі I скліканьня
Майсеевічы

Назву **Майсеевічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Майсеевічы — адна з назваў вёскі Маісеевічаў (Ваўкавыскі раён, Гарадзенская вобласьць)
* Майсеевічы — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Майсеевічы — вёска ў Асіпавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Майсееўка
Царква Сьвятой Тройцы (Войская)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Войскай. Знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы вёскі. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з брамай-званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную царкву ў Войскай збудавалі ў 1751—1775 гадох. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Войская апынуася ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

### Найноўшы час
У 2000-я гады замест традыцыйных купалоў-баняў над царквой і званіцай паставілі купалы-цыбуліны, уласьцівыя дойлідзтву Маскоўскай дзяржавы. Традыцыйныя каваныя сонцакрыжы замянілі на ўкосныя васьміканцовыя (маскоўскія) крыжы, якія ёсьць уласьцівасьцю культурнага ляндшафту Расеі.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Гэта прастакутны працяглы зруб з зрэзанымі ў алтарнай частцы кутамі, што пераходзіць у 3-гранную апсыду, 2-схільны гонтавы дах над якой пераходзіў у вальмавы (цяпер дах бляшаны). У цэнтры дах завяршаўся гранёнай яруснай вежачкай з купалам-баняй (цяпер купалам-цыбулінай). З бакоў да апсыды далучаюцца рызьніцы, да галоўнага фасаду — прастакутны прытвор. Вэртыкальна ашаляваныя сьцены праразаюцца лучковымі аконнымі праёмамі і ўмацоўваюцца брусамі-сьцяжкамі ў прасьценках. Куты аздабляюцца разнымі накладкамі.

Інтэр’ер зальны, перакрыцьце бэлькавае. У алтарнай частцы зрубу бакавыя рызьніцы адкрываюцца ў апсыду бальконамі. У аб’ёме бабінца — хоры. Апсыда асьвятляецца 2 фігурнымі аконнымі праёмамі і вылучаецца створаным у 1830-я гады драўляным бела-пазалочаным іканастасам, упрыгожаным разнымі царскімі варотамі ў выглядзе ажурнай вязі вінаграднай лазы з 6 круглымі абразамі-таблеткамі. У царкве захоўваецца абраз XVIII—XIX стагодзьдзяў «Укрыжаваньне».

Перад царквой знаходзіцца 2-ярусная брама-званіца — чацьвярык на чацьверыку. Ніжні шырокі 3-аркавы ярус цагляны, з трыма лучковымі аркавымі праёмамі. Ён праз шырокі гонтавы адліў пераходзіў у 6-гранны драўляны барабан з шатровым верхам і купалам-баняй у завяршэньні (цяпер бляшаны дах з купалам-цыбулінай).

## Галерэя

Войская. Царква.jpg|Галоўны фасад
Войская. Царква 2.jpg|З боку апсыды
Войская. Царква 3.jpg|Брама-званіца


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Войская
Войская
Баявыя дзеяньні

**Баявы́я дзе́яньні** — арганізаванае ўжываньне сіл і сродкаў для выкананьня пастаўленых баявых задачаў часткамі, злучэньнямі і аб’яднаньнямі відаў Узброеных Сіл і родаў войскаў (сілаў), асобных родаў войскаў, адмысловых войскаў ды службаў, то бок вядзеньне вайны на апэратыўным, апэратыўна-тактычным ды тактычным узроўнях.

Вядзеньне вайны на больш высокім, стратэгічным узроўні арганізацыі называецца ваеннымі дзеяньнямі. Такім чынам, *баявыя дзеяньні* ёсьць складовай часткаю ваенных дзеяньняў — напрыклад, калі фронт (група франтоў) вядзе ваенныя дзеяньні ў форме стратэгічнай наступальнай апэрацыі (ці між апэрацыямі), арміі і карпусы, якія ўваходзяць у склад фронту, вядуць баявыя дзеяньні ў форме наступаў, рэйдаў і да т. п.

Адменамі баявых дзеяньняў ёсьць баявыя дзеяньні войскаў (сілаў) супрацьпаветранай абароны (СПА), вайскова-паветраных сіл (ВПС), вайскова-марскога флёту (ВМФ) і да т. п.

## Склад
Асноўныя віды:
* наступ;
* абарона;
Дапаможныя віды:
* сустрэчны бой;
* акопны бой;
* тактычнае перагрупаваньне і да т. п.

Баявыя дзеі таксама падзяляюцца па тыпах мясцовасьці й часах року:
* Баявыя дзеі ў гарах;
* Баявыя дзеі ў пустэльні;
* Баявыя дзеі ў месьце;
* Баявыя дзеі ўзімку;

## Характар

* рашучасьць мэтаў;
* вялікі прасторавы размах;
* высокая манэўранасьць;
* дынамічнасьць;
Якасьць арганізацыі баявых дзеяньняў разам з баявымі ўласьцівасьцямі ўзбраеньня і вайсковай тэхнікі вызначаюць эфэктыўнасьць баявых дзеяньняў.

## У пажарнай ахове
Баявыя дзеяньні — прадугледжанае статутам арганізаванае ўжываньне сілаў і сродкаў пажарнай аховы для выкананьня асноўнага баявога заданьня.

## Глядзіце таксама
* Бой
* Бітва
* Ваенная апэрацыя

## Літаратура
* Военный энциклопедический словарь (ВЭС), , ВИ, 1984 г., 863 стр. с иллюстрациями (ил.), 30 листов (ил.)


Катэгорыя:Вайсковае майстэрства
Апэратыўнае мастацтва

**Апэратыўнае мастацтва** — складовая частка ваеннага майстэрства, займае прамежкавае становішча паміж тактыкай і стратэгіяй.

Вывучае мэтады падрыхтоўкі і вядзеньня сумесных і самастойных апэрацыяў (ваенных і (баявых) дзеяньняў) буйнымі вайсковымі фармаваньнямі — карпусамі, арміямі, групамі арміяў, франтамі, групамі франтоў, войскамі.

Апэратыўнае мастацтва падпарадкавана стратэгіі і яго рашэньні непасрэдна выцякаюць з рашэньня стратэгічных. Займаючы пануючае становішча ў адносінах да тактыкі, апэратыўнае мастацтва вызначае яе задачы і кірунак разьвіцьця. Аднак, відавочна, што магчымасьці тактыкі ўплываюць на апэратыўнае мастацтва гэтак жа як магчымасьці апэратыўнага мастацтва ўплываюць на стратэгію.

У ваеннай тэорыі заходніх дзяржаваў тэрмін «апэратыўнае мастацтва» не ўжываецца. Замест яго ўжываюцца паняцьці «вялікая тактыка» ці «малая стратэгія».

Катэгорыя:Вайсковае майстэрства
Замышкі

**За́мышкі** — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Круглянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 47 чалавек
* 1999 год — 89 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Круглянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Круглянскага раёну
Кастусь Гадыцкі-Цьвірка

**Касту́сь Марда́р’евіч Гадыцкі-Цьві́рка** (псэўданім Габрыэль Эмга; , Менск, Менская губэрня — пам. не раней за 1931) — беларускі пэдагог, публіцыст.

## Біяграфія
Нарадзіўся 5 красавіка 1880 году ў Менску. У 1898 годзе скончыў Менскую мужчынскую гімназію, у 1903 годзе — фізыка-матэматычнае аддзяленьне Маскоўскага ўнівэрсытэту. У 1903—1923 гадах — выкладчык Слуцкай гімназіі, Дзьвінскай і Менскай рэальных вучэльняў, Менскага настаўніцкага інстытуту (з 1920 году — Менскі інстытут народнай адукацыі), Менскіх пэдагагічнага і політэхнічнага тэхнікумаў, рабфака Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Удзельнік Першага Ўсебеларускага зьезду (сьнежань 1917 году). У чэрвені 1918 году — чалец камісіі БНР па арганізацыі Беларускага ўнівэрсытэту; у кастрычніку 1918 году ўвайшоў у Беларускі вучыцельскі саюз. Друкаваўся ў 1919 годзе ў менскай газэце «Звон». У 1920 годзе ад Інстытуту народнай адукацыі абраны ў склад Менскай камісіі па стварэньні БДУ. Выкладаў у БДУ. Удзельнічаў у падрыхтоўцы выданьня «Беларускай навуковай тэрміналёгіі» («Элемэнтарная матэматыка», «1922»; «Слоўнік матэматычнай тэрміналёгіі», 1927). У сьнежні 1931 году па абвінавачаньні ў нацыянал-дэмакратызьме выключаны з БДУ. Далейшы лёс невядомы.

## Літаратура
* Гадыцкі-Цвірка Кастусь Мардар’евіч // 

Катэгорыя:Удзельнікі Першага ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Цьвірка

**Цьвірка** — беларускае прозьвішча.

### Носьбіты
* Кастусь Гадыцкі-Цьвірка (1880—1931?)— беларускі пэдагог, публіцыст.
* Кастусь Цьвірка (нар. 1934) — беларускі паэт, пісьменьнік, перакладчык.
Сьцяфан Кульчыцкі

**Сьцяфан Кульчыцкі** (, в. Дамавіцк, Ігуменскі павет, Менская губэрня — , Менск) — беларускі рэлігійны і грамадзкі дзеяч, протаярэй Менскай епархіі.

## Біяграфія
Нарадзіўся 7 лістапада 1879 году ў в. Дамавіцк Ігуменскага павету Менскай губэрні (цяпер Чэрвеньскі раён Менскай вобласьці). Сын Іаана Кульчыцкага. Скончыў Менскую духоўную сэмінарыю, Санкт-Пецярбурскую духоўную акадэмію са ступеньню кандыдата багаслоўя (1904). Выкладаў у мужчынскай гімназіі і рэальным вучылішчы ў Рэвелі.

7 чэрвеня 1904 году рукапакладзены ў іерэя. З 31 жніўня 1904 году служыў у царкве сьв. Марыі Магдаліны пры духоўным жаночым вучылішчы ў мястэчку Парычы Бабруйскага павету Менскай губэрні (цяпер Сьветлагорскага раёну Гомельскай вобласьці), выкладаў Закон Божы. З 1907 году — сьвятар Менскага Петра-Паўлаўскага катэдральнага сабору, выкладчык Менскай духоўнай сэмінарыі. З 6 кастрычніка 1908 году і да 1916 году — ключар сабора, член Менскага япархіяльнага рэвізійнага камітэту. Узнагароджаны санам протаіерэя (1914).

Удзельнік зьезду Беларускага праваслаўнага духавенства ў Маскве (1917). Прадстаўляў сьвятарства Менскай япархіі на Памесным саборы Расейскай праваслаўнай царквы ў 1917—18 гадах. З красавіка 1918 году ўвайшоў у склад Рады Беларускай Народнай Рэспублікі, працаваў у Камісіі па міжнародных справах. Абраны ў выканаўчы камітэт Менскага беларускага прадстаўніцтва. У 1926 годзе служыў у Петрапалаўскім саборы ў Менску. Удзельнік зьезду прадстаўнікоў праваслаўнага духавенства і вернікаў Менскай япархіі 9—10 жніўня 1927 году. Адзін з ініцыятараў стварэньня Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы (1927). У 1930-х гадах — сьвятар царквы Сьв. Марыі Магдаліны ў Менску.

Арыштаваны 28 ліпеня 1937 году ў Менску. Асуджаны 25 кастрычніка 1937 году тройкай НКУС за «антысавецкую дзейнасьць» да вышэйшай меры пакараньня з канфіскацыяй маёмасьці. Расстраляны 1 лістапада 1937 году у Менску ў турме НКУС Рэабілітаваны 25 сакавіка 1989 году пракуратурай БВА.

## Літаратура
* Кульчыцкі (Кульчицкий) Сцяфан // 

Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Аляксандар Вазіла

**Аляксандар Цімафеевіч Вазіла** (псэўданімы і крыптанім: *Алек де-Вазиллини; Клим Злобич; Правдолюб; Антон Хатыня; Саша Косматый; Аль-Вэ*; 28 жніўня (9 верасьня) 1888, мястэчка Прапойск Быхаўскага павету Магілёўскай губэрні, цяпер Слаўгарад Магілёўскай вобласьці — 4 сьнежня 1937, Уладзімер, НКУС) — грамадзкі дзяяч, паэт, публіцыст.

## Біяграфія
Нарадзіўся 28 жніўня 1888 году ў мястэчку Прапойск Быхаўскага павету Магілёўскай губэрні. Вучыўся на Вышэйшых курсах Т. Лесгафта ў Пецярбургу; у 1908 годзе выключаны за ўдзел у рэвалюцыйным руху і, паводле некаторых зьвестак, сасланы ў Сыбір. У 1912—1913 друкаваўся ў газэце «Белорусский вестник». Выдаў у 1914 у Златавусьце Ўфімскай губэрні зборнік паэзіі «Волны», які быў канфіскаваны цэнзурай (у кнізе была і аўтабіяграфічная частка пра жыцьцё сасланых у Сыбіры); супраць аўтара распачата судовая справа. Гэта перашкодзіла выданьню Вазіле заяўленага ім штотыднёвіка «Уральская искра». У 1916—1917 займаўся на курсах каапэрацыі ў Петраградзе.

У 1917—1918 сацыял-дэмакрат-інтэрнацыяналіст, старшыня Быхаўскай пав. земскай управы. На 1-м Усебеларускім зьезьдзе 1917 году выступіў супраць намеру абвясьціць беларускую дзяржаўнасьць. Яго прамова была надрукавана асобнай брашурай. У 1918 быў рэдактарам часопісу «Чырвоны шлях». З 1919 году адышоў ад палітычнай дзейнасьці.

Арыштоўваўся 18 сьнежня 1917 году і ў 1924 годзе. У 1932 годзе арыштаваны ў Маскве, прывезены на Беларусь, абвінавачаны ў арганізацыі контрарэвалюцыйнай арганізацыі ў Прапойскім раёне. Сасланы ў Казахстан, дзе ў 1937 годзе зноў быў зарыштаваны, абвінавачаны ў антысавецкай дзейнасьці, прывезены ва Ўладзімерскі палітычны ізалятар, дзе абвінавачаны ў стварэньні падпольнай антысавецкай арганізацыі ўжо ў ізалятары. Расстраляны ў сьнежні 1937 году. Рэабілітаваны ў 1956 годзе.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Прапойску
Катэгорыя:Расейскамоўныя паэты
Навіна (Салігорскі раён)

**Навіна́** — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Хорастаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 17 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Хорастаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Гаць (вадасховішча)

**Гаць **— вадасховішча ў Баранавіцікім раёне Берасьцейскай вобласьці, за 22 км на паўднёвы захад ад Баранавіч, прыкладна за 1,7 км на ўсход ад вёскі Яжона, на рацэ Лахазва (басэйн ракі Нёман).

Створана ў 1934 годзе. У 1948 годзе пачалося будаўніцтва ГЭС, працаваўшай у 1950—1966 гг.

Плошча паверхні вадасховішча 1,26 км², даўжыня 3,1 км, найбольшая шырыня 700 м, найбольшая глыбіня 4,7 м. Аб’ём вады 3,15 млн м³. Берагі моцна парэзаныя, спадзістыя, пад лесам. Дно з торфу і глею. Сярэдні шматгадовы сьцёк 32 млн м³.

Выкарыстоўваецца для адпачынку і рыбагадоўлі.

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Вадасховішчы Баранавіцкага раёну
Макарычы

Назву **Макарычы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Макарычы — вёска ў Петрыкаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Макарычы — вёска ў Вялейскім раёне
** Макарычы — вёска ў Старадароскім раёне

## Глядзіце таксама
* Макар
* Макарава
* Макаравічы
* Макаранкі
* Макаранцы
* Макараў
* Макараўка
* Макараўцы
* Макаршчына
* Макараняты
* Макары
* Макарынята
Кутаўшчына (неадназначнасьць)

Назву **Кутаўшчына** маюць:

* Кутаўшчына — вёска ў Баранавіцкім раёне
* Кутаўшчына — вадасховішча ў Баранавіцкім раёне
Энцыкляпэдыя прыроды Беларусі

**Энцыкляпэдыя прыроды Беларусі** — пяцітомная энцыкляпэдыя, першы ў гісторыі беларускага народа шматтомны галіновы даведнік. Энцыкляпэдыя выдадзена ў 1983—1986 гг. на беларускай мове. Уключае больш за 15 тысячаў артыкулаў пра флёру і фаўну, рэкі і азёры, вадасховішчы, ахову прыроды і прыродакарыстаньне, фізыка-геаграфічныя аб’екты і прыроду асобных рэгіёнаў Беларусі, радовішчы, карысныя выкапні, геалягічную будову і тэктанічныя структуры, клімат, мэтэаралягічныя, астранамічныя зьявы, навуковыя дасьледаваньні і прыродазнаўчыя ўстановы на Беларусі, дасьледчыкаў прыроды і краязнаўцаў.

## Узнагароды
* Выданьне ў 1984 годзе адзначана срэбраным мэдалём Праграмы ААН па навакольным асяродзьдзі (ЮНЕП).

## Літаратура
* Беларуская Энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі. — Мн., 2005, "Беларуская Энцыклапедыя", С.217 — ISBN 985-11-0326-8

Катэгорыя:Беларускія энцыкляпэдыі
Катэгорыя:Прырода Беларусі
Апанас (Мартас)

**Апанас**, сьвецкае імя **Анто́н Віке́нцьевіч Ма́ртас** ( — , Буэнас-Айрэс) — беларускі рэлігійны дзяяч, гісторык праваслаўнай царквы. Япіскап віцебскі і полацкі (1942). Магістар багаслоўя (1933).

## Біяграфія
Нарадзіўся на Наваградчыне ў сялянскай сям’і. Скончыў Наваградзкую гімназію, у 1930 годзе багаслоўскі факультэт Варшаўскага ўнівэрсытэту. У 1933 годзе абараніў магістарскую дысэртацыю з багаслоўя. На 2-м курсе ўнівэрсытэту пастрыгся ў манахі ў Пачаеўскай лаўры. У 1938 годзе ўведзены ў сан архімандрыта. Служыў у мястэчку Кодні на Падляшшы, расейскай калёніі Благадатным каля Варшавы, месьце Валоміне, з 1940 году — на Холмшчыне.

8 сакавіка 1942 году рукапаложаны ў сан япіскапа віцебскага і полацкага. Браў удзел ува Ўсебеларускім царкоўным саборы (30 жніўня — 28 верасьня 1942 году), на якім абвясьцілі аўтакефалію Беларускай праваслаўнай царквы.

З 1944 году кіраваў прыходамі ў брытанскай зоне акупацыі Нямеччыны. 6 траўня 1946 году далучыўся, разам зь іншымі беларускімі япіскапамі, да Расейскай замежнай праваслаўнай царквы (РЗПЦ). З пачатку 1950-х гадоў быў архіяпіскапам РЗПЦ у Аргентыне, з 1970 году ў Аўстраліі (архіяпіскап сыднэйскі і новазэляндзкі). З 1971 году жыў у Аргентыне.

Дасьледаваў гісторыю беларускага царкоўнага і рэлігійнага жыцьця. Аўтар манаграфіі «Матар'ялы да гісторыі Праваслаўнай Беларускай царквы» (Нямеччына, 1947) і кнігі «Беларусь в исторической государственной и церковной жизни» (Буэнас-Айрэс, 1966; Менск, 1990).

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Памерлі ў Буэнас-Айрэсе
Катэгорыя:Беларускія рэлігійныя дзеячы
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Беларусы ў Аргентыне
Фалевічы

Назву **Фалевічы** маюць:

* Фалевічы — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Фалевічы — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Фалевічы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці
Карчомка (Магілёўская вобласьць)

**Карчо́мка** — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Вендараскага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1647 годзе як вёска Карчма з млынам і ставам на рацэ Карчме ў складзе маёнтку Княжыцы ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага, у 1654 годзе — пры перадачы лідзкім харунжым Янам Курчом з жонкай Барбарай (з Друцкіх-Сакалінскіх) (што атрымала Княжыцы ў спадчыну ад першага мужа, князя Юрыя Галоўчынскага) у заставу магілёўскаму бурмістру Раману Рабровічу з жонкай Арынай Аўхімаўнай.

## Насельніцтва
* 2010 год — 55 чалавек
* 1999 год — 76 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вендараскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Магілёўскага раёну
Аляксандар Ульянаў (дыплямат)

**Алякса́ндар Улья́наў** (, Менск — , Масква) — агент савецкіх карніцкіх органаў, вядомы сваёй дзейнасьцю супраць беларускага нацыянальнага руху.

## Біяграфія

### Юнацтва, пачатак кар’еры
Нарадзіўся ў 1901 годзе ў Менску ў сям’і ўрача.

У 1917—22 гадах — чалец партыі эсэраў. У 1919 годзе арыштаваны польскімі ўладамі, аднак неўзабаве вызвалены. У 1922 годзе ўступіў ва УКП(б).

У 1922—23 гадах — намесьнік упаўнаважанага Наркамату зьнешняга гандлю БССР. З 1924 году — дырэктар Паўднёвага аддзяленьня трэсту «Лесбел» у Крыме, пазьней упраўляючы яго аддзяленьнем у Латвіі.

### Дзейнасьць супраць беларускага руху
У 1925—27 гадах — на дыпляматычнай працы ў Польшчы: аташэ, дарадца паўнамоцнага прадстаўніцтва СССР, в.а. пасла СССР. Верагодна, ужо будучы на той момант супрацоўнікам ДПУ БССР, увайшоў у давер да дзеячоў беларускай палітычнай эміграцыі з мэтай «разлажэньня» беларускага руху.

Па даручэньні ЦК КП(б)Б удзельнічаў у падрыхтоўцы «Другой Усебеларускай канфэрэнцыі» (Бэрлін, 1925), на якой прынята рашэньне пра спыненьне існаваньня Ўраду Беларускай Народнай Рэспублікі і прызнаньне Менску адзіным цэнтрам нацыянальна-дзяржаўнага адраджэньня Беларусі.

Арганізоўваў вяртаньне ў БССР дзеячаў беларускага нацыянальнага адраджэньня, якія потым сталі ахвярамі савецкага тэрору, у тым ліку Аляксандра Галавінскага, Уладзімера Пракулевіча, Лявона Зайца і Аляксандра Цьвікевіча.

У 1925 г. садзейнічаў стварэньню Беларускай сялянска-работніцкай грамады, арганізоўваў фінансаваньне дзейнасьці гэтай і іншых беларускіх структураў у Польшчы, у тым ліку просавецкіх прапагандысцкіх выданьняў, грошы на дзейнасьць якіх паступалі з СССР.

### Пазьнейшае жыцьцё. Арышт, расстрэл
У 1928—31 гадах — упаўнаважаны Наркамату замежных спраў пры СНК БССР у Менску, потым працаваў у Наркамаце зьнешняга гандлю СССР у Маскве, гандлёвым прадстаўніком у Чэхаславаччыне.

Арыштаваны 24 траўня 1937 году. Асуджаны Ваеннай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР 26 лістапада 1937 году за «здраду радзіме» і як «чалец контрарэвалюцыйнай арганізацыі» да найвышэйшай меры пакараньня. Расстраляны і пахаваны на Данскіх могілках праз некалькі гадзін пасьля прыгавору. Рэабілітаваны Вайсковай калегіяй Вярхоўнага Суда СССР 30 чэрвеня 1956 году.

## Крыніцы

## Літаратура
* Ульянаў Аляксандр Фёдаравіч // 

Катэгорыя:Супрацоўнікі АДПУ
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў СССР
Катэгорыя:Пахаваныя на Данскіх могілках
Аляксандар Ульянаў

**Аляксандар Ульянаў** (, Ніжні Ноўгарад, Расейская імпэрыя — , Шлісэльбург, Санкт-Пецярбурская губэрня, Расейская імпэрыя) — рэвалюцыянэр-нарадаволец, адзін з арганізатараў і кіраўнікоў тэрарыстычнай фракцыі «Народная воля», старэйшы брат Уладзімера Ульянава (Леніна).

Арыштаваны пры падрыхтоўцы замаху на расейскага імпэратара Аляксандра III. Па прыгаворы Асаблівай прысутнасьці кіраўнічага сэнату быў пакараны сьмерцю праз павешаньне.

## Крыніцы
Гадыцкі-Цьвірка

**Гады́цкі-Цьві́рка** — беларускае прозьвішча.

## Носьбіты
* Аляксандар Гадыцкі-Цьвірка (1884—1951)— беларускі і расейскі навуковец.
* Іван Гадыцкі-Цьвірка (1856—1942)— беларускі пэдагог.
* Казімер Гадыцкі-Цьвірка (?—?) — беларускі палітычны дзяяч.
* Кастусь Гадыцкі-Цьвірка (1880—1931?)— беларускі пэдагог, публіцыст.
* Мардары Гадыцкі-Цьвірка (1852—1900)— беларускі вайсковы дзяяч, бацька Аляксандра і Канстанціна Гадыцкіх-Цьвіркаў.
*  (1893—1940)— беларускі жаўнер войска Польскага.

## Глядзіце таксама
* Гадыцкі
* Цьвірка

## Крыніцы
Кутаўшчына (вадасховішча)

**Ку́таўшчына** — вадасховішча ў Баранавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі на рацэ Сэрвач (прыток Нёману), за 30 км у напрамку на поўнач ад гораду Баранавічы, каля вёскі Кутаўшчына.

Вадасховішча створана ў 1950 годзе ў энэргетычных мэтах (пры будаўніцтве міжкалгаснай ГЭС). Плошча паверхні 1 км². Даўжыня 5 км, найбольшая шырыня 0,4 км. Найбольшая глыбіня 5 м, сярэдняя — 1,3 м. Аб’ём вады ў вадасховішчы каля 1 млн м³. Плошча вадазбору 124 км². Вадасховішча праточнае. Сярэдні шматгадовы сьцёк складае 23,3 млн м³.

Каля вадасховішча вёскі Кутаўшчына, Пруды, Алізараўшчына, пасёлак Савецкі.

## Літаратура
*  — С. 115—116.
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Вадасховішчы Баранавіцкага раёну
Беларускі краёвы зьезд

**Беларускі краёвы зьезд** — выдуманы форум «дэлегатаў беларускіх грамадзкіх і палітычных арганізацый, сялянскіх радаў», сябраў «Былой Рады БНР і іншых краёвых арганізацый цэлай Беларусі», які нібыта адбыўся 28-30 студзеня 1919 року ў зоне «бальшавіцкай акупацыі» ў Наваградку.

Пра гэты зьезд не было вядома сябрам Рады Беларускай Народнай Рэспублікі і Рады Народных Міністраў БНР, якія ў той час знаходзіліся ў Горадні. Не паведамлялася пра зьезд і ў друку. «Прэзыдэнт» нібыта абранай на Беларускім краёвым зьезьдзе Беларускай краёвай народнай рады Казімер Цьвірка-Гадыцкі меў у той час сталыя кантакты зь дзеячамі БНР і нават супрацоўнічаў зь імі. Легенда пра Беларускі краёвы зьезд паўстала ў сакавіку 1919 р., калі дэлегацыя БНР на чале з А. Луцкевічам дамагалася ўдзелу ў Парыскай мірнай канфэрэнцыі. 23 сакавіка 1919 Цьвірка-Гадыцкі і сябра Беларускай краёвай народнай рады А. Янсан накіравалі міністру-прэзыдэнту Польшчы І. Падарэўскаму ліст, у які ўключылі «рэзалюцыю зьезду», што тычалася справы беларускай дзяржаўнасьці. У першым пункце рэзалюцыі сьцьвярджалася, што «існаваньне самастойнай Беларускай дзяржавы — немагчыма». Беларускі народ, гаварылася далей, «павінен ўвайсьці ў зьвязак з адным са сваіх суседзяў». Былая Расейская дзяржава, пісалі Цьвірка-Гадыцкі і Янсан, апанаваная «бальшавіцкай анархіяй», а Ўкраіна і Летува кіруюцца чужымі інтарэсамі і ня маюць сталай асновы дзяржаўнага жыцьця. Таму гэтыя краіны, на думку аўтараў рэзалюцыі, не маглі даць беларускаму народу «заспакаеньня ягоных нацыянальных і іншых патрэб і пажаданьняў», і «толькі адраджаючаяся дэмакратычная Польшча ёсьць суседам, з каторым беларускі народ зжыўся празь вякі супольнага існаваньня — зьвязак з ёю, а разам з тым і ўсімі дэмакратыямі Захаду — адзін можа даць найбольш выгад беларускаму народу і загарантаваць непадзельнасьць Беларускага краю». Аўтары «рэзалюцыі» пісалі, што «Беларусь у сваіх этнаграфічнах межах… увойдзе ў сьціслы зьвязак з Польскай Рэччу Паспалітай». Правядзеньне пастановы было даручана Беларускай краёвай народнай радзе. Пастанова «зьезду» даводзілася да ведама І. Падарэўскага, каб ён зьдзейсьніў адпаведныя крокі «ў кірунку ўстанаўленьня супольнага палітычнага жыцьця беларускага народа з Польшчай». Міністар-прэзыдэнт Польшчы падкрэсьліў на Парыскай мірнай канфэрэнцыі, што дэлегацыя ня мае паўнамоцтваў і ня можа ўдзельнічаць у перамовах. «Рэзалюцыя» істотнага ўплыву на работу Парыскай мірнай канфэрэнцыі не зрабіла. Фіктыўнасьць Беларускага краёвага зьезду была даказаня, і ў чэрвені 1919 р. прадстаўнікі беларускай нарады былі дапушчаныя на канфэрэнцыю.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Катэгорыя:Гісторыя Наваградку
Катэгорыя:Выдуманыя падзеі
Беларуская краёвая народная рада

**Беларуская краёвая народная рада** — фіктыўны прадстаўнічы орган, выбраны на г. зв. Беларускім краёвым зьезьдзе (студзень 1919 р.). Інсцэнаваны ўрадам Польшчы, які прэтэндаваў на беларускія землі і не хацеў, каб дэлегацыя БНР брала ўдзел у Парыскай мірнай канфэрэнцыі. «Прэзыдэнт» рады Казімер Цьвірка-Гадыцкі, «сябра» — А. Янсан. 23 сакавіка 1919 року яны накіравалі міністру-прэзыдэнту Польшчы ліст, у якім прасілі зрабіць адпаведныя крокі «ў кірунку ўстанаўленьня супольнага палітычнага жыцьця беларускага народа з Польшчай».

## Літаратура
* Сідарэвіч, А. М. Беларуская краёвая народная рада //  — С. 375.

Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Гарадзенскі беларускі сялянскі зьезд

**Гарадзенскі беларускі сялянскі зьезд**, Беларускі сялянскі зьезд у Гародні — сход прадстаўнікоў сялянства Гарадзенскай губэрні, які адбыўся 15—16 сьнежня 1918 року.

Скліканы ў Гародні пасьля выданьня Граматы Рады Беларускай Народнай Рэспублікі ад 28 лістапада 1918 пра неабходнасьць стварэньня беларускіх радаў. Мелася на ўвазе, што на тэрыторыі, не занятай пасьля дэнансацыі Берасьцейскага міру бальшавікамі, будуць створаныя беларускія органы ўлады, каб такім чынам перашкодзіць імкненьню адроджанай польскай дзяржавы захапіць заходнія землі Беларусі, якія яшчэ заставаліся пад нямецкай акупацыяй і фармальна ўваходзілі ў склад Летувіскай Рэспублікі.

Старшынём зьезду абраны намесьнік старшыні Рады БНР Аркадзь Смоліч, намесьнікам — Андрэй Якубецкі. Парадак дня: аб палітычным становішчы, аб зямельнай справе, аб выплаце ваенных стратаў і дапамозе ахвярам вайны, аб школьнай справе.

«Дзеля абароны правоў беларускага народу на яго родную зямлю і вольнае, нацыянальнае разьвіцьцё» зьезд вырашыў стварыць моцную арганізацыю ў вёсках і паветах, арганізаваць сельскія і валасныя камітэты, абраў Гарадзенскую павятовую Раду. Дэлегаты пратэставалі супраць стварэньня пад кіраўніцтвам ксяндзоў і пры згодзе нямецкіх акупацыйных улад парафіяльных камітэтаў, якія былі першымі органамі польскай дзяржаўнасьці на заходніх землях Беларусі. Каб процістаяць узброеным польскім аддзелам, якія займаліся рабаўніцтвам у вёсках і мястэчках, зьезд даручыў валасным камітэтам арганізаваць міліцыю і запатрабаваць у немцаў зброю. Прыняў рэзалюцыю, паводле якой зямля павінна была «адысьці да працоўнага народу бяз выкупу». Пры валасных камітэтах ствараліся зямельныя камісіі, якім належала правесьці вопіс зямлі, клапаціцца аб гаспадарцы і засеве палёў. Зьезд прыняў рэзалюцыю аб выплаце ваенных стратаў, выказаўся за ўдзел прадстаўнікоў Беларусі ў мірнай канфэрэнцыі «дзеля абароны права беларускага народу і сплаты ваенных стратаў», прасіў Віленскую Беларускую Раду стварыць Цэнтральны Камітэт для дапамогі пацярпелым ад вайны. Валасныя камітэты павінны былі ўзяць на сябе школьныя справы. Прадугледжвалася, што выкладаньне павінна весьціся на беларускай мове.

Зьезд стварыў арганізацыйны камітэт для скліканьня Краёвага беларускага зьезду Гарадзеншчыны, у склад якога ўвайшлі Ф. Данілюк, С. Якавюк, А. Басель, А. Якубецкі, А. Саўчыц, Л. Дзекуць-Малей, А. Алексючанка, П. Якубецкі і Я. Натусевіч. Аргкамітэт меў права кааптацыі. Меркавалася, што краёвы беларускі зьезд Гарадзеншчыны будзе скліканы 9 студзеня 1919 у Гародні, аднак нямецкія ўлады, якія супрацоўнічалі з польскімі арганізацыямі, не дазволілі яго правесьці.

## Літаратура
* Луцкевіч А. Дзённік // Полымя. 1991. № 4—5.
* Сідарэвіч А. Гродзенскі беларускі сялянскі з’езд // 

Катэгорыя:Падзеі ў Горадні
Катэгорыя:Падзеі 1918 году
Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)
Бацькаўшчына (1919)

**"Ба́цькаўшчына"** — штотыднёвік грамадзка-літаратурнай тэматыкі (газэта нацыянальна-дэмакратычнага кірунку), заснаваны Беларускім культурна-асьветным таварыствам "Бацькаўшчына". Выдаваўся на беларускай мове ў Горадні (з 16.3.1919 па 28.3.1919). Закрыты ўвосень 1919 году з прыходам польскага войска, рэдактары і супрацоўнікі арыштаваны. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Гарадзенскія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1919 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1919 годзе