open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Царква Сьвятой Тройцы (Рось)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік гісторыі пачатку XX стагодзьдзя (мураўёўка) у Росі. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, каля гістарычнага Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Росі збудавалі ў 1908 годзе на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду

За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Складаецца з квадратнага ў пляне асноўнага аб’ёма, да якога далучаюцца 3-гранная апсыда з рызьніцамі і 2-ярусная вежа-званіца, першы ярус якой — чацьвярык, другі — васьмігранны, завершаны шатром з купалам-цыбулінай. Асноўны аб’ём вылучаецца 8-гранным сьветлавым барабанам таксама з купалам-цыбулінай. Яшчэ адзін невялікі купал-цыбуліна месьціцца над апсыдай. Галоўны ўваход у цэнтры фасада вылучаецца кілепадобным франтонам на паўкалёнках. З бакоў асноўнага аб’ёму — два бакавыя ўваходы з масіўнымі слупамі і кілепадобнай навісьсю.

Усярэдзіне асноўны аб’ём мае драўлянае васьміграннае шатровае пакрыцьцё з адтулінай у цэнтры. Прытвор і апсыда маюць мураваныя цыліндрычныя скляпеньні. Іканастас драўляны, дэкаруецца паўкалёнкамі і накладной разьбой.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Рось
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Рось
Царква Сьвятой Тройцы (Поразаў)

**Царква Сьвятой Тройцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Поразаве. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на рагу гістарычных Ваўкавыскай і Слонімская вуліцаў. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Поразаве збудавалі ў 1872 годзе на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду, якая згарэла ў 1868 годзе.

За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. 4-часткавая аб’ёмна-прасторавая кампазыцыя складаецца з 8-граннай званіцы над кубападобным прытворам, кароткай трапезнай, папярочнай прастакутнай у пляне малітоўнай залі, 5-граннай апсыды з бакавымі рызьніцамі. 2-східьны дах асноўнага аб’ёму завяршаецца ў цэнтры купалам-цыбулінай на 8-гранным барабане, на ўскрайках — малымі купаламі-цыбулінамі. Купаламі-цыбулінамі таксама завяршаюцца вальмавы дах апсыды і шацёр званіцы. Тры ўваходы ў прытворы праз аркавыя парталы з калёнкамі, аркавыя аконныя праёмы дэкаруюцца рустам.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Поразаў
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Поразаў
Поразаўская сынагога

**Поразаўская сынагога** — помнік архітэктуры канца XIX стагодзьдзя ў Поразаве. Знаходзіцца ў паўночнай частцы мястэчка, на гістарычнай Ваўкавыскай вуліцы. Твор эклектычнай архітэктуры. 

## Гісторыя
Мураваную сынагогу ў Поразаве збудавалі ў канцы XIX ст.

Па Другой сусьветнай вайне будынак сынагогі выкарыстоўвалі як склад. У 2019 годзе яго выставілі на аўкцыён.

## Архітэктура
Помнік эклектычнай архітэктуры. Мае сьцены з бутавага каменю.

## Галерэя

Synagogue Porozovo (Grodno Region) 1a.jpg|Агульны выгляд
Ghetto Porozovo (Svisloch District) 1b.jpg|З боку вуліцы
Synagogue Porozovo (Grodno Region) 1e.jpg|Галоўны фасад
Synagogue Porozovo (Grodno Region) 1h.jpg|Бакавы фасад


## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сынагогі Беларусі
Катэгорыя:Поразаў
Палацава-паркавы комплекс Бутаўт-Андрайковічаў (Багудзенкі)

**Палацава-паркавы комплекс Бутаўт-Андрайковічаў** — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX ст. у Поразаве. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне мястэчка, на беразе ракі Росі, у мясцовасьці Багудзенках. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс складаецца з палаца і парку.

## Гісторыя

Сядзіба ў Багудзенках сфармавалася ў сярэдзіне XIX ст. Тады ж збудавалі драўляны палац. 

За савецкім часам у палацы разьмясьцілася лякарня.

## Архітэктура
Палац — помнік архітэктуры клясыцызму з рысамі барока. Гэта прастакутны ў пляне будынак, накрыты высокім ламаным дахам. Стаіць на падмурку з драўляных брусоў. Сьцены знадворку ашаляваныя, унутры атынкаваныя. Тры рызаліты (над сярэднім — мансарда) вылучаюцца на галоўным фасадзе выступамі, на паркавым — гранёнымі эркерамі з ламанымі шатровымі дахамі. З тарцоў узвышаюцца дзьве 2-павярховыя вежападобныя алькежы, завершаныя сьпічастымі шатровымі дахамі. Цэнтральны ўваход паз 4-слуповы ганак. У аздобе фасадаў выкарыстоўваецца разьба (балясіны, валюты, ліштвы). 

Пачатковы анфілядны плян будынка зьмянілі на калідорны. Інтэр’еры не зьберагліся.

## Парк
Парк рэгулярнага пляну мае сыстэму узаемна пэрпэндыкулярных алеяў. Перад галоўным фасадам палаца разьмяшчаецца круглы партэр. Сярод насаджэньняў пераважаюць таполя і ліпа.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Поразаў
Беларусы ў Пэрце

**Беларусы ў Пэрце** зарганізаваліся ў 1952 годзе. Дадзеная супольнасьць беларусаў найменш прадстаўленая сярод аўстралійскіх у крыніцах.

## Дзейнасьць
6 студзеня 1952 году на сходзе ў Міхася Раецкага старэйшага ў Кэлмскоце (раён Пэрту) была створаная першая тутэйшая беларуская арганізацыя — аддзел Задзіночаньня Беларускіх Вэтэранаў, які злучыў беларускіх вайскоўцаў. Жанчыны ж былі зьяднаныя аддзелам Згуртаваньня Беларускіх Жачынаў. Мэтай першых арганізацыяў было наладжваньне беларускага жыцьця.

Аддзел Задзіночаньня Беларускіх Вэтэранаў на чале зь Міхасём Раецкім старэйшым стаў арганізатарам нацыянальных сьвяткаваньняў беларусаў, ініцыяваў удзел беларусаў у міжнацыянальных выставах 1953—1954 гадоў. У красавіку 1953 году аддзел ініцыяваў некалькі радыёперадачаў пра Беларусь на мясцовай радыёстанцыі.

Дзейнасьць тутэйшых беларусаў прыцягвала і тых, хто жыў за сотню міляў. Супольнасьць не зазнала палітычнага расколу на прыхільнікаў Рады БНР і БЦР, бо цалкам падтрымлівала Раду БНР. Аднак, 28 чэрвеня 1956 году ў Пэрце адбыўся надзвычайны зьезд сяброў Згуртаваньня Беларускіх Вэтэранаў, які, з прычыны супрацоўніцтва Даната Яцкевіча з БВФ, пастанавіў стварыць сваю асобную арганізацыю, якая доўга не праіснавала.

Да сярэдзіны 1950-х гадоў была арганізаваная тутэйшая парахвія БАПЦ з настаяцелем айцом Барысам (Камінскім). У 1956 годзе на сродкі, сабраныя з розных асяродкаў беларусаў Аўстраліі і іншых краінаў была купленая дзялянка пад свой дом, што таксама падтрымаў архіяпіскап Сяргей. У 1957 годзе ўладыка Сяргей пераехаў у Пэрт. Дом меркаваўся як рэлігійны і грамадзкі цэнтар беларусаў. Спачатку гэтым апекаваўся аддзел Згуртаваньня Беларускіх Вэтэранаў, потым Беларускае аб’яднаньне ў Заходняй Аўстраліі (БАЗА), якое пачало дзейнічаць з 1960-х гадоў.

У сакавіку 1968 году Беларускі Народны Дом афіцыйна быў адчынены. Яго будавала 20 чалавек. Аднак, зь пераездам архіяпіскапа ў Адэлаіду і айца Барыса ў Мэльбурн, на тутэйшых беларусаў не было сьвятара, з-за чаго рэлігійнае жыцьцё тут заняпала.

У 1970-х гадах беларускае жыцьцё Пэрту амаль ня згадваецца на старонках беларускіх газэтаў, толькі ў нарысах Кастуся Чабатара пра Аўстралію ў «Божым Шляхам».

У 1984 годзе ў Пэрце пачала працу беларуская сэкцыя радыё. Зь сярэдзіны 1980-х гадоў Беларускае аб’яднаньне ў Заходняй Аўстраліі рэгулярна ладзіць нацыянальныя дзеі, удзельнічае ў імпрэзах. Таксама ў 1980-я гады праходзіла зьмена пакаленьняў у ходзе якога тутэйшае беларускае жыцьцё не пацярпела.

У 1990 годзе ў Пэрт прыехаў з Ангельшчыны айцец Уладзімір (Зайка), які аднавіў тут рэлігійнае жыцьцё. Дзякуючы яму, 14 лютага 1992 году беларусы набылі ўласную дзялянку на мэтрапольных могілках Караката.

## Крыніцы

## Літаратура

* 

Катэгорыя:Беларусы ў Аўстраліі
Катэгорыя:Пэрт (Аўстралія)
Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (Поразаў)

**Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Поразаве. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычнай Слонімскай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл ў Поразаве заснавалі ў 1460 годзе ўладальнікі маёнтку Забярэзінскія. У 1511 годзе фундуш пацьвердзіў вялікі князь Жыгімонт Стары.

У 1767 годзе будынак касьцёла згарэў. Да 1769 годзе яго адбудавалі. Да парафіі ў ХVIII ст. належала капліца ў Янаўшчыне.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Поразаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Аднак у 1797 годзе будынак згарэў ад маланкі. Набажэнствы адпраўляліся ў часовай капліцы.

У 1825 годзе пачалося будаваньне мураванага касьцёла. 28 верасьня 1828 годзе адбылося асьвячэньне новага касьцёла. У 1830 годзе пры касьцёле пачала дзеяць парафіяльная школа. Паміж 1830 і 1840 гадам перад касьцёлам збудавалі браму-званіцу. У ХIХ ст. да парафіі належалі капліцы ў Студзеніках і на местачковых могілках.

### Найноўшы час
За савецкім часам касьцёл не зачыняўся, хоць савецкія ўлады адабралі будынак плябаніі.

27 траўня 1992 году пры касьцёле пачаў дзеяць кляштар францішканаў, які разьмяшчаецца ў новай плябаніі, збудаванай у 1988—1989 гадох.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне будынак, накрыты 2-схільным дахам з вальмай над алтарнай часткай. Галоўны фасад завяршаецца трыкутным франтонам зь невялікай сыгнатуркай, на ім знаходзіцца надпіс «BÓG NASZĄ UCІECZKĄ» («Бог — наш паратунак»). На фоне паліхромнай бутавай муроўкі сьценаў вылучаюцца атынкаваныя і пабеленыя роўныя ліштвы прастакутных аконных праёмаў, прасьценкавыя пілястры, трыгліфны фрыз з карнізам на дэнтыкулах, шырокі антаблемэнт.

Унутраная прастора перакрываецца роўнай драўлянай стольлю. Інтэр’ер аздабляюць разьбяныя барокавыя алтары XVІІІ ст. У цэнтры галоўнага алтара зьмяшчаецца абраз Маці Божай Поразаўскай, які ў 1937 годзе намаляваў Пётар Сергіевіч, наверсе — тытульны абраз Сьвятога Міхала Арханёла. Бакавыя алтары 2-ярусныя: у левым — абраз Найсьвяцейшай Тройцы і Сьвятога Дамініка з ружанцам, наверсе зьмяшчаецца абраз Сьвятой Марыі Магдалены, а таксама фігуры Езуса Ўбічаванага і Маці Божай, у правым — абраз Найсьвяцейшага Сэрца Пана Езуса, наверсе — Маці Божая Шкаплерная і фігуры Сьвятых Пятра і Паўла. На бакавых сьценах малітоўнай залі зьмяшчаюцца вялікія абразы Сьвятога Вінцэнта (налева) і Сьвятога Францішка. Уздоўж заходняй сьцяны — балькон хораў, дзе знаходзіцца арган, створаны ў 1897 годзе Эдвардам Крукоўскім на сродкі, што сабралі парафіяне.

Касьцельны пляц атачаецца бутавай агароджай, галоўны ўваход праз браму-званіцу. У званіцы захоўваецца звон зь сюжэтнай гравюрай, адліты ў 1749 годзе.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Поразаў
Поразаў
Касьцёл Маці Божай Ружанцовай (Пескі)

**Касьцёл Маці Божай Ружанцовай** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Песках. Знаходзіцца на паўночна-заходняй ускраіне колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Песках збудавалі ў 1682 (або у 1782) годзе. У 1780 годзе дзеля касьцёла адлілі звон.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Пескі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1857 (або ў 1877) годзе з фундацыі графа Вацлавам Красіцкага ў мястэчку збудавалі новы драўляны касьцёл.

У 1900—1914 гадох у Песках збудавалі мураваны касьцёл.

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне ў 1945 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога перарабілі пад сховішча збожжа.

У 1989 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам. У 1991—1997 гадох праводзілася яго рэстаўрацыя.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта 1-вежавая 3-нэфавая базыліка з трансэптам і 5-граннай апсыдай, да якой з бакоў далучаюцца дзьве невялікія закрысьціі. У сылюэце дамінуе 3-ярусная званіца (верхні ярус у сечыве 8-гранны), завершаная высокім шатровым купалам. Асноўны аб’ём аддзяляецца трансэптам ад алтарнай групы. Стрыманыя і выразныя сваёй плястыкай фасады трансэпта ствараюць кампазыцыйны акцэнт на бакавых фасадах, якія падзяляюцца пілястрамі (блізкімі сваёй формай да контрфорсаў). Шчыты трансэптаў завяршаюцца зубчастымі атыкамі і аздабляюцца з бакоў пінаклямі. Сьцены пэрымэтрам умацоўваюцца роўнымі контрфорсамі. Галоўны ўваход пазначаецца рызалітам.

Унутраная прастора падзяляцца на тры нэфы трыма парамі слупоў, перакрываецца сыстэмай зорчатых скляпеньняў на папружных сьпічастых арках. Інтэр’ер аздабляюць тры разьбяныя нэагатычныя алтары, створаныя ў 1993 годзе мастаком Ф. Стрыецкім на сродкі сям’і Пякарскіх з Таронта і Лёндану ў памяць сям’і Сухоцкіх. Галоўны алтар — гэта тытульны алтар Маці Божай Ружанцовай, левы бакавы алтар прысьвячаецца Сьвятому Максімільяну Кольбэ, а правы — Найсьвяцейшаму Сэрцу Пана Езуса. Арганныя хоры маюць выгляд балькона. Прэзьбітэрыюм аддзяляецца ад трансэпту стральчатай аркай.

## Галерэя

Пескі, касьцёл Божай Маці Ружанцовай 1.jpg|Агульны выгляд
Пескі (Мастоўскі раён). Касцёл Маці Божай Ружанцовай (03).jpg|З боку апсыды
Пескі (Мастоўскі раён). Касцёл Маці Божай Ружанцовай (05).jpg|Інтэр'ер
Пескі (Мастоўскі раён). Касцёл Маці Божай Ружанцовай (04).jpg|Кропельніца


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Пескі
Пескі
Царква Сьвятога Мікалая (Пескі)

**Царква Сьвятога Мікалая** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Песках. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя
Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Песках збудавалі ў 1868—1870 гадох на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду

За савецкім часам царква не зачынялася.

## Архітэктура
Прыклад сынадальнага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. У аснове кампазыцыі кубападобны аб’ём малітоўнай залі, над 4-схільным дахам якога ўзвышаецца купал-цыбуліна на 8-гранным барабане. Да аб’ёму далучаюцца паўкруглая апсыда і прастакутная трапезная з 2-яруснай (васьмярык на чацьверыку) шатровай званіцай, завершанай купалам-цыбулінай. Фасады аздабляюцца кутнімі лапаткамі і аркатурнымі фрызамі, падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі ў кілепадобных ліштвах. Аркавы ўваходны праём праз кілепадобны партал.

Царкоўны пляц атачаецца бутавай агароджай з 3-аркавай брамай.

## Галерэя

Пескі (Мастоўскі раён). Царква Святога Мікалая (01).jpg|Агульны выгляд
Пескі (Мастоўскі раён). Царква Святога Мікалая (04).jpg|З боку апсыды
Пескі (Мастоўскі раён). Царква Святога Мікалая (03).jpg|Інтэр'ер
Абраз Святой Параскевы з Пескаў пасля рэстаўрацыі.jpg|Абраз Сьвятой Параскевы з царквы


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Пескі
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Пескі
Царква Сьвятой Тройцы (Падароск)

**Царква́ Сьвято́й Тро́йцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Падароску. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барока.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першая драўляная царква ў Падароску ўпамінаецца ў 1630 годзе.

У XVIII ст. у мястэчку збудавалі мураваную царкву.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Падароск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

### Найноўшы час
Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі царкву. У 1988 годзе будынак царквы перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта прастакутны ў пляне накрыты 2-схільным дахам аб’ём, да якога з фасада далучаецца 2-ярусная званіца, з тыльнага боку — паўкруглая апсыда з бакавымі рызьніцамі. Над шатром званіцы і алтарнай часткай узвышаюцца купалы. Фасады рытмічна падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі, аздабляюцца лапаткамі.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Падароск
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні ВКЛ
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні Беларусі
Падароск
Падароск
Падароск
Ахтубінскі раён

**Ахту́бінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Астраханскай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Ахтубінск.

## Геаграфія
Ахтубінскі раён паводле гадзіньнікавай стрэлцы пачынаючы з усходу мяжуе з Харабалінскім, Енатаеўскім і Чарнаярскім раёнамі, а таксама з Валгаградзкай вобласьцю і Казахстанам. Раён раскінуўся на ўсход ад Волгі. Плошча раёну складае 7810,00 км². Раён характарызуецца аднастайнай плоскай раўнінай з паніжэньнямі-западзінамі. Толькі рэчышчы старажытных вадацёкаў і асобныя купалападобныя вышыні парушаюць выраўнаванасьць раёну. Самай высокай кропкай утварэньня ёсьць саляны купал гары Вялікае Багдо, сягаючы на 149 мэтраў над узроўнем мора.

## Гісторыя
Ахтубінскі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК у складзе Ніжняволскага краю. Пазьней раён належыў Сталінградзкай вобласьці, а ў 1943 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Астраханскай вобласьці.

## Насельніцтва
Насельніцтва раёну па стане на 2010 год складала 60973 чалавекі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Еўлічы

**Еўлічы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавету. 

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Акцябарскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 160 чалавек

## Асобы
* Арцём Філіповіч (1901—1961) — вучоны-інфэкцыяніст, член-карэспандэнт Акадэміі мэдыцынскіх навук СССР (1960).
* Іван Чымбург (1904—1978) — вучоны, выконваючы абавязкі рэктара Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту ў чэрвені — пачатку ліпеня 1937 году, дырэктар Інстытуту гісторыі партыі пры ЦК КПБ з 1947 года, рэктар БДУ з 26 ліпеня 1949  году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Цалевічы

**Цале́вічы** (таксама сустракаецца — *Чале́вічы*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавету. 

## Гісторыя
У 1792 годзе сяляне фальварка Цалевічы сплачвалі гайнае ў памеры 4 злотых з валокі.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Акцябарскага сельсавету, у 1939—1954 гадах яго цэнтар.

## Насельніцтва
* 2009 — 234 чалавекі

## Асобы
* Надзея Шыдлоўская (нар. 1940) — беларускі архітэктар.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Валадарскі раён

Назву **Валадарскі раён** маюць адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Расеі:

* Валадарскі раён — раён у Астраханскай вобласьці
* Валадарскі раён — раён у Бранску
* Валадарскі раён — раён у Ніжагародзкай вобласьці
Гайнае

**Гайнае** (*угайнае*) — грашовы падатак сялян у Вялікім Княстве Літоўскім і беларуска-літоўскіх губэрнях Расейскай імпэрыі ў XVI—пачатку XIX стст. Сплочваўся за права карыстаньня ляснымі ўгодзьдзямі зямельных уласьнікаў. 

Напрыклад, сяляне фальварку Барсукі Менскага ваяводзтва ў 1788 годзе сплачвалі гайнае ў памеры 6 злотых з валокі, фальварку Цалевічы Наваградзкае ваяводзтва ў 1792 годзе — 4 злотыя з валокі.

## Літаратура
* Лойка, П. А. Гайнае / П. А. Гайнае //  — С. 451.
* Лойка, П. А. Прыватнаўласніцкія сяляне Беларусі: Эвалюцыя феадальнай рэнты ў другой палове ХVІ—ХVIII ст. / П. А. Лойка; АН БССР, Інстытут гісторыі; Пад рэд. Мялешкі. — Мн.: Навука і тэхніка, 1991. — 111 с. — С. 72. — ISBN 5-343-00563-2.

Катэгорыя:Гісторыя падаткаабкладаньня
Машчыцы

**Ма́шчыцы** (таксама сустракаецца — *Ма́шчычы, Засьце́нак, м.*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавету. 

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Акцябарскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 52 чалавекі

## Асобы
* Алесь Вечар (1905—1985) — беларускі паэт, біёляг, доктар біялягічных навук, прафэсар, акадэмік АН БССР.
* Алесь Бараноўскі — пэдагог, дзеяч беларускага руху.
* Андрэй Бараноўскі (1895—1938)  — пэдагог, дзеяч беларускага руху, член Беларускага нацыянальнага камітэту Случчыны.
* Ганна Бараноўская (1907—1937) — мовазнаўца, працавала малодшым навуковым супрацоўнікам Інстытуту літаратуры і мовы АН БССР, арыштавана 24.8.1937 і прыгаворана 29.10.1937 да ВМП (рэабілітавана 13.9.1966).
* Ніна Вечар-Галавач (1905—?) — жонка расстралянага беларускага пісьменьніка, грамадзкага і дзяржаўнага дзеяча Платона Галавача, рэпрэсаваная як жонка ворага народу, адбывала пакараньне ў найбуйнейшым жаночым савецкім лягеры АЛЖІР.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Валадарскі раён (Астраханская вобласьць)

**Валада́рскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Астраханскай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца вёска Валадарскі.

## Геаграфія
Валадарскі раён паводле гадзіньнікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Краснаярскім, Камызяцкім і Прыволскім раёнамі, а таксама з Казахстанам. Мае выхад да Касьпійскага мора, а шматлікія рэкі і пратокі дэльты Волгі разразаюць тэрыторыю на мноства вялікіх і малых астравоў і астраўкоў. Плошча раёну складае 3 883 км².

## Гісторыя
Валадарскі раён быў утвораны ў 1928 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК у складзе Ніжняволскага краю. Пазьней раён належыў Сталінградзкай вобласьці, а ў 1943 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Астраханскай вобласьці.

## Насельніцтва
Насельніцтва раёну па стане на 2021 год складала 45974 чалавекі. Асноўную долю насельніцтва фармуюць казахі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Расстрэл чыгуначнікаў (1938)

**Расстрэ́лы чыгу́начнікаў** — масавыя забойствы каля 300 беларускіх чыгуначнікаў з розных беларускіх местаў, зьдзейсьненыя ў 1938 року.

## Мінуўшчына
За часам сталінскіх рэпрэсіяў у Беларусі адбыліся страйкі чыгуначнікаў супраць вывазу рэпрэсаваных суайчыньнікаў у Сыбір і Запаляр’е. На загад наркама шляхоў зносінаў Лазара Кагановіча каля 300 працаўнікоў чыгункі з розных мясьцінаў Беларусі былі расстраляныя, а іхнія целы закапаныя ў жывёламогільніку ў вёсцы Цівалі (цяпер мікрараён Менску).

У 1960-я рокі пачалася забудова вёскі Цівалі. Пры гэтым вайскоўцы Беларускага палку Міністэрства ўнутраных справаў раскапалі могільнік і побач з косткамі жывёлаў знайшлі прастрэленыя чарапы людзей ды іхнія парэшткі, скручаныя калючым дротам. Усе парэшткі былі спаленыя напалмам і пахаваныя ў лесе каля дарогі на Ракаў.

Цяпер на месцы пахаваньня асфальтаваная пляцоўка, вакол — жылыя дамы ды сярэднія школы №9 і №103.

## Ушанаваньне памяці
У 1994 року беларускі паэт Сяргей Законьнікаў напісаў паэму „Цівалі“, прысьвечаную трагедыі. Паэму пераклаў на польскую мову Чэслаў Сэнюх.

У 2012 року выйшаў дакумэнтальны фільм „Цівалі“.

## Глядзіце таксама
* Курлоўскі расстрэл
* Расстрэл 29 кастрычніка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Падзеі 1938 году
Катэгорыя:Расстраляныя ў БССР
Катэгорыя:Рэпрэсіі ў БССР
Катэгорыя:Гісторыя Менску
Маркіза дэ Пампадур

**Жа́нна Антуанэ́та Пуасо́н, маркі́за дэ Пампаду́р** (; 29 сьнежня 1721 году — 15 красавіка 1764 году) — француская шляхцянка і сябра францускага суду. Яна была афіцыйнай галоўнай каханкай караля Людовіка XV з 1745 па 1751 гады і заставалася ўплывовай фігурай пры каралеўскім двары па сваю сьмерць. Пампадур кіравала графікам караля і была каштоўным памочнікам і дарадцам, не зважаючы на сваё ​​​​слабое здароўе і шматлікіх палітычных ворагаў. Яна забясьпечыла дзеля сабе і сваякам шляхецкія тытулы, стварыла сетку прыхільнікаў. Яна асабліва дбала аб падтрымцы каралевы Марыі Ляшчынскай. 8 лютага 1756 году маркіза дэ Пампадур была названая трынаццатай фрэйлінай каралевы, пасада, якая лічылася самай прэстыжнай пры двары. Пампадур была галоўным заступнікам архітэктуры і дэкаратыўнага мастацтва, асабліва фарфору. Яна была заступніцай філёзафаў эпохі Асьветніцтва, у тым ліку і Вальтэра.

Некаторыя крытыкі адзначаюць ейны дрэнны ўплыў на францускую палітыку, але гісторыкі больш прыхільныя да яе, падкрэсліваючы ейныя посьпехі як заступніцы мастацтваў і абароны францускага гонару. Гісторык мастацтва Мэліса Гайд сьцьвярджае, што крытыкі Пампадур кіраваліся страхамі з нагоды згортваньня сацыяльных і гендэрных герархіяў, бо Пампадур была жанчынай зь неарыстакратычнае сям’і.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Працы Пампадур на праекце Гутэнбэрг.
* Маркіза дэ Пампадур. Encyclopædia Britannica.
Пераяслаўская рада

[міні|300пкс|Пісьмо Б. Хміяльніцкага цару [Аляксей Міхайлавіч|Аляксею. 8 чэрвеня 1648 року.]]
**Пераясла́ўская ра́да** () — сход прадстаўнікоў украінскага народу, скліканы гетманам Украіны Багданам Хмяльніцкім 18 студзеня 1654 году ў Пераяславе (цяпер Кіеўская вобласьць).

На ёй прынялі вымушанае рашэньне пра далучэньне Ўкраіны да Маскоўскага царства. Такое рашэньне было абумоўлена зьнясіленьнем ад 6-гадовай Казацка-сялянскай вайны за незалежнасьць ад Польскага каралеўства. Старшына і шляхта Ўкраіны разьлічвалі замацаваць свае саслоўныя прывілеі, пазбавіцца ад канфэсійнага ўціску супраць Праваслаўнай царквы ў Польскім каралеўстве і адхіліць ад улады польскую шляхту і магнатаў. Пра ўмовы аб’яднаньня перад радай дамовіліся Багдан Хмяльніцкі і маскоўскі пасол Васіль Бутурлін. Ранкам 18 студзеня Хмяльніцкі склікаў страшынскую раду, якая выказалася за далучэньне да Масковіі. Удзень сабралася адкрытая рада, на якой прысутнічалі пераяслаўскія месьцічы і сяляне з ваколічных вёсак. У сваёй прамове Хмяльніцкі адзначыў, што ўладу Масковіі варта прызнаць дзеля захаваньня ўкраінскіх вольнасьцяў. Удзельнікі Пераяслаўскай рады прысягнулі на вернасьць маскоўскаму цару Аляксею Міхайлавічу. Пасьля гэтага Бутурлін уручыў Хмяльніцкаму грамату царскага ўраду пра далучэньне Ўкраіны да Масковіі. 14 сакавіка 1654 году ў Маскве ўкраінскае пасольства падпісала Сакавіцкія артыкулы, якія вызначылі ўмовы самакіраваньня Ўкраіны ў складзе Маскоўскага царства. Папярэдне 1 кастрычніка 1653 году ў Маскве Земскі сабор ухваліў прыняцьцё Ўкраіны ў маскоўскае падданства, што абазначала абвяшчэньне вайны Рэчы Паспалітай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Паўстаньне Хмяльніцкага
Катэгорыя:Падзеі 1654 году
Катэгорыя:Гетманшчына
Чэнінг Тэйтум

**Чэ́нінг Мэ́т’ю Тэ́йтум** (; нарадзіўся 26 красавіка 1980 году) — амэрыканскі актор, прадусар і танцор. Тэйтум дэбютаваў у кіно ў драматычным фільме *«[[Трэнэр Картэр]]»* (2005). Ягонай прарыўнай роляй было выкананьне ролі ў танцавальным фільме 2006 году *«[[Крок наперад]]»*, які пазнаёміў яго з больш шырокай аўдыторыяй.

## Біяграфія
Тэйтум вядомы сваімі галоўнымі ролямі ў фільме *«[[Супэр Майк]]»* (2012) і ягоным сыквэле *«[[Супэр Майк XXL]]»* (2015), які ён прадусаваў. Ён таксама здымаўся ў камэдыйным баевіку *«[[Джамп-стрыт, 21]]»* (2012) і ягоным працягу 2014 года *«[[Джамп-стрыт, 22]]»*. Актор таксама зьявіўся ў ролі Герцага ў баявіку 2009 году *«[[Дж. Ай. Джо: Кідок кобры]]»* і ягоным працягу 2014 году *«[[Дж. Ай. Джо: Помста]]»*. Сярод іншых вядомых фільмаў актора варта вылучыць *«[[Яна — мужчына]]»* (2006), *«[[Дылема (фільм, 2011)|Дылема]]»* (2011), *«[[Штурм Белага дому]]»* (2013), *«[[Лавец на лісаў]]»* (2014), *«[[Агідная васьмёрка]]»* (2015), *«[[Авэ, Цэзар!]]»* (2016) і *«[[Удача Логану]]»* (2017).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторы ЗША
Млынка (вёска)

**Млы́нка** (таксама сустракаецца — *Млі́нка*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Беліцкага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 2009 — 40 чалавек

## Асобы
* Ян Мацэля (1892 — ?) — беларускі вайсковы дзеяч. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Белічы

**Бе́лічы** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Беліцкага сельсавету. 

## Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 15 км у напрамку на паўднёвы захад ад гораду Слуцк, за 120 км ад Менску, каля правага берагу ракі Дзявіца, за 2 км на захад ад аўтамабільнай дарогі .

## Насельніцтва
* 1995 год — 316 жыхароў, 151 двор.
* 2009 — 210 чалавек

## Асобы
* Цімафей Адзярыха (1895—?) — пэдагог.
* Міхась Адзярыха (1904—1938) — краязнавец, пэдагог.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 79.
* 
* 

Катэгорыя:Беліцкі сельсавет (Слуцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Малая Падзер

Назву **Мала́я Падзе́р** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Малая Падзер — вёска ў Бокшыцкім сельсавеце Слуцкага раёну
** Малая Падзер — былая вёска ў Кіраўскім сельсавеце Слуцкага раёну

## Глядзіце таксама
* Вялікая Падзер
Чэслаў Сэнюх

**Чэ́слаў Сэ́нюх** (; псэўд.: Чэслаў Любча; 9 ліпеня 1930, Любча, гміна Любча, Наваградзкі павет Наваградзкага ваяводзтва, Польшча — 8 кастрычніка 2021) — польскі літаратар, перакладнік, публіцыст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў мястэчку Любча ў сялянскай сям’і. Бацька Станіслаў — украінец, маці Стэфанія — беларуска з суседняй вёскі Воўкаразі. У 1920-я рокі бацькі Чэслава пераехалі ў Любчу, ратуючыся ад бальшавікоў. У сям’і вольна валодалі і размаўлялі беларускай, польскай і ўкраінскай мовамі.

Чэслаў навучаўся ў любчанскай беларускай сямігодцы. У 1940 року ягонага бацьку як «ворага народа» бальшавікі вывезьлі ў лягер пад Новасыбірскам, дзе ў 1941 ён памёр.

У Другую сусьветную вайну Чэслаў Сэнюх уваходзіў у Саюз беларускай моладзі. У 1945 сям’я пераехала ў Польшчу — сьпярша ў Беласток, дзе Чэслаў скончыў ліцэй імя Жыгімонта Аўгуста (1950). У 1954 року скончыў расейскае аддзяленьне філялягічнага факультэту Варшаўскага ўнівэрсытэту.

Працаваць пачаў дыктарам і рэдактарам на польскім радыё, займаўся перакладамі з усходнеславянскіх моваў. Рэдагаваў расейскамоўны дадатак да польскага штотыднёвіка «Przyjazn» зь лекцыямі польскай мовы для расейскіх чытачоў, працаваў у рэдакцыі Варшаўскай кінастудыі дакумэнтальных фільмаў. Пэўны час быў галоўным рэдактарам часопісу «Tłumacz» пры Таварыстве польскіх перакладнікаў. Працаваў і ў беларускай службе Польскага Радыё.

У верасьні 1998 року Чэслаў Сэнюх напісаў заяву з просьбай лічыць сябе грамадзянінам БНР.

У 2009 року як сьведка падзеяў зьняўся ў дакумэнтальным фільме «Беларусь пад нямецкай акупацыяй. 1941—1944».

Сябра .

## Творчасьць
Беларускай культурай Чэслаў Сэнюх пачаў актыўна займацца ў 1970-я рокі. Псэўданім узяў па назьве роднага мястэчка Любчы. Працаваў над перакладамі беларускай паэзіі і прозы для часопісу «Literatura radziecka», які выдаваўся ў Маскве. Сярод ягоных першых перакладаў — верш Янкі Купалы «Прарок» (1982), апавяданьне Янкі Брыля «Хуткі Нёман» (1989). Чэслаў Сэнюх таксама перакладаў раман Уладзімера Караткевіча «Хрыстос прызямліўся ў Гародні» (1989), аповесьць Васіля Быкава «Аблава» (1991), паэмы Сяргея Законьнікава (1996), а таксама вершы Максімам Танка, Васіля Зуёнка, Уладзімера Арлова, Славаміра Адамовіча, Рыгора Барадуліна, Уладзімера Някляева.

З пачаткам перакладніцкай дзейнасьці пачаў выступаць з вострымі публіцыстычнымі артыкуламі на беларускія тэмы на старонках пэрыядычных выданьняў «Gazeta Polska», «Oboz», «Czasopis», «Magazyn Literacki», «Наша слова», «Ніва», «Літаратура і мастацтва» і інш.

У 1991—2001 займаўся перакладам «Новай зямлі» Якуба Коласа, на што яго зматываваў Янка Брыль. Гэта найбольш грунтоўная праца аўтара.

## Узнагароды
* Узнагарода імя Вітальда Гулевіча (2015)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наваградзкім павеце Польскай рэспублікі (1921—1940)
Катэгорыя:Перакладчыкі зь беларускай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі на польскую мову
Катэгорыя:Польскія літаратары
Катэгорыя:Польскія перакладчыкі
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускай моладзі
Рэйчэл Макадамз

**Рэ́йчэл Мака́дамз** (; нарадзіўся 17 лістапада 1978 году) — канадзкая акторка. Пасьля заканчэньня вывучэньня тэатральнай справы ў Ёрскім унівэрсытэце ў 2001 годзе яна працавала ў канадзкіх тэле- і кінапрадукцыях, як то зьявілася ў драматычным фільме *«[[Ідэальны пірог (фільм)|Ідэальны пірог]]»* (2002), за які атрымала намінацыю на прэмію Джыні.

## Біяграфія
У 2002 годзе акторка дэбютавала ў галіўудзкім кіно ў камэдыі *«[[Цыпанька]]»*. Макадамз праславілася ў 2004 годзе дзякуючы выкананьню роляў у камэдыі *«[[Паганыя дзяўчыны]]»* і рамантычнай драме *«[[Дзёньнік памяці (фільм)|Дзёньнік памяці]]»*. У 2005 годзе канадзкая акторка здымалася ў рамантычнай камэдыі *«[[Няпрошаныя госьці]]»*, псыхалягічным трылеры *«[[Начны рэйс (фільм, 2005)|Начны рэйс]]»* і камэдыйнай драме *«[[Камень сям’і Стоўнаў]]»*. Ува ўсіх гэтых фільмах канадку запрыкмецілі і нараклі ўзыходзячай зоркай. Пасьля кароткага адпачынку яна вярнулася да выкананьняў роляў у 2009 годзе, зьявіўшыся ў палітычным трылеры *«[[Вялікая гульня (фільм)|Вялікая гульня]]»*, экранізацыі раману *«[[Жонка падарожніка ў часе (фільм)|Жонка падарожніка ў часе]]»* і містычным фільме 2009 году *«[[Шэрлак Голмз (фільм, 2009)|Шэрлак Голмз]]»*. У 2010 годзе Макадамз зьявілася ў камэдыйным фільме *«[[Ранішняя слава]]»*, а затым была прыцягнутая да здымак фільмаў *«[[Поўнач у Парыжы]]»* (2011), *«[[Кляцьба (фільм, 2012)|Кляцьба]]»* (2012) і *«[[Нарэшце]]»* (2013). У 2015 годзе Макадамз зьнялася ў другім сэзоне крымінальнай драмы-анталёгіі HBO *«[[Сапраўдны дэтэктыў]]»* і згуляла ролю журналісткі Сашы Пфайфэр у драме *«[[У цэнтры ўвагі|Ў цэнтры ўвагі]]»*. За апошні час акторка была намінаваная на прэмію Оскар за найлепшую жаночую ролю другога пляну. Затым рушылі ўсьлед ролі ў супэргеройскім фільме *«[[Доктар Стрэндж (фільм, 2016)|Доктар Стрэндж]]»* (2016), рамантычнай драме *«[[Непаслушэнства (фільм, 2017)|Непаслушэнства]]»* (2017), а таксама ў камэдыях *«[[Ноч гульні]]»* (2018) і *«[[Эўрабачаньне: Сага пра агонь]]»* (2020).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Канадзкія акторкі
Парма (неадназначнасьць)

**Парма** мае некалькі значэньняў:

* Парма іместа  ў Італіі
* Парма футбольны клюб
* Парма дружына баскетболу з Расеі, места Перм.
Людовік XV

**Людовік XV** () вядомы як **Каханы** () — кароль Францыі з 1 верасьня 1715 году па сваю сьмерці ў 1774 годзе. Ён зьмяніў на пасадзе свайго прадзеда Людовіка XIV ва ўзросьце пяці гадоў. Пакуль ён не дасягнуў сталасьці, якая на той час надыходзіла ў 13 гадоў, па 15 лютага 1723 году, каралеўствам кіраваў Філіп II, герцаг Арлеанскі, як рэгент Францыі. Кардынал Флёры быў галоўным міністрам краіны з 1726 году па сваю сьмерць у 1743 годзе, пасьля чаго кантроль над краінай поўнасьцю пераняў кароль.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Людовік XV на Biography.com.
Енатаеўскі раён

**Ената́еўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Астраханскай вобласьці ў Расеі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца вёска Енатаеўка.

## Геаграфія
Енатаеўскі раён паводле гадзіньнікавай стрэлцы пачынаючы з поўначы мяжуе з Ахтубінскім, Чарнаярскім, Харабалінскім і Нарыманаўскім раёнамі, а таксама з Калмыкіяй. Большая частка вобласьці ляжыць на захад ад Волгі. Плошча раёну складае 6296,80 км², што робіць гэтае адміністрацыйнае ўтварэньне трэцім сярод усіх раёнаў вобласьці.

## Гісторыя
Енатаеўскі раён быў утвораны ў 1925 годзе ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК у складзе Ніжняволскага краю. Пазьней раён належыў Сталінградзкай вобласьці, а ў 1943 годзе ўвайшоў у склад навастворанай Астраханскай вобласьці.

## Насельніцтва
Насельніцтва раёну па стане на 2021 год складала 24604 чалавекі. Асноўную долю насельніцтва фармуюць расейцы, але маецца значна колькасьць казахаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт раённай адміністрацыі
Эпоха тэрору

**Эпоха тэрору** ці **Тэрор** () — пэрыяд Францускай рэвалюцыі, калі пасьля стварэньня Першай рэспублікі адбылася сэрыя масавых забойстваў і шматлікія публічных пакараньняў у адказ на рэвалюцыйны і антыклерыкальны запал, настроі і абвінавачваньні ў здрадзе з боку Камітэта грамадзкай бясьпекі. Сярод гісторыкаў існуюць рознагалосьсі наконт таго, калі менавіта пачаўся масавы тэрор. Некаторыя лічаць, што ён пачаўся толькі ў 1793 годзе, указваючы на дату альбо 5 верасьня, альбо чэрвень ці сакавік, то бок на той час, калі пачаў існаваць Рэвалюцыйны трыбунал. Іншыя, аднак, спасылаюцца на ранейшыя часы верасьнёўскай рэзаніны 1792 году ці нават на ліпень 1789 году, калі адбылося першае забойства рэвалюцыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Эпоха тэрору ў перадачы In Our Time.

Катэгорыя:Тэрарызм
Катэгорыя:Гісторыя Францыі
ГПК РБ

* Грамадзянскі працэсуальны кодэкс Рэспублікі Беларусь
* Гаспадарчы працэсуальны кодэкс Рэспублікі Беларусь
Гімн Азэрбайджану

**Гімн [[Азэрбайджан]]у** — кампазыцыя «Азэрбайджанскі марш» (, «*Азэрбайджан марші*»).

Зацьверджаны 27 траўня 1992 году рашэньнем вярхоўнае рады Рэспублікі Азэрбайджан. Аўтар вершаў — Агмэд Джавад (1892—1937), аўтар музыкі — Узэір Гаджыбэкаў (1885—1948). За аснову ўзяты гімн Рэспублікі Азэрбайджану 1919—1920 гадоў (першай рэспублікі).

## Тэкст гімну

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Азэрбайджану
* Герб Азэрбайджану

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Закон аб гімне Рэспублікі Азэрбайджану, President.az
* Гімн Азэрбайджану, National-Anthems.net

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Азэрбайджану
Азэрбайджан
Катэгорыя:Музычныя творы Ўзэіра Гаджыбэева
Катэгорыя:Азіяцкія гімны
Катэгорыя:Эўрапейскія гімны
Катэгорыя:Песьні 1920 году
Катэгорыя:Азэрбайджанскія песьні
Катэгорыя:Азэрбайджанскамоўныя песьні
Omaha Steaks

**Omaha Steaks International, Inc.** () — харчовая кампанія з штаб-кватэрай у Омазе (штат Нэбраска, ЗША). Адзін з найбольшых пастаўцоў ялавічыны ў ЗША.

## Мінуўшчына
Заснаваная ў Омазе ў 1917 року як мясная крама жыдоўскімі эмігрантамі з Латвіі, якія ўцяклі ад антысэмітызму. Да гэтага бацька і сын Сайманы працавалі каля 20 гадоў рэзьнікамі ў іншых людзей.

У 1924 року прадпрыемства, якое тады называлася «Table Supply Meat Co.», пераехала ў іншы будынак і пачала прадаваць мясныя адрэзкі ў прадуктовыя крамы, сеткі харчаваньня, рэстарацыі і арганізацыі.

У трэцім пакаленьні Сайманаў кампанія выйшла на рынак усіх ЗША пасьля дамовы на забесьпячэньне харчаваньнем у вагонах-рэстаранах Union Pacific Railroad. У 1952 року была адкрытая рассылка рэклямных праспэктаў для заказаў поштаю. Мяса адпраўлялася ў кардонных пасылках з сухім ільдом, пакуль у 1960-х не зьявіліся полістырольныя вакуумныя пакункі.

У 1961 року кампанія ўзяла ўдзел у Кулінарнай алімпіядзе ў нямецкім Франкфурце, дзе каманда ЗША заваявала Залаты вялікі мэдаль за страву зь ялавічыны, прадстаўленай «Table Supply».

У 1966 року кампанія пераехала ў новую штаб-кватэру і зьмяніла назву на «Omaha Steaks International».

У 1970-х кампанія адкрыла першую ў сваёй галіне бясплатную тэлефонную лінію для кліентаў. У 1987 створаная аўтаматызаваная сыстэма замоваў.

Першая раздробавая крама кампаніі адкрылася ў Омазе ў 1976 року. Дагэтуль набыць прадукцыю «Стэйкаў Омагі» можна было толькі паштовай рассылкай ці пакаштаваўшы ў рэстаране. У 1985 адкрылася першая крама па-за Нэбраскай — у Г’юстане.  рок дзейнічаюць больш за 85 раздробавых крамаў кампаніі ў 29 штатах.

Зь сярэдзіны 1990-х «Omaha Steaks» таксама зрабіла асобны каталёг прадукцыі для карпаратыўных кліентаў, дзякуючы чаму павялічыла продажы на 50% за два гады.

У 2004 пачала продаж харчаваньня для хатніх жывёлаў.

## Дзейнасьць
 рок „Омага Стэйкз“ зьяўлялася 22-ім паводле велічыні працадаўцам у Омазе з 2500 супрацоўнікамі. Прадуктовая лінейка кампаніі складаецца з 400 адзінак тавараў, якія прадаюцца як у крамах, так і замовамі праз пошту ці інтэрнэт. Вэб-бачына была адкрытая ў 1995 року і ў 1998 стала часткай сеткі Microsoft. З 2011 року дзейнічае разьмяшчэньне замоваў праз сайты для мабільных прыладаў; існуюць таксама праграмы для iPhone і iPad.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Кампаніі Нэбраскі
Катэгорыя:Кампаніі раздробавага гандлю ЗША
Катэгорыя:Харчовыя кампаніі ЗША
Кул Шарыф

**Кул Шары́ф** (;  1552, Казань) — рэлігійны дзяяч XVI стагодзьдзя, татарскі паэт, нацыянальны герой татараў, які ўзначаліў абарону Казані ў кастрычніку 1552 року супраць войскаў Івана Жахлівага. Загінуў падчас штурму разам з паплечнікамі.

## Жыцьцяпіс
Кул Шарыф жыў у часы заняпаду Казанскага ханства. Паводле сьведчаньняў мноства гістарычных крыніцаў, на момант падзеньня ханства Кул Шарыф зьяўляўся галавой духавенства мусульманаў. Татары лічылі Кул-Шарыфа вялікім героем і «амірам».

У 1550 року казанцы былі вымушаныя падпісаць з Маскоўскім княствам дамову пра ўзаемадапамогу і ўзаемапаразуменьне. Аднак ужо праз год маскоўцы разарвалі пагадненьне і абклалі Казань. На перамовы з агрэсарам у Сьвіяжаск былі выпраўленыя мула Кул Шарыф і цюменскі князь Бірбас Растоў. Перамовы працягваліся да тае пары, пакуль з-за пагрозы захопу Казані паслы не пагадзіліся на навязаныя Масквой умовы.

Падчас абароны Казані ў 1552 року ўдзельнічаў у абароне ханскага палацу разам з сваімі вучнямі. Загінуў у бітве.

## Творчасьць
Кул Шарыф апісаў трагедыю татарскага народу ў празаічным творы «Зафэрнамэ-і вілает-і Казан» (1550). Таксама яму прыпісваюць аўтарства вершаў «Шарыф Хаджытархані» і «Кул Шарыф».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Хто такі Кул-Шарыф 

Катэгорыя:Ісламскія багасловы
Катэгорыя:Казанскае ханства
Катэгорыя:Татарскія паэты
Катэгорыя:Удзельнікі маскоўска-казанскіх войнаў
Катэгорыя:Іслам у Расеі
Пружанскі льнозавод

**«Пружа́нскі льнозаво́д»** — дзяржаўнае прамысловае прадпрыемства Беларусі, заснаванае ў ліпені 1973 году ў Пружанах (Берасьцейская вобласьць).

На 2021 год завод вырабляў доўгае і кароткае льновалакно, іглапрабіўное палатно, кастру і насеньне льну, грубачасанае валакно і льняны шпагат.

## Мінуўшчына
1 ліпеня 1973 году ў Берасьцейскай вобласьці Беларускай ССР заснавалі «Пружанскі льнозавод». Магутнасьць заводу на 140 працаўнікоў складала 1100 тонаў ільновалакна і 5500 тонаў перапрацоўкі льносаломкі. На канец сьнежня 1975 году 75 са 175 працаўнікоў мелі сярэднюю спэцыяльную асьвету. У 2010 годзе пачалі замену савецкага абсталяваньня на сучаснае ў выглядзе бэльгійскай лініі перапрацоўкі льнотрасты. 9 траўня 2011 году ў новым цэху зьнялі 1-ю пасму доўгага валакна. У 2012 годзе пабудавалі 3 шохі захоўваньня льнотрасты, паліўную запраўку, вагавае і прахадное памяшканьні. У 2013 годзе льном засеялі 2500 гектараў у Пружанскім і Івацэвіцкім раёнах. «Пружанскі льнозавод» набыў 4 трактары «МТЗ-3022» з дыскатарамі, плугамі і пасяўнымі агрэгатамі, а таксама 2 самаходныя апрыскавальнікі «Тэхнома», 10 самаходных 2-паточных церабілак, 5 самаходных ачэсвальнікаў-абарочвальнікаў, 17 самаходных абарочвальнікаў, 3 прычапныя 3-радныя ўспушвальнікі, 6 пагрузчыкаў «Амкадар» і «Маніту», 10 аўтамабіляў, прычэпы і навясную тэхніку. Таксама прадпрыемства мела 30 прэс-падборшчыкаў. У 2013 годзе ўраджайнасьць склала звыш 17 цэнтнэраў з гектару. Звыш 60% доўгага льновалакна паставілі на «Аршанскі льнокамбінат» (Віцебская вобласьць), а рэшту — за мяжу, пераважна ў Кітай.

У 2014 годзе атрымалі ўраджай трасты на звыш 14 000 тонаў па больш як 30 цэнтнэраў з гектару. Увосень за 8-гадзінную зьмену атрымлівалі каля 3-х тонаў валакна на новай лініі, на якой да пераабсталяваньня выраблялі ўдвая меней. За 2016 год перапрацавалі каля 12 000 тонаў ільняной трасты, зь якой штомесяц выпускалі па 300 тонаў ільновалакна.

### Кіраўнікі
* Аляксандар Алікевіч (1973 — пасьля 1975 году)
* Мікалай Жогал (прынамсі зь 2013 году)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Прадпрыемствы Пружанаў
Катэгорыя:Прамысловыя прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Ільнаводзтва
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1973 годзе
Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі (Мураваная Ашмянка)

**Касьцёл Найсьвяцейшай Панны Марыі** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Мураванай Ашмянцы. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы колішняга мястэчка. Дзее. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Мураванай Ашмянцы збудавалі ў 1650 годзе. У 1790 годзе з фундацыі падкаморага Ігната Важынскага ў мястэчку збудавалі новы драўляны касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Мураваная Ашмянка апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1841 і 1874 гадох праводзіўся рамонт будынка касьцёла.

### Найноўшы час
За савецкім часам касьцёл працягваў дзеяць.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Гэта праскутны ў пляне зруб з 3-граннай апсыдай, трансэптам і дзьвюма закрысьціямі. Асноўны аб’ём і крылы трансэпту накрываюцца 2-схільнымі з вальмамі над алтаром, закрысьціі — 1-схільнымі дахамі. Галоўны фасад і тарцы трансэпту завяршаюць трыкутныя франтоны з купаламі-банямі на глухіх барабанах. Гарызантальна ашаляваныя сьцены праразаюцца прастакутнымі вокнамі з простымі ліштвамі. 

Унутраная прастора перакрываецца люстранымі скляпеньнямі (у асноўным аб’ёме на падоўжных бэльках і калёнках). Алтарнае памяшканьне адкрываецца ў залю вялікім прастакутным, хоры — трайным аркавым праёмамі. Сьцены і столь гарызантальна ашаляваныя. Інтэр’ер аздабляецца выкананай у другой палове XІX ст. паліхромнай размалёўкай: гірлянды зь лістоў аканта, лілеяў і стужак зь літургічнымі надпісамі, фігуры арханёлаў, арнамэнт з залатых каласоў, зялёных і сініх гронак вінаграду. Вылучаюцца тры разныя драўляныя алтары, выкананыя ў стылі ракако. Галоўны алтар на невысокім цокалі, 2-ярусны з трыкутным завяршэньнем, аздоблены драўляным разным абрамленьнем з завіткоў-валютаў, ракайляў, казачных расьлінаў, паўфігураў атлянтаў з каронамі-капітэлямі на галаве і фігурак укленчаных анёлаў. Бакавыя алтары сваёй кампазыцыяй нагадваюць галоўны, але меншыя памерам і больш сьціплыя паводле дэкору.

У межах агароджанага касьцельнага пляцу стаіць 2-ярусная званіца.

## Галерэя

Muravanaja Ašmianka, Maci Božaj. Мураваная Ашмянка, Маці Божай (1900).jpg|каля 1900 г.
Muravanaja Ašmianka, Maci Božaj. Мураваная Ашмянка, Маці Божай (1920-29).jpg|1920-я гг.
Muravanaja Ašmianka, Maci Božaj. Мураваная Ашмянка, Маці Божай (1930).jpg|1930 г.
Muravanaja Ašmianka, Maci Božaj. Мураваная Ашмянка, Маці Божай (1930) (2).jpg|1930 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мураваная Ашмянка
Катэгорыя:Касьцёлы Гарадзенскай дыяцэзіі
Цэнтральны Банк Рэспублікі Азэрбайджан

**Цэнтральны Банк Рэспублікі Азэрбайджан** (ЦБА, ЦБ РА) () — юрыдычная асоба, адзіным заснавальнікам якой зьяўляецца Рэспубліка Азэрбайджан, зьяўляецца органам банкаўскага рэгуляваньня і банкаўскага нагляду.

## Арганізацыйная структура і кіраванне

Арганізацыйная структура Цэнтральнага банка ўключае Праўленне, цэнтральны апарат і рэгіянальныя офісы. Цэнтральны апарат Цэнтральнага банка складаецца з падраздзялення ўнутранага аўдыту і іншых структурных адзінак, вызначаных Праўленнем банка. Цэнтральным банкам кіруе Праўленне банка. Праўленне складаецца з 7 членаў: старшыня, чатыры ўдзельнікі, якія працуюць на пастаяннай аснове ў Цэнтральным банку і два знешніх чальца. Члены Праўлення прызначаюцца тэрмінам на 5 гадоў. Цэнтральны банк падсправаздачны толькі Прэзідэнту Азербайджанскай Рэспублікі.

## Глядзіце таксама
* Банкаўская сыстэма Азэрбайджану
* Сьпіс банкаў Азэрбайджану
* Азэрбайджанскі манат

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Цэнтральны Банк Азэрбайджану  

Азэрбайджан
*
Катэгорыя:Банкаўская сыстэма Азэрбайджану
Банк
Царква Покрыва Багародзіцы (Беніца)

**Царква Покрыва Багародзіцы** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Беніцы. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Беніцы збудавалі ў 1886 годзе.

У 1948 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву. У 1990-я гады будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату і адрамантавалі.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта кампактавы прастакутны ў пляне аб’ём пад 2-схільным дахам з купалам-цыбулінай на 8-гранным барабане. Вось сымэтрыі галоўнага фасада вылучаецца прастакутным уваходным праёмам, паўкруглай і круглай люкарнамі над ім. Роўнічныя бакавыя фасады рытмічна падзяляюцца высокімі аркавымі праёмамі. Бутавая муроўка стварае маляўнічы фон сьценаў, на якім вылучаюцца атынкаваныя і пабеленыя элемэнты архітэктурнага дэкору (ліштвы праёмаў, кутнія лапаткі, карнізы).

Ва ўнутранай прасторы тонкімі перагародкамі вылучаюцца прытвор і апсыда з бакавымі рызьніцамі. На 2-прыступкавую салею уздымаецца 3-гранны іканастас.

## Галерэя

Panarama Bienicy.jpg|Агульны выгляд
Pakroŭskaja carkva, Bienica1.JPG|Галоўны фасад
Pakroŭskaja carkva, Bienica.JPG|Бакавы фасад


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Беніца
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Беніца