Вітачоў

**Вітачоў** або Вітычоў () — сяло ў Абухаўскім раёне Кіеўскай вобласьці Ўкраіны. Уваходзіць у склад Украінскай меставай тэрытарыяльнай грамады. Да 2020 году - цэнтар Вітачоўскай сельскай рады. На сёньняшні дзень - цэнтар Вітачоўскай старасьцінскай акругі.

## Гісторыя

### Раньнія часы

Найраней Вітачоў згаданы ў гісторыка-геаграфічным трактаце імпэратара рамеяў Канстанціна Парфірароднага «De administrando imperio», які пабачыў сьвет у 950 годзе. Вялося пра тое, як росы зьбіралі даніну з навакольных славянаў*У чэрвені месяцы, рухаючыся па рацэ Данапру, яны [росы] спускаюцца да Вітачова, які зьўляецца фартэцыяй, падуладнай Росі, і, пабыўшы там два-тры дні, пакуль падыйдуць усе манаксілы [чаўны-аднадрэўкі], тады выпраўляюцца ўніз па названаму  Данапру рацэ

Наступны ўпамін пра Вітачоў, датаваны ажно 1095 годам, ёсьць у [[Іпацьеўскі летапіс|Іпацьеўскім летапісе]]. Тады кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч «зарубіў» на Вітачоўскім пагорку паселішча, якое назваў сваім імям Сьвятаполч-град. Як і ў X ст. Вітачоў стаяў каля дняпроўскага броду, ахоўваў яго.

Калі ў 1149 годзе суздальскі князь Юры Далгарукі узяў у аблогу Пераяслаў, яму насустрач з Кіева выйшаў князь Ізяслаў Мсьціславіч. Паблізу Вітачова да яго далучыліся палкі Ізяслава Давыдавіча і Расьціслава Смаленскага, пасьля чаго войскі вялікага князя пераправіліся праз Дняпро. Двума гадамі пазьней, спрабуючы перашкодзіць пераходу праз раку Юрыя Далгарукага, Ізяслаў Мсьціславіч выслаў да Вітачова сваю дняпроўскую флатылію і прывёў палкі. Тут адбылася й бітва.

У 1177 годзе да князя Сьвятаслава Ўсеваладавіча ў час ягонага паходу на Кіеў у Вітачоў прыбыла дэлегацыя з запрашэньнем на кіеўскі стол.

Археалягічныя раскопкі, праведзеныя Б. А. Рыбаковым, паказалі — на Вітачоўскім пагорку, што каля 70 м над узроўнем Дняпра, існавалі два гарадзішчы. Паўночнае дасьледчык атаясаміў з старой фартэцыяй, згаданай у X ст., паўднёвае — зь Сьвятаполч-градам. У XI ст. жыцьцё на першым спынілася; на другім знойдзеная вялікая колькасьць матэрыялаў XII — XIII стст..

=== Вялікае Княства Літоўскае ===

Згаданы Вытэчоў у дароўнай грамаце ўнучкі пана [[Сямён Палазовіч|Сямёна Полаза]] Фенны свайму другому, пасьля Мельхіёра Насілоўскага,  мужу пану [[Шчасны Харлінскі|Шчаснаму Харлінскаму]], пісанай 6 сьнежня 1568 году: *Я, Фенна Дмитровна Любецкая, жона пана Щасного Харлинского, дворенина и  господара короля его милости, вызнаваю и явно чиню сим моим листомъ всим посполите и кожному з особна, кому того чтучи слышати нинешним и напотом будучимъ: што перво сего матка моя небожчица кнегиня Дмитровая Романовича Любецкая кнегиня Фенна Семеновна Полозовна небожчику брату моему а сыну своему князю Богушу Дмитровичу Любецкому зостала винна певную суму пенезеи две тысечи копъ грошеи личбы литовское, которую взявши до рукъ своих, на потребы свое властные обернула и в тои суме двохъ тисечах копахъ грошеи заставила сыну своему а брату моему именя свое отчизные, дедизные, материстые у повете Киевскомъ лежачие, тоестъ… Хоиники, Остроглядовичи, Новоселки, Глядковичи, Хвостницу, Ставокъ, Сосновую, половицу Лопатина, Загайцы, Гостомлъ, Вытечов, Бышов, Бугаювъ, землю Злобицкую, три дворища в месте Киевскомъ а дворище, на которомъ былъ двор небожчика деда моего пана Семена Полоза, которые именя и дворища вышеи мененые въ тои суме его милости малжонкови моему заделати и нагородити а на часы пришлыи и потомныи его милост охотнеишимъ и прихилнеишимъ уделати... Писан в Луцку, лета Божего нароженя тисеча пятсот шестдесят осмого, месеца декабра, шостого дня''  
Напярэдадні падпісаньня акту Люблінскай уніі ўказам караля Жыгімонта Аўгуста ад 6 чэрвеня 1569 году Кіеўскае ваяводзтва (і Вітачоў з прылегласьцямі) было далучана да Кароны Польскай.

### Карона Каралеўства Польскага ў Рэчы Паспалітай

Згодна з падатковым рэестрам Кіеўскай зямлі (ваяводзтва) на 1581 год, з 1 дыму асадных сялянаў Вітычова пана Шчаснага Харлінскага, падкаморага кіеўскага, выбіралася 15 грошаў.

Паводле тарыфу падымнага «dwoiego» Кіеўскага ваяводзтва 1640 году, добры пана Аляксандра Красінскага былі спустошаныя «празь непрыяцеляў сьвятога крыжа» татараў, таму ўсяго з 6 дымоў ягонай часткі Вітачова выплачвалася 6 злотых. У параўнаньні з паборам 1630 году недаставала яшчэ 7 дымоў.

### Пад уладай Расеі

### Найноўшы час

У 1925 годзе сяло Вітачоў — у складзе Абухаўскага раёну Кіеўскай акругі УССР.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Edward Rulikowski. Wityczew // Słownik geograficzny Krółewstwa Polskiego і innych krajów słowiańskich. — Warszawa, 1893. T. XIII. S. 683—684
* Похилевич Л. И. Сказания о населённых местностях Киевской губернии или Статистические, исторические и церковные заметки о всех деревнях, местечках и городах, в пределах губернии находящихся / Собрал Л. Похилевич. — Киев, 1864 (перавыданьне: Біла Церква: Видавець О. В. Пшонківський, 2005. — XXII+642 с, 8 іл.)