Ігнат Ходзька

**Ігна́т Хо́дзька** (; 29 верасьня 1794, в. Заблошчына, цяпер Вялейскі раён — 1 жніўня 1861, маёнтак Дзявянты Віленскай губэрніі, цяпер частка в. Навасады, Вялейскі раён) — польскамоўны пісьменьнік і паэт.

## Жыцьцяпіс
Бацькі — Антоні Ходзька й Кацярына зь Відмантаў. зь 10-гадовага ўзросту навучаўся ў Барунскай базылянскай школе.

У 1810—1814 навучаўся ў Віленскім унівэрсытэце, які скончыў са ступеньню кандыдата філязофіі.

У 1814 г., пасьля сьмерці бацькі, апекаваўся дзядзькам — вядомым драматургам і масонам Янам Ходзькам. У Варшаве Ігнат Ходзька ўвайшоў у кола масоноў і літаратараў. Зьяўляўся сябрам таварыства шубраўцаў, у якім быў вядомы пад імём «Рыфмаплёт» («Рифмоплёт»).

У 1826 г. паступіў на службу ў Радзівілаўскую канцэлярыю. Зьяўляўся сябрам масонскіх лёжаў Вільні й Менску. Займаў розныя грамадзянскія пасады.

Зь 1855 году — сябра Віленскай археалягічнай камісіі.

У 1855 году падчас падарожжа па Віленскай губэрніі вядомы краязнаўца Адам Кіркор разам з Дамінікам Ходзькам й князем Тадэвушам Пузынай прыехаў у госьці да Ігната Ходзькі ў ягоны маёнтак Дзевятні. Затым яны разам паехалі ў Аўгустова, маёнтак Генрыха Свянтэцкага (зяць Ігната Ходзькі) якое месьцілася на беразе возера Нарач каля сучаснай вёскі Занарач.

Зь 1858 — сябра і віцэ-прэзыдэнт Камітэту па паляпшэньні быту сялянаў Віленскай губэрні.

У 1859 годзе Ігнат Ходзька разам з Адамам Кіркорам былі дзейнымі сябрамі Музэю старажытнасьцей Віленскай археалягічнай камісіі.

У 1861 г. — абраны міравым пасярэднікам.

Памёр 1 жніўня 1861 году ў маёнтку Дзявянты. Пахаваны ў радавым склепе-пахавальні на могілках в. Войстам. Большую частку жыцьця правёў ў маёнтку Дзявятні (цяпер вёска Навасады Вілейскага раёну).

## Сям’я
У шлюбе зь Людвікай, дачкой Міхала Мацкевіча, гаспадара суседняга маёнтка Рускае Сяло. Меў дачку Станіславу (~1826-1858), якая была ў шлюбе з Гэнрыкам Сьвянтэцкім (Henryk Świątecki; 1822—1869), маршалкам Сьвянцянскага павета, нарадзіла пяцёра дзяцей, у тым ліку Леона Сьвянтэцкага (пам. 1907). і дачку Марыю. Марыя Сьвянтэцкая ў Францыі выйшла замуж за Густава Чаховіча, які ў 1863 годзе быў паўстанцкім вайсковым начальнікам Сьвянцянскага павету. У іх нарадзілася дачка Сафія, што пабралася шлюбам з Марсэлем дэ Бравусэ. У іх было трое дзяцей, адна зь якіх — дачка Гелена — выйшла замуж за Казіміра Святлодыч-Кісяля й мела дзвух дзяцей — Ганну й Аляксандра. Сям’я Аляксандра Сьвятлодыч-Кісяля зараз жыве ў Францыі.

## Літаратурная дзейнасьць
Ігнат Ходзька апублікаваў у «Wiadomosci brukowe» некалькі артыкулаў, якія й дагэтуль лічацца дасьціпнейшымі творамі тагачаснае польскае літаратуры. Тым часам у часопісе «Dziennik Wilenski» друкаваліся й яго вершы (некаторыя пераклаў на расейскую мову: «Паэзія славян» Гэрбеля). Спачатку Ігнат Ходзька — прыхільнік строгага клясыцызму ў літаратуры, пасьля, пад уплывам А. Адынца й Ю. Корсака, рамантык — пісаў аповесьці й паэтычныя аповеды.

Першая аповесьць Ігната Ходзькі пад назвай «*Poddany*» (Прыгонны) была надрукавана ў 1829 г. За ёй былі надрукаваны аповесьці «*Samowar*» (Самавар), «*Ranek przed slubem*» (Ранак перад вясельлем), «*Brzegi Wilii*» (Берагі Вяльлі).

Улюбёным жанрам была гавэнда () — імітуючая вуснае апавяданьне аб нядаўнім мінулым. Выпусьціў шэсьць сэрыяў гавэнд ( («Литовские образы», 1842—1862)).

У 1847 гадох зьявілася вядомая аповесьць «*Domek mojego dziadka*» (Хатка майго дзядулі), у якой Ігнат Ходзька апісаў сваё дзяцінства.

Яго «Pamiętniki kwestarza» (Запісы квестара, 1851) паўплывалі на разьвіцьцё гістарычнага раману, у тым ліку й на творчасьць Генрыка Сянкевіча.

Вядомым (сярод чытачоў) зьяўляецца яго «*Podania Litewskie*» (*Літоўскія паданьні*, 1852 і 1854) і «*Dwie konwersacye z przeszlosci*» (*Две размовы зь мінулага*).

Пяру Іграта Ходзькі належаць аповесьці: «*Jubilensz*» (Юбілей), «*Duch opiekunezy*» (Апякунскі дух), «*Autor swatem*» (Аўтар сватаўства), «*Panna respectowa*» (Рэспэктная панна, 1851), «Dworki na Antokolu» (Дворыкі на Антокале, 1854), «*Zegota z Milanowa Milanowski*» (Жэгота зь Міланава Міланоўскій, 1854), «*Pustelnik w Proniunach*» (Пустэльнік у Пранюнах, 1858). Элэгія «*Rocznica*» (*Годавіна*) прысьвечана памерлай дачцэ.

## Пераклады на беларускую мову

* Успаміны квестара: (фрагменты з аповесці) // Край = Kraj: Дыялог на сумежжы культур. Магілёў, 2000.

## Крыніцы

## Літаратура

* *Живописная Россия: Отечество наше в его земельном, историческом, племенном, экономическом и бытовом значении: Литовское и Белорусское Полесье. Т.3/ Репринтное воспроизведение издания 1882 года. — 2-е изд. — Мн., 1994. — С.127-128.*
* *Рублевская Л. [https://www.sb.by/articles/odin-iz-roda-khodzko.html Один из рода Ходзько// Советская Белоруссия] (Минск). — 2014. — №190 (24571). -Суббота, 4 октября 2014.*
* *Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Х-XIX стст.: Энцыкл. даведнік: [Для ст. шк. узросту] / Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1995. — 672 с.*
* Borowy W. *Polski słownik biograficzny*. T. 3: Brożek Jan — Chwalczewski Franciszek. — Kraków. −1937. — S. 382—384.
* Kończyc T. Gabryela Puzynina i jej listy do Chodźki// Bluszcz.- 1909. №7. — S. 93.
* Rogalski L. Historija literatury polskiej. 1840.
* Kirkor Adam. Wycieczka archeologiczna po guberni wileńskiéj przez Jana ze Śliwina//Biblioteka Warszawska.- t. 4.-1855. — s. 237—257.
* *Памятная книга Виленской губернии на 1859 год. — Вильна: Типография Осипа Завадзкого, 1859. — С.52.*
* Полаўцаў
** Rogalski L. Historija literatury polskiej. 1840;
** «Encyklopedya powszechna» Orgelbranda, t. III.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Войстам. Парафіі і святыні
* Страчаная спадчына Вялейшчыны. Маёнтак Дзевятні Ігнація Ходзькі
* Tygodnik Ilustrowany 1860, Ignacy Chodźko

Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялейскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту