open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Пошук Гугла

**Пошук «Гугла»** — пошукавая сыстэма ад амэрыканскага прадпрыемства «Гугл», якая займае першае месца па колькасьці карыстальнікаў у Сеціве — 84,91%.

Апрацоўвае сотні мільёнаў запытаў штодзень. Першапачаткова сыстэма была разробленая Лэры Пэйджам і Сяргеем Брынам у 1997 годзе. Акрамя, натуральна, пошуку па словах, падтрымлівае іншыя карысныя функцыі: сынонімы, прагнозы надвор’я, часавыя пасы, біржавыя індэксы, мапы, зьвесткі пра землятрусы, расклады паказу фільмаў і гэтак далей. Акрамя гэтага, падтрымліваецца канвэртацыя адзінак вымярэньня і грошаў, вылічэньні (3*4+sqrt(6)-pi/2), пошук па патэнтах і іншае.

Вынікі пошуку выводзяцца суадносна са спэцыяльнай тэхналёгіяй «PageRank», якая зьяўляецца камэрцыйнай тайнай. Акрамя гэтага, завалоданьне інфармацыяй пра альгарытм працы PageRank можа сапсаваць вынікі ў выгаду спамэраў. Вынікі пошуку можна ўдакладніць мноствам шляхаў, напрыклад, выдаліць вынікі, у якіх сустракаецца «слова»: *запыт -слова*.

## Пошукавая сыстэма

### PageRank

Падчас адлюстраваньня рэзультатаў выкарыстоўваецца спэцыяльны запатэнтаваны альгарытм PageRank. PageRank вылічвае рэкурсіўны «кошт» старонак, зыходзячы з сумы ўжо вылічаных «коштаў» старонак, якія спасылаюцца на дадзеную. Мяркуюць, што PageRank лічыцца з гэтак званымі крытэрамі значнасьці для чалавека. Мноства пошукавых сыстэмаў да Google выводзіла вынікі запыту паводле колькасьці напатканых ключавых словаў у пэўным выніку, ці паводле рэлевантнасьці. Акрамя PageRank, Google мае яшчэ ~200 крытэраў, якія ўдасканальваюць сьпісы з вынікамі.

### Пошукавыя вынікі
Мэтаю Google зьяўляецца ня толькі праіндэксаваць і закэшаваць старонкі, але і зрабіць «здымкі» іншых тыпаў файлаў: PDF, дакумэнтаў Word, табліцаў Excel, Flash SWF, простых тэкстаў і гэтак далей. Акрамя тэкставых файлаў і SWF-кліпаў, закэшаваныя дакумэнты канвэртуюцца ў (X)HTML, каб усе гэтыя дакумэнты кожны мог пабачыць без адмысловых прыладаў.

## Страты энэргіі
Google завярае, што адзін пошукавы запыт дае страту прыкладна 1 кДж што эквівалентна 0,0003 кВт·г.

## Беларусь
З 2008 году пошукавая сыстэма мае беларускі інтэрфэйс. 11 лютага 2010 году на пошукавым сэрвісе быў зьмешчаны лёга з малюнка Напалеона Орды «Палац Чацьвярцінскіх у Горадні». У сьнежні 2013 году на пошукавік «Гугл» прыпадала 50 % пошукавых запытаў у Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларуская старонка

Катэгорыя:Гугл
Катэгорыя:Пошукавыя сыстэмы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1997 годзе
Фондавая біржа

**Фо́ндавая бі́ржа** — арганізацыя на ўзаемных пачатках, якая надае мажлівасьць брокерам і трэйдэрам гандляваць рознымі кшталтамі каштоўных папераў. Звычайна, няма абавязку гандляваць каштоўнымі паперамі беспасярэдне на біржы. Можна рабіць гэта ў абыход, тады гэтае пагадненьне завецца пазабіржавым.

Фондавыя біржы таксама могуць даваць паслугі ў выпуску і касаваньні такіх каштоўных папераў і інструмэнтаў, а таксама дзеля капітальных падзеяў, у тым ліку выплаты прыбыткаў і дывідэндаў. Каштоўныя паперы, якія гандлююцца на фондавай біржы, улучаюць акцыі, выпушчаныя кампаніямі, якія разьмешчаныя на біржы, паявыя фонды, вытворныя фінансавыя інструмэнты, аб’яднаныя інвэстыцыйныя прадукты і аблігацыі. Фондавыя біржы часта функцыянуюць як рынкі «бесьперапыннага аўкцыёну», дзе пакупнікі і прадаўцы складаюць угоды праз адкрыты пратэст у цэнтральным месцы, як то біржавая пляцоўка, або з дапамогай электроннай сыстэмы дзеля апрацоўкі фінансавых апэрацыяў.

Каб мець магчымасьць гандляваць каштоўнай паперай на пэўнай фондавай біржы, каштоўная папера павінна быць там разьмешчаная. Звычайна існуе цэнтральнае месца дзе, можна рабіць улік, але гандаль усё менш павязаны зь фізычным месцам, паколькі сучасныя рынкі выкарыстоўваюць электронныя сеткі сувязі, якія даюць ім перавагі павышанай хуткасьці і зьніжэньня кошту транзакцыяў. Гандаль на біржы абмежаваны брокерамі, якія лічацца ўдзельнікамі біржы. У апошнія гады розныя іншыя гандлёвыя пляцоўкі, як то сеткі электронных камунікацыяў, альтэрнатыўныя гандлёвыя сыстэмы і «цёмныя пулы», адцягнулі значную частку гандлёвай актыўнасьці з традыцыйных фондавых біржаў.

## Крыніцы
Узаемная арганізацыя

**Узаемная арганізацыя**, ці **арганізацыя на ўзаемных пачатках** — звычайна, але не заўжды, прадпрыемства ці кампанія, мэта якой — рабіць прадукты ці паслугі сваім пачаткоўцам. Ад каапэрацыі адрозьніваецца тым, што сябры арганізацыі не інвэстуюць грошы непасрэдна ў яе, але атрымліваюць права голаса падчас кіраўніцтва арганізацыяй і частку прыбытку, якая залежыць непасрэдна ад кліенцкіх зносін.

Прыбыткі арганізацыі звычайна інвэстуюцца зноў у яе, каб патрымліваць паступовы рост арганізацыі, а таксама, каб забясьпечыць яе бясьпеку.


Катэгорыя:Эканамічныя сыстэмы
Panoramio

**Panoramio** — фатагостынг ад Google, які адрозьніваецца ад большасьці аналягаў мажлівасьцю дадаць геаграфічныя зьвесткі пра месца, дзе быў зроблены фатаздымак. Некаторыя фатаздымкі можна праглядзець Google Earth і Google Maps праз спэцыяльны слой з фатаздымкамі, які дапаўняецца штомесяц. Мэтаю сайту зьяўляецца надаць мажлівасьць карыстальнікам Google Earth даведацца больш пра прагледжаную імі тэрыторыю праз здымкі, якія былі зробленыя іншымі людзьмі і запампаваныя на Panoramio. Інтэрфэйс сайту ёсьць у некалькіх мовах (у тым ліку і на беларускай).

## Гісторыя

Сайт быў распачаты двума прадпрымальнікамі з Гішпаніі: Хуакінам Куэнка Абэла і Эдуардам Манхон Аґілар. Афіцыйная дата пачатку працы — 3 кастрычніка 2005 году, а 19 сакавіка 2007 году сайт зьмяшчаў ужо 1 мільён фатаздымкаў. Праз тры месяцы, 27 чэрвеня 2007 году колькасьць фатаздымкаў дасягнула ўжо двух мільёнаў. Празь яшчэ чатыры месяцы колькасьць запампаваных здымкаў дасягнула пяці мільёнаў, зарэгістраваўся мільённы ўдзельнік.

30 траўня 2007 году Google абвясьціла сваё жаданьне набыць Panoramio, што і зрабіла ў ліпені таго ж году.

Праз Google Code#AJAX API зьявілася магчымасьць ладзіць свае сэрвісы, куды людзі могуць запампоўваць здымкі і пазначаць геакаардынаты на мапах Google.

## Функцыі

### Арганізацыя здымкаў
У працэсе запампоўкі здымкаў Panoramio прапануе дадаць да здымкаў цэтлікі, па якіх можна будзе лёгка адшукаць гэтую выяву. Panoramio таксама стаўся адным зь першых сайтаў, што пачаў выкарыстоўваць воблакі цэтлікаў, якія зьмяшчаюць найбольш папулярныя цэтлікі, выкарыстаныя людзьмі.

Выявы, асноўны зьмест якіх — асобы, аўтамабілі, унутраны выгляд будынкаў і гэтак далей, выдаляюцца. Занадта «мастацкія» здымкі таксама часьцей за ўсё выдаляюцца, нават калі не парушаюць патрабаваньняў.

### Ліцэнзаваньне
Panoramio дае магчымасьць карыстальніку абраць ліцэнзію, пад якой выява будзе распаўсюджвацца. Можна як трымаць усе правы на выяву, гэтак і абраць адну зь ліцэнзіяў Creative Commons.

### API
Panoramio мае асабісты інтэрфэйс для ўзаемадзейнічаньня. Зь яго дапамогай можна як дадаць на сваю старонку мапу з фатаздымкамі з Panoramio, гэтак і атрымаць сьпіс здымкаў, якія знаходзяцца ля дадзеных каардынатаў. У гэтым выпадкам, апрацаваць атрыманы сьпіс можна пры дапамозе JSON.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гугл
Гугл для распрацоўнікаў

**«Гугл» для распрацоўнікаў** — праект амэрыканскага прадпрыемства «Гугл» з прыладамі для распрацоўкі, інтэрфэйсу праграмаваньня дастасунка (ІПД) і тэхнічныя рэсурсамі, створаны ў 2005 годзе як Код «Гугла».

Акрамя гэтага, ён прапануе розныя форумы і блогі распрацоўшчыкаў, якія карыстаюцца прыладамі ад Google. ІПД існуюць амаль для ўсіх сэрвісаў, якія прапануе «Гугл»: Google Maps, YouTube і Google Apps. На сайце таксама зьмешчаныя прылады, разробленыя адмыслова для распрацоўшчыкаў. Бескаштоўна можна скарыстацца гостынгам праектаў, які прапануе кантроль вэрсіяў для адкрыта-крынічнікавых праектаў.

## Інтэрфэйс праграмаваньня дастасунка
«Гугл» прапануе распрацоўшчыкам мноства праграмных інтэрфэйсаў (ІПД) для ўзаемадзейнічаньня з прадуктамі «Гугла». Большасьць зь іх фактычна зьяўляецца вэб ІПД, таму што накіраваная ў першую чаргу на вэб-распрацоўшчыкаў. API існуе для такіх праектаў Google, як «Ютуб», Google Earth і Google Maps, AdSense і Adwords, Google Apps і гэтак далей.

### ІПД для дадзеных
*ІПД для дадзеных* — збор розных інтэрфэйсаў для атрыманьня і заханьня інфармацыі ў розных прадуктах «Гугла». На дадзены момант ІПД існавалі для Google Apps, Google Analytics, Blogger, Google Base, Google Book Search, Каляндар Гугла, Google Code Search, Google Spreadsheets, Нататнік Гугла і вэб-альбомы Picasa.

### ІПД для асынхронных Ява-пашырэньняў
Інтэрфэйсы для працы з асынхроннымі Ява-пашырэньнямі  (анг. AJAX) створаныя, каб спрасьціць пабудаваньне інтэрактыўных сайтаў. Гэтак, можна дадаць інтэрактыўную мапу на старонку з дапамогай ІПД *Мапаў «Гугла»*, ці стварыць дыяграму праз ІПД *Візуалізацыі «Гугла»*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Вэб-сайты
Распрацоўнікі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2005 годзе
440-я

**440-я**

Стагодзьдзі: IV стагодзьдзе — V стагодзьдзе — VI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі:
390-я
400-я
410-я
420-я
430-я
**440-я**
450-я
460-я
470-я
480-я
490-я


Гады:
440, 441, 442, 443, 444, 445, 446, 447, 448, 449

----

## Асноўныя падзеі
* пачалося ўварваньне гунаў у Панонію
449

## Падзеі
* утварыўся англа-саксонскі зьвяз для ўварваньня ў Брытанію

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
447

## Падзеі
* гуны ўварваліся на Балканскую паўвыспу
* Меравей стаў каралём франкаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Google Public DNS

**Google Public DNS** — бескаштоўны DNS-сэрвіс, абвешчаны 3 сьнежня 2009 году, як частка спробы Google паскорыць Сеціва.

Сэрвіс дагэтуль зьяўляецца экспэрымэнтальным. У ім выкарыстоўваюцца не распаўюджаныя прылады, як, напрыклад, BIND, а ўласныя разробкі. Пакуль існуе абмежаваная рэалізацыя пратаколу IPv6, які падпарадкоўваецца стандартам DNS, распрацаваным IETF.. Дзеля лепшае прадукцыйнасьці і бясьпекі, падчас выкарыстаньня на сэрвэрах захоўваецца толькі IP-адрас (выдаляецца праз 24 гадзіны), дадзеныя аб правайдэры і дадзеныя пра месцазнаходжаньне (захоўваецца назаўжды).

## Сэрвэры
Дзякуючы мэтадам маршрутызацыі, кожны запыт будзе апрацаваны сэрвэрам, які больш даступны (у тым ліку, але не заўсёды, найбліжэйшы) для карыстальніка. Для гэтага ёсьць два агульныя сэрвэры:
* **8.8.8.8**
* **8.8.4.4**
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Google Public DNS на Google Code

Катэгорыя:DNS
Адкрытая сыстэма дамэнных імёнаў
Google Translate

**«Перакладнік Гугла»** () — сэрвіс ад амэрыканскай карпарацыі «Гугл», які на 2015 год дазваляў перакладаць разнастайныя тэксты і вэб-старонкі на 90 мовах (у тым ліку і на беларускай).

Колькасьць параграфаў ці тэхнічных тэрмінаў у выточным тэксьце абмяжоўваецца. Акрамя гэтага, ёсьць функцыя «Перакладзены пошук», дзе можна выбраць выточную мову рэзультатаў і канцавую, увесьці запыт і атрымаць рэзультат на абранай мове. 26 жніўня 2008 году сайт папоўніўся магчымасьцю перакладаць з 50 моваў на беларускую і наадварот зь беларускай мовы на 50 іншых.

У адрозьненьне ад іншых сэрвісаў перакладу, якія працуюць з SYSTRANS, карыстаецца ўласнымі распрацоўкамі ў дадзенай галіне. Як іншыя сэрвісы, ня мае граматычных правілаў, таму што альгарытм выкарыстоўвае гэтак званы статыстычны аналіз, а не традыцыйны альгарытм перакладу, заснаваны на правілах.

## Храналёгія камбінацыяў
Набор напрамкаў перакладу павялічваўся паступова. Усяго налічваецца 15 гэтак званых *стадыяў*. Яны прыведзеныя ў храналягічным парадку.

* 1-я стадыя 

* 2-я стадыя 
** ангельская → партугальская
** партугальская → ангельская
** ангельская → нідэрляндзкая
** нідэрляндзкая → ангельская
* 3-я стадыя 
** ангельская → італьянская
** італьянская → ангельская
* 4-я стадыя 

* 5-я стадыя (сьнежань 2006)
** ангельская → расейская
** расейская → ангельская
* 6-я стадыя (красавік 2007)
** ангельская → арабская
** арабская → ангельская
* 7-я стадыя (люты 2007)

* 8-я стадыя (кастрычнік 2007)
** усе 25 моўных пар пачынаюць працу на ўласнай сыстэме статыстычнага перакладу Google
* 9-я стадыя (8 траўня 2008)
** ангельская → гіндзі
** гіндзі → ангельская
* 10-я стадыя (травень 2008. Адгэтуль, пераклад мажлівы паміж любымі дзьвмя мовамі. Калі гэта немажліва, пераклад робіцца праз ангельскую)

* 11-я стадыя (25 верасьня 2008)

* 12-я стадыя (30 студзеня 2009)

* 13-я стадыя (19 чэрвеня 2009)

* 14-я стадыя (24 жніўня 2009)

* 15-я стадыя (19 лістапада 2009)
:Скончылася стадыя бэта-тэставаньня. Для беларускае, кітайскае, японскае, карэйскае, расейскае, украінскае, баўгарскае, грэцкае, тайскае мовы і гіндзі стала даступная раманізацыя. Для арабскае, пэрсыдзкае мовы і гіндзі таксама даступная адваротная раманізацыя. Ангельскі пераклад можа быць агучаны кампутарным голасам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Беларуская старонка
* Перакладнік файлаў
* Teach You Backwards: An In-Depth Study of Google Translate for 103 Languages

Перакладнік
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
443

## Падзеі
* утварылася каралеўства Бургундыя

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
441

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Шэн Ю, кітайскі гісторык

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Picasa

**«Пікаса»** () — былая кампутарная праграма для арганізацыі і рэдагаваньня лічбавых фатаздымкаў, першапачаткова распрацаваная Idealab і набытая Google у ліпені 2004 году.

Назва — сумесь імя вядомага мастака Паблё Пікаса (), фразы *mi casa* () і *pic* (скарачэньне ад *picture* — *выява*) — у выніку атрымліваецца «пэрсаналізаванае мастацтва». Пасьля набыцьця праекту пачалі яго бясплатны распаўсюд. Уласныя зборкі пад Windows XP, Windows Vista і Mac OS X можна спампаваць у Google Labs. Для Linux між тым, уласны код напісаны ня быў, але з, уласна, Picasa (у якасьці win-зборкі) ідзе Wine. Абнаўленьні для Windows 98 і Windows Me не падтрымліваюцца (можна скарыстацца толькі старой вэрсіяй).

## Функцыі

### Арганізацыя і рэдагаваньне
Фатаздымкі арганізуюцца, дзякуючы мажлівасьці імпарта і сачэньня за здымкамі, а таксама, дзякуючы цэтлікам, распазнаваньню твараў, альбомам і гэтак далей. Picasa не зьяўляецца паўнавартасным рэдактарам, але ўсё ж мае асноўныя функцыі: удасканаленьне колераў, выдаленьне эфекту чырвоных вачэй, асячэньне выяваў і гэтак далей. Здымкі гэтак жа можна абрабіць для перасылкі ў e-mail на форумах, ці падрыхтаваць да друку.

### Ключавыя словы
У кожнай праіндэксаванай тэчцы Picasa зьмяшчае файл `picasa.ini`, у якім захаваныя ўсе пазначэньні, распазнаныя твары ды іншая карысная мета-інфармацыя. Да JPEG-выяваў Picasa дадае таксама IPCT-цэтлікі.

### Пошук
Picasa мае пошукавую панэль, празь якую ажыцьцяўляецца пошук па фатаздымках. Праграма шукае выява паводле прызначанае карыстальнікам назвы, назвы файла, цэтлікаў, назваў тэчак ды іншае карыснае інфармацыі.

### Распазнаваньне твараў
15 жніўня Google абвясьціла пра набыцьцё кампаніі Neven Vision, чыя тэхналёгія дазваляла шукаць па пэўных аб’ектах у здымках: людзёх, будынках і гэтак далей. Гэтую тэхналёгію Google выкарыстала ў якасьці тэхнічнае частцы для функцыі распаўнаваньня твараў на Picasa Web Albums, якая была ўведзена ў працу 2 верасьня 2008 году.

## Picasa Web Albums

**Picasa Web Albums** — фотагостынг ад Google, па функцыянальнасьці падобны да Flickr ды іншых фатагостынгаў. Google дазваляе бескаштоўнае выкарыстаньне 1 ГБ дыскавае прасторы. Здымкі з Picasa націсканьнем некалькіх гузікаў лёгка запампоўваюцца ў Web Albums з захаваньнем усіх цэтлікаў, геаграфічнае інфармацыі і гэтак далей.

Інфармацыя пра Picasa Web Albums зьявілася ў сеціўных СМІ 6 чэрвеня 2006 году. На пачатку працы кожнаму карыстальніку прапанавалася 250 МБ дыскавае прасторы. З 7 сакавіка 2007 году ўжо прапанаваўся 1 гігабайт. Акрамя гэтага, кожны карыстальнік мае магчымасьць набыць дадатковую прастору, на якой разьмесьцяцца таксама іншыя сэрвісы, напрыклад, Gmail. Усяго можна набыць ад 20 ГБ да 16 ТБ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Гугл
Цэнзура Гугла

**Цэнзура «Гугла»** — гэта цэнзавая палітыка амэрыканскай карпарацыі «Гугл», накіраваная на выдаленьне ці схаваньне інфармацыі на сваіх сэрвісах, напрыклад, на YouTube, каб заставацца легітымнай у юрысдыкцыі пэўных краінаў, ці пазьбягаць судовых іскаў ад іных кампаніяў.

## Пошук

### ЗША
Звычайна, «Гугл» фільтруе пошукавыя вынікі, каб пазьбегнуць абвінавачаньняў, якія могуць узьнікнуць з-за DMCA.

У 2002 годзе Google абвінавацілі ў цэнзуры сайтаў, якія крытычна адгукаліся пра саенталёгію. Адфільтраваныя вынікі замяшчаліся спасылкамі на скаргі, з-за якіх Google мусіў фільтраваць гэтыя сайты.

### Вялікабрытанія

### Нямеччына і Францыя

### Кітай

Да сакавіка 2010 году «Гугл» прытрымліваўся патрабаваньняў уладаў Кітая адносна цэнзураваньня вынікаў пошуку. У прыватнасьці, цэнзураваліся запыты наконт падзеяў на Цяньаньмэньскай плошчы ў 1989 годзе, сайтаў, прапагандуючых незалежнасьць Тыбэту і Тайваню, руху Фалуньгун і іншай інфармацыі, меркаванай як шкодная для Кітайскай Народнай Рэспублікі.

## Ютуб
Умовы выкарыстаньня «Ютуба» забараняюць загрузку на сэрвіс відэакліпаў, якія парушаюць аўтарскае права, зьмяшчаюць парнаграфічныя матэр’ялы і гэтак далей. Адсюль, каб пазьбегнуць судовых справаў, Google выдаля відэазьмест, які парушае дадзеныя ўмовы. Пасьля выдаленьня бачная толькі пазнака «This video has been removed due to terms of use violation» ().

25 сьнежня 2009 году сэрвіс быў заблякаваны ў Туркмэністане разам зь іншымі інтэрнэт-сайтамі.

### YouTube Porn Day
5 студзеня 2010 году «Ютуб» быў абвінавачаны інтэрнэт-супольнасьцю ў беспадстаўным блякаваньні рахунка 8-гадовага хлопчыка. З-за гэтага актывісты з папулярнае іміджборды 4chan заклікалі ахвотных загружаць на YouTube відэакліпы з парнаграфічным зьмесьцівам. Адной зь меркаваных прычын блякаваньня зьяўляецца парушэньне ўмоваў выкарыстаньня. Дагэтуль падобны «дзень порна» ўжо праводзіўся на YouTube 20 траўня 2009 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гугл
Катэгорыя:Цэнзура
438

## Падзеі
* адбыліся апошнія вядомыя бойкі глядыятараў у Калізэі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
437

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Чылдэрык І, кароль салічных франкаў

## Сьмерці
*
430-я

**430-я**

Стагодзьдзі: ІV стагодзьдзе - V стагодзьдзе - VI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
380-я
390-я
400-я
410-я
420-я
**430-я**
440-я
450-я
460-я
470-я
480-я


Гады: 
430, 431, 432, 433, 434, 435, 436, 437, 438, 439

----

## Асноўныя падзеі
* Аціла стаў каралём гунаў
* вандалы ўзялі Карфаген

## Вонкавыя спасылкі
439

## Падзеі
* 19 кастрычніка — вандалы ўзялі Картаген

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
435

## Падзеі
* у паўночнай Афрыцы зьявіліся вандалы

## Нараджэньні
* Юстын І, бізантыйскі імпэратар

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
430

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* Анастасіюс І Бізантыйскі
* Юліюс Нэпас, імпэратар Заходняй Рымскай імпэрыі

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Першы гарадзенскі беларускі полк

**Першы гарадзенскі беларускі полк** — утвораны 21 сьнежня 1918 паводле загаду Рады дзяржаўнай абароны Летувы, як частка летувіскіх збройных сілаў.

29 красавіка 1919 полк перайшоў пад загад польскага камэнданта Гарадзенскай крэпасьці. Частка беларускіх вайскоўцаў, конны эскадрон і 5-я рота адышлі на тэрыторыю Летувы. Полк быў канчаткова расфармаваны польскімі ўладамі 12 чэрвеня 1919 году.

## Крыніцы
* Першы гродзенскі беларускі полк Андрэй Чарнякевіч Біржа Інфармацыі № 309 ад 8.01.2004 

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Войска ў Горадні
Катэгорыя:Польскае войска
Катэгорыя:Летувіскае войска
Катэгорыя:Вайсковыя фармаваньні, створаныя ў 1918 годзе
Катэгорыя:1918 год у Беларусі
Катэгорыя:Сьнежань 1918 году
Катэгорыя:Зьніклі ў 1919 годзе
Павал Касмовіч

**Павал Касмовіч** (1898 в. Зарэчча, Наваградзкі павет — ?) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч. Паводле адукацыі — каморнік.

У 1918 скончыў Пскоўскую каморніцкую школу. Прымаў удзел у дзейнасьці Пскоўскага беларускага камітэту. Пасьля вярнуўся на Беларусь. Працаваў у Наваградзкім зямельным камітэце, жыў у Гарадзеі. У 1920 — інструктар Часовага беларускага нацыянальнага камітэту у Менску.

1 сакавіка 1924 падпісаўся пад камунікатам Беларускай партыі сацыял-рэвалюцыянэраў аб спыненьні існаваньня партыі і далучэньні да Камінтэрну і Камуністычнай партыі.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1898 годзе
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Асобы Гарадзеі
Google AJAX API

**Google AJAX API** — JavaScript-бібліятэка ад Google, якая дае магчымасьць дадаць на старонку шмат карыснага зьмесьціва ў інтэрактыўным рэжыме. Зьяўляецца AJAX-бібліятэкай.

## Сьпіс
* Google Maps API — інтэграцыя Google Maps
* Google AJAX Search API — інтэрактыўны пошук па Сеціву
* Google AJAX Feed API — запампоўка RSS- і Atom-стужак праз JavaScript
* Google Visualization API — прылады для генэрацыі розных дыяграмаў, схемаў і гэтак далей
* Google AJAX Language API — пераклад цэлых старонак на ляту
* AJAX Libraries API — падключэньне вядомых AJAX-бібліятэк непасрэдна з сэрвэраў Google
* Google Book Search API — даданьне кніг на старонку з дапамогай розных бібліятэк
* Google Earth API — генэрацыя спасылкі на Google Earth
* Google Friend Connect API — інтэграцыя з сэрвісам Friend Connect

## Вонкавыя спасылкі
* Google AJAX APIs

Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне
AJAX API
Бабры (неадназначнасьць)

Назву **Бабры** маюць:

* **[[Бабёр|Бабры]]** — жывёліны атраду грызуноў

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Бабры — вёска ў Жабінкаўскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Бабры — былая вёска ў Мазырскім раёне, цяпер мікрараён у складзе Мазыру
** Бабры — хутар у Рэчыцкім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Бабры — вёска ў Ваўкавыскім раёне
** Бабры — вёска ў Лідзкім раёне

* Менская вобласьць:
** Бабры — вёска ў Валожынскім раёне
** Бабры — вёска ў Лагойскім раёне
** Бабры — вёска ў Маладэчанскім раёне

## Глядзіце таксама
* Бабёр
* Бабраняты
* Бабраўнікі
* Баброва
* Бабровічы
* Баброўнікі
* Баброўня
* Баброўскі
* Баброўцы
* Баброўшчына
* Бабруйск
* Бобр
Google Chrome OS

**Chrome OS** — апэрацыйная сыстэма з адчыненым крынічным кодам, распрацаваная амэрыканскай карпарацыяй «Гугл» для працы з вэб-прыладамі.

Пра сыстэму было абвешчана 7 ліпеня 2009 году і заяўлена пра выхад сыстэмы на нэтбуках у другой палове 2010 году.. У падмурак апэрацыйнае сыстэмы закладзенае ядро Linux. Інтэрфэйс — мінімалістычны, успадкаваны ад браўзэра Chrome. Праз мажлівасьць працы толькі з вэб-прыладамі, прадукт арыентаваны на людзей, якія больш за ўсё карыстаюцца Сецівам.

## Пазыцыяваньне на рынку
Галоўнай асаблівасьцю будзе дамінаваньне вэб-дастасункаў над звычайнымі функцыямі апэрацыйнае сыстэмы. Галоўная роля тут адводзіцца браўзэру. Стратэгія стварэньня новага прадукту мае на ўвазе архітэктуру, якая будзе непатрабавальнай да апаратных рэсурсаў кампутара, які будзе выкарыстоўвацца для выхаду ў Сеціва. Тэндэнцыя наданьня большай увагі рэсурсам Сеціва праглядаецца і ў іншых прадуктах Google і адпавядае ідэалёгіі «Cloud computing».
Google паведамляе, што асноўнымі асаблівасьцямі новае апэрацыйнае сыстэмы з пункту гледжаньня шараговых карыстальнікаў будуць:
* хуткасьць: запампоўкі, выхаду ў Сеціва, атрыманьня электронных лістоў і г. д.;
* моцная інтэграцыя з інтэрнэт-сэрвісамі;
* надзейнасьць працы;
* бясьпека ў аўтаматычным рэжыме;
* лёгкасьць у карыстаньні.
Chrome OS задумана як практычная рэалізацыя канцэпцыяў SaaS і DaaS, якая зьяўляецца даступнай для шырокага кола карыстальнікаў. Гэта здымае з карыстальніка неабходнасьць выкананьня функцыяў сыстэмнага адміністратара, такіх як атрыманьне новых дыстрыбутываў, усталяваньня і абнаўленьня дастасункаў. Страта ноўтбука (нэтбука) стане меней крытычнай, бо атрымаць доступ да зьвестак можна будзе зь любога іншага кампутара з Chrome OS праз лагін і пароль ад акаўнту Google. Аднак, пры крадзежы паролю, злодзеі змогуць невідочна для карыстальніка атрымаць доступ да ягоных зьвестак. Chrome OS ня будзе пасаваць для карыстальнікаў дастасункаў, якія патрабуюць вялікую колькасьць рэсурсаў. Таксама не плянуецца падтрымка распаўсюджаных сёньня дастасаваньняў на звычайных жорсткіх дысках (не SSD). Шмат якія карыстальніцкія асаблівасьці будучай апэрацыйнай сыстэмы дэманструе яе прататып — ОС Chromium.

Дызайн новай АС будзе вытрыманы ў мінімалістычным стылі, у духу браўзэра Google Chrome.

## Апаратная падтрымка і распрацоўка
Google Chrome OS пазыцыянуецца як апэрацыйная сыстэма для розных дастасаваньняў — ад маленькіх нэтбукаў да поўнапамерных настольных сыстэм і падтрымлівае x86- и ARM-архітэктуры працэсараў.

У цяперашні час каманда Google Chrome OS працуе са шматлікімі тэхналягічнымі кампаніямі з мэтай праектаваньня і распрацоўкі дастасаваньня, якое дало б высокую якасьць працы карыстальнікаў. Сярод іх такія кампаніі, як Acer, Adobe, ASUS, Freescale Semiconductor, Hewlett-Packard, Lenovo, Qualcomm, Texas Instruments, Toshiba, NVIDIA. Таксама ў распрацоўцы прымае ўдзел кампанія Intel, супрацоўніцтва зь якой пачалося «за некаторы час» да афіцыйнага анонса. Dell таксама разглядае магчымасьць тэставаньня Chrome OS.

## Крыніцы

Chrome OS
Катэгорыя:Апэрацыйныя сыстэмы
Google SearchWiki

**Google SearchWiki** — гэта адна з функцыяў пошуку Google, якая дазваляе зарэгістраваным удзельнікам дадаваць зацемкі пра пэўныя вынікі і сартаваць самі вынікі на свой густ. Мадыфікацыя парадку вынікаў уплывае толькі на вынікі самога ўдзельніка, тым ня менш, можна чытаць зацемкі іншых карыстальнікаў пра вышуканыя старонкі. SearchWiki пачаў працу 20 лістапада 2008 году.

## Крыніцы

SearchWiki
Катэгорыя:Пошукавыя сыстэмы
Райнская Талія (часопіс)

**Рэйнская Талія** (ням. *Rheinische Thalia*) — часопіс нямецкага паэта і драматурга Фрыдрыха Шылера. Выдаваўся пад рознымі назвамі (з 1787—1788 гг. — «Талія» (ням. *Thalia*); з 1792 г. — «Новая Талія» (ням. *Neue Thalia*).

Катэгорыя:Нямецкія часопісы
420-я

**420-я**

Стагодзьдзі: ІV стагодзьдзе — V стагодзьдзе — VI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
370-я
380-я
390-я
400-я
410-я
**420-я**
430-я
440-я
450-я
460-я
470-я


Гады: 
420, 421, 422, 423, 424, 425, 426, 427, 428, 429

----

## Асноўныя падзеі
*

## Вонкавыя спасылкі
428

## Падзеі
* Гейсэрык стаў каралём вандалаў і аланаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Гундэрык, кароль вандалаў і аланаў

## Вонкавыя спасылкі
427

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Таа Куан, кітайскі паэт
426

## Падзеі
* Гундэрык, кароль вандалаў стаў адначасова каралём аланаў

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Атакес, кароль аланаў
Дзеясловіца

**Дзеясло́віца** — варыянт правапісу беларускай мовы, які ёсьць сярэдзінным варыянтам паміж наркамаўкай і тарашкевіцай. Рэалізоўвае перадаваньне асаблівасьцяў беларускага вымаўленьня на аснове нормаў наркамаўкі.

Назву атрымаў ад назвы часопіса «Дзеяслоў», які друкаваўся ім ад верасьня 2002 году да канца 2009 году, калі часопіс перайшоў на наркамаўку. Правапіс лічыўся кампрамісным варыянтам, але іншымі выданьнямі падтрыманы ня быў, застаўшыся фактычна незаўважаным ні з боку прыхільнікаў тарашкевіцы, ні з боку прыхільнікаў наркамаўкі.

Гэты варыянт беларускага правапісу (зь некаторымі асаблівасьцямі), які базуецца на прапановах Правапіснай камісіі ТБМ імя Ф. Скарыны, працяглы пэрыяд выкарыстоўваецца таксама ў праваабарончым бюлетэні «Права на волю», які выдае Праваабарончы цэнтар «Вясна» Алеся Бяляцкага, а таксама ў грэка-каталіцкай газэце «Царква».

## Існасьць правапісу
Дзеясловіца рэалізуе на пісьме фанэтычны прынцып беларускай мовы на аснове нормаў наркамаўкі, ад якой адрозьніваецца пераважна на артаграфічным узроўні — адзін і той жа тэкст у абодвух варыянтах вымаўляецца ідэнтычна. Вынятак складаюць канчаткі назоўнікаў ІІ скланеньня ў родным склоне, а таксама поўнагалосьсе ў формах І скланеньня роднага склону множнага ліку, накшталт «задачаў», «паэмаў», «пазіцыяў», якія былі пазычаныя з прынцыпаў клясычнага правапісу.

Апроч гэтага, асыміляцыйную мяккасьць сьвісьцячых дзеясловіца перадае непасьлядоўна: мяккасьць захоўваецца ў межах слова, але не перадаецца ў прыназоўніках.

### Параўнаньне правапісаў

## Прычыны зьяўленьня
Праз тое, што афіцыйны правапіс беларускай мовы не перадае правільнае вымаўленьне беларускіх словаў, а асаблівасьці беларускага клясычнага правапісу ў перадаваньні замежных словаў для многіх нязвыклыя, ёсьць «сярэдні варыянт» правапісу, які імкнецца перадаць правільнае вымаўленьне беларускіх словаў і звыклае вымаўленьне замежных пазычаньняў.

Паэт і літаратуразнаўца Анатоль Івашчанка, які ёсьць прыхільнікам сярэдняга правапісу, сьцьвярджае, што:

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Часопіс «Дзеяслоў», інтэрнэт-вэрсія выданьня

Катэгорыя:Правапісы беларускай мовы
Orkut

**«Оркут»** () — закрытая сацыяльная сетка ад Google.

Сэрвіс створаны, як і мноства іншых сацыяльных сетак, для пошуку новых сяброў і падтрымкі існых стасункаў. Назву сэрвіс атрымаў ад яго творца, Аркута Бюйкюхтэна. Хоць «Оркут» і ня быў гэтакім папулярным сэрвісам, як «Фэйсбук» ці MySpace, ён заставаўся адным з найбольш наведваемых сайтаў у Бразыліі і Індыі.

У жніўні 2008 году было абвешчана пра пераход кантролю за праектам у Бразылію да Google Brazil з-за вялікай колькасьці карыстальнікаў адтуль.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гугл
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
425

## Падзеі
* 23 кастрычніка, Валянцін ІІІ, стаў імпэратарам Заходняй Рымскай імпэрыі

## Нараджэньні
* Зу Чангджы, кітайскі матэматык

## Сьмерці
*
423

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 15 жніўня — Флявіюс Ганорыюс, імпэратар Заходняй Рымскай імпэрыі
421

## Сьмерці
* 2 верасьня — Канстанцыюс III, імпэратар Заходняй Рымскай імпэрыі

## Вонкавыя спасылкі
420

## Сьмерці
* 30 верасьня — Сьвяты Геранім Стрыдонскі, пісьменьнік-палеміст, філёляг, перакладнік на лацінскую мову тэкстаў Бібліі.

## Вонкавыя спасылкі
Слановыя

**Слано́выя** (*Elephantidae*) — сямейства сысуноў атраду хобатных. Да гэтага сямейства ў наш час адносяцца самыя буйныя наземныя сысуны. Зь відаў, што захаваліся, сямейства складаюць тры віды сланоў, якія адносяцца да двух родаў, як то афрыканскія сланы й індыйскі. Астатнія віды, у тым ліку Маманты (*Mammuthus*), цалкам зьніклі ў ледніковы пэрыяд, які завершыўся каля 10 тысячаў год таму. Мяркуюць, што слановыя зьявіліся ў чацьвярцічны пэрыяд. Індыйскія сланы добра прыручаюцца, іх выкарыстоўваюць як транспартны сродак і ў цырку. Афрыканскія сланы не прыручаюцца.

Сямейства было ўпершыню апісанае Джонам Эдўардам Грэем ў 1821 годзе, а пазьней прызначана ў таксанамічныя шэрагі атраду хобатныя.

## Марфалёгія
Сланы зьяўляюцца буйнымі жывёламі, то бок яны маюць даўжыню да 4—4,5 м, маса да 5 ці зрэдку да 7,5 тонаў. Самкі зьяўляюцца больш драбнейшымі за самцоў, сустракаюцца карлікавыя формы. Афрыканскі слон большы за індыйскага. Органам дотыку, нюху,апошні зь якіх добра разьвіты, і хапаньня служыць рухомы хобат. Зубы замяняюцца новымі, то бок зубы зьмяняюцца на працягу жыцьця 6 разоў. У слановых моцна разьвітыя другія верхнія разцы (біўні), які маюць сталае павелічэньне.

### Вушы
Вялікія вушы, якімі сланы махаюць, вельмі важныя для рэгуляваньня тэмпэратуры цела. Вушы слана складаюцца з тонкага пласту скуры, якая пакрывае храстковую тканіну, і густой сеткі крывяносных судзінаў. У гарачыя дні сланы стала махаюць вушамі, ствараючы лёгкі ветрык. Гэты ветрык астуджае паверхню крывяносных судзінаў і затым астуджаная кроў паступае ў іншыя часткі цела жывёлы. Гарачая кроў пасьля паступленьня ў вушы можа быць ахалоджана нават да 6 °C перад вяртаньнем у астатнія часткі цела. Розьніцу ў памерах вушэй афрыканскага й азіяцкага сланоў можна часткова растлумачыць геаграфіяй іхнага пражываньня. Афрыканскія сланы пражываюць ля экватара, дзе цяплей. Таму яны маюць вялікія вушы. Азіяцкія сланы жывуць крыху далей на поўнач, у некалькі прахалодным клімаце, і таму маюць меншыя вушы.

Вушы таксама выкарыстоўваюцца пры пэўнай дэманстрацыі агрэсіі, а таксама ў шлюбны пэрыяд у самцоў. Калі слон хоча запалохаць драпежніка або праціўніка, ён расстаўляе шырока вушы каб выглядаць больш масіўным і уражлівым. На працягу сэзону спарваньня самцы вылучаюць асаблівы пахучы сакрэт з залозы, якая знаходзіцца па-за вачыма. Джойс Пул, вядомы дасьледчык сланоў, вылучыў тэорыю, згодна зь якой самцы махаюць вушамі каб распаўсюджваць пах гэтага сакрэту на вялікія адлегласьці.

## Клясыфікацыя
Вызначаюць наступныя роды слановых:
* Афрыканскія сланы (*Loxodonta*)
** Саванавы афрыканскі слон (*Loxodonta africana*)
** Лясны афрыканскі слон (*Loxodonta cyclotis*)
* Індыйскія сланы (*Elephas*)
** Азіяцкі альбо Індыйскі слон (*Elephas maximus*)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фундацыя аховы сланоў
* Слон

Катэгорыя:Хобатныя
Катэгорыя:Сямействы сысуноў
BOINC

**BOINC** ( — адкрытая праграмная плятформа ўнівэрсытэту Бэрклі для арганізацыі разьмеркаваных вылічэньняў) — некамэрцыйнае міжплятформавае праграмнае забесьпячэньне для арганізацыі разьмеркаваных вылічэньняў.

## Апісаньне
BOINC — праграмны комплекс для хуткай арганізацыі разьмеркаваных вылічэньняў. Складаецца з сэрвэрнае й кліентнае часткі. Першапачаткова быў распрацаваны для найбуйнейшага праекту разьмеркаваных вылічэньняў — SETI@home, але пасьля распрацоўшчыкі з Каліфарнійскага унівэрсытэту ў Бэрклі зрабілі плятформу даступнай для іншых праектаў. На сёньняшні дзень BOINC зьяўляецца ўнівэрсальнай плятформай для праектаў у галіне матэматыцы, малекулярнае біялёгіі, фізыцы, астрафізыцы, квантавае хіміі, кліматалёгіі. BOINC дае магчымасьць выкарыстаць вылічальныя магутнасьці хатніх кампутараў, якія прастойваюць у чаканьні на каманды карыстальніка.

BOINC распрацаваны камандай Space Sciences Laboratory унівэрсытэту пад кіраўніцтвам Дэвіда Андэрсана. На 23 сьнежня 2009 года BOINC зьяўляецца сеткай з больш чым 582 000 актыўных кампутараў (хостаў) зь сярэдняй магутнасьцю 3,1 PFLOPS 

Плятформа працуе пад рознымі апэрацыйнымі сыстэмамі, у тым ліку — Microsoft Windows, GNU/Linux, FreeBSD, NetBSD, OpenBSD, Solaris і Mac OS X)

## Арганізацыя праектаў
Распачаць праект на плятформе BOINC можа кожны жадаючы — уся плятформа першапачаткова была распрацавана ў межах ліцэнзіі LGPL, таму кожны жадаючы можа азнаёміцца з усёй дакумэнтацыяй праекту й кодамі праграмнага забесьпячэньня. У асноўным праекты пад BOINC распачынаюць унівэрсытэты й навуковыя цэнтры.

### Найбольш папулярныя праекты
* SETI@home — аналіз радыёсыгналаў з радыётэлескопа Арэсіба для пошукаў іншаземных цывілізацыяў. 
* Rosetta@home — вылічэньні 3-х вымяровае структуры бялку зь іх амінакіслотных пасьлядоўнасьцяў.
* Einstein@Home — пошук гравітацыйных хваляў. 
* Climate Prediction — кліматычная мадэль Зямлі для прадказаньня зьменаў на 50 гадоў наперад.
* World Community Grid — розныя праекты, арганізатар — IBM.
* Malaria Control Project — кантроль распаўсюджваньня малярыі ў Афрыцы.
* Predictor@home — вылічэньні 3-х вымяровае структуры бялку зь іх амінакіслотных пасьлядоўнасьцяў.
* SIMAP — распрацоўка базы зьвестак для вылічальнае біялёгіі.
* LHC@home — вылічэньні для аксэляратара часьцінак LHC у CERN (Centre Europeen de Recherche Nucleaire).
* BBC Climate Change Experiment — кліматычная мадэль Зямлі для прадказаньня зьменаў на 160 гадоў наперад. Пры падтрымцы BBC (Бі-Бі-Сі).
* QMC@Home — вылічэньні ў квантавае хіміі.
* Seasonal Attribution Project — ацэнка ступені ўплыву дзейнасьці чалавека на асяродзьдзе. Пры падтрымцы WWF.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Усе праекты на плятформе Boinc
* Рэйтынг папулярнасьці
* KBoincSpy — пад GNU/Linux (напісана пад KDE)

Катэгорыя:Разьмеркаваныя вылічэньні
Einstein@Home

**Einstein@Home** — праект разьмеркаваных вылічэньняў па праверцы гіпотэзы Айнштайна аб існаваньні гравітацыйных хваляў. Для таго, каб праверыць гэтую гіпотэзу, праводзяць складаньне атляса выпраменьваючых зорак-пульсараў гравітацыйных хваляў для ўсяго неба. Першы кіраўнік праекту — Брус Ален з унівэрсытэту Вісконсін-Мілўокі.

## Аналіз зьвестак
Einstein@Home апрацоўвае зьвесткі з гравітацыйных тэлескопаў LIGO й GEO. Зьвесткі, атрыманыя гэтымі тэлескопамі, апрацоўваюць з дапамогай мэтоды, якая называецца ўзгодненая фільтрацыя (*matched filtering*).

26 лістапада 2009 году праект быў аптымізаваны пад архітэктуру CUDA. Такім чынам, выкарыстоўваючы CPU і NVIDIA GPU, зьвесткі аналізуюцца часам у 2 разы хутчэй, чым толькі на CPU.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гравітацыйныя тэлескопы
Катэгорыя:Разьмеркаваныя вылічэньні
Катэгорыя:Гравітацыйныя экспэрымэнты
Катэгорыя:Альбэрт Айнштайн
Ашгабад

**Ашгаба́д** () — сталіца і найбуйнейшы горад Туркмэністану. Насельніцтва складае 909 000 чалавек (2009).

## Геаграфія
Знаходзіцца на поўдні Туркмэністану.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1881 годзе

Катэгорыя:Населеныя пункты на Вялікім шаўковым шляху
Катэгорыя:Гарады, зруйнаваныя землятрусамі
Катэгорыя:1881 год у Азіі
Дэйвід Грос

**Дэ́йвід Джо́натан Грос** (; нарадзіўся 19 лютага 1941, Вашынгтон) — амэрыканскі фізык, ляўрэат Нобэлеўскае прэміі па фізыцы ў 2004 г. «за адкрыцьцё асымптатычнае свабоды ў тэорыі моцных узаемадзеяньняў» (разам з Ф. Вільчакам і Д. Політцэрам).

## Біяграфія
Дэйвід Джонатан Грос нарадзіўся ў Вашынгтоне, акруга Калюмбія 19 лютага 1941 году (некаторыя крыніцы памылкова пазначаюць дату нараджэньня 10 лютага). Грос скончыў Габрэйскі Унівэрсытэт Іерусаліма ў Ізраілю, дзе ў 1962 годзе атрымаў ступень магістра. Ступень доктара філязофіі па спэцыяльнасьці фізыка атрымаў у 1966 годзе ў Каліфарнійскім ўнівэрсытэце ў Бэркліі. Да 1997 года працаваў ў Гарвардзкім унівэрсытэце навуковым супрацоўнікам і выкладаў у Прынстане. У дадзены момант узначальвае Інстытут тэарэтычнае фізыцы імя Кавлі Каліфарнійскага Ўнівэрсытэта Санта-Барбары.

## Узнагароды
* У 1988 годзе атрымаў Мэдаль Дырака
* У 2000 годзе атрымаў Прэмію Харві
* У 2004 годзе атрымаў Нобэлеўскую прэмію па фізыцы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Нобэлеўскі выклад
* ArXiv papers
* Webpage at the Kavli Institute
* Scientific articles of David Gross (SLAC database)
* BBC synopsis on the award
* Interviews

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вашынгтоне
Катэгорыя:Фізыкі-тэарэтыкі
Катэгорыя:Фізыкі ЗША
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
Багі Грэцыі (верш)

**Багі́ Грэ́цыі** (ням. *Die Götter Griechenlandes*) — верш Фрыдрыха Шылера, апублікаваны ў 1785 годзе ў часопісе Хрыстофа Марціна Вілянда «Нямецкі Мэркурый». Гэтым вершам Шылер паклаў пачатак шматлікім элегіям, характэрным для эўрапейскае лірыкі пасьлярэвалюцыйнага пэрыяду.

Для Шылера старажытнагрэцкі сьвет зьяўляўся ідэалам шчасьлівага грамадзтва, у якім існавала гармонія паміж індывідуумам і калектывам, чалавекам і прыродай, у якім яшчэ не існавала прыгнятаючага чалавечую асобу падзяленьня працы. Праз увесь верш ідзе скразная думка, якая пазьней атрымае глыбокае разьвіцьцё ў эстэтычных артыкулах Шылера 90-х гадоў, аб варожасьці мастацтву новага буржуазнага грамадзтва. 

## Крыніца

Катэгорыя:Вершы Фрыдрыха Шылера
410-я

**410-я**

Стагодзьдзі: IV стагодзьдзе — V стагодзьдзе — VI стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі:
360-я
370-я
380-я
390-я
400-я
**410-я**
420-я
430-я
440-я
450-я
460-я


Гады:
410, 411, 412, 413, 414, 415, 416, 417, 418, 419

----

## Асноўныя падзеі
* Рымская імпэрыя адмовілася ад Брытаніі
* готы захапілі Рым
419

## Падзеі
* Тэадорык стаў каралём вэстготаў

## Нараджэньні
* 2 ліпеня — Валянцін ІІІ, імпэратар Заходняй Рымскай імпэрыі

## Сьмерці
* Валіа, кароль вэстготаў

## Вонкавыя спасылкі
416

## Падзеі
* Існуюць зьвесткі пра вывяржэньне вулькану Кракатаў на Яве

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
415

## Падзеі
* вэстготы пакінулі Галію і пачалі ўвараваньне ў Гішпанію
* Валіа стаў каралём вэстготаў

## Нараджэньні
* Эўрык, кароль вэстготаў

## Сьмерці
* Атаўльф, кароль вэстготаў
* Сідэрык, быў каралём вэстготаў сем дзён
* Гіпатыя Александрыйскі, філёзаф-неаплятаніст
412

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 8 лютага — Проклюс, філёзаў неаплятаніст

## Сьмерці
* Юлдын, уладар гунаў
411

## Падзеі
* аланы усталявалі сваю ўладу ў рымскай правінцыі *Люзітанія* (сучасная Партугалія і частка Гішпаніі)

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Google Workspace

**Працоўная прастора «Гугла»** () — сэрвіс ад амэрыканскага прадпрыемства «Гугл», які надае магчымасьць скарыстаць паслугі з уласнымі дамэнамі.

Сэрвісы, якімі можна скарыстацца, маюць мажлівасьці, якія дае офісны пакет: Gmail, КаляндарГугла, Гутарка ды Sites. Стандартнае выданьне было даступным для кожнага, прапаноўвалася бескаштоўна і давала столькі ж прасторы, колькі й звычайны рахунак у Гугле. Прэм'ернае выданьне дадавала 25 гігабайтаў прасторы ў электроннай пошце (якая распарадокўваецца й пад іншымі сэрвісамі), каштавала 50 даляраў ЗША. Адукацыйнае выданьне было бескаштоўным і ўвабрала мажлівасьці і прывілеі як стандартнага і прэм'ернага выданьняў.

## Параўнаньне выданьняў
Працоўная прастора «Гугла» мела выданьні з уласным наборам мажлівасьцяў. Ніжэй прыведзеная табліца параўнаньня.

Прэм'ернае выданьне таксама суправаджалася кругласодневай тэхнічнай падтрымкай, пашыраным доступам да Відэа Гугла і дадатковымі інтэрфэйсамі праграмаваньня дастасунка (ІПД).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гугл
Катэгорыя:Інтэрнэт
Ня будзь злосным

«**Ня будзь злосным**» () — неафіцыйны дэвіз амэрыканскай кампаніі «Гугл» да 2015 году, які быў упершыню прапанаваны супрацоўнікамі Полам Бакхайтам і Эмітам Пэтэл падчас сустрэчы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Карпаратыўная філязофія Google 

Катэгорыя:Гугл
Катэгорыя:Слоганы
414

## Падзеі
* Прыскус Аталус абвешчаны імпэратарам Заходняй Рымскай імпэрыі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Юбілейная капліца (Менск)

**Юбілейная капліца** — помнік архітэктуры XIX ст. у Менску. Знаходзілася на Юбілейным пляцы. Атрымала сваю назву ў гонар 1500-рочча Нікейскага сабору. Твор архітэктуры клясыцызму. Па 1947 року савецкія ўлады зруйнавалі помнік.

## Гісторыя
У 1825 року ў сьвеце ўрачыста адзначаўся юбілей Нікейскага (Усяленскага) сабору, які зацьвердзіў галоўныя дагматы і сымбалі хрысьціянства. Папа Рымскі Леў XII абвясьціў гэты рок юбілейным, аднак у беларускіх касьцёлах сьвята адзначалі ў наступным року. Менавіта тады на ўскраіне Менску збудавалі сьціплы помнік-капліцу.

Не пацярпела ў часы Другой сусьветнай вайны. Аднак па 1947 року яе зьнішчылі савецкія ўлады.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта быў квадратны пастамэнт з круглай калёнай, завершанай крыжом.

## Галерэя

Miensk, Jubilejny. Менск, Юбілейны (M. Astankovič, 1903).jpg|М. Астанковіч, 1903 
Miensk, Jubilejny. Менск, Юбілейны (1917) (1).jpg|1917 
Miensk, Jubilejny. Менск, Юбілейны (1917) (3).jpg|1917 
Miensk, Jubilejny. Менск, Юбілейны (1947).jpg|1947


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Менск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Менску
Катэгорыя:Зьнішчаныя рэлігійныя збудаваньні Беларусі
Blogger

**Blogger** — папулярная блог-плятформа, створаная Pyra Labs і набытая карпарацыяй «Гугл» у 2003 годзе.

Распачала працу 23 жніўня 1999 году. Хоць дамэн сэрвісу і *blogger.com*, калі карыстальнік не зьмяшчае блог на сваім асабістым сайце, блогі атрымліваюць дамэн трэцяга ўзроўню *.blogspot.com*. Калі карыстальнік пераносіць блог на свой сайт, можна абраць і прымацаваць уласны дамэн.

## Блякаваньне
У розныя часы сэрвіс блякаваўся правайдэрамі наступных краінаў:
* Фіджы
* Кітай
* Іран
* Пакістан
* Сырыя
* М'янма
* Індыя
## Глядзіце таксама
* Сьпіс прадуктаў Гугла

## Крыніцы

Катэгорыя:Гугл
Катэгорыя:Інтэрнэт
Google Map Maker

**Мапограф «Гугла»** () — закрыты картаграфічны сэрвіс ад амэрыканскага прадпрыемства «Гугл», мэта якога было даць магчымасьць карыстальнікам самім дарабіць мапаграфічную інфармацыю, адсутную, ці ў недакладным выглядзе, на мапах розных краінаў.

Вынікам зьяўляецца праца супольнасьці, што падобнае да іншага мапаграфічнага сэрвісу OpenStreetMap або WikiMapia, але, у адрозьненьне ад OSM, «Гугл» лічыць створаныя супольнасьцю мапы асабістай інтэлектуальнай маёмасьцю.

У выніку, пасьля пацьвярджэньня рэдагаваньняў, унёсак удзельнікаў сэрвісу стае бачным у выглядзе звыклых мапаў на Мапы Гугла і Плянэце Зямля Гугла.

## Дасяжнасьць
Па стане на 27 жніўня 2009 году сэрвіс быў даступны для наступных тэрыторыяў (маецца на ўвазе, што можна было рабіць мапы на наступных тэрыторыях):

Сэрвіс даступны не для ўсіх тэрыторыяў з бракам высокаякасных мапаў. Гэтак адбываецца, па большасьці варункаў, з-за браку якасьці фатаздымкаў гэтых тэрыторыяў.

17 жніўня 2009 году даступнай для рэдагаваньняў стала і тэрыторыя Беларусі.

## Глядзіце таксама
* OpenStreetMap
* Вікімапія

## Крыніцы

Мапограф
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2008 годзе
Леанід Гайдай

**Леанід Ёвіч Гайдай** (; 30 студзеня 1923, Свабодны — 19 лістапада 1993, Масква) — савецкі і расейскі кінарэжысэр, сцэнарыст, актор, Народны артыст РСФСР (1974), Народны артыст СССР (1989).

Пахаваны ў Маскве на Кунцаўскіх могілках.

## Біяграфія
Гайдай навучаўся ў Іркуцкай чыгуначнай школе № 42. Скончыў школу 18 чэрвеня 1941 году, а ўжо 23 чэрвеня пайшоў запісвацца добраахвотнікам у войска, куды яго не ўзялі з-за ўзросту. Пасьля гэтага Гайдай ўладкаваўся працоўным сцэны ў Іркуцкі тэатар, дзе ў гэты час застаўся ў эвакуацыі Маскоўскі тэатар сатыры. Ён працаваў з тэатрам сатыры, глядзеў усе спэктаклі, езьдзіў на гастролі. Быў прызваны ў 1942 годзе і першапачаткова праходзіў службу ў Манголіі, затым быў накіраваны на Калінінскі фронт.

Атрымаў цяжкае раненьне, падарваўшыся на супрацьпяхотнай міне, пасьля чаго яго прызналі непрыдатным да далейшага нясеньня вайсковай службы. У 1947 годзе скончыў тэатральную студыю пры Іркуцкім абласным драматычным тэатры. Працаваў асьвятляльнікам і акторам. У 1949 годзе паступіў на рэжысэрскі факультэт УДІК, які скончыў ў 1955 годзе.

У 1956 годзе выйшаў першы фільм Леаніда Гайдая — «Доўгі шлях», пастаўлены паводле матываў апавяданьняў Уладзімера Караленка.

## Фільмаграфія
### Рэжысэрскія працы
* 1956 — Доўгі шлях
* 1958 — Жаніх з таго сьвету
* 1960 — Тройчы ўваскрослы
* 1961 — Сабака Барбос і незвычайны крос
* 1961 — Самагоншчыкі
* 1963 — Дзелавыя людзі
* 1965 — Апэрацыя «Ы» і іншыя прыгоды Шурыка
* 1966 — Каўкаская палоньніца, або новыя прыгоды Шурыка
* 1968 — Дыямэнтавая рука
* 1971 — 12 крэслаў
* 1973 — Іван Васільевіч мяняе прафэсію
* 1975 — Ня можа быць!
* 1977 — Інкогніта зь Пецярбургу
* 1980 — За запалкамі
* 1982 — Спортлато-82
* 1985 — Небясьпечна для жыцьця!
* 1989 — Прыватны дэтэктыў, або апэрацыя «Каапэрацыя»
* 1992 — На Дэрыбасаўскай добрае надвор'е, або на Брайтан-Біч ізноў ідуць дажджы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт прысьвечаны Леаніду Гайдаю

Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Савецкія кінарэжысэры
Катэгорыя:Расейскія акторы
Катэгорыя:Народныя артысты СССР
Катэгорыя:Народныя артысты РСФСР
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Пахаваныя на Кунцаўскіх могілках
Блю марбл

«**Блю марбл**» ( — «*блакітны мармуровы шарык*») — фатаздымак плянэты Зямля, які быў зроблены экіпажам касьмічнага карабля «Апалён-17» з адлегласьці каля 29 тысяч кілямэтараў ад паверхні Зямлі.

Здымак зьяўляецца адной з найбольш вядомых выяваў Зямлі. Ён — адзін зь нешматлікіх, на якім бачна цалкам асьветленая Зямля, чаго атрымалася дасягнуць дзякуючы таму, што Сонца знаходзілася ззаду астранаўтаў у момант здымак.

Астранаўты параўналі Зямлю з шарыкам са шклянога мармуру, што і дало здымку назву.

## Гісторыя
Фатаграфія была зроблена 7 сьнежня 1972 году, у 5:39 раніцы па ўсходнім стандартным часе (10:39 UTC), прыблізна праз 5:06 пасьля запуску «Апалёна-17», і прыблізна праз 1:54 пасьля таго, як касьмічны карабель пакінуў калязямную арбіту, узяўшы курс на Месяц. У гэты час Афрыка знаходзілася ў асьветленай зоне планэты, а ў сувязі з набліжэньнем зімовага сонцастаяньня была таксама асьветлена Антарктыда.

Афіцыйная назва фатаграфіі — AS17-148-22727 (здымак AS17-148-22726, які зроблены трохі раней і амаль ідэнтычны 22727, таксама часта выкарыстоўваецца як выява Поўнай Зямлі). Фатограф выкарыстоўваў 70-мілімэтровую камэру Hasselblad з 80-мілімэтровай лінзай. НАСА афіцыйна прыпісвае аўтарства выявы ўсяму экіпажу «Апалёна-17» (Юджын Сірнэн, Рональд Эвэнс, Джэк Шміт), аднак вядома, што хаця фатаграфія магла быць зроблена кожным з астранаўтаў, хучэй за ўсё яе аўтарам зьяўляецца Джэк Шміт.

«Апалён-17» быў апошняй місіяй да Месяца. З той пары чалавек не трапляў у раёны, зь якіх можна зрабіць здымкі Поўнай Зямлі, падобныя Блю Марбл.

Блю Марбл стала першай яснай выявай асьветленага ліку Зямлі. Атрымаўшы вядомасьць падчас хвалі экалягічнай актыўнасьці 1970-х гадоў, выява быў адзначана як сьведчаньне далікатнасьці Зямлі, яе ўразьлівасьці, адзіноты, ізаляцыі ў прасторы. Архіварыюс НАСА Майк Гентры лічыў, што Блю Марбл — самы вядомы здымак у гісторыі чалавецтва.

Фатаздымак першапачаткова зроблены так, што паўднёвая частка планэты знаходзілася ў верхняй частцы выявы, але быў перавернуты ў больш звыклы выгляд: Поўнач — уверсе, Поўдзень — зьнізу.

Фатаздымак абвешчаны работай Амэрыканскага аэракасьмічнага агенства (NASA), вольны для выкарыстаньня.

## Іншыя выпадкі ўжываньня назовы «Блю Марбл»
* Зробленыя пазьней падобныя выявы Зямлі (уключаючы складовыя выявы шмат больш высокай адрозьнівальнай здольнасьці) таксама часам называюць «Блю Марбл»
* Словазлучэньне «Блю Марбл» (гэтак жа як сама выява) часьцяком выкарыстоўваецца актывісцкімі экалягічнымі і некаторымі іншымі арганізацыямі (напрыклад, падобная выява зьмешчана на т. зв. «сьцягу планэты Зямля»)
* Таксама лягатып папулярнай сэрыі відэагульняў кампаніі Nintendo «EarthBound» зьяўляецца практычна дакладнай копіяй «Блю Марбл»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Фатаграфія
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Праграма «Апалён»