Пэшыта

**Пэшыта** (, *пшыта* — «простая, агульная, зразумелая, вульгата», часам **Сырыйская Вульгата**) — стандартная вэрсія Бібліі для цэркваў у сырыйскай традыцыі.

Стары Запавет перакладаўся на сырыйскую мову з іўрыту прыкладна ў II стагодзьдзі н. э. Новы Запавет быў перакладзены з грэцкай. Гэты Новы Запавет, у якім пачаткова адсутнічалі пэўныя спрэчныя кнігі (2 Пятра, 2 Яна, 3 Яна, да Юдэяў, Адкрыцьцё), стаў стандартам да пачатку V стагодзьдзя. Пяць выключаных кнігаў былі дададзеныя ў Гарклеанскай вэрсіі (616) Тамаша Гаркельскага. Аднак у 1905 «Пэшыта» Аб’яднанага Біблійнага таварыства выкарыстала новыя выданьні недастатніх кнігаў, падрыхтаваныя ірляндзкім сырыязнаўцам Джонам Гўінам.

## Этымалёгія
Назва «Пэшыта» паходзіць з сырыйскага **' (ܡܦܩܬܐ ܦܫܝܛܬܐ), што літаральна перакладаецца як ''простая вэрсія''. Магчымы таксама пераклад слова **' як *агульны* (то бок, для ўсіх людзей), альбо *звычайны*. Слова, запісанае сырыйскімі літарамі, можа быць трансьлітараванае ў лацінцы некалькімі спосабамі: Peshitta, Peshittâ, Pshitta, Pšittâ, Pshitto, Fshitto.

## Мінуўшчына
Старазапаветныя кнігі Пэшыты лічацца найранейшым узорам сыра-арамэйскай літаратуры. У адрозьненьне ад большасьці першых Цэркваў, якія грунтавалі свае пераклады Старога Запавету на Сэптуагінце, сыра-арамэйскія цэрквы выкарыстоўвалі пераклад наўпрост з іўрыту. Юдэйскія тэксты, якія паслужылі крыніцай для перакладу, відавочна, зьяўляліся практычна ідэнтычнымі масарэцкаму тэксту сярэднявечнага і сучаснага варыянтаў Юдэйскай Бібліі (за выняткам Кнігі Ёва). У цяперашні час страціла падтрымку гіпотэза, паводле якой Пэшыта была заснаваная на перакладзе арамэйскага Таргума. Тым ня меней, у тэксьце сырыйскага Старога Запавету заўважныя элемэнты ўплыву Таргума (асабліва ў Пяцікніжжы Майсеевым і ў Летапісах) з нязначнымі інтэрпрэтацыямі сырыйскіх рэдактараў. Стыль і ўзровень перакладу старазапаветных кнігаў Пэшыты даволі моцна адрозьніваецца ў розных частках пісаньня. Некаторыя часткі маглі быць перакладзеныя сырагаворачымі юдэямі да зьяўленьня хрысьціянскай царквы, іншыя ж маглі быць перапрацаваныя першымі хрышчанымі юдэямі. Паколькі сырыйская мова — гэта эдэскі дыялект арамэйскай, найверагодней пераклад зьдзяйсьняўся менавіта ў рэгіёне места Эдэса. Разам з тым, ня выключана, што Арбэла і Адыябэна, зь іхняй магутнай юдэйскай дыяспарай, таксама маглі зьяўляцца радзімай перакладу. Некаторыя дасьледнікі таксама паказваюць на пэўныя элемэнты тэксту, верагодна заходне-арамэйскага паходжаньня, што дазваляе лічыць радзімай перакладу Палестыну або Сырыю.

## Глядзіце таксама
* Сырыйскія пераклады Бібліі
* Пераклады Бібліі на арамэйскую мову

## Крыніцы

## Літаратура
* Dirksen, P. B. (1993). *La Peshitta dell’Antico Testamento*, Brescia, ISBN 88-394-0494-5
* Flesher, P. V. M. (ed.) (1998). *Targum Studies Volume Two: Targum and Peshitta*. Atlanta.
* Kiraz, George Anton (1996). *Comparative Edition of the Syriac Gospels: Aligning the Old Syriac Sinaiticus, Curetonianus, Peshitta and Harklean Versions*. Brill: Piscataway, NJ: Gorgias Press, 2002 [2nd ed.], 2004 [3rd ed.].
* Pinkerton, J. and R. Kilgour (1920). *The New Testament in Syriac*. London: British and Foreign Bible Society, Oxford University Press.
* Pusey, Philip E. and G. H. Gwilliam (1901). *Tetraevangelium Sanctum iuxta simplicem Syrorum versionem*. Oxford University Press.

## Вонкавыя спасылкі

* Лічбавая вэрсія Пэшыты
* Арамэйская Пэшыта
* Новы ангельскі пераклад Пэшыты

Катэгорыя:Літаратура на сырыйскай мове
Катэгорыя:Сырыйскае хрысьціянства
Катэгорыя:Выданьні Бібліі
Катэгорыя:Біблійны канон