open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сельская гаспадарка

**Се́льская гаспада́рка** — адна з галін эканомікі, галоўнай мэтай якой зьяўляецца забесьпячэньне харчаваньнем. Сельская гаспадарка атрымлівае расьліннае і жывёльнае харчаваньне дзякуючы апрацоўцы зямлі, вырошчваньню расьлін, гадоўлі жывёл.

Разьвіцьцём сельскай гаспадаркі займаюцца сельскагаспадарчыя галіны навукі: агратэхніка, заатэхніка, аграномія, аграбіялёгія, аграхімія, аграэкалёгія, аграгеалёгія, аграмэтэаралёгія, агракліматалёгія.

## Гісторыя разьвіцьця
Сельская гаспадарка належыць да самых старых формаў матэрыяльнай дзейнасьці чалавека — пачатак сельскай гаспадаркі адносяць да нэаліту — 10 000 да 3000 гадоў да н. э. Пераход ад зьбіраньня да апрацоўкі зямлі прывёў да «рэвалюцыі» ў чалавечых узаемаадносінах. Зьмяніўся стыль іх жыцьця з качавога на аселы, што прывяло да ўзьнікненьня болей складаных сацыяльных формаў, якія стварылі магчымасьці для эвалюцыі чалавечых узаемаадносін. Зьмяніліся і адносіны чалавека да прыроды, якую ём пачаў пераўтвараць да ўласных патрэб.

Першыя спробы апрацоўкі зямлі пачаліся каля 8000 да н. э. на Блізкім Усходзе (Мэсапатамія і Эгіпет), а потым, амаль адначасова, у трох аддаленых адзін ад аднаго частках сьвету на абшарах сучасных: Кітаю, Мэксыкі і Пэру. Першымі селькагаспадарчымі расьлінамі сталі: пшаніца, жыта і ячмень (Блізкі Ўсход). У паўднёва-ўсходняй Азіі гэта былі: гарох, бабы, рыс і проса.

І так, дзякуючы вырошчваньню расьлінаў, атрымалі магчымасьць разьвівацца старажытныя цывілізацыі, калі-нікалі называныя ад галоўных сельскагаспадарчых расьлінаў цывілізацыямі пшаніцы, жыта і кукурузы.

Крыху раней чалавек дайшоў і да прыручэньня некаторых жывёл: авечак і козаў — каля 10 000 — 7000 гадоў да н. э., пазьней каровы і сьвіньні — каля 6000 гадоў да н. э. Гэта адбылося таксама на Блізкім Усходзе, потым вырошчваньне расьлінаў і жывёлагадоўля распаўсюдзілася па ўсім Старым сьвеце.

У сярэдзіне ХХ стагодзьдзя распрацавалі прынцыпы арганічнага земляробства, якое прадугледжвае выкарыстаньне арганічных угнаеньняў і пазьбяганьне прымяненьня іянізавальнага выпраменьваньня і трансгенных арганізмаў

Сельская гаспадарка належыць да галін эканомікі з самым вялікім шкодным уплывам на навакольнае асяродзьдзе. У наш час Эўразьвяз прадпрымае значныя дзеяньні для абмежаваньня забруджваньня шляхам інтэграцыі сельскагаспадарчай палітыкі і экалягічнай палітыкі.

У 2013 годзе на сельскую гаспадарку прыпала 70% спажываньня вады ў сьвеце. Пагатоў, для вытворчасьці 1 кг пшаніцы ў сярэднім скарысталі 1000 літраў вады, а для 1 кг ялавічыны — 16 000 літраў.

## Беларусь

1 сакавіка 1991 году Вярхоўны Савет Беларускай ССР зацьвердзіў Закон «Аб сялянскіх гаспадарках». На люты 2001 году ў Беларусі было 2858 сялянскіх гаспадарак фэрмэраў, якія валодалі больш як 86 000 гектараў зямлі, зь іх звыш 75 000 га сельскагаспадарчых угодзьдзяў (1%). На 2011 год 15% малочна-таварных кароўнікаў мелі даільныя залы з робатамі. На 1 студзеня 2016 году дзель рабатызаваных кароўнікаў, якіх стала звыш 1600, вырасла да 60%.

## Крыніцы


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Парлямэнцкія выбары ў Эстоніі 2003 году

**Парлямэнцкія выбары ў [[Эстонія|Эстоніі]] 2003 году** адбыліся 2 сакавіка.

### Вынікі

Катэгорыя:Выбары ў Эстоніі
Парлямэнцкія выбары ў Андоры 2005 году

Парлямэнцкія выбары, што адбыліся 24 красавіка 2005 году ў Андоры. Колькасьць выбаршчыкаў, якія прынялі ўдзел у галасаваньні, склала 80,4%. У выніку перамагла Лібэральная Партыя Андоры й прэм'ерам стаў Альбэрт Пінфат Санталярыя.

## Вынікі выбараў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйныя вынікі выбараў у Андоры

Катэгорыя:Выбары ў Андоры
Выбары ў розных краінах сьвету

## Сьпіс апошніх выбараў у краінах сьвету
* Парлямэнцкія выбары ў Эстоніі 2007 году
* Парлямэнцкія выбары ў Андоры 2005 году
* Парлямэнцкія выбары ў Аўганістане 2005 году
* Прэзыдэнцкія выбары ў Альжыры 2004 году
* Губэрнатарскія выбары ў Амэрыканскім Самоа 2004 году
* Прэзыдэнцкія выбары ў Анголе 1992 году
* Парлямэнцкія выбары ў Ангільі 2005 году
* Парлямэнцкія выбары ў Фінляндыі 2007 году
* Парлямэнцкія выбары ў Антыгуа і Барбуда 2004 году
* Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2015 году
* Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2010 году


Катэгорыя:Сьпісы
Парлямэнцкія выбары ў Эстоніі 2007 году

**Парлямэнцкія выбары ў [[Эстонія|Эстоніі]]** адбыліся 4 сакавіка 2007 году. Сталі першымі парлямэнцкімі выбарамі, у якіх грамадзяне змаглі галасаваць праз Сеціва.

### Вынікі

## Крыніцы

Катэгорыя:Выбары ў Эстоніі
Катэгорыя:Падзеі 2007 году
Выбары ў Аўганістане

### Сьпіс выбараў у Аўганістане
* Парлямэнцкія выбары ў Аўганістане 2005 году
* Прэзыдэнцкія выбары ў Аўганістане 2004 году
Парлямэнцкія выбары ў Аўганістане 2005 году

18 верасьня 2005 году ў Аўганістане былі праведзеныя выбары ў парлямэнт і мясцовыя органы кіраваньня. Няпоўныя вынікі былі абвешчаныя 9 кастрычніка, канчатковыя ж затрымліваліся ў сувязі з абвінавачваньнямі ў фальсыфікацыі і падведзеныя толькі 12 лістапада.

## Вынікі

## Яўка
Яўка выбаршчыкаў ацэньваецца ў 50 %, што значна менш за яўку на выбары прэзыдэнта ў кастрычніку 2004 году. Новая выбарчая сыстэма ў Аўганістане зробленая такім чынам, што выбаршчыкі ў шэрагу выпадкаў ня ведалі, чые інтарэсы прадстаўляе той, за каго яны галасавалі.

Найбольшая яўка была ў правінцыях на поўначы краіны, дзе жывуць нацыянальныя меншасьці (туркмэны, узбэкі ды таджыкі), найменшая (ніжэй за 30%) — у паўднёва-ўсходім рэгіёне Паштун, дзе найбольшы ўплыў мае рух Талібан. Нечакана нізкай (34%) была яўка і ў сталіцы Аўганістану Кабуле.

## Выбарчая сыстэма
Выбарчае права мелі каля дванаццаці мільёнаў выбаршчыкаў. Яны выбіралі кандыдатаў у ніжнюю палату парлямэнту — «Дом людзей», які складаецца з 249 месцаў, і ў 34 мясцовыя саветы. Усе 2707 кандыдатаў у парлямэнт (328 жанчын і 2379 мужчынаў) былі беспартыйныя; партыі не прадугледжаныя законам і партыйных сьпісаў проста не было. Гэта выклікала крытыку, бо ў такой сытуацыі параўнаўча малавядомая асоба магла выйграць выбары з такім жа посьпехам, як і вельмі папулярны кандыдат. Гэтаксама і выбаршчыкам было няпроста вызначыць, за каго галасаваць, нягледзячы нават на тое, што некаторыя кандыдаты маглі быць прадстаўнікамі палітычных партыяў ці падтрымлівацца імі (у тым ліку і матэрыяльна).

## Глядзіце таксама
* Выбары ў Аўганістане

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Выбары ў Аўганістане
Прэзыдэнцкія выбары ў Альжыры 2004 году

**Прэзыдэнцкія выбары ў [[Альжыр]]ы 2004 году** адбыліся 8 красавіка. Перамогу атрымаў Абдэль Азыз Бутэфліка.

### Вынікі

Катэгорыя:Выбары ў Альжыры
Губэрнатарскія выбары ў Амэрыканскім Самоа 2004 году

**Губэрнатарскія выбары** ў Амэрыканскім Самоа прайшлі 2 лістапада 2004 году, другі тур быў праведзены 16 лістапада.

### Вынікі

Катэгорыя:Выбары ў Амэрыканскім Самоа
Прэзыдэнцкія выбары ў Анголе 1992 году

**Прэзыдэнцкія выбары ў [[Ангола|Анголе]] 1992 году** прайшлі 29—30 верасьня.

### Вынікі

Катэгорыя:Выбары ў Анголе
Марыюпаль

**Марыю́паль** () — горад у Данецкай вобласьці Ўкраіны. Знаходзіцца на паўднёвым усходзе Ўкраіны, на беразе Азоўскага мора ў вусьці рэк Кальміўс і Кальчык. Насельніцтва (з улікам селішчаў, што ўваходзяць да складу гораду) — 200 000 чалавекі. Адзін з буйнейшых цэнтраў мэталюргіі і машынабудаваньня, буйны марскі порт. Кліматычны і гразевы курорт. Марыюпаль уваходзіць у дзясятку найбуйнейшых гарадоў Украіны, горад зьяўляецца важнейшым прамысловым ды эканамічным цэнтрам краіны.

Заснаваны на месцы колішняга казацкага стану Кальміюсу. Раён кампактнага пражываньня грэкаў.

Горад-герой Украіны (2022).

## Гісторыя
Тэрыторыя Дзікага поле была слаба населеная ў Сярэднявеччы з прычыны пастаянных крымскіх, нагайскіх ды татарскіх наездаў.

У пачатку XVI стагодзьдзя запароскія казакі заснавалі вартавую вежу Кальміўс. У 1769 годзе крымска-татарскі аддзел зьнішчыў вартавы пост. Пасьля расейска-турэцкай вайны 1768—1774 гадоў Паўночнае Прыазоўе адышло да Расейскай імпэрыі. У 1778 г. каля Кальміўскай крэпасьці быў заснаваны павятовы горад Паўлаўск, які ў наступным годзе быў перайменаваны на Марыюпаль на загад Г. Пацёмкіна.

З 8 кастрычніка 1941 па 10 верасьня 1943 року акупаваны нямецкімі войскамі.

У 1948 перайменаваны на *Жданаў* у гонар савецкага палітычнага дзеяча Андрэя Жданава; у 1989 месту вернутая ранейшая назва.

У 2014 за Марыюпаль адбываліся бітвы між украінскім войскам і прарасейскімі сэпаратыстамі. Пасьля адваёвы Марыюпаль стаў часовай сталіцай Данецкай вобласьці.

Пасьля нападу Расеі ў 2022 року горад трапіў у аблогу.

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Прамысловасьць

Прамысловасьць Марыюпаля займала першае месца ў вобласьці па абароце гатовай прадукцыі. Па асноўных групах прамысловай прадукцыі традыцыйна пераважалі:

* Вытворчасьць мэталюргіі й гатовых мэталічных вырабаў — 78,3%. 
* Марыюпальскі мэталюргічны камбінат імя Ільіча — чысты прыбытак 13,348 млрд грн.
* Азоўсталь — чысты прыбытак 15,705 млрд грн. прадукцыя машынабудаваньня (14,2%).  
* Азовзагальмаш (канцэрн «Азовмаш», чысты прыбытак 1,950 млрд грн. 
* Марыюпальскі завод цяжкага машынабудаваньня, чысты прыбытак 1,071 млрд грн. 
* Суднарамонтны завод, завод «Электрабутпрылад», цеплавы завод, «Азоўская электрасталь», Марыюпальскі досьледны завод, завод «Магма».

## Ураджэнцы

* Сяргей Войчанка (1955—2004) — беларускі мастак і дызайнэр

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына мескай рады 
* Бачына места 
* Месты & мястэчкі Ўкраіны 
* Меская афіша 

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1778 годзе
Катэгорыя:Узьбярэжныя населеныя пункты Ўкраіны
Катэгорыя:Партовыя населеныя пункты Ўкраіны
Катэгорыя:Порты Азоўскага мора
Катэгорыя:Мясьціны Галакосту ва Ўкраіне
Катэгорыя:Гарады-героі Ўкраіны
Hard Life Heavy Music II

міні|200пкс|Вокладка
***Hard Life Heavy Music II*** — складанка песень беларускіх выканаўцаў, выдадзеная ў 2003 годзе выдавецтвам БМАgroup.

## Зьмест
# Vicious Crusade — «Айчына» — 4:50
# Aquamorta — «Ружы альбо дым» — 3:48
# Znich — «Не сячы, мой татулька!» — 3:19
# Gloom Art — «Сьмерць і памяць» — 3:32
# DeadMarsh — «Апошні жах Няміга» — 7:56
# Imprudence — «Зямля на маёй крыві» — 4:28
# VIR — «Полымя нязгаснае» — 4:58
# Apocryphal — «Пагоня» — 3:45
# The Regent — «Час загінаць» — 3:33
# Tryada — «Мы з вамі!» — 2:57
# Sufferer — «Кат» — 4:03
# Arizona — «Рок-музыкант» — 3:38
# Сонцаварот — «Заход сонца» — 6:43
# Твар — «Жыхар мяжы сьвету» — 2:41
# Evthanazia A.D. — «Маўкліва і паступова...» — 3:23
# Partyzone — «Парай дарогу!» — 4:30
# Necromant — «Чорны ваўкалак» — 5:04
# Straight Land — «Зіма» — 4:43

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Катэгорыя:Музычныя складанкі 2003 году
Hard Life Heavy Music I

***Hard Life Heavy Music*** () — складанка песень мэтал-выканаўцаў, выдадзены ў лістападзе 2001 году выдавецтвам БМАgroup. Уладальнік спецыяльнага прыза на ад часопіса «Музыкальный журнал» на Рок-каранацыі-2001.

## Сьпіс кампазыцыяў
# Капішча — «Заклён»
# Znich — «Чорны зьніч»
# Apraxia — «Дзікае паляваньне»
# Necromant — «Вояр вялікай цемры»
# Third Stone — «Behind My Eyes»
# Сьпіцын & Чэрмэн — «Хуткасьць»
# Gateward — «Kupalinka»
# Slavir — «Падарожжа»
# Goldprick — «Ушанаваньне Залатому Ярылу»
# Gods Tower — «Ухвала сонца»
# Aquamorta — «Kročym popleč»
# Vicious Crusade — «Тодарава песьня»
# VIR — «Vuściš»
# DeadMarsh — «Колы і агонь»
# The Dvery — «Мая нядоля»
# Rogobands — «Каханьне»
# Твар — «Лесьвіца слабасьці»
# Alatyr — «У нашых сэрцах»
# Дзіда — «Калі ласка»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Hard Life Heavy Music на discogs.com

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Скарпіён

Тэрмін **Скарпіён** мае некалькі значэньняў:
* Скарпіён — інсэкт.
* Скарпіён — задыякальнае сузор’е.
* Скарпіён — знак задыяку.
Джорджыя

**Джо́рджыя** () — штат на паўднёвым усходзе ЗША, чацьверты штат, які падпісаў у 1788 годзе Канстытуцыю ЗША. Сталіца і найбуйнейшы горад — Атланта. Насельніцтва —  чалавекі (ацэнка 2014).

Афіцыйныя мянушкі Джорджыі — «Пэрсікавы штат», бо ён зьяўляецца нацыянальным лідарам па вырошчаваньні пэрсікаў і «Імпэрскі штат поўдня».

## Геаграфія
На поўначы Джорджыя мяжуе з штатамі Тэнэсі і Паўночная Караліна, на ўсходзе — з Паўднёвай Каралінай і Атлянтычным акіянам, на поўдні — з Флорыдай, на захадзе — з Алабамай.

На поўначы штата знаходзіцца Блакітны хрыбет (надгор’е Апалачаў).

## Гісторыя
Да гішпанскага асадніцтва Амэрыкі на тэрыторыі Джорджыі існавала індзейская культура, апісаная Эрнандам дэ Сотам у 1540 годзе і цалкам зьніклая да 1560 году. Некаторы час тут панавалі гішпанцы, у канцы XVII стагодзьдзя ў іх пачынаюцца сутыкненьні з ангельцамі за права валоданьня рэгіёнам. У 1724 годзе ангельцы ўсталявалі над вобласьцю сваё панаваньне, абвясьціўшы аб заснаваньні «Калёніі Джорджыя» ў гонар караля Георга II.

## Гарады





## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* https://web.archive.org/web/20081012230036/http://www.georgia.gov/ 
* Georgia Information Locator 
* Constitution of the State of Georgia (PDF) 
* Georgia Constitution Web Page, Carl Vinson Institute of Government at The University of Georgia (includes historical Constitutions of Georgia) 
* Summary of duties, powers and responsibilities of the branches of Georgia State government (Georgia Secretary of State website) 
* Georgia History 
* Roadside Georgia Information on things to do in the state of Georgia 
* The New Georgia Encyclopedia 
* U.S. Census Bureau 
* Georgia Obituaries and Obituary Resources & Databases 
* GenealogyBuff.com — Georgia Library of Files 
* Georgia Magazine 
* County Maps of Georgia Full color county maps. List of cities, towns, county seats 

Катэгорыя:Джорджыя
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1788 годзе
30 лютага

**30 лютага**, вядома, што згодна грыгарыянскаму календару люты мае толькі 28 (у звычайны год), альбо 29 дзён (у высакосны год). Але ня менш за тры разы ў гісторыі некаторых краін была адзначана дата — **30 лютага**.

## 30 лютага 1712 году

У 1699 годзе ў Швэдзкім каралеўстве, у склад якога на той час уваходзіла, дарэчы, і Фінляндыя, было вырашана перайсьці зь юліянскага на грыгарыянскі каляндар. Звычайна гэта рабілася такім шляхам, — наступным днём, пасьля 17 лютага, абвяшчалася 1 сакавіка. Але швэды вырашылі рабіць гэта паступова, мінаючы на працягу 40 гадоў усе высакосныя гады. Такім чынам у кожны такі год, пасьля 28 лютага павінна было наступаць 1 сакавіка. Вось таму 1700 год у Швэцыі быў невысакосным. Аднак, насуперак прынятаму пляну, 1704 і 1708 гады былі высакоснымі, што прывяло да сытуацыі, калі на працягу 11 гадоў швэдзкі каляндар апярэджваў юліянскі каляндар на адзін дзень ды спазьняўся на дзесяць дзён ад грыгарыянскага.

У 1711 годзе кароль Карл XII вырашыў адмовіцца ад правядзеньня рэформы і вярнуцца да карыстаньня юліянскім календаром. Таму ў лютым наступнага году, было дададзена яшчэ два дні, і менавіта такім чынам здарылася, што ў Швэцыі зьявіўся дзень **30 лютага** 1712 году.

У 1753 годзе Швэцыя канчаткова перайшла на грыгарыянскі каляндар, але ўжо больш звычайным для таго часу чынам — пераскочыўшы пасьля 17 лютага на 11 дзён уперад.

## 30 лютага 1930—1931 гадоў
У 1929 годзе ў СССР быў уведзены савецкі рэвалюцыйны каляндар, дзе ў кожным месяцы было па 30 дзён, а 5 ці 6 дзён, што заставаліся, былі абвешчаныя так званымі «безьмесяцовымі канікуламі». Такім чынам каляндар Савецкага Саюзу 1930 і 1931 гадоў утрымоўваў дзень **30 лютага**. Трэба дадаць, што звычайны, грыгарыянскі, каляндар у гэты час працягваў гэтак сама ужывацца ў Савецкім Саюзе. Дзеяньне рэвалюцыйнага календара было ня вельмі доўгім, і ў 1932 годзе ён быў скасаваны.

## 30 лютага ў Старажытным Рыме
Ангельскі навуковец XIII стагодзьдзя Сакрабоска сьцьвярджаў, што люты, у Старажытным Рыме, згодна юліянскаму календару, меў 30 дзён у пэрыяд з 44 году да н. э.. да 8 году н. э., да тога часу калі імпэратар Актавіян Аўгуст скараціў люты на адзін дзень, каб дадаць яго да жніўня, месяца які быў названы ў яго гонар (лац. *Augustus*), паколькі ліпень, які быў названы ў гонар яго папярэдніка Юлія Цэзара (лац. *Julius*) меў 31 дзень, а жнівень толькі 30. Аднак няма ніводнай гістарычнай крыніцы, якая б пацьвярджала, што так было на самой справе, і найверагодней за ўсё гэта міт, хаця і вельмі стары.

## Вонкавыя спасылкі
* www.tondering.dk/claus/calpic/feb1712.html
* hem.fyristorg.com/hok/lee/calender.htm#30%20days
* www.algonet.se/~hogman/tiderakning_eng.htm
* personal.ecu.edu/mccartyr/Russia.html

Катэгорыя:Люты
Парлямэнцкія выбары ў Фінляндыі 2007 году

**Парлямэнцкія выбары ў [[Фінляндыя|Фінляндыі]] [[2007]] году** адбыліся 18 сакавіка.

## Вынікі

Катэгорыя:Выбары ў Фінляндыі
Парлямэнцкія выбары ў Ангільі 2005 году

**Парлямэнцкія выбары ў [[Ангілья|Ангільі]] 2005 году** адбыліся 21 лютага. У выбарах разьмяркоўвалася 7 месцаў у парлямэнце Ангільі.

Катэгорыя:Выбары ў Ангільі
Катэгорыя:Выбары 2005 году
Катэгорыя:2005 год у Ангільі
Парлямэнцкія выбары ў Антыгуа і Барбуда 2004 году

**Парлямэнцкія выбары ў [[Антыгуа і Барбуда]] [[2004]] году** адбыліся 23 сакавіка.

## Вынікі

Катэгорыя:Выбары ў Антыгуа і Барбуда
Вэнэра (неадназначнасьць)

**Вэнэра** — гэта:

* Вэнэра — старажытнарымская багіня, гл. Афрадыта
* Вэнэра — плянэта Сонечнай сыстэмы
* Вэнэра — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці Беларусі

## Глядзіце таксама
* Вэнэра Максіма
* Зорка Вэнэра
* Мілавіца
Ян Гляўбіц

**Ян Крыштаф Гляўбіц** (1700, цяпер Сьвідніца або Торунь ці Хелмна, Ніжнесылескае ваяводзтва, Польшча — 1767, Вільня, цяпер Летува) — нямецкі архітэктар, клясык беларускай архітэктуры. Адзін з выбітных прадстаўнікоў віленскага барока.

## Біяграфія
Большую частку свайго актыўнага жыцьця Ян Глаўбіц правёў у Вільні. Удзельнічаў у працах па аднаўленьні, рэканструкцыі й будаўніцтве ансамбляў і асобных будынкаў у Вільні, Полацку, Магілёве, Глыбокім, Сталовічах, Мсьціславе, Лідзе, Беластоку, Дзьвінску.

Да 1737 г. быў сябрам рады й архітэктарам суполкі эвангелікаў-лютэранаў.

Ян Глаўбіц жыў у доме на вуліцы Сьвятога Мікалая ў Вільні да 1749 г. Затым арандаваў вялікі вуглавы дом у эвангелікаў-лютэранаў, адбудаваў яго й жыў у ім да апошняга дня.

## Творы
Будаваў і рэканструяваў шматлікія храмы розных канфэсіяў. Для ягоных твораў характэрныя рысы віленскага барока. Яскравая асаблівасьць стылю Глаўбіца — як правіла, дзьве высокія й лёгкія вежы галоўнага фасаду зь ярусамі, па-рознаму ўпрыгожанымі.

* рэканструкцыя лютэранскага збору ў Вільні (1738—1844)
* Сафійскі сабор у Полацку (1748—1765)
* палац полацкага біскупа Ф. Грабніцкага ў Струні (1748—1749)
* Касьцёл Сьвятога Яна ў Вільні (1738—1748)
* Царква Сьвятога Духа ў Вільні (1749—1753)
* Касцел ў Забэлах — Валынцах (1749), але бязь вежаў, якія збудавалі ў 1764—1766
* Касьцёл кармэлітаў у Глыбокім
* Кармэліцкі касьцёл у Мсьціславе (1746—1750)
* Спаскі Сабор у Магілёве
* Архірэйскі палац у Магілёве (1762—1782)
* Фарны касьцёл у Лідзе
* Царква Ўсьпеньня Прасьв. Багародзіцы ў Сталовічах (1743—1746)


Church St Jana Vilnia (Vilnius).JPG|Касьцёл Сьвятога Яна ў Вільні
Belarus-Polatsk-Cathedral of Sophia-1.jpg|Храм Сьвятой Сафіі ў Полацку


## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Вялікага Княства Літоўскага
Сан-Хасэ (Каліфорнія)

**Сан-Хасэ** (, мянушка: *cталіца [[Крэмніевая даліна|Крэмніевай даліны]]*) — горад у ЗША, на захадзе Каліфорніі. Адміністрацыйны цэнтар акругі Санта-Клара. Насельніцтва  чалавек (1 студзеня 2014).

## Геаграфія

## Гісторыя
### Назва
3 красавіка 1979 году ўлады гораду прынялі назву *San José* як слушнае напісаньне назвы ў пячатках, розных службах і г. д. Таксама назва *San José* афіцыйна выкарыстоўваецца, калі назву пішуць як маленькімі, гэтак і вялікімі літарамі; падчас напісаньня толькі вялікімі дыякрытычны знак адсутнічае. Але болей распаўсюджаным напісаньнем застаецца *San Jose*. Згодна з Гарадзкой Хартыяй, афіцыйная назва гораду — *City of San Jose* ().

## Эканоміка
Сані-Хасэ лічыцца сталіцай Крэмніевай даліны. Тут расквартавана ня меней за 25 кампаніяў са штатам больш за 1000 чалавек. Сярод іх — такія высокатэхналягічныя карпарацыі, як Adobe Systems, BEA Systems, Cisco і eBay.

### Інфармацыя аб кампаніях
* Nayna Networks
* Adobe Systems
* eBay

## Спорт

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* City of San Jose Web site
* Photos of San Jose — Terra Galleria
* San Jose Silicon Valley Chamber of Commerce
* San Jose — Dublin Sister City Program
* San Jose and Santa Clara Election Information
* Pictures of damage from the 1906 earthquake at Silicon Valley History Online
* Map of neighborhoods and neighboring cities

Катэгорыя:Гарады Каліфорніі
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Індыянапаліс

**Індыяна́паліс** () — горад на Сярэднім Захадзе ЗША, сталіца штату Індыяна. Насельніцтва — 792 тысячы чалавек (2000). Афіцыйныя мянушкі — *The Circle City*, *Indy*, *Naptown*.

## Геаграфія
Горад разьмешчаны ў цэнтры Індыяны.

## Гісторыя
Індыянапаліс быў заснаваны ў 1819 годзе, статус гораду атрымаў у 1832 годзе.

## Эканоміка
Сталіца Індыяны зьяўляецца яе найбуйнейшым прамысловым, гандлёвым і фінансавым цэнтрам. Прадстаўленыя самыя розныя галіны — машынабудаваньне, каляровая мэталюргія, хіміка-фармацэўтычная і харчовая прамысловасьць, выдавецтва і паліграфія.

## Транспарт
Горад зьяўляецца буйным транспартным вузлом Сярэдняга Захаду, тут сходзяцца шэсьць чыгунак, сем фэдэральных аўтастрад. Ёсьць міжнародны аэрапорт.

## Адукацыя, культура

У Індыянапалісе выдаюцца газэты *Indianapolis Star* і *Indianapolis News*.

Маецца некалькі ўнівэрсытэтаў, у прыватнасьці Індыянскі ўнівэрсытэт, Унівэрсытэт Пэрд’ю і Ўнівэрсытэт Батлера.

Дзейнічае сымфанічны аркестар *Indianapolis Symphony*, ёсьць кансэрваторыя, опэра і балет.

## Спорт

З спартовых аб’ектаў — аўтадром, спорткомплекс *Hoosier Dome*. Праводзіцца штогадовы прэстыжны тэнісны турнір з сэрыі «ATP Masters».

## Славутасьці

* Музэй гісторыі Індыяны
* Мастацкі музэй
* Дзіцячы музэй
* Дом-музэй Бэнджаміна Гарысана
* Штаб-кватэра Амэрыканскага легіёну (вэтэранская арганізацыя)

## Вонкавыя спасылкі

* IndyGov — Official city government website

### Культура і адпачынак
* Indianapolis Cultural Tourism Initiative
* Children’s Museum of Indianapolis
* The Indianapolis Museum of Art
* White River State Park
* Indianapolis Music.Net (Not-for-profit website promoting local music)
* FC Indiana (Women's Premier Soccer League team)

### СМІ
* Indianapolis Recorder (Local weekly, focuses on African-American issues)
* ''The Indianapolis Star'' («Local» daily, owned by Gannett)
* INtake (Local weekly, concentrates on nightlife and other activities: Subsidiary of *[[The Indianapolis Star]]*)
* Nuvo (Local weekly, concentrates on arts and entertainment)
* Northside Topics (Local weekly, concentrates on northern Marion County and the northern communities of the Nine-County Region)
* Southside Times (Local weekly, concentrates on southern Marion County and Greenwood, Indiana)
* Indianapolis Business Journal (Local business weekly)
* The Sagamore (IUPUI campus paper)
* Butler Collegian (Butler University campus paper)
* The Reflector (University of Indianapolis campus paper)

### Бізнэс
* Greater Indianapolis Chamber of Commerce
* Indianapolis Downtown
* Indianapolis Bio-Crossroads Initiative
* Indianapolis FOCUS Initiative
* The Indy Partnership
* IndySiteFinder, city-wide office, industrial and retail property database

Катэгорыя:Гарады ЗША
Катэгорыя:Гарады Індыяны
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
*
Песьні свабоды-3

**Песьні свабоды-3** — працяг праекту «Песьні свабоды» незалежнай кампаніі VoliaMusic; выдадзены ў 2007 годзе.

Выпуск дыску быў прымеркаваны да дня народнага пратэсту на плошчы Каліноўскага ў 2006 годзе — 19 сакавіка. Дыск утрымлівае 24 кампазыцыі.

Распаўсюд адбываецца пераважна празь Сеціва і па пошце. Таксама дыск можна было бясплатна атрымаць 1 чэрвеня 2007 на сядзібе БНФ у Менску.

## Зьмест
# Партызанская Школа — «Свабода» (кавэр на песьню «Freedom» Пола Макартні)
# BN — «Быў час…»
# Чырвоным па Белым — «Крывавы сакавік» (original version)
# Чырвоным па Белым — «Непераможныя!»
# Чырвоным па Белым — «Хутка стану зьверам»
# IQ48 — «Схаванае сэрца»
# Крама — «Неба — лёс арла» (альбом Усё жыцьцё — дзіўны сон)
# Андрэй Хадановіч — «Прамова на плошчы» (верш)
# Андрэй Хадановіч — «Памяці намётаў на пляцы Кастуся Каліноўскага»
# Андрэй Хадановіч — «5 дзён» (верш)
# Band A — «Рэвалюцыя»
# Віталь Артыст — «Плошча Каліноўскага»
# Alter ego — «Умбэрта Эка»
# Вожык (ТО Лопата) — «Вечна жывая»
# Recha — «Бацькаўшчына»
# РоСтра — «У вырай»
# Termin X feat. Stillout — «Згубіцца»
# Адзінота і Марны Прарок — «Музыка новага дня»
# Rahis — «Ты ўсё ўбачыш»
# Яраш Малішэўскі — «Калейдаскоп»
# N.R.M. — «Гадзючнік (Усё роўна мы пераможам!)» (альбом 06)
# P.L.A.N. — «У горадзе чужых назваў»
# Сяржук Сокалаў-Воюш — «Верш пра маўклівых»
# Аляксандар Кульлінковіч — «Свабода»

## Спасылкі
* Старонка праекту

Катэгорыя:Беларускія музычныя складанкі
Бастынь

**Басты́нь** — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, на шашы . Бастынь уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Бастынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1342 жыхары
* 1999 год — 1699 жыхароў
* 1996 год — 678 двароў, 1904 жыхары

## Інфармацыя для турыстаў
На могілках знаходзіцца склеп-пахаваньне Фэліцыі Дваракоўскай са Скакоўскіх 1833 году. Занесены ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэньня. У вёсцы таксама маецца брацкая магіла 1944 году, якая занесена ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэньня.

Побач зь месцам, дзе зьмяшчалася страчаная Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы, у 1990-х пабудавана новая аднайменная пратэстанцкая царква.

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы, пабудаваная ў 1750 годзе і страчаная ў 1980-х
* Сядзіба Друцкіх-Любецкіх XVIII стагодзьдзя, страчаная ў 1939 годзе

## Асобы
* Генадзь Касьцюкоў — мэр гораду Краматорску Данецкай вобласьці Ўкраіны з 2006 году
* Анатоль Бензярук — беларускі журналіст, літаратар

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну
Катэгорыя:Бастынскі сельсавет
Велута

**Велута́** — вёска ў Лунінецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, на левым беразе ракі Цны. Велута ўваходзіць у склад Бастынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1192 жыхары
* 1999 год — 1328 жыхароў
* 1996 год — 438 двары, 1549 жыхароў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Radzima.org
* [Http://luninec.by2.by/veluta/index.html І. Панасюк «Велута»]

Катэгорыя:Бастынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лунінецкага раёну
Шкала ўраганаў Сафіра—Сымпсана

**Шкала ўраганаў Сафіра—Сымпсана** — шкала для вымярэньня патэнцыйнай шкоды ад урагану, распрацаваная Гэрбэртам Сафірам і Робэртам Сымпсанам у пачатку 1920-х гадоў. Яна засноўваецца на хуткасьці ветравея і ўключае адзнаку штармавых хваляў у кожнай зь пяці катэгорый.

## Шкода
# Мінімальная. Пашкоджаныя дрэвы і хмызьнякі. Невялікія пашкоджаньні пірсаў, некаторыя невялікія суды на стаянцы сарваныя зь якароў.
# Умераная. Значныя пашкоджаньні дрэваў і хмызьнякоў; некаторыя дрэвы паваленыя, моцна пашкоджаныя зборныя хаткі. Значныя пашкоджаньні пірсаў і прыстаняў для яхт, невялікія суды на стаянцы сарваныя зь якароў.
# Значная. Паваленыя вялікія дрэвы, зборныя хаткі разбураныя, у асобных невялікіх будынкаў пашкоджаныя вокны, дзьверы і стрэхі. Моцныя паводкі ўздоўж берагавой лініі; невялікія будынкі на беразе разбураныя.
# Вялізная. Дрэвы, хмызьнякі і рэклямныя шчыты паваленыя, зборныя хаткі разбураныя да падставы, моцна пашкоджаныя вокны, дзьверы і стрэхі. Затопленыя ўчасткі, зьмешчаныя на вышыні да 3 мэтраў над узроўням мора; паводкі распаўсюджваюцца на 10 км углыб сушы; шкода ад хваляў і пераносных імі абломкаў.
# Катастрофа. Усе дрэвы, хмызьнякі і рэклямныя шчыты паваленыя, шматлікія будынкі сур’ёзна пашкоджаныя; некаторыя будынкі разбураныя поўнасьцю; зборныя хаткі зьнесеныя. Моцная шкода прычыненая ніжнім паверхам будынкаў на вышыні да 4,6 мэтраў над узроўням мора ў зоне, якая прасьціраецца на 457 мэтраў углыб сушы; неабходныя масавыя эвакуацыі насельніцтва з узьбярэжных тэрыторый.

## Глядзіце таксама
* Шкала Бафорта

Катэгорыя:Надвор’е
Катэгорыя:Шкалы
Катэгорыя:Мэтэаралёгія
Каламбус

**Каламбус** () — горад у ЗША, сталіца штата Агаё. Насельніцтва 730 008 жыхароў (ацэнка 2004), з прадмесьцямі — 1 693 906 (MSA Columbus). Горад размешчаны на рацэ Саёта. Міжнародны аэрапорт. Вялікі прамысловы, гандлёва-фінансавы і культурны цэнтар штата. Машынабудаваньне (радыёэлектроніка, электратэхніка, вытворчасьць абсталяваньня для ГЭС і АЭС, вытворчасьць лядоўняў), тэкстыльная, харчовая, паліграфічная, хімічная прамысловасьць. Два ўнівэрсытэта і некалькі коледжаў, 5 тэлевізыйных і 19 радыёстанцый, музэі, гістарычныя помнікі. Заснаваны ў 1812 году.

## Спорт

## Факты
* У Злучаных Штатах існуюць яшчэ 20 вялікіх і малых гарадоў з такой назвай.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады ЗША
Катэгорыя:Гарады Агаё
Катэгорыя:Сталіцы штатаў ЗША
Вяртаньне (фільм, 2006)

«**Вярта́ньне**» (па-гішпанску: *Volver*) — мастацкі фільм гішпанскага кінарэжысэра Пэдра Альмадовара.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гішпанскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2006 году
Катэгорыя:Фільмы Пэдра Альмадовара
Нараў

**На́раў**, або **Нарва** (па-падляску: *Нарва*; ) — рака ў Польшчы і Пружанскім і Сьвіслацкім раёнах Беларусі, правы прыток Віслы.

Даўжыня — 484 км, плошча басэйну — 75 200 км². Сярэдні расход вады 328 м³/с.

## Крыніцы

Катэгорыя:Басэйн Віслы
Катэгорыя:Рэкі Пружанскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Граніцы Беларусі
Катэгорыя:Граніцы Польшчы
Агаё

**Ага́ё** () — штат на паўночным усходзе Сярэдняга Захаду ЗША. Першы штат, уключаны ў канфэдэрацыю пасьля прыняцьця Арданансу аб Паўночным Захадзе ў 1787 годзе. Скарачэньне — OH, афіцыйная мянушка — «Штат конскага каштана». Сталіца і найбуйнейшыя гарады Агаё — Каламбус, Цынцынаці, Кліўлэнд.

## Гісторыя
У XVIII стагодзьдзі тэрыторыя штату Агаё была францускай калёніяй. Пасьля парыскага пагадненьня 1763 году яна перайшла да Вялікабрытаніі. Першапачаткова Агаё была часткай паўночна-заходняй тэрыторыі (), на якой знаходзяцца яшчэ чатыры штаты. Гэтая тэрыторыя была акрэсьленая згодна з Парыскай мірнай дамовай (), каб Злучаныя Штаты маглі пашырацца на захад. Паводле Арданансу аб Паўночным Захадзе 1787 году гэтыя штаты маглі далучацца да ЗША, калі колькасьць жыхароў у кожным зь іх дасягала  жыхароў. Галоўным законам штату Агаё зьяўляецца Канстытуцыя Агаё, за ўсю гісторыю існавала тры варыянты якой.

## Спорт

## Дэмаграфія
Насельніцтва Агаё ў 2003 годзе складала 11 435 798 чалавек.

## Гарады




## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Брутыг-Фанкель

**Брутыг-Фанкель** () — пасёлак () у Нямеччыне, у фэдэральнай зямлі Райнлянд-Пфальц.

Уваходзіць у склад раёну Кохэм-Цэль. Падпарадкоўваецца кіраўніцтву Кохэм-Лянд. Насельніцтва — 1207 асобаў. Займае плошчу 14,38 км². Афіцыйны код — *07 1 35 017*.

Абшчына падзяляецца на 2 сельскія акругі.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Райнлянд-Пфальц
Баранаўшчына

**Бара́наўшчына** — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Плесавіцы. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 7 чалавек
* 2010 год — 5 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Більдзюгі (Браслаўскі раён)

**Більдзю́гі** — былы хутар у Беларусі, каля ракі Дзьвіны. Уваходзілі ў склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1921—1939 гадох фальварак, пазьней засьценак ў складзе гміны Друя Дзісенскaга павету (з 1926 году Браслаўскaга павету) Віленскага ваяводзтва

Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

24 чэрвеня 2011 году хутар ліквідаваны пастановай Браслаўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1921 год — 23 чалавекі
* 1931 год — 42 чалавекi
* 1999 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Браслаўскага раёну
Антон Карбэйн

**Антон Карбэ́йн** (; нарадзіўся 20 траўня 1955 у Нідэрляндах) — музычны фатограф, рэжысэр, пісьменьнік. Пачаў займацца фатаграфіяй у 1972 годзе. З 1979 жыве ў Лёндане. На ягоным рахунку сталая супраца з такімі вядомымі гуртамі як Depeche Mode (лічыцца іхнім «афіцыйным» фатографам), U2, R.E.M., Nirvana, Metallica.

Ад 2007 г. пачаў здымаць мастацкае кіно. Ягоная фільмаграфія:

* 2007	Control	
* 2009	Linear	
* 2010	The American

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына мастака

Катэгорыя:Нідэрляндзкія фатографы
Дэлаўэр

**Дэ́лаўэр** () — адзін з штатаў у ЗША. Вядомы як «Першы штат», паколькі з 13-ці калёніяў, якія ратыфікавалі Канстытуцыю ЗША (якая і зрабіла калёніі штатамі), Дэлаўэр ратыфікаваў Канстытуцыю першым. Гэта адбылося 7 сьнежня 1787 году.

## Права і адміністрацыйнае ўладкаваньне
Цяперашняя канстытуцыя Дэлаўэру, чацьвертая па ліку, была прынятая ў 1897 годзе і прадугледжвае падзел улады на заканадаўчую, выканаўчую і судовую. Заканадаўчы орган складаецца з Палаты прадстаўнікоў (41 чалец) і Сэнату (21 чалец). Старшынём выканаўчай улады зьяўляецца Губэрнатар штату Дэлаўэр. Найвышэйшым судом у сыстэме судоў штату зьяўляецца Вярхоўны Суд.

Дэлаўэр складаецца з трох акругаў: Кент, Нью-Касл і Сасэкс.

Падчас прэзыдэнцкіх выбараў жыхары Дэлаўэру звычайна галасуюць за кандыдата ад Дэмакратычнай партыі.

Дэлаўэр зьяўляецца адным зь нешматлікіх штатаў, дзе дагэтуль захаваўся так званы Канцлерскі суд, які разглядае спрэчкі, выцякаючыя з «права справядлівасьці».

Лічыцца, што заканадаўства Дэлаўэру зьяўляецца самым зручным з пункту погляду бізнэсу, асабліва — буйных кіраўнікоў карпарацыяў. Гэта, і наяўнасьць адмысловага суду, судзьдзі якога спэцыялізуюцца на спрэчках з удзелам кампаніяў, зьяўляецца чыньнікам таго, што большасьць буйных карпарацыяў ЗША зарэгістраваныя ў штаце Дэлаўэр, нават калі яны і разьмешчаныя ў іншых штатах.

## Геаграфія

На поўначы Дэлаўэр мяжуе з Пэнсыльваніяй, на поўдні і захадзе — з Мэрылэндам. З усходу штат абмываецца водамі Атлянтычнага акіяну й ракі Дэлаўэр. Да Дэлаўэру таксама належаць невялікія ўчасткі на ўсходнім баку дэльты ракі Дэлаўэр, якія ў сваю чаргу мяжуюць зь Нью-Джэрзі.

Найбольшы горад штату — Ўілмінгтан, сталіца — Довэр.

## База ВПС ЗША
Разьмешчаная непадалёк ад Довэру база ВПС ЗША зьяўляецца адной з самых вялікіх у краіне. Акрамя свайго асноўнага прызначэньня, гэтая база таксама зьяўляецца прыёмным пунктам і часовай трупярняй для амэрыканскіх вайскоўцаў і некаторых грамадзянскіх асобаў, памерлых або загінулых за мяжой.


Delaware College of Art and Design, Wilmington DE.jpg
Red_knot_Delaware.jpg
TEMPLE_OF_LOVE_AT_NEMOURS_MANSION,_NEW_CASTLE_COUNTY,_DELAWARE.jpg


## Вонкавыя спасылкі

* Старонка Дэпартамэнту карпарацыяў штату Дэлаўэр

Катэгорыя:Штаты ЗША
Аклагома

**Аклаго́ма** () — штат на поўдні цэнтральнай часткі ЗША. Насельніцтва 3,451 млн чалавек (27-е месца ў ЗША; 2000 год). Сталіца і найбуйнейшы горад — Аклагома-Сіці. Назва Аклагома паходзіць з індзейскай мовы чокта, у якой яна азначае «чырвоныя людзі». Афіцыйная мянушка — «Штат хапатліўцаў», або «Штат землезахопніка» ().

## Геаграфія
Плошча Аклагомы складае 181 196 км² (20-е месца ў ЗША). На ўсходзе штат мяжуе з Арканзасам і Мізуры, на поўдні — з Тэхасам, на захадзе — зь Нью-Мэксыка, на поўначы — з Каларада і Канзасам.

## Гісторыя
Да прыходу эўрапейцаў тэрыторыі Аклагомы насялялі індзейскія плямёны — ўічыта, куапа, код і асаге. У XVI стагодзьдзі тут зьявіліся гішпанскія экспэдыцыі. Потым некаторы час тэрыторыю аспрэчвалі Гішпанія і Францыя.

У 1830-х Аклагома, якая мела статус індзейскай тэрыторыі, стала адным зь месцаў, куды перасялялі карэнных жыхароў у адпаведнасьці з Законам аб перасяленьні індзейцаў.

Падчас грамадзянскай вайны розныя плямёны індзейцаў падтрымлівалі розныя бакі. У 1861 годзе шматлікія плямёны, у прыватнасьці чэрокі, чокта і сэмінолы, склалі саюзніцкія дамовы з канфэдэратамі. Пасьля вайны, у 1866 годзе, фэдэральны ўрад вымусіў індзейцаў скласьці новыя дамовы. Вялікая частка індзейскай тэрыторыі перайшла да ўраду ЗША.

Аклагома афіцыйна ўвайшла ў склад ЗША 16 лістапада 1907 году, стаўшы 46-м штатам.

## Эканоміка
Аснову эканомікі Аклагомы складае распрацоўка нафтавых і газавых радовішчаў, а таксама сельская гаспадарка і харчовая прамысловасьць.

## Гарады




## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Аклагомы
* U.S. Census Bureau
* Oklahoma Tourism
* Urban OK Forums
Арканзас

**Арка́нзас** ці **Аркансо́** () — штат на поўдні ЗША, належыць да групы штатаў Паўднёва-заходняга цэнтру. Насельніцтва 2,673 млн чалавек (33-е месца сярод штатаў ЗША; 2000 год). Сталіца і найбуйнейшы горад Літл-Рок. Іншых буйных гарадоў няма. Афіцыйная мянушка — «Натуральны штат».

## Геаграфія і клімат
Плошча Арканзасу 137,8 тыс. км² (29-е месца сярод штатаў). На поўдні штат мяжуе зь Люізіянай, на захадзе з Тэхасам і Аклагомай, на ўсходзе з Тэнэсі і Місысыпі, на поўначы зь Мізуры.

На ўсходзе штату разьмешчаная нізіна ракі Місысыпі, на поўначы знаходзяцца горы Уошыта і ўзгорыстае плато Азарк. Клімат субтрапічны, умерана вільготны. Зімы мяккія і сьнежныя.

## Гісторыя
Першымі эўрапейцамі, якія дасьледавалі тэрыторыю Арканзасу, былі чальцы экспэдыцыі Эрнанда дэ Сота (1541). Першымі пасяленцамі на тэрыторыі штату былі французы, пазьней — ангельцы і немцы. З XVI да пачатку XIX стагодзьдзя тэрыторыю Арканзасу аспрэчвалі Гішпанія і Францыя.

Пасьля Люізіянскай куплі ў 1803 годзе тэрыторыя была далучаная да ЗША. 15 чэрвеня 1836 году Арканзас увайшоў у склад саюзнай дзяржавы як рабаўладальніцкі штат (25-ы па ліку). Пасьля грамадзянскай вайны ён быў ізноў прыняты ў склад ЗША (1868), нягледзячы на вэта прэзыдэнта Эндру Джонсана.

## Эканоміка
У 2003 годзе ВУП штата склаў $76 млрд. Арканзас — галоўны штат краіны па вытворчасьці мала, соевых бабоў, бройлерных куранятаў, вырабляе таксама каля 10% усяго пляскача ў краіне. Разьвітая харчовая індустрыя, ёсьць вытворчасьць электраабсталяваньня і аўтазапчастак. Сярод карысных выкапняў найважнейшае месца займае здабыча баксітаў.

## Дэмаграфія
Значны прырост насельніцтва ў Арканзасе азначыўся ў 1940-х. Цяпер каля 83% насельніцтва штату складаюць белыя, 16% — афра-амэрыканцы. У штаце жывуць каля 13 тысячаў індзейцаў. Самая хуткарослая этнічная група — выхадцы з Азіі. Асноўная канфэсія — пратэстанты (галоўным чынам баптысты і мэтадысты).

## Вонкавыя спасылкі

* Official State website Homepage
* Facts About Arkansas
* U.S. Census Bureau
* Arkansas Newspapers
* Arkansas State Code (the state statutes of Arkansas)
* Literature of Arkansas

Катэгорыя:Штаты ЗША
Крыніца цяпла

**«Крыні́ца цяпла́»** — самотнік беларускага музычнага праекту «UltraВожык», выдадзены ў 2007 годзе.

## Зьмест
# Крыніца цяпла

## Удзельнікі
* Пётар Адамавіч
* Яўген Шафа-Ўругвайскі
* Сабачка Ібрагім

## Дадатковыя зьвесткі
Песьня «Крыніца цяпла» зьявілася 18 сакавіка 2007 году. Песьня мусіла зьявіцца на складанцы «Песьні свабоды-3», але стваральнікі складанкі вырашылі замяніць яе на яшчэ адну песьню гурта «Чырвоным па Белым».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная хатняя старонка UltraВожык
* Тэкст песьні «Крыніца цяпла»

Катэгорыя:Самотнікі UltraВожык
Катэгорыя:Самотнікі 2007 году
Новая Ангельшчына

**Новая Ангельшчына** () — паўночна-ўсходні рэгіён ЗША, уключае ў сябе наступныя штаты:
* Канэктыкут
* Мэн
* Масачусэтс
* Нью-Гэмпшыр
* Род-Айлэнд
* Вэрмонт

Бостан лічыцца камэрцыйным і культурным цэнтрам рэгіёну.


Barndoor Hills original.JPG|Канэктыкут
Portland HeadLight (cropped).jpg|Мэн
North Common Meadow, Petersham MA.jpg|Масачусэтс
Stark Covered Bridge 5.JPG|Нью-Гэмпшыр
St_Thomas_Episcopal_Church,_Alton_RI.JPG|Род-Айлэнд
Main Street, Montpelier VT.jpg|Вэрмонт
Мэн (штат)

**Мэйн** () — штат на паўночным усходзе ЗША. Насельніцтва 1,27 млн чалавек (40-е месца сярод штатаў ЗША; зьвесткі 2000 году). Сталіца — Агаста, найбуйнейшы горад — Портлэнд.

Афіцыйная мянушка — «Хваёвы штат».

## Геаграфія
Мэйн займае плошчу 86 542 км² (39-е месца сярод штатаў).

## Гісторыя
Засяленьне тэрыторыі штату Мэйн эўрапейцамі пачалося ў 1607 годзе пад кантролем Plymouth Company. Зямельны патэнт 1622 году рэглямэнтаваў стварэньне Правінцыі Мэйн. Назва, меркавана, адбываецца ад імя францускай правінцыі Мэйн.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт штату
* MaineToday.com — Information, recreation, blogs, breaking news
* Maine Information
* MESDA: Maine’s Software and Information Technology Industry Association
* Maine on Wikivoyage
* U.S. Census Bureau
* Town Histories of Maine
* Henry David Thoreau ''The Maine Woods'' 1864

Катэгорыя:Мэн
Нью-Гэмпшыр

**Нью-Гэмпшыр** () — невялікі штат на паўночным усходзе ЗША. Насельніцтва — 1,323 млн (2013). Неафіцыйная назва — «Гранітны штат». Сталіца — горад Канкорд, найбуйнейшы горад — Манчэстэр.

## Геаграфія
Нью-Гэмпшыр уваходзіць у рэгіён Новая Ангельшчына. На поўначы ён мяжуе з канадзкай правінцыяй Квэбэк, на ўсходзе — са штатам Мэн і Атлянтычным акіянам, на поўдні — з Масачусэтсам, на захадзе — з Вэрмонтам. Плошча Нью-Гэмпшыру — 24 239 км².

## Гісторыя
Правінцыя Нью-Гэмпшыр была заснаваная ў 1623 годзе брытанскім капітанам Джонам Мэйсанам. Падчас Вайны за незалежнасьць Нью-Гэмпшыр стаў адной з трынаццаці калёніяў, якія паўсталі супраць брытанскага панаваньня, і першым штатам, які абвесьціў сваю незалежнасьць. Сталіца штату, Канкорд, у ранейшы час была вядомая як Рамфорд і Пэнакук.

## Урад і заканадаўства

## Факты
* Нью-Гэмпшыр адзіны штат у ЗША, у якім заканадаўча дазволена не карыстацца рамянямі бясьпекі ў аўтамабілях (з 16 гадоў).


Image:Autumn in New Hampshire.jpg
Image:Nashua NH Main Street 50.JPG
Image:Dalton Covered Bridge, Warner New Hampshire.jpg


## Вонкавыя спасылкі

* Official State Website
* New Hampshire Historical Society
* The New Hampshire Almanac
* New Hampshire Grand North

Катэгорыя:Нью-Гэмпшыр
Вэрмонт

**Вэрмонт** () — невялікі штат на паўночным усходзе ЗША, у рэгіёне Новая Ангельшчына; 14-ы штат у складзе дзяржавы. Насельніцтва  чалавек (49-е месца ў ЗША; паводле ацэнкі 2012 году). Сталіца — Мантпільер, найбуйнейшы горад — Бэрлінгтан. Афіцыйная мянушка — «Штат зялёных гор» (слова *Vermont* паходзіць ад францускага *Vert mont* — зялёная гара). Птушкай-сымбалем штату зьяўляецца дрозд-пустэльнік.

## Вонкавыя спасылкі
* Штат Вэрмонт. Афіцыйная старонка
* Vermont Department of Tourism and Marketing
* Vermont.com Guide to the State of Vermont
* Vermont Historical Society
* Vermont Judicial System
* «Vermont QuickFacts.» U.S. Census Bureau
* Vermont State Legislature


Burke from Lyndonville.jpg
Burlington, Vermont.jpg
Bartonsville Covered Bridge.jpg
Род-Айлэнд

**Род-А́йлэнд** () — самы маленькі па плошчы штат ЗША, разьмешчаны на беразе Атлянтычнага акіяна. Род-Айлэнд быў адной з 13 амэрыканскіх калёніяў, паўсталых супраць Англіі. Першапачаткова штат складаўся зь дзьвюх частак: *Правідэнскія плантацыі* (мацерыковая частка штата, найбуйнейшы горад — Правідэнс) і *Абток Род* (астраўная частка, найбуйнейшы горад — Ньюпорт).

## Гісторыя штата
Калёнія Род-Айлэнд была заснаваная ў 1636 годзе Роджэрам Вільямсам, пасьля таго, як ён быў выгнаны з *Калёніі [[Масачусэтс]]кага заліва* з-за яго рэлігійных поглядаў. Ён пасяліўся на мысе, які агароджвае заліў Нарагасэт поруч рэкі Машасак, назваўшы гэтае месца Правідэнс і абвясьціўшы там свабоду веравызнаньня для баптысцкіх пасяленцаў.

18 траўня 1652 Род-Айлэнд прыняў першы ў Паўночнай Амэрыцы закон, які забараніў рабства.

Кароль Англіі Карл II дараваў Джону Кларку Каралеўскую Грамату для Роду-Айлэнда. Адзіны з 13 калёніяў, Род-Айлэнд атрымаў поўную свабоду веравызнаньня. Права голасу было прадстаўлена толькі землеўласьнікам, што было даволі дэмакратычна для таго часу, паколькі большасьць пасяленцаў былі фэрмэрамі. З пачаткам індустрыяльнай рэвалюцыі ў калёніі ўтварыўся вялікі кляс працоўных, якія ня мелі права голасу. Да 1829 году 60% вольных белых мужчын прыналежылі да гэтай катэгорыі. У 1841 годзе Род-Айлэнд быў адзіным штатам ЗША, у якім ня ўсе вольныя мужчыны мелі права голасу. Асамблея штата адмовілася прыняць неабходныя папраўкі, што выклікала ўзброеныя беспарадкі ў штаце. Беспарадкі былі падушаныя, але асамблея была змушаная прыняць новую канстытуцыю штата, якая давала права голасу ўсім мужчынам, якія маглі заплаціць выбарчы падатак у 1 даляр.

Род-Айлэнд быў апошняй з пачатковых 13 калёніяў, якая прыняла Канстытуцыю ЗША (29 траўня 1790).

## Законы і адміністрацыя
Сталіца Род-Айлэнда — горад Правідэнс, яго губэрнатар — Лінкальн Чэфі (дэмакрат). Два сэнатары ад Род-Айлэнда: Джэк Рыд і Шэлдан Уайтхаўз (абодва дэмакраты). Два прадстаўнікі ў кангрэсе: David Cicilline (акруга 1) і Джым Ланджэвен (акруга 2), абодва дэмакраты. Штат як правіла падтрымлівае дэмакратычных кандыдатаў на прэзыдэнцкіх выбарах.

## Дэмаграфічная інфармацыя
6,1% насельніцтва штата ва ўзросце да 5 гадоў, 23,6% да 18, 14,5% старэй 65. Жанчыны складаюць 52% насельніцтва.

Рэлігійная прыналежнасць насельніцтва:
* Каталікі — 62%
* Пратэстанты — 25%
* Іншыя хрысьціяне — 1%
* Іншыя рэлігіі — 2%
* Атэісты — 7%

Асноўныя пратэстанцкія дэнамінацыі штата: баптысты (6% ад насельніцтва штата), Епіскапальная царква (5%), мэтадысты (2%).

## Адукацыя
У Род-Айлэндзе находзяцца некалькі ўнівэрсытэтаў, у тым ліку сусьветна вядомы Браўнаўскі ўнівэрсытэт і набіраючы папулярнасць Johnson & Wales University, а таксама Школа Дызайну Род-Айлэнда і Правідэнскі Каледж. Акрамя таго, у штаце маецца дзяржаўны ўнівэрсытэт, Унівэрсытэт Род-Айлэнда.

Катэгорыя:Штаты ЗША
Ударны кратэр

**Уда́рны кра́тэр** — паглыбленьне, якое зьявілася на паверхні касьмічнага цела ў выніку падзеньня іншага цела меншага памеру. Ударны кратэр на паверхні Зямлі называюць таксама **астраблемай** (ад старажытнагрэцкага: ἀστήρ — зорка і βλῆμα — рана, гэта значыць «зорная рана»). Тэрмін «астраблема» ўведзены ў 1960 годзе. Сама падзея (удар мэтэарыта) часам называецца **імпактам** або імпактнай падзеяй. На Зямлі выяўлена каля 150 буйных астраблем.


Катэгорыя:Сэленаграфія
Катэгорыя:Западзіны
Целяшы (Браслаўскі раён)

**Целяшы́** — былы хутар у Беларусі, каля возера Янеляў. Уваходзілі ў склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 8 красавіка 2004 году хутар уваходзіў у склад Друеўскага пасялковага савету.

20 сакавіка 2013 году хутар ліквідавалі пастановай Браслаўскага раённага Савету дэпутатаў.

## Насельніцтва
* 1999 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Браслаўскага раёну
Funker Vogt

**Funker Vogt** [фýнкер фоґ] — нямецкі музычны гурт у стылі электра-індастрыялу.

## Гісторыя
### Узьнікненьне
Funker Vogt быў утвораны ў студзені 1995 годзе ў нямецкім м. Гамэльне кампазытарам Герытам Томасам (*Gerrit Thomas*&nbsp;— таксама вядомы па рабоце ў тэхна-індастрыэл/дакрвэйв гурце Ravenous) і вакалістам Енсам Кэстэлем (*Jens Kästel*). Мэнэджарам і аўтарам тэкстаў песень стаў яшчэ адзін ўдзельнік Ravenous Кай Шміт (*Kai Schmidt*). Пазней да гурта далучыліся Б’ёрн Ботхэр (*Bjorn Bottcher*) і Франк Швайгерт (*Frank Schweigert*).

### Паходжаньне назвы
Зь нямецкай мовы «funker Vogt» перакладаецца як «сувязьнік (радыё-апэратар) Фогт» — гэта жартаўлівая мянушка знаёмага ўдзельнікаў гурта Штэфана Фогта (*Stephan Vogt*), які на час стварэньня гурта служыў у нямецкай арміі.

### Канцэпцыя гурта
Асноўная тэма, якая выражаецца ў творчасці музыкаў — вайна. На сцэне яны паяўляюцца ў вайсковай камуфляжнай вопратцы, лірыка таксама нясе ў сябе карціны вайны. Але палітычная пазыцыя Funker Vogt зьяўляецца рашуча антываеннай.

## Сучасны склад
* Герыт Томас
* Енс Кэстэль
* Кай Шміт
* Б’ёрн Ботчэр
* Франк Швайгерт

## Дыскаграфія
* Thanks For Nothing (1996)
* Words of Power (1997)
* Take Care (1997)
* We Came to Kill (1997)
* Killing Time Again (1998)
* Execution Tracks (1998)
* Tragic Hero (1998)
* Velvet Acid Christ Vs Funker Vogt: The Remix Wars - Strike 4 (1999)
* Gunman (2000)
* Maschine Zeit (2000)
* T (2000/2001)
* Subspace (2001)
* Code 7477 (2001)
* Date of Expiration (2002)
* Survivor (2002)
* Red Queen (2003)
* Revivor (2003)
* Always and Forever Volume 1 (2005)
* Fallen Hero (2005)
* Navigator (2005)
* Always and Forever Volume 2 (2006)
* Aviator (2007)

## Пабочныя праекты
* Ravenous
* Fusspilz 11
* Z.E.T.A. X
* Fictional

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны ангельскамоўны сайт Funker Vogt
* Афіцыйны нямецкі сайт Funker Vogt
* Ангельскамоўны фэн-сайт Funker Vogt

Катэгорыя:Нямецкія музычныя гурты
Катэгорыя:Індастрыял-гурты
Устронь (Віцебская вобласьць)

**Устро́нь** — хутар у Беларусі, каля ракі Плоды. Уваходзіць у склад Друеўскага сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек
* 2010 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Браслаўскага раёну
Катэгорыя:Друеўскі сельсавет
Сан-Хасэ

**«Сан-Хасэ»** (па-гішпанску: Сьвяты Язэп) ёсьць складоваю часткаю наступных тапонімаў:
* у ЗША:
** Сан-Хасэ — горад у штаце Каліфорнія.

* у Коста-Рыцы:
** Сан-Хасэ — сталіца краіны
** Сан-Хасэ — сталічная правінцыя
Сан-Хасэ (Коста-Рыка, сталіца)

**Са́н-Хасэ́** () — сталіца Рэспублікі Коста-Рыка і адміністрацыйны цэнтар аднайменнае правінцыі. Насельніцтва складае 346 799 жыхароў (2003)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Коста-Рыкі
Катэгорыя:Сталіцы Паўночнай Амэрыкі