open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Барыс Юр’евіч

**Барыс Юр’евіч** (канец 1120-х/не пазьней 1131—1133 — 2 траўня 1159) — князь белгародзкі (1149—1151), Князь тураўскі (1155—1157), кідэкшанскі (1157—1159), сын Юрыя Даўгарукага, прылічаны да сьвятых праваслаўнай царквой — св. дабрав. кн. (памяць 23 чэрв. — у Саборы Ўладзімерскіх сьвятых).

Чацьвёрты сын растова-суздальскага кн. Юрыя Уладзімеравіча (Далгарукага) ад 1-га шлюбу з палаўчанкай, дачкою хана Аепы Асеневіча, малодшы брат князя Андрэя Юр’евіча Багалюбскага. Упершыню ўзгадваецца ў лютым 1147 году, калі разам з братам Глебам хаваў свайго старэйшага брата Іванку й удзельнічаў у вайне за кіеўскі сталец, якую вёў Юры Даўгарукі супраць свайго племяньніка, тым часам кн. кіеўскага Ізяслава Мсьціславіча. Пасьля 1-га ўкняжаньня бацькі ў Кіеве (жнівень 1149) Барыс Юр’евіч атрымаў Белгарад пад Кіевам, актыўна ўдзельнічаў ў вайне супраць Ізяслава на Валыні, у тым ліку ў аблозе Луцку. У сакавіку 1151 году, калі Ізяслаў другім разам заняў Кіеў, Барыс вымушаны пакінуць Белгарад. Калі Юры Даўгарукі зноў заняў Кіеў вясною 1155 году, Барыс атрымаў Тураў, які страціў пасьля сьмерці бацькі (15 траўня 1157), бо не пазьней за зіму 1157—1158 гадоў на тураўскім стальцы быў ужо Юры І Яраславіч, унук вялікага князя кіеўскага Сьвятаполка Ізяславіча (1093—1113). Хутка па гэтым Барыс Юр’евіч памёр, на час сьмерці, верагодна, валодаў нейкім удзелам у Суздальскай зямлі, у склад якога ўваходзіла Кідзекша пад Суздалем, бо ў Кідэкшскай Барысаглебскай царкве, заснаванай Юрыем Далгарукім, Барыс быў пахаваны; тамсама пахаваныя яго жонка Марыя (пам. 1161) й дачка Эфрасіньня (пам. 1202).

У 1675 годзе паўразбураную грабніцу Барыса Юр’евіча аглядзеў суздальскі ваявода Т. Савёлаў, які апісаў яе ў лісьце да суздальскага архіяпіскапа Стэфана, між іншага паведаміўшы пра нятленнасьць мошчаў Барыса Юр’евіча. Верагодна, ад гэтага часу пачынаецца мясцовае шанаваньне Барыса Юр’евіча, яго кананізацыя ў Саборы Ўладзімерскіх сьвятых адбылася ў 1982 годзе, калі было ўстаноўленае сьвяткаваньне Сабору.

## Нашчадкі
* Эўфрасіньня, жонка Яраслава Юр’евіча

## Крыніцы

## Літаратура
* Baumgarten N. Généalogies et mariages occidentaux des Rurikides Russes du X-e au XIII-е siècle / Orientalia Christiana. — Roma. — 1927. — N35. — 95 p.
* Голубинский. Канонизация святых. С. 298—299;
* Димитрий (Самбикин). Месяцеслов. Вып. 11 (Июль). С. 271—272;
* Историческое собрание о богоспасаемом граде Суждале // ВОИДР. 1855. Кн. 22. Отд.: Мат-лы. С. 91-92;
* Назаренко А. В. Борис Юрьевич // Православная энциклопедия. — М., 2003. Т. 6.  — C. 74;
* ПСРЛ. Т. 1. Стб. 324, 328, 330, 345, 349, 417; Т. 2. Стб. 339, 384, 390, 403, 415—417, 478—479, 488, 491, 493;
* Пчелов Е. В. Генеалогия семьи Юрия Долгорукого // Ruthenica. Т. III. Київ, 2004. С. 68-79;
* Сергий (Спасский). Месяцеслов. Т. 3. С. 552.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1100-я гады
Катэгорыя:Тураўскія князі
Катэгорыя:Рурыкавічы
Кэці Пэры

**Кэці Пэры** (сапраўднае імя: **Кэтрын Элізабэт Гадсан**; ; нарадзілася 25 кастрычніка 1984 году) — амэрыканская сьпявачка, кампазытар, парфумэр і акторка.

Стала вядомая дзякуючы свайму сынглу «Ur So Gay», выпушчаным у 2007 годзе, і сусьветнаму гіту «I Kissed a Girl», які ўзначаліў чарты многіх краінаў, уключаючы ЗША, Канаду, Вялікабрытанію, Аўстралію і Ірляндыю. Наступныя сынглы «California Gurls», «Teenage Dream», «Firework», «E.T.» і «Last Friday Night (TGIF)» таксама ўзначалілі Billboard Hot 100. Пэры зьяўляецца другой выканаўцай, пасьля Майкла Джэксана, чые 5 сынглаў з аднаго альбому дасягнулі першага месца ў чарце ЗША.

## Дыскаграфія
* *[[Katy Hudson]]* (2001)
* *[[One of the Boys]]* (2008)
* *[[Teenage Dream]]* (2010)
* *[[Teenage Dream: The Complete Confection]]* (2012)

## Узнагароды і намінацыі
Кэці Пэры мае 73 узнагароды і больш за 190 намінацыяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Афіцыйны блог Katy Perry
* 
* 
* 
* 
* Кэці Пэры на YouTube
* Афіцыйны сайт парфумы Meow

Катэгорыя:Рок-музыканты ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard Hot 100
Катэгорыя:Выканаўцы, якія ўзначальвалі Billboard 200
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BRIT Awards
Катэгорыя:Аўтары-выканаўцы ЗША
Кім Экдаль ду Рыц

**Кім Экдаль ду Рыц** (; нарадзіўся 23 чэрвеня 1989 году, Люнд, Швэцыя) — колішні швэдзкі гандбаліст і гулец нацыянальнай зборнай Швэцыі. Разам са швэдзкай камандай атрымаў срэбраныя мэдалі алімпійскіх гульняў 2012 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Райн-Нэкар Лёвэну»

Катэгорыя:Швэдзкія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Швэдзкія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Люгі» Люнд
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Нант»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Райн-Нэкар Лёвэн»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Пары Сэн-Жэрмэн» Парыж
Сьпіс пінскіх князёў

**Сьпіс пінскіх князёў** — сьпіс князёў, якія кіравалі Пінскім княствам. У артыкуле прыведзены сьпіс князёў з падзелам паводле дынастыі й пэрыяду кіраваньня.

## Першыя князі (1157—1223)
Першы незалежны князь Тураўскага княства Юры І Яраславіч памёр дзесьці паміж 1167—1170 гг., перад гэтым ён верагодна падзяліў княства паміж сваімі сынамі: Іван стаў тураўскім князем, Сьвятаполк — пінскім, Яраслаў — клецкім, Глеб — дубровіцкім, Яраполк — гарадзецкім, з гэтай пары ў Тураўскім княстве пачынаецца фэўдальная раздрабленасьць. Як другі сын Юрыя Яраславіча, Сьвятаполк Юр’евіч, пасьля яго сьмерці, атрымаў ва ўдзел Пінскае княства, стаўшы родапачынальнікам пінскай галіны Ізяславічаў. Пазьней Пінск, як другі горад Тураўскай зямлі, пераходзіў да другога па старшынстве Юр’евіча. Пачынаючы з Уладзімера Сьвятаполкавіча, сына Сьвятаполка Юр’евіча, у Пінску канчаткова ўсталёўваецца свая галіна дынастыі Ізяславічаў, а сам Пінск па важнасьці й па сіле выходзіць на першае месца ў Тураўскай зямлі.

## Пінскія князі
**[[Ізяславічы]]:**
* 1. Сьвятаполк Юр’евіч (1157—1170) — першы князь Пінскага княства
* 2. Яраслаў І Юр’евіч (1170—1190)
* 3. Яраполк Юр’евіч (1190—1204)
* 4. Уладзімер І Сьвятаполкавіч (1204—1223)
* 5. Расьціслаў Сьвятаполкавіч (1223—1228) 
* 4. Уладзімер ІІ Уладзімеравіч (1228—1229) 
* 5. Расьціслаў Сьвятаполкавіч (1229—1232)
* 6. Міхал І Уладзімеравіч (1232—1247)
* 7. Фёдар І Уладзімеравіч (1247—1262)
* 8. Юры І Ўладзімеравіч (1262—1290)
* 9. Дзямід Уладзімеравіч (1290—1292)
* 10. *магчыма* Яраслаў ІІ Юр’евіч (з 1292)
* 11. *магчыма* Васіль І Яраславіч (да 1318)
**[[Гедзімінавічы]]:**
* 12. Нарымонт-Глеб Гедзімінавіч (1320—1348) 
* 13. Міхал ІІ Нарымунтавіч (1348—1355) 
* 14. Васіль ІІ Міхайлавіч (1355—1392) 
* 15. Фёдар ІІ Васільевіч (1392—1398)
* 16. Юры ІІ Васільевіч Нос (1398—1410) 
* 17. Вітаўт (1410—1430) — пад непасрэднай уладай Вялікага князя Літоўскага
* 18. Сьвідрыгайла Альгердавіч (1430—1435) — пад непасрэднай уладай Вялікага князя Літоўскага, Піншчына не адразу прызнала ўладу Жыгімонта.
* 19. Жыгімонт Кейстутавіч (1435—1440) — пад непасрэднай уладай Вялікага князя Літоўскага 
* 20. Казімер Ягелончык (1440—1452) — пад непасрэднай уладай Вялікага князя Літоўскага 
* 21. Юры ІІІ Сямёнавіч (1452—1471)
**[[Алелькавічы]]:**
* 22. Марыя Іванаўна Гаштольд (1471—1501) 
* 23. Фёдар ІІІ Іванавіч Яраславіч (1501—1520)
**1520 год — скасаваньне ўдзелу.**

## Літаратура
* Грушевский А. С., «Очерки истории Турово-Пинского княжества».
* Лысенко П. Ф., «Древний Пинск».
* Войтович Л., «Князiвськi династii схiдноi Європи (кінець IX — початок XVI ст.): склад, суспільна і політична роль. Історико-генеалогічне дослідження».

## Крыніцы
Гуд’ён Валюр Сыгурдсан

**Гуд’ён Валюр Сы́гурдсан** (; нарадзіўся 8 жніўня 1979 году, Рэйк’явік, Ісьляндыя) — колішні ісьляндзкі гандбаліст і гулец нацыянальнай зборнай Ісьляндыі. Гуд’ён пачаў сваю кар’еру на радзіме, пасьля некалькіх добрых сэзонаў зьехаў у Нямеччыну, дзе спачатку абараняў колеры клюбу ТУСЭМ, а потым клюбаў «Гумэрсбах» і «Райн-Нэкар Лёвэн». Апасьля сэзон правёў у складзе дацкага клюбу «Капэнгаген», але ў 2012 годзе вярнуўся ў Нямеччыну, падпісаўшы кантракт з клюбам «Кіль». У 2014 годзе перайшоў у гішпанскую «Барсэлёну». Пасьля сканчэньня гульнявой кар’еры засяродзіўся на трэнэрскай працы.

Гуд’ён быў адным зь лідэраў нацыянальнай зборнай па гандболе, у 2006 годзе ён быў прызнаны найлепшым спартоўцам Ісьляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Кілю»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэйк’явіку
Катэгорыя:Ісьляндзкія гандбалісты
Катэгорыя:Ісьляндзкія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Акюрэйры»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу ТУСЭМ Эсэн
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Гумэрсбах»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Райн-Нэкар Лёвэн»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Капэнгаген»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Кіль»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Барсэлёна»‎
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Пары Сэн-Жэрмэн» Парыж
Юры Шаўцоў

**Ю́ры Анато́льевіч Шаўцо́ў** (нарадзіўся 16 сьнежня 1959, Слуцак, Менская вобласьць, Беларуская ССР, СССР) — савецкі й беларускі гандбаліст, заслужаны майстар спорту СССР (1982). Трэнэр па гандболе, галоўны трэнэр мужчынскай зборнай Беларусі. Алімпійскі чэмпіён (1988), чэмпіён сьвету (1982).

## Гульнявая кар’ера
Першы трэнэр — Уладзімер Шабуня. Гуляў на пазыцыях правага скрайняга і лінейнага.
* 1977—1991 — СКА (Менск)
* 1991—1992 — «Бляў-Вайс Шпандаў» (Бэрлін)

## Трэнэрская кар’ера
* 1992—1996 — «Бляў-Вайс Шпандаў» (Бэрлін)
* 1996—2001 — «Лемга»
* 2001—2005 — ТУСЭМ (Эсэн)
* 2005—2008 — «Райн-Нэкар Лёвэн» (Мангайм)
* Зь ліпеня 2009 — галоўны трэнэр зборнай Беларусі

## Дасягненьні
* Алімпійскі чэмпіён: 1988
* Чэмпіён сьвету: 1982
* 6-разовы чэмпіён СССР (1981, 1984—1986, 1988—1989)
* 3-разовы ўладальнік Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў (1987, 1989, 1990)
* 2-разовы ўладальнік Кубку кубкаў эўрапейскіх краінаў (1983, 1988)
* уладальнік Супэркубку (1989)
* у якасьці трэнэра нямецкіх клюбаў — чэмпіён і ўладальнік Кубку Няммеччыны (1997) і Кубку ЭГФ (2005), фіналіст Кубку Нямеччыны (1999, 2003, 2006, 2007) і Кубку кубкаў (2008)
* Ордэн «Знак Пашаны»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцку
Катэгорыя:Савецкія гандбалісты
Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Беларускія гандбольныя трэнэры
Катэгорыя:Гандбалісты СКА Менск
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай СССР
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па гандболе
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 году
Катэгорыя:Алімпійскія чэмпіёны па гандболе
Катэгорыя:Савецкія алімпійскія чэмпіёны
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па гандболе
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»
Старт Крыстыянсан

«**Старт**» () — нарвэскі футбольны клюб з гораду Крыстыянсану. Заснаваны ў 1905 годзе. Двухразовы чэмпіён Нарвэгіі (1978, 1980).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1905 годзе
Яроміна

Назву **Яроміна** маюць:

* Яроміна — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Яроміна — вёска ў Гомельскім раёне Гомельскай вобласьці
Міхайла Грушэўскі

**Міхайла Сяргеевіч Грушэўскі** () (29 верасьня 1866, Холм, Люблінская губэрня, Царства Польскае — 25 лістапада 1934, Кіславодзк, Паўночна-Каўкаскі край, РСФСР, СССР) — прафэсар гісторыі, арганізатар украінскай навукі, палітычны дзяяч і публіцыст. Кіраўнік Цэнтральнай Рады УНР (1917—1918). Дзейны сябар Чэскай (1914), Усеўкраінскай (1923) і савецкай акадэміяў навук, прафэсар Львоўскага ўнівэрсытэту, сябра НТШ, аўтар каля 2000 навуковых працаў.

## Памяць
У Львове на тэрыторыі сядзібы, дзе ён жыў да 1914 року, цяпер дзейнічае музэй Грушэўскага. У Львове і ў Кіеве яму пастаўлены помнікі.

Міхаіл Грушэўскі выяўлены на купюры ў 50 грыўняў.

## Вонкавыя спасылкі

* Энцыкляпэдыя жыцьця і творчасьці Міхайлы Грушэўскага
* Энцыкляпэдыя гісторыі Ўкраіны
* Міхайла Грушэўскі на бачыне «Гордость України»
* Біяграфія і творы на бачыне «Український центр»
* Кнігі Міхайлы Грушэўскага ў Інтэрнэт-архіве

Катэгорыя:Дзеячы Ўкраінскай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Кіраўнікі Ўкраіны
Катэгорыя:Украінскія гісторыкі
Катэгорыя:Гісторыкі права
Катэгорыя:Украінскія літаратары
Катэгорыя:Украінскія рэдактары
Катэгорыя:Акадэмікі НАН Украіны
Катэгорыя:Правадзейныя сябры АН СССР
Катэгорыя:Выпускнікі Кіеўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Львоўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Сябры Ўсерасейскага Ўстаноўчага сходу
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Холме
Катэгорыя:Памерлі ў Кіславодзку
Катэгорыя:Пахаваныя на Байкавых могілках
Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Мікель Гансэн

**Мі́кель Га́нсэн** (;  23 кастрычніка 1987 году, Гэльсынгёр, Данія) — дацкі гандбаліст. Мае на сваім рахунку выступы ў складзе нацыянальнай зборнай Даніі. У 2011 годзе дзякуючы выдатнай гульні ў складзе дацкага клюбу «Капэнгаген» быў абраны найлепшым гульцом сьвету. Таксама вядомы выступамі ў складзе гішпанскай «Барсэлёны». Доўгі час выступаў у складзе францускага «Пары Сэн-Жэрмэн». Алімпійскі чэмпіён 2016 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце «Барсэлёны»

Катэгорыя:Дацкія гандбалісты
Катэгорыя:Дацкія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году
Вадамёт

**Вадамёт** — шматфункцыянальная прылада, прызначаная для выкіду струменю вады пад вялікім ціскам на пэўную адлегласьць. Існуюць розныя спосабы ягонага выкарыстаньня.

## Проціпажарная абарона

Водныя гарматы, называныя **лафетнымі стваламі** (звычайна ўсталёўваюцца на пажарных аўтамабілях, цягніках, катэрах) выкарыстоўваюць для тушэньня пажараў у цяжкадаступных месцах, у шматпавярховых будынках.

## Паліцыя

Паліцыя выкарыстоўвае вадамёты (звычайна ўсталёўваныя на адмысловых аўтамабілях) для разгону натоўпу падчас масавых хваляваньняў. Упершыню такія аўтамабілі былі ўжытыя ў Нямеччыне на пачатку 1930-х.

## Горная справа
Водныя гарматы, называныя гідраманіторамі, ужываюць для здабычы карысных выкапняў шляхам разбурэньня і змыву горных пародаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Паліцыя
Катэгорыя:Пажарная справа
Катэгорыя:Гідратэхніка
Катэгорыя:Зброя несьмяротнага дзеяньня
Беларусь на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году

**[[Беларусь]] на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году]]** прадстаўлялі 27 спартоўцаў у 5 відах спорту: біятлёне, фрыстайле, лыжных гонках, горных лыжах і шорт-трэку. У 2010 годзе ад Беларусі выступаў 51 спартовец у 6 відах спорту, у Сочы не кваліфікаваліся прадстаўнікі хакею з шайбай і канькабежнага спорту, затое атрымалі права на ўдзел спартоўцы ў шорт-трэку. Сьцяганосцам зборнай на цырымоніі адкрыцьця быў чэмпіён зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году фрыстайліст Аляксей Грышын.

Выступленьне беларускай зборнай сталася найпасьпяховейшым за гады ўдзелу ў зімовых Алімпіядах — 8-ае месца ў мэдалёвым заліку з 5 залатымі і адным бронзавым мэдалём.
Тры залатыя мэдалі заваявала Дар’я Домрачава (біятлён), па адным — Ала Цупер і Антон Кушнір (фрыстайл, акрабатыка). Бронза ў Надзеі Скардзіны (біятлён).

## Біятлён

Беларусь атрымала права заявіць на гульні па 5 спартоўцаў у мужчынскіх і жаночых спаборніцтвах, пры гэтым стартаваць у кожнай гонцы можа ня больш за 4 чалавекі. Наступныя спартоўцы заяўленыя для ўдзелу ў гульнях:

### Жанчыны

### Мужчыны

### Мяшаная эстафэта

## Горныя лыжы

Беларусь атрымала па адной квоце сярод мужчынаў і сярод жанчынаў.

### Жанчыны

### Мужчыны

## Лыжныя гонкі

Беларусь атрымала шэсьць квотаў.

### Жанчыны

### Мужчыны

## Фрыстайл

Беларусь атрымала сем квотаў у акрабатыцы (чатыры мужчынскія, тры жаночыя).

### Жанчыны

Вольга Капусьціна атрымала права на ўдзел у спаборніцтвах па акрабатыцы, але не змагла выступіць з-за траўмы.

### Мужчыны

## Шорт-трэк

Беларусь атрымала дзьве квоты ў бегу на 1500 м (мужчынская і жаночая).

### Жанчыны

### Мужчыны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Каманда Беларусі на афіцыйным сайце Алімпіяды-2014
* Зімняя Алімпіяда ў Сочы // БелаПАН

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
2014
Гулец году ІГФ

**Гуле́ц го́ду [[Міжнародная гандбольная фэдэрацыя|ІГФ]]** — штогадовая гандбольная ўзнагарода, якую атрымлівае гулец па выніках мінулага сэзону як у клюбе, так і ў міжнародных спаборніцтвах. Выбар найлепшага гульца адбываецца шляхам галасаваньня заўзятараў, журналістаў і экспэртаў ІГФ.

## Мужчыны
{|
|valign="top" width=0%|

## Жанчыны
{|
|valign="top" width=0%|

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс усіх узнагароджаных  // ІГФ
* Сусьветныя гандбольныя ўзнагароды  // ІГФ

Катэгорыя:Міжнародная гандбольная фэдэрацыя
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1988 годзе
Умовы Ёды

**Умовы Ёды**, таксама ***Запіс Ёды*** — у жаргоне праграмоўцаў стыль праграмаваньня, пры якім умоўныя інструкцыі запісваюцца ў адваротным парадку ад звычайнага. Такім чынам, пры запісе Ёды пастаянныя значэньні знаходзяцца па левы бок умовы, а зьменныя — па правы. Гэткі стыль праграмаваньня названы паводле пэрсанажу «Зорных войнаў» Ёды, які будуе фразы ў нязвыклым парадку.

## Прыклад
Звычайна ўмоўная інструкцыя запісваецца наступным чынам:

```php
if ($value == 52) { /* … */ }
// Чытаецца: «Калі значэньне роўнае 52…»
```


Умовы Ёды апісваюць гэтую ж інструкцыю наступным чынам:

```php
if (52 == $value) { /* … */ }
// Чытаецца: «Калі 52 роўнае значэньню…»
```


Сьпярша зьмяшчаецца пастаянная, пасьля зьменная, якая зь ёй параўноўваецца, бо так казаў Ёда («Майстар Квай-Гон, маеце Вы нешта сказаць яшчэ?»).

## Перавагі
Перамена месцамі пастаяннай і зьменнай не зьмяняе альгарытм работы праграмы (калі толькі значэньні не даюць у выніку false — глядзіце ніжэй). У мовах праграмаваньня, дзе сымбаль «=» выкарыстоўваецца не для параўнаньня, а для прысвойваньня, часта памыляюцца, замест параўнаньня прысвойваючы зьменнай значэньне.


```c
if (myNumber = 52) { /* … */ }
// Зьменнай myNumber прысвойваецца значэньне 52, у выніку папярэдняе значэньне зьменнай заціраецца
```

З выкарыстаньнем запісу Ёды:

```c
if (52 = myNumber) { /* … */ }
// Гэта сынтаксычная памылка, і праграма ня зможа скампілявацца
```


Паколькі 52 — канстанта і ня можа быць зьмененая, кампілятар выдасьць памылку.

У некаторых выпадках стыль Ёды дапаможа пазьбегнуць памылак апрацоўкі пустых значэньняў.


```java
String myString = null;
if (myString.equals(«foobar»)) { /* … */ }
// У Java здарыцца памылка NullPointerException
```


З выкарыстаньнем запісу Ёды:

```java
String myString = null;
if («foobar».equals(myString)) { /* … */ }
// Выраз мае значэньне false, як і павінна
```


## Крытыка
Умовы Ёды крытыкуюць за горшую чытэльнасьць, якая не пераважвае апісаныя вышэй плюсы.

Некаторыя мовы праграмаваньня не дазваляюць прысвойваць значэньні зьменных ва ўмоўных інструкцыях, што робіць немагчымым зьяўленьне падобных памылак.

## Глядзіце таксама
* Стыль праграмаваньня

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* united-coders.com: Што такое «ўмовы Ёды»? Прыклады на мове Java
* Coding in Style

Катэгорыя:Кампутарны жаргон
Катэгорыя:Праграмаваньне
Катэгорыя:Зорныя войны
Кантынэнтальны кубак па хакеі

**Кантынэнта́льны ку́бак** — хакейнае спаборніцтва эўрапейскіх клюбаў, заснаванае ў 1997 року наўзамен скасаванаму Эўрапейскаму кубку. Плянавалася, што ў ім будуць выступаць клюбы краінаў, не прадстаўленых у Эўрапейскай хакейнай лізе, а клюбы-прадстаўнікі будуць абірацца нацыянальнымі хакейнымі фэдэрацыямі.

## Фармат
У першым сэзоне Кантынэнтальнага кубку 1997—1998 рокаў ўдзельнічалі 42 клюбы з 26 краінаў, за два наступныя гады колькасьць удзельнікаў вырасла да 48 камандаў. Каманды падзяляліся на групы, пераможцы якіх выходзілі ў наступны групавы раўнд. Пасьля трэцяга групавога раўнду наступавалі паўфіналы, у якіх акрамя пераможцаў трох групаў брала ўдзел каманда-гаспадар спаборніцтва. Першы групавы раўнд праходзіў у верасьні, другі ў кастрычніку, трэці — у лістападзе; урэшце, фінальная стадыя — у сьнежні.

У сэзоне 2000—2001 рокаў, калі Эўрапейская хакейная ліга не разыгрывалася, Кантынэнтальны кубак фактычна стаў эўрапейскім клюбным чэмпіянатам. Фармат не памяняўся, удзельнічалі 36 клюбаў з 27 краінаў.

З 2004—2005, са зьяўленьнем Кубку эўрапейскіх чэмпіёнаў, у Кантынэнтальным кубку бяруць удзел чэмпіёны краінаў, якія не ўваходзяць у Вялікую шасьцёрку (паводле рэйтынгу ІІХФ), а таксама асобныя клюбы з чэмпіянатаў Вялікай шасьцёркі (напрыклад, расейскае Дынама Масква і славацкі Зволен).

## Пераможцы

## Кубак фэдэрацый ІІХФ
**Кубак фэдэрацыяў** быў афіцыйным эўрапейскіх хакейным клюбным спаборніцтвам, заснаваным у 1995. Гэта быў эўрапейскі чэмпіянат другога ўзроўню для клюбаў, якія ня трапілі ў Эўрапейскі кубак, у прыватнасьці з усходнеэўрапейскіх дзяржаваў. ЁН быў непасрэдным папярэднікам Кантынэнтальнага кубку, запачаткаванага праз два гады.

### Фармат
У першы год у турніры ўзялі ўдзел 13 усходнеэўрапейскіх клюбаў з дванаццаці краінаў, якія спаборнічалі па кубкавай сыстэме з трыма кваліфікацыйнымі групамі.

У наступным сэзоне з-за ўзрослае колькасьці ўдзельнікаў (далучыліся й некаторыя каманды з Заходняй Эўропы) быў уведзены дадатковы кваліфікацыйны раўнд.

#### Пераможцы

## Глядзіце таксама
* Хакейная ліга чэмпіёнаў
* Супэркубак ІІХФ
* Кубак эўрапейскіх чэмпіёнаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кантынэнтальны кубак на Eurohockey.com

Катэгорыя:Спаборніцтвы па хакеі з шайбай
Катэгорыя:Міжнародная фэдэрацыя хакею з шайбай
Раднічкі Ніш

«**Раднічкі**» () — сэрбскі футбольны клюб з гораду Нішу. Заснаваны ў 1923 годзе. Клюбны назоў з сэрбскае мовы перакладаецца як «працаўнікі», бо клюб ад пачатку зьвязаны з працоўным рухам пачатку XX стагодзьдзя. «Раднічкі» ёсьць аднім з самых стабільных клюбаў былой Югаславіі, гэтак каманда правяла ў агульнай складанасьці 29 сэзонаў у Першай лізе Югаславіі. Двойчы клюб фінішаваў на 3 месцы ў югаслаўскіх пяршынствах у 1980 і 1981 гадах. З часоў існаваньня Сэрбіі «Раднічкі» паводле вынікаў сэзону 2017—2018 гадоў здабываў бронзавыя мэдалі. На міжнародным узроўні клюб у 1982 годзе дасягаў паўфіналу Кубка УЭФА, дзе быў выбіты нямецкім «Гамбургам».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе
Катэгорыя:Ніш
Альфрэд Гісьлясан

**А́льфрэд Гі́сьлясан** (; нарадзіўся 7 верасьня 1959 году, Акюрэйры, Ісьляндыя) — галоўны трэнэр зборнай Нямеччыны і колішні гандбаліст. Доўгі час працаваў галоўным трэнэрам нямецкага клюбу «Кіль», былы трэнэр зборнай Ісьляндыі. Раней — гандбольны гульнёвы, неаднаразова выступаў за зборную Ісьляндыі.

## Дасягненьні

### Гулец
* **[[Нямецкая гандбольная бундэсьліга|Чэмпіянат Нямеччыны]]:**
**  1986, 1987
* **Кубак караля:**
**  1991

### Трэнэр
* **[[Нямецкая гандбольная бундэсьліга|Чэмпіянат Нямеччыны]]:**
**  2001, 2009, 2010
* **Кубак Нямеччыны:**
**  2009
* **Супэркубак Нямеччыны:**
**  2001, 2008
* **[[Кубак ЭГФ]]:**
**  2001
* **[[Ліга чэмпіёнаў ЭГФ|Ліга чэмпіёнаў]]:**
**  2002, 2010
**  2009

## Узнагароды
* Трэнэр року ў Бундэсьлізе (2001, 2009)

## Крыніцы

Катэгорыя:Ісьляндзкія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Ісьляндыі
Катэгорыя:Ісьляндзкія гандбалісты і гандбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1984 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 году
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Акюрэйры»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Рэйк’явік»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу ТУСЭМ Эсэн
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Бідасоа» Ірун
Катэгорыя:Ісьляндзкія гандбольныя трэнэры
Аўтаномія

**Аўтано́мія** ( — «сам» і  — «закон») — права на самастойнае ажыцьцяўленьне пэўных функцыяў дзяржаўнай улады ці на кіраваньне якой-небудзь часткай дзяржавы, дадзенае агульнадзяржаўнай канстытуцыяй. Аўтаномія звычайна будуецца паводле адміністрацыйна-тэрытарыяльнага прынцыпу й можа мець розную арганізацыю — рэспубліка, акруга, вобласьць, асобная нацыянальная альбо рэлігійная супольнасьць. Адрозьніваюць адміністрацыйную, палітычную аўтаномію. Палітычная аўтаномія, як правіла, даецца тэрыторыям, кампактна заселеным нацыянальнымі супольнасьцямі, што вызначаюцца асаблівасьцямі мовы, мэнтальнасьці, эканамічнага, палітычнага й культурнага разьвіцьця. Палітычная аўтаномія азначае права нацыянальна-тэрытарыяльнага ўтварэньня самастойна ажыцьцяўляць ўнутранае кіраваньне.

Нацыянальна-культурная аўтаномія — свабоднае, самастойнае функцыянаваньне й разьвіцьцё нацыянальных культур асобных этнічных супольнасьцяў, што грунтуецца на канстытуцыі ці іншых заканадаўчых актах краіны. Можа існаваць у форме нацыянальных радаў, школаў, культурна-асьветніцкіх установаў і інш. 

Царкоўная аўтаномія — самастойнасьць, незалежнасьць царквы ў пытаньнях унутранага кіраваньня, аўтакефалія.

## Крыніцы


Катэгорыя:Самакіраваньне
Катэгорыя:Міжнароднае права
Катэгорыя:Канстытуцыйнае права
Насілава (неадназначнасьць)

Назву **Насі́лава** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Насілава — вёска ў Маладэчанскім раёне

### [[Польшча]]
* Куяўска-Паморскае ваяводзтва
** Насілова — вёска ў Радзеюўскім павеце, гміна Бытонь.
* Люблінскае ваяводзтва
** Насілуў — вёска ў Пулаўскім павеце, гміна Янавец. 
* Мазавецкае ваяводзтва
** Насілуў — вёска ў Седліцкім павеце, гміна Папротня.

### [[Расея]]
* Насілова — вёска ў Разанскай вобласьці.

## Глядзіце таксама
* Насілоўскія — ліцьвінскі шляхецкі род, які паходзіць ад віцебскага ваяводы Юрыя Насілоўскага.
* Насілоўскіх — польскі шляхецкі род, які вядомы з XV стагодьдзя й паходзіць ад Якуба з Насілава й яго брата Анджэя.
Вымна (неадназначнасьць)

Назву **Вымна** маюць:

* Вымна — возера ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці, у басэйне ракі Лужасянка
* Вымна — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
Дзяніс Марціновіч

**Дзяніс Марціновіч** (1986, Менск) — беларускі гісторык, літаратурны і тэатральны крытык, журналіст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і пісьменьніка Алеся Марціновіча. Брат Ягор Марціновіч працуе журналістам. Вучыўся ў Нацыянальным гуманітарным ліцэі імя Якуба Коласа. Скончыў Ліцэй Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (2004). Як пераможца рэспубліканскай алімпіяды па гісторыі быў залічаны без экзамэнаў на гістарычны факультэт БДУ, які скончыў у 2009 годзе з чырвоным дыплёмам. У 2010 г. закончыў магістратуру таго ж факультэта па спэцыялізацыі «ўсеагульная гісторыя». Магістар гістарычных навук (2010). Зь лістапада 2010 г. асьпірант гістарычнага факультэта БДУ. Адначасова зь 2010 г. аглядальнік газэты «Літаратура і Мастацтва».

## Творчасьць

Друкуецца з 1999 году. Піша на беларускай і расейскай мовах. Аўтар кнігі «Донжуанскі сьпіс» Караткевіча" (Менск, 2012) і больш як 300 публікацыяў (навуковыя артыкулы аб грамадзка-палітычным разьвіцьці СССР 1920-30-х гадоў і беларускай гістарычнай літаратуры ХХ ст., рэцэнзіі на творы сучасных беларускіх пісьменьнікаў і пастаноўкі ў драматычным і музычным тэатрах). Друкаваўся ў часопісах «Беларуская думка», «Бярозка», «Дзеяслоў», «Маладосць», «Мастацтва», «Нёман», «Полымя», «Роднае слова», газэтах «Культура», «Літаратура і Мастацтва», «Настаўніцкая газэта» і іншых.

### Кніга
У 2012 годзе ў сэрыі «Менскія маладыя галасы», якую заснавала Менскае гарадзкое аддзяленьне Саюза пісьменьнікаў Беларусі выйшла кніга «Донжуанскі сьпіс» Караткевіча: Літаратуразнаўчыя дасьледаваньні і артыкулы" (Мн.: «Чатыры чвэрці», 2012. — 114 с.). У ёй дасьледуюцца асобы 10 жанчынаў, якіх кахаў Уладзімер Караткевіч. Імёны некаторых зь іх уведзены ў навуковы зварот упершыню.

## Прызнаньне
* Чэмпіён Беларусі сярод школьнікаў па гульні «Брэйн-рынг» (у складзе каманды «Дурол»; 2004).
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі сярод школьнікаў па гульні «Што? Дзе? Калі?» (у складзе каманды «Дурол»; 2004).
* Ляўрэат рэспубліканскага конкурсу навуковых працаў студэнтаў вышэйшых навучальных установаў Рэспублікі Беларусь (2007).
* Сябра Саюзу пісьменьнікаў Беларусі (з 2012 году).
* «Нацыянальная літаратурная прэмія» ў намінацыі «Лепшы твор літаратурнай крытыкі і літаратуразнаўства» за кнігу «Жанчыны ў жыцці Ўладзіміра Караткевіча» (2015).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
 	
## Вонкавыя спасылкі
* Дзяніс Марціновіч на сайце «Беларускія акторы тэатра і кіно»
* Дзяніс Марціновіч на партале «Arche»

Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія журналісты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Заходнія славяне

**Заходнія славя́не** — група славянскіх народаў і плямёнаў, якая вылучаецца паводле геаграфічных і моўных прыкметаў.

У працэсе міграцыі й экспансіі славянаў (VI—VII стст.) гэтае насельніцтва здолела амаль уніфікаваць культуру й у значнай ступені мову. Толькі калянізацыя вуграмі Вугорскай нізіны ў пачатку IX ст. разарвала сувязь паміж славянамі, якія жылі на поўнач ад Карпатаў і Судэтаў з балканскімі 1 наддунайскімі славянамі. Гэта стала прычынай разьмежаваньня заходніх і паўднёвых славянаў. Разьмежаваньне ўсходніх і заходніх славянаў пачалося ў X ст., калі паўсталі дзьве дзяржавы, што на той час мелі канкурэнцыю між сабою — Кіеўская Русь і Польшча. Вельмі паглыбіла адчужэньне й тое, што ў краінах вызнавалася хрысьціянства розных абрадаў (каталіцтва й праваслаўе, пасьля сярэдзіны XI ст. пасьля гістарычна засьведчанага распаду на каталіцтва й праваслаўе). Такім чынам ужо ў X ст. больш ці менш маналітная славянская супольнасьць распалася на тры розныя галіны.

Да заходніх славянаў адносяцца сучасныя народы:
* лужычане (сорбы)
* палякі
** сылезцы (могуць лічыцца як асобным народам, так і субэтнасам у складзе палякаў)
* кашубы
* славакі
* чэхі

Агульная колькасьць гэтых народаў — каля 80 млн.

Гістарычнымі плямёнамі й ваенна-племяннымі хаўрусамі заходніх славянаў зьяўляюцца:
* абодрычы (ваенна-племянны хаўрус)
* вагры
* гліняне
* драване
* люцічы (ваенна-племянны хаўрус)
* ратары
* руяне
* славінцы
* смалінцы
* лужычане лужыцкія сэрбы (ваенна-племянны хаўрус)
* мільчане

Усе гэтыя плямёны адносіліся да так званых палабскіх славянаў ці палабаў. Акрамя гэтага:

* памяране, продкі цяперашніх кашубаў
* сьлянжане
* багемы ды інш.

## Глядзіце таксама
* Заходнеславянскія мовы
* Вэнэды

## Вонкавыя спасылкі
Таўталёгія

* Таўталёгія (рыторыка) —  рытарычная фігура, якая ўяўляе паўтор адных і тых жа альбо блізкіх па сэнсе словаў
* Таўталёгія (лёгіка) — тоесна праўдзівае выказваньне, інварыянтавае адносна значэньняў сваіх кампанэнтаў.
Мэзэкёвэшд (футбольны клюб)

«**Мэзэкёвэшд**» () — вугорскі футбольны клюб з гораду Мэзэкёвэшду. Заснаваны ў 1975 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мэзэкёвэшд
Кароўка (неадназначнасьць)

Назву **Кароўка** маюць:

* Кароўка — від грыба
* Кароўка — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
Жывы натурморт

«**Жывы натурморт**» — карціна гішпанскага мастака Сальвадора Далі, напісаная ў 1956 годзе. Знаходзіцца ў Музэі Сальвадора Далі ў Сэнт-Пітэрзбэргу.

## Інфармацыя пра карціну
 Калі  я пакажу вазачку, якая кружыцца ў прасторы разам зь веерам і садавіной, каляровай капустай, птушкай, куфлем, бутэлькай, зь якой выліваецца зьмесьціва, і нажом насупраць акна, а за акном будзе прасьцірацца бязьмежная марская роўнядзь, пакрытая зыбам, калі я выстаўлю руку, якая сьціскае ў пальцах рог насарога, — усё гэта будзе азначаць, што я адважыўся і пачаў спасьцігаць прастору-час шляхам сузіраньня левітацыі, якая разбурае энтрапію. 

## Крыніцы й заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Жывы натурморт у галерэі работ Сальвадора Далі

Катэгорыя:Карціны Сальвадора Далі
Кіль (гандбольны клюб)

**ГК «Кіль»** () — нямецкі гандбольны клюб з Кілю. Выступае ў нямецкай бундэсьлізе, 19-ы разовы чэмпіён краіны, лідэр па колькасьці тытулаў. Найбольш пасьпяховымі для клюбу сталі 2007 і 2012 рокі, калі «Кіль» дабіваўся трайнога посьпеху: перамогі ў нацыянальным чэмпіянаце, кубку і Лізе чэмпіёнаў. Да таго ж у 2012 «Кіль» выйграў абсалютна ва ўсіх матчах чэмпіянату, стаўшыся першым падобным нямецкім топ-клюбам, які дабіўся падобнага посьпеху.

## Дасягненьні
* **[[Гандбольная бундэсьліга|Чэмпіянат Нямеччыны]]:** 23
** 1957, 1962, 1963, 1994, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000, 2002,
** 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015,
** 2020, 2021, 2023

* **[[Кубак Нямеччыны па гандболе|Кубак Нямеччыны]]:** 12
** 1998, 1999, 2000, 2007, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2017, 
** 2019, 2022

* **Супэркубак Нямеччыны:** 13
** 1995, 1998, 2005, 2007, 2008, 2011, 2012, 2014, 2015, 2020
** 2021, 2022, 2023

* **[[Ліга чэмпіёнаў ЭГФ]]:** 3
** 2007, 2010, 2012, 2020

* **Фіналісты Лігі чэмпіёнаў ЭГФ:** 4
** 2000, 2008, 2009, 2014

* **[[Кубак ЭГФ]]:** 4
** 1998, 2002, 2004, 2019

* **[[Супэркубак ЭГФ]]:** 1
** 2007

* **Фіналісты Супэркубку ЭГФ:** 1
** 2004

* **[[Супэркубак ІГФ]]:** 1
** 2011

* **Фіналісты Супэркубку ІГФ:** 1
** 2012, 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* 


Катэгорыя:Гандбольная бундэсьліга
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1904 годзе
Раман Скрыпін

**Раман Андрэевіч Скрыпін** (нарадзіўся 27 траўня 1973 году, Палтава) — мэдыя-мэнэджар, журналіст, тэлевядучы, экс-кіраўнік Незалежнага мэдыя-прафсаюзу Ўкраіны. З 2013 году працуе на Грамадзкім тэлебачаньні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія журналісты
Франсабанк

**«Франсабанк»** — камэрцыйны банк Беларусі, які існаваў у 1994—2022 гадох.

Памер статутнага фонду складаў 113 704,4 млн руб. (2013). 99,9% акцыянэрнага капіталу належалі лібанскім кампаніям «Франсабанк С. А. Л.» (88,0769%) і «Франсахолдынг» (11,8858%).

## Дзейнасьць
Банк меў аддзяленьні ў Берасьці, Гомлі, Горадні, Лідзе й Менску.

## Рэквізыты
Юрыдычны адрас: Менск, пр. Незалежнасьці, 95А.

УНП 100755021. АКПА 37364837. БІК 153001266.

S.W.I.F.T. GTBN BY 22.

## Мінуўшчына
Банк зарэгістраваны 5 кастрычніка 1994 року пад назваю ААТ Банк «Залаты талер». У 2008 «Залаты талер» быў набыты лібанскімі юрыдычнымі асобамі «Fransabank S. A. L.» і «Fransaholding» і быў перайменаваны ў «Франсабанк».

26 красавіка 2022 году Ўправа Нацыянальнага банку Беларусі ўхваліла Пастанову № 171 аб дзяржаўным уліку далучэньня «Франсабанку» да «Альфа-Банку», якая набыла моц 4 траўня 2022 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі
Катэгорыя:1994 год у Беларусі
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 1994 годзе
Skálmöld

**Skálmöld** — вікінг-мэтал і фолк-мэтал гурт з Рэйк'явіка, Ісьляндыя, які быў створаны ў жніўні 2009 году. Назова гурта можна перакласьці з ісьляндзкае як «стагодзьдзе мячоў», што можа азначаць таксама «беззаконнасьць». Дадзеная назова адносіцца да пэрыяду, вядомага як Эпоха Стурлюнгаў, які лічыцца адным з самых крывавых і жорсткіх у гісторыі Ісьляндыі.

## Біяграфія
Сябры Снайб’ёрн Рагнарсан і Б’ёргвін Сігурдсан, якія ўжо гралі раней у розных калектывах, вырашылі заснаваць новы гурт у жніўні 2009 году.. Іншыя ўдзельнікі гурта таксама ўжо прымалі раней актыўны ўдзел на ісьляндзкай музычнай сцэне. Першапачаткова гурт задумваўся толькі як гобі, аднак неўзабаве ўдзельнікі вырашаюць запісаць свой першы альбом, раней як яны стануць «занадта старымі й стомленымі». Пасьля беспасьпяховых спробаў заключыць кантракт з ісьляндзкімі гуказапіснымі кампаніямі, гурт быў запісаны фарэрскім лэйблам *Tutl* у лістападзе 2010 году й 15 сьнежня 2010 году выпусьціў на Фарэрскіх выспах і ў Ісьляндыі першы альбом — *Baldur*. У красавіку 2011 году гурт заключыў кантракт з аўстрыйскім лэйблам Napalm Records і перазапісаў альбом *Baldur*, які быў выпушчаны ва ўсім сьвеце ў жніўні таго жа году.

Кантракт з Napalm Records спрыяў папулярнасьці гурта. Skálmöld быў запрошаны на нямецкі фэстываль Wacken Open Air. 13 красавіка 2012 году гурт прыступіла да запісу свайго другога альбома, *Börn Loka*, які быў выпушчаны ў кастрычніку таго жа году.

У лістападзе 2013 году Skálmöld даў некалькі канцэртаў супольна з Ісьляндзкім сымфанічным аркестрам у канцэртнай зале Гарпа ў Рэйк’явіку.

## Музычны стыль
З самага пачатку намеры ўдзельнікаў гурта заключаліся ў аб’яднаньні мэталу й ісьляндзкае традыцыйнае музыкі. На музыку Skálmöld паўплывала творчасьць такіх гуртоў, як: Metallica, Iron Maiden, Anthrax, Slayer, Amon Amarth і Ensiferum, а таксама ісьляндзкага кампазытара Ёўна Лейфса. Тэксты песьняў напісаныя Снайб’ёрнам поўнасьцю на ісьляндзкай мове й заснаваныя на германа-скандынаўскай міталёгіі й ісьляндзкіх сагах. Апрача таго, тэксты адпавядаюць некаторым старажытнаскандынаўскім формам верша.

## Удзельнікі
* Б’ёргвін Сігурдсан
* Снайб’ёрн Рагнарсан
* Бальдур Рагнарсан
* Траўін Аўрні Бальдвінсан
* Гунар Бэн
* Ёўн Гейр Ёўгансан

## Дыскаграфія
**Альбомы:**
* 2010: *Baldur*
* 2012: *Börn Loka*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гурта

Катэгорыя:Ісьляндзкія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Музычныя гурты стылю фолк-мэтал
Катэгорыя:Ісьляндзкія фолк-мэтал-гурты
Нікаляс ван Вэйк

**Нікаля́с ван Вэйк** (, ; 4 кастрычніка 1880, Дэльдэн — 25 сакавіка 1941, Лейдэн) — нідэрляндзкі філёляг-славіст, балканіст. Прафэсар Лейдэнскага ўнівэрсытэту (1913). Працаваў у галіне гісторыі славянскай пісьмовасьці й фанэтыкі (гісторыя націску ў славянскіх мовах), фаналёгіі. Займаўся таксама дыялекталёгіяй славянскіх моў і пытаньнямі дыялектальных зьмяшэньняў.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Дэльдэне ў сям’і пастара. Большую частку дзяцінства правёў у Зволе, дзе вучыўся ў школе. У 1898 стаў студэнтам Амстэрдамскага ўнівэрсытэту па спэцыяльнасьці «нідэрляндзкая літаратура». Удасканальваў свае веды ў Лейдэнскім і Маскоўскім унівэрсытэтах.

У 1907 заняў пасаду бібліятэкара ў Каралеўскай бібліятэцы ў Гаазе. З 1913 — прафэсар Лейдэнскага ўнівэрсытэту.

Замежны сябар АН СССР з 14 студзеня 1928.

Сканаў 25 сакавіка 1941 у Лейдэне па непрацяглай хваробе.

## Навуковая дзейнасьць

Скончыў Амстэрдамскі ўнівэрсытэт (1900), удасканальваў свае веды ў Лейдэнскім ды Маскоўскім унівэрсытэтах.

З 1913&nbsp;— прафэ­сар Лейдэнскага ўнівэрсытэту.

## Навуковая дзейнасьць
Працаваў у галіне гісторыі славянскай пісьмовасьці, фанэтыкі, фаналёгіі, ак­цэнталёгіі, міждыялектных кантактаў, стараславянскай мовы, балта-славянскіх моўных стасункаў.

Аўтар манаграфіяў:
* «Балтыйска-славянскія праблемы» (1913)
* «Дасьледаваньні па старарускай мове» (1919)
* «Гісторыя старацаркоўнаславянскай мовы» (1931)
* «Фаналёгія» (1939) й інш.

## Крыніцы

## Літаратура
* Вейк Николас ван // Большая советская энциклопедия: В 30 т. — М.: «Советская энциклопедия», 1969—1978.

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс публікацыяў 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дэльдэне
Катэгорыя:Памерлі ў Лейдэне
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Акадэміі навук СССР
Катэгорыя:Нідэрляндзкія мовазнаўцы
Катэгорыя:Нідэрляндзкія славісты
Катэгорыя:Выпускнікі Лейдэнскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Бітва пры Чашніках (1567)

**Бітва пры Чашніках**, **Бітва на рацэ Уле 1567 году**, **Бітва пад Копіям** — эпізод Лівонскай вайны (1558—1583). Адбылася на рацэ Уле пад Чашнікамі. Вялікалітоўскі атрад колькасьцю 2 тыс. чалавек на чале з Раманам Сангушкам перамог маскоўскі корпус ваяводы Пятра Срэбнага (8 тыс. чалавек). Вынікам бітвы стала аблога ў сярэдзіне лютага 1568 року Янам Хадкевічам Улы, пасьля чаго 24 верасьня 1568 року Раман Сангушка вызваліў крэпасьць Улу.

## Перадумовы бітвы
Падчас Лівонскай вайны Іван Жахлівы ўмацоўваў становішча сваіх войскаў у захопленых літоўскіх землях, умацоўваючы старыя й будуючы новыя крэпасьці. У ліпені 1567 року маскоўскія ваяводы князь Пётар Срэбны-Абаленскі, баярын Калычоў і князь Юры Такмакоў разам са служылым татарскім царэвічам Амуратам выступілі з царскім і татарскім войскам з Полацку й перайшлі Дзьвіну, каб забясьпечыць пабудову крэпасьці Копіе (на поўдні ад Полацку) на высьпе, разьмешчанай пасярод возера Суша. Частка маскоўскіх войскаў на чале зь Юрыем Такмакавым заняла выспу й пачала будаваць на ёй крэпасьць. Іншыя сілы спыніліся непадалёк у палявым лягеры ва ўрочышча Суша.

Раман Сангушка правёўшы выведку й, сабраўшы прыкладна дзьве тысячы салдатаў, адправіўся ў паход на маскоўскае войска, колькасьць якога складала 8 тысячаў ваяроў. Храніст Марцін Бельскі адзначаў: *«20 дня ліпеня, маючы вызначаныя зьвесткі ад відавочнікаў пра войска маскоўскае, якіх было з татарамі 8000, якія рухаліся з Чашнікаў да іх»*.

## Ход бітвы
Ноччу 21 ліпеня салдаты лёгкай коньніцы Рамана Сангушка (казакі) напалі на перадавую варту ў 100 вершнікаў і разграмілі іх. Умела выкарыстоўваючы веды мясцовасьці, яны раптам напалі на лягер, пяхота хутка раскідала драўляную агароджу, а кавалерыя, ня даўшы магчымасьці маскоўскім ваярам пашыхтавацца ў баявыя парадкі, уварвалася ў лягер. За кароткі час маскоўскае войска было амаль цалкам разгромлена. Мноства салдатаў было ўзята ў палон, быў захоплены абоз і вызвалены з палону салдаты свайго войска й мірныя жыхары, галоўным чынам сяляне, запалоненыя падчас паходу з Полацку.

## Глядзіце таксама
* Бітва на рацэ Уле

## Літаратура
* Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим Княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. Москва: «АСТ»; Минск: «Харвест», 2010. — 800 с — .

Чашнікі
Катэгорыя:Гісторыя Маскоўскага княства
Катэгорыя:Падзеі 1567 году
Сьвята-Траецкая царква (Вялікая Сваротва)

**Сьвя́та-Трае́цкая царква** — праваслаўны храм на ўскраіне вёскі Вялікая Сваротва (Баранавіцкі раён; пры выезьдзе на вёску Моўчадзь), помнік архітэктуры клясыцызму XIX стагодзьдзя. Адзіная ў сучаснай Беларусі царква трохвугольнай у пляне формы. Уваходзіць у сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Першая драўляная царка ўзьведзеная ў ХVIII стагодзьдзі. Новы храм з бутавага каменю і цэглы пабудаваны ў 1823 годзе на сродкі памешчыка Незабытоўскага. У 1886 годзе пастаўленая царкоўнапрыходзкая школа. Падчас Другой сусьветнай вайны царква была спаленая. Аднаўленьне пачалося ў 2006 годзе. Канец аднаўленьня — 2007 год. Перад храмам пастаўленая мураваная арачная брама.

У 2016 годзе царква ўключаная ў сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Архітэктура
Царква ўяўляе сабой цэнтрычнае 3-вугольнае ў пляне 2-яруснае збудаваньне з шатровым верхам і макаўкай. Вуглы вылучаныя калёнамі і руставанымі лапаткамі, восі граняў па ярусах — арачнымі аконнымі праёмамі з глыбокім адхіламі ў сьценах (таўшчыня 1 м). Унутры заля перакрытая плоскай стольлю. У 1868 годзе ўстаноўлены іканастас сьветла-блакітнай афарбоўкі на 13 абразоў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Кулагін, А. М. Праваслаўныя храмы Беларусі: Энцыкл. давед / А. М. Кулагін. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2007. — С.99.
* Архітэктура Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск: Беларус. энцыкл., 1993.— 620 с.: іл. .

## Вонкавыя спасылкі

* Рэстаўрацыя царквы, фатаздымкі // «Глобус Беларусі»
* Вялікая Сваротва. Сьляды спадчыны
* 
* Вялікая Сваротва
* Вялікая Сваротва (Баранавіцкі раён) Царква Сьв. Тройцы 1823.
* J. Krzystof Lenartowicz «Cerkiew Trójcy Przenajświętszej w Sworotwie Wielkiej»

Катэгорыя:Вялікая Сваротва
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Беларусі
Чэмпіянат Славаччыны па футболе

**Чэмпіянат Славаччыны па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Славаччыны, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца зь дзевяці дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца супэрліга.

## Сыстэма
Дземяхі

Назву **Дземяхі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Дземяхі — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Дземяхі — вёска ў Рэчыцкім раёне Гомельскай вобласьці
Гандбольная бундэсьліга

**Гандбо́льная бундэсьлі́га** (, HBL) — найвышэйшы нямецкі прафэсійны гандбольны дывізыён. З 2012 року галоўным спонсарам зьяўляецца Deutsche Kreditbank (DKB), таму поўная назва спаборніцтва гучыць як *DKB Гандбольная бундэсьліга*. Пераможца бундэсьлігі атрымоўвае тытул чэмпіёну Нямеччыны.

## Мінуўшчына
Першы ў гісторыі неафіцыйны розыгрыш чэмпіёна Нямеччыны (ФРН) адбыўся ў сэзоне 1947—1948, афіцыйныя спаборніцтвы разыгрываюцца з сэзону 1949—1950. У НДР першы чэмпіянат прайшоў у 1949—1950 роках.

Бундэсьліга была створаная ў 1966 року і спачатку была падзеленая на паўночную і паўднёвую сэкцыі. З 1977 дзьве часткі былі аб’яднаныя ў адзіны дывізіён, у якім цяпер выступаюць 18 клюбаў. У 1981 была створаная *2-я бундэсьліга*, а *Рэгіянальная ліга* такім чынам стала трэцім па зроўні дывізыёнам. *2-я бундэсьліга* таксама сьпярша падзялялася на паўночную і паўднёвую сэкцыі (а ў першыя два гады пасьля аб’яднаньня Нямеччыны і на тры), і толькі ў сэзоне 2011—2012 усе каманды былі аб’яднаныя ў адну групу з 20 клюбаў.

## Сэзон
Сэзон складаецца з 34 тураў і гуляецца па кругавой сыстэме без плэй-офаў і фіналаў. Сэзон пачынаецца ў жніўні-верасьні і сканчаецца ў траўні.

Першыя тры клюбы па выніках чэмпіянату ўдзельнічаюць у наступным сэзоне Лігі чэмпіёнаў, чацьверты клюб гуляе ў кваліфікацыйным раўндзе. У Кубку ЭГФ удзельнічае пяты клюб. Калі нямецкі клюб стаў пераможцам Лігі чэмпіёнаў, Кубку ЭГФ ці Кубку кубкаў, ён аўтаматычна трапляе ў наступны розыгрыш гэтага спаборніцтва, але на колькасьць удзельнікаў ад сваёй краіны гэта не ўплывае; такім чынам, колькасьць клюбаў ад Нямеччыны можа быць і большай.

Тры апошнія клюбы па выніках сэзону апускаюцца ў 2-ю бундэсьлігу, адкуль наўзамен прыходзяць 3 першыя клюбы.

## Клюбы
Удзельнікі сэзону 2013—2014.

## Чэмпіёны
Сьпіс пераможцаў чэмпіянатаў з 1948.
{|
|valign="top" width=0%|

|valign="top"|

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Статыстыка Бундэсьлігі
Матчы зборнай Беларусі па футболе 2014 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|чэмпіянату Эўропы 2016 году]]

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|чэмпіянату Эўропы 2016 году]]

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|чэмпіянату Эўропы 2016 году]]

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году|чэмпіянату Эўропы 2016 году]]

### Таварыскі матч

Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе
Катэгорыя:2014 год у футболе
Пеньніцы

**Пе́ньніцы**, **сьлінявіцы** (*Aphrophoridae*) — сямейства сысучых казурак падатраду цыкадавых. 

Налічваецца каля 3 тыс. відаў. Пашыраныя ў тропіках і ўмераных зонах. Жывуць пераважна ва ўвільготненых мясьцінах. На Беларусі найбольш пашыраныя пеньніца альховая, пеньніца звычайная, або сьлівявая, пеньніца цьвердакрылая. Пеньніца звычайная шкодзіць сьцяблам і лісьцю пладовых дрэваў, пладовых і дэкаратыўных кустоў, суніцаў і інш.

Даўжыня да 12 мм. Афарбоўка зеленаватая, бурая, радзей чорная або плямістая. Сьпіна апушаная, надкрылы шчыльныя, скурыстыя. Заднія ногі скакальныя. Кормяцца сокамі расьлінаў. Лічынкі разьвіваюцца на расьлінах у камяках пенападобнай сьлізі, т.зв. «зязюліны сьліны» (адсюль другая назва), якую выдзяляюць спэцыяльныя васковыя залозы. У тропіках некаторыя віды пеньніц утвараюць капеж з выдзяленьняў.

## Літаратура
* Максімава С., Шалапёнак А. Пеньніцы // БЭ ў 18 т. Т. 12. Мн., 2001.

Катэгорыя:Цыкадавыя