Альгерд (імя)

**Альгерд** (*Альгерт*, *Алігард*, *Альгард*, *Альгарт*, *Гэльгерд*, *Гольгерт*, *Альгірд*, *Алкард*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Ольгерд** (*Эльгерд*, *Ольгірд*).

## Паходжаньне

Алгерд, Алгерт, Олгард, Алгард, Алгарда, Алгарт, Олгарт, Галгерд, Галгард або Голгерд, пазьней Алгірт, Алкард або Алегард (Algerd, Algeard, Algerðr, Algert, Algerth, Olgard, Algardus, Algard, Algardis, Algart, Olgart, Hallgerðr, Hallgerd, Halgerd, Halgardus, Holgerd, Algiert, Allcard, Allegaert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ал- (імёны ліцьвінаў Алігут, Альмін, Аламунт; германскія імёны Algut, Almin, Alamunt) паходзіць ад гоцкага alls 'увесь, кожны' або ад асновы -адал- (ад стараверхненямецкага adal 'шляхетны'), а аснова -гард- (-герд-, -герт-) (імёны ліцьвінаў Вісігерд, Мундыгерд, Тэўтыгерд; германскія імёны Wisgeard, Mundgerd, Teutgerdis) паходзіць ад гоцкага gairdan 'падпяразваць' (пераноснае 'ахоўваць'), garda 'агароджа' (пераноснае 'ахова, бясьпека').

Адпаведнасьць імя Альгерд германскаму імю Olgard (Olgardus) сьцьвердзіў мовазнаўца і літаратуразнаўца-мэдыявіст Аляксандар Бразгуноў.

Яшчэ ў Раўданскім рукапісе, апублікаваным Тэадорам Нарбутам, імя Альгерд тлумачылася як «радасьць Вольгі» (відаць, ад -ольг- + германскае hord 'скарб'), а гісторык Юзэф Пузына выводзіў імя Альгерд ад германскага (паўночнагерманскага) імя *Альгард* (*Algard*). Гісторык Павал Урбан у сваёй кнізе «Старажытныя ліцьвіны» зьвяртае ўвагу на тое, што прускі храніст Віганд Марбурскі пісаў пра герцага Альгерда з Гогенштайну (), тым часам пра аднаго з каралёў Ангельшчыны Альгерда (*Allegart*) VIII ст. пісаў аўтар хронікі Ўсходняй Фрызіі. Гэтыя ды іншыя прыклады (*Algerd*, *Alegardus*, *Alhart*, *Alherd*) пацьвярджаюць, што імя Альгерд мела лучнасьць з імёнамі германскага паходжаньня.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Альгерд складаецца з асноваў -алг- (-алк-, -гэлк-) (імёны ліцьвінаў Альгін, Альгімонт; германскія імёны Heligin, Alcmunt), якая паходзіць ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты', і -герд- (-гард-, -герт-). Такім парадкам, імя Альгерд азначае «сьвятая ахова».

Мовазнаўца  выводзіць імя Альгерд з германскіх моваў ад імя Adalger, дзе adal 'шляхетны' і gar 'кап’ё'. Такое ж тлумачэньне даецца ў беларускім «Слоўніку асабовых уласных імёнаў», выдадзеным у 2011 годзе.

У Прусіі бытавала імя Альгард (Альгарт): *Peter Algart* (1398 год), *Johannes Algarde* (1400 год). У Гданьску адзначалася імя Гольгард: *Stefan Holgard* (1427 год), у ваколіцах Мэмэлю — прозьвішча Hellgardt.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Алкердъ* (1330—1359 гады); *Самъ Олкгердъ Божію милостью великий князь Литовьскій, Рускій, Жомоитскій и иныхъ* (25 жніўня 1342 году); *Господарю его милости Князю Великому Олигарду* (30 сьнежня 1347 году); *Olgerdus* (1347 і 1352 гады); *а за великого князя Олькерта и за [[Карыят|Корьята]]* (1352 год); *Helgerdi Suppremi principis lythwanorum* (*Helgerdus supremus prinreps*; 14 жніўня 1358 году); *Володимеръ Ольгердовичь* (1362—1392 гады); *Allexandro filio Holgerti* (запіс пад 1366 годам); *Algherde* (7 лістапада 1367 году); *Kenna uxor Kazimiri ducis Saxonie, filia Olgerti ducis Lithuanie* («Kalendarz Krakowski» пад 1368 годам); *Andrey Olherdowicz*, *Андрей Ольгердович* (каля 1370—1377 або 1381—1387 гадоў); *ὁ βασιλεὺς, ὁ Ἄλγερδος* (1371 год); *Се язъ князь великии Олгердъ* (1372 год); *Nobilibus viris Oligerdo Magno et [[Кейстут|Kenstuto]] ac [[Любарт|Lubardo]] fratribus ducibus Lituanorum* (23 кастрычніка 1373 году); *Olgordi* (29 верасьня 1377 году); *Algirde, quondam rex Littovie* (1377 год, 10 кастрычніка 1385 году, 11 кастрычніка 1385 году); *Се язъ великии князь Дмитрии Олгирдовичь* (1386 год); *huius pater Helgorth… Helgorth Keistuthy* (запіс пад 1386 годам); *Мы князь Дмитрии Олгердовичь* (16 сьнежня 1388 году); *Olcardus noster olim genitor* (15 траўня 1390 году); *vnser feter herczog Algart* (Мэмарыял Вітаўта, 1390 год); *Algerde*, *Algarde* (Хроніка Лівоніі Германа Вартбэрга), *Algard*, *Algart* (Хроніка Віганда); *сынове Олгордовы* (Задоншчына); *Olgerth* або *Олкгирд* (Летапісец вялікіх князёў літоўскіх); *Algardus* (па 1409 годзе); *князь Олгердъ Гедиминовичь… къ Олгерду Гедиминовичю… Олигерду Гедиминовичю* (Наўгародзкі чацьверты летапіс); *къ великому князю Олгерду Гедименовичю Литовскому* (Сафійскі першы летапіс); *Nos Boleslaus alias Swidrigaill dei gracia dux Olgorthowicz* (10 верасьня 1420 году); *Semeon Ulgerdowicz* (*Semeon Olgerdowicz*; 22 чэрвеня 1431 году);
*ex genitoris nostri olim magni ducis Lythwanie Olgerdi* (14 ліпеня 1431 году); *avo videlicet Olgerdo olim magno duce Lithwanie* (1440 год); *Швитригайл Олкгирдович* (15 траўня 1446 году); *мы великий князь Александро, инако Швитрикгайло Олькгирдовичь* (29 сьнежня 1446 году, 29 сьнежня 1451 году); *Олгордъ князь Литовьскыи… за Олгорда* (Рагоскі летапісец); *Швитрикгайл(ъ) Олькгирдовичь* (31 сьнежня 1450 году, 1451 год); *Швитригайло Оликгирдович* (24 верасьня 1451 году); *Швитрикаила Олкердови(ч)* (1452 год); *Olgerdus filius Gedimini* (Ян Длугаш); *Olgierd… Olgierd Gidyminowicz* (Хроніка Быхаўца); *князь велики Литовьскій Олгердъ Гедимановичъ* (Ніканаўскі летапіс); *Олгерд… Олгерд Гидиминовичь* (Хроніка літоўская і жамойцкая); *Алексей Самойлов сын Олгерд* (1655 год); *Józef Olgird, towarzysz husarski* (21 жніўня 1780 году); *Kajetan Elgierd* (1821 год).

## Носьбіты
* Альгерд (каля 1296—1377) — вялікі князь літоўскі, меў 12 сыноў і 5 дачок (у крыніцах упамінаюцца зь імём па бацьку Альгердавіч Андрэй, Карыбут Дзьмітры, Лугвен Сямён, Сьвідрыгайла, Уладзімер)
* Бернат Альгерт (Biernat Olgiert) — маршалак дворны Сьвідрыгайлы, які ўпамінаецца ў 1445 і 1451 гадох 
* Юры з Альгерда Шапоўскі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, дваранін скарбовы літоўскі, падчашы вількамірскі ў 1678—1697 гадох
* Адам з Альгерда Шапоўскі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падчашы вількамірскі ў 1703 годзе
* Мацей з Альгерда Шапоўскі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, мечнік вількамірскі ў 1704—1713 гадох
* Гіляры з Альгерд Лукомскі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік смаленскі ў 1782 годзе
* Язафат з Альгердаў Лукомскі — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік смаленскі ў 1784 годзе
* Альгерд Абуховіч (1840—1898) — беларускі паэт, перакладнік
* Альгерд Бульба (сапраўд. Вітаўт Чыж; 1884—1939) — беларускі грамадзкі дзеяч, этнограф, крытык і публіцыст
* Альгерд Малішэўскі (1922—1989) — беларускі мастак, выкладнік
* Альгерд Невяроўскі (нар. 1969) — беларускі журналіст
* Альгерд Бахарэвіч (нар. 1975) — беларускі пісьменьнік і перакладнік

Ольгерды-Эйгерды (Olgierd-Ejgierd) гербу Пагоня Літоўская — літоўскі шляхецкі род.

У актах Вялікага Княства Літоўскага адзначалася, што вёска Ахрэмаўшчына (Браслаўскі павет) гістарычна мела назву Альгердаўшчызна.

На гістарычнай Браслаўшчыне існуе вёска Альгярдова, на гістарычнай Ашмяншчыне — Альгердава.

## Глядзіце таксама
* Ала
* Герд

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны