open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Каці Вільгэльм

**Ка́ці Ві́льгэльм** (; 2 жніўня 1976, Шмалькальдэн, акруга Зуль, НДР) — нямецкая біятляністка. Адзіная ў гісторыі ўладальніца трох залатых алімпійскіх узнагародаў у біятлёне сярод жанчынаў, пяціразовая чэмпіёнка сьвету, пераможца агульнага заліку Кубку сьвету 2005/06, уладальніца шасьці Малых Кубкаў сьвету. Найлепшая нямецкая спартоўка 2006 году.

## Вонкавыя спасылкі

* Профіль на афіцыйным сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нямеччыне
Катэгорыя:Нямецкія лыжнікі і лыжніцы
Катэгорыя:Нямецкія лыжнікі і лыжніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Нямецкія біятляністкі
Катэгорыя:Нямецкія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Тэрпэноіды

**Тэрпэноіды** — кісьляродзьмяшчальныя арганічныя злучэньні (як правіла, прыроднага паходжаньня), вугляродны шкілет якіх утвораны з ізапрэнавых зьвёнаў. Тэрпэноіды зьяўляюцца вытворнымі , у некаторых выпадках іх вугляродны шкілет можа ўтварыцца з поліізапрэнавых структур шляхам перамяшчэньня або страты вугляроднага фрагмэнта, звычайна мэтыльнай групы.

Асаблівасьці будовы малекул тэрпэноідаў прыводзяць да прыкметнага іх адрозьненьня ад іншых арганічных злучэньняў падвышанай , схільнасьцю да ізамэрацыі, цыклізацыі і полімерызацыі.  і трансфармацыя нярэдка праходзіць у мяккіх умовах, пад дзеяньнем сьвятла, кісьляроду паветра, пароў вады і т. п. З-за лёгкай перагрупоўкі вугляроднага шкілета тэрпеноідаў расейскі навуковец  назваў іх «хімічнымі хамэлеонамі».

Тэрпэноіды зьяўляюцца актыўнымі ўдзельнікамі абменных працэсаў, якія праходзяць у расьлінах. Некаторыя тэрпэноіды рэгулююць актыўнасьць генаў расьлін, удзельнічаюць у  рэакцыях. Вугляродныя ланцугі шэрагу тэрпэноідаў зьяўляюцца ключавымі прамежкавымі прадуктамі ў біясынтэзе стэроідных гармонаў, халестэрыну, фэрмэнтаў, вітамінаў Д, Е, К, жоўцевых кіслот.

Расьлінныя тэрпэноіды маюць шырокі спэктар біялягічнага дзеяньня і таму ўяўляюць цікавасьць для пошуку новых лекавых прэпаратаў.

## Крыніцы
Лімэрык (футбольны клюб)

«**Лімэрык**» () — былы ірляндзкі футбольны клюб з гораду Лімэрыку. Заснаваны ў 1937 годзе. Двухразовы чэмпіён Ірляндыі (1960, 1980), двухразовы ўладальнік Кубка Ірляндыі (1971, 1982).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лімэрык
Гвазьдзік

**Гвазьдзі́к** (*Dianthus*) — род адна- ці двухгадовых травяністых расьлін сямейства гвазьдзіковыя. Існуе каля 300 відаў.

## Арэал
У асноўным распаўсюджаны ў Эўропе і Азіі, некалькі відаў сустракаюцца ў Паўночнай Афрыцы і адзін () — у прыпалярных частках Паўночнай Амэрыкі. Від  часта вырошчваецца ў якасьці дэкаратыўных кветак.

На Беларусі 10 дзікарослых відаў.

Растуць у сухіх барах і шыракалістых лясах, на пясчаных мясьцінах, лугах і ў поймах рэк. Гвазьдзік армэрыяпадобны і гвазьдзік картузіянскі занесены ў Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь. Гвазьдзік Борбаша (), вузкачашачны () і пышны () патрабуюць прафіляктычнай аховы.

## Некаторыя віды
* 
* 
* . Садовая расьліна.
* 
* . Тыповая расьліна
** 
* . Садовая расьліна.
* 
* 
* 
* 
* 

## Апісаньне
Шмат-, рэдка аднагадовыя травяністыя расьліны і паўкусты з прамастойным, прыўзьнятым, простым або галінастым вузлаватым сьцяблом. Лісьце суцэльнае, супраціўнае, сядзячае, звычайна ланцэтнае, падоўжана-ланцэтнае, лінейнае, шылападобнае, ніжняе часта ў разетцы. Чашачка зрослалістая, пры аснове з лускападобнымі, прыціснутымі прыкветнікамі (характэрная прыкмета роду). Кветкі звычайна буйныя, духмяныя, белыя, зеленаватыя, ружовыя, пурпуровыя і іншыя, пяцічленныя, адзіночныя, сабраныя ў верхавінкавыя раскідзістыя або шчыльныя суквецьці. Плод — каробачка.

Лекавыя, мэданосныя, кармавыя і дэкаратыўныя расьліны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гвазьдзікакветныя
Акадэмія МУС Беларусі

**Акадэ́мія МУС Белару́сі** — вышэйшая навучальная ўстанова Менску, заснаваная ў траўні 1958 годзе ў якасьці Менскай вышэйшай школы міліцыі.

На 2021 год месьцілася ў Савецкім раёне Менску па праспэкце Машэрава, д. 6. Рыхтуе прававедаў (крыміналістаў, сьледчых і судовых мэдыкаў), апэратыўных супрацоўнікаў крымінальнага вышуку, службаў барацьбы з арганізаванай і гаспадарчай злачыннасьцю, турэмнікаў, падаткавікоў і ўчастковых інспэктараў міліцыі. Навучаньне дзённае і завочнае. З 1993 г. ад'юнктура, у тым ліку інстытут суіскальніцтва; дактарантура. Прымае да абароны кандыдацкія і доктарскія дысэртацыі. Мае 18 катэдраў.

## Факультэты
* *Крымінальна-выканаўчы* (да лютага 2000 г.: па падрыхтоўцы супрацоўнікаў папраўча-працоўных установаў і спэцкамэндатураў). Заснаваны 14 красавіка 1993 году. Месьціцца на вул. Ангарская, д. 19. Мае катэдру крымінальна-выканаўчага права.
* *Міліцыі*. Утварыўся ў лютым 2000 году ў выніку зьліцьця 2 факультэтаў — крымінальнай міліцыі і міліцыі грамадзкай бясьпекі. Знаходзіцца на пр. Машэрава, д. 6. Мае 3 катэдры: 1) адміністратыўнага права і кіраваньня органамі УС, 2) апэратыўна-вышуковай дзейнасьці, 3) тактыка-спэцыяльнай падрыхтоўкі.
* *Сьледча-экспэртны*. Заснаваны 1 ліпеня 1994 году. Месьціцца на вул. Багратыёна, д. 85. Мае 2 катэдры: 1) крыміналістычных экспэртызаў, 2) расьсьледаваньня злачынстваў.
* *Завочнага навучаньня*. Утварыўся ў 1979 годзе.
* *Павышэньня кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кіроўных кадраў*. Заснаваны 20 лютага 1986 году. Месьціцца на вул. Ангарская, д. 19.
* *Навукова-пэдагагічны*. Знаходзіцца на пр. Машэрава, д. 6.
* *Права*. Заснаваны 1 верасьня 2001 году. Месьціцца на пр. Машэрава, д. 6.

## Начальнікі
* Уладзімер Умнягін (1958—1966)
* Пётар Ляднёў (1966—1971)
* Дзям’ян Гаўрыленка (1971—1976)
* Міхаіл Зырын (1976—1987)
* Уладзімер Савічаў (1987—1995)
* Уладзімер Данько (1995—1999)
* Віталь Апанасевіч (1999—2002)
* Юры Яфімчык (2002—2005)
* Юры Мелехавец (2005—2007)
* Іван Сяргей (2008—2009)
* Уладзімір Бачыла (2010—2018)
* Сяргей Дарошка (2019—2021)
* Аляксандар Васільеў (29 ліпеня 2021 — 12 сакавіка 2025)
* Аляксандар Астрэйка (з 8 красавіка 2025)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Каталёг бібліятэкі

Катэгорыя:Акадэміі Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1958 годзе
Віцебскае паўстаньне

**Віцебскае паўстаньне** — выступленьне праваслаўных гараджанаў Віцебску супраць уніяцкага архіяпіскапа Язафата Кунцэвіча, якое адбылося 12 лістапада 1623 году.

## Падрыхтоўка і прычыны
У падрыхтоўцы выступленьня ўдзельнічалі жыхары Магілёву, Воршы, Полацку й Вільні. Галоўнай прычынай паўстаньня сталі жорсткія мэтады насаджэньня ўніяцтва з боку архіяпіскапа Язафата Кунцэвіча.

## Падзеі
Па сыгнале званоў ратушы й праваслаўных цэркваў некалькі тысячаў паўстанцаў рушылі да рэзыдэнцыі Кунцэвіча, уварваліся ў двор, падпалілі дом, забілі архіяпіскапа, а цела кінулі ў Дзьвіну. Сьвятары й чэлядзь з акружэньня былі зьбітыя, маёмасьць разрабаваная, а архіў зьнішчаны. Рымскі папа Урбан VIII заклікаў караля Рэчы Паспалітай Жыгімонта III бязьлітасна расправіцца з паўстанцамі. У Віцебск прыбылі каралеўскія камісары з узброенымі атрадамі. Усе гараджане, у тым ліку чальцы магістрату былі аб’яўленыя саўдзельнікамі. Віцебск быў пазбаўлены Магдэбурскага права. З гораду спагнана 3079 злотых. Камісары загадалі зьняць званы з ратушы й усіх праваслаўных цэркваў і адліць зь іх вялікі звон у памяць пра Кунцэвіча, ратуша была разбураная. Затрыманыя й пакараныя сьмерцю 19 чалавек, у тым ліку 2 бурмістры і падбухторшчык паўстаньня — палачанін Пётра Васілеўскі, які на допыце прызнаўся, што была сувязь з праваслаўным брацтвам у Вільні. 78 чалавек, у тым ліку зачыншчык забойства Кунцэвіча Сьцёпан Пасіёра былі прыгавораныя да пакараньня сьмерцю завочна.

## Паўстаньне ў культуры
Пад уплывам Уладзімера Стукаліча Ільля Рэпін зьбіраўся напісаць гістарычную карціну пра Віцебскае паўстаньне 1623 (ня зьдзейсьнена, захаваўся эскіз «Пропаведзь Кунцэвіча ў Віцебску», (1893)). Уладзімер Караткевіч напісаў п’есу «Званы Віцебска».

## Літаратура
* *Мялешка В. І.* Віцебскае паўстанне // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. / рэдкал.: Г. П. Пашкоў [і інш.]. — Мн., 1997. — Т. 4. — С. 215.
* 
* 

Катэгорыя:Паўстаньні ў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя Віцебску
Катэгорыя:Падзеі 1623 году
Сьвятлодыёд

**Сьвятлодыёд** (, *LED*) — паўправадніковая прылада, крыніца некагерэнтнага сьвятла. Сьвятлодыёды ўжываюцца ў якасьці індыкатараў у шматлікіх устройствах. Упершыню зьявіліся ў якасьці самастойных электронных кампанэнтаў у 1962 г. Першыя сьвятлодыёды выпраменьвалі нізкаінтэнсіўнае чырвонае сьвятло; у цяперашні час даступны інфрачырвоныя, бачнага сьвячэньня і ўльтрафіялетавыя сьвятлодыёды высокай яркасьці.

Пры працяканьні па сьвятлодыёдзе электрычнага току ў прамым кірунку адбываецца рэкамбінацыя электронаў зь дзіркамі ў n-p-пераходзе з вызваленьнем энэргіі ў форме фатона. Гэты эфэкт называюць электралюмінесцэнцыяй. Колер сьвячэньня, іншымі словамі, энэргія фатонаў, вызначаецца шырынёй забароненай зоны ў паўправадніку.

## Глядзіце таксама
* Арганічны сьвятлодыёд
* Сьвятлодыёдная лямпа

Катэгорыя:Аптычныя дыёды
Катэгорыя:Вынаходніцтвы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Тэхналёгіі адлюстраваньня інфармацыі
Катэгорыя:Энэргазьберагальнае асьвятленьне
Катэгорыя:Крыніцы сьвятла
Георгі Літвінюк

**Гео́ргі Іва́навіч Літвіню́к** ( 28 жніўня 1951, в. Дзедаўка, Пружанскі раён Берасьцейскай вобласьці, БССР) — беларускі геоляг.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і настаўніка. Пасьля заканчэньня сярэдняй школы (1968) паступіў на геаграфічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Праходзіў практыку пад кіраўніцтвам акадэміка Гаўрылы Гарэцкага ў аддзеле палеагеаграфіі антрапагену Інстытуту геахіміі і геафізыкі АН БССР; па заканчэньні вучобы працаваў тут старэйшым лябарантам-палеакарполягам, прайшоў курс асьпірантуры і ў 1988 абараніў у Інстытуце геалёгіі АН Эстонскай ССР (Талін) дысэртацыю «Неаплейстацэнавыя флёры Беларусі і сумежных абласьцей», атрымаў ступень кандыдата геоляга-мінэралягічных навук па спэцыяльнасьці палеанталёгія і стратыграфія. Дасьледаваў галяцэнавыя, муравінскія, паазерскія і раньнедняпроўскія інтэрстадыяльныя насенныя флёры, вывучаў флёры ўсіх міжледавікоўяў плейстацэну Беларусі, памежныя пліяцэн-плейстацэнавыя флёры ў агаленьнях і міяцэнавыя з пошукавых на буры вугаль сьвідравін.

3 1998 працуе выкладчыкам у БДПУ імя М. Танка, вядзе курс геалёгіі (агульная і гістарычная). 3 2001 дацэнт, з 2009 — загадчык катэдры фізычнай геаграфіі.

## Выбраная бібліяграфія
* Литвинюк Г. И. История развития растительности в неоплейстоцене на территории Белоруссии // Палеогеграфия кайнозоя Белоруссии. Мн., 1989. С. 140—151.
* Литвинюк Г. И. Новые данные о флоре брестского надгоризонта юго-запада Беларуси // Стратиграфия и палеонтология геологических формаций Беларуси. Мн., 2003. С. 168—170.
* Литвинюк Г. И., Якубовская Т. В. Отложения корчевского межледниковья и стратиграфия четвертичной толщи Новогрудской возвышенности в бассейне реки Невды // Літасфера, №1 (32), 2010. С. 31-42.

## Літаратура
* Георгій Іванавіч Літвінюк (Да 60-годдзя з дня нараджэння) // Літасфера. №2 (35). 2011.

Катэгорыя:Беларускія геолягі
Павал Буцько

**Па́вал Пятро́віч Буцько́** (14 лютага 1901, вёска Калядзічы, цяпер у Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці — ) — дзяяч рэвалюцыйнага руху ў Заходняй Беларусі, рэвалюцыянэр-інтэрнацыяналіст.

## Жыцьцяпіс
Сябра КПЗБ з 1924 году. Адзін са стваральнікаў арганізацыяў КПЗБ і КСМЗБ у Палескім ваяводзтве. У 1925—1927 за рэвалюцыйную дзейнасьць сядзеў у турме. У 1927 уцёк за мяжу, на падпольнай рабоце ў .

Удзельнік нацыянальна-рэвалюцыйнай вайны ў Гішпаніі, капітан у інтэрнацыянальнай брыгадзе (1937—1938). Вярнуўшыся на Кубу, працаваў у апараце ЦК Кампартыі. З 1949 року на радзіме.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім павеце (Гарадзенская губэрня)
Катэгорыя:Беларускія рэвалюцыянэры
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Гішпаніі
Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Кубы
Сватаплук Чэх

**Сва́таплук Чэх** (; 21 лютага 1846, вёска Остржэдэк, раён Бэнэшаў — 23 лютага 1908, Прага) — чэскі пісьменьнік, паэт, журналіст.

## Жыцьцяпіс
Скончыў гімназію ў Празе, вывучаў права, працаваў у часопісах «Květy», «Lumír», «Světozor».

## Творчасьць
Свой першы верш, «Husita na Baltu», апублікаваў у альманаху «Ruch» у 1868. Як і «Adamité», гэта твор заснаваны на гісторыі (гусіцкія войны). Ягоны верш «Evropa» (1878) спасылаецца на тагачасныя рэвалюцыйныя рухі, верш «Slávie» (1882) прапагандуе ідэалы славянскага адзінства, верш «Václav z Michalovic» (1880) апісвае рэлігійны прыгнёт езуітаў, верш «Lešetínský kovář» (1883) — сацыяльныя праблемы індустрыялізацыі. У кнігах лірыкі «Jitřní písně» (1887) і «Nové písně» (1888) адлюстраванае адраджэньне чэхаў, а паэтычная нізка «Písně otroka» характарызуе сацыяльныя праблемы.

Найбольш вядомыя творы Чэха — сэрыя сатырычных раманаў «Výlety pana Broučka» (1888, 1889), два зь якіх былі ўзятыя асноваю Яначкавае опэры «Экскурсіі пана Броўчка».

## Памяць
Адзін з мастоў у Празе носіць імя Сватаплука Чэха. Таксама ягоным імем названыя вуліцы ў розных местах Чэхіі.

## Беларускія пераклады
* Пад засенню ліпы: паэма-эпапея / Сватаплук Чэх. — Мінск : Зміцер Колас, 2013. — 133, [2] с., [6] л. каляр. іл.

## Вонкавыя спасылкі
* Кароткая біяграфія 

Катэгорыя:Чэскія літаратары
Катэгорыя:Чэскія паэты і паэткі
Катэгорыя:Чэскія журналісты
Катэгорыя:Нарадзіліся ў раёне Бэнэшаў
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Катэгорыя:Пахаваныя ў Празе
Цэляфан

**Цэляфан**, або **Цалафан** (ад цэлюлёза і  — сьветлы) — празрысты плеўкавы матэрыял, атрымліваюць зь віскозы. Цэляфан выкарыстоўваюць пераважна як ўпаковачны матэрыял, штучную абалонку ў вытворчасьці каўбасных вырабаў і інш.

## Літаратура
* Hans-Josef Endres, Andrea Siebert-Raths: Technische Biopolymere. Hanser-Verlag, München 2009; S. 140. ISBN 978-3-446-41683-3.

Катэгорыя:Палімэры
Катэгорыя:Цэлюлёза
Цэнтар малых плянэтаў

**Цэ́нтар малы́х плянэ́таў** (**ЦМП**; , MPC) знаходзіцца ў Сьмітсанаўскай астрафізычнай абсэрваторыі (SAO), якая зьяўляецца часткай Гарвард-Сьмітсанаўскага цэнтру астрафізыкі (CfA) разам з Гарвардзкай унівэрсытэцкай абсэрваторыяй (HCO).

Гэта афіцыйная арганізацыя пры садзейнічаньні Міжнароднага астранамічнага зьвязу, зьбірае і сыстэматызуе зьвесткі назіраньняў за малымі целамі Сонечнай сыстэмы і камэтамі, вылічвае іх арбіты і публікуе гэту інфармацыю праз цыркуляр малых плянэтаў. Яна падтрымлівае бясплатныя анлайн-сэрвісы для назіральнікаў, каб дапамагчы ім у назіраньні за малымі плянэтамі і камэтамі. Поўны каталёг арбітаў малых плянэтаў (MPCORB) можа быць свабодна загружаны.

Цэнтар малых плянэтаў быў заснаваны ва ўнівэрсытэце Цынцынаці ў 1947 годзе пад кіраўніцтвам Пола Гэрджэта. Пасьля сыходу Гэрджэта ў адстаўку ў 1978 годзе Цэнтар быў пераведзены ў Сьмітсанаўскую астрафізычную абсэрваторыю, кіраўніком прызначаны Браян Марсдэн. З 2006 году дырэктарам ЦМП зьяўляецца Цімаці Спар.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс кодаў абсэрваторыяў
* Часавае абазначэньне астэроіду

## Вонкавыя спасылкі
* Цэнтар малых плянэтаў на Вікі-рэсурсе
* Цэнтар малых плянэтаў, афіцыйны сайт
* Каталёг малых плянэтаў на сайце Цэнтру малых плянэтаў

Катэгорыя:Астранамічныя інстытуты і ўстановы
Target: Renegade

**«Target: Renegade»** () — кампутарная гульня ў жанры Beat ’em up, распрацаваная Ocean Software і выдадзеная ў 1988 року для Amstrad CPC, Commodore 64 і ZX Spectrum. Гульня зьяўляецца неафіцыйным працягам японскае «Renegade».

## Гульнявы працэс
Экран у гульні пракручваецца пры перамяшчэньні (у некаторых вэрсіях — паэкранны без пракруткі). Удзельнічаюць 1—2 чалавекі, якія кіруюць вулічнымі байцамі па мянушках «Рэнэгаты», што помсьцяць мясцоваму крымінальнаму аўтарытэту па мянушцы «Mr. Big» () за забойства свайго брата Мэта.

Гульня складаецца зь пяці ўзроўняў: паркоўка, трушчобы, парк, гандлёвы цэнтар і бар — ворагі і зброя на якіх залежаць ад плятформы, на якой выпушчаная гульня. У вэрсіях для Nintendo Entertainment System і Commodore 64 дзьвюхасобавы рэжым не рэалізаваны.

## Успрыняцьце
У 1993 року вэрсія для ZX Spectrum заняла 13-е месца ў сьпісе 100 найлепшых гульняў усіх часоў па выніках апытаньня чытачоў часопісу «Your Sinclair».

## Працягі
Ocean Software разам з правамі на выданьне арыгінальнае гульні «Renegade» набыла й правы на выпуск уласных працягаў для хатніх кампутараў, і «Target: Renegade» стала першай гульнёй у гэтай сэрыі. У 1989 Ocean выдала наступны, апошні сыквэл пад назваю «Renegade 3: The Final Chapter».

Распрацоўнік арыгінальнае гульні «Renegade» таксама стварыў сваю сэрыю працягаў для японскага рынку, некаторыя зь якіх («Downtown Nekketsu Monogatari», «Nekketsu Kōkō Dodgeball Bu: Soccer Hen», «Bikkuri Nekketsu Shin Kiroku!») былі перавыдадзеныя й на заходніх рынках.

У 2006 выйшаў неафіцыйны рымэйк Spectrum-вэрсіі для «Windows», дзе зьявілася магчымасьць гуляць адначасна ўшасьцёх.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Target: Renegade» на World of Spectrum
* Рымэйк для Windows

Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC
Катэгорыя:Гульні для Commodore 64
Катэгорыя:Гульні для Nintendo Entertainment System
Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum
Катэгорыя:Гульні Ocean Software
Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1988 году
Катэгорыя:Каапэратыўныя кампутарныя гульні
Катэгорыя:Beat ’em up
Катэгорыя:Працягі кампутарных гульняў
Яўген Абраменка

**Яўге́н Сярге́евіч Абра́менка** ( 26 лютага 1987, Віцебск, БССР) — беларускі біятляніст. Займаецца біятлёнам з 1996 году. Удзельнік зборнай Беларусі па біятлёне на Алімпійскіх гульнях у Ванкувэры 2010 і Сочы 2014.

## Агульны залік у Кубку сьвету
* 2008—2009 — **107-е месца** (1 ачко)
* 2009—2010 — **70-е месца** (51 ачко)
* 2010—2011 — **52-е месца** (113 ачкоў)
* 2011—2012 — **87-е месца** (18 ачкоў)
* 2012—2013 — **79-е месца** (21 ачко)
* 2013—2014 — **62-е месца** (51 ачко)

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў
* Профіль на сайце Беларускае фэдэрацыі біятлёну

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Беларускія біятляністы
Катэгорыя:Беларускія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Прагрэс Нідэркорн

«**Прагрэс**» () — люксэмбурскі футбольны клюб з гораду Нідэркорну. Заснаваны ў 1919 годзе. Трохразовы чэмпіён Люксэмбургу (1953, 1978, 1981), пяціразовы ўладальнік Кубка Люксэмбургу (1933, 1945, 1977, 1978, 2024).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нідэркорн
Уладзімер Чапелін

**Уладзі́мер Віта́левіч Чапе́лін** (нарадзіўся 15 ліпеня 1988 году, Верамейкі, БССР) — беларускі біятляніст. Займаецца біятлёнам з 1998 году. Чалец зборнай Беларусі па біятлёне з 2010 году. Удзельнік Алімпійскіх гульняў 2014 году ў Сочы.

## Кар’ера
1 сьнежня 2016 году ў швэдзкім Эстэрсундзе заняў трэцяе месца ў індывідуальнай гонцы, што зьяўляецца яго найлепшым дасягненьнем на этапах Кубка сьвету.

## Агульны залік Кубку сьвету
* 2009—2010 — 96-е месца (16 пунктаў)
* 2010—2011 — 101-е месца (5 пунктаў)
* 2013—2014 — 64-е месца (48 пунктаў)
* 2014—2015 — 42-е месца (143 пункты)
* 2015—2016 — 47-е месца (144 пункты)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў
* Профіль на сайце Беларускае фэдэрацыі біятлёну

Катэгорыя:Беларускія біятляністы
Катэгорыя:Беларускія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Расьлякі

Назву **Расьлякі** маюць:

* Расьлякі — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Расьлякі — хутар у Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці
Лыска (неадназначнасьць)

Назву **Лыска** маюць:

* Лыска — вадаплаўная птушка сямейства пастушковых

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Лыска — вёска ў Гарадоцкім раёне
** Лыска — вёска ў Мёрскім раёне

## Глядзіце таксама
* Лыскава
* Лыскаў
* Лыскаўка
* Лыскаўшчына
* Лыскі
* Лыскова
* Лысковічы
* Лыскоўцы
Сяргей Далідовіч

**Сярге́й Мікала́евіч Далідо́віч** (нарадзіўся 18 траўня 1973 году, Ворша, БССР) — беларускі лыжнік, пераможца этапу Кубку сьвету, удзельнік 7 Алімпійскіх гульняў.

## Біяграфія
У Кубку сьвету Далідовіч дэбютаваў у 1993 годзе, у сакавіку 2001 году атрымаў сваю першую, і адзіную, перамогу на этапе Кубку сьвету. Акрамя перамогі на сёньняшні момант мае 1 бронзавы мэдаль Кубку сьвету. Найлепшым дасягненьнем Далідовіча ў агульным заліку Кубку сьвету зьяўляецца 31-е месца ў сэзоне 2000—2001.

На Алімпіядзе-1994 у Лілегамэры быў 37-м у гонцы на 30 км вольным ходам, 70-м у гонцы на 10 км клясыкай, 51-м у гонцы перасьледу й 12-м у эстафэце.

На Алімпіядзе-1998 у Нагана заняў 36-е месца ў гонцы на 30 км клясыкай, 31-е месца ў гонцы на 50 км каньком і 14-м у эстафэце, акрамя таго стартаваў у гонцы на 10 км, але не дабраўся да фінішу.

На Алімпіядзе-2002 у Солт-Лэйк-Сіці стартаваў у трох гонках: мас-старт 30 км — 14-е месца, перасьлед 10+10 км — не фінішаваў, эстафэта — 15-е месца.

На Алімпіядзе-2006 у Турыне заняў 12-е месца ў мас-старце на 50 км.

На Алімпіядзе-2010 у Ванкувэры, стартаваў у чатырох гонках: 15 км вольным стылем — 35-е месца, дуатлён 15+15 км — не фінішаваў, камандны спрынт — не фінішаваў, мас-старт 50 км — 25-е месца.

На Алімпіядзе-2014 у Сочы фінішаваў пятым у мас-старце на 50 км.

За сваю кар’еру браў удзел у 9 чэмпіянатах сьвету, найлепшы вынік — 4-е месца ў дуатлёне на 30 км на чэмпіянаце сьвету 2011 гады ў Гольмэнколене. На гэтым чэмпіянаце Сяргей Далідовіч у мас-старце на 50 км упэўнена ішоў у групе лідэраў і фактычна прэтэндаваў на прызавое месца, але за некалькі сот мэтраў да фінішу зваліўся і зламаў палку, у выніку чаго фінішаваў толькі 10-м.

У 2014 годзе ўзнагароджаны Ордэнам Пашаны.

Уключаны ў беларускую зборную на Зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Міжнароднай фэдэрацыі лыжнага спорту
* Алімпійская статыстыка — Sports Reference

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Беларускія лыжнікі
Катэгорыя:Беларускія лыжнікі і лыжніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2006 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Беларусы ў Эстоніі

**Беларусы Эстоніі** — беларуская дыяспара Эстоніі.

На 2014 дзейнічаюць Беларускае таварыства культуры «Лёс» у Таліне, пры якім працуе фальклёрны ансамбль; Беларускае культурнае таварыства «Ялінка» ў Маарду, пры якім існуе вакальная група; Беларускае культурнае таварыства «Сябры» (створаны ансамбль беларускай песьні) і Беларуска-эстонскае культурна-асьветніцкае таварыства «Спадчына» — у Нарве; Беларускае культурнае таварыства «Лад» у Пярну (існуе газэта «Панарама», а таксама ейны блог у інтэрнэце, дзе публікуюцца тэксты); аб’яднаньне беларусаў «Крыніца» у Сыламяэ, дзе працуе фальклёрны ансамбль. У горадзе Йыхві працягвае існаваць Беларуска-эстонскае згуртаваньне.

У Эстоніі жыве беларускамоўны пісьменьнік Уладзімер Дзехцярук, аўтар кнігі вершаў і апавяданьняў «Сярод белых эстонскіх начэй». У Таліне працуе Нядзельная школа імя У. Караткевіча.

## Гісторыя
У 1898—1899 роках у Тартускім унівэрсытэце вучыўся дзяяч рэвалюцыйнага руху Пётар Карповіч, адзін з кіраўнікоў баявой арганізацыі эсэраў, а ў 1911 установу скончыў гісторык і грамадзкі дзяяч Усевалад Ігнатоўскі. У 1917 у Таліне ў сям’і беларусаў нарадзіўся паэт Пімен Панчанка (гэтаму пэрыяду жыцьця прысьвечаны ягоны твор «Шапка эстонца»). У другой палове 1940-х на эстонскім лупняковахімічным камбінаце працаваў пісьменьнік Ян Скрыган (вызвалены пасьля першага зьняволеньня, ён ня мог жыць у Беларусі). У 1998 у месьце Ківіылі яму ўсталяваны помнік.

Паводле зьвестак перапісу 1989 року, колькасьць беларусаў у рэспубліцы дасягала 28 тысячаў. У тым жа годзе ў горадзе Йыхві пачало дзейнічаць «Беларуска-эстонскае згуртаваньне», якое імкнулася кансалідаваць беларусаў. Пачатак 1990-х гадоў становіцца пікам актыўнасьці дыяспары. У 1993-м пачаў выдавацца беларускі гістарычны часопіс «Грунвальд». У 1994-м у Таліне заснаваны Беларускі культурны цэнтар «Бацькаўшчына». Падобныя суполкі паўсталі і ў іншых гарадох Эстоніі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Eesti Pahvastiku Lillepärjas

## Вонкавыя спасылкі
* Белорусское культурное общество «Лёс»
* В гостях — белорусская культура
* Белорусское общество "Лёс" в Таллине отметило День народного единства
* 25-летие общества Лёс
* Международное объединение национально-культурных обществ "Лира" Эстония, Таллинн, дом "Лиры", 16.11.2019 праводзіцца т. зв. «Восень у беларускае вёсцы»
* Запіс Белорусское общество "ЛЁС": Белорусские песни, орнамент
* Белорусское общество «Лёс»
* О литературно-музыкальном вечере белорусского общества «Лёс»
* О гуманитарных отношениях
* Сябры грамада ў месьце Нарва на Хвэйсбуку
* В Таллине прошел День белорусской культуры
* День белорусской культуры прошел в Таллине
Ордэн падвойнага Белага крыжа

**Ордэн падвойнага Белага крыжа** () — першая па старшынстве славацкая дзяржаўная ўзнагарода, прызначаная выключна для замежных грамадзянаў. Ордэн Людавіта Штура ўсталяваны законам № 37/1994 2 лютага 1994 году.

Ім узнагароджваюць грамадзянаў іншых дзяржаваў за выбітныя заслугі па ўсебаковым разьвіцьці стасункаў між дзяржавамі, пашырэньне правоў і магчымасьцяў Славацкай Рэспублікі ў міжнародных стасунках і заслугі ў распаўсюджваньні добрага імя Славаччыны па-за яе межамі.

## Клясы
Ордэн мае грамадзянскую і вайсковую катэгорыі, якія падзяляюцца на тры клясы.

* Ордэн падвойнага Белага крыжа 1 клясы
Знак ордэна носяць на ордэнскай наплечнай стужцы. Зорку ордэну носяць на грудзёх.
* Ордэн падвойнага Белага крыжа 2 клясы
Знак ордэна носяць на шыйнай стужцы. Зорку носяць на грудзёх.
* Ордэн падвойнага Белага крыжа 3 клясы
Знак ордэна носяць на шыйнай стужцы.

## Вонкавыя спасылкі
* 
*
Маладэчанскі павет

**Маладэчанскі павет** () — павет у складзе Віленскага ваяводзтва міжваеннай Польскай Рэспублікі з 1927 року да ўваходу гэтай тэрыторыі ў склад Беларускай ССР у верасьні 1939 року. Быў утвораны 1 красавіка 1927 року з часткі Ашмянскага й Вялейскага, а таксама з часткі Валожынскага і Стаўпецкага паветаў. Сталіца павету знаходзілася ў Маладэчне.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
### Гміны
*У дужках паказаны павет, зь якога была вылучаная гміна.*
* Маладэчна (Вялейскі)
* Краснае (Вялейскі)
* Радашкавічы (Вялейскі)
* Лебедзева (Вялейскі)
* Гарадок (Маладэчанскі раён) (Вялейскі)
* Беніца (Ашмянскі)
* Палачаны (Валожынскі)
* Ракаў (Стаўпецкі)

### Мястэчкі
*У дужках паказаны павет, зь якога было вылучанае мястэчка.*
* Радашкавічы (Вялейскі)
* Ракаў (Стаўпецкі)

## Глядзіце таксама
* Маладэчна ў складзе Польшчы

## Крыніцы й заўвагі

Катэгорыя:Гісторыя Маладэчна
Катэгорыя:Віленскае ваяводзтва (1926—1939)
Катэгорыя:Маладэчанскі павет
Катэгорыя:Заходняя Беларусь
Цэруляплязьмін

**Цэруляплязьмін** — бялок (глікапратэін), які ўтрымлівае медзь і прысутнічае ў плязьме крыві. У цэруляплязьміне ўтрымоўваецца каля 95% агульнай колькасьці медзі сыроваткі крыві чалавека. Прыроджаны дэфіцыт цэруляплязьміну прыводзіць да дэфэктаў разьвіцьця галаўнога мозгу і печані. Быў апісаны ў 1948 годзе.

## Фізычныя ўласьцівасьці цэруляплязьміну чалавека
Цэруляплязьмін чалавека, дзякуючы ёнам медзі, якія ўваходзяць у яго склад, мае блакітны колер. Сярэдняя малекулярная маса вагаецца ў дыяпазоне - г / моль. На адну малекулу прыходзіцца 6-7 іёнаў медзі (Cu2+).

Да ўкараненьня медзі ў бялок ён называецца апацэруляплязьмін, пасьля — халацэруляплязьмін.

Асноўныя амінакіслоты цэруляплязьміну: аспарагінавая, глютамінавая, трэанін, гліцын, лейцын.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бялкі
Катэгорыя:Кроў
Катэгорыя:Фэрмэнты
Трызэнбэрг (футбольны клюб)

**Трызэнбэрг** — ліхтэнштайнскі футбольны клюб з гораду Трызэнбэргу. Заснаваны ў 1972 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Трызэнбэрг
Моста (футбольны клюб)

«**Моста**» — мальтыйскі футбольны клюб з гораду Мосты. Заснаваны ў 1935 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Моста
Свэн Нурдквіст

**Свэн Ну́рдквіст** (; * 30 красавіка 1946, Гэльсынгборг, Сконэ, Швэцыя) — швэдзкі дзіцячы пісьменьнік і ілюстратар. Вядомы найперш дзякуючы сваёй сэрыі пра старога Пэтсана і кацяня Фіндуса.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся на поўдні Швэцыі, у Гэльсынгборгу. Юнацтва правёў у Гальмстадзе. З 15-гадовага ўзросту марыў стаць мастаком і некалькі разоў беспасьпяхова намагаўся паступіць у розныя мастацкія ўстановы. У рэшце рэшт яму давялося вывучаць архітэктуру ў вышэйшай тэхнічнай школе ў месьце Люнд, дзе пасьля пэўны час чытаў лекцыі па архітэктуры ў Люндзкім унівэрсытэце. У той самы час ён працаваў ілюстратарам у рэклямнай кампаніі ў Гальмстадзе, аздабляў плякаты і кнігі.

Нарэшце ў 1983 ён узяў удзел у конкурсе на найлепшую дзіцячую ілюстрацыю для кнігі, які ладзіла выдавецтва «Апал». Дзеля гэтага ён напісаў уласную кнігу (казку «Агатон Эман і альфабэт») ды праілюстраваў яе, заняўшы першае месца. Наступнага року гэтая казка выйшла ў сьвет асобнай кнігай. З тае пары ён стаў працаваць толькі як аўтар і мастак дзіцячых кніг.

Жанаты, мае двух сыноў.

## Творчасьць
У 1984 року выйшла ягоная кніга «Мянінны пірог», першая ў сэрыі пра старога фэрмэра Пэтсана і ягонаё разумнаё кацянё. Дзякуючы гэтай сэрыі Нурдквіст стаў знакамітым сьпярша на сваёй радзіме, а пасьля і ў Эўропе, найперш у Нямеччыне. У нямецкім перакладзе галоўных герояў завуць Пэтэрсан і Фіндус, у дацкім — Пэдэрсэн і Фіндус, па-фінску — Пэсанэн і Війру.

Паводле кніг пра Фіндуса і Пэтсана былі створаныя фільмы і мультфільмы, а таксама кампутарная гульня.

Акрамя сэрыі пра Пэтсана і Фіндуса Нурдквіст таксама вядомы як ілюстратар і суаўтар сэрыі казак пра прыгоды Мамы Му і ейнага сябра Крумкача швэдзкіх пісьменьнікаў Юі й Томаса Вісьляндэраў.

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Ілюстрацыі
* 
* 
* ]
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Беларускія пераклады
* Калядная каша / Перакл. са шведск. Надзеі Кандрусевіч. — Мн.: «Кнігазбор», 2017;
* Паляванне на ліса / Перакл. са шведск. Надзеі Кандрусевіч. — Мн.: «Кнігазбор», 2017;
* Пэтсан сумуе / Перакл. са шведск. Надзеі Кандрусевіч. — Мн.: «Кнігазбор», 2017;
* Фіндус з’язджае / Перакл. са шведск. Надзеі Кандрусевіч. — Мн.: «Кнігазбор», 2017;
* Мітусьня ў агародзе / Перакл. са шведск. Надзеі Кандрусевіч. — Мн.: «Кнігазбор», 2018.
* Сэрыя «Мама Му»: «Мама Му сумуе», «Мама Му ў басейне», «Мама Му ўяўляе», «Крумкач кажа НЕЛЬГА!», «Мама Му на горцы», «Мама Му на санках», «Як Мама Му сустрэла Крумкача», «Мама Му на арэлях», «Мама Му, Крумкач і Каляды», «Мама Му прыбірае», «Мама Му чытае», «Мама Му паранілася».

## Прэміі
* Нямецкая прэмія дзіцячай літаратуры (1992)
* Прэмія Астрыд Ліндгрэн (2003)
* Літаратурная прэмія Аўгуста ў катэгорыі дзіцячых кніг за ўласную кнігу «Var är min syster?» (2007)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бібліяграфія  ў каталёгу LIBRIS
* Бачына пра Пэтсана і Фіндуса 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гэльсынгборгу
Катэгорыя:Швэдзкія літаратары
Катэгорыя:Швэдзкія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Швэдзкамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Швэдзкія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Швэдзкія ілюстратары
Катэгорыя:Швэдзкія архітэктары
Катэгорыя:Выкладчыкі Люндзкага ўнівэрсытэту
Нізкія

Назву **Нізкія** маюць:

* Нізкія — вёска ў Ляхавіцкім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Нізкія — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці
Дамінік Ляндэртынгер

**Даміні́к Ляндэрты́нгер** (; нарадзіўся 13 сакавіка 1988 году, Браўнаў-ам-Ін, Аўстрыя) — аўстрыйскі біятляніст. Срэбны прызэр Алімпіяды 2010 году ў Ванкувэры ў эстафэце, срэбны прызэр Алімпіяды-2014 у Сочы ў спрынце й бронзавы ў эстафэце, бронзавы прызэр Алімпіяды-2018 у індывідуальнай гонцы, чэмпіён сьвету ў мас-старце (2009), срэбны прызэр сусьветнага першынства ў эстафэце і ў індывідуальнай гонцы, бронзавы прызэр у эстафэце.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў
* Профіль FIS

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аўстрыі
Катэгорыя:Аўстрыйскія біятляністы
Катэгорыя:Аўстрыйскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Інжынэры-мэханікі
Яраслаў Соўкуп

**Ярасла́ў Со́ўкуп** (; 12 ліпеня 1982, Новы Ічын, Чэхаславаччына) — чэскі біятляніст, бронзавы прызэр зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году ў спрынце, двухразовы бронзавы прызэр чэмпіянатаў сьвету.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэхаславаччыне
Катэгорыя:Чэскія біятляністы
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Магнус Вісьляндэр

**Ганс Э́йнар Ма́гнус Ві́сьляндэр** (; нарадзіўся 22 лютага 1964 году, Гётэборг, Швэцыя) — колішні швэдзкі гандбаліст, двухразовы чэмпіён сьвету, 4-разовы чэмпіён Эўропы, трохразовы віцэ-чэмпіён Алімпійскіх гульняў. Найлепшы гандбаліст плянэты XX стагодзьдзя па выніках апытаньня Міжнароднай фэдэрацыі гандболу, найлепшы гандбаліст сьвету — 1990. Завяршыў гульнявую кар’еру ў 2005 року.

## Кар’ера

### Зборная Швэцыі
Дэбютаваў за зборную 16 студзеня 1985 году супраць СССР.

Агулам за зборную Швэцыі ў 1985—2004 роках Вісьляндэр правёў 384 матчы (найбольш сярод швэдзкіх гульцоў) і закінуў 1185 мячоў (у сярэднім болей за 3 мячы за гульню). На 4 Алімпіядах (1988, 1992, 1996 і 2000) Вісьляндэр правёў 28 матчаў, у якіх зборная Швэцыі атрымала 23 перамогі і саступіла 5 разоў. У 28 алімпійскіх матчах Вісьляндэр толькі двойчы сыходзіў з поля без закінутых мячоў, а найлепшым ягоным вынікам сталі 9 галоў у браму Гішпаніі ў паўфінале Алімпіяды-2000 у Сыднэі (перамога Швэцыі 32:25).

### Клюбы
На клюбным узроўні Магнус Вісьляндер выступаў за «Рэдбэргсьлідс» з роднага Гётэборгу з 1979 па 1990 і з 2002 па 2005 рокі, а таксама за нямецкі «Кіль» (1990—2002). У складзе «Кіля» Вісьляндэр двойчы выыграваў Кубак ЭГФ (1998, 2002), а ў 2000 гуляў у фінале Лігі чэмпіёнаў, дзе нямецкі клюб саступіў гішпанскай «Барсэлёне».

У складзе «Рэдбэргсьлідса» Вісьляндэр 5 разоў станавіўся чэмпіёнам Швэцыі (1985, 1986, 1987, 1989, 2003). У складзе «Кіля» 6 разоў выйграваў чэмпіянат Нямеччыны (1994—1996, 1998—2000), правёў 357 матчаў і забіў 1332 галы.

## Узнагароды
У 1990 року Магнус Вісьляндэр быў прызнаны найлепшым гандбалістам року.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Sports-Reference.com
* Профіль на бачыне Міжнароднага алімпійскага камітэту
* Профіль на бачыне «ГК Кіль»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гётэборгу
Катэгорыя:Швэдзкія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Швэцыі
Катэгорыя:Швэдзкія гандбольныя трэнэры
Катэгорыя:Швэдзкія алімпійскія мэдалісты
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1992 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1996 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2000 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1988 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1992 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 году
Катэгорыя:Гандбалісты і гандбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па гандболе
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па гандболе
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Кіль»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Рэдбэргсьлідс» Гётэборг
Вісьляндэр

**Ві́сьляндэр** — швэдзкае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:
* Магнус Вісьляндэр (нар. 1964) — швэдзкі гандбаліст
* Тумас Вісьляндэр (1940—1996) — швэдзкі пісьменьнік
* Юя Вісьляндэр (нар. 1944) — швэдзкая пісьменьніца
Ўарэнпойнт Таўн

«**Ўарэнпойнт Таўн**» () — паўночнаірляндзкі футбольны клюб з гораду Ўарэнпойнту. Заснаваны ў 1987 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ўарэнпойнт
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1987 годзе
Дамініканскі касьцёл (Львоў)

**Дамініканскі касьцёл** — помнік архітэктуры XVIII—XIX стст. у Львове  на плошчы Музэйнай, 1.

## Літаратура
* 
* *Хмільовський М.* Таємниці домініканського монастиря у Львові. Оповідь 2. Сенсація: Гіацинтова (Jackowa) Мадонна у Львові // Микола Хмільовський, завідувач науково-методичного відділу Львівського музею історії релігії

## Вонкавыя спасылкі
* Экскурсіі па Львове на беларускай мове ад Аляксандра Князюка
* Плошча Музэйная

Катэгорыя:Касьцёлы Львову
Юя Вісьляндэр

**Ю́я Ві́сьляндэр** (; нар. 12 чэрвеня 1944, Стакгольм, Швэцыя) — швэдзкая дзіцячая пісьменьніца, перш за ўсё вядомая дзякуючы літаратурнаму пэрсанажу Маме Му, створанаму ў суаўтарстве з мужам Тумасам. Сябра Швэдзкай дзіцячай акадэміі.

Паводле твораў Вісьляндэраў запісаныя радыё- і тэлеперадачы, дзіцячыя песенькі.

Па-беларуску на паперы выйшлі наступныя яе кнігі ў перакладзе Надзеі Кандрусевіч: «Малы і мядзьведзік», «Малы і Білан» і «Мама Му чытае» (выдавецтва «Мастацкая літаратура»; гэтую кнігу зачытвала ў рамках праекту «Швэдзкія казкі беларускім дзеткам» амбасадарка Швэцыі ў Беларусі Крыстына Юганэсан), «Хутчэй, Мама Му!», «Мама Му сумуе», «Мама Му ў басейне», «Мама Му ўяўляе», «Крумкач кажа НЕЛЬГА!», «Мама Му на горцы», «Мама Му на санках», «Як Мама Му сустрэла Крумкача», «Мама Му на арэлях», «Мама Му, Крумкач і Каляды», «Мама Му прыбірае», «Мама Му паранілася».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дзяцей проста трэба слухаць
* Бачына пра «Маму Му» 
* 

Катэгорыя:Швэдзкія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стакгольме
Катэгорыя:Швэдзкамоўныя пісьменьнікі
Лацінскі катэдральны сабор (Львоў)

**Льво́ўская катэ́дра** — помнік архітэктуры XIV—XIX ст. у Львове на Катэдральнай плошчы, 1.

## Літаратура
* 
* Архітектура Львова: Час і стилі. XIII—XXI ст. / Упорядник і науковий редактор Ю. О. Бірюльов. — Львів: Центр Європи, 2008. — С. 68—71, 140—143. — ISBN 978-966-7022-77-8.

## Вонкавыя спасылкі

* Экскурсіі па Львову на беларускай мове ад Аляксандра Князюка
* Плошча Катэдральная
* prysjan.ucoz.ua/lviv/

Катэгорыя:Касьцёлы Львову
Катэгорыя:Малыя базылікі Ўкраіны
Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні Ўкраіны
Катэгорыя:Катэдральная плошча (Львоў)
Катэгорыя:Катэдры Львову
Катэгорыя:Рыма-каталіцкія катэдры Ўкраіны
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі
Катэгорыя:Санктуарыі Маці Божай ва Ўкраіне
Замкавая гара (Львоў)

**Замкавая гара** (**Княжая гара**,  гара «**Высокі Замак**»; ) — адзін з пагоркаў у Львове, найвышэйшы пункт гораду — 413 м над узроўнем мора.

## Галерэя

## Вонкавыя спасылкі
* Экскурсіі па Львове на беларускай мове ад Аляксандра Князюка
* Парк «Высокі замак»
* Выгляд са спадарожніка

Катэгорыя:Львоў
Леднікі

Назву **Леднікі** маюць:

* Леднікі — вёска ў Глыбоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Леднікі — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці
Анастасія Кузьміна

**Анастасі́я Ўладзі́мераўна Кузьміна́** (, ), у дзявоцтве **Анастасія Шыпу́ліна** (нарадзілася 28 жніўня 1984 году, Цюмень, СССР) — славацкая біятляністка расейскага паходжаньня. Двухразовая алімпійская чэмпіёнка ў спрынце на 7,5 км (2010, 2014), алімпійская чэмпіёнка ў масавым старце (2018), двухразовая срэбная прызэрка ў пагоні (2010, 2018), срэбная прызэрка ў індывідуальнай гонцы (2018). Майстар спорту міжнароднае клясы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне IBU
* Статыстыка

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цюмені
Катэгорыя:Расейскія біятляністкі
Катэгорыя:Славацкія біятляністкі
Катэгорыя:Славацкія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2026 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2010 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2018 году
Катэгорыя:Алімпійскія мэдалісты па біятлёне
Катэгорыя:Славацкія алімпійскія мэдалісты
Катэгорыя:Расейскія эмігранты
Катэгорыя:Славацкія імігранты
Катэгорыя:Славацкія алімпійскія чэмпіёны
Расейскі альфабэт

**Расейскі альфабэт** — альфабэт расейскай мовы.

## Альфабэт
Сучасны расейскі альфабэт існуе фактычна з 1918 году і мае на сёньняшні дзень 33 літары. 

Катэгорыя:Кірыліца
Катэгорыя:Расейская мова
Ульф Старк

**Ульф Старк** (; 12 ліпеня 1944, Стакгольм, Швэцыя — 13 чэрвеня 2017, тамсама) — швэдзкі пісьменьнік і сцэнарыст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 12 ліпеня 1944 року ў Стакгольме.

Памёр 13 чэрвеня 2017 року.

## Творчасьць
Пісаць пачаў рана, у сярэдняй школе ягонаму пісьменьніцтву паспрыяў аднаклясьнік Пэтэр Курман. У 1964 выйшаў першы зборнік паэзіі пісьменьніка, і з таго часу ягоная кар’ера плённа разьвівалася. Першыя творы для дзяцей былі надрукаваныя ў 1975 і 1976 роках. У 1984 ён вырашыў цалкам прысьвяціць сябе дзіцячай літаратуры.

Ягоныя творы перакладзеныя на шматлікія замежныя мовы. У 2012 року па-беларуску выйшла кніга Ўльфа Старка «Дыктатар» з малюнкамі Лінды Бондэстам. У лютым 2012 року Ульф Старк прыязджаў у Беларусь, каб прэзэнтаваць сваю кнігу ў менскай галерэі «Ў».

## Узнагароды
Ляўрэат прэстыжных міжнародных прэміяў. У 2000 року Міжнароднае журы прэміі Г. К. Андэрсэна адзначыла ягоныя заслугі асаблівым дыплёмам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стакгольме
Катэгорыя:Швэдзкія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Швэдзкамоўныя пісьменьнікі
Вольга Вілухіна

**Во́льга Гена́дзеўна Вілу́хіна** (; Межыгор’е, Башкірская АССР, РСФСР) — расейская біятляністка, бронзавы прызэр Чэмпіянату сьвету ў гонцы перасьледу, срэбны прызэр Алімпійскіх гульняў 2014 году ў спрынце й эстафэце.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Катэгорыя:Расейскія біятляністкі
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Віта Семярэнка

**Ві́та Алякса́ндраўна Семярэ́нка** (; нарадзілася 18 студзеня 1986, Краснапольле, Сумская вобласьць, УССР, СССР) — украінская біятляністка, бронзавы прызэр чэмпіянату сьвету, чэмпіёнка ў эстафэце і бронзавы прызэр у спрынце Алімпійскіх гульняў 2014 году. Сястра-блізьнюк украінскай біятляністкі Валянціны Семярэнкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце міжнароднага зьвязу біятляністаў

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сумской вобласьці
Катэгорыя:Украінскія біятляністкі
Катэгорыя:Украінскія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Чэмпіёны зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 2014 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Марцін Отчанаш

**Ма́рцін О́тчанаш** (; * 25 жніўня 1987, Попрад, Славаччына) — славацкі лыжнік і біятляніст.

## Кар’ера

### Біятлён

### Лыжныя гонкі

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль  на бачыне Міжнароднае фэдэрацыі лыжнага спорту
* Профіль  на бачыне Міжнароднага саюзу біятлёну

Катэгорыя:Славацкія лыжнікі
Катэгорыя:Славацкія біятляністы
Катэгорыя:Славацкія алімпійцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Попрадзе
Алімпійскі гімн

**Алімпійскі гімн** — музычны твор (кантата), напісаны грэцкім кампазытарам Сьпірасам Самарасам. Словы гімну напісаў Косьціс Паламас.

Алімпійскі гімн упершыню прагучаў на цырымоніі адкрыцьця I Алімпійскіх гульняў 1896 году. У наступныя гады, ажно да Алімпійскіх зімовых гульняў 1956 году, краіна-арганізатар гульняў даручала сваім музыкам напісаць новы гімн для Алімпіяды. З 1960 году зноў быў вернуты Алімпійскі гімн Самараса, які ў асноўным выконваўся на афіцыйнай мове краіны, дзе праводзіліся гульні.

## Словы гімну

## Вонкавыя спасылкі
* Музыка і музыкі на Алімпійскіх гульнях у Афінах 1896 году
* Алімпійскі гімн грэцкай на YouTube

Катэгорыя:Гімны
Катэгорыя:Грэцкая музыка
Катэгорыя:Алімпійскія гульні
Стрынадкі

Назву **Стрынадкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Стрынадкі — вёска ў Падсьвільскім сельсавеце Глыбоцкага раёну
** Стрынадкі — былая вёска ў Пліскім сельсавеце Глыбоцкага раёну

## Глядзіце таксама
* Стрынада
Virtual International Authority File

**VIAF** ( — Віртуальны міжнародны аўтарытэтны файл) — віртуальная сыстэма міжнародных стандартаў для аўтарытэтнай інфармацыі (напрыклад, зьвестак пра творы й іхніх аўтараў). Гэта супольны праект некалькіх нацыянальных бібліятэк, які кіруецца Анлайнавым кампутарным бібліятэчным цэнтрам (OCLC). VIAF зьяўляецца міжнародна прызнанай сыстэмай клясыфікацыі.

Праект быў ініцыяваны Нямецкай нацыянальнай бібліятэкай і Бібліятэкай Кангрэсу ЗША і заснаваны ў 2000 року. У ягонай распрацоўцы ўдзельнічалі некалькі найбуйнейшых сусьветных бібліятэк, у тым ліку Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Бібліятэка Кангрэсу ЗША.

## Мінуўшчына
У красавіку 1998 року Бібліятэка Кангрэсу ЗША (LC), Нямецкая бібліятэка (DNB) і OCLC прыступілі да стварэньня канцэптуальнага праекту, каб зьвязаць бібліяграфічныя запісы для асабістых імёнаў у адзіную сыстэму.

Кансорцыюм VIAF быў сфармаваны па пісьмовай згодзе LC, DNB і OCLC у жніўні 2003 году. Пагадненьне было падпісана на 69-й Генэральнай канфэрэнцыі IFLA, якая адбылася ў Бэрліне.

Нацыянальная бібліятэка Францыі (BNF) далучылася да пагадненьня пра кансорцыюм 5 кастрычніка 2007.

Гэтыя чатыры арганізацыі — LC, DNB, BnF і OCLC — узялі на сябе ролю кіраўнікоў у кансорцыюме, маючы агульную адказнасьць за VIAF, хостынг VIAF і пастаўку праграмнага забесьпячэньня, а таксама бібліяграфічны зьмест зьвестак. Іншыя арганізацыі пазьней далучыліся да кансорцыюму, падаючы крынічныя файлы і досьвед для прасоўваньня VIAF.

У 2010 року сярод кіраўнікоў установаў пачаліся сур’ёзныя перамовы і дыскусіі па доўгатэрміновай арганізацыйнай дамоўленасьці для VIAF. Пасьля разгляду розных варыянтаў і прынцыпаў працы аўтары пагадзіліся аднесьці VIAF да службы OCLC. У 2011 былі абмеркаваныя дэталі пераходу, і пасьля згоды ўсіх удзельнікаў у 2012 пачаўся гэты пераход.

## Апісаньне праекту
Мэта сыстэмы — зьвязаць некалькі нацыянальных ідэнтыфікатараў (такіх, як нямецкі GND (раней PND для асоб), амэрыканскі LCCN, францускі BNF і іншыя) у адзіную сыстэму клясыфікацыі і пошуку інфармацыі. Запіс **VIAF** атрымлівае стандартны ўнікальны нумар, утрымлівае ўвесь набор першасных запісаў з зыходніка, а таксама спасылаецца на арыгінальныя крыніцы. Зьвесткі знаходзяцца ў вольным інтэрнэт-доступе і могуць быць выкарыстаныя для дасьледаваньняў і абмену праз фонды бібліятэк у электронным выглядзе. Узаемнае абнаўленьне ажыцьцяўляецца па пратаколе Ініцыятывы адкрытых архіваў (OAI).

Нумары файлаў таксама дадаюцца ў біяграфічныя й іншыя артыкулы Вікіпэдыі.

## Бібліятэкі-ўдзельнікі

## Бібліятэкі і праекты, якія ўдзельнічаюць у рэжыме тэставаньня

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Клясыфікатары
Катэгорыя:Базы зьвестак
Катэгорыя:Бібліятэка Кангрэсу ЗША
Алімпійскі агонь

**Алімпійскі агонь** — адзін з сымбаляў Алімпійскіх гульняў. Гэты агонь запальваюць у горадзе правядзеньня Гульняў падчас іх адкрыцьця і ён гарыць бесьперапынна да іх заканчэньня.

## Гісторыя
Традыцыя запальваць Алімпійскі агонь існавала ў Старажытнай Грэцыі падчас правядзеньня антычных Алімпійскіх гульняў. Алімпійскі агонь служыў згадкай пра подзьвіг Прамэтэя, што па легендзе выкраў агонь у Зэўса й падараваў яго людзям.

Адраджэньне заснаванай на старажытнагрэцкіх рытуалах традыцыі адбылося пры правядзеньні Алімпійскіх гульняў 1928 году ў Амстэрдаме.

Катэгорыя:Алімпійскія гульні
Катэгорыя:Агонь
Чэмпіянат Ўэйлзу па футболе

**Чэмпіянат Ўэйлзу па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Ўэйлзу, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца зь дзесяці дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца Прэм’ер-ліга.

## Сыстэма