Кодань

**Кодань**, **Кодзень** () — вёска ў Польшчы, на рацэ Бугу. Цэнтар сельскай гміны Бельскага павету Люблінскага ваяводзтва. Насельніцтва на 2011 год — 1776 чалавек. Знаходзіцца каля беларуска-польскай граніцы, на аўтамабільнай дарозе Тэрэспаль — Зосін.

Кодань — даўняе магдэбурскае места гістарычнай Берасьцейшчыны, колішняя сталіца графства, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Побач зь вёскай праходзіць паўднёва-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захавалася гатычная Духаўская царква, брама Міхайлаўскай царквы, касьцёл Сьвятой Ганны і палац Браніцкіх, помнікі архітэктуры XVI—XVIII стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся замак Сапегаў, помнік архітэктуры XVI—XVIII стагодзьдзяў, зруйнаваны расейскімі ўладамі. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Кодань як уладаньне Сапегаў упамінаецца ў канцы XV — пачатку XVI ст. У 1511 годзе ён атрымаў Магдэбурскае права, а ў 1513 годзе — уласны герб «*у чырвоным полі анёл у белай вопратцы з узьдзетым мечам*». У 1513—1520 гадох Павал Сапега збудаваў сярод замку гатычную Духаўскую царкву. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Кодань увайшоў у Берасьцейскі павет Берасьцейскага ваяводзтва. Каля 1580 году ў мястэчку заснавалі саляварню.

У 1626—1639 гадох з фундацыі М. Сапегі ў Кодані збудавалі мураваны касьцёл Сьвятой Ганны. У пачатку XVII ст. у месьце збудавалі драўляную царкву (захавалася брама). У 1717—1773 гадох у Кодані дзеяла місія езуітаў. 15 жніўня 1723 году прайшла каранацыя цудоўнага абраза Маці Божай Коданскай.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Кодань апынуўся ў складзе Аўстрыі, з пачатку XIX ст. — у складзе Расейскай імпэрыі, ува Ўладаўскім павеце Седлецкай губэрні. Гэта адарвала мястэчка ад губэрняў зь пераважна беларускім насельніцтвам. На 1827 год тут было 306 будынкаў, на 1861 год — 260, у тым ліку 9 мураваных. У 1869 годзе расейскія ўлады панізілі афіцыйны статус мястэчка да вёскі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Кодань занялі войскі Нямецкай імпэрыі.


Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (J. Aziambłoŭski, 1842).jpg|Замкавая царква. Юзэф Азямблоўскі, 1842 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (J. Krašeŭski, 1843).jpg|Замкавая царква. Ю. Крашэўскі, 1843 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (K. Stronczyński, 1844-55).jpg|Замкавая царква. К. Странчынскі, 1844—1855 гг.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (K. Stronczyński, 1844-55) (2).jpg|Замкавая царква. К. Странчынскі, 1844—1855 гг.


Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (1883).jpg|Замкавая царква, 1883 г.
Kodanski zamak. Коданскі замак (1876).jpg|Замак і царква, 1876 г.
Kodań, Rynak, Śviatoj Hanny. Кодань, Рынак, Сьвятой Ганны (1850).jpg|Касьцёл, каля 1850 г.
Kodań. Кодань (E. Nicz, 1872).jpg|Агульны выгляд, 1872 г.


### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Кодань апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў 1939 годзе Кодань занялі войскі Трэцяга Райху.

У 1944 годзе Кодань занялі савецкія войскі, па чым яго зноў перадалі Польшчы.


Kodanski zamak. Коданскі замак (F. Harbačeŭski, 1891).jpg|Замак і царква, 1891 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (F. Harbačeŭski, 1890).jpg|Замкавая царква, 1890 г.
Kodań, Zamkavaja. Кодань, Замкавая (F. Harbačeŭski, 1890) (2).jpg|Замкавая царква, 1890 г.
Kodań, Ivan Sapieha. Кодань, Іван Сапега (F. Harbačeŭski, 1891).jpg|Надмагільле Івана Сапегі ў царкве, 1891 г.


Kodań, Słavatyckaja, Michajłaŭskaja. Кодань, Славатыцкая, Міхайлаўская (F. Harbačeŭski, 1890).jpg|Брама Міхайлаўскай царквы, 1890 г.
Kodań, Rynak, Śviatoj Hanny. Кодань, Рынак, Сьвятой Ганны (F. Harbačeŭski, 1891).jpg|Касьцёл Сьвятой Ганны, 1891 г.
Kodań, Śviatoj Hanny. Кодань, Сьвятой Ганны (F. Harbačeŭski, 1891).jpg|Інтэр'ер касьцёла, 1891 г.
Kodań, Śviatoj Hanny. Кодань, Сьвятой Ганны (F. Harbačeŭski, 1891) (2).jpg|Купал касьцёла, 1891 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 2307 чал.; 1861 год — 2380 чал., у тым ліку 722 юдэі 
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 1776 чал.

## Транспарт
Праз Кодань праходзіць ваяводзкая аўтамабільная дарога .

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Брама царквы Сьвятога Міхала Арханёла
* Замак Сапегаў (руіны, XVI ст.)
* Капліца могілкавая (1683—1685)
* Касьцёл Сьвятой Ганны (1629—1635)
* Могілкі юдэйскія
* Палац Браніцкіх (XVIII ст.)
* Царква Сьвятога Духа (XVI ст., цяпер касьцёл Сьвятога Духа)

### Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Міхала Арханёла

## Галерэя

Zespół zamkowy (XV-XVIw.) obwarowania ziemne z fosami (XVIIw.) (fot. 1) - Kodeń powiat bialski woj. lubelskie ArPiCh A-55.JPG|Замкавы вал
Gmina Kodeń, Poland - panoramio (1).jpg|Замкавая царква
Kościół par. p.w. św. Anny (1 poł. XVII, 1709) Kodeń 01 JoannaPyka.JPG|Касьцёл Сьвятой Ганны
Kościół p.w. św. Anny (1709r.) wnętrze - Kodeń powiat bialski woj. lubelskie ArPiCh A-54.JPG|Інтэр'ер касьцёла


Koden-080413-446.jpg|Брама Міхайлаўскай царквы
Ołtarz Polowy.JPG|Капліца на Кальварыі
Koden-palacyk-Placencja.jpg|Палац Браніцкіх
Zespół pałacowy „Placencja” (Kodeń) 04.JPG|Капліца пры палацы


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Люблінскага ваяводзтва