Сярэднебрэтонская мова

**Сярэ́днебрэто́нская мова** — пэрыяд у гісторыі брэтонскае мовы, што акрэсьліваецца ў часе XII па XVII стагодзьдзі. У адрозьненьне ад старажытнабрэтонскага пэрыяду (*старажытнабрэтонская мова*), сярод помнікаў мовы адзначаныя ня толькі глёсы, але й тэксты, у тым ліку літаратурныя і, напрыклад, брэтонска-француска-лацінскі слоўнік. Існуе нямалая колькасьць друкаваных тэкстаў гэтага пэрыяду.

Літаратурная карысьць большасьці сярэднебрэтонскіх тэкстаў параўнальна невялікая, аднак тагачасная паэзія з фармальнага пункту гледжаньня адлюстроўвае істотныя падабенствы з валійскай. У прыватнасьці, алітэрацыйныя прыёмы падобныя з валійскімі *cynghanedd lusg* ды *cynghanedd sain*.

Лічыцца, што сярэднебрэтонскі пэрыяд працягваўся да XVII ст. У 1659 годзе сьвятар Жульен Мануар выдаў кнігу *Le Sacre Collége de Jesus*, якая разглядаецца ў якасьці першага помніка новабрэтонскага пэрыяду, то бок, сучаснае брэтонскае мовы.

## Помнікі
Сярод помнікаў тагачаснага пэрыяду ў разьвіцьці мовы варта адзначыць наступны сьпіс:

* Два рукапісы XIV ст., у якіх захаваліся ўрыўкі «народных» песень, скапіяваныя туды пісарамі, верагодна ў мэтах пазьбяганьня маруднага перапісваньня. Існуюць сьведчаньні таго, што пісары не перапісвалі іх з другога рукапісу, а ведалі іх на памяць, што сьведчыць на карысьць моцнай вуснай традыцыі ў тагачаснай Брэтаніі.
* Прыкладна на 1450 год узыходзіць першы параўнальна доўгі сярэднебрэтонскі тэкст: 247 вершаў, у якіх апавядаецца пра размову караля Артура зь нейкім Гвінглавам (*Guynglaff*, прыкладна адпавядае традыцыйнаму Мэрліну).
* На канец XV ст. адносіцца важны тэкст «Жыціе сьв. Ноны ды яе сына Дэві» (*Buez Santes Nonn hac he map Deuy*) — міракаль (сярэднявечная містэрыя, сюжэтам якіх былі цуд або жыціе сьвятога, цуд Багародзіцы), які ў многім перадае аўтэнтычную традыцыю пра сьв. Давіда Валійскага і яго маці, сьв. Нону.
* У XVI ст. зьяўляецца большасьць найважнейшых тэкстаў гэтага пэрыяду. Гэта ў асноўным друкаваныя выданьні (друкаваньне распачалося ў Брэтаніі ў 1484 годзе), што забясьпечыла іх добрую захаванасьць. Тут назіраецца досыць вялікая жанравая разнастайнасьць:
*# Міраклі, рэілігійныя п’есы: «Жарсьці і ўваскрасеньне нашага Збаўцы» (*Passion ha Resurrection Hon Salver*), «Жыціе сьв. Барбы» (*Buhez Santes Barba*), «Жыціе сьв. Гвэноле» (*Buhez Sant Gwenole*).
*# Рэлігійныя п’есы, у тым ліку «Ўсьпеньне Марыі» (*Tremenuan an Ytron Guerches Maria*), «Пятнаццаць радасьцяў Марыі» (*Pemzec leuenuez Maria*), «Жыціе сына чалавечага» (*Buhez Mabden*), «Люстэрка сьмерці» (*Le Mirouer de la Mort*).
*# Калядная п’еса «Старыя й набожныя калядныя гімны» (*An Nouelou ancien ha deuot*).
*# Празаічныя тэксты: Часасловец (*Heuriou*), «Жыціе сьв. Кацярыны» (*Buhez Santes Cathell*).
*# Вялікая колькасьць п’есаў для брэтонскага тэатру.
* У 1499 року быў надрукаваны брэтонска-француска-лацінскі слоўнік *Catholicon*, складзены прыблізна ў 1450 годзе Жанам (Еганам) Лягадэкам, карысны, у прыватнасьці, тым, што шматлікія зафіксаваныя ў ім словы ў тэкстах не сустракаюцца.

## Лінгвістычная характарыстыка
Зь лінгвістычнага пункту гледжаньня сярэднебрэтонская мова прадстаўляе зь сябе дастаткова тыповы для брыцкіх моваў узор у асноўным флектыўнае мовы (мовы, у якіх словазьмяненьне адбываецца ў асўноным пры дапамозе флексіяў, як, напрыклад, беларуская) з паступовым павелічэньнем колькасьці аналітычных рысаў (то бок, перадача граматычных зносінаў праз сынтаксіс, а не праз словазьмяненьне марфэмаў, як у флектыўных). Пры гэтым на ўсіх узроўнях моўнай сыстэмы (асабліва ў сынтаксісе літаратурных тэкстаў) заўважны ўплыў лацінскае ды францускае моваў, зь якімі сярэднебрэтонская знаходзілася ў пастаянным кантакце.

### Фанэтыка, фаналёгія, артаграфія
Пры апісаньні мёртвай мовы зьвесткі пра фанэтычны лад даступныя толькі ўскосна, праз артаграфію, якая, аднак, не заўсёды зьяўялецца ўстойлівай і адназначнай.

* **Галосныя**:

Як можна меркаваць, сыстэма галосных манафтонгаў (галосныя, якія не распадаюцца на іншыя складовыя) уключала наступныя фанэмы (зьлева ўказанае верагоднае гукавае значэньне паводле IPA, справа — адпаведныя ім графэмы):

**Заўвагі**: 1 — выкарыстоўвалася толькі ў пачатку слова, 2 — статус гуку нявызначаны, магчыма, зьяўляўся аляфонам гуку /e/, 3 — графэма *u* пазначае агубленую галосную сярэдняга ўздыму крайне рэдка, аднак Э. Эрно адзначае, што ў шэрагу склады з гэтым галосным рыфмуюцца з тымі, дзе вымаўляецца  або , як, напрыклад, *precius—ned eux*, дзе *eux* вымаўляецца як . Параўн. таксама францускія запазычаньні накшталт *glorius*, *hætus* і г.д.

* **Дыфтонгі**:

У сярэднебрэтонскай мове існавалі наступныя дыфтонгі:

* : *ae*, *æ*;
* : *ou*, *au*, 'au*, 'aou*;
* : *eu*, *eo*, *eau*;
* : *oa* (параўн. рыфму *coat*—*cretat*, якая паказвае, што складаўтваральным галосным у гэтым дыфтонгу быў *a*);
* : *oe* (магчыма, вымаўлялася як *e*).

Як можна бачыць, сярэднебрэтонская артаграфія не заўсёды пасьлядоўная: графэмы *eu*, *ou*, *ae*, *æ* маглі пазначаць як дыфтонгі, так і манафтонгі (апрача таго, спалучэньні *eu* ды *ou* маглі таксама пазначаць спалучэньні манафтонгаў і зычнага , гл. ніжэй).

* **Зычныя**:

Для сярэднебрэтонскай мовы аднаўляецца набор зычных, прыведзены ў табліцы:

Артаграфія зычных у сярэднебрэтонскай мове зьяўлялася крайне няўстойлівай. У прыватнасьці, у ёй не адлюстроўваюцца некаторыя перамены, што адбыліся ў фаналягічнай сыстэме з прабрыцкага пэрыяду, у першую чаргу, леніцыя зычных паміж галоснымі. Так, напрыклад, графэмы для глухіх зычных у пазыцыі пасьля галосных насамрэч пазначалі звонкія. Такі артаграфічны прынцып, які назіраўся таксама ў старжытнабрэтонскай, старажытнавалійскай ды сярэдневалійскай мовах, зьвязаны, хутчэй за ўсё з традыцыяй чытаньня ўслых лацінскіх тэкстаў: з тае прычыны, што само вымаўленьне зьмянялася, а артаграфія заставалася нязьменнай, усталёўваліся «нетрадыцыйныя» адпаведнасьці графэмаў і фанэмаў. Існуе, аднак, таксама і меркаваньне, што гэтая артаграфія зьяўляецца «традыцыйнай» у тым сэнсе, што традыцыя пісьмовасьці на брыцкіх мовах узыходзіць да часу, ранейшаму ўказаным фанэтычным зьменам.

Сярод іншых асаблівасьцяў сярэднебрэтонскай артаграфіі ў галіне кансанантызму варта адзначыць наступныя:

# Гук  адлюстроўваецца літарай *c* перад *a*, *o*, *u*, *ou*; перад іншымі галоснымі як *k*, *qu*. Перад *e*, *i*, *eu* графэма *c* пазначала афрыкату , якая пазьней перайшла ў . Перад *a*, *o*, *u*, *ou* і ў канцы слова гэты гук пазначаўся спалучэньнямі літар *cc*, *cz*, *zc*, *zs*, *zcc*, *ccz*, *scc*, *scz*, *czc*, *ce*, *sc*, пазьней таксама як *ç*, *çç*. Тое, што гэтымі напісаньнямі магла перадавацца афрыката, пацьвярджаецца, у прыватнасьці напісаньнямі *hac effe propiczc eui*'cz**e'' (), дзе ''euicze'' больш звычайнаму ''euit se'' ().
# Спалучэньне ''ch'' перадавала  і  (у запазычаньнях з францускай).
# Літары ''v'', ''u'' маглі перадаваць гукі  ды .
# Літара ''f'' у пачатку слова пазначала гук , тады як у канцы слова былі распаўсюджаныя напісаньні кшталту ''f'', ''fu'' (часам таксама проста ''f''), якія адпавядаюць сучаснай брэтонскай ''v'' у пазыцыі пасьля насавога галоснага (які на пісьме пазначаецца спалучэньнем ''галосная + ñ''): ''haff'' 'лета' (), ''neff'' 'неба' (). У старажытнабрэтонскай у гэтых выпадках пісалася ''m'' (''ham'', ''nem''). Г. Льюіс і Ж. Р. Ф. П’ет указваюць, што хутчэй за ўсё ў сярэднебрэтонскай ''ff'' пазначала назалізацыю (насавое вымаўленьне) не галоснага, а зычнага, то бок, транскрыбаваць гэтыя словы сьлед як , ; зьмена вымаўленьня адбылася ў канцы сярэднебрэтонскага пэрыяду. У сярэдзіне слова ''ff'' пазначала  (з назалізацыяй або без; напрыклад, ''leffr'' 'кніга' (), але ''dafuat'' 'авечка' ().
# Гук  перадаваўся як ''g'' перад ''a'', ''o'', ''u'' і як ''gu'' перад ''e'', ''i''. Пры гэтым ''g'' перад ''e'', ''i'', на канцы слова і часам перад ''а'' пазначала гук , а ''gu'' магло адлюстроўваць і : параўн. ''guen'' 'сківіцы' і , але ''guir'' 'ісьцінны' і .
# Літарай ''h'' пазначаліся гукі  альбо , аднак часта не пазначала гуку навогул. Асабліва часты апошні фэномэн у праклітыках: ''ha'', ''hac'' 'і' (), ''hon'' 'наш' (). Акрамя таго, ''h'' між галоснымі заўсёды нямы і пазначае наяўнасьць [[прорва (мовазнаўства)|прорвы]], то бок недыфтангічнае вымаўленьне: параўн. напісаньні тыпу ''buhez'', ''buez'' 'жыціе', дзе ''h'' этымалягічна прысутнічаюць () і ''buhan'', ''buan'' 'хуткі', дзе ''h'' этымалягічна няма ().
# Літара ''j'' (часам таксама ''i'', ''y'') пазначала гук .
# Графэма ''ll'' пазначала альбо падвойнае , альбо палятальны бакавы , як у францускай.
# Графэма ''n'', асабліва ў суседзтве з ''i'', магла пазначаць палятальны насавы  (акрамя таго, гэты гук мог перадавацца як ''gn'', ''ngn'');
# Графэма ''s'' пазначала гук , а між галоснымі — . Пасьля ''au'', ''eu'', ''ou'' для перадачы  магла таксама выкарыстоўвацца літара ''x'': ''penaux'', ''penaus'' 'як' ().
# Што тычыцца графэмы ''z'', то, нягледзячы на тое, што ў сучаснай брэтонскай яна перадае гук  (які можа паходзіць ад ранейшых *''z'', *''θ'', *''ð''), то, хутчэй за ўсё, у сярэднебрэтонскай рэфлексы *''z'', *''θ'', *''ð'' яшчэ не супалі, і ''z'' выкарыстоўвалася для перадачы абодвух апошніх гукаў: ''azeuliff'' 'пакланяцца' (), ''lizer'' 'ліст' (). Пасьля ''r'' сустракаецца напісаньне ''tz'': ''desertz'' 'пустэльня' ().

=== Марфаналёгія ===
* **Пачатковыя мутацыі**:

У сярэднебрэтонскай, як і ў іншых навакельцкіх мовах, існавалі сыстэмы пачатковага чаргаваньня галосных. Пры гэтым у сярэднебрэтонскі пэрыяд на на пісьме, у адрозьненьне ад сучаснай артаграфіі, ніяк не адлюстроўваліся, таму прыведзены сьпіс зьяўялецца рэканструкцыяй на аснове тых сыстэмаў, якія засьведчаныя ў сучасных дыялектах.

У сярэднебрэтонскай мове існавалі наступныя пачатковыя чаргаваньні, або мутацыі:

* Мяккая, або леніцыя;
* Сьпірантная;
* Цьвёрдая, або правэкцыя;
* Зьмяшаная.

Эфэкты, выкліканыя кожнай мутацыяй, прыведзеныя ў табліцы. Пустая клетка азначае адсутнасьць эфэкту, зычныя прыведзеныя ў сучаснай артаграфіі:



**Мяккая мутацыя** адбывалася пасьля наступных словаў:

* Перадыменныя элемэнты ''da'' 'твой', ''e'' 'ягоны', ''pe'' 'які'.
* Пераддзеяслоўныя часьціцы ''a'' 'ці', ''ne'' 'не', ''na'' 'што не'.
* Часьціца ''en em'', што ўтварала [[рэцыпрок|рэцыпракальныя]] дзеясловы, і часьціца ''en ur'', якая ўтварала [[прагрэсіў]].
* [[Прыназоўнік]]і ''a'' 'з', ''da'' 'да', ''dindan'' 'пад', ''dre'' 'праз, цераз', ''war'' 'на', ''diwar'' 'з (чаго-небудзь)'.
* Артыклі выклікаюць мяккую мутацыю ў часьцінаў мовы жаночага роду адзіночнага ліку і мужчынскага роду ў множным у выпадку, калі яны пазначаюць асобы. Пры гэтым ''d'' не зазнае чаргаваньне (але параўн. выключэньне ''an nor'' ад ''dor'' 'дзьверы').
* У наступных прыметнікаў мяккую мутацыю выклікаюць часьціны мовы жаночага роду ў адзіночным ліку і мужчынскага роду ў множным, калі яны пазначаюць асобы; пры гэтым прыметнікі на ''p'', ''t'', ''k'' зазнаюць мяккую мутацыю толькі пасьля часьцінаў мовы, што заканчваюцца на ''l'', ''m'', ''n'', ''r''.
* Лічэбнік ''onan'' 'адзін' (сустракаецца рэдка) выклікае мяккую мутацыю ў словаў жаночага роду.
* Злучнік ''pe'' 'або'.
* Часьціца re 'надта'.

**Сьпірантная мутацыя** адбывалася пасьля наступных словаў:

* Прыналежныя займеньнікі ''va'' 'мой', ''he'' 'яе [ейны]', ''o'' 'іх [іхны]'.
* Пасьля інфігаванага займеньніка **m* 'мяне; мой' сьпірантную мутацыю зазнаюць словы, якія пачынаюцца на *t* ды *k*.
* Пасьля *hor* 'наш' ды інфігаванага *her* 'яе' адбываецца сьпірантная мутацыя *k*.
* Пасьля займеньнікаў «тры», «чатыры». У дадзеным выпадку сытуацыя не зьяўялецца відавочнай з прычыны розных правілаў у розных дыялектах сучаснай мовы. Пры гэтым існуе адзін прыклад, дзе ўнутраная рыфма паказвае наяўнасьць сьпірантнай мутацыі пасьля «тры»: *an barnn á vezo str**iz** ha p**iz** a’bec tr**i t**ra* '[Страшны] Суд будзе строгім ды суворым з-за трох рэчаў'. Тут *tri tra* 'тры рэчы' згодна з патрабаваньнямі рыфмы мусіць чытацца як *tri zra*.

*'Цьвёрдую мутацыю (правэкцыю)** выклікаюць наступныя словы:

* Прыналежны займеньнік ''ho'' 'ваш' (і інфігаваны ''ho'');
* Інфігаваны займеньнік **z* 'цябе; твой'.

*'Зьмяшаную мутацыю** выклікаюць наступныя словы:

* Часьціца ''o'' (), якая ўжывалася перад дзеяслоўнай часткай мовы ў аналітычных канструкцыях (уласна прыназоўнік «пры», які страціў прыназоўную функцыю ў дадзеным кантэксьце).
* Часьціца ''e'' (), якая ставіцца перад фінітнай формай дзеяслова (здольнасьць дзеяслова прыпісваць склон дзейніку ў сказе і мець паказчыкі ўзгадненьня), якая не ідзе на першым месцы, калі пераддзеяслоўную пазыцыю займае член сказу, які не зьяўляецца дзейнікам або прамым дапаўненьнем.
* Злучнік ''ma'' 'калі [у выпадку]'.
* **Перагласоўкі**:

Пры формаўтварэньні імёнаў і дзеясловаў у сярэднебрэтонскай мове магчымыя розныя зьмены галосных, пра якія гл. ніжэй пры апісаньні ўласна формаўтварэньня.

=== Марфалёгія ===
[[марфалёгія (лінгвістыка)|Марфалягічны]] лад сярэднебрэтонскае мовы тыповы для брыцкіх моваў. У гэты пэрыяд атрымалі разьвіцьцё як многія тэндэнцыі, характэрныя для брыцкіх моваў гэтага пэрыяду (у першую чаргу ў галіне сынтаксісу, гл. ніжэй), так і спэцыфічна брэтонскія рысы. У цэлым сярэднебрэтонская мова характарызуецца як сынтэтычная флектыўная мова, у якой актыўна разьвівалася тэндэнцыя да аналітызму (кароткае вызначэньне розьніцы паміж флектыўнымі ды аналітычнымі мовамі гл. вышэй).

* **Назоўнік**:

Галоўнымі граматычнымі катэгорыямі ў сярэднебрэтонскай мове зьяўляліся лік і род.

Сярод спосабаў утварэньня множнага ліку вылучаліся наступныя:
* Пераагаласоўка:
** ''a''→ ''e'': ''sant'' 'сьвяты', мн. л. ''sent'', ''gaffr'' 'каза', мн. л. ''gueffr'', ''geffr'', ''azrouant'' д’ябал, бес', мн. л. ''ezreuent''. Гэты тып узыходзіць да прабрыцкіх імёнаў з асновай на ''-o-'' да да лацінскага другога нахіленьня;
** ''o'' → ''e'': ''escop'' 'біскуп', мн. л. ''esquep'';
** ''a—e'' → ''e—e'': ''asenn'' 'асёл', мн. л. ''esenn'', ''castell'' 'замак', мн. л. ''questell'';
** ''o—e'' → ''e—i'': ''colen'' 'жарабя; любое жывёльнае дзіцяня', мн. л. ''quelin'';
** ''e'' → ''ei'': ''men'' 'камень', мн. л. ''mein'';
** ''oa'' → ''ei'': ''troat'' 'нага', мн. л. ''treit'', ''treyt'';
** ''oua'' → ''ee'', ''e'': ''houarn'' 'жалеза', мн. л. ''heernn'' (чытаецца ў два склады), ''hernn'';
* Суфіксацыя:
** -(''i'')''ou'': ''corff'' 'цела', мн. л. ''corffou'', ''goel'' 'сьвята', мн. л. ''goelyou'', ''goueliou'', пры гэтым можа адбывацца чаргаваньне на мяжы марфэмаў ''t'' + ''i'' →  (''hent'' 'дарога', мн. л. ''henchou''), ''d'' + ''i'' →  (''breut'' 'позва', мн. л. ''breigou'' )
** -(''i'')''on'': ''lazr'' 'разбойнік', мн. л. ''lazron'', ''Yuzeau'' 'юдэй', мн. л. ''Yuzevyon''. Суфікс ''-ion'' часьцей за ўсё выступае як ''-ien'': ''pechezr'' 'грэшнік', мн. л. ''pechezrien'', гл. таксама ''Yuzevyen''. Перад ''i'' таксама можа адбывацца апісанае вышэй чаргаваньне;
** ''-et'': ''aneual'' 'жывёла', мн. л. ''aneualet'';
** ''-i'' (''-y''): ''bleiz'' 'воўк', мн. л. ''bleizi''
** ''-ez'': ''ael'' 'анёл', мн. л. ''aelez'', ''autrou'' 'кіраўнік', мн. л. ''autronez'', таксама ''roe'' 'кароль', мн. л. ''rouanez'';
* Суфіксацыя зь перагласоўкай:
** ''-i'' (''-y''): ''bran'' 'крумкач', мн. л. ''briny'', ''esel'' 'чалец', мн. л. ''isily'';
** ''-ion'', ''-ien'': ''goas'' 'слуга', мн. л.''guysion'', ''guisien'', ср. ч. ''anaffon'', ''anafuon'' 'душы памерлых' (''eneff'' 'душа');
** ''-ez'': ''buguel'' 'пастух, юнак', мн. л. ''bugalez'', ''gruec'', ''groec'' 'жанчына', мн. л. ''groaguez'';
** ''-ent'': ''car'' 'сябра, таварыш', мн. л. ''querent'';
** ''-ier'': ''baz'' 'палка', мн. л. ''bizier'', ''tnou'' (''tnaou'', ''traou'') 'луг', мн. л. ''treuier'';
** ''-iou'': ''dez'' 'дзень', мн. л. ''diziou'' (таксама ''deziou'');

Існавалі таксама сынгулятыўныя формы, то бок формы, дзе форма множнага ліку марфалягічна была прасьцейшая за форму адзіночнага ліку: ''quelyen'' 'камары, камар’ё', адз. л. ''quelyenenn'' 'камар'. У сучаснай брэтонскай мове таксама мажлівае ўтварэньне множнага ліку ад формы сынгулятыва з дапамогай канчатка, як напрыклад сярэднебрэтонскае ''guez'' 'лес, дрэвы', адз. л. ''guezenn'',  'дрэвы'.

* Асаблівыя выпадкі: ''qui'', ''quy'' 'сабака', мн. л. ''con'', ''quon''; ''breuzr'' 'брат', мн. л. ''breuder'', ''breudeur''.

У імёнах, якія скончваліся на ''-ec'', перад канчаткамі ''-ier'', ''-iou'', ''-ien'' апошні зычны мог зьнікаць: ''benhuec'' 'інструмэнт' (), мн. л. ''binhuyou''.

Зафіксаваны шэраг формаў множнага ліку, якія зьмяшчалі адразу два чыславых [[афікс]]ы: ''preff'' 'галоўны', мн. л. ''preuet'' ды ''preuedou''. Некаторыя імёны, перадусім парныя, утвараюць множны лік з дапамогаю лічэбніка два: ''glin'' 'калена', мн. л. ''douglin'', ''doulin''; ''brech'' 'рука', мн. л. ''diou brech''. Існавалі таксама формы, што зьмяшчалі адначасова паказчыкі множнага і «дваістага» лікаў: ''dauglinaou''. Гэта дазваляе разглядаць формы з ''daou'', ''diou'' як формы, якія рэалізуюць асаблівую катэгорыю парнасьці, артаганальную катэгорыю множнасьці.

Катэгорыя роду ў назоўнікаў мае ўласьцівасьць словаклясыфікаваньня, у яе ўваходзяць дзьве грамэмы: жаночага й мужчынскага родаў. Некаторыя словы могуць хістацца паводле сваёй родавай прыналежнасьці (напрыклад, ''tra'' 'рэч'), што, мажліва, зьвязана з тым, што раней яны належалі да сярэдняга роду, што зьнікнуў у гісторыі брыцкіх моваў вельмі рана. Фармальна розныя роды адрозьніваюцца ў першую чаргу паводле паводзінаў словаў у кантэксьце мутацыяў (гл. вышэй), аднак у сярэднебрэтонскай мутацыі на пісьме ня ўказваліся. З назоўнікам таксама паводле роду ўзгадняліся некаторыя займеньнікі (напрыклад, ''heman eu an canon'' 'такім ёсьць правіла', дзе ''heman'' — жаночага роду, як і ''canon''), анафарычныя займеньнікі (у тым ліку ў складзе спражваных дзеясловаў: напрыклад, ''douar'' (зямля, м. р.)... ''voarnezaff'' (на + аб’ект 3 ас. адз. л. м. р.) 'на ёй') і лічэбнікі. Назоўнікі жаночага роду, якія пазначалі асобы, маглі ўтварацца ад назоўнікаў мужчынскага роду з дапамогаю суфікса (напрыклад, ''abat'' 'абат', ''abades'' 'абатыса').

* **Прыметнік*':

У адрозьненьне ад сярэдневалійскае і старажытнабрэтонскае моваў, у сярэднебрэтонскай не ўжываліся формы множнага ліку прыметнікаў, калі яны маюць ролю азначэньня або выказьніка. У сярэднебрэтонскай формы множнага ліку прыметнікаў магчымыя толькі ў выпадку іх субстантывацыі, формы множнага ліку ўтвараюцца паводле тых жа схемаў, што і ў назоўнікаў. Адсутнічаюць адрозьненьні паміж формамі мужчынскага й жаночага родаў у аднаскладаных прыметнікаў з галоснымі гукамі верхняга ўздыму ў аснове.

Формы параўнальнае ступені ўтвараюцца шляхам даданьня суфікса *-och* (напрыклад, *isel* > *iseloch*, ), пры гэтым існуе і варыянт *-ouch*. Пераўзыходная ступень выражаецца суфіксамі *-haff*, *-haf*, *-hafu* (зычная *-h-* на пісьме часта апускаецца, выклікаючы пры гэтым аглушэньне канчатковых звонкіх выбухных асновы, у пісьмовасьці гэта часта адлюстроўваецца як падваеньне). Часам паводле аналёгіі зь пераўзыходнай ступеньню сустракаецца суфікс параўнальнай ступені *-hoch*

== Літаратура ==
* Lewis, Henry, & J. R. F. Piette (1966) *Llawlyfr Llydaweg Canol*. Argraffiad diwygiedig, Caerdydd: Gwasg Prifysgol Cymru
* Goulven Penaod, *Dornlevr krennvrezhonek*, Quimper, Kreizenn Imbourc'h Sturyezhouriezh S.A.D.E.D, 1964
* Alan Botrel, *La subordonnée infinitive à sujet distinct en moyen-breton* : Thèse, Rennes, 1985
* Alan Botrel, *Un dibab testennoù krennvrezhonek'', Rennes, C.R.D.P., 1985, 96 p.

## Вонкавыя спасылкі
* Le Catholicon, le premier dictionnaire trilingue B
* meiziantoù

## Крыніцы і заўвагі

Катэгорыя:Кельцкія мовы
Катэгорыя:Сярэднявечныя мовы
Катэгорыя:Гісторыя Францыі