Анатоль Анікейчык

**Анатоль Аляксандравіч Анікейчык** (11 ліпеня 1932, Барысаў — 3 лютага 1989, Менск) — беларускі скульптар, народны мастак БССР (1972), прафэсар (1981).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і інтэлігэнтаў: бацька быў лекарам, маці — настаўніцай. З 1942 году і да вызваленьня Беларусі разам зь сям’ёй знаходзіўся ў партызанскім раёне пад Стоўпцамі. Старэйшы брат быў у партызанах і ў 1945 годзе загінуў сьмерцю героя на Одэры. Гэта пазьней вызначыла ролю тэмы вайны ў творчасьці скульптара. Ва ўзросьце 13 гадоў зацікавіўся лепкай.

У 1953 годзе патрапіў у першы набор скульптурнага аддзяленьня Беларускага дзяржаўнага тэатральна-мастацкага інстытуту. Настаўнікамі маладога скульптара былі А. Бембель і А. Глебаў. Закончыў інстытут у 1959 годзе. З 1959 году ўдзельнічаў у мастацкіх выставах. У 1962 годзе прыняты ў Саюз мастакоў БССР.

Пасьля заканчэньня інстытуту і да сканчэньня свайго жыцьця выкладаў на катэдры скульптуры, якую ўзначаліў у 1979 годзе.

У 1972 годзе стаў самым маладым народным мастаком БССР.

Вёў актыўную грамадзкую дзейнасьць. Абіраўся сакратаром праўленьня Саюзу мастакоў БССР, сябрам праўленьня Саюзу мастакоў СССР, сябрам камітэту па дзяржаўных прэміях БССР у галіне літаратуры, мастацтва, архітэктуры, сябрам праўленьня Беларускага таварыства сяброўства і культурных сувязяў з замежнымі краінамі.

## Творчасьць
Працаваў у тэхніцы станковай і манумэнтальнай скульптуры. Прымаў удзел у стварэньні шэрагу вядомых манумэнтальных ансамбляў і мэмарыяльных комплексаў. Значную ролю ў творчасьці А. Анікейчыка адыгрываў жанр партрэту. Творчасьці скульптара ўласьцівыя рамантычнасьць і ўзьнёслая паэтыка.

Працы скульптара захоўваюцца ў Нацыянальным мастацкім музэі Беларусі, музэі сучаснага выяўленчага мастацтва ў Менску, фондах Беларускага саюзу мастакоў, выставачным аб’яднаньні «Цэнтральны Дом мастака» ў Маскве і інш.

### Выбраныя творы
* мэмарыялы «Прарыў» ва Ўшачах Віцебскай вобласьці (1974), «Праклён фашызму» на месцы в. Шунеўка ў Докшыцкім раёне
* помнікі Ул. Леніну ў Крычаве (1960) і Нароўлі (1983), Ф. Дзяржынскаму ў Стоўбцах (1966), у в. Хойнікі Чэрвеньскага раёну загінулым у Вялікую Айчынную вайну (1967), М. Гастэлу і яго экіпажу каля Радашкавічаў (1976), А. Матросаву ў Пскоўскай вобласьці (1978, у аўтарскім калектыве)
*фантаны ў Менску: «Юнацтва» ля Чырвонага касьцёлу  (1972) і «Купалінкі» ў парку імя Я. Купалы
* тэматычныя станковыя кампазыцыі «Папараць-кветка» (1967), «Трывога» (1968), «Заклік» (1969), «Ф. Кастра» (1973) «Вясна Перамогі» (1975), «Вясна» (1978), «Памяць» (1978), «Сны пра Радзіму. М. Багдановіч» (1981), «Вершы» (1982), «Бессьмяротнасьць», «Перамога, якая нясе мір» 
* скульптурныя партрэты М. Фрунзэ (1963) і А. Мясьнікова (1964) (разам з Л. Гумілеўскім), Ул. Маякоўскага (1963), Чэ Гевары (1973), А. Пушкіна,Л. Бэтговэна (1968), маці (1980), Г. Ахматавай (1982)
* надмагільлі С. Прытыцкага (1975), М. Лынькова (1978), П. Машэрава (1983)
* гарэльеф «А. Пушкін і А. Міцкевіч на беразе Нявы ў Санкт-Пецярбурзе» (1987)

### Анатоль Анікейчык і Янка Купала
Асаблівае месца ў творчасьці скульптара займаў вобраз Янкі Купалы. Аўтар партрэту Янкі Купалы ў бронзе (1978) і кампазыцыі «Восень паэта» (1980).

## Прафэсійныя адзнакі і ўзнагароды
* Ордэн Сяброўства народаў
* Ордэн Чырвонага Сьцягу
* Ордэн «Знак пашаны»
* Народны мастак БССР (1972)
* Ляўрэат Дзяржаўнае прэміі БССР (1974, за помнік Я. Купалу ў Менску)
* Ляўрэат прэміі Ленінскага камсамолу Беларусі (1967
* Ганаровы грамадзянін гораду Барысава (1987)

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1./ Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн., БелЭн, 1996. — 552 с.; Артыкул «Анікейчык Анатоль» / Аўтар — Э.А. Петэрсон. — С. 368.
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі: У 5-і т.. Т. 1./ Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал.рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1984. — 751 с, 40 л. іл.; Артыкул «Анікейчык Анатоль» / Аўтар — Э.А. Петэрсон. — С. 118—119.
* Янка Купала: Энцыкл. даведнік / БелСЭ; Рэдкал.: І. П. Шамякін (гал. рэд.) і інш. — Мн., БелСЭ, 1986. — 727 с, 26 л. іл.; Артыкул «Анікейчык Анатоль» / Аўтар — Б.А. Крапак. — С. 41—42.
* Беларускі саюз мастакоў : энцыкл. давед. / аўт.–склад. Б. А. Крэпак [і інш.]. – Мн. : Кавалер Паблішэр, 1998. – С. 23 : фат.
* Анікейчык, А. Восень скульптара : [апошняе інтэрв’ю з народным мастаком БССР Анатолем Анікейчыкам] /  Анатоль Анiкейчык ; размаўляў Барыс Крапак // Роднае слова. – 1992. - № 7-8. – С. 141 – 144.
* Старых, М. Шчаслівыя і шчымлівыя хвіліны Анатоля  Анікейчыка / Маргарыта Старых // Народная газета. – 1992. – 5 жніўня.
* 
* Гілевіч, Ж. Нязгасная зорка : [беларускі скульптар А. Анікейчык] / Жанна Гілевіч // Адзінства. – 2002. – 29 чэрвэня.
* Белоусов, О. Талантливый взахлеб: штрихи к портрету. Анатолий Аникейчик  / Олег Белоусов // Советская Белоруссия. – 2002. – 13 жніўня.

## Вонкавыя спасылкі

* [Дакумэнтальны фільм «Скульптар Анатоль Анікейчык» з цыклю «Гэта мы», кіначасопіс «Савецкая Беларусь», № 12, [1968] г.] на сайце YouTube
* Майстар, ласкай Божай на сайце галерэі мастацтваў Алега Белавусава
* Паркі Песьняра: чатыры іпастасі паэта — разцом Анікейчыка на сайце газэты «Культура»
* Рамантыка вобраза: выстава твораў А.Анікейчыка, прысьвечаная 75-годзьдзю з дню нараджэньня на сайце [[Нацыянальны мастацкі музэй Рэспублікі Беларусь|Нацыянальнага мастацкага музэю Рэспублікі Беларусь]]

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Беларускія скульптары
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Народныя мастакі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Менску