Прэмія імя Францішка Багушэвіча (ПЭН-цэнтар)

**Прэ́мія імя́ Франці́шка Багушэ́віча** — штогадовая літаратурная прэмія Беларускага ПЭН-цэнтру. Заснавана ў 1994 годзе. Традыцыйна ўручаецца 22 сакавіка (да Дня Волі) за выдатную гістарычную прозу аўтарам кнігаў, якія спрыяюць абуджэньню пачуцьцяў гістарычнае самасьвядомасьці і нацыянальнае незалежнасьці чытачоў.

З 1996 яе ляўрэатамі сталі Кастусь Акула, Уладзімер Арлоў, Генадзь Сагановіч, Лявон Баршчэўскі, Міхась Чарняўскі, Аляксандар Лукашук, Васіль Сёмуха, Іван Саверчанка, Тацяна Процька, Ала Сакалоўская, Вячка Целеш, Алесь Белы.

## Сьпіс ляўрэатаў
* 1995 — Кастусь Акула «Змагарныя дарогі»
* 1996 — Уладзімер Арлоў
* 1997 — Лявон Баршчэўскі Пераклад выбраных апавяданьняў Франца Кафкі («Прысуд»), укладаньне хрэстаматыі «Літаратура народаў свету»; Аляксандар Лукашук «За кіпучай чэкісцкай работай» і «Філістовіч. Вяртаньне нацыяналіста»
* 1998 — Сяргей Ёрш «Вяртаньне БНП»
* 1999 — Вячка Целеш «Гарады Беларусі на старых паштоўках» 
* 2000 — Ніна Стужынская «Беларусь мяцежная. З гісторыі антысавецкага ўзброенага супраціву. 20-ыя гады ХХ стагоддзя.» Вільня
* 2001 — Алесь Белы «Хроніка Белай Русі. Chronicon Russiae Albae. Нарыс гісторыі адной геаграфічнай назвы»
* 2002 — Андрэй Катлярчук «Шведы ў гісторыі і культуры беларусаў»
* 2003 — Захар Шыбека «Нарыс гісторыі Беларусі 1795—2002» 
* 2004 — Аляксандар Надсан «Біскуп Чэслаў Сіповіч: сьвятар і беларус», выдавецтва «БелФранс»
* 2006 — Леанід Маракоў «Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асьветы, грамадзкія і культурныя дзеячы Беларусі 1794—1991» 
* 2010 — Вольга Бабкова «…І цуды, і страхі» 
* 2011 — Зьміцер Санько сэрыя «Нашы славутыя землякі» і Людміла Рублеўская «Сутарэньні Ромула» 
* 2012 — Алесь Краўцэвіч за кнігу «Гэдымін (1316—1341). Каралеўства Літвы і Русі» і Уладзімер Ляхоўскі за кнігу «Ад гоманаўцаў да гайсакоў. Чыннасьць беларускіх маладзёвых арганізацый у 2-й палове XIX ст. — 1-й палове XX ст. (да 1939 г.)» .
* 2013 — Дзмітрый Матвейчык за кнігу «Паўстаньне 1863—1864 гадоў у Беларусі: нарыс баявых дзеяньняў».
* 2014 — Анатоль Трафімчык за кнігу «1939 год і Беларусь: забытая вайна»
* 2015 — Сьвятлана Марозава за кнігу «Сваёй веры ламаць не будзем…»: супраціў дэўнізацыі ў Беларусі (1780—1839 гады)" (Гродна, 2014);
 — Дзяніс Лісейчыкаў за кнігу «Сьвятар у беларускім соцыюме: прасапаграфія ўніяцкага духавенства (1596—1839)» (Менск, 2015).
* 2016 — Віктар Корбут і Зьміцер Ласько за кнігу «Мінск. Спадчына старога горада. 1067—1917».
* 2017 — Уладзімер Лякін за кнігу «Ліцьвіны ў гвардыі Напалеона».
* 2018 — Васіль Герасімчык за кнігу «Кастусь Каліноўскі: Асоба і легенда».
* 2019 — Алесь Смалянчук за кнігу «Раман Скірмунт (1868—1939): жыцьцяпіс грамадзяніна Краю», прысьвечаную прэм’еру БНР і лідэру правага крыла ў яе кіраўніцтве.
* 2020 — Сяргей Абламейка за кнігу «Каліноўскі і палітычнае нараджэньне Беларусі». У этапнай кнізе аўтар па-новаму асэнсаваў працэс нараджэньня мадэрнай беларускай нацыі за апошнія больш чым 200 гадоў.
* 2021:
** Кніга «І немагчымае зрабі! Успаміны пра падзеі 1968 году. Памяці Алеся Разанава» (выдавецтва «Тэхналёгія»; укладальнікі: Зьміцер Санько, Алена Чарнавокая)
** Кніга Сяргея Тарасава «Еўфрасіння-Офрасіння-Афрасіння Полацкая. Яе час. Яе Крыж» (выд-ва «Раман Цымбераў»)
* 2022 — Тацьцяна Астроўская за кнігу «Культура і супраціў. Інтэлігенцыя, іншадумства і самвыдат у савецкай Беларусі (1968—1988)», прысьвечаная культурніцкаму змаганьню з аўтарытарызмам.
* 2023 — кніга Валянціна Акудовіча «Трэба ўявіць Сызыфа шчасьлівым» — за гісторыю паўставаньня беларускай інтэлектуальнай прасторы
* 2024:
** Кацярына Ваданосава — за інтэлектуальную актуалізацыю матэрыяльнай спадчыны, яе праект «Нітка Зорка. Майстэрня Кацярыны Ваданосавай» на тэлеканале «Белсат»
** Натальля Гардзіенка і Лявон Юрэвіч — за грунтоўны ўнёсак у беларускую несьмяротнасьць за выданьне «Кніга могілак. Беларускія пахаваньні ў сьвеце»
** Сяргей Дубавец за крэатыўную рэінтэрпрэтацыю нацыянальнай клясыкі ў кнізе «Стагодзьдзе НН»

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* «Прэмія імя Францішка Багушэвіча». Беларускі ПЭН-цэнтар.


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе