open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Юры Пац

**Юры Пац** (**Пацавіч**; ? — 1505) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Маршалак гаспадарскі (1480—1492), ваявода кіеўскі (1486—1492), намесьнік наваградзкі (1492—1496) і полацкі (1496—1501).

Валодаў маёнткамі ў Лідзкім і Берасьцейскім паветах. Трымаў Мерацкае (1505) і Ковенскае (1481) староствы.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Пацаў гербу «Газдава», сын Паца Доўкшавіча, праўдападобнага пачынальніка роду.

Ажаніўся зь Фядорай Рагатынскай (у каталіцтве Соф’я), удавой князя кобрынскага, меў адзінага сына Мікалая. Фядора потым выйшла за Мікалая Радзівіла «Старога».

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Юры
Катэгорыя:Ваяводы кіеўскія
Катэгорыя:Ваяводы полацкія
Мікалай Пац

* Мікалай Пац (? — каля 1550) — ваявода падляскі
* Мікалай Пац (каля 1527—1585) — кашталян смаленскі
* Мікалай Пац (? — 1595) — падкаморы берасьцейскі
* Мікалай Пац (1570—1624) — біскуп жамойцкі
* Мікалай Стэфан Пац (1623—1684) — ваявода троцкі і біскуп віленскі
Мікунь

**Мі́кунь** (, комі-зыр. *Микунь*) — мястэчка ў Вусьць-Вымскім раёне рэспублікі Комі, Расея. Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам мескага паселішча Мікунь, разам зь якім уваходзіць у склад Вусьць-Вымскага раёну Комі. Значны чыгуначны вузел на скрыжаваньні чыгуначных лініяў Саснагорск — Котлас і Благоева — Сыктыўкар.

## Гісторыя
Заснаваны ў 1937 годзе як пасёлак пры чыгуначнай станцыі Мікунь. У 1948 паселішча атрымлівае статус працоўнага пасёлку, на гэты ж год прыпадае адкрыцьцё сярэдняе школы і чыгуначнага дэпо. 23 сакавіка 1959 году пасёлак атрымаў статус гораду раённага падпарадкаваньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Комі
Емва

**Е́мва** (рас. *Емва*, комі-зыр. *Емва*) — мястэчка ў Княжпагосцкім раёне рэспублікі Комі, Расея. Зьяўляецца адміністратыўным цэнтрам мескага паселішча Емва, разам зь якім уваходзіць у склад Княжпагосцкага раёну Комі. Разьмешчаны на рацэ Вым, адлегласьць да сталіцы рэспублікі — Сыктыўкару — 122 км. 

## Гісторыя
Першапачаткова вядомы як Княжпагост (рас. *Княжпогост*, комі-зыр. *Княжпогост*). З 1941 году — пасёлак мескага тыпу пад назвай Жалезнадарожны. З 1985 году пасёлак пераўтвораны ў горад з назвай Емва. У савецкія часы мястэчка было зьвязана з сыстэмай ГУЛАГ, у сувязі з чым часта ўзгадваецца ў творы А. Салжаніцына «Архіпэляґ ГУЛАГ».

## Агульныя зьвесткі
Горад знаходзіцца на чыгуначнай лініі Саснагорск — Мікунь — Котлас, маецца адпаведная чыгуначная станцыя. Дарожнай сыстэмай горад зьвязаны з Сыктыўкарам, Мікуньню і Ўхтой.

Горад падзяляецца на пяць мікрараёнаў: Ачым, Новы, Паўночны, 20-ы і 21-ы.

Прадпрыемства практычна памерла — Княжпагосцкі мэханічны завод і завод драўляна-кудзелістых плітаў закрытыя і знаходзяцца ў стадыі поўнага запушчэньня. Насельніцтва горада занятае ў дробных непрамысловых сфэрах: рыначны гандаль, прыватныя перавозкі, ахова выпраўленчых установаў, бюджэтныя сфэры.

Адкрываецца малочны завод.

Насельніцтва — прыкладна 14 500 чалавек, насельніцтва мескага паселішча — 23 400 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Комі
Эндру Гарфілд

**Эндру Гарфільд**(; нар. 20 жніўня 1983 году, Каліфорнія, ЗША) — амэрыканскі актор, ангельскага паходжаньня

## Фільмаграфія

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лос-Анджэлесе
Катэгорыя:Акторы ЗША
Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2012—2013 гадоў

**[[Ліга чэмпіёнаў УЭФА]] 2012—2013 гадоў** — 58-ы розыгрыш прыза з часоў Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў і 21-ы розыгрыш пад назвай Ліга чэмпіёнаў УЭФА. Фінал прайшоў на стадыёне «Ўэмблі» ў Лёндане 25 траўня 2013 году. Мюнхэнская «Баварыя» выйграла тытул у пяты раз за сваю гісторыю.

## Кваліфікацыйныя раўнды
### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

## Раўнд плэй-оф

## Групавы этап

### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

### Група G

### Група H

## 1/8 фіналу

## 1/4 фіналу

## 1/2 фіналу

## Фінал

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

2012
Катэгорыя:2012 год у футболе
Катэгорыя:2013 год у футболе
Вуктыл

**Вукты́л** (, комі-зыр. *Вуктыл*) — горад у муніцыпальным раёне Вуктыл рэспублікі Комі (Расея). Зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам муніцыпальнага раёну. Горад разьмешчаны на правым беразе ракі Пячоры. Адлегласьць да сталіцы рэспублікі — Сыктыўкару — 530 км. Аўтадарогамі зьвязаны з Саснагорскам, Ухтой і празь іх зь Емвай і Сыктыўкарам. Таксама маюцца аўтадарогі да навакольных пасёлкаў (Падчэр’е, Кырта, Лунвож, Лемты, Саю і г. д.).

## Гісторыя
Заснаваны 10 красавіка 1968 году як пасёлак нафтавікоў пры Вуктыльскім газакандэнсатным радовішчы. У 1984 годзе атрымаў статус гораду. У савецкія часы насельніцтва стабільна павялічвалася й расло. З 1989 году насельніцтва памяншаецца.

## Агульныя зьвесткі
Горад знаходзіцца на правым беразе Пячоры ў яе сярэднім цячэньні. Мясцовасьць характарызуецца навакольнымі гектарамі амаль некранутай гаспадарчай дзейнасьцю тайгі.

Аўтамабільным паведамленьнем горад зьвязаны з навакольнымі населенымі пунктамі. Непадалёк ад гораду знаходзіцца аэрапорт «Вуктыл», у горадзе ёсьць прыстань на рацэ Пячора.

Большасьць насельніцтва занятая ў нафтагазавай ды лясной прамысловасьці, працай на пячорскай прыстані.

## Інфраструктура
У горадзе бярэ свой пачатак газаправод «Сияние Севера» (бел. *Зьзяньне Поўначы*). Газаправод даходзіць да мястэчка Таржку, што ў Цьвярской вобласьці.

## Прырода
На паўночны ўсход ад гораду знаходзіцца найбуйнейшы нацыянальны парк Расеі Югыд Ва, які зьяўляецца часткай аб’екту Сусьветнае спадчыны ЮНЭСКО «».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Вуктыл — горад газавікоў :: Ґеакэшынґ
* Навіны адміністрацыі муніцыпальнага раёну Вуктыл
* 
* Вуктыл: надвор’е, мапа, абвесткі, размовы з жыхарамі Вуктылу ALLNW

Катэгорыя:Гарады Расеі
Катэгорыя:Комі
Засімы (Пружанскі раён)

**Засімы́** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Шаняўскога сельсавету.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — хутар у Міхайлаўскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні, уласнасьць Бэтаў.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1 чалавек
* 1999 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Шаняўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Засімы

Назву **Засімы** маюць:

* Засімы — вёска ў Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Засімы — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
Антоні Аскерка

**Антоні Аскерка** (каля 1670 — па 3 лістапада 1734(?) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар вялікі літоўскі (1724—1726), кашталян наваградзкі (з 1726).

Трымаў Мазырскае староства ў 1722—1724.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Аскеркаў гербу «Мурдэліё», сын Міхала і Канстанцыі зь Яленскіх

У 1697 атрымаў урад чашніка, а ў 1713 — маршалка мазырскага. Абіраўся паслом на соймы 1712, 1717, 1720, 1733, дэпутат Галоўнага Трыбуналу ў 1709—1710.

Быў прыхільнікам Радзівілаў, варагаваў з Сапегамі. Праз тое, што згодна з шлюбнай дамовай ахрысьціў свайго сына Міхала Стэфана паводле кальвінскага абраду, быў засуджаны да пазбаўленьня пасадаў, маёнткаў i жыцьця (вырак скасавалі па пераходзе сына ў каталіцтва).

Першы раз ажаніўся з Ганнай Грабоўскай, другі — з Соф’яй Календай. У другім шлюбе меў сыноў Гервазія Людвіка, Рафала Алаіза, Міхала Стэфана, Казімера Мацея, Марціна Тэадора і Багуслава Леапольда.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Антоні
Катэгорыя:Кашталяны наваградзкія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Гервазі Людвік Аскерка

**Гервазі Людвік Аскерка** (1700—1771) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Чашнік (1748—1764) і рэфэрэндар вялікі літоўскі (з 1764).

Трымаў Мазырскае староста (з 1724).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Аскеркаў гербу «Мурдэліё», сын Антонія, кашталяна наваградзкага, і Соф’і з Календаў. Меў братоў Рафала Алаіза, Міхала Стэфана, Казімера Мацея, Марціна Тэадора і Багуслава Леапольда.

У 1697 атрымаў урад чашніка, а ў 1713 — маршалка мазырскага. Абіраўся паслом на соймы 1724, 1726, 1733 (надзвычайны), 1733 (канвакацыйны), 1740, 1744, 1746, 1748, 1750, 1752, 1760, 1764, 1766. У 1733 як абраны палкоўнік Мазырскага павету падпісаў элекцыю Станіслава Ляшчынскага. Браў актыўны ўдзел у барацьбе пасэсараў «нойбурскіх уладаньняў» супраць Радзівілаў. У 1737 абіраўся дэпутатам і быў кандыдатам на пасаду маршалка Галоўнага Трыбуналу, але зрабіўся маршалкам Скарбовага трыбуналу.

З пачатку 1740-х супрацоўнічаў з Сапегамі і Чартарыйскімі. Разам з ковенскім гродзкім старостам Сымонам Сіруцем дапамог Сапегам атрымаць большасьць на рускай кадэнцыі Галоўнага Трыбуналу (1742). Перад Трыбуналам 1743 лічыўся супольным кандыдатам Чартарыйскіх і Сапегаў на пасаду маршалка. Дапамог лоўчаму Міхалу Антонію Сапегу ў абраньні дэпутатам у Мазыры і трыбунальскім маршалкам. У канцы жніўня 1743 Чартарыйскія перад спробай стварэньня антыкаралеўскага рокаша ў Літве сабралі на нараду ў Воўчыне сваіх прыхільнікаў, сярод якіх быў і Г. Л. Аскерка. У 1747 разглядаўся як магчымы кандыдат на пасаду маршалка Трыбуналу 1748. Карыстаўся нават падтрымкай непрыхільных яму Радзівілаў, але адмовіўся дамагацца пасады.

Падтрымліваў праграму Чартарыйскіх у рэформе дзяржаўнага ладу. Сярод іх прыхільнікаў знаходзіўся і па разрыве Чартарыйскіх з каралеўскім дваром. У траўні 1764 быў паслом Генэральнай канфэдэрацыі ВКЛ у Пецярбург для забесьпячэньня расейскай падтрымкі Чартарыйскім і іхнаму кандыдату на сталец — Станіславу Аўгусту Панятоўскаму. У 1768 выступаў супраць запрашэньня расейскіх войскаў, супраць Барскай канфэдэрацыі.

Ажаніўся з Тэрэзай, дачкой пісара вялікага літоўскага Міхала Бэнэдыкта Тызэнгаўза. У шлюбе меў сыноў Людвіка, Ігнація і Караля Гервазія,
дачок Канстанцыю Марыю (жонка канюшага вялікага літоўскага Дамініка Александровіча), Караліну Элеанору (жонка старосты жамойцкага Антонія Гелгуда), Анэлю Ганну (жонка Яна Зялінскага).

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Гервазі Людвік
Катэгорыя:Рэфэрэндары вялікія сьвецкія літоўскія
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1700 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1771 годзе
Рафал Алаіз Аскерка

**Рафал Алаіз Аскерка** (1708—1767) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Харунжы (з 1733) і маршалак мазырскі (з 1738).

У 1764 канвакацыйны сойм вызнаў вотчынай Рафала Алаіза і ягоных нашчадкаў маёнтак Нароўля (разам з фальваркамі), што пачаткова быў каралеўшчынай (каралеўскім уладаньнем), якую Аскеркі доўгі час трымалі паводле леннага права. Трымаў Багрымавіцкае староста ў 1742—1760.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Аскеркаў гербу «Мурдэліё», сын Антонія, кашталяна наваградзкага, і Соф’і з Календаў. Меў братоў Гервазія Людвіка, Міхала Стэфана, Казімера Мацея, Марціна Тэадора і Багуслава Леапольда.

Абіраўся паслом на соймы 1748, 1760, 1764 і 1766, дэпутат Галоўнага Трыбуналу ў 1756 і 1760.
У 1733 быў сярод тых, хто падпісаў элекцыю караля і вялікага князя Станіслава Ляшчынскага. У 1740 быў мазырскім дэпутатам і маршалкам Скарбовага трыбуналу.

З пачатку 1740-х супрацоўнічаў з Сапегамі і Чартарыйскімі. Дапамог лоўчаму Міхалу Антонію Сапегу ў абраньні дэпутатам у Мазыры і маршалкам Галоўнага Трыбуналу.
 
Падтрымліваў праграму Чартарыйскіх у рэформе дзяржаўнага ладу. У шэрагу іхных прыхільнікаў знаходзіўся і па разрыве Чартарыйскіх з каралеўскім дваром. У 1756 зноў быў мазырскім дэпутатам і маршалкам Скарбовага трыбуналу. На канвакацыйным сойме 1764 абіраўся паслом да складаньня пакта канвэнта. У 1765 няўдала намагаўся атрымаць пасаду падскарбія дворнага.

Ажаніўся з Станіславай Тэрэзай, дачкой ваяводы віцебскага Марцыяна Міхала Агінскага. У шлюбе меў сыноў Антонія Яўхіма, Яна Мікалая, а таксама дачку Мар’яну, якая выйшла замуж сьпярша за кашталяна менскага Адама Міхала Ракіцкага, а потым за кашталяна ўпіцкага Міхала Страшэвіча.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Рафал Алаіз
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Дэпутаты Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Аляксандар Нарушэвіч

**Аляксандар Нарушэвіч** (? — каля 1653) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян жамойцкі (з 1645).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу «Вадвіч», сын Яна, лоўчага вялікага літоўскага, і Марыны з Саламярэцкіх. Меў братоў Юрыя, Уладзіслава, Жыгімонта.

З 1601 навучаўся ў Караляўцы, з 1608 у Гейдэльбэргу і Марбургу (Нямеччына), у 1612—1613 у Італіі, у тым ліку ў Падуі.

Абіраўся паслом на соймы 1627, 1632 (падпісаў элекцыю Уладзіслава Вазы), 1640.

Шчыры кальвініст, старшыня кальвінісцкіх сынодаў ВКЛ у 1628, 1650 і 1652.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Аляксандар
Катэгорыя:Жмудзкія кашталяны
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Аляксандар Крыштап Нарушэвіч

**Аляксандар Крыштап Нарушэвіч** (? — )  — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар вялікі літоўскі (1654—1658), падканцлер вялікі літоўскі (з 1658).

Трымаў Лідзкае (з 1646), Любашанскае, Мядзельскае, Пянянскае і Шарашоўскае староствы.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу «Вадвіч», сын Крыштапа, падскарбія вялікага літоўскага, і Альжбеты з Шымковічаў. Меў братоў Станіслава і Яна.

З 1631 навучаўся ўва ўнівэрсытэце ў Інгальштаце, з 1632 — у Падуі, у 1633 — у Балёньні.

Абіраўся паслом на соймы 1647, 1648, 1654, 1655. Меў цесныя зьвязкі з дваром караля і вялікага князя Яна Казімера. У 1651—1653 быў у складзе дэлегацыі на мірных перамовах з Швэцыяй, у 1656 адміністратар скарбу ВКЛ. Удзельнічаў у мірных перамовах з Масквой у 1659—1663.

Ажаніўся з Тэадорай, дачкой гетмана вялікага Паўла Яна Сапегі. У шлюбе меў дачок Мар’яну Тэклю, якая выйшла сьпярша за абознага вялікага літоўскага Юрыя Караля Хадкевіча, а потым за старосту жамойцкага Пятра Міхала Паца, і Кацярыну, якая была замужам за абозным вялікім літоўскім Янам Казімерам Валовічам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Аляксандар Крыштап
Катэгорыя:Падканцлеры вялікія літоўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты лідзкія
Катэгорыя:Дыпляматы Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты шарашоўскія
Мікалай Нарушэвіч (сын Мікалая Яна)

**Мікалай Нарушэвіч** (каля 1560 — лістапад 1603) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Лоўчы вялікі літоўскі (1582—1589), кашталян жамойцкі (з 1588).

Валодаў Хомскам, Жаберам, Палачанамі ў Ашмянскім павеце, паловай мястэчка Косаў і іншымі.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу «Вадвіч», сын Мікалая Яна, падскарбія вялікага літоўскага, і Барбары з Кунцэвічаў. Меў братоў Яна і Крыштапа.

Браў удзел у Інфлянцкай вайне (1558—1582). Шчыры кальвініст, якому прысьвячалася некалькі рэлігійных твораў.

Першы раз ажаніўся з князёўнай Маргарытай Збараскай, другі — з Кацярынай Радзівіл. Нашчадкаў не пакінуў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Мікалай (сын Мікалая Яна)
Катэгорыя:Жмудзкія кашталяны
Катэгорыя:Лоўчыя вялікія літоўскія
Мікалай Ян Нарушэвіч

**Мікалай Ян Нарушэвіч** (? — 16 красавіка 1575) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар вялікі літоўскі (з 1562), падскарбі земскі літоўскі (з 1566).

Валодаў Хомскам і Жаберам у Пінскім павеце, маёнткамі ў Троцкім павеце і Жамойці. Быў старостам ваўкавыскім (1556), пазьней маркаўскім і мядзельскім.

## Біяграфія
З шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу Вадвіч, сын Паўла. Меў брата Станіслава.

З 1544 году навучаўся ў Кракаўскай акадэміі. Служыў Жыгімонту Аўгусту. У 1558 годзе атрымаў урад каралеўскага сакратара. Быў адным з ініцыятараў валочнай памеры ў Літве. У 1554—1555 гадох праводзіў яе ў Берасьцейскім старостве, да 1560 году — у прыдняпроўскіх воласьцях (Гомель, Магілёў, Амсьціслаў, Ворша, Сьвіслач, Мазыр, Бабруйск, Крычаў).

Належаў да магнацкай апазыцыі Люблінскай уніі (1569 год), выступаў за права ВКЛ мець свае законы і склікаць асобныя соймы пры агульным з Польшчай абраньні караля і разьвязаньні пытаньняў абароны і замежнай палітыкі на супольных соймах. Па сьмерці Жыгімонта Аўгуста выступаў за кандыдатуру сына гаспадара Маскоўскай дзяржавы Фёдара Іванавіча на сталец Рэчы Паспалітай, падпісаў элекцыю Генрыка Валезы.

Ажаніўся з Барбарай Кунцэвіч, зь якой меў сыноў Мікалая, Яна, Крыштапа.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Мікалай Ян
Катэгорыя:Падскарбіі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты ваўкавыскія
Павал Нарушэвіч

**Павал Нарушэвіч** (? — 1544) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар вялікі літоўскі (1516—1524 і з 1532).

Трымаў Відзаўскую і Ашмянскую, пазьней Жыжмарскую, у 1532—1544 — Скірстымонскую, з 1536 — Расейнскую дзяржавы.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу «Вадвіч», сын Войткі.

У 1516—1524 і з 1532 займаў пасаду лацінскага пісара канцылярыі ВКЛ. Быў паслом у Маскву ў 1532.

Меў сыноў Станіслава і Мікалая Яна.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Павал
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дыпляматы Рэчы Паспалітай
Станіслаў Нарушэвіч (сын Крыштапа)

**Станіслаў Нарушэвіч** (? — ) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар (з 1630) і рэфэрэндар свецкі вялікі літоўскі (1642—1650).

Трымаў Лідзкае (1629—1646), і Навадворскае староствы (з 1630).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу «Вадвіч», сын Крыштапа, падскарбія вялікага літоўскага, і Альжбеты з Шымковічаў. Меў братоў Яна і Аляксандра Крыштапа.

У 1622 навучаўся ўва ўнівэрсытэце Інгальштата (Нямеччына). Служыў пры двары Жыгімонта Вазы. Абіраўся паслом на соймы 1632 (удзельнічаў у элекцыі Уладзіслава Вазы), 1633, 1637, 1648, 1649. Быў даверанай асобай Сапегаў на каралеўскім двары.

Ажаніўся з Ганнай (каля 1615 — 1668), дачкой аршанскага старосты Аляксандра Сапегі. У шлюбе меў дачок Канстанцыю, якая была замужам за Уладзіславам Карэнгам, і Яну Тэадору, якая выйшла сьпярша за кашталяна смаленскага Яна Ісайкоўскага, а потым за гетмана польнага літоўскага Яна Агінскага. Яна Тэадора атрымала значныя маёнткі (Круглае, Бешанковічы і іншыя) па сваёй маці (тая зрабілася адной з спадкаемніц памерлага ў 1656 родзіча Казімера Льва Сапегі) і ўнесла іх у род Агінскіх.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Станіслаў (сын Крыштапа)
Катэгорыя:Рэфэрэндары вялікія сьвецкія літоўскія
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Старосты лідзкія
Станіслаў Нарушэвіч (сын Паўла)

**Станіслаў Нарушэвіч** (? — 1589) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Кашталян амсьціслаўскі (1580—1588) і смаленскі (з 1588).

Валодаў мястэчкамі Круглае ў Аршанскім і Відзы ў Браслаўскім паветах, маёнткамі ў Берасьцейскім і Падляскім ваяводзтвах. Трымаў Рэжыцкую і Люцынскую дзяржавы.

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу «Вадвіч», сын Паўла. Меў брата Мікалая Яна.

Быў спраўцам Гарадзенскага староства ў 1563, цівуном віленскім з 1564. Кальвініст, падтрымліваў групоўку Радзівілаў. Падпісаў акт Люблінскай уніі (1569).

Першы раз ажаніўся з князёўнай Марынай Палубінскай, другі — з Камаеўскай. Ад другога шлюбу меў дачок Барбару (каля 1580 — 1627), якая выйшла за ваяводу віленскага Януша Тышкевіча, і Крыстыну, якая была замужам за ваяводам менскім Янам Пацам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Станіслаў
Катэгорыя:Кашталяны смаленскія
Катэгорыя:Кашталяны амсьціслаўскія
Катэгорыя:Цівуны віленскія
Ян Нарушэвіч (сын Крыштапа)

**Ян Нарушэвіч** (? — 1663)  — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Чашнік вялікі літоўскі (1661), падскарбі дворны літоўскі (з 1661).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу «Вадвіч», сын Крыштапа, падскарбія вялікага літоўскага, і Альжбеты з Шымковічаў. Меў братоў Станіслава і Аляксандра Крыштапа.

З 1631 навучаўся ўва ўнівэрсытэце ў Інгальштаце, з 1632 — у Падуі, у 1633 — у Балёньні.

Навучаўся ў Інгальштаце, Падуі і Балёньні. У 1638 атрымаў урад цівуна вяшнянскага.

Не ажаніўся і не пакінуў нашчадкаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Ян (сын Крыштапа)
Катэгорыя:Падскарбіі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Ян Нарушэвіч (сын Мікалая Яна)

**Ян Нарушэвіч** (? — каля 1613) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Лоўчы вялікі літоўскі (з 1589).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Нарушэвічаў гербу «Вадвіч», сын Мікалая Яна, падскарбія вялікага літоўскага, і Барбары з Кунцэвічаў. Меў братоў Мікалая і Крыштапа.

Браў удзел у Інфлянцкай вайне (1558—1582), аблозе Пскова. У 1582 быў першым маршалкам Галоўнага Трыбуналу. Абіраўся паслом на соймы 1601, 1607, 1611. Вызнаваў кальвінізм.

Ажаніўся з князёўнай Марынай, дачкой кашталяна амсьціслаўскага Івана Саламярэцкага. У шлюбе меў сыноў Аляксандра, Юрыя, Уладзіслава і Жыгімонта.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Ян (сын Мікалая Яна)
Катэгорыя:Лоўчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Станіслаў Нарушэвіч

* Станіслаў Нарушэвіч (? — 1589) — кашталян амсьціслаўскі (1580—1588) і смаленскі (з 1588)
* Станіслаў Нарушэвіч (? — 1650) — пісар (з 1630) і рэфэрэндар свецкі вялікі літоўскі (1642—1650)
* Станіслаў Нарушэвіч  — дзяяч беларускай эміграцыі ў Аўстраліі
Ян Нарушэвіч

* Ян Нарушэвіч (? — каля 1613) — лоўчы вялікі літоўскі (з 1589)
* Ян Нарушэвіч (? — 1663)  — чашнік вялікі літоўскі (1661), падскарбі дворны літоўскі (з 1661)
Мікалай Нарушэвіч

* Мікалай Нарушэвіч (каля 1560 — 1603) — лоўчы вялікі літоўскі (1582—1589), кашталян жамойцкі (з 1588)
* Мікалай Ян Нарушэвіч (? — 1575) — пісар вялікі літоўскі (з 1562), падскарбі земскі літоўскі (з 1566)
Мюнстэр (Вэстфалія)

**Мюнстэр** () — горад на захадзе Нямеччыны, у зямлі Паўночны Райн — Вэстфалія. Насельніцтва на 31 сьнежня 2023 году — 307 071 чалавек. Буйны ўнівэрсытэцкі цэнтар, месцазнаходжаньне шэрагу важных судовых і адміністрацыйных установаў зямлі Паўночны Райн — Вэстфалія.

## Гісторыя
У VI стагодзьдзі на месцы сучаснага Саборнага пляцу існавала саксонскае паселішча Мімігернафорд. У 793 годзе фрыскі місіянэр Людгер заснаваў тут кляштар (). Узьнікшы вакол яго горад атрымаў назву Мюнстэр, а Людгер стаў у 805 годзе першым Мюнстэрскім біскупам.

У 1170 годзе Мюнстэр атрымаў гарадзкія прывілеі. У 1358—1454 гадах у складзе Ганзы і мае важнае значэньне ў Вэстфаліі, аб чым сьведчыць, між іншым, гістарычная забудова пляцу *Prinzipalmarkt* (даслоўна *«Галоўны рынак»*). У 1648 годзе ў каталіцкім Мюнстэры і ў суседнім зь ім пратэстанцкім Аснабруку быў падпісаны Вэстфальскі мір, паклаўшы канец Трыццацігадовае вайне. У 1815—1945 гадах — сталіца прускай правінцыі Вэстфалія. Значна пацярпеў ад бамбаваньня ў час Другой сусьветнай вайны.

## Славутасьці
* Пляц Прынцыпальмаркт з гістарычнай забудовай часоў Ганзы, у т. л. Ратуша
* Сабор Сьвятога Паўла, заснаваны ў 805 годзе
* Царква Сьвятога Лямбэрта (*Lambertkirche*), пабудаваная ў 1375 годзе
* Унівэрсітэцкі палац (канец XVIII стагодзьдзя)
* Музэй на вольным паветры *Mühlenhof* (даслоўна «Млынавы двор»)
* Заапарк

## Асобы
* Марыян Гольд — сьпявак і адзін з заснавальнікаў сынты-поп гурту Alphaville

## Галерэя

RathausMünster.jpg|Мюнстэрская ратуша
MS111013 5343.jpg|Пляц Прынцыпальмаркт і царква Ляммбэртускірхе
Muenster St Paulus-Dom.jpg|Сабор Сьвятога Паўла (St Paulus-Dom), Мюнстэр
Munster, Muhlenhof.jpg|Музэй Mühlenhof


## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Адрыян Картон дэ Віярт

**Сэр Адрыя́н Карто́н дэ Вія́рт** (5 траўня 1880, Брусэль — 5 чэрвеня 1963) — брытанскі вайсковец, генэрал-лейтэнант, арыстакрат з багатай шляхетнай сям’і (ірляндзкія і бэльгійскія карані), зьвязаны зь Беларусьсю.

## Біяграфія
Удзельнічаў у ваенных апэрацыях, што праводзіліся брытанцамі ў 1898 годзе ў Самалі, дзе страціў вока, і ў Паўднёвай Афрыцы, дзе быў паранены ў лёгкае.

Прымаў удзел у бітвах Першай сусьветнай вайны: на Соме (стрэл у галаву і ногі), у Пашэндэйле (стрэл у сьцягно), Камбрэ (паранены ў нагу) і на Іпры, дзе ён страціў руку. У лютым 1919 году ўваходзіў у склад місіі саюзьнікаў ва Ўсходняй Галіцыі, і неўзабаве стаў кіраўніком брытанскай ваеннай місіі ў Варшаве, дзе служыў падчас польска-бальшавіцкай вайны. Быў сувязным зьвяном паміж брытанскім ваенным міністэрствам і польскім кіраўніцтвам. Дапамагаў перавозцы зброі з Вугоршчыны ў Польшчу. Беспасьпяхова спрабаваў пераканаць брытанскіх вайскоўцаў, аб дапамозе польскаму боку. Высока цаніў моц Чырвонай Арміі. Пасьля вайны заставаўся ў Польшчы да 1924 году ў якасьці кіраўніка вайсковай місіі.

Пасьля жыў у міжваеннай Польшчы на Палесьсі на рацэ Льве ў маёнтку Прастыню, які яму падарыў Караль Радзівіл. Быў рэзыдэнтам брытанскай выведкі ў Польшчы.

Улетку 1939 году прызваны на сапраўдную службу ў якасьці кіраўніка ваеннай місіі ў Польшчы. Па выбуху вайны зьехаў у Румынію. Адтуль каб пазьбегнуць інтэрнаваньня зьехаў з фальшывым пашпартам. Прымаў удзел у ваенных кампаніях Другой сусьветнай, у тым ліку ў Нарвэгіі. У пустэльный кампаніі, быў узяты ў палон італьянцамі, адкуль зьбег. Пазьней быў прадстаўніком Чэрчыля з генэралісімусам Чан Кайшы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Брусэлі
Катэгорыя:Брытанскія вайскоўцы
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Nether Earth

***Nether Earth*** () — адна зь першых кампутарных гульняў жанру стратэгіі ў рэальным часе. Была выпушчаная для кампутараў Amstrad CPC, ZX Spectrum і Commodore 64 у 1987 року ў Вялікабрытаніі кампаніяй Argus Press Software Ltd, а ў Гішпаніі кампаніяй Mind Games Espana S.A.

## Сюжэт
Гулец гуляе на баку людзей у вайне супраць загадкавай расы інсыгніянцаў. Усе баі адбываюцца між агромністымі баявымі робатамі.

## Гульнявы працэс
Гулец кіруе няўразьлівай (аднак няўзброенай) лётнай машынай, якая можа лётаць над любой часткаю гульнявога поля. Гулец будуе робатаў і аддае ім загады: атакаваць інсыгніянскіх робатаў, ахоўваць пэўную тэрыторыю, захопліваць нэўтральныя або варожыя фабрыкі, каб павялічыць уласную вытворчасьць і такім чынам палепшыць сваё становішча. Канчатковая мэта заключаецца ў тым, каб захапіць ці зьнішчыць усе варожыя базы. Дзеяньне адбываецца ў реальным часе і разьвіваецца пастаянна, а не пакрокава. Паколькі агляд гульнявога поля абмежаваны тым месцам, дзе разьмешчаная лётная машына, большую частку бітваў машыны праводзяць самастойна, у той час як сам гулец канцэнтруецца на пабудове і адданьні загадаў новым робатам. Гульнявая графіка намаляваная ў ізамэтрычнай праекцыі.

Працэс зборкі робатаў адбываецца на базах гульцоў. Робаты могуць складацца з модуляў чатырох тыпаў: перамяшчэньня, зброі, атамных бомбаў і электронікі. Модулі пермяшчэньня і зброі ў сваю чаргу могуць быць трох розных відаў, эфэктыўнасьць якіх залежыць ад цаны. Для зборкі робата абавязкова ставіць модуль перамяшчэньня і зброі; астатнія модулі дадатковыя, але паляпшаюць ягоную дзейнасьць. Пасьля зборкі лётная машына мусіць аддаць робату загад, які ён будзе выконваць да атрыманьня новага загаду ці поўнага зьнішчэньня/захопу ўсіх мэтаў загаду. Гулец можа непасрэдна кіраваць якім-небудзь робатам, сеўшы на яго лётнай машынай.

Калі робаты захопліваюць фабрыкі, рэсурсы ад іх пачынаюць паступаць аўтаматычна. Тыпы рэсурсаў адпавядаюць тыпам модуляў, неабходных для зборкі робатаў. Кожная фабрыка вырабляе толькі адзін тып рэсурсаў, які пазначаны на ейнай вяршыні.

## Рымэйк
У 2004 року быў створаны адкрыты кросплятформавы рымэйк аўтэнтычнае гульні з выкарыстаньнем трохвымернае графікі OpenGL — *Nether Earth Remake*. Існуе таксама вэрсія *Nether Earth* для iOS.

Часткова ідэя гульні запазычаная ў плянэтарных баёх у гульні Касьмічныя рэйнджэры 2: Дамінатары.

## Вонкавыя спасылкі
* ''Nether Earth'' на бачыне World of Spectrum
* Апісаньне і правілы гульні
* Бачына гульні ''Nether Earth Remake''
* Вэрсія для Adroid
* Вэрсія для iOS

Катэгорыя:Кампутарныя гульні 1987 году
Катэгорыя:Стратэгіі ў рэальным часе
Катэгорыя:Гульні для Amstrad CPC
Катэгорыя:Гульні для Commodore 64
Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum
Катэгорыя:Кампутарныя гульні, распрацаваныя ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Гульні з ізамэтрычнай графікай
Замашанскі сельсавет (Чашніцкі раён)

**Замаша́нскі сельсавет**, **Замо́скі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці. Цэнтрам савету была вёска Замошша.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Халопеніцкаму раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году — Менскай). 8 ліпеня 1931 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Лепельскага раёну. 12 лютага 1935 году сельсавет перададзены адноўленаму Халопеніцкаму раёну. 20 студзеня 1960 году раён скасаваны.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 352
*  С. 58

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чашніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Сьцяг Рэспублікі Комі

**Сьцяг Рэспу́блікі Комі** (, комі *Коми республикаса дöрапас*) — адзін з афіцыйных сымбаляў рэспублікі Комі нароўні з гербам. Афіцыйна прыняты 17 сьнежня 1997 году.

## Гісторыя

Файл:Flag of Komi (1991–1997).svg|Ранейшы сьцяг рэспублікі

Ранейшы сьцяг рэспублікі быў зацьверджаны 27 лістапада 1991 году. Ад сучаснага ён адрозьніваўся крыху іншым каляровым адценьнем. Сучасны сьцяг быў зацьверджаны ў 1997-ым годзе, яго аўтар — У. Сярдзітаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Закон рэспублікі Комі аб унясеньні зьменаў ды дапаўненьняў у закон рэспублікі Комі аб дзяржаўным сьцягу рэспублікі Комі

Катэгорыя:Сьцягі рэгіёнаў Расеі
Катэгорыя:Комі
Пацюнскі аэрадром

**[[Пацюны (Ковенскі павет)|Пацю́нскі]] аэрадро́м** (; ICAO: EYPR), таксама вядомы як **[[Прэны|Прэнскі]] аэрадром** або **Прэнска-Пацюнскі аэрадром** — аэрадром зь невялікім аэрапортам, разьмешчаны ў Ашмінцкім старостве Ковенскага раёну Летувы, за 38&nbsp;км на поўдзень ад Коўны. Інфраструктура аэрадрому дазваляе прымаць самалёты малое і сярэдняе клясы, кшталту Saab 2000, Saab 340 і іншых.

## Глядзіце таксама
* Інцыдэнт з пранікненьнем швэдзкага самалёта ў паветраную прастору Беларусі

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Фотагалерэя аэрадрому

Катэгорыя:Аэрадромы
Катэгорыя:Авіяцыя Летувы
Катэгорыя:Збудаваньні Летувы
Катэгорыя:Авіяцыйны спорт
Катэгорыя:Ковенскі павет
Мюнстэр (сыр)

**Мюнстэр**, таксама **Мюнстэр-Жэрамэ** () — мяккі францускі сыр з каровінага малака, з адмытаю скарынкаю, адзін з найстаражытнейшых у Эўропе. Мае моцны, характэрны водар і смак.

## Гісторыя
Сыр «Мюнстэр» пачалі вырабляць у 660 годзе манахі-бэнэдыктыны ў кляштары, вакол якога ўзьнік горад Мюнстэр. Яго вытворчасьць хутка распаўсюдзілася і ў заходнім кірунку, на іншы бок Вагезаў (у сучаснай Лятарынгіі), пераважна ў раён гораду Жэрармэр (адсюль яго другая назва — Мюнстэр-Жэрамэ).

Катэгорыя:Францускія сыры
Мюнстэр (неадназначнасьць)

**Назву «Мюнстэр» маюць:**

## Геаграфічныя назвы
### У Нямеччыне
*Мюнстэр (Вэстфалія) — горад у зямлі Паўночны Райн-Вэстфалія, адміністрацыйны цэнтар аднайменнай акругі
*Мюнстэр-пад-Дыбургам — камуна ў Гэсэне
*Мюнстэр (Лех) — камуна ў Баварыі
*Мюнстэр (Штутгарт) — адзін з гарадзкіх раёнаў Штутгарту
*Бад Мюнстэр-на-Штайн-Эбэрнбурзе — горад у зямлі Райнлянд-Пфальц

### У Францыі
*Мюнстэр (Верхні Райн) — горад у Эльзасе
*Мюнстэр (Мозэль) — камуна ў Лятарынгіі

### У Аўстрыі
*Мюнстэр (Тыроль) — камуна ў Тыролі

## Прозьвішчы
### Шляхецкія рады
*Мюнстэр (вэстфальскі шляхецкі род) — старажытны шляхецкі род з Вэстфаліі
*Мюнстэр (франконскі шляхецкі род) — старажытны шляхецкі род з Франконіі

### Уласныя прозьвішчы
*Георг Гэрбэрт цу Мюнстэр (1820–1902) — нямецкі дыплямат
*Яна Мюнстэр (* 1998) — нямецкая кінаакторка

## Іншае
*Мюнстэр (сыр) — мяккі францускі сыр

## Глядзіце таксама
*Мунстэр
*Манстэр (неадназначнасьць)
*Мінстэр (неадназначнасьць)

Катэгорыя:Вікіпэдыя:Неадназначнасьці

*
Аснабрук

**Аснабрук** () — горад на паўночным захадзе Нямеччыны, у зямлі Ніжняй Саксоніі. Насельніцтва 156 315 чалавек (чацьверты паводле колькасьці насельніцтва горад Ніжняй Саксоніі, пасьля Гановэру, Браўншвайгу й Альдэнбургу). Важны чыгуначны вузел і вузел аўтамабільных дарог.

## Гісторыя
Аснабрук быў заснаваны ў 780 годзе Карлям Вялікім і хутка становіцца важным гандлёвым цэнтрам. У канцы IX стагодзьдзя атрымаў гарадзкія прывілеі, а з канца XII стагодзьдзя ўвайшоў у склад Ганзы. У 1648 годзе ў Аснабруку і суседнім зь ім Мюнстэры быў падпісаны Вэстфальскі мір, паклаўшы канец Трыццацігадовае вайне.

## Славутасьці

* Ратуша (пабудаваная ў 1487—1512 гадох)
* Сабор Сьвятога Пятра (XIII стагодзьдзе)
* Замак XVII стагодзьдзя ў стылі барока (цяпер — Унівэрсытэцкі палац)
* Вежа Букстурм (XIII стагодзьдзе)

## Асобы
* Эрых Марыя Рэмарк — нямецкі пісьменьнік
* Фэлікс Нусбаўм — нямецкі мастак
* Крыстыян Вульф — 10–ы прэзыдэнт ФРН

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гораду
Плюсы

**Плю́сы** — вёска ў Беларусі, на паўднёва-заходнім беразе возераў Плюсаў. Цэнтар сельсавету Браслаўскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 255 чалавек. Знаходзяцца за 26 км на поўнач ад Браслава, за 15 ад чыгуначнай станцыі Краслава.

Плюсы — даўняе мястэчка гістарычнай Браслаўшчыны (частка Віленшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У гістарычных крыніцах Плюсы ўпершыню ўпамінаюцца ў XVI ст. пад назвай *Перасьвеціца*. На думку гісторыка А. Зіміна, адсюль паходзіў дзяржаўны і грамадзкі дзяяч І. Перасьветаў. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Плюсы ўвайшлі ў склад Браслаўскага павету Віленскага ваяводзтва. Паселішча было ўладаньнем вялікіх князёў, цэнтрам невялікага нягродавага староства (дзяржавы, 8 валок), разьмешчаным на мяжы з Курляндыяй. 

Пад 1784 годам Плюсы ўпамінаюцца як мястэчка («слабодка») з разьмешчаным побач панскім дваром. У XVIII ст. уладальнікі маёнтку Сальмановічы збудавалі ў Плюсах касьцёл Сьвятой Тройцы. У канцы XVIII ст. да касьцёла належала 108 паселішчаў, у 1845 годзе налічваліся 1544 вернікі. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Плюсы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Браслаўскім павеце Віленскай губэрні, з 1843 году ў Новааляксандраўскім павеце Ковенскай губэрні. У 1854 годзе тут утварылася жыдоўская земляробчая калёнія. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў канцы 1915 — лютым 1918 году каля Плюсаў праходзіла лінія фронту. У лютым 1918 году мястэчка занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Плюсы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Плюсы апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Браслаўскага павету Віленскага ваяводзтва. На 1931 год у мястэчку было 27 гаспадарак, касьцёл, сынагога, пошта, крамы.

У 1939 годзе Плюсы ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету Відзаўскага раёну (з 1960 году ў Браслаўскім раёне). Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1998 год тут было 110 двароў, на 2000 год — 109. У 2000-я гады Плюсы атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1859 год — 15 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1931 год — 135 чал.; 1998 год — 265 чал.; 1999 год — 271 чал.; 2000 год — 266 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 255 чал.

### Інфраструктура
У Плюсах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы
У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаецца Касьцельная вуліца.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (пачатак XX ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*
Угар

**Угар**, **Угор’е**, **Вугор** — колішняе магдэбургскае мястэчка ў Браслаўскім павеце Віленскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага. Цяпер у межах вёскі Богіна.

## Гісторыя

29 сакавіка 1792 году кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў Угару Магдэбурскае права і герб: «*у срэбным полі Сьвяты Юрай, які забівае дзідай цмока*». У гэты час тут было 48 дымоў.

За часамі паўстаньня Т. Касьцюшкі 3 чэрвеня 1794 году каля Ўгару канфэдэраты напалі на абоз графа Мікалая Мануццы, які ахоўвалі расейскія войскі. Па здушэньні паўстаньня граф надумаў ліквідаваць прывілеі местачкоўцаў, якіх на той час налічвалася каля 350. Урэшце ён спаліў Угар, а жыхароў перасяліў на другі бок возера, каля маёнтку Богіна. Усе скаргі местачкоўцаў аказаліся марнымі ва ўмовах крызы дзяржавы і безуладзьдзя.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Дварэцкі сельсавет (Чашніцкі раён)

**Дварэ́цкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чашніцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Дварэц.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Чашніцкага раёну Віцебскай акругі (з 21 чэрвеня 1935 году — Лепельскай, з 20 лютага 1938 году — Віцебскай вобласьці).

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 12

## Літаратура
*  С. 166
*  С. 75

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Чашніцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Мюнстэр (Верхні Райн)

**Мюнстэр** (, па-эльзаску: *Mínschter*, ) — горад на паўночным усходзе Францыі, у дэпартамэнце Верхні Райн, у рэгіёне Гранд-Эст (да 1 студзеня 2016 году — у рэгіёне Эльзас). Насельніцтва на 2013 год — 4718 чалавек. Заснаваны ў 660 годзе эльзаскім герцагам Баніфацыям. Вядомы вытворчасьцю сыру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гарады Францыі
Катэгорыя:Гарады Эльзасу
Мэдаль за здушэньне польскага мецяжу

**Мэдаль «за здушэньне польскага мецяжу»** () — узнагарода Расейскае імпэрыі, якою адзначалі ўдзельнікаў здушэньня Студзеньскага паўстаньня.

## Мінуўшчына
Узнагарода была ўведзеная загадам імпэратара Аляксандра II  для адзначэньня ўдзельнікаў бітваў супраць паўстанцаў 1863—1864 рокаў.

Мэдаль меў адну ступень, але два варыянты, якія адрозьніваліся колерам: сьветла- ці цёмна-бронзавым, якімі ўзнагароджваліся розныя групы ўдзельнікаў.

## Падставы ўзнагароджваньня
Узнагароды сьвятлейшага колеру атрымалі вайскоўцы ўсіх званьняў ад генэралаў да шарагоўцаў; жаўнеры пагранічнай варты; маларасейскіх казацкіх палкоў Чарнігаўскай і Палтаўскай губэрняў; коннай сотні міліцыі Дзьвінскага і Рэжыцкага паветаў; мэдыкі, вайсковыя сьвятары, якія ў 1863—1864 бралі ўдзел у бітвах з паўстанцамі або знаходзіліся ў войсках. Мэдаль уручаўся таксама адстаўным ніжнім чынам і асобам усіх саслоўяў, у тым ліку й сялянам, якія змагаліся са зброяй у руках. Паводле загаду 29 студзеня 1877 яго таксама ўручылі ўсім вайскоўцам марскога ведамства, якія ў пэрыяд паўстаньня знаходзіліся на суднах ля берагоў Курляндыі.

Цёмна-бронзавыя мэдалі атрымлівалі цывільныя і вайсковыя ўраднікі, якія ў 1863—1864 служылі на тэрыторыі Царства Польскага і Заходняга краю і ня бралі непасрэднага ўдзелу ў бітвах, аднак сваімі дзеяньнямі дапамагалі здушэньню паўстаньня. Уручаўся гэты мэдаль таксама іншым жыхарам, якія супрацоўнічалі з расейскай адміністрацыяй і войскам.

Агулам было выбіта 368 133 штукі мэдалёў сьветла-бронзавага і 231 221 штука цёмна-бронзавага колераў.

## Апісаньне
Мэдаль акруглы, дыямэтрам 28 мм, выкананы са сьветлай і цёмнай бронзы.

На авэрсе знаходзіцца герб Расеі — дзьвюхгаловы чорны арол, укаранаваны царскаю каронай, які трымае ў капцюрах скіпэтар і дзяржаву. На грудзёх арла герб Маскоўскага княства — шчыт з выявай сьвятога Юрыя, які перамагае цмока.

На рэвэрсе ў цэнтральнай частцы знаходзіцца дата 1863—1864, а ўздоўж рабра надпіс «За здушэньне польскага мецяжу» (). Між пачаткам і канцом надпісу зьмешчаная маленькая чатырохпялёсткавая разэтка.

Мэдаль выдаваўся на стужцы колераў дзяржаўнага сьцягу (Раманаўскай стужцы) — бела-аранжава-чорнай для нашэньня на грудзёх.

## Глядзіце таксама
* Польскі знак адзнакі за вайсковыя заслугі

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне мэдалю

Катэгорыя:Узнагароды Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Паўстаньне 1863—1864 гадоў
Дзеці славы

**Дзеці славы** () — фільм рэжысэра Крыстына Ґода, драма аб вугорскім паўстаньні 1956 году. Фільм дубляваны па-беларуску тэлеканалам „Белсат“. Прэм’ера на тэлеканале „Белсат“ адбылася 24 чэрвеня 2012 г. а 22:00.

## Зьмест
1956 год. Карай Сабо — капітан алімпійскай зборнай Вугоршчыны па водным пола. Ягоная кар’ера пасьпяхова разьвіваецца: ён упадабанец як шараговых заўзятараў, так і высокапастаўленых чыноўнікаў. Наперадзе ў яго бясхмарная будучыня, слава, увага дзяўчат. Але ўсё мяняецца за адзін дзень. Каханьне, рэвалюцыя, танкі на вуліцах Будапэшту, целы расстраляных — усё гэта штурхае маладога спартоўца ў вір паўстаньня. Фільм распавядае пра гістарычныя падзеі, зьвязаныя з вугорскім паўстаньнем 1956 году, а таксама нагадвае пра знакаміты «крывавы» паўфінал па водным пола паміж зборнымі СССР і Вугоршчыны на алімпіядзе ў Мэльбурне.

## Акторы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Вугорскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы ЗША
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2006 году
Катэгорыя:Фільмы ЗША 2006 году
Катэгорыя:Вугорскія фільмы 2006 году
Мардовія Саранск

«**Мардо́вія**» () — былы расейскі футбольны клюб з гораду Саранску. Заснаваны ў 1961 годзе і расфармаваны ў 2020 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Саранск
Катэгорыя:1961 год у Расеі
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1961 годзе
Шарлеруа

**Шарлеруа** (, ) — горад у Бэльгіі, адміністрацыйны цэнтар правінцыі Эно, якая разьмешчана ў валёнскай частцы краіны. Насельніцтва складае 212 300 чалавек, паводле дадзеных на 2011 год.

## Гісторыя
Шарлеруа быў заснаваны гішпанцамі ў 1666 годзе як крэпасьць Шарнуа (фр. Charnoy), пазьней пераназваны ў гонар юнага караля Карла II.

У 1790 годзе горад зьведаў грамадзянскае паўстаньне, якое прывяло да стварэньня Злучаных Штатаў Бэльгіі. Аўстрыйцы былі вымушаны пакінуць горад, пасьля паразы ў бітве пры Жамапэ 6 лістапада 1792 году ад францускай арміі, але ўзяўлі яго назад праз чатыры месяцы. 12 чэрвеня 1794 году француская рэвалюцыйная армія пад камандаваньнем Жан-Батыста Журдана, блякавала Шарлеруа й атрымаў рашучую перамогу ў наступныя бітве. Напалеон заставаўся ў Шарлеруа на працягу некалькіх дзён у чэрвені 1815 году, незадоўга да бітвы пры Ватэрлёо. Пасьля сваёй паразы, уся тэрыторыя была далучаная да Нідэрляндаў.

## Эканоміка
У Шарлеруа разьвіты чорная мэталюргія, шкляная, хімічная прамысловасьці й электратэхніка. Шарлеруа знаходзіцца ў цэнтры вугальнага басэйна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Роні Эрл

**Роні Эрл** (; сапраўднае імя *Ronald Horvath*; нарадзіўся 10 сакавіка 1953, Куінз, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканскі блюзавы гістарыст і музычны інструктар.

## Жыцьцяпіс
Падлеткам Эрл зьбіраў блюз, джаз, рок і запісы. Навучаўся ў амэрыканскім гістарычным C.W. Post College ў Лонг-Айлэндзе паўтара году, а пасьля пераехаў у Бостан, каб атрымаць ступень бакаляўра ў галіне ў Бостанскім унівэрсытэце, які скончыў у 197 годзе. У студэнцкія гады нейкі час ён навучаў дзяцей-інвалідаў. Тады ж ён убачыў канцэрт Мадзьдзі Ўотэрс на *Jazz Workshop in Boston* і зацікавіўся гітараю, якую ўзяў у рукі ў 1973 годзе. Напачатку ён працаваў рытм-гітарыстам у Speakeasy, у блюз-клюбе ў Кембрыджы, штат Масачусэтс. Акрамя таго, каб граць, ён езьдзіў двойчы на Greyhound Bus у Чыкага, дзе ён быў прадстаўлены на сцэне чыкаскага блюзу Кока Тэйлар.

Пазьней ён адправіўся ў Новы Арлеан і Остын, штат Тэхас, дзе ён працаваў з Кімам Ўілсанам, Jimmie Vaughan і The Fabulous Thunderbirds. У 1979 годзе ён ўвайшоў у склад Roomful of Blues, як вядучы гітарыст групы.

«*Роні Эрл сёньня зьяўляецца адным з самых сур’ёзных блюзавых гітарыстаў. Я люблю яго як сына, і ганаруся ім*», — заявіў Бі Бі Кінг.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Музыкі ЗША
Аляксей Янушкевіч

**Аляксе́й Янушке́віч** ( 15 студзеня 1986 году, Менск, БССР) — колішні беларускі футбаліст, абаронца. У 2014—2017 гадах правёў 4 матчы за нацыянальную зборную Беларусі.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў кар’еру ў менскім «Дынама», гуляў у арэндзе ў жодзінскім «Тарпэда». З 2009 году быў гульцом салігорскага «Шахцёра». У сэзоне 2010 году стаў асноўным цэнтральным абаронцам каманды. У другой палове 2013 году часам заставаўся на лаўцы запасных, саступаючы месца цэнтральных абаронцаў Яўгену Постнікаву і Мікалаю Кашэўскаму. Па заканчэньні сэзону 2013 году зьявілася інфармацыя аб магчымым пераходзе Янушкевіча ў казаскі «Атыраў», але ў сьнежні 2013 году кантракт з «Шахцёрам» быў падоўжаны. У сэзоне 2014 году зноў быў трывалым цэнтральным абаронцам салігарчанаў.

У студзені 2015 году зноў падоўжыў кантракт з гарнякамі. Сэзон 2015 году распачаў у цэнтры абароны, але пазьней выкарыстоўваўся на флянгах. Канец сэзону быў вымушаны прапусьціць праз траўму. У лістападзе 2015 году чарговы раз падоўжыў кантракт з «Шахцёрам». У сэзоне 2016 году страціў месца ў асноўным складзе, згуляўшы толькі ў 11 матчах чэмпіянату. Па заканчэньні сэзону зьявілася інфармацыя аб тым, што Янушкевіч можа пакінуць Салігорск, аднак у выніку ў студзені 2017 году чарговы раз падоўжыў супрацу з клюбам. У сэзоне 2017 году вярнуў месца асноўнага цэнтральнага абаронцы салігарчанаў. У кастрычніку 2017 году стала вядома, што Янушкевіч застанецца ў камандзе на наступны сэзон.

Сэзон 2018 году пачынаў на лаўцы запасных, а пазьней пачаў выходзіць у пачатковым складзе. Атрымаўшы пашкоджаньне, у чэрвені выбыў да канца сэзону. У сьнежні 2018 году па заканчэньні кантракту пакінуў «Шахцёр» і неўзабаве стаў гульцом «Іслачы», дзе замацаваўся ў асноўным складзе. У лістападзе 2019 году падоўжыў кантракт зь «Іслаччу».

У студзені 2021 году пакінуў «Іслач» і неўзабаве падпісаў пагадненьне зь «Віцебскам». Ня меў трывалага месца ў стартавым складзе віцебскай каманды, выкарыстоўваўся як гулец ратацыі. У студзені 2022 году па заканчэньні кантракта пакінуў «Віцебск» і завяршыў прафэсійную кар’еру.

### Міжнародная
15 лістапада 2014 году дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі ў гульні адборачнага турніру да чэмпіянату Эўропы 2016 году супраць зборнай Гішпаніі. У гэтым матчы гуляў на пазыцыі цэнтральнага абаронцы, а матч скончыўся зь лікам 3:0 на карысьць гішпанцаў. Пасьля амаль трохгадовага перапынку зноў быў выкліканы ў зборную ў кастрычніку 2017 году.

## Дасягненьні
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2014
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2012, 2013
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2014, 2015, 2017
* У сьпісе 22 найлепшых гульцоў чэмпіянату Беларусі: 2012, 2014

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Шахцёру»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Вітуніцкі сельсавет

**Віту́ніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Вітунічы.

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны ў складзе Бягомельскага раёну Барысаўскай акругі (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Менскай, з 21 чэрвеня 1935 году — Лепельскай, з 20 лютага 1938 году — Менскай вобласьці). 20 студзеня 1960 году раён скасаваны, сельсавет далучаны да Докшыцкага раёну.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 20

## Літаратура
*  С. 159
*  С. 135

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Докшыцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Алег Шкабара

**Але́г Шкаба́ра** (нарадзіўся 15 лютага 1983 году, Менск, БССР) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
Пачаў кар’еру ў клюбе «Трактар» у 2000 годзе, у наступным сэзоне зьехаў у Расею ў маскоўскае «Дынама», але там гуляў, у асноўным, у дублі «бела-блакітных», за асноўны склад маскоўскага клюбу правёў 4 матчы. З «Дынама» вярнуўся ў Беларусь, выступаючы за БАТЭ, а потым зноўку за «Дынама», выступіўшы яшчэ ў 16 гульнях. Пасьля гуляў за клюб «Гомель», расейскі «Ўрал». З 2008 па 2011 гады Алег Шкабара выступаў за менскае «Дынама».

У студзені 2011 году падпісаў двухгадовы кантракт з «Нафтанам». Другую палову сэзону 2012 году прапусьціў праз траўму. У студзені 2013 году падоўжыў кантракт з «Нафтанам» і неўзабаве стаў капітанам наваполацкага клюбу. Пачынаў сэзон на пазыцыі цэнтральнага абаронцы, пасьля замацаваўся на пазыцыі апорнага паўабаронцы, якім заставаўся і ў сэзоне 2014 году. У лютым 2015 году яшчэ на год падоўжыў кантракт з «Нафтанам». У сэзонах 2015—2016 гадоў заставаўся капітанам каманды, але на полі зьяўляўся нерэгулярна, шмат матчаў прапускаючы праз пашкоджаньні.

У лютым 2017 году стала вядома, што Шкабара стаў гульцом «Смалявічаў-СТІ». Дапамог смалявіцкаму клюбу паводле вынікаў сэзону 2017 году прабіцца ў Найвышэйшую лігу, аднак сам пасьля гэтага пакінуў каманду.

У лютым 2018 году зноў далучыўся да «Нафтана», аднак у сакавіку адмовіўся падпісваць кантракт з клюбам. У красавіку далучыўся да рэчыцкага «Спадарожніка» і пачаў у ягоным складзе сэзон 2018 году. Пакінуў рэчыцкі клюб у ліпені, а ў жніўні стаў гульцом «Маладэчна-ДЮСШ-4», у складзе якога выступаў да канца 2019 году, зрэдку зьяўляючыся на полі. У верасьні 2020 году далучыўся да «Мёраў» з чэмпіянату Віцебскай вобласьці.

### Трэнэрская
У лютым 2021 году заняў пасаду старэйшага трэнэра ў «Астраўцы».

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на сайце transfermarkt.de
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі