Самалійска-этыёпская вайна

**Самалійска-этыёпская вайна** (, Агадэнская вайна) — вайсковае ўварваньне Самалі 1978—1979 гадоў у Этыёпію. Пасярэднікам у спыненьні агню выступіў урад ЗША, які пасьля вайны стаў пастаўляць зброю Самалі замест Этыёпіі ў абмен на выкарыстаньне вайсковых базаў. СССР наадварот у ходзе вайны замест Самалі пачаў пастаўляць зброю Этыёпіі, што прадухіліла паразу апошняй.

## Ход уварваньня
13 ліпеня 1977 году ў 3:00 войскі Самалі пачалі ўварваньне на ўсход Этыёпіі. Войска Самалі налічвала 70 тыс. жаўнераў, 40 зьнішчальнікаў, 250 танкаў, 350 бронетранспартэраў і 600 гарматаў. Да 31 ліпеня самалійскія войскі разьбілі 3-ю і 4-ю пяхотныя дывізіі Этыёпіі і захапілі 60% земляў Балійскай і Харэрскай вобласьцяў, у тым ліку горад Годэй. Цягам жніўня на поўначы Харэрскай вобласьці, пад Дырэ-Даўай і Джыджыгай, войскі Этыёпіі здолелі нанесьці самалійскім нападнікам дастатковыя страты, каб спыніць іх далейшае прасоўваньне. Паветраныя войскі Этыёпіі, узброеныя амэрыканскімі зьнішчальнікамі «Нортроп Ф-5» дамагліся панаваньня ў паветры насуперак колькаснай перавазе самалійцаў, якія выкарыстоўвалі савецкія зьнішчальнікі «МіГ-21». 17 жніўня 1977 г. самалійскія войскі дайшлі да Дырэ-Даўы, дзе знаходзілася 2-е па велічыні вайсковае лётнішча Этыёпіі. Таксама праз горад праходзіла чыгунка, якая вяла да Чырвонага мора, празь якое ажыцьцяўляўся вываз зерня і завоз зброі. Самалійскае войска ўлучала 2 матарызаваныя брыгады, танкавы батальён і артылерыйскую батарэю. За 2 дні баёў этыёпам удалося адбіць напад сіламі 2-й дывізіі апалчэньня, 2 батальёнаў, мэханізаванай роты і 2 танкаў.

На пачатку верасьня 1977 г. старшыня Часовага вайсковага ўраду Этыёпіі Мэнгісту Марыям зьвярнуўся да ўраду СССР па вайсковую дапамогу. У адказ СССР спыніў вайсковую дапамогу ўраду Самалі і даслаў ураду Этыёпіі 700 тыс. тонаў нафты, зброю і 1500 вайсковых дарадцаў на чале з генэралам Васілём Пятровым. Урад Кубы даслаў 15 тыс. жаўнераў у складзе 6 брыгадаў, якія на чале з генэралам Арнальда Ачора вызначылі перамогу Этыёпіі ў вайне. Яшчэ 2000 жаўнераў даслаў Паўднёвы Емэн. 12 верасьня 1977 г. самалійскія войскі захапілі Джыджыгу, пасьля чаго авалодалі 90% земляў Харэрскай вобласьці Этыёпіі. Тым часам у кастрычніку ўрад Этыёпіі сабраў паспалітае рушэньне са 100 тыс. чалавек. Да лістапада 1977 г. самалійскае войска колькасьцю ў 20 тыс. чалавек пачало бітву пад Харэрам. 22 студзеня 1978 г. этыёпы адбілі напад на горад сіламі ўласнага 40-тысячнага войска з дапамогай 11 тыс. кубінскіх жаўнераў і 1500 савецкіх вайсковых дарадцаў. На пачатку лютага 1978 г. войскі Этыёпіі абышлі з паўночнага ўсходу Джыджыгу і перавал Марда, якія занялі самалійцы. Тым часам, савецкімі верталётамі «Мі-6» кубінскіх жаўнераў закінулі ў тыл самалійцам на вусеневых машынах «БМД-1» і «АСУ-57». У выніку наступ ажыцьцяўляўся з 2 бакоў. 5 сакавіка 1978 г. войскі Этыёпіі вызвалілі Джыджыгу. Пры адступленьні з гораду забілі больш за 2000 самалійскіх вайскоўцаў.

9 сакавіка 1978 г. прэзыдэнт Самалі Сіяд Барэ загадаў самалійскаму войску адступаць у Самалі. 15 сакавіка апошняе падразьдзяленьне войска Самалі пакінула Этыёпію.

## Наступствы
У выніку ўварваньня паўмільёну жыхароў Этыёпіі сталі вымушанымі перасяленцамі і ўцекачамі. Зь ліку тэхнікі, войска Самалі страціла 28 самалётаў (палова), 72 танкі, 30 бронетранспартэраў і 90 аўтамабіляў. Войска Этыёпіі страціла 23 самалёты, 139 танкаў, 108 бронетранспартэраў і 1399 аўтамабіляў. Таксама забілі 400 кубінцаў і 100 емэнцаў, якія ваявалі на баку Этыёпіі. 33 савецкія дарадцы загінулі і зьніклі бязь вестак.

Пры канцы 1978 г. вайсковыя афіцэры стварылі на поўначы Самалі апазыцыйны «Фронт самалійскага вызваленьня» (Гаровэ, Пунтлэнд). З 1979 году ўрад Самалі дазволіў ураду ЗША выкарыстоўваць свае вайсковыя базы ў абмен на пастаўкі зброі. Да 1981 г. на ўсходзе Этыёпіі цягнулася паўстаньне пад кіраўніцтвам «Фронту вызваленьня заходняга Самалі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Войны XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Падзеі 1977 году
Катэгорыя:Падзеі 1978 году
Катэгорыя:Гісторыя Самалі
Катэгорыя:Этыёпія
Катэгорыя:Канфлікты Халоднай вайны