Нацыянальны цэнтар заканадаўства і прававой інфармацыі

**Нацыянальны цэнтар заканадаўства і прававой інфармацыі Беларусі** — дзяржаўная ўстанова Беларусі ў галіне падрыхтоўкі законапраектаў, заснаваная ў красавіку 1992 году ў якасьці Беларускага інстытуту дзяржаўнага будаўніцтва і заканадаўства.

Паводле 4-га пункту Палажэньня аб НЦЗПІ 2024 году, «Цэнтар ёсьць юрыдычнай асобай, падпарадкаванай прэзыдэнту Рэспублікі Беларусь». Згодна зь 5-м пунктам «агульнае кіраваньне Цэнтрам ажыцьцяўляе Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь». У 3-м пункце прадугледжвалася, што арганізацыя дзейнасьці Цэнтру ажыцьцяўляецца ў адпаведнасьці з гадавымі плянамі, якія зацьвярджаюцца кіраўніком Адміністрацыі прэзыдэнта Беларусі, а таксама даручэньнямі прэзыдэнта Беларусі, кіраўніка Адміністрацыі прэзыдэнта і ягонага намесьніка, які вядзе дзейнасьць Цэнтру, як і начальніка галоўнай дзяржаўна-прававой управы Адміністрацыі прэзыдэнта.

## Будова
На 2025 год Нацыянальны цэнтар заканадаўства і прававой інфармацыі Беларусі ўлучаў:
* 4 галоўныя ўправы — 1) заканадаўства аб нацыянальнай бясьпецы, праваахоўнай і судовай дзейнасьці, 2) канстытуцыйнага і міжнароднага права,3) заканадаўства аб грамадзянскіх, фінансава-эканамічных і экалягічных дачыненьнях, 4) арганізацыі і кантролю;
* 12 управаў — 1) сацыяльнага заканадаўства, 2) эталённага банку дадзеных прававой інфармацыі, 3) рэдакцыйна-выдавецкіх працаў, 4) тэматычных і лякальных банкаў дадзеных, 5) распаўсюджаньня прававой інфармацыі, 6) інфармацыйнай палітыкі і інтэрнэт-рэсурсаў, 7) лічбавізацыі нарматворчай дзейнасьці, 8) абавязковай юрыдычнай экспэртызы тэхнічных нарматыўных прававых актаў (ТНПА), 9) праграмнага забесьпячэньня, 10) фінансава-эканамічную, 11) прававой і кадравай працы, 2) інфармацыйна-прававога і лінгвістычнага забесьпячэньня дзейнасьці Адміністрацыі прэзыдэнта Беларусі;
* 7 рэгіянальных цэнтраў прававой інфармацыі (РЦПІ) ў кожным з 6 абласных цэнтраў, а таксама па Менску;
* Інстытут прававых дасьледаваньняў і аддзяленьне інфармацыйнай бясьпекі.

## Паўнамоцтвы
Паводле 7-га пункту Палажэньня аб НЦЗПД 2007 году, Цэнтар меў паўнамоцтвы:
* «запытваць і атрымліваць ва ўстаноўленым заканадаўствам парадку ад дзяржаўных органаў, іншых арганізацыяў і фізычных асобаў дакумэнты, неабходныя для ажыцьцяўленьня сваёй дзейнасьці;
* выкарыстоўваць дзяржаўныя (у тым ліку ўрадавыя) сродкі сувязі і камунікацыі;
* заключаць у межах сваёй кампэтэнцыі дамовы зь дзяржаўнымі органамі, іншымі арганізацыямі і фізычнымі асобамі, а таксама з органамі і арганізацыямі замежных дзяржаваў, міжнароднымі арганізацыямі і міждзяржаўнымі ўтварэньнямі;
* фармаваць пры Цэнтры аналітычныя і іншыя групы для правядзеньня навуковых дасьледаваньняў у галіне права і рэалізацыі іншых паўнамоцтваў».

## Задачы
Асноўнымі задачамі Нацыянальнага цэнтру заканадаўства і прававой інфармацыі Беларусі былі павышэньне ўзроўню праектаў прававых актаў, удасканаленьне дзяржаўнай прававой інфармацыі, а таксама ўзмацненьне ролі правазнаўства ў забесьпячэньні грамадзка-гаспадарчага і грамадзка-палітычнага разьвіцьця Беларусі. Згодна з 6-м пунктам Палажэньня аб НЦЗПІ 2024 году, прызначэньнем Цэнтру былі:
# падрыхтоўка законапраектаў, мэтадычнае кіраваньне нарматворчай дзейнасьцю і прававая ацэнка заканадаўства і яго праектаў;
# афіцыйнае абнародаваньне заканадаўства і распаўсюд прававых зьвестак;
# правазнаўчыя дасьледаваньні і падрыхтоўка навукоўцаў.

Паводле 6-га пункту Палажэньня аб НЦЗПД 2007 году, задачамі Цэнтру былі:
* «распрацоўка штогадовых плянаў падрыхтоўкі законапраектаў, канцэпцыі праектаў законаў, унясеньне іх ва ўстаноўленым парадку на зацьвярджэньне (адабрэньне, узгадненьне) прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь, ажыцьцяўленьне кантролю за рэалізацыяй плянаў падрыхтоўкі законапраектаў;
* ажыцьцяўленьне арганізацыйна-мэтадалягічнага забесьпячэньня падрыхтоўкі праектаў заканадаўчых актаў, а таксама распрацоўка, абагульненьне і ўкараненьне перадавых тэхналёгіяў падрыхтоўкі праектаў прававых актаў;
* непасрэдная распрацоўка праектаў законаў, за выключэньнем праектаў, падрыхтоўка якіх ускладзена на іншыя дзяржаўныя органы (арганізацыі);
* непасрэдная распрацоўка праектаў нарматыўных прававых актаў прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь і Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь, міжнародных дамоваў Рэспублікі Беларусь і іншых міжнародна-прававых актаў, падрыхтоўка якіх ускладзена на Цэнтар;
* падрыхтоўка праектаў прававых актаў, міжнародных дамоваў Рэспублікі Беларусь і іншых міжнародна-прававых актаў на аснове заключаных дамоваў;
* правядзеньне абавязковай юрыдычнай экспэртызы праектаў законаў, якія ўносяцца ў Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, зьмяненьняў і дапаўненьняў, унесеных у законапраекты ў Палаце прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь;
* распрацоўка прыярытэтных напрамкаў навукова-прававых дасьледаваньняў, а таксама самастойнае правядзеньне ў парадку, устаноўленым заканадаўствам, навуковых дасьледаваньняў і распрацовак у галіне права, улучна з фундамэнтальнымі і дастасоўнымі дасьледаваньнямі, экспэрымэнтальнымі работамі, накіраванымі на павелічэньне аб’ёму ведаў у галіне права і павышэньне эфэктыўнасьці выкарыстаньня гэтых ведаў, у тым ліку з мэтай забесьпячэньня нарматворчай дзейнасьці;
* правядзеньне аналітычных і навуковых дасьледаваньняў стану, тэндэнцыяў разьвіцьця і практыкі прымяненьня заканадаўства, выпрацоўка прапановаў аб напрамках яго ўдасканаленьня ў адпаведнасьці з зацьверджанымі плянамі, на даручэньне прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ці Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь або на аснове заключаных дамоваў;
* садзейнічае разьвіцьцю юрыдычнай навукі, унясеньне адпаведным арганізацыям прапановы па тэматыцы дасьледаваньняў у галіне права;
* распрацоўка рэкамэндацыяў па выкарыстаньні вынікаў навуковых дасьледаваньняў і спрыяньне іх практычнаму ўкараненьню;
* правядзеньне параўнальна-прававыях дасьледаваньняў заканадаўства Рэспублікі Беларусь і замежных дзяржаваў у адпаведнасьці з зацьверджанымі плянамі, на даручэньне прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ці Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь або на аснове заключаных дамоваў;
* ажыцьцяўленьне на 1-й ступені пасьляўнівэрсытэцкай адукацыі (асьпірантура) падрыхтоўкі навуковых работнікаў вышэйшай кваліфікацыі па юрыдычных спэцыяльнасьцях;
* выступленьне ва ўстаноўленым парадку ў якасьці галаўной арганізацыі па дзяржаўных праграмах навуковых дасьледаваньняў;
* каардынаваньне навуковых дасьледаваньняў, якія ім праводзяцца, зь іншымі арганізацыямі, ўзаемадзеяньне з навуковымі арганізацыямі і ўстановамі вышэйшай адукацыі ў разьвіцьці навуковых дасьледаваньняў і ў падрыхтоўцы навуковых работнікаў вышэйшай кваліфікацыі па юрыдычных спэцыяльнасьцях;
* узаемадзеяньне зь дзяржаўнымі органамі, навуковымі арганізацыямі, іншымі юрыдычнымі, а таксама фізычнымі асобамі Рэспублікі Беларусь і замежных дзяржаваў, зь міжнароднымі арганізацыямі і міждзяржаўнымі ўтварэньнямі па пытаньнях, што ўваходзяць у кампэтэнцыю Цэнтру;
* узаемадзеяньне з Найвышэйшай атэстацыйнай камісіяй Рэспублікі Беларусь і саветамі па абароне дысэртацыяў па юрыдычных спэцыяльнасьцях;
* удзел у выкананьні міждзяржаўных навуковых праграмаў і праектаў, ажыцьцяўленьне міжнароднай супрацы па пытаньнях, што ўваходзяць у кампэтэнцыю Цэнтру;
* правядзеньне мерапрыемстваў па сыстэматызацыі заканадаўства, а таксама забесьпячэньне фармаваньня і вядзеньня Збору законаў Рэспублікі Беларусь;
* арганізацыя мерапрыемстваў па павышэньні кваліфікацыі работнікаў дзяржаўных органаў і іншых дзяржаўных арганізацыяў па пытаньнях нарматворчай дзейнасьці, а таксама канфэрэнцыі (сымпозіюмы, сэмінары і інш.) па актуальных навуковых праблемах у галіне права;
* тлумачэньне ва ўстаноўленым парадку пытаньняў прымяненьня заканадаўства, якое рэгулюе нарматворчую дзейнасьць;
* удзел у падрыхтоўцы навукова-практычных камэнтароў да кодэксаў і іншых законаў, у выданьні навуковых часопісаў».

## Мінуўшчына
23 красавіка 1992 г. Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь зацьвердзіў Пастанову № 1610-XII «Аб стварэньні Беларускага інстытуту дзяржаўнага будаўніцтва і заканадаўства» (БІДБЗ). 5 лістапада 1992 г. Вярхоўны Савет Беларусі ўхваліў Пастановай № 1915-XII Статут і колькасьць работнікаў БІДБЗ у памеры «64 адзінак». 28 ліпеня 1997 г. А.Лукашэнка падпісаў Указ № 407 «Аб стварэньні Нацыянальнага цэнтра законапраектнай дзейнасьці пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь» з 1 лістапада 1997 году. Паводле 1-га пункту Ўказа прадугледжвалася «Ажыцьцяўляць прыём на працу ў» Цэнтар «цягам 1997—1999 гадоў пры ўмове адначаснага скарачэньня штатнай колькасьці Беларускага інстытуту дзяржаўнага будаўніцтва і заканадаўства (БІДБЗ) ... на колькасьць адзінак, якая ўдвая перавышае лік работнікаў» Цэнтру. Згодна з 2-м пунктам пастанаўлялася «Падпарадкаваць БІДБЗ Адміністрацыі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь», якая мела «да 1 студзеня 1998 г. ліквідаваць» яго. Паводле 4-га пункту Ўказа, Адміністрацыі прэзыдэнта даручалася «да 1 лістапада 1997 г. правесьці атэстацыю службовых асобаў і іншых супрацоўнікаў БІДБЗ і па яе выніках прыняць адпаведных асобаў (да паловы ад штату) на працу ў» Цэнтар (НЦЗД).

13 сьнежня 2007 г. А.Лукашэнка падпісаў Указ № 630, паводле якога пераўтварыў НЦЗД у Нацыянальны цэнтар заканадаўства і прававых дасьледаваньняў Рэспублікі Беларусь «шляхам далучэньня да яго дзяржаўнай навуковай установы "Інстытут дзяржавы і права Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі"». Паводле 3-га пункту Ўказа, «колькасьць навуковых работнікаў і работнікаў, якія забясьпечваюць дзейнасьць дадзенага Цэнтра, складае 40 адзінак». Паводле 4-га пункту Палажэньня аб НЦЗПД 2007 году, Цэнтар быў юрыдычнай асобай, падпарадкаванай прэзыдэнту Рэспублікі Беларусь. 

На 8 лістапада 2017 г. НЦЗПД Беларусі падрыхтаваў каля 1000 заканадаўчых актаў за 20 гадоў. На 2018 год НЦЗПД Беларусі ўлучаў:
* 4 управы — а) заканадаўства аб грамадзянскіх, фінансава-эканамічных і экалягічных адносінах; б) заканадаўства аб нацыянальнай бясьпецы і праваахоўнай дзейнасьці; в) канстытуцыйнага і міжнароднага права; г) сацыяльнага заканадаўства;
* 2 аддзелы — а) арганізацыйнага і тэхнічнага забесьпячэньня, б) фінансава-эканамічны;
* Інстытут прававых дасьледаваньняў.

14 сакавіка 2024 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 96 «Аб Нацыянальным цэнтры заканадаўства і прававой інфармацыі Рэспублікі Беларусь» (НЦЗПІ Беларусі), у які да 1 ліпеня пераўтварылі НЦЗПД шляхам далучэньня да яго Нацыянальнага цэнтру прававой інфармацыі (НЦЗПІ), які месьціўся ў тым самым будынку па вуліцы Берсана.

### Кіраўнікі
#   (1994—1997)
# Ігар Андрэеў (1 кастрычніка 1997 — 1 лютага 2005)
# Валеры Міцкевіч (11 сакавіка 2005 — 4 чэрвеня 2009)
# Вадзім Іпатаў (13 кастрычніка 2009 — 1 ліпеня 2024)
# Андрэй Мацельскі (ад 1 ліпеня 2024 г.)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Кантакты
* Старая бачына
* 

Катэгорыя:Установы, міністэрствы і ведамствы Беларусі
Катэгорыя:Органы выканаўчай улады Беларусі
Катэгорыя:Дзяржаўныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Адміністрацыя прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Менск)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе