Рудзенск

**Ру́дзенск** — мястэчка ў Беларусі, у міжрэччы Сьвіслачы і Пцічы. Цэнтар сельсавету Пухавіцкага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2019 год — 2643 чалавекі. Знаходзіцца за 22 км на паўночны захад ад Мар’інай Горкі, за 41 км ад Менску. Чыгуначная станцыя на лініі Менск — Асіпавічы, вузел аўтамабільных на Вузьляны, Дукору, Праўдзінскі.

## Назва

Родзін або Рудзін (Rodin, Rudin) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Упершыню Рудзенск упамінаецца ў ХІХ стагодзьдзі як вёска Цітвянскай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні. З пабудовай Лібаўска-Роменскай чыгункі тут адкрылася чыгуначная станцыя, пры якой зьявіўся пасёлак. На 1888 год у Рудзенску было 14 двароў.

Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у Цітвянскай воласьці існавалі *[[вёска]] Рудзенск* (37 двароў), *[[фальварак]] Рудзенск* (8 двароў), *сядзіба Рудзенск* (7 двароў) і *станцыя Рудзенск* (4 двары).

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рудзенск абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, дзе 20 жніўня 1924 году стаў цэнтрам сельсавету Сьмілавіцкага, з 12 лютага 1935 году — Пухавіцкага, з 6 ліпеня 1935 году — Сьмілавіцкага раёну. З 12 лютага 1938 да 20 студзеня 1960 году мястэчка было цэнтрам раёну. 27 верасьня 1938 году Рудзенск атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з 30 чэрвеня 1941 да 4 ліпеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй. З 20 студзеня 1960 году Рудзенск уваходзіць у склад Пухавіцкага раёну.

У 2007—2009 гадох жыхары мястэчка праводзілі грамадзкую кампанію супраць будаваньня заводу пэстыцыдаў.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1897 год — 167 чал. (82 муж. і 85 жан.) у *вёсцы Рудзенску*, 67 чал. (33 муж і 34 жан.) у *фальварку Рудзенску*, 40 чал. (24 муж. і 16 жан.) у *двары Рудзенску* і 44 чал. (21 муж. і 23 жан.) на *станцыі Рудзенску*
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — 204 чал. у *вёсцы Рудзенску*, 3 чал. у *маёнтку Рудзенску* і 174 чал. на *станцыі Рудзенску*; 1909 год — 204 чалавекі ў вёсцы Рудзенску, 3 чалавекі ў маёнтку Рудзенску і 174 чалавекі на чыгуначнай станцыі Рудзенску; 1959 год — 5761 чал.; 1999 год — 3 тыс. чал.; 2000 год — 2800 чал. або 3 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2002 году — 3 тыс. чал.; 2006 год — 2,9 тыс. чал.; 2009 год — 2806 чал. (перапіс); 2016 год — 2725 чал.; 2017 год — 2714 чал.; 2018 год — 2680 чал.; 2019 год — 2643 чал.

### Адукацыя
У Рудзенску працуюць сярэдняя і музычная школы, школа-інтэрнат, дашкольная ўстанова.

### Мэдыцына
Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляюць местачковыя лякарня і паліклініка.

### Культура
Дзейнічаюць 3 бібліятэкі, дом культуры.

## Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай, хімічнай прамысловасьці.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Чыгуначная станцыя (пачатак ХХ ст.)

### Страчаная спадчына
* Капліца могілкавая

## Асобы
* Таіса Бондар (1945—2005) — беларуская пісьменьніца, перакладніца
* Валер Дайнэка (нарадзіўся ў 1951 годзе) — беларускі музыка
* Яўген Паўловіч (нар. 1940) — беларускі балетнік, пэдагог
* Міхась Чарот (1896—1938) — беларускі пісьменьнік і грамадзкі дзяяч

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* Алесь Карлюкевіч. Рудзенск літаратурны // Роднае слова, №10, 2021

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі