Чаркасы

**Чарка́сы** () — места ва Ўкраіне, на правым беразе Дняпра, адміністрацыйны цэнтар Чаркаскай вобласьці ды Чаркаскага раёну. Улучае ў сябе 2 мескія раёны: Прыдняпроўскі ды Сасноўскі. Сасноўскі раён улучае ў сябе селішча Аршанец.

## Паходжаньня назову
На сёньня вядома тры асноўныя вэрсіі назову места:
* Назоў напрамую паходзіць ад аднаго з этнонімаў адыгскіх народаў. Гэтую вэрсію падтрымліваюць Васіль Тацішчаў ды Аляксандар Ріґэльман.
* Ад асэтынскага зоаэтноніма *чэркасогі*, што дало пачатак такім асобным этнонімам як Чаркасы ды Касогі.
* Назоў «Чаркасы» () паходзіць ад *чыры кышы* альбо *чыры кысі* (у залежнасьці ад дыялекту), што значыць «людзі сілы» альбо «людзі арміі».

## Гісторыя
Першая згадка пра Чаркасы зьмяшчаецца ў Густынскім летапісу і датуецца 1305 годам. У 1360-я гады места ўвайшло ў склад Вялікага княства Літоўскага. Гэтак, у 1384 годзе горад згадваецца як умацаваны горад на паўднёвых ўскраінах, утвараючы разам з Ваўкавыскам, Брацлавам і Каневам лінію абароны на шляху крымска-татарскіх заваёўнікаў. Роля Чаркасаў, як важнага апорнага пункта супраць рабаўніцкіх нападаў з боку Крымскага ханства, асабліва ўзрасла з канца XV стагодзьдзя.

Першы, дастаткова сур’ёзны, напад татараў адбыўся ў 1483 годзе, тады ордаў Мэнглі-Гірэя спустошылі амаль увесь рэгіён каля Кіева, аднак Чаркасы не ўзялі. Пасьля гэтага ў пачатку XVI стагодзьдзя Чаркаская крэпасьць была значна ўмацавана. У 1532 годзе горад вытрымаў 30-дзённую аблогу войскаў крымскага хана Саадэт-Гірэя. Пасьля Люблінскай уніі 1569 году Чаркасы ўвайшлі ў склад Польшчы. Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай 1793 году места адышло ў склад Расейскай імпэрыі, стаўшы адным з павятовых цэнтраў Вазьнясенскага намесніцтва. З 1797 году горад стаў павятовым у складзе Кіеўскай губэрні.

## Улада ды мясцовае самакіраваньне
Мескі галава — Сяргей Адарыч (). Ніжэй пададзены партыйны склад Чаркаскай мескай рады::

## Транспарт
Рачны порт на раце Крамянчуцкім вадасховішчы. Ёсьць Аэрапорт. Чыгуначная станцыя. Празь места праходзіць шаша  Залатаноша — Умань (нацыянальнага значэньня) ды  Канеў — Крамянчук (рэгіянальнага значэньня).

### Гарадзкі транспарт
У горадзе ёсьць тралейбус. Раней, да 2009 году, існаваў і аўтобус. Заменены на маршрутныя таксі.

## Насельніцтва

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:800 height:330
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:300
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1897 text:1897
  bar:1910 text:1910
  bar:1926 text:1926
  bar:1939 text:1939
  bar:1959 text:1959
  bar:1970 text:1970
  bar:1977 text:1977
  bar:1979 text:1979
  bar:1984 text:1984
  bar:1990 text:1990
  bar:2001 text:2001
  bar:2003 text:2003
  bar:2004 text:2004
  bar:2005 text:2005
  bar:2007 text:2007
  bar:2009 text:2009

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1897 from:0 till: 29.6
  bar:1910 from:0 till: 39.6
  bar:1926 from:0 till: 39.5
  bar:1939 from:0 till: 51.6
  bar:1959 from:0 till: 85
  bar:1970 from:0 till: 158
  bar:1977 from:0 till: 229
  bar:1979 from:0 till: 230
  bar:1984 from:0 till: 267
  bar:1990 from:0 till: 297
  bar:2001 from:0 till: 295.4
  bar:2003 from:0 till: 294.1
  bar:2004 from:0 till: 293.4
  bar:2005 from:0 till: 293.3
  bar:2007 from:0 till: 290.7
  bar:2009 from:0 till: 287.7

PlotData=

  bar:1897 at: 29.6 fontsize:S text: 29,6 shift:(-8,5)
  bar:1910 at: 39.6 fontsize:S text: 39,6 shift:(-10,5)
  bar:1926 at: 39.5 fontsize:S text: 39,5 shift:(-10,5)
  bar:1939 at: 51.6 fontsize:S text: 51,6 shift:(-10,5)
  bar:1959 at: 85   fontsize:S text: 85 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 158 fontsize:S text: 158 shift:(-10,5)
  bar:1977 at: 229 fontsize:S text: 229 shift:(-10,5)
  bar:1979 at: 230 fontsize:S text: 230 shift:(-10,5)
  bar:1984 at: 267 fontsize:S text: 267 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 297 fontsize:S text: 297 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 295.4 fontsize:S text: 295,4 shift:(-10,5)
  bar:2003 at: 294.1 fontsize:S text: 294,1 shift:(-10,5)
  bar:2004 at: 293.4 fontsize:S text: 293,4 shift:(-10,5)
  bar:2005 at: 293.3 fontsize:S text: 293,3 shift:(-10,5)
  bar:2007 at: 290.7 fontsize:S text: 290,7 shift:(-10,5)
  bar:2009 at: 287.7 fontsize:S text: 287,7 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:тыс. асобаў


### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная вэб-старонка места