Бярэзань (Докшыцкі раён)

**Бярэ́зань**, **Беразіно́** — вёска ў Беларусі, на рацэ Бярэзіне. Цэнтар сельсавету Докшыцкага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 393 чалавекі. Знаходзіцца за 30 км на ўсход ад Докшыцаў, за 40 км ад чыгуначнай станцыі Лепель.

Бярэзань Горная — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны.

## Назва
Тапонім Бярэзань утварыўся ад назвы ракі Бярэзіны. У ранейшыя часы, каб пазьбегнуць блытаніны з аднайменным мястэчкам у Любашанскай воласьці мела назву *Бярэзань Горная*. Цяперашняе афіцыйнае найменьне «Беразіно», як і ў выпадку колішняй *[[Бярэзань|Бярэзані Любашанскай]]*, ёсьць перакручваньнем традыцыйнай назвы, відаць, на манер расейскай вёскі Барадзіно (Маскоўская вобласьць).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Бярэзань датуецца 13 студзеня 1407 году. У пачатку XV стагодзьдзя паселішча разам зь іншымі сёламі Харэцкай воласьці перайшло да ваяводы віленскага Войцеха Манівіда. Па згасаньні роду Манівідаў у 2-й палове XV ст. Бярэзань, імаверна, знаходзілася ў валоданьні Судзімонтавічаў, пазьней яе падзялілі паміж сабой Гальшанскія і Чартарыйскія. Ад апошніх частка паселішча перайшла да Тышкевічаў, рэштай валодалі Пацы (неўзабаве сталі асноўнымі ўладальнікамі).

У канцы XVI ст. Бярэзань атрымала статус мястэчка і стала цэнтрам вялікага маёнтку, землі якога цягнуліся абапал Бярэзіны амаль на 40 км — ад вёсцы Адрубак да ўтоку ракі Сергуч (прыкладна супадалі з сучаснымі межамі Бярэзінскага запаведніка). У 1682 годзе Канстантын Уладзіслаў Пац заснаваў у мястэчку драўляныя касьцёл і кляштар бэрнардынаў. Маёнтак знаходзіўся часткова ў Полацкім, часткова ў Менскім ваяводзтве (мяжа ішла ракой Бярэзінай).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Бярэзань апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Барысаўскім павеце Менскай губэрні. У пач. XIX ст. паселішчам валодалі Тавянскія. На 1812 год у Бярэзані было 30 двароў. У 2-й палове XIX ст. статус паселішча панізілі да сяла. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, тут было 124 двары.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Бярэзань занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бярэзань абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У 1919 годзе яна ўвайшла ў БССР, дзе 20 жніўня 1924 году стала цэнтрам сельсавету. 

На 1970 год у Бярэзані было 232 двары, на 1941 год — 51, на 1995 год — 262.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1880 год — 400 чал.; 1897 год — 788 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1970 год — 805 чал.; 1992 год — 268 чал.; 1995 год — 577 чал.; 1999 год — 545 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 545 чал.

### Інфраструктура
У Бярэзані працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
Каля Бярэзані знаходзіцца гарадзішча 3—4 ст. н. э. з матэрыяламі культураў штрыхаванай керамікі і днепрадзьвінскай, курганны могільнік.

### Страчаная спадчына
* Касьцёл і кляштар бэрнардынаў (1682)
* Царква Сьвятога Духа

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Бярэзань, Radzima.org

Катэгорыя:Бярэзінскі сельсавет (Докшыцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі