open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Архілёх

**Архілёх** () — старажытнагрэцкі паэт (VII ст. да н.э.). Першы эўрапейскі лірык.

Нарадзіўся на востраве Парас ад вольнага бацькі і рабыні-маці, балюча перажываў сваё двухсэнсоўнае становішча, і гэта наклала адбітак на яго характар, на жыцьцёвы лёс і, урэшце, на паэзію. Закахаўся ў Нэабулу, бацька якой спачатку абяцаў дачку Архілёху, а затым адмовіў. У далейшым паэт жорстка адпомсьціў сваёй былой каханай, высьмеяўшы яе ў сваіх вершах. А вершы сьведчаць пра яго як чалавека бурнага тэмпэрамэнту, што ня ведаў межаў ні ў каханьні, ні ў нянавісьці. Пасьля расчараваньня ў любімай дзяўчыне Архілёх пакідае родны востраў і адпраўляецца насустрач прыгодам — шукаць золата, служыць у войску. Усё жыцьцё ён праводзіць у войнах і блуканьнях. Загінуў прыкладна каля 640 г. да н.э.

Архілёх — першая індывідуальнасьць у грэцкай літаратуры, што ярка выявіла сябе. Браў за ўзор паэзію Гамэра, але супрацьпастаўляў эпічнаму ідэалу вобраз індывідуалізаванага чалавека. Творчасьць Архілёха адметная разнастайнасьцю жанраў і рытмаў. У яго сатырычных ямбах, элегіях, эпіграмах, гімнах (захаваліся ва ўрыўках) — роздум пра зьменлівасьць лёсу, гонар, доблесьць, пасьмяротную славу.

Яго творчасьць сьведчыла, што эпоха гамэраўскіх герояў скончылася. У новых абставінах — міжусобіц, войнаў, распаду родавых, сямейных сувязей — асоба імкнулася знайсьці сваё месца ў сьвеце, выявіць свой дух. 3 нябачнай да таго сілай Архілёх перадаў у вершах парывы няспраўджанай палкасьці, прыступы саркастычнай помсьлівасьці, гатоўнасьць пераносіць удары лёсу. Ён адмовіўся ад старых вершаваных памераў — гекзаметру, пэнтаметру — і зьвярнуўся да формаў народнай паэзіі, увёўшы ў прыгожае пісьменства нязвыклы для яго памер — ямб. 3 таго часу ямб — адна з самых распаўсюджаных формаў эўрапейскага вершаскладаньня.

На радзіме ў гонар Архілёха было пабудавана сьвяцілішча (уцалелі рэшткі з надпісамі — біяграфічныя зьвесткі і ўрыўкі зь яго вершаў).

На беларускую мову паэзію Архілёха пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Пераклад на беларускую мову
* Вершы і фрагменты. Пераклад Л. Баршчэўскага. Мінск: Зміцер Колас, 2019. («Паэты планеты»).

## Крыніцы

## Літаратура
* Шамякіна Т. Антычная літаратура // Міфалогія і беларуская літаратура: нарысы і эсэ / Тацьцяна Шамякіна. — Мінск: Маст. літ., 2008. — С. 213—242. ISBN 978-985-02-0925-2.

Катэгорыя:Старажытнагрэцкія паэты
Катэгорыя:Паэты Старажытнай Грэцыі
Сасхоры

**Сасхорі** () — вёска ва Ўсходняй Грузіі, у Мцхетйскім муніцыпалітэце Мцхэта-Мтыянэційскага краю.

Катэгорыя:Вёскі Мцхетага муніцыпалітэту
Могілкавая капліца бэрнардынаў (Валожын)

**Могілкавая капліца бэрнардынаў** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Валожыне. Знаходзіцца на пагорку ў цэнтры могілак, направа пры ўезьдзе ў места з боку Менску. У другой палове XIX ст. улады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі капліцу пад царкву Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку перабудовы з насаджэньнем купалоў-цыбулінаў.

У наш час у будынку капліцы дзее **царква Ўшэсьця Гасподняга** Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату.

## Гісторыя

Мураваную могілкавую капліцу для касьцёла бэрнардынаў у Валожыне збудавалі ў 1850 годзе намаганьнямі графаў Тышкевічаў. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1885 годзе расейскія ўлады гвалтоўна адабралі капліцу ў каталікоў і перарабілі яе пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

У 2013 годзе ў выніку перабудовы над капліцай паставілі пазалочаныя купалы, завершаныя маскоўскімі купаламі-цыбулінамі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта кампактавы прастакутны ў пляне аб’ём пад вальмавым дахам, завершаны над апсыдай купалам-цыбулінай на драўляным 8-гранным барабане. У цэнтры франтальнага фасаду выступае 2-ярусная 4-гранная званіца (вуглы скругленыя), шацёр якой завяршаецца купалам-цыбулінай; восьсю сымэтрыі высокі ўваходны прастакутны партал, над якім рэльефны крыж і квадратная ніша. Бакавыя фасады восьсю сымэтрыі падзяляюцца аркавымі вокнамі-трыфорыюмамі. Рудымэнтам стылю барока ёсьць валютныя заплечнікі з бакоў званіцы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Валожын
Катэгорыя:Касьцёлы Беларусі
Катэгорыя:Валожын
Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы (Вербавічы)

**Царква Сьвятой Параскевы Пятніцы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Вербавічах. Дзее. Твор архітэктуры барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ад надбудовы вялізнага купала-цыбуліны. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Царкву ў Вербавічах збудавалі ў XVIII ст. з цэглы. У 1990-я гады ў выніку рэканструкцыі над царквой паставілі вялізны маскоўскі купал-цыбуліну.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта крыжападобны ў пляне будынак, накрыты пакатым шматсхільным дахам. Бакавыя прыдзелы (мелі ўваходныя дзьверы, замураваныя) і апсыда маюць выгляд 5-гранных аб’ёмаў. Да бабінца прылягае больш нізкі драўляны прытвор пад 1-схільным дахам. Куты атынкаваных сьценаў (таўшчыня 0,8 м) умацоўваюцца пілястрамі. Фасады праразаюцца высока ўзьнятымі прастакутнымі аконнымі праёмамі і апярэзваюцца прафіляваным карнізам.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вербавічы
Вербавічы
Царква Сьвятога Яна Прадцечы (Гавязна)

**Царква Сьвятога Яна Прадцечы** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Гавязьне. Знаходзіцца ў цэнтры гістарычнага мястэчка, на Нясьвіскай вуліцы. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ад маскоўскай перабудовы з насаджэньнем купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першую царкву ў Гавязьне збудавалі ў 1640 годзе. У 1742 годзе тут збудавалі новую царкву.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Гавязна апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1852 годзе царква пацярпела ад маскоўскай перабудовы.

У 1853 годзе Ўладзіслаў Сыракомля пісаў пра царкву ў Гавязьне: 

### Найноўшы час
У 2014 годзе ў выніку рэканструкцыі над царквой паставілі маскоўскія пазалочаныя купалы-цыбуліны без сур’ёзнага канструктарскага разьліку, што прывяло да пашкоджаньня сьценаў будынка.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока. Гэта мураваная 3-нэфавая базыліка з паўцыркульнымі апсыдай і 2-вежавым галоўным фасадам у выглядзе самастойнага аб’ёму. У выніку маскоўскай перабудовы цэнтральная кампазыцыйная вось галоўнага фасада вылучаецца какошнікам, а з бакоў будынка ўзвышаюцца купалы-цыбуліны на высокіх цыліндрычных барабанах. Сьцены звонку і ўнутры падзяляюцца пілястрамі, завершаныя разьвітымі прафіляванымі карнізамі. Аконныя праёмы з лучковымі, на галоўным фасадзе з паўцыркульнымі завяршэньнямі.

Усярэдзіне чатыры масіўныя слупы вылучаюць цэнтральны нэф, перакрыты цыліндрычным скляпеньнем. Бакавыя нэфы, значна ніжэйшыя і вузейшыя за галоўны, разам з нартэксам перакрываюцца крыжовымі скляпеньнямі. У процілеглай ад алтара частцы будынку вылучаецца бабінец, дзе разьмяшчаюцца хоры, зьвязаныя з асношным памяшканьнем вітымі ўсходамі. Плястыка інтэр’еру захавалася ў першапачатковым выглядзе. Пілёны з боку цэнтральнага нэфу апрацоўваюцца пілястрамі і стылізаванымі янічнымі капітэлямі. Глухая агароджа хораў утварае агульную кампазыцыю з цыліндрычнымі аб’ёмамі ўсходаў. Лесьвічныя шахты ўзвышаюцца да ўзроўню парапэту хораў і абмяжоўваюцца агульным прафіляваным карнізам. Парапэт у цэнтральнай частцы мае пукатую паверхню.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Гавязна
Гавязна
Гавязна
Царква Сьвятога Спаса (Гарадзея)

**Царква Сьвятога Спаса** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Гарадзеі. Знаходзіцца за 1 км на поўначы ад мястэчка, ува ўрочышчы Урванце, каля шашы Нясьвіж — Мір. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ад надбудовы купалоў-цыбулінаў.

Утварае адзіны ансамбль з мураванай званіцай.

## Гісторыя

Царкву ў Гарадзеі збудавалі ў 1808 або 1869 годзе. У 1990-я гады ў выніку рэканструкцыі над царквой і званіцай паставілі маскоўскія купалы-цыбуліны, апроч таго, да царквы прыбудавалі прытвор, накрыты высокім шатром, а сам будынак абклалі новай чырвонай цэглай.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта прастакутны ў пляне аб’ём пад высокім 2-схільным дахам з вальмамі над 2-граннай апсыдай. Фасады падзяляюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі. У выніку перабудовы над апсыдай паставілі купал-цыбуліну, а да фасада далучылі прытвор, завершаны 8-граннай шатровай званіцай.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарадзея
Гарадзея
Шнэк (неадназначнасьць)

Назву **Шнэк** маюць:

## Тэхніка
* Шнэк —  мэханізм для перамяшчэньня або перамешваньня сыпкіх, вадкіх і цестападобных матэрыялаў

## Асобы
* Сьцяпан Шнэк — беларускі грамадзкі і ваенны дзеяч
* Уладзімер Шнэк — беларускі пісьменьнік, дзеяч беларускай дыяспары Аўстраліі
* Алег Шнэк — дзеяч беларускай дыяспары Аўстраліі
Дыяна Камінская

**Дыяна Камінская** ( 6 ліпеня 1991, Менск) — беларуская акторка. Працавала ў Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы. Звольнілася разам з большасьцю трупы ў жніўні 2020 году.

## Жыцьцяпіс
У 2011 годзе скончыла Беларускую дзяржаўную харэаграфічную гімназію-каледж па спэцыяльнасьці «Харэаграфічнае мастацтва».

З 2011 па 2015 году навучалася ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў, па спэцыяльнасьці «Актор драматычнага тэатру і кіно» (курс заслужанага дзеяча мастацтваў РБ Л. А. Манаковай). Пасьля пачала працаваць у Нацыянальным акадэмічным тэатры імя Янкі Купалы.

У пастаноўцы «Тутэйшыя», якая была пастаўлена артыстамі-купалаўцамі на закрытым паказе пасьля звальненьня, а 12 кастрычніка — он-лайн праз youtube, выканала ролю Насты Пабягунскай.

## Ролі

### Тэатар
* 2020 — Тутэйшыя — *Наста Пабягунска*я
* 2019 — Вешальнікі — *Шырлі*
* 2018 — Рэвізор — *Мар’я Антонаўна*
* 2017 — Юбілей Ювэліра — *Каралева ў маладосьці*
* 2017 — Школа падаткаплацельшчыкаў — *Віржыні*
* 2016 — каханьне як мілітарызм — *Тацьцяна*
* 2016 — Хрустальная пантофелька — *Марыянна*
* 2017 — запалкі — *Маша*
* 2015 — Антыгона — *Антыгона*
* 2013 — Лістапад. Андэрсан — *Пастушка*
* 2012 — Местачковае кабарэ — *Выканаўца нумару «Полька»*

### Кіно
* 2020 — Лябірынты. Ларыса Александроўская: нямецкія прыгоды, дакумэнтальны фільм (Сьвятлана)
* 2019 — Лябірынты. Каварства і любоў Еўсьцігнея Міровіча, дакумэнтальны фільм (акторка Натальля, Камсамолка)
* 2019 — Сэрца не абманеш, сэрца не здрадзіць, сэрыял (Жана)
* 2019 — Сваты 7, сэрыял (адміністратар)
* 2017 — Мухтар. Новы сьлед, сэрыял (39-я сэрыя) — Заўзятарка Аліса
* 2013 — Сьледчы Пратасаў, сэрыял (эпізод)
* 2009 — Кадэт, мастацкі фільм (эпізод)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце тэатру
* Жыцьцяпіс

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Беларускія акторкі
Асавец (Вялейскі раён)

**Асаве́ц** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Асавец, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Куранец.

Да 28 траўня 2013 году — у складзе Куранецкага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 357 жыхароў, 63 двары.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Дашкаўка (Менская вобласьць)

**Да́шкаўка** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час засценак знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, гміны Касьцяневічы .

Да 28 траўня 2013 году — у складзе Куранецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 53 чалавекi
* 1931 год — 34 чалавекi

## Крыніцы

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Голуб

* птушка атраду Голубападобныя
* Голуб міру
* Голуб (сузор’е)

## Прозьвішча
* Давыд Голуб — беларускі вучоны ў галіне анатоміі.
* Леў Голуб — беларускі кінарэжысэр, сцэнарыст.
* Натальля Голуб (нар. 1987) — беларускі палітык.
* Палікарп Голуб — удзельнік партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Уладзіслаў Голуб — беларускі драматург, празаік, рэжысэр, актор, мастак.
* Юрка Голуб — беларускі празаік, паэт, журналіст.
Кішкарэпы

**Кішкар́эпы** (з 1964 году — *Мальке́вічы*) — вёска ў Беларусі, на рацэ Чорнай. Уваходзяць у склад Крывасельскага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзяцца на мяжы Вялейскага і Мядзельскага раёнаў, за 30 км ад Вялейкі і за 105 км ад Менску.

## Назва
Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў і афіцыйны сьпіс паселішчай Віленскай губэрні падаюць назву вёскі ў форме *Кішкарэны*.

## Гісторыя

У 1794 годзе вёска Кішкарэпішча, у Губскім старастве. У 1833 годзе — засьценак Кішкарэпа, у Губскім старастве, дзяржаўны, 1 дым, 11 жыхароў.

У 1931 годзе вёска, пад назвай Кішкарэпы, ці Малькевічы, у Куранецкай вясковай гміне; 11 двароў, 74 жыхары.

З 12 кастрычніка 1940 году да 12 чэрвеня 1958 году вёска ўваходзіла ў склад Кузьміцкага сельсавету, да 24 ліпеня 1995 году — у складзе Рэчкаўскага сельсавету, да 28 траўня 2013 году — у складзе Куранецкага сельсавету.

З 1967 году замацавана сучасная назва — Малькевічы.

## Геаграфія
На паўночны ўсход ад вёскі, за 2,5 км, ва ўрочышчы Ўліцкім — выток ракі Чорнай.

## Насельніцтва
* 1993 год — 10 двароў, 20 жыхароў.
* 2003 год — 9 двароў, 12 жыхароў.

## Асобы
* Леанід Малькевіч — удзельнік савецкага партызанскага руху ў Вялейскай вобласьці ў часы Другой сусьветнай вайны

## Крыніцы

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Вялікая Севярынка

**Вялі́кая Севяры́нка** () — вёска ў Крапіўніцкім раёне Кіраваградзкай вобласьці Ўкраіны. Насельніцтва 2024 году складала 1000 чалавек.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Кіраваградзкай вобласьці
Стражы

Назву **Стражы́** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Стражы — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
* Стражы — вёска ў Старадароскім раёне Менскай вобласьці
Губы

**Губы́** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1552 годзе ўласьніцкі комплекс, у Маркаўскай дзяржаве. У 1558 годзе сяло Губляны, у Маркаўскай дзяржаве. У 1635 годзе — дзяржава Губы, прывілей на якую атрымаў Казімер Леў Сапега, вялікі пісар ВКЛ. У 1690 годз губскае староства.

У 1800 годзе губскае староства, уласнасьць казны, двор Губы — цэнтар староства; панскі драўляны дом, 5 жыхароў. У 1844 годзе двор Губы, дом, 3 жыхары. У 1871 годзе хутар Губы, уласнасьць шляхціцаў Гайковічаў.

У 1938 годзе ў Куранецкай вясковай гміне Вялейскага павету, хутары (36 двароў, 261 жыхар) і млын (1 двор, 9 жыхароў).

Да 12 чэрвеня 1958 году вёска ўваходзіла ў склад Кузьміцкага сельсавету, да 24 ліпеня 1995 году — у складзе Рэчкаўскага сельсавету, да 28 траўня 2013 году — у складзе Куранецкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1993 год — 28 двароў, 42 жыхары.
* 2003 год — 17 двароў, 25 жыхароў.

## Славутасьці

* Крыніца «Сьвятая вада» —  гідралягічны помнік прыроды мясцовага значэньня.

## Асобы

* Вікенцій Аўдзей (Касьян Вясёлы) — беларускі пісьменьнік, драматург, (1886—1916)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Minecraft

**Minecraft** — індзі-кампутарная гульня з адкрытым сьветам, якая была створана швэдзкім праграмістам Маркусам Пэрсанам «Нотчам», а затым распрацаваная і апублікаваная кампаніяй Mojang Studios у 2011 годзе. Творчыя і будаўнічыя аспэкты Minecraft дазваляюць гульцам будаваць канструкцыі з тэкстураваных кубоў у 3D працэдурна генэраваным сьвеце. З 10 траўню 2016 года гульня знаходзілася на вэрсіі 1.9.4 і падтрымлівала беларускую мову.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына ''Minecraft''
* Афіцыйныя форумы ''Minecraft''
* Minecraft Wiki

Катэгорыя:Гульні для Linux
Катэгорыя:Гульні для Xbox 360
Валоські

**Вало́ські** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Касьцяневічы.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Касьцяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 80 чалавек
* 1921 год — 104 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Чорная (прыток Вузьлянкі)

**Чо́рная** — рака ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці Беларусі, левы прыток ракі Вузлянкі (басэйн Нёману).

Даўжыня ракі 13 км. Плошча вадазбору 86 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,4 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 2,5 км у напрамку на паўночны ўсход ад вёскі Малькевічы. Упадае ў Вузьлянку за 0,8 км у напрамку на захад ад вёскі Сіўцы. Вадазбор на ўсходняй частцы Нарачанска-Вялейскай нізіны.

Каля ракі вёскі Малькевічы, Будкі, Сьцеберакі, Талуць, Сіўцы.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 343.
* 
* 
* Ліст мапы N-35-43. Выданьне 1981 г.
* Ліст мапы N-35-42. Выданьне 1986 г. Стан мясцовасьці на 1980 г.

## Вонкавыя спасылкі
* Общая характеристика речной сети Минской области (в разрезе районов) // Справочник «Водные объекты Республики Беларусь»

Катэгорыя:Рэкі Вялейскага раёну
Катэгорыя:Басэйн Нарачы
Арпа (неадназначнасьць)

**Арпа** — тапонім:

* Арпа — вёска ў Беларусі, у Вялейскім раёне Менскай вобласьці
* Арпа — рака ў Армэніі і Азэрбайджане (Нахічэванская аўтаномная рэспубліка), левы прыток ракі Аракс
Капліца (Івашынавічы)

**Капліца ў Івашынавічах ** — драўляная праваслаўная могілкавая капліца ў в.Івашынавічы Вялейскага раёну Менскай вобласьці.

## Гісторыя
Пабудаваная з дрэва ў 1938 годзе. Месьціцца ў цэнтры вёскі, на могілках. Богаслужэньні вядуцца толькі пры пахаваньні нябожчыкаў.

## Архітэктура

Твор народнага дойлідзтва. Вырашана прамавугольным зрубам пад двухсхільным дахам з паўвальмавым над алтарнай часткай. Да прытвору далучаны бабінец з дошак, накрыты вальмай. Над уваходам узвышаецца квадратная ў пляне шатровая званіца. Асноўны аб’ём складаецца зь дзьвюх частак, алтарная частка арыентавана на захад.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Капліцы Менскай вобласьці
Івашынавічы
Катэгорыя:Івашынавічы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1938 годзе
Асташкава (неадназначнасьць)

**Асташкава** — тапонім.

## Беларусь
* Асташкава — вёска ў Беларусі

## Расія
* Асташкава — вёска ў Расеі
Івашынавічы

**Івашы́навічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, гміны Касьцяневічы .

Да 18 траўня 1959 году вёска ўваходзіла ў склад Рэчкаўскага сельсавету. Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Касьцяневіцкага сельсавету. 

На 2014 год налічвалася 17 пастаянных мясцовых жыхароў і 29 дачнікаў.

## Славутасьці

* Капліца могілкавая 1938 г.

## Крыніцы

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Neofelis

***Neofelis*** — род сысуноў зь сямейства каціных, аднесены ў падсямейства Pantherinae. Род складаецца з 2 вядомых відаў: *[[Neofelis nebulosa]]* і *[[Neofelis diardi]]*.

## Асяродзьдзе пражываньня
Прадстаўнікі гэтага роду насяляюць Паўднёвую і Паўднёва-Ўсходнюю Азію: Нэпал, Сыкім, паўднёвы Кітай, М’янма, Віетнам, Малайскі паўвостраў, Суматра, Ява і Калімантан. Яны найбольш цесна зьвязаныя зь вечна зялёным трапічным лясам.

Катэгорыя:Каціныя
Фіялкавыя

**Фіялкавыя** (Violaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 31 род і 980 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — шматгадовыя або аднагадовыя травы, хмызьнякі, паўхмызьнякі, часам лазячыя, рэдка дробныя дрэвы. Лісьце сьпіральна разьмешчанае, рэдка супротыўнае або вэртыкальнае, простае, суцэльнае або зубчастае, рэдка расьсечанае; прылісткі прысутныя. Кветкі адзінкавыя або ў простым альбо складаным суквецьці; чашалісьцікаў 5; пялёсткаў 5; тычачак 5. Плод — каробачка, рэдка арэх ці ягада. Насеньне [1-](3-)6–75.

## Арэал
Распаўсюджаныя амаль ва ўсім сьвеце, але асабліва ў трапічных рэгіёнах.

## Крыніцы
Вікінг (цягнік)

**«Ві́кінг»** — камбінаваны цягнік, які з 6 лютага 2003 году праходзіць празь Беларусь ад украінскага порта Ільлічэўск (Адэская вобласьць) да Клайпедзкага порта ў Летуве.

На 2020 год удзельнікамі грузаперавозак цягніком былі чыгункі 6 краінаў Эўропы і 2 краінаў Азіі: Беларуская чыгунка, «Летувіская чыгунка», «Украінская чыгунка», «Грузаперавозкі Баўгарскай дзяржаўнай чыгункі», «Чыгунка Малдовы», «Грузы Румынскай чыгункі», «Грузінская чыгунка» і «Азэрбайджанская чыгунка». Адпаведна зь Ільлічэўска плаваў марскі паром у баўгарскую Варну, грузінскія Батумі і Поці, а таксама турэцкія Самсун і Стамбул. Цягнік «Вікінг» мог перавозіць 8 відаў кантэйнэраў: 3-тонны (2400 кг і 5 кубамэтраў); 5-тонны (3800 кг і 10,4 кубамэтры); 20-футавы звычайны (21,8 тоны і 33,1 кубамэтры), узмоцнены (28,18 тоны і 32,6 кубамэтры) і адкрыты (21,6 тоны і 32,1 кубамэтры); 40-футавы звычайны (26 780 кг і 67,6 кубамэтры), павышанай ёмістасьці (26 510 кг і 75,4 кубамэтры) і адкрыты (26 630 кг і 66,2 кубамэтры).

## Станцыі
На 2020 год для цягніка «Вікінг» адчынілі 53 чыгуначныя станцыі ў 5 краінах:
* Летува (7) — Клайпедзкі порт, Радзівілішкі, Коўна, , ,  і ;
* Беларусь (14) — Ліда, Калядзічы, Барысаў, Бярэзіна (станцыя), Полацак, Віцебск, Воршаў-Ўсходняя, Магілёў 2, Цэнтраліт (Гомель) і Каленкавічы, а таксама Аўльс, Баранавічы-Цэнтральныя, Берасьце-Паўночнае і Пінск;
* Украіна (17) — Віньніца, Новая Баравая, Кіеў-Ліскі, Палтава-Кіеўская, Чарнаморская, Адэса-Ліскі, Адэса-Порт, Ільлічэўск-Паромная, а таксама Індустрыяльная, Харкаў-Ліскі, Данецк-Ліскі, Нікапаль, Новамаскоўск-Дняпроўскі, Днепрапятроўск-Ліскі, Стаханаў, Луганск-Ліскі і Запарожжа-Левае;
* Малдова (5) — Бэндэр 2, Джурджулешць, Кішынёў, Рэўцел і Ўнгень;
* Баўгарыя (10) — Варна-Паромная, Драгаман, Кулата, Плоўдзіў, Русе Север, Сьвіленград, Сафія-Таварная, Стара Загора, Шумен і Яна.

## Беларусь
На 2020 год дастаўка цягніком «Вікінг» з Калядзічаў (Менскі раён) у Ільлічэўск каштавала ад 550 $ за 20-футавы гружоны кантэйнэр да 905 $ за 45-футавы. Апэратарам цягніка ў Беларусі выступаў «Белінтэртранс - транспартна-лягістычны цэнтар» («БТЛЦ»).

## Мінуўшчына
6 лютага 2003 году ў Адэсе (Украіна) сфармавалі першы камбінаваны цягнік «Вікінг», які прайшоў празь Беларусь у Летуву. Чыгуначны шлях злучыў марскія кантэйнэрныя лініі Балтыйскага і Чорнага мора. У склад цягніка ўлучылі плятформы з буйнагабарытнымі кантэйнэрамі. У 2012 годзе да праекту «Вікінг» далучылася Баўгарыя, а ў 2013-м — Малдова. У 2014 годзе дадалася Румынія, у 2015-м — Грузія, а ў 2016-м — Азэрбайджан.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Навіны
** Прэс-цэнтар

Катэгорыя:Беларускія цягнікі
Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Летувы
Катэгорыя:Украінская чыгунка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Шчацінка (рака)

**Шчаці́нка**, **Шарсьцінка** — рака ў Магілёўскім і Чавускім раёнах Магілёўскай вобласьці Беларусі, левы прыток ракі Вільчанкі (левы прыток Дняпра).

Даўжыня ракі 11 км, зь іх 9 км на тэрыторыі Магілёўскага раёну. Плошча вадазбору 43,5 км². Сярэдні нахіл воднай паверхні 1,8 м/км. Выток ракі знаходзіцца за 1 км у напрамку на захад ад вёскі Смолка (Чавускі раён). Упадае з усходняга боку ў вадасховішча на рацэ Вільчанкі насупраць вёскі Вільчыцы. Вадазбор у межах Аршанска-Магілёўскай раўніны. Рэчышча каналізаванае ў верхнім і сярэднім цячэньні. Асноўны прыток — ручай Падол (справа).

Каля ракі населеныя пункты — Стужыца, Нядашава 1, Нядашава 2, Дубінка 1, Запруддзе. Каля вёсак Дубінка 1 і Нядашава 1 на рацэ вадасховішча.

## Літаратура
* Шчацінка. //  — С. 408.
* Шчацінка. //  — С. 395.
*  
*  

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Справочник «Водные объекты Республики Беларусь». Общая характеристика речной сети Могилевской области.  С. 473, 491, 492
* Магілёўскі раён. Карта-схэма.

Катэгорыя:Рэкі Магілёўскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Чавускага раёну
Яўген Сямёнавіч Аляхновіч

**Яўген  Сямёнавіч Аляхновіч**  () — (  1880-90, —  ? ) — пэдагог, беларускі грамадзкі дзеяч. Нарадзіўся ў 1880-х гг.

## Біяграфія
Яўген Аляхновіч — з 1913 году выкладаў матэматыку ў Магілёўскім Настаўніцкім інстытуце,  выпускнік матэматычнага аддзяленьня фізыка-матэматычнага факультэту Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэту, пражываў на Пушкарывічаўскім правулку ў доме Баневіча.

У красавіку 1917 году ўдзельнічаў у стварэньні Магілёўскага беларускага камітэта, быў дэлегаваны на  Усебеларускім зьезьдзе 1917 году. Вылучаўся кандыдатам ва Усерасейскі ўстаноўчы сход па сьпіску Магілёўскай арганізацыі Беларускай Сацыялістычнай Грамады (БСГ) і ў гласныя гарадзкой думы. Разам з Міхаілам Кахановічам і Дзьмітрам Даўгялам уваходзіў у камісію для стасункаў з прадстаўнікамі германскіх акупацыйных войск.

У 1918 — мабілізаваны ў Чырвоную Армію, з 1919 — пасьля дэмабілізацыі выкладаў матэматыку ў Артылерыйскай школе, з 1925 — настаўнік у сярэдніх і вышэйшых школах Адэсы, Менску, дырэктар Аршанскага пэдагагічнага тэхнікуму ў 1927—29 гг., потым дэкан фізыка-матэматычнага аддзяленьня Гомельскага пэдагагічнага інстытута, з 1930 — загадчык катэдры матэматыкі.

12 лістапада 1933 — арыштаваны, 6 студзеня 1934 — прысуджаны трыбуналам АДПУ БССР паводле артыкулаў 64, 68, 72, 76 КК БССР да 10 гадоў лягероў і адпраўлены ў Дальлаг у Хабараўскім краі. Яго абвінавацілі ва ўдзеле ў контррэвалюцыйнай арганізацыі, якая па заданьнях польскай дэфензывы й цэнтру беларускай арганізацыі ў Менску ставіла сабе мэтай аддзяленьне БССР ад кіраўніцтва Масквы, утварэньне самастойнай рэспублікі пад пратэктаратам Польшчы. Далейшы лёс невядомы.

## Сямья
Яго бацька Сямён Аляхновіч — засядацель Акруговага суда ў Іркуцку й Якуцку, атрымаў пэнсію па інваліднасьці (ён пазбыўся ног і быў 17 гадоў паралізаваны пасьля службы ў Якуцку). Жанаты на Тацьцяне Аляхновіч, у сям’і — двое дзяцей (дачка Марына). Брат Дзьмітры жыў за мяжой.

## Заўвагі
 
## Крыніцы

## Літаратура
*  
*  
* 
* 
*  
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Удзельнікі Першага ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Выкладчыкі Магілёўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя А. А. Куляшова
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Карэкаўцы

**Карэ́каўцы** (таксама сустракаецца — *Карэ́кавічы*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Касьцяневічы Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 18 траўня 1959 году вёска ўваходзіла ў склад Рэчкаўскага сельсавету, да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Касьцяневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 195 чалавек

## Славутасьці
* Магіла Юліі Верамей, за 1 км на поўнач ад вёскі, у полі, на месцы былога хутара. 72-гадовую Ю. Верамей спалілі нацысцкія карнікі разам з хутарам у 1943 годзе. У 1970 годзе на магіле пастаўлены абэліск
* Капліца ў гонар 2000-годдзя Нараджэньня Хрыстова (Карэкаўцы) 2000 году пабудовы
* Памятны знак у гонар сяброў паэтаў Э.Жалігоўскага і Т.Шаўчэнка
* Памятны знак на радзіме Эдварда Жалігоўскага

## Крыніцы

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Эдвард Жалігоўскі

**Эдвард Вітальд Жалігоўскі**, псэўданімы: **Antoni Sowa**; **Autor «Jordanu»**; **Onegdajski**, (20 ліпеня 1816, фальварак Мар’ямпаль Вялейскі павет, Віленскай губ., цяпер Вялейскі раён Менскай вобл. — 28 сьнежня 1864, Жэнэва, Швэйцарыя) — польскі паэт, філёзаф, грамадзкі дзеяч.

## Жыцьцяпіс
У 1833—1836 навучаўся ў Дэрпцкім (Тартускім) унівэрсытэце. У 1838 арыштаваны за ўдзел у падрыхтоўцы паўстаньня пад кіраўніцтвам Шымана Канарскага; інтэрнаваны.

У 1842 годзе вярнуўся на Радзіму. У 1851 зноў арыштаваны і сасланы ў Петразаводзк, потым у Арэнбург. Пасябраваў і падтрымліваў сувязі з Тарасам шаўчэнкам, прысьвяціў яму верш «Да народнага паэта».

З 1858 году жыў у Санкт-Пецярбургу; дапамагаў Ясафату Агрызку выдаваць газэту «Slowo». Апублікаваў зборнікі «Poezye», «Dziś i wczoraj», драму «Jordan».

У 1860 выехаў у Заходнюю Эўропу. Супрацоўнічаў з польскім эмігранцкім друкам. Пераклаў на польскую мову творы Пушкіна і Гайнэ. Апошнія гады правёў у Жэнэве.

## Ушанаваньне памяці
У вёсцы Карэкаўцы Вялейскага раёну 20 верасьня 2009 году адкрыты памятны знак, прысьвечаны сяброўству Эдварда Жалігоўскага і |Тараса Шаўчэнкі..

## Крыніцы

## Крыніца
* Маракоў Л. У. Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы, работнікі асветы, грамадскія і культурныя дзеячы Беларусі. Энцыклапедычны даведнік у 10 тамах (15 кнігах). Т. 1. Абрамовіч—Кушаль. — Смаленск, 2003. — 480 с — ISBN 985-6374-04-9.

Катэгорыя:Польскамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялейскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Тартускага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў Жэнэве
Жалігоўскі

Прозьвішча **Жалігоўскі** мелі:

* Люцыян Жалігоўскі — вайсковы і палітычны дзяяч, генэрал
* Эдвард Жалігоўскі — польскі паэт, філёзаф, грамадзкі дзеяч.
Першамайскі РАУС (Віцебск)

**Першамайскі раённы аддзел унутраных справаў м. Віцебск** (скарочана **Першатравенскі РАУС м. Віцебск**) — РАУС у Першамайскім раёне Віцебску.

Падпарадкаваны УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Віцебск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Віцебск
Лёзьненскі РАУС

**Лёзьненскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Лёзьненскі РАУС) — РАУС у Лёзьненскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Лёзна.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Лёзьненскі раён
Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму

**Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму** — управа Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі па Віцебскай вобласьці.

Месьціцца ў м. Віцебску. Мае ў падпарадкаваньні раённыя і мескія аддзелы ўнутраных спраў Віцебскае вобласьці. Начальнік УУС прызначаецца міністрам унутраных спраў і мае званьне генерал-маёр міліцыі.

## Склад
На 2022 год УУС Віцебскага аблвыканкаму мела ў сваім складзе:
* крымінальную міліцыю ў складзе:  3-х управаў — 1) барацьбы з эканамічнымі злачынствамі, 2) крымінальнага вышуку, 3) наркакантролю і супрацьдзеяньня гандлю людзьмі, 4) супрацьдзеяньня кібэрзлачыннасьці; аддзелу апэратыўна-інфармацыйнай працы;
* міліцыю грамадзкай бясьпекі, што ўлучала: 3 управы — 1) аховы правапарадку і прафіляктыкі, 2) грамадзянства і міграцыі, 3) дзяржаўнай аўтамабільнай інспэкцыі; 2 аддзелы — 1) апэратыўна-дзяжурнай службы, 2) наглядальна-выканаўчай дзейнасьці; 2 ізалятары — 1) спэцыялізаваны, 2) часовага ўтрыманьня; адрасна-даведкавае бюро;
* іншыя 13 падразьдзяленьняў: 2 управы — 1) Галоўнай управы ўласнай бясьпекі, 2) фінансаў і тылу; 3 аддзелы — 1) абароны дзяржаўных сакрэтаў і дакумэнтацыйнага забесьпечэньня, 2) ідэалягічнай працы, 3) кадраў; 3 цэнтры — 1) інфармацыйны, 2) культурна-выхаваўчай працы, 3) падрыхтоўкі асабістага складу;  вайсковая часьць 5524, групу інфармацыі і грамадзкіх сувязяў, музэй, мэдычную службу Дэпартамэнту фінансаў і тылу, а таксама штаб;
* 26 тэрытарыяльных падразьдзяленьняў, зь іх 21 у раёнах вобласьці, 3 у Кастрычніцкім, Першамайскім і Чыгуначным раёнах Віцебску, Аршанскую РУУС і Наваполацкі гарадзкі аддзел унутраных справаў, а таксама Аршанскі аддзел унутраных справаў на транспарце.

### Тэрытарыяльныя падразьдзяленьні
На 2022 год УУС Віцебскага аблвыканкаму налічвала 26 тэрытарыяльных падразьдзяленьняў, у тым ліку Аршанскі аддзел унутраных справаў на транспарце, Аршанскую раённую ўправу ўнутраных справаў і Наваполацкі гарадзкі аддзел унутраных справаў, Кастрычніцкі, Першамайскі і Чыгуначны раённыя аддзелы ўнутраных справаў (РАУС) Віцебску, а таксама 21 РАУС у раёнах Віцебскай вобласьці: Бешанковіцкі, Браслаўскі, Віцебскі, Дрысенскі, Гарадоцкі, Глыбоцкі, Докшыцкі, Дубровенскі, Лепельскі, Лёзьненскі, Мёрскі, Пастаўскі, Полацкі, Расонскі, Сененскі, Талачынскі, Ушацкі, Чашніцкі, Шаркоўшчынскі і Шумілінскі.

## Начальнікі
* Міхаіл Зырын (красавік 1969 — сакавік 1976)
* Альгерд Бараноўскі (29 красавіка 1976 — 27 сакавіка 1985)
* Мечыслаў Грыб (15 лютага 1985 — 13 сьнежня 1990)
* Аляксей Клешчанок (13 сьнежня 1990 — 25 жніўня 1994)
* Аляксандар Пахомаў (1994—1997)
* Валер Гарадзенка (1997—2002)
* Вячаслаў Яўстаф'еў (студзень 2003 — сакавік 2007)
* Леанід Фармагей (2007 — 2008)
* Аляксандар Найдзенка (29 жніўня 2008 — травень 2012)
* Ігар Яўсееў (2012—2015)
* Віктар Сянько (2 красавіка 2015 — 2019)
* Міхаіл Грыб (28 сакавіка 2019 – 30 кастрычніка 2020)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 


Катэгорыя:Віцебская вобласьць
Кастрычніцкі РАУС (Віцебск)

**Кастрычніцкі раённы аддзел унутраных справаў м. Віцебск**(скарочана: Кастрычніцкі РАУС м. Віцебск) — РАУС у Кастрычніцкім раёне Віцебску.

Падпарадкаваны УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Віцебск, вул. Церашковае, д. 24Кастрычніцкі РАУС м. Віцебск</ref.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Віцебск
Аршанская раённая ўправа ўнутраных справаў

**Аршанская раённая ўправа ўнутраных справаў** (скарочана: Аршанская РУУС) — управа Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі ў Аршанскім раёне.

Падпарадкаваная УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаная па адрасе: м. Орша, вул. Энгельса, д. 25. На 2022 год начальнікам быў Сяргей Барвянкоў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Аршанскі раён
Талачынскі раённы аддзел унутраных справаў

**Талачынскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Талачынскі РАУС) — РАУС у Талачынскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Талачын.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Талачынскі раён
Наваполацкі гарадзкі аддзел унутраных справаў

**Навапо́лацкі гарадзкі́ аддзе́л уну́траных спра́ваў** (скарочана: Наваполацкі ГАУС) — аддзел Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі ў Полацкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Наваполацак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарадзкія аддзелы ўнутраных справаў (Беларусь)
Катэгорыя:Полацкі раён
Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Аршанскі аддзел унутраных справаў на транспарце

**Аршанскі аддзел унутраных справаў на транспарце** (скарочана: **Аршанскі АУСТ**) — аддзел Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі у Воршы.

Падпарадкаваны УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Ворша, вул. Дзяржынскага, д. 5. На 2022 год начальнікам быў Алег Юрчанка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка сеціва
* Оршанский отдел внутренних дел на транспорте отмечает 85-летие со дня основания

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)
Катэгорыя:Віцебск
Докшыцкі РАУС

**Докшыцкі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: **Докшыцкі РАУС**) — РАУС у Докшыцкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: 211720 Беларусь, Віцебская вобласьць, м. Докшыцы, вул. Гайдара, 45.

Райаддзел мае крымінальны вышук, дэпартамэнт аховы.

Докшыцкі РАУС распачаў адміністрацыйныя справы супраць Тацьцяны Смоткінай і Зьмітра Лупача паводле артыкула 22.9 “Парушэньне заканадаўства аб сродках масавай інфармацыі”. Журналістаў хочуць пакараць за матэрыялы, якія выйшлі на “Радыё Рацыя” і тэлеканале “Белсат”. У іх распавядалася пра тое, як мясцовы грамадзкі актывіст Кастусь Шыталь зьбіраў подпісы за стварэньне прыпынку цягніка Менск — Полацак на станцыі Параф’янава. У выніку гэты прыпанак Беларуская чыгунка арганізавала. Справа атрымала шмат станоўчых водгукаў ад мясцовых жыхароў, ды актыўна абмяркоўвалася ў беларускім інтэрнэце.

Начальнікам Докшыцкага РАУС быў падпалкоўнік міліцыі 
Сяргей Каралевіч. Ён прыйшоў у РАУС у 1998 годзе зь Менску, дзе вучыўся ў Вышэйшае школе міліцыі. Пачаў рабіць участковым інспэктарам, затым перайшоў у крымінальны вышук. Яго ўзначаліў Сяргей Каралевіч пазьней, а потым заняў пасаду начальніка Докшыцкага РАУС.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дзейнасьць міліцыі
* Дзейнасьць міліцыі
* Работнік Докшыцкага РАУС
* Ахова Докшыцкае міліцыі
* Сьвята дэпартамэнту Аховы Докшыцкае міліцыі
* Рэфэрэндум 2022 году
* Мінулае Докшыцкага райаддзелу міліцыі
* Найлепшых узнагародзілі ў Докшыцкае міліцыі
* Крымінальны вышук Докшцкага РАУС

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Докшыцкі раён
УУС Берасьцейскага аблвыканкаму

**Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму** — управа Міністэрства ўнутраных справаў Беларусі па Берасьцейскай вобласьці. Разьмешчаная ў Берасьці.

Мае ў падпарадкаваньні раённыя і мескія аддзелы ўнутраных спраў Берасьцейскае вобласьці. Начальнік УЎС прызначаецца міністрам унутраных справаў. Начальнік УЎС мае званьне генерал-маёр міліцыі.

## Сьпіс РАУС
Сьпіс дзейных РАУС:
* Ленінскі раённы аддзел унутраных спраў м. Берасьце
* Маскоўскі раённы аддзел унутраных спраў м. Берасьце
* Берасьцейскі аддзел унутраных спраў на транспарце
* Берасьцейскі раённы аддзел унутраных спраў
* Бярозаўскі раённы аддзел унутраных спраў
* Кобрынскі раённы аддзел унутраных спраў
* Жабінкаўскі раённы аддзел унутраных спраў
* Камянецкі раённы аддзел унутраных спраў
* Маларыцкі раённы аддзел унутраных спраў
* Пружанскі раённы аддзел унутраных спраў
* Янаўскі раённы аддзел унутраных спраў
* Дарагічынскі раённы аддзел унутраных спраў
* Пінскі гарадзкі аддзел унутраных спраў
* Пінскі раённы аддзел унутраных спраў
* Івацэвіцкі раённы аддзел унутраных спраў
* Баранавіцкі аддзел унутраных спраў на транспарце
* Баранавіцкі гарадзкі аддзел унутраных спраў
* Баранавіцкі раённы аддзел унутраных спраў
* Столінскі раённы аддзел унутраных спраў
* Ганцавіцкі раённы аддзел унутраных спраў
* Лунінецкі раённы аддзел унутраных спраў
* Ляхавіцкі раённы аддзел унутраных спраў

## Кіраўнікі
* Аляксандар Астрэйка (да 30 красавіка 2021)
* Алег Шулякоўскі

## Санкцыі ЭЗ, ЗША й іншых краінаў
2 кастрычніка 2020 году кіраўнік Управы генерал-маёр міліцыі Аляксандар Астрэйка быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу як адказны, паводле рашэньня , за кампанію рэпрэсіяў і запалохваньня супраць мірных дэманстрантаў на Беарасьцейшчыне ў сувязі з прэзыдэнкімі выбарамі 2020 году: адвольныя арышты, празмернае ўжываньне сілы й жорсткае абыходжаньне, у тым ліку катаваньні. У той жа дзень у сьпіс быў унесены тагачасны намеснік гомельскай Управы (пазьней узначаліў берасьцейскую) Алег Шулякоўскі. Акрамя таго, Астрэйку й Шулякоўскага ў свае санкцыйныя сьпісы ўключылі Канада, Вялікабрытанія, Швайцарыя. 20 лістапада да кастрычніцкіх санкцыяў ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя й Украіна.

21 чэрвеня 2021 году Ўправа й яе былы кіраўнік Астрэйка былі ўнесеныя ў сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША як адказныя за жорсткія разгоны ўдзельнікаў мірных акцый пратэсту ў Берасьці: гвалт у дачыненьні да мірных пратэстоўцаў і затрыманых журналістаў, якія спрабавалі асьвятляць пратэсты.

## Крыніцы


Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў сьпісе СВГ
Ленінскі РАУС (Берасьце)

**Ленінскі раённы аддзел унутраных справаў Берасьця** (Ленінскі РАУС Берасьця) — РАУС у Ленінскім раёне Берасьця.

Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Берасьце.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Берасьце
Берасьцейскі РАУС

**Берасьцейскі раённы аддзел унутраных справаў** (Берасьцейскі РАУС) — РАУС у Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі.

Падпарадкоўваецца УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: м. Берасьце, праспэкт Машэрава, 50.

## Катаваньні
* Паводле сьведчаньняў жыхара Берасьця Сяргея Стракозава, 10 жніўня 2020 году сотні затрыманых удзельнікаў мірных пратэстаў, а таксама выпадковых людзей, больш за тры гадзіны трымалі ў спартовай залі РАУС, дзе жорстка зьбівалі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Берасьцейскі раён
Жабінскаўскі РАУС

**Жабінкаўскі раённы аддзел унутраных справаў** (Жабінкаўскі РАУС) — РАУС у Жабінкаўскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Жабінка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Жабінкаўскі раён
Камянецкі РАУС

**Камянецкі раённы аддзел унутраных справаў** (Камянецкі РАУС) — РАУС у Камянецкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Камянец.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Камянецкі раён
Бярозаўскі РАУС

**Бяро́заўскі раённы аддзе́л уну́траных спра́ваў** (Бярозаўскі РАУС) — РАУС у Бярозаўскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Бяроза.

## Дзейнасьць
Бярозаўскі РАУС займаецца перасьледваньнямі палітыкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Бярозаўскі раён
Пінскі РАУС

**Пінскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана **Пінскі РАУС**) — РАУС у Пінскім раёне. Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Пінск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Пінскі раён
Берасьцейскі АУСТ

**Берасьцейскі аддзел унутраных справаў на транспарце** (Берасьцейскі АУСТ) — аддзел унутраных справаў у Берасьці.

Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Берасьце.

## Канец дзейнасьці
У 31 жніўня 2021 году быў астатнім днём дзейнасьці АУСТ. Зь 1 верасьня 2021 году АУСТ прыпыніў свае йснаваньне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)
Катэгорыя:Берасьце
Катэгорыя:Зьніклі ў 2021 годзе
Пінскі ГАУС

**Пі́нскі гарадзкі́ аддзе́л уну́траных спра́ваў** (скарочана **Пінскі ГАУС**; ) — ГАУС у месьце Пінску Берасьцейскай вобласьці Беларусі. Падпарадкоўваеццца УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: вуліца Кірава, д. 53.

## Загад страляць у пратэстоўцаў
13 красавіка 2021 году ў ходзе судовага паседжаньня ў справе аб «масавых беспарадках» у Пінску 9—10 жніўня 2020 году прысутным паказалі відэафайл, у ім сваякі й адвакаты фігурантаў пачулі, як у ходзе выцясьненьня супрацоўнікамі сілавых структураў рэжыму Лукашэнкі пратэстоўцаў начальнік Пінскага ГАУС Дзьмітры Каравякоўскі даў загад «адкрыць агонь», які ён прамовіў у мэгафон. Пры гэтым сам Каравякоўскі раней у судзе заяўляў, што ніякіх загадаў асабіста не даваў. Аднак паказаў, што адзін зь яго супрацоўнікаў зрабіў некалькі папераджальных стрэлаў у паветра, каб адагнаць натоўп пратэстоўцаў.

## Катаваньні
* Паводле сьведчаньня жыхара вёскі Кудрычаў Андрэя Шклёды, 10 жніўня 2020 году яго разам з братам Раманам схапілі невядомыя і даставілі ў будынак Пінскага ГАУС. Сьпярша моцна зьбівалі ў адным з кабінэтаў, потым — у памяшканьні стралковага ціра. У перапынку паміж зьбіцьцём Андрэй ляжаў у лужыне ўласнай крыві, прыціснуты да падлогі чужым ботам. Апроч таго, супрацоўнікі карных сілавых структураў пагражалі зладзіць расправу над яго сям'ёю.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Гарадзкія аддзелы ўнутраных справаў (Беларусь)
Катэгорыя:Пінск
УУС Гарадзенскага аблвыканкаму

**Упра́ва ўну́траных спра́ваў Гарадзе́нскага аблвыканка́му** — управа Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь па Гарадзенскай вобласьці.

Мае ў падпарадкаваньні раённыя і мескія аддзелы ўнутраных спраў Гарадзенскае вобласьці. Начальнік УУС прызначаецца міністрам унутраных спраў. Знаходзіцца ў Горадні па Акадэмічнай вуліцы, д. 3.

## Склад
На 2021 год УУС Гарадзенскага аблвыканкаму ўлучала:
* крымінальную міліцыю ў складзе 4-х управаў — 1) крымінальнага вышуку, 2) барацьбы з эканамічнымі злачынствамі, 2) наркакантролю і супрацьдзеяньня гандлю людзьмі, 4) «К» (кібэрзлачыннасьці);
* міліцыю грамадзкай бясьпекі, што ўлучала: 2 управы — 1) аховы правапарадку і прафіляктыкі, 2) грамадзянства і міграцыі; аддзел апэратыўна-дзяжурнай службы і Дзяржаўную аўтамабільную інспэкцыю (ДАІ);
* іншыя 11 падразьдзяленьняў, у тым ліку: 2 управы — 1) Галоўнай управы ўласнай бясьпекі, 2) Дэпартамэнту аховы; 2 аддзелы — 1) абароны дзяржаўных сакрэтаў і дакумэнтацыйнага забесьпячэньня, 2) наглядна-выканаўчай дзейнасьці; аддзяленьне інфармацыі і грамадзкіх сувязяў, бюро пашпартызацыі насельніцтва, вайскую частку 5522, інфармацыйны цэнтар, мэдычная служба Дэпартамэнту фінансаў і тылу, падразьдзяленьне кадраў і ідэалягічнай працы, а таксама штаб;
* 20 тэрытарыяльных падразьдзяленьняў, зь іх 17 у раёнах вобласьці, 2 у Кастрычніцкім і Ленінскім раёнах Горадні, а таксама Гарадзенскі аддзел унутраных справаў на транспарце.

### Тэрытарыяльныя падразьдзяленьні
На 2021 год УУС Гарадзенскага аблвыканкаму налічвала 20 тэрытарыяльных падразьдзяленьняў, у тым ліку Гарадзенскі аддзел унутраных справаў на транспарце, Кастрычніцкі і Ленінскі раённыя аддзелы ўнутраных справаў (РАУС) Горадні, а таксама 17 РАУСаў у раёнах Гарадзенскай вобласьці: Астравецкі, Ашмянскі, Бераставіцкі, Ваўкавыскі, Вярэнаўскі, Гарадзенскі, Зьдзецельскі, Зэльвенскі, Іўеўскі, Карэліцкі, Лідзкі, Мастоўскі, Наваградзкі, Сьвіслацкі, Слонімскі, Смаргонскі і Шчучынскі.

## Кіраўніцтва
Службовыя асобы:
* Начальнік УУС: Вадзім Іванавіч Сіняўскі, генерал-маёр міліцыі.
* Першы намесьнік, начальнік крымінальнай міліцыі: Аляксандар Іванавіч Шастайла, палкоўнік міліцыі
* Намесьнік начальніка УУС — начальнік міліцыі грамадзкае бясьпекі: Валянцін Пётравіч Асіповіч, палкоўнік міліцыі
* Намесьнік начальніка УУС: Ігар Мікалаевіч Генец, палкоўнік міліцыі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Адміністрацыйныя працэдуры ДАІ
Ленінскі РАУС (Горадня)

**Ленінскі раённы аддзел унутраных справаў м. Горадня** (скарочана: Ленінскі РАУС м. Горадня) &mdash; РАУС,  у Горадні, у Ленінскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: Горадня, вул. Дубко, 5.

## Дзейнасьць
Ленінскі РАУС займаўся разгонам незадаволеных людзей вынікамі выбараў 2020 года. У 2021 годзе пачаліся суды над некаторымі ўдзельнікамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Горадня
Шчучынскі РАУС

**Шчучынкі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Шчучынскі РАУС) — РАУС у Гарадзенскае вобласьці, у Шчучынскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: Шчучынскі раён, м. Шчучын.

## Вонкавыя спасылкі
* Шчучынская міліцыя падвяла вынікі аператыўна-службовай дзейнасці за 2019 год.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Шчучынскі раён
Баранавіцкі АУСТ

**Баранавіцкі аддзел унутраных справаў на транспарце** (скарочана **Баранавіцкі АУСТ**) — аддзел унутраных справаў м. Баранавічы. Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Баранавічы. АУСТ знаходзіўся: Беларусь, Берасьцейская вобласьць, Баранавічы, вул. Фралянкова, 52В. 

## Канец дзейнасьці
1 верасьня 2021 году Баранавіцкі АУСТ спыніў сваю дзейнасьць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 100 лет транспортной милиции Беларуси: сотрудников линейного пункта милиции ст.Лунинец чествовали в Барановичах.

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)
Катэгорыя:Баранавічы
Катэгорыя:Зьніклі ў 2021 годзе
Баранавіцкі ГАУС

**Бара́навіцкі гарадзкі́ аддзе́л уну́траных спра́ваў** (Баранавіцкі ГАУС) — гарадзкі аддзел унутраных справаў м. Баранавічаў.

Падпарадкаваны УУС Берасьцейскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Баранавічы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Гарадзкія аддзелы ўнутраных справаў (Беларусь)
Катэгорыя:Баранавічы