open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Навабеліцкі раён (Гомель)

**Навабеліцкі раён** — адзін з раёнаў гораду Гомля. Разьмешчаны ў паўднёвай яго частцы, на левым беразе ракі Сож. Асноўныя вуліцы раёну — Ільліча, Севастопальская, Зайцава. Зьяўляецца самым старым з сучасных раёнаў гораду.

## Гаспадарка
На 2023 год у раёне месьціліся такія прадпрыемствы, як «Гомельскі мясакамбінат», «Гомельскі тлушчавы камбінат» і «Гомельхлебапрадукт».

## Гісторыя

Да 1777 году на месцы сучаснага Навабеліцкага раёну знаходзілася пяшчаная забалочаная мясцовасьць з 20 дварамі старавераў (Шчэкатоўская дача) і двума дварамі перасяленцаў зь вёскі Каранёўка (Каранёўская дача). Горад Гомель, які знаходзіўся тады на правым беразе, у 1775 годзе быў падараваны Кацярынай II рускаму вайскаводу графу П. А. Румянцаву-Задунайскаму, які, не жадаючы прысутнасьці ў Гомлі павятовых службоўцаў, выклапатаў дазвол ператварыць Гомель у прыватнаўласьніцкае мястэчка пры ўмове пабудовы ім новага гораду.

За 1777—1786 гады быў пабудаваны новы павятовы цэнтар Новая Беліца, які стаў цэнтрам Беліцкага павету Магілёўскай губэрні. У 1781 годзе Новая Беліца атрымала герб. У 1852, калі горадам валодаў найясьнейшы князь Ф. І. Паскевіч, павятовы цэнтар перамясьціўся ў Гомель і павет стаў звацца Гомельскім, і ў 1854 годзе Новая Беліца была далучаная да Гомля ў якасьці прадмесьця, а на аснове яе герба быў распрацаваны герб Гомля. У пачатку XX стагодзьдзя ў Навабеліцы былі разьмешчаныя досыць буйныя прамысловыя прадпрыемствы: запалкавая фабрыка «Везувій», лесапільная фабрыка, лесапільна-бандарны завод, гарадзкія бойні.

Навабеліцкі раён гораду Гомля быў утвораны ў 1940 годзе, скасаваны ў 1948, ізноў заснаваны ў 1951. У 1950—1960-х гадах да раёну былі далучаныя вёскі Якубоўка, Масьцішча, Хутар.

## Вонкавыя спасылкі
* Администрация Новобелицкого района г. Гомеля 

Катэгорыя:Раёны Гомля
Катэгорыя:Навабеліцкі раён (Гомель)
Вуліца 9 траўня (Гомель)

**9 траўня** (колішняя **1-я Працоўная**) — вуліца ў паўднёвай частцы гораду Гомля, названая ў 1951 годзе ў гонар Дня Перамогі ў нямецка-савецкай вайне. Працягласьць 700 м, ад вуліцы Ільліча да вуліцы Дрэваапрацоўчай (каля СШ № 41). Пачала фармавацца ў канцы 1940-х гадоў (да гэтага тут быў пустыр і некалькі хат). Забудова асабістая 1-2-х павярховая.

## Перасякае вуліцы

* Ільліча
* Дрэваапрацоўчую

9 траўня
Катэгорыя:Навабеліцкі раён (Гомель)
Вуліца Мележа (Гомель)

Вуліца **Мележа** — адна з вуліц Савецкага раёну гораду Гомля. Названая ў гонар І. Мележа.

## Перасякае вуліцы

* Багдана Хмяльніцкага
* 60 год СССР

## На вуліцы разьмешчаны

* Парк выпускнікоў

Мележа
Катэгорыя:Савецкі раён (Гомель)
Вуліца Сасновая (Гомель)

**Сасновая вуліца** — адна з вуліцаў Савецкага раёну гораду Гомля, разьмешчаная прыблізна ў цэнтры Савецкага раёну гораду. Пачынаецца ад вуліцы Рэчыцкая шаша, сканчаецца ля скрыжаваньня вуліцаў Барыкіна і Ўладзімерава.

## Перасякае вуліцы

* Барыкіна
* Рэчыцкая шаша
* Крайнюю
* 8 сакавіка 
* Мендзялеева
* Міру
* Праўды
* Фэстывальную

## На вуліцы разьмешчаныя
* стралковы цір
* аптэка
* крамы
* атэлье
* пункт прыёму другаснай сыравіны
* дзіцячая паліклініка

Сасновая
Катэгорыя:Савецкі раён (Гомель)
Арыяна (вілает)

**Арыяна** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмешчаны на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Арыяна.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Касьцёл Маці Божай Фацімскай (Баранавічы)

**Баранавіцкі касьцёл Маці Божай Фатымскай** — каталіцкі храм у Баранавічах. Месьціцца на Савецкім праспэкце.

## Гісторыя
Службы ў касьцёле распачаліся ў 1998 годзе.

Пры касьцёле выдаецца штомесячны каталіцкі часопіс «Дыялог».

## Вонкавыя спасылкі
* Баранавічы — парафія Маці Божай Фатымскай на Catholic.by
* Галерэя на Глёбусе Беларусі

Баранавічы
Катэгорыя:Касьцёлы Баранавічаў
Баранавічы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1998 годзе
Катэгорыя:1998 год у Беларусі
Баранавічы
Бізэрта (вілает)

**Бізэрта** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмешчаны ў паўночнай частцы краіны. Тэрыторыя 3685 км² з насельніцтвам 524 000 (перапіс 2004). Адміністрацыйны цэнтар — Бізэрта.

Выспы Галітэ — частка вілаета.

## Крыніцы
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1977 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1977 году** праходзіў на італьянскім стадыёне Стадыё Алімпіка, што месьціцца ў Рыме, 25 траўня паміж «Лівэрпулам» і «Барусіяй» зь Мёнхэнглядбаху.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1976-77 from RSSSF
* 1976-77 season at UEFA website
* European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
* Report at European Cup History

Катэгорыя:1977 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1979 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1979 году** праходзіў на нямецкім стадыёне Алімпіяштадыён, што месьціцца ў Мюнхэне, 30 траўня паміж клюбамі «Нотынггэм Форэст» і «Мальмё».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1978-79 from RSSSF
*1978-79 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation

Катэгорыя:1979 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1980 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1980 году** праходзіў на гішпанскім стадыёне «Сант'яга Бэрнабэў», што месьціцца ў Мадрыдзе, 28 траўня паміж клюбамі «Нотынгэм Форэст» і «Гамбург».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1979-80 from RSSSF
*1979-80 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*European Cup History 1980

Катэгорыя:1980 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1981 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1981 году** праходзіў на францускім стадыёне Парк дэ Прэнс, што месьціцца ў Парыжы, 27 траўня паміж клюбамі «Лівэрпул» і «Рэал Мадрыд».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1980-81 from RSSSF
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*1980-81 season at UEFA website
*European Cup History 1981

Катэгорыя:1981 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1982 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1982 году** у другі раз праходзіў на нідэрляндзкім стадыёне Фэеноорд, што месьціцца ў Ротэрдаме, 26 траўня паміж клюбамі «Астан Віла» й «Баварыя».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1981-82 from RSSSF
* 1981-82 season at UEFA website
* European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
* European Cup History 1982

Катэгорыя:1982 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1983 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1983 году** праходзіў на грэцкім стадыёне Алімпійскім стадыёне, што месьціцца ў Атэнах, 25 траўня паміж клюбамі «Гамбург» і «Ювэнтус».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1982-83 from RSSSF
*1982-83 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*European Cup History 1983

Катэгорыя:1983 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1984 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1984 году** праходзіў на італьянскім стадыёне Стадыё Алімпіка, што месьціцца ў Рыме, 30 траўня паміж клюбамі «Лівэрпул» і «Рома».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1983-84 from RSSSF
*1983-84 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*European Cup History 1984

Катэгорыя:1984 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1985 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1984 году** праходзіў на бэльгійскім стадыёне Эйзэль, што месьціцца ў Брусэлі, 29 траўня паміж клюбамі «Ювэнтус» і «Лівэрпул». Прыкладна за гадзіну перад пачаткам гульні адбылася трагедыя, якая забрала жыцьцё 39 чалавекаў, калі на трыбуне не вытрымала сьцяна, разьдзяляючая сэктары на стадыёне. Але нягледзячы на гэта, было прынята рашэньне аб правядзеньні матча.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1984-85 from RSSSF
*1984-85 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*European Cup History 1985

Катэгорыя:1985 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1986 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1986 году** праходзіў на гішпанскім стадыёне Рамон Санчэс Пізхуан, што месьціцца ў Сэвільлі, 7 траўня паміж клюбамі «Сьцяўа» і «Барсэлёна».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*
*
*

Катэгорыя:1986 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1987 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1987 году** праходзіў на аўстрыйскім стадыёне Пратэрштадыён, што месьціцца ў Вене, 27 траўня паміж клюбамі «Порту» й «Баварыя». Партугальскі клюб першы раз стаў уладальнікам кубка.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1986-87 from RSSSF
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*European Cup History 1987
*Full Porto line-up

Катэгорыя:1987 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1988 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1988 году** праходзіў на нямецкім стадыёне Нэкарштадыён, што месьціцца ў Штутгарце, 25 траўня паміж клюбамі «ПСВ Эйндховэн» й «Бэнфіка». Гэты быў другі фінальны матч на гэтым стадыёне, першы прайшоў амаль трыццаць год таму у 1959 годзе.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1987-88 from RSSSF
*1987-88 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*European Cup History 1988

Катэгорыя:1988 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1989 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1989 году** праходзіў на гішпанскім стадыёне Камп Ноў, што месьціцца ў Барсэлёне, 24 траўня паміж клюбамі «Мілян» й «Сьцяўа».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1988-89 from RSSSF
*1988-89 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
*European Cup History 1989

Катэгорыя:1989 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1990 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1990 году** зноўку праходзіў на аўстрыйскім стадыёне Пратэрштадыён у Вене, як і тры гады таму. Сустракаліся клюбы «Мілан» і «Бэнфіка».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1989-90 from RSSSF
*1989-90 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation

Катэгорыя:1990 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1991 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1991 году** праходзіў на італьянскім стадыёне Сан-Нікола, што месьціцца ў Бары, 29 траўня паміж клюбамі «Црвена Зьвезда» й «Марсэль».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1990-91 from RSSSF
*1990–91 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation

Катэгорыя:1991 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1992 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1992 году** праходзіў на ангельскім стадыёне «Ўэмблі», што месьціцца ў Лёндане, 20 траўня паміж клюбамі «Барсэлёна» й «Сампдорыя».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1991-92 from RSSSF
* European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
* 1991-92 season at UEFA website

Катэгорыя:1992 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Вочкі

**Во́чкі** — вёска ў Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Вочкі ўваходзяць у склад Тэльмінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 30 чалавек
* 1999 год — 31 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэльмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Туніс (вілает)

**Туніс** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу, які зьяўляецца яшчэ і самым маленькім. Разьмешчаны на поўначы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Туніс, які зьяўляецца адначасова сталіцай усёй краіны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Анталін Алькарас

**Анталін Алькарас Вівэрас** (;  30 ліпеня 1982 году, Сан-Роке-Гансалес-дэ-Санта-Крус, Парагвай) — колішні парагвайскі футбаліст, цэнтральны абаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Парагваю.

## Дасягненьні
**«Ўіган Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2013

**«Лібэртад»**:
* Чэмпіён Парагваю: 2016(а), 2017(а)

**«Алімпія»**:
* Чэмпіён Парагваю: 2019(а), 2019(к)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык».
* Статыстыка на ForaDeJogo.

Катэгорыя:Парагвайскія футбалісты
Джэймз Макарці

**Джэймз Мака́рці** (;  12 лістапада 1990 году, Глазга, Шатляндыя) — ірляндзкі футбаліст, паўабаронца. Быў гульцом нацыянальнай зборнай Ірляндыі.

## Дасягненьні
**«Ўіган Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2013

**«Сэлтык»**:
* Чэмпіён Шатляндыі: 2022, 2023
* Уладальнік Кубка шатляндзкай лігі: 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»

Катэгорыя:Ірляндзкія футбалісты
Фінал Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў 1978 году

**Фінальны матч Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў па футболе 1978 году** праходзіў на ангельскім стадыёне Ўэмблі, што месьціцца ў Лёндане, 10 траўня паміж «Лівэрпулам» і «Бруге». Дзякуючы адзінаму голу Кені Далгліша Лівэрпул другі раз запар стаўся ўладальнікам кубка.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
*European Cup 1977-78 from RSSSF
*1977-78 season at UEFA website
*European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation

Катэгорыя:1978 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Стыў Гахуры

**Ляарэ Стыў Юльрыш Гахуры** (; 8 лютага 1981, Трэйшвіль, Кот д’Івуар — сьнежань 2015, Крэфэльд, Нямеччына) — івуарыйскі футбаліст. У 2006—2011 гадах выступаў за нацыянальную зборную Кот д’Івуару.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»
* 

Катэгорыя:Івуарыйскія футбалісты
Гэры Колдўэл

**Гэры Робэрт Колдўэл** (;  12 красавіка 1982 году, Стырлінг, Шатляндыя) — шатляндзкі футбаліст і футбольны трэнэр. У 2002—2013 гадах улец нацыянальнай зборнай Шатляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Шатляндзкія футбалісты
Катэгорыя:Шатляндзкія футбольныя трэнэры
Гэндры Томас

**Гэ́ндры Бэрна́рда То́мас Суа́са** (;  23 лютага 1985 году, Ля-Сэйба, Гандурас) — былы гандураскі футбаліст нацыянальнай зборнай Гандурасу. Гуляў на пазыцыі паўабаронцы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Гандураскія футбалісты
Катэгорыя:Гандураскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Франка Дзі Санта

**Франка Матыяс Дзі Санта** (;  8 студзеня 1989 году, Мэндоса, Аргентына) — аргентынскі футбаліст, нападнік. Колішні гулец нацыянальнай зборнай Аргентыны. 

## Дасягненьні
**«Чэлсі»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2009

**«Ўіган Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Эль-Кеф (вілает)

**Эль-Кеф** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмешчаны ў паўночна-заходняй частцы краіны, мяжуе з Альжырам. Тэрыторыя 4965 км² з насельніцтвам 259 тыс. жыхароў (перапіс 2004 году). Адміністрацыйны цэнтар — Эль-Кеф.

## Крыніцы
Татаўін (вілает)

**Татаўін** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмешчаны ў паўднёвай частцы краіны, мяжуе з Альжырам і Лівіяй. Самы вялікі па тэрыторыі вілает — 38889 км² з насельніцтвам 144 тыс. жыхароў (перапіс 2004). Адміністрацыйны цэнтар — Татаўін.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
Таўзар (вілает)

**Таўзар** () — адзін з дваццаці чатырох вілаетаў Тунісу. Разьмешчаны ў заходняй частцы краіны, мяжуе Альжырам. Тэрыторыя складае 4719 км², з насельніцтвам 98 тыс. жыхароў (перапіс 2004). Адміністрацыйны цэнтар — Таўзар.

## Крыніцы
Утопэнец

**Утопэнец** ( — даслоўна тапелец) — чэская нацыянальная страва, якая стасуецца галоўным чынам у якасьці закускі да піва або сьпіртных напояў. Страва зьяўляецца марынаванай у воцаце каўбасой.

Для вырабу ўтопэнцаў найлепш карыстацца шпікачкамі — адмысловым відам каўбасак, у якіх выразна заўважныя кавалкі сала ( ад слова špek — сала). Шпікачкі — звычайна ў вялікіх слоіках (5 літраў) заліваюцца марынатам з воцату ды вады з цукрам, сольлю, перцам і ангельскім зельлем. Звычайна каўбаскі праразаюцца пасярэдзіне, а да іх запіхваецца кавалак марынаванага агурка. Шпікачкі звычайна ўкладаюцца на пласт нарэзанай цыбулі, далей такім чынам перакладаюцца пласты цыбулі ды шпікачак, ажно да запаўненьня слоіку. Часам акрамя цыбулі дадаецца салодкі баўгарскі перац, або вострыя чырвоныя перцы (чушка). Такім чынам каўбаскі мусяць прастаяць ля 3 дзён. Паколькі ўтопэнец выкладваецца на талерку беспасярэдне са слоіку, у чэскіх піўных барах ці корчмах () слоік зь імі часта стаіць на стойцы. Утопэнец падаецца ў халодным выглядзе, разам з цыбуляй ды перцам, зь якімі быў марынаваны. Гарнірам да ўтопэнца зьяўляецца хлеб.

Утопэнец вырабляецца галоўным чынам самастойна (хатнім спосабам) у харчовых установах ды дамах. Аднак у гандлі ў Чэхіі знаходзіцца колькі гатункаў гатовых утопэнцаў у паўлітровых слоіках, часам таксама меншых плястыкавых апакаваньнях.

Катэгорыя:Чэская кухня
Бэн Ўотсан

**Бэнджамін «Бэн» Ўотсан** (;  9 ліпеня 1985 году, Лёндан, Ангельшчына) — былы ангельскі футбаліст, паўабаронца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Маўра Басэльлі

**Маўра Басэльлі** (;  22 траўня 1985 году, Буэнас-Айрэс, Аргентына) — колішні аргентынскі футбаліст, нападнік. Былы гулец нацыянальнай зборнай Аргентыны, за якую аднак правёў усяго толькі некалькі матчаў. Свае найлепшыя гады правёў у Мэксыцы, дзе абараняў колеру клюбу «Леон».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Шарль Н’Загбія

**Шарль Н’Загбія** (;  28 траўня 1986 году, Арфлёр, Францыя) — францускі футбаліст, левы ўінгер. У 2010—2011 гадах правёў 2 матчы за нацыянальную зборную Францыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Віктар Мозэс

**Віктар Мозэс** (;  12 сьнежня 1990 году, Лагас, Нігерыя) — нігерыйска-ангельскі футбаліст, нападнік казаскага клюбу «Кайсар» і нацыянальнай зборнай Нігерыі.

## Дасягненьні
**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2017
* Пераможца Лігі Эўропы: 2013

**«Спартак»**:
* Уладальнік Кубка Расеі: 2022

**Нігерыя**:
* Уладальнік Кубка афрыканскіх нацыяў: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Катэгорыя:Нігерыйскія футбалісты
Майк Політ

**Майкл Фрэнсіс «Майк» Політ** (;  29 лютага 1972 году, Болтан, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, брамнік.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Стывэн Колдўэл

**Стывэн Колдўэл** (;  12 верасьня 1980 году, Стэрлінг, Шатляндыя) — шатляндзкі футбаліст, абаронца. У 2001—2011 гадах гулец нацыянальнай зборнай Шатляндыі. Завяршыў кар’еру ў 2015 годзе.

Малодшы брат Стывэна, Гэры, таксама быў футбольным абаронцам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Шатляндзкія футбалісты
Хордзі Гомэс

**Хордзі Гомэс Гарсія-Пэнчэ** (;  24 траўня 1985 году, Барсэлёна, Гішпанія) — колішні гішпанскі футбаліст, паўабаронца.

## Дасягненьні
**Ўіган Атлетык**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2013

**Амонія**:
* Чэмпіён Кіпру: 2021
* Уладальнік Кубка Кіпру: 2022
* Уладальнік Супэркубка Кіпру: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Том Клевэрлі

**Томас Ўільям «Том» Клевэрлі** (;  12 жніўня 1989 году, Бэйзынгсток, Ангельшчына) — колішні ангельскі футбаліст, ўінгер. 

## Кар’ера
Пасьля пачатку сваёй кар’еры ў моладзевым складзе ў «Брэдфард Сіці», Клевэрлі далучыўся да «Манчэстэр Юнайтэд» на 12 гадоў. У пэрыяд з 2007 па 2009 гады ён гуляў за рэзэрвовую каманду «Юнайтэд», а часам і ў першай камандзе ў таварыскіх матчах. З 2009 па 2011 гады пабываў у арэндзе ў некалькіх ангельскіх клюбах.

## Дасягненьні
**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2013
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2011, 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Катэгорыя:Брытанскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Джэймз Макартур

**Джэймз Мака́ртур** (;  7 кастрычніка 1987 году, Глазга, Шатляндыя) — колішні шатляндзкі футбаліст, цэнтральны паўабаронца. Абараняў колеры нацыянальнай зборнай Шатляндыі.

## Дасягненьні
**«Ўіган Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Шатляндзкія футбалісты
Эмэрсан Бойс

**Эмэрсан Арланда Бойс** (;  24 верасьня 1979 году, Эйлзбэры, Ангельшчына) — былы барбадаскі футбаліст, абаронца нацыянальнай зборнай Барбадасу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Барбадаскія футбалісты
Уга Радальега

**Уга Радальега Мартынэс** (;  25 ліпеня 1985 году, Кандэлярыя, Калюмбія) — калюмбійскі футбаліст, нападнік клюбу «Індэпэнд’ентэ Санта-Фэ» і былы гулец нацыянальнай зборнай Калюмбіі.

## Дасягненьні
**«Дэпартыва» Калі**:
* Чэмпіён Калюмбіі: 2005(ф)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Калюмбійскія футбалісты
Магамэд Дыямэ

**Магамэ́д Дыямэ́** (;  14 чэрвеня 1987 году, Парыж, Францыя) — сэнэгальскі футбаліст, паўабаронца. У 2011—2017 гадах выступаў за нацыянальную зборную Сэнэгалу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Сэнэгальскія футбалісты
Катэгорыя:Сэнэгальскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Роні Стам

**Рон Тэадорус «Роні» Стам** (;  18 чэрвеня 1984 году, Брэда, Нідэрлянды) — нідэрляндзкі футбаліст, абаронца.

## Міжнародная кар’ера
Стам атрымаў свой першы і ў выніку адзіны выклік у нацыянальную зборную Нідэрляндаў у ліпені 2010 году на таварыскі матч супраць зборнай Украіны. Аднак, гулец прапусьціў гульню праз траўму.

## Дасягненьні
**«Твэнтэ»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2010

**«Ўіган Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Алі аль-Хабсі

**Алі Абдула Харыб аль-Хабсі** (;  30 сьнежня 1981 году, Маскат, Аман) — былы аманскі футбаліст, брамнік нацыянальнай зборнай Аману.

## Дасягненьні
**«Ўіган Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2013

**«Аль-Гіляль»**:
* Чэмпіён Саудаўскай Арабіі: 2018
* Уладальнік Супэркубка Саудаўскай Арабіі: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Аманскія футбалісты
Даніель дэ Рыдэр

**Даніе́ль Ро́бін Фрэ́дэрык дэ Ры́дэр** (;  6 сакавіка 1984 году, Амстэрдам, Нідэрлянды) — былы нідэрляндзкі футбаліст, атакуючы паўабаронца.

## Дасягненьні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2004

**«Гапаэль» Т-А**:
* Чэмпіён Ізраілю: 2010
* Уладальнік Кубка Ізраілю: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетыка»

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Мэйнар Фігероа

**Мэйнар Алексіс Фігероа Рочэс** (;  2 траўня 1983 году, Хутыяпа, Гандурас) — былы гандураскі футбаліст, левы абаронца нацыянальнай зборнай Гандурасу.

## Дасягненьні
**«Алімпія»**:
* Чэмпіён Гандурасу: 2004(к), 2005(к), 2006(а), 2006(к)

**«Ўіган Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2013

**«Далас»**:
* Уладальнік Адкрытага кубка ЗША: 2016 
* Уладальнік Сапортэрз Шылдс: 2016 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Гандураскія футбалісты
Катэгорыя:Гандураскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Калам Макманаман

**Калам Гэнры Макманаман** (;  25 красавіка 1991 году, Ўістан, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, нападнік клюбу «Ўіган Атлетык».

## Дасягненьні
**«Ўіган Атлетык»**:
* Уладальнік Кубак Ангельшчыны: 2013

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Джордан Масто

**Джордан Масто** (;  28 студзеня 1991 году, Бэркенгэд, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, абаронца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўіган Атлетык»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Лэн

**Лэн** (, ) — буйная адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Швэцыі, якая прыкладна адпавядае беларускаму вобласьць. Зараз Швэцыя падзелена на 21 лэн. Іх ня варта блытаць зь ляндскапамі.

## Гісторыя
У XIII стагодзьдзі Біргер ярль і Магнус Лядулёс уводзяць так званыя *замкавыя лэны*. Лэны ў сучасным паразуменьні зьявіліся пасьля рэформы 1634 году. Апасьля 1810 году зьменаў у сыстэме тэрытарыяльнага падзелу Швэцыі амаль не было: толькі ў 1968 годзе горад Стакгольм быў аб’яднаны з лэнам Стакгольм, прыняўшы назву апошняга, у 1997 годзе лэны Мальмёгус і Крыстыянстад утварылі адзіны лэн Сконэ, а ў 1998 годзе з трох лэнаў — Гётэборг і Богуслэн (назва аднаго лэну), Эльфсборг і Скараборг быў створаны лэн Вэстра Ёталянд.

## Пляны рэформы
У 2007 годзе было вырашана скасаваць у будучым сучасную сыстэму лэнаў, стварыўшы ад 6 да 9 рэгіёнаў, па прыкладу, як гэта было зроблена ў Даніі й Фінляндыі. Канчатковае рашэньне плянавалася вынесьці ў 2010 годзе, каб ажыцьцявіць рэформу ў 2014. Але ўзьніклі некаторыя праблемы: лэн Стакгольм не жадае аб’ядноўвацца з кім бы тое ні было, а суседнія зь ім лэны наадварот, бачаць сваю будучыню ў адным рэгіёне са сталіцаю.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Фінляндыі
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Даніі
Скот Карсан

**Скот Пол Карсан** (;  3 верасьня 1985 году, Ўайтгэйвэн, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, брамнік. Былы гулец нацыянальнай зборнай Ангельшчыны, за якую гуляў апошнім разам у 2011 годзе.

## Дасягненьні
**«Манчэстэр Сіці»**:
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2024
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2023
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2023
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Soccerbase.
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Джо Мэтак

**Джозэф Ўільям «Джо» Мэтак** (;  15 траўня 1990 году, Лэстэр, Ангельшчына) — ангельскі футбаліст, левы абаронца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Юнас Ульсан

**Ю́нас У́льсан** (;  10 сакавіка 1983 году, Ляндскруна, Швэцыя) — былы швэдзкі футбаліст, абаронца.

## Дасягненьні
**«Юргордэн»**:
* Уладальнік Кубка Швэцыі: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»

Катэгорыя:Швэдзкія футбалісты
Гармонія галосных

**Гармо́нія гало́сных**, **сінгармані́зм** — фанэтычная зьява, якая палягае ў прыпадабненьні галосных па пэўных прыкметах у межах аднаго слова.

## Тэрміналёгія
Пад гармоніяй галосных як правіла разумеюць прагрэсіўную асыміляцыю, рэгрэсіўную часьцей называюць умляўт.

## Сутнасьць зьявы
Прагрэсіўная асыміляцыя галосных можа адбывацца водле шэрагу прыкметаў:
* ступень уздыму;
* шэраг;
* лябіялізаванасьць;

У шмат якіх мовах галосныя могуць быць разьбітыя на клясы паводле тых альбо іншых асаблівасьцяў, прычым гармонія галосных можа мець месца па некалькіх прыкметах адначасова. Так у турэцкае мове назіраецца гармонія водле шэрагу (для ўсіх галосных) і водле лябіялізаванасьці (для галосных высокага ўздыму).
Як правіла гармонія галосных вызначае якую галосную будзе мець афікс, які далучаецца да асновы, і характэрная для аглютынацыйных моваў.

У гармоніі могуць удзельнічаць ня ўсе галосныя (нэўтральныя галосныя), у гэтым выпадку нэўтральныя галосныя могуць блякаваць сінгарманізм альбо не ствараць яму перашкодаў.

Гармонія галосных можа адсутнічаць у шэрагу словаў з розных прычынаў: слова можа быць складаным і складацца зь некалькіх каранёў, слова можа быць запазычаным, афікс, далучаны да слова, можа не падпарадкоўвацца гармоніі галосных.

## Мовы з гармоніяй галосных
* Алтайскія мовы
* Уральскія мовы

## Глядзіце таксама
* Умляўт
* Абляўт

Катэгорыя:Мовазнаўства
Катэгорыя:Фанэтыка
Катэгорыя:Фанэтычныя законы
Абляўт

**Абляўт** () — чаргаваньне галосных у складзе адной марфэмы, як правіла выконвае функцыі унутранай флексіі. Прыклады: *зьб*'і**раць'' — ''зьб**я**ру'' — ''зб**о*р*', *wr*'i**te'' — ''wr**o**te'' — ''wr**i*'tten*. Тэрмін быў уведзены нямецкім філёлягам Якабам Грымам пры апісаньні граматычных сыстэмаў індаэўрапейскіх і, у прыватнасьці, германскіх моваў.

## Індаэрапейскі абляўт
Чаргаваньне галосных у карані можа быць выклікана рознымі прычынамі, нярэдка абляўтам называюць толькі чаргаваньне ў індаэўрапейскіх мовах, якое паходзіць з праіндаэўрапейскай.
У праіндаэўрапейскае мове абляўт быў рэгулярнай зьявай, аднак у мовах, якія атрымалі пазьнейшую пісьмовую фіксацыю, ён захаваўся толькі часткова.
Чаргаваньне галосных мела наступны выгляд: *e/ē/o/ō/Ø*, так што ў розных словах ці формах слова базавая галосная, кароткае /e/, магла быць замененая на доўгае /ē/, кароткае /o/, доўгае /ō/ альбо нуль гуку /Ø/.
::

## Другасны абляўт

Другасны абляўт узьнікае ў выніку дзеяньня сінгарманізма, умляўта альбо рэдукцыі галосных у выпадку, калі зьнікаюць прычыны, якія яго выклікалі.

Катэгорыя:Фанэтычныя законы
Унутраная флексія

**Унутраная флексія** — выражэньне граматычнага значэньня пры дапамозе зьмяненьня складу кораня.
Прыклады:
* 
*  (цягнуць — цягнулі)
*  (нага — ногі)

Катэгорыя:Граматыка
Марэк Чэх (славацкі футбаліст)

**Марэк Чэх** (;  9 студзеня 1983 году, Трэбішаў, Чэхаславаччына) — былы славацкі футбаліст, левы абаронца нацыянальнай зборнай Славаччыны па футболе. Нягледзячы на пазыцыю абаронцы, Марэк не цураўся браць удзел у гульні клюбу ў нападзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»

Катэгорыя:Славацкія футбалісты
Марэк Чэх

**У спорце:**
* Марэк Чэх — славацкі футбаліст ангельскага футбольнага клюбу «Ўэст Бромўіч Альбіён»
* Марэк Чэх — чэскі футбаліст (брамнік). Былы гулец расейскага футбольнага клюбу «Лякаматыў Масква».
Самэн Чаі

**Самэн Чаі** (;  29 сакавіка 1983 году, Дуала, Камэрун) — былы камэрунскі футбаліст, паўабаронца. У 2008—2011 гадах — гулец нацыянальнай зборнай Камэруну.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»

Катэгорыя:Камэрунскія футбалісты
Паблё Ібаньес

**Паблё Ібаньес Тэбар** (;  3 жніўня 1981 году, Мадрыгерас, Гішпанія) — гішпанскі футбаліст, цэнтральны абаронца, былы гулец нацыянальнай зборнай Гішпаніі, разам зь якой браў удзел у чэмпіянаце  сьвету 2006 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Джэймз Морысан

**Джэймз Кларк Морысан** (;  25 траўня 1986 году, Дарлінгтан, Ангельшчына) — шатляндзкі футбаліст, паўабаронца. Таксама выступаў за нацыянальную зборную Шатляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»

Катэгорыя:Шатляндзкія футбалісты
Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Макраны

Назву **Макра́ны** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Макраны — вёска ў Маларыцкім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Макраны — вёска ў Бешанковіцкім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Макраны — вёска ў Глускім раёне

* Менская вобласьць:
** Макраны — вёска ў Клецкім раёне
* Макраны — былая назва вёскі **Чырвоная Дубрава** ў Капыльскім раёне

## Глядзіце таксама
* Макранскі
* Макранскія Хутары
Макраны (Берасьцейская вобласьць)

**Макра́ны** — вёска ў Маларыцкім раёне Берасьцейскай вобласьці, цэнтар аднайменнага сельсавету. Празь вёску праходзіць магістраль М12 (E85). Ад назвы вёскі паходзіць назва памежнага пераходу дзяржаўнай граніцы з Украінай, які знаходзіцца паблізу.

## Гісторыя
За часам Польскай Рэспублікі вёска належала да Палескага ваяводзтва, да 12 красавіка 1928 году была цэнтрам гміны Макраны ў Кобрынскім павеце, пасьля належала да гміны Вялікарыта ў Берасьцейскім павеце.

У канцы верасьня 1939 году ў Макраны адправілі групу раззброеных польскіх ваеннапалонных — маракоў Рачной флятыліі ваеннага флёту. 8 жаўнераў саветы забралі з сабой, а іншых — ня менш за 2 афіцэраў і 16 унтэр-афіцэраў — аддалі ўкраінскім баевікам. Гэтыя забілі палякаў 28 верасьня 1939 году. Аб гэтых падзеях нагадвае помнік, адкрыты ў 1991 годзе, хаця зь іншым подпісам.

## Насельніцтва
* 2010 год — 669 чалавек
* 1999 год — 751 чалавек

## Турыстычная інфармацыя
У вёсцы знаходзіцца прысядзібны парк пры былой сядзібе Райскіх. У паблізу вёскі знаходзіцца помнік прыроды.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Radzima.org
*  
* 
* 

Катэгорыя:Макранскі сельсавет (Маларыцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Маларыцкага раёну
Сацыял-дэмакратычная партыя Ўкраіны (аб’яднаная)

**Сацыял-дэмакратычная партыя Ўкраіны (аб'яднаная)** () — палітычная партыя сучаснай Украіны. Афіцыйна зарэгістраваная міністэрствам юстыцыі Ўкраіны ў 1991 годзе як «Сацыял-дэмакратычная партыя Ўкраіны».

## Гісторыя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт партыі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Джайлз Барнз

**Джайлз Го́рдан Барнз** (;  5 жніўня 1988 году, Лёндан, Ангельшчына) — былы ангельскі футбаліст, атакуючы паўабаронца. У 2015 годзе дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Ямайкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Ўэст Бромўіч Альбіён»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Катэгорыя:Ямайскія футбалісты
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1994 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1994 году** праходзіў на грэцкім стадыёне Алімпійскім стадыёне, што месьціцца ў Атэнах, 18 траўня паміж клюбамі «Мілян» і «Барсэлёна».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1993-94 from RSSSF
* European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
* 1993-94 season at UEFA website

Катэгорыя:1994 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Аглютынацыйныя мовы

**Аглютынацы́йныя мовы** (ад  — прылепліваю) — мовы, у якіх асноўным сродкам словазьмяненьня зьяўляецца аглютынацыя розных фармантаў (афіксаў альбо прэфіксаў), прычым кожны зь іх мае толькі адно значэньне. Тэрмін уведзены Вільгельмам фон Гумбальдтам у 1836 годзе для клясыфікацыі моваў з марфалягічнага пункту гледжаньня.
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1995 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1995 году** праходзіў у Вене на стадыёне «Эрнст Гапэль», дзе сустракаліся «Аякс» і «Мілян».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1994-95 from RSSSF
* UEFA Champions League 1994/1995 season

Катэгорыя:1995 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1996 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1996 году** праходзіў у Рыме на «Стадыё Алімпіка», дзе сустракаліся «Ювэнтус» і «Аякс».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі

* European Cup 1995-96 from RSSSF
* 1995-96 season at UEFA website
* European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation

Катэгорыя:1996 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1997 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1997 году** праходзіў у Мюнхэне на стадыёне Алімпіяштадыён, дзе сустракаліся «Барусія Дортмунд» і «Ювэнтус». Дзякуючы перамозе, гульцы з Дортмунду першы і пакуль апошні раз сталі пераможцамі кубку.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1996-97 from RSSSF
* Official Champions League Final

Катэгорыя:1997 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1998 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1998 году** праходзіў у Амстэрдаме на стадыёне «Амстэрдам Арэна», дзе сустракаліся «Рэал Мадрыд» і «Ювэнтус».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1997-98 from RSSSF
* 1997-98 season at UEFA website
* European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation

Катэгорыя:1998 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны (1998)

**Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны 1998 году** () — адбыліся 29 сакавіка 1998 году. Праводзіліся паводле зьмяшанай (50 на 50) выбарчай сыстэмы. Гэта першыя выбары, якія адбыліся паводле зьмяшанай сыстэмы выбараў. 225 дэпутатаў выбіраліся ў аднамандатных акругах, іншыя 225 — па партыйных сьпісах.

## Вынікі

## Вонкавыя спасылкі
* Цэнтральная Выбарчая Камісія Ўкраіны

Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны пасьля 1991 году
Катэгорыя:Украінская палітыка
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Катэгорыя:Парлямэнцкія выбары ва Ўкраіне
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1993 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1993 году** праходзіў у Мюнхэне на Алімпіяштадыёне, дзе сустракаліся «Марсэль» і «Мілян». Дзякуючы перамозе, французы сталі першымі пераможцамі абноўленага турніру.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1992-93 from RSSSF
* European Cup results at Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
* 1992-93 season at UEFA website

Катэгорыя:1993 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Білябіяльныя зычныя

**Білябіяльныя зычныя** — зычныя, якія ўтвараюцца пры актыўным удзеле вуснаў. У беларускай мове да іх належаць выбухныя [p], [b] і насавы [m].

Катэгорыя:Мовазнаўства
Катэгорыя:Фанэтыка
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1999 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 1999 году** праходзіў у Барсэлёне на стадыёне «Камп Ноў», дзе сустракаліся «Манчэстэр Юнайтэд» і «Баварыя».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі

* European Cup 1998-99 from RSSSF
* United crowned kings of Europe, BBC, May 26, 1999

Катэгорыя:1999 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Нэкар

**Нэкар** () — рака ў Нямеччыне, у фэдэральнай зямлі Бадэн-Вюртэмбэрг. Працягласьць 367 км, плошча басэйна 14000 км ². Упадае ў Райн ў раёне Мангайма (адзін з галоўных прытокаў). Узьбярэжжа Нэкару густа заселенае, уздоўж ракі знаходзяцца дзясятак буйных гарадоў.

Бярэ пачатак на схілах Шварцвальду і Швабскага Альба, цячэ пераважна ў вузкай, месцамі каньёнападобнай, даліне; моцна меандруе. Сярэдні расход вады ў вусці 130 м3/сэк, максымальны сьцёк — у лютым — сакавіку. У суровыя зімы замярзае. Суднаходзтва да г. Плёхінген (203 км), на значным працягу Нэкар каналізаваны і шлюзаваны.

Катэгорыя:Рэкі Нямеччыны
Вормс

**Вормс** () — горад акруговага падпарадкаваньня на паўднёвым захадзе Нямеччыны, на тэрыторыі фэдэральнай зямлі Райнлянд-Пфальцу. Гэты горад атрымаў сусьветную вядомасьць дзякуючы сярэднявечнаму эпасу «Песьня пра Нібэлюнгаў», у якім распавядаецца аб каралеўскай дынастыі Нібэлюнгаў, якая жыла ў Вормсе.

## Геаграфія
Горад разьмешчаны на левым беразе Райну.

## Культура
Штогод у жніўні ў Вормсе праходзіць Фэстываль Нібэлюнгаў (ням. *Nibelungenfestspiele*), галоўным дзеяньнем якога зьяўляецца сучасная тэатральная пастанова сярэднявечнай германскай эпічнай паэмы «Песьня пра Нібэлюнгаў» ().

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Райнлянд-Пфальцу
Гімн Фарэрскіх астравоў

**Ты, цудоўная мая зямля**, фар. Tú alfagra land mítt — нацыянальны гімн Фарэрскіх астравоў. Быў напісаны ў 1906 кампазытарам Петэрам Альбэргам на словы Сымуна аў Скардзі.

## Фарэрскі тэкст

: **Mítt alfagra land**

: Tú alfagra land mítt, mín dýrasta ogn!
: á vetri so randhvítt, á sumri við logn,
: tú tekur meg at tær so tætt í tín favn.
: Tit oyggjar so mætar, Guð signi tað navn,
: sum menn tykkum góvu, tá teir tykkum sóu.
: Ja, Guð signi Føroyar, mítt land!

: Hin roðin, sum skínur á sumri í líð,
: hin ódnin, sum týnir mangt lív vetrartíð,
: og myrkrið, sum fjalir mær bjartasta mál,
: og ljósið, sum spælir mær sigur í sál:
: alt streingir, ið tóna, sum vága og vóna,
: at eg verji Føroyar, mítt land.

: Eg nígi tí niður í bøn til tín, Guð:
: Hin heilagi friður mær falli í lut!
: Lat sál mína tváa sær í tíni dýrd!
: So torir hon vága — av Gudi væl skírd -
: at bera tað merkið, sum eyðkennir verkið,
: ið varðveitir Føroyar, mítt land!

## Пераклад на ангельскую
: **My Fairest Land**

: My land, oh most beauteous, possession most dear,
: Thou drawest me to thee, embracing me near;
: becalmed in the summer, in winter snow covered,
: magnificent islands, by God named beloved.
: The name which men gave thee when they thee discovered,
: Oh, God bless thee, Faroes my land.

: Bright gleam, which in summer makes hill-tops so fair;
: rough gale, which in winter drives men to despair;
: oh life taking storm, oh conquest of soul,
: all making sweet music uniting the whole.
: Each hoping and trusting, inspiring us all,
: To guard thee, O Faroes my land.

: And therefore, I kneel down, to Thee God, in prayer,
: may peaceful my lot be, and do thou me spare,
: my soul cleansed; in glory; I ask Thee to bless,
: when I raise my banner and venture the stress.
: The sign of my task, be it lifted on high,
: To guard thee, O Faroes my land.

Катэгорыя:Нацыянальныя гімны
Катэгорыя:Эўрапейскія гімны
Катэгорыя:Песьні 1906 году
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Фарэрскіх астравоў
Ўіндзарскі замак

**Ўіндзарскі замак** () — рэзыдэнцыя брытанскіх манархаў у горадзе Ўіндзар, графства Бэркшыр, Ангельшчына. На працягу больш 900 гадоў замак уяўляе сабой непарушны сымбаль манархіі, які ўзвышаецца на ўзгорку ў даліне ракі Тэмзы. Гэта «самы рамантычны з усіх замкаў у сьвеце», згодна з водгукам пісьменьніка XVII стагодзьдзя Сэм’юэла Піпса. Ягоным імем назвалася цяпер кіруючая ў Ангельшчыне каралеўская дынастыя.

Катэгорыя:Замкі Ангельшчыны
Катэгорыя:Ўіндзар
Таджыцкі нацыянальны ўнівэрсытэт

**Таджыцкі нацыянальны ўнівэрсытэт** — вышэйшая навучальная ўстанова Рэспублікі Таджыкістан. Разьмешчаны ў Душанбэ.

## Гісторыя ўнівэрсытэту
Утвораны 21 сакавіка 1947 г. пастановай Савету Міністраў СССР, як Таджыцкі дзяржаўны ўнівэрсытэт ім. У. І. Леніна. Пачаў працу з 1 верасьня 1948 году. З 1997 году — Таджыцкі дзяржаўны нацыянальны ўнівэрсытэт. З 2008 году — Таджыцкі нацыянальны ўнівэрсытэт. У структуру ўнівэрсытэта ўваходзяць 15 факультэтаў, выдавецтва, навуковая бібліятэка, батанічны сад. Ажыцьцяўляецца падрыхтоўка па 56 спэцыяльнасьцях.

У цяперашні час налічвае каля 18 тыс. студэнтаў (2008), каля 1200 выкладчыкаў (2008). Рэктар — Н. С. Саідаў.

Катэгорыя:Унівэрсытэты
Катэгорыя:Таджыкістан
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1947 годзе
Ісаф’ёрдур

**Ісаф’ёрдур** (, літаральна «ледзяны ф’ёрд») — горад на паўночным захадзе Ісьляндыі. Зьяўляецца найбуйнейшым горадам на паўвысьпе Вэстфірдзір.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Андрэа Дзафэрані

**Андрэа Дзафэрані** (; нар. 19 сьнежня 1982, Сан-Марына) — капітан-рэгент Сан-Марына з 1 кастрычніка 2010 па 1 красавіка 2011, абраны разам з Джаваньні Франчэска Ўгаліні. 

Катэгорыя:Сан-Марына
Джаваньні Франчэска Ўгаліні

**Джаваньні Франчэска Ўгаліні** (; нар. 26 лютага 1953, Пон-а-Вэндэн, Францыя) — капітан-рэгент Сан-Марына з 1 кастрычніка 2010 па 1 красавіка 2011, абраны разам з Андрэа Дзафэрані. 

Ён зьяўляецца чальцом Сан-Марынскай хрысьціянска-дэмакратычнай партыі з 1973. 

Атрымаў вышэйшую адукацыю ў галіне прамысловай хіміі, працаваў лябарантам у лябараторыі аналізу ў дзяржаўнай лякарні з 1974 па 1981. У 1981 стаў прадпрымальнікам, калі ўзяў на сябе сямейны гатэльны бізнэс. З 1991 па 2007 займаў пасаду прэзыдэнта Сан-Марынскага гатэльна-турыстычнага саюза. 

У 1998 і 2001 Угаліні абіраўся членам Вялікага генэральнага савета. 

З 1 красавіка па 1 кастрычніка 2002 ён быў капітанам-рэгентам Сан-Марына разам з Антоніё Ляцара Вальпінары. 16 верасьня 2010 быў другі раз абраны парлямэнтам на пасаду капітана-рэгента разам з Андрэа Дзафэрані. 1 кастрычніка 2010 пачаўся іх шасьцімесячны тэрмін знаходжаньня на пасадзе.

 

Катэгорыя:Сан-Марына
Багна-Схеда

**Багна-Схеда** — балота нізіннага (84 %), верхавога (13 %) і зьмешанага (3 %) тыпаў на поўначы Зэльвенскага і поўдні Мастоўскага раёнаў Беларусі, у пойме ракі Зальвянка.

## Апісаньне балота
Плошча 11,3 тыс. га. Глыбіня торфу да 4 м, пар. 1,5 м, ступень раскладаньня нізіннага тыпу 34 %, верхавога 28 %, прысаковасьць адпаведна 9,5 і 3,8 %.

## Асаблівасьці балота
На плошчы каля 30 га ёсьць сапрапэль (магутнасьць да 1 м), у некаторых месцах сустракаецца торфавівіяніт.

Катэгорыя:Балоты Беларусі
Нёман-52012

**Нёман-52012** — прыгарадны аўтобус, які выпускаецца Лідзкім заводам Нёман. 

## Гл.таксама
* МАЗ-103

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Грамадзкі транспарт
Катэгорыя:Аўтобус
Сус

**Сус** (, ) — багаты на гістарычныя помнікі горад на беразе Міжземнага мора ў Тунісе, цэнтар вілаету Сус. Старая частка гораду — помнік Сусьветнай спадчыны (1988). Насельніцтва — 173 047 жыхароў (2004).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Тунісу
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2000 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2000 году** праходзіў у Парыжы на стадыёне «Стад дэ Франс», дзе сустракаліся «Рэал Мадрыд» і «Валенсія». Упершыню ў гісторыі кубка з 1953 году ў фінале сустрэліся клюбы з адной краіны.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 1999-00 from RSSSF
* UEFA Champions League 1999/2000 season

Катэгорыя:2000 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Маджура

**Маджура** (анг. Majuro) — сталіца астраўной дзяржавы Маршалавы астравы, у Ціхім акіяне.

Насельніцтва — 25 400 чалавек (2004). Пабудаваны на аднайменным атоле, які складаецца з 64 астравоў. Порт, міжнародны аэрапорт. Асноўнае насельніцтва засяроджана на астравах **Д-У-Д** (Далап-Уліга-Дарэн, Dalap-Uliga-Darrit — з поўдня на поўнач, на ўсходнім заканчэньня атола). Уліга — асноўны дзелавы раён, банкаўскі і турыстычны цэнтар. На Ўлізе знаходзіцца Каледж Маршалавых астравоў, сярэдняя і пачатковая школы. Урадавыя ўстановы знаходзяцца на востраве Даляп. На Даляпе таксама знаходзяцца некалькі буйных крамаў. На Дарэн знаходзяцца, у асноўным, жылыя будынкі, пачатковая і сярэдняя школа. У заходняй частцы атола, у 30 км ад Д-У-Д знаходзіцца пасёлак Ляура — расьце жылы раён з папулярным пляжам. Сярэдняя школа Маршалавых астравоў знаходзіцца на паўночнай ускрайку Маджура, на востраве Рыта.

Плошча самога атола — усяго 9,7 км ², плошча лягуны — 295 км ².

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сталіцы Акіяніі
Мікалай Някрасаў

**Мікалай Аляксеевіч Някрасаў** (28 лістапада (10 сьнежня) 1821, Няміраў — ), Санкт-Пецярбург) — расейскі паэт, пісьменьнік і публіцыст.

## Ода Мураўёву-вешальніку
16 красавіка 1866 году на абедзе ў Ангельскім клюбе Мікалай Някрасаў зачытаў оду, прысьвечаную Мураўёву-вешальніку. У далейшым за гэта паэта моцна раскрытыкавалі калегі. Сытуацыю, якая склалася вакол Някрасава па прачытаньні оды, апісаў Карней Чукоўскі ў творы «Паэт і кат»:

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 10 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1821 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Няміраве
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Памерлі ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Расейскія паэты
Катэгорыя:Расейскія публіцысты
Катэгорыя:Асобы Яраслаўлю
Папраўкі да Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь

**Папраўкі да [[Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь|Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь]]**.

## Глядзіце таксама
* Рэфэрэндумы ў Беларусі
* Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Канстытуцыі Беларусі
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2002 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2001 году** праходзіў у Глазга на стадыёне «Гэмпдэн Парк», дзе сустракаліся «Рэал Мадрыд» і «Баер Левэркузэн».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 2001-02 — RSSSF

Катэгорыя:2002 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Міхаіл Кутузаў

**Міхаіл Іларыёнавіч Галянішчаў-Кутузаў** (сьвятлейшы князь Галянішчаў-Кутузаў-Смаленскі, 1745—1813) — славуты расейскі палкаводзец, генэрал-фэльдмаршал (з 1812), сьвятлейшы князь (з 1812). Герой вайны 1812 году, поўны кавалер ордэна Сьвятога Георгія.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 16 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1745 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Памерлі 28 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1813 годзе
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Сьвятога апостала Андрэя Першазваннага
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Сьвятога Георгія
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Сьвятога Ўладзімера
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Сьвятой Ганны
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2003 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2001 году** праходзіў у Манчэстэры на стадыёне «Олд Трафард», дзе сустракаліся «Мілян» і «Ювэнтус».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі

* European Cup 2002-03 from RSSSF
* UEFA 2003 Champions League Final Page

Катэгорыя:2003 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2004 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2001 году** праходзіў у Гельзэнкірхэне на стадыёне «АўфШальке Арэна», дзе сустракаліся «Порту» і «Манака».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 2003-04 from RSSSF
* UEFA 2004 Champions League Final Page

Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Катэгорыя:2004 год у футболе
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2001 году

**Фінальны матч Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2001 году** праходзіў у Міляне на стадыёне «Сан-Сыра», дзе сустракаліся «Баварыя» і «Валенсія».

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* European Cup 2000-01 from RSSSF
* UEFA Champions League 1999/2000 season

Катэгорыя:2001 год у футболе
Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў