Казімер Ян Сапега

**Казімер Ян Павал Сапега** (1637 або 1642 — , Горадня) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Чашнік (1659—1661) і падстолі вялікі літоўскі (1661—1663), падскарбі дворны літоўскі (1663—1670), гетман польны (1681—1683) і вялікі літоўскі (1683—1703, 1705—1708), ваявода полацкі (1670—1681) і віленскі (1682—1703 і з 1705). У 1700 годзе атрымаў ад аўстрыйскага імпэратара Леапольда I княскі тытул.

Валодаў Друяй, Сапежынам, Іказьню, Асьвеяй, Старым і Новым Быхавам, Лейпунамі, Ільлёй, Заслаўем, Дуброўнам, Іўем, Ружанамі, Воўчынам. Быў старостам берасьцейскім (з 1665) і жамойцкім (1681—1682).

## Біяграфія

З чарэйска-ружанскай лініі магнацкага роду Сапегаў гербу «Ліс», сын Паўла Яна, гетмана вялікага літоўскага і ваяводы віленскага, і Ганны Барбары з Копацяў. Меў братоў Францішка Стэфана, Бэнэдыкта Паўла і Лявона Базыля.

Навучаўся ва ўнівэрсытэтах Грацу і Лёвэну. Абіраўся паслом на соймы 1664—1665 гадоў (зь Берасьцейскага павету), два соймы 1666 году (зь Берасьцейскага і Ваўкавыскага паветаў), канвакацыйны 1668 году і элекцыйны 1669 году (зь Віленскага павету), каранацыйны 1669 году (з Троцкага павету), два соймы 1670 году (з Ваўкавыскага павету). Быў маршалкам Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага ў 1686, 1689 і 1708 гадох.

Падтрымліваў караля і вялікага князя Міхала Вішнявецкага, узначаліў апазыцыю да Пацаў. Браў удзел у выправах супраць туркаў 1673 году (камандаваў 3 харугвамі коньніцы і 1 пяхоты, набранымі за кошт Сапегаў), 1674, 1683 (камандаваў 10-тысячным войскам, якое дзеяла ў Славаччыне), 1689, 1691, 1694 гадоў (нанёс паразу каля Днястра). Праз удзел у вайне Рэчы Паспалітай з Асманскай імпэрыяй 1683—1699 гадоў прывёз на Радзіму гатунак грушы, які атрымаў назву сапяжанка.

З 1684 году быў у апазыцыі да Яна Сабескага. Склікаў на 24 студзеня 1685 году генэральны соймік Вялікага Княства Літоўскага ў Слоніме, які выказаў пратэст супраць адкрыцьця сойму ў Варшаве замест чарговага ў Горадні. На ягоную прапанову паслы Вялікага Княства зьехаліся ў Горадні.

У 1693—1696 гадох знаходзіўся ў канфлікце зь біскупам віленскім Канстантынам Казімерам Бжастоўскім датычна пытаньня пастою літоўскага войска ў касьцельных маёнтках, які 18 красавіка 1694 году адлучыў яго ад Касьцёла.

У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) стаў на бок швэдаў. 18 лістапада 1700 году атрымаў паразу ў бітве пад Алькенікамі ад літоўскай шляхты, якой камандаваў Міхал Сэрвацы Вішнявецкі. У 1708 году перадаў камандаваньне свайму брату Яну Сапегу. На пераломе 1709—1710 гадоў перайшоў на бок Аўгуста Моцнага, які пакінуў яго на пасадзе ваяводы віленскага. Браў удзел у Варшаўскай вальнай радзе (1710 год). Па ўтварэньні 23 сакавіка 1716 году Генэральнай канфэдэрацыі Вялікага Княства Літоўскага у Вільні далучыўся да яе, але не прынёс прысягі.

Тройчы браў шлюб:
# Крыстына Барбара з Глябовічаў (1667 год), зь якой меў дзяцей: Юрыя Станіслава, Міхала Францішка, Аляксандра Паўла, Кацярыну Схалястыку
# Тэрэза з Корвін-Гасеўскіх (1702 або 1703 год)
# Антаніна Сыбільля з Вальдштайн-Арнаў (да 1711 году)

Памёр 13 сакавіка 1720 году ў Горадні. Спачыў у Бярозе Картускай.

## Галерэя
### Малярства

Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (XVII).jpg|Невядомы мастак, мяжа XVII—XVIII стагодзьдзяў
Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (1709).jpg|З Коданскай галерэі, 1709 г.
Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (1700).jpg|Невядомы мастак, каля 1700 г.
Jonas Kazimieras Sapiega vyresnysis.jpg|Невядомы мастак, да 1730 г.


Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (1731).jpg|Невядомы мастак, 1731 г.
Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (1701-50).jpg|Невядомы мастак, 1-я палова XVIII ст.
Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (1750).jpg|Невядомы мастак, сярэдзіна XVIII ст.
Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (XVIII) (2).jpg|Невядомы мастак, XVIII ст.


У картцы да артыкула прыводзіцца партрэт Казімера Яна Сапегі (пачатку XVIII ст.), які знаходзіцца ў Музэі-палацы ў Вілянаве (Польшча). Іншыя партрэты зьмяшчаюцца ў Коданскай галерэі Сапегаў (1709 год; пазыцыя 70, шэраг IX), Дзяржаўным гістарычным музэі ў Маскве (1-я чвэрць XVIII ст.), Грыпсгольме (Швэцыя) і Цельшах (Летува).

### Графіка

Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (1709) (2).jpg|Невядомы мастак, 1709 г.
Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (K. Kielisiński, 1832-49).jpg|К. Келінскі, 1832—1849 гг.
Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (J. Mylius, 1729-50) (2).jpg|Я. Ф. Мыліюс, 1729—1750 гг.
Kazimier Jan Sapieha. Казімер Ян Сапега (J. Łoski, 1855).jpg|Я. Лоскі, 1855 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Памерлі 13 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1720 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Горадні
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падскарбіі надворныя літоўскія
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Гетманы вялікія літоўскія
Катэгорыя:Гетманы польныя літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы віленскія
Катэгорыя:Ваяводы полацкія
Казімер Ян
Катэгорыя:Старосты жамойцкія
Катэгорыя:Старосты берасьцейскія
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Паўночнай вайны
Катэгорыя:Асобы Горадні