open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Красьнік

Назву **Красьнік** маюць:

## [[Беларусь]]
* Вялікі Красьнік — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Малы Красьнік — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці

## [[Польшча]]
* Красьнік — гміна ў Красьніцкім павеце Любельскага ваяводзтва
* Красьнік — места ў Красьніцкім павеце Любельскага ваяводзтва
* Красьнік — асада ў Хошчанскім павеце Заходнепаморскага ваяводзтва
* Красьнік — вёска ў Сташаўскім павеце Сьвентакшыскага ваяводзтва
* Красьнік Гурны — вёска ў Балеславецкім павеце Ніжнесылескага ваяводзтва
* Красьнік Дольны — вёска ў Балеславецкім павеце Ніжнесылескага ваяводзтва
* Красьнік Кашалінскі — вёска ў Кашалінскім павеце Заходнепаморскага ваяводзтва
* Красьнік Лабэскі — вёска ў Лабэскім павеце Заходнепаморскага ваяводзтва

## [[Украіна]]
* Красьнік — вёска ў Верхавінскім раёне Івана-Франкоўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Красьнікі
* Красьніца
Рэкта (Жлобінскі раён)

**Рэ́кта** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Луцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 757 чал. (2010). Знаходзіцца за 16 км на поўнач ад места Жлобін, за 6 км ад чыгуначнай станцыі Луцкая (лінія Жлобін — Магілёў), за 100 км ад Гомелю.

На ўсходзе і поўначы мэліярацыйныя каналы. У 1986 годзе былі пабудаваныя цагляныя дамы на 55 кватэр, у якіх разьмясьціліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй тэрыторыяў у выніку катастрофы на Чарнобыльскай АЭС.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц вядомая з пачатку XX стагодзьдзя як сяло ў Лукаўскай воласьці Рагачоўскага павету Магілёўскай губэрні. У 1909 годзе фальварак, 270 дзесяцін зямлі. У 1924 годзе ў выніку парадкаваньня земляў фальварку былі створаны пасёлкі Зялёны Крыж і Лозкі (не існуюць). У 1929 годзе арганізаваны калгас «Чырвоны лётчык». У часе Вялікай Айчыннай вайны акупанты спалілі 29 двароў, забілі 17 жыхароў. У баях каля вёскі ў чэрвені 1944 году загінулі 97 савецкіх салдатаў (пахаваныя ў брацкай магіле ў цэнтры). На франтах загінулі 36 жыхароў. З 30 красавіка 1948 году да сьнежня 1993 году цэнтар Рэкцянскага сельсавету Жлобінскага раёну. У 1962 годзе да вёскі далучаныя суседнія вёскі Вялікі Лес, Новы Мазалаў. Цэнтар саўгасу «Рэкцянскі». Працуюць пачатковая школа, Дом культуры, бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт, дзіцячыя ясьлі-сад, аддзяленьне сувязі, крама.

У склад Рэкцянскага сельсавету ўваходзілі: да 1962 году вёскі Вялікі Лес, Новы Мазалаў (у наш час не існуюць).

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1909 — 1 двор, 14 жыхароў; 1940 — 137 двароў, 548 жыхароў; 1959 — 122 жыхары (паводле перапісу); 1999 — 853 жыхары
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 277 гаспадарак, 776 жыхароў; 2010 — 757 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Луцкі сельсавет (Жлобінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Пісар дэкрэтавы літоўскі

**Пісар дэкрэтавы літоўскі** — ураднік у Вялікім Княстве Літоўскім. Загадваў дэкрэтавымі кнігамі Мэтрыкі ВКЛ. Урад быў утвораны ў 1645, падлягаў прысяге. 8.8.1699 выйшла дэклярацыя аб перавазе гэтага ўраду над інстыгатарам літоўскім. Але фактычна гэта тычылася толькі Рамановіча, бо пазьней урад разьмяшчаўся ніжэй за інстыгаторыю.

Пісарамі дэкрэтавымі літоўскімі былі:

* Цыпрыян Павал Бжастоўскі (27.3.1645 — 11.4.1650)
* Крыштап Антоні Обрынскі (20.7.1650 — 28.6.1660)
* Ян Фрацішак Пазьняк (30.6.1660 — 1664?)
* Казімер Юліан Пухальскі (11.4.1665 — 7.11.1692)
* Ян Дзянісі Рамановіч (5.1/18.11.1693 — 21.6.1701)
* Казімер Караль Вайдзевіч (29.9/20.10.1704 — 26.9/12.1707)
* Самуэль Юровіч (Юрэвіч) (16.11.1709 — 9.1.1720; 9.2.1711 з тытулам пісара дэкрэтавага выступае Марцін Фларыян Карафа-Корбут)
* Францішак Хжаноўскі (20.5.1721 — 1722)
* Давід Міцкевіч (13.10.1722 — да 30.4.1737)
* Калікст Гарноўскі (8.7.1737 — 1746)
* Рафал Юзэф Яленскі (12.12.1746 — 29.1.1752)
* Гедэон Яленскі (16.10.1752 — 18.10.1776)
*  (29.10.1776 — 1793)
* Багуслаў Леапольд Аскерка (1793? —)

## Літаратура
* 
* Urzędnicy centralni i dostojnicy Wielkiego Księnstwa Litewskiego XIV—XVIII wieku. Spisy / Oprac. Henryk Lulewicz i Andrzej Rachuba // Urzędnicy dawnej Rzeczypospolitej XII—XVIII wieku. Spisy / Pod red. Antoniego Gąsiorowskiego. Tom XI. — Kornik: Biblioteka Kornicka, 1994.

Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Парма

**Па́рма** () — горад у італьянскім рэгіёне Эмілія-Раманьня, адміністрацыйны цэнтар аднайменнай правінцыі, на аднайменнае рацэ, на паўночны захад ад Балёньні. Насельніцтва 188 016 чалавек (31 жніўня 2011). Парма вядома сваім сырам і вэнджанай шынкай. Заступнікам горада лічыцца Іляры Піктавійскі. Сьвята горада 13 студзеня.

## Вядомыя выхадцы
* Франчэска Парміджаніна‎ (1503—1540) — італьянскі мастак і гравёр

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Італіі
Іляры Піктавійскі

Сьвяты **Іляры Піктавійскі**, **Гіляры** (каля 315 Пуат’е (Францыя) — 367, Пуат’е) — біскуп і доктар касьцёлу, выбітны заходні багаслоў. За сваю цьвёрдую пазыцыю ў барацьбе з арыянской ерасьсю, якая адмаўляла боскасьць Хрыста, атрымаў мянушку «Афанасі Захаду».

## Жыцьцяпіс
Гілярый нарадзіўся каля 315 г. у Пуат’е (Францыя) у сям’і патрыцыяў-паганцаў. Вывучаў філязофію і рыторыку. Маючы каля 30 гадоў ахрысьціўся і прысьвяціў сваё жыцьцё служэньню касьцёлу. У 350 г. быў выбраны біскупам Пуат’е, магчыма, першым у гісторыі. Змагаючыся з арыянствам, сутыкнуўся з вялікімі цяжкасьцямі і, фальшыва абвінавачаны нядобразычліўцамі, быў высланы на выгнаньне, дзе правёў 5 гадоў. Пасьля вяртаньня ўстанавіў больш блізкія адносіны з духавенствам, што паспрыяла зьяўленню першых законных супольнасьцяў у Галіі.

Гілярый імкнуўся ўзгадніць тэалягічныя пастулаты Ўсходу з тэалёгіяй Захаду і напісаў шмат прац, найбольш вядомая з якіх — пісаньне пра Сьвятую Тройцу. Ён таксама лічыцца першым складальнікам рэлігійных гімнаў у лацінскім Касьцёле. Гілярый памёр у 367 годзе у Пуат’е і быў там пахаваны. Ён застаўся ў памяці нашчадкаў як вялікі абаронца і настаўнік касьцёла, а таксама зьяўляецца адным з найбольш папулярных сьвятых у Францыі.

## Шанаваньне
Успамін 13 студзеня.

Сьвяты Гілярый лічыцца апекуном хваравітых дзяцей; яго дапамогі просяць пры зьмяіных укусах.

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвяты Гілярый, біскуп і доктар Касьцёлу на catholic.by

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пуат’е
Катэгорыя:Памерлі ў Пуат’е
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя
Катэгорыя:Дактары царквы
Катэгорыя:Сьвятыя Францыі
Казальмаджорэ

**Казальмаджорэ** () — горад у Італіі, разьмешчаны ў рэгіёне Лямбардыя, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Крэмона. Насельніцтва складае 15 402 чалавека (на 2014 г.), шчыльнасьць насельніцтва складае 219 чал./км². Займае плошчу 63 км². Паштовы індэкс — 26041. Тэлефонны код — 0375. Заступнікам населенага пункта лічыцца Сьвяты Карл. Сьвята штогод сьвяткуецца 4 лістапада.

## Гісторыя
Археалягічныя знаходкі 1970 году даказалі, што гэтая тэрыторыя была заселена з бронзавага веку, але горад, хутчэй за ўсё, быў заснаваны рымлянамі як Кастра Маёра («Галоўны вайсковы лягер»). Блізу 1000 году тут стаяў умацаваны замак у землях дынастыі Эстэ. У XV стагодзьдзі ён знаходзіўся пад уладай Вэнэцыянскай рэспублікі. 2 ліпеня 1754 году места атрымала статус гораду імпэратарскім указам. Пасьля часу пад уладай аўстрыйцаў у 1861 годзе ён стаў часткай аб’яднанага Каралеўства Італія.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Італіі
Новыя Лукі (Гомельская вобласьць)

**Но́выя Лу́кі** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Луцкага сельсавету Жлобінскага раёну Гомельскай вобласьці. Насельніцтва 670 чал. (2004). Знаходзіцца за 10 км на поўнач ад места Жлобін, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Луцкая (лінія Жлобін — Магілёў), за 93 км ад Гомелю.

## Гісторыя
Выяўлены археолягамі курганны магільнік (7 насыпаў за 2 км на ўсход ад вёскі) сьведчыць пра засяленьне гэтых месцаў з даўніх часоў. Сучасная вёска заснаваная ў XIX стагодзьдзі перасяленцамі зь вёскі Лукі. Непадалёк, ва ўрочышчы Надзежда, з 1878 году працавала лесараспрацоўчае прадпрыемства.

У 1924 годзе ў выніку землеўпарадкаваньня сфармаваўся пасёлак. У 1935 годзе арганізаваны калгас «Верны шлях». У часе Вялікай Айчыннай вайны ў 1944 годзе акупанты цалкам спалілі вёску і забілі 36 жыхароў. 10 жыхароў загінулі на франтах. У 1966 годзе да вёскі далучаная вёска Кастрычніцкая (да 30 ліпеня 1964 году Тапіла), пасёлкі Чырвоная Зорка, Лісіны Лог, Надзежда. Цэнтар саўгасу «Луцкі». Працуюць пільня, швейная майстэрня, пачатковая школа, Дом культуры, бібліятэка, дзіцячы сад, фэльчарска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, сталовая, 2 крамы.

## Насельніцтва
* **[[XX стагодзьдзе]]**: 1940 — 20 двароў; 1959 — 116 жыхароў (паводле перапісу)
* **[[XXI стагодзьдзе]]**: 2004 — 253 гаспадаркі, 670 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Луцкі сельсавет (Жлобінскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Жлобінскага раёну
Эмпалі

**Эмпалі** () — камуна ў Італіі, разьмяшчаецца ў рэгіёне Таскана, падпарадкоўваецца адміністрацыйнаму цэнтру Флярэнцыі. Насельніцтва складае 46444 чалавека (2008 г.), шчыльнасьць насельніцтва — 752 чал./км². Займае плошчу 62 км². Паштовы індэкс — 50053. Тэлефонны код — 0571. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Джуліё Рамана

thumb|Джуліё Рамана, аўтапартрэт
**Джуліё Рамана** (, уласна Дж. Піпі, Pippi), 1492 або 1499 — ) — італьянскі жывапісец і архітэктар, найбольш выбітны з вучняў Рафаэля, адзін з пачынальнікаў і найбольш самабытных прадстаўнікоў мастацтва маньерызму. Працаваў пераважна ў Рыме, але яго найбольш арыгінальная праца знаходзіцца ў Мантуі — Палаца дэль Тэ.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Італьянскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Мантуя

**Мантуя** (, ) — горад у італьянскім рэгіёне Лямбардыя, адміністрацыйны цэнтар аднайменнай правінцыі. З трох бакоў горад акружаны руслам ракі Мінча. Горад ляжыць на шляху Мілян—Крэмона—Мантуя—Вэрона. Заступнікам горада лічыцца Сьвяты Ансэльм. Дзень горада прыпадае на 18 сакавіка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Джузэпэ Арчымбольда

**Джузэ́пэ Арчымбо́льда** (; 1527, Мілян — 11 ліпеня 1593, тамсама) — італьянскі жывапісец, дэкаратар, прадстаўнік маньерызму. У яго творчасьці адзначаюць прадугадваньне сюррэалізму.

## Крыніцы

Катэгорыя:Італьянскія мастакі
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Рэнэсансу
Зборная Швэцыі па футболе

**Зборная Швэцыі па футболе** — прадстаўляе Швэцыю на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Швэдзкі футбольны зьвяз. Адна з найстарэйшых зборных Скандынавіі.

## Гісторыя
Зборная Швэцыі па футболе традыцыйна лічыцца адной з наймацнейшых камандаў сьвету. Тройчы швэдзкія футбалісты заваёўвалі мэдалі Алімпійскіх гульняў, адзінаццаць разоў удзельнічалі ў фінальным турніры чэмпіянату сьвету. У 1958 годзе каманда заняла другое месца на сусьветным першынстве, якое праводзілася ў Швэцыі, тады ў фінальным матчы яна пацярпела паразу ад зборнай Бразыліі зь лікам 2:5. Яшчэ двойчы швэды займалі трэцяе месца, у 1950 і 1994 гадох, а ў 1938 годзе фінішавалі чацьвертымі.

### Раньняя гісторыя
Зборная Швэцыі правяла свой першы міжнародны матч супраць зборнай Нарвэгіі 12 ліпеня 1908 году, і атрымала перамогу зь лікам 11:3. У тым жа годзе каманда гуляла таксама са зборнымі Ангельшчыны, Нідэрляндаў і Бэльгіі, але ўва ўсіх трох сустрэчах пацярпела паразу.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Швэдзкага футбольнага зьвязу
* Статыстка зборнай Швэцыі
Панторма

**Панторма** (сапр. — **Якопа Каруччы** (); , Панторма, цяпер прадмесьце Эмпалі — , Флярэнцыя) — італьянскі жывапісец, прадстаўнік флярэнтыйскай школы, адзін з родапачынальнікаў маньерызму.

## Вонкавыя спасылкі

* Панторма. Карціны і біяграфія

Катэгорыя:Італьянскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Рэнэсансу
Улан-Удэ

**Ула́н-Удэ́** (па-бурацку — Улаан Үдэ, да 1934 году — **Верхневудзінск**) — горад ва Ўсходняй Сыбіры, сталіца Буратыі. Насельніцтва — 404,0 тыс. чалавек (паводле папярэдніх дадзеных перапісу 2011 году).

Горад быў заснаваны ў 1666 годзе як казачае зімовішча на правым беразе ракі Селянгі ля ўпаданьня ў яе ракі Уды. У 1678 годзе ўжо вядомы як фарпост прасоўваньня казакоў на ўсход. У 1775 годзе Верхневудзінск атрымаў статус гораду ды герб паводле граматы вольнасьцяў гарадам Кацярыны II. 27 ліпеня 1934 году горад быў перайменаваны ва Ўлан-Удэ (ў перакладзе з бурацкае мовы — «Чырвоная Уда»).

## Крыніцы
Франчэска Парміджаніна

**Джыраляма Франчэска Марыя Маццоля** (, больш вядомы як **Парміджаніна** ( — зьмянш. форма ад  — «жыхар Пармы»; , Парма — , Казальмаджорэ) — італьянскі мастак і гравёр эпохі Адраджэньня, прадстаўнік маньерызму.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Італьянскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Мастакі маньерызму
Бесьцях

**Бесьцях** (,  — «Сасновы бор») — сяло ў Хангаласкім улусе Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Рачная прыстань. Разьмешчаны на левым беразе ракі Лена, у 22 км на паўднёвы захад ад г. Пакроўск. Насельніцтва: 1686 (1970), 1412 (1979), 2718 (1989), 1614 (2007).

Заснаваны у 1743 г. як Самартайская паштовая станцыя на Іркуцка-Якуцкім паштовым тракце, ад 1778 г. Бесьцяская паштовая станцыя, ад 1961 г. рабочы пасёлак Верхні Бесьцях (, ), ад 1999 г. сяло Бесьцях.

У сяле знаходзіцца завод будаўнічых матэрыялаў, Папраўчая калёнія № 3 агульнага рэжыму, побач база адпачынку «Верхні Бесьцях», дзейнічае паромная пераправа на супрацьлеглы бераг ракі Лена.

## Літаратура
* Бестях. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 38.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1743 годзе
Брындакіт

**Брындакіт** (, ) — былы пасёлак гарадзкога тыпу ў Вусьць-Майскім улусе Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Разьмешчаны на левым беразе ракі Брындакіт (басэйн ракі Алдан), у 327 км на паўднёвы ўсход ад Вусьць-Маі. Насельніцтва: 1776 (1959), 1900 (1968), 1452 (1970), 869 (1979), 867 (1989), 300 (1999), 15 (2002).
    
Узьнік на залатых капальнях, з 1947 г. рабочы пасёлак, пастановай Іл Тумэна (Рады) ГС № 298-IV ад 26 лістапада 2008 году ліквідаваны.

## Літаратура
* Бриндакит. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 38.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Расеі
Ян Вуйцік

**Ян Ву́йцік** (; 1913, Растоў-на-Доне — 2009) — польскі паэт і пісьменьнік эміграцыі, званы «бардам Палесься»; журналіст.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў 1913 року ў Растове (Расейская імпэрыя). У 1921 року сям’я пераехала ў Польшчу. Вучыўся ў пружанскай гімназіі імя Адама Міцкевіча, Артылерыйскай акадэміі афіцэраў рэзэрву.

У 1939 служыў на фронце афіцэрам артылерыі. Пасьля капітуляцыі Варшавы трапіў у нямецкі палон і рэшту вайны правёў у лягеры для ваеннапалонных.

Па сканчэньні вайны жыў у брытанскай акупацыйнай зоне. У 1949 року эміграваў у Порту-Алегры (Бразылія). Браў актыўны ўдзел у жыцьці польскай эміграцыі, пісаў артыкулы ў мясцовую прэсу і польскі эміграцыйны часопіс «Kultura» ў Парыжы, вёў штотыднёвую радыёперадачу.

У 1961 року зь сям’ёй эміграваў у ЗША, жыў у Нью-Брытэне (штат Канэктыкут). Працаваў на вытворчасьці, браў удзел у дзейнасьці палянійных арганізацыяў (Haller Post Polish Army Veterans, Choir Polonia Paderewski, Solidarity International, Radio «Solidarnosc», Polish American Congress). Пісаў эсэ й артыкулы ў розныя польскія часопісы Польшчы і ЗША (вышэйпамянёная «Kultura», «Listy do Polakow», «Gwiazda Polarna»).

Па сьмерці Францішка Ляхоцкага перадаў ягоныя кнігі польскаму аддзелу бібліятэкі ў Нью-Брытэне.

У 1996 року быў вылучаны на званьне Чалавека року ад Польска-амэрыканскага кангрэсу Канэктыкута.

## Творчасьць
Выдаў аўтабіяграфічную кнігу «Nad pięcioma rzekami» (), якая складаецца з трох частак. У «Дон — рака першая» аўтар зьвяртаецца да дзіцячых рокаў. Другая частка — «Мухавец — рака другая» — апавядае пра жыцьцё ў міжваенную дваццацігодку.

Пісаў таксама вершы пра родную Пружаншчыну і Палесьсе.

Радыёрэпартажы Вуйціка былі выдадзеныя ва ўнівэрсытэце Цэнтральнага Канэктыкута ў 1993 року пад назвай «Drodzy sluchacze» ().

## Узнагароды
* Кавалерскі крыж ордэна заслугі перад Рэспублікай Польшча (1995)

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
*  (1993)
*  (Уроцлаў, 2005; Гартфард, Люблін, 2009)

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на бачыне бібліятэкі ўнівэрсытэту Цэнтральнага Канэктыкута

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Растове-на-Доне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1913 годзе
Катэгорыя:Польскія вайскоўцы
Катэгорыя:Польскія паэты
Катэгорыя:Польскія літаратары
Катэгорыя:Польскія журналісты
Катэгорыя:Памерлі ў Канэктыкуце
Катэгорыя:Памерлі ў 2009 годзе
Катэгорыя:Польскія эмігранты
Катэгорыя:Бразыльскія імігранты
Катэгорыя:Імігранты ЗША
Катэгорыя:Польская дыяспара ў Бразыліі
Катэгорыя:Польская дыяспара ў ЗША
Катэгорыя:Навучэнцы гімназіі імя Адама Міцкевіча (Пружаны)
Быкаўскі

**Быкаўскі** (, ) — сяло ў Булунскім улусе Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Цэнтар эвенкійскага нацыянальнага насьлега. Шрубалётная пляцоўка. Разьмешчанае за Паўночным палярным колам на беразе мора Лапцевых на Быкавым мысе дэльты Лены (заканчэньне суднаходнай Быкаўскай пратокі), у 80 км на поўнач ад Ціксі. Насельніцтва: 816 (1959), 658 (1970), 592 (1979), 627 (1989), 473 (2007), 517 (2010).
    
Заснаваны як рыбацкае паселішча ў ХІХ ст. — Быкаў-Мыс. У гады Вялікай Айчыннай вайны рыбу «для фронту» ў жудасных умовах здабываў сасланы спэцкантынгент зь Летувіскай ССР ды фіны зь Ленінградзкай вобласьці. З 1943 г. рабочы пасёлак, з 1999 г. сяло.

## Літаратура
* Быковский. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 38.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Махсагалох

**Махсагалох** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу ў Хангаласкім улусе Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Разьмешчаны на левым беразе р. Лена, за 18 км на паўночны захад ад г. Пакроўск.

Заснаваны ў 1958 г. у сувязі з будаўніцтвам цэмэнтнага заводу, з 1964 рабочы пасёлак, побач г. зв. «хімія» для асуджаных.

## Насельніцтва
* 2397 (1970)
* 4306 (1979)
* 6849 (1989)
* 7181 (2002)
* 6822 (2010)

## Крыніцы

## Літаратура
* Мохсогоголлох. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 40—41.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1958 годзе
Кангаласы

**Кангаласы** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу на тэрыторыі Якуцкага гарсавету Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Рачная прыстань. Разьмешчаны левым беразе ракі Лена (Кангаласкі мыс), у 45 км на поўнач ад Якуцку. Насельніцтва: 2200 (1989), 1779 (2002).

Узьнік у 1930-х гг, як паселішча шахцёраў ля радовішча вугалю, з 1957 г. рабочы пасёлак, з 2004 г. гарадзкая акруга «Кангаласы» Якуцку.
    
## Літаратура
* Кангалассы. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 39.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Уладзімер Царук

**Цару́к Уладзі́мер Зяно́навіч**, мян. *Дзядзя Валодзя* (20 сьнежня 1899 в. Вялікая Вобрына, Карэліцкі раён — 27 студзеня 1957, Баранавічы) — удзельнік Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі, арганізатар і актыўны ўдзельнік партызанскага і падпольнага руху на тэрыторыі Беларусі, партыйны работнік, Герой Савецкага Саюзу.

## Жыцьцяпіс

### Заходняя Беларусь
Удзельнік Грамадзянскай вайны ў Расеі. У 1920 годзе далючыўся да падпольнай барацьбы на тэрыторыі Заходняй Беларусі. У 1924 годзе яго прызначылі сакратаром Мірскага падпольнага райкаму Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі. У 1927 Царук быў арыштаваны польскімі ўладамі і знаходзіўся ў зьняволеньні да 1939 году.

### Вялікая Айчынная вайна
На пачатку Вялікай Айчыннай вайны накіраваны ў Паўночна-Заходнюю апэратыўную групу ЦК КП(б)Б, дзе яму даручылі пытаньні забесьпячэньня партызан зброяй. У 1943 годзе накіраваны ў варожы тыл на тэрыторыю Баранавіцкай вобласьці ў якасьці памочніка ўпаўнаважанага ЦК КП(б)Б і БШПР. Член Баранавіцкага падпольнага абкама партыі. Першы сакратар Стаўбцоўскага падпольнага раённага камітэту партыі. З кастрычніка 1943 па красавік 1944 камандаваў Стаўбцоўскім партызанскім злучэньнем. Меў мянушку «Дзядзя Валодзя».

Улетку 1943 пад часьнямецкай апэрацыі «Герман» (блякада Налібоцкай пушчы 50-тысячным карацельным корпусам корпусом) рака Нёман стала рубяжом, дзе партызаны «дзядзі Валодзі» вялі зацятыя баі, і не далі фашыстам перабрацца праз раку.

Указам Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета СССР ад 15 жніўня 1944 за ўмелае камандваньне партызанскім аб’яднаньнем, выдатнае выкананьне баявых заданьняў каманваньня нададзена званьне Героя Савецкага Союзу з ўзнагароджаньнем ордэнам Леніна і мэдалём «Залатая Зорка» (№ 4063).

### Пасьляваеннае жыцьцё

Пасьля вайны знаходзіўся на савецкай і партыйнай працы, быў першым сакратаром Стаўбцоўскага райкаму КП(б)Б, намесьнікам старшыні Баранавіцкага аблвыканкаму, старшынём Баранавіцкага гарвыканкаму, быў абраны дэпутатам Вярхоўнага Савета СССР 2-га і 3-га скліканьняў і ВС БССР 1-га і 4-га скліканьняў.

## Узнагароды
* Зорка Героя СССР — 15 жніўня 1944
* ордэн Леніна — 15 жніўня 1944
* ордэн Чырвонай Зоркі
* ордэн Чырвонага Сьцяга
* мэдаль «Партызану Айчыннай вайны» 1-й ступені
* мэдаль «Партызану Айчыннай вайны» 2-й ступені

## Ушанаваньне памяці
Яго імя носяць вуліцы гарадоў Баранавічы і Стоўбцы, г.п. Карэлічы. У вёсцы Ярэмічы Карэліцкага раёну пастаўлены бюст Царюка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Уладзімер Царук, Музэй ВАВ

Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Баранавічаў
Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Людзі, у гонар якіх названыя вуліцы
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету БССР 1-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету БССР 4-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету СССР
Катэгорыя:Памерлі ў Баранавічах
Франсуа Рэнэ дэ Шатабрыян

**Франсуа́ Рэнэ́ дэ Шатабрыя́н** (; , Сэн-Малё — , Парыж) — францускі пісьменьнік і дыплямат, адзін з заснавальнікаў рамантызму ў францускай літаратуры. Акрамя значнага ўнёску ў францускае краснае пісьменства быў адным з найактыўнейшых палітыкаў Францыі, служыў некалькім манархам, быў міністрам замежных справаў Францыі ў пэрыяд рэстаўрацыі Бурбонаў.

Літаратурны геній Шатабрыяна натхніў на творчасьць цэлую плеяду новых пісьменьнікаў ня толькі Францыі, але і сьвету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія паэты
Катэгорыя:Міністры замежных справаў Францыі
Катэгорыя:Францускія літаратары
Катэгорыя:Літаратары рамантызму
Катэгорыя:Сябры Францускай акадэміі
Катэгорыя:Мэмуарысты
Катэгорыя:Францускія раялісты
Ўільям Тэрнэр

**Джозэф Мэлард Ўільям Тэрнэр** (, , Лёндан — , Лёндан) — брытанскі жывапісец, майстар рамантычнага пэйзажа, акварэліст і гравёр. Папярэднік францускіх імпрэсіяністаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Ўільям Тэрнэр. Карціны і біяграфія

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёндане
Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Брытанскія мастакі
Катэгорыя:Мастакі рамантызму
Тэадор Жэрыко

**Жан Люі Андрэ Тэадор Жэрыко** (, , Руан — , Парыж) — францускі жывапісец эпохі рамантызму. Пахаваны на парыскім могілках Пэр-Ляшэз.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Мастакі рамантызму
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пэр-Ляшэз
Жалюзі

**Жалюзі́** ( — «рэўнасьць») — сьвятлаахоўныя прылады, якія складаюцца з вэртыкальных або гарызантальных пласьцінаў. Спэктар матэрыялаў, якія прымяняюцца для вырабу жалюзі, досыць шырокі: тканіна, плястык, мэтал, драўніна. Ужываюцца для рэгуляваньня сьветлавых і паветраных патокаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Інтэр’ер
Мурава

Назву **Мурава** маюць:

* Мурава́ — маладая трава
* Мурава — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі
* Мурава — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Мурава — рака ў Самарскай вобласьці Расеі
* Мурава — адна з назваў ракі Табар у Падкарпацкім ваяводзтве Польшчы ў яе ніжнім цячэньні
Раціцкі сельсавет

**Раціцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Рацічы.

## Гісторыя
20 верасьня 2002 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў, усе населеныя пункты — Баяры, Валавічоўцы, Гінавічы, Камісарава, Канюхі, Капланаўцы, Круляўшчына, Кулакоўшчына, Лабна-Агароднікі, Ліхасельцы, Навасёлкі, Перстунь, Польныя Багатыры, Рацічы, Сафіёва, Скрынікі — перададзеныя ў склад Падлабенскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2002 годзе
Рафаэль ван дэр Ваарт

**Рафаэль Фэрдынанд ван дэр Ваарт** (;  11 лютага 1983 году, Гээмскерк, Нідэрлянды) — нідэрляндзкі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Нідэрляндаў. Выхаванец футбольнай школы амстэрдамскага «Аяксу». Адрозьніваецца высокім майстэрствам выкананьня штрафных удараў і добрай тэхнікай. За зборную гуляў на Эўра-2004, чэмпіянаце сьвету 2006 году, Эўра-2008 і на чэмпіянаце сьвету 2010 году, дзе Нідэрлянды занялі другое месца.

## Клюбная кар’ера
### «Аякс»
У дзесяць гадоў Рафаэль ван дэр Ваарт трапіў на прагляд у амстэрдамскую школу аднаго з наймацнейшых клюбаў краіны, «Аякс». Ягоныя здольнасьці зрабілі ўражаньне на трэнэраў дзіцячай каманды, і маладога футбаліста прынялі ў школу. У сямнаццаць гадоў Рафаэль дэбютаваў за галоўную каманду «Аяксу» ў нічыйным (1:1) матчы з «Дэн Босхам» у сэзоне 1999—2000 гадоў. Хоць ён гуляў са стараннасьцю, дэманструючы добрую тэхніку, на поле ў тым сэзоне ён больш не выходзіў.

У сэзоне 2001—2002 гадоў ван дэр Ваарт павінен быў стаць адным зь лідэраў каманды, аднак ён атрымаў сур’ёзнае пашкоджаньне мэніска, якое запатрабавала апэрацыі й працяглай рэабілітацыі.

### «Гамбург»
Ван дэр Ваарт нечакана для ўсіх перайшоў у «Гамбург» 1 ліпеня 2005 году. Меркавалася, што ён папоўніць склад аднаго зь вядучых клюбаў Эўропы, да ліку якіх «Гамбург» на той момант ня ставіўся — магчымымі кандыдатамі на перамогу ў барацьбе за маладога й пэрспэктыўнага паўабаронцы лічыліся «Барсэлёна», мадрыдзкі «Рэал» і «Манчэстэр Юнайтэд».

### «Рэал Мадрыд»
5 жніўня 2008 году ён падпісаў з клюбам «Рэал Мадрыд» пяцігадовы кантракт, сума трансфэру склала больш за 15 млн эўра. 14 верасьня Рафаэль дэбютаваў у гішпанскай Прымэры й адзначыўся забітым голам у матчы супраць «Нумансіі».

### «Тотэнгэм Готспур»
31 жніўня 2010 году Рафаэль ван дэр Ваарт быў падпісаны ангельскай камандай «Тотэнгэм Готспур».

### Вяртаньне ў «Гамбург»
31 жніўня 2012 году ван дэр Ваарт вярнуўся ў свой ​​былы клюб «Гамбург».

## Зборная
Рафаэль ван дэр Варта дэбютаваў за нацыянальную зборную Нідэрляндаў у матчы з камандай Андоры 6 кастрычніка 2001 году.

## Дасягненьні
**Аякс**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў (2): 2002, 2004
* Уладальнік Кубка Нідэрляндаў: 2002
* Уладальнік Супэркубка Нідэрляндаў: 2002

**Рэал**:
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2008

## Асабістае жыцьцё
Рафаэль ёсьць сынам гішпанкі й нідэрлянца. 10 чэрвеня 2005 году Рафаэль ажаніўся на Сыльвіі Мэйс, нідэрляндзкай акторцы й тэлевядучай. 27 траўня 2006 году ў іх нарадзілася першае дзіця, сын Даміян Рафаэль. Сыльвія нядрэнна валодае футбольным мячом, але пачала сваю кар’еру як топ-мадэль.

Ван дэр Ваарт зьяўляецца прыхільнікам дартсу, ён нават наведваў прафэсійны турнір па гэтай гульні.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гульца
* Профіль на афіцыйным сайце «Тотэнгэм Готспур»

Катэгорыя:Нідэрляндзкія футбалісты
Раман Паўлючэнка

**Раман Паўлючэнка** (;  15 сьнежня 1981 году, Мастоўскі, РСФСР, СССР) — колішні расейскі футбаліст, нападнік. У 2003—2013 гадах выступаў за нацыянальную зборную Расеі. Заслужаны майстар спорту (2008).

## Кар’ера
Зь лістапада 2002 году па жнівень 2008 году выступаў за футбольны клюб «Спартак» з Масквы. Са жніўня 2008 году гуляў за ангельскі «Тотэнгэм Готспур». Гэты трансфэр зрабіў яго адным з самых дарагіх расейскіх футбалістаў, прададзеных за мяжу, у гісторыі расейскага футболу, бо сума кампэнсацыі, атрыманай «Спартаком» склала ня менш за 17 мільёнаў эўра.

## Дасягненьні
**«Спартак»**:
* Уладальнік Кубка Расеі: 2003

**«Лякаматыў»**:
* Уладальнік Кубка Расеі: 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Тотэнгэм Госпур»
* Профіль на сайце Sports.ru

Катэгорыя:Расейскія футбалісты
Макабі Нэтанія

«**Макабі**» — ізраільскі футбольны клюб з гораду Нэтаніі. Заснаваны ў 1934 годзе. Пяціразовы чэмпіён Ізраілю, уладальнік Кубка Ізраілю (1978).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нэтанія
Аляксандар Марыянскі

**Аляксандар Мацей Марыянскі** (; 12 лютага 1845, Аргенаў, Правінцыя Позэн, Каралеўства Прусія — 17 лістапада 1912, Гнэзэн, Правінцыя Позэн, Каралеўства Прусія) — сьвятар, публіцыст і гісторык.

## Біяграфія
Пасьля заканчэньня ў Познані духоўнай сэмінарыі ён у 1870 г. высьвеціўся на сьвятара ў Гнезна. У 1873 г. пераяжджае ў Львоў, адкуль у 1897 г. ізноў вяртаецца ў Гнезна, дзе і памірае.

Быў заўзятым бібліяфілам, нястомна корпаўся ў парафіяльных бібліятэках ды хатніх архівах, займаўся гісторыяй і публіцыстыкай. Нягледзячы на даволі слабую літаратурную падрыхтоўку, прыклаў шмат намаганьняў каб «Dyaryusz więzienia moskiewskiego miast i miejsc spisany przez Adama Kamieńskiego», які ён, у няякаснай копіі, зробленай у XVIII ст. для капаніцкага старасты Понінскага, адшукаў у рукапіснай кнізе «Silva Rerum» у бібліятэцы парафіі Сьвятога Апостала і Эвангеліста Мацея ў Гэмбіцах, калі гасьцяваў у сьвятара Пётры Кушынскага, пабачыў сьвет: «Warta. Książka zbiorowa ofiarowana księdzu Franciszkowi Bаżyńskiemu proboszczowi przy kościele św. Wojciecha w Poznaniu na Jubileusz 50-letniego kapłaństwa w dniu 23. kwietnia 1874. оd jego przyjaciól i wielbicieli. (S popiersiem Jubilara.)». W Poznaniu. 1874. S. 378—388.

Сярод іншых шматлікіх публікацыяў, ягонаму пяру таксама належаць: «Unicka Matka Boska Nowogródzka Zamkowa na czele „Pana Tadeusza“» (Львоў, 1898—1899) ды «Wspomnienie o Słucku» (Wydał B.J.K. W Gnieźnie. 1905.). Ягоны кнігазбор захоўваецца ў Бібліятэцы Рачынскіх у Познані.

## Літаратура
* Maryański Aleksander. // Podręczna encyklopedya kościelna. T. XXV і XXVI. Warszawa-Kraków. 1911. S. 322.
* Zieliński Z. Maryański Aleksander Macej. // Polski słownik biograficzny. T. XIX/4. Z. 83. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk. 1975. S. 102./

## Вонкавыя спасылкі
* Osoby o nazwisku «Maryański»

Катэгорыя:Польскія каталіцкія сьвятары
Амэрыка (гістарычны раён Гомля)

**Амэрыка** — гістарычны раён гораду Гомля. Межы гэтага раёну праводзілі па: вул. Замкавая (цяпер Праспэкт Леніна), вул. Кузьнечная (цяпер вул. Інтэрнацыянальная), адрэзак чыгуначнай дарогі, Конная плошча (цяпер Цэнтральны рынак г. Гомеля), чыгуначны вакзал. Цяпер тэрыторыя былой «Амэрыкі» ўваходзіць у склад Цэнтральнага раёну.

## Гісторыя
Раён сфармаваўся ў 2-й палове 19 — пачатку 20 стагодзьдзя як гарадзкая ўскраіна, дзе жыла ў асноўным бедната. Сваю назву «Амэрыка» атрымала ад таго што мясцовыя жыхары часта эмігравалі за акіян у Амэрыку. Да таго ж раён меў шмат невялікіх заводзікаў, майстэрняў, кузьняў і лесаапрацоўчых двароў. Забудоўваўся раён драўлянымі 1 ці 2-х павярховымі дамамі, некаторыя зь якіх захаваліся да нашых дзён.

## Літаратура
* Гомель. Энцыклапедычны справачнік. — Мн.: БелСэ, 1991. — 527 с.

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Гомля
Ніжняянск

**Ніжняянск** (, ) — пасёлак гарадзкога тыпу ва Вусьць-Янскім улусе Рэспубліка Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Рачны порт. Разьмешчаны за Паўночным палярным колам, у дэльце ракі Яна, за 612 км на поўнач ад п. Дэпутацкі. Насельніцтва: 862 (1959), 1681 (1970), 2164 (1979), 2502 (1989), 701 (2002), 429 (2008), 386 (2009), 357 (2010).
    
Узьнік як рачны порт (перавалачная база Дальбуду) ў часы ВАВ, з 1958 г. рабочы пасёлак. У часы перабудовы заняпаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Нижнеянск. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 41.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Прыкалесь

**Пры́калесь** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сухопальскага сельсавету.

## Мінуўшчына
Да 2006 року вёска ўваходзіла ў склад Роўбіцкага сельсавету. Рашэньнем Берасьцейскага абласнога савету дэпутатаў №261 7 верасьня 2006 сельсавет скасаваны, яго вёскі ўлучаныя ў склад Сухопальскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 53 чалавекі
* 1999 год — 129 чалавек
*1921 год — 161 чалавек

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Роўбіцк — Прыкалесь — Папялёва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сухопальскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Козі Брод

**Ко́зі Брод** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Шаняўскога сельсавету.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Гарадзечанскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. Існавала таксама аднайменнае ўрочышча.

10 жніўня 1812 року ля вёскі адбылася жорсткая сутычка корпусу генэрала Рэнье з авангардам расейцаў пад камандаваньнем К. В. дэ Лямбэрта.

За польскім часам — у гміне Гарадзечна Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

## Насельніцтва
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 5 чалавек

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Слонім — Высокае.

## Турыстычная інфармацыя
* Сядзіба Заянкоўскіх «Плянта Казібродзкая» (XIX стагодзьдзе) з фрагмэнтамі парку

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*  

Катэгорыя:Шаняўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Козі Брод (неадназначнасьць)

Назву **Козі Брод** маюць:

* Козі Брод — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Козі Брод — рака ў Польшчы, правая прытока Белай Пжэмшы

## Глядзіце таксама
* Брады
* Брод
* Бродак
* Бродаўка
* Бродаўскі
* Бродніца
* Бродніцкі
* Бродча
* Броды
Плянта (Пружанскі раён)

**Пля́нта** — былы маёнтак у ваколіцах Пружанаў Берасьцейскай вобласьці. Колішняя сядзіба Пуслоўскіх, Казлоўскіх, Заянкоўскіх.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Гарадзечанскай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні. На пачатку XIX стагодзьдзя выкупленая ў графа Пятра Румянцава-Задунайскага былым маршалкам Слонімскага павету Войцехам Брунанам Пуслоўскім.

У часе паўстаньня 1830—1831 рокаў уласьнік Плянты Тытус Пуслоўскі, сын Войцеха, сфармаваў ва ўласным маёнтку паўстанцкі атрад.

Апошнім гаспадаром быў Юзэф Заянкоўскі.

## Апісаньне
Маёнтак разьмяшчаўся між вёскамі Козі Брод, Сасноўка, Прылуччына.

У сядзібна-паркавы ансамбль уваходзілі сядзібны дом, гаспадарчыя пабудовы, пэйзажны парк і сажалка. Сядзібны дом пабудаваны ў другой палове XIX стагодзьдзя; драўляны, аднапавярховы, прастакутны ў пляне. Плошча парку складала каля 6 га.

## Сучасны стан
У паваенны час сядзіба была разабраная і перавезеная ў вёску Чахец (паводле іншых зьвестак — у Пружаны). На яе месцы часткова засаджаны хвойнік і бярозавік, частка тэрыторыі заараная. З гаспадарчых пабудоваў ацалеў толькі мураваны склеп.

Ад парку засталіся рэшткі ліпавай алеі, дубовай альтанкі, грабавы і бярозавы гаі, плянтацыя дэкаратыўнага хмызьняку, адзінкавыя дрэвы пладовага саду. Каналы і сажалка моцна зарослыя.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Пружанскага раёну
Тытус Пуслоўскі

**Ты́тус Пусло́ўскі** гербу Шаліга (? — ?) — беларускі шляхціч, удзельнік Лістападаўскага паўстаньня 1830—1831 рр. у Гарадзенскай губэрні.

## Жыцьцяпіс
Малодшы сын Войцеха Пуслоўскага, маршалка шляхты Слонімскага павету, і княгіні Жазэфы Друцкай-Любецкай, сястры міністра фінансаў Каралеўства Польскага князя Ксавэрыя Друцкага-Любецкага. Брат Адама Тытуса.

Служыў у . У 1830 року, прыехаўшы са службы ў адпачынак, даведаўся пра падрыхтоўку паўстаньня і вырашыў не вяртацца ў расейскае войска. Ва ўласным маёнтку Плянта Пружанскага павету, выкупленым ягоным бацькам у графа Пятра Румянцава-Задунайскага, сфармаваў паўстанцкі атрад са шляхты і сялянаў колькасьцю да 1000 чалавек.

Падтрымліваў сувязь з паўстанцкім кіраўніцтвам у Варшаве. У канцы траўня-пачатку чэрвеня 1831 генэрал Хлапоўскі, кіраўнік атраду, што вырушыў на Вільню, надаў Пуслоўскаму вайсковае званьне палкоўніка. У пачатку ліпеня, атрымаўшы зьвесткі пра падрыхтоўку паўстаньня ў Наваградку, Пуслоўскі разаслаў адозву да кіраўнікоў усіх паветаў з заклікам да адначасовага ўзброенага выступу.

19 ліпеня ўзброеныя сяляне захапілі Гарадзішча, пасьля Беліцу ў Лідзкім павеце, раззброіўшы там расейскі гарнізон, адкуль накіраваліся на Наваградак. 22 ліпеня Наваградак быў заняты. Да гэтага часу яго ўжо пакінула расейскія войскі, напалоханыя перабольшанымі чуткамі пра сілы паўстанцаў. Пасьля гэтага паўстанцы накіраваліся ў бок Зьдзецелу на дапамогу генэралу Дэмбінскаму, які адступаў з-пад Смургоняў. 24 ліпеня спыніліся ў Зьдзецеле на адпачынак, пасьля праз Дварэц, Вензавец, Вялікую Волю і Дзярэчын вырушылі на Белавескую пушчу.

У канцы ліпеня, пабачыўшы, што паўстаньне церпіць паразу, Тытус Пуслоўскі распусьціў частку свайго атраду па хатах, а сам з двума сотнямі найбольш адданых прыхільнікаў рушыў 28 ліпеня ў напрамку Ружанаў, пасьля чаго ізноў павярнуў на поўдзень, да аўстрыйскай граніцы. Падчас пераходу атрад быў разьбіты расейскімі войскамі, да граніцы здолелі дабрацца толькі Тытус Пуслоўскі і некалькі ягоных таварышаў. Апошнія зьвесткі пра сына Войцех Пуслоўскі атрымаў са Львова, і далей пра лёс Тытуса нічога не вядома.

## Вонкавыя спасылкі
* Год 1831-шы і 1833-ці
* «Наша Беларусь» — пос. Коссово

Катэгорыя:Беларуская шляхта
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1830—1831 гадоў
Тытус
Адам Тытус Пуслоўскі

**Ада́м Ты́тус Пусло́ўскі** гербу Шаліга (1803, в. Пескі Слонімскага павету — 1854) — беларускі шляхціч, удзельнік Лістападаўскага паўстаньня 1830—1831 рр. на Беларускім Палесьсі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёскі Пескі Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні (Расейская імпэрыя), ахрышчаны 24 сьнежня 1803 року. Сын Войцеха Пуслоўскага, маршалка шляхты Слонімскага павету, і княгіні Жазэфы Друцкай-Любецкай, сястры міністра фінансаў Каралеўства Польскага князя Ксавэрыя Друцкага-Любецкага. Брат Тытуса.

Служыў у , выйшаў у адстаўку ў званьні карнэта. Жыў у маёнтку Плянта Пінскага павету, аддадзеным яму бацькам.

З выбухам Лістападаўскага паўстаньня чакаў падыходу польскіх войскаў, каб далучыцца да паўстанцаў. Аднак, не дачакаўшыся дасланага яму на дапамогу атрада Самуэля Ружыцкага, сфармаваў уласны атрад, зь якім перайшоў у лясы Палесься на мяжы зь Пінскім паветам. Пры падтрымцы бацькі, службоўцаў і рабочых ягоных фабрык здолеў набраць атрад колькасьцю да 1000 чалавек.

Падчас пераправы праз раку Піна атрад Пуслоўскага быў атакаваны расейскімі войскамі пад кіраўніцтвам палкоўніка Ілінскага. На нейкі час паўстанцы здолелі адарвацца, аднак пасьля чарговага бою пад Невелем (Няўмянамі) пацярпелі сакрушальную паразу, страціўшы 400 чалавек параненымі і забітымі. Тытус Пуслоўскі, паранены, здолеў уцячы і падаўся на Валынь. Паводле некаторых зьвестак, пасьля ён з рэшткамі атраду далучыўся да атраду Караля Ружыцкага.

Пасьля здушэньня паўстаньня пражываў ва Ўсходняй Прусіі. Пасьля беспасьпяховых спробаў вярнуцца на радзіму ўлетку 1832 року выехаў у Францыю. Памёр 5 сакавіка 1854 року ў Парыжы, пахаваны на могілках Пэр-Ляшэз.

## Вонкавыя спасылкі
* Пусловский Адам Титус (1803—1854 гг.)

Катэгорыя:Беларуская шляхта
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1830—1831 гадоў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1803 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў 1854 годзе
Катэгорыя:Памерлі 5 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы

Катэгорыя:Расейскія эмігранты
Катэгорыя:Францускія імігранты
Катэгорыя:Пахаваныя на могілках Пэр-Ляшэз
Марфа Барэцкая

**Марфа Барэцкая** або Марфа-пасадніца (?, Ноўгарад, Наўгародзкая рэспубліка — 1503, Ніжні Ноўгарад, Вялікае княства Маскоўскае) — лідарка «літоўскай партыі» ў Ноўгарадзе.

## Біяграфія
Нарадзілася ў праваслаўнай баярскай сям’і Сямёна (Івана) Лашынскага, выйшла замуж за баярына Піліпа, потым за наўгародзкага пасадніка Ісака Барэцкага. Далучылася да г. зв. «літоўскай партыі» (процівагавай «маскоўскай») у 1470 годзе падчас выбараў новага архіяпіскапа Наўгародзкага. Падтрыманы ёю Пімен не атрымлівае сан, а перамагае маскаляфіл Феафіл, якога прысьвячаюць у Маскве, а ня ў Кіеве, як таго жадала літоўская партыя.

Марфа (якую падтрымалі ўплывовыя баярскія ўдовы Анастасія ды Яўхіма) ды яе сын, наўгародзкі сьцепенны (службовы) пасаднік Дзьмітры, у 1471 г. выступалі за выйсьце Ноўгараду з залежнасьці ад Масквы, якая была ўсталяваная Яжэлбіцкім мірам (1456). Марфа, якая мела значныя грашовыя сродкі, вяла перамовы зь вялікім князем літоўскім і каралём Польшчы Казімерам IV пра ўступ Ноўгараду ў склад Вялікага Княства Літоўскага на правах аўтаноміі пры захаваньні палітычных правоў Ноўгараду. Даведаўшыся пра перамовы пра далучэньне Ноўгараду да Вялікага Княства Літоўскага, вялікі князь маскоўскі Іван III абвясьціў вайну Наўгародзкай зямлі і ў Шэлонскай бітве (1471) разьбіў войска Ноўгараду. Дзьмітры Барэцкі быў пакараны сьмерцю як палітычны злачынец, аднак правы Ноўгараду на самакіраваньне ў яго ўнутраных справах былі захаваныя, а Марфа працягнула перамовы з Казімерам IV, які абяцаў ёй падтрымку, пра што стала вядома Івану III. У 1478 г. падчас новага ваеннага паходу Іван III канчаткова пазбавіў Наўгародзкія землі прывілеяў самакіраваньня, а вечавы звон быў вывезены ў Маскву.

Прыхільнікі ВКЛ вымушаны былі ратавацца ўцёкамі. Магчыма, яны заснавалі шэраг паселішчаў на ўзьбярэжжы Ледавітага акіяна і нават на Алясцы. «Злохітрева жена» Марфа была абвінавачаная ў тым, што хацела ўзяць шлюб зь «літоўскім панам», каб валодаць Ноўгарадам пасьля ягонага далучэньня да ВКЛ, і, таму яе землі (прыблізна 23 тысячы гектараў, 2250 двароў з 5-ці тысяч ва ўсёй зямлі Наўгародзкай) былі канфіскаваныя, а яна з унукам спачатку была вывезеная ў Маскву, а затым высланая ў Ніжні Ноўгарад, дзе яе пастрыглі ў манаства пад імем Марыі ў Зачацьеўскім манастыры, дзе і памерла (па іншай вэрсіі яна памерла ці была забітая па дарозе ў Маскву ў сяле Млева Цьвярскога княства). Ёй прысьвечаныя гістарычныя дасьледаваньні, літаратурныя творы, зьняты фільм (1910).

## Літаратура
* Баркоўскі А. «Якімі былі старарускія жанчыны». // Голас часу. Лондан. № 6. 1993. Б. 27-29.

Катэгорыя:Жанчыны-кіраўніцы дзяржаваў і ўрадаў
Катэгорыя:Наўгародзкія пасаднікі
Катэгорыя:Памерлі ў 1503 годзе
Рускае Вусьце

**Рускае Вусьце** (, ) — сяло ў Алаіхаўскім улусе Рэспублікі Саха (Якутыя) у Расейскай Фэдэрацыі. Разьмешчанае за Паўночным палярным колам, на левым беразе ракі Індзігірка, пры ўпадзеньні ў яе рэчкі Шаманаўка, у 120 км на паўночны ўсход ад п. Чакурдах. Насельніцтва: 172 жыхары (2007). 

Па паданьнях жыхарства Рускае Вусьце (*Русское Жило*) было заснаванае ў канцы XVI ст. наўгародцамі, якія зьбеглі з-пад улады Івана Жахлівага, і найперш пабудавалі царкву, лазьню ды шынок. Асабліва рускавусьцінцы шанавалі абраз Знаменскай Божай Маці, што пацьвярджае іхняе наўгародзкае паходжаньне. Але першае пісьмовае ўпамінаньне пра паселішча адносіцца да 1638 г. і лічыцца датай заснаваньня. У 1942 г. сяло было перанесенае ў іншае месца і атрымала назву Палярнае. У 1988 г., у сувязі з 350-годзьдзем заснаваньня Палярнае атрымала старадаўнюю назву Рускае Вусьце. Рускавусьцінцы захавалі архаічную паўночна-вялікарускую мову XVI ст. Існуюць сьведчаньні выкарыстаньня імі глаголіцы. У цяперашні час яны вылучаны ў асобную этнаграфічную групу расейцаў — па вонкавым выглядзе азіяты, якія размаўляюць па-расейску і апранаюцца у старадаўнія расейскія ўборы.

## Літаратура
* Зензинов В. М. Русское Устье Якутской области Верхоянского округа. Москва. 1913. 235 с.
* Зензинов В. М. Старинные люди у холодного океана. Русское Устье Якутской области Верхоянского округа. Москва. 1914. 133 с.
* Чикачев А. Г. Русские на Индигирке. Историко-этнографический очерк. Новосибирск. 1990. 189 с.
* Чикачев А. Г. Когда же была открыта Аляска // Советы Якутии. Якутск. 17 ноября 1992.
* Русское Устье. // Энциклопедия Якутии. Т. 1. Москва. 2000. С. 73.

Катэгорыя:Населеныя пункты Якутыі
Аляксей Коршак

**Аляксей Ігнацьевіч Коршак** (, в. Вуглы, Капыльскі раён, Менская вобласьць — , Усходняя Прусія) — беларускі паэт.

## Біяграфія
Першую адукацыю атрымаў у Доктаравіцкай сямігодцы. У 1938 годзе скончыў Капыльскую сярэднюю школу. Вучыўся на літаратурным факультэце Менскага пэдагагічнага інстытуту (1938—1941). Рэдагаваў інстытуцкі часопіс. У часе нямецка-савецкай вайны жыў у Капылі. У 1944 годзе прызваны ў Савецкую Армію. Быў разьведчыкам.

Загінуў 27 лютага 1945 году на фронце ва Ўсходняй Прусіі пад паселішчам Лясьлейндорф.

## Творчасьць
Літаратурную дзейнасьць пачаў у 1937 годзе. Першыя вершы ў рэспубліканскім друку апублікаваў у 1938 годзе (газэта «Літаратура і мастацтва»). Зборнік вершаў «Апаленыя пялёсткі» выйшаў у 1963 годзе. Асобныя вершы зьмешчаныя ў калектыўных зборніках «Мы іх не забудзем» (1949), «Крывёю сэрца» (1967).

## Ушанаваньне памяці
Імем паэта названая адна з вуліц гораду Капылю.

## Крыніцы

## Літаратура
* Аляксей Коршак // Першацвет адраджэння: Вучэб. дапам. па беларус. літ. для ст. кл. сярэд. шк. / Склад. М. А. Федасеенка, Т. П. Прохарава, Г. М. Разанава і інш. — Мн.: Нар. асвета, 1995. — С. 496—497. — 511 с. 
* Коршак Аляксей // 

## Вонкавыя спасылкі
* Аляксей Коршак на Беларускай Палічцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Загінулі ў баях нямецка-савецкай вайны
Пярэсты таўсталобік

**Пярэсты таўсталобік**, або **паўднёвы таўсталобік** () — азіяцкі зграйны пэлягічны хуткарослы від касьцявых рыб зь сямейства карпавых. Рыбы дадзенага віду ў даўжыню дасягаюць 60 см і масай да 40 кг, але часам могуць сустракацца і больш буйныя асобіны, якія ў даўжыню перавышаюць 1 мэтар і масай да 70 кг.

Насяляе рэкі Далёкага Ўсходу, якія ўпадаюць у Ціхі акіян. У пачатку 1960-х гадоў пярэсты таўсталобік разам з маляўкамі белага таўсталобіка (*Hypophthalmichthys molitrix*) і белага амура (*Ctenopharyngodon idella*) выпадкова інтрадуцыраваны ў вадаёмы Ўзбэкістану.

Катэгорыя:Касьцявыя рыбы
Стронга Біва

**Стронга Біва** () — падвід рыб віду  сямейства ласосевых. Насяляе возера Біва ў прэфэктуры Сіга (Японія), пры гэтым дакладна вядома аб пражываньні рыбы толькі ў паўночнай частцы гэтага возера.

Стронга Біва сілкуецца плянктонам, вадзянымі насякомымі.

## Зьнешні выгляд
Дарослыя асобнікі гэтай рыбы маюць даўжыню ад 40 да 50 см і масу ад 1,5 да 2,5 кг, хоць некаторыя асобіны могуць дасягаць 70 см даўжыні і масы 5 кг.

## Выкарыстаньне ў кулінарыі
Рыба і яе ікра лічацца далікатэсам. Звычайна рыбу рыхтуюць у выглядзе сасімі, у грылі або ў вэнджаным выглядзе, а таксама ў фрыцюры.

## Глядзіце таксама
* Стронга

Катэгорыя:Касьцявыя рыбы
Gogo

**Gogo** — род сомападобных сямейства анхарыдаў, знойдзены на Мадагаскары. Уключае 4 віды.

## Апісаньне
Гэтыя рыбы маюць памер каля 17,1—25 см у даўжыню.

Прэснаводныя эндэмікі Мадагаскару, пераважна ў высакагорных рэчках на ўсходзе выспы. Від *Gogo arcuatus* знойдзены ў басэйне ракі Сандрананта, а від *Gogo ornatus* — у басэйне ракі Мангора; *Gogo brevibarbis* вядомы толькі па галятыпе меркавана з басэйну ракі Манандзары. *Gogo atratus* знойдзены ў Мананара-Нор на паўночным усходзе Мадагаскару. *Gogo atratus* зьяўляецца начным відам і сілкуецца воднымі казуркамі і дробнымі прэснаводным крэвэткамі.

## Сыстэматыка
**[[Gogo arcuatus]]* Ng & Sparks, 2005
**[[Gogo atratus]]* Ng, Sparks & Loiselle, 2008
**[[Gogo brevibarbis]]* (Boulenger, 1911)
**[[Gogo ornatus]]* Ng & Sparks, 2005

## Крыніцы

Катэгорыя:Касьцявыя рыбы
Паўночныя могілкі (Стакгольм)

**Паўночныя могілкі** () — найвялікшыя могілкі Швэцыі, разьмешчаныя ў Сольне, на поўнач ад Стакгольму. На тэрыторыі могілках вылучаюцца ўчасткі для нябожчыкаў юдэйскага і каталіцкага веравызнаньняў.

## Асобы, пахаваныя на могілках

* Салямон Аўгуст Андрэ (1854—1897) — інжынэр, аэранаўт, дасьледнік Арктыкі
* Кляс Понтус Арнальдсан (1844—1916) — пісьменьнік, палітык і пацыфіст, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру 1908 году
* Інгрыд Бэргман (1915—1982) — акторка, тройчы ляўрэат прэміі «Оскар»
* Фольке Бэрнадот (1895-1948) — дыплямат
* Франц Бэрвальд (1796—1868) — кампазытар-рамантык
* Аўгуст Тэадор Блянш (1811—1868) — пісьменьнік і дзяржаўны дзяяч
* Альвар Гульстранд (1862—1930) — афтальмоляг, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па фізыялёгіі і мэдыцыне 1911 году
* Нэлі Закс (1891—1970) — нямецкая паэтка, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па літаратуры 1966 году
* Соф'я Кавалеўская (1850—1891) — расейскі матэматык і мэханік, пісьменьніца
* Івар Кругер (1880—1932) — інжынэр, фінансіст, вядомы як «Сярнічны кароль»
* Густаф дэ Ляваль (1845—1913) — інжынэр, вынайшаў *[[соплё Ляваля]]*.
* Вільгельм Мубэрг (1898—1973) — пісьменьнік

* Альфрэд Нобэль (1833—1896) — вынаходнік і заснавальнік Нобэлеўскай прэміі
* Ульрых Сальхаў (1877—1949) — фігурыст, Алімпійскі чэмпіён 1908 году
* Морыц Стылер (1883—1928) — актор, сцэнарыст і рэжысэр нямога кіно
* Аўгуст Стрындбэрг (1849—1912) — пісьменьнік, драматург
* Аксэль Гуга Тэодор Тэарэль (1903—1982) — біяхімік, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі па фізыялёгіі і мэдыцыне 1955 году
* Пэр Альбін Гансан (1885—1946) — палітык, премъер-міністар Швэцыі ў 1932—1936 і 1936—1946 гадох 
* Віктар Шэстрэм (1879—1960) — рэжысэр і актор

## Глядзіце таксама
* Лясныя могілкі (Стакгольм)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Могілкі Швэцыі
Катэгорыя:Культавыя збудаваньні Стакгольму
Катэгорыя:Славутасьці Стакгольму
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1827 годзе