open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лібэрацкі край

**Лібэрацкі край** () — адміністрацыйная адзінка Чэскай рэспублікі. Месьціцца на тэрыторыі гістарычнай вобласьці Багемія. На поўначы край мяжуе зь Нямеччынай (працягласьць мяжы складае 20 км) і Польшчай (працягласьць мяжы складае 130 км), на ўсходзе й паўднёвым усходзе мяжуе з Кралёваградэцкім краем, на поўдні — зь Сярэднечэскім краем і на захадзе — з Усьцецкім краем. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца места Лібэрац. Край складаецца з 4 адміністрацыйных раёнаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
Пардубіцкі край

**Пардубіцкі край** () — адміністрацыйная адзінка Чэскай рэспублікі. Месьціцца на тэрыторыі гістарычнай вобласьці Маравія й гістарычнай вобласьці Багемія. На поўначы край мяжуе зь Ніжнесылескім ваяводзтвам Польшчы й Кралёваградэцкім краем, на ўсходзе — з Оламаўцкім краем, на поўдні — з Паўднёвамараўскім краем, на паўднёвым захадзе — з Высачынскім краем і на захадзе — зь Сярэднечэскім краем. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца места Пардубіцы. Край складаецца з 4 адміністрацыйных раёнаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
Плёскі

**Плё́скі** (, па-падляску: *Plóski*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (Праабражэнскі прыход на месцы). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Божай Маці з Гары Кармэль ў Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Першыя згадкі пра Плёскі паходзяць з 1536 г., калі ўзгадваюцца як вёска побач з мастом на рацы Нараў на шляху з Варшавы ў Горадню. Пад канец 18 ст. была тут пабудаваная Праабражэнская царква. У міжваенны пэрыяд Плёскі прыналежалі да гміны Пасынкі Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 352 жыхары (усе праваслаўныя беларусы). Пасьля Другай сусьветнай вайны Локніца была далучаная да гміны Бельск-Падляскі. У час Другай сусьветнай вайны царква была значна разбудаваная ды створаная самастойная парафія. Пасьля вайны на могілках была пабудаваная мураваная капліца сьв. Лукі Апостала.

## Зноскі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Дзяніскі (Падляскае ваяводзтва)

**Дзяні́скі** (, па-падляску: *Deníski*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

Вёска знаходзіцца пры вусьці ракі Арлянкі ў Нараў.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (Праабражэнскі прыход ў Плёсках). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Божай Маці з Гары Кармэль ў Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
З самога пачатку Дзяніскі прыналежалі да каралеўскіх уладаньняў з цэнтрам у Бельску (фальварак Сталовач). Разьмяшчаліся на 32 валоках дрэннай зямлі. У міжваенны пэрыяд Дзяніскі прыналежалі да гміны Пасынкі Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 167 жыхароў (усе праваслаўныя, 10 запісаных палякамі, апошнія беларусамі). Пасьля Другай сусьветнай вайны Дзяніскі былі да гміны Бельск-Падляскі.

## Зноскі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Тбіліскі дзяржаўны ўнівэрсытэт

**Тбіліскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Іванэ Джавахішвілі** (, ТДУ) — вядучая і найбуйнейшая ВНУ Грузіі, цэнтар навукі і культуры. Заснаваны ў лютым 1918 году.

## Гісторыя
У 1917 было заснавана Таварыства па падставе Тбіліскага ўнівэрсытэту. Галоўным заснавальнікам лічыцца гісторык Іванэ Джавахішвілі, сярод першых заснавальнікаў былі ўсходазнаўца Георгі Ахвледыяні, гісторык Шалва Нуцубідзэ, псыхоляг Дзьмітры Ўзнадзэ, лінгвіст Акакі Шанідзэ. Першым рэктарам быў абраны хімік Пётр Мелікішвілі. Раней унівэрсытэт насіў імя Сталіна. У 1949—1956 гадах ваенную катэдру ўнівэрсытэту ўзначальваў генэрал-маёр Павел Абрамідзэ. Пры рэктары Метрэвелі (з 1991) унівэрсытэт вярнуў сабе аўтаномію, страчаную ў 1926 годзе; у 1992 годзе Метрэвелі быў абраны рэктарам супрацоўнікамі. З 2006—2010 году рэктарам унівэрсытэту быў Георгі Хубуа. 27 сьнежня 2010 г. рэктарам стаў Аляксандар Квіташвілі.

## Факультэты
У Тбіліскім дзяржаўным унівэрсытэце маюцца 6 факультэтаў: юрыдычны, эканамічны, гуманітарны, мэдыцынскі, сацыяльных і палітычных навук, дакладных навук і навук пра прыроду. Таксама маюцца 5 філіялаў у розных рэгіёнах Грузіі, НДІ прыкладной матэматыкі, Рэспубліканскі цэнтар інтэнсіўнага вывучэньня моваў, Інфармацыйна-вылічальны цэнтар, НДІ фізыкі высокіх энэргіяў і шэраг іншых разнастайных установаў.

## Вядомыя выкладчыкі і выпускнікі
* Георгі Маргвелашвілі

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт унівэрсытэту
* Гісторыя ТДУ


Унівэрсытэт
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе
Грынявічы Малыя

**Грыняві́чы Малы́я** (, па-падляску: *Małýje Hrynevíčy*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

Побач зь вёскай працякае рака Арлянка.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці каталікі (парафія Божай Маці з Гары Кармэль ў Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская. Невялікая колькасьць жыхароў Малых Грыневічаў этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (Усьпенскі прыход ў Бельску).

## Гісторыя
Малыя Грынявічы разам з суседнімі Вялікімі Грынявічамі былі праўдападобна засаваныя ўжо ў 15 ст., так як з 1528 годам датуецца зьвестка пра больш як 20 рыцараў з гэтых вёсак. Паводле дакумэнтаў зь першай паловы 16 ст. Грыневічы былі заселяныя баярамі праваслаўнага веравызнаньня. Баяры хутка палянізаваліся і ў 17 ст. амаль усе носілі ўжо польскія імёны і былі вернікамі каталікага касьцёлу ў Бельску. Праўдападобна яшчэ ў 16 ст. грынявіцкія шляхціцы прынялі герб  ды прозьвішча Грынявіцкі. З 17 ст. Грынявіцкія набываюць значэньня ў бельскай зямлі, але таксама разьяжджаюцца па ўсёй Рэчы Паспалітай (вядомыя іхнія маёнткі ў Вялікай Польшчы і ва Ўкраіне). У другай палове 17 ст. наступіў падзел на Вялікія і Малыя Грынявічы, пры чым апошнія зьяўляліся болей шляхоцкім пасёлкам, чым вёскай. У міжваенны пэрыяд Грынявічы Малыя прыналежалі да гміны Вышкі Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 158 жыхароў (155 каталікоў ды 3 правасалаўныя, акрамя 1 жыхара ўсе запісаныя былі палякамі). Пасьля Другай сусьветнай вайны Дзяніскі былі да гміны Бельск-Падляскі. У 1946 годзе жыхары вёскі пабудавалі невялікую капліцу ў падзяку за ацаленьне вёскі ад пажараў вайны. Новая Сьвятадухаўская капліца была пабудаваная ў 1997—2000 гадах.

## Ураджэнцы
*  (пам. 1796) — апошні ваявода , сябра Станіслава Аўгуста Панятоўскага

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Вароне

**Варо́не** (, па-падляску: *Vorónie*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці каталікі (парафія Нараджэньня Дзявіцы Марыі і сьв. Мікалая ў Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская. Невялікая колькасьць жыхароў этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Яна Багаслова ў Аўгустове).

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Вароне прыналежалі да гміны Вышкі Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 75 жыхароў (74 каталікоў ды 1 правасалаўны, усе былі запісаныя палякамі). Пасьля Другай сусьветнай вайны Вароне было прылучанае да гміны Бельск-Падляскі.

## Зноскі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Кнарыды Падлясныя

**Кнары́ды Падлясны́я** (, па-падляску: *Knorýdy Pudléśny* — прысёлак вёскі Кнарыды ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

## Насельніцтва
Жыхары прысёлку ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (Усьпенскі прыход ў Боцьках). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія сьв. Язепа і сьв. Антонія ў Боцьках) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Маёнтак у Кнарыдах Падлесьных узгадваецца ў 19 ст., калі прыналежаў разам з фалваркам у Мокрым сям’і Корсакаў. У міжваенны пэрыяд Дзяніскі прыналежалі да гміны Дубяжын Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 31 жыхары (2 каталікоў, 3 габрэяў і 26 праваслаўных, 21 было запісаных палякамі, а 10 беларусамі). Маёнтак існаваў тут да 30-ых гадоў 20 ст., калі часткова пачаўся распрадаваць мясцовым мужыкам. У сядзібе маёнтку пражывала да 1944 году Галіна з Корсакаў Путкоўская (яе муж быў забіты савецкімі партызанамі на пачатку 1944 году, а маці спаліла сядзібу, калі ў ліпені 1944 году прыбылі тут савецкія войскі). На канцы 1944 году маёнтак быў падзеляны паміж мужыкоў з Кнарыдаў. Пасьля Другай сусьветнай вайны Кнарыды Падлясныя былі далучаныя да гміны Бельск-Падляскі.

## Зноскі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Сьпіс нематэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь

## Берасьцейская вобласьць

## Віцебская вобласьць

## Гарадзенская вобласьць

## Гомельская вобласьць

## Магілёўская вобласьць

## Менская вобласьць

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс элемэнтаў нематэрыяльнай культурнай спадчыны, прынятых пад ахову на Беларускай рэспубліканскай навукова-мэтадычнай радзе па пытаньнях гісторыка-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Сьпісы гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь
Кнарыды Сярэднія

**Кнары́ды Сярэ́днія** (, па-падляску: *Knorýdy Serédni* — прысёлак вёскі Кнарыды ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

## Насельніцтва
Жыхары прысёлку этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (Усьпенскі прыход ў Боцьках) ды палякі каталіцкага веравызнаньня (парафія сьв. Язепа і сьв. Антонія ў Боцьках).

## Гісторыя
Маёнтак у Кнарыдах Сярэдніх узгадваецца ў 19 ст., калі быў падзеляны на дзьве часткі: сям’і Абуховічаў (а пасьля Ігната Пятроўскага) ды сям’і Гарткевічаў. У міжваенны пэрыяд Кнарыды Сярэднія прыналежалі да гміны Лубін Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 37 жыхароў (19 каталікоў ды 18 праваслаўных, каталікі былі запісаныя палякамі, праваслаўныя беларусамі). На канцы 1944 году маёнтак быў падзеляны паміж мужыкоў з Кнарыдаў. Пасьля Другай сусьветнай вайны Кнарыды Падлясныя былі далучаныя да гміны Бельск-Падляскі.

## Зноскі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Тамара (царыца Грузіі)

**Тама́ра Вялі́кая** (; 1166 — 1209/1213) — грузінская царыца, паходзіла з роду Багратыёнаў.

Старэйшая дачка Георгія III і царыцы Бурдухан. У 1178 годзе Георгій абвясьціў яе суўладаркай і пераемніцай Грузінскага стальца. Пасьля сьмерці бацькі ў 1184 годзе Тамара стала адзінаўладным царом.

У 1185 г. група грузінскай арыстакратыі выбрала для Тамары мужа — князя Юрыя Багалюбскага. Тамара і Юры ня мелі дзяцей. З-за гэтага ўжо ў 1187 г. шлюб распаўся. Тамара выйшла замуж за князя Давіда Сасланам з Асэтыі, таксама нашчадкам роду Багратыёнаў. Вясельле адбылося ў 1188, Давід быў царом толькі намінальна, Тамара не дзялілася зь ім уладай.

Першы муж Юры не хацеў мірыцца са стратай тытула і супольна зь незадаволенай грузінскай арыстакратыяй спрабаваў у 1191 захапіць уладу, аднак быў разьбіты і пакараны.

Час праўленьня Тамары завецца «залатым векам Грузіі». Пры двары Тамары выхоўваліся ўнукі, бізантыйскага імпэратара Андроніка, Аляксей і Давід. Тамара дапамагала ім ў 1204 г. заняць Трапэзунд і ўтварыць на паўночна-ўсходнім узьбярэжжы Чорнага мора г.зв. Трапэзундзкую імпэрыю.

Царыца памерла ў 1213 і, паводле паданьня, пахаваная ў сакрэтным месцы ў манастыры Гелаці, паблізу Кутаісі, што ў Заходняй Грузіі. Тамара прылічана да сьвятых Праваслаўнай і Каталіцкай царквой.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Баграціёны
Катэгорыя:Грузінскія сьвятыя
Катэгорыя:Жанчыны-кіраўніцы дзяржаваў і ўрадаў
Катэгорыя:Цары Грузіі
Тбілісі (аэрапорт)

**Міжнародны аэрапорт Тбілісі імя [[Шата Руставэлі]]** () (IATA: **TBS**, ICAO: **UGTB**) — міжнародны аэрапорт, што знаходзіцца ў 20 км на ўсход ад Тбілісі, у мясцовасьці Тыфліс. Найвялікшы аэрапорт у Грузіі.

У 2005 годзе празь яго прайшло 547150 пасажыраў, у 2014 — 1 575 386.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аэрапорты Грузіі
Катэгорыя:Транспарт у Тбілісі
Аэрапорт
Праневічы

**Пране́вічы** (, па-падляску: *Pronevíčy*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

Празь вёску праходзіць краёвая дарога .

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход сьв. Арханёла Міхаіла ў Бельску). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Божай Маці з Гары Кармэль ў Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Праневічы прыналежалі да гміны Вышкі Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 224 жыхароў (36 палякаў, 186 беларусаў ды 2 габрэяў). Пасьля Другай сусьветнай вайны Праневічы былі далучаныя да гміны Бельск-Падляскі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Райкі

**Ра́йкі** (, па-падляску: *Réjpičy*) — вёска ў Бельскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Бельск-Падляскі.

Ля вёскі працякае рака Белая.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход сьв. Ільі ў Падбельлі). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Божай Міласэрнасьці ў Бельску-Падляскім) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Райкі прыналежалі да гміны Дубяжын Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 76 жыхароў (усе праваслаўныя, зь іх 52 запісаных палякамі і 24 беларусамі). Пасьля Другай сусьветнай вайны Райкі былі далучаныя да гміны Бельск-Падляскі.

## Зноскі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Фарнаваз I

**Фарнаваз I** () — першы цар Іберыі, старажытнагрузінскай дзяржавы.

Спасылаючыся на гістарычныя крыніцы, большасьць дасьледчыкаў датуюць кіраваньне Фарнаваза 3 ст. да н. э.

Лічыцца заснавальнікам правячай дынастыі Фарнавазідаў. Старажытны стваральнік грузінскай пісьменнасьці. Заснавальнік гораду Армазі — сталіцы Іберыі.

## Літаратура
* Rapp, Stephen H. (2003), Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts. Peeters Bvba ISBN 90-429-1318-5.
* Toumanoff, Cyril (1963), Studies in Christian Caucasian History. Georgetown University Press.
* Suny, Ronald Grigor (1994), The Making of the Georgian Nation (2nd edition). Indiana University Press, ISBN 0-253-20915-3.

Катэгорыя:Цары Грузіі
Катэгорыя:Фарнавазіды
Катэгорыя:Заснавальнікі рэлігіяў
Катэгорыя:Манархі-заснавальнікі
Хаапсалу

**Хаапсалу** () — места ў заходняй частцы Эстоніі, адміністрацыйны цэнтар павету Ляэнэмаа. Заснавана ў 1279 року. З-за таго, што места з трох бакоў аточана вадою, яго часта называюць «паўночнай Вэнэцыяй». Назва места ў перакладзе з эстонскай мовы азначае «асінавы гай» ().

## Гісторыя
Гістарычнае паселішча на месцы цяперашняга гораду існавала сама меней з 1279 року. У 1279 року места атрымала Любэцкае права. З таго часу й да 1561 року места было цэнтрам Озэль-Віцкага біскупству.

У XIX стагодзьдзі Хаапсалу славіўся вытворчасьцю карункавых хустак, вельмі папулярных у Расейскай імпэрыі, Нямеччыне й краінах Скандынавіі.

У 1905 року ў Хаапсалу адмыслова для прыезду імпэратарскай сям’і была пабудавана чыгунка (з 2004 року не выкарыстоўваецца), якая злучыла места з Талінам й Пецярбургам.

У 1944 року зь места й навакольляў дэпартавалі амаль усіх швэдаў, чыя супольнасьць тут была найбуйнейшай у Эстоніі яшчэ з XIII стагодзьдзя.

У часы халоднай вайны на паўднёвым захадзе ад места разьмяшчалася авіябаза зьнішчальнікаў-перахопнікаў.

У 1998 року ў Хаапсалу адкрыўся каледж Талінскага ўнівэрсытэту.

## Насельніцтва
Згодна са зьвесткамі перапісу 2010 року ў Хаапсалу пражывае 79,5% эстонцаў, 15,3% расейцаў, 2,4% украінцаў, 0,8% беларусаў, 0,5% фінаў.


ImageSize = width:650 height:220
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:50
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:20000
ScaleMajor = unit:year increment:5000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1881 color:gray1 width:1 
   from:0 till:2884 width:15 text:2884 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:1897 color:gray1 width:1 
   from:0 till:3212 width:15 text:3212 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:1922 color:gray1 width:1 
   from:0 till:4251 width:15 text:4251 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:1934 color:gray1 width:1 
   from:0 till:4649 width:15  text:4649 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:1959 color:gray1 width:1 
   from:0 till:8567 width:15  text:8567 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:1970 color:gray1 width:1 
   from:0 till:11483 width:15  text:11483 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:1979 color:gray1 width:1 
   from:0 till:13035 width:15  text:13035 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:1989 color:gray1 width:1 
   from:0 till:15176 width:15  text:15176 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:2000 color:gray1 width:1 
   from:0 till:12394 width:15  text:12394 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:2009 color:gray1 width:1 
   from:0 till:11672 width:15  text:11672 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1 
   from:0 till:11298 width:15  text:11298 textcolor:blue  fontsize:8px
  bar:2011 color:gray1 width:1 
   from:0 till:11295 width:15  text:11295 textcolor:blue  fontsize:8px
TextData=
  fontsize:S pos:(200,30)
  text:Дынаміка колькасьці насельніцтва Хаапсалу з 1881&nbsp;па 2011 рокі


## Галерэя

Haapsalu raekoda 2012.jpg|Ратуша
Haapsalu.JPG|Цэнтар места
Haapsalu raudteejaam 2010.jpg|Чыгуначны вакзал у Хаапсалу
Haapsalu raudteejaama veetorn.jpg|Ваданапорная вежа


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Выгма

**Выгма** () — места ў цэнтральнай частцы Эстоніі ў павеце Вільяндзімаа. Зьяўляецца самастойным гарадзкім муніцыпалітэтам і не ўваходзіць у склад ніводнай воласьці. Ёсьць чыгуначная станцыя на лініі Цюры-Вільяндзі.

## Галерэя

Файл:Võhma linnavalitsuse hoone.JPG|Ратуша места
Файл:Võhma Lihakombinaadi hooned.JPG|Былы мясакамбінат
Файл:Võhma raudteejaama hoone2.JPG|Чыгуначная станцыя


## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Уладзімер Содаль

**Уладзі́мер Ільі́ч Со́даль** (, в. Мормаль, Жлобінскі раён, Гомельская вобласьць, цяпер Беларусь — , Менск, Беларусь) — беларускі літаратуразнавец, краязнавец, тэлежурналіст.

## Біяграфія
Нарадзіўся 13 верасьня 1937 году ў вёсцы Мормаль Жлобінскага раёну Гомельскае вобласьці. Пасьля заканчэньня Мормальскае беларускае сярэдняе школы Ўладзімер Содаль працаваў электрыкам у Мурманску (Расея) на суднарамонтным вайсковым заводзе.

У 1963 годзе скончыў Менскі пэдагагічны інстытут. Працаваў пэдагогам у дзіцячым тубэркулёзным санаторыі «Астрашыцкі гарадок». У 1967—2000 гадох працаваў на Беларускім тэлебачаньні, дзе ўзначальваў студыю «Ліцэй» і быў адным з заснавальнікаў навучальнага тэлебачаньня. За 34 гады на БТ падрыхтаваў шэраг асьветніцкіх праграмаў, у тым ліку «Ў кожнага была свая вайна», «Роднае слова».

Неаднойчы быў затрыманы або зьбіты за свае палітычныя погляды. Выступаў супраць інтэграцыі Беларусі з Расеяй і расейскай агрэсіі ва Украіне.

Памёр 15 красавіка 2015 году ў Менску ў Першай клінічнай бальніцы ад інфаркту. Пахаваны ў Астрашыцкім Гарадку каля маці.

## Творчасьць, дасьледчыцкая дзейнасьць
Дасьледаваў беларускую літаратуру й культуру ХІХ—ХХ ст., жыцьцёвы й творчы шлях Вінцэнта Дунін-Марцінкевіча, Францішка Багушэвіч, Янкі Купалы, М. Багдановіча, Ядвігіна Ш., Зоські Верас і інш. Аўтар кніг «Людзьмі звацца» (1977), «Пуцявінамі сейбіта» (1982), «Кушлянскі кут», «Сьцежкамі Мацея Бурачка» (абедзьве 1990), «Жупранская старонка» (1992), «Тут бачу свой край» (1994), «Сьвіранскія крэскі» (1995), «Карпілаўка» (2001). Складальнік альбомаў «Францішак Бенядзікт Багушэвіч» (1986), «Вінцэнт Якуб Дунін-Марцінкевіч» (1997). Укладальнік зборнікаў твораў Францішка Багушэвіча «Мая дудка» (1987), «Каму дудка паслушна» (1990). Кніга «Волат з Мігаўкі» (2007) прысьвечана жыцьцю і дзейнасьці Аляксандра Ўласава.

Аўтар сцэнароў навучальных дыяфільмаў пра Францішка Багушэвіча, Вінцэнта Дунін-Марцінкевіча, Кастуся Каліноўскага й інш.

За літаратурна-дасьледчую працу і змаганьне за родную мову Камітэтам Ушанаваньня ганараваны ордэнам «Гонар Айчыны» і імянным срэбным пярсьцёнкам з выявай герба (27.11.1997) і адпаведнымі дыплёмамі. Занесены ў кнігу гонару «Рупліўцы твае, Беларусь».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Творы на сайце «Беларуская Палічка»
* Творы на сайце kamunikat.org

Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Беларускія краязнаўцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобінскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Катэгорыя:Сябры Таварыства беларускай мовы
Давід IV Будаўнік

**Даві́д IV Будаўні́к** (, *Давіт IV Агмашэнэбэлі*; 1073 — 24 студзеня 1125) — цар Грузіі (1089—1125) з дынастыі Баграціёнаў. У часы яго праўленьня адбылося аб’яднаньне грузінскіх княстваў у адзіную цэнтралізаваную дзяржаву.

Пахаваны ў Гелацкім манастыры.

## Літаратура
* საქართველოს ისტორია, ტ. I — უძველესი დროიდან XIX საუკუნის დასასრულამდე;
* ლორთქიფანიძე, მარიამ (1987), «საქართველო XI—XII საუკუნეებში», გვ. 80-118.
* Anchabadze, G.Z. (1980), *The Qipchaks in Georgia*. — «Problems of Modern Study of Turks». Alma-Ata (a publication in Russian)
* Chkhataraishvili, K. (1986), *The Kipchak Resettlement in Georgia 1118*, in: Georgian Soviet Encyclopedia (*Encyclopaedia Georgiana*), Tbilisi (in Georgian)
* Peter Benjamin Golden|Golden, PB (1984), *Cumanica I: the Quipchaqs in Georgia*, Archivum Eurasiae Mediiaevi 4: 45-87
* Kirzioglu, MF (1992), *The Qipchaks in the Upper Valley of the Kura River*, Ankara (in Turkish)
* Rapp, SH (2003), *Studies In Medieval Georgian Historiography: Early Texts And Eurasian Contexts*, Peeters Bvba 
* Wink, Andre (2001), *Nomads in the Sedentary World*, Routledge (UK) 
* Yunusov, Arif. The Akhiska (Meskhetian Turks): Twice Deported People. «Central Asia and Caucasus» (Lulea, Sweden), 1999 # 1(2), p.&nbsp;162—165 (in Russian).
* Marie-Félicité Brosset, *Histoire de la Géorgie depuis l’Antiquité jusqu’au s-|XIX|e, v. 1-7*. Saint-Pétersbourg, 1848-58. (Lire ce livre avec Google Books: http://books.google.com/books?vid=OCLC38657816&id=9PIKAAAAIAAJ&dq=Brosset, http://books.google.com/books?vid=OCLC38657816&id=RfMKAAAAIAAJ&dq=Brosset)

## Вонкавыя спасылкі
* The Bagrationi Royal Dynasty of Georgia, by Dr. Levan Z. Urushadze (Tbilisi, Republic of Georgia)
* The PEDIGREE of David IV `the Builder' (King) of GEORGIA
* Lebenslauf David des Erbauers
* Bilder der Gelati-Kathedrale und der Akademie der Wissenschaften

Катэгорыя:Баграціёны
Давід 04
Катэгорыя:Грузінскія сьвятыя
Імэрэцінскае царства

**Імэрэцінскае царства** () — адно з трох самастойных фэадальных царстваў Грузіі (нароўні з Картлі і Кахеціяй), якія ўтварыліся ў канцы 15 стагодзьдзя. Сталіца — горад Кутаісі.

У канцы 16 стагодзьдзя Імэрэцінскае царства было абмежавана тэрыторыяй Імэрэціі. Паводле іранска-турэцкаму міру 1555 году Імэрэцінскае царства было падпарадкавана асманскай Турцыі і плаціла даніну нявольнікамі або грашыма і натурай. Гісторыя Імэрэцінскага царства адзначана пастаяннымі фэадальнымі паўстаньнямі і росквітам гандлю рабамі.

Фэадальныя войны асабліва ўзмацніліся ў 17 стагодзьдзі. Толькі цару Саламону I (кіраваў у 1752—1784 гадах) атрымалася ўмацаваць царскую ўладу. Ён забараніў гандаль рабамі, а таксама імкнуўся да аб’яднаньня Заходняй Грузіі. Шматгадовая вайна Саламона I з туркамі адзначылася Хрэсільскай перамогай 1757 году і ваенным саюзам з царом Картлі Іракліем II у 1758 годзе. У 18 стагодзьдзі імэрэцінскія цары неаднаразова зьвярталіся па дапамогу да Расеі, але іх просьбы адхіляліся, каб пазьбегнуць ускладненьня адносін з Асманскай імпэрыяй. Паводле Кючук-Кайнарджыйскай расейска-турэцкага дамовы 1774 году даніна Імэрэцінскага царства Турцыі была адменена.

У 1804 годзе імэрэцінскі цар Саламон II прыняў заступніцтва Расеі. У 1811 годзе Імэрэцінскае царства было пераўтворана ў Імэрэцінскую вобласьць Расейскай імпэрыі.

Катэгорыя:Дзяржавы ў гісторыі Грузіі
Катэгорыя:Гісторыя Кутаісі
Кутаісі (аэрапорт)

**Міжнародны аэрапорт Давіда Будаўніка ў Кутаісі** () — міжнародны аэрапорт, што знаходзіцца за 14 км на захад ад Кутаісі. Названы ў гонар грузінскага цара Давіда Будаўніка.

28 жніўня 2012 году аэрапорт прыняў першы рэйс, які зьдзейсьніў грузавы борт Boeing 747. Афіцыйна аэрапорт быў адчынены 27 верасьня 2012 году, з гэтага дня лоў-кост авіякампаніі Wizz Air запусьціла авіярэйс паміж Кіевам і Кутаісі..

З 28 кастрычніка 2012 году авіякампаніяй «Белавія» пачалі выконвацца рэгулярныя авіярэйсы ў Менск.

У 2014 годзе праз аэрапорт прайшло 1 575 386 пасажыраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Аэрапорты Грузіі
Катэгорыя:Транспарт у Кутаісі
Аэрапорт
Нацыянальны банк Грузіі

**Нацыянальны банк Грузіі** () — цэнтральны банк Грузіі. Створаны на падставе Грузінскага рэспубліканскага банка Дзяржбанка СССР у 1991 годзе.

## Гісторыя
Нацбанк Грузіі быў заснаваны ў 1919 годзе, а ў 1991 годзе пасьля зьнікненьня СССР ён пачаў працаваць як незалежны інстытут. Згодна пастановы Вярхоўнага Савету Грузіі быў створаны Нацыянальны банк Грузіі.

Афіцыйна незалежны нацбанк быў заснаваны ў жніўні 1991 году, на падставе прынятага Закону «Аб Нацыянальным банку Грузінскай Рэспублікі». У той самы час быў прыняты і Закон «Ад грашова-крэдытным рэгуляваньні ў Рэспубліцы Грузія», які вызначыў асноўныя кірункі дзейнасьці Цэнтральнага банка краіны ў манэтарнай палітыцы.

Цяперашні статус Нацбанку вызначаецца Канстытуцыяй Грузіі. Згодна 95-му артыкулу Канстытуцыі, Нацбанк незалежны ў сваёй дзейнасьці. Правы і абавязкі Нацбанку, яго дзейнасьць і гарантыі незалежнасьці вызначаюцца Законам «Аб Нацыянальным банку», прынятым Парлямэнтам Грузіі 23 чэрвеня 1995.

## Крыніцы

Грузія
Грузія
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Банкі Грузіі
Канстытуцыя Эстоніі

**Канстыту́цыя Эсто́ніі** () — чацьвёртая канстытуцыя Эстонскай рэспублікі, прынятая на рэфэрэндуме 28 чэрвеня 1992 року. Удзел у рэфэрэндуме бралі толькі грамадзяне Эстоніі. Канстытуцыя Эстоніі зьяўляецца асноўным законам дзяржавы й усталёўвае парлямэцкую форму кіраваньня дзяржаваю. Згода з асноўнымі прынцыпамі дакумэнту, Эстонская рэспубліка ўёсьць самастойная й незалежная дэмакратычная дзяржава, уся ўлада ў якой належыць народу. Згодна з канстытуцыяй, самастойнасьць і незалежнасьць Эстоніі немінуючыя й неад’емныя.

Сэнсам існаваньня незалежнай Эстонскай Рэспублікі абвешчаныя захаваньне на стагодзьдзі эстонскай нацыі, мовы й культуры, усім этнічным эстонцам прадастаўлена права на пражываньне ў Эстоніі (незалежна ад наяўнасьці грамадзянства), кожнаму гарантавана права на естонскую адукацыю й справаводзтва ў дзяржаўных і муніцыпальных установах.

Тэкст канстытуцыі складаецца з прэамбулы й 15 разьдзелаў, падзеленых на 168 артыкулаў. У адзіны комплекс канстытуцыйных актаў, акрамя самой канстытуцыі, уваходзяць таксама прыняты адначасова з канстытуцыяй закон аб асаблівасьцях яе прымяненьня й прыняты на рэфэрэндуме ў 2003 року закон аб дапаўненьні канстытуцыі. Дзякуючы апошняму закону, у выпадку, калі нейкія асобныя палажэньні Канстытуцыі Эстоніі ўваходзяць у супярэчнасьць з прававымі нормамі Эўрапейскага Зьвязу, прымяняюцца агульнасаюзныя нормы, а дзеяньне неадпаведных палажэньняў эстонскай канстытуцыі прыпыняюцца.

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст канстытуцыі

1992
Мураванка

**Мурава́нка** — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мажэйкаўскага сельсавету.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Лідзкім павеце Гарадзенскай губэрні.

За польскім часам — калёнія ў гміне Лебяда Вялікая Лідзкага павету Наваградзкага ваяводзтва.

## Транспарт

## Турыстычная інфармацыя
* Царква Нараджэньня Божай Маці (XVI стагодзьдзе)

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары

## Крыніцы

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Мажэйкаўскі сельсавет (Шчучынскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Шчучынскага раёну
Мураванка (неадназначнасьць)

**Мурава́нка**:

## Тапонімы
### Беларусь
* Мураванка — вёска ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Мураванка — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці

### Польшча
* Мураванка — вёска ў Гроецкім павеце Мазавецкага ваяводзтва
* Мураванка — вёска ў Пултускім павеце Мазавецкага ваяводзтва
Рапла

**Рапла** () — места ў заходняй частцы Эстоніі, адміністрацыйны цэнтар павету Рапламаа.

## Галерэя

Файл:Rapla kirik1.jpg|Касьцёл Марыі Магдалены ў Рапла
Файл:Rapla raudteejaam 2010-05-12.jpg|Чыгуначны вакзал у Рапла
Файл:Rapla kultuurikeskus.JPG|Цэнтар культуры ў Рапла
Файл:Rapla ringtee.JPG|Цэнтральная плошча места


## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Георгі III

**Георгі III** (", памёр 27 сакавіка 1184) — цар Грузіі ў 1156—1184 гадах.

Паходзіў з дынастыі Багратыёнаў. Часы яго праўленьня, як і часы царыцы царыца Тамара лічацца *залатым стагодзьдзем* у гісторыя Грузіі. Пад яго началам адбываліся дыпляматычныя посьпехі таго часу, ваенныя трыюмфы, разьвіцьця навукі, культуры, духавенства і мастацтва.

Пахаваны ў Гелацкім манастыры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Баграціёны
Катэгорыя:Цары Грузіі
Канстытуцыя Эстонскай рэспублікі (1934)

**Канстыту́цыя Эсто́нскай рэспу́блікі 1934 року** — другая канстытуцыя Эстонскай рэспублікі, ухваленая на рэфэрэндуме 14—16 кастрычніка 1933. Набыла моц 21 студзеня 1934 року.

У гэтай канстытуцыі ўпершыню ўведзеная прэзыдэнцкая пасада: дзяржаўны старэйшына быў вылучаны са складу ўраду, які займеў уласнага прэм’ер-міністра.

## Вонкавыя спасылкі

1934
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1934 годзе
Батумі (аэрапорт)

**Міжнародны аэрапорт Батумі імя Аляксандра Картвэлі** () (IATA: **BUS**, ICAO: **UGSB**) — міжнародны аэрапорт, што знаходзіцца за 2 км на паўночны захад ад Батумі. Другі паводле велічыні аэрапорт у Грузіі.

Гэта аэрадром 2 клясы, які можа прымаць самалёты Іл-18, Ту-134, Як-42, Боінг 737, Airbus A319, Airbus A320, а таксама гэлікоптэры ўсіх тыпаў. Максымальная ўзьлётная вага паветранага судна 64 т.

Авіякампанія Белавія выконвае рэгулярныя авіярэйсы з гэтага аэрапорту ў Менск.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аэрапорты Грузіі
Катэгорыя:Транспарт у Батумі
Аэрапорт
Джвары (манастыр)

**Джава́ры** (, літаральна «крыж») — грузінскі манастыр і храм VII стагодзьдзя (паміж 605 і 642 гг.). Знаходзіцца на вяршыні гары каля зьліяньня рэк Куры і Арагві ў навакольлі Мцхеты — там, дзе згодна з гістарычнымі крыніцамі («Навяртаньне Грузіі», «Жыцьцяпісы картлійскіх цароў»), паставіла крыж сьвятая роўнаапостальная Ніна. Джвары — адзін з шэдэўраў архітэктуры па дасканаласьці архітэктурных формаў і першы ў Грузіі помнік Сусьветнай спадчыны.

## Гісторыя
Да 545 году на «крыжовай» гары ўжо стаяў храм малога памеру; цяпер ён зруйнаваны. Большая па памеру царква ў форме тэтраконха (22 на 18,4 мэтру) была пабудавана ў 590—604 гадах. Магчыма яе архітэктарам быў Мікел Тхелі.

Пабудаваная на вяршыні скалістага масіву, царква служыць яго арганічным працягам і цэнтрам ўсяго навакольнага ляндшафту. Адзінства зь ляндшафтам падкрэсьліваецца тым, што сам манастыр суадносіцца з памерам скалы роўна як 1 да 7. Форма храма зьяўляецца вынікам працяглых пошукаў грузінскіх дойлідаў, якія адмовіліся ад формы базылікі і шукалі аптымальную форму цэнтральнага крыжовага храма, з адзінай унутранай прасторай. Гэтыя пошукі адлюстраваныя, напрыклад ў царкве ў Дзвелі-Гавазі і ў катэдральным саборы ў Нінацміндзе.

Невялікая па памеры царква ў пляне зьяўляецца ўпісаным у квадрат крыжам з паўкруглымі апсыдамі на канцах. Унутраная прастора мае суразьмернасьць, выразнасьць і акуратнасьць. Завершаны храм купалам на васьмігранным барабанам.

Зьнешні выгляд фасадаў вызначаецца гранёнымі апсыдамі з плоскімі нішамі. Усходні і паўднёвы бок храма ўпрыгожаныя скульптурнымі рэльефамі і арнамэнтамі, на гранях алтарнай апсыды — тры рэльефы з выявамі царкоўных старостаў. Скульптуры грубаватыя і наіўныя па выкананьні, але ў цэлым арнамэнт добра падкрэсьлівае архітэктурныя формы храма.

Купал на васьмігранным барабане паслужыў узорам для Атэнскага Сіёна ў Гарыйскім муніцыпалітэце і для мноства іншых каўкаскіх храмаў, стаўшы сымбалем сярэднявечнай Грузіі.

У 2004 годзе Джвары быў унесены ў сьпіс Міжнароднага фонду манумэнтаў, як адзін з сотні, якім пагражае зьнішчэньне, але рэстаўрацыя 2007 году дазволіла выключыць яго з гэтага сьпісу. Між тым, на сьценах манастыра дагэтуль магчыма ўбачыць барбарскія надпісы наведвальнікаў са ўсяго СССР за апошнія 60 гадоў.

## Дадатковыя зьвесткі
* Джвары разам з Задазенскім манастыром лічыцца месцам дзеяньня паэмы Лермантава «Мцыры».
* Манастыр згадваецца ў творы Валера Алфеева «Джвары», прысьвечаным ягонаму сыну.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў VII стагодзьдзі
Катэгорыя:Праваслаўныя манастыры Грузіі
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Грузіі
Катэгорыя:Славутасьці Грузіі
Запіён

**Запіён** () — зьяўляецца адным з самых важных будынкаў у Атэнах. У цяперашні час выкарыстоўваецца для дзяржаўных і прыватных выставак і цырымоніяў.

Пабудаваны ў 1874—1888 гадах паводле праекту дацкага архітэктара Тэафіля Гансэна.

Запіён быў першым у сьвеце будынкам, пабудаваным адмыслова для Алімпійскіх гульняў (1896). Падчас гэтых гульняў выкарыстоўваўся як галоўная заля для спаборніцтваў па фэхтаваньні. На пазачарговых летніх алімпійскіх гульнях 1906 году будынак выкарыстоўваўся як алімпійская вёска.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Запіёну

Катэгорыя:Славутасьці Атэнаў
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1888 годзе
Чыгозэ Ўдоджы

**Чыгозэ Ўдоджы** (;  16 ліпеня 1986 году, Лагас, Нігерыя) — колішні нігерыйскі футбаліст, паўбаронца. Мае баўгарскі паспарт. Вядомы дзякуючы свайму дрыблінгу.

## Кар’ера
У маладым узросьце трапіў у баўгарскі клюб «Віхрэн» з гораду Санданскі. Добрая гульня за гэты клюб прыцягнула ўвагу аднаго з баўгарскіх грандаў сафійскага ЦСКА, куды Ўдоджы перайшоў у 2007 годзе. Разам з ЦСКА стаў чэмпіёнам краіны. Усяго правёў у Баўгарыі пяць гадоў, прыняў грамадзянства гэтай краіны.

У 2009 годзе пераехаў у чэмпіянат Грэцыі. Два гады выступаў за клюб «Астэрас». Улетку 2011 году апынуўся ў чэмпіянаце Румыніі, але гэты этап у кар’еры стаў ня вельмі пасьпяховым. Улетку 2012 году вярнуўся ў Грэцыю.

У сакавіку 2014 году пасьля прагляду падпісаў кантракт зь менскім «Дынама». У складзе менскага клюбу адразу замацаваўся ў асноўным складзе, стаў выступаць на пазыцыі правага або цэнтральнага атакуючага паўабаронцы. У выніку стаў адным зь лідэраў «Дынама». Важныя мяч легіянэр правёў у Лізе Эўропы, чым дапамог клюбу ўпершыню ў гісторыі дасягнуць групавой стадыі турніру. Гэтак 17 ліпеня 2014 году паўабаронца забіў першы гол у браму фінскай «МюПы-47» (3:0) у матчы 2-га кваліфікацыйнага раўнду на стадыёне «Трактар». 7 жніўня гол ад Чыгозэ дапамог менчукам атрымаць перамогу ў Румыніі ў матчы 3-га кваліфікацыйнага раўнду супраць ЧФР (2:0). 28 жніўня дзякуючы дублю нігерыйца ў матчы ў адказ «Дынама» здолела перамагчы ў матчы супраць клюбу «Насьёнал» і выйсьці ў групавы раўнд другога паводле прэстыжнасьці эўракубку.

У лістападзе 2014 году падоўжыў кантракт з «Дынама». У сэзоне 2015 году, другім для сябе ў складзе беларускай каманды, стаў аўтарам першага голу клюбу ў новым чэмпіянаце, забіўшы мяч у браму гарадзенскага «Нёману» (1:1).

У лютым 2016 году падпісаў кантракт з кітайскім клюбам «Цындао Чжунэн».

## Дасягненьні
**ЦСКА**:
* Чэмпіён Баўгарыі: 2008
* Уладальнік Супэркубка Баўгарыі: 2008

**«Дынама»**:
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2015

**«Лілестрэм»**:
* Уладальнік Кубка Нарвэгіі: 2017

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце менскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нігерыйскія футбалісты
Аляксей Сквярнюк

**Аляксе́й Сквярню́к** (нарадзіўся 13 кастрычніка 1985 году, Менск, БССР) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца. У 2007—2008 гадах правёў 7 гульняў у складзе нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачынаў кар’еру ў менскай ««Зорцы»-ВА-БДУ. У 2004 годзе перайшоў самарскія «Крылы Саветаў», дзе пазьней замацаваўся ў асноўным складзе. У 2008 годзе трапіў у краснадарскую «Кубань», якой двойчы дапамог выйсьці ў вышэйшы дывізіён.

Улетку 2011 году перайшоў у «Спартак-Нальчык», але ня здолеў замацавацца ў клюбе і праз год пакінуў яго. У жніўні 2012 году падпісаў кантракт з мазырскай «Славіяй». У лютым 2013 году зноўку адправіўся ў Расею, стаўшы гульцом «Уфы», але ўжо ў траўні пакінуў гэты клюб.

У другой палове 2013 году падтрымліваў форму разам з «Гарадзеяй», але ня мог дапамагчы гэтай камандзе ў чэмпіянаце, бо лічыўся легіянэрам. У красавіку 2014 году падпісаў кантракт з «Смаргоньню», але ўжо ў чэрвені 2014 году пакінуў гэты клюб. У ліпені 2014 году, ня здолеўшы ўладкавацца ў іншых клюбах, зноўку вярнуўся ў «Смаргонь».

У лютым 2015 году трэніраваўся разам зь «Іслаччу». Пазьней далучыўся да бабруйскай «Белшыны», у складзе якой дэбютаваў 10 красаівка 2015 году ў матчы супраць «Гомлю» на стадыёне «Цэнтральны», матч скончыўся паразай для бабруйскіх футалістаў зь лікам 2:0, а сам Аляксей правёў на пляцоўцы 82 хвілінаў. Па заканчэньні сэзону 2016 году пакінуў Бабруйск і завяршыў кар’еру.

### Міжнародная
8 верасьня 2007 году дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Беларусі. Усяго за зборную згуляў 7 матчаў.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Энэргетык»-БДУ Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крылы Саветаў» Самара
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Кубань» Краснадар
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Спартак» Нальчык
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Славія» Мазыр
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Смаргонь»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Белшына» Бабруйск
Ільля Маталыга

**Ільля́ Маталы́га** ( 5 траўня 1984 году) — колішні беларускі футбаліст, брамнік.

## Кар’ера
Выхаванец ДЮСШ Бабруйску. Першым трэнэрам быў Валеры Канапака. Затым выступаў у клюбах «Старыя Дарогі» і «Граніт». У 2005 годзе далучыўся да бабруйскай «Белшыны». У дэбютным сэзоне стаў пераможцам Першай лігі. У 2006 годзе выступаў у складзе бабруйчанаў у Найвышэйшай лізе, аднак паводле вынікаў сэзону клюб заняў апошні радок і вярнуўся ў другі дывізіён. За чатыры сэзоны ў клюбе правёў 67 матчаў у чэмпіянатах. Затым у студзені 2009 году перайшоў у магілёўскае «Дняпро», дзе выступаў за дублюючы склад. Згуляў за клюб адзіны матч у Кубку Беларусі.

У 2011 годзе стаў гульцом чэскага клюбу «Славацка». Перад гэтым футбаліст плянаваў далучыцца да славацкага «Зэмпліну», аднак гульца зьбянтэжыла ліга і заробак. Дэбютаваў за клюб 3 красавіка 2011 году ў матчы супраць «Дынама». За тры сэзоны ў клюбе выйшаў зьявіўся на полі толькі двойчы. У 2013 годзе вярнуўся ў Беларусь, далучыўшыся да «Смаргоні». Дэбютаваў за клюб 20 красавіка 2013 году ў матчы супраць «Гарадзеі». Потым у жніўні 2013 году перайшоў у «Гарадзею». Дэбютаваў за клюб 7 верасьня 2013 году ў матчы супраць «Менску-2». Стаў з клюбам срэбным прызэрам Першай лігі. Сэзон 2014 году правёў у клюбе «Жлобін» з Другой лігі. У 2015 годзе вярнуўся ў бабруйскую «Белшыну». Па вяртаньні ў каманду Маталыгу бракавала гульнёвай практыкі і пасьля заканчэньня сэзону ён стаў вольным агентам. У 2017 годзе зноў вярнуўся ў клюб. Цягам сэзону ня быў асноўным брамнікам клюбу, але ў студзені 2018 году працягнуў кантракт з клюбам. Затым пасьля заканчэньня сэзону пакінуў «Белшыну».

У студзені 2019 году стаў гульцом рэчыцкага «Спадарожніка». Выступаў у клюбе ў ролі запаснога брамніка. Дэбютны матч згуляў 12 чэрвеня 2019 году ў Кубку Беларусі супраць «Вікторыі». У матчах чэмпіянату ў складзе клюбу ўпершыню згуляў 31 жніўня 2019 году супраць гомельскага «Лякаматыва». Пасьля заканчэньня сэзону пакінуў клюб. У лютым 2020 году далучыўся да «Воршы», у складзе якой дэбютаваў 18 красавіка 2020 году ў матчы супраць «Ліды». Быў асноўным брамнікам каманды, працягваючы выступы ў сэзоне 2021 году. За два сэзоны бараніў браму ў 45 матчах, вызначыўшыся 10 «сухімі» матчамі.

У 2022 годзе прыяднаўся да віцебскага «Вялесу-2020», дзе быў асноўным брамнікам. Поруч з камандай выйграўшы групавы этап віцебскага рэгіёну Другой лігі, тым самым трапіўшы ў раунд плэй-оф. У кастрычніку 2022 году пакінуў клюб, пасьля чаго зьявілася інфармацыя, што брамнік папоўніў шэрагі польскага клюбу «Палёнія», але гэтая заява была абвергнутая.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Атэнская вежа 1

**Атэнская вежа 1** — самае высокае архітэктурнае збудаваньне Грэцыі вышынёй 103 м, лічыцца адзіным сапраўдным хмарачосам краіны.

Збудаваная ў 1971 годзе вежа перасягнула пабудаваны ў 1964 годзе 14-павярховы атэнскі гатэль сеткі «Гілтан» — Hilton Athens — вышынёю 65 м. На момант заканчэньня будаўніцтва Атэнская вежа таксама была найвышэйшым будынкам усяго Балканскага рэгіёну.

Архітэктарам праекту быў Яаніс Вікеляс, вядомы таксама праектам Музэю кіклядзкіх мастацтваў. Вежа мае 28 паверхаў, пабудавана ў раёне Атэн Амбэлёкіпі. Цяпер у ёй арандуюць памяшканьні для сваіх офісаў грэцкія і замежныя кампаніі, у прыватнасьці Emporiki Bank.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс самых высокіх будынкаў і збудаванняў Грэцыі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Athens Tower — The First and Only Real Athens Skyscraper

Катэгорыя:Архітэктура Грэцыі
Катэгорыя:Небасягі Грэцыі
Вежа
Яніс Рыцас

**Яніс Рыцас** (; , Манемвасія, Грэцыя — ) — грэцкі пісьменьнік.

У 1948—1952 і 1967—1974 гг. зьняволены ўладамі Грэцыі.

Яго сацыяльна-палітычныя погляды адлюстраваны ў зборніку вершаў «Трактары» (1934), паэмах «Эпітафіі» (1936), «Песьня для маёй сястры» (1937), дзе дамінуе імпрэсіянісцкае ўспрыманьне рэчаіснасьці. У зборніках лірыкі «Выпрабаваньні» (1943), «Каменны час» (1949), «Бяссоньне» (1954), «Дзёньнікі высылкі» (1975), «Нататкі сьляпога» (1979), «Карані Элінства» (1981), паэмах «Марш акіяну» (1940), «Ранішняя зорка» (1955), «Няскораны горад» (1958), «Мост» (1960), «Васямнаццаць мелёдый горкай радзімы» (1973), «Граганда», «Званіца» (абедзьве 1974) імкненьне дасягнуць глыбінь чалавечай душы, спасьцігнуць таямніцы жыцьця.

Сюррэалістычныя рысы ўласьцівыя вершам зборнікаў «Архітэктура дрэў» (1958), «Сьведчаньні» (ч. 1—2, 1963—1966). У раманах «Асьцярожны Арыёст» (1982), «Што за дзіўныя рэчы!» (1983), «Штуршком локця» (1984) паказана жыцьцё грэцкай правінцыі.

Рыцас пераклаў верш Я. Купалы «А хто там ідзе?» (1983). На беларускую мову яго вершы перакладала Алена Кобец-Філімонава.

## Беларускія пераклады
* Макронісас. Мн., 1973.

## Літаратура
* Лявон Баршчэўскі Рыцас // БЭ ў 18 т. Т. 13. Мн., 2001.

Катэгорыя:Грэцкія літаратары
Катэгорыя:Грэцкія перакладчыкі
Катэгорыя:Марксісты
Катэгорыя:Антыфашысты
Канстытуцыя Вугоршчыны

**Канстыту́цыя Вуго́ршчыны** () — асноўны закон Вугоршчыны, прыняты 18 красавіка 2011 року Парлямэнтам краіны. Падпісана 25 красавіка 2011 року прэзыдэнтам краіны. Уступіла ў сілу 1 студзеня 2012 року.

## Гісторыя
Да 2012 року асноўным законам Вугоршчыны была канстытуцыя 1949 року, у якую, пачынаючы з 1989 року, былі ўнесеныя радыкальныя зьмены. У сакавіку 2013 року парлямэнт краіны ўхваліў шэраг паправак да канстытуцыі. Гэтыя папраўкі выклікалі крытыку ўнутры краіны й за яе межамі.

## Асноўныя палажэньні
Назва краіны зьмяняецца з «Вугорскай рэспублікі» на Вугоршчына, хоць форма праўленьня застаецца рэспубліканская. У прыватнасьці, зьмяненьне ўказвае на неабходнасьць успрыманьня краіны без акцэнтаваньня ўвагі на сапраўдных яе межах: замежныя вугорцы прызнаюцца роўнымі ў правах.

Канстытуцыя вызначыла шлюб як саюз асобаў супрацьлеглага полу і зрабіла аднаполы шлюб у Вугоршчыне неканстытуцыйным.

## Глядзіце таксама
* Канстытуцыя Вугоршчыны 1949 году

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст канстытуцыі

Вугоршчына
Катэгорыя:Права Вугоршчыны
Кралаваградэцкі край

**Кралаваградэцкі край** () — адміністрацыйная адзінка Чэскай рэспублікі. Месьціцца на тэрыторыі гістарычнай вобласьці Багемія й гістарычнай вобласьці Сылезія. На поўначы й усходзе край мяжуе зь Ніжнесылескім ваяводзтвам Польшчы, на поўдні — з Пардубіцкім краем, на паўднёвым захадзе — зь Сярэднечэскім краем і на захадзе — зь Лібэрацкім краем. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца места Градэц Кралавэ. Край складаецца з 5 адміністрацыйных раёнаў. У краі пражывае 552 946 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
Высачына (край)

**Высачына** () — адміністрацыйная адзінка Чэскай рэспублікі. Месьціцца на тэрыторыі гістарычнай вобласьці Маравія. На поўначы край мяжуе з Пардубіцкім краем, на поўначы — зь Сярэднечэскім краем, на захадзе — з Паўднёвачэскім краем, паўднёвы пункт краю ляжыць за 5 кілямэтраў ад мяжы з Аўстрыяй. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца места Іглава. Край мае 5 адміністрацыйных раёнаў. У краі пражывае 512 727 чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
Ігар Трухаў

**Ігар Трухаў** ( 19 жніўня 1976 году) — колішні беларускі футбаліст, паўабаронца. На сёньня працуе на пасадзе галоўнага трэнэра дублюючага складу наваполацкага «Нафтану».

## Клюбная кар’ера
Пачаў кар’еру ў Віцебску. Пасьпяхова гуляў у некалькіх клюбах, у 2001 годзе з «Белшынай» здабыў залаты мэдаль чэмпіянату.

У лютым 2013 году вярнуўся ў «Віцебск», але ў жніўні 2013 году празь фінансавыя цяжкасьці віцебскага клюбу далучыўся да «Граніту». Неўзабаве стаў капітанам мікашэвіцкага клюбу. Дапамог «Граніту» прабіцца ў Найвышэйшую лігу паводле вынікаў сэзону 2014 году.

У лютым 2015 году падоўжыў кантракт з «Гранітам». У сэзоне 2015 году застаўся асноўным апорным паўабаронцам мікашэвічцаў у Найвышэйшай лізе, правёў усе 26 матчаў чэмпіянату. 12 ліпеня 2015 году, адзначыўшыся голам у матчы супраць «Віцебска» (3:2), стаў самым узроставым аўтарам голу ў гісторыі Найвышэйшай лігі.

У ліпені 2016 году перайшоў у наваполацкі «Нафтан», якому трыма галамі ў сэзоне 2016 году дапамог захаваць месца ў Найвышэйшай лізе. У лютым 2017 году перайшоў у клюб «Смалявічы-СТІ», а таксама ўвайшоў у ягоны трэнэрскі штаб. Працягваў зьяўляцца на полі ў якасьці гульца. Згуляўшы за смалявіцкі клюб ва ўсіх 30 матчах Першай лігі ў сэзоне 2017 году ды дапамог яму выйсьці ў Найвышэйшую лігу. Па заканчэньні сэзону пакінуў каманду, канчаткова завяршыўшы кар’еру.

## Трэнэрская кар’ера
Пасьля 2018 году працаваў у БАТЭ і «Іслачы». У верасьні 2021 году быў прызначаны галоўным трэнэрам «Смаргоні». Паводле вынікаў сэзону 2021 году ня здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Першую лігу, аднак на наступны год дапамог «Смаргоні» вярнуцца ў элітны дывізіён. У сьнежні 2021 году атрымаў трэнэрскую ліцэнзію катэгорыі A. У студзені 2024 году па заканчэньні кантракту пакінуў клюб. У жніўні 2024 году ачоліў дубль наваполацкага «Нафтану».

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 2001
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 1997
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2001, 2009, 2012

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Ігар Хамляк

**Ігар Хамляк** ( 20 траўня 1988 году) — колішні беларускі футбаліст, брамнік.

## Кар’ера
Пачынаў кар’еру ў дублі менскага «Дынама» і салігорскага «Шахцёра». За асноўную каманду гарнякоў згуляў у 8 матчах (у сэзонах 2006 і 2008 гадоў). У сэзоне 2010 году быў асноўным брамнікам «Баранавічаў» у Першай лізе. Другую палову сэзону 2011 году правёў у наваполацкім «Нафтане», дзе быў другім брамнікам, але ніводнага разу не зьявіўся на полі.

У 2012 годзе стаў гульцом мікашэвіцкага «Граніта», дзе замацаваўся ў якасьці асноўнага брамніка. Сэзон 2013 году правёў у складзе «Гарадзеі», але праз год вярнуўся ў «Граніт». У сэзоне 2014 году быў другім брамнікам пасьля Арцёма Гамялько, зьявіўся на полі толькі 22 лістапада ў матчы апошняга туру супраць «Віцебску» (0:0).

У лютым 2015 году падоўжыў кантракт з «Гранітам». У сэзоне 2015 году быў другім брамнікам пасьля Ільлі Гаўрылава, але ў браму асноўнай каманды не бараніў. У студзені 2016 году кантракт брамніка зь мікашэвіцкім клюбам быў скасаваны, аднак у сакавіку ён зноў прыбыў у Мікашэвічы і неўзабаве падпісаў новы кантракт. У сэзоне 2016 году заставаўся другім брамнікам каманды, правёў 1 матч у Найвышэйшай лізе — 5 чэрвеня супраць БАТЭ (0:4). 6 ліпеня 2016 году скасаваў кантракт з «Гранітам» і завяршыў прафэсійную кар’еру.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты