Панславянскія колеры

**Панславянскія колеры** ( «славянскія колеры») — сіні, белы, чырвоны колеры, прысутныя на нацыянальных ды дзяржаўных сьцягах шматлікіх славянскіх краінаў, славянскіх рэґіёнаў і арґанізацыяў. Большасьць дасьледнікаў лічаць, што колеры паходзяць ад гандлёвага сьцяга Расеі.

## Гісторыя
Спалучэньне белага, чырвонага і сіняга колераў, названых пасьля славянскімі, вядома на сьцягах славянскіх краінаў з XIII стагодзьдзя: пра сьцяг Сэрбіі ў крыніцы 1281 року вядома, што ён быў чырвона-сінім (*«vexillum unum de zendato rubeo et blavo»* — «сьцяг роўна чырвонага і сіняга»); сіняе з чырвона-белым арлом сьцяг Маравіі зафіксавана Ґельнгаўзэнскім кодэксам 1407 року; сьцягі Польшчы з XV стагодзьдзя былі чырвонага колеру зь белым арлом; бел-сіня-чырвоныя сьцягі прыведзеныя і на Стакгольмскім скрутку, што ілюструе ўрачыстую працэсію ў Кракаве ў 1605 годзе.

На Славянскім канґрэсе ў Празе ў 1848 годзе, на думку Георгія Вілінбахава, удзельнікі прынялі рашэньні, што яны возьмуць за ґрунт для сьцягоў сваіх вызваленчых рухаў расейскі бел-сіня-чырвоны сьцяг. На самім канґрэсе чэскамоўныя маравы выступалі пад бел-чырвона-сінім сьцягам. Тым жа рокам лужыцкія сэрбы абвясьцілі сваім сымбалем сіня-чырвона-белы трыкалёр. Таксама гэтыя колеры, але некалькі ў іншай пасьлядоўнасьці (сіня-бела-чырвоны) ўжываў бан аўстрыйскае Харватыі Ёсіп Елачыч у 1848 годзе, да сьцяга якога ўзыходзіць сучасны сьцяг Харватыі. Славенскія патрыёты паўтарылі ў разьмяшчэньні колераў расейскі тыркалёр, а славацкія рэвалюцыянэры ў 1848 годзе для свайго сьцяга прынялі зваротны парадак колераў — чырвона-сіня-белы. З 1918 року сіня-бела-чырвоныя колеры сталі сымбалям адзінае паўднёва-славянскае дзяржавы.

За мяжою часьцей бачылі расейскі бел-сіня-чырвоны сьцяг, што разьдзімаецца на гандлёвых судах. У адпаведнасьці зь міжнароднаю традыцыяю, як правіла, нацыянальны або дзяржаўны сьцяг адначасова ёсьць і сьцягам грамадзянскага флёту. Ня дзіўна, што часам менавіта яго лічылі «расейскім нацыянальным сьцягам». Ды і ў самой Расейскай імпэрыі пятроўскі бел-сіня-чырвоны сьцяг часта лічыўся абывацельскім, то бок грамадзянскім, а пасьля зацьвярджэньня ў 1858 годзе дзяржаўным чорна-жоўта-белага сьцяга, апошні ўспрымаўся грамадзтвам як сьцяг у першую чаргу ўрадавы.

На II Славянскім канґрэсе, што адбыўся ў 1867 годзе ў Расеі, галоўным сымбалем была бел-залатая харугва, на якой былі намаляваныя славянскія першанастаўнікі Кірыла і Мятод, а над імі — Збаўца, што дабраслаўляе іх на апостальскі вычын. Па ґазэтных публікацыях таго часу, гэты сьцяг славянскага адзінства выклікаў павагу ва ўсіх прысутных.

Існуе таксама вэрсія пра паходжаньне панславянскіх колераў ад колераў Францускае рэвалюцыі 1789 року, што сымбалізуюць рэвалюцыйныя ідэалы.

## Гістарычныя сьцягі з панславянскімі колерамі


Файл:Flag of Russia.svg|Гандлёвы (1709—1917) і нацыянальны (1896—1914, 1917) сьцяг Расеі
Файл:Civil flag of Serbia.svg|Нацыянальны сьцяг Сэрбіі (1835—1941)
Файл:Slovene Nation Flag.svg|Нацыянальны сьцяг Славеніі падчас рэвалюцыі ў 1848 г.
Файл:SlovenskaVlajka1848.png|Сьцяг славацкае рэвалюцыі ў 1848 г.
Файл:Flag of Moravia (tricolour with white).svg|Сьцяг мараваў у 1848 г.
Файл:Červenobílomodrá historická vlajka Moravy.png|Гістарычны сьцяг Маравіі, што ўжываўся ў другой палове XIX — пачатку XX стагодзьдзяў
Файл:Flag of Croatia (Josip Jelačić).JPG|Інаґурацыйны сьцяг бана Харватыі Ёсіпа Елачыча ў 1848 г.
Файл:Flag of the Polish-Lithuanian-Ruthenian Commonwealth (January Uprising).png|Сьцяг Паўстаньня Кастуся Каліноўскага ў 1863 г.
Файл:Samara flag.png|Самарскі штандар (1877 р.)
Файл:Naval Ensign of Montenegro (1881-1918).svg|Гандлёвы сьцяг Чарнагорыі (1881—1918)
Файл:Flag of Montenegro (1905-1918 & 1941-1944).svg|Нацыянальны сьцяг Чарнагорыі (1905—1918 ды 1941—1944)
Файл:Flag of the Kingdom of Montenegro.svg|Дзяржаўны сьцяг Чарнагорыі (1910—1918)
Файл:Flag of Russian Empire (1914-1917).svg|Сьцяг для ўжываньня ў прыватным побыце. Расейская імпэрыя, 1914—1917
Файл:Flag of the State of Slovenes, Croats and Serbs.svg|Сьцяг Дзяржавы славенцаў, харватаў і сэрбаў (1918)
Файл:Flag of Krain.svg|Флаг Герцаґства Крайны (да 1918 року)
Файл:Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg|Сьцяг Югаславіі (1918)
Файл:Flag of Bohmen und Mahren.svg|Сьцяг Пратэктарату Багеміі і Маравіі (1939–1945)
Файл:Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg|Сьцяг Славаччыны (1939–1945, 1990–1992)
Файл:Flag of SFR Yugoslavia.svg|Сьцяг СФР Югаславіі (1945)
Файл:Flag of SR Bosnia and Herzegovina.svg|Сьцяг СР Босьніі і Герцаґавіны (1947–1992)
Файл:Flag of SR Serbia.svg|Сьцяг СР Сэрбіі (1947–1992)
Файл:Flag of Slovenia (1945-1991).svg|Сьцяг СР Славеніі (1947–1991)
Файл:Flag of SR Croatia.svg|Сьцяг СР Харватыі (1947–1990)
Файл:Flag of SR Montenegro.svg|Сьцяг СР Чарнагорыі (1947–1992)
Файл:Flag of Montenegro (1993-2004).svg|Сьцяг Чарнагорыі (1993–2004)


## Сучасныя сьцягі з панславянскімі колерамі
Сучасныя сьцягі, колеры якіх супадаюць з панславянскімі (колеры гандлёвага сьцягу Расеі) або блізкія ім:


Файл:Flag of Russia.svg|Сьцяг Расеі
Файл:Flag of Slovakia.svg|Сьцяг Славаччыны
Файл:Flag of Slovenia.svg|Сьцяг Славеніі
Файл:Flag of Serbia.svg|Сьцяг Сэрбіі
Файл:Flag of Croatia.svg|Сьцяг Харватыі
Файл:Flag of the Czech Republic.svg|Сьцяг Чэхіі


### Сьцягі славянскіх народаў і правінцыяў з панславянскімі колерамі


Файл:Flag of Vojvodina.svg|Сьцяг Ваяводзіны
Файл:Flag of the Croatian Republic of Herzeg-Bosnia.svg |Сьцяг Заходнягерцаґавінскага й Кантона 10 
Файл:Flag_of_Permyakia.svg|Сьцяг Комі-Пярмяцкай аўтаномнай акругі
Файл:Flag of Crimea.svg|Сьцяг Крыму
Файл:Flag of Sorbs.svg|Сьцяг лужычанаў
Файл:Flag of Mordovia.svg|Сьцяг Мардовіі
Файл:Rusyn flag.svg|Сьцяг русінскага руху і праект сьцягу Закарпацкае вобласьці (2007)
Файл:Flag of Republika Srpska.svg|Сьцяг Рэспублікі Сэрбскай
Файл:Flag of Chukotka.svg|Сьцяг Чукоцкай аўтаномнай акругі


### Сьцягі моваў з панславянскімі колерамі


Файл:Flag of Interslavic.svg|Сьцяг міжславянскае мовы
Файл:Flag of Slovio.svg|Сьцяг словіё


## Славянскія сьцягі, што ня маюць строга панславянскіх колераў


Файл:Flag of Bulgaria.svg|Сьцяг Баўгарыі
Файл:Flag of Belarus (1918, 1991-1995).svg|Дзяржаўны сьцяг Беларусі ў 1918 ды 1991 — 1995 роках
Файл:Flag of Belarus.svg|Дзяржаўны сьцяг Беларусі
Файл:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|Сьцяг Босьніі і Герцаґавіны
Файл:Kashubian flag.svg|Сьцяг кашубаў
Файл:Flag of Macedonia.svg|Сьцяг Паўночнай Македоніі
Файл:Flag of Poland.svg|Сьцяг Польшчы
Файл:Flag of Transnistria (state).svg|Сьцяг Прыднястроўя
Файл:Flag of Ukraine.svg|Сьцяг Украіны
Файл:Flag of Montenegro.svg|Сьцяг Чарнагорыі
Файл:Flag of Bohemia.svg|Гістарычны сьцяг Чэхіі (Багеміі) 


## Глядзіце таксама
* Нэаславізм
* Трыкалёр
* Панславізм
* Гэй, славяне — гімн панславянскага руху
* Панарабскія колеры
* Панафрыканскія колеры
* Паніранскія колеры
* Скандынаўскі крыж

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Панславянские цвета (slavyane.hut2.ru)
* Флаги славянских государств: Как славянские государства делили цвета (portalostranah.ru)
* Национално и държавно знаме (heraldika-bg.org)

Катэгорыя:Сьцягі дзяржаваў
Катэгорыя:Панславізм