open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Глухі білябіяльны выбухны зычны

**Глухі білябіяльны выбухны зычны** — зычны гук, які найбольш часта сустракаецца ў многих мовах. Гэты гук пазначаецца знакам [p] у Міжнародным фанэтычным альфабэце.
* Месца ўтварэньня: білябіяльны
* Спосаб утварэньня: выбухны
* Тып фанацыі: глухі
* Абструэнт
* Пульманічны зычны

## Распаўсюджанасьць

## Крыніцы

## Літаратура
* Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1–2): 53–56
* Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94
* Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76
* Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47
* Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107
* Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259
* Okada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association 21 (2): 94–97
* Padgett, Jaye (2003), "Contrast and Post-Velar Fronting in Russian", Natural Language & Linguistic Theory 21 (1): 39–87
* Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121 

Катэгорыя:Фанэтыка
Андрэй Сьцяпанаў (хакеіст)

**Андрэй Сьцяпанаў** ( 14 верасьня 1987 году, Масква, РСФСР) — колішні беларускі хакеіст расейскага паходжаньня, нападнік нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера

### Клюбная
Андрэй пачаў сваю прафэсійную кар’еру ў 2003 годзе ў складзе роднага маскоўскага клюбу вышэйшай лігі «Крылы Саветаў», выступаючы да гэтага за ягоны фарм-клюб, а таксама другую каманду ЦСКА. Правёўшы 2 сэзоны ў складзе «Крылаў», дзе ён набраў 24 (19+5) пункты ў 69 матчах, Андрэю праз запазычанасьць выплаты заробку прыйшлося праз арбітраж пакінуць клюб, і перад самым плэй-оф ён перайшоў у ніжагародзкае «Тарпэда», якое таксама выступала ў другім расейскім дывізіёне.

Пасьля пачатку сэзона 2005—2006 гадоў хакеіст падпісаў кантракт з падмаскоўным клюбам МУС, дзе ён змог дэбютаваць у Супэрлізе. У 2006 годзе Андрэй стаў гульцом чэхаўскага «Віцязю», у складзе якога правёў паўтара сэзону, набраўшы за гэты час толькі 8 (4 +4) пунктаў у 54 матчах. Сэзон 2007—2008 гадоў Сьцяпанаў пачаў у новакузьнецкім «Мэталюргу», аднак, правёўшы ў ягоным складзе толькі 7 матчаў, пакінуў каманду і стаў гульцом клюбу вышэйшай лігі ХК «Дмітраў».

У 2008 годзе Андрэй атрымаў запрашэньне ад клюбу беларускай экстралігі «Юнацтва-Менск», у складзе якога ён тройчы станавіўся чэмпіёнам краіны, а таксама ўладальнікам Кантынэнтальнага кубка ў 2011 годзе. Найбольш пасьпяховым для Сьцяпанава стаў сэзон 2010—2011 гадоў, калі ў 63 матчах ён набраў 93 (49 +44) пункты, стаўшы найлепшым снайпэрам і бамбардзірам беларускага першынства.

26 траўня 2011 году Сьцяпанаў заключыў пагадненьне з хабараўскім «Амурам»

### Міжнародная
У складзе зборнай Беларусі Андрэй Сьцяпанаў прымаў удзел у чэмпіянатах сьвету 2011 году і 2012 гадоў, на якіх беларусы абодва разы займалі толькі 14 месца.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі (2009, 2010, 2011)
* Уладальнік Кантынэнтальнага кубка (2011)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на афіцыйным сайце КХЛ
* Старонка на Elite Prospects

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Крылы Саветаў» Масква
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тарпэда» Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу МУС Балашыха
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Цьвер»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Віцязь» Падольск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мэталюрг» Новакузьнецк
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дмітраў»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юніёр» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Амур» Хабараўск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сібір» Новасібірск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама-Маладэчна»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ГКС Катавіцы
Мужчынская зборная Чэхіі па хакеі

**Збо́рная Чэ́хіі па [[Хакей з шайбай|хаке́і]]** — нацыянальная хакейная каманда Чэхіі. У рэйтынгу ІІХФ за 2014 год знаходзіцца на 5 месцы. Кіроўны орган — Асацыяцыя хакею з шайбай Чэхіі, галоўным трэнэрам зьяўляецца Уладзімер Ружычка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Асацыяцыі хакею з шайбай Чэхіі

Хакей
Чэхія
Катэгорыя:Чэскі хакей
Іван Вусенка

**Іван Вусенка** (нарадзіўся 12 лютага 1983 году, Горкі, РСФСР) — колішні беларускі хакеіст расейскага паходжаньня, абаронца нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
### Клюбная
Іван зьяўляецца выхаванцам ніжагародзкага хакею, выступаў за шэраг расейскіх клюбаў, непрацяглы час правёў у канадзкім клюбе «Сўіфнт-Карэнт Бронкас». Ад 2005 году выступае за беларускія каманды, пачаўшы з клюбаў беларускай экстралігі, «Віцебск», «Гомель», «Юнацтва-Менск» і «Нёман». У 2010 годзе разам з «Гомлем» стаўся ўладальнікам бронзавых мэдалёў чэмпіянату Беларусі, а на наступны год ужо ў складзе сталічнага клюбу «Юнацтва-Менск» стаў уладальнікам Кантынэнтальнага кубка.

У 2013 годзе быў запрошаны ў менскае «Дынама», якое зьяўляецца адзіным прадстаўніком краіны ў КХЛ.

### Міжнародная
У 2009 годзе згуляў 5 матчаў у складзе нацыянальнай зборнай Беларусі на чэмпіянаце сьвету ў Швайцарыі.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 2013, 2015
* Уладальнік Кантынэнтальнага кубка (2011)

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Старонка на афіцыйным сайце ХК «Дынама» Менск
* Старонка на афіцыйным сайце КХЛ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжнім Ноўгарадзе
Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тарпэда» Ніжні Ноўгарад
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Віцебск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гомель»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нёман» Горадня
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама-Маладэчна»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лякаматыў» Ворша
Тым Томас

**Ты́м То́мас** (; нарадзіўся 15 красавіка 1974 году, Флінт, Мічыган, ЗША) — амэрыканскі хакеіст, брамнік. Пачынаў гуляць у хакей ва ўнівэрсытэце Вэрмонту, пасьля чаго ў 1994 годзе быў задрафтаваны клюбам «Квэбэк Нордыкс» пад агульным нумарам 217. Некалькі гадоў правёў у мінорных лігах, а таксама адзначыўся выступамі ў Эўропе. У 2005 годзе далучыўся да табару «Бостан Бруінз».

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце НХЛ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Флінце (Мічыган)
Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты ЗША і хакеісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Уладальнікі Кубка Стэнлі
Катэгорыя:Уладальнікі трафэя Візэна
Катэгорыя:Уладальнікі трафэя Кона Смайта
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ХІФК Хэльсынкі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бірмінггэм Булз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Г’юстан Аэрас»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гамільтан Бульдогс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дэтройт Вайпэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу АІК Стакгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кярпят» Оўлу
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бостан Бруінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ёкерыт» Хэльсынкі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Флорыда Пантэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Далас Старз»
Хакеіст году Беларусі

**Хакеі́ст го́ду Белару́сі** – узнагарода найлепшаму беларускаму хакеісту.

На цяперашні момант самымі тытулаванымі хакеістамі зьяўляюцца Андрэй Мезін і Міхаіл Грабоўскі, якія сталі найлепшымі гульцамі па чатыры разы, на другім месцы Ўладзімер Цыплакоў, у якога тры ўзнагароды, на трэцім месцы Руслан Салей, Андрэй Скабелка і Аляксей Калюжны, якія па два разы станавіліся найлепшымі гульцамі Беларусі. 

## Пераможцы

Катэгорыя:Беларускі хакей
Катэгорыя:Узнагароды, якія зьявіліся ў 1990 годзе
Джэйкаб Труба

**Джэйкаб Труба** (нарадзіўся 26 лютага 1994 году, Рочэстэр, Мічыган, ЗША) — амэрыканскі хакеіст, абаронца клюбу «Анагайм Дакс», які гуляе ў НХЛ. Пачынаў у аматарскім хакеі.

## Кар’ера
### Клюбная
У 2012 годзе быў задрафтаваны «Вініпэг Джэтс» пад агульным нумарам 9, пасьля чаго сэзон правёў за каманду Мічыганскага ўнівэрсытэту ў рамках падгатоўкі да выступаў у НХЛ. 1 кастрычніка 2013 году Труб адгуляў сваю першую гульню НХЛ за «Джэтс», дзе адразу адзначыўся забітым голам у браму «Эдмантан Ойлерз». Акрамя гэтага ў гэтым матчы зарабіў таксама й асыстэнцкі пункт, дзякуючы выдатнай гульні быў названы першай зоркай сустрэчы.

Сутыкнуўшыся з патэнцыйнай стратай гульнёвага часу, Труба даў згоду на свой абмен у «Анагайм Дакс» 6 сьнежня, прычым «Рэйнджарз» атрымалі наўзамен абаронцу Урху Вааканайнэна і атрымалі выбар анагаймскага клюбу ў чацьвертым раўндзе 2025 году. Дэбютаваў у складзе «Дакс» 9 сьнежня ў матчы супраць «Манрэаль Канадыенз» . Труба быў у пары з Кэмам Фаўлерам і згуляў добра, але Анагайм зьведаў паразу ў сэрыі булітаў зь лікам 3:2 .

### Міжнародная
Труба доўгі час сваёй аматарскай кар’еры выступаючы за юнацкую зборную ЗША, выступаючы ў ейным складзе на розным міжнародных спаборніцтвах. Быў абраны ў склад нацыянальнай зборнай ЗША на чэмпіянат сьвету 2014 году ў Менску.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вініпэг Джэтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Рэйнджарз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Анагайм Дакс»
Джэйк Гардынэр

**Джэйк Гардынэр** (нарадзіўся 4 ліпеня 1990 году, Мінэапаліс, Мінэсота, ЗША) — колішні амэрыканскі хакеіст, абаронца.

## Кар’ера
Гардынэр быў задрафтаваны клюбам «Анагайм Дакс» пад агульным нумарам 17 у 2008 годзе. Пасьля гэтага выступаў за каманду ўнівэрсытэту Вісконсіну. 9 лютага 2011 году быў абменяны «Таронта» разам з Джофры Лупулам на Франсуа Башэмэна. 15 сакавіка 2011 году падпісаў з клюбам кантракт пачаткоўца.

Сэзон 2011—2012 гадоў Джэйк пачаў у складзе «Таронта» і забіў свой першы гол у НХЛ 24 студзеня 2012 году ў матчы супраць «Нью-Ёрк Айлэндэрз».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Хакеісты ЗША
Катэгорыя:Хакеісты зборнай ЗША
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Таронта Марліс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Таронта Мэйпл Ліфс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Караліна Гарыкейнз»
Родзевічы

Назву **Родзевічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Родзевічы — вёска ў Ашмянскім раёне
** Родзевічы — вёска ў Івейскім раёне
** Родзевічы — вёска ў Шчучынскім раёне

* Менская вобласьць:
** Родзевічы — вёска ў Вялейскім раёне
** Родзевічы — вёска ў Лагойскім раёне
Жэром Фляаке

**Жэром Фляаке** (;  2 сакавіка 1990 году, Губэн, Нямеччына) — нямецкі хакеіст, гулец нацыянальнай зборнай Нямеччыны.

## Кар’ера
Фляаке быў задрафтаваны пад 130 нумарам клюбам «Таронта Мэйпл Ліфс» у 2008 годзе калі яшчэ быў гульцом клюбу «Кёльнэр Гае». Тады «Таронта» выкарыстала драфт 5 раўнду «Флорыды Пантэрз» у абмен на абаронцу Ўэйда Бэлака. Аднак Жэром не пераехаў у Канаду працягваючы гуляць у Нямеччыне. 30 сакавіка 2010 году нападнік стаў гульцом клюбу «Гамбург Фрызэрз». У 2016 годзе клюб быў ліквідаваны, таму Фляаке стаўся вольным агентам. Пэўны час выступаў за «Рэд Бул Мюнхэн». 15 траўня 2018 году склаў трохгадовы кантрак з клюбам «Дусэльдорф». У 2021 году як вольны агент далучыўся да «Інгальштату», але ў 2023 годзе зьмяніў клюб на «Аўгсбургер Пантэр».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Губэне
Катэгорыя:Нямецкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нямеччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кёльнэр Гае» Кёльн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фіштаўн Пінгвінз» Брэмэргафэн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гамбург Фрызэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рэд Бул» Мюнхэн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дусэльдорф»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Інгальштат»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Аўгсбургер Пантэр» Аўгсбург
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Крэфэльд Пінгвін»
Даніель Піета

**Даніель Піета** (; нарадзіўся 9 сьнежня 1986 году, Крэфэльд, Нямеччына) — нямецкі хакеіст, гулец клюбу «Інгальштат» і нацыянальнай зборнай Нямеччыны.

## Кар’ера
### Клюбная
Піета пачаў сваю прафэсійную кар’еру ў моладзевым складзе роднага клюбу «Крэфэльд Пінгвін» у 2001 годзе. Падчас выступу ў моладзевай лізе Даніель быў адным з самых актыўных гульцоў. У сэзоне 2004—2005 гадоў нечакана для ўсіх Даніель перайшоў на правах арэнды ў клюб ніжэйшай лігі «Фюхсэ». Большую частку сэзону Піета не паказваў сваіх бамбардзірскіх якасьцяў, у выніку набраў толькі 19 пунктаў за сэзон.

У сэзоне 2005—2006 гадоў нападнік зноўку вярнуўся ў свой ​​родны клюб, дзе атрымаў цьвёрдае месца ў асноўнай камандзе. Кантракт з клюбам быў падоўжаны да 2014 году.

### Міжнародная
У складзе нацыянальнай зборнай Нямеччыны Даніель стаў удзельнікам чэмпіянату сьвету 2012 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Крэфэльдзе
Катэгорыя:Нямецкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нямеччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Крэфэльд Пінгвін»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фюхсэ» Дуйсбург
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лександ»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Інгальштат»
Давід Пэрон

**Давід Пэрон** (; нарадзіўся 28 траўня 1988 году, Шэрбрук, Канада) — канадзкі хакеіст, гулец клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс», які выступае ў НХЛ, і нацыянальнай зборнай Канады.

## Кар’ера
Пэрон быў абраны ў 1-м раўндзе пад нумарам 26 клюбам «Сэнт-Луіс Блюз» у 2007 годзе. Да таго часу ён выступаў у адным з клюбам Квэбэкаўскай моладзевай лігі. 2 кастрычніка 2007 году было пацьверджана, што Пэрон пачне сэзон у складзе «блюзмэнаў» пасьля ўражлівага трэніровачнага збору. Адразу ж Давід добра засвоіўся ў камандзе. 3 лістапада 2007 году Пэрон забіў свой першы гол у НХЛ у гульні супраць «Чыкага Блэкгокс».

Улетку 2010 году гулец падоўжыў кантракт з клюбам яшчэ на 2 гады на суму $ 4,3 млн. Пасьля ягонага сканчэньня падпісаў новае, на гэты раз 4-гадовае пагадненьне, на суму ў $ 15,25 млн. 10 ліпеня 2013 году быў абмяняны ў «Эдмантан Ойлерз» на Магнуса Пааярві і выбар у другім раўндзе драфту.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шэрбруку
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сэнт-Луіс Блюз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Пітсбург Пінгвінз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Анагайм Дакс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вэгас Голдэн Найтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Атава Сэнатарз»
Кукес (футбольны клюб)

«**Кукес**» () — альбанскі футбольны клюб з гораду Кукесу. Заснаваны ў 1930 годзе. Чэмпіён Альбаніі (2017), уладальнік Кубка Альбаніі (2016).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кукес
Жанатан Юбэрдо

**Жанатан Юбэрдо** (; нарадзіўся 4 чэрвеня 1993 году, Сэн-Жэром, Канада) — канадзкі хакеіст, гулец клюбу «Калгары Флэймз», які выступае ў НХЛ, і нацыянальнай зборнай Канады.

## Кар’ера
Юбэрдо быў задрафтаваны ў першым раўндзе пад агульным 3-м нумарам клюбам «Флорыда Пантерз» у 2011 годзе. Акрамя таго ў тым жа годзе быў задрафтаваны ў КХЛ пад агульным 5-м нумарам клюбам «Віцязь», аднак пасьля таго як даведаўся пра гэтае сказаў, што не зьбіраецца выступаць у КХЛ.

У выніку выбітнага дэбютнага сэзону Юбэрдо атрымаў у 2013 годзе мэмарыяльны трафэй Колдэра.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Флорыда Пантэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Калгары Флэймз»
Катэгорыя:Уладальнікі трафэю Колдэра
Джэйсан Гарысан

**Джэйсан Джон Максўэл Гарысан** (; нарадзіўся 13 лістапада 1984 году, Ўайт-Рок, Канада) — колішні канадзкі хакеіст, гуляў на пазыцыі абаронцы.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ўайт-Року (Брытанская Калумбія)
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нанаіма Кліпэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рочэстэр Амэрыканз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Флорыда Пантэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ванкувэр Кэнакс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тампа Бэй Лайтнінг»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вэгас Голдэн Найтс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Чыкага Ўулвз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юргордэн» Стакгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сырак’юз Кранч»
Джэйсан Чымэра

**Джэйсан Чымэра** (; нарадзіўся 2 траўня 1979 году, Эдмантан, Канада) — колішні канадзкі хакеіст, які выступаў у НХЛ і нацыянальнай зборнай Канады.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Эдмантане
Катэгорыя:Канадзкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Канады
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мэдысын-Гат Тайгерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Гамільтан Бульдогс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Брэндан Ўіт Кінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эдмантан Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Варэзэ»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каламбус Блю Джэкетс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вашынгтон Кэпіталз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Піраты» Хомутаў
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Айлэндэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Анагайм Дакс»
Ідал (японская поп-культура)

— у японскай поп-культуры маладая мэдыя-пэрсона (сьпявак, актор, мадэль і г.д.) зь мілым і нявінным іміджам, звычайна падлеткавага ўзросту. Ідалы зьяўляюцца асобнай катэгорыяй японскіх артыстаў.

Тэрмін камэрцыялізаваны японскімі агенцтвамі па пошуку талентаў, некаторыя зь якіх спэцыялізуюцца на ідалах. Агенцтва набіраюць дзяцей і падлеткаў, якія міла сябе вядуць, і робяць зь іх зорак. Ідалы зьяўляюцца аб’ектам любові фанатычных прыхільнікаў. Існуе таксама меркаваньне, што японцы бачаць ідалаў як сёстраў ці звычайных мілых суседзкіх дзяўчынак.

Можна сказаць, што ў японскай папулярнай музыцы сьпевакі-ідалы ўтвараюць пэўны жанр. Яны выконваюць адмысловы выгляд сэнтымэнтальных песень, якія не вымагаюць асаблівага вакальнага майстэрства, але артыст павінен быць мілым і абаяльным. У сваёй паўсядзённым жыцьці ідалы таксама павінны адпавядаць сваім песьням, так каб мець ідэальна чысты публічны імідж і быць прыкладам для маладога пакаленьня.

## Гісторыя
Зьява паўстала ў пачатку 1970-х гадоў як рэакцыя на бум папулярнасьці маладой францускай актрысы Сыльві Вартан ў фільме «Cherchez l'idole» («Шукайце ідала»; выйшаў на экраны японскіх кінатэатраў у лістападзе 1964 году і па-японску называўся «Aidoru o Sagase»). «Ідаламі» сталі называць дзяўчынак-сьпявачак, у асноўным ад 14 да 16 гадоў, якія толькі пачыналі свой шлях да славы або вельмі маладых новых зорак.

## Выбарачны сьпіс японскіх ідал-груп
Гэта выбарачны сьпіс японскіх ідал-груп (музычных гуртоў), арганізаваны па праектам або агенцтвам па пошуку талентаў.
* AKB48
* Stardust Promotion (агенцтва па пошуку талентаў)
** Momoiro Clover Z
** Shiritsu Ebisu Chugaku
** Takoyaki Rainbow
* Hello! Project (праект)
** Morning Musume
** °C-ute
** Berryz Kobo
** S/mileage
** Juice=Juice
** Buono!
* Fairies
* 9nine
* Sakura Gakuin

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Японская масавая культура
Катэгорыя:Фэндам
Катэгорыя:Моладзевая культура
Катэгорыя:Субкультуры
Вадзім Сашурын

**Вадзі́м Леані́давіч Сашу́рын** (14 лютага 1970, Петразаводзк, Карэльская АССР, РСФСР, СССР) — беларускі біятляніст, трохразовы чэмпіён сьвету па біятлёне. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1996). Удзельнік трох Алімпійскіх гульняў.

## Біяграфія
Вайсковец зь Менску. Займаецца біятлёнам з 1979 году. Дэбют на этапе Кубку сьвету адбыўся ў 1989 годзе ў Баўгарскім горадзе Боравец, у спрынтарскай гонцы ён заняў 45 месца. Упершыню патрапіў на подыюм у 1994 годзе, на этапе кубку ў канадзкім Кэнмуры, дзе ў індывідуальнай гонцы ён заняў 2 месца. Першы залаты мэдаль у 1996 годзе на этапе ў Эстэрсундзе, у спрынтэрскай гонцы.

Лепшы вынік на Алімпійскіх гульнях — 4 месца ў эстафэтнай гонцы ў Нагана.

5 лістапада 2002 году быў дыскваліфікаваны на 15 месяцаў за прымяненьне допінгу. Сашурын узяў усю віну на сябе, сказаўшы, што праз праблемы са здароўем ён змушаны быў зьвярнуцца да іншых лекараў, якія правялі курс лячэньня, але далі няслушныя зьвесткі адносна часу вывядзеньня прэпаратаў з арганізму. Пасьля сканчэньне тэрміну дыскваліфікацыі не паказваў добрых вынікаў.

Завяршыў сваю кар’еру ў спорце ў 2006 годзе, перайшоўшы на пасаду трэнэра лыжнай зборнай Беларусі. Старэйшы трэнэр нацыянальнай каманды Рэспублікі Беларусь па біятлёне. З 10 чэрвеня 2013 году стаў працаваць трэнэрам-кансультантам зборнай Карэліі па біятлёне.

## Агульны залік Кубку сьвету
* 1992—1993 — **70-е месца**
* 1993—1994 — **11-е месца**
* 1994—1995 — **19-е месца**
* 1995—1996 — **14-е месца**
* 1997—1998 — **21-е месца**
* 1998—1999 — **8-е месца**
* 1999—2000 — **7-е месца**
* 2000—2001 — **11-е месца**
* 2001—2002 — **15-е месца**
* 2004—2005 — **73-е месца**
* 2005—2006 — **85-е месца**

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20080622194210/http://data.biathlonworld.com/data/archives.aspx?IbuId=BTBLR11902197001

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петразаводзку
Катэгорыя:Беларускія біятляністы
Катэгорыя:Беларускія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1994 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Чорны студзень

**Чо́рны сту́дзень** — увод ноччу 19 студзеня 1990 году ў Баку (Азэрбайджанская ССР) 35 тысячаў савецкіх вайскоўцаў на танках і бронетранспартэрах, што прывяло да забойства 137, раненьня каля 700 і арышту звыш 800 чалавек. 22 студзеня Вярхоўны Савет Азэрбайджанскай ССР (ВС АзССР) пастанавіў лічыць агрэсіяй неканстытуцыйнае ўвядзеньне Прэзыдыюмам ВС СССР надзвычайнага становішча ў горадзе, што адбылося без узгадненьня з уладамі рэспублікі. 40-дзённая жалоба па забітых суправаджалася агульнаазэрбайджанскай стачкай заводаў. Міністар абароны СССР Дзьмітры Язаў зазначыў аб кіраваным ім нападзе: «Мы ўвайшлі ў Азэрбайджан, каб зьнішчыць палітычныя структуры Народнага фронту і не дапусьціць іх перамогі на выбарах, заплянаваных на 19 сакавіка 1990 году».

## Перадумовы
9 студзеня 1990 году ВС Армянскай ССР пастанавіў улучыць у дзяржаўны плян разьвіцьця адпаведны плян Нагорна-Карабаскай аўтаномнай вобласьці (НКАВ) АзССР, населенай пераважна армянамі. 12 студзеня Народны фронт Азэрбайджану (НФА) утварыў у Баку камітэт абароны. 13 студзеня ў горадзе пачаўся пагром, у якім забілі 90 армянаў. 18 студзеня прыхільнікі НФА забарыкадавалі ўезды ў Баку некалькімі сотнямі легкавікоў, грузавікоў і аўтобусаў. 19 студзеня Прэзыдыюм ВС СССР пашырыў Указам № 1092 на горад надзвычайнае становішча, што з 15 студзеня ўвёў у НКАВ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Разаніны ў Азэрбайджане
Катэгорыя:Азэрбайджанская ССР
Катэгорыя:Падзеі 1990 году
Катэгорыя:Масавыя забойствы
Катэгорыя:Рэпрэсіі ў СССР
Катэгорыя:Выступленьні
Катэгорыя:Распад СССР
Катэгорыя:Гісторыя Баку
Чэмпіянат Беларусі па шахматах

**Чэмпіяна́т Белару́сі па ша́хматах** — штогадовае спартовае спаборніцтва, якое ладзіцца Міністэрствам спорту і турызму супольна зь «Беларускай фэдэрацыяй шахматаў». Зьяўляецца адборачным этапам да асабістага чэмпіянату Эўропы.

## Мінуўшчына
Першы чэмпіянат Беларусі па шахматах адбыўся ў межах Усебеларускага шахматнага сходу ў 1924 року. Пераможцам турніру, які ладзіўся паводле кругавой сыстэмы з дванаццацьцю ўдзельнікамі, стаў лекар зь Менску Саламон Разэнталь. Да нямецка-савецкай вайны адбыліся дванаццаць чэмпіянатаў.

У першым паваенным чэмпіянаце 1947 року перамог майстар Уладзімер Сайгін. З таго часу турніры адбываліся шторок.

Набольшую колькасьць тытулаў чэмпіёна заваёўваў грасмайстар Вячаслаў Дыдышка — 11 разоў. Па сем разоў перамагалі Ўладзімер Сайгін і Альбэрт Капенгут, па шэсьць — Гаўрыіл Верасаў і Аляксей Суэцін.

## Чэмпіянаты БССР

## Чэмпіянаты Рэспублікі Беларусь

## Крыніцы

## Література
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Чэмпіёны Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Шахматы ў Беларусі
Шахматы
Беларусь
Лядовы палац спорту (Пружаны)

**Лядо́вы пала́ц спо́рту** — лядовая арэна ў Пружанах Берасьцейскай вобласьці зьмяшчальнасьцю 800 чалавек, адчыненая ў 2007 року.

## Дзейнасьць
Палац уключае коўзанку, залю харэаграфіі, спартовыя пляцоўкі для бадмінтону, тэнісу, валейболу і баскетболу, трэніравальныя палі.

На базе палацу адчыненая дзіцяча-юнацкая спартовая школа №2 па хакеі й фігурным катаньні.

## Мінуўшчына
Будаўніцтва пачалося ў лістападзе 2005 року. На момант свайго адкрыцьця Пружанскі палац стаў найдрабнейшым у Беларусі і першым, пабудаваным у месьце раённага падпарадкаваньня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Апісаньне  на бачыне ФХРБ

Катэгорыя:Хакейныя стадыёны Беларусі
Катэгорыя:Спорт у Пружанах
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2007 годзе
Аргун (горад)

**Аргу́н** () — места ў Чачэніі.

Насельніцтва — 32 058 чалавек. Празь места цячэ рака Аргун, якая ўпадае ў раку Сунжу, што ў сваю чаргу ўпадае ў раку Церак. Места знаходзіцца за 15 кілямэтраў ад места Грозны — сталіцы Чачэніі. Аргун дзеліцца на старое места — вёска й новае места. Мяжою для гэтага падзелу зьяляецца галоўная вуліца імя Кадырава. З Аргуну паходзіць чацьверты прэзыдэнт Ічкерыі Абдул-Халім Абусаламавіч Садулаеў.

## Паходжаньне места Аргун
Паводле паданьня на месцы места Аргун была вёска Ўстаргардай. Ад гэтай назвы ідзе сучасная чачэнская назва места *Устрадо-ГІала*. Аргун вельмі пацярпеў у часы першай і другой расейска-чачэнскіх войнаў.

## Насельніцтва

## Прамысловасьць
Сёньня Аргун мае цукровы завод, цеплаэлектрастанцыю, завод жалезабэтонных матар’ялаў, млын, зборачны завод аўтамабіляў.

## Вонкавыя спасылкі
* Дзяржаўны прарасейскі сайт места Аргун

Катэгорыя:Населеныя пункты Чачэніі
Сьпіс хакейных чэмпіянатаў сьвету паводле наведвальнасьці

**Сьпіс** адлюстроўвае 30 найбольш наведваных чэмпіянатаў сьвету па хакеі з шайбай (з 76-ці). Рэкорд па агульнай наведвальнасьці мае чэмпіянат 2014 року ў Беларусі (643 434 гледачы), а па сярэднематчавай — турнір 1985 у Чэхаславаччыне (10 289 гледачоў).

У сьпіс ня ўключаныя Алімпійскія гульні, паколькі з 1972 року яны аддзеленыя ад чэмпіянатаў сьвету, хоць і ладзяцца пад эгідай ІІХФ. Нягледзячы на неахвоту ў пэўных колах ладзіць у адзін год і чэмпіянат сьвету, і алімпійскія спаборніцтвы, тры найбольш наведваныя чэмпіянаты праходзілі акурат у гады Алімпіядаў (2010 і 2014) або Кубку сьвету (2004).

Варта ўлічваць, што з-за рознай колькасьці камандаў-удзельніц у розныя гады колькасьць гульняў на чэмпіянаце сьвету вар’явалася ад 32 у 1979 да 64 з 2012 року, таму ў роўнай ступені для вымярэньня посьпеху таго ці іншага турніру важная статыстыка «наведвальнасьць за гульню». Сем турніраў мелі сярэдні паказьнік больш за 9000 гледачоў за гульню: у 1985, 1986, 1989, 1997, 2004, 2010 і 2014 гадох, а два зь іх пераўзышлі 10-тысячную адзнаку.

Адна краіна — Швэцыя — чатыры разы трапіла ў топ-30 найбольш наведваных турніраў; яшчэ чатыры — Нямеччына, Фінляндыя, Чэхаславаччына і Швайцарыя — сустракаюцца ў гэтым сьпісе тройчы. Агулам у сьпісе 14 розных краінаў.

## Сьпіс

: * — гаспадары-пераможцы чэмпіянату*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя чэмпіянатаў 

Катэгорыя:Хакейныя сьпісы
Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па хакеі з шайбай
Антрацыт (горад)

**Антрацыт** () — места абласнога значэньня ў Луганскай вобласьці Ўкраіны, адміністрацыйны цэнтар Антрацытаўскага раёну (у ягоны склад не ўваходзіць).

Знаходзіцца на адгор’ях паўночна-ўсходняй часткі Данецкага валу, непадалёк ад мяжы з Расеяй. На тэрыторыі места разьмешчаныя чыгуначныя станцыі Антрацыт, Шчотава, Чырвоная Паляна, Карахаш і міжнародная аўтастанцыя.

## Крыніцы

## Літаратура
* Абуладзе В. А. Антрацит. Путеводитель. — Донецк: Донбасс, 1985.

## Вонкавыя спасылкі
* Мескі інфармацыйны партал

Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Сьвятагорск

**Сьвятаго́рск** (; да 1964 пасёлак **Ба́ннаўскае**, у 1964—2003 — **Славянаго́рск**) — места раённага значэньня ў Данецкай вобласьці Ўкраіны, падпарадкаваны мескай радзе Славянску. Насельніцтва каля 600 жыхароў (2025).

Разьмешчаны на раце Северскі Данец, на мяжы трох абласьцей — Данецкай, Харкаўскай і Луганскай, — каля чыгуначнай станцыі Сьвятагорск. Самае паўночнае места Данецкай вобласьці.

## Крыніцы

## Літаратура
* Бойко И. А. Славяногорск.: Путеводитель. — Донецк: Донбасс, 1981.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Будзёнаўск

**Будзёнаўск** — места ў Расеі ў Стаўрапольскім краі. Места — сталіца аднайменнага раёну. Мае насельніцтва 64 676 чалавек на 2012 год. Назва места паходзіць ад бальшавіцкана дзяяча Сямёна Міхайлавіча Будзёнага. Да 1921 году мела назву Сьвяты Крыж. Паміж 1921 і 1935 гадамі мела назву — Прыкумск. Стаў вядомым у сьвеце з-за наезду загону чачэнскіх войскаў на чале з Шамілём Басаевым, які адбыўся 14—20 чэрвеня 1995 году.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Стаўрапольскага краю
Рытэрай Вільня

«**Рытэрай**» () — летувіскі футбольны клюб з гораду Вільні. Заснаваны ў 2005 годзе.

## Гісторыя
Да 2019 году каманда мела назву «Трокі».

## Сэзоны (2010–...)
;«Трокі»

;«Рытэрай»

## Галоўныя трэнэры
* Аўрэліюс Скарбалюс

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Вільня
Сокалагорск

**Сокалагорск** (, да 2024 году — **Первама́йск** ()&nbsp;— места ва Ўкраіне, ў Кадзееўскай мескай грамадзе Алчэўскага раёну Луганскае вобласьці, на левым беразе ракі Лугань. Заснаванае ў 1765 року як пасёлак Аляксандраўка, ад 1865 — вёска Пятро-Мар’еўка. Знаходзіцца за 69&nbsp;км ад абласнога цэнтру, на дарозе .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Інфармацыйны партал места

Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Навагродаўка

**Навагро́даўка** ()&nbsp;— места абласнога падпарадкаваньня ў Данецкай вобласьці Ўкраіны, чыгуначная станцыя (Гродаўка). Заснаванае ў 1939 року як пасёлак Гродаўка ў сувязі з пачаткам будаўніцтва шахты «Навагродаўская». Статус места і сучасную назву атрымала ў 1958 року. Насельніцтва — 700 чалавек (08.2024).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1939 годзе
Дэбальцава

**Дэба́льцава** () — горад абласнога значэньня на ўсходзе Ўкраіны, у Данецкай вобласьці, найбуйнейшы чыгуначны вузел Украіны.

Насельніцтва 25,5 тыс. чал. (2014; зь мескай радай 45,6 тыс. чал.). Знаходзіцца за 74 км ад Данецку.

## Гісторыя
Горад Дэбальцава заснаваны ў 1878 годзе як чыгуначная станцыя ў сувязі з будаўніцтвам Кацярынінскай чыгункі. У 1896 побач быў запушчаны мэханічны завод, ля якога стаў расьці рабочы пасёлак. Хуткаму павелічэньню насельніцтва спрыяла маштабная рэканструкцыыя Дэбальцаўскага чыгуначнага вузла. У 1911 року насельніцтва Дэбальцава дасягнула 20 тыс. чалавек.

У 1921 Дэбальцава атрымала статус места Бахмуцкага павету. Статус гораду пасёлак атрымаў у 1938 годзе, да 1939 року ягонае насельніцтва вырасла да 33 тыс. чалавек.

У 1970-х гадах пабудаваныя новыя мікрараёны са шматпавярховай забудовай «Чаромхі» (на паўночным усходзе гораду), імя 50-годзьдзя Перамогі і «Ўсходні», у 1980-х таксама пабудаваны мікрараён «Фэстывальны».

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Беларуская экстраліга

**Экстралі́га**, таксама вядомая як **Адкрыты чэмпіянат Беларусі** — найвышэйшае хакейнае спаборніцтва ў Рэспубліцы Беларусь. Да 2006 году мела назву **Вышэйшая ліга**. Пасьля расфармаваньня ў 2004 року Ўсходнеэўрапейскай хакейнай лігі (УЭХЛ) розыгрыш чэмпіянату Беларусі зьяўляецца адкрытым (акрамя сэзонаў 2007—2008, 2013—2014, 2014–2015, 2015–2016 ды 2016–2017 рокаў)  — акрамя беларускіх клюбаў у першынстве бралі ўдзел клюбы з Латвіі і Ўкраіны.

## Клюбы

### Колішнія клюбы

## Чэмпіёны
* 1993: Цівалі Менск
* 1994: Цівалі Менск
* 1995: Цівалі Менск
* 1996: Палімір Наваполацак
* 1997: Палімір Наваполацак
* 1998: Нёман Горадня
* 1999: Нёман Горадня
* 2000: Цівалі Менск
* 2001: Нёман Горадня
* 2002: Керамін Менск
* 2003: Гомель
* 2004: Юнацтва-Менск
* 2005: Юнацтва-Менск
* 2006: Юнацтва-Менск
* 2007: Дынама Менск
* 2008: Керамін Менск
* 2009: Юнацтва-Менск
* 2010: Юнацтва-Менск
* 2011: Юнацтва-Менск
* 2012: Мэталюрг Жлобін
* 2013: Нёман Горадня
* 2014: Нёман Горадня
* 2015: Шахцёр Салігорск
* 2016: Юнацтва-Менск
* 2017: Нёман Горадня
* 2018: Нёман Горадня

## Колькасьць тытулаў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Фэдэрацыя хакею Рэспублікі Беларусь
* Архіў чэмпіянатаў

Катэгорыя:Беларускі хакей
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Хакейныя лігі
Сарокіна

**Сарокіна** (; у 1938—2016 гадах — *Краснадон*) — места абласнога падпарадкаваньня ў Луганскай вобласьці Ўкраіны, адміністрацыйны цэнтар Сарокінскага раёну (не ўваходзіць у ягоны склад).

Знаходзіцца за 50 км ад Луганску на рацэ Вялікай Каменцы.

## Гісторыя
Сарокіна было заснаванае ў 1914 годзе як руднік. У 1916 годзе на рудніку налічвалася 776 шахцёраў, а на хутары Сарокіна ўжо пражывала 3105 чалавек. У наступным годзе былі абсталяваны новыя шахты — адна вэртыкальная і тры нахільныя. У 1917 годзе ў пасёлку адкрылася першая школа. Мэдычнае абслугоўваньне забясьпечвалі тры шахтавыя мэдпункты, у якіх працавалі 8 лекараў і 16 фэльчараў.

Пасьля заканчэньня грамадзянскай вайны разбураныя шахты былі адноўлены і мадэрнізаваны, пачалося будаўніцтва новых. Да 1935 году трэст «Сарокінвугальлю» аб’ядноўваў 25 шахтаў, напярэдадні вайны іх было ўжо больш за 40.

## Насельніцтва
Больш за палову насельніцтва гораду складаюць расейцы. Згодна са зьвесткамі ўкраінскага перапісу насельніцтва 2001 году этнічны склад быў наступным:
* расейцы — 63,3 %;
* украінцы — 29,7 %.

## Крыніцы

## Літаратура
* Гордиенко Г. Ф. Краснодон.: Фотоочерк. — Донецк: Донбасс, 1985.
* Никитенко А. Г. Краснодон. Путеводитель. — Донецк: Донбасс, 1976.
* Никитенко А. Г. Краснодон. Путеводитель. — Донецк: Донбасс, 1981.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына Краснадонскай мескай рады
* Інфармацыйны партал Краснадону
* Гістарычная даведка і мапа Краснадону

Катэгорыя:Гарады Луганскай вобласьці
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1914 годзе
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Катэгорыя:Гістарычныя мясьціны Ўкраіны
Сьвецкасьць

**Сьве́цкасьць** (*сэкуляры́зм*) — канцэпцыя, згодна зь якой дзяржава і грамадзтва павінныя існаваць асобна ад любога тыпу рэлігіяў і рэлігійнай веры.

Сучасная сьвецкасьць бярэ пачатак у сачыненьнях антычных філёзафаў, такіх як Эпікур і Марк Аўрэліюс, сярэднявечных ісламскіх мысьляроў (Ібн Рушд), філёзафаў эпохі Асьветніцтва (Дыдро, Вальтэр, Джэфэрсан і іншых).

Катэгорыя:Крытыка рэлігіі
Салядар

**Саляда́р** (; да 1991 року&nbsp;— *Карла-Лібкнэхтаўск*)&nbsp;— места ў Данецкай вобласьці Ўкраіны, падпарадкаванае Арцемаўскай мескай радзе. Насельніцтва — 11&nbsp;708 мяшканцаў (2013). Знаходзіцца за 18 км ад Арцемаўску, за 3 км ад чыгуначнай станцыі Соль і за 2 км ад чыгуначнай станцыі Дзяконская (дызэль). Статус места з 1965 року. Да 5 ліпеня 1991 мела назву Карла-Лібкнэхтаўск у гонар Карла Лібкнэхта.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Неафіцыйная бачына
* Інфармацыйны партал Салядару

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Андрусава

**Андрусава** () — вёска ў Смаленскай вобласьці Расеі.

Разьмешчаная на правым беразе ракі Горадня каля мяжы зь Беларусьсю ў заходняй частцы Смаленскай вобласьці. Знаходзіцца за 20 км на захад ад мястэчка Манастыршчына. Найбліжэйшы гарад — Горкі. Насельніцтва — 19 жыхароў (2007 год).

## Гісторыя
30 студзеня 1667 году ў вёсцы Андрусава было заключанае Андрусаўскае замірэньне паміж Рэччу Паспалітай і Масковіяй, якое скончыла вайну Масковіі з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў.

Катэгорыя:Населеныя пункты Манастыршчанскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Уласнасьць

**Ула́снасьць** — прысваеньне і набыцьцё сродкаў вытворчасьці і прадметаў спажываньня ў сваю прыналежнасьць і уладу ў ходзе вытворчасьці, разьмеркаваньня, абмену і спажываньня.

Мае галоўнае значэньне ў грамадзтве, бо аснову гаспадарчага жыцьця складае пэўны від хады вытворчасьці. Вызначае сутнасьць паноўных у грамадзтве гаспадарчых дачыненьняў праз сродкі працы, якія ёсьць дзейнай часткай сродкаў вытворчасьці. Заканадаўства ўстанаўлівае прававыя ўмовы грамадзкіх дачыненьняў , карыстаньня і распараджэньня маёмасьцю, што належыць асобам і ўраду. Уласьнікі надзяляюцца правам праз набыцьцё гаспадарчымі дачыненьнямі выгляду правадачыненняў. Разьмеркаваньне між уласьнікамі залежыць ад вынікаў грамадзкага ўзнаўленьня. Дзяржава бароніць умовы разьвіцьця ўласнасьці праз наданьне правоў ажыцьцяўленьня гаспадараньня.

## Беларусь
Грамадзянскі кодэкс Рэспублікі Беларусь прадугледжвае прыватны і дзяржаўны віды ўласнасьці. Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь абвяшчае воды, лясы і нетры выключнай уласнасьцю дзяржавы. Таксама ўласнасьцю дзяржавы ёсьць сельскагаспадарчыя землі. На 2010 г. дзель прыватнай уласнасьці складала 27%. На 2015 г. агульны кошт дзяржаўнай уласнасьці складаў каля $140 млрд.

## Глядзіце таксама
* Грамадзкая ўласнасьць

## Крыніцы

Катэгорыя:Грамадзянскае права
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны

Катэгорыя:Правы чалавека
Ладзіслаў Надзь

**Ладзіслаў Надзь** (; нарадзіўся 1 чэрвеня 1979 году) — колішні славацкі хакеіст, гулец зборнай Славаччыны.

## Кар’ера
Кар’ера Ладзіслава пачалася ў 1995 годзе ў клюбе Славацкай экстралігі «Кошыцы». У 1997 року ён быў задрафтаваны «Сэнт-Луісам» пад 177-м нумарам, пасьля чаго пераехаў у Паўночную Амэрыку і ў сэзоне 1998—1999 рокаў выступаў у клюбе Галоўнай юніёрскай хакейнай лігі Квэбэку «Галіфакс Музгэдз», у якім стаў найлепшым бамбардырам з 71 шайбамі. Пазьней у гэтым сэзоне адбыўся ягоны прафэсійны дэбют у плэй-оф АХЛ за «Ўустэр Айс Кэтс». У 1999—2001 Надзь гуляў за «Блюз», а пасьля быў абменены ў «Фінікс Каётыз».

Падчас лакаўту 2004—2005 гуляў за «Кошыцы» і швэдзкую «Муру ІК».

12 лютага 2007 Надзь быў абменены ў «Далас Старз», але 2 ліпеня 2007, паказаўшы ня надта здавальняючыя вынікі, падпісаў угоду з «Лос-Анджэлес Кінгс». У ім з-за траўмы ён здолеў згуляць толькі ў 38 гульнях сэзону 2007—2008 рокаў.

18 жніўня 2008 Ладзіслаў Надзь заключыў двухгадовы кантракт з клюбам КХЛ «Северсталь Чарапавец». Праз два сэзоны перайшоў у славацкі «Попрад». У сьнежні 2010 перайшоў у швэдзкі «Мода Хокі Эрншэльдсьвік» да канца сэзону.

У ліпені 2011 падпісаў дамову з дэбютантам КХЛ «Львом» з Попраду, дзе атрымаў страсеньне мозгу. Клюб, які палічыў, што Ладзіслаў Надзь сымулюе хваробу, разьвітаўся зь ім 31 сьнежня 2011. Вылечыўшыся, падпісаў кантракт зь менскім «Дынама». Перад сэзонам 2012—2013 рокаў перайшоў у швэдзкі «Мода».

1 жніўня 2013 Надзь вярнуўся ў родны клюб «Кошыцы» на сэзон 2013—2014, пасьля 22 гульняў перайшоў у фінскі «Ёкерыт», за які правёў 34 сустрэчы.

Па сканчэньні кантракту падпісаў двухгадовую дамову з «Слованам Браціслава».

## Статыстыка

### Зборная

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славаччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Далас Старз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Кошыцы»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Леў» Прага
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лос-Анджэлес Кінгс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мода» Эрншэльдсьвік
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мура»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Арызона Каётыз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сэнт-Луіс Блюз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Северсталь» Чарапавец
Віктар Касьцючонак

**Ві́ктар Па́ўлавіч Касьцючо́нак** (нарадзіўся 7 чэрвеня 1979 году, Менск, БССР) — беларускі хакеіст, гулец нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Жыцьцяпіс
У 1995 годзе пачаў кар’еру. У 1995—2001 выступаў за менскае «Юнацтва» і ў гэты час таксама адыграў некалькі матчаў у іншых клюбах беларускай экстралігі і нямецкай хакейнай лігі на правах арэнды. У 2001—2003 гуляў у лізе Магнуса за францускі «Брэст». У 2003—2006 зноў выступаў за «Юнацтва». У 2006—2007 гуляў у расейскай супэрлізе за тальяцінскую «Ладу». У 2007—2008 зноў гулец «Юнацтва». З 2008 гулец Кантынэнтальнай хакейнай лігі. Спачатку выступаў за хабараўскі «Амур», а ў канцы 2009 перайшоў у маскоўскі «Спартак». З 2010 выступаў за «Дынама Менск».

## Дасягненьні
* 2004 — чэмпіён Беларусі.
* 2005 — чэмпіён і ўладальнік кубка Беларусі.
* 2006 — чэмпіён Беларусі.
* 2008 — срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі.

Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Беларускія хакеісты і хакеісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юнацтва-Менск»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Керамін» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Юніёр» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Лада» Тальяці
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Амур» Хабараўск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Спартак» Масква
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Менск
Аляксей Васілеўскі

**Аляксей Васілеўскі** (нарадзіўся 2 чэрвеня 1993 году) — колішні беларускі футбаліст, абаронца.

## Кар’ера
З 2009 году выступаў за дубль салігорскага «Шахцёра». У сэзоне 2014 году пачаў прыцягвацца да асноўнага складу. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 7 траўня 2014 году ў матчы супраць «Нёману» (0:3), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У сэзоне 2015 году выступаў за дубль, і толькі ў канцы сэзону згуляў у некалькіх матчах за першую каманду.

У студзені 2016 году прыбыў на прагляд у «Слуцак», але не падышоў гэтаму клюбу і пазьней апынуўся ў табары «Крумкачоў», зь якімі ў сакавіку падпісаў кантракт. У складзе сталічнага клюбу здолеў замацавацца ў першым складзе.

У першай палове сэзону 2017 году звычайна заставаўся на лаўцы запасных, выступаючы за дубль. Улетку вярнуў сабе месца ў першай адзінаццатцы «Крумкачоў». У пачатку 2018 году праходзіў прагляд у мазырскай «Славіі», пазьней вярнуўся ў сталічную каманду, аднак у сакавіку 2018 году «Крумкачам» было адмоўлена ў атрыманьні ліцэнзіі на сэзон 2018 году. Неўзабаве абаронца перайшоў у «Баранавічы». Пакінуў баранавіцкі клюб у ліпені таго ж году і вярнуўся ў «Крумкачы», аднак згуляў толькі ў двух матчах і па заканчэньні сэзону пакінуў каманду.

### Міжнародная
Выступаў за моладзевую зборную Беларусі, у тым ліку на Кубку Садружнасьці ў Санкт-Пецярбургу ў 2012 і 2013 гадах.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Шахцёру»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Шахцёр» Салігорск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крумкачы» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Баранавічы»
Гібрыдная вайна

**Гібры́дная вайна́** () — ваенная стратэгія, якая спалучае звычайную, нерэгулярную і кібэрвайну. Дадаткова гібрыднай вайной называюць атакі з выкарыстаньнем ядзернай, біялягічнай і хімічнай зброі, самаробных выбуховак і інфармацыйных сродкаў.

## Прыклады ў гісторыі
Адным з найноўшых прыкладаў гібрыднае вайны можа служыць удзел Хэзбалы ў лібанска-ізраільскім канфлікце 2006 року. Баевікі Хэзбалы спынялі прасоўваньне ізраільцянаў як са схаваных фіксаваных пазыцыяў і падземных хадоў (падобна да Віет Конгу), так і з дапамогай звычайных пяхотных манэўраў у лібанскіх вёсках. У выніку такіх дзеяньняў Армія абароны Ізраілю ня здолела захапіць адзіную вёску на ізраільска-лібанскай граніцы цягам двухтыднёвае атакі на Хэзбалу. Найсучасьнейшыя бранятанкавыя і паветраныя войскі Ізраілю ня здолелі нічога супрацьпаставіць баевікам, якія выкарыстоўвалі ўмацаваныя бункэры і сучасныя расейскія РПГ, здольныя зьнішчыць любы браняваны транспарт. Аднаго разу Хэзбала нават здолела процікарабельнай ракетай C-802 нанесьці значныя пашкоджаньні карвэту Ханіт і забіць чатырох маракоў на ягоным борце.

Посьпех быў таксама дасягнуты дзякуючы пранікненьню Хэзбалы ў ізраільскія сродкі сувязі і мабільныя тэлефоны ізраільскіх вайскоўцаў. Дзякуючы гэтаму яны мелі актуальныя зьвесткі пра перамяшчэньні ізраільскага войска, сувязь і страты.

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гібрыдная вайна: пінжак ірвецца па шву

Катэгорыя:Ваенныя дзеяньні паводле тыпаў
Катэгорыя:Вайсковыя дактрыны
Аляксей Айдараў

**Аляксе́й Пятро́віч Айда́раў** (15 лістапада 1974, Арцёмаўскі, Сьвярдлоўская вобласьць, РСФСР, СССР) — беларускі й украінскі біятляніст. Бронзавы прызэр Алімпійскіх гульняў 1998 году, чэмпіён сьвету ў эстафэце (усё за Беларусь). Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь (1998).

## Біяграфія
Вайсковец зь Менску. Займаецца біятлёнам з 1984 году, выступае за Дынама Менск. Дэбютаваў у Кубку сьвету 8 сьнежня 1994 году ў індывідуальнай гонцы ў Бад-Гаштайне (12 месца). Упершыню трапляе на подыюм 8 сьнежня 1996 году ў эстафэце ў Эстэрсундзе, дзе зборнай займае 3 месца. Упершыню займае першае месца 7 сьнежня 1997 году ў гонцы перасьледу ў Лілегамэры.

Выступаў на дзьвюх Алімпіядах. На Алімпіядзе ў Нагана ў 1998 годзе займае трэцяе месца ў індывідуальнай гонцы. Лепшым месцам на Алімпійскіх гульнях 2002 году ў Солт-Лэйк-Сіці было 8 месца ў эстафэтнай гонцы.

З сэзону 2006/07 выступае за зборную Ўкраіны. 10 чэрвеня 2008 году аб’явіў аб завяршэньні кар’еры.

## Агульны залік Кубку сьвету

### За Беларусь
* 1995—1996 — **48-е месца**
* 1996—1997 — **37-е месца** (48 ачкоў)
* 1997—1998 — **12-е месца** (158 ачкоў)
* 1998—1999 — **13-е месца** (237 ачкоў)
* 1999—2000 — **23-е месца** (136 ачкоў)
* 2000—2001 — **41-е месца** (81 ачко)
* 2001—2002 — **44-е месца** (71 ачко)
* 2002—2003 — **47-е месца** (67 ачкоў)
* 2003—2004 — **35-е месца** (144 ачкі)
* 2004—2005 — **70-е месца** (20 ачкоў)
* 2005—2006 — **31-е месца** (169 ачкоў)

### За Ўкраіну
* 2006—2007 — **83-е месца** (3 ачкі)
* 2007—2008 — **39-е месца** (96 ачкоў)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце IBU

Катэгорыя:Беларускія біятляністы
Катэгорыя:Украінскія біятляністы
Катэгорыя:Беларускія біятляністы і біятляністкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Прызэры зімовых Алімпійскіх гульняў 1998 году
Катэгорыя:Біятляністы і біятляністкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Джэк Лалэйн

**Джэк Лалэйн** (1914, Сан-Францыска — 2011, Мороў Бэй) — амэрыканскі адмысловец па здаровым ладзе жыцьця і заснавальнік фітнэсу, які ў 42 гады паставіў рэкорд хуткасьці  (1033 за 23 хвіліны), праз што трапіў у Кнігу рэкордаў Гінэса. У 1936 г. адчыніў у Оклэндзе (акруга , шт. Каліфорнія) фітнэс-клюб. У 45-гадовым узросьце зьдзейсьніў 1000 скокаў і 1000 падцягваньняў за гадзіну і 22 хвіліны. У 1953—1985 гадох, цягам 33 гадоў, вёў аўтарскую тэлеперадачу аб занятках спортам і харчаваньні для падтрыманьня здароўя. Да старэчага ўзросту плаваў па некалькі кілямэтраў у , цягнучы за сабой лодку. Вынаходнік .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Фітнэс-Шмітнэс — адпаведная беларуская тэлеперадача

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сан-Францыска
Катэгорыя:Памерлі ў Каліфорніі
Катэгорыя:Культурысты ЗША
Катэгорыя:Трэнэры
Катэгорыя:Тэлевядучыя
Катэгорыя:Вынаходнікі ЗША
Падбор (баскетбол)

**Падбор** () — найважнейшы элемэнт пры гульні ў баскетбол, падчас якога гулец забірае мяч пасьля няўдалай спробы двух- або трохпунктавага кідка супраціўніка ці пасьля няўдалага апошняга штрафнога кідка. Лічыцца, што каманда, якая ажыцьцяўляе больш падбораў, часьцей за ўсё выйграе матч. У асноўным, падборы выконвае пярэдняя лінія каманды — выскокія цэнтравыя і цяжкія форварды. Але гульцы невялікага росту таксама могуць рабіць падборы. Каб падбіраць мяч, трэба валодаць добрым пачуцьцём пазыцыі і часу. Адрозьніваюць некалькі відаў падбораў:

* падбор ў нападзеньні, на чужым шчыце 
* падбор ў абароне, на сваім шчыце 
* калектыўны падбор

Для пасьпяховага падбору гульцу неабходна заступіць супраціўніку шлях да кальца каб выйграць падбор (). Патрэбна заняць пазыцыю паміж кошыкам і супраціўнікам. Чым бліжэй гулец знаходзіцца да кошыка і чым далей ад кошыка будзе супраціўнік, тым лягчэй авалодаць адскокам. Вельмі важна дакладна разьлічыць момант скачку. Мяч трэба злавіць ў вышэйшай кропцы скачку. Калі мяч будзе яшчэ на кальцы, гулец які дасягне вышэйшай кропкі скачка ня зможа ім авалодаць. Пры спробе злавіць мяч неабходна дзейнічаць рашуча, трэба няпроста працягнуць рукі да мяча, але і зафіксаваць яго трывала і надзейна. Як толькі мяч злоўлены, рэкамэндуецца рассунуць локці і ногі ў бакі, каб супраціўнік ззаду ня змог да яго дацягнуцца. Калі ён усё ж паспрабуе гэта зрабіць, то яму давядзецца парушыць правілы. Рэкамэндуецца пасьля падбору не пераходзіць на вядзеньне мяча каля шчыта, так як супраціўнік можа лёгка яго адабраць і, паколькі ён знаходзіцца побач з кошыкам, зрабіць выніковы кідок. Пажаданая хутка перадаць чяс партнэру.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс лепшых снайпэраў у гісторыі НБА
* Пункт ці ачко
* Перахопы
* Перадачы
* Блёкшоты

## Крыніцы

Катэгорыя:Баскетбольныя назвы