open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Куфштайнскі замак

**Ку́фштайнскі за́мак** () — замак у горадзе Куфштайн у Аўстрыі. Пабудаваны на халмістым беразе ракі Ін.

## Гісторыя
Згадваецца першы раз у дакумэнце 1205 году, дзе ён завецца *Castrum Caofstein*. У той час замак знаходзіўся ў распараджэньні біскупа Рэгенсбурга. У 1504 годзе замак у аблозе, пазьней заваяваны імпэратарам Максыміліянам I. А з 1703 па 1805 гады замак уваходзіў у склад Баварыі і быў зноў вернуты ў якасьці часткі Аўстрыі ў 1814 годзе.

Сёньня замак зьяўляецца музэем гарадзкога жыцьця Куфштайна. Адкрытая яго частка выкарыстоўваецца для правядзеньня канцэртаў і сустрэчаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Замкі Аўстрыі
Катэгорыя:Дамы-музэі Аўстрыі
Катэгорыя:Музэі фэдэральнай зямлі Тыролю
Замак
Казылай (Анкара)

**Кызылай** () — раён у цэнтры Анкары, вядомы сваімі гандлёвымі цэнтрамі і крамамі. Назву атрымаў паводле шпіталя турэцкага «Чырвонага крыжа» (), разьмешчанага на тэрыторыі раёну. Сэрца раёну Кызылай — аднайменная плошча.

Катэгорыя:Анкара
Кюр

**Кюр** () **Cm** — радыяактыўны хімічны элемэнт; атамны нумар 96. Адносіцца да актыноідаў. Названы ў гонар Марыі Складоўскай-Кюры і П’ера Кюры.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Хімічныя элемэнты
Катэгорыя:Актыноіды
Лівонія

**Лівонія** (, ) — «зямля ліваў», гістарычная назва земляў усходняй Прыбалтыкі (сучасных Латвіі і Эстоніі).

Назву далі нямецкія рыцары-крыжакі ад найменьня фіна-вугорскіх плямёнаў — ліваў, што жылі на ўзьбярэжжы Рыскага заліву ў вусьці Дзьвіны і Гаўі. Беларускія назвы «ліфлянты», «інфлянты» і ліфлянцкая (інфлянцкая) зямля паходзяць ад нямецкай — Ліфлянд.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Былыя дзяржавы
Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Латвіі
Катэгорыя:Гісторыя Эстоніі
Рыская затока

**Ры́ская затока** (, ) — затока на ўсходзе Балтыйскага мора паміж Латвіяй і Эстоніяй. Часткова аддзеленая ад астатняга мора эстонскім востравам Эзель (Саарэмаа). Найважнейшымі гарадамі ля ўзьбярэжжа Рыскай затокі ёсьць Рыга, Пярну, Юрмала і Саарэмаа. Затока сілкуюцца дзякуючы сьцёку ў ейныя воды такіх рэкаў, як то Дзьвіна (Даўгава), Ліелупэ, Гаўя, Салаца. Сьцёк прэснае вады, які паступае ў Балтыйскае мора, складае толькі 2 адсоткі ягонага аб’ёму. Узімку большая частка або ўся затока час ад часу замярзае. Гэта зьвязана зь нізкай салонасьцю. Зімой па паверхні затокі ходзіць шмат людзей. Самы тоўсты зарэгістраваны слой лёду меў таўшчыню ў 90 сантымэтраў узімку сэзону 1941 і 1942 гадоў. Падлёдны промысел быў традыцыйнай крыніцай зімовае ежы і застаецца звычайным заняткам дасюль. Лёд звычайна растае ў пэрыяд з сакавіка па красавік. У канцы сакавіка 2013 году, калі лёд пачаў раставаць, з крыгаў давялося выратаваць ажно 200 чалавек.

## Геаграфічныя зьвесткі
* Агульная плошча — 16300 км²;
* Максымальная даўжыня — 174 км;
* Максымальная шырыня — 137 км;
* Максымальная глыбіня — 67 м.

## Крыніцы
Дубраўскі раён

**Ду́браўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Дубраўка.

## Геаграфія
Плошча раёну — 1030 км². Мяжуе на поўначы з Рагнедзінскім раёнам, на поўдні — з Клетнянскім раёнам, на ўсходзе — з Жукаўскім раёнам, на захадзе — са Смаленскай вобласьцю.

Асноўныя рэкі — Сешча, Белізна, Дзясна.

## Гісторыя
Дубраўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе на аснове Дубраўскай воласьці Бежыцкага павету Бранскай губэрні і частцы Сешчанскай воласьці Рослаўскага павету Смаленскай губэрні. Ад пачатку раён уваходзіў у склад Рослаўскай акругі Заходняй вобласьці.

У 1937 годзе была ўтворана Арлоўская вобласьць, у якую разам зь іншымі раёнамі цяперашняй Бранскай вобласьці ўвайшоў і Дубраўскі раён.

5 ліпеня 1944 году ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР была ўтворана Бранская вобласьць, у склад якой быў улучаны і Дубраўскі раён.

У 1963—1972 гадах у склад раёну ўваходзіла тэрыторыя часова скасаванага Рагнедзінскага раёну.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 22,0 тыс. чалавек. Усяго налічваецца 127&nbsp;сельскіх населеных пунктаў.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 1 мескае і 6 сельскіх паселішчаў:

**Мескія паселішчы:**
* Дубраўскае мескае паселішча
**Сельскія паселішчы:**
* Алешынскае сельскае паселішча
* Пеклінскае сельскае паселішча
* Рабчынскае сельскае паселішча
* Рэкавіцкое сельскае паселішча
* Сешчанскае сельскае паселішча
* Сяргееўскае сельскае паселішча

## Транспарт
Праз раён праходзяць чыгунка і аўтадарога, якія злучаюць Бранск і Смаленск.

## Славутасьці
* Царква Сьв. Тройцы ў в. Галубея.
* Царква Нараджэньня Божай Маці ў в. Давыдчычы.
* Царква Праабражэньня Гасподняга ў Рэкавічы.
* Парк «Трохбрацкае».

## Вонкавыя спасылкі
*
Лігурыйскае мора

**Лігурыйскае мора** — паўночная частка Міжземнага мора, зьмешчаная паміж берагамі Францыі, Італіі і выспамі Корсыкай і Эльбай.

Плошча 15 тыс. км². Сярэдняя глыбіня 1200 м, максымальная — 2546 м. Тэмпэратура вады ўлетку 23,5&nbsp;°C, узімку — 13&nbsp;°C. Салёнасьць каля 38&nbsp;‰. Прылівы паўсодневыя, да 0,3 м.

Буйныя порты і ВМБ: Генуя, Ліворна, Спэцыя (усе — Італія), Ніцца (Францыя).

## Вонкавыя спасылкі
Лівонскі ордэн

**Лівонскі ордэн** (, ) — каталіцкая дзяржаўная і ваенная арганізацыя нямецкіх рыцараў-крыжакоў у Лівоніі на землях куршаў, ліваў, земгалаў у 1237—1561.

Ордэн быў створаны ў 1202 годзе біскупам Альбэртам Буксгёўдэнам і цыстэрцыянскім абатам Тэадорыкам. Першапачаткова ордэн называўся Браты рыцарства Хрыстовага (). Афіцыйнай ягонай мэтай была абвешчана абарона заснаванага ў Інфлянтах лацінскага касьцёла і пашырэньне хрысьціянства сярод ліваў, латгалаў і эстаў.

У 1205 годзе папа рымскі Інакенцыюс III зацьвердзіў ордэн і надаў яму статут на ўзор ордэна храморнікаў (тампліераў). Паводле гэтага статуту, чальцы ордэна падзяляліся на братоў-рыцараў, братоў-сьвятароў і братоў-службовых. Браты-рыцары насілі белыя пылавікі з выявай чырвонага мяча і крыжа над ім, меч над крыжам быў і на ордэнскай пячатцы (адсюль пашыраная ў Сярэднявеччы назва рыцараў).

Пацярпеў шэраг сур’ёзных паразаў (на Чудзкім возеры 1242, бітва пры Дурбэ 1260 і іншыя). У Лівонскай вайне разгромленыя расейскімі войскамі, пасьля чаго ліквідаваныя.

## Глядзіце таксама
* Ордэн мечаносцаў

*
Катэгорыя:Рыцарскія ордэны
Катэгорыя:Лівонія
Ордэн мечаносцаў

**Ордэн мечаносцаў**, **Ордэн братоў мяча** () — рыцарскі ордэн, створаны на землях сучасных Латвіі і Эстоніі рыскім біскупам Альберт фон Буксгёўдэнам у 1202 годзе і зацьверджаны папам рымскім у 1205 годзе. Ордэн ажыцьцяўляў ваенна-рэлігійную экспансію, падпарадкоўваючы аўтахтоннае насельніцтва. На ўсходнім кірунку ўступіў у ваеннае супрацьстаяньне з Полацкім княствам, забраў яго прыгарады Кукенойс і Герцыке.

Пасьля буйнога паражэньня ад літвінаў пад Шаўлямі ў 1236 годзе Ордэн згодна з булай папы рымскага Рыгора IX 12 траўня 1237 году аб’яднаўся з Тэўтонскім і стаў яго паўночным аддзелам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыцарскія ордэны
Катэгорыя:Лівонія
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1202 годзе
Керыз

**Керыз** () — кратэрнае возера, якое знаходзіцца на поўдні Ісьляндыі, на месцы папулярнага турыстычнага маршруту Залатое кола Ісьляндыі, паблізу горада Сельфос.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Азёры Ісьляндыі
Клясычная гітара

**Клясычная (гішпанская) [[гітара]]** — гэта 6-струнавы шчыпковы музычны інструмэнт.

Клясычная гітара мае шэраг асаблівасьцяў:

* Настройка вядзецца ў асноўным па квартах.
* Гэта акустычны інструмэнт. Гук узмацьняецца выключна драўляным корпусам гітары.
* Найбольш распаўсюджаныя пароды драўніны для вырабу корпуса клясычнае гітары: палісандар альбо чырвонае дрэва для задняй дэкі і абячайкі, елка альбо кедр для верхняе дэкі. Грыф можа быць выраблены з кедра альбо чырвонага дрэва.
* Клясычная гітара мае шэсьць струнаў. Некаторыя клясычныя гітары могуць мець восем і больш струнаў для пашырэньня дыяпазона, што дазваляе перакладаць на гітару п’есы, напісаныя для іншых інструмэнтаў.
* Струны вырабляюцца з нэйлёна, у адрозненьне ад стальных струн на іншых відаў гітараў. Такія струны маюць больш слабое нацяжэньне (раней струны для клясычнае гітары выраблялі з авечых кішак). Тры «ніжнія» (якія маюць больш нізкі тон гучаньня, але размешчаныя вышэй) струны — «басовыя» — абматываюцца пасрэбраным нікелевым альбо медным дротам.
* Больш слабое нацяжэньне дазваляе рабіць корпус больш лёгкім, рэзануючым, што дазваляе атрымліваць больш насычаны тон гучаньня, а таксама вырабляць грыф з суцэльнага дрэва, без стальнога нацяжніка унутры.

## Глядзіце таксама
* Электрагітара

Катэгорыя:Гітара
Дзяцькаўскі раён

**Дзя́цькаўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — места Дзяцькава.

## Геаграфія
Плошча раёну — 1420 км². Асноўная рака — Болва.

## Гісторыя
5 ліпеня 1944 году Ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету СССР была ўтвораная Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў улучаны і Дзяцькаўскі раён. У 1963 раён скасавалі, а ў 1965 — аднавілі.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 62,6 тыс. чалавек, у тым ліку ў мескіх паселішчах жыве каля 53,7 тыс. З астатніх 9 тыс. жыхароў каля 7 тыс. жывуць у трох найбуйнейшых сельскіх населеных пунктах (Слабадзішча, Беразіно, Дружба), пераважна ў шматкватэрных будынках зь мескімі выгодамі.

Найбуйнейшыя населеныя пункты:
* Дзяцькава — 32,4 тыс. жыхароў,
* Івот — 6,4 тыс. жыхароў,
* Любахна — 5,5 тыс. жыхароў,
* Стар — 5,0 тыс. жыхароў,
* Бытош — 4,4 тыс. жыхароў.

Усяго налічваецца 36&nbsp;населеных пунктаў.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 5 мескіх і 5 сельскіх паселішчаў:

**Мескія паселішчы:**
* Бытоскае мескае паселішча
* Дзяцькаўскае мескае паселішча
* Івоцкае мескае паселішча
* Любахонскае мескае паселішча
* Старскае мескае паселішча

**Сельскія паселішчы:**
* Бярэзінскае сельскае паселішча
* Вялікажукоўскае сельскае паселішча
* Вярхоўскае сельскае паселішча
* Нямерыцкае сельскае паселішча
* Слабадзішчанскае сельскае паселішча

## Эканоміка
Дзяцькаўскі раён належыць да ліку прамысловых раёнаў. Па аб’ёме вырабленай прадукцыі раён займае другое месца ў вобласьці. Прамысловасць раёну — пераважна шкляная і дрэваапрацоўчая, таксама разьвітая вытворчасьць будматэрыялаў. У раёне 9&nbsp;буйных прадпрыемстваў. Мае месца дадатная дынаміка прамысловай вытворчасьці; так, за 2007&nbsp;аб’ём адгружанай прадукцыі склаў 5229,5&nbsp;млн&nbsp;рублёў.

## Транспарт
Праз раён праходзяць аўтадарога  Бранск — Дзяцькава — Людзінава — Кіраў — траса  і чыгуначная лінія Бранск — Вязьма, дзякуючы чаму ўсе мескія паселішчы раёну маюць простае злучэньне з абласным цэнтрам. У месьце Дзяцькава разьвіты мескі аўтобусны транспарт; існуе рэгулярнае аўтобуснае злучэньне з Масквой.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
* Гісторыя адміністрацыйных пераўтварэньняў Бранскай вобласьці
Дынаміка

**Дына́міка** ( «дынаміс» — сіла) — разьдзел мэханікі, які вывучае прычыны руху целаў. Законы дынамікі дазваляюць, ведаючы характарыстыкі ўзаемадзеяньня целаў, атрымаць іх кінэматычныя характарыстыкі.

Аснову дынамікі ў клясычнай мэханіцы складаюць законы Ньютана.
Мэханіка

**Мэханіка** ( — мастацтва будаваньня машынаў) — разьдзел фізыкі, які вывучае заканамеры мэханічнага руху і прычыны, што яго выклікаюць. Мэханіка падзяляецца ў сваю чаргу на кінэматыку, якая вывучае асаблівасьці руху целаў, і дынаміку, якая высьвятляе, чаму целы рухаюцца пэўным чынам.

## Гісторыя
Зьвесткі з мэханікі вядомы з глыбокай старажытнасьці некалькі тысяч гадоў да нашай эры. Антычныя веды абагульніў Арыстотэль, які ўвёў тэрмін «мэханіка» ў IV стагодзьдзі да н. э.. Архімэд дакладна сфармуляваў закон раўнавагі, на якім заснавана будова машынаў і законы раўнавагі плаваючых целаў. Галілео Галілей дасьледаваў асноўныя заканамернасьці руху целаў, на базе якіх Ісаак Ньютан сфармуляваў вядомыя законы мэханікі і надаў мэханіцы строгую форму. Далейшае разьвіцьцё мэханікі зьвязана з імёнамі Леанарда Ойлера, Даніеля Бэрнульлі, Жана д’Алямбэра (асноўныя працы па мэханіцы вадкасьці і газу), Жазэфа Люі Лягранжа (варыяцыйнае вылічэньне, аналітычная мэханіка). За працамі Альбэрта Айнштайна пачаўся этап разьвіцьця рэлятывісцкай мэханікі. Людвіг Больцман і Джазая Ўілард Гібс зрабілі ўнёсак у статыстычную мэханіку, а Макс Плянк і Нільс Бор — у квантавую. 

## Літаратура
* 

## Глядзіце таксама
* Квантавая мэханіка
Жукаўскі раён (Бранская вобласьць)

**Жу́каўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — места Жукаўка.

## Геаграфія
Плошча раёну — 1114 км². Асноўныя рэкі — Дзясна, Вецьма.

## Гісторыя
Раён быў утвораны ў 1929 годзе. 5 ліпеня 1944 году ўказам Прэзыдыюма Вярхоўнага савету СССР была ўтвораная Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў улучаны і Жукаўскі раён.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 39 тыс. чалавек, у тым ліку ў мескіх умовах жывуць каля 19&nbsp;тыс. Усяго налічваецца 89&nbsp;населеных пунктаў.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 1 мескае і 9 сельскіх паселішчаў:

**Мескае паселішча:**
* Жукаўскае мескае паселішча

**Сельскія паселішчы:**
* Грышынаслабадзкое сельскае паселішча
* Заборска-Мікольскае сельскае паселішча
* Крыжынскае сельскае паселішча
* Леташніцкае сельскае паселішча
* Оўстускае сельскае паселішча
* Ржаніцкае сельскае паселішча
* Трасьнянскае сельскае паселішча
* Хадзіловіцкае сельскае паселішча
* Шамордзінскае сельскае паселішча

## Эканоміка
Прамысловасьць канцэнтруецца ў райцэнтры Жукаўка.

## Славутасьці
* Сядзібна-паркавы комплекс Цютчавых і царква Ўсьпеньня Прасьв. Багародзіцы ў в. Оўстуг.

## Вонкавыя спасылкі

* Жукаўскі раён на Radzima.org
* Адміністрацыя Жукаўскага раёну

Катэгорыя:Раёны Бранскай вобласьці
Законы Ньютана

**Зако́ны Нью́тана** — фундамэнтальныя законы руху, сфармуляваныя Ісакам Ньютанам, якія вызначаюць сувязь між узьдзеяньнем на цела і характарам яго руху. Яны дазваляюць атрымаць раўнаньні руху любой мэханічнай сыстэмы пры ўмове, што вядомыя масы ўсіх частак, што яе складаюць, а таксама ўзьдзеяньні, што аказваюцца на гэтую сыстэму.

* Першы закон Ньютана (закон інэрцыі) вызначае ўмовы, пры якіх цела захоўвае хуткасьць свайго руху.
* Другі закон Ньютана (закон паскарэньня) вызначае залежнасьць між узьдзеяньнем на цела і яго паскарэньнем.
* Трэці закон Ньютана (закон узаемадзеяньня) вызначае, як суадносяцца сілы, зь якімі два целы ўзьдзейнічаюць адно на аднаго.

## Першы закон Ньютана
У сучаснае фізыцы гэты закон фармулюецца наступным чынам:

Існуюць такія сыстэмы адліку, якія называюць інэрцыяльнымі, адносна якіх матэрыяльны пункт пры адсутнасьці зьнешніх узьдзеяньняў захоўвае велічыню і кірунак сваёй хуткасьці неабмежавана доўга.

## Другі закон Ньютана
У інэрцыяльнай сыстэме адліку хуткасьць зьмяненьня імпульсу матэрыяльнага пункта роўная раўнадзейнай усіх прыкладзеных да яго сілаў:

\tfrac{d \vec p}{dt} = \vec{F}.

## Трэці закон Ньютана
Матэрыяльныя пункты дзейнічаюць адзін на аднаго зь сіламі, якія маюць аднолькавую прыроду, накіраваныя ўздоўж простай, якая злучае гэтыя пункты, роўныя па модулі і процілеглыя па кірунку:

\vec{F}_{2 \to 1} = -\vec{F}_{1 \to 2}.

Катэгорыя:Дынаміка
Катэгорыя:Клясычная мэханіка
Катэгорыя:Законы клясычнай мэханікі
Жырацінскі раён

**Жырацінскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтральнай частцы Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — сяло Жыраціна.

## Геаграфія
Плошча раёну — 750 км². Асноўныя рэкі — Судасьць, Рош.

## Гісторыя
5 ліпеня 1944 году ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР была ўтвораная Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў уклучаны і Жырацінскі раён. У 1957 годзе раён скасавалі, а ў 1985 годзе — аднавілі.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 7,17 тыс. чалавек. Усяго налічваецца 77 населеных пунктаў.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 3 сельскія паселішчы:

* Варабейнскае сельскае паселішча
* Жырацінскае сельскае паселішча
* Марачоўскае сельскае паселішча

## Славутасьці
* Царква Нараджэньня Божай Маці ў в. Княвічы
* Царква Сьв. Апанаса й Кірылы ў в. Страшэвічы
* Царква Праабражэньня Гасподняга ў в. Тварышчычы

## Вонкавыя спасылкі

* Жырацінскі раён на Radzima.org

Катэгорыя:Раёны Бранскай вобласьці
Карачаўскі раён

**Карачаўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — места Карачаў.

## Геаграфія
Плошча раёну — 1350 км². Асноўная рака — Сьнежаць.

## Гісторыя
5 ліпеня 1944 году ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР была ўтвораная Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў улучаны і Карачаўскі раён. У 1963 годзе раён скасавалі, а ў 1965 годзе аднавілі.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 36,9 тыс. чалавек, у тым ліку ў мескіх умовах жывуць каля 20&nbsp;тыс. Усяго налічваецца 151&nbsp;населены пункт.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 1 мескае і 7 сельскіх паселішчаў:

**Мескія паселішчы:**
# Карачаўскае мескае паселішча
**Сельскія паселішчы:**
# Бошынскае сельскае паселішча
# Вельямінаўскае сельскае паселішча
# Верхапольскае сельскае паселішча
# Дронаўскае сельскае паселішча
# Мылінскае сельскае паселішча
# Пясочанскае сельскае паселішча
# Рэвенскае сельскае паселішча

## Транспарт
Праз раён праходзіць чыгунка Бранск — Арол, а таксама аўтадарога  Арол — Смаленск — Рудня.

## Славутасьці
* У сяле Беражок знаходзіцца Ўваскрасенская царква (XVII—XVIII стст.) колішняй Ціханавай пустэльні, скасаванай у 1764 годзе (у 2004 годзе манастыр адноўлены).
* За 7 км на паўночны ўсход ад Карачава знаходзіца сяло Одрына, дзе захаваліся асобныя пабудовы старадаўняга Одрына-Мікалаеўскага мужчынскага манастыра. У наш час тут знаходзіцца жаночы манастыр; узводзяцца новыя пабудовы.
* Храм Казанскай Божай Маці ў сяле Юрасава, збудаваны ў 1773 годзе (дзейнічае).

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Бранскай вобласьці
Злынкаўскі раён

**Злы́нкаўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — места Злынка.

## Геаграфія
Плошча раёну — 735 км² (самы маленькі раён вобласьці па плошчы). Асноўныя рэкі — Іпуць, Няцеша, Злынка.

## Гісторыя
Злынкаўскі раён утвораны ў 1929 годзе і пачаткова ўваходзіў у Клінцоўскую акругу Заходняй вобласьці з цэнтрам у м. Смаленску. У 1937—1944 раён уваходзіў у Арлоўскую вобласьць.

5 ліпеня 1944 году ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР была ўтворана Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў улучаны і Злынкаўскі раён. У 1959 раён скасавалі, а ў 1989 — аднавілі.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну на 2009 год складала 13,2 тыс. чалавек, у тым ліку ў мескіх умовах жывуць каля 8,3&nbsp;тыс.: 5,5 &nbsp;тыс. у райцэнтры і 2,8&nbsp;тыс. — у мястэчку Вышкаве. Усяго налічваецца 42&nbsp;населеныя пункты.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 2 мескія і 4 сельскія паселішчы:

**Мескія паселішчы:**
* Вышкаўскае мескае паселішча
* Злынкаўскае мескае паселішча

**Сельскія паселішчы:**
* Дзяніскавіцкае сельскае паселішча
* Рогаўскае сельскае паселішча
* Сьпірыдонавабудзкае сельскае паселішча
* Шчарбініцкае сельскае паселішча

## Транспарт
Па тэрыторыі раёну праходзіць магістральная чыгуначная лінія Бранск — Гомель. У мястэчку Вышкаве разьмешчана чыгуначная станцыя Злынка Маскоўскай чыгункі.

## Анкляў у Беларусі
Да Злынкаўскага раёну адміністрацыйна належыць анкляў Санькова-Мядзьвежжа, разьмешчаны ўсярэдзіне тэрыторыі Добрускага раёну Гомельскай вобласьці Беларусі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Бранскай вобласьці
Камарыцкі раён

**Кама́рыцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Камарычы.

## Геаграфія
Плошча раёну — 990 км².

## Гісторыя
5 ліпеня 1944 году Ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету СССР была ўтвораная Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў улучаны і Камарыцкі раён. У 1963 раён скасавалі, а ў 1966 — аднавілі.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 19,3 тыс. чалавек. Усяго налічваецца 97&nbsp;населеных пунктаў.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 1 мескае і 7 сельскіх паселішчаў:

**Мескае паселішча:**
# Камарыцкае мескае паселішча
**Сельскія паселішчы:**
# Аркінскае сельскае паселішча
# Быхаўскае сельскае паселішча
# Ігрыцкае сельскае паселішча
# Ліціскае сельскае паселішча
# Лапандзінскае сельскае паселішча
# Мар’інскае сельскае паселішча
# Усоскае сельскае паселішча

## Вонкавыя спасылкі
Акадэмія навук Абхазіі

**Акадэмія навук Абхазіі** () — цэнтар фундамэнтальнай навукі, вышэйшая навуковая арганізацыя Абхазіі. Арганізаваная на падставе пастановы Вярхоўнага Савета Рэспублікі Абхазія ад 13 сьнежня 1993 № 83-с і ўказу Прэзыдэнта Рэспублікі Абхазія «Аб утварэньні Акадэміі навук Рэспублікі Абхазія» ад 26 сакавіка 1997. Выбары ў склад Акадэміі навук былі праведзеныя 30 кастрычніка 1997 аб’яднаным Навуковым саветам разавага функцыянаваньня.

Прэзыдэнтам Акадэміі навук Абхазіі з 1997 году зьяўляецца Шота Арыстава

## Структура

Катэгорыя:Абхазія
Акатнік амурскі

**Акатнік амурскі**, **маакія амурская** () — лістападнае дрэва сямейства бабовых.

## Батанічнае апісаньне
Вышыня да 15-20 м. Крона густая. Лісьце складанае, няпарнаперыстае. Парасткі і лісьце з шаўковым апушэньнем, што надае дрэву серабрысты колер. Кветкі белыя або крэмавыя, духмяныя, у густых гронках. Плады — плоскія цёмна-бурыя струкі.

## Распаўсюджваньне
Радзіма — Кітай, Далёкі Ўсход Расеі.
На Беларусі інтрадукаваны як дэкаратыўная расьліна. Вырошчваецца ў парках, садах. Цьвіце ў ліпені.

## Выкарыстаньне
Дрэва прыдатнае для ўмацаваньня яроў і адхонаў, драўніна ўстойлівая да гніеньня.

Катэгорыя:Дрэвы
Катэгорыя:Бабовыя
Гліна

**Глі́на** — дробназярністая асадкавая горная парода, пылападобная ў сухім стане, плястычная пры ўвільгатненьні.

Гліна складаецца з аднаго ці некалькіх мінэралаў групы слаістых алюмасылікатаў, можа таксама ўтрымліваць пясчаныя і карбанатныя часьцінкі. Як правіла пародаўтваральным мінэралам у гліне зьяўляецца каалініт, яго склад: 47% (мас) аксіду крэмну (IV) (SiO2), 39% аксіду алюміну (Al2О3) і 14% вады (Н20).

Al2O3 і SiO2 ўтвараюць значную частку хімічнага складу глінаўтваральных мінэралаў.

Дыямэтар часьцінак глінаў меншы за 0,005 мм; пароды, якія складаюцца з большых часьцінак, прынята клясыфікавць як лёэс. Большасьць глінаў — шэрага колеру, але сустракаюцца гліны белага, чырвонага, жоўтага, бурага, блакітнага, зялёнага і нават чорнага колераў.


Катэгорыя:Асадкавыя горныя пароды
Асадкавыя горныя пароды

**Асадкавыя горныя пароды** — прадукт асаджэньня рэчыва ў вонкавым асяродзьдзі, радзей з паветра і ў выніку дзейнасьці ледавікоў. У залежнасьці ад характару асаджэньня падзяляюцца на абломкавыя, хімічныя і арганагенныя (біягенныя). Утвараюць пласты, слаі, лінзы і іншыя геалягічныя целы рознае формы і памераў.

Сярод асадкавых горных парод пераважаюць гліністыя (гліны, аргалітыы, гліністыя лупнякі), пясчаныя (пяскі і пясчанікі) і карбанатныя (вапнякі, даляміты і інш); астатнія тыпы (солі і інш.) складаюць нязначную частку.

Горныя пароды асадкавага паходжаньня пакрываюць 3/4 зямной паверхні, большая іх частка знаходзіцца на кантынентах. Многія пароды належаць да карысных выкапняў: нафта, прыродны газ, вугаль, фасфарыты, баксіты, вапнякі, нярудныя будаўнічыя матэрыялы.

Асадкавыя горныя пароды пашырана па ўсёй тэрыторыі Беларусі, асабліва гліны, алеўраліты, пяскі, каменная і калійныя солі, ангідрыт, даляміты, мэргелі, крэйда.

## Крыніцы

Катэгорыя:Горныя пароды
Даляміт

**Далямі́т** — асадкавая горная парода, складаецца больш як на 95% зь мінэралу даляміту. Карысны выкапень. Пашыраны ў асадкавай абалонцы Зямлі, залягаюць пластамі, лінзамі, купаламі, гнёздамі.

Нярэдка складае глыбока расчлянёныя горныя хрыбты і масівы, напрыклад Даламітавыя Альпы ў Італіі. Гэта горная парода здольная да карставаньня. У сьвеце вядомы шматлікія радовішчы даляміту.

На Беларусі выяўлена 10 радовішчаў (у тым ліку распрацоўваецца радовішча Руба ў Віцебскай вобласьці) з агульнымі запасамі каля 1 млрд тон.

Даляміт выкарыстоўваецца як вогнетрывалы матэрыял у мэталюргіі, як сыравіна ў хімічнай і шкляной прамысловасьці, у сельскай гаспадарцы для вапнаваньня глебы.

Катэгорыя:Карысныя выкапні
Катэгорыя:Асадкавыя горныя пароды
Пясок

**Пясок** — зярністая асадкавая горная парода, таксама штучны матэрыял.

Горная парода мае абломкавае паходжаньне. Памеры часьцінак 0,063 — 2 мм.

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы
Катэгорыя:Асадкавыя горныя пароды
Апошняя міля

«**Апошняя міля**» — тэлекамунікацыйны канал, які непасрэдна зьвязвае кліента і правайдэра. Больш за ўсё тэрмін ужываецца ў тэлекамунікацыйнай сфэры (Інтэрнэт, тэлевізійныя кабэльныя сеткі і г. д.). На самой справе, адлегласьць гэтага каналу не абавязкова роўная мілі, асабліва ў аддаленай мясцовасьці (вёскі). Часам сустракаецца выраз **апошні кілямэтар**, але ён ня гэтак распаўсюджаны, як *апошняя міля*.

Вырашэньне праблемы «апошняй мілі» зьяўляецца адной з галоўнай задач апэратараў сувязі, для гэтага выкарыстоўваюцца болей сучасныя і эфэктыўныя тэхналёгіі. Адным з выйсьцяў, замест пракладваньня дарагіх і фізычна складаных у стварэньні дротавых сетак, зьяўляецца выкарыстаньне бяздротавых сетак (WiMAX), ці празь лініі электраперадач (BPL).

## Існуючыя спосабы прадстаўленьня апошняй мілі

### Дротавыя сыстэмы (у тым ліку оптавалакно)
Дротавыя сыстэмы ўяўляюць сабой сыстэмы перадачы інфармацыі па дротах. Праблемай зьяўляецца пасьлядоўнае затуханьне сыгналу, і, калі ня ладзіць узмацняльнікі праз пэўныя адлегласьці, гэта прыводзіць да ўтварэньня абмежаваньня на адлегласьць.

#### Лякальныя вылічальныя сеткі (LAN)
Звычайна лякальныя сеткі ладзяцца на аснове медных кааксыяльных кабэляў ці вітой пары. Звычайна падобныя сеткі дзейнічаюць на хуткасьці перадачы 100 МБіт/с, але новыя пратаколы дазваляюць хуткасьць перадачы інфармацыі да 1000 МБіт/с. Праблема крыецца ў абмежаваньні на адлегласьць кабэлю з-за хуткага затуханьня сыгналу пасьля 800 мэтраў. Нізкаякасныя кабэлі таксама могуць падвяргацца наводкам ад электрамагнітнага выпраменьваньня вонкавых прыладаў і кабэляў, што гэтакім жа чынам спрыяе затуханьню сыгнала.

#### Аптычнае валакно
Аптычнае валакно дазваляе перадаваць вялікія аб'ёмы інфармацыі на вялікія адлегласьці, што забясьпечвае сучасныя патрэбы карыстальнікаў сетак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кампутарныя сеткі
Мэргель

**Мэргель** — асадкавая горная парода зьмешанага глініста-карбанатнага складу: 50—75% карбанат (кальцыт, радзей даляміт), 25—50% — нерастваральная рэшта (SiO2 + R2O3). У залежнасьці ад складу пародаўтваральных карбанатных мінэралаў мэргелі падзяляюцца на вапняковыя і далямітавыя.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Асадкавыя горныя пароды
Ангідрыт

**Ангідрыт** — мінэрал, сульфат кальцыю хімічны склад Ca[SO4].

Сымэтрыя крышталяў рамбічная. Колер белы, сьветла-шэры, блакітнаваты, чырванаваты. Бляск шкляністы. Цьвёрдасьць 3—3,5; шчыльнасьць 2800 — 3000 кг/м³. У прысутнасьці вады на паветры адбываецца гідратацыя зь пераходам у гіпс і павелічэньнем аб’ёму да 30 %. Асноўная маса ангідрыта ўтвараецца асадкавым шляхам.

Выкарыстоўваецца як угнаеньне, у вытворчасьці вяжучых матэрыялаў, як матэрыял у выяўленчым мастацтве.

Катэгорыя:Мінэралы
Стратыграфія

**Стратыграфія** ( «слой» +  «пішу») — разьдзел гістарычнай геалёгіі, які вывучае пасьлядоўнасьць фармаваньня горных парод, іх першасныя прасторавыя ўзаемаадносіны і геалягічны ўзрост.

Стратыграфія цесна зьвязаная з палеанталёгіяй і геахраналёгіяй. У задачу канкрэтных стратыграфічных дасьледаваньняў уваходзіць стратыграфічнае разьдзяленьне геалягічных разрэзаў і вылучэньне стратыграфічных падразьдзяленьняў для асобных участкаў зямной кары (стварэньне лякальных (мясцовых) і рэгіянальных стратыграфічных схемаў), правядзеньне іх міжрэгіянальных карэляцыяў.

Для земляў Беларусі распрацаваныя і створаныя рэгіянальныя стратыграфічныя схемы плятформавага чахла і крышталічнага фундамэнта.

## Літаратура
* Андрыеўская З. Я., Галай І. П. Руска-беларускі фізіка-геаграфічны слоўнік. — Мн.: Нар. асвета, 1994. — 367 с. ISBN 985-03-0054-X. — С. 292—293.
* Геаграфія ў тэрмінах і паняццях: Энцыклапедычны даведнік. — М.: БелЭН, 2003. — 352 с. ISBN 985-11-0262-8. — С. 281—282.

## Вонкавыя спасылкі
Магматычныя горныя пароды

**Магматы́чныя го́рныя паро́ды** ўтварыліся з расплаўленай магмы пры яе зацьвярдзеньні і крышталізацыі. У залежнасьці ад умоваў зацьвярдзеньня магмы ў нетрах Зямлі або на яе паверхні адрозьніваюць інтрузіўныя горныя пароды і эфузіўныя горныя пароды.

Сярод магматычных горных парод пераважаюць сылікаты. Па колькасьці крэмнязёму (SiO2) яны падзяляюцца на кіслыя (>65%, граніты, рыяліты, дацыты), сярэднія (55—65%, гранітадыярытыы, дыярытыы, андэзіты), асноўныя (40—55%, габра, базальты, піраксэніты) і ультраасноўныя (<40%, дуніты, алівініты, пэрыдатыты).

Горныя пароды магматычнага паходжаньня складаюць асноўную частку аб’ёму зямной кары. Яны разьвіты ў складкавых абласьцях, падмурку і чахле плятформаў, на шчытах, у сучасным акіяне.

З магматычнымі пародамі зьвязаны карысныя выкапні: медзь, волава, вальфрам, золата, плятына, тытан, магн, нікель, хром, апатыты і іншыя. Магматычныя горныя пароды выкарыстоўваюцца як будаўнічы матэрыял (лабрадарыты, туфы і інш.), абразіўны і цеплаізаляцыйны (пемза, пэрліт), як сыравіна для вылучэньня каштоўных кампанэнтаў.

## Крыніцы
Магма

**Ма́гма** — расплаўленыя горныя пароды. На глыбіні звыш 100 кілямэтраў тэмпэратура зямных парод дасягае 1000—1300 градусаў Цэльсія, пры гэтых умовах парода плавіцца да вязкай магмы, якая зьбіраецца вялікімі кропляпадобнымі формамі на глыбіні ад 2 да 50 кілямэтраў. Калі друк дасягае крытычнай велічыні, магма ўздымаецца на паверхню праз шчыліны літасфэры. Магма, якая такім шляхам дасягае паверхні зямлі, называецца лавай.
Граніт

**Грані́т** — магматычная горная парода, адна з найбольш пашыраных у зямной кары кантынэнтаў.

Складаецца ў асноўным з кварцу, палявога шпату (артаклазу), плягіяклазу і слюды.

Структура граніту раўнамерназярністая ці парфірападобная, тэкстура масіўная. Колер ружовы, шэры, жоўты, белаваты, зеленаваты. Шчыльнасьць 2,53—2,72 г/см³.

На Беларусі граніт пашыраны сярод парод крышталічнага падмурку. Радовішчы ёсьць у Гомельскай і Берасьцейскай абласьцях.

Выкарыстоўваецца як будаўнічы і абліцовачны матэрыял. У Беларусі вырабы з граніту вядомы са старадаўніх часоў.
Горная парода

**Го́рная паро́да** — прыродны мінэральны агрэгат больш ці менш пастаяннага складу і будовы. Горныя пароды ўтвараюць геалягічныя целы ў зямной кары. Складзены з пародаўтваральных і акцэсорных мінэралаў.

Паводле паходжаньня вылучаюць:
* Магматычныя горныя пароды;
* Асадкавыя горныя пароды;
* Мэтамарфічныя горныя пароды;
* і іншыя.

Магматычныя і мэтамарфічныя складаюць каля 90% аб’ёму зямное кары, каля 10% складаюць асадкавыя. Асадкавыя займаюць каля 75% плошчы зямное паверхні. Навуковым вывучэньнем горных пародаў займаецца навука пэтралёгія, якая зьяўляецца важным складнікам геалёгіі.

## Групы горных парод
Паводле паходжаньня горныя пароды падзяляюцца на тры групы: магматычныя (эфузіўныя й інтрузіўныя), асадкавыя й мэтамарфічныя. Магматычныя й мэтамарфічныя горныя пароды складаюць каля 90% аб’ёму зямной кары, аднак, на сучаснай паверхні мацерыкоў вобласьці іхнага распаўсюджвання параўнальна невялікія. Астатнія 10% прыпадаюць на долю асадкавых парод, якія займаюць 75% плошчы зямной паверхні.

Магматычныя горныя пароды па сваім паходжаньні падзяляюцца на эфузіўныя і інтрузіўныя. Эфузіўныя (вульканічныя) горныя пароды ўтвараюцца пры зьліцьці магмы на паверхню зямлі. Інтрузіўныя горныя пароды, наадварот, узьнікаюць пры зьліцьці магмы ў тоўшчы зямной кары.

Падзел парод на магматычныя, мэтамарфічныя й асадкавыя не заўсёды відавочны. У асадкавых горных пародах, у працэсе дыягенэза, ужо пры вельмі нізкіх, у геалагічным сэнсе, тэмпэратурах, пачынаюцца мінэральныя ператварэньні, аднак пароды лічацца мэтамарфічнымі пры зьяўленьні ў іх новаўтворанага граніта. Пры ўмераных цісках пачатак мэтамарфізма адпавядае тэмпэратуры 300&nbsp;°C.

Пры высокіх ступенях мэтамарфізма змазваецца мяжа паміж мэтамарфічнымі й магматычнымі горнымі пародамі. Пачынаецца плаўленьне парод, зьмешванне новаўтвораных расплаваў зь відавочна зьнешнімі. Часьцяком назіраюцца паступовыя пераходы ад відавочна мэтамарфічных, палоскавых пародаў, да тыповых гранітаў. Такія працэсы ставяцца да ўльтрамэтамарфізму.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Усё пра горныя пароды й мінэралы
* Слоўнік тэрмінаў горных парод
* Клясыфікацыя магматычных горных парод


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Мэтамарфічныя горныя пароды

**Мэтамарфічныя горныя пароды** — прадукт зьмены структуры, мінэральнага і часткова хімічнага складу магматычных і асадкавых горных парод.

Пры мэтамарфізьме адбываецца перакрышталізацыя зыходных мінэралаў і ўтварэньне новых, больш устойлівых. Адрозьніваюць эндагенны мэтамарфізм (з удзелам унутрызямных тэмпэратураў, ціску, флюідаў) і касмагенны (узьнікае ў астраблемах пад узьдзеяньнем на пароды ўдарных хваляў пры падзеньні буйных метэарытаў.

Рэгіянальна-мэтамарфічныя пароды ўтвараюць вялікія аб’ёмы, часта маюць лупняковую або слаістую структуру (напр. амфібаліты, крышталічныя лупнякі, гнэйсы). Кантактна-мэтамарфічныя пароды займаюць малыя аб’ёмы, фармуюцца вакол магматычных цел, на невялікай глыбіні, пры лякальна высокіх тэмпэратурах.

Катэгорыя:Геалёгія
Катэгорыя:Горныя пароды
Артакляз

**Артакляз** — мінэрал з групы палявых шпатаў, К(АlSi3О8).

Крышталі прызматычныя. Бясколерны, белы, шэры, ружовы, чырванаваты. Бляск шкляны. Цьвёрдасьць 5-6,5. Шчыльнасьць каля 2,6 г/см³. Сінгонія манаклінная.

Артакляз — пародаўтваральны мінэрал гранітаў, сыенітаў, гнэйсаў і іншых.

На Беларусі артакляз пашыраны ў антрапагенных адкладах розных тыпаў.

Мінэрал выкарыстоўваецца ў шкляной і керамічнай прамысловасьці.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мінэралы
Цьвёрдасьць мінэралаў

**Цьвёрдасьць мінэралаў** — супраціўленьне мінэралаў разбурэньню паверхні пры мясцовых сілавых узьдзеяньнях. Вызначаюць па шкале Моаса — мінэралагічнай шкале цьвёрдасьці драпаньнем гранямі эталённага мінэралу.

Мінэралагічная шкала цьвёрдасьці, цьвёрдасьць эталённых мінералаў:

*1 Тальк
*2 Гіпс
*3 Кальцыт
*4 Флюарыт
*5 Апатыт
*6 Артаклаз
*7 Кварц
*8 Тапаз
*9 Карунд
*10 Алмаз

Шкала прапанаваная нямецкім геолягам Ф. Моасам у 1811.
Барсукі (Высокаўскі сельсавет)

**Барсукі́** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 5 кілямэтраў на поўнач ад Воршы, за 1 кілямэтар на паўднёвы ўсход ад міжнароднай аўтамагістралі Корк — Омск (у межах Беларусі — магістраль ) і за 1 кілямэтар на захад ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Барсукі ўваходзяць у склад Высокаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1676 годзе згадваецца як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 60 чалавек
* 1999 год — 90 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Высокаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Флюарыт

**Флюары́т** (ад  — «цячэньне») — мінэрал, які належыць да фтарыдаў, фтарыд кальцу CaF2, можа ўтрымліваць дамешкі рэдказямельных элемэнтаў. Утварае кубічныя крышталі, іх зросткі, зярністыя, валакністыя, масіўныя агрэгаты, зямлістыя масы. Колер жоўты, зялёны, фіялетавы, чорны, бясколерны і іншыя. Цьвёрдасьць 4, шчыльнасьць ад 2,95 да 3,8 г/см³.

Трапляецца ў магматычных пародах, гідратэрмальных жылах, далямітах, вапняках.

Флюарыт выкарыстоўваецца ў мэталюргіі, як крыніца фтору і яго злучэньняў, у шкляной прамысловасьці.

Радовішчы флюарыту ёсьць у Расеі, ЗША, Украіне, Нямеччыне, Вялікабрытаніі і іншых.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мінэралы
Ракаўка

Назву **Ра́каўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Украіна]]
* Кіеўская вобласьць:
** Ракаўка — вёска ў Вышгарадзкім раёне

* Палтаўская вобласьць:
** Ракаўка — былое пасяленьне, зараз раён Крамянчука

* Харкаўская вобласьць:
** Ракаўка — пасёлак у Балаклейскім раёне
** Ракаўка — вёска ў Нававадалазкім раёне

* Хэрсонская вобласьць:
** Ракаўка — вёска ў Бэрыслаўскім раёне

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Ракаўка — рака ў Менскай вобласьці

### [[Расея]]
* Ракаўка — рака ў Арлоўскай вобласьці
* Ракаўка — рака ў Прыморскім краі, прыток Раздольнай

## Глядзіце таксама
* Рак
* Ракавічы 
* Ракавішчы
* Ракаў 
* Ракаў Засьценак 
* Ракаўская
* Ракаўскі
* Ракаўцы 
* Ракаўшчына
Клімаўскі раён

**Клімаўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Клімава.

## Геаграфія
Плошча раёну — 1530 км².

## Гісторыя
5 ліпеня 1944 году ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР была ўтвораная Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў улучаны і Клімаўскі раён. 23 лістапада 1944 году з тэрыторыі Клімаўскага раёну быў вылучаны Чуравіцкі раён. У 1963 годзе Клімаўскі раён скасавалі, у 1965 годзе — аднавілі.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 33 тыс. чалавек, у тым ліку ў мескіх умовах жывуць каля 14&nbsp;тыс. Усяго налічваецца 121&nbsp;населены пункт.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 14 сельскіх паселішчаў:

# Брахлаўскае сельскае паселішча
# Істопскае сельскае паселішча
# Каменскахутарскае сельскае паселішча
# Кірылаўскае сельскае паселішча
# Лакамабудзкае сельскае паселішча
# Міцькоўскае сельскае паселішча
# Наваропскае сельскае паселішча
# Наваюркавіцкае сельскае паселішча
# Плавенскае сельскае паселішча
# Сачкавіцкае сельскае паселішча
# Сытабудзкае сельскае паселішча
# Хароменскае сельскае паселішча
# Чолхаўскае сельскае паселішча
# Чуравіцкае сельскае паселішча

## Славутасьці
* Манастыр Усьпеньня Прасьв. Багародзіцы ў п. Забрама
* Царква Сьв. Міхала Арханёла ў с. Крапіўна
* Сядзібна-паркавы комплекс Сьвідаў у с. Лакамая Буда
* Царква Сьв. Мікалая ў с. Магілёўцы
* Царква Сьв. Мікалая ў с. Новы Ропск
* Царква Нараджэньня Божай Маці ў с. Стары Ропск
* Царква Покрыва Прасьв. Багародзіцы ў с. Сачкавічы
* Парк пры былой сядзібе Чорналускіх у с. Фаевічы
* Царква Покрыва Прасьв. Багародзіцы ў с. Хахлоўка
* Царква Сьв. Мікалая ў с. Чолхаў
* Царква Ўсьпеньня Прасьв. Багародзіцы ў с. Чуравічы
* Царква Сьв. Параскевы Пятніцы ў с. Шумілаўка

## Вонкавыя спасылкі

* Клімаўскі раён на Radzima.org
Клінцоўскі раён

**Клінцоўскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — места Клінцы.

## Геаграфія
Плошча раёну — 1291 км². Асноўныя рэкі — Іпуць, Унеча, Турасна.

Клінцоўскі раён мяжуе з наступнымі муніцыпальнымі раёнамі Бранскай вобласьці:
* Сураскім раёнам на паўночным усходзе,
* Унецкім раёнам на ўсходзе,
* Старадубскім раёнам на паўднёвым усходзе,
* Клімаўскім раёнам на поўдні,
* Навазыбкаўскім раёнам на паўднёвым захадзе,
* Гардзееўскім раёнам на паўночным захадзе.

## Гісторыя
Клінцоўскі раён быў утвораны ў 1929 годзе і ад пачатку ўваходзіў у Клінцоўскую акругу Заходняй вобласьці з цэнтрам у м. Смаленску. У 1937—1944 гадах раён уваходзіў у Арлоўскую вобласьць.

5 ліпеня 1944 году ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР была ўтвораная Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў улучаны і Клінцоўскі раён.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 21,8 тыс. чалавек (без раённага цэнтру, у Клінцах жывуць каля 66&nbsp;тыс. чалавек). Усяго налічваецца 129&nbsp;населеных пунктаў.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 9 сельскіх паселішчаў:

# Вялікатапальскае сельскае паселішча
# Гулёўскае сельскае паселішча
# Каржовагалубоўскае сельскае паселішча
# Лопаценскае сельскае паселішча
# Мядзьвёдаўскае сельскае паселішча
# Першамайскае сельскае паселішча
# Ражноўскае сельскае паселішча
# Смалявіцкае сельскае паселішча
# Сматравабудзкае сельскае паселішча

## Славутасьці
* Сядзібна-паркавы комплекс Румянцавых і царква Праабражэньня Гасподняга ў с. Вялікая Тапаль
* Царква Сьв. Тройцы ў с. Мядзьвёдава
* Царква Сьв. Мікалая ў с. Лопатні
* Царква Покрыва Прасьв. Багародзіцы ў с. Сасноўка
* Царква Сьв. Мікалая ў с. Смалявічы
* Царква Сьв. Сергія Раданескага ў с. Тулукоўшчына

## Вонкавыя спасылкі

* Клінцоўскі раён на Radzima.org

Катэгорыя:Раёны Бранскай вобласьці
Клятнянскі раён

**Клятнянскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Бранскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Клетня.

## Геаграфія
Плошча раёну складае 1580&nbsp;км².

Асноўныя рэкі — Іпуць, Надва (левы прыток р. Іпуці), у якую ўпадаюць Луценка, Задня, Апораць, Драгіна, Быстрая. Таксама цякуць рэчкі — Вароніца (левы прыток р. Іпуці), Дабрыня, Нежароўка, Пасцявіна, Прышчанка, Сварка, Цельча, Чорная.

## Гісторыя
Клятнянскі раён быў утвораны ў 1929 годзе на аснове Людзінкаўскай воласьці Бежыцкага павету Бранскай губэрні і да 1935 году зваўся *Людзінкаўскім*, бо райцэнтар — цяпер мястэчка Клетня — насіў назву *Людзінка*. Ад пачатку раён уваходзіў у склад Рослаўскай акругі Заходняй вобласьці.

У 1937 годзе была ўтвораная Арлоўская вобласьць, у якую разам зь іншымі раёнамі цяперашняй Бранскай вобласьці ўвайшоў і Клятнянскі раён.

5 ліпеня 1944 году ўказам Прэзыдыюму Вярхоўнага савету СССР была ўтвораная Бранская вобласьць, у склад якой, нароўні зь іншымі, быў улучаны і Клятнянскі раён. У пэрыяд адміністрацыйных рэформаў (1963—1965) раён быў часова скасаваны.

## Дэмаграфія
Насельніцтва раёну складае 22 тыс. чалавек, у тым ліку ў мескіх умовах жывуць каля 13&nbsp;тыс. Усяго налічваецца 103&nbsp;населеныя пункты.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Па муніцыпальнай рэформе (2005) у раёне налічваецца 1 мескае і 5 сельскіх паселішчаў:

**Мескае паселішча:**
* Клятнянскае мескае паселішча
**Сельскія паселішчы:**
* Акуліцкае сельскае паселішча
* Луценскае сельскае паселішча
* Мірнінскае сельскае паселішча
* Мужынаўское сельскае паселішча
* Надзьвінскае сельскае паселішча

## Славутасьці
* Царква Сьв. Міхала Арханёла ў в. Лутна

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Раёны Бранскай вобласьці
Фэя

**Фэя**, **віла**&nbsp;— пэрсанаж эўрапейскага фальклёру, жанчына, якая валодае чароўнымі ведамі й сілай.

Звычайна фэі дапамагаюць або проста робяць добрыя справы, а таксама становяцца хроснымі прынцаў і прынцэсаў, прыносячы ім у падарунак пры хрышчэньні незвычайныя дары або здольнасьці. Ува ўладаньні фэі звычайна заўсёды бывае чароўная палачка, з дапамогай якой яна й робіць свае цуды.


Катэгорыя:Эўрапейская міталёгія
Курдупель Цахес, якога звалі Цынобэр

**«Курду́пель Ца́хес, якога звалі Цыно́бэр»** () — казачна-гратэскная аповесьць нямецкага пісьменьніка Эрнста Тэадара Амадэя Гофмана.

## Сюжэт

Добрая фея Розабэльвэрдэ з жалю зачароўвае выродлівага целам і душой курдупеля Цахеса, так што большасьць людзей, пераважна філістэры, перастаюць заўважаць яго выродзтва. Цяпер людзі цягнуцца да яго. Любая годная ўхвалы справа, зьдзейсьненая ў яго прысутнасьці, прыпісваецца яму, які зьмяніў сваё ранейшае імя на новае — Цынобэр. І наадварот, варта яму агідна замяўкаць і спатыкнуцца — абавязкова становіцца вінаватым нехта іншы. Дзякуючы дару добрае феі курдупель зачароўвае прафэсара Моша Тэрпіна (апантанага своеасаблівым бачаньнем «Нямецкага духу») і яго дачку Кандзіду. Толькі закаханы ў прыгожую дзяўчыну мэлянхалічны студэнт Бальтазар і яго сябра Фабіян звычайна бачаць сапраўднае аблічча злыдня. Праўда, гэткай жа здольнасьцю Гофман надзяляе і прадстаўнікоў мастацтва (скрыпач Вінчэнца Зб’ёка, сьпявачка Брагаці), а таксама іншаземцаў. Цахес-Цынобэр не губляе часу дарма, і, карыстаючыся чужымі посьпехамі, хутка робіць сабе кар’еру пры двары мясцовага князя Пафнуція і мерыцца ажаніцца на Кандзідзе. Паэт-студэнт Бальтазар, які зьвярнуўся па дапамогу да мага Праспэра Альпануса, даведваецца ад яго пра тайну магутнасьці Цынобэра: ён вырывае з галавы карліка тры вогненыя валаскі, ад якіх ішла ўся яго магічная сіла. Людзі бачаць, якім міністар зьяўляецца насамрэч. Цахесу нічога не застаецца, як схавацца ў сваім цудоўным палацы, але ён тоне там у начным гаршку з брудам.

### Пэрсанажы
Курдупель Цахес, якога звалі Цынобэр — агідны карлік, адараваны феяй Розальбэльвэрдэ магічнай сілай прысвойваць сабе чужыя заслугі

* Бальтазар — студэнт Керпэнскага ўнівэрсытэту
* Фабіян — яго сябра, таксама студэнт
* Мош Тэрпін — прафэсар Кэрпенскага ўнівэрсытэту, лекцыі якога наведвае Бальтазар
* Кандзіда — яго дачка, улюбёніца Бальтазара
* Фея Розабэльвэрдэ — вядзьмарка, якая адарыла Цынобэра магічнай сілай
* Альпанус — вандруючы маг
* Пафнуці — князь, апантаны на ўвядзеньня Асьветы ў краіне

Іншыя жыхары гораду

Катэгорыя:Казкі Эрнста Тэадара Гофмана
Катэгорыя:Аповесьці Эрнста Тэадара Гофмана
Rainbow

**Rainbow** () — былы ангельскі рок-гурт, заснаваны гітарыстам Deep Purple Рычы Блэкмарам у 1975 годзе. Першы склад гурта амаль цалкам складаўся з Elf, амэрыканскага рок-гурта, які ўзначальваў Роні Джэймз Дыё. Клявішнікам быў Мікі Соўл, басістам — Крэйг Грабэр, бубначом — Гэры Дрыскол. Як і Deep Purple, Rainbow неаднаразова зьмяняў свой склад, а таксама часова перапыняў сваю творчую дзейнасьць.

У сьпісе VH1 Rainbow паўстаў на 90-м месцы ў *100 Greatest Artists of Hard Rock*.

## Удзельнікі гурта
;Апошні склад
* Дугі Ўайт — сола-вакал (1994—1997)
* Рычы Блэкмар — гітара (1975—1984, 1994—1997)
* Грэг Сьміт — бас, сьпевы (1994—1997)
* Джон Мічэлі — бубны (1997)
* Пол Морыс — клявішы (1994—1997)

;Былыя ўдзельнікі

## Дыскаграфія
* *[[Ritchie Blackmore's Rainbow]]* (1975)
* *[[Rising]]* (1976)
* *[[Long Live Rock 'n' Roll]]* (1978)
* *[[Down to Earth]]* (1979)
* *[[Difficult to Cure]]* (1981)
* *[[Straight Between the Eyes]]* (1982)
* *[[Bent Out Of Shape]]* (1983)
* *[[Finyl Vinyl]]* (1986)
* *[[Stranger in Us All]]* (1995)

## Глядзіце таксама
* Deep Purple
* Рычы Блэкмар

## Крыніцы

Катэгорыя:Брытанскія рок-гурты
Катэгорыя:1975 год у музыцы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1975 годзе
Цына

**Цы́на** (цын, волава; ) — серабрыста-белы мэтал.

Хімічны элемэнт IV (14) групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 50. Хімічны знак — Sn. Цына паказвае хімічнае падабенства з абодвума суседнімі элемэнтамі ў групе пэрыядычнай табліцы, германам і волавам, і мае дзвьве магчымыя ступені затляненьня. Цына мае 10 стабільных ізатопаў — найбольшую колькасьць стабільных ізатопаў з усіх элемэнтаў пэрыядычнай табліцы. Цыну атрымліваюць галоўным чынам зь мінэральнага касытэрыту, дзе яна маецца ў выглядзе дыаксыду цыны (SnO2). Цыная вядомая са старажытнасьці і выкарыстоўвалася ў складзе бронзы ад 3 тысячагодзьдзя да н. э. Цына існуе ў двух алятропных мадыфікацыях. Структура крышталічнай краты ў белай (β)-мадыфікацыі тэтраганальная.

## Прыродныя крыніцы
Паводле розных крыніц цына зьяўляецца 49-м або 50-м самым распаўсюджаным элемэнтам (4,0×10-7 % паводле масы ў сусьвеце). Па распаўсюджанасьці ў зямной кары займае 47-е месца і складае 2,2×10-4 %. У самародным стане практычна не сустракаецца, знаходзяць цыну пераважна ў выглядзе мінэралаў касытэрыта (SnO2) і станіна (Cu2FeSnS4). Галоўныя пастаўшчыкі цыны на сусьветны рынак — Балівія, Інданэзія, Малайзія, Расея, Казахстан, Нігерыя.

## Прымяненьне
Каля паловы ўсёй здабыванай цыны ідзе на выраб белай бляхі (ліставое жалеза, пакрытае цынаю), зь якой вырабляюць кансэрвавыя банкі. Чыстую цыну прымяняюць у электрычных кандэнсатарах.

Існуюць шматлікія сплавы цыны: зь медзьдзю — бронза, зь бісмутам, кадмам — шматлікія прыпоі, з медзьдзю і антымонам — бабіты (сплавы для падшыпнікаў).

## Крыніцы


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Вальфрам

**Вальфрам** ( ад назвы мінэрала вальфраміту) **W** — хімічны элемэнт VI групы пэрыядычнай сыстэмы; атамны нумар 74. Тугаплаўкі цяжкі мэтал сьветла-шэрага колеру. Хімічная структура пры нармальных умовах — аднаатамнае рэчыва W. Крохкі мэтал, але мае адну з самых высокіх тэмпэратур плаўленьня, таму выкарыстоўваецца ў адпаведных выпдаках. Адкрыты ў 1781 годзе швэдзкім хімікам Шээле.

## Прыродныя крыніцы
У свабодным стане ў прыродзе не сустракаецца, найбольш распаўсюджаны мінэрал — вальфраміт (Fe, Mn)WO4. Радовішчы ў Расеі (Урал, Каўказ, Забайкальле), Кыргызстане, Казахстане, КНР (75% сусьветных запасаў), КНДР, ЗША, Балівіі, Аўстраліі, Партугаліі, Пэру, Тайляндзе, М’янме. Утрыманьне ў зямной кары складае 10-4.

## Прымяненьне
Электратэхніка і радыётэхніка (ніці лямпаў накальваньня, электроды для атрыманьня плазмы), атамная і авіяцыйна-касмічная тэхніка (высокатэмпэратурныя ўстойлівыя матэрыялы). Аноды рэнтгенаўскіх трубак, каліматары для лінейных паскаральнікаў і іншых крыніц рэнтгенаўскага выпрамяненьня.

## Крыніцы

## Літаратура
* Физические величины: Справочник / А. П. Бабичев, Н. А. Бабушкина, А. М. Братковский и др.; Под. ред. И. С. Григорьева, Е. З. Мейлихова. — М.:Энергоатомиздат, 1991. С.99.
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Tungsten»the essentials [WebElements Periodic Table]

Катэгорыя:Хімічныя элемэнты
Катэгорыя:Пераходныя мэталы