Вітарт

**Вітарт** (*Вітард*, *Вітэрт*), **Віторт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вітард або Вітарт (Witard, Witart) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -віт- (імёны ліцьвінаў Віцень, Віталт, Бутавіт; германскія імёны Wittenus, Witolt, Botwith) паходзіць ад гоцкага wit 'веда, розум, закон', старасаксонскага witan 'ведаць' або ад асновы -від-, а аснова -гард- (-гарт-, -арт-) (імёны ліцьвінаў Бэйнарт, Ленарт, Мэйнарт; германскія імёны Beynart, Lenhardt, Meinhart) — ад гоцкага hardus 'моцны, цьвёрды'.

Адпаведнасьць імя Вітарт германскаму імю Witard сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае усходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Вітарт складаецца з асноваў -віт- і -друд- (-трут-, -трот-) (імёны ліцьвінаў Гаўдрут, Гендрута, Кондрут; германскія імёны Gautrude, Genedrudis, Cundrud), якая паходзіць ад гоцкага і германскага þruþs 'мажнасьць, веліч'. Такім парадкам, імя Вітарт азначае «мажнасьць мудрасьці». Адзначалася германскае імя Witrud.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Виторту у Ковеньскои волости под Вешомъ земля* (1440—1492 гады); *Виторту у Лобунове шесть чоловеков* (7 лістапада 1442 году); *Янъ Витортъ*, *Станко Витортовичъ*, *Романъ Витортовичъ*, *Михно Витортовичъ… Юшко Витортовичъ*, *Лаврин Витортовичъ… Римъко Витортовичъ*, *Якубъ Витортовичъ* (1528 год); *[[Бэрнат|Бернат]] Витортович* (1538 год); *Витортъ Намонович* (1 ліпеня 1542 году); *[[Нарэйка|Нарка]] Витортовича* (1533—1535 гады); *Abramiecz Witorczicz* (1558 год); *Родъ Витортовичовъ*, *Балтромей Витортовичъ* (1567 год); *у того Матея Щефановича Витортовича… тот же Матей Стефановичъ Витортовича* (4 сакавіка 1596 году); *я Ганна Воитеховна Витортовна Бояновского Станиславовая Чеховича… пану Якубе Воитеховичу Витортовича Бояновским* (4 сакавіка 1596 году); *Wojciech Witort*, *Paweł Witort* (1621 год); *Nicolaus Witort* (1640 год); *p. Jerzy Janowicz Witort po rodzicu Janie Witorcie z kupią od p. Jerzego Wojciechowicza Witorta*, *Władysław Witort*, *Stefan Witort*, *Jerzy Witort*, *JM. Pani Piotrowa Witortowa*, *Dawid z Witorta Rymgayło*, *Jarosz z Witorta Rymgayło*, *na miejscu Pawła Witorta*, *Marcin Witort*, *Wojciech Witort*, *Bartłomiej Witort* (1690); *Gieorgius Witort* (1703 год); *Barbara Witartt* (1752 год); *Witart* (6 лістапада 1757 году); *Antoni Witortt* (1804 год); *Zofia Witert* (1805 год); *Róża Wittort* (1806 год); *Ewa Witard* (1843 год).

## Носьбіты
* Вітарт (Віторт) — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад вялікага князя Казімера
* Ян Вітарт — рудамінскі баярын, які ўпамінаецца попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Станька Вітартавіч (Вітортавіч) — вількамірскі баярын, які ўпамінаецца попісе войска ВКЛ 1528 году
* Раман Вітартавіч — упіцкі баярын, які ўпамінаецца попісе войска ВКЛ 1528 году
* Міхна Вітартавіч — расенскі баярын, які ўпамінаецца попісе войска ВКЛ 1528 году
* Юшка Вітартавіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца попісе войска ВКЛ 1528 году
* Лаўрын Вітартавіч — крожаўскі баярын, які ўпамінаецца попісе войска ВКЛ 1528 году
* Рымка Вітартавіч — крожаўскі баярын, які ўпамінаецца попісе войска ВКЛ 1528 году
* Якуб Вітартавіч — відуклеўскі баярын, які ўпамінаецца попісе войска ВКЛ 1528 году
* Якуб Войцехавіч Вітартовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1590 годзе
* Адам зь Вітарта Рымгайла — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, падстолі смаленскі ў 1672—1691 гадох
* Мікалай Ян Вітарт — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, скарбнік старадубскі ў 1693 годзе

Вітартавічы (Вітортавічы) — ковенскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска ВКЛ 1567 году

Вітарты (Witort) гербаў Нячуя, Сыракомля і Тапор — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся зямля Вітартавічы (*Витортовичи*) у Ковенскім павеце, Вітартаўскія нівы ў Віленскім ваяводзтве і маёнтак Вітарты (*Виторты*) ва Ўпіцкім павеце.

У 1612 годзе ўпамінаўся маёнтак Вітартавічы ва Ўпіцкім павеце.

На памежжы гістарычных Вількаміршчыны і Ўпіччыны існуе вёска Вітарты.

## Глядзіце таксама
* Віт
* Гарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны