open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тэорыя калектыўнага нарцысізму

**Тэорыя калектыўнага нарцысізму** () — навуковая тэорыя, прапанаваная ўпершыню ў 2005 годзе навукоўцай Агнэшкай Голіц дэ-Завалай і ейнай камандай. Тэорыя ставіць перад сабою мэту тлумачэньня канфліктаў: іх узьнікненьня, разьвіцьця і чаму людзі гатовыя ставіць інтарэсы пэўнай групы людзёў вышэй за ўласныя.

## Тлумачэньне калектыўнага нарцысізму й тэорыі
Калектыўны нарцысізм — тэндэнцыя да перабольшваньня пазытыўнага іміджу і вагі  групы людзей, чальцом якой зьяўляецца ахвяра ўласна калектыўнага нарцысізму. Група можа быць якая заўгодна і падзяляцца па якім заўгодна прызнаках — пол, палітычныя пагляды, мова, этнас, раса, рэлігія, працоўны статус, узровень адукацыі і г.д.
Тэорыя спрабуе даць адказ на фундамэнтальнам узроўні пра прычыны ўзьнікненьня калектыўнага нарцысізму, спрабуе яго замерыць і выкарыстоўваць гэтыя замераньні для прадказаньня рэчаіснасьці. Дасьледнікі выкарыстоўваюць сапраўдныя палітычныя і гістарычныя выпадкі, ідэалёгіі, асобы для тлумачэньня фундаманту ейнага ўзьнікненьня. На думку некаторых дасьледчыкаў з каманды, гэтую тэорыю магчыма выкарыстоўваць для таго, каб адсочваць бягучыя канфлікты і нават прадказваць, якія могуць узнікнуць далей.

## Дасьледаваньне Тэадора Адорны
Спробы клясыфікаваць калектыўны нарцысізм упершыню былі зробленыя дасьледчыкам Тэдаорам Адорнай у 1950-х гадах. За прыклад для дасьледаваньня ён узяў Нямецкі Райх і патлумачыў прыход Ґітлера да ўлады. Адорна лічыў, што ідэя перавагі нямецкага этнасу над іншымі дазваляла забыцца немцам на ўласны боль. Удзельнікамі калектыўнага нарцысізму там былі простыя людзі, простыя жыхары Нямеччыны, якія жылі ў прыніжэньні і няшчасьці пасьля Першай сусьветнай вайны, што й дало магчымасьць распаўсюдзіць ідэі Ґітлера ў грамадзтва Ваймарскай Рэспублікі 1930х гадоў.

## Пра сувязь калектыўнага нарцысізму з папулізмам
Калектыўны нарцысізм і папулізм шчыльна зьвязаныя між сабою, бо звычайна калектыўныя нарцысысты аддаюць перавагу менавіта палітыкаў-папулістам. Гэта пацьвердзіла дасьледаваньне (спасылка ў сьпісе выкарыстаных крыніц), дзе апытвалі грамадзянінаў ЗША, Мэксыкі, Польшчы і Злучанага Каралеўства. Сыходзячы з дасьледаваньня, гледзячы на адданасьць да сваёй групы, мага прадказаць, як будуць гэтыя самыя адданыя ставіцца да іншых групаў. Замер праводзілі паводле шкалы індывідуальнага нарцысізму, толькі ўсюль замяняючы "я" на "мы", "мая група" і г.д.

## Глядзіце таксама
* Калектыўны нарцысізм
* Крытычнае мысьленьне
* Груповае мысьленьне
* Папулізм

## Вонкавыя спасылкі
* Дасьледаваньне Тэадора Адорны.
* Дасьледаваньне Агнэшцы Голіц дэ-Завалы.
* Усе публікацыі каманды навукоўцаў.
* Азначэньне калектыўнага нарцысізму.
* Сувязь з папулізмам.

Катэгорыя:Псыхалягічныя паняцьці
Катэгорыя:Псыхааналіз
Катэгорыя:Нарцысізм
Катэгорыя:Групавыя працэсы
Былінскі

**Былінскі** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Іван Былінскі
* Канстанцін Былінскі

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Косынус

**Косынус**&nbsp;— трыганамэтрычная функцыя прастакутных трыкутнікаў, паводле якой касынус пэўнага куту эквівалентны адносіне прылеглага катэту да гіпатэнузы. (sinα=b:c, дзе c&nbsp;— гіпатэнуза, b&nbsp;— прылеглы катэт, α&nbsp;— любы непрамы кут  трыкутніка)

## Крыніцы

Катэгорыя:Куты
Катэгорыя:Трыганамэтрычныя функцыі
Вуліца Розы Люксэмбург (Менск)

**Вуліца Розы Люксэмбурґ** (лацінка: Vulica Rozy Liuksemburh, да 1922 г. — **Мацьвееўская**) — вуліца ў Маскоўскім раёне Менску працягласьцю 2 кілямэтры. Найменавана ў гонар Розы Люксэмбурґ, нямецкай рэвалюцыянеркі, тэарэтыка марксізму. Вуліца ідзе ад цэнтару месца да другога транспартнага кола, калі не ўлічваць завулкі.

## Цікавыя аб'екты
Вуліца выходзіць з аддзелу Белаграпрамбанка і крамы "Санта". Паводле адрасу Розы Люксэмбург 104 паабапал на вуліцы знаходзіцца Сацыяльна-пэдагагічны цэнтр Маскоўскага раёну г. Менску і аддзел Беларусбанка. На скрыжаваньні з Вуліца Шчорса (Менск) будуецца жылы комплекс Гранд Авеню. Па вуліцы ідзе невялікая частка Фаніпальскага сквэру. У канчатку вуліцы знаходзіцца ІМПС (Інспэкцыя міністэрства па падатках і зборах) па Маскоўскаму раёну г. Менска.

Катэгорыя:Вуліцы Менску
Катэгорыя:Маскоўскі раён (Менск)
Пастрыжыны

**Пастры́жыны**&nbsp;— у традыцыйнай славянскай культуры абрад рытуальнага абразаньня хлапечых валасоў на гадавіну нараджэньня, злучаны з наданьнем яму імені. Традыцыю можна аднесьці да разраду  або .

Абрад выконвала родныя маці, бацька або адзін з хросных бацькоў. Дзіця садзілі на пакрыты кажухом услон і састрыгалі валасы сьпярша на макушцы, а пасьля ўсе астатнія. Выкідаць валасы «абы-дзе» звычай забараняў. Іх ці спальвалі, ці кідалі на ваду, ці закладалі ў сьцяну, дзьверы або страху. Пасьля пастрыжэньня ладзілі невялікае застольле.

Паводле народнага меркаваньня, калі пастрыгчы дзіця раней за год, яно ўсё жыцьцё пражыве ў галечы або будзе мець кароткую памяць.

Пастрыжыны таксама праводзілі, калі дзіцяці спаўнялася 7 гадоў; яны сымбалізавалі пераход у «малалецтва». Адгэтуль сын меў права насіць порткі, станавіўся паўнапраўным членам сям’і і пераходзіў з-пад апекі маці пад выхаваньне бацькі.

Для дзяўчынак існавала адмена пастрыжын&nbsp;— «заплеціны». Ладзіўся праз 5 гадоў пасьля нараджэньня. Гэта ўрачыстае заплятаньне накрыж першых косак. Для гэтага абраду запрашалі хросную маці, якой даравалі калача і хустку.

Пастрыжыны ідуць у шэрагу такіх традыцый агульначалавечай практыкі сымбалічнага прыняцьця падлеткаў у грамаду, як абразаньне, рытуальнае калечаньне ды інш. Звычай практыкуецца і да нашага часу як своеасаблівы сымбал падпарадкаваньня вышэйстаячай уладзе. Пастрыгаюць, напрыклад, навабранцаў у войска, што зьяўляецца непасрэдным працягам рыцарскай традыцыі. У праваслаўнай царкве асобы, якія паступаюць у манастыр, таксама прымаюць .

Гай Юліюс Цэзар назіраў падобную практыку ў галаў, што занатаваў у мэмуарах «Нататкі пра Гальскую вайну». Малыя хлопцы не маглі зьяўляцца на публіцы ў прысутнасьці бацькі да дасягненьня веку, у якім станавіліся здатнымі ваяваць.

## Глядзіце таксама
* Танзура

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Першая стрыжка  // The Hair Archives

Катэгорыя:Беларускія традыцыі
Катэгорыя:Польскія традыцыі
Катэгорыя:Украінскія традыцыі
Катэгорыя:Абрады пераходу
Катэгорыя:Цырульніцтва
Пастрыжыны (неадназначнасьць)

**[[Пастрыжыны]]** — традыцыйны славянскі рытуал. Іншыя значэньні:

* Пастрыжыны — рэлігійны абрад пасьвячэньня.
* «Пастрыжыны» — апавяданьне чэскага пісьменьніка Богуміла Грабала.
* «Пастрыжыны» — чэхаславацкі фільм 1980 року паводле кнігі Богуміла Грабала.
* «Пастрыжыны» — верш Вінцэся Каратынскага.
Арцём Зімін

**Арцём Зімін** ( 24 сакавіка 2003) — беларускі футбаліст, паўабаронца «Асіпавічаў».

## Кар’ера
Пачынаў займацца футболам у менскай школе «Трактару». Яшчэ юнаком трапіў у структуру барысаўскага БАТЭ. У 2020 годзе выступаў за клюбны дубль. У лютым 2021 году перайшоў у «Іслач», дзе стаў выступаць за дубль. З восені 2021 году пачаў прыцягвацца да асноўнай каманды. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 20 лістапада 2021 году ў матчы супраць «Менску» (0:1), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У 2022 годзе працягваў гуляць пераважна за дубль.

У красавіку 2023 году падоўжыў кантракт з клюбам да канца 2024 году. У лютым 2024 году скасаваў пагадненьне зь «Іслаччу» і стаў гульцом віцебскага «Макслайну». У сярэдзіне сэзону зьмяніў Віцебск на «Маладэчна-2018», дзе быў гульцом ратацыі. У выніку ў лютым 2025 году пакінуў віцебскі клюб і пачаў трэнавацца зь «Белшынай», зь якой крыху пазьней склаў працоўную дамову. Перад пачаткам 2026 году стаў футбалістам «Асіпавічаў».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Іслач» Менскі раён
Дзьмітры Латыхоў

**Дзьмі́тры Латыхо́ў** ( 25 сакавіка 2003 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца наваполацкага «Нафтану».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец менскага «Дынама». З 2019 году пачаў выступаць за клюбны дубль, дзе замацаваўся на наступны год. Улетку 2021 году пачаў прыцягвацца да асноўнай каманды. Дэбютаваў за «Дынама» 23 чэрвеня 2021 году ў матчы Кубка Беларусі супраць «Ліды» (3:0), калі выйшаў на замену ў другім тайме. 4 ліпеня 2021 году ўпершыню згуляў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў другім тайме сустрэчы з мазырскай «Славіяй» (4:0). У далейшым працягваў гуляць за асноўную каманду дынамаўцаў, выходзячы на замену.

У сьнежні 2022 году падоўжыў пагадненьне з сталічным клюбам, аднак у студзені 2023 году перайшоў у «Іслач», падпісаўшы двухгадовы кантракт. Дэбютаваў за клюб 18 сакавіка 2023 году ў матчы супраць менскага «Дынама», выйшаўшы на поле ў пачатковым складзе. Першым голам адзначыўся 24 верасьня 2023 году ў браму мазырскай «Славіі». Цягам сэзону быў у ролі гульца замены, аднак у новым сэзоне перастаў атрымліваць гульнёвую практыку, застаючыся на лаве запасных. У ліпені 2024 году пакінуў клюб, скасаваўшы кантракт на ўзаемную згоду бакоў. У канцы месяца на правах вольнага агента далучыўся да екацярынбурскага «Ўралу». У клюбе футбаліст быў адразу выпраўлены ў разьмяшчэньне другой каманды. У пачатку студзеня 2026 году быў у распараджэньні мазырскай «Славіі», якую неўзабаве пакінуў. Затым накіраваўся на прагляд у наваполацкі «Нафтан», да якога пазьней афіцыйна прыяднаўся, склаўшы кантракт да канца сэзону.

### Міжнародная
У кастрычніку 2019 году гуляў за зборную Беларусі (да 17 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. У кастрычніку 2021 году гуляў за зборную Беларусі (да 19 гадоў) у кваліфікацыйным раўндзе чэмпіянату Эўропы. 12 лістапада 2021 году дэбютаваў за моладзевую зборную Беларусі, выйшаўшы на замену ў канцы адборачнага матчу чэмпіянату Эўропы 2023 году супраць зборнай Грэцыі (0:2). У наступным матчы 16 лістапада 2021 году супраць зборнай Ліхтэнштайну (4:0) выйшаў у стартавым складзе і адзначыўся дублем.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Этнаграфія Беларусі (энцыкляпэдыя)

**Этнаграфія Беларусі** — энцыкляпэдыя на беларускай мове, выдадзеная ў 1989 годзе.

Зьмяшчае больш за 3 тысячы артыкулаў, якія асьвятляюць пытаньні матэрыяльнай і духоўнай культуры беларускага народа. Артыкулы прысьвячаюцца агульным паняцьцям этнаграфіі, этнічным групам, тыпам і відам паселішчаў, збудаваньняў і іх частак, промыслам і рамёствам, нацыянальнаму адзеньню і г.д. Шырока асьвятляецца традыцыйная беларуская кухня. Кніга бага ілютруецца каляровымі і чорна-белымі здымкамі, малюнкамі і рыснукамі. Выданьне адрасуецца этнографам, краязнаўцам і ўсім тым, хто цікавіцца гісторыяй матэрыяльнай і духоўнай культуры беларускага народа.

## Бібліяграфія
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія энцыкляпэдыі
Флёрыян Вірц

**Флёрыян Вірц** (;  3 траўня 2003 году) — нямецкі футбаліст, атакуючы паўабаронца ангельскага клюбу «Лівэрпул» і нацыянальнай зборнай Нямеччыны. Заўжды накіраваны на нападніцкія дзеі, і лічыцца вельмі дынамічным паўабаронцам, які ахоплівае шмат пазыцыяў на полі.

## Кар’ера
### Клюбная
Яшчэ хлопцам далучыўся да акадэміі «Кёльну», аднак пасьля доўгіх гадоў нявучаньня зьмяніў «Кёльн» на «Баер» у студзені 2020 году.

Пасьля ўражваючых выступаў за каманду да 17 гадоў, Вірц быў падцягнуты да асноўнай дружыны, дзе дэбютаваў у Бундэсьлізе 18 траўня ў матчы ў гасьцях супраць «Вэрдэра». Такім чынам, Вірц пераўзышоў рэкорд Кай Гавэрца як наймаладзейшага гульца «Баера», запачаткаваўшы кар’еру ў веку 17 гадоў і 15 дзён. 6 чэрвеня Вірц забіў свой першы гол за «Баер» на 89-й хвіліне, улучыўшы мяч у браму мюнхэнскай «Баварыі» (4:2). 23 сьнежня 2020 году гулец падоўжыў кантракт з клюбам да 2023 году.

20 чэрвеня 2025 году Вірц далучыўся да клюбу Прэм’ер-лігі «Лівэрпула» паводле доўгатэрміновага кантракту. Як паведамлялася гэты пераход каштаваў ангельцам 100 або 107 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў. Ён стаў самым найдаражэйшым футбалістам у гісторыі Бундэсьлігі. Таксама ягоны трансфэр стаў рэкордным для «Лівэрпула».

### Міжнародная
У сакавіку 2021 году Вірц атрымаў свой першы выклік да нацыянальнай зборнай Нямеччыны на кваліфікацыйныя матчы да чэмпіянату сьвету 2022 году, аднак у матчах не зьяўляўся. 2 верасьня ён дэбютаваў у кваліфікацыйным матчы супраць зборнай Ліхтэнштайну, здабыўшы з камандай перамогу ў гасьцях зь лікам 2:0. Вірц зьмяніў на полі Ёзуа Кіміха на 82-й хвіліне.

## Дасягненьні
**«Баер»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2024
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2024
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія футбалісты
Гаўдзіла

**Гаўдзіла** (*Гаўдэль*, *Гаўдзіль*, *Гальдзель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гаўдзіла, Гаўдзела або Гаўдула (Gaudila, Gaudela, Gaudula) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гаўд- (-гаўт-, -каўд-) (імёны ліцьвінаў Гаўтоўт, Гаўдземунда, Саргоўд; германскія імёны Gautald, Gaudemund, Saregaud) паходзіць ад германскага *gautaz 'гот' або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота'.

У Прусіі бытавала імя Гаўдыл: *Gaudil* (або *[[Гентыла|Gandil]]*; 1360 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Андрей Кговдилович* (1538 год); *Magdalena Gaudelewicz* (1751 год); *Marianna Galdziel* (1805 год).

## Носьбіты
Гаўдэлі (Gawdel) — прыгонныя зь вёскі Вялікага Сяла, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Гаўдзілевічы (Gawdzilewicz) гербу Прус I — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Гаўдзялевічы (Gawdzielewicz) гербу Прус I — літоўскі шляхецкі род.

Гаўдзілевічы (Gaudzilewicz) — літоўскі шляхецкі род з Рэчыцкага павету.

У XVI ст. існаваў маёнтак Гаўдзілавічы (*Говдиловичи*) у Жамойцкім старостве.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Сябры

**Сябры́** (таксама *дольшчыкі*, *патужнікі*, *саўдзельнікі*, *таварышы*) — катэгорыя людзей, якія супольна валодалі і карысталіся ворнай зямлёй, прамысловымі ўгодзьдзямі, сродкамі вытворчасьці, ці супольна працавалі ў іншых гаспадарчых галінах (напрыклад, бортніцтве, рыбнай лоўлі, саляным промысьле ды інш.).

Сябрыннае валоданьне й гаспадарка было разьвітае ў Кіеўскай Русі, значна пашырылася ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVI—XVII стагодзьдзях. Згадваецца ў Статуце Вялікага Княства Літоўскага 1529 року. Сябрамі маглі быць сяляне з уласнай гаспадаркай і безь яе, купцы, сьвецкія і духоўныя фэўдалы. З умацаваньнем фэўдальна-прыгоньніцкай сыстэмы і разьвіцьцём грашовых адносін сябрыннае (сяброўскае) землекарыстаньне паступова ператваралася ў падворна-спадчыннае.

На тэрыторыі сучасных Беларусі і Ўкраіны рэшткі супольнага землекарыстаньня (у прыватнасьці, грамадзкае карыстаньне пашамі, лугамі ды інш.) захаваліся да пачатку XX стагодзьдзя.

Народны звычай сумеснага карыстаньня пашай, сенажацьцю, пчоламі, адоранай жывёлай і г. д. меў назву **сябрына**. Характэрнымі рысамі ўзаемаадносін у сябрыне ёсьць дружба і ўзаемадапамога.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* *Косвен М. О.* Северорусское печище, украинские сябры и белорусское дворище // Советская этнография. — 1950. № 2.
* 
* 

Катэгорыя:Катэгорыі насельніцтва Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Сацыяльная гісторыя Беларусі
Ярыла (імя)

**Ярыла** (*Арэла*, *Эрэла*, *Арэль*), **Ярала** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Арыла (Arilo, Arila) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ар- (імёны ліцьвінаў Арвід, Арман, Ярмунд; германскія імёны Arvid, Arman, Armund) паходзіць ад гоцкага ara 'арол'.

Усходнеславянскае імя Ярыла выводзяць ад старажытнарускага ꙗра 'вясна'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *от Яриль* (XII ст.); *город [[Жодзішкі|Жодишки]] дал и записал вечно пану Григорю и его панем, и их детем и напотом будучим их щадком, з бояры, и с челядю неволною, і людми служебными и тяглыми… а Даца Ериловича* (24 сакавіка 1516 году); *Bohdan Jarylowic* (1558 год); *Anthon Jarzyłowicz… Czimoch Jaryłowicz… Czimoch Jaryłowic… Czimoch Jarzyłowicz… Waszko Jaryłowicz* (1561—1566 гады); *Богданова Яраловая* (1564 год); *славентый Опанасъ Ярыловичъ* (19 сакавіка 1614 году); *Gabriel Arelewicz* (1805 год); *Marcin Erelawicz* (1807 год).

## Носьбіты
* Ярыла — ва ўсходнеславянскай міталёгіі бог сонца, вясны, урадлівасьці й пачуцьцёвага каханьня
* Ярыла — жыхар Ноўгараду, які ўпамінаецца ў XII стагодзьдзі
* Багданая Яралавая — васіліская баярыня, якія ўпамінаецца ў 1564 годзе
* Марына Арэлаўна — вількамірская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1598 годзе

На гістарычнай Віленшчыне існаваў фальварак Арэлішкі (Oreliszki).

На 1903 год існавалі засьценкі Арэлішкі і Арэлаўка ў Вількамірскім павеце Ковенскай губэрні.

На 1904 год існавала вёска Ярылава (Ярылова) у Парэцкім павеце Смаленскай губэрні.

На гістарычных Ваўкавышчыне і Гарадзеншчыне існуюць вёскі з назвай Ярылаўка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бэр Грылз

**Эдўард Майкл «Бэр» Ґрылз** () — брытанскі вандроўнік, тэлевядоўца ды пісьменьнік. Найбольш вядомы дзякуючы тэлепраґраме *«Man vs. Wild»*.

## Асабістае жыцьцё
Ґрылз нарадзіўся 7 чэрвеня 1974 у Данахаду ў Паўночнай Ірляндыі. Яго сям’я мае моцныя спартыўная карані, яго дзед Нэвіл Форд і яго прапрадзед Ўільям Аўгустас Форд былі першакляснымі гульцамі ў крыкет. Да чатырох гадоў ён жыў у Данахонду, а потым яго сям’я пераехала ў Бэмбідж на востраве Ўайт. Ён сын палітыка-кансэрватара Пана Майкла Ґрылза й яго жонкі Сары «Сальлі». Ґрылз мае старэйшую сястру, Лару Фаўкэт, якая дала яму мянушку «*Bear*» (мядзьведзь), калі яму быў тыдзень з роду.

З раньніх гадоў ён вучыўся лазіць і плаваць у моры на лодцы разам з сваім татам, які быў сябрам Каралеўскага яхтавага эскадрону. Калі ён быў падлеткам, Ґрылз навучыўся прыгаць з парашутам і атрымаў чорны пояс другога дана ў каратэ Шотакан. Ён размаўляе па-анґельску, па-гішпанску і па-француску. Ён англіканін і называе хрысьціянства апорай у сваім жыцьці: «Ты ня можаш адгарадзіцца ад Бога. Ён паўсюль вакол нас, калі мы толькі спыняемся прыслухацца».

У 2000 годзе Ґрылз ажаніўся з Сарай Кэнінґс Найт. Яны маюць трох сыноў, якія нарадзіліся ў 2003, 2006 і 2009.

У жніўні 2015 года Ґрылз наўмысна пакінуў свайго 11-гадовага сына на астравах Сэнт-Тудвал на узьбярэжжы Паўночнага Ўэльзу падчас набліжэньня прыліву, каб яго выратавалі супрацоўнікі Каралеўскага Нацыянальнага Інстытута Ратаваньня на Водах Вялікабрытаніі (Royal National Lifeboat Institution, RNLI) падчас штотыднёвых навучальных ратавальных місій. Дзіця не пацярпела, але пазьней RNLI раскрытыкавала Ґрылза за гэтую выхадку.

Раней Бэр Ґрылз быў вэганам, але зараз трымаецца дыеты, большасьць якой складаецца з прадуктаў жывёльнага паходжаньня, садавіны й мёду.

## Адукацыя
Бэр Ґрылз атрымаў адукацыю ў Ітан-Хаўз, школе Ладґроў і Ітанскім каледжы, дзе ён удзельнічаў у стварэньні першага альпіністскага клюбу. Ён вывучаў гішпанскую і нямецкую ва Ўнівэрсытэце Заходняй Анґельшчыны, Брыстолі і ў Біркбэкскім каледжы, які ён скончыў у 2002 годзе бакаляўрам 2:2 на няпоўнай занятасьці па спэцыяльнасьці гішпанаведаньня.

## Ваенная служба
Пасьля школы Ґрылз невялікі час займаўся пешым турызмам у Гімалайскіх гарах Сыкіма і Заходняй Бэнгаліі. У 1994-1997 гадах ён служыў у тэрытарыяльнай арміі Вялікабрытаніі ў батальёне 21 SAS у якасьці дэсантніка. Яго служба ў SAS завяршылася ў выніку няшчаснага выпадку ў Кеніі; яго парашут не раскрыўся, і праз гэта ён зламаў тры пазванкі. 

У 2004 г. Ґрылзу было надана ганаровае званьне лейтэнанта-камандора Каралеўскага ваенна-марскога рэзэрву (Royal Naval Reserve). Потым, у 2013 г., яму было надана ганаровае званьне падпалкоўніка рэзэрву Каралеўскай марской пяхоты (Royal Marines Reserve), а ў чэрвені 2021 г. яго павысілі да ганаровага палкоўніка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Умляўт (дыякрытычны знак)

**Умля́ўт**  (ад &nbsp;— «перагласоўка»)&nbsp;— дыякрытычны знак, які пазначае фанэтычную зьяву ўмляўту, якая прысутнічае ў нямецкай і некаторых іншых мовах. Мае выгляд двух кропак над літарай.

У нямецкай мове выкарыстоўваецца зь літарамі **[[Ä]]**, **[[Ö]]**, **[[Ü]]**, якія традыцыйна мянуюцца А-ўмляўт, О-ўмляўт, У-ўмляўт. Пры немагчымасьці пазначэньня дыякрытычных знакаў па-над літарамі выкарыстоўваюцца дыграфы ae, oe, ue.

Умляўт трэба адрозьніваць ад двукроп’яў па-над літарамі, якія выконваюць іншую ролю: трэма выкарыстоўваецца ў грэцкай і раманскіх мовах, якая сьведчыць пра разьдзельнае вымаўленьне дзьвюх галосных.

Катэгорыя:Дыякрытычныя знакі
Умляўт (неадназначнасьць)

Назву **Умляўт** маюць:

* **[[Умляўт (фанэтыка)|Умляўт]]**&nbsp;— фанэтычная зьява ў грэцкай і раманскіх мовах.
* **[[Умляўт (дыякрытычны знак)|Умляўт]]**&nbsp;— дыякрытычны знак, які пазначае фанэтычную зьяву ўмляўту.

----
Яскіль

**Яскіль** (*Яскель*, *Яскула*, *Яскал*), **Ашкела** (*Ашкель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Аскіла, Аскала Ескель або Ескіль (Ascila, Ascalo, Eskel, Eskil) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аск- (эш-, эс-) (імёны ліцьвінаў Яскольд, Есьман, Яшмант; германскія імёны Askold, Esmann, Eschmunt) паходзіць ад германскага askiz 'ясень, ясеневая дзіда'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Marcjanna Aszkiel* (1806 год); *Joachim Jaśkiel* (1833 год); *Jaskielewicz* (канец XIX ст.); *Jaskiel Antonius, par. eccl. [[Малая Лапеніца|Łopieniea]]* (1922 год).

## Носьбіты
* Юзэф Яскілевіч — жыхар вёскі Грандзічаў каля Горадні, які ўпамінаецца ў 1917 годзе

Яскілі (Jaskil) — прыгонныя зь вёскі Карабоў (каля Барунаў), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Яскулы (Jaskuła) і Яскуловічы (Jaskułowicz) — літоўскія шляхецкія роды зь Вільні і Віленскага павету.

Яскал (Jaskał) — літоўскі шляхецкі род зь Вількамірскага павету.

Ашкеловічы (Aszkiełowicz) гербу Тапор — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага і Віленскага паветаў.

Яскелевіч — прозьвішча, гістарычна зафіксаванае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Убарт

**Убарт** (*Юбарт*), **Убэрт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Убэрт (Ubert) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова уг- (гуг-) (імёны ліцьвінаў Убер, Югель, Уграт; германскія імёны Uber, Hugel, Hughrat) паходзіць ад германскага hugu 'думка, дух мысьленьня', а аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Кібарт, Любарт; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) — ад германскага berhta 'яркі'.

Адпаведнасьць імя Упарт германскаму імю Ubert (Upert, Hubert) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *бояре земли Жомоитское, волости Ретовъское… Янко Юбортовичъ* (12 лютага 1555 году); *Katarzyna Ubertowa* (1812 год); *Weronika Ubert* (1821 год).

## Носьбіты
Убарты (Ubart) — прыгонныя зь вёскі Заскавічаў (Ашмянскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

На гістарычнай Полаччыне існуе вёска Убярцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Герод

**Герод** (*Гірод*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Герод або Гірод (Gaerod, Girod) і Рудгер (Rudger) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) паходзіць ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда', а аснова -грод- (-род-, -руд-) (імёны ліцьвінаў Рудалт, Родмант, Эйруд; германскія імёны Rudolt, Rodemund, Eirodus) — ад гоцкага hroþ 'слава, перамога'.

У Прусіі шырока бытавала прозьвішча Girod. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Michno Iwanowicz Gierodowicza… dobra Hui у Wiaziny po śmierci Koscuszka stryia ich prawem dziedzicznym na nie spadłe… Gierodowicza* (15 сакавіка 1534 году); *Michał Gierod* (1690 год).

## Носьбіты
Герадовічы (Gierodowicz) — прыгонныя зь вёскі Гердуцішкаў (Ашмянскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Гераты (Gierott) — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

Гірод-Вонтат (Girod-Wontat) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Гера
* Грода

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Рафаэл Леан

**Рафаэ́л Леа́н** (;  10 чэрвеня 1999 году) — партугальскі футбаліст, левы ўінгер італьянскага клюбу «Мілян» і нацыянальнай зборнай Партугаліі. Лічыцца адным з найлепшых флянгавых гульцоў у сьвеце праз сваё гульнявое майстэрства, дрыблінг і хуткасьць. Мае ангольскае паходжаньне.

## Кар’ера
### Клюбная
Яшчэ ў веку 9 гадоў далучыўся да акадэміі лісабонскага «Спортынгу».

Дзякуючы трэнэру Жоржы Жэзушу быў падцягнуты напачатку 2018 году да складу асноўнае каманды. Дэбют Леана ў Прымэйра-лізе прыпаў на 11 лютага 2018 году, калі гулец замяніў Браяна Руіса на апошнюю 21 хвіліну пераможнага матчу супраць «Фэйрэнсі» (2:0). 2 сакавіка заняў месца траўмаванага Сэйду Думбія ў канцы першага тайму матчу супраць «Порту». Футбаліст адзанчыўся голам, зраўнаваўшы лік, але каманды зьведала паразу ў той дзень зь лікам 2:1. 8 жніўня 2018 году Леан далучыўся да францускага клюбу «Ліля» як вольны агент, склаўшы пяцігадовую ўгоду. Пазьней «Спортынг» спрачаўся зь «Лілем», патрабуючы грашовую кампэнсацыю за футбаліста. Партугалец дэбютаваў за новы клюб 30 верасьня 2018 году, замяніўшы Ляіка Рэмі на 78-й хвіліне матчу супраць марсэльскага «Алімпіку», які скончыўся перамогай лільцаў зь лікам 3:0. Сам гулец выдатна правёў сэзон, а клюб фінішаваў на другім месцы.

1 жніўня 2019 году Леан склаў пяцігадовую ўгоду з італьянскім «Мілянам», які выдаткаваў на набыцьцё партугальца 35 мільёнаў эўра у дадатак да 20% ад сумы наступнага продажу гульца. Ужо 25 жніўня нападнік дэбютаваў у Сэрыі А, замяніўшы Саму Кастыльеху на 75-й хвіліне матчу супраць «Удынэзэ». 29 верасьня гулец улучыў свой першы гол за клуб, адзначыўшыся адзіным голам каманды ў матчы супраць «Фіярэнтыны» (1:3). Зь цягам часу футбаліст стаўся ключавым у гульнявых дзеяньнях каманды. У лютым 2022 году Леан згуляў свой 100 матч у кашулі «Міляну», зьявіўшыся на полі ў матчы супраць «Сампдорыі». Дзякуючы голу партугальца, мілянцы здабылі перамогу ў матчы і ачолілі турнірную табліцу. У траўні таго ж году адзачыўся хет-трыкам у матчы супраць «Сасуолё» (3:0), што прынесла камандзе доўгачаканы тытул чэмпіёнаў краіны. Паводле вынікаў сэзону 2021—2022 гадоў быў абраны найлепшым гульцом чэмпіянату. Пазьней падоўжыў працоўныя пагадненьні з клюбам да 2028 году.

### Міжнародная
5 кастрычніка 2021 году Леан быў выкліканы да нацыянальнай зборнай Партугаліі ў якасьці замены траўмаванага Рафа Сылвы. Праз чатыры дні гулец дэбютаваў у складзе зборнай, замяніўшы ў перапынку матча супраць зборнай Катару Крыштыяну Раналду. Быў улучаны ў заяўку зборнай на чэмпіянат сьвету 2022 году, дзе ўпершыню адзначыўся голам у матчы групавога этапу супраць зборнай Ганы.

## Дасягненьні
**«Мілян»**:
* Чэмпіён Італіі: 2022
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Партугальскія футбалісты
Валант

**Валант**, **Валянт** (*Валенд*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Валанд або Валянд (Waland, Valand) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -вал- (імёны ліцьвінаў Валіка, Валін, Гервала; германскія імёны Walica, Walin, Gerwala) паходзіць ад гоцкага *wala 'тыя, хто выдужаў на полі бітвы', walisa 'праўдзівы, лю́бы', waljan 'выбраць' або германскага wala < *wal(a)ha- 'чужы, валійскі'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Валянтъ Черниковичъ* (1528 год); *Szczesny Waliendzicz* (1558 год); *per defunctum Stephanum Wołontowicz, parochum Srzednicensem… Wołontowicz* (1675—1677 гады); *Thomam Filium Christophori Wołanta* (сьнежань 1706 году); *Kazimierz Wałontowicz* (1838 год).

## Носьбіты
* Валянт Чарнікавіч — ашмянскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

Валантовічы (Wałantowicz) — прыгонныя зь мястэчка Ерузалему (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Матар

**Матар** (*Мітар*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Матэр (Mather, Matter) і Герымат (Herimat) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова мат- (мад-, мед-) (імёны ліцьвінаў Матывік, Медзьвін, Медрык; германскія імёны Mathwig, Medwinus, Mederic) паходзіць ад гоцкага maþa 'добры, пачэсны', а аснова -гер- (-ер-) (імёны ліцьвінаў Герман, Гунтэр, Кіндэр; германскія імёны Herman, Gunter, Kinder) — ад гоцкага harjis, германскага heri 'войска, загон' або гоцкага hairus, германскага heru 'меч'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Mader.

У Прусіі адзначалася прозьвішча Mater.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мартиновая Митарич вдова. Езофъ Митаричъ… Станиславъ Митарич* (1528 год); *zaścianek Meterowszczyzna* (1782—1784 гады); *Magdalena Matarowicz* (1810 год); *Matarewicz* (1861 год).

## Носьбіты
* Марцін, Езаф і Станіслаў Мітарычы — бельскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Юры Матар — падданы ва Ўпіцкім павеце, які ўпамінаецца ў 1588 годзе

Матарэвічы (Matarewicz) — прыгонныя зь вёскі Фабіянішкаў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

На 1904 год існавала вёска Матары (Маторы) у Смаленскім павеце Смаленскай губэрні.

На 1906 год існавала вёска Матароўшчына ў Вяліскім павеце Віцебскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Мата
* Геры
* Матарова
* Матароўшчына

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Аргела

**Аргела** (*Аргель*, *Яргель*, *Аргуль*, *Аргла*, *Яргла*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Аргіла або Аргела (Argila, Argelo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -арг- (-ерг-) (імя ліцьвінаў Сударг; германскае імя Sudergo) паходзіць ад гоцкага arhvus 'лучнік'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Jargolowa (жаночая форма ад імя Jargol). Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Аргіла: *Argilla* (1417 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ergel, des voythes dyener von Samaythen* (1408 год); *Argeln son* (16 і 21 чэрвеня 1409 году); *Argel dem Samaythen… Argel dem Littauwen* (29 ліпеня і 20 жніўня 1409 году); *стрелцы [[Пуньск|Пунские]]… Оркгели Стецевичу* (1557—1558 гады); *Andrzej Argłowicz… Józef Hrehorowicz Ergłowicz… Andrzej Orglewicz* (1667 год); *Józef Ergłowicz* (1690 год); *Anna Jergiel* (1833 год).

## Носьбіты
Аргулевічы (Argulewicz) — вольныя людзі зь вёскі Жарнэляў Віленскі павет, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Аргулевічы (Argulewicz) — літоўскі шляхецкі род зь Вільні.

Аргловічы (Яргловічы, Арглевічы) — літоўскі шляхецкі род, які меў уладаньні на Жамойці.

Яргелевічы (Jargielewicz) — літоўскі шляхецкі род.

На гістарычнай Случчыне існуе вёска Аргелаўшчына, у гістарычнай Прусіі — Аргелятэн.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Свала

**Свала** (*Швала*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Свала (Swala) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова свал- паходзіць ад германскага swal 'полымя'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *подле земли Щастного Швалевича, боярына нашого* (14 траўня 1562 году); *на подданого… Кгрикга Яновича Шволовича* (15 ліпеня 1586 году).

## Носьбіты
Сваловічы (Swołowicz) — прыгонныя зь вёскі Жарнэляў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

На гістарычнай Піншчыне існуе вёска Сваловічы, на гістарычнай Меншчыне — Швалі.

## Глядзіце таксама
* Свалегед (імя)

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Свалегед (імя)

**Свалегед** (*Сьвелегат*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Свала (Swala) і Геда (Geda) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова свал- паходзіць ад германскага swal 'полымя', а аснова -гед- (-гад-, -гід-) (імёны ліцьвінаў Гедзень, Гедвін, Гедмонт; германскія імёны Gedenus, Gedovin, Gadamundus) — ад старагерманскага gidd- 'пыхлівы, ганарысты', ісьляндзкага geð 'нораў, тэмпэрамэнт' або гоцкага gadiliggs 'сваяк, родзіч'. Такім парадкам, імя Свалегед азначае «пышнае полымя». Адзначалася старажытнае германскае імя Swallehart (Swalle-hart).

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *Swelgate*, *Suelgate*, *Suellegaten* (Кроніка Лівоніі Генрыха Латвійскага).

## Носьбіты
* Свалегед ( 1205) ― літоўскі князь

## Глядзіце таксама
* Свала
* Геда

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Васкрасенка (неадназначнасьць)

**Васкрасе́нка** можа азначаць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Ашмянскім раёне Гарадзенскай вобласьці

### [[Казахстан]]
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Церанкольскім раёне Паўладарскай вобласьці

### [[Расея]]

### [[Украіна]]
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Ваўнаваскім раёне Данецкай вобласьці
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Запароскім раёне Запароскай вобласьці
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Мелітопальскі раён Запароскай вобласьці
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Палогаўскім раёне Запароскай вобласьці
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Канатопскім раёне Сумской вобласьці
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Іванаўскай вясковай грамадзе Генічаскага раёну Хэрсонскай вобласьці
* Васкрасенка&nbsp;— вёска ў Наватроіцкай вясковай грамадзе Генічаскага раёну Хэрсонскай вобласьці

* Васкрасенка&nbsp;— мясцовасьць Кіева
Паблё Мартын Паэс Гавіра

**Па́блё Марты́н Па́эс Гаві́ра** (;  5 жніўня 2004 году), больш вядомы як  **Га́ві** () — гішпанскі футбаліст, цэнтральны паўабаронца «Барсэлёны» і нацыянальнай зборнай Гішпаніі. Дзякуючы здольнасьцям гульца часьцяком параўноваюць з Чаві і Андрэсам Іньестам.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачаў займацца футболам у роднай Андалюзіі, дзе, у тым ліку, праходзіў навучаньня ў сэвільскім «Бэтысе». У веку 11 гадоў далучыўся да акадэміі «Барсэлёны». У верасьні 2020 году склаў свой першы прафэсійны кантракт, пасьля чаго быў прасунуты ў другую дружыну клюбу. Дзякуючы шыкоўным выступам у складзе «Барсэлёны Б», Гаві быў запрошаны да трэнаваньняў з асноўнай камандай перад пачаткам сэзону 2021—2022 гадоў. У хуткасьці паўабаронца зарэкамэндаваў сябе і 29 жніўня 2021 году дэбютаваў у кашулі «Барсэлёны» ў матчы Ля-Лігі супраць «Хэтафэ», замяніўшы на 73-й хвіліне гульні Сэржы Рабэрта. 18 сьнежня 2021 году гулец адзначыўся першым голам у складзе «сіне-гранатавых», пацэліўшы матч у браму «Эльчэ». У дэбютны сэзон Гаві стаў трывалым гульцом асноўнага складу. У чэрвені 2023 году маладзён падоўжыў працоўную ўгоду да чэрвеня 2026 году[30].

### Міжнародная
Гулец прайшоў праз шэраг юнацкіх зборных краіны, але яшчэ ў верасьні 2021 году быў выкліканы Люісам Энрыке да нацыянальнай зборнай Гішпаніі. Дэбют Гаві прыпаў на паўфінальны матч Лігі нацыяў УЭФА супраць зборнай Італіі ў кастрычніку 2021 году, дзякуючы чаму паўабаронца стаў наймаладзейшым футбалістам зборнай у гісторыі. У 2022 годзе быў уключаны ў заяўку зборнай на чэмпіянат сьвету ў Катары, дзе зьявіўся на полі ва ўсіх чатырох матчах каманды.

## Дасягненьні
**«Барсэлёна»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2023, 2025
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2025
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2023, 2025

**Гішпанія**:
* Пераможца Лігі нацыяў: 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Фэдэрыка К’еза

**Фэдэры́ка К’е́за** (;  25 кастрычніка 1997 году) — італьянскі футбаліст, нападнік італьянскага клюбу «Лівэрпул» і нацыянальнай зборнай Італіі. Сын вядомага футбаліста Энрыка К’езы.

## Кар’ера
### Клюбная
Далучыўся да акадэміі «Фіярэнтыны» ў 2007 годзе. Свой першы прафэсійны кантракт з клюбам склаў напачатку 2016 году, далучыўшыся да галоўнае каманды клюбу. У першым жа матчы сэзону 2016—2017 гадоў дэбютаваў за клюб, зьявіўшыся ў матчы супраць «Ювэнтуса». 29 верасьня 2016 году выйшаў на гульнявую пляцоўку ў матчы Лігі Эўропы супраць азэрбайджанскага «Карабаху». Свой першы гол за флярэнтыйцаў улучыў у браму ўсё таго ж «Ювэнтуса» 15 студзеня 2017 году, які апынуўся пераможным. Паступова гулец здабыў месца ў першай адзінаццатцы, чым прыцягнуў увагу канкурэнтаў.

5 кастрычніка 2020 году К’еза склаў двухгадовую ўгоду зь «Ювэнтусам», але фактычна нападнік перайшоў да турынцаў паводле дамовы пазыкі ў памеры 3 мільёнаў эўра за першы сэзон і 7 мільёнаў эўра за другі сэзон з умовай куплі гульца за 40 мільёнаў эўра і 10 мільёнаў эўра ў дадатак. 17 кастрычніка спартовец дэбютаваў у кашулі «Ювэнтуса» ў матчы супраць «Кратонэ» (1:1), аддаўшы галявую перадачу на Альвара Марату і атрымаўшы чырвоную карту. Сярод важных галоў першага сэзону былі ўлучаньні ў браму «Міляну», які скончыў пераможную сэрыі мілянцаў у 27 матчаў. Таксама К’еза двойчы адначыўшыся ў браму «Порту» ў матчы Лігі чэмпіёнаў і здабыў пераможны гол у фінале Кубка Італіі 2021 году. У студзені 2022 году ў матчы супраць «Ромы» атрымаў цяжкое пашкоджаньне вязу, выбыўшы на сем месяцаў. У выніку лекаваньне расьцягнулася, і гулец вярнуўся на поле ў лістападзе 2022 годзе ў матчы супраць францускага ПСЖ. К’еза ў той сустрэчы замяніў Фабіё Мірэцьці на 74-й хвіліне. У 2021 году праз траўму выбыў на вялікі час.

29 жніўня 2024 году нападнік далучыўся да ангельскага клюбу «Лівэрпул» згодна з доўгатэрміновай угодай. Як паведамлялася, трансфэр гульца каштаваў ангельцам 10 мільёнаў фунтаў стэрлінгаў ды 2,5 мільёны фунтаў стэрлінгаў як дадатковыя мажлівыя бонусы.

### Міжнародная
К’еза выклікаўся ў юнацкую і моладзевую зборныя краіны. У сакавіку 2018 году быў выкліканы ў нацыянальную зборную Італіі трэнэрам Люіджы Дзі Б’яджа на таварыскія матчы супраць зборных Аргентыны і Ангельшчыны. 23 сакавіка ён дэбютаваў у матчы супраць аргентынцаў. Першы гол улучыў у браму зборнай Армэніі ў адборачным матчы да чэмпіянату Эўропы 2020 году. Поруч са зборнай здабыў перамогу на чэмпіянаце Эўропы 2020 году.

## Дасягненьні
**«Ювэнтус»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2021, 2024
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2020

**«Лівэрпул»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2025

**Італія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2020

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Флярыян Сатака

**Флярыя́н Сатака́** (;  25 кастрычніка 1990 году) — францускі футбаліст, нападнік клюбу «Лянс».

## Кар’ера
У 2016 годзе Сатака далучыўся да «Грэноблю». 9 ліпеня 2019 году склаў працоўнае пагадненьне зь «Лянсам», які на той час спаборнічаў у Лізе 2. 13 сьнежня 2021 году падоўжыў супрацу з клюбам, пакінуўшы свой подпіс пад новым кантрактам да чэрвеня 2024 году. 7 жніўня 2022 году Сатака зьдзейсьніў хет-трык у пераможным матчы супраць «Брэсту», які скончыўся перамогай гульцоў зь Лянсу зь лікам 3:2. 24 студзеня 2023 году яшчэ раз падпісаў новае пагадненьне зь «Лянсам» да 2026 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Радзіма-маці

**Радзі́ма-ма́ці** можа азначаць:

* «Радзіма-маці кліча!» ()&nbsp;— плякат часоў нямецка-савецкай вайны, створаны маляром Іракліем Таідзэ.
* Радзіма-маці&nbsp;— помнік у ансамблі «Героям Сталінградзкай бітвы» на Мамаевым кургане ў Валгаградзе (Расея).
* «Радзіма-маці»&nbsp;— манумэнтальная скульптура ў Кіеве (Украіна).
* «»&nbsp;— азэрбайджанская палітычная партыя.

## Глядзіце таксама
* Радзіма
* Маці
Плошча Перамогі

**Пло́шча Перамо́гі** можа азначаць:

## Беларусь
* Плошча Перамогі&nbsp;— плошча ў Віцебску.
* Плошча Перамогі&nbsp;— плошча ў Гомлі.
* Плошча Перамогі&nbsp;— плошча ў Менску.
* «Плошча Перамогі»&nbsp;— станцыя Менскага мэтрапалітэну.

## Кітай
* &nbsp;— плошча ў Даляні.

## Расея
* Плошча Перамогі&nbsp;— плошча ў Калінінградзе.
* Плошча Перамогі&nbsp;— плошча ў Санкт-Пецярбургу.

## Румынія
* &nbsp;— плошча ў Бухарэсьце.
* &nbsp;— плошча ў Тымішаары.

## Украіна
* Плошча Перамогі&nbsp;— плошча ў Чарнігаве.

* «Плошча Перамогі»&nbsp;— станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну.
* «Плошча Перамогі»&nbsp;— прыпынак Кіеўскага хуткаснага трамваю.

## Францыя
* &nbsp;— плошча ў Парыжы.

## Глядзіце таксама
* Вуліца Перамогі
* Парк Перамогі
* Праспэкт Перамогі
Рынкун

**Рынкун** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рынгун або Рынкон (Ringun, Rinconi) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова рынг- (рынк-) (імёны ліцьвінаў Рынгель, Рынгольд; германскія імёны Ringel, Ringold) паходзіць ад германскага hring 'кольца'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Stefan Rynkun* (1785 год).

## Носьбіты
Рынкуны (Rynkun) — прыгонныя зь вёсак Палюлішкаў, Банішкаў і Ківішкаў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гіман

**Гі́ман** (*Геман*), **Кіман** (*Кеман*)  — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Гінаман, Гінман, Гіміман або Кінеман, пазьней Кінман (Ginaman, Ginman, Gimiman, Cynemann, Kinman) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гін- (-ген-, -кін-) (імёны ліцьвінаў Гендрута, Кімунд, Менгін; германскія імёны Genedrudis, Ginmund, Mennigen) паходзіць ад гоцкага gin- 'пачатак' (гоцкае *ginnan, германскае *gennan 'пачынаць'), а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

У Беластоку адзначалася германскае прозьвішча Кіман: *Henricus Kiman* (1761 год), *Hermana, Henrycha Kimana* (1769 год), *Martinus Kiman* (1794 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *miasto [[Кнышын|Knyszyn]]… Piotr Gemanoicz* (1577 год); *wieś Kiemany* (1784 год); *Jerzy Kiman* (1797 год).

## Носьбіты
Гіманы (Gimon) — прыгонныя зь вёсак Аляюнцаў і Маскоўшчыны (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дамуль

**Дамуль** (*Дамель*, *Дамэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дамула або Даміла (Damulo, Damilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дам- (там-) паходзіць ад асновы -данк- (-танк-).

У Прусіі бытавала імя *Dammo* (1299 і 1305 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *именье мое Мацкишки… людми тяглыми… а Дамел, [[Агіла|Якел]] а [[Віціла|Вителъ]] Довшовичи, служба* (12 красавіка 1557 году); *Damel Jan* (1 верасьня 1840 году).

## Носьбіты
* Ян Дамель (1780—1840) — маляр мастацкай школы Віленскага ўнівэрсытэту

Дамулевічы (Damulewicz) — прыгонныя зь вёскі Скайстэраў Віленскага павету, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

## Глядзіце таксама
* Данкель

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Жындуль

**Жындуль** (*Жындэль*, *Жынтэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сіндул, Сіндыла, Сінціла, Сінцела або Сіндэл (Sindulus, Sindila, Sintila, Sintela, Sindel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сінд- (-зынд-) (імёны ліцьвінаў Сындык, Шымбольт, Сіндэр; германскія імёны Sindico, Sinbald, Sinder) паходзіць ад гоцкага sinþs 'дарога, шлях' або германскага sintha 'дарога, падарожжа, вайсковая выправа'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Szyndel (Schindel).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *з роду Доволкговичовъ с Товтвилтова… Станиславу Жиндулю* (15 верасьня 1568 году); *Żindel… Żindelowicz* (1671—1681 гады); *Żyndel* (1913 год).

## Носьбіты
* Адам Барталамеевіч Жынтэль (*Жинтель*) — селянін з ваколіцаў Коўны, які меў у валоданьні зямлю на 1882 год
* Антон Восіпавіч Жынтэль — старшыня Вепраўскай воласьці на 1897 год

Жындулі (Żyndul) — прыгонныя зь вёсак Чапкоўшчыны і Кейданеляў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

На гістарычнай Гарадзеншчыне існуе вёска Шындзель.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Армін (імя)

**Армін** (*Арамін*), **Ярмі́н** (*Ярэ́мін*, *Ярамін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Армін або Арымін (Armin, Arminus, Arminius, Arimin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ар- (імёны ліцьвінаў Арвід, Арман, Ярмунд; германскія імёны Arvid, Arman, Armund) паходзіць ад гоцкага ara 'арол', а аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'.

Адпаведнасьць імя Армін () германскаму імю Arminius прызнае летувіскі лінгвіст .

У Польшчы ў 1734 годзе адзначалася прозьвішча Jermin (Ermin).

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Армін (Armin) і Араміновіч (Araminowicz).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Крыштофъ Яреминовичъ… Павелъ Яреминовичъ*, *Бартошъ Яроминовичъ*, *Анъдрей Яроминовичъ… Войтехъ Яроминовичъ… Станиславъ Яроминовичъ… Симонъ Яроминовичъ*, *Матей Яроминовичъ*, *Ереминъ Станиславовичъ* (1567 год); *Исак Ероминич, пострыгач* (7—8 верасьня 1579 году); *учстивый Аниско Ероминич* (26 лістапада 1579 году); *Erminy* (1744 год); *Hryhory Jereminowicz* (6 лютага 1764 году); *Armin* (22 лістапада 1761 году); *Małgorzata Arminowicz* (1783 год); *Krystyna Jarminowicz* (1796 год); *Bartłomiej Aramin* (1800 год); *Elisabetham Jaraminowna* (XIX ст.).

## Носьбіты
* Армін (16 да н.э. — каля 21 н. э.) — водца германскага племя херускаў, які нанёс Рымскай імпэрыі адну з найбольш сур'ёзных паразаў у Тэўтабурскім лесе
* Дарота Мікалаеўна Ераміновіч — вількамірская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1605 годзе
* Армін Ляшэт (нар. 1961) — нямецкі палітык і дзяржаўны дзяяч

Ярэміны (Jeremin) — прыгонныя зь вёскі Альгінянаў (Віленскі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Ераміновічы (Jereminowicz) гербаў Котвіч і Тарнава — літоўскі шляхецкі род.

Ярмін (Jarmin) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

На 1904 год існавала вёска Орміна (Арміна) у Рослаўскім павеце Смаленскай губэрні.

## Глядзіце таксама
* Ара
* Мін

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Дзенгель

**Дзенгель** (*Дангель*, *Дангела*), **Дзінгайла** (*Дзінгель*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Дэнгель, Дынгель або Дынгела (Dengel, Dingel, Dingela) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дан- (дэн-) (імёны ліцьвінаў Данейка, Данар; германскія імёны Danica, Danhari) паходзіць ад гоцкага *dans 'датчанін' або стараангельскага denu 'даліна', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'.

У Прусіі адзначалася імя *Dangele / Dyngel* (1384 і 1419 гады). Апроч таго, у Прусіі бытавалі прозьвішчы Danggel, Dengel і Dingel.

У Польшчы ў 1656 годзе і ў XVIII ст. адзначалася прозьвішча Dangiel.

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Дангель (Dangiel), Дангела (Dangieło) і Дангелевіч (Dangielewicz).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *бояре [[Неманойці|немоноитские]], Юреи Динкгаиловичъ* (26 верасьня 1495 году); *Antonina Dongiel* (1752 год); *Jan Dangielowicz* (9 лютага 1785 году); *Jozef Dziengielewicz* (23 красавіка 1795 году); *Marianna Dzięgiel*, *Wiktoria Dzingiel* (1798 год); *Georgium Dzingielewicz* (7 сакавіка 1804 году); *Konstancja Dziengiel* (1806 год); *Stefan Benedykt Dangiel* (1828 год); *Dziengielewicz* (1831—1863 гады).

## Носьбіты
* Мацей Янавіч Дангаль — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1596 годзе 

Дангелі (Dangiel) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

Дзенгелевічы (Dziengielewicz) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Сьвянцянаў.

Дзенгелы (Dziengełł) гербаў Пабог і Памян — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

## Глядзіце таксама
* Дана
* Гайла

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гер’ят

**Гер’ят** (*Гір’ят*, *Кір’ят*), **Герат** (*Герэт*, *Гірэт*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Герад, Герат або Гер’ет (Gerad, Gerhat, Gerath, Gerat, Gerjet) і Гатгер (Hatger) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) паходзіць ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда', а аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатман, Гатаўт; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Hathald) — ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Gerad. Апроч таго, у Польшчы гістарычна бытавала імя Герат (відаць, германскага паходжаньня): *Stanislaus Alexy Gyerath de Brzoszova* (1495 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *homines… Gyriath* (1461 год); *именеицо в [[Менскі павет|Менскомъ повете]] Кгирятовича а [[Гуда (імя)|Кготевича]]* (27 ліпеня 1495 году); *бояринъ [[Эйшышкі|еишишъскии]] на имя Станько Кгиретовичъ и з братомъ своим роднымъ [[Талейка|Талкомъ]]* (10 ліпеня 1496 году); *именье в Менском повете на имя [[Герман (імя)|Гармановское]] а Кгирятово* (2 кастрычніка 1497 году); *actum et datum in [[Салокі|Solak]] (presentibus) Venerabili Georgio Gerhato in Solak auditore causarum, publico notario episcopi Vilnensis necnon honorabilibus et discretis Joanne Gerhato in Oszyeroszy* (28 верасьня 1516 году); *Giriatowszczyzna* (1744 год); *Garedt Fabjan* (1768 год); *Katarzyna Gierotowicz* (1776 год); *Gierietówna* (1819 год); *Julia Gierot* (1840 год); *Krzysztof Gieriat* (1841 год).

## Носьбіты
* Антон і Ангеля Гераты Тавянскія — віленскія зямяне, якія ўпамінаюцца ў 1757 годзе

Гер’ятовічы або Гір’ятовічы (Gieriatowicz, Giriatowicz) — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Гадуцішкаў, Кабыльніку, Камаяў і Лынтупаў.

Гератовічы (Gieratowicz) гербу Орля — літоўскі шляхецкі род з ваколіцаў Дзісны.

Кір’яты — літоўскі шляхецкі род.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся маёнткі Гірыяты, Гір’ятавічы і Гіратышкі ў Лідзкім павеце.

На гістарычнай Браслаўшчыне існуе вёска Гір’яты, на гістарычнай Вількаміршчыне — Герацішкі.

## Глядзіце таксама
* Гера
* Гата

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны