Сьвята-Эўфрасіньнеўскія могілкі (Вільня)

**Сьвята-Эўфрасіньнеўскія могілкі** або **Ліпаўскія могілкі** — помнік гісторыі ў Вільні, праваслаўны нэкропаль. Знаходзяцца ў паўднёвай частцы места за Вострай брамай, на Ліпаўцы.

## Гісторыя

Ліпаўскія могілкі ўтварыліся ў 1796 годзе, калі па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай улады Літоўскай губэрні вызначылі зямлю пад іх закладаньне. Першае пахаваньне адбылося ў 1815 годзе. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня 1830—1831 гадоў могілкі адгарадзілі драўляным плотам. У 1838 годзе тут збудавалі царкву Сьвятой Эўфрасіньні.

У 1865 годзе царкву пашырылі і перарабілі. Таго ж году паводле праекту архітэктара Мікалая Чагіна і акадэміка Акадэміі мастацтваў Аляксандра Разанава збудавалі капліцу Сьвятога Георгія на месцы пахаваньня расейскіх жаўнераў і афіцэраў, якія загінулі ў час здушэньня нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—1864 гадоў, з мэмарыяльнымі памятнымі табліцамі на трох вонкавых сьценах, дзе значацца імёны загінулых жаўнераў. Капліцу паставілі на грошы маскоўскай гаспадыні Марыі Аляксандраўны і яе дзяцей (500 рублёў), а таксама сабраных паводле падпіскі (Міхаіл Мураўёў асыгнаваў 4000 рублёў, якіх бракавала на пабудову капліцы).

У 1997 годзе на сродкі Расеі на могілках збудавалі мэмарыял пад назвай «ахвярам фашызму», адрэстаўраваны ў 2002 годзе на расейскія сродкі пры спрыяньні амбасады Расеі ў Летуве.

## Асобы, пахаваныя на могілках
* Аляксей Анішчык — бепарускі пісьменьнік, мэмуарыст і грамадзкі дзяяч.
* Антон Антановіч — беларускі мовазнаўца, прафэсар.
* Іван Берман — сьвятар, этнограф, краязнаўца, зьбіральнік беларускага фальклёру
* Тодар Вернікоўскі — беларускі палітычны й грамадзка-культурны дзяяч, міністар фінансаў БНР
* Ксенафонт Гаворскі — расейскі і беларускі археоляг, гісторык, выдавец
* Лукаш Голад — сьвятар, рэлігійны і грамадзка-культурны дзяяч Заходняй Беларусі, рэдактар і выдавец
* Аляксандар Данілевіч — беларускі пэдагог, матэматык, выкладчык Наваградзкай беларускай гімназіі
* Павел Каруза — беларускі фальклярыст, этнамузыколяг, кампазытар, грамадзка-палітычны дзяяч
* Зоя Коўш — беларуская грамадзка-палітычная дзяячка
* Юльян Крачкоўскі — беларускі фальклярыст, этнограф, краязнаўца, пэдагог
* Аляксандар Міхалевіч — юрыст, настаўнік лацінскай і нямецкай моваў у Віленскай беларускай гімназіі
* Лявон Мурашка — беларускі опэрны сьпявак (бас-барытон)
* Хведар Нюнька — беларускі грамадзка-культурны дзяяч у Летуве 
* Міхаіл Пліс — беларускі праваслаўны сьвятар і грамадзкі дзеяч.
* Алена Сакалова-Леканд — настаўніца ў 1919—1944 беларускай мовы ў Віленскай беларускай гімназіі
* Фэлікс Стацкевіч —  беларускі грамадзка-культурны дзяяч, эспэрантыст.
* Язэп Шнаркевіч — беларускі культурна-асьветны дзяяч, пэдагог, мэмуарыст
* Надзея Шнаркевіч — беларуская грамадзкая дзяячка, жонка Язэпа Шнаркевіча
* Кастусь Шышэя — дзяяч беларускага нацыянальна-вызвольнага руху
* Леакадзія Шышэя — удзельніца беларускага пасьляваеннага супраціву, былая зьняволеная ГУЛАГу.
* Ян Цеханоўскі — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, дырэктар Наваградзкай беларускай гімназіі
* Іван Юркевіч (1816—1876) — рэлігійны i грамадзкі дзеяч, дзяяч праваслаўнай царквы, асьветнік, пэдагог, гісторык, этноляг.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Jackiewicz M. Wileńska encyklopedia 1939—2005. — Warszawa: Ex Libris Galeria Polskiej Książki, 2007. — 702 s. . 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* У. Гарбацкі, Радаўніца ў Вільні на Ліпаўскіх могілках (фота), Новы Час, 26-04-2023, https://novychas.online/zamezza/radaunica-u-vilni-na-lipauskih-mohilkah-fota

Катэгорыя:Могілкі Вільні