БелКА

**БелКА** (скарот ад *Беларускі касьмічны апарат*) — супольны беларуска-расейскі касьмічны праект, першы штучны спадарожнік Зямлі, які належыць Беларусі.

## Першая спроба запуску

Першапачаткова запуск сатэліта быў заплянаваны на 5 сьнежня 2005 году, але пасьля яго перанесьлі на 26 ліпеня 2006 году. У красавіку 2005 году спадарожнік быў перавезены зь Менску ў Маскву ў навукова-вытворчае аб’яднаньне НВА «Энэргія». Наземны пункт прыёму інфармацыі зь беларускага сатэліта быў створаны ў Менску (прадугледжваліся запасныя пункты ў Маскве і Ханты-Мансійску), для гэтага ў Менску на адным з высотных будынкаў была ўсталявана радыё-люстра радыюсам 9 мэтраў.

Праект распачаўся ў 2003 годзе. Працы над стварэньнем спадарожніка былі часткова засакрэчаныя: створаная ў сыстэме Нацыянальнай Акадэміі Навук прадпрыемства «Геаінфармацыйныя сыстэмы» ад кантактаў з прэсай устрымлівалася. Сярод галоўных функцыяў спадарожніка «БелКА» — інфармацыя для геадэзіі і картаграфіі, сачэньне за пажаранебясьпечнай сытуацыяй, забруджаньнем вады і навакольнага асяродзьдзя. Плянавалася, што дадзеныя са спадарожніку будуць выкарыстаныя Міністэрствам па надзвычайных сытуацыях, Міністэрствам прыроды, Міністэрствам транспарту і іншымі зацікаўленымі дзяржаўнымі структурамі.

Плянавалася, што сатэліт «БелКА» будзе лятаць на вышыні 510 кілямэтраў, аблятаючы за содні ўсю паверхню Зямлі, у тым ліку пралятаючы над Беларусьсю адзін раз за трое сутак. Здымкі, якія плянавалася атрымліваць са спадарожніка, павінны былі даць магчымасьць разглядаць аб’екты на зямной паверхні ў панхраматычным рэжыме з дакладнасьцю распазнаваньня ў 2—2,5 мэтру (адзін канал), або ў шматканальным рэжыме (4 каналы) з распазнаваньнем 10 мэтраў. Інакш кажучы, беларускі спадарожнік мог бы «заўважыць» наземныя аб’екты, якія маюць памер ад двух мэтраў. Плянаваўся таксама камэрцыйны продаж фатаздымкаў з арбіты.

Беларускі спадарожнік «БелКА», які меў прыкладную масу 200—250 кг, а таксама расейскі спадарожнік «Баўманец», плянавалася даставіць на касьмічную арбіту расейскай канвэрсійнай ракетай-носьбітам «Дняпро». Мінімальны тэрмін працы «БелКА» на арбіце — 5 гадоў.

Падчас пуску з касмадрому «Байканур» у Казахстане першы варыянт БелКА загінуў: ракета-носьбіт РС-20 «Дняпро», якая павінна была вывесьці апарат на калязямную арбіту, узарвалася.

## Падрыхтоўка і пасьпяховы запуск
12 ліпеня 2007 году 1-ы намесьнік старшыні Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (НАНБ) Пётар Віцязь падпісаў у Менску з кіраўніком Усерасейскага навукова-дасьледніцкага інстытуту электрамэханікі Леанідам Макрыдзенкам дамову аб стварэньні беларускага спадарожніка аддаленага зандаваньня (назіраньня) Зямлі. 30 студзеня 2008 году Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт адчыніў Цэнтар аэракасьмічнай адукацыі для падрыхтоўкі наземных кіраўнікоў спадарожніка. 29 лістапада 2010 году ў Беларусі стварылі цэнтар кіраваньня касьмічнымі палётамі.

22 ліпеня 2012 году ў 9 гадзін 41 хвіліну паводле менскага часу з пускавой пляцоўкі 31касмадрома Байканур (Казахстан) адбыўся запуск ракеты-носьбіта «Саюз-ФГ» з разгонным блёкам «Фрэгат» і клястарам з 5 спадарожнікаў, сярод якіх быў і беларускі. У 10:26 адбыўся вывад на разьліковую арбіту. Праз 2 гадзіны пасьля запуску спадарожнік даслаў зьвесткі аб сваім месцазнаходжаньні.

Маса БКА склала 400 кг. Абсталяваньне ўлучала:
* сонечную батарэю;
* антэну перадачы мэтавых зьвестак;
* антэну тэлекаманднай сыстэмы;
* тэлескопы з расьпазнаваньнем 2 м у чорна-белым адлюстраваньні і 10 м — у каляровым, што дазваляла зьняць усе землі Беларусі за 80 дзён.

Галоўным канструктарам спадарожніка быў Сяргей Залаты. Абсталяваньне за 2 гады вырабілі на менскім канструктарскім прадпрыемстве «Пеленг». Працоўная арбіта спадарожніка склала 500-520 км. БКА пралятае над Беларусьсю за суткі да 6 разоў і мае заставацца на арбіце 5 гадоў. Стварэньне і запуск спадарожніка каштавалі 16-17 мільёнаў даляраў ЗША або 600 млн. расейскіх рублёў.

Цэнтар кіраваньня палётам разьмясьцілі ў Аб'яднаным інстытуце праблемаў інфарматыкі НАНБ, на даху будынка якога ўстанавілі прыёмную антэну. Камандна-вымяральны пункт стварылі ў Плешчаніцах (Лагойскі раён, Менская вобласьць).

Атрыманыя з спадарожніка здымкі прызначаюцца для абновы тапаграфічных мапаў і нагляду за:
* землекарыстаньнем,
* прыроднымі багацьцямі,
* надзвычайнымі здарэньнямі,
* навакольным асяродзьдзем.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Штучныя спадарожнікі Зямлі
Катэгорыя:Беларускія спадарожнікі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе