Міхалішкі

**Міха́лішкі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Вяльлі. Цэнтар сельсавету Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 801 чалавек. Знаходзіцца за 35 км на паўночны ўсход ад Астраўцу, за 41 км ад чыгуначнай станцыі Гудагай; на шашы Вільня — Полацак.

Міхалішкі — даўняе мястэчка гістарычнай Віленшчыны. Да нашага часу тут захаваўся збудаваны ў стылі сармацкага барока касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла, помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся помнікі архітэктуры барока: сядзіба Бжастоўскіх, зруйнаваная расейскімі ўладамі, і кляштар аўгустынаў, зруйнаваны савецкімі ўладамі.

## Назва
Тапонім Міхалішкі ўтварыўся ад прозьвішча ўладальнікаў маёнтку Міхальскіх.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Міхалішкі як маёнтак ваяводы троцкага Рыгора Станкавіча Осьціка датуецца 1518 годам. З 1526 году маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Радзівілаў, потым Пронскіх, Я. Кенішкі. На 1528 год у Міхалішках быў 71 двор. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча як цэнтар нягродавага староства ўвайшло ў склад Віленскага павету Віленскага ваяводзтва.

24 чэрвеня 1604 году Міхалішкі набыў Ян Цыпрыян Бжастоўскі, які ў 1622 годзе фундаваў тут кляштар аўгустынаў. Пры кляштары дзеяў шпіталь. Сын Я. Ц. Бжастоўскага Цыпрыян Павал збудаваў у мястэчку касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла. У 1669 годзе кароль і вялікі князь Міхал Вішнявецкі надаў Міхалішкам прывілей, паводле якога новыя пасяленцы на 10 гадоў вызваляліся ад падаткаў, жыхары мелі свой суд, праводзілася 4 кірмашы ў год. За часамі Вялікай Паўночнай вайны ў траўні 1705 году тут спыняўся маскоўскі гаспадара Пётар I. У 1771 годзе мястэчка перайшло ў валоданьне Ю. Пузыны.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Міхалішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віленскім павеце Віленскай губэрні. У 1832 годзе, па здушэньні вызвольнага паўстаньня расейскія ўлады ліквідавалі аўгустынскі кляштар. На 1885 год у мястэчку было 62 двары, дзеялі касьцёл, сынагога і юдэйская школа, працаваў бровар, праводзіліся таргі ў нядзелі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Міхалішкі занялі войскі Нямецкай імпэрыі. 


Michališki, Śviranskaja, Aŭgustynski. Міхалішкі, Сьвіранская, Аўгустынскі (M. Januškievič, 1871).jpg|Касьцёл і кляштар, 1871 г.
Michališki, Bžastoŭski. Міхалішкі, Бжастоўскі (M. Januškievič, 1871).jpg|Сядзіба, 1871 г.
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (J. Kłos, 1924).jpg|Праект разбудовы касьцёла, 1924 г.
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (J. Kłos, 1924) (2).jpg|Праект разбудовы касьцёла, 1924 г.


### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Міхалішкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Віленскім павеце Віленскага ваяводзтва.

У 1939 годзе Міхалішкі ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету Астравецкага раёну. Статус паселішча панізілі да вёскі. З 25 сьнежня 1962 да 6 студзеня 1965 году Міхалішкаўскі сельсавет уваходзіў у склад Смаргонскага раёну. На 1998 год у вёсцы было 297 двароў. У 2000-я гады Міхалішкі атрымалі афіцыйны статус «аграгарадку».


Michališki, Śviranskaja. Міхалішкі, Сьвіранская (1904-05).jpg|Касьцёл і кляштар, 
Michališki, Vialla. Міхалішкі, Вяльля (1916).jpg|Панарама з боку Вяльлі, 1916 г.
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1924).jpg|Касьцёл, 1924 г.
Michališki, Śviranskaja. Міхалішкі, Сьвіранская (1924).jpg|Касьцёл і кляштар, 1924 г.


Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1924) (2).jpg|Інтэр'ер касьцёла, 1924 г.
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1924) (4).jpg|Алтар, 1924 г.
Michališki, Śviranskaja. Міхалішкі, Сьвіранская (J. Kłos, 1930).jpg|Касьцёл і кляштар, 1930 г.
Michališki, Aŭgustynski. Міхалішкі, Аўгустынскі (1930).jpg|Інтэр'ер касьцёла, 1930 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1885 год — 843 чал.; 1897 год — 1009 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1905 год — 850 чал.; 1970 год — 459 чал.; 1998 год — 791 чал.; 1999 год — 785 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2006 год — 720 чал.; 2010 год — 801 чал.

### Інфраструктура
У Міхалішках працуюць сярэдняя і музычная школы, дашкольная ўстанова, лякарня, бібліятэка, дом культуры, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Забудова гістарычная (1-я палова XX ст.; фрагмэнты)
* Капліца могілкавая (1864)
* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (1653)
* Могілкі юдэйскія
* Сядзіба Бжастоўскіх

### Страчаная спадчына
* Кляштар аўгустынаў
* Сынагога

## Галерэя

Касьцёл Св. Міхаіла (Міхалішкі).jpg|Касьцёл
Michališki. Church of St. Michael the Archangel 03.JPG|Касьцёл, фрагмэнт
Michališki. Church of St. Michael the Archangel 02.JPG|Інтэр'ер касьцёла
Касьцёл Сьв. Міхаіла Міхалішкі алтар.jpg|Алтар


## Асобы
У Міхалішках жыў амэрыканскі жыдоўскі паэт Мэнке Кац (1906—1991)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Падарожжа ў Міхалішкі, Generation.by
* Міхалішкі — парафія Св. Міхала Арханёла, Catholic.by

Катэгорыя:Міхалішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Астравецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XV стагодзьдзі