open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Татранскі тыгр

«**Татранскі тыгр**» — мянушка, якой характарызуюць славацкую эканоміку ў пэрыяд 2002—2007 рокаў і пасьля 2010, пасьля таго, як у верасьні 2002 да ўлады прыйшла правая кааліцыя, што прадставіла праграму лібэральных эканамічных рэформаў. Выраз «Татранскі тыгр» паходзіць ад Татранскага горнага хрыбту.

У 2004—2005 Славаччына мела адзін з найвышэйшых тэмпаў росту СУП у Эўразьвязе пасьля некаторых прыбалтыйскіх дзяржаваў, які складаў 6%. У трэцім квартале 2006 року паказьнік нечакана ўзрос ажно да 9,8%, што па выніках року дазволіла атрымаць паказьнік 8,2% замест чаканых 6%-6,5%. У пэўнай меры такі рост можна вытлумачыць пускам новага заводу Peugeot SA. Рост стаўся сюрпрызам для мясцовых аналітыкаў, нягледзячы нават на той факт, што іншы замежны інвэстар, Kia, у канцы 2006 таксама запусьціла сваю вытворчасьць. У 4 квартале 2007 року рост склаў 14,3%.

Тым ня меней, публічныя апытаньні паказалі, што нягледзячы на высокія паказьніку росту СУП, насельніцтва неадназначна ўспрыняла рэформы, якія асацыяваліся са значным скарачэньнем урадавых праграмаў (рэформа сыстэмы аховы здароўя, поўная зьмена пэнсыйнае сыстэмы і да т.п.), замяшчэньнем прагрэсіўнага падаткаабкладаньня прапарцыйным, хуткай зьменай законаў і іншых пастановаў, павышэньнем кошту нерухомасьці. Да таго ж неўзабаве пасьля пачатку рэформаў у 1998 року рэзка падскочыў узровень беспрацоўя, аднак у 2006 ён вярнуўся на ўзровень 1998, а пазьней нават ніжэй за яго.

У першым квартале 2009 падзеньне СУП склала −5,7%, аднак ужо ў першай чвэрці наступнага року СУП вырас на 4,8%.

СУП у Славаччыне расьце хутчэй, чым у цэлым па Эўразьвязе, і за пэрыяд з 2005 да 2011 ягоны ўзровень 38,3% увогуле найвышэйшы ў ЭЗ.

## Статыстыка

### Гадавы прырост СУП

### СУП на душу насельніцтва

У міжнародных далярах, паводле парытэту пакупніцкай здольнасьці (ППЗ) і намінальнага СУП на душу насельніцтва. Лічбы ў дужках паказваюць адносны паказьнік СУП на душу насельніцтва ад агульнага па Эўразьвязе.

## Глядзіце таксама
* Балтыйскі тыгр
* Чатыры азіяцкія тыгры
* Кельцкі тыгр

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «A new Direction for Slovak politics?» (preview), *Foreign Report*, Jane's Intelligence, December 12, 2005
* Post Report: Slovak Republic, U.S. Department of State, 12 May 2005
* «Slovakia’s awakening: 'Tatra Tiger' is born», by Matthew Reynolds, *[[New York Times]]*, December 29, 2004
* Once a Backwater, Slovakia Surges, by Matthew Reynolds, *[[New York Times]]*, December 28, 2004

Катэгорыя:Гісторыя эканомікі
Катэгорыя:Эканоміка Славаччыны
Катэгорыя:Эканамічны бум
Хайбэр-Пахтунхва

**Хайбэ́р-Пахтунхва́** (, ) — правінцыя ў паўночна-заходняй частцы Пакістану, раней таксама вядомая як **Паўночна-Заходняя Памежная**.

## Геаграфія
Правінцыя знаходзіцца на паўночным захадзе краіны. На поўдні мяжуе з правінцыяй Бэлуджыстан, на паўднёвым усходзе — з правінцыяй Панджаб і Сталічнай тэрыторыяй Ісламабаду, на ўсходзе — з Азад Кашмірам, на паўночным усходзе — з Гілгіт-Балтыстанам, на захадзе ды паўднёвым захадзе — з Фэдэральна кіраванымі пляменнымі тэрыторыямі, на поўначы й паўночным захадзе праходзіць мяжа з Аўганістанам.

На тэрыторыі правінцыі працякаюць рэкі Бара, Гамал, Гару, Дор, Жоб, Кабул, Кунар, Курам, Панджгора, Сіран, Сўат, Чытрал.

Плошча правінцыі складае 74 521 км².

## Адміністрацыйнае ўладкаваньне
У склад правінцыі ўваходзяць раёны (дыстрыкты).

## Дэмаграфія
Колькасьць насельніцтва складае прыкладна 20 215 000 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі

* Government of Khyber Pakhtunkhwa — Official Web Portal
Шэлбурн Дублін

«**Шэлбурн**» — ірляндзкі футбольны клюб з гораду Дубліна. Заснаваны ў 1895 годзе. 14-разовы чэмпіён Ірляндыі, сяміразовы ўладальнік Кубка Ірляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дублін
Цітаўка

Назву **Цітаўка** маюць:

* Цітаўка — рака ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці, правы прыток ракі Сьвіслач, басэйн Дняпра
* Цітаўка — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
Лянгаш

**Ля́нгаш** (падпламеньнік; ) — нацыянальная вугорская страва з бульбянога цеста, выпяканая аладка. Назва паходзіць ад спосабу яго прыгатаваньня паблізу полымя (ад  — полымя). У цяперашні час лянгаш гатуюць, смажачы на алеі.

Цеста замешваецца з мукі, малака, варанае бульбы, дрожджаў. Лянгашы падаюць да стала з натаркаваным часныком, часнычным сокам, часнычным маслам, сьмятанай і сырам, альбо іншымі закрасамі (лечам, кетчумам, шынкай і да т. п.).

Лянгашы прадаюцца ў пунктах хуткага харчаваньня (г. зв. фаст-фудах) ня толькі ў Вугоршчыне, але таксама ў Румыніі і Сэрбіі, дзе яны вядомыя пад назовам *лянгуш*; вядомыя яны ў Славаччыне, Чэхіі, Аўстрыі.

## Глядзіце таксама
* Мекіца — падобная страва баўгарскай кухні
* Факача — падобная страва італьянскай кухні

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вугорская кухня
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Катэгорыя:Аладкі
Катэгорыя:Фаст-фуд
Dzieciuki

**Dzieciuki** (**Дзецюкі́**) — беларускі фольк-панкавы гурт з Горадні. Заснаваны 10 красавіка 2012 году. Гурт мае два студыйныя альбомы: «Гарадзенскі гармідар» і «Рэха». Гурт пазіцыянуе сябе як асьветніцкая фольк-панкавая брыґада, якая распавядае пра невядомыя старонкі беларускае гісторыі. Частка складу «Дзецюкоў» адначасова зьяўляецца ўдзельнікамі гурта «Людзі на балоце». У 2014 годзе музыкі сталіся пераможцамі музычнае прэміі ад парталу Тузін Гітоў у намінацыі «Героі году».

Ад пачатку актыўнае канцэртнае дзейнасьці гурт сутыкнуўся са шматлікімі забаронамі выступаў. Так, былі забароненыя канцэрты ў Берасьці ды ў Менску.

28 красавіка 2019 году «Дзецюкі» далі першы за тры гады сольны канцэрт, дазволены ў Менску.

10 ліпеня 2025 году Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь абвясціла групу Dzieciuki экстрэмісцкім фармаваньнем. Раней у красавіку таго ж года інтэрнэт-старонкі гурта і яго лідэра Алеся Дзянісава ўключылі ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў.

## Дыскаграфія

* Гарадзенскі гармідар (EP, 2012)
* Гарадзенскі гармідар (2014)
* Рэха (2016)
* Радыё «Гародня» (2019)

### Удзел у зборніках

* Re:Песняры (2014), твор «А хто там ідзе»
* Tribute To The Pogues (2016), твор «Не саскочу!»

## Удзельнікі
* Дзяніс Жыгавец: вершы
* Улад «Дзядзенька» Бернат: сьпеў, беларуская дуда
* Алесь Дзянісаў: акустычная гітара, банджа, сьпеў, губны гармонік, тэксты
* Андрэй «Пітон»: бас-гітара, сьпеў
* Мікола «Калямба» Палякоў: акардэон, тамбурын, сьпеў
* Лёха Пудзін: гітара
* Андрэй Пудзін: гітара
* Мікола Халадзінскі: бубны

### Былыя ўдзельнікі

* Паша «Трабл»: сьпеў, беларуская дуда (10.04.2012 — 30.06.2018)
* Саня «Сыр» Сыраежка — бубны (10.04.2012 — чэрвень 2019)
* Саня «Барабан» Рацько — бубны (чэрвень 2019 — студзень 2020)

## Відэаграфія

* Лясныя браты (2014)
* Хлопцы-балахоўцы (2014)
* Сумнае рэгі (2014—2015)
* Ладзьдзя роспачы (2015—2016)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ВК
* Хвэйсбук
* Інстаграм
* Ютуб
* Слухаць запісы гурту
* Dzieciuki выдаюць дэбютны альбом 20.12.2013

Катэгорыя:Беларускія рок-гурты
Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Беларускія фольк-панк-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Гурты Горадні
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Лыжнае дваяборства

**Лы́жнае дваяборства** — алімпійскі від спорту, які спалучае ў сваёй праграме скачкі на лыжах з трампліну й лыжныя гонкі. Іншая назва — **паўночная камбінацыя**. Першапачаткова найбольш разьвітым гэты від спорту быў у Нарвэгіі: на першых 4 зімовых Алімпіядах (1924, 1928, 1932 і 1936) увесь подыюм займалі нарвэжцы, а з 12 даваенных чэмпіянатаў сьвету нарвэжцы выйгралі восем. Па стане на канец Алімпійскіх гульняў 2010 году ў Ванкувэры, нарвэжцы выйгралі 11 залатых алімпійскіх мэдалёў у лыжным дваяборстве, на другім месцы фіны з 4 залатымі мэдалямі.

У апошнія гады традыцыйная праграма лыжнага дваяборства зьведала істотныя зьмены. На дадзены момант праводзяцца дзьве індывідуальныя дысцыпліны: скачок са звычайнага ці вялікага трампліну (адна спроба) і лыжная гонка на 10 км. вольным стылем. Для кожнай з гэтых дысцыплінаў дзейнічаюць агульныя правілы з малаважнымі дадаткамі.

Стартавая пазыцыя ўдзельнікаў спаборніцтваў на лыжнай трасе вызначаецца месцам, занятым у скачках з трампліну. Першым сыходзіць на дыстанцыю пераможца, астатнім за кожнае ачко адставаньня на трампліне налічаецца вызначаная колькасьць сэкундаў (сыстэма Гундэрсэна).

Камандны від — эстафэта 4×5 км: кожны з 4 удзельнікаў каманды зьдзяйсьняе па адным скачку, а затым каманды сыходзяць са старту лыжнай эстафэты з улікам агульнага выніку каманды ў скачках.

Раней і індывідуальныя віды, і эстафэты праводзіліся ў іншых фарматах: з трампліну ўдзельнікі зьдзяйсьнялі па 2 скачкі, а затым беглі 15 км. (быў таксама спрынт на 7,5 км. пасьля аднаго скачку). У эстафэце спартоўцы таксама зьдзяйсьнялі па 2 скачкі, а яшчэ раней эстафэта праводзілася ў фармаце 3×10 км.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зімовыя алімпійскія віды спорту
Сноўбордынг

**Сноўбордынг (сноўборд)** (, ) — алімпійскі від спорту, які заключаецца ў спуску з засьнежаных схілаў і гораў на адмысловым снарадзе — сноўбордзе. Першапачаткова зімовы від спорту, хаця асобныя экстрымалы асвоілі яго нават летам, катаючыся на сноўбордзе на пяшчаных схілах (сэндбордынг).

Паколькі, часьцяком, катаньне на сноўбордзе праходзіць на непадрыхтаваных схілах і на вялікіх хуткасьцях, для абароны ад траўмаў выкарыстоўваецца разнастайнае экіпіяваньне — шлемы, абарона суставаў, рук, ног, сьпіны.

У 1998 году на зімовай Алімпіядзе у Нагана сноўбордынг быў упершыню ўключаны ў алімпійскую праграму.

Катэгорыя:Зімовыя алімпійскія віды спорту
Хакей на траве

**Хакей на траве** — летні алімпійскі від спорту. Арганізацыяй спаборніцтваў займаецца Міжнародная фэдэрацыя хакея на траве (Federation Internationale de Hockey, FIH). У Міжнародную фэдэрацыю хакея ўваходзяць больш за 116 краінаў.

Існуе разнавіднасьць хакея на траве ў закрытых памяшканьнях — індорхакей, які лічыцца асобным відам спорту, і адрозьнівацца ня толькі пакрыцьцём, але й меншым памерам пляцоўкі й колькасьцю гульцоў у кожнай камандзе.

Хакей на траве карыстаецца вялікай папулярнасьцю ў Нідэрляндах, Нямеччыны, Гішпаніі, Бэльгіі, Ангельшчыне, Ірляндыі, Аргентыне, Аўстраліі, Новай Зэляндыі, ПАР, Індыі, Пакістане, Малайзіі.

Катэгорыя:Летнія алімпійскія віды спорту
Катэгорыя:Хакей
Фрыстайл

**Фрыста́йл** () — від лыжнага спорту. У склад фрыстайлу ўваходзяць лыжная акрабатыка, скі-крос, могул і ньюскул скіінг. Лыжны балет — адна з дысцыплінаў фрыстайлу, якая існавала да 1999 году, была выключаная з праграмаў афіцыйных спаборніцтваў. Балет складаўся са спуску па пакатым схіле пад музычнае суправаджэньне з дэманстрацыяй элемэнтаў сьлізгаценьня, крокаў, кручэньняў, скачкоў.

## Лыжная акрабатыка

У лыжнай акрабатыцы спартоўцы з адмыслова спрафіляванага трампліну зьдзяйсьняюць сэрыю з двух розных па складанасьці скачкоў. Трампліны бываюць 3 відаў: вялікі (патройны) (вышыня 4,05 м, ухіл 70°); сярэдні (падвойны) (3,5 м, 65°); малы (сальтавы) (2,1 м, 55°). Гара прызямленьня павінна быць пакрытая друзлым сьнегам. Ачкі налічаюцца за тэхніку адрыву ад трампліну, траекторыю палёту, фігуру й прызямленьне. 5 судзьдзяў ацэньваюць фігуру (з 7 балаў), 2 судзьдзі ацэньваюць прызямленьне (з 3 балаў). Найбольшую й найменшую адзнаку за палёт адкідаюць, пакінутыя 3 адзнакі сумуюць. З адзнакаў за прызямленьне выводзяць сярэднюю адзнаку й памнажаюць яе на 3. Атрыманыя сумы за палёт (максымум — 21 бал) і прызямленьне (максымум — 9 балаў), складаюць і памнажаюць на каэфіцыент складанасьці элемэнту. Па найбольшым ліку балаў вызначаецца пераможца. На дадзены момант, неафіцыйным рэкордам зьяўляецца сума балаў — 268.7 (PETERSON Jeret (ЗША) 11.01.2007).

## Могул
Могул — гэта спуск па грудкаватым, куп’істым схіле. Лавіруючы паміж грудамі, спартовец увесь час паварочвае ногі з лыжамі то ў адзін, то ў іншы бок. Траса спуску ўключае два трампліны, на якіх лыжнік дэманструе скачкі. Выступ ацэньваецца па наступных крытэрах: тэхніка заваротаў, складанасьць скачкоў і якасьць іх выкананьня, а таксама час спуску.

## Скі-крос
Скі-крос — гонка па адмысловай горналыжнай трасе, якая ўключае ў сябе сьнежныя перашкоды ў відзе розных трамплінаў, хваляў, і віражоў. Спаборніцтвы па скі-кросе праходзяць у два этапы. На першым этапе, у кваліфікацыі, спартоўцы праходзяць трасу на час па адным. Па выніках кваліфікацыі спартоўцы разьмяркоўваюцца па групах у чатыры чалавекі для ўдзелу ў фіналах. Фінальныя заезды праходзяць па алімпійскай схеме, з выбываньнем. Перамагае той, хто прыходзіць да фінішу першым..

## Слоўпстайл
Слоўпстайл — выкананьне сэрыі акрабатычных скачкоў на трамплінах, пірамідах, контр- ухілах, парэнчах, разьмешчаных пасьлядоўна на працягу ўсёй трасы. Дысцыпліна ўключаная ў праграму Алімпіяды-2014 рашэньнем Выканкаму МАК на паседжаньні ў Дурбане (ПАР) 4 чэрвеня 2011.

## Вонкавыя спасылкі
Фігурнае катаньне

**Фігу́рнае ката́ньне** — канькабежны від спорту, які адносіцца да складанакаардынацыйных відаў спорту. Асноўная ідэя складаецца ў перасоўваньні спартоўца ці пары спартоўцаў на каньках па лёдзе са зьменамі кірунку сьлізгаценьня й выкананьнем дадатковых элемэнтаў (кручэньнем, скачкамі, камбінацыяў крокаў, падтрымак і інш.) пад музыку.

Фігурнае катаньне як асобны від спорту сфармавалася ў 1860-х і ў 1871 годзе было прызнанае на I Кангрэсе канькабежцаў. Першыя спаборніцтвы адбыліся ў Вене ў 1882 годзе сярод мужчынаў фігурыстаў.

У 1908 і 1920 гадах спаборніцтвы па фігурным катаньні прайшлі на летніх Алімпійскіх гульнях. Трэба адзначыць, што фігурнае катаньне першы зь зімовых відаў спорту, які трапіў у алімпійскую праграму. З 1924 году фігурнае катаньне нязьменна ўваходзіць у праграму зімовых Алімпійскіх гульняў.

З 1986 году й па цяперашні час афіцыйныя міжнародныя спаборніцтвы па фігурным катаньні, такія як чэмпіянат сьвету, чэмпіянат Эўропы, чэмпіянат Чатырох кантынэнтаў і іншыя праходзяць пад эгідай Міжнароднага зьвязу канькабежцаў.

У фігурным катаньні вылучаюць 5 дысцыплінаў: мужчынскае адзіночнае катаньне, жаночае адзіночнае катаньне, парнае фігурнае катаньне, спартыўныя танцы й групавое сынхроннае катаньне. Групавое сынхроннае катаньне пакуль ня ўключанае ў праграму афіцыйных спаборніцтваў, па дадзеным відзе фігурнага катаньня праходзіць асобны чэмпіянат сьвету па сынхронным катаньні на каньках.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зімовыя алімпійскія віды спорту
Спартовая гімнастыка

thumb|Гімнаст на паралельных брусах

**Спартовая гімна́стыка** — від спорту, які ўключае спаборніцтвы на гімнастычных снарадах, у вольных практыкаваньнях і ў апорных скачках. У сучаснай праграме гімнастычнага шматбор’я: для жанчынаў — на брусах рознай вышыні, бервяне, у апорных скачках, вольных практыкаваньнях; для мужчынаў — у вольных практыкаваньнях, апорных скачках, на кані, кольцах, паралельных брусах і ашэстку.

Катэгорыя:Летнія алімпійскія віды спорту
Сучаснае пяціборства

**Суча́снае пяціборства**, **пэнтатлё́н** ( — пяць +  — спаборніцтва) — від спорту з клясы спартыўных мнагаборстваў, у якім удзельнікі спаборнічаюць у пяці дысцыплінах: канкур, фэхтаваньне, стральба, бег, плаваньне. Падзяляецца на мужчынскае й жаночае пяціборства, таксама падзяляецца па ўзросьце. Сучасным называецца для адрозьненьня ад антычнага.

Катэгорыя:Летнія алімпійскія віды спорту
Бег

**Бег** — адзін са спосабаў перамяшчэньня (лякамоцыі) чалавека й жывёлаў; адрозьніваецца наяўнасьцю так званай «фазы палёту» й ажыцьцяўляецца ў выніку складанай каардынаванай дзейнасьці шкілетных мускулаў і канечнасьцяў. Для бегу характэрны той жа цыкль рухаў, што й пры хадзе, тыя ж дзеючыя сілы й функцыянальныя групы цягліцаў. Таксама ў чалавека адрозьненьнем бегу ад хады зьяўляецца адсутнасьць пры бегу фазы падвойнай апоры.

## Віды
Вылучаюць некалькі відаў бегу: на месцы, трушком, хуткі, па лесьвіцы (уверх і ўніз), пад’ём у гару. Выдатак энэргіі ў кілякалёрыях падчас бегу разьлічваюць паводле формулы: вага чалавека (кг) × адлегласьць (км). Адпаведна пры бегу на 2 кілямэтры выдатак энэргіі ў залежнасьці ад вагі складзе: а) 50 кг × 2 км = 100 ккал; б) 60 кг × 2км = 120 ккал; в) 70 кг × 2 км = 140 ккал; г) 80 кг × 2 км = 160 ккал; д) 90 кг × 2 км = 180 ккал; е) 100 кг × 2 км = 200 ккал. Пагатоў разьлік выдатку энэргіі на час таксама розьніцца паводле віду бега і плоці чалавека.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Спартовая тэрміналёгія
Воступ

Назву **Воступ** маюць:

* Воступ — хутар у Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Воступ — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці
Таўрас Таўрогі

«**Таўрас**» () — летувіскі футбольны клюб з гораду Таўрогі. Заснаваны ў 1942 годзе.

## Сэзоны (2006–2018)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Таўрогі
Ян Вэртонген

**Ян Вэртонген** (;  24 красавіка 1987 году, Сінт-Нікляас, Бэльгія) — бэльгійскі футбаліст, абаронца. У складзе нацыянальнай зборнай Бэльгіі згуляў больш за 150 матчаў, а таксама быў ейным капітанам.

## Кар’ера
### Раньнія гады
Ян разам са сваімі двума братамі пачаў займацца футболам у дзіцячай камандзе ў вёсачцы Тыльродэ, недалёка ад Сынт-Ніклясу. Затым у веку 12 гадоў патрапіў у юнацкую каманду антвэрпенскага клюбу «Жэрміналь Бээрсхот». Менавіта адтуль, 15-гадовы Вэртонген у 2003 годзе перайшоў у амстэрдамскі «Аякс». Улетку 2006 году Ян быў пераведзены галоўным трэнэрам Гэнкам тэн Катэ ў асноўны склад каманды. Афіцыйны дэбют Яна адбыўся 23 жніўня 2006 году ў матчы Лігі чэмпіёнаў сэзону 2006—2007 гадоў супраць дацкага «Капэнгагена». Вэртонген у матчы выйшаў на замену на 61-й хвіліне, замяніўшы абаронцу Гэдвігеса Мадура. Матч скончыўся гасьцявой перамогай «Капэнгагена» зь лікам 0:2, і нягледзячы на ​​тое, што ў першым матчы «Аякс» перамог у гасьцях 1:2, датчане выйшлі ў групавы этап Лігі чэмпіёнаў дзякуючы розьніцы забітых і прапушчаных мячоў. 3 сьнежня 2006 году Вэртонген дэбютаваў у Эрэдывізіі ў хатнім матчы супраць «Вілема II». 31 студзеня 2007 году Ян быў аддадзены ў арэнду ў клюб «РКК Ваальвэйк», за які дэбютаваў 3 лютага ў гасьцявым матчы супраць клюбу НАК, дзе ягоная каманда саступіла зь лікам 2:1.

### «Тотэнгэм Готспур»
12 ліпеня 2012 году сайт лёнданскага «Тотэнгэму» паведаміў аб падпісаньні кантракту з Вэртонгенам. 29 верасьня 2012 году Ян, у шостым туры чэмпіянату Ангельшчыны, забіў свой першы гол за «шпораў» у браму «Манчэстэр Юнайтэд».

## Міжнародныя выступы
У сярэдзіне траўня 2007 году Ян атрымаў выклік у асноўную зборную Бэльгіі, разам зь ім з моладзевай зборнай быў выкліканы Фарыс Аруна. У матчы супраць зборнай Партугаліі, які адбыўся 2 чэрвеня 2007 году ў Брусэлі, Ян дэбютаваў у складзе зборнай, але бэльгійцы дома саступілі зь лікам 1:2.

## Дасягненьні
**«Аякс»**:
* Чэмпіён Нідэрляндаў: 2011, 2012
* Уладальнік Кубку Нідэрляндаў: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце клюбу «Аякс»
* Профіль на ESPN
* Статыстыка на Voetbal International
* Профіль на transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты
Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Эманюэль Адэбаёр

**Эманюэль Адэбаёр** (;  26 лютага 1984 году, Лямэ, Тога) — былы тагалескі футбаліст, нападнік. Гулец нацыянальнай зборнай Тога. Удзельнік чэмпіянату сьвету 2006 году й неаднаразовы ўдзельнік Кубкаў афрыканскіх нацыяў.

## Кар’ера
### Клюбная
Выступаў за ангельскі «Арсэнал» (2006—2009), за францускія клюбы «Манака» (2003—2006) і «Мэц» (2001—2003).

Нядрэнна дэбютаваў за «Мэц» у сэзоне 2001—2002 гадоў, але яшчэ мацней ён уразіў усіх у наступным сэзоне, забіўшы 13 галоў. Такой гульнёй зацікавіў «Манака». З гэтым клюбам дайшоў да фіналу Лігі чэмпіёнаў сэзона 2003—2004 гадоў, а таксама быў прызнаны найлепшым тагалескім гульцом году.

За «Арсэнал» дэбютаваў у матчы супраць «Бірмінггэм Сіці», які кананіры выйгралі зь лікам 2:0, а сам тагалезец забіў адзін з галоў. У сэзоне 2006—2007 гадоў Адэбаёр забіў 8 мячоў у складзе «Арсэнала» й з сыходам Анры стаў галоўнай ударнай сілай свайго клюбу. У траўні 2007 году гульц падпісаў з «Арсэналам» доўгатэрміновы кантракт.

18 ліпеня 2009 году за 25 млн фунтаў перайшоў у «Манчэстэр Сіці», дзе адразу забіў 14 галоў у Прэм’ер-Лігі. Аднак у сэзоне 2010—2011 гадоў Адэбаёр спыніў трапляць у асноўны склад і ў студзені 2011 году быў аддадзены ў арэнду мадрыдзкаму «Рэалу» да канца сэзону з правам выкупу за 15 млн фунтаў.

25 жніўня 2011 году на правах арэнды перабраўся ў «Тотэнгэм Готспур». Пераход 28-гадовага футбаліста быў афіцыйна пацьверджаны лёнданскім клюбам. 21 жніўня 2012 году «Тотэнгэм» выкупіў правы на гульца, сума зьдзелкі склала 5 млн фунтаў.

### Міжнародная
За нацыянальную зборную Тога пачаў гуляць у 2000 годзе. Стаў сапраўдным героем краіны, забіўшы 11 галоў у афрыканскай кваліфікацыі на чэмпіянат сьвету 2006 году й стаўшы ейным найлепшым бамбардзірам, дзякуючы чаму зборная Таго ўпершыню ў сваёй гісторыі патрапіла на мундыяль. Нягледзячы на невялікі канфлікт з кіраўніцтвам зборнай на Кубку афрыканскіх нацыяў 2006 году, Эманюэль стаў капітанам зборнай.

## Дасягненьні
**«Рэал»**:
* Уладальнік Кубку Гішпаніі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Тотэнгэм Готспур»
* Профіль на сайце sports.ru
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Тагалескія футбалісты
Джэрмэйн Дэфо

**Джэрмэйн Колін Дэфо** (;  7 кастрычніка 1982 году, Лёндан, Ангельшчына) — былы ангельскі футбаліст, нападнік. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Ангельшчыны.

## Кар’ера
### Клюбная
Джэрмэйн пачаў кар’еру ў клюбе «Чарлтан Атлетык» ва ўзросьце 14 гадоў. Адтуль, у 1999 годзе, Дэфо перайшоў у клюб «Ўэст Гэм Юнайтэд». Аднак там ён ня здолеў прабіцца ў аснову й быў аддадзены ў арэнду ў клюб «Борнмут». У 2000 годзе Дэфо дэбютаваў у складзе «Ўэст Гэма», а затым здолеў дамагчыся месца ў асноўным складзе каманды. У 2004 годзе Дэфо перайшоў у «Тотэнгэм Готспур», дзе правёў 5 гадоў, перш чым адправіўся ў арэнду ў клюб «Портсмут», а затым падпісаў з гэтай камандай кантракт. У студзені 2009 году Дэфо вярнуўся ў «Тотэнгэм». 22 лістапада 2009 году ў матчы супраць «Ўіган Атлетык» увайшоў у гісторыю Прэм’ер-лігі як трэці футбаліст, які дамогся пэнта-трыку ў галоўным спабоніцтве краіны. Да яго падобнае атрымоўвалася толькі Эндзі Коўлу й Элану Шырэру.

9 верасьня 2010 году Дэфо атрымаў траўму зьвязкаў галенастопа, з-за чаго выбыў са строю на 3 месяцы. 8 лістапада 2012 году Дэфо аформіў хет-трык у браму «Марыбору», забіўшы тым самым 126-й гол за «Тотэнгэм Готспур», які дазволіў цёмнаскураму снайпэру абыйсьці ў сьпісе лепшых бамбардзіраў «шпораў» легендарнага Тэдзі Шэрынггэма.

### Міжнародная
За зборную Ангельшчыны Дэфо дэбютаваў у сакавіку 2004 году ў матчы супраць зборнай Швэцыі. 23 чэрвеня 2010 году забіў адзіны мяч у сустрэчы супраць зборнай Славеніі, які дазволіў ангельцам прабіцца ў 1/8 фіналу чэмпіянату сьвету 2010 году.

## Дасягненьні
**«Тотэнгэм Готспур»**:
* Уладальнік Кубку футбольнай лігі: 2008

**«Рэйнджарз»**:
* Чэмпіён Шатляндыі: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Профіль на афіцыйным сайце «Тотэнгэм Готспур»
* Статыстыка на сайце Soccerbase
* Профіль на сайце footballdatabase.com

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Windows Phone

**Windows Phone** — мабільная апэрацыйная сыстэма Microsoft, што замяніла ў 2010 годзе Windows Mobile. Выдадзеная 29 кастрычніка 2012 году W.P. 8 займела беларускамоўны інтэрфэйс.

## Інтэрфэйс
Экран запуску складаўся з жывых плітак, што паказвалі апошнія зьвесткі, паведамленьні і навіны адпаведна праграме, спасылкай на якую яны адначасна служылі. Канцэнтратары гульняў, запісаў, кантактаў, музыкі і відэа, фатаздымкаў прызначаліся для галіновага прагляду зьвестак. Кіраваньне ажыцьцяўлялася дотыкамі да экрана, змаўчальны цёмны фон якога падаўжаў тэрмін службы акумулятара.

## Увод тэкста
Экранная клявіятура дазваляе ўводзіць тэкст і знакі пачуцьцяў (усьмешка) дотыкам. Пры наборы тэксту зьяўляюцца падказкі. Утрыманьне клявішы выяўляе выбар дадатковых знакаў. Апраграмаваньне падтрымлівае ўвод тэкста і з апаратнай клявіятуры пры яе наяўнасьці на смартфоне. Націск да літары дадаецца ўтрымліваньнем набранай літары.

## Паведамленьні
Гутаркі дазваляюць у адной размове пераключацца між тэкставымі паведамленьнямі і чатам Facebook і Messenger.

## Аглядальнік
Internet Explorer 10 дазваляе ствараць сьпіс выбраных вэб-старонак і пліткі са спасылкамі на экране запуску, як і адначасна адчыняць да 6 асобных вокнаў-укладак. Таксама магчыма выкарыстоўваць жэсты, маштабаваньне, абмен спасылкамі і пошук па старонцы.

## Кантакты
Канцэнтратар кантактаў дазваляе зьбіраць у разьдзел «Што новага» адрасныя кнігі з сацыяльных сетак і электроннай пошты.

## Смартфоны
* HTC 8S
* HTC 8X
* Huawei Ascend W1
* Nokia Lumia 620
* Nokia Lumia 820
* Nokia Lumia 920
* Samsung Ativ S

## Вонкавыя спасылкі
* Крама прыкладаньняў і гульняў
* Тэлефоны

Катэгорыя:Апэрацыйныя сыстэмы Майкрасофт
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2010 годзе
Nokia Lumia 620

**Nokia Lumia 620** ( — сьнег) — смартфон, выпушчаны Nokia для Windows Phone 8 у сьнежні 2012 году замест ранейшага Nokia Lumia 610. Апэрацыйная сыстэма WP8 мае беларускамоўны інтэрфэйс. Зьявіўся на рынку ў студзені 2013 г. у Азіі па розьнічнай цане $249. Зарада акумулятара стае на 15 гадзінаў размоваў або на 13 дзён і 18 гадзінаў чаканьня (гадз. размовы = 22 гадз. чаканьня або 65 хвілінаў размовы = суткі чаканьня). Паказьнік паглынаньня выпраменьваньня (SAR) ад тэлефона складаў 0,86 ват/кг.

## Уласьцівасьці
Дотыкавы экран памерам 3,8 цаляў з тонкастужкавых транзыстараў (TFT) меў разрозьненьне 480×800 піксэлаў (246 пкс/цаля) і здольнасьць адлюстроўваць да 16 млн адценьняў. Сховішча складала 8 гігабайтаў з магчымасьцю пашырэньня за кошт падлучэньня картаў памяці, апэратыўная запамінальная прылада — 512 мэгабайтаў. Камэра дазваляе ствараць высокаразрозьненае відэа ў 720 паземных лініяў з суадносінамі бакоў 16:9 (1,78:1). Двухядзерны працэсар мае частасьць 1 гігагэрц. Корпус прапаноўваўся ў адным з 5 адценьняў — аранжавы, блакітны, ружовы, салатавы або фіялетавы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны Nokia
Катэгорыя:Смартфоны
Катэгорыя:Беларусіфікаваныя тэлефоны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Бойніцкі заапарк

**Бо́йніцкі заапа́рк** () — найстарэйшы і найбольш наведваны заапарк у Славаччыне, які знаходзіцца ў Бойніцах (Трэнчынскі край). Адчынены для наведваньня 1 красавіка 1955, займае плошчу 41 га, экспазыцыйная частка складае 20 га.

Колькасьць відаў жывёлаў у Бойніцкім заапарку найбольшая сярод усіх пяці славацкіх заапаркаў і ў 2011 року складала 2268 экзэмпляраў 414 разнастайных відаў. Адзіны славацкі заапарк, які мае афрыканскіх сланоў, антылёпаў бонга, горных зебраў Гартмана, барнейскіх арангутанаў і інш. У 2003 року заапарк стаў паўнапраўным сябрам прэстыжнай Сусьветнае асацыяцыі заапаркаў і акварыюмаў (WAZA), а таксама бярэ ўдзел у эўрапейскіх праграмах захаваньня відаў.

## Сяброўства ў арганізацыях
* WAZA (Сусьветная асацыяцыя заапаркаў і акварыюмаў)
* EAZA (Эўрапейская асацыяцыя заапаркаў і акварыюмаў)
* UCSZ (Унія чэскіх і славацкіх заапаркаў)
* SAZZ (Славацкая асацыяцыя заапаркаў)
* WAPCA (Асацыяцыя па ахове заходнеафрыканскіх прыматаў)
* EEKMA (Эўрапейская асацыяцыя санітараў і мэнэджараў разьвядзеньня сланоў)
* ISIS (Міжнародная інфармацыйная сыстэма відаў)

## Асноўныя экспазіцыі
* Дзіцячы заапарк
* Экспазыцыя соваў і сакаліных
* Экспазыцыя капытных
* Экспазыцыя воднага птаства
* Навуковая сьцежка карпацкай фаўны
* Павільён прыматаў
* Павільён сланоў
* Павільён драпежнікаў
* Павільён птушак
* Віварый

## Галерэя

ZOO Bojnice - Antilopa bongo.jpg|Антылёпа бонга
ZOO Bojnice - Karpatsky naucny chodnik.JPG|Карпацкая навуковая сьцежка
ZOO Bojnice - Pralesnicka azurova.jpg|Дрэвалаз блакітны


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Заапаркі Славаччыны
Заапарк
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1955 годзе
Сынд

**Сынд** (, ) — правінцыя ў паўднёва-ўсходняй частцы Пакістану.

## Геаграфія
Правінцыя знаходзіцца ў паўднёва-ўсходняй частцы краіны. На паўночным усходзе мяжуе з правінцыяй Панджаб, на паўночным захадзе ды захадзе — з правінцыяй Бэлуджыстан, на захадзе й паўднёвым усходзе праходзіць мяжа зь Індыяй.

На паўднёвым захадзе праходзіць узьбярэжжа Арабскага мора. На тэрыторыі правінцыі працякае рака Інд, якая ўпадае ў Арабскае мора на тэрыторыі Сынду. На поўдні правінцыі яна ўтварае сваю .

Плошча правінцыі складае 140 914 км².

## Адміністрацыйнае ўладкаваньне

У склад правінцыі ўваходзяць раёны (дыстрыкты), агульная колькасьць якіх налічвае 23.

## Дэмаграфія
Колькасьць насельніцтва складае 35 764 539 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі

* Official Web Portal of Sindh Government

Катэгорыя:Геаграфія Пакістану
Эўрабанк

**«Эўраба́нк»** — камэрцыйны банк Беларусі, які існаваў у 2009—2015 гадах.

Статутны фонд — 24 675 960 960 беларускіх рублёў. Асноўны акцыянэр — акцыянэрнае таварыства «Euroset Holding S.A.» (Швайцарыя) — 99,9995%, бэнэфіцыярны ўласьнік — Андрыюс Урбонас (Летува).

## Рэквізыты
МФА 153001888, УНП 807000148, АКПА 377797455000.

S.W.I.F.T.: EUBK BY2X. Тэлекс: 252086 EURO BY.

Рэгістрацыйны нумар у Адзіным дзяржаўным рэгістры №807000148.

## Мінуўшчына
Першапачаткова створаны ў 2008 року як прыватнае ўнітарнае прадпрыемства ў складзе ААТ «Гандлёвы дом „Ждановічы“». 9 верасьня 2009 року зарэгістраваны пастановаю Нацыянальнага банка Беларусі №150 як закрытае акцыянэрнае таварыства «Эўрабанк».

24 траўня 2013 року 99,9995% акцыяў «Эўрабанку» прададзеныя за  эўра АТ «Euroset Holding S.A.» (Швайцарыя), уладальнікам якое зьяўляецца летувіскі бізнэсовец Андрыюс Урбонас. 13 жніўня 2015 году Агульны сход акцыянэраў ухваліў Рашэньне аб закрыцьці банка. 20 ліпеня 2021 году Ўправа Нацыянальнага банку Беларусі зацьвердзіла Пастанову № 208 аб выключэньні «Эўрабанка» з Адзінага дзяржаўнага рэгістру юрыдычных асобаў і індывідуальных прадпрымальнікаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Былыя банкі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2015 годзе
Лукас Лейва

**Лукас Пэцыні Лейва** (;  9 студзеня 1987 году, Дарадус, Бразылія) — колішні бразыльскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Бразыліі. Акрамя бразыльскага пашпарту Лукас трымае таксама італьянскі.

## Кар’ера
### «Грэмію»
Лукас пачаў сваю кар’еру ў «Грэмію», якому ўжо ў першы свой ​сэзон дапамог дамагчыся права выступаць у найвышэйшым дывізіёне чэмпіянату Бразыліі. У наступны год ягоны клюб атрымаў перамогу ў Лігу Гаўшу й заняў трэцяе месца ў чэмпіянаце Бразыліі, а сам Лукас атрымаў ганаровую ўзнагароду ад часопіса Placar.

### «Лівэрпул»
26 ліпеня 2007 году Лукас быў афіцыйна прадстаўлены ў якасьці гульца «Лівэрпулу» й на наступны дзень дэбютаваў у новай камандзе ў фінальным матчы таварыскага турніру ў Ганконгу, у якім «чырвоныя» саступілі «Портсмуту».

## Міжнародная кар’ера
22 жніўня 2007 году адбыўся афіцыйны дэбют Лукаса Лейвы ў першай зборнай Бразыліі, ён выйшаў на замену ў матчы супраць зборнай Альжыру.

## Дасягненьні
**«Грэмію»**:
* Чэмпіён штату Рыю-Грандзі-ду-Сул: 2006, 2007, 2023

**«Лівэрпул»**:
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2012

**«Ляцыё»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2019
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2017, 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце «Лівэрпулу»
* Статыстыка на сайце Soccerbase

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году
Аскар дус Сантус

**Аска́р дус Са́нтус Эмбуа́ба Жу́ніёр** (;  9 верасьня 1991 году, Амэрыкана, Бразылія) — колішні бразыльскі футбаліст, атакуючы паўабаронца. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Бразыліі.

## Кар’ера
### Клюбная
Аскар пачаў сваю кар’еру ў моладзевым складзе клюбу «Уніян Барбарэнсэ». Затым у 2004 годзе перайшоў у «Сан-Паўлу». З 2008 году паўабаронца стаў выступаць за асноўны склад каманды й у тым жа годзе выйграў з клюбам чэмпіянат краіны.

17 чэрвеня 2010 году Аскар перайшоў у клюб «Інтэрнасьёнал». З 2011 году Аскар стаў гульцом стартавага складу клюбу, склаўшы дуэт у цэнтры поля з Андрэсам Д’Алесандра. Разам яны дапамаглі сваёй камандзе атрымаць перамогу ў чэмпіянаце штату Рыю-Грандзі-ду-Сул.

25 ліпеня 2012 году Аскар падпісаў пяцігадовы кантракт з «Чэлсі». Сума трансфэру склала 25 млн фунтаў.

### Міжнародная
14 верасьня 2011 году Аскар дэбютаваў у нацыянальнай зборнай Бразыліі ў першай гульні за Супэрклясыка Амэрыкі 2011 году супраць зборнай Аргентыны. Матч скончыўся зь лікам 0:0, а Аскар выйшаў на замену Рэната Абрэў на 63 хвіліне матча.

## Дасягненьні
**«Сан-Паўлу»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 2008
* Чэмпіён штату Сан-Паўлу: 2010

**«Інтэрнасьёнал»**:
* Чэмпіён штату Рыю-Грандзі-ду-Сул (2): 2011, 2012
* Уладальнік Рэкопы Паўднёвай Амэрыкі: 2011

**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2015, 2017
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2015
* Пераможца Лігі Эўропы: 2013

**«Шанхай»**:
* Чэмпіён Кітаю: 2018, 2023, 2024
* Уладальнік Кубка Кітаю: 2024
* Уладальнік Супэркубка Кітаю: 2019

**Бразылія**:
* Пераможца Супэрклясыка Амэрыкі: 2011
* Срэбраны прызэр Алімпійскіх гульняў: 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Чэлсі»
* Статыстыка на FIFA
* Статыстыка на Soccerbase
* Профіль на transfermarkt.com

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2012 году
Дзьве вежы

**Дзьве ве́жы** () — другая кніга раману Дж. Р. Р. Толкіна «Ўладар Пярсьцёнкаў», зьяўляецца працягам першай кнігі  «Зьвяз Пярсьцёнка». Раман «Дзьве вежы» быў апублікаваны ўпершыню 11 лістапада 1954 году ў Вялікабрытаніі.

Катэгорыя:Раманы 1954 году
Катэгорыя:Уладар Пярсьцёнкаў
Bloomberg Television

**Bloomberg Television** — амэрыканскі кругласутачны тэлеканал, заснаваны ў Нью-Ёрку ў 1994 годзе. Вяшчае па-ангельску навіны аб прадпрымальніцтве. Карэспандэнтам у Беларусі зьяўляецца Алесь Кудрыцкі.

## Перадачы
* Агляд (Том Кін, Сара Айзэн і Скарлет Фу)
* Вера ў фінансы
* Вулічны розум (Адам Джонсан і Трысія Рыган)
* Выведка ў квадраце
* Вытворцы рынка (Эрык Шацкер і Стэфанія Руле)
* Гарадзкі цэнтар (Гай Джонсан і Франсіна Лякуа)
* Грошы на абед
* Грошы перамяшчаюцца (Дэйрдра Болтан)
* Для запісу
* Занятасьць Азіі
* Захад (Коры Джонсан, Джон Эрліхман і Эмілія Чанг)
* Зваротны адлік (Марк Бартан і Ганна Эдвардс)
* На хаду (Франсіна Лякуа)
* Наватары
* Настаўнік
* Падвядзеньне вынікаў (Пім Фокс)
* Палітычны капітал (Альбэрт Гант)
* Перамыкачы гульні
* Першы погляд (Оўэн Томас)
* Прадпрыемства
* Птушкі высокага палёту (Хасьлінда Амін)
* Пульс (Гай Джонсан і Франсіна Лякуа)
* Размовы (Джудзі Ўудраф)
* Раянава Расея (Раян Чылкат)
* Рызыканты
* Сам-насам (Франсіна Лякуа)
* Спачатку (Сюзана Лі)
* Спортфоліё (Рык Гораў)
* Сутнасьць (Марк Крамптан)
* Сынгапурскія пасяджэньні (Бэці Лю)
* Твідава расейская паездка цягніком (Дэйвід Твід)
* Тэхназоркі
* У пятлі (Бэці Лю)
* Чарлі Роўз

## Спадарожнік
* Астра: арбітальнае разьмяшчэньне — 19° усходняй даўгаты
* Eutelsat «»: арбітальнае разьмяшчэньне — 13° усходняй даўгаты

## Глядзіце таксама
* Радыё «Блумбэрг»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Мабільная бачына

Катэгорыя:Тэлеканалы ЗША
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі на ангельскай мове
Катэгорыя:Інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Нью-Ёрк
Парк імя Янкі Купалы

**Па́рк імя́ Я́нкі Купа́лы** — парк у цэнтры Менску недалёка ад плошчы Перамогі. Месьціцца ў чатырохкутніку, утвораным вуліцай Янкі Купалы, праспэктам Незалежнасьці і ракой Сьвіслаччу. Заснаваны ў 1949 годзе ў год сьвяткаваньня 30-х угодкаў утварэньня БССР. Названы ў гонар славутага беларускага паэта Янкі Купалы. Архітэктар праекту І. Рудэнка.

## Гісторыя парку
### Заснаваньне
Закладзены пасьля вайны як **парк імя 30-годзьдзя БССР**. Рукамі жыхароў гораду на плошчы тады 7 га былі высаджаны сотні дарослых дрэваў амаль што ўсіх пародаў, якія ёсьць на Беларусі. Сярод дрэваў, што сёньня растуць у парку, — блакітны клён, манчжурскі арэх і сыбірская сасна. Да зьяўленьня парку на гэтым месцы стаялі адна-двухпавярховыя хаты. Сьвіслач у час веснавой паводкі разьлівалася так, што пераўтваралася ў вялікую раку, якая прыносіла мінчанам шмат ліха. Калі пачалі закладаць парк, гэтае месца паднялі амаль на 3 мэтры, а раку ўзялі ў бетонныя берагі. Рэчышча ракі ў межах парка было пашырана з 20 да 120 мэтраў.

Галоўная алея парку месьцілася па дыяганалі ад пр. Незалежнасьці (у той час — пр. Сталіна), дзе знаходзіцца галоўны ўваход у парк, да выгібу Сьвіслачы. На скрыжаваньні галоўнай і цэнтральнай алеяў, у цэнтры парку месьціўся фантан.

У 1959 годзе на тэрыторыі парку ўзьведзены будынак літаратурнага музэю Янкі Купалы. Музэй пабудаваны прыкладна на тым месцы, дзе раней быў дом, у якім жыў паэт у 1927—1941 гадах. Сам дом згарэў падчас бамбардзіровак на пяты дзень вайны. У 1962 годзе ў гонар 80-гадовага юбілею Янкі Купалы парк атрымаў імя вялікага беларускага Песьняра.

### Перапляніроўка
Першапачаткова, у пачатку галоўнай алеі знаходзіўся помнік С. Грыцаўцу (перанесены). У 1972 годзе да 90-годзьдзя з дня нараджэньня Янкі Купалы ў парку ўсталявалі помнік паэту (скульптары А. Анікейчык, Л. Гумілеўскі, А. Засьпіцкі, архітэктары Ю. Градаў, Л. Левін). Праект помніка ацэньваўся як адзін з найбольш удалых прыкладаў кампазыцыйнай сувязі з прасторавым асяродзьдзем. Адначасова быў перабудаваны й фантан, скульптурная кампазыцыя якога адлюстроўвае адзін з момантаў старажытнага народнага сьвята — «Купальле», пусканьне вянкоў у ваду, з-за чаго фантан атрымаў назву «Вянок». У 1980-я — 1990-я гады ў парку ўсталявана шмат скульптураў, зробленых мастакамі на пленэрах і падараваных парку.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Выгляд парку ў 1961 годзе (помнік С. Грыцаўцу) // arch.by
* Велавандроўка па парку // youtube.com

Катэгорыя:Сады і паркі Менску
Мэта Рыга

**«Мэта»** () — латвійскі футбольны клюб з гораду Рыгі. Заснаваны ў 2006 годзе. У 2007 па 2018 гады клюб меў назву «МЭТТА/Латвійскі ўнівэрсытэт».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Рызе‎
Huawei Ascend W1

**Huawei Ascend W1** ( — падымацца) — першы смартфон Хуавэй пад Windows Phone 8, прадстаўлены 8-11 студзеня 2013 году на Міжнароднай выставе спажывецкай электронікі (горад Лас-Вэгас, штат Нэвада, ЗША). У студзені 2013 г. зьявіўся на кітайскім рынку ў якасьці найтаньнейшага мабільніка з апэрацыйнай сыстэмай WP8, што мае і беларускамоўны інтэрфэйс.

## Уласьцівасьці
Дотыкавы экран з дыяганальлю 4 цалі з тонкастужкавых транзыстараў (TFT) меў разрозьненьне 480×800 піксэлаў (233 пкс/цаля) і здольнасьць адлюстроўваць да 16 млн адценьняў. Сховішча складала 4 гігабайты з магчымасьцю пашырэньня за кошт падлучэньня картаў памяці, апэратыўная запамінальная прылада — 512 мэгабайтаў. Камэра дазваляе ствараць высокаразрозьненае відэа ў 720 паземных лініяў з суадносінамі бакоў 16:9 (1,78:1). Двухядзерны працэсар MSM8x30 мае частасьць 1,2 гігагэрц. Акумулятар меў ёмістасьць на 1950 міліампэраў/гадзіна. Корпус прапаноўваўся ў адным з 4 адценьняў — белы, блакітны, чорны або чырвоны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Смартфоны
Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны
Катэгорыя:Беларусіфікаваныя тэлефоны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2013 годзе
Гандлава

**Га́ндлёва** () — места ў раёне Прэвідза Трэнчынскага краю Славаччыны.

## Геаграфія
Гандлёва знаходзіцца ў цэнтральнай Славаччыне, у паўднёваўсходняй частцы Горнанітранскай катлавіны, акружаная горнымі масівамі Втачнік, Ж’яр і Крэмніцкія горы.

Празь места працякае рака Гандлёўка з прытокамі Млынскі паток, Пстругарскі паток і Рачы паток, упадаючы ў Нітру

## Мінуўшчына
Гандлёва паўстала на загад караля Людвіка I ад 8 сакавіка 1376, якім той дазволіў асадніку Генрыху Крыкеру закласьці на месцы пад назваю Красны Лес (*Seperdeo Vita*) сталую асаду. Разам з Крыкерам з&nbsp;Крэмніцы прыйшло яшчэ 200&nbsp;нямецкіх сем’яў. Паселішча атрымала назву паводле свайго заснавальніка, і па-нямецку дагэтуль завецца Крыкергаў ( альбо *Krikerhau*).

Заснаваньне Гандлёвай — тыповы прыклад солтыскай калянізацыі вобласьці Верхняй Нітры, дзе пражывала нямецкамоўнае насельніцтва, якое пазьней атрымала назву карпацкія немцы.

У 1839 року вёска атрымала ад імпэратара Фэрдынанда I мескія правы і дазвол на чатыры кірмашы шторок. Першыя згадкі пра выяўленьне ў рэгіёне вугля паходзяць з 1784 року, ягоная здабыча актыўна распачалася перад Першай сусьветнай вайной.

11 сьнежня 1960 на паўднёваўсходняй ускраіне места зьявіўся вялізарны апоўзень, які да 30 траўня 1961 зьнішчыў 150 хат, пашкодзіў 2 км дарог, вадаправод і лінію электраперадач.

## Насельніцтва
Паводле перапісу 2001 року склад насельніцтва наступны:
* славакі — 96,14%
* цыганы — 0,86%
* вугорцы — 0,85%
* чэхі — 0,67%
* немцы 0,48%.
Паводле веравызнаньня:
* без вызнаньня — 46,1%
* рыма-каталікі — 44,7%
* эвангелісты — 2,4%
* грэка-каталікі 0,4%
* невядома — 4,6%.

## Турыстычная інфармацыя
* Касьцёл сьвятой Кацярыны, пастаўлены ў гатычным стылі ў другой палове XIV стагодзьдзя, у 1603 рэстаўраваны, у 1710 часткова перабудаваны ў барокавым стылі. З прычыны хуткага росту насельніцтва ў XX стагодзьдзі быў пашыраны ў 1941. У вайну цяжка пашкоджаны (1945), у 1958 адноўлены.
* Касьцёл Добрага пастыра (1941).
* Касьцёл сьв. біскупа Мікалая (1785).
* Капліца сьв. Яна Непамуцкага (2-я палова XVIII стагодзьдзя).

## Культура
У месьце захавалася традыцыя шахтарскіх кірмашоў.

* Прыватны музэй і галерэя разьбяра Яна Процнэра.
* Музэйная экспазыцыя гісторыі і культуры немцаў-насельнікаў Гандлёвай.
* Падземная галерэя «Базальт».

## Спорт
* Баскетбольны аддзел «Банік Гандлёва»
* Альпінісцкі клюб «Праметэй»
* Страйкбольны клюб «Гандлёва»
* Клюб верхавой язды «Наваха»
* Футбольны клюб інвалідаў «Пегас»
* Аматарскі футбольны клюб «Гандлёва»

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Робэрт Бэзак — арцыбіскуп трнаўскай рымакаталіцкай архідыяцэзіі
* Марцін Шкртэл — славацкі футбаліст

## Партнэрскія мясьціны

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Апоўзень 1961 року 


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1376 годзе
Сэндайскі сквэр

**Сэнда́йскі сквэр** — парк культуры й адпачынку ў цэнтры Менску. Названы ў гонар японскага гораду Сэндай — гораду-пабраціма беларускай сталіцы.

## Месцаваньне
Сквэр месьціцца паміж вуліцамі Мясьнікова й Няміга, побач зь Беларускім дзяржаўным музычным тэатрам і плошчай Францішка Багушэвіча.

## Гісторыя
Сквэр заснаваны ў 2002 годзе. 6 красавіка таго ж году перад будынкам Беларускага дзяржаўнага музычнага тэатру ўсталяваны «Гадзіньнік сяброўства» — «падарунак ад жыхароў г. Сэндай у гонар 30-й гадавіны ўсталяваньня пабрацімскіх адносінаў паміж г. Сэндай і г. Менск». Гадзіньнік уяўляе сабой варыянт клясычнага японскага вулічнага гадзіньніку ад кампаніі «Citizen», які працуе на сонечных батарэях. Яго двайны цыфэрблят паказвае менскі й сэндайскі час.

У 2007 г. дэлегацыя мэрыі Сэндаю пасадзіла ў сквэры саджанцы сакуры.

У 2008 г. у сквэры зьявіліся дэкаратыўныя элемэнты, зробленыя ў японскім стылі: фантан у выглядзе дэкаратыўных масак, мост з элемэнтамі бамбуку.
 
30 чэрвеня 2009 г., у рамках сьвяткаваньня Дзён Сэндая ў Менску, адбылася цырымонія пасадкі ў Сэндайскім сквэры алеі горнай сакуры — сымбаля Японіі.

14 сакавіка 2011 г. у сквэры дзясяткі менчукоў запалілі сьвечкі ў знак падтрымкі жыхароў Японіі, якія пацярпелі ад разбуральнага землятрусу й цунамі. Яны таксама прыносілі кветкі й папяровых жураўлікаў: па старажытнай японскай традыцыі, калі зрабіць з паперы тысячу такіх птушак, то любое жаданьне зьдзейсьніцца. Тады ж да галінаў аднаго з дрэваў былі прывязаныя стужкі з надпісам «Малітва за Японію». Акцыя несла дабрачынны характар.
 
## Транспарт
Прыпынак **«Сэндайскі сквэр»**:

*[[Менскі аўтобус|аўтобус]]*: 24, 65;

Прыпынкі **«Музычны тэатар»**:

*аўтобус*: 23, 57, 65, 73, 74с, 78, 163; *[[Менскі тралейбус|тралейбус]]*: 4, 7, 12, 29, 36, 37, 40, 40а, 44, 46, 53, 58

## Галерэя

Выява:Senday park, Minsk2.JPG|Від на сквэр з сакурай на заднім пляне
Выява:Senday park, Minsk3.JPG|Бамбукавая лесьвіца


Катэгорыя:Сады і паркі Менску
HTC 8S

**HTC S8** — смартфон, прадстаўлены HTC 7 сьнежня 2012 году ў Канадзе. Апэрацыйная сыстэма тэлефона Windows Phone 8 мае беларускамоўны інтэрфэйс.

## Уласьцівасьці
Дотыкавы вадка-крышталічны экран з дыяганальлю 4 цалі і абалонкай з загартаванага шкла меў разрозьненьне 480×800 піксэлаў (233 пкс/цаля). Сховішча складала 4 гігабайты з магчымасьцю пашырэньня за кошт падлучэньня картаў памяці, апэратыўная запамінальная прылада — 512 мэгабайтаў. Камэра дазваляе ствараць высокаразрозьненае відэа ў 720 паземных лініяў з суадносінамі бакоў 16:9 (1,78:1). Двухядзерны працэсар MSM8x27 мае частасьць 1 гігагэрц.

## Крыніцы

Катэгорыя:Смартфоны
Катэгорыя:Беларусіфікаваныя тэлефоны
Катэгорыя:Мабільныя тэлефоны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Парк Перамогі (Менск)

**Парк Перамогі** — буйнейшы парк гораду Менску. Месьціцца ў Цэнтральным раёне Менску побач з вадасховішчам Камсамольскае возера. Абмежаваны праспэктамі Пераможцаў і Машэрава, вуліцамі Арлоўская й Старавіленскім трактам. Плошча парку займае 200 га. Зьяўляецца часткай водна-зялёнага дыямэтру сталіцы.

Закладзены ў 1945 годзе ў гонар Перамогі над нацысцкай Нямеччынай у Вялікай Айчыннай вайне. Адкрыты пасьля рэканструкцыі ў 2010 годзе.

На невялікім пагорку ў пачатку парку Перамогі, на перакрыжаваньні праспэктаў Пераможцаў і Машэрава месьціцца комплекс Менск — горад-герой. У красавіку 2010 году за комплексам пачалося будаўніцтва новага будынку Музэю гісторыі Вялікай Айчыннай вайны. Мяркуецца, што музэй адкрыецца 9 траўня 2014 году.

## Крыніцы

## Літаратура
* Республика Беларусь : энциклопедия. [В 7 т.]. Т. 5. — Минск, 2007.
* Парк Победы: синтез монументального и паркового искусства / Анна Аксенова // Архитектура и строительство: научно-технический журнал. — 2010. — №6. — С. 34—39.

Катэгорыя:Сады і паркі Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1945 годзе
Звон Нагасакі

**Звон Нагаса́кі** — помнік, усталяваны ў верасьні 2000 году на плошчы Незалежнасьці (недалёка ад скульптуры Архангела Міхаіла й касьцёла Сьвятога Сымона й Сьвятой Алены й зьяўляецца напамінам аб ахвярах ядзерных катастрофаў.

## Гісторыя
Звон (150 кг.) быў адліты майстрамі звонавага ліцьця па ініцыятыве каталіцкай царквы Японіі — ідэю ўстаноўкі ў Менску помніка падтрымаў каталіцкі арцыбіскуп гораду Нагасакі Францыск Ксаверы Канамэ Сінамота. Ён зьяўляецца «двайніком» звона «Анёл», уцалелага пасьля атамнай бамбардзіроўкі Нагасакі 9 жніўня 1945 году, знойдзенага й адкапанага прыхаджанамі пасьля бамбардзіроўкі пад развалінамі катэдральнага каталіцкага сабору Ўракамі, аднаго зь першых хрысьціянскіх храмаў Японіі. Пазьней яго ўсталявалі ў цэнтры Нагасакі як напамін пра страшныя наступствы вайны.

На цырымонію асьвячэньня помніка й закладаньня капсулаў зь зямлёй прыбыла зь Японіі дэлегацыя духоўных і сьвецкіх асобаў у колькасьці 62 чалавек. На адкрыцьці помніка 24 верасьня 2000 году пробашч Нагасацкага каталіцкага касьцёла Ўракамі Сіэт Мімура сказаў: «Няхай гэты помнік сымбалізуе нашу салідарнасьць зь Беларусьсю й тое, што нашыя народы зьвязваюць ня толькі эканамічныя й культурныя, але й духоўныя сувязі».

У падмурку помніка пад чорнай гранітнай плітой закладзеныя капсулы са жменькамі зямлі з Ерусаліму, зь японскіх гарадоў Хірасіма й Нагасакі й з раёнаў, пацярпелых ад чарнобыльскай катастрофы. На гранітнай пліце выгравіраваны тэкст на беларускай і японскай мовах: «Гэты звон пастаўлены ў памяць ахвярам, якія загінулі з прычыны выпрабаваньняў ядзернай зброі і ядзерных катастроф у XX стагодзьдзі, і перадаецца касьцёлу Сьвятога Сымона і Сьвятой Алены і ўсяму беларускаму народу. Аб’яднайма нашы сілы і пабудуем на гэтай зямлі сапраўдны спакой, свабодны ад ядзернай зброі і войнаў. Памолімся аб спакоі ў сьвеце». На звоне маецца эмблема катэдральнага каталіцкага сабору гораду Нагасакі.

## Крыніцы й заўвагі

## Літаратура
* ''Тарас, А.Е.'' Костел в нашей жизни / А.Е. Тарас. — Минск : ФУАинформ, 2010. — 192 с.

Катэгорыя:Помнікі Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2000 годзе