open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Акадэммястэчка (жылы масіў)

**Акадэммястэчка** ці **Акадэмгарадок** () — жыльлёвы масіў у заходняй частцы Кіева. Адміністрацыйна належыць да Сьвятошынскага раёну места Кіева.

Катэгорыя:Кіеў
Малое Бабіна

: *Ня варта блытаць зь вёскамі [[Вялікае Бабіна]] (у тым жа самым [[Высокаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Высокаўскім сельсавеце]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]) і [[Бабіна]] (у [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]])*

**Мало́е Ба́біна** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 15 кілямэтраў на поўнач ад Воршы і за 500 мэтраў на захад ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Празь вёску праходзіць рэспубліканская аўтамабільная дарога Віцебск — Ворша (). Малое Бабіна ўваходзіць у склад Высокаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1676 годзе згадваецца як вёска ў Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 110 чалавек
* 1999 год — 172 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Высокаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Уладзімер Патупчык

**Уладзі́мер Мікала́евіч Пату́пчык** (нарадзіўся ў 1958 годзе, Шацілавічы, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар энэргетыкі Рэспублікі Беларусь (2013—2018).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Шацілавічах Гомельскае вобласьці ў 1958 г. У 1980 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут.

Працаваў машыністам-абходчыкам турбіннага абсталяваньня Мазырскай ЦЭЦ (1980—1981), машыністам, потым начальнікам зьмены на Шацілавіцкай ЦЭЦ (1981—1983). У 1983 годзе — намесьнік начальніка цэнтральнай службы раённай энэргетычнай управы «Гомельэнерга». У 1983—1984 гадох — начальнік лябараторыі мэталаў Шацілавіцкай ЦЭЦ.

Інструктар арганізацыйнага аддзелу, загаднік прамыслова-транспартнага аддзелу, загаднік арганізацыйнага аддзелу Шацілавіцкага гаркаму КПБ (1984—1990). Намесьнік старшыні Шацілавіцкага гарадзкога Савету народных дэпутатаў (1990—1993). У 1993—1997 гадох — намесьнік старшыні Шацілавіцкага гарвыканкаму. У 1997—1998 гадох — першы намесьнік старшыні Шацілавіцкага гарвыканкаму. Старшыня камітэту па эканоміцы і рынкавых адносінах Гомельскага аблвыканкаму (1998—2001). У 2001 годзе — старшыня Мазырскага гарвыканкаму. У 2001—2004 гадох — намесьнік старшыні Гомельскага аблвыканкаму.

У 2002 годзе скончыў Расейскую акадэмію дзяржаўнай службы пры прэзыдэнце Расейскай Фэдэрацыі.

У 2004 годзе прызначаны памочнікам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь — галоўным інспэктарам па горадзе Менску. 5 траўня 2006 году прызначаны міністрам працы і сацыяльнай абароны Беларусі.

З 6 лістапада 2007 да 2012 року ўзначальваў Беларускую фэдэрацыю лёгкай атлетыкі. Пасьля правалу на Алімпіядзе ў Лёндане і скандалу з трэнэрам Бадуевым быў зьняты з пасады.

4 чэрвеня 2009 — 28 сьнежня 2010 — намесьнік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

16 чэрвеня 2011 году стаў чальцом Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня, намесьнік старшыні.

Ад 22 красавіка 2013 да 2 траўня 2018 году займаў пасаду міністра энэргетыкі Рэспублікі Беларусь. Адпраўлены ў адстаўку з фармулёўкай «за садзейнічаньне незаконнаму сямейнаму бізнэсу». У дзень адстаўкі чыноўніка адразу ж быў арыштаваны яго катэдж непадалёку ад «Менск-Арэны» на «вуліцы банкіраў» і апячатаная яго кватэра.

Жанаты, мае сына і дачку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Шацілавічах
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га скліканьня
Мышчыцы

**Мы́шчыцы** — вёска ў Жабінкаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Мышчыцы ўваходзяць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 64 чалавекі
* 1999 год — 83 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Жабінкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Жабінкаўскага раёну
Грышаны (Аршанскі раён)

**Грышаны́** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 14 кілямэтраў на поўнач ад Воршы і за 500 мэтраў на захад ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Месьціцца на левым беразе ракі Аршыца. Празь вёску праходзіць рэспубліканская аўтамабільная дарога Віцебск — Ворша () у месцы, дзе да яе прымыкае рэспубліканская дарога Лёзна — Арэхаўск (). Грышаны ўваходзяць у склад Высокаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 231 чалавек
* 1999 год — 164 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Высокаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну
Віктар Бура

**Ві́ктар Па́ўлавіч Бу́ра** (нарадзіўся ў 1953 годзе, Пестава, Наўгародзкая вобласьць, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзяяч, намесьнік прэм’ер-міністра Беларусі (2006—2010).

## Біяграфія
Скончыў факультэт прамысловага і грамадзкага будаўніцтва Беларускага політэхнічнага інстытуту (1975).

* 1975—1976 — на вайсковай службе.
* 1976—1977 — начальнік будаўнічага спэцыялізаванага ўчастку в/ч 59214 (г. Пячора, Комі АССР).
* 1977—1980 — кіроўны інжынэр, загаднік групы, намесьнік загадніка аддзелу КТБ ВТА «Прамбудсыстэма».
* 1980—1986 — інструктар, загаднік прамыслова-транспартнага аддзелу Кастрычніцкага райкаму КПБ гораду Менску.
* 1986—1998 — намесьнік дырэктара па капітальным будаўніцтве, потым намесьнік дырэктара па будаўніцтве і разьвіцьці заводу паўправадніковых прыбораў імя Ф. Э. Дзяржынскага (цяпер НВА «Інтэграл»).
* 1998—2000 — першы намесьнік кіраўніка адміністрацыі Кастрычніцкага раёну г. Менску.
* 2000—2004 — кіраўнік адміністрацыі Кастрычніцкага раёну г. Менску.
* 2004—2006 — намесьнік старшыні Менскага гарвыканкаму.
* 2006—2010 — намесьнік прэм’ер-міністра Беларусі адначасова з прысваеньнем вышэйшае клясы дзяржаўнага службоўцы.
* з 30 чэрвеня 2011 да 2016 — Надзвычайны і Паўнамоцны Амбасадар Рэспублікі Беларусь у Кітайскай Народнай Рэспубліцы й Манголіі па сумяшчальніцтве.

## Узнагароды
Узнагароджаны Падзякай прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь, Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь.

## Сям’я
Жанаты. Мае сына і дачку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»
* Біяграфія на сайце Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1953 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наўгародзкай вобласьці
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Кітаі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Манголіі
Катэгорыя:Намесьнікі старшынь выканаўчых камітэтаў Беларусі
Наберажная

Назву **На́беражная** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Наберажная — вёска ў Наваградзкім раёне

* Менская вобласьць:
** Наберажная — вёска ў Вялейскім раёне

## Глядзіце таксама
* Наберажны
* Набярэжная
Равяцічы

Назву **Равяцічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Равяцічы — вёска ў Бярозаўскім раёне

* Віцебская вобласьць:
** Равяцічы — вёска ў Талачынскім раёне

* Гарадзенская вобласьць:
** Равяцічы — вёска ў Наваградзкім раёне
Сенна (неадназначнасьць)

Назву **Сенна** маюць:

* Сенна — горад у Віцебскай вобласьці Беларусі
* Сенна — вёска ў Наваградзкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Людвік Нарбут

**Лю́двік Тэадо́равіч Нарбут** гербу «Трубы» (, в. Шаўры, Лідзкі павет, Расейская імпэрыя — 4 траўня 1863, в. Дубічы) — вайсковец, адзін з кіраўнікоў нацыянальна-вызвольнага паўстаньня 1863—64 гадоў на тэрыторыі былога Вялікага Княства Літоўскага.

## Біяграфія
Людвік Нарбут нарадзіўся 7 верасьня 1832 году ў вёсцы Шаўрах (сёньня Вярэнаўскі раён Гарадзенскай вобласьці Беларусі) у сям’і архітэктара, інжынэра і вядомага гісторыка Літвы Тэадора Нарбута і Хрысьціны-Кацярыны з роду Садоўскіх. Меў яшчэ братоў Аляксандра, Францішка, Баляслава, Станіслава і сёстраў Яну, Амелію і Тэадору.

Вучыўся ў Лідзкай павятовай вучэльні, потым у Віленскай губэрнскай гімназіі (1846—1850), дзе ў канцы 1850 году быў арыштаваны за спробу стварыць «общество патриотов с целью произвести восстание». 17 сакавіка 1851 году публічна пакараны розгамі і аддадзены ў жаўнеры.

Служыў на Каўказе, удзельнік Крымскай і Каўкаскай войнаў. 8 верасьня 1855 году за гераізм у бітве з туркамі каля Курук-Дара атрымаў чын унтэр-афіцэра. 29 верасьня 1857 году за баявыя заслугі яму надаюць афіцэрскі чын прапаршчыка. Праз год за «выдатную мужнасьць» у паходзе на форт Купрыс-Шаво адзначаны ордэнам Сьвятой Ганны IV ступені і памятным мэдалём Сьвятога Георгія з надпісам «За мужнасьць».

З 1859 году ў адстаўцы. Вярнуўся на радзіму ў пачатку красавіка 1860 году. Жыў у бацькі, вёў гаспадарку. Калі ажаніўся, пасяліўся ў маёнтку Сербянішкі непадалёк ад Шаўроў. Меў жонку Амэлію.

У пэрыяд падрыхтоўкі паўстаньня прыхільнік партыі «чырвоных», зьвязаўся з К. Каліноўскім, бываў на кансьпіратыўных сходах. У падпольнай арганізацыі выконваў абавязкі акруговага арганізатара. Адным зь першых арганізаваў партызанскі атрад на Беларусі, зь якім 3 месяцы (люты — красавік 1863) пасьпяхова вёў барацьбу супраць карнікаў. 13 лютага загадам Віленскага рэвалюцыйнага камітэту быў прызначаны вайсковым начальнікам Лідзкага павету. Абвясьціў маніфэст аб спыненьні павіннасьцяў і надзеле сялянаў зямлёй. Ад паўстанцкіх уладаў меў званьне палкоўніка. Загінуў у баі ў Дубіцкім лесе над ракой Котраю (цяпер на тэрыторыі Летувы).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вярэнаўскім раёне
Людвік
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Іван Бамбіза

**Іван Міхайлавіч Бамбіза** (нарадзіўся 8 кастрычніка 1952, в. Ляскавічы Петрыкаўскага раёну Гомельскай вобласьці, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзяяч, старшыня назіральнае рады ААТ «Белаграпрамбанк».

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Ляскавічы Петрыкаўскага раёну Гомельскай вобласьці ў 1952 годзе.

У 1975 годзе скончыў Беларускі інстытут мэханізацыі сельскай гаспадаркі, факультэт мэханізацыі сельскай гаспадаркі.

* У 1975—1977 гг. — галоўны інжынэр племсаўгасу імя Някрасава (Гомельскі раён)
* 1977—1985 гг. — галоўны інжынэр саўгасу «Брынёва», дырэктар саўгасу «Галубіцкі» (Петрыкаўскі раён Гомельскай вобласьці)
* 1985—1987 гг. — начальнік упраўленьня сельскай гаспадаркі, першы намесьнік старшыні Петрыкаўскага райвыканкаму, старшыня Петрыкаўскага раённага аграпрамысловага аб’яднаньня Гомельскай вобласьці
* 1987—1991 гг. — старшыня Рэчыцкага райвыканкаму, старшыня Рэчыцкага раённага Савету народных дэпутатаў Гомельскай вобласьці
* у 1989 годзе скончыў Менскую вышэйшую партыйную школу
* У 1990 годзе абраны ў дэпутаты Вярхоўнага Савету БССР XII скліканьня па Васілевіцкай выбарчай акрузе № 228
* 1991—1995 гг. — сакратар Плянавай і бюджэтна-фінансавай камісіі Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь XII скліканьня
* З 22 лютага 1994 году — намесьнік Старшыні Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь
* У траўні 1994 году ўведзены ў склад Праўленьня Нацыянальнага банку Беларусі
* 1995—1997 гг. — Міністар па справах Садружнасьці Незалежных Дзяржаваў, г. Менск
* 1997—2004 гг. — прэзыдэнт, старшыня Беларускага дзяржаўнага канцэрну па нафце і хіміі «Белнафтахім»
* 2004—2010 — намесьнік Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды
У лістападзе 2002 году ўзнагароджаны ордэнам Айчыны III ступені.

## Сям’я
Жанаты. Мае двох дзяцей, трэці сын Аляксандар загінуў 9 студзеня 2002 году ва ўзросьце 25 гадоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петрыкаўскім раёне
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Міністры па Садружнасьці Незалежных Дзяржаваў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Уладзімер Альгердавіч

**Уладзі́мер Альгердавіч ** (каля 1331 — па 1398) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, князь кіеўскі (1362—1394), князь капыльскі (1395 — па 1398). Першы кіеўскі князь з дынастыі Гедзімінавічаў.

## Імя

Валдмер, Валдэмар або Волдымар (Waldmer, Valdemar, Woldimar) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) паходзіць ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць', а аснова -мер- (-мар-, -мір-) (імёны ліцьвінаў Мервін, Маргела, Нетымер; германскія імёны Mervinus, Mergell, Nitimerus) — ад гоцкага і бургундзкага meris 'славуты, выбітны'. 

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *Володимеръ Ольгердовичь* (1362—1392 гады); *Задвинскии ратныи грамоты со Володимером* (7 лістапада 1367 году); *per Woldemarum filium [[Альгерд|Algherden]]* (7 лістапада 1367 году); *Володимеръ Олгордовичь* (Сафійскі першы летапіс).

## Біяграфія

Адзін з старэйшых сыноў вялікага князя літоўскага Альгерда ад першага шлюбу зь віцебскай князёўнай Марыяй.

Відаць, быў пастаўлены ў Кіеве па перамозе Вялікага Княства Літоўскага над татарамі-манголамі ў бітве на Сініх Водах, калі Кіеўскае княства перайшло пад уладу ВКЛ. На кіеўскім стальцы праводзіў самастойную палітыку, тытулаваўся вялікім князем кіеўскім, біў уласную манэту. Гэта былі першыя манэты, адбітыя на тэрыторыі ВКЛ.

Па ўзыходжаньні на польскі сталец Ягайлы Ўладзімер падпісаў у 1386, 1388 і 1389 гадох тры дакумэнты пра сваю васальную залежнасьць і адданасьць каралю, каралеве Ядзьвісі і Кароне.

Па Востраўскім пагадненьні 1392 году, калі Вітаўт стаў вялікім літоўскім князем, ягоны хаўрусьнік Скіргайла запатрабаваў падпарадкаваньня Кіеўскага княства сабе. Калі Ўладзімер не падпарадкаваўся, Вітаўт рушыў да Дняпру, узяў Жытомір і Оўруч, а Скіргайла — Чаркасы ды Зьвянігарад (1393 год). Аднак неўзабаве было заключанае замірэньне, бо пачалася вайна з крыжакамі. Але ўжо ў 1395 годзе Вітаўт і Скіргайла падышлі да самога Кіеву. Уладзімер не чыніў ім аніякага супраціву. Замест Кіеву ён атрымаў Капыль (на Случчыне) з палоскай зямлі ад верхавінаў Нёману ракой Случчу да Прыпяці і ўздоўж яе.

Ажаніўся зь нейкай Ганнай, меў сыноў Алельку, Івана і Андрэя. Ад Алелькі пайшлі слуцкія князі Алелькавічы; ад Івана пайшлі князі Бельскія.

Апошні раз упамінаецца ў 1398 годзе як сьведка ўмовы Вітаўта з Тэўтонскім ордэнам. Далейшы лёс невядомы. Перад сьмерцю прыняў схіму.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Альгердавічы
Катэгорыя:Гедзімінавічы
Катэгорыя:Вялікія князі кіеўскія
Надбароднік бязьлісьцевы

**Надбаро́днік бязьлі́сьцевы** () — від шматгадовае расьліны сямейства архідных (). Міка-гетэратрофная расьліна: пажыўныя рэчывы атрымоўвае з грыбоў, на якіх паразытуе. Расьце ў букавых, дубовых, сасновых і хваёвых лясох на ўрадлівых глебах.

## Апісаньне
Сьцябло вышынёй 5—20 см. Плод — пушачка.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Архідныя
Катэгорыя:Расьліны
Вэфсна

**Вэфсна** () — найбуйнейшая рака ў фюльке Нурлан, Нарвэгія. Даўжыня ракі 163 км, плошча басэйна 4122 км². Выток ракі знаходзіцца ў гарах Бэргеф’ель і фармуе мяжу паміж Нарвэгіяй і Швэцыяй. Працякае праз камуны Хатф’ельдал, Гране, Вэфсн і горад Мушээн і ўпадае ў Вэфснфіёрд.

Катэгорыя:Рэкі Нарвэгіі
Уладзімер Сямашка

**Уладзі́мер Ільлі́ч Сяма́шка** (нарадзіўся 20 лістапада 1949 году, Каленкавічы, Гомельская вобласьць, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзяяч, намесьнік прэм’ер-міністра Беларусі.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Каленкавічах Гомельскае вобласьці ў 1949 годзе. У 1972 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спэцыяльнасьці інжынэр-мэханік.

У 1972—1974 гг. — у Савецкай Арміі.

З 1974 году інжынэр-канструктар, начальнік канструктарскага бюро машынабудаваньня, галоўны інжынэр каардынацыйнага вытворча-тэхнічнага комплексу спэцыяльнага машынабудаваньня заводу імя Дзяржынскага (цяпер ВА «Інтэграл»). З 1996 году — галоўны інжынэр КБ ВА «Інтэграл». 1996—2000 гг. — генэральны дырэктар менскага ВА «Гарызонт». З 2000 г. — генэральны дырэктар вытворчага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Завод „Гарызонт“».

З 12 сьнежня 2001 году — міністар энэргетыкі Рэспублікі Беларусь. Адначасова яму нададзеная найвышэйшая кляса дзяржаўнага службоўцы. 28 ліпеня 2003 году загадам прэзыдэнта прызначаны выканаўцам абавязкаў віцэ-прэм’ера Беларусі. З 24 сьнежня 2003 году па 18 жніўня 2018 году — першы намесьнік, намесьнік прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь. 20 лютага 2004 году прызначаны прадстаўніком дзяржавы ў ААТ «Прыёрбанк». 25 ліпеня 2007 году ачоліў назіральную раду «Белтрансгазу». Зьяўляецца кіраўніком ЭБРР ад Рэспублікі Беларусь.

Амбасадар Беларусі ў Расеі з 2018 па 2022 гады.

Жанаты. Мае дзьвюх дачок.

## Узнагароды
Падзяка прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь за шматгадовую добрасумленную працу, вялікі асабісты ўнёсак у разьвіцьцё радыёэлектроннай прамысловасьці (2000). Падзяка прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь за плённую працу ў органах дзяржаўнага кіраваньня (2001).

Узнагароджаны ордэнам Пашаны.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»
* Старонка на сайце Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Каленкавічах
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія інжынэры-мэханікі
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Расеі
Зянон Ломаць

**Зяно́н Кузьмі́ч Ло́маць** (нарадзіўся ў 1944 годзе, в. Карабаны, Мядзельскі раён Менскай вобласьці, Беларуская ССР) — беларускі палітык і дзяржаўны дзяяч, дэпутат Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня (1990—1995), старшыня Камітэту дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь (2006—2010).

## Біяграфія
Скончыў Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут імя Максіма Горкага, Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя Куйбышава, Менскую вышэйшую партыйную школу.

Працаваў інструктарам Мядзельскага райкаму ЛКСМБ, Менскага абкаму ЛКСМБ, першым сакратаром Узьдзенскага райкаму ЛКСМБ.

* 1974—1981 — загаднік арганізацыйнага аддзелу, сакратар райкаму КПБ ў мястэчку Ўзда Менскай вобласьці.
* З 1983 году — інструктар Менскага абкаму КПБ, другі сакратар Слуцкага гаркаму КПБ, першы сакратар Клецкага райкаму КПБ, першы сакратар Слуцкага райкаму КПБ.
* 1991—1992 — сакратар Камітэту Савету Рэспублікаў па аграрных пытаньнях Вярхоўнага Савету СССР у Маскве.
* 1992—1995 — чалец плянавай і бюджэтна-фінансавай камісіі Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь.
* 1995—2001 — старшыня Слуцкага райвыканкаму.
* З 12 сьнежня 2001 году — памочнік прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь — галоўны інспэктар па Гомельскай вобласьці.
* З 10 чэрвеня да 24 сьнежня 2003 году — міністар сельскай гаспадаркі і харчаваньня Беларусі.
* 2006—2010 — старшыня Камітэту дзяржкантролю Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды
Узнагароджаны мэдалём «За працоўныя заслугі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»
* Біяграфія на сайце КДК РБ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1944 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мядзельскім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кіраўнікі Камітэту дзяржаўнага кантролю Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Белінвэстбанк

**[[Адкрытае акцыянэрнае таварыства]] «Белару́скі банк разьвіцьця́ і рэканстру́кцыі „Белінвэстба́нк“»** — камэрцыйны банк у Рэспубліцы Беларусь. Асноўны бэнэфіцыяр —  Дзяржаўны камітэт па маёмасьці Рэспублікі Беларусь (97,5% акцыяў). Статутны фонд — 231,4 млн руб (2017). Унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу.

## Дзейнасьць
Мае 6 абласных управаў, 150 пунктаў продажу паслугаў. Ад 2002 году мае замежнае прадстаўніцтва ў Варшаве (Польшча).

Падпарадкоўваецца Дзяржаўнаму камітэту па маёмасьці Рэспублікі Беларусь, бо ўраду належаць больш як 97,5% акцыяў. Ва ўласным падпарадкаваньні мае чатыры даччыныя прадпрыемствы:
# «Белбізнэслізінг»;
# «Белінвэст-інжынірынг»;
# аграфірму «Фалічы»;
# «Гарызонт-Белінвэст-Дэвэляпэр».

На 1 лютага 2017 году памер зарэгістраванага статутнага фонду ААТ «Белінвэстбанк» склаў 231,4 млн рублёў. Доля дзяржавы ў статутным фондзе — 99,1%. Балянсавы прыбытак (на 1 лютага 2017) — 0,2 млн руб.

## Рэквізыты

Поўнае найменьне: адкрытае акцыянэрнае таварыства «Беларускі банк разьвіцьця і рэканструкцыі „Белінвэстбанк“». Скарочана: ААТ «Белінвэстбанк».

БІК — 153001739. S.W.I.F.T. — BLBB BY 2X. АКПА — 37558116. УНП — 807000028.

## Гісторыя
15 красавіка 1992 году чатыры камэрцыйныя банкі — «Менскбізнэсбанк», «Жылкамбанк», «Магабанк» і «Гароднякамбанк» — утварылі Беларускі акцыянэрны камэрцыйны банк рэканструкцыі і разьвіцьця «Белбізнэсбанк». 3 верасьня 2001 году шляхам зьліваньня «Белбізнэсбанку» і ААТ «Беларускі банк разьвіцьця» быў заснаваны «Белінвэстбанк».

У 2005 годзе банку нададзены статус інвэстыцыйнага банку. «Белінвэстбанк» зьяўляецца ўпаўнаважаным банкам па абслугоўваньні дзяржаўных праграмаў.

Прыпыняў пазычаньне 1—15 сьнежня 2008 году.

## Міжнародныя санкцыі
24 чэрвеня 2021 году быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Санкцыі Эўрапейскага Зьвязу прадугледжваюць абмяжаваньні на пазыкі на рынках ЭЗ і даступнасьць крэдытаў з тэрмінам пагашэньня ў больш чым 90 дзён ад эўрапейскіх контрагентаў. 20 жніўня 2021 году «» выставіла банку рэйтынг «B» з нэгатыўным прагнозам. Адначасова з гэтым агенцыя адклікала рэйтынг па прычыне ўнясеньня банка ў санкцыйны сьпіс і паведаміла, што больш ня будзе ацэньваць альбо рабіць іншы аналіз дзейнасьці «Белінвэстбанку».

24 лютага 2022 году Белінвестбанк і прыналежныя яму «Белбізнеслізінг» і «Белінвест-Інжынірынг» былі ўнесеныя ў сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША. У тым жа годзе ўсе гэтыя кампаніі трапілі у санкцыйныя спісы Канады, Украіны, Швайцарыі ды Японіі, а Вялікабрытанія ўвяла санкцыі супраць «Белбізнеслізінгу» і «Белінвест-Інжынірынгу». У 2023 годзе Белінвестбанк, «Белбізнеслізінг» і «Белінвест-Інжынірынг» трапілі пад санкцыі Новай Зэляндыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Белінвестбанк.бел &mdash; старонка ў сеціве Белінвэстбанка.

Катэгорыя:Банкі Беларусі
Катэгорыя:Верасень 2001 году
Катэгорыя:Кампаніі, заснаваныя ў 2001 годзе
Катэгорыя:2001 год у Беларусі
Катэгорыя:Акцыйныя таварыствы Беларусі
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Катэгорыя:Беларускія юрыдычныя асобы ў сьпісе СВГ
Клясыцызм

**Клясыцы́зм** (, ад  — узорны) — стыль у эўрапейскім мастацтве ў XVII — 1-й палове XIX стагодзьдзяў, заснаваны на творчай перапрацоўцы антычнай ордэрнай сыстэмы.

Уласьцівасьці архітэктуры клясыцызму: строгія сымэтрычныя кампазыцыі і формы, стрыманасьць дэкаратыўнай аздобы.

У архітэктуры Беларусі выявіўся ў канцы XVIII — 1-й палове XIX стагодзьдзяў.

## Крыніцы


Катэгорыя:Мастацкія кірункі
Бульвар Гедзіміна (Ліда)

**[[Бульвар]] імя вялікага князя Гедзіміна** — пешаходная вуліца ў цэнтры Ліды. Праходзіць ад мескага аўтавакзала да замку. 

Атрымала сваю назву ў 2010 у гонар вялікага князя літоўскага Гедзіміна. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Вуліцы Ліды
Катэгорыя:Бульвары
Вуліца Грунвальдзкая (Ліда)

**Вуліца Грунвальдзкая** — вуліца ў цэнтры Ліды. Праходзіць ад Фарнага касьцёла да старых каталіцкіх могілак.

Атрымала сваю назву ў 2010 годзе ў гонар перамогі аб’яднаных войскаў Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага ў Бітве пад Грунвальдам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вуліцы Ліды
Belarus.by

**Belarus.by** — афіцыйны партал Беларусі для замежных карыстальнікаў. Распачаў сваю працу ў 2006 годзе. Стваральнік сайту — БЕЛТА.

Сайт зьмяшчае інфармацыю пра турыстычныя славутасьці (лучна з даведкамі пра візавы рэжым і страхоўкі), гісторыю і культуру Беларусі, а таксама зьвесткі пра эканамічны патэнцыял і бізнэс-магчымасьці краіны. На сайце ёсьць стужка дзяржаўных навінаў і фатаздымкі.

26 чэрвеня 2009 году ў Нацыянальнай бібліятэцы адбылася афіцыйная прэзэнтацыя абноўленай вэрсіі парталу. На сайце зьявіліся відэаролікі і флэш-анімацыя, стыль падачы інфармацыі зрабіўся менш афіцыёзным.

У наш час мае тры моўныя вэрсіі — ангельскую, беларускую ды расейскую.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка парталу

Катэгорыя:Беларускія вэб-сайты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2006 годзе
Аляксандар Селязьнёў

**Алякса́ндар Ільі́ч Селязьнё́ў** (нарадзіўся ў 1956 годзе, в. Тукалава Жаркоўскага раёну Калінінскай вобласьці, РСФСР) — беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар архітэктуры і будаўніцтва Беларусі (2006—2010).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Тукалава Жаркоўскага раёну Калінінскай вобласьці РСФСР у 1956 годзе. 1973—1974 — транспартоўца, вучань цесьляра, цясьляр мэблевай фабрыкі. 1974—1979 — вучоба ў Наваполацкім політэхнічным інстытуце. 1979—1982 — майстар будаўнічае ўправы №53 будтрэсту №17 «Лаўсанбуд». 1982—1986 — начальнік ВТА управы мэханізацыі №81 будтрэсту №17 «Лаўсанбуд», старшы прараб, галоўны інжынэр будаўнічае ўправы №53 будтрэсту. 1986—1989 — інструктар аддзелу будаўніцтва, загаднік сэктарам сельскага і дарожнага будаўніцтва, інспэктар пры сакратарыяце Магілёўскага абкаму КПБ. 1989—1994 — намесьнік старшыні па вытворчасьці, намесьнік старшыні праўленьня па эканамічных пытаньнях, першы намесьнік старшыні праўленьня магілёўскага «Аблсельбуду». 1994—1998 — галоўны інжынэр Магілёўскага абласнога дзяржаўнага вытворчага праектна-будаўнічага аб’яднаньня па сельскім будаўніцтве. 1998—2001 — намесьнік старшыні Магілёўскага аблвыканкаму. У 2001 годзе прызначаны кіраўніком апарату Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь. 2006—2010 — міністар архітэктуры і будаўніцтва Беларусі.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Цьвярской вобласьці
Катэгорыя:Міністры архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь
Валянцін Чаканаў

**Валянці́н Сярге́евіч Чака́наў** ( 29 красавіка 1957 году ў Бабруйску, Беларуская ССР) — беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар гандлю Беларусі (2009—2015).

## Біяграфія

Нарадзіўся ў Бабруйску Магілёўскай вобласьці Беларусі ў 1957 г.

Скончыў Інстытут народнай гаспадаркі, Інстытут паліталёгіі пры ЦК КПБ, Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь.

Працаваў першым сакратаром Магілёўскага абкаму камсамолу, начальнікам управы гандлю Бабруйскага гарвыканкаму, ва Ўправе справамі прэзыдэнта.

Са жніўня 2003 году — генэральны дырэктар ААТ «Белбакалея».

9 студзеня 2009 прызначаны міністрам гандлю Рэспублікі Беларусь. 17 сьнежня 2015 вызвалены з пасады.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Міністры гандлю Рэспублікі Беларусь
Анатоль Грачанікаў

**Анато́ль Сямёнавіч Грача́нікаў** (8 верасьня 1938, в. Шарпілаўка Гомельскага раёну — 7 сакавіка 1991) — беларускі паэт і перакладчык.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і службоўца. У 1955 годзе скончыў Шарпілаўскую сярэднюю школу, у 1960 — Гомельскі інстытут інжынэраў чыгуначнага транспарту. Працаваў на Гомельскім рамонтна-мэханічным заводзе (1960—1962), намесьнікам загадчыка аддзелу прапаганды і агітацыі Гомельскага абкаму камсамолу (1962—1965). Скончыў Вышэйшыя літаратурныя курсы ў Маскве (1969). У 1969—1971 гадах — загадчык аддзелу літаратуры газэты «Літаратура і мастацтва». З 1976 году — галоўны рэдактар часопісу «Вясёлка», з 1978 году — часопісу «Бярозка», з 1982 году — часопісу «Маладосць"».

## Творчасьць
Дэбютаваў у друку ў 1957 годзе.

Аўтар зборнікаў вершаў «Магістраль» (1964), «Круглая плошча» (1971), «Грыбная пара» (1973), «Начная змена» (1975), «Дрэва на выспе» (1977), «Калі далёка ты…» (выбраная лірыка, 1979), «Палессе» (вершы і паэмы, 1983), «Верасень» (1984), «Я вас люблю» (1986), «Жнівень-45» (1990).

Выдадзены на расейскай мове зборнік паэзіі «Звёзды и курганы» (Масква, 1976) адзначаны прэміяй на Ўсесаюзным літаратурным конкурсе імя М. Астроўскага (1978).

Напісаў кніжку сатыры і гумару «Школа танцаў» (1988).

Выдаў кніжкі для дзяцей «Казка пра Івана-ганчара і пачвару цара» (1980), «Валерка і лятаючая талерка» (1983), «Жывая вада» (казкі, 1985), «Зорны палёт» (вершы, казкі, легенды, 1988).

У 1988 годзе выйшла «Выбранае».

Пераклаў на беларускую мову зборнік паэзіі Зульфіі «Такое сэрца ў мяне» (з Эдзі Агняцвет, 1985), кнігі вершаў для дзяцей сучасных аўганскіх паэтаў «Ватан — значыць Радзіма» (1987), М. Пацхішвілі «Рагатун і рагатуха» (1989), а таксама асобныя творы расейскіх, украінскіх, малдаўскіх, летувіскіх, сярэднеазіяцкіх паэтаў і паэтаў замежных славянскіх краінаў.

Творы Анатоля Грачанікава перакладаліся на дваццаць адну мову сьвету, у тым ліку на ангельскую, францускую, польскую, баўгарскую, вугорскую, віетнамскую, а таксама на мовы былога Саюзу.

## Узнагароды
Ляўрэат прэміі Ленінскага камсамолу Беларусі (1974) за зборнік вершаў «Грыбная пара», Дзяржаўнай прэміі БССР (1984) за кнігі вершаў «Палессе», «Валерка і лятаючая талерка», «Казка пра Івана-ганчара і пачвару цара».

## Крыніцы і заўвагі

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомельскім раёне
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Беларускія паэты-песеньнікі
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР
Катэгорыя:Ахвяры забойстваў
Адам Більдзюкевіч

**Адам Язэпавіч Більдзюкевіч** (пс.* А. Саюзнік, А. Незалежнік, «А. Б.» і «Б. А.»*; 1895, мяст. Радашкавічы — 1952, Польшча) — беларускі культурна-асьветніцкі дзяяч, эканаміст, пэдагог.

## Біяграфія
Вучыўся ў Пецярбурскім унівэрсытэце. Удзельнік 1-й сусьветнай вайны, атрымаў раненьне і чын паручніка. 3 1920 у Вільні, займаўся аднаўленьнем працы Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны.

Уваходзіў у Часовы беларускі нацыянальны камітэт. Служыў у Беларускай вайсковай камісіі.

У 1922 дарадца сэнатара Уласава па пытаньнях эканомікі і культуры. Разам з А. Уласавым заснаваў ТБШ у Радашкавічах, удзельнічаў у адкрыцьці Радашкавіцкай беларускай гімназіі імя Ф. Скарыны і выкладаў у ёй. 3 1925 старшыня Беларускага камітэту ў Варшаве.

У 1926 віцэ-старшыня ЦК Беларускага сялянскага саюзу (БСС), старшыня Беларускага інстытуту гаспадаркі і культуры (БІГіК). Клапаціўся аб стварэньні сацыяльна-эканамічнай базы беларускага адраджэнскага руху. Склаў статут Беларускага каапэратыўна-земляробча-прамысловага банку, уваходзіў у яго кіраўніцтва. З ініцыятывы А. Більдзюкевіча адкрыліся каапэратыўна-гандлёвыя курсы, якія рыхтавалі «піянэраў беларускай каапэрацыі».

У 1927 годзе Більдзюкевіч разам зь сястрой Касяй набылі аўтобус, і распачалі перавозку пасажыраў па маршруце Радашкавічы-Вільня.

У 1928 у сувязі з выбарамі ў сейм выйшаў з БСС, далучыўся да паланафільскай групы Ф. Умястоўскага — Т. Вернікоўскага. Пасьля паражэньня на выбарах зазнаў ганеньні з боку ўсіх беларускіх партыяў і адышоў ад палітычнай дзейнасьці. Займаўся прадпрымальніцтвам у Радашкавічах.

У 1944 выехаў у Польшчу. Паводле некаторых зьвестак дажываў у доме састарэлых. А ў апошні шлях праводзіў яго ня хто іншы, як колішні радашкавіцкі сусед Юзік Будслаўскі.

## Асабістае жыцьцё
Прыкладна ў 1928—1929 пазнаёміўся зь дзяўчынай-мэдыкам Тэафіліяй з Баранавіч. Хутка ў Вільні, у касьцёле Сьвятога Мікалая, іх абвянчаў ксёндз Адам Станкевіч. У сям’і нарадзіліся дзьве дзяўчынкі.

## Працы
Публікаваўся пад уласным прозьвішчалі, крыптанімам *Б. А.* і псэўданімамі ў газэце «Сялянская ніва», кнігах-календарах і спэцвыпуску БІГіК «3 роднай нівы» па пытаньнях каапэратыўнага руху, падзелу зямлі ў Заходняй Беларусі і інш. Выступаў з пазыцыяў сялянства, гарадзкога і сельскага спажыўца. Аўтар першага беларускага падручніка па эканоміцы «* Асновы грамадзкай гаспадаркі: для сярэдняй школы і саманавучаньня / Адам Більдзюкевіч. — Вільня, 1926. *».

## Крыніцы

## Літаратура
* Казлоўскі М. Адам // Куфэрак Віленшчыны. 2002. № 1(6).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1895 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Радашкавічах
Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Беларуская вайсковая камісія
Катэгорыя:Сябры Беларускага сялянскага саюзу
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Выкладчыкі Радашкавіцкай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Беларускія эканамісты
Катэгорыя:Беларускія прадпрымальнікі
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Памерлі ў 1952 годзе
Міністэрства энэргетыкі Рэспублікі Беларусь

**Міністэ́рства энэрге́тыкі Рэспу́блікі Белару́сь** (***Мінэнэрга Беларусі***) — ведамства ўраду Беларусі, упаўнаважанае ажыцьцяўляць парадкаваньне энэргазабесьпячэньня. Міністар энэргетыкі прызначаецца й здымаецца з пасады прэзыдэнтам. З 31 сакавіка 2025 году пасаду міністра займае Дзяніс Мароз.

## Склад
* Цэнтральны апарат;
* Аб’яднаньні «Белпалівагаз», «Белэнэрга»;
* Прадпрыемствы «БелНДПІэнэргапрам», «Белдзіпрагаз», «БЕЛЦЭІ», «Белэнэргасеткапраект», «Энэргетычная стратэгія», «БелНДІпалівапраект»;
* Дырэкцыя будаўніцтва атамнай электрастанцыі.

## Задачы

* парадкаваньне энэрга- й газазабесьпячэньня;
* стварэньне ўмоваў для вытворчасьці й бясьпечнага выкарыстаньня падпарадкаванымі ўстановамі электрычнай і цеплавой энэргіі, прыроднага і звадкаванага газу, цьвёрдых відаў паліва;
* забесьпячэньне энэргетычнай, ядзернай і радыяцыйнай бясьпекі;
* падрыхтоўка прапановаў аб парадкаваньні энэргетыкі супольна зь ведамствамі, падпарадкаванымі ўстановамі й выканаўчымі камітэтамі вобласьцяў ды Менску;
* спрыяньне выкананьню плацежных разьлікаў за паліва ды энэргію.

## Паўнамоцтвы

* ухваленьне пастановаў аб стварэньні, пераўтварэньні ды касаваньні ўстановаў;
* заключэньне міжведамасных міжнародных дамоваў;
* атрыманьне зьвестак з установаў Статыстычнага камітэту;
* запыт зьвестак ва ўстановах;
* стварэньне нарадаў адмыслоўцаў.

## Мінуўшчына

Пастановаю ад 25 верасьня 1992 г. № 594 урад утварыў замест Дзяржаўнага камітэту па паліву і газіфікацыі *Міністэрства энэргетыкі*. Паводле Пастановы ад 12 траўня 1994 году № 330 адбылося яго перайменаваньне ў *Міністэрства паліва і энэргетыкі*. Пастановаю ад 31 кастрычніка 2001 г. № 1595 урад ухваліў новую ўставу для перайменаванага назад міністэрства.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Міністэрства энэргетыкі Беларусі

Энэргетыка
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Праспэкт Францішка Скарыны (Полацак)

**Праспэкт імя Францішка Скарыны** — праспэкт у цэнтральнай частцы Полацку. Праходзіць ад плошчы Свабоды да вуліцы Юбілейнай.

Атрымаў сваю назву ў гонар ураджэнца места беларускага і ўсходнеславянскага першадрукара Францішка Скарыны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вуліцы Полацку
Новая зямля (неадназначнасьць)

Назву «**Но́вая зямля́**» маюць:

* Новая Зямля — архіпэляг у Паўночным Ледавітам акіяне паміж Баранцавым і Карскім марамі
* „Новая зямля“ — паэма, напісаная Якубам Коласам, першы беларускі літаратурны манумэнтальны твор
* Новая зямля — музычная праграма Радыё Unistar 99,5FM
* Новая Зямля — пратэстанцкая царква
Вуліца Эўфрасіньні Полацкай (Полацак)

**Вуліца імя Эўфрасіньні Полацкай** — вуліца ў Полацку. Праходзіць ад плошчы Свабоды да Спаса-Эўфрасіньнеўскага манастыра. Атрымала сваю назву ў гонар сьвятой князёўны, нябеснай заступніцы Беларусі Эўфрасіньні Полацкай.

Эўфрасіньні Полацкай
Вуліца Ніжне-Пакроўская (Полацак)

**Вуліца Ніжне-Пакроўская** — вуліца ў цэнтральнай частцы Полацку. Праходзіць уздоўж Дзьвіны ад Сафійкага сабору да вуліцы Юбілейнай.

Гістарычная назва вуліцы часоў Вялікага Княства Літоўскага — **Вялікая** (з 1601 году). Ад сяр. XIX да пач. XX стагодзьдзяў яна называлася Ніжне-Пакроўская, затым — Леніна. У 2009 годзе Полацкі гарвыканкам прыняў рашэньне вярнуць вуліцы Леніна назву часоў Расейскай імпэрыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вуліцы Полацку
Аляксандар Азярэц

**Алякса́ндар Уладзі́меравіч Азярэ́ц** (нарадзіўся 9 траўня 1953 году ў вёсцы Гарбацэвічы Бабруйскага раёну Магілёўскай вобласьці) — беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар энэргетыкі Рэспублікі Беларусь (2006—2013).

## Біяграфія
Нарадзіўся 9 траўня 1953 году ў в. Гарбацэвічы Бабруйскага раёну Магілёўскай вобласьці Беларускай ССР.

У 1976 годзе скончыў Беларускі політэхнічны інстытут па спэцыяльнасьці «Цеплавыя электрычныя станцыі», у 1993 годзе — Акадэмію кіраваньня пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь па спэцыяльнасьці «Эканоміка і кіраваньне вытворчасьцю». 1976—1987 — інжынэр ВТА, інжынэр групы рэжымаў, начальнік зьмены катлатурбіннага цэху, старшы інжынэр — кіраўнік лябараторнага цэху Віцебскай ЦЭЦ «Белгалоўэнэрга». 1987—1996 — начальнік службы цеплатэхнічнага абсталяваньня РЭУ «Віцебскэнэрга», намесьнік галоўнага інжынэра па цеплатэхнічнай частцы ВА «Віцебскэнэрга». 1996—2000 — намесьнік генэральнага дырэктара па агульных пытаньнях Віцебскага РУП «Віцебскэнэрга». У 2000 годзе прызначаны генэральным дырэктарам Віцебскага рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства электраэнэргетыкі «Віцебскэнэрга». Намесьнік старшыні Савету дырэктараў ААТ «Белгазпрамбанк».

З траўня 2006 году — міністар энэргетыкі Беларусі. 18 красавіка 2013 вызвалены з пасады «за правалы ў кіраваньні энэргетычнай галіной».

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага нацыянальнага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія інжынэры
Васіль Жарко

**Васіль Іванавіч Жарко** (1956, в. Лесьнікі Дарагічынскага раёну Берасьцейскае вобласьці, БССР) — беларускі дзяржаўны дзяяч, намесьнік прэм’ер-міністра Беларусі (2016—2018).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Лесьнікі Дарагічынскага раёну Берасьцейскае вобласьці Беларускай ССР у 1956 годзе. 1971—1975 — вучоба ў мэдыцынскай вучэльні ў Юрацішках. 1975—1977 — служба ў шэрагах Савецкае Арміі. Быў вайсковым фэльчарам у Арэнбургу (РСФСР). У 1977 годзе — памочнік санітарнага ўрача раённай СЭС г. Івацэвічы. 1977—1984 — студэнт Менскага дзяржаўнага мэдыцынскага інстытуту. Выдатнік аховы здароўя Беларусі. 1983—1991 — фэльчар здароўпункту пры паліклініцы №29 г. Менску, урач-інтэрн дзіцячай абласной бальніцы г. Берасьце, урач-тэрапэўт, раённы пэдыятар, загаднік аддзяленьнем Дарагічынскай раённай бальніцы. 1991—2002 — урач-інспэктар, намесьнік начальніка ўправы аховы здароўя Берасьцейскага аблвыканкаму. 2002—2003 — намесьнік галоўнага ўрача Берасьцейскай абласной дзіцячай бальніцы, дырэктар даччынага ўнітарнага прадпрыемства «Санаторый „Крыніца“». 2003—2005 — генэральны дырэктар УП «Белпрафсаюзкурорт». Зь ліпеня 2005 году — выканаўца абавязкаў генэральнага сакратара Беларускага таварыства Чырвонага Крыжу.

5 траўня 2006 году прызначаны міністрам аховы здароўя Беларусі. 29 сьнежня 2016 прызначаны віцэ-прэм’ерам Беларусі. 18 жніўня 2018 году вызвалены ад пасады Намесьніка Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

## Узнагароды
Узнагароджаны юбілейным мэдалём «60 год вызваленьня Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў».

## Сям’я
Жанаты, мае дачку Вольгу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»
* Біяграфія на сайце Міністэрства аховы здароўя

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дарагічынскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Міністры аховы здароўя Рэспублікі Беларусь
Новая зямля (Радыё Unistar)

**Новая зямля** (2005 — кастрычнік 2009) — музычная перадача на радыё Unistar, адзіная беларускамоўная ў этэрнай сетцы Unistar. Вядоўца — Віктар Сямашка.

За чатыры гады існаваньня ў этэр выйшла каля 200 выпускаў, прысьвечаных беларускай альтэрнатыўнай культуры.

У пэрыяд з 3 студзеня 2008 да 28 лютага 2008 у праграме было прадстаўлена 9 перадач «*Беларускі андэграўнд 60-70-х*», якія пасьля сумесна з Tuzin.fm былі выкладзеныя ў Сеціва..

У кастрычніку 2009 кіраўніцтва радыё прыняло рашэньне зьняць з этэру праграму «ў сувязі са зьменай эфірнай палітыкі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Расклад выпуску радыё праграмы «Новая зямля» 16 ліпеня 2009

Катэгорыя:Радыёперадачы
Гарбацэвічы

**Гарбацэ́вічы** — вёска ў Бабруйскім раёне Магілёўскай вобласьці, на шашы . Гарбацэвічы ўваходзяць у склад і зьяўляюцца цэнтрам Гарбацэвіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1560 сяло ў Бабруйскай воласьці Рэчыцкага павету Менскага ваяводзтва, уласнасьць казны. У 1621 годзе сяло (9 двароў) і засьценак. Павобле інвэнтару Бабруйскага староства 1639 году 9 двароў, 28 жыхароў мужчынскага полу. Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) году ў складзе Расейскай імпэрыі. У 1860 годзе ў складзе аднайменнага маёнтку ў складзе Бабруйскага павету Менскай губэрні. Мелася вапнавая вытворчасьць. Паводле перапісу 1897 году пагост і сядзібы землеўладальнікаў (16 двароў, 53 жыхары), адасоблена разьмяшчаліся вал. праўленьне (3 двары, 23 жыхары, царква, школа, лячэбніца, штогод 2 чэрвеня праводзіўся таржок). Ад 20 жніўня 1924 году цэнтар сельсавету. У 1932 працавалі 2 кузьні, паравы млын. Працуюць майстэрні па рамонце сельскагаспадарчай тэхнікі, цэх Бабруйскай футравай фабрыкі, піларама, сярэдняя школа, бібліятэка, Дом культуры, фэльчарска-акушэрскі пункт, дзіцячы садок, аддзяленьне сувязі, аддзяленьне ашчаднага банку, вэтэрынарны пункт, АТС, 2 крамы, сталовая, КБА.

## Насельніцтва
* 2010 год — 520 жыхароў
* 2007 год — 590 жыхароў, 210 двароў
* 1999 год — 623 жыхары

## Вядомыя выхадцы
* Аляксандар Азярэц — беларускі дзяржаўны дзяяч, міністар энэргетыкі Рэспублікі Беларусь

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарбацэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Лявонаўка

Назву **Ляво́наўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Лявонаўка — вёска ў Аршанскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Лявонаўка — былы хутар у Асіпавіцкім раёне
** Лявонаўка (нежыл.) — вёска ў Краснапольскім раёне

* Менская вобласьць:
** Лявонаўка — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Левандаршчына
* Леванішкі
* Леванова
* Леванпольле
* Ліванова
* Лявонава
* Лявонавічы
* Лявонаўцы
Лявонавічы

Назву **Ляво́навічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Лявонавічы — хутар у Глыбоцкім раёне
** Лявонавічы — вёска ў Пастаўскім раёне 

* Гарадзенская вобласьць:
** Лявонавічы — вёска ў Бераставіцкім раёне
** Лявонавічы — вёска ў Зьдзецельскім раёне 
** Лявонавічы — вёска ў Мастоўскім раёне 
** Лявонавічы — вёска ў Смаргонскім раёне 

* Менская вобласьць:
** Лявонавічы — вёска ў Вялейскім раёне 
** Лявонавічы — вёска ў Нясьвіскім раёне 
** Лявонавічы — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Левандаршчына
* Леванішкі
* Леванова
* Леваноўка
* Леванпольле
* Ліванова
* Лявонава
* Лявонаўка
* Лявонаўцы
Лявонавічы (Нясьвіскі раён)

**Ляво́навічы** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Лявонавічы ўваходзяць у склад Ланскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1720 годзе вёска ў Наваградзкім ваяводзтве ВКЛ. У 1870 годзе — вёска ў Пацейкаўскай воласьці таго ж павету. У 1890 годзе ў вёсцы адчынена рухомая школа граматы, у якой у 1890/91 навучальным годзе вучыліся 8 хлопчыкаў.

Да 28 траўня 2013 году — цэнтар Лявонавіцкага сельсавету. 28 траўня 2013 году перададзеная зь ліквідаванага Лявонавіцкага сельсавету ў Ланскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 404 жыхары
* 2001 год — 167 двароў, 431 жыхар
* 2010 год — 373 жыхары

## Транспарт
Празь вёску праходзіць аўтобусны маршрут Нясьвіж — Клецак і Нясьвіж — Лявонавічы.

## Інфраструктура
Дом культуры, бібліятэка, дзьве крамы, школа, дзіцячы сад, аддзел сувязі, філіял «Беларусбанк», амбуляторыя, аўтапарк ЗАТ «1 Мая», жывёлагадоўчая і сьвінафэрма.

## Інфармацыя для турыстаў

### Помнікі архітэктуры
У 1976 годзе на ўшанаваньне памяці 49 загінулых землякоў падчас Другой сусьветнай вайны ў цэнтры вёскі пастаўлена стэла.

### Страчаная спадчына
Лявонавіцкі народны хор створаны ў 1926 годзе зь ліку жыхароў вёскі Лявонавічы. Гэта адзін з найстарэйшых самадзейных калектываў ня толькі Меншчыны, але і Рэспублікі Беларусь. Ля вытокаў хору былі мясцовы паэт і кампазытар Новік-Пяюн, самадзейны кампазытар П. Косач. Вялікую дапамогу ў якасьці кансультанта ў свой час аказваў народны артыст СССР Г. І. Цітовіч. У 1926 годзе разам з хорам, быў арганізаваны тэатар, праіснаваўшы да 1936 году і сыграў адметную ролю ў распаўсюджаньні беларускай культуры на тэрыторіі, якая тады належала Польшчы.

За дзесяць гадоў Лявонавіцкі тэатар падрыхтаваў і паставіў 21 п’есу. Сярод іх былі: «Паўлінка» Янкі Купалы, «Модны шляхцюк» Каруся Каганца, «Зьбянтэжаны Саўка» Леапольда Радзевіча. Спэктаклі ставіліся ў будынку так званага «магазіна», дзе ў царскія часы сяляне захоўвалі зерне пад час неўраджаю. У 1933 годзе гэты будынак быў перабудаваны ў Народны дом. Тэатар выяжджаў са спэктаклямі ў суседнія вёскі, а таксама Клецак, Нясьвіж. На пастаноўкі ў Лявонавічы прыходзілі людзі з навакольных вёсак і мястэчак. Пра тэатар пісалі віленскія газэты. У спэктаклях прымаў удзел аркестар пад кіраўніцтвам П. Ф. Казака і Лявонавіцкі хор.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Лявонавічы на Меншчыне // Радыё Свабода
* Лявонавічы
* Несвиж — тайны истории

Катэгорыя:Ланскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Лявонавіцкі сельсавет

**Ляво́навіцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Лявонавічы.

## Гісторыя
12 кастрычніка 1940 году створаны Лявонавіцкі сельсавет у складзе Нясьвіскага раёну Баранавіцкай вобласьці (з 8 студзеня 1954 году — Менскай).

28 траўня 2013 году сельсавет ліквідаваны, усе населеныя пункты — Габруны, Грыбаўшчына, Дубейкі, Лазавічы, Лесуны, Лявонавічы, Ляхі, Мысьліва, Пляшэвічы, Салтанаўшчына, Смалічы, Цякалаўшчына — перададзеныя ў склад Ланскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 347

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Нясьвіскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Раманчук

**Раманчу́к** — беларускае прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Іван Раманчук (1920—1987) — беларускі падпольнік, пэдагог;
* Марына Бэх-Раманчук (1995) — украінская легкаатлетка;
* Сымон Раманчук (1916—1951) — беларускі вайсковец, пэдагог;
* Яраслаў Раманчук ( 1966) — беларускі палітык і эканаміст.
Дамініканская вуліца (Ворша)

**Вуліца Дамініканская** — вуліца ў цэнтральнай частцы Воршы. Праходзіць ад колішняга кляштару дамініканаў да чыгуначнай станцыі Ворша-Ўсходняя.

Гістарычную назву вуліцы вярнулі ў 1990-я.

Катэгорыя:Вуліцы Воршы
Вуліца Язэпа Драздовіча (Ворша)

**Вуліца імя Язэпа Драздовіча** — вуліца ў задняпроўскай частцы Воршы.

Атрымала сваю назву ў гонар Язэпа Драздовіча (1888—1954) — беларускага мастака, скульптара, этнографа, археоляга і пэдагога.

Язэпа Драздовіча
Катэгорыя:Язэп Драздовіч
Вуліца Язэпа Драздовіча

**Вуліца імя Язэпа Драздовіча** — вуліцы ў шэрагу населеных пунктаў Беларусі, названыя ў гонар Я. Драздовіча.

* Вуліца Язэпа Драздовіча ў Воршы
* Вуліца Язэпа Драздовіча ў Менску
Сьвятлана Калінкіна

**Сьвятла́на Калі́нкіна** — беларуская журналістка.

## Біяграфія
Нарадзілася 12 верасьня 1970 году ў Менску, скончыла Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «журналістыка».

З 1992 году працавала карэспандэнткай, а пасьля — палітычнай аглядальніцай у Беларускім тэлеграфным агенцтве. Пасьля перамогі Аляксандра Лукашэнкі на прэзыдэнцкіх выбарах перайшла на працу ў недзяржаўны выдавецкі холдынг «Белорусская деловая газета» на пасаду першага намесьніка галоўнага рэдактара штотыднёвіка «Имя». З 1996 году — першы намесьнік галоўнага рэдактара «Беларускай дзелавой газэты». З 2002 году — галоўны рэдактар «Беларускай дзелавой газэты», галоўны рэдактар дадатку «БДГ. Для службовага карыстаньня».

З 2003 году — шэф-рэдактар газэты «Народная Воля». 

У 1996 годзе паводле вынікаў апытаньня, праведзенага прадстаўніцтвам ААН у Рэспубліцы Беларусь, была названая найлепшым эканамічным аглядальнікам краіны. У 2004 годзе стала ляўрэаткаю  ад Камітэту па абароне журналістаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Форум зь Сьвятланай Калінкінай на радыё «Свабода»
* Кто есть кто в Республике Беларусь

Катэгорыя:Беларускія журналісткі
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Вольная прэса Ўсходняй Эўропы»
Катэгорыя:Ляўрэаты Міжнароднай прэміі за свабоду прэсы
Рымашэўскі

**Рымашэўскі** — прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Віталь Рымашэўскі (н. у 1975) — беларускі палітык і грамадзкі дзяяч
* Сяргей Рымашэўскі (н. у 1964) — беларускі жывапісец
Гарадзішча (Бярэзінскі раён)

**Гарадзі́шча** — вёска ў Бярэзінскім раёне Менскай вобласьці. Гарадзішча ўваходзіць у склад Багушэвіцкага сельсавету.

## Гісторыя
Згадваецца ў 1930 годзе пры ўключэньні ў калгас імя Сталіна. У 1965 годзе было 50 жыхароў. 1 студзеня 2003 году — 10 чалавек. 21 сьнежня 2007 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Якшыцкага сельсавету ў Багушэвіцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 17 жыхароў
* 2008 год — 23 жыхары
* 1999 год — 51 жыхар

## Крыніцы

Катэгорыя:Багушэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бярэзінскага раёну