Вялікае Бабіна

: *Ня варта блытаць зь вёскамі [[Малое Бабіна]] (у тым жа самым [[Высокаўскі сельсавет (Аршанскі раён)|Высокаўскім сельсавеце]] [[Аршанскі раён|Аршанскага раёну]] [[Віцебская вобласьць|Віцебскай вобласьці]]) і [[Бабіна]] (у [[Гарадзенская вобласьць|Гарадзенскай вобласьці]])*

**Вялі́кае Ба́біна** — вёска ў Аршанскім раёне Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 16 кілямэтраў на поўнач ад Воршы і за 1,5 кілямэтру на захад ад міжнароднай аўтамагістралі Санкт-Пецярбург — Адэса (у межах Беларусі — магістраль ). Празь вёску праходзіць рэспубліканская аўтамабільная дарога Віцебск — Ворша (). Вялікае Бабіна ўваходзіць у склад Высокаўскага сельсавету.
## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першае ўпамінаньне 1557 год ва ўласнасьці Корсакаў.  Паводле інвэнтару 12 ліпеня 1560 году Сяло Бабіна належала Аршанскаму замку. 
**Волость замку Рошского. Село Бабино. Люди куничные.** (л. 19)
*Старец того села именем Исак, Роман з братею своею, Семен Левоневич з братком , Гапон Семенович з братею, Демьян Семенович з братом Иваном, Иванко Семенович з братом Ходором, Андрей а Митко Игнатовичи, Федко збратею Митком и Лукъяном, Першко Полуйкович, Марко Ходкович, Михалко Матфеевич з братею, Кузма з братом, Левон Хомин, Онисим Юркович, Лукъян Нестерович, Андрей Карников, Менко Озаров, Митко Семёнович. В том селе пустовщизна именем Левоновщизна  — служба, другая земля Ползунщвщизна  — служба. Того села всих людей служоб 16, дымов 30. Повинноватость того села всих людей: скаждое службы на каждои недели день в суботу до замку служать, с чим им врадник роскаже, а к тому у восень, естлибы потреба была ку роботе замку будованья, тогда есть винни робити; и дани медовое на замок Оршанский пудов 8 давати, а за данью полуконного личбы гр. 32, хмелю солянку; а на озерах повинни невод тягнути, иле потреба есть; а сходячи з невода, неводничому гр. 20; а кгды сено косять на замок, покосного гр. 10. а к тому на замок Витебский с того ж села дани медовое дають пудов 34, а з данью полуконного гр. 60. (л. 20) Того же села Бабиньского бобровник: Боборика Миткович — 1, служба, повиннватости он никоторое не чинить, одно бобры на замок ловить.* 

У пачатку 1562 году атрады Івана IV Жахлівага спустошылі ваколіцы Воршы й Дуброўны. Пасьля заканчэньня Інфлянцкай вайны (1558—1570) 30 ліпеня 1574 году Бабіна ўпамінае староста аршанскі Ф. С. Кміта ў лісьце з Воршы да Мікалая Радзівіла, ваяводы віленскага: 
*У воласьці: Расасна — шасьцісот чалавек няма, Любавічы — ста васьмідзесяці чалавек няма, Бабіна, Заозерца, Дзевіна, Пашына, Баева — усіх тых сёл, государ, няма…*

З 1569 году  — дзяржаўная ўласнасьць. Згадваецца ў 1669 годзе як вёска ў Аршанскім павеце Вялікага Княства Літоўскага.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай 22 ліпеня 1773 году Бабіна ў Аршанскай правінцыі Магілёўскай губэрні. З 22.03.1777 па 31.12.1796  у складзе Сеньненскага павету Магілёўскай губэрні (Магілёўскае намесьніцтва з 10.01.1778 да 31.12.1796). З 01.12.1796 да 27.02.1802 году ў Беларускай губэрні. З 27 лютага 1802 году ў Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні.

З 1792 году ва ўласнасьці Любамірскіх сяло (Вялікае) Бабіна й вёска Бабіна, у маёнтку Межаўскі ключ. Адлюстравана на пляне генэральнага межаваньня Сеньненскага павету канца 18 ст.
Пасьля рэформаў другой паловы XIX стагодзьдзя сяляне выкупілі зямлю ў Канстанціна Любамірскага
У 1910 годзе сялянскай грамадзе належала 111 дзесяцін зямлі. Сяляне ўваходзілі ў Бабінскае сялянскае таварыства.

## Насельніцтва
* XVI стагодзьдзе: 1560 год — 30 дымоў; 
* XIX стагодзьдзе: 1857 год — 40 чалавек; 
* XX стагодзьдзе: 1910 год — 43 мажчыны, 42 жанчыны, 15 двароў; 1998 год — 62 чалавекі, 39 двароў;  
* XXI стагодзьдзе: 2010 год — 60 чалавек; 2018  — 24 чалавекі, 12 дамоў; 

## Славутасьці
* Гарадзішча. За 3 км на ўсход ад вёскі, ва ўрочышчы Гарадзец. Пляцоўка памерам 45 на 42 мэтраў узвышаецца над навакольнай мясцовасьцю на 15 — 18 мэтраў і абкружана трыма канцэтрычнымі валамі: адзін па краі і два па схілах. Вышыня ўнутранага вала — 2 — 3 мэтра, зьнешніх — 1,5 мэтра.  Абсьледавалі ў 1971 годзе Леанід Побаль, у 1981 годзе Міхаіл Лашанкоў. Выяўлена ляпная кераміка 6 — 9 ст.

## Страчаная спадчына
* Царква Сьвятога Яна Хрысьціцеля. Да 1839 году парафія Беларускай грэка-каталіцкай царквы (БГКЦ). Сьвятар: ярэй Язэп Шчапкоўскі. Пасьля пажару ў Высокаўскай Сьвята-Ільлінскай царкве частка вёсак была далучана да Бабінскай царквы.
** К царкве былі прыпісаны ў 1857 годзе — Сяло (Вялікае) Бабіна; вёскі: Арашкі, Бабіна, Дзевіна, Іванькава, Карпіцкія, Каржавы, Клюкаўка, Кухаронкі, Лісоўскія, Максакі, Пліханы, Сяргеенкі, Сімахі, Сядрычына; засьценкі: Аніськава, Сядрычынскі (Вусы).
** К царкве былі прыпісаны ў 1910 годзе — Сяло (Вялікае) Бабіна, сяло Высокае; вёскі: Аніськава, Бабіна, Грышаны, Дзевіна, Зазер’е, Іванькава, Каржавы, Клюкаўка, Лісуны, Лісоўскія, Няводнічы, Пліханы, Савкежына, Сяргеенкі, Сімахі, Сядрычына, Чапеліна; засьценкі: Лісоўскі, Сядрычынскі (Вусы); маёнтак Высокае; сядзібы: Высокае, Грышаны, Касая Елка, Рэвяч, Пярэспа; пагост Бабіна; былая паштовая станцыя Грышаны.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  С. 495, 496.
*  
* 
*  С. 104 — 105.

Катэгорыя:Высокаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Аршанскага раёну