open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.22 WMR

**.22 WMR** () — малаімпульсны патрон кальцавога ўзгараньня сямейства 5,6 мм, ужываецца выключна ў грамадзянскай зброі.

## Асаблівасьці і ўжываньне

Патрон .22 WMR значна магутней, чым, напрыклад, знакаміты «мелкашачны» патрон .22 Long Rifle, паколькі колькасьць пораху ў яго набойніцэ больш прыкладна ў паўтары раза. Яго магутнасьць, па меркаваньні некаторых аўтараў, знаходзіцца на мяжы магутнасьці, магчымай для патронаў кальцавога ўзгараньня. Адпаведна, далёкасьць стральбы ім істотна больш. Пачатковая хуткасьць кулі вельмі высокая — яна ў некаторых тыпах патрона дасягае 600 м/с і нават на адлегласьці 100 ярдаў (91,4 м) роўная хуткасьці кулі .22 Long Rifle ля ствальнога зрэзу. Эфэктыўная далёкасьць стральбы .22 WMR дасягае 120—130 м. Пры гэтым аддача занядбана слабая, яна часта не адчуваецца зусім.

Ужываньне гэтага патрону ў цэлым такое ж, як і ў іншых патронаў сямейства 5,6 мм. Гэта, першым чынам, індывідуальная стралковая падрыхтоўка і навучаньне стральбе. Гэтаму спрыяюць такія якасьці патрона, як практычная адсутнасьць аддачы, адносна нягучны гук стрэлу і таннасьць. Але ў «сапраўднай» спартовай стральбе гэты патрон ніколі не выкарыстоўваўся. Спартоўцам падвышаная хуткасьць кулі не была неабходная (для стральбы па мішэнях аптымальныя балістычныя паказчыкі .22 Long Rifle, а ня больш магутнага патрона) таму акцэнт у пасоўваньні на рынку патрона .22 WMR быў першапачаткова зрушаны ў бок паляваньня. Менавіта паляўнічыя маглі цалкам рэалізаваць перавагі .22 WMR. Патрон .22 WMR — адзін зь нешматлікіх патронаў кальцавога ўзгараньня, які часта стаў выкарыстоўвацца для паляўнічых мэт.

Найболей распаўсюджаная куля для патрона .22 WMR — не сьвінцовая осаленая, як у меней магутных 5,6-мм патронаў, а амяднённая, бо пры хуткасьцях больш 600 м/с сьвінцовая безабалонкавая куля можа сарвацца з нарэзаў у ствале або расплавіцца ад трэньня. Часта кулі .22 WMR робяцца з экспрэснай пустэчай у галаўной частцы. Існуюць таксама адмысловыя патроны .22 WMR, мелыя замест кулі капсулу з дробным дробам, якія ўжываюцца для стральбы пацукоў і інш.

Гэты патрон падыходзіць для стральбы дробных грызуноў, трусаў, а таксама птушак, але абавязкова трэба мець у выглядзе, што на блізкай адлегласьці куля можа моцна разьбіць і парваць тушку такой дзічыны, асабліва калі браць кулю з экспрэснай пустэчай. Дульная энэргія кулі гэтага боепрыпасу дастатковая для паразы дзічыны памерам да шакала або каёта ўключна.

Зброя пад патрон .22 WMR выпускаецца самая разнастайная, асабліва ў ЗША. Гэта і карабіны, і штуцэры, і пісталеты (напрыклад, Kel-Tec PMR-30). У Эўропе і Расеі дадзены патрон і, адпаведна, зброя пад яго, распаўсюджаныя некалькі менш.

Катэгорыя:Патроны
Сёдэрманлянд (лэн)

**Сёдэрманлянд** — лэн у Швэцыі, пераважна ў аднайменным ляндскапе, і часткова ў ляндскапах Нэрке й Уплянд. Мяжуе з лэнамі Стакгольм, Вэстманлянд, Эстэр’ётлянд, Эрэбру. Адміністрацыйны цэнтар — Нючэпінг.

## Геаграфія

Сёдэрманлянд разьмешчаны на ўсходзе Швэцыі, на паўднёвы захад ад Стакгольму. Падзяляецца на 9 камунаў. Лэн мае выйсьце да Балтыйскага мора (на паўднёвым усходзе) і да двух буйных азёраў: Мэлярэн і Ельмарэн. Насельніцтва лэну складае 301 944 чал. (па стане на 31.12.2023).

### Найбуйнейшыя гарады
Па стане на 2020 год найбуйнейшымі гарадамі лэну Сёдэрманлянд зьяўляюцца Эскільстуна (69 948 чал.), Нючэпінг (38 780 чал.), Катрынэгольм (24 483 чал.), Стрэнгнэс (14 803 чал.), Уксэлёсунд (11 420 чал.).
Петухоўшчына (Менская вобласьць)

**Петухо́ўшчына** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Петухоўшчына ўваходзіць у склад Сейлавіцкага сельсавету.

## Гісторыя
28 траўня 2013 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Навасёлкаўскага ў Сейлавіцкі сельсавет.

## Насельніцтва
* 1999 год — 159 чалавек
* 2010 год — 96 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сейлавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Новыя Навасёлкі

Назву **Новыя Навасёлкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Новыя Навасёлкі — вёска ў Каленкавіцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Новыя Навасёлкі — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Навасёлкі
* Старыя Навасёлкі 
* Вялікія Навасёлкі 
* Малыя Навасёлкі 
* Навасельле
* Навасельцы
* Навасёлава 
* Навасёлы 
* Новае Сяло
Аношкі

Назву **Ано́шкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Аношкі — вёска ў Лепельскім раёне

* Менская вобласьць:
** Аношкі — вёска ў Вялейскім раёне
** Аношкі — вёска ў Нясьвіскім раёне
** Аношкі — вёска ў Смалявіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Аношкаўскае
Аношкі (Нясьвіскі раён)

**Ано́шкі** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Аношкі ўваходзяць у склад Казлоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 806 чалавек
* 1999 год — 953 чалавекі

## Інфармацыя для турыстаў
* Гарадзішча пэрыяду раньняга жалезнага веку (0,8 км на паўночны ўсход ад вёскі, урочышча Гарадзішча) празванага Перунова Гара

### Помнікі архітэктуры
* Сьвята-Ганьнінская царква

### Страчаная спадчына
* Сядзіба Наруцавічы, 19 стагодзьдзя (засталіся фрагмэнты)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сьвята-Ганьнінская царква ў в. Аношкі

Катэгорыя:Казлоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Гусакі (Нясьвіскі раён)

**Гусакі́** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Гусакі ўваходзяць у склад Казлоўскага сельсавету.

## Насельніцтва

ImageSize = width:550 height:250
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:40
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:460
ScaleMajor = unit:year increment:50 start:0 gridcolor:gray1
TextData =
  pos:(50,20) textcolor:black fontsize:M
  text:
PlotData =
  bar:1800 color:gray1 width:50
   from:0 till:133 width:15 text:133 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1909 color:gray1 width:1
   from:0 till:362 width:15 text:362 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1921 color:gray1 width:1
   from:0 till:364 width:15 text:364 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1940 color:gray1 width:1
   from:0 till:457 width:15 text:457 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1959 color:gray1 width:1
   from:0 till:350 width:15 text:350 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1998 color:gray1 width:1
   from:0 till:152 width:15 text:152 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:1999 color:gray1 width:1
   from:0 till:150 width:15 text:150 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2001 color:gray1 width:1
   from:0 till:142 width:15 text:142 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2010 color:gray1 width:1
   from:0 till:95 width:15 text:95 textcolor:red  fontsize:8p    
  bar:2012 color:gray1 width:1
   from:0 till:87 width:15 text:87 textcolor:red  fontsize:8px


## Выхадцы
* Аляксандра Гесь — беларуская архівістыка і гісторык.

## Крыніцы

Катэгорыя:Казлоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Заслаўскі раён

**Заслаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Хмяльніцкай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Заслаў.

## Населеныя пункты
* Заслаў
* Плужна

Катэгорыя:Раёны Хмяльніцкай вобласьці
Долкінды

**До́лкінды** — вёска ў Беларусі, каля ракі Гарадніцы. Уваходзяць у склад Казлоўскага сельсавету Нясьвіскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, фармант -даў- паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны' або старагерманскага dulg- 'моцны, трывалы', dolg 'дужаньне', а фармант -гінт- (-гінд-) — ад гоцкага gands 'посах', пераноснае 'чары'.

## Насельніцтва
* 1909 год — 293 чалавекі ў вёсцы Долгінтах
* 1999 год — 72 чалавекі
* 2010 год — 33 чалавекі

## Славутасьці
Разам зь вёскамі Аношкамі і Жанкавічамі знаходзяцца каля вялікага гарадзішча на ўзвышшы, празванага Перунова Гара.

## Асобы
* Георгі Сьцяпанавіч Тамашэвіч — заслужаны журналіст Беларускага саюзу журналістаў, старшыня Берасьцейскай абласной арганізацыі грамадзкага аб’яднаньня «Беларускі саюз журналістаў», выдатнік друку

## Крыніцы

Катэгорыя:Казлоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Жанкавічы

**Жа́нкавічы** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Жанкавічы ўваходзяць у склад Казлоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 97 чалавек
* 1999 год — 145 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
Разам зь вёскамі Аношкі і Долкінды знаходзіцца каля вялікага ўзвышша, празванага Перунова Гара.

## Крыніцы

 

Катэгорыя:Казлоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Малаеды

**Малае́ды** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Малаеды ўваходзяць у склад Казлоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 52 чалавекі
* 1999 год — 91 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
На паўночным захадзе ад вёскі знаходзіцца выток ракі Гарадніца.

## Выхадцы
* Іван Ёсіфавіч Хоміч (1930—2001) — арганізатар аховы здароўя. Кандыдат мэдычных навук. Галоўны хірург урачэбна-санітарнай службы Беларускай чыгункі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Казлоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Казлы (Нясьвіскі раён)

**Казлы́** — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці. Казлы зьяўляюцца цэнтрам Казлоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 285 чалавек
* 1999 год — 323 чалавекі

## Выхадцы
* Антон Антановіч — доктар філялягічных навук, прафэсар Віленскага ўнівэрсытэту, дасьледчык старабеларускай мовы

## Крыніцы

Катэгорыя:Казлоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Нясьвіскага раёну
Патрон кальцавога ўзгараньня

**Патрон кальцавога ўзгараньня** — від боепрыпасаў, у якіх баёк пры стральбе б’е ня ў цэнтар, а ў пэрэфэрычную частку донца набойніцы. Капсуля як самастойнай адзінкі не існуе, ударны склад запрасаваны ў дно набойніцы. Куля патрона цалкам сьвінцовая, часам бываюць і іншыя выгляды куль. Маламагутны патрон кальцавога ўзгараньня, можа быць выкарыстаны для палявання на дробнага зьвера, тыпу сурка, вавёркі і г. д., а таксама для спартовай стральбы.

## Гісторыя
Патрон кальцавога ўзгараньня (або па-іншаму «бакавога агню»), зьявіўся да сярэдзіны XIX стагодзьдзя. Малашумны патрон стварыў у 1842 годзе ў Францыі зброевы майстар Флябэр. Капсульны склад быў запрасаваны непасрэдна ў закраіну донца набойніцы, у адрозьненьне ад патронаў з капсулем цэнтральнага бою. Маламагутны патрон ня меў самастойнага парахавога зарада, і стрэл адбываўся толькі за кошт газаў успламяняльнага складу. Першыя патроны былі трох калібраў: 4, 6 і 9 мм.

Пазьней расейскі збройнік Берынгер удасканаліў патрон Флябэра (цераз 14 гадоў): зрабіў больш трывалую і доўгую набойніцу, дадаў парахавы зарад. Куля, як правіла, па-ранейшаму сьвінцовая і безабалонкавая. Патрон Берынгера практычна ў нязьменным выглядзе дажыў да XX стагодзьдзя.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Патроны
2014

## Падзеі
* 7-23 лютага ў Сочы (Расея) прайшлі Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
* 23 сакавіка — 6-я мясцовыя выбары ў Рэспубліцы Беларусь
* 29 сакавіка ў Славаччыне адбыліся выбары прэзыдэнта
* 9—25 траўня Чэмпіянат сьвету па хакеі з шайбай 2014 году
* 20 траўня набыў моц Водны кодэкс Рэспублікі Беларусь
* 25 траўня Прэзыдэнцкія выбары ва Ўкраіне 2014 году
* 22 жніўня былі запушчаныя два чарговых спадарожніка праекту спадарожнікавае сыстэмы навігацыі Галілео

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці

* 5 студзеня — Уладзіслаў Сэрчык, польскі гісторык
* 5 студзеня — Эўсэбіё, партугальскі футбаліст
* 11 студзеня — Арыэль Шарон, 11-ы прэм’ер-міністар Ізраілю
* 13 лютага — Зьбігнеў Рамашэўскі, польскі палітык
* 26 лютага — Пака дэ Люсія, гішпанскі гітарыст
* 25 траўня — Войцех Ярузэльскі, польскі вайсковец і палітык
* 13 ліпеня — Язэп Крупскі, беларускі мастак
* 17 ліпеня — Вілем Вітэвээн, нідэрляндзкі палітык
* 6 верасьня — Кіра Зварыкіна, беларуская савецкая шахматыстка
* 30 верасьня — Марцін Льюіс Пэрл, амэрыканскі фізык беларускага паходжаньня, ляўрэат Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
* 3 кастрычніка — Рыгор Кійко, беларускі мастак, палітвязень
* 22 сьнежня — Джо Кокер, ангельскі блюз і блюз-рок сьпявак
Данмарксхаўн

**Данмарксхаўн** — мэтэаралягічная станцыя на беразе Грэнляндзкага мора на тэрыторыі Паўночна-Ўсходняга Грэнляндзкага нацыянальнага парка. Гэта самы паўночны пункт на беразе Грэнляндзкага мора, недасягальны без дапамогі ледаколаў. Штогод у жніўні сюды заходзіць судна забесьпячэньня, і насельніцтва (пастаянна — 8 чалавек) ненадоўга павялічваецца. Станцыя абслугоўваецца TELE-POST Greenland, грэнлядзкай тэлекамунікацыйнай кампаніяй.

## Вонкавыя спасылкі
* Дацкая Палярны Цэнтр
* Данмарксхаўн
* TELE-POST

Катэгорыя:Населеныя пункты Грэнляндыі
Катэгорыя:Грэнляндыя
Старажоўскія могілкі

**Старажо́ўскія мо́гілкі** (таксама **Пярэ́сьпінскія**) — нэкропаль, што існаваў у XVIII—XX стагодзьдзях у горадзе Менску.

## Гісторыя
У канцы XVIII стагодзьдзя, пасьля таго як Менск увайшоў у склад Расейскай імпэрыі, для яго стаў дзейнічаць указ Кацярыны II аб могілках. Цяпер хаваць памерлых у цэнтры гораду і каля храмаў можна было толькі ў асаблівых выпадках. Для могілак былі адведзеныя спэцыяльныя тэрыторыі: для праваслаўных — на Пярэсьпе (пазьней гэтая мясцовасьць пачала называцца Старажоўкай), уніятаў — на Залатой Горцы, каталікоў — на Кальварыі. Першыя магілы датуюцца 1795 годам.

Могілкі закрылі ў 1937 годзе, але ў часе Другой сусьветнай вайны пахаваньні грамадзянскіх асобаў працягваліся. У 1943 годзе тут было праведзенае пышнае пахаваньне паліцыянта. Пахаваньні адбываліся кароткі час і па вызваленьні Менску.

Пасьля вайны было прынятае рашэньне аб ліквідацыі могілак. Тады ж адсюль, са Старажоўкі, перанесьлі на Вайсковыя могілкі прах Івана Пуліхава. Улады аб’явілі, што рэшткі з могілак можна выпакваць для перазахаваньня. Былі сваякі памерлых, якія мелі жаданьне гэта зрабіць. Адабраныя труны складваліся ў сутарэньнях Царквы Сьвятой Марыі Магдаліны, адкуль іх пазьней вывозілі, часам у іншыя гарады. Пахаваньні сьвятароў, якія месьціліся перад царквой, былі раскапаныя рабочымі і ўскрытыя ў часе рэканструкцыі храма. Магілы, якія не былі перанесеныя, былі выраўненыя бульдозэрам. Сярод іншых, былі выраўненая магілы беларускіх дзяячоў Алеся Бурбіса і палітычнага дзяяча Сьцяпана Булата. 

У 1950-я гады на месцы могілак паклалі асфальт (аўтамабільная дарога вуліцы Старажоўскай), пабудавалі кінатэатр «Спартак» (цяпер Моладзевы тэатар).

### Нашыя дні

Цяперака пра колішнія могілкі нагадваюць Старажоўская брама і надмагільлі, перанесеныя сюды з тэрыторыі могілак. У 1993 годзе, да 200-годзьдзя Менскае япархіі, побач з царквой быў усталяваны помнік подле бласлаўленьня мітрапаліта Менскага й Слуцкага, Патрыяршага Экзарха ўсяе Беларусі Філярэта. На пліце помніка па-расейску напісана: «Супакой, Госпадзе, душы памерлых рабоў тваіх усіх на месцы гэтым пахаваных». У часе рэканструкцыі Моладзевага тэатру неаднаразова выкапваліся чалавечыя астанкі, 14 сьнежня 2015 году была адкапаная труна з рэшткамі вайскоўца.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Могілкі Менску
Тадэвуш Францішак Агінскі

**Тадэ́вуш Франці́шак Агі́нскі** (26 жніўня 1712 — 31 сьнежня 1783, Маладэчна) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Пісар вялікі літоўскі (1737—1744), кашталян (1744—1777) і ваявода троцкі (з 1770).

Быў старостам ашмянскім (з 1739), вербаўскім і прывальскім. Кавалер ордэнаў Белага арла (1742) і Сьвятога Станіслава (1765).

## Біяграфія

З старэйшай княскай лініі роду Агінскіх, сын Марцыяна Міхала (1672—1750), ваяводы віцебскага, і Тэрэзы з Бжастоўскіх (пам. 1721). Меў братоў Ігнація і Станіслава Юрыя.

У 1733 годзе падпісаў элекцыю Станіслава Ляшчынскага і выступіў у ягоную абарону. Пазьней у 1736 годзе вызнаў уладу Аўгуста Саксонскага.

Актыўны ўдзельнік соймаў, ягоныя прамовы выйшлі ў друку. Маршалак Гарадзенскага сойму (5 кастрычніка — 19 лістапада 1744 году). Падпісаў элекцыю Станіслава Аўгуста, быў сябрам Пастаяннай Рады (1776—1778).

Збудаваў палац у Маладэчне, дзе ўладкаваў уласную рэзыдэнцыю. Пры палацы існавала багатая бібліятэка і мастацкая галерэя.

У шлюбе з Ізабэлай Радзівіл меў сыноў Андрэя і Францішка Ксавэрыя. Другі шлюб зь Ядвігай Залускай быў бязьдзетным.

## Галерэя

Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (XVIII).jpg|З Тадулінскага манастыра, XVIII ст.
Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (A. Lemoine, 1857-58).jpg |A. Lemoine, 1857—58 гг.
Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (A. Lemoine, 1857-58) (3).jpg|A. Lemoine, 1857—58 гг.
Tadevuš Francišak Aginski. Тадэвуш Францішак Агінскі (K. Minter, 1826) (2).jpg|К. Мінтэр, 1826 г. (відаць, партрэт М. К. Агінскага)


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Тадэвуш Францішак
Катэгорыя:Маршалкі Сойму Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Пісары вялікія літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты ашмянскія
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Катэгорыя:Памерлі ў Маладэчне
Рыгор Антоні Агінскі

**Рыгор Антоні Агінскі** (23 чэрвеня 1654 — 17 кастрычніка 1709) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Чашнік (1684—1687) і харунжы вялікі літоўскі (1687—1698), староста жамойцкі (з 1698), гетман польны літоўскі (з 1703).

## Біяграфія
З старэйшай княскай лініі роду Агінскіх, сын Яна і Ганны зь Сямашкаў.

У 1684—1687 гадох быў чашнікам вялікім літоўскім, у 1687—1698 гадох — харунжым вялікім літоўскім. Абіраўся паслом ад Ваўкавыскага павету на соймы 1690, 1695 і 1696 гадоў.

23 траўня 1698 году атрымаў урад старосты жамойцкага. Узначаліў канфэдэрацыю шляхты супраць панаваньня Сапегаў у Вялікім Княстве Літоўскім. Разьбіў іхныя аддзелы пад Алькенікамі ў 1700 годзе. У 1703 годзе стаў гетманам польскым літоўскім.

Падтрымліваў караля і вялікага князя Аўгуста Моцнага. У Вялікую Паўночную вайну ваяваў супраць швэдаў і Станіслава Ляшчынскага, прыхільнік хаўрусу з Маскоўскай дзяржавай. Быў адным з арганізатараў генэральнай канфэдэрацыі Вялікага Княства Літоўскага (1703 год), якая ваявала з швэдамі нават па капітуляцыі Аўгуста Моцнага і магнатаў. Атрымаў некалькі перамогаў над швэдзкімі войскамі, у тым ліку ўзяў штурмам фартэцыю Біржы (1703 год).

Быў аматарам музычнай культуры, трымаў уласны аркестар. Па ім усе наступныя выхадцы з роду апекваліся музыкай.

У шлюбе з Тэафіліяй Чартарыйскай (1686 год) меў сына Казімера Марцыяна і трох дачок, у тым ліку вядомую мэцэнатку Альжбету Магдалену.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Рыгор Антоні
Катэгорыя:Гетманы польныя літоўскія
Катэгорыя:Чашнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Харунжыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Сьвецкія сэнатары Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Старосты жамойцкія
Катэгорыя:Старосты цяльшыцкія
Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Паўночнай вайны
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Марцыян Міхал Агінскі

**Марцыян Міхал Агінскі** (1672 — 1 красавіка, паводле іншых зьвестак 29 кастрычніка 1750) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Мечнік вялікі літоўскі (1695—1703), кашталян (1703—1730) і ваявода віцебскі (з 1730). Трымаў Барысаўскае, Прывальскае і Вярбоўскае староствы.

Марцыян Міхал Агінскі — патрон-заснавальнік Менскага езуіцкага калегіюму.

## Біяграфія
Са старэйшай княскай лініі роду Агінскіх, сын Шымана Караля і Тэадоры з Корсакаў. Стрыечны брат Казімера Дамініка Агінскага.

У 1718 годзе атрымаў Барысаўскае староства ад удавы Канстанцыі (з роду Падбярэскіх), двойчы саступаючы яго свайму старэйшаму сыну Ігнацыю Агінскаму, да якога староства канчаткова перайшло ў 1744 годзе.

Удзельнік апазыцыі ў 1720—1730-х гадох, маршалак Генэральнай канфэдэрацыі правінцыі ВКЛ. Абапіраўся на зьвязкі з расейскім дваром.

Пабраўся шлюбам з Тэрэзай Бжастоўскай (1701), зь якой меў 5 сыноў і 3 дачок. У другім шлюбе з Тэрэзай Тызэнгаўз меў 2 дачок.

Памёр у 1750 годзе. Даты сьмерці розьняцца ад 1 красавіка да 29 кастрычніка. Пахавальныя ўрачыстасьці ў Віцебскім касьцёле езуітаў адбыліся 14—17 лютага 1751 году.

**Нашчадкі:**
* Тадэвуш Францішак Агінскі (1711—1783)
* Ігнаці Агінскі (каля 1698 — 1775) 
* Станіслаў Юры Агінскі  (1710—1748) 
* Марцыяна Агінская (1713—1766), пабралася шлюбам у 1723 з валыныскім ваяводай Міхалам Патоцкім
* Бэнэдыкта Агінская (памерла ў 1748), пабралася шлюбам у 1736 зь Юзэфам Скумінам Тышкевічам

## Спэктакль
Першы тэатральны спэктакль у Менску — «Трыюмфальная брама» — быў пастаўлены ў гонар Марцыяна Міхала Агінскага.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1672 годзе
Марцыян Міхал Агінскі
Катэгорыя:Мечнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Ваяводы віцебскія
Катэгорыя:Старосты барысаўскія
Катэгорыя:Старосты перавальскія
Катэгорыя:Памерлі ў 1750 годзе
Карл Густаў Юнг

**Карл Густаў Юнг** ( [ˈkarl ˈɡʊstaf ˈjʊŋ]; 26 ліпеня 1875 году, Кэсьвіль, Швайцарыя — 6 чэрвеня 1961 году, Кюснахт, кантон Цюрых, Швайцарыя) — швайцарскі псыхіятар, уплывовы мысьляр і заснавальнік аналітычнае псыхалёгіі. Лічыцца, што Юнг першы абґрунтаваў, што чалавечая псыхіка зьяўляецца «рэлігійнай па сваёй прыродзе» і дасьледаваў гэтую зьяву ўглыб. Ён зрабіўся бадай што няйвядомейшым першапачынальнікам у галіне дасьледваньня сноў. Таксама, ён быў тэарэтычны псыхоляг і практыкуючы лекар, большую частку свайго жыцьця правеў дасьледуючы Заходнюю й Усходнюю філязофію, альхэмію, астралёгію, сацыялёгію, а таксама літаратуру й мастацтва.

Ідэі Юнга звычайна абмяркоўваюцца падчас вывучэньня ўводзінаў у псыхалёгію ў большасьці з унівэрсытэтаў.

## Аналітычная псыхалёгія
З 1906 року Юнг быў вучнем і калегам Зыгмунда Фройда. Аднак у працэсе практычнае працы са спалечнікамі Юнг паступова разышоўся думкамі са сваім былым настаўнікам. У 1913-м стасункі Фройда зь Юнгам зазналі крызы й скончыліся разрывам, што паклала пачатак стварэньню аналітычнае псыхалёгіі.

Юнг лічыў працэс індывідуалізацыі неабходным для цэласнасьці асобы. Гэта псыхалягічны працэс інтэграцыі сьвядомасьці зь несьвядомасьцю, падчас якога падтрымліваецца аўтаномія сьвядомасьці. Індывідуалізацыя займала асноўнае месца ў канцэпцыі аналітычнае псыхалёгіі.

Асноўныя канцэпцыі пачаткова былі прапанаваныя Юнгам, у тым ліку архетыпы, калектыўнае несьвядомае, комплекс і сынхраністычнасьць. А псыхамэтрычны інструмэнт, the Myers-Briggs Type Indicator (MBTI), быў прынцыпова распрацаваны на падставе тэорыяў Юнга.

Ідэі Юнга былі адлюстраваныя ў ягоных асноўных працах: «Сымбалі пераўтварэньня», «Псыхалягічныя тыпы», «Адносіны паміж Я й бесьсьвядомым» ды іншых.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Швайцарскія філёзафы
Шчасьлівых калядаў (фільм)

**Шчасьлі́вых каля́даў** () — драматычны фільм пра падзеі на Заходнім фронце ў 1914 годзе пад час Калядаў. Стужка зьнятая ў 2005 годзе кампаніяй Sony Pictures Classics, у галоўных ролях Даян Кругер, Бэно Фурман, Гіём Канэ, Даніель Бруль. Фільм зьняты на падставе сапраўдных падзеяў.

## Сюжэт
Пад час Каляднай ночы 1914 году на закінутым участку Заходняга фронту сьвяткаваньне ў акопах ператвараецца ў братаньне брытанскіх, францускіх і нямецкіх жаўнераў. Простыя жаўнеры ў калядную ноч адчуваюць братэрства, якое перарастае ў сяброўста. Пакінуўшы зброю ў акопах, яны ідуць адзін да аднаго насустрач у Калядную ноч, каб памяняца цыгарэтамі, чакалядам і каб павіншаваць адзін аднаго: «Шчасьлівых Калядаў!»…

## Акторы
* Даян Кругер
* Гары Льюіс
* Гіём Канэ
* Даніель Бруль
* Дэні Бун
* Люка Бэльво
* Наталі Дзесэй
* Раляндо Вільясан
* Алекс Фэрнс

## Узнагароды
* Намінацыя на Оскар 2006 — як найлепшы фільм замежнай мовай
* Намінацыя на Залаты глёбус 2006 — як найлепшы фільм замежнай мовай
* Намінацыя Брытанскай акадэміі 2006 — як найлепшы замежны фільм
* Намінацыя Эўрапейскай кінаакадэміі 2006 году — як найлепшы фільм глядацкіх сымпатыяў
* Намінацыя Сэзар 2006 як:
** Найлепшы фільм
** Найлепшы актор другога пляну (Дэні Бун)
** Найлепшы сцэнар
** Найлепшыя касьцюмы
** Найлепшы саўндтрэк
** Найлепшыя дэкарацыі

## Глядзіце таксама
* Каляднае замірэньне 1914

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Францускія фільмы
Катэгорыя:Нямецкія фільмы
Катэгорыя:Брытанскія фільмы
Катэгорыя:Бэльгійскія фільмы
Катэгорыя:Румынскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусьветную вайну
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 2005 году
Біяпаліва

**Біяпаліва** — розныя віды паліва, якія атрымоўваюць з біямасы. Уключаюць цьвёрдыя, вадкія віды і біягазы.

## Цьвёрдае біяпаліва

Паліўныя пялеты — цьвёрдае паліва зь біямасы (адкідаў дрэваапрацоўчых і сельскагаспадарчых вытворчасьцяў).

## Вадкае біяпаліва

Біяэтанол — сьпірт, які атрымоўваецца мэтадам браджэньня цукровых складнікаў расьлінавых матэрыялаў і вырабляецца збольшага з цукру і крухмалу. З разьвіцьцём тэхналёгіі ў якасьці сыравіны для вытворчасьці біяэтанолу стала магчымым выкарыстоўваць таксама цэлюлозную біямасу — дрэвы і травы. Этанол можа служыць палівам для рухавікоў у чыстай форме, але звычайна ўжываецца як прысадка для павелічэньня актанавага ліку і павышэньня КПД. Біяэтанол шырока выкарыстоўваецца ў ЗША і Бразыліі.

Біядызэль атрымоўваюць пераэстэрыфікацыяй з алеяў, жывёльных тлушчоў або выкарыстаных маслаў. Таксама можа выкарыстоўвацца ў чыстай форме, але звычайна выкарыстоўваецца як прысадка да дызэльнага паліва для зьмяншэньня ўзроўню часьцінак, вокісу вугляроду і вуглевадародаў. Найболей распаўсюджаны ў Эўропе.

## Газавае біяпаліва

Біягаз на 55–75% складаецца з мэтану і на 25–45% з CO<sub>2</sub>.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
Каляднае замірэньне

**Каляднае замірэньне** (, ) — кароткае неафіцыйнае спыненьне баявых дзеяньняў на заходнім фронце Першай сусьветнай вайны, што адблося на Вігілію і Каляды 1914 году паміж брытанскімі і францускімі жаўнерамі з аднаго боку і нямецкімі зь іншага.

7 сьнежня 1914 папа рымскі Бэнэдыкт XV заклікаў распачаць афіцыйнае замірэньне. Гэта было падтрымана Нямеччынай, але іншыя краіны сустрэлі гэта зь незадавальненьнем, як парушэньне дыцыпліны войскаў на Каляды.

Аднак нягледзячы на гэта, каля 100 000 брытанскіх і нямецкіх вайскоўцаў прыняло ўдзел у неафіцыйных спыненьнях баявых дзеяньняў на Заходнім фронце. Першае замірэньне адбылося напярэдадні Калядаў, 24 сьнежня 1914 году, калі нямецкія войскі пачалі ўпрыгожваць сваі акопы ялінкамі са сьвечкамі ў раёне Іпру. Калі ж немцы пачалі сьпяваць калядныя гімны, брытанцы са сваіх акопаў адказалі сьпевамі ангельскіх калядак і музыкаю валынак.

Пасьля ворагі пачалі выкрыкамі віншаваць адзін аднаго з Калядамі. Неўзабаве пасьля гэтага распачаліся сустрэчы на нэўтральных землях «No Man’s Land», дзе адбываўся абмен невялікімі падарункамі (прадукты харчаваньня, тытунь і алькаголь, ды сувеніры — кнопкі і капялюшы). Артылерыя ў тую ноч змоўкла. Падчас замірэньня было дагаворана правесьці пахаваньне забітых жаўнераў, што месяцамі ляжалі на нічыйных землях між акопаў. Пад час адпяваньня прысутнічалі вайскоўцы з варожых бакоў. У некаторых мясцовасьцях замірэньне працягвалася да Новага году.

Тое, што тады адбылося, вельмі добра адлюстравана ў балядзе «Christmas in The Trenches» («Каляды ў акопах», словы і музыка Джона Маккатчэна). Гэта песьня мае за аснову рэальныя падзеі на фронце. Шкот Ен Кэлхаўн быў адным з афіцэраў брытанскіх войскаў, які за ўдзел у Калядныым замірэньні быў асуджаны да сьмерці, і толькі ўмяшальніцтва караля Георга V выратавала яго ад выкананьня прысуду.

Замірэньне пашырылася на вялікія абшары фронту, і засталося шмат сьведчаньняў пра футбольныя матчы паміж варагуючымі бакамі.

Камандваньне абодвух бакоў вельмі дрэнна паставілася да калядных замірэньняў. Шмат хто з актыўных удзельнікаў былі пакараныя. У наступныя гады аддаваліся загады артылерыі абстрэльваць у калядную ноч варожыя акопы, але і ў 1915 годзе былі адзначаны асобныя паходы жаўнераў ў акопы ворага.

## Успаміны

### Кнігі
Падзеі ўзгадваліся ў некалькіх кнігах як нямецкіх, так і брытанскіх пісьменьнікаў.
* Кейт Серада «Сьпевы дрэва» (The Singing Tree by Kate Seredy)

### Фільмы
У 2005 годзе на падставе падзеяў быў зьняты фільм «Шчасьлівых калядаў».

### Манумэнты

### Музыка
## Крыніцы

Катэгорыя:Першая сусьветная вайна
Катэгорыя:Падзеі 1914 году
Багуслаў Казімер Агінскі

**Багуслаў Казімер Агінскі** (1699—1730) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стольнік вялікі літоўскі.

## Біяграфія

Прадстаўнік старэйшай княскай лініі роду Агінскіх, сын Шымана Караля і Тэадоры з Корсакаў. Меў брата Марцыяна Міхала.

Ажаніўся з Палідорай Ўрангель.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1699 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1730 годзе
Багуслаў Казімер
Катэгорыя:Стольнікі вялікія літоўскія
Самуэль Леў Агінскі

**Самуэль Леў Агінскі** (каля 1595 — 1657) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Стольнік (з 1620) і цівун троцкі (з 1633). Валодаў Агінтамі і Еўем у Троцкім ваяводзтве, Лёзнам і Мікулінам у Віцебскім ваяводзтве.

## Біяграфія
Паходзіў са старэйшай княскай лініі роду Агінскіх. Сын Багдана і Раіны з Валовічаў, брат Дзьмітрыя, Аляксандра (1590—1653) і Яна (1619—1684). Атрымаў адукацыю ва ўнівэрсытэце Франэкера ў Галяндыі.

З 1620 стольнік, ад 1633 — цівун троцкі. Пабраўся шлюбам з Соф’яй Білевіч, ад якой меў 2 сыноў і 4 дачок.

У 1637 годзе заснаваў Полацкі Богаяўленскі манастыр. У 1644 збудаваў палац у Віцебску, які да пачатку XIX ст. быў найбольшым грамадзянскім будынкам у горадзе. Разам са сваёй жонкай фундаваў у Маркаве Віцебскага ваяводзтва манастыр. Паводле пасьмяротнага тэстамэнту хацеў быць пахаваным у фамільным манастыры ў Кронах.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1595 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1657 годзе
Леў Самуэль
Катэгорыя:Стольнікі троцкія
Катэгорыя:Цівуны троцкія
Палац Агінскіх (Віцебск)

**Пала́ц Агі́нскіх у Ві́цебску** — адзіная вядомая на сёньняшні дзень сядзіба Агінскіх, якая існавала на Віцебшчыне ў XVII стагодзьдзі. Уяўляла сабой арыгінальнае драўлянае палацавае збудаваньне з рысамі готыкі і рэнэсансу, у якім жылі прадстаўнікі як мінімум чатырох пакаленьняў князёў Агінскіх, нашчадкаў троцкага стольніка Самуэля Льва Агінскага. Пабудовы віцебскай рэзыдэнцыі былі зьнішчаныя ўжо ў XVIII стагодзьдзі.

## Гісторыя
Сьведчаньнем існаваньня прэзэнтабэльнай магнацкай рэзыдэнцыі Агінскіх у Віцебску зьяўляюцца зьвесткі пра дзейнасьць пры двары інструмэнтальнай капэлы віцебскага ваяводы Марцыяна Міхала Агінскага, якая, паводле паведамляеньняў газэты «Kurier Polski», абслугоўвала сямейныя і грамадзкія ўрачыстасьці.

У 1730 годзе яна іграла на прыёме, зладжаным з нагоды прызначэньня князя Марцыяна на пасаду віцебскага ваяводы; у жніўні 1731 году — на ўрачыстасьці ўнясеньня абраза Сьв. Юзэфа ў Віцебскі езуіцкі касьцёл; у 1742 годзе — на прыёме з нагоды атрыманьня сынам ваяводы Станіславам ордэна Белага Арла; у 1744 годзе — на вясельлі дачкі Марыяны.

Віцебская рэзыдэнцыя была зьнішчаная да канца XVIII ст. У першае дзесяцігодзьдзе XIX ст. побач або нават часткова на падмурках колішняга палаца Агінскіх быў узьведзены мураваны будынак езуіцкай вучэльні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні ВКЛ
Катэгорыя:Агінскія
Багдан Агінскі

**Багдан Агінскі** (?—1625) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Ротмістар гусарскі, палкоўнік войска ВКЛ, падкаморы троцкі (з 1580).

Валодаў маёнткамі Агінты, Кроны (з 1570) і Еўе ў Троцкім ваяводзтве. У 1579 атрымаў у спадчыну мястэчка Кармялаў.

## Біяграфія
Паходзіў са старэйшай княскай лініі роду Агінскіх, сын Мацьвея.

Абіраўся паслом на соймы 1607, 1608 і 1613, маршалак Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага. Удзельнік Інфлянцкай вайны.

Староста Віленскага праваслаўнага брацтва. Заснаваў брацкую школу ў Вільні, а ў 1611 — друкарню ў Еўі.

У шлюбе з Раінай Валовіч меў 4 сыны і 4 дачкі.

**Нашчадкі:**
* Дзьмітры Агінскі
* Аляксандар Агінскі (1590—1653)
* Ян Агінскі (1592—1640)
* Самуэль Леў Агінскі (1595—1657)
* Барбара Шэмэта
* Дарата Агінская
* Ганна Агінская

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Багдан
Катэгорыя:Удзельнікі Інфлянцкай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў 1625 годзе
Сымон Караль Агінскі

**Сымон Караль Агінскі** (каля 1625 — 3 ліпеня 1694) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Падкаморы віцебскі (з 1654), мечнік вялікі літоўскі (1679—1687), ваявода амсьціслаўскі (1685—1688).

Валодаў Еўем і Лёзнам. У 1690 годзе атрымаў спадчыну стрыечнага брата Марцыяна Аляксандра.

## Біяграфія
Прадстаўнік старэйшай княскай лініі роду Агінскіх, сын Самуэля Льва, цівуна троцкага, і Соф’і зь Білевічаў.

У 1641—1655 гадох атрымліваў адукацыю ва ўнівэрсытэце Франэкера ў Галяндыі, дзе на лацінскай мове выдаў кнігу пра паводзіны пры двары. Тамака ж ажаніўся з Т. Стаакман, якая неўзабаве па прыезьдзе ў Літву пакінула яго і вярнулася дадому.

У 1654 годзе атрымаў пасаду падкаморыя віцебскага. Па захопе Віцебску 22 лістапада 1654 году маскоўскім генэралам Шарамецьявым, разам з бацькам пераехаў у Вільню. У 1660 годзе далучыўся да войска гетмана вялікага літоўскага Вінцэнта Гансеўскага. У 1660—1663 гадох удзельнічаў у бесьперапынных вайсковых апэрацыях паручнікам. Па тым, як у выніку Андрусаўскага замірэньня Віцебск вярнуўся ў склад Вялікага Княства Літоўскага, застаўся на пасадзе падкаморыя.

У шлюбе з Тэадорай Корсак меў сыноў Багуслава Казімера, Марцыяна Міхала і 2 дачок. У шлюбе з Тэрэзай Войнай-Ясянецкай — сына Аляксандра.

Сябар Віленскага праваслаўнага Сьвятадухаўскага брацтва. У 1680 годзе перайшоў у каталіцтва. Быў фундатарам Віленскага касьцёла кармэлітаў босых, дзе і быў пахаваны.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1625 годзе
Шыман Караль
Катэгорыя:Мечнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы амсьціслаўскія
Катэгорыя:Памерлі 3 ліпеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1694 годзе
Kel-Tec PMR-30

**Kel-Tec PMR-30** — самазарадны пісталет вытворчасьці Kel-Tec, выпушчаны ў 2010 годзе для грамадзянскага рынка. Выкарыстоўвае патрон колцавага ўзгарання .22 WMR.

## Апісаньне
Пісталет выкарыстае аўтаматыку з напаўвольнай засаўкай. У дадзенай схеме ствол пісталета мае магчымасьць невялікага адкату назад пад дзеяьньнем сіл трэньня, якія ўзьнікаюць паміж сьценкамі набойніцы і патроньнікам пісталета ў пачатковы пэрыяд стрэлу, пакуль ціск у ствале яшчэ вялікі. Пад ствалом маецца планка Пікаціні. Ударна-спускавы мэханізм адзінарнага дзеяньня. Рычажкі засьцерагальніка знаходзяцца з абедзьвюх бакоў рамкі пісталета. Прыцэльныя прылады нерэгулюемыя, з каляровымі фібраваптычнымі ўстаўкамі для зручнейшай стральбы. Набойнік двухрадковы, на 30 патронаў, з паказчыкамі колькасьці патронаў, разьмешчаны цалкам у рукаяці пісталета

Катэгорыя:Пісталеты
Юзэф Тадэвуш Агінскі

**Юзэф Ян Тадэвуш Агінскі** (1700 — 6 сьнежня 1736) — палітычны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Генэрал-маёр войска ВКЛ (1726), мечнік вялікі літоўскі (1729—1730), ваявода троцкі (з 1730).

## Біяграфія
Са старэйшай княскай лініі роду Агінскіх, сын Казімера Дамініка і Элеаноры з Войнаў.

Прыхільнік Аўгуста Саксонскага, разам з расейскімі войскамі змагаўся з супраціўнікамі саксонскай групоўкі ў Вялікім Княстве.

У шлюбе з Ганнай Вішнявецкай меў сына Міхала Казімера і 7 дачок: Кацярыну, Ганарату, Аўгусту, Казімеру, Альжбету і інш.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1700 годзе
Юзэф Тадэвуш Агінскі
Катэгорыя:Мечнікі вялікія літоўскія
Катэгорыя:Ваяводы троцкія
Катэгорыя:Памерлі 6 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1736 годзе
Царква Божага Яўленьня і манастыр базылянаў (Лагойск)

**Царква Божага Яўленьня і манастыр базылянаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Лагойску. Знаходзілася на тэрыторыі замка. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, у 1841 годзе расейскія ўлады зруйнавалі помнік, каб збудаваць на гэтым месцы Мікалаеўскую царкву-мураўёўку. Твор архітэктуры барока.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Каля 1387 року ў Лагойску заснавалі праваслаўны манастыр Яна Прадцечы, які ў XVII ст. прыняў Берасьцейскую унію і атрымаў фундацыю Станіслава і Эвы (зь Белазёраў) Тышкевічаў з ахвяраваньнем фальварку Сялец і 20 тыс. злотых.

Па 1752 року пры манастыры базылянаў збудавалі мураваную царкву. Да 1795 року манастыром кіраваў пінскі япіскап Адрыян Бутрымовіч.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 рок), калі Лагойск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква і манастыр працягвалі дзеяць як уніяцкія. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) расейскія ўлады ў 1834 року зачынілі манастыр (паводле іншых зьвестак у 1836 року), а ў 1841 року — зруйнавалі старажытную царкву. Неўзабаве на яе месцы збудавалі царкву-мураўёўку.

## Архітэктура
Царква — помнік архітэктуры барока. Гэты быў прастакутны ў пляне будынак з паўкруглай апсыдай, які на галоўным фасадзе завяршаўся вежай-званіцай.

Побач з царквой асобна стаяла 4-гранная вежа-званіца, найбольшы звон якой адлілі ў 1755 року з стопу медзі, срэбра і золата. Уверсе на ім зьмяшчалася выява рукі, якая паказвала на лацінскі надпіс і арнамэнтальны расьлінны пас.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Лагойск
Лагойск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Лагойску
Катэгорыя:Зьнішчаныя праваслаўныя храмы Беларусі
Катэгорыя:Збудаваньні Лагойску
Касьцёл Сьвятога Казімера (Лагойск)

**Касьцёл Сьвятога Казімера** — рымска-каталіцкі храм у Лагойску. Знаходзіцца ў цэнтры места, на левым беразе ракі Гайна, каля падмуркаў зьнішчанага бальшавікамі Касьцёла Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі і Сьвятога Казімера.

## Гісторыя
Лагойская рымска-каталіцкая парафія існуе з 1609. У часы савецкага панаваньня мураваны касьцёл (1793) зачынілі і зруйнавалі. 

Адраджэньне парафіі адбылося ў 1991. Паводле праекту менскага архітэктара М. Калечыца распачалася будова новага касьцёла, якая завершылася ў 1999.

## Архітэктура
Архітэктурная стылістыка бажніцы — сучасная перапрацоўка сярэднявечнай готыкі. Накрыты стромкім 2-схільным дахам прастакутны ў пляне будынак флянкуюць крылы трансэпта. Да фасада асымэтрычна далучаецца 4-гранная вежа-званіца. Плоскасныя фасады падзяляюцца ў 2 ярусы аркавымі 2-граннымі і прастакутнымі аконнымі праёмамі і лапаткамі ў прасьценках. Над прастакутным уваходным парталам і алтарнай сьцяной крыжовыя аконныя праёмы. Залю перакрывае корабавае скляпеньне.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Касьцёлы Менска-Магілёўскай архідыяцэзіі
Катэгорыя:Збудаваньні Лагойску
Сяргей Румас

**Сярге́й Мікала́евіч Ру́мас** ( 1 сьнежня 1969 году, Гомель) — беларускі эканаміст, прэм’ер-міністар Беларусі (2018—2020). Намесьнік прэм’ер-міністра Беларусі (2010—2012). У 2011—2019 гадах — старшыня асацыяцыі «Беларуская фэдэрацыя футболу».

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 1 сьнежня 1969 году ў Гомлі. У 1990 годзе скончыў Яраслаўскую вышэйшую ваенную фінансавую вучэльню па спэцыяльнасьці «фінансавае забесьпячэньне войскаў». 1990—1992 — служба ў войску. У 1995 годзе скончыў Акадэмію кіраваньня пры Кабінэце міністраў Рэспублікі Беларусь па спэцыяльнасьці «арганізацыя і кіраваньне зьнешнеэканамічнай дзейнасьцю».

Працаваў у спэцупраўленьні пры беларускай канторы Дзяржбанку СССР, камэрцыйных банках Беларусі, «Беларусбанку». З чэрвеня 2002 году — намесьнік старшыні праўленьня ААБ «Беларусбанк». 22 верасьня 2005 — 28 сьнежня 2010 — старшыня праўленьня ААТ «Белаграпрамбанк».

З 28 сьнежня 2010 — намесьнік прэм’ер-міністра Беларусі. 31 ліпеня 2012 году звольнены з пасады намесьніка прэм’ер-міністра ў сувязі з прызначэньнем старшынём праўленьня ААТ «Банк разьвіцьця Рэспублікі Беларусь».

З 22 красавіка 2011 году да 27 сакавіка 2019 году — старшыня Беларускай фэдэрацыі футболу. З 25 красавіка 2013 году ўключаны ў склад Прэзыдыюму Савету міністраў Рэспублікі Беларусь з паўнамоцтвамі намесьніка прэм’ер-міністра па пытаньнях дзейнасьці Рэспублікі Беларусь у рамках Саюзнай дзяржавы Беларусі і Расеі, Мытнага зьвязу і Адзінай эканамічнай прасторы. 18 жніўня 2018 году быў прызначаны прэм’ер-міністрам Беларусі замест Андрэя Кабякова.

У лютым 2023 году Румас трапіў у чорны сьпіс Украіны.

Кандыдат эканамічных навук. Кавалер ордэну Сяброўства.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сяргей Румас назначаны намесьнікам прэм’ер-міністра Беларусі // «Звязда» №254 (26862) 29 сьнежня 2010

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія спартовыя дзеячы
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Рэспублікі Беларусь
Анатоль Калінін

**Анато́ль Мікала́евіч Калі́нін** (21 чэрвеня 1959, Краснапольле, Магілёўская вобласьць) — беларускі дзяржаўны дзяяч, намесьнік прэм’ер-міністра Беларусі (2010—2018).

## Жыцьцяпіс
З 1989 году ў сыстэме жыльлёва-камунальнай гаспадаркі.

У 1993 годзе скончыў Беларускую сельскагаспадарчую акадэмію па спэцыяльнасьці «мэханізацыя сельскай гаспадаркі».

З красавіка 1995 году — дырэктар Баранавіцкага КУП «Водаканал».

У 2008 годзе скончыў Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце па спэцыяльнасьці «дзяржаўнае і мясцовае кіраваньне».

4 чэрвеня 2009—28 сьнежня 2010 — памочнік прэзыдэнта, галоўны інспэктар па горадзе Менску.

З 28 сьнежня 2010 году прызначаны Намесьнікам Прэм’ер-міністра Беларусі. 18 жніўня 2018 году вызвалены ад пасады Намесьніка Прэм’ер-міністра Рэспублікі Беларусь.

Амбасадар Беларусі ў Малдове з 16 сакавіка 2020 году па 27 сакавка 2025 году.

## Крыніцы

## Літаратура
* Намесьнікам прэм’ер-міністра Беларусі назначаны Анатоль Калінін // «Звязда» №254 (26862) 29 сьнежня 2010

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў Рэспубліцы Беларусь»

Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Памочнікі прэзыдэнта Беларусі
Катэгорыя:Намесьнікі прэм’ер-міністраў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Малдове
Склад

**Склад** — мінімальная фанэтыка-фаналягічная адзінка, якая характарызуецца найбольшай акустыка-артыкуляцыйнай зьлітнасьцю сваіх кампанэнтаў, уваходных у ягоны склад гукаў. Склад ня мае сувязі з фармаваньнем і выказваньнем сэнсавых стасункаў, ён зьяўляецца выключна вымаўленчай адзінкай. У складзе групуюцца гукі рознай ступені гучнасьці, найбольш гучныя — складаўтваральныя, астатнія — нескладовыя. Склад, як правіла, складаецца зь ядра складу, часьцей за ўсё галоснага, з дадатковым пачатковым ці канчатковым полем, часьцей за ўсё зычных. Склад зьяўляецца фаналягічнай арганізацыяй, якая займае прамежкавы ўзровень паміж сэгмэнтарнай і несэгмэнтарнай фаналёгіяй, паміж фанэмай і словам. Склады часьцяком лічацца фаналягічнымі «будаўнічымі блёкамі» словаў. Яны могуць уплываць на рытм мовы, ейную прасодыю й паэтычны мэтар.

Складовая пісьменнасьць пачалася на некалькі сотняў гадоў раней за зьяўленьне першых літараў. Раньнія запісы складоў на дошчачках, напісаныя каля 2800 году да н. э., былі знойдзены ля старажытнага шумэрскага гораду Ур. Гэты пераход ад піктаграмаў да складоў быў названы «найважнейшым дасягненьнем у гісторыі пісьменства». Слова, якое складаецца з аднаго склада называецца аднаскладовым, двух — двухскладовым, трох — троххскладовым, а больш за тры — шматскладовымі, нягледзячы на тое, што гэты тэрмін часта выкарыстоўваецца, каб апісаць слова з двух складоў і больш.

## Структура

Фанэтычная структура складу характарызуецца фізыялягічнымі заканамернасьцямі вымаўленьня, згодна зь якімі склад мае некалькі элемэнтаў. У розных канцэпцыях складу іх называюць неаднолькава, аднак агульным зьяўляецца падзел на асноўны элемэнт, ці складавытворны, і неасноўны. Асноўны элемэнт часьцей за ўсё называюць вяршыняй або ядром. Неасноўны элемэнт часам называюць пэрыфэрыяй складу.

Фаналягічную структуру складу разглядаюць як пасьлядоўнасьць фанэмаў, якія групуюцца не хаатычна, а падпарадкаваны пэўнай заканамернасьці. Лічыцца, што кожная мова мае свае асаблівасьці спалучальнасьці фанэмаў пры фармаваньні складаў. Такім чынам, склад праяўляе сыстэмныя лінгвістычныя заканамернасьці свайго фармаваньня ў гаворцы. На гэтай падставе склад аналізуюць як асобную фаналягічную адзінку.

Заходнеэўрапейскія фаналягічныя школы апэруюць тэрмінамі прыступ (), для абазначэньня неасноўнага элемэнта, і рыма (), які пазначае аснову складу. У сваю чаргу, прыступ можа падзяляцца на ініцыяль і мэдыяль, то бок пачатковыя зычныя, а рыма — на ядро й коду. Кітайскія, японскія й некаторыя іншыя азіяцкія фаналягічныя школы ў прыступе складу вылучаюць тры чальца: ініцыяль, мэдыяль і фіналь. Такі падзел, у прыватнасьці, зьвязаны зь перадачай вышыні й працягласьці тону, бо ў далёкаўсходніх мовах тон выказвае ня толькі сынтаксычнае, але й лексычнае значэньне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Он-лайнавы падзяляльнік ангельскіх словаў на склады

Катэгорыя:Фанэтыка
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Улун

**Улу́н** (), аалонг, бірузовая гарбата — гэта кітайская напаўфэрмэнтаваная гарбата, асьвяжальная і смачная, уяўляе сабою нешта сярэдняе паміж чорнай і зялёнай гарбатай. З кітайскай назва перакладаецца як «чорны цмок». Гэту гарбату ведаюць на працягу 300—400 гадоў.

Вядома больш за трыццаць сартоў улуна, якія вырабляюцца выключна ў Кітаі. Улун вырабляецца са сьпелага лісьця. Сабранае чайнае лісьце вяліцца на сонцы, потым выкладваецца ў кошыкі і прыбіраецца ў цень для фэрмэнтацыі. Фэрмэнтуецца ня ўвесь чайны ліст, а толькі краі й частка паверхні. Сапраўдны ўлун заўсёды складаецца з цэлага лісьця бяз дробкі й пылу. Пры заварваньні бачна, што краі ліста цёмныя, а ў сярэдзіне захаваліся зялёныя пражылкі.

Улун сумяшчае ў сабе яркі водар чорнай гарбаты і насычаны смак зялёнай. Пры заварваньні ўлун мае смарагдавы ці бурштынавы колер. Водар чаю далікатны і тонкі, часам мядовы ці кветкавы, але можа быць і драўняным ці нагадваць падсмажаныя зерні арабікі.

Заварваюць улун у гліняным імбрычку з тоўстымі сьценкамі — заліваюць вадой, якая толькі што закіпела. Улун можна заварваць некалькі разоў, пасьля чаго ён становіцца толькі лепш. Трэцяя і чацьвертая заваркі лічацца самымі лепшымі. Правільна завараны ўлун зусім не гаркавіць і мае больш насычаны водар, чым чорная ці зялёная гарбата. Кубак улуна ўтрымоўвае ў два разы менш кафэіну, чым кубак чорнай гарбаты і напалову больш, чым кубак зялёнай.

## Вонкавыя спасылкі
* The Tea Guardian пра аалонг
* Артыкул пра аалонг

Катэгорыя:Безалькагольныя напоі
Беламорская (станцыя мэтро)

**Беламорская** — станцыя Замаскварэцкай лініі Маскоўскага мэтрапалітэну. Адкрыта 20 сьнежня 2018 году.
Катэгорыя:Маскоўскі мэтрапалітэн
Вайсковыя могілкі

**Вайсковыя могілкі** — назва могілак у наступных беларускіх местах:

* Горадня
* Менск
Стрэймай

**Стрэймай** () — самы вялікі і самы густанаселены востраў Фарэраў. Тут разьмяшчаецца сталіца — Торсхаўн.

## Геаграфія
Выспа мае даўгаватую форму і цягнецца на 47 км з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Ейная шырыня — 10 км. На паўднёва-заходнім ускрайку выспы знаходзяцца 2 фіёрда. Стрэймай характарызуецца пагорыстай мясцовасьцю (у асаблівасьці яго паўночна-заходняя частка), вышэйшая кропка — гара Капсэні (789 м).

Таксама як і на астатніх Фарэрскіх выспаз, на Стрэймое знаходзіцца мноства кароткіх ручаёў і маленькіх азёраў.

## Насельніцтва
На высьпе пражывае 21 тыс. чалавек (каля 40% насельніцтва Фарэраў), большасьць якіх жыве ў сталіцы (18 тыс. чалавек).

## Крыніцы
Скансін

**Скансін** () — гістарычная крэпасьць у горадзе Торсгаўн, сталіцы Фарэрскіх выспаў. Мясцовыя жыхары называюць Скансін «Самай мірнай крэпасьцю ў сьвеце».

Скансін знаходзіцца непасрэдна ў гавані Торсгаўна на ўзвышшы. Ён быў пабудаваны прыкладна ў 1580 годзе па ініцыятыве Магнуса Гэінасана для абароны гораду ад варожых нападаў, пасьля таго, як сам падвергся нападу з боку пірата недалёка ад гораду.

## Вонкавыя спасылкі
* Faroeislands.dk — фота
* Фота маяка Скансін

Катэгорыя:Торсгаўн
Тынганэс

**Тынганэс** () — невялікая паўвыспа ў горадзе Торсхаўн, на якім разьмяшчаецца Лёгтынг (парлямэнт) Фарэрскіх выспаў. У перакладзе з фарэрскай тынганэс азначае «парлямэнцкі выступ» або «парлямэнцкае месца». Паўвыспу дзеліць гавань горада на дзьве часткі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Торсгаўн
Лёгтынг

**Лёгтынг** ( ; поўная афіцыйная назва ) — аднапалатны парлямэнт Фарэрскіх выспаў, самакіравальнай адміністрацыйнай адзінкі Даніі.

Назва літаральна перакладаецца «заканадаўчы тынг», і паходзіць ад старажытнаісьляндзкага слова lǫgþing — назвы вышэйшай судовай інстанцыі ў Нарвэскай імпэрыі. Апошняе ў сучаснай нарвэскай, дацкай і швэдзкай мовах пішацца Lagting (et), а ў ісьляндзкай Lögþing (ið). Парлямэнт Аляндзкіх выспаў таксама называецца лягтынг.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Торсгаўн