Гісторыя Слуцку

**[[Слуцак]]** — магдэбурскае места, цэнтар гістарычнага рэгіёну, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Колішняя рэзыдэнцыя князёў Алелькавічаў, якая за Радзівіламі стала цэнтрам вытворчасьці шаўковых паясоў, аднаго з сымбаляў беларусаў. У 1920 годзе ў ваколіцах Слуцку адбылося ўзброенае выступленьне ў абарону незалежнасьці Беларусі. Да нашага часу захаваліся барокавыя царква Сьвятога Міхала Арханёла і жылы корпус кляштару бэрнардынаў, клясыцыстычныя будынкі шляхецкага сходу, Трайчанскага манастыра і кальвінскай гімназіі, помнікі архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдзяў. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся мескія ўмацаваньні з трыма мураванымі брамамі, зруйнаваныя расейскімі ўладамі, а таксама царква Сьвятой Тройцы, касьцёл Сьвятога Антонія, кальвінскі збор і сынагога, помнікі архітэктуры XVII—XIX стагодзьдзяў, зьнішчаныя савецкімі ўладамі. Апроч таго, у месьце знаходзілася вялікая колькасьць помнікаў традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Раньнія часы

Першым пісьмовым упамінам пра Слуцак традыцыйна лічыцца запіс у «Аповесьці мінулых гадоў»: *«В лѣто . Приходи Володимеръ на Глѣба; Глѣбъ бо бѧше воевалъ Дрѣговичи и Случескъ пожегъ…»* Між тым, у розных гістарычных крыніцах існуюць ўпаміны Слуцку раней за 1116 год, якія ня маюць спасылак на дакумэнты: паводле зьвестак кіева-пячэрскага архімандрыта Ёсіфа Трызны (XVII ст.), Уладзімер Сьвятаславіч надаў Тураўскай япархіі ў 1005 годзе разам зь іншымі гарадамі і Слуцак. Каля 1020-х гадоў у абмен на вайсковую падтрымку Кіева Менскі ўдзел быў перададзены Полацкаму княству, праз што Слуцак надоўга стаў памежным фарпостам Тураўскае зямлі, што цягам двух наступных стагодзьдзяў вызначала яго сувязі. У пачатку ХІІ ст. Слуцак з навакольлем некалькі разоў ваяваў Глеб Менскі, але беспасьпяхова.

У 1160 годзе Слуцак паводле запавету тураўскага князя Юрыя стаў сталіцай удзельнага Слуцкага княства, першым князем якога быў Уладзімер Мсьціславіч, унук Уладзімера Манамаха. Княжаньне яго доўжылася два гады, па чым яго зрынула група князёў, ачоленых Расьціславам Мсьціславічам, ягоным братам і кіеўскім князем. На кароткі час Слуцкае княства ўвайшло ў склад Тураўскага, але ў 1190-я гады канчаткова адасобілася ад іншых.

## Вялікае Княства Літоўскае

У першай палове XIV ст. Слуцкае княства далучылася да Вялікага Княства Літоўскага. Уладзімер Альгердавіч, брат Ягайлы, замест Кіеўскага княства атрымаў меней магутнае Слуцкае. Алелькавічы, нашчадкі Ўладзімера Альгердавіча, валодалі княствам у 1395—1612 гадох. У Сьпісе рускіх гарадоў далёкіх і блізкіх (канец XIV ст.) Слуцак значыцца сярод «літоўскіх» замкаў.

У XV ст. Слуцак стаў адным з буйных фэадальных гарадоў. Тут існавалі Верхні, Ніжні і Новы замкі. Узрасла роля Слуцку ў палітычным жыцьці Вялікага Княства Літоўскага. У 1433 годзе места было цэнтрам выступленьня незадаволеных фэадалаў супраць вялікага князя Жыгімонта Кейстутавіча. У 1481 годзе тут сплянавалі і распачалі выступленьне ўжо супраць Казімера Ягайлавіча.

У грамаце 1441 году кароль і вялікі князь Казімер пералічыў 15 найбольшых местаў Вялікага Княства Літоўскага, сярод якіх значыўся Слуцак. 21 красавіка 1441 году трэцім зь местаў сучаснай Беларусі яму надалі Магдэбурскае права паводле граматы. Слуцак таксама стаў першым прыватнаўласьніцкім местам, які атрымаў права на самакіраваньне, бо ўсе папярэднія належалі да дзяржаўнага скарбу. Органам самакіраваньня зьяўляўся магістрат, ачолены войтам і бурмістрамі.

Улетку 1502 году адбыўся першы набег татараў на Слуцак. Князь Сямён Алелькавіч з ваяводам падольскім Янам Бучацкім разьбілі загон татараў колькасьцю 150 чалавек (паводле зьвестак Хронікі Літоўскай і Жамойцкай — 1500) на рацэ Вушы пад Бабруйскам. У Хроніцы Быхаўца ёсьць зьвесткі на гэты конт:

5 жніўня 1506 году, у час аднаго з наступных набегаў, войска Вялікага Княства Літоўскага на чале зь Міхалам Глінскім ўшчэнт разьбіла крымскіх татараў пад Клецкам.

З 1507 году Слуцак увайшоў у склад Наваградзкага ваяводзтва, у гэты час тут існавалі замкавы суд і паспалітае рушаньне. У 1508 годзе князь Міхал Львовіч Глінскі ўчыніў фэадальны мяцеж, у час якога Слуцак быў спалены, акрамя замка. З прычыны разбурэньня места і зьнішчэньня большай часткі ягонага насельніцтва татарамі, а таксама паўстаньня князь слуцкі Сямён Алелькавіч адклікаў права на самакіраваньне.

Па сьмерці Юрыя Алелькавіча (1578 год) у 1582 годзе Слуцак падзялілі паміж сабой тры ягоныя сыны на тры часткі: Старое Места, Новае Места і Востраў (прадмесьце па-за мескімі ўмацаваньнямі) — у кожнай зь якіх быў свой князь і войт. Такім чынам, места кіравалася трыма князямі і трыма войтамі. Слуцак быў зноў аб’яднаны ў 1592 годзе: па сьмерці Юрыя ў траўні 1586 году, Аляксандра — у чэрвені 1591 году і Яна Сямёна — у сакавіку 1592 году ўся спадчына дасталася малалетняй дачцы Ю. Алелькавіча Соф’і, якую апякаў спачатку Юры, а потым яго брат Геранім Хадкевіч.

Соф’я Алелькавіч, апошняя прадстаўніца роду Алелькавічаў, памерла 19 сакавіка 1612 году ў час родаў, нарадзіўшы нежывое дзіця, па чым ўся маёмасьць перайшла да яе мужа Януша VI Радзівіла.

У траўні 1617 году ў Слуцку заклалі кальвінскую гімназію, якую адкрылі ў 1624 годзе. Таго ж году таксама адкрылася школа для месьцічаў. У 1630—1640 гады Багуслаў Радзівіл ператварыў Слуцак у места-фартэцыю; пры княскім двары вёўся Слуцкі летапіс, існавала бібліятэка, на падставе кніг і летапісу якой напісаў сваю «Хроніку» Мацей Стрыйкоўскі.

Захаваліся сьведчаньні азначэньня жыхароў Слуцку і ваколіцаў ліцьвінамі: «*показывал… тот литвин Федька [Яковлев слутчанин] проезжею память, писана [[ліцьвіны#Літоўская мова|по-литовски]]*» (1621 год), «*старец Мелетий (литвин Слуцкого уезда)*» (1624 год), «*…литвину слутчанину Василью Павлову <…> литвину слутчанину Илье Павлову*» (1675 год), «*…сказался Мартинко родом литвин города Слутца*» (1684—1685 гады). У матрыкуле Марбурскага ўнівэрсытэту пад 1682 годам значыцца *Florianus [[Сьвінт|Svida]] Lithuanus Sluccensis*, у матрыкуле Франкфурцкага ўнівэрсытэту пад 1695 годам — *Daniel Borźimowski, Slucensis Litwanus*, у матрыкуле Гданьскага ўнівэрсытэту пад 1700 годам — *Vladislaus et Boguslaus Kopiewicz, Slucensis, Lithvani*, у матрыкуле Гальскага ўнівэрсытэту пад 1707 годам — *Petr. Wolck, Slucko-Litvanus*, у матрыкуле Каралявецкага ўнівэрсытэту пад 1711 годам — *Myslick Joh., Schluzka-Litthuan. <…> Chomontowski Mich., Schluzka-Litthuan.*, таксама пад 1717 годам — *[[Есьман|Joschmannus]] Joh., Sluzko-Lithvan.*

На просьбу жыхароў Слуцку, перададзеную Багуславам Радзівілам каралю 27 жніўня 1652 году, места паўторна атрымала Магдэбурскае права, пацьверджанае 24 сакавіка 1653 году соймам Рэчы Паспалітай. Згодна з прывілеем, Слуцку таксама надалі герб. Паводле адных зьвестак, гэта была «Пагоня» («у чырвоным полі на белым кані збройны рыцар імчыцца ўлева»). Згодна зь іншымі крыніцамі, места атрымала герб «Пагоньчык» («у блакітным полі срэбны конь з крыламі; на чырвонай гуньцы пад княскай каронай манаграма Radzivil Dux»; таксама разглядаецца вэрсія, што манаграма расшыфроўваецца як B<span style="font-variant:small-caps;">oguslaus</span> R<span style="font-variant:small-caps;">adzivil</span> D<span style="font-variant:small-caps;">ux</span>), што таксама пацьвярджаецца знаходжаньнем гэтага гербу на мескай пячатцы ў XVII—XVIII стагодзьдзях.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) маскоўскія войскі некалькі разоў спрабавалі захапіць места, але здабыць яго так і ня здолелі. Хоць сам Слуцак ня быў разбураны, аднак захопнікі спалілі і зруйнавалі ягоныя прадмесьці. У той час грамадзка-палітычная сытуацыя ў Слуцку была нестабільнай, што прыводзіла да выступленьняў супраць уладаў места. Гэтак, у 1661 годзе мяшчанаў незадаволіла ўвядзеньне новага гандлёвага падатку. У 1684, 1685, 1695 і 1699 гадох адбыліся выступленьні жыхароў.

З 1672 годзе ў Слуцку працавала друкарня, перавезеная сюды зь Мітавы. На ёй друкаваліся як кнігі рэлігійнага зьместу, гэтак і сьвецкая літаратура, календары, геаграфічныя даведнікі. У 1673—1687 гадох з друкарні выйшла 23 кнігі агульным накладам . Аднак у 1705 годзе яе перавезьлі ў Каралявец.

У Вялікую Паўночную вайну Слуцак тройчы наведваў маскоўскі гаспадар Пётар I, а 12 траўня 1706 году ў месьце спыняўся швэдзкі кароль Карл XII. У гэты час тут праходзіў Генэральный сынод пратэстантаў Вялікага Княства Літоўскага.

На 1683 год у Слуцку працавала 16 рамесных цэхаў (у 1777 годзе — 18). У 1730—1740-я гады ў месьце ўзьніклі суконная, палатняная мануфактуры, Слуцкая мануфактура шаўковых паясоў. У XVII ст. у Слуцку зьявілася першая на тэрыторыі сучаснай Беларусі аптэка.

20 сакавіка 1767 году ўтварылася Слуцкая канфэдэрацыя, мэтай якой было прымусіць Станіслава Аўгуста Панятоўскага ўраўнаць у правах канфэдэратаў і каталіцкую шляхту. Фактычна мэтай гэтай канфэдэрацыі, як і Торунскай пратэстанцкай і Радамскай каталіцкай канфэдэрацыяў, была дэстабілізацыя ўнутранага становішча Рэчы Паспалітай. Канфэдэрацыю прыняла пад «найвышэйшую пратэкцыю» Кацярына II, расейская імпэратрыца.

У лістападзе 1791 году на базе Слуцкага княства ўтварыўся Случарэцкі павет у складзе Наваградзкага ваяводзтва.

## Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па падпісаньні канвэнцыі аб другім падзеле Рэчы Паспалітай  году Слуцак разам зь іншымі местамі Вялікага Княства Літоўскага апынуўся пад уладай Расейскай імпэрыі, дзе ў якасьці павятовага цэнтру ўвайшоў у склад Менскай губэрні. Новыя ўлады пайшлі на паступовае выкараньне практыкі прыватнаўласьніцкіх местаў і мястэчак, што было неўласьціва самой Расеі. Працэс набыцьця дзяржавай Слуцку цягнуўся амаль паўстагодзьдзя. Дамінік Радзівіл, уласьнік Слуцку ў пачатку XIX ст., прапанаваў міністру ўнутраных справаў  адкласьці выплату доўгу на 15 гадоў з дазволам набыць Слуцак. Але ў вайну 1812 году Д. Радзівіл перайшоў на бок Напалеона і браў удзел у кампаніі супраць Расейскай імпэрыі. Улетку 1813 году расейскія ўлады сэквэстравалі ўсю ягоную ўласнасьць, а 11 лістапада на бітве пад Ханаў Д. Радзівіл загінуў. У 1814 годзе ўсю маёмасьць вярнулі ягоным сваякам — дачка Стэфанія атрымала Слуцак і Капыль.

Па сьмерці Стэфаніі Радзівіл у 1832 годзе ўся маёмасьць, у тым ліку і Слуцак, перайшла да яе мужа — Людвіга Вітгенштэйна. Па некалькіх гадох ліставаньня 10 сьнежня 1846 году места набылі ў дзяржаўны скарб за  срэбрам.

У 1823 годзе быў складзены плян забудовы Слуцку, які прадугледжваў упарадкаваньне вулічнай сеткі, будаваньне новых будынкаў, зьліцьцё цэнтру з ускраінамі. У 1831 годзе завяршылася будаваньне дзялянкі Маскоўска-Варшаўскай шашы, што праходзіла праз Слуцак і павет (работы на самой шашы скончыліся ў 1846 годзе).

У 1896 годзе пачалося будаваньне чыгуначнай лініі Асіпавічы — Слуцак, але на 1904 год лінію давялі толькі ад Асіпавічаў да Ўрэчча. Работы на чыгунцы скончыліся толькі ў 1915 годзе. Таксама існавала вузкакалейная чыгунка да Ляхавічаў. Да гэтага пасажыры перавозіліся ў адных зь першых на тэрыторыі сучаснай Беларусі аўтобусах. У часе выбараў у 1909 годзе ў мескую раду абралі 10 праваслаўных, 4 каталікоў і 1 юдэя.

Этнограф і фальклярыст Аляксандар Сержпутоўскі засьведчыў бытаваньне на Случчыне ў канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзяў саманазвы «ліцьвіны». Бытаваньне ў гэты час саманазвы «ліцьвіны» таксама засьведчыў беларускі паэт і эміграцыйны дзяяч Аляксандар Яцэвіч (Алесь Змагар). Яшчэ ў 1808 годзе ў матрыкуле Каралявецкага ўнівэрсытэтуту адзначыўся *Cichanski Alexander aus Sluczk in Russia Lithuan[us]*.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Слуцак занялі войскі Нямецкай імпэрыі. Таго ж году ў месьце дзеяў Беларускі нацыянальны камітэт, адкрылася беларуская гімназія.

## Найноўшы час

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Слуцак абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У месьце ўтварылася Беларуская рада, а жыхары Слуцку і Вязьненскай, Грэскай, Кіявіцкай, Круговіцкай, Ляхавіцкай, Пагосцкай, Пацейкаўскай, Раманаўскай, Слуцкай, Царэвіцкай і Цялядавіцкай воласьцяў Слуцкага павету атрымалі Пасьведчаньні Народнага Сакратарыяту БНР. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Слуцак увайшоў у склад Беларускай ССР. Таго ж году пачала дзеяць культурна-асьветніцкая арганізацыя «Папараць-кветка». 10 жніўня 1919 году Слуцак занялі польскія войскі, а 15 верасьня яго ўлучылі ў склад Грамадзкай управы Ўсходніх земляў (ГУУЗ), часовай польскай адміністрацыйнай адзінкі; цэнтар павету Менскай акругі ГУУЗ. 15 ліпеня 1920 году Слуцак занялі бальшавікі.

У лістападзе — сьнежні 1920 году на Случчыне адбылося ўзброенае антыбальшавіцкае паўстаньне, мэтай якога была абарона незалежнасьці Беларускай Народнай Рэспублікі; Слуцкі збройны чын жорстка здушыла Чырвоная Армія. У 1924 годзе Слуцак стаў цэнтрам акругі і раёну. 27 верасьня 1938 году ён атрымаў статус места абласнога падпарадкаваньня. У Другую сусьветную вайну з 27 чэрвеня 1941 да 30 чэрвеня 1944 году места знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху, у час якой дзеялі 3 лягеры сьмерці. Агулам нацысты зьнішчылі больш за 25 тысячаў чалавек, а жыдоўскае насельніцтва Слуцка было амаль цалкам зьнішчанае.

12 кастрычніка 1967 году ў Слуцку прайшлі масавыя хваляваньні, у час якіх жыхары места спалілі будынак савецкага суду. У 2003 годзе знайшлося страчанае ў апошнюю вайну Слуцкае Эвангельле, якое ўпершыню трапіла ў Слуцак 22—24 траўня 2009 году.

## Галерэя
### Трайчанскі манастыр
 
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1891) (2).jpg|Агульны выгляд, 1896 г.
Słucak, Trajčany, Źviestavańnia. Слуцак, Трайчаны, Зьвеставаньня (1896).jpg|значак|Інтэр’ер царквы Зьвеставаньня 1896
15 Slucak Vid z mostu na klastar.jpg|Агульны выгляд, да 1914 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (J. Smalinski, 1904).jpg|Агульны выгляд, 1904 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1891) (1).jpg|Агульны выгляд, 1909 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1910).jpg|Агульны выгляд, 1910 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1914).jpg|Царква Сьвятой Тройцы, 1914 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1901-17).jpg|Пробашч з посахам Ю. Алелькавіча


### Кальвінскі збор і гімназія

Słucak, Senatarskaja. Слуцак, Сэнатарская (1903).jpg|1903 г.
1 Slucak Vulica Syrokaja.jpg|да 1914 г.
Słucak, Senatarskaja. Слуцак, Сэнатарская (1901-17) (3).jpg|да 1914 г.
Słucak, Senatarskaja. Слуцак, Сэнатарская (1914).jpg|да 1914 г.
02 Slucak Muzcynskaja himnazija.jpg|да 1914 г.
Słucak, Senatarskaja. Слуцак, Сэнатарская (1901-17).jpg|да 1914 г.
Słucki zbor. Слуцкі збор (1901-17).jpg|да 1914 г.
Słucki zbor. Слуцкі збор (1941).jpg|1941 г.


### Касьцёл і кляштар бэрнардынаў

8 Slucak Kasciol sv. Antonija.jpg|да 1914 г.
Słucak, Uścinaŭskaja. Слуцак, Усьцінаўская (1901-17).jpg|да 1914 г.
Słucak, Uścinaŭskaja. Слуцак, Усьцінаўская (1914) (3).jpg|1910 г.
Słucak, Uścinaŭskaja. Слуцак, Усьцінаўская (1914) (4).jpg|1910 г.
Słucak, Uścinaŭskaja. Слуцак, Усьцінаўская (1914).jpg|1914 г.
Słucak, Uścinaŭskaja. Слуцак, Усьцінаўская (1914) (2).jpg|1914 г.
Słucak, Uścinaŭskaja, Bernardynski. Слуцак, Усьцінаўская, Бэрнардынскі (J. Kruher, 1921).jpg|1921 г.
Słucak, Uścinaŭskaja. Слуцак, Усьцінаўская (1941).jpg|1941 г.


### Фара

21 Slucak Kaplica Fara.jpg|да 1914 г.
Słucak, Farskaja, Kaplica. Слуцак, Фарская, Капліца (1914).jpg|1914 г.
Słucak, Farskaja. Слуцак, Фарская (1914) (2).jpg|1914 г.
Słucak, Farskaja, Kaplica. Слуцак, Фарская, Капліца (1912).jpg|1914 г.
Słucak, Farskaja, Plabanija. Слуцак, Фарская, Плябанія (1914).jpg|1914 г.
Słucak, Farskaja. Слуцак, Фарская (1918).jpg|1918 г.
Słucak, Farskaja, Kaplica. Слуцак, Фарская, Капліца (K. Branieŭski, 1910-19).jpg|1918 г.
Słucak, Farskaja. Слуцак, Фарская (K. Branieŭski, 1910-19) (2).jpg|1918 г.


### Драўляныя цэрквы

Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (J. Smalinski, 1904).jpg|Раства Багародзіцы на Востраўскай
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (3).jpg|Раства Багародзіцы на Востраўскай
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (2).jpg|Раства Багародзіцы на Востраўскай
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1921).jpg|Раства Багародзіцы на Востраўскай
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (4).jpg|Раства Багародзіцы на Востраўскай
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (J. Smalinski, 1904) (2).jpg|Раства Багародзіцы на Востраўскай
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (5).jpg|Раства Багародзіцы на Востраўскай
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (6).jpg|Раства Багародзіцы на Востраўскай
Słucak, Padzamčyšča. Слуцак, Падзамчышча (1944-49).jpg|Сьвятой Барбары на Падзамчышчы
Słucak, Vostraŭ. Слуцак, Востраў (1944-49).jpg|Сьвятога Міхала на Востраве
Słucak, Juraŭskaja. Слуцак, Юраўская (1901-17).jpg|Сьвятога Юрыя на Юраўскай
Słucak, Trajčanskaja, Stefanaŭskaja. Слуцак, Трайчанская, Стэфанаўская (1901-17).jpg|Сьвятога Стэфана


### Вуліцы і пляцы

Słucak, Prozaraŭskaja, Brystal. Слуцак, Прозараўская, Брысталь (1920-49).jpg|Прозараўская
Słucak, Rynak. Слуцак, Рынак (1918).jpg|Рынак
03 Slucak Kirmas.jpg|Рынак
Słucak, Senatarskaja. Слуцак, Сэнатарская (S. Juchnin, 1908).jpg|Сэнатарская
13 Slucak Kamercyjnaja vucelnia dreva.jpg|Сэнатарская
Słucak, Vilenskaja. Слуцак, Віленская (1901-17).jpg|Віленская
Słucak, Trajčany, Vilenskaja. Слуцак, Трайчаны, Віленская (1901-17).jpg|Віленская
01 Slucak Duchounaja vucelnia.jpg|Віленская
Słucak, Zimniaja-Farskaja. Слуцак, Зімняя-Фарская (1912-13).jpg|Рог Зімняй і Фарскай
Słucak, Zimniaja-Farskaja. Слуцак, Зімняя-Фарская (1911).jpg|Рог Зімняй і Фарскай
Słucak, Šašejnaja. Слуцак, Шашэйная (1915) (3).jpg|Шашэйная
Słucak, Šašejnaja. Слуцак, Шашэйная (1908) (2).jpg|Шашэйная
7 Slucak Ujezd u miesta.jpg|Шашэйная
Słucak Kamercyjnaja vučelnia.jpg|Шашэйная
20 Slucak Auto ruch.jpg|Аўтамабільны рух


### Іншае

11 Slucak Uvachod u klastar.jpg|Уваход у манастыр, да 1918 г.
2 Slucak Sabor.jpg|Царква на Замчышчы, да 1918 г.
Słucki zamak. Слуцкі замак (1901-17).jpg|Царква на Замчышчы, да 1918 г.
5 Slucak Vid z mostu.jpg|Случ, да 1918 г.
Słucak, Słuč. Слуцак, Случ (1901-18).jpg|Случ, да 1918 г.
Słucak, Słuč-Kalonija. Слуцак, Случ-Калёнія (1901-18).jpg|Случ, да 1918 г.
Słucak, Školišča. Слуцак, Школішча (1901-17).jpg|Сынагога на Школішчы, да 1918 г.
Słucak. Слуцак (1908).jpg|Выстава, 1908 г.
Słucak, Vystava. Слуцак, Выстава (1908) (4).jpg|Выстава, 1908 г.
Słucak. Слуцак (1908) (2).jpg|Выстава, 1908 г.
Słucak. Слуцак (1908) (3).jpg|Выстава, 1908 г.
Sciag 1 Sluckaha palka.jpg|Сьцяг Слуцкага палка, 1918 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Памяць: Гіст.-дакум. хроніка Слуцкага р-на і г. Слуцка: у 2 кн. / уклад. В. С. Відлога; рэдкал.: Г. К. Кісялёў (гал. рэд.) і інш.; маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БЕЛТА, 2000—2001.
* 
* Ціткоўскі І. Помнікі архітэктуры Слуцка. — Слуцак: [б.в.], 1997. — 111 с : іл.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Слуцак