Аляксей Ліцьвін

**Аляксе́й Міха́йлавіч Ліцьві́н** (нарадзіўся 12 студзеня 1951 г.; в. Семігосьцічы, Давыд-Гарадоцкі раён, Пінская вобласьць) — беларускі гісторык, прафэсар. Доктар гістарычных навук.

## Жыцьцяпіс
Аляксей Міхайлавіч Ліцьвін нарадзіўся 12 студзеня 1951 году ў вёсцы Семігосьцічах Давыд-Гарадоцкага раёну Пінскае вобласьці (цяпер Столінскага раёну Берасьцейскае вобласьці) у сялянскай сям’і. Бацька, Міхаіл Іванавіч, працаваў бакеншчыкам на рацэ Прыпяці, а маці, Марыя Адамаўна, паляводам у калгасе. У сям’і Ліцьвіных было трое дзяцей: сын Аляксей і дочкі Натальля й Паліна.

Па сканчэньні Сямігосьціцкай сярэдняй школы ў 1968 годзе Аляксей Ліцьвін паступіў на гістарычны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Дыплёмная работа, якую ён абараніў на выдатна, была прысьвечаная дзейнасьці камуністаў ва ўрадзе Сальвадора Альендэ ў Чылі.

У 1973—1975 гадах у годнасьці лейтэнанта Аляксей Ліцьвін праходзіў тэрміновую службу ва Ўнутраных войсках МУС СССР. Пакуль служыў, здаў кандыдацкія экзамэны, паколькі плянаваў займацца навуковай дзейнасьцю. Па дэмабілізацыі Аляксей Міхайлавіч пачаў працаваць у Інстытуце гісторыі партыі пры ЦК КПБ. Да сьнежня 1984 году быў малодшым навуковым супрацоўнікам аддзелк Вялікай Айчыннай вайны, з 1977 году ўваходзіў у склад суполкі па вывучэньні Менскага падпольля. Аляксей Міхайлавіч прымаў удзел у падрыхтоўцы шэрагу фундамэнтальных працаў: трохтомніка «*Всенародная борьба в Белоруссии в годы Великой Отечественной войны*» (; 1983—1985), трэцяга тома зборніка дакумэнтаў «*Всенародное партизанское движение в Белоруссии в годы Великой Отечественной войны*» (; 1982).

З 1985 году Аляксей Ліцьвін працаваў у Інстытуце гісторыі АН БССР. У 1986 годзе абараніў кандыдацкую дысэртацыю «*Военно-оперативное руководство Компартии Белоруссии партизанским движением в годы Великой Отечественной войны (1941—1944 гг.)*» ().

У 1987 годзе Аляксей Ліцьвін узначаліў у Інстытуце гісторыі АН БССР аддзел гісторыі Беларусі кругабегу Вялікай Айчыннай вайны (з 1991 г. — аддзел ваеннай гісторыі Беларусі; з 2005 г. — аддзел ваеннай гісторыі і міждзяржаўных дачыненьняў). Пад кіраўніцтвам Аляксея Міхайлавіча супрацоўнікі аддзелу ў рамках выкананьня тэмы «Беларусь у войнах і ваенных канфліктах ХХ ст.» упершыню заняліся вывучэньнем шэрагу пытаньняў ваеннай гісторыі, а менавіта — удзелу беларусаў і ўраджэнцаў Беларусі ў вайне 1936—1939 гадоў у Гішпаніі, савецка-фінляндзкай вайне 1939—1940 гадоў, у лякальных ваенных канфліктах 1950—1970 гадоў.

У 2000 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю «*Антысавецкія ваенна-паліцэйскія фарміраванні на тэрыторыі Беларусі ў гады Вялікай Айчыннай вайны: Вытокі. Структура. Дзейнасць*».

Навуковую працу прафэсар А. М. Ліцьвін пасьпяхова спалучае з выкладчыцкай, дзеліцца сваімі ведамі са студэнтамі БДУ, Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту, Беларускага дзяржаўнага аграрнага тэхнічнага ўнівэрсытэту, Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусі.

20 верасьня 2020 году быў затрыманы на Маршы Справядлівасьці.

## Даследніцкая дзейнасьць
Гісторык адным зь першых зьвярнуўся да разгляду праблемы стварэньня беларускага нацыянальнага войска пад час Першае сусьветнае вайны, да дзейнасьці на тэрыторыі Беларусі ў гады Нямецка-савецкае вайны Арміі Краёвай, Расейскай Нацыянальнай Народнай Арміі, латыскіх і ўкраінскіх паліцыйных батальёнаў, раскрыў вычын удзельніка Асіповіцкага падпольля Фёдара Крыловіча.

Навуковец папоўніў скарбонку беларускае гістарыяграфіі арыгінальнымі дасьледаваньнямі, што атрымалі прызнаньне як у Беларусі, так і за ейнымі межамі. Ягонаму пяру належыць больш за 200 навуковых працаў, прысьвечаных вывучэньню актуальных праблемаў ваеннае гісторыі, у тым ліку каля 20-ці індывідуальных і калектыўных манаграфіяў.

Найбольшы рэзананс і цікавасьць у навуковай супольнасьці выклікалі працы, якія выйшлі цягам 2001—2016 гадоў. Так, у манаграфіі «*Акупацыя Беларусі (1941—1944): пытанні супраціву і [[Беларускі калябарацыянізм у Другой сусьветнай вайне|калабарацыі]]*» аўтар паспрабаваў зрабіць комплексны аналіз праблемы, раскрыць прычыны ўзьнікненьня і сутнасьць калябарацыянізму. У кнізе «*На той войне незнаменитой. Советско-финляндская война и Беларусь (1939—1940 гг.)*»  () ён упершыню ў айчыннай гістарычнай навуцы на аснове скрупулёзнага аналізу самых разнастайных крыніцаў паказаў удзел аб’яднаньняў, злучэньняў і часьцяў Беларускай асобай ваеннай акругі, беларусаў і ўраджэнцаў Беларусі ў савецка-фінляндзкай вайне.

Аляксей Міхайлавіч адным зь першых у беларускай гістарычнай навуцы ў фундамэнтальным калектыўным двухтомным выданьні «*Беларусь. 1941—1945: Подвиг. Трагедия. Память*» (; 2010) усебакова паказаў абарончыя баі 1941 году на тэрыторыі Беларусі, раскрыў складаны мэханізм каардынацыі баявых дзеяньняў партызанскіх сілаў Беларусі.

А. М. Ліцьвін выступае навуковым рэдактарам наступных выданьняў: «*Беларусь непокорённая: Воспоминания, документы, хроника партизанского движения и подпольной борьбы 1941—1944*» (; 2005); *«Внутренние войска МВД Республики Беларусь: История и современность*» (; 2006); «*Разняволеная памяць. Прымусовая праца беларускіх грамадзян на акупаванай тэрыторыі Беларусі (1941—1944 гг.): зборнік навуковых артыкулаў*» (2010). Аляксей Міхайлавіч — адзін зь ініцыятараў стварэньня й выданьня грунтоўнай працы «*Гісторыя [[Менск|Мінска]]*» (2006), а таксама аўтар разьдзела ў гэтай кнізе.

## Узнагароды
За шматгадовую навуковую й арганізатарскую работу на ніве гістарычнае навукі, высокія паказьнікі, дасягнутыя пры правядзеньні навуковых дасьледаваньняў, Аляксей Міхайлавіч узнагароджаны гадавінным мэдалём «60 год вызваленьня Рэспублікі Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў» (2005), мэдалём «90 год Узброеным Сілам Рэспублікі Беларусі» (2008), двума Ганаровымі граматамі Старшыні Прэзідыюму НАН Беларусі, Ганаровымі граматамі Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусі й Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Літвін Аляксей Міхайлавіч | IГ НАНБ (history.by)

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1951 годзе
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытуту гісторыі партыі пры ЦК КПБ
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытуту гісторыі НАН Беларусі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДАТУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДЭУ
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Выкладчыкі Акадэміі Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэту БДУ
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «60 гадоў вызваленьня Рэспублікі Беларусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў»
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём «90 гадоў Узброенным Сілам Рэспублікі Беларусь»
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Дасьледчыкі Нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Дасьледчыкі Савецка-фінляндзкай вайны (1939—1940)
Катэгорыя:Дасьледчыкі беларускага калябарацыянізму
Катэгорыя:Дасьледчыкі савецкага партызанскага руху
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Давыд-Гарадоцкім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Столінскім раёне