Коханаў

**Ко́ханаў**, **Ко́ханава** — мястэчка ў Беларусі, на рацэ Сакалянцы. Цэнтар сельсавету Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 4185 чалавек. Знаходзіцца за 24 км на паўночны ўсход ад Талачына, за 106 км ад Віцебску. Чыгуначная станцыя на лініі Менск — Ворша. Аўтамабільныя дарогі злучаюць мястэчка з Воршай і Талачыном.

Коханаў — даўняе мястэчка гістарычнай Аршаншчыны (частка Віцебшчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Коханаў узьнік не пазьней за пачатак XVI стагодзьдзя як паселішча Друцкага княства, што знаходзілася ў валоданьні І. Друцкага-Краснага. У 1551 годзе паселішча перайшло да Гарнастаяў.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Коханаў увайшоў у склад Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва. У 1590 годзе Геранім Гарнастай прадаў сваю долю паселішча канцлеру Льву Сапегу. Пад 1624 годам Коханаў упамінаецца як мястэчка маёнтку Старасельле, тут было 14 рынкавых пляцаў і 235 валокаў зямлі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Коханаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Копыскім, потым Аршанскім павеце Магілёўскай губэрні. На 1785 год у мястэчку было 57 двароў. У 1792 годзе за 8 вёрстаў ад Коханава знайшлі вядомы Рагвалодаў камень, з надпісам: «*1171, 7 траўня*».

У 1861 годзе Коханаў стаў цэнтрам воласьці, у 1868 годзе тут пачала працаваць расейская народная вучэльня, пазьней пераўтвораная ў сярэднюю школу. У 1870 годзе ў зьвязку з эпідэміяй халеры, якая пачалася ў Талачыне, у мястэчку адкрылася лякарня. У 1870-я гады побач зь мястэчкам (4 км) зьявілася чыгуначная станцыя Коханава на Смаленска-Берасьцейскай дзялянцы Маскоўска-Берасьцейскай чыгункі. У канцы ХIХ стагодзьдзя ў Коханаве было 63 будынкі, царква, юдэйская малітоўная школа, народная вучэльня, сельская лячэбніца, станавая кватэра, паштова-тэлеграфная кантора, валасная ўправа, чыгуначная станцыя (грузапаток 800 тыс. пудоў, зь якіх 600 тыс. пудоў лясных матэрыялаў, і 200 тыс. пудоў хлеба).

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Коханаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Коханаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай I зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. 3 сакавіка 1924 году Коханаў вярнулі БССР, дзе 17 ліпеня 1924 году ён стаў цэнтрам раёну, у склад якога ўваходзілі 12 сельсаветаў (Аболецкі, Алёнавіцкі, Велікагальцэўскі, Коханаўскі, Малатнянскі, Новапалюдаўскі, Пярэвалачненскі, Сіманаўскі, Смалянскі, Сялецкі, Тумініцкі, Шыбекаўскі). 8 ліпеня 1931 году мястэчка ўвайшло ў склад Талачынскага раёну. На 1933 год у Коханаве дзеяў адзіны ў Талачынскім раёне сельскагаспадарчы тэхнікум. У Другую сусьветную вайну зь ліпеня 1941 да 28 чэрвеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. 

19 лютага 1947 году Коханаў атрымаў афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XVIII стагодзьдзе**: 1785 год — 324 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1902 год — 449 чал., зь іх 156 праваслаўных, 10 эвангелістаў, 283 юдэі; 1996 год — 5,3 тыс. чал.; 1998 год — 5 тыс. чал.; 1999 год — 4780 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2004 год — 4,8 тыс. чал.; 2006 год — 4,7 тыс. чал.; 2008 год — 4,7 тыс. чал.; 2009 год — 4327 чал. (перапіс); 2016 год — 4231 чал.; 2017 год — 4192 чал.; 2018 год — 4185 чал.

### Рэлігія
У 2002 годзе замест зьнішчанай у 1930-я гады царквы (на яе месцы паставілі дом культуры) збудавалі новую ў гонар сьвятога Мікалая.

### Адукацыя

У Коханаве працуюць прафэсійна-тэхнічная вучэльня № 173, сярэдняя, дзіцяга-юнацкая спартовая школы, школа мастацтваў, 2 дашкольныя ўстановы.

### Мэдыцына
Мэдычнае абслугоўваньне насельніцтва ажыцьцяўляюць местачковыя лякарня і паліклініка.

### Культура
Дзеюць бібліятэка, дом культуры.

## Эканоміка
У Коханаве функцыянуюць два з трох прадпрыемстваў-вытворцаў экскаватараў у Беларусі:
* Коханаўскі экскаватарны завод — найстарэйшы экскаватарны завод краіны.
* «Сьвятавіт» — ЗАТ «Завод Унівэрсалмаш», адно з асноўных даччыных таварыстваў ААТ «Кіраўскі завод».

Іншыя прадпрыемствы:
* Коханаўскі трубавы завод «Белтрубпласт» — адзін з кіроўных беларускіх заводаў-вытворцаў і пастаўнікоў палімэрных вырабаў (поліэтыленавыя трубы для сыстэмаў газа- і водазабесьпячэньня, каналізацыі і г. д.).
* ААТ «Коханава» — вырабы з бэтону і жалезабэтону, апрацоўка мэталічных паверхняў.

## Транспарт
Коханаў знаходзіцца за 2 км на поўдзень ад міжнароднай магістралі Корк — Омск (у межах Беларусі — магістраль )

## Турыстычная інфармацыя
### Страчаная спадчына
* Царква (1932—1934)

## Асобы
* Васіль Галубовіч (1909—1991) — мастак
* Віктар Казанцаў (нар. 1946) — вайсковы дзяяч, генэрал
* Лявон Патоцкі (1799—1864) — пісьменьнік, публіцыст
* Валеры Славук (нар. 1947) — мастак

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Коханава, Радыё Свабода, 26 траўня 2005
* Коханава, Прыдзвінскі крайн: Гісторыя і сучаснасць
* Коханава — парафія сьв. Мікалая і сьв. Станіслава, біскупаў, Catholic.by
* У Коханаве адчынілася беларуская кавярня

Катэгорыя:Коханаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Талачынскага раёну
Катэгорыя:Мястэчкі Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі