open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ксенія Садоўская

**Ксенія Садоўская** ( 17 сакавіка 1991 году, Віцебск) — беларуская канькабежка. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

У сьнежні 2012 году ў Закапанах на чэмпіянаце сьвету па хуткасным бегу на каньках сярод студэнтаў на дыстанцыі 500 м выйграла залаты мэдаль.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Беларускай фэдэрацыі канькабежцаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Беларускія канькабежкі
Катэгорыя:Беларускія канькабежцы і канькабежкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Тэхна

**Тэ́хна** () — стыль электроннай музыкі, які ўзьнік у канцы 1980-х гадоў шляхам зьмешваньня такіх музычных стыляў, як гаўс, сынці-поп, EBM і Detroit Techno.

## Гісторыя
Вытокі раньняй электроннай музыкі бяруць пачатак у творчасьці нямецкіх кампазытараў Оскара Залі і Карлгайнца Штокгаўзэна, якія аб’ядналі клясычныя кампазыцыі з новымі тэхналёгіямі. У 1970-я гады натхнёныя іх творчасьцю ўдзельнікі Kraftwerk сталі заснавальнікамі стылю электра-поп. У 1982 годзе Afrika Bambaataa апрацаваў кампазыцыю Kraftwerk *Trans-Europe Express*, у выніку чаго зьявіўся ягоны сынгл *Planet Rock*, які стаў пачаткам стылю Electro Funk, які ў далейшым моцна паўплываў на піянэраў тэхна.

Далейшае разьвіцьцё электронная музыка набыла ў Эўропе дзякуючы італьянцу Джорджыё Мародэру, французу Жану-Мішэлю Жару, нямецкаму гурту Tangerine Dream ды швайцарскаму Yello, а заснаваны ў 1980-м годзе брытанскі гурт Depeche Mode непасрэдна паўплываў на заснавальнікаў Detroit Techno Дэрыка Мэя, Кэвіна Сандэрсана і Хуана Эткінса.

У пачатку 1980-х нямецкі аматар музыкі Андрэас Тамаля (больш вядомы як Talla 2XLC), які працаваў у музычнай краме пад франкфурцкім вакзалам, пачаў сартыраваць кружэлкі з рознымі кірункамі электроннай музыкі пад назвай «тэхна». Франкфурцкія ды-джэі, такія, як Свэн Фэт, сталі арыентавацца на гэтую назву пры падборцы кружэлак для сваёй працы, а калі ў 1984 Тамала адкрыў Technoclub, назва «тэхна» набыла яшчэ большую папулярнасьць. Пад гэтай назвай сталі разумець электрапоп, электра-фанк, індастрыял, EBM і Electro Wave, а пазьней — і Detroit Techno, які быў пад моцным уплывам эўрапейскіх накірункаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Techno на Allmusic

Катэгорыя:Музычныя жанры
Катэгорыя:Электронная музыка
Валянціна Камінская

**Валянціна Валянцінаўна Камінская** ( 5 верасьня 1987 году, Магілёў) — украінская лыжніца. Двойчы ўдзельнічала ў Алімпіядах, Трохразовая чэмпіёнка Беларусі. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь міжнароднага клясу. Да 2018 году выступала у якасьці беларускай спартсменкі.

## Жыцьцяпіс
Дэбютавала ў Кубку сьвету 2 лютага 2012 году, усяго стартавала ў пяці гонках у рамках Кубка сьвету, але не падымалася ў іх вышэй за 38-е месца і кубкавых пунктаў не заваёўвала. Двойчы перамагала ў чэмпіянатах Беларусі ў спрынце і адзін раз у гонцы на 30 км. За сваю кар’еру прымала ўдзел у адным чэмпіянаце сьвету 2013 году, заняла 45-е месца ў спрынце і 17-е месца ў камандным спрынце.

На Алімпійскіх гульнях 2014 году ў Сочы стала 47-й у спрынце вольным стылем.

Уключана ў беларускую зборную на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году. На Алімпійскіх гульнях 2022 году выступала ў якасьці ўкраінскай спартсменкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Міжнароднай фэдэрацыі лыжнага спорту

Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі міжнароднай клясы
Катэгорыя:Беларускія лыжніцы
Катэгорыя:Беларускія лыжнікі і лыжніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2022 году
Паліна Сераносава

**Паліна Сераносава** (нарадзілася 22 студзеня 1993 году) — беларуская лыжніца, якая раней выступала за Расею.

## Жыцьцяпіс
Уключана ў беларускую зборную на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Міжнароднай фэдэрацыі лыжнага спорту

Катэгорыя:Беларускія лыжніцы
Катэгорыя:Расейскія лыжніцы
Катэгорыя:Беларускія лыжнікі і лыжніцы на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Лыжнікі і лыжніцы на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Высокая

Назву **Высокая** маюць:

* Высокая — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Высокая — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці
Тацяна Міхайлава

**Тацяна Міхайлава** (нарадзіўся 18 студзеня 1987 году, Менск) — беларуская канькабежка. Майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

7 лістапада 2015 году на спаборніцтвах па канькабежным спорце Time Trials (Калгары, Канада) усталявала новы нацыянальны рэкорд на дыстанцыі 1500м 1:58,38 і заняла 2-е месца.

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце Беларускай фэдэрацыі канькабежцаў

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Майстры спорту Беларусі
Катэгорыя:Беларускія канькабежкі
Катэгорыя:Беларускія канькабежцы і канькабежкі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Канькабежцы і канькабежкі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2018 году
Раманава спэктраскопія

**Ра́манава спэктраскопія** — спэктраскапічны мэтад для назіраньня за вагальнымі, вярчальнымі ды іншымі нізкачастасьцевымі працэсамі сыстэмы. Названы ў гонар індыйскага фізыка Ч. В. Рамана.

Раманава спэктраскопія шырока ўжываецца ў хіміі дзеля стварэньня структурнага адбітку, паводле якога можна адрозьніваць малекулы. Яна засноўваецца на няпругкім, ці Раманавым расьсеяньні манахромнага сьвятла, звычайна з лазэру, у бачным, каляінфрачырвоным або каляультрафіялетавым дыяпазоне. Сьвятло лазэра ўзаемадзейнічае з малекулярнымі ваганьнямі, фанонамі ці іншымі ўзбуджэньнямі ў сыстэме, у выніку чаго энэргія фатонаў  з лазэра зьмяшчаецца ўгору або ўніз. Зьмяшчэньне энэргіі дае ўяўленьне пра вагальныя працэсы ў сыстэме. Падобную, аднак дапаўняльную інфармацыю дае інфрачырвоная спэктраскопія.

Звычайна аб’ект асьвечваецца лазэрным прамянём. Электрамагнітнае выпраменьваньне з асьвечанай кропкі зьбіраецца на лінзе і перасылаецца на монахраматар. Элястычнае расьсеянае выпраменьваньне з даўжынёй хвалі, адпаведнай лазэрнаму выпраменьваньню (Рэйліева расьсеяньне) адфільтроўваецца рэжэктарным альбо паласавым фільтрам, астатняе сьвятло расьсейваецца ў дэтэктары.

Самаадвольнае Раманава расьсеяньне звычайна вельмі слабое, таму асноўнай праблемай Раманавай спэктраскопіі ёсьць аддзяленьне слабога неэлястычнага расьсеянага сьвятла ад інтэнсіўнага Рэйліевага расьсеянага лазэрнага сьвятла. Традыцыйна ў Раманавых спэктромэтрах прымянялася галяграфічная крата і некалькі этапаў расьсеяньня, дзякуючы чаму атрымлівалася высокая ступень лазэрнага адбракоўваньня. Раней у якасьці дэтэктараў выкарыстоўваліся фотаэлектронныя памнажальнікі, што павялічвала час збору інфармацыі. У сучасных прыборах амаль заўсёды выкарыстоўваюцца рэжэктарныя ці паласавыя фільтры, восевапрапускальныя, манахраматары Чорнага — Тэрнэра ці на трансфармацыі Фур’е, а таксама дэтэктары з зарадавай сувязьзю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Уводзіны ў Раманаву спэктраскопію
* Раманава спэктраскопія ў аналізе карцінаў

Катэгорыя:Спэктраскопія
Спэктраскопія
Добрыч (неадназначнасьць)

Назву **Добрыч** маюць:

* Добрыч — горад у Баўгарыі
* Добрыч — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
Шніці

**Шніці́** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пальмінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 16 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пальмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Oceans of Fantasy

***Oceans of Fantasy*** () — чацьверты студыйны альбом нямецкага гурту Boney M., які выйшаў у верасьні 1979 году.

## Сьпіс кампазыцыяў
### Бок А
# Let It All Be Music (Van Vugt) — 5:33
# Gotta Go Home (Frank Farian, Fred Jay, Heinz & Jürgen Huth) — 3:46
# Bye Bye Bluebird (Farian, Jay, Georg Reyam) — 5:12
# Bahama Mama (Farian, Jay) — 3:33
# Hold On I’m Coming (Isaac Hayes, David Porter) — 4:00
# Two of Us (John Lennon, Paul McCartney) — 3:16
# Ribbons Of Blue (Keith Forsey) — 2:00

### Бок B
# Oceans of Fantasy (Kawohl, Zill, Jay) — 5:26
# El Lute (Farian, Jay, Hans Blum) — 5:03
# No More Chain Gang (Rainer Ehrhardt, Farian, Jay) — 5:51
# I’m Born Again (Jay, Helmut Rulofs) — 4:09
# No Time To Lose (Farian, Jay, Stefan Klinkhammer) — 3:26
# «The Calendar Song (January, February, March… )» (Farian) — 3:24

## Вонкавыя спасылкі
* Дыскаграфія на Rate Your Music
* Дыскаграфія на Discogs.com

Катэгорыя:Альбомы Boney M.
Грамадзяне Польшчы

«**Грамадзя́не По́льшчы**» () — грамадзкі рух у Польшчы, які ад 2016 году цыклічна пратэстуе супраць кансэрватыўнай кіруючай партыі «Права і справядлівасьць». Рух стаў вядомым дзякуючы арганізацыі так званай «kontrmiesięcznicy», штомесячнага пратэсту супраць маршу ў памяць пра ахвяраў Смаленскай авіякатастрофы 2010 году, на якім выступае лідэр партыі «Права і справядлівасьць» Яраслаў Качынскі.

Рух «Грамадзяне Польшчы» вядомы таксама пратэстам супраць польскіх арганізацыяў, якія прапагандуюць нацыяналізм і нацызм.

У лютым 2017 году, калі ў падляскім горадзе Гайнаўцы адбываўся Марш праклятых салдат з партрэтамі жаўнера польскага антыкамуністычнага падпольля Рамуальда Райса «Бурага», «Грамадзяне Польшчы» пратэставалі супраць гэтага мерапрыемства, зазначаючы, што на руках «Бурага» — кроў прадстаўнікоў беларускага і праваслаўнага цывільнага насельніцтва з ваколіц Гайнаўкі. У чэрвені 2017 году «Грамадзяне Польшчы» прысутнічалі на царкоўнай працэсіі ўкраінцаў Пярэмышлю памяці воінаў-пятлюраўцаў, на якую ў 2016 годзе напалі польскія нацыяналісты.

Мэтадам супраціву руху зьяўляюцца акцыі грамадзянскага непадпарадкаваньня. Умовай удзелу ў руху зьяўляецца падпісаньне «Грамадзянскай дэклярацыі», у якой, у прыватнасьці, гаворыцца: «Кожны мае права адмовіцца падпарадкоўвацца тыраніі, дзяржаве, якая парушае ягоную годнасьць, парушае законы і важныя для яго каштоўнасьці, дзяржаве, якая зьяўляецца бяспраўем. Ня кожнай уладзе трэба падпарадкоўвацца».

У студзені 2018 году рух зьвярнуўся да «Кааліцыі дэмакратычных партыяў» Польшчы, патрабуючы правядзеньня адкрытых праймэрыз у сьпісах партыяў напярэдадні выбараў у органы мясцовага самакіраваньня, якія павінны адбыцца ў Польшчы восеньню 2018 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Галоўная старонка руху

Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Польшчы
Атрошкава

**Атро́шкава** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Сарочынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 13 чалавек
* 1999 год — 24 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Сарочынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Сэптэмвры Сафія

«**Сэптэмвры**» () — баўгарскі футбольны клюб з гораду Сафіі. Заснаваны ў 1944 годзе. Уладальнік Кубка Баўгарыі (1960).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Сафія
Франк Фарыян

**Франк Фа́рыян** (), сапраўднае імя **Франц Ройтэр** (; нарадзіўся 18 ліпеня 1941 году, Кірн, цяпер у зямлі Райнлянд-Пфальц, ФРН) — нямецкі музычны прадусар, кампазытар, сьпявак.
 
Фарыян заснаваў такія гурты, як Boney M., Milli Vanilli, Eruption, спрадусаваў Gilla, La Bouche, No Mercy, Тэрэнса Трэнта д’Арбі і некаторых іншых выканаўцаў. Фарыян сам сьпяваў мужчынскія партыі ў Boney M. (Бобі Фарэл толькі танчыў і адкрываў рот). Ягоныя гурты й выканаўцы разам былі адзначаны больш як 800 залатымі й плятынавымі дыскамі. 

Фарыян валодае студыямі ў Брусэлі, Маямі й на Ібіцы.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Нарадзіліся ў Райнлянд-Пфальцы
Катэгорыя:Нямецкія музычныя прадусары
Катэгорыя:Нямецкія музыкі
Катэгорыя:Нямецкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Boney M.
Nightflight to Venus

***Nightflight to Venus*** () — трэці студыйны альбом нямецкага гурту Boney M., які выйшаў у ліпені 1978 году. Лічыцца найбольш пасьпяховым альбомам гурту.

## Сьпіс кампазыцыяў
### Бок А
# «Nightflight to Venus» (Frank Farian, Fred Jay, Dietmar Kawohl) — 4:46
# «Rasputin» (Frank Farian, Fred Jay, George Reyam (Hans-Jörg Mayer) — 5:51
# «Painter Man» (Eddie Phillips, Kenny Pickett) — 3:10
# «He Was a Steppenwolf» (Frank Farian, Fred Jay, Stefan Klinkhammer) —  6:51
# «King of the Road» (Roger Miller) —  2:35

### Бок B
# «Rivers of Babylon» (Brent Dowe, Trevor McNaughton, Frank Farian, George Reyam) — 4:18
# «Voodoonight» (Giorgio Sgarbi) — 3:31
# «Brown Girl in the Ring» (Traditional; arranged by Frank Farian) — 4:02
# «Never Change Lovers in the Middle of the Night» (Mats Björklund, Keith Forsey, Fred Jay) — 5:32
# «Heart of Gold» (Neil Young) — 4:00

## Вонкавыя спасылкі
* Дыскаграфія на Discogs.com

Катэгорыя:Альбомы Boney M.
Вэрнал (Юта)

**Вэрнал** () — места на паўночным усходзе Юты (ЗША), цэнтар акругі Юінта. Знаходзіцца за 280 км на ўсход ад Солт-Лэйк-Сіці і за 32 км ад граніцы з Каларада. Насельніцтва —  чалавекі (2014).

## Мінуўшчына
У адрозьненьне ад іншых местаў у Юце, Вэрнал быў заснаваны не мармонамі. У 1861 року выведніцкая місія іхняга тагачаснага прэзыдэнта Брыгама Янга вярнулася зь Юінцкага басэйну з інфармацыяй, што мясьціна не прыдатная дзеля засяленьня. У гэты самы год прэзыдэнт Абрагам Лінкальн заклаў тут індзейскую рэзэрвацыю і прызначыў агента па стасунках зь імі. Першая хаціна зьявілася тут у 1868 року, пасьля чаго пасяленцы сталі засяляцца ўздоўж ручаю Эшлі Крык. У 1879 мноства індзейцаў загінулі ад суровай зімы.

## Геаграфія
Вэрнал ляжыць у басэйне Юінты, у даліне Эшлі, названай у гонар гандляра футрамі Ўільяма Генры Эшлі. На поўначы мяжуе зь Юінцкімі гарамі, на поўдні — са скаламі Бук, на ўсходзе — з Блакітнымі гарамі.

Плошча Вэрналу — 11,9 км².

## Насельніцтва

## Эканоміка
Эканоміка Вэрналу заснаваная на здабычы прыродных рэсурсаў: нафты, газу, фасфатаў ды юінтаіту. Дзякуючы гэтаму тут дзейнічаюць філіі такіх кампаніяў, як «Halliburton» ці «Schlumberger».

Важную ролю ў эканоміцы места займае таксама турызм, дзякуючы зьвязанасьці Вэрналу зь Дзікім Захадам і вялікай колькасьцю дыназаўравых выкапняў.

## Транспарт
Вэрнал разьмяшчаецца пры фэдэральнай магістралі №40.

Дзейнічае рэгіянальны аэрапорт.

## Турыстычная інфармацыя

Штогод у ліпені ў Вэрнале ладзіцца дыназаўравае радэа.

На 3-й Заходняй Галоўнай вуліцы знаходзіцца будынак Банку Вэрналу, вядомы таксама як «Банк, адасланы поштай». Будынак паўстаў у 1916—1917 роках дзякуючы мясцоваму бізнэсоўцу Ўіяльму Колтгарпу. Каб даставіць цэглу для будаўніцтва банку з Солт-Лэйк-Сіці, прадпрымальнік пераслаў усе 80 000 цаглінаў поштаю пасылкамі па 22,6 кг (50 фунтаў). Пасылкі дастаўляліся чыгункай з Солт-Лэйк-Сіці ў Мэк, пасьля вузкакалейкай у Ўотсан, адкуль нарэшце ў Вэрнал грузавым транспартам. Працягласьць маршруту склала больш за 670 км, тым ня меней, гэткі спосаб транспартаваньня абышоўся для Колтгарпа найтаньней. Пасьля гэтага выпадку Пошта ЗША адразу ж зьмяніла правілы асблугоўваньня, абмежаваўшы ліміт ад аднаго адпраўніка ў дзень 200 фунтамі (91 кг). Цяпер у будынку дзейнічае філія банку «Zions».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1876 годзе
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Міхалінава (Лёзьненскі раён)

**Міхалі́нава** — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Веляшковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 264 чалавекі
* 1999 год — 311 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Веляшковіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Янаўка

Назву **Янаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гомельская вобласьць:
** Янаўка — вёска ў Кармянскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Янаўка — вёска ў Амсьціслаўскім раёне
** Янаўка — вёска ў Хоцімскім раёне

## Глядзіце таксама
* Іванава
* Іванавічы
* Іванаў
* Іванаўка
* Іванаўск
* Іванаўскія Агароднікі
* Іванаўцы
* Іванаўшчына
* Іванічы
* Іванішча
* Іванішчавічы
* Іванкі
* Іванкавічы
* Іванкаўшчына
* Іванпольле
* Іванск
* Іванскія
* Іванцава
* Іванчыцы
* Янава
* Янавічы
* Янаў
* Янаўцы
* Янаўшчына
* Янова
* Яноўка
Ліз Мітчэл

**Элі́забэт Рэбэ́ка Мі́тчэл** (), больш вядомая як **Ліз Мітчэл** (, нарадзілася 12 ліпеня 1952 году, Клэрэндан, Ямайка) — сьпявачка, найбольш вядомая як салістка нямецкага дыска-гурту Boney M..

## Біяграфія
Ва ўзросьце 11 гадоў Ліз з бацькамі пераехала ў Лёндан. У 1969 годзе атрымала ролю ў мюзыкле «Валасы», а ўжо ў наступным замяніла ў бэрлінскай вэрсіі мюзыклу Дону Самэр. Там яна знаёміцца з Мэлкалмам Мэгаронам, разам зь якім стала супрацоўнічаць цягам некалькіх гадоў у такіх праектах, як Les Humphries Singers, *Malcolm and Liz* і *Malcolm's Locks*. Калі іхнія шляхі разыйшліся, Ліз вярнулася на Ямайку.

Аднойчы, у 1976 годзе, Ліз патэлефанавала сяброўка — Марсія Барэт, якая ўжо была ўдзельніцай гурту Boney M., і паведаміла, што прадусар гурту — Франк Фарыян шукае яшчэ адну сьпявачку. Пасьля некалькіх праслухоўваньняў, Фарыян вырашыў, што сьпяваць у гурце будуць цяпер толькі Мітчэл і Барэт, чым забясьпечыў посьпех Boney M.

Але паступова Фарыян пачаў займацца іншымі праектамі, і ў 1986 годзе распусьціў Boney M. З 1988 году Ліз Мітчэл пачала сольную кар’еру, але ў наступныя гады, калі інтарэс да Boney M. зноў павялічыўся, Фарыян дазволіў Мітчэл мець правы выступаць пад назвай *Boney M. featuring Liz Mitchell*.

## Дыскаграфія
### Сольныя альбомы
* *No One Will Force You*, 1988 
* *Share The World*, 1999
* *A Christmas Rose*, 2000
* *Let It Be*, 2004
* *… Sings The Hits Of Boney M*, 2005
* *My Life Is In Your Hands*, 2006

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нямецкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Boney M.
Катэгорыя:Асобы Ямайкі
Вусьце (Чавускі раён)

**Ву́сьце** — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Вайнілаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1865 годзе ў складзе Кутнянскай воласьці Быхаўскага павету Магілёўскай губэрні.

## Насельніцтва
* 2010 год — 205 чалавек
* 1999 год — 244 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Вайнілаўскі сельсавет (Чавускі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Труд

Назву **Труд** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Труд — пасёлак у Сеньненскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Труд — вёска ў Кармянскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Труд — пасёлак у Бабруйскім раёне
** Труд — былая вёска ў Хоцімскім раёне

* Менская вобласьць:
** Труд — вёска ў Пухавіцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Трудавая
* Трудавік
* Трудавы
* Труды
Еўна Якабсан

**Е́ўна Я́кабсан** — жыдоўскі гадзіньнікавы майстар, вынаходнік мэханічнай лічыльнай машыны, якая выконвала ўсе арытмэтычныя апэрацыі.

## Жыцьцяпіс
Служыў гадзіншчыкам, мэханікам, імаверна, залатаром пры двары Міхаіла Казімера Радзівіла.

У канцы XIX стагодзьдзя ў касьцёле мястэчка Гнезна каля Познані знаходзіўся залаты кубак з выгравіраваным надпісам, дзе пазначана, што яго вырабіў у 1786 року Еў. Якабсан.

## Вылічальная машына
У другой палове XVIII стагодзьдзя (дакладны час невядомы) ў Нясьвіжы стварыў мэханічную вылічальную 9-разрадную машыну, прататып арытмомэтру. Надпіс на машыне зроблены па-нямецку: «Erfunden und verfertigen von dem Hebreer Jewna Jacobson, Uhrmacher und Mechanicis in der Stadt Nieswiez in Lithauen, Gouvernement Minsk» (*Вынайдзеная і вырабленая жыдом Еўнам Якабсанам, гадзіньнікавым майстрам і мэханікам у месьце Нясьвіжы ў [[ВКЛ|Літве]], [[Менская губэрня|Менскай губэрні]]*).

Машына ўяўляе сабой латунную пушку памерамі 34,2 × 21,8 × 3,4 см на 4-х точаных ножках дыямэтрам 1,6 і вышынёй 1 см. На багата арнамэнтаванай накрыўцы надпісы па-нямецку і па-польску: «Mechanische Rechnungs Maschine», «Machina Mechaniszna do Rachunku» (). Яшчэ адзін надпіс: «Zu der Aufgabe des Addirens, Subtantirens, Multiplicirens, und Devidirens von den Nummer Eins bis zu Tausend Millionen und ubrig bleibt von der Division und das kann man hier in der Bruchen zertheilen» ().

У 1812 року расейскія казакі атамана Платава разрабавалі нясьвіскую скарбніцу Радзівілаў, тады ж у Расею вывезьлі і лічыльную машыну Якабсана. Цяпер машына знаходзіцца ў Музэі імя Ламаносава ў Санкт-Пецярбургу.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя кампутараў 
*Как в Несвиже сделали один из первых в мире прообразов компьютера («Тутэйшы дызайн: асобы і рэчы»)

Катэгорыя:Беларускія вынаходнікі
Катэгорыя:Беларускія мэханікі
Катэгорыя:Гадзіньнікавыя майстры
Катэгорыя:Ашкеназы
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Асобы Нясьвіжу
Лужок

Назву **Лужок** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Лужок — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці
* Лужок — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці
* Лужок — вёска ў Маладэчанскім раёне Менскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Зялёны Лужок
* Чырвоны Лужок

## Глядзіце таксама
* Луг
* Лугі
* Лужкі
Мельнікаў

**Ме́льнікаў** — прозьвішча. Жаночая форма — **Мельнікава**.

## Вядомыя носьбіты
* Алег Мельнікаў — беларускі матэматык
* Алег Мельнікаў — беларускі сьпявак
* Аляксей Мельнікаў — беларускі літаратуразнаўца
* Аляксей Мельнікаў — беларускі навуковец у галіне ліцейнай вытворчасьці
* Андрэй Аляксандравіч Мельнікаў — Герой Савецкага Саюзу
* Андрэй Іосіфавіч Мельнікаў — Герой Савецкага Саюзу
* Андрэй Мельнікаў — беларускі музыка
* Ігар Мельнікаў — беларускі гісторык
* Міхаіл Мельнікаў — беларускі краязнаўца
Народны артыст СССР

**Народны артыст СССР** — ганаровае званьне, якое прысвойвалася выбітным дзяячам мастацтва народаў СССР, якія атрымалі агульнае прызнаньне ў разьвіцьці савецкага тэатру, музыкі і кіно. Зацьверджана Пастановай Цэнтральнага выканаўчага камітэту СССР № 47 ад 6 верасьня 1936 году.

Усяго званьня «Народны артыст СССР» былі ўдастоены 1006 чалавек.

## Народныя артысты СССР у Беларусі
* 1940 Ларыса Александроўская
* 1948 Глеб Глебаў, Павел Малчанаў, Барыс Платонаў
* 1953 Аляксандар Ільінскі
* 1955 Лідзія Ржэцкая, Уладзімер Уладамірскі, Яўген Цікоцкі, Рыгор Шырма
* 1956 Мікалай Ворвулеў
* 1964 Тамара Ніжнікава, Леанід Рахленка
* 1968 Іван Жыновіч, Зьдзіслаў Стома, Генадзь Цітовіч
* 1969 Аляксандра Клімава, Уладзімер Корш-Саблін, Яўген Палосін
* 1971 Уладзімер Дзядзюшка
* 1975 Фёдар Шмакаў
* 1977 Сьвятлана Данілюк
* 1978 Расьціслаў Янкоўскі
* 1979 Яраслаў Вашчак
* 1980 Галіна Макарава
* 1982 Віктар Тарасаў
* 1984 Яўген Глебаў
* 1985 Валянцін Елізар’еў, Аркадзь Саўчанка
* 1986 Віктар Тураў
* 1987 Ігар Лучанок
* 1988 Стэфанія Станюта
* 1989 Мікалай Яроменка (старэйшы)
* 1990 Уладзімер Мулявін, Віктар Роўда
* 1991 Генадзь Аўсяньнікаў

## Літаратура
* *Ерашкевіч П. М.* Народны артыст СССР // Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя. У 2 т. Т. 2. — Мн.: БелЭН, 2003. — С. 162.

Катэгорыя:Ганаровыя званьні СССР
Парэчча (Гомельская вобласьць)

**Парэ́чча** — вёска ў Рудабельскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Парэцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 730 чалавек
* 2010 год — 573 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Рудабельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Рудабельскага раёну
Залесьсе (Мокраўскі сельсавет)

**Залесьсе** — вёска ў Пружанскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мокраўскага сельсавету.

## Мінуўшчына
За расейскім часам — у Рудніцкай воласьці Пружанскага павету Гарадзенскай губэрні, 493 дзесяціны.

За польскім часам — у гміне Руднікі Пружанскага павету Палескага ваяводзтва.

Зь верасьня 1939 року ў складзе БССР, з 15 студзеня 1940 у складзе Пружанскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва

## Транспарт
Аўтамабільная дарога  Ружаны — Лыскаў — Дабучын.

## Турыстычная інфармацыя

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Пружанскага раёну
Катэгорыя:Мокраўскі сельсавет
Аршанскі маладняк

«**Аршанскі маладняк**» — літаратурна-мастацкі часопіс, які ў 1925—1928 гадах выдавала аршанская філія «Маладняку».

Выйшла 7 нумароў. Зьмяшчаў вершы, лірычныя абразкі і апавяданьні А. Вечара, М. Ганчарыка (вершы падпісваў псэўданімам Я. Сявец), Ю. Гаўрука, В. Каваля, Т. Кляшторнага, М. Нікановіча, В. Сташэўскага, У. Прыбыткоўскага і іншых маладых пісьменьнікаў, хроніку літаратурнага жыцьця Аршанскай акругі і маладнякоўскіх арганізацыяў рэспублікі.

## Літаратура
* 
* 
* «Аршанскі маладняк». //  — С. 541.
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*  
*  
*  
*  

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Гісторыя Воршы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1925 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1928 годзе
Шаламея

**Шаламе́я** — вёска ў Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Баравабудзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 5 чалавек
* 1999 год — 17 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Баравабудзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёну
Мачва Шабац

«**Мачва**» () — сэрбскі футбольны клюб з гораду Шабацу. Заснаваны ў 1919 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Шабац
Шмані

**Шмані́** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 43 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Руднянскі сельсавет (Гарадоцкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Брыхін Сіці

«**Брыхін Сіці**» () — шатляндзкі футбольны клюб з гораду Брыхіна. Заснаваны ў 1906 годзе.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Брыхін
Алімпія Марата

**Алі́мпія Фу́львія Мара́та** (; 1526 — 26 кастрычніка 1555) — італьянская антыказнаўка.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў Фэрары ў сям’і Фульвіё Пэлегрына Мараты і Люкрэцыі. Зь дзяцінства атрымлівала клясычную адукацыю дзякуючы знаёмству бацькі з найзнакаміцейшымі арыстакратамі Італіі. У 12-гадовым веку Алімпія магла бегла размаўляць па-грэцку і лацінску.

У гэтым узросьце стала кампаньёнкай і настаўніцай Ганны д’Эстэ, дачкі Фэрарскай герцагіні Рэнаты. Пры двары герцагіні часта бывалі Жан Кальвін, Віторыя Калёна, Клеман Маро ды іншыя вядомыя пратэстанты.

У 1546 року Алімпія Марата пакінула двор, каб даглядаць хворага бацьку, які навярнуўся ў пратэстанцтва. Па ягоным сконе занялася выхаваньнем сваіх братоў і сёстраў. Пэўны час пры двары Ганны д’Эстэ, цяпер жонкі герцага Франсуа дэ Гіза, вывучала філязофію.

У 1550 року выйшла замуж за маладога студэнта мэдыцыны і філязофіі Андрэаса Грундлера з Баварыі. Пэўны час жылі ў ягоным родным месьце Швайнфурце, у 1554 Грундлер атрымаў працу ў Гайдэльбэргу.

У 1558 року, ужо па сьмерці Алімпіі, у Базэлі быў выдадзены збор ейных грэцкіх і лацінскіх лістоў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Італьянскія літаратары і літаратаркі
Катэгорыя:Італьянскія антыказнаўцы

Катэгорыя:Італьянскія пратэстанцкія дзеячы‎
Бухарэсцкі мэтрапалітэн

**Бухарэсцкі мэтрапалітэн** () — сыстэма лініяў хуткаснага падземнага транспарту Бухарэсту, адкрытая 16 лістапада 1979 году. Мэтрапалітэн зьяўляецца адзіным у Румыніі. Абслугоўваецца дзяржаўнай кампаніяй *Metrorex*.

## Лініі
Мэтрапалітэн мае **4 дзеючыя лініі**, 1 лінія будуецца і 1 праектуецца.

## Час працы
Цягнікі ходзяць ад 5 гадзін ранку да 23 гадзін вечару. Апошнія цягнікі на лініях М1, М2 ды М3 чакаюць, пакуль пасажыры ажыцьцявяць перасадку між станцыямі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Мэтрапалітэн
Капцэвічы (пасёлак, Капцэвіцкі сельсавет)

**Капцэ́вічы** — пасёлак у Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Капцэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1478 чалавек
* 1999 год — 1659 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Капцэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Петрыкаўскага раёну
Загаранкі

**Загара́нкі** — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Лясьнянскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1676 годзе згадваецца як маёнтак у Аршанскім павеце ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2010 год — 190 чалавек
* 1999 год — 242 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Лясьнянскі сельсавет (Круглянскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Круглянскага раёну
Вялікая Сьліва (вёска)

**Вялі́кая Сьлі́ва** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ісернскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 623 чалавекі
* 1999 год — 709 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ісернскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Трыбуна мастацтва (1925)

**«Трыбуна мастацтва»** — беларускі тэатральна-мастацкі ілюстраваны часопіс. Выдаваўся ў лютым — чэрвені 1925 г. у Менску Цэнтральным праўленьнем саюзу работнікаў мастацтва Беларусі (з № 8 разам зь Белдзяржкіно).

Матэрыялы друкаваліся на беларускай і расейскай мовах. У праграму выданьня ўваходзіла грамадзкае абмеркаваньне праблем мастацкай творчасьці, пошуку жывой сувязі мастацтва і літаратурна-мастацкай крытыкі з народнымі масамі, распрацоўка эстэтычны прынцыпаў беларускага мастацтва, выяўленьне ў ім нацыянальнага стылю, разьвіцьцё мастацкай самадзейнасьці. Рэдакцыя давала магчымасьць выказаць свае погляды прадстаўнікам розных кірункаў у мастацтве з умовай, каб пытаньні мастацкай творчасьці разглядаліся «ў сувязі з агульнымі задачамі рабочага клясу». У рэцэнзіях, аналітычна-праблемных і дыскусійных артыкулах часопіс змагаўся за высокі ідэйна-мастацкі ўзровень творчасьці тэатральных і музычных калектываў, кінэматографу, дзеячаў выяўленчага і прыкладнога мастацтва. Выступаў за ўсебаковае разьвіцьцё беларускай культуры. Імкнуўся пераадолець правінцыялізм у поглядах на беларускае мастацтва толькі як на этнаграфічнае, заснаванае на стылізацыі фальклёрных тэм, вобразаў і матываў. Аўтары асобных артыкулаў прапаноўвалі авангардысцкую і пралеткультаўскую праграму сацыялістычнага мастацтва. Часопіс знаёміў зь беларускай літаратурай, адзначыў юбілеі Алесь Гурло, Яўсьцігней Міровіч, зьмяшчаў партрэты пісьменьнікаў і дзеячаў мастацтва. Друкаваў рэпэртуар тэатраў і кіно Менску і Віцебску. Інфармаваў пра асноўныя мастацкія падзеі ў рэспубліках і за граніцай. У часопісе супрацоўнічалі Яўген Барычэўскі, Сямён Вальфсон, Юльян Дрэйзін, Язэп Дыла, Зьміцер Жылуновіч, Мікалай Касьпяровіч, Яўсьцігней Міровіч, Мікола Шчакаціхін і інш. Выйшлі 14 нумароў.

## Літаратура
* Конан, У. М. «Трыбуна мастацтва» / У. М. Конан // Беларуская энцыкляпэдыя. Т.15. — Мн., 2002. — С. 543.

## Вонкавыя спасылкі
* «Трыбуна мастацтва» (1925) // Беларуская Палічка
* «Трыбуна мастацтва» у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы пра мастацтва
Катэгорыя:Часопісы на расейскай мове
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Яўген Барычэўскі

**Яўген Іванавіч Барычэўскі** (, Менск — ; Крыптанім: *Е. Б.*) — беларускі літаратуразнавец і перакладчык. Прафэсар (1928).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і натарыюса. Скончыў Менскую клясычную гімназію (1903), паступіў у Бэрлінскі ўнівэрсытэт, у 1904 перавёўся на гісторыка-філялягічны факультэт Маскоўскага ўнівэрсытэту, які скончыў у 1910. Атрымаў залаты мэдаль за выпускную працу «Рэалізм Гартмана».

Працаваў у Маскоўскім унівэрсытэце, выкладаў расейскую літаратуру ў сярэдніх навучальных установах Масквы, займаўся навукова-літаратурнай дзейнасьцю, друкаваў артыкулы і дасьледаваньні ў маскоўскіх часопісах і газэтах. З восені 1918 прызначаны вучоным сакратаром Музэйнага аддзелу Наркамасьветы. У пачатку 1922 запрошаны на працу ў БДУ. Працаваў у Менскай цэнтральнай партыйнай школе (1924—1927), у Інбелкульце і Інстытуце літаратуры і мастацтва АН БССР (1927—1933). Прафэсар.

## Навуковая дзейнасьць
Пісаў на беларускай і расейскай мовах. У 1922 годзе ў Маскве выйшла складзеная Я. Барычэўскім кніга «Мир искусств в образах». У 1927 годзе ў Менску выдадзены працы «Тэорыя санэту» і «Паэтыка літаратурных жанраў», якія найбольш глыбока ў тагачасным беларускім літаратуразнаўстве тлумачылі прыроду мастацтва ў яго сувязі з сацыяльна-гістарычнымі і грамадзкімі зьявамі.

Артыкулы і дасьледаваньні па пытаньнях паэтыкі і эстэтыкі, прысьечаныя творчасьці Я. Купалы, Я. Коласа, М. Багдановіча, М. Гарэцкага, расейскіх, нямецкіх, францускіх пісьменьнікаў, друкаваліся ў «Працах Беларускага дзяржаўнага унівэрсытэту», у часопісах «Маладняк», «Узвышша», «Полымя», «Трыбуна мастацтва». Аўтар дапаможніка для студэнтаў-завочнікаў «Паэтыка. Курс для завочнага педфаку» (1929—1930). Удзельнічаў у падрыхтоўцы Збору твораў М. Багдановіча ў 2 т. (1927—1928).

## Бібліяграфія
* 
* 
* 
** 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Літаратура
*  
* Беларуская энцыклапедыя. У 18 т. Т. 2. — Мінск, 1996.
* 
* Календарыюм // «Czasopis» № 12/2003
* Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі. У 5 т. Т. 1. — Мінск, 1984.
* Чарнякевіч Ц. Мінск — Берлін — Масква — Мінск: Германіяна Яўгена Барычэўскага // Літаратура і мастацтва. № 5. — 2011, 4 лют.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Менскай губэрнскай гімназіі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Расейскамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Выпускнікі Маскоўскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Барычэўскі

**Барычэўскі** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Арцём Барычэўскі — Герой Савецкага Саюзу
* Іван Барычэўскі — археоляг, гісторык і этнограф
* Яўген Барычэўскі — беларускі літаратуразнавец і перакладчык
Трасьцянец (неадназначнасьць)

Назву **Трасьцянец** маюць:

* Трасьцянец (Малы Трасьцянец) — найбуйнейшы нацысцкі лягер сьмерці на тэрыторыі Беларусі і акупаваных раёнаў СССР
* Трасьцянец — вёска ў Лоеўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
* Вялікі Трасьцянец — вёска ў Менскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Трасьцянец — горад у Сумской вобласьці Ўкраіны
Рычард Эдўард Тэйлар

**Ры́чард Э́дўард Тэ́йлар** (; 2 лістапада 1929, г. Мэдысын-Хат, Канада — 22 лютага 2018) — канадзкі фізык. Сябра Каралеўскага таварыства Канады (1985), Амэрыканскай акадэміі мастацтваў і навук (1992), Лёнданскага каралеўскага таварыства (1997). Скончыў унівэрсытэты Альбэрты ў горадзе Эдмантане (Канада, 1952) і Стэнфардзкі (1962). З 1962 году ў Стэнфардзкім лінейным паскаральнікавым цэнтры (з 1970 году прафэсар, у 1982-86 намесьнік дырэктара). Навуковыя працы па экспэрымэнтальнай фізыцы элкмэнтарных часьцінак, праблемах дэтэктаваньня гравітацыйнага выпрамяненьня, рэнтгенаўскай ды гама-астраноміі. Разам з Дж. А. Фрыдманам і Г. У. Кендалам у сэрыі экспэрымэнтаў пацьвердзіў існаваньне кваркаў (1967-73). Нобэлеўская прэмія 1990 (разам з Фрыдманам, Кендалам).

## Крыніцы

## Літаратура
* Касьцюковіч М. М. Тэйлар Рычард Эдвард.  С. 106.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Канадзкія навукоўцы
Катэгорыя:Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі ў галіне фізыкі
Пад гаршчок

**«Пад гаршчок»** — стрыжка валасоў наўскос з падаўжэньнем бліжэй за патыліцы або часам роўна па палове галавы ў выглядзе гаршчка. Іншыя назвы: «пад макотру», «у кружок», «у скобку». Была найбольш распаўсюджанай у 15—19 стагодзьдзях сярод усходніх славянаў, асабліва ў моладзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Фрызуры
Новы Дубок

**Но́вы Дубо́к** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Калодзескага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 14 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Калодзескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду

**Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду** — орган заканадаўчай улады Беларусі, які  году Рада Ўсебеларускага зьезду стварыла са свайго складу зь ліку 10 чалавек.

## Гісторыя
 г. Рада Ўсебеларускага зьезду абрала са свайго складу Выканаўчы камітэт з 10 чалавек.

 г. Язэп Дыла і Восіп Лагун пакінулі Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду і перайшлі на працу ў Беларускі нацыянальны камісарыят, які Савет народных камісараў Расейскай СФСР стварыў у якасьці аддзелу Народнага камісарыяту па справах нацыянальнасьцяў. 19 лютага 1918 г. Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду стаў законным органам улады ў Менску, бо Выканкам Заходняй вобласьці РСФСР зьехаў у Смаленск. 20 лютага 1918 г. Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду на прапанову Я.Варонкі ўлучыў у свой склад прадстаўнікоў 4-х этнічных меншасьцяў Беларусі: габрэяў, летувісаў, палякаў і расейцаў. 21 лютага 1918 г. Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду зацьвердзіў Першую Ўстаўную грамату «Да народаў Беларусі», паводле якой «абвясьціў сябе тымчасоваю ўладаю на Беларусі, паходзячаю да кіраваньня краем». Таксама Выканкам у 1-й Устаўной грамаце вызначыў, што: «Тымчасовую народную ўладу краю‚ якая паставіць сабе заданьня абароны і зацьвярджэньня здабыткаў рэвалюцыі‚ будзе зьдзейсьніваць створаны намі Народны сакратарыят Беларусі».

21 лютага 1918 г. войска Нямецкай імпэрыі ўступіла ў Менск. Урад Нямецкай імпэрыі адмовіўся прызнаваць сувэрэнітэт Выканаўчага камітэту і створанага ім Народнага сакратарыяту Беларусі і 3 сакавіка 1918 г. заключыў Берасьцейскі мір з урадам Расейскай СФСР аб падзеле Беларусі. 9 сакавіка 1918 г. Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду зацьвердзіў Другую Ўстаўную грамату «Да народаў Беларусі», паводле 1-га пункту якой пастанавіў, што: «Беларусь у рубяжох расьсяленьня і лічэбнай перавагі беларускага народу абвяшчаецца Народнай Рэспублікай. Згодна з 3-м пунктам 2-й Устаўной граматы абвяшчалася, што «заканадаўчая ўлада ў Беларускай Народнай Рэспубліцы належыць Радзе Ўсебеларускага зьезду дапоўненай прадстаўнікамі нацыянальных меншасьцяў Беларусі». Паводле 4-га пункту, «Спаўняючая і адміністрацыйная ўлада ў Беларускай Народнай Рэспубліцы належыць Народнаму Сакратарыяту Беларусі‚ які назначаецца Радаю Зьезду і перад ёю трымае адказ».

18 сакавіка 1918 г. Рада Ўсебеларускага зьезду на пасяджэньні ў поўным складзе абвясьціла сябе Радай Беларускай Народнай Рэспублікі, пасьля чаго Выканаўчы камітэт Рады Ўсебеларускага зьезду спыніў існаваньне. У далейшым Рада БНР выбірала са свайго складу Прэзыдыюм для кіраваньнямі між пасяджэньнямі ў поўным складзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рада Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Палітычная гісторыя Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя БНР
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1918 годзе
Вейна

Назву **Вейна** маюць:

* Вейна — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Вейна — вёска ў Магілёўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Вейна — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці
* Вейна — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці
Вейна (Салігорскі раён)

**Ве́йна** — вёска ў Салігорскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Капацэвіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 253 чалавекі
* 1999 год — 292 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Капацэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Салігорскага раёну
Слава

**Слава** — гэта:

* Слава — шырокая вядомасьць; усеагульнае прызнаньне чыіхсьці заслугаў
* Слава — пасёлак у Лоеўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
Белая армія

**Белая армія** — вайскова-палітычны рух разнастайных ў палітычным пляне сілаў, які склаўся падчас Грамадзянскай вайны 1917—1923 гадоў у Расеі з мэтай зьвяржэньня савецкай улады. Складалася з прадстаўнікоў як ўмераных сацыялістаў і рэспубліканцаў, так і манархістаў, аб’яднаных супраць бальшавіцкай ідэалёгіі, якія дзейнічалі на аснове прынцыпу «Вялікай, адзінай і непадзельнай Расеі» ().

Паходжаньне тэрміну «Белая армія» зьвязана з традыцыйнай сымболікай белага колеру як колеру прыхільнікаў законнасьці й правапарадку. Уласна прыхільнікі белага руху называлі сябе добраахвотнікамі або Расейскай арміяй. Назва «бела-» таксама ўжывалася ў адносінах да замежных узброеных злучэньняў, якія аказвалі падтрымку белагвардзейскім войскам, або якія дзейнічалі самастойна супраць савецкіх войскаў. У бальшавіцкай прэсе і ва ўжытку таксама выкарыстоўваліся тэрміны: «белапалякі», «белачэхі», «белафінф», «белаэстонцы».

Асновай Белага руху было афіцэрства старой Расейкай арміі, яе кіраўніцтва — прадстаўнікі старога генэралітэту:
* Лаўр Карнілаў,
* Міхаіл Аляксееў,
* Антон Дзянікін,
* Аляксандар Калчак,
* Яўген Мілер,
* Мікалай Юдзеніч,
* Пётар Урангель і іншыя.

Белы рух зарадзіўся ўзімку 1918 пасьля разгону бальшавікамі Ўсерасейскага ўстаноўчага сходу, які спрабаваў мірным шляхам вырашыць пытаньне пра дзяржаўны лад Расеі пасьля Лютаўскай рэвалюцыі. Першапачаткова мэтай руху было скліканьне новага Ўстаноўчага сходу. Аднак гэты лёзунг паступова страчваў прывабнасьць ва ўмовах хаосу, які ахапіў краіну, і асабліва — пасьля расправы Калчаком ў лістападзе 1918 году ў Омску над чальцамі Ўстаноўчага сходу. Альтэрнатывай стала ваенная дыктатура пад лёзунгам выратаваньня айчыны: «За адзіную і непадзельную Расею».

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Грамадзянская вайна ў Расеі
Катэгорыя:Гісторыя СССР
Рыхард Зарыньш

**Ры́хард За́рыньш** (; 27 чэрвеня 1869, Кіегелі, Ліфляндзкая губэрня, Расейская імпэрыя — 21 красавіка 1939, Рыга, Латвія) — расейскі і латвійскі мастак, графік, папулярызатар латыскага народнага мастацтва, аўтар грашовых знакаў Расейскай імпэрыі, марак БНР і Савецкай Расеі. Аўтар малюнка герба (1921) і грашовых знакаў Латвіі.

## Біяграфія
Нарадзіўся 27 чэрвеня 1869 году ў маёнтку Кіегелі Ліфляндзкай губэрні Расейскай імпэрыі.

У 1895 годзе з адзнакай скончыў Цэнтральную вучэльню тэхнічнага маляваньня барона А. Л. Штыгліца ў Санкт-Пецярбургу. У траўні 1919 году на запрашэньне Ўраду Латвіі пераехаў у Рыгу. З 1920 па 1934 гады кіраваў Рыскай дзяржаўнай друкарняй.

Памёр 21 красавіка 1939 году ў Рызе. Пахаваны ў Рызе на Лясных могілках.

## Творчасьць
З-пад рукі Рыхарда Зарыньша выйшлі малюнкі шматлікіх расейскіх марак, сярод якіх маркі дабрачыннага выпуску 1905 году «На карысць сірот воінаў дзеючай арміі». Р. Зарыньш стаў аўтарам першых рэвалюцыйных марак Савецкай Расеі «Вызваленая Расея», або «Рука з мячом, які расьсякае ланцуг».

У 1920 годзе ў Латвійскай дзяржаўнай друкарні ў Рызе выдадзеная сэрыя марак на замову камандаваньня Асобнага атраду БНР. Праект маркі быў выкананы Р. Зарыньшам.


Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 5k.jpg|5 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 10k.jpg|10 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 15k.jpg|15 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 50k.jpg|50 кап.
Файл:1920 Belarusian Peoples Republic Bulak-Balachowicz Brigade PERF 1r.jpg|1 руб.


Пасьля пераезду ў Рыгу Р. Зарыньш шмат працаваў над малюнкамі латвійскіх паштовых мініяцюр. Са створаных ім 28 арыгінальных паштовых марак Латвіі выпушчана 82 знакі паштовай аплаты розных наміналаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Латыскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Паштовыя маркі Беларусі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Рызе
Чацьвертая Ўстаўная грамата

**Чацьвертая Ўстаўная грамата** — пастанова Рады народных міністраў Беларускай Народнай Рэспублікі ад 29 лістапада 1918 году пра ўтварэньне ўстановаў мясцовага самакіраваньня на ўзроўні воласьці, павету і места: «*Няхай усе грамадзяне Беларусі гуртуюцца навакол [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]] і Беларускага Ураду і твораць на ўсёй Беларусі свае валасныя, павятовыя і мястовыя Беларускія Рады*».

## Тэкст

Ад Рады народных міністраў

Рада БНР, атрымаўшая свае паўнамоцтвы ад Беларускага Народу на Усебеларускім З’ездзі, у граматах ад 9 і 25 марца 1918 году апавесьціла, што ўся уласьць на Беларускай зямлі пераходзіць у рукі народу. Зямля, лясы і прыроднае багацьце краю былі аб’яўленны народным меннем. У сьлед за гэтым Рада прыступіла да будавання незалежнай Беларускай Дзяржавы на асновах, устаноўленных Устаўной граматай з 25 марца г.г. Нямецкая окупацыя прыпыніла гэту работу і зрабіла немагчымым перадачу ўласьці ў рукі народу і разьвязку зямельнага пытання на справядлівых асновах. Цяпер, калі народ Нямецкі завеў новы лад на сваёй зямлі, і окупацыйныя войскі пакідаюць наш край, - настаў мамэнт, каб Народ Беларускі соткі гадоў пакутаваўшы у чужацкай няволі, стаўся поўным гаспадаром на сваёй вольнай і незалежнай зямлі. Няхай усе грамадзяне Беларусі гуртуюцца навакол Рады Беларускай Народнай Рэспублікі і Беларускага Ураду і твораць на ўсёй Беларусі свае валасныя, павятовыя і мястовыя Беларускія Рады, каб арганізаваны народ запраўды мог узяць у свае рукі уласьць о сваёй старонцы. Беларускі Урад будзе рупіцца перш за усе аб тое, каб чым хутчэй наш народ сам завёў на сваёй зямлі праўдзівую волю для усіх яе грамадзян. Рада Народных Міністраў БНР. Менск, 29 лістапада 1918 г.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дакумэнты Беларускай Народнай Рэспублікі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе
Навасельле (Ушацкі раён)

**Навасе́льле** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Жарскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 42 чалавекі
* 1999 год — 53 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Жарскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Устаўныя граматы БНР

**Устаўныя граматы Беларускай Народнай Рэспублікі** — дакумэнты, прынятыя Выканаўчым камітэтам Рады Ўсебеларускага зьезду і Радай БНР у лютым і сакавіку 1918 году, у якіх абвяшчалася воля беларускага народу датычна сваёй нацыянальна-дзяржаўнай будучыні.

## Першая Ўстаўная грамата

Прынятая Выканаўчым камітэтам Рады Ўсебеларускага зьезду 21 лютага 1918 году ў Менску.

Першая Ўстаўная грамата заклікала беларускі народ зьдзейсьніць сваё права на «поўнае самавызначэньне», а нацыянальныя меншасьці — на нацыянальна-пэрсанальную аўтаномію. Спасылаючыся на права народаў на самавызначэньне, аўтары граматы сьцьвярджалі, што ўлада ў Беларусі павінна фармавацца згодна з воляю народаў, якія насяляюць краіну. Гэты прынцып мусіць ажыцьцяўляцца шляхам дэмакратычных выбараў ва Ўсебеларускі Ўстаноўчы Сойм.

## Другая Ўстаўная грамата

Прынятая Выканаўчым камітэтам Ўсебеларускага зьезду 9 сакавіка 1918 году ў Менску.

У межах расьсяленьня й колькаснай перавагі беларускага народу абвяшчалася Беларуская Народная Рэспубліка.

Абвяшчаліся правы й вольнасьці грамадзянаў і народаў Беларускай Народнай Рэспублікі: вольнасьць слова‚ друку‚ сходаў‚ страйкаў‚ хаўрусаў; вольнасьць сумленьня‚ незачэпнасьць асобы й памяшканьня; права народаў на нацыянальна-пэрсанальную аўтаномію; роўнасьць усіх моваў народаў Беларусі. Скасоўвалася прыватная ўласнасьць на зямлю, абвяшчалася пра перадачу зямлі бяз выкупу тым‚ хто на ёй працуе; лясы‚ азёры й нетры зямлі абвяшчаліся дзяржаўнай уласнасьцю. Уводзілася найбольшая працягласьць працоўнага дню ў 8 гадзінаў.

## Трэцяя Ўстаўная грамата

Прынятая Радай БНР 25 сакавіка 1918 году ў Менску.

Беларуская Народная Рэспубліка абвяшчалася незалежнай дзяржавай.

Рада БНР выступіла з патрабаваньнем перагледзець Берасьцейскую мірную дамову. На землях былой Расейскай імпэрыі, дзе жыве й мае колькасную перавагу беларускі народ, абвяшчалася вольная, незалежная дзяржава; у склад яе ўвайшлі Магілёўская, Мінская, Віцебская, беларускія часткі Гарадзенскай, Віленскай, Смаленскай, Чарнігаўскай і суседніх губэрняў. Пацьвярджаліся таксама правы й вольнасьці грамадзянаў і народаў Беларусі, абвешчаныя Другой Устаўной граматай ад 9 сакавіка 1918 году.

## Глядзіце таксама
* Чацьвертая Ўстаўная грамата

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Устаўныя граматы БНР, Рада Беларускай Народнай Рэспублікі

Катэгорыя:Дакумэнты Беларускай Народнай Рэспублікі
Елкі

**Е́лкі** — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 71 жыхар
* 2010 год — 33 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Рагачоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёну
Вінцэнт Сьвятаполк-Мірскі

**Вінцэ́нт Сьвятапо́лк-Мі́рскі** — князь, актыўны ўдзельнік беларускага нацыянальнага руху. Сябра Беларускага таварыства дапамогі пацярпелым ад вайны ў Вільні. Удзельнік Беларускай канфэрэнцыі ў Вільні ў студзені 1918 году, уваходзіў у прэзыдыюм арганізацыйнага камітэту ў справе яе скліканьня і разам з Іванам Луцкевічам выступіў на ёй з рэфэратам «Школьная справа». Разам з Вацлавам Ластоўскім заснаваў Беларускае дабрачыннае таварыства «Золак», якое ўтрымлівала ў Вільні дзіцячы прытулак і школу.

## Літаратура
* *Цярэшчанка К.* Мой удзел у беларускім руху / Кузьма Цярэшчанка // ARCHE. — 2011. — № 11. — С. 66.

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Янка Біруковіч

**Янка (Іван) Біруковіч** (?-?) — беларускі вайсковец. Удзельнік Слуцкага збройнага чыну.

Уваходзіў у склад Рады Случчыны і Прэзыдыюм Рады. Быў прыхільнікам супрацы з Булак-Балаховічам. 

Пад час баявых дзеяньняў — Старшыня вайсковага суда 1-е Слуцкае брыгады БНР.

## Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі Слуцкага паўстаньня
Катэгорыя:Чальцы Рады Случчыны
Станіслаў Вільгельм Радзівіл

**Станіслаў Вільгельм Радзівіл** (6 лютага 1880, Бэрлін — 28 красавіка 1920, каля Малына, Украіна) — расейскі і польскі ваенны дзяяч.

## Біяграфія

Нарадзіўся 6 лютага 1880 году ў Бэрліне. З роду Радзівілаў. Сын Антонія Вільгельма.

Пасьля сьмерці бацькі ў 1904 годзе стаў уладальнікам Давыд-Гарадоцкай ардынацыі, прыняў расейскае падданства. Удзельнік расейска-японскай вайны 1904—1905 гадоў, Першай сусьветнай вайны. Пасьля Лютаўскай рэвалюцыі (1917) добразычліва ставіўся да беларускага нацыянальнага руху. У сакавіку 1917 году вітаў Зьезд беларускіх нацыянальных арганізацыяў. Адзін з заснавальнікаў польскай Нацыянальна-кансэрватыўнай партыі ў Петраградзе (кастрычнік 1917), сакратар арганізацыі партыі ў Менску. У лютым 1919 году ўступіў у трэці полк уланаў у складзе Літоўска-беларускай дывізіі. 30 ліпеня 1919 году прызначаны ад’ютантам Вярхоўнага галоўнакамандуючага польскай арміяй Юзэфа Пілсудскага.

Загінуў 28 красавіка 1920 году ў бітве пад Малынам ва Ўкраіне.

## Літаратура
* *Шышыгіна-Патоцкая, К.* Нясвіж і Радзівілы / К. Шышыгіна-Патоцкая. — Мн.: Беларусь, 2007.

## Крыніцы

Станіслаў Вільгельм