Шкілет

**Шкіле́т** () — біялягічная сыстэма, якая забясьпечвае апору жывых арганізмаў. Шкілет жывёлаў можа быць унутраным як у хордавых, гэтак і зьнешнім як у вусякоў, ракападобных. Найбольш складанай зьяўляецца ўнутранная шкілетная сыстэма хрыбетных, бо яна складаецца зь некалькіх розных тыпаў тканкаў, якія вядомыя пад агульнай назвай злучальная тканка. У пераносным сэнсе, шкілет можа датычыцца тэхналёгіі, якая падтрымлівае структуры, такія як будынак.

## Тыпы шкілетаў
### Экзашкілет

Экзашкілет зьяўляецца зьнешнім відам шкілету, ён маецца ў шматлікіх бесхрыбтовых, ён абараняе мяккія тканкі й органы цела. Некаторыя віды экзашкілету падвяргаюцца пэрыядычнай ліньцы ў выніку росту цела жывёлы, як гэта мае месца ў многіх суставаногіх у тым ліку вусякоў і ракападобных. Экзашкілет складаецца з розных матэрыялаў, як то хітыну (у суставаногіх), кальцавых злучэньняў (у каралавых і малюскаў) і сылікату (для дыятамавых і радыёлырыяў).

Экзашкілет вусякоў забясьпечвае ня толькі абарону, але й служыць у якасьці паверхні прыхільнасьці для цягліцаў, як абарона ад высыханьня й як орган пачуцьцяў дзеля ўзаемадзеяньня з навакольным асяродзьдзем. Ракаўка малюскаў таксама выконвае ўсе гэтыя функцыі, акрамя таго, што яна не зьяўляецца органам пачуцьцяў.

Зьнешні шкілет можа быць вельмі цяжкім у параўнаньні з агульнай масай жывёлы, таму такія шкілеты ў жывёлаў, які жывуць на сушы, у асноўным адносна невялікія. Некалькі вялікіх водных жывёлаў могуць утрымліваць экзашкілет, бо ягоная вага пад вадой значна меншая. Паўднёвыя гіганцкія малюскі, віды вельмі вялікіх малюскаў у Ціхім акіяне, маюць абалонку, якая зьяўляецца вельмі масіўнай. *[[Syrinx aruanus]]* зьяўляецца адным зь відаў марскіх сьлімакоў зь вельмі вялікай ракавінай.

### Эндашкілет

Эндашкілет зьяўляецца ўнутранай апорнай канструкцыяй жывёлаў, якая складаецца зь мінэралізаванай тканкі й зьяўляецца тыповым для хрыбетных. Эндашкілеты адрозьніваюцца адзін ад аднаго паводле складанасьці ад функцыянаваньня выключна для падтрымкі цела (як у выпадку з губкамі) да выкарыстаньня ў якасьці апоры да мацаваньня цягліцаў і мэханізмаў перадачы цягліцавай сілы. Сапраўдныя эндашкілеты зьяўляюцца вытворнымі ад мэзадэрмальнай тканкі. Такі шкілет прысутнічае ў іголкаваскурых і хордавых.

### Элястычны шкілет
Элястычныя шкілеты маюць магчымасьць часова зьмяняць сваю форму, такім чынам, калі да шкілетавай структуры прыкладваецца напружаньне, ён дэфармуецца, а затым вяртаецца да сваёй першапачатковай формы. Такія шкілеты маюць месца ў некаторых бесхрыбтовых, як то мэдузы. Элястычныя шкілеты, як правіла, зьмяняюць сваю форму праз скарачэньне цягліцаў, а пры іхным разьняволеньні шкілет вяртаецца да сваёй першапачатковай формы. Такія шкілеты могуць складацца з храсткоў, але большасьць элястычных шкілетаў утвараюцца з сумесі бялкоў, поліцукрыдаў і вады. Для атрыманьня дадатковай абароны элястычныя каркасы могуць быць умацаваныя з дапамогай цьвёрдых шкілетаў. Арганізмы, якія маюць элястычныя шкілеты, як правіла, жывуць у вадзе, якая падтрымлівае структуру цела ў адсутнасьці больш цьвёрдага шкілету.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Шкілет. Энцыкляпэдыя Britannica. 
* Skeletal System: Facts, Function & Diseases. Live Science. 


Катэгорыя:Анатомія жывёлаў
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы