open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Навукова-выдавецкі праваслаўны інстытут

**Таварыства «Навукова-выдавецкі праваслаўны інстытут»** — расходная установа, якая была заснаваная Варшаўскай мітраполіяй. Установа дзейнічала з 1938 па 1939 гады. Сядзібу установа мела ў Горадні. НВПІ меў падтрымку з боку ўраду Польшчы. Галоўная задача ўстановы — распаўсюджваньне сярод насельніцтва Польшчы думкі пра тое, што праваслаўная вера зьяўляецца «польскай верай».

## Задачы ўстановы
Установа дзейнічала праз навуковую і выдавецкую дзейнасьць. У сваім статуце НВПІ мела наступныя задачы:
* праваслаўе ісьцінных поглядаў праваслаўнае веры сярод палякаў;
* канонаў праваслаўнае веры;
* гісторыі цэрквы;
* асабліва зьвяртаць увагу на праваслаўе ў Польшчы й яе тагачасны стан.

## Аддзелы ўстановы
Установа мела ўнутраны падзел на наступныя аддзелы:
* багаслоўскі;
* гістарычны;
* бібліятэчна-архіўны;
* праваслаўнай энцыкляпэдыі;
* царкоўнага мастацтва;
* слоўнікавы.

## Дзейнасьць установы
Установа дзейнічала ў асноўным у галіне навуковае дзейнасьці, бо выдавецтва было зьвязанае з грашовымі расходамі. Супрацоўнікі ўстановы зьбіралі веды аб праваслаўі для іх выданьня ў выглядзе даведніка. Ён павінен быў мець назву «Праваслаўная энцыкляпэдыя». Яе ўстанова так і ніколі ня выдала ў сьвет. Былі і іншымі спосабы дзейнасьці ўстановы:
* напісаньне навуковых работ для ВНУ;
* напісаньне навуковых работ для іх далейшага распаўсюджаньня сярод паспалітых людзей;
* правядзеньне вулічных мерапрыемстваў для праслаўленьня цэрквы;
* чытаньне казаньняў у памяшканьнях, якія былі ва ўласнасьці цэрквы.

Установа рыхтавала для выданьняў на польскае мове малітоўнікаў, месяцасловаў, казаньняў для сьвяшчэньнікаў, кнігі для дзяцей, абразы.
У студзені 1939 году ўстанова пачала выпускаць часопіс «Праваслаўны агляд». Ён выходзіў штомесяц.

## Заканчэньне дзейнасьці
Дзейнасьць установы была спыненая пасьля прыходу бальшавікоў у верасьні 1939 году. Усе труднікі ўстановы былі асуджаныя НКУС СССР, а пасьля 1945 году ад’ехалі ў ПНР. Усе навуковыя работы ўстановы зараз знаходзяцца ў ДУ «Музэй гісторыі й рэлігіі» і ў КДБ у Горадні.

## Вынікі дзейнасьці
У выніку работы ўстановы ствараліся навуковыя работы, якія абгрунтоўвалі існаваньне словазлучэньня «праваслаўныя палякі»; старажытнасьць польскага праваслаўя, якое мае больш даўнюю гісторыю, чым польскія каталікі. Па думцы работнікаў установы праваслаўе ў Польшчы пачалося з дзейнасьці Кірылы й Мэтодыя. У часы Літвы і Рэчы Паспалітае Польшча была самым буйным асяродзьдзем праваслаўя ў сьвеці. Каб падлашчыцца ўраду тагачаснае Польшчы панскія роды Літвы Сангушкі і Хадкевічы называліся польскімі праваслаўнымі родамі. Да праваслаўя прывязвалі малітоўнікі на польскае мове выдадзеныя па загадзе Я. Сямашкі ў сярэдзіне XIX ст.

## Праціўнікі ўстановы
Ярымі праціўнікамі ўстановы сталі бальшавікі. Трохі пярэчыў навуковым дасьледаваньням каталіцкі касьцёл.
 
## Глядзіце таксама
* Праваслаўныя палякі
* Праваслаўны агляд
* НВПІ

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Горадня
Катэгорыя:Праваслаўе на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя хрысьціянства
Катэгорыя:Праваслаўе ў Польшчы
Праваслаўныя палякі

**Праваслаўныя палякі** &mdash; назва вернікаў праваслаўнае цэрквы міжваеннае Польшчы, ПНР і сучаснае Польшчы. 

## Міжваенны час
У 1935 годзе ў Беластоку была заснаванае таварыства «Праваслаўных палякаў імя Ю. Пілсудзкага» пад старшынствам А. Савіцкага. Спыніла дзейнасьць у 1939 годзе пасьля прыходу бальшавікоў.
26 лютага 1936 году ў Горадні была заснаваная грамада «Дом праваслаўных палякаў імя караля С. Баторыя». Заснавальнікамі грамады былі тутэйшыя насельнікі Горадні: І. Марцінкевіч, А. Арцішэвіч, А. Ананчанка, Б. Смольскі. Яны запісвалі ў таварышы работнікаў дзяржаўных службаў, чыгункі, мясцовага самакіраваньня, якія былі праваслаўнага веравызнаньня. Іх дзейнасьць не перашкодзіла ў разбурэньні праваслаўных храмаў у Горадні.
6 лютага 1938 году Аляксандар Ананчанка заявіў, што галоўнаю задачаю дзейнасьці грамады &mdash; аб’яднаньне ўсіх палякаў праваслаўнага веравызнаньня, іх усебаковая падтрымка, а таксама арганізацыя дыялёгу паміж старэйшым пакаленьнем, якое яшчэ атаясамляе праваслаўе з усходам, і малодшым, што выхоўваецца таварыствам у духу польскасьці і як грамадзяне Польшчы. 
Спыніла дзейнасьць у 1939 годзе пасьля прыходу бальшавікоў.

## ПНР
У часы ПНР любы праваслаўны ў Польшчы зьяўляўся палякам.

## Сучасная Польшча
У сучаснай Польшчы становішча падобнае: любы праваслаўны ў Польшчы &mdash; паляк.

## Глядзіце таксама
* Навукова-выдавецкі праваслаўны інстытут

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Горадня
Катэгорыя:Праваслаўе
Катэгорыя:Праваслаўе на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя хрысьціянства
Праваслаўны агляд

**Правасла́ўны агля́д** () — часопіс, які выдаваўся ў 1939 годзе ў Польшчы. Заснавальнікам часопісу зьяўлялася таварыства «Навукова-выдавецкі праваслаўны інстытут». Часопіс выдаваўся на польскай мове. Галоўная задача часопісу: «аб’яднаць усіх праваслаўных вернікаў праваслаўнай цэрквы і стварыць супольнасьць польскай праваслаўнай культуры…».

## Адносіны польскае дзяржавы
Польскі ўрад ухваліў дзейнасьць таварыства па заснаваньні часопісу. Ён павінен быў дапамагчы дзяржаве ў барацьбе з атэізмам бальшавікоў і ў апалячваньні праваслаўнага насельніцтва Польшчы.

## Глядзіце таксама
* Фос

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка

Катэгорыя:Гарадзенскія СМІ
Катэгорыя:Праваслаўе на Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя хрысьціянства
Катэгорыя:Беларускамоўныя выданьні ў Польшчы
Сусак

**Сусак** (*Butomus*) — род кветкавых расьлінаў, які зьмяшчае 2 віды: *[[Butomus junceus|B. junceus]]* і *[[Butomus umbellatus|B. umbellatus]]*.

## Апісаньне
Травы шматгадовыя, водныя або балотныя, карэнішчавыя, звычайна з малочным сокам. Лісьце чарговае, прыкаранёвае. Кветкавых лісьцікаў 6: 3 — вонкавыя і 3 — унутраныя. Тычачак 9. Плод — кальцо лісьцянак. Насеньне шматлікае.

## Арэал
Распаўсюджваньне: Эўразія, акрамя крайняга поўдня, Захад Паўночнай Афрыкі.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Роды кветкавых
Катэгорыя:Шальнікакветныя
Жабнікавыя

**Жабнікавыя** (*Hydrocharitaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 16 родаў і 135 відаў.

## Апісаньне
Травы аднагадовыя або шматгадовыя, водныя (у прэснай, саланаватай або марской вадзе). Сьцяблы кароткія або выцягнутыя. Лісьце прыкаранёвае або сьцябловае, разьмяшчэньне разнастайнае. Кветкі радыяльна сымэтрычныя і ў асноўным 6-ліставыя. Тычачак ад 1 да многіх. Насеньне шматлікае, звычайна дробныя.

## Арэал
Распаўсюджаныя амаль па ўсім сьвеце.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Шальнікакветныя
Познацьветныя

**Познацьветныя** (*Colchicaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 15 родаў і 285 відаў.

## Апісаньне
Травы шматгадовыя. Сьцябло, звычайна, кароткае. Лісьце прыкаранёвае, зь паралельным жылкаваньнем, часам разьмешчанае на сьцябле. Кветкі ў суквецьці або адзінкавыя. Плод — каробачка.

## Арэал
Распаўсюджаныя ва ўмеранай, субтрапічнай і трапічнай зонах Эўразіі, Паўночнай Амэрыкі і Афрыкі (больш за ўсё відаў у Паўднёвай Афрыцы).

## Крыніцы


Катэгорыя:Лілеякветныя
Пракоп Вялікі

**Прако́п Го́лы** (), пазьней **Вялі́кі** (;  1380 — 30 траўня 1434, Ліпаны) — гусіцкі сьвятар, палітычны дзяяч, па сьмерці Яна Жыжкі кіраўнік гусіцкіх войскаў.

## Жыцьцяпіс
Паходзіў зь мяшчанскай сям’і. Па сьмерці бацькі ім апекаваўся стрый Генрых Пуш з Цах — адзін з найзаможнейшых чэскіх патрыцыяў, дзяржаўца замку Енштэйн, дзе прайшло Пракопава дзяцінства. Стрый забясьпечыў яму выхаваньне і даў магчымасьць падарожнічаць па Гішпаніі, Францыі, Італіі і ў Ерусалім. Вярнуўшыся на радзіму, пасьвячоны ў капланы.

Неўзабаве прыняў гусіцтва. У 1421 року патрапіў за гэта ў вязьніцу. З выбухам гусіцкай рэвалюцыі (г. зв. I дэфэнэстрацыя) далучыўся да Яна Жыжкі ў Пільзені, а пасьля пераехаў у Табар. Спачатку трымаўся пікардзкіх поглядаў, з 1420 заняў памяркоўнейшую пазыцыю.

Па сьмерці Яна Жыжкі ўзначаліў даводзтва войскам. З 1426 лічыўся найважнейшым палітыкам табарытаў і лідэрам духоўнага руху. У 1427 выцясьніў з Маравіі Альбрэхта Аўстрыйскага і спустошыў аўстрыйскія землі да Дунаю, а пасьля разам зь іншым гусіцкім гетманам Пракопам Малым — і Сылезію. Здабыўшы верх над памяркоўнымі гусітамі і авалодаўшы Прагаю, Пракоп Вялікі яшчэ раз разьбіў немцаў і спустошыў Сылезію, Маравію і Вугоршчыну да Прэсбургу, а ў 1429 і 1430 роках — Майсэн, Франконію і Ніжнюю Баварыю.

Посьпехі гусітаў у Чэхіі змусілі каталіцкія дзяржавы пачаць перамовы. У 1433 року Пракоп Голы ўзначаліў гусіцкую дэлегацыю на Базэльскім саборы. У 1434 вярнуўся на пасаду галоўнакамандуючага. Загінуў у бітве пад Ліпанамі, дзе табарыты супрацьстаялі зьвязу памяркоўнага гусіцкага крыла ўтраквістаў з каталікамі.

Мянушка «Голы» паходзіць ад таго факту, што ў адрозьненьне ад іншых гусіцкіх сьвятароў галіў бараду.

## Крыніцы

Катэгорыя:Чэскія вайскаводы
Катэгорыя:Загінулі ў баі
Катэгорыя:Чэскія пратэстанцкія сьвятары
Катэгорыя:Гусіты
Катэгорыя:Удзельнікі Базэльскага сабору
Катэгорыя:Удзельнікі гусіцкіх войнаў
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чэхіі
Катэгорыя:Памерлі ў Сярэднечэскім краі
Сітовыя

**Сітовыя** (*Juncaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 8 родаў і 464 відаў.

## Апісаньне
Травы аднагадовыя або шматгадовыя, карэнішчавыя. Сьцябло цыліндрычнае, рэдка круглявае, часта рабрыстае. Лісьце лінейнае, лінейна-ланцэтнае, ніткападобнае або цыліндрычнае. Суквецьце простае ці складанае. Плод — каробачка. Насеньне ад 3 да многіх.

## Арэал
Распаўсюджаныя ва ўмераных і халодных раёнах абодвух паўшар’яў, у трапічных рэгіёнах абмежаваныя высокімі ўзвышшамі.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Метлюжкакветныя
Уладзімер Барвінак

**Уладзімер Іванавіч Барвінак** (22 чэрвеня 1879, Ахраміевічы, Расейская імпэрыя — 1943, Кіеў, Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка) — украінскі гісторык, майстар багаслоўя, гісторык хрысьціянскай царквы, бібліёграф, пісьменьнік, дзеяч УНР, дыплямат, бізантоляг, настаўнік украіназнаўства і гісторыі, ганаровы грамадзянін Чарнігаўскай вобласьці, навуковы супрацоўнік ВУАН, архэоляг, работнік УНІК, выдатны архівіст.

Катэгорыя:Украіназнаўцы
Катэгорыя:Украінскія архэолягі
Катэгорыя:Украінскія бібліёграфы
Катэгорыя:Украінскія гісторыкі
Катэгорыя:Украінскія дыпляматы
Катэгорыя:Украінскія літаратары
Катэгорыя:Украінскія настаўнікі
Катэгорыя:Украінскія пісьменьнікі
Магнолііды

**Магнолііды** (Magnoliids) — таксон, які стварае кладу кветкавых (Angiosperms), акрамя аднадольных (Monocots) і эўдыкотаў (Eudicots). Зьмяшчае 4 парадкі: Canellales, Laurales, Magnoliales, Piperales.

Катэгорыя:Кветкавыя
*
Перачнакветныя

**Перачнакветныя** (Piperales) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 3 сямейства: Aristolochiaceae, Piperaceae, Saururaceae. 

Катэгорыя:Магнолііды
*
Магноліякветныя

**Магноліякветныя** (Magnoliales) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 6 сямействаў: Annonaceae, Degeneriaceae, Eupomatiaceae, Himantandraceae, Magnoliaceae, Myristicaceae. 

Катэгорыя:Магнолііды
*
Лаўракветныя

**Лаўракветныя** (Laurales) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 7 сямействаў: Atherospermataceae, Calycanthaceae, Gomortegaceae, Hernandiaceae, Lauraceae, Monimiaceae, Siparunaceae. Гэта дрэвы і хмызьнякі. Распаўсюджаныя ў асноўным у тропіках і таксама ў Міжземнамор’і.

Катэгорыя:Магнолііды
*
Шальнікакветныя

**Шальнікакветныя** (*Alismatales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 14 сямействаў (у Беларусі — 8) і амаль 5000 відаў: шальнікавыя (Alismataceae), Aponogetonaceae, ароньнікавыя (Araceae), сусакавыя (Butomaceae), Cymodoceaceae, жабнікавыя (Hydrocharitaceae), сітападобныя (Juncaginaceae), Maundiaceae, Posidoniaceae, урэчнікавыя (Potamogetonaceae), Ruppiaceae, шэйхцэрыевыя (Scheuchzeriaceae), тафільдыевыя (Tofieldiaceae), Zosteraceae.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Аднадольныя
Лілеякветныя

**Лілеякветныя** (*Liliales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 10 сямействаў (у Беларусі — 3): Alstroemeriaceae, Campynemataceae, познацьветныя (Colchicaceae), Corsiaceae, лілейныя (Liliaceae), мелантыевыя (Melanthiaceae), Petermanniaceae, Philesiaceae, Ripogonaceae, Smilacaceae.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Аднадольныя
Абій Агмэд Алі

**Абій Агмэд Алі** (;  15 красавіка 1976) — этыёпскі палітык, прэм’ер-міністар Этыёпіі (ад 2 красавіка 2018 году). Ляўрэат Нобэлеўскай прэміі міру (2019). У кастрычніку 2021 году Абій Ахмед афіцыйна прынёс прысягу на другі 5-гадовы тэрмін.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў горадзе Бэшаша (, паўднёвы захад Этыёпіі), насельніцтва якога складала менш за 6000 чалавек. У 17 км ад Бэшаша разьмешчаны горад Агаро, ад якога да Адыс-Абэбы 497 кілямэтраў. У той час вёска належала тэрыторыі Джыма, зараз адносіцца да рэгіёну Арамія. Бацька Агмэд Алі (іншае імя Аба Дабэс, Аба Фіта) быў мусульманінам. Маці Тэцэта Волдэ прыняла праваслаўнае хрысьціянства і была чацьвёртай жонкай свайго мужа. Агулам ў іх нарадзілася шасьцёра дзяцей. У дзяцінстве яго клікалі Абіёт (), што ў перакладзе азначае «рэвалюцыя». Пасьля рэвалюцыі 1974 году ў Этыёпіі гэтае імя часта давалі дзецям. «Абій» — скарочана ад «Абіёт». Сям’я, у якой ён нарадзіўся, была вядомай і вялікай. Абій быў трынаццатым дзіцёнкам у свайго бацькі. Першыя шэсьць клясаў Абій скончыў у пачатковай школе ў сваім родным горадзе. Паводле словаў бацькі, Абій з захапленьнем вывучаў Каран. Потым Абій вучыўся ў школе ў горадзе Агара. Яшчэ падлеткам далучыўся да палітычнага жыцьця. У 15 гадоў пайшоў служыць у войска. Паводле афіцыйнай біяграфіі, Абій далучыўся да Дэмакратычнай арганізацыі народу Арама і Этыёпскага народнага рэвалюцыйнага дэмакратычнага фронту у 1991 годзе. У 1995 годзе служыў міратворцам ААН у Рўандзе. У 2001 годзе скончыў навучаньне па спэцыяльнасьці «кампутарная інжынэрыя» ў інфармацыйна-тэхнічным каледжы ў Адыс-Абэбе. у 2005 годзе атрымаў пасьлядыплёмную адукацыю ў галіне крыпталёгіі ў Прэторыі (Паўднёвая Афрыка) у інстытуце дасьледаваньня міру і бясьпекі Ўнівэрсытэту Адыс-Абэбы.

14 кастрычніка 2006 году ў горадзе Бэшаша, у якім Абій нарадзіўся, адбылася трагедыя — рэлігійныя фанатыкі зарэзалі шасьцярых хрысьціян. Абій у той час выконваў абавязкі генэральнага дырэктара Агенцыі па бясьпецы інфармацыйных сетак (). Ён распрацаваў плян прымірэньня паміж мусульманамі і хрысьціянамі. Удзел у гэтай апэрацыі натхніў яго на напісаньне дысэртацыі на атрыманьне ступені доктара філязофіі (Ph.D.) на тэму «Сацыяльны капітал і ягоная роля ў вырашэньні рэлігійных канфліктаў у Этыёпіі: выпадак міжрэлігійнага канфлікту ў тэрыторыі Джыма».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Этыёпіі
Катэгорыя:Дзейныя кіраўнікі дзяржаваў
Катэгорыя:Сябры Народнага рэвалюцыйна-дэмакратычнага фронту Этыёпіі
Катэгорыя:Сябры Дэмакратычнай партыі арома
Катэгорыя:Выпускнікі Ўнівэрсытэту Грынвіча
Катэгорыя:Выпускнікі Адыс-Абэбскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Ашлэндзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Этыёпскія нобэлеўскія ляўрэаты
Катэгорыя:Этыёпскія пяцідзясятнікі
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Этыёпіі
Катэгорыя:Тыграйская вайна
Тафільдыевыя

**Тафільдыевыя** (*Tofieldiaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 4 роды і каля 28 відаў.

## Апісаньне
Травы шматгадовыя, карэнішчавыя. Сьцябло з слаба разьвітым сьцябловым лісьцем або безь яго. Прыкаранёвае лісьце плоскае мечападобнае, лінейна-ланцэтнае, з паралельным жылкаваньнем. Кветкі дробныя, сабраныя ў шматкветкавае суквецьце цыліндрычнай формы, радзей адзінкавыя. Калякветнік шасьціскладны. Тычачак 6(9). Плод — каробачка.

## Арэал
Распаўсюджаныя ва ўмераных раёнах Эўразіі (асабліва ва Ўсходняй Азіі), у Паўночнай і Паўднёвай Амэрыкі (паўночныя раёны і Анды).

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Шальнікакветныя
Метлюжкакветныя

**Метлюжкакветныя** (*Poales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 14 сямействаў (у Беларусі — 4) і каля 19000 відаў: Bromeliaceae, асаковыя (Cyperaceae), Ecdeiocoleaceae, Eriocaulaceae, Flagellariaceae, Joinvilleaceae, сітовыя (Juncaceae), Mayacaceae, метлюжковыя (Poaceae), Rapateaceae, Restionaceae, Thurniaceae, рагозавыя (Typhaceae), Xyridaceae.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Аднадольныя
Верасакветныя

**Верасакветныя** (*Ericales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 22 сямействаў: Actinidiaceae, Balsaminaceae, Clethraceae, Cyrillaceae, Diapensiaceae, Ebenaceae, Ericaceae, Fouquieriaceae, Lecythidaceae, Marcgraviaceae, Mitrastemonaceae, Pentaphylacaceae, Polemoniaceae, Primulaceae, Roridulaceae, Sapotaceae, Sarraceniaceae, Sladeniaceae, Styracaceae, Symplocaceae, Tetrameristaceae, Theaceae.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Двухдольныя
Юсі Адлер-Ольсан

**Юсі Адлер-Ольсан** ( сапр. , , Капэнгаген) — дацкі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Вывучаў мэдыцыну, сацыялёгію, палітычную гісторыю, кіназнаўства; працаваў у розных галінах — дырэктарам розных выдавецтваў, рэдактарам, кампазытарам. Зьяўляецца каардынатарам Дацкага руху за мір, уваходзіць у праўленьне DK Technologies A/S (Капэнгаген) і Solarstocc AG (Кэмптан).

У 1997 годзе быў апублікаваны першы раман «Alfabethuset», які быў тут жа перакладзены на шматлікія мовы і стаў бэстсэлерам за мяжой. Тое ж адбылося і з інтэрнацыянальна арыентаванымі трылерамі «Og hun takkede guderne» (2003) і «Washington dekretet» (2006).

Посьпех у Даніі прыйшоў да аўтара пасьля выхаду рамана «Жанчына ў клетцы» (Kvinden i buret, 2007 г.), першым у сэрыі пра Карла Мёрке і аддзелу «Q». На 2019 год напісана 6 раманаў з гэтай сэрыі. Чатыры рамана з сэрыі пра Карла Мёрке і аддзел «Q» былі экранізаваныя.

### Прыватнае жыцьцё
Жыве ў Альлерёдзе, у 30 км ад Капэнгагену. Жанаты, мае дарослага сына. Вольны час прысьвячае сваім хобі: рамонце старадаўніх дамоў і выкананьню ўласных музычных твораў, некаторыя зь якіх былі выкарыстаны ў фільмах.

## Творчасьць

### Містыка
* Groucho & Co’s groveste, 1984
* Dansk tegneserie lexikon — den store Komiklex, 1985
* Groucho — en Marx Brother bag facaden, 1985

### Фантастыка
* Alfabethuset — (раман), 1997
* Og hun takkede guderne — (раман), 2003
* Washington dekretet — (раман), 2006
* Små pikante drab — (вялікая навэла), 2011

### Аддзел «Q»
* Жанчына ў клетцы (Kvinden i Buret-ru), 2007
* Паляўнічыя на фазанаў (Fasandræberne-ru), 2008
* Цемра ў бутэльцы (Flaskepost fra P-ru), 2009
* Часопіс 64 (Jurnal 64-ru), 2010
* Эфэкт Марка (Marco Effekten-ru), 2012
* Бязь межы (Den Grænseløse), 2014
* Сэлфі (Selfies), 2016
* Прапанова 2117 (Offer 2117) , 2019

### Экранізацыя
* Містэрыюм. Пачатак, 2013
* Містэрыюм. Паляўнічыя на фазанаў, 2014
* Містэрыюм. Цемра ў бутэльцы, 2016
* Містэрыюм. Часопіс 64, 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Ян Максімюк робіць агляд кнігі Жанчына ў клетцы, Радыё Свабода, 2012
* Jussi Adler-Olsen на Litteratursiden.dk
* dtv — Jussi Adler-Olsens tyske forlag
* Dutton — Jussi Adler-Olsens amerikanske forlag
* Maeva — Jussi Adler-Olsens spanske forlag
* Michael Joseph — Jussi Adler-Olsens engelske forlag
* ''Marco Effekten'' — dato for udgivelse

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капэнгагене
Катэгорыя:Дацкія літаратары
Дзеразовыя

**Дзеразовыя** (*Lycopodiaceae*) — сямейства судзінкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 3 роды і каля 400 відаў.

## Апісаньне
Гэта вельмі разнастайнае, старажытнае сямейства.

## Арэал
Сямейства распаўсюджанае амаль ва ўсім сьвеце.

## Крыніцы
Дзеразападобныя

**Дзеразападобныя** (*Lycopodiophyta*) — аддзел судзінкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 3 сучасных сямейства і каля 1290 відаў.

## Сістэматыка
**Lycopodiophyta**
* Isoëtopsida
** Isoëtales
*** Isoëtaceae
** Selaginellales
*** Selaginellaceae
* Lycopodiopsida
** Lycopodiales
*** Lycopodiaceae

## Крыніцы

Катэгорыя:Аддзелы расьлінаў
*
Хвошч

**Хвошч** (*Equisetum*) — адзіны сучасны род судзінкавых расьлінаў сямейства хвашчовых; зьмяшчае каля 20 відаў.

## Апісаньне
Травы шматгадовыя, карэнішчавыя, наземныя або прыбярэжна-водныя. Надземныя сьцяблы зімуюць або адміраюць на зіму. Лісьце рэдукаванае. Споры круглявыя

## Арэал
Распаўсюджаныя амаль па ўсім сьвеце, за выключэньнем Антарктыды і Аўстраліі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Роды расьлінаў
Катэгорыя:Папарацепадобныя
Вужоўнікавыя

**Вужоўнікавыя** (*Ophioglossaceae*) — сямейства судзінкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 4 роды і 80 відаў.

## Апісаньне
Травы шматгадовыя, карэнішчавыя.

## Арэал
Распаўсюджаныя амаль па ўсім сьвеце.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Папарацепадобныя
Віктар Ярац

**Віктар Ярац** (, мястэчка Красны Мост, Рэчыцкі раён) — беларускі паэт, літаратуразнаўца, крытык; адзін зь ініцыятараў кампаніі 1968 падпісаньня студэнтамі БДУ ліста з патрабаваньнем выкладаньня па-беларуску.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1966 паступіў на філялягічны факультэт БДУ. У кастрычніку 1968 разам з Алесем Разанавым і Львом Барташам стаў ініцыятарам падпісаньня студэнтамі ліста з патрабаваньнем выкладаньня па-беларуску. Падпісалася некалькі сотняў чалавек. Ліст быў перададзены ў ЦК КПБ на імя Пятра Машэрава.

Напачатку адміністрацыя ўнівэрсытэту зьбіралася абмежавацца кампаніяй ганьбаваньня «буржуазных нацыяналістаў» — арганізатараў падпісаньня ліста. Але пасьля таго, як Ярац, Разанаў і Валянціна Коўтун зьезьдзілі да Геніюшаў у Зэльву, махавік рэпрэсіяў быў раскручаны напоўніцу.

Ярац узгадваў, як яму казалі тады: «Як можа быць, вы ж — не заходнік, і пайшлі на такое» . Узімку 1969 Ярац і Разанаў былі выключаны з унівэрсытэту (праз арганізацыю няздачы заліку па вайсковай падрыхтоўцы; да гэтага моманту яны былі выдатнікамі вучобы).

Толькі дзякуючы заступніцтву Максіма Танка, Ярацу ўдалося працягнуць вучобу ўжо ў Гомельскім пэдінстытуце (унівэрсытэце). У 1975 скончыў асьпірантуру пры катэдры беларускай літаратуры Гомельскага ўнівэрсытэту і пачаў там жа працаваць. У 1976 абараніў кандыдацкую дысэртацыю «Рытмічны лад сучаснай беларускай лірыкі». з 1978 году — дацэнт.

### Літаратурная дзейнасьць
Першыя вершы апублікаваў у газэце «Піянер Беларусі» ў школьныя гады. Актыўна пачаў выступаць у друку з 1966 году. Аўтар зборнікаў вершаў «Уваходзіны» (1976), «Добрыца» (бібліятэка часопіса «Маладосць», 1989), «Дняпроўскі бакен» (1992). У 1980 годзе ўступіў у Саюз беларускіх пісьменьнікаў.

Выступае ў пэрыядычным друку па праблемах разьвіцьця сучаснай беларускай паэзіі. Напісаў вучэбна-мэтадычны дапаможнік для студэнтаў-філёлягаў «Беларускія паэты — лаўрэаты Ленінскай і Дзяржаўнай прэмій СССР» (Гомель, 1983).

Перакладае творы баўгарскіх, летувіскіх, расейскіх, украінскіх паэтаў на беларускую мову.

## Крыніцы

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org
* Беларускія пісьменьнікі: Біябібліяграфічны слоўнік. У 6 т. Т. 6. — Менск, 1995. С. 513—516.
* Дзярновіч, Алег. Ярац Віктар // Дэмакратычная апазыцыя Беларусі: 1956—1991. Пэрсанажы і кантэкст. Менск: Архіў Найноўшае Гісторыі, 1999.
* Дзярновіч, Алег. Ярац Віктар Уладзіміравіч // Нонканфармізм у Беларусі: 1953—1985. Даведнік. Том 1 / Аўтар-уклад. Алег Дзярновіч. Мінск, 2004.
* Івашчанка, А. Справа Разанава: як у 1968-м трое мінскіх студэнтаў кінулі выклік сістэме // Наша гісторыя, №5, 2018, с. 36-39. ISBN 2617-2305

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім раёне
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Катэгорыя:Выпускнікі філялягічнага факультэту БДУ
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Беларускія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў Беларусі
Чыставусавыя

**Чыставусавыя** (*Osmundaceae*) — сямейства судзінкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 4 роды і 25 відаў.

## Апісаньне
Расьліны травяністыя або дрэвападобныя, карэнішчавыя. Лісьце перыстае. Споры зялёныя.

## Арэал
Засяляе ўмераныя і трапічныя рэгіёны.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Папарацепадобныя
Мнаганожкавыя

**Мнаганожкавыя** (*Polypodiaceae*) — сямейства судзінкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 76 родаў і 4080 відаў.

## Апісаньне
Травы шматгадовыя, карэнішчавыя.

## Арэал
Распаўсюджаныя пераважна ў субтропіках і тропіках, і толькі некалькі відаў — ва ўмераных шыротах.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Папарацепадобныя
Сальвініевыя

**Сальвініевыя** (*Salviniaceae*) — сямейства судзінкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 2 роды і каля 20 відаў.

## Апісаньне
Расьліны водныя, шматгадовыя або аднагадовыя.

## Арэал
Распаўсюджаныя ў тропіках і ва ўмераных шыротах.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Папарацепадобныя
Палушнік

**Палушнік** (*Isoëtes*) — адзіны сучасны род судзінкавых расьлінаў сямейства палушнікавых; зьмяшчае каля 140 відаў.

## Апісаньне
Ў асноўным гэта водныя або паўводныя расьліны, якія жывуць у азёрах, сажалках і павольных водах, хоць некаторыя растуць на вільготнай глебе, якая высыхае летам.

## Арэал
Сямейства распаўсюджанае амаль ва ўсім сьвеце.

## Крыніцы

Катэгорыя:Роды расьлінаў
Катэгорыя:Дзеразападобныя
Селагінела

**Селагінела** (*Selaginella*) — адзіны сучасны род судзінкавых расьлінаў сямейства Selaginellaceae; зьмяшчае каля 750 відаў.

## Апісаньне
Травяністая расьліна з 4-радна разьмешчаным лісьцем.

## Арэал
Пашыраная пераважна ў тропіках.

## Крыніцы

Катэгорыя:Роды расьлінаў
Катэгорыя:Дзеразападобныя
Dennstaedtiaceae

**Dennstaedtiaceae** — сямейства судзінкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 10 родаў і 240 відаў.

## Апісаньне
Расьліны наземныя, карэнішчавыя. Лісьце перыстае.

## Арэал
Распаўсюджаныя пераважна ў тропіках, і толькі некалькі відаў — ва ўмераных шыротах.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Папарацепадобныя
Васіль Корань

**Васіль Корань** (1640?, Дуброўна — пачатак XVIII ст., Масква) — стваральнік першай у Расейскай імпэрыі гравіраванай ілюстраванай Бібліі. 

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся каля 1640 году ў мястэчку Дуброўна Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва. У час спусташальнай вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654–1667 гг., калі Дуброўна й ваколіцы вынішчаліся, Васіль Корань апынуўся ў Масковіі. З 1660 году жыў у Маскве ў Андрэя Гіры. Потым 5 гадоў наймаў жыльлё ў розных гаспадароў  пакуль у 1670 годзе не набыў уласны дом, дзе друкаваў лісты (гравюры).
* Во дв. Васка Алексѣевъ Корень, у него дѣти: Алешка, Овдокимко, род. Дубровны гор. и въ пр. во 169 г. выѣхалъ на госуд. имя къ М. и жилъ у мѣщанина у Андрѣя Гири 5 л. и отшедъ жилъ въ наемныхъ дворѣхъ переходя и въ пр. во 179 г. шолъ жить въ Мѣщ. слб. безъ пор. зап., промыслъ ево—листы печатаетъ; а дв. ево м. дл. 20 саж., поп. по ворт. 6 саж., въ зад. к. тожъ. *

Цяпер Біблія Кораня знаходзіцца ў Расейскай нацыянальнай бібліятэцы. Яна ўключае ў сябе сэрыю размалёваных гравюраў з подпісамі на сюжэты з Кнігі Роду й Адкрыцьця Яна Багаслова. Акрамя таго, Васілю Кораню прыпісваюць аўтарства некаторых ананімных лубачных твораў (недарагіх насьценных карцінак).
Памёр прыкладна напачатку XVIII ст. Лічыцца, што пад уплывам Кораня склаўся свой непаўторны стыль ксыляграфічнага  лубка.
 

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
*  
*  
*  
* .
*  
*  
*  
*  

 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XVII стагодзьдзі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дубровенскім раёне
Катэгорыя:Памерлі ў XVIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Расейскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Расейцы беларускага паходжаньня
Грамадзянская кааліцыя

**Грамадзя́нская каалі́цыя (ГК)** — кааліцыя Грамадзянскай плятформы й Сучаснай грамады, створаная да ўдзелу ў мясцовых выбараў 2018 году (камітэт тады называўся **Плятформа. Сучасная Грамадзянская кааліцыя**), затым яны выступалі пад рознымі назвамі (для ўдзелу ў выбарах у Сойм у 2019 годзе камітэт прыняў назву **Грамадзянская кааліцыя ГП .С і Пл Зялёныя**).

## Заключэньне дагавора аб саюзе
7 сакавіка 2018 году Грамадзянская плятформа і Сучасная грамада заключылі дагавор аб супрацоўніцтве пад час мясцовых выбараў 2018 году.14 красавіка 2018 году ГП і Сучасная заявілі, што будуць ўдзельнічаць у выбарах пад назваю **Плятформа. Сучасная Грамадзянская кааліцыя**. На выбарах у ваяводзкія соймікі ГК змагла набраць 26,97% галасоў, што быў другі вынік пасьля ПіС.ГК замагла заняць 194 пасольскіх месцаў у сойміках. У Паморскім ваяводзтве ГК змагла выграць выбары й набраць большасьць месцаў у сойміку.

5 сьнежня суполка ў сойме Сучанай прыняў рашэньне аб тым, што ў сойме ня будзе стварацца адзіная суполка ГК. Пасьля гэтага рашэньня 7 з 21 паслоў з Сучаснай перайшлі ў суполку Грамадзянскай плятформы, які прыняў назву «Грамадзянская плятформа — Грамадзянская кааліцыя» (тыя, хто ў той час належаў да Сучаснай, перасталі быць яе чальцамі). Паслы, якія засталіся ў Сучаснай, утварыліся ў сойме аб’яднаньне членаў Сучаснай (потым пераўтварылі тое аб’яднаньне ў суполку пасьля ўключэньне аднаго пасла.

## Дзейнасьць у 2019 годзе

На выбарах у Эўрапэйскі сойм назва **Гграмадзянскай кааліцыі** не выкарыстоўвалася, замест яе карысталіся назваю **Эўрапэйская кааліцыя**. Яна была больш шырокай чым ГК, бо ў яе ўвайшлі апроч ГП СЛД, ПСЛ, Сучасная, Зялёныя.

### Выбары ў сойм Польшчы ў 2019 годзе

На выбарах ГК заняла 2-е месца, атрымаўшы 27,4% галасоў на выбарах у сойм, што дазволіла атрымаць 134 пасольскія месцы. У сэнат былі абраны 43 старцы ад ГК.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выбары ў Польшчы
Юнацкі сьпеўнік

**«Юна́цкі сьпе́ўнік»** — зборнік песьняў Саюзу беларускай моладзі, які быў выдадзены ў пачатку 1944 году ў Менску.

## Гісторыя стварэньня
На просьбу Міхася Ганька ў 1943 годзе кампазытарам Міколам Шчагловым-Куліковічам быў падрыхтаваны «Юнацкі сьпеўнік». Там амаль усе песьні былі старыя, даўнейшыя. Была вялікая патрэба стварыць новыя. Знайшлося нямала паэтаў і кампазытараў, якія працавалі ў гэтым напрамку, і маладзёвых патрыятычных песьняў за кароткі час было створана каля дзесяці. У тым ліку «Марш маладых», марш «Зважай», «Беларусь». А гімнам СБМ лічылася песьня Альбіна Стэповіча «Беларусь перад усім».

## Зьмест

Сьпеўнік складаецца з 31 старонкі. Да кожнае песьні маецца малюнак. На вокладцы намаляваны герб СБМ. Усяго ў зборніку 20 песьняў з нотамі да іх. Частка песьняў былі народнымі, частка былі вершамі, пастаўленымі на музыку, альбо песьнямі, напісанымі ўжо падчас вайны.

### Сьпіс песьняў

# Мы выйдзем шчыльнымі радамі (беларускі народны гімн)
# Люблю наш край
# Беларусь наша маці-краіна
# Пагоня
# Беларуская зямліца
# Мы — моладзь
# Пойдзем, пойдзем
# Марш арлянятаў
# Кінь вечны плач
# У гушчарах
# Наша мэта
# Да моладзі
# Беларусь перадусім
# Застольная песьня
# Слуцкія ткачыхі
# Купалінка
# А мы ляда капалі
# Чачотачка
# Бульба
# Лявоніха

## Аўтары песьняў

### Тэксты

* Макар Краўцоў
* Максім Багдановіч
* Канстанцыя Буйло
* Натальля Арсеньнева
* Аляксандар Пшчолка
* Міхась Кавыль
* В. Э. Н.
* Альбін Стэповіч
* Народны фальклёр

### Музыка

* Уладзімер Тэраўскі
* Мікалай Шчаглоў
* М. Маўсон
* Аляксей Туранкоў
* Альбін Стэповіч
* Мікола Равенскі

### Малюнкі
На жаль, невядома, хто маляваў да кнігі.

## Цікавосткі

* Экзэмпляр «Юнацкага сьпеўніка» захоўваецца ў Бібліятэцы Францішка Скарыны ў Лёндане.
* Частка песьняў з кнігі былі выкананы аматарамі ў межах праекту «Беларус на варце» і гуртамі «Молат», «P.D. SS. Totenkopf», «N.R.M.», «Унія» і іншымі.

## Вонкавыя спасылкі
* Юнацкі сьпеўнік у электронным выглядзе
* Гістарычная даведка пра сьпеўнік
* 
*
* Некаторыя старонкі сьпеўніка

Катэгорыя:Беларуская музыка
Катэгорыя:Саюз беларускай моладзі
Катэгорыя:Кнігі 1944 году
Катэгорыя:1944 год у Беларусі
Катэгорыя:1944 год у музыцы
Бальшавіцкі сельсавет

**Бальшаві́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці Беларусі. Адміністрацыйны цэнтар — працоўны пасёлак Бальшавік.

## Гісторыя
24 жніўня 1950 году пасёлкі № 1, № 2, № 3, № 4 торфазавода «Бальшавік» аб’ядналі ў адно мястэчка (працоўны пасёлак), якое ўвайшло ў склад Уваравіцкага (з 17 красавіка 1962 году — Гомельскага) раёну Гомельскай вобласьці. 

12 лістапада 2013 году Бальшавіцкі пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 2014 году — 2

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 91
*  С. 265

 
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Бальшавіцкі сельсавет (неадназначнасьць)

Назву **Бальшаві́цкі [[сельсавет]]** маюць:

## [[Беларусь]]
* Бальшавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці

## [[Расея]]
* Бальшавіцкі сельсавет — сельскае пасяленьне ў Шуміхінскім раёне Курганскай вобласьці
* Бальшавіцкі сельсавет — скасаванае сельскае паселішча ў Іпатаўскім раёне Стаўрапольскага краю

## Глядзіце таксама
* Бальшавіцкі пасялковы савет
Янка Каліноўскі

**Янка Каліноўскі** (сапраўднае імя: Яна Нікіфарава; 17 студзеня 2002, Менск, Беларусь) — беларуская паэтка.

## Жыцьцяпіс
Паэтка жыве ў Менску. Піша пад псэўданімам - Янка Каліноўскі. 

Скончыла гімназію №1 імя Ф. Скарыны, навучаецца на факультэце міжнародных адносінаў у БДУ. 

Абсалютная пераможца рэспубліканскай алімпіяды па беларускай мове і літаратуры 2016-2017.

## Творчасьць
У сьнежні 2017 выйшаў першы зборнік вершаў «Падслуханае сьценамі шматпавярховак». Таксама тэксты паэткі публікаваліся ў часопісе «Маладосьць» (яшчэ не пад псэўданімам) і газэце «ЛіМ».

Вось, што кажа паэтка наконт зборніка: «Мяне натхняе ня толькі літаратура. Напрыклад, трэці разьдзел кнігі «Злосны» амаль цалкам напісаны пад уражаньнем ад песень Лявона Вольскага. Што да літаратуры, знаходжу натхненьне ў паэзіі Максіма Багдановіча і Уладзімера Караткевіча. Зьвяртаючыся да сучаснасьці — Віктар Жыбуль. Вельмі моцнае ўзрушаньне выклікаюць раманы Рэмарка. Адчуваю ў іх пульсаваньне жыцьця!»

У 2020 годзе зьявіўся новы зборнік вершаў паэткі - «Пяць стадый прыняцця Яны Н.». Янка Каліноўскі зьяўляецца адным з любімых паэтаў-ліцэістаў БДУ, які запамінаецца змрочнай і максімалісцкай эстэтыкай і незлічонымі згадкамі гурта Joy Division.

## Бібліяграфія
● Янка Каліноўскі, Падслуханае сьценамі шматпавярховак, — Мінск: Галіяфы, 2017.

● Яна Нікіфарава, Пяць стадый прыняцця Яны Н., — Мінск: Галіяфы, 2020.

## Крыніцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 2002 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Беларусі
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Нарадзіліся 17 студзеня
Аляксандар Пшчолка

**Аляксандар Раманавіч Пшчолка** (псэўданім: *Белорусс*, *А. Крицкий*, 1869 г., Чарсьцьвяды — 1943 г.) — беларускі празаік, публіцыст, этнограф.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і дзяка. Скончыў у 1890 годзе Віцебскую духоўную сэмінарыю. Служыў у Маркавым манастыры (1890 г., Віцебск). Працаваў у сельскагаспадарчай школе, дзе выкладаў агародніцтва і садоўніцтва, народным настаўнікам у Арэхаўскай школе, выкладнікам у лясным тэхнікуме. З 1907 году ў акруговым судзе г. Вільня, міравым судзьдзёй у Себежы, адвакатам пры Полацкім губэрнскім судзе ў Старой Таропе Калінінскай воласьці. Друкаваўся з 1898 году ў «Витебских губернских ведомостях», пазьней у газэтах «Сельский вестник», «Минское слово», «Белорусская жизнь» і інш. Пісаў па-беларуску і расейску.

Выдаў больш за 10 кнігаў апавяданьняў і нарысаў, дзе паказаў неўладкаванасьць і бюракратызм мясцовых чыноўнікаў. У этнаграфічных нарысах апісваў народныя звычаі і абрады Лепельшчыны («Дзяды», «Мікітавы хаўтуры», «Зажынкі і абжынкі», «Беларускія сьвяты»).

Пад яго рэдакцыяй выдадзена паэма «Тарас на Парнасе».

## Літаратура
* Васілевіч У. А.  Пшчолка Аляксандр Раманавіч.  //  — С. 149.
* 
* 
* Пшчолка Аляксандр Раманавіч. //  — С. 12.  
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1869 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лепельскім павеце
Катэгорыя:Памерлі ў 1943 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай духоўнай сэмінарыі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія этнографы
Отан Грабніцкі

**Отан Мікалаевіч Грабніцкі** (12 сакавіка 1829 году, маёнтак Арэхаўна, Лепельскі павет — 19 студзеня 1865 году, Екацярынбург) — адзін з кіраўнікоў паўстаньня 1863—1864 гадоў у Беларусі

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў маёнтку свайго бацькі Мікалая Антонавіча Грабніцкага.

З 1854 году ў арміі, за рэвалюцыйную дзейнасьць заключаны на 2 гады ў Петрапаўлаўскую крэпасьць, потым адпраўлены ў армію радавым.

У 1863 годзе камандаваў паўстанцкім атрадам у Віцебскай губэрні. Асуджаны на 6 гадоў катаргі, памёр па дарозе ў Сыбір.

Пасьля сьмерці Отана маёнтак Арэхаўна быў набыты яго стрыечным братам Адамам Грабніцкім-Дактаровічам, вядомым біёлягам і памолягам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* *Василий Азоронок*. За четверть века до катастрофы

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1829 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лепельскім павеце
Катэгорыя:Памерлі 19 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1865 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Екацярынбургу
Катэгорыя:Вязьні Петрапаўлаўскай крэпасьці
Катэгорыя:Грабніцкія
Катэгорыя:Паўстанцы 1863—1864 гадоў
Камарынскі сельсавет

Назву **Камарынскі [[сельсавет]]** маюць:

* Камарынскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Брагінскага раёну Гомельскай вобласьці
* Камарынскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёну Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Камарынскі пасялковы савет
Камарынскі сельсавет (Камарынскі раён)

**Камарынскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Камарынскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Камарын.

## Гісторыя
8 сьнежня 1926 году створаны ў складзе Камарынскага раёну Рэчыцкай (з 9 чэрвеня 1927 году да 26 ліпеня 1930 году — Гомельскай) акругі, з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці.

16 ліпеня 1954 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя Кіраўскаму сельсавету (былы Лукаедзкі). 17 лістапада 1959 году Камарыну нададзены статус гарадзкога пасёлку. У сувязі з гэтым Кіраўскі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя навастворанаму Камарынскаму пасялковаму савету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 3

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 273
*  С. 82, 169

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Камарынскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1926 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Азарыцкі сельсавет

Назву **Азарыцкі [[сельсавет]]** маюць:

* Азарыцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Даманавіцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Азарыцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Азарыцкі нацыянальны габрэйскі сельсавет
* Азарыцкі пасялковы савет
Drezden

**«Drezden»** () — беларуска-ўкраінскі электронны гурт Сяргея Міхалка.

## Гісторыя
19 лютага 2018 году зьявілася інфармацыя аб тым, што Сяргей Міхалок, лідэр «Brutto» й шэрагу іншых гуртоў, арганізоўвае новы электронны праект, для фармаваньня ядра якога ён ужо заручыўся падтрымкаю гітарыста «Океану Ельзі» Ўладзімера Апсеніцы й прадусару Віталя Цялезіна. Па словах Міхалка, ён заўсёды быў прыхільнікам новай хвалі, у прыватнасьці новай хвалі Нямеччыны, і таіў мару стварыць свой гурт у гэтым жанры.

Разам з анонсам стварэньня калектыву была распачата праца над аднайменным дэбютным альбомам гурту, выпуск якога адбыўся 30 жніўня 2018 году на лэйбле Саюз Мьюзік. У той жа дзень выйшаў і кліп на загалоўны трэк кружэлкі «Drezden».

Сам альбом «Drezden» атрымаў зьмешаную ўвагу прэсы, а крытыкі не маглі пазбавіцца ад дакучлівых музычна-стылістычных асацыяцыяў зь іншымі праектамі Міхалка: «Brutto», «Ляпісам Трубяцкім», «Ляпіс-98». Усяго з кружэлкі было выпушчана 4 сынглы («Drezden», «Ронин», «Айсберг», «Каалы»), на ўсе якія было зьнята па кліпу.

Адначасова з выпускам у сьвет дэбютнага альбому было абвешчана, што гурт ужо прыступіў да запісу другога. Увосень 2018 году склад калектыву папоўнілі клявішнік Павал Міхалок (сын Сяргея Міхалка і ўдзельнік «Super Besse»), басіст Алесь-Францішак Мышкевіч, вядомы па выступах за «Ляпіс-98», «J:МОРС», «beZ bileta», «Крамбамбулю», гітарыст Павал Вялічка зь «Yellow Brick Road» і бубнач «beZ bileta» Дзяніс Шураў, які ўжо супрацоўнічаў зь Міхалком у гуртах «Brutto», «Ляпіс-98» і «Ляпіс Трубяцкі».

Астатнія музыкі канцэртнага туру, пачатак якога заплянаваны на восень 2019 году, стануць вядомыя пазьней.

## Удзельнікі

* Сяргей Міхалок — вакал (2018—)
* Уладзімер Апсеніца — гітара (2018—)

;Гастрольныя ўдзельнікі
* Павал Міхалок — клявішныя (2018—)
* Алесь-Францішак Мышкевіч — бас-гітара (2018—)
* Павал Вялічка — гітара (2018—)
* Дзяніс Шураў — ударныя (2018—)
;Вытворчасьць
* Віталь Цялезін — саўнд-прадусар (2018—)

## Дыскаграфія

### Студыйныя альбомы
* «Drezden» (30 жніўня 2018)

### Відэакліпы
* 2018 — «Drezden»
* 2018 — «Ронин»
* 2019 — «Айсберг»
* 2019 — «Коалы»
* 2019 — «Эдельвейс»
* 2020 — «Давида Олень»
* 2020 — «Barrikado»
* 2021 — «Гильотина»
*2022 — «Молодость и радость»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* 

Катэгорыя:Украінскія музычныя гурты
Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Кібэрпанк
Азарыцкі сельсавет (Каленкавіцкі раён)

**Азарыцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Азарычы.

## Гісторыя
У 1917 годзе створаны Азарыцкі сельсавет у складзе Азарыцкай воласьці Бабруйскага павету Менскай (з 29 жніўня 1919 году да 10 жніўня 1920 году — Гомельскай) губэрні РСФСР (з 1 студзеня 1919 году — Беларускай ССР), з 10 жніўня 1920 году да 17 ліпеня 1924 году — Азарыцкай воласьці Бабруйскага павету Менскай губэрні (да 18 сакавіка 1921 году), з 20 жніўня 1924 году — Азарыцкага (з 25 ліпеня 1931 году — Мазырскага, з 12 лютага 1935 году — Даманавіцкага) раёну Мазырскай акругі (17 ліпеня 1924 году — 26 ліпеня 1930 году, 21 чэрвеня 1935 году — 20 лютага 1938 году), з 20 лютага 1938 году — Палескай (з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай) вобласьці з цэнтрам у вёсцы Азарычах (з 15 ліпеня 1935 году — мястэчка, з 27 верасьня 1938 году — вёска).

24 верасьня 1926 году сельсавет рэарганізаваны ў нацыянальны габрэйскі.
У 1935 годзе сельсавет пераўтвораны ў беларускі.

17 лістапада 1959 году Азарычам нададзены статус гарадзкога пасёлку. У сувязі з гэтым Азарыцкі сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя навастворанаму Азарыцкаму пасялковаму савету ў складзе Даманавіцкага (з 20 студзеня 1960 году — Каленкавіцкага) раёну Гомельскай вобласьці.

12 лістапада 2013 году пасялковы савет рэарганізаваны ў сельсавет, якому перададзеныя населеныя пункты скасаванага Крукавіцкага сельсавету.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 2014 году — 18

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 309
*  С. 75, 205—206
*  С. 137


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Менская вышэйшая партыйная школа

**Менская вышэйшая партыйная школа** — вышэйшая навучальная ўстанова ў Менску, якая займалася падрыхтоўкай і перападрыхтоўкай партыйных, савецкіх і камсамольскіх працаўнікоў, працаўнікоў друку, радыё і тэлебачаньня.

Створаная ў 1956 годзе на базе Рэспубліканскай партыйнай школыпры ЦК КПБ. У 1991 годзе праца школы спыненая ў сувязі з забаронай Вярхоўнага савету БССР дзейнасьці КПСС-КПБ на тэрыторыі Беларусі.

Сярод пастаянных навучальных дысцыплінаў, у школе важнае месца адводзілася выкладаньню эканамічных навук, асабліва ў вобласьці палітэканоміі, эканомікі прамысловасьці і сельскай гаспадаркі, кіраваньня і эканомікі СССР. Гэтыя дысцыпліны выкладаліся ў адпаведнасьці з устаноўкамі, уласьцівымі партыйнай адукацыі, указаньнямі КПСС і КПБ.

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларуская Савецкая Энцыкляпэдыя. У 12 т. Т.7. Манцякі — Паддубічы / Рэдкал.: П. У. Броўка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелСЭ, 1973. — 608 с.: іл., карты.

Катэгорыя:Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў 1956 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1991 годзе
Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:1956 год у Менску
Катэгорыя:Вуліца Карла Маркса (Менск)
Катэгорыя:Менская вышэйшая партыйная школа
Селядзец пад футрам

**Селядзе́ц пад фу́трам** — рыбная салата з гароднінай.

У 1-й палове XIX стагодзьдзя ў скандынаўскай кухні мела пашырэньне селядцовая салата. У 1845 годзе ангельская кухарская кніга згадвала швэдзкую салату, што зьмяшчала нарвэскі селядзец на дне, пакрыты рэзаным бураком, бульбай, марынаванымі гуркамі, цёртым яблыкам і рубленымі яйкамі. У нарвэскім рэцэпце 1851 году морква замяняла агурок, а складнікі ўкладвалі слаямі. У 2-й палове XIX стагодзьдзя рэцэпт селядца пад футрам зьявіўся ў расейскай кухні. У 1960-я гады салату сталі запраўляць маянэзам.

## Складнікі
Для прыгатаваньня салаты выкарыстоўваюць: 300 грамаў сьмятаны, 200 грамаў хлеба, па 2 буракі і яблыкі, па 2 морквы і рэпчатыя цыбулі, селядзец, 2 сталовыя лыжкі сланечнікавага алею, па сталовай лыжцы воцату і гарчыцы, чайную лыжку чорнага перца і карыцу на кончыку нажа.

## Прыгатаваньне

Па 2 буракі і морквы адварваюць. Абодва яблыкі чысьцяць ад лупіны і сярэдзіны. Затым усё надзіраюць на буйной тарцы. Дзьве цыбулі дробна сякуць і марынуюць 15 хвілінаў з 2 чайнымі лыжкамі цукру і лімоннай кісьляй на канцы нажа. Хлеб (200 грамаў) наразаюць дробнымі кубікамі. Селядзец чысьцяць і наразаюць малымі кубікамі. Для заліўкі зьмешваюць 200 грамаў сьмятаны, па сталовай лыжцы воцату і гарчыцы, чайную лыжку чорнага перца і карыцу на кончыку нажа. Затым салату ўкладваюць слаямі. На дно кладуць кубікі хлеба і селядца, а таксама марынаваную цыбулю, якія паліваюць 2 сталовымі лыжкамі алею. Пасьля кладуць слой яблыкаў, буракоў і морквы, якія паліваюць сьмятанна-гарчычнай заліўкай.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рыбныя стравы
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Антонаўскі сельсавет

Назву **Антонаўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Антонаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай акругі
* Антонаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Антонаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Лупалаўскага раёну Магілёўскай акругі
* Антонаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Чавускага раёну Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Антонаўскі раён
Чкалаўскі сельсавет

Назву **Чкалаўскі [[сельсавет]]** маюць:

* Чкалаўскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці
* Чкалаўскі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Чкалаўскае сельскае пасяленьне
* Чкалаўская вобласьць
* Чкалаўская сельская рада
* Чкалаўскі раён
Клінскі сельсавет

Назву **Клінскі [[сельсавет]]** маюць:

* Клінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Каленкавіцкага раёну Гомельскай вобласьці
* Клінскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Амсьціслаўскага раёну Калінінскай акругі

## Глядзіце таксама
* Клінскі павет
* Клінскі раён
Капаткевіцкі сельсавет

**Капатке́віцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Петрыкаўскага раёну Гомельскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Капаткевічы (з 1939 году да 11 лютага 1974 году — вёска Вялікае Сяло).

## Гісторыя
20 жніўня 1924 году створаны Капаткевіцкі сельсавет у складзе Капаткевіцкага раёну Мазырскай акругі БССР. Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году ў Капаткевіцкім раёне БССР. З 8 ліпеня 1931 году да 12 лютага 1935 году ў Петрыкаўскім раёне. З 21 чэрвеня 1935 году ў Капаткевіцкім раёне Мазырскай акругі, з 20 лютага 1938 году — Палескай вобласьці, з 8 студзеня 1954 году — Гомельскай вобласьці. Пасьля скасаваньня Капаткевіцкага раёну з 25 сьнежня 1962 году ў складзе Петрыкаўскага раёну. 11 лютага 1974 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзеныя ў падпарадкаваньне Капаткевіцкаму пасялковаму савету. 12 лістапада 2013 году Капаткевіцкі пасялковы савет рэарганізаваны ў Капаткевіцкі сельсавет.

## Населеныя пункты
* 1 студзеня 1947 году — 4
* 1 чэрвеня 1955 году — 4
* 1 студзеня 1964 году — 8
* 1 студзеня 1968 году — 8
* 1 студзеня 1974 году — 8
* 1 студзеня 2014 году — 6

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 274
*  С. 170
*  С. 119


Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1974 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 2013 годзе
Адоксавыя

**Адоксавыя** (*Adoxaceae*) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 5 родаў і 225 відаў.

## Апісаньне
Хмызьнякі, радзей шматгадовыя травы ці невялікія дрэвы. Лісьце супратыўнае, простае або складанае. Чашачкі і венца (3)5-ліставыя. Тычачак 5, 4 ці 3. Плод — касьцянка; насеньне ў ліку 1 або 3–5..

## Арэал
Распаўсюджаныя пераважна ў паўночным паўшар’і.

## Крыніцы

*
Катэгорыя:Варсянкакветныя
Шаўкі

**Шаўкі́** (таксама — *Шо́ўкі*) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Роскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з 1569 году ў складзе маёнтка Рось. У 1796 году фальварак і вёска належалі Яну Патоцкаму. У 1836 годзе прыватная вёска, 18 двароў, 122 жыхары.

## Насельніцтва
* 2004 год — 47 двароў, 93 жыхары
* 2009 год — 62 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Роскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Коты

Назву **Коты** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Каты (Коты) — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці

## Іншае
* Коты — горад у Японіі
* Коты — замак у Японіі
* Коты — прэфэктура ў Японіі