Краслаўка

**Краслаўка**, **Краслаў** () — места ў Латвіі, на рацэ Дзьвіне. Адміністрацыйны цэнтар Краслаўскага краю. Насельніцтва на 2010 год — 10 194 чалавекі. Знаходзіцца за 274 км на паўднёвы ўсход ад Рыґі, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Краслава на лініі Дзьвінск — Полацак. Прыстань.

Краслаў — даўняе мястэчка гістарычных Інфлянтаў (Латгаліі), побач зь якім праходзіць паўночна-заходняя мяжа этнічнай тэрыторыі беларусаў, старажытны замак. Да нашага часу тут захаваўся комплекс кляштару піяраў з касьцёлам Сьвятога Людвіка і палацава-паркавы комплекс Плятэраў, помнікі архітэктуры XVIII ст.

## Назвы
Тапонім Краслаўка ўтварыўся ад назвы ракі Краславы, прытока Дзьвіны. Таксама існуе меркаваньне, што назва места ўтварылася ад другога імя полацкай князёўны Рагнеды Гарыславы. Паводле паданьня, князёўна неаднойчы наведвала *Гарыслаўку*. На карысьць гэтага факту сьведчыць адлегласьць да памежнага заходняга полацкага Герцыке (70 кілямэтраў), а таксама тое, што яшчэ далей на захадзе, паблізу сучаснага Ашэрадэну (), знаходзіцца найбольш заходні з усіх Барысавых камянёў.

## Гісторыя

### Раньнія часы
Паводле паданьня, Краслаўку (Гарыслаўку) заснавала ў X ст. князёўна Рагнеда. У гэты час паселішча ўваходзіла ў складзе Полацкага княства. Прыкладна да 1239 году мясцовасьць уваходзіла ў склад Герсіцкага княства. Тым часам у пісьмовых крыніцах Краслаў упершыню ўпамінаецца ў XIV ст., калі ён знаходзіўся пад уладай Лівонскага ордэна.

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
30 жніўня 1559 году Лівонскі ордэн перайшоў пад пратэктарат Вялікага Княства Літоўскага. У 1566 годзе Краслаў увайшоў ва ўтворанае Задзьвінскае княства. У 1580-я гады тут збудавалі першы драўляны касьцёл. У 1677 годзе мястэчка ўвайшло ў склад Інфлянцкага ваяводзтва.

У 1725 годзе Краслаў перайшоў у валоданьне графаў Чапскіх, а ў 1729 годзе — Плятэраў. Апошнія збудавалі ў мястэчку мураваныя ратушу, касьцёл і палац. У 1757 годзе пры кляштары езуітаў адкрылася Краслаўская каталіцкая сэмінарыя — першая навучальная ўстанова на тэрыторыі сучаснай Латвіі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Краслаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Дынабурскай (з 1893 году Дзьвінскай) правінцыі Пскоўскай губэрні (1772—1776), потым у складзе Полацкай губэрні (1776—1778) і намесьніцтва (1778—1796), Беларускай губэрні (1796—1802), з 1802 году — Віцебскай губэрні. У 1809—1822 гадох тут знаходзілася адміністрацыяй Дынабурскай правінцыі. На 1852 год у Краслаўцы было 389 вялікіх будынкаў (зь іх 32 мураваныя), працавалі гарбарня і кафляная майстэрня.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1918 годзе Краслаўку занялі войскі Нямецкай імпэрыі.


Krasłaŭski zamak. Краслаўскі замак (D. Strukov, 1864).jpg|Замак. Д. Струкаў, 1864 г.
Krasłaŭskaja ratuša. Краслаўская ратуша (N. Orda, 1875-76).jpg|Ратуша. Н. Орда, 1875—1876 гг.
Krasłaŭ, Dźvina. Краслаў, Дзьвіна (N. Orda, 1875-76).jpg|Агульны выгляд. Н. Орда, 1875—1876 гг.
Krasłaŭ, Plater. Краслаў, Плятэр (N. Orda, 1875-76).jpg|Палац Плятэраў. Н. Орда, 1875—1876 гг.


Krasłaŭ, Plater, Biblijateka. Краслаў, Плятэр, Бібліятэка (N. Orda, 1875-76).jpg|Бібліятэка. Н. Орда, 1875—1876 гг.
Krasłaŭ. Краслаў (N. Orda, 1876).jpg|Агульны выгляд паводле , 1876 гг.
Krasłaŭ. Краслаў (1882).jpg|Агульны выгляд, 1882 г.
Krasłaŭskaja ratuša. Краслаўская ратуша (1882).jpg|Ратуша, 1882 г.


### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Краслаўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла склад Беларускай ССР. У 1920 годзе бальшавікі перадалі мястэчка Латвіі. У 1923 годзе Краслаўка атрымала статус места.

У 1940 годзе Краслаўка апынулася ў складзе Латвійскай ССР. У Другую сусьветную вайну з 4 ліпеня 1941 да 22 ліпеня 1944 году яна знаходзіліся пад акупацыяй Трэцяга Райху. У 2009 годзе Краслаўка стала цэнтрам краю.


Krasłaŭ, Dźvina. Краслаў, Дзьвіна (1901-17).jpg|Агульны выгляд, да 1918 г.
Krasłaŭ, Rynak-Niamieckaja. Краслаў, Рынак-Нямецкая (1901-17).jpg|Рынак, да 1918 г.
Krasłaŭ, Rynak. Краслаў, Рынак (1918).jpg|Рынак, 1918 г.
Krasłaŭ, Rynak. Краслаў, Рынак (1918) (2).jpg|Рынак, 1918 г.

Krasłaŭ, Pijarski. Краслаў, Піярскі (1918).jpg|Касьцёл піяраў, 1918 г.
Krasłaŭ, Plater. Краслаў, Плятэр (1918).jpg|Палац Плятэраў, 1918 г.
Krasłaŭ, Plater. Краслаў, Плятэр (1918) (2).jpg|Палац Плятэраў, 1918 г.
Krasłaŭ. Краслаў (1918).jpg|Агульны выгляд, 1918 г.


## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1852 год — 3030 чал.; 1882 год — 4267 чал.; 1897 год — 7834 чал., зь іх 1874 каталікі, 1513 праваслаўныя і 4051 юдэі
* **XX стагодзьдзе**: 1999 год — 12 028 чал., зь іх 37,5% латышоў, 27,2% расейцаў, 21,7% беларусаў і 10,2% палякаў
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 10 194 чал.

## Эканоміка
Прадпрыемствы лёгкай і харчовай прамысловасьці, апрацоўка драўніны і лёну.

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
Дзее Краслаўскі гістарычна-мастацкі музэй.

### Славутасьці
* Палацава-паркавы комплекс Плятэраў (1765—1791)
* Касьцёл Сьвятога Людвіка і кляштар піяраў (1755—1767)
* Малельня стараверская (1864)
* Царква лютэранская (1935—1938)

### Страчаная спадчына
* Ратуша (XVIII ст.)
* Замак

## Галерэя

Krāslavas sv. Ludvika baznīca.jpg|Касьцёл Сьвятога Людвіка
Krāslavas pils4.jpeg|Палац Плятэраў
Краславская лютеранская церковь - panoramio (2).jpg|Лютэранская царква
Krāslavas pareizticīgo baznīca 1999.jpg|Былая стараверская малельня


## Асобы
* Канстанты Рамуальд Будкевіч (1867—1923) — каталіцкі сьвятар
* Валянтына Гатоўская (нар. 1965) — латвійская атлетка
* Аўгуст Касьцеша-Жаба (1801—1894) — польскі арыенталіст, дыплямат
* Мікалай Лоскі (1870—1965) — расейскі філёзаф
* Інэта Радзевіча (нар. 1981) — латвійская атлетка
* Сяргей Сахараў (1880—1954) — беларускі фальклярыст, этнограф, пэдагог

## Месты-сябры

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт места


Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі