open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бажэна Немцава

**Бажэна Немцава** (; 5 лютага 1820, Вена — 22 студзеня 1862, Прага)&nbsp;— чэская пісьменьніца.

## Жыцьцяпіс
Улетку 1820 року Баженіна маці Тэрэза Новатна выйшла замуж за Ёгана Панкла і зьмяніла прозьвішча сваё і дачкі. У наступным годзе сям’я пераехала ў Раціборжыцы, дзе жыла Бажэніна&nbsp;бабуля&nbsp;— Магдалена Новатна, што мела на яе вялікі ўплыў.

У 1826—1833 навучалася ў школе ў Чэскіх Скаліцах.

У 1837 па настаяньні бацькоў выйшла замуж за Ёзэфа Немца (1805—1879), падатковага інспэктара. Па характары службы Немец часта пераводзіўся ў іншыя месты, і сям’я была вымушаная пераяжджаць увасьлед. Шлюб ня стаў шчасьлівым.
У 1840 Бажэна лекавалася ў доктара Ё. Чэйкі, зь якім пасябравалала; ён пазнаёміў Бажэну з патрыятычно настроенымі пісьменьнікамі. У наступным годзе пераехала ў Прагу.

У 1843-47 роках сям’я жыла ў Домажліцах, дзе пад уплывам Вацлава Болеміра Небескага і Карэла Яраміра Эрбэна пачала пісаць па-чэску. Першым ейным творам быў верш «Чэскім жанчынам» (1843). Напісаўшы яшчэ некалькі вершаў, Нямцова перайшла на прозу. Асаблівае месца ў ейнай творчасьці гэтага пэрыяду сталі публіцыстычныя «Карціны домажліцкіх ваколіцаў» (1845—1846) і «Народныя казкі ды пераказы» (ч. 1-7, 1845-47).

У 1848 року Ёзэфа Немца абвінавацілі ў сувязях з рэвалюцыянэрамі, і начальства пачало пераводзіць яго зь места ў места, пакуль у 1850 року ня выслала ў Вугоршчыну. Нямцова з чатырма дзецьми пераехала ў Прагу, дзе адразу ўвайшла ў кола патрыятычных літаратараў. У 1851 року пабывала зь дзецьмі на курорце ў Чэскім Тршэбаве, а ў 1852 накіравалася да мужа ў Вугоршчыну, спадарожна адведаўшы Славаччыну і пакінуўшы пра гэта дарожныя нататкі. У наступныя гады зьдзейсьніла яшчэ колькі падарожжаў у Вугоршчыну.

У 1853 року Ёзэфу Немцу зьнізілі заробак напалову, а неўзабаве звольнілі. Нямцова зьвярталася па дапамогу да праскіх сяброў, але часта беспасьпяхова. Гэта, а таксама сьмерць сына Гінэка яшчэ больш абвастрыла ўзаеміны пары. Ёзэф Немец нават падаў заяву на развод, але пасьля адклікаў яе. У гэтым самым годзе Немцава напісала апавяданьне «Барушка», у 1855 — «Карла» і «Сёстры», а таксама аповесьць «Бабуля», што стала ейным найпапулярнейшым рэалістычным творам, і аповесьць «Горная вёска», якую сама Немцава лічыла сваім найлепшым творам.

Сям’я ў гэты час жыла на Рэйкавай вуліцы, а пасьля пераехала на вуліцу На слупе (цяпер на абодвух будынках мэмарыяльныя дошкі).

Немцава пазнаёмілася з рэдактарам газэты «Мараўскія навіны» Францішкам Клацалем, які публікаваў ейныя творы, і сёстрамі Ротавымі (Каралінаю Сьветлаю ды Сафіяю Падліпскаю).

Найяскравейшымі творамі гэтага пэрыяду сталі «Дзікая Бара» (1856), «Харошы чалавек» (1858), «Будыначак у гарах» (1858), «У замку й каля замку» (1858), «Славацкія казкі» (1857—1858), што сабрала ды пераклала Немцава, і апавяданьне «Пан настаўнік», які стаў ейным апошнім творам.

Увосені 1861 року пакінула мужа і паехала ў Літамышль, але хвароба й фінансавыя праблемы змусілі яе вярнуцца назад. 22 студзеня 1862 памерла ў сваёй праскай хаце «Каля трох ліпаў» на Прыкопе. Пахаваная на Вышаградзкіх могілках.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асобы на банкнотах
Катэгорыя:Асобы, у гонар якіх названы астэроід
Катэгорыя:Чэскія літаратары
Зянон Якуць

**Якуць Зянон** (1894—1924) — каталіцкі сьвятар заходняга абраду, рэлігійны і культурна-грамадзкі дзеяч, удзельнік беларускага хрысьціянскага руху 20 ст., душапастыр.

## Біяграфія
Нарадзіўся 22 студзеня 1894 у засьценку Скурцішкі Новааляксандраўскага павету Ковенскай губэрні. Паходзіў зь сялянскай сям’і: бацькі — Ян і Юзэфа (з дому Гасянцоў) Якуці. У 1909—1912 гг. вучыўся ў Відзаўскай гарадзкой 4-кляснай навучальні, дзе скончыў поўны курс навучаньня. Пасьпяхова здаў экзамэн на званьне аптэкарскага вучня ў сьнежні 1912 г. і атрымаў пасьведчаньне зь Пецярбурскай навучальнай акругі. Вучыўся ў Віленскай духоўнай каталіцкай сэмінарыі. Прымаў удзел у дзейнасьці беларускага культурна-асьветнага гуртка студэнтаў-сэмінарыстаў. Пасьвячоны ў сьвятары ў 1919 г. Зь беларускім нацыянальна-рэлігійным рухам зьвязаны з часоў вучобы ў Вільні. У 1920—1924 гг. выконваў сьвятарскія абавязкі ў парафіі Шаркоўшчына Дзісенскага дэканата. Ад пачатку душапастырскай дзейнасьці сьвядома і пасьлядоўна праводзіў беларусізацыю рымска-каталіцкай царквы ў парафіях зь беларускім насельніцтвам. Зьвяртаўся да вернікаў з казаньнямі і праводзіў катэхізацыю дзяцей на беларускай мове. Памёр 03.01.1924 у Шаркоўшчыне. Пахаваны на мясцовых парафіяльных могілках.

Напрыканцы 1920-х гадоў, акрэсьліваючы месца і ролю З.Якуця ў беларускім хрысьціянскім руху 20 ст., адзін зь яго лідэраў, Адам Станкевіч, напісаў: «Калі ўспамінаць далей аб кс. З.Якуцю як аб беларусу, дык трэба сказаць, што быў ён ідэальным прыкладам сваім калегам ксяндзам, як незвычайна прыгожа зыходзяцца з сабой між беларускага народу духоўная пастырскасьць і беларускасьць. Кс. З.Якуць быў тыповы ксёндз-беларус. Ён глыбока разумеў важнасьць беларускага адраджэньня, цаніў яго і прыкладаў да роднай справы ўсе свае сілы».

## Успамін
На сьмерць калегі Казімер Сваяк напісаў верш:
: О, Браце мой у долі і нядолі!
: Паверыў я, што лёг ты ў магілу,
: Бо-ж сумна так стагнаў твой дух ад болі,
: Што твой народ згубіў айчыну мілу…
: Так верыў ты, што час свабодны прыйдзе,
: Дух божы ўвыш народ з працьмы падойме,
: Нячыстага аддасьць навек агідзе,
: Нас зорам дабраты адвечнае абойме —
: Любіў народ ты, Браце, сэрцам цэлым
: І зразумеў яго бяду духову;
: Вучыў яго, ад горачы збалелы,
: Каб уміраць і жыць заўсёды быў гатовы.

: Ты адышоў, згарэўшы як афяра,
: За наш народ, — за вечную ідэю
: Яго душы: пражыці не як мара
: На сьвеце бед, а мець надзею
: Здабыць той зьніч з грудзей самога Бога,
: Што шчасьце дасьць жывому чалавеку…
: Ах, цяжкая туды, Браток, дарога, —
: Хоць значана нам Божанькай спрадвеку.

: Агонь ты нёс і сьветачам быў зорным,
: Гарэў пламенна цэлаю істотай, —
: Прад Богам быў і кволы і пакорны,
: Людзям служыў з анельскаю ахвотай.
: О, будзь шчасьліў!.. бо ты жывеш — я веру,
: Хоць пад дзярном галоўка супачыла…
: І я сабе магілу ўжо адмеру,
: Ах, бо мяне зьнямога асіліла.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія каталіцкія сьвятары
Кіраўскае

Назву **Кіраўскае** маюць:

* Кіраўскае — пасёлак у Глускім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
* Кіраўскае (з 2016 году — Храстоўка) — горад у Данецкай вобласьці Ўкраіны
* Кіраўскае — пасёлак гарадзкога тыпу ў Аўтаномнай Рэспубліцы Крым Ўкраіны
Елісей Лаўрышаўскі

**Елісей Ла́ўрышаўскі** (? — у ноч на  каля 1250) — праваслаўны манах, адзін з заснавальнікаў Сьвята-Елісееўскага Лаўрышаўскага мужчынскага манастыра (цяпер ля в. Гнесічы, Наваградзкі раён, Гарадзенская вобласьць). Ушаноўваецца ў ліку прападобных сьвятых, дзень памяці — 5 лістапада (23 кастрычніка паводле ст. ст.)

## Пісьмовыя зьвесткі
Найбольш раньняя згадка пра Елісея маецца ў даравальнай грамаце манастыру за 1517 г. ад імя А. І. Хадкевіча — маршалка дворнага Вялікага Княства Літоўскага. Перадаючы манастыру свой маёнтак у в. Лычыцы, Хадкевіч адрасуе яго такім чынам: «монастыру пречистое Божое Матери храму честнаго Ея Успения во обшеру лавры преподобнаго отца Елисея» (старабелар.). У больш раньніх актах Лаўрышаўскага манастыра — апошняй трэці XIV — пачатку XVI стагодзьдзя, у месяцасловах — імя Елісей адсутнічае, пра яго няма зьвестак у летапісах. Верагодна, гэта тлумачыцца тым, што праслаўленьне Елісея ў ліку сьвятых, паводле зьвестак зь яго жыція, адбылося ў пачатку XVI ст. (1514).

Жыціе Елісея захавалася толькі ў пераказе гісторыка ХVII стагодзьдзя А. Каяловіча (доктар тэалёгіі, рэктар Віленскай акадэміі). У сваёй кнізе А. Каяловіч піша, што ў яго мелася жыціе Елісея, напісанае па-славянску.

## Жыцьцеапісаньне
Згодна жыцію ў пераказе А. Каяловіча, Елісей нарадзіўся ў «знатных у Літве бацькоў», і «калі некаторыя [людзі] не памыляюцца», быў сынам «Тройдзеня князя Літоўскага» (верагодна — жамойцкага князя Траняты, пляменьніка літоўскага князя Міндоўга — першага вялікага князя ВКЛ у канцы 1240-х — 1263). У жыціі адзначаецца, што Елісей доўгі час жыў пры двары вялікага князя Літоўскага, «верагодна, Мендоўга», займаючы высокую пасаду.

У такім разе дзедам Елісея па бацьку быў жамойцкі князь Эрдзівіл — муж сястры Міндоўга, а Міндоўгу ён даводзіўся ўнучатым пляменьнікам (стрыечным унукам).

Пазьней, пакінуўшы мірское жыцьцё, Елісей знайшоў безлюднае месца, абкружанае балотамі, дзе ад нейкага падзвіжніка ўспрыняў манаства. Калі вакол Елісея сабралося шмат паслушнікаў і манахаў, ён пабудаваў для іх царкву і манастыр. У гэтым манастыры жыў і старэйшы сын Міндоўга — Войшалк (вялікі князь літоўскі ў 1264—1267).

Елісей быў забіты сваім звар’яцелым юнаком-слугою ў ноч на 23 кастрычніка (5 лістапада па сучаснаму стылю). Дакрануўшыся да Елісея падчас забойства, слуга пазбавіўся вар’яцтва.

Год заснаваньня Елісеем манастыра — 1225 — упершыню пададзены ў кнізе архімандрыта Мікалая, якая выдадзена ў 1864 годзе. У яшчэ больш позьняй працы гісторыка Я. Я. Галубінскага годам сьмерці Елісея названы 1250. Гэта прыблізныя даты, дакладныя зьвесткі не захаваліся.

## Літаратура
* Святыя зямлі беларускай. Жыццеапісанні / Уклад. Л. Я. Кулажанка, Т. А. Матрунчык. — Мінск: прыход Свята-Петра-Паўлаўскага сабора, 2012. — 184 с, іл. — С. 171—174. — .

Катэгорыя:Лаўрышава
Катэгорыя:Рэлігія ў Гарадзенскай вобласьці
Катэгорыя:Гісторыя Гарадзенскай вобласьці
Катэгорыя:Рэлігійныя дзеячы Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Беларускія праваслаўныя дзеячы
Катэгорыя:Памерлі ў XIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Памерлі ў Наваградзкім раёне
Катэгорыя:Пахаваныя ў Наваградзкім раёне
Катэгорыя:Беларускія сьвятыя
Вісагінская АЭС

**Вісагі́нская АЭС** — праектаваная атамная электрастанцыя ў Летуве. Заплянавана пабудаваць яе на месцы колішняй Ігналінскае АЭС, зачыненай 31 сьнежня 2009 у адпаведнасьці з плянам далучэньня Летувы да Эўрапейскага Зьвязу

## Мінуўшчына
Абмеркаваньні неабходнасьці пабудовы новай атамнай электрастанцыі вяліся яшчэ ў 1990-х гадах. Паводле пагадненьня пра ўваход у Эўразьвяз Летува абавязалася разабраць рэактары Ігналінскае АЭС.

1 сьнежня 2005, наведваючы Эстонію, прэм’ер-міністар Летувы Альгірдас Бразаўскас сустрэўся з генэральным дырэктарам Eesti Energia Сандарам Ліівэ й абмеркаваў удзел эстонскай карпарацыі ў пабудове новай АЭС. 26 студзеня 2006 удзел у абмеркаваньні пабудовы электрастанцыі на канфэрэнцыі ў Вільні ўзялі прадстаўнікі ўсіх трох балтыйскіх дзяржаваў. 27 лютага 2006 ў Троках прэм’ер-міністры Латвіі, Летувы і Эстоніі падпісалі камюніке з запрашэньнем да дзяржаўных энэргетычных кампаніяў інвэставаць у распрацоўку і пабудову новай АЭС у Летуве. На падставе гэтага камюніке 8 сакавіка 2006 кіраўнікі Lietuvos Energija, Eesti Energia і Latvenergo, сустрэўшыся ў Ігналіне, падпісалі мэмарандум паразуменьня ў падрыхтоўцы па ўзьвядзеньня ў Летуве новага ядзернага рэактару. 8 сьнежня 2006 да ўдзелу ў праекце была запрошаная Польшча.

28 чэрвеня 2007 парлямэнт Летувы прыняў закон пра новую атамную электрастанцыю. 4 ліпеня 2007 прэзыдэнт Летувы Валдас Адамкус падпісаў закон, які набыў моц 10 ліпеня. Дзеля стварэньня нацыянальнага інвэстара 20 сьнежня 2007 року было падпісанае пагадненьне паміж летувіскім урадам і NDX Energija, ухваленае парлямэнтам 1 лютага і падпісанае прэзыдэнтам 12 лютага 2008. Тым ня меней, створаны інвэстар LEO LT напрыканцы 2009 року быў распушчаны, ягоныя паўнамоцтвы на пабудову станцыі перададзеныя кампаніі «Visagino atominė elektrinė».

30 ліпеня 2008 будучая АЭС атрымала афіцыйны назоў Вісагінская атамная электрастанцыя.

У кастрычніку 2012 адбыўся кансультацыйны рэфэрэндум, на якім 65% выбарцаў выказаліся супраць АЭС.

## Крыніцы

Катэгорыя:Атамныя электрастанцыі Летувы
Катэгорыя:Праекты атамных электрастанцыяў
Катэгорыя:Будынкі і збудаваньні Вісагіні
Ахалцыская фартэцыя

**Ахалцы́ская фартэ́цыя** (), таксама **фартэцыя Рабат** — сярэднявечная фартэцыя на поўдні Грузіі, у горадзе Ахалцыхе ў гістарычнай вобласьці Мэсхэтыя.

## Гісторыя
Фартэцыя была заснаваная ў XIII стагодзьдзі і мела назву Ляміская фартэцыя. У 1393 фартэцыя была атакавана арміяй Тамэрляна. У 1590 уся вобласьць Самцхе ўвайшла ў склад Атаманскай імпэрыі й ахалцыская фартэцыя стала называцца Рабат. У 1752 на яе тэрыторыі быў пабудаваны першы мячэт. У 2011-2012 фартэцыя была адрэстаўравана.

## Архітэктура
Фартэцыя займае плошчу ў 7 га і падзелена на дзьве часткі: Верхнюю (гістарычную) й Ніжнюю (сучасную). У верхняй частцы разьмешчаны гістарычны музэй Самцхе-Джавахецкага рэгіёну, які знаходзіцца ў радавым замку Джакэлі, мячэт Хаджы Ахмэд Пашы (Ахмэдые), мэдрэсэ, усыпальня пашы, праваслаўная царква IX стагодзьдзя, цытадэль і амфітэатар. У ніжняй частцы знаходзяцца аб’екты абслугоўваньня турыстаў: гатэль, рэстарацыя, крамы, а таксама Палац шлюбаў. У інфармацыйным цэнтры можна атрымаць брашуры на грузінскай, ангельскай і расейскай мовах.

## Вонкавыя спасылкі
*elmatour.ge

## Крыніцы

Катэгорыя:Фартэцыі Грузіі
Абраз Маці Божай Лагішынскай

**Маці Божая Лагішынская — Каралева Палесься** — каталіцкі цудатворны абраз. Знаходзіцца ў галоўным алтары касьцёлу Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ў Лагішыне Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Гісторыя
У красавіку 1706 году, пакінуўшы Горадню, швэдзкі кароль Карл XII са сваім войскам праз Пружаны, Бярозу, Хомск ішоў да Пінску. Расейцы праз Жалудок ішлі на Менск. Адзін з вайсковых аддзелаў у Мерчыцах павярнуў на Лагішын, адпачыць і папоўніць правіянт. Афіцэр аддзелу, Галабурда, які вёз з сабой абраз, затрымаўся на пастой у сакратара гораду Малішэўскага. Ён загарнуў абраз у палатно і паставіў каля дзьвярэй у сенях. Калі паступіў загад выступаць у паход, абраз застаўся за расчыненымі дзьвярыма. Малішэўскія занесьлі яго ў сьвятыню, дзе абраз у хуткім часе праславіўся шматлікімі цудамі.

Вялікім цудам стала выратаваньне драўлянага храма ад пажару, падчас якога згарэлі ўсе суседнія дамы. У 1866 годзе, пасьля задушэньня паўстаньня 1863—1864 гадоў, касьцёл разам з абразам быў перададзены царскімі ўладамі праваслаўнай царкве.

У 1913 годзе быў пабудаваны новы мураваны касьцёл, але абраз ня быў вернуты каталікам. І толькі ў 1938 годзе некалькі юнакоў-каталікоў таемна вынесьлі абраз Маці Божай з царквы і перанесьлі яго ў касьцёл. Тры разы праваслаўныя судзіліся з каталікамі, але суд застаўся на боку апошніх. Увосень 1939 году абраз адправілі ў Варшаву на рэстаўрацыю, пасьля якой берасьцейскі біскуп Казімір Букраба сам прывёз яго і ўласнаручна зьмясьціў у галоўны алтар новага касьцёлу. У 1944 годзе, пасьля ўваходу Чырвонай Арміі ў мястэчка, зноў праваслаўныя запатрабавалі вярнуць абраз у царкву, але не знайшлі падтрымкі ў ваеннага камісара.

## Каранацыя
Дзякуючы намаганьням арцыбіскупа мінска-магілёўскага кардынала Казіміра Сьвёнтэка, абраз быў адноўлены і 1 студзеня 1997 г. зноў урачыста перададзены Петрапаўлаўскаму касьцёлу. А 10 траўня, у дзень парафіяльнага сьвята, якое штогод адзначаецца ў Лагішыне, адбылася вялікая ўрачыстасьць, прысьвечаная яго каранацыі папскімі каронамі, у якой удзельнічала некалькі тысячаў вернікаў. У ёй удзельнічаў кардынал Казімір Сьвёнтак, нунцый архібіскуп Дамінік Грушаўскі, шматлікія сьвятары з усіх дыяцэзіяў Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Королева Полесья // «Краязнаўчая газета», 2008 год

Катэгорыя:Абразы
Катэгорыя:Іканаграфія Багародзіцы
Катэгорыя:Лагішын
Гёрэмэ (нацыянальны парк)

**Нацыянальны парк Гёрэмэ́** () — музэй на вольным паветры ў Турэччыне ў правінцыі Нэўшэхір паміж гарадамі Нэўшэхір, Ургюп і Аванос. Плошча 300 км². У арэал парку ўваходзяць 6 цэркваў і мноства манастырскіх пабудоваў.

Цэрквы на тэрыторыі нацыянальнага парку:

* Царква Сьв. Васіля
* Яблычная царква (*Elmali Kilise*)
* Царква Сьв. Барбары
* Царква з сандаліямі (*Çarikli Kilise*)
* Зьмяіная царква (*Yilanli Kilise*)
* Цёмная царква (*Karanlik Kilise*)

Помнікі па-за тэрыторыяй нацыянальнага парку:

* Царква Такалы (*Tokali Kilise*)
* Царква Саклы
* Царква Эл Назар
* Царква Кілічлар
* Царква Мэр’ем Ана

З 1985 разам са скаламі Кападокіі Гёрэмэ ўключаны ў Сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО () за № 357.

Катэгорыя:Кападокія
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Турэччыне
Эдвард Фэнэк Адамі

**Эдвард Фэнэк Адамі** , нарадзіўся 7 лютага 1934) — мальтыйскі палітык, прэзыдэнт Мальты з 4 красавіка 2004 да 4 красавіка 2009 году.

## Біяґрафія
Эдвард Фэнэк Адамі нарадзіўся 7 лютага 1934 ў ангельскай калёніі Мальта, у самым буйным горадзе Біркіркара. Пасьля атрыманьня незалежнасьці краіны ен працаваў у кіруючых органах дзяржавы, займаў вядучыя пасады.

Прэм’ер-міністар Мальты ў траўні 1987 — кастрычніку 1996 і верасьні 1998 — сакавіку 2004. Прэзыдэнт Мальты з красавіка 2004 па красавік 2009. Лідэр "Нацыяналістычнай партыі Мальты" 1977—2004, яе старшыня ў 1975—1977. Яго пераемнікам на пасадзе прэм’ер-міністра стаў Лорэнс Гонзі.

## Ўзнагароды
Акрамя ўзнагарод Мальты ен таксама мае ўзнагароды і замежных дзяржаваў.
* Ордэн Караля Таміслава, Харватыя
* Ордэн Ганаровага легіёну, Францыя
* Ордэн «За заслугі перад Італьянскай Рэспублікай», Італія
* Ордэн князя Яраслава Мудрага I ступені, Украіна
* Ордэн Трох зорак, Латвія
* Ордэн Белага арла, Польшча
* Ордэн Пія IX, Ватыкан

Катэгорыя:Нарадзіліся на Мальце
Катэгорыя:Прэзыдэнты Мальты
Лянгенфэльд

**Лянгенфэльд** () — горад у Нямеччыне ў зямлі Паўночны Райн — Вэстфалія. 

## Геаграфія
Горад разьмешчаны ў некалькіх кілямэтрах ад Райну. Мяжуе на захадзе з Мангаймам-на Райне, на паўночным захадзе — з Дусэльдорфам, на поўначы — зь Гільдэнам, на паўночным усходзе — з Золінгенам, на ўсходзе — з раёнам Райніш-Бэргіш, на поўдні — зь Левэркузэнам.

## Беларусы ў Лянгенфэльдзе
У горадзе жыў Радаслаў Астроўскі, прэзыдэнт Беларускай цэнтральнай рады, у доме Фольксгарцэнштрасэ, 1 у Лянгенфэльдзе.

У 1952 у Лянгефэльдзе пачала выходзіць газэта «Незалежная Беларусь» і «Інфармацыйны бюлетэнь Галоўнага Штабу Беларускага Вызвольнага Руху» (выдавец - палітычна-прапагандовы аддзел Галоўнага Штабу Беларускага Вызвольнага Руху). У газеты «Незалежная Беларусь» Юры Сабалеўскі апублікаваў яго ўспаміны пра В. Гадлеўскага.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Паўночнага Райну — Вэстфаліі
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Безнацыяналізм

**Безнацыяналі́зм** () — культурная дактрына, галоўнымі мэтамі якой, згодна з маніфэстам безнацыяналістаў, зьяўляюцца:
# Зьнішчэньне ўсіх нацыяў, разгляданых як незалежныя сувэрэнныя зьвязы.
# Адзіная сыстэма сусьветнай гаспадаркі і рацыянальнае ўжываньне ўсёй энэргіі і рэсурсаў на карысьць усіх людзей нашай плянэты.
# Уніфікацыя ўсіх сыстэмаў мер і ваг.
# Выкарыстаньне безнацыянальнай мовы (эспэранта) з мэтай ейнага пераўтварэньня ў адзіную мову культуры.
Зароджаны ў рамках Сусьветнай безнацыянальнай асацыяцыі () безнацыяналізм не прызнаецца як афіцыйная ідэалёгія SAT. Стваральнік і асноўны прапагандыст безнацыяналізму — стваральнік SAT Эжэн Лянці.

## Глядзіце таксама
* Касмапалітызм
* Інтэрнацыяналізм
* Антыпатрыятызм

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Безнацыянальная фракцыя SAT

Катэгорыя:Эспэранта
Катэгорыя:Касмапалітызм
Катэгорыя:Ідэалёгіі
Гўіда дэ Марка

**Гўіда дэ Марка** (, нарадзіўся 22 красавіка 1948 — памёр 12 жніўня 2010) — мальтыйскі палітык, прэзыдэнт Мальты з 4 красавіка 1999 да 4 красавіка 2004 году.

## Пачатак кар'еры

Атрымаў адукацыю ў Каралеўскім унівэрсытэце Мальты, дзе ў 1953 г. атрымаў ступень бакаляўра гуманітарных навук па філязофіі, эканоміцы і італьянскай мове, а ў 1955 г. — ступень доктара права. З 1956 г. працаваў у Вярхоўным судзе Мальты. З 1964 па 1966 гг. выконваў абавязкі дарадцы кароны пры ўрадзе Мальты. Прафэсар крымінальнага права ў Унівэрсытэце Мальты, дзе выкладаў з 1967 г.

## Палітычная кар'ера

У красавіку 1966 г. упершыню абраны дэпутатам ад Нацыяналістычнай партыі ў Палату прадстаўнікоў і пераабіраўся ў парлямэнт на кожных ўсеагульных выбарах на працягу доўгага часу. У 1972-1977 гг. — Генэральны сакратар Нацыяналістычнай партыі, у 1977-1999 гг. — намесьнік старшыні Нацыяналістычнай партыі.

У 1967 г. — абраны Палатай прадстаўнікоў дэлегатам у Парлямэнцкай Асамблеі Савета Эўропы, і на працягу амаль дваццаці гадоў зьяўляўся яе чальцом.

У 1987-1996 і 1998-1999 гг. — намесьнік прэм’ер-міністра Мальты. Адначасова займаў важныя міністэрскія пасады:

1987-1990 гг. — міністар юстыцыі і міністар унутраных справаў,

1990-1996 гг. — міністар юстыцыі і міністар замежных справаў,

1998-1999 гг. — міністар замежных справаў.

У 1999-2004 гг. — Прэзыдэнт Мальты.

## Ўзнагароды

* Ордэн «За заслугі» I ступені (Украіна, 21 жніўня 2007 году)
* Ордэн Крыжа зямлі Марыі на ланцугу (Эстонія, 24 красавіка 2001 году)
* Ордэн Белай зоркі на ланцугу (Эстонія, 27 верасьня 2003 году)
* Ганаровы доктар Санкт-Пецярбурскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (Расея, 2003 году)

Катэгорыя:Нарадзіліся на Мальце
Катэгорыя:Прэзыдэнты Мальты
Вайкаў

**Ва́йкаў** () — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Мельнік.

Побач зь вёскай працякае рака Заходні Буг.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці палякі, каталіцкага веравызнаньня (парафія Перамяненьня Панскага ў Мельніку). Невялікая частка насяленьня праваслаўныя (прыход Нараджэньня Прасьвятой Багародзіцы ў Мельніку), па паходжаньні этнічныя беларусы.

## Гісторыя
Вайкаў упершыню ўзгадваецца ў 1420 г., калі князь Вітаўт дараваў наваствораную вёску над Бугам мельніцкай каталіцкай парафіі. З самога пачатку ў Вайкаве дзейнічаў млын. У 1751 г. была тут пабудаваная першая каталіцкая капліца. У міжваенны пэрыяд Вайкаў прыналежаў да гміны Радзівілаўка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 137 жыхароў (106 каталікоў і 31 праваслаўны, усе пагалоўна запісаныя палякамі). У 1999 г. была тут пабудаваная драўляная капліца ў гонар Непакалянага Сэрца Найсьвяцейшай Марыі Панны.

## Зноскі

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Лорэнс Гонзі

**Лорэнс Гонзі** (; нарадзіўся 22 красавіка 1948 году) — мальтыйскі палітык.

## Біяґрафія
Скончыў юрыдычны факультэт Мальтыйскага ўнівэрсытэту ў 1975 годзе. Працаваў у прыватнай юрыдычнай фірме. Актыўна ўдзельнічаў у руху ў абарону правоў інвалідаў. Быў старшынём Нацыянальнай камісіі па справах асобаў з абмежаванымі магчымасьцямі ў 1987—1994 гадах.

## Палітычная кар’ера
З 1988 году дэпутат парлямэнту ад Нацыяналістычнай партыі. Быў старшынём Палаты прадстаўнікоў Мальты ў 1988—1996 гадах. Пасьля паразы нацыяналістычнай партыі на выбарах 1996 году быў абраны парлямэнцкім сакратаром фракцыі, а ў наступным годзе — генэральным сакратаром партыі. Пасьля таго, як у 1998 годзе яго партыя вярнулася да ўлады, атрымаў ва ўрадзе Эдварда Фэнэк Адамі партфэль міністра сацыяльнай палітыкі. У 2003 годзе яго абавязкі былі пашыраны і да партфэлю міністра ен атрымаў пасаду намесьніка прэм’ер-міністра.

## Прэм’ер-міністар
Стаў прэм’ер-міністрам Мальты ў сакавіку 2004 году, пасьля таго, як шматгадовы кіраўнік ураду Фэнэк Адамі быў абраны прэзыдэнтам краіны. У гады кіраўніцтва Гонзі ўрадам Мальта ўвайшла ў красавіку 2004 году ў склад Эўразьвязу, і пасьпяхова далучылася да эўразоны 1 студзеня 2008 году.

У 2008 годзе Гонзі прывеў партыю да перамогі на чарговых парлямэнцкіх выбарах і зноў сфармаваў кабінэт. Другі ўрад Гонзі паў 10 сьнежня 2012 году пасьля таго, як у ходзе галасаваньня ў парлямэнце за бюджэт краіны страціў большасьць. Лорэнс Гонзі вымушаны быў абвясьціць аб роспуску палаты дэпутатаў і правядзеньні ў сакавіку 2013 году новых выбараў.

Выбары 9 сакавіка 2013 году прынесьлі паразу і пасьля 15 гадоў знаходжаньня ва ўладзе Нацыяналістычная партыя сышла ў апазыцыю. На пасадзе прэм’ер-міністра краіны яго зьмяніў адзін з самых маладых кіраўнікоў дзяржаваў і ўрадаў у сьвеце Джозэф Мускат.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Мальты
Сутна

**Су́тна** () — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Мельнік.

Побач зь вёскай працякае рака Заходні Буг.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці палякі, каталіцкага веравызнаньня (парафія сьв. Біскупа і Мучаніка Станіслава ў Няміраве). Невялікая частка насяленьня праваслаўныя (прыход Нараджэньня Прасьвятой Багародзіцы ў Мельніку), па паходжаньні этнічныя беларусы.

## Гісторыя
Вёска была заснаваная ў 1528 г. Станіславам і Марцінам Сутнямі. Да 1620 г. прыналежала да катліцкай парафіі ў Мельніку, а пасьля прайшла ў наваствораную парафію ў Няміраве. У 1843 г. у вёсцы пражывалі 154 жыхары, а ў невялікім фальварку побач зь вёскай яшчэ 24 чалавекі. Вядома, што ў гэты час у сядзібе маёнтку існавала невялікая каталіцкая каплічка. У міжваенны пэрыяд Сутна прыыналежала да гміны Радзівілаўка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 358 жыхароў (330 каталікоў ды 28 праваслаўных, 351 жыхароў было запісаных палякамі і толькі 7 беларусамі). 22 чэрвеня 1941 г. уступаючыя тут немцы забілі 16 жыхароў Сутна. У гонар растраляных Антон Сідарэвіч пабудаваў у 1951 г. невялікую капліцу, якая ў 1983 г. была разбудаваная, а ў 1992 г. асьвяшчоная ў гонар Маці Божай Вастрабрамскай.

## Зноскі

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Джозэф Мускат

**Джозэф Мускат** (, нарадзіўся 22 студзеня 1974) — мальтыйскі палітык-лейбарыст.

## Біяґрафія

Джозэф Мускат нарадзіўся ў прыгарадзе сталіцы Мальты Валеты П’еце 22 студзеня 1974 году. У 1996 годзе ен скончыў Мальтыйскі ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці паліталёгія. Спэцыяльнасьць мэнэджмэнт вывучаў у Брыстальскім унівэрсытэце.

Мускат працаваў журналістам на радыестанцыі Лейбарысцкай партыі. У канцы XX стагодзьдзя Джозэф Мускат узначаліў моладзевую арганізацыю Лейбарысцкай партыі. З 2001 па 2004 год ен рэдагаваў партыйную пячатку ў інтэрнэце. Стаў дэпутатам парлямэнту. Пасьля паразы лейбарыстаў на парлямэнцкіх выбарах 2008 году лідэр партыі Альфрэд Сант сышоў у адстаўку. Мушкат ўзначаліў Лейбарысцкую партыю, перамогшы папярэдняга прэзыдэнта Мальты Джорджа Абелу. Ен таксама з 2008 году стаў лідэрам апазыцыі ў парлямэнце краіны.

Урад Лорэнса Гонзі пацярпела паразу пры галасаваньні па бюджэце 2013 году, што аналягічна вотуме недаверу ўраду. Гонзі абвясьціў аб роспуску Палаты прадстаўнікоў Парлямэнту 7 студзеня і прызначэньні выбараў на 9 сакавіка. Перамогу на гэтых выбарах атрымала Лейбарысцкая партыя Мальты, набраўшы каля 55% галасоў выбаршчыкаў.

Пасьля гэтага 11 сакавіка 2013 году Джозэф Мускат быў прызначаны прэм’ер-міністрам краіны. Праз 15 гадоў лейбарысты вярнуліся ва ўладу ў парлямэнце краіны.

## Сям’я

Джозэф Мускат жанаты і мае двух дачок-блізьнятак.

## Факты

* Джозэф Мускат быў самым маладым прэм’ер-міністрам у сьвеце на працягу першых двух месяцаў.
* Прэм’ер-міністар Мальты зьяўляецца адным з самых маладых кіраўнікоў кіраўнікоў дзяржаваў і ўрадаў у сьвеце.
* Джозэф Мускат стаў самым маладым прэм’ер-міністрам Мальты за ўвесь час незалежнасьці.

Катэгорыя:Нарадзіліся на Мальце
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Мальты
Спадчына Беларусі

**Спадчына Беларусі** — мастацкі праект, аўтарская канцэпцыя па міжнародным прадстаўленьні гістарычнае і культурнае спадчыны Беларусі. Аўтары праекту Аляксанар Аляксееў і Алег Лукашэвіч з дапамогаю трох складнікаў: мастацкіх альбомаў, фільмаў і фотавыставаў ствараюць прывабны выгляд Беларусі ў сьвеце. Аляксандар Аляксееў і Алег Лукашэвіч першымі з фотамастакоў у гісторыі незалежнай Беларусі пачалі разбураць стэрэатып «сярмяжнай» краіны. У аснове праекту палягае навуковая-дасьледчая праца па вывучэньні нацыянальнай гісторыі і культуры. Праект «Спадчына Беларусі» набыў вядомасьць ня толькі ў Беларусі, але й за ейнымі межамі. Кнігі і фільмы прадстаўленыя ў фондах найбуйнейшых бібліятэкаў сьвету, ва ўнівэрсытэтах, культурных і дыпляматычных установах, у прыватных зборах знакамітых асобаў — ад каралевы Вялікабрытаніі да Папы рымскага. Гэта дае мажлівасьць знаёміць зь беларускай мінуўшчынай, культурай, спадчынай шырокае кола сусьветнай грамадзкасьці.

## Мэта праекту
Мэтаю праекту аўтары дэкляруюць разьвіцьцё інтарэсу да Беларусі, да ейнае гісторыка-культурнае спадчыны, падняцьце нацыянальнай самасьвядомасьці, адраджэньне страчаных вытокаў і традыцыяў, сьцьвярджэньне самабытнасьці беларускае нацыі ў сусьветнай супольнасьці. Дадзены праект дазваляе наноў пабачыць Беларусь, раскрыць унікальнасьць беларускай гісторыі і культуры. Ён накіраваны на аднаўленьне гістарычнае асобнасьці, мастацкіх і дакумэнтальных вартасьцяў гісторыка-культурных славутасьцяў, прапагандуе самабытнасьць і ўнікальнасьць беларускае нацыі, заклікае да беражлівага стаўленьня да мінуўшчыны і культуры Беларусі, нясе адукацыйную й ідэалягічную функцыі, стварае годнае ўяўленьне пра Беларусь за мяжой.

## Характарыстыка
Аснову праекту складаюць навукова-дасьледчыя матэрыялы. Пачынаючы зь верасьня 2002 року было арганізавана болей за сотню камандзіровак экспэдыцыйнага характару.

## Мінуўшчына

## Фільмаграфія

## Бібліяграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Разбураючы стэрэатыпы. «Аргументы і факты»
* Краіна замкаў у аб’ектыве аўтараў праекту «Спадчына Беларусі»
* Рарытэты на далонях. Газэта «Культура»

Катэгорыя:Выставы Беларусі
Адамова (Падляскае ваяводзтва)

**Адамо́ва** () — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Мельнік.

Празь вёску праходзіць ваяводзкая дарога . У Адамове (частка вёскі пад названьнем Адамова-Застава) знаходзіцца завод па перапомпваньню на нафтаправодзе Дружба.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці палякі, каталіцкага веравызнаньня (парафія сьв. Біскупа і Мучаніка Станіслава ў Няміраве). Невялікая частка насяленьня праваслаўныя (прыход Нараджэньня Прасьвятой Багародзіцы ў Мельніку), па паходжаньні этнічныя беларусы.

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд Адамова прыналежала да гміны Радзівілаўка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. У 1982 г. мясцовы жыхар перадаў кататаліцкаму касьцёлу будынак, які быў прадзначы на капліцу. Будынак быў разбудаваны і ў 1984 г. асьвяшчоны на капліцу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Мутная

**Мутная** (, па-падляску: *Mutna*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Мельнік.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Нараджэньня Прасьвятой Багародзіцы ў Мельніку). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія сьв. Біскупа і Мучаніка Станіслава ў Няміраве) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
У міжваенны пэрыяд вМутная прыналежала да гміны Радзівілаўка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 187 жыхароў (41 каталікоў і 146 праваслаўных, палякамі было запісаных 47 жыхароў, беларусамі 140).

## Зноскі

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Мікалай Каржанеўскі

**Мікала́й Каржане́ўскі** (1904, Менск, Расейская імпэрыя — чэрвень 1943, Менск) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў Менскага камуністычнага падпольля ў гады Вялікай Айчыйнай вайны. Чалец УКП(б) з 1941 году. Вучыўся завочна ў Маскоўскім юрыдычным інстытуце. Перад вайною быў пракурорам Баранавіцкай вобласьці. Зь першых дзён нямецкай акупацыі Менску далучыўся да падпольнае барадзьбы. У жніўні 1941 году ўладкаваўся начальнікам пажарна-вартавой ахароны садавінагароднінай базы № 1, дзе стварыў падпольную групоўку і кіраваў ейнай дзейнасьцю. Па ягонай ініцыятыве на садавінагароднінай базе № 2 створана падпольная групоўка. У ліпені-верасьні 1941 сакратар Кастрычніцкага падпольнага раённага камітэту КП(б)Б Менску. Удзельнічаў у распаўсюджаньні падпольных газэтаў «Звязда», падтрымліваў сувязь з Койданаўскім камуністычным падпольлем, накіроўваў дзейнасьць камсамольска-маладзёвага падпольля ў вёсцы Вялікія Навасёлкі Койданаўскага раёну. 2 кастрычніка 1942 схоплены гітлераўцамі, пасьля катаваньняў спалены ў Трасьцянецкім лагеры сьмерці..

## Сям’я
* Бацька — Канстантын Каржанеўскі

## Памяць
Ягоным імем названыя вуліца (у 1971) і завулак у Менску. На доме № 6 знаходзіца мэмарыяльная дошка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1904 годзе
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Памерлі ў 1943 годзе
Катэрка

**Катэ́рка** (, па-падляску: *Kotérka*) — прысёлак вёскі Такары ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Мельнік.

Празь вёску праходзіць ваяводзкая дарога .

## Насельніцтва
Жыхары вёскі этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Іконы Божай Маці Ўсіх Смуткуючых Радасьць, цэнтар прыхода знаходзіцца ў Такарах).

## Гісторыя
Паводле хронікі царквы ў Такарах у 1852 г. на месцы сёньняшняй царквы ў Катэрцы мясцовая жыхарка Еўфрасіньня Івашчук сустрэла невядомую жанчыну, якая прыказала пабудову царквы на лясным балоце. Пасьля 1852 г. мясцовы настаяцель Сімон Будзіловіч фундаваў пры крыніцы на балоце крыж, да якога сталі паломнічаць хворыя жыхары навакольных вёскаў. Новым месцам культу пацікавіліся царкоўныя ўлады, якія пачаткова не давалі дабра на пабудову тут царквы. Афіцыйна дазволена было будаваць тут царкву толькі ў 1909 г., пабудова закончылася ў 1912 г. і сьвятыня была асьвяшчоная ў гонар іконы Божай Маці Ўсіх Смуткуючых Радасьць. У міжваенны пэрыяд Катэрка належала да гміны Высокае Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва. Да канца Другой сусьветнай вайны царква належала да прыходу ў Такарах, але пасьля савецка-польскай вайны ў 1946 г. стала парафіяльнай царквой дла такараўскага прыходу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Уга Міфсуд Банічы

**Ўга Міфсуд Банічы** (, нарадзіўся 8 лістапада 1932) — мальтыйскі палітык, прэзыдэнт Мальты з 4 красавіка 1994 да 4 красавіка 1999 году.

## Палітычная кар'ера

Навучаўся ў Каралеўскім унівэрсытэце Мальты, дзе атрымаў ступень доктара права ў 1955. Працаваў юрыстам у судовай сыстэме Мальты. У 1966 пачаў палітычную кар'еру, абраны ў парлямэнт ад Нацыяналістычнай партыі, у далейшым нязьменна станавіўся дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Мальты аж да свайго рашэньня пакінуць дэпутацкі корпус у 1994. Быў актыўным членам Нацыяналістычнай партыі, адказваў у яе апараце за пытаньні адукацыі. Пасьля перамогі партыі на выбарах у 1987 заняў пасаду міністра адукацыі Мальты, які захоўваў зь зьменамі ў зьмесьце паўнамоцтваў аж да 1994. Прэзыдэнт Мальты ў 1994-1999. Вядомы як аўтар шматлікіх публіцыстычных выступленьняў у друку.

## Сямейныя сувязі

Ўга Міфсуд Банічы адбываецца зь вядомай у мальтыйскай палітыцы сям'і, члены якой неаднаразова займалі самыя розныя пасады ў дзяржаўным апараце. Так, сын самога Ўга Міфсуда Банічы, Кармэла (н. 1960), зьяўляецца міністрам юстыцыі ў ўрадзе Лорэнса Гонзі, а стрыечны брат — таксама Кармэла (р. 1933) быў прэм’ер-міністрам.

Катэгорыя:Нарадзіліся на Мальце
Катэгорыя:Прэзыдэнты Мальты
Кудзелічы

**Кудзе́лічы** (, па-падляску: *Kudéličy*) — вёска ў Сямятыцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Мельнік.

Празь вёску праходзіць ваяводзкая дарога .

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Сьвятых Марты і Магдаліны ў Грабарцы). Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ў Сямятычах-Станцыі) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Вёска была заснаваная мельніцкім старастай у 1616 г. як частка млынскіх пасяленьняў на рэчцы Машчонай (разам зь вёскамі Мацьковічы, Альховічы, Аксютычы, Паўловічы і Гамоты). Перапіс млынароў з гэтага часу паказвае імя Кудзеліч. У міжваенны пэрыяд Кудзелічы прыналежалі да гміны Радзівілаўка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 28 жыхароў (5 каталікоў і 23 праваслаўных, усе былі запісаныя палякамі). У пасьляваенны час Кудзелічы лічыліся часткай Мацьковічаў і толькі з 1 студзеня 2013 г. існуюць як самастойная вёска.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Клюкавічы (Сямяціцкі павет)

**Клюкаві́чы** (, па-падляску: *Klukovýčy*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход Іконы Божай Маці Ўсіх Смуткуючых Радасьць у Такарах). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Узьнясеньня Крыжа Панскага ў Такарах) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская. 

## Гісторыя
Пачаткі Клюкавічаў адносяцца да другой паловы 15 ст., калі вялікі князь Казімер Ягелончык дараваў баяру Туру землі, якія сягалі ажно пад вёску Нурэц на захадзе і Лумна на ўсходзе. У 1499 г. валоданьне гэтымі землямі пацьвердзілі ўнукі Тура Карніла ды Івашка Андрэйкавічы, з гэтага году паходзіць першая пісьмовая згадка пра вёску Клюкавічы. У 16 ст. вёска стаа цэнтрам падзеленага маёнтку, а ў 1567 г. валодаў ім Аўрам Букраба, які прыняў прозьвішча Клюковіцкі. Праз 17 ст. маёмасьцяй уладала сям'я Кахлеўскіх, а ў 18 ст. Кавалеўскіх. Пасьля паўстаньня 1863—1864 гадоў маёнтак быў адабраны ўладальнікам і пераданы царскаму маёру Эдуарду Мінкельдэ, які прадаў яго ў 1910 г. Крыштафу Атупе.  У міжваенны пэрыяд Клюкавічы прыналежалі да гміны Палоўцы, а з 1928 г. да гміны Вярховічы Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 412 жыхароў у вёсцы (88 каталікоў, 320 праваслаўных, 4 юдаістаў; 88 палякаў, 318 беларусаў, 1 габрэяў і 2 чалавек невызначанай нацыянальнасьці) і 88 чалавек у фальварку (31 каталікоў, 36 праваслаўных, 3 пратэстантаў і 18 юдаістаў; 31 палякаў, 36 беларуса, 18 габрэяў і 3 чалавек невызначанай нацыянальнасьці). У міжваенны час да вёскі даходзілі ўплывы ўкраінскага нацыянальнага руху, пра што сьведчыць м. ін. карэспанденцыя з Клюковічаў да публікаванага ў Холме украінскага часопіса *Наше Життя*. Пасьля 1945 г. вёска стала цэнтрам самастойнай гміны, якая была ліквідаваная толькі ў 1954 г..

## Археалягічная спадчына
У 1945 г. у час працы на полі мясцовы жыхар знайшоў каля 1000 манэтаў арабскага паходжаньня з 8-9 ст. ст.. Стала гэта прычынкам да зацікаўленасьці гарадзішчам, якое знаходзіцца побач зь вёскай. Першыя раскопкі былі праведзяныя тут толькі ў 1993 г. і дазволілі на датаваньне гарадзішча на раньняе сярэднявечча (8-9 ст. ст.). Пазьнейшыя раскопкі пацьвердзілі існаваньне заселянага гарадзішча ажно да 13 ст. і акрэсьлілі, што пачаткова было яно зьвязанае з Мазовіяй, аднак ад 11 ст. пераходзіла пад уплыў ўсходняславянскага Берасьця.

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрагулка па Клюковічах

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Эдальскі замак

**Э́дальскі за́мак** (, ) — нэагатычны замак у Эдальскай воласьці на беразе Эдальскага возера, у гістарычнай вобласьці Курляндыі ў заходняй Латвіі. Нацыянальная архітэктурная і археалягічная славутасьць.

## Мінуўшчына
Замак быў пабудаваны для біскупа Пілтэнэ паміж 1264 і 1267 рокамі. У XVI стагодзьдзі перабудаваны, і ад 1561 да 1920 быў ва ўласнасьці балтыйскага нямецкага роду фон Бэраў.

У XVIII стагодзьдзі замак быў разбудаваны, а ў 1835—1841 перабудаваны ў нэагатычным стылі, адным зь першых у Курзэмэ. У часе першай расейскай рэвалюцыі пашкоджаны пажарам. У 1906—1907 у адным з кутоў палацу былі прыбудаваныя памяшканьні для прыслугі і вежа.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс замкаў Латвіі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Турыстычны партал Латвіі
* 

Катэгорыя:Замкі Латвіі
Катэгорыя:Замкі Тэўтонскага ордэну
Катэгорыя:Эдальская воласьць
Катэгорыя:Вэнтсьпілская парафія
Ліцьвінавічы (Падляскае ваяводзтва)

**Ліцьві́навічы** (, па-падляску: *Litvínovičy*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход  сьвсьв. Кузьмы й Дзям’яна ў Цяляцічах). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Ўзьнясеньня Крыжа Панскага ў Такарах) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Вёска была заснаваная ў канцы 19 ст. і ўваодзіла ў склад валоданьняў баяраў Тураў (з цэнтрам маёмасьці ў Клюкавічах). У 16 ст. перайшла ў валоданьне сям’і Ліцьвіноўскіх. Маёнтак існаваў тут ажно да 1908 г., калі зямлю выкупілі тут мужыкі зь вёскі Лясная (сёньня частка Гайнаўкі), а ягоным сьледам зьяўляюцца каменныя стайня, амбар, абора і парэшткі склепу з 1870 г..  У міжваенны пэрыяд Ліцьвінавічы прыналежалі да гміны Палоўцы, а з 1928 г. да гміны Вярховічы Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 174 жыхароў (88 каталікоў, 320 праваслаўных, 4 юдаістаў; 88 палякаў, 318 беларусаў, 1 габрэяў і 2 чалавек невызначанай нацыянальнасьці).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрагулка па Ліцьвінавічах

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Жэрчычы

**Жэ́рчычы** (, па-падляску: *Žýrčyčy*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

Празь вёску праходзіць ваяводзкая дарога .

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, праваслаўныя (прыход сьв. Дзьмітра Салунскага на месцы). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Маткі Боскай Чанстахоўскай у Нурцы-Станцыі) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя

Паводле мясцовай царкоўнай хронікі ўзьнікненьне першай царквы ў Жэрчычах датуецца 1001 годам, калі пасьля бітвы князя Ўладзімера зь яцьвягамі быў пабудаваны невялікі гарадок. Вёска вялікакняскіх мужыкоў існавала тут праўдападобна ў 15 ст., але першыя пісьмовыя зьвесткі пра яе паходзяць толькі з 1545 г., калі была падзеленая паміж 3 маёнткамі, 1 зь іх падпарадкоўваўся непасрэдна мельніцкаму старасту. Вёска была моцна зьнішчаная ў час швэдзкіх войнаў 17 ст. і была заселеная новымі жыхарамі. Сёньняшняя парафіяльная царква была пабудаваная ў 1872 г., а могілкавая капліца сьв. Веры, Надзеі і Любоўі ў 1873 годзе. У міжваенны пэрыяд Жэрчычы прыналежалі да гміны Мілейчыцы Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 271 жыхароў (19 каталікоў, 248 праваслаўных, 4 габрэі; 27 жыхароў было запісаных палякамі, 240 беларусамі і 4 жыдамі). У час савецка-нямецкіх баёў 22 ліпеня 1944 г. парафіяльная царква была амаль поўнасьцю зьншчаная і адбудоўвалася да 1951 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Відэапрагулка па Жэрчычах

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Лапацішкі

Назву **Лапацішкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Лапацішкі — вёска ў Бастунскім сельсавеце Вярэнаўскага раёну
** Лапацішкі — вёска ў Пагародзенскім сельсавеце Вярэнаўскага раёну

## Глядзіце таксама
* Лапаціна
* Лапацічы
Тымянка

**Ты́мянка** (, па-падляску: *Týmianka*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход  сьвсьв. Кузьмы й Дзям’яна ў Цяляцічах). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Ўзьнясеньня Крыжа Панскага ў Такарах) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Гісторыя вёскі пачынаецца праўдападобна ў 15 ст. і пачаткова была прыватную ўласнасьцю небагатага шляхоцкага роду. З 16 ст. уваходзіла ў склад маёмасьцяў з цэнтрам у Высокім. Першапачатковая назва Тумін была зьмененая, каб пазьбегнуць памылак зь недалёкім Тумінам. У час Першай сусьветнай вайны ўсе жыхары Тымянкі знаходзіліся на бежанстве ў Расеі.  У міжваенны пэрыяд Тымянка прыналежала да гміны Палоўцы, а з 1928 г. да гміны Высокае Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 185 жыхароў (усе праваслаўныя беларусы).

## Зноскі

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрагулка па Тымянцы

Катэгорыя:Сямяціцкі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Вэрпаль

**Вэрпаль** (, па-падляску: *Verpol*) — вёска ў Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Нурэц-Станцыя. 

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход сьвятых Кузьмы й Дзям’яна ў Цяляцічах). Па набліжанасьці мясцовай гаворкі да ўкраінскай мовы ў меншай часткі жыхароў украінская нацыянальная ідэнтыфікацыя. Каталіцкая частка насельніцтва (парафія Ўзьнясеньня Крыжа Панскага ў Такарах) па этнічных ідэнтыфікацыях — польская.

## Гісторыя
Вёска ўзгадваецца ў 18 ст. як Вярхполя. У міжваенны пэрыяд Вэрпаль прыналежаў да гміны Радзівілаўка Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывала тут 26 жыхароў у фальварку (14 каталікоў палякаў і 12 праваслаўных беларусаў) і 205 жыхароў у вёсцы (36 каталікоў і 169 праваслаўных; 27 палякаў і 168 беларусаў).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Відэапрагулка па Вэрпалі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Welt

**«Welt»** — прыватны кругласодневы тэлеканал Нямеччыны, заснаваны ў студзені 2000 году ў г. Унтэрфёрынг (зямля Баварыя). У ліпені 2001 г. сядзібу перанесьлі ў Бэрлін. Падае пераважна гаспадарчыя і спажывецкія навіны. У 2010 г. тэлеканал прадалі прыватным укладнікам на чале з журналістам , які ў 1994—2008 гг. быў галоўным рэдактарам гамбурскага тыднёвіка Der Spiegel (даслоўна ). У 2013 г. бэрлінскае выдавецтва «Аксэль Шпрынгер» выкупіла тэлеканал. 

## Перадачы
* Біржа апоўдні (панядзелак-пятніца, 12:45; вядоўца )
* Біржа ўвечары (панядзелак-пятніца, 18:15; вядоўца Дытмар Дэфнэр)
* Драйв (аўторак, 18:25)
* Касіні (панядзелак-пятніца, 15:30 і 18:25)
* Навука няўдачаў (пятніца, 20:05; вядоўца )
* Студыя (чацьвер, 17:15; вядоўца )
*  (штодзень, 19:10)

## Спадарожнік
: арбітальнае разьмяшчэньне — 19,2° усходняй даўгаты, частасьць — 12,544 мэгагэрц, палярызацыя хваляў — паземная (гарызантальная),  — 22 мэгазнакі/сэк.,  — 5/6.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* RSS-паток гаспадарчых навінаў
* Сеціўны відэапаток: жывы паток

Катэгорыя:Тэлеканалы
Катэгорыя:Бэрлін
Катэгорыя:Нямецкія арганізацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2000 годзе
Селядцова (Бешанковіцкі раён)

**Селядцо́ва** — вёска ў Бешанковіцкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бачэйкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 8 чалавек
* 1999 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бачэйкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Качановічы

Назву **Качановічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Качановічы — вёска ў Пінскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Качановічы — вёска ў Нясьвіскім раёне Менскай вобласьці
Селядцова

Назву **Селядцова** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Селядцова — вёска ў Бешанковіцкім раёне
** Селядцова — вёска ў Дрысенскім раёне
Чэмпіянат Эўропы па футболе 2016 году (склады)

24 каманды-ўдзельніцы мусілі да 31 траўня 2016 году падаць заяўкі на ўдзел у фінальным турніры чэмпіянату Эўропы, якія складаюцца з 23 гульцоў, зь якіх 3 мусяць быць брамнікамі. Да першага матчу каманды на турніры замены ў заяўцы магчымыя толькі з прычыны траўмы ці хваробы гульца, якія пацьверджаныя доктарам каманды, а таксама доктарам мэдычнай камісіі УЭФА.

## Група A
### 
Галоўны трэнэр: Джаньні Дэ Б’язі

### 
Галоўны трэнэр: Ангел Ярдэнэску

### 
Галоўны трэнэр: Дыд’е Дэшам

### 
Галоўны трэнэр: Уладзімер Петкавіч

## Група B
### 
Галоўны трэнэр: Рой Годжсан

### 
Галоўны трэнэр: Леанід Слуцкі

### 
Галоўны трэнэр: Ян Козак

### 
Галоўны трэнэр: Крыс Коўлмэн

## Група C
### 
Галоўны трэнэр: Ёахім Лёў

### 
Галоўны трэнэр: Майкл О’Ніл

### 
Галоўны трэнэр: Адам Навалка

### 
Галоўны трэнэр: Міхаіл Фаменка

## Група D
### 
Галоўны трэнэр: Вісэнтэ дэль Боске

### 
Галоўны трэнэр: Фатых Тэрым

### 
Галоўны трэнэр: Антэ Чачыч

### 
Галоўны трэнэр: Павал Вэрба

## Група E
### 
Галоўны трэнэр: Марк Вільматс

### 
Галоўны трэнэр: Мартын О’Ніл

### 
Галоўны трэнэр: Антоніё Контэ

### 
Галоўны трэнэр: Эрык Гамрэн

## Група F
### 
Галоўны трэнэр: Марсэль Колер

### 
Галоўны трэнэр: Бэрнд Шторк

### 
Галоўныя трэнэры: Гэймір Гальгрымсан, Лярс Лягербэк

### 
Галоўныя трэнэры: Фэрнанду Сантуш

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт турніру

Склады