open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрэй Блажэвіч

**Андрэй Блажэвіч**, сапр.:*Андрэй Вангін* (30 лістапада 1895, Відзы — 18 траўня 1977, Гнеў, Польшча) — беларускі актор. Вядучы актор трупы Галубка — Беларускага дзяржаўнага вандроўнага тэатру. Выступаў у характарных ролях.

## Біяграфія
Арыштаваны ў 1937 годзе. Пасьля Другой сусьветнай вайны выехаў у ПНР. Удзельнічаў у аматарскіх спэктаклях на Памор’і.

З 1968 году дажываў у доме састарэлых у Гдыні. Наведваў беларускі клюб у Гданьску пры Доўгім Таргу. Яго адведвалі Ірэна Мельнікаў і Анна Красько. Абедзьве ўспамінаюць, як наракаў на адзіноту. Пра яго згадваў Міхась Хмялеўскі на старонках «Нівы» ў 1970 годзе, публікуючы кароткую нататку пра галубкоўца А. Блажэвіча і яго здымак.

Увесну 1977 году зьнік з дому састарэлых Гдыні. Толькі праз 25 гадоў высьветлілася, з прычыны пагаршэньня здароўя яго перавезьлі ў Гнеў — у адпаведны дом. Там пасьля 19 дзён памёр. Пахаваны ў Гневе на каталіцкіх могілках, у той частцы, дзе хавалі жыхароў дому састарэлых.

Дзякуючы гданьскім беларусам магіла бяз помніка была адшуканая. Дзякуючы складкам (да якіх далучыўся і Генэральны консул Рэспублікі Беларусь у Гданьску Міхал Аляксейчык) быў усталяваны помнік, які з граніту вельмі хутка выканаў мясцовы каменячос Рышард Адамчык.

Помнік адкрылі бурмістар Гнева Багдан Бадзёнг, дырэктар Дому для састарэлых Мечыслаў Матысяк і гданьская беларуска Анна Іванюк.

Тэрэса Эльманоўская знайшла ў доме састарэлых і дакумэнтальны архіў Вангіна.

## Крыніцы

## Літаратура
* «„Працоўны сьпіс“ Андрэя Вангіна (Блажэвіча)» \\ Руслан Равяка \\ Arche 11-2011

## Вонкавыя спасылкі
* Даведнік Леаніда Маракова
* Жыцьцяпіс ў выданьні «Павет» №13, сьнежань 2002 г.

Катэгорыя:Нарадзіліся 30 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1895 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Відзах
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Беларускія акторы
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Памерлі 18 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1977 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Паморскім ваяводзтве
Хорхэ Гарсія

**Хорхэ Гарсія** ( 29 красавіка 1973, Амаха, Нябраска ) — амэрыканскі актор, вядомы як Х'юга "Хёрлі" Рэйес ў сэрыяле «Згубленыя».

## Фільмаграфія
* 1997 —*Raven's Ridge* як Monty
* 1998-2004 — *Becker* як Hector Lopez
* 1999 — *Tomorrow by Midnight* як Jay
* 2002 — *The Slow and the Cautious* як  Teddy
* 2003 — *Columbo: Columbo Likes the Nightlife* як Julius
* 2004 — 2010 — Згубленыя / Lost — *[[Х'юга "Хёрлі" Рэйес]]*
* 2004 — *Our Time Is Up* 
* 2004 — *Tales from the Crapper* як Racoon Head
* 2004 — *Happily, Even After*як Chris
* 2004 — *The Good Humor Man*як Mt. Rushmore
* 2005 — *Little Athens*як Pedro
* 2006 — *Sweetzer* як Sergio
* 2006 — *Deck the Halls*як Wallace
* 2009 — *Tekken* як Ganryu 
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1973 годзе
Катэгорыя:Акторы ЗША
Залаты Глёбус

**Залаты Глёбус** () — штогадовая амэрыканская кінапрэмія, якая прызначаецца Галівудзкай асацыяцыяй замежнай прэсы. Першы раз прысуджаная напачатку 1944 году. Цяпер прысуджваецца штогод напрыканцы студзеня за леташнія дасягненьні. З 1956 акрамя ўзнагарод кінафільмаў прысуджаецца ўзнагарода тэлевізыйных фільмаў.

## Намінацыі прэміі «Залаты глёбус»
### Кінафільмы
* Найлепшы фільм — драма — з 1944
* Найлепшы фільм — камэдыя ці мюзыкл — з 1952
* Найлепшы рэжысэр — з 1944
* Найлепшая мужчынская роля — драма — з 1944
* Найлепшая мужчынская роля — камэдыя ці мюзыкл — з 1951
* Найлепшая жаночая роля — драма — з 1944
* Найлепшая жаночая роля — камэдыя ці мюзыкл — з 1951
* Найлепшы акторскі дэбют у мужчынскай ролі
* Найлепшы акторскі дэбют у жаночай ролі
* Найлепшы актор другога пляну
* Найлепшая акторка другога пляну
* Найлепшы сцэнар
* Найлепшая музыка
* Найлепшая песьня
* Найлепшы фільм на замежнай мове
* Найлепшы анімацыйны фільм
* Прэмія імя Сэсыль Б. Дэміля

### Тэлевізыйныя працы
* Найлепшая драма
* Найлепшая камэдыя ці мюзыкл
* Найлепшы актор сэрыялу (драма)
* Найлепшы актор сэрыялу (драма ці мюзыкл)
* Найлепшая акторка сэрыялу (драма)
* Найлепшая акторка сэрыялу (драма ці мюзыкл)
* Найлепшы міні-сэрыял ці фільм для TV
* Найлепшы актор міні-сэрыялу ці фільму для TV
* Найлепшая акторка міні-сэрыялу ці фільму для TV
* Найлепшы актор другога пляну сэрыялу, міні-сэрыялу ці фільму для TV
* Найлепшая акторка другога пляну сэрыялу, міні-сэрыялу ці фільму для TV

## Ляўрэаты
* Брэд Піт (1995)
Лёвэнскі каталіцкі ўнівэрсытэт

**Лёвэнскі каталіцкі ўнівэрсытэт** — найстарэйшы ўнівэрсытэт Бэльгіі, знаходзіцца ў горадзе Лёвэне.

## Гісторыя
Датай яго заснаваньня лічыцца 1425, калі брабанцкі князь Ян IV зьвярнуўся з просьбай, на адкрыцьцё школы (*studium generale*), да рымскага папы Мартына V. У сваёй просьбе ён падкрэсьліваў зручнасьць мясцовасьці й дабрабыт жыхароў гораду, а таксама наяўнасьць адпаведнага будынку для школы.

Празь пяць гадоў пасьля заснаваньня агульнай школы рымскі папа Яўген IV адкрыў тут багаслоўскі факультэт, які прынёс унівэрсытэту найбольшую славу. Лёвэнскі ўнівэрсытэт стаў міжнародным цэнтрам філязофіі нэатамізму. Падчас Францускай рэвалюцыі быў закрыты і толькі з нараджэньнем сучаснай бэльгійскай дзяржавы, у 1831, быў адноўлены — перш у горадзе Мэхэлен, а адтуль перанесены зноў у Лёвэн.

У 1888—1889 тут пры дапамозе кардынала Д. Мэрсье быў заснаваны Вышэйшы інстытут філязофіі (школа Фамы Аквітанскага), з 1894 выдаваўся часопіс *«Revue Neoscolastique»*. У час абодвух сусьветных войнаў былі зьнішчаныя вялікія ўнівэрсытэцкія кнігазборы, страчаная частка архіваў.

У 1946 пад адной адміністрацыяй паўсталі дзьве паралельныя сэкцыі ўнівэрсытэту — француская й флямандзкая, а з 1970 існуюць два асобныя ўнівэрсітэты — францускі й флямандзкі.

## Мова
Спачатку адзінай мовай унівэрсытэту была лацінская, пасьля француская мова. Толькі ў 1920 годзе лекцыі пачалі чытаць на флямандзкай мове.

## Беларусы ў Лёвэнскім унівэрсытэце
Першым беларусам, які скончыў вышэйшыя студыі ў Лёвэнскім унівэрсытэце з тытулам доктара філязофіі, быў Фабіян Абрантовіч.

## Літаратура
* Беларусь-Бельгія: Грамадска-культурнае ўзаемадзеянне: Матэрыялы міжнар. «круглага стала», Мінск, 2001 / Рэдкал.: А. Мальдзіс і інш. — Мн.: «Беларускі кнігазбор», 2002. ISBN 985-6638-68-2.

## Крыніцы
Франсіска дэ Кевэда

**Франсі́ска Ґо́мэс дэ Кевэ́да-і-Сантыба́ньнес Вільле́гас** (, 14 верасьня 1580, Мадрыд — 8 верасьня 1645, Вільлянуэва-дэ-лос-Інфантэс) — паэт і празаік, буйнешы гішпанскі сатырык XVII.

Пасьля заканчэньня ўнівэрсітэта ў Вальлядалідзе знаходзіўся пры двары, дзе праславіўся дасьціпансьцю, вучонасьцю й зьедлівымі сатырычнымі вершамі. У 1611 пасьля дуэлі вымушаны быў пакінуць радзіму, удзельнічаў у італьянскіх паходах. У Гішпанію ён вярнуўся толькі пасьля сьмерці Філіпа ІІІ, у 1621 годзе, а праз два гады атрымаў ганаровую пасаду каралеўскага сакратара, але ў 1639 г. быў абвінавачаны ў сачыненьні памфлета супраць караля й яго ўлюбёнцаў, быў арыштаваны й правёў у турме чатыры гады. Ён вышаў адтуль хворым і хутка сканаў.

Кэведа трагічна ўспрыняў заняпад краіны, усеагульнае разлажэньне нораваў, панаваўшае ў грамадзтве карысталюбства й эгаізм. Яго летрыльі, рамансы, сатырычныя санэты аздобленыя рэзкім пачуцьцём смутку й агіды. Толькі любоўныя санэты зьяўляюцца выключэньнем: ў іх Кэведа не бязьлітасны, а поўны прыкрасьці. Аднак і ў яго любоўнай лірыцы вобразь сьмерці й разлажэньня сустракаецца вельмі часта.

Аўтар круцельскага раману *«Гісторыя жыцьця прайдзісьвета па імені дон Паблас»* (1626), цыклу сацыяльна-палітычных памфлетаў *«Сны»* (1627), зборніка вершаў* «Час адплаты, ці Сьвядомая Фартуна»* (1638, выд. 1650).

## Беларускія пераклады
Асобныя творы на беларускую пераклаў Макс Шчур.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 14 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1580 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мадрыдзе
Катэгорыя:Гішпанскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 8 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 1645 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Гішпаніі
Катэгорыя:Літаратары барока
641

## Падзеі
* Канстанс ІІ, пасьля забойства брата Херакліюса стаў адзінаўладным імпэратарам Бізантыйскай імпэрыі
* быў заснаваны горад *Фастат* (цяпер Каір)

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 11 лютага — Херакліюс, бізантыйскі імпэратар
Мікалай Марцінчык

**Мікалай Марцінчык** (, в. Кубельнікі Гарадзенскага павету, цяпер Бераставіцкі раён — 23 траўня 1980, Горадня) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч у Заходняй Беларусі, доктар, публіцыст, мэмуарыст.

## Жыцьцяпіс
 
Адзін з заснавальнікаў Беларускага студэнцкага саюзу ў 1921 годзе. Рэдактар часопісу «Студэнцкая думка». Удзельнічаў ва ўстаноўчай канфэрэнцыі па стварэньні БСРГ у 1925 годзе ў Гданьску. З 1925 сакратар, з 1934 намесьнік старшыні Галоўнай управы ТБШ.

У 1927 скончыў Віленскі ўнівэрсытэт. З 1927 выкладаў у Віленскай беларускай гімназіі. Выкладаў хімію і анатомію. Адначасова працаваў доктарам у клініцы Віленскага ўнівэрсытэту. Зьяўляўся асабістым доктарам Міхася Забэйды-Суміцкага.

У 1927 і 1930 арыштоўваўся польскімі ўладамі. У 1931 высланы ў в. Нараўка (Гайнаўскі павет Беластоцкае ваяводзтва) пад нагляд паліцыі.

У 1930-я прэсай КП(б)Б і КПЗБ абвінавачаны ў супрацоўніцтве з польскімі ўладамі, у спробах зьвярнуць ТБШ са шляху нацыянальна-вызваленчай барацьбы. Паступова адышоў ад грамадзкай і палітычнай дзейнасьці.

З 1944 галоўны ўрач інфэкцыйнай бальніцы ў Горадні. Арыштаваны органамі МДБ у 1948. 12 сакавіка 1949 прысуджаны да 10 гадоў лягероў. Сасланы ў Варкуту. Тамака працаваў доктарам у лягерным шпіталі. Рэабілітаваны ў 1956.

Вярнуўся ў Горадню; працаваў у абласной больніцы.

Пакінуў успаміны.

Сястра — Люба Марцінчык — была замужам за Аляксандрам Аўдзеем.

## Кнігапіс

* 

* 

## Крыніцы

## Літаратура

* 
* 
* 

* Фёдар Ігнатовіч.  Марцімчык Мікалай Міхайлавіч. // 
*  
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Даведнік Леаніда Маракова

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бераставіцкім раёне
Катэгорыя:Асобы Горадні
Катэгорыя:Сябры Беларускага студэнцкага саюзу
Катэгорыя:Выпускнікі ўнівэрсытэту Стэфана Баторыя
Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскай беларускай гімназіі
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Беларускія лекары
Катэгорыя:Памерлі ў Горадні
643

## Падзеі
* арабскае войска дабілася первай буйной перамогі ў паўночнай Афрыцы каля Трыпалі

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Швэдар

міні|300пкс|Дзіцячы швэдэр
**Швэдэр**, **Швэдар**, **сьвітэр** ( — *пацець*) — від цёплай вязанай вопраткі верхняй часткі цела. Часьцей з воўны (ці — найчасьцей — з дататкам штучных валокнаў). Найбольш цёплы сярод іншых відаў вопраткі, з доўгімі рукавамі, часта з гольфам, вырабленым з грубой воўны. Швэдэр не расшпільваецца і апранаецца праз галаву.

Гэтая вопратка пайшла да гэлтахцкіх рыбакоў з астравоў Аран на заходнім узьбярэжжы Ірляндыіі і да сёньняшняга часу выраб швэдэра зьяўляецца адзіным сродкам утрыманьня жыхароў тых мясьцінаў. Швэдэр быў модны ў 20 ст. 

## Паходжаньне
Слова **Швэдэр** — гутарковае. Мае толькі адзіночны лік.

## Здымкі

1940 Trachtenstrickjacke anagoria.JPG|Кардыган
Islandpullover 004.jpg|Швэдэр зь Ісляндыі
Jumper altered PsCSJPG10.jpg|Джэмпэр
Seaman jumper.JPG|Швэдэр рыбака, ручная работа.
"WIN" patterned sweater.JPG|Швэдэр
Christmas Sweater.jpg|Дзіцячы швэдэр
Ask Dr Darcy 2009.jpg|Жанчына ў швэдэры
MALIN Sängerin.jpg|Жанчына ў швэдэры
Brett2016.jpg|Жанчына ў швэдэры
Hank-Greely-at-the-Editorial-Board-summit-in-2014.jpg|Мужчына ў швэдэры
Scott McGlynn.jpg|Мужчына ў швэдэры
Droxity 1.jpg|Мужчына ў швэдэры


## Крыніцы

Катэгорыя:Мода
Катэгорыя:Вопратка
Дунай (неадназначнасьць)

Назву **Дунай** маюць:

## Рэкі
* Дунай — другая па даўжыні рака Эўропы (пасьля Волгі)
* Дунай — рака ў Шчучынскім раёне Гарадзенскай вобласьці, левы прыток ракі Нявіша (басэйн Нёмана)

## Населеныя пункты
* Гарадзенская вобласьць:
** Дунай — вёска ў Івейскім сельсавеце Івейскага раёну
** Дунай — вёска ў Эйгердаўскім сельсавеце Івейскага раёну

* Гомельская вобласьць:
** Дунай — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Дунай — вёска ў Рэчыцкім раёне

## Глядзіце таксама
* Дунаі
* Дунайчыцы
Дунай (Эйгердаўскі сельсавет)

**Дуна́й** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Дунай уваходзіць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 13 чалавек
* 1999 год — 26 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Забалаць (Эйгердаўскі сельсавет)

**Забалаць** — колішняе мястэчка, цяпер вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці на мяжы зь Летувой. Забалаць ўваходзіць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. засьценак у Юрацішкаўскай воласьці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1897 годзе — 4 двары, 17 жыхароў, 12 дзесяцін зямлі.

За часам міжваеннай Польшчы ўваходзіла ў Лідзкі павет Наваградзкага ваяводзтва. Сядзіба гміны Забалаць. У 1921 годзе мясцовасьць налічвала 258 дыхароў. Пасьля Другой сусьветнай вайны ўвайшла ў склад СССР.

3 12 сьнежня 1940 г. вёска (7 двароў, 35 жыхароў) у Такарышкаўскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. 3 1950 г. у калгасе «Сьцяг камунізму». 3 20 студзеня 1960 г. у Івейскім раёне. 3 29 красавіка 1960 г. у Даўгердзіскім сельсавеце, з 15 траўня 1963 г. у Юрацішкаўскім пасялковым савеце, з 13 студзеня 1965 г. зноў у Такарышкаўскім, з 15 верасьня 1985 г. у Эйгердаўскім сельсаветах. У 1970 г. 26 жыхароў. У 1999 г. 8 двароў, 27 жыхароў. Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Явашыха

**Явашы́ха** (з 1964 году — **Залясо́ўшчына**) — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Явашыха ўваходзіць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 1964 вёска называлася Явашыха.

У 19 — пачатку 20 стагодзьдзя ў Ашмянскім павеце Віленскай губэрні. Навакольныя зямлі належалі графу Бутыніну-Храптовічу. Пасьля часткова шляхецкая, часткова дзяржаўная ўласнасьць.

У 1950 заснаваны калгас «Сьвітанак». У 1959 пабудавана школа.

## Насельніцтва
* 2010 год — 49 жыхароў
* 1999 год — 31 двор, 66 жыхароў
* 1970 год — 93 жыхары
* 12 кастрычніка 1940 году — 23 двары, 135 жыхароў

## Інфраструктура
* Клюб
* Бібліятэка
* Фэльчарска-акушэрскі пункт
* Крама

Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
 
## Вонкавыя спасылкі
* Віртуальная Івейшчына

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Івейскі сельсавет

**Іве́йскі сельсавет** (*І́ўеўскі сельсавет*) — адміністрацыйна-тэрытарыльная адзінка ў складзе Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — горад Іўе (не ўваходзіць у склад сельсавету).

## Гісторыя
18 красавіка 2017 году ў склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Бурдукі, Вялікія Сонтакі, Галенава, Галяноўка, Дуды, Дындылішкі, Залейкі, Збойск, Каўкелі, Крывічы, Лугавая, Малыя Сонтакі, Масткі, Морына, Навасёлкі, Паўлавічы, Старчаняты, Стоневічы, Яславічы — ліквідаванага Морынскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Івейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Геранёнскі сельсавет

**Геранёнскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Геранёны.

## Гісторыя
17 жніўня 2015 году ліквідаваны хутар Завяргані.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Івейскага выканкаму, Геранёнскі сельсавет


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Івейскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Жыровіцкі сельсавет

**Жыровіцкі сельсавет** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Жыровічы.

## Гісторыя

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Слонімскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Міжэвіцкі сельсавет

**Міжэвіцкі сельсавет** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці.  Плошча яго складае 9606 га.

Цэнтар сельсавета — Міжэвічы; колькасьць  населеных пунктаў — 11; насельніцтва — на 01.01.2017- 1046 чалавек.

## Эканоміка і інфраструктура
На тэрыторыі сельсавета разьмешчаны сельскагаспадарчы вытворчы каапэратыў «Міжэвічы», Міжэвіцкае лясьніцтва, дзяржаўная ўстанова адукацыі «Міжэвіцкая сярэдняя школа Слонімскага раёну», дзяржаўная ўстанова адукацыі «Міжэвіцкі яслі-сад Слонімскага раёну». Мэдыцынскія паслугі насельніцтву сельсавета аказваюць Міжэвіцкая ўчастковая бальніца і Астроўскі фэльчарска-акушэрскі пункт.

## Гандаль
У 2018 годзе працавалі крамы: аг. Міжэвічы, аг. Вострава, в. Старая Перавалока; астатнія вёскі абслугоўваюцца аўтакрамай.

## Паслугі
Аддзяленьне сувязі ў в. Міжэвічы.
 
## Установы адукацыі
* дзяржаўная ўстанова адукацыі “Міжэвіцкая сярэдняя школа Слонімскага раёна”;
* дзяржаўная ўстанова адукацыі “Міжэвіцкі яслі-сад  Слонімскага раёна”.

## Установы аховы здароўя
* Міжэвіцкая ўчастковая бальніца;
* ФАП в. Вострава.

## Культура
* філіялы “Міжэвіцкі цэнтар культуры”,
* “Востраўскі сельскі клюб” дзяржаўнай установы культуры “Слонімскі раённы цэнтар культуры, народнай творчасьці і рамёстваў”.

## Вайсковыя пахаваньні
* брацкая магіла ў в. Міжэвічы;
* брацкая магіла  ў в. Вострава;
* магіла партызана Шыла ў в. Хмяльніца;
* абэліск  у в.Махначы.

## Культавыя будынкі
* царква Раства Прысьвятой Багародзіцы  ў в. Міжэвічы;
* Сьвята-Міхайлаўская царква  ў в. Старая Перавалока.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Слонімскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Сялявіцкі сельсавет

**Сяля́віцкі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Сялявічы.

## Гісторыя
18 верасьня 2013 году сельсавет скасаваны, населеныя пункты перададзены Азярніцкаму сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Слонімскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2013 годзе
Луцкі сельсавет (Карэліцкі раён)

**Луцкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Карэліцкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Лукі.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Карэліцкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Азярніцкі сельсавет

**Азярні́цкі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Азярніца.

## Гісторыя
18 верасьня 2013 году сельсавету перададзены населеныя пункты скасаванага Сялявіцкага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Слонімскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Азгінавіцкі сельсавет

**Азгінавіцкі сельсавет** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Слонімскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Любчанскі пасялковы савет

**Любчанскі пасялко́вы саве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Любча.

## Геаграфія
Любчанскі пасялковы савет знаходзіцца на мяжы зь Івейскім і Стаўпецкім раёнамі. Цэнтар савету, гарадзкі пасёлак Любча знаходзіцца ў 25 км ад Наваградку і ў 50 км ад найбліжэйшай чыгуначнай станцыі Наваельня.

У склад Любчанскага пасялковага савету ўваходзяць 24 населеныя пункты, агульная колькасьць насельніцтва на 1 студзеня 2008 году складала 3609 чалавек.

## Гісторыя
Любчанскі пасялковы Савет утвораны 15 студзеня 1940 году. У сувязі зь нямецкай акупацыяй дзейнасьць савету была спынена з 26 чэрвеня 1941 году да 8 ліпеня 1944 году. З 17 сьнежня 1956 году савет быў далучаны да Наваградзкага раёну.

6 траўня 2004 году рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў у склад савету ўключаныя населеныя пункты — Будныя, Вераскава, Галковічы, Плянта, Хорашава, Чарэшля, Яўсеевічы — ліквідаванага Вераскоўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Новогрудский райисполком. Любчанский поссовет


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Пасялковыя саветы Беларусі
Уселюбскі сельсавет

**Уселюбскі сельсавет** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Уселюб.

## Гісторыя
25 чэрвеня 2008 году рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў у склад сельсавету перададзеныя ўсе населеныя пункты — Бенін, Зенявічы, Ляхавічы 1, Ляхавічы 2, Марцулі, Нізаўцы, Пліса 1, Пліса 2, Рахавец, Храпянева — ліквідаванага Бенінскага сельсавету.

## Крыніцы


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Вераскоўскі сельсавет

**Вераско́ўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
6 траўня 2004 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў, усе населеныя пункты — Будныя, Вераскава, Галковічы, Плянта, Хорашава, Чарэшля, Яўсеевічы — перададзеныя ў Любчанскі пасялковы савет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2004 годзе
Нягневіцкі сельсавет

**Нягневіцкі сельсавет** — адміністрацыйная адзінка ў складзе Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Створаны ў 1940 годзе.

На 2008 год агульная плошча 70 км². Цэнтар сельсавету — мястэчка Нягневічы.

У склад сельсавету ўваодзіць 15 населеных пунктаў.

На 1 студзеня 2008 году насельніцтва складалася з **2154** чалавек. Агульная колькасьць гаспадарак — **1008**.

* Сельскагаспадарчы каапэратыў «Нягневічы» на 2008 год:
** агульная колькасьць працуючых — 455 чалавек
** паша — 2 874га
** лугі — 2 100га
** агулам зямлі — 6 080га
* Сельскагарспадарчы каапэратыў «Камунар-агра»
* СП «Валорэкс»
* Нягневіцкая гімназія (на 1 верасьня 2007 — 262 дзяцей)
* Харосіцкі сельскі дом культуры на 400 месцаў 
* Харосіцкая сельская бібліятэка
* Нягневіцкая больніца сястрынскага дагляду (на 25 ложкаў)
* Нягневіцкая амбуляторыя
* Паштовае аддзяленьне сувязі
* 11 крамаў Наваградзкага райПО
* 2 крамы прыватных прадпрыемстваў
* Філіял АСБ Беларусбанк №416
* Кацельная РУП ЖКГ г.Наваградак
* Лазьня на 30 месцаў

## Вонкавыя спасылкі
* Нягневіцкі сельсавет Сайт Наваградзкага райвыканкаму


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Ятраўскі сельсавет

**Я́траўскі сельсаве́т** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Ятра.

## Гісторыя
25 чэрвеня 2008 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гарадзенскага абласнога Савету дэпутатаў, усе населеныя пункты — Жадунь, Запольле, Зарэчка, Кабыльнікі, Калмацкаўшчына, Концавічы, Кудавічы, Мілеўцы, Падбор’е, Парэчча, Ціхінка, Ятра — перададзеныя ў Валеўскі сельсавет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2008 годзе
Ацьмінаўскі сельсавет

**Ацьмінаўскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

Сельсавет утвораны ў 1939 годзе, знаходзіцца на поўначы ад раённага цэнтру, за 27 км ад Наваградку і за 170 км ад Горадні. За 45 км ад сельсавету знаходзіцца найбліжэйшая чыгуначная станцыя Ліда. Агульная колькасьць насельніцтва сельсавета на 1 студзеня 2008 году склала 597 чалавек.


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Ваўковіцкі сельсавет

**Ваўко́віцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Ваўковічы.

## Гісторыя
22 жніўня 2017 году сельсавет ліквідаваны, населеныя пункты Зубкава, Корастава, Невашоўшчына, Нёўда, Новыя Лагадкі, Рутка 1, Старыя Лагадкі перададзеныя ў склад Кашалеўскага сельсавету, а населеныя пункты Агароднікі, Амневічы, Ваўковічы, Гаравічы, Мацешыцы, Рутка 2, Сянежыцы — у склад Брольніцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Наваградзкага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2017 годзе
Джош Галаўэй

**Джош Галаўэй** (;  20 ліпеня 1969, Каліфорнія, Каліфорнія) — амэрыканскі актор, вядомы як Джэймз "Соер" Форд" ў сэрыяле «Згубленыя».

## Фільмаграфія
* 1993 — Walker, Texas Ranger (сэрыял)
* 1999 — Анёл (сэрыял) / Angel
* 2000 — 2008 — CSI: Crime Scene Investigation (сэрыял)
* 2001 — Халоднае сэрца / Cold Heart
* 2002 — Sabretooth
* 2003 — Доктар Бэні / Doctor Benny
* 2003 — 2008 — Navy NCIS: Naval Criminal Investigative Service (сэрыял)
* 2004 — 2010 — Згубленыя / Lost — *[[Джэймс "Сойер" Форд"]]*
* 2007 — Шэпт / Whisper
* 2009 — Толькі спакой / Stay Cool
* 2011 — "Місія невыканальная: пратакол «Фантом»" 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зорку серыяла «Застацца ў жывых» запрасілі ў камедыю // Эўрапейскае радыё для Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сан-Хасэ
Катэгорыя:Акторы ЗША
Яраслаў Радзевіч-Віньніцкі

**Ярасла́ў Канстанты́навіч Радзе́віч-Ві́ньніцкі** (нар. 12 сьнежня 1941)&nbsp;— украінскі мовазнавец. Кандыдат філялягічных навук.

## Біяграфія
Скончыў на выдатна Драгобыцкі пэдагагічны інстытут імя Івана Франко.

Жыве і працуе ў Драгобычы. Дацэнт Драгобыцкага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту імя Івана Франко. У 1980—1996 роках быў дэканом філялягічнага факультэту.

Быў на выкладніцкай працы ў вышэйшых школах Вугоршчыны, Польшчы, Нямеччыны.

Актыўна займаецца грамадзка-палітычнай працай, паліталёгіяй, публіцыстыкай. Дэпутат Драгобыцкай раённай рады. 

Галоўны рэдактар ТАА «Видавнича фірма «Відродження».

## Навуковая дзейнасьць

Адмысловец у агульным мовазнаўстве і лінгвадыдактыцы. Аўтор каля 100 кніжных і часопісных публікацыяў.

Праца Яраслава Радзевіча-Віньніцкага «Мова і нацыя» (у суаўтарстве з Васілём Іванішыным) вытрымала пяць выданьняў.

## Асноўныя працы

* *Іванишин Василь*, *Радевич-Винницький Ярослав*. Мова і нація.&nbsp;— Дрогобич: Видавнича фірма «Відродження», 1994.&nbsp;— 218&nbsp;с. ISBN 5-7707-5898-8
* *Радевич-Винницький Ярослав*, *Іванишин Василь*. Мова і нація: Тези про місце і роль мови в національному відродженні України.&nbsp;— 5-е видання, виправлене, доповнене.&nbsp;— Кам'янець-Подільський: Абетка, 2003.&nbsp;— 120&nbsp;с.
* *Радевич-Винницький Ярослав*. Україна: від мови до нації.&nbsp;— Дрогобич: Видавнича фірма «Відродження», 1997.&nbsp;— 360&nbsp;с. ISBN 966-538-013-3
* *Радевич-Винницький Я.* Етикет і культура спілкування.&nbsp;— Львів: Видавництво «Сполом», 2001.&nbsp;— 223&nbsp;с.
* *Радевич-Винницький Я.* Етикет і культура спілкування: Навчальний посібник.&nbsp;— 2-ге видання, перероблене і доповнене.&nbsp;— К.: Знання, 2006.&nbsp;— 291&nbsp; с.&nbsp;— (Вища освіта ХХІ століття). ISBN 966-346-170-5

## Электронныя вэрсіі артыкулаў

* Рідна мова у ситуації двомовності (Українські реалії)

## Вонкавыя спасылкі

* Драгобыцкая раённая рада
* Фрагмэнты зь першага выданьня кнігі «Етикет і культура спілкування»
* Викладач Дрогобицького педуніверситету Ярослав Радевич-Винницький працює над підручниками з етики для студентів ВНЗ

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Украінскія мовазнаўцы
Яраслаўль

**Ярасла́ўль** () — горад у Расеі, цэнтар Яраслаўскай вобласьці. Заснаваны не пазьней за 1010 год Яраславам Мудрым.

Насельніцтва (2009) — 606.300 чалавек.

Сярэдняя тэмпэратура студзеня — −11&nbsp;°C, ліпеня — +18&nbsp;°C.

## Глядзіце таксама
* Яраслаўскі трамвай

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 


Катэгорыя:Залатое кальцо Расеі
630-я

**630-я**

Стагодзьдзі: VI стагодзьдзе — VII стагодзьдзе — XIII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
580-я
590-я
600-я
610-я
620-я
**630-я**
640-я
650-я
660-я
670-я
680-я


Гады: 
630, 631, 632, 633, 634, 635, 636, 637, 638, 639

----

## Асноўныя падзеі
* На Балканскай паўвысьпе зьявіліся славянскія плямёны сэрбаў і харватаў
* Пачалася экспансія ісламскага войска ў Мэсапатамію і Блізкі Ўсход
Скаўдвілі

**Ска́ўдвілі** () — места ў Летуве, на рацэ Анчы. Уваходзяць у склад Таўроскага раёну Таўроскага павету. Насельніцтва на 2020 год — 1422 чалавекі. Знаходзяцца за 26 км ад Таўрогаў.

Скаўдвілі — даўняе мястэчка гістарычнай Жамойці.

## Назва

Скулд (Sculd) і Віла (Wilo)  — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -скулд- (-сколд-) (імёны ліцьвінаў Скаўгард, Ясколд; германскія імёны Skowgard, Hoskoldr) паходзіць ад стараісьляндзкага skuld 'доўг', skyldr 'прывязаны, абавязаны' або skjǫldr 'шчыт', а аснова -віл- (імёны ліцьвінаў Вільбут, Вільгейда, Мунтвіл; германскія імёны Willebut, Williheid, Muntwil) — ад гоцкага wilja 'воля'.

## Гісторыя
Упершыню Скаўдвілі ўпамінаюцца ў 1760 годзе. У гэты час імі валодалі Місевічы. У 1797 годзе Ігнацы Міцэвіч заснаваў тут драўляны касьцёл. Драўляную званіцу збудавалі ў 1823 годзе. У 1827 годзе ў Скаўдвілях збудавалі лютэранскі збор.

У 1950 годзе Скаўдвілі атрымалі статус места.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Летувы
Юры Тарыч

**Ю́ры Ві́ктаравіч Та́рыч**, сапраўднае прозьвішча — **Аляксееў** (24 студзеня 1885, Полацак — 21 лютага 1967, Масква) — беларускі і савецкі кінарэжысэр і сцэнарыст.

## Біяграфія
У 1903—1905 навучаўся на юрыдычным факультэце Маскоўскага ўнівэрсытэту. За ўдзел у рэвалюцыйных хваляваньнях у Варшаве ў 1905 сасланы ў Табольскую губэрню. З 1907 працаваў акторам у Табольску, пасьля ў Чыце, Ліпецку, Тамбове, Вільні. З 1918 — у Маскве, актор і рэжысэр шэрагу тэатраў.

З 1923 у кінэматографе: спачатку кінасцэнарыст, пасьля і рэжысэр. Зь сярэдзіны 1920-х працаваў у Ленінградзе, у тым ліку на студыі «Белдзяржкіно» што месьцілася на той час тамака.
Лічыцца алным з заснавальнікаў кінэматаграфіі Беларусі: у 1926 паставіў першы беларускі мастаці фільм «Лясная быль» (паводле аповесьці Чарота).

У гады Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у стварэньні «Баявых кіназборнікаў», у 1943—1945 узначальваў кінастудыю «Монголкино». Пазьней працаваў на кінастудыях «Союздетфильм», «Беларусьфільм», з 1954 на Маскоўскай студыі навукова-папулярных фільмаў.

Заслужаны дзеяч мастацтваў РСФСР (1935). Узнагароджаны ордэнамі і мэдалямі.

## Фільмаграфія

### Сцэнарыст
* 1924 Банда батьки Кныша
* 1924 Враги
* 1925 Волки
* 1925 Первые огни
* 1926 Крылья холопа
* 1926 Булат-Батыр
* 1926 Лясная быль
* 1928 Свои и чужие
* 1928 Хабу
* 1929 До завтра
* 1930 Ненависть (іншая назва — «Чёрная кровь»)
* 1938 Одиннадцатое июля

### Рэжысэр
* 1925 Морока
* 1925 Первые огни
* 1926 Крылья холопа
* 1926 Лясная быль
* 1928 Свои и чужие
* 1928 Капитанская дочка
* 1929 До завтра
* 1930 Ненависть (іншая назва — «Чёрная кровь»)
* 1932 Беглецы
* 1935 Путь корабля
* 1938 Одиннадцатое июля
* 1940 Небеса
* 1942 Белорусские новеллы
* 1942 Убийцы выходят на дорогу
* 1945 Степные витязи

## Ушанаваньне
У Полацку ўсталяваны бюст Тарыча на пляцоўцы каля кінавідэацэнтру «Радзіма».

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія рэжысэры
Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты
Катэгорыя:Савецкія рэжысэры
Катэгорыя:Савецкія сцэнарысты
Смаргоўскі тракт (Менск)

**Смаргоўскі тракт** — вуліца ў Менску.

Некалі на поўнач ад прадмесьця Пярэспа існавала ўрочышча Смаргоўка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вуліцы Менску
Летнія Алімпійскія гульні 2016 году

**Летнія Алімпійскія гульні 2016 году** (афіцыйна — **Гульні XXXI Алімпіяды**) — былі праведзеныя з 5 па 21 жніўня 2016 году ў горадзе Рыё-дэ-Жанэйра (Бразылія).

## Выбар гораду
У часе выбараў сталіцы Алімпіяды 2 кастрычніка 2009 году Рыё апярэдзіў Мадрыд, Токіё і Чыкага.

## Віды спорту
У праграме Алімпійскіх гульняў 28 відаў спорту:

## Алімпійскія аб’екты

### Зона Маракана
* Стадыён «Маракана» — футбол
* Спартовая заля «Мараканазыньню» — валейбол
* Самбадром Маркіза дэ Сапукаі — стральба з лука, маратон
* Алімпійскі стадыён Жуана Авэланжа — лёгкая атлетыка

### Зона Капакабана
* Стадыён Капакабана — валейбол
* Возера «Лагоа Радрыгу да Фрэйтас» — веславаньне
* Марына да Глорыя — ветразевы спорт
* Парк Фламэнга — ровар на шашы, хадзьба
* Форт Капакабана — трыятлён, плаваньне

### Зона Бара
* Алімпійская арэна Рыё — гімнастіка
* Алімпійская плавальная заля — плаваньне, сынхроннае плаваньне
* Водны парк Марыя Ленк — скачкі ў ваду, воднае пола
* Алімпійскі вэлядром — ровар на трэку
* Алімпійскі тэнісны цэнтар — тэніс
* Алімпійскі хакейны цэнтар — хакей на траве
* Алімпійскі цэнтар — баскетбол, барацьба, дзюдо, тэквандо, гандбол
* Рыёсэнтру — бадмінтон, бокс, настольны тэніс, цяжкая атлетыка

### Зона Дэадору
* Арэна Дэадору — фэхтаваньне, сучаснае пяціборства (фэхтаваньне)
* Нацыянальны коннаспартовы цэнтар — конны спорт
* Нацыянальны тыр Рыё — стральба
* Стадыён «Дэадору» — сучаснае пяціборства («камбайн», конны спорт)
* Пішына Дэадору — сучаснае пяціборства (плаваньне)
* Алімпійскі белаводны стадыён — слалам на байдарках і каноэ
* Алімпійскі ВМХ-трэк — ВМХ
* Алімпійская траса маўнтынбайку — маўнтынбайк

## Каляндар




## Табліца мэдалёў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Рыю-дэ-Жанэйру
Летнія Алімпійскія гульні 2012 году

**Летнія Алімпійскія гульні 2012 году** (афіцыйна — **Гульні XXX Алімпіяды**) — праходзілі ў Лёндане (Вялікабрытанія) з 27 ліпеня па 12 жніўня 2012 году. Лёндан стаў першым горадам, у якім сучасныя Алімпійскія гульні прайшлі ў трэці раз, раней яны адбываліся там у 1908 і 1948 гадах.

## Выбар гораду
У часе выбараў сталіцы Алімпіяды 6 ліпеня 2005 году Лёндан апярэдзіў Парыж, Мадрыд, Нью-Ёрк і Маскву.

## Віды спорту
У праграме Алімпійскіх гульняў 26 відаў спорту і 39 дысцыплінаў:

## Каляндар




## Табліца мэдалёў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Алімпійскія гульні ў Лёндане // БелаПАН
* Алімпіяда-2012 // Радыё «Свабода»
* 


Катэгорыя:Гісторыя Лёндану
Вэнэцыянская школа жывапісу

**Вэнэцыянская школа жывапісу** — адна з галоўнейшых італьянскіх жывапісных школ. Найбольшае разьвіцьцё атрымала ў XV—XVI стст. Для гэтай школы жывапісу ўласьціва перавага маляўнічых пачаткаў, яркіх калярыстычных рашэньняў, паглыбленае валоданьне пластычна выразнымі магчымасьцямі алейнага жывапісу.

## Прадстаўнікі
* Антоніё Рота

## Вонкавыя спасылкі
* Венэцыянская школа

Катэгорыя:Школы жывапісу
Катэгорыя:Вэнэцыя
Катэгорыя:Мастакі і мастачкі Вэнэцыі
Тамаза Кампанэльля

**Тамаза Кампанэлльля** (; 5 верасьня, 1568 — 21 траўня, 1639), у хросьце **Джаваньні Дамэніка Кампанэльля** — італьянскі філёзаф, тэоляг, астроляг і паэт. Адзін зь першых прадстаўнікоў утапічнага сацыялізму.

Нарадзіўся ў Калябрыі ў паўднёвай Італіі. Сын беднага й непісьменнага шаўца. У малым узросьце ўступіў у Ордэн дамініканаў пад мянушкай *фра’Тамаза* ў гонар Тамаша Аквінскага. Вывучаў тэалёгію й філязофію. Пад уплывам эмпірычнай філязофіі Бэрнардына Тэлезіё (1509—1588), які сьцьвярджаў, што ўсе рэчы ў прыродзе надзелены пачуцьцём, і што чалавечы досьвед складаецца выключна на пачуцьцёвай аснове, Кампанэльля піша свой першы твор  («Філязофія ўвасобленая ў пачуцьцях»), апублікаваная ў 1592.

У Нэапалі ён пазнаёміўся з астралёгіяй. Астралягічныя спэкуляцыі стануць пастаяннай характэрнай рысай яго твораў. Ерэтычныя погляды Кампанэльля прывялі яго да сутыкненьня з царкоўнымі ўладамі. Па даносу ў Інквізыцыю яго выклікаюць у суд, дзе яго прысуджаюць да хатняга зьняволеньня ў кляштары да 1597 году.

Пасьля свайго вызваленьня Кампанэльля вяртаецца ў Калябрыю, дзе яго абвінавачваюць як распрацоўшычка таемнае змовы супраць гішпанскае ўлады ў яго родным мястэчку Стылё. Ідэяй Кампанэльля было стварэньне грамадзтва па прынцыпу агульнай маёмасьці. За аснову сваіх поглядаў ён браў прароцтвы Ёахіма Флорскага й свае ўласныя астралягічныя назіраньні, у выніку якіх ён прадказаў надыход веку сьвятога Духа ў 1600 г. Будучы здраджаным двумя сваімі хаўрусьнікамі, Кампанэльля быў схоплены й неўзабаве зьняволены ў Нэапалі. Прыкідваючыся звар’яцелым, ён здолеў пазьбегнуць сьмяротнага пакараньня, але быў асуджаны на пажыцьцёвае зьняволеньне.

Кампанэльля правёў у турме 27 год. На працягу адбываньня свайго тэрміну ён піша свае выбітныя творы: *«Манархія Гішпаніі»* (, 1600), *«Палітычныя афарызмы»* (, 1601), *«»* (Пераможны атэізм, 1605-1607), *«»* (1606), *«»* (1609—1623), *«»* (1613—1624), і свой найвыбітнейшы твор *«Горад Сонца»* (у арыгінале напісаны па-італьянску ў 1602; апублікаваны на лаціне ў Франкфурце (1623) і пазьней ў Парыжы (1638)).

Зрэшты, з дапамогай папы рымскага Урбана VIII, які заступаўся ад імя Філіпа IV, Кампанэльля быў вызвалены ў 1626 г. Па вяртаньні ў Рым, ён цалкам рэабілітаваўся толькі ў 1629, дзе жыў яшчэ пяць год.

Тым ня менш, новаарганізваваная спроба дзяржаўнага перавароту, узначаленая аднім зь яго мінулых пасьлядоўнікаў, пагражала Кампанэльля новымі праблемамі. З дапамогай усё таго ж папы Урбана VІІІ, ён зьбег у Францыю, дзе быў ветліва сустрэты пры двары Людовіка XIII. Зьяўляючыся пратэжэ кардынала Рышэльё й узнагароджаны шчодрай грашовай пэнсіяй, ён правёў астатак свайго жыцьця ў кляштары Сэнт-Анорэ ў Парыжы. Яго апошняй працай была паэма ў гонар нараджэньня Людовіка XIV ().

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 5 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1568 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калябрыі
Катэгорыя:Італьянскія астролягі
Катэгорыя:Італьянскія паэты
Катэгорыя:Італьянскія багасловы
Катэгорыя:Італьянскія філёзафы
Катэгорыя:Памерлі 21 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1639 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Маладая Беларусь

Назву «**Маладая Беларусь**» маюць:

* «Маладая Беларусь» — моладзевы палітычны блёк, заснаваны «Маладым Фронтам» і шэрагам лідэраў дэмакратычнага руху 14 сакавіка 2004 году
* «Маладая Беларусь» — моладзевы рух, заснаваны ў 2008 годзе
* «Маладая Беларусь» — беларускі літаратурна-мастацкі і грамадзка-палітычны альманах нашаніўскага пэрыяду
* «Маладая Беларусь» — літаратурна-грамадзка-навуковы часапіс. Выдаваўся зь лютага 1936 году ў Вільні.
Міграцыя нумароў

**Міграцыя нумароў** — гэта магчымасьць абанэнта захаваць свой нумар пры зьмене кампаніі-правайдэра паслугаў сувязі. Зазвычай рэалізоўваецца толькі пасьля поўнае лібэралізацыі рынку сувязі й выроўніваньня коштаў тэлефанаваньня на хатнія і «чужынскія» сеткі.

У Беларусі паслуга пачала дзейнічаць з 1 лютага 2012 году. Магчымасьць пераносу нумару існуе паміж сеткамі трох апэратараў: МТС, А1 і .

## Крыніцы

Катэгорыя:Тэлекамунікацыі
Вячаслаў Насевіч

**Вячасла́ў Леані́давіч Насе́віч** (нар. 20 ліпеня 1957, Віцебск) — беларускі гісторык. Кандыдат гістарычных навук (1991). 

Скончыў БДУ (1982). З 1983 году ў Інстытуце гісторыі АН Беларусі, з 1993 году начальнік аддзелу геральдыкі й генэалёгіі Дзяржаўнага камітэту па архівах і справаводзтве Рэспублікі Беларусь. З 1998 году дырэктар Беларускага навукова-дасьледчага цэнтру электроннай дакумэнтацыі.

Займаецца праблемамі гістарычнай інфарматыкі, гістарычнай геаграфіі і палітычнай гісторыі Беларусі ў пэрыяд Вялікага Княства Літоўскага, беларускай генэалёгіяй.

Аўтар каля 350 працаў (на сяр. 2003), зь іх 2 навукова-папулярныя манаграфіі, 182 энцыкляпэдычныя артыкулы і 47 гістарычных мапаў для «Энцыкляпэдыі гісторыі Беларусі» й «Беларускай энцыкляпэдыі», 6 гістарычных мапаў для «Нацыянальнага атлясу Беларусі» і інш. Асноўныя распрацоўкі ў галіне гістарычнай інфарматыкі — імітацыйная мадэль папуляцыйна-дэмаграфічных працэсаў у старажытным грамадзтве (1987—1990), структура генэалягічнай базы зьвестак «Радавод» для Нацыянальнага гістарычнага архіву Беларусі (1993—1994), гістарычная геаінфармацыйная сыстэма «Губэрня» і сеціўная пляцоўка «Архівы Беларусі» (з 1998 году), мадэль-рэканструкцыя жыцьцёвага цыклу традыцыйнай сялянскай гаспадаркі (з 1993). Кандыдацкая дысэртацыя на тэму «Папуляцыйна-дэмаграфічныя працэсы ў эпоху ніжняга і сярэдняга палеаліту (Досьвед кампутарнага мадэляваньня)» (абараніў у 1991 годзе).

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віцебску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Катэгорыя:Беларускія картографы
637

## Падзеі
* ісьлямскае войска заваявала Ерусалім, Алепа і Атыёхію

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
*
Аляксандар Смалянчук

**Аляксандар Смалянчу́к** (нарадзіўся 23 траўня 1959 году, Казлоўшчына Зьдзецельскага раёну, цяпер Беларусь) — беларускі гісторык. Доктар гістарычных навук (2002).

## Біяграфія

Скончыў гістарычны факультэт Гарадзенскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту імя Янкі Купалы (1981). Працаваў настаўнікам гісторыі ў сярэдняй школе, навуковым супрацоўнікам Рэспубліканскага музэю гісторыі рэлігіі і Гарадзенскага абласнога гістарычна-археалягічнага музэю.

У 1991 годзе паступіў у асьпірантуру (завочна) Інстытуту гісторыі НАН Беларусі. Пад кіраўніцтвам прафэсара Міхася Біча дасьледаваў гісторыі нацыянальных рухаў у пэрыяд рэвалюцыі 1905—1907 гадоў на беларускіх землях. Перад Навуковай радай Інстытуту гісторыі абараніў кандыдацкую дысэртацыю (1995).

З 1998 году намесьнік рэдактара навуковага часопіса «Гістарычны альманах». З наступнага году рэдактар краязнаўчага альманаху «Горад сьвятога Губэрта», прысьвечанага гісторыі Горадні і лёсу помнікаў гісторыі і культуры. Ад 2000 год — арганізатар, кіраўнік і ўдзельнік шматлікіх навуковых экспэдыцыяў па вуснай гісторыі па розных рэгіёнах Беларусі. Сябар Выканкаму Беларускага гістарычнага таварыства (2001).

Працяг дасьледаваньняў гісторыі польскагу руху на беларускіх і летувіскіх землях дазволіў у 2002 годзе абараніць доктарскую дысэртацыю на тэму «Польскі грамадска-палітычны рух на беларускіх і літоўскіх землях у 1864—1917 гадах»

Ад 2006 году — прафэсар Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту (Вільня). З 2007 году — дырэктар Інстытуту гістарычных дасьледаваньняў (ЭГУ). З 2007 году рэдактар гадавіка антрапалягічнай гісторыі «Homo historicus». Першы том выйшаў з друку ў 2008 годзе. Адзін з арганізатараў і кіраўнікоў дасьледчага (крыніцазнаўчага) праекту «Гарадзенскі палімпсест» (2008—2011).

## Навуковая дзейнасьць
Сфэра навуковых інтарэсаў — гістарычная антрапалёгія, палітычная і нацыянальная гісторыя Беларусі XIX—XX ст., вусная гісторыя.

Аўтар манаграфіяў, прысьвечаных польскаму нацыянальнаму руху і дзейнасьці «краёўцаў» на пачатку ХХ ст., а таксама шматлікіх артыкулаў, рэцэнзіяў, публікацыяў дакумэнтаў у навуковых выданьнях Беларусі, Польшчы, Расеі, Украіны, Летувы і Чэхіі. Укладальнік Хрэстаматыі «Гісторыя Беларусі канца XVIII — пачатку XX ст. у дакумэнтах і матэрыялах» (Вільня: ЭГУ, 2007), укладальнік, адзін з аўтараў і рэдактар навуковага зборніка, прысьвечанага гісторыі вольных муляраў (масонаў) у Беларусі.

Манаграфіі:
* Палякі Беларусі і Літвы ў рэвалюцыі 1905—1907 гг. — Горадня: Ратуша, 2000. — 204 с.
* Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864—1917 г. / Пад рэд. С. Куль-Сяльверставай. — Гродна: ГрДУ, 2001. — 322 с .

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Алесь Смалянчук // Беларускія аўтары на Kamunikat.org
* Біяграфія на афіцыйным сайце
* Смалянчук А.Ф // на pawet.net

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Зьдзецельскім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Дактары гістарычных навук
Анатоль Цітоў

**Анатоль Кірылавіч Цітоў** (27 лістапада 1947, Дрэздэн, Нямеччына — 5 студзеня 2021, Менск) — беларускі гісторык, геральдык, сфрагіст. Сябра геральдычных таварыстваў Украіны, Польшчы, ганаровы сябра Ўсерасейскага геральдычнага таварыства. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў (2003).

## Біяграфія
Скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт (1975 год). З 1975 году працаваў навуковым супрацоўнікам, старэйшым палеографам Цэнтральнага дзяржаўнага гістарычнага архіву ў Менску. З 1983 году выкладаў у Менскім інстытуце культуры, з 1994 году працаваў старэйшым навуковым супрацоўнікам Беларускага навуковага-дасьледчага інстытуту справаводзтва і архіўнай справы.

У 1989—2002 гадох выкладаў у Гуманітарна-эканамічным унівэрсытэце і ў Беларускім дзяржаўным унівэрсытэце.

У пачатку 1990-х гадоў уваходзіў у камісію парлямэнту Беларусі, якая распрацавала эталён беларускага дзяржаўнага Бел-чырвона-белага сьцяга.

Спачыў у Менску на Чыжоўскіх могілках.

## Навуковая дзейнасьць
Аўтар шматлікіх кніг, навуковых працаў з геральдыкі, генэалёгіі, гісторыі рамёстваў, гістарычнай геаграфіі.

* Гарадская геральдыка Беларусі. Менск, 1989;
* Наш сімвал — Пагоня. Менск, 1993;
* Пячаткі старажытнай Беларусі. Менск, 1993;
* Вольныя беларускія месты. Менск, 1996;
* Геральдыка беларускіх местаў (XVI — пачатак XX ст.). Менск, 1998;
* Сфрагістыка і геральдыка Беларусі. Менск, 1999;
* Менск — места майстроў: Рамесныя цэхі XVI—XVIII стст. Менск, 2002;
* Геральдыка Беларусі. Менск, 2010.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Марозаў С. Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага: біябібліяграфічны даведнік. —  — Каўнас: ЮрСаПрынт, 2022. — 290 с. — .

## Вонкавыя спасылкі
* Анатоль Цітоў: «У мяне ў генах закладзенае імкненьне да веданьня мінулага», Радыё Свабода, 15 траўня 2007 г.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дрэздэне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Адам

**Адам**&nbsp;— у перакладзе азначае: чалавек, які, паводле Бібліі, быў створаны Богам у Эдэмскім райскім садзе, надзелены ўсімі здольнасьцямі й розумам для ажыцьцяўленьня высокага прызначэньня, зьяўляецца пачынальнікам роду чалавечага.

У асобе Адама, на думку некаторых дасьледчыкаў, знайшло адлюстраваньне наіўнае ўяўленьне першабытных людзей пра паходжаньне чалавека.

## Крыніцы

## Літаратура
* Скарына Ф. Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А.&nbsp;Ф.&nbsp;Коршунава, паказальнікі А.&nbsp;Ф.&nbsp;Коршунава, В.&nbsp;А.&nbsp;Чамярыцкага.&nbsp;— Мн.: Навука і тэхніка, 1990.&nbsp;— 207 с.: іл. .

Катэгорыя:Асобы Старога Запавету
Абэль

**Абэль**, таксама **Авэль**, **Авель**  (&nbsp;— *Гэвэль*&nbsp;— літ. «пар»,  — *Габіль*)&nbsp;— паводле біблейскага паданьня, сын Адама й Евы, жывёлавод, якога ад зайздрасьці забіў родны брат Каін-земляроб за тое, што Бог прыняў дары Абэля, а дары Каіна адхіліў. У юдаіскай і хрысьціянскай традыцыях выступае як вобраз лагоднай і нявіннай ахвяры чалавечай жорсткасьці. У паданьні пра забойства Абэля Каінам шэраг дасьледнікаў бачаць яскравае адлюстраваньне барацьбы земляробчых і жывёлагадоўчых этнічных групаў габрэйскага народу старажытнага часу.

## Крыніцы

## Літаратура
* Скарына Ф. Творы: Прадмовы, сказанні, пасляслоўі, акафісты, пасхалія / Уступ. арт., падрыхт. тэкстаў, камент., слоўнік А.Ф. Коршунава, паказальнікі А.Ф. Коршунава, В.А. Чамярыцкага.&nbsp;— Мн.: Навука і тэхніка, 1990.&nbsp;— 207 с.: іл. .

Катэгорыя:Асобы Старога Запавету
Андрэеўка (Добрускі раён)

**Андрэ́еўка** — пасёлак у Добрускім раёне Гомельскай вобласьці. Андрэеўка ўваходзіць у склад Усохабудзкага сельсавету. Насельніцтва 110 чал. (2004).

Знаходзіцца за 36 км на паўднёвы ўсход ад Добрушу і за 5 км ад чыгуначнай станцыі Мікалаеўка, за 70 км ад Гомелю.

## Гісторыя
Пасёлак заснаваны напачатку XX ст. перасяленцамі з суседніх вёсак. У 1926 року ў пасёлку дзейнічала паштовае аддзяленьне. З 8 сьнежня 1926 року па 30 сьнежня 1927 року цэнтар Андрэеўскага сельсавету Краснабудзкага, з 4 жніўня 1927 року Церахоўскага раёнаў Гомельскай акругі. У 1930 року савецкая ўлада арганізавала калгас «Беларусь», працавалі вятрак і конная крупадзёрня.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны нямецкія акупанты забілі 15 мірных жыхароў. У баі за вёску ў верасьні 1943 року загінулі 2 жаўнеры, якія пахавалі ў брацкай магіле за 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі.

У 1959 року вёска знаходзілася ў складзе калгасу імя А. Суворава з цэнтрам у вёсцы Ўсоская Буда.

## Насельніцтва
* 1926 — 611 чал., 118 двароў. 
* 1959 — 389 чал. (паводле перапісу).
* 2004 — 110 чал., 63 двары.

## Забудова
У мястэчку 63 жылыя хаты (2004). Пляноўка складаецца з 2 злучаных паміж сабой вуліцаў, з шыротнай арыентацыяй. Забудова двухбаковая, драўлянымі хатамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Усохабудзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Добрускага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў XX стагодзьдзі
Іван Сацукевіч

**Іван Іванавіч Сацукевіч** — беларускі гісторык-тапаніміст, знаўца мінулага Менску.

Выкладае гісторыю ў БДЭУ і Беларускім калегіюме, сябар тапанімічнай камісіі пры Менгарвыканкаме.

## Асноўныя працы
* Гісторыя і сучаснасць урбананімікі Гродна і Мінска (параўнаўчы аналіз) // Гарады Беларусі ў кантэксце палітыкі, эканомікі, культуры: зборнік навук. артыкулаў / Гродз.дзярж. ун-т; рэдкалегія: І. П. Крэнь, І. В. Соркіна (адк. рэдактары) [і інш.]. — Гродна: ГрДУ, 2007.
* Грамадска-палітычны ўплыў на тапаніміку зялёных масіваў Мінска // Современные стратегии развития мегаполисов и круп-ных городов: Материалы междунар. научно-практ. конф. — Мн.: МНИИСЭПП, 2003. С. 377—381 https://web.archive.org/web/20160305022039/http://www.minsk.gov.by/ru/org/8733/attach/d85c81a/AN_Z005.doc

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Невядомы Мінск ад «Гісторыкі» на Budzma.org 8 сьнежня 2008

Катэгорыя:Беларускія гісторыкі