Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Менск)

**Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы**, таксама **Касьцёл Сьвятога Роха** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Менску. Знаходзіцца на Залатой Горцы, колішняя кампазыцыйная дамінанта прадмесьця. Дзее. Твор архітэктуры рэтраспэктыўна-гатычнага стылю. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утвараў адзіны архітэктурны комплекс з капліцай і брамай, зьнішчанымі савецкімі ўладамі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У XIV ст. вялікі князь Ягайла заснаваў у Менску першую каталіцкую парафію пад тытулам Найсьвяцейшай Тройцы. У гэты час на Траецкай Гары збудавалі першы драўляны Фарны касьцёл.

У 1790 годзе на месцы сучаснага касьцёла ўзьніклі могілкі, якія атрымалі назву Залатагорскіх — ад мясцовасьці Залатой Горкі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У 1796 годзе на Залатагорскіх могілках збудавалі драўляную капліцу Ўсіх Сьвятых. 19 ліпеня 1832 году ксёндз Матэвуш Ліпіц перанёс набажэнствы з Фарнага касьцёла ў капліцу. У 1842 годзе капліца стала парафіяльным касьцёлам.

6 ліпеня 1861 году біскуп Адам Вайткевіч атрымаў дазвол на пабудову новага мураванага касьцёла. 1 лістапада 1864 году касьцёл кансэкравалі пад падвойным тытулам Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Марыі Панны і Сьвятога Роха. У правым алтары новага касьцёла паставілі фігуру Сьвятога Роха, перанесеную з старой капліцы. Гэтая фігура назвычай шанавалася: на сьвята Сьвятога Роха 16 жніўня на Залатой Горцы зьбіраліся тысячы пілігрымаў. У кастрычніку 1871 году пры касьцёле пачала працаваць школа арганістаў. У 1893 годзе вакол цьвінтару каля касьцёла збудавалі драўляную агароджу з мураванай брамаю. 

У 1900—1901 гадох у касьцёле усталявалі паўстажковы арган на дзьве клявіятуры з пэдалямі на 18 галасоў і 7 рэгістраў. У 1902—1905 гадох у касьцёле адрамантавалі званіцу, уваход і закрысьціі, замянілі аконныя рамы, рэстаўравалі некаторыя абразы, пазалочаны і пасрэбраны алтары, жырандоль ды іншае. У 1905 годзе перарабілі арган на вінклевую сыстэму.

У 1910 годзе архітэктар Юзэф Дзяконскі распрацаваў праект новага будынка касьцёла, які аднак не рэалізавалі.

### Найноўшы час

3 траўня 1922 году савецкія ўлады канфіскавалі ў касьцёла срэбра вагой 1 пуд 54 залатнікі, золата — 45 долей, з капліцы побач з касьцёлам — срэбра 13 фунтаў 60 залатнікоў. У 1930 годзе яны зачынілі касьцёл, адабралі алтары, арганы, касьцельныя каштоўнасьці  славутую фігуру Сьвятога Роха. За часамі Другой сусьветнай вайны ў 1942 годзе ў касьцёле часова аднавіліся набажэнствы.

Па вайне будынак касьцёла прыстасавалі пад кнігасховішча Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі, а разьмешчаныя вакол Залатагорскія могілкі — зьнішчылі. Суседнія вуліцы забудавалі жылымі дамамі, па чым захілены імі касьцёл апынуўся ўнутры квартала. 

У 1983 годзе праводзілася рэстаўрацыя касьцёла, па якой у ім разьмясьцілася канцэртавая заля Беларускай дзяржаўнай філярмоніі. У 1984 годзе ў касьцёле ўсталявалі электрычны арган. 

У 1991 годзе аднавілася парафія Найсьвяцейшай Тройцы і набажэнствы. 16 жніўня 1998 году мэталічную фігуру Сьвятога Роха працы скульптара Валер’яна Янушкевіча разьмясьцілі ў правым алтары касьцёла. Прызначэньне першымм пробашчам адроджанай парафіі атрымаў Міхал Сапель. 

5 ліпеня 2006 году будынак касьцёла цалкам вярнулі каталікам. 17 лютага 2018 году ў касьцёле ўрачыста перапахавалі парэшткі Магдалены Радзівіл. Урну з прахам зьмясьцілі ў левай сьцяне будынка. На пахаваньне прыехалі Мацей і Мікалай Радзівілы, праўнукі Марылена і Адам Замойскія. Нашчадкі Магдалены Радзівіл выконвалі яе апошнюю волю — быць пахаванай у Менску.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспэктыўна-гатычнага стылю. Гэта 1-нэфавава 1-вежававая базыліка пад 2-схільным дахам зь 5-граннай апсыдай. Мае сымэтрычную аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю. Галоўны фасад завяршаецца 2-яруснай прастакутнай у пляне вежай пад 4-схільным шатром. Абапал франтону — дэкаратыўныя вежачкі. Фасады будынка падзяляюцца стылізаванымі 3-прыступкавымі контрфорсамі і стральчатымі нішамі з аконнымі праёмамі. Пэрымэтрам сьценаў ідуць завершаныя разьвітым карнізы. Уваход вылучаецца высокім сьпічастым парталам.

Інтэр’ер мае сымэтрычную кампазыцыю. Цэнтральны нэф і апсыда перакрываюцца цыліндрычнымі скляпеньнямі з распалубкамі. У нартэксе — крыжовае скляпеньне. Унутраная паверхня сьценаў дэкаруецца пілястрамі, завершанымі карнізамі. Вокны аздабляюцца арнамэнтальным вітражом.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (E. Gorazdowski, 1868).jpg|Э. Гараздоўскі, 1868 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1910).jpg|Праект рэканструкцыі касьцёла, 1910 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (H. Nicola, 1942).jpg|Г. Нікаля, 1942 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1942).jpg|1942 г.


### Гістарычныя здымкі

Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (J. Kuračynski, 1870-79).jpg|Ю. Курачынскі, 1870-я гг. 
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1900).jpg|1900 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1901).jpg|1901 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1902) (3).jpg|1902 г.


Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (S. Niakrasaŭ, 1903).jpg|С. Някрасаў, 1903 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1900-04).jpg|1900—1904 гг.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (A. Paŭłovič, 1904-09).jpg|А. Паўловіч, 1904—1909 гг.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1904-09).jpg|1904—1909 гг. 

Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1907).jpg|1907 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1908).jpg|1908 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (A. Niadźviedzki, 1909).jpg|А. Нядзьведзкі, 1909 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (E. Vasseur, 1911).jpg|Э. Вассэр, 1911 г.

Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1912).jpg|1912 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1914).jpg|1914 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1916).jpg|1916 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1901-17).jpg|да 1918 г.

Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1901-17) (2).jpg|да 1918 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1901-17) (3).jpg|да 1918 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1901-17) (4).jpg|да 1918 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1901-17) (5).jpg|да 1918 г.

Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1918).jpg|1918 г.
Miensk, Załataja Horka. Менск, Залатая Горка (1920-29).jpg|1920-я гг.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1941).jpg|1941 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1941-43).jpg|1941—1943 гг.

Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (1942-43).jpg|1942—1943 гг.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (12.1942).jpg|сьнежань 1942 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (15.03.1943).jpg|15 сакавіка 1941 г.
Miensk, Załataja Horka, Trajecki. Менск, Залатая Горка, Траецкі (05.1944).jpg|травень 1944 г.


### Сучасныя здымкі

Касцёл Святога Роха. 2019 (01).jpg|Бакавы фасад
Church of Holy Trinity (Minsk) 11.jpg|З боку апсыды
Church of Holy Trinity (Minsk) 09.jpg|Уваходны партал
Мінск. Залатая Горка. Касцёл (02).jpg|Інтэр'ер

Мінск. Залатая Горка. Касцёл (01).jpg|Інтэр'ер
Miensk, Zalatahorskija mohilki. Менск, Залатагорскія могілкі (2019) (42).jpg|Агульны выгляд былых могілак


## У мастацкай літаратуры
Менская капліца Сьвятога Роха згадваецца ў рамане Ўладзімера Караткевіча «Каласы пад сярпом тваім». Паводле тэксту рамана, у жніўні 1855 году пэрсанаж Кастуся Каліноўскага пісаў у лісьце Алесю Загорскаму наступнае:

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Сьвятога Роха) у Менску, Radzima.org
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Сьвятога Роха) на Залатой Горцы, Catholic.by

Менск
Менск
Катэгорыя:Касьцёлы Менску