open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гасьціны двор (неадназначнасьць)

**[[Гасьціны двор]]** — тып грамадзкага будынку гандлёвага прызначэньня, якія ўключае гандлёвыя й складзкія будынкі, жылыя памяшканьні гасьцінічнага тыпу.

## Беларусь
* Гасьціны двор у Менску
* Малы гасьціны двор у Менску

## Расея
* Гасьціны двор у Санкт-Пецярбургу
Абрамава (неадназначнасьць)

**Абра́мава** — жаночая форма прозьвішча Абрамаў, а таксама назва некаторых населеных пунктаў.

## Вядомыя носьбіты
* Антаніна Абрамава, беларуская мастачка
* Вольга Абрамава, беларуская грамадзка-палітычная дзеячка
* Надзея Абрамава, беларуская пісьменьніца, грамадзка-палітычная дзеячка

## Населеныя пункты
* Абрамава — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці
Герб Чысьцякова

**Герб Чысьцякова** — сымбаль места Чысьцякова (да 2016 г. — места Тарэзу), ухвалены 2 красавіка 2003 году паводле рашэньня мескае рады.

## Апісаньне
Герб выглядае як шчыт. Ён мае дол зялёны колер, а горная частка — блакітны колер. У сярэдзіне ўзыходзіць залатое сонца з промнямі, што азначае дабро й жыцьцё. У доле лічба (белым колерам) «1778» — год заснаваньня места Чысьцякова. Паміж сонцам і зялёным долам знаходзіцца чорная васьміканцовая зорка, што азначае вугаль. Шчыт атачае вянок з дубовага лісьця й блакітную стужку з надпісам «Тарэз», на вяршыні шчыта срэбраны вянец.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Чысьцякова

## Вонкавыя спасылкі
* Украінскія знакі

Катэгорыя:Чысьцякова
Чысьцякова
Сьцяг Чысьцякова

**Сьцяг Чысьцякова** — сымбаль места Чысьцякова (да 2016 г. — Тарэз) ва Ўкраіне. Ухвалены 2 красавіка 2003 году рашэньнем мескае рады.

## Апісаньне
Прамавугольнае палотнішча з суадносінамі даўжыні й вышыні 2:3 складаецца з трох гарызантальных лініяў блакітнага, жоўтага й зялёнага колераў у суадносінах 6:1:6. У сярэдзіне сьцяга чорная васьміканцовая зорка.

## Глядзіце таксама
* Герб Чысьцякова

## Вонкавыя спасылкі
* Украінскія знакі

Катэгорыя:Чысьцякова
Чысьцякова
Мікола Дубоўскі

**Мікола (Мікалай Аляксандравіч) Дубоўскі** (17 студзеня 1933 году, в. Самойлавічы, Пружанскі павет, Польская Рэспубліка, цяпер на тэрыторыі гораду Бярозы — 11 траўня 2013) — беларускі пісьменьнік, празаік, сябра Саюзу пісьменьнікаў Беларусі.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Самойлавічы Пружанскага павету Палескага ваяводзтва, Польская Рэспубліка (цяпер мікрараён гораду Бяроза Берасьцейскай вобласьці, Беларусь). Пайшоў у школу 1 верасьня 1939 году — у адзін дзень з пачаткам Другой сусьветнай вайны. Падзеі гэтых часоў ляглі ў аснову ягонай аповесьці «Грымотнае ранне». Скончыў школу ў суседняй Бярозе. У 1956 годзе скончыў філялягічны факультэт Берасьцейскага пэдагагічнага інстытуту (цяпер БрДУ імя А. С. Пушкіна). Атрымаў спэцыяльнасьць «выкладчык беларускай мовы і літаратуры». Працаваў настаўнікам у Браслаўскім раёне, потым перайшоў працаваць у Берасьцейскую абласную газэту «Зара», у рэспубліканскай моладзевай газэце «Чырвонай Змене», «Настаўніцкай газэце». З 1959 году інспэктар, потым да пэнсіі старэйшы інспэктар Рэспубліканскага прадпрыемства «Белсаюздрук» Міністэрства сувязі БССР. Жыў у Менску. Памёр 11 траўня 2013 году. Пахаваны ў Менску, на могілках "Усходнія".

## Творчасьць
Аўтар тэкстаў да агітацыйнах плякатаў. Склаў каляндар на 1974 год. У 1984 годзе выйшла кніга, у якую ўвайшла аповесьць «Грымотнае ранне» М. Дубоўскага і апавяданьні беларускага пісьменьніка Васіля Ткачова. У 1991 годзе выйшла кніга «Першая прыступка», у якую ўвайшлі аповесьці і апавяданьні «Пасля світанку» і «Соль» М. Дубоўскага і аповесьць «Каменная сцяна» Міколы Горцава. У 1994 выйшаў асабісты зборнік аповесьцяў і апавяданьняў «Шапэн». Друкаваў апавяданьні ў часопісах «Полымя» і «Дзеяслоў», газэце «Новы Час», літаратуразнаўчыя артыкулы ў газэце «Літаратура і мастацтва».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* «У кожнага свая вайна»

Катэгорыя:Нарадзіліся 17 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бярозаўскім раёне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанскім павеце Польскай рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Выпускнікі Берасьцейскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў 2013 годзе
Катэгорыя:Пахаваныя ў Менску
Правіла Сымпсана

**Правіла Сымпсана** — правіла, якое выкарыстоўваецца пры лікавым інтэграваньні (лікавым прыбліжэньні вызначаных інтэгралаў). Мае наступны формульны выгляд:

\int_{a}^{b} f(x) \, dx \approx \tfrac{b-a}{6}\left[f(a) + 4f\left(\tfrac{a+b}{2}\right)+f(b)\right] 

Мэтад атрымаў згаданую назву ў гонар выбітнага шатляндзкага матэма́тыка Томаса Сымпсана (1710—1761).

## Хібнасьць
Для ацэнкі хібнасьці мэтаду выкарыстоўваецца наступная формула:

E(f) = \tfrac{1}{90} \left(\tfrac{b-a}{2}\right)^5 \left|f^{(4)}(\xi)\right|,

дзе \xi — некаторы лік паміж a і b.

## Складальнае правіла Сымпсана
Няхай адцінак [a, b] падзяляецца на n частак. Тады формулу Сымпсана можна запісаць у выглядзе:

\int_a^b f(x) \, dx\approx \tfrac{h}{3}\bigg[f(x_0)+4f(x_1)+2f(x_2)+4f(x_3)+2f(x_4)+\cdots+4f(x_{n-1})+f(x_n)\bigg] =\tfrac{h}{3}\sum_{j=1}^{n/2}\bigg[f(x_{2j-2})+4f(x_{2j-1})+f(x_{2j})\bigg]  

Хібнасьць ацэньваецца наступным чынам:

\tfrac{h^4}{180}(b-a) \max_{\xi\in[a,b]} |f^{(4)}(\xi)|,

дзе h=\frac{(b-a)}{n}

## Глядзіце таксама
* Мэтад Ойлера

## Крыніцы

Катэгорыя:Вылічальная матэматыка
Катэгорыя:Лікавае інтэграваньне
Катэгорыя:Інтэгральнае зьлічэньне
Абуховіч

**Абуховіч** — беларускае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Альгерд Абуховіч — беларускі паэт, перакладчык.
* Барташ Абуховіч — польскі актор.
* Міхал Абуховіч — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, апошні кашталян менскі ў 1792—1793.
* Піліп Абуховіч — дзяржаўны і ваенны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, пісьменьнік-мэмуарыст.
Надзея Абрамава

**Надзе́я Алякса́ндраўна Абра́мава** (у шлюбе, пасьля 1945 году — *Тэадаро́віч*; 30 сакавіка 1907, Менская вобласьць — 18 лютага 1978, Мюнхэн, ФРГ) — беларуская пісьменьніца, журналістка, адна з кіраўнікоў беларускага маладзёжнага руху, наладжанага пад кантролем нямецкіх акупацыйных уладаў на Беларусі ў 1943—1944 гадах.

## Жыцьцяпіс
Скончыла Беларускі дзяржаўны вышэйшы пэдагагічны (1935) і Менскі мэдыцынскі (1940) інстытуты. Падчас акупацыі Беларусі нямецкімі войскамі працавала ўрачом-псыхіятрам у Менскай інфэкцыйнай бальніцы. З кастрычніка 1942 году ўзначальвала дзіцячы сэктар Беларускай народнай самапомачы, з чэрвеня 1943 году — службу юначак Саюзу беларускай моладзі. Была пастаянным супрацоўнікам рэдакцыі часопісу «Жыве Беларусь!». Уваходзіла ў Беларускую цэнтральную раду. Дзякуючы высілкам Надзеі Абрамавай было выратавана шмат габрэйскіх дзетак. Адну дзяўчынку яна нават удачарыла. Удзельніца 2-га Ўсебеларускага кангрэсу (1944 год, Менск). Падчас вызваленьня Беларусі Чырвонай Арміяй летам 1944 году эмігравала ў Нямеччыну, працавала ў адноўленым Кіраўнічым штабе СБМ у г. Тропаў (Опава, Чэхія). Выдавала бюлетэнь «Вучэбны лісток». 15 верасьня 1944 году кааптаваная ў склад БЦР у Бэрліне.

Пасьля вайны некаторы час кансьпіравалася (хавалася ў манастыры), пазьней працавала ў Інстытуце вывучэньня СССР (Мюнхэн), займалася пытаньнямі рэлігіі й атэізму. Актыўнага ўдзелу ў беларускім грамадзкім жыцьці на эміграцыі не брала, хоць і лічылася чальцом БЦР і выбіралася дэлегаткай на пленумы. Перайшоўшы ў каталіцтва, была актыўнай верніцай рускага каталіцкага прыходу бізантыйскага абраду Сьв. Мікалая у Мюнхэне. Супрацоўнічала з Ірынай Пасновай, была сакратаркай Зьезду расейскіх каталікоў у Рыме ў 1950 годзе.

Памерла 18 лютага 1978 году ў Мюнхэне. Успамінаў пра сваю дзейнасьць не пакінула.

## Крыніцы

## Літаратура
* Туронак, Ю. Людзі СБМ / Юры Туронак. — Вільня: Gudas, 2006. — 224 с. — С. 62 — 63. 

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на сайце jivebelarus.net

Катэгорыя:Беларускія літаратаркі
Катэгорыя:Беларускія журналісткі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзяячкі
Катэгорыя:Удзельнікі Другога ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Сябры Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Сябры Беларускай народнай самапомачы
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускай моладзі
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларускія нацыяналісты і нацыяналісткі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага мэдычнага ўнівэрсытэту
Прадпрымальніцтва

**Прадпрыма́льніцтва** — гаспадарчая дзейнасьць асобаў і іх аб’яднаньняў ад уласнага імя на ўласную рызыку і за кошт сваёй маёмасьці дзеля ўстойлівага атрыманьня даходу.

Паўнавартасна ажыцьцяўляецца пры рынкавым ладзе. Уласьціва ўсім відам уласнасьці, у тым ліку дзяржаўнай. Яго разьвіцьцю спрыяюць заахвочваньне спаборніцтва, прыватызацыя прадпрыемстваў і разьдзяржаўленьне ўласнасьці. Можа ажыцьцяўляцца ў выглядзе пасярэдніцтва, гандлёвага закупу, кансультацыяў і гандлю каштоўнымі паперамі. Дазваляецца пры ўмове дзяржаўнага ўліку прадпрымальніка. Паводле віду бывае прыватным і супольным. Можа суправаджацца выкарыстаньнем наёмнай працы і стварэньнем юрыдычнай асобы. Заканадаўства вызначае правы прадпрымальніка: 1) ствараць прадпрыемствы; 2) набываць маёмасьць і маёмасныя правы прадпрыемстваў і асобаў; 3) наймаць і звальняць работнікаў на ўмовах кантрактаў; 4) устанаўліваць від, парадак і памер аплаты працы нанятых асобаў; 5) складаць распарадак гаспадарчай дзейнасьці; 6) выбіраць пастаўнікоў і спажыўцоў; 7) устанаўліваць цэны і расцэнкі; 8) адчыняць рахункі ў банках ды ажыцьцяўляць разьлікі і пазычаньні; 9) распараджацца прыбыткам пасьля выплаты падаткаў; 10) карыстацца страхаваньнем маёмасьці і работнікаў; 11) браць удзел у зьнешнегаспадарчых зносінах; 12) ажыцьцяўляць валютны абмен.

## Беларусь
У Беларусі аднаўленьне прадпрымальніцтва пачалося з 2-ой паловы 1980-х гадоў. Прадпрымальніцкая дзейнасьць зазнала тры ступені разьвіцьця: 1) каапэратывы (1988—1991), калі асноўнай крыніцай даходаў была розьніца між дзяржаўнымі і свабоднымі цэнамі; 2) свабоднае цэнаўтварэньне (1992—1995), калі адбыўся бурны рост прадпрымальнасьці і ўсьведамленьне прадпрымальнікамі сябе ў якасьці грамадзкага слою з уласнымі гаспадарчымі зацікаўленасьцямі; 3) цэнтралізаванае дзяржаўнае рэгуляваньне (з 1996 г.). На 2011 г. у краіне налічвалася каля 600 тыс. прадпрымальнікаў (заснавальнікаў прадпрыемстваў і індывідуальных прадпрымальнікаў; звыш 6,3% насельніцтва Беларусі).

## Глядзіце таксама
* Вольга Лета&nbsp;— прадпрымальніца зь Беларусі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Савет па разьвіцьці прадпрымальніцтва ў Рэспубліцы Беларусь
* 
* 
* 
* Тэорыя і практыка сучаснага бізнэсу
* 
* 

Катэгорыя:Мікраэканоміка
Катэгорыя:Эканоміка прадпрыемства
Катэгорыя:Бізнэс-тэрміны
Катэгорыя:Мэнэджмэнт
Зборная Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе

­­
**Зборная Паўдёва-Афрыканскай Рэспублікі па футболе** — прадстаўляе ПАР на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, які ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Паўднёва-Афрыканская футбольная асацыяцыя.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Паўднёва-Афрыканскай футбольнаяй асацыяцыі

Катэгорыя:Паўднёваафрыканскі футбол
Паўднёва-Афрыканская Рэспубліка
Ляваль (футбольны клюб)

«**Ляваль**» () — францускі футбольны клюб з гораду Ляваль. Заснаваны ў 1902 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ляваль‎
Сэлфі

**Сэ́лфі** (; ад &nbsp;— *сам, сябе*) — від фатаграфіі, аўтапартрэт, зроблены з дапамогай камэры смартфону, фотаапарату ці вэб-камэры. Можа быць зроблены фатаграфаваньнем уласнага выгляду ці ягонага адлюстраваньня ў люстэрку. Часта карыстачы адразу загружаюць сэлфі на ўласныя старонкі ў сацыяльных сетках. Упершыню паняцьце «сэлфі» зьявілася на аўстралійскіх інтэрнэт-форумах у 2002 годзе і атрымаў шырокую вядомасьць напачатку 2010-х гадоў праз распаўсюджваньне мабільных прыладаў з фотакамэрамі і разьвіцьцём мабільных дастасункаў, такіх як Instagram.

## Вонкавыя спасылкі
* ''Selfie'' у *[[Оксфардзкі слоўнік ангельскай мовы|Оксфардзкім слоўніку ангельскае мовы]]*

Катэгорыя:Фатаграфія
Катэгорыя:Інтэрнэт-культура
Прыкладная сацыялёгія

**Дастасоўная сацыялёгія** — галіна сацыялёгіі, якая займаецца назапашваньнем тэарэтычных ведаў, мэтадаў збору інфармацыі й іх лёгіка-матэматычнай апрацоўкай для атрыманьня канкрэтных вынікаў і рэкамэндацыяў па ўладкаваньню грамадзтва. У адрозьненьне ад тэарэтычнае сацыялёгіі, узьнікненьне якой сягае ў IV стагодзьдзе да нашае эры, прыкладная зьявілася толькі ў XIX стагодзьдзі.

## Дастасоўнае сацыялягічнае дасьледаваньне
Асноўным інструмэнтам дастасоўнай сацыялёгіі зьяўляецца сацыялягічнае дасьледаваньне.

Дастасоўнае сацыялягічнае дасьледаваньне складаецца з наступных этапаў:
* Падрыхтоўчы
* Палявы
* Апрацовачны
* Абагульняючы (завяршальны)

## Глядзіце таксама
* Сацыялёгія
* Тэарэтычная сацыялёгія

## Крыніцы

Катэгорыя:Галіны сацыялёгіі
Ягадзень

**Ягадзень** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Ёска знаходзіцца паміж рэкамі Іслач і Заходняя Беразіна.

## Гісторыя

У сярэдзіне XIX ст вёска ў Ашмянскага павету Віленскай губэрні, адносілася да Бакштаўскага казённага таварыства. У 1861 г. 38 рэвіскіх душ. У 1897 г. 17 двароў, 161 жыхар. У 1905 г. 142 жыхары, 203 дзесяціны ны зямлі.

У 1921—1939 гг. у Бакштаўскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 годзе 25 двароў, 132 жыхары.

3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (40 двароў, 201 жыхар), у Забераскам сельсавеце, а з 16 ліпеня 1954 г. у Бакштаўскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. З 20 студзеня 1960 г. ў Івейскім раёне.

У 1949 г. арганізаваны калгас «Зара». У 1970 г. 171 жыхар. Пасьля ў складзе калгасу імя У. І. Ульянава.

## Насельніцтва
* 1999 — 27 двароў, 50 жыхароў.
* 1986 — 47 двароў, 112 жыхароў.

## Інфармацыя для турыстаў
* На доме, дзе базаваўся Юрацішкаўскі падпольны РК КП(б)Б, у 1979 годзе ўсталявана мэмарыяльная шыльда.

## Славутыя землякі

## Літаратура
* Ягадзень

## Крыніцы

Катэгорыя:Бакштаўскі сельсавет (Івейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Насеньне

**Насе́ньне** — асаблівая мнагаклетачная структура складанай будовы, якая служыць для размнажэньня й расьсяленьня насенных расьлінаў, звычайна разьвіваецца пасьля апладненьня зь семязачатку (перайначаны жаночы спарангій) і якая зьмяшчае зародак.

## Памеры
Мінімальныя памеры маюць насеньне архідных і заразіхавых; іх маса складае 0,001—0,003 мг. Максымальнага памеру дасягае насеньне сэйшэльскай пальмы Lodoicea maldivica (маса каля 20 кг).

## Роля
Многія арганізмы (ад грыбоў і бактэрыяў да птушак і сысуноў) сілкуюцца ў значнай ступені, а часам і выключна насеньнем. Насеньне складае аснову ежы такіх жывёлаў, як некаторыя насякомыя й іхныя лічынкі (напрыклад, мурашы-жняцы), зернеедныя птушкі, грызуны (бурундукі, вавёркі, хамякі й інш.).

Аснову рацыёну чалавека з часоў узьнікненьня земляробства ў большасьці рэгіёнаў сьвету таксама складае насеньне, у першую чаргу, культурных злакаў (пшаніцы, рысу, кукурузы й інш.). Галоўнае пажыўнае рэчыва, зь якім чалавецтва атрымлівае найбольшую колькасьць калорыяў, — крухмал, які зьмяшчаецца ў насеньні злакаў. Важнай крыніцай бялкоў для чалавецтва служыць таксама насеньне бабовых расьлінаў — соі, фасолі й інш. Насеньне зьяўляецца асноўнай крыніцай расьлінных алеяў, якія здабываюць з насеньня сланечніку, рапсу, кукурузы, ільну, бавоўны й многіх іншых алейных культур.

## Беларусь
Улетку 2013 году 76% пасяўных плошчаў у краіне займалі 316 гатункаў насеньня збожжа і зернебабовых беларускай сэлекцыі, вартасьць якіх перавышала $700 млн. У 2013 годзе УП «Навукова-практычны цэнтар земляробства» (Жодзін, Менская вобласьць), якое належала Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, паставіла ў 35 вобласьцяў Расеі звыш 70 гатункаў насеньня збожжа ўласнай сэлекцыі, а таксама насеньне алейных і зернебабовых культураў. Агулам насеньнем з жодзінскага «НПЦ земляробства» за мяжой засеялі звыш 2 млн гектараў, у тым ліку ў Латвіі, Летуве і Ўкраіне, Ангельшчыне і Нямеччыне.

У 2022 годзе беларускае насеньне скарысталі на 67 % пасяўных плошчаў. На больш як 80 % плошчаў беларускія гатункі выкарысталі пры пасеве пшаніцы і трыцікале, рапсу і грэчкі, а таксама проса. За 2007—2022 гады доля айчыннага насеньня кукурузы ў насенным фондзе дасягнула 70 %, хоць 15-ю гадамі раней такое насеньне адсутнічала.

## Крыніцы

Катэгорыя:Батаніка
Закон Магніцкага

**Зако́н Магні́цкага** (таксама **Акт Магніцкага**, ) — прыняты ў сьнежні 2012 году ў ЗША закон, які адмяняе папраўку Джэксана-Вэніка і ўводзіць пэрсанальныя санкцыі ў адносінах асобаў, адказных за парушэньні правоў чалавека і прынцыпу верхавенства права ў Расеі. Названы ў гонар памерлага ў вязьніцы Сяргея Магніцкага. Спачатку быў накіраваны ў першую чаргу супраць асобаў, якія спрычыніліся да сьмерці Магніцкага.

Пад санкцыямі маюцца на ўвазе візавыя абмежаваньні на ўезд у ЗША і блякаваньне фінансавых актываў ў банках ЗША.

Таксама пад тэрмінам *закон Магніцкага* ці *акт Магніцкага* зрэдчас называюць нарматыўныя акты іншых краінаў, якія накіраваныя супраць карупцыі ў Расеі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Падзеі 2012 году
Катэгорыя:Крыніцы права ЗША
Катэгорыя:Стасункі ЗША і Расеі
Катэгорыя:Правы чалавека ў Расеі
Катэгорыя:Карупцыя ў Расеі
Катэгорыя:Эўрапарлямэнт
Бакунова 2

**Бакунова 2-е** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У сярэдзіне XIX ст. вёска ў Бакштаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 г. 17 рэвіскіх душ. Адносілася да Бакштаўскага казённага таварыства. Паводле перапісу 1897 г., засьценак, 7 двароў, 46 жыхароў. У 1909 г. 8 двароў, 72 жыхары, 57 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. у Бакштаўскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 8 двароў, 36 жыхароў.

3 12 кастрычніка 1940 г. вёска ў Бакштаўскім сельсавеце Юрацішкаўскага, з 20 студзеня 1960 г. Івейскага раёнаў.

3 1951 г. вёска ў складзе калгасу «33-я гадавіна Кастрычніка». У 1970 г. 52 жыхары. Пасьля ў складзе калгасу імя У. І. Ульянава.

## Насельніцтва
* 1999 — 16 двароў, 31 жыхароў.
* 1986 — 14 двароў, 47 жыхары.

## Глядзіце таксама
* Бакунова 1

## Літаратура
* Бакунова 2

## Крыніцы

Катэгорыя:Бакштаўскі сельсавет (Івейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Кейсуке Хонда

**Кейсу́ке Хо́нда** (;  13 чэрвеня 1986 году, Сэцу, Японія) — былы японскі футбаліст, паўабаронца. Раней выступаў у складзе нацыянальнай зборнай Японіі.

## Кар’ера
### Клюбная
Прафэсійную кар’еру гулец пачаў на радзіме. 16 студзеня 2008 году падпісаў кантракт зь нідэрляндзкім клюбам «ВВВ-Вэнлё» з Эрэдывізіі, аднак ужо праз паўгоду клюб вылецеў у дывізіён ніжэй. У наступны сэзон 2008—2009 гадоў гулец забіў 16 гадоў, чым дапамог камандзе вярнуцца ў эліту. У канцы сьнежня 2009 году было аб’яўлена пра пераход японскага футбаліста ў расейскі ЦСКА. Дэбют гульца прыпаў на матч Лігі чэмпіёнаў супраць клюбу «Сэвільля».

27 кастрычніка 2013 году галоўны трэнэр «Міляну» Масыміліяна Алегры абвесьціў пра ўгоду на далучэньне Хонды да клюбу на правах вольнага агента ў студзені 2014 году. 4 студзеня 2014 году гулец афіцыйна стаў гульцом італьянскага клюбу.

### Міжнародная
У 2005 годзе Кейсуке атрымаў выклік у нацыянальную зборную Японіі, аднак на полі ў складзе зборнай не зьявіўся. У 2007 годзе ў якасьці лідэра моладзевай зборнай Японіі дапамог камандзе здабыць пуцёўку ў асноўны турнір пэкінскай Алімпіяды. У чэрвені 2008 году гулец дэбютаваў у складзе зборнай Японіі, а першы гол забіў 27 траўня 2009 году ў матчы супраць зборнай Чылі.

## Дасягненьні
**ЦСКА**:
* Чэмпіён Расеі: 2013
* Уладальнік Кубка Расеі: 2011, 2013
* Уладальнік Супэркубка Расеі: 2013

**«Мілян»**:
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2016

**«Нэфтчы»**:
* Чэмпіён Азэрбайджану: 2021

**Японія**
* Уладальнік Кубка Азіі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Бачына на афіцыйным сайце ФК «Мілян»
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Японскія футбалісты
Катэгорыя:Японскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Пацавічы (Бакштаўскі сельсавет)

**Пацавічы** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Бакштаўскага сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У сярэдзіне XIX стагодзьдзя вёска ў Бакштаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Дзяржаўная ўласнасьць. У 1861 г. 106 рэвіскіх душ. Адносілася да Бакштаўскага казённага таварыства. Паводле перапісу 1897 г., 48 двароў, 302 жыхары, 371 дзесяціна зямлі. Акрамя земляробства жыхары займаліся сплавам лесу па р. Бярэзіна. У 1909 г. 85 двароў, 437 жыхароў.

У 1921—1939 гг. калёнія ў Бакштаўскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

Працавалі пачатковая школа, крама. 3 1951 г. у калгасе «33-я гадавіна Кастрычніка». У 1970 г. 324 жыхары. Пасьля ў складзе калгасу імя У. І. Ульянава.

Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Насельніцтва
* 1999 — 66 двароў, 135 жыхароў.
* 1986 — 86 двароў, 203 жыхары.

## Інфармацыя для турыстаў

## Славутыя землякі

## Літаратура
* Пацавічы

## Крыніцы

Катэгорыя:Бакштаўскі сельсавет (Івейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Шарсьні

Назву **Шарсьні** маюць:

* Шарсьні — вёска ў Віцебскім раёне Віцебскай вобласьці
* Шарсьні — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
Сібір Новасібірск

«**Сібі́р**» () — былы расейскі футбольны клюб з гораду Новасібірску. Заснаваны ў 1934 годзе і расфармаваны ў 2019 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Новасібірск
Осака

**О́сака** () — горад у Японіі, які месьціцца на поўдні вострава Хансю. Зьяўляецца трэцім паводле насельніцтва местам у Японіі.

## Гісторыя
Згодна зь першымі японскімі гістарычнымі кронікамі «Кадзікі» й «Ніхон сёкі», менавіта ў раёне сучаснай Осакі ў 663 годзе да н. э. каля дэльты ракі Ёда, высадзіліся першыя заваёўнікі Ямата, якія пераадолелі супраціў тубыльных плямёнаў і заснавалі ў суседняй правінцыі дзяржаву Ямата, якая лічыцца першымі японскім дзяржаўным утварэньнем.

У XVII—XIX стагодзьдзях Осака была галоўным гандлёвым цэнтрам краіны. У процівагу іншым гарадам Японіі, у якіх жылі пераважна самураі й мяшчане, у Осацы пражывалі пераважна купцы.

## Насельніцтва
Паводле зьвестак перапісу 2005 году насельніцтва Осакі складае 2 628 811 чалавек, пры гэтым прырост за пэрыяд з 2000 па 2005 гады склаў 1,2%.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
Грэка-каталіцкая парафія Маці Божай Фатымскай (Горадня)

**Парафія Маці Божай Фатымскай у Горадні** — адзіная ў Горадні парафія Беларускай Грэка-Каталіцкай Царквы, адроджаная ў кастрычніку 1992 году. Носіць назоў у гонар  Багародзіцы тром пастухам у партугальскім мястэчку Фатыме (, ) з 13 траўня па 13 кастрычніка 1917 году. Штогадовае парафіяльнае сьвята адзначаецца 13 траўня. На травень 2008 г. парафія налічвала каля 70 парафіянаў. Набажэнствы вядуцца на беларускай мове.

## Гісторыя
Першым парахам парафіі ў Горадні да лістапада 2004 г. быў а. Віктар Данілаў (1927—2016), які за савецкім часам быў вязьнем сталінскіх лягераў. З 1967 году ён жыў і працаваў у Горадні, а ў 1976 г. быў таемна высьвячаны на грэка-каталіцкага сьвятара ў Львове мітрапалітам ГКЦ Уладзімерам Стэрнюком. Вярнуўшыся ў Горадню, ён пачаў сьвятарскае і місіянэрскае служэньне ва ўмовах падпольля. Пісаў і перакладаў рэлігійныя працы для самвыдату, выязджаў на місіі ў розныя гарады СССР аж да Сібіры і Каўказу.

Гарадзенская грэка-каталіцкая парафія была ўтворана 12 кастрычніка 1992 г. Першыя публічныя грэка-каталіцкія багаслужбы праводзіліся ў сутарэньнях былога жаночага базылянскага манастыра Раства Багародзіцы (тады — музэй гісторыі рэлігіі і атэізму) і прыватнага будынка па вул. Гараднічанскай, дом 32а. Адным зь першых парафіянаў стаўся дацэнт культуралёгіі Гарадзенскага ўнівэрсытэту Янка Трацяк. У траўні 1995 году а. Віктар Данілаў ажыцьцявіў пілігрымку да месца зьяўленьня Багародзіцы ў Фатыме (Партугалія). У выніку ачоленая ім у Горадні грэка-каталіцкая парафія атрымала адпаведны назоў.

У 2015 г. ішлі працы па ўвядзеньні ў эксплюатацыю адрамантаванага адміністрацыйнага будынка па вул. Гараднічанскай, 32а, а багаслужбы часова праводзіліся касьцёле Сьв. Францішка Ксавэрыя. Раней гарадзенскія грэка-католікі маліліся таксама ў часовай капліцы рэдэмптарыстаў у мікрараёне Дзевятоўка.

З 2006 г. душпастыр парафіі Маці Божай Фатымскай у Горадні — а. Андрэй Крот.

З гарадзенскай грэка-каталіцкай парафіі Маці Божай Фатымскай паходзяць сьвятары а. Аляксандар Шаўцоў і ераманах Зьміцер Чарнель.

## Дзейнасьць
Парафіяне займаюцца валянтэрствам і місіянэрствам, зьбіраюць матэрыяльную дапамогу патрабуючым, удзельнічаюць у культурна-асьветніцкім жыцьці гораду. Парафія зьяўляецца адным з трох цэнтраў Хрысьціянскага валянтэрскага руху сьвятога Мікалая, заснаванага ўвосень 2007 году. На лістапад 2009 г. зьяўлялася адным з 2 першых у краіне месцаў, дзе выкладаўся 3-месячны курс «Альфа» пра хрысьціянства. Курс складаўся з 10 штотыднёвых сустрэчаў і выязнога ўік-энду.

18 верасьня 2011 г. парафія зладзіла прэзэнтацыю кніг беларускіх паэтаў-сьвятароў Казімера Сваяка і Вінцука Адважнага. Сьвятары і вернікі грэка-каталіцкай парафіі Маці Божай Фатымскай бяруць удзел у мясцовых пілігрымках і экумэнічных набажэнствах у Горадні падчас Тыдня малітваў за еднасьць хрысьціянаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка парафіі ў Facebook

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1992 годзе
Катэгорыя:Рэлігія ў Горадні
Катэгорыя:Беларуская грэка-каталіцкая царква
Абразаньне

*Абразаньне.*


**Абразаньне** — выдаленьне крайняй плоці палавога органа. Узьнікла ў першабытным грамадзтве. Праводзіцца пры ініцыяцыі. Ажыцьцяўляецца ў народаў Акіяніі, Афрыкі, Аўстраліі і ЗША. Ёсьць абрадам над немаўлятамі мужчынскай плоці ў юдэйстве і над хлопцамі 7-10 гадоў у ісламе. Сусьветная арганізацыя здароўя адзначыла на 50% ніжэйшую мажлівасьць заражэньня вірусам імунадэфіцыту (ВІЧ) сярод абрэзаных мужчынаў у Афрыцы. На 2015 г. у ЗША выконвалася над 75% нованароджаных хлопцаў, бо ў 1960-я гг. лекары прапанавалі яго выкарыстаньне для прадухіленьня плоцевых заражэньняў, інфэкцыяў мачавых шляхоў і раку палавых органаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хірургічныя ўмяшаньні
Катэгорыя:СНІД
Катэгорыя:Дзяцінства
Катэгорыя:Плоцевыя органы чалавека
Катэгорыя:Аўстралійская культура
Катэгорыя:Афрыканская культура
Катэгорыя:Грамадзтва ЗША
Катэгорыя:Іслам
Катэгорыя:Юдаізм
Астроскі

**Астро́скі** — прозьвішча.

## Носьбіты
* Аляксандар Васільевіч Астроскі (1570—1603) — дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай. Ваявода валынскі (з 1593), староста пераяслаўскі (з 1594)
* Канстантын Іванавіч Астроскі (1460—1530) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Найвышэйшы гетман (1497—1500 і з 1507), кашталян віленскі (1511—1522), ваявода троцкі (з 1522)
* Канстантын Васіль Астроскі (1526—1608) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Маршалак валынскі (ад 1550), ваявода кіеўскі (ад 1559)
* Януш Канстантынавіч Астроскі (каля 1554 — 1620) — дзяржаўны дзяяч Рэчы Паспалітай. Ваявода валынскі (1584—1593), кашталян кракаўскі (з 1593); староста багуслаўскі (з 1591), белацаркоўскі (з 1592), чаркаскі і канеўскі (з 1594), пераяслаўскі (з 1604; увайшло ў трыманьне ў 1618)

## Глядзіце таксама
* Астроскія
* Астроскі замак
Іван Броўка

**Іва́н Бро́ўка** (нарадзіўся 20 красавіка 1980 году, Менск, БССР, СССР) — колішні беларускі гандбольны левы скрайні, гулец нацыянальнай зборнай Беларусі. У траўні 2020 году завяршыў кар’еру і перайшоў на пасаду начальніка каманды БДУФК-СКА.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Ўкраіны па гандболе
Прэм’ер-ліга чэмпіянату Ўкраіны па футболе

**Украі́нская прэм’е́р-лі́га** — найвышэйшы дывізіён сыстэмы футбольных лігаў Украіны. У спаборніцтве ўдзельнічаюць 16 клюбаў. Пасьля кожнага сэзону два клюбы, якія занялі апошнія месцы, пераводзяцца ў Першую лігу, а іх месца займаюць дзьве найлепшыя каманды другога дывізіёну.

## Чэмпіёны
* Дынама Кіеў — 17 тытулаў
* Шахтар Данецк — 15
* Таўрыя Сімфэропаль — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Чэмпіянат Украіны па футболе
Максім Бабічаў

**Максі́м Ба́бічаў** ( 7 сакавіка 1986 году, Менск, БССР, СССР) — беларускі гандбольны лінейны, колішні гулец нацыянальнай зборнай Беларусі. Цяпер працуе трэнэрам. Майстар спорту Беларусі міжнароднае клясы.

## Кар’ера
### Клюбная
Гульнявая кар’ера Максіма Бабічава пачалася ў менскім «Аркатроне». З 2008 року ён выступаў за навастворанае менскае «Дынама». Пасьля роспуску клюбу перайшоў у БГК імя Мяшкова. Улетку 2017 року перайшоў ва ўкраінскі «Матор». Скончыў кар’еру ў 2021 годзе, а пасьля далучыўся да штабу жаночай зборнай Беларусі.

### Міжнародная
У складзе беларускай зборнай гуляў на чэмпіянатах сьвету 2013, ЧС-2015, чэмпіянатах Эўропы ЧЭ-2008, ЧЭ-2014 і ЧЭ-2016.

## Узнагароды
* Чэмпіён Беларусі: 2003, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2003, 2010, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017
* Срэбны (2014, 2015) і бронзавы (2017) прызэр SEHA-лігі
* Уладальнік Супэркубка Ўкраіны: 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне ЭГФ
* Профіль  на бачыне БФГ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Беларусі па гандболе
Віталь Чарапенька

**Віта́ль Чарапе́нька** (нарадзіўся 27 студзеня 1984 году, Берасьце, БССР, СССР) — беларускі гандбольны брамнік, гулец нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
Прафэсійная кар’ера Віталя Чарапенькі пачалася ў 17-гадовым узросьце ў складзе клюбу СКА Менск, у 2004 перайшоў у БГК імя Мяшкова. Пакінуў БГК пасьля сэзону 2018—2019 гадоў.

У складзе беларускай зборнай гуляў на ЧС-2013, ЧЭ-2014 і ЧС-2015.

## Узнагароды
* Чэмпіён Беларусі 2002, 2005, 2006, 2007, 2008, 2014
* Уладальнік Кубка Беларусі 2002, 2005, 2007, 2008, 2009, 2011, 2014

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне ЭГФ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Беларусі па гандболе
Катэгорыя:Гандбалісты СКА Менск
Катэгорыя:Гандбалісты БГК імя Мяшкова
Максім Баранаў

**Максі́м Бара́наў** ( 11 красавіка 1988 году, Бабруйск, БССР, СССР) — беларускі гандбольны правы скрайні, гулец БГК імя Мяшкова і нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Кар’ера
Пачынаў кар’еру ў менскім СКА. З 2010 па 2016 гады году гуляў за БГК імя Мяшкова. Пасьля далучыўся да румынскага клюбу «Адаргэю Сэкуеск». У лютым 2018 года, калі ў сувязі зь сьмерцю заснавальніка румынскай каманды быў вымушаны яе пакінуць, вярнуўся ў БГК, падпісаўшы кантракт да сканчэньня сэзону 2017—2018 гадоў. Пазьней застаўся ў клюбе, працягнуўшы супрацу ў траўні 2019 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне ЭГФ

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Беларускія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Гандбалісты СКА Менск
Катэгорыя:Гандбалісты БГК імя Мяшкова
Катэгорыя:Чэмпіёны і чэмпіёнкі Беларусі па гандболе
Дордрэхт (футбольны клюб)

«**Дордрэхт**» () — нідэрляндзкі футбольны клюб з гораду Дордрэхту. Заснаваны ў 1883 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Нідэрляндаў (1914, 1932).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Дордрэхт‎
Райфл

**Райфл** — горад і муніцыпалітэт у графстве Гарфілд штату Каларада (Злучаныя Штаты Амэрыкі). Ягонае насельніцтва паводле зьвестак перапісу 2010 году складае 9172 жыхары. У перакладзе з ангельскай слова Райфл азначае «стрэльба». Горад быў названы па назьве мясцовай крыніцы Райфл-крык, якая, у сваю чаргу, атрымала назву з той нагоды, што, паводле мясцовай легенды, адзін паляўнічы, што паляваў у гэтых мясьцінах у канцы XIX стагодзьдзя, забыўся на беразе гэтай крыніцы сваю стрэльбу.

Райфл зьяўляецца рэгіянальным цэнтрам буйной жывёлагадоўлі і знаходзіцца побач зь міжштатным гайвэем I-70 абапал ракі Каларада ў тым месцы, дзе ў яе ўпадае Райфл-крык. Горад быў заснаваны ў 1882 годзе Абрамам Максьфілдам, атрымаў гарадзкія правы ў 1904 годзе. У горадзе месьціцца муніцыпальны аэрапорт Райфл, які абслугоўвае мясцовыя і рэгіянальныя авіялініі.

За 12 міляў ад гораду месьціцца Горны Парк Райфл, які належыць і адмініструецца гарадзкімі ўладамі. Ён вядомы сваімі трасамі для ўзлазаньня на адхільныя скалы.

Улетку 2014 году ў гэтым горадзе адбыліся выступленьні ў абарону права на адкрытае нашэньне зброі, якое ў штаце Каларада зьяўляецца канстытуцыйным і абмежаванае толькі ў Дэнвэры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Гандлёвая палата Райфлу

Катэгорыя:Гарады Каларада
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:Альпінізм
Зборная Ганы па футболе

**Зборная Ганы па футболе** — прадстаўляе Гану на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Ганская футбольная фэдэрацыя.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Ганскай футбольнай фэдэрацыі
* Профіль на сайце FIFA
Крэацыянізм

**Крэацыяні́зм** (ад , род. скл. creationis — тварэньне) — тэалягічная і сьветапоглядная канцэпцыя, у рамках якой асноўныя формы арганічнага сьвету (жыцьцё), чалавецтва, плянэта Зямля, а таксама сьвет у цэлым, разглядаюцца як непасрэдна створаныя Творцам або Богам.

Крэацыянісцкія канцэпцыі вагаюцца ад чыста рэлігійных да прэтэндуючых на навуковасьць. Такія напрамкі як «навуковы крэацыянізм» і нэакрэацыянісцкая канцэпцыя «Разумная задума» ( Intelligent design), сьцьвярджаюць, што маюць навуковыя асновы. Навуковай супольнасьцю яны прызнаныя псэўданавуковымі канцэпцыямі, бо не адпавядаюць крытэрам верыфіцыруемасьці, прынцыпу Акама, а таксама супярэчаць навуковым дадзеным.

## Літаратура
*  С. 531—532

Катэгорыя:Крэацыянізм
Катэгорыя:Псэўданавука
Катэгорыя:Рэлігійная філязофія
Катэгорыя:Рэлігія і навука
Канцэпцыя

**Канцэ́пцыя** (ад  — разуменьне, сыстэма) — пэўны спосаб разуменьня, трактоўкі якіх-небудзь зьяваў, асноўны пункт гледжаньня, кіруючая ідэя для іх асьвятленьня; сыстэма поглядаў на зьявы ў сьвеце, у прыродзе, у грамадзтве; вядучая задума, канструктыўны прынцып у навуковай, мастацкай, тэхнічнай, палітычнай і іншых відах дзейнасьці; комплекс поглядаў, якія зьвязаны паміж сабой і вынікаюць адзін з аднаго, сыстэма шляхоў рашэньня абранай задачы. Канцэпцыя вызначае стратэгію дзеяньняў.

## Глядзіце таксама
* Дактрына
* Гіпотэза
* Парадыгма
* Паняцьце

## Крыніцы
Ідэя

**Ідэ́я** ( — від, форма, правобраз) у шырокім сэнсе — уяўны правобраз якога-небудзь прадмета, зьявы, прынцыпу, які вылучае яго асноўныя, галоўныя і істотныя рысы. У шэрагу філязофскіх канцэпцыяў — розумаспасьціжны і вечны правобраз рэальнасьці.

У навуцы і мастацтве ідэяй завецца галоўная думка твору ці агульны прынцып тэорыі ці вынаходзтва, наогул задума ці найбольш істотная частка задумы. У гэтым жа сэнсе тэрмін ідэя тлумачыцца ў сфэры рэгуляваньня аўтарскага права.

## Глядзіце таксама
* Веды
* Ідэалёгія
* Інтраспэкцыя
* Канцэпт
* Меркаваньне
* Думка
* Нэаплятанізм
* Вобраз
* Плятанізм
* Розум
* Рэфлексія
* Сэмантыка
* Эйдас
* Экстраспэкцыя

Катэгорыя:Псыхалягічныя паняцьці
Катэгорыя:Мэтафізычныя паняцьці
Катэгорыя:Плятанізм
Арцём Парахоўскі

**Арцём Мікала́евіч Парахо́ўскі** ( 6 кастрычніка 1987, Менск, БССР) — колішні беларускі баскетбаліст. Мае на сваім рахунку матчы ў складзе зборнай Беларусі. Выступае на пазыцыі цэнтравога. Найлепшы баскетбаліст Беларусі (2014, 2015, 2016).

## Кар’ера
Нарадзіўся ў сям’і спартовых трэнэраў, у дзяцінстве займаўся футболам. З-за росту ў 16-гадовым узросьце перайшоў у баскетбол. Дзякуючы выступу на юніёрскім чэмпіянаце Эўропы быў заўважаны памочнікам трэнэра Бінгэмтанскага ўнівэрсытэту Алі Тонам і запрошаны ў юніёрскі коледж у ЗША.

Паступіў у коледж Паўднёвага Айдага, адначасна вывучаючы ангельскую мову. Тут згуляў у 63 гульнях з паказьнікам 10,1 пункту, 6,4 падбору за гульню. Увасьлед за Алі Тонам перайшоў у Рэдфардскі ўнівэрсытэт, у камандзе якога правёў два сэзоны. У 2008—2009 паказаў вынікі 16,2 пункту, 11,2 падбору і 1,5 блёку за гульню, а ў фінале Вялікай паўднёвай канфэрэнцыі набраў 26 пунктаў і зьдзейсьніў 18 падбораў, чым зрабіў свой клюб чэмпіёнам. У сакавіку 2009 яго прызналі гульцом году Вялікай паўднёвай канфэрэнцыі.

У наступным сэзоне Парахоўскі набіраў у сярэднім 21,4 пункту, 13,4 падбору і 2,1 блёк-шоту за гульню. За два сэзоны ў Рэдфардзе Арцём Парахоўскі набраў 1195 пунктаў, 783 падборы і 115 блёк-шотаў, двойчы быў прызнаны гульцом канфэрэнцыі.

Нягледзячы на свае посьпехі, гулец, аднак, так і ня быў задрафтаваны клюбамі НБА. Пасьля кароткага выступу за «Бостан Сэлтыкс» у Летняй лізе 20 жніўня 2010 году ён заключыў кантракт з латвійскім клюбам ВЭФ, зь якім стаў чэмпіёнам краіны. 24 чэрвеня 2014 году перайшоў у расейскі «Ніжні Ноўгарад». Пасьля выступаў за андорскі «Марабанк» у 2021 годзе перайшоў у расейскі клюб «Парму». З 2022 па 2024 гады бараніў колеры польскага клюбу «Сьлёнск», а затым завяршыў кар’еру.

## Узнагароды

### Індывідуальныя
: «ВЭФ Рыга»: 2010—2011
* Найкаштоўнейшы гулец Балтыйскай баскетбольнай лігі: 1

: **«Макабі» Тэль-Авіў**:
* Чэмпіён Ізраільскай лігі (2018)
* Чэмпіён Кубку Ізраілю (2017)

: **«Летувас Рытас»**:
* Чэмпіён Кубку караля Міндоўга (2019)
* Самы каштоўны гулец Кубку караля Міндоўга (2019)

* Баскетбаліст году Беларусі: 2014, 2015, 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Sport-Reference
* Профіль на Euro Cup basketball
* Профіль на ESPN
* Профіль у «Сэрыі А»
* Профіль на TBLStat

Катэгорыя:Беларускія баскетбалісты
Аляксандар Шамко

**Алякса́ндар І́гаравіч Шамко́** ( 1968 г., Менск) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністар спорту і турызму (з 31.10.2014).

## Біяграфія
У 1987 годзе скончыў Менскі політэхнічны тэхнікум, у 2000 годзе — Камандна-інжынэрны інстытут МНС Рэспублікі Беларусь, у 2009 годзе — Акадэмію кіраваньня пры Прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь. У 1987—1989 гадах служыў ва Ўзброеных Сілах. З 1989 году праходзіў службу на розных пасадах у органах і падразьдзяленьнях па надзвычайных сытуацыях. У 2007—2008 гадах — начальнік дзяржаўнага пажарнага аварыйна-выратавальнай установы «Рэспубліканскі атрад спэцыяльнага прызначэньня» Міністэрства па надзвычайных сытуацыях Рэспублікі Беларусь. У 2008—2012 гадах — намесьнік міністра па надзвычайных сытуацыях.

## Узнагароды
Узнагароджаны мэдалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступеняў.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Міністры спорту і турызму Рэспублікі Беларусь
К’яса (футбольны клюб)

«**К’яса**» — швайцарскі футбольны клюб з гораду К’яса. Заснаваны ў 1905 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:К’яса
Інжырны хлеб

**Інжы́рны хле́б**, **фі́гавы хле́б** () — традыцыйная выпечка з андалюскага Коіну. Верагодна, мае арабскія карані. Гатуецца зь інжыру з мігдаламі, карыцай, гвазьдзіком і анісам без дадаваньня цукру. Добра захоўваецца, першапачаткова выкарыстоўваўся ў сельскай мясцовасьці для кансэрваваньня ўраджаю інжыра. Прадаецца ў круглых упакоўках.

## Вонкавыя спасылкі
* Гішпанскі інжырны хлеб 

Катэгорыя:Андалюская кухня
Катэгорыя:Хлеб
Карыца

**Кары́ца**, **цынамо́н** — высушаная кара галінак цынамонавых дрэваў роду карычнік. Матава-жоўта-бурага колеру, з тонкім пахам. Таўшчыня слоя 0,5 мм. Мае этэрны алей (1-2%), крухмал, гумі, цукар, дубільныя рэчывы. Лепшыя гатункі цынамону робяцца з кары цэйлонскага і кітайскага цынамонавых дрэваў. Выкарыстоўваецца ў кандытарскай прамысловасьці, кулінарыі, мэдыцыне, фармакалёгіі і парфумэрыі (цынамонавы алей).

## Літаратура
* Беларуская энцыкляпэдыя: У 18 т. Т.8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г.П.Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1999. — 576 с.

Катэгорыя:Спэцыі
Катэгорыя:Лекавыя расьліны
Павал Калаур

**Пава́л Уладзі́меравіч Калау́р**, часам **Калаву́р** (нар. 1962, в. Белавуша, Столінскі раён) — беларускі эканаміст, са сьнежня 2014 году па 10 сакавіка 2025 год Старшыня Нацыянальнага банку Беларусі. Кандыдат эканамічных навук.

## Біяграфія
Скончыў Пінскі ўлікова-крэдытны тэхнікум (сёньня — Палескі дзяржаўны ўнівэрсытэт) у 1980 годзе па спэцыяльнасьці «Улік ў ашчадных касах». У 1985 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі імя Куйбышава (сёньня — Беларускі дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт) па спэцыяльнасьці «Фінансы і крэдыт». У 2001 годзе абараніў дысэртацыю. Тэмай дасьледаваньня былі эканамічныя перадумовы і наступствы манэтарнага саюзу Беларусі і Расеі. Ацэньваў ён іх нэгатыўна.

Працаваў у Стаўпцоўскім, Бярэзінскім, Валожынскім аддзяленьнях Дзяржбанку СССР — спачатку эканамістам, пасьля намесьнікам кіраўніка і кіраўніком адпаведна  (1985—1987). З 1988 году кіраваў Валожынскім аддзяленьнем Аграпрамбанку СССР, а пасьля яго рэструктурызацыі — кіраўніком адпаведнага аддзяленьня Белаграпрамбанку (да 1993). У 1993—1999 быў намесьнікам старшыні праўленьня Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь, у 1999—2010 — першым намесьнікам старшыні. У 2010—2014 кіраваў Белзьнешэканомбанкам.

28 сьнежня 2014 прызначаны старшынём праўленьня Нацыянальнага банку Беларусі. Вызвалены ад гэтай пасады 10 сакавіка 2025.

## Узнагароды
* Ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвесткі на сайце Нацбанку
* Павал Калавур, Белта
* Павал Калавур, Белпрофіль

Катэгорыя:Беларускія банкіры
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Столінскім раёне
Катэгорыя:Старшыні Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Кандыдаты эканамічных навук
Катэгорыя:Беларускія эканамісты
Палацава-паркавы комплекс Шадурскіх (Асьвея)

**Пала́цава-па́ркавы ко́мплекс Гі́льзэнаў і Шадурскіх** — помнік архітэктуры другой паловы XVIII&nbsp;ст. у Асьвеі. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне мястэчка, на паўднёвым беразе Асьвейскага возера. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Комплекс складаўся з палаца, капліцы, парку з аранжарэямі, ставамі і брамамі. Палац зруйнавалі ў часы Першай сусьветнай вайны, засталіся руіны разам з аранжарэяй. Утвараў адзіны ансамбль з касьцёлам Найсьвяцейшай Тройцы і кляштарам місіянэраў.

## Гісторыя
У 1782 годзе ваявода менскі Ян Аўгуст Гільзэн, аўтар Кронікі інфлянцкай і вядомы каталіцкі фундатар, збудаваў у сваім маёнтку Асьвеі палацава-паркавы компелкс. З 1786 году сядзіба належала графам Шадурскім.

Палац зруйнавалі ў часы Першай сусьветнай вайны. Засталіся руіны разам з аранжарэяй.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. 2-павярховы палац улучаў пяць корпусаў з чатырма шырокімі галерэямі і меў арыгінальны плян:
* галоўных уваходаў было 4, адпаведна порам году;
* унутраных — 12, паводле ліку месяцаў;
* пакояў і заляў — паводле ліку тыдняў у годзе;
* вокнаў — паводле ліку дзён у годзе.

Манумэнтальнасьць архітэктуры узмацнялася буйным маштабам падзелаў і канструкцыяў. Рытм фасадаў складаўся чаргаваньнем высокіх аркавым і прастакутных праёмаў і здвоеных калёнаў тасканскага ордэру ў прасьценках. Плястыку сьценаў узбагачвалі антаблемэнты, руст, філёнгі.

У адным з крылаў два паверхі займаў зімовы сад.

## Парк
Палац атачаўся паркавым масівам, які займаў 40 гектараў (у наш час — 15 га). Парк належыць да пэйзажнага тыпу пэрыяду рамантызму. Тут растуць мясцовыя пароды дрэваў: ясень, ліпа, дуб, клён, бяроза.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі і графіка

Aśvieja, Šadurski. Асьвея, Шадурскі (1901-14).jpg|да 1915 г.
Aśvieja. Асьвея (N. Orda, 1.06.1875-76).jpg|Н. Орда, 1875—1876 гг.
Aśvieja. Асьвея (N. Orda, 1876-83).jpg|Паводле Н. Орды


### Сучасныя здымкі

Асвея. Парк пры палацы (10).jpg|Агульны выгляд
Асвея. Парк пры палацы (29).jpg|Руіны галоўнага фасада
Асвея. Парк пры палацы (51).jpg|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Асьвейскі парк

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Іван Шакола

**Іва́н Пятро́віч Шако́ла** (, вёска Кавалі, Пастаўскі раён) — беларускі дзяржаўны дзеяч. У 1996—1998 гадах міністар сельскай гаспадаркі і харчаваньня.

## Біяграфія
Закончыў Лукашоўскую сярэднюю школу, Смалянскі сельскагаспадарчы тэхнікум, Ленінградзкі сельскагаспадарчы інстытут (1976), Менскую вышэйшую партыйную школу (1988). У 1966—1969 гг. служыў у Савецкай Арміі. У 1969—1972 гг. працаваў галоўным аграномам, намесьнікам старшыні калгасу імя Мічурына Пастаўскага раёну. У 1972—1974 гг. інструктар арганізацыйнага аддзелу Пастаўскага РК КПБ, у 1974—1979 гг. старшыня калгасу імя Калініна Пастаўскага раёну. У 1979—1987 гг. 1-шы намесьнік старшыні райвыканкаму — начальнік упраўленьня сельскай гаспадаркі Дрысенскага раёну, старшыня Дрысенскага райвыканкаму. У 1987—1990 гг. 1-ы сакратар Лепельскага райкаму КПБ, старшыня Лепельскага гарадзкога Савету дэпутатаў. У 1990—1991 гг. сакратар Віцебскага абкаму КПБ па сельскай гаспадарцы. У 1991—1996 гг. намесьнік міністра сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь. У 1996—1998 гг. міністар сельскай гаспадаркі і харчаваньня. У 1998—2001 гг. прэзыдэнт дзяржаўнага канцэрну харчовай прамысловасьці Рэспублікі Беларусь.

## Літаратура
* Шакола Іван Пятровіч //  — С. 511.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пастаўскім раёне
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Міністры сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь
Мікола Нікан

**Міко́ла Ні́кан** (, Варшава — ) — грамадзкі дзяяч беларускай эміграцыі, пэдагог.

## Біяграфія
Скончыў Сьвіслацкую гімназію (1928) і вышэйшыя курсы ў Варшаве (пасьля 1931). Настаўнічаў. У пачатку II сусьветнай вайны мабілізаваны ў польскую армію, трапіў у Вільню. У 1939 быў арыштаваны савецкімі ўладамі і высланы ў Варкуту. У 1942 г. далучыўся да арміі Андэрса. У шэрагах 2-га Польскага корпусу прайшоў праз Сырыю, Эгіпет, удзельнічаў у ваенных дзеяньнях у Італіі. У 1947 годзе ў Ангельшчыне дэмабілізаваўся ў рангу капітана. Адзін з заснавальнікаў і кіраўнікоў Згуртаваньня беларусаў Вялікай Брытаніі, ініцыятар куплі ў Лёндане будынка для Беларускага дому.

3 канца 1951 году ў Аўстраліі, да 1968 працаваў на нафтаперапрацоўчым камбінаце. Быў сакратаром Згуртаваньня беларусаў у Вікторыі. Адзін з заснавальнікаў і кіраўнікоў Беларускага цэнтральнага камітэту (БЦК) у Вікторыі. Доўгі час быў прадстаўніком БЦК у Камітэце паняволеных народаў. Ініцыятар стварэньня і шматгадовы кіраўнік беларускай вячэрняй школы і беларускай бібліятэкі ў Мэльбурне, выкладаў беларускую мову і геаграфію. Быў адным з ініцыятараў набыцьця Беларускага дому, падтрымаў ідэю арганізацыі Сустрэч беларусаў Аўстраліі. Доўгія гады распаўсюджваў беларускую прэсу ў штаце Вікторыя і быў сталым карэспандэнтам з Мэльбурну для розных эміграцыйных выданьняў. Карэспандэнт газэты «Беларус» (Нью-Ёрк) па Аўстраліі. Ініцыятар скліканьня Першага сусьветнага зьезду беларускай эміграцыі (1948) і Першай сустрэчы беларусаў Аўстраліі (1976). Намесьнік старшыні Рады БНР па Аўстраліі. Сябра кіраўніцтва Сусьветнага аб’яднаньня беларускай эміграцыі (рэфэрэнт архіву і дакумэнтацыі). Пахаваны на беларускіх могілках Fowcner cemetery.

## Літаратура
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Аўстраліі: да гісторыі дыяспары / Наталля Гардзіенка; Прадмова І. Сурвіллы. — Мн.: Беларускі кнігазбор, 2004. — 468 с, [4] арк. — (Бібліятэка Бацькаўшчыны, Кніга 3).
* Гардзіенка Н. Беларусы ў Вялікабрытаніі / Наталля Гардзіенка; пад рэд. А. Гардзіенкі. — Мн.: Медысонт, 2010. — 620 с — (Бібліятэка Бацькаўшчыны; кн.18). ISBN 978-985-6887-63-8

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Варшаве
Катэгорыя:Дзеячы беларускай эміграцыі
Катэгорыя:Жаўнеры арміі Андэрса
Бульбяная салата

**Бульбяна́я сала́та** — папулярная страва эўрапейскай кухні, пераважна чэскай, нямецкай і аўстрыйскай. Уяўляе сабой салату з адваранай бульбы з даданьнем іншых інгрэдыентаў (рэпчатай цыбулі, смажанага шпіку, марынаванага агурка). У якасьці запраўкі выкарыстоўваецца маянэз або вінэгрэтная запраўка, часам ёгурт.

Існуе вялікая колькасьць рэцэптаў бульбяной салаты. Для бульбяных салатаў звычайна выкарыстоўваюцца неразварыўныя гатункі бульбы, каб пры зьмешваньні кавалачкі бульбы не гублялі форму. Часам бульбу для бульбяной салаты адварваюць загадзя, за суткі, каб яна набыла дадатковую цьвёрдасьць. У некаторых рэцэптах бульбу рэжуць гарачай непасрэдна пасьля варэньня, бо яна лепш убірае марынад.

Бульбяная салата — папулярны гарнір для многіх страваў. Часта падаецца да сасісак або адбіўной, а таксама смажанай рыбы. Бульбяная салата зьяўляецца клясычным гарнірам да вэнскага шніцалю.

## Вонкавыя спасылкі
* Люка А. П. Европейская кухня. — М.: ОЛМА ПРЕСС Инвест, 2004. 174 с.: ил. — (Сер. «Кулинария») ISBN 5-94848-167-0
* Рэцэпты бульбяных салатаў 

Катэгорыя:Гарніры
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Катэгорыя:Нямецкая кухня
Катэгорыя:Аўстрыйская кухня
Балыкесірспор Балыкесір

«**Балыкесірспор**» () — турэцкі футбольны клюб з гораду Балыкесіру. Заснаваны ў 1966 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Балыкесір‎