Крэменец

**Крэменец** () — места ў Тарнопальскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар Крэменецкага раёну. Насельніцтва на 2024 год — 20 тыс. чал. (з улікам перамешчаных асоб).

Знаходзіцца за 75 км ад Тарнопалю. Вузел аўтамабільных шляхоў, канцавая станцыя адгалінаваньня ад лініі Здалбунаў — Львоў.

## Гісторыя
* 1226: першы ўспамін пра Крэменец у Іпацьеўскім летапісе, места Галіцка-Валынскага княства.
* 1241, 1254: вытрымаў аблогу татараў.
* 1340: у складзе Вялікага Княства Літоўскага.
* канец XIV ст.: вялася адбудова Крэменецкага замка.
* 1438: атрымаў Магдэбурскае права.
* XV — 1-я палова XVII ст.: значны рамесна-гандлёвы цэнтар Валыні.
* 1497, 1500: крымскія татары зруйнавалі Крэменец.
* 1-я палова XVI ст.: мелася 18 прыпісаных да Крэменецкага замка сёлаў і хутароў; у месьце збудавалі касьцёл.
* 1536: у валоданьні Боны Сфорца.
* 1563: у Крэменцы было 737 будынкаў, мяшчане атрымалі дазвол на пасярэдніцкі гандаль.
* 1565/66: цэнтар Крэменецкага павету Валынскага ваяводзтва.
* 1569: паводле ўмоваў Люблінскай уніі перайшоў да Каралеўства Польскага.
* 1572: у месьце адбываліся 2 кірмашы на рок, тут разьмяшчаўся найбольшы на Валыні склад солі.
* 1629: у Крэменцы было 1224 будынкі.
* 1635: у месьце працавала 6 цэхаў, якія аб’ядноўвалі 131 рамесьніка.
* XVII—XVIII стагодзьдзі: найбуйнейшы на Валыні цэнтар вытворчасьці сукна.
* 1648: казакі Максіма Крываноса захапілі Крэменец і зруйнавалі замак.
* 1701: крэменецкі староста Я. А. Вішнявецкі запрасіў у места езуітаў, якія адкрылі тут калегіюм (школа граматыкі пачала працаваць з 1712 року, паэтыкі і рыторыкі — з 1713 року).
* 1772: у выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі.
* 1796: цэнтар павету Валынскай губэрні.
* 1805: у Крэменцы адкрылася Вышэйшая Валынская гімназія.
* 1921: у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Валынскім ваяводзтве.
* 1939: у складзе ЎССР.
* 22 ліпеня 1941 — 18 сакавіка 1944: знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва

* XVII стагодзьдзе: 1629 год — 6,7 тыс. чал.
* XIX стагодзьдзе: 1860 год — 12&nbsp;617 чал. (6450 мужчынаў і 6167 жанчын).
* XX стагодзьдзе: 1972 год — 20,3 тыс. чал.; 1991 год — 24,5 тыс. чал.
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 23,9 тыс. чал.

## Эканоміка
Працуюць цукровы, тытунёва-фэрмэнтацыйны, масласыраробны заводы, мэблевая фабрыка і іншыя.

## Славутасьці

Дзейнічае Крэменецкі краязнаўчы музэй.

* Дом радзіны Ю. Славацкага (XVIII ст.)
* Замак на гары Бона (XIII ст.)
* Жылы будынак «Блізьняты» (XVII—XVIII стагодзьдзі)
* Касьцёл (1636, цяпер царква Сьв. Мікалая УПЦ МП) і кляштар францішканаў (XVII ст.)
* Касьцёл Сьв. Ігнацыя Лаёлы і Станіслава Косткі (1731—1746, цяпер царква Праабражэньня Гасподняга УПЦ КП) і калегіюм езуітаў (XVIII ст.)
* Касьцёл Сьв. Станіслава
* Манастыр Яўленьня Гасподняга (1633)
* Палац Дамброўскіх (XVIII ст.)
* Царква і кляштар базылянаў (1630)

## Галерэя

Kremenets castle 5.jpg|Замак
Кременець. монастир єзуїтів.jpg|Кляштар езуітаў
Kremenec, Ukrajinský ortodoxní kostel 01.jpg|Касьцёл Сьв. Ігнацыя Лаёлы і Станіслава Косткі
Kremenec, klášter, kostel 02.jpg|Манастыр Яўленьня Гасподняга
Kremenec, Ruský ortodoxní kostel 02.jpg|Касьцёл бэрнардынаў
Ukraina (112).jpg|Касьцёл Сьв. Станіслава
Ukraina (124).jpg|Дом сям’і Ю. Славацкага
Ulica w Krzemieńcu, 2008.jpg|Меская вуліца


## Месты-сябры
* Канстанцін-Язёрна, Польшча
* Сьвянтнікі-Гурны, Польшча

## Асобы
* Валянтына Адамовіч (нар. 1930) — украінскі літаратар, пэдагог, краязнавец
* Марк Кац (1914—1984) — польскі і амэрыканскі матэматык габрэйскага паходжаньня
* Юры Пакальчук (1941—2008) — украінскі пісьменьнік і мовазнавец
* Юльюш Славацкі (1809—1849) — польскі паэт і драматург
* Ісаак Стэрн (1920—2001) — амэрыканскі музыка

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Krzemieniec //  S. 776—780

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гарады Тарнопальскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIII стагодзьдзі