Балта-Адрыятычны калідор

**Ба́лта-Адрыяты́чны калідо́р** ці **Балта-Адрыятычная вось** (Baltisch-Adriatische Achse) — эўрапейская ініцыятыва па стварэньні чыгуначнага калідору з высокай прапускной здольнасьцю з поўначы Эўропы на поўдзень, які злучыць Гданьск на Балтыйскім моры з Балёньняй на Адрыятычным. Лінія перасякае Польшчу, Чэхію, Славаччыну, Аўстрыю й Італію, злучаючы галоўным чынам высокаіндустрыялізаваныя вобласьці, такія як Варшава, Верхнесылескі вугальны басэйн, Вена, паўднёва-ўсходняя Аўстрыя і паўночная Італія. Чыгуначны калідор быў распрацаваны на базе праекту Трансэўрапейскай транспартнай сеткі (TEN-T) № 23, паводле якога была пабудавана чыгуначная лінія Гданьск — Вена ў 2003 року. Прапускаючы 24 млн тон грузаў у год, Балта-Адрыятычны калідор лічыцца адной з найважнейшых трансальпійскіх ліній у Эўропе.

## Мінуўшчына
З ініцыятывы аўстрыйскага Міністэрства транспарту ў 2006 року Польшча, Чэхія, Славаччына, Аўстрыя й Італія падпісалі пагадненьне пра пашырэньне чыгуначнай магістралі *TEN-T 23* у мэтах фармаваньня Балта-Адрыятычнага калідору. Мэтай ініцыятывы была ліквідацыя месцаў з заторамі, увязка транспартных патокаў і злучэньне зь іншымі эўрапейскімі чыгуначнымі калідорамі, ліквідацыя структурных і геаграфічных фактараў у раёнах, які недастаткова добра абслугоўваюцца (напрыклад у землях Штырыі і Карынтыі), павышэньне канкурэнтаздольнасьці чыгунак з аўтадарогамі і рэалізацыя патэнцыялу разьвіцьця рынку пасажырскіх перавозак.

14 краінаў Эўропы падпісалі дэклярацыю, якая заклікае да рэалізацыі Балта-Адрыятычнага калідору паміж Гданьскам і Балёньняй у 2009 року. Працы пачаліся ў канцы 2008. На першым этапе было распачатае пашырэньне Коральмскай чыгункі паміж Грацам і Клягенфуртам: тады ж пачалося будаўніцтва Коральмскага тунэлю, найбуйнейшага інфраструктурнага элемэнту чыгуначнай лініі. Яго заплянавана ўвесьці ў эксплюатацыю да 2022 року. У 2012 было пачатае будаўніцтва Зэмэрынскай чыгункі, якая, як чакаецца, адкрыецца ў 2024, абыходзячы перапады вышынь на перавале Зэмэрынг.

Пастановай ад 19 кастрычніка 2011 року Балта-Адрыятычны калідор быў зьвязаны з TEN-T Rail Baltica, праектам, закліканым зьвязаць Варшаву праз Коўна, Рыгу і Талін з Хельсынкамі (ўключаючы прапанаваны тунэль паміж Хельсынкамі й Талінам). У абмеркаваньні з дэпутатам Эўрапарлямэнту Дэбарам Сэрачыяні 24 красавіка 2012 року італьянскі міністар інфраструктуры і транспарту Карада Пасэра пацьвердзіў намер італьянскага ўраду прадоўжыць Балта-Адрыятычны калідор да Анконы, за 325 км на поўдзень ад Вэнэцыі.

## Чыгуначныя лініі
* Гданьск-Галоўны — Варшава-Ўсходняя (Польская дзяржаўная чыгунка, чыгуначная лінія № 9)
* Варшава-Цэнтральная — Гродзіск-Мазавецкі (ПДЧ, чыгуначная лінія № 1, былая Варшава-Венская чыгунка)
* Гродзіск-Мазавецкі — Заверце (ПДЧ, чыгуначная лінія № 4)
* Заверце — Катавіцы (ПДЧ, чыгуначная лінія № 1, былая Варшава-Венская чыгунка)
* Кракаў — Чэхавіца-Дзядзіцы (ПДЧ, чыгуначная лінія № 139)
* Чэхавіца-Дзядзіцы — Петравіца-ў-Карвіне
* Звардань — Чадца (СЧ, чыгуначная лінія № 129) — Жыліна (СЧ, чыгуначная лінія № 127)

## Раёны абслугоўваньня
* Гданьская бухта з портамі Гданьск і Гдыня
* Варшаўская аглямэрацыя, з падключэньнем да Rail Baltica
* Лодзь
* Верхнесылескі прамысловы раён (Катавіцы) і прылеглая да яго Паўночная Маравія (Острава)
* Оламаўц
* Брно
* Вена
* Браціслава
* Штырыя
* Трыест і Ўдзінэ ў вобласьці Фрыўлі — Вэнэцыя-Джулія
* Вэнэта
* Эмілія-Раманьня
* Марке (Анкона)

## Глядзіце таксама
* «Славенская чыгунка»

## Крыніцы

Катэгорыя:Эўрапейская чыгунка