Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (Ішкальдзь)

**Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы** — помнік архітэктуры XV стагодзьдзя ў Ішкальдзі. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка пад адрасам *вуліца Азёрная, 5*. Дзее. Твор архітэктуры готыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Ішкальдзкі касьцёл — унікальны ўзор гатычнага сакральнага дойлідства Вялікага Княства Літоўскага, які захаваўся да нашага часу амаль у пачатковым выглядзе.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
У 1449 годзе смаленскі намесьнік Мікалай Неміровіч, сын імавернага фундатара Ўселюбскага касьцёла Яна Няміры, заклаў у Ішкальдзі касьцёл пад тытулам *Сьвятой Тройцы, Зьвеставаньня Панны Марыі і Сьвятога Мікалая*. Паміж 1468 і 1471 гадамі біскуп віленскі Ян Ласовіч асьвяціў новазбудаваны касьцёл. У 1471 годзе Мікалай Неміровіч пацьвердзіў фундуш у сваім тэстамэнце.

У другой палове XVI ст. за Мікалаем Радзівілам «Чорным» касьцёл прыстасавалі пад кальвінскі збор. У 1641 годзе сьвятыню вярнулі каталікам. У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) у 1655—1667 гадох будынак значна пацярпеў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Ішкальдзь апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. Па здушэньні нацыянальна-вызвольанага паўстаньня (1863—1864) у 1866 годзе расейскія ўлады гвалтоўна зачынілі касьцёл, а ў 1868 годзе яго прыстасавалі пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У гэты час часткова сьцясалі бакавыя контрафорсы, а сам будынак цалкам атынкавалі звонку (раней тынкаваліся толькі нішы).

### Найноўшы час
У 1919 годзе ўлады міжваеннай Польскай Рэспублікі вярнулі касьцёл каталікам. За савецкім часам у жніўні 1968 году адбыўся масавы выступ мясцовага насельцтва ў абарону касьцельных рэчаў, якія зьбіраліся вывезьці. У 1969 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл.

У 1980-я гады праводзіліся рэстаўрацыйныя працы, па чым касьцёл вярнулі каталікам.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры готыкі. Гэта базыліка памерамі 26,4 × 14 м разам з апсыдай, накрытая 2-схільным дахам. Асноўны аб’ём падзяляецца дзьвюма парамі апорных слупоў на шырокі цэнтральны нэф і два вузкія бакавыя, якія перакрываюцца крыжовымі скляпеньнямі. Перакрытая зорчатым скляпеньнем апсыда мае амаль роўную шырыню з каталіконам. З паўночнага боку да апсыды далучаюцца невысокая закрысьція і паўкруглы аб’ём зь вітымі ўсходамі. Масіўныя муры ўмацоўваюцца на бакавых фасадах вэртыкальнымі, а з вуглаў — прыступкавымі контрфорсамі. Высокі гатычны дах сьпераду закрывае масіўны шчыт-франтон, аздоблены нішамі з паўцыркулярным завяршэньнем.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Iškaldź. Ішкальдзь (1900).jpg|каля 1900 г.
Iškaldź. Ішкальдзь (V. Damiejka, 1920).jpg|В. Дамейка, 1920 г.
Iškaldź, Trajecki. Ішкальдзь, Траецкі (B. Daniejka, 1920-29).jpg|Б. Дамейка, 1920-я  гг.
Iškaldź. Ішкальдзь (1919-39) (2).jpg|да 1939 г.


Iškaldź. Ішкальдзь (1919-39) (3).jpg|да 1939 г.
Iškaldź. Ішкальдзь (1919-39).jpg|да 1939 г.
Iškaldź. Ішкальдзь (J. Bułhak, 1919-39).jpg|Я. Булгак, да 1939 г.
Iškaldź. Ішкальдзь (J. Bułhak, 1930).jpg|Я. Булгак, 1930 г.


Iškaldź. Ішкальдзь (A. Visłocki, 1923) (2).jpg|А. Віслоцкі, 1923 г. 
Iškaldź. Ішкальдзь (A. Visłocki, 1923).jpg|Інтэр’ер. А. Віслоцкі, 1923 г.
Iškaldź. Ішкальдзь (A. Visłocki, 18.07.1923).jpg|Партал. А. Віслоцкі, 18 ліпеня 1923 г.
Iškaldź. Ішкальдзь (A. Visłocki, 1923) (3).jpg|Дзьверы. А. Віслоцкі, 1923 г.


### Сучасныя здымкі

Belarus-Ishkaldz-Holy Trinity Church-2.jpg|Агульны выгляд
Iškaldź. Ішкальдзь (03.2009).jpg|Бакавы фасад
Iškaldź. Ішкальдзь (22.03.2009).jpg|Брама
Belarus-Ishkaldz-Holy Trinity Church-Chapel-1.jpg|Каплічка


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Баравы Р. Невядомы помнік беларускай готыкі // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. 1987, № 2. С. 20—24.
* 
* Габрусь Т. Мураваная сакральныя архітэктура Беларусі перыяду Вялікага княства Літоўскага да стварэння Рэчы Паспалітай (канец XIII — трэцяя чвэрць XVI ст.) Готыка і рэнесанс // Архітэктура Беларусі: Нарысы эвалюцыі ва ўсходне-славянскім і еўрапейскім кантэксце. Т1. — Менск, 2005. С. 212—295.
* Лакамка А. Нацыянальныя рысы беларускай архітэктуры. — Менск: Ураджай, 1999.
* Туронак Ю. Фарміраваньне сеткі рымска-каталіцкіх парафій на Беларусі ў 1387—1781 гадах // Наша Вера. 1995, № 1. С. 22—29.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы ў Ішкальдзі, Глёбус Беларусі

Ішкальдзь
Ішкальдзь
Ішкальдзь
Ішкальдзь
Катэгорыя:Ішкальдзь