open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Team Fortress 2

**Team Fortress 2** (*TF2*) — шматкарыстальніцкая гульня ў жанры шутэр зробленая Valve Corporation. Была выпушчана як частка зборніку The Orange Box у кастрычніку 2007 да Microsoft Windows і XBox 360. Пазьней была выпучшана вэрсія да PlayStation 3 у лістападзе 2007. У красавіку 2008 была выпушчана асобна да Microsoft Windows, да OS X у чэрвені 2010 і да Linux у лютым 2013. У інтэрнэце распаўсюджваецца празь лічбавы сэрвіс Steam.

У Team Fortress 2 гульцы выбіраюць адну зь дзьвюх камандаў, якія складаюцца зь дзевяці клясаў, змагаючыюся ў розных рэжымах уключаючы захоўпства сьцягу і цара гары. Распрацоўка была пачата Джонам Кукам і Робінам Ўокерам, стваральнікамі арыґінальнай Team Fortress. Упершыню анансаваная ў 1998 годзе, тады выглядала больш рэалістычна з боку мілітарыстычнага візуалу і геймплэю, але яна зьмянялася на працягу ўсіх дзевяці гадоў распрацоўкі. Пасьля Valve не давала ніякай інфармацыі, *Team Fortress 2* рэгулярна зьяўлялася ў фантомным сьпісе *Wired News*. Апошні варыянт *Team Fortress 2* мае cartoon-like (мульцяшна-падобны) візуал пад уплывам мастацтва Дж. Х. Лэендэкера, Дын Корнуэла, і Нормана Рокуэла.

*Team Fortress 2* атрымала прызнаньне за мастацтва, геймплэй, гумар, і выкарастаньне пэрсанажа ў мультыплээрнай гульні. Valve працягвае рабіць новы кантэнт, уключаючы мапы, прадметы і рэжымы, таксама як аднаўленьня супольнай вытворчасьці. У чэрвені 2011, гульня стала бясплатнай, і стала падтрымліваецца мікратранзакцыямі за ўнутрагульнявую касмэтыку. Таксама была дадана «сыстэма дропу», якая дазваляе новым гульцам пэрыядычна атрымліваць унутрагульнявыя рэчы з выкарыстаньнем генэратара выпадковых лічбаў.

Катэгорыя:Шутэры ад першай асобы
Рублева

Назву **Рублева** маюць:

* Рублева — вёска ў Бабінавіцкім сельсавеце Лёзьненскага раёну Віцебскай вобласьці
* Рублева — вёска ў Дабрамысьлінскім сельсавеце Лёзьненскага раёну Віцебскай вобласьці
Пунктуацыя

**Пунктуа́цыя** (: ад *punctum*&nbsp;— «кропка») — унармаваная сыстэма правілаў ужываньня на пісьме знакаў прыпынку дзеля падзяленьня тэксту адпаведна ягоным лягічных, сынтаксічных ды інтанацыйных асаблівасьцяў.

## Табліца знакаў пунктуацыі

Кропка, коска, клічнік, пытальнік, дзьвюхкроп’е, кропка з коскай і шматкроп’е пішуцца адразу пасьля слова, пасьля чаго робіцца пропуст. Тэкст у дужках альбо двукосьсі пішацца неадрыўна ад іх. Калі ў тэксьце адзін за адзін ідуць два знакі прыпынку (напр. кропка і коска альбо клічнік і пытальнік), паміж імі пропусты не ўстаўляюцца.


Катэгорыя:Тыпаграфіка
Крамянёвая твань

**Крамянёвая твань** () — назва клястэру высокатэхналягічных бізнэсаў па вытворчасьці праграмнага забесьпячэньня, электронікі і біятэхналёгіі, які знаходзіцца ў ваколіцах ангельскага Кембрыджу.

Назва «Крамянёвая твань» адсылае да аналягічнае Крамянёвае даліны ў амэрыканскай Каліфорніі, а «твань» — ад назвы ангельскага рэгіёну Ангельскіх балотаў.

Цяпер у Крамянёвай твані разьмяшчаюцца больш за 1000 высокатэхналягічных кампаніяў. Рэгіён мае адзін з найбольш гнуткіх рынкаў працы ў тэхналягічным сэктары; старт-апы часта закрываюцца, аднак іхніх супрацоўнікаў адразу ж наймаюць іншыя кампаніі. Такім чынам, правалы ня проста дапушчальныя, але ў пэўным сэнсе чаканыя.

## Вонкавыя спасылкі
* Cambridge Corporate Gateway
* Cambridge Technopole

Катэгорыя:Эканоміка Кембрыджшыру
Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналёгіі ў Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Мясьціны, зьвязаныя з інфармацыйнымі тэхналёгіямі
Ц

**Ц**, **ц** (**цэ**; ) — 25-я літара беларускага кірылічнага альфабэту.

Выкарыстоўваецца таксама ўва ўсіх славянскіх кірылічных альфабэтах (23-я ў баўгарскай, 24-я ў расейскай, 27-я ў сэрбскай і ўкраінскай, 28-я ў македонскай) і ў пісьмовасьцях некаторых неславянскіх народаў. У стара- і царкоўнаславянскай азбуках носіць назву «ци» (ст.-сл.) ці «цы» (ц.-сл.), значэньне якой ня ясныя: яго злучаюць з словам «ции» (гэтыя) ад пытальнага й адноснага займеньніка «кыи» (які, якога); з старажытнарускім зьвязам «ци» («хіба», «ці», «ці дакладна, што»), адпаведным сучаснаму ўкраінскаму «чы»; ёсьць і іншыя вэрсіі. У кірыліцы звычайна лічыцца 26-й паводле парадку (калі гаворка ідзе пра стараславянскую азбуку) ці 25-й (у царкоўнаславянскай азбуцы) і выглядае як ; у глаголіцы па ліку 27-я, мае выгляд . У абедзьвюх азбуках мае лікавае значэньне — 900.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ц мае лічбавае значэньне — 900.

Катэгорыя:Кірылічныя літары
Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Џ

**Џ**, **џ** (**джэ**; ) — літара кірыліцы, уваходзіць у азбукі сэрбскае, македонскае й абхаскае моваў. У сэрбскай азбуцы 29-я, у македонскай — 30-я, у абхаскай — 58-я. Азначае гук [dʐ] (у абхаскай [d͡z] ці [dzʲ]).

Літара паходзіць ад літары Ц, якая раней мела выгляд *Џ*.

У сэрбскае пісьмовасьці сустракаецца (большай часткай у запазычаньнях з турэцкае мовы) з тым жа значэньнем як і ў XVII стагодзьдзі, але непастаянна: прынамсі Вук Караджыч у першы варыянт сэрбскае азбукі знак Џ не ўключыў (глядзі старонку 9 ягонае граматыкі 1814 году), скарыстаўшы дыграф *чж*: *Боїачжиа*, *Карапанчжић.* Але пра існаваньне *Џ* ён ведаў. Гэтая літара зьявілася ў пазьнейшым выглядзе ягонае азбуцы, (глядзі старонку 9 буквара 1827 году), але літара не прыжылася.

Катэгорыя:Кірылічныя літары
Катэгорыя:Сэрбская мова
Катэгорыя:Македонская мова
Ш

**Ш**, **ш** (**ша**; ) — 27-я літара беларускага кірылічнага альфабэту. Выкарыстоўваецца таксама ўва ўсіх славянскіх кірылічных альфабэтах (25-я ў баўгарскім, 26-я ў расейскім, 29-я ва ўкраінскім, 30-я ў сэрбскім і апошняя ў македонскім) і ў пісьмовасьцях некаторых неславенскіх народаў. У стара- і царкоўнаславянскім альфабэтах таксама носіць назва «ша», значэньне якой невядома. У кірыліцы звычайна лічыцца 28-й паводле парадку (калі гаворка ідзе пра ст.-сл. азбуку) ці 27-ай (у ц.-сл. азбуцы), у глаголіцы паводле ліку 29-я. Адна зь нешматлікіх літараў, што аднолькава выглядае ў абедзьвюх славенскіх азбуках:  / .

Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Катэгорыя:Кірылічныя літары
Рублева (Дабрамысьлінскі сельсавет)

**Ру́блева** — вёска ў Лёзьненскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дабрамысьлінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 чалавек
* 1999 год — 30 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дабрамысьлінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лёзьненскага раёну
Х

**Х**, **х** (**ха**; ) — 24-я літара беларускага кірылічнага альфабэту. Выкарыстоўваецца таксама ўва ўсіх славянскіх кірылічных альфабэтах (22-я ў баўгарскай, 23-я ў расейскай, 26-я ў сэрбскай і ўкраінскай, 27-я ў македонскай) і ў пісьмовасьцях некаторых неславянскіх народаў. У стара- і царкоўнаславянскім альфабэтах носіць назву «хѣръ», значэньне якой няяснае. У кірыліцы звычайна лічыцца 23-яй паводле парадку й выглядае як ; у глаголіцы паводле ліку 24-я, мае выгляд . У абодвух альфабэтах лічбавае значэньне — 600.

Можа быць малой і вялікай. Мае рукапісны й друкаваны выгляд.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Х мае лічбавае значэньне — 600.

Катэгорыя:Кірылічныя літары
Катэгорыя:Беларускі альфабэт
Щ

**Щ**, **щ** (**шча**, ; ) — літара некаторых славянскіх кірылічных альфабэтаў: 27-я ў расейскім (літаратурным вымаўленьнем лічыцца мяккае [шь]), 26-я ў баўгарскім (вымаўляецца як [шт]) і 30-я ва ўкраінскім (вымаўляецца як цьвердае (падобнае на беларускае) [шч], або на ўсходзе й сярэдзіне Ўкраіны [шь]); выкарыстоўваецца таксама ў пісьмовасьцях некаторых неславянскіх народаў.

Літара ў беларускім альфабэце адсутнічае. У кірыліцы звычайна лічыцца 25-ай паводле парадку (калі гаворка ідзе пра стараславянскую азбуку, дзе Щ прынята ставіць перад Ц) ці 28-ай (у царкоўнаславянскай азбуцы, дзе, як і ў расейскай, стаіць пасьля Ш), выглядае як  і лікавага значэньня ня мае; у глаголіцы паводле ліку 26-ы, выглядае як  і мае лікавае значэньне 800.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Щ ня мае лікавага значэньня.

Катэгорыя:Кірылічныя літары
Асманская мова

**Асма́нская,** ці **атама́нская мо́ва** (саманазва: لسان عثمانی (Лісан і Османі)), званая таксама стараанаталійска-цюрская, стараасманская ці асманска-турэцкая, — дзяржаўная мова Асманскае дзяржавы, належыць да агускае падгрупы цюрскіх моў. Нягледзячы на тое, што асманская мова была цюркскай у сваім грунце, але мела даволі многа запазычаньняў з арабскае й пэрсідзкае моваў. Даходзіла ў некаторых навуковых творах да 80—90 адсоткаў арабскіх і пэрсідзкіх словаў, прытым арабшчына ў большасьці сваёй прыйшла (як і ў іншыя цюрскія мовы) празь пэрсыдзкае пасярэдніцтва. Апроч гэтага, выкарыстоўваліся асобныя арабскія і пэрсыдзкія граматычныя словазлучэньні (прыкладам, ізафэт). Таму да сярэдзіны XIX стагодзьдзя асманская мова вельмі моцна адрозьнівалася ад гутарковых турэцкіх гаворак (хоць, зь іншага боку, і ўплывала на іх). Выкарыстоўвалася арабская азбука зь некаторымі прыстасаваньнямі (агульнымі зь пэрсыдзкаю пісьмовасьцю, з выняткам знаку каф з трыма кропкамі зьверху — для заднеязыкага [н], які не захаваўся ў сучасным турэцкай пісьмовасьці, але прысутнічае ў шэрагу сучасных цюрскіх моў, прыкладам, у татарскай, казахскай).

Катэгорыя:Цюрскія мовы
Катэгорыя:Мовы Азіі
Чарцёж (неадназначнасьць)

**Чарцёж** — гэта:

* Чарцёж — умоўная графічная выява якога-небудзь аб’екта
* Чарцёж — вёска ў Жлобінскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі
Scooter

**Scooter** (вымаўляецца *«Скутэр»*) — нямецкі музычны гурт у жанры танцавальнай электроннай музыкі. Зьяўляецца адным з найбольш вядомых і пасьпяховых нямецкіх гуртоў: з моманту заснаваньня ў 1993 годзе, Scooter прадалі больш за 30 мільёнаў дыскаў. 23 сынглы гурта траплялі ў Топ-10 нямецкага чарту — найлепшы вынік з моманту заснаваньня гэтага чарту.

## Удзельнікі
### Цяперашні склад
* Эйч Пі Бакстэр — сьпеў, аўтар тэкстаў (з 1993)
* Міхаэль Сыман — клявішныя, аранжыроўкі, рэміксы (з 2006)
* Філ Шпайзэр — клявішныя, аранжыроўкі, рэміксы (з 2014)
* Енс Тэле — мэнэджар гурта з моманту заснаваньня

### Былыя ўдзельнікі
* Фэрыс Бюлер — клявішныя, аранжыроўкі (з 1993 да 1998)
* Аксэль Кун — клявішныя, аранжыроўкі (з 1998 да 2002)
* Джэй Фрог — клявішныя, аранжыроўкі (з 2002 да 2006)
* Рык Джэй Джордан — клявішныя, аранжыроўкі, рэміксы, асноўны кампазытар гурта цягам 20 гадоў (з 1993 да 2014)

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[… and the Beat Goes On!]]* (1995)
* *[[Our Happy Hardcore]]* (1996)
* *[[Wicked!]]* (1996)
* *[[Age of Love (альбом)|Age of Love]]* (1997)
* *[[No Time to Chill]]* (1998)
* *[[Back to the Heavyweight Jam]]* (1999)
* *[[Sheffield (альбом)|Sheffield]]* (2000)
* *[[We Bring the Noise!]]* (2001)
* *[[The Stadium Techno Experience]]* (2003)
* *[[Mind the Gap]]* (2004)
* *[[Who’s Got the Last Laugh Now?]]* (2005)
* *[[The Ultimate Aural Orgasm]]* (2007)
* *[[Jumping All Over the World]]* (2007)
* *[[Under the Radar Over the Top]]* (2009)
* *[[The Big Mash Up]]* (2011)
* *[[Music for a Big Night Out]]* (2012)
* *[[The Fifth Chapter]]* (2014)
* *[[Ace]]* (2016)
* *[[Scooter Forever]]* (2017)
* *[[God Save the Rave]]* (2021)
* *[[Open Your Mind and Your Trousers]]* (2024)

### Live-альбомы
* *Encore – Live & Direct* (2002)
* *Excess All Areas* (2006)
* *Live in Hamburg* (2010)

### Кампіляцыі
* *[[Rough and Tough and Dangerous – The Singles 94/98]]* (1997)
* *[[Push the Beat for This Jam – The Second Chapter]]* (2002)
* *[[24 Carat Gold]]* (2002)
* *[[20 Years of Hardcore]]* (2013)
* *[[100% Scooter - 25 Years Wild & Wicked]]* (2017)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт


Катэгорыя:Нямецкія музычныя гурты
Катэгорыя:Музыкі-электроншчыкі
Катэгорыя:Танцавальная музыка
Катэгорыя:Эўрадэнс-гурты
Бярозаўка (Ігуменскі раён)

**Бяро́заўка** — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Руднянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 19 чалавек
* 2010 год — 10 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Руднянскі сельсавет (Ігуменскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Ігуменскага раёну
Tesla Inc

**Tesla, Inc.** (раней **Tesla Motors**) — амэрыканская кампанія па вытворчасьці аўтамабіляў і захоўваньні энэргіі, заснаваная ў 2003 року, якая знаходзіцца ў Пала Альта (Каліфорнія). Займаецца вытворчасьцю электрамабіляў, літа-іённых ды сонечных батарэяў.

Кампанія названая паводле сэрбска-амэрыканскага электратэхніка і фізыка Ніколы Тэслы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына


Катэгорыя:Вытворцы спартовых аўтамабіляў
Катэгорыя:Арганізацыі Пала Альта
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Сан-Вітале

**Базыліка Сан-Вітале** () — раньнехрысьціянская базыліка ў Равэньне (Італія), найважнейшы помнік бізантыйскага мастацтва ў Заходняй Эўропе. У 1996 годзе ў складзе раньнехрысьціянскіх помнікаў Равэнны была ўключана ў лік аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО. Вылучаецца сярод васьмі раньнехрысьціянскіх помнікаў Равэнны дасканаласьцю сваіх мазаік, якія ня маюць сабе роўных па-за межамі Канстантынопалю.

## Музэй
Побач з базылікай Сан-Вітале разьмешчаны Нацыянальны музэй Равэнны са зборам рымскіх манэтаў, бізантыйскай разьбы па косьці. У зборы прадстаўлены цыкл фрэсак эпохі Трэчэнта, зьнятых з царквы Санта К’яра. Маецца калекцыя тканінаў і жывапісу XVII—XVIII стагодзьдзяў. Унутраны двор музэю ўпрыгожаны старажытнарымскай і раньнехрысьціянскай скульптурай: каменныя крыжы IV—V стагодзьдзяў, саркафагі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Basilica di San Vitale 

Катэгорыя:Равэнна
Катэгорыя:Архітэктура Бізантыі
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Італіі
Катэгорыя:Мазаіка
Катэгорыя:Пабудовы Юстыніяна I
Смолка

**Смо́лка** — вёска ў Чавускім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ваўкавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 107 чалавек
* 1999 год — 176 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ваўкавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Чавускага раёну
Хаваншчына (Івейскі раён)

**Хава́ншчына** — хутар ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
Напрыканцы XVII ст. маёнтак у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У 1690 г. належаў С. Талішэўскаму, 1 дым. У 1735 г. А. Папоўскаму. 

У ХІХ—пачатку XX ст. фальварак у Суботніцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1897 г. належаў Замойскім, 4 двары, 50 жыхароў, млын, у засьценку 1 двор, 8 жыхароў. 

У 1921 -1939 гг. у Івейскай гміне Валожынскага, з 1926 г. Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. у фальварку 4 двары, 36 жыхароў. 

3 12.10.1940 г. хутар (22 двары, 116 жыхароў) у Старчаняцкім, з 1961 г. у Івейскім сельсаветах Івейскага раёну. Уваходзіў у калгас «Шлях Леніна». Потым у складзе калгаса «Іўе».
## Насельніцтва
* 2009 год — 24 чалавекі
* 1999 год — 24 чалавекі, 10 двароў. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Мураўшчына (Гарадзенская вобласьць)

**Мураўшчы́на** (таксама — *Мураўшчы́зна*, *Мура́ўшчына*) — хутар у Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
У канцы XIX ст. аколіца ў Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. 

Пазьней у складзе калгасу «Іўе».

## Насельніцтва
* 2009 год — 8 чалавекі
* 1999 год — 11 чалавекі, 4 двары

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Людмілін

**Людмі́лін** — хутар ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX ст. фальварак у Седліцкай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1897 г. 1 двор, 8 жыхароў, уласнасьць Замойскіх. У 1905 г. 100 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. у Івейскай гміне Валожынскага, затым Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 6 двароў, 84 жыхары.

3 12.10.1940 г. хутар (4 двары, 38 жыхароў) у Дайлідзкім, з 1962 г. у Івейскім сельсаветах Івейскага раёну. 3 1951 г. у калгасе «Воля». У 1970 г. 92 жыхары. Потым у складзе калгасу «Іўе». У 1999 г. 4 двары, 9 жыхароў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 20 чалавек
* 1999 год — 9 чалавек, 4 двары. 
* 1970 год — 92 чалавека

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Людміліна на Радзіма.орг
* Людмілін - легенда аб паходжаньні хутару, Івейскі край, 27.11.2010

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Іўе (хутар)

**Іўе** — хутар ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Івейскага сельсавету.

## Гісторыя
Паводле пісьмовых крыніц маёнтак Іўе вядомы з XVI ст. У 1690 г. належаў Стэфану Тызэнгаўзу, ваяводу Наваградзкаму. Ён трымаў Іўе ў закладзе ад Казімера Яна Сапегі, ваяводы віленскага. Набыў яго за 15 тыс. талераў у 1686 г. 

У 2-й палове XIX — пачатку XX ст. у Івейскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні, уласнасьць Замойскіх. У 1905 г. 124 жыхары, 8720 дзесяцін зямлі, побач млын, 5 жыхароў, 0,5 дзесяціны зямлі. 

У 1921 — 1939 гг. фальварак у Івейскай гміне Валожынскага, затым Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы. У 1921 г. 13 двароў, 190 жыхароў. 

3 1940 г. (18 двароў, 203 жыхары) у Івейскім сельсавеце Івейскага раёну. Потым у складзе калгаса «Іўе». У 1999 г. 12 двароў, 21 жыхар.

## Насельніцтва
* 2009 год — 14 чалавек
* 1999 год — 21 чалавек, 12 двароў. 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Івейскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Ісерна

**І́серна** — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Ісернскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 424 чалавекі
* 1999 год — 422 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ісернскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Дарога Р12 (Беларусь)

**Дарога**  — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэньня ў Беларусі, якая злучае Нясьвіж і Клецак. Працягласьць — 16 км. Праходзіць па тэрыторыі Нясьвіскага і Клецкага раёнаў Менскай вобласьці.

## Маршрут
* **[[Менская вобласьць]]**, **[[Нясьвіскі раён]]**
**   
**   Нясьвіж
**  
** Лань
** Пукелеўшчына
** Касмовічы
* **[[Клецкі раён]]**
** Гарбуноўшчына
**   Клецак
**   

## Глядзіце таксама
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Дэпартамэнт БЕЛАЎТАДОР

Р12
Заяц (неадназначнасьць)

**За́яц** можа азначаць:

* Зайцы — род сысуноў сямейства зайцавых.
* Заяц — сузор’е Паўднёвай паўкулі.

## Асобы
**Заяц** — славянскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:
* Леанід Заяц ( 1958) — беларускі дзяржаўны дзяяч
* Лявон Заяц (1890—1935) — беларускі палітычны дзяяч
* Юры Заяц (1951—2011) — беларускі навуковец

## Глядзіце таксама
* Зайцы (неадназначнасьць)
* Марскі заяц (неадназначнасьць)
* Зайцаў
* Зайцава
* Зайчанка
Дарога Р13 (Беларусь)

**Дарога**  — аўтамабільная дарога рэспубліканскага значэньня ў Беларусі, якая злучае Клецак і Лунінец. Працягласьць — 111 км. Праходзіць па тэрыторыі Клецкага раёну Менскай вобласьці і Ганцавіцкім і Лунінецкім раёнах Берасьцейскай вобласьці.

## Маршрут
* **[[Менская вобласьць]]**, **[[Клецкі раён]]**
**   
**  Клецак
** Кухчыцы
** Іскры
** Забалатнікі
** Сіняўка  
** Панача
** Руда
** Машукі
** Галынка
* **[[Берасьцейская вобласьць]]**, **[[Ганцавіцкі раён]]**
** Кукава
** Агарэвічы
**  
**  Ганцавічы  
** Люсіна
** Малькавічы
* **[[Лунінецкі раён]]**
** Тожава
** Бастынь
** Дзятлавічы
**  
**  Лунінец
**  

## Глядзіце таксама
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Дэпартамэнт БЕЛАЎТАДОР

Р13
Вільгэльм Гайгалят

**Вільгэльм (Вілемс) Ґайґалят** (, ; 27 верасьня 1870, , раён  — 30 лістапада 1945, Брэтэн, Вюртэмбэрг-Бадэн, Нямеччына) — пруска-летувіскі пратэстанцкі сьвятар, дзяржаўны і грамадзкі дзяяч.

## Жыцьцяпіс
Бацька — памешчык Мікс Ґайґалят. Навучаўся ў школах у Мэмелі і Тыльзыце, у 1892—1896 роках вывучаў багаслоўе і філязофію ва ўнівэрсытэтах Кёнігсбэргу і Бэрліну. У 1900—1919 служыў лютэранскім сьвятаром у летувіскіх парафіях Усходняй Прусіі (, Прэкуле, Катычай).

У 1903 року ўпершыню быў абраны дэпутатам , дзе прадстаўляў акругу Мэмэлю-Гейдэкругу. Пераабіраны ў 1908 і 1913, выступаў у парлямэнце ў абарону моўных і культурных правоў насельніцтва Малой Летувы.

16 лістапада 1918 абраны старшынём створанага тыльзыцкага аддзелу Летувіскай Тарыбы ў Прусіі, аднак ужо 30 лістапада сышоў з пасады, адмовіўшыся падпісваць Тыльзыцкі акт.  выступаў за далучэньне паўночнай часткі Ўсходняй Прусіі да Летувы.

У 1905—1930 роках узначальваў хрысьціянскае таварыства «Сандора», рэдагаваў газэту «Пагальба», у міжваеннае дзесяцігодзьдзе ўдзельнічаў у душпастарскай і грамадзкай дзейнасьці ў Клайпэдзкім краі. Ініцыятар стварэньня і першы дырэктар (1922—1924) летувіскай гімназіі ў Клайпэдзе. У 1925—1933 — прэзыдэнт Эвангельска-лютэранскай кансысторыі. У 1925—1936 — дацэнт, прафэсар пратэстанцкага багаслоўскага факультэту Ковенскага ўнівэрсытэту (у 1927—1928 — дэкан). Ганаровы доктар Латвійскага ўнівэрсытэту (1933).

У 1939 року Клайпэдзкая зямля была далучаная да нацысцкай Нямеччыны, у 1940 року Вільгэльм Гайгалят пераехаў у Крэтынгу. У 1941, перад прыходам Саветаў, разам са сваёй жонкай зьехаў у Трэці райх, дзе жыў пад наглядам паліцыі. У 1994 року ягоныя парэшткі перавезеныя і перапахаваныя на радзіме.

## Творы
* Kritika raštų apie seniausią Lietuvos istoriją (1893])
* *Die evangelische Gemeinschaftsbewegung unter den preußischen Litauern: Geschichtliches und Gegenwärtiges.* Königsberg 1904, kpbc.umk.pl (у перакладзе на польскую мову фон Аляксандра В. Баўкнэхта & Давіда Р. Банаха: «Ewangelicki ruch gromadkarski wśród Litwinów pruskich. Historia i teraźniejszość», Olsztyn 2016)
* Evangeliški surinkimai Prūsų Lietuvoje (1905)
* Lietuvos nusidavimai ir mūsų rašliava (1912)
* Kristijonas Duonelaitis, jo gyvastis ir darbai (1913)
* Litauen. Das besetzte Gebiet, sein Volk und dessen geistige Strömungen (1917)
* Die evangelische — lutherische Kirche in Litauen (1929)
* Lietuvos Evangelikų bažnytinio gyvenimo problemos (l935)

## Узнагароды
* Ордэн Гедыміна 3 ступені (1928)
* Ордэн Гедыміна 2 ступені (1930)
* латвійскі ордэн Трох зорак (1935)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс літаратуры пра Вільгэльма Гайгалята

Катэгорыя:Дэпутаты Прускай Палаты прадстаўнікоў
Катэгорыя:Лютэранскія багасловы
Катэгорыя:Летувіскія пратэстанцкія багасловы
Катэгорыя:Выпускнікі Кёнігсбэрскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Бэрлінскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Летувіскія грамадзкія дзеячы
Катэгорыя:Летувіскія лютэране
Катэгорыя:Выкладчыкі ўнівэрсытэту Вітаўта Вялікага
Катэгорыя:Кавалеры ордэна вялікага князя Гедыміна
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Трох Зорак
Ҁ

**Ҁ**, **ҁ** (**ко́па**) — стары кірылічны знак, які наўрад варта лічыць літарай. Выкарыстоўваўся ў стараславянскім пісьменстве выключна ў якасьці лікавага знака 90, што ў дакладнасьці паўтарала сярэднявечны грэцкі запіс лікаў: у якасьці знаку копа (Ϙ) выйшла з ужытку да пачатку «клясычнага» пэрыяду старажытнагрэцкай літаратуры (а таму й не ўключаецца ў склад стандартнага 24-знакавага грэцкага алфабэту), але дагэтуль захоўваецца ў якасьці лікавага знака (з тым жа значэньнем), бо звычайныя альфабэтныя знакі ў грэкаў ня цалкам выцесьненыя арабскімі лічбамі: часам ёю перадаюцца «лікі» кіраўнікоў, напрыклад Φίλιππος Β = Піліп II.

У глаголіцы знак-адпаведнік копы адсутнічае.

У кірыліцы ж знак Ҁ даволі рана стаў успрымацца як знак падобнай на яго Ч, так што ў царкоўнаславянскім пісьменстве лікавым знакам 90 стаў гэты знак.

Зьмешваньне знака Ҁ і знаку Ч можна ўгледзець і ў адваротным напрамку: так, шрыфты беларускага першадрукара Францішка Скарыны мелі характэрны копападобны знак Ч. Пазьней, у пачатку XX ст. часопіс «Крывіч» у сваіх шрыфтах зьмяняў літару Ч на Ҁ і ў афармленьні выглядаў як «Крывїҁ».

Назва «копа» для кірылічнага знака Ҁ — умоўная, нядаўна ўведзеная па падабенстве з грэцкаю. У цяперашніх падручніках і слоўніках стараславянскае азбукі часам уключаецца ў сьпіс знакаў кірылічнай азбукі, як і ў Стараславянскім слоўніку М. 1994 табліца на стар 56—57 зьмешчана паміж О і П.

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах мае значэньне лічбы — 90.

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Ѯ

**Ѯ**, **ѯ** (**ксі**; )&nbsp;— старая кірылічная літара, сёньня ўжываецца толькі ў царкоўнаславянскай мове.

Паходзіць ад грэцкай літары *ксі*, выкарыстоўвалася для яго замены ў словах, запазычаных з грэцкай мовы, а таксама для запісу лікаў. Літара «ксі», як і яе падабенства ў грэцкім альфабэце, азначала лік 60. У глаголіцы падобная літара адсутнічала.

У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ѯ мае значэньне лічбы&nbsp;— 60.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Ѱ

**Ѱ**, **ѱ** (**псі**; )&nbsp;— архаічная кірылічная літара, сёньня ўжываецца толькі ў царкоўнаславянскай мове.

Паходзіць ад грэцкай літары з такой жа назвай  і выкарыстоўвалася для яе замены ў словах, запазычаных з грэцкай мовы, а таксама для запісу лічбаў. **Ѱ**, як і ейны адпаведнік ў грэцкім альфабэце, пазначала лічбу 700. У глаголіцы падобная літара адсутнічала.

У старабеларускай мове ўжывалася для абазначэньня гуку «пс» амаль выняткова ў словах грэцкага паходжаньня, якія адносяцца да царквы (напрыклад, «псальма»). Яшчэ адно нярэдкае ўжываньне гэтай літары&nbsp;— у складзе частай у надпісах формулы «такі-то пісаў» (пьсалъ; гэта спрадвечнае слова магло запісвацца як *ѱалъ*, *ѱлъ* альбо нават проста *ѱ* пад тытлам).

## Гісторыя
Згодна з школьнымі правіламі, складзенымі ў XVI—XVII стагодзьдзях, як, напрыклад, у граматыцы Мялеція Сматрыцкага, псі прызначалася для ўжываньня ў словах грэцкага паходжаньня, але зрэдку выкарыстоўвалася для напісаньня родных словаў, як і ўкраінскае *ѱы* (*псы*, «сабакі»).

Псі была выключана з расейскай артаграфіі разам з ксі, амэгай і юсам у *Грамадзянскім пісьме* 1708 году, а таксама выключана зь іншых сьвецкіх моваў. Працягвае ўжывацца ў царкоўнаславянскай мове.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Ӂ

**Ӂ**, **ӂ** (**жэ з брэ́вэ**; ) — восьмая літара малдаўскага кірылічнага альфабэту. Пазначае гук . Адпавядае літары «g» у румынскім альфабэце, калі яна пішацца перад літарамі «i» альбо «e». Выкарыстоўваецца таксама ў кірылічным альфабэце гагавускае мовы.

Атрымана даданьнем надрадковага знака да кірылічнай літары Ж. У румынскай кірылічнай пісьменнасьці, якая ўжывалася да сярэдзіны XIX стагодзьдзя, замест Ӂ выкарыстоўвалася літара Џ (гэтая ж літара й дагэтуль выкарыстоўваецца для абазначэньня таго ж гуку ў сэрбскім і македонскім альфабэтах).

У малдаўскі альфабэт літара Ӂ уводзілася пастановай Рады міністраў МССР ад 17 траўня 1967. У глаголіцы падобная літара адсутнічала.

## Лікавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах літара Ӂ адсутнічае, таму ня мае лічбавага значэньня.

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Катэгорыя:Малдаўская мова
Эйч Пі Бакстэр

**Эйч Пі Ба́кстэр** (), сапраўднае імя **Ганс Пэтэр Геэрдэс** (; нарадзіўся 16 сакавіка 1964 г., Леэр, Ніжняя Саксонія, ФРН) — нямецкі сьпявак, фронтмэн і адзін з заснавальнікаў гурта Scooter.

## Кар’ера
Па сканчэньні ў 1985 годзе гімназіі ў родным Леэры вывучаў нядоўгі час права ў Гановэры, дзе ў 1987 г. разам з Рыкам Джорданам і ягонай сястрой Брыт Максімэ заснаваў гурт Celebrate the Nun. У 1993 г. стаў адным з заснавальнікаў гурта Scooter. 15 сакавіка 2013 выйшла ягоная сольная песьня *Who the Fuck Is H.P. Baxxter?*. У 2015 г. зьняўся камэа ў адной з сэрыяў сэрыялу пра гамбурскіх паліцэйскіх *Großstadtrevier*. У 2016 і 2017 гадох быў сябрам журы шоў *Нямеччына шукае супэрзорку*.

## Прыватнае жыцьцё
З 2006 да 2011 г. быў жанаты ў другі раз, з мадэльлю Зымонэ Мостэрт. Мае калекцыю клясычных аўтамабіляў. Жыве ў раёне Дувэнштэт на поўначы Гамбургу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* www.scootertechno.com

Катэгорыя:Scooter
Катэгорыя:Нямецкія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжняй Саксоніі
Эўрадэнс

**Эўрадэ́нс** (, ад *European* — «эўрапейскі» і *dance* — «танец», літаральна «эўратанец») — кірунак эўрапейскай электроннай танцавальнай музыкі, які зьявіўся ў канцы 1980-х гадоў, у выніку зьліцьця разнастайных элемэнтаў эўрадыска, італа-дыска, гіп-гопу. Для стылю характэрна перавага сынтэзатару, выкарыстаньне рытму з частасьцю ад 90 да 155 удараў за хвіліну, а таксама мэлядычных вакальных партыяў, або іхняе спалучэньне з гіп-гопам.

## Выканаўцы ў стылі Эўрадэнс
* 2 Brothers on the 4th Floor (Нідэрлянды)
* 2 Unlimited (Нідэрлянды)
* 666 (Нямеччына)
* 20 Fingers (ЗША)
* Ace of Base (Швэцыя)
* Activate (Нямеччына)
* Alcazar (Швэцыя)
* Alice Deejay (Нідэрлянды)
* ATC (Нямеччына)
* Aqua (Данія)
* Basic Element (Швэцыя)
* Basshunter (Швэцыя)
* Cappella (Італія)
* Captain Jack (Нямеччына)
* Captain Hollywood Project (Нямеччына)
* Caramell (Швэцыя)
* Centory (Нямеччына)
* Crazy Frog (Швэцыя)
* Culture Beat (Нямеччына)
* Dj Bobo (Швайцарыя)
* Dj Dado (Італія)
* Dr. Alban (Швэцыя)
* Eiffel 65 (Італія)
* E-Rotic (Нямеччына)
* E-Type (Швэцыя)
* East 17 (Вялікабрытанія)
* French Affair (Нямеччына)
* Fun Factory (Нямеччына)
* Gala (Італія)
* Gigi D'Agostino (Італія)
* Haddaway (Нямеччына)
* ICE MC (Вялікабрытанія)
* Imperio (Аўстрыя)
* Jam & Spoon (Нямеччына)
* La Bouche (Нямеччына)
* Lasgo (Бэльгія)
* Loreen (Швэцыя)
* Magic Affair (Нямеччына)
* Masterboy (Нямеччына)
* Maxx (Нямеччына)
* MC Erik & Barbara (Славаччына)
* Me & My (Данія)
* Mo-Do (Італія)
* Mr. President (Нямеччына)
* N-Trance (Вялікабрытанія)
* Pandora (Швэцыя)
* Paradisio (Бэльгія)
* Pinocchio (Італія)
* Pharao (Нямеччына)
* Rednex (Швэцыя)
* Sash! (Нямеччына)
* Scatman John (ЗША)
* Scooter (Нямеччына)
* Snap! (Нямеччына)
* The Free (Нямеччына)
* The Soundlovers (Італія)
* U96 (Нямеччына)
* Waldo's People (Фінляндыя)
* X-Perience (Нямеччына)
* Yaki-Da (Швэцыя)

## Вонкавыя спасылкі
*The Eurodance Encyclopedia 
*Eurodance Magazine 

Катэгорыя:Эўрадэнс
Ѣ

**Ѣ**, **ѣ** (**яць**) — літара гістарычнай кірыліцы і глаголіцы, сёньня ўжываецца толькі ў царкоўнаславянскай мове. У стараславянскай мове пазначала галосны: йэ, або йа.

Так што кірылічныя напісаньні «ѣзва», «ѣрость», «ѣсли» перадаюцца там з пачатковага знаку яць; гэтак жа тлумачыцца й назва знаку: мяркуюць, што стараслав. «ѣть» есьць скажонае «ѣдь» «ежа»). У сучаснай беларускай мове ніколі не выкарыстоўваўся. У Расеі «яць» заставаўся ва ўжываньні да зьменаў правапісу 1918 году, хаця ўжо да канца XIX стагодзьдзя ў пераважнай большасьці расейскіх гаворак яго вымаўленьне практычна не адрозьнівалася ад вымаўленьня галоснай «е» (хоць, у адрозьненьне ад апошняй, гістарычны «яць» у расейскай мове пад націскам, як правіла, не пераходзіць у «е» і не чаргуецца з нулем гука). У кірыліцы «яць» звычайна лічыцца 32-м знакам (займае месца ў азбуцы пасьля знаку Ь), у глаголіцы па парадку 33-і, лікавага значэньня ня мае.

У невялікім ліку самых старажытных кірылічных помнікаў сустракаецца таксама адмысловая літара «ётаваны яць».

## Крыніцы

## Літаратура
### Апісаньне
* *Белосоколов А. П.* Буква Ѣ: руководство к употреблению этой буквы в письме (со списком слов). — СПб.: тип. Х. Гинце, 1847.
* Буква Ѣ и знаки препинания: Руководство к употреблению буквы Ѣ и знаков препинания (со списком слов) (PDF). — СПб.: тип Ю. Штауфа, 1858.

### Іншае
* *Александров А.* Полный русско-английский словарь. — 5-е изд. — СПб., 1909. (Репринт в Германии ок. 1960.)
* *Буслаев Ф.* Историческая грамматика русскаго языка. — 4-е изд. — М.: изд. братьев Салаевых, 1875.
* *Востоков А.* Сокращенная русская грамматика. — 4-е изд. — М.: в универс. типогр., 1843. (Существует репринт.)
* *Григорьева Т. М.* Русское письмо: от реформы графики к реформе орфографии. — Красноярск: изд-во КГУ, 1996.
* *Грот Я. К.* Русское правописание. — 11-е изд. — СПб.: Имп. АН, 1894.
* *Ломоносов М. В.* Российская грамматика. — СПб.: Имп. АН, 1755.
* *Смирновский П. В.* Учебник русской грамматики. Часть 1. Этимология. — 26-е изд., стереотип. — 1915.
* *Успенский Л. В.* По закону буквы. — М.: Молодая гвардия, 1975.
* *Чернышев К. В.* Грамматика русскаго языка. — СПб., 1910.
* Церковнославянская грамота / Отв. ред. Шумских Н. Н. — СПб., 1998.

## Вонкавыя спасылкі
* Ресурсы по дореволюционной орфографии
* Дискуссия в ЖЖ об отображении буквы Ять
* Т. М. Григорьева. Старая орфография в новое время
* Словарь дореволюционной орфографии

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Ѡ

**Ѡ**, **ѡ** (**амэга**, **от**, **о**; ) — старая кірылічная літара  стара- і царкоўнаславянскай кірыліцы, іншыя назвы: от, о. Адпавядае грэцкай літары О вялікае (Ω, ω), хоць адлюстроўвае толькі малое яе напісаньне (загалоўныя сустракаецца вельмі рэдка, толькі ў загалоўках у дэкаратыўных мэтах). У старажытнай (круглай) глаголіцы мае выгляд . Лікавае значэньне ў кірыліцы — 800, у глаголіцы — 700.

У стараславянскай мове од паводле гучаньня не адрозьніваецца ад звычайнай літары О; ўжываньне той або іншай з гэтых літараў вызначалася эстэтычнымі меркаваньнямі й свабодным месцам у радку (натуральна, з выняткам лікавага выкарыстаньня літараў). Даволі рана выпрацаваўся звычай пісаць праз Од спалучэньне О у пачатку слова, ставячы пры гэтым літары адну на адну; так паўстаў знак Ѿ, які даволі часта лічаць асобнай літараў (з такім разуменьнем беспасьпяхова змагаюцца ўжо амаль чатыры стагодзьдзі).

У сярэдзіне XVII ст. пад уплывам польскае мовы ў тэкстах украінска-беларускага зводу царкоўнаславянскае мовы Ѡ пачала замяняць літару Ó: рѡжа [ружа], огѡрок [агу́рак], агѡлны [агу́льны], Бѡг [Буг] (рака), Навагрѡдак [Навагру́дак] (горад).

## Варыянты ад
* Ѡ ѡ — Од
* Ѡ҃ ѡ — Од з тытлам
* &#1150; &#1151; — лігатура «от»
* Ѽ ѽ — Од зь вялікім тытлам
*  — Од круглая

## Лічбавае значэньне
У стараславянскай і царкоўнаславянскай мовах Ѡ мае значэньне лічбы — 800.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
Усьвіца (вёска)

**У́сьвіца** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Глыбачанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 12 чалавек
* 1999 год — 32 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Глыбачанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Слова працы

**«Слова працы»** — газэта рэвалюцыйна-дэмакратычнага кірунку ў Заходняй Беларусі.  Выдавалася з 5 кастрычніка па 31 кастрычніка 1928 у Вільні на беларускай мове 2 разы на тыдзень.

Выходзіла пасьля закрыцьця газэты «Рэха працы». Пасьля закрыцьця газэты пачала выдавацца пад назвай «За працу».

## Іншыя назвы
У сувязі з рэпрэсіямі польскіх улад выдаўцы 15 разоў мянялі назву газэты: 
* **«[[Наша праца]]»** (1—29 кастрычніка 1927), 
* **«[[Праца (газэта)|Праца]]»** (5—23 лістапада 1927), 
* **«[[Права працы]]»** (7—24 сьнежня 1927), 
* **«[[Навагодняя праца]]»** (27 сьнежня 1927), 
* **«[[Думка працы]]»** (4—28 студзеня 1928), 
* **«[[Сіла працы]]»** (1—24 лютага 1928), 
* **«[[Воля працы]]»** (12—31 сакавіка 1928), 
* **«[[Красавік (газэта)|Красавік]]»** (5 красавіка 1928), 
* **«[[Голас працы]]»** (14 красавіка—30 траўня 1928),
* **«[[Зара працы]]»** (2—29 чэрвеня 1928),
* **«[[Сьцяг Працы (газэта)|Сьцяг працы]]»** (4—31 ліпеня 1928),
* **«[[Доля працы]]»** (3—29 жніўня 1928),
* **«[[Рэха працы]]»** (1-29 верасьня 1928),
* **«Слова працы»** (5—31 кастрычніка 1928),
* **«[[За працу]]»** (5—27 лістапада 1928),
* **«[[Да працы (1928)|Да працы]]»** (1—16 сьнежня 1928)

## Гісторыя
Мела рубрыкі «Палітычная хроніка», «Выбарная хроніка», «3 сэйму» і інш. Пісала пра цяжкае сацыяльна-эканамічнае становішча працоўных Заходняй Беларусі, нацыянальна-вызваленчы рух, рознагалосьсі паміж прадстаўнікамі ідэй сацыялістычнай і нацыянальнай арыентацыі ў барацьбе за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленьне, гісторыю стварэньня і дзейнасьць розных партыяў і арганізацыяў, у т. л. БСРГ, Польскай сацыялістычнай партыі, Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі, Беларускага сялянскага саюза і інш.

Асьвятляла падрыхтоўку, выбары і работу польскага сэйму, інфармавала пра ход судовага працэсу над дзеячамі БСРГ. На старонках газэты зьмешчаны выступы беларускіх паслоў у польскім сэйме, артыкулы з нагоды 10-й гадавіны незалежнасьці Польшчы, матэрыялы пра культурнае жыцьцё ў Заходняй Беларусі, вершы М. Васілька, Х. Ільяшэвіча, А. Салагуба, В. Таўлая і інш., пад рубрыкай «Маленькі фэльетон» матэрыялы І. Маразовіча (пад псэўд. Я. Маланка), пераклады на беларускую мову асобных твораў У. Караленкі.

Разам выйшла каля 120 нумароў, зь іх больш за 50 канфіскавана. Закрытая польскімі ўладамі.

## Літаратура
* 
* Говін С. В.  «Да працы».  //  — С. 556.
* Говін, С. «Да працы» / Сцяпан Говін //  — С. 184.

## Вонкавыя спасылкі
* «Слова працы» 1928. // Бібліятэка Акадэміі навук Летувы імя Ўрублеўскіх ()

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1928 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Выданьні БСРГ
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Катэгорыя:Беларускамоўныя выданьні ў Польшчы
Бюлетэнь ЦК КПЗБ (1927)

«**Бюлетэнь ЦК КПЗБ**» — нелегальная камуністычная газэта, орган ЦК Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі для ўнутрыпартыйнай інфармацыі. Выдавалася з 20 студзеня 1927 да 1936 году ў Вільні на беларускай, расейскай, ідыш і польскай мовах звычайна 1 раз у месяц. Наклад да 5 тыс. асобнікаў.

Друкавала найбольш важныя пастановы ЦК КПЗБ, інструктыўныя матэрыялы па пытаньнях агітацыі, прапаганды і партыйнага будаўніцтва, тэзісы для дакладаў на сходах партыйных ячэек, асьвятляла дзейнасьць ЦК, яго аддзелаў і мясцовых партыйных арганізацыяў. Рэдагавалі газэту члены Бюро ЦК КПЗБ Анатоль Альшэўскі, Леапольд Родзевіч і інш.

## Літаратура
* Хаўратовіч, І. П. «Бюлетэнь ЦК КПЗБ» //  С. 154

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Камуністычная партыя Заходняй Беларусі
Народ (1927)

**«Народ»** — газэта, орган Беларускай сялянскай партыі. Выдавалася з 18 жніўня 1927 да ліпеня 1929 у Вільні на беларускай мове. Рэдактар М. Станкевіч, з № 3 — Б. Станкевіч.

Адлюстроўвала палітычную пазыцыю правацэнтрызм групоўкі ў беларускім нацыянальна-вызваленчым руху Заходняй Беларусі. Апублікавала шэраг артыкулаў па праблемах беларускага вызваленчага руху («Не дадзімся зьбіць з Беларускай дарогі» М. Пронскага, «Беларускі рух і бальшавікі», «Дзе выхад?» і інш.). Надрукавала выступ ў сэйме дэпутата ад Наваградзкай акругі Янкі Станкевіча, крытычны артыкул «Польскае вучыцельства ў Заходняй Беларусі», нататкі пра Паўночны кірмаш і мастацкую выстаўку ў Вільні, рэцэнзію на падручнік Станіслава Любіч-Маеўскага, ліст Аляксандра Каўша. Друкавала паэму «Новая зямля» Якуба Коласа, у беларускім перакладзе аповесьць «Абарона зямлі» Уладзіслава Рэйманта.

Выйшла 25 нумароў.

## Літаратура

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1927 годзе
Тандэла (футбольны клюб)

«**Тандэла**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Тандэлы. Заснаваны ў 1933 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Тандэла
Скутэр

**Ску́тэр**:
* Скутэр — альтэрнатыўная назва матаролеру
* Скутэр — альтэрнатыўная назва гідрацыклу
* Скутэр — тып падводнага буксыроўшчыку
* Scooter — нямецкі музычны гурт
* Скутэр — віхравае воблака на Нэптуне
* Скутэр (Muppet Show) — адзін з пэрсанажаў Muppet Show
* Скутэр (трансформэр) — адзін з пэрсанажаў анімацыйнага сэрыялу Вайна гобатаў
Kraftwerk

**Kraftwerk** (вымаўляецца *«Крафтвэрк»*, у перакладзе зь нямецкай азначае *«электрастанцыя»*) — нямецкі музычны гурт з Дусэльдорфу, заснаваны ў 1970 годзе Ральфам Гютэрам і Флёрыянам Шнайдэрам.

У першую чаргу Kraftwerk вядомыя як адны зь піянэраў у музычных жанрах краўт-рок (да 1973 г.) і электра-поп (з 1973). Музыка Kraftwerk істотна паўплывала на такія музычныя стылі, як сынці-поп, электра-фанк, дэтройт-тэхна. У 1997 годзе газэта New York Times назвала Kraftwerk «бітламі электроннай танцавальнай музыкі».

## Дыскаграфія
### Альбомы
*Пачатковая фаза*:
* 1970: *[[Tone Float]]* (гурт яшчэ называўся *Organisation*)
* 1970: *[[Kraftwerk (Album)|Kraftwerk]]*
* 1971: *[[Kraftwerk 2]]*
* 1973: *[[Ralf und Florian]]*

*Студыйныя альбомы (афіцыйныя)*:
* 1974: *[[Autobahn]]*
* 1975: *[[Radio-Aktivität]]* (у ангельскамоўным выданьні: *Radio-Activity*)
* 1977: *[[Trans Europa Express]]* (у ангельскамоўным выданьні: *Trans-Europe Express*)
* 1978: *[[Die Mensch-Maschine]]* (у ангельскамоўным выданьні: *The Man-Machine*)
* 1981: *[[Computerwelt]]* (у ангельскамоўным выданьні: *Computer World*)
* 1986: *[[Electric Café]]* (нямецка-, ангельска- і гішпанамоўныя выданьні пад той самай назвай), у 2009 г. назва зьмененая на *Techno Pop*
* 1991: *[[The Mix]]* (нямецка- і ангельскамоўныя выданьні; альбом рэміксаў)
* 2003: *[[Tour de France Soundtracks]]*, у 2009 г. назва скарочаная да *Tour de France*

*Кампіляцыі*:
* 2005: *[[Minimum-Maximum]]* (нямецка- і ангельскамоўныя выданьні)
* 2009: *[[Der Katalog]]* (у ангельскамоўным выданьні: *The Catalogue*; бокс з усіх 8 альбомаў, пачынаючы з *Autobahn*; рэмастэрызаваны ў 2012 г.)
* 2017: *3-D Der Katalog*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

*Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Kraftwerk
Катэгорыя:Музычныя гурты ў жанры электроннай музыкі
Катэгорыя:Нямецкія музычныя гурты
Кабішча

**Кабі́шча** — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пальмінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 281 чалавек
* 1999 год — 354 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пальмінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Станіслаў Любіч-Маеўскі

**Станіслаў Адамавіч Любіч-Маеўскі** (, Полацкі павет — сьнежань , Менск) — беларускі грамадзкі і культурны дзяяч, пэдагог.

Скончыў Віцебскую гімназію (1895), Кракаўскі ўнівэрсытэт (1903). У 1900 ініцыяваў стварэньне і ўзначаліў Кола беларускіх студэнтаў у Кракаве. У 1903-41 выкладаў гісторыю і геаграфію ў навуковых установах Польшчы, дырэктар гімназій у Замбраве, Львове, Калішы, Янове Любельскім, Вілейцы, Новым Месьце, Ляжайску. Выдаў больш за 13 падручнікаў па гісторыі, геаграфіі, беларускай і польскай мове, але найбольшую вядомасьць набыў яго беларускі буквар «Лемантар» (Львоў, 1929), які крытыкаваўся беларускімі мовазнаўцамі (Янкай Станкевічам, Сяргеем Паўловічам, Уладзімерам Самойлам і інш.) за шматлікія паланізмы і русізмы. Абодва беларускіх дапаможніка прызначаліся для ўтраквістычных, беларуска-польскіх, школ і былі падрыхтаваны пад непасрэднай апекай польскіх школьных уладаў.

У чэрвені 1940, пасьля стварэньня Летувіскай ССР, увайшоў у склад гарадзкой адміністрацыі Вільні, курыраваў школьны сэктар, працаваў у Беларускім нацыянальным цэнтры. У ліпені-жніўні 1940 ініцыяваў гарадзкі школьны плебісцыт, на якім 12% жыхароў выказаліся за беларускую нацыянальную школу.

У верасьні 1941 пераехаў у Менск, працаваў у Інспэктарыяце беларускіх школ, супрацоўнічаў зь беларускай незалежніцкай групай Янкі Станкевіча і польскім антыфашысцкім падпольлем. У сьнежні 1941, па даносе правакатара, схоплены і расстраляны нацыстамі.

## Публікацыі
* Geografja powszechne. Cz. I Wiadomości ogólne. Łódź — Warszawa, 1917.
* Lemantar / St. Lubicz-Majeǔski. — Lwoǔ: Dziarżaǔnae Wydaǔnictwa Szkołnych Kniżak, 1929. — 108 s.
* Pierszy pramień / St. Lubicz-Majeǔski. — Lwoǔ: Nakł. Dziarżaǔnaho Wydaǔiectwa Szkołnych Kniżak, 1929. — 118 s.
* Nauka pisowni polskiej. Podręcznik dla szkół początkowych i niższych klas szkół średnich. Cz. 1. — Łódź — Warszawa, 1917.

## Літаратура
* Samojła, Wł. Skandaliczny elementarz / Wł. Samojła // Przegląd Wileński. — 1929. — № 14-15. — S. 4-6.
* Ляхоўскі У. Жыццяпіс Любіч-Маеўскага // Спадчына. — 1994. — № 1. — с. 75-78.
* Народная адукацыя і педагагічная навука ў Беларусі (1917—1945) / Г. Р. Сянькевіч [ і інш.]; пад рэд. Г. Р. Сянькевіч. — Мінск: «Народная асвета», 1993. — 494 s.
* Паляшук. Некалькі ўваг аб «беларускім» «Лемантары» Ст. Любіч-Маеўскага / Паляшук. — Вільня: Беларуская друкарня ім. Ф.Скарыны, 1929. — 16 с.
* Сендзер, С. А. «Лемантар» Станіслава Любіч-Маеўскага / С. А. Сендзер // Беларускі гістарычны часопіс. — 2006. — № 10. — С. 30-35.
* Станкевіч, Я. Урадовае выданьне «Lemantara» Станіслава Любіч-Маеўскага / Я. Станкевіч // Збор твораў: у двух тамах.- Мн.: Выдавецтва «Энцыклапедыка», 2002. — Т. 1. — C. 107—111.

Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Польскія пэдагогі
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Расстраляныя беларускія дзяржаўныя дзеячы
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Партызаны

Назву **Партызаны** маюць:

* Партызаны — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Партызаны — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Партызан
Беларуская зарніца (1928)

**«Беларуская зарніца»** — царкоўна-грамадзкі часопіс. Выдаваўся 1 верасьня 1928—1 траўня 1929 у Вільні на беларускай мове раз у 2 тыдні. Рэдактар-выдавец Аляксандар Коўш.

Ставіў сабе за мэту пераадолець пашыранае за 2 апошнія стагодзьдзі адчужэньне праваслаўнай царквы на Беларусі ад нацыянальна-вызваленчых імкненьняў беларускага народу, яго адраджэньне. Праблемы праваслаўнай царквы, хрысьціянскага веравучэньня асэнсоўваў у грамадзкім, гістарычным і агульна-хрысьціянскім аспэктах (арт. «Беларусізацыя праваслаўнай царквы» Вукалы, «Нацыянальны элемэнт у хрысьціянстве» Латоцкага, «Прычыны падзелу царквы і варункі магчымага злучэньня» пад псеўд. Алі, «Царства божае і царства Кесарава» Мікалай Бярдзяеў, «Сусьветная ахвяра» пад крыптанімам «А. К.», «Палажэньне і абавязак вучыцеля веры», «Задачы царквы» і інш.).

Шмат увагі аддаваў тагачаснаму стану хрысьціянства, адносінам паміж царквой і дзяржавай, духавенствам і прыхаджанамі (арт. «Царква і дзяржава» і «Думкі проціў нябеснага бязвер'я» пад псеўд, Алі, «Аб «крызысе» хрысьціянства» Чарняўскага, «Будучае змаганьне хрысьціянства з марксізмам» Г. Папандапулы), асьвятляў бягучыя пытаньні жыцьця праваслаўнай царквы ў Польшчы (арт. «Мітрапалітальная рада» пад крыптанімам «А. С», «Віленскі эпархіяльны склад» пад крыптанімам «А. К.», «Стан законавучыцельскае справы ў Віленскай эпархіі ў 1928 г.», «Балючая справа»). Пісаў пра рэлігійнае выхаваньне моладзі, заснаваньне катэдры беларусазнаўства на багаслоўскім факультэце Варшаўскага ўнівэрсытэту, правы беларускай праваслаўнай абшчыны на Пятніцкую царкву ў Вільні і інш.

3 мэтай разьвіцьця нацыянальнай самасьвядомасьці, пашырэньня асьветы сярод веруючых друкаваў матэрыялы пра пачатак хрысіціянства на Беларусі, царкоўныя брацтвы, Статут ВКЛ 1588, Берасьцейскую царкоўную унію 1596, зьмясьціў артыкулы пра Маламажэйкаўскую і Пятніцкую цэрквы, ліст канцлера ВКЛ Сапегі да полацкага архіэпіскапа І. Кунцэвіча, прамову мітрапаліта Каніскага пра стан веры на Беларусі. Асьвятляў пытаньні каапэрацыі (арт. «Маральныя падставы каапэрацыі» Вукалы, «Значэньне каапэрацыі ў жыцьці грамадзтва»), беларускай асьветы (публікацыі пра Віленскую беларускую гімназію, Таварыства беларускай школы), інфармаваў пра суд над беларускімі палітычнымі партыямі і арганізацыямі, у т. л. над Беларускай сялянска-работніцкай грамадой, і інш. На старонках часопіса зьмешчаны «Беларускі рэлігійны гімн», эцюд «3 гісторыі беларускай культуры», збвесткі пра беларусаў і інш. народы-насельнікі Беларусі, творы Купалы, Коласа, Багдановіча, Гарэцкага, Буйло. Рабіў агляды прэсы, вёў палеміку з расейскім эмігранцкім, польскім пэрыядычным і беларускім хадэцкім друкам. Меў пастаянныя рубрыкі «Хроніка», «Школьныя справы», «Гаспадарчыя парады».

Выйшла 13 нумароў.

## Літаратура
* Ліс, А. С. «Беларуская зарніца» / А. С. Ліс //  — С. 372—373.

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1928 годзе
Беседы

**Бе́седы** — вёска ў Петрыкаўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Лучыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 11 чалавек
* 1999 год — 44 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Лучыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Петрыкаўскага раёну
Die Mensch-Maschine

***Die Mensch-Maschine*** () — альбом нямецкага гурту Kraftwerk, які выйшаў у 1978 годзе. Гэта чацьверты, пачынаючы з *[[Autobahn]]* (1974) канцэптуальны альбом гурта, прысьвечаны на гэты раз уладзе тэхналёгіяў.  *Die Mensch-Maschine* насьледуе прыёмы папярэдняга альбому Trans Europa Express, хаця зьяўляецца менш экспэрымэнтальным і больш танцавальным.

Ангельскамоўнае выданьне альбому (*The Man-Machine*) згадваецца ў кнізе *«1001 Albums You Must Hear Before You Die»* ().

## Сьпіс кампазыцыяў
### Нямецкамоўнае выданьне
* Die Roboter  (Hütter/Schneider/Bartos) — 6:14
* Spacelab  (Hütter/Bartos) — 6:02
* Metropolis  (Hütter/Schneider/Bartos) — 6:03
* Das Model  (Hütter/Bartos/Schult) — 3:43
* Neonlicht  (Hütter/Schneider/Bartos) — 9:00
* Die Mensch-Maschine  (Hütter/Bartos) — 5:26

### Ангельскамоўнае выданьне
* The Robots  (Hütter/Schneider/Bartos) — 6:12
* Spacelab  (Hütter/Bartos) — 5:55
* Metropolis  (Hütter/Schneider/Bartos) — 6:02
* The Model  (Hütter/Schneider/Bartos) — 3:42
* Neon Lights  (Bartos/Hütter/Schneider/) — 8:55
* The Man-Machine  (Hütter/Bartos) — 5:28

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Die Mensch-Maschine'' на Discogs

Катэгорыя:Альбомы Kraftwerk
Сіпораўка

**Сіпо́раўка** (з 1964 году — *Партыза́ны*) — вёска ў Рагачоўскім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Доўскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Доўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рагачоўскага раёну