Падуанскі ўнівэрсытэт

**Падуанскі ўнівэрсытэт** (, **UNIPD**) — унівэрсытэт у Падуі (Італія), заснаваны ў 1222 року. Гэта другі найстарэйшы ўнівэрсытэт краіны і пяты ўнівэрсытэт сьвету, які працягвае сваю дзейнасьць.

## Мінуўшчына
Да заснаваньня ўнівэрсытэту ў Падуі ўжо існавалі царкоўныя школы, якія належалі пераважна кляштарам, дзе вывучалі кананічнае права і багаслоўе. Дзейнічалі таксама прыватныя школы вольных мастацтваў, а з XII стагодзьдзя — юрыдычныя і натарыяльныя школы.

У 1222 року біскуп Джардана і мескі староста Джавані Руска надалі ў Падуі прытулак выкладчыкам і студэнтам з Балёнскага ўнівэрсытэту, якія сышлі адтуль у пошуках большых акадэмічных свабодаў (*Libertas scholastica*). Гэты год паводле першай згадкі ў дакумэнтах і лічыцца датай заснаваньня Падуанскага ўнівэрсытэту. Сюды таксама перайшлі выкладчыкі з зачыненай у 1209 року школы ў Вічэнцы.

Сьпярша тут вывучалі права і багаслоўе, але навучальныя пляны хутка пашыраліся, і да 1399 року ўстанова была падзеленая на дзьве: *Universitas Iuristarum* для вывучэньня грамадзянскага ды кананічнага права і *Universitas Artistarum* для вывучэньня астраноміі, дыялектыкі, філязофіі, граматыкі, мэдыцыны і рыторыкі. У 1373 року Папа Урбан V дадаткова заснаваў *Universitas Theologorum*.

Студэнцкая супольнасьць падзялялася на асобныя групы, называныя «» паводле паходжаньня. Існаваў таксама падзел на *cismontanes* (італьянцаў) і *ultramontanes* (з-за гораў, то бок тых, хто прыехаў з-за Альпаў).

У XV—XVIII стагодзьдзях унівэрсытэт славіўся навуковымі дасьледаваньнямі па мэдыцыне, астраноміі, філязофіі і праве. У гэты час ён займеў лацінскі дэвіз: *Universa universis patavina libertas* (Свабода Падуі паўсюль і для ўсіх). На гэты ж час прыходзяцца і пэрыяды хваляваньняў, калі заняткі ня ладзіліся: 1237—1261, 1509—1517, 1848—1850 рокі.

Батанічны сад Падуі, закладзены ўнівэрсытэтам у 1545, быў адным з найстарэйшых падобных садоў у сьвеце (пасьля вісячых садоў Бабілёну). Тытул найстарэйшага акадэмічнага батанічнага саду зь ім аспрэчвае пізанскі, закладзены родам Мэдычы ў 1544 року. Унівэрсытэт Падуі таксама зьмяшчае дзевяць музэяў.

Ва ўнівэрсытэце знаходзіцца найстарэйшы з захаваных анатамічных тэатраў у Эўропе. Пасьля выхаду працы «De Humani Corporis Fabrica» прафэсара Андрэаса Вэсальюса ў 1543 року падобныя тэатры пачалі зьяўляцца і ў іншых эўрапейскіх местах.

25 чэрвеня 1678 року ўпершыню ў гісторыі ўладальніцай званьнем доктара філязофіі была ўшанаваная жанчына — вэнэцыянская матэматычка Алена Люкрэцыя Карнара.

У канцы XIX — першай палове XX стагодзьдзя былі пабудаваныя асобныя будынкі факультэту мастацтваў і філязофіі; астрафізычнае абсэрваторыі; і цалкам абноўлены . Напрыканцы XX стагодзьдзя з-за перасяленьня ўнівэрсытэт быў разьмеркаваны па ўсёй Вэнэце: у Вічэнцы, Леньяры, Равізе, Трэвізе, Фэльтрэ, Кастэльфранка Вэнэта, Канэльяна, Кьёджы ды Азыязе.

## Асобы

### Выпускнікі
;У натуральных навуках
* Мікалай Капэрнік (1473—1543) — польскі матэматык і астраном
* Джон Каюс (1510—1573) — ангельскі лекар
* Андрэас Вэсальюс (1514—1564) — заснавальнік сучаснай анатоміі
* Габрыеле Фалёпьё (1523—1562) — італьянскі анатом
* Фрэнсіс Ўолсынгем ( 1532—1590) — шпіён каралевы Ангельшчыны Лізаветы I
* Ўільям Гарві (1578—1657) — ангельскі анатом
* Томас Браўн (1605—1682) — ангельскі пісьменьнік і лекар
* Фэдэрыка Фаджын (1941—) — стваральнік першага камэрцыйнага мікрапрацэсара

;У палітыцы
* Ян Замойскі (1542—1605) — польскі магнат
* Ян Кападыстрыя (1776—1831) — 1-ы губэрнатар Грэцыі
* Аляксандрам Маўракардатас (1791—1865) — прэм’ер-міністар Грэцыі
* Абдырахман Джама Барэ (1937—) — самалійскі міністар

;У мастацтвах, тэалёгіі і літаратуры
* Мікалай Кузанскі (1401—1464) — нямецкі філёзаф, багаслоў
* Франчэска дэльля Равэрэ (1414—1484) — Папа рымскі Сыкст IV
* Эрмаляо Барбара (1454—1493) — італьянскі філёзаф
* Джавані Піка дэля Мірандоля (1463—1494) — італьянскі гуманіст
* П’етра Бэмба (1470—1547) — вэнэцыянскі паэт, кардынал
* Францішак Скарына ( 1486 —  1551) — усходнеславянскі першадрукар
* Рэджыналд Поўл (1500—1588) — ангельскі кардынал
* Станіслаў Гозі (1504—1579) — польскі кардынал
* Бэрнардына Тэлезіё (1509—1588) — італьянскі філёзаф
* Даніеле Барбара (1514—1570) — італьянскі перакладнік Вітрувіюса
* Ян Каханоўскі (1530—1584) — польскі паэт
* Джакопа Дзабарэля (1533—1589) — італьянскі філёзаф
* Тарквата Таса (1544—1595) — італьянскі паэт
* Ангелюс Сылезіюс (1624—1677) — нямецкі сьвятар, паэт
* Алена Люкрэцыя Карнара (1646—1684) — першая жанчына—доктар філязофіі
* Джузэпэ Тартыні (1692—1770) — вэнэцыянскі музыка, кампазытар
* Мойша Хаім Люццата (1707—1746) — рабі, заснавальнік жыдоўскай літаратуры
* Джакама Казанова (1725—1798), італьянскі падарожнік
* Уга Фасколя (1778—1827) — італьянскі пісьменьнік, рэвалюцыянэр
* Борыс Пахар (1913—) — славенскі пісьменьнік

### Прафэсары
* Эрмаляо Барбара (1454—1493) — прафэсар філязофіі з 1477
* Ніколя Леаніка Тамэо (1456—1531) — прафэсар грэказнаўства
* Джакопа Дзабарэля (1533—1589) — дэкан катэдраў лёгікі і філязофіі ў 1564—1589
* Галілеа Галілей (1564—1642) — дэкан катэдры матэматыкі ў 1592—1610
* Антоніё Вльліснэры (1661—1730) — дэкан катэдраў практычнай і тэарэтычнай мэдыцыны ў 1700—1730
* Масіма Марк’ёры (1970—) — італьянскі інфарматык

## Аддзяленьні
* Факультэт аграноміі, харчаваньня, прыродных рэсурсаў, жывёлаў і навакольнага асяродзьдзя
* Факультэт біялёгіі
* Факультэт вэтэрынарыі, гадаваньня і харчаваньня жывёлаў
* Біямэдыцынскі факультэт
* Факультэт сардэчных, грудных і судзінных навукаў
* Хімічны факультэт
* Факультэт цывільнага, прыроднага і архітэктурнага будаўніцтва
* Факультэт камунікацыйных дасьледаваньняў
* Факультэт параўнальнай біямэдыцыны і харчаваньня
* Факультэт культурнай спадчыны: археалёгіі і гісторыі мастацтва, кіно і музыкі
* Факультэт разьвіваючай псыхалёгіі і сацыялізацыі
* Факультэт эканомікі і кіраваньня
* Факультэт агульнай псыхалёгіі
* Факультэт зямных навук
* Факультэт гістарычных і геаграфічных навук і старажытнага сьвету
* Факультэт прамысловай інжынэрыі
* Факультэт інфармацыйнай інжынэрыі
* Факультэт зямлі, навакольнага асяродзьдзя, сельскай і лясной гаспадаркі
* Факультэт мовазнаўства і літаратуразнаўства
* Факультэт кіраваньня і інжынэрыі
* Матэматычны факультэт
* Мэдычны факультэт
* Факультэт малекулярнай мэдыцыны
* Факультэт нэўранавукі
* Факультэт фармацэўтычных і фармакалягічных навук
* Факультэт філязофіі, сацыялёгіі, адукацыі і дастасоўнай псыхалёгіі
* Факультэт фізыкі і астраноміі
* Факультэт паліталёгіі, права і міжнародных дасьледаваньняў
* Факультэт прыватнага права і крытыкі права
* Факультэт грамадзкага, міжнароднага і супольнага права
* Факультэт статыстыкі
* Факультэт хірургіі, анкалёгіі і гастраэнтэралёгіі
* Факультэт жаночага і дзіцячага здароўя

### Музэі
* Музэй антрапалёгіі
* Батанічны музэй
* Музэй пэдагогікі
* Музэй геалёгіі і палеанталёгіі
* Музэй аўтамабіляў Энрыка Бэрнардзі
* Музэй мінэралёгіі
* Археалягічны музэй навукі і мастацтва
* Музэй гісторыі фізыкі
* Музэй гісторыі мэдыцыны і аховы здароўя
* Музэй астранамічных інструмэнтаў
* Музэй заалёгіі

## Глядзіце таксама
* Сьпіс унівэрсытэтаў Італіі
* Сьпіс сярэднявечных унівэрсытэтаў
* Куімбрская група

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1222 годзе