open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Язьвіны (Капыльскі раён)

**Я́зьвіны** — вёска ў Беларусі, каля ракі Тур’і. Уваходзяць у склад Бабаўнянскага сельсавету Капыльскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Асьвін, пазьней Озьвін (Assuin, Osvine) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 28 чалавек
* 2019 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабаўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Дзяўчыны з Дубаю

**Дзяўчыны з Дубаю** (, ангельская вэрсія — *Дзяўчыны, якіх трэба купіць*, ) — эратычна-сэнсацыйная драма 2021 году рэжысэркі Марыі Садоўскай, экранізацыя аднайменнай кнігі Пятра Крысяка. Натхненьнем для стварэньня фільма стаў так званы скандал у Дубаі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьмест
* Дзяўчыны з Дубаю на БЗФІ

Катэгорыя:Фільмы 2021 году
Катэгорыя:Польскія фільмы 2021 году
Катэгорыя:Фільмы Марыі Садоўскай
Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Польскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Селянін

* Сялянства — стан непасрэдных вытворцаў, якія вядуць сельскую гаспадарку сіламі сваёй сям’і.
* «Селянін» — газэта-аднадзёнка, выдадзеная ў Вільні ў 1925 годзе.
Шамы

**Шамы́** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бабаўнянскага сельсавету.

Да 8 чэрвеня 1963 году вёска ўваходзіла ў склад Пясочанскага сельсавету, да 30 сакавіка 2016 году — у склад Слабада-Кучынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 23 чалавекі
* 2019 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабаўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Машачка (раман)

**«Ма́шачка»** () — першы раман Уладзімера Набокава, напісаны ў бэрлінскі пэрыяд у 1926 годзе на расейскай мове.

Кніга экспануе тэмы, у большай ступені разьвітыя ў «Дары» *(рас. «Дар»)*: расейскі эмігранцкі асяродак у Бэрліне.

## Сюжэт
Галоўны герой Ганін жыве ў рускім пансіёне ў Бэрліне. Адзін з суседзяў, Алфёраў, увесь час гаворыць пра прыезд сваей жонкі Машачкі з Савецкае Расеі ў канцы тыдня. На фатаграфіі Ганін пазнае сваё ранейшае каханьне й вырашае выкрасьці яе з вакзалу. Увесь тыдзень Ганін жыве ўспамінамі. Напярэдадні прыезду Машачкі ў Бэрлін Ганін падпойвае Алфёрава й няправільна ставіць яму будзільнік. У апошні момант, аднак, галоўны герой вырашае, што мінулы вобраз ня вернеш і едзе на іншы вакзал, каб назаўсёды пакінуць Бэрлін. Сама Машачка зьяўляецца толькі ва ўспамінах Ганіна.

Машачка й ейны муж фігуруюць пазьней у рамане Набокава «Абарона Лужына» (*[[Расейская мова|рас.]]: «Защита Лужина»)* (глава 13).

## Экранізацыі

* «Машачка», 1987, Вялікабрытанія, рэжысэр Джон Гальдшміт, галоўныя ролі: Ірына Брук — Машачка, Кэры Элвэс — Ганін.
* «Машачка», 1991, СССР, рэжысэр Тамара Паўлючэнка, галоўныя ролі: Анастасія Заваратнюк — Машачка, Антон Якаўлеў — Ганін.

## Крыніцы

Катэгорыя:Раманы на расейскай мове
Катэгорыя:Раманы 1926 году
Чэрнеўскі заказьнік

**Чэрнеўскі заказьнік** — рэспубліканскі біялягічны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў жніўні 1979 году на паўднёвым усходзе Барысаўскага раёну Менскай вобласьці.

Быў заснаваны для захаваньня месцаў росту журавінаў як заказьнік-журавіньнік. Месьціўся на вярховых балотах Маленькі Машок і Навасельскі Мох, а таксама на пераходным балоце Крывы Мох. Займаў узгорыста-хвалістую водна-ледавіковую раўніну з выдмамі, марэннымі ўзгоркамі і катлавінамі. Пераважалі тарфяна-балотныя глебы з глыбінёй торфу да 2,9 мэтру, а ў сярэднім — 1,6 мэтру. Таксама былі пашыраныя дзярнова-падзолістыя супясчаныя глебы. У асноўным сустракалася хваёва-хмызьнякова-мховая расьліннасьць зь перавагай журавінаў. На мінэральных дзялянках мелі пашырэньне хваёвыя, яловыя і бярозавыя лясы. Заказьнік месьціўся ў Чэрнеўскім лясьніцтве (Мётчанскі сельсавет) «Барысаўскай досьледнай лясной гаспадаркі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Біялягічныя заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Прырода Менскай вобласьці
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Барысаўскі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1979 годзе
Чарнічны суп

**Чарнічны суп** — дэсэртны суп са сьвежых чарніцаў.

Ёсьць багатай на вітаміны стравай, што мае нізкую калярыйнасьць і крэмавую тэкстуру.

## Складнікі
У прыгатаваньні чарнічнага супу выкарыстоўваюць 400 грамаў сьвежых чарніцаў і літар апэльсінавага соку, паўшклянкі цукру і гарбатную лыжку соку цытрыны, 1/4 гарбатнай лыжцы молатай карыцы і сьвежую мяту.

## Прыгатаваньне
У рондаль насыпаюць чыстыя сьвежыя чарніцы. Дадаюць апэльсінавы сок, цукар і молатую карыцу. Затым зьмешваюць і ставяць на сярэдні агонь. Суп памешваюць і даводзяць да кіпеньня. Зь першымі бурбалкамі рондаль здымаюць з агню. Затым суп астуджаюць у лядоўні або могуць падаваць цёплым. У страву дадаюць сок цытрыны і зьмешваюць у блэндэры да аднастайнасьці. Суп падаюць у крэманках і ўпрыгожваюць лісьцікамі сьвежай мяты. Для сьметанковага адценьня ў кожную порцыю дадаюць па сталовай лыжцы ёгурта.

## Крыніцы

Катэгорыя:Супы
Катэгорыя:Дэсэрты
Катэгорыя:Стравы з садавіны
Катэгорыя:Швэдзкая кухня
Катэгорыя:Безалькагольныя напоі
Кавуновая радыска

**Кавуновая радыска** — каляровы гатунак белай рэдзькі.

Мае малінавае адценьне ўсярэдзіне і бела-зялёную скурку. Прамер складае 7—8 см. Яе лёгка вырасьціць ва ўмераным клімаце. Зьверху мае горкі смак, а бліжэй да сярэдзіны становіцца саладкаватай. Гатунак адрозьніваецца параўнальна большай цьвёрдасьцю. Такую радыску запякаюць, робяць зь яе пюрэ, дадаюць у салату і смажаць разам зь іншай агароднінай. Стравы з кавуновай радыскі маюць пашырэньне ў страўнях Каліфорніі (ЗША).

## Крыніцы

Катэгорыя:Караняплоды
Катэгорыя:Капуставыя
Сон Чжэ Кі

**Сон Чжэ Кі** (, 11 верасьня 1967 — 26 ліпеня 2013) — паўднёвакарэйскі дзяяч руху за правы мужчынаў.

У 2008 годзе заснаваў грамадзкае аб'яднаньне «Салідарнасьць з мужчынамі». Ад 1999 году лічыўся адной з ключавых постацяў у справе мужчынскага праваабарончага руху Паўднёвай Карэі. Паводле веравызнаньня быў будыстам. Нарадзіўся ў Тэгу ў фэрмэрскай сям’і. У 1985 годзе скончыў Даерунская сярэднюю школу, у 1993 годзе — годзе скончыў Янгнамскі ўнівэрсытэт у Тэгу. У ліпені 2013 году скончыў жыцьцё самагубствам пасьля абвяшчэньня сябе ахвярай стацевай дыскрымінацыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Асобы Паўднёвай Карэі
Катэгорыя:Лібэралізм
Катэгорыя:Праваабаронцы
Катэгорыя:Філёзафы
Катэгорыя:Гендэрная роўнасьць
Катэгорыя:Самагубцы
Зьміцер Вішнеў

**Зьміцер Вішнёў** ( 9 жніўня 1973, Дэбрэцэн, Вугоршчына) — беларускі паэт, пісьменьнік, літаратурны крытык, займаецца жывапісам і пэрформансам.

Вывучаў філялёгію і журналістыку ў ВНУ Менску і Масквы. Адзін з заснавальнікаў выдавецтва «Галіяфы».

Аўтар кніг паэзіі і прозы «Штабкавы тамтам» (1998), «Тамбурны маскіт» (2001), «Трап для сусьліка, альбо Некрафілічнае даследаваньне аднаго віду грызуноў» (2002), «Верыфікацыя нараджэння» (2005), «Ich sitze im Koffer» (па-нямецку, Бэрлін, 2006), «Фараон у заапарку» (2007). Творы перакладзены больш чым на дваццаць моў.

Удзельнік многіх міжнародных паэтычных фэстаў і кангрэсаў. Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў.

Стыпэндыят *Literarisches Colloquium* (Бэрлін, Нямеччына, 2006). У 2008 годзе атрымаў стыпэндыю Homines Urbani (Villa Decius, Кракаў, Польшча).

## Творы

### Кнігі
* 1998 — «Штабкавы тамтам»
* 2001 — «Тамбурны маскіт»
* 2002 — «Трап для сусьліка, альбо Нэкрафілічнае дасьледаваньне аднаго віду грызуноў»
* 2005 — «Вэрыфікацыя нараджэньня»
* 2006 — «Ich sitze im Koffer» (па-нямецку, Бэрлін)
* 2007 — «Фараон у заапарку»
* 2009 — Друкапісы. Вялікая імправізацыя
* 2010 — Замак пабудаваны з крапівы
* 2019 — Калі прыгледзецца — Марс сіні
* 2025 — Я — тое мяса, якое прыгатаваў Зьміцер

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Зьміцер Вішнёў // Выдавецтва «Галіяфы»: Афіцыйны сайт
* Зьміцер Вішнеў на Кніжнай паліцы

Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Нямецкамоўныя паэты
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Янка (заказьнік)

**«Янка»** — рэспубліканскі водна-балотны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў лютым 2015 году на захадзе Шаркоўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці.

4 лютага 2015 году Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 71 «Аб рэспубліканскіх заказьніках», паводле якой абвясьціў 9 заказьнікаў, сярод якіх быў заказьнік «Янка». Папярэдне Нацыянальная акадэмія навук Беларусі аднесла гэтыя землі да ядра экалягічнай сеткі міжнароднай значнасьці. 13 лютага 2015 году кіраўніца ўправы біялягічнай і краявіднай разнастайнасьці Мінпрыроды Беларусі Натальля Мінчанка адзначыла: «Многія аб’яўленыя заказьнікі маюць міжнародны статус аховы, хаця дагэтуль ня мелі нацыянальнага». Паводле Пастановы № 71, у склад заказьніка «Янка» ўвайшлі 5848 гектараў ў Полаўскім лясьніцтве (Абалонь, Варапаеўскі сельсавет, Пастаўскі раён) «Пастаўскай лясной гаспадаркі». Шаркоўшчынскі раённы выканаўчы камітэт меў выдаткоўваць на ахову і дзейнасьць заказьніка са сродкаў рэспубліканскага бюджэту Беларусі. Заказьнік утварылі дзеля захаваньня леса-балотных экасыстэмаў верхавога віду, рэдкіх відаў дзікіх жывёлаў і дзікарослых балотных расьлінаў, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі, а таксама запасаў верхавога торфу з павышаным утрыманьнем бітуму.

## Крыніцы

Катэгорыя:Заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Віцебскай вобласьці
Катэгорыя:Тэрыторыі Эўропы, важныя для птушак
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Шаркоўшчынскі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2015 годзе
Янка (неадназначнасьць)

* Янка — рака;
* «Янка» — заказьнік;
* Янка — імя.

## Носьбіты імя
* Янка Абабурка — сьвятар;
* Янка Багдановіч — паэт і публіцыст;
* Янка Бобрык — паэт;
* Янка Брыль — народны пісьменьнік і перакладнік;
* Янка Вукавіч — харвацкі адмірал;
* Янка Геніюш — доктар-вэнэроляг;
* Янка Гінько — вайсковец і палітык;
* Янка Дзягілева — расейская паэтка і сьпявачка;
* Янка Есэнскі — славацкі паэт і перакладнік;
* Янка Журба — настаўнік і паэт;
* Янка Жучка — інжынэр і журналіст;
* Янка Жытко — інжынэр і дзяяч дыяспары;
* Янка Запруднік — гісторык і публіцыст;
* Янка Золак — выдавец і паэт;
* Янка Казека — літаратуразнаўца;
* Янка Каліноўскі — паэтка;
* Янка Кудрук — вайсковец і дзяяч дыяспары;
* Янка Купала — народны паэт і драматург;
* Янка Лучына — паэт;
* Янка Мамыш — паэт і сьвятар;
* Янка Маразовіч — мастак і настаўнік;
* Янка Матушка — славацкі драматург і паэт;
* Янка Маўр — пісьменьнік;
* Янка Непачаловіч — паэт;
* Янка Нёманскі — пісьменьнік і эканаміст;
* Янка Палын — пісьменьнік і перакладнік;
* Янка Раковіч — чыноўнік і дзяяч дыяспары;
* Янка Раманоўскі — мастак;
* Янка Саламевіч — фальклярыст і перакладнік;
* Янка Саланевіч — расейскі пісьменьнік і публіцыст;
* Янка Семашкевіч — паэт і сьвятар;
* Янка Серада — палітык і пэдагог;
* Янка Сіпакоў — пісьменьнік;
* Янка Скрыган — паэт і раманіст;
* Янка Станкевіч — гісторык і мовазнаўца;
* Янка Сьветлячок — настаўнік і паэт;
* Янка Тарасевіч — выдавец і сьвятар;
* Янка Туміловіч — выдавец і сьвятар;
* Янка Філістовіч — падпольнік;
* Янка Хвораст — балетмайстар і танцор;
* Янка Чарапук — дыплямат і палітык;
* Янка Шарахоўскі — пісьменьнік і літаратуразнавец;
* Янка Шутовіч — выдавец і літаратуразнавец;
* Янка Юхнавец — пісьменьнік і скульптар.
Вясёлы (Менская вобласьць)

**Вясёлы**, да 1959 году **Прытыкі** — пасёлак ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бабаўнянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі
* 2019 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бабаўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Вераб’евічы (Менская вобласьць)

**Вераб’е́вічы** (таксама сустракаецца — *Верабе́вічы*) — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Блеўчыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 46 чалавек
* 2019 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Блеўчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Філіпавічы (Блеўчыцкі сельсавет)

**Філі́павічы** (таксама сустракаецца — *Філі́павіцкі, м.. Пілі́павічы, мн.. Пілі́павіцкі, м.*) — пасёлак у Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Блеўчыцкага сельсавету. Каля пасёлку праходзіць траса .

## Насельніцтва
* 2009 год — 92 чалавекі
* 2019 год — 72 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Блеўчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Пракуратура Берасьцейскай вобласьці

**Пракуратура Берасьцейскай вобласьці** — абласная ўправа для Берасьцейскай вобласьці. Акруга дзейнасьці — Берасьцейская вобласьць.

Установа знаходзіцца: 2240005 Беларусь, Гомельская вобласьць, м. Гомель, вул. Фаміна, 15.

## Управа
На чале пракуратуры стаіць пракурат, а ён мае трох намесьнікаў: першага намесьніка і двух намесьнікаў.

## Земскія ўстановы
Пракуратура мае свае земскія ўстановы, якія маюць назву раённая пракуратура. Сьпіс раённых пракуратураў:

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве
* Старонка ў сеціве
Найвышэйшая камэрцыйная школа Парыжу

**Найвышэйшая камэрцыйная школа Парыжу** — унівэрсытэт Францыі, заснаваны 4 сьнежня 1881 году Гандлёва-прамысловай палатай Парыжу ў паўднёва-заходнім прадмесьці Жуі-ан-Жазас (край Выспа Францыі).

На 2022 год у ім працавала каля 1500 выкладчыкаў і навучалася каля 4500 студэнтаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Вышэйшыя навучальныя ўстановы Іль-дэ-Франсу
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1881 годзе
Домантавічы

**До́мантавічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Мажы. Уваходзяць у склад Блеўчыцкага сельсавету Капыльскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Дамунд або Дамонд (Damundus, Damondus) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 271 чалавек
* 2009 год — 49 чалавек
* 2019 год — 35 чалавек

## Асобы
* Васіль Галушка (1936—2021) — беларускі навукоўца ў галіне жывёлагадоўлі; Сябар-карэспандэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2003), сябар-карэспандэнт Акадэміі аграрных навук Рэспублікі Беларусь (1994—2002), доктар сельскагаспадарчых навук (1992), прафэсар (1993)

## Крыніцы

Катэгорыя:Блеўчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Лешня (Капыльскі раён)

**Ле́шня** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Блеўчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У пачатку XIX стагодзьдзя маёнтак належаў Радзівілам, у 1807 годзе князь Міхаіл Радзівіл выбудаваў тут драўляную Грэка-Каталіцкую царкву Сьв. Георгія. У 30-х гадах XIX стагодзьдзя пасьля падаўленьня паўстаньня 1830 году царква была перададзена праваслаўным. У сярэдзіне XIX стагодзьдзя вёскай валодалі ўжо Вайніловічы, у 1850 годзе Ксавэр Вайніловіч адрамантаваў Георгіеўскую царкву, пад яе быў падведзены каменны падмурак.

У пачатку XX стагодзьдзя струхлелая царква 1807 году была разабрана, а на яе месцы выбудавана сучасны будынак Сьвята-Георгіеўскай царквы.

Па Рыскай мірнай дамове (1921 г.) Лешня трапіла ў склад БССР, у 1937 годзе была зачынена царква. Падчас Вялікай Айчыннай вайны з чэрвеня 1941 па ліпень 1944 году вёска знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

Напрыканцы 1990-х гадоў Георгіеўская царква была вернутая вернікам і адрэстаўраваная.

## Насельніцтва
* 2009 год — 347 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Блеўчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Быстрыца (Менская вобласьць)

**Бы́стрыца** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Блеўчыцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1663 г. згадваецца ў складзе Наваградзкага ваяводзтва ВКЛ.

У 1920 годзе падчас Слуцкага збройнага чыну каля вёскі адбываліся баі паміж беларускімі паўстанцамі і жаўнерамі Чырвонай арміі.

У 1924—1939 гадах цэнтар Быстрыцкага сельсавету, з сакавіка 2008 году цэнтар Блеўчыцкага сельсавету.

Адзін за найбуйнейшых населеных пунктаў раёну.

## Насельніцтва
* 2009 год — 983 чалавек

## Асобы
* Іван Варвашэня (1904—1957) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў камуністычнага падпольля і партызанскага руху на тэрыторыі Менскай вобласьці ў гады Вялікай Айчыннай вайны.
* Васіль Гулейка (1893—1973) — вайсковы дзяяч, генэрал-лейтэнант артылерыі Савецкай арміі, удзельнік грамадзянскай вайны і вызваленьня Менску ў Вялікую Айчынную вайну

## Крыніцы

Катэгорыя:Блеўчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Кіявічы

**Кіяві́чы** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Блеўчыцкага сельсавету.

## Гісторыя

Да 1863 г. — уласнасьць Магільніцкіх, потым Клімавых. У 1908 годзе вёска ў 88 двароў з 496 жыхарамі. Царква Ўшэсьця Гасподняга пабудаваная ў 1882 годзе. Дагэтуль існавалі драўляныя храмы.

У 1868 г. — народнае вучылішча. У 1886 г. — 35 двароў, 180 жыхароў. Акрамя царквы, мелася дзьве капліцы. У 1917 г. — 111 двароў, 609 жыхароў. Пасьля 1917 г. — вучылішча ператворанае ў працоўную школу І ступені. У 1922 годзе ўлады рэквізавалі каштоўнасьці царквы, а ў 1929 г. арыштавалі сьвятара Георгія Невяроўскага.

У 1930-х гг. — калгас «Чырвоны пагранічнік», 2 ветракі, кузьня, 117 двароў.

## Насельніцтва
* 1972 год — 341 жыхар, 120 двароў
* 1997 год — 182 чалавекі, 105 двароў.
* 2009 год — 83 чалавекі

## Славутасьці
У вёсцы знаходзіцца Царква Ўшэсьця Гасподняга, пабудаваная ў 1882 годзе. Занесена ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэньня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Блеўчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Царква Ўшэсьця Гасподняга (Кіявічы)

**Царква Ўшэсьця Гасподняга** — царква ў вёсцыя Кіявічы Капыльскага раёну, пабудаваная ў 1882 годзе.

## Гісторыя
На ўсходняй ускраіне вёскі. Пабудавана ў другой палове 19 стагодзьдзя на сродкі мясцовых жыхароў з цэглы на месцы храму 1752 году. Да 1990-х гг. знаходзілася ў паўзруйнаваным стане, адноўлена, дзейнічае..

## Архітэктура
Падоўжна-восевая кампазыцыя, цаглянай, абтынкаванай Царква Ўшэсьця Гасподняга складаецца з асноўнага кубічнага аб’ёму, трохапсіднай алтарнай часткі, бабінца з трох’яруснай званіцай. Над асноўным аб’ёмам — васьмігранны сьветлавы барабан са шлемападобным гранёным купалам. У дэкоры фасадаў выкарыстаны плоскія нішы, розныя профілі, зубчыкі і г. д., характэрныя для неарасейскага стылю.

## Інтэр’ер
Заля храму асьветлена трайнымі аконнымі праёмамі барабану, абапёртага праз парусы на магутныя муры, астатнія памяшканьні перакрыты цыліндрычнымі скляпеньнямі з распалубкамі.

Царква занесена ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцей Рэспублікі Беларусь як аб’ект гісторыка-культурнай спадчыны рэгіянальнага значэньня.

## Крыніцы

## Літаратура
* Праваслаўныя храмы Беларусі: энцыкляпэдычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4.

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1882 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Капыльскага раёну
Катэгорыя:Кіявічы
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Слуцкай епархіі
Цыліндрычнае скляпеньне

**Цыліндрычнае скляпеньне** — скляпеньне, якое ўтварае ў папярочным сячэньні паўкола або палову эліпсу, парабалы і інш. Гэта найпрасьцейшы і найбольш распаўсюджаны тып скляпеньняў. Перакрыцьце ў ім абапіраецца на паралельна разьмешчаныя апоры — дзьве сьцяны, рад слупоў або аркады.

Хоць цыліндрычныя скляпеньні зьявіліся ўжо ў 4—3 тыс. да н. э. у Эгіпце і Мэсапатаміі, масавае выкарыстаньне арачна-купальнай сыстэмы перакрыцьцяў пачалося толькі ў архітэктуры Старажытнага Рыма. Да гэтага часу прынята адносіць вынаходніцтва аркі і купалу, а таксама асноўных тыпаў скляпеньняў, у аснове якіх ляжаць два гэтыя канструктыўныя элемэнты. З часам колькасьць гэтых тыпаў павялічылася.

Шляхам скрыжаваньня двух скляпеньняў цыліндрычнай або корабавай формы аднолькавай вышыні пад прамым вуглом утвараецца крыжовае скляпеньне.

## Тыпы
У залежнасьці ад профіляў аркі бываюць:
* паўцыркульныя
* сьпічастыя
* корабавыя
* эліптычныя
* парабалічныя

Катэгорыя:Аркі і скляпеньні
Страхіні

**Страхі́ні** (таксама *Страхі́нь, ж. (за Страхі́ньню)*) — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 23 чалавекі
* 2009 год — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бучацінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Талмачава (Менская вобласьць)

**Талма́чава** (таксама *Талмачо́ва*) — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавету.

Да 8 жніўня 1959 году вёска ўваходзіла ў склад Чырвонаслабадзкога пассавету Чырвонаслабадзкага раёну, да 1 сьнежня 1959 году знаходзілася ў падпарадкаваньні Капыльскага раёну, з 1 сьнежня 1959 году ў складзе Смоліцкага сельсавету Капыльскага раёну, з 24 траўня 1960 году ў Бучацінскім сельсавеце.

## Насельніцтва
* 2009 год — 49 чалавек
* 2019 год — 20 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бучацінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Жыліхава

**Жы́ліхава** (таксама *Жы́лехава*) — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавету.

Знаходзіцца за 32 км у напрамку на поўдзень ад гораду Капыль, за 149 км ад Менску, за 13 км ад чыгуначнай станцыі Цімкавічы.

## Насельніцтва
* 1997 год — 590 жыхароў, 240 двароў.
* 2009 год — 446 чалавек
* 2009 год — 392 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 465.
* 

Катэгорыя:Бучацінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Дадатак (інфарматыка)

**Дадатак**, **плагін**, **аддон** () — праграмны кампанэнт, які дадае да існай праграмы новыя мажлівасьці і ня можа працаваць асобна ад яе.

Прыкладам дадаткаў ёсьць дадаткі да браўзэраў Chrome і Firefox (), графічных і відэа-рэдактараў, мэдыя-плэераў і да т. п.

Дадаткі могуць быць распрацаваны толькі для дастасункаў, якія дазваляюць выкарыстоўваць іх праграмны інтэрфэйс і, такім парадкам, мяняць свае паводзіны на жаданьне карыстача.

## Глядзіце таксама
* Дастасунак

## Крыніцы

Катэгорыя:Дастасоўныя праграмныя інтэрфэйсы
Мабільны дастасунак

**Мабільны дастасунак** () — кампутарная праграма для мабільных плятформаў (iOS, Android, Windows Phone ды інш.), якая звычайна працуе на смартфонах, таблетах ды разумных гадзіньніках.

Мабільныя дастасункі звычайна супрацьставяцца дэсктопным дастасункам для кампутараў, ды вэб-дастасункам, што працуюць унутры вэб-браўзэраў.

## Глядзіце таксама
* Дэсктопны дастасунак
* Вэб-дастасунак

## Крыніцы

Катэгорыя:Мабільныя праграмы
Катэгорыя:Дастасоўнае праграмнае забесьпячэньне
Дастасунак

**Дастасу́нак**, **дастасо́ўнае [[апраграмаваньне|апраграмава́ньне]]** () — кампутарная праграма для рашэньня дастасоўных задачаў непасрэдна карыстачом. У адрозьненьне ад сыстэмнага апраграмаваньня ды утылітаў дастасунак не празначаны для падтрыманьня працаздольнасьці самой кампутарнай сыстэмы.

## Глядзіце таксама
* Дадатак
* Мабільны дастасунак
* Вэб-дастасунак

;Іншыя клясы апраграмаваньня
* Сыстэмнае апраграмаваньне
* Інструмэнтальнае апраграмаваньне

## Крыніцы

Катэгорыя:Дастасоўнае праграмнае забесьпячэньне
Вэб-дастасунак

**Вэб-дастасунак** () — кліент-сэрвэрны дастасунак, кліенцкая частка якога працуе ўнутры браўзэра і ўзаемадзейнічае з сэрвэрнай часткай.

Бізнэс-лёгіка дастасунка разьмеркавана паміж браўзэрам карыстача і сэрвэрам, зьвесткі звычайна разьмешчаны на сэрвэры, абмен інфармацыяй ажыцьцяўляецца праз сеціва. Такім парадкам, вэб-дастасунак ёсьць плятформа-незалежнаю сыстэмаю, кліенцкая частка якой можа працаваць на розных апэрацыйных сыстэмах, дзе інсталяваны адпавядаючы стандартам браўзэр.

## Глядзіце таксама
* Дэсктопны дастасунак
* Мабільны дастасунак

## Крыніцы

Катэгорыя:Вэб-праграмы
Катэгорыя:Дастасоўнае праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Інтэрнэт
TR-DOS

**TR-DOS** — дыскавая апэрацыйная сыстэма для ZX Spectrum з інтэрфэйсамі Beta Disc і Beta 128. TR-DOS і Beta-дыск распрацавала ў 1984 року кампанія «Technology Research Ltd» (Вялікабрытанія). Апошняя ўшытая вэрсія 5.03 выйшла ў 1986 року. З 1990 року выходзілі неафіцыйныя вэрсіі; апошняя — 6.10E (2006).

За гэты час TR-DOS стала стандартнай апэрацыйнай сыстэмай для ZX Spectrum, і большасьць дыскетных праграмаў для яе (а тым болей сучасныя) выпускаюцца для TR-DOS. Сучасныя эмулятары таксама патрымліваюць вобразы дыскетаў TR-DOS у фарматах *.TRD* ці *.SCL*.

TR-DOS працавала з адна- і двухбаковымі дыскетамі адзінарнай і двайной шчыльнасьці. Усе сучасныя вэрсіі падтрымліваюць RAM-дыскі, а некаторыя вэрсіі — яшчэ і цьвёрдыя дыскі.

## Каманды
Гэтыя каманды падтрымліваюцца апэрацыйнай сыстэмай TR-DOS вэр. 4:

* 40
* CAT
* CLOSE
* COPY
* ERASE
* FORMAT
* GO TO
* INPUT
* LOAD
* MOVE
* NEW
* OPEN
* PRINT
* RETURN
* RUN
* SAVE

Існуюць праграмы-ўтыліты:
* FILER
* TAPECOPY (замяніла ў TR-DOS вэр. 3 утыліты BACKUP, COPY і SCOPY)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* World of Spectrum
* Віртуальная TR-DOS

Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне для мікракампутараў
Катэгорыя:ZX Spectrum
Катэгорыя:Дыскавыя апэрацыйныя сыстэмы
Графічны рэдактар

**Графічны рэдактар** — дастасунак, які дазваляе ствараць, праглядаць, апрацоўваць і рэдагаваць лічбавыя выявы (малюнкі, фатаграфіі) на кампутары.

Тыпы графічных рэдактараў:

* Растравы графічны рэдактар — напрыклад Adobe Photoshop, GIMP, Krita, Paint.NET, Canva.
* Вэктарны графічны рэдактар — напрыклад Adobe Illustrator, Corel Draw, Inkscape, Figma.
* Гібрыдны графічны рэдактар — напрыклад RasterDesk для AutoCAD. Adobe Photoshop мае некаторыя функцыі для працы з вэктарнай графікай, а Adobe Illustrator і Corel Draw — для працы з растравай графікай, адпаведна.

Катэгорыя:Графічныя рэдактары
Катэгорыя:Дастасоўнае праграмнае забесьпячэньне
GIMP

**GIMP**, **GNU Image Manipulation Program** — вольны й адкрыты растравы графічны рэдактар, прызначаны для рэдагаваньня выяў, маляваньня, канвэртацыі паміж рознымі графічнымі фарматамі, ды іншай працы з растравымі выявамі: рэдактар падтрымлівае дадаткі, якія пашыраюць магчымасьці дастасунку.

GIMP распаўсюджваецца под ліцэнзіяй GPL-3.0-or-later і працуе пад апэрацыйнымі сыстэмамі Linux, macOS, ды Microsoft Windows.

## Глядзіце таксама
* Графічны рэдактар

## Крыніцы

Катэгорыя:Графічныя рэдактары
Катэгорыя:Дастасоўнае праграмнае забесьпячэньне
Растравы графічны рэдактар

**Растравы графічны рэдактар** () — дастасунак, прызначаны для стварэньня й апрацоўкі растравых малюнкаў, то бок графікі, якая запісваецца ў памяць кампутара як набор кропак, а не як сукупнасьць формул геамэтрычных фігур. Падобнае апраграмаваньне знайшло шырокае прымяненьне ў працы мастакоў-ілюстратараў, пры падрыхтоўцы малюнкаў да друку друкарскім спосабам альбо на фотапаперы, публікацыі ў сеціве.

Растравыя графічныя рэдактары дазваляюць карыстачу маляваць і рэдагаваць малюнкі на экране кампутара, а таксама захоўваць іх у розных растравых фарматах, такіх як, напрыклад, JPEG і TІFF, якія дазваляюць захоўваць растравую графіку зь нязначным зьніжэньнем якасьці за кошт выкарыстаньня альгарытмаў сьціску з стратамі, PNG і GІF, якія падтрымліваюць добрае сьціск без страт, і BMP, таксама падтрымлівае сьцісканьне, але ў агульным выпадку які прадстаўляе сабой нязжатае «папіксэлнае» апісаньне малюнка.

У супрацьлегласьць вэктарным рэдактарам, растравыя выкарыстоўваюць для прадстаўленьня малюнкаў матрыцу афарбаваных кропак (bіt map). Большасьць сучасных растравых рэдактараў ўтрымліваюць вэктарныя інструмэнты рэдагаваньня ў якасьці дапаможных, але захоўваюць выявы толькі ў растравых фарматах.

## Глядзіце таксама
* Вэктарны графічны рэдактар

## Крыніцы

Катэгорыя:Дастасоўнае праграмнае забесьпячэньне
Катэгорыя:Графічныя рэдактары
Запольскі заказьнік

**Запольскі заказьнік** — рэспубліканскі біялягічны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў жніўні 1979 году на паўночным усходзе Віцебскага раёну.

Быў заснаваны для захаваньня месцаў росту журавінаў як заказьнік-журавіньнік. Месьціўся на вярховым балоце зь мінэральнымі дзялянкамі на поўначы Запольскага сельсавету. На балоце мела пашырэньне хвойна-хмызьнякова-мховая расьліннасьць з журавінамі, а таксама асаковыя, асакова-мховыя і багуновыя хвойнікі. На мінэральных дзялянках пераважалі яловыя, бярозавыя і асінавыя лясы чарнічнага і кісьлічнага відаў. На землях заказьніка гнездаваліся рэдкія віды птушак, занесеныя ў Чырвоную кнігу Беларусі: белая курапатка, варакушка і арол-маркут, дзербнік і шэры саракуш, шэры журавель і вялікі ўліт, балотная сава і арол-вужаед. Сярод іншага, пражываў буры мядзведзь і расла паўночная лінея. Плошча складала 794 гектары. На подзень ад заказьніка знаходзіліся вёскі Дразды, Навасёлкі і Пудаць. На захадзе працякала рака Ўсьвяча.

## Крыніцы

Катэгорыя:Біялягічныя заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Віцебскі раён
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:Запольскі сельсавет (Віцебскі раён)
Сьцепаніда Сьцепанюк

**Сьцепаніда Сьцепанюк** (4 сьнежня 1935, в. Дарапеевічы Маларыцкага раёну — 1 ліпеня 2022) — легендарная беларуская ткачыха, народны майстар Беларусі. Адрадзіла «спадніцы-палатнянкі» і маларыцкія касьцюмы цалкам па традыцыйнай тэхналёгіі — «кажушком».

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася на хутары за 3 км ад вёскі Дарапеевічы. Сьцепаніда Сьцепанюк ткала на кроснах, якія сваімі рукамі некалі зрабіў яе бацька. Упершыню Сьцепаніда Аляксееўна села за кросны, калі было ёй 9 гадоў. Да таго, як выйсьці замуж, працавала на пасадцы лесу, даяркай на фэрме, з 1969 году і да пэнсіі — швачкай. Да яе ішлі і ехалі прыхарашыцца з усяго навакольля і нават з суседніх райцэнтраў — Кобрыну і Маларыты.

З 2008 году майстрыха працавала ў Маларыцкім раённым Цэнтры народнай творчасьці, дзе вучыць дзяцей ткацтву. У яе замаўлялі адзеньне аддзелы культуры і простыя людзі. Свае вырабы яна дэманстравала і за мяжою, адкуль прывозіла ўзнагароды ня толькі за цікавае адзеньне, але і за захаваньне культурнай спадчыны. За гады працы пры ўстанове культуры адрадзіла «спадніцы-палатнянкі» і тчэ маларыцкія касьцюмы цалкам па традыцыйнай тэхналёгіі — «кажушком». У 2012 годзе апранула ў маларыцкі строй заслужаны аматарскі калектыў Рэспублікі Беларусь ансамбль танцу «Радасьць» Берасьцейскага гарадзкога дому культуры.

За зьберажэньне традыцый народнага ткацтва яе ўганаравалі званьнем «Народны майстар Рэспублікі Беларусь».

Неаднаразова праводзіла майстар-клясы для дзяцей і дарослых у Беларусі, Ўкраіне і Польшчы, для калег-кіраўнікоў гурткоў. Яе творчая дзейнасьць непарыўна зьвязана з народнай песьняй. Шмат дзесяцігодзьдзяў яна сьпявала ў дарапеевіцкай праваслаўнай царкве. Мясцовыя жыхары зацягнулі ў хор амаль сілком, за прыгожае сапрана. Спачатку сьпявала ў школьным хоры, пасьля стала салісткай фальклёрнага калектыву Дарапеевіцкага СДК, куды прыйшла яшчэ ў дзявоцтве.

У верасьні 2021 году ў яе хаце здарыўся пажар, згарэла ўся яе калекцыя — натканыя ручнікі, посьцілкі, наміткі, спадніцы-буркі і нават строй, які жанчына выткала сабе на сьмерць. Сама яна дзівам уратавалася — хоць і была пасьля інсультаў фактычна прыкутая да ложка, але здолела разьбіць галавой шыбу і выпаўзьці праз акно на двор.

## Узнагароды
* уладальніца Гран-пры конкурсу майстроў традыцыйнага ткацтва «Палатняныя пераплёты»;
* дыплямантка Міжнароднага Ягелонскага кірмашу (Польшча) за эстэтычныя знаходкі, артыстызм і майстэрскае правядзеньне майстар-клясу, захаваньне традыцыйных народных промыслаў
* узнагароджана грамадзкім ордэнам «За вернасьць Айчыне», створаным з ініцыятывы беларускай інтэлігенцыі ў падтрымку таленавітых самадзейных майстроў. На ім — кляймо берасьцейскага ювэліра Мікалая Кузьміча, заслужанага дзеяча мастацтваў Рэспублікі Беларусь.

## Памяць
* галоўная гераіня хранікальна-дакумэнтальнага фільму «Узоры лёсу», зьнятага вытворча-творчым Рэспубліканскім прадпрыемствам «Беларускі відэацэнтр» Міністэрства культуры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Постаці малой Радзімы. Сцепаніда Сцепанюк, Заря, 8-5-2018

Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
Катэгорыя:Народныя майстры Беларусі
Катэгорыя:Ткачы
Кампутарная сыстэма

**Кампу́тарная сыстэ́ма** () — сукупнасьць кампутарнага абсталяваньня, апэрацыйнай сыстэмы, апраграмаваньня і зьнешняга абсталяваньня, неабходнага для выкарыстаньня гэтакай сыстэмы карыстачом.

Кампутарнай сыстэмай таксама могуць называць некалькі аб’яднаных кампутараў, працуючых разам, напрыклад кампутарны клястэр альбо сетку.

## Глядзіце таксама
* Кампутар

## Крыніцы

Сыстэма
Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналёгіі
Карыстальнік

**Карыста́льнік** () — асоба, якая карыстаецца паслугамі кампутарнай сыстэмы для атрыманьня інфармацыі, альбо для разьвязаньня дастасоўных задачаў.

Імя карыстальніка ў сыстэме можа быць псэўданімам, такое імя называецца **нік** ().

Зьвесткі пра карыстальніка сыстэмы называюцца *профілем карыстальніка* () альбо **рахункам** ().

## Крыніцы

Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналёгіі
Сыстэмнае апраграмаваньне

**Сыстэ́мнае апраграмава́ньне** () —  ёсьць прызначаным для ўзаемадзеяньня з абсталяваньнем кампутара апраграмаваньне, якое складае падмурак для наладкі, запуску, ды выкананьня дастасоўных праграмаў.

Найбольш агульныя тыпы сыстэмнага апраграмаваньня:
* Апэрацыйная сыстэма (і гіпэрвізар), што дазваляе часткам кампутара працаваць разам, выконваючы такія задачы, як перадача зьвестак паміж памяцьцю й дыскамі, альбо вывад на прыладу адлюстраваньня. Яна таксама дае плятформу для запуску сыстэмнага й дастасоўнага апраграмаваньня. 
* Утыліты, якія дапамагаюць аналізаваць, настройваць, аптымізаваць і падтрымліваць працу кампутара.
* Сыстэмы кіраваньня базамі зьвестак.
* Ушытае апраграмаваньне, якое захоўваецца ў энэрганезалежнай памяці, такой як інтэгральная схема.

У некаторых публікацыях тэрмін *сыстэмнае апраграмаваньне* таксама выкарыстоўваюць для абазначэньня інструмэнтаў праграмаваньня (напр., кампілятара, лінкера й адладчыка).

У адрозьненьне ад сыстэмнага, апраграмаваньне, якое дазваляе карыстачам ствараць тэкставыя дакумэнты, гуляць у гульні, слухаць музыку, альбо праглядаць сеціва, называецца *[[дастасоўнае апраграмаваньне|дастасоўным апраграмаваньнем]]*.

## Глядзіце таксама
* Дастасоўнае апраграмаваньне
* Інструмэнтальнае апраграмаваньне

## Крыніцы

Катэгорыя:Апраграмаваньне
Катэгорыя:Кампутар
Іван Германовіч

**Іван Клімавіч Германовіч** (, в. Садавічы, Капыльскі раён — ) — беларускі мовазнавец, спэцыяліст у галіне беларускага мовазнаўства. Кандыдат філялягічных навук (1963).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Садавічы, Капыльскага раёну. Скончыў Ганцавіцкую пэдагагічную вучэльню ў 1948 годзе, у 1952 годзе Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут імя А. М. Горкага па спэцыяльнасьці «Беларуская мова і літаратура».

Працаваў у Берасьцейскім дзяржаўным пэдагагічным інстытуце (1953—1959, выкладчык катэдры расейскай мовы), Інстытуце мовазнаўства імя Я. Коласа АН БССР (1959—1964), Беларускім дзяржаўны ўнівэрсытэце (1964—1994).

Займаўся гісторыяй беларускай мовы, беларускай літаратурнай мовай, праблемамі лексыкалёгіі, лексыкаграфіі, сучаснай расейскай мовай.

## Узнагароды
* 1998 — Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь

## Літаратура
* Нормализация лексики белорусского литературного языка в 20—30-х годах XX в. : автореферат диссертации … кандидата филологических наук / И. К. Германович. — Минск, 1963.
* Германович Иван Климович / Л. В. Дятко // Регионы Беларуси : энциклопедия : в 7 т. — Минск, 2016. — Т. 5 : Минская область : в 3 кн., кн. 1. — С. 240.
* Германовіч Іван Клімавіч // Хто ёсць хто ў сучаснай беларускай лінгвістыцы. — Мінск, 1997. — С. 26.
* Германовіч Іван Клімавіч // Выкладчыкі Брэсцкага дзяржаўнага унівэрсытэту: 1945—2014 : біябібліяграфічны даведнік. — Брэст, 2015. — С. 251.
* Дасьледаваньне беларускай літаратурнай мовы 1920―30-х гг. у Беларусі ў савецкі час / С. М. Запрудскі // Веснік БДУ. Серыя 4, Філалогія. Журналістыка. Педагогіка / Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт. — 2016. ― № 3. ― С. 31―40. ― Са зьместу: Працы І. К. Германовіча па беларускай літаратурнай мове 1920—30-х гг. — С. 33—34.
* Запрудскі С. Даследчык літаратурнай мовы і летапісец беларускага мовазнаўства. Да 90-годдзя з дня нараджэння Івана Германовіча // Роднае слова. 2018. № 2. С. 31–33.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ
Германовіч

**Германовіч** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Маркіян Германовіч, удзельнік Грамадзянскай вайны з боку бальшавікоў, камкор
* Язэп Германовіч (Вінцук Адважны), беларускі пісьменьнік, каталіцкі сьвятар усходняга абраду, паэт
* Іван Германовіч, беларускі мовазнавец
Смалічы (Капыльскі раён)

**Смалічы́** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавету.

Знаходзіцца на рацэ Волка, за 42 кілямэтры на поўдзень ад гораду Капыль, за 157 кілямэтраў ад Менску, за 34 км ад чыгуначнай станцыі Цімкавічы.

У 1924—1960 гадах цэнтар Смалічоўскага сельсавету. Цэнтар ЗАТ «Малінава».

## Насельніцтва
* 2001 год — 366 жыхароў, 141 двор
* 2009 год — 322 чалавекі

## Асобы
* Уладзімер Кандраценя (1917—1943) — беларускі пісьменьнік

## Літаратура
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Бучацінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Уладзімер Кандраценя

**Уладзі́мер Ігна́тавіч Кандраце́ня** (сакавік 1917, в. Смалічы, Капыльскі раён — 23 лютага 1943, Слуцак) — беларускі пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. У 1935 г. скончыў рабфак у Бабруйску, у 1939 г. — літаратурна-лінгвістычнае аддзяленьне Менскага пэдагагічнага інстытуту. Сябра Саюза пісьменьнікаў СССР з 1938 году.

Накіраваны настаўнікам у Чырвонаслабадзкую сярэднюю школу, але быў прызваны ў Чырвоную Армію. Служыў у Заходняй Беларусі, быў супрацоўнікам армейскай газэты. На пачатку Вялікай Айчыннай вайны вайсковая частка трапіла ў акружэньне, і ён апынуўся ў палоне. Уцёк зь лягеру і вярнуўся дадому. Паводле некаторых зьвестак, на прапанову камандаваньня партызанскага аддзелу ўладкаваўся настаўнікам у Чырвонаслабадзкую школу.

У верасьні 1942 году перабраўся ў Слуцак, працаваў дворнікам у сірочым прытулку, дзе стварыў падпольную групу, якая ў сьнежні 1942 году была выкрытая немцамі.

Расстраляны немцамі 23 лютага 1943 г. у Слуцку, пахаваны ў вёсцы Смалічы.

## Творчасьць
У 1932 годзе мазырская газэта «Палеская праўда» зьмясьціла апавяданьне «Спаганяюць падаткі». Выступаў на старонках часопісаў «Полымя рэвалюцыі», «Полымя», «Штэрн». Асобным выданьнем выйшла кніга апавяданьняў «Любоў» (1938, 1939).

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капыльскім раёне
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Расстраляныя
Мікракампутар

**Мікракампутар** () — маленькі, адносна танны кампутар, пабудаваны на аснове мікрапрацэсара. Такі кампутар таксама ўлучае апэратыўную памяць і мікрасхемы ўводу-вываду разьмешчаныя непасрэдна на друкаванай пляце. Слова "мікракампутар" актыўна выкарыстоўвалася цягам 1970х—1980х, калі "звычайныя" кампуры былі значна большых памераў, а таксама зноў увайшло ва ўжытак у 2010-я са зьяўленьнем аднаплятных кампутараў, як, напрыклад, Raspberry Pi ці Banana Pi.

## Глядзіце таксама
* Altair 8800
* Osborne 1
* Commodore 64

## Крыніцы

Катэгорыя:Кампутар
Катэгорыя:Інфармацыйныя тэхналёгіі
Друкаваная плята

**Друкава́ная пля́та** () — плястына з дыэлектрыку, на паверхні (ці ўнутры) якое сфармаваны электраправодзячыя цэпі электроннае схемы. Друкаваная плята створана для электрычнага й мэханічнага злучэньня разнастайных электронных кампанэнтаў. Кампанэнты на друкаванай пляце мацуюцца сваімі вывадамі да элемэнтаў электраправодзячага малюнка пляты звычайна пры дапамозе пайкі.

## Глядзіце таксама
* Матчына плята

## Крыніцы

Катэгорыя:Электроніка
Выгода (Менская вобласьць)

**Выго́да** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 69 чалавек
* 2019 год — 43 чалавекі

## Асобы
* Вячаслаў  Зайцаў (псэўд. Адам Выгодзкі, нар. 1948) — беларускі пісьменьнік.
* Уладзімер Лукашэвіч (нар. 1943) — беларускі дзяржаўны дзеяч.

## Крыніцы

Катэгорыя:Бучацінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Гулевіцкі

**Гуле́віцкі** (таксама *Гуле́вічы, мн.*) — пасёлак у Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 14 чалавек
* 2009 год — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бучацінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Загараўшчына

**За́гараўшчына** (таксама *Зага́рашчына, Зага́раўшчына*) — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавету.

Да 27 сьнежня 1962 году вёска ўваходзіла ў склад Мусіцкага сельсавету Слуцкага раёну.

## Насельніцтва
* 2009 год — 33 чалавекі
* 2019 год — 22 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Грозаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Садавічы

**Са́давічы** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Бучацінскага сельсавету.

Знаходзіцца за 32 км у напрамку на поўдзень ад гораду Капыль, за 147 км ад Менску, за 23 км ад чыгуначнай станцыі Цімкавічы. Каля вёскі працякае рака Волка.

## Насельніцтва
* 2001 год — 397 жыхароў, 154 двары
* 2009 год — 216 чалавек
* 2019 год — 146 чалавек

## Асобы
* Іван Германовіч (1928—2001) — кандыдат філялягічных навук, дацэнт катэдры БДУ, ляўрэат Дзяржаўнай прэміі 1998 году

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Бучацінскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Osborne 1

**Osborne 1** — першы камэрцыйна пасьпяховы партатыўны мікракампутар, які зьявіўся ў продажы 3 красавіка 1981 року. Прадукт кампаніі Osborne Computer Corporation. На момант выхаду каштаваў $1795 даляраў ЗША і працаваў пад апэрацыйнай сыстэмай CP/M 2.2. Пазіцыяваўся як бізнэс-кампутар і камплектаваўся пакетам бізнэс-апраграмаваньня: тэкставым рэдактарам WordStar, таблічным працэсарам SuperCalc, інтэрпрэтатарамі MBASIC і CBASIC, і інш.

## Глядзіце таксама
* Пэрсанальны кампутар

## Крыніцы

Катэгорыя:Мікракампутары
Партатыўны кампутар

**Партаты́ўны кампу́тар** () — невялікіх памераў кампутар, які можа быць перанесены карыстачом зь месца на месца ў сабраным выглядзе (разам з маніторам і клявіятурай). Першым камэрцыйным партатыўным кампутарам быў IBM 5100 вагай 23 кг, выпушчаны ў 1975 року. Наступнымі пасьпяховымі машынамі былі Osborne 1(1981) вагай 11 кг і Compaq Portable (1983) вагай 13 кг. Гэтыя кампутары ня мелі акумулятараў, пазьней лэптопы зьмянілі гэта становішча.

## Глядзіце таксама
* Мікракампутар

## Крыніцы
Лунінскі заказьнік

**Лунінскі заказьнік** — рэспубліканскі біялягічны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў кастрычніку 1976 году на паўночным захадзе Лунінецкага раёну Берасьцейскай вобласьці ў якасьці заказьніка «Белае».

Заснаваны дзеля аховы рэдкіх відаў жывёлаў і расьлінаў Беларускага Палесься. У заказьніку пераважалі хвойнікі, дубровы, дубова-грабавыя лясы і выспавыя ельнікі. Сустракаліся балоты і журавіньнікі, а таксама занесеныя ў Чырвоную кнігу расьліны: грыб-баран, клубняносная зубніца і горны купальнік, яйцападобны тайнік, вэнэрын чаравічак і чарамша (мядзьвежая цыбуля). У Белым возеры расьлі лябэлія Дортмана і азёрны палушнік. Белае возера мела плошчу 22 га і дасягала 17 мэтраў у глыбіню. На яго берагах разьмяшчалі дзіцячыя аздараўленчыя летнікі. Пры гэтым, на ягоных берагах забаранялася разводзіць вогнішчы і пакідаць сьмецьце.

15 кастрычніка 1976 году Савет міністраў Беларускай ССР ухваліў Пастанову № 306 аб стварэньні дзяржаўнага краявіднага заказьніка «Белае». 27 лютага 1997 году Савет міністраў Беларусі зацьвердзіў Пастанову № 142 «Аб рэспубліканскім біялягічным заказьніку «Лунінскі», у які пераўтварылі заказьнік «Белае». Заказьнік месьціўся ў 4-х лясьніцтвах «Лунінецкай лясной гаспадаркі»: Лунінскім — 4028 гектараў, Лунінецкім (Боханава) — 2312 га, Бастынскім — 1628 га і Лабчанскім (Лунін) — 1288 га, а таксама займаў 27 га паверхні Чорнага возера. Заказьнік спачатку перадалі ў кіраваньне Міністэрства лясной гаспадаркі Беларусі.

Пры заснаваньні ў 1976 годзе заказьнік займаў 115 га ў Лунінецкім лясьніцтве і прызначаўся для захаваньня месцаў росту лябэліі Дортмана. У 1994 годзе яго плошчу пашырылі да 94-х кв.км у сувязі з выпасам жывёлы і засьмечаньнем берагоў Белага возера. У 1997-м стаў біялягічным заказьнікам пасьля дасьледаваньня адмыслоўцамі інстытуту «Палесьсе гідраводгас» (Пінск). Заказьнік уваходзіў у Пінска-Прыпяцкі геабатанічны раён падзоны шыракалісьцехваёвых лясоў. Век дуброваў дасягаў 140 гадоў. Чыстыя дубровы і мяшаныя з грабавымі лясамі займалі 286 га. Найстарэйшыя дубровы месьціліся на дзярновых супясчаніках з травяным покрывам з папараці арляку і лекавай купены, звычайнай сныці і дубраўнага курасьлепу, двухлісьцевага майніку і малінаў. Пераважалі чыстыя хвойнікі і з дамешкам бярозы, елкі і чорнай вольхі. У іх знаходзіліся цецеруковыя такавішчы і балоты-журавіньнікі, Чыстыя балоты займалі 106 га. Жывёльны сьвет налічваў 140 відаў птушак, зь іх 74 рэдкіх, а таксама 13 відаў сысуноў, 7 відаў земнаводных і 5 відаў паўзуноў. Расьлінны сьвет улучаў каля 200 відаў лекавых расьлінаў. Рэдкімі відамі жывёлаў былі: барсук і арол-вужаед, барадатая кугакаўка і скапа, арэшнікавая соня і пугач. Агулам налічвалася 40 відаў жывёлаў і расьлінаў, занесеных у Чырвоную кнігу. З 2000-х гадоў заказьнікам загадваў Лунінецкі раённы выканаўчы камітэт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Біялягічныя заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Лунінецкі раён
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1976 годзе
Altair 8800

**Altair 8800** — мікракампутар на працэсары Intel 8080, распрацаваны кампаніяй MITS (Албукерке, ЗША) у 1974 року. Altair 8800 лічыцца адной зь першых камэрцыйна пасьпяховых машынаў, якая пасадзейнічала мікракампутарнай рэвалюцыі.

## Глядзіце таксама
* Мікракампутар
* Пэрсанальны кампутар

## Крыніцы

Катэгорыя:Мікракампутары
Шарлотка

**Шарлотка** — яблычны пірог.

## Складнікі
Для прыгатаваньня шарлоткі выкарыстоўваюць па 4 яблыкі (350 грамаў) і яйкі, 200 грамаў тварагу, 5 сталовых лыжак мукі, 4 сталовыя лыжкі цукру (або яго замяняльнік), ванілін і гарбатную лыжку соды.

## Прыгатаваньне

Спачатку яйкі ўзьбіваюць з цукрам (або яго замяняльнікам) і ванілінам. Дадаюць муку, соду і тварог, пасьля чаго атрымануюць сумесь зноў узьбіваюць. Яблыкі наразаюць на кавалачкі. Цьвёрдую скурку яблыкаў абразаюць. Цеста зьмешваюць зь яблыкамі і разьмяркоўваюць у форме. Выпякаюць у духоўцы пры +190&nbsp;°C цягам 30 хвілінаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Стравы зь яблыкаў
Катэгорыя:Стравы зь яек
Катэгорыя:Тарты
Катэгорыя:Стравы, запяканыя ў глыбокай форме
Рудабельскі заказьнік

**Рудабельскі заказьнік** () — рэспубліканскі біялягічны заказьнік Беларусі, абвешчаны ў чэрвені 2003 году на захадзе Рудабельскага раёну Гомельскай вобласьці.

Быў заснаваны для захаваньня каштоўных лясоў. Меў нізінны алювіяльна-тэрасавы краявід. Яго плошча складала 4070 гектараў. Чорнаальховыя лясы займалі 50,8 % земляў, а хваёвыя — 29 %. Таксама сустракаліся дубровы, ясеньнікі і грабнякі. Сьпелыя і перастойныя лясы займалі 32 % земляў. Век асобных дрэваў даходзіў да 200 гадоў. Расьлінны сьвет налічваў 507 відаў найвышэйшых судзінкавых расьлінаў. Сярод іх сустракаліся рэдкія віды: дзераза-баранец, клубняносная зубніца і горны купальнік, чырвоны пылкагалоўнік і багнавая фіялка. Жывёльны сьвет улучаў 140 відаў птушак, 43 віды сысуноў і 32 віды рыбы, 8 відаў земнаводных і 5 відаў паўзуноў. Сустракалася 13 відаў, занесеных у Чырвоную кнігу Беларусі: вялікі бугай, чорны бусел і шэры журавель, звычайны зімародак і каршачок, малая паганка, вялікі і малы падворлікі, арэшнікавая соня.

27 чэрвеня 2003 году Савет міністраў Беларусі ўхваліў Пастанову № 864 «Аб рэспубліканскім біялягічным заказьніку «Рудабельскі». Паводле Пастановы, у склад заказьніка ўвайшлі: 3094,2 га «Рудабельскай лясной гаспадаркі» ў Рудабельскім і Парэцкім лясьніцтвах, 464 га УП «Парэчча», 369,1 га УП «Рудабельскі саўгас», 93,9 га УП «Гаць» (Ламавіцкі сельсавет) і 49 га земляў запасу на дзялянцы ракі Пціч. Заказьнік месьціўся на левым беразе Пцічы між упадзеньнем яе прытокаў — Валожынскага каналу і ракі Нератоўкі, якія працякалі праз заказьнік. Вышыня паверхні складала 130—150 мэтраў над узроўнем мора.

## Крыніцы

Катэгорыя:Біялягічныя заказьнікі рэспубліканскага значэньня Беларусі
Катэгорыя:Геаграфія Гомельскай вобласьці
Катэгорыя:Катэгорыя МСАП IV
Катэгорыя:Рудабельскі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2003 годзе
Лапухі (неадназначнасьць)

Назву Лапухі маюць:

* Лапухі — возера ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
* Лапухі — былая назва вёскі **Дунаева** ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Калюга (Грозаўскі сельсавет)

**Калю́га** — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Грозаўскага сельсавету.

## Гісторыя
Да 5 траўня 1962 году вёска ўваходзіла ў склад Труханавіцкага сельсавету, да 27 сьнежня 1962 году — у склад Грэскага сельсавету. Пасьля ў складзе Грозаўскага сельсавету.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Камсамольскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 27 чалавекі
* 2019 год — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Грозаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну