open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Баявыя мастацтвы

**Баявыя мастацтвы** — розныя сыстэмы адзінаборстваў і самаабароны рознага, часьцяком, усходнеазіяцкага паходжаньня, якія разьвіваліся галоўным чынам як сродкі вядзеньня рукапашнага паядынку. У цяперашні час практыкуюцца ў многіх краінах сьвету ў асноўным у выглядзе спартовых практыкаваньняў, якія ставяць за сваю мэту фізычнае і сьвядомае ўдасканаленьне. Баявыя мастацтва падзяляюцца на напрамкі, віды, стылі і школы. Існуюць як даволі старыя баявыя мастацтва, гэтак і зусім новыя.

Акрамя таго, розныя стылі баявых мастацтваў можна падзяліць на зьнешнія і ўнутраныя, адрозьненьні якіх складаюцца ў суадносінах трэніроўкі цела і працы са сьвядомасьцю. Прыклад унутранай школы — тайцьзіцюань, зьнешняй — жорсткі цыгун «Жалезная кашуля». Таксама мэтады трэніровак падзяляюцца на ўнутраныя, як то мэдытацыя, і вонкавыя, як то маківара. У якасьці агульнага найменьня для ўсіх баявых мастацтваў і адзінаборстваў некаторымі сучаснымі аўтарамі выкарыстоўваецца тэрмін кэмпа. Сукупнасьць японскіх баявых мастацтваў звычайна называецца як буда. Некаторыя з баявых мастацтваў склаліся з сумесі іншых, як то тэквандо, каратэ і айкідо, якія разьвіліся як сумесь мясцовых баявых мастацтваў Акінавы, Кэндзюцу і Дзюдзюцу ў Японіі, тэк’ен і субак у Карэі.

Многія баявыя мастацтва, асабліва ўсходнія, таксама вучаць і мэдычным навукам. Гэта асабліва тычыцца традыцыйных кітайскіх баявых мастацтваў, якія вучаць упраўляць косткі, практыкаваць цыгун, іголкаўколваньне, акупрэсура, і ўключаюць іншыя аспэкты традыцыйнай кітайскай мэдыцыны. Баявыя мастацтвы таксама могуць быць зьвязаныя з рэлігіяй і духоўнасьцю. Некаторыя зь іх былі заснаваныя і распаўсюджваліся манахамі, найбольш вядомыя зь якіх зьяўляюцца манахі Шааліню.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Баявыя мастацтвы на Open Directory Project 
* Баявыя мастацтвы ў Беларусі 
* Беларускі часопіс па баявых мастацтвах «Байцоўскі клюб» 


Катэгорыя:Адзінаборства
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Райн-Нэкар Лёвэн Мангайм

«**Райн-Нэкар Лёвэн**» () — нямецкі гандбольны клюб з Мангайму. Выступае ў нямецкай бундэсьлізе, адзін зь лідэраў гэтага спаборніцтва за апошнія гады. Аднак значных посьпехаў клюб пакуль не дамагаўся.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Нямецкія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Гандбольная бундэсьліга
Катэгорыя:Спорт у Мангайме
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2002 годзе
Вэспрэм (гандбольны клюб)

**ГК «Вэ́спрэм»** (), спонсарская назва **«[[Magyar Telekom|Тэлеком]] Вэспрэм»** () — вугорскі гандбольны клюб з Вэспрэму, заснаваны ў 1977 року. Выступае ў нацыянальным чэмпіянаце і Лізе чэмпіёнаў.

«Вэспрэм» — адна з наймацнейшых камандаў Вугоршчыны, 25-разовы чэмпіён і 26-разовы ўладальнік кубка краіны. Зьяўляецца адным з трох вугорскіх клюбаў, якія заваёўвалі і эўрапейскія трафеі.

## Мінуўшчына
Заснаваны ў 1977 року пад назовам «Эпіцёк». Пасьля павелічэньня фінансаваньня ў 1981 року адбыўся рэзкі прагрэс клюбу, выхад у найвышэйшую вугорскую лігу, дзе ў першым жа сэзоне былі здабытыя срэбныя мэдалі. У наступным сэзоне «Эпіцёк» заваяваў бронзу чэмпіянату і стаў фіналістам кубка краіны, праз год зноўку заняў другія месцы ў чэмпіянаце і кубку. У 1984 року ўпершыню здабыты кубак Вугоршчыны, праз год — тытул чэмпіёнаў краіны.

Першы посьпех на міжнародным узроўні здарыўся ў 1990 року на гандбольным турніры чэмпіёнаў Добаю. Клюб тройчы даходзіў да фіналу Лігі чэмпіёнаў, двойчы заваёўваў Кубак уладальнікаў кубкаў, двойчы гуляў у фінале Супэркубка ЭГФ і двойчы станавіўся чэмпіёнам рэгіянальнай СЭГА-Лігі. Падобнага посьпеху не дасягаў ніводзін іншы вугорскі клюб.

## Дасягненьні

### Нацыянальныя
* **[[Чэмпіянат Вугоршчыны па гандболе|Чэмпіён Вугоршчыны]]**: 25
**  1985, 1986, 1992, 1993, 1994, 1995, 1997, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017
**  1981, 1983, 1987, 1989, 1990, 1991, 1996, 2000, 2007
**  1982, 1984
* **Уладальнік [[Кубак Вугоршчыны па гандболе|Кубка Вугоршчыны]]**: 26
**  1984, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1994, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017

### Міжнародныя
* **[[Ліга чэмпіёнаў ЭГФ|Ліга чэмпіёнаў]]**:
** *Фіналіст*: 2002, 2015, 2016
** *Паўфіналіст*: 2003, 2006, 2014, 2017

* **[[Кубак уладальнікаў кубкаў ЭГФ|Кубак кубкаў]] (2)**:
** *Пераможца*: 1992, 2008
** *Фіналіст*: 1993, 1997

* **[[Супэркубак ЭГФ|Супэркубак]]**:
** *Фіналіст*: 2002, 2008

* **[[СЭГА-Ліга]]** (2):
** *Пераможца*: 2015, 2016

## Былыя назвы
* 1977—1986: «Эпіцёк Вэспрэм»
* 1987—1991: «АЕВ-Брамац Вэспрэм»
* 1991—1992: «Брамац Вэспрэм»
* 1992—2005: «Фотэкс Вэспрэм»
* 2005—2012:  «Вэспрэм»
* 2013—2015: МКБ- «Вэспрэм»
* з 2016: «Тэлеком Вэспрэм»

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Профіль на бачыне ЭГФ
* Профіль на бачыне the-sports.org
* Фан-клюб «Вэспрэму»
* 

Катэгорыя:Вугорскія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Спорт у Вэспрэме
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1977 годзе
Катэгорыя:Ляўрэаты Prima Primissima
Арэшкава

**Арэ́шкава** (, па-падляску: *Orêškovo*) — вёска ў Гайнаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. Знаходзіцца ў гміне Гайнаўка.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход на месцы). Меншая частка насельніцтва палякі-каталікі, якія прыналежаць да парафіі сьввятых Кірыла і Мятода ў Гайнаўцы). 

## Гісторыя
Арэшкава заснаванае на мяжы Белавескае пушчы ў 1631 г. як вёска асочнікаў, заданьнем якіх была ахова вялікакняскага лесу. Першапачатковая назва Арэшкавая воля пайшла ад імя Арэшка (Арэфі). Вёска была шматразовая нішчаная ў 17 ст. швэдзкімі, трансыльванскімі, польскімі, літоўскімі і маскоўскімі вайскамі. У час паўстаньня 1863 — 1864 гг. у навакольлі Арэшкава дзейнічаў атрад Валерыя Ўрублеўскага. У 1907 г. побач зь вёскаю пабудаваны быў чыгуначны шлях Седльцы — Ваўкавыск. У міжваенны пэрыяд Арэшкава прыналежала да гміны Белавежа Бельскага павету Беластоцкага ваяводзтва. Паводле польскага перапісу насельніцтва 1921 г. пражывалі тут 342 жыхароў (5 палякаў-каталікоў і 337 праваслаўных беларусаў). 12 жніўня 1946 г. вёска поўнасьцю згарэла і была адбудаваная з шматлікімі хутарамі. У 1955 г. была тут пабудаваная царква ў гонар Узьнясеньня Гасподняга, якая з 1982 году стала цэнтрам самастойнае парафіі. З 1972 г. ў Арэшкаве дзейнічае фальклёрны калектыў *Арэшкі*, які выконвае песьні на мясцовай падляскай і беларускай мовах.


Файл:Orzeszkowo mogiła powstańców.jpg|Магіла паўстанцаў атраду В. Ўрублеўскага
Файл:Orzeszkowo przystanek kolejowy.jpg|Чыгуначны прыпынак побач зь вёскай
Файл:Orzeszkowo Cerkiew fron side.jpg|Царква да перабудовы ў 2000-ных гадах

## Крыніцы

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
РоПС Раваніемі

**РоПС** () — фінскі футбольны клюб з гораду Раваніемі. Заснаваны ў 1950 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Фінляндыі (1986, 2013).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Раваніемі‎
Катэгорыя:Футбольныя клюбы, заснаваныя ў 1950 годзе
Катэгорыя:1950 год у Фінляндыі
Рэфэрэндумы ў Беларусі

**Рэфэрэ́ндум у Белару́сі** — рэфэрэндумы, якія праводзіліся ў Рэспубліцы Беларусь:

* Рэфэрэндум у Беларусі 1995 году
* Рэфэрэндум у Беларусі 1996 году
* Рэфэрэндум у Беларусі 2004 году
Межы

**Межы** — пасёлак у Даўгалескім сельсавеце Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці Беларусі. На захадзе мяжуе зь лесам (урочышча Межы).

Пасёлак разьмешчаны ў 20 км ад чыгуначнай станцыі Шчарбоўка (на лініі Каленкавічы — Гомель), 27 км на паўднёвы захад ад Гомля.

На поўдні, усходзе ды поўначы мэліяратыўныя каналы, злучаныя з ракой Дняпро.

Транспартныя сувязі па просёлачнай, затым аўтамабільнай дарозе Міхалькі — Каленкавічы — Гомель. Пляніроўка пасёлка складаецца з кароткай прамалінейнай вуліцы, забудаванай драўляными дамамі сядзібнага тыпу.

Пасёлак заснаваны напачатку 20 стагодзьдзя перасяленцамі з суседніх вёсак. у 1926 годзе працаваў паштовы пункт, у Карналінскім сельсавеце Дзятлаўскага раёну Гомельскай акругі. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас. Падчас Вялікай Айчыннай вайны 5 жыхароў загінулі на фронце. У 1959 годзе ў складзе саўгасу «Мірны» (цэнтар — вёска Міхалькі).

## Насельніцтва
* 1926 год — 37 двароў, 213 жыхароў.
* 1959 год — 119 жыхароў (згодна перапісу).
* 2004 год — 7 двароў, 10 жыхароў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгалескі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёну
Скула

**Скула** (фурункул, -ёз;  — зладзюжка) — гнойна-амярцьвяльнае запаленьне валасянога  і навакольнай злучальнай тканкі, абумоўленае ўкараненьнем  стафілакокаў. Узьнікае праз забруджваньне скуры хімічным рэчывам, мікратраўму, расчухваньне і павышаную дзейнасьць потавых і сальных залозаў. Разьвіваецца на ўсялякім участку скуры, акрамя далоні і ступні. Множнае адначаснае і пасьлядоўнае ўзьнікненьне здараецца пры цукровым дыябэце. Пры зьліцьці і пашкоджаньні глыбокіх слаёў скуры і  ўтвараецца карбункул. Ускладненьне хваробы выклікае лімфадэніт і лімфангіт. Праяўляецца праз пачырваньне скуры, на месцы якога адзначаецца боль і сьверб. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Захворваньні
Катэгорыя:Дэрматалёгія
Максім Санец

**Максі́м Сане́ц** (нарадзіўся 4 красавіка 1997 году) — беларускі футбаліст, нападнік гомельскага «Паперпраму».

## Кар’ера
### Клюбная
З 2013 году пачаў выступаць за дубль «Гомля», дзе хутка здолеў замацавацца. 21 верасьня 2014 году дэбютаваў у асноўнай камандзе гамельчукоў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену на 80-й хвіліне матча супраць жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ» (1:2). У сэзоне 2015 году працягваў гуляць за дубль, выходзячы таксама ў першай дружыне на замену напрыканцы матчаў. 25 кастрычніка 2015 году забіў першы гол за «Гомель» у Найвышэйшай лізе, улучыўшы мяч у браму «Слуцка» (выніковы лік 1:3).

У лютым 2016 году, пасьля страты «Гомлем» месца ў Найвышэйшай лізе, было абвешчана аб пераходзе Санца ў клюб «Крумкачы». У сталічным клюбе пачаў пераважна выходзіць на замену, а таксама выступаў за дубль. У кастрычніку 2016 году падоўжыў кантракт з «Крумкачамі» на тры гады. У першай палове сэзону 2017 году выступаў перадусім за дубль, за галоўную каманду згуляў у чатырох матчах. У ліпені 2017 году кантракт клюба з футбалістам быў скасаваны, і неўзабаве той стаў гульцом сталічнага «Тарпэда». У складзе «Тарпэда» стаў пераважна выходзіць на замену.

У 2018 годзе, пасьля таго як «Тарпэда» атрымала месца ў Найвышэйшай лізе, стаў перадусім гуляць за дубль. У ліпені 2018 году быў аддадзены ў арэнду гомельскаму «Лякаматыву», дзе замацаваўся ў пачатковым складзе. У пачатку 2019 году, вярнуўшыся з арэнды, стаў рыхтавацца да новага сэзону з «Тарпэда», аднак у лютым зноў быў аддадзены ў арэнду ў «Лякаматыў». У жніўні 2019 году «Тарпэда» спыніла існаваньне, нападнік стаў гульцом «Лякаматыва» на трывалай аснове. У красавіку 2020 году паводле вынікаў канфлікту з гомельскім клюбам быў дыскваліфікаваны на месяц і абвешчаны свабодным агентам. Пасьля гэтага прыблізна год прапусьціў праз службу ў войску.

У красавіку 2021 году далучыўся да рэчыцкага «Спадарожніка». Дэбютаваў за каманду 29 траўня 2021 году ў матчы супраць гарадзенскага «Нёману» (2:2), адзначыўшыся голам. У далейшым замацаваўся ў стартавым складзе рэчычанаў. У ліпені 2021 году, пасьля таго як «Спадарожнік» зьняўся з Найвышэйшай лігі, далучыўся да «Іслачы», дзе пераважна выходзіў на замену. У студзені 2022 году па заканчэньні кантракта пакінуў «Іслач» і неўзабаве стаў гульцом «Слуцка», дзе пераважна выходзіў на замену. У лістападзе 2022 году паводле пагадненьня бакоў скасаваў кантракт з слуцкім клюбам.

У лютым 2023 году ўзмоцніў шыхты гомельскага «Паперпрама». У лютым 2024 году падоўжыў кантракт з клюбам.

### Міжнародная
10 жніўня 2016 года дэбютаваў у моладзевай зборнай Беларусі ў таварыскім матчы супраць зборнай Малдовы (1:1).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Гомелю»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гомель»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крумкачы» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Лякаматыў» Гомель
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Спадарожнік» Рэчыца
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Іслач» Менскі раён
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Слуцак»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Паперпрам» Гомель
Шчаты (неадназначнасьць)

Назву **Шчаты** маюць:

* Шчаты — возера ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, у басэйне ракі Тураўлянка, належыць да групы Ўшацкіх азёраў
* Шчаты — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
Менскі гадзіньнікавы завод

**Менскі гадзіньнікавы завод** (МГЗ) — адзіны гадзіньнікавы завод Беларусі, заснаваны ў 1955 годзе. З чэрвеня 1992 году ААТ. З 2010 году кіроўны пакет акцыяў прадпрыемства належыць швайцарскаму вытворцу гадзіньнікаў «Франк Мюлер» (80% на 2014 г.). Вырабляе аўтамабільныя, кішэнныя, наручныя і настольныя гадзіньнікі (больш за 150 тыс. у 2012 г.), маномэтры, спадарожнікавыя навігатары і друкаваныя платы.

## Гісторыя

Сьпярша на заводзе вырабляліся жаночыя наручныя гадзіньнікі «Зара». З 1963—1964 гг. — мужчынскія і жаночыя наручныя гадзіньнікі «Прамень». З 1973 году — аўтамабільныя і электронна-мэханічныя мужчынскія гадзіньнікі. З 1981 году — мініяцюрныя будзільнікі. З 1986 году — мужчынскія і жаночыя кварцавыя ды з сыгналам. На 1999 год завод вырабляў будзільнікі, аўтамабільныя гадзіньнікі, наручныя пазалочаныя, храмаваныя гадзіньнікі і з пакрыцьцём нітрыд-тытанам, маномэтры. На 2000 год працавалі вытворчасьці: зборачная, мэханазборачная і электронікі. Цэхі — зьнешняга аздабленьня гадзіньнікаў і інструмэнтальны. Аддзелы — аўтаматызацыі і станкабудаваньня.

У жніўні 2006 году гаспадарчы суд Менску прызначыў заводу антыкрызіснага кіраўніка. На 2009 г. прадпрыемства мела больш за 1000 супрацоўнікаў і разьлічаную магутнасьць вытворчасьці за год 5 млн гадзіньнікаў. За 9 месяцаў вырабілі 285,9 тыс. гадзіньнікаў (8% ад магутнасьці). На кастрычнік складзкія запасы коштам 33 млрд рублёў ($11,77 млн) перавысілі ў 35,8 разу сярэднямесячны аб’ём вытворчасьці (трохгадовы запас).

10 студзеня 2009 году А. Лукашэнка Ўказам № 24 перавёў завод за кошт падатковай запазычанасьці ў 33,68 млрд рублёў ($12,02 млн; з агульнай запазычанасьці ў Br52 млрд) ва ўласнасьць Дзяржаўнага камітэту па маёмасьці Рэспублікі Беларусь. 29 траўня 2009 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь Пастановай № 696 загадаў Міністэрству фінансаў цягам году пакрыць запазычанасьць заводу на 1 ліпеня 2008 году ў Br8,632 млрд ($3,079 млн): 5,002 млрд руб перад «Менскэнэрга» за электрычнасьць і абагрэў, 3,129 млрд руб перад «Белпрамбудбанкам» за адсоткі па пазыцы ад 18 верасьня 1996 году і 500,9 млн руб перад «Менскводаканалам» за водазабесьпячэньне і водаадвядзеньне.

1 сакавіка 2010 году А. Лукашэнка Ўказам № 109 вызваліў прадпрыемства ад сплаты падатка на прыбытак да 2020 году. 28 кастрычніка 2010 году швайцарскае прадпрыемства «Франк Мюлер» набыла 52% паёў заводу за $12,2 млн (Br36,52 млрд). У 2010 г. на завод прыпала звыш 30% продажаў гадзіньнікаў у Беларусі. Палова зь іх мела ўвазныя мэханізмы з аўтападзаводам, што сілкуюцца ад руху рукі без патрэбы штодзённага заводу (пры штодзённым знаходжаньні на руцэ прынамсі цягам 10 гадзінаў) і замены батарэйкі. На лістапад 2012 году дзель паёў «Франк Мюлер» налічвала 80%.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў Фэйсбуку

Катэгорыя:Вытворцы гадзіньнікаў
Катэгорыя:Прадпрыемствы Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1955 годзе
Вікінгур Рэйк’явік

«**Вікінгур**» () — ісьляндзкі футбольны клюб з гораду Рэйк’явіку. Заснаваны ў 1908 годзе. Васьміразовы чэмпіён Ісьляндыі (1920, 1924, 1981, 1982, 1991, 2021, 2023, 2025), пяціразовы ўладальнік Кубка Ісьляндыі (1971, 2019, 2021, 2022, 2023). Першапачаткова «Вікінгур» паўстаў як футбольны клюб, але цяпер гэта шматпрофільны спартовы клюб, які таксама мае сэкцыі па гандболе, тэнісе, настольным тэнісе, каратэ і лыжным спорце. Ва ўсіх відах спорту маюцца як мужчынскія каманды, гэтак і жаночыя дружыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Рэйк’явіку
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1908 годзе
Грамадзянскі сэктар Эўрамайдану

**Грамадзя́нскі сэ́ктар Эўрамайда́ну** () — суполка актывістаў Эўрамайдану. Асноўным прынцыпам арганізацыі ёсьць неґвалтоўны супраціў. Актывісты аб’ядналіся пасьля сілавога разгону студэнтаў 30 лістапада 2013 року, стварыўшы на тэрыторыі Міхайлаўскага манастыра пункт дапамогі. Штаб-кватэры ГСЭ дзейнічаюць у Кіеве, Львове, Харкаве.

Катэгорыя:Эўрамайдан
Часнок

**Часнок**, **Часнык**,  () — шматгадовая травяністая расьліна; від роду Цыбуля сямейства Амарылісавыя (Amaryllidaceae) падсямейства Цыбулевыя (Allioideae), раней адносілася да самастойнага, цяпер скасаванага сямейства Цыбулевыя.

Папулярная агароднінная культура ў шматлікіх народаў па ўсім сьвеце, што тлумачыцца вострым смакам і характэрным пахам, зьвязаных з наяўнасьцю ў складзе расьліны тыяэфіраў (арганічных сульфідаў). Долькі цыбуліны («зубчыкі») выкарыстоўваюцца ў якасьці пасяўнога матэрыялу, ужываюцца ў ежу (у сырым або прыгатаваным выглядзе, як заправа). Лісьце, стрэлкі і кветканосы таксама ядомыя і ўжываюцца ў асноўным у маладых расьлінаў.

Часнок шырока выкарыстоўваецца ў мэдыцыне дзякуючы антысэптычнаму дзеяньню. Адна са складовых народнае мэдыцыны шэрагу народаў сьвету, а таксама частка міталягічных сюжэтаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Атляс гатункаў часнаку

Катэгорыя:Спэцыі
Катэгорыя:Гародніна
Чэмпіянат Латвіі па футболе

**Чэмпіянат Латвіі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Латвіі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца з трох дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца вышэйшая ліга.

## Сыстэма
ВИА Гра

**ВИА Гра** — украінскі жаночы поп-гурт, утвораны ў 2000 годзе ў Кіеве. Калектыў лічыцца адным з самых пасьпяховых расейскамоўных музычных праектаў 2000-х гадоў. Гурт запісаў 5 студыйных альбомаў: 3 зь іх атрымалі залаты статус у Расеі, 1 англамоўны альбом атрымаў плятынавы статус у Тайляндзе ды залаты ў некаторых іншых азіяцкіх краінах; выпусьціў больш за 30 радыёсынглаў ды відэакліпаў. «ВИА Гра» зьяўляецца ляўрэатам мноства музыкальных прэмій, такіх як «Залаты дыск», «Залаты грамафон», «Прэмія Муз-ТВ» ды іншых.

У калектыве часта зьмяняюцца ўдзельнікі, што можа сьведчыць пра тое, што гурт зьяўляецца камэрцыйным прадусарскім праектам. Музычны прадусар гурту — кампазытар Канстанцін Меладзэ. Гурт заснаваў украінскі бізнэсмэн Дзьмітры Касюк, які быў генэральным прадусарам праекту да 2011 году.

Найбольшай папулярнасьці гурт дабіўся ў 2003 годзе, калі «ВИА Гра» складалася з Ганны Седаковай, Надзеі Граноўскай ды Веры Брэжневай. Журналісты ды прыхільнікі калектыву традыцыйна называюць гэты склад «залатым» — пад гэтым разумеюць, што гэты склад быў «клясычным», самым моцным на думку музыкальных крытыкаў, папулярным ды творча пладавітым.

Назва гурту — алюзія на лекі «Віягра» і расшыфроўваецца як ВІА — вакальна-інструмэнтальны ансамбль;  — гульня. У 2003 годзе, выпусьціўшы дэбютны англамоўны альбом з назвай «V.I.A. „Gra“» і атрымаўшы пагрозу судовай позвы ад вытворцы прэпарату, кіраўніціва Sony Music дало гурту псэўданім «Nu Virgos».

## Крыніцы


Катэгорыя:Зьявіліся ў 2000 годзе
Пылва Сэрвіці (гандбольны клюб)

**ГК «Пы́лва Сэ́рвіці»** () — эстонскі гандбольны клюб з Пылвы, дзевяціразовы чэмпіён і васьміразовы ўладальнік кубка Эстоніі. Выступае ў нацыянальным чэмпіянаце і рэгіянальнай Балтыйскай лізе.

## Дасягненьні

### Нацыянальныя
**[[Чэмпіянат Эстоніі па гандболе|Чэмпіянат Эстоніі]]**:
* 9 ×  (1998, 2000, 2001, 2002, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013)
* 6 ×  (1993, 1994, 1999, 2003, 2004, 2012)
* 2 ×  (1992, 1995)

**Кубак Эстоніі**:
* 8 ×  (1993, 1994, 1997, 2000, 2002, 2006, 2009, 2010)

### Міжнародныя
**[[Балтыйская гандбольная ліга|Балтыйская ліга]]**:
* 2 ×  (2008, 2010)
* 3 ×  (2011, 2012, 2014)
* 2 ×  (2006, 2013)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 
* Профіль  на бачыне ЭГФ
* Профіль  на бачыне Балтыйскае лігі
* 

Катэгорыя:Эстонскія гандбольныя клюбы
Катэгорыя:Пылва
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1984 годзе
Вулічны тэатар

**Ву́лічны тэа́тар** — форма бясплатных тэатральных шоў ды прадстаўленьняў у грамадзкіх месцах на вуліцы. Шоў могуць праводзіцца ў любых месцах, у тым ліку ў гандлёвых цэнтрах, паркоўках, месцах адпачынку ды кутах вуліцаў. Асабліва часта вулічныя тэатры сустракаюцца ў месцах, у якіх шмат людзей. У вулічных тэатрах могуць удзельнічаць як жабракі, так і агранізаваныя тэатральныя трупы, а таксама суполкі, якія хочуць паэкспэрымэнтаваць з пляцоўкамі для пастановак ці зрабіць рэкляму іх асноўнай працы.

Часам акторы ладзяць вулічныя тэатры на адмысловых фэстывалях, сьвятах для дзяцей, але часьцей яны выступаюць бясплатна ці за міласьціну.

Вулічныя тэатры патрабуюць простых касьцюмаў ды рэквізыту і звычайна пры выступах недастатковае ўзмацненьне гуку ці яго поўная адсутнасьць, Такім чынам, акторам трэба напружваць голас ды мець добрую фізычную падрыхтоўку. Гэтая праблема з гукам прывяла да таго, што найбольш запатрабаванымі жанрамі вулічных выступаў стаў фізычны тэатар, у тым ліку ў форме танцу, мімікі ды буфанады. Выступы павінныя быць відовішчам, гучным ды зразумелым, каб прыцягнуць натоўп.

Вулічны тэатар адрозьніваецца ад астатніх формаў вулічных тэатральных выступаў, якія ладзяцца ў парках ды садох, дзе абмяжоўваецца пляцоўка, а гледачы набываюць квіткі.

У некаторых выпадках акторам вулічных тэатраў трэба атрымаць ліцэнзію ці асаблівы дазвол мясцовай ці дзяржаўнай адміністрацыі, каб ладзіць выступы. Шмат хто з актораў выяжджаюць за мяжу, каб выступіць у пэўных месцах.

Існуе спрэчнае меркаваньне, што вулічныя тэатры зьяўляюцца найстарэйшай формай тэатру: можна адсачыць, што большасьць папулярных забаваў бяруць пачатак з вулічных выступаў, у тым ліку рэлігійныя страсьці, батлейка ды шматлікія іншыя.
Simon & Garfunkel

**Simon & Garfunkel** () — амэрыканскі фольк-дуэт гітарыста/аўтара песьняў Пола Саймана і сьпевака Арта Гарфанкела. Удзельнікі дуэту знаёмыя яшчэ зь дзяцінства ў Кўінзе (раён Нью-Ёрку), дзе яны з 1953 пачалі разам супрацоўніцтва і назапашваньне сьпеўнага матэрыялу. У 1957 падлеткі дасягнулі першага посьпеху зь песьняй «Hey Schoolgirl», якая імітавала іхніх куміраў «the Everly Brothers». Пасьля гэтага ўдзельнікі дуэту разышліся сваімі шляхамі: Сайман займаўся сольнымі выступамі (без асаблівага посьпеху), абодва навучаліся ў коледжы. У 1963 яны аб’ядналіся на грунце зацікаўленасьці ў фольку і заключылі кантракт з Columbia Records. Іхні дэбют, «Wednesday Morning, 3 A.M.», разышоўся сьціпла, і яны ізноў разлучыліся, і Сайман пераехаў у Ангельшчыну дзеля ўзнаўленьня сольных выступаў.

У 1965 року рэмікс іхняе песьні «The Sound of Silence» выйшаў у этэр на амэрыканскім радыё, заняўшы першае месца ў Billboard Hot 100. Simon & Garfunkel узьядналіся ды выдалі другі альбом «Sounds of Silence», зь якім паехалі ў турнэ па коледжах. Трэці альбом, «Parsley, Sage, Rosemary and Thyme» (1966), паказаў, што дуэт паставіўся да стварэньня музыкі больш сур’ёзна. Іхнія творы былі выкарыстаныя ў фільме 1967 року «Выпускнік», што яшчэ болей узьняло іхнюю папулярнасьць. «Bookends» (1968), наступны альбом, быў даволі раскручаны і таксама прынёс гурту посьпех. Аднак праз частыя звады паміж удзельнікамі дуэт распаўся ў 1970. Іхні апошні студыйны запіс, «Bridge Over Troubled Water», стаў для дуэту найпасьпяховейшым і адным з найбольш прадаваных альбомаў у сьвеце.

Simon & Garfunkel былі аднымі з найпапулярнейшых выканаўцаў 1960-х і разглядаліся як прадстаўнікі аўтарытэтаў контаркультуры сацыяльнай рэвалюцыі дзесяцігодзьдзя нароўні з такімі выканаўцамі, як «the Beatles» і Боб Дылан. Сярод іхніх найбольш вядомых твораў такія гіты, як «I Am a Rock» (1965), «Homeward Bound» (1965), «Scarborough Fair/Canticle» (1966), «A Hazy Shade of Winter» (1966), «Mrs. Robinson» (1968), «Bridge over Troubled Water» (1969), «The Boxer» (1969) і «Cecilia» (1969), займалі першыя месцы ў чартах розных краінаў. Пасьля развалу гурт некалькі разоў аб’ядноўваўся, і адным з найбольш пасьпяховым ўзнаўленьняў стаў выступ у Цэнтральным парку Нью-Ёрку ў 1981 року, які наведалі больш за 500 000 чалавек, што зьяўляецца адным з рэкордаў наведвальнасьці.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Афіцыйная бачына Пола Саймана
* Афіцыйная бачына Арта Гарфанкела

Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Фолк-рок гурты
Катэгорыя:Музычныя дуэты
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі Brit
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залю славы рок-н-ролу
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1957 годзе
Супэркубак ЭГФ

**Чэмпіё́нскі трафэ́й ЭГФ** (), таксама вядомы як **Супэркубак ЭГФ** () — штогадовае клюбнае спаборніцтва пад эгідай Эўрапейскай гандбольнай фэдэрацыі ў 1996—2008 роках. Было адным з наймацнейшых гандбольных спаборніцтваў у Эўропе; у ім бралі ўдзел пераможцы трох эўрапейскіх кубкаў (Ліга чэмпіёнаў ЭГФ, Кубак ЭГФ, Кубак уладальнікаў кубкаў ЭГФ) папярэдняга сэзону, а таксама гаспадар пляцоўкі ці адмыслова запрошаны ЭГФ клюб.

## Па краінах

Катэгорыя:Эўрапейская гандбольная фэдэрацыя
Катэгорыя:Эўрапейскія гандбольныя спаборніцтвы
Рудар Плеўля

«**Рудар**» — чарнагорскі футбольны клюб з гораду Плеўлі. Заснаваны ў 1920 годзе. Двухразовы чэмпіён Чарнагорыі (2010, 2015), чатырохразовы ўладальнік Кубка Чарнагорыі (2007, 2010, 2011, 2016).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Плеўля
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Быхаўцы (неадназначнасьць)

Назву **Быхаўцы** маюць:

* Быхаўцы — беларускі шляхецкі род
* Быхаўцы — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Эліс Купэр

**Эліс Купэр** (,  4 лютага 1948, Дэтройт, ЗША) — амэрыканскі рок-музыка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мічыгане
Катэгорыя:Рок-музыкі ЗША
Катэгорыя:Сьпевакі ЗША
Саманта Армітэдж

**Сама́нта А́рмітэдж** (;  4 верасьня 1977 году) — аўстралійская журналістка і вядучая тэлевізыйных навінаў.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Аўстралійскія тэлевядучыя
Катэгорыя:Аўстралійскія журналісты
Лоўчэн Цэціне

Назву **Лоўчэн Цэціне** маюць:

* Лоўчэн Цэціне — чарнагорскі гандбольны клюб
* Лоўчэн Цэціне — чарнагорскі футбольны клюб
Бэса Кавая

«**Бэса**» () — альбанскі футбольны клюб з гораду Каваі. Заснаваны ў 1925 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Альбаніі (2007, 2010).

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Кавая
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1925 годзе
Праўдзівая гісторыя пра палятына Петрыка Власта, якога звалі Дунінам

«**Праўдзі́вая гісто́рыя пра паляты́на Пе́трыка Вла́ста, яко́га зва́лі Ду́нінам: гістарычны раман XII стагодзьдзя**» () — гістарычны раман Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага, выдадзены ў 1878 року. Уваходзіць у сэрыю «Гісторыя Польшчы».

## Зьмест
У рамане апісаныя падзеі другой паловы XII стагодзьдзя. Польская дзяржава падзеленая на асобныя княствы, якімі кіруюць чатыры сыны Баляслава Крывавуснага. Найстарэйшы зь іх, Уладзіслаў, вышэйшы над усімі астатнімі, або сэньёр. Ягоная амбітная жонка Агнешка падбухторвае яго да выступу супраць братоў і захопу ўлады над цэлым краем. Супраць гэтых намераў выступаюць шляхцічы, на чале якіх стаіць палятын Пётар Власт. Ён намагаецца прытрымлівацца пастановаў, якія ў сваім статуце пакінуў Крывавусны. Аднак за выступ супраць Уладзіслава яму даводзіцца заплаціць высокую цану…

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Раманы Юзэфа Ігнацыя Крашэўскага
Катэгорыя:Кнігі 1878 году
Катэгорыя:Польскія гістарычныя раманы
Уладар пярсьцёнкаў (мультфільм)

«**Улада́р пярсьцё́нкаў Дж. Р. Р. То́лкіна**» () — амэрыканскі анімацыйны фэнтэзійны фільм рэжысэра Ральфа Бакшы., выпушчаны ў 1978 року. У стужцы выкарыстаны гібрыд традыцыйнае анімацыі і ратаскопныя ўстаўкі. Мультфільм заснаваны на першай палове эпічнага фэнтэзі «Уладар пярсьцёнкаў» (1954—1955) ангельскага раманіста Дж. Р. Р. Толкіна. Падзеі адбываюцца ў Міжзем’і, купка хобітаў, эльфаў, людзей, гномаў і чараўніка ўтварылі братэрства. Яны выпраўляюцца ў падарожжа з мэтай зьнішчыць пярсьцёнак усеўладзьдзя, выраблены цёмным валадаром Саўронам, каб перамагчы апошняга. Ролі агучвалі Ўільям Скваер, Джон Гэрт, Майкл Грэм Кокс, а таксама Энтані Дэніелс з «Зорных войнаў». «Уладар пярсьцёнкаў» стаў адным зь першых анімацыйных фільмаў, прэзэнтаваных у гукавой сыстэме Dolby Stereo.

Ральф Бакшы сутыкнуўся з толкінавай творчасьцю ў пачатку ўласнае кар’еры і рабіў некалькі спробаў спрадусаваць анімацыйны фільм па «Ўладары пярсьцёнкаў» перш, чым атрымаў фінансавую падтрымку Саўла Зэнца і дыстрыбутараў United Artists. Сцэнар напісаў Пітэр Бігэл на аснове ранейшых накідаў Крыса Конкліна. Фільм вылучаецца пашыраным выкарыстаньнем ратаскопіі — тэхнікі, калі асобныя сцэны сьпярша здымаюцца ўжывую, а пасьля пераносяцца на анімацыйныя . Мультфільм меў вялікі посьпех, хоць атрымаў неадназначныя ацэнкі ад крытыкаў; працяг для другой часткі гісторыі таксама ня быў створаны. Аднак мультфільм аказаў уплыў на стварэньне Пітэрам Джэксанам фільму «Уладар Пярсьцёнкаў: Зьвяз Пярсьцёнка».

## Ролі агучвалі
* Крыстафэр Гард — Фрода Торбінс
* Ўільям Скваер — Гэндальф
* Макйл Сколз — Сэмвайз Гэйхад
* Джон Гэрт — Арагорн
* Сайман Чандлер — Мэрыядок Бронь-Быч
* Дамінік Гард — Перэгрын Хват
* Норман Бэрд — Більба Торбінс
* Майкл Грэм Кокс — Барамір
* Энтані Дэніелс — Ляголас
* Дэвід Бак — Гімлі
* Пітэр Ўудторп — Глыкс
* Фрэйзэр Кер — Саруман
* Філіп Стоўн — Тэадэн
* Майкл Дыкан — Грыма Гнілавуст
* Андрэ Морэл — Эльранд, Келебарн
* Алан Тыльвэрн — шынкар
* Анэт Кросьбі — Галядрыель
* Джон Ўэстбрук — Дрэвабарод

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* AllMovie
* BoxOffice Mojo
* Rotten Tomatoes
* Афіцыйная бачына Ральфа Бакшы

Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Мультфільмы 1978 году
Катэгорыя:Мультфільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы Ральфа Бакшы
Катэгорыя:Экранізацыі фэнтэзійных раманаў
Катэгорыя:Фільмы United Artists
Катэгорыя:Фільмы пра Міжзем’е
Клайпедас Гранітас

«**Клайпедас Гранітас**» () — былы летувіскі футбольны клюб з гораду Клайпеды. Заснаваны ў 2012 годзе і расфармаваны ў 2015 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Клайпедзе
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2015 годзе
Палата (неадназначнасьць)

Назву **Палата** маюць:

* Палата — рака ў Пскоўскай вобласьці Расеі і Полацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі, правы прыток ракі Дзьвіна
* Палата — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Faith No More

**Faith No More** () — амэрыканскі рок-гурт, утвораны ў 1981 годзе як **Faith No Man**.

## Дыскаграфыя
* 1985: *We Care a Lot*
* 1987: *Introduce Yourself*
* 1989: *[[The Real Thing]]*
* 1991: *Live at Brixton Academy*
* 1992: *[[Angel Dust (альбом)|Angel Dust]]*
* 1995: *King for a Day, Fool for a Lifetime*
* 1997: *Album of the Year*
* 2015: *Sol Invictus*

Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1981 годзе
Айса Майга

**Айса Майга** (; 25 траўня 1975, Дакар, Сэнэгал) — француская акторка афрыканскага паходжаньня.

## Біяграфія
Айса нарадзілася ў сям’і малійскага журналіста Магамэда Майга, які памёр у 1987 годзе пры загадкавых абставінах. Першыя гады свайго жыцьця акторка правяла ў родным Дакары, але потым зь сям’ёй зьехала ў Парыж. Навучалася ў ліцэі Вальтэра, які месьціцца ў 11-й акрузе францускае сталіцы.

У шостай клясе Айса ўпершыню патрапіла ў дзіцячы тэатар, дзе навучалася акторскаму майстэрству. Апасьля акторка навучалася ў каледжы, дзе ўпершыню выступіла ў м’юзыкле «Самая доўгая ноч», у якім выступала наступныя 3 гады. У 1997 годзе Айса ўпершыню зьнялася ў фільме «Папа Сарако», які паведваў пра паліцэскае расьледваньне забойства ў Афрыцы.

Наступныя гады акторка рэгулярна здымалася на тэлебачаньні ў крымінальных сэрыялах. У 2004 годзе яна згуляла сяброўку пэрсанажа актора Рамэна Дзюры ў фільме «Прыгажуні». Пасьля эпізадычнай ролі ў фільмах «Парыж, я закаханы ў цябе» (2005), Айса атрымала намінацыю на прэмію «Сэзар» як самай пэрспэктыўнай акторцы за фільм «Бамака», аднак узнагароду не атрымала.

Акторка гуляла ў самым розных паводле жанраў фільмах, як то дэтэктыве «Les Insoumis», італьянскай драме «Белы і чорны». Акрамя кінаіндустрыі Айса не забываецца на тэатар, гэтак у 2011 годзе гуляла ў пастаноўцы на кнігу Мары Н’Дае «Аднаклясьнікі». У 2012 годзе яна згуляла ў фільме рэжысэра Алена Шабана «Па сьлядох на Марсупілямі», а таксама зьявілася ў француска-сэнэгальскім фільме «Сёньня». У 2013 годзе акторка здымалася ў фільме Мішэля Гандры «Пена дзён».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Айса Майга на Elle.fr
* Айса Майга на DVDtoile

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Дакары
Катэгорыя:Французы афрыканскага паходжаньня
Катэгорыя:Францускія акторкі
Лоньніца (неадназначнасьць)

Назву **Лоньніца** маюць:

* Лоньніца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці, правы прыток ракі Дахнарка, басэйн Дзьвіны
* Лоньніца — былая вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
Стадола (неадназначнасьць)

Назву **Стадола** маюць:

* Стадола — гаспадарчае памяшканьне для абмалоту і захаваньня збожжа
* Стадола — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці Беларусі
Ясінаватая

**Ясінаватая** () — места абласнога падпарадкаваньня ў Данецкай вобласьці Ўкраіны, адміністрацыйны цэнтар Ясінавацкага раёну (не ўваходзіць у склад). Знаходзіцца за 21&nbsp;км ад Данецку. Насельніцтва —  чалавек (2014).

Буйны чыгуначны вузел, прадпрыемствы па абслугоўваньні чыгуначнага транспарту.

## Мінуўшчына

Ясінаватая заснаваная ў 1872 року як прыстанцыйнае паселішча. На пачатку XX стагодзьдзя яно ператварылася ў значны чыгуначны вузел. У 1938 пасёлак Ясінаватая стаў местам раённага падпарадкаваньня. Пад час Другой сусьветнай вайны акупаваная нямецкімі войскамі, 7 верасьня 1943 места вызваленае савецкімі войскамі. У 1946 распачалося будаўніцтва машынабудаўнічага заводу, які выпусьціў першую прадукцыю ў наступным року.

## Вядомыя ўраджэнцы і жыхары
* Мікола Грыцэнка&nbsp;(1912—1979)&nbsp;— актор тэатру і кіно, народны артыст СССР
* Валеры Коўтун&nbsp;(1944—2005)&nbsp;— артыст балету, балетмайстар, народны артыст СССР
* Мікола Скрыпнік&nbsp;(1872—1933)&nbsp;— савецкі партыйны і дзяржаўны дзяяч

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Партал
* Ясинувата&nbsp;— Інформаційно-пізнавальний портал | Донецька область у складі УРСР (На основі матеріалів енциклопедичного видання про історію міст та сіл України, том&nbsp;— Історія міст і сіл Української РСР. Донецька область.&nbsp;— К.: Головна редакція УРЕ АН УРСР, 1970.&nbsp;— 992 с.)

Катэгорыя:Гарады Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1872 годзе
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XIX стагодзьдзі
Тэтэкс Тэтава

«**Тэтэкс**» () — паўночнамакедонскі футбольны клюб з гораду Тэтава. Заснаваны ў 1953 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Паўночнай Македоніі (2010, 2013).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Тэтава‎
Акно Овэртана

**Акно Овэртана** — тэрмін, што пазначае палітычную тэорыю, якая апісвае межы ідэяў, мажлівыя для прыняцьця грамадзтвам як «акно». Згодна з гэтай тэорыяй, палітычная жыцьцяздольнасьць якой-небудзь ідэі залежыць у асноўным ад таго, ці трапляе яна ў «вакно», чым ад пераваг канкрэтнага палітыка. У любы канкрэтны момант «акно» ўключае ў сябе прастору палітычных ідэяў, якія можна лічыць прымальнымі ў цяперашнім стане грамадзкай думкі, погляды, якіх палітык можа прытрымлівацца бяз боязі быць абвінавачаным у залішнім радыкалізьме або экстрэмізьме. Зрух вокнаў, пры якім становяцца магчымымі тыя ці іншыя палітычныя дзеяньні, адбываецца не тады, калі ідэі зьмяняюцца сярод палітыкаў, а тады, калі яны зьмяняюцца ў грамадзтве, якое галасуе за гэтых палітыкаў.

Тэорыя названая ў гонар аўтара — Джозэфа Овэртана (1960—2003), былога віцэ-прэзыдэнта Макінскага цэнтру публічнай палітыкі.

## У культуры
Падобная ідэя выказана ў рамане «Фінэас Фін» Энтані Тролапа 1869 году. У рамане «Дзень Бумэранга» (*Boomsday*) Крыстафэр Баклі 2007 тэрмін прымяняецца да сыстэмы сацыяльнай абароны ў Злучаных Штатах.

У 2010 годзе быў апублікаваны палітычны трылер Глена Бэка «Акно Овэртана».

## Глядзіце таксама
* Інфармацыйная вайна
* Маніпуляцыя масавай сьвядомасьцю
* Сьпіраль маўчаньня
* Фрэйм (сацыяльныя навукі)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Уводзіны ў вакно Овэртана.

Катэгорыя:Сацыяльная эвалюцыя
Катэгорыя:Сацыяльная псыхалёгія
Катэгорыя:Паліталёгія
Амелянец

**Амеляне́ц** (таксама — *Амельяне́ц*, *Мулінэ́ц*) — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, уваходзіць у Вярховіцкі сельсавет.

Месьціцца за 38 км на паўночны захад ад Камянцу, за 66 км на поўнач ад Берасьця, за 21 км на паўночны ўсход ад чыгуначнай станцыі Высока-Літоўск (лінія Берасьце — Беласток). Празь вёску праходзіць шэраг мясцовых аўтадарог: Н-389 (Амелянец — Ваўкаставец), Н-390 (Амелянец — Бобінка), Н-391 (Амелянец — Сьвінева — Панасюкі), а таксама рэспубліканская аўтадарога «Абход тэрыторыі нацыянальнага парку „Белавеская пушча“» (). За 500 м на поўдзень ад вёскі працякае рака Сіпурка.

## Гісторыя
* канец XVI ст.: вёска ў Берасьцейскім павеце Берасьцейскага ваяводзтва ВКЛ, шляхецкая ўласнасьць. Згадваецца пры апісаньні межаў Белавескай пушчы ВКЛ.
* 1795: у выніку 3-га падзелу Рэчы Паспалітай у складзе Расейскай імпэрыі.
* сярэдзіна XIX ст.: пры ўрочышчы Гай у Вярховіцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні Расейскай імпэрыі.
* 1857: паводле 10-й рэвізіі 559 рэвіскіх душ, дзяржаўная ўласнасьць.
* 1885: 90 двароў, 623 жыхары, дзейнічалі праваслаўная царква, народнае вучылішча, піцейны дом.
* 1897: паводле перапісу сяло, 143 двары, 809 жыхароў, дзейнічалі царква, народнае вучылішча, хлебазапасная крама, кузьня, піцейны дом.
* канец XIX ст.: прыходу царквы належала 75 дзесяцінаў зямлі, 270 двароў, 2499 прыхаджан.
* 1905: 870 жыхароў, у народным вучылішчы 103 вучні.
* 1921: у выніку польска-савецкай вайны па Рыскай мірнай дамове ў складзе Польшчы, вёска ў Вярховіцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва.
* 1923: 44 двары, 213 жыхароў.
* 1925: згарэла драўляная царква, у гэтым жа годзе сюды была перавезена царква зь Яблачынскага манастыру (Польшча).
* 1939: у выніку Пакту Молатава — Рыбэнтропа ў складзе Берасьцейскай вобласьці БССР.
* 1940: цэнтар Амелянецкага сельсавету Кляшчэльскага раёну Берасьцейскай вобласьці, 611 жыхароў.
* 1941—1945: у Другую сусьветную вайну акупаваная нямецкімі войскамі з 22 чэрвеня 1941 году да 19 ліпеня 1944 году (вызвалена воінамі 65-й арміі). У 1942 годзе гітлераўцы расстралялі 6 мірных жыхароў. Цягам вайны на франтах загінулі і зьніклі бязь вестак 28 жыхароў вёскі.
* 1945: у Высокаўскім раёне.
* 1947: арганізаваны калгас «1 Мая», які ў 1950 годзе аб’ядноўваў 261 жыхара вёскі.
* 1954: у Бушміцкім сельсавеце.
* 1960: 436 жыхароў.
* 1962: у Камянецкім раёне.
* 1964: цэнтар калгасу «Зара».
* 1968: у Каленкавіцкім сельсавеце.

23 чэрвеня 2011 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Каленкавіцкага ў склад Вярховіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1970 год — 351 жыхар; 1999 год — 353 жыхары
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 119 двароў, 337 жыхароў; 2010 год — 321 жыхар

## Інфраструктура
У складзе СВК «Амелянец». Працуюць сярэдняя школа, дзіцячы сад, бібліятэка, Дом культуры, камбінат бытавога абслугоўваньня, аддзяленьне сувязі, крама. Дзейнічае Крыжаўзьвіжанская царква.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 15—16.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Надвор’е ў вёсцы Амелянец

Катэгорыя:Вярховіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Сіпурка (рака)

**Сіпу́рка**&nbsp;— рака ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці, часткова ў Польшчы. У басэйне Заходняга Бугу.

Пачынаецца на тэрыторыі Польшчы, за 5&nbsp;км на захад ад яе мяжы зь Беларусьсю. Цячэ па паўночнай частцы Прыбужанскай раўніны. Вусьце за 200&nbsp;м на поўдзень ад вёскі Стаўповіскі. У вусьці зьліваецца з ракой Палічнай і разам утвараюць раку Белую. Даўжыня 18&nbsp;км. Рэчышча ў сярэднім і ніжнім цячэньні, на працягу 12&nbsp;км (ад сажалкі каля аднайменнай вёскі Сіпуркі да вусьця) каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
* . С.&nbsp;334
* . С.&nbsp;509

Катэгорыя:Басэйн Заходняга Бугу
Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёну
Чэмпіянат Ірляндыі па футболе

**Чэмпіянат Ірляндыі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Ірляндыі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца з двух дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца Прэм’ер-дывізіён.

## Сыстэма
Дэніс Прат

**Дэніс Прат** (;  14 траўня 1994 году, Лёвэн, Бэльгія) — бэльгійскі футбаліст, атакуючы паўабаронца клюбу «Антвэрпэн» і нацыянальнай зборнай Бэльгіі.

## Кар’ера
Сваю юнацкую кар’еру пачаў у «Генку», дзе прыцягнуў да сябе ўвагу з боку «Арсэналу», «Барсэлёны», «Аяксу» й «Лілю». Аднак, у 2010 годзе малады гулец перайшоў у склад брусэльскага «Андэрлехту». Прат дэбютаваў за новы клюб 21 верасьня 2011 году матчам у Кубку Бэльгіі. У першым матчы Дэніс запісаў на свой рахунак дзьве галявыя перадачы. У наступным кубкавым матчы Дэніс забіў гол. 30 кастрычніка дэбютаваў у Про Лізе, вышаўшы на замену ў матчы супраць «Льерсу». У сакавіку 2012 году гулец падоўжыў кантракт з клюбам да 2015 году.

## Дасягненьні
**«Андэрлехт»**:
* Чэмпіён Бэльгіі: 2012, 2013, 2014
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 2012, 2013, 2014

**«Лэстэр Сіці»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты
Сіпурка

Назву **Сіпу́рка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сіпурка — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці

## Рэкі
* Сіпурка — рака ў Польшчы і Беларусі
Апладненьне

**Апладненьне** — зьліцьцё мужчынскай і жаночай плоцевых вузаў (гамэтаў), што служыць сродкам плоцевага размнажэньня чалавека, жывёлаў і расьлінаў. Утварае зыготу, што дае пачатак новаму арганізму. Пры гэтым аднаўляецца дыплёідны набор храмасомаў, уласьцівы саматычным вузам арганізму, і перадаюцца спадчынныя прыкметы бацькоў. У чалавека і жывёлаў адбываецца ў выніку асемяненьня. У голанасенных і кветкавых расьлінаў — у выніку апыленьня. У кветкавых расьлінаў ажыцьцяўляецца двайное апладненьне.

## Віды

* *Вонкавае*. Плоцевыя вузы зьліваюцца па-за арганізмам. У большасьці жывёлаў, што жывуць у вадзе (іголкаваскурыя і мяккуны, шэраг земнаводных і рыбаў) з адкладаньнем у навакольным асяродзьдзі кнуры і яйцаклетак, дзе тыя зьліваюцца.
* *Унутранае*. Адбываецца ўнутры плоцевых органаў асобіны (перакрыжаванае і самаапладненьне). Пераважна ў наземных жывёлаў з адмысловымі прыдаткавымі плоцевымі органамі для пераносу кнуры зь цела самцоў у цела саміцаў. У вышэйшых расьлінаў назіраецца аагамія. У ніжэйшых расьлінаў — таксама анізагамія, ізагамія і кан’югацыя.

## Крыніцы

Катэгорыя:Плоцевае размнажэньне
Катэгорыя:Эмбрыялёгія
Катэгорыя:Генэтыка
Палічна (неадназначнасьць)

Назву **Палі́чна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Польшча]]
* Падляскае ваяводзтва:
** Палічна — вёска ў Гайнаўскім павеце, у гміне Кляшчэлі

## Рэкі
* Палічна — рака ў Польшчы і Беларусі

## Глядзіце таксама
Кандыдат навук

**Кандыда́т наву́к** — навуковая ступень у Беларусі і некаторых іншых краінах былога СССР, вышэйшай ступеньню лічыцца доктар навук. Агульнаўжываная аналёгія краінаў Заходняй Эўропы й ЗША — доктар філязофіі.

## Беларусь
У 2013 годзе Найвышэйшая атэстацыйная камісія Беларусі (НАК Беларусі) прысвоіла навуковую ступеню кандыдата навук 512 сушукальнікам. Сярэднік век прысуджэньня ступені кандыдата навук склаў 34 гады. У выніку пераатэстацыі ступеню кандыдата навук прысудзілі 3-м грамадзянам Беларусі, якія абаранілі свае працы за мяжой. У 2020 годзе НАК Беларусі прысудзіла навуковую ступеню кандыдата навук 307 сушукальнікам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Навуковыя ступені і званьні
Новая Жыжма

**Новая Жыжма** — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 2-й палове XIX стагодзьдзя засьценак і фальварак у Жырмунскай воласьці Лідзкага павету Віленскай губэрні. У 1897 г. у засьценку 1 двор, 4 жыхары, у фальварку 1 двор, 25 жыхароў. Непадалёку знаходзіўся млын (1 двор, 2 жыхары).

У 1921—1939 гг. у складзе Польшчы. 3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (69 двароў, 46 жыхароў) у Князікоўскім сельсавеце Івейскага раёну.

3 26 чэрвеня 1941 г. да 8 ліпеня 1944 г. акупаваная немцамі. У 1950 г. арганізаваны калгас «Новы шлях». 3 9 верасьня 1960 г. у Ліпнішкаўскім сельсавеце. У 1970 г. 181 жыхар. Пасьля ў складзе калгаса «Маладая гвардыя».

## Страчаная спадчына
* Царква Покрыва Прасьвятой Багародзіцы

## Насельніцтва
* 1999 — 33 двары, 63 жыхары.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Новая Жыжма на Радзіма.орг
* Новая Жыжма на Радзіма.нэт

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Валодкаўшчына

**Валодкаўшчына** — вёска ў Ліпнішкаўскім сельсавеце Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У пісьмовых крыніцах фальварак Валодкаўшчына згадваецца ў XVI ст. у Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У 1558 г. належаў Валодзькам. Згадваецца ў судовых дакумэнтах Ашмянскага гарадскога суда ў 1673 г.

У 2-й палове XIX ст. у Суботніцкай воласьці Ашмянскага павета Віленскай губэрні, належаў татарыну з Іўя Александровічу. У 1897 г. 2 двары, 22 жыхары, у 1905 г. уласнасьць Александровіча, 21 жыхар, 212 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. засьценак (10 двароў, 62 жыхары) у Ліпніскай гміне Валожынскага, пазьней Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

У 1921—1939 гг. засьценак у Ліпнішскай гміне Валожынскага, пасьля Лідзкага паветаў Наваградзкага ваяводства Польшчы. У 1921 годзе 10 двароў і 62 жыхары.

3 12 кастрычніка 1940 г. вёска (23 двары, 88 жыхароў) у Галімшчынскім сельсавеце Івейскага раёну. У 1952 г. арганізаваны калгас «У абарону сьвету». 3 1954 г. у калгасе «Радзіма». 3 2 сьнежня 1961 г. у Ліпнішкаўскім сельсавеце. У 1970 г. 87 жыхароў.

## Насельніцтва
* 1999 — 14 двароў, 26 жыхароў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Валодкаўшчына

Катэгорыя:Ліпнішкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Шэньчжэнь

**Шэньчжэнь** () — горад у Кітаі, які месьціцца ў правінцыі Гуандун. Горад мяжуе з Ганконгам, што робіць рэгіён адным з самых населеных у Кітаі.

## Назва
Назва гораду паходзіць ад спалучэньня двух герогліфаў «шэнь» і «чжэнь», што ў перакладзе азначае «глыбокая мяжа» ці «глыбокі дрэнаж», гэтак мясцовыя жыхары называюць сыстэму арашальных каналаў на рысавых палёх. Старажытная назва населенага пункту — Пэнчэн, што ў перакладзе азначае «арліны горад».

## Гісторыя
Пачатак разьвіцьцю рэгіёну быў пакладзены ў 1978 годзе, калі кіраўнік КНР Дэн Сяопін абраў яго ў якасьці адной з адмысловых эканамічных зон у рамках новага курсу рынкавых рэформаў. Акрамя пляцоўкі для эканамічных рэформаў Шэньчжэнь тады разглядаўся ўладамі Кітаю як «кітайскі адказ Ганконгу», які на той момант знаходзіўся пад ангельскім пратэктаратам.

Да пачатку рэформаў Шэньчжэнь уваходзіў у павет Баоань. У лістападзе 1979 году Шэньчжэнь быў перададзены ў прамое падначаленьне правінцыйнаму ўраду. У траўні 1980 году Шэньчжэнь афіцыйна стаў першай асаблівай эканамічнай зонай Кітаю. Зь лістапада 1988 году Шэньчжэнь стаў адміністрацыйнай адзінкай з правінцыйным узроўнем эканамічных паўнамоцтваў.

## Гарады-сябры
*  Г’юстан, ЗША
*  Самара, Расея
*  Ульянаўск, Расея
*  Багор, Інданэзія
*  Брысбэйн, Аўстралія

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Палічна (рака)

**Палі́чна**, **Палі́чная**&nbsp;— рака ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці і ў Польшчы. У басэйне Заходняга Бугу.

Пачынаецца на тэрыторыі Польшчы. Цячэ па паўночнай частцы Прыбужанскай раўніны. Вусьце за 200&nbsp;м на поўдзень ад вёскі Стаўповіскі. У вусьці зьліваецца з ракой Сіпуркай і разам утварае раку Белую. Даўжыня 17&nbsp;км, у тым ліку па тэрыторыі Камянецкага раёну&nbsp;— 8,4&nbsp;км. Рэчышча ад мяжы з Польшчай і да вусьця каналізаванае.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С.&nbsp;282.

Катэгорыя:Басэйн Заходняга Бугу
Катэгорыя:Рэкі Камянецкага раёну
Адрыян V

**Адрыян V** (), сьвецкае імя **Атабуэна дэ’Фіескі** (; каля 1210—1220, Генуя, Генуэская рэспубліка — 18 жніўня 1276, Вітэрба, Папская дзяржава) — папа рымскі з 11 ліпеня па 18 жніўня 1276 году. Быў абраны папам пад уплывам Карла Анжуйскага, але памёр у Вітэрба 18 жніўня 1276 году ад хваробы. Адрыян нават ня быў пасьвечаны ў сьвятары, аднак усё ж такі лічыцца папам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адрыян V. Каталіцкая энцыкляпэдыя.
Леў IV (папа рымскі)

Сьвяты **Леў IV** (; 790, Рым — 17 ліпеня 855, Рым) — папа рымскі з 10 красавіка 847 па 17 ліпеня 855 году. Леў вядомы складаньнем антысарацынскага зьвязу з Нэапалем, дзякуючы чаму захопнікі пацярпелі паразу пры Остыі. Аддзяліў Леанінскім мурам Ватыкан ад Рыму. Паводле легенды пасьля Льву папам стала жанчына Яана, якая выдала сябе за мужчыну.

## Вонкавыя спасылкі

* Леў IV. Catholic Encyclopedia