Картка спажыўца

**Картка спажыўца** — купоны для адразаньня, надрукаваныя на адным аркушы паперы, якія зьяўляюцца фактычна першым дзяржаўным выпускам папяровых грошай незалежнай Беларусі. Падчас пакупак прадуктовых або дэфіцытных тавараў у беларускіх крамах разам з савецкімі рублямі на касе падавалася картка спажыўца, зь якой касір выразала нажніцамі патрэбную суму. Выкарыстоўваліся ў суадносінах да савецкага рубля 1:1.
 
Купоны ўводзіліся з мэтай абароны ўнутранага спажывецкага рынку Беларусі пры цыркуляцыі савецкага рубля.

## Гісторыя
Аднаразовыя купоны былі ўведзеныя са студзеня 1992 году для звароту сумесна з савецкім рублём згодны Пастанове Савету міністраў Рэспублікі Беларусь № 423 ад 14 лістапада 1991 году «Аб дадатковых мерах па абароне спажывецкага рынку рэспублікі».

Урад Беларусі плянаваў, што аднаразовыя купоны з 1 чэрвеня 1992 будуць замененыя на шматразовыя, аднак яны працягвалі выкарыстоўвацца і пасьля ўвядзеньня 25 траўня 1992 году ўласных нацыянальных грошай — беларускага рубля.

Выдаваліся купоны па месцы працы, службы ці вучобы па пашпарту з прапіскай. Пэнсіянэры атрымлівалі купоны разам з пэнсіяй. На дзяцей карткі спажыўца выдаваліся праз ЖЭС.

Прадавец быў вымушаны выразаць патрэбную колькасьць купонаў на суму пакупкі і пералічваць іх пасьля зьмены. Пры адсутнасьці нажніц купоны вырываліся з большай ці меншай ступеньню акуратнасьці. Прычым выразаць купоны загадзя было забаронена, бо на картках было прапісана імя і прозьвішча, а на самых купонах — толькі намінал.

Госьці зь іншых савецкіх рэспублік, і тыя, хто ня меў купонаў, вымушаны былі купляць тавары па больш даражэйшаму курсу.

Напрыканцы 1992 году іх карткі спажыўца не выкарыстоўваліся.

## Апісаньне
Поўныя аркушы картак мелі аднаразовыя адразныя купоны розных наміналаў.

Карткі былі імянныя. Па выглядзе афармленьня адраснага поля існуе дзьве адрозныя сэрыі. Кожная картка мела сумарны намінал дробных купонаў у 20, 50, 75, 100, 200, 300 і 500 рублёў.

Карткі I сэрыі друкаваліся зь сярэдзіны студзеня 1992 году. Сэрыя налічвала шэсьць наміналаў ад 20 да 300 рублёў.

У картак I сэрыі адрасны цэнтар быў пакрыты суцэльным фонам з прадрукаваным жоўтым ромбам. Па правым ускрайку кожнага купону праходзілі жоўтыя палосы. Але з-за таго, што на там дрэнна чыталіся і запаўняліся дадзеныя ўласьніка, было прынятае рашэньне аб друку картак зь белымі прастакутнікам ў адрасным полі. Такія карткі і сталі II сэрыяй.

Зь лютага 1992 году ўсе друкарні перайшлі на друк картак II сэрыі. Тады ж, з улікам інфляцыі, быў дададзены новы намінал — 500 рублёў.

### Першая сэрыя

Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-20-2.jpg|20 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-50-1.jpg|50 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-50.jpg|50 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-75-1.jpg|75 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-100-1.jpg|100 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-100-2.jpg|100 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-200-1.jpg|200 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-300-1.jpg|300 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-300-2.jpg|300 рублёў


### Другая сэрыя

Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-20-1.jpg|20 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-50-2.jpg|50 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-50-3.jpg|50 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-75-2.jpg|75 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-100.jpg|100 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-200.jpg|200 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-300.jpg|300 рублёў
Файл:Belarus-1992-Consumer's Card-500.jpg|500 рублёў


## Глядзіце таксама
* Рубель СССР
* Беларускі рубель

## Літаратура
* Денежное обращение Беларуси / А. М. Величко, А. А. Величко, Лазар Герич, В. Э. Озолиныш. — 2011.

## Вонкавыя спасылкі
* Нашы грошы: гісторыя ўзлётаў і падзенняў, Руслан Равяка, Наша Ніва, 2-03-2013

Катэгорыя:Баністыка
Катэгорыя:Грошы Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя эканомікі Беларусі
Катэгорыя:Купон