Вялікі Камень (індустрыяльны парк)

**«Вялі́кі ка́мень»** — індустрыяльны парк, створаны ў адпаведнасьці з указам прэзыдэнта Беларусі А.Лукашэнкі ад 5 чэрвеня 2012 году згодна зь міжурадавай дамоўленнасьцю паміж Кітайскай Народнай Рэспублікай і Рэспублікай Беларусь.

Мае статус асобнай тэрытарыяльнай адзінкі са спэцыяльным прававым рэжымам, тэрмін дзеяньня якога — 50 гадоў[1]. Канцэпцыя індустрыяльнага парка  — стварэньне новага экагорада, у якім спалучаецца вытворчая, жылая, адміністратыўная інфраструктура з экалягічнай накіраванасьцю. У разьвіцьці парка акцэнт робіцца на інавацыі і стварэньне сумесных высокатэхналягічных вытворчасьцяў.

## Апісаньне

Індустрыяльны парк «Вялікі камень» — гэта тэрытарыяльнае ўтварэньне плошчай 112,5 квадратных кілямэтраў з асаблівым прававым рэжымам, які забясьпечвае камфортныя ўмовы для вядзеньня бізнэсу. Парк знаходзіцца ў 25 кілямэтрах ад сталіцы Рэспублікі Беларусь гораду Менску, у непасрэднай блізкасьці ад міжнароднага аэрапорту «Менск», чыгуначных шляхоў, транснацыянальнай аўтамабільнай магістаралі Е30 Бэрлін—Масква.

На тэрыторыі парка плянуецца разьмясьціць вытворчыя і жылыя зоны, офісныя і гандлёва-забаўляльныя комплексы, фінансавыя і навукова-дасьледчыя цэнтры. Фактычна, будуецца сучасны міжнародны эка-горад з акцэнтам на высокатэхналягічныя і канкурэнтаздольныя інавацыйныя вытворчасьці з высокім экспартным патэнцыялам.

У якасьці рэзыдэнтаў індустрыяльнага парку могуць выступаць любыя кампаніі незалежна ад краіны паходжаньня капіталу. Прыярытэтныя напрамкі: электроніка і тэлекамунікацыі, біямэдыцына, тонкая хімія, машынабудаваньне, электронная камэрцыя, захаваньне і апрацоўка вялікіх аб’ёмаў зьвестак, новыя матэрыялы, лягістыка[3], а таксама сацыяльна-культурная дзейнасьць і навукова-дасьледчыя працы.

### Структура кіраваньня
Кітайска-Беларускі індустрыяльны парк «Вялікі камень» мае трохузроўневую структуру кіраваньня:
* Міжурадавы каардынацыйны савет;
* Адміністрацыя парка (кіраўнік — Аляксандар Ярашэнка);
* СЗАТ «Кампанія па разьвіцьці індустрыяльнага парку» (генеральны дырэктар — Лі Хайсінь).

Міжурадавы каардынацыйны савет ажыцьцяўляе пастаноўку стратэгічных задачаў, каардынацыйную падтрымку працы парка, вырашэнне пытаньняў, якія патрабуюць удзелу ўрадаў абедзьвюх краінаў. Адміністрацыя парку ажыцьцяўляе кіраваньне паркам, прыцягненьне рэзыдэнтаў і інвэстараў, рэгістрацыю рэзыдэнтаў і іхнае комплекснае абслугоўваньне па прынцыпе «адная станцыя».

СЗАТ «Кампанія па разьвіцьці індустрыяльнага парку» вядзе будаўніцтва інфраструктуры і іншых аб’ектаў на тэрыторыі парку, а таксама пошук інвэстараў.

### Падатковыя ільготы

У адпаведнасьці з указам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь А.Лукашэнкі №166 ад 12.05.2015 Аб удаскаленьні спэцыяльнага прававога рэжыму Кітайска-Беларускага індустрыяльнага парку «Вялікі камень» для рэзыдэнтаў парка дзейнічае спэцыяльны прававы і падатковы рэжым. Сярод асноўных ільгот:
* вызваленьне ад падатку на нерухомасьць і зямельнага падатку (на ўвесь тэрмін дзеяньня спэцыяльнага прававога рэжыму, да 14 чэрвеня 2062 году);
* вызваленьне ад падатку на прыбытак на 10 гадоў з моманту атрыманьня прыбытку, пасьля аплата падатку ажыцьцяўляецца па стаўцы, паменшаннай на 50% ад той, што дзейнічае ў Рэспубліцы Беларусь;
* стаўка падаходнага падатку для супрацоўнікаў кампаніяў-рэзыдэнтаў складае 9% замест 13%;
* вызваленьне ад ПДВ.

Акрамя гэтага, рэзыдэнты парка маюць магчамасьць арэндаваць зямельны ўчастак на тэрмін да 99 гадоў або набыць яго ў прыватную ўласнасьць.

У адпаведнасці з указам Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусі А.Лукашэнкі №490 ад 22 студзеня 2018 году індустрыяльнаму парку нададзены статус «тэрытарыяльнай асобай эканамічнай зоны» і такім чынам, «Вялікі камень» атрымаў максімальны аб’ём ільготаў адпаведна Мытнаму кодэксу ЕАЭС.

### «Адна станцыя»
З 10 верасьня 2018 году на тэрыторыі індустрыяльнага парку працуе «Адна станцыя» (*onestation.by*) — сыстэма комплекснага абслугоўваньня кампаніяў, якія ажыцьцяўляюць сваю дзейнасьць у індустрыяльным парку. Усе неабходныя працэдуры і паслугі можна атрымаць у парку.

«Адна станцыя» абслугоўвае рэзыдэнтаў і інвэстараў, СЗАТ «Кампанія па разьвіцьці індустрыяльнага парка», удзельнікаў будаўніцтва аб’ектаў парка і іншыя кампаніі, якія знаходзяцца ў «Вялікім камні». Абслугоўваньне ажыцьцяўляюць прадстаўнікі адміністрацыі парка, рэспубліканскіх і мясцовых дзяржаўных органаў, а таксама дзяржаўных арганізацыяў, працэдуры і паслугі якіх запатрабаваныя кампаніямі.

### Рэзыдэнты індустрыльянага парка
На 2019 год у Кітайска-Беларускім індустрыяльным парку былі зарэгістраваныя 56 рэзыдэнтаў (25 — з Кітайскай Народнай Рэспублікі, 9 — з Рэспублікі Беларусь, 8 — з Аўстрыі, Нямеччыны, ЗША, Расеі, Ізраіля, Літвы).  Сярод іх:
* ТАА «Бел Хуавэй Тэхноладжыс»;
* ТАА «Завод тэлекамунікацыйнага абсталяваньня»;
* ТАА «Зумліён Бел-Рус»;
* ТАА «Чэнду Сіньчжу Шоўкавы Шлях Разьвіцьцё»;
* ТАА «Чайна Мэрчантс СіЭйчЭн-БіЭлАр Камэрцыйная і Лягістычная Кампанія»;
* ЗАТ «РэкомБел»;
* ТАА «СІТАМ Інтэліджэнс Эквіпмэнт».

Рэзыдэнтам парка можа стаць юрыдычная асоба, якая створана ў Рэспубліцы Беларусь, знаходзіцца на тэрыторыі парка і ажыцьцяўляе або плянуе ажыцьцявіць у парку інвэстыцыйны праект. Ён павінен адпавядаць асноўным напрамкам дзейнасьці індустрыяльнага парку і патрабаваньням да аб’ёму інвэстыцый.  Сума інвэстыцый павінна складаць ня менш за 500 тысячаў даляраў ЗША для праектаў у галіне навуковых распрацовак і для астатніх праектаў пры ўмове іх рэалізацыі на працягу 3 гадоў, і 5 мільёнаў даляраў ЗША , калі  тэрмін рэалізацыі праекту большы за 3 гады. На 1 лютага 2019 году аб’ем заяўленых інвэстыцый склаў больш за  1 млрд даляраў ЗША. 

15 лістапада 2022 году беларускі амбасадар у Кітаі Юры Сянько паведаміў, што ў «Вялікім камені» налічвалася 99 рэзыдэнтаў, зь іх 49 прадпрыемстваў з кітайскім капіталам, 31 — зь беларускім і 19 — з 3-х краінаў.

### Будаўніцтва парка

У 2018 годзе завяршылася інфраструктурнае ўладкаваньне стартавай пляцоўкі плошчай 354 гектараў. Зараз ажжыцяўляецца комплекснае асваеньне тэрыторыі першага этапу плошчай 850 га. Да 2020 году плянуецца яго завяршыць.

У склад парку ўваходзіць 15 вёсак, па назьве адной зь якіх індустрыяльны парк атрымаў сваю назву.
* Быкачына
* Бярозавая Гара
* Лазовы Куст
* Самсонаўка
* Загор’е
* Заямнае (усходняя частка)
* Чырвоны Лужок
* Першамайская
* Дзехань
* Лукава
* Зялёны Лужок
* Дуброва
* Задвор’е
* Вялікі Камень
* Сінія Горы

21 лістапада 2018 году пачалося будаўніцтва першага жылога дома каля вёскі Быкачына, разьлічаннага на 156 кватэраў. 18 сьнежня 2018 году пачалося будаўніцтва Кітайска-Беларускага цэнтру супрацоўніцтва ў галіне трансфармацыі навукова-тэхнічных дасягненьняў.

### Ацэнкі праекту
12 траўня 2015 году падчас візыту ў Кітайска-Беларускі індустрыяльны парк «Вялікі камень» старшыня КНР Сі Цьзіньпін назваў яго «перлінай Эканамічнага поясу Шаўковага Шляху». У сакавіку 2018 году экспэрты Forbes назвалі «Вялікі камень» «смарагдам эканамічнага росту Беларусі». Амбасадар Рэспублікі Беларусь у КНР назваў «Вялікі камень» беларускім Ганконгам.

Паводле зьвестак брытанскай газэты «Financial Times», Беларусь плянуе прыцягваць замежных інвэстараў праз падатковыя ільготы, лібэральнае заканадаўства адносна замежнай уласнасьці і добра адукаваную працоўную сілу.

Згодна з загадам, парк мае самыя вялікія ў краіне падатковыя льготы ў краіне. Так, прыбыткі фізычных асобаў у выглядзе аплаты працы, атрыманых па працоўных дагаварах ад сумеснай кіруючай кампаніі і рэзыдэнтаў індустрыяльнага парку, будуць абкаладацца падаткам на прыбытак фізычных асобаў памерам у 9%. Рэзыдэнты парку вызваляюцца ад трох найбольш важных падаткаў: падатка на зямлю, на прыбытак і маёмасьць. Таксама яны вызваляюцца ад аплаты мыты пры ўвозе абсталяваньня. Для іх будзе дзейнічаць спэцыяльная падатковая палітыка пры імпарце матэрыялаў і па аплаце ПДВ і мыты. Зямельныя ўчасткі на тэрыторыі парку інвэстар можа набыць у маёмасьць альбо атрымаць у арэнду тэрмінам да 99 рокаў.

«Вялікі Камень» зьяўляецца найбуйнешым індустрыяльным паркам у Эўропе зь ліку тых, што былі створаны Кітаем.

## Дзейнасьць
На 3 студзеня 2019 году на ўліку ў індустрыяльным парку «Вялікі камень» стаялі 42 прадпрыемствы. Зь іх 14 прадпрыемстваў пачалі працу й выпуск прадукцыі. Яшчэ значная колькасьць прадпрыемстваў вядзе праектна-разьведвальную працу. У 2020 годзе выручка прадпрыемстваў «Вялікага каменя» вырасла ў 3,2 разу да 188,9 млн рублёў (76,8 млн $) параўнальна зь 2019 годам. Іх экспарт вырас 8-кратна да 63,6 млн рублёў (25,8 млн $), што склала 33,7 % выручкі. Лік прадпрыемстваў «Вялікага каменя» вырас на 8 да 68 з 14 краінаў, якія працавалі ў 9 галінах: машынабудаваньне, электроніка, сувязь, біятэхналёгія, фармацэўтыка, распрацоўка і хімія новых матэрыялаў, лягістыка, электронны гандаль, захоўваньне і апрацоўка вялікага абсягу зьвестак. Лік іх працаўнікоў павялічыўся з 617 да 1115. Прамыя замежныя ўкладаньні на чыстай аснове зьнізіліся на 61,4 % да 44,3 млн даляраў ЗША, аднак укладаньні ў асноўны капітал узрасьлі на 15,4 % да 104,1 млн рублёў (42,3 млн $). Абсяг вытворчасьці вырас у 4,4 разу да 138,8 млн рублёў (56,4 млн $).

21 студзеня 2022 году кіраўнік адміністрацыі «Вялікага каменя» Аляксандар Ярашэнка паведаміў пра занятасьць на вытворчасьцях індустрыяльнага парку звыш 1760 чалавек з заробкам, які ўдвая перавышаў сярэдні па Беларусі: «Тут людзі атрымліваюць звыш 2600 рублёў». Пры гэтым, Ярашэнка адзначыў: «Больш за 80 % працоўных рэсурсаў — нашае насельніцтва, якое тут працуе».

Па прагнозах кіраўніка Беларусі Аляксандра Лукашэнкі, ад рэалізацыі гэтага праекту Беларусь можа атрымліваць дадатковыя 50 мільярдаў даляраў ад экспарту кожны рок.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* 
* Рэзыдэнты

Катэгорыя:Эканоміка Беларусі
Катэгорыя:Смалявіцкі раён
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2012 годзе