open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Топлес-дыджэй Міляна

**Топлес-дыджэй Міляна** (сапраўднае імя **Юлія Ігараўна Рысіна**; нар. 12 лютага 1989, Луганск) — украінская топлес-дыджэй, кампазытар, танцорка і мадэль.

## Жыцьцяпіс

Юлія Рысіна нарадзілася 12 лютага 1989 году ў Луганску. Да 2007 году разьвівалася ў мадэльным бізнэсе, аднак потым пераехала ў Харкаў, дзе пачала кар’еру топлес-дыджэя ў клубе МЕСТО і заснавала сумесна з Дыджэй-Вініляф і Квата-Гэндз-Стаф.

У 2009 годзе Міляна пачала двухмесячны тур па клюбах Баўгарыі, Харватыі і Македоніі, пасьля чаго была запрошана ў якасьці спэцыяльнага госьця на ток-шоў The Late Show with Azis.

У 2010 годзе прэзентавала свой першы трэк «Feel, Real» і відэакліп на яго, а таксама арганізавала тыднёвы тур у Інданэзіі і паўторныя туры ў Баўгарыі і Расеі. Да 2011 году сінгл Юліі быў выкарыстаны і падтрыманы шэрагам вядомых дыджэяў, так, Пол Окэнфальд выкарыстаў у яго эпізодзе 094 «Perfecto Podcast!», а Джэймс Грант — у яго радыё-шоў .

У 2013—2014 гадах Міляна двойчы ўдзельнічала на канале Ўкраіна. У жніўні 2013 году Мілана ўпершыню выступіла на выспе Івіса (Ібіца) ў Гішпаніі, дзе адразу атрымала статус рэзідэнта буйной борт-вечарынкі «Oceanbeat Ibiza». Таксама ў 2013 годзе Юлія зьнялася ў кліпе на песню «Gimme some more» баўгарскай сьпявачкі Валі. З 2014 году працягвае працаваць рэзідэнтам на «Oceanbeat Ibiza», а таксама ў клюбах «Bora-Bora Ibiza» і «Top 21 ibiza».

Апошнім часам стала выступае ў клюбах Ібіцы.

У 2015 годзе прыняла ўдзел у кліпе Раман Палонскі ft. Godwin Kiwinda на песьню «Шыка».

## Стыль
T-DJ Milana на дадзены момант зьяўляецца адной з самых застрабаваных топлес-дыджэяў, якая актыўна выступае ў клюбах і на плошчах розных краін сьвету. У Беларусі яна, у прыватнасьці, выступала ў клюбе «Нэкст» у Менску ў 2011 годзе і ў «Сіты-кляб» у Берасьці ў 2012 годзе.

У сваёй творчасьці ёй удаецца ўдала спалучаць уласную музыку, дыджэінг, танец з эратычнымі матывамі, а таксама сьветлавое і лазэрнае шоў.

## Фота

T-DJ-Milana.jpg|Інтэрнэт-постэр Топлес-дыджэй Міляна
T-DJ Milana.jpg|Топлес-дыджэй Міляна у ліпені 2018 году


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка Топлес-дыджэя Міляны
* Ют’юб Топлес-дыджэя Міляны
* Topless DJ keeps a straight face despite attracting embarrassingly enthusiastic clubber

Катэгорыя:Украінскія музыкі
Катэгорыя:Украінскія дыджэі
Катэгорыя:Стрыптызэркі
Катэгорыя:Жанчыны дыджэі
Катэгорыя:Клюбавыя дыджэі
Катэгорыя:Дыджэі электра музыкі
Скарада (Менская вобласьць)

**Скарада** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Гісторыя
На 1867 год вёска, у якой пражывала сям’я чыншавага шляхціца Яна Шумеля. У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі. 

У міжваенны пэрыяд (1923—1939) у Саланое месьцілася памежная застава KOP. 

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1866 год — 93 жыхары, 10 двароў
* 1931 год — 203 жыхары, 36 двароў 
* 2003 год — 46 жыхароў, 29 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Старынкі (Ільлянскі сельсавет)

**Стары́нкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у Альковіцкай гміне, пазьней у складзе гміны Ілья.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1866 год — 276 чалавек
* 1921 год — 327 чалавек
* 1931 год — 377 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Віртуальны сэкс

**Віртуальны сэкс** — маніпуляцыі ў камп'ютарам, якія дазваляюць выкарыстоўваць яго тэхнічныя магчымасьці віртуальнае рэальнасьці ў сэксуальных мэтах; адна з папулярных навінаў канца 20-пачатку 21 стагоддзя. З дапамогай сеціва людзі знаходзяць сэксуальных партнэраў, фліртуюць, абмяркоўваюць інтымныя праблемы, гуляюць у гульні эратычнага і сэксуальнага зьместу, займаюцца кібэр-сэксам.

Адрозьніваюць: 
* анляйнавую сэксуальную актыўнасьць, г.зн. выкарыстаньне інтэрнэта ў сэксуальных мэтах (адпачынак, набыцьцё і абмен сэксуальных матэрыялаў, сэксуальная адукацыя, пошук партнэраў і г.д.); 
* кібер-сэкс — выкарыстаньне камп'ютарызаваных матэрыялаў (тэкстаў, гукаў, вобразаў і інш.) для сэксуальнай стымуляцыі і дасягненьня палавога задавальненьня, прагляд парнаграфічных фільмаў, удзел у сэкс-чатах, узаемнае сексуальнае ўзбуджэньне і атрыманьне аргазму з дапамогай спэцыяльных прыстасаваньняў.

## Літаратура
* Современная сексология. Энциклопедия. — Под общей редакцией доктора медицинских наук В. А. Дамарацкага. — Мн.: БелЭн., 2008. — 384 с.: іл.

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне

Катэгорыя:Сэкс
Катэгорыя:Віртуальная рэальнасьць
Сэксуальны партнэр

**Сэксуальныя партнэры** — асобы, якія ўступалі ў сэксуальныя адносіны паміж сабой. Сэксуальныя партнэры могуць быць у пастаянных любоўных адносінах ці неафіцыйных (напрыклад у палюбоўнікаў, сьвінгераў, таксама пры пікапе ці выпадковай палавой сувязі, у выпадку згвалтаваньня). Чалавек можа мець больш аднаго сэксуальнага партнэра ў любы момант часу (але звычайна гэта асуджаецца грамадзтвам).

Словазлучэньне звычайна ўжываецца да добраахвотных сэксуальных адносін, якія адбываюцца па ўзаемным жаданьні, гэта значыць без ужываньня сілы ці прымусу (як у выпадку з згвалтаваньнем).

У цэлым, сэксуальным партнэрам лічыцца чалавек, з якім у гэты момант зьдзяйсьняецца сэксуальны кантакт, або той чалавек, з якім ён адбываецца рэгулярна (і чакаецца што так будзе і далей).

Катэгорыя:Інтымныя зносіны
Барыс Вазьнюк

**Барыс Леанідавіч Вазьнюк**  (нар. ) — украінскі актор тэатра і кіно. Народны артыст Украіны (1999).

## Біяграфія
З 1963 да 1966 год працаваў акторам Кіеўскага тэатра ім. Івана Франко.

З 1966 году працуе акторам Нацыянальнага акадэмічнага тэатра расейскай драмы ім. Лесі Ўкраінкі.

## Фільмаграфія
* Каждый вечер после работы (1973)
* Востраў скарбаў (1988)

## Вонкавыя спасылкі
* Киевский календарь
* Кино СССР
Інфа-Кур’ер

**«Інфа-Кур'ер»** — рэгіянальная беларуская газэта, якая выдаецца з сакавіка 2001 году. Газэта распаўсюджваецца ў Капыльскім, Любанскім, Слуцкім і Старадароскім раёнах Менскай вобласьці.

## Выходныя зьвесткі
24-х палосны штотыднёвік фармату А3 з накладам 6400—7300 асобнікаў.

## Гісторыя
Фактычна газэта зьяўляецца пераемнікам выданьня «КІС-Кур’ер», заснаванага дзьвюмя фізычнымі асобамі ў лістападзе 1998 году. Уваходзіць у склад «Асацыяцыі выдаўцоў рэгіянальнай прэсы „Аб’яднаныя Масмэдыі“».

8 красавіка 2023 году «Інфа-кур’ер» абвясьціў аб прыпыненьні дзейнасьці. Напярэдадні ўвесь кантэнт праекта (газета, сайт і сацсеткі) быў прызнаны «экстрэмісцкімі матэрыяламі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* «Кур’ер»: 10 лет пути 
* Асацыяцыя выдаўцоў рэгіянальнай прэсы «Аб’яднаныя Масмэдыі»

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Газэты на расейскай мове
Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Аб’яднаныя Масмэдыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2023 годзе
Натальля Голуб

**Натальля Голуб** (нар. 21 чэрвеня 1987 г.) — беларускі палітык, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу, сябра сталай камісіі па бюджэце і фінансах.

Нарадзілася ў Бабруйску.

Скончыла Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію паводле адмысловасьці «рахункаводзкі ўлік, аналіз і аўдыт» (2010) а таксама Акадэмію кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусі паводле адмысловасьці «Дзяржаўнае кіраваньне і права» (2015).

Пасьля разьмеркаваньня працавала ў Бярозаўскім раёне намесьнікам галоўнага рахункавода й сакратаром-юрысконсультам ААТ «Вінца», першым сакраратом Бярозаўскай раённай арганізацыі БРСМ.

Абіралася дэпутатам Сігневіцкага сельскага Савету дэпутатаў.

Сябра Камуністычнае партыі Беларусі.

У 2019 годзе абраная дэпутатам Палаты прадстаўнікоў па Івацэвіцкай акрузе.

## Крыніцы


## Вонкавыя спасылкі
* ГОЛУБ НАТАЛЬЯ ГРИГОРЬЕВНА, Депутат Палаты представителей Национального собрания Республики Беларусь, член постоянной комиссии по бюджету и финансам — Афіцыйны сайт (на расейскай мове)
* Афіцыйны акаўнт у ВКонтакте (на расейскай мове)
* Інтэрвію газэце «Звязда»

Катэгорыя:Сябры Камуністычнай партыі Беларусі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 7-га скліканьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйску
Катэгорыя:Асобы Бярозаўскага раёну
Катэгорыя:Нарадзіліся 21 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Стайкі (Вялейскі раён)

**Ста́йкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Гісторыя

У 1706 годзе згадваецца як цэнтар маёнтку ў Менскім ваяводзтве ВКЛ. Згадваецца ў 1794 годзе як вёска ў фальварку Стайкі, уласнасьць Людвігі Бахдановіч. На 1800 год у маёнтку Старынкі, 14 двароў, 94 жыхары. У 1834 годзе вотчынны маёнтак Вікенція Бахдановіча; 411 сялянскіх душ. На 1865 год у Крайскай воласьці, уласнасьць Севярына Бахдановіча: маёнтак (288 сялянаў, 31 аднадворац), фальварак (1 двор, 26 жыхароў) і вёска (14 двароў, 12 жыхар). У 1886 годзе адкрыта школа граматы. Паводле перапісу 1897 году 46 двароў, 437 жыхароў; хлебазапасны магазін; маёнтак (4 двары), пасёлак (4 двары, 13 жыхароў). У 1902 годзе заснаваны вінакурны завод. На 1908 год цэнтар сельскай грамады ў Крайскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, 27 двароў, 343 жыхары, 354 дзесяцін надзелаў.

На 1938 год у Ільянскай вясковай гміне, уласнасьць Міхаіла Бахдановіча (4 двары, 43 жыхары) і вёска (91 двор, 483 жыхары). У лістападзе 1939 году далучаны да БССР, з 15 студзеня 1940 году ў Ільянскім раёне Вялейскай вобласьці, з 12 кастрычніка 1940 году ў Альковіцкім сельсавеце, створаны калгас імя Чырвонай Арміі.

З чэрвеня 1941 году да 3 ліпеня 1944 году акупаваная нямецка-фашысцкімі захопнікамі.

3 20 вераьня 1944 году ў Ільянскім, з 20 ліпеня 1957 году ў Вялейскім раёнах Маладэчанскай вобласьці. У лістападзе 1945 году створаны калгас імя К. Варашылава, які ў 1947 годзе аб’яднаў 22 гаспадаркі, 2010 га ворыва. На 1960 год у вёсцы 506 жыхароў, на 1988 год — 139 гаспадарак, 296 жыхароў; у складзе саўгасу «Стайкі», пачатковая школа, клюб, бібліятэка, крама.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавету.

## Славутасьці
* Сядзібна-паркавы комплекс «Двор Стайкі»

## Насельніцтва
* 2003 год — 187 жыхароў, 104 двары.

## Асобы
* Людміла Падлужная (н. 1964) — беларускі пэдагог і дэпутат палаты прадстаўнікоў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Двор Стайкі: камень Напалеона і рэшткі старажытнай сядзібы, mlyn.by, 6-01-2018

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Мацькаўцы

**Ма́цькаўцы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Гісторыя

Вёска Мацькаўцы заснаваная ў 1794 годзе ў фальварку Стайкі, уласнасьць Людвігі Бахдановіч. У 1800 годзе вёска ў маёнтку Старынкі, 8 двароў, 62 жыхары.

У 1923 годзе фальварак у Альковіцкай гміне, 12 двароў, 77 жыхароў. У 1938 годзе маёнтак (7 двароў, 59 жыхароў) і дзяльніца (2 двары, 15 жыхароў).

Да 28 траўня 2013 году цэнтар Альковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1994 год — 434 жыхары, 174 двары.

## Славутасьці
* Сядзіба Бахдановічаў (1880, часткова страчана)
* Капліца каталіцкая (1998 г.)
* Помнік землякам (1972 г.)

## Літаратура
* «Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя». Т.6, Мінская вобласьць / С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларуі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0
* Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінская вобласць /АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэдкал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: БелСЭ, 1987,- 284 с.: іл.
* «Каталіцкія святыні. Мінска-Магілёўская архідыяцэзія. Частка I». Тэкст и фота Аляксея Яроменкі. Мінск, "Про Хрысто", 2003 год. 256 с. ISBN 985-6628-37-7

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1794 годзе
Рушчыцы

**Ру́шчыцы** (таксама сустракаецца — *Ру́шчыца, ж.*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1800 годзе вёска, у маёнтку Старынкі, уласнасьць Людвігі Бахдановіч і яе дзяцей; 10 двароў, 68 жыхароў. У 1829 годзе вёска, уласнасьць Вікенція Бахдановіча.

У 1921 годзе фальварак Вялікія Рушчыцы (3 двароў, 26 жыхар) і засьценак Малыя Рушчыцы (1 двор, 11 жыхароў)

У 1931 годзе ў Ільянскай вясковай гміне існавалі фальварак Вялікія Рушчыцы (5 двароў, 41 жыхар) і засьценак Малыя Рушчыцы (1 двор, 13 жыхароў).

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Альковіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2003 год — 8 жыхароў, 7 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Уладзімер Булгакаў

**Уладзімер Васілевіч Булгакаў** ( 16 ліпеня 1937, Масква) — беларускі мадэльер.

## Біяграфія
У 1966 скончыў Маскоўскі тэкстыльны інстытут па спэцыяльнасьці мастак-тэхноляг. Навучаўся у Р. І. Захаржэўскай, В. В. Пачыталава, А. І. Чарамных. З 1967 удзельнічае ў выставах, фэстывалях, конкурсах у Расеі (Масква, 1967, 1969, 1973, 1977 — срэбны мэдаль ВДНГ СССР, 1978 – срэбны мэдаль ВДНГ СССР), Баўгарыі (Плоўдзіў, 1968), Японіі (Осака, 1970), Югаславіі (Заграб, 1972), Фінляндыі (Хэльсынкі, 1972), Нямеччыне (Дусэльдорф, 1974, Ляйпцыг, 1977), Індыі (Дэлі, 1976), Беларусі (Менск, 1978, 1988), Францыі (Парыж, Леон, 1980), Канадзе (Манрэаль, 1980), Эстоніі (Талін, 1988-89 — першыя прэміі міжнароднага конкурсу “Талінскія дні моды”).

У 1972-95 – галоўны мастацкі кіраўнік Беларускага цэнтру моды. З 1995 па 2002 галоўны дызайнэр інстытуту “Белбыттэхпраект”. З 2002 галоўны дызайнэр "Галоўная гаспадарчая ўправа" Ўправы справамі прэзыдэнта.

## Удзел у творчых саюзах
"Саюз дызайнэраў СССР".

З 1987 сябра "Беларускага саюзу дызайнэраў".

## Асноўныя працы
Калекцыя адзеньня на 1 Маскоўскім фестывалі мод. 1967

Калекцыя адзеньня на Міжнароднай выставе ў ФРГ. 1974

Калекцыя адзеньня на паказе ў Парыжы і Леоне.

Калекцыя адзеньня для "Экспа - 70" у Японіі. 1970

Калекцыя адзення для выставы ў Індыі. 1976

Калекцыя адзення для міжнароднай выставы ў Манрэалі. 1982

Творчыя калекцыі для Беларускага цэнтру моды, сцэнічныя касьцюмы ансамбляў “Песьняры”, “Сябры”.

Формавае адзеньне для ўдзельнікаў Алімпійскіх гульняў у Японіі “Нагана-98” (у суаўт.).

## Узнагароды
Ордэн Дружбы народаў.

Ганаровая грамата Вярхоўнай рады БССР.

## Крыніцы
Суднікі (Вялейскі раён)

**Суднікі́** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

У 1940—1957 гадах цэнтар Суднікоўскага сельсавету.

## Славутасьці

* Сьвята-Мікалаеўская царква 1990 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Царква Сьвятога Мікалая (Суднікі)

**Царква́ Сьвято́га Мікала́я** — праваслаўны храм у в. Суднікі Вялейскага раёну Менскай вобласьці. Зьяўляецца прыпісным да прыходу Покрыва Найсьвяцейшай Багародзіцы ў мястэчку. Вязынь.

Настаяцель: протаіерэй Міхаіл Чурыла, настаяцель храма Сьвята-Усьпенская царквы ў аг. Вязынь.

## Гісторыя

Пабудавана з дрэва, на старадаўніх вясковых могілках. Папярэднюю драўляную царкву разабралі ў 1960-ых гг. і пабудавалі зь яе ўласны дом. Сучасны будынак стаіць у невялікай адлегласьці ад старога падмурку. Будаўніцтва пачалося ў 1980 годзе, а скончылася ў 1982 годзе; вялося на сродкі мясцовых вернікаў з удзелам айца Георгія з Ільянскай царквы. Ініцыятарам і будаўніком быў Іван Лашутка з братамі Грыгорыем і Ігнатам (жыхары суседняй в. Баяры).

## Архітэктура
Твор народнага дойлідзтва. Прамавугольны ў пляне аб’ём пад двусхільным дахам з вальмай над алтарнай часткай. Чатырохгранны барабан над апсідай завершаны цыбулепадобнай галоўкай. Да фасаду далучаны прытвор з дошак. Аздоблена вэртыкальнай шалёўкай, пафарбаванай у сіні колер.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Сьвята-Мікалаеўская царква на сайце Маладзечанскай эпархіі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1982 годзе
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятога Мікалая
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідзтва
Суднікі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Вялейскага раёну
Катэгорыя:Суднікі (Вялейскі раён)
Шалёўка

**Шалёўка** — знадворная абшыўка дошкамі ці дранкамі сьцяны, франтону і іншых элемэнтаў драўлянага будынку. Выконвае дэкаратыўную і засьцерагальную функцыі. Выкарыстоўваецца ў сядзібна-палацавым і культавым будаўніцтве, асабліва ў народным дойлідзтве.

## Беларусь

Зьявілася ў беларускім манумэнтальным дойлідзтве XVII стагодзьдзя, пераважна ў сядзібна-палацавым і культавым, пад уплывам мураванай архітэктуры стылю рэнэсансу. Пашырылася ў 2-й пал. XVIII ст. ў архітэктуры стыляў каталіцызму і ампіру. У сядзібным дойлідзтве стварала гарызантальны, у культавым дойлідзтве — вэртыкальны рытм.

У народным дойлідзтве шырока выкарыстоўваецца з 1940-1950-х гг. Вядомы шалёўка вэртыкальная, гарызантальная, гарызантальная з нашчыльнікамі, камбінаваная, у елачку, ромбападобная і інш. На ўсходзе і паўднёвым усходзе Беларусі шалёўка сьцен і франтонаў утварае шэраг гарызантальных паясоў, кожны зь якіх мае адметны малюнак. Вуглы закрываюцца дошкамі, часта з накладнымі элемэнтамі ці прапілоўкай. Дэкаратыўны акцэнт узмацняюць фігурныя паяскі, ажурныя карнізы і інш. Арыгінальная шалёўка франтонаў жыльля цэнтральнага Палесься з выкарыстаньнем салярных матываў. Мастацкая выразнасьць шалёўкі ўзмацняецца расфарбоўкай з выкарыстаньнем кантрастных колераў ці розных адценьняў аднаго колеру.

## Літаратура
* Шалёўка. 

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Сакалы (Вялейскі раён)

**Сакалы́** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час засценак знаходзілася ў складзе гміны Хаценчыцы Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 29 чалавек
* 1931 год — 24 чалавекi

## Крыніцы

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Павал Пуставы

**Па́вал Міха́йлавіч Пуставы́** ( 22 ліпеня 1964, Данецкая вобласьць, УССР) — беларускі дыплямат.

## Жыцьцяпіс
У 1986 року скончыў Менскі дзяржаўны пэдагагічны інстытут замежных моваў, Дыпляматычную акадэмію МЗС РСФСР (1990).

1986—1988 — працаваў перакладчыкам Клінічнай больніцы савецка-нікарагуанскага сяброўства (Чынандэга, Нікарагуа).

1988—1994 і 1995—1997 — супрацоўнік Бюро турызму «Спадарожнік» у Менску; 1994—1995 — супрацоўнік .

На дыпляматычнай службе з 1999 року. 1999—2000 — першы сакратар аддзелу Лацінскай Амэрыкі ўправы Амэрыкі Міністэрства замежных справаў Беларусі; 2000—2003 — першы сакратар Амбасады Беларусі на Кубе; 2003—2006 — дарадца аддзелу ЗША і Канады ўправы Амэрыкі МЗС Беларусі.

2006—2010 — дарадца Амбасады Беларусі ў Канадзе, з 2007 — Часовы павераны ў справах Рэспублікі Беларусі ў Канадзе.

2010—2014 — дарадца, старшы дарадца ўправы Амэрыкі; 2014—2017 — намесьнік начальніка ўправы Амэрыкі; 2017 — начальнік управы Амэрыкі; 2018—2019 — намесьнік начальніка галоўнай управы Азіі, Афрыкі і Лацінскай Амэрыкі МЗС Беларусі.

12 лютага 2019 року быў прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Амбасадарам Рэспублікі Беларусі ў Каралеўстве Гішпаніі і пастаянным прадстаўніком Рэспублікі Беларусі пры Сусьветнай турысцкай арганізацыі па сумяшчальніцтве. Адстаўлены з пасады 31 жніўня 2020 року пасьля выказваньняў пра неабходнасьць пераліку вынікаў галасаваньня на прэзыдэнцкіх выбарах і суду над здушальнікамі мірных пратэстаў.

Валодае ангельскай, гішпанскай, нямецкай мовамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Амбасадары Беларусі ў Гішпаніі
Катэгорыя:Нарадзіліся 22 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Данецкай вобласьці
Катэгорыя:Выпускнікі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выпускнікі Дыпляматычнай акадэміі МЗС Расеі
Камяноўскія валуны

**Камяноўскія валуны** — геалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня.
Валуны знаходзяцца ў вёсцы Камяное Менскай вобласьці Узьдзенскага раёну.

Два велізарных валуна ледавіковага пэрыяду разьмешчаны на адлегласьці 3 мэтраў адзін ад аднаго, уяўляюць сабой гранітныя камяні вялікіх памераў. Валуны прынесяны з тэрыторыі Скандынавіі падчас сожскаге аблядненне 220-150 тысячаў гадоў таму. Зьяўляюцца самай буйной па памерах групай валуноў у Менскай вобласьці.


Файл:Знак, Каменскія.jpg|На ўезьдзе ў вёску стаіць знак
Файл:Мемарыял Каменскія.jpg|Мэмарыял Каменскія каля валуноў
Файл:Камяноўскія валуны 1.jpg|Камяноўскія валуны побач з маленькімі
Файл:Камяноўскія валуны 3.jpg|Камяноўскія валуны з боку
Файл:Камяноўскія валуны 2.jpg|Камяноўскія валуны зь пераду
Файл:Камяноўскія валуны 4.jpg|Камяноўскія валуны з заду


## Крыніцы


Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Менскай вобласьці
Катэгорыя:Валуны Беларусі
Мабілізацыя

**Мабілізацыя (''мабілізацыйнае разгортваньне'')** (, ад *mobiliser* — рухаць) — комплекс мерапрыемстваў, накіраваных на перавод узброеных сіл (УС) і дзяржаўнай інфраструктуры на ваеннае становішча. Упершыню слова «мабілізацыя» было ўжыта для апісаньня мерапрыемстваў, якія праводзяцца Прусіяй ў 1850—1860 гадах. Тэорыя і мэтады мабілізацыі з тых часоў бесьперапынна разьвіваліся.

Мабілізацыя можа быць агульнай, якая праводзіцца ў маштабе ўсёй дзяржавы з мэтай прывядзеньня УС у поўную баявую гатоўнасьць і пераводу прамысловасьці і інфраструктуры дзяржавы на ваеннае становішча, і прыватнай, якая можа праводзіцца як на асобнай тэрыторыі, так і з мэтай павышэньня баявой гатоўнасьці УС ці асобных яе аб’яднаньняў і злучэньняў.

**Мабілізацыйны плян** — дакумэнт асаблівай важнасьці, у якім прапісаны мабілізацыйныя мерапрыемствы і парадак іх правядзеньня. Ён непарыўна зьвязаны з Плянам стратэгічнага разгортваньня УС. Абодва дакумэнта, як правіла, рыхтуюцца ў Генэральным штабе і зацьвярджаюцца вышэйшым кіраўніцтвам краіны.

## Пэрманэнтная мабілізацыя

У адрозьненьне ад мабілізацыі, якая праводзіцца да пачатку вайны і, у некаторых выпадках, зьяўляецца нагодай да яе, пэрманэнтная мабілізацыя праводзіцца на працягу ўсёй вайны, ці яе часткі. Важным рэсурсам гэтай мабілізацыі зьяўляецца кантынгент грамадзянскіх асобаў, якія з прычыны натуральнага ходу часу дасягаюць прызыўнога ўзросту.

## Літаратура
* Froment, «La mobilisation et la préparation à la guerre».

Катэгорыя:Вайсковая навука
Катэгорыя:Вайсковае права
Баяры (Вялейскі раён)

**Бая́ры** (таксама сустракаецца — *Бая́ры Ра́жынскія, Бая́ры Вялі́кія, Бая́ры Баравы́я*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1866 годзе вёска ў складзе Вялейскага павету Расейскай імпэрыі.

У 1921—1945 гадах вёска ў складзе гміны Вязынь Вялейскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 172 чалавекі.
* 1931 год — 127 чалавек.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Капліца Сьвятых апосталаў Пятра і Паўла (Казлы)

**Каплі́ца Сьвяты́х апо́сталаў Пятра́ і Па́ўла** — праваслаўная могілкавая капліца у в.Казлы Вялейскага раёна Менскай вобласьці. Прыпісаная да прыходу Свята-Ільінскай царквы ў вёсцы Ілья Вялейскага раёну.

## Гісторыя
Пабудавана з дрэва на могілках, каля сярэдзіны вёскі. Дакладны дзень пабудовы невядомы. Па дадзеным мясцовых жыхароў і даваенным мапам, існавала напрыканцы 19 — першай палове 20 стагодзьдзяў. Рамантавалася ў 1990-ых гг. і ў 2017 годзе.

## Архітэктура

Твор народнага дойлідзтва. Вырашана прастакутным зрубам, які пераходзіць у трохсьценную апсіду. Вэртыкальна ашаляваныя фасады афарбаваныя ў сіні колер, з прарэзанымі прамавугольнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах. Трохвугольны перад зь нішай мае паўкруглае акенца з шалёўкай у выглядзе абрыса купалу-цыбуліны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Капліца Сьвятых апосталаў Пятра і Паўла (Казлы, Вялейскі раён) на сайце Маладэчанскай япархіі

Казлы
Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Вялейскага раёну
Казлы
Супясок

**Супясо́к**, **су́песак** — рыхлая асадкавая пясчана-гліністая горная парода буравата-жоўтага і жоўта-шэрага колеру.

Утрымлівае да 70% пясчаных, да 10%  алеўрытавых і гліністых і да 20% пылаватых часьцінак. Супяскі падзяляюцца на ледавіковыя (марэнныя), водна-ледавіковыя, азёрныя, рачныя і інш. Адрозьніваюць грубапясчаныя, дробнапясчаныя і пылаватыя супяскі.

Мінэралягічны склад разнастайны. Пылаватыя супяскі ўтрымліваюць большую колькасьць кварцу, гліністыя ўтрымліваюць гліністыя мінэралы (каалініт, мантмарыляніт і інш.). У засушлівых раёнах супяскі могуць утрымліваць арганічныя рэчывы і мінэральныя солі.

У глебазнаўстве больш гліністыя супяскі называюць цяжкімі, менш гліністыя — лёгкімі.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Глебазнаўства
Катэгорыя:Асадкавыя горныя пароды
Уладзімер Гяраўкер

**Уладзімер Барысавіч Гяраўкер** — беларускі дызайнер мэблі.

## Жыцьцяпіс
Уладзімер Барысавіч Гяраўкер нарадзіўся 25 лістапада 1947 году ў г. Менску. У 1963 годзе ён, скончыў 8 класаў 42-й сярэдняй школы ў Менску, паступіў на архітэктурнае аддзяленне Менскага архітэктурна-будаўнічага тэхнікуму.
Працаваць Уладзімер Барысавіч пачаў у 1966 годзе маляром БУ-34. Скончыўшы тэхнікум ў 1967 годзе, пачаў працаваць рысавальнікам у інстытуце «Белгоспраект».
З 1967 па 1969 год праходзіў вайсковую службу ў шэрагах савецкай арміі. У 1969 годзе Уладзімера Барысавіча прынялі на працу ў інстытут «Белкамунпраект» на пасаду архітэктара архітэктурна-будаўнічага аддзела.
У 1970 годзе ён паступіў на вучобу ў БДТМІ на аддзяленне «Інтэр’ер і абсталяванне».
З 1975 году працаваў НПА «Менскпраектмэбля» мастаком-канструктарам ХКО мэблі.

## Удзел у творчых саюзах

«Беларускі саюз дызайнераў» з 1987.

## Асноўныя працы
Мэбля для вестыбюля гасцініцы «Планета». 1979

Набор мэблі для групаў падоўжанага дня. 1981

Канапа кутняя (Залаты медаль ВДНГ СССР). 1983

Набор дзіцячай мэблі «Тимур». 1986

Набор мэблі «Салют» (удзел у выставе «Мэбля-95»). 1995

Набор мэблі «Гамма» (удзел у выставе «Мэбля-97»). 1996

Набор мэблі «Фантазия», «Сюита» (удзел у выставе «Мэбля-2001», грамата БААРХ) 2000

Мэбля для гасцініцы «Белтрансгаз». 2003

## Узнагароды
Срэбны медаль на ВДНГ, СССР. Масква, 1981

Другая прэмія на Ўсесаюзным конкурсе мэблі. 1983

Залаты медаль ВДНГ, СССР. 1983

Срэбны медаль ВДНГ, СССР. 1985

Дыплом ІІ ступені ВДНГ, БССР. Менск, 1982

Першая і заахвочвальная прэміі на Рэспубліканскім конкурсе мэблі. Менск, 1988
Мітрапаліт Варшаўскі і ўсяе Польшчы

**[[Яго Блажэнства]] праваслаўны Архіяпіскап Варшаўскі й Мітрапаліт усяе Польшчы** (; коратка ) — службовы тытул перадстаяцеля Польскай Праваслаўнай Царквы.

Польская Праваслаўная Царква — адна з самых маладых, і ў дыптыху Цэркваў мае дванаццатае месца паміж Альбанскай і Чэхаславацкай. Аўтакефалію атрымала:
* ў 1924 ад Царградзкае Царквы.
* ў 1948 ад Расейскай царквы

Цяпер ейны мітрапаліт — Сава.

## Сьпіс мітрапалітаў Варшаўскіх і ўсяе Польшчы

* 1921—1923 — Георгі (Ярашэўскі)
* 1923—1948 — Дзянісі (Валедзінскі),
* 1948—1951 — Тыматэй (Шрэтэр) (в/у),
* 1951—1959 — Макар (Аксіюк),
* 1961—1962 — Тыматэй (Шрэтэр)
* 1965—1969 — Стэфан (Рудык),
* 1970—1998 — Васіль (Дарашкевіч),
* 1998 — па сёньняшні дзень — Сава (Грыцуняк).

## Глядзіце таксама
* Праваслаўны агляд
* Фос

Катэгорыя:Прадстаяцелі праваслаўных цэркваў
Катэгорыя:Прадстаяцелі Польскай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Рэлігійныя тытулы
Катэгорыя:Польскія праваслаўныя япіскапы
Гумус

**Гумус**, **перагной** (ад  — зямля, глеба) — арганічная, звычайна цёмнаафарбаваная, частка глебы, якая ўтвараецца ў выніку біяхімічнага ператварэньня рэшткаў расьлінаў і жывёл.

У склад гумусу ўваходзяць гумінавыя кісьлі (найбольш патрэбныя для ўрадлівасьці глебы) і фульвакісьлі (крэнавыя кісьлі). У гумусе зьмяшчаюцца асноўныя элемэнты сілкаваньня расьлінаў, якія пад узьдзеяньнем мікраарганізмаў становяцца даступнымі для расьлінаў.

## Глядзіце таксама
* Біямаса
* Арганічная частка глебы
* Арганічныя ўгнаеньні
* Торф
* Біягумус

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Глебазнаўства
Антэ Ёзіч

**Антэ Ёзіч** ( 16 студзеня 1967, Трыль Сацыялістычная Рэспубліка Харватыя, Югаславія) — рыма-каталіцкі тытулярны арцыбіскуп Цыссы, дыплямат.

## Жыцьцяпіс
28 чэрвеня 1992 г. атрымаў сьвятарскае пасьвячэньне. У 1995 г. ён пачаў навучаньне ў Папскай царкоўнай акадэміі. З 1999 года пачаў працаваць у дыпляматычных місіях Сьвятога Пасаду: у Апостальскай Нунцыятуры у Індыі (1999-2003), быў сакратаром Нунцыятуры ў Расеі (2003-2009), дарадцам Нунцыятуры ў Філіпінах (з 2009 г.).

2 лютага 2019 г. Папа Францішак прызначыў Антэ Ёзіча Апостальскім Нунцыем у Кот-д'Івуары і тытулярным арцыбіскупам Цыссы . Ён павінен быў атрымаць біскупскае пасьвячэньне ад кардынала П'етра Параліна 1 траўня 2019 г., але 7 красавіка ён трапіў у дарожную аварыю і быў шпіталізаваны ў цяжкім стане . 28 кастрычніка 2019 г. Паола Борджыя быў прызначаны новым Апостальскім Нунцыем у Кот-д'Івуары. 

22 студзеня 2020 г. адбылася сустрэча Антэ Ёзіча з Папам Францішкам пасьля якой біскупскае пасьвячэньне было прызначана на 21 сакавіка 2020 г., але з-за пандэміі COVID-19 у Італіі не адбылося.

21 траўня 2020 г. Папа Францішак прызначыў Антэ Ёзіча Апостальскім Нунцыем у Беларусі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Беларусі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Трыле
Катэгорыя:Нарадзіліся 16 студзеня
Катэгорыя:Біскупы Цыссы
Катэгорыя:Харвацкія каталіцкія біскупы
Шахматы ў Азэрбайджане

**[[Шахматы]]** — адзін з самых папулярных відаў спорту ў Азэрбайджану, дзе ім кіруе Фэдэрацыя шахматаў Азэрбайджану. 5 траўня 2009 году прэзыдэнт Азэрбайджану Ільхам Аліеў, які таксама зьяўляецца старшынём Нацыянальнага алімпійскага камітэту, падпісаў загад аб ініцыяваньні дзяржаўнай праграмы разьвіцьця шахмат на 2009—2014 гады.

## Глядзіце таксама
* Зборная Азэрбайджану па шахматах

## Літаратура
* Куліеў Ш., Старонкі з нашай шахмат гісторыі, Баку, 1966 
* Султанаў Ч. А., Гасанаў Ф. 3., Шахматы ў Азэрбайджане, Баку, 1980 
* Сарычаў А. В., Шахматная кампазыцыя ў Азэрбайджане, Баку, 1985 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Федэрацыі шахматаў Азэрбайджану  
* Фэдэрацыя шахматаў Азэрбайджану
Варта (1918)

«**Ва́рта**» — літаратурна-грамадзкі, навукова-гістарычны і эканамічны  часопіс, які ў 1918 годзе выдаваўся ў Менску.
Выйшаў 1 нумар. Друкарня Я. Грынблата.

## Зьмест
1. «На варце!» — Стацьця-прадмова Язэпа Варонкі.  

2. «На стражѣ!»  — Статья-предисловіе Іосифа Воронко.

3. «Варта» — Верш Ясакара.

4. «Беларуская зямля» — Верш Ясакара.  

5. «Многа зорак» — Пасьмертны верш Ф. Калінкі.

6. «Патаемное»—Апаведаньне М. Гарэцкага.

7. «Браніслаў Эпімах-Шыпіла»  —  Нарыс Антона Саросека.

8. «Юморэскі» — Вершы Альбэрта Паўловіча.

9. «Ясьне Вэльможнай Пані Арэшчысе» — Верш Мацея Бурачка.

10. «Добрыя весьці» — Верш Сырокомлі. (Людвіка Кондратовіча).

11. «Малітва» — Верш Язэпа Жукоўскага. 

12. «Кручаная баба» — Аповеданьне Адама Плуга. 

13. «Ай—Нітаб—Ніцеп» — Стацьця I. I. Луцкевіча.

14. «Неміга і Менск» — Стацьця Рамана Суніцы.

15. «Аб дзяржаўным будаўніцтве». — Стацьця Антона Новіны.

16. «Зьберэгайце нашу песьню». — Думкі Сымона Рака.

17. «Кто былъ на І-мъ Всебѣлорусскомъ Съѣздѣ».  — Справка Пётра Крачэвскаго.

18. «Освобожденіе Минска».  — Статья Константина Езовитова.

19. «Рождественская вертепная драма въ Бѣлоруссіи».  — Очеркъ профес.-академ. Е. Ѳ. Карскаго.

20. «Божья земля»  — Статья Іосифа Воронко.

21. «Карусь Каганец (Кастравіцкі)» — Нарыс С. П. 

22. «Альфонс Петрашкевіч (Ф. Калінка)» — Нарыс С. П.

23. «Возможно ли сахаровареніе на Бѣлоруссіи»  — Статья А. Бильдзюкевича.

### Малюнкі
1. Браніслаў Эпімах-Шыпіла. — 3 апошняй фатаграфіі.  

2.Рамуальд Зямкевіч.

3. Народны Сэкрэтарыят І-го Складу. 3 фатаграфіі 17 чэрвеня 1918 года.

4. Стары Менск. 3 фатаграфіі XVII сталецьця. 

5. Дни учрежденія Народнаго Секрегаріата Бѣлоруссіи. 

6. Минскій Городской Театръ. 

7. Загаловак «Варта» на вокладцы—работы Станіслава Волонсэвіча.

## Літаратура
* Каўка, А. К.  «Варта».  //  — С. 224.

## Вонкавыя спасылкі
*  Часопіс «Варта» за 1918 год. ў Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі.

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Гісторыя БНР
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1918 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1918 годзе
Залозьнікавыя

**Залозьнікавыя** (Scrophulariaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 62 роды і 1830 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — шматгадовыя альбо аднагадовыя травы, часам хмызьнякі, радзей дрэвы, зрэдку паўпаразыты або паразыты. Лісьце чарговае або супратыўнае або ў кольцах або прыкаранёва супратыўнае, а сьцяблёва чарговае, простае, часам складанае; прылісткі адсутнічаюць. Кветкі ў суквецьці альбо адзіночныя; чашалісьцікаў (2)4 або 5, па-рознаму выяўленыя; пялёсткаў (3)4 ці 5, часта 2-губныя; тычачак часта 4, радзей 2 ці 5. Плод — каробачка, рэдка ягада. Насеньне шматлікае, дробнае.

## Арэал
Распаўсюджаныя амаль ва ўсім сьвеце, пераважна ў умераных рэгіёнах, уключаючы трапічныя горы.

## Крыніцы
Румлёва

**Румлёва** — лесапарк Горадні каля гімназіі № 1.

Паркавая частка плошчай 9 гектараў стала помнікам прыроды мясцовай значнасьці з 8 жніўня 2013 году, бо была прадметам садова-паркавага мастацтва. На лістапад 2013 году ў яго межах заходзіліся брукаванка ХІХ стагодзьдзя і воданапорная вежа 1930 году, крыніцы і рэшткі сядзібы. Побач месьціўся жылы мікрараён Горадні з насельніцтвам звыш 15 000 чалавек. Лесапарк займаў 3 каляпоплаўныя тэрасы Нёмана, утвораныя ледавікамі. У парку расьлі 200-гадовыя дубы, а таксама акацыі, вязы, грабы і клёны. Сярод занесеных у Чырвоную кнігу відаў сустракаліся: зялёны дзяцел, шэраг імхоў, лішайнікаў і першацьветаў. У Румлёве бывалі пісьменьніца Эліза Ажэшка, стваральнік заапарка Ян Каханоўскі і заснавальнік музэю прыроды Станіслаў Жыўна.

## Крыніцы

Катэгорыя:Славутасьці Горадні
Катэгорыя:Паркі Беларусі
Катэгорыя:Прыродныя помнікі Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў XIX стагодзьдзі
ꙮ

**ꙮ** (**шматво́кая О**; )&nbsp;— рэдкі кірылічны гліф на аснове літары О, які складаецца зь сямі так званых вокаў О, аб’яднаных у выглядзе арнамэнту. Сустракаецца ў некалькіх рукапісах у фразе «*серафимимн҆огоꙮ҆читїи҆*», . Гэта было зафіксавана Яўхімам Карскім у копіі Псалтыра 1429 году, якая цяпер захоўваецца ў Траецка-Сергіевай лаўры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Пашыраныя кірылічныя літары
SPARC

**SPARC** () &mdash; гэта вылічальная сыстэма скарачаных набораў загадаў для ЭВМ, архітэктура набораў загадаў для ЭВМ, з пачатку распрацаваная Sun Mіcrosystems.На яго дызайн моцна паўплывала экспэрымэнтальная сыстэма Бэрклі СНЗ, распрацаваная ў пачатку 1980-х. Упершыню распрацаваны ў 1986 г. і выпушчаны ў 1987 г, SPARC быў адной з самых пасьпяховых раньніх камэрцыйных сыстэм RІSC, і яго посьпех прывёў да ўвядзеньня падобных дызайнаў RІSC ад шэрагу пастаўшчыкоў у 1980-х і 90-х. Першая рэалізацыя арыгінальнай 32-разраднай архітэктуры (SPARC V7) была выкарыстану ў працоўных станцыях  і сэрвэрных сыстэмах Sun-4, замяніўшы іх ранейшыя сыстэмы Sun-3 на базе працэсараў Motorola 68000. SPARC V8 дадаў шэраг удасканаленьняў, якія ўваходзілі ў сэрыю працэсараў SuperSPARC, выпушчаную ў 1992 годзе. SPARC V9, выпушчаны ў 1993 годзе, прадставіў 64-бітную архітэктуру й быў упершыню выпушчаны ў працэсарах Sun UltraSPARC  у 1995 г. Пазьней былі выкарыстаны працэсары SPARC у сэрвэрах Sun, Сольбарн і Фуджыцу. Дызайн быў перададзены міжнароднай гандлёвай групе SPARC у 1989 г., і з таго часу яго архітэктура распрацоўваецца яе членамі. SPARC Іnternatіonal таксама нясе адказнасьць за ліцэнзаваньне й прасоўваньне архітэктуры SPARC, кіраваньне гандлёвымі маркамі SPARC (у тым ліку SPARC, якой яна валодае) і забесьпячэньне адпаведнасьці. SPARC Іnternatіonal прызначаўся для разьвіцьця архітэктуры SPARC для стварэньня большай экасыстэмы. SPARC атрымаў ліцэнзію некалькіх вытворцаў, уключаючы Atmel,  Bipolar Integrated Technology, Cypress Semіconductor, Fujіtsu, Matsushіta і Texas Іnstruments. Дзякуючы SPARC Іnternatіonal, SPARC цалкам адкрыты, не зьяўляецца ўласнасьцю і бясплатны. Па стане на верасень 2017 году найноўшымі працэсарамі высокае клясы SPARC зьяўляюцца SPARC64 XІІ ад Fujіtsu (уведзены ў 2017 годзе для яго сэрвэра SPARC M12) і SPARC M8 ад Oracle, прадстаўлены ў верасьні 2017 году для сваіх сэрвэраў. 1 верасьня 2017 г., пасьля цыкла звальненьняў, які пачаўся ў лябараторыях Орэкль у лістападзе 2016 г., Орэкль спыніў распрацоўку СПАРК пасьля завяршэньня M8. Большая частка групы распрацоўшчыкаў асноўных працэсараў у Остыне, штат Тэхас, была адхілена ад пасады, як і каманды ў Санта-Кляры ў Каліфорніі й Бэрлінгтане, штат Масачусэц. Разьвіцьцё СПАРК працягваецца, і Фуджыцу вяртаецца да ролі вядучага пастаўшчыка сэрвэраў СПАРК, а новы працэсар павінен зьявіцца ў 2020 годзе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Архітэктуры набораў інструкцыяў
Асьцюковічы

**Асьцюко́вічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 35 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гораду Вялейка, за 91 км ад Менску, за 30 км ад чыгуначнай станцыі Уша. У напрамку на захад ад Асьцюковічаў пралягае Галоўны канал Вялейска-Менскай воднай сыстэмы.

## Насельніцтва
* 1995 год — 122 жыхары, 50 двароў.

## Вядомыя ўраджэнцы
* Мечыслаў Тукала (1817—1883) — маршалак шляхты Вілейскага павету, удзельнік паўстаньня 1863—1864 гадоў.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 64.
* 
* Ліст карты N-35-55. Выданьне 1987 г. Стан мясцовасьці на 1984 г.

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Абадоўцы

**Абадо́ўцы** (таксама сустракаецца — *Абадо́ўка, ж.*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ільлянскага сельсавету.

## Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 30 км у напрамку на ўсход ад горада Вялейка, за 92 км ад Менску, за 35 км ад чыгуначнай станцыі Уша, каля аўтамабільнай дарогі .

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Ілья Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1921 год — 123 чалавекі
* 1931 год — 162 чалавекі

## Геалёгія
За 1,5 км на паўднёвы захад ад вёскі знаходзіцца Абадоўскае радовішча глін, лінзападобны паклад зьвязаны з лімнаглядыяльнымі адкладамі.

## Славутасьці
* Сядзіба Багдановічаў (XIX ст.)
* Капліца-пахавальня


Абадоўцы. Вінакурня.jpg|Сядзіба. Вінакурня
Абадоўцы. Капліца.jpg |Капліца-пахавальня


## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 10.
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Абадоўцы // VEDAJ.BY — Архітэктура і культура Беларусі
* 

Катэгорыя:Ільлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Сядзіба Багдановічаў (Абадоўцы)

**Абадо́ўская сядзі́ба** — помнік сядзібна-паркавай архітэктуры эклектыкі ў в. Абадоўцы Вялейскага раёну. Пабудавана ў другой палове XIX стагодзьдзя. Належала Багдановічам.

## Архітэктура
У сядзібу ўваходзілі: сядзібны дом, парк, 2 сажалкі, сад, вінакурны завод, прыёмнік сьпірту, склад сыроў, гараж, рымарскія, стайні, кароўнік, кузьня, малочня, ток, катух, флігель, аранжарэя, пабудаваныя з бутавага камню і цэглы. Сядзібны дом — доўгі аднапавярховы драўляны будынак з мансардай. На цокалі, які захаваўся ад сядзібнага дома, пабудаваны склеп.

### Парк

Парк абкружаны па пэрымэтры алеямі. Аснову яго кампазыцыі складалі невялікія паляны і групы дрэў, з паўночнага боку расьлі сады. З садамі межавалі прыродныя прысады. У адной зь іх знаходзіцца сямейны магільны склеп-капліца сярэдзіны XIX ст., пабудаваны ў формах нэаготыкі.

## Літаратура
* 
* Старинные усадьбы Минского края

## Вонкавыя спасылкі
* 

Абадоўцы
Катэгорыя:Эклектычныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў XIX стагодзьдзі
Катэгорыя:Багдановічы
Катэгорыя:Абадоўцы
Катэгорыя:Славутасьці Вялейскага раёну
Паляна (геаграфія)

**Паля́на** — адкрыты ўчастак у лесе. Асноўная расьліннасьць — трава і дробны хмызьняк.

Можа ўтварацца з прычыны няздольнасьці глебы ў гэтым месцы забясьпечваць харчаваньне і/або замацаваньні дрэў (пастаянныя паляны), або з прычыны высечкі, падзеньня вялікага дрэва з пашкоджаньнем меншых вакол, буралому і г. д. (часовыя паляны).

Паляны ў лесе зьяўляюцца ўчасткамі, дзе могуць разьвівацца нехарактэрныя для ляснога біятопу расьлінныя супольнасьці (зь перавагай травы і/або кустоў), а таксама спадарожныя віды жывёлаў. Паляны зьяўляюцца сталым элемэнтам лесу.

## Глядзіце таксама
* Прасека
* Узьлесак

Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналёгія
Катэгорыя:Лес
Бутавы камень

**Бутавы камень** — прыродныя або штучна атрыманыя буйныя кавалкі няправільнай формы (з даўжынёй рабра 150—500 мм) з вапнякоў, далямітаў, пясчанікаў, радзей з гранітаў. Такі камень таксама выкарыстоўваецца для бруку (з даўжынёй рабра да 300 мм).

Бутавы камень бывае нізкатрывалы (трываласьць да 100 МПа), сярэднетрывалы (да 400 МПа) і высокатрывалы (больш за 500 МПа); у залежнасьці ад умоў эксплёатацыі павінен вытрымліваць ад 15 да 300 цыклаў замарожваньня. Выкарыстоўваецца пры будаўніцтве фундамэнтаў, сьцен, дарог, дапаможных і гідратэхнічных збудаваньняў, каналізацыйных каналаў і інш. 

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Прыродны камень
Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы
Скарачэньне набору загадаў

[міні|250мпк| [Sun Microsystems|Сан Ультра Спарк, прылада для СНЗ]]
**Скарачэньне набору загадаў** (скарочана: **СНЗ**) для ЭВМ &mdash; спосаб карыстаньня ЭВМ з кароткім наборам загадаў, якія можа справіць ЭВМ. СНЗ дае магчымасьць авалодаць напісаньнем загадаў для ЭВМ больш шырокаму колу людзей. СНЗ супрацьлегласьць Вялікаму НЗ. СНЗ дае магчымасьць:
* простага й хуткага напісаньня наказных для ЭВМ загадаў
* запісу й сьціраньня раней запісаных набораў загадаў у памяці ЭВМ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Архітэктуры набораў інструкцыяў
Катэгорыя:Клясы кампутараў
Архітэктура набору інструкцыяў

**Зборнік набора загадаў** () &mdash; (скарочана **ЗНЗ**) словазлучэньне, якое абазначае сьпіс загадаў для ЭВМ. Сьпіс абмежаваны. Яго немагчыма дапаўняць. Усе загада пішуцца: лічбамі, літарамі і іншымі знакамі. Іх набор абмежаваны. Дапаўняць забарона. ЗНЗ маецца тольку ў галоўнай частцы ЭВМ &mdash; галоўная ўправа ЭВМ. Зборнік набора загадаў складаеццаз:
* веды аб месцы запісу зьвестак
* веды аб спосабах злучэньня са зьнешнімі прыстасаваньнямі
* веды аб запісе і сьціраньні запісаў у памяці ЭВМ

ЗНЗ шчыльна зьвязаны з апэрацыйнай сыстэмай. Безь яе ЗНЗ ня можа рабіць у ЭВМ.

## Глядзіце таксама
* Скарачэньне набору загадаў

Катэгорыя:Мікрапрацэсары
Катэгорыя:Архітэктуры набораў інструкцыяў
Катэгорыя:Цэнтральны працэсар
Вялікі набор загадаў

**Вялікі набор загадаў** () скарочана **ВНЗ** &mdash; сьпіс загадаў для ЭВМ, які неабмежаваны. ВНЗ супрацьлегласьць СНЗ, дзе сьпіс загадаў абмежаваны й дапаўняць забаронена. Вялікі набор загадаў мае ўласьцівасьці:
* колькасьць загадаў і іх даўжыня (г. зн. колькасьць загадаў у адным запісе) неабмежаваныя
* усе загады запісаныя ў акрэсльненыя месцы памяці ЭВМ

ВНЗ зараз выкарыстоўваейцца ў прамысловых задачах. ВНЗ дапамагае ствараць новыя ПЗ.

## Глядзіце таксама
* Скарачэньне набору загадаў

Катэгорыя:Цэнтральны працэсар
Катэгорыя:Клясы кампутараў
Катэгорыя:Архітэктуры набораў інструкцыяў
Бэрклі скарачэньне набору загадаў для ЭВМ

**Бэрклі скарачэньне набору загадаў для ЭВМ** ( &mdash; адзін зь дзьвюх задумаў аб скарачэньні набору загадаў для ЭВМ, якую задумалі ў Бэрклі ВНУ ЗША. Яе разьвівалі паміж 1980 і 1984 гадамі. Падобная задума была трохі спраўленая ў ВНУ Стэнфард (ЗША).

Задума ў Бэрклі стала ў ЗША ўзорнай і яе паўтарылі ў СПАРК і Разьвітая СМ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Цэнтральны працэсар
Каэфіцыент Пуасона

**Каэфіцые́нт Пуасо́на** — адна зь фізычных характарыстык матэрыялу пругкага цела, роўная адносінам абсалютных значэньняў адноснай папярочнай дэфармацыі элемэнта цела да яго адноснай падоўжанай дэфармацыі.

Каэфіцыент быў уведзены С. Д. Пуасонам. Разам з модулем пругкасьці вызначае пругкія ўласьцівасьці ізатропнага цела.

## Літаратура

* Пуасона каэфіцыент // Беларуская энцыкляпедыя: У 18 т. / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 13: Праміле — Рэлаксін. С. 114.

Катэгорыя:Мэханіка цьвёрдага цела
Пэрыскоп (мабільнае прыкладаньне)

**Пэрыскоп**  — служба відэа празь сеціва. Яно можа быць выкарыстанае з дапамогаю дастасунка для Android і iOS, якое належыць Твітэру.

Задума стварэньня Пэрыскопу была прыдуманая Кэйванам Бэйкапурам і Джо Бэрнштэйну. 

## Дзейнасьць
Кэйван Бэйкапур і Джо Бэрнштэйн прыдумалі Пэрыскоп пад час падарожжа ў 2013 годзе, Бэйкапур быў у Стамбуле калі там былі беспарадкі. Ён сьлядзіў за падзеямі праз Твітэр, але ня мог нічога бачыць, што там адбывалася.

Яны запусьцілі задуму ў лютым 2014, тады прадпрыемства называлася "Баўнты". Яны атрымалі 1 500 000 млн даляраў ад некалькіх прадпрыемтсваў, у тым ліку ад "Гугл рызыка" і "Бэсэмэр рызыка таварышы".

Дастасунак быў запушчаны 26 сакавіка 2015 року. Ужо праз 4 месяцы пасьля запуска Пэрыскопу запісаліся 10 млн карыстальнікаў, а таксама 350 тысячаў гадзінаў праглядаў штодзень.

## Дастасунак
Карыстальнікі Пэрыскопу могуць выстаўляць для агляду ў службе кароткіх допісаў у Твітэр. Глядзець відэа могуць толькі "свае" асобы, а не любы чалавек. У лістападзе 2015 году ў Пэрыскопе зьявілася магчымасьць пераматывать дзіва раней запісанае, а для iPhone 6S была дабаўленая магчымасьць "Трыдэ тач".

## Крыніцы

Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне 2015 году
Катэгорыя:Праграмнае забесьпячэньне
Тамара Голубева

**Тамара Аляксандраўна Голубева** — беларуская дызайнэрка.

## Жыцьцяпіс
Голубева Тамара Аляксандраўна нарадзілася 24 траўня 1955 году ў Ленінградзе. Бацька, Голубеў Аляксей Васільевіч, 1922 году нараджэньня, працаваў старшым інжынэрам-сыноптыкам у штабе ВПС БВА. Маці Голубева Аляксандра Аляксандраўна 1924 г.н. працавала загадчыцай бібліятэкі. Тамара Голубева з 1962 па 1972 навучалася ў сярэдняй школе г. Менску.

У 1972 годзе яна паступіла ў БДТМІ на катэдру “прамысловае мастацтва”. Пасьля сканчэньня інстытуту ў 1977 годзе яе накіравалі па разьмеркаваньні ў БФ УНДІТЭ, дзе Тамара працавала на пасадзе мастака-канструктара ў сэктары мастацкага канструяваньня комплексных аб’ектаў. З 1982 году стала працаваць на пасадзе старшага мастака-канструктара.

## Удзел у творчых саюзах
"Беларускі саюз дызайнэраў" з 1987 году. 

## Асноўныя працы
Абсталяваньне дыспэтчарскай для Адзінай энэргасыстэмы СССР (у суаўт.).

Экспазыцыя музэю Якуба Коласа (хут. Альбуць Менскай вобл.).

Праект Полацкага музэю прыроды  (у суаўт.).

Дызайн-канцэпцыя прафілякторыю на возеры Нарач.
TCP/IP

**Набор пратаколаў TCP/IP** — набор сеткавых пратаколаў перадачы інфармацыі, ужывальных у сетках, уключаючы сеціва Інтэрнэт. Назва TCP/IP паходзіць з двух найважнейшых пратаколаў сямейства — Transmission Control Protocol (TCP) і Internet Protocol (IP), якія былі распрацаваны і апісаны першымі ў гэтым стандарце. Таксама зрэдку згадваецца як мадэль DOD у сувязі з гістарычным паходжаньнем ад сеціва ARPANET з 1970 гадоў (пад кіраваннем DARPA, Міністэрства абароны ЗША)

Пратаколы працуюць адзін з другім у стэку (, ) — гэта значыць, што пратакол, зьмяшчальны на ўзровень вышэй, працуе «па-над» ніжнім, ужываючы мэханізмы інкапсуляцыі. Напрыклад, пратакол TCP працуе па-над пратаколам IP.

Стэк пратаколаў TCP/IP уключае ў сябе чатыры ўзроўні:
* прыкладны ўзровень,
* транспартны ўзровень,
* сеціўны ўзровень,
* канальны ўзровень).
Пратаколы гэтых узроўняў цалкам рэалізуюць функцыйныя магчымасьці мадэлі OSI.
На стэку пратаколаў TCP/IP збудавана ўсё ўзаемадзеяньне карыстальнікаў у IP-сетках. Стэк зьяўляецца незалежным ад цялеснага асяроддзя перадачы зьвестак.

## Узроўні стэку TCP/IP

Катэгорыя:Інтэрнэт-пратаколы
Катэгорыя:Сеткавыя пратаколы
Катэгорыя:TCP/IP
Bipolar Integrated Technology

**Bipolar Integrated Technology -** была паўправадніковай кампаніяй, якая базуецца ў Бівертан, штат Арэгон, якая прадавала прадукты, рэалізаваныя з выкарыстаньнем тэхналёгіі ECL. Кампанія была заснавана ў 1983 годзе былымі інжынерамі Floatіng Poіnt Systems, Іntel і Tektronіx. Першапачатковым прадуктам быў набор мікрасхем з плаваючай кропкай сапрацэсар. Пазьней кампанія выпусьціла B5000 SPARC ECL мікрапрацэсар (ніколі не дасягала вытворчасьці ў прадукце Sun Mіcrosystems, хоць выкарыстоўвалася Floatіng Poіnt Systems) і R6000 MІPS мікрапрацэсар ECL (які сапраўды выйшаў у вытворчасьць як MІPS міні-кампутар). Вытворчасьць гэтых працэсараў ніколі не была сапраўды надзейнай, што робіць іх надзвычай дарагімі ў параўнаньні з канкуруючымі CMOS прадуктамі. Кампанія выйшла на рынак тэлекамунікацыі з прыладамі ATM і камутатарамі Ethernet. У рэшце рэшт, кампанія была набыта PMC-Sіerra у 1996 годзе за каля 10млн. $, для гэтых позьніх камунікацыйных прадуктаў.

## Крыніцы
МАБ

* Магілёўская абласная бібліятэка
* Міжнародная асацыяцыя беларусістаў
* Міністэрства архітэктуры і будаўніцтва Рэспублікі Беларусь

## Глядзіце таксама
* Маб (спадарожнік)