open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бізнэс-плян

**Бізнэс-плян** — дакумэнт з абгрунтаваньнем заплянаванай камэрцыйнай дзейнасьці фірмы на пэўны пэрыяд.

Распрацоўваецца супрацоўнікамі фірмы з дапамогай кансультантаў і, як правіла, з удзелам яе кіраўніка для абгрунтаваньня заявак на атрыманьне крэдыту ў камэрцыйных банках, распрацоўкі праектаў стварэньня прыватных фірмаў, складаньня праспэктаў эмісіі каштоўных папер (акцыяў і аблігацыяў), прыватных прадпрыемстваў і тых, якія прыватызуюцца.

Мэта бізнэс-пляну: вывучэньне рынку збыту заплянаванай прадукцыі (паслуг) з улікам іх колькасьці й якасьці, аналіз выдаткаў вытворчасьці й ступень прыбытковасьці заплянаванага камэрцыйнага мерапрыемства, аналіз магчымага разьвіцьця падзеяў у заплянаванай справе, у т. л. цяжкасьцяў і шляхоў іх пераадоленьня, вылучэньне прыярытэтных паказчыкаў, па якіх можна ацаніць пачатак задуманага мерапрыемства.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бізнэс-пляны

Катэгорыя:Бізнэс
Катэгорыя:Мэнэджмэнт
Сэнт-Джозэфс Гібральтар

«**Сэнт-Джозэфс**» () — футбольны клюб з Гібральтару. Заснаваны ў 1912 годзе. Чэмпіён Гібральтару (1996), 10-разовы ўладальнік Кубка Гібральтару.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Нямецка-турэцкі саюз

**Нямецка-турэцкі саюз** — саюзная дамова паміж Нямецкай і Асманскай імпэрыямі, што была падпісаная 2 жніўня 1914 году. Яна канчаткова замацавала пагадненьне аб тым, што Асманская імпэрыя далучыцца да сусьветнай вайны на баку Нямеччыны. Стаўшы саюзьнікам Нямеччыны, Асманская імпэрыя фактычна ўступіла ў Першую сусьветную вайну на баку Цэнтральных дзяржаў.

У Асманскай імпэрыі таксама меліся прыхільнікі заключэньня саюзнай дамовы з Антантай. Напрыклад Талаат-паша выступаў за саюз з Францыяй. Аднак саюзьнікам Францыі была Расея, галоўны вораг Асманскай імпэрыі, таму ўзгадніць саюзны дагавор з Францыяй і Вялікабрытаніяй было ня проста.

Султан Асманскай імпэрыі Мэхмэд V заставаўся прыхільнікам нэўтралітэту і ня ўмяшаньня краіны ў сусьветную вайну. Аднак вядучыя палітыкі краіны пастаянна аказвалі ціск на кіраўніка дзяржавы з мэтай распачаць вайну на баку Нямеччыны. Саюз з Асманскай імпэрыяй быў неабходны немцам. Нямецкая імпэрыя пачала будаўніцтва найважнейшай чыгункі на тэрыторыі Асманскай імпэрыі да Багдаду — Усходні экспрэс. Гэта дазволіла ўмацаваць сувязі Асманскай імпэрыі з прамыслова-разьвітымі краінамі Эўропы, а Нямеччына атрымала доступ да сваіх калёніяў і гандлёвых рынкаў у Індыі.

## Літаратура
* Geoffrey Miller. [Http://www.gwpda.org/naval/turkmill.htm Turkey Enters the War and British Actions] December 1999.

## Вонкавыя спасылкі
* The Treaty of Alliance Between Germany and Turkey 2 August 1914

Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Нямеччыны
Катэгорыя:Нямецкая імпэрыя
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Асманскай імпэрыі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Першая сусьветная вайна
Катэгорыя:Падзеі 2 жніўня
Катэгорыя:Падзеі 1914 году
Брытагаловыя

**Скінхэды** ( — брытагаловыя;  скіны) — носьбіты маладзёвай падкультуры, што ўзьнікла ў 1968 годзе сярод падлеткаў прамысловых раёнаў Ангельшчыны. Першапачаткова наведвалі клюбныя канцэрты чарнаскурых перасяленцаў зь Ямайкі, каб паслухаць іх музыку — ска, рокстэдзі і рэгі. У канцы 1970-х гадоў 2-я хваля падкультуры пашырылася сярод дзяцей беспрацоўных. У якасьці забавы сталі выкарыстоўваць вулічныя бойкі з аднагодкамі ў суседніх раёнах гарадоў. У адзеньні пачалі пераважаць чорныя джынсы, шнураваныя вайсковыя чаравікі на тоўстай падэшве і кароткія курткі без каўняра. Таксама скіны сталі галіць галовы, адкуль узьнік назоў *брытагаловыя*. Адначасна прыхільнікі фашызму сярод старэйшага пакаленьня пачалі засноўваць клюбы для скінхэдаў, у сувязі з чым станавіліся для іх узорам перайманьня. З гэтага часу адзначаюцца зьбіваньні скінхэдамі чарнаскурых і азіяцкіх працоўных перасяленцаў.

У 1980-я гады падкультура атрымала пашырэньне за межамі Ангельшчыны. У пачатку 1980-х гадоў — у Швэцыі, Нідэрляндах, Заходняй Нямеччыне, Аўстрыі, ЗША і Канадзе. У сярэдзіне 1980-х — у Францыі, Бэльгіі, Даніі і Швайцарыі. Пасьля 1990-га году — у Польшчы, Чэхіі, Вугоршчыне, Нарвэгіі, Славеніі і Баўгарыі.

## Беларусь
Паводле зьвестак Упраўленьня аховы правапарадку Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь, на травень 2002 году ў Менску налічвалася каля 100 скінхэдаў, у іншых гарадах Беларусі — каля 50. Пераважна старшаклясьнікі сярэдніх школ і навучэнцы прафэйсійна-тэхнічных вучэльняў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Ангельская культура
Катэгорыя:Субкультуры
Катэгорыя:Панк-рок
Катэгорыя:Музычныя субкультуры
Зэкі-паша

**Зэкі-паша** (), таксама вядомы як **Зэкі Колач** (), **Мэхмэт Зэкі Бараз** (), **Халэплі Зэкі Паша** (), з 1934 году згодна Закону аб прозьвішчы па афіцыйных дакумэнтах **Зэкі Бараз Калач Кылычаглу** (; 1862, Алепа — 1943, Стамбул) — турэцкі фэльдмаршал, удзельнік Балканскіх войнаў і Першай сусьветнай вайны на баку Асманскай імпэрыі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Алепа. Скончыў Асманскую вайсковую акадэмію ў 1883 годзе і Штабную вучэльню ў 1887 годзе. У 1894 годзе як камандзір 4-га корпусу (4-й Анаталійскай арміі) ўдзельнічаў у задушэньні атрадаў самаабароны армян і барацьбе супраць Сасунской самаабароны, за што быў адзначаны дзяржаўнымі ўзнагародамі. Зэкі-паша паведаміў, што вынішчыў усіх паўстанцаў і зрабіў так, каб такая сытуацыя ў Турэччыне больш паўтарылася.

У 1912—1913 гадах узначальваў Вардарскую армію Асманскай імпэрыі падчас Першай балканскай вайны. Выконваючы наказы Назіма-пашы, начальніка штабу армій Асманскай імпэрыі, Зэкі-паша разпачаў бітву пад Куманавым, але з-за правалаў на флянгах і немагчымасьцю падавіць сэрбскую артылерыю пацярпеў паразу, а ўся яго армія была разгромлена. Падчас адыходу, адзін салдат гневаючыся пасспрабаваў забіць камандзіра, што толькі ўзмацніла перапуд сярод туркаў. Уся Вардарская армія, якая складалася з 7-га корпусу Фэтхі-пашы, 6-га корпусу Джавіда-пашы і 5-га корпусу Кара Саіда-пашы, адышлі ў Монасьцір (цяпер Біталу). Зэкі-паша, заняў абарончыя пазыцыі на Аблокавых вышынях на паўночным-захадзе ад гораду, але прайграў і апошнюю бітву, не даўшы рады сэрбскай артылерыі і пяхоце (быў забіты Фэтхі-паша).

21 лістапада 1914 году Зэкі-паша быў прызначаны ад’ютантам пры імпэратары Нямеччыны Вільгельме II і накіраваўся ў Нямеччыну, але пасьля капітуляцыі Нямеччыны вярнуўся ў Стамбул і працягваў службу ў якасьці Начальніка Генэральнага штабу з 23 кастрычніка 1920 да 1 лістапада 1922 году. Звольніўся з войска ў 1923 годзе і рэшту жыцьця пражыў у Стамбуле.

## Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Турэцкія вайскоўцы
Катэгорыя:Памерлі ў Стамбуле
Кубак Андоры па футболе

**Кубак Андоры па футболе** — штогадовы кубак Андоры, які праходзіць у фармаце алімпійскай сыстэмы. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1991 годзе. Найбольш пасьпяховы клюб — «Санта-Калёма», які выйграваў спаборніцтва 9 разоў.

## Пераможцы
* Санта-Калёма — 9 разоў
* Сант-Хулія — 6
* Прынсыпат — 5
* Уніё Эспартыва Санта-Калёма — 4
* Інтэр Эскальдэс-Энгардань — 3
* Люсітанас, Канстэлясіё Эспартыва, Энгардань, Атлетык — 1

Катэгорыя:Андорскі футбол
Андора
Прастытуцыя ў Беларусі

міні|300пкс|Вобраз прастытуцыі
**[[Прастытуцыя]] ў Беларусі**&nbsp;— супрацьпраўная дзейнасьць па зьдзяйсьненьні любадзейства на платнай аснове. На Беларусі дадзены чын караецца адміністрацыйным штрафам, або арыштам да 15 сутак. Гісторыя прастытуцыі мала вывучаная ў Беларусі.

## Колькасьць
Запіс разьдзяваньня жанчыны. У 1920—1930-ыя гады запіс быў доказам прастытуцыі:

BrunetteStagFilm.ogv|Жанчына здымае адзеньне
TwoBellsForVirginia.ogv|Жанчына з голымі грудзямі
Bettie Page Klaw film.ogv|Дзьве жанчыны б’юцца

У жніўні 1889 г. Цэнтральны статыстычны камітэт Расейскай імпэрыі налічыў у беларускіх губэрнях 862 прастытуткі, 90 зь якіх былі няпісьменнымі. Абсалютная большасьць прастытутак заставалася бязьдзетнымі, пагатоў мела ўласных бацькоў, і паходзіла зь бедных сем’яў (56,5). Звыш паловы, у тым ліку ў публічных дамах, уцягвалася ў прастытуцыю ў падлеткавым узросьце (да 18 гадоў). Таксама найбольшы лік (322, 37,3) прастытутак належаў да юдэйскага веравызнаньня ў зьвязку з засяроджаньнем жыдоўскага насельніцтва ў местах. Паводле перапісу насельніцтва Расейскай імпэрыі 1897 году ў беларускіх губэрнях налічылі 479 прастытутак. Хоць на вёсцы пражывала 86,5 насельніцтва, сярод прастытутак 63,2 складалі мяшчанкі. У зьвязку з гэтым найбольшую долю (43,2) склалі жыдоўкі.

У Горадні ў 1930-х гадах была прастытуцыя: 

Памятаю на Гувэра (зараз вул. Тэльмана) быў ахвіцэрскі рэстаран, і там недзе ў 8 раніцы мы ішлі ў школу, а ахвіцэры яшчэ пілі, а побач з будынкам стаялі курвы, нават, бывала, біліся паміж сабой за кліента. Казалі, што некаторыя зь іх нават мелі нейкія дакумэнты на работу.

На люты 2011 году Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь улічыла 1930 прастытутак, зь іх 637 (33) у сталіцы, дзе было менш за 20 насельніцтва, і 6 мужчынаў (0,3%). У 2018 годзе МУС РБ заявіла, што на ўліку маецца 2353 асоб. Зь іх каля 43 рабіла ў Менску.

## Глядзіце таксама
* Эскорт-паслугі
* Парнаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Прастытуцыя ў гарадах Беларусі 

Беларусь
Катэгорыя:Беларускае грамадзтва
Галіпалі (фільм, 2005)

«**Галіпалі**» (;  — *Гэлібалу*) — дакумэнтальны фільм турэцкага рэжысэра Толгі Эрнэка. Распавядае пра ваенную кампанію Антанты ў Галіпалі ў 1915 годзе. У фільме два бакі канфлікту расказваюць пра канфлікт: туркі — з аднаго боку і брытанскія салдаты (аўстралійскага і новазэляндзкага армейскіх карпусоў) — зь іншага боку.

Дзякуючы выкарыстаньню дзёньнікаў, лістоў і фатаздымкаў, якія захаваліся з абодвух бакоў, фільм паказвае мужнасьць і пакуты вайны. Стужка таксама зьмяшчае: інтэрвію зь міжнароднымі экспэртамі, краявіды падзей, падводныя і аэрафатаздымкі, 3-D анімацыю і адноўленыя акопы.

## Літаратура
* James Bainbridge. Turkey / Lonely Planet. — Lonely Planet, 2009. — 732 с — (Country Guide Series). — .
* Robert Niemi. Inspired by True Events: An Illustrated Guide to More Than 500 History-Based Films. — 2nd ed. — ABC-CLIO, 2013. — 607 с — .

Катэгорыя:Фільмы 2005 году
Катэгорыя:Фільмы пра Першую сусьветную вайну
Катэгорыя:Турэцкія фільмы
Аблога Мэдыны

*'Аблога Мэдыны' * (чэрвень 1916 — студзень 1919) — эпізод Арабскага паўстаньня і Першай сусьветнай вайны.

У чэрвені 1916 году шэрыф Мэкі Хусэйн бэн Алі ўзьняў паўстаньне супраць Асманскай імпэрыі, плянуючы з дапамогай краінаў Антанты стварыць арабскую дзяржаву, якая б разьмяшчалася ад Сырыі да Емэну. Сьвяты горад Мэдына быў адным з найважнейшых турэцкіх апорных пунктаў на арабскіх тэрыторыях, а таксама зьяўляўся канчатковым пунктам Хіджаскай чыгункі.

У кастрычніку 1916 году арабы паспрабавалі ўзяць Мэдыну штурмам, аднак штурм быў адбіты турэцкім гарнізонам, што меў добра падрыхтаваныя абарончыя пазыцыі. Акрамя таго, у турак была артылерыя, а ў арабаў артылерыі не было. Па меры распаўсюджваньня арабскага паўстаньня ўздоўж берагу Чырвонага мора ангельскаму камандаваньню і яго арабскім саюзьнікам прыйшла ў галаву іншая ідэя з нагоды Мэдыны: было вырашана не штурмаваць горад, а стварыць пагрозу яго штурму, каб вымусіць турак адцягнуць значныя сілы для абароны гораду і абароны Хіджаскай чыгункі. Для гэтай мэты Нуры аль-Саід зладзіў у Мэцы трэніравальны лягер пад камандаваньнем Азіза аль-Масры. З бэдуінскіх добраахвотнікаў і салдат арабскага паходжаньня, што дэзэрціравалі з асманскай арміі, аль-Масры сфармаваў тры пяхотныя брыгады, кавалерыйскую брыгаду, сапёрнае падразьдзяленьне і тры артылерыйскія падразьдзяленьні. Тэхнічную дапамогу аказвалі ангельскія і францускія афіцэры. Агульная колькасьць войскаў пад кіраўніцтвам аль-Масры склала каля 6 тысячаў чалавек.

Аль-Масры падзяліў свае сілы на тры групы:
* Усходнюю армію пад камандаваньнем Абдалы ібн Хусэйна, якая асадзіла Мэдыну з усходу,
* Паўднёвую армію пад камандаваньнем Алі ібн Хусэйну, якая ўтварыла заслон на поўдзень ад Мэдну
* Паўночную армію пад камандаваньнем Фэйсала ібн Хусэйна, якая ўтварыла заслон на поўнач ад Мэдыну.

Горад абаранялі войскі пад камандаваньнем турэцкага губэрнатара Мэдыну Фахры-пашы, які адмовіўся здаць горад нават пасьля заканчэньня вайны. Ён праігнараваў як загад міністра абароны аб капітуляцыі, так і загад самога султана пра сваё зьняцьце з пасады губэрнатара Мэдыны, заявіўшы, што яму зьявіўся прарок Мухамэд і загадаў абараняць сьвяты горад. У выніку ў студзені 1919 году ён быў арыштаваны сваімі ўласнымі падначаленымі, перад якімі паўстала рэальная пагроза сьмерці ад голаду ў абложаным горадзе, калі вайна ўжо скончылася.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аблога Мэдыны
* Siege of Medina and the Arabian campaign in general

Катэгорыя:Гісторыя Саудаўскай Арабіі
Катэгорыя:Бітвы Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Бітвы Асманскай імпэрыі
Катэгорыя:Бітвы Арабскага паўстаньня (Першая сусьветная вайна)
Катэгорыя:Аблогі
Фінал Лігі Эўропы УЭФА 2017 году

**Фінальны матч [[Ліга Эўропы УЭФА 2016—2017 гадоў|Лігі Эўропы УЭФА 2017 году]]** праходзіў у Сольне на стадыёне «Фрэндс Арэна», дзе сустракаліся клюбы «Аякс» з Амстэрдаму і «Манчэстэр Юнайтэд». Гэта быў 46-ы фінал у гісторыі Кубка УЭФА і 8-ы як фінал Лігі Эўропы УЭФА. Футбольны матч праўшоў 24 траўня 2017 году.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* Фінал Лігі Эўропы УЭФА 2017 году
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Ліга Эўропы УЭФА
Катэгорыя:2017 год у футболе
Віртус Акуавіва

«**Віртус**» () — санмарынскі футбольны клюб з гораду Акуавівы. Заснаваны ў 1964 годзе. Двухразовы чэмпіён Сан-Марына (2024, 2025) і двухразовы ўладальнік Кубка Сан-Марына (2023, 2025).

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Акуавіва
Шхара

**Шха́ра** ( — «паласатая», ) — горная вяршыня ў цэнтральнай частцы Галоўнага Каўкаскага хрыбту, найвышэйшы пункт Грузіі, трэцяя паводле вышыні вяршыня Каўказу і Расеі.

## Геаграфія
Вышыня галоўнай вяршыні — 5193,2 м, удакладненая ў 2010 року пры дапамозе DGPS. Шхара знаходзіцца ў раёне Сванэці на мяжы з Расеяй, за 90 км на поўнач ад Кутаісі.

Складзеная гранітамі і крышталічнымі лупнякамі. Схілы пакрытыя ледавікамі, на паўночным схіле — ледавік Бэзэнгі, на паўднёвым — Шхара, ад якога часткова бярэ пачатак рака Інгуры.

## Глядзіце таксама
* Сем трэціх вяршыняў
* Сьпіс краінаў паводле іх найвышэйшых пунктаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Summitpost.org

Катэгорыя:Пяцітысячнікі
Катэгорыя:Горныя вяршыні Грузіі
Катэгорыя:Сванэці
Катэгорыя:Сем трэціх вяршыняў
Катэгорыя:Грузінска-расейская граніца
Катэгорыя:Найвышэйшыя пункты краінаў
Грабёнка (неадназначнасьць)

Назву **Грабёнка** маюць:

* Грабёнка — горад у Палтаўскай вобласьці Ўкраіны
* Грабёнка — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Казанскі крэмль

**Казанскі крэмль** () — гістарычная крэпасьць і сэрца Казані. Гісторыка-архітэктурны і культурны помнік, які спалучае ў сваім абліччы мусульманскія і праваслаўныя, татарскія і расейскія матывы. Аб’ект Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО з 2000 году. Губэрнатарскі палац у крамлі зьяўляецца рэзыдэнцыяй прэзыдэнта Татарстану.

Казанскі крэмль знаходзіцца на мысе высокай тэрасы левага берага Волгі і левага берага Казанка. Казанскі крэмль уяўляе сабой комплекс архітэктурных, гістарычных і архэалягічных помнікаў, якія раскрываюць яго шматвяковую гісторыю: архэалягічныя рэшткі першага (XII—XIII стагодзьдзі), другога (XIV—XV стагодзьдзі) і трэцяга гарадзішчаў (XV—XVI стагодзьдзі). Пабудаваныя з валжанскага вапняку і цэглы крэмль, шэраг храмаў і будынкаў, маюць вялікую гісторыка-архітэктурную і культурную каштоўнасьць. Тэрыторыя крамля ўяўляе сабой няправільны шматвугольнік, які паўтарае абрысы крамлёўскага пагорка, выцягнуты з поўначы-захаду, ад ракі Казанка, на паўднёвы ўсход, да Плошчы 1 мая (былая: Іванаўская) і будынку Гасьцінага двара (цяпер музэй РТ). Агульная плошча крамля складае 1500 квадратных мэтраў, акружнасьць 1800 м.

## Фотагалерэя

Kazan_kremlin_at_night.JPG|Мячэт Кул-Шарыф
Kazan Kremlin Annunciation Cathedral 08-2016.jpg|Дабравешчанскі сабор
Kazan Kremlin exterior view 08-2016 img3.jpg| Від на Крэмль 
Kazan Kremlin Soyembika Tower 08-2016 img1.jpg|Вежа Сююмбіке
Kazan Kremlin Qolsharif Mosque 08-2016 img2.jpg|Кул-Шарыф
Qolsharif_Mosque.jpg|Мячэт Кул-Шарыф
Transfiguration_tower.jpg|Праабражэнская вежа
Governor's_Palace.jpg|Брама Прэзыдэнцкага палацу
Kazan Kremlin Taynitskaya Tower 08-2016.jpg|Тайніцкая вежа
Kazan Kremlin Spasskaya Tower 08-2016 img2.jpg|Спаская вежа Казанскага крамля
The_northern_housing_of_the_Artillery_Court.jpg|Кансісторыя
The_eastern_wall_of_the_Kazan_Kremlin.jpg|Усходняя сьцяна Казанскага крамля


## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт музэю-запаведніка «Казанскі крэмль»
* Казанскі Крэмль на wikimapia (від са спадарожніка)
* Шпацыры па Казані. Казанскі Крэмль (фота і відэа)
* Віртуальны тур па Казані. Падарожжа па Крамлі
* Фатаграфіі казанскага крамля XIX—XX стагоддзя
* 3D-стэрэа від Крамля

Катэгорыя:Казань
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Расеі
Віцязь у тыгравай скуры

«**Віцязь у тыгравай скуры**» — грузінскі гераічны эпас, паэма напісаная на грузінскай мове Шата Руставэлі, у 12 стагодзьдзі, хутчэй за ўсё паміж 1189—1212 гадамі. Адзін з найвыдатнейшых твораў сусьветнай літаратуры.

Паэма апавядае пра пераможную барацьбу трох сяброў-віцязяў — Тарыеля, Аўтандыла і Прыдона — за вызваленьне прыгажуні Нестан-Дараджан, каханай Тарыеля, якая пакутавала ў палоне ў суровай і змрочнай крэпасьці Каджэці.

## Беларускія пераклады
На беларускую мову твор у 1966 годзе перакладалі Алесь Звонак і Мікола Хведаровіч.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Віцязь у тыгравай шкуры. Мн., 1966, (Перакладчыкі А. Звонак і М. Хведаровіч)

Катэгорыя:Грузінская літаратура
Катэгорыя:Літаратура XII стагодзьдзя
Катэгорыя:Эпічная паэзія
Катэгорыя:Творы на грузінскай мове
Хінкалі

**Хінкалі** () — нацыянальнае блюда грузінскай кухні, падобнае да варэнікаў і пяльменяў, адзін зь відаў кулінарных вырабаў з варанага цеста з начыньнем зь мяснога фаршу. Галоўнае, што адрозьнівае ад іншых падобных страў — гэта тонкае цеста з булёнам у сярэдзіне. Есьці хінкалі трэба рукамі, каб не пратыкаць цеста відэльцам і не страціць булён.

## Склад
Начыньне для хінкалі рыхтуецца зь ялавічыны ці сівініны, радзей — бараніны, іншыя віды мяса не выкарыстоўваюцца. Начыньне можа быць сечаным або ў выглядзе фаршу. Да яе ў абавязковым парадку дадаецца шмат розных спэцый і зеляніны.

Важны элемэнт у стварэньні хінкалі — праца над формай. Традыцыйна грузінскія гаспадыні лепяць іх такім чынам, каб на верхавіне атрымаўся невялікі «хвосьцік» зь цеста. Лічыцца, што хінкалі, пры падыходзе да хвосьціку, павінны мець ня менш за 18 зморшчын. Так іх лёгка трымаць. Звычайна хвосьцік выкідваецца. Зьлепленыя хінкалі адварваюць у кіпені, ці смажацца.

## Глядзіце таксама
* Пяльмені
* Манты

Катэгорыя:Грузінская кухня
Чурчхела

**Чурчхе́ла** () — грузінскі нацыянальны ласунак. Гатуюць яе з нанізаных на нітку арэхаў у згушчаным мукою вінаградным соку.

Вызначаецца высокімі пажыўнымі ўласьцівасьцямі дзякуючы вялікай колькасьці глюкозы і фруктозы (ад 30 да 52%), расьлінных тлушчаў, бялкоў, арганічных кіслот (1,1—2%), азоцістых і фэнольных рэчываў, вітамінаў.

## Склад
Складнікі для клясычнай чурчхелы: на 1 л вінаграднага соку
* арэхаў 100 г
* мукі 100 г
* цукру 50 г

## Прыгатаваньне
Кахэцінская чурчхела гатуецца з выкарыстаньнем соку вінаграду, пры гэтым адбіраюцца прэсаваныя фракцыі, найбольш багатыя экстрактыўнымі рэчывамі. Сок кіпяцяць на працягу 30 хвілін, адстойваюць 10-12 гадзін. Асьветлены сок фільтруюць і выпарваюць ў катлах да цукрыстасьці 30-40%. Пры неабходнасьці праводзяць зьніжэньне кваснасьці соку шляхам даданьня мелу або мармуровай мукі (5 г/літар). Згушчаны сок адстойваюць 5-6 гадзін і зьліваюць асадак. Потым яго падаграюць да 30&nbsp;°C, дадаюць пшанічную муку і падаграюць пры няспынным перамешваньні да неабходнага згушчэньня. Гатоўнасьць масы правяраюць апусканьнем у яе начыньня, нанізанага на ніткі. Для лепшага наліпаньня масы робяць прамежкавую кароткую прасушку на працягу 2-3 ч, затым апусканьня паўтараюць да стварэньня слоя таўшчынёй 1,5-2 см. Сушаць чурчхелу на сонца на працягу 15-17 сутак. Потым чурчхелу ўкладваюць у скрыні, перакладаюць матэрыяй і вытрымліваюць у сухім прахалодным памяшканьні на працягу 2-3 месяцаў для высьпяваньня. У працэсе вытрымкі чурчхела набывае смак, блізкі да шакаляднага. Для начыньня выкарыстоўваюць грэцкія арэхі, міндаль, фундук, разынкі; ядра костачак абрыкоса, пэрсіка. Ядра вымочваюць у вадзе, пакуль не сыдзе скурка, а потым зьлёгку выварваюць ў слабым цукровым растворы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грузінская кухня
Уэска (футбольны клюб)

«**Уэска**» () — гішпанскі футбольны клюб з гораду Ўэска. Заснаваны ў 1960 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Уэска‎
Алазані

**Алазані** ( [Алазані],  [Ганых], , ) — рака на ўсходзе Грузіі і захадзе Азэрбайджану, часткова фармуе граніцу паміж дзьвюма краінамі. Цяпер упадае ў Мінгечаўрскае вадасховішча, раней зьяўлялася адным з найбуйнейшых левых прытокаў ракі Куры. Даўжыня Алазані — 351 км, плошча вадазбору — каля 10 800 км². Бярэ пачатак на паўднёвых схілах Вялікага Каўказа.

Катэгорыя:Рэкі Грузіі
Катэгорыя:Рэкі Азэрбайджану
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Рэвалюцыя ружаў

**Рэвалюцыя ружаў** ( (2 лістапада 2003 — 4 студзеня 2004) — «вардебіс революція»)&nbsp;— мірная рэвалюцыя ў Грузіі, што ў 2003 годзе прымусіла сысьці з пасады прэзыдэнта Эдуарда Шэварнадзэ.

Гэта была першая рэвалюцыяй на пост-савецкай прасторы пасьля развалу Савецкага Саюза, якая прычынілася да сур’ёзных палітычных трансфрамацыяў і дала пачатак цэлай хвалі рэвалюцый у былых савецкіх краінах: у Кіргізіі, Украіне, Малдове. Яны ўвайшлі ў гісторыю як «каляровыя рэвалюцыі».

Назва паходзіць ад кветак, якія трымалі ў руках прыхільнікі апазыцыі, калі ішлі да парлямэнту, патрабуючы адстаўкі прэзыдэнта Эдуарда Шэварнадзэ.

## Гісторыя

### Перадумовы
Імпульсам для пратэстаў сталіся парлямэнцкія выбары, хаця агульныя перадумовы склаліся ў выніку нэгатыўнай сацыяльна-эканамічнай сытуацыі ў Грузіі і агульнай тагачаснай палітыкай Эдуарда Шэварднадзэ. У групу супернікаў Шэварнадзэ ўваходзілі Міхаіл Саакашвілі, Ніно Бурджанадзэ й Зураб Жванія, які загінуў пры дзіўных абставінах у 2005 годзе. Рухавіком зьменаў была моладзевая арганізацыя «Кмара» (Хопіць).

### Хада рэвалюцыі
Пасьля парлямэнцкіх выбараў 2 лістапада 2003 году афіцыйныя ўлады абвясьцілі пра сваю перамогу. З гэтым не пагадзілася апазыцыя й, абапіраючыся на вынікі сацыялягічных апытаньняў, заявіла, што выбары нелегітымныя. Рапарт АБСЭ таксама зьвяртаў увагу на шматлікія парушэньні падчас выбараў, такія як хуліганскія атакі супраць апазыцыянэраў, спробы застрашыць апанэнтаў улады і маніпуляцыі з выбарчымі бюлетэнямі.

Супрацьстаяньне прывяло да таго, што 22 лістапада пратэстоўцы захапілі будынак парлямэнту, бо менавіта ў гэты дзень пачаў працу новы склад парлямэнту. Такі нечаканы крок паралізаваў цэнтральную ўладу. 23 лістапада Шэварнадзэ сустрэўся з Саакашвілі і Жваніяй і пасьля перамоваў абвясьціў аб сваёй адстаўцы зьехаў з краіны.

### Вынікі
Вярхоўны суд Грузіі ануляваў выбары й прызначыў новыя прэзыдэнцкія выбары, якія адбыліся 4 студзеня 2004 году. Новым прэзыдэнтам краіны быў абраны 36-гадовы Міхаіл Саакашвілі. Ён стаў самым маладым прэзыдэнтам у Эўропе.

Саакашвілі кіраваў Грузіяй 9 год. Ягонае прэзыдэнцтва, нягледзячы на пэўныя пазытыўныя зрухі ў дзяржаве, выклікае тым ня менш, шмат крытыкі. Перш за ўсё гэта датычыць звужэньня дэмакратычнай прасторы й кропкавыя рэпрэсіі супраць апазыцыі, а таксама вайна 2008 году. «Ружавая» эпоха скончылася з парлямэнцкімі й прэзыдэнцкімі выбарамі 2012 і 2013 гадоў, калі да ўлады прыйшлі новыя сілы, якія ўзначальваў Бідзіна Іванішвілі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Павал Усаў. 4.01.2004 г. у Грузіі скончылася «Рэвалюцыя ружаў», Беларуская служба Польскага радыё

Катэгорыя:Грузінская палітыка
Катэгорыя:Гісторыя Грузіі
Катэгорыя:Акцыі пратэсту
Катэгорыя:Падзеі 2003 году
Катэгорыя:Рэвалюцыі 21 стагодзьдзя
Кэці Мэлуа

**Кэ́ці Мэлу́а**, поўнае імя **Кэцеван Мэлу́а** (, ; нар. 16 верасьня 1984, Кутаісі, Грузінская ССР) — брытанская і грузінская сьпявачка.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і доктара. Першыя гады жыцьця правяла зь дзядуляй і бабуляй у Тбілісі. Потым жыла з бацькамі ў Батумі.

У 1993 годзе сям’я Мэлуа эмігравала ў Бэлфаст, дзе бацька атрымаў пасаду ў вядомым шпіталі Райал Вікторыя. У той час Кэці наведвала каталіцкія школы: спачатку школу Сьв. Кацярыны і Дамініканскі Каледж у Фортвільяме. У 1998 годзе сям’я пераехала ў Рэдхіл, графства Сурэй.

## Дыскаграфія

### Альбомы
* 2003 — *Call Off The Search*
* 2005 — *Piece By Piece*
* 2007 — *Pictures*
* 2010 — *The House*
* 2012 — *Secret Symphony*
* 2013 — *Ketevan*
* 2016 — *In Winter*
* 2020 — *Album No. 8*
* 2023 — *Love & Money*

### Зборнікі
* 2007 — Nancy Drew (Music from the Motion Picture)
* 2007 — Miss Potter (Original Soundtrack)

## Цікавосткі
* У 2006 запісы Мэлуа занялі першае месца паводле продажаў у катэгорыі артысткі як у Вялікабрытаніі, так і ў Эўропе.
* 2 кастрычніка 2006 Мэлуа патрапіла ў *[[Кніга рэкордаў Гінэса|Кнігу рэкордаў Гінэса]]* за выкананьне самага глыбокаводнага канцэрта — 303 мэтры ніжэй узроўню мора на Плятформе Troll A кампаніі Statoil у Паўночным моры.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Поўны жыцьцяпіс Katie Melua на Hazzen
* 
* 
* Katie Melua Interiew — размова на Бі-Бі-Сі

Катэгорыя:Брытанскія сьпявачкі
Катэгорыя:Рэкардсмэны Кнігі рэкордаў Гінэса
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кутаісі
Каліёпі

**Каліопі Буклэ** ( 28 сьнежня 1966) — македонская сьпявачка.
## Дыскаграфія
* 2000: "Oboi Me"
* 2001: "Ako Denot Mi E Nokj"
* 2004: "Ne Mi Go Zemaj Vremeto"
* 2008: "Zelim Ti Reci"
* 2010: "Poraka"
* 2013: "Melem"
Катэгорыя:Асобы Паўночнай Македоніі Катэгорыя:Сьпявачкі
Новасібірскі мэтрапалітэн

**Новасібі́рскі мэтрапалітэ́н, Новасыбі́рскі мэтрапалітэ́н** () — сыстэма лініяў мэтрапалітэну ў Новасыбірску, першы й адзіны ў Сыбіры, чацьверты на тэрыторыі Расеі. Адкрыты 28 сьнежня 1985 году. На 2017 год дзейнічаюць 2 лініі й 13 станцыяў. Даўжыня лініяў складае 15,9 км. Штодзённы пасажырапаток складае 225 тыс. чалавек.

Мэтрапалітэн Новасыбірску складаецца зь дзьвюх лініяў — *Ленінскай* і *Дзяржынскай*. Дзяржынская лінія на працягу першых 20 гадоў (1987—2007) ажыцьцяўляла чоўнавы рух цягнікоў. Толькі з чэрвеня 2007 году стала магчымым арганізаваць абаротны рух. Абедзьве лініі мэтро абслугоўвае адзінае электрадэпо *«Яльцоўскае»*.

## Дадатковыя зьвесткі
* Самая глыбокая станцыя — «Сыбірская» (~15 мэтраў)
* Самы доўгі перагон — «Студэнцкая» — «Рачны вакзал» (2967 мэтраў], зь якіх 2145 мэтраў перагону — мэтрамост)
* Самы кароткі перагон — «Гагарынская» — «Заяльцоўская» (927 мэтраў)
* Самы доўгі эскалятар — 150 прыступкаў, даўжыня стужкі — 30 мэтраў («Сыбірская»)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Раздзел на сайце metroworld.ruz.net

Катэгорыя:Мэтрапалітэны Расеі
Мэтрапалітэн
Стамбульскі міжнародны кінафэстываль

**Стамбульскі міжнародны кінафэстываль** — кінафэстываль, праводзіцца ў Стамбуле (Турцыя). Заснаваны ў 1982 годзе Стамбульскім фондам культуры і мастацтва. З 1984 па 1988 гады называўся «Міжнародныя стамбульскія дні кіно». Праводзіцца штогод у красавіку.

На кінафэстывалі прадстаўлены нацыянальныя і міжнародныя фільмы. Акрэдытаваны Міжнароднай фэдэрацыі асацыяцый кінапрадусараў ў 1989 годзе. Галоўны прыз кінафэстываля — «Залаты цюльпан».

## Намінацыі
* Залаты цюльпан (за лепшы замежны фільм)
* Лепшы турэцкі фільм году
* Лепшы турэцкі рэжысэр году
* Адмысловы прыз журы
* Адмысловае згадваньне
* Лепшы актор і Лепшая акторка (нацыянальны конкурс)
* Ганаровы прыз
* Прыз за асабісты ўклад
* Прыз ФІПРЭСІ (нацыянальны (памяці Онат Кутлара) і міжнародны конкурс)
* Прыз кінапрэміі Рады Эўропы
* Прыз глядацкіх сымпатыяў

Катэгорыя:Турэцкія кінафэстывалі
Пераклады Бібліі на грузінскую мову

**Перакла́ды [[Біблія|Бі́бліі]] на [[Грузінская мова|грузі́нскую мо́ву]]** — пераклады Бібліі, выкананыя ў розныя гістарычныя часы рознымі аўтарамі.

Хрысьціянства стала дзяржаўнай рэлігіяй у Картлі ўжо ў IV стагодзьдзі. З гэтага моманту пачынаюць зьяўляцца першыя прыклады грузінскага пісьма. Першы вядомы пераклад кніг Бібліі датаваны V стагодзьдзем. Гэта былі нататкі грузінскімі сымбалямі, зробленыя на старонках .

Пачынаючы з VI стагодзьдзя грузінскія пераклады кніг Бібліі прадстаўленыя ў шматлікіх сьпісах, напрыклад у Сынайскім многаглаве (; перапісаны ў 864 року),  (перапісаны ў 897 року),  Чацьвераглаве (перапісаны ў 913 року). Самы раньні рукапіс Старога Запавету —  Біблія — перапісаны ў 978 року .

З закладаньнем на Атоне грузінскага манастыру пачынаецца пераарыентацыя з сырыйска-арамэйскай у бок грэцкай культуры. У 978 року  ўпершыню пераклаў Адкрыцьцё Яна Багаслова з грэцкага рукапісу. У XI стагодзьдзі  параўнаў пераклады Бібліі, зробленыя да яго, з грэцкім арыгіналам, і пераклаў недастатнія часткі. Ягоную працу працягнуў сучасьнік , які стварыў новы пераклад некалькіх кнігаў Бібліі ды сфармаваў навуковы падыход да перакладніцкай і літаратурнай дзейнасьці. Яшчэ адным перакладам, які наблізіў грузінскія тэксты да грэцкага арыгіналу, стала  (XII стагодзьдзе).

У канцы XII — пачатку XIII стагодзьдзяў створаны ілюмінаваны рукапіс Дабравесьцяў пад назвай  (, *Ваніс атхтаві*), напісаны альфабэтам .

Першая друкаваная кніга Бібліі на грузінскай мове — Псалтыр — была выдадзеная ў 1705 року ў Маскве. У 1709 року картлійскі цар Вахтанг VI збудаваў у Тбілісі друкарню, дзе выдаў грузінскі пераклад Новага Запавету. Рэдагаваньне тэкстаў з мэтай прывядзеньня да тагачаснай грузінскай мовы было даручанае каталіцкаму манаху , які валодаў грэцкай, лацінскай і яшчэ некалькімі мовамі і заняўся набліжэньнем перакладу да арыгінальных тэкстаў. У 1709—1711 выйшлі 3 выданьні Псалтыры, у 1710—1711 — кнігі прарокаў ягонай рэдакцыі. Аднак Арбэліяні ня скончыў сваю працу з-за апазыцыі праваслаўнае царквы.

Дзякуючы намаганьням Вахтангавых нашчадкаў  і  ў 1743 року ў Маскве была надрукаваная першая поўная Біблія ў перакладзе на грузінскую мову. Тэкст гэтага выданьня, аднак, складзены з розных перакладаў: кнігі Левіт, Лічбаў, Паўтораны Закон, Рут ды Судзьдзяў пераважна грунтуюцца на Ашкійскай Бібліі; Псалтыр і Новы Запавет — на рэдакцыі Георгі Мтацміндэлі; кнігі прарокаў — на Гелацкай Бібліі; Макабэйскія кнігі і Мудрасьць Сырахава перакладзеныя з царкоўнаславянскага тэксту. У 1883 року на аснове гэтага выданьня выйшла новая рэдакцыя грузінскага Старога Запавету.

## Глядзіце таксама
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Збор грузінскіх перакладаў Бібліі

Грузінская
Катэгорыя:Грузінская мова
Бардэль

**Бардэ́ль** () — месца для арганізаванага гаспадаром такога дому заняцьця блудам-прастытуцыяй.

У шматлікіх краінах, у тым ліку ў Беларусі, утрыманьне публічных дамоў зьяўляецца супрацьпраўным каральным чынам, што, аднак, не азначае іх адсутнасьці. У шэрагу краінаў яны маюць афіцыйны статус.

Катэгорыя:Прастытуцыя
Катэгорыя:Збудаваньні паводле функцыяў
Катэгорыя:Сэкс-бізнэс
Ян Рэгенсбург

«**Ян Рэгенсбург**» () — нямецкі футбольны клюб з гораду Рэгенсбургу. Заснаваны ў 2000 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Рэгенсбург‎
Зводніцтва

**Зводніцтва** (сутэнэрства ад  — падтрымліваць)  — карысьлівае пасярэдніцтва паміж дзьвюма асобамі для садзейнічаньня іх любадзейства. У многіх краінах сутэнэрства — супрацьпраўны чын. Паводле крымінальнага заканадаўства Рэспублікі Беларусь сутэнэрства — адно са злачынстваў, якое выяўляецца ў арганізацыі ці ўтрыманьня прытона для заняцьця прастытуцыяй, альбо зводніцтва з карыснай мэтай. Караецца штрафам, арыштам, абмежаваньнем свабоды на пэўны тэрмін альбо пазбаўленьнем волі на тэрмін да 5 гадоў.

Катэгорыя:Прастытуцыя
Матэо Дарміян

**Матэ́о Дармія́н** (;  2 сьнежня 1989 году) — італьянскі футбаліст, абаронца клюбу «Інтэрнацыянале» і нацыянальнай зборнай Італіі.

## Дасягненьні
**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2016
* Уладальнік Кубка ангельскае лігі: 2017
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2016
* Пераможца Лігі Эўропы: 2017

**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі: 2021, 2024
* Уладальнік Кубка Італіі: 2022, 2023
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2021, 2022, 2023

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Манчэстэр Юнайтэд»

Катэгорыя:Італьянскія футбалісты
Нэмрут Дагі

**Нэмрут Дагі** (), таксама **Нэмрут Даг** і **Нэмруд Дагі** — гара на паўднёвым усходзе Турэччыны, у правінцыі Адыяман. Вышыня 2150 м. На гары знаходзіцца вялізная грабніца Антыёха I з Камагены, якую ён пабудаваў каля 60 г. да н.э. у свой гонар, з тэрасамі і высокімі (да 10 м) статуямі, якія ўяўляюць сабой выявы багоў, продкаў, жывёлаў і птушак. Грабніца мае вышыню 50 м і дыямэтар 145 м. З 1987 году грабніца Антыёха ўваходзіць у Сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Галерэя

Nemrut Dağı 13.jpg|Антыёх (зьлева) і Гэракл (справа)
East Terrace (4961356591).jpg|Усходняя тэраса
West Terrace (4962168372).jpg|Заходняя тэраса
NemrudOstL%C3%B6wenkopf.jpg|Ільвіная галава


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Горы Турэччыны
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Турэччыне
Айран

**Айра́н** (, , , , , , , , , ) — кваснамалочны прадукт, выраблены шляхам мяшанага (малочнакіслага і сьпіртавога) браджэньня з выкарыстаньнем заквасачных мікраарганізмаў тэрмафільных малочнакіслых стрэптакокаў, баўгарскай малочнакіслай палачкі і дрожджаў з наступным даданьнем солі, вады або бязь іх. Акрамя Турэччыны, дзе айран лічыцца нацыянальным напоем, яго можна сустрэць таксама ў Аўганістане, Армэніі (пад назвай *тан*), Азэрбайджане, на Балканах, у Казахстане, Кыргыстане, Лібане, Сырыі і на ўсім Каўказе.

Айран п’юць астуджаным і часта са смажаным мясам ці рысам, асабліва ў летнія месяцы.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама

Катэгорыя:Кваснамалочныя прадукты
Катэгорыя:Турэцкая кухня
Катэгорыя:Баўгарская кухня
Катэгорыя:Азэрбайджанская кухня
Стамбульскі ўнівэрсытэт

**Стамбу́льскі ўнівэрсытэ́т** () — вядучая навучальная ўстанова Турэччыны, якая месьціцца ў Стамбуле. Галоўны кампус знаходзіцца на каля пляцу Бэязыт у эўрапейскай частцы гораду. Зьяўляецца найстарэйшым унівэрсытэтам краіны.

## Гісторыя
Стамбульскі ўнівэрсытэт быў заснаваны ў 1453 годзе ў асманскім султанам Мэхмэдам II. Тым ня менш, нямецкі гісторык права Рыхард Гоніг сьцьвярджае, што бізантыйскія і асманскія традыцыі могуць быць прааналізаваны разам, і выказаў меркаваньне, што гісторыя Стамбульскага ўнівэрсытэту можа ўзыходзіць да 1 сакавіка 1321 году. Унівэрсытэт, які быў створаны ў сучасным галоўным будынку, быў эквівалентам рымскіх унівэрсытэтаў, якія складаліся з школаў мэдыцыны, права, філязофіі і пісьменства.

Да XX стагодзьдзя зьяўляўся вышэйшай мусульманскай школай, аднак пасьля абвяшчэньня Турэцкай Рэспублікі быў рэарганізаваны ў 1927 і 1933 гадох і стаў сьвецкай адукацыйнай установай.

## Бібліятэка
Бібліятэка Стамбульскага ўнівэрсытэту была заснавана ў 1925 годзе і зьяўляецца адной з найбуйнейшых бібліятэк Турэччыны. Ейны фонд налічвае больш за 250 тысячаў тамоў кніг і больш за 18 тысячаў рукапісаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
НХЛ 2016—2017 гадоў

**НХЛ у сэзоне 2016—2017 гадоў** — 100-ы (99-ы гульнявы) сэзон Нацыянальнай хакейнай лігі, які распачаўся 12 кастрычніка 2016 году. У розыгрышу лігі ўзялі ўдзел 30 клюбаў. Таксама як і ліга сваё стагодзьдзе адзначае клюб «Таронта Мэйпл Ліфс». Гэты сэзон стаў для клюбу «Дэтройт Рэд Ўінгс» апошнім на пляцоўцы «Джо Луіс Арэна», з новага сэзону каманда будзе прымаць супернікаў на новай «Літл Сызарз Арэне». У гэтым сэзоне было згуляна чатыры матчы на адкрытых пляцоўках.

Пераможцам рэгулярнага сэзону другі раз запар і трэці раз у сваёй гісторыі стаў амэрыканскі клюб «Вашынгтон Кэпіталз». Матчы плэй-оф пачаліся 12 красавіка 2017 году. У фінальнай сэрыі на Кубак Стэнлі сустракаліся клюбы «Пітсбург Пінгвінз» і «Нэшвіл Прэдатарз», перамогу у сэрыі атрымала каманда зь Пітсбургу.

## Вонкавыя спасылкі
* Каляндар сэзону 2016—2017 на сайце nhl.com 

2016—2017
Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Грузіі

Сьпіс **[[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьве́тнай спа́дчыны ЮНЭСКО]]** ў **[[Грузія|Грузіі]]** складаецца з 3 аб’ектаў (на  рок), што складае  ад агульнага ліку ( на  рок). Усе аб’екты ўключаныя ў сьпіс па культурных крытэрах. Акрамя гэтага, на 2017 рок 16 аб’ектаў на тэррыторыі Грузіі знаходзяцца ў ліку кандыдатаў на ўключэньне ў сьпіс Сусьветнай спадчыны. Грузія ратыфікавала Канвэнцыю аб ахове сусьветнай культурнай і прыроднай спадчыны 4 лістапада 1992 року. Першыя аб’екты, якія знаходзяцца на тэррыторыі Грузіі, былі занесеныя ў сьпіс у 1994 року на 18-ай сэсіі Камітэту Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Сьпіс
У дадзенай табліцы аб’екты разьмешчаны ў парадку іх даданьня ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

«Храм Баграта і Гелацкі манастыр» з 2010 року знаходзіцца ў сьпісе Сусьветнае спадчыны, якая знаходзіцца пад пагрозай.

### Геаграфічнае разьмяшчэньне




## Кандыдаты ў сьпіс
У табліцы аб’екты разьмешчаныя ў парадку іхняга даданьня ў папярэдні сьпіс. У дадзеным сьпісе зьмешчаныя аб’екты, прапанаваныя ўрадам Грузіі ў якасьці кандыдатаў на занясеньне ў сьпіс Сусьветнай спадчыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Грузіі
* Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Грузіі на партале «World Heritage Site»


Грузія
Аб’екты Сусьветнае спадчыны
Дыя (неадназначнасьць)

Назву **Дыя** маюць:

* Дыя — рака ў Аўстрыі і Чэхіі, правы прыток Моравы
* Дыя — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Бэртан Альбіён

«**Бэртан Альбіён**» () — ангельскі футбольны клюб з гораду Бэртан-апон-Трэнт. Заснаваны ў 1950 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бэртан-апон-Трэнт‎
Антані Марсьяль

**Антані́ Марсья́ль** (;  5 сьнежня 1995 году) — францускі футбаліст, нападнік мэксыканскага клюбу «Мантэрэй» і нацыянальнай зборнай Францыі.

## Дасягненьні
**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2016
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2016
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2017, 2023
* Пераможца Лігі Эўропы: 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Манчэстэр Юнайтэд»

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Пярэмышль

**Пярэмышль** (; ; ) — горад на правах павету ў Польшчы, у Падкарпацкім ваяводзтве. Пярэмышля зьяўляецца адным з найстарэйшых гарадоў Польшчы.

Адлегласьць наўпрост паміж гарадамі Пярэмышль — Менск 555 км, да Варшавы — 297 км.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Пярэмышлі
* Вялікая галерэя здымкаў
* Музэі гораду
* Неафіцыйная старонка крэпасьці
* Інтэрнэт-праваднік па Пярэмышлі
*  


Катэгорыя:Гарады на правах павету
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў X стагодзьдзі
СПАЛ Фэрара

**СПАЛ** () — італьянскі футбольны клюб з гораду Фэрары. Заснаваны ў 1907 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фэрара‎
Пераклады Бібліі на дацкую мову

**Гісторыя перакладаў [[Біблія|Бібліі]] на [[Дацкая мова|дацкую мову]]** пачынаецца з Новага Запавету Крыстыяна II 1524 року.

У 1535 Ганс Таўзэн надрукаваў Пяцікніжжа. У 1607 року  пераклаў Біблію Лютэра. Паколькі дацкая мова, як і ўсе паўночнагерманскія, зазнала значны ўплыў нямецкае мовы, гэтыя пераклады можна назваць хутчэй нямецкімі, чымся дацкімі. Сяляне не маглі іх прачытаць, і неўзабаве пасьля выхаду гэтай Бібліі пачаўся перагляд перакладу.

Аднак з-за пэрыяду войнаў у Эўропе агульнапрызнанага перакладу не зьявілася да выхаду Новага Запавету 1819 року за часам кіраваньня Фрэдэрыка VI. У 1871, пры Крыстыяне IX, выйшаў Стары Запавет у рэдакцыі Дацкага Біблійнага таварыства.

Дацкая
Катэгорыя:Дацкая мова
Віктар Купрэйчык

**Віктар Давыдавіч Купрэйчык** (3 ліпеня 1949, Менск — 22 траўня 2017, Менск) — беларускі шахматыст, гросмайстар (1980).

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Савецкія шахматысты
Катэгорыя:Беларускія шахматысты
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Шахматныя гросмайстры
Катэгорыя:Удзельнікі шахматных алімпіядаў
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Лекі-адпаведнікі

**Лекі-адпаведнікі** (лекі-аналягі; джэнэрыкі, генэрычныя лекі ад  — агульнародавы) — танныя адпаведнікі лекаў першаснай распрацоўкі паводле хімічнага складу дзейнага рэчыва, дазаваньня, моцы, спосабу прыёма, якасных уласьцівасьцяў, узьдзеяньня і мэтавага ўжываньня. Ніжэйшы кошт вырабу дасягаецца праз адсутнасьць выдаткаў на распрацоўку і прасоўваньне ды патаньненьне сынтэза складнікаў ад часу стварэньня першаснага лека.

## Мінуўшчына
У 2011 годзе дзель лекаў-аналягаў на рынках краінаў Усходняй Эўропы дасягала 90%. У Брытаніі, ЗША, Канадзе і Нямеччыне — перавышала 30%.

### Беларусь
У 2015 годзе ў Беларусі выпускалі звыш 1500 найменьняў лекаў, зь іх 95% былі лекамі-адпаведнікамі. Рэшту (82 найменьні) складалі арыгінальныя лекі першаснай распрацоўкі. За 2015 год на ўлік паставілі 187 найменьняў лекаў, усе зь якіх былі лекамі-адпаведнікамі. За 2016 год дадалося яшчэ 116 найменьняў лекаў-адпаведнікаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лекі
Катэгорыя:Фармацэўтычная прамысловасьць
Катэгорыя:Грамадзкая ўласнасьць
Катэгорыя:Фармацыя
Бурк-ан-Брэс Пэрана

«**Бурк-ан-Брэс Пэрана**» () — францускі футбольны клюб з гораду Бурк-ан-Брэсу. Заснаваны ў 1942 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Бурк-ан-Брэс
Андэр Эрэра

**А́ндэр Эрэ́ра** (;  14 жніўня 1989 году) — гішпанскі футбаліст, паўабаронца аргентынскага клюбу «Бока Хуніёрс» і нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Дасягненьні
**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2016
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2016
* Уладальнік Кубка футбольнае лігі: 2017
* Пераможца Лігі Эўропы: 2017

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2020, 2022
* Уладальнік Кубка Францыі: 2020, 2021
* Уладальнік Кубка францускай лігі: 2020
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2019, 2020

**«Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце MUFCINFO.com
* 
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
СКА Хабараўск

**СКА** () — расейскі футбольны клюб з гораду Хабараўску. Заснаваны ў 1946 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Хабараўск‎
Джэсі Лінгард

**Джэ́сі Лі́нгард** (;  15 сьнежня 1992 году) — ангельскі футбаліст, паўабаронца бразыльскага клюбу «Карынтыянс» і нацыянальнай зборнай Ангельшчыны.

## Дасягненьні
**«Манчэстэр Юнайтэд»:**
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2016
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2016
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі Ангельшчыны: 2017
* Пераможца Лігі Эўропы: 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Манчэстэр Юнайтэд»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Помнік Францішку Скарыну (Полацак)

**Помнік Францішку Скарыну** — першы ў сьвеце манумэнт Францішку Скарыну, узьведзены ў 1974 годзе ў Полацку на плошчы Ф. Скарыны.

Скульптура гармануе з бліжэйшымі пабудовамі і зьяўляецца заканчэньнем вуліцы Гогаля, якая плаўна ідзе ад чыгуначнага вакзалу да гістарычнага цэнтру гораду. Стваральнікамі помніка выступілі А. Засьпіцкі, А. Глебаў, І. Глебаў.  Вышыня бронзавай фігуры — 5,5 м, а скульптуры з пастамэнтам — 12 м.

## Гісторыя
Помнік Ф. Скарыну ў Полацку плянавалася паставіць яшчэ ў 1925 годзе. Месца для помніка было выбрана на Замкавай гары на беразе Дзьвіны. Помнік плянавалася зрабіць з бронзы і ўсталяваць на двух гранітных каменях вясной 1926 году. Аднак працы па падрыхтоўцы помніка зацягнуліся і ў выніку ён так і ня быў пастаўлены.

## Вонкавыя спасылкі

*  

Катэгорыя:Помнікі Францішку Скарыну
Акафіст

**Ака́фіст** — род асобнага хвалебнага царкоўнага песнапеньня ў гонар Ісуса Хрыста, Багародзіцы і сьвятых, якое выконваецца стоячы (назва «акафіст» перакладаецца з грэцкай мовы як «несядальны гімн»). Першы акафіст у гонар Маці Боскай сьпяваўся ўсю ноч у суботу на пятым тыдні Велікоднага посту.

#### Акафіст у гонар Божай Маці
Гэты акафіст ёсьць адной з найбольш вядомых сярод усходніх хрысціянаў малітваў і песьняў у гонар Божай Маці. Аўтарам яго звычайна лічыцца патрыярх Канстантынопальскі Сяргей, які жыў у першай палове сёмага стагодзя, хоць некаторыя дасьледчыкі сьцьвярджаюць што гэты акафіст ранейшага паходжаньня. Акафіст хутка пашырыўся па ўсёй тагачаснай Візантыйскай Імпэрыі і з прыняццём хрысціянства славянамі быў перакладзены на царкоўнаславянскую мову. Ён быў вядомы на беларускіх землях і Францішак Скарына зьмясьціў яго ў сваёй Малой Падарожнай Кніжцы, якая выйшла ў Вільні ў 1522 г.

Акафіст складаецца з 24 песьняў (строфаў), злучанымі альфабэтнымі акравершамі (г.зн. яны пачынаюцца кожная чарговай літарай грэцкага альфабэту). Прысьвячэньне адрозьніваецца характарам ад іньшых песьняў і не зьвязанае з імі акравершамі — яно напэўна было напісана пазьней і не зьяўляецца складовай часткай Акафісту. Парныя песьні канчаюцца воклічам «Алілуя», а няпарныя пачынаюцца словам «Радуйся» (адсюль і іншая назва гэтага Акафісту — «Радасьць Багародзіцы». Чытаньне Акафісту звычайна канчаецца кароткай малітвай ў гонар Багародзіцы.

Хоць гэты Акафіст зьяўляецца гімнам у гонар Багародзіцы, зьмест яго глыбока Хрысталягічны. У ім апяваецца Божае мацярынства, месца Багародзіцы ў Божым пляне збаўленьня роду людскога. Увесь твор можна падзяліць на дзьве часткі. У першай расказваецца аб прыйсьці на сьвет Бога-Слова, ад Дабравешчаньня да сустрэчы з праведным Сямёнам у сьвятыні дзе той прызнаў Дзіця Збавіцелем. Другая частка гэта лірычны роздум над евангельскімі тайнамі.

Апошнім часам Акафіст стаўся даволі шарока вядомым на Захадзе і быў перакладзены на эўрапейскія мовы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Хрысьціянскія гімны
Катэгорыя:Праваслаўныя набажэнствы
Катэгорыя:Літургіка
Катэгорыя:Бізантыйская музыка
Віленская друкарня Скарыны

**Ві́ленская друка́рня Скары́ны** — першая на тэрыторыі Ўсходняй Эўропы друкарня, заснаваная беларускім першадрукаром Францішкам Скарынам у пачатку 1520-х гг. у Вільні, сталіцы Вялікага Княства Літоўскага.

Друкарня знаходзілася ў доме мэцэната і бурмістра Вільні Якуба Бабіча. Тут Скарына каля 1522 г. выдаў «Малую падарожную кніжку», якая складаецца з 23 частак: «Пісаныя рэчы», Псалтыр, «Часасловец», «Акафіст магіле Гасподняй», «Канон магіле Гасподняй», «Акафіст архангелу Міхаілу», «Канон архангелу Міхаілу», «Акафіст Іаану Прадцечы», «Канон Іаану Прадцечы», «Акафіст Багародзіцы», «Канон Багародзіцы», «Акафіст сьвятым Пятру і Паўлу», «Канон сьвятым Пятру і Паўлу», «Акафіст сьвятому Міколе», «Канон сьвятому Міколе», «Акафіст крыжу гасподняму», «Канон крыжу гасподняму», «Акафіст Ісусу», «Канон Ісусу», «Шасьцідневец», «Канон пакаяльны», «Канон на ютрані», «Саборнік». Некаторыя часткі «Малой падарожнай кніжкі», магчыма, выходзілі як асобныя выпускі.

У 1525 г. у Віленскай друкарні была выдадзеная кніга «Апостал». Гэтыя кнігі вызначыліся дасканалай тэхнікай друку і майстэрскім афармленьнем, выразным і прыгожым шрыфтам, шматлікасьцю гравюр. Яны плённа паўплывалі на справу і рускага, і ўкраінскага кнігадрукаваньня.

У выдадзеных у Вільні кнігах Скарына напісаў словы: «*Надрукавана ў доме паважанага мужа, слаўнага і вялікага бурмістра гораду Вільні Якуба Бабіча*».

## Памяць
На будынку XIV—XV стагодзьдзя, дзе была друкарня, і які цяпер знаходзіцца па адрасе *[[Вуліца Вялікая (Вільня)|Didžioji]], 19*, у 1990 годзе была адкрыта мэмарыяльная дошка з барэльефам друкара і надпісам па-летувіску і па-беларуску.

## Глядзіце таксама
* Праская друкарня Скарыны

## Крынціы

Катэгорыя:Друкарні Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Катэгорыя:Францішак Скарына
Фэйрэнсі (футбольны клюб)

«**Фэйрэнсі**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Санта-Марыя-да-Фэйра. Заснаваны ў 1918 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Санта-Марыя-да-Фэйра‎
НБА ў сэзоне 2016—2017 гадоў

**Сэзо́н 2016/2017** — 71-ы сэзон Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі. Сэзон распачаўся ў кастрычніку 2016 году. Матч усіх зорак 2017 адбыўся 19 лютага 2017 ў Нью-Арлеане штату Луізыяна, у «Smoothie King Center». Матчы рэгулярнага чэмпіянату скончыліся 12 красавіка 2017 году, а матчы плэй-оф НБА пачаліся 15 красавіка 2017 году.

## Гульні плэй-оф
Сэрыя плэй-оф распачалася 15 красавіка і скончацца ў чэрвені 2017 году.

## Вонкавыя спасылкі
* 2016/17 NBA season schedule at ''ESPN''
* Сайт Нацыянальнай баскетбольнай асацыяцыі

2016/2017
Велікапольле

Назву **Велікапольле** маюць:

* Велікапольле — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Велікапольле — вёска ў Ігуменскім раёне Менскай вобласьці