Давыд-Гарадок

**Давы́д-Гарадо́к** — места ў Беларусі, на рацэ Гарыні. Цэнтар гарсавету Столінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 5851 чалавек. Знаходзіцца за 32 км на паўночны ўсход ад Століну, за 39 км ад чыгуначнай станцыі Гарынь (лінія Лунінец — Сарны). Рачная прыстань.

Давыд-Гарадок — магдэбурскае места гістарычнай Піншчыны (частка Берасьцейшчыны, на захадзе Палесься), старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Да нашага часу тут захавалася царква Сьвятога Юрыя, помнік архітэктуры XVIII ст.

## Назва
У аснове тапоніму Давыд-Гарадок уласнае імя ягонага заснавальніка. Лічыцца, што ім быў яцьвяскі князь, які прыняў хрысьціянства і па хрышчэньні пачаў звацца Давыдам. Таксама існуе меркаваньне, што Давыд-Гарадок заснаваў князь уладзімер-валынскі Давыд Ігаравіч, у гонар якога горад нібыта атрымаў назву. Згодна зь мясцовай легендай Давыд-Гарадок узьвёў нейкі тураўскі князь, які ў хрышчэньні ўзяў імя Давыд. Назва «Гарадок» сьведчыць пра існаваньне тут невялікага замка (гораду).

Першая назва места — *Гарадок*, пазьней *Гарадок Давыдаў*.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Афіцыйна Давыд-Гарадок (*Гарадок*) вядзе сваю гісторыю ад 1100 году. Тым часам паводле сучасных энцыкляпэдычных даведнікаў першы пісьмовы ўпамін пра яго датуецца 1382 годам. Археалягічныя зьвесткі сьведчаць, што паселішча ўзьнікла ў XII ст. Яно месьцілася на насыпной гары з правага (усходняга) берагу ракі Гарынь. У XIV — пачатку XVІІІ стагодзьдзяў тут існаваў драўляны замак. У канцы XIV ст. Давыд-Гарадок стаў сталіцай княства. У 1503 годзе войска Вялікага Княства Літоўскага разьбіла непадалёк ад места крымскіх татараў.

У 1509 годзе Давыд-Гарадок увайшоў у склад Пінскага княства. З 1522 году местам валодала вялікая княгіня Бона Сфорца. У 1558 годзе вялікі князь Жыгімонт Аўгуст перадаў яго ваяводу віленскаму Мікалаю Радзівілу Чорнаму. На 1559 год тут дзеялі 4 царквы. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў паселішча ўвайшло ў склад Пінскага павету Берасьцейскага ваяводзтва, а з 1586 году — Клецкай ардынацыі.

У XVII—XVIII стагодзьдзях Давыд-Гарадок быў значным асяродкам гандлю. Паводле ўскосных зьвестак, паселішча мела Магдэбурскае права. На 1653 год тут было 29 рамесьнікаў 17 прафэсіяў. З пачаткам вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) 26 верасьня 1655 году маскоўскія захопнікі пад камандаю Д. Валконскага на рачных суднах, што выйшлі з Кіева, разьбілі аддзел шляхты (400 чал.) і мяшчанаў (300 чал.) і на кароткі час захапілі Давыд-Гарадок, які спалілі. Пазьней места зноў трапіла пад акупацыю. У пачатку 1660 году літоўскія войскі на чале з С. Аскеркам і Д. Мурашкам вызвалілі Давыд-Гарадок. На 1663 год тут было 362 дымы, на 1675 год дзеялі 2 царквы і 1 касьцёл, на 1691 год працавалі 52 рамесьнікі. У 1791 годзе места ўвайшло ў Запінскі павет.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Давыд-Гарадок апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе ў 1795—1796 гадох быў цэнтрам павету. У 1796 годзе статус паселішча панізілі да мястэчка Мазырскага павету, якое 22 студзеня таго ж году атрымала герб: «*у чорным полі срэбная рака з прыстаньню і залатым суднам з таварамі*». На 1890 год у Давыд-Гарадку дзеялі 2 царквы, касьцёл, 3 юдэйскія малітоўныя дамы.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Давыд-Гарадок занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Давыд-Гарадок абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Давыд-Гарадок апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе стаў цэнтрам гміны Столінскага павету Палескага ваяводзтва

У 1939 годзе Давыд-Гарадок увайшоў у БССР, дзе 15 студзеня 1940 году зноў атрымаў статус места і стаў цэнтрам раёну (з 1961 году ў Столінскім раёне). У Другую сусьветную вайну з 7 ліпеня 1941 да 9 ліпеня 1944 году места знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.


Davyd-Haradok, Haryń. Давыд-Гарадок, Гарынь (1936) (2).jpg|Панарама з боку ракі
Davyd-Haradocki zamak. Давыд-Гарадоцкі замак (1921-36) (2).jpg|Гарадзішча
Davyd-Haradok, Alšanskaja. Давыд-Гарадок, Альшанская (A. Bochnig, 1929) (2).jpg|Юр’еўская царква
Davyd-Haradok, Carkoŭnaja hara, Vaskrasienskaja. Давыд-Гарадок, Царкоўная гара, Васкрасенская (1919-35).jpg|Уваскрасенская царква

Davyd-Haradok, Łučnikaŭskaja. Давыд-Гарадок, Лучнікаўская (1936).jpg|Касьцёл
Davyd-Haradok, Alšanskaja. Давыд-Гарадок, Альшанская (1930-39).jpg|Рынак
Davyd-Haradok, Vialikaja synagoga. Давыд-Гарадок, Вялікая сынагога (S. Bochnig, 1929).jpg|Сынагога вялікая
Davyd-Haradok, Stolinskaja synagoga. Давыд-Гарадок, Столінская сынагога (1901-39).jpg|Сынагога


## Геаграфія
Асаблівасьцю ваколіцаў Давыд-Гарадка сярод іншых мясьцінаў Прыпяцкага Палесься зьяўляюцца ўрадлівыя дзярнова-карбанатавыя глебы, з прычыны чаго места знаходзіцца ў цэнтры сукупнасьці некалькіх буйных вёсак. Лясістасьць мясцовасьці невялікая.

Апроч Гарыні, якая з 1980-х гадоў цячэ новым (штучным) рэчышчам, у межах места знаходзяцца старыцы: Гарынь (старое рэчышча), Сежка, Язда і Копанец. У гістарычных крыніцах упамінаецца яшчэ Няпраўда.

Клімат мерны кантынэнтальны, з значным уплывам атлянтычнага марскога паветра. Лета цёплае. Зімы мяккія, з частымі адлігамі.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія


ImageSize = width:auto height:150 barincrement:28
PlotArea = left:50 bottom:20 top:15 right:15
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
Colors =
  id:linegrey2 value:gray(0.9)
  id:linegrey value:gray(0.7)
  id:cobar value:rgb(0.0,0.7,0.8)
  id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:14000
ScaleMajor = unit:year increment:2000 start:0 gridcolor:linegrey
ScaleMinor = unit:year increment:1000 start:0 gridcolor:linegrey2
PlotData =
  color:cobar width:15
  bar:1663 from:0 till:3000 
  bar:1890 from:0 till:4000 
  bar:1907 from:0 till:13217
  bar:1931 from:0 till:10500
  bar:1991 from:0 till:7681
  bar:1993 from:0 till:7600
  bar:2006 from:0 till:7900
  bar:2008 from:0 till:6700
  bar:2009 from:0 till:6573
  bar:2018 from:0 till:5851
TextData=
  fontsize:10px pos:(20,195)
  text:



* **XVII стагодзьдзе**: 1663 год — 3 тыс. чал.
* **XIX стагодзьдзе**: 1890 год — 4 тыс. чал.; 1897 год — 7815 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1907 год — 13 217 тыс. чал.; 1931 год — 10,5 тыс. чал.; 1991 год — 7,7 тыс. чал.; 1 студзеня 1992 году — 7681 чал.; 1993 год — 7,6 тыс. чал.; 1997 год — 7,2 тыс. чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 1 студзеня 2007 году — 6,9 тыс. чал.; 2009 год — 6573 чал. (перапіс); 1 студзеня 2010 году — 6557 чал.; 1 студзеня 2011 году — 6460 чал.; 1 студзеня 2012 году — 6318 чал.; 2016 год — 5946 чал.; 2017 год — 5892 чал.; 2018 год — 5851 чал.

### Адукацыя
У склад сыстэмы адукацыі Давыд-Гарадку ўваходзіць 2 сярэднія школы. Працуюць таксама музычная і дзіцяча-юнацкая спартовая школы, дом дзіцячай творчасьці.

### Мэдыцына
У месьце працуе тэрытарыяльнае мэдычнае аб’яднаньне, у складзе якога дзеюць 2-я раённая лякарня на 200 ложкаў, паліклініка і 2 аптэкі.

### Культура
Культурна-асьветніцкая праца ажыцьцяўляецца мескім домам культуры, кінатэатрам «Сьвітанак», 2 бібліятэкамі.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

З урбананімічнай спадчыны Давыд-Гарадку да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Замкавая, Лучнікаўская, Набярэжная, Радзіцкая і Рыбацкая. Гістарычныя Стары і Новы Рынак у наш час ня маюць афіцыйных назваў. У тэлефонным даведніку 1939 году ўпамінаюцца Вайсковая, Завальная, Зарэчная, Рымарская і Садовая вуліцы. Таксама ў месьце існавала Школьная вуліцы.

## Эканоміка
Прадпрыемствы машынабудаўнічай, харчовай прамысловасьці.
* ААТ «Давыд-Гарадоцкі электрамэханічны завод»
* Філія «Давыд-Гарадоцкі хлебазавод» РУВП «Берасьцехлебпрам»

Жыхароў места абслугоўваюць 13 крамаў Давыд-Гарадоцкай філіі раённага спажывецкага таварыства, 3 фірмовыя і сетка камэрцыйных крамаў, сталоўка і кавярня. Аддзяленьні ААТ «Беларусбанк», Белтэлекам.

## Турыстычная інфармацыя

### Інфраструктура
Спыніцца можна ў мескім гатэлі.

### Славутасьці
У Давыд-Гарадку захаваліся селішча і бескурганныя могільнікі зарубінецкай і мілаградзкай культураў.
* Замкавая гара (ХІІ—XIV стагодзьдзі)
* Касьцёл Божага Цела (1935—1936)
* Кашары (1-я палова ХХ ст.)
* Царква Маці Божай Казанскай (1913; мураўёўка)
* Царква Сьвятога Юрыя (XVII ст., 1724—1726; Сьвяты Пасад, цяпер у валоданьні Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату)

### Страчаная спадчына
* Касьцёл Найсьвяцейшага Божага Цела (1623)
* Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (XVIII ст.)
* Сынагога Халодная 
* Сынагога Столінэр Хасідым

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Інфармацыя на старонцы BrestObl.com