Лаздуны 1

**Лазду́ны 1-я** — вёска ў Беларусі, на рацэ Гарачы. Цэнтар сельсавету Івейскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 1999 год — 923 чалавекі. Знаходзяцца за 18 км на ўсход ад Іўя, за 12 км ад чыгуначнай станцыі Юрацішкі.

Лаздуны — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны). Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся палацава-паркавы комплекс Корвін-Мілеўскіх, помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX ст.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Лаздуны ўпамінаюцца ў XVI ст. як уладаньне Радзівілаў, якія стагодзьдзямі перадавалі іх у заклад іншым асобам. Ад свайго заснаваньня паселішча ўваходзіла ў склад Ашмянскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1591 годзе Лаздуны ўпамінаюцца як маёнтак, што знаходзіўся ў закладзе ў Бруханскіх, пазьней у Магільніцкіх, з 1614 году ў віленскага купца Вэндана. У 1645—1699 гадох Лаздунамі валодаў стольнік браслаўскі М. Більдзюкевіч. На 1690 год у паселішчы было 15 дымоў.

У пачатку XVIII ст. Лаздуны перайшлі ў валоданьне Ромэраў, пазьней Панорскіх. На 1735 год тут было 45 дымоў. У 1744 годзе ў Лаздунах збудавалі касьцёл, які належаў да Суботніцкай парафіі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Лаздуны апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі. Апошні ардынат Дамінік Геранім Радзівіл у 1806 годзе перадаў мястэчка Валадковічам. За Корвін-Мілеўскімі ў 1859 годзе ў Лаздунах нанава адбудавалі касьцёл. У 1861 годзе тут адбыліся сялянскія выступленьні. Паводле вынікаў перапісу 1897 году ў мястэчку Лаздунах быў 91 двор, працавалі хлебазапасны магазын, школа граматы; у аднайменным маёнтку з фальваркамі — 8 двароў, дзеялі касьцёл, вінакурня, карчма. На 1909 год у Лаздунах было 122 двары.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Лаздуны занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Лаздуны абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году мястэчка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Лугамавіцкай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва. У гэты час у мястэчку было 156 двароў, у аднайменным фальварку — 14 двароў. У 1920—1930 гадох тут дзеяла сельскагаспадарчая школа.

У 1939 годзе Лаздуны ўвайшлі ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году сталі цэнтрам сельсавету Юрацішкаўскага раёну. Статус *мястэчка Лаздуны* панізілі да вёскі. У колішнім *маёнтку Лаздунах* дзеялі сыраварня, школа, крама. У Другую сусьветную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 7 ліпеня 1944 году вёска знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. 3 20 студзеня 1960 году Лаздуны ўваходзяць у склад Івейскага раёну. На 1998 год у вёсцы было 350 двароў.


Łazduny, Śviatych Symona i Judy Tadevuša. Лаздуны, Сьвятых Сымона і Юды Тадэвуша (1900).jpg|Стары касьцёл, каля 1900 г.
Łazduny. Лаздуны (1912).jpg|Новы касьцёл, 1912 г.
Łazduny, Śviatych Symona i Judy Tadevuša. Лаздуны, Сьвятых Сымона і Юды Тадэвуша (1915-18).jpg|Новы касьцёл, 
Łazduny. Лаздуны (1915).jpg|Вуліца, 1915 г.


Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1898) (2).jpg|Сядзіба, 1898 г.
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1915-18).jpg|Сядзіба, 1915—1918 гг. 
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1925-39).jpg|Сядзіба, 1925 г.
Łazduny, Korvin-Mileŭski. Лаздуны, Корвін-Мілеўскі (1919-39).jpg|Сядзіба, да 1939 г. 


## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 456 чал.; 1897 год — 838 чал. у *мястэчку Лаздунах* і 111 чал. у *маёнтку Лаздунах*
* **XX стагодзьдзе**: 1905 год — 797 чал. у *мястэчку Лаздунах* і 213 чал. у *маёнтку Лаздунах*; 1909 год — 870 чал.; 1921 год — 700 чал. у *мястэчку Лаздунах* і 118 чал. у *фальварку Лаздунах*; 1970 год — 714 чал.; 1998 год — 899 чал.; 1999 год — 923 чал.

### Інфраструктура
У Лаздунах працуюць сярэдняя школа, дашкольная ўстанова, лякарня, бібліятэка, дом культуры.

## Эканоміка
ПМК-56, асфальтавы завод і іншыя прадпрыемствы.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Камень Вялікі
* Капліца могілкавая
* Касьцёл Сьвятых Сымона і Тадэвуша (1904—1910)
* Парк пры колішняй сядзібе (XIX ст.)

### Страчаная спадчына
* Сядзіба Корвінаў-Мілеўскіх (XIX ст.)

## Галерэя

Лаздуны 1. Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (04).jpg|Касьцёл
Лаздуны 1. Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (06).jpg|Касьцёл, хоры
Лаздуны 1. Касцёл Святых Сымона і Тадэвуша (05).jpg|Касьцёл, брама
Лаздуны. Вялікі камень лаздунскі (10).jpg|Вялікі камень 


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*