open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сьвятое Возера

**Сьвятое Возера** () — мястэчка ў Летуве, на беразе Сьвятога Возера. Цэнтар староства Лазьдзейскага раёну Аліцкага павету. Насельніцтва на 2011 год — 295 чалавек. Знаходзяцца за 8 км на ўсход ад Лазьдзеі.

Сьвятое Возера — мястэчка гістарычнай Троччыны. 

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Сьвятое Возера ўпамінаецца ў XVI ст. У гэты час яно ўваходзіла ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва.

У 1598 годзе ў Сьвятым Возеры збудавалі эвангелісцка-рэфарматарскі збор (з 1663 году — касьцёл).

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Сьвятое Возера апынулася ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Сувальскае губэрні. На 1827 год у мястэчку было 37 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Сьвятое Возера занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Сьвятое Возера апынулася ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 271 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 295 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі (1882)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мястэчкі Летувы
Стаклішкі

**Стаклішкі** () — вёска ў Летуве, каля ракі Верхняй. Цэнтар староства Прэнскага раёну Ковенскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 747 чалавек. Знаходзяцца на ўсход ад Прэнаў, на аўтамабільнай дарозе Прэны — Трокі.

Стаклішкі — даўняе магдэбурскае мястэчка гістарычнай Троччыны. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы ў стылі віленскага барока, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя.

## Назва
Тапонім Стаклішкі, магчыма, утварыўся ад скарочанай формы імя Станіслаў або Яўстах. 

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва ўсходнегерманскіх мовах быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Стаклішкі датуецца 1375 годам. У 1413 годзе яны ўвайшлі ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва. 

У 1513 годзе Стаклішкі сталі мястэчкам. У 1586 годзе тут збудавалі першы касьцёл. 16 студзеня 1792 году кароль і вялікі князь Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў Стаклішкам Магдэбурскае права і герб.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Стаклішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Троцкім павеце Віленскай губэрні. На 1866 год у мястэчку было 272 будынкі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Стаклішкі занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Стаклішкі апынуліся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 1644 чал., зь іх 936 каталікоў, 41 праваслаўны, 5 эвангелістаў, 355 юдэяў і 7 мусульманаў
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 747 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Капліца
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1776)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Ковенскага павету
Катэгорыя:Вёскі Летувы
Сумілішкі

**Сумілішкі** () — мястэчка ў Летуве, на рацэ Стрэве. Цэнтар староства Электрэнскага самакіраваньня Віленскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 580 чалавек. Знаходзяцца за 16 км на поўдзень ад Электрэнаў.

Сумілішкі — мястэчка гістарычнай Троччыны. Да нашага часу тут захаваўся драўляны касьцёл Сьвятога Лаўрына, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя.

## Назва

Суміла (Sumila) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сом- (сум-) (імёны ліцьвінаў Соман, Сомалт; германскія імёны Sumuni, Somold) паходзіць ад стараісьляндзкага some 'гонар'.

Тапонім Сумілішкі выводзяць ад асабовага імя. 

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Сумілішкі датуецца 1375 годам. У 1413 годзе яны ўвайшлі ў склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва. 

У 1501 годзе ў Сумілішках збудавалі першы касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Сумілішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Троцкім павеце Віленскай губэрні. У 2-й палове XIX ст. у мястэчку было 29 будынкаў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Сумілішкі занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Сумілішкі апынуліся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1890 год — 410 чал., зь іх 300 каталікоў, 40 праваслаўных і 70 юдэяў
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 580 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Лаўрына (1774)
* Млын водны (XIX ст.)
* Могілкі юдэйскія
* Царква Сьвятога Мікалая (1894—1895; мураўёўка)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Катэгорыя:Мястэчкі Летувы
Лохавыя

**Лохавыя** (Elaeagnaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 3 роды і каля 60 відаў або каля 98 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — хмызьнякі або дрэвы, вечназялёныя або лісьцеападныя. Уся расьліна густа ўкрыта лускавата-зорчатым адзеньнем, што часта дае яму шараваты ці серабрысты выгляд. Лісьце без прылісткаў з цэлымі палямі, супротыўнае, чарговае або ў кольцах. Сухі плод акружаны мясістым гіпантыем і таму вельмі падобны на ягаду ці касьцянку. Кветкі адзіночныя альбо ў кароткіх суквецьцях. Пялёсткі адсутнічаюць. Тычачак 4–8. Насеньне 1 на плод.

## Арэал
Распаўсюджваньне: Паўночная Амэрыка (ЗША і Канада), Эўразія, Малэзія, паўночна-ўсходняя Аўстралія — умераныя і трапічныя рэгіёны; таксама даволі шырока культывуецца.

## Крыніцы
Міраслаў (Летува)

**Міраслаў** () — вёска ў Летуве, каля ракі Нёмана. Цэнтар староства Аліцкага раёну Аліцкага павету. Насельніцтва на 2011 год — 382 чалавекі. Знаходзіцца за 12 км на захад ад Аліты.

Міраслаў — даўняе мястэчка гістарычнай Троччыны. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы, помнік архітэктуры XIX стагодзьдзе.

## Назва
Ад пачатку паселішча мела рускую назву *Слабада*. Сваю цяперашнюю назву яно атрымала ў 1744 годзе ў гонар гаспадароў маёнтку Міраслаўскіх.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Міраслаў упамінаецца ў XVII ст. У гэты час ён уваходзіў у склад Троцкага павету Троцкага ваяводзтва.

У XVIII ст. Міраслаў атрымаў статус мястэчка. У 1719 годзе тут збудавалі драўляны касьцёл. 

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Міраслаў апынуўся ў складзе Прусіі, у 1807 годзе згодна з Тыльзіцкай мірнай дамовай — у складзе Расейскай імпэрыі, у Сейненскім павеце Сувальскай губэрні. На 1827 год у мястэчку было 33 будынкі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Міраслаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Міраслаў апынуўся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 328 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 382 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Капліца
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1847)

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Летувы
Павойнічкавыя

**Павойнічкавыя** (Elatinaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 2 роды і каля 35 відаў або каля 60 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства часта ёсьць травяністымі расьлінамі (аднагадовыя, шматгадовыя) або хмызьнячкамі вільготных месцаў пражываньня — нават якія растуць пагружанымі. Лісьце супротыўнае або вэртыкальнае, чарашковае, з прылісткамі; пласьцінкі простыя, больш-менш зубчастыя. Кветкі дробныя, адзінкавыя або ў суквецьцях; чашалісьцікаў 2—5, пялёсткаў 2—5. Плод — каробачка. Звычайна выгнутае насеньне ў цэлым падобнае амаль на марскага чарвяка.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ўмераныя і трапічныя рэгіёны ва ўсім сьвеце.

## Крыніцы
Мальпігіякветныя

**Мальпігіякветныя** (*Malpighiales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 36 сямействаў, і каля 16065 відаў. Належыць да клады разіды (Rosids). Распаўсюджаныя пераважна ў тропіках і рэдка ва ўмераных зонах. Парадак вельмі разнастайны, зьмяшчае такія розныя расьліны, як вярба і фіялка і мальпігіякветныя цяжка распазнаць, за выключэньнем малекулярных філагенэтычных дадзеных.

## Крыніцы

Мальпігіякветныя
Катэгорыя:Двухдольныя
Юліюс Эвала

**Джуліё Чэзарэ Андрэа Эваля** (; 19 траўня 1898 — 11 чэрвеня 1974), больш вядомы як **Юліюс Эвала** (*Julius Evola*) — італьянскі філёзаф, паэт, і пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў каталіцкай арыстакратычнай сям’і гішпанскага паходжаньня ў Рыме. У даволі раньнім узросьце пачаў займацца альпінізмам. У Першую сусьветную вайну Эвала далучыўся да горнае дывізіі італьянскай арміі, дзе ў хуткім часе стаў афіцэрам.

Пасьля Першай сусьветнай вайны ў Эвалы быў невялікі пэрыяд, калі ён экспэрымэнтаваў з наркотыкамі і кантактаваў з авангардным рухам дадаістаў. Яго першыя кнігі «*Arte Astratta, Posizione Teoretica*» й «*La Parole Obscure Du Paysage Interieure*» былі кнігамі менавіта пра мастацтва.

Па ягоных працах немагчыма зразумець, якія інтарэсы былі асноўнымі ў міжваенны пэрыяд. У 1930-я гады зьяўляюцца наступныя кнігі: «*Fenomenologia Dell’individuo Assoluta*» яго вядомая «*La Tradizione Ermetica*», «*Maschera E Volto Dello Spiritualismo Contemporaneo*» й найбольш вядомы твор «*Rivolta Contro Il Mondo Moderno*».

На пачатку 1930-х у Эвалы пачаўся «ўсходні перыяд» з кнігамі пра ёгу, тантру, дзэн, будызм та іншае ўсходняе пратыкі.

Ледзьве не загінуў падчас авіяналёту саюзьнікаў у 1945 г.

З 1960 г. да канца жыцьця Эвала піша некалькі кніг пра тое, як ён уяўляе ідэальную дзяржаву, пра памылкі, зробленыя гітлераўскім рэжымам, кнігі пра праблему пад назвай «чалавецтва» і шмат іншых культурных, псыхалягічных ды палітычных тэкстаў. Таксама ён перапісваў альбо рэдагаваў выдадзеныя раней кнігі.

Памёр Эвала ў 1974 г. ва ўласнай кватэры.

Неўзабаве пасьля яго сьмерці былі апублікаваны шматлікія артыкулы, і ў выніку аўтар пакінуў нам каля 25 кніг, 300 нарысаў і больш за 1000 артыкулаў для часопісаў на некалькіх мовах.

## Філязофія
Сам ён назваў сваю філязофію «магічным ідэалізмам». Многія тэорыі і творы Эвалы былі засяроджаны на ягонай варожасьці да хрысьціянства і сканцэнтраваныя на ягоным індывідуальным містыцызьме, акультызьме й эзатэрычных рэлігійных дасьледаваньнях. Гэты аспэкт ягонай працы паўплываў на шматлікіх акультыстаў і эзатэрыкаў. Эвала таксама апраўдваў мужчынскае панаваньне над жанчынамі як частку чыста патрыярхальнага грамадзтва, сьветапогляд, які вынікае зь ягоных традыцыяналісцкіх поглядаў на гендар.

Па словах дасьледчыка Франка Фэрарэсі, «думка Эвалы можа лічыцца адной з самых радыкальных і пасьлядоўных антыэгалітарыяльных, антылібэральных, антыдэмакратычных і антынародных сыстэм XX стагодзьдзя». Гэта адзінае (хаця і не абавязкова арыгінальнае) спалучэньне некалькіх школ й традыцый, уключаючы нямецкі ідэалізм, усходнія дактрыны, традыцыяналізм і ўсеабдымны сьветапогляд міжваеннага кансэрватыўнага рэвалюцыйнага руху, зь якім Эвала меў глыбокія асабістыя сувязі. Падчас судовага працэсу ў 1951 г. Эвала адмаўляў называць сябе фашыстам і замест гэтага называў сябе «супэрфашыстам».

Эвала быў галоўным ідэолягам нэафашыстаў Італіі пасьля Другой сусьветнай вайны. Ягоная ідэалёгія і цяпер працягвае ўплываць на сучасныя традыцыяналісцкія й нэафашыстоўскія рухі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Філёзафы
Катэгорыя:Фашысцкая Італія
Малачайныя

**Малачайныя** (Euphorbiaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 209 родоў і каля 6252 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — дрэвы, хмызьнякі, хмызьнячкі, ліяны, травы (аднагадовыя, двухгадовыя, шматгадовыя), вечназялёныя або лісьцеападныя. Лісьце чарговае, супротыўнае або ў кольцах, чарашковае альбо ні, з прылісткамі альбо ні. Кветкі дробныя, адзінкавыя або ў суквецьцях; чашалісьцікаў 0 або 2–12, пялёсткаў 0 або (3-)5(-6), тычачак 1–35(-1000). Плод, звычайна — каробачка. Насеньне 1 на плод.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ўмераныя і трапічныя рэгіёны ва ўсім сьвеце.

## Глядзіце таксама
* Найпрыгажэйшы малачай

## Крыніцы
Букавыя

**Букавыя** (Fagaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае 8 родоў і каля 927 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — дрэвы, час ад часу хмызьнякі, вечназялёныя або лісьцеападныя. Лісьце чарговае, сьпіральна разьмешчанае, чарашковае, з прылісткамі; пласьцінкі простыя або складаныя, зубчастыя або цэлыя, паверхні звычайна апушаныя. Кветкі ў суквецьцях. Плод — арэх або трохкутная сямянка. Насеньне 1 на плод.

## Арэал
Распаўсюджваньне: пераважна ў халодным і ўмераным, радзей у субтрапічным і трапічным клімаце, пераважна ў паўночным паўшар’і.

## Крыніцы
Гарычкавыя

**Гарычкавыя** (Gentianaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 102 роды і 1735 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — травы (аднагадовыя, двухгадовыя, шматгадовыя), хмызьнякі, невялікія дрэвы. Лісьце супротыўнае, радзей чарговае або ў кольцах, без прылісткаў. Суквецьці простыя або складаныя. Плод — каробачка з 2 клапанамі, радзей ягада. Насеньне шмат ці рэдка мала, дробныя.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, але асабліва ва ўмераным клімаце.

## Крыніцы
Уладзімер Галянкоў

**Уладзімер Васілевіч Галянкоў** () — беларускі навуковец, доктар тэхнічных навук,  прафэсар у Беларускім дзяржаўным ўнівэрсытэце інфарматыкі і радыёэлектронікі, старшыня катэдры штучнага інтэлекту, старшыня Беларускай асацыяцыі штучнага інтэлекту. Адзін з аўтараў тэхналёгіі OSTIS. Удзельнік савету Парка высокіх тэхнялёгіяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профессор БГУИР: «Бунт интеллектуальных систем — выдумки дилетантов» — артыкул на партале dev.by
* OSTIS-2017: как науке и бизнесу в Беларуси сообща развивать искусственный интеллект

Катэгорыя:Беларускія інфарматыкі
Катэгорыя:Беларускія прафэсары
Туронак

**Туро́нак** — беларускае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Браніслаў Туронак (1896—1938) — беларускі лекар, публіцыст, грамадзкі дзяяч
* Юры Туронак (1929—2019) — беларускі гісторык
Дзьвіна (неадназначнасьць)

**Дзьвіна́** можа азначаць:

## Гідронімы
* Дзьвіна — рака ў Расеі, Беларусі і Латвіі.
* Паўночная Дзьвіна — рака ў Расеі.

## Тапонімы
* Заходняя Дзьвіна — горад у Цьвярской вобласьці Расеі.

## Іншае
* «Дзьвіна» — расейскі браняносны крэйсэр.
* «Дзьвіна» — савецкая балістычная ракета.
* «Дзьвіна» — савецкі зэнітна-ракетны комплекс.

## Глядзіце таксама
* Дзьвінаса
* Дзьвінскі
* Даўгава
* Дзіўна
Аонікс

**Аонікс** (Aonyx) — род сысуноў зь падсямейства выдравых, які зьмяшчае 3 віды, распаўсюджаныя ў Афрыцы і Паўднёвай Азіі. Афарбоўка карычневая з больш сьветлым нізам і некаторымі белымі меткамі на пысе, шыі, шчоках. Этымалёгія: &nbsp;— «без-», &nbsp;— «кіпцюр, пазногаць».

## Характэрныя рысы
*Aonyx* адрозніваецца ад *[[Lutra]]* і *[[Pteronura]]* тым, што перапонкі альбо не даходзяць да канца пальцаў, альбо цалкам адсутнічаюць; таксама *Aonyx* маюць значна меншыя кіпцюры. Ў *А. congica* пальцы лап маюць дробныя, тупыя кіпцюры; ў *А. cinerea* кіпцюры дарослых асобін — толькі шыпы, якія не выступаюць за краю пальцавых падушачак; *А. capensis* мае толькі малюсенькія кіпцюры на трэцім і чацвёртым пальцах задніх лап. У сувязі з вышэйсказаным, віды *Aonyx* маюць вельмі адчувальныя пярэднія лапы і вельмі рухомыя пальцы лап.

## Апісаньне відаў

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

Катэгорыя:Куніцавыя
Матэрыя

**Матэ́рыя** () можа азначаць:

* Матэрыя — базавае паняцьце ў фізыцы і хіміі
* Матэрыя — паняцьце мэтафізычнай філязофіі

## Глядзіце таксама
* Матэрыял
* Materia
Клёд Леві-Строс

**Клёд Леві-Строс** (па-француску: *Claude Lévi-Strauss*; 28 лістапада 1908, Брусэль — 30 кастрычніка 2009, Парыж) — францускі антраполяг, этноляг; адзін з галоўных прадстаўнікоў францускага структуралізму.

## Жыцьцяпіс
Вучыўся ў Сарбоне. Выкладаў у Бразыліі, быў дарадцам па культуры ў амбасадзе Францыі ў ЗША, дырэктарам Музэя чалавека ў Парыжы, дырэктарам Школы вышэйшых дасьледаваньняў. Член Францускай акадэміі навук, ганаровы прафэсар многіх унівэрсытэтаў Эўропы, Амэрыкі та Азіі.

## Бібліяграфія

* *Gracchus Babeuf et le Communisme*, la maison d'édition du Parti ouvrier belge L'Églantine, 1926
* *La Vie familiale et sociale des Indiens Nambikwara*, Paris, Société des américanistes, 1948
* *Les Structures élémentaires de la parenté*, Paris, La Haye, Mouton, 1967 (1re éd. 1949 (Presses universitaires de France)) () 
* *Introduction à l’œuvre de Marcel Mauss*, Paris, Presses universitaires de France, coll. « Quadrige », 1950 (2012), 56 p. () 
* *Race et Histoire*, Paris, UNESCO, 1952
* *Tristes Tropiques*',**' Paris, Plon, coll. « Terre Humaine », 1955 (Pocket Paris 2005) 
* *Anthropologie structurale,* Paris, Plon, juillet 1958 (réimpr. 2012), 480 p. () 
* *Le Totémisme aujourd'hui*, Paris, PUF, 1962
* *La Pensée sauvage,* Paris, Pocket, coll. « Agora », 1990 (réimpr. 2014) (1re éd. Plon, 1962), 347 p. () 
* *Mythologiques*, t. I : *Le Cru et le Cuit,* Paris, Plon, 1964 
* *Mythologiques*, t. II : *Du miel aux cendres*, Paris, Plon, 1967
* *Mythologiques*, t. III : *L'Origine des manières de table*, Paris, Plon, 1968
* *Mythologiques*, t. IV : *L'Homme nu*, Paris, Plon, 1971. 
* *Race et Culture* (conférence à l'UNESCO, 1971), Revue int. des sciences sociales (UNESCO), 1971
* Unesco, et Claude Lévi-Strauss. Le racisme devant la science. Unesco/Gallimard, 1973.
* *Anthropologie structurale deux,* Paris, Plon, décembre 1973 (2009) ()
* *La Voie des masques*, Pocket Agora no 25, 2004 (éd. Genève,  éd. Skira, 1975 ; Plon, 1979) 
* (en) *Myth and Meaning*, Londres, Routledge & Kegan Paul, 1978
* *Le Regard Eloigné*, Paris, Plon, 1983, 398 p. () 
* *Paroles données*, Paris, Plon, 1984 
* *La Potière jalouse*, Paris, Plon, 1985
* *Des symboles et leurs doubles* Paris, Plon, 1989
* *Histoire de Lynx*, Paris, Pocket, 1991 ()
* *Regarder écouter lire*, Paris, Plon, 1993 ()
* (pt) *Saudades do Brasil*, Paris, Plon, 1994 ()
* *Le Père Noël supplicié* (*Les Temps modernes*, mars 1952, p. 1572-90)), éditions des Sables, sur la route de l'Église à Pin-Balma, 1996 ()
* *Œuvres*, préface par Vincent Debaene, édition établie par Vincent Debaene, Frédéric Keck, Marie Mauzé, *<abbr>et al.</abbr>*, Paris, Gallimard, « Bibliothèque de la Pléiade », 2008 () (*Tristes Tropiques*, *Le Totémisme aujourd'hui*, *La Pensée sauvage*, *La voie des masques*, *La Potière jalouse*, *Histoire de lynx*, *Regarder écouter lire*).
* *L'Anthropologie face aux problèmes du monde moderne*, Paris, Le Seuil, 2011 ()
* *L'autre face de la lune. Écrits sur le Japon*, Paris, Le Seuil, 2011 ()
* *Nous sommes tous des cannibales*, Paris, Seuil, 2013.

## Крыніцы
Герб Мастоў

**Герб Мастоў** — сымбаль мястэчка Масты і Мастоўскага раёну. Герб і сьцяг зацьверджаныя ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 455. Аўтар гербу М. М. Ялінская, мастак Віктар Ляхар.

## Апісаньне
Герб уяўляе сабой перасечаны вараскі шчыт, у верхнім чырвоным полі якога намаляваны залаты мост, а долу блакітным — плыт з шасьці бярвеньняў срэбранага колеру.

### Тлумачэньне сымболікі
Мост сымбалізуе шматлікасьць гэтых пабудоваў у рэгіёне. А плыт паказвае на даўнюю спэцыялізацыю мясцовых жыхароў, якія здаўна нарыхтоўвалі і сплаўлялі лес па Нёмане ў Гародню і далей — Коўна, Кралявец і Мэмель.

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Мастоў

## Вонкавыя спасылкі
* [Указ прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь](https://web.archive.org/web/20190512205956/http://www.pravo.by/pdf/2006-114/2006-114(003-024).pdf) ад  г. № 455.
Масты
Катэгорыя:Масты (горад)
Бервяно

**Бервяно́** — круглы сартымэнт лесаматэрыялу для выкарыстоўваньня ў круглым выглядзе, за выключэньнем танкамэрнай руднай стойкі, жэрдак і кольля, або ў якасьці сыравіна для атрыманьня піламатэрыялаў агульнага прызначэньня і адмысловых відаў лесапрадукцыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Лясныя матэрыялы
Сьцяг Мастоў

**Сьцяг Мастоў** — сьцяг мястэчка Масты Мастоўскага раёну. Сьцяг і герб зацьверджаныя Ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 455.

## Апісаньне
Сьцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з суадносінамі бакоў 1:2, якое складаецца зь дзьвюх гарызантальных роўнавялікіх палос: у верхняй чырвонай намаляваны мост жоўтага колеру, у ніжняй блакітнай — плыт з шасьці бярвеньняў белага колеру.

## Глядзіце таксама
* Герб Мастоў

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20190512205956/http://www.pravo.by/pdf/2006-114/2006-114(003-024).pdf

Масты
Катэгорыя:Масты (горад)
Звычайная вавёрка

**Звыча́йная вавё́рка** — зьвер атраду грызуноў.

Даўжыня цела 20—29 см. Даўжыня хваста 12—22 см. Вага да 420 грамаў. Мае круглаватую галаву, вялікія чорныя вочы і вушы з кутасікамі на канцах. Зімовая поўсьць мяккая і пушыстая, з бакоў і на сьпіне шэрая. Летняя поўсьць рэдкая, чырвона-бурая або рудавата-чырвоная. Жыве ў дуплах і шарападобных гнёздах (гайнах), пабудаваных на дрэвах з галінак і моху. Плоцевая сьпеласьць настае ў 9—12 месяцаў. Першы гон адбываецца ўзімку, 2-і — увесну. Цяжарнасьць доўжыцца да 40 дзён. Штогод дае 1—2 прыплоды (зрэдку 3) па 4—6 (да 12 дзіцянятаў). Корміцца жалудамі, арэхамі, насеньнем хвоі і елкі, грыбамі, ягадамі, часам вусякамі і яйкамі птушак. На зіму запасае ежу. У галодныя гады жывіцца пупышкамі хвойных дрэваў і перасяляецца ў пошуку корму. Зьяўляецца прадметам промыслу і паляваньня. Водзіцца ў Эўразіі.

## Беларусь
У Беларусі звычайная вавёрка сустракаецца паўсюдна. Найбольш у сярэдняй паласе. Жыве пераважна ў субарах, яловых і ялова-шыракалістых лясах. На Палесьсі часта сустракалася ў дубова-грабовых лясах і дубровах, радзей у алешніках і чыстых хваёвых лясах. На поўначы Беларусі сустракаўся падвід беларуская звычайная вавёрка, на поўдні — звычайная вавёрка Кесьлера. Пераважная большасьць звычайных вавёрак Беларусі — бурахвосткі, ёсьць чырванахвосткі, часам шэрахвосткі і цемнахвосткі. У Берасьцейскай і Гомельскай абласьцях 1-ы гон у лютым, 2-і — у красавіку-траўні. На поўначы Беларусі гон пачынаецца пазьней. За 1931—1975 гады ў Беларусі нарыхтавалі 4,16 млн шкурак звычайнай вавёркі: у сярэднім па 207 300 за год у 1931—1939 гадах, 96 600 у 1945—1969 гадах, 49 200 у 1970—1975 гадах. У 1976—1980 гадах нарыхтоўвалі па 50—70 тыс. штогод. У 1983 годзе сярэднегадавая колькасьць у лясах Беларусі складала 150—350 тысячаў асобін. У 2013 годзе паляваньне на звычайную вавёрку дазвалялася зь лістапада па студзень. У сьветлы час содняў дапускалася паляваньне з сабакамі і выкарыстаньнем наразной паляўнічай зброі калібру 5,6 мм з дульнай энэргіяй кулі да 1500 джоўляў або гладкарульнай паляўнічай зброі з патронамі са шротам. Таксама дазвалялася выкарыстаньне пастак і капканаў № 0—3.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грызуны
Масты Правыя

**Масты́ Пра́выя** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар Мастоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1004 чалавек

## Славутасці
* Сядзіба (пач. XX ст.)
* Касьцёл Сьвятога Яна Хрысьціцеля (1990—1992)
* Жыдоўскія могілкі (XVIII ст.)
* Хрысьціянскія могілкі
* Капліца-пахавальня (сяр. XIX ст.), на могілках
* Капліца-надмагільле (XIX ст.), на могілках
* Мост праз Нёман

## Краявіды

Мост. Масты Правыя.jpg|Мост празь Нёман
Masty Pravyja, Belarus - panoramio (1).jpg|Сядзіба 
Масты Правыя. Капліца.jpg|Капліца-пахавальня
Капліца. Масты Правыя.jpg|Капліца-надмагільле 


## Крыніцы

Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Занёманскі сельсавет

**Занё́манскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Занёманск.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Мастоўскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. Вёска Занёманск уключана ў склад Мастоў.

16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Мастоўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мастоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Навінка (Мастоўскі раён)

**Наві́нка** (таксама — *Наві́нкі*) — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Вёска ў складзе Мастоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Цьвёрдыя часьцінкі

**Цьвёрдыя часьці́нкі**, **атмасфэ́рны аэразо́ль**, **атмасфэрныя часьцінкі**, **каламу́тныя часьцінкі** або **за́віслае рэ́чыва** — мікраскапічныя часьцінкі цьвёрдай ці вадкай матэрыі, завіслыя ў паветры. Крыніцамі такіх часьцінак могуць быць прыродныя ці антрапагенныя чыньнікі. Яны ўплываюць на клімат і атмасфэрныя ападкі, што адмоўна ўплывае на чалавечае здароўе, ня лічачы самога іхняга ўдыханьня.

Падвіды атмасфэрных часьцінак уключаюць завіслыя рэчывы, таракальныя і альвэльныя часьцінкі, інгаляльныя буйныя часьцінкі (вялікія дыямэтрам ад 2,5 да 10 мікрамэтраў (мкм, PM10)), дробныя часьцінкі дыямэтрам да 2,5&nbsp;мкм (PM2.5), ультрадыспэрсныя часьцінкі ды сажа.

МАДП і СААЗ вызначаюць аэразольныя часьцінкі канцэрагенамі 1-й групы. Часьцінкі — найшкаднейшая форма забруджваньня атмасфэры праз сваю здольнасьць пранікаць глыбока ў лёгкія і крывяносныя сасуды нефільтраванымі, выклікаючы сэрцавыя абморы, захворваньні органаў дыханьня і заўчасную сьмерць. У 2013 дасьледаваньне з удзелам 312 944 чалавек зь дзевяці эўрапейскіх краінаў паказала, што бясьпечнага ўзроўню цьвёрдых часьцінак не існуе, а пры кожным павелічэньні 10 мкг/м³ у PM10 захворваньне на рак лёгкіх вырастае на 22%. Меншыя PM2.5 былі асабліва сьмяротна небясьпечныя: рост захворваньня на рак лёгкіх на 36% пры кожным павелічэньні 10 мкг/м³ — бо яны могуць пранікаць у лёгкія глыбей. Сусьветная ўразьлівасьць да PM2.5  складала 4,1 мільёна сьмерцяў ад захворваньняў ды інфарктаў сэрца, раку лёгкіх, хранічных захворваньняў лёгкіх і рэсьпіраторных інфэкцыяў. У цэлым завіслыя цьвёрдыя часьцінкі займаюць шостае месца ў сусьветным рэйтынгу фактараў рызыкі да заўчаснай сьмерці.

## Глядзіце таксама

* Індэкс якасьці паветра
* Глябальнае зацямненьне
* Мікраплястык

## Крыніцы


Катэгорыя:Забруджвальнікі
Катэгорыя:Кліматаўтваральныя фактары
Гераніевыя

**Гераніевыя** (Geraniaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 5 родаў і 830 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — травы (аднагадовыя або шматгадовыя), рэдка хмызьнячкі або хмызьнякі. Лісьце чарашковае, чарговае або супротыўнае, складанае, з прылісткамі. Кветкі ў суквецьцях; чашалісьцікаў 5; пялёсткаў звычайна 5; тычачак 5 ці 10, звычайна ў 2 кольцах.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўмераных, субтрапічных і трапічных гарах.

## Крыніцы
Геранекветныя

**Геранекветныя** (*Geraniales*) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 2 сямейства (Geraniaceae, Francoaceae) і каля 867 відаў. Належыць да клады разіды (Rosids). Распаўсюджаныя ва ўмераных, субтрапічных і трапічных рэгіёнах. Многія геранекветныя маюць складанае або глыбока лопасьцевае лісьце. Чашалісьцікі, пялёсткі і тычачкі свабодныя. 

## Крыніцы


Катэгорыя:Двухдольныя
Лапацічы (Гарадзенская вобласьць)

**Лапа́цічы** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Вёска ўваходзіць у склад Мастоўскага сельсавету.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Мікелеўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Вялікія Сьцяпанішкі

**Вялі́кія Сьцяпа́нішкі** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мастоўскага сельсавету. На захадзе мяжуюць з Мастамі.

## Насельніцтва
* 2009 год — 1156 чалавек

## Асобы
* Вольга Краўцова (нар. 1981) — беларуская лёгкаатлетка (5000 м).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Мікелеўшчына

**Мі́келеўшчына** — вёска ў Беларусі, каля ракі Абрамаўшчыны. Уваходзіць у склад Мастоўскага сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзіцца за 15 км на паўночны ўсход ад Мастоў, за 75 км ад Горадні; за 12 км ад чыгуначнай станцыі Ражанкі, на аўтамабільнай дарозе  Масты — Шчучын.

## Назва

Мекіла, пазьней Мэкель (Mekilo, Mäckel) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маг- (мак-) (імёны ліцьвінаў Магейка, Макула, Магер; германскія імёны Magico, Maccula, Mager) паходзіць ад гоцкага mēgs 'адзін з бацькоў' або бургундзкага magus 'хлопчык, сын'.

## Гісторыя
Да 2013 году вёска была цэнтрам Мікелеўшчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 581 чалавек, 232 двары.
* 2009 год — 462 чалавекі

## Славутасьці
* Касьцёл Адведзінаў Найсьвяцейшай Панны Марыі (1823)
* Плябанія (XIX стагодзьдзе)
* Капліца-надмагільле (XIX стагодзьдзе)
* Могілкі салдат Першай сусьветнай вайны (1915—1918)

## Асобы
* Гэнік Лойка (нар. 1962) — беларускі скульптар

## Крыніцы

Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Агароднікі (Пескаўскі сельсавет)

**Агаро́днікі** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавету.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Зарудаўеўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 23 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пескаўскі сельсавет (Мастоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Масты Левыя

**Масты́ Ле́выя** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Мастоўскага сельсавету.

У мінулым на рацэ Нёман каля вёскі знаходзілася рачная навігацыйная гавань і курсаваў паром праз раку. Ён працаваў прынамсі ад XIX стагодзьдзя да міжваеннага пэрыяду.

## Насельніцтва
* 2009 год — 382 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мастоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Трансцэндэнтнасьць

**Трансцэндэ́нтнасьць**, **трансцэндэ́нцыя**, прым. **трансцэндэ́нтны** (ад  «які пераступае, пераўзыходзіць, выходзіць па-за межы») — філязофскі тэрмін, які азначае нешта, прынцыпова недасяжнае досьведнаму спазнаньню ці не заснаванае на досьведзе. Трансцэндэнтнае можа быць уяўлена як сфэра абсалютнай патэнцыйнасьці, не актуалізаваная ў дзейнасьці чалавека ў дадзены момант часу і не выражальная ў ягоным досьведзе з прычыны ейнай прынцыповай неадэкватнасьці наяўным сродкам засваеньня сьвету. У шырокім сэнсе трансцэндэнтнае можна ўявіць у якасьці «тагасьветнага» ў адрозьненьне ад іманэнтнага як «гэтасьветнага».

## Рэлігійнае прымяненьне
У рэлігіі трансцэндэнцыя азначае прыроду Бога, якая прынцыпова знаходзіцца па-за межамі гэтага сьвету, па-за межамі ўсіх фізычных законаў гэтага сьвету. Супрацьлегла іманэнтнаму, пры якім Бог цалкам праймае гэты Сусьвет.

## У містычных традыцыях
Трансцэндэнцыя — гэта стан сьвядомасьці, пры якім чалавек пераадольвае абмежаваньні фізычнага існаваньня, і паводле пэўных падыходаў становіцца нават незалежным ад фізычнага сьвету. Містычны досьвед часта мысьліцца, як прасунуты стан трансцэндэнцыі, пры якім перажываньне адасобленасьці «я» зьнікае. Гэта часам дасягаецца з дапамогаю малітвы, псыхадэлікаў, мэдытацыі, дыхальных псыхатэхнік.

## Глядзіце таксама
* Трансцэндэнтальнае
* Трансцэндентны лік

## Крыніцы

## Літаратура

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Філязофскія тэрміны
Катэгорыя:Анталёгія
Катэгорыя:Эпістэмалёгія
Катэгорыя:Боскія атрыбуты
Ганарата

**Ганара́та** — хутар у Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 5 чалавек
* 2009 год — 0 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пескаўскі сельсавет (Мастоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Чужаеды (2019)

**«Чужаеды»** ці **«Паразыты»** () — паўднёвакарэйскі камэдыйна-драматычны фільм 2019 году, пастаўлены рэжысэрам Пон Джун Хо па матывах коміксу Хітосі Івакі. Прэм’ера фільму адбылася 21 траўня 2019 году ў межах конкурснай праграмы 72-га Канскага кінафэстывалю, дзе карціна атрымала галоўную ўзнагароду — Залатую пальмавую галіну.

## Сюжэт
Фільм расказвае пра сям’ю карэйскага беспрацоўнага Гі-тхэка. Каб хоць неяк наладзіць фінансавае становішча галава сямейства з чатырох чалавек вырашае падзарабіць на багатай сям’і Пак. Чужаедны спосаб зарабіць прыводзіць да нечаканых вынікаў.

## Акторы
* Сон Кан Хо — *Гі-тхэк, галава сям’і*
* Сон-гюн Лі — *Пак Дон-ік*
* Ё-джон Чо — *Пак Ен-гё*
* У-шчык Чхве — *Кі-ву, сын Гі-тхэка*
* Со-дам Пак — *Кі-джон, дачка Гі-тхэка*
* Со-джун Пак — *выкладчык спадара Пака*

## Прэм’ера
Сусьветны дэбют фільму адбыўся 21 траўня 2019 году на Канскім кінафэстывалі.

## Узнагароды
* 72-і Канскі кінафэстываль — Залатая пальмавая галіна
* Залаты Глёбус — Найлепшы фільм на замежнай мове
* Кінапрэмія «Оскар» — найлепшы фільм 2019 году

## Крыніцы

Катэгорыя:Фільмы 2019 году
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы 2019 году
Катэгорыя:Фільмы-камэдыі
Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія камэдыйныя фільмы
Катэгорыя:Кінакамэдыі 2019 году
Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія фільмы
Катэгорыя:Паўднёвакарэйскія фільмы 2019 году
Катэгорыя:Фільмы Пон Джун Хо
Катэгорыя:Фільмы карэйскай мовай
Катэгорыя:Фільмы карэйскай мовай у 2010-я
Катэгорыя:Экранізацыі коміксаў
Войдзевічы

**Во́йдзевічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Юхнаўкі. Уваходзяць у склад Пескаўскага сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Вайда (Waido) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
Да 2013 году Войдзевічы ўваходзілі ў склад Пацавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 23 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пескаўскі сельсавет (Мастоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Залатая пальмавая галіна

**«Залата́я па́льмавая галі́на»** () — галоўная ўзнагарода Канскага кінафэстывалю. Зьяўляецца адной з найбольш прэстыжных узнагарод у сфэры кіно.

Сваю сучасную назву атрымала ў 1955 годзе. З 1946 да 1954 году найвышэйшай узнагародай фэстывалю была «*Гран-пры*» ( — вялікі прыз).

За ўсю гісторыю кінафэстывалю ніводны кінарэжысэр ня здолеў атрымаць гэтую ўзнагароду тройчы. Двойчы «*Залатой пальмавай галінай*» былі ўзнагароджаны Фрэнсіс Форд Копала (1974, 1979), Сёхэй Імамура (1983, 1997), Эмір Кустурыца (1985, 1995), Біле Аўгуст (1988, 1992), браты Жан-П’ер і Люк Дардэны (1999, 2005), Міхаэль Ханэке (2009, 2012).

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія кінапрэміі
Катэгорыя:Канскі кінафэстываль
Русак

**Руса́к** — прозьвішча.

## Вядомыя асобы
* Адам Русак (1904—1987) — паэт-песеньнік
* Аляксандар Русак (1907—1957) — інжынэр, беларускі дзяяч на эміграцыі
* Валянцін Русак (нар. 1936) — матэматык і заснавальнік школы рацынальнага набліжэньня
* Васіль Русак (1896—1954) — выдавец
* Галіна Русак (1930—2000) — мастачка
* Леанід Русак (нар. 1952) — 9-ы міністар сельскай гаспадаркі і харчаваньня Рэспублікі Беларусь (2004—2008)
* Мікалай Русак (нар. 1934) — старшыня Дзяржкамітэту СССР па фізкультуры і спорце (1989—1991)
* Сяргей Русак (нар. 1993) — футбаліст

## Іншае
* Заяц-русак — зьвер сямейства трусоў

## Глядзіце таксама
* Русакі
* Русакова
* Русаковічы
* Русакоў
* Русачкі
Несьцер Сакалоўскі

**Не́сьцер Фё́даравіч Сакало́ўскі** (1902, в. Вешкі, цяпер Докшыцкі раён, Віцебская вобласьць, Беларусь — 1950, Менск, цяпер Беларусь) — беларускі кампазытар і хормайстар.

Аўтар музыкі да гімну Беларускай ССР на словы Міхася Клімковіча, які стаў гімнам Рэспублікі Беларусь.

## Жыцьцяпіс
З 1926 году працаваў акторам і хормайстрам у Беларускім дзяржаўным вандроўным тэатры. У 1931 годзе скончыў Менскі музычны тэхнікум па клясе кампазыцыі Мікалая Аладава і стаў кіраўніком самадзейнага хору. У 1932—1935 годзе навучаўся ў Беларускай дзяржаўнай кансэрваторыі. У 1937—1941 гадах быў хормайстрам Ансамблю беларускай народнай песьні і танцу пры Беларускай дзяржаўнай філярмоніі. Удзельнічаў у Нямецка-савецкай вайне. У 1943 годзе стаў мастацкім кіраўніком Палескага абласнога ансамблю песьні і танцу. У 1944 годзе ўзначаліў аддзел мастацкай самадзейнасьці Кіраўніцтва ў справах мастацтваў пры Савеце народных камісараў БССР. З 1946 году працаваў рэдактарам музычнай літаратуры ў Беларускім дзяржаўным выдавецтве.

## Творчасьць
Быў аўтарам хароў і песьняў на вершы Петруся Броўкі, Якуба Коласа, Янкі Купалы, Адама Русака і Міхася Чарота. Напісаў інструмэнтальныя мініяцюры і сьпеўных сюітаў паводле беларускіх народных песьняў, а таксама звыш 500 апрацовак беларускіх народных песьняў і найгрышаў, у тым ліку «Ой ты, белая бярозанька», «Падушачка», «Чабарок» і «Чаму зязюля не кукавала».

## Памяць
14 сакавіка 1958 году Савета міністраў Беларускай ССР ухваліў Пастанову № 140 аб наданьні Гомельскай музычнай вучэльні імя Несьцера Сакалоўскага. У 1969 годзе Ізідор Нісьневіч выдаў кнігу «Кампазытар Нестар Сакалоўскі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Беларускія кампазытары
Катэгорыя:Аўтары дзяржаўных гімнаў
Катэгорыя:Савецкія кампазытары
Катэгорыя:Клясычныя кампазытары
Катэгорыя:Беларускія фальклярысты
Самуйлавічы Горныя

**Саму́йлавічы Го́рныя** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Пескаўскага сельсавету.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пацавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 61 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пескаўскі сельсавет (Мастоўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Рагозьніцкі сельсавет

**Раго́зьніцкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Вялікая Рагозьніца.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Мастоўскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Самуйлавіцкага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Мастоўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Кухары (Мастоўскі раён)

**Ку́хары** (таксама — *Кухары́*) — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Луньненскага сельсавету.

Да 26 лютага 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Глядавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 26 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Луньненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Дынабурскі замак

**Дынабурскі замак** (, ) — замак у Науенскай воласьці Латгаліі (Латвія), непадалёк ад Дзьвінску. Збудаваны Лівонскім ордэнам між 1273—1277 рокамі, разбураны маскоўцамі да 1577 року. Рэшткі замку даступныя для наведваньня.

## Мінуўшчына
У 1273 року Майстар Лівонскага ордэну  збудаваў **замак Дынабург** ва ўладаньнях вялікага літоўскага князя Трайдзеня. Замак меў стратэгічнае значэньне: служыў базай для наездаў Ордэна на цэнтральную Літву, каб прымусіць Трайдзеня аказваць падтрымку земгалам, што змагаліся зь лівонцамі. У 1277 Трайдзень пачаў аблогу замку. За месяц ён зладзіў 4 спробы штурму абложнымі вежамі, аднак вымушаны быў адступіць. Майстар фон Рацэбург у адказ зладзіў у 1278 року беспасьпяховы паход углыб Літвы, які скончыўся разгромам пад Ашэрадэнам (цяперашняе Айзкраўклэ).

У XIV—XVI стагодзьдзях Вялікае Княства Літоўскае і Маскоўская дзяржава некалькі разоў разбуралі замак, але кожны раз яго адбудоўвалі:
* у 1313 замак быў перабудаваны майстрам Гергардам фон Ёркам;
* у 1396 літоўцы разбурылі замак, пасьля чаго Ордэн яго аднавіў;
* у 1403 вялікі літоўскі князь Вітаўт уварваўся ў Латгалію і разбурыў Дынабурскі замак, пасьля чаго крыжакі яго аднавілі;
* у 1418 Вітаўт зноў захапіў і спаліў замак;
* у 1481 замак здабыў маскоўскі цар Іван III;
* у 1558 маскоўскі цар Іван Жахлівы пачаў вайну за выхад да Балтыйскага мора, у 1559 ненадоўга захапіў замак;
* у 1561 паводле Віленскай уніі Лівонія была падзеленая, і Латгалія адышла да Вялікага Княства Літоўскага. Пасьля Люблінскай уніі 1569 року гэтыя землі сталі супольным уладаньнем ВКЛ і Кароны. Дынабурскі замак стаў адміністрацыйным цэнтрам рэгіёну і сядзібай каталіцкага біскупа;
* у 1577 Іван Жахлівы захапіў замак і загадаў зруйнаваць яго да зямлі. Пасьля сыходу маскавітаў мясцовыя жыхары вярнулі тэрыторыю сабе, аднак у сувязі з моцнымі разбурэньнямі паселішча было перанесенае на 19&nbsp;км ніжэй па цячэньні Дзьвіны, дзе паўстала сучаснае места. Кароль Стэфан Батура вырашыў не перабудоўваць стары замак, які страціў былое стратэгічнае значэньне.
* у 1671 была спроба перабудовы замку, але ён канчаткова быў разбураны ў часе Вялікай Паўночнай вайны (1700—1721). Рэшткі муроў былі разбураныя ў 1811—1829 роках.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс замкаў Латвіі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Замкі Латвіі
Катэгорыя:Гісторыя Дзьвінску
Катэгорыя:Дзьвінскі край
Катэгорыя:Замкі Лівонскага ордэну
Гей-парнаграфія

**Гей-парнагра́фія**, таксама **гэй-парнагра́фія** — парнаграфія, якая прадстаўляе плоцкія дзеяньні паміж мужчынамі. Таксама існуе гей-эротыка; яна ў сваю чаргу складаецца з падгалінаў і можа быць выраблена ў якасьці парнаграфіі «для жанчын» для спажываньня гетэрасэксуальнымі жанчынамі й гомасэксуальнымі мужчынамі.

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне
Парнаграфія-гонза

[міні|Адзін з [Акторы парнафільмаў|актораў здымае кіно.]]
**Парнагра́фія го́нза** — гэта стыль парнаграфічнага фільма, які спрабуе зьмясьціць гледача непасрэдна на сцэну. Джэймі Гіліс лічыцца створцам жанру парнаграфіі гонза са сваёй сэрыяй фільмаў «Пра голас».

Назва — гэта спасылка на журналістыку гонза, у якой рэпарцёр зьяўляецца часткай падзеі, якая адбываецца. Для параўнаньня, парнаграфія гонза ўводзіць камэру адразу ў дзеяньне, часта з адным ці некалькімі ўдзельнікамі здымаючы і выконваючы сэксуальныя дзеяньні, без звычайнага падзелу паміж камэрай і выканаўцамі, што назіраецца ў звычайным порна і кіно.

Порна гонза знаходзіцца пад уплывам аматарскай парнаграфіі, і яно, як правіла, выкарыстоўвае значна менш кадраў з поўным целам. Вольная і прамая праца камэры часта ўключае ў сябе жорсткія здымкі чэлесу, у адрозьненьне ад некаторых традыцыйных порна.

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне
Царква Покрыву Найсьвяцейшай Багародзіцы (Паніжаны)

**Царква́ По́крыву Найсьвяце́йшай Багаро́дзіцы** — праваслаўны храм у в. Паніжаны Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
Храм пабудаваны ў 1930-я гады з цэглы. Адкрыты ў 1988—1990 гадах.

## Архітэктура
Вырашана прамавугольным у пляне аб’ёмам пад 2-схільным дахам, які на фасадзе завершаны 4-граннай шатровай званіцай, над алтарнай часткай — шатровай вежачкай на шчыце. З тыльнага боку далучаная 5-гранная апсіда з бакавымі рызьніцамі. Фасады падзеленыя арачнымі ваконнымі праёмамі з броўкамі, апяразаны зубчастымі фрызамі, крапаванымі вуглавымі лапаткамі.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Паніжаны
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Покрыва Найсьвяцейшай Панны Марыі
Катэгорыя:Паніжаны (Мастоўскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гарадзенскай і Ваўкавыскай япархіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў XX стагодзьдзі
Мінявічы

**Міняві́чы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Нёману. Уваходзяць у склад Луньненскага сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 

## Назва

Міна або Мена (Minno, Meno) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У XVIII стагодзьдзі маёнтак Каменскіх. У час паўстаньня 1863—1864 гадоў, гаспадар маёнтку Ян Каменскі, быў прызначаны Нацыянальным урадам цывільным кіраўніком Гарадзенскага павету. За гэта расейскія ўлады выраклі яго да сьмерці, але пазьней вырак замянілі высылкай у раён Омску.

У маёнтку не адно лета ў 1870—1880-х гадох праводзіла Эліза Ажэшка. Тут на лаўцы паміж клёнамі на высокім беразе пісала свой раман «Над Нёманам». Тутэйшы шляхціч Ян Каменскі, уладальнік Мінявічаў, у творы ператварыўся ў галоўнага героя — паўстанца 1863 году Андрэя Карчынскага. Сапраўдны Каменскі вярнуўся ў родныя Мінявічы з ссылкі ў 1882-м, каб адыйсьці з гэтага сьвету празь дзесяць гадоў…

Вярнуўшыся з высылкі, Ян здоляў адсудзіць маёнтак для сваіх дачок, адна зь якіх, Станіслава, выйшла замуж за Клемэнса Стралкоўскага, перадаўшы ў пасаг маёнтак Мінявічы.

Падчас Першай сусьветнай вайны, у 1915 годзе маёнтак быў спалены.

Да 26 лютага 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Глядавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 21 чалавек

## Славутасьці
* Магіла 40 ўдзельнікаў паўстаньня 1863—1864 гадоў.

## Асобы
* Міхась Явар (1903—1933) — беларускі паэт

## Крыніцы

Катэгорыя:Луньненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Міхась Явар

**Міхась Явар**, сапр. **Міхаіл Карась** (, в. Мінявічы, цяпер Мастоўскі раён — ) — беларускі паэт, удзельнік нацыянальнага руху ў Заходняй Беларусі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Пад час Першай сусьветнай вайны, з 1915 году зьехаў зь сям’ёй у бежанства. Па вяртаньні на Бацькаўшчыну пачаў рыбачыць на Нёмане і прадаваць рыбу гандлярам у мястэчку Лунна. Меў толькі тры клясы адукацыі.

Пісаў вершы, арганізоўваў вечары з пастаноўкамі п’ес, песьнямі і танцамі, сьпяваў сам. У 1920-я быў сябрам БСРГ. За ўдзел у нацыянальна-вызваленчым і культурным руху перасьледаваўся польскімі ўладамі.

У гады крызысу даведзены да адчаю, хворы на сухоты, скончыў жыцьцё самагубствам, застрэліўшыся на беразе Нёману.

## Творчасьць
Друкаваўся ў «Беларускай газэце», часопісе «Шлях моладзі», заходнебеларускіх газэтах, некаторыя яго вершы распаўсюджваліся вусна і ў рукапісах. Паэтычная спадчына Явара амаль не захавалася, перад сьмерцю куфэрак зь вершамі, паэмамі і лістамі паэт занёс свайму сябру Вінцуку Мікулу. Пад час нямецка-савецкай вайны Вінцука шукалі немцы і яго жонка, баючыся, зьнішчыла гэты архіў — засталося толькі тое, што было апублікаванае ў заходнебеларускім друку (напрыклад паэмы «Шляхам цярністым», «Думы ў адзіноце», «За сэрцам»). Верш Явара «Паклон чалавечаму страданьню» ўключаны Уладзімерам Калесьнікам у анталёгію «Ростані волі».

Асноўная тэма паэзіі Явара — пратэст супраць жорсткіх умоваў жыцьця, бядоты, зьневажаньня чалавека працы. Аптымізмам прасякнутыя вершы пра прыгажосьць роднага краю, прыроды («О Неман мой мілы»), у любоўнай лірыцы пераважалі трагічныя матывы («Думы ў адзіноце»).

## Бібліяграфія
* у кн.: «Сцягі і паходні». Мн., 1965

## Крыніцы

## Літаратура

* 
* Чыгрын С. Жыў паэт з сумнай душою // Ніва № 31(2464), 3 жніўня 2003 г.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Паэты-самагубцы
Роў Яна і Цэцыліі

**Роў Я́на і Цэцы́ліі** — эразійная лагчына, гэоляга-геамарфалягічны і палеанталягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня.

Разьмешчаны каля заходняй ускраіны вёскі Багатырэвічы Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня рову складае 700 мэтраў, шырыня да 100 мэтраў, глыбіня да 10 мэтраў, плошча 0,3 км².

Лагчына ўтварылася пры размыве азёрна-ледавіковай нізіны за 14 тысячаў гадоў. Мае зьвілістую форму. Уключае помнік прыроды рэспубліканскага значэньня (з 1963) Самастрэльнікі — апорнае геалягічнае агаленьне старажытных вазёрных і балотых адкладаў муравінскага міжледавікоўя. Адклады магутнасьцю 3,3 м багатыя на рэшткі выкапнёвай флёры (больш за 100 відаў), што існавала каля 100 тысячаў гадоў назад. Ахоўны статус нададзены ў 1998 годзе.

На паверхні заходняга схілу, паводле паданьня, знаходзяцца магілы герояў рамана Элізы Ажэшкі «Над Нёманам» Яна і Цэцыліі.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Катэгорыя:Геалёгія Мастоўскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Мастоўскага раёну
Катэгорыя:Багатырэвічы
Катэгорыя:Лагчыны