open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Самураі Чарнобылю

«**Самураі Чарнобылю**» () — дакумэнтальны фільм рэжысэра Івара Хэйнмаа, прадстаўлены ў 2012 року. Фільм прысьвечаны катастрофе на Чарнобыльскай АЭС 1986 року і ейным глябальным наступствам на фоне аварыі на японскай АЭС Фукусіма I. Фільм быў створаны ў супрацоўніцтве Грэцкага радыё і тэлебачаньня і Эстонскага тэлебачаньня.

## Сюжэт
Фільм факусуецца на лёсе двух ліквідатараў, якія апынуліся на Чарнобыльскай АЭС пасьля аварыі: кіраўніка Эстонскага таварыства Чарнобылю ў Пярнумаа Яана Крынала () і былога зваршчыка Калева Кілка (). Агулам над ліквідацыяй наступстваў выбуху на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі працавалі 5000 жыхароў Эстонскай ССР.

У 2011 року Яан і Калеў вяртаюцца ў Чарнобыль… У здымках таксама ўдзельнічалі галоўны радыёляг ЭССР у 1986 року доктар Пээтэр Мардна () і беларускі біёляг Аляксей Несьцярэнка (сын Васіля Несьцярэнкі, кіраўнік Інстытуту радыяцыйнай бясьпекі «Белрад»).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм

Катэгорыя:Фільмы 2012 году
Катэгорыя:Эстонскія дакумэнтальныя фільмы
Яўген Касьцюкевіч

**Яўген Касьцюкевіч** ( 19 сьнежня 1989 году) — колішні беларускі футбаліст, брамнік.

## Кар’ера
Выхаванец жодзінскага «Тарпэда». Гуляў за клюбны дубль ды прыцягваўся таксама да асноўнага складу. У 2008 годзе езьдзіў на прагляд у расейскі ЦСКА, аднак праз выяўленыя праблемы са здароўем быў вымушаны вярнуцца ў Беларусь і неўзабаве завяршыў кар’еру. Застаўся працаваць у Жодзіне, пазьней пачаў таксама гуляць у футбол на аматарскім узроўні.

У 2015 годзе пачаў працаваць у клюбе «Крумкачы» трэнэрам брамнікаў і відэаапэратарам. Пазьней празь некамплект брамнікаў быў заяўлены за клюб у Першую лігу і неўзабаве стаў асноўным брамнікам клюбу, якому дапамог прабіцца ў Найвышэйшую лігу. У сэзоне 2016 году стаў другім брамнікам «Крумкачоў» пасьля Андрэя Федарэнкі. 7 траўня 2016 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, правёўшы ўвесь матч супраць «Гарадзеі» (0:1).

Сэзон 2017 году пачаў у якасьці другога брамніка «Крумкачоў» пасьля Антона Амельчанкі, але той пазьней атрымаў траўму і пакінуў каманду, што дазволіла Касьцюкевічу заняць месца ў асноўным складзе. 29 ліпеня 2017 году забіў гол ударам з сваёй штрафной пляцоўкі ў браму клюбу «Віцебск», якую абараняў Дзьмітры Гушчанка. Аднак у тым жа матчы атрымаў чырвоную картку і быў выдалены з поля. Застаўся ў камандзе ў сэзоне 2018 годзе, калі «Крумкачы» не былі дапушчаныя да ўдзелу ў Найвышэйшай лізе і заявіліся ў Другую лігу. У чэрвені 2018 году зьехаў на жыхарства ў Кітай па сямейных абставінах. У верасьні вярнуўся ў Беларусь і неўзабаве зноў пачаў выступаць за «Крумкачы». У студзені 2019 году падоўжыў кантракт з сталічным клюбам, які зьмяніў афіцыйную назву на НФК. У чэрвені 2019 году пакінуў каманду. Пасьля пераехаў у Варшаву.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Армянскі дыван

**Армянскія дываны** — ворсавыя і бязворсавыя дываны, вытканыя армянамі пачынаючы з дахрысьціянскага пэрыяду (да 301 г.) і да нашых дзён на тэрыторыі Армянскага нагор'я ці за яго межамі. Армянскае ткацтва дываноў непарыўна зьвязана зь іншымі відамі дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва армян і працягвае традыцыі нацыянальнага выяўленчага мастацтва.

Галоўным адрозьненьнем армянскіх дываноў ад пэрсыдзкіх, азэрбайджанскіх і іншых дываноў зьяўляецца выкарыстаньне арнаментальных матываў са стылізаванымі выявамі жывёл і людзей.

Традыцыйна ў Армэніі дыванамі высьцілаюць падлогу, пакрываюць унутраныя сьцены жыльля, канапы, скрыні, сядушкі і ложкі. Дываны яшчэ часта служаць завесамі дзьвярных праёмаў, рызьніц і алтароў ў храмах, імі пакрываюць самі алтары ў цэрквах.

Катэгорыя:Армянская культура
Катэгорыя:Дываны
Вішапы

**Вішапы** (, Вешапы, Аждахакі) — старажытныя міталягічныя істоты, якіх рабілі ў выглядзе высокіх каменных стодаў, менгіраў. Вішапы распаўсюджаныя ў міталёгіях краінаў Армянскага нагор’я і Пярэдняй Азіі. Першапачаткова вішапы зьяўляліся божаствамі ці духамі вады і, верагодна, былі зьвязаны з Кура-арацкай археалягічнай культурай. Народы, якія насялялі Армянскае нагор’е ў II тысячагодзьдзі да н. э. або раней, вычэсвалі стоды вішапаў з каменьня і ўсталёўвалі іх ля падземных крыніц вады. Зь цягам часу міталягічны вобраз вішапаў зьмяніўся і ў міталёгіях розных народаў пачаў асацыявацца са злымі духамі, цмокамі і да т. п., часьцяком захоўваючы першапачатковую сувязь з вадой. Статуі вішапаў дасягалі пяці мэтраў у вышыню і, як правіла, мелі форму рыб, радзей — форму расьцягнутай на калах шкуры быка.

## Гісторыя адкрыцьця
У 1909 годзе Мікалай Мар і Я. Сьмірноў падчас правядзеньня археалягічных раскопак у Гарні ў Армэніі чулі ад мясцовых жыхароў пра каменныя «вішапах», якія ляжаць высока ў гарах, на летніх качэўях. Навукоўцы распачалі паездку ў горы Гэгамскага хрыбта, каб знайсьці прычуну чутак і праверыць ці ўяўляе гэта навуковы інтарэс. Навукоўцы сапраўды выявілі мегалітычныя каменныя статуі на высакагорным качэўі (яйле), якую армяне называлі «Вішапнер», а мясцовыя курды «Аждаха-юрт». Большасьць стодаў мела форму рыб. Самы буйны з выяўленых вішапаў дасягаў 4,75 мэтры пры шырыні 0,55 мэтраў. Усе вішапы да 1909 былі паваленыя на зямлю, некаторыя зь іх прыйшлося адкопваць.

## Вызначэньне даты статуй
Дакладная датыроўка гэтых мегалітаў, як правіла, уяўляе пэўныя цяжкасьці. Паблізу вішапаў не было знойдзена рэшткаў старажытных паселішчаў, вогнішчаў або іншых арганічных рэшткаў, да якіх мог быць ужыты радыевугляродны аналіз. Аднак, выяўлены ў Аждаха-юрце вішап № 1 утрымліваў пазьнейшыя малюнкі крыжоў і армянскі надпіс, датаваны XIII стагодзьдзем нашай эры. На падставе гэтай знаходкі навукоўцы першапачаткова вылучылі здагадку, што вішапы былі ўзьведзены ў I тысячагодзьдзі нашай эры. Разьмяшчэньне крыжоў і тэксту сьведчыла аб тым, што ў XIII стагодзьдзі вішап № 1 яшчэ знаходзіўся ў вэртыкальным становішчы. У 1963 годзе ў Гарні быў адкрыты вішап, на якім аказаўся больш раньні ўрарцкі клінапісныя надпіс урарцкага цара Аргішці I. Гэтая знаходка дазваляе датаваць вішапы даўрарцкім часам, гэта значыць, пачаткам I тысячагодзьдзя да н. э., а хутчэй за ўсё II тысячагодзьдзем да н. э..

Катэгорыя:Археалягічныя артэфакты
Катэгорыя:Дагістарычны пэрыяд
Катэгорыя:Армянская міталёгія
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Армэніі

Армэнія падзеленая на адзінаццаць адміністрацыйных адзінак. Зь іх дзесяць правінцый вядомы як марзы (, вобласьць, правінцыя).

Ерэвану прадстаўлены асаблівы адміністрацыйны статус як сталіцы краіны.

Губэрнатары (марзьпеты) прызначаюцца і вызваляюцца ад пасады Ўрадам Рэспублікі Армэніі. Гэтыя пастановы Ўрада ратыфікуе прэзыдэнт краіны. Органы мясцовага самакіраваньня — рада старэйшын абшчыны і кіраўнік абшчыны (мэр гораду, сельскі стараста) — абіраюцца на чатырохгадовы тэрмін па мажарытарнай сыстэме. Мэр Ерэвану абіраецца Радай Старэйшын гораду, які ў сваю чаргу абіраецца жыхарамі Ерэвана па прапарцыйнай сыстэме на чатырохгадовы тэрмін.

 год у рэспубліцы налічвалася 953 вёскі, 48 гарадоў, 932 абшчыны, зь якіх 871 сельская і 61 гарадзкая.
Віталь Варывончык

**Віталь Варывончык** ( 9 сакавіка 1972 году) — беларускі футбаліст, брамнік. Уваходзіць у Клюб беларускіх брамнікаў, якія не прапускалі галы ў 100 і болей матчах на найвышэйшым узроўні. Сёньня працуе ў структуры «Смаргоні».

## Кар’ера
### Клюбная
Прафэсійную кар’еру пачаў у 1992 годзе, у якім бараніў браму старадаросага «Будаўніка». Згуляў ува ўсіх 15 матчах чэмпіянату (той сэзон быз згуляны ў скарочаным выглядзе). У наступным сэзоне пачынаў у складзе клюбу КІМ зь Віцебску. У новым клюбе адразу стаў асноўным брамнікам і дапамог камандзе здабыць срэбныя мэдалі айчыннага першынства. Пасьля гэтага быў запрошаны да складу менскага «Дынама», дзе за тры сэзоны двойчы станавіўся чэмпіёнам Беларусі.

У далейшым пачаліся вандраваньні галкіпэра, то бок пасьля некалькіх гадоў у складзе фінскага «Яра», што год брамнік зьмяняў каанды. Гэтак ён гуляў за мазырскую «Славію», бабруйскую «Белшыну» і салігорскі «Шахцёр», у складзе апошняга выходзіў на поле толькі ў адным матчы. Таксама бараніў колеры бакінскага «Інтэру». У 2006 годзе прыяднаўся да віцебскага «Лякаматыва», у складзе якога ў першы сэзон усталяваў найдаўжэйшую ў сваёй кар’еры «сухую» сэрыю, баронячы браму ад галоў ажно 635 хвілінаў запар.

### Міжнародная
Мае на сваім рахунку тры матчы ў складзе нацыянальнай зборнай Беларусі.

## Трэнэрская праца
Пасьля сканчэньня кар’еры працаваў трэнерам у юнацкай зборнай Беларусі да 18 гадоў, расейскай «Сібіры», сталічным «Дынама», «Бярозе-2010», казаскім «Іртышы», койданаўскім «Арсэнале» і расейскім «Ротары». Улетку 2024 году далучыўся да трэнэрскага штабу «Смаргоні», дзе пачаў адказваць за падрыхтоўку брамнікаў.

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 1994/1995, 1995
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 1993/1994

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Іван Лявінэц

Уладыка манс. **Іва́н Ля́вінэц** (; 18 красавіка 1923, Валавец — 9 сьнежня 2012, ) — кіраўнік чэскай грэка-каталіцкай і . Тытулярны . Першы  незалежнай Чэхіі, першы  Чэскай рэспублікі (1996).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў вёсцы Валавец на Падкарпацкай Русі (цяпер на тэрыторыі Ўкраіны). Бацька — настаўнік, у сям’і было 9 дзяцей. Іван скончыў расейскую гімназію ў Мукачаве, вывучаў багаслоўе ў Ужгарадзе і Вене, высьвячаны 28 ліпеня 1946 прэшаўскім грэка-каталіцкім біскупам Паўлам Гойдзічам.

Пасьля Другой сусьветнай вайны ня змог вярнуцца на Падкарпацкую Русь з-за далучэньня яе да СССР і застаўся ў Прэшаве. Стаў біскупавым сакратаром, працаваў рэдактарам часопісаў «Blahovistnik» і «Zorja». У верасьні 1949 быў прызначаны  прэшаўскай сьвятарскай сэмінарыі.

Па ліквідацыі грэка-каталіцкай царквы камуністычным рэжымам адмовіўся перайсьці пад юрысдыкцыю праваслаўнае царквы. У 1950 па арышце біскупа Гойдзіча інтэрнаваны дапаможны біскуп прэшаўскі Васіль Хопка паставіў Лявінца на пасаду падпольнага генэральнага вікарыя з надзвычайнымі паўнамоцтвамі. У 1955 року Іван Лявінец быў арыштаваны і ў 1956 разам зь яшчэ 16 арыштаванымі прыгавораны да 4 гадоў вязьніцы.

Па вызваленьні атрымаў забарону пражываньня на тэрыторыі Славаччыны, працаваў у Празе , качагарам, кандуктарам. Пры гэтым працягваў сваю місію ў грэка-каталіцкай царкве. Быў блізкім калегам Фэлікса Давідка, з рук якога прыняў 24 сакавіка 1968 біскуспскую кансэкрацыю. З праскім арцыбіскупам Францішкам Томашкам арганізаваў у 1968 року агульнадзяржаўны збор подпісаў за аднаўленьне дзейнасьці грэка-каталіцкае царквы, пэтыцыя была пасьпяховай. У красавіку 1969 быў пастаўлены парахам грэка-каталіцкай парафіі сьв. Клімэнта ў Празе з заданьнем апекавацца грэка-каталікамі на землях Багеміі і Маравіі.

Па заснаваньні грэка-каталіцкага вікарыяту ў 1993 року стаў біскупскім вікарыем Чэскай рэспублікі, па стварэньні апостальскага экзархату стаў першым апостальскім экзархам грэка-каталіцкае царквы Чэхіі. 30 сакавіка 1996 року ў рымскай базыліцы сьвятога Клімэнта ізноў кансэкраваны *sub conditione* біскупскім сьвечаньнем.

Апошнія гады жыцьця правёў у прытулку сьв. Альжбэты ў Жэрнуоўцы пад Брном, дзе і сканаў. Пахаваны ў роднай вёсцы Валавец 15 сьнежня 2012 року.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Каталіцкая царква Чэхіі 
* Апостальскі экзархат Грэка-каталіцкай царквы Чэскай рэспублікі 
* Каталіцкая герархія 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Закарпацкай вобласьці
Катэгорыя:Чэскія грэка-каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Русінскія каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Рыма-каталіцкія тытулярныя біскупы
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў ЧССР
Катэгорыя:Памерлі ў Паўднёвамараўскім краі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Закарпацкай вобласьці
Блізьнюкі

**Блізьнюкі** () — места ў Харкаўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар Блізьнюкоўскага раёну. Насельніцтва 3844 чал. (2015).

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року», — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip
* Банк даних Державної служби статистики України

Катэгорыя:Населеныя пункты Харкаўскай вобласьці
Армянская міталёгія

**Армянская міталёгія** — міталёгія жыхароў старажытнай Армэніі і саміх армян да прыняцьця хрысьціянства ў 301 годзе.

Вытокі армянскай міталёгіі сыходзяць да міталёгіі і вераваньняў плямёнаў, якія жылі на Армянскім нагор’і і ўдзельнічалі ў этнагенэзе армянскага народу (урумейцы, мушкі, якія ўварваліся ў 12 ст. да н. э. у межы асырыйскай правінцыі Шупрыа, хурыта-ўрарцкія плямёны і інш.). Матыў барацьбы паміж урумейцамі і Асырыяй, а з 9 ст. — паміж Урарту і Асырыяй у мадыфікаваным выглядзе лёг у аснову многіх старажытнаармянскіх мітаў. Армянская міталёгія складалася пад значным уплывам іранскай культуры (многія боствы армянскага пантэона — іранскага паходжаньня: Арамазд, Анахіт, Вахагн і інш.), сэміцкіх міталягічных уяўленьняў (напрыклад Астхік, Баршамін, Нанэ). У эліністычную эпоху (3-1 ст.ст. да н. э.) старажытнаармянскія боствы атаясамліваліся з антычнымі багамі: Арамазд — з Зэўсам, Анахіт — з Артэмідай, Вахагн — з Гэраклам, Астхік — з Афрадытай, Нанэ — з Атэнай, Міхр — з Гефэстам, Тыр — з Апалёнам або Гермэсам.

Пасьля афіцыйнага прыняцьця ў Армэніі хрысціянства (301) зьяўляюцца новыя міталягічныя вобразы і сюжэты, старажытныя міты і вераваньні трансфармуюцца. У армянскай міталёгіі біблейскія пэрсанажы пераймаюць функцыі архаічных багоў, духаў, напрыклад Ян Хрысьціцель (армянскі Карапет) — Вахагна, Тыра, архангел Гаўрыіл (Габрыел Хрэштак) — Вахагна, духу сьмерці Гроха. У позьнім сярэднявеччы частковае ўзьдзеяньне мелі міталягічныя ўяўленьні суседніх мусульманскіх народаў.

Асноўныя зьвесткі пра армянскую міталёгію захаваліся ў творах старажытнагрэцкіх, бізантыйскіх (Плятон, Герадот, Ксэнафонт, Страбон, Пракоп Кесарыйскі), сярэднявечных армянскіх (5 ст. — Моўсес Харэнацы, Агатангехас (Агафангел), Езьнік Кохбацы, 7 ст. — Себеас, Ананія Шыракацы) аўтараў, а таксама ў позьняй народнай традыцыі.

## Літаратура
* Мифы народов мира: энциклопедия // Том 1; Изд-во «Сов. энциклопедия», 1987 г.

*
Аляксей Стаханаў

**Аляксе́й Рыгоравіч Стаха́наў** (; 3 студзеня 1906 — 5 лістапада 1977) — савецкі шахцёр, наватар, потым намэнклятурны работнік, Герой Сацыялістычнай Працы.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў в.Лугавая (зараз Стаханава) Лівенскі пав., Арлоўскай губ. (цяпер Ізмалкаўскі с/с Ізмалкаўскага р-ну Ліпецкай вобл.), Расея. Зь беднай сялянскай сям’і. Вучыўся ў царкоўна-прыходзкай школе.У 1927 годзе,ратуючыся ад нястачы,накіраваўся на Данбас.Пачаў працаваць на шахце «Цэнтральная-Ірміна» ў п.Кадзіяўка (цяпер г.Стаханаў), Луганская вобл. У 1935 годзе скончыў курсы забойшчыкаў.

У ноч з 30 на 31 жніўня 1935 году за зьмену (5 г. 45 хв.) Аляксей Стаханаў замест 7 тонаў вугалю здабыў 102 тоны, зарабіўшы 225 рублёў — амаль месячны заробак.У шэсьць гадзін раніцы на шахце прайшоў пленум партыйнага камітэту,што прыняў пастанову занесьці імя Стаханава на дошку гонару, у той жа дзень аб рэкордзе даведаўся С.Арджанікідзэ, а 4 верасьня газэта «Праўда»выйшла з перадавым артыкулам,фактычна паклаўшым пачатак руху,што атрымаў назоў «стаханаўскага».Зразумела,падзея гэтая здарылася не выпадкова. Асновай невярагоднага посьпяху была распрацаваная схема здабычы, дзе выкарыстоўваўся падзел працы, вызваляючы забойшчыка, працуючага на адбойным малатку, ад усіх іншых апэрацыяў, што ўскладаліся на іншых — падсобнікаў, якія, дарэчы, былі абыйдзены ўвагай, што, зразумела, не адмаўляе працоўнага спрыту і імпэту самога Стаханава. Рэкорд быў пабіты вельмі скора — ужо 4 верасьня М. Д’юканаў здабыў за зьмену 115 тонаў,а 19 верасьня сам Стаханаў — 227т.

Далейшы лёс усесаюзнага перадавіка,прозьвішча якога імкліва сталася легендарным,быў зьвязаны з кіруючай і наменклатурнай працай, спачатку, на Данбасе, а з 1936 году, калі яго прынялі ў партыю — у Маскве,дзе ён спачатку вучыўся ў Прамакадэміі,а потым і настала пасяліўся,стаўшы дэпутатам Вярхоўнага Савету СССР.1941-42гг. — кіраўнік Шахты №3 у. Караганда, Казахстан. Па вяртаньні ў Маскву працаваў у міністэрстве Вугальнай прамысловасьці.У 1957 годзе,праз канфлікты з тагачасным партыйным кіраўніцтвам,быў фактычна высланы ў Данбас,жыў у г.Тарэз(зараз Чысьцякова),Данецкай вобл.,працаваў на дробных кіруючых пасадах. 23 верасьня 1970 году яму было прысвоена званьне Героя Сацыялістычнай Працы. Пакутаваў на алкагалізм. Загінуў у выніку няшчаснага выпадку пасьля інсульту ў шпіталі г.Тарэз. Пахаваны на гарадзкім цмэнтары там сама.

Меў сына-Віктара і  і тры дачкі — Клаўдзію,Віялету і Алу, афіцыйна жанаты 1 раз.

## Заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету СССР
Арцём Мікаян

**Арцём Іванавіч Мікаян** (; імя пры нараджэньні **Анушаван Аванэсавіч Мікаян** (); 23 ліпеня (5 жніўня) 1905, сяло Санаін, Тыфліская губэрня, Расейская імпэрыя — , Масква, СССР) — савецкі авіяканструктар, генэрал-палкоўнік інжынэрна-тэхнічнай службы, кіраўнік АКБ-155.

Акадэмік АН СССР (1968), двойчы Герой Сацыялістычнай Працы, шасьціразовы ляўрэат Сталінскай прэміі, ляўрэат Ленінскай прэміі (1962). Брат Анастаса Мікаяна. Чалец КПСС з 1925 году. Дэпутат Вярхоўнага Савету СССР 3—8 скліканьняў.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Ваенна-паветраную акадэмію імя М. Я. Жукоўскага ў 1936 годзе. З 1940 году галоўны канструктар досьледнага канструктарскага бюро па самалётабудаваньні, з 1956 году генэральны канструктар. З 1940 году пад кіраўніцтвам Мікаяна (разам зь Міхаілам Гурэвічам) спраектаваў зьнішчальнік МіГ-1, мадыфікаваны варыянт якога МіГ-3 шырока выкарыстоўваўся ў Вялікую Айчынную вайну. Стварыў шэраг звышгукавых зьнішчальнікаў, у тым ліку МіГ-21, МіГ-23, МіГ-29. На рэактыўным самалёце Е-266 яго канструкцыі зьдзейсьнена некалькі сусьветных рэкордаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Савецкія авіяканструктары
Катэгорыя:Двойчы Героі Сацыялістычнай Працы
Катэгорыя:Ляўрэаты Сталінскай прэміі
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Правадзейныя сябры АН СССР
Сталіца Менск

**МФК «Сталі́ца»** — беларускі міні-футбольны клюб зь Менску. Двухразовы чэмпіён Беларусі, уладальнік Супэркубка Беларусі.

## Дасягненьні
* **[[Чэмпіянат Беларусі па міні-футболе|Чэмпіён Беларусі]] (2):** 2013/14, 2016/17
** Бронзавы прызэр (3): 2014/15, 2015/16, 2017/18
* **[[Кубак Беларусі па міні-футболе|Уладальнік Кубка Беларусі]] (1):** 2014/15
* **[[Супэркубак Беларусі па міні-футболу|Уладальнік Супэркубка Беларусі]] (1):** 2013/14

## Склад
: *Па стане на сэзон 2018—2019 рокаў*.
{| border="0" width="100%"
|-
|bgcolor="#FFFFFF" valign="top" width="90%"|

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Беларускія міні-футбольныя клюбы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2013 годзе
Катэгорыя:Спорт у Менску
Армянскае нагор’е

**Армянскае нагор’е** (Հայկական լեռնաշխարհ) — сярэдняе з трох Пярэднеазіяцкіх нагор’яў.

## Геаграфічнае становішча
Большая частка Армянскага нагор’я знаходзіцца ў межах сучасных Турцыі і Армэніі. Да Армянскага нагор’я адносіцца таксама заходняя частка Ірана, поўдзень Грузіі і заходняя частка Азэрбайджану. Плошча каля 400 тыс. км². Сярэдняя вышыня 1700 м, найбольшая 5165 м (гара Вялікі Арарат).

## Прырода
Паверхня — спалучэньне лавава-туфавых пласкагор’яў і плато вышынёй 1500 — 3000 м зь міжгорнымі ўпадзінамі і далінамі. Шэраг хрыбтоў (Арсіянскі, Агрыдаг, Джавахецкі, Вардэнінскі) утвораны ланцугамі вулканаў. Найбольшыя ўпадзіны: Арарацкая, Эрзурумская, Муская і інш.; дно некаторых упадзін занята азёрамі Ван, Севан, Урмія (Рэзайе). Вульканічныя конусы (Сюпхан — 4434 м, Арагац — 4090 м і інш.) і лававае покрыва ўтварыліся ў неагэне і чацьвярцічным пэрыядзе. Невульканічныя хрыбты: Зангезурскі, Паландзёкен, Бінгёль, Аладаг, Карадаг, Машудаг, Карабаскі і інш. Карысныя выкапні: нафта, мыш’як, медзь, храміты, жалезная руда, полімэталічныя руды, каменны вугаль, каменная соль; мінэральныя і тэрмальныя крыніцы.

Клімат Армянскага нагор’я субтрапічны кантынэнтальны. Сярэднія тэмпэратуры студзеня ад −3 да −15°С, ліпеня ад 15 да 20°С (у катлавінах 25°С). Гадавая колькасьць ападкаў на заходніх схілах 1000 мм і больш, у катлавінах 500—700 мм, на ўсходзе 300—500 мм. На Армянскім нагор’і пачынаюцца рэкі Эўфрат, Тыгр, Кура, Аракс.

Расьліннасьць стэпавая і паўпустынная на шэразёмах, сьветла-каштанавых, бурых і шэра-карычневых глебах. Па схілах гор — хмызьнякі з маквісу, лясы з хвоі і дубу, фісташкавыя і арчовыя рэдкалесьсі. На менш увільготненых схілах зарасьнікі калючых падушкападобных хмызьнякоў. На вышыні 4000 м горны стэп, вышэй — альпійскія лугі, на вяршынях вечныя сьнягі і ледавікі. Жывёльны сьвет: шмат грызуноў, паўзуны, трапляюцца казуля, безааравы казёл, муфлон, мядзьведзь, барс, паласатая гіена.

## Гаспадарчая дзейнасьць
Разьвіваецца аазіснае земляробства.

## Літаратура
* Армянскае нагор’е // БелЭн у 18 т. Т. 1. — Мн., 1996.

Катэгорыя:Геаграфія Грузіі
Катэгорыя:Горныя сыстэмы
Катэгорыя:Горы Ірану
Катэгорыя:Горы Азіі
Катэгорыя:Горы Армэніі
Катэгорыя:Каўказ
Цэнтральны банк Рэспублікі Армэнія

**Цэнтральны банк Рэспублікі Армэнія** (ЦБА, ЦБ РА) (Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական Բանկ) — юрыдычная асоба, адзіным заснавальнікам якой зьяўляецца Рэспубліка Армэнія, зьяўляецца органам банкаўскага рэгуляваньня і банкаўскага нагляду.

Асноўнай задачай Цэнтральнага банка зьяўляецца забесьпячэньне стабільнасьці цэн у краіне. Задачамі Цэнтральнага банка таксама зьяўляюцца забесьпячэньне неабходных умоў для стабільнасьці, ліквіднасьці, плацежаздольнасьці і нармальнага функцыянаваньня банкаўскай сыстэмы Рэспублікі Армэнія і стварэньне і разьвіцьцё эфэктыўнай плацёжна-разьліковай сыстэмы. Пры выкананьні сваіх паўнамоцтваў Цэнтральны банк не залежыць ад выканаўчай улады.

Старшыня Цэнтральнага банка зьяўляецца вышэйшай службовай асобай Цэнтральнага банка. Старшыня Цэнтральнага банка прызначаецца Нацыянальным Сходам па прапанове Прэзыдэнта Рэспублікі Армэнія тэрмінам на шэсьць гадоў. Намесьнік Старшыні Цэнтральнага банка прызначаецца Прэзыдэнтам Рэспублікі Армэнія тэрмінам на шэсьць гадоў, члены савета Цэнтральнага банка — тэрмінам на пяць гадоў.

Старшыня Цэнтральнага банка Армэніі — Артур Джавадзян.

Намесьнік Старшыні Цэнтральнага банка — Нерсес Ерыцян.

Члены Савета Цэнтральнага банка — Алег Агасян, Ашот Мкртчан, Артур Сьцепанян, Армэнак Дарбінян, Вахтанг Абрамян.

Цэнтральны банк дзейнічае ў адпаведнасьці з Канстытуцыяй і законамі Рэспублікі Армэнія. У адпаведнасьці з законам Законам «Аб Цэнтральным Банку Рэспублікі Армэнія», Цэнтральны банк у мэтах рэалізацыі сваіх задачаў:
* выпускае валюту Рэспублікі Армэнія, арганізуе і рэгулюе грашовы зварот;
* ажыцьцяўляе банкаўскае абслугоўваньне Ўрада;
* зьяўляецца фінансавым агентам і кансультантам Урада;
* ліцэнзуе банкі, у прадугледжаных законам выпадках — і іншых асобаў, рэгулюе і кантралюе іх дзейнасьць;
* у якасьці крэдытора апошняй інстанцыі дае банкам крэдыты;
* рэгулюе і кантралюе дзейнасьць грашова-крэдытнай сыстэмы;
* валодае, выкарыстоўвае і распараджаецца міжнароднымі рэзэрвамі Рэспублікі Армэнія.
Цэнтральны банк Армэніі зьяўляецца заснавальнікам нацыянальнай аплатнай сыстэмы разьлікаў па плястыкавых картах Армэніян Кард.

Катэгорыя:Эканоміка Армэніі
Катэгорыя:Банкі Армэніі
Гэнрых Ігнац Франц фон Бібэр

**Гайнрых Ігнат Франц фон Бібэр** (, 12 жніўня 1644, Вартэнбэрг, цяпер Чэхія — 3 траўня 1704, Зальцбург) — аўстрыйскі кампазытар і скрыпач родам з Багеміі.

## Жыцьцяпіс
Вучыўся ў Ёгана Генрыха Шмэльцэра. У 1660-х гадах — музыкант на службе ў князя-біскупа Аламаўцкага. Каля 1670 г. паступіў у прыдворную капэлу Зальцбурга, з 1684 г. — капэльмайстар.

Скрыпач-віртуоз, што адбілася ў яго скрыпічных санатах, дзе сустракаюцца цяжкія пасажы, выкарыстаная скардатура — зьмена звычайнай наладкі струн і г. д.

## Вонкавыя спасылкі
* Пэрсанальная старонка
*  на *International Music Score Library Project*

Катэгорыя:Аўстрыйскія кампазытары
Катэгорыя:Опэрныя кампазытары
Катэгорыя:Чэскія кампазытары
Кіслародны кактэйль

**Кісларо́дны кактэ́йль** — напой з насычанай тленам пенай, трапляньне якой у страўнік павялічвае паступленьне тлену ў тканкі параўнальна з удыханьнем празь лёгкія.

Пена ўтвараецца шляхам прапусканьня тлену праз вадкасьць (ваду, сок, адвар траваў). Пенаўтваральнікам служыць корань , бялок курынага яйка або глікаголь. Бялок выкарыстоўваецца ў выглядзе парашку для прадухіленьня сальманэлёзу. Прымаецца зранку або ўдзень дробнымі глыткамі, каб пазьбегнуць ўздуцьця. П’ецца штодзень або празь дзень за 30—40 хвілінаў да ежы або праз 1—1,5 гадзіны пасьля ежы. Пасьля 8—10 прыёмаў варта рабіць перапынак на месяц-паўтары. Дзецям 3—8 гадоў пасуе прыём да 100 грамаў напою, падлеткам — 150—200 грамаў, дарослым — звыш 200 грамаў. Супрацьпаказаньні існуюць пры крывацёку, інфаркце міякарда, прыступе стэнакардыі і абвастрэньні хваробы страўніка. Прадаецца ў кіслародных барах. Касуе праявы тленавага галаданьня шляхам павышэньня паступленьня тлену ў тканкі да ўзроўню, што дае разьмінаньне на сьвежым паветры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Безалькагольныя напоі
Катэгорыя:Вынаходніцтвы
Катэгорыя:Украінская навука і тэхніка
Катэгорыя:Тлен
Катэгорыя:Лекаваньне
Аксамітны развод

**Аксамі́тны разво́д** () — мірны і афіцыйна ўзаконены распад саюзнай Чэхаславаччыны. Аксамітны развод 1 студзеня 1993 году быў лягічнай разьвязкаю т. зв. аксамітнай рэвалюцыі, падчас якой сацыялістычны рэжым і плянавую эканоміку зьмянілі дэмакратыя і рынкавая эканоміка. Аксамітным гэты працэс быў названы з-за сваёй бяскроўнасьці.

## Перадгісторыя
У Чэхаслаччыне не эканамііныя, а  менавіта этнічныя (а дакладней, канфлікт нацыянальных эліт, а не самога насельніцтва) прычыны прывялі да распаду дзяржавы.

Міжэтнічныя праблемы (у непараўнальна меншых маштабах, чым у СССР) дэстабілізавалі эканамічную сытуацыю ў краіне і прывялі яе да распаду. Міжэтнічныя трэньні ў рэспубліцы існавалі заўсёды, паколькі сапраўдная аўтаномія шматлікім меншасьцям у краіне так і не была дадзена. Спачатку (да 1945), яны праходзілі па лініі славяне (чэхі, славакі, русіны) — неславяне (судэцкія немцы ў Чэхіі і вугорцы ў паўднёвай Славаччыне). Аднак пасьля дэпартацыі немцаў пасьля Другой сусьветнай вайны і вялікай эміграцыяй вугорцаў, асноўныя супярэчнасьці зьмяніліся. Яны паўсталі паміж адносна аднароднай і больш разьвітай Чэскай СР, чый ВУП на душу насельніцтва на 20 % пераўзыходзіў падобны паказчык у бяднейшай Славаччыне. Тады ж чэскія палітыкі пачалі выказваць меркаваньне, што Чэхія абцяжарана Славаччынай, куды ідуць, як у прорву, падатковыя паступленьні, а славацкія палітыкі былі раздражнёныя тым, што знаходзяцца ў прыніжаным становішчы ў саюзнай дзяржаве.

Напярэдадні падпісаньня пагадненьняў аб падзеле рэспублікі, у верасьні 1992 году было праведзена апытаньне насельніцтва Чэхаславаччыны пра стаўленьне да падзелу краіны. У Славаччыне за падзел краіны было 37 %, супраць 63 %, у Чэхіі за 36 %, супраць 64 %.

## Храналёгія падзеяў
Па меры дэстабілізацыі становішча ў Чэхаславаччыне, паўстала пытаньне і пра нацыянальнае самавызначэньне рэспублік, якія складалі яе. Спачатку было знойдзена чыста фармальны кампрамісны выхад — пісаць афіцыйную назву краіны як Чэха-Славаччына (цалкам — Чэская і Славацкая Фэдэратыўная рэспубліка, ЧСФР), якое дзейнічала ў 1990—1992 гг. У цэлым, нягледзячы на выразную зьмену палітыка-эканамічнага курсу краіны, большасьць насельніцтва, і чэхаў, і славакаў, было не гатова да нацыянальнага самавызначэньня, што пацьвердзілі вынікі апытаньня, праведзенага ў той час. Тым ня менш, лёс краіны апынулася ў руках палітыкаў, якія распарадзіліся інакш. Асобныя жыхары прыгранічных абласьцей нэгатыўна адносіліся да падзелу краіны.

17 ліпеня 1992 году славацкі парлямэнт прыняў дэклярацыю аб незалежнасьці. Прэзыдэнт Чэхаславаччыны Вацлаў Гавэл, які выступаў супраць падзелу, сышоў у адстаўку. 25 лістапада Фэдэральны сход прыняў закон аб падзеле краіны з 1 студзеня 1993 году.

## Глядзіце таксама
* Працяжнікавая вайна

Катэгорыя:Распады дзяржаваў
Катэгорыя:Падзеі 1992 году
Катэгорыя:Гісторыя Чэхаславаччыны
Максім Разумаў

**Максі́м Ра́зумаў** ( 4 сакавіка 1977 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца. Пазьней працаваў трэнэрам у моладзевых камандах і дублюючых складах.

## Кар’ера
### Клюбная
Прафэсійную кар’еру пачаў у віцебскім клюбе «Дзьвіна», калі тая каманда яшчэ называлася КІМ. Сваім першым настаўнікам гулец называў Вячаслава Акшаева. Сэзон 1996 году правёў у наваполацкім клюбе «Дзьвіна-Белкон». Пасьля вярнуўся ў віцебскі клюб, але гэтым разам ён меў назву «Лякаматыў-96». Паводле словаў футбаліста ў 1996 годзе быў на праглядзе ў расейскім ЦСКА, а праз год у «Спартаку» і «Лякаматыве». З 1998 па 1999 гады выступаў за летувіскі клюб «Карэда», але той досьвед гулец называў няўдалым. Наступныя 7 сэзонаў правёў у «Гомлі». У 2003 годзе Разумаў дапамог клюбу аформіць залаты дубль. Таксама выступаў за наваполацкі клюб «Нафтан», «ДСК-Гомель», «Смаргонь», «Віцебск» і «Гомельчыгунтранс». Апошнім прафэсійным клюбам у кар’еры стала ў 2015 годзе «Ворша».

### Міжнародная
1 траўня 1996 году запачаткаваў кар’еру ў моладзевай зборнай Беларусі ў матчы супраць аднагодак з Польшчы. Дэбют за нацыянальную зборную Беларусі адбыўся 31 ліпеня 1996 году ў таварыскім матчы супраць зборнай Летувы (2:2).

## Дасягненьні
* Чэмпіён Беларусі: 2003
* Уладальнік Кубка Беларусі: 1998, 2003

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Аляксандраўка (Данецкая вобласьць)

**Алякса́ндраўка** () — места ў Харкаўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар Аляксандраўскага раёну. Насельніцтва 5740 чал. (2025).

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року», — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip
* Банк даних Державної служби статистики України

Катэгорыя:Населеныя пункты Данецкай вобласьці
Рудныя горы

**Рудныя горы**, **Крушне-Горы** (, ) знаходзяцца ўздоўж мяжы Нямеччыны і Чэхіі, паўночна-заходняе частка Чэскага масіву.

Даўжыня каля 150 км, вышыня 1244 м. Складзены пераважна з крышталічных парод, пясчанікаў, канглямэратаў. Рудныя горы — тыповы горы са стромкімі паўднёвымі і больш пакатымі паўночнымі схіламі. Хвалістая вяршынная паверхня з асобнымі базальтавымі астанцамі пакрыта лугамі і тарфянікамі, у якую глыбока ўрэзаны лясістыя цясьніны. На схілах да вышыні 800—900 м — мяшаныя лясы, вышэй — тарфянікі, лугі. Радовішчы руд вальфраму, вісмуту, цынку, бурага вугалю. Тэрмальныя крыніцы, курорты.

Самыя высокія вяршыні — Фіхтэльбэрг (1215 м) і Кліновец (1244 м).

## Літаратура
* Рудныя горы // БЭ ў 18 т. Т. 13. Мн., 2001.
Катэгорыя:Горы Нямеччыны
Катэгорыя:Горы Чэхіі
Ян з Авілы

**Сьвяты Ян з Авілы** (; 6 студзеня 1499 (ці 1500), Альмадовар-дэль-Кампа, Сьюдад-Рэаль, Кастылія-Ля-Манча — 10 траўня 1569, Мантыльля, Кордава, Андалюзія) — гішпанскі сьвятар, аскет, пісьменьнік.

## Жыцьцяпіс
У 1894 годзе бэатыфікаваны, у 1946 годзе прызнаны апекуном гішпанскага сьвятарства, у 1970 кананізаваны, 7 кастрычніка 2012 году абвешчаны Настаўнікам Касьцёлу.

Мяжа Сярэднявечча і Адраджэньня дала Гішпаніі мноства вызнаньнікаў Веры, такіх як Ігнацы Ляёля, Люіс з Гранады, Ян Божы, Ян з Рыберы, Тарэза з Авілы, Тамаш зь Вільянуэвы і Пётр з Алькантары. У гэтым шэрагу сваіх сучасьнікаў стаяў і Ян з Авілы, найболяй вядомы як харызмат і выдатны казнадзей. І ён, у сваю чаргу аказаў вялікі ўплыў на суайчыньнікаў-пасьлядоўцаў: Антоніа дэ Малінана, Люіса дэ ля Пальма, Люіса де ля Пуэнтэ, Карляса Барамэо, Барталямэа дэ ляс Марцінэса, Дыега дэ Эстэла, П’ера дэ Бэруль, Алёнса Радрыгеса, Франсыска дэ Саль, Альфонса Марыя дэ Лігорыя, Антонія Марыя Клярэта ды іншых.

Ян нарадзіўся ў вельмі пабожнай каталіцкай сям’і, хоць яго бацька Альфонса з Авілы быў жыдоўскага паходжаньня. Маці Каталіна Хіён, шляхцянка з Альмадовару. Бацьку належалі срэбраныя руднікі ў Сьера-Марэна, таму жыцьцё сям’і было заможным. Ян пачаў вывучаць права ў Саламанцы (1514), але быў вымушаны кінуць вучобу праз тагачасныя прыпісы аб чысьціні крыві, што накладалі абмежаваньні на нашчадкаў жыдоў і мусульманаў. У 1520—1526 гадах вывучаў тэалёгію і філязофію ў г. Алькала-дэ-Энарэс ля Мадрыду. У гэты час паміраюць яго бацькі, а ў 1526 годзе малады чалавек атрымаў сьвятарскі сан і сваю першую імшу ў 1527 годзе правёў на радзіме, у касьцёле, дзе адпявалі яго бацькоў. Наступны крок сьвятара быў амаль неверагодны — ён прадаў усю спадчынную маёмасьць і немалую частку грошай раздаў бедным, вырашыўшы накіравацца ў Мэксыку як місіянэр. Але біскуп Севільі Алонса Манрык’е адгаварыў яго ад ад’езду, пераканаўшы сьвятара засяродзіцца на эвангелізацыі на Радзіме. Гэтай працы будучы Апостал Андалюзіі і прысьвяціў усё сваё далейшае жыцьцё. Ягоны талент і адданасьць служэньню Царкве выклікалі зайздрасьць, праз паклёп ён быў арыштаваны інквізыцыяй і з 1531 па 1533 год правёў у вязьніцы. Суд апраўдаў яго — на пяць сьведак супроць сьвятара прыйшлося 55 сьведак «за». Далей была нястомная праца, стварэньне сэмінарыяў і школаў, напісаньне працаў па тэалёгіі і пропаведзь Слова Божага. Жыў у Гранадзе, у 1554 годзе Ян захварэў, але яшчэ 15 гадоў, пераадольваючы хваробу, не прыпыняў дзейнасьць. Пахаваны ў Манцільі.

Галоўным творамі Яна з Авілы сталіся «Трактат аб любові Божай», «Трактат аб сьвятарстве», «Хрысьціянская дактрына», "Каментар на «Пасланьне да Галатаў» ды іншае. У 1970 годзе ў Мадрыдзе быў выдадзены Збор твораў з 6 тамоў, перавыдадзены ў 2007.

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Дактары царквы
Катэгорыя:Рыма-каталіцкія сьвятыя з Гішпаніі
Канстантын Ірэчэк

** Канстанты́н Ё́зэф І́рэчэк** (; 24 ліпеня 1854, Вена — 10 студзеня 1918, Вена) — чэскі гісторык, славіст, бізантоляг.

Прафэсар Карлавага ўнівэрсытэту і Венскага ўнівэрсытэту (з 1893 г.). Дарадца аўстрыйскага ўраду па Балканах, адзін са стваральнікаў балканскай гістарыяграфіі і ў 1881—1882 гадах баўгарскі міністар асьветы. Арганізатар тагачаснай баўгарскай школы. У 1886 знайшоў руіны першай сталіцы булгараў Пліскі.

## Выбраныя публікацыі
* *Dějiny národa bulharského*, (1896).
* *Geschichte der Serben* t. 1-2, (1911—1918).

## Літаратура
* Ottova encyklopedie — *Česká republika*, Praha 2006, 
* Praca zbiorowa, *Kronika Českých zemí*, Praha 2003, 
* *Vzájemná korespondence J. K. Jirečka a H. Jirečka*, Praha 1947
* Waldemar Ceran, *Jirećek Konstantin* [w:] *Encyklopedia kultury bizantyńskiej*, red. Oktawiusz Jurewicz, Warszawa 2002, s. 243.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вене
Катэгорыя:Чэскія гісторыкі
Катэгорыя:Чэскія славісты
Катэгорыя:Чэскія перакладчыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Габар Пінтэр

**Габар Пінтэр** (;  9 сакавіка 1964, Кунсэнтмартан, Яс-Надзькун-Сольнак (мэд’е), Вугоршчына) — рыма-каталіцкі тытулярны архібіскуп Вэлбужду (Dioecesis Velebusdiensis), доктар тэалёгіі, дыплямат Сьвятога Пасаду, Апостальскі нунцый у Рэспубліцы Беларусь.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся 9 сакавіка 1964 году ў невялікім мястэчку Кунсэнтмартан на Вугоршчыне.

На рыма-каталіцкага сьвятара быў высьвячаны 11 чэрвеня 1988 году ў рыма-каталіцкай дыяцэзіі Вацу (Вугоршчына). Атрымаў ступень доктара тэалёгіі.

З 1 ліпеня 1996 году паступіў на дыпляматычную службу Сьвятога Пасаду. Працаваў у Апостальскіх нунцыятурах ў Гаіці, Балівіі, Швэцыі, Францыі, на Філіпінах і ў Аўстрыі.

15 ліпеня 2011 году Папа Францішак прызначыў мансіньёра Габара Пінтэра Апостальскім нунцыем у Беларусі. Да гэтага часу ён працаваў дарадцам у Апостальскай нунцыятуры ў Аўстрыі.

Адначасова з прызначэньнем Апостальскім нунцыем у Беларусі Папа Францішак надаў яму годнасьць тытулярнага архібіскупа Вэлбужду. Тытулярная каталіцкая архіяпархія ў Вэлбуждзе (Dioecesis Velebusdiensis) існавала ў сярэднявеччы на тэрыторыі сучаснай Баўгарыі.

Д-р Габар Пінтэр акрамя роднай вугорскай валодае крэольскай мовай Гаіці, італійскай, ангельскай, нямецкай, гішпанскай, францускай, расейскай і швэдзкай мовамі.

Прыярытэтам у сваім служэньні ў Беларусі гэты прадстаўнік Сьвятога Пасаду бачыць разьвіцьцё і паглыбленьне экумэнічнага супрацоўніцтва з Праваслаўнай Царквой: «Я быў вельмі рады атрымаць інфармацыю пра выдатнае супрацоўніцтва паміж Каталіцкай Царквой і Праваслаўнай Царквой, што многія лічаць мадэльлю экумэнізму. Для мяне будзе прыярытэтам, разьвіцьцё і паглыбленьне гэтага братняга і сапраўднага хрысьціянскага суіснаваньня».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце «Каталіцкая герархія»
* Паведамленьне аб прызначэньні Апостальскім нунцыем у Рэспубліцы Беларусь на афіцыйным сайце Сьвятога Пасаду
* Паведамленьне Апостальскай Нунцыятуры ў Рэспубліцы Беларусь на Catholic.By

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вугоршчыне
Катэгорыя:Архібіскупы Вэлбужду
Катэгорыя:Вугорскія каталіцкія біскупы
Катэгорыя:Вугорскія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Апостальскія нунцыі ў Беларусі
Карэл Гот

**Карэл Гот** (, нар. 14 ліпеня 1939, Пльзень, цяпер Чэхія — 1 кастрычніка 2019, Прага) — адзін з самых папулярных чэскіх сьпевакоў. Яго называюць «залатым голасам з Прагі», «чэскім салаўём» і «каралём чэскай поп-музыкі».

Гот адзін зь нямногіх чэскіх выканаўцаў, якія атрымалі шырокую вядомасьць за мяжой, асабліва ў нямецкамоўных краінах (у 1968 г. ён нават выступаў за Аўстрыю на Эўрабачаньні), а таксама ў былым СССР.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Чэскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пльзені
Катэгорыя:Памерлі 1 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 2019 годзе
Аляксей Рудзянок

**Аляксей Рудзянок** (нарадзіўся 25 лютага 1993 году) — колішні беларускі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец СДЮШАР гораду Стоўпцы. Кар’еру пачаў у клюбе Другой лігі «Гарадзея». Пасьля выхаду каманды ў Першую лігу ў сэзоне 2011 году страціў месца ў складзе. У 2012 годзе далучыўся да «Іслач», якой таксама дапамог прасунуцца ў Першую лігу. У складзе «Іслачы» ўлетку 2013 году здабыў бронзавыя мэдалі Кубка рэгіёнаў УЭФА. У сэзоне 2014 гуляў за «Рэчыцу-2014», якой дапамог заняць высокае пятае месца ў Першай лізе. У сэзоне 2015 году гуляў у Другой лізе за клубы «Колас» і «Клецак».

У сакавіку 2016 году падпісаў кантракт з клюбам «Крумкачы». Неўзабаве пачаў прыцягвацца і да асноўнага складу, дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 11 траўня 2016 году, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць салігорскага «Шахцёра» (2:0), аднак гэты матч гэтак і застаўся адзіным у элітным дывізіёне ў асноўнай камандзе менчукоў.

У 2017 годзе выступаў за клюб «Нёман-Агра». У жніўні 2017 году перайшоў у «Смаргонь». З 14 галамі стаў другім бамбардзірам Першай лігі. У сьнежні 2017 году падпісаў кантракт з клюбам «Іслач». У сэзоне 2018 году быў адным з асноўных гульцоў ды нярэдка зьяўляўся ў пачатковым складзе. Пад канец сэзону пачаў выкарыстоўвацца ў якасьці паўабаронцы. У сэзоне 2019 году ўжо радзей зьяўляўся на полі. Таксама гуляў за дубль. У ліпені 2019 году перайшоў у НФК, дзе пераважна спаборнічаў у стартавым складзе. У студзені 2020 года пакінуў каманду..

У жніўні 2020 году быў дыскваліфікаваны на два гады паводле справы аб дагаварных матчах.

### Міжнародная
У верасьні 2009 году гуляў за зборную Беларусі (да 17 гадоў) ў адборачным раўндзе чэмпіянату Эўропы. 14 траўня 2012 году згуляў за зборную Беларусі (да 20 гадоў), выйшаўшы на замену ў канцы таварыскага матча супраць зборнай Украіны (1:1).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Гарадзея»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Іслач» Менскі раён
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Рэчыца-2014»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Колас-Мэліяратар-Дружба» Баранавіцкі раён
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Клецак»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Крумкачы» Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Нёман-Агра» Стоўпцы
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Смаргонь»
Тры вэтэраны

**«Тры вэтэра́ны»** () — чэскі фільм-казка 1983 року, 21-ы і перадапошні поўнамэтражны фільм рэжысэра Олдржыха Ліпскага. Сцэнар напісаны паводле матываў казкі Яна Вэрыха, упершыню выдадзенай у 1960 з 16 іншымі ў кнізе «Фімфарум».

## Сюжэт

## У ролях
* Рудальф Грушынскі-старэйшы — Панкрац
* Пэтар Чэпэк — Бібмац
* Ёсэф Сомр — Сэрвац
* Віда Скалска — прынцэса Босана
* Юліюс Сацінскі — кароль Пікала
* Здэнек Швэрак — міністар інфармацыі каралеўства Монтэ Альба
* Іржы Кафтан — 
* Мілаш Копэцкі — шкратак
* Любамір Ліпскі — шкратак
* Мілан Ласіца — мытнік
* Іржы Галек — генэрал/настаўнік
* Уладзімер Грубы — вэтэран-жабрак з шарманкай
* Ладзіслаў Герэндаш — гаспадар гатэлю Суп
* Іван Покарні — пісар
* Томаш Вацэк — «хлопчык на пабягушках» Эда, чалядзін у Супа
* Яраслаў Паленік — рамізьнік Ганс
* Мірка Мусіл — карчмар
* Іржы Крыцінарж — чысьцільшчык ботаў

## Месцы здымак
Здымкі адбываліся ў некалькіх месцах Чэхіі: замку Кржываклаце (сталіца караля Пікалы з Монтэ Альбы), вёсцы Добравізе (каралеўства Монтэ Альба), Конепрускіх пячорах (мытня каралеўства Монтэ Альба), сажалцы Лабэшцы ў парку замка Пруогоніцэ. Некаторыя дробныя сцэны былі сфільмаваныя ў німбурскіх крэпасьцях і на Карлавым мосьце.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Kinobox 
* Месцы здымак 

Катэгорыя:Чэскія фільмы-казкі
Катэгорыя:Фільмы 1983 году
Катэгорыя:Фільмы Олдржыха Ліпскага
Сян

**Сян** — рака ў Львоўскай вобласьці Ўкраіны і ў Польшчы, правы прыток Віслы. Найбуйнейшыя горады: Лісько, Пшэмысьль, Ярослаў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Катэгорыя:Басэйн Віслы
Малочная

**Малочная** — рака ў Запароскай вобласьці Ўкраіны. Найбуйнейшыя горады: Мелітопаль, Такмак, Малочанск.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Аскол

**Аскол** — рака ў Харкаўскай вобласьці Украіны і ў Расеі, левы (самы вялікі) прыток Северскага Данца. Выток ракі разьмешчаны ў Цімскім раёне Курскай вобласьці. Найбуйнейшыя горады: Стары Аскол, Новы Аскол, Купянск, Баравая.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Катэгорыя:Рэкі Расеі
Салгыр

**Салгыр** — рака ў АР Крым Украіны. Найбуйнейшыя горады: Сімфэропаль.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Міус

**Міус** — рака ў Луганскай і Данецкай вобласьці Украіны і Растоўскай вобласьці Расеі. Найбуйнейшыя горады: Міусынськ, Хрустальны.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Первамайскае (Курманскі раён)

**Первамайскае** (, , ) — пасёлак ва Ўкраіне, у Курманскім раёне Аўтаномнай Рэспублікі Крым. Колішні адміністрацыйны цэнтар Первамайскага раёну. Насельніцтва 8964 чал. (2014).

## Насельніцтва

### Колькасьць

### Мова

## Вонкавыя спасылкі
* Cities & towns of Ukraine
* Статистичний збірник «Чисельність наявного населення України на 1 січня 2015 року», — Київ, Державна служба статистики України, 2015 zip
* Банк даних Державної служби статистики України

Катэгорыя:Аўтаномная рэспубліка Крым
Падольск

Назву **Падольск** маюць:

* Падольск — горад у Маскоўскай вобласьці Расеі
* Падольск — горад у Адэскай вобласьці Ўкраіны
Збруч

**Збруч** — рака ў Тарнопальскай і Хмяльніцкай вобласьці Украіны. Найбуйнейшыя гарады: Гусяцін, Валачыск.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Манга (неадназначнасьць)

Назву **Манга** маюць:

* Манга — від японскага мастацтва
* Манга — род трапічных расьлінаў
* Манга — плод роду трапічных расьлінаў
* Манга — камуна ў Італіі
* Манга — італьянскі сьпявак
Валянцін Герасімаў

**Валянці́н Васі́левіч Гера́сімаў** (1938—2016) — беларускі дзяржаўны дзяяч, 1-ы міністар паліва і энэргетыкі Рэспублікі Беларусь (1992—1997). Кандыдат тэхнічных навук (1993).

## Жыцьцяпіс
У 1991—1992 — кіраўнік Беларускага тэрытарыяльнага энэргетычнага аб’яднаньня.

16 студзеня 1992 року быў прызначаны міністрам энэргетыкі Рэспублікі Беларусь. 14 сакавіка 1994 міністэрства было скасаванае, і на ягонай базе ўтворанае Міністэрства паліва і энэргетыкі Рэспублікі Беларусь.

3 сьнежня 1994 року быў зацьверджаны на пасадзе міністра паліва і энэргетыкі Рэспублікі Беларусь.

11 чэрвеня 1997 году быў вызвалены ад пасады міністра і прызначаны выканаўцам абавязкаў прэзыдэнта Беларускага дзяржаўнага энэргетычнага канцэрну, а 20 сьнежня 1997 року быў зацьверджаны на гэтай пасадзе.

4 траўня 2000 року выйшаў на пэнсію.

У якасьці экспэрта ўдзельнічаў у рабоце сэкцыі экспэртнае рады па энэргетыцы і энэргаэфэктыўнасьці пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусі.

Заслужаны энэргетык БССР.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Выява на сайце ДВА Белэнэрга

Катэгорыя:Міністры энэргетыкі Рэспублікі Беларусь
Ільля Бранавец

**Ільля Бранавец** (нарадзіўся 16 красавіка 1990 году) — беларускі футбаліст, брамнік «Слуцку».

## Кар’ера
З 2008 году пачаў выступаць за клюб «Слуцакцукар» (пазьней «Слуцак») у Другой лізе і прайшоў зь ім шлях да Найвышэйшай лігі. Спачатку быў адным з асноўных брамнікаў, потым стаў другім і трэцім брамнікам. З 2014 году, пасьля выхаду слуцкай каманды ў Найвышэйшую лігу, пачаў выступаць за дубль. У верасьні 2014 году да сканчэньня сэзону быў аддадзены ў арэнду ў пінскую «Хвалю», дзе быў першым брамнікам, аднак ня здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Другую лігу.

У 2015 годзе вярнуўся ў «Слуцак» і зноў пачаў гуляць за клюбны дубль. У 2016 годзе ў сувязі з траўмамі асноўных брамнікаў Артура Лясько і Канстанціна Рудзянка правёў пяць матчаў у Найвышэйшай лізе, пасьля чаго зноў абараняў колеры каманды ў дублі. У верасьні 2018 году згуляў яшчэ ў трох матчах у Найвышэйшай лізе. У сьнежні 2018 году падоўжыў кантракт з «Слуцкам». У сэзоне 2019 году, як і ў папярэдніх, быў другім брамнікам пасьля Барыса Панкратава, але пры гэтым пачаў часьцей прыцягвацца да пачатковага складу. У сьнежні 2019 году падпісаў новае пагадненьне з слуцкім клюбам. Заставаўся другім брамнікам у 2020 годзе, у канцы сэзону выходзіў у стартавым складзе. У студзені 2021 году стала вядома, што Бранавец застаецца ў слуцкай камандзе.

У пачатку сэзону 2021 году чаргаваўся ў асноўным складзе зь Дзьмітром Харытонавым, зь лета саступіў месца ў складзе Арцёму Гамялько, з кастрычніка 2021 году вярнуўся ў першую адзінаццатку. У студзені 2022 году падоўжыў кантракт з «Слуцкам». У сэзоне 2022 году быў асноўным брамнікам каманды. У пачатку 2023 году праз забарону Міністэрства спорту і турызму ня трапіў у заяўку «Слуцку» на сэзон і ня браў удзелу ў афіцыйных матчах. У студзені 2024 году афіцыйна быў дапушчаны да прафэсійнай дзейнасьці спартоўца ў Беларусі камісіяй пры Генпракуратуры, пасьля чаго ў лютым падпісаў новы кантракт з клюбам. З улікам таго, што клюб страціў усіх брамнікаў з папярэдняга сэзону, Бранавец стаў галоўным галкіпэрам каманды. 

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Кёльн (неадназначнасьць)

Назву **Кёльн** маюць:

* Кёльн — горад на захадзе Нямеччыны
* Кёльн — былы горад у Нямеччыне, цяпер у складзе Бэрліну
* Кёльн — футбольны клюб з гораду Кёльн
* Кёльн/Бон — міжнародны аэрапорт, разьмешчаны на ўскраіне Кёльну (у гарадзкой акрузе Порц)