Уроцлаў

**Уро́цлаў** (,  ці *Vratislavia*, , ) — сталіца Сылезіі, адзін з найбольшых (чацьверты па колькасьці насельніцтва) і найстарэйшых гарадоў Польшчы, разьмешчаны па абодвух берагах Одры, на нізіне Сылезіі.

На цяперашні момант Уроцлаў зьяўляецца сталіцай Ніжнесылескага ваяводзтва, горадам-паветам і сталіцай Уроцлаўскага гарадзкога павету, які складаецца з 9 навакольных гмінаў.

## Гісторыя

Першы раз згадваецца ў 1000 годзе ў сувязі з закладаньнем біскупства, але славянскае паселішча на Тлумскай высьпе існавала паўтары стагодзьдзі раней. З канца X стагодзьдзя знаходзіўся пад панаваньнем Пястаў. У 1261 годзе атрымаў Магдэбурскае права, у 1335 годзе горад патрапіў пад уладу Чэскага каралеўства, пазьней (па кароткім часе пад акупацыяй Вугоршчыны) разам з Чэскім каралеўствам далучаны да Манархіі Габсбургаў. У 1741 з большасьцю тэрыторыі Сылезіі здабыты Прусіяй. Пасьля другой сусьветнай вайны Ўроцлаў паводле Патсдамскай канфэрэнцыі далучыўся да Польшчы.

## Архітэктура і ўрбаністыка
Уроцлаў па-за зруйнаваньнем 1940-х гадоў (70% будынкаў зьнішчана) захаваў шмат пабудоваў у арыгінальным стане, адрэстаўраваных, ці адбудаваных пасьля вайны. Да архітэктурных асаблівасьцяў належаць: гатычная Ратуша на Рынку, гатычныя касьцёлы: Уроцлаўская Архікатэдра, Сьвятога Крыжа, касьцёл Найвышэйшай дзевы Марыі на Пяску; аб’яднаньне галоўных будынкаў Унівэрсытэту Ўроцлаўскага ў стылі барока з заляй Леапальдына; нэагатычны будынак Цэнтральнага вакзалу; мадэрнісцкая Hala Ludowa (архітэктар — Макс Бэрг). Акрамя таго ў горадзе існуе больш за 8000 старажытных здабыткаў. Уроцлаў зьяўляецца найбольшым архітэктырным носьбітам Польшчы. Тыя гмахі прэзэнтуюць стылі ад барока, клясыцызму, гістарызму да мадэрнізму.

### Славутасьці
* выспы одранскія:
** Купа Мяшчанская
** Выспа Тумская (раней асобная выспа)
** Выспа Пяску
** Салодкая выспа
** Вялікая выспа
* Стары горад
** Рынак
** пляц Сольны
** Новы Тарг
** вуліца Сьвідніцка
* Батанічны сад
* Парк Шчытніцкі зь Японскім садам
* Заапарк (створаны ў 1865 годзе — найбольшы ў Польшчы, каля 7100 жывёл)
* Старыя жыдоўскія могілкі

## Транспарт
Праз Уроцлаў праходзяць трасы , , . Структура сеткі гарадзкіх дарог моцна арыентавана на цэнтар гораду, мае прамяністы выгляд. Да канца XX стагодзьдзя сума даўжынь усіх мастоў складала 2500 мэтраў. З 1980-х гадоў паступова будуецца колавая дарога вакол цэнтру. На сёньняшні дзень на тэрыторыі гораду адбываюцца велізарныя пабудовы новых трас, якія вызваляць увесь горад ад корак.

## Гаспадарка
На ўроцлаўскіх прадпрыемствах вырабляюцца аўтобусы, вагоны, электратэхніка, хімічныя вырабы. Колькі год дынамічна разьвіваецца сэктар IT, таксама шмат замежных прадпрыемстваў (Siemens, LG (LG Philips + 6 podwykonawców + LG Electronics), Volvo, HP, QAD, Bombardier Transportation, Whirpool, 3M, Bosch, Wabco, Fagor etc.). Siemens, дарэчы, пераносіць свой інфармацыйны цэнтар ва Ўроцлаў. Вялікае фармацэўтычнае асяродзьдзе: US Pharmacia, Hasco-Lek, Galena, 3M, Labor, S-Lab, Herbapol.

## Гарады-пабрацімы

* Шарлот (ЗША)
* Брэда (Нідэрлянды)
* Дрэздэн (Нямеччына)
* Градэц Кралавэ (Чэхія)
* Коўна (Летува)
* Гвадаляхара (Мэксыка)
* Львоў (Украіна)
* Рамат-Ган (Ізраіль)
* Вісбадэн (Нямеччына)
* Віена (Францыя)
* Горадня (Беларусь; з 2005 году партнэрства спыненае)


## Фатаздымкі

Muzeum Narodowe, Wrocław (cropped).jpg|Нацыянальны музэй
598563 Wrocław zespól urbanistyczny Ostrowa Tumskiego 05.JPG|Панарама зь вежы катэдры сьвятога Яна
Wroclaw 1.jpg|Рынкавая плошча
Wroclaw Zoo-HalaLudowa.jpg|Заапарк на фоне Hala Ludowa
Уроцлаўскія замалёўкі 13.jpg|Уроцлаўскі ўнівэрсытэт
Wroclaw-WydzialArchitekturyPWrUlPrusa.jpg|Архітэктурны факультэт Політэхнікі Ўроцлаўскай
Grunwaldzki_noca.jpg|Мост Грунвальдзкі ўначы, ракурс ад Політэхнікі
WroclawMostZwierzyniecki.jpg|Мост Зьвярыны, ракурс ад заапарку
Wroclaw, Poland (Town Hall by night).jpg|Ратуша ўначы
Stary rynek wroclaw.jpg|Старамесьце
Czarownic1.jpg|Старамесьце


## Глядзіце таксама
* Уроцлаўскія гномы