Касьцёл Сьвятога Казімера і кляштар дамініканаў (Стоўпцы)

**Касьцёл Сьвятога Казімера і кляштар дамініканаў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Стоўпцах. Знаходзіўся ў цэнтры места, на Рынку. У другой палове XIX стагодзьдзя ўлады Расейскай імпэрыі гвалтоўна перарабілі касьцёл пад царкву Маскоўскага патрыярхату. У 1960-я гады савецкія ўлады зруйнавалі касьцёл (захаваліся падмуркі). Твор архітэктуры барока.

Комплекс складаўся з касьцёла і кляштарнага корпуса.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Касьцёл і кляштар дамініканаў у Стоўпцах у 1623 годзе фундавалі ваявода менскі Аляксандар Слушка і яго жонкай Соф’я Канстанцыя зь Зяновічаў. Да 1640 году манахі збудавалі драўляны жылы корпус кляштару і пачалі будаваць мураваны касьцёл.

З 1639 году кляштар атрымаў статус канвэнту, Стаўпецкая дамініканская місія ўваходзіла ў Рускую правінцыю сьвятога Яцка з цэнтрам у Львове. Першым прыёрам быў Фабіян Мілашэвіч, які ў 1640 годзе вярнуўся ў Стоўпцы кіраваць будаваньнем касьцёла (памёр у 1644 годзе да сканчэньня працаў і спачыў у асьвячонай у яго гонар новазбудаванай касьцельнай капліцы). З прычыны вайны Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай 1654—1667 гадоў касьцёл кансэкравалі толькі ў 1675 годзе.

У канцы XVІІІ ст. у мураваным кляштары месьціліся трапезная, архіў, бібліятэка (у 1804 годзе налічвала 79 кніг), дзеялі парафіяльная школа і шпіталь.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Стоўпцы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і кляштар працягвалі дзеяць. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1833 годзе расейскія ўлады ліквідавалі кляштар дамініканаў, у кляштарным корпусе разьмясьцілі жаночую вучэльню, а касьцёл пачаў дзеяць як парафіяльны. Па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у 1867—1883 гадох яны перарабілі касьцёл пад царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы).

Будынак касьцёла пацярпеў ў Першую сусьветную вайну (згарэлі ўсе надбудаваныя купалы-цыбуліны).

### Найноўшы час
У 1921 годзе ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы будынак касьцёла вярнулі каталікам, якія пачалі паступова яго аднаўляць. Будынак нязначна пацярпеў ад пажару ў час Другой сусьветнай вайны. У 1960-я гады савецкія ўлады зьнішчылі помнік.

## Архітэктура
### Касьцёл
Касьцёл — помнік архітэктуры раньняга барока. Гэта была 3-нэфавая прастакутная ў пляне базыліка з 2-вежавым галоўным фасадам. Вежы мелі аднолькавае на ўсю вышыню квадратнае папярочнае сечыва, што надавала ім манумэнтальнасьць. Звонку будынак адзначаўся сьціплым дэкорам: роўныя пілястры і нішы, бакавыя нэфы мелі аркавыя вокны-біфорыюмы. Вынікам маскоўскай перабудовы 2-й паловы XIX ст. стала зьніжэньне вежаў і іх завяршэньне купаламі-цыбулінамі. Над шчытом фасаду збудавалі шатровую званіцу таксама з купалам-цыбулінай. Яшчэ адзін купал-цыбуліну на васьмерыковым барабане паставілі над 2-схільным дахам цэнтральнага нэфа. Купаламі-цыбулінамі завяршылі прыбудаваны прытвор і арыгінальную далучаную да асноўнага аб’ёму з паўднёвага боку цэнтрычную капліцу Сьвятога Дамініка.

Асноўным дэкаратыўным элемэнтам інтэр’еру быў галоўны і 8 кулісных алтароў. Скляпеньні нэфаў і купал аздабляліся ляпнымі кесонамі і фрэскавай размалёўкай. У касьцёле захоўваліся шматлікія творы іканапісу і скульптуры высокамастацкай работы, партрэт фундатара Аляксандра Слушкі.

### Кляштар
Кляштарны корпус — 2-павярховы прастакутны ў пляне будынак з двума ўваходамі з бакоў.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (J. Filipovič, 1751-70).jpg|1751—1770 гг.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (J. Filipovič, 1751-70) (2).jpg|1751—1770 гг.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (1874).jpg|Праект маскоўскай перабудовы, 1874 г.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (1874) (2).jpg|1874 г.


### Гістарычныя здымкі

Stoŭpcy, Rynak-Kaścielny. Стоўпцы, Рынак-Касьцельны (1900).jpg|каля 1900 г.
Stoŭpcy, Rynak-Mienskaja. Стоўпцы, Рынак-Менская (M. Šyłaŭ, 1916).jpg|М. Шылаў, 1916 г.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (1917).jpg|1917 г.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (1920).jpg|1917 г.


Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (A. Visłocki, 1923).jpg|А. Віслоцкі, 1923 г.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (J. Bułhak, 1920-26).jpg|Я. Булгак, 1920—1926 гг.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (J. Bułhak, 1920-39) (2).jpg|Я. Булгак, да 1939 г.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (J. Bułhak, 1920-39) (5).jpg|Я. Булгак, да 1939 г.


Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (1920-39).jpg|да 1939 г.
Stoŭpcy, Mienskaja, Daminikanski. Стоўпцы, Менская, Дамініканскі (1933).jpg|1933 г.
Stoŭpcy, Rynak-Kaścielny. Стоўпцы, Рынак-Касьцельны (1933-39).jpg|1933—1939 гг.
Stoŭpcy, Rynak-Kaścielny. Стоўпцы, Рынак-Касьцельны (1933-39) (2).jpg|1933—1939 гг.


Stoŭpcy, Mienskaja, Daminikanski. Стоўпцы, Менская, Дамініканскі (1933-39).jpg|1933—1939 гг.
Stoŭpcy, Mienskaja, Daminikanski. Стоўпцы, Менская, Дамініканскі (1937).jpg|1937 г.
Stoŭpcy, Mienskaja, Daminikanski. Стоўпцы, Менская, Дамініканскі (J. Bułhak, 1933-39) (2).jpg|Я. Булгак, 1933—1939 гг.
Stoŭpcy, Mienskaja, Daminikanski. Стоўпцы, Менская, Дамініканскі (J. Bułhak, 1933-39).jpg|Я. Булгак, 1933—1939 гг.


Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (1933-39).jpg|1933—1939 гг.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (J. Kłos, 1939).jpg|Ю. Клос, 1939 г.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (A. Visłocki, 1939).jpg|А. Віслоцкі 1939 г.
Stoŭpcy, Daminikanski. Стоўпцы, Дамініканскі (1941).jpg|1941 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* Жаўняркевіч Р. Кляштар айцоў дамініканаў у Стоўбцах // Наша Вера. № 2, 1999 г.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Стоўпцы
Стоўпцы
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні ВКЛ
Катэгорыя:Зьнішчаныя савецкай уладай збудаваньні Беларусі