open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Янаш II Жыгімонт Заполья

**Я́наш II Жыгімо́нт Запо́лья** (, ; 7 ліпеня 1540, Буда, Каралеўства Вугоршчына — 14 сакавіка 1571, Дзюлафэхэрвар, Сямігродзьдзе, Каралеўства Вугоршчына) — вугорскі кароль (1540—1570) і сяміградзкі князь (1570—1571).

## Жыцьцяпіс
Бацька, Янаш I Заполья, памёр празь дзевяць дзён па нараджэньні сына. Парлямэнт абраў Янаша Жыгімонта, але каранацыя не адбылася. Большую частку знаходжаньня Янаша II на стальцы краінай фактычна кіравалі Дзёрдзь Мартынуці ("бацьга Георг" ) ягоная маці Ізабэла Ягелонка пры падтрымцы асманскага султана Сулеймана I.

Янаш Жыгімонт нарадзіўся і выхоўваўся ў каталіцкай сям’і. Пад уплывам свайго надворнага лекара Джорджыё Б’яндраты перайшоў у лютэранства, пасьля ў кальвінізм. У сталым узросьце значны ўплыў на яго аказаў Фэрэнц Давід, які спрычыніўся да пераходу Янаша ва ўнітарыянства.

У 1568 годзе падчас сойму ў сяміградзкім горадзе Торда (цяпер Турда ў акрузе Клуж, Румынія) Янаш выдаў Тордзкі эдыкт, таксама вядомы як Талеранцыйны патэнт. Гэты дакумэнт быў першым масавым дэкрэтам рэлігійнай свабоды ў сучаснай гісторыі Эўропы, які падтрымаў стварэньне ўнітарысцкай царквы ў Трансыльваніі. Янаш атрымаў прызнаньне і за адкрыты дыялёг паміж усімі рэлігійнымі бакамі. Ён спансаваў публічныя дэбаты між каталікамі, лютэранамі, кальвіністамі і ўнітарыстамі, такім чынам сфармаваўшы ў Сяміградзьдзі сыстэму чатырох прынятых вызнаньняў. Да іншых рэлігійных груп, уключаючы жыдоў, мусульман і шматлікіх праваслаўных хрысьціянаў, ставіліся талерантна, але яны не атрымалі законных гарантыяў свабоды рэлігіі.

Пасьля сваёй адмовы ад тытулу караля Вугоршчыны (на карысьць Габсбургаў) Янаш Жыгімонт становіцца першым князем Сяміградзьдзя (1570—1571). Ён адпісаў сталец свайму скарбніку, Каспару Бэкешу, але арыстакратыя не прыняла гэтае рашэньне і абрала ваяводам Стэфана Баторыя. Гэта прывяло да кароткай грамадзянскай вайны, якая скончылася перамогай Баторыя.

Паводле ўспамінаў сучасьнікаў, Януш Жыгімонт добра размаўляў на лаціне, італьняскай, нямецкай, польскай, вугорскай ды румынскай, таксама разумеў грэцкую ды турэцкую. Таксама добра гуляў на лютні.

Са сьмерцю Янаша Жыгімонта скончыўся род Запольяў.

У 2003 годзе Ўнітарыянская акадэмія ў горадзе Клуж-Напока (Румынія) была названая ў гонар Янаша Жыгімонта.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Каралі Вугоршчыны
Катэгорыя:Князі апольскія
Катэгорыя:Валадары Сяміградзьдзя
Катэгорыя:Вугорская шляхта
Катэгорыя:Вугорскія унітарыяне
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Будзе

Катэгорыя:Пахаваныя ў катэдры сьвятога Міхала (Альба Юлія)
Катэгорыя:Вугорскія арганісты
Катэгорыя:Вугорскія лютністы
Катэгорыя:Каранаваныя дзеці
Кашкадар’інская вобласьць

**Кашкадар’інская во́бласьць** () — вобласьць на поўдні Ўзбэкістанe.

Адміністрацыйны цэнтар ды найбуйнейшы населены пункт — горад Каршы.

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Узбэкістану

**Рэспубліка [[Узбэкістан|Ўзбэкістан]]** складаецца з 12 **[[вілаят]]аў** (*абласьцей*, ), адной аўтаномнай рэспублікі (Каракалпакстан) ды гораду Ташкент, сталіцы краіны. Каракалпакстан ды ўсе вілаяты складаюцца з **[[раён]]аў** (*туманаў*, ) і гарадоў абласнога (у выпадку Каракалпакстану — рэспубліканскага) падпарадкаваньня. Горад Ташкент складаецца з унутрагарадзкіх раёнаў. Раёны вілаятаў і Каракалпакстану складаюцца з **гарадоў раённага падпарадкаваньня**, **[[гарадзкі пасёлак|гарадзкіх пасёлкаў]]** () ды **сходаў сельскіх грамадзянаў** ().

Сходы сельскіх грамадзянаў таксама могуць уваходзіць у склад гарадоў абласнога падпарадкаваньня, а гарадзкія пасёлкі — у склад гарадоў абласнога ці рэспубліканскага падпарадкаваньня ды ў склад гарадзкіх раёнаў Ташкенту.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі першага ўзроўню

## Крыніцы

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Джызацкая вобласьць

**Джызацкая во́бласьць** () —вобласьць у цэнтры Ўзбэкістане паміж рэкамі Сырдар’я й Зараўшан.

Адміністрацыйны цэнтар ды найбуйнейшы населены пункт — горад Джызак.

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Наваіская вобласьць

**Наваіская во́бласьць** () — вобласьць на поўначы Ўзбэкістану.

Адміністрацыйны цэнтар ды найбуйнейшы населены пункт — горад Наваі.

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Наманганская вобласьць

**Наманганская во́бласьць** () — вобласьць ва Ўзбэкістане, разьмешчаная на правым беразе ракі Сырдар’я.

Адміністрацыйны цэнтар ды найбуйнейшы населены — горад Наманган.

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Самаркандзкі вілаят

**Самаркандзкая во́бласьць** () — вобласьць у цэнтры Рэспубліцы Ўзбэкістану.

Адміністрацыйны цэнтар ды найбуйнейшы населены пункт — горад Самарканд.

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Зьвяз Пярсьцёнка

**Зьвяз Пярсьцёнка** () — першая кніга раману Дж. Р. Р. Толкіна «Ўладар Пярсьцёнкаў», дзеяньне якой адбываецца ў выдуманым сусьвеце Міжзем’я. «Зьвяз Пярсьцёнка» быў апублікаваны ўпершыню 29 ліпеня 1954 году ў Вялікабрытаніі.

## Выданьні
*  *(па-беларуску)*

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Раманы 1954 году
Катэгорыя:Уладар Пярсьцёнкаў
Ташкенцкая вобласьць

**Ташкенцкая во́бласьць** () — вобласьць на ўсходзе Ўзбэкістану.

Адміністрацыйны цэнтар — горад Ташкент (не ўваходзіць у ягоны склад). Найбуйнейшы населены пункт у складзе вобласьці — Чырчык.

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Сурхандар’інская вобласьць

**Сурхандар’інская во́бласьць** () — вобласьць на поўдні Рэспубліцы Ўзбэкістан.

Адміністрацыйны цэнтар ды найбуйнейшы населены пункт — горад Тэрмэз.

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Андоні Іраоля

**Андоні Іраоля** (;  22 чэрвеня 1982, году Усурбіль, Гішпанія) — гішпанскі футбаліст і трэнэр басконскага паходжаньня, правы абаронца. У 2008—2011 гадах выступаў за зборную Гішпаніі.

## Кар’ера
### Клюбная
Іраоля зьяўляецца выхаванцам моладзевай акадэміі «Атлетыку». Дэбютаваў за першую каманду ў сэзоне 2003—2004 гадоў, стаўшы імгненна асноўным выканаўцам штрафных удараў і пэнальці. 30 жніўня 2003 году ён зьдзейсьніў дэбют у матчах Ля Лігі, згуляўшы супраць «Барсэлёны», дзе баскі атрымалі хатнюю паразу зь лікам 0:1.

### Міжнародная
20 жніўня 2008 году Андоні быў выкліканы ў склад нацыянальнай зборнай Гішпаніі Вісэнтэ дэль Боске на таварыскі матч супраць зборнай Даніі. Іраоля дэбютаваў у складзе зборнай выйшаўшы на поле на апошнія 15 хвілінаў матчу, замяняўшы Сэрхіё Рамаса.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Атлктык»
* Профіль на BDFutbol 
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Каракалпакстан

**Рэспу́бліка Каракалпакста́н** (**Каракалпа́кія**, , ) — сувэрэнная рэспубліка ў складзе Ўзбэкістану.

Рэспубліка разьмешчаная на паўночным захадзе краіны. Асаблівасьць юрыдычнага статусу — права на выхад са складу Ўзбэкістану. Утвораная ў першай палове ХХ ст. як аўтаномная вобласьць у складзе РСФСР, пазьней у рамках савецкае палітыкі г. зв. нацыянальнага разьмежаваньня трапіла ў склад Казаскай АССР, пазьней атрымлівае статус аўтаномнае рэспублікі й уключаецца ў склад Узбэцкай ССР. У часы Расейскай імпэрыі тэрыторыя будучай аўтаномнай вобласьці была падзеленая між Бухарскім эміратам (васал Расеі) і губэрнямі Туркестанскага генэрал-губэрнатарства. Па рэвалюцыі кастрычніка 1917 году ўключаная ў склад залежнай ад Расеі Бухарскай Народнай Савецкай Рэспублікі, якая, нягледзячы на сваю фармальную незалежнасьць, неўзабаве была ўключаная ў склад РСФСР і пазьней паслужыла пры ўтварэньні аўтаномнага Каракалпакстану.

## Насельніцтва
33% насельніцтва складаюць каракалпакі, трохі менш — казахі і ўзбэкі. Астатнюю частку насельніцтва складаюць прадстаўнікі іншых нацыянальнасьцяў — расейцы, украінцы, туркмэны, карэйцы, татары і іншыя. Прыкладна палова насельніцтва пражывае ў гарадах і пасёлках гарадзкога тыпу, астатняя частка — у сельскай мясцовасьці. Афіцыйныя мовы — каракалпацкая і ўзбэцкая.

## Крыніцы

Катэгорыя:Геаграфія Ўзбэкістану
Вышыня трыкутніку

**Вышыня́ [[трыкутнік|трыку́тніку]]** — пэрпэндыкуляр, апушчаны зь любой вяршыні трыкутніку на процілеглы бок, або на яго працяг (бок, на які апускаецца пэрпэндыкуляр, у дадзеным выпадку называецца асновай трыкутніку).

У тупакутным трыкутніку дзьве вышыні падаюць на працяг бакоў і ляжаць па-за трыкутнікам, трэцяя — унутры трыкутніку. У востракутным трыкутніку ўсе тры вышыні ляжаць унутры трыкутніку. У прастакутным трыкутніку катэты служаць вышынямі.

Усе тры вышыні заўсёды скрыжоўваюцца ў адным пункце, які называецца артацэнтрам. У тупакутным трыкутніку артацэнтар ляжыць па-за трыкутнікам. У востракутным — усярэдзіне трыкутніку. У прастакутным трыкутніку артацэнтар супадае зь вяршыняй прамога кута.

Катэгорыя:Геамэтрыя
Барталямэеўская ноч

**Барталямэеўская ноч** ( — гвалт Сьв. Барталямэя) — масавы гвалт гугенотаў у Францыі, учынены каталікамі ў ноч на 24 жніўня 1572 року, у часе рэлігійных войнаў.

Традыцыйна прынята лічыць, што Барталямэеўская ноч была справакаваная Кацярынай Мэдычы, маці францускага караля Карла IX з падачы сваіх італійскіх дараднікаў, такіх як Альбэр дэ Гондзі і Людавіка Ганзага. Гвалт адбыўся праз чатыры дні пасьля вясельля каралеўскай сястры Маргарыты з пратэстантам Генрыхам Наварскім, будучым францускім каралём Генрыхам IV. У сувязі зь вясельлем шматлікія найбагацейшыя і найвыбітныя гугеноты сабраліся ў пераважна каталіцкім Парыжы.

Гвалт пачаўся 23 жніўня 1572 року (наконадні дня сьвятога Барталямэя), праз два дні пасьля спробы забойства адмірала Гаспара дэ Каліньі, вайсковага і палітычнага правадыра гугенотаў. На замову караля распачаліся забойствы іншых гугеноцкіх лідэраў, пасьля чаго хваля забойстваў пракацілася па ўсім Парыжы. Цягам некалькіх тыдняў гвалт ахапіў таксама іншыя месты і рэгіёны. Колькасьць загінулых паводле розных ацэнак склала ад 5 да 30 тысячаў чалавек.

Барталямэеўская ноч адзначыла паваротную кропку ў хадзе рэлігійных войнаў. Гугеноцкі рух атрымаў непапраўныя страты мноства сваіх арыстакратычных лідэраў і зьмены поглядаў астатніх у бок радыкалізму. Гэты найжудасьнейшы ў XVI стагодзьдзі рэлігійны гвалт «даў пратэстантам падставы лічыць каталіцтва крывавай і здрадніцкай рэлігіяй».

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія рэлігійныя войны
Катэгорыя:Контрарэфармацыя
Катэгорыя:Каталіцтва ў Францыі
Катэгорыя:Падзеі 24 жніўня
Катэгорыя:Падзеі 1572 году
Катэгорыя:Антыпратэстанцтва
Катэгорыя:Рэлігійны перасьлед
Катэгорыя:Масавыя забойствы ў Францыі
Тордзкі эдыкт

**То́рдзкі эды́кт** 1568 року, таксама вядомы як **Талеранцы́йны патэ́нт** — акт гарантаваньня свабоды веравызнаньня ў Каралеўстве Вугоршчына, выдадзены каралём Янашам Жыгімонтам Заполья падчас сойму ў сяміградзкім месьце Торда (цяпер Турда ў акрузе Клуж, Румынія). У пэрыяд Контрарэфармацыі гэта быў значны крок у бок талерантнасьці і адмовы ад ідэі адзінай дзяржаўнай рэлігіі.

Хоць эдыкт 1568 року быў ня першым падобным дакумэнтам па ўнармаваньні рэлігійнай талеранцыі ў Вугоршчыне, аднак меў унівэрсальны характар дзякуючы ўплыву ўнітарыянскага міністра Фэрэнца Давіда. Эдыкт паставіў талерантнасьць па-над палітычнай мэтазгоднасьцю і рэалізаваў магчымасьць зьяўленьня такога выбітнага талерантнага кіраўніка Сяміградзьдзя, як кальвінісцкі князь Габрыель Бэтлен. Датычыўся ён толькі чатырох канфэсіяў: каталіцтва, лютэранства, кальвінізму і ўнітарыянства; іншыя вернікі — юдэі, праваслаўныя і мусульмане — не атрымалі законных гарантыяў дэ-юрэ. Акрамя таго, эдыкт тычыўся прапаведнікаў і кангрэгацыі, а не асобных людзей.

Аднак кароткатэрміновым вынікам эдыкту стаў супраціў супернікаў караля, у выніку чаго ён выракся сваёй пасады (1570), і скасаваньне Тордзкага эдыкту пазьнейшымі пастановамі. Фэрэнц Давід, які працягнуў свае пропаведзі пра тое, што малітвы да Хрыста — памылка, выклікаў падзел унітарыянаў і паставіў пад пагрозу іхнюю абарону законам. Ён быў абвінавачаны ў ерасі і памёр у турме.

## Глядзіце таксама
* Мілянскі эдыкт
* Талеранцыйны патэнт
* Варшаўская канфэдэрацыя

## Крыніцы

Катэгорыя:Падзеі 1568 году‎
Катэгорыя:Гісторыя Трансыльваніі
Катэгорыя:Рэлігія ў Трансыльваніі
Катэгорыя:Хрысьціянства ў XVI стагодзьдзі
Габрыель Фэрнандэс Арэнас

**Габрыель «Габі» Фэрнандэс Арэнас** (;  10 ліпеня 1983 году, Мадрыд, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
Габі Фэрнандэс зьяўляецца выхаванцам мадрыдзкага «Атлетыка». У 2002—2004 гадох гуляў за другую каманду клюбу. Дэбют футбаліста ў Ля Лізе адбыўся ў сэзоне 2003—2004 гадоў. У наступным сэзоне 2004—2005 гадоў ён быў аддадзены ў арэнду клюбу «Хэтафэ», дзе ён правёў 32 матчы чэмпіянату й забіў 3 мячы. Пасьля заканчэньня арэнды вярнуўся ў мадрыдзкі «Атлетыка» й правёў тут яшчэ два сэзоны.

У лютым 2007 году Габі перайшоў у каманду «Рэал Сарагоса» за 9 млн эўра, падпісаўшы з клюбам чатырохгадовы кантракт. Паводле вынікаў сэзону 2007—2008 гадоў каманда вылецела ў Сэгунду, але паўабаронца працягнуў выступаць за гэты клюб.

1 ліпеня 2011 году Габі зноўку перайшоў у сваю першую каманду «Атлетыка» за суму каля 3 млн эўра.

## Дасягненьні
**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2014
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2013
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2014
* Пераможца Лігі Эўропы: 2012, 2018
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2012

**«Аль-Сад»**:
* Чэмпіён Катару: 2019
* Уладальнік Кубка Катару: 2020
* Уладальнік Супэркубка Катару: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Атлетыка»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Futbolme
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Франсіска Мэдына Люна

**Франсіска Мэдына Люна** (), больш вядомы як **Піці** (;  26 траўня 1981 году, Рэўс, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
Піці ў 2004 годзе, гуляючы ў асноўным у аматарскіх лігах, падпісаў кантракт з «Сарагосай». Клюб з Сарагосы заўважыў гульца, калі той забіў 23 галы за свой клюб «Рэўс Дэпортыю» ў Тэрсэры. Падчас свайго знаходжаньня ў новым клюбе Піці, у асноўным, праводзіў матчы за другую каманду клюбу, зьявіўшыся толькі ў трох гульнях Ля Лігі на агульную колькасьць у 37 хвілінаў. Сэзон 2005—2006 гадоў гулец правёў у арэндзе ў клюбе «Мурсія», які выступаў у Сэгундзе.

Улетку 2006 году, Піці далучыўся да клюбу «Эркулес», які гуляў у Сэгундзе. У студзені наступнага году Франсіска перайшоў на правах арэнды ў склад мадрыдзкага клюбу «Раё Вальекана», які прадстаўляў лігу больш ніжэйшую. У мадрыдзкім клюбе кар’ера гульца рэзка пайшла на ўздым. У сэзоне 2007—2008 гадоў гулец забіў 7 мячоў у 21 сустрэчы, дапамогшы клюбу вярнуцца ў Сэгунду. У наступных сэзонах другога дывізыёну Піці стаў значным нападнікам клюбу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Раё Вальекана»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Futbolme
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Хуанфран Торэс

**Хуан Франсіска «Хуанфран» Торэс Бэлен** (;  9 студзеня 1985 году, Крэвільент, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст, абаронца зборнай Гішпаніі. Гуляў, у асноўным, на пазыцыі правага абаронцы.

## Кар’ера
### «Рэал» Мадрыд
Хуанфран зьяўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі мадрыдзкага «Рэалу», дэбютаваўшы ў складзе клюбу 24 студзеня 2004 году. У той дзень гулец правёў на пляцоўцы 15 хвілінаў у пераможным матчы супраць «Вільярэалу», пасьля чаго выступаў, у аноўным, у другой камандзе клюбу. Сэзон 2005—2006 гадоў правёў у арэндзе ў клюбе «Эспанёл», дзе атрымаў вопыт рэгулярных выступаў у Ля Лізе й заваяваў свой першы буйны трафэй, стаўшы ўладальнікам Кубка Гішпаніі.

### «Асасуна»
Пасьля сканчэньня тэрміну арэнды Хуанфран вярнуўся ў «Рэал», аднак адразу ж перайшоў да іншага прадстаўніка гішпанскага элітнага дывізіёна клюбу «Асасуна», заключыўшы зь ім паўнавартасны кантракт. Гуляючы ў складзе «Асасуны» выходзіў на поле ў асноўным складзе каманды.

### «Атлетыка»
11 студзеня 2011 году Хуанфран падпісаў кантракт з клюбам «Атлетыка» Мадрыд да чэрвеня 2015 году.

## Міжнародная кар’ера
26 траўня 2012 году таварыскім матчам супраць зборнай Сэрбіі дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе зборнай Гішпаніі. Нягледзячы на практычную адсутнасьць вопыту выступаў у складзе першай зборнай Гішпаніі, быў уключаны ў ейную заяўкі для ўдзелу ў фінальнай частцы чэмпіянату Эўропы 2012 году.

## Дасягненьні
**«Эспанёл»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2006

**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2014
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2013
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2014
* Пераможца Лігі Эўропы: 2012
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2012, 2018

**Гішпанія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2012

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Атлетыка»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Futbolme
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Спліт (футбольны клюб)

«**Спліт**» () — харвацкі футбольны клюб з гораду Спліту. Заснаваны ў 1912 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спліт
Крыстыян Радрыгес

**Крыстыян Габрыель Радрыгес Бароцьці** (;  30 верасьня 1985 году, Хуан-Лясаке, Уругвай) — колішні уругвайскі футбаліст, паўабаронца. Былы гулец зборнай Уругваю.

## Кар’ера
### Клюбная
Крыстыян пачаў прафэсійную кар’еру за ўругвайскі гранд «Пэньяроль» у 2002 годзе. У 2003 годзе ён стаў чэмпіёнам краіны, разам зь ім у той камандзе выступаў легендарны парагвайскі брамнік Хасэ Люіс Чылявэрт. У 2004 годзе Радрыгес у асноўным пазбаўляўся ад наступстваў цяжкай траўмы. У 2005 годзе Крыстыян перайшоў у францускі клюб «Пары Сэн-Жэрмэн», першы сэзон у якім ня быў асабліва характэрным. На другі сэзон Радрыгес дапамог сваёй камандзе захаваць прапіску ў Лізе 1, забіўшы мяч у браму «Манака».

Каб спыніць змаганьне з камандай за выжываньне, Крыстыян прыняў рашэньне перайсьці ў стан партугальскага гранда «Бэнфікі» ў сэзоне 2007—2008 гадоў на правах арэнды. З 2008 году Крыстыян Радрыгес стаў выступаць за «Порту». Ён склаў ударную тройку ў нападзе каманды разам з аргентынцам Люча Гансалесам і бразыльцам Халкам. 28 траўня 2012 году Радрыгес падпісаў 4-гадовы кантракт з мадрыдзкім «Атлетыка». Першы гол за новы клюб забіў 17 лютага 2013 году ў матчы супраць «Вальядаліду».

### Міжнародная
За зборную Ўругваю Крыстыян дэбютаваў ва ўзросьце 18 гадоў у матчы супраць зборнай Мэксыкі. Радрыгес зьяўляецца ўдзельнікам трох Кубкаў Амэрыкі.

## Дасягненьні
**«Пэньяроль»**:
* Чэмпіён Уругваю: 2003, 2017, 2018
* Уладальнік Супэркубка Ўругваю: 2018

**«ПСЖ»**:
* Уладальнік Кубка Францыі: 2006

**«Порту»**:
* Чэмпіён Партугаліі: 2009, 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Партугаліі: 2009, 2010, 2011
* Уладальнік Супэркубка Партугаліі: 2010
* Пераможца Лігі Эўропы: 2011

**«Атлетыка»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2014
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2013
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2014
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2012

**Уругвай**:
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2011

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Атлетыка»
* 
* 
* 
* Статыстыка на L'Équipe
* Профіль на Footballzz.co.uk

Катэгорыя:Уругвайскія футбалісты
Алехандра Арыбас

**Алеха́ндра Ары́бас Гары́да** (;  1 траўня 1989 году, Мадрыд, Гішпанія) — колішні гішпанскі футбаліст, цэнтральны абаронца.

## Кар’ера
Арыбас пачаў сваю кар’еру ў моладзевай камандзе клюбу «Раё Махадаонда», пакуль не перайшоў у 2008 годзе ў клюб «Раё Вальекана». У «Раё» правёў амаль два поўныя сэзоны ў рэзэрвовай камандзе, але прафэсійны дэбют гульца адбыўся ў клюбе «Навалькарнэра» ў другой палове сэзону 2008—2009 гадоў.

Па сканчэньні сэзону Алехандра вярнуўся ў «Раё Вальекана Б», дзе стаў гульцом стартавага складу й дапамог камандзе выйсьці ў Сэгунду Б. У тым жа сэзоне 2009—2010 гадоў Арыбас згуляў першы матч за асноўную каманду «Раё Вальекана», выйшаўшы на замену ў сустрэчы супраць «Левантэ». Пачынаючы з сэзону 2010—2011 гадоў, стаў гульцом асноўнага складу «Раё».

### «Асасуна»
Улетку 2012 году перайшоў у «Асасуну», падпісаўшы кантракт на 3 гады.

### «Валенсія»
Пасьля вылету «Асасуны» ў Сэгунду 27 ліпеня 2014 году Арыбас падпісаў двухгадовы кантракт з клюбам «Сэвільля», атрымаўшы кашулю з 24 нумарам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Раё Вальекана»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Futbolme
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Шабі Прыета

**Шабіер Прыета Аргаратэ** (;  29 жніўня 1983 году, Сан-Сэбастыян, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст басконскага паходжаньня, правы паўабаронца й былы капітан клюбу «Рэал Сасьедад», за які правёў усю сваю кар’еру. Вылучаўся добрымі здольнасьцямі ў дрыблінгу, а таксама зьяўляўся штатным пэнальцістам каманды.

## Кар’ера
Прыета дэбютаваў у Ля Лізе ў складзе роднага клюбу «Рэал Сасьедад» 8 кастрычніка 2003 году ў хатнім матчы супраць клюбу «Асасуна», у якім сан-сэбастыянцы былі мацнейшымі зь лікам 1:0. У тым жа сэзоне Шабі правёў яшчэ 7 гульняў, у кожнай зь якіх выходзіў на замену. На наступны сэзон 23 траўня, калі ўжо было вырашана, што «Рэал Сасьедад» сыйдзе зь Ля Лігі, Прыета двойчы забіў мадрыдзкаму «Рэалу», прычым адзін гол быў праведзены ім з пэнальці.

Пасьля Прыета стала заняў месца ў асноўным складзе клюбу, а ў сэзоне 2005—2006 гадоў удзельнічаў ва ўсіх 38 гульнях, забіўшы дзевяць разоў, шэсьць зь якіх правёў з пэнальці. У наступным сэзоне ён таксама не прапусьціў ніводнай гульні каманды, але баскі вылецелі ў Сэгунду.

6 студзеня 2013 году Прыета вырабіў свой першы хет-трык у прафэсійнай кар’еры, але ягоны клюб саступіў зь лікам 3:4 клюбу «Рэал» Мадрыд. Адзін з галоў быў рэалізаваным пэнальці, а два іншыя былі забіты пасьля выхаду адзін-на-адзін супраць Ікера Касыльяса.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Рэал Сасьедад»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Futbolme
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Ігнасьё Камача

**Ігнасьё Камача Барноля** (;  4 траўня 1990 году, Сарагоса, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст, які выступаў на пазыцыі паўабаронцы. Ягоны бацька Хуан Хасэ, а таксама старэышй брат Хуаніньнё, таксама зьяўляюцца футбалістамі.

## Кар’ера
### «Атлетыка»
Ігнасьё пачаў сваю кар’еру ў футбольнай школе «Сарагосы», але неўзабаве яго заўважылі скаўты сталічнага «Атлетыка», які ў 2005 годзе запрасіў футбаліста ў сваю футбольную акадэмію. 1 сакавіка 2008 году ў матчы супраць «Барсэлёны», Камача дэбютаваў у Ля Лізе. «Матрасьнікі» атрымалі перамогу зь лікам 4:2, а з маладым паўабаронцам быў падпісаны кантракт. 3 траўня за адзін дзень да свайго 18-годзьдзя, у паядынку супраць «Рэкрэатыва», Ігнасьё забіў свой першы гол у чэмпіянаце Гішпаніі.

Нягледзячы на ўдалыя выступы ў дэбютным сэзоне, у наступным Камача мала зьяўляўся на поле, абмяжоўваючыся матчамі на Кубак Гішпаніі. Галоўны трэнэр «Атлетыка», Хавіер Агірэ, рабіў стаўку на партугальца Манішэ й пачаткоўца каманды аргентынца Эвэра Банэгу. Сытуацыя крыху палепшылася пасьля таго, як Манішэ быў адхілены ад гульняў пасьля сутычкі з новым галоўным трэнэрам Абэлем Рэсінам. Сэзон 2009—2010 гадоў Камача мала гуляў, у асноўным выходзячы ў канцы матчаў.

### «Маляга»
У пошуках гульнявой практыкі ў сьнежні 2010 году Ігнасьё перайшоў у «Малягу». 8 студзеня 2011 году ў матчы супраць «Атлетыка» зь Більбао, ён дэбютаваў у новым клюбе.

## Дасягненьні
**«Атлетыка»**:
* Пераможца Лігі Эўропы: 2010
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Маляга»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Futbolme
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Хавіер Савіёля

**Хавіер Пэдра Савіёля Фэрнандэс** (;  11 сьнежня 1981 году, Буэнас-Айрэс, Аргентына) — аргентынскі футбаліст, нападнік. У 2000—2007 гадах гулец нацыянальнай зборнай Аргентыны. Маючы гішпанскае паходжаньне ў 2004 годзе атрымаў грамадзянства гэтай краіны. Хавіер уваходзіць у сьпіс «125 найлепшых футбалістаў сьвету» (вядомага як «ФІФА 100»), складзенага Пэле ў 2004 годзе па просьбе ФІФА да стагодзьдзя гэтай арганізацыі.

## Кар’ера
### Клюбная
Хавіер дэбютаваў у складзе «Рывэр Плэйт» ва ўзросьце 16 гадоў і амаль адразу стаўся адным з выдатных бамбардзіраў клюбу.

У 2001 годзе, у веку 19 гадоў, Савіёля зьехаў за мяжу, каб гуляць у клюбе «Барсэлёна». Ягоны трансфэр абышоўся гішпанцам у 15 млн фунтаў стэрлінгаў. Неўзабаве пасьля чаго, у 2004 годзе, Хавіер атрымаў гішпанскае грамадзянства. Пад кіраўніцтвам трэнэра Карлеса Рэшака Савіёля забіў 17 галоў у сваім першым сэзоне, стаўшы чацьвертым бамбардзірам Ля Лігі. Другі год Савіёлы ў клюбе пачаўся ня гэтак добра, бо аргентынец за паўсэзону меў толькі два галы на сваім рахунку. Калі ван Гааль быў звольнены, а Радамір Анціч стаў новым галоўным трэнэрам «Барсэлёны», Савіёля забіў яшчэ 11 гадоў да сканчэньня сэзону. 10 ліпеня 2007 году «Рэал» склаў кантракт з Хавіерам на тры гады, пасьля таго як дзеяньне кантракту з «Барсэлёнай» скончылася. 26 чэрвеня 2009 году «Бэнфіка» й «Рэал» дамовіліся аб пераходзе аргентынца ў партугальскі клюб, сума дамовы склала 5 млн эўра. У апошнія гадзіны трэнсфэрнага акна 2012 году Савіёля ўзгадніў пераход да «Малягу», такім чынам вярнуўшыся ў Ля Лігу.

25 ліпеня 2013 году Савіёла падпісаў двухгадовы кантракт з грэцкім чэмпіёнам «Алімпіякосам». 1 верасьня 2014 году стала вядома, што сваю кар’еру Савіёля працягне ў італьянскім клюбе «Вэрона».

### Міжнародная
У 2001 годзе дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Аргентыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Маляга»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Zerozero
* Статыстыка на National Football Teams
* Профіль на сайце transfermarkt.co.uk

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2004 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2004 году
Кара-Калпацкая аўтаномная вобласьць

**Кара-Калпацкая аўтаномная вобласьць** — адміністрацыйная адзінка ў складзе СССР, якая існавала ў 1925—1932 гадох. Адміністрацыйным цэнтрам аўтаноміі быў горад Турт-куль.

Катэгорыя:Аўтаномныя вобласьці СССР
Ікер Муньяін

**Ікер Муньяін Ганьні** (;  19 сьнежня 1992 году, Памплёна, Гішпанія) — колішні гішпанскі футбаліст басконскага паходжаньня, нападнік. Дзякуючы свайму стылю гульні ў сродках масавай інфармацыі мае мянушку «гішпанскі Мэсі».

## Кар’ера
### Клюбная
Ікер зьяўляецца выхаванцам футбольнай акадэміі клюбу «Атлетык». Дэбютаваў у камандзе 30 ліпеня 2009 году ў матчы Лігі Эўропы супраць клюбу «Янг Бойз», выйшаўшы на поле на 59 хвіліне на замену Гаіску Такера, стаўшы такім чынам самым маладым гульцом, які калі-небудзь насіў кашулю «Атлетыка» ў афіцыйным матчы. Праз тыдзень, Муньяін забіў свой першы гол за клюб, у матчы ў адказ у Швайцарыі. «Атлетык» перамог 2:1 пасьля хатняй паразы 0:1 і прайшоў далей.

30 жніўня 2009 году Ікер патсавіў новы рэкорд, стаўшы самым маладым гульцом у Ля Лізе, а праз два тыдні зноўку забіў гол у эўракубках, калі басконскі клюб атрымаў хатнюю перамогу зь лікам 3:0 над аўстрыйскай «Аўстрыяй».

### Міжнародная
24 лютага 2012 году Муньяін быў вызваны ў шэрагі нацыянальнай зборнай Гішпаніі на таварыскі матч супраць зборнай Вэнэсуэлы ў Малязе. Празь пяць дзён ён выйшаў на поле замест Сэска Фабрэгаса на 74 хвіліне, а гішпанцы атрымалі перамогу зь лікам 5:0.

## Дасягненьні
**«Атлетык»**:
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2024
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Атлетык»
* Профіль на BDFutbol 
* Статыстыка на National Football Teams
* Профіль на сайце Transfermarkt

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2012 году
Жаан Вэрду

**Жаан Вэрду Фэрнандэс** (;  5 траўня 1983 году, Барсэлёна, Гішпанія) — гішпанскі футбаліст, паўабаронца.

## Кар’ера
Выхаванец футбольнай школы клюбу «Барсэлёна».

У дарослым футболе дэбютаваў у 2002 году выступамі за каманду «Барсэлёна Б», у якой правёў чатыры сэзоны, прыняўшы ўдзел у 135 матчах чэмпіянату. Большасьць часу, праведзенага ў складзе другой каманды «Барсэлёны», быў асноўным гульцом каманды.

Сваёй гульнёй за гэтую каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнэрскага штаба клюбу «Дэпартыва», у склад якога далучыўся ў 2006 годзе. Згуляў за клюб зь Ля-Каруньні наступныя тры сэзоны сваёй гульнявой кар’еры. Гуляючы ў складзе «Дэпартыва» таксама выходзіў на поле ў асноўным складзе каманды.

У склад «Эспанёлу» далучыўся ў 2009 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Эспанёл»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Futbolme
* 
* 

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Сэрхіё Гарсія дэ ля Фуэнтэ

**Сэрхіё Гарсія дэ ля Фуэнтэ** (;  9 чэрвеня 1983 году, Барсэлёна, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст, нападнік.

## Кар’ера
### Клюбная
Гуляў за юнацкія каманды «Барсэлёны», затым правёў два сэзоны за фарм-клюб, у якім вызначыўся высокай выніковасьцю, 34 галы ў 59 матчах трэцяга гішпанскага дывізыёну. За асноўную каманду «Барсэлёны» правёў усяго 4 матчы ў сэзоне 2003—2004 гадоў пасьля чаго сышоў з клюбу. У сэзоне 2004—2005 гадоў выступаў за аўтсайдэра Ля Лігі «Левантэ», дзе зьяўляўся гульцом асноўнага складу.

З 2005 году гуляў за клюб «Сарагоса», выходзячы ў стартавым складзе або на замену. У сэзоне 2007—2008 гадоў адгуляў усе 38 матчаў, але арагонскі клюб не ўтрымаўся ў Ля Лізе. У пачатку сэзону 2008—2009 гадоў хадзілі чуткі аб зацікаўленасьці Гарсіі шэрагам ангельскіх клюбаў, як то «Лівэрпул», «Тотэнгэм Готспур», «Ўэст Гэм Юнайтэд» і «Сток Сіці».

1 верасьня 2008 году ў апошнія хвіліны трансфэрнага акна, пасьля бесьперапынных чуткаў, Гарсія падпісаў кантракт з «Рэал Бэтысам», які заплаціў за гульца каля 10 млн эўра. Свой першы гол забіў за свой новы клюб 27 верасьня ў хатнім матчы супраць «Рэал Мадрыд».

### Міжнародная
Выступаў за розныя юнацкія й моладзевыя зборныя Гішпаніі, у складзе якіх дасягнуў шэрагу посьпехаў. За асноўную зборную правёў два матчы, зь іх адзін — на пераможным для гішпанцаў чэмпіянаце Эўропы 2008 году супраць зборнай Грэцыі.

## Дасягненьні
**«Аль-Раян»**:
* Чэмпіён Катару: 2016

**Гішпанія**
* Чэмпіён Эўропы: 2008

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Эспанёл»
* Профіль на BDFutbol 
* Статыстыка на National Football Teams
* Профіль на сайце Transfermarkt

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Хасэ Антоніё Рэес

**Хасэ Антоніё Рэес Кальдэрон** (; 1 верасьня 1983 году, Утрэра, Гішпанія — 1 чэрвеня 2019 году) — гішпанскі футбаліст, паўабаронца ці нападнік, былы гулец нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Кар’ера
### Раньнія гады
Рэес далучыўся да моладзевай каманды мясцовага клюбу «Сэвільля» ва ўзросьце 10 гадоў. Ягоны талент быў вызначаны, і ён прадстаўляў клюб на ўсіх моладзевых узроўнях. Пасьля таго як пачаў гуляць за асноўную каманду «Сэвільлі» атрымаў рэпутацыю ўнівэрсальнага нападніка й стаў рэзка набіраць папулярнасьць.

### «Арсэнал»
Узімку 2004 году гулец перайшоў у склад лёнданскага «Арсэналу». Сума ўгоды склала 25 млн фунтаў стэрлінгаў. У складзе ангельскага клюбу Рэес дэбютаваў 2 лютага ў матчы супраць «Манчэстэр Сіці» (2:1), а праз два дні забіў свой першы мяч у браму «Мідлзбра».

### «Рэал»
Улетку 2006 году ў прэсе зьявілася інфармацыя аб тым, што да Рэеса праяўляе цікавасьць мадрыдзкі «Рэал». Сам футбаліст у інтэрвію некалькі раз адзначаў, што жадаў бы вярнуцца на радзіму.

У сэзоне 2006—2007 гадоў Рэес разам з «Рэалам» атрымаў перамогу ў чэмпіянаце Гішпаніі. Футбаліст выходзіў на поле ў трыццаці матчах і адзначыўся шасьцю забітымі мячамі, два зь якіх — у матчы апошняга туру супраць «Мальёркі» (3:1) — прынесьлі мадрыдцам чэмпіёнскі тытул. Пасьля заканчэньня сэзону ў прэсе зьявіліся чуткі аб тым, што Рэес можа перайсьці ў «Ліён».

### «Атлетыка»
31 ліпеня 2007 году Рэес быў афіцыйна прадстаўлены ў якасьці гульца «Атлетыка». За гэты трансфэр «Арсэнал» атрымаў каля 12 мільёнаў эўра, а футбаліст падпісаў чатырохгадовы кантракт з мадрыдзкім клюбам. 27 жніўня 2010 году забіў за «Атлетыка» гол у матчы Супэркубка УЭФА супраць італьянскага «Інтэру», сустрэча скончылася перамогай гішпанцаў зь лікам 2:0.

### «Сэвільля»
5 студзеня 2012 году гулец падпісаў кантракт з «Сэвільляй» тэрмінам да 30 чэрвеня 2015 году. Сума трансфэра склала 3,5 млн эўра.

## Дасягненьні
**«Арсэнал»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2004
* Уладальнік Кубку Ангельшчыны: 2005
* Уладальнік Супэркубку Ангельшчыны: 2005

**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2007

**«Бэнфіка»**:
* Уладальнік Кубку лігі Партугаліі: 2009

**«Атлетыка»**:
* Уладальнік Кубку Інтэртота: 2007
* Пераможца Лігі Эўропы (2): 2010, 2012
* Уладальнік Супэркубку УЭФА: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Сэвільля»
* Профіль на BDFutbol 
* Профіль на Soccerbase
* Профіль на сайце Transfermarkt

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Катэгорыя:Загінулі ў аўтамабільных катастрофах
500-я да н. э.

## Асноўныя падзеі
* 500 да н. э. — Дарый I абвесьціў арамэйскую афіцыйнай мовай заходняй часткі Пэрсіі

-001500
10
0
Натальля Зьверава

**Ната́льля Мара́таўна Зьве́рава** ( 16 красавіка 1971, Менск, Беларуская ССР) — савецкая і беларуская тэнісістка. Заслужаны майстар спорту СССР (1991). Уладальніца найбольшага ліку тытулаў (20) на турнірах Вялікага шалома (ва ўсіх разрадах) сярод тэнісістаў з экс-СССР. У 2010 годзе ўключана ў сьпісы Міжнароднай залы тэніснай славы.

Першы трэнер — бацька Марат Мікалаевіч Зьвераў (1932—2014).

Натальля Зьверава зьяўлялася капітанам зборнай Беларусі ў Кубку Фэдэрацыі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Беларускія тэнісісткі
Катэгорыя:Першыя ракеткі сьвету
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1988 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1992 году
Катэгорыя:Удзельнікі летніх Алімпійскіх гульняў 1996 году
Катэгорыя:Тэнісісты і тэнісісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2000 году
Вакзальная (станцыя мэтро, Кіеў)

**Вакзальная** () — станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну, разьмешчаная на Сьвятошынска-Броварскай лініі. Адкрытая 6 лістапада 1960 году.

## Галерэя

Файл:Vokzalna metro station Kiev 2010 02.jpg
Файл:Vokzalna metro station Kiev 2010 03.jpg
Файл:Vokzalna metro station Kiev 2010 06.jpg
Файл:Vokzalna metro station Kiev 2010 08.jpg


## Глядзіце таксама
* Сьпіс станцыяў Кіеўскага мэтрапалітэну

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка станцыі на афіцыйным сайце Кіеўскага мэтрапалітэну
* Старонка станцыі на неафіцыйным сайце Кіеўскага мэтрапалітэну

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Сьвятошынска-Броварская лінія мэтрапалітэну
Парад Шумана

**Пара́д Шу́мана** — шторочны парад, які арганізуецца энтузіястамі і прыхільнікамі Эўрапейскага Зьвязу на вуліцах Варшавы.

Парад ладзіцца ад 1999 року Польскай фундацыяй імя Рабэра Шумана з партнэрамі. Зазвычай імпрэза адбываецца ў наступную пасьля 9 траўня суботу, альбо пасьля г. зв. Дню Эўропы — сьвята Эўрапейскага Зьвязу.

## Вонкавыя спасылкі
* Фундацыя Робэрта Шумана 

Катэгорыя:Парады
Катэгорыя:Культура Варшавы
Катэгорыя:Эўрапейскі Зьвяз
Арыц Адурыс

**Арыц Адурыс Субэльдыя** (;  11 лютага 1981 году, Сан-Сэбастыян, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст басконскага паходжаньня, нападнік.

## Кар’ера
### Клюбная
Займацца футболам Арыц пачаў у клюбе «Антыгуока», аматарскім юнацкім клюбе з Сан-Сэбастыяну. У 1999 годзе нападнік заключыў першы прафэсійны кантракт — з клюбам «Аўрэра» з гораду Віторыя, які ў той час выступаў Сэгунда Б1. На маладога форварда зьвярнулі ўвагу прадстаўнікі самага знакамітага клюбу Краіны Баскаў — «Атлетыку» зь Більбао. Наступны сэзон Арыц Адурыс пачаў футбалістам рэзэрвовай каманды «львоў». У «Атлетыку» нападнік адыграў 3 сэзоны, за гэты час правёўшы за асноўны склад усяго 3 матчы.

У 2004 годзе Арыц сышоў з «Атлетыку», перайшоўшы ў клюб Сэгунды Б1 «Бургас». Сэзон у новай камандзе стаў для яго пасьпяховым: 16 забітых мячоў у 36 матчах. Наступны сэзон форвард правёў у дывізыёне рангам вышэй, яго запрасіў клюб Сэгунды «Вальядалід». За паўтара сэзону ў «Вальядалідзе» Арыц правёў 46 матчаў, у якіх забіў 20 мячоў; у зімовае трансфэрнае акно сэзону 2005—2006 гадоў Адурыс зьмяніў клюб: яго зноўку запрасіў да сябе «Атлетык». Другое прышэсьце ў клюб зь Більбао стала для футбаліста куды больш удалым, чым першае: за два з паловай сэзону Арыц правёў за «львоў» 82 матчы, адзначыўшыся 22 галамі.

У 2008 годзе, па заканчэньні кантракту з «Атлетыкам», форвард перайшоў у «Мальёрку», падпісаўшы з клюбам чатырохгадовы кантракт. У 2010 годзе Адурыс, які стаў найлепшым бамбардзірам «Мальёркі» мінулага сэзону, перайшоў у склад «Валенсіі». Улетку 2012 году Арыц зноўку зьмяніў клюб, падпісаўшы — у трэці раз за кар’еру — пагадненьне з «Атлетыкам».

### Міжнародная
У 2010 годзе нападнік упершыню ў сваёй кар’еры атрымаў выклік у нацыянальную зборную Гішпаніі на адборачныя матчы чэмпіянату Эўропы супраць зборных Летувы й Шатляндыі.

## Дасягненьні
**«Атлетык»**:
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2015

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на афіцыйным сайце ФК «Атлетык»
* Профіль на BDFutbol 
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Ліда (неадназначнасьць)

**Лі́да**:

* Ліда — горад у Гарадзенскай вобласьці, раённы цэнтар
* Ліда (футбольны клюб) — футбольны клюб з аднайменнага гораду
* Ліда — скарочаная форма жаночага імені Лідзія
Яганэс Бугенгаген

**Яганэс Бугенгаген** (; 24 чэрвеня 1485, Волін, Сьвятая Рымская імпэрыя — 20 красавіка, 1558, Вітэнбэрг, Сьвятая Рымская імпэрыя) — нямецкі прапаведнік, дзяяч Рэфармацыі, тэоляг, пасьлядоўнік і паплечнік Мартына Лютэра. Яганэс з посьпехам прасоўваў Рэфармацыю Памэранію й Данію. Сярод ягоных асноўных дасягненьняў маюцца арганізацыя лютэранскіх цэркваў у Паўночнай Нямеччыне й Скандынавіі. Мае мянушку «другі апостал Поўначы».

## Біяграфія
### Раньнія гады
Нарадзіўся ў 1485 годзе ў памэранскім горадзе Волін. З 1502 году вывучаў багаслоўе й гуманітарныя навукі ў Грайфсвальдзе й ужо ў 1503 годзе быў прызначаны рэктарам школы ў Трэптаве. Паводле даручэньня герцага Багуслава X напісаў першую гісторыю Памэраніі на лацінскай мове.

### Вітэнбэрг
У Вітэнбэргу Бугенгаген стаў пастарам прыходу й сябрам Мартына Лютэра. Ён быў чальцом каманды Лютэра, якая зьдзейсьніла пераклад Бібліі з лацінскай на нямецкую мову, а таксама прымаў удзел у дыскусах паводле рэформаў Ульрыха Цьвінглі. У 1523 годзе, дзякуючы сваім лекцыям, быў запрошаны ва ўнівэрсытэт Вітэнбэргу. Такім чынам Бугенгаген стаў адным з самых уплывовых рэфарматараў у горадзе.

17 сакавіка 1533 году Яганэс атрымаў званьне доктара багаслоўя ва ўнівэрсытэце Вітэнбэргу, дзякуючы падтрымцы з боку Мартына Лютэра.

### Рэфармацыйная праца
Галоўным унёскам Бугенгагена лічыцца тое, што ён зь вялікім посьпехам усталяваў царкоўныя парадкі ў шэрагу гарадоў, як то Браўншвайгу, Гамбургу, Любэку, Брэмэне, Гётынгене, Аснабруке й іншых. У 1534 годзе Бугенгаген правёў Рэфармацыю ў Памэраніі, а ў 1537 годзе адправіўся з той жа мэтай у Данію, дзе таксама працаваў над аднаўленьнем унівэрсытэта Капэнгагена й стаўся ў ім першым рэктарам і выкладчыкам багаслоўя. У 1542 годзе Яганэс увёў тыя ж царкоўныя парадкі ў Шлезьвіг-Гальштайне, а ў 1543 годзе наведаў цэрквы ў Гільдэсгайму й Браўншвайгу.

### Апошнія гады
Пасьля сьмерці Лютэра ў 1546 годзе Бугенгаген клапаціўся аб ягонай удаве й дзецях. Бугенгаген памёр у Вітэнбэргу ў 1558 годзе й быў пахаваны ў царкве Сьвятой Марыі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Literatur von und über Johannes Bugenhagen. Deutschen Nationalbibliothek. 
* Informationen zu Bugenhagen. Pommerschen Evangelischen Kirche. 
* Johannes Bugenhagen. Ökumenischen Heiligenlexikon. 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воліне
Катэгорыя:Памерлі ў Вітэнбэргу
Катэгорыя:Дзеячы Рэфармацыі
Катэгорыя:Лютэране
Катэгорыя:Пахаваныя ў Саборы ўсіх сьвятых (Вітэнбэрг)
Катэгорыя:Нямецкія хрысьціянскія дзеячы
Катэгорыя:Нямецкія багасловы
Катэгорыя:Нямецкія перакладчыкі
Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі на нямецкую мову
Катэгорыя:Пратэстанцкія перакладчыкі Бібліі
Катэгорыя:Выкладчыкі ўнівэрсытэту Гале-Вітэнбэрг
Порваская супольнасьць

**По́рваская супо́льнасьць** — супольнасьць 13 збольшага паўночнаэўрапейскіх англіканскіх і лютэранскіх цэркваў. Утвораная ў 1992 падпісаньнем *Порвускай агульнай дэклярацыі*, якая заснавала  між і ў цэрквах. Хоць насамрэч дэклярацыя была заключаная ў Ярвэнпяя (Фінляндыя), аднак назоў супольнасьці паходзіць ад Порваа, дзе адбываліся супольныя сьвяткаваньні з нагоды заключэньня сьвятой супольнасьці.

У 1938 року арцыбіскуп кентэрбэрыйскі запрасіў прадстаўнікоў Эстонскай лютэранскай царквы і Латвійскай лютэранскай царквы ў Ламбэцкі палац, каб дасягнуць «алтарнага і катэдральнага братэрства» між англіканскай і балтыйскімі лютэранскімі цэрквамі. Гэты працэс прыйшоў да фармальнага заключэньня з заснаваньнем больш шырэйшае Порваскае супольнасьці ў 1992. У яе ўвайшлі англіканскія цэрквы Брытанскіх астравоў і лютэранскія цэрквы паўночнаэўрапейскіх краінаў. Пазьней далучыліся англіканскія цэрквы Ібэрыйскага паўвострава. Усе гэтыя цэрквы падзяляюць япіскапальную палітыку.

Порваская супольнасьць ня мае цэнтральнага альбо надгляднага органу. Кожная царква-ўдзельніца мае кантактную асобу, зь якіх складаецца кантактная група, што зьбіраецца шторок. Два біскапы з групы, лютэранскі і англіканскі, ёсьць ейнымі самадэратарамі, і такім самым чынам абіраюцца два са-сакратары. Дзеля абмеркаваньня пытаньняў, датычных усяе Супольнасьці, склікаюцца таксама канфэрэнцыі і сходы.

## Удзельнікі
Падпісанты Порваскай дэклярацыі:

;1994
* Эстонская эвангельская лютэранская царква
* Эвангельская лютэранская царква Летувы
* Царква Нарвэгіі
* Шатляндзкая япіскапальная царква
* Царква Швэцыі
;1995
* Царква Ангельшчыны
* Эвангельская лютэранская царква Фінляндыі
* Царква Ірляндыі
* Царква Ісьляндыі
* Царква ў Ўэльсе
;2001
* Люзытанская каталіцкая апостальская эвангельская царква (Партугалія)
* Гішпанская рэфармаваная япіскапская царква
;2010
* Царква дацкага народу

Цэрквы-назіральніцы:
* Эвангельская лютэранская царква Латвіі (1994)
* Латвійская эвангельская царква за мяжой (2010)
* Лютэранская царква Вялікабрытаніі (2010)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Англіканска-лютэранская грамада

Катэгорыя:Хрысьціянскі экумэнізм
Катэгорыя:Порваа
Катэгорыя:Лютэранства
Катэгорыя:Англіканства
Джон Баньян

**Джон Баньян** (; 28 лістапада 1628, Бэдфардшыр, Ангельшчына — 31 жніўня, 1688, Лёндан, Ангельшчына) — ангельскі прапаведнік, баптысцкі дзяяч, добра вядомы дзякуючы сваёй працы «Падарожжа пілігрыма ў Нябесную краіну». Не зважаючы на тое, што Баньян быў нонканфармістам і чальцом незалежнай царквы, ён часьцяком апісваецца як баптысцкі прапаведнік і кангрэгацыяніст, але сам аддаваў перавагу свайму апісаньню проста як хрысьціянін. Дзень ушаны адзначаецца Царквой Ангельшчыны 30 жніўня, а таксама дзень ягонай памяці маецца ў літургічным календары Эпіскапальнай царквы ў ЗША — 29 жніўня.

Баньян атрымаў адукацыю ў доме свайго бацькі, разам зь іншымі беднымі сельскімі хлапчукамі, і той факт, што адукацыі атрымаў зусім мала, быў выгадным для ягонага бацькі й ягонага будучаму гандлю. Ён рушыў усьлед бацьку, гандлюючы бляшанымі вырабамі, што ў той час лічылася заняткам нізкім, і гістарычна асацыявалася з качавым ладам жыцьця цыганаў. У 1640-х гадох праходзіў службу ў парлямэнцкім войску. У 1649 годзе пабраўся шлюбам з маладой дзяўчынай Мэры.

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія Баньяна. Whole Some Words. 
* Працы Баньяна. Праект Гутэнбэрг 
* Міжнароднае таварыства імя Баньяна 

Катэгорыя:Памерлі ў Лёндане
Катэгорыя:Баптысцкія багасловы
Катэгорыя:Англіканскія сьвятыя
Катэгорыя:Ангельскія баптысты
Катэгорыя:Ангельскія багасловы
Эўразона

**Эўразона** — валютны зьвяз, які аб’ядноўвае 20 краін Эўразьвязу, афіцыйнай валютай якіх ёсьць эўра.

1 студзеня 2023 году ў Харватыі ўвялі эўра для наяўных разьлікаў поруч з кунай. За наступныя 2 тыдні куну мелі вывесьці з абарачэньня.

## Крыніцы


Катэгорыя:Эўрапейскі Зьвяз
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1999 годзе
Аўтарамэнт

**Аўтарамэнт** (, от ) — від найму войска ў Рэчы Паспалітай. Як і ва ўсіх краінах Эўропы, у 1630-х гадах кароль Уладзіслаў IV Ваза правёў рэформу наёмнага войска, падзяліўшы яго на аўтарамэнты народны й іншаземны.

## Аўтарамэнт народны

У народны аўтарамэнт, гэта значыць войскі мясцовай ваеннай традыцыі, набіралі паводле прынцыпу таварыстваў. Залучаны таварыш прыводзіў з сабой пашана (почт, похолкаў, пахолікаў), канёў і чэлядзь. Тактычнай адзінкай была харугва, якой камандаваў ротмістар і паручнік, а таварышы выконвалі ролю падафіцэраў. Узбраеньне й адзежа павінна была адказваць патрабаваньням, якія месьцяцца ў рэкруцкіх лістах. Такі тып войска пачаў прыходзіць у заняпад пасьля Вялікай Паўночнай вайны з Карлам ХІІ, паказаўшы сваю неэфэктыўнасьць пры сутыкненьнях з сучаснай эўрапейскай тактыкай і ўзбраеньнем.

У народны аўтарамэнт уваходзілі — гусарыя, панцэрныя, казацкая кавалерыя, лісоўчыкі, польскія рэйтары і драгуны, літоўскія татары і пяцігорцы, польскія, літоўскія й вугорскія гайдукі й выбранцы.

## Іншаземны аўтарамэнт
Войскі іншаземнага аўтарамэнту — гэта падразьдзяленьні заходне-эўрапейскай ваеннай традыцыі. Вэрбаваньне праводзілася паводле сыстэмы вольнага бубна — індывідуальнага найму. Тактычнай адзінкай былі рэгімэнт і эскадрон, якія складаліся зь некалькіх ротаў і штабу. У такіх падразьдзяленьнях афіцэрамі былі пераважна замежнікі, а падразьдзяленьні складаліся з вольных людзей розных нацыянальнасьцяў, навербаваных у Рэчы Паспалітай. Абмундзіраваньне ў падразьдзяленьнях было нямецкага тыпу. З канца XVII стагодзьдзя падчас кіраваньня Аўгуста ІІ і Аўгуста ІІІ іншаземны аўтарамэнт пераважна складаўся з саксонскіх падразьдзяленьняў. У іншаземны аўтарамэнт уваходзілі — нямецкія кірасіры, аркебузіры, рэйтары, драгуны, нямецкая й шатляндзкая пяхота. Нават таварышы з народнага аўтарамэнту не маглі падпарадкоўвацца афіцэрам іншаземнага аўтарамэнту.

## Літаратура
* Mała Encyklopedia Wojskowa / red. Józef Urbanowicz. — Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1970.
* *Tadeusz M.* Nowak i Jan Wimmer: Historia oręża polskiego 963—1795. — Warszawa: Wiedza Powszechna, 1981. 

Катэгорыя:Войска Вялікага Княства Літоўскага ў Рэчы Паспалітай
Катэгорыя:Войска Рэчы Паспалітай
Кюрасао

**Кюраса́о** (, папіямэнта: *Kòrsou*) — суб’ект фэдэрацыі ў складзе Каралеўства Нідэрляндаў, а таксама найбуйнейшы востраў гэтае аўтаноміі. Востраў Кюрасао разьмешчаны на поўначы Карыбскага мора ля Вэнэсуэлы.

Кюрасао стала суб’ектам Нідэрляндаў у 2010 годзе, пасьля канстытуцыйнай рэформы й скасаваньня Нідэрляндзкіх Антылаў. Плошча Кюрасао — 444 км², насельніцтва — 141 766 чалавек (2009). Адміністрацыйным цэнтрам Кюрасао зьяўляецца горад Вілемстад.
ESTCube-1

**ESTCube-1** — першы эстонскі спадарожнік, запушчаны 7 траўня 2013 ракетай-носьбітам Vega. Распрацаваны студэнтамі Тартускага ўнівэрсытэту ў межах эстонскай спадарожнікавай праграмы паводле стандарту CubeSat, выніковыя памеры спадарожніка склалі 10×10×10 см, аб’ём 1 літар, маса 1,33 кг.

Акрамя непасрэдна адукацыйнае, спадарожнік мае й навуковую мэту. На борце спадарожніка разгорнуты электрычны ветразь, вынайдзены фінскім навукоўцам Пэкам Янхунэнам. Такім чынам ESTCube-1 стаў першым у сьвеце спадарожнікам, што выкарыстоўвае электрычны ветразь. Будуць праведзеныя выпрабаваньні па ягоным разгортваньні, зьмяненьні хуткасьці спадарожніка і выніковым вяртаньні на Зямлю.

Агульны кошт праекту (улучна з запускам) склаў €100 000, большая частка зь якіх (€70 000) была сплочаная за кошт сяброўскага ўнёску Эстоніі як удзельніцы Эўрапейскага касьмічнага агенцтва.

## Глядзіце таксама
* CubeSat
* Сьпіс спадарожнікаў CubeSat

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:CubeSat
Катэгорыя:Касьмічныя апараты з сонечным ветразем
Катэгорыя:Эстонская касманаўтыка
Катэгорыя:Студэнцкія спадарожнікі
Катэгорыя:2013 год у навуцы
Катэгорыя:Тартускі ўнівэрсытэт
Папіямэнта

**Папіямэнта** (саманазва *papiamento* ці *papiamentu*) — крэольская мова, родная для насельніцтва астравоў Аруба, Кюрасао й Банэйр. У цяперашні час ёй валодаюць каля 329 тысячаў чалавек.

## Афіцыйны статус
Папіямэнта зьяўляецца афіцыйнай мовай Арубы (побач зь нідэрляндзкай). Ад 7 сакавіка 2007 году папіямэнта — дзяржаўная мова Нідэрляндзкіх Антылаў (побач зь нідэрляндзкай дый ангельскай).

## Дыялекты
Існуюць 2 галоўныя дыялекты мовы папіямэнта, адзін зь іх ужываецца на Арубе, другі — на Кюрасао й на Банэйры. Галоўная розьніца паміж гэтымі дыялектамі фанэтычная. Апроч таго, дзеля розных дыялектаў папіямэнта ўжываюцца розныя артаграфічныя сыстэмы: артаграфія папіямэнта на Кюрасао й Банэйры больш фанэтычная, галоўны прынцып арубанскае артаграфіі — этымалягічны.

Большасьць словаў, якія ў арубанскім дыялекце заканчваюцца на літару *o*, на Кюрасао й Банэйры пішуцца праз *u*: *pal*'o**/pal**u**' (). Апроч фанэтычнай, паміж дыялектамі існуе нязначная лексычная й інтанацыйная розьніца.

## Фанэтыка
У мове папіямэнта ўжываецца 10 галосных: /a/, /e/, /ɛ/, /i/, /o/, /ɔ/, /u/, /ø/, /y/, /ə/. Існуе націск, апроч таго, папіямэнта зьяўляецца тонавай мовай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Papiamentu Мова папіямэнта ў Ethnologue
* Гісторыя й граматычныя асаблівасьці папіямэнта
* Аб паходжаньні папіямэнта
* Папіямэнта-ангельскі слоўнік
* Papiamentu Translator
* Урывак зь Бібліі на папіямэнта
* La Prensa, галоўная газэта Кюрасао на мове папіямэнта
* Radio Curom, радыё на мове папіямэнта.

Катэгорыя:Мовы Нідэрляндаў
Катэгорыя:Крэольскія мовы
Катэгорыя:Аруба
Катэгорыя:Кюрасао