open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
База зьвестак часавых шэрагаў

**Ба́за зьве́стак ча́савых шэ́рагаў** ()&nbsp;— праграмная сыстэма, якая аптымізавана для захоўваньня й абслугоўваньня  празь зьвязаныя пары часу й паказьніку. 

У некаторых галінах часавыя шэрагі могуць называцца профілямі (), крывымі (), сьлядамі () альбо тэндэнцыямі ().

Некалькі раньніх распрацовак базаў зьвестак часавых шэрагаў зьвязаны з прамысловымі дастасаваньнямі, й маглі эфэктыўна захоўваць вымераныя значэньні сэнсарнага абсталяваньня (таксама званыя ), але цяпер такія сыстэмы выкарыстоўваюцца для значна больш шырокага спэктру задачаў.

У многіх выпадках сховішчы часавых шэрагаў выкарыстоўваюць альгарытмы сьцісканьня для больш эфэктыўнага захоўваньня зьвестак. Нягледзячы на тое, што інфармацыю часавых шэрагаў можна захоўваць у розных тыпах базаў зьвестак, канструкцыя гэтых сыстэмаў з момантам часу ў якасьці ключа індэксу выразна адрозьніваецца ад рэляцыйных базаў зьвестак.

## Пералік базаў зьвестак часавых шэрагаў
Наступныя сыстэмы баз зьвестак маюць функцыянальнасьць, аптымізаваную для апрацоўкі часавых шэрагаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Інфарматыка
Катэгорыя:Сыстэмы кіраваньня базамі зьвестак
Лангін

**Лангін** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Лангін або Ленгін (Langin, *Lengin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -ланг- (-лонг-, -ланк-) (імёны ліцьвінаў Лангвін, Лянгерд, Воланг; германскія імёны Langwin, Langarda, Wolank) паходзіць ад старагерманскага lung 'хуткі' або гоцкага laggs, стараангельскага long 'доўгі',

У ваколіцах Мэмэлю бытавала прозьвішча Langin. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на человека тяглого Дмитра Лонгиновича* (29 верасьня 1530 году).

## Носьбіты
Лянкенік (*Lankenike* у 1331 годзе) — былая вёска каля Каранова ў Прусіі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Інтэр Маямі

«**Інтэр Маямі**» () ― амэрыканскі футбольны клюб, які месьціцца ў Маямі. Фундатарам клюбу зважаецца былы ангельскі футбаліст Дэйвід Бэкгэм. 29 студзеня 2018 году МЛС афіцыйна зацьвердзіла заяўку каманды на пашырэньне лігі. З таго часу, як клюб пачаў спаборнічаць ва Ўсходняй канфэрэнцыі ў сэзоне 2020 году, клюб падпісаў кантракты зь некалькімі вядомымі гульцамі, як то Блез Мацюідзі, Гансалё Ігуаін, Сэрхіё Бускетс, Жордзі Альба, Ліянэль Мэсі і Люіс Суарэс.

Клюб прыцягнуў міжнародную ўвагу, калі ягоным прэзыдэнтам і суўладальнікам стаў Бэкгэм, а таксама ў 2023 годзе, калі працоўную ўгоду з маямцамі склаў Ліянэль Мэсі. Клюб упершыню кваліфікаваўся на Кубак чэмпіёнаў КОНКАКАФ 2024 году. Ацэначны кошт каманды паводле вэрсіі Forbes у 2024 годзе складаў 1,03 мільярдаў даляраў ЗША, то бок больш дарагім на той час клюбам ЗША быў толькі «Лос-Анджэлес».

## Дасягненьні
* Кубак МЛС: 2025
* Пераможца Сапортэрз Шылдс: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбольныя клюбы ЗША
Катэгорыя:Маямі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2018 годзе
Лос-Анджэлес (футбольны клюб)

«**Лос-Анджэлес**» () ― футбольны клюб з ЗША, які месьціцца ў Лос-Анджэлесе. Клюб спаборнічае ў лізе МЛС як каманда Заходняй канфэрэнцыі лігі. Клюб быў заснаваны 30 кастрычніка 2014 году і пачаў выступаць у лізе ў сэзоне 2018 году. Свае хатнія матчы ладзіць на стадыёне БМО, адмысловым футбольным стадыёне, разьмешчаным у Экспазыцыйным парку.

Кіраўнікамі клюбу ёсьць Брэндан Бэк, Лары Бэрг і Бэнэт Розэнтал, але клюб мае таксама шэраг іншых суўладальнікаў, як то Ўіл Фэрэл. Першым галоўным трэнэрам клюбу быў Боб Брэдлі, які займаў гэтую пасаду з 2017 па 2021 гады. За часам свайго другога сэзону ў 2019 годзе «Лос-Анджэлес» здабыў тытул Сапортэрз Шылдс, а капітан клюбу Карляс Вэля быў прызнаны самым каштоўным гульцом лігі. Свой першы Кубак МЛС каманда здабыла ў 2022 годзе. У той жа год яна яшчэ раз стала ўладальнікам тытулу Сапортэрз Шылдс. У 2020 і 2023 гадах амэрыканскага каманда трапляла ў фінал Лігі чэмпіёнаў КОНКАКАФ.

З таго часу, як клюб пачаў спаборнічаць у МЛС, паміж «Лос-Анджэлес» і «Лос-Анджэлес Гэлаксі» склалася суперніцтва. Матчы паміж камандамі набылі гумарыстысную назву Эль-Трафіка.

## Дасягненьні
* Кубак МЛС: 2022
* Уладальнік Кубка ЗША: 2024
* Пераможца Сапортэрз Шылдс: 2019, 2022

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбольныя клюбы ЗША
Катэгорыя:Лос-Анджэлес
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2014 годзе
Золата (раман)

**Золата** — незакончаны раман Ядвігіна Ш., напісаны ім у 1920 годзе. Адзін зь першых твораў буйнога эпічнага жанру ў беларускай літаратуры.Раман «Золата» ўпершыню быў апублікаваны ў газэце «Беларус».

## Апісаньне
Раман спалучае ў сабе рэалістычныя, рамантычныя і дэтэктыўныя прыёмы і сродкі і раскрывае тэму ўлады грошай, іх згубнага ўплыву на чалавека. Падзеі ў рамане адбываюцца на Беларусі пасьля адмены прыгоннага права.Цэнтральнымі гэроямі зьяўляюцца Мікола Стрончык, яго дачка Зося, Васіль Дубінскі, Прузына Салянічышка, Алёкса Гуронак, карчмар Лейба. Сюжэт твора будуецца вакол дэманічнай па натуры Зосі. Яна кахае Алёксу, якога бацькі хочуць ажаніць з багатай Прузынай. Люта ненавідзячы сваю саперніцу, Зося робіць закаханага ў яе Васіля Дубінскага забойцам Прузыны (яе кінулі ў калодзеж). Падазроным жа ў злачынстве аказаўся не Васіль, а Алёкса, які з-за гэтага вымушаны эмігрыраваць у Вамэрыку.Зося ў хуткім часе выходзіць замуж за Васіля, сумеснае жыцьцё для якога становіцца невыносным, трагічным. У стане афекту (калі нованароджаную дачку назвалі Прузынаю) ён кідаецца ў калодзеж. Самагубства Васіля ўспрымаецца як божае пакараньне, помста за заўчасную сьмерць дзяўчыны. У рамане перавага аддаецца сюжэту, дзеяньню, мэлядраматычным сцэнам, а не псыхалягічнаму раскрыцьцю вобразаў, раскрыцьцю сацыяльна-клясавых канфліктаў.

Катэгорыя:Раманы на беларускай мове
Малая Літва

* *Малая Літва* () — назва  Гарадзенскай зямлі з сталіцай у Горадні паводле хронік Прусіі аўтарства Сымона Грунаў і Лукаша Давіда пачатку XVI стагодзьдзя. У другім томе выданьня Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі «Гісторыя філязофскай і грамадзка-палітычнай думкі Беларусі» адмыслова падкрэсьліваецца: «*відавочна, што гэтая „Малая Літва“ ня мае дачыненьня да цяперашняй этнаграфічнай вобласьці сучаснай Летувы ў Заходняй Летуве і Усходняй Прусіі, якая называецца Mažoji Lietuva*».
* «*Малая Літва*» — паняцьце, ужыванае датычна Малой або Прускай Летувы, вядомай да XVIII стагодзьдзя пад назвай Самляндыя.

## Глядзіце таксама
* Літва
* Летува
* Летувізацыя

## Крыніцы
Polaris Dawn

**Polaris Dawn** () — прыватны касьмічны палёт, арганізаваны кампаніяй SpaceX, першы з трох місіяў праграмы Polaris. Запуск адбыўся 10 верасьня 2024 на борце касьмічнага карабля Crew Dragon. У складзе экіпажу — прадпрымальнік і пілёт-аматар Джарэд Айзэкман, вайсковы пілёт Скот Патыт, інжынэрка Сара Гіліс ды інжынэрка Ганна Мэнан.

Удзельнікі палёту дасягнулі эліптычнай арбіты 1408 км ад Зямлі, што далей, чым лятаў хто-кольвек з часоў праграмы Апалён. Таксама адмыслова для праграмы распрацавалі скафандры для выхаду ў космас.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:2024 год у касманаўтыцы
Катэгорыя:Цывільныя пілятаваныя касьмічныя палёты
Катэгорыя:SpaceX Dragon 2
Катэгорыя:Пілятаваныя місіі SpaceX
Сымбаль манату

**Сы́мбаль мана́ту** ці **сымба́ль азэрбайджа́нскага мана́ту** &nbsp;— друкарскі сымбаль, які ўваходзіць у блёк «Сымбалі валют» () стандарту Юнікод. Выкарыстоўваецца для прадстаўленьня нацыянальнае валюты Азэрбайджану — манату ().

## Напісаньне
Сымбаль «**₼**» уяўляе сабой стылізаваную маленькую лацінскую літару «m» у выглядзе паўкола, перакрэсьленага адной вэртыкальнайдыяганальнай лініяй. Канкрэтнае напісаньне залежыць ад шрыфту, які быў выкарыстаны для вываду сымбаля.

## Гісторыя
Сымбаль зьявіўся ў якасьці аднаго з элемэнтаў афармленьня асабовага боку банкноты вартасьцю 100 манатаў, выпушчанай у абарачэньне ў студзені 2006 году. Дызайн грашовых знакаў і сымбаля нацыянальнае валюты Азэрбайджану быў выкананы аўстрыйскім дызайнэрам Робэртам Калінай, які вядомы таксама распрацоўкай афармленьня апошняй сэрыі аўстрыйскіх шылінгаў і першых эўрабанкнотаў.

Дызайн сымбаля азэрбайджанскага манату быў натхнёны дызайнам сымбаля эўра . Ён нагадвае павернуты на 90° знак эўра з адной паласой. Сымбаль манату адлюстроўваецца справа ад сумы ў азэрбайджанскай мове.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сымбалі валют
Азэрбайджанскі манат
Герда Вэгенэр

**Герда Вэгенэр** () — дацкая мастачка. Малявала розныя карціны: прыроду, людзей.

## Жыцьцяпіс
Герда Вэгенэр нарадзілася ў Даніі ў вёсцы Гамелеў 15 сакавіка 1885 году. Пераехала ў сталіцу краіны Капэнгаген, каб вучыцца ў ВНУ мастацтву. Яна стала мастачкаю.  У 1904 годзе выйшла замуж за Эйнара Вэгенэра. Ён аскапіў сябе. 13 верасьня 1931 году муж сканаў.

28 ліпеня 1940 году Герда Вэгенэр сканала ў месьце Фрэдэрыксбэрг.

## Творы
Герда Вэгенэр мела свае карціны рознага віду.

## Крыніцы

## Літаратура
* Man into woman: an authentic record of a change of sex / Lili Elbe; edited by Niels Hoyer [i.e. E. Harthern]; translated from the German by H.J. Stenning; introd. by Norman Haire. - London, Jarrold Publisher's, 1933 (Original Danish ed. published in 1931 under title: Fra mand til kvinde. Later edition: Man into woman: the first sex change, a portrait of Lili Elbe - the true and remarkable transformation of the painter Einar Wegener. - London, Blue Boat Books, 2004.
* Gerda Wegener / edited by Andrea Rygg Karberg ... [et al.]. - Denmark, Arken Museum of Modern Art, 2015.
## Вонкавыя спасылкі

* Выявы Герды Вэгенэр
* Герда Вэгенэр
* Герда Вэгенэр на Дацкім жаночым слоўніку
* Герда Вэгенэр кароткі жыцьцяпіс
Фрэдэрыксбэрг

**Фрэдэрыксбэрг** () — места ў Даніі. Зьяўляецца прадмесьцем сталіцы краіны Капэнгагену. Назву Фрэдэрыксбэрг атрымаў ад палацу, які знаходзіцца ў месьце. Насельніцтва 105 300 чалавек па стане на 1 студзеня 2017 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старона ў сеціве места Фрэдэрыксбэркг

Катэгорыя:Гарады Даніі
Стрыпчат

**Стрыпчат** () — выстава ў сеціве, якая перадаў ў сеціве дзіва. Галоўны зьмест дзіва — паказ голага цела карыстальнікам сеціва. Старонка месьціцца на Кіпры.

Старонка была заснаваная ў 2016 годзе. Яна стала шырока вядомаю ў сеціве.
Яе карвстальнікамі было каля 400 млн асоб штомесяц.  У 2024 годзе старонка мела 46 месца ў сусьветным аглядзе старонак сеціва.

У 2019 годзе Стрыпчат меў таварыства з Вэнэра ў Бэрліне. Стрыпчат паказвае голае цела, мастурбацыю, ручную стымуляцыю чэлесу, плоцевы акт. Стрыпчат мае ўласьцівасьці сацыяльнае сеткі, што дае магчымасьць пашыраць колькасьць гледачоў і ўдзельнікаў дзіва.

[міні|зьлева|Перадача ў сеціва. [Вэнэра ў Бэрліне 2019 год.]]

Стрыпчат дае магчымасьць сваім членам ствараць асабістыя рахункі і перапісвацца зь іншымі асобамі на старонцы. Удзельнікі могуць пісаць і выстаўляць для прагляду свае здымкі. Даваць іх для прагляду карыстальнікамі Стрыпчату. Карыстальнікі могуць пісаць допісы пра іншых удзельнікаў. Могуць адказваць на допісы іншых карыстальнікаў.

Стрыпчат карыстаецца патокавымі мультымэдыя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве

Катэгорыя:Порнасайт
Катэгорыя:Відэахостынг
Катэгорыя:Кіпрскія кампаніі
Катэгорыя:Вэб 2.0
Катэгорыя:Сацыяльныя сеткі
Катэгорыя:Вэб-сайты, якія зьявіліся ў 2016 годзе
Патокавае мультымэдыя

**Патокавае мультымэдыя** або **струменевае мультымэдыя** ў сеціве — адзін з спосабаў бесьперапыннай перадачы зьвестак. Дае магчымасьць перадаваць зьвесткі беспасярэдне, што дазваляе бачыць відэа без перапынку. Патокавае мультымэдыя выкарыстоўваецца Ютубам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* The Early History Of The Streaming Media Industry and The Battle Between Microsoft & Real


Катэгорыя:Вылічэньні на пэрсанальных кампутарах
Катэгорыя:Прымяненьне разьмеркаваных вылічэньняў
Катэгорыя:Воблачныя сховішчы
Катэгорыя:Файлаабменныя сеткі
Катэгорыя:Тэхналёгіі кіно
Катэгорыя:P2P-вылічэньні
Катэгорыя:Электронныя СМІ
Катэгорыя:Тэлевізыйная тэрміналёгія
Катэгорыя:Маркетынгавая камунікацыя і прасоўваньне
Абека

**Абека** (*Абака*, *Апейка*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Абіка, Абека або Абака, пазьней Абэка або Апэка (Abbiko, Abbeco, Abeko, Abbaco, Abbeke, Apeke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аб- (імёны ліцьвінаў Абор, Абуд, Абрат; германскія імёны Abar, Abbud, Abrada) паходзіць ад гоцкага aba 'мужчына, муж'.

Адпаведнасьць імя Апейка германскаму імю Abbic (Apich) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *земли пустовъских въ [[Сумілішкі|Сомилишъскои]] волости [[Лейці|леитъских]]… Обековъщину… Обековшчину* (8 красавіка 1529 году); *Adam Obakiewicz*, *Józef Obakiewicz… Marcin Obakiewicz*, *Jerzy Obakiewicz*, *Jerzy i Eliasz Obakiewiczowie*, *Jan Obakiewicz*, *Dawid Obakiewicz* (1690 год); *Abako* (1864 год).

## Носьбіты
* Міхал, Казімера і Леакадыя Абакевічы (*Абакевич*) — шляхцічы з ваколіцаў Кейданаў, якія мелі ў валоданьні зямлю на 1882 год

Абакевічы (Abakiewicz, Obakiewicz) гербу Тапор — літоўскі шляхецкі род.

Апейкі-Няміры — літоўскі шляхецкі род.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
SOLID (аб’ектна-арыентаванае праграмаваньне)

**SOLID** (скарот ад ангельскага *Single responsibility*, *Open-closed*, *Liskov substitution*, *Interface segregation* і *Dependency inversion*) у праграмаваньні — 
мнеманічны акронім, уведзены Майклам Фізэрсам для першых пяці прынцыпаў абʼектна-арыентаванага праграмаваньня й праектаваньня, названых Робэртам Мартынам у пачатку 2000-х.

## Апісаньне

Выкарыстаньне прынцыпаў SOLID павялічвае верагоднасьць таго, што праграмоўца пабудуе сыстэму, якую будзе лёгка падтрымліваць і пашыраць на працягу доўгага часу. 

Гэтыя прынцыпы ёсьць настаўленьнямі, прытрымліваючыся якіх, праграмоўца, падчас працы над апраграмаваньнем, выдаляе «» і выконвае рэфактарынг крынічнага коду, пакуль той ня стане разборліва напісаным і пашыраемым. 

Таксама, гэтыя прынцыпы ёсьць часткай агульнай стратэгіі  і .

## Прынцыпы

Пазбавіцца «ад прыкмет дрэннага праекта» дапамагаюць наступныя пяць прынцыпаў SOLID:

### S — Прынцып адзінай адказнасьці
()

Павінна існаваць толькі адзіная падстава да рэдагаваньня клясы. 

То бок кожная кляса павінна мець адзіную адказнасьць.

### O — Прынцып адкрытасьці/закрытасьці
()

Праграмныя сутнасьці павінны быць адкрытыя для пашырэньня, але закрытыя для мадыфікацыі.

### L — Прынцып падстаноўкі Барбары Ліскоў

()

Абʼекты ў праграме павінна быць можна замяніць на асобнікі іх падтыпаў безь зьмяненьня слушнасьці выкананьня праграмы.

### I — Прынцып разьдзяленьня інтэрфейсу

()

Многа спэцыялізаваных інтэрфейсаў лепей за адзін інтэрфейс агульнага прызначэньня.

### D — Прынцып інвэрсіі залежнасьцяў
()

Залежнасьць на абстракцыях. Няма залежнасьці на пэўную рэалізацыю.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама
* Кантрактнае праграмаваньне
* Don’t repeat yourself
* GRASP
* KISS
* YAGNI

Катэгорыя:Распрацоўка праграмнага забесьпячэньня
Катэгорыя:Аб’ектна-арыентаванае праграмаваньне
Катэгорыя:Праектаваньне праграмнага забесьпячэньня
Раўнаньне Ойлера-Лягранжа

**Раўнаньні Ойлера-Лягранжа** (у фізыцы таксама **раўнаньні Лягранжа&nbsp;— Ойлера**, **раўнаньні Лягранжа**) зьяўляюцца асноўнымі формуламі варыяцыйнага вылічэньня, з дапамогай якіх шукаюцца стацыянарныя кропкі й экстрэмуму функцыяналаў. У прыватнасьці, гэтыя ўраўненьні шырока выкарыстоўваюцца ў задачах аптымізацыі й сумесна з прынцыпам стацыянарнага дзеяньня выкарыстоўваюцца для вылічэньні траекторый ў мэханіцы. У тэарэтычнай фізыцы наогул гэта (клясычныя) ўраўненьні руху ў кантэксьце атрыманьня іх з напісанага відавочна выразы для дзеяньня (лагранжыяна).

Выкарыстаньне ўраўнаньняў Ойлера-Лягранжа для знаходжаньня экстрэмуму функцыяналу ў пэўным сэнсе аналягічна выкарыстаньню тэарэмы дыфэрэнцыяльнага вылічэньня, якая сьцьвярджае, што толькі ў кропцы, дзе першая вытворная функцыі зьвяртаецца ў нуль, гладкая функцыя можа мець экстрэмуму (у выпадку вэктарнага арґумэнту прыраўноўваецца нуля градыент функцыі, то ёсьць вытворная па вэктарным арґумэнту). Дакладней кажучы, гэта прамое абагульненьне адпаведнай формулы на выпадак функцыяналаў-функцыяў бязьмежнамернага арґумэнту.

## Фармулёўка
Пусьць заданы функцыянал

:  J(f) = \int\limits_a^b F(x, f(x), f'(x))\, dx 

на прасторы гладкіх функцыяў f\colon[a,b]\to \R, дзе праз f' абазначэнная першая праізводная f па x.

Дапусьцім, што падынтэґральная функцыя F (x, f (x), f' (x)), двойчы бесьперапынна дыферэнцыруема. Функцыя F назваецца функцыей Лягранжа, ці ляґранжыянам.

Калі функцыянал J дасягае экстрэмуму на нейкай функцыі f, то для яе мусіць выканавацца звычайнае дыферэнцыяльнае ўраўненьне

:   \frac {\partial F} {\partial f} - \frac {d} {dx} \frac {\partial F} {\partial f'} = 0, 

каторае назваецця *ўраўненьнем Ойлера-Лягранжа.*
Нарманская тэорыя

**Нарманская тэорыя** (**нарманізм**) — кірунак у гістарыяграфіі, паводле якога народ русь і варагі мелі паўночнагерманскае (скандынаўскае) паходжаньне (жыхары Скандынавіі называліся ў Заходняй Эўропе *нарманамі*, адсюль назва). Утварылася на аснове гістарыяграфічнай канцэпцыі Аповесьці мінулых часоў (пачатак XII стагодзьдзя).

Большасьць навукоўцаў прызнае істотны ўплыў скандынаваў на раньнюю Русь, скандынаўскую прыналежнасьць варагаў, народа русь, кіроўнага пласта ў пачатковы пэрыяд і першых валадароў Кіеўскай Русі, пра што сьведчыць шырокае кола пісьмовых, археалягічных і лінгвістычных крыніцаў. У расейскай і савецкай гістарыяграфіі нарманскай тэорыі супрацьпастаўляецца антынарманізм, які адмаўляе ўплыў скандынаваў на сацыяльна-палітычнае жыцьцё Русі.

## Існасьць

Скандынаўскае паходжаньне Русі сьцьвярджаецца ва ўласнай пісьмовай крыніцы XI стагодзьдзя — Аповесьці мінулых часоў. Яна паведамляе, што плямёны чудзь, наўгародзкія славене, мера, весь і крывічы сьпярша плацілі даніну варагам, а потым выгналі іх за мора. Але неўзабаве сярод плямёнаў пачаліся разлады, і тады чудзь, славене, крывічы і весь выправілі да варагаў паслоў з прапановай заняць княскі сталец. У 862 годзе на запросіны адгукнуліся тры браты. Старэйшы Рурык пачаў княжыць у Ноўгарадзе, Сінявус — у Белавозеры, а Трувар — у Ізборску. Праз два гады Сінявус і Трувар памерлі і ўся ўлада перайшла да Рурыка. Два дружыньнікі (баяры) Рурыка Аскольд і Дзір выправіліся на поўдзень да грэкаў, але ў дарозе завіталі ў Кіеў, дзе засталіся княжыць. У 879 годзе Рурык памёр, а яго сваяк Алег з дружынай і малалетнім сынам Рурыка Ігарам выправіўся ўніз Дняпром, забіў Аскольда і Дзіра і завалодаў Кіевам.

Увогуле, большасьць крыніцаў IX—X стагодзьдзяў атаясамлівае Русь з варагамі (нарманамі) або проста адрозьнівае ад славянаў. Першае падрабязнае апісаньне Русі, складзенае ў сярэдзіне X стагодзьдзя бізантыйскім імпэратарам Канстантынам VII Парфірародным, апісвае збор «*русамі*» даніны з славянаў і падае асобныя ад славянскіх «*рускія*» назвы дняпроўскіх парогаў, якія маюць германскую этымалёгію.

Імёны першых валадароў Кіеўскай Русі маюць паўночнагерманскае (скандынаўскае) паходжаньне: Алег (Гэльгі), Вольга (Гэльга), Ігар (Інгвар). Ваяводы, дружыньнікі і паслы першых князёў таксама мелі вараскія імёны (у трох умовах зь Бізантыяй — 907, 911 і 944 гадоў — імёны амаль усіх паслоў ад «*рускага роду*» маюць германскае паходжаньне).

Лічыцца, што назва Русь прыйшла да славянаў з Швэцыі і ўзыходзіць да стараскандынаўскіх двухскладовых кампазытаў тыпу *rōþ-s-karlar або *rōþs-mannar (þ — літара торнаў, гук [θ]) з значэньнем 'весьляры, каманда вясьлярнага судна'. Самі гэтыя словы ўзыходзяць да кораню *rōþ- 'веславаньне'.

## Глядзіце таксама
* Імёны ліцьвінаў
* Ліцьвінства

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Алесь Кіркевіч, «Старажытнарускія» эцюды ад Генадзя Семенчука, Новы час, 3 сакавіка 2019 г.

Катэгорыя:Варагі
Катэгорыя:Русь
Белкартаграфія

**Белкартаграфія** — беларускае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства.

## Гісторыя

Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «Белкартаграфія» было створана ў лістападзе 1999 году. Стварэньне спэцыялізаванага картаграфічнага прадпрыемства ў сыстэме дзяржаўнага органа кіраваньня картаграфічнай галіной было вызначана неабходнасьцю прыняцьця радыкальных мер па карэннай рэарганізацыі картаграфічнай вытворчасьці ў Рэспубліцы Беларусь. Патрабавалася замена састарэлых традыцыйных тэхналёгіяў на сучасныя кампутэрныя тэхналёгіі складаньня й падрыхтоўкі мап да выданьня, павелічэньне вытворчых магутнасьцяў для поўнага задавальненьня патрэбнасьцей рэспублікі ў картаграфічных творах.

Найпершай задачай прадпрыемства было вызначана стварэньне па Ўказу Прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 мая 1999 году № 269 «Нацыянальнага атляса Беларусі», што заняло каля трох гадоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Картаграфія
V-падобны рухавік

**V-падобны рухавік** гэта канфігурацыя рухавіка ўнутранага згараньня, які складаецца з двух радоў цыліндраў разьмешчаных пад вуглом адзін аднаму, якія злучаны агульным каленвалам. Таму калі глядзець на рухавік сьпераду, ён будзе нагадваць літару «V».

Першы V-падобны рухавік быў распрацаваны Вільгельмам Майбахам у 1889 годзе, гэта быў двухцыліндравы рухавік (V2) які выкарыстоўваўся ў аўтамабілі Daimler Stahlradwagen.

Асноўная перавага V-падобных рухавікоў перад раднымі рухавікамі гэта меншая даўжыня, але большая шырыня. Калі паміж радным двухцыліндравым і V-падобным двухцыліндравым рухавіком розніца даўжыні не вялікая, то пры павелічэньні колькасьці цыліндраў гэты эфэкт грае значную ролю.  

**Вугал развалу** або **V-вугал** гэта вугал паміж цылінтрамі. Ён вар’іруецца ад 10° да 180°(як у плоскіх рухавікоў), але найбольш рапаўсюджаныя вуглы развалу гэта 45, 60 і 90 градусаў.

Найбольш распаўсюджаныя канфігурацыі ў аўтамабілях гэта V6 і V8, у спартыўных мадэлях V10 і V12. Для матацыклаў V2 і V4, у спартыўных V5 і V6. Для авіяцыйных і карабельных гэта рухавікі на 4, 5, 10, 12, 16 і болей цыліндраў.

Звычайна рухавікі V абазначаюцца абазначэньнем "V # ", дзе # абазначае колькасць цыліндраў.  Распаўсюджаныя канфігурацыі V-падобных рухавікоў наступныя:

* V2
* V3
* V4
* V5
* V6
* V8
* V10
* V12
* V16

## Крыніцы

Катэгорыя:Рухавік унутранага згараньня
Аўгустава

**Аўгустава** (з 1939 году — *Зьвязда*) — вёска ў Беларусі, на беразе возера Тэкліцу. Уваходзіць у склад Стайскага сельсавету Лепельскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 10 кастрычніка 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пышнянскага сельсавету.

## Славутасьці
* Археалягічны помнік

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Стайскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну
Аўгустбэрг

**Аўгустбэрг** (з 30 ліпеня 1964 году — *Улья́наўка*) — вёска ў Беларусі, пры ўтоку ракі Вулы ў Дзьвіну. Уваходзіць у склад Ульскага сельсавету Бешанковіцкага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 17 ліпеня 1964 году вёска ўваходзіла ў склад Сокараўскага сельсавету.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ульскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бешанковіцкага раёну
Бабыніха

**Бабыніха** (з 1969 году — *Сярогіна*) — былая вёска ў Беларусі, уваходзіла ў склад Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Смаргонскага раёну
Барок (Добрускі раён)

**Барок** (з 1934 году — *Надзе́жда*) — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Вуці. Уваходзіць у склад Івакаўскага сельсавету Добрускага раёну Гомельскай вобласьці. Знаходзіцца за 28 км на поўдзень ад Добрушу, за 40 км ад Гомля; за 2 км ад чыгуначнай станцыі Івакі (лінія Гомель — Унеча), каля аўтамабільнай дарогі Церахоўка — Гомель.

## Гісторыя
Барок заснавалі перасяленцы з суседніх вёсак у другой палове XIX стагодзьдзі. 

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Барок абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1926 годзе Барок вярнулі БССР, у гэты час пасёлак налічаў 27 двароў і ўваходзіў у склад Старасельскага сельсавету Насовіцкага раёну Гомельскай акругі. У 1931 годзе жыхары ўступілі ў калгас.

За часамі нямецка-савецкай вайны ў верасьні 1942 году нямецкія войскі спалілі ўвесь пасёлак і забілі 3 мірныя жыхары.

У 1959 годзе Барок знаходзіўся ў складзе калгасу «Івакі» з цэнтрам у вёсцы Іваках. Да 8 снежня 1966 году пасёлак уваходзіў у склад Насовіцкага сельсавету. На 2004 год у Барку было 10 гаспадарак.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* XX стагодзьдзе: 1926 год — 119 чалавек; 1959 год — 93 чалавекі
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 13 чалавек

## Забудова
Плян Барку складаецца з простай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Забудова ўздоўж ракі драўляныя хатамі сядзібнага тыпу.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Івакаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Добрускага раёну
Боскія дасьпехі III

***Боскія дасьпехі III*** ( *Shí-èr Shēngxiāo*), іншая назва ***Кітайскі задыяк*** — ганконскі камэдыйна-прыгодніцкі баявік 2012 року. Рэжысэрам, сцэнарыстам, сапрадусарам і выканаўцам галоўнай ролі стаў Джэкі Чан. У іншых ролях — Квонь Сан-ву, Ляо Фань, Цзо Чжан, Ганна Яо і Ляўра Вайсбэкер.

За выкананьне найбольшай колькасьці каскадэрскіх штукаў у фільме і за найбольшую колькасьць згадак у тытрах Джэкі Чан двойчы трапіў у Кнігу Гінэсу. За найлепшую харэаграфію каскадэрскіх штукаў фільм атрымаў Ганконскую кінапрэмію.

## Сюжэт

У часе Другой опіюмнай вайны ангельска-францускія экспэдыцыйныя войскі разрабавалі і спалілі стары Летні палац, скраўшы сярод іншага дванаццаць бронзавых галоваў з выявамі жывёлаў кітайскага задыяку.

У наш час бронзавыя галовы прададзеныя з аўкцыёну. Джэкі Чан атрымлівае заданьне вярнуць іх на радзіму. Ён пачынае росшукі з Парыжу, прадстаўляючыся паўсюль рэпартэрам National Geographic Мартынам…

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 2012 году
Катэгорыя:Камэдыйныя фільмы-баевікі
Катэгорыя:Прыгодніцкія фільмы-баевікі
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Фільмы кантонскай мовай
Катэгорыя:Фільмы мандарынскай мовай
Катэгорыя:Ганконскія фільмы-баевікі
Катэгорыя:Кітайскія фільмы-баевікі
Катэгорыя:Фільмы Джэкі Чана
Катэгорыя:Фільмы пра Аўстралію
Катэгорыя:Фільмы пра Кітай
Катэгорыя:Фільмы пра Расею
Катэгорыя:Фільмы пра Францыю
Катэгорыя:Фільмы пра астравы
Катэгорыя:Ганконскія фільмы пра баявыя мастацтвы
Катэгорыя:Фільмы ў 3D 2012 году
Катэгорыя:Фільмы IMAX
Бажкі (Віцебская вобласьць)

**Бажкі́** (з 1939 году — *Первамайская*) — вёска ў Беларусі, каля вытокаў ракі Зьмейкі. Уваходзяць у склад Каханавіцкага сельсавету Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
Да 20 траўня 1960 году вёска ўваходзіла ў склад Каркалецкага сельсавету, у 1959—1960 гадох была яго цэнтрам.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Каханавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Бедавіцы

**Бедавіцы** (з 30 ліпеня 1964 году — *Ключаго́рская*) — вёска ў Беларусі, на правым беразе ракі Обалю. Уваходзяць у склад Віраўлянскага сельсавету Гарадоцкага раёну Віцебскай вобласьці. Знаходзяцца за 53 км на паўночны захад ад Гарадку, за 95 км ад Віцебску; за 16 км ад чыгуначнай станцыі Езярышча (лінія Віцебск — Невель), каля аўтамабільнай дарогі Гарадок — Невель.

## Гісторыя
Упершыню Бедавіцы ўпамінаюцца ў канцы XVIII cтагодзьдзя як вёска ў Гарадоцкім павеце Полацкай губэрні, з 1802 году ў Віцебскай губэрні. На 1785 год тут было 7 двароў. На 1839 год Бедавіцы знаходзіліся ў скарбавай уласнасьці. На 1850 год тут быў 1 двор, 12 дзесяцінаў ворыва, 4,5 дзесяціны сенажаці. У канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзя вёска ўваходзіла ў склад Обальскай воласьці, належала да Прусаўскай сельскай грамады і Обальскага праваслаўнага прыхода. Паводле вынікаў перапісу 1897 году, у Бедавіцах было 3 двары. На 1905 год тут быў 21 двор, 25 дзесяцінаў сельскагаспадарчых угодзьдзяў і 2 дзесяціны лесу, дзеяла капліца на могілках.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Бедавіцы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі, у гэты час тут было 24 двары. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёску разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. На 1920 год у Бедавіцах было 22 двары, працавала школа першай ступені. У сакавіку 1924 году вёску вярнулі БССР. З 30 жніўня 1924 году Бедавіцы знаходзіліся ў складзе Халамерскага сельсавету Езярышчанскага раёну Віцебскай акругі (да 26 ліпеня 1930 году), з 12 кастрычніка 1929 году ў Гарадоцкім, з 12 сьнежня 1935 году Мехаўскім раёнах (з 20 лютага 1938 году ў Віцебскай вобласьці). На 1925 год у вёсцы было 20 двароў, на 1940 год — 25 двароў.

За часамі Другой сусьветнай вайны ў лістападзе 1942 году Бедавіцы спалілі нацысты, загінулі 27 жыхароў, з фронту не вярнуліся 3 вяскоўцы. У 1953 годзе пачала працаваць ГЭС на рацэ Обалі. З 18 сакавіка 1958 году Бедавіцы былі ў Езярышчанскім, з 25 сьнежня 1962 году ў Гарадоцкім раёнах. На 1997 год у вёсцы было 11 гаспадарак, працавала фэрма. На 2002 год — 6 гаспадарак. Да 2004 году ўваходзіла ў склад Халамерскага сельсавету. На 2012 год у вёсцы была 1 гаспадарка.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* XVIII стагодзьдзе: 1785 год — 57 рэвізскіх душ
* XIX стагодзьдзе: 1850 год — 5 рэвізскіх душ; 1897 год — 27 чал.
* XX стагодзьдзе: 1905 год — 161 чал. 1920 год — 92 чал.; 1925 год — 106 чал.; 1940 год — 171 чал.; 1970 год — 52 чал.; 1997 год — 14 чал.
* XXI стагодзьдзе: 2002 год — 7 чал.; 2012 год — 1 чал.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Віраўлянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Гарадоцкага раёну
Белае (Бельскі сельсавет)

**Белае** (з 14 ліпеня 1975 году — *Азіна*) — вёска ў Беларусі, на беразе Белага возера. Цэнтар сельсавету Полацкага раёну Віцебскай вобласьці. Знаходзіцца за 18 км на паўночны захад ад Полацку, за 115 км ад Віцебску; за 5 км ад чыгуначнай станцыі Баравуха, на аўтамабільнай дарозе Лепель — Полацак.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню ўпамінаецца ў Полацкай рэвізіі 1552 году як *стан Белае*.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Белае апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віцебскай губэрні. На 1821 годзе ў мястэчку Белым існавалі мураваны касьцёл і карчма. На 1837 год сяло Белае знаходзілася ў складзе Замшанскай воласьці Полацкага павету, тут дзеяла царква Ўшэсьця Гасподняга, працавала валасная ўправа, праводзіліся два кірмашы на сьвята Ўшэсьця і 26 верасьня.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Белае абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. З 21 жніўня 1925 году цэнтар сельсавету Полацкага раёну Полацкай акругі, тут працавалі працоўная школа і народны дом. 13 красавіка 1927 году савецкія ўлады стварылі ў Белым калгас «Авангард». На 1940 год у вёсцы было 45 двароў.

За часамі Другой сусьветнай вайны ў Белым зьнішчылі 30 двароў. На 1946 год у вёсцы было 72 двары, на 1968 год — 186 двароў, на 1979 год — 339 двароў, на 1994 год — 347 двароў. 14 ліпеня 1975 году савецкія ўлады перайменавалі вёску ў *Азіна*.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* XIX стагодзьдзе: 1886 год — 120 чал.
* XX стагодзьдзе: 1923 год — 140 чал.; 1940 год — 208 чал.; 1946 год — 261 чал.; 1968 год — 559 чал.; 1979 год — 619 чал.; 1994 год — 743 чал.

## Турыстычная інфармацыя
У Белым дзее створаны савецкімі ўладамі музэй бальшавіка Ўладзімера Азіна; месьціцца Брацкая магіла савецкіх воінаў і партызанаў.

## Асобы
* Уладзімер Воднеў (1937—1997) — беларускі матэматык

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Бельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Полацкага раёну
Брахлы

**Брахлы** (з 1939 году — *Новая Жызьнь*) — былая вёска ў Беларусі, уваходзіла ў склад Дрысенскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Дрысенскага раёну
Брылёва (Гомельскі раён)

**Брылёва** (з 1964 году — *Мічурынская*) — вёска ў Беларусі, на левым беразе ракі Рандоўкі. Уваходзіць у склад Красьненскага сельсавету Гомельскага раёну Гомельскай вобласьці. Знаходзіцца за 1 км на поўнач ад Гомля.

## Гісторыя
Брылёва заснавалі перасяленцы з суседніх вёсак у 1920-я гады.

У 1964 годзе савецкія ўлады перайменавалі Брылёва ў *Мічурынскую*.

У 2000-я гады Брылёва атрымала афіцыйны статус «аграгарадку». На 2004 год тут была 881 гаспадарка.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* XXI стагодзьдзе: 2004 год — 2535 чал.; 2019 год — 2327 чал.

### Інфраструктура
У Брылёва працуюць сярэдняя школа, палац культуры, бібліятэка, дзіцячы ясьлі-сад, амбуляторыя, пошта, сталоўка, швацкая і шавецкая майстэрні, 2 крамы.

## Забудова
Плян Брылёва квартальны, забудова пераважна драўляная.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Красьненскі сельсавет (Гомельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Гомельскага раёну
Буй (Сеньненскі раён)

**Буй**' — вёска ў Беларусі, на рацэ Брусе. Уваходзіць у склад Нямойтаўскага сельсавету Сеньненскага раёну Віцебскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1939 годзе савецкія ўлады перайменавалі Буй у *Будзённага*.

## Славутасьці
* Царква Покрыва Багародзіцы (канец XIX ст.)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямойтаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сеньненскага раёну
Быч (Гомельская вобласьць)

**Быч** (з 30 ліпеня 1964 году — *Акцяброва*) — вёска ў Беларусі, на рацэ Бычанцы. Уваходзіць у склад Ліцьвінавіцкага сельсавету Кармянскага раёну Гомельскай вобласьці. Знаходзіцца за 17 км на поўнач ад Кармы, за 120 км ад Гомля; за 55 км ад чыгуначнай станцыі Рагачоў (на лініі Магілёў — Жлобін), каля аўтамабільнай дарогі Крычаў — Бабруйск.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Быч упамінаецца ў XVII стагодзьдзі як вёска ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772 год) Быч апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Быхаўскім павеце Магілёўскай губэрні. На 1884 год вёска была цэнтрам воласьці. Пазьней падзялілася на 2 вёскі: *Старая Быч* і *Новая Быч*. У 1893 годзе ў Новай Бычы адкрылася расейская школа.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Старая і Новая Быч абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшла ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала вёскі разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. У 1926 годзе Старую і Новую Быч вярнулі БССР, дзе з 20 жніўня 1924 году Старая Быч стала цэнтрам Старабычанскага сельсавету Кармянскага, з 25 сьнежня 1962 году Рагачоўскага, з 6 студзеня 1965 году Чачэрскага, з 30 ліпеня 1966 году Кармянскага раёну, з 20 лютага 1938 году Гомельскай вобласьці. На 1930 год працавалі 3 вятракі, кузьня.

На 2004 год у Бычы было 239 гаспадарак.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 455 чал. у *Новай Бычы* і 582 чал. у *Старой Бычы*
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 565 чал.

### Інфраструктура
У Бычы працуюць сярэдняя школа, дзіцячы садок, Дом культуры, бібліятэка, амбуляторыя, пошта.

## Забудова
Плян Бычы складаецца з падзеленых ракой 2 частак: паўночнай (да простай шыротнай вуліцы далучаюцца 3 завулкі і невялікая дзялянка забудовы на захадзе) і паўднёвай (амаль простай, блізкая да шыротнай арыентацыі вуліцы). Забудова двухбаковая, пераважна драўляная сядзібнага тыпу.

## Асобы
* Уладзімер Міроненка ( 1942) — беларускі матэматык

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Ліцьвінавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кармянскага раёну
Раян Краўзэр

**Ра́ян Кра́ўзэр** (; 18 сьнежня 1992 году) — амэрыканскі штурхальнік ядра і кідальнік дыска, аднак галоўнай дысцыплінай атлета зважаецца штурханьне ядра. Шматразовы пераможца Алімпійскіх гульняў і чэмпіён сьвету.

## Кар’ера

У пачатку сваёй кар’еры Краўзэр усталяваў нацыянальны рэкорд сярэдняй школы ў штурханьні ядра ў памяшканьні і на адкрытым паветры, а таксама здабыў золата ў гэтай жа дысцыпліне на моладзевым чэмпіянаце сьвету 2009 году. Падчас навучаньня ў Тэхаскім унівэрсытэце ў Остыне спартовец чатыры разы быў пераможцам NCAA у штурханьні ядра. У 2016 годзе Краўзэр упершыню выйграў нацыянальны тытул у штурханьні ядра на чэмпіянаце ЗША па лёгкай атлетыцы на адкрытым паветры, пасьля чаго рабіў гэта яшчэ шматкроць. Дзякуючы перамозе на айчынным чэмпіянаце ў 2016 годзе, штрухальнік кваліфікаваўся на летнія Алімпійскія гульні 2016 году ў Рыю-дэ-Жанэйру. На першай жа Алімпіядзе спартовец здабыў залаты мэдаль, штурхнуўшы спартовы рыштунак на 22,52 мэтраў, стаўшы першым грамадзянінам ЗША, які здолеў здабыць найвышэйшую ўзнагароду турніру з 2004 году. У 2017 годзе ён зноў стаў чэмпіёнам ЗША на чэмпіянаце на адкрытым паветры. Таксама няблага атлет спаборнічаў у нацыянальным пяршынстве ў памяшканьні.

У 2019 годзе, пасьля чарговага тытулу айчыннага першынства, Краўзэр кваліфікаваўся на чэмпіянат сьвету па лёгкай атлетыцы 2019 году, які ладзіўся ў Досе. Не зважаючы на тое, што на сусьветным турніры спартовец усталяваў асабісты рэкорд у штуршку на 22,90 мэтраў, ён быў толькі пасьля суайчыньніка Джо Ковача, які адолеў даўжыню ў 22,91 мэтраў.

24 студзеня 2021 году Краўзэр усталяваў сусьветны рэкорд у штурханьні ядра ў памяшканьні на спаборніцтвах Амэрыканскай лёгкаатлетычнай лігі. Ягоны штуршок на 22,82 мэтраў пераўзвысіў папярэдні рэкорд 22,66 мэтраў, усталяваны Рэндзі Бэрнзам у 1989 годзе. 28-гадовы спартовец зрабіў яшчэ адзін рэкордны штуршок на Алімпійскіх выпрабаваньнях у ЗША ў ліпені таго ж году. Гэтым разам скарылася даўжыня ў 23,37 мэтраў, што пераўзвысіла сусьветны рэкорд на адкрытым паветры ў 23,12 мэтраў, які таксама належыў Бэрнзу з 1990 году. На летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году, якія ладзіліся ў 2021 годзе ў Токіё, Краўзэр абараніў свой алімпійскі тытул, здабыўшы залаты мэдаль і ўсталяваўшы алімпійскі рэкорд у 23,30 мэтраў. З шасьці ягоных штуршкоў ажно тры пераўзвысілі папярэдні алімпійскі рэкорд.

У 2022 і 2023 гадах штурхальнік двойчы станавіўся чэмпіёнам сьвету. На летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году Краўзэр зноў здабыў перамогу ў сваёй дысцыпліне, што зрабіла яго першым спартоўцам, які стаў уладальнікам залатых мэдалёў на трох Алімпіядах запар. На чэмпіянаце сьвету 2025 году атлет абараніў свой тытул, зрабіўшы штуршок на 22,34 мэтраў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Штурхальнікі ядра ЗША
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году
Джо Ковач

**Джозэф Матыяс Ковач** (;  28 чэрвеня 1989 году) — амэрыканскі штурхальнік ядра, трохразовы срэбраны прызэр Алімпійскіх гульняў (2016, 2020, 2024), двухразовы чэмпіён сьвету (2015 і 2019).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Назарэце штату Пэнсыльваніі. Ягоны бацька Джозэф Ковач, які меў вугорскія карані, памёр, калі малому было ўсяго 7 гадоў. Выхаваньнем Джо займалася маці Джаана. Штурханьнем ядра захапіўся падчас навучаньня ў школе. У 2012 годзе стаў выпускніком Пэнсыльванскага ўнівэрсытэту па спэцыяльнасці «Эканоміка і інжынэрыя нафты і газу».

На чэмпіянаце сьвету 2015 году ў Пэкіне Ковач здабыў залаты мэдаль з вынікам 21,93 мэтраў. Пры гэтым чэмпіён сьвету 2011 і 2013 гадоў Давід Шторль адстаў ад яго на 19 см. На летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году Ковач заняў другое месца з вынікам 21,78 мэтраў, але чэмпіёнам з алімпійскім рэкордам стаў Раян Краўзэр (22,52 мэтраў). На чэмпіянаце сьвету 2019 году ў Досе барацьба ў штурханьні ядра была адной з найбольш захапляльных у гісторыі спаборніцтваў. Ковач стаў пераможцам у апошняй спробе фіналу, усталяваўшы рэкорд чэмпіянатаў сьвету, асабісты рэкорд і паказаўшы найлепшы вынік сэзону ў сьвеце — 22,91 мэтраў. Раян Краўзэр адстаў на 1 см, усталяваўшы асабісты рэкорд, а новазэляндзец Томас Ўолш таксама зрабіў новы рэкорд Акіяніі на 22,90 мэтраў), але застаўся трэцім.

На летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году нечакана зь цяжкасьцю прайшоў кваліфікацыю (20,93 мэтраў), але потым у фінале пацьвердзіў свой узровень і вынікам 22,65 мэтраў стаў другім пасьля Краўзэра (23,30 мэтраў). У 2023 годзе на чэмпіянаце сьвету ў Будапэшце Ковач стаў трэцім з вынікам 22,12 мэтраў. Чэмпіянат сьвету ў Будапэшце стаў пятым запар, на якім Ковач заваяваў мэдаль у штурханьні ядра. На летніх Алімпійскіх гульнях 2024 году спартовец зноў быў другім, саступіўшы залаты мэдаль чарговым разам суайчыньніку Краўзэру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Штурхальнікі ядра ЗША
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Лёгкаатлеты і лёгкаатлеткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2024 году
Пані Хіда

**«Па́ні Хі́да»** — беларускі музычны гурт з Воршы, створаны ў 1990 року.

## Мінуўшчына
Гурт заснаваны ў 1990 року ў Воршы.

Ляўрэат Менскага рок-фэсту-1992, «Аршанскага сэйшну-1994», «», уладальнікі Рок-кароны (1997) за песьню году («Таніц») і кліп году («Сьлёзы на соснах»). Сьпяваў па-маскальску. У 1997 запісалі беларускую песьню для складанкі «Песьнярок».

У 2003 року гурт спыніў дзейнасьць. У 2009 сабраўся зноў пад назовам Cola-Manola, але ў 2010 вярнуўся да былой назвы.

У 2013 музыкі выканалі першую аўтарскую песьню «Вецер» па-беларуску.

## Удзельнікі
* Уладзімер «Есаул» Сокалаў-Панкратаў (вакал, гітара)
* Леанід «Тугарын» Турок (гітара)
* Сяргей «Віня» Шульгін (бас-гітара, клявішы, труба, пэркусія, гармонік)
* Саша «Дыёд» Крывашэеў (бубны)

### Былыя
* Андрэй Васілеўскі (гітара, бэк-вакал)
* Аляксандар Відус (бас-гітара)
* Ігар «Воўк» Воўкаў (бубны)
* Аляксей «Перац» Гарбузаў (бас-гітара)
* Мікалай «Галоўурач» Галавач (губны гармонік, бэк-вакал)
* Мікалай Лапін (гітара)
* Раман Мальчэўскі (бубны)
* Каро Маўсэсян (бубны)
* Аляксей «Батон» Пімога (гітара)
* Мікалай «Клявэсын» Растаргуеў (бубны)
* Уладзімер «Рубель» Рублеўскі (бубны)

## Дыскаграфія
* «Добровольцы ИРА» (1992)
* «Проза и стихи» (1997)
* «Рай для Фей» (1998)
* «Истории» (1999)
* «The Bestолочь» (2012)
* «Generale» (2018)
* «Леди mакбет» (2021)

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія поп-рок-гурты
Катэгорыя:Культура Воршы
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1990 годзе
Люі-Леапольд Буалі

**Люі-Леапольд Буалі** (, , Ля-Басэ, дэпартамэнт Нор — , Парыж) — францускі жывапісец і гравэр.

## Жыцьцяпіс
Люі-Леапольд Буалі нарадзіўся ў Басэ ў 1761 годзе, сын мясцовага скульптара па дрэве. Быў самавукам, пісаў карціны з 12 гадоў. Буалі шанавалі за яго здольнасьці ў партрэтным жанры. Навучаўся тэхнічнаму прыёму трамплёй у Дамініка Данкрэ, перш чым пераехаць у Парыж каля 1787 году. Ён стварыў некалькі твораў у бытавым жанры, якія дэманструюць лад жыцьця паспалітага насельніцтва ў Францыі ў канцы XVIII — пачатку XIX стагодзьдзя. Быў узнагароджаны мэдалём парыскага Салёна ў 1804 годзе. У 1833 годзе стаў кавалерам Ордэна Ганаровага легіёна.

Сын Буалі Жульен Леапольд (1796—1874) таксама стаў жывапісцам, сын Альфонс (1801—1867) займаўся вырабам гравюр.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мастакі XVIII стагодзьдзя
Катэгорыя:Графікі XIX стагодзьдзя
Катэгорыя:Гравэры Францыі
Катэгорыя:Мастакі-партрэтысты Францыі
Катэгорыя:Мастакі гістарычнага жанру
Baranowiczer Łebn

**Baranowiczer Łebn** (*באראנאוויטשער לעבן*) — жыдоўская газэта. Выходзіла з 1928 да 1931 году у Баранавічах. Выдаваўся на ідыш і польскай мовах.

Беспартыйная жыдоўская газэта, заснаваная Маркам Манскім і рэдагуемая Шабці Голдэнам і Абрагамам Каплінскім. Гэта была першая з сэрыі газэт, створаных у Баранавічах у міжваенны пэрыяд. У газэце публікаваліся артыкулы аб бягучых падзеях і навіны аб бліжэйшых гарадах, навіны мясцовай супольнасьці і кроніка гарадзкога жыцьця. У кожным нумары першая і апошняя старонкі былі прысвечаны віншаваньням і жалобным пасланьням, а таксама паведамленьням ад розных арганізацый, якія складалі фінансавую аснову газэты.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1928 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1931 годзе
Катэгорыя:СМІ ў Баранавічах
Катэгорыя:Польскія газэты
Катэгорыя:Газэты на польскай мове
Катэгорыя:Газэты на ідыш
Гамелеў

**Га́мелеў** () — вёска ў Даніі. Знаходзіцца на паўвостраве Дурсьлянд у Ютляндыі. Вёска разьмешчаная ў трох кілямэтрах ад Грэна. Першая згадка ў 1404 годзе. Вёска мае збор.

У вёсцы нарадзілася вядомая дацкая мастачка Герда Вэгенэр.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пра збор у Гамелеве

Катэгорыя:Данія
Трамплінг

**Трамплінг** — сэксуальная практыка, пры якой адзін удзельнік ходзіць па целе іншага нагамі.

## Глядзіце таксама
* БДСМ
* Мазахізм
* Садызм

Катэгорыя:БДСМ
Мэдычная спэцыяльнасьць

**Мэдычная спэцыяльнасьць** — асаблівыя веды, досьвед лекара. Яны назапашваюцца з гадамі работы. Сучасная мэдыцына патрабуе глыбокіх і шырокіх ведаў, якія зьбіраюцца ў часе навучаньня і работы пры лячэньні людзей і хворых. 

Катэгорыя:Мэдыцына
Ускладненьне (мэдыцына)

**Ускладненьне** ў мэдыцыне — падзеі з хворым чалавекам, якія пагаршаюць стан здароўя хворага. Ускладненьні могуць быць з прычыны слабасьці здароўя хворага, дурнога лячэньня лекарам. Могуць быць іншыя прычыны.

Катэгорыя:Мэдыцына
Катэгорыя:Мэдычная тэрміналёгія
Рызыка

**Рызыка**&nbsp;— магчымая імавернасьць няўдачы, небясьпекі чаму-небудзь або каму-небудзь.
Больш строга *рызыка*&nbsp;— гэта патэнцыял страціць нешта каштоўнае, у дачыненьні атрымаць другую каштоўнасьць. У выніку дзейнасьці або бязьдзейнасьці, наўмыснай або не, улічваючы і прымаючы рызыку, некаторыя каштоўнасьці (напрыклад, цялеснае здароўе, грамадзкі стан, пачуцьцёвы або фінансавы дабрабыт) могуць быць страчаны або атрыманы. Рызыка таксама можа быць вызначана як *наўмыснае* ўзаемадзеяньне зь нявызначанасьцю. Успрымантне рызыкі зьяўляецца суб’ектыўным меркаваньнем людзей аб сур’ёзнасьці рызыкі і можа вар’іравацца ад чалавека да чалавека. Любая чалавечая дзейнасьць нясе ў сабе пэўную рызыку, але некаторыя зь іх значна больш рызыкоўныя, чым іншыя.

## Вызначэньні
**Рызыка** можа быць вызначаная як незьлічоная характарыстыка сьвету або навакольнага асяродзьдзя ў пэўны момант часу, набор пагрозьлівых агентаў.
Істотнай асаблівасьцю *рызыкі* зьяўляецца нявызначанасьць. Безь нявызначанасьці няма рызыкі, а толькі *відавочная небясьпека*.

## Крыніцы


Катэгорыя:Фінансавыя рынкі
Катэгорыя:Эканамічныя тэрміны
Катэгорыя:Тэорыя імавернасьцяў
Катэгорыя:Страхаваньне
Агонь (фільм, 1969)

***Аго́нь*** () — аргентынская стужка, зьнятая ў 1968—1969 гадох. Фільм здымалі ў дзьвюх краінах — у Аргентыне й Злучаных Штатах. Выхад для паказу адбыўся ў ЗША, бо ў Аргентыне карціна была забароненая для паказу.

## Зьмест

Жанчына Ляўра шукае мужчыну, каб ажаніцца. Яна знаходзіць яго, але сьпіць зь іншымі мужчынамі. У фільме прысутнічае дзея, дзе гераіня займаецца сэксам з жанчынай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы на гішпанскай мове
Катэгорыя:Аргентынскія парнаграфічныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1969 году
Катэгорыя:Фільмы пра бісэксуальнасьць
Катэгорыя:Аргентынскія эратычныя фільмы
Катэгорыя:Аргентынскія фільмы пра ЛГБТ
ЛГБТ у кіно

**[[ЛГБТ]] у кіно** стала часткаю кіно ў другой палове 1970-ых гадоў на захадзе Эўропы і ў ЗША. Паказ кіно па пытаньнях аднаплоцевых адносінаў стаў важных пад час сэксуальнае рэвалюцыі на захадзе Эўропы.

## Глядзіце таксама
* ''Агонь'' 
* Бісэксуальная парнаграфія
* Гей-парнаграфія
* Лязьбійская парнаграфія

## Вонкавыя спасылкі
* innastrona.pl
* Motywy gejowskie w amerykańskim kinie «głównego nurtu»
* Яна Срока і гома кіно
* Вайцех Шот
* Геі і лязьбійкі ў ПНР


Катэгорыя:Культура ЛГБТ
Катэгорыя:Матывы
Незалежнае таварыства кінэматаграфістаў Аргентыны

**Незалежнае таварыства кінэматаграфістаў Аргентыны** () — таварыства для стварэньня і продажу кінастужак, якую заснавалі ў 1948 годзе. Яна дзейнічала ў Аргентыне. Заснавальнікам стаў Арманда Бо. Спыніла сваю дзейнасьць у 1981 годзе. Вядомая сваёю порна стужкаю ''Агонь''.

## Крыніцы

## Літаратура
* López, Daniel (2005). El cine que da ganancia. Productores, desde 1957. Buenos Aires. Fondo Nacional de las Artes. ISBN 950-9807-89-3. En Cine Argentino. Modernidad y vanguardia II (Claudio España Director general).

Катэгорыя:Аргентынскія кінастудыі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1948 годзе
Катэгорыя:Арганізацыі, якія зьніклі ў 1981 годзе
Парнаграфія ў Аргентыне

[міні|[Ізабэля Сарлі ў стужцы Гром сярод лісьця, 1958 год.]]
**Парнаграфія ў Аргентыне** забароненая і караецца правам краіны. Маецца вытворчасьць порнастужак. Першаю стужкаю імаверна была стужка ''Агонь'', але была стужка ''Сатыр''. Прыблізны час стварэньня запісу — паміж 1907 і 1933 гадамі. Месца стварэньня невядомае, але існуе думка аб здымкаў у 1930-ых гадах на Кубе. Стужка *Агонь* была выпушчаная для прагляду ў 1969 годзе.

## Глядзіце таксама
* Парнаграфія ў Амэрыцы
* Парнаграфія ў Бразыліі
* Парнаграфія ў Чылі

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Аргентыне
Катэгорыя:Парнаграфія ў Паўднёвай Амэрыцы
Катэгорыя:Аргентына