open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандар Сідаровіч

**Алякса́ндар Уладзі́меравіч Сідаровіч** (; нарадзіўся 1 верасьня 1942, Берасьце, Беларусь) — расейскі эканаміст. Доктар эканамічных навук (1988), прафэсар (1989), загадчык катэдры эканамічнае тэорыі ІППК (1988), прарэктар - начальнік Кіраваньня міжнароднага супрацоўніцтва МДУ (2001). Сапраўдны сябар МАН ВШ (1999), Акадэміі гуманітарных навук (1995), Старшыня навукова-мэтадычнае Рады па эканоміцы Міністэрства адукацыі РФ (1998). Старшыня дысэртацыйнае рады па абароне доктарскіх дысэртацыяў пры МДУ і сябар дысэртацыйнае рады па абароне доктарскіх дысэртацыяў у МДІМА. Генэральны сакратар Эўразійскае асацыяцыі ўнівэрсытэтаў. Ганаровы працаўнік адукацыі Рэспублікі Казахстан. Ганаровы працаўнік адукацыі рэспублікі Ўзбэкістан. Узнагароджаны мэдалём К.Д.Ушынскага (1999). Скончыў эканамічны факультэт МДУ у 1970. Навукова-дасьледчая дзейнасьць прысьвечаная праблемам мэтадалёгіі эканамічнае тэорыі, стварэньні нацыянальнае эканомікі й пераходнае эканомікі. Абараніў кандыдацкую і доктарскую дысэртацыі па праблемах грамадзкага ўзнаўленьня. У працах абгрунтоўваецца становішча эканамічнае тэорыі як навукі, што дасьледуе эканоміку ў адзінстве рэсурсавага, сацыяльна-эканамічнага й істытуцыянальнага падыходаў. Адным з вынікаў дасьледаваньняў зьяўляецца абгрунтаваньне тэарэтычных асноваў і прынцыпаў нацыянальнае эканамічнае сыстэмы. Апублікаваў 120 навуковых прац, у тым ліку 3 манаграфіі. Пад яго кіраўніцтвам і пры яго ўдзеле падрыхтаваныя й апублікаваныя 8 вучэбна-мэтадычных дапаможнікаў па эканамічнай тэорыі. 

## Вонкавыя спасылкі
*Біяграфія на сайце МДУ

Катэгорыя:Расейцы беларускага паходжаньня
Катэгорыя:Расейскія эканамісты
Катэгорыя:Нарадзіліся 1 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1942 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Берасьці
Леанід Ерын

**Леані́д Ці́ханавіч Е́рын** ( 17 лістапада 1951) — беларускі вайсковы і дзяржаўны дзяяч, старшыня КДБ РБ (2000—2004).

## Біяграфія
Нарадзіўся 17 лістапада 1951 году ў горадзе Ворша Віцебскай вобласьці.

Скончыў Беларускі інстытут інжынэраў чыгуначнага транспарту (1973),  (1981).

Служыў у Аўганістане (1982—1985).

Працаваў на розных пасадах у структурах КДБ СССР, у цэнтральным апараце КДБ Беларусі і Расеі. Зь лістапада 2000 — старшыня Камітэта дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь.
18 лістапада 2004 г. вызвалены ад пасады старшыні Камітэта дзяржаўнай бясьпекі
Рэспублікі Беларусь і залічаны ў распараджэньне Камітэта дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь.

Званьне — генэрал-маёр.

Стала пражывае ў Маскве. Жанаты, мае сына.

## Кар’ера
У 1973 пачаў працу памочнікам машыніста лякаматыўнага дэпо ст. Сьвярдлоўск-сартавальны. Пасьля вайсковай слжубы — у органах дзяржбясьпекі.

У 1975—1986 гг. працаваў опэрупаўнаважаным, старэйшым опэрупаўнаважаным УКДБ па Віцебскай вобласьці.

У 1982—1985 гг. праходзіў воінскую службу ў Аўганістане.

У 1986—1989 гг. — начальнік групы 4-е ўправы КДБ БССР.

У 1989—1995 гг. працаваў у Цэнтральным апараце КДБ СССР у г. Маскве, узначальваў Управу ФСБ РФ па Маскве і Маскоўскай вобласьці.

20 кастрычніка 1995 г. указам №435 прызначаны намесьнікам старшыні Камітэта дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь.

20 сьнежня 1995 г. указам №511 палкоўнік Леанід Ціханавіч Ерын прызначаны першым намесьнікам старшыні Камітэта дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь і вызвалены ад пасады намесьніка старшыні Камітэта дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь.

25 верасьня 2000 г. указам прэзыдэнта прызначаны начальнікам Службы бясьпекі прэзыдэнта.
 
27 лістапада 2000 г. указам №626 прызначаны старшынём Камітэта дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь (замест Уладзімера Мацкевіча) і вызвалены ад пасады начальніка Службы бясьпекі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь (вакансію 4 сьнежня 2000 г. заняў Генадзь Нявыглас).

21 верасьня 2001 г. Савет міністраў Рэспублікі Беларусь склаў паўнамоцтвы перад новаабраным прэзыдэнтам.

25 верасьня 2001 г. указам прэзыдэнта №544 прызначаны старшынём Камітэта дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь.

18 лістапада 2004 г. вызвалены ад пасады старшыні КДБ.

Пераехаў у Маскву. На дадзены момант зьяўляецца дараднікам кіраўніка Расейскіх чыгунак.

## Узнагароды
* ордэн Чырвонай Зоркі
*  III ступені (Аўганістан)
* Мэдаль «У памяць 10-годзьдзя вываду савецкіх войскаў з Аўганістану» (люты 1999)
* 20 мэдалёў
* знак «Ганаровы супрацоўнік КДБ»

## Вонкавыя спасылкі
* Кароткія біяграфіі кіраўнікоў КДБ
* Старонка на праекце «Хто ёсьць хто ў РБ» 

Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту транспарту
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Воршы
Катэгорыя:Старшыні Камітэту дзяржаўнай бясьпекі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Польскі Аўтаномны Раён

**Польскі Аўтаномны Раён**:

* Польскі Аўтаномны Раён імя Дзяржынскага
* Польскі Аўтаномны Раён імя Мархлеўскага
Канічнае сечыва

**Кані́чныя (стажко́выя) се́чывы** (**канічныя сячэньні**) — лініі, якія атрымліваюцца пры перасячэньні прамога кругавога конуса роўніцамі, што не праходзяць празь вяршыню гэтага конуса. Канічнымі сечывамі зьяўляюцца:

* эліпс — атрымліваецца, калі сякучая роўніца перасякае ўсе ўтваральная конуса ў пунктах адной яго поласьці. Акружына ёсьць адным з выпадкаў эліпса і атрымліваецца, калі сечная роўніца пэрпэндакулярная восі конуса.
* парабала — сечная роўніца паралельная адной з датычных роўніцаў конуса.
* гіпэрбала — сечная роўніца перасякае абедзьве поласьці конуса.

## Вызначэньне праз эксцэнтрысытэт

Канічнае сечыва — геамэтрычнае месца пунктаў, для кожнага зь якіх стасунак ягоных адлегласьцяў да фокуса і да дырэктрысы роўны аднаму ліку *e*, які называецца эксцэнтрысытэтам. Пры гэтым калі 0  1 — гіпэрбала (праз такое вызначэньне нельга атрымаць акружыну, бо яна ня мае дырэктрысы).

## Каардынатнае ўяўленьне

Канічныя сечывы зьяўляюцца лініямі другога парадку (але ня ўсе лініі другога парадку зьяўляюцца канічнымі сечывамі), і іх можна апісаць мнагаскладам:
: Ax^2 + Bxy + Cy^2 +Dx + Ey + F = 0\; (пры гэтым A \ , B \ , C \  ня роўны нулю)
калі:
* B^2 - 4AC , то канічнае сечыва зьяўляецца эліпсам
** калі ж яшчэ выконваецца і ўмова A = C \  і B = 0 \  — акружынай
* B^2 - 4AC = 0 \  — парабала
* B^2 - 4AC > 0 \  — гіпэрбала

## Крыніцы
Беларуская фэдэрацыя футболу

**«Беларуская фэдэрацыя футболу»** — асацыяцыя Беларусі, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне футболам у Рэспубліцы Беларусь.

Заснаваная 22 сьнежня 1989 году. Штаб-кватэра знаходзіцца ў Менску. Займаецца арганізацыяй нацыянальнага чэмпіянату, кубка, зборных краіны, падтрымкай, разьвіцьцём і папулярызацыяй усяго футболу ў цэлым.

## Мінуўшчына
На верасень 2021 году ў Беларусі налічвалася 23 000 прафэсійных футбалістаў.

11 траўня 2023 году Камітэт кантрольна-дысцыплінарных і этычных пытаньняў Беларускай фэдэрацыі футболу пазбавіў футбольны клюб «Шахцёр» залатых мэдалёў, а «Энэргетык-БДУ» — срэбраных. На падставе зьвестак Сьледчага камітэту Беларусі і апытаньня 20 асобаў выявілі ладжаньне кіраўніцтвам салігорскага клюбу «Шахцёр» дамоўных гульняў у ходзе першынства Беларусі 2022 году на падставе подкупу каманды «Энэргетык-БДУ» ў Найвышэйшай лізе. За гэта «Энэргетык-БДУ» і «Шахцёр» таксама адхілілі ад удзелу ў эўрапейскіх кубкавых турнірах 2023—2024 гадоў.

### Старшыні
* Яўген Шунтаў (1989—1998)
* Рыгор Фёдараў (1998—2003)
* Генадзь Нявыглас (2003 — 22 красавіка 2011)
* Сяргей Румас (22 красавіка 2011 году — 27 сакавіка 2019 году)
* Уладзімер Базанаў (27 сакавіка 2019 году — 22 сакавіка 2023 году)
* Мікалай Шарстнёў (сакавік 2023 — май 2025)
* Яўген Булойчык (ад 17 ліпеня 2025)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Футбольныя арганізацыі
Катэгорыя:Беларускі футбол
Расея (урочышча)

**Расе́я** — урочышча ў ваколіцах в. Людзяневічы, Доўгая Дуброва, Града (Жыткавіцкі раён). 

Гэта дзіўная назва ня мае ніякага дачыненьня да назвы краіны. Назва Расея складаецца з двух частак — рас- (рос-) і -я і зьяўляецца даўнім «сьледам» тыпова фіна-вугорскага найменьня: слова «я» азначае «рэчка»; «рос», «рось» — «водмель». Такім чынам, першапачаткова Расея разумелася як «вадацёк з водмелямі».

## Крыніцы

Катэгорыя:Урочышчы Жыткавіцкага раёну
Сяргей Грыцавец

**Грыцавец Сяргей Іванавіч** (19 ліпеня 1909, в.Бараўцы (Баранавіцкі раён) Баранавіцкага раёну, Менская губэрня, Расейская імпэрыя — 16 верасьня 1939, Баўбасава, Віцебская вобласьць, БССР) — маёр Чырвонай Арміі, знакаміты савецкі лётчык-зьнішчальнік 1930-х, Двойчы герой Савецкага Саюзу.

У 1931 Грыцавец пайшоў у Чырвоную Армію. У Арэнбурзе скончыў падрыхтоўчыя вайсковыя курсы лётчыкаў. У 1932 і 1939 гадох вучыўся на ў Адэскай школе лётчыкаў па вядзеньню паветранага бою. Вясною 1938 добраахвотнікам пайшоў у Кітай, дзе ўдзельнічаў ў баях супраць японцаў каля Ваўн на біпляне I-15 ці манапляне I-16. Пад час аднаго бою за 30 хвілінаў здоляў зьнішчыць 2 ці 3 аэрапляны.

У той самы год Грыцавец добраахвотнікам прымае ўдзел у Грамадзянскай вайне ў Гішпаніі, пакуль не былі адазваныя ўсе савецкія пілёты. Тамака на самалёце І-16 ён атрыміаў 30 перамог. За гэты 22 сьнежня 1938 быў ўзнагароджаны зоркаю Героя Савецкага Саюзу і Ордэнам Чырвонай Зоркі.

29 мая 1939 году ён разам з 48 савецкімі лётчыкамі быў накіраваны ў Манголію для ўдзелу ў баях з японцамі. 26 чэрвеня, пад час боя пад Халхін-Голам Грыцавец пасадзіў свой самалёт на варожай тэрыторыі, каля падбітага самалёта камандзіра часткі маёра Забалуева. Забалуеў здоляў сесьці ў самалёт Грыцаўца і тымсамым пазьбегнуў палону. За гэта 29 жніўня 1939 году Грыцавец атрымаў званьне двойчы героя Савецкага Саюзу і другі ордэн Чырвонай Зоркі. Пад час вайны зь японцамі зьбіў 11 самалётаў.

12 верасьня 1939 Грыцавец і 20 іншых пілётаў былі адкліканыя на Захад СССР дзеля падрыхтоўкі нападу на Польшчу 17 верасьня 1939. За дзень да таго ён разьбіўся пад час вучэньняў каля Баўбасава, побач зь Віцебскам. Яго самалёт пратараніў іншы пад час вырульваньня на ўзлёт.

За ўвесь час Грыцавец зьбіў 42 самалёты. Акрамя двух зорак Героя СССР і двух ардэноў Чырвонай зоркі, узнагароджаны Ордэнам Працоўнага Чырвонага Сьцягу, а таксама мангольскім ордэнам.

У 1959 годзе ў Баранавічах яму пастаўлены манумэнт з бронзавым бюстам (скульптар Заір Азгур).

## Літаратура
* Антонио Ариас. «В огненном небе», Мн. «Беларусь», 1988

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавічах
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Савецкія вайскоўцы
Катэгорыя:Савецкія лётчыкі
Катэгорыя:Удзельнікі Грамадзянскай вайны ў Гішпаніі
Чыгунка

**Чыгу́нка** — наземны від транспарту, у якім па рэйках рухаюцца цягнікі, ці адзінкавыя вагоны, ці кабіны. У шырокім значэньні чыгунка азначае інфрастуктуру — рэйкі, станцыі, тэхнічныя ўсталяваньні і г. д.

Чыгунка складаецца з матэрыяльнай часткі (чыгуначны пуць, цягавы і нецягавы рухомы састаў, кантактная сетка і г. д.) і эксплюатацыйнай (дысьпечарскае кіраўніцтва, распрацоўка аптымальных прыёмаў кіраўніцтва перавозачным працэсам).

## Чыгуначны пуць

Чыгуначны пуць — складаная канструкцыя, якая складаецца зь верхняй і ніжняй будовы пуці. Да верхняй адносяцца рэйкі, шпалы, рэйкавыя злучэньні і г. д. Да ніжняй адносяць зямляное палатно і штучныя пабудовы (масты, тунэлі, пуцяпровады і г. д.)

## Рухомы састаў

Рухомы састаў бывае: цягавы — лякаматывы (цеплавозы, электравозы, паравозы), электрацягнікі і дызель-цягнікі і няцягавы — вагоны (пасажырскія, грузавыя), а таксама спэцыяльны рухомы састаў.

Цягнік — гэта састаўленыя і сцэпленыя вагоны з адным ці некалькімі дзейнічаючымі лякаматывамі ці маторнымі вагонамі, якія маюць усталяваныя сыгналы.

## Гісторыя

Сваё крыніцы чыгунка мае ў старажытнасьці ад конных каляінаў, якія выдзяўбаліся ў каменных плітах дарогаў, якія ўзьніклі на некаторых дарогах пры ўезьдзе ў Рым. Жалабовы транспарт быў вядомы ўжо ў Асырыі 2500 гадоў таму.

Да ХХ стагодзьдзя рэйкавы транспарт шырока выкарыстоўваўся ў шахтах, дзе ён служыў для транспартыроўкі здабытых выкапняў на паверхню.

Разьвіцьцё чыгуначнага транспарту ў сучасным сэнсе слова пачалося з 1825 году, калі пачала дзейнічаць чыгуначная лінія Стоктан — Дарлінгтан у Вялікабрытаніі, пабудаваная Джорджам Стэфансанам. У Беларусі першая чыгунка Санкт-Пецярбург — Варшава пачала дзейнічаць у 1862 годзе, праходзячы праз такія беларускія гарады, як Дзьвінск, Вільню, Горадню, Беласток.

У нашы дні чыгуначны транспарт застаецца адным з асноўных відаў транспарту ў сьвеце.

## Вонкавыя спасылкі
Ігналіна

**Ігналі́на** (, ) — горад у паўночна-ўсходняй Летуве ва Ўцянскім павеце. Горад зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Ігналінскага раёну. Колькасьць насельніцтва складае каля 6,5 тыс. чалавек. У навакольлі гораду ў 1974 годзе быў утвораны Аўкштоцкі нацыянальны парк плошчай 21 100 га, у якім існуюць шматлікія азёры (каля 100), і старажытныя лясы. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

Назва гораду паходзіць ад папулярных у Летуве імёнаў *Ігнас* і *Ліна*.

Ігналіна быў заснаваны ў 1810 годзе, пасьля акупацыі мясцовых земляў Расейскай імпэрыяй. Хуткае разьвіцьцё горад атрымаў пасьля таго, як тут прайшла чыгунка Варшава — Санкт-Пецярбург у 1866 годзе. У канцы ХІХ стагодзьдзя горад быў вядомы сваёй прамысловасьцю, але ў нашы дні значна большае разьвіцьцё атрымаў турызм у Нацыянальны парк.

Ад назвы гораду ўзяла назву пабудаваная ў часы СССР Ігналінская атамная станцыя чарнобыльскага тыпу (РБМК-1500). Разам з электрастанцыяй быў пабудаваны горад Вісагіня, у якім жывуць працоўныя электрастанцыі.

Катэгорыя:Гарады Ўцянскага павету
Кашадары

**Кашада́ры** () — горад у Цэнтральнай Летуве, у Ковенскім павеце, зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Кашадарскага раёну. Горад знаходзіцца паміж Вільняй і Коўнам. Праз Кашадары цякуць Нёман і Вілія. Колькасьць насельніцтва гораду налічвае каля 10 тыс. чалавек. Кашадары адносяцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

Недалёка ад гораду знаходзіцца Летувіскі інстытут вэтэрынарыі.

## Гісторыя
Назва гораду паходзіць ад імя татарына *Кайшадара*, які жыў тут у XVI стагодзьдзі. Але летувісы прыдумалі легенду, што горад атрымаў назву ў XІХ стагодзьдзі, калі тут будавалі чыгунку. Мясцовыя непісьменныя жамойты ўвесь час падыходзілі да будовы і пыталі: «*ką čia daro?*», што азначае «*што тут адбываецца?*».

Упершыню паселішча ўзгадваецца ў 1590 годзе. У першай палове ХІХ стагодзьдзя маёнтак Кашадары належаў сям’і *Раемэраў*. У 1860-х гадах маёнтак перайшоў да лекара Раемэраў — *Яцкевіча*. У 1866 годзе тут жыло 29 жыхароў. Разьвіцьцё паселішча атрымала пасьля пабудовы чыгуначнай станцыі на лініі Вільня — Коўна. Потым тут прайшла лінія на Шаўлі. Падчас Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе горад быў заняты нямецкімі войскамі. З 1918 году ў незалежнай Летуве. З 1941 да 1944 году Кашадары былі акупаваныя нямецкімі войскамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Летувы
Латгалія

**Латга́лія** (; латгал.: *Latgola*) — усходні край Латвіі. Займае прыкладна ¼ частка тэрыторыі краіны. Улучае 6 раёнаў з цэнтрамі: Балві, Люцын, Рэжыца, Прэйлі, Дзьвінск, Краслава. Насельніцтва — латгальцы, расейцы, латышы, палякі, беларусы, габрэі.

## Гісторыя
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 11 жніўня 1920 году бальшавікі забралі з складу Беларускай ССР і перадалі Латвіі Дзьвінск, найбуйнейшы горад Віцебскай губэрні, а таксама паўночна-заходнюю частку Віцебскай губэрні (Дзьвінскі, Люцынскі, Рэжыцкі паветы і 2 воласьці Дрысенскага павету). Ужо 25 сакавіка 1921 году ў Дзьвінску ўтварылася беларускае культурна-асьветніцкае таварыства «Бацькаўшчына»; сярод вынікаў працы таварыства было заснаваньне Дзьвінскай беларускай гімназіі.

У 1924—1925 гадох латвійская паліцыя сфабрыкавала матэрыялы пра «спробы далучэньня Латгаліі і часткі Ілукштанскага павету да БССР», па чым былі арыштаваныя і зьвінавачаныя ў дзяржаўнай здрадзе многія прадстаўнікі беларускай інтэлігенцыі, настаўнікі, сябры таварыства «Бацькаўшчына». Хоць суд і апраўдаў беларусаў, але па гэтым былі ліквідаваныя многія беларускія культурніцка-адукацыйныя ўстановы. Неўзабаве латвійскі ўрад зачыніў усе беларускія адукацыйныя ўстановы былой Дзьвіншчыны.

Сэпаратысцкія настроі ў Латгаліі праяўляліся і пазьней: напрыклад, Язэп Гайлевіч, вікарый у касьцёле Панны Марыі ў Дзьвінску, зьвінавачваўся латыскімі ўладамі ў плянах далучыць Латгалію да Польшчы.

У пачатку XXI стагодзьдзя зноў паўстала пытаньне пра асобы статус Латгаліі і, нават пра выхад латгальскіх земляў з складу Латвіі. У жніўні 2011 году Паліцыя бясьпекі Латвіі распачала крымінальную справу паводле факту пашырэньня ўлётак, якія заклікалі вярнуць Расеі Латгалію. У 2015 годзе прадстаўнікі грамадзянскай супольнасьці сталі папулізаваць ідэю Латгальскай Народнай Рэспублікі. У студзені 2015 году ў сацыяльнай сетцы Фэйсбук была апублікаваная выява сьцягу Латгальскай Народнай Рэспублікі, а таксама мапа Латвіі без Латгаліі. У лютым 2015 году Паліцыя бясьпекі Латвіі распачала чарговую крымінальную справу ў дачыненьні прыхільнікаў самастойнасьці Латгаліі. Некаторыя латвійскія палітычныя дзеячы лічаць, што пазбаўленьне ад Латгаліі стане для латыскіх нацыяналістаў адзінай магчымасьцю захаваць уладу на тэрыторыі астатняй Латвіі.

Ідэя сэпаратызму Латгаліі падаграецца таксама звонку: 3 лютага 2016 году тэлекампанія «Бі-бі-сі» паказала фільм «Трэцяя сусьветная вайна: у камандным пункце» (*World War Three: Inside the War Room*), у якім па захопе Дзьвінску прарасейскімі паўстанцамі і ўмяшаньня амэрыкана-брытанскай кааліцыі сусьвет аказваецца на мяжы глябальнай ядзернай катастрофы.

## Насельніцтва
На тэрыторыі колішняга Інфлянцкага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага сфармалавася этнаграфічная група *[[Ліцьвіны|ліцьвінаў]]* — беларусы-каталікі, якія размаўляюць на беларускай мове.

## Глядзіце таксама
* Гістарычныя вобласьці Латвіі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыйна-забаўляльны партал Дзьвінска, Латгалія
* Інфармацыйна-навінавы партал г. Дзьвінск, Латгалія


Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Расеі
Латгалы

**Латга́лы** (; у рускіх крыніцах XI стагодзьдзя *лецьгола* і *латыгола*) — балцкая народнасьць.

Лічыцца, што яе назва дало назву ўсяму латыскаму народу (*latvieši*, *латышы*). Латгалы засялялі ўсходнюю частку сучаснай Латвіі па правым беразе Заходняй Дзьвіны. На захадзе межавалі з лівамі, на поўдні — зь селамі (селонамі) і земгаламі, на ўсходзе — з крывічамі, на поўначы — з эстонцамі. У X—XII стагодзьдзях у латгалаў вылучылася раньнефэадальная шляхта. З раньнефэадальнага пэрыяду латгалы распаўсюдзіліся на тэрыторыі ліваў.

## Літаратура
 
* Гісторыя Латвійскай ССР, 2 выд., Рыга, 1971.
* Мугурэвіч Э. С., Усходняя Латвія і суседнія землі ў Х—XIII стст., пер. з латыскай, Рыга, 1965.

## Вонкавыя спасылкі
* Латгалы (інфлянты)
* Фэст балтыйскіх культур, ліпень 2006

Катэгорыя:Усходнія балты
Латгальцы

**Латга́льцы** (па-латгальску: *latgalīši*, ) — народ які пражывае ў асноўным у Латгаліі — гісторыка-культурная вобласьць Латвіі. У Латвіі пражываюць 400 тыс. латгальцаў (прыкладна 20 % насельніцтва), але падлікі ўскладняюцца тым, што афіцыйна ў Латвіі няма нацыянальнасьці латгальцы. Шмат латгальцаў пражывае ў Расеі, у прыватнасьці ў Краснаярскім краі.

Мова — латгальская (лічыцца верхнелатыскім дыялектам латыскай мовы), ня мае афіцыйнага статусу, але па Законе аб мове дзяржава захоўвае і разьвівае латгальскую мову як культурна-гістарычную каштоўнасьць. У большай часткі зь іх у пашпарце запісаная нацыянальнасьць «латыш».

Большасьць веруючых латгальцаў вызнае каталіцызм.

Латгальцы лічацца нашчадкамі латгалаў.

## Глядзіце таксама
* Латгалія

Катэгорыя:Балты
Катэгорыя:Народы Латвіі
Казлова Руда

**Казло́ва Ру́да** () — горад у Цэнтральнай Летуве, у Мар’ямпальскім павеце, за 27 км на поўнач ад Мар’ямпалю. Насельніцтва налічвае каля 7,5 тыс. чалавек. Горад зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Казларудзкага раёну. Праз горад ідзе чыгунка Коўна — Чарняхоўск. Казлова Руда адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Судовія.

Назва гораду паходзіць ад прозьвішча двараніна прадпрымальніка *Казла*, які жыў тут ў XVI—XVII стагодзьдзях і заснаваў дзягцярню. Калі ў навакольных лясах былі выведаны невялікія радовішчы жалезнай руды, зьявіліся прадпрыемствы па выплаўцы жалеза — *рудні*.

Упершыню паселішча ўзгадваецца ў 1744 годзе. Паступова паселішча разьвівалася як цэнтар дзягцярнай вытворчасьці, а потым апрацоўкі жалеза. Калі ў 1860—1861 гадах праз горад прайшла чыгунка, тут было пабудаванае чыгуначнае дэпо. Пасьля 1920 году горад трапіў у склад Летувы, стаўшы, з 1931 году, цэнтрам староства. З 1940 году Казлова Руда ў складзе СССР. У 1950 годзе Казлова Руда атрымала статус гораду і стала (да 1962 году) цэнтрам раёну. З 1999 году зноў быў утвораны Казларудзкі раён.

Катэгорыя:Гарады Летувы
Іван Тур

**Іван Пятровіч Тур** (10 ліпеня 1905, Купянск Харкаўская губэрня — 24 кастрычніка 1965, Масква) — савецкі партыйны дзеяч.

Сябра УКП(б) з 1926 году. Скончыў Вайсковую Акадэмію матарызацыі і мэханізацыі РСЧА. З 1937 на партыйнай рабоце.

Пасьля далучэньня Заходняй Беларусі да СССР у Баранавічах, зь верасьня 1939 да 1940 — Першы сакратар Баранавіцкага абласнога камітэта КП(б) Беларусі.

У 1940 — сакратар ЦК КП(б) Беларусі. У 1941 — 1942 сакратар Сьвярдлоўскага абласнога камітэта УКП(б). 1942—1944 — намесьнік народнага камісара танкавай прамысловасьці СССР па кадрах.

Пасьля вызваленьня Баранавічаў — з 8 ліпеня 1944 да 1946 — Першы сакратар Баранавіцкага абласнога камітэта КП(б) Беларусі. Падпісваў сьпісы на высылку польскіх асаднікаў і іх родных.
 
З 1946 да 1955 — сакратар ЦК КП(б) Беларусі.

Пасьля да кастрычніка 1957 — Першы сакратар Вялікалуцкага абласнога камітэту КПСС. З 25 лютага 1956 да 17 кастрычніка 1961 — кандыдат ў члены ЦК КПСС. З катрычніка 1957 да сьмерці 24 кастрычніка 1965 — намесьнік дырэктара Навуковага Цэнтру біялягічных дасьледваньняў Акадэміі навук СССР.

Пахаваны ў Маскве на Навадзявочых могілках — 6 лапік 24 шэраг.

## Літаратура

* Центральный комитет КПСС, ВКП(б), РКП(б), РСДРП(б) 1917 - 1991. Историко-биографический справочник. Составитель Горячев Ю. В., Москва,
* Советская историческая энциклопедия, тт. 1 — 16, Москва, 1961 — 1976

Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Нарадзіліся 10 ліпеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1905 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Купянску
Катэгорыя:Памерлі 24 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1965 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Маскве
Латышы

**Латышы** () — балтыйскі народ, які складае 62,1% насельніцтва Латвіі. Асноўная мова — латыская балтыйскай групы індаэўрапейскай сям’і. Веруючыя латышы — пераважна лютэране, ёсьць таксама каталікі і праваслаўныя РПЦ Масквы.

Паходзяць ад латгалаў — старажытнабалцкай народнасьці (адкуль і саманазва — *латвешы*). З XIII стагодзьдзя латышы знаходзіліся пад нямецкім валадарствам, затым пад швэцкім, а з 1795 году сталі часткай Расейскай імпэрыі. Латыская народнасьць склалася да XVII стагодзьдзя; пратэстанцызм распаўсюдзіўся ў XVI стагодзьдзі (не прыжыўся ён толькі ў Латгаліі, якая да другой паловы XVIII стагодзьдзя ўваходзіла ў склад Польшчы).

Да 1917 году на тэрыторыі тагачаснай Пецярбурскай губэрні пражывала каля 30 тысячаў латышоў-перасяленцаў з Латвіі. Калёніі латышоў існавалі і ў Цьвярской, Пскоўскай губэрнях.

Пасьля рэвалюцыі ў Ленінградзе працаваў пэдагагічны тэхнікум, які рыхтаваў кадры настаўнікаў для латыскіх школ Ленінградзкай вобласьці, выходзіла газэта. Існавалі кампактныя латыскія селішчы і латыскі саўгас «Чырвоны Латыш» у Тосьненскім раёне. З прычыны рэпрэсіяў і вайны лік ленінградзкіх латышоў значна скараціўся і цяпер у Ленінградзкай вобласьці яны пражываюць у вельмі невялікай колькасьці.

**Колькасьць народу: 1 530 000**;

Таксама пражываюць: 
* У Латвіі: 1 320 600
* У ЗША: 87 564
* У Расеі: 35 000
* У Бразыліі: 20 000
* У Канадзе: 20 000 
* У Аўстраліі: 18 938
* У Ірляндыі: 18 008
* Ва Ўкраіне: 5079
* У Вялікабрытаніі: 5000
* У Нямеччыне: 4000
* У Швэцыі: 4000
* У Летуве: 3000
* У Эстоніі: 2300
* У Беларусі: 2200
* У Вэнэсуэле: 400
* У Францыі: 300
* У Аргентыне: 200
* У Грузіі: 200
* У Нарвэгіі: 200
* У Чылі: 100

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Фэномэны палітычнага нацыяналізму на прыкладзе Латвійскай Рэспублікі 
* Х. Стродс, Пачатак перасяленьня латыскіх сялян у Расею ў 40-я — 60-я гг. XIX ст.


Катэгорыя:Народы Латвіі
Кальварыя (горад)

**Кальва́рыя** () — горад у паўднёвай Летуве, у Мар’ямпальскім павеце каля мяжы з Польшчай. Кальварыя разьмяўчаецца на беразе ракі Шэшупы. Колькасьць насельніцтва налічвае каля 5 тыс. чалавек. Горад зьяўляецца цэнтрам Кальварыйскага раёну, адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Судовія.

## Гісторыя
Горад атрымаў сваю назву дзякуючы каталіцкаму біскупу Ёсіфу Тышкевічу (пам. 1656 г.), які пабудаваў тут у 1640 годзе кальварыю на ўзор ерусалімскай. Па яго загаду тут таксама была пабудавана капліца. Ён запрасіў сюды дамініканцаў, які заснавалі тут свой кляштар. Упершыню паселішча ўзгадаваецца з 1667 году. Правы гораду і герб паселішча Кальварыя атрымала ў 1771 годзе.

З 1918 году горад трапіў у склад Летувы. Зь верасьня 1939 году да ліпеня 1940 году тут знаходзіўся лягер для інтэрнаваных салдатаў *Войска Польскага*. Пасьля ўваходу Летувы ў склад СССР гэтыя салдаты былі вывезеныя ва ўнутраныя раёны СССР.

Катэгорыя:Гарады Летувы
РП

* «Родная прырода» — беларускі часопіс;
* Рэч Паспалітая — канфэдэрацыя Польскага каралеўства і Вялікага Княства Літоўскага.
Гімн Мальты

«**L-Innu Malti**» — нацыянальны гімн Мальты. Музыку напісаў Робэрт Самут, а тэкст Дум Карм Псаіла.

## Тэкст

Lil din l-art ħelwa, l-Omm li tatna isimha,
Ħares, Mulej, kif dejjem Int ħarist:
Ftakar li lilha bl-oħla dawl libbist.

Agħti, kbir Alla, id-dehen lil min jaħkimha,
Rodd il-ħniena lis-sid, saħħa 'l-ħaddiem:
Seddaq il-għaqda fil-Maltin u s-sliem. 


## Глядзіце таксама
* Сьцяг Мальты
* Герб Мальты

## Крыніцы

Мальта
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Мальты
Герб Ліхтэнштайну

**Герб княжага дому Ліхтэнштайн** таксама выкарыстоўваецца ў якасьці нацыянальнага гербу. Правам яго выкарыстаньня валодаюць толькі чальцы княжага дому і прадстаўнікі дзяржаўных улад. Урад можа дазваляць прыватнае выкарыстаньне гербу, калі гэта знаходзіцца ў інтэрасах дзяржавы. Герб — гэта гісторыя княжага дому ў сымбалях, якія прадстаўляюць розныя вобласьці Эўропы, зь якімі Ліхтэнштайн гістарычна зьвязаны пасродкам заваёў або дынастычных шлюбаў:

* У цэнтры — залаты з чырвоным шчыт, фамільны герб роду Ліхтэнштайн;
* Першая чвэрць — герб Сылезіі (сылескі арол); 
* Другая чвэрць — герб роду Кўэнрынг (8 залатых і чорных палос, перасечаных па дыяганалі зялёнай з каронамі паласой);
* Трэцяя чвэрць — герб герцагства Трапаў (расьсечаны па вэртыкалі чырвона-белы шчыт);
* Чацьвёртая чвэрць — герб усходне-фрыскага роду Кірксэна, уяўлялы графства Рытбэрг (чорны арол з жаночай галавой, т. зв. ''гарпія''); 
* У падставе шчыта — герб герцагства Ягерндорф (залаты паляўнічы рог у сінім полі).

Мантыя і княжая карона сымбалізуюць манархічны дзяржаўны лад і ўладу князя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дзяржаўная сымболіка Ліхтэнштайна

Катэгорыя:Гербы з каронамі
Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Ліхтэнштайну
Ліхтэнштайн
ISO 3166

**ISO 3166** — міжнародны стандарт ISO, які вызначае кодавыя пазначэньні дзяржаваў і залежных тэрыторыяў, а таксама асноўных адміністрацыйных утварэньняў усярэдзіне дзяржаваў. Складаецца з наступных частак:
* **ISO 3166-1** — коды дзяржаваў і залежных тэрыторыяў
** **ISO 3166-1 alpha-2** — дзьвюхлітарныя
** **ISO 3166-1 alpha-3** — трохлітарныя
** **ISO 3166-1 numeric** — лічбавыя
* **ISO 3166-2** — коды адміністрацыйных утварэньняў усярэдзіне дзяржаваў (вобласьці, штаты, правінцыі і да т. п.)
* **ISO 3166-3** — коды ўжо неіснуючых дзяржаваў (аб’яднаньне, падзел, зьмена назвы і да т. п.)
Дзьвюхлітарныя коды ISO 3166-1 alpha-2 выкарыстоўваюцца ICANN для прысваеньня нацыянальных дамэнных імёнаў верхняга ўзроўню.

## Сьпіс ISO 3166-1

База зьвестак дзьвюхлітарных дамэнаў верхняга ўзроўню па кодах краін складаецца на аснове сьпісу краін, распрацаванага ISO 3166 Maintenance Agency. IANA стварае новы ccTLD толькі пасьля таго, як яго код зьяўляецца ў сьпісе ISO 3166-1.

Гэты сьпіс шырока выкарыстоўваецца і ў іншых мэтах, бо для працэдуры адбору краін для яго выкарыстоўваюцца палітычна нэўтральныя прынцыпы.

## Сьпіс ISO 3166-2

ISO 3166-2 займаецца адміністрацыйнымі адзінкамі другога ўзроўню. Чалябінская вобласьць Расеі, напрыклад, пазначаецца RU-CHE.

## Глядзіце таксама
* ДАСТ 7.67 — коды назваў краін і Агульнараскйскі клясыфікатар краін сьвету
* ISO 639 — коды назваў моваў і коды моваў у адпаведнасьці з ДАСТ 7.75–97 «Коды найменьняў моваў»
* ISO 4217 — коды валют і Агульнарасейскі клясыфікатар валют
* Сьпіс кодаў МАК — трохі не супадальныя з сучасным сьпісам трохлітарныя пазначэньні краін

## Вонкавыя спасылкі
* ISO 3166
* Сьпіс кодаў у Сусьветнай кнізе фактаў ЦРУ
* Коды краін у розных сыстэмах — ISO 3166-1, дамэны верхняга ўзроўню IANA, аўтамабільныя, коды МАК, тэлефонныя


Катэгорыя:Сьпісы краін
Модульная бібліятэка для распазнаньня аўдыё

**Модульная бібліятэка для распазнаньня аўдыё** (, MARF) — зьяўляецца дасьледчай плятформай і падборкай альгарытмаў для апрацоўкі і распазнаньні шаблёнаў (тэксту, прамовы, гуку і т. д.) і апрацоўкі натуральнай мовы, напісаная на Java і ўладкованая ў модульную структуру, якая спрабуе палегчыць дадатак новых альгарытмаў, убудоваў і модуляў. MARF можа дзейнічаць як бібліятэка ў прыкладаньнях або можа выкарыстоўвацца як крыніца для вывучэньня і пашырэньні. Некалькі суправаджалых праграмаў прыкладаюцца для ілюстрацыі магчымасьцяў бібліятэкі і як ёй карыстацца. Ёсьць таксама досыць дэталёвае кіраўніцтва і апісанне праграмнага інтэрфейсу у фармаце Javadoc. MARF і яе прыкладаньня выпушчаныя паводле ліцэнзіі BSD-стылю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Апрацоўка натуральнай мовы
Катэгорыя:Java
Кальварыя (неадназначнасьць)

**Кальварыя** (ад  — чэрап,  — месца чэрапу) — заходні варыянт вымаўленьня назвы Галгофа — месца, дзе быў расьпяты Хрыстос.

На Беларусі й Летуве даўней — сьвятое месца ў каталікоў.

## Значэньні

### Геаграфічныя мясьціны

#### у [[Беларусь|Беларусі]]

* Кальварыя — найстарэйшыя могілкі ў Менску
* Кальварыя — могілкі ў прадмесьці Барысава
* Кальварыя — гістарычнае месца пакланеньня вернікаў-каталікоў ў прадмесьці Мядзела
* Кальварыя — менскае прадмесьце каля Кальварыйскіх могілак

#### у [[Летува|Летуве]]

* Кальварыя — горад
* Кальварыя Жамойцкая — мястэчка

#### у [[Польшча|Польшчы]]

* Кальварыя — вёска ў Паморскім ваяводзтве

### Іншае

* Кальварыя — сьвятое месца ў каталікоў
* Кальварыя — пік у Карканошах
* Кальварыя — манумэнт-расьпяцьце, найчасьцей сустракаюцца ва францускай Брэтаніі

## Глядзіце таксама

* Галгофа
* Кэлвары — няўключаная тэрыторыя ў Маршфілдзе, штат Вісконсын, ЗША
* Гура Кальварыя — места ў Польшчы
* Зносіны Калвары Беларусі — духоўная асацыяцыя хрысьціянскіх цэркваў
Сарбона

**Сарбо́на** () — шэраг унівэрсытэтаў у Францыі, адзін з самых вядомых унівэрсытэцкіх цэнтраў Эўропы. Знаходзяцца ў Парыжы і цэнтральным рэгіёне краіны — Іль-дэ-Франс.

Гісторыя Сарбоны пачынаецца з Парыскага ўнівэрсытэту, які быў утвораны ў 1215 годзе ў выніку аб’яднаньня некалькіх царкоўных школ. У 1257 годзе тэоляг Рабэр дэ Сарбон, духаўнік караля Людвіка IX Сьвятога, заснаваў у Парыжы багаслоўскі каледж для дзяцей зь бедных сем’яў, а таксама інтэрнат для выкладчыкаў і студэнтаў. У 1554 годзе каледж атрымаў назву Сарбона, паступова адбылося яго аб’яднаньне з тэалягічным факультэтам Парыскага ўнівэрсытэту. У XVII стагодзьдзі назва Сарбона распаўсюдзілася на ўвесь унівэрсытэт. У 1972 годзе ўнівэрсытэт быў рэарганізаваны ў шэраг ВНУ, якія традыцыйна называюць Сарбона.

Унівэрсытэты Сарбоны карыстаюцца аўтарытэтам ва ўсім сьвеце.

## Выпускнікі

* Анарэ дэ Бальзак
* Бэнэдыкт XVI
* Жан-Люк Гадар
* Ігнацы Ляёля
* Жан Кальвін
* Раймон Кено
* Крыстыян Комбаз
* П’ер дэ Кубэртэн
* Марыя Кюры
* П’ер Кюры
* Міхаіл Астраградзкі
* Пол Пот
* Ібрагім Ругова
* Франсуаза Саган (ня скончыла)
* Жан-Поль Сартр
* Марына Цьвятаева
* Эразм Ратэрдамскі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Бакалаўрам у Сарбоне ўпершыню стала студэнтка з Гомельшчыны // Мая зарплата. 2009. 14 ліпеня.

Катэгорыя:Францускія ўнівэрсытэты
Матчы зборнай СССР па футболе 1966 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Матч групавога турніру VIII чэмпіянату сьвету

### Матч групавога турніру VIII чэмпіянату сьвету

### Матч групавога турніру VIII чэмпіянату сьвету

### Матч 1/4 фіналу VIII чэмпіянату сьвету

### Матч 1/2 фіналу VIII чэмпіянату сьвету

### Матч за 3-е месца VIII чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч. Разьвітальны матч [[Віктар Панядзелак|В. Панядзелка]] за [[Зборная СССР па футболе|зборную СССР]]

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1966 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1967 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1968 году|I чэмпіянату Эўропы]]

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1968 году|I чэмпіянату Эўропы]]

### Адборачны матч XIX Алімпіяды

### Зваротны адборачны матч XIX Алімпіяды

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1968 году|I чэмпіянату Эўропы]]

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1968 году|I чэмпіянату Эўропы]]

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1968 году|I чэмпіянату Эўропы]]

### Адборачны матч [[Чэмпіянат Эўропы па футболе 1968 году|I чэмпіянату Эўропы]]

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

Катэгорыя:1967 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1968 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
## Таварыскі матч

## Таварыскі матч

## Таварыскі матч

## Таварыскі матч

## Матч 1/4 фіналу чэмпіянату Эўропы

## Матч 1/4 фіналу чэмпіянату Эўропы

## Адборачны матч XIX Алімпіяды

## Адборачны матч XIX Алімпіяды

## Матч 1/2 фіналу чэмпіянату Эўропы

## Матч за 3-е месца чэмпіянату Эўропы

## Таварыскі матч

## Таварыскі матч

Катэгорыя:1968 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Матчы зборнай СССР па футболе 1969 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч IX чэмпіянату сьвету

### Таварыскі матч

### Адборачны матч IX чэмпіянату сьвету

### Адборачны матч IX чэмпіянату сьвету

### Адборачны матч IX чэмпіянату сьвету

Катэгорыя:1969 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Slipknot (альбом)

***Slipknot*** — першы афіцыйны альбом ню-мэтал гурта Slipknot, выпушчаны ў 1999 годзе.

## Сьпіс кампазыцыяў
;Арыгінальнае выданьне
# «742617000027» — 0:36
# «(Sic)» — 3:19
# «Eyeless» — 3:56
# «Wait and Bleed» — 2:27
# «Surfacing» — 3:38
# «Spit It Out» — 2:39
# «Tattered & Torn» — 2:54
# «Frail Limb Nursery» — 0:45
# «Purity» — 4:14
# «Liberate» — 3:06
# «Prosthetics» — 4:58
# «No Life» — 2:47
# «Diluted» — 3:23
# «Only One» — 2:26
# «Scissors» — 19:16
:* «Eeyore» (схаваны трэк) — 2:28

;Перавыданьне
# «Me Inside»&nbsp;— 2:39
# «Liberate»&nbsp;— 3:06
# «Prosthetics»&nbsp;— 4:58
# «No Life»&nbsp;— 2:47
# «Diluted»&nbsp;— 3:23
# «Only One»&nbsp;— 2:26
# «Scissors»&nbsp;— 19:16
:* «Eeyore» (схаваны трэк)&nbsp;— 2:28

;Бонус-трэкі ў «дзіджыпаке»
# «Scissors» (Edit) — 8:25
# «Get This» — 2:03
# «Spit It Out» (Hyper Version) — 2:24
# «Wait and Bleed» (Terry Date Mix) — 2:31
# «Interloper» (Demo) — 2:18
# «Despise» (Demo) — 3:41
# «Surfacing» (Live) — 12:39
:* «Eeyore» (схаваны трэк) — 2:28

Катэгорыя:Альбомы Slipknot
Схаваны трэк

**Схаваны трэк** () — фрагмэнт музыкі, які разьмешчаны на аўдыёносьбіце (cd-кружэлцы, магнітафоннай касэце ды інш.) такім чынам каб пазьбягаць выяўленьня выпадковым слухачом. У некаторых рэдкіх выпадках *схаваны трэк* - фактычна вынік памылкі, якая адбылася ў працэсе мастэрынгу.

## Глядзіце таксама
* Бонус-трэк

## Вонкавыя спасылкі
* HiddenSongs.com 

Катэгорыя:Музыка
Матчы зборнай СССР па футболе 1971 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч II чэмпіянату Эўропы

### Адборачны матч першага этапу ў эўрапейскай зоне XX Алімпіяды

### Адборачны матч II чэмпіянату Эўропы

### Таварыскі матч

### Зваротны адборачны матч першага этапу ў эўрапейскай зоне XX Алімпіяды

### Таварыскі матч

### Адборачны матч II чэмпіянату Эўропы

### Адборачны матч II чэмпіянату Эўропы

### Адборачны матч другога этапу ў 1-й групе эўрапейскай зоны XX Алімпіяды

### Адборачны матч II чэмпіянату Эўропы

### Адборачны матч другога этапу ў 1-й групе эўрапейскай зоны XX Алімпіяды

### Адборачны матч другога этапу ў 1-й групе эўрапейскай зоны XX Алімпіяды

Катэгорыя:1971 год у футболе
Катэгорыя:Зборная СССР па футболе
Баранавіцкі павет

**Баранавіцкі павет** () — адміністрацыйная адзінка, ўтвораная 1 жніўня 1919 году Грамадзянскай радай усходніх тэрыторыяў з частак Слуцкага і Наваградзкага павету, пазьней — у Наваградзкім ваяводзтве міжваеннай Польшчы. Сталіца — Баранавічы. Плошча — 3497 км². У склад гміны ўваходзіла 10 гмінаў і 2 гарады.

Павет ўтвораны:
* з гмінаў Слуцкага павету: Гавезна, Лань, Клецак, Сіняўка, Ляхавічы, Мядзьведзічы;
* з гмінаў Наваградзкага павету: Мір, Жухавічы, Гарадзея, Чэрніхава, Сноў, Сталовічы, Новая Мыш, Дарава, Ястрамбель, Востраў, Крывошын.

## Адукацыя
У Баранавіцкім павеце Берасьцейскай акругі ГУУС у навучальным годзе 1919/1920 налічвалася 49 пачатковых школаў і 2 вышэйшыя школы. Агулам, у іх вучылася 4253 дзяцей і выкладала 110 настаўнікаў.

## Дэмаграфія
Паводле праведзенага ў сьнежні 1919 году перапісу, колькасьць насельніцтва ў баранавіцкім павеце склада 178 212 чалавек. На яго тэрыторыі разьмяшчаўся 831 населены пункт, чатыры зь якіх мелі па 1—5 тыс. чалавек, два — 5—10 тыс. чалавек і адзін — 10 тыс. чалавек. У саміх Баранавічах пражывала 10 373 местачкоўцы.

Паводле Альфонса Красінскага і Віктара Арміцкага, тэрыторыя павету ўваходзіла ў склад г. зв. беларускага абшару, што азначала перавагу прадстаўнікоў беларускай народнасьці над усімі іншымі этнасамі.

Аднак тэзіс пра перавагу беларускага этнасу не пацьвярджаецца тагачаснай польскай статыстыкай. Паводле перапісу 1931 году, колькасьць насельніцтва павету складала 161 088 чалавек, зь якіх сваёй роднай мовай назвалі: польскую — 74 916 чалавек (47%), беларускую 68 630 чалавек (43%). Ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі лічыў, што беларускамоўных у Баранавіцкім павеце каля 140 тысячаў.

Плошча Баранавіцкага павету складала — 3497 км² (1922). Плошча Баранавіцкага павету на 1931 год складала 3288 км².

## Гміны

* Чэрніхава
* Дарава
* Ястрамбель
* Крывошын
* Ляхавічы
* Мядзьведзічы
* Новая Мыш
* Востраў
* Паланечка
* Сталовічы
* Гарадзішчы
* Молчадзь
* Дабрамысьль
* Вольна 

### Гарады
* Баранавічы
* Ляхавічы

## Пазьнейшыя зьмены
* у сьнежні 1925 году былі скасаваныя Паланечкаўская і Чэрніхаўская гміны. Замест іх была створана Вольнаўская гміна. 
* у студзені 1926 году са Слонімскага павету да Баранавіцкага былі перададзеныя Дабромысьленская гміна і Моўчадзкая гміна. 
* 31 траўня 1929 году 17 населеных пунктаў адлучылі з гміны Вольна й далучылі да гміны Жухавічы ў Стаўпецкім павеце

### У складзе БССР
З 14 лістапада 1939 году Баранавіцкі павет у складзе БССР. Пасьля рэарганізацыі 4 сьнежня 1939 году ўвайшоў у склад Баранавіцкай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Баранавічы
Катэгорыя:Баранавіцкі павет (1919—1939)
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Наваградзкага ваяводзтва (1921—1939)
Кейданы

**Кейда́ны** () — места ў Летуве, на рацэ Нявежы. Адміністрацыйны цэнтар Кейданскага раёну Ковенскага павету. Насельніцтва на 2017 год — 24 177 чалавек. Чыгуначная станцыя.

Кейданы — магдэбурскае места гістарычнай Жамойці, якое ў 2003 годзе абвясьцілі часткай афіцыйнага летувіскага этнаграфічнага рэгіёну «Аўкштайція».

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, назва Кейданы паходзіць ад германскага асабовага імя (падобнае імя Χαιδεινοι засьведчыў яшчэ Пталемэй).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Кейданы ўпамінаюцца ў 1372 годзе ў Лівонскай кроніцы. У XVI—XVII стагодзьдзях яны знаходзіліся ў валоданьні Радзівілаў. З гэтага часу Кейданы сталі буйным цэнтрам кальвінізму ў рэгіёне. 

Кракаўскі дакумэнт 1514 году адрозьніваў «*[[Ліцьвіны|ліцьвіна]] з [[Горадня|Горадні]]*» ад «*[[Жамойты|жмудзіна]] з Кейданаў*».

У 1618 годзе Станіслаў Бурневіч, «*жыхар места Кейданскага ў Жамойцкай зямлі*», падаў цытату па-летувіску «*Toi yra walia tawo*», якую азначыў як зробленую «па-жамойцку» ().

24 красавіка 1648 году Кейданы атрымалі ад караля і вялікага князя Ўладзіслава Вазы Магдэбурскае права і герб. 17 жніўня 1655 году тут склалі унію паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Швэцыяй.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Кейданы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі. У 1811—1863 гадох яны знаходзіліся ў валоданьні Гутэн-Чапскім. У час вызвольнага паўстаньня (1830—1831) 29 красавіка 1831 году тут адбылася бітва паміж нерэґулярным аддзелам паўстанцаў пад камандаваньнем Маўрыцыя Прозара з аднаго боку й большай колькасьці расейскіх войск. 

У 1862 годзе адзначалася, што рада Кейданскай гімназіі выступіла з прапановай увесьці выкладаньне жамойцкай мовы.

### Найноўшы час
З 1918 году — у складзе Летувы.

## Эканоміка
З 1963 году ў Кейданах працуе хімічны завод «Lifosa», які вырабляе ўгнаеньні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Летувы
1320-я

**1320-я**

Стагодзьдзі: XIII стагодзьдзе - XIV стагодзьдзе - XV стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1270-я
1280-я
1290-я
1300-я
1310-я
**1320-я**
1330-я
1340-я
1350-я
1360-я
1370-я


Гады: 
1320, 1321, 1322, 1323, 1324, 1325, 1326, 1327, 1328, 1329

----

## Асноўныя падзеі
* ацтэкі заснавалі Тэначытлян

Катэгорыя:1320-я
Арсэнал

**Арсэнал** (;  ад араб. «*дар ар-сінаа*» — «майстэрня») або **цэйхгаўз** або **збройня****, збраёўня** — будынак для захаваньня зброі, боепрыпасаў і іншага вайсковага рыштунку, часткова для вырабу і рамонту.

На Беларусі ўзводзіліся арсэналы ў буйных замках і гарадох. Звычайна былі мураваныя, што было зьвязана з захаваньнем лёгказапальных рэчываў, але таксама будаваліся і драўляныя. Як правіла арсэналы былі аднапавярховымі. Унтры падзяляліся на памяшканьні для захаваньня ручной вагняпальнай зброі, гарматаў і рознага кшталту вайсковага рыштунку і боепрыпасаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Абарончая архітэктура
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Менск (астэроід)

**Менск**, малая плянэта №3012.

Сярэдні дыямэтар - 20 км, сярэдняя адлегласьць ад Сонца - 482,3 млн. км, пэрыяд абарачэньня - 5,8 года. 

Адкрыта ў 1979 у Крымскай астрафізычнай абсэрваторыі Мікалаем Чарных. 

Названа ў гонар горада Менска.

Катэгорыя:Астэроіды
Vol. 3: (The Subliminal Verses)

**Vol. 3: (The Subliminal Verses)** — трэці альбом амэрыканскага ню-мэтал гурта Slipknot, выпушчаны ў 2004 годзе. Песьня «Before I Forget» атрымала прэмію Грэмі ў 2006 годзе, як лепшая мэтал-песьня.

## Трэкліст
; Арыгінальнае выданьне
# «Prelude 3.0» — 3:58
# «The Blister Exists» — 5:20
# «Three Nil» — 4:48
# «Duality» — 4:14
# «Opium of the People» — 3:13
# «Circle» — 4:22
# «Welcome» — 3:15
# «Vermilion» — 5:16
# «Pulse of the Maggots» — 4:19
# «Before I Forget» — 4:38
# «Vermilion Pt. 2» — 3:44
# «The Nameless» — 4:28
# «The Virus of Life» — 5:25
# «Danger — Keep Away» — 3:14

; Спэцыяльнае выданьне (бонус-дыск)
# «Don't Get Close» — 3:47
# «Scream» — 4:31
# «Vermilion» (Terry Date Single Mix) — 5:25
# «Danger — Keep Away» (Full-Length Version) — 7:55
# «The Blister Exists» (Live) — 5:21
# «Three Nil» (Live) — 4:57
# «Disasterpiece» (Live) — 5:25
# «People = Shit» (Live) — 3:54

Катэгорыя:Альбомы Slipknot
All Hope Is Gone

**All Hope Is Gone** — гэта чацьверты студыйны альбом амэрыканскага ню-мэтал гурта Slipknot, які выйшаў 20 жніўня 2008 году.

## Трэкліст
# «.execute.»
# «Gematria (The Killing Name)»
# «Sulfur»
# «Psychosocial» — 4:42
# «Dead Memories»
# «Vendetta»
# «Butcher’s Hook»
# «Gehenna»
# «This Cold Black»
# «Wherein Lies Continue»
# «Snuff»
# «All Hope Is Gone» — 4:45

;Бонус-трэкі
#  «Child of Burning Time»
# «Til We Die»
# «Vermilion Pt. 2» (Bloodstone mix) — 3:39
# iTunes Exclusive Track [Pre-Order Only]

Катэгорыя:Альбомы Slipknot
9.0: Live

***9.0: Live***&nbsp;— канцэртны альбом амэрыканскага ню-мэтал гурта Slipknot, выпушчаны ў 2005 годзе. Кружэлка была запісаная з розных канцэртаў згуляных у Токіё, Сынгапуры, Лас-Вэгасе ды інш. На альбоме гучаць песні з усіх трох паўнавартасных альбомаў групы, а таксама некаторыя рэдкія песьні, такія як «Eeyore», «Get This» і «Purity». Таксама на кружэлцы можна пачуць песьню з альбома *[[Iowa]]*&nbsp;— «Skin Ticket», якая ніколі раней ня гралася ў жывую.

У падтрымку альбома быў выпушчаны кліп на канцэртны запіс песьні «The Nameless».

## Сьпіс кампазыцыяў

Катэгорыя:Альбомы Slipknot
ISO 216

міні|250пкс|Сэрыя фарматаў паперы ISO A
**Міжнародны стандарт ISO 216** вызначае папяровыя фарматы.
Ён быў створаны ў 1975 г. з нямецкага стандарту DIN 476 і адрозьніваецца ад яго толькі большымі дапушчальнымі хібнасьцямі.

Стандарт быў прыняты амаль усімі краінамі, за выключэньнем ЗША і Канады.

## Сэрыя фарматаў A
Стандарт засноўваецца на мэтрычнай сыстэме мер. Базавы ліст паперы (А0) мае плошчу ў 1&nbsp;м² і суадносіны бакоў \sqrt{2}. Усе іншыя памеры атрымліваюцца разразаньнем уздоўж кароткага боку на дзьве роўныя часткі.
* ISO A0      841 x 1189 мм
* ISO A1      594 x 841 мм
* ISO A2      420 x 594 мм
* ISO A3      297 x 420 мм
* ISO A4      210 x 297 мм
* ISO A5      148 x 210 мм
* ISO A6      105 x 148 мм
* ISO A7       74 x 105 мм

## Сэрыя фарматаў B

Лісты фармату B маюць такія жа суадносіны бакоў, як сэрыя A. ISO B0 мае шырыню ў 1 м
* ISO B0 1000 x 1414 мм
* ISO B1 707 x 1000 мм
* ISO B2 500 x 707 мм
* ISO B3 353 x 500 мм
* ISO B4 250 x 353 мм
* ISO B5 176 x 250 мм
* ISO B6 125 x 176 мм
* ISO B7 88 x 125 мм

## Сэрыя фарматаў C
Сэрыя фарматаў C прызначаная для канвэртаў для лістоў сэрыі A.
* ISO C2 648 x 458 мм
* ISO C3 458 x 324 мм
* ISO C4 324 x 229 мм
* ISO C5 229 x 162 мм
* ISO C6 162 x 114 мм

## Дапушчальныя хібнасьці

```
Даўжыня            Хібнасьць
*< 150 мм        ±1,5 мм
*150 - 600 мм    ±2 мм
*> 600 мм        ±3 мм
```


## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Стандарты ISO
Пералік стандартаў ISO

Гэта *няпоўны* пералік стандартаў Міжнароднай арганізацыі стандартызацыі (МАС; Жэнэва, Швайцарыя).

Больш падрабязьныя зьвесткі аб некаторых стандартах ISO/IEC JTC1 можна знайсьці ў вольным доступе тут

## ISO 1-ISO 999

* ISO 9 — Трансьлітарацыя знакаў кірыліцы ў лацінку

* ISO 216 — фармат паперы
* ISO 233:1984 — трансьлітарацыя знакаў арабскага альфабэту ў лацінку
** ISO 233-2:1993 — трансьлітарацыя знакаў арабскага альфабэту ў лацінку — Частка 2: Арабская мова — спрошчаная трансьлітарацыя
* ISO 259:1984 — трансьлітарацыя знакаў габрэйскага альфабэту ў лацінку
** ISO 259-2:1994 — трансьлітарацыя знакаў габрэйскага альфабэту ў лацінку — Частка 2: спрошчаная трансьлітарацыя

* ISO 639 — коды моў

## ISO 1000-ISO 9999

* ISO 3166 — коды краін і тэрыторый

* ISO 4217 — коды валют

* ISO 8859 — кодавыя табліцы знакаў
** ISO 8859-1 Latin-1
** ISO 8859-2 Latin-2
** ISO 8859-3 Latin-3 або «South European»
** ISO 8859-4 Latin-4 або «North European»
** ISO 8859-5 Cyrillic
** ISO 8859-6 Arabic
** ISO 8859-7 Greek
** ISO 8859-8 Hebrew
** ISO 8859-9 Latin-5
** ISO 8859-10 Latin-6, варыянт 8859-4
** ISO 8859-11 Thai
** ISO 8859-13 Latin-7 або «Baltic Rim»
** ISO 8859-14 Latin-8 або «Celtic»
** ISO 8859-15 Latin-9, варыянт 8859-1

* ISO 8879 — SGML (Standard Generalized Markup Language)
* ISO 9000 — Сыстэма кіраваньня якасьцю на вытворчасьці

* ISO 9362 — Bank Identifier Code

* ISO/IEC 9945 — POSIX (Portable Operating System Interface)
* ISO 9984 — пераклад знакаў грузінскага альфабэту ў лацінку
* ISO 9985 — пераклад знакаў армянскага альфабэту ў лацінку

## ISO 10000-ISO 19999

* ISO/IEC 10026 — Open Systems Interconnection (*see also:* Сеткавая мадэль OSI, ACID)

* ISO/IEC 10179:1996 — DSSSL (Document Style Semantics and Specification Language)

* ISO 10646 — Unicode

* ISO 13616 — IBAN
* ISO 14000 — Міжнародны стандарт па стварэньні сыстэмы экалягічнага мэнэджмэнту

* ISO/IEC 15408 Common Criteria — Evaluation Criteria for Information Technology Security

* ISO/IEC 17799 Інфармацыйныя тэхналёгіі: мэнэджмэнт інфармацыйнай бясьпекі
 
* ISO/IEC 26300 — OpenDocument (.odf)