open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вензавец

**Вензаве́ц**, **Вязавец** — вёска ў Беларусі, на рацэ Мураванцы. Цэнтар сельсавету Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2015 год — 646 чалавек. Знаходзіцца за 7 км на паўднёвы захад ад Зьдзецелу, за 22 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня; на шашы Зьдзецел — Слонім.

Вязавец — даўняе мястэчка гістарычнай Слонімшчыны (частка Наваградчыны).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Вязавец упамінаецца ў другой палове XV ст. У першай чвэрці XVI ст. маёнткам валодаў князь Фёдар Заслаўскі. У 1566 годзе — Геранім Сіняўскі, які атрымаў яго праз шлюб з дачкой Ф. Заслаўскага Ганнай.

На мапе Тамаша Макоўскага 1613 году Вязавец значыцца як мястэчка. У 1624 годзе ён упамінаецца як цэнтар воласьці ў валоданьні Сапегаў. У XVII ст. маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Сапегаў і Палубінскіх. У гэты час тут дзеяў касьцёл, вядомы цудоўным абразам Маці Божай. 

У XVIII ст. Вязавец уваходзіў у склад Зьдзецельскага графства Радзівілаў. На 1775 год тут было 53 двары, 2 млыны, карчма.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Вязавец апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Слонімскім павеце Гарадзенскай губэрні. Паселішча захавала статус мястэчка. На 1885 год у Вязаўцы было 90 двароў, царква, школа, праводзіліся кірмашы.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Вязавец занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Вязавец абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Вензавец апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Зьдзецельскай гміне Слонімскага павету Наваградзкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Вензавец увайшоў у БССР, у Юравіцкі сельсавет. Статус паселішча панізілі да вёскі. На 1970 год тут было 145 двароў, на 1992 год — 164, на 1995 год — 215. 12 лістапада 1973 году Вензавец стаў цэнтрам сельсавету. У 2000-я гады вёска атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».
 

Viazaviec, Pietrapaŭłaŭskaja. Вязавец, Петрапаўлаўская (1867).jpg|Праект царквы-мураўёўкі, 1867 г.
Viazaviec, Pietrapaŭłaŭskaja. Вязавец, Петрапаўлаўская (1867) (2).jpg|Праект царквы, 1867 г.
Viazaviec. Вязавец (1900).jpg|Царква, каля 1900 г.
Viazaviec, Pietrapaŭłaŭskaja. Вязавец, Петрапаўлаўская (1941).jpg|Царква, 1941 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1830 год — 364 муж., зь іх шляхты 6, духоўнага стану 1, мяшчанаў-юдэяў 22, мяшчанаў-хрысьціянаў і сялянаў 335; 1885 год — 850 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1904 год — 718 чал.; 1970 год — 485 чал.; 1992 год — 538 чал.; 1995 год — 588 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2015 год — 646 чал. 

### Інфраструктура
У Вензаўцы працуюць сярэдняя школа, лякарня, дом культуры.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (1875; мураўёўка)

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Вензавец
Жадзейкі (Зьдзецельскі раён)

**Жадзе́йкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Паскоўшчыны. Уваходзяць у склад Вензавецкага сельсавету Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Шаціка (Scazciho) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вензавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Кашкалы

**Кашкалы́** — вёска ў Вензавецкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вензавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Нагорнікі (Вензавецкі сельсавет)

**Наго́рнікі** — вёска ў Вензавецкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 1999 год — 82 чалавекі
* 2010 год — 55 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Вензавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Пад’яварка

**Пад’я́варка** — былы хутар у Вензавецкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
30 верасьня 2008 году хутар ліквідаваны.

## Насельніцтва
* 1999 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Пруд

Назву **Пруд** маюць:

* Пруд — вёска ў Гарадоцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Пруд — вёска ў Дзятлаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Пруд — вёска ў Зэльвенскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Міклашы (Вензавецкі сельсавет)

**Міклашы́** — вёска ў Вензавецкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. За 8 км на поўдзень ад Зьдзецелу, 137 км ад Горадні, 19 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня. 7 гаспадарак, 12 жыхароў (1996).

## Гісторыя
У 1897 г. Міклашы — вёска Раготненскай воласьці Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні (9 дамоў, 50 жыхароў). У 1905 г. — 48 жыхароў. У 1920—1939 гг. Міклашы — вёска гміны вясковай Раготна Слонімскага павету Наваградзкага ваяводзтва. Цяпер — у складзе калгасу «Чырвоны кастрычнік».

## Крыніцы

Катэгорыя:Вензавецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Войневічы (Зьдзецельскі раён)

**Во́йневічы** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Хітрай. Цэнтар сельсавету Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Война азначае 'шчасны' і цалкам адпавядае старажытнаму германскаму імю Vuuna.

Імя Война гістарычна бытавала ў Польшчы: *Woyna* (1396, 1399, 1400, 1465 і 1471 гады).

## Насельніцтва
* 1999 год — 226 чалавек
* 2010 год — 208 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Войневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Ёцавічы

**Ёцавічы** — вёска ў Войневіцкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Войневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Талявічы

**Таляві́чы** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Івязянкі. Уваходзяць у склад Войневіцкага сельсавету Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Тала або Таль (Talo, Thal) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1905 год — 143 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Войневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Вянскі

**Вянскі́** — вёска ў Зьдзецельскім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
13 ліпеня 2007 году вёска перададзеная зь Вензавецкага ў Зьдзецельскі сельсавет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьдзецельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Гірыкі

**Гі́рыкі** — вёска ў Беларусі, паміж рэкамі Карачаўкай і Рудкай. Уваходзяць у склад Зьдзецельскага сельсавету Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Герыка, пазьней Герэка (Gerico, Gerecke) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1624 годзе ўпамінаюцца ў складзе Маркаўскага войтаўства Зьдзецельскай воласьці ва ўласнасьці Сапегаў.

## Насельніцтва
* 1905 год — 109 чалавек

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьдзецельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Тарасавічы (Зьдзецельскі раён)

**Тара́савічы** — вёска ў Зьдзецельскім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зьдзецельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Жукоўшчына (Гарадзенская вобласьць)

**Жуко́ўшчына** — вёска ў Жукоўшчынскім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 413 чалавек
* 1999 год — 399 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Жукоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Вусьце (Гарадзенская вобласьць)

**Ву́сьце** — вёска ў Жукоўшчынскім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1624 годзе згадваецца ў складзе Ахонаўскага войтаўства Зьдзецельскай воласьці ва ўласнасьці Сапегаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Жукоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Гезгалы (вёска)

**Ге́згалы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Моўчадзі. Уваходзяць у склад Жукоўшчынскага сельсавету Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае германскую (перадусім усходнегерманскую) этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Кезгайла складаецца з фармантаў -кес- (-гес-), які паходзіць ад гоцкага gais 'суліца, кап’ё', і -гайл-, які паходзіць ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Кезгайла азначае «жвавае кап’ё».

## Насельніцтва
* 1999 год — 170 чалавек
* 2010 год — 98 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Жукоўшчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Амбражылевічы

**Амбражы́левічы** — вёска ў Казлоўшчынскім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
30 сьнежня 2003 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Дзянісаўскага сельсавету ў Казлоўшчынскі пасялковы савет. 26 сьнежня 2013 году Казлоўшчынскі пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 32 чалавекі
* 1999 год — 43 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Казлоўшчынскі сельсавет (Зьдзецельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Мядзьвінавічы

**Мядзьві́навічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Мядзьвінаўцы. Уваходзяць у склад Казлоўшчынскага сельсавету Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Медвін (Medwinus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова мат- (мад-, мед-) (імёны ліцьвінаў Матывік, Матар, Медрык; германскія імёны Mathwig, Matter, Mederic) паходзіць ад гоцкага maþa 'добры, пачэсны', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

## Гісторыя
У 1624 годзе ўпамінаюцца як Мідзьвінавічы ў складзе Вензавецкай воласьці ва ўласнасьці Сапегаў.

13 ліпеня 2007 году вёску перадалі зь ліквідаванага Гярбелевіцкага сельсавету ў Казлоўшчынскі пасялковы савет. 26 сьнежня 2013 году Казлоўшчынскі пасялковы савет ператвораны ў сельсавет.

## Насельніцтва
* 1905 год — 382 чалавекі
* 1999 год — 143 чалавекі
* 2010 год — 106 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Казлоўшчынскі сельсавет (Зьдзецельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Мяляхавічы

**Мяля́хавічы** — вёска ў Мяляхавіцкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мяляхавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Выгада (Зьдзецельскі раён)

**Вы́гада** — хутар у Мяляхавіцкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
26 сьнежня 2016 году населенаму пункту нададзены статус хутару.

## Насельніцтва
* 1999 год — 7 чалавек
* 2010 год — 1 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Мяляхавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Агароднікі (Мяляхавіцкі сельсавет)

**Агаро́днікі** — вёска ў Мяляхавіцкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мяляхавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Белагурна

**Белагу́рна** — вёска ў Мяляхавіцкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мяляхавіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Вялікае Гарохавішча

**Вялі́кае Гаро́хавішча** — вёска ў Дабрынёўскім сельсавеце Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 24 км ад Койданава, 30 км ад Менску, 22 км ад чыгуначнай станцыі Фаніпаль.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1 жыхар
* 1 студзеня 2004 году — 3 двары, 3 жыхары
* 1999 год — 7 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дабрынёўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Аляксандравічы (Гарадзенская вобласьць)

**Алякса́ндравічы** — вёска ў Парэцкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Зьдзецельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Вясёлы Вугал

**Вясёлы Ву́гал** — вёска ў Станькаўскі сельсавет Койданаўскага раёну Менскай вобласьці Беларусі. За 13 км ад Койданава, 52 км ад Менску, 8 км ад чыгуначнай станцыі Негарэлае.

## Гісторыя
Вядома з XIX стагодзьдзя. 30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная зь ліквідаванага Ляхавіцкага ў Станькаўскі сельсавет.

## Насельніцтва
* 2010 год — 20 жыхароў
* 1 студзеня 2004 году — 13 двароў, 19 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Станькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Койданаўскага раёну
Вялікія Шастакі

**Вялі́кія Шастакі́** — вёска ў Войневіцкім сельсавеце Зьдзецельскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
21 сьнежня 2009 году вёска перададзеныя з Раготнаўскага ў склад Войневіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 64 чалавекі
* 1999 год — 123 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Войневіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Зьдзецельскага раёну
Гран-пры Аўстраліі

**Гран-пры́ Аўстра́ліі** () — гонка Формулы-1 на трасе Альбэрт-Парк ў Аўстраліі. Праводзіцца з чэмпіянату сьвету 1985 году па цяперашні час. Гран-пры Аўстраліі лічыцца адной з самых прэстыжных гонак у чэмпіянаце Формулы-1 і ў сьвеце.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Гран-пры Аўстраліі
* Статыстыка Гран-пры Аўстраліі
* Статыстыка Гран-пры Аўстраліі

Катэгорыя:Аўстралійскія аўтагоначныя спаборніцтвы
Аўстралія
Аўстралія
Аўстралія
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1928 годзе
Катэгорыя:Спорт у Мэльбурне
Гран-пры Малайзіі

**Гран-пры́ Мала́йзіі** () — гонка Формулы-1 на трасе Сэпанг ў Малайзіі. Праводзілася з чэмпіянату сьвету 1999 году па 2007 год. У 1962—1995 роках не ўваходзіла ў каляндар чэмпіянату сьвету.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Гран-пры Малайзіі
* Статыстыка Гран-пры Малайзіі

Катэгорыя:Малайзія
Малайзія
Гран-пры Кітаю

**Гран-пры Кіта́ю** (, ) — гонка Формулы-1 на трасе Шанхай у Кітаі. Праводзіцца з чэмпіянату сьвету 2004 году па цяперашні час (зь перапынкамі ў 2019—2023 роках).

## Мінуўшчына
Кітайскі ўрад намагаўся дабіцца правядзеньня хатняга этапу Гран-пры Формулы-1 з пачатку 1990-х рокаў. У 1996 року з гэтай мэтай была збудаваная траса ў Чжухаі (правінцыя Гуандун); аднак яна не прайшла выпрабаваньні на адпаведнасьць стандартам Міжнароднай аўтамабільнай фэдэрацыі.

У 2002 року было ўзгодненае правядзеньне Гран-пры Кітаю на трасе ў Шанхаі. Першая гонка адбылася тут 26 верасьня 2004 року, першым пераможцам стаў гоначнік Фэрары Рубэнс Барыкела. Праз год Гран-пры Кітаю было апошнім у календары чэмпіянату, і тут ужо каранаваны чэмпіён Фэрнанда Алёнса заваяваў для сваёй каманды яшчэ і Кубак канструктараў. У 2006 року Гран-пры Кітаю стала апошняй перамогай у Формуле-1 для Міхаэля Шумахэра. У 2019 траса ў Шанхаі прыняла 1000-ы этап Чэмпіянату сьвету Формулы-1.

Гонка ў 2020 року, заплянаваная на 19 красавіка, была адкладзеная, а пазьней і скасаваная з прычыны пандэміі каранавірусу, і ўжо не аднаўлялася з тае пары да 2024 року.

## Пераможцы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Траса Шанхаю 

Кітай
Кітай
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Катэгорыя:Кітайскія аўтагоначныя спаборніцтвы
Гран-пры Турэччыны

**Гран-пры Турэччыны** (, ) — гонка Формулы-1 на трасе Істанбул Парк ў Турэччыне. Праводзіцца з чэмпіянату сьвету 2005 году па цяперашні час. Гран-пры Турэччыны лічыцца адной з самых прэстыжных гонак у чэмпіянаце Формулы-1 і ў сьвеце.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт гран-пры

Катэгорыя:Турэцкі спорт
Турэччына
Гран-пры Бахрэйну

**Гран-пры́ Бахрэ́йну** () — гонка Формулы-1 на міжнароднай трасе ў Сахіры. Праводзіцца з чэмпіянату сьвету 2004 году па цяперашні час. Стала першым Гран-пры Формулы-1 на Сярэднім Усходзе.

## Мінуўшчына
Будаўніцтва міжнароднай трасы ў Сахіры пачалося ў 2002 року, першае Гран-пры адбылося тут у  року. З тае пары ладзіцца безь перапынкаў, акрамя сэзону 2011 року, бо тады ў Бахрэйне выбухлі пратэсты.

Праваабаронцы заклікалі скасаваць і наступнае Гран-пры 2012 року праз парушэньні правоў чалавека, у тым ліку забойства актывіста Салага Абаса Габіба наконадні Гран-пры і сьмяротнае раненьне фотажурналіста Агмэда Ісмаэля Гасана эль-Самадзі. Аднак нягледзячы на пратэсты, у тым ліку хакерскую атаку «Ананімусаў», Гран-пры адбылося паводле раскладу 22 красавіка.

У 2020 року Гран-пры Бахрэйну, заплянаванае на 22 сакавіка, было скасаванае праз пандэмію каранавіруснай інфэкцыі, аднак прайшло ў тым жа годзе 29 лістапада.

Першым пераможцам у 2004 року стаў нямецкі гоначнік Фэрары Міхаэль Шумахэр. Лідэрам паводле колькасьці перамог ёсьць брытанец Льюіс Гэмілтан (5 разоў).

## Характарыстыка
Траса ў Сахіры характэрная сваімі вялікімі бакавінамі, за што яе крытыкуюць, бо гоначнікі могуць беспакарана выяжджаць па-за межы дарогі. Насамрэч яны былі зробленыя наўмысна, каб на трасу не трапляў пясок. Гран-пры Бахрэйну лічыцца адным з найбясьпечнейшых гонак у сьвеце.

Замест традыцыйнага шампанскага на подыюме пераможцы гонкі распырскваюць безалькагольны ружовы напой, хоць спажываньне алькаголю ў Бахрэйне не забароненае.

## Пераможцы

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Гран-пры Бахрэйну
* Статыстыка Гран-пры Бахрэйну
* Гран-пры Бахрэйну // Формула-1

Катэгорыя:Турызм у Бахрэйне
Бахрэйн
Бахрэйн
Катэгорыя:Скандалы ў Формуле-1
Катэгорыя:Спорт у Бахрэйне
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Ваяводы амсьціслаўскія

**Ваяво́да амсьцісла́ўскі** — мясцовы ўраднік у Амсьціслаўскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя.

Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай, дзе паводле значнасьці займаў месца пасьля холмскага і перад мальбарскім ваяводамі. Ваяводзкі мундзір складаўся зь цёмна-сіняга («гранатовага») кунтуша са срэбнымі адваротамі і жоўтага («саламянага») жупана.

За ўвесь час свайго існаваньня Амсьціслаўскае ваяводзтва мела 34 (раней лічылася — 33):

* Юры Осьцік (1566—1578)
* Павал Пац (1578—1593)
* Геранім Хадкевіч (1593—1595)
* Станіслаў Нарбут (1595—1596)
* Ян Завіша (1596—1599)
* Пётар Дарагастайскі (1600—1605)
* Андрэй Сапега (1605—1611)
* Яўстах Ян Тышкевіч (1611—1614)
* князь Аляксандар Галоўчынскі (1614—1617)
* князь Марцін Гедройц (1617—1621)
* Ян Скумін Тышкевіч (1621—1626)
* Мікалай Кішка (1627—1636)
* Крыштап Кішка (1636—1639)
* Язэп Корсак (1639—1643)

* Мікалай Абрамовіч (1643—1647)
* Фрыдэрык Сапега (1647—1650)
* князь Рыгор Юры Друцкі-Горскі (1650—1659)
* Мікалай Цеханавецкі (1659—1672)
* князь Ян Агінскі (1672—1681)
* князь Сымон Караль Агінскі (1681—1685)
* Аляксандар Ян Масевіч (1685—1698)
* Міхал Даўмонт Сясіцкі (1698—1713)
* Ян Тызэнгаўз (1714—1730)
* князь Крыштап Дамінік Пузына (1730—1731)
* Юры Станіслаў Сапега (1732)
* Казімер Несялоўскі (1735)

* Казімер Хлусевіч (1735—1737)
* князь Міхал Юзэф Масальскі (1737—1742)
* Юры Фэліцыян Сапега (1742—1750)
* Ігнаці Сапега (1750—1758)
* Канстантын Людвік Плятэр (1758—1770)
* Юзэф Юры Гільзэн (1770—1786)

У выніку першага падзелу Рэчы Паспалітай (1772) тэрыторыя ваяводзтва адыйшла да Расейскай імпэрыі, аднак урад ваяводы амсьціслаўскага захоўваўся ў Вялікім Княстве Літоўскім да 1795 (з 1793 быў ужо не сэнатарскім, а толькі ганаровым).

* Тадэвуш Білевіч (1786—1788)
* Францішак Ксавэры Хамінскі (1788—1793)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны амсьціслаўскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dignitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego, 1386—1795. — Kraków, 1885.
Ваяводы падляскія

**Ваявода падляскі** — мясцовы ўраднік у Падляскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя. 

Згодна з умовамі Люблінскай уніі (1569) ваяводзтва апынулася ў складзе Каралеўства Польскага; ваявода падляскі засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай.

Ваяводамі падляскімі былі:

* Іван Сапега (1513—1517)
* Януш Касьцевіч (1520—1527)
* Іван Сапега (1529—1541)
* Мікалай Пац (1543—1551)
* Мікалай Нарбут (1551—1555)
* Павал Сапега (1555—1558)
* Васіль Тышкевіч (1558—1569)
* Мікалай Кішка (1569—1587)
* Станіслаў Радзімінскі (1588—1591)
* Януш Заслаўскі (1591—1604)

* Тамаш Гастомскі (1605—1605)
* Ян Зьбігнеў Асалінскі (1605—1613)
* Ян Вадынскі (1613—1616)
* Станіслаў Варжынскі (1616—1617)
* Войцех Няміра (1617—1625)
* Андрэй Хандзінскі (1625—1631)
* Павал Шчавінскі (1633—1634)
* Станіслаў Няміра (1634—1648)
* Павал Варжынскі (1649—1652)
* Пракоп Лесьнявольскі (1652—1653)

* Ян Пётар Апалінскі (1653—1661)
* Войцех Эмэрык Млечка (1665—1673)
* Вацлаў Ляшчынскі (1673—1688)
* Марцін Аборскі (1688—1698)
* Стэфан Мікалай Браніцкі (1699—1709)
* Станіслаў Матэвуш Жавускі (1710—1728)
* Міхал Юзэф Сапега (1728—1738)
* Караль Юзэф Гіацынт Сядльніцкі (1738—1745)
* Міхал Антоні Сапега (1746—1752)
* Міхал Юзэф Жавускі (1752—1762)
* Бэрнард Станіслаў Газьдзіцкі (1762—1771)
* Антоні Мянчынскі (1771—1774)
* Юзэф Салезы Асалінскі (1774—1790)
* Тамаш Александровіч (1790—1794)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны падляскія

## Літаратура
* 
*
Ваяводы берасьцейскія

**Ваявода берасьцейскі** — мясцовы ўраднік у Амсьціслаўскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя.

Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай, дзе паводле значнасьці займаў месца пасьля раўскага ваяводы.

Намесьнікамі альбо старостамі берасьцейскімі былі:
* Нац (Начка) (1440—1446)
* Алехна Давойнавіч (1452)
* Насуціч (Насутовіч) (1475)
* Якаў Неміровіч (1483—1487)
* Сенька Алізаровіч (1495—1496)
* Станіслаў Пятковіч (1498—1503)
* князь Васіль Львовіч Глінскі (1506)

За ўвесь час свайго існаваньня Берасьцейскае ваяводзтва мела 27 ваяводаў (раней лічылася — 24):
* Юры Ільлініч (1566)
* Юры Тышкевіч (1566—1576)
* Гаўрыла Гарнастай (1576—1587)
* Мікалай Сапега (1588)
* Крыштап Зяновіч (1588—1614)
* Ян Яўстах Тышкевіч (1615—1631)
* князь Аляксандар Людвік Радзівіл (1631—1635)
* Ян Ракоўскі (1635—1638)

* Мікалай Сапега (1638—1642)
* Іван Трызна (1642—1644)
* князь Андрэй Масальскі (1645—1651/1652)
* Юры Кляноўскі (1652—1653)
* Максыміліян Бжазоўскі (1653—1659)
* Казімер Людвік Еўлашэўскі (1659—1664)
* Якуб Тэадор Кунцэвіч (1664—1666)
* Мэльхіёр Станіслаў Савіцкі (1666—1667/1668)

* Крыштап Пякарскі (1668—1672)
* Стэфан Курч (1672—1702)
* Крыштап Камароўскі (1702—1708)
* Уладзіслаў Язафат Сапега (1709—1733?)
* Казімер Лявон Сапега (1735)
* Адам Тадэвуш Хадкевіч (1735—1745)
* Ян Міхал Салагуб (1746—1748)
* Караль Юзэф Сапега (1748—1768)
* Ян Антоні Гарайн (1768—1777)
* Мікалай Тадэвуш Лапацінскі (1777—1778)
* Ян Тадэвуш Зыбэрк (1778—1795)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны берасьцейскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dignitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego, 1386—1795. — Kraków, 1885.
Ваяводы інфлянцкія

**Ваявода інфлянцкі** — мясцовы ўраднік у Інфлянцкім ваяводзтве, супольным уладаньні (кандамініюме) Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага; засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай.

Ваяводамі інфлянцкімі былі:
* Геранім Радзяёўскі (1667)
* Ян Тэадор Шлібэн (да 1681—1695)
* Ян Андрэй Плятэр (1695—1696)

* Ота Фрыдэрык Фэлькерзам (1696—1705)
* Фабіян Плятэр (1705—1707)
* Стэфан Караль Гротуз (1707—1709)
* Юзэф Кос (1709—1713)
* Пётар Юры Прабяндоўскі (1713—1722)
* Антоні Морштын (1722—1735)
* Ян Людвік Плятэр (1735—1736)
* Францішак Якуб Шэмбек (1737—1765)
* Ян Андрэй Борх (1765—1767)
* Станіслаў Бжастоўскі (1767—1769)
* Язафат Зыбэрг (1769—1775)
* Ян Тадэвуш Зыбэрг (1775—1778)
* Каспар Рагалінскі (1778—1788)
* Адам Эвальд Фэлькерзам (1790—1794)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны інфлянцкія

## Літаратура
* 
* 
* Wolff, Józef. Senatorowie i dignitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego, 1386—1795. — Kraków, 1885.
Ваяводы валынскія

**Ваявода валынскі** — мясцовы ўраднік у Валынскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя.

Згодна з умовамі Люблінскай уніі (1569) ваяводзтва апынулася ў складзе Каралеўства Польскага; ваявода валынскі засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай.

Ваяводамі валынскімі былі:

* Аляксандар Чартарыйскі (1566—1571)
* Богуш Карэцкі (1572—1576)
* Андрэй Вішнявецкі (1576—1583)
* Януш Астроскі (1585—1593)
* Аляксандар Астроскі (1593—1603)
* Януш Заслаўскі (1604—1629)
* Адам Аляксандар Сангушка (1630—1653)
* Мікалай Юры Чартарыйскі (1657—1661)

* Міхал Юры Чартарыйскі (1661—1680)
* Мікалай Геранім Сяняўскі (1680—1682)
* Юры Ян Вандалін Мнішак (1682—1693)
* Ян Станіслаў Ябланоўскі (1693—1697)
* Ян Стадніцкі (1697—1713)
* Атаназы Мянчынскі (25.08.1713—1723)
* Станіслаў Ледахоўскі (26.03.1724—1726)
* Міхал Патоцкі (1726—1749)
* Севярын Юзэф Жавускі (1749—1754)
* Францішак Салезы Патоцкі (1755—1756)
* Юзэф Канты Асалінскі (1757—1775)
* Геранім Януш Сангушка (1775—1795)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны валынскія

## Літаратура
* 
*
Ваяводы смаленскія

**Ваявода смаленскі** — мясцовы ўраднік у Смаленскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя.

Па Люблінскай уніі (1569 год) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай, дзе паводле значнасьці займаў месца пасьля падольскага і перад люблінскім ваяводамі. Ваяводзкі мундзір складаўся з малінавага («кармазыновага») кунтуша, цёмна-сініх («гранатовых») жупана і адваротаў. Для Старадубскага павету — «сапфіровы» кунтуш, залатыя жупан і адвароты.

Намесьнікамі смаленскімі былі:

* Ямант і Васіль Барэйкавіч (перад 1399)
* Ян Бутрым (1422 або 1423)
* Юры Гедыгольд (перад 1424)
* Юры Бутрым (1435)
* Ян Гаштольд (1436—1440)
* Андрэй Саковіч (1440)
* Сямён Ямантавіч (1440 або 1441)
* Судзівой Валімонтавіч (1445)
* Пётар Сенька Гедыгольдавіч (1447—1451)
* Міхал Кезгайла (1450—1458)
* Ян Вяжэвіч (1460—1472)
* Мікалай Неміровіч (1467)

* Мікалай Радзівіл «Стары» (1482—1486)
* Іван Ільлініч (1487—1488)
* Юры Глябовіч (1492—1499)
* Мікалай Ільлініч (1499)
* Станіслаў Кішка (1500— 25 ліпеня 1503)
* Юры Салагуб (жнівень 1503 — студзень 1507)
* Юры Зяновіч (студзень 1507 — 1508)

Ваяводамі смаленскімі былі:

* Юры Караль Глябовіч (1508—1514)
* Васіль Тышкевіч (1559—1570)
* Рыгор Валовіч (1571—1577)
* Юры Осьцік (1578—1579)
* Філон Кміта (1579—1587)
* Ян Валмінскі (1588—1595)
* Ян Абрамовіч (1596—1602)
* Пётар Дарагастайскі (1605—1611)
* Мікалай Глябовіч (1611—1621)
* Андрэй Сапега (1621)
* князь Міхал Друцкі-Саколінскі (1621)

* Ян Корсак (1625, не пасьпеў атрымаць урад)
* Аляксандар Гасеўскі (1625—1639)
* Крыштап Гасеўскі (1639—1643)
* Юры Караль Глябовіч (1643—1653)
* Павал Ян Сапега (1653, намінаваны)
* Піліп Казімер Абуховіч (1653—1656)
* Адам Мацей Саковіч (1658—1662)
* Міхал Казімер Пац (1663—1667)
* Рыгор Казімер Падбярэскі (1667—1677)
* Крыштап Есьман (1677—1686)
* Стэфан Канстантын Песачынскі (1686—1691)
* Адам Тарла (1691—1710)
* Ян Кос (1710—1712)
* Аляксандар Ян Патоцкі (1712—1714)
* Францішак Цэтнэр (1714—1732)
* Міхал Зьдзіслаў Замойскі (1732—1735)
* Станіслаў Патоцкі (1735—1744)
* Пётар Павал Сапега (1744—1771)
* Юзэф Сасноўскі (1771—1778)
* Юзэф Тышкевіч (1775—1790)
* Францішак Ксавэры Сапега (1790—1793)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны смаленскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
*
Ваяводы кіеўскія

**Ваявода кіеўскі** — мясцовы ўраднік у Кіеўскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя.

Згодна з умовамі Люблінскай уніі (1569) ваяводзтва апынулася ў складзе Каралеўства Польскага; ваявода кіеўскі засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай.

Ваяводамі кіеўскімі былі:
* Марцін Гаштольд (1471—1475)
* Іван Хадкевіч (1480—1484)
* Юры Пац (1486—1492)
* Дзьмітры Друцкі (Пуцяціч, 1492—1505)
* Іван Глінскі (1505—1506)
* Юры Мантоўтавіч (1507—1508)
* Юры Гальшанскі (1508—1510)
* Юры Радзівіл (1510—1514)
* Андрэй Неміровіч (1514—1540)

* А. М. Сангушка (1540—1542, фармальна спраўца, то бок намесьнік ваяводы)
* Ян Гальшанскі-Дубровіцкі (1542—1544)
* Фрыдэрык Пронскі (1544—1555)
* Рыгор Хадкевіч (1555—1559)
* Канстантын Астроскі (малодшы) (1559—1608)
* Станіслаў Жалкеўскі (1608—1618)
* Тамаш Замойскі (1619—1628)
* Аляксандар Заслаўскі (1628—1629)
* Стэфан Хмялецкі (1629—1630)
* Януш Тышкевіч (1630—1649)
* Адам Кісель (1650—1653)
* Станіслаў Патоцкі (1655—1558)
* Ян Замойскі (1658—1659)
* Іван Выгоўскі (1659—1664)
* Стэфан Чарнецкі (1664—1665)

* Міхал Станіслаўскі (1665—1668)
* Андрэй Патоцкі (1668—1681)
* Фэлікс Казімер Патоцкі (1682)
* Стэфан Неміровіч (1682—1684)
* Марцін Канцкі (1684—1702)
* Юзэф Патоцкі (1702—1744)
* Станіслаў Патоцкі (1744—1756)
* Францішак Салезы Патоцкі (1756—1772)
* Станіслаў Любамірскі (1772—1785)
* Юзэф Габрыэль Стэмпкоўскі (1785—1791)
* Антоні Пратазы Патоцкі (1791—1793)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны кіеўскія

## Літаратура
* 
*
Ваяводы дорпацкія

**Ваявода дорпацкі** — мясцовы ўраднік у Допацкім ваяводзтве, супольным уладаньні (кандамініюме) Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага; засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай.

Ваяводамі дорпацкімі былі:

* Марцін Курч (1600—1602)
* Тэадор Дажджбог Карнкоўскі (каля 1609—1617)
* Мікалай Кішка (1617—1626)
* Каспар Дэнгаф (1627—1634)
* Готард Ян Тызэнгаўз (1634—1640)
* Андрэй Ляшчынскі (1641—1651)
* Энах Календа (1651)
* Тэадор Дэнгаф (1651—1654)
* Жыгімонт Апацкі (1654)
* Аляксандар Людвік Вольф (?—1657)
* Жыгімонт Выбраноўскі (1657—1658)
* Праслаў Ляшчынскі (1658—1660)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны дорпацкія

## Літаратура
* 
* 
* Wolff, Józef. Senatorowie i dignitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego, 1386—1795. — Kraków, 1885.
Тэадор Дэнгаф

**Тэадор Дэнгаф** (? — 1684) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, Рэчы Паспалітай. Падстолі (1655—1656) і крайчы вялікі літоўскі (1656—1658), падскарбі надворны літоўскі (1658—1661), падкаморы каронны (з 1661).

## Біяграфія
Прадстаўнік шляхецкага роду Дэнгафаў гербу ўласнага «Дзік», сын Генрыка, каралеўскага сакратара.

Быў праўнукам Германа Дэнгафа, пачынальніка інфлянцкай галіны вэстфальскага роду Дэнгафаў. Дзядзькам Тэадора быў Тэадор Дэнгаф, ваявода дорпацкі.

Замаў шэраг дзяржаўных пасадаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Крайчыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Падстоліі вялікія літоўскія
Тэадор
Ваяводы вэндэнскія

**Ваявода вэндэнскі** — дзяржаўная пасада намесьніка караля і вялікага князя ў Вэндэнскім ваяводзтве, супольным уладаньні (кандамініюме) Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага; засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай.

Ваяводамі вэндэнскімі былі:

* Юры Фарэнсбах (1598—1602)
* Мацей Дэмбінскі (1602—1606)
* Крыштап Слушка (да 1609—1620)
* Тэадор Дэнгаф (1620—1622)
* Яўхім Тарноўскі (1627—1641)
* Тамаш Сапега (1641—1643)
* Мікалай Корф (1643—1659)
* Аляксандар Морштын (1659—1660)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны вэндэнскія

## Літаратура
* 
* 
* Wolff, Józef. Senatorowie i dignitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego, 1386—1795. — Kraków, 1885.
Ваяводы парнаўскія

**Ваявода парнаўскі** — мясцовы ўраднік у Парнаўскім ваяводзтве, супольным уладаньні (кандамініюме) Вялікага Княства Літоўскага і Каралеўства Польскага; засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай.

Ваяводамі парнаўскімі былі:

* Мацей Дэмбінскі (1598—1602)
* Тэадор Дэнгаф (1617—1620)
* Яўхім Тарноўскі (1620—1627)
* Пётар Трызна (1628—1633)
* Канстантын Палубінскі (1633—1640)
* Эрнэст Магнус Дэнгаф (XII 1640 — VI 1642)
* Ян Завадзкі (1642—1644)
* Юры Храптовіч (1645—1646)
* Генрык Дэнгаф (XI 1646—1659)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны парнаўскія

## Літаратура
* 
* 
* Wolff, Józef. Senatorowie i dignitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego, 1386—1795. — Kraków, 1885.
Маршалак дворны літоўскі

**Марша́лак дво́рны літо́ўскі** (па Люблінскай уніі — **маршалак надворны літоўскі**, раней таксама **маршалак гаспадарскі**) — адзін з цэнтральных ураднікаў у Вялікім Княстве Літоўскім. Загадваў гаспадарчымі справамі вялікага князя, кіраваў маршалкамі гаспадарскімі. Быў намесьнікам маршалка вялікага.

У Рэчы Паспалітай, ад часоў Уладзіслава Вазы засядаў у Сэнаце.

Маршалкамі дворнымі (надворнымі) літоўскімі былі:

* Ян Бутрым (1412—1420)
* Юры Бутрым (1428—1429)
* Радзівіл Осьцікавіч (1440—1466)
* Рыгор Станькавіч Осьцікавіч (7.1494 — 14.7.1500)
* князь Міхал Львовіч Глінскі (9—11.1500 — 1507)
* Аляксандар Хадкевіч (згадваецца аднойчы ў 1508, магчыма памылкова)
* Рыгор Станькавіч Осьцікавіч (паўторна; 1509—1518)
* Юры Іванавіч Ільлініч (7.5.1518 — 8.1526)
урад вакантны 1526—1528
* Юры Мікалаевіч Радзівіл (9—11.1528 — 4.1541)
* Іван Гарнастай (24.5.1542 — 5.1558)
урад вакантны 1558—1561
* Астафей Багданавіч Валовіч (6—7.1561 — 2.6.1569)

* князь Мікалай Крыштап Радзівіл (20.6.1569 — 25.10.1579)
* князь Альбэрт (Войцех) Радзівіл (31.10.1579 — 1.6.1586)
* Мікалай Станіслававіч Тальваш (1.1588 — 12.2.1596)
* Крыштап Мікалаевіч Дарагастайскі (5.1596 — 1598)
* Пётар Весялоўскі (1599 — 25.6.1615)
* Ян Станіслаў Сапега (6—8.1617 — 1620)

* Крыштап Весялоўскі (1622 — 20.4.1635)
* князь Аляксандар Людвік Радзівіл (20.4.1635 — 5.1637)
* Казімер Лявон Сапега (22.5.1637 — 6.3.1645)
* Антоні Ян Тышкевіч (11.3.1645 — 23.6.1649)
* Крыштап Завіша (9.1649 — 3—4.1654)
* Тэадор Аляксандар Ляцкі (3—4.1654 — 1683)
* Юзэф Багуслаў Слушка (1683 — 25.4.1685)
* князь Ян Караль Дольскі (22.6.1685 — 7.5.1691)
* Аляксандар Павал Сапега (22.8.1692 — 14.7.1698)
* Павал Караль Сапега (24.7.1698; урад не прыняў)

* князь Януш Антоні Вішнявецкі (7.8.1699 — 17.1.1702)
* князь Казімер Антоні Сангушка (20.1.1702 — 15.6.1706)
* Юзэф Мнішак (9.8.1706 — 2.4.1713)
* Казімер Міхал Пац (1708—1709)
* князь Павал Караль Сангушка (10.4.1713 — 4.2.1734)
* князь Міхал Казімер Радзівіл «Рыбанька» (4.2.1734 — 11.1735)
* Ігнаці Завіша (1.1.1736 — 16.8.1738)
* Фэрдынанд Вільгэльм Плятэр (v. d. Broêl; 31.3.1739; памёр не пасьпеўшы прыняць урад)

* Юзэф Сцыпіён (Scipio del Campo; 29.8.1739 і 20.12.1739 — 1744)
* князь Ігнаці Агінскі (19.9.1744 — 21.8.1750)
* князь Януш Аляксандар Сангушка (26.8.1750 — 21.6.1760)
* князь Юзэф Паўлін Сангушка (21.6.1760 — 7.3.1768)
* Уладзіслаў Гуроўскі (7.3.1768 — 23.5.1781)
* Міхал Юры Мнішак (23.5.1781 — 23.8.1783)
* Ігнаці Патоцкі (20.11.1783 — 16.4.1791)
* Станіслаў Солтан (19.5.1791 — 1793)
* Міхал Гелгуд (15.6.1793 —)

## Глядзіце таксама
* Маршалак вялікі літоўскі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Wolff J. Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego: 1385—1795. — Kraków, 1885.
* Żychliński T. Złota księga szlachty polskiej. T. 1—31. — Poznań, 1879—1908.


Катэгорыя:Ураднікі Вялікага Княства Літоўскага
Ваяводы брацлаўскія

**Ваявода брацлаўскі** — мясцовы ўраднік у Брацлаўскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік караля і вялікага князя.

Згодна з умовамі Люблінскай уніі (1569) ваяводзтва апынулася ў складзе Каралеўства Польскага; ваявода брацлаўскі засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай.

Ваяводамі брацлаўскімі былі:

* Раман Сангушка (1566—1571)
* Андрэй Вішнявецкі (1571—1576)
* Януш Збараскі (1576—1608)
* Ян Патоцкі (1608—1611)
* Якуб Патоцкі (1611—1613)
* Аляксандар Заслаўскі (1615—1628)
* Стэфан Патоцкі (1628—1631)
* Станіслаў Патоцкі (1631—1636)
* Лукаш Жалкеўскі (1636)

* Мікалай Патоцкі (1636—1646)
* Дамінік Аляксандар Казаноўскі (1646—1648)
* Адам Кісель (1648—1649)
* Уладзіслаў Мышкоўскі (1649—1650)
* Станіслаў Лянцкаронскі (1650—1652)
* Пётр Патоцкі (1652—1657)
* Міхал Юры Чартарыйскі (1658—1661)
* Андрэй Патоцкі (1662—1663)
* Ян Патоцкі (1673—1675)

* Канстантын Крыштап Вішнявецкі (1677—1678)
* Марцін Замойскі (1678—1682)
* Мікалай Лявон Сапега (1683—1685)
* Ян Крыштап Гнінскі (1685—1694)
* Марцін Хамянтоўскі (1694—1704)
* Ян Аляксандар Канецпольскі (1704—1719)
* Міхал Стэфан Ёрдан (1719—1739)
* Станіслаў Сьвідзінскі (1739—1754)
* Ян Каятан Ябланоўскі (1754—1764)
* Станіслаў Любамірскі (1764—1772)
* Мацей Лянцкаронскі (1772—1789)
* Марцін Грахольскі (1790—1795)

## Глядзіце таксама
* Кашталяны брацлаўскія

## Літаратура
* 
*
Нямецкі нацыянальны тэатар у Ваймары

**Нямецкі нацыянальны тэатар і Дзяржаўная капэля ў Ваймары** () — самы вядомы тэатар Ваймару, які аб’ядноўвае, як вынікае з назвы, дзьве арганізацыі: тэатар і аркестар. Нямецкі нацыянальны тэатар мае ў горадзе ў цэлым шэсьць сцэнічных пляцовак. Тэатар часта гастралюе па Нямеччыне і іншых нямецкамоўных рэгіёнах і выступае ў электронных сродках інфармацыі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Тэатры Нямеччыны
Катэгорыя:Ваймар
Гётэборг (футбольны клюб)

«**Гётэборг**» () — швэдзкі футбольны клюб з гораду Гётэборгу. Заснаваны ў 1904 годзе. 18-разовы чэмпіён Швэцыі і 7-разовы ўладальнік Кубка Швэцыі. Двухразовы ўладальнік Кубка УЭФА (1982, 1987).

## Гісторыя

«Гётэборг» быў заснаваны 4 кастрычніка 1904 году ў кавярні Ўлівэдал у цэнтры Гётэборгу. На гістарычным першым паседжаньні была створаная рада, а першы футбольны матч асацыяцыі завяршыўся перамогай зь лікам 4:1 супраць іншага клюбу з гэтага ж рэгіёну, вядомага як «Вікінг». Заснаваньне «Гётэборгу» мела важнае значэньне дзеля разьвіцьця футболу ў месьце, бо да таго часу ў горадзе дамінаваў «Эргрутэ», а «Гётэборг» прапаноўваў яму неабходную канкурэнцыю.

У 1907 годзе менавіта гэты клюб стаў першым за чатыры гады, які здолеў выгуляць «Эргрутэ». Затым у 1908 годзе яны ўпершыню сталі чэмпіёнамі Швэцыі, здабыўшы перамогу ў кубкавым турніры. Тры футбалісты каманды былі выкліканыя да складу зборнай Швэцыі на ейныя першыя матчы. У тым годзе каманда ўпершыню згуляла з клюбам па-за межамі Швэцыі, сустрэўшыся з дацкімі клюбамі «Эстэрбра» і Б93. Празь некалькі гадоў клюб згуляў унічыю 1:1 супраць алімпійскай зборнай Швэцыі, а стакгольмскія газэты назвалі «Гётэборг» найлепшым швэдзкім футбольным клюбам усіх часоў. У 1917 годзе каманда ў пяты раз запар перамагла ў Швэдзкай сэрыі, якая на той час уважалася за найлепшую лігу краіны. У тыя часы «Гётэборг» яшчэ ня меў трэнэраў, а першым галоўным трэнэрам стаў у 1921 годзе вугорац Шандар Бродзі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Гётэборг
Допэльгангер

**Допэльгангер** ( — «двайнік») — у літаратуры эпохі рамантызму дэманічны двайнік чалавека, антытэза анёлу-ахоўніку. У некаторых кнігах ён не адкідвае ценю і не адлюстроўваецца ў люстэрку. Яго зьяўленьне часьцяком прадракае сьмерць героя.

## Двайнікі ў літаратуры

Двайнік увасабляе жаданьні альбо інстынкты, якія былі выціснутыя суб’ектам як несумяшчальныя з маральнымі і сацыяльнымі каштоўнасьцямі, зь яго «прыемнымі і прыстойнымі» ўяўленьнямі пра самога сябе. Нярэдка двайнік сілкуецца за кошт пратаганіста, па меры таго, як ён марнее становіцца больш самаўпэўненым і пэўным вобразам займаючы яго месца ў сьвеце. Адзін зь першых такіх двайнікоў у эўрапейскай літаратуры — Джэральдына, ценявы бок ідэалізаванай Крыстабэлі ў аднайменнай паэме Колрыджа, напісанай ў 1797 годзе.

Допэльгангеры ня раз зьяўляюцца ў Гофмана, ад якога тэма містычнага, часьцей дэманічнага двайніцтва перавандравала ў творы расейскіх клясыкаў — Пушкіна («Зацішны домік на Васільеўскай высьпе»), Адаеўскага («Сыльфіда»), Гогаля («Шынэль») і Дастаеўскага (аповесьць «Двайнік»).

У англамоўнай рамантычнай літаратуры пасьля «Споведзі апраўданага грэшніка» Дж. Гоґа (1824) тэма двайніцтва распрацоўвалася Эдгарам По («Ўільям Ўілсан»), Дыкензам («Аповесьць пра два гарады»), Ле Фаню («Зялёная гарбата») і Р. Л. Стывэнсанам («Дзіўная гісторыя доктара Джэкіла і містэра Гайда», «Уладальнік Балянтрэ»). У аповесьці пра Джэкіла і Гайда падвоенасьць галоўнага героя ўпершыню атрымала псэўданавуковае тлумачэньне.

Многія аповесьці пра двайнікоў, каб падкрэсьліць іх нутраную крэўнасьць, робяць іх блізкімі сваякамі альбо фіксуюць смутнае эратычнае прыцягненьне паміж дзьвюма «паловамі». Напрыклад, У Колрыджа Джэральдына, правёўшы аголенай ноч у ложку Крыстабэль, з часам займае месца яе пакойнай маці, ачараваўшы і цалкам падпарадкаваўшы сабе яе айца, а двайнікі з «Уладальніка Балянтрэ» — родныя браты.

У эпоху мадэрнізму тэма двайніцтва набыла другое народжаньне як у заходняй літаратуры, гэтак і ў расейскай. Канцэпт двайніцтва псыхалягізуецца, часам з пазыцый фрэйдызму, у якасьці фатальных двайнікоў нярэдка выступаюць айцец і сын («Уліс» Джойса).

## Крыніцы

Катэгорыя:Рамантызм
Катэгорыя:Матывы
Катэгорыя:Нямецкія запазычаньні
Кашталяны менскія

**Кашталян менскі** — мясцовы ўраднік у Менскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага. Урад кашталяна зьяўляўся другім паводле значнасьці пасьля ваяводы.

Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай, дзе займаў 67 месца: па гданьскім і перад інфлянцкім кашталянамі.

Кашталянамі менскімі былі:

* Мікалай Тальваш (1566—1570)
* Ян Глябовіч (1572—1584)
* Міхал Гарабурда (1584—1586)
* Вацлаў Агрыпа (1586—1590)
* Марцін Стравінскі (1590—1592)
* Андрэй Сапега (1592—1597)
* Юзэф Корсак (1597)
* Пётар Дарагастайскі (1597—1600)
* князь Шчасны Галоўчынскі (1600—1610)
* Пётар Тышкевіч (1611—1618)

* Аляксандар Слушка (1618—1628)
* Андрэй Завіша (1628—1630)
* Ян Альфонс Ляцкі (1630—1634)
* Гедэон Дунін-Раецкі (1634—1649)
* князь Мікалай Сьвятаполк-Чацьвярцінскі (1649—1659)
* Якуб Тэадор Кунцэвіч (1661)
* Стэфан Кандзежаўскі (1661—1663)
* Стэфан Русецкі (1663—1671)
* Аляксандар Юдзіцкі (1672—1677)

* Ян Павал Юдзіцкі (1694)
* Крыштап Есьман (1697)
* князь Андрэй Пузына (1697—1701)
* Канстантын Война-Ясяніцкі (1701)
* Міхал Шчука (1701—1709)
* Тэадор Антоні Ваньковіч (1710)
* князь Шыман Друцкі-Любецкі (1710)
* князь Ян Фрыдэрык Сапега (1711—1712)
* Даніель Выгоўскі (1713—1740)
* Аляксандар Юзэфовіч-Глябіцкі (1740—1758)
* Міхал Юдзіцкі (1742—1758)
* Ян Пётар Юдзіцкі (1758—1777)
* Адам Міхал Ракіцкі (1777—1779)
* Адам Хмара (1779—1784)
* Шыман Забела (1784—1787)
* Шыман Забела (1787—1792)
* Міхал Абуховіч (1792—1793)

## Глядзіце таксама
* Ваяводы менскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Województwo mińskie //  S. 339—340.
Кашталяны віцебскія

**Кашталян віцебскі** — мясцовы ўраднік у Віцебскім ваяводзтве Вялікага Княства Літоўскага. Урад кашталяна зьяўляўся другім паводле значнасьці пасьля ваяводы.

Па Люблінскай уніі (1569) засядаў у Сэнаце Рэчы Паспалітай, дзе займаў 20 месца: па плоцкім і перад чэрскім кашталянамі.

Кашталянамі віцебскімі былі:

* Павал Пац (1566—1578)
* Мальхэр Зыгмунтавіч Сноўскі (1578—1587)
* Мальхэр Андрэевіч Завіша (6.02.1588 — 1592)
* Марцін Стравінскі (14.05.1592 — 1594)
* Ян Юр'евіч Зяновіч (20.11.1594 — 18.03.1600)
* Андрэй Сапега (1600 — 10.02.1605)
* князь Міхал Друцкі-Саколінскі (1605—1613)
* Аляксандар Багдан Сапега (намінаваны 10.1613, урад не прыняў)
* Мікалай Вольскі (31.03.1615 — 1621)

* князь Сымон Самуэль Сангушка (7.11.1621 — 21.05.1626)
* Мікалай Завіша (25.11.1626 — 1639?)
* Яўстах Курч (1639—1647?)
* Юзэф Кланоўскі (1647 — 29.1.1652)
* Тамаш Касакоўскі (15.3.1652 — 1664?)
* Казімер Белазор (1664 — 3.1667)
* Марцін Лімант (29.3.1667 — 1670)
* Ян Дэнгаф (1670? — 1685)
* Міхал Казімер Коцел (1685 — 1.9.1700)

* Казімер Аляксандар Пацей (20.9.1700 — 10.5.1703)
* князь Марцыян Міхал Агінскі (10.5.1703 — 10.1730)
* Юры Тышкевіч (8.10.1730 — 1.2.1735)
* Ян Рдултоўскі (15.3.1735 — 31.3.1739)
* Аляксандар Пацей (31.3.1739 — 10.6.1740)
* князь Станіслаў Агінскі (10.6.1740 — 14.6.1748)
* Юзэф Антоні Салагуб (12.10.1748 — 7.6.1752)
* Сымон Сыруць (23.10.1752 — 1774)
* Юзэф Прозар (7.4.1774 — 5.6.1781)
* Міхал Касакоўскі (5.6.1781 — 22.2.1787)
* Адам Эвальд Фалькерзамб (Völkersahm; 22.2.1787 — 20.10.1790)

* Адам Ваўжынец Жавускі (5.11.1790 — 1793)
* Ігнаці Кужынецкі (10.7.1793 —)

## Глядзіце таксама
* Ваяводы віцебскія

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Województwo witebskie //  S. 341.
* Województwo witebskie //  S. 638—640.
Андрэй Мельнічэнка

**Андрэ́й І́гаравіч Мельнічэ́нка** (нарадзіўся 8 сакавіка 1972 году ў Гомлі) — буйны расейскі прадпрымальнік, найбагацейшы ўраджэнец Беларусі за мяжою ў 2011 годзе.

## Асабістае жыцьцё
Нарадзіўся ў сям’і навукоўца-фізыка 8 сакавіка 1972 году ў Гомлі, дзе скончыў 9 клясаў школы №11. Браў удзел у школьных алімпіядах гораду, вобласьці й Беларусі па фізыцы. 10-ы й 11-ы клясы скончыў у фізыка-матэматычнай школе-інтэрнаце імя Андрэя Калмагорава пры Маскоўскім унівэрсытэце, пасьля якой з 1989 да 1992 году навучаўся на фізычным факультэце ўнівэрсытэту. У 1997 годзе атрымаў адукацыю па спэцыяльнасьці «Фінансы і крэдыт» у Расейскай эканамічнай акадэміі (Масква).

У 2003 годзе пазнаёміўся, а ў верасьні 2005-га ажаніўся з сэрбскаю мадэльлю Аляксандраю Нікаліч. Жыве ў Маскве.

## Прадпрымальніцтва
У 1991 годзе адкрыў прадпрыемства «Спадарожнік» (), якое па чарзе займалася продажам паездак на адпачынак, службовага абсталяваньня ды валютным абменам на Кастрычніцкай плошчы Масквы. У сакавіку 1993 году стаў сузаснавальнікам і першым старшынём (да 2004 году) банку «Маскоўскі дзелавы сьвет» (; Новасыбірск), а ў 1997-м — аднаасобным уласьнікам. У 2003 годзе прадаў палову акцыяў банку супольніку (з 1996 г.) Сяргею Папову. У сьнежні 2006 году абмяняў астатнюю палову на ўсе паі мінэральна-хімічнай кампаніі «Эўрахім» (Масква).

Таксама мае 50% паёў заснаванага ў 2001 годзе ААТ «Сыбірская вугальна-энэргетычная кампанія» (Масква).

26 траўня 2009 году сустракаўся з Аляксандрам Лукашэнкам у Менску.

На 2018 год меў 15,5 мільярду $ маёмасьці.

## Глядзіце таксама
* «Ліфоса»

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Беларусы ў Маскве
Катэгорыя:Расейскія прадпрымальнікі
Катэгорыя:Расейскія банкіры
Катэгорыя:Выпускнікі ВНУ Масквы
Катэгорыя:Мільярдэры
Сутыкненьне аўтобусаў у Маларыцкім раёне

**Сутыкненьне аўтобусаў у Маларыцкім раёне** — дарожна-транспартнае здарэньне, што адбылася на перасячэньні дарогаў Кобрынь — Маларыта і Берасьце — Макраны ў Маларыцкім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі. У выніку сутыкненьня мікрааўтобуса «Фольксваген-Каравэла» і аўтобуса «Ікарус» загінулі 7 чалавек і былі параненыя 8 чалавек. Па факце здарэньня была распачатая крымінальная справа па частцы 3 артыкула 317 Крымінальнага кодэксу Рэспублікі Беларусь.

## Храналёгія
23 красавіка ў 13.20 па мясцовым часе кіроўца мікрааўтобуса «Фольксваген-Каравэла» падчас руху па другараднай дарозе праігнараваў знак «Рух без прыпынку забаронены», выехаў на скрыжаваньне і сутыкнуўся з украінскім рэйсавым аўтобусам «Ікарус», які рухаўся па маршруце Ковель — Берасьце. Начальніца аддзяленьня агітацыі і прапаганды ДАІ Берасьцейскага УУС Натальля Сахарчук паведаміла, што:

У выніку аварыі на месцы загінулі кіроўца «Фольксвагена» і пяць зь дзевяці пасажыраў. У ліку загінулых трое дзяцей і двое дарослых. З траўмамі рознай ступені цяжкасьці ў Берасьцейскую абласную лякарню шпіталізаваны чатыры пасажыры «Фольксвагена». Сярод іх — дзяўчынка, дзьве жанчыны, а таксама адзін мужчына.

У «Ікарусе» ехала сем пасажыраў. Адна зь іх загінула на месцы аварыі. Кіроўца аўтобуса і тры пасажыры шпіталізаваны з траўмамі. Астатнія тры пасажыры рэйсавага аўтобуса не пацярпелі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Транспартныя катастрофы ў Беларусі
Катэгорыя:Катастрофы 2011 году
Катэгорыя:Падзеі 23 красавіка
Франц II (імпэратар Сьвятой Рымскай імпэрыі)

**Франц II Габсбург** (; 12 лютага 1768 — 2 сакавіка 1835) — апошні імпэратар Сьвятой Рымскай імпэрыі, які панаваў з 1792 па 6 жніўня 1806 гады, калі быў пераможаны Напалеонам у бітве пад Аўстэрліцам.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Габсбургі
Катэгорыя:Нарадзіліся 12 лютага
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1768 годзе
Катэгорыя:Памерлі 3 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1835 годзе
Дзіўная гісторыя доктара Джэкіла і містэра Гайда

**Дзіўная гісторыя доктара Джэкіла і містэра Гайда** () — аповесьць шатляндзкага пісьменьніка Робэрта Льюіса Стывэнсана, упершыню апублікаваная ў 1886 годзе ў Лёндане. Павгодле жанру — пераасэнсаваньне традыцыйнай для рамантызму тэмы двайніцтва з дамешкам навуковай фантастыкі.

Аповесьць Стывэнсана часта атаясамляецца з рэдкім псыхічным фэномэнам «падваеньня асобы», калі ў межах адной чалавека суіснуюць дзьве розныя мэнтальнасьці. У дадзеным выпадку дзьве індывідуальнасьці Д-р. Джэкіла зьяўляюцца ўвасабленьнем добрага і злога пачаткаў з абсалютна рознымі маральнымі роўнямі. Уплыў аповесьці на сусьветную культуру стаў нагэтулькі моцным, што выраз «Jekyll and Hyde» увайшоў у мову і стаў азначэньнем чалавека, які ў розных сытуацыях моцна адрозьніваецца маральнасьцю сваіх паводзінаў.

Дзіўная гісторыя доктара Джэкіла і містэра Гайда мела неадкладны посьпех і зьяўляецца найбольш пакупаным бэстсэлерам Стывэнсана. Сцэнічныя адаптацыі аповесьці пачаліся ў Бостане і Лёндане меней як праз год пасьля публікацыі. Твор натхніў шэраг рэжысэраў на стварэньне экранізацый аповесьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Творы Робэрта Льюіса Стывэнсана
Васілеўшчына

Назву **Васіле́ўшчына** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Васілеўшчына — вёска ў Докшыцкім раёне
** Васілеўшчына — вёска ў Пастаўскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Васілеўшчына — вёска ў Бялыніцкім раёне

* Менская вобласьць:
** Васілеўшчына — вёска ў Бярэзінскім раёне
** Васілеўшчына — вёска ў Капыльскім раёне
** Васілеўшчына — вёска ў Путчынскім сельсавеце Койданаўскага раёну
** Васілеўшчына — вёска ў Фаніпальскім сельсавеце Койданаўскага раёну
** Васілеўшчына — вёска ў Менскім раёне
** Васілеўшчына — вёска ў Мядзельскім раёне
** Васілеўшчына — вёска ў Стаўпецкім раёне

## Іншае
* Васілеўшчына — урочышча ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Васілева
* Васілевічы
* Васілёва
* Васілёў
* Васілёўка
* Васілёўскае
* Васілёўская
* Васілёўскі
* Васілёўшчына
* Васілінкі
* Васіліны
* Васілішкі
* Васільева
* Васільевы
* Васільеў
* Васільеўка
* Васільеўскае
* Васільеўскі
* Васількава
* Васількі
* Васількішкі
* Васількова
* Васількоў
* Васількоўка
* Васільпольле
* Васільчыцы
* Новавасільеўск
Падзерычы

Назву **Падзерычы** маюць:

* Падзерычы — вёска ў Койданаўскім раёне Менскай вобласьці
* Падзерычы — вёска ў Стаўпецкім раёне Менскай вобласьці