Белпалівагаз

**«Белпалівагаз»** — дзяржаўнае вытворчае аб’яднаньне паліва і газіфікацыі Беларусі, заснаванае ў лістападзе 1958 году ў якасьці Галоўнай управы газіфікацыі Беларускай ССР.

На 2022 год улучаў 28 прадпрыемстваў, якія налічвалі звыш 23 000 супрацоўнікаў. Пастаўляў звадкаваны прыродны газ (ЗПГ) чыгункай і загадваў сеткай разьмеркавальных газаправодаў у Беларусі. Вёў здабычу торфу і вытворчасьць паліўных брыкетаў. Выконваў праектаваньне ў тарфяной прамысловасьці і будаўніцтва газавых сетак. Вырабляў газавыя эўрабалёны, газавыя і электрапліты, прылады газазабесьпячэньня і машыны для здабычы і перапрацоўкі торфу. Ажыцьцяўляў навучаньне ў прамысловай цеплаэнэргетыцы і торфаздабычы.

## Будова
На 2022 год «Белпалівагаз» улучаў:
* 12 торфабрыкетных заводаў — «ТБЗ Усяж» (Смалявіцкі раён), «Лідзкі ТБЗ» (Першамайскі, Лідзкі раён), «Жыткавіцкі ТБЗ» (Чырвонае, Жыткавіцкі раён), «Браслаўскі ТБЗ» (Ахрэмаўцы, Браслаўскі раён), «Старобінскі ТБЗ» (Салігорскі раён), «Туршоўка» (Ухвала, Крупскі раён), «Гатча-Асоўскі ТБЗ» (Ленінскі, Жабінкаўскі раён), «Торфапрадпрыемства Глінка» (Лука, Столінскі раён), «Ляхавіцкі ТБЗ» (Тухавічы, Ляхавіцкі раён), «ТБЗ Дзітва» (Лідзкі раён), «ТБЗ Нёман» (Стаўпецкі раён) і «Дняпроўскае торфапрадпрыемства» (Гадылёва, Быхаўскі раён);
* 7 газазабесьпячальных прадпрыемстваў — «Берасьцеаблгаз», «Віцебскаблгаз», «Магілёўаблгаз», «Гомельаблгаз», «Горадняаблгаз», «Менгаз» і «Менскаблгаз»;
* 7 галіновых прадпрыемстваў — «СД-Транс» (Наваполацак), «Белгазтэхніка», «Газ-Інстытут», «Навуковая арганізацыя працы», «Наваградзкі завод газавай апаратуры», «Белпалівагазкамплект» і «Белдзіпрапалівагаз»;
* Завод тарфянога машынабудаваньня «Бальшавік» (Гомельскі раён).

## Вырабы
На 2022 год прадпрыемствы «Белпалівагазу» выраблялі:
*  паліўны брыкет, верхавы і паліўны торф, тарфяную сушонку і торфадраўнянае паліва;
* машыны для мэханічнай і пнэўматычнай здабычы кавалкавага і фрэзэрнага торфу — фрэзэрны барабан, варашылка, валкавальнік, скрэпэрна-бункерныя машыны на вусенічным ходзе, штабэлявальныя машыны, пнэўмаўборачныя машыны на пнэўмаколавым ходзе, машыны здабычы кавалкавага торфу, пагрузчыкі і транспартныя сродкі для кавалкавага торфу;
* побытавыя газавыя балёны ёмістасьцю 5, 12, 27 і 50 літраў, вэнтылі, кляпаны, рэгулятары ціску вады і газу, газавыя воданагравальнікі, вузлы газавых плітаў, газавыя лічыльнікі, парашковыя вогнетушыльнікі і апаратуру пераводу самаходаў на звадкаваны і сьціснуты прыродны газ.

## Мінуўшчына
6 лістапада 1958 году Савет міністраў Беларускай ССР ухваліў Пастанову № 738 «Аб пляне газіфікацыі гарадоў і населеных пунктаў Беларускай ССР у 1959—1965 гадах». Паводле 3-га пункту Пастановы, стварылі Галоўную ўправу газіфікацыі БССР (Галоўгаз БССР) для кіраваньня праектаваньнем, будаўніцтвам і выкарыстаньнем сетак і газавых станцыяў. У склад Галоўгазу БССР улучылі абласныя і сталічная газавыя гаспадаркі Беларусі. На той час доля торфу ў паліўным балянсе БССР дасягала 60 %. У сьнежні 1960 году ўвялі магістральны газаправод «Дашава — Менск» для пастаўкі прыроднага газу са Львоўскай вобласьці Ўкраінскай ССР. Наступны пуск газаправодаў «Таржок — Менск — Івацэвічы» і  «Таржок — Даліна» дазволіў падаць газ з паўночных радовішчаў і распачаць газіфікаваньне гарадоў Беларусі. У 1978 годзе Галоўгаз БССР пераўтварылі ў Дзяржаўны камітэт газіфікацыі БССР (Дзяржкамгаз БССР). У 1988 годзе Савет міністраў БССР ухваліў Пастанову аб пераўтварэньні Дзяржкамгазу БССР у Дзяржаўны камітэт паліва і газіфікацыі БССР (Дзяржкампалівагаз БССР) у выніку далучэньня Міністэрства паліўнай прамысловасьці БССР.

13 красавіка 1992 году Савет міністраў Беларусі зацьвердзіў Пастанову № 204 аб пераўтварэньні Дзяржкампалівагазу ў канцэрн «Белпалівагаз». 24 верасьня 2001 году А. Лукашэнка падпісаў Указ № 516, якім падпарадкаваў «Белпалівагаз» Міністэрству энэргетыкі Беларусі. 30 лістапада 2006 году Міністэрства энэргетыкі Беларусі зацьвердзіла Загад № 326 аб пераўтварэньні канцэрну «Белпалівагаз» у дзяржаўнае аб’яднаньне. На 2014 год «Белпалівагаз» меў у сваім складзе 26 торфаздабыўных прадпрыемстваў, у склад якіх уваходзіла 19 торфабрыкетных заводаў. Торфабрыкеты пастаўлялі для патрэбаў звыш 200 000 сельскіх дамоў. Гадавая здабыча торфу склала каля 3 млн тонаў пры геалягічных запасах у 4 млрд тонаў на амаль 9000 тарфяных радовішчах плошчай 24 000 кв.км. За год вырабілі 1,3 млн тонаў торфабрыкетаў. Доля торфу ў энэргабалянсе Беларусі перавышла 2 %, што дазволіла замяніць 590 млн кубамэтраў прыроднага газу коштам 107,7 млн даляраў. На 2022 год «Белпалівагаз» налічваў 28 прадпрыемстваў, дзе працавала звыш 23 000 чалавек. Спажыўцам пастаўлялі торф і паліўныя брыкеты зь яго, а таксама звадкаваны (ЗПГ) і прыродны газ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Цэны на прыродны і звадкаваны газ для насельніцтва

Катэгорыя:Прадпрыемствы Менску
Катэгорыя:Прамысловыя прадпрыемствы Беларусі
Катэгорыя:Вытворцы энэргетычнага абсталяваньня
Катэгорыя:Горная справа
Катэгорыя:Машынабудаўнічыя прадпрыемствы
Катэгорыя:Ленінскі раён (Менск)
Катэгорыя:Транспартаваньне газу
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1958 годзе