Саколаў Падляскі

**Сако́лаў Падля́скі** () — места ў Польшчы, на рацэ Цэтыні. Адміністрацыйны цэнтар Сакалоўскага павету Мазавецкага ваяводзтва. Плошча 17,5 км². Насельніцтва на 31 сьнежня 2017 году — 18 924 чалавекі. Знаходзіцца за 99 км на ўсход ад Варшавы.

Саколаў або Сакалоў — места гістарычнага Падляшша. Да нашага часу тут захаваліся капліца з фігурай Сьвятога Яна Непамука, палац і сынагога, помнікі архітэктуры XIX ст. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася царква Покрыва Багародзіцы, помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры XVIII ст.

## Гісторыя

### Паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Каралеўствам Польскім
У Сярэднявеччы ў гэтай частцы Падляшша ішло фэўдальнае змаганьне паміж Каралеўствам Польскім і Вялікім Княствам Літоўскім. У 1424 годзе вялікі князь Вітаўт надаў Саколаву мескія прывілеі. У 1508 годзе ўладальнікам места стаў Станіслаў Кішка. Па 1563 годзе Ганна Кішка (з Радзівілаў) заснавала тут кальвінскі збор, ліквідаваны ў 1590 годзе.

У 1569 годзе згодна з умовамі Люблінскай уніі Саколаў перайшоў да Каралеўства Польскага. У 1592 годзе ён стаў уладаньнем Радзівілаў. Пачаўся росквіт места, які, аднак моцна пацярпеў у час вайны з швэдамі ў сярэдзіне XVII стагодзьдзя. За часам Рэфармацыі Саколаў стаў важным цэнтрам плыні арыянства. У XVIII ст. места перайшло ў валоданьне Агінскіх. Міхал Клеафас Агінскі запрасіў у Саколаў францускіх майстроў і наладзіў выраб між іншым, ядвабных хустак і слуцкіх паясоў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Саколаў апынуўся ў складзе Аўстрыйскай імпэрыі, з 1809 году — у складзе Расейскае імпэрыі, у Герцагстве Варшаўскім. На 1827 год тут было 350 будынкаў, на 1858 год — 311 (12 мураваных). У 1845 годзе новая гаспадыня места, Эльжбэта Гіршман, збудавала тут цукровую фабрыку. Нацыянальна-вызвольнае паўстаньне (1863—1864) у Саколаве ўзначаліў мясцовы сьвятар Станіслаў Бжуска, якога расейскія карнікі павесілі 23 траўня 1865 году. У 1887 годзе праз Саколаў прайшла чыгунка, што станоўча паўплывала на разьвіцьцё места.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Саколаў занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Саколаў апынуўся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі. У Другую сусьветную вайну зь верасьня 1939 да 8 жніўня 1944 году ён знаходзіўся пад акупацыяй Трэцяга Райху. Места моцна пацярпела ў час Другой сусьветнай вайны. У 1946—1951 гадох Саколаў адбудавалі. У 1975—1998 гадох ён уваходзіў у склад Седлецкага ваяводзтва. З 1999 году — адміністрацыйны цэнтар Сакалоўскага павету.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1827 год — 3005 чал.; 1858 год — 3964 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 31 сьнежня 2017 год — 18 924 чал.

### Адукацыя
У Саколаве працуюць 5 дашкольных установаў, 7 пачатковых і 2 сярэднія школы, 2 ліцэі.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Капліца з фігурай Сьвятога Яна Непамука (1802)
* Касьцёл Непакланага Сэрца Найсьвяцейшай Панны Марыі (Конкатэдра; 1948—1953)
* Касьцёл Сьвятога Яна Боска (1935—1939)
* Могілкі старыя каталіцкія
* Палац (1857)
* Помнік генэралу Станіславу Бжуску (1925)
* Сынагога (1845)
* Фабрыка цукровая

### Страчаная спадчына
* Могілкі юдэйскія
* Царква Покрыва Багародзіцы (1730)

## Галерэя

Kosciol_konkatedralny_sokolow_podlaski_mazowieckie_poland.jpg|Конкатэдра
Kosciol salezjanski swietego jana bosco sokolow podlaski mazowieckie poland.jpg|Касьцёл Сьвятога Яна Боска
Dom_milosierdzia_sokolow_podlaski_mazowieckie_poland.jpg|Палац (цяпер Дом міласэрнасьці імя Яна Паўла II)
Cukrownia Elżbietów z różnych stron 02.JPG|Цукровая фабрыка


## Асобы
* Станіслаў Бжуска (1832—1865) — каталіцкі сьвятар, генэрал і капэлян часоў паўстаньня 1863—1864 гадоў
* Крыстына Дамброўская (нар. 1973) — польская шахматыстка
* Анна Есень (нар. 1978) — польская легкаатлетка
* Патрыцыя Зяўкоўская (нар. 1979) — нямецкая акторка
* Зоф’я Келян-Явароўская (1925—2015) — геоляг і палеантоляг

## Месты-сябры

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Мазавецкага ваяводзтва
Катэгорыя:Падляшша
Катэгорыя:Сакалоўскі павет