Псыхадэлічны рок

**Псыхадэлічны рок** () — стыль рок-музыкі, які ўтварыўся пад уплывам псыхадэлічнае культуры, у спробах рэпрадукаваньня й паляпшэньня досьведу карыстаньня рэчывамі зьмяняючымі разуменьне — псыхадэлікаў. Сфармаваўся ў сярэдзіне 1960-х сярод фольк-рокавых ды блюз-рокавых гуртоў у ЗША й Вялікабрытаніі. Стыль часта выкарыстоўваў новыя тэхнікі запісу й эфэкты, а таксама ўжываў элемэнты не заходняе культуры, такія як ра́ґі й бурдоны індыйскае клясычнае музыкі.

Псыхадэлічны рок запаўняе прамежак у пераходзе ад раньняга блюзу й фольк-музыкі да прагрэсіў-року, ґлэм-року, гард-року й у выніку паўплываў на ўзьнікненьне такіх паджанраў, як гэві-мэтал. У позьнія 70-я адрадзіўся ў розных формах нэа-псыхадэліі.

## Асаблівасьці
Псыхадэлічны рок звычайна мае такія асаблівасьці:
* электраґітары ды іхнія эфэкты: фідбэк, дысторшн, wah-wah;
* штукарскія студыйныя эфэкты;
* экзатычныя інструмэнты: табла й сытар;
* моцную ролю адыгрываюць клявішныя асабліва арган, клявэсын, мэлятрон (стужкавы сэмплер);
* акцэнт на доўгія інструмэнтальныя солы ды джэмы;
* складанае будаваньне песень, зьмены ключэй ды памераў тактаў;
* сюррэалістычныя, непрадказальныя, містычныя альбо літаратурна натхнёныя тэксты песень;

## Гісторыя

### Карані
У 1960-я, паводле традыцыі блюзу ды джазу, шматлікія фольк- і рок-выканаўцы пачалі прымаць наркотыкі й пісаць пра свае ўражаньні ў песьнях. Такія пісьменьнікі біт-пакаленьня, як Джэк Кэруак, Ўільям Бэраўз, Ален Гінзбэрг і асабіста прыхільнікі «пашырэньня разуменьня», як то Тымаці Ліры, Алэн Ўотс, Олдас Гаксьлі й Артур Кёстлэр дужа паўплывалі на мысьленьне новага пакаленьня й садзейнічалі ў набыцьці папулярнасьці ЛСД.

Першае выкарыстаньне тэрміну «псыхадэлік» ў музыцы адбылося ў фольк-асяродзьдзі, калі нью-ёрскі дуэт The Holy Modal Rounders выкарыстаў у сваёй вэрсіі гіта *[[Hesitation Blues]]* наступныя радкі: Got my **psycho-delic** feet, in my **psycho-delic** shoes, I believe lordy mama got the **psycho-delic** blues, tell me how long do I have to wait, or can I get you now, or must I hesitay-ay-ay-ate
Напрыканцы 1965-га зьявіўся першы гурт, які пачаў афішаваць свой стыль менавіта як псыхадэлічны рок — гэта былі 13th Floor Elevators з Тэхасу. У лістападзе 1966-га выйшаў іхні першы альбом «*[[The Psychedelic Sounds of the 13th Floor Elevators]]*», які ў сваім назове таксама зьмяшчаў частку тэрміну. У 1966-м годзе выйшли яшчэ два альбомы, якія месьцілі ў сваім назове слова «psychedelic»: «Psychedelic Lollipop» амэрыканскага гурта Blues Magoos (1 лістапада); першым жа быў «Psychedelic Moods» таксама амэрыканскага гурта The Deep (кастрычнік). Першымі жа гуртамі, якія выпусцілі адмыслова псыхадэлічныя запісы, лічацца каліфарнійскія The Seeds з аднайменным альбомам і The Monks з «Black Monk Time» (красавік 1966 году). У раньніх запісах псыхадэлічныя матывы почасту спалучаліся з «гаражным» гучаньнем і прота-панкам. Першы альбом Фрэнка Заппы «Freak-Out» (чэрвень 1966 г.) таксама почасту далучаецца да першых узораў псыхадэліі.

1966 год стаўся часам выхаду псыхадэлічнае музыкі на шырокую публіку. У траўні выйшаў альбом Beach Boys «Pet Sounds» з элемэнтамі baroque і psychedelic гучаньня, якому крытыкі дагэтуль аддаюць першае ці другое месца ў сьпісе найлепшых альбомаў у гісторыі музыкі. У жніўні выйшаў псыхадэлічны альбом Бітлз «Revolver», які крытыкі таксама традыцыйна памяшчаюць на вышыню сьпісу найлепшых альбомаў усіх часоў. На той час Бітлз дзейна экспэрымэнтавалі з ЛСД. Паводле аднаго крытыка, які праслухаў «Revolver» адразу па яго выхадзе, «ЛСД адчуваецца наўсьцяж па ўсім альбоме, пачынаючы ад *Eleanor Rigby* і сканчаючы *Tomorrow Never Knows*». Першым сьпевам Бітлз, паўплываным ЛСД, лічыцца *[[Day Tripper]]* (сьнежань 1965 г.). У новых песьнях былі прадстаўленыя элемэнты псыхадэлічнае музыкі — у «*[[Norwegian Wood]]*» з альбому «*[[Rubber Soul]]*» 1965-га — сытар, а ў песьне «*[[Rain]]*» — прыём запісу сьпеву, пры якім голас пускаўся задам наперад.

1966 год стаўся часам псыхадэлічных экспэрымэнтаў для гуртоў The Byrds (альбом «Fifth Dimension» выйшаў у ліпені), Beatles, Pink Floyd, The Doors, якія былі высака ўхвалены крытыкамі. Першы аднайменны альбом «The Doors» быў запісаны ў жніўні 1966 году. У 1967 годзе псыхадэлічная музыка сталася вельмі папулярнай, псыхадэлічныя альбомы выпусьцілі такія выканаўцы як Jefferson Airplane, Beach Boys, Beatles, Rolling Stones, Pink Floyd, Chad & Jeremy, Monkees, Frank Zappa і іншыя.

## Глядзіце таксама
* Разьбітае пакаленьне
* Гіпі

## Вонкавыя спасылкі