Эльзас-Лятарынгія

**Імпэрская зямля Эльзас-Лятарынгія** (, ) — «імпэрская зямля» Нямецкай імпэрыі, што знаходзіцца на тэрыторыі сёньняшняй Усходняй Францыі. Уключала Эльзас і ўсходнюю Лятарынгію, зьвязаныя агульнай гісторыяй.

## Дзяржаўны лад
У адрозьненьне ад дзяржаваў ці прускіх правінцыяў, якія ўваходзілі ў склад імпэрыі, Эльзас-Лятарынгія непасрэдна падпарадкоўвалася імпэратару, прадстаўленаму намесьнікам (); у 1871—1879 гадах яго функцыі выконваў обэр-прэзыдэнт (). З 1911 году ў Эльзасу-Лятарынгіі зьявіўся ляндтаг, які складаўся зь першай палаты і другой палаты. Да гэтага яго функцыі выконваў зямельны камітэт (), якія выбіраўся трыма бэцырктагамі. Выканаўчым органам зьяўлялася міністэрства (*Ministerium*), на чале якога стаяў дзяржаўны сакратар (*Staatssekretär*), вышэйшым судовым органам — Вышэйшы зямельны суд Кальмара (*Oberlandesgericht Colmar*), прадстаўнікоў у Бундэсраце Эльзас-Лятарынгія ня мела, у Райхстаг прамым галасаваньнем абірала 15 чальцоў. Тэрыторыя Эльзасу-Лятарынгіі была падзелена на адміністрацыйныя акругі (), прадстаўнічыя органы адміністрацыйных акругаў — бэцыркстагі (), інтарэсы імпэратара прадстаўлялі ўрадавыя прэзыдэнты ().

## Гісторыя
### Утварэньне «імпэрскай зямлі»

Пасьля франка-прускай вайны значная частка Лятарынгіі і амаль увесь Эльзас былі перададзены Нямеччыне. У Францыі тады ўзрастаў рэваншысцкі рух у падтрымку аднятых правінцыяў, у гонар Эльзасу і Лятарынгіі ў многіх гарадах краіны называліся вуліцы, у Нансі — старажытнай сталіцы Лятарынгіі, якая засталася ў складзе Францыі — быў адкрыты алегарычны помнік дзьвюм правінцыям.

Супрацьпраўныя і правакацыйныя дзеяньні ваенных колаў Нямеччыны ў стаўленьні да жыхароў эльзаскага гораду Цабэрн (цяпер — *Савэрн*) (Цабэрнскі інцыдэнт) у 1913 г. прывялі да палітычнай крызы Нямеччыны.

У часы Першай сусьветнай вайны эльзасцы і лятарынгцы адмаўляліся ваяваць у нямецкай арміі, іх дэвізам быў ляканічны выраз: «Бяз нас!». У лістападзе 1918 году была абвешчана Эльзаская Савецкая Рэспубліка, але да канца вайны хаўрусьнікі занялі значную частку Эльзасу і Лятарынгіі. Паводле ўмоваў Вэрсальскай мірнай дамовы, Францыя ў 1918 годзе вярнула сабе гэтыя землі.

### Далейшая гісторыя
Пасьля акупацыі Францыі ў 1940 годзе, Эльзас і Лятарынгія зноў перайшлі пад кантроль Нямеччыны. У 1944 годзе яны былі заняты саюзнымі войскамі, і пасьля вайны афіцыйна вернуты Францыі. На тэрыторыі Эльзасу і Лятарынгіі сёньня знаходзяцца францускія дэпартамэнты Верхні Райн, Ніжні Райн і Мазэль.

## Гарады
* Страсбург (, ).
* Мэц (, ).
* Кальмар (, , радзей *Kolmar*).

## Крыніцы

## Літаратура
* Baumann, Ansbert. « Die Erfindung des Grenzlandes Elsass-Lothringen », in: Burkhard Olschowsky (ed.), Geteilte Regionen — geteilte Geschichtskulturen? Muster der europäischen Identitätsbildung im europäischen Vergleich, Munich: Oldenbourg 2013, , S. 163–183.
* Höpel, Thomas: The French-German Borderlands: Borderlands and Nation-Building in the 19th and 20th Centuries, European History Online, Mainz: Institute of European History, 2010, retrieved: December 17, 2012.
* Putnam, Ruth. Alsace and Lorraine from Cæsar to Kaiser, 58 B.C.–1871 A.D. New York: G.P. Putnam's Sons, 1915.
* Roth, François. Alsace-Lorraine, De 1870 À Nos Jours: Histoire d'un "pays perdu". Nancy: Place Stanislas, 2010. .

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1871 годзе
Катэгорыя:Тэрыторыі Нямецкай імпэрыі
Катэгорыя:Гісторыя Лятарынгіі
Катэгорыя:Гісторыя Эльзасу
Катэгорыя:Франка-пруская вайна
Катэгорыя:Спрэчныя тэрыторыі ў мінулым