Станькаў

**Ста́нькаў** (афіцыйная назва — *Станькава*) — вёска ў Беларусі, на рацэ Рапусе. Цэнтар сельсавету Койданаўскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 1692 чалавекі. Знаходзіцца за 10 км на паўднёвы ўсход ад Койданава, за 8 км ад чыгуначнай станцыі Койданава (лінія Менск — Баранавічы). Аўтамабільныя дарогі на Менск, Койданаў, Узду.

Станькаў — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны. Да нашага часу тут захаваўся сядзібна-паркавы комплекс Чапскіх.

## Назва

На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапонім Станькаў утварыўся ад памяншальнай формы імя Станіслаў.

Традыцыйная гістарычная назва паселішча — Станькаў. Форма *Станькава* () пачала шырока ўжывацца ў выніку перайначваньня тапоніму на расейскі манер.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра Станькаў як сяло ў валоданьні Дарагастайскіх датуецца 1407 годам. Пазьней паселішчам валодалі Радзівілы, з 1772 году — Чапскія.

Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў Станькаў увайшоў у склад Менскага павету Менскага ваяводзтва. На 1588 год у мястэчку было 30 двароў, касьцёл, царква, рынак.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Станькаў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стаў цэнтрам воласьці Менскага павету Менскай губэрні. У пачатку XIX ст. мястэчка стала цэнтрам ключу. З 1815 году тут працаваў сьпіртзавод, у 1858 годзе збудавалі царкву Сьвятога Мікалая Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы), у 1863 годзе адкрылася сельская прыходзкая школа (51 вучань — 39 хлопчыкаў, 12 дзяўчынак), у 1868 годзе — нядзельная школа, шпіталь. Уладальнік маёнтку Эмэрык Чапскі стварыў музэй з уласных збораў. У 1876 годзе мастак Напалеон Орда зрабіў замалёўкі Станькава. На 1886 год у мястэчку было 42 двары, валасная ўправа, царкоўна-прыходзкая школа, лякарня. 

У Першую сусьветную вайну тут некаторы час разьмяшчаўся штаб расейскай 4-й арміі Заходняга фронту. У лютым 1918 году мястэчка занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Станькаў абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, дзе 20 жніўня 1924 году стаў цэнтрам сельсавету. Статус паселішча панізілі да вёскі.

На 1970 год у Станькаве было 196 двароў, на 1998 год — 213, на 2001 год — 684, на 1 студзеня 2004 году — 700. У 2000-я гады Станькаў атрымаў афіцыйны статус «аграгарадку».


Stańkaŭ, Mikałajeŭskaja. Станькаў, Мікалаеўская (1900).jpg|Царква, каля 1900 г.
Stańkaŭ, Čapski. Станькаў, Чапскі (1901-17) (7).jpg|Палац, да 1918 г.
Stańkaŭ, Čapski. Станькаў, Чапскі (1901-17).jpg|Паркавы фасад, да 1918 г.
Stańkaŭ, Čapski. Станькаў, Чапскі (1901-17) (6).jpg|Парк, да 1918 г.


Stańkaŭ, Čapski. Станькаў, Чапскі (1901-17) (4).jpg|Інтэр’ер палаца, да 1918 г.
Stańkaŭ, Čapski. Станькаў, Чапскі (1901-17) (5).jpg|Бібліятэка ў палацы, да 
Stańkaŭ, Čapski. Станькаў, Чапскі (1901-17) (3).jpg|Скарбчык, да 1918 г.
Stańkaŭ, Čapski. Станькаў, Чапскі (1918).jpg|Палац, 1918 г. 


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1886 год — 390 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1970 год — 908 чал.; 1998 год — 677 чал.; 1999 год — 2325 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 1832 чал.; 1 студзеня 2004 году — 1859 чал.; 2010 год — 1692 чал.

### Інфраструктура
У Станькаве працуюць сярэдняя школа, школа-інтэрнат, 2 дашкольныя ўстановы, фэльчарска-акушэрскі пункт, кінатэатар, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Могілкі старыя каталіцкія
* Сядзібна-паркавы комплекс Чапскіх (XIX ст.)
* Царква Сьвятога Мікалая (1858)

### Страчаная спадчына
* Палац Чапскіх (XIX ст.)

## Галерэя

Станькава. Скарбчык (04).jpg|Скарбчык сядзібы Чапскіх
Станькава, крушні брамы.jpg|Брама
Станькава. Жылы дом (01).jpg|Дом
Станькава. Флігель.jpg|Флігель


Станькава. Свіран (02).jpg|Сьвіран
Станькава. 500-гадовы дуб.jpg|500-гадовы дуб
Станькава. Адноўленая царква.jpg|Царква
Станькава. Рапуса (01).jpg|Каскад на рацэ Рапусе


## Асобы
* Марат Казей (1929—1944) — піянэр-партызан, Герой Савецкага Саюзу (пасьмяротна)
* Эмэрык Чапскі (1828—1897) — дзяржаўны дзяяч, калекцыянэр, нумізмат

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Станькава, Radzima.org
* Станьково: история и новости — сайт деревни
* Станькава: сядзіба Гутэн-Чапскіх