open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Новыя Валосавічы

**Но́выя Вало́савічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Букавіцы. Цэнтар сельсавету Лепельскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 2000 год — 532 чалавекі. Знаходзяцца за 20 км на паўднёвы ўсход ад места і чыгуначнай станцыі Лепеля; на аўтамабільнай дарозе Лепель — Халопенічы.

Валосавічы — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучалася Царква Раства Багародзіцы ў стылі драўлянага барока, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя, спалены савецкімі партызанамі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Першы пісьмовы ўпамін пра мястэчка, сяло і слабаду Валосавічы датуецца 1633 годам і зьмяшчаецца ў інвэнтары Чашніцкага маёнтку. У гэты час тут існавалі царква Сьвятога Міхала і млын. Валосавічы ўваходзілі ў склад Полацкага ваяводзтва. 

У 1780 годзе ўладальнік маёнтку Міхал Лапота прадаў яго Антонію Беліковічу.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Валосавічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе яны сталі цэнтрам воласьці Барысаўскага павету Менскай губэрні. На 1893 год у мястэчку было 40 двароў, дзеяла царква. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Валосавічы занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Валосавічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Жыхары мястэчка і воласьці накіроўвалі ў Народны Сакратарыят БНР скаргі на дзеяньні нямецкіх войскаў. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі Валосавічы ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. 

20 жніўня 1924 году Валосавічы вярнулі БССР, дзе яны сталі цэнтрам сельсавету Лепельскага раёну. На 2000 год у Валосавічах быў 191 двор.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 2000 год — 532 чал.

### Інфраструктура
У Валосавічах працуюць сярэдняя школа, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

Гістарычны Рынак у наш час ня мае афіцыйнай назвы.

## Эканоміка
Лясьніцтва.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
За 0,5 км на захад ад Валосавічах і ў самой вёсцы на беразе сажалкі захаваліся курганныя могільнікі.

### Страчаная спадчына
* Царква Раства Багародзіцы (XVIII ст.)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Валерый Тухта, Да падарожжа ў Валосавічы, што на Лепельшчыне, падштурхнуў гістарычны дакумент XVІІ стагоддзя, Лепельскі край, 17 лістапада 2016 г.

Катэгорыя:Валосавіцкі сельсавет (Лепельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVII стагодзьдзі
Ратэрдамскі мэтрапалітэн

**Ратэрда́мскі мэтрапалітэ́н** () – адзін зь відаў гарадзкога грамадзкага транспарту ў Ратэрдаме ды ў ягоных прыгарадах. 
Першая лінія – «Поўнач-Поўдзень»  (*Noord – Zuidlijn*) была адкрытая ў 1968 годзе і вяла ад Цэнтральнага вакзалу (*Centraal Station*) да плошчы Зёйдплэйн (*Zuidplein*). Ратэрдамскі мэтрапалітэн стаў першым у Нідэрляндах мэтро. Так сама на момант адкрыцьця зьяўляўся самай кароткай сыстэмай у сьвеце з даўжынёй 5,9 км.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны вэб-сайт (англ.) 

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Мэтрапалітэн
Камень (Віцебская вобласьць)

**Ка́мень** — вёска ў Беларусі, на беразе Каменскага возера. Цэнтар сельсавету Лепельскага раёну Віцебскай вобласьці. Насельніцтва на 1997 год — 425 чалавек. Знаходзіцца за 20 км на паўночны ўсход ад места і чыгуначнай станцыі Лепеля; на аўтамабільнай дарозе Лепель — Віцебск.

Камень — даўняе мястэчка гістарычнай Полаччыны. Да нашага часу тут захавалася старажытнае гарадзішча. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаліся касьцёл Сьвятога Казімера і сядзіба Пакашаў, помнікі архітэктуры XVIII стагодзьдзя.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Камень упамінаецца ў XVII ст., калі мястэчка знаходзілася ў валоданьні князёў Друцкіх-Сакалінскіх і ўваходзіла ў склад Полацкага ваяводзтва. У 1631 годзе Крыштап Друцкі-Сакалінскі, кашталян полацкі, фундаваў у Камені царкву. У XVIII ст. мястэчка перайшло да роду Пакашаў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Камень апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Лепельскім павеце Віцебскай губэрні. У 1796 годзе тут збудавалі касьцёл, у 1868 годзе — царкву. На 1882 год у Камені было 96 двароў, дзеялі царква і каталіцкая капліца, працавалі расейская народная вучэльня і паштовая станцыя.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Камень занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Камень абвяшчаўся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі ён увайшоў у склад Беларускай ССР, аднак 16 студзеня Масква адабрала мястэчка разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі ў склад РСФСР. 

20 жніўня 1924 году Камень вярнулі БССР, дзе ён стаў цэнтрам сельсавету Лепельскага раёну. На 1997 год у вёсцы было 123 двары. У 2000-я гады Камень атрымаў афіцыйны статус «аграгарадку».


Kamień, Pakaš. Камень, Пакаш (A. Adam, 1812).jpg|Сядзіба Пакашаў. А. Адам, 1812 г.
Kamień, Pakaš. Камень, Пакаш (A. Adam, 21.07.1812).jpg|Сядзіба Пакашаў. А. Адам, 21.07.1812 г.
Kamień. Камень (1863).jpg|Праект царквы-мураўёўкі, 1863 г.
Kamień. Камень (1901-17).jpg|150пкс|Царква-мураўёўка, 


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1882 год — 781 чал., зь іх 138 хрысьціянаў і 643 юдэі.
* **XX стагодзьдзе**: 1997 год — 425 чал.

### Інфраструктура
У Камені працуюць сярэдняя школа, лякарня, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Гарадзішча
* Гаспадарчая пабудова (XIX ст.)
* Могілкі юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Капліца (XIX ст.)
* Касьцёл Сьвятога Казімера (1796)
* Сынагога
* Сядзіба Пакашаў (XVIII ст.)
* Царква Сьвятога Юрыя (1868; мураўёўка)

## Галерэя

Городище в Камне.jpg|Гарадзішча
Камень. Гаспадарчая пабудова кан. 19 ст (02).jpg|Гаспадарчая пабудова 
Камень. Гаспадарчая пабудова кан. 19 ст (03).jpg|Гаспадарчая пабудова, фрагмэнт
Камень. Жыдоўскія могілкі (02).jpg|Юдэйскія могілкі


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Каменскі сельсавет (Лепельскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Лепельскага раёну
Пясочнае

**Пясо́чнае** — вёска ў Беларусі, на левым беразе Нёмана. Уваходзіць у склад Бабаўнянскага сельсавету Капыльскага раёну Менскай вобласьці. Насельніцтва на 2001 год — 620 чалавек. Знаходзіцца за 26 км на поўнач ад Капылю, за 37 км ад чыгуначнай станцыі Цімкавічы.

Пясочнае — даўняе мястэчка на мяжы гістарычных Меншчыны і Случчыны.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Упершыню Пясочнае ўпамінаецца ў XVI ст. як уладаньне князёў Алелькавічаў. У XVII ст. мястэчка перайшло да Радзівілаў. Паводле прывілея Жыгімонта Аўгуста Алелькавічам, жыхары мястэчка карысталіся правам «людзей вольных».

З 1688 году ў Пясочным упамінаецца царква Покрыва Багародзіцы. У 1793 годзе мястэчка ўвайшло ў склад Случарэцкага павету Наваградзкага ваяводзтва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Пясочнае апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Магільнянскай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні. У 1823 годзе маёнтак набыў Ануфры Ёдка.

На 1849 год у Пясочным працавалі паромная пераправа, прыстань, 2 млыны, склады лесаматэрыялаў, існавала вытворчасьць лёгкіх суднаў («шугалеяў»). На 1893 год у мястэчка было каля 180 двароў.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў лютым 1918 году Пясочнае занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Пясочнае абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР, дзе 20 жніўня 1924 году стала цэнтрам сельсавету (існаваў да 8 чэрвеня 1963 году) Капыльскага раёну. У пачатку 1930-х гадоў у Пясочным было 364 двары, працавалі кавальская і кравецкая майстэрні, грыбаварачны пункт, вадзяны млын. У 1932 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву.

У 1997 год у Пясочным было 274 двары, на 2001 год — 269. У 2000-я гады Пясочнае атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 1997 год — 677 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2001 год — 620 чал.

### Інфраструктура
У Пясочным працуюць сярэдняя школа, амбуляторыя, дом культуры, бібліятэка, пошта.

## Турыстычная інфармацыя

### Страчаная спадчына
* Царква Покрыва Багародзіцы (1873)

## Асобы
* Анатоль Астрэйка (1911—1978) — беларускі паэт, паэт-песеньнік

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Пясочнае, Глёбус Беларусі

Катэгорыя:Бабаўнянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Капыльскага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVI стагодзьдзі
Фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2017 году

**Фінальны матч [[Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2016—2017 гадоў|Лігі чэмпіёнаў УЭФА 2017 году]]** праходзіў у Кардыфе на стадыёне «Міленіюм», дзе сустракаліся клюбы «Ювэнтус» з Турыну і «Рэал» з Мадрыду. Гэта быў 62-і фінал у гісторыі Кубка чэмпіёнаў і 25-ы як фінал Лігі чэмпіёнаў УЭФА. Футбольны матч праўшоў 3 чэрвеня 2017 году.

## Матч

## Вонкавыя спасылкі
* Фінал Лігі Эўропы УЭФА 2017 году
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Фіналы Лігі чэмпіёнаў
Катэгорыя:2017 год у футболе
Тыпограф

**Тыпограф** () — спэцыяліст па тыпаграфіцы і афармленьні кнігі. Да тыпографаў належаць шрыфтавікі, графічныя дызайнэры і іншыя адмыслоўцы. Слова паходзіць ад  — «адбітак» + *γράφω* — «пішу».

## Літаратура
* Александра Королькова. Живая типографика. — IndexMarket, 2010. — 224 с — .
* Владимир Кричевский. Типографика в терминах и образах. — М.: Слово, 2000. — В 2-х тт.: 144+158 с —  
* Эмиль Рудер. Типографика. — М.: Таллер, 1998. — 232 с — .
* Ян Чихольд. Облик книги: избранные статьи о книжном оформлении. М.: Книга, 1980.

Катэгорыя:Друкары
Якуб Бабіч

**Якуб Бабіч** (? — ~1526) — віленскі месьціч, «найстаршы бурмістар» (старшыня гарадзкога магістрату) Вільні. Адзін са спонсараў выдавецкай дзейнасьці Францішка Скарыны ў Вільні. У доме Бабіча на віленскім рынку (цяпер будынак па адрасе *Didzioji, 19*) Скарына выдаў «Малую падарожную кніжыцу» (1522) і «Апостал» (сак. 1525), пасьля выхаду якога спыніў сваю выдавецкую дзейнасьць.

Катэгорыя:Асобы Вільні
Катэгорыя:Тыпографы Вялікага Княства Літоўскага
Марк Вільматс

**Марк Вільматс** ( 22 лютага 1969 году) — бэльгійскі футбаліст і футбольны трэнэр. У 1990—2002 гадах выступаў за нацыянальную зборную Бэльгіі.

## Дасягненьні
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 1988
* Чэмпіён Бэльгіі: 1989
* Уладальнік Кубка Бэльгіі: 1993
* Уладальнік Кубка УЭФА: 1997
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2002

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на worldfootball.net

Катэгорыя:Бэльгійскія футбалісты
Апостал (Скарына)

«**Апо́стал**» («*Книга деания и послания апостольская, зовемая Апостал*») — віленскае выданьне Скарыны, якое выйшла ў сьвет у сакавіку 1525 году. «Апостал» — апошняе вядомае друкаванае выданьне Скарыны.

## Зьмест кнігі
Выданьне пачынаецца тытульным лістом, пасьля ідзе прадмова («*Деания светых апостолъ книгъ предмова*», пасьля якой зьмешчаны кнігі Дзеяў Апосталаў, лісты апосталаў і лісты апостала Паўла, да іх таксама напісаны прадмовы. Напрыканцы лістоў даецца агульнае пасьляслоўе, а таксама тэкст пра ўжываньне ў выданьні чырвонага колеру. Пасьля ідуць службовыя разьдзелы: «*Соборнікъ двунадесять месяц*», «*Пятдесятница*», «*Четырдесятница*».

## Друкарскія асаблівасьці выданьня
Кніга выдадзена на царкоўнаславянскай мове са шматлікімі лексычнымі і граматычнымі асаблівасьцямі старабеларускай мовы. Адной з крыніц перакладу лічыцца чэская Біблія 1506 году. Некаторыя цяжкія для разуменьня словы вытлумачаны на палях. Кожная частка выданьня мае прадмову, напісаная кніжным стылем старабеларускай мовы. У 22 прадмовах Скарына раскрывае маральна-этычную праблематыку і духоўную дасканаласьць чалавека. Прадмовы, у параўнаньні з прадмовамі да іншых кніг Бібліі, маюць больш царкоўна-рэлігійны характар. Фармат выданьня — у адну восьмую аркуша, такі фармат быў зручным для шырокага карыстаньня.

Аб’ём выданьня — 351 аркуш, якія сабраныя ў 45 сшыткаў. Сыгнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. Выданьне мае 2 тытульныя лісты. Асноўныя разьдзелы лістоў і Саборніка пачынаюцца спускавой паласой, рубрыкацыя выяўлена арнамэнтальнымі сродкамі. У «Дзеяньнях» віньеткі папярэднічаюць разьдзелам, перад якімі зьмешчаны анатацыі. Набор выкананы ў 10 радкоў вышынёй 53 мм, на паласе — 20 радоў. Апостал надрукаваны 2 фарбамі: другая фарба (кінавар) выкарыстоўваецца для пазначэньня рубрыкацыі і аблягчэньня карыстаньня кнігаю. Чырвонай фарбаю надрукаваныя: агульны загаловак кнігі на тытульным лісьце і назва першага разьдзелу, указаньні на бакавых палях дзён тыдня, ініцыялы на тытульным лісьце, віньеткі-канцоўкі.

Выданьне ня мае ілюстрацыяў, аднак у ёй ёсьць вялікая колькасьць заставак, канцовак, гравіраваных буквіц.

Захавалася 10 асобнікаў «Апостала».

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Біблія Францішка Скарыны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1525 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Вільні
Рафаэль Варан

**Рафаэ́ль Вара́н** (;  25 красавіка 1993 году) — колішні францускі футбаліст, абаронца. Мае на сваім рахунку выступы ў складзе нацыянальнай зборнай Францыі. Чэмпіён сьвету 2018 году.

## Дасягненьні
**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2012, 2017, 2020
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2014
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2012, 2017, 2020
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2014, 2016, 2017, 2018
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2014, 2016, 2017
* Пераможца Клюбнага чэмпіянату сьвету: 2014, 2016, 2017, 2018

**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2024
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2023

**Францыя**:
* Чэмпіён сьвету: 2018
* Пераможца Лігі нацыяў УЭФА: 2021

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Рэалу»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Кніга Рут (Скарына)

**Кні́га Рут** («*Книга о Руфееже была баба Іосеова отца царя Давидова*») — недатаванае праскае выданьне Скарыны, якое было выдадзена каля 1519 году.

## Зьмест кнігі
На тытульным лісьце зьмешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполне выложена доктором Франциском Скориною изъ славнаго града Полоцька*»), а на адвароце — прадмова: «*Сказание доктора Франъциска Скорины с Полоцька въ книги Руф прабабы Давидовы*». На 2-8 аркушах выдадзены тэкст 4 разьдзелаў кнігі, на апошнім аркушы — кароткае пасьляслоўе.

## Друкарскія асаблівасьці выданьня
Кніга выдадзеная на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выданьня — у чвэрць аркуша, аб’ём — 8 аркушаў, якія сабраны ў адзін сшытак. Набор выкананы праскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм Сыгнатура адсутнічае. Фаліяцыя зьмешчана на верхнім баку аркуша ўверсе справа. Выданіне ўпрыгожана ілюстрацыяй «Рут у полі» (тытульны ліст), застаўкай і 7 ініцыяламі. Застаўка зьмешчана перад асноўным тэкстам, на ёй выяўлены шчыт з зацьменьнем сонца і сырэн з рыбінымі хвастамі; такая ж застаўка маецца ў яшчэ 7 іншых праскіх выданьнях. Ініцыялы зьмешчаны ў пачатку разьдзелаў, прадмовы і пасьляслоўя.

Захавалася 8 асобнікаў выданьня.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Біблія Францішка Скарыны
Скарына
Кубак Швайцарыі па футболе

**Кубак Швайцарыі па футболе** — штогадовы кубак Швайцарыі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сыстэмы і ладзіцца Швайцарскім футбольным зьвязам. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1925 годзе. Найбольш пасьпяховым клюбам уважаецца «Грасгопэр», які выйграваў спаборніцтва 19 разоў.

## Пераможцы
* Грасгопэр — 19 разоў
* Базэль — 14
* Сіён — 13
* Цюрых — 10
* Лязана — 9
* Янг Бойз, Сэрвэт — 8
*Ля-Шо-дэ-Фон — 6
* Люгана — 4
* Люцэрн — 3
* Грэнхэн, Санкт-Гален, Аараў, Уранія, Янг Фэлаўз, Віль — 1

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Швайцарскі футбол
Швайцарыя
Казэміру

**Карлус Энрыке Жазэ Франсіску Вэнансію Казыміру** (;  23 лютага 1992 году), вядомы як **Казэміру** () — бразыльскі футбаліст, паўабаронца ангельскага «Манчэстэр Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Бразыліі.

## Дасягненьні
**«Сан-Паўлу»**:
* Уладальнік Паўднёваамэрыканскага кубка: 2012

**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2017, 2020, 2022
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2014
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2017, 2020, 2022
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2014, 2016, 2017, 2018, 2022
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2016, 2017
* Пераможца Клюбнага чэмпіянату сьвету: 2016, 2017, 2018

**«Манчэстэр Юнайтэд»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2024
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2023

**Бразылія**:
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Рэалу»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Музэй беларускага кнігадрукаваньня

**Музэ́й белару́скага кнігадрукава́ньня** — музэй, заснаваны ў верасьні 1990 году ў будынку былой Брацкай школы Полацкага Богаяўленскага манастыра. На 2017 год быў адной з 11 філіяў Нацыянальнага Полацкага гісторыка-культурнага музэю-запаведніка. Зьяўляўся адзіным музэем Беларусі, прысьвечаным кнігадрукаваньню. Экспазыцыя музэю разьмяшчаецца ў 15 залях, на 2-х паверхах. Большасьць экскурсіяў праводзяць на беларускай мове. Мастацкае рашэньне экспазыцыі пры заснаваньні ажыцьцявілі мастакі Сяргей Дзьмітрыеў і Ігар Куржалаў. Музэй працуе з аўторка па нядзелю: з восені па вясну час працы 10:00-17:00, улетку — 10:00-18:00. З 1 студзеня 2017 г. цана квітка складала 5 рублёў, экскурсійнага абслугоўваньня групы да 25 чалавек — 16 рублёў, экскурсіі з аўдыёгідам — 7 рублёў 50 капеек.

## Экспанаты
На 2017 год у музэі выстаўляліся рукапісныя скруткі і кнігі, прылады стварэньня пісьменнасьці і пісьмовыя прыстасаваньні, кніжныя ілюстрацыі і паліграфічнае абсталяваньне. Найбольшую частку экспанатаў складалі рукапісныя, старадрукаваныя і сучасныя кнігі. Сярод старадрукаў пераважалі выданьні кірылічным і лацінскім шрыфтом, сярод іх «Эвангельле навучальнае» (Вільня: Друкарня Мамонічаў, 1595), «12 прамоваў» Гераніма Фалецкага (Вэнэцыя: Выдавецтва Альдаў, 1558) і «Мінэя агульная» (Масква, 1628). Сучасныя выданьні ўлучалі кнігі-ляўрэаты штогадовага конкурса «Мастацтва кнігі», якая ладзіцца ў Менску з 1960 году. Таксама ў музэі выстаўляліся буклеты, газэты, календары, лістоўкі, паштоўкі і часопісы.

Шэраг заляў зьмяшчаў пісьмовыя прыборы мінулых стагодзьдзяў, друкарскі станок, папяровы прэс, падсьвечнікі, пісьмовыя прыналежнасьці і прылады для пісьма: ад пісала і гусінага пяра да сучасных аўтаматычных асадак. У музэі таксама абсталявалі: скрыпторый — майстэрню перапісвальніка кніг; друкарню і інтэр’ер кабінэта пісьменьніка 17-18 стагодзьдзяў, майстэрню мастака-афармляльніка. У апошняй залі музэю разьмясьцілі скульптуру Паўла Вайніцкага «Прысьвячэньне роднаму слову».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Беларускія гістарычныя музэі
Катэгорыя:Славутасьці Полацку
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Вераб’евічы

Назву **Вераб’евічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Вераб’евічы — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Вераб’евічы — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Вялікія Вераб’евічы
* Малыя Вераб’евічы

## Глядзіце таксама
* Вераб’ёва
Кніга Эстэр (Скарына)

**Кні́га Эстэ́р** («*Книга Есъферъ еже от евреи называютъся Мъгиля*») — недатаванае праскае выданьне Скарыны, якое было надрукаванае каля 1519 году.

## Зьмест кнігі
На тытульным лісьце зьмешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполне выложены доктором Франциском Скориною с Полоцька града славного*»), а на адвароце — прадмова: «*Предословие доктора Франъциска Скорины с Полоцька въ книги Есъфера царици*». На 3—17 аркушах выдадзены тэкст першых 9 разьдзелаў кнігі Эстэр, на 17 аркушы — кароткае пасьляслоўе. Аркуш 18 уяўляе сабой шмуцтытул, на якім адноўлена гравюра першага аркуша, а таксама дададзена: «*Сие же речи нижей положеные написаны суть во книгахъ греческаго и латинъскаго языка выкладу посполитого. И абы не было уменъшено в руском языку, положилъ есмъ яко в тых писмахъ все зуполне*». Далей на аркушах 18—25 зьмешчаны тэкст астатніх разьдзелаў (з 10 па 16-ы), а напрыканцы — кароткае пасьляслоўе.

## Друкарскія асаблівасьці выданьня
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выданьня — у чвэрць аркуша, аб’ём — 26 аркушаў (адваротны бок апошняга аркуша — пусты), якія сабраны ў тры сшыткі. Набор выкананы праскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм Сыгнатура адсутнічае. Фаліяцыя зьмешчана на верхнем баку аркуша ўверсе справа. Выданьне ўпрыгожана 2 аднольнавымі ілюстрацыямі «Эстэр перад Асьверам» (тытульны ліст і 18 аркуш), 2 застаўкамі і 20 ініцыяламі. Вялікая застаўка зьмешчана перад асноўным тэкстам, на ёй намаляваны шчыт з зацьменьнем сонца і сірэн з рыбінымі хвастамі; такая ж застаўка маецца ў яшчэ 7 другіх праскіх выданьнях. Малая застаўка знаходзіцца перад пасьляслоўем на аркушы 26. Канцоўка завяршае пасьляслоўе да першых 9 разьдзелаў кнігі на аркушы 17. Ініцыялы зьмешчаны ў пачатку разьдзелаў, прадмоў і пасьляслоўяў.

Захавалася 9 асобнікаў выданьня, зь іх 4 поўныя.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Біблія Францішка Скарыны
Скарына
Друкарня

**Друка́рня** — паліграфічнае прамысловае прадпрыемства, якое выпускае друкаваныя вырабы: блянкі, брашуры, газэты, кнігі, ноты і часопісы. Для забесьпячэньня вытворчасьці можа мець: брашуровачна-пераплётны, друкарскі, наборны і формны цэхі; службы падрыхтоўкі паперы і рамонту; працоўню і склад. У 21 ст. найбольш пашыраным ёсьць афсетны друк. Бываюць прыватныя і дзяржаўныя, у тым ліку абласныя і раённыя.

## Мінуўшчына
У 1438 годзе ў Страсбургу (Сьвятая Рымская імпэрыя; цяпер дэпартамэнт Ніжні Райн, Францыя) вынаходнік Ёган Гутэнбэрг заснаваў першую ў Эўропе друкарню. 6 жніўня 1517 году ў свай друкарні ў Празе (Чэскае каралеўства) Францішак Скарына выдаў першую друкаваную кнігу на старабеларускай мове, якой стаў Псалтыр.

### Беларусь

У 1520 годзе ў Вільні (цяпер Летува) Францішак Скарына стварыў першую друкарню ў Вялікім Княстве Літоўскім, у якой выдаў на старабеларускай мове «Малую падарожную кніжыцу» ў 1522 годзе і кнігу «Апостал» ў 1525 годзе. У 1553 годзе ў Берасьці (Вялікае Княства Літоўскае) заснавалі першую друкарню ў межах сучаснай Рэспублікі Беларусь. Цягам 16-17 стагодзьдзяў найбольшымі ў ВКЛ былі Еўінская друкарня (Троцкі павет; цяпер Электрэнскае самакіраваньне, Віленскі павет, Летува), Нясьвіская друкарня (Наваградзкі павет; цяпер Менская вобласьць, Беларусь) і друкарня Мамонічаў у Вільні. Пры канцы 18 ст. адчынілі Віцебскую, Гарадзенскую, Магілёўскую і Менскую губэрскія друкарні (Расейская імпэрыя). На пачатку 20 ст. у Беларусі налічвалася 123 друкарні і літаграфічныя прадпрыемствы. На 1 студзеня 1997 г. існавала 341 друкарня, зь іх 135 (40%) дзяржаўных. Найбольшымі зь іх былі: Паліграфічны камбінат імя Якуба Коласа (Менск), Менская фабрыка каляровага друку і Беларускі дом друку.

## Крыніцы


Катэгорыя:Выдавецкая справа
Беларускі народны саюз (Віцебск)

**Белару́скі наро́дны саю́з** (**БНС**) у Віцебску — беларуская грамадзка-палітычная арганізацыя кансэрватыўна-клерыкальнага кірунку ў 1917—1918 гадах. Створаны ў травені 1917 году. Заснавальнікі: лекар і выкладчык Віцебскага настаўніцкага інстытуту Фёдар Іванавіч Грыгаровіч, служачы акружнога суду Барыс Андрэявіч Бялыніцкі-Біруля, сьвятар Андрэй Пятровіч Гусарэвіч, літаратуразнавец, гісторык, юрыст Уладзімер Казіміравіч Стукаліч вайсковы чыноўнік Г. І. Палонскі й інш.

Кіраўнікі БНС Грыгаровіч, Бялыніцкі-Біруля, Палонскі і інш. расстраляныя ў кастрычніку 1918 паводле прыгавору Віцебскай надзвычайнай камісіяй.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1917 годзе
Катэгорыя:Гісторыя Віцебску
Катэгорыя:Беларускія нацыяналістычныя арганізацыі
Ян Колер

**Ян Колер** (;  30 сакавіка 1973 году) — чэскі футбаліст, нападнік. Найлепшы бамбардзір нацыянальнай зборнай Чэхіі (55 галоў у 91 матчы).

## Дасягненьні
* Чэмпіён Чэхіі: 1995
* Уладальнік Кубка Чэхіі: 1996
* Чэмпіён Бэльгіі: 2000, 2001
* Чэмпіён Нямеччыны: 2002

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на soccerway.com

Катэгорыя:Чэскія футбалісты
Альвара Марата

**Альвара Марата** (;  23 кастрычніка 1992 году) — гішпанскі футбаліст, нападнік італьянскага клюбу «Кома» (у арэндзе зь «Міляну») і нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Дасягненьні
**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2012, 2017
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2011, 2014
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2014, 2017
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2016
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2016

**«Ювэнтус»**:
* Чэмпіён Італіі: 2015, 2016
* Уладальнік Кубка Італіі: 2015, 2016, 2021
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2015, 2020

**«Чэлсі»**:
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2018
* Пераможца Лігі Эўропы: 2019

**«Мілян»**:
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2024

**«Галатасарай»**:
* Чэмпіён Турэччыны: 2025
* Уладальнік Кубка Турэччыны: 2025

**Гішпанія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Рэалу»

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Кацярына Жаркова

**Кацярына Мікалаеўна Жаркова** (нарадзілася 30 кастрычніка 1981 году, Менск, Беларуская ССР, СССР) — тэлепрадусарка і фотамадэль родам зь Беларусі.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў сям’і вайсковага афіцэра Мікалая Жаркова і прафэсійнага фатографа Надзеі Жарковай. У верасьні 1982 г., ва ўзросьце 7 месяцаў пераехала з бацькамі ў Чукоцкую аўтаномную акругу (Расейская СФСР). Пазьней сям’я пераяжджала ў Маскву і Смаленск. Зь верасьня 1991-га па травень 1994 году навучалася ў школе на ўсходзе Нямеччыны, дзе скончыла 4—7 клясы. Затым вярнулася з бацькамі ў Смаленск (Расея), дзе з 14 гадоў пачала займацца ў мадэльным агенцтве «Подыюм» у якасьці поўнай манэкеньніцы. У верасьні 1999 году паступіла ў Маскоўскі дзяржаўны ўнівэрсытэт культуры і мастацтваў (Хімкі, Маскоўская вобласьць), які скончыла ў чэрвені 2003 году.

У лістападзе 2006 г. стала першай поўнай фотамадэльлю, якая трапіла на старонкі расейскага выданьня амэрыканскага часопіса «Касмаполітан». Затым сыграла шэраг эпізадычных роляў у расейскіх сэрыялах, пасьля чаго ўладкавалася асыстэнткай прадусара на маскоўскім тэлеканале «Муз-ТБ». Пазьней атрымала павышэньне да тэлепрадусаркі. Сярод супрацоўнікаў тэлебачаньня сустрэла свайго мужа. 15 сьнежня 2009 г. выйграла расейскі конкурс поўных мадэляў «Салодкая жанчына». На пачатку 2010 г. стала вядоўцай 2-гадзіннай ранішняй перадачы на расейскім тэлеканале «ТНТ». У 2-й палове 2010 г. выехала па «Зялёнай карце» ў ЗША, дзе зьнялася ў рэкляме жаночага адзеньня для гандлёвых сетак «Мода для фігуры» (Нью-Ёрк), «Назаўжды 21» (Лос-Анджэлес, штат Каліфорнія) і «Срэбраныя джынсы» (Вініпэг, правінцыя Манітоба, Канада). У 2011 г. ажыцьцявіла ў Нью-Ёрку фотасэсію з фатографам Вікторыяй Джанашвілі. У студзені 2012 г. нью-ёрскі часопіс «Поўная мадэль» суправадзіў рэдактарскі артыкул «Поўныя целы, што ж зь імі ня так» здымкамі той фотасэсіі, якая праходзіла сумесна з хударлявай фотамадэльлю. На здымках Кацярына Жаркова выглядала здаравейшай за сваю хударлявую калегу. Кожны здымак суправаджаўся надпісамі датычна анарэксіі, у тым ліку: «Большасьць мадэляў-пачаткоўцаў маюць індэкс масы цела, характэрны для анарэксіі». Пазьней стала фотамадэльлю нью-ёрскага агенцтва «Вільгельміна».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія фотамадэлі
Катэгорыя:Фотамадэлі ЗША
Катэгорыя:Расейскія фотамадэлі
Ераміін плач (Скарына)

«**Плач Ерамі́і**» («*Книжка рекомая Плачъ Еремиінъ починаеться*») — недатаванае праскае выданьне Скарыны, якое было надрукаванае прыкладна ў 1519 годзе.

## Зьмест кнігі
Выданьне пачынаецца тытульным лістом з гравюрай і пашыранай назвай кнігі («*Зуполне выложены на руский языкъ доктором Франъциском Скориною с Полоцька напредъ Богу в Троіци единому ко чти и людем посполитым к доброму научению*»). У гэтай назьве зроблена памылка друку: слова «книжка» пачата ініцыялам «К», а пасьля яшчэ раз паўторана літара «К». На першым аркушы даецца «*Предословие доктора Франъциска Скорины с Полоцька въ книжки Плачу Еремиина*». На 3—11 аркушах выдадзены тэкст 5 разьдзелаў кнігі, а на апошнім аркушы — пасьляслоўе.

## Друкарскія асаблівасьці выданьня
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выданьня — у чвэрць аркуша, аб’ём — 12 аркушаў, якія сабраны ў адзін сшытак. Набор выкананы праскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сыгнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. Выданьне ўпрыгожана гравюрай «Плач Ераміі» (тытульны ліст), 2 застаўкамі і 8 ініцыяламі. Перад асноўным тэкстам зьмешчаная застаўка, на якой выяўлены шчыт з зацьменьнем сонца, вакол якога аголеныя сырэны з рыбінымі хвастамі. Малая застаўка перад пасьляслоўем мае выгляд калёны з акантавым лісьцем.

Захавалася ўсяго 4 асобнікі кнігі Плач Ераміі, зь іх 2 поўныя.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Біблія Францішка Скарыны
Скарына
Друкарскі варштат

**Друка́рскі варшта́т** (друкарская машына) — прылада для шматкратнага атрыманьня аднолькавых адбіткаў тэксту і выяваў на паперы або іншым матэрыяле з адпаведнай друкарскай формы. Асноўныя вузлы: друкавальны і фарбавальны апараты, прыстасаваньне для падачы паперы і перамяшчэньня яе ў машыне, вываду гатовага вырабу.

## Віды
Паводле друку: высокага друку, глыбокага друку і плоскага друку, у тым ліку афсетнага. Паводле падачы паперы: аркушавы і рулонны. Паводле спосабу дзеяньня:
* *Плоскадрукавальны*. Да плоскай формы паперу прыціскаюць цыліндрам.
* *Ратацыйны*. Форма і прыціскальная паверхня цыліндрычныя, верцяцца з аднолькавай хуткасьцю.
* *Тыгельны*. Да плоскай друкарскай формы паперу прыціскаюць плоскасьцю (г. зв. тыгля).

Найбольш прадукцыйны варштат — ратацыйны рулонны.

## Мінуўшчына
У 1438 годзе ў Страсбургу (Сьвятая Рымская імпэрыя; цяпер дэпартамэнт Ніжні Райн, Францыя) вынаходнік Ёган Гутэнбэрг заснаваў першую ў Эўропе друкарню. 6 жніўня 1517 году ў сваёй друкарні ў Празе (Чэскае каралеўства) Францішак Скарына выдаў першую друкаваную кнігу на старабеларускай мове, якой стаў Псалтыр.

У 1811 годзе ў Лёндане (Ангельшчына) нямецкі вынаходнік Фрыдрых Кёніг (1774—1833) стварыў першую паравую друкарскую машыну, якая была плоскадрукавальнай, і атрымаў на яе патэнт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Друкарства
Катэгорыя:Нямецкія вынаходніцтвы
Катэгорыя:Ёган Гутэнбэрг
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1445 годзе
Катэгорыя:Вынаходніцтвы XV стагодзьдзя
Катэгорыя:Вывучэньне тэкстаў
Марка Асэнсіё

**Марка Асэнсіё** (;  21 студзеня 1996 году) — гішпанскі футбаліст, паўабаронца турэцкага клюбу «Фэнэрбахчэ» і нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Дасягненьні
**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2017, 2020, 2022
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2023
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2017, 2022
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2017, 2018, 2022
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2016, 2017, 2022
* Пераможца Клюбнага чэмпіянату сьвету: 2016, 2017, 2018, 2022

**«Пары Сэн-Жэрмэн»**:
* Чэмпіён Францыі: 2024
* Уладальнік Кубка Францыі: 2024
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2023, 2024

**«Фэнэрбахчэ»**:
* Уладальнік Супэркубка Турэччыны: 2025

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Рэалу»

Катэгорыя:Футбалісты зборнай Гішпаніі
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2020 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2020 году
Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Кніга Выхаду (Скарына)

**Кніга Выхаду** («*Книги вторыи Моисеовы, зовемые Исходъ*») — недатаванае праскае выданьне Францішка Скарыны, якое выйшла ў сьвет каля 1519 году.

## Зьмест кнігі
На тытульным аркушы кнігі пад гравюрай зьмешчана назва кнігі і тэкст: «*Зуполне выложены на руский языкъ доктором Франъциском Скориною з Полоцька Богу въ Троици единому и пречистой матери его ко чти, и людем посполитым к науце*».

У пачатку кнігі даецца «Предословие доктора Франъциска Скорины с Полоцька во книги Исход Моисеовы», у якой аналізуецца тэкст кнігі Выхаду, пералічваецца Дзесяць прыказаньняў, якія выкладаюцца простай моваю (напрыклад, «*Отца и матку чтити*»), а таксама тлумачыцца зьмест кнігі. Пасьля ідзе тэкст усіх 40 разьдзелаў кнігі, а ў канцы — кароткае пасьляслоўе.

## Друкарскія асаблівасьці выданьня

Кніга выдадзена на царкоўнаславянскай мове ў беларускай рэдакцыі. Фармат выданьня кнігі — у чвэрць аркуша, аб’ём — 76 аркушаў, якія сабраны ў 10 сшыткаў. Набор выкананы праскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм. Сігнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа.

У мастацкай аздобе выданьня выкарыстаны 6 ілюстрацыяў, застаўка, 43 ініцыялы. На тытульным аркушы гравюра «*Дачка фараона і Майсей*». На 45 аркушы — гравюра «*Узор ківота*», на наступным — гравюра «*Узор стала*», на 47-м — гравюра «*Узор сьвяцільніка*». На 50-м і 52-м аркушах разьмешчаны адпаведна гравюры «*Узор трэбніка*» і «*Узор рыз*». На пятым аркушы даецца застаўка з выявай «*диких людзей*», якія апіраюцца на незапоўненыя гербавыя шчыты, а паміж імі шчыт з «*зацьменьнем сонца*». Такая самая застаўка сустракаецца яшчэ ў 5 праскіх выданьнях Скарыны.

Захавалася 17 асобнікаў кнігі Выхаду, зь іх толькі 3 поўныя.


Францыск Скарына. Узор ківота. Кніга Выхад. Прага, каля 1519.jpg|«Узор ківота»
Францыск Скарына. Узор стала. Кніга Выхад. Прага, каля 1519.jpg|«Узор стала»
Францыск Скарына. Узор свяцільніка. Кніга Выхад. Прага, каля 1519.jpg|«Узор сьвяцільніка»
Францыск Скарына. Узор трэбніка. Кніга Выхад. Прага, каля 1519.jpg|«Узор трэбніка»
Францыск Скарына. Узор рыз. Кніга Выхад. Прага, каля 1519.jpg|«Узор рыз»


## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Біблія Францішка Скарыны
Скарына
Віленская гімназія імя Францішка Скарыны

**Ві́ленская гімна́зія імя́ Франці́шка Скары́ны** () — агульнаадукацыйная ўстанова ў Вільні, заснаваная ў 1994 року. Адзіная ў Летуве школа зь беларускай мовай навучаньня.

## Мінуўшчына
Заснаваная ў 1994 року як агульнаадукацыйная школа зь беларускай мовай навучаньня. Знаходзіцца ў прадмесьці .

Зь верасьня 1997 року носіць імя беларускага першадрукара Францішка Скарыны. Эмблема гімназіі — усьмешлівыя сонца і месяц.

15 лютага 2013 року атрымала статус гімназіі. Навучаньне 12-гадовае.

У 2022 годзе пачаліся рады ў паноў Летувы па пытаньні закрыцьця школы і пераводу ўсіх дзяцей у летувіскамоўную школу. Гэта ж адбылося ў Латвіі, дзе закрылі школу ў Рызе. У Польшчы ў 2024 годзе ў Беластоку не набралі ні адной клясы для навучаньня беларускай мове.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Апісаньне дзейнасьці школы
* Навіны школы

Катэгорыя:Віленскія школы
Катэгорыя:Летувіскія гімназіі
Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Францішка Скарыны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе
Кніга прарока Данііла (Скарына)

**Кніга прарока Данііла** («*Книги светого пророка Божия Даниила починаються*») — недатаванае праскае выданьне Скарыны, якое выйшла ў сьвет каля 1519 году.

## Зьмест кнігі
На тытульным лісьце зьмешчана гравюра і пашыраная назва кнігі («*Зуполне выложены на русъкий языкъ доктором Франъциском Скориною изъ славнаго града Полоцька напредъ Богу ко чти и людем посполитым к науце*»). На першым аркушы даецца «*Предословие доктора Франъциска Скорины с Полоцька въ книги Даниила пророка*». На 5—34 аркушах выдадзены тэкст 12 разьдзелаў кананічнага тэксту, пасьля кароткае пасьляслоўе. На аркушах 34—40 апублікаваныя разьдзелы 13—14, якія лічацца апакрыфічнымі, перад гэтымі разьдзеламі зьмешчаны загаловак: «*Речи же ниже и положеные во книгах Данила пророка знашолъ есмъ в писме греческом выкладу Феотосиева и во книгах латинъских Ерасимовыхъ и выложих на руский языкъ*». На апошнім аркушы даецца пасьляслоўе.

## Друкарскія асаблівасьці выданьня
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Фармат выданьня — у чвэрць аркуша, аб’ём — 40 аркушаў, якія сабраны ў 5 сшыткаў. Набор выкананы праскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм Сыгнатура адсутнічае. Фаліяцыя зьмешчана на верхнем баку аркуша ўверсе справа. Выданьне ўпрыгожана ілюстрацыяй «Данііл з львамі» (тытульны ліст), 3 застаўкамі і 20 ініцыяламі. Перад асноўным тэкстам зьмешчана застаўка, на якой выяўлены шчыт з зацьменьнем сонца і аголеных сырэн з рыбінымі хвастамі; такая ж застаўка маецца ў яшчэ 7 другіх праскіх выданьнях.

Перад разьдзеламі 13-14 маецца віньетка. Ініцыялы папярэднічаюць тэкстам разьдзелаў, тытульнага ліста і прадмовы.

Захавалася 8 экзэмпляраў выданьня, зь іх 5 — поўныя.

## Літаратура
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Біблія Францішка Скарыны
Скарына
Вусень

**Ву́сень** — лічынка насякомых з атраду лускакрылых, або матылькоў.

Памеры ад некалькіх мілімэтраў (у шэрагу молей) да 12 сантымэтраў. Цела складаецца з галавы, трох грудных і дзесяці брушных сэгмэнтаў. Галава з магутна склератызаванымі пакровамі, астатняе цела ў большасьці мяккае, без буйных склерытаў. На целе ёсьць разьвітыя шчацінкі, разьмешчаныя строга пэўным чынам, адмысловым для асобных сямействаў, родаў і нават відаў. Акрамя гэтых першасных шчацінак ў старэйшых узростах ў шматлікіх відаў разьвіваецца густое покрыва з другасных шчацінак (найбольш магутнае ў вусеняў зь сямейства мядзьведзіц).

## Склад




## Глядзіце таксама
* Земнаводныя вусені
* Метамарфоз насякомых
* Матылі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*  Larva Locomotion: A Closer Look — відэакліп руху гусеніцы.  Побач — яе сьнеданьне і нараджэньне матылька.

Катэгорыя:Антагенэз
Катэгорыя:Лічынкі
Катэгорыя:Энтамалёгія
Катэгорыя:Лускакрылыя
Вацловас Круцініс

**Вацловас Круцініс** (; 27 верасьня 1948, Вільня, Летувіская ССР — 30 кастрычніка 2013, Вільня, Летува) — летувіскі скульптар.

## Жыцьцяпіс
Навучаўся ў  (1960—1966), у 1973 року скончыў .

У 1973 року ў гонар Францішка Скарыны, пачынальніка друкаваньня ў Вільні, у г. зв. «Друкарскім дворыку» (вул. Сьціклю, 4), непадалёк ад месца, дзе знаходзілася друкарня Мамонічаў, была ўсталяваная скульптура Круцініса «Летапісец».

У 1998—2008 быў прэзыдэнтам .

## Глядзіце таксама
* Сьпіс летувіскіх творцаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вільні
Катэгорыя:Летувіскія скульптары
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Кіка Касыльля

**Франсіска «Кіка» Касыльля** (;  2 кастрычніка 1986 году) — гішпанскі футбаліст, брамнік. На сваім рахунку мае адзін матч у складзе нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Дасягненьні
**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2017
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2017
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2016, 2017, 2018
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2016, 2017
* Пераможца Клюбнага чэмпіянату сьвету: 2016, 2017, 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Рэалу»

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Сьцяпанаў

**Сьцяпанаў** — гэта:

## Прозьвішча
* Андрэй Сьцяпанаў ( 1987) — беларускі хакеіст
* Барыс Сьцяпанаў (1927—1992) — беларускі кінарэжысэр
* Барыс Сьцяпанаў (1913—1987) — беларускі фізык
* Глеб Сьцяпанаў ( 1997) — беларускі гандбаліст
* Іван Сьцяпанаў — беларускі дзяржаўны дзяяч
* Раман Сьцяпанаў ( 1991) — беларускі футбаліст

## Населены пункт
* Сьцяпанаў — пасёлак у Добрускім раёне Гомельскай вобласьці Беларусі

## Глядзіце таксама
* Сьцяпанава
* Сьцяпанаўка
Кубак Грэцыі па футболе

**Кубак Грэцыі па футболе** () — штогадовы кубак Грэцыі, які праходзіць у фармаце алімпійскай сыстэмы. Арганізатарам спаборніцтва выступае Грэцкая футбольная фэдэрацыя. Першы розыгрыш быў праведзены ў 1931 годзе. Найбольш пасьпяховы клюб — «Алімпіякос», які выйграваў спаборніцтва 29 разоў.

## Гісторыя
Кубак Грэцыі пад эгідай Грэцкай футбольнай фэдэрацыі распачаўся ў 1931 годзе. У першыя гады ўдзел быў неабавязковым. Каманды самі фармавалі пары з ініцыятывы футбольных асацыяцыяў без папярэдняга лёсаваньня. Пазьней, цягам многіх гадоў, ладзілася сапраўднае лёсаваньне, а таксама былі дададзеныя двухматчавыя матчы.

У фінале 1962 годзе спаборнічалі «Алімпіякос» і «Панатынаікос», але матч быў заўчасна скончаны арбітрам празь цемру ў авэртайме. У выніку абодва клюбы лічацца фіналістамі таго сэзону, а пераможцы афіцыйна вызначана не было. Праз інцыдэнты паміж гульцамі дзьвюх камандаў, інцыдэнты на трыбунах, празьмерныя затрымкі і падазрэньні, што ўсё гэта было зроблена наўмысна, каб матч быў паўтораны з мэтай атрымваньня большага прыбытку, фэдэрацыі была зробленая вымова, а перагульваньне матчу была забароненая ў якасьці пакараньня для абедзьвюх камандаў.

Да 1964 году, калі канчатковы лік быў нічыйным, дзьве каманды рабілі перагульваньне, бо сэрыя пэнальці на той час не існавала. У дадатак «Алімпіякос» і «Панатынаікос» былі выключаныя з спаборніцтваў на наступны год, у выніку чаго пераможцам кубка 1964 году стаў АЕК. У 1965 годзе было прасунутае новае правіла, згодна зь якім, калі вынік гульні заставаўся нявызначаным нават па дадатковым часе, пераможца вызначаецца падкідваньнем манэты. Такім чынам «Панатынаікос» перамог у фінале 1969 году супраць «Алімпіякосу». Аднак, хутка была ўкаранёная сэрыя пэнальці. Да 1971 году ў спаборніцтвах бралі ўдзел каманды з усёй краіны, як прафэсійныя, гэтак і аматарскія. Спачатку кожная каманда гуляла супраць клюбаў сваёй асацыяцыі, а пераможцы працягвалі спаборніцтвы на нацыянальным узроўні. Дзякуючы гэтаму моцныя прафэсійныя каманды сустракаліся з аматарскімі камандамі з суседніх рэгіёнаў, часам выгульваючы іх з буйным лікам.

У 1991 і 1992 гадах фіналы гуляліся ў два матчы. Адным з важных матчаў у гісторыі спаборніцтваў быў фінал 2009 году паміж «Алімпіякосам» і АЕКам, калі асноўны час скончыўся зь лікам 3:3, па авэртайме лік застаўся нічыйным, а па сэрыі пэнальці «Алімпіякос» перамог зь лікам 15:14. Кубак Грэцыі быў цалкам рэфармаваны з сэзону 2025—2026 гадоў. Новы фармат спаборніцтваў улучае кваліфікацыйныя раўнды, этап лігі і аднаматчавыя чвэрцьфіналы.

## Пераможцы
* Алімпіякос Пірэй — 29 разоў
* Панатынаікос — 20
* АЕК — 16
* ПАОК — 8
* Паніёніяс, АЭЛ Лярыса — 2
* Арыс, Іракліс, ОФІ, Этнікос, Касторыя — 1

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Грэцкі футбол
Грэцыя
Сядзіба Сьвентажэцкіх (Кабыльнік)

**Сядзіба Сьвентажэцкіх** — помнік архітэктуры XIX ст. у Кабыльніку. Заходзілася на тэрасе ракі Малінаўкі. Твор архітэктуры клясыцызму.

Комплекс складаўся з палаца, парку, гаспадарчага двара, вадзянога млына, саду і бровару. У 1943 годзе савецкія партызаны спалілі палац. Да нашага часу захаваліся будынкі бровара і сьвірна.

## Гісторыя
Сядзібу заклалі каля 1840 году. У 1845 годзе збудавалі бровар.

Пачынаючы зь верасьня 1939 году і да прыходу немцаў, у палацы разьмяшчалася лякарня. У час акупацыі немцы выкарыстоўвалі некоторыя пакоі пад склад воўны. У 1943 годзе палац быў спалены партызанамі.

## Архітэктуры
Помнік архітэктуры клясыцызму. Цагляны палац быў 1-павярховым будынках пад 4-схільным вальным дахам. Галоўны ўваход афармляўся портыкам (адкрытай галерэяй). Портык утвараўся чатырма масіўнымі калёнамі (пілёнамі) з трыма аркамі і завяршаўся трыкутным франтонам. Паводле сьведчаньня Аляксандры Івановай, сюды свабодна заяжджалі экіпажы, пасажыраў якіх галерэя ахоўвала ад непагадзі. Пад палацам быў вялікі склеп для захоўваньня бульбы, квашаньняў, напояў. 

## Галерэя
### Гістарычныя здымкі

Kabylnik, Śvientažecki, Brama. Кабыльнік, Сьвентажэцкі, Брама (1915-17).jpg|1915—1917 гг.
Kabylnik, Śvientažecki. Кабыльнік, Сьвентажэцкі (1915-18) (2).jpg|1915—1918 гг.
Kabylnik, Śvientažecki. Кабыльнік, Сьвентажэцкі (1915-18).jpg|1915—1918 гг.
Kabylnik, Śvientažecki. Кабыльнік, Сьвентажэцкі (1916).jpg|1916 г.
Kabylnik, Śvientažecki. Кабыльнік, Сьвентажэцкі (1916) (2).jpg|1916 г.
Kabylnik, Śvientažecki. Кабыльнік, Сьвентажэцкі (1916) (3).jpg|1916 г.
Kabylnik, Śvientažecki, Malinaŭka. Кабыльнік, Сьвентажэцкі, Малінаўка (1916).jpg|1916 г.
Kabylnik, Śvientažecki. Кабыльнік, Сьвентажэцкі (F. Krauskopf, 1916).jpg|1916 г.


## Літаратура
* Гіль М., Драўніцкі Я. Былыя паркі і сядзібы Паазер’я. Мядзельшчына. — Паставы: «Сумежжа», 2008.

Катэгорыя:Кабыльнік
Падмошша

Назву **Падмошша** маюць:

* Падмошша — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Падмошша — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці
Кніга Ёва (Скарына)

**Кні́га Ёва** («*Книга светого Иова починается еже словеть Иовъ*») — другое вядомае праскае выданьне Скарыны, якое выйшла ў сьвет 10 верасьня 1517 году.

## Зьмест кнігі
Выданьне адкрываецца тытульным лістом з гравюрай, назвай кнігі і чатырохрадковымі вершамі. На першым аркушы прадстаўлена «*Предъсловие в книгу Иов*», у якім асьветнік распавядае пра значэньне кнігі і апісвае яе зьмест. Пасьля даецца тэкст кнігі, а на перадапошнім аркушы — пасьляслоўе, дзе адзначаецца выдаўца, месца друкаваньня («*у старом месте Празском*»), а таксама час выхаду кнігі ў сьвет.

## Друкарскія асаблівасьці выданьня
Кніга выдадзена на царкоўна-славянскай мове беларускай рэдакцыі. Выданьне кнігі вядома ў двух варыянтах. У адным з варыянтаў тытул зьменшаны на другім аркушы, адварот якога пусты, а прадмова адсутнічае. Фармат усіх выданьняў — у чвэрць аркуша, аб’ём — 52 аркушы (апошні аркуш пусты), якія сабраны ў 6 сшыткаў (у першым і апошнім сшытках на 10 аркушаў, у астатніх па 8). Набор выкананы праскім шрыфтам Скарыны — у 10 радкоў вышынёй 75 мм Сыгнатура адсутнічае. Фаліяцыя на верхнім баку аркуша ўверсе справа. У мастацкай аздобе выданьня выкарыстаны дзьве аднолькавыя гравюры (на першым і чацьвертым аркушы, у другім варыянце — гравюра на першым аркушы адсутнічае), застаўка, 46 ініцыялаў, надрукаваных з 34 дошак. На першым аркушы (у другім варыянце на другой старонцы) зьмешчана віньетка, якая таксама ёсьць у выдадзенай раней Псалтыры. У верхняй частцы аркушаў калёнтытулы «*Книга*» (адваротны бок) і «*Светого Иова*» (верхні бок).

Усяго захавалася 15 асобнікаў кнігі Ёва, зь іх 5 поўныя. Варыянт з пустым апошнім аркушам вядомы толькі ў адным асобніку.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Біблія Францішка Скарыны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1519 годзе
Катэгорыя:Кніга Ёва
Бляў-Вайс Лінц

«**Бляў-Вайс**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Лінцу. Заснаваны ў 1997 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лінц
Хасэ Ігнасьё Фэрнандэс Іглесіяс

**Хасэ Ігнасьё Фэрнандэс Іглесіяс** (), таксама вядомы як **Нача** (;  18 студзеня 1990 году) — гішпанскі футбаліст, абаронца саудаўскага клюбу «Аль-Кадысія» і нацыянальнай зборнай Гішпаніі.

## Дасягненьні
**«Рэал»**:
* Чэмпіён Гішпаніі: 2017, 2020, 2022, 2024
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2014, 2023
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2012, 2017, 2020, 2022, 2024
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2014, 2016, 2017, 2018, 2022, 2024
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2014, 2016, 2017
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2014, 2016, 2017, 2018, 2022

**Гішпанія**:
* Чэмпіён Эўропы: 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Рэалу»

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Праская друкарня Скарыны

**[[Прага|Пра́ская]] друка́рня Скары́ны** — друкарня ў Чэхіі, заснаваная беларускім першадрукаром Францішкам Скарынам дзеля выданьня беларускай Бібліі.

## Месцазнаходжаньне

Паводле некаторых зьвестак, разьмяшчалася ў будынку на Старамесцкім пляцы. Дом, збудаваны ў 1371 року, захаваўся і цяпер знаходзіцца па адрасе Старамесцкі пляц, 22. У XVI стагодзьдзі перабудаваны з гатычнага ў рэнэсансавым стылі, а ў XVII — у барокавым. Паводле чэскіх беларусістаў Вацлава Жыдліцкага і , друкарня Скарыны разьмяшчалася на другім паверсе будынку.

Паводле іншага меркаваньня, Францішак Скарына арандаваў друкарню купца Северына (). Яна разьмяшчалася на вулачцы, якая пачыналася ад . Будынак не захаваўся, цяпер на гэтым месцы знаходзіцца парк.

Паводле трэцяй вэрсіі, Скарына мог арандаваць і друкарню .

## Друкаваньне
Друкарня была заснаваная Скарынам пры падтрымцы віленскіх мэцэнатаў Якуба Бабіча і Багдана Онькава. У Празе Скарына надрукаваў у 1517—1519 роках 23 кнігі Старога Запавету. Паколькі да 1517 року ён ужо меў большасьць перакладзеных і падрыхтаваных тэкстаў, можна сьцьвярджаць, што ён пачаў працаваць у Празе не пазьней за 1515—1516 рокі.

У 1520—1521 зьехаў у Вільню.

## Глядзіце таксама
* Віленская друкарня Скарыны

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Чэскія друкарні
Катэгорыя:Францішак Скарына
Катэгорыя:Гісторыя Прагі
Мілан Бадэль

**Мілан Бадэль** (;  25 лютага 1989 году) — харвацкі футбаліст, паўабаронца. Гулец нацыянальнай зборнай Харватыі.

## Дасягненьні
**«Дынама»**:
* Чэмпіён Харватыі: 2009, 2010, 2011, 2012
* Уладальнік Кубка Харватыі: 2009, 2011, 2012
* Уладальнік Супэркубка Харватыі: 2009, 2011, 2012

**«Ляцыё»**:
* Уладальнік Кубка Італіі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце УЭФА

Катэгорыя:Харвацкія футбалісты
Зынэдын Зыдан

**Зынэдын Зыдан** (;  23 чэрвеня 1972 году) — былы францускі футбаліст і трэнэр. У 1994—2006 гадах выступаў за нацыянальную зборную Францыі. У 2016—2018 гадах зьяўляўся галоўным трэнэрам мадрыдзкага «Рэалу». Чэмпіён сьвету 1998 году, чэмпіён Эўропы 2000 году. Уладальнік «Залатога мяча» (1998).

## Дасягненьні
### Гулец
* Чэмпіён Італіі: 1997, 1998
* Чэмпіён Гішпаніі: 2003
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 1996, 2002
* Уладальнік Міжкантынэнтальнага кубка: 1996, 2002
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2002
* Чэмпіён сьвету: 1998
* Чэмпіён Эўропы: 2000

### Трэнэр
* Чэмпіён Гішпаніі: 2017
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2016, 2017, 2018
* Уладальнік Супэркубка УЭФА: 2016, 2017
* Пераможца Клюбнага чэмпіянату сьвету: 2016, 2017

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Рэалу»

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Катэгорыя:Францускія футбольныя трэнэры