Сьвятлана Акружная

**Сьвятла́на Арцё́маўна Акружна́я** ( 26 студзеня 1947, Чарнаўцы, цяпер Украіна) — беларуская акторка тэатру і кіно.

Народная артыстка Беларусі (1991). Узнагароджаная ордэнам Францішка Скарыны (2007). Ляўрэатка тэатральнай узнагароды «Крыштальная Паўлінка» (2002), прэзыдэнцкай прэміі «За духоўнае адраджэньне» (2006), Віцебскай абласной прэміі «За мацярынскую мужнасьць» (1996) і міжнароднай прэміі сьвету (2005) Амэрыканскага біяграфічнага інстытуту.

## Жыцьцяпіс
У 6-гадовым узросьце патрапіла з бацькамі на прагляд фільму «Ўзрост каханьня» з Лялітай Торэс, пасьля чаго вырашыла стаць артысткай. Мела старэйшую сястру, якая памерла ў дзяцінстве праз хваробу. У 1964 годзе вярнулася з Украіны на Радзіму бацькі-вайскоўца ў Беларусь, дзе паступіла ў Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Навучалася ў народнага артыста Зьмітра Арлова. На 3-й курсе інстытуту кіраўніцтва Беларускага тэатру імя Якуба Коласа ў Віцебску падало заяўку, каб узяць яе на працу.

У 1969 годзе скончыла Беларускі тэатральна-мастацкі інстытут. Паступіла на працу акторкай у Беларускі тэатар імя Якуба Коласа ў Віцебску. Выконвала лірыка-драматычныя, востракамэдыйныя і характарныя ролі: Дачка (Андрэй Макаёнак «Зацюканы апостал»), Люська (Аляксей Дудараў «Радавыя», Анютка (Леў Талстой «Улада цемры», Галя Чацьвяртак (Барыс Васільеў «А сьвітаньні тут ціхія»), Катрын (Бэртальд Брэхт «Матухна Кураж і яе дзеці»), Люсі Мэрыкур (П. Шэно «Будзьце здаровы!») і Франка (Эліза Ажэшка «Хам»). Некалькі разоў прыпыняла сваю кар’еру. Некалькі гадоў лекавалася пасьля атрыманьня траўмы, калі аўтобус тэатральнай трупы перавярнуўся пры вяртаньні з выязнога спэктаклю ў Воршы. Перанесла нэўрахірургічную апэрацыю.

У 1976 годзе атрымала ганаровую годнасьць заслужанай артысткі Беларускай ССР. Пры гэтым, адмовілася ад пераходу на працу ў Маскву. У 1978 годзе на гастролях у Менску атрымала траўму, калі актор упусьціў яе з рук у аркестровую яму. У 1986 годзе прыпыніла працу яшчэ на 3 гады, калі сын Зьміцер атрымаў цяжкае кулявое раненьне ў войску. Стала сузаснавальніцай таварыства інвалідаў-калясачнікаў у Віцебску, старшынёй якога цягам 10 гадоў быў яе сын. Займалася стварэньнем рэабілітацыйнага аддзяленьня ў Доме вэтэранаў і інвалідаў у Віцебску, дзеля чаго закупілі трэнажоры і вырабілі станок на мясцовым заводзе. Прывезла ў Віцебск трэнажорны станок Дыкуля з Масквы. Па настаяньні сына вярнулася да выступаў у тэатры і сыграла ролю Эміліі Марці ў п’есе «Рэцэпт Макропуласа» на прапанову Мікалая Пінігіна. У хуткім часе сыграла ўлюбёную ролю Жанны д’Арк. У 1990 годзе атрымала дыплём «За найлепшую жаночую ролю» на міжнародным фэстывалі «Славянскія тэатральныя сустрэчы» ў Бранску з нагоды ролі Франкі ў спэктаклі «Хам» паводле твораў Элаізы Ажэшкі.

У 2000—2008 гадох была сяброўкай Савету Рэспублікі Нацсходу Беларусі ад Віцебскай вобласьці. У 2003 годзе ў Гомлі на тым самы фэстывалі атрымала паўторна дыплём за галоўную ролю ў п’есе «Кацярыны Іванаўна» Леаніда Андрэева. У 2004 годзе атрымала на міжнародным фэстывалі «Белая вежа» ў Берасьці дыплём «За найлепшую жаночую ролю» з нагоды ролі Ляўры ў спэктаклі «Бацька» Аўгуста Стрындбэрга. Таксама выпусьціла кнігу ўспамінаў «Усё пражыць і каб сэрца не разьбілася». Да 2016 году сыграла звыш 60 роляў на памостках Коласаўскага тэатру ў Віцебску, у тым ліку Шарлоту ў «Вішнёвым садзе». Таксама выканала ролю Ганны Карпілавай у тэлефільме «Плач перапёлкі».

## Ролі

### Коласаўскі тэатар
* «Улада цемры» (Леў Талстой) — Анютка (1969, дэбют)
* «А сьвітанкі тут ціхія» (Барыс Васільеў) — Галя Чацьвяртак (1971)
* «Салаўіная ноч» (В.Яжоў) — Інга
* «Зацюканы апостал» (Андрэй Макаёнак) — Дачка (1971)
* «Прыніжаныя і зьняважаныя» (Фёдар Дастаеўскі) — Нэлі (1973)
* «Маскоўскія канікулы» (А. Кузьняцоў) — Каця
* «Прахадны бал» (Б. Рацэр, У. Канстанцінаў) — Паліна
* «Алавяныя пярсьцёнкі Альманзора» (Т. Габэ) — Алелія
* «Лёнушка» (Л. Лявонаў) — Лёнушка
* «Сьнежная каралева» (Я. Шварц) — Герда
* «Матухна Кураж і яе дзеці» (Бэртальд Брэхт) — Катрын (1976)
* «Восем закаханых жанчынаў» (Р. Тама) — Катрын
* «Пяты дзясятак» (А. Бялінскі) — Ася
* «Хуткія цягнікі» (А. Папова) — Ніка
* «Клемэнс» (К. Саі) — Данута (1980)
* «Апошняя просьба» (А. Лаўрынчукас) — С’юзэн
* «Стары дом» (Аляксей Казанцаў) — Вольга (1980)
* «Радавыя» (Аляксей Дудараў) — Люська
* «Востраў Алены» (Я. Шабан) — Алена
* «Плюшавая малпачка ў дзіцячым ложку» (М. Яблонская) — Аліса Фларынская
* «Беласьнежка і сем гномаў» (Л. Усьцінаў і А. Табакоў) — Каралева (1985)
* «Генры VI» (Ўільям Шэкспір) — Маргарыта
* «Будзьце здаровы!» (П. Шэно) — Люся Мэрыкур (1986)
* «Гэты жарсна каханы» (Ніл Сайман) — Бобі Мітчэл (1987)
* «Хам» (Элаіза Ажэшка) — Франка (1989)
* «Маскоўскі хор» (Л. Петрушэўская) — Люба
* «Любоўнікі з Каліфорніі» (Б. Слэйда) — Дорыс
* «Рэцэпт Макропуласа» (К. Чапека) — Эмілія Макропулас
* «Жанна» (Ж. Ануя) — Жанна д’Арк (1997)
* «Марлен, Марлен» (Д. Мінчонак) — Марлен Дытрых
* «Любоўны карагод» (А. Шніцлер) — Актрыса
* «Пад сонцам» (В. Масьлюк) — Ганна
* «Зямля» (Якуб Колас) — Тэкля
* «Кацярына Іванаўна» (Леанід Андрэеў) — Кацярына Іванаўна
* «Вішнёвы сад» (А. Чэхаў) — Шарлота
* «Бацька» (А. Стрындбэрг) — Ляўра
* «Лекар мімаволі» (Жан-Батыст Мальер) — Марціна
* «Васа» (Максім Горкі) — Васа
* «Апошнія сьведкі» (Сьвятлана Алексіевіч) — Зоя Мажарава
* «Квартэт» (Р. Харвуд) — Сэсілія Робсан
* «Візыт дамы» (Ф. Дзюрэнмат) — Клара Цаханасьян

### [[Беларусьфільм]]
* «Запыт» (рэжысэр С.А. Нілаў) — Алена (1971)
* «Зацюканы апостал» (Барыс Луцэнка) — Дачка (1983)
* «Плач перапёлкі» (Ігар Дабралюбаў) — Ганна Карпілава (1990)
* «Падзеньне ўгору» (рэжысэр Алена Трафіменка) — Маці (1998)

## Узнагароды
* Дыплём «За найлепшую жаночую ролю» на міжнародным фэстывалі «Славянскія тэатральныя сустрэчы» ў Бранску (1990) і прэмія Фэдэрацыі прафсаюзаў Беларусі (1991) за ролю Франкі ў спэктаклі «Хам» Элаізы Ажэшкі.
* Узнагарода Беларускага саюзу тэатральных дзеячаў «Крыштальная Паўлінка» (2002)
* Дыплём «За найлепшую жаночую ролю» на міжнародным фэстывалі «Славянскія тэатральныя сустрэчы» ў Гомлі (2003) за галоўную ролю ў спэктаклі «Кацярына Іванаўна» Леаніда Андрэева.
* Дыплём «За найлепшую жаночую ролю» на міжнародным фэстывалі «Белая вежа» ў Берасьці (2004) за ролю Ляўры ў спэктаклі «Бацька» Аўгуста Стрындбэрга

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія акторкі
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня