Аркадзь Жураўскі

**Арка́дзь Язэ́павіч Жура́ўскі** (5 жніўня 1924, вёска Янава Талачынскага раёну Віцебскай вобласьці — 9 студзеня 2009) — беларускі мовазнавец, славіст. Чалец-карэспандэнт АН БССР (1980). Доктар філялягічных навук (1968), прафэсар (1970). Заслужаны дзяяч навукі Беларускай ССР (1978). Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусі (1994).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай сям’і. Скончыў Янаўскую пачатковую школу, у 1935—1938 гг. навучаўся ў Няклюдаўскай няпоўнай сярэдняй школе, у 1938—1941 — у Талачынскай сярэдняй школе № 1.

У час нямецка-савецкай вайны Аркадзь Жураўскі разам з чатырма братамі Іванам, Васілём, Мікалаем, Казімерам удзельнічаў у партызанскім руху ў аддзеле брыгады Мікалая Гудкова, прымаў удзел ва ўсіх найважнейшых баявых апэрацыях. Падзеі вайны А. І. Жураўскі апісаў у кнізе «За родныя хаты» (1974).

У верасьні 1945 паступіў на філялягічны факультэт БДУ, які скончыў у 1950 г. і паводле рэкамэндацыі навучальнай рады быў залічаны ў асьпірантуру Інстытуту мовы, літаратуры і мастацтва АН БССР. У 1953 г. абараніў кандыдацкую дысэртацыю, прысьвечаную гісторыі формаў загаднага ладу ў беларускай мове. Доктарская дысэртацыя на тэму «Гісторыя беларускай літаратурнай мовы» абароненая ў 1968 г.

З 1953 г. працаваў у Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР, займаў пасаду вучонага сакратара Інстытуту мовазнаўства, загадчыка сэктару тэрміналёгіі, старшага навуковага супрацоўніка, а затым у 1960—1992 г. і загадчыка сэктару (аддзелу) гісторыі беларускай мовы, адначасова з 1974 г. — намесьнік дырэктара, у 1983—1988 г. — дырэктар інстытуту, у 1992—1996 г. — дарадца пры дырэкцыі інстытуту, з 1997 г. — галоўны навуковы супрацоўнік аддзелу гісторыі беларускай мовы. У 1985—1990 г. — старшыня Беларускага камітэту славістаў.

## Навуковая дзейнасьць
Дасьледаваў гісторыю беларускай мовы і беларускага мовазнаўства. Першым у славянскім мовазнаўстве даказаў існаваньне беларускага варыянту царкоўнаславянскай мовы ў *старабеларускі пэрыяд*, прааналізаваў мову дзеячоў беларускай культуры мінулага (Ф. Скарыны, С. Буднага, В. Цяпінскага і інш.). Вывучаў пытаньні нармалізацыі сучаснай беларускай літаратурнай мовы.

Аўтар болей за 300 навуковых прац, у т. л. 15 манаграфіяў і слоўнікаў.

## Бібліяграфія
* История повелительного наклонения в белорусском языке (1953)
* Очерки по истории белорусского языка. Морфология (1957)
* Хрестоматия по истории белорусского языка (ч. 1-2, 1961—1962).
* Гісторыя беларускай літаратурнай мовы. Т. 1 (1967)
* Руска-беларускі слоўнік грамадска-палітычнай тэрміналогіі. — Мн., 1970 (у суаўт.).
* Гістарычная лексікалогія беларускай мовы. Мн., 1970 (у суаўт.).
* Гістарычная марфалогія беларускай мовы. Мн., 1979 (у суаўт.).
* Гістарычны слоўнік беларускай мовы (тт. 1—13, 1982—1996)
* Мова выданняў Францыска Скарыны. Мн., 1990 (у суаўт.).
* Франциск Скорина и его время. Энциклопедический справочник (1990).

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам Айчыннай вайны II ступені (1985), мэдалём Францішка Скарыны. Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь (1994) за цыкль прац «Скорина и белорусская культура». Заслужаны дзяяч навукі БССР (1978).

## Літаратура
* *Булыка А. М.*, *Паляшчук Н. В.* Аркадзь Іосіфавіч Жураўскі (Да 80-годдзя з дня нараджэння) // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманіт. навук. 2004. № 3
* Г. П. Півторак. Журавський Аркадій Йосипович // Українська мова : енциклопедія. — К. : Українська енциклопедія, 2000. — 
* *Турцэвіч З. К.* Аркадзь Іосіфавіч Жураўскі (Да 75-годдзя з дня нараджэння) // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманіт. навук. 1999. № 3

## Вонкавыя спасылкі

* Памяці вучонага — Член-карэспандэнт Жураўскі Аркадзь Іосіфавіч
* Выстава да 90-годдзя А. І. Жураўскага на сайце ЦНБ НАН Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Талачынскім раёне
Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытуту мовазнаўства Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Дактары філялягічных навук
Катэгорыя:Сябры-карэспандэнты Акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Беларускія мовазнаўцы
Катэгорыя:Савецкія мовазнаўцы
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Партызаны нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы навукі БССР
Катэгорыя:Беларускія славісты
Катэгорыя:Савецкія славісты
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Савецкія пэдагогі
Катэгорыя:Выкладчыкі БДУ