Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (Гнезна)

**Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла** — помнік архітэктуры XVI стагодзьдзя ў Гнезьне. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры готыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Мураваны касьцёл у Гнезьне ў 1524 годзе фундавалі Ян Шамятовіч з жонкай Альжбетай. У 1555 годзе Геранім Хадкевіч пераабсталяваў касьцёл пад кальвінскі збор. У 1643 годзе будынак касьцёла вярнулі каталікам. У 1678 праводзіўся рамонт касьцёла.

За часамі Вялікай Паўночнай вайны (1700—1721) касьцёл атрымаў пашкоджаньні. У 1728 годзе яго зноў адрамантавалі. У 1787 годзе да паўднёвага фасаду прыбудавалі закрысьцію.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Гнезна апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1812 годзе над будынкам згарэў дах, які неўзабаве адрамантавалі.

У 1839 годзе драўляныя элемэнты касьцёла зноў пацярпелі ад пажару. У 1844 годзе касьцёл адбудавалі на сродкі зямяніна Г. Тарасовіча і адкрылі наноў. У 1890 годзе праводзіўся чарговы рамонт будынка, у час якога паставілі мураваны галоўны алтар, зноў прыбудавалі закрысьцію, паклалі тэракотавую падлогу.

### Наноўшы час

За часамі міжваеннай Польскай Рэспублікі ў 1924 годзе ўтварыўся камітэт з рэстаўрацыі помніка. У 1930—1932 гадох праводзілася рэстаўрацыя касьцёла паводле праекту Т. Плюцынскага.

Савецкія ўлады зачынілі касьцёл і перадалі яе ў 1968 годзе мясцоваму калгасу ў якасьці складу. Праз пэўны час помнік давялі да занядбанага стану.

У 1989 годзе касьцёл вярнулі каталікам і адрэстаўравалі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняй готыкі. Гэта 1-нэфавая 1-вежавая базыліка, накрытая 2-схільным чарапічным дахам з вальмамі над алтаром. Прастакутны асноўны аб’ём пераходзіць у 3-гранную апсыду — характэрны ўплыў новага стылю ў архітэктуры — рэнэсансу. Тарэц даху на галоўным фасадзе закрываецца прыступкавым атыкам. 2-ярусная вежа (васьмярык на чацьверыку) накрываецца высокім шатром з прагібам. Ніжні ярус вежы роўны вышыні нэфа, прастакутны ў пляне. На бакавых фасадах паміж гранёнымі кантрафорсамі разьмяшчаюцца высокія гатычныя стральчатыя вокны. Бакавыя сьцены і апсыда ўмацоўваюцца гранёнымі контрфорсамі, завершанымі прыступкавымі кансолямі. Такія ж кансолі завяршаюць архітэктурныя элемэнты, якія аздабляюць верхні ярус вежы. Уваход мае выгляд аркавага парталу, абапал якога две роўныя стральчатыя аркі. Такія ж тры аркі над парталам. Верхняя частка прытвора і сьцены асноўнага аб’ёма праразаюцца двума радамі невялікіх квадратных аб’ёмаў — прадухаў.

Унутраная прастора нэфу перакрываецца бэлькамі з роўнай стольлю. У заходняй частцы над уваходам разьмяшчаюцца хоры на дзьвюх круглых калёнках. У тоўшчы паўночнай сьцяны вітыя ўсходы, якія вядуць на хоры. У інтэр'еры захоўваліся абразы і скульптура XVII—XVIII стагодзьдзяў.

Касьцельны пляц атачаецца мурам з брамай. На ім захаваліся надмагільлі XIX — першай паловы XX стагодзьдзяў.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1918).jpg|1918 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1918) (2).jpg|1918 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1920).jpg|1920 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (J. Jadkoŭski, 1925) (2).jpg|Ю. Ядкоўскі, 1925 г.

Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (J. Jadkoŭski, 1925).jpg|Ю. Ядкоўскі, 1925 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (J. Łubinski, 1930-39).jpg|Ю. Лубінскі, 1930-я гг.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1901-39) (2).jpg|да 1939 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1901-39) (3).jpg|да 1939 г.

Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1901-39) (3).jpg|да 1939 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1901-39) (4).jpg|да 1939 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1901-39) (5).jpg|да 1939 г.
Hniezna, Śviatoha Michała. Гнезна, Сьвятога Міхала (1939).jpg|1939 г.


### Сучасныя здымкі

Hniezna. Гнезна (07-2007).jpg|Агульны выгляд
Hniezna. Гнезна (2007).jpg|Галоўны фасад
Church of Saint Michael The Archangel in Hniezna (2007).jpg|Бакавы фасад
Гнезна. Акно касцёла.jpg|Фрагмэнт


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Пярвышын У., Кушнярэвіч А., Баркун Л. Гнезнаўскі касцёл // Помнікі гісторыі і культуры Беларусі. № 2. 1989.

## Вонкавыя спасылкі

* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла ў Гнезна, Radzima.org

Гнезна
Гнезна
Гнезна
Гнезна
Гнезна
Катэгорыя:Гнезна