Джын Шарп

**Джын Шарп** (;  21 студзеня 1928, , Агаё, ЗША) — амэрыканскі грамадзкі дзяяч, вядомы ўва ўсім сьвеце сваімі кнігамі пра мэтады негвалтоўнае барацьбы з аўтарытарнымі рэжымамі. Заснавальнік , які фінансуецца Нацыянальным фондам дэмакратыі, Фондам Форда й Міжнародным рэспубліканскім інстытутам (дырэктар — Джон Макейн) і мае цесныя стасункі з аналітычным цэнтрам RAND Corporation.

## Біяграфія
Ва Ўнівэрсытэце штату Агаё ў 1949 годзе атрымаў ступень бакаляўра гуманітарных навук па грамадзкіх навуках і ў 1951 годзе магістра гуманітарных навук па сацыялёгіі.

Правёў 9 месяцаў у турме за грамадзянскае непадпарадкаваньне вайсковаму прызыву ў час Карэйскае вайны.

Пасьля вызваленьня дзевяць гадоў жыў у Нарвэгіі й Ангельшчыне.

У 1965 годзе вядзе дасьледчую працу ў галіне міжнародных стасункаў у  Гарвардзкага ўнівэрсытэту.

З 1972 году — прафэсар паліталёгіі ў .

У 1983 годзе заснаваў  — некамэрцыйную арганізацыю, якая займаецца мэтадамі выкарыстаньня негвалтоўных дзеяньняў ува ўсім сьвеце.

## Унёсак у навуку
Зрабіў значны ўнёсак у тэорыю негвалтоўнае барацьбы супроць улады. Сабраў і падрабязна апісаў мэтады негвалтоўнае барацьбы, а таксама некаторыя варыянты іхнага ўзаемадзеяньня. Мэтады могуць быць выкарыстаныя ў любой камбінацыі ў любой краіне.

Найбольш вядомыя працы:
* «Ад дыктатуры да дэмакратыі» («From Dictatorship to Democracy»)
* «» («The Politics of Nonviolent Action»)
* «» («Gandhi as a Political Strategist») (1979)
* «» («Making Europe Unconquerable») (1986)
* «» («Resistance, Politics, and the American Struggle for Independence, 1765–1775») (1986)
* «198 мэтадаў негвалтоўных дзеяньняў» («198 Methods of Nonviolent Action»)
Кнігі Шарпа перакладзеныя на дзясяткі моваў (у 2012 г. паведамлялася пра 44 пераклады) і выкарыстоўваюцца, як практычны падручнік змагарамі супроць дзяржаўнае ўлады ўва ўсім сьвеце.

## Практычная дзейнасьць
Джын Шарп асабіста не ўдзельнічае ў практычных дзеяньнях сваіх пасьлядоўнікаў, за рэдкімі выключэньнямі. У прыватнасьць, у 1990—1991 гадох Шарп наведваў краіны Прыбалтыкі, дзе кансультаваў палітыкаў, што перамаглі на выбарах, якія імкнуліся да незалежнасьці краінаў Прыбылтыкі ад СССР. У Летуве ён працаваў з Аўдрюсам Буткявічусам, у Латвіі — з Талаўсам Юндзісам.

## Уплывы ідэяў
Журналісты газэты The New York Times выказалі меркаваньне, што Шарп мог стаць ідэйным бацькам арабскае вясны. Так, вядома, што ягоныя працы былі перакладзеныя на арабскую мову. Гэтыя працы выкарыстоўваліся на трэнінгах у Каіры Міжнародным цэнтрам негвалтоўных канфліктаў. Так з ідэямі амэрыканскага навукоўцы пазнаёміліся туніскія апазыцыянэры. Браты-мусульмане выклалі брашуру Шарпа «Ад дыктатуры да дэмакратыі» на сваім сайце, каб зь ёй мог азнаёміцца любы ахвотнік.

## Крытыка
Т’еры Мэйсан у сваім артыкуле «Інстытут Альбэрта Айнштайна: адмова ад прымяненьня гвалтоўных мэтадаў у вэрсіі ЦРУ») абвінавачвае Шарпа ў супрацоўніцтве з спэцыяльнымі службамі ЗША.

У 2025 годзе «Ад дыктатуры да дэмакратыі» ўключылі ў сьпіс экстрэмісцкіх матэрыялаў у Беларусі.

## Публікацыі
**[http://books.google.com/books?id=3hoIAQAAIAAJ Gandhi Wields the Weapon of Moral Power: Three Case Histories]*, Foreword by Albert Einstein. Introduction by Bharatan Kumarappa. Ahmedabad: Navajivan Publishing House, 1960.
**Civilian Defense: An Introduction*, (, T.K. Mahadevan & Gene Sharp, eds.). Introductory statement by President Sarvepalli Radhakrishnan. Bombay: Bharatiya Vidya Bhavan, and New Delhi: Gandhi Peace Foundation, 1967.
**Exploring Nonviolent Alternatives*, Introduction by David Riesman. Boston: Porter Sargent, 1970.
**The Politics of Nonviolent Action*, Introduction by . Prepared under the auspices of Harvard University's Center for International Affairs. Boston: , 1973. ISBN 978-0-87558-068-5
::*I, Power and Struggle. 114 pp., June 1973. ISBN 978-0-87558-070-8
::*II, The Methods of Nonviolent Action. 348 pp., June 1973. ISBN 978-0-87558-071-5
::*III, Dynamics of Nonviolent Action. 466 pp. Boston: Porter Sargent, November 1985. ISBN 978-0-87558-072-2
**Gandhi as a Political Strategist, with Essays on Ethics and Politics*, Introduction by Coretta Scott King. Boston: , 1979. ISBN 978-0-87558-092-0
::*Indian edition. Introduction by Dr. Federico Mayor. Original Introduction by Coretta Scott King, New Delhi: Gandhi Media Centre, 1999.
**Social Power and Political Freedom*, Introduction by Senator Mark O. Hatfield. Boston: , 1980. ISBN 978-0-87558-091-3
**National Security Through Civilian-based Defense*, Omaha: Association for Transarmament Studies, 1985. ISBN 978-0-9614256-0-9
**Making Europe Unconquerable: The Potential of Civilian-based Deterrence and Defense* , London: Taylor & Francis, 1985. ISBN 978-0-85066-336-5 Second Edition with a Foreword by George F. Kennan. Cambridge, MA: Ballinger, 1986.
**Resistance, Politics, and the American Struggle for Independence, 1765-1775* , (Walter Conser, Jr., Ronald M. McCarthy, and , & Gene Sharp, eds.). Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers, 1986. ISBN 0931477751
**Civilian-Based Defense: A Post-Military Weapons System*, with the assistance of Bruce Jenkins, Princeton, NJ: Princeton University Press, 1990. ISBN 978-0-691-07809-0
**From Dictatorship to Democracy: A conceptual framework for liberation*. The Albert Einstein Institution, 2003. ISBN 978-1-880813-09-6 (first published in 1994)
**Nonviolent Action: A Research Guide*, with Ronald McCarthy, New York: Garland Publishers, 1997.
**There are realistic alternatives*, 2003. ISBN 1-880813-12-2. Accessible as an e-book and LibriVox audiobook.
**Waging Nonviolent Struggle: 20th Century Practice and 21st Century Potential* with Joshua Paulson, Extending Horizons Books, 2005. ISBN 978-0-87558-162-0
**Self-Liberation: A Guide to Strategic Planning for Action to End a Dictatorship or Other Oppression* with the assistance of Jamila Raqib, First Edition, Boston, MA: The Albert Einstein Institution, November 2009. ISBN 978-1-88-081323-2. Accessible as an e-book.
**Sharp's Dictionary of Power and Struggle*. Oxford University Press, 2011. ISBN 978-0-19-982988-0
* (condensation of Sharp's *Politics of Nonviolent Action*)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Albert Einstein Institution
* Seven Downloadable Online Books by Gene Sharp at the 
* Gene Sharp: A Biographical Profile at Canadian Centres for Teaching Peace
* Interview: Gene Sharp, Noreen Shanahan, **', November 5, 1997
* [https://archive.is/20120524123929/www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A18395-2000Dec3?language=printer U.S. Advice Guided Milosevic Opposition], Michael Dobbs, ''[[Washington Post]]'', December 11, 2000
* [http://www.peacemagazine.org/archive/v19n3p16.htm Gene Sharp 101], Metta Spencer, **', July-Sept 2003
* Ukraine: The Resistance Will Not Stop, Margreet Strijbosch, *[[Radio Netherlands]]*, November 25, 2004
* American Revolutionary: Quiet Boston Scholar Inspires Rebels Around the World, Philip Shishkin, *[[Wall Street Journal]]*, September 13, 2008; Page A1.
* Shy U.S. Intellectual Created Playbook Used in a Revolution, Sheryl Gay Stolberg, *[[The New York Times]]*, February 16, 2011
* 

Катэгорыя:Палітолягі ЗША
Катэгорыя:Выпускнікі Оксфардзкага ўнівэрсытэту