open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Цьвярдыня (раман)

«**Цьвярдыня**» — другі трылер і восьмая мастацкая кніга ўкраінскага пісьменьніка і падарожніка Макса Кідрука. Раман напісаны ў жанры псыхатрылер/прыгодніцкі трылер. Аднога з галоўных герояў аўтар адлюстраваў зь сябе.

## Сюжэт
Кампанія зь пяці студэнтаў Каралеўскага тэхналягічнага ўнівэрсытэту Стакгольму, якая складаецца з украінца Льва Бартоша (Леа), расейца Сямёна Твардоўскага (Сёмы), амэрыканца Грэма Кэлі, чэха Яна Фідлера і японкі Сатомі Хігеноры, ня можа вырашыць, куды ім падацца на вакацыях. Пачуўшы спрэчку Леа і Сёмы ў пабе Стакгольму, стары мастак Гунар Івэрс запрашае іх да сябе дадому, дзе хвалюючыся і сьпяшаючыся, распавядае пра цывілізацыю інкаў, пра руіны, якія некаторымі гісторыкамі выпадкова прыпісваюцца гэтай цывілізацыі, і якія па сваёй тэхналягічнасьці ніяк не маглі быць пабудаваныя імі. Мастак таксама пераказвае легенду пра закінуты горад Паіціці, паказвае размытую фатаграфію невядомых руін у сэльве і дае мапу, намаляваную ад рукі, якая нібыта вядзе да таго месца. Пасьля некаторых ваганьняў хлопцы вырашаюць адправіцца на пошукі інскай крэпасьці.

Гунара Івэрса, які распавёў хлопцам пра Паіціці, па-зьверску забіваюць у майстэрні. Але ня ведаючы пра гэта, кампанія адпраўляецца ў Пэру, насустрач невядомаму.

## Дадатковыя зьвесткі
* Усе галоўныя героі маюць рэальных прататыпаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінская літаратура
Ганароўскі палац

**Палац пана Кашарскага** — палац у вёсцы Ганароўцы Пясчанскага раёну Віньніцкай вобласьці. Пабудаваны ў другой палове ХІХ стагодзьдзя, уласьнікам маёнтку Г. Кашарскім.

У канцы ХІХ стагодзьдзя маёнтак перайшоў ва ўласнасьць Г. Ліпкоўскаму, які валодаў ім да 1917 году. У 1918 годзе палац быў пашкоджаны.

Пасьля рамонту ў 1934 годзе ў палацы месьцілася школа. У часе Другой сусьветнай вайны ў палацы знаходзіўся шпіталь. З 1943 году ў палацы ізноў месьцілася школа.

Палац знаходзіцца ў цэнтральнай частцы вёскі, у атачэньні парку, дзе растуць рэдкія дрэвы. Збудаваны ў стылі нэабарока. Будынак мураваны, патынкаваны, простакутны ў пляне, з трыма рызалітамі, аднапавярховы, з чатырохсхілым дахам, крыты шыфэрам. Фасады падзеленыя пілястрамі, сьцены вянчае прафіляваны карніз.

## Галерэя

Honorivka palace and park.JPG
Honorivka palace 01.JPG
Honorivka palace 02.JPG
Honorivka palace 03.JPG


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Туристичні об’єкти Піщанського району

Катэгорыя:Замкі і палацы Віньніцкай вобласьці
Катэгорыя:Падольскія палацы
Катэгорыя:Пясчанскі раён
Дудка (інструмэнт)

**Ду́дка** — агульная назва народных музычных інструмэнтаў сямейства прадольных флейтаў (сапелі, сьвірэлі, сапілкі) у Беларусі, Расеі, Украіне.

Дудка — народны музычны духавы інструмэнт, які складаецца з бузіннай трасьціны ці чароту і мае некалькі бакавых адтулін, а для ўдзіманьня — муштучок. Існуюць падвойныя дудкі: у дзьве складеныя трубкі дзьмуюць праз адзін агульны муштук.

## Агульныя зьвесткі
Дудка ўяўляе зь сябе трубку з ігральнымі адтулінамі і сьвістковым прыстасаваньнем. Дудкі вылучаюцца памерамі (даўжыня ад 20 да 50 см), формай трубак (існуюць конусападобныя, роўныя, з пашырэньнем, звужэньнем канцоў), колькасьцю гральных адтулінаў, канструкцыяй сьвістковае прылады. Дзеля вырабу ўжываюць клён, ясень, ляшчыну, граб, сасну, ліпу, крушыну. У сучаснай практыцы прымяняюць алюмін і эбаніт. Бываюць цэльныя і разборныя.

## Адмены

### Сапілка
Ва Ўкраіне да цяперашняй пары захавалася назва сапілка (сапель), у Беларусі цалкам забытае і замененае на «дудку». Часам дудкай называюць дуду.

### Дудка-паршнёўка
Атрымала распаўсюджаньне ў Заходняй Беларусі. Уяўляе зь сябе цыліндрычную драўляную трубку са сьвістковым прыстасаваньнем, у якую ўстаўлены шпунт зь дзяржальнам. Гуказдабыцьцё зьдзяйсьняецца падачай струменю паветра і рытмічных, хістальных рухаў шпунта, якія вызначаюць вышыню гуку (даўжыня паветранага слупа ўнутры камля адваротна прапарцыйная вышыні здабытага гуку). Так, самы ніжні гук утвараецца ў максымальна адкрытым становішчы шпунта, самы высокі — у самым закрытым становішчы. Дудка-паршнёўка — слыхавы інструмэнт безь фіксаванага строю. Ігра на ім зьвязаная найперш са слухавымі адчуваньнямі выканаўцы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Беларускія музычныя інструмэнты
Катэгорыя:Расейскія музычныя інструмэнты
Катэгорыя:Украінскія музычныя інструмэнты
Катэгорыя:Драўляныя духавыя музычныя інструмэнты
Катэгорыя:Аэрафоны
Алесь Гародня

**Але́сь Гаро́дня**, сапраўднае імя ***Алякса́ндар Эра́ставіч Функ*** (8 студзеня 1899, Перм, Расейская імпэрыя — 12 верасьня 1944, ГУЛАГ) — празаік, крытык, рэдактар. Вядомы таксама пад псэўданімамі *Ф. Гарадзенскі*, *Ян Дораг*, *Яндораг*, *А. Падбярэзкі*.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і нямецкага памешчыка. Сям’я часта наведвалася на Пружаншчыну, дзе мелі маёнткі дзед (у Зьдзітаве) і маці (у Семянчы) Аляксандра Функа. Ягоны бацька, польскі чыноўнік, варожа ставіўся да беларускай мовы, а сам Аляксандар цікавіўся беларускім словам, вывучаў пружанскі фальклёр.

Кастрычніцкі пераварот сустрэў у Фінляндыі. У 1917 пераехаў у Маскву на вучобу. Далучыўся да мясцовай арганізацыі Беларускай сацыялістычнай грамады. Працаваў тэхнічным рэдактарам часопісу «Чырвоная Беларусь» (пачатак 1930) разам зь Міхасём Чаротам, Валерам Мараковым і мастаком Анатолем Тычынам.

Арыштаваны 3 лістапада 1930 року па адрасе: Менск, зав. Маляўскі, д. 19. Абвінавачаны ў нацыянал-дэмакратызьме, 15 чэрвеня 1931 асуджаны да зьняволеньня, этапаваны ў  НКУС Карэла-Фінскай ССР (ст. Мядзьведжая Гара). Вызвалены ў 1934.

Паўторна арыштаваны 30 лістапада 1935, сасланы ў Самаркандзкую вобласьць (Узбэцкая ССР). 19 сьнежня 1942 прыгавораны да расстрэлу. Прысуд заменены 10 гадамі пазбаўленьня волі. Памёр у зьняволеньні.

## Дзейнасьць
Друкавацца пачаў у 1925 року ў часопісе «Полымя». Сябра «Літаратурнай камуны», пазьней «Маладняка».

Стаяў на пазыцыях ваяўнічага сацыялягізму, востра крытыкаваў «нацдэмаў»: А. Бабарэку, Ф. Купцэвіча, А. Дудара й іншых.

### Творы
* «На крэсах»: аповесьць (Мн., 1927)
* «Варта на Рэйне»: аповесьць (Мн., 1930)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* ГАРОДНЯ Алесь // 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на Slounik.org

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пермі
Катэгорыя:Беларускія крытыкі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія рэдактары
Катэгорыя:Сябры літаратурнага аб’яднаньня «Маладняк»‎
Катэгорыя:Сябры Беларускай сацыялістычнай грамады
Катэгорыя:Беларускія немцы‎
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ва УзССР
Катэгорыя:Высланыя
Катэгорыя:Памерлі ў месцах пазбаўленьня волі
Катэгорыя:Памерлі ва Ўзбэкістане
Функ

**Функ** — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Аляксандар Функ (1899—1994) — беларускі пісьменьнік, крытык
* Вальтэр Функ (1890—1960) — нацысцкі міністар эканомікі
* Казімер Функ (1884—1967) — польскі біяхімік
Зборная Малдовы па футболе

**Зборная Малдовы па футболе** — прадстаўляе Малдову на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Малдаўская фэдэрацыя футболу.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Малдаўскай фэдэрацыі футболу

Катэгорыя:Малдаўскі футбол
Малдова
Анкараспор Анкара

«**Анкараспор**» () — турэцкі футбольны клюб з гораду Анкары. Заснаваны ў 1978 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Анкара‎
Пад абцасам маскалёў

**Пад абцасам маскалёў** — беларуская антысавецкая партызанская газэта. Выдавалася на Смаленшчыне мясцовым аддзелам «Чорнага Ката» ў другой палове 1940-х гадоў.

## Літаратура
* Беларускі нацыяналізм. Даведнік, Беларуская палічка

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Ультрагук

**Ультрагу́к** — гукавыя ваганьні з частатой вышэй 20 кГц. Сярод сучасных мэтадаў мэдычных дасьледаваньняў ультрагук займае важнае месца. Дыягнастычныя апараты, якія выкарыстоўваюць ультрагук, праводзяць візуалізацыю глыбокіх структур чалавека і ўнутраных органаў, для характарыстыкі тканак, а таксама для кантролю парамэтраў руху асяродзьдзя і структур, напрыклад, пры вывучэньні крыватока ці работы розных участкаў сэрца. Ультрагук ляжыць у аснове прынцыпова новых мэтодык у хірургіі і асабліва мікрахірургіі. Фізыятэрапэўтычная ультрагукавая тэхніка пасьпяхова прымяняецца пры лячэньні розных хвароб. Прымяненьне ультрагуку атрымала настолькі шырокае распаўсюджаньне не толькі з-за сваіх унікальных магчымасьцяў у мэдыцыне, але і з-за адноснай бясьпекі для чалавека.
Мэдыцынская акустыка — вобласьць навукі і тэхнікі, якая хутка разьвіваецца.

## Гісторыя ультрагуку
Упершыню выкарыстоўваць накіраваны ультрагук для мэтаў падводнай лякацыі пачалі пад час Першай сусьветнай вайны. Францускі фізык Поль Ленжэвэн упершыню заўважыў шкоднае дзеяньне ультрагуку на жывыя арганізмы. Вынікі яго назіраньняў, а таксама сьведчаньні пра тое, што ультрагукавыя хвалі могуць пранікаць скрозь мяккія тканіны чалавека, прывялі да таго, што ў пачатку 1930-х гг. узьнік вялікі інтарэс да праблемы прымяненьня ультрагуку для тэрапіі розных хвароб. Гэты інтарэс не памяншаўся і ў далейшым, прычым разьвіцьцё мэдычных прыкладаньняў ішло па самых розных напрамках; асабліва шырока ультрагук стаў прымяняцца ў фізыятэрапіі.
Штуршком да істотнага разьвіцьця ультрагукавых дыягнастычных мэтадаў зьявілася стварэньне хуткадзейных электронных імпульсных сыстэм апрацоўкі радыёлякацыйных сыгналаў. Такія сыстэмы сталі шырока ўкараняцца ў радыёлякацыі ў пэрыяд Другой сусьветнай вайны 1939—1945 гг.

## Літаратура
*
Віньніца (станцыя)

**Віньніца** — вузлавая пагрузачна-пасажырская чыгуначная станцыя Жмэрынскай дырэкцыі Паўднёва-Заходняй чыгункі Ўкраіны. Знаходзіцца ў горадзе Віньніца Віньніцкай вобласьці.

Ад станцыі адыходзяць лініі:
* На Казятын I (даўжыня 64 км)
* На Зяткіўцы (даўжыня 131 км)
* На Жмэрынку (даўжыня 47 км)

Распачала працу ў 1870 року ў складзе чыгункі Кіеў — Жмэрынка — Бірзула. У 2003 року станцыя была рэканструяваная.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Станцыя Віньніца
* Афіцыйная бачына, вакзал Віньніцы

Катэгорыя:Віньніца
Катэгорыя:Транспарт ва Ўкраіне
Чырвоная Беларусь (часопіс)

«**Чырво́ная Белару́сь**» — грамадзка-палітычны і літаратурна-мастацкі часопіс. Выдаваўся на беларускай мове ў Менску (студзень 1930 — сакавік 1933). Заснаваны Саюзам пісьменьнікаў Беларусі. Рэдактары — Міхась Чарот (1930—1932), Мікола Хведаровіч (1932—1933). Выйшла 79 нумароў. Лічыцца, што часопіс быў адноўлены ў 1944 пад назвай «Беларусь».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «ЧЫРВОНАЯ БЕЛАРУСЬ, 1930—1933» // Беларуская Палічка.
* «ЧЫРВОНАЯ БЕЛАРУСЬ, 1930» у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі.
* «ЧЫРВОНАЯ БЕЛАРУСЬ, 1931» у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі.
* «ЧЫРВОНАЯ БЕЛАРУСЬ, 1932» у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі.
* «ЧЫРВОНАЯ БЕЛАРУСЬ, 1933» у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі.

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Зьлін (футбольны клюб)

«**Зьлін**» () — чэскі футбольны клюб з гораду Зьліну. Заснаваны ў 1919 годзе. Уладальнік Кубка Чэхіі (2017).

## Гісторыя
Клюб быў закладзены ў 1919 годзе і ў прамежак часу паміж 1938 і 1947 гадамі браў удзел у найвышэйшым дывізіёне Чэхаславаччыны, перш чым быў пазбаўлены права на ўдзел у лізе праз маніпуляцыю вынікамі. Да стварэньня асобнай чэскай лігі клюб гуляў у Першым дывізіёне Чэхаславаччыны спарадычна. «Зьлін» узяў удзел у дэбютным розыгрышы чэскай Першай лігі, дзе правёў тры сэзоны. На сэзон 2002—2003 гадоў «Зьлін» вярнуўся ў элітным дывізіён, дзе адразу заняў 7 месца па вяртаньні. У наступных сэзонах зьлінскі клюб сканчваў спаборніцтвы таксама ў сярэдзіне табліцы.

Цяжкасьці пачаліся ўжо на старце сэзону 2008—2009 гадоў, калі каманда за першыя 16 матчаў здабыла ўсяго 9 пунктаў. Клюб намагаўся ўнікнуць вылету зь Першай лігі, у выніку чаго зьлінцы нават набралі добрую хаду, калі потым у шасьці матчах здабылі пяць перамогаў. Перад апошнім матчам дружыне была патрэбная перамога ў матчы супраць ябланецкага «Баўміту», каб пазьбегнуць страты месца ў найвышэйшым дывізіёне. Сустрэча адразу разышлася з плянам, то бок ужо да перапынку зьлінцы саступалі зь лікам 5:1. Выніковы лік 6:1, які стаў найбуйнешай паразай каманды за вельмі доўгі час, вымусіў «Зьлін» сысьці ў Другую лігу. У новым сэзоне ўжо ў лізе ніжэй «Зьлін» пачаў з шэрагу перамог і да матчы супраць «Карвіны» заставаўся непераможаным. Урэшце спрыяльныя ўмовы скончыліся і клюб пачаў трываць паразы, якія прывялі да 10 месца паводле вынікаў сэзону. Перад сэзонам 2012—2013 гадоў кіраўніцтва кардынальна пачала перабудову клюбу, то бок была складзеная спонсарская дамова з кампаніяй Фастаў, скасаваўшы супрацу з Тэскомай. Капітанам каманды стаў Томаш Полах, а ачоліў дружыну былы трэнэр славацкага «Ружамбэрку» Алеш Кржэчак. Прасоўваньне да эліты адбылося толькі паводле вынікаў сэзону 2014—2015 гадоў, а ў траўні 2017 году «Зьлін» стаў уладальнікам Кубка Чэхіі. На шляху да трафэю клюб здолеў выбіць праскія «Спарту» і «Славію», а таксама лібэрацкі «Слован».

1 ліпеня 2023 году клюб вярнуў сваю старую назву «Зьлін».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зьлін‎
Старапрылуцкі палац

**Старапрылуцкі палац** — знаходзіцца ў вёсцы Старая Прылука Ліпавецкага раёну ва Ўкраіне.

Аляксандар Барэцкі ў XVII стагодзьдзі пабудаваў у вёсцы палац, капліцу ды заклаў парк. У другой палове 19 стагодзьдзя палац быў перабудаваны Чэславам Здэхоўскім. Апошні ўладар Сяргей Мэрынг таксама перабудоўваў і аднаўляў палац. Цяпер ўжо невядома якім быў першапачатковы выгляд палацу, як і не вядома што зьмянялі Здэхоўскі ды Мэрынг.

Палац аздаблялі карціны старых нямецкай і гішпанскай школаў маляроў, а таксама работы Сьцімлера, Гротгера. Выстаўленыя на продаж сынам Здэхоўскага карціны ацэньваліся ў 100 000 срэбраных рублёў. Частка галерэі трапіла ў рукі царскага ўраду.

Цяпер ў палацы месьціцца Старапрылуцкая спэцыялізаваная агульнаадукацыйная школа-інтэрнат.

## Галерэя

Файл:Стара прилука - палац-1.jpg|Гербы Старой Прылукі ды Брацлаўшчыны на палацы
Файл:05-222-0054 Stara Pryluka SAM 1327.jpg|Галоўны ўваход у палац
Файл:Палац Мерінга у с. Старі Прилуки.jpg|Выгляд палацу з панадворка
Файл:Palace in Stara Pryluka 6.jpg|Склеп каля палацу
.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Замкі і палацы Віньніцкай вобласьці
Катэгорыя:Барочная архітэктура Ўкраіны
Катэгорыя:Ліпавецкі раён
Капітуляцыя пад Перавалочнай

**Капітуляцыя пад Перавалочнай** — капітуляцыя рэштаў швэдзкае арміі пад украінскім мястэчкам Перавалочна 30 чэрвеня (11 ліпеня 1709, альбо 1 ліпеня, паводле тагачаснага швэдзкага календару), у час Вялікае Паўночнае вайны.

## Перадгісторыя

Пасьля паразы пад Палтавай, Карл XII меў намер перавесьці швэдзкае войска на іншы бераг Ворсклы і, такім чынам, дайсьці да татарскіх земляў. Наступнай раніцай пасьля бітвы, падчас выхаду з Новых Санжараў, аніякіх загадаў не давалася, і паход працягнуўся ўздоўж правага берагу Ворсклы. Каля мястэчка Кішэнькі быў брод праз Ворсклу, але праз памылкі некалькіх афіцэраў, войска прайшло міма яго, дайшоўшы да Перавалочны, што за пяць кілямэтраў на поўдзень.

## Капітуляцыя
Карл XII з 2000 жаўнераў здолеў перайсьці Дняпро і трапіць да туркаў з мэтай хутка пераправіцца адтуль у Польшчу. Але 16-тысячны корпус на чале з генэралам Левэнгаўптам быў прыціснуты 9-тысячным расейскім корпусам князя Меншыкава да Дняпра. Тады Левэнгаўпт спытаў вышэйшых афіцэраў, што рабіць: змагацца, або здацца ў палон? Караліны абралі апошняе.

## Уплыў на далейшую хаду вайны
Капітуляцыя пад Перавалочнай стала вырашальным фактарам у пераломе хады Вялікае Паўночнае вайны і далейшае перамогі ў ёй Расеі. У расейскі палон трапілі 983 швэдзкіх афіцэраў (у т. л. генэрал Левэнгаўпт, які памёр у палоне ў 1719 годзе), 12 575 жаўнераў ды 6456 чалавек, не прымаўшых удзелу ў баях (прыслуга, жанчыны, дзеці). Карл XII нічога не зрабіў, каб паспрабаваць вызваліць свайго генэрала з палону, а сам на некалькі гадоў застаўся ў Бэндэры, у тагачаснай Асманскай імпэрыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Вялікая Паўночная вайна
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Катэгорыя:Гісторыя Швэцыі
Катэгорыя:Гісторыя Расеі
Райхскамісарыят Украіна

**Райхскамісарыят Украіна** ()&nbsp;— адміністрацыйнае ўтварэньне, што ахоплівала частку сучасных украінскіх і беларускіх (а ў плянах і вялізную частку расейскіх) земляў у 1941—1944 роках. Кантралявалася і падпарадкоўвалася нацысцкай Нямеччыне, але не ўваходзіла ў яе склад. Фактычна Райхскамісарыят быў калёніяй Трэцяга Райху.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
* Генэральная акруга Валынь-Падольле
* Генэральная акруга Днепрапятроўск
* Генэральная акруга Жытомір
* Генэральная акруга Кіеў
* Генэральная акруга Мікалаеў
* Генэральная акруга Крым (Таўрыя)

## Дзейнасьць
У райхскамісарыяце Ўкраіна ў Роўне пачалі выпускаць грашовыя знакі — карбованцы па 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 і 500 карбованцаў. Адзін карбованец быў роўным аднаму савецкаму рублю. Насельнікам загадвалі да 25 ліпеня 1942 году абмяняць савецкія рублі на карбованцы.

Выпускам карбованцаў займаўся Галоўны выдавецкі скарб. Галоўная ўправа скарбу мела сядзібу ў месьце Роўне. Ён пачаў выпускаць карбованцы 1 чэрвеня 1942 году. Скарб абменьваў савецкія рублі 5 і больш рублёў на карбованцы. Адзін савецкі рубель мяняўся на адзін карбованец. Пры абмене 10 і больш рублёў карбованцы не выдавалі, а захоўваліся на рахунку *конта*. Рахунак быў бяз росту, таму даходу не прыносіў.

Катэгорыя:Украіна ў час Другой сусьветнай вайны
Сяргей Бубка

**Сярге́й Наза́равіч Бу́бка** ( 4 сьнежня 1963 году, г. Луганск, Украіна), украінскі спартовец-лёгкаатлет (скокі з шастом). Заслужаны майстар спорту СССР (1983), заслужаны майстар спорту Ўкраіны (1993). Скончыў Кіеўскі інстытут фізычнай культуры (1987). Чэмпіён Алімпійскіх гульняў 1988, адзіны ў сьвеце лёгкаатлет-пераможца 5 чэмпіянатаў сьвету (1983, 1985, 1987, 1993, 1995). Шматразовы чэмпіён Украіны і Эўропы. 19 разоў паляпшаў уласныя сусьветныя рэкорды, давёўшы іх да 6,14 м на стадыёнах (1994) і 6,15 м (1993) у залях.

Ад 1990 году сябар Нацыянальнага алімпійскага камітэту Ўкаріны, прэзыдэнт НАК Украіны (2005-2022). Сябар Міжнароднага алімпійскага камітэту (1999). Народны дэпутат Украіны (2002-2006). Доктар пэдагагічных навук (2014).

## Крыніцы

## Літаратура
* Бубка Сяргей Назаравіч //  С. 303.

Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту Ўкраіны
Катэгорыя:Украінскія алімпійцы
Катэгорыя:Украінскія спартоўцы
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1988 году
Катэгорыя:Чальцы Міжнароднага алімпійскага камітэту
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 4-га скліканьня
Катэгорыя:Дактары пэдагагічных навук
АЭЛ Каляніс Мітыліні

«**АЭЛ Каляніс**» — былы грэцкі футбольны клюб з гораду Мітыліні. Заснаваны ў 1994 годзе і ліквідаваны ў 2017 годзе. З 2013 па 2016 гады клюб выступаў у грэцкае Супэрлізе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мітыліні‎
Перавалочна

**Перавалочна** () — былое мястэчка на поўдні сучаснага Кабяляцкага раёну Палтаўскае вобласьці Ўкраіны, што існавала да 1964 году. Разьмешчана было каля броду празь Дняпро, паблізу ўпадзеньня ў яго Ворсклы. Наяўнасьць броду і надала Перавалочне яе назву.

## Гісторыя
Перавалочна была заснаваная напрыканцы XIV стагодзьдзя Вялікім князям літоўскім Вітаўтам як частка ланцуга ўмацаваных паселішчаў ды заселеная каўкаскімі народамі. Іх мэтай была абарона дзяржавы ад татараў ды іншых сьцяпных народаў. Але першыя пісьмовыя згадкі пра Перавалочну датуюцца 1647 г. У 1709 тут адбылася адна зь істотных падзеяў Вялікае Паўночнае вайны — капітуляцыя швэдзкае арміі. Падчас існаваньня Новай Сечы ў Перавалочне знаходзілася расейская мытня. У 1764 Перавалочна ўвайшла ў склад Наварасейскай губэрні. У часы Савецкага саюзу, пры стварэньні ў 1964 годзе Днепрадзяржынскага вадасховішча, насельніцтва Перавалочны было эвакуавана, а мясцовасьць затопленая.

Катэгорыя:Гістарычныя мясьціны Ўкраіны
Ворскла

**Во́рскла** — рака ў Сумской і Палтаўскай вобласьцях Украіны, левы прыток Дняпра, упадае ў Днепрадзяржынскае вадасховішча. Даўжыня 464 км, плошча басэйну 14700 км². Бярэ пачатак на заходніх схілах Сярэднярускага ўзвышша, у Белгародзкай вобласьці Расеі. Амаль на ўсім працягу правы бераг даліны круты, узьнёслы, зрэзаны ярамі, левы — нізінны. Рэчышча мае шмат пясчаных перакатаў і кос. Шырокая пойма занятая пераважна лугамі, якія чаргуюцца зь ліставымі лясамі і часам са старыцамі і балотамі. Месцамі ўздоўж ракі шырокая паласа сыпкіх пяскоў. Сярэдні гадавы разыход 28,5 м³/сек. Галоўныя прытокі: Мерла, Каламак — зьлева; Ворскліца — справа.

У 1399 годзе на рацэ адбылася аднайменная бітва. У месцы ўпадзеньня Ворсклы ў Дняпро была разьмешчана адна з найгалоўных казацкіх пераправаў — Перавалочна. Найбуйнейшыя горады: Палтава, Ахтырка, Кабэлякі.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Украінскае Палесьсе

**Украінскае Палесьсе** — частка Палесься, якая знаходзіцца на тэрыторыі Ўкраіны.

## Тэрыторыя
Украінскае Палесьсе ўяўляе сабою шырокую амаль стокілямэтровую паласу на поўначы краіны і складае каля 19 % ад усёй тэрыторыі Ўкраіны. На поўначы мяжуе зь Беларускім Палесьсем. 
У залежнасьці ад разьмяшчэньня адносна Дняпра падзяляецца на правабярэжнае і левабярэжнае Палесьсе. Паводле прыродна-геаграфічных і адміністрацыйных (у залежнасьці ад Адміністрацыйнага падзелу Ўкраіны) асаблівасьцяў вылучаюць пяць фізыка-геаграфічных абласьцей: Валынскае Палесьсе, Жытомірскае Палесьсе, Кіеўскае Палесьсе, Чарнігаўскае Палесьсе і Ноўгарад-Северскае Палесьсе.

## Геаграфічная паверхня Ўкраінскага Палесься
Паверхня — водна-ледніковая і азёрна-алювіяльная пясочная нізіна са старажытнымі надпойменымі тэрасамі, слабым нахілам на паўднёвы ўсход, на невялічкім участку ў басэйне Буга на захад, з блізкім да паверхні ўзроўнем заляганьня грунтовых вод. Абсалютная вышыня — 100-150 м. У найнізшай частцы нізіны (100-130 м) з амаль плоскім рэльефам сустракаюцца буйные масівы балотаў (Паддубічы, Вялікі Лес, Грычын, Загальскі і інш.) і значныя забалочаныя ўчасткі зь пясочнымі дзюнамі, мікрасхіламі, азёрнымі катлавінамі і старажытнымі берагавымі валамі Прыпяці й яе прытокаў.

## Клімат
Клімат цёплы, няўстойліва-вільготны, на паўднёвым усходзе блізкі да лесастэпнага. Сярэдняя тэмпэратура студзеня ад —4,4° на захадзе да — 7° на ўсходзе (мінімальная — 36&nbsp;°C), ліпеня ад 18° да 19° (макс. 38&nbsp;°C). Ападкаў 520—645 мм у год. Вэгетацыйны пэрыяд 193—208 сутак.

## Рэкі й азёры
Асноўная рака — Прыпяць, з прытокамі Лань, Случ, Бобрык, Брагінка, Тур’я, Стыр, Гарынь, Сьцьвіга, Убарць, Выжаўка і інш.

## Глядзіце таксама
* Беларускае Палесьсе
* Палесьсе

## Крыніцы

Катэгорыя:Геаграфія Ўкраіны
Катэгорыя:Геаграфія Палесься
Вііторул Канстанца

«**Вііторул**» () — колішні румынскі футбольны клюб з гораду Канстанцы. Заснаваны ў 2009 годзе. Чэмпіён Румыніі (2017) і ўладальнік Кубка Румыніі (2019).

«Вііторул» спыніў існаваньне ў чэрвені 2021 году, калі аб’яднаўся зь іншым клюбам з Канстанцы, «Фарулам». «Фарул» атрымаў месца «Вііторула» ў Лізе 1.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Канстанца
Зборная Казахстану па футболе

**Зборная Казахстану па футболе** — прадстаўляе Казахстан на міжнародных футбольных турнірах і ў таварыскіх матчах. Арганізацыяй, якая ажыцьцяўляе кантроль і кіраваньне зборнай, зьяўляецца Фэдэрацыя футболу Казахстану.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Фэдэрацыі футболу Казахстану

Катэгорыя:Казаскі футбол
Казахстан
Пётар Чавус

**Пётар Рыго́равіч Ча́вус** (нарадзіўся 7 студзеня 1939 году, в. Старына, Петрыкаўскі раён, Гомельская вобласьць) — беларускі вайсковы дзяяч, першы міністар абароны Рэспублікі Беларусь.

## Біяграфія
Сын забітага беларускага партызана.

У 1956 годзн скончыў Менскую сувораўскую вайсковую вучэльню, пасьля Ташкенцкую вышэйшую агульнавайскавую камандную вучэльню. Служыў камандзірам танкавага ўзводу ў Паўночна-Каўкаскай вайсковай акрузе. Пасьля быў намесьнікам камандзіра танкавага батальёну ў Беларускай вайсковай акрузе. У 1968 годзе ўдзельнічаў ва ўводзе войскаў Варшаўскай дамовы ў Прагу. Завочна скончыў Вайскова-палітычную акадэмію імя Леніна. У 1978 годзе паступіў у Вайсковую акадэмію Генэральнага штабу Ўзброеных сілаў. З 1980 служыў у Сярэднеазіяцкай вайсковай акрузе. З 1987 году — дарадца начальніка генэральнага штабу Дэмакратычнай Рэспублікі Аўганістан. У 1988—1991 гадах — начальнік штабу Прыбалтыйскай вайсковай акругі. У 1991 годзе займаў пасады начальніка інстытуту вайсковай гісторыі СССР, начальніка штабу і першага намесьніка начальніка Грамадзянскай абароны СССР.

У канцы 1991 году прыняў прапанову ўзначаліць стваранае Міністэрства па справах абароны Беларусі. З траўня 1992 году — намесьнік міністра абароны Рэспублікі Беларусь. У 1994—1995 гадах быў дарадцам ва ўрадзе Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ОТ СУВОРОВЦА ДО ГЕНЕРАЛА, «Белорусская военная газета», 9 студзеня 2014 г.
* Беларускі саюз сувораўца ў кадэт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Петрыкаўскім раёне
Катэгорыя:Міністры абароны Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Менскай сувораўскай вайсковай вучэльні
Уладзімер Ігнацік

**Уладзі́мер Ігна́цік** (нарадзіўся 14 ліпеня 1990 году, Менск) — беларускі тэнісіст.

## Кар’ера
У 2007 року Ўладзімер Ігнацік перамог на юнацкім адкрытым чэмпіянаце Францыі, што зрабіла яго 1-й ракеткай плянэты сярод юнакоў (чэрвень 2007). У тым жа годзе Ігнацік стаў срэбным прызэрам Ўімбэлданскага турніру і дайшоў да чвэрцьфіналу Адкрытага чэмпіянату ЗША. 2007 год ён скончыў на 864-й пазыцыі ў рэйтынгу АТП, у 2008 стаў 431-м.

У 2008 року Ўладзімер Ігнацік выступіў за зборную Беларусі ў Кубку Дэвіса са зборнай Швайцарыі, саступіўшы ў абодвух матчах Станісласу Ваўрынку (1:3) і Іву Алегра (0:2). У наступным матчы, супраць Грузіі, Ігнацік атрымаў дзьве перамогі над Лада Чыхладзэ (3:0) і Нодарам Ітанішвілі (1:0). У траўні 2009 року ён саступіў гульцу Паўднёва-Афрыканскай рэспублікі ў складзе зборнай, якая прайграла з выніковым лікам 0:5.

У чэрвені 2009 Уладзімер Ігнацік выйграў свой першы  у Польшчы. Улетку ён набраў неблагую форму, дайшоўшы да фіналу яшчэ аднаго ф’ючэрсу ў Сэрбіі, пасьля перамогшы ў польскім, турэцкім і гішпанскім турнірах. Трапіўшы ў першую 300 рэйтынгу, Ігнацік паспрабаваў сябе ў . У лістападзе 2009 ён двойчы выходзіў у чвэрцьфіналы турніраў у Джэрзі і Ёкагаме, а ў канцы месяца перамог у Токіё. Год скончыў на 192-й пазыцыі.

У 2010 року Ігнацік дайшоў да фіналу аднаго з ф’ючэрсаў у Вялікабрытаніі, а ў 2011 перамог у чэленджэры ў Гуанчжоў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія тэнісісты
Катэгорыя:Чэмпіёны Францыі па тэнісе сярод юніёраў
Голас беларуса

Назву «**Го́лас белару́са**» мелі:

* Голас беларуса (1924) — беларуская газэта дэмакратычнага кірунку. Выдавалася 14 лютага — 19 красавіка 1924 г. у Вільні.
* Голас беларуса (1925) — штотыднёвая сялянска-работніцкая газэта, орган беларускай нацыянальнай меншасьці ў Латвіі, выдавалася ў 1925—1930 гг.
* Голас беларуса (1948) — двухтыднёвік беларускай дыяспары ў Нямеччыне ў 1948—1949.
* Голас беларуса (1989) — грамадзка-культурнае выданьне Беларускага Таварыства Культуры «Сьвітанак» (Рыга)
Голас беларуса (1989)

«**Го́лас белару́са**» — грамадзка-культурнае выданьне Беларускага Таварыства Культуры «Сьвітанак» (Рыга). Пачало выдавацца ў красавіку 1989, выйшла тры выпускі. Галоўны рэдактар — Вадзім Паўловіч.

Друкаваліся праграмныя дакумэнты Таварыства, а таксама гістарычныя матэрыялы, перадрукі зь іншых выданьняў, паведамленьні зь Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Слоўнік.орг

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Аўстрыя Клягенфурт

«**Аўстрыя**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Клягенфурту. Заснаваны ў 2007 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Клягенфурт‎
Сукневічы

Назву **Сукневічы** маюць:

* Сукневічы — вёска ў Смаргонскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Сукневічы — вёска ў Лагойскім раёне Менскай вобласьці
Матчы зборнай Беларусі па футболе 2016 году

__БЯЗЬ_ЗЬМЕСТУ__
### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Таварыскі матч

### Адборачны матч [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|чэмпіянату сьвету 2018 году]]

### Адборачны матч [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|чэмпіянату сьвету 2018 году]]

### Адборачны матч [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|чэмпіянату сьвету 2018 году]]

### Таварыскі матч

### Адборачны матч [[Чэмпіянат сьвету па футболе 2018 году|чэмпіянату сьвету 2018 году]]

Катэгорыя:Зборная Беларусі па футболе
Катэгорыя:2016 год у футболе
Уладзімер Корбан

**Уладзі́мер Іва́навіч Ко́рбан** (25 жніўня 1910, в. Барань, Аршанскі раён, Віцебская вобласьць — 30 лістапада 1971, Менск) — беларускі савецкі паэт, пісьменьнік. Заслужаны дзяяч культуры БССР (1970). Быў сябрам КПСС.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і рабочых. Працоўны шлях пачаў токарам на заводзе ў Воршы «Чырвоны кастрычнік». У 1926 годзе. Сярэднюю адукацыю атрымаў у вячэрняй школе, якую закончыў у 1930 годзе. У 1930—1932 гадах быў токарам на суднабудаўнічым заводзе ў месьце Ленінград. З 1932 па 1934 гады служыў у войску СССР. Потым працаваў заўкомам на заводзе «Чырвоны кастрычнік» у Воршы, затым старшынём будкому льнокамбінату ў Воршы. З 1941 па 1946 гады ваяваў на баку СССР супраць Нямеччыны. Меў у сваім падпарадкаваньні стралковую роту, служыў у штабе дывізіі. У 1946 і ў 1948—1952 гадах працаваў на заводзе «Чырвоны кастрычнік» у Воршы. Займаў на заводзе пасады галоўнага мэханіка, галоўнага інжынэра, начальніка цэху й начальніка аддзела кадраў. З канца 1946 году па студзень 1948 году працаваў начальнікам заводу па вырабу цьвікоў, што ў Лідзе. З 1952 году ў часопісе «Вожык». З 1967 па 1971 гады быў галоўным рэдактарам гэтага часопіса.

## Узнагароды
* Ордэны:
# Ордэн Працоўнага чырвонага Сьцяга,
# Айчыннай вайны ІІ ступені,
# Чырвонай зоркі,
* «Знак пашаны»
і інш.
* Заслужаны дзяяч культуры БССР.

## Творчасьць
Першыя байкі надрукаваў у БССР у 1945 годзе. Аўтар зборнікаў вершаў, баек і невялікіх апавяданьняў:
* «Мы іх ведаем» (1950)
* «Байкі» (1953)
* «Зь вецярком» (1957)
* «Дакладныя прыкметы» (1958)
* «Гарачая прыпарка» (1959)
* «Дзе гэта вуліца?… (1961)
* «Сіняк» (1964)
* «Не на сваім месцы» (1965)
* «Сьвіньні ў рэпе» (1968)
* «Дзям’янава юшка» (1970)
* «Шклянка чаю» (1970)
* «Закаханы морж» (1972)
* «Выбранае» (1976)

## Літаратура
* Корбан Уладзімір Іванавіч // Беларускія пісьменнікі : біябібліяграфічны слоўнік : у 6 т. / рэдкал.: І. Э. Багдановіч [і інш.]. — Мн., 1993. — Т. 2. — С. 374.
* Дорошенко В. О. Корбан Володимир Іванович // Українська літературна енциклопедія. — Т. 2. — К., 1990. — С. 564.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Аршанскім раёне
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменьнікі
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Савецкія паэты
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Народныя паэты Беларусі
Катэгорыя:Удзельнікі нямецка-савецкай вайны
Катэгорыя:Галоўныя рэдактары часопіса «Вожык»
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сьцягу
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны II ступені
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі
Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры БССР
Карлаўка (Данецкая вобласьць)

**Ка́рлаўка** () — вёска ва Ўкраіне, у Мар’інскім раёне Данецкай вобласьці. У вёсцы жыве 414 чалавек (2013 год). 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вёскі Данецкай вобласьці
Ільля (прытока Вужа)

**Ільля́**&nbsp;— рака ў Беларусі (Гомельская вобласьць) ды Ўкраіне (у межах Палескага ды Іванкаўскага раёнаў Кіеўскай вобласьці). Левы прыток Вужу (басэйн Дняпра).

## Асноўныя зьвесткі
Даўжыня 48&nbsp;км, плошча вадазабору 371&nbsp;км². Ухіл ракі 0,8&nbsp;м/км. Рачная даліна малавыразная, забалочаная, шырыня 2&nbsp;км, глыбіня да 10 м Абалона забалочаная, шырынёю 400&nbsp;м. рэчышча шырынёю да 5&nbsp;м.

## Местазнаходжаньне
Ільля бярэ пачатак каля вёскі Габрылееўка (Беларусь). Цячэ пераважна на паўднёвы ўсход. Упадае ў раку Вуж на поўнач ад вёскі Бычкі.

## Прытокі
Правыя: Пераварка, Вялча, Рудава.

Левыя: Мар’янаўка, Ільча.

## Населеныя пункты
Над рэчкаю месьцяцца такія вёскі (ад вытокаў да вусьця): Габрылееўка, Аляксандраўка (Беларуска-ўкраінская граніца), Клівіны, Старая Рудня, Вільшанка, Лубянка, Рудня-Ільлінецкая.

## Літаратура
* Каталог річок України / Упорядник Г. І., Швець, Н.&nbsp;І.&nbsp;Дрозд, С.&nbsp;П.&nbsp;Левченко.&nbsp;— К.: Видавництво АН УРСР, 1957.
* Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К. : «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989.

Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Катэгорыя:Рэкі Нараўлянскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Катэгорыя:Палескі раён
Катэгорыя:Іванкаўскі раён
Чарномінскі палац

**Чарномінскі палац** () — палац графоў Чарномскиі ў вёсцы Чарномін Пясчанскага раёну Віньніцкай вобласьці. Вельмі падобны да Белага дому ў Вашынгтоне. Помнік архітэктуры, унесены ў Дзяржаўны рэестар нацыянальнага культурнага здабытку.

Пабудаваны ў 1810—1820 гг. Будаўнічымі работамі кіраваў Франчэска Бофа, сярод прац якога — палац графа Варанцова ў Адэсе.

Палац выкарыстоўваецца як вясковая школа, службовы флігель — як мясцовую лякарню.

## Галерэя

Файл:Czarnomin.jpg|
Файл:Chopnomyn palace 01.JPG|
Файл:Chornomyn palace 09.JPG|
Файл:Chornomyn palace 10.JPG|
Файл:Chopnomyn palace 02.JPG|
Файл:Chornomyn palace 08.JPG|
Файл:Chopnomyn palace 03.JPG|
Файл:Chopnomyn palace 04.JPG|
Файл:Chopnomyn palace 05.JPG|
Файл:Chopnomyn palace 06.JPG|


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Чорноминський палац — маленьке історичне дежавю // Подільська радниця
* «Білий дім» у Чорномині // День

Катэгорыя:Палацы Ўкраіны
Ленара Асманава

**Ленара Асманава** (*Lenara*; нарадзілася 7 траўня 1986 году, Ташкент) — украінская крымская сьпявачка, заслужаная артыстка АР Крым (2007).

## Біяграфія
Наадзілася 7 траўня 1986 году ў Ташкенце (Узбэцкая ССР) у сям’і інжынэра (бацька) і пэдагога (маці). У 1991 годзе пераехала ў Сымфэропаль (Крым), дзе зрабіла першыя крокі ў творчасьці, перамогшы на конкурсе «*Крымские звёздочки — 91*».

Скончыла *Сымфэропальску школу мастацтваў* па спэцыяльнасьці «музычнае майстэрства і харэаграфія»; *Кіеўскі дзяржаўны каледж эстраднага і цыркавога мастацтва* по спэцяльнасьці « эстрадны вакал»; *Дзяржаўную акадэмію кіруючых кадраў культуры і мастацтваў* (магістр вакальна-пэдагагічных дысцыплінаў).

## Дасягненьні
* Пераможца конкурсу «*Міні-міс Крыму-93*».
* Лаўрэят Гран-пры агульнаўкраінскіх конкурсаў і фэстываляў «У Чорнага мора», «Глорыя», «Песенны вэрнісаж», «Жамчужына Крыма», «Шэляле», «Цудоўная сьяча», «Усе мы твае дзеці, Украіна!», «Фант-лато-надзея».
* Ляўрэатка міжнародных конкурсаў, фіналістка праграмаў «Ранішняя зорка» (Масква, 1997), «Маленькія зорачкі» (С.-Пецярбург, 1998), ляўрэатка першай прэміі міжнароднага конкурсу «Сьвет музыкі» (Флярэнцыя, 2003), атрымальнік гран-пры міжнароднага фэстывалю этнічнай культуры (Сыцылія, 2006), лаўрэатка першай прэміі міжнароднага конкурсу «Зорны марафон» (Рым, 2006), ляўрэатка другой прэміі і атрымальніца залатога дыску конкурса «Bengio-festival» (Бэнэвэнта, Італія, 2006).

З 1996 году Ленара зьяўляецца сябрам Малой Акадэміі мастацтваў Крыму. За актыўны ўдзел у культурным жыцьці Ўкраіны і высокі прафэсіяналізм неаднаразова была адзначаная дзяржаўнымі ўзнагародамі Ўкраіны.

5 студзеня 2007 году Ленары прысвоена званьне Заслужаны артыст АР Крым.

У 2009 годзе стала фіналісткай нацянальнага ўкраінскага адбору на «Эўрабачаньне 2009», дзе выступала зь песьняй «*Flash*».

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт сьпявачкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ташкенце
Катэгорыя:Украінскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Аўтаномнай Рэспублікі Крым
Пафас (футбольны клюб)

«**Пафас**» () — кіпрскі футбольны клюб з гораду Пафасу. Заснаваны ў 2014 годзе. Чэмпіён Кіпру (2025), уладальнік Кубка Кіпру (2024).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Пафас‎
Аляксей Алешка

**Аляксей Мікалаевіч Алешка** ( 18 чэрвеня 1978 году, Кіеў) — украінскі футбаліст. З большага вядомы сваімі выступамі за клюб Абалонь, за які адыграў 155 матчаў, што зьяўляецца адным з самых вялікіх паказчыкаў для клюбу. Мае юрыдычную адукацыю. Пасьля сканчэньня футбольнай кар’еры працуе ў Дзяржаўнай казначэйскай службе Ўкраіны.

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на сайце Фэдэрацыі футбола Ўкраіны

Катэгорыя:Украінскія футбалісты
Патон

**Пато́н:**

* Барыс Патон (1918—2020) — украінскі навуковец
* Яўген Патон (1870—1953) — украінскі інжынэр
** Мост Патона — мост у Кіеве, названы ў гонар Яўгена Патона
Варохта

**Варохта** () — пасёлак гарадзкога тыпу ў Івана-Франкоўска вобласьці. Разьмешчаны на вышыні 850 мэтраў над узроўнем мора, на раце Прут. Курорт Варохта зьяўляецца месцам падрыхтоўкі ўкраінскіх спартоўцаў па скоках з трампліну, біятляністаў і лыжных гоншчыкаў.

## Паходжаньне назвы
Згодна з паданьнем назва паселішча зьявілася ў ХVII стагодзьдзі. Паводле паданьня, у першых жыхароў прысёлку Мачэрнякаў быў слуга, дэзэртыр з войску, якога звалі Ворохта. Ён быў вельмі здольным, і да яго часта зьвярталіся за парадамі, прыгаворваючы «іду да Ворохты». Адсюль і пайшла ў народзе назва новага горнага паселішча — Ворохта.

## Гісторыя
З канца XIX стагодзьдзя Варохта разьвіваецца як спартыўна-турыстычны цэнтар. Гэтаму спрыяла пракладка ў Ворохту ўлетку 1894 чыгункі. У 30-х гадох тут будуюць некалькі пансіянатаў для заможных турыстаў, а ў 1957 адкрываюць гарналыжную школу. Сёньня Варохта зьяўляецца адным з асноўных цэнтраў турызму Івана-Франкоўскай вобласьці, як летам, так і зімою. Для прыхільнікаў лыжнага спорту тут дзейнічае некалькі пад’ёмнікаў. Падчас зімовага сезону усталёўваюць яшчэ два 100-мэтровых пад’ёмніка. Непадалёк ад пасёлку разьмешчана спартыўна-турысцкая база «Заросляк», адкуль пачынаецца маршрут узыходжаньня на найвышэйшую вяршыню Ўкраіны — Гавэрлу.


Файл:Poste0.jpg|Пошта
Файл:Ворохта111.jpg|Інфармацыйная шыльда
Файл:4ervonui mist0.jpg|Пешаходны мост каля вакзалу
Файл:Vorohta.JPG|Паселішча ўзімку


## Літаратура
* Енциклопедія українознавства : Словникова частина : в 11 т. / Наукове Товариство ім. Шевченка ; гол. ред. проф., д-р Володимир Кубійович. — Париж ; Нью-Йорк ; Львів : Молоде життя, 1954–2003.
* Нагірний М. Ворохта в персоналіях: С. Федак, С. Салик та ін. — Івано-Франківськ: Місто НВ, 2006. — 15 с.
* Нагірний М. Ворохта — перлина Карпат. Матеріали до історії. — Івано-Франківськ: Місто НВ, 2007.

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Івана-Франкоўскай вобласьці
Skillet

**Skillet** () — амэрыканскі музычны гурт, заснаваны ў 1996 годзе ў Мэмфісе (шт. Тэнэсі). Грае музыку напрамку індастрыял, рок-музыку (альтэрнатыўны рок, альтэрнатыўны мэтал, гард-рок, грандж, ню-мэтал, сымфанічны мэтал, пасьляграндж, хрысьціянскі рок і хрысьціянскі мэтал) і электронную музыку. На 2015 г. у гурце гралі муж Джон (галоўны сьпеў, бас-гітара) і жонка Карына (рытм-гітара, сынтэзатар, дапаможны сьпеў) Купэры, разам з Джэніфэр Леджэр (ударнікі, сьпеў) і Сэтам Морысанам (солё-гітара). Гурт выпусьціў 8 студыйных альбомаў. 7-ы альбом «Абуджаны» () 2009 году стаўся «плятынавым» у выніку продажу звыш мільёна асобнікаў. Папярэдні 6-ы альбом «Каматозны» (анг. Comatose) 2006 году стаўся «залатым» пасьля продажу звыш паўмільёна кружэлак. Адзіным першапачатковым удзельнікам гурта застаўся яго заснавальнік Джон Купэр.

## Альбомы
На 2015 г. гурт выпусьціў 8 студыйных альбомаў: «Патэльня» 1996 г., «Гэй ты, я люблю тваю душу» (анг. Hey You, I Love Your Soul) 1998 г., «Непераможны» (анг. Invincible) 2000 г., «Іншаземная моладзь» (анг. Alien Youth) 2001 г., «Сутыкаюцца» (анг. Collide) 2003 г., «Каматозны» 2006 г., «Абуджаны» 2009 г. і «Паўстань» (анг. Rise) 2013 году.

## Узнагароды
23 красавіка 2008 г. у Нэшвіле гурту ўпершыню ўручылі   (ДМА) за песьню «Каматозны» ў якасьці рок-песьні году. 22 траўня 2011 г. у Лас-Вэгасе (шт. Нэвада) гурт атрымаў узнагароду часопіса  (анг. Billboard) за альбом «Абуджаны» ў якасьці лепшага хрысьціянскага альбому. У 2013 г. сеціўны часопіс  (анг. Loudwire) надаў гурту ўзнагароду за альбом «Паўстань» у якасьці рок-альбому году. Часопіс  (Г’юстан, шт. Тэхас) адзначыў альбом «Паўстань» узнагародай за лепшы альбом. 23 кастрычніка ў Нэшвіле гурт атрымаў узнагароду «Голуб» за песьню «Абрыдла» (анг. Sick of It) у якасьці рок-песьні году. 7 кастрычніка 2014 г. гурт ушанавалі ўзнагародай «Голуб» за песьню «Не зьбіраемся паміраць» (анг. Not Gonna Die) у якасьці рок-песьні году.

## Беларусь
4 ліпеня 2014 г. гурт упершыню выступіў у Беларусі на фэстывалі «Мост» у вёсцы Баравая (Менскі раён) зь песьнямі альбомаў «Каматозны», «Абуджаны» і «Паўстань».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* 
* 

Катэгорыя:Рок-гурты ЗША
Катэгорыя:Гурты альтэрнатыўнага року ЗША
Катэгорыя:Музычныя гурты ЗША
Катэгорыя:Хрысьціянскія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1996 годзе
Катэгорыя:Індастрыял-гурты
Катэгорыя:Гурты сымфанічнага мэталу
Катэгорыя:Ню-мэтал гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты ў жанры электроннай музыкі
Катэгорыя:Музычныя квартэты
Вахноўка

**Вахноўка** () — сяло ва Ўкраіне, разьмешчанае ў Ліпавецкім раёне Віньніцкай вобласьці. Насельніцтва сяла складае 1836 асобаў. Праз мястэчка працякае рака Альшанка.

## Спасылкі
* 

Катэгорыя:Вёскі Ўкраіны
Вугля

**Вуґля** () — сяло ва Ўкраіне, у Закарпацкай вобласьці, Мармароская катлавіна. У навакольлі месьцяцца радовішчы нізкаякаснай солі і мармуру.


Файл:Uglya 01.jpg|Уезд у сяло
Файл:Uglya Monastery 02.jpg|Кляштар у Вуглі
Файл:Uglya 02.jpg|Рака


## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Закарпацкая вобласьць
Катэгорыя:Вёскі Ўкраіны
Вуж (прытока Прыпяці)

**Вуж**, **Уша** ( ) — рака ва Ўкраіне на Палесьсі у межах Жытомірскай і Кіескай абласьцей, правы прыток Прыпяці, упадае ў Кіеўскае водасховішча. Даўжыня ракі Вуж складае 256 км (у межа' Жытомірскай вобласьці — 159 км і ў межах Кіескай вобласьці — 97 км) Плошча басэйну — 8080 км². Шырыня даліны складае ад 1 да 7 км. Шырыня рэчышча — ад 5 да 40 мэтраў. Нахіл ракі — 0.47 м/км. Жыўленьне ракі — пераважна сьнегавое. Замярзае ў сьнежні, ускрываецца ў канцы сакавіка. Мінэралізацыя вады ў р. Вуж ў сярэднім складае: вясновае разводзьдзе — 126 мг/дм³; летне-восеньскі пэрыяд — 198 мг/дм³; зімовы пэрыяд — 214 мг/дм³.

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Катэгорыя:Прытокі Прыпяці
Жван (рака)

**Жван** () — рака ва Ўкраіне ў межах Барскага, Магілёў-Падольскага і Мураванакурылавецкага раёнаў Віньніцкай вобласьці. Левы прыток Днястра. Даўжыня 48 км, Плошча вадазбору басэйна 570 км². Нахіл ракі 4,3 м/км. Даліна V-вобразная, шырынёй 0,5-0,8 км. Пойма двухбаковая, шырынёй ад 30 да 200 м. Рэчышча месцамі парогамі, шырынёй ад 0,5-1 м да 5-12 м, глыбінёй 0,3-1,8 м, на плёсе да 4 м. Звычайная расход вады 0,4-1,2 м³/с. Выкарыстоўваецца для водазабесьпячэньня, арашэньня, рыбаводзтва, рэкрэацыі. Пабудаваныя сажалкі. Уздоўж берагоў — водаахоўныя насаджэньні.

## Літаратура
* *«Каталог річок України»*&nbsp;— Видавництво АН УРСР, Київ, 1957.
* Географічна енциклопедія України : у 3 т. / редколегія: О. М. Маринич (відпов. ред.) та ін. — К. : «Українська радянська енциклопедія» ім. М. П. Бажана, 1989.
* 

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Катэгорыя:Прытокі Днястра
Касьцяні (Віцебская вобласьць)

**Касьцяні́** — вёска ў Пастаўскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Юнькаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 9 чалавек
* 1999 год — 17 чалавек
*1931 год — 111 чалавек
*1921 год — 107 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Юнькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пастаўскага раёну
Якаў Зайко

**Я́каў Я́каўлевіч Зайко́** (; 4 красавіка 1940, в. Дзяляцічы Наваградзкага раёну Баранавіцкай вобласьці, Беларуская ССР, СССР&nbsp;— 18 лютага 2014, Кіеў, Украіна)&nbsp;— украінскі грамадзка-палітычны дзяяч, журналіст і пісьменьнік беларускага паходжаньня. Народны дэпутат Украіны I скліканьня. Герой Украіны.

## Жыцьцяпіс
* З 1957&nbsp;— бэтоньнік БМУ №&nbsp;74, Жытомір.
* З 1957&nbsp;— вучань, Жытомір. ТВ №&nbsp;5.
* З 1959&nbsp;— сталяр БМУ №&nbsp;9, Бярдзянск.
* З 1960&nbsp;— сталяр, Жытомір.
* З 1962&nbsp;— сьлесар, Жытомірскі льнокамбінат.
* З 1965&nbsp;— газэта «Радянський шлях», Бярдычаў (загадчык аддзелу).
* З 1967&nbsp;— газэта «Промінь», Лугіны Жытомірскай вобласьці (адказны сакратар).
* З 1968&nbsp;— з-д «Электравымяральнік», Жытомір (рэдактар радыёмаўленьня).
* З 1970&nbsp;— абласная моладзевая газэта «Комсомольська зірка», Жытомір (загадчык аддзелу).
* З 1973&nbsp;— газэта «Зоря комунізму», Жытомір (адказны сакратар, намесьнік рэдактара).
* З 1984&nbsp;— інфармацыйны весьнік «Новини Житомирщини» (рэдактар); сакратар праўленьня абласной арганізацыі Зьвязу журналістаў Украіны (ЗЖУ).
* З 1989&nbsp;— журналісцкі каапэратыў «Посередник» (старшыня); газэта «Трудова Волинь», Жытомір (галоўны рэдактар); газэта «Фермер&nbsp;— вільний селянин», Кіеў (галоўны рэдактар).

Сябра ЗЖУ (з 1964). Сябра КПСС (1970—1989). Завочна скончыў ВПШ пры ЦК КПСС.

Народны дэпутат Украіны 12 (1) скліканьня з сакавіка 1990 да красавіка 1994.

Сустаршыня Грамадзкага фронту спрыяньня перабудове (Жытоміршчына; 1989—1993).

Удзельнік акцыяў пратэсту ва Ўкраіне ў сьнежні 2013&nbsp;— лютым 2014 року. 18 лютага 2014 сканаў ад інфаркту ў выніку атакі «Бэркуту» на барыкады па вуліцы Інстытуцкай у Кіеве.

## Узнагароды
* Герой Украіны з уганараваньнем ордэна «Залатая Зорка» (21 лістапада 2014, пасьмяротна)&nbsp;— *за грамадзянскую мужнасьць, патрыятызм, гераічнае адстойваньне канстытуцыйных асноваў дэмакратыі, правоў і свабодаў чалавека, самаадданае служэньне ўкраінскаму народу, выяўленыя ў часе [[Рэвалюцыя годнасьці|Рэвалюцыі годнасьці]]*
* Ордэн «За заслугі» ІІ ст. (23 жніўня 2011)
* Ордэн «За заслугі» ІІІ ст. (15 жніўня 1997)
* Ганаровая грамата Вярхоўнай Рады Ўкраіны (10.2002)
* Мэдаль «За ахвярнасьць і любоў да Ўкраіны» (УПЦ КП, чэрвень 2015, пасьмяротна)

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наваградзкім раёне
Катэгорыя:Украінскія журналісты
Катэгорыя:Украінскія рэдактары
Катэгорыя:Украінскія грамадзкія дзеячы
Катэгорыя:Удзельнікі Рэвалюцыі годнасьці
Катэгорыя:Асобы Жытоміру
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 1-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры КПСС
Кабыльня (рака)

**Кабыльня** () — рака ва Ўкраіне, у межах Віньніцкага раёну і Ліпавецкага раёну Віньніцкай вобласьці. Левы прыток Дзясны (басэйн Паўднёвага Бугу). Упадае ў Дзясну за 25 км ад вусьця, даўжыня — 24 км, плошча басэйну — 308 км².

## Крыніцы
* Гавриков Ю.С. Реєстр річок Вінницької області. — Вінниця: Басейнове управління водними ресурсами річки Південний Буг, 2010. — 28 с.
Катэгорыя:Рэкі Віньніцкай вобласьці
Спартак Шклоў

«**Спарта́к**» — беларускі футбольны клюб з гораду Шклова. Заснаваны ў 1992 годзе. Найлепшым дасягненьнем клюбу ёсьць 8 месца ў Першай лізе ў сэзоне 2008 году.

## Гісторыя
«Спартак» доўгі час гуляў у Другой лізе, некаторы час шклоўскі клюб быў фарм-клюбам магілёўскага «Дняпра». Доўгі час «Спартак» быў трывалым прэтэндэнтам на павышэньне, і ў рэшце рэшт клюб трапіў у Першую лігу. Але, правёўшы там два сэзоны, вярнуўся ў Другую лігу. У 2010 годзе клюб паводле фінансавых чыньнікаў перайшоў у чэмпіянат Магілёўскай вобласьці.

У красавіку 2014 году, пасьля трох гадоў адсутнасьці на рэспубліканскім узроўні, шклоўскі клюб зноў стаў удзельнікам Другой лігі. У выніку каманда апынулася ў сярэдзіне таліцы, заняўшы 13 месца пры 24 удзельніках. У сэзоне 2015 году «Спартак» стаў фарм-клюбам магілёўскага «Дняпра», да складу шклоўцаў далучыліся былыя дублёры магілёўцаў. У Другой лізе каманда рухалася ў сярэдзіне турнірнай табліцы сваёй групы і не прэтэндавала на выхад у фінальны раўнд, але здолела стварыць невялікую сэнсацыю ў Кубку Беларусі, выгуляўшы спачатку фаварыта Другой лігі «Ўзду», а потым у першым матчы 1/16 фіналу атрымаўшы валявую перамогу над чэмпіёнам краіны — барысаўскім БАТЭ (2:1), хоць той і гуляў дублюючым складам. Гэтая параза стала для барысаўцаў першай у сэзоне 2015 году. Тым ня менш, у матчы ў адказ барысаўскі клюб не пакінуў шанцаў клюбу з усходу краіны, то бок пасьля паразы зь лікам 7:0 «Спартак» скончыў свой шлях у першынстве.

У пачатку 2016 году «Спартак» вырашыў не заяўляцца ў Другую лігу, аб чым канчаткова стала вядома ў красавіку 2016 году. У 2016—2020 гадах клюб браў удзел у чэмпіянаце Магілёўскай вобласьці, дзе ў 2019 годзе стаў чэмпіёнам свайго рэгіёну. У 2021 годзе ў выніку аб’яднаньня Другой лігі з чэмпіянатамі абласьцей «Спартак» зноў далучыўся да Другой лігі. Па вяртаньні ў трэцюю паводле моцы лігу «Спартак» у першы ж сэзон заняў толькі 6 месца, пераўзышоўшы толькі «Касьцюковічы». У наступным розыгрышы клюб у Магілёўскім дывізіёне скончыў розыгрыш на 2-м месцы, у тым ліку дзякуючы запрашэньню Аляксандра Клешчанка, які меў досыць досьведу гульні ў Першую лігу. Нападнік скончыў сэзон з 19 галамі на сваім рахунку. Клюб, дзякуючы высокаму месцу ў сваім дывізіёне, узяў удзел у плэй-оф, але адразу ў 1/8 фіналу паводле вынікаў двубою саступіў гарадзенскаму «Нёману-Белкард».

## Статыстыка
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

## Галоўны трэнэр
* Уладзімер Прыгодзіч (2001—2015)
* Дзьмітры Цярэнцьеў (з 2021)

## Крыніцы

Катэгорыя:Шклоў