open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Андрэй Зьвягінцаў

**Андрэй Пятровіч Зьвягінцаў** (; ) — расейскі кінарэжысэр, актор, сцэнарыст.

## Біяґрафія
Нарадзіўся ў Новасыбірску. Там жа ў 1984 годзе скончыў акторскі факультэт тэатральнага вучылішча (майстэрня Л. Бялова). У далейшым пераехаў у Маскву, дзе ў 1990 годзе скончыў акторскі факультэт ГІТІСа (майстэрня Я. Лазарава).

У далейшым удзельнічаў у тэатральных пастаноўках («Гульня ў клясыкі» (1993), «Месяц у вёсцы» (1997)), здымаўся ў кіно ў эпізодах. У 2000 дэбютаваў як рэжысэр.

Найбольшую вядомасьць атрымаў пасьля выхаду фільму «Вяртаньне» (2003), які атрымаў дзьве кінапрэміі «Ніка», двух «Залатых ільвоў» (як лепшы фільм і за лепшы рэжысэрскі дэбют), двух «Залатых арлоў».

Быў жанаты з акторкай Ірынай Грынёвай. Пражылі разам 6 гадоў, пасьля чаго рассталіся. У 2010 годзе Грынёва афіцыйна выйшла замуж за М. Шабаліна.

## Фільмаґрафія

### Фільмаґрафія
Рэжысэр
* 2000 — тэлесэрыял «Чорны пакой» (тры навелы — «Бусідо», «OBSCURE» і «Выбар»)
* 2003 — «Вяртаньне»
* 2014 — «Левіятан»
## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Новасібірску
Катэгорыя:Расейскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Расейскія сцэнарысты
Катэгорыя:Расейскія акторы
Вальтэр Самуэль

**Ва́льтэр Адрыя́н Люха́н Самуэ́ль** (;  23 сакавіка 1978 году, Фірмат, Аргентына) — аргентынскі футбаліст, цэнтральны абаронца. Былы гулец нацыянальнай зборнай Аргентыны. Дзякуючы свайму стылю гульні атрымаў мянушку «Сьцяна».

## Кар’ера
Кар’еру пачаў у клюбе «Ньюэлз Олд Бойз», дзе здолеў замацавацца ў асноўным складзе ў 18 гадоў. Наступным клюбам гульца быў сталічны «Бока Хуніёрс», разам зь якім стаў уладальнікам Кубка Лібэртадорэс. Улетку 2000 году перайшоў у склад італьянскай «Ромы», якая выдаткавала на трансфэр 18,9 млн эўра. Разам з Самуэлем рымляне сталі чэмпіёнамі Італіі, а сам Вальтэр прапусьціў толькі 3 гульні каманды ў чэмпіянаце.

У 2004 годзе аргентынец стаў гульцом «Рэалу», аднак ужо на наступны год ён зноўку зьехаў у Італію, на гэты раз у мілянскі «Інтэрнацыянале». У новым клюбе Вальтэр правёў 9 сэзонаў, стаўшы адным з сымбаляў каманды.

23 ліпеня 2014 году 36-гадовы абаронца далучыўся да складу швайцарскага «Базэлю».

## Дасягненьні
**«Бока Хуніёрс»**:
* Чэмпіён Аргентыны (2): 1998 (), 1999 ()
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 2000

**«Рома»**:
* Чэмпіён Італіі: 2001
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2001

**«Інтэрнацыянале»**:
* Чэмпіён Італіі (5): 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
* Уладальнік Кубка Італіі (3): 2006, 2010, 2011
* Уладальнік Супэркубка Італіі (4): 2005, 2006, 2008, 2010
* Перможца Лігі чэмпіёнаў: 2010
* Перможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2010

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на National Football Teams
* Профіль на Transfermarkt

Катэгорыя:Аргентынскія футбалісты
Грапталіты

**Грапталіты** — кляса вымерлых паўхордавых. Каляніяльныя жывёлы, кіруючыя выкапнёвыя палеазою. Зьявіліся ў позьнім кембры, зьніклі ў канцы місысыпу.
Назоў групы паходзіць ад грэцкіх словаў «граптас» — «напісаны» ды «літас» — скала. Ён быў нададзены з-за падабенства грапталітаў да намаляваных на скалах гэрогліфаў. Сыстэматыкі ХІХ стагодзьдзя аб’ядноўвалі грапталітаў з гідразоямі. Згодна з найноўшымі дасьледваньнямі, сучасная кляда перыстажаберных можа зьяўляцца сучаснымі грапталітамі.
Назва «грапталіт» запазычаная ад роду Graptolithus, якое выкарыстоўваў Карл Лінэй для мінэралізаваных выкапняў неарганічнага паходжаньня. Грапталіты належаць да ліку часта сустраканых скамянеласьцяў і распаўсюджаныя па ўсім сьвеце. Яны маюць важнае значэньне для стратыграфічнага разьмеркаваньня палеазойскіх адкладаў. Таксама паводле іх рэштак магчыма вымяраць глыбіню й тэмпэратуру зьніклых акіянаў.
Шкілет грапталітаў быў збудаваны зь бялковага рэчыва. Яны ўтваралі калёніі, асобныя жывёлы ў якіх былі адмежаваныя ад іншых зьнешнім хітынавым шкілетам. Некаторыя з асобнікаў калёніі размнажаліся пачкаваньнем.
Падкляса грапталітаў падзяляецца на дзьве асноўныя групы — дэндроіды і ўласна грапталіты. Першыя ўтваралі шматгаліновыя калёніі, якія нагадвалі кроны дрэваў, і ўваходзілі да складу нерухомага бэнтасу. Гэты атрад праіснаваў ад кембру да сярэдняга карбону. Уласна ж грапталіты існавалі з ардовіку да раньняга дэвону, мелі калёніі зь невялікай колькасьцю галінак, прычым падчас эвалюцыі праяўлялася тэндэнцыя да іх рэдукцыі (ад 32 у позьнім ардовіку да 1 у сылюры й дэвоне. Дадзены атрад уваходзіў у склад плянктону. Масавыя знаходкі грапталітаў могуць сьведчыць на карысьць глыбокаводных варункаў утварэньня пародаў, да якіх яны належаць.

## Клясыфікацыя
Вылучаюць шэсьць атрадаў грапталітаў:
* Дэндраідэі (Dendroidea)
* Тубоідэі (Tuboidea)
* Камароідэі (Camaroidea)
* Сталяноідэі (Sroloidea)
* Крустоідэі (Crustoidea)
* Грапталёідэі (Graptoloidea)

## Літаратура
* Основы палеонтологии. Иглокожие, гемнхордовые, погонофоры и щетинкочелюстные, М., 1964.

## Крыніцы

Катэгорыя:Фаўна кембрыйскага пэрыяду
Катэгорыя:Фаўна ардовіку
Катэгорыя:Фаўна сылюру
Катэгорыя:Фаўна дэвонскага пэрыяду
Катэгорыя:Фаўна карбону
Трылябіты

**Трылябіты** (Trilobita) — вымерлы падтып суставаногіх. Зьяўляюцца храналягічна першай групай гэтага тыпу. Першыя іх знаходкі датуюцца кембрыйскім векам 3. У ардавіку й сылюру трылябіты дасягнулі росквіту. Ад дэвону пачаўся заняпад групы, апошнія яе прадстаўнікі зьніклі падчас пэрма-трыясавага выміраньня. Трылябіты зьяўляліся адной з найбольш пасьпяховых групаў палеазойскай біёты, якая праіснавала 270 мільёнаў рокаў. Падтып быў выдзелены Вальхам у 1771 годзе.

Дзякуючы наяўнасьці экзаскелету трылябіты лёгка пераўтвараліся ў скамянеласьці, таму іх рэшткі знойдзеныя ў большасьці рэгіёнаў Зямлі. Апісана больш за 17000 відаў падтыпу. Вывучэньне трылябітаў мае важнае значэньне ў біястратыграфіі, палеанталёгіі, эвалюцыйнай біялёгіі й тэктанічнай геалёгіі.

## Марфалёгія
На працягу палеазою трылябіты засвоілі шэраг жыцьцёвых формаў. Некаторыя зь іх складалі частку бэнтасу, харчуючыся дэтрытам, іншыя вялі драпежны лад жыцьця, трэція плавалі ў тоўшчы вады й сілкаваліся плянктонам. Некаторыя трылябіты, у прыватнасьці, сямейства алянідаў, маглі ўступаць у сымбіятычныя зносіны з бактэрыямі. Трылябіты мелі цела эліптычнай формы, у даўжыню звычайна дасягалі 3—10 сантымэтраў, рэкордныя ж памеры вагаліся ад 0,5 да 70 см. Цела было падзелена на тры часткі — галаву, тулава ды хвост, адкуль і назоў групы, якія азначае «трохдолевыя». Згары цела было пакрытые хітынавым покрывам, з долу — тонкай невапняковай мэмбранай. Галаўны аддзел нагадваў формай шчыт. Восевая частка была гладкай або мела барозды. Зь яе бакоў месьціліся фасэткавыя вочы, якія мелі ня ўсе прадстаўнікі падтыпу. Зь ніжняга боку галаўнога шчыта разьмяшчаліся пара вусікаў ды рот. Страўнік знаходзіўся пад восевай часткай і меў пячонкавыя адросткі. Ад страўніку да хваставога аддзелу цягнулася тонкая кішка. Тулава складалася з 2—44 паяднаных сэгмэнтаў, хвост — зь некалькіх. Трылябіты мелі розную стаць. Імаверна, лічынкі ўваходзілі да складу зааплянктону. Некаторыя трылябіты падчас небясьпекі былі здольныя згортвацца.

## Крыніцы

## Літаратура
* Основы палеонтологии. Членистоногие. Трилобитообразные и ракообразные, М., 1960.
* Друщиц В. В. Палеонтология беспозвоночных, М., 1974.

## Вонкавыя спасылкі
*  Гід па таксонах трылябітаў

Катэгорыя:Фаўна кембрыйскага пэрыяду
Катэгорыя:Фаўна ардовіку
Катэгорыя:Фаўна сылюру
Катэгорыя:Фаўна дэвонскага пэрыяду
Катэгорыя:Фаўна карбону
Катэгорыя:Фаўна пэрмі
Катэгорыя:Вымерлыя суставаногія
Кацярына Бонда

**Кацяры́на Бо́нда** (;  1977, Гайнаўка, ПНР) — польская пісьменьніца беларускага паходжаньня, дакумэнталістка, журналістка і сцэнарыстка. Займаецца крымінальнай тэматыкай.

## Жыцьцяпіс
Нарадзілася ў Гайнаўцы, дзе скончыла беларускую школу і Беларускі ліцэй. Яшчэ ў сярэдняй школе зацікавілася журналістыкай, пісала ў мясцовыя пэрыёдыкі. У 1998−2004 вывучала журналістыку ў Варшаўскім унівэрсытэце, скончыла курсы сцэнарыстаў у Лодзкай вышэйшай кінашколе, пасьля 12 гадоў працавала журналісткай у «Super Expressu», «Newsweeku», «Wprostu», «TVP S.A.», «Miesięczniku Zdrowie», «Nai», «Expressie Wieczornem» i «Kurieru Podlaskiem».

У 2007 выдала дэбютную крымінальную аповесьць «Sprawa Niny Frank», якая здабыла прызнаньне і была намінаваная на ўзнагароду Вялікага калібру, а ад выдавецтва «Media Express» атрымала ўзнагароду «Дэбют року».

Увяла ў польскую крымінальную літаратуру новы тып дэтэктыву, якім ёсьць псыхоляг Губэрт Мэер. Гэты пэрсанаж зьяўляецца ў творах «Sprawa Niny Frank» (2007), «Tylko martwi nie kłamią» (2010) і «Florystce» (2012). Таксама напісала дакумэнтальныя творы «Polskie morderczynie» (2008) і «Zbrodnia niedoskonała» (2009, з Багданам Ляхам).

## Бібліяграфія
* «Sprawa Niny Frank» (2007)
* «Polskie morderczynie» (2008)
* «Zbrodnia niedoskonała» (2008)
* «Tylko martwi nie kłamią» (2010)
* «Dziewiąta runa» (2011, II выданьне «Sprawa Niny Frank»)
* «Florystka» (2012)
* «Pochłaniacz» (2014)
* «Okularnik» (2015)

## Беларускія пераклады
* Акулярнік: [раман] / Катажына Бонда; пер. з пол. А. А. Брусевіча. — Мінск: А. М. Янушкевіч, 2019. — 754 с. ISBN 978-985-7210-17-6.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Польскія журналісты
Катэгорыя:Польскія літаратаркі
Катэгорыя:Польскія сцэнарысты
Катэгорыя:Выпускнікі Вышэйшай кінашколы ў Лодзі
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гайнаўцы
Катэгорыя:Польскія беларусы
Лонгфард Таўн

«**Лонгфард Таўн**» — ірляндзкі футбольны клюб з гораду Лонгфарду. Заснаваны ў 1924 годзе. Двухразовы ўладальнік Кубка Ірляндыі (2003, 2004).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Лонгфард‎
Квітка Цісык

**Кві́тка Ці́сык** (; 4 красавіка 1953, Кўінз, Нью-Ёрк&nbsp;— 29 сакавіка 1998, Мангэтан, Нью-Ёрк)&nbsp;— амэрыканская сьпявачка ўкраінскага паходжаньня, папулярная выканаўца рэклямных джынглаў, опэрная і блюзавая сьпявачка.

Песьня «You Light Up My Life» (), якую яна выканала для аднайменнага фільму, атрымала ў 1978 року «Оскар» і «Залаты глёбус» у намінацыі за найлепшую песьню. Выканаўца ўкраінскіх народных і папулярных песьняў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Бачына, прысьвечаная Квітцы Цісык
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Поп-сьпевакі і сьпявачкі ЗША‎
Катэгорыя:Фолк-сьпевакі і сьпявачкі ЗША‎
Катэгорыя:Украінцы ў ЗША
Катэгорыя:Украінскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Памерлі ад раку малочнай залозы
Поці (неадназначнасьць)

Назву **Поці** маюць:

* Поці — горад у Грузіі
* Поці — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці Беларусі
Бэлемніты

**Бэлемніты** (*Belemnoidea*) — кагорта вымерлых галаваногіх малюскаў, якая існавала ад пачатку дэвонскага пэрыяду па эацэн, росквіт перажыла падчас юры ды крэйды і амаль цалкам вымерла цягам крэйдава-палеагенавай катастрофы. Знаходкі прадстаўнікоў атраду, што паходзяць з раньняга палеагену, належаць да спрэчных. У вузкім сэнсе пад паняткам «бэлемніты» разумеюць толькі атрад *Belemnitida*, які існаваў толькі ў мэзазоі.

## Марфалёгія
Зьнешне бэлемніты нагадвалі кальмараў. Бэлемніты мелі ўнутымантыйны шкілет, рэшткі якога часьцяком сустракаюцца сярод мэзазойскіх пародаў. Шкілет складаўся з фрагмакону (шматкамэрнае араганітавае ракавіны), ростру (масіўнай кальцытавай структуры, якая ахоплівала фрагмакон ззаду) ды праастракуму (доўгага вырасту фрагмакону зьпераду, які ўяляў сабой рудымэнт верхняе сьценкі пярэдняе камэры. Цела малюска месьцілася ў найвялікшае камэры, тады як усе астатнія былі запоўненыя газам ды спалучаліся зь целам пры дапамозе сыфону. У скамянелым стане звычайна захоўваецца толькі ростр. Таксама вядомыя знаходкі фасфатных гачкаў, якія разьмяшчаліся на шчупальцах бэлемнітаў. Некаторыя з гатункаў бэлемнітаў мелі ростр даўжынёй да 50—60 сантымэтраў. Жывёла з падобнымі памерамі шкілету мела дасягаць трох мэтраў даўжыні.

## Біялёгія
Бэлемніты былі пэлягічнымі жывёламі, здольныя да хтукага перамяшчэньня. Адыгрывалі важную ролю ў харчовых ланцугах мэзазойскага мора, палюючы на рыбаў і служачы здабычай марскім паўзунам.

## Вывучэньне
Знаходкі бэлемнітаў вядомыя здаўна, але як таксанамічная група яны былі вызначаныя толькі ў 1895 годзе Цытэлем. Бэлемніты зьяўляюцца кіруючымі выкапнёвымі юры ды крэйды. Рэшткі бэлемнітаў распаўсюджаныя на ўсіх кантынэнтах, у тым ліку на тэрыторыі Беларусі, дзе трапляюцца ў адкладах верхняй юры і крэйды. Народная назва рэштак бэлемнітаў — «чортавы пальцы».


Passaloteuthis_bisulcata.JPG|Скамянеласьць бэлемніта роду пасалятэўтыс
BelemnitesJurassicWyoming.jpg|Рэшткі ростраў бэлемнітаў


## Літаратура
* Основы палеонтологии. Справочник для палеонтологов и геологов СССР. Моллюски—головоногие, т. 2. М., 1958.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вымерлыя малюскі
Катэгорыя:Вымерлыя жывёлы Беларусі
Катэгорыя:Фаўна дэвонскага пэрыяду
Катэгорыя:Фаўна карбону
Катэгорыя:Фаўна пермі
Катэгорыя:Фаўна трыясу
Катэгорыя:Фаўна юры
Катэгорыя:Фаўна крэйды
Арандасьпіс

**Арандасьпіс** (Arandaspis) — вымерлы род бяссківічных рыбападобных, які існаваў цягам арэніскага веку ардовікскага пэрыяду. Назва роду перакладаецца як "шчыт з Аранды". Зьяўляецца найстарэйшым зь вядомых навуцы хрыбетных і першым зь бяссківічных са знойдзеным поўным шкілетам.

## Адкрыцьцё
У 1959 року побач зь мястэчкам Эліс-Спрынгс у Аўстраліі сярод пясчаных адкладаў старажытнага неглыбокага мора былі выяўленыя галаўны шчыт ды пласьціны прадстаўніка гетэрастракаў, даўжыня якога дасягала 12-14 сантымэтраў. Знаходка была нарачоная арандасьпісам у гонар мясцовага племяні абарыгенаў аранда. У далейшым у Аўстраліі было назьбірана чатыры калекцыі рэштак гэтага рыбападобнага.

## Марфалёгія
Цела арандасьпісаў было выцягнутым ды цяжкім. Меўся толькі адзін плаўнік у хваставой частцы цела. Імаверна, арандасьпіс ня быў здольны да добрага плаваньня і перамяшчаўся ў вадзе пры дапамозе хвалістых рухаў цела з боку на бок, рыхтых сучасныя апалонікі. Арандасьпіс валодаў двума танкакосьцевымі своеасаблівымі шчытамі даўжыней 5-6 сантымэтраў. Дольны зь іх быў значна мацнейшым за горны. Гэта выконвала апорныя ды абарончыя функцыі, але разам з тым галава не была абароненай нічым.

## Біялёгія
Арандасьпіс харчаваўся больш дробнымі арганізмамі. Ягоны рот быў скіраваны ўдол, таму існуе меркаваньне, што ён вёў калядонны лад жыцьця й гэткім чынам зьбіраў дэтрыт. Не зважаючы на прыналежнасьць да бяссківічных, уважаецца, што арандасьпіс мог валодаць, падобна іншым гетэрастракам, парай адмысловых пласьцінаў, якімі ён мог рушыць як вуснамі, падбіраючы арганічныя рэшткі з дна.


Arandaspis_NT.jpg|Рэканструяваны выгляд
Arandaspis_prionotolepis_fossil.jpg|Скамянелыя рэшткі


## Крыніцы


## Літаратура
* Richie A., Gilbert-Thompson G. First Ordovician vertebrates from the Southern Hemisphere. — 1977.

## Вонкавыя спасылкі
* Paleobiology Database: Arandaspis prionotolepis
* 600 Million Years&nbsp;— Arandaspis: Melbourne Museum
* Arandaspis prionotolepis
* Central Australian Arandaspis Site&nbsp;— AHPI&nbsp;— Record

Катэгорыя:Вымерлыя рыбы
Катэгорыя:Фаўна ардовіку
Мэтапазаўры

**Мэтапазаўры** (*Metoposauroidea*) — надсямейства вымерлых земнаводных. Існавалі цягам лядынскага, карнскага ды норскага вякоў трыясу, зьяўляюцца кіруючымі выкапнёвымі верхняга трыясу. Адзінае вядомае сямейства — мэтапазаўрыды. Адрозьніваліся надзвычай плоскім чэрапам з моцна прасунутымі наперад вачыма, то бок, мелі кароткую пысу ды доўгую завочную частку чэрапу. Валодалі разьвітай бакавой лініяй. Цела й хвост адносна кароткія, агульная будова масіўная. Паходзяць з Эўропы, Паўночнай Амэрыкі, Індыі й Паўночнай Афрыкі. Знаходкі мэтапазаўраў звычайна ўяўляюць сабой скопішчы шкілетаў дарослых асобнікаў, што загінулі па высыханьні вадаёмаў. Гэта сьведчыць на конт абсалютнае іх няздольнасьці да існаваньня на сушы. У той жа час маладзейшыя мэтапазаўры нярэдка сустракаюцца ў адкладах прыбярэжных палосаў вадаёмаў.

Мэтапазаўры мелі жыцьцёвую форму «жывога капкану» — яны пасіўна ляжалі на дне, чакаючы на набліжэньне здабычы, і тады лавілі яе рэзкім рухам. Аднак ня выключана, што мэтапазаўры маглі быць актыўнымі воднымі драпежнікамі, у чым ім маглі дапамагаць прасунутыя наперад вочы.

Вядомыя дробныя, верагодна, напаўназемныя мэтапазаўры з позьняга трыясу ЗША (апачазаўр). Астатнія ж роды групы ўяўлялі сабой буйных жывёлаў ддаўжынёй да 2,5 мэтру, паўмэтру зь якіх прыпадала на чэрап. Найбольш вядомыя род Metoposaurus (мэтапазаўр) з позьняга трыясу Нямеччыны, Польшчы й Паўночнай Амэрыкі ды каскінанадонт з карну Паўночнай Амэрыкі. У 2006 року ў Нямеччыне апісаны дробны даўгацелы мэтапазаўр калістамордакс, які апынуўся найстаражытнейшым з прадстаўнікоў групы.

American_Museum_of_Natural_History_Koskinodon.jpg|Каскінанадонт у амэрыканскім музэі гісторыі прыроды
Metoposaurus_digital_reconstruction.png|Мэтапазаўр
Apachesaurus.jpg|Памеры мэтапазаўраў адносна чалавека


## Літаратура
* Основы палеонтологии: Земноводные, пресмыкающиеся и птицы/под ред. А. К. Рождественского, Л. П. Татаринова. — М., 1964. — С. 116—119.

## Вонкавыя спасылкі
* https://web.archive.org/web/20101015011106/http://www.palaeos.com/Vertebrates/Units/160Temnospondyli/500.html#Metoposauroidea
* http://www.paleofile.com/Demo/Mainpage/Taxalist/Labyrinthodon.htm
* https://web.archive.org/web/20080407225312/http://www.palaeos.com/Mesozoic/Triassic/Carnian.500.htm#Metoposaurus
* https://web.archive.org/web/20090414130748/http://www.palaeos.com/Mesozoic/Triassic/Norian.3.htm#Apachesaurus

Катэгорыя:Вымерлыя земнаводныя
Катэгорыя:Фаўна трыясу
Дуды (неадназначнасьць)

Назву **Дуды** маюць:

* Дуды — колішняе мястэчка, цяпер вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Дуды — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці
Дыеўтурыба

**Дыеўтурыба** — латыскі нэапаганскі рух, які займаецца адраджэньнем традыцыйных вераваньняў куршаў, земгалаў ды латгалаў у пэрыяд да пачатку хрысьціянізацыі ў ХІІІ стагодзьдзі. Удзельнікі руху завуць сабе дыеўтурамі, літаральна «богаўтрымальнікамі», або больш дакладна «людзямі, што жывуць у ладзе з Дыеўсам». Назва Дыеўтурыбы паходзіць ад шырока ўжыванага слова turēt «мець, трымаць, захоўваць», напрыклад, «мець гонар», «мець добры розум», «няхай ня будзеш ты мець іншых багоў» і г. д. Дыеўтурыба тады азначала б богабаязнасьць, выкананьне культу ды этычных нормаў. На замежную мову гэтую назву найлепей перакладаць словам «культ».

Рух дыеўтураў быў заснаваны ў 1925 годзе Эрнэстам Брастыньшам. У 1936 годзе ён выдае ў Рызе праграмны дакумэнт руху — Катэхізыс дыеўтураў, або «Цэраксьліс» (*Cerokslis*). Рух дыеўтураў быў забаронены пасьля савецкае акупацыі Латвіі і адноўлены пасьля аднаўленьня незалежнасьці. Цяпер у краіне маецца каля 650 актыўных удзельнікаў руху, найбольш вядомыя зь якіх — сукладальнік Райманд Паўлс і тэлевядучая Ганна Лецкалныня.

## Асаблівасьці
Дыеўтурыба заснаваная на латыскім фальклёры, дайнах і міталёгіі. Дыеўтуры спавядаюць шматбожжа. Галоўнымі з багоў лічацца Дыеўс, Лайма ды Мара. Таксама важную ролю граюць багіні-апякункі водаў — маці мора (*Jūras māte*), маці водаў (*Ūdens māte*) і маці рэчак (*Upes māte*). Чалавек у дыеўтураў лічыцца сукупнасьцю трох формаў: цела (*miesa*), духу (*dvēsele*) і астральнага цела (*velis*).

## Глядзіце таксама
* Рамува

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачыну руху
* Беларускі пераклад катэхізысу дыеўтураў

Катэгорыя:Нэапаганства
Катэгорыя:Рэлігія ў Латвіі
Грбаль Радановічы

«**Грбаль**» — чарнагорскі футбольны клюб з гораду Радановічаў. Заснаваны ў 1970 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Радановічы‎
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1970 годзе
Рамува

**Рамува** () — летувіскі нэапаганскі рух, што займаецца адраджэньнем старажытнай балцкай рэлігіі. Удзельнікі руху займаюцца не імітацыяй этнаграфічных традыцыяў, але іх захаваньнем у першапачатковым выглядзе. Паводле перапісу насельніцтва 2011 року, 5200 жыхароў Летувы, або 0,2% яе насельніцтва, залічваюць сабе да спавядальнікаў балцкай рэлігіі.

## Гісторыя
Рух быў заснаваны групай навучэнцаў Віленскага ўнівэрсытэту ў 1967 годзе. Пачатам дзейнасьці Рамувы лічаць сьвяткаваньне дня Расас (аналягічны беларускаму Купальлю) на гарадзішчы ў Кернаве. У 1971 року абшчына была забароненая, колькі актывістаў трапілі ў зьняволеньне за антысавецкую дзейнасьць. Цягам савецкага часу рух дзейнічаў падпольна, зьбіраючы этнаграфічны матэрыял. У 1989 годзе арганізацыя была адноўленая, а ў 1991 — зарэгістраваная як рэлігійная арганізацыя. У 2001 годзе прыхільнікі руху атрымалі ў Вільні каменны ахвярнік ды права на правядзеньне мерапрыемстваў у месьце. У 2002 годзе адчыніўся абрадавы комплекс у вёсцы Дварцішкі. Штогод Рамува ладзіць або бярэ ўдзел у сьвятах, зьвязаных з рэлігіяй і мінуўшчынай балцкіх народаў, сярод якія Дзень балцкага адзінства (22 верасьня, у гонар перамогі над крыжакамі пад Саўле) ды Юр’я, што адбываецца ў канцы красавіка ў сядзібе этнакультуроляга Ёнаса Вайшкунаса ў вёсцы Кулёны Маляцкага раёну.

## Кіраўніцтва
Ад пачатку дзейнасьці руху галоўнае месца ў ім займаў Ёнас Трынкунас, які й быў абраны ў 2002 годзе на пасаду крывіса Летувы, якая была адноўленая пасьля амаль што 600-гадовага няіснаваньня. Па сьмерці Трынкунаса ў 2014 годзе адбыўся сход вялікага кола вайдэлёйтаў Рамувы, на якім было вырашана прызначыць на пасаду кіраўніка арганізацыі ўдаву Ёнаса Трынкунаса Інію Трынкуненэ, якая атрымала тытул «крывэ» (krivė).

## Асаблівасьці
Прыхільнікі Рамувы апісваюць яе як «рэлігію земляробцаў», што дае падставу залічыць Рамуву да хтанічных культаў. Рамува спавядае зямныя каштоўнасьці, першынства ў ёй аддаецца жанчынам ды багіням, сьвятасьці навакольнай прыроды, зямлі, таму ў адрозьненьне ад хрысьціянства, зямля тут не супрацьпастаўляецца небу. Таксама Рамува разьвівае нацыянальнае мастацтва (скокі, музыка, рамёствы), бо ўдзельнікі руху маюць не назіраць за выкананьнем абрадаў, а самастойна браць у іх актыўны ўдзел.
Да ліку асноўных бостваў нэапаганцаў Летувы належаць Дзевас, Пяркунас, Вяльняс, Лайма, Мара, Габія, Жаміна, Мілда, Саўле, Ёрыс і іншыя.

Romuvan_ceremony_(15).PNG|Чальцы супольнасьці падчас выкананьня абрадаў
Romuvan_ceremony_%288%29.PNG|Рамува на ўрачыстым шэсьці ў Вільні
Romuvans_(1).png|Сьвяткаваньне Юр’і


## Глядзіце таксама
* Дыеўтурыба

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Беларускі пераклад кнігі Ёнаса Трынкунаса «Шлях старалітоўскай рэлігіі»

Катэгорыя:Нэапаганства
Катэгорыя:Рэлігія ў Летуве
Дараваньне амішаў

«**Дараваньне амішаў**» () — амэрыканскі тэлевізійны фільм рэжысэра Грэга Чэмпіёна, прэм’ера якога адбылася на канале «Lifetime Movie Network» у Вербную нядзелю 28 сакавіка 2010 року. Фільм заснаваны на рэальных падзеях у Нікел Майнзе, дзе ў 2006 року адбылася страляніна ў школе амішаў, і апісвае рэакцыю грамады амішаў у выніку; сцэнар напісаны паводле кнігі «Дараваньне амішаў: Як ласка пераадолела трагедыю» Доналда Крэйбіла, Стывэна Нолта і Дэвіда Ўівэра-Зэрчэра. У галоўных ролях здымаліся Кімбэрлі Ўільямз-Пэйсьлі, Тэмі Бланшард і Мэт Летчэр.

## Сюжэт
Пасьля захопу ў закладнікі і наступаванага забойства навучэнак школы амішаў іхнія бацькі, а таксама ўся грамада амішаў Нікел Майнзу ўзрушвае вакольны сьвет, неадкладна прабачыўшы забойцу. Іда Грабэр (Кімбэрлі Ўільямз-Пэйсьлі), маці аднае зь дзяўчынак, цяжэй пераносіць трагедыю, чым астатнія, але праз свае пакуты і боль яна пачынае ўласны шлях да абнаўленьня веры, у рэшце рэшт пераадольваючы сакрушальную трагедыю, вяртаючыся да свайго мужа (Мэт Летчэр), сям’і і грамады; даруючы ласку забойцы; і нават спачуваючы ягонай удаве (Тэмі Бланшард) і дзецям — што й ёсьць дараваньнем амішаў.

У фільме праводзіцца думка, што матывам Чарлза Робэртса стала сьмерць ягонай нованароджанай дачкі, з-за чаго ён вырашыў «адпомсьціць Богу», адабраўшы жыцьці *ягоных* дзяўчынак.

## У ролях
* Кімбэрлі Ўільямз-Пэйсьлі — Іда Грабэр
* Тэмі Бланшард — Эмі Робэртс
* Мэт Летчэр — Гідэон Грабэр
* Фэй Мастэрсан — Джыл Грын
* Гэры Грэм — Генры Таскі
* Дарсі Роўз Бірнз — Рэбэка Кнэп
* Юджын Бірд — Дэні
* Эмі Слоўн — Рэйчэл Кнэп
* Мэдысан Дэвэнпорт — Мэры Бэт Грабэр
* Ўілаў Джыр — Джудыт
* Джым Мэцлер — шэрыф
* Дэвід Мэзуз — Эндзі Робэртс

## Успрыняцьце
«Дараваньне амішаў» пабіла некалькі рэкордаў тэлесеткі «Lifetime»: яго паглядзелі больш за 4 мільёны гледачоў, што зрабіла яго найбольш прагляданым і найвышэй ацэненым фільмам у гісторыі сеткі ў катэгорыях «Сямейная» (3,8/2 916 449 гледачоў), «Усе гледачы» (2,0/4 020 496), «Жанчыны ад 18 гадоў» (3,5/2 729 834), «Жанчыны ад 25 да 54 гадоў» (2,7/1 156 363), «Дарослыя ад 18 гадоў» (2,4/3 649 266) і «Дарослыя ад 25 да 54 гадоў» (1,9/1 585 667)..

Фільм атрымаў пазытыўныя ацэнкі; аднак крытыкі зазначалі, што аўтары кнігі «Дараваньне амішаў: Як ласка пераадолела трагедыю» абстрагаваліся ад працы над фільмам з павагі да амішаў. Іншыя таксама крытыкавалі фільм за зьмешваньне рэальных фактаў з выдумкай.

## Узнагароды
* Намінаваны на прэмію Humanitas
* Прэмія MOVIEGUIDE Epiphany за самую натхняльную тэлеперадачу 2010 року

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Катэгорыя:Тэлефільмы 2010 году
Катэгорыя:Тэлефільмы ЗША
Катэгорыя:Фільмы, заснаваныя на рэальных падзеях
Катэгорыя:Фільмы пра гвалт у школах
Катэгорыя:Фільмы пра хрысьціянства‎
Катэгорыя:Фільмы пра ЗША
Катэгорыя:Амішы
Дзень адзінства балтаў

**Дзень адзі́нства ба́лтаў**  (, ) — сьвята ў Летуве й Латвіі, якое адзначаюць 22 верасьня, ушаноўваючы перамогу аб’яднаных войскаў земгалаў і жамойтаў над крыжкамі Лівонскага ордэну ў 1236 годзе ў бітве пад Саўле. Сьвята было афіцыйна прынятае ў 2000 годзе рашэньнем соймаў Летувы й Латвіі. Таксама гэтая дата адметная тым, што прыпадае на восеньскае раўнадзенства, таму яна мае вялікі сымбалічны сэнс пераемнасьці пакаленьняў.

Упершыню Дзень балцкага адзінства быў адзначаны энтузыястамі з Шаўляў і Елгавы ў 1986 годзе, у 750-ю рочніцу бітвы. Затым сьвяткаваньне пачало адбывацца штогод. Ад 1995 року да сьвяткаваньня далучылася самакіраваньне Янішкаўскага раёну, а потым пра ўгодкі перамогі пачалі ўзгадваць і ў іншых летувіскіх ды латыскіх местах. У 2008 годзе латышы прапанавалі балтам усяго сьвету прымаць удзел у сьвяце. 25 верасьня 2011 року прадстаўнікі ўсіх раённых самакіраваньняў Шавельскага павету разам з кіраўнікамі Елгаўскага й Добэльскага краёў Латвіі ўзялі ўдзел у сумесным сьвяткаваньні 775-х угодкаў перамогі.

Сымбалем сьвята зьяўляюцца вогнішчы, якія прыхільнікі адзінства балцкіх народаў запальваюць на гарадзішчах ды ўзгорках. Не зважаючы на тое, што ў наш час засталося толькі два балтамоўныя народы, у шэрагу мясцовасьцяў, дзе раней таксама жылі або жывуць цяпер балты, таксама адзначаюць гэтае сьвята. У 2009 року вогнішчы былі запаленыя на 57 узгорках у Летуве, на 8 — у Латвіі, на 1 — у Польшчы й на 1 — у Беларусі. У 2014 годзе акрамя Латвіі й Летувы вогнішчы былі запаленыя пад Менскам, у Цьвяры й Ржэве, у Сувальшчыне, Нідэрляндах, Нямеччыне й нават на Тыбэце. Цікава, што за прыкладам балтаў падчас восеньскага раўнадзенства пачалі паліць вогнішчы таксама й прадстаўнікі ды нашчадкі фіна-вугорскіх народаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сьвяты Летувы
Катэгорыя:Шаўлі
Дыда

**Нэлсан дэ Жэзус да Сылва** (), больш вядомы як **Дыда** (;  7 кастрычніка 1973 году, Ірара, Бразылія) — бразыльскі футбаліст, брамнік. У 1995—2006 гадах выступаў за зборную Бразыліі. У Эўропе Дыда больш за ўсё вядомы дзякуючы выступам за італьянскі клюб «Мілян», за які правёў больш за 200 гульняў у Сэрыі А.

## Дасягненьні
**«Віторыя»**:
* Чэмпіён штату Баія: 1992

**«Крузэйру»**:
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 1996
* Уладальнік Кубка Лібэртадорэс: 1997
* Чэмпіён штату Мінас-Жэрайс (4): 1994, 1996, 1997, 1998

**«Карынтыянс»**:
* Чэмпіён Бразыліі: 1999
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2000
* Уладальнік Кубка Бразыліі: 2002

**«Мілян»**:
* Чэмпіён Італіі: 2004
* Уладальнік Кубка Італіі: 2003
* Уладальнік Супэркубка Італіі: 2004
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў (2): 2003, 2007
* Уладальнік Супэркубка УЭФА (2): 2003, 2007
* Пераможца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2007

**«Інтэрнасьёнал»**:
* Чэмпіён штату Рыю-Грандзі-ду-Сул: 2014

**Бразылія**:
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 1999
* Чэмпіён сьвету: 2002
* Уладальнік Кубка канфэдэрацыяў (2): 1997, 2005

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на Sky Sports

Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты
Катэгорыя:Бразыльскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1996 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1996 году
Kalev

**AS Kalev** () — эстонская кандытарская кампанія, заснаваная ў 1806 року. З 2003 р. штаб-кватэра разьмяшчаецца ў Пыргувальі пад Юры, воласьць Раэ, Хар’юмаа.

## Мінуўшчына
Датай заснаваньня кампаніі лічыцца 1806 рок, калі кандытар Лёрэнц Кавезэль адчыніў у Таліне кандытарскую вытворчасьць (цяпер у гэтым месцы на вуліцы Пік знаходзіцца кавярня «Maiasmokk»).

У 1864 прадпрыемства, якое зьмяніла некалькіх уласьнікаў, перайшло да Георга Ёгана Штудэ. Празь дзесяць гадоў Штудэ вырашыў пашырыць бізнэс, набыўшы суседні дом і на іхнім месцы збудаваў большы будынак, які захаваўся дагэтуль.

Асаблівым попытам карысталіся марцыпанавыя фігуркі і чакалядныя цукеркі ручной вытворчасьці. Прысмакі Штудэ сталі вядомыя і па-за межамі Эстоніі. Сталым заказчыкам на мяжы XIX—XX стагодзьдзяў быў расейскі царскі двор.

Дагэтуль кампанія «Калеў» захоўвае традыцыйную рэцэптуру цукерні Штудэ; марцыпанавыя фігуркі і цукеркі ўзору XIX стагодзьдзя працягваюць вырабляцца ўручную.

На пачатку XX стагодзьдзя ў Таліне адкрылася яшчэ адна кандытарская кампанія братоў Вэльнэраў. Прадукцыя «Kawe» стала вядомая далёка за мяжой і экспартавалася ў ЗША, Ангельшчыну, Туніс, Марока, Францыю, Індыю і Кітай. У 1930-я рокі 75% эстонскай кандытарскай прадукцыі складалі «Kawe» і фабрыкі Гіноўкера, Брандмана ды Кляўсана.

Пасьля прыходу савецкай улады ў 1940 року прамысловасьць была нацыяналізаваная, што закранула і кандытарскія кампаніі. «Riola» была аб’яднаная з фабрыкай Брандмана і перайменаваная ў цукеркавы завод «Karamell». Пазьней да «Karamell» была далучаная марцыпанавая і чакалядная частка бізнэсу Георга Штудэ. Пірагі і тарты ж працягвалі выпускацца ў кавярні на вуліцы Пік.

Неўзабаве «Kawe» была аб’яднаная з кандытарскімі фабрыкамі «Efekt», «Eelis», «Endla», «Soliid» і «Ermos». 1 красавіка 1948 кампанія была перайменаваная ў «Kalev».

У 1957 на Пярнускай шашы была адчыненая новая кандытарская «Uus Kalev» (), праз год аб’яднаная з «Karamell». А ў 1962 року ўрэшце зьліліся «Kalev» і «Uus Kalev».

Прадукцыя фабрыкі прадавалася па ўсім Савецкім Саюзе і трапляла таксама ў Крэмль. На міжнародных выставах і кірмашах кандытарскія вырабы «Калеву» атрымалі некалькі ўзнагародаў. У 1968 року на фабрыцы была выпушчаная першая ў СССР жуйка, якая, аднак, была забароненая як прапаганда «капіталістычнага ладу жыцьця». Яе вытворчасьць узнавілася толькі ў 1979 року.

У 1995 «Калеў» быў прыватызаваны і пераўтвораны ў акцыянэрнае таварыства. Акцыі прадаваліся на Талінскай фондавай біржы ў 1996—2009 роках. Уласьнікам большай часткі акцыяў ёсьць Олівэр Круўда.

У 2003 року кампанія перанесла вытворчасьць з Таліну ў новы заводзкі комплекс у воласьці Раэ (Хар’юмаа). У 2010 чакалядная фабрыка «Калеў» была прададзеная фінскай «Felix Abba», падразьдзяленьню скандынаўскага канглямэрату «Orkla Group».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Эстонскія харчовыя кампаніі
Катэгорыя:Савецкія харчовыя кампаніі
Катэгорыя:Савецкія гандлёвыя маркі
Катэгорыя:Раэ (воласьць)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1806 годзе
Майкл Гігінз

**Майкл Дэ́ніел Гі́гінз** (, ) — палітычны дзяяч, пісьменьнік, паэт і тэлевядучы. Прэзыдэнт Ірляндыі з 11 лістападу 2011 року. Балятаваўся ад партыі працоўных Ірляндыі. Стаў дзявятым па ліку прэзыдэнтам краіны па выніку выбараў, якія адбыліся 27 кастрычніка 2011 року.

Пачаў займацца актыўнай палітычнай дзейнасьцю ў 1970-я, у 1982—1983 і 1991—1992 роках быў мэрам места Голўэй. З 1993 па 1997 рок займаў пост міністра па справах мастацтваў.

## Асабістае жыцьцё
Жанаты з акторкай Сабінай Койн. Яны пазнаёміліся на вечарыне ў 1969 року. У шлюбе мае чатырох дзяцей.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лімэрыку
Катэгорыя:Дзейныя кіраўнікі дзяржаваў
Катэгорыя:Прэзыдэнты Ірляндыі
Камп’ёнэ-д’Італія

**Камп’ёнэ- Д’Італія** () — места, а таксама камуна ў Італіі.

## Разьмяшченьне
Камп’ёнэ- Д’Італія адміністрацыйна ўваходзіць у правінцыю Кома рэгіёну Лямбардыя, аднак тэрытарыяльна знаходзіцца па-за межамі Італіі. Ад асноўнай тэрыторыі краіны яго аддзяляюць зямлі швайцарскага кантона Тычына. Такім чынам, Камп’ёнэ- Д’Італія зьяўляецца італьянскім анклявам 
на тэрыторыі Швайцарыі, адначасова зьяўляючыся эксклавам у адносінах да Італіі. Пры гэтым па прамой адлегласьць ад тэрыторыі эксклява да тэрыторыі Італіі — менш за кілямэтар, аднак у сувязі з складаным рэльефам мясцовасьці адлегласьць па дарозе да бліжэйшага італьянскага гораду складае больш за 14 кілямэтраў, а да гораду Кома, сталіцы правінцыі Кома, — больш за 28 кілямэтраў.

Возера Люгана знаходзіцца на тэрыторыі і Швайцарыі, і Італіі, але яшчэ адна частка яго ўнутры швайцарскіх межаў належыць італьянскаму Камп’ёнэ- Д’Італія.

## Гісторыя
У першым стагодзьдзі да нашай эры рымляне заснавалі гарнізонны горад Кампілонум (лац. Campillionum), каб абараніць свае тэрыторыі ад гельветаў.

У 777 годзе Тота Камп’ёнскі, мясцовы лорд, пакінуў  сваю спадчыну (з гэтым горадам) арцыбіскупству ў Міляне. Уласнасьць была перададзена ў абацтва Сьвятога Амброзія. У 1521 ваколіцы Тычына былі пераведзены з уласнасьці біскупа Кома ў Швайцарыю пантыфікам Юліюсам II, у якасьці падзякі за падтрымку ў вайне Сьвятой лігі. Тым ня менш, абацтва захавала кантроль над Камп’ёнэ і некаторую тэрыторыю на заходнім беразе возера Люгана.

Статус анклава замацаваўся за Камп’ёнэ з таго моманту, калі насельніцтва Тычына ў 1798 годзе вырашыла ўвайсьці ў склад Швайцарскай канфэдэрацыі. Насельніцтва Камп’ёнэ пры гэтым упадабала, каб іх горад застаўся часткай Лямбардыі, які, у сваю чаргу, увайшоў у склад Італіі ў 1859 годзе. Прыстаўка д’Італія была дададзеная да назвы гораду рашэньнем Бэніта Мусаліні.

## Асаблівасьці статусу

Нягледзячы на тое, што места прыналежыць Італіі, у ім плацяжы і выдача заработкаў вядзецца ў швайцарскіх франках. Прымаюцца таксама і эўра.

На тэрыторыі гораду адсутнічае падатак на дадатковы кошт.

У гораду два тэлефонных кода — італьянскі й швайцарскі. Жыхары гораду для сваіх аўтамабіляў могуць атрымліваць як італьянскія, так і швайцарскія аўтамабільныя нумары. У горадзе працуюць італьянскія паліцэйскія. Аднак мэдыцынскае абслугоўваньне жыхароў робіцца швайцарскай мэдыцынскай страхавой кампаніяй па дзеючых у Швайцарыі нормах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Путешествие в Кампионе
* Кампьоне д’Италия — итальянский рай в сердце Кантона Тичино

Катэгорыя:Грамады Лямбардыі
Зьдземелева (Маладэчна)

**Зьдземелева** — гістарычная мясьціна Маладэчна, былая вёска. Разьмешчаная ў заходняй частцы места, уздоўж Вялікага Гасьцінцу, на рацэ Зьдземелеўка (прытока Вушы).
У ХІХ стагодзьдзі вёска Насілаўскай сельскай грамады, з 1927 року ў складзе Маладэчанскага павету Віленскага ваяводзтва Польшчы, з 15 студзеня 1940 року ў складзе Насілаўскага сельсавету Вялейскай (з 20 верасьня 1944 — Маладэчанскай) вобласьці БССР. Далучаная да Маладэчна ў паваенны час. Цяпер Зьдземелева зьяўляецца галоўным прамысловым раёнам места,  сярод іншых тут знаходзяцца РУП «Маладэчанскі завод мэталаканструкцыяў», РУВП «Завод жалезабэтонных вырабаў», РУП «Маладэчанскі радыёзавод „Спадарожнік“». Жылая забудова прадстаўленая нешматлікімі будынкамі сядзібнага тыпу, маецца парк былой вайсковай часткі. Пра назву вёскі нагадвае канцавы прыпынак гарадзкіх аўтобусаў "Зьдземелева".

## Літаратура
*Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка горада Маладзечна і Маладзечанскага раёна - Мн.: БелЭн, 2002
*Г.А.Каханоўскі. Маладзечна. -Мн., Полымя, 1988

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Маладэчна
Калюга (Маладэчна)

**Калюга** — гістарычая мясьціна Маладэчна, былая вёска. Разьмяшчаецца ўздоўж Гарадоцкай вуліцы прыблізна ад месца старых могілак да чыгуначнага пераезду. Назва вёскі ўтварылася ад слова з сэнсавым значэньнем «катлавіна, паніжаная, пераўвільготненая мясцовасць», радзей «каляіна». У ХІХ стагодзьдзі вёска Маладэчанскай воласьці Вялейскага павету Віленскай губэрні, прылягала непасрэдна да мястэчка і зьяўлялася працягам вуліцы Гарадоцкай. У апошняй траціне ХІХ ст. тут была заснаваная царкоўна-прыхадзкая школа, якая разьмяшчалася на выгане (цяпер вул. Гарадоцкая, 66). У забалочанай мясцовасьці насупраць яе да 1960-х гадоў знаходзіліся пахаваньні свойскае жывёлы. У чэрвені 1917 року да частак 10-й расейскай арміі, што разьмяшчалася ў Маладэчне, прыехаў кіраўнік часовага ўраду Керанскі. Па дарозе праз забалочаныя мясьціны ягоны бранявік заграз у Калюзе. Ахоўнікі пасьпяшаліся выцягнуць яго з багны, баючыся нападу раззлаваных жаўнераў (перад гэтым ужо былі зьдзейсьненыя замахі на Керанскага ў Палачанах і Гарадку).

Верагодна, што ў часы міжваеннае Польшчы Калюга ўжо зьяўлялася неад’емнай часткай мястэчка, бо ў распараджэньні аб наданьні Маладэчну мескіх правоў ад 26 красавіка 1929 року падобны населены пункт не згаданы.
У наш час забудова Калюгі пашырылася на захад і ўсход, асноўную частку забудовы раёну складаюць дамы сядзібнага тыпу. Да гістарычнай забудовы належаць дамы №№40 (1910 г.) і 47 па вул. Гарадоцкая. Назва вёскі ніяк не пазначана на мапе Маладэчна, хаця на некаторых мапах адзін з аўтобусных прыпынкаў на Гарадоцкае вуліцы падпісаны як «Калюга».

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць: Гісторыка-дакументальная хроніка горада Маладзечна і Маладзечанскага раёна - Мн.: БелЭн, 2002
* Г.А.Каханоўскі. Маладзечна. -Мн., Полымя, 1988

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Маладэчна
Чэмпіянат Альбаніі па футболе

**Чэмпіянат Альбаніі па футболе** — футбольныя спаборніцтвы Альбаніі, якія падзяляюцца на герархію лігаў і складаюцца з чатырох дывізіёнаў. На вяршыні сыстэмы знаходзіцца супэрліга.

## Сыстэма
Чэрневічы

Назву **Чэрневічы** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Чэрневічы — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Чэрневічы — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Чэрнева
* Чэрнеў
* Чэрнеўка
* Чэрнеўшчына
Новае Гелянова (Маладэчна)

**Новае Гелянова** — гістарычная мясьціна Маладэчна, былы хутар і фальварак. Разьмяшчаўся на месцы сучаснага чацьвёртага мікрараёну. У часы міжваеннае Польшчы адносіўся да вясковай гміны Маладэчна Маладэчанскага павету Віленскага ваяводзтва. Сьселены ў паваенны час, у 90-я і 2000-я гады тэрыторыя забудаваная. Тапонім ніяк не пазначаны на мапе Маладэчна.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Маладэчна
Новая Бухаўшчына (Маладэчна)

**Новая Бухаўшчына** (Новая Бухаўшчызна) — гістарычная мясьціна Маладэчна, былыя вёска і фальварак.  У распараджэньні аб наданьні мястэчку Маладэчна статусу места ўваходзіць у лік пунктаў, якія ўключаюцца ў склад новаўтворанага гораду. У 1950-я гады на пустэчы каля Новай Бухаўшчыны быў закладзены новы цэнтар места — плошча Леніна (цяпер Цэнтральная), што дае падставу атаясамліваць Новую Бухаўшчыну з раёнам забудовы, які склаўся побач зь вёскай Бухаўшчына пасьля пракладкі чыгункі, абмежаваным ракой Бухаўка з захаду, вуліцамі Віленскай з паўднёвага ўсходу і Лібава-Роменскай з поўначы.

У канцы ХІХ — пачатку ХХ стагодзьдзяў у Новае Бухаўшчыне разьмяшчаліся сьпіртавы й шпалапрапітны заводы, паравы млын Дабравольскага, чыгуначныя майстэрні.

Тапонім Новая Бухаўшчына ніяк не пазначаны на мапе Маладэчна.

## Гістарычныя збудаваньні
* Будынак староства па вул. Лібава-Роменскай, 1926 (перабудаваны з дарэвалюцыйнага рэктыфікацыйнага заводу Гечэвіча)
* Будынак вязьніцы, пачатак ХХ ст.
* Друкарня, пачатак ХХ ст., вул. Прытыцкага, 1 (Трэці паверх надбудаваны ў 1950-я гады).
* Дом начальніка турмы, вул. Таўлая, 5 (1925)
* Прыватныя жылыя будынкі па вул. Віленская, Чыстая, Лібава-Роменская (1930-я гады)

## Страчаная спадчына
Галоўная адметнасьць Новай Бухаўшчыны — дзесяцімэтровы крыж, што стаяў каля павароту дарогі ў бок Вільні — быў зьнесены ў 50-я гады. На месцы сучаснага Партызанскага завулку ў 1936-39 гг. быў пабудаваны вайсковы касьцёл Сьв. Юзэфа (работы не былі скончаныя). Ягоны падмурак памерам 50х20 м. быў зроблены з каменю, былі ўстаноўленыя бэтонавыя калёны, выдзеленая цагляная паўцыркулярная апсыда, астатнія часовыя канструкцыі былі драўлянымі. Набажэнствы адпраўляў вайсковы ксёндз-капэлян. Разбураны ў 1959 г. Побач з касьцёлам знаходзілася драўляная плябанія, якая праіснавала да канца 2000-х гадоў. Драўляны корпус СШ№4, які быў пабудаваны падчас нямецкай акупацыі, быў зьнесены ў 2014 годзе. Будынак банку другой паловы 1930-х гадоў на рагу Прытыцкага і Грамадоўскай пасьля рэканструкцыі быў зьнесены ў 2002 годзе для пабудовы новага будынку "Беларусбанку", гэткі ж лёс напаткаў і даваенныя драўляныя будынкі, што разьмяшчаліся побач. Таксама зь лета 1944 да сярэдзіны 60-х гадоў праз раён праходзіла чыгуначная лінія, якая затым была разабраная.

## Галерэя

Файл:Адзін з дамоў чыгуначнікаў у Бухаўшчыне.JPG|Колішні будынак павятовага стараства
Файл:Vilnia1927padłoha.JPG|Надпіс пры ўваходзе ў стараства
Файл:Taułaja5.JPG|Дом начальніка турмы
Файл:Польскі банк у Маладэчна.jpg|Польскі банк у Маладэчне на рагу Прытыцкага і Грамадоўскай, зьнесены ў 2002.
Файл:Плебанія Маладэчна.jpg|Плябанія касьцёла Сьв. Язэпа ў Маладэчне, зьнесеная каля 2008


## Крыніцы

## Літаратура
*Г.А.Каханоўскі. Маладзечна. -Мн., Полымя, 1988
*Памяць: Гісторыка-дакумэнтальная хроніка Маладэчна і Маладэчанскага раёну. - Мн.: БелЭн, 2002. 

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Маладэчна
Джэфэрсан Мантэра

**Джэ́фэрсан Анто́ніё Мантэ́ра Ві́тэ** (;  1 верасьня 1989 году, Бабаоё, Эквадор) — эквадорскі футбаліст, паўабаронца ангельскага клюбу «Сэйнт-Гэленз» і нацыянальнай зборнай Эквадору.

## Кар’ера
### Клюбная
У дарослым футболе дэбютаваў у 2007 годзе выступамі за каманду клюбу «Эмэлек», у якой правёў адзін сэзон, прыняўшы ўдзел у 22 матчах чэмпіянату. Пасьля з 2008 па 2011 гады гуляў у складзе камандаў эквадорскага клюбу «Індэпэнд’ентэ дэль Вальле» і мэксыканскага «Дарадас», а таксама ў Гішпаніі за «Вільярэал» і «Левантэ».

Сваёй гульнёй за апошнюю каманду прыцягнуў увагу прадстаўнікоў трэнэрскага штабу клюбу «Рэал Бэтыс», да складу якога далучыўся ў 2011 годзе. Згуляў за клюб з Сэвільлі наступны сэзон сваёй гульнявой кар’еры. Вялікую частку часу, праведзенага ў складзе «Бэтысу», быў асноўным гульцом каманды.

Да табару мэксыкансай «Марэліі» далучыўся ў 2012 годзе, а пасьля чэмпіянату сьвету 2014 году падпісаў кантракт з клюбам «Сўонсі Сіці».

### Міжнародная
У 2007 годзе дэбютаваў у афіцыйных матчах у складзе нацыянальнай зборнай Эквадору.

## Дасягненьні
**«Марэлія»**:
* Уладальнік Кубка Мэксыкі: 2013(а)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на National Football Teams
* 
* 

Катэгорыя:Эквадорскія футбалісты
Чарлес Арангіс

**Ча́рлес Марыя́на Ара́нгіс Сандоваль** (;  17 красавіка 1989 году, Пуэнтэ-Альта, Чылі) — чылійскі футбаліст, паўабаронца клюбу «Ўнівэрсыдад Дэ Чылі» і нацыянальнай зборнай Чылі. Футбаліст Чылі 2012 году.

## Кар’ера
Чарлес Арангіс зьяўляецца выхаванцам футбольнае школы «Ўнівэрсыдад Дэ Чылі» і «Кабрэлёа», куды трапіў ва ўзросьце 13 гадоў. У апошнім клюбе ён і дэбютаваў на прафэсійным узроўні ў 2006 годзе ў матчы чэмпіянату Чылі супраць клюбу «Кабрэсаль». У наступным годзе ён выступаў за гэтую каманду на правах арэнды, пасьля чаго вярнуўся ў «Кабрэлёа». У 2009 годзе Чарлес далучыўся да клюбу «Колё-Колё», дзе стаў адным зь лідэраў каманды.

У чэрвені 2010 году Арангіс падпісаў кантракт з аргентынскім клюбам «Кільмэс». Аднак 18 студзеня 2011 году перайшоў у склад «Унівэрсыдад Дэ Чылі». У 2014—2015 гадах выступаў за бразыльскі «Інтэрнасьёнал».

## Дасягненьні
**«Колё-Колё»**:
* Чэмпіён Чылі: 2009 (к)

**«Унівэрсыдад Дэ Чылі»**:
* Чэмпіён Чылі: 2011 (а), 2011 (к), 2012 (а)
* Уладальнік Кубка Паўднёвай Амэрыкі: 2011
* Уладальнік Кубка Чылі: 2012

**«Інтэрнасьёнал»**:
* Чэмпіён штату Рыю-Грандзі-ду-Сул: 2014, 2015

**Чылі**:
* Уладальнік Кубка Амэрыкі: 2015, 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* Статыстыка на National Football Teams

Катэгорыя:Чылійскія футбалісты
Карляс Кармона

**Ка́рляс Эмі́ліё Кармо́на Тэ́льлё** (;  21 лютага 1987 году, Какімба, Чылі) — былы чылійскі футбаліст, паўабаронца нацыянальнай зборнай Чылі.

## Кар’ера
Кар’еру пачаў у клюбе «Какімба Ўніда», аднак ужо праз два гады перайшоў у склад клюбу «О’Гігінз», дзе затрымаўся толькі на сэзон. 1 чэрвеня 2008 году перайшоў у табар клюбу італьянскай Сэрыі А «Рэджына». Дэют прыпаў на матч 14 верасьня супраць «Тарына» (1:1), дзе Карляс адгуляў усе 90 хвілінаў. Пасьля таго як «Рэджына» страціла сваё месца ў элітным дывізіёне Карляс перайшоў у склад «Аталянты».

У чэрвені 2008 году Кармона быў упершыню выкліканы Марсэлё Б’ельсам у склад нацыянальнай зборнай Чылі, дэбютаваўшы 14 чэрвеня ў матчы супраць зборнай Балівіі ў кваліфікацыі да чэмпіянату сьвету.

## Дасягненьні
**«Колё-Колё»**:
* Уладальнік Кубка Чылі: 2019

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на National Football Teams
* 

Катэгорыя:Чылійскія футбалісты
Улад Кірыкеш

**Улад Юліян Кірыкеш** (;  14 лістапада 1989 году, Бакэў, Румынія) — румынскі футбаліст вугорскага паходжаньня, абаронца клюбу «Сьцяўа» і нацыянальнай зборнай Румыніі.

## Кар’ера
Займацца футболам Улад пачаў у родным горадзе, але потым перайшоў у клюб «Ардзялул» з Клужу, дзе ў гэты ж час у акадэміі займаліся Міхай Рэдуц і Аляксандру Максім. У 2007 годзе Кірыкеш далучыўся да акадэміі партугальскае «Бэнфікі», дзе правёў 12 месяцаў. У 2008 гозе вярнуўся на радзіму, дзе спачатку выступаў за «Інтэрнацыянал», а потым за «Пандурый».

З 2012 году Ўлад быў гульцом сталічнага клюбу «Сьцяўа», які выклаў за гульца 1,2 млн эўра. 24 жніўня 2013 году румынскі клюб прадаўправы на гульца ангельскаму «Тотэнгэм Готспур» за 9,5 млн эўра. Дэбют гульца за новы клюб прыпаў на матч Кубка Лігі супраць «Астан Вілы», які скончыўся перамогаў «шпораў» зь лікам 4:0.

30 ліпеня 2015 году італьянскі клюб найвышэйшага дывізіёну «Напалі» склаў чатырохгадовую дамову з футбалістам, выклаўшы за гэта 4,5 млн фунтаў стэрлінгаў. Дэбют гульца прыпаў на хатні матч супраць «Сасуолё», дзе нэапалітанцы трывалі паразу зь лікам 1:2. 10 верасьня 2018 году было абвешчана, што Кірыкеш атрымаў пашкоджаньне пярэдняга крыжападобнага вязу, праз што абаронца прапусьціў большую частку сэзону. 2 верасьня 2019 году румын далучыўся да «Сасуолё» паводлле дамовы пазыкі з абавязацельствам па куплю гульца ў канцы сэзону. У рэшце рэшт, футбаліст пакінуў «Напалі» ўлетку 2020 году за 11 млн эўра. 8 ліпеня 2022 году стала вядома, што румынскі спартовец далучыўся да табару чарговага італьянскага клюбу «Крэманазэ».

### Міжнародная
Улад дэбютаваў за нацыянальную зборную Румыніі 2 верасьня 2011 году ў матчы супраць зборнай Люксэмбургу. 14 жніўня 2013 году Кірыкеш стаў капітанам зборнай, выйшаўшы на матч супраць зборнай Славаччыны ў капітанскай повязі. Мач скончыўся ўнічыю зь лікам 1:1. 5 кастрычніка 2017 году гулец згуляў свой пяцідзесяты матч у складзе зборнай у матчы супраць зборнай Казахстану. У выніку румыны выгулялі зь лікам 3:1 на хатнім стадыёне.

## Дасягненьні
**«Сьцяўа»**:
* Чэмпіён Румыніі: 2013, 2024, 2025
* Уладальнік Супэркубка Румыніі: 2013, 2024

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на афіцыйным сайце ФК «Тотэнгэм Готспур»
* Профіль на RomanianSoccer.ro
* 

Катэгорыя:Румынскія футбалісты