Базыліка Сьвятых Пятра і Паўла (Познань)

**Архікатэдра́льная базы́ліка сьвяты́х Пятра́ і Па́ўла ў По́знані** () — адзін з найстаражытнейшых касьцёлаў Польшчы, найстаражытнейшая польская катэдра, заснаваньне якой адносіцца да X стагодзьдзя. Катэдральны сабор архідыяцэзіі Познані. Разьмяшчаецца на востраве Тумскім, які знаходзіцца на паўночным усходзе ад цэнтру гораду Познань.

## Гісторыя
Першапачаткова будынак катэдры быў узьведзены ў другой палове X стагодзьдзя на тэрыторыі ўмацаванага паселішча *([[грод]])* Познані, якое знаходзілася на цяперашнім востраве Тумскім («Катэдральным востраве»). Гэтае паселішча было адным з найважнейшых палітычных цэнтраў раньняй польскай дзяржавы і ўключала ў сябе княскі палац (раскапаны археолягамі ў 1999 годзе пад касьцёлам Найсьвяцейшай Дзевы Марыі, які знаходзіцца ў пярэдняй частцы катэдры). Палац уключаў у сябе капліцу, магчыма пабудаваную для Дубраўкі, жонкі-хрысьціянкі першага князя Польшчы Мешка I. Сам Мешка І ахрысьціўся ў 966 годзе, што стала важнай вехай у хрысьціянізацыі Польшчы і ўмацаваньні дзяржавы. У гэты ж прыкладна час і быў узьведзены сабор; статус катэдральнага ён атрымаў у 968 годзе, калі першы біскуп Польшчы Ёрдан быў прызначаны папам Янам XIII.

У якасьці свайго сьвятога апекуна катэдра атрымала Апостала Пятра, бо была першай катэдрай у краіне. Першы будынак катэдры быў выкананы ў дараманскім стылі і складаў 48 мэтраў у даўжыню. Фрагмэнты гэтага будынка да гэтага часу можна ўбачыць у сутарэньнях цяперашняй катэдры. Першы касьцёл праіснаваў каля 70 гадоў да пэрыяду масавага паўстаньня язычнікаў і захопу Познані чэскім князем Бржэціславам I (1034—1038). У далейшым катэдра была адноўленая ўжо ў раманскім стылі, рэшткі гэтага будынку бачныя ў паўднёвай вежы сучаснага збудаваньня.

У XIV—XV стагодзьдзях катэдра была перабудаваная ў гатычным стылі. У гэты ж час быў даданы вянец капэлаў. Пажар 1622 году прычыніў храму такія вялікія страты, што ён патрабаваў поўнай рэканструкцыі, якая была праведзена ў стылі барока. У наступны раз катэдра была сур’ёзна пашкоджаная агнём у 1772 годзе і адноўленая ў нэаклясычным стылі. У 1821 годзе Піюс VII павысіў статус катэдры да *Metropolitan Archicatedral* і дадаў ёй другога сьвятога апякуна — Апостала Паўла. Апошнія вялікія разбурэньні храм выпрабаваў 15 студзеня 1945 году, падчас вызваленьня Познані ад немцаў. Разбурэньні былі настолькі сур’ёзнымі, што катэдру  было вырашана аднаўляць у ранейшым гатычным стылі, грунтуючыся на руінах сярэднявечнага будынку, якія адкрыліся ў выніку пажару. Катэдра была наноў адбудаваная 29 чэрвеня 1956 году. У 1962 годзе папа Ян XXIII надаў храму ганаровы статус малой базылікі.

## Вядомыя пахаваньні
Катэдра ёсьць месцам пахаваньня наступных валадароў:
* 992 — Мешка I
* 1025 — Баляслаў I Храбры
* 1034 — Мешка II
* 1058 — Казімер I
* 1239 — Уладзіслаў Адоніч
* 1257 — Пшэмысл I
* 1279 — Баляслаў Набожны
* 1296 — Пшэмысл II

## Галерэя

Файл:Poznań Katedra Alberti.jpg|Фасад катэдры ў нэаклясычным стылі (ілюстрацыя 1798 году)
Файл:Grobowiec Mieszka I i Bolesława I Chrobrego.jpg|Надмагільлі Мешка I і Баляслава I Храбрага
Файл:Mieczysław I Kruszy Bałwany RB.JPG|Мячыслаў I (мастак Януарый Сухадольскі
Файл:Złota Kaplica Kopuła RB1.JPG|Скляпеньні Залатой капэлы
Файл:Złota Kaplica Poznań RB1.JPG|Помнік Мешка I і Баляславу I Храбраму (скульптар Крыстыян Даніэль Раух)
Файл:Niebieskie Jeruzalem Krzysztof Boguszewski RB1.JPG|*[[Нябесны Ерусалім]]*
Файл:Katedra Poznan Plan.svg|Плян катэдры


## Глядзіце таксама
* Меч Сьвятога Пятра

## Вонкавыя спасылкі
* Познань. Востраў Тумскі

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Польшчы
Катэгорыя:Познань