open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Амэтыст

**Амэты́ст** (, ад α «не» + μέθυσος «п’яніца») — сіняя, сінявата-ружовая ці чырвона-фіялетавая разнавіднасьць кварцу. Празрысты амэтыст адносіцца да паўкаштоўных камянёў; непразрысты — каштоўны .

Сустракаецца звычайна ў вольным выглядзе ў пустэчах і жылах сярод крышталічных горных парод крышталяў і іхніх спарышоў. Крышталі ўтвораныя камбінацыяй роўніцаў прызмы і ромбаэдру, прычым з усіх кварцаў менавіта для амэтыста характэрнай рысай зьяўляецца перавага граняў ромбаэдра. Радзей крышталі маюць доўгапрызматычнае або скіпетрападобнае аблічча. Звычайны ў друзах і крышталічных шчотках ўнутры агатавых жэодаў, у мігдалінах і расколінах вульканічных пародаў.

Старажытнагрэцкая назва «ня п’яніца» выказвае старажытнае павер’е, быццам амэтыст ахоўвае ягонага ўласьніка ад п’янства.

## Агульнае апісаньне
Хімічная формула: SiO2&nbsp;— дыяксыд крэмну.

Празрыстая фіялетавая адмена кварцу, афарбоўка якога мае радыяцыйную прыроду і абумоўленая структурным дамешкам Fe3+ і Fe2+, што замяняе Si або знаходзіцца ў міжвузьзях. Колер таксама зьвязваюць з дамешкамі мангану або арганічнага фарбавальніка. Адценьні афарбоўкі&nbsp;— ад блакітнавата-фіялетавага, лавандава-сіняга да пурпурна-цёмнага.

Характэрнае нязначнае зьмяненьне афарбоўкі ў залежнасьці ад асьвятленьня. Крышталі амэтысту з хрусталеносных жылаў, як правіла, устойлівыя нават да простага сонечнага сьвятла; амэтыст, знойдзены ў жэодах між асадкавых пародаў, звычайна хутка выцьвітаюць на сьвятле.

Пры награваньні да 250°С афарбоўка амэтыстаў паступова пераходзіць у жоўтую ці зелянявую. Накальваньне амэтыстаў да тэмпэратураў 470—750°С прыводзіць да зьмены іхняй афарбоўкі на залаціста-жоўтую&nbsp;— цытрынавую, а неасьцярожнае награваньне&nbsp;— увогуле да ейнага зьнікненьня. Большасьць цытрынаў, якія трапляюць на рынак, уяўляюць сабою абпаленыя амэтысты. Пры радыяактыўным апраменьваньні першапачатковая афарбоўка аднаўляецца.

Як напаўкаштоўны камень выкарыстоўваецца ў ювэлірных і мастацкіх вырабах.

## Адмены і назвы
На рынку каштоўных камянёў часта выкарыстоўваюць гандлёвыя найменьні, якія не адпавядаюць іхняй мінэралягічнай назве:
* *багемскі тапаз або залацісты, індыйскі, гішпанскі, саляманскі тапаз, мадэйра-тапаз, пальмэйра-тапаз, сьера-тапаз*&nbsp;— цытрын (абпалены амэтыст)
* *венскі амэтыст*&nbsp;— фіялетавая шпінэль або фіялетавы карунд
* *амэтыст заходні*&nbsp;— уласна **амэтыст**
* *амэтыст літавы*&nbsp;— кунцыт (ружовая ці фіялетавая адмена спадумэну)
* *амэтыст саксонскі*&nbsp;— апатыт фіялетавага колеру
* *амэтыст усходні*, карунд&nbsp;— састарэлая назва фіялетавага карунду або гандлёвая назва празрыстай адмены карунду
* *амэтыст падробны*&nbsp;— які-кольвек камень, паводле колеру і бляску блізкі да амэтысту, зазвычай флюарыт
* амэтыст-сапфір (фіялетавая адмена карунду)

## Паклады
Сустракаецца ў гранітных пэгматытах, кварцавых жылах і ў выглядзе  у паражнінах вульканічных пародаў у асноўным на Ўрале, у Індыі, ЗША, Уругваі ды Бразыліі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Паўкаштоўныя камяні
Катэгорыя:Аксыдныя мінэралы
Катэгорыя:Адмены кварцу
Цытрын

**Цытрын** — мінэрал, напаўкаштоўны камень, разнавіднасьць кварца. Назва паходзіць ад лац. citrus - цытрынава-жоўты. Афарбоўка ад сьветла-цытрынавай да бурштынава-мядовай. Празрысты.

Натуральная сумесь цытрына і амэтыста завецца амэтрын.

## Радовішчы

У прыродзе цытрыны сустракаюцца даволі рэдка. Іх радовішчы вядомыя ў Бразыліі, на Мадагаскары, у ЗША, Гішпаніі, Францыі, Шатляндыі, на Урале і Казахстане.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Каштоўныя камяні
Катэгорыя:Мінэралы
Агат

**Агат** — мінэрал, схаванакрышталічная разнавіднасьць кварцу, уяўляе сабой тонкавалакністы агрэгат халцэдона са слаістай тэкстурай і стужкавым разьмеркаваньнем афарбоўкі. Ювэліры завуць агат таксама разнавіднасьцю халцэдона безь відавочнай слаістасьці, але з рознымі ўключэньнямі, якія ствараюць пэўны малюнак: мохавых агат, агат зорчаты і іншыя.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вырабныя камяні
Катэгорыя:Мінэралы
Працоўная дамова

**Працоўная дамова** — пагадненьне аб выкананьні пэўнай, своечасовай працы ў створаных наймальнікам умовах за азначаную, своечасовую плату. Паводле часу найму вылучаюць:
* бестэрміную,
* тэрміновую,
* замову разавай працы,
* замяшчальную,
* сэзонную.

Зьмяшчае наступныя зьвесткі ды ўмовы:
* зьвесткі аб працаўніку і наймальніку;
* месца працы;
* працоўнае прызначэньне, пасада й расклад працы;
* правы ды абавязкі працаўніка ды наймальніка;
* тэрмін дзеяньня дамовы;
* умовы працы ды адпачынку;
* памер аплаты працы ды заахвочвальнай надбаўкі.

Катэгорыя:Праца
Катэгорыя:Мэнэджмэнт
Катэгорыя:Асабістае жыцьцё
Падземны звон на горцы ў Пазяневічах

«**Падземны звон на горцы ў Пазяневічах**» — баляда Яна Чачота, напісаная ў 1818—1819 гадох.

## Апісаньне
### Сюжэт
Баляда апавядае, як паблізу мястэчка Турэц, на горцы ў Пазяневічах стаяла колісь праваслаўная царква. Мясцовы поп меў надзвычай фанабэрыстую жонку, якая на ўсіх кірмашах — у Сталовічах і Міры «ўборамі сьвет асьляпіла», і калі змарнавала ўвесь свой набытак, пачала думаць, дзе ўзяць грошы на новыя строі. У сквапнай пападзьдзі ўзьнікла ідэя празь дзірку заліць вады ў адлітую з бронзы фігурку Збаўцы, што была на царкве. Такім чынам, з вачэй-дзірак мусілі пацячы «сьлёзы». Неўзабаве людзі з усяго павету пачалі зьяджацца, каб паглядзець на цуд і даваць багатыя ахвяры. На гэтыя сродкі жонка сьвятара мела мажлівасьць выхваляцца новымі строямі. Аднак, калі аднойчы, пакаяўшыся ў сьвятатацтве, яна сваімі рукамі аздабляла алтар, раптоўна сьцямнела, пачалі біць перуны і царква паляцела ў бездань. З гэтага часу ад горкі, на якой стаяла царква, часта чуецца голас званоў.

### Фальклёрны матэрыял
У аснову баляды Ян Чачот паклаў народнае паданьне пра царкву, што правалілася пад зямлю — як пакараньне за папоўскае ашуканства парафіян. Варыянт выкарыстанага паэтам паданьня занатаваў у сярэдзіне XIX стагодзьдзя Ян са Сьлівіна (Адам Кіркор):

Адрозьненьні паміж паданьнем і зьместам балядыдатычаць толькі спосабу, пры дапамозе якога створаны фальшывы цуд.

### Алюзіі
Паводле польскіх літаратуразнаўцаў, матыў западзеньня ў зямлю царквы з твору Яна Чачота запазычыў пазьней Адам Міцкевіч для сваёй баляды «Лілеі».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Падземны звон у Пазяневічах» у перакладзе Кастуся Цьвіркі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1818 годзе
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1819 годзе
Катэгорыя:Баляды Яна Чачота
Катастрофа Як-42 пад Яраслаўлем (2011)

**Катастрофа Як-42 пад Яраслаўлем** — авіякатастрофа самалёту Як-42 7 верасьня 2011 року. Самалёт, які накіроўваўся па маршруце Яраслаўль — Менск, праз 500 мэтраў ад пачатку палёту ўпаў на беразе ракі Токша. У катастрофе загінулі 43 асобы — 7 чальцоў экіпажу, гульцы і трэнэрскі штаб хакейнага клюбу «Лякаматыў Яраслаўль». Сярод іх былі і тры беларусы: хакеісты Руслан Салей і Сяргей Астапчук, а таксама трэнэр па фізпадрыхтоўцы .

## Экіпаж самалёту
Экіпаж складаўся з васьмі чалавек:
# Камандзір Андрэй Саломенцаў
# Другі пілёт Ігар Жэвелаў
# Бортмэханік Сяргей Жураўлёў
# Бортправадніца Алена Сарматава
# Бортправадніца Надзея Максумава
# Бортправадніца Алена Шавіна
# Бортінжынэр Уладзімер Мацюшкін
# Бортінжынэр Аляксандар Сізоў (выжыў, знаходзіцца ў шпіталі).

## Склад каманды на борце
### Хакеісты

#  Абаронца Віталь Анікеенка, 24 гады
#  Нападнік Сяргей Астапчук (Беларусь), 21 год
#  Абаронца Міхаіл Баландзін, 31 год
#  Нападнік Аляксандар Васюноў, 23 гады
#  Нападнік Ёзэф Вашычек (Чэхія), 30 гадоў
#  Брамнік Аляксандар Уюхін, 38 гадоў
#  Нападнік Аляксандар Галімаў, 26 гадоў — памёр у бальніцы 12 верасьня
#  Нападнік Павал Дземітра (Славаччына), 36 гадоў
#  Абаронца Робэрт Дытрых (Нямеччына), 25 гадоў
#  Абаронца Марат Калімулін, 23 гады
#  Нападнік Аляксандар Калянін, 23 гады
#  Нападнік Андрэй Кірухін, 24 гады
#  Нападнік Мікіта Клюкін, 21 год
#  Брамнік Стэфан Ліў (Швэцыя), 30 гадоў
#  Нападнік Ян Марэк (Чэхія), 31 год
#  Абаронца Карэл Рахунэк (Чэхія), 32 гады
#  Абаронца Руслан Салей (Беларусь), 36 гадоў
#  Абаронца Карліс Скрастыньш (Латвія), 37 гадоў
#  Нападнік Павал Снурніцын, 19 гадоў
#  Нападнік Данііл Собчанка, 20 гадоў
#  Нападнік Іван Ткачэнка, 31 год
#  Абаронца Павал Траханаў, 33 гады
#  Абаронца Юры Урычаў, 20 гадоў
#  Нападнік Генадзь Чурылаў, 24 гады
#  Абаронца Максім Шувалаў, 18 гадоў
#  Нападнік Арцём Ярчук, 21 год
Па інфармацыі LifeNews, з каманды выжыў толькі Аляксандар Галімаў, які патрапіў у рэанімацыйным адзяленьні адной зь яраслаўскіх бальніц з апёкамі 80% цела. Ён памёр у бальніцы 12 верасьня.

### Трэнэрскі штаб
# Масажыст Юры Бахвалаў
# Масажыст Аляксандар Бяляеў 
# Урач Андрэй Зімін
# Трэнэр Ігар Каралёў, 41 год
# Трэнэр Аляксандар Карпоўцаў, 41 год
# Трэнэр па фізычнай падрыхтоўцы Мікалай Крываносаў (Беларусь), 31 год
# Масажыст Яўген Кунаў
# Масажыст Вячаслаў Кузьняцоў
# Галоўны трэнер Брэд Макрыман (Канада), 52 гады
# Адміністратар Уладзімер Піскуноў
# Мэтадыст Яўген Сідараў

## Падобныя катастрофы
У гісторыі спорту было 11 падобных авіякатастрофаў. У 1949 року пад Турынам загінула каманда футбольнага клюбу «Тарына». 11 жніўня 1979 у авіякатастрофе загінуў увесь асноўны склад узбэцкага футбольнага клюбу «Пахтакор». У 1993 разьбілася нацыянальная зборная Замбіі па футболе.

## Глядзіце таксама
* Міждзяржаўны авіяцыйны камітэт

## Крыніцы

Катэгорыя:Авіякатастрофы ў Расеі
Катэгорыя:Авіякатастрофы 2011 году
Катэгорыя:Катастрофы Як-42
Катэгорыя:Падзеі 2011 году
Катэгорыя:Падзеі 7 верасьня
Катэгорыя:ХК «Лякаматыў» Яраслаўль
Катэгорыя:Яраслаўская вобласьць
Наваградзкі замак (баляда)

«**Наваградзкі замак**» — баляда Яна Чачота, напісаная ў 1818—1819 гадох.

## Апісаньне

У аснову сваёй баляды Ян Чачот паклаў як рэальныя гістарычныя падзеі, зьвязаныя з вайной са швэдамі за часам Яна Казімера, так і народныя паданьні і вусныя расказы старых людзей пра злачынствы швэдаў на Беларусі.

### Сюжэт
Баляда апавядае пра здраду літоўскага князя, які, закахаўшыся ў швэдзкую дзяўчыну, дазволіў выманіць сябе са сховаў і аддаць Наваградзкі замак на захоп і разбурэньне швэдзкаму войску.

### Вызначэньне жанру
Дасьледнікі творчасьці Яна Чачота Станіслаў Станкевіч і Ўладзімер Мархель пагаджаюцца на тым, што дадзены вершаваны твор нельга аднесьці да жанру баляды праз адсутнасьць элемэнту цудоўнасьці і фантастычнае таямніцы. У сваім творы паэт імкнуўся адшукаць гістарычную праўду, што сьведчыла пра рацыяналістычны падыход да легендарнага матэрыялу.

## Тэмы

На думку Кастуся Цьвіркі, у балядзе адбіліся тагачасныя спрэчкі прыхільнікаў клясыцызму на чале зь Янам Снадэцкім і рамантыкаў, якія яшчэ толькі выходзілі на сцэну. Ян Чачот хацеў прымірыць рацыяналістычнасьць клясыцыстаў і пачуцьцёвасьць рамантыкаў. Пра гэта яскрава сьведчаць першыя радкі паэтычнага твора:

У гэтым выявілася агульная асаблівасьць балядаў Яна Чачота, якая заключалася ў спалучэньні двух пачаткаў — асьветніцка-рацыяналістычнага і рамантычнага

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Наваградзкі замак» у перакладзе Кастуся Цьвіркі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1818 годзе
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1819 годзе
Катэгорыя:Баляды Яна Чачота
Лэдзі Гага

**Стэфані Джаана Анджэліна Джэрманота** (), псэўданім *Лэдзі Гага*;  1986, Нью-Ёрк, ЗША) — амэрыканская поп-сьпявачка.

Уладальніца ўзнагароды «Грэмі», аўтарка песьняў, музычная прадусарка. Паводле стану на 2015 год выпусьціла 7 альбомаў: «The Fame» (2008), «The Fame Monster» (EP, 2009), «Born This Way» (2011), «Artpop» (2013) ды «Cheek to Cheek» (са сьпеваком Тоні Бэнэтам, 2014),«Mayhem» (2025)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Сьпявачкі ЗША
Катэгорыя:Lady Gaga
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Музычныя прадусары
Руслан Салей

**Руслан Альбертавіч Салей** (2 лістапада 1974, Менск — 7 верасьня 2011, Яраслаўская вобласьць) — беларускі хакеіст. Заслужаны майстар спорту Рэспублікі Беларусь.

Неаднаразовы ўдзельнік Алімпійскіх гульняў і чэмпіянатаў сьвету ў складзе нацыянальнай зборнай Беларусі, у апошнія часы зьяўляўся ейным капітанам. Найлепшы хакеіст Беларусі ў 2003 і 2004 гадох. За нацыянальную зборную Беларусі выступаў з 1993 году. Шматгадовы капітан нацыянальнай зборнай. Удзельнічаў у Алімпійскіх гульнях у Нагана, Солт-Лэйк-Сіці і Ванкувэры, а таксама ў шасьці чэмпіянатах сьвету ў элітным дывізіёне. У 2003 і 2004 гадох Салея прызнавалі найлепшым хакеістам Беларусі.

## Жыцьцяпіс
У 1996 годзе быў задрафтаваны клюбам НХЛ «Анагайм Майці Дакс». Апрача «Анахайму», за які адгуляў дзесяць сэзонаў, выступаў у «Флорыдзе», «Каларада» і «Дэтройце». У 2011 годзе перайшоў у клюб Кантынэнтальнай хакейнай лігі «Лякаматыў» зь Яраслаўлю.

Быў жанаты з амэрыканкаю Бэтэн. У іх трое дзяцей — Алексіс, Аляксандра і Айва (нарадзілася ў сакавіку 2011 году).

7 верасьня 2011 году Руслан Салей загінуў у катастрофе Як-42 пад Яраслаўлем пры ўзьлёце з аэрапорту «Тунашна» разам з камандаю «Лякаматыў Яраслаўль».

## Кар’ерная статыстыка
### Рэгулярныя сэзоны і плэй-оф

### Міжнародныя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце *Eurohockey.net*

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Беларускія хакеісты і хакеісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 1998 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2002 году
Катэгорыя:Хакеісты і хакеісткі на зімовых Алімпійскіх гульнях 2010 году
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Цівалі» Менск
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Менск
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Пахаваныя на Ўсходніх могілках Менску
Адрар (вілает)

**Адрар** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на поўдні краіны. Зьяўляецца другім паводле велічыні вілаетам краіны, мяжуе на поўдні з Маўрытаніяй і Малі. Адміністрацыйны цэнтар — Адрар. Плошча — 439 700 км², насельніцтва 402 197 чалавек (на 2008 год).
Айн-Дэфла (вілает)

**Айн-Дэфла** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на поўначы краіны. Правінцыя разьмешчана ў гарах Тэль-Атляс, на паўднёвым-захадзе ад сталіцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Айн-Дэфла. Плошча — 157,6 км², насельніцтва 771 890 (на 2008 год).

## Крыніцы
Айн-Тэмушэнт (вілает)

**Айн-Тэмушэнт** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на паўночным захадзе краіны. Правінцыя разьмешчана на беразе Міжземнага мора ў гарах Тэль-Атляс, непадалёк ад мяжы з Марока. Адміністрацыйны цэнтар — Айн-Тэмушэнт. Плошча — 2379 км², насельніцтва 368 713 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Альжыр (вілает)

**Альжыр** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на поўначы краіны. Адзіная правінцыя краіны, якая складаецца з тэрыторыі толькі аднаго гораду. Адміністрацыйны цэнтар — Альжыр, які таксама зьяўляецца сталіцай краіны. Плошча — 273 км², насельніцтва 2 947 461 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Анаба (вілает)

**Анаба** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на паўночным усходзе краіны. Правінцыя разьмяшчаецца непадалёк ад мяжы з Тунісам. Адміністрацыйны цэнтар — Анаба. Плошча — 444,8 км², насельніцтва 640 050 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Батна (вілает)

**Батна** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца ўва ўсходняй частцы краіны. Пераважную частку насельніцтва правінцыі складаюць бэрбэры. Адміністрацыйны цэнтар — Батна. Плошча — 12 192 км², насельніцтва 1 128 030 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Сяргей Астапчук

**Сяргей Ігаравіч Астапчук** (19 сакавіка 1990, Наваполацак — 7 верасьня 2011, Яраслаўская вобласьць) — беларускі і расейскі хакеіст — левы нападнік.

## Жыцьцяпіс
Хакейная школа: «Хімік» з Наваполацку (у якой гуляў яго бацька Ігар Астапчук), «Дынама Масква» і «Спартак». Першы трэнэр — Андрэй Корабаў. Выступаў за юнацкія і моладзевыя клюбы «Хімік» — 88, «Спартак» — 90 (2002—2006), «Лякаматыў» — 2 (2006—2008), «Rouyn-Noranda Huskies» (2008—2010), «Локо» (з 2009).

З 2007 па 2011 гуляў таксама за КХЛ «Лякаматыў».

7 верасьня 2011 году загінуў у катастрофе Як-42 пад Яраслаўлем пры ўзьлёце з аэрапорту «Тунашна» разам з камандаю «Лякаматыў Яраслаўль».

Астапчук адначасова валодаў беларускім і расейскім пашпартамі. Апошнім часам вельмі спадзяваўся, што фэдэрацыя хакею зможа дамовіцца зь «Лякаматывам», каб яму дазволілі гуляць за беларускую зборную. Па прылёце ў Менск хакеіст мусіў сустрэцца з галоўным трэнэрам беларускай зборнай Кары Хэйкіля. Пахаваны ў Менску на Кальварыйскіх могілках.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Астапчук, Сяргей на сайце ХК «Локомотив»

Катэгорыя:Нарадзіліся 19 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Наваполацку
Катэгорыя:Беларускія хакеісты
Катэгорыя:Расейскія хакеісты
Катэгорыя:Памерлі 7 верасьня
Катэгорыя:Памерлі ў 2011 годзе
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Катэгорыя:Пахаваныя на Кальварыйскіх могілках
Бумэрдэс (вілает)

**Бумэрдэс** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на поўначы краіны. Правінцыя мае доўгую гісторыю, на ейнай тэрыторыі захаваліся руіны старажытных фінікійскмх і рымскіх гарадоў. Адміністрацыйны цэнтар — Бумэрдэс. Плошча — 1591 км², насельніцтва 795 019 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Гардая (вілает)

**Гардая** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца ў цэнтры краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Гардая. Плошча — 86 105 км², насельніцтва 375 988 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Міждзяржаўны авіяцыйны камітэт

**Міждзяржаўны авіяцыйны камітэт** (МАК) — выканаўчы орган 12 дзяржаў колішняга СССР (Садружнасьці незалежных дзяржаваў) па дэлегаваных дзяржавамі функцыяў і паўнамоцтваў у галіне грамадзянскай авіяцыі і выкарыстаньні паветранай прасторы. Заснаваны на падставе падпісанага 30 сьнежня 1991 міжурадавага «Пагадненьня аб грамадзянскай авіяцыі і аб выкарыстаньні паветранай прасторы».

Займаецца сэртыфікацыяй паветраных судоў, аэрадромаў і авіякампаній. Вядзе Авіярэгістар МАК (АР МАК). Займаецца расьсьледаваньнямі здарэньняў на паветраным транспарце.

Штаб-кватэра МАК знаходзіцца ў Маскве па адрасе: вул. Вялікая Ардынка, дом 22/2/1.

## Краіны-сяброўкі пагадненьня пра МАК

*  Азэрбайджанская Рэспубліка
*  Рэспубліка Армэнія
*  Рэспубліка Беларусь
*  Грузія (колішняя сяброўка)
*  Рэспубліка Казахстан
*  Кыргызстан
*  Рэспубліка Малдова
*  Расейская Фэдэрацыя
*  Рэспубліка Таджыкістан
*  Туркмэністан
*  Узбэкістан
*  Украіна

## Глядзіце таксама
* Катастрофа Як-42 пад Яраслаўлем (2011)

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт МАК /
* Афіцыйны сайт МАК / (старая бачына)

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Грамадзянская авіяцыя
Цівалі Менск

**ХК «Цівалі»** — беларускі хакейны клюб Менску, які існаваў у 1992—2000 гадох.

Катэгорыя:Беларускія хакейныя клюбы
Катэгорыя:Спорт у Менску
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1993 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2001 годзе
The Fame Monster

***The Fame Monster*** — EP гурту амэрыканскай поп-сьпявачкі Lady Gaga, выдадзены 18 лістапада 2009 году ў Японіі.

## Песьні

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт 

Катэгорыя:Альбомы Lady Gaga
Катэгорыя:EP 2009 году
Катэгорыя:Дэбютныя EP
Born This Way

***Born This Way*** — альбом амэрыканскай поп-сьпявачкі Lady Gaga, выдадзены 23 траўня 2011 году.

## Песьні
# «Marry the Night» — 4:24
# «Born This Way» — 4:20
# «Government Hooker» — 4:14
# «Judas» — 4:10
# «Americano» — 4:06
# «Hair» — 5:08
# «Scheiße» — 3:45
# «Bloody Mary» — 4:04
# «Bad Kids» — 3:50
# «Highway Unicorn (Road to Love)» — 4:15
# «Heavy Metal Lover» — 4:12
# «Electric Chapel» — 4:12
# «Yoü and I» — 5:07
# «EThe Edge of Glory» — 5:20

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Альбомы Lady Gaga
Катэгорыя:Альбомы 2011 году
Бібліятэкар

**Бібліятэкар** — адмысловец у зьбіраньні, адборы, пашырэньні, разьмяшчэньні ды захоўваньні кнігазбораў, які забясьпечвае імі чытачоў бібліятэкі. Ягоная праца ўлучае:
* утварэньне, пашырэньне ды захоўваньне ўпарадкаванага збору друкаваных выданьняў ды іх лічбавых відэа- і гуказапісаў;
* адбор і параду ў набыцьці кнігаў ды іх лічбавых відэа- і гуказапісаў;
* разьмеркаваньне ды складаньне сьпісу прыналежнасьцяў кнігасховішча;
* вядзеньне бібліятэчнага запазычаньня ды міжбібліятэчнага пазычаньня;
* атрыманьне й выдачу зьвестак прадпрыемствам аб кнігазборах;
* дасьледаваньне, агляд ды зьмену паслугаў кнігасховішча чытачам;
* распрацоўку ды выкананьне прыёмаў захоўваньня, разьмяшчэньня, разьмеркаваньня ды пошуку зьвестак;
* падрыхтоўка кнігазнаўчых працаў ды справаздачаў;
* пошук для чытачоў спасылак на друкаваныя выданьні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прафэсіі
Катэгорыя:Бібліятэкі
Катэгорыя:Адукацыя
Аўгуст Стрындбэрг

**Юган Аўгуст Стрындбэрг** (; 1849—1912) — швэдзкі пісьменьнік-празаік, драматург і жывапісец, заснавальнік сучаснай швэдзкай літаратуры і сучаснага тэатру.

## Біяграфія
Бацька пісьменьніка быў негацыянтам з арыстакратычнага роду, маці — прыслужніцай.

У 1867—1872 вучыўся ва Ўпсальскім унівэрсытэце, дзе вывучаў эстэтыку і сучасныя мовы, а таксама працаваў над шэрагам п’есаў. У гэты час ён упершыню даведаўся пра ідэі Чарлза Дарвіна. Быў адным з заснавальнікаў рунскага таварыства, то бок невялікага літаратурнага клюбу, сябры якога ўзялі мянушкі з рунаў старажытнага тэўтонскага альфабэту. Стрындбэрг называў сябе Фрэ ў гонар бога ўрадлівасьці. Пасьля таго, як ён адмовіўся ад чарнавіка сваёй п’есы пра швэдзкага караля Эрыка XIV, сутыкнуўся з крытыкай з боку рунскага таварыства. 30 сакавіка ён скончыў аднаактовую камэдыю ў вершах пад назвай *«У Рыме пра Бэртэля Торвальдсэна»*, якую ён пачаў мінулай восеньню. П’еса была пастаўленая ў Каралеўскім тэатры, дзе прэм’ера адбылася 13 верасьня 1870 году. Не зважаючы на ўхвальныя водгукі, Стрындбэрг не спадабалася выкананьне. У тым жа годзе ён таксама ўпершыню прачытаў творы Сёрэна Кіркегора і Георга Брандэса, абодва зь якіх моцна паўплывалі на яго. У 1872 годзе напісаў сваю першую драму *«Мэстэр Улуф»*. Выпрабаваў шэраг прафэсіяў (настаўніка, бібліятэкара, актора і інш.)

Беручы прыклад з Ўільяма Шэксьпіра, ён пачаў выкарыстоўваць гутарковую і рэалістычную мову ў сваіх гістарычных драмах, што кідала выклік існай традыцыі, што такія творы павінны быць напісаныя ў велічных вершах. Падчас калядных канікул 1870—1871 гадоў ён перапісаў гістарычную трагедыю «Свэн-ахвяраносец» у выглядзе аднаактнай п’есы ў прозе пад назвай «Пазбаўлены права». Прыгнечаны Упсалай, ён застаўся ў Стакгольме, вярнуўшыся ва ўнівэрсытэт у красавіку, каб здаць іспыт па лацінскай мове, а ў чэрвені, каб абараніць дысэртацыю па рамантычнай трагедыі Адама Эленсьлягера *«Эрл Гокан»* (1802).

Пісьменьнік быў тройчы жанаты. У палітыцы прытрымліваўся сацыялістычных, нават анархічных поглядаў, што адлюстроўвалася і ў ягоных літаратурных творах. У пачатку XX стагодзьдзя ён быў адным з уладароў дум заходняй цывілізацыі. У разьвіцьці стылю Стрындбэрг адпраўной плятформай быў натуралізм, а канчатковай — той раньні экспрэсіянізм, які ўжо з канца XIX стагодзьдзя ўзьнікаў эпізадычна ў літаратуры шэрагу эўрапейскіх краінаў.

У гонар Стрындбэрга названы кратэр на Мэркурыі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Працы Стрындбэрга на праекце Гутэнбэрг.

Катэгорыя:Швэдзкія літаратары
Катэгорыя:Выпускнікі Ўпсальскага ўнівэрсытэту
Элам

**Элам** — раньнерабаўладальніцкая дзяржава на тэрыторыі сучаснага паўднёва-заходняга Ірану. Існавала ў 4—1 тыс. да н.э. Асноўнае насельніцтва эламіты.

Дзяржава мела шчыльную сувязь і частыя ваенныя сутыкненьні з Шумэрам; у 24—23 стст. да н.э. залежала ад Акаду. Каля 23 ст. да н.э. — незалежная дзяржава з цэнтрам у Сузах. Найбольшая магутнсьць дасягнутая ў 13—12 стст. да н.э., калі былі падначаленыя значныя тэрыторыі ў Мэсапатаміі. У 639 да н.э. дзяржава заваяваная Асырыяй. З сяр. 6 ст. да н.э. землі Эляма ўключаныя ў пэрсыдзкую дзяржаву Ахемэнідаў.

Катэгорыя:Іран
Катэгорыя:Старажытны Ўсход
Пэрсія

**Пэ́рсія** — латынізаваная назва гістарычнай вобласьці Парс у паўднёвым Іране, якая выкарыстоўвалася ў заходніх краінах да 1935 году як назва ўсяго Ірана. У гісторыі тэрмін Пэрсія таксама выкарыстоўваецца ў дачыненьні да Пэрсыдзкай імпэры Ахемэнідаў (VI — IV стагодзьдзяў да н. э.) і Сасанідаў (III — VII стагодзьдзяў н. э.).

Назва паходзіць ад вобласьці «Парсуаш» (старажытна-грэц. «Пэрсыда», цяпер Фарс) на беразе Пэрсыдзкага заліва, дзе жылі плямёны, якія стварылі імпэрыю Ахемэнідаў.

Этнонім пэрсы таксама ўжываецца да носьбітаў новапэрсыдзкай мовы, або фарсі, для адрозьненьня іх ад іншых жыхароў Ірана, частка зь якіх таксама кажа на мовах іранскага гурта (курды, бэлуджы і г. д.).

Пэрсія — месца ўзьнікненьня такіх рэлігій, як Вера Бахаі і Зораастрызм.

* Гафіз

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя Ірана
Катастрофа Ан-24Б пад Менскам

**Катастрофа Ан-24Б пад Менскам** — катастрофа, якая адбылася 15 студзеня 1979 году каля вёсак Малое Мядзьведжына і Вількоўшчына (цяпер скрыжаваньне вуліцаў Цімашэнка і Адзінцова).

## Хада падзеяў
Пры заходзе на пасадку экіпаж заўчасна выключыў ПОС, што прывяло да ўтварэньня лёду на крыле, хваставым апярэньні і пагаршэньні падоўжнай устойлівасьці самалёта. Аварыйная сытуацыя пачала разьвівацца на аддаленьні 7 км ад ВПП у момант пасьлядоўнага павелічэньня рэжыму працы рухавікоў да 63 ° па УПРТ для выпраўленьня разьліку на пасадку, распачатага экіпажам на вышыні 300 м на хуткасьці палёту 220 км / ч пры выпушчаных на 38 ° закрылкі пасьля паведамленьня дысьпетчара аб ухіленьні ніжэй за глісаду. Пасьля павелічэньня рэжыму працы рухавікоў да 63 ° па УПРТ адбылося памяншэньне намаганьняў на штурвале ад руля вышыні, што зьяўляецца прыкметай зрыву струменя на стабілізатары. Экіпаж, згодна з РЛЭ, неадкладна паменшыў вугал адхіленьня закрылкі да 10 ° і паменшыў рэжым працы рухавіка да палётнага малога газу. У далейшым палёце ў аблоках экіпаж не рабіў дзеяньняў для сыходу на другі круг. З 18. Сэкунды да сутыкненьня зь зямлёй палёт праходзіў на вуглах нападу, блізкіх да крытычных, з памяншэньнем паступальнай хуткасьці.

## Расьсьледваньне
Галоўная прычына авіяцыйнага здарэньня — частковая страта падоўжнай устойлівасьці самалёта ў пасадачнай канфігурацыі з закрылкі, выпушчанымі на 38 °, з абледзянелых з прычыны дачаснага выключэньня пас стабілізатарам.
* Спадарожныя фактары
:* Летні выпрабаваньняў па вызначэньні характарыстык падоўжнай ўстойлівасьці і кіравальнасьці зь лёдам на шкарпэтцы стабілізатара (дзяўбкі з пікіравання самалёта) не праводзілася.
:* На самалёце Ан-24 наяўнасць абледзянення на стабілізатары неспрыяльна ўплывае на характарыстыкі падоўжнай устойлівасці.
:* У РЛЭ адсутнічаюць выразныя рэкамендацыі па высновы самалёта з предклевкового стану ў нармальны рэжым палёту.
:* У РЛЭ не паказаны парадак дзеянняў па разгоне хуткасці пры ўборцы закрылкі і догляду на другі круг, калі самалёт не перайшоў або ўтрыманы ад «дзяўбкі».
:* Выкананьне рэкамэндацыяў п. 4.17.5 РЛЭ ў гэтым выпадку выводзіць самалёт на блізкія да крытычных куты атакі.
:* На дзеючых трэнажорах самалёта Ан-24 немагчыма імітаваць прыкметы «дзяўбкі» і праводзіць трэніроўкі экіпажаў па высновы самалёта ў нармальны рэжым палёту.

## Вонкавыя спасылкі
* http://www.airdisaster.ru/database.php?id=116 Катастрофа Ан-24Б Катастрофа Ан-24Б Украинского УГА близ а/п Минск-1

Ан-24Б
Катэгорыя:Гісторыя Менску
Менск
Неўскі праспэкт (станцыя мэтро)

«**Неўскі праспэкт**» — станцыя Пецярбурскага мэтрапалітэну. Разьмешчаная на Маскоўска-Петраградзкай лініі, паміж станцыямі «Сянная плошча» і «Горкаўская».

## Перасадка на грамадзкі транспарт
* Аўтобусы: 3, 7, 15, 22, 24, 27, 191
* Тралейбусы: 1, 5, 7, 10, 11, 22

## Выхад у горад
Выхад у горад на Неўскі праспэкт.

## Архітэктура
«Неўскі праспэкт» — пілённая станцыя глыбокага залажэньня (глыбіня 63 м).

## Перасадка
Са станцыі існуе пераход на станцыю «Гасьціны двор».

Катэгорыя:Пецярбурскі мэтрапалітэн
Мітынг 7 лістапада 1990 году (Менск)

**Мітынг 7 лістапада 1990 году** — найбуйнейшая апазыцыйная акцыя (арганізаваная БНФ) антыкамуністычнага характару, якая адбылася ў гісторыі БССР. Асноўнае месца правядзеньня — Менск, плошча Леніна .

## Хада акцыі

7 лістапада 1990 году стаў апошнім днём, калі ў Беларусі на дзяржаўным узроўні адзначаўся Дзень Вялікай Кастрычніцкай рэвалюцыі. Пасьля афіцыйнага параду на галоўнай плошчы сталіцы апазыцыя, у другой палове дня, правяла свой мітынг, антыкамуністычнага характару. Афіцыйна мітынг быў дазволены. Мітынг адзначыўся вялікай колькасьцю пратэстуючых, а таксама крэатыўнымі атрыбутамі (напр. гіпсавы чалавечы шкілет натуральных памераў, «раскрыжаваны» на камуністычнай зорцы). Таксама мітынг адзначыўся тым, што мітынгоўцам удалося адціснуць шчыльныя шыхты міліцыянтаў, якія шыхтаваліся каля помніка Леніна.

Пад канец свайго выступу Зянон Пазьняк прапанаваў уганараваць «угодкі Кастрычніцкага перавароту» ўскладаньнем усіх прынесеных з нагоды антыкамуністычных плякатаў і транспарантаў. Мітынгуючыя рушылі да помніку, і міліцыянты, якія схапіліся за рукі ў ланцугу, ня здолелі ўтрымаць такую вялікую колькасьць людзей. Адзін з удзельнікаў акцыі схапіў міліцэйскую фуражку на галаве міліцыянта за казырок ды падкінуў яе ўгару. Супрацоўнік міліцыі ўскінуў рукі, каб яе злавіць, і міліцэйскі ланцуг атрымаўся перарваны, быў зараз жа прарваны і зьмецены. Далей была невялікая калатнеча зь міліцэйскімі дубінкамі вакол помніка, у хадзе якой міліцыятны былі вымушаны адступіць бліжэй да ўваходаў Дому Ўраду, дзе і засталіся; а плякаты разам са шкілетам былі пасьпяхова «ўскладзеныя» да падножжа Леніна дэманстрантамі. Да помніка Леніна быў ускладзены абвязаны калючым дротам крыж, на які была апранутая душагрэйка зэка ГУЛАГу, плякаты, і іншыя атрыбуты.

Пасьля акцыі, як адзначалася ў інфармацыйным лісьце пракуратуры рэспублікі ў ЦК КПБ, арганізатары і ўдзельнікі маніфэстацыі 7 лістапада парушылі яе графік, маршрут руху калёны, а напрыканцы акцыі прарвалі міліцэйскі ланцуг і нанесьлі шкоду помніку Леніну на галоўнай плошчы Менску.

## Угодкі акцыі
7 лістапада 2010 году адбыліся 20-я ўгодкі дэманстрацыі БНФ 7 лістапада 1990 г..

## 7 лістапада 1990 году ў літаратуры
Беларуская паэтка Людміла Рублеўская напісала верш «7 лістапада 1990 году».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Выступ З. Пазьняка на мітынгу 7 лістапада 1990 года на плошчы Леніна ў Менску
* Постановление Президиума Верховного Совета Республики Беларусь от 22.11.1990 N 410-XII «О нарушении общественного порядка при проведении альтернативного митинга 7 ноября 1990 года в городе Минске»
* Зянон Пазьняк. Сапраўднае аблічча/Выступ на мітынгу 7 лістапада 1990 г. на плошчы Леніна ў Мінску
* 1990 год, антыкамуністычныя шэсце і мітынг у Мінску
* 

Катэгорыя:Выступленьні ў Беларусі
Катэгорыя:Падзеі 1990 году
Катэгорыя:Гісторыя Менску
Канстантына (вілает)

**Канстантына** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны. Правінцыя разьмяшчаецца ў Атляскіх гарах. Адміністрацыйны цэнтар — Канстантына, які зьяўляецца трэцім паводле велічыні горадам краіны. Плошча — 2187 км², насельніцтва 943 112 чал. (на 2008 год).

## Крыніцы
Агуат (вілает)

**Агуат** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца ў цэнтральнай частцы краіны. У перакладзе з арабскай мовы азначае «ааза». Адміністрацыйны цэнтар — Агуат. Плошча — 25 057 км², насельніцтва 477 328 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Мастаганэм (вілает)

**Мастаганэм** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца ў паўночна-заходняй частцы краіны. Правінцыя мае выхад да Міжземнага мора. Адміністрацыйны цэнтар — Мастаганэм. Плошча — 2269 км², насельніцтва 746 947 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Міла (вілает)

**Міла** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца ў паўночна-ўсходняй частцы краіны. Правінцыя знаходзіцца ў Атляскіх гарах і месьціцца на захадзе ад горада Канстантына. Адміністрацыйны цэнтар — Міла. Плошча — 9375 км², насельніцтва 789 419 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Мэдэа (вілает)

**Мэдэа** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца ў паўночнай частцы краіны. Правінцыя знаходзіцца ў Атляскіх гарах прыкладна на вышыні 950 мэтраў над узроўнем мора. Адміністрацыйны цэнтар — Мэдэа. Плошча — 8866 км², насельніцтва 830 943 чалавекі (на 2008 год).

## Крыніцы
Наама (вілает)

**Наама** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца ў заходняй частцы краіны. Правінцыя мяжуе з Марока на захадзе. Адміністрацыйны цэнтар — Наама. Плошча — 29 950 км², насельніцтва 209 470 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Таманрасэт (вілает)

**Таманрасэт** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на поўдні краіны. Правінцыя зьяўляецца самай вялікай паводле тэрыторыі ў краіне й пераўзыходзіць у сваіх памерах такія краіны, як то Францыя, Тайлянд, Гішпанія. Адміністрацыйны цэнтар — Таманрасэт. Плошча — 556 200 км², насельніцтва 198 700 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Тыярэт (вілает)

**Тыярэт** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на поўначы краіны. Правінцыя разьмяшчаецца ў Атляскіх гарах у паўднёва-заходнім кірунку ад сталіцы краіны. Адміністрацыйны цэнтар — Тыярэт. Плошча — 20 673 км², насельніцтва на 2008 год — 842 060 чалавек.

## Крыніцы
Тындуф (вілает)

**Тындуф** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на захадзе краіны. Правінцыя разьмяшчаецца ў пустэльні Сахара й на плято Драа, а таксама мяжуе з Марока на поўначы, Сахарскай Арабскай Дэмакратычнай Рэспублікай на захадзе й з Маўрытаніяй на поўдні. Адміністрацыйны цэнтар — Тындуф. Плошча — 159 000 км², насельніцтва 58 193 чалавекі (на 2008 год).

## Крыніцы
Варонеж

**Варо́неж** — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Варонескай вобласьці. Горад разьмешчаны на берагах Варонескага вадасховішча на рацэ Варонежы. Знаходзіцца за 445 км на поўдзень ад Масквы. Насельніцтва на 1 студзеня 2018 году — 1 058 547 чалавек. Паводле колькасьці насельніцтва Варонеж на 15-м месцы ў Расеі. Варонеская аглямэрацыя налічвае больш за 1,3 мільёну жыхароў і ўключае гарады Новаваронеж, Семілукі, рабочае паселішча Рамонь і інш.

## Глядзіце таксама
* Варонескі трамвай
Тысэмсільт (вілает)

**Тысэмсільт** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на поўначы краіны. Правінцыя разьмешчана ў Атляскіх гарах. Адміністрацыйны цэнтар — Тысэмсільт. Плошча — 3152 км², насельніцтва 296 366 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Тэбэса (вілает)

**Тэбэса** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на паўночным усходзе краіны. Правінцыя мяжуе з Тунісам. Адміністрацыйны цэнтар — Тэбэса. Плошча — 14 227 км², насельніцтва 657 227 чалавек (на 2008 год).

## Крыніцы
Разань

**Раза́нь** — горад у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Разанскай вобласьці. Насельніцтва горада — 520 тыс. чалавек (2024), але ў гарадзкой аглямэрацыі мешкае да 690 тыс. чалавек.

Горад разьмешчаны на высокім правым беразе Акі, пры ўпадзеньні ў яе ракі Трубеж. Галоўны гістарычны, культурны, эканамічны, палітычны і прамысловы цэнтар Разанскай вобласьці. Буйны чыгуначны, аўтамабільны і водны вузел.

## Крыніцы


Катэгорыя:Гарады Расеі
Эль-Уэд (вілает)

**Эль-Уэд** () — адзін з сарака васьмі вілаетаў у Альжыры, які месьціцца на ўсходзе краіны. Правінцыя разьмешчана ў пустэльні Сахара на мяжы Альжыра з Тунісам. Адміністрацыйны цэнтар — Эль-Уэд. Плошча — 54 573 км², насельніцтва 673 934 чалавекі (на 2008 год).

## Крыніцы
Рахункавод

**Рахункавод** — адмысловец у складаньні, наладжваньні ды кіраваньні парадкам рахункаводзтва, які дасьледуе ды разьбірае грашовую справаздачнасьць асобаў ды ўстановаў дзеля забесьпячэньня яе дакладнасьці ды адпаведнасьці існым правілам. Яго праца ўлучае:
#параду, ладжаньне ды ўсталяваньне нагляду за каштарысам і рахункамі;
#падрыхтоўку ды засьведчаньне грашовых справаздачаў для прадстаўленьня кіраўніцтву ды акцыянэрам;
#падрыхтоўку падатковай справаздачы, парады ў сплаце падаткаў ды аспрэчваньне позваў падатковых службоўцаў;
#прадказаньне прыбытку ды складаньне справаздачы аб каштарысе;
#грашовае расьсьледаваньне справаў аб махлярстве, неплацежаздольнасьці ды разарэньні;
#праверку рахункаводзтва;
#дасьледаваньне ды парады кіраўніцтву аб грашовай выніковасьці, удзеле ў акцыянэрным капітале, збыце ды новых вырабах;
#распрацоўку ды нагляд за парадкам вызначэньня сабекошту вырабаў ды паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прафэсіі
Катэгорыя:Фінансісты
Катэгорыя:Фінансавыя паслугі
Катэгорыя:Рахункаводы
Трашкуны

**Трашку́ны** () — горад у цэнтральнай Летуве, знаходзіцца ў Анікштаўскім раёне Уцянскага павету. Зьяўляецца адным з самых маленькіх гарадоў Летувы. Колькасьць насельніцтва налічвае каля 480 чалавек. Горад адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Аўкштота.

## Гісторыя
Першыя гістарычныя згадкі пра Трашкуны адносяцца да 1696 году. Бэрнардынцамі Ўладзіславам і Ганнай Сакалоўскімі былі пабудаваны касьцёл і манастыр. Паселішча знаходзілася ў складзе Вялікага Княства Літоўскага. Трашкулы лічацца месцам нараджэньня Канстатнытаса Сырвідаса, які лічыцца заснавальнікам летувіскай пісьменнасьці. У 1795 годзе Трышкуны трапілі ў склад Расейскай імпэрыі. Падчас Першай сусьветнай вайны зь лета 1915 году Трашкуны былі занятыя нямецкімі войскамі. З 1940 году да 1991 году Трашкуны ўваходзілі ў склад Летувіскай ССР, СССР. Гарадзкія правы Трашкуны атрымалі ў 1956 годзе. Герб Трашкунаў быў зацьверджаны 2 чэрвеня 2003 году. Аўтарам выявы гербу стаў Роландас Рымкунас (*Rolandas Rimkūnas*).

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Ўцянскага павету
Воўкаўская (станцыя мэтро)

«**Воўкаўская**» — станцыя Пецярбурскага мэтрапалітэну. Адкрытая ў 2008 годзе. Разьмешчана на Фрунзэнска-Прыморскай лініі, паміж станцыямі «Абводны канал» і «Бухарэсцкая».

## Перасадка на грамадзкі транспарт
* Трамвай: 25, 49.
* Тралейбусы: 42.
* Аўтобусы: 54, 57, 59, 74, 76, 91, 117.

## Выхад у горад
Выхад у горад на Воўкаўскі праспэкт, вугал Касімоўскай вуліцы. Побач са станцыяй знаходіцца чыгуначная станцыя «Воўкаўская».

## Архітэктура
«Воўкаўская» — пілённая станцыя глыбокага залажэньня (глыбіня 61 м).

Катэгорыя:Пецярбурскі мэтрапалітэн
Вітэнбэрг

**Вітэнбэрг** (Лютэрштат; ) — акруговы горад () у Нямеччыне, Саксонія-Ангальт, на Эльбе. Разьмешчаны за 100 км ад Бэрліну, іза 70 км ад Ляйпцыгу. У XVI стагодзьдзі зьяўляўся буйным цэнтрам культурнага і палітычнага жыцьця Нямеччыны, адыграў прыкметную ролю ў пачатку Рэфармацыі, зьяўляўся месцам дзейнасьці Мартына Лютэра, Філіпа Мэлянхтона і Люкаса Кранаха, а таксама сям’і вядомых сярэднявечных юрыстаў Карпцовых. Мясцовыя славутасьці Лютэргаўс, Мэлянхтонгаўс і Замкавая царква () ўнесены ў сьпіс сусьветнай культурнай спадчыны ЮНЭСКО. Зьяўляўся цэнтрам княства Саксон-Вітэнбэрскага, у XVI стагодзьдзі ў Вітэнбэргу знаходзілася рэзыдэнцыя курфюрста Саксонскага. Паводле зьвестак на 1991 год у горадзе налічвалася 49,2 тысяс жыхароў. У месьце працуюць хімічная, гумовая, электратэхнічная прамысловасьць. Таксама маецца ўнівэрсытэт. Упершыню згадваецца ў 1180.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
Ганна Міцкевіч

**Ганна Міцкевіч** (у дзявоцтве — **Лёсік**; , Мікалаеўшчына — 1929) — маці беларускага паэта і празаіка Якуба Коласа і сястра Язэпа й Антона Лёсікаў.

## Біяграфія
Нарадзілася  году ў сям'і Юрыя і Крыстыны Лёсікаў. Была старэйшаю дачкаю, таму часта даглядала малодшых братоў і сясьцёр. У дзявоцтве па-майстэрску авалодала ткацкай справай. У 1878 годзе пабралася зь Міхалам Міцкевічам, ад якога мела 13 дзяцей, але чацьвёра памерлі немаўлятамі. 

Пасьля сьмерці мужа перабралася з Альбуці ў Цёмныя Ляды, куды прызначылі палесаўнікам Уладзю Міцкевіча, старэйшага зь яе сыноў, потым — у Мікалаеўшчыну, дзе Ганна і дзядзька Антось купілі колішнюю карчму, якая ў 1909 ці 1910 згарэла. Апошнімі пярэбарамі стаў пераезд Ганны Міцкевіч на хутар Смольня.

Памерла ў 1929 годзе. Пахаваная на могілках Церабяжы побач з сваім мужам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мікалаеўшчыне
Катэгорыя:Нарадзіліся 21 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1857 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў 1929 годзе
Катэгорыя:Міцкевічы
Радашкавіцкі замак

**Радашкавіцкі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Радашкавічах. Знаходзіўся пры сутоцы рэк Гуйкі і Вязынцы. Існаваў у XVI ст.

## Гісторыя
Упершыню ўпамінаецца ў мескім інвэнтары за 1549 год, калі вялікі князь Жыгімонт Аўгуст правёў «спісаньне і выведаньне замкаў, двароў і воласьцей», у тым ліку «замку Радашкаўскага».

## Апісаньне
Займаў пляцоўку паміж двума ставамі, на зробленым на рацэ Гуйка і Вязынка сыпаным капцы і меў форму няправільнага чатырохкутніка.

### Вежа-брама
Вада атачала замак з усіх бакоў і праход да замкавай вежы-брамы рэгуляваўся мостам. Вежа мела памеры 8,52×21,3 м і была рубленая зь вялікага бруса вышынёй у 4 паверхі: першы яе паверх складалі вароты, другі — сьвятліца з паліванай печчу і двума сталамі, на трэцім разьмяшчалася гармата — «дельцо железное семи пядей, куля якобы гусиное яйцо, в ложы чорной на козлох деревяных». Дах вежы быў абіты белым жалезам.

### Другая вежа

Налева ад вежы-брамы, на адлегласьці 20 сажняў, стаяла другая, 3-павярховая вежа. Першы яе паверх займаў сьвіран, другі — капліца, трэці — «дело железное полдевяти пяди, куля большая, нижни кулак, в ложы чорном железом окованом, на кожле деревяном». Гэтая вежа мела форму квадрата, мела памеры 10,65×10,65 м і злучалася зь вежай-брамай сьцяной з дванаццаці гародняў (даўжыня адной гародні — 3,5 м).

### Трэцяя вежа
На адлегласьці 40 сажняў ад 2-й вежы ў куце замка стаяла рубленая зь бярвён 3-я вежа, зьвязаная 19 гароднямі з 2-й вежай і 11 гароднямі з 4-й круглай вежай.

### Чацьвертая вежа
Апошняя вежа замка злучалася 28-сажнёвай сьцяной (13 гародняў) з уваходнай вежай-брамай.

### Іншыя пабудовы
Сярод іншага ў замку была яшчэ адна вежа, ня злучаная з замкавымі сьценамі, якая разьмяшчалася асобна на падворку і мела чатыры паверхі, тры зь якіх выкарыстоўваліся для гаспадарчых, а 4-ы — для абарончых патрэбаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Радашкавічы
Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Кабарэ

**Кабарэ** () — невялікая забаўляльная ўстанова з пэўнаю мастацка-забаўляльнаю праграмай, якая складаецца зь песень (шансон), аднаактовых п’есаў, скетчаў, танцавальных нумароў, аб’яднаных выступамі канфэрансье.

## Гісторыя ўзьнікненьня

Кабарэ мае францускае паходжаньне. Першае кабарэ «Чорны кот» (Le Chat noir) было заснавана ў 1881 годзе Радольфа Салісам на вуліцы Манмартр ў Парыжы.

## Вядомыя кабарэ
* Мулен Руж

## Крыніцы

*
Чорны кот (кабарэ)

**«Чорны кот»** (), **«Ша Нуар»** — знакамітае парыскае кабарэ на Манмартры.

## Гісторыя
Было адкрыта мастаком Радольфа Салісам (Rodolphe Salis) 18 лістапада 1881 году і закрыта ў 1897 на вялікае расчараваньне Паблё Пікаса і іншых гасьцей гораду, якія прыбылі ў Парыж на Сусьветную выставу 1900 году. У іншых краінах былі адкрыты кабарэ, якія пераймалі «Чорнага ката», напрыклад, «Бадзяжны сабака» ў Санкт-Пецярбургу або «Чатыры ката» (Els Quatre Gats) у Барсэлёне. Таксама існуе кафэ «Чорны кот» у горадзе Корфу (Грэцыя) і нічым не характэрны рэстаран «У Чорнага Ката» (Au Chat Noir) у цэнтры Брусэлю.

Катэгорыя:Парыж
Катэгорыя:Кабарэ
Стафілакок

**Стафілакок** (новалат. *Staphylococcus*) — род бактэрыяў сямейства *Micrococcaceae*.

Прадстаўнікі гэтага роду — нерухомыя грамстаноўчыя кокі, дыямэтар вузы якіх складае ад 0,6 да 1,2 мкм. Для прадстаўнікоў роду характэрна разьмяшчэньне мікробных вузаў «вінаграднымі гронкамі» ў чыстай культуры. Стафілакокі — факультатыўныя анаэробы, пры гэтым яны не ўтвараюць спораў або капсулаў. У склад гэтага роду ўваходзяць патагенныя і ўмоўна-патагенныя для чалавека віды, якія калянізуюць носаглытку, ротаглытку і скурныя пакровы.

Катэгорыя:Бактэрыі
Сандалі

**Сандалі** (, мн. л. σανδάλια) — лёгкі абутак з падэшвы (часта без абцасаў), замацоўваецца на назе папружкамі або вяроўкамі. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Абутак
Абцас

**Абца́с** (ад ) — дэталь абутку ў выглядзе вэртыкальнай падстаўкі, якае прыўздымае пятку вышэй за ўзровень наска. Абцас на абутку зьявіўся ў позьнім сярэднявеччы.

## Мінуўшчына
Паводле археалягічных знаходак, жанчыны і мужчыны выкарыстоўвалі ў Старажытным Эгіпце і Грэцыі абутак з абцасам. У XIV стагодзьдзі абутак з абцасам пашырыўся ў Францыі. У XVII стагодзьдзі за часамі барока і ракако попытам стаў карыстацца абутак з абцасам-шпуляй. У 1860-х гадах ён вярнуўся ва ўжытак у выглядзе, падобным да пясочнага гадзіньніка. У 1950 годзе італьянскі дызайнэр Сальваторэ Фэрагама стварыў абутак на тонкім мэталічным стрыжні, які сталі называць «шпількай». У 1959 годзе ў ЗША вырабілі абутак з каціным абцасам для дзяўчынак падлеткавага ўзросту.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэталі абутку
Саманта Сьміт

**Саманта Рыд Сьміт** (; , Г'юлтан, Мэн — , Обарн, Мэн) — амэрыканская школьніца з штата Мэн, якая стала сусьветна вядомай дзякуючы пісьму, якое яна напісала ў лістападзе 1982 старшыні Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета і генэральнаму сакратару ЦК КПСС Андропаву ў самы росшуг халоднай вайны. Яна атрымала ў красавіку 1983 ліст у адказ, у якім запрашалася наведаць СССР. У ліпені 1983 Саманта Сьміт прыбыла ў СССР, на працягу двух тыдняў перабывала ў Маскве, Ленінградзе і ў лягеры «Артэк» у Крыме. Разглядалася ў СМІ абедзьвюх краін як «пасол добрай волі» (у 1986 СССР накіраваў у ЗША свайго «дзіця-пасланца» — Кацю Лычову). Загінула ў 1985 у авіякатастрофе.

Катэгорыя:Дзеці
Катэгорыя:Памерлыя дзеці
Катэгорыя:Асобы на марках
Катэгорыя:Загінулі ў авіякатастрофах
Загар

**Зага́р** — пацямненьне колеру скуры пад узьдзеяньнем ультрафіялетавага выпраменьваньня, з прычыны якога ў ніжніх плястах эпідэрмісу скуры адкладваецца піґмэнт мэлянін.

Катэгорыя:Дэрматалёгія
Катэгорыя:Лета
Катэгорыя:Фізыялёгія
Катэгорыя:Скура
Касмагонія

**Касмаго́нія** ( ад космас + грэц. *goneia* зараджэньне) — разьдзел астраноміі, які распрацоўвае праблемы паходжаньня і эвалюцыі нябесных целаў і іх сыстэм, у прыватнасьці, праблему паходжаньня Сонечнай сыстэмы. Правільнае разьвязаньне гэтай праблемы можа мець істотнае значэньне для разуменьня сучасных геафізычных і геалягічных працэсаў, якія адбываюцца ў нетрах Зямлі. Таксама распрацоўваюцца праблемы зораўтварэньня.

## Літаратура
* Касмагонія //  С. 144
Рубэн Дарыё

**Рубэн Дарыё** (, сапраўднае імя **Фэлікс Рубэн Гарсія Сарм’ента**, ; 18 студзеня 1867 — 6 лютага 1916) — першы сусьветна вядомы лацінаамэрыканскі паэт, адзін з самых яскравых прадстаўнікоў мадэрнізму ў гішпанамоўнай літаратуры.

## Бібліяграфія
* Obras completas, Prologo de A. Ghiraldo, Mundo Latino, у 22 тт., 1917—1925.
* Epistolario I, Prologo de A. Ghiraldo, cartas de M. de Unamuno et de I. Santes Zelaya, 1926.
* Rodo J. E., Rubén Dario, «Hombres de América», Barcelona, ​​1920
* Mapes E. K., L’influence française dans l'œuvre de Ruben Dario, P., 1925 (з падрабязнай бібліяграфіяй).

## Беларускія пераклады
Паасобныя вершы на беларускую мову пераклаў Лявон Баршчэўскі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гішпанскія паэты
Ўупі Голдбэрг

**Ўупі Голдбэрг** (), сапраўднае імя — **Кэрын Элэйн Джонсан** (;  13 лістапада 1955 году) — амэрыканская акторка тэатру і кіно, прадусар, сцэнарыст, тэлевядоўца. Адна з самых яркіх галівудзкіх зорак 1980—1990-х гадоў. Ляўрэатка прэміі «Оскар» за найлепшую жаночую ролю другога пляну (1990).

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Гумарысты
Катэгорыя:Асобы радыё
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Літаратары і літаратаркі ЗША
Катэгорыя:Афраамэрыканскія сьпявачкі
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Акторы XXI стагодзьдзя
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі BAFTA
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Эмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Грэмі»
Катэгорыя:Ляўрэаты прэміі «Тоні»
Галівуд

**Галіву́д** () — раён Лос-Анджэлесу, Каліфорнія, разьмешчаны на паўночным-захадзе ад цэнтра гораду. Традыцыйна Галівуд атасаямляецца з амэрыканскай кінаіндустрыяй, паколькі ў гэтым раёне знаходзіцца шмат кінастудый, і жывуць шматлікія вядомыя кінаакторы.

У Галівудзе знаходзіцца вядомая на ўвесь сьвет алея славы — тратуар па Галівудзкаму бульвару і Ўайн-стрыт, у які ўкладзена больш 2500 пяціканцовых зорак з імёнамі кіназорак.

## Беларусы ў Галівудзе
* Лейла Ісмаілава
Галівудзкая алея славы

**Галіву́дзкая але́я сла́вы** () — тратуар па Галівудзкім бульвары і Ўайн-стрыт у Галівудзе, у які ўкладзена больш 2500 пяціканцовых зорак з імёнамі знакамітасьцяў, якія зрабілі, паводле Гандлёвай палаты Галівуду, вялікі ўнёсак у індустрыю забаў.

Першая зорка, закладзеная 9 лютага 1960 году, належыць Джаане Ўудўард, а Гэлі Бэры 4 красавіка 2007 году, стала 2333-й яе ўладальніцай.

Алея славы працягнулася з усходу на захад па Галівудзкім бульвары ад Гаўэр-стрыт да Ля Бры авэню, і з поўначы на поўдзень па Ўайн-стрыт паміж Юка-стрыт і Сансэт бульвар.

У залежнасьці ад таго, каму ўручаюцца зоркі, яны дзеляцца на шэсьць катэгорыяў, якія адрозьніваюцца эмблемаю:
* **кінакамэра** — за ўклад у кінаіндустрыю;
* **тэлевізар** — за ўклад у разьвіцьцё тэлебачаньня;
* **фанограф** — за ўклад у індустрыю гукапісу;
* **радыё-мікрафон** — за ўклад у індустрыю радыё;
* **тэатральная маска** — за ўклад у разьвіцьцё тэатру

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Галівудзкая алея славы на Seeing-Stars.com
* Hollywood Boulevard’s Price of Fame


Катэгорыя:Кінэматограф ЗША
Фармацыя

**Фарма́цыя** ( праз кальку  — лекі і прымяненьне лекаў) — комплекс навукова-практычных дысцыплінаў, якія вывучаюць праблемы стварэньня, бясьпекі, дасьледаваньні, захоўваньня, вырабу, рэалізацыі і маркетынгу лекавых сродкаў, а таксама пошуку прыродных крыніцаў лекавых субстанцыяў.

У комплексе з фармакалёгіяй складае навуку аб леках.