Звязда

«**Зьвязда**» () — штодзённая дзяржаўная газэта Беларусі, заснаваная ў жніўні 1917 году.

Штогод выдаецца 250 нумароў. На 2021 год была адзінай цалкам беларускамоўнай штодзённай газэтай краіны. Падпісны індэкс на «Белпошце» — 63850. Налічвала 10 штомесячных дадаткаў: «Алімпіец», «Жырандоля», «Ігуменскі тракт», «Карані і кроны», «Краіна здароўя», «Мясцовае самакіраваньне», «Пляцдарм», «Сямейная газэта», «Фарпост спакою» і «Чырвоная зьмена».

## Мінуўшчына
Першы нумар выдаў  году ў Менску на расейскай мове Менскі камітэт  Расейскай сацыял-дэмакратычнай работніцкай партыі (бальшавікоў) (РСДРП(б)). Наклад склаў 1500 асобнікаў, якія замовілі ў друкарні Абрама Данцыга па вул. Багадзельная, д. 6 (цяпер вул. Камсамольская ў Цэнтральным раёне Менску). Рэдакцыя знаходзілася па вул. Петраградзкая, д. 6 (цяпер цяпер вул. Ленінградзкая ў Кастрычніцкім раёне Менску). Стваральнікамі і першымі рэдактарамі былі Вільгельм Кнорыньш, Карл Ландэр, Аляксандар Мясьнікян, В. В. Фамін і . Двойчы зачынялася Часовым урадам Расейскай рэспублікі, але выходзіла пад іншымі назвамі: з 15 (28) верасьня па 6 (19) кастрычніка як «Молот»; з 8 (21) кастрычніка па 29 кастрычніка (11 лістапада) як «Буревестник» выдавалася Паўночна-Заходнім абласным камітэтам РСДРП(б). Затым пад першапачатковай назвай.

Праз акупацыю Беларусі немцамі ў першую сусьветную вайну зь лютага 1918-га выдавалася ў Смаленску як газэта Паўночна-Заходняга абласнога і Смаленскага губэрнскага камітэтаў Расейскай камуністычнай партыі (бальшавікоў). Пры канцы красавіка 1918 г. прыпыніла выхад. У чэрвені 1918 г. 4-я Паўночна-Заходняя абласная канфэрэнцыя Расейскай камуністычнай партыі (бальшавікоў) зацьвердзіла Рашэньне аб працягу выданьня газэты, якім абавязала мясцовыя суполкі партыі патрабаваць ад кожнага пісьменнага ў расейскай мове партыйца квітанцыю аб падпісцы на газэту. Са сьнежня зноў у Менску. З пачатку сакавіка 1919-га — орган Цэнтральнага камітэту (ЦК) Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Летувы і Беларусі, 1-19 красавіка выходзіла ў Вільні, з 1 траўня да 8 жніўня — зноў у Менску. У час савецка-польскай вайны праз польскую акупацыю з восені выдавалася ў Смаленску, як штотыднёвік, з 8 жніўня 1920-га — у Менску. З 1925-га друкавалася на беларускай і расейскай мовах.

15 ліпеня 1927 г. Бюро ЦК Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі зацьвердзіла рашэньне: «Пры пераводзе газэты „Звезда“ на беларускую мову пакінуць гэту назву газэты, ужываючы беларускую транскрыпцыю („Зьвязда“)». 9 жніўня 1927 г. газэта ўпершыню выйшла цалкам на беларускай мове і з таго часу зьяўляецца найбуйнейшым беларускамоўным выданьнем у краіне. У 1920-30-я гады асьвятляла калектывізацыю ды індустрыялізацыю. У 1930-я гады вінаваціла беларускую  ў  і нацыянал-дэмакратызме.

Падчас Другой сусьветнай вайны выходзіла ў Менску, потым у Магілёве і Гомлі (да 13 жніўня 1941 г.). У траўні — верасьні 1942-га Менскі падпольны камітэт Камуністычнай партыі (бальшавікоў) Беларусі (КП(б)Б) нелегальна выдаў 4 нумары (рэдактары: Уладзімер Амельянюк — №1, У. К. Нікіфараў — №2-4). З 27 студзеня 1943-га да 1 ліпеня 1944-га выдавалася ЦК КП(б)Б і Менскім абласным камітэтам КП(б)Б у партызанскай зоне ў Любанскім раёне, на высьпе Зыслаў пасярод балотаў. Выйшлі 93 нумары (у студзені 1943-га — лютым 1944-га рэдактар ). З 10 ліпеня 1944-га выдаецца ў Менску, да 1991 орган ЦК КПБ, Вярхоўнага Савету і Савету міністраў БССР.

У газэце «Зьвязда» пачыналі друкавацца народны пісьменьнік Беларусі Іван Шамякін, народныя паэты Беларусі Максім Танк, Пімен Панчанка і Ніл Гілевіч.

У 2000 годзе стварылі вэб-бачыну газэты «Зьвязда». 16 чэрвеня 2005 г. у гонар газэты ў Менску назвалі праспэкт. На 18 траўня 2012 г. існавала 10 помнікаў, прысьвечаных газэце. На 9 жніўня 2012 г. зьяўлялася *адзінай* у Беларусі беларускамоўнай *штодзённай* газэтай, як і найбуйнейшым беларускамоўным выданьнем. У 2013 годзе адзін нумар газэты каштаваў 1800 рублёў. 

У красавіку 2014 году «Зьвязда» атрымала галоўную ўзнагароду Нацыянальнага конкурсу «Залатая Літара» ў намінацыі «Найлепшы творчы праект году рэспубліканскіх друкаваных СМІ, інфармацыйных агенцтваў» за спэцвыпуск «Пляцдарм» пра войска і вайскоўцаў пры садзейнічаньні Міністэрства абароны Беларусі. На 9 жніўня 2017 году ў газэце было 175 штатных супрацоўнікаў.

### Наклад
* 1917 г., № 1 — 1500 асобнікаў
* 1918 г., № 1 — 16 тыс. ас.
* 1928 г., № 1 — 9000 ас.
* 1942 г., № 1 — 2500 ас.
* 1991 г., № 2 — 102,8 тыс. ас.
* 1992 г., № 1 — 81,1 тыс. ас.
* 1993 г., № 1 — 207 тыс. ас.
* 1994 г., № 1 — 173 тыс. ас.
* 1995 г., № 1 — 177,7 тыс. ас.
* 1996 г., № 1 — 113,3 тыс. ас.
* 2011 г., № 1 — 33,3 тыс. ас.
* 2013 г., № 1 — 26,1 тыс. ас.
* 2016 г., № 1 — 20,6 тыс. ас.
* 2021 г., № 1 — 14,8 тыс. ас.

### Галоўныя рэдактары
* Аляксандар Мясьнікян (9 жніўня — лістапад 1917)
* Вільгельм Кнорыньш (канец лістапада 1917 — сьнежань 1920)
* Яфім Генкін (1921)
* Вітольд Ашмарын (1921)
* Вульф Нодэль (1921—1925)
* Уладзімер Валынскі (кастрычнік 1925)
* Валер Шафранскі (травень 1927)
* Майсей Шульман (травень — 8 жніўня 1927)
* Іван Асьмоў (9 жніўня 1927 — травень 1930)
* Арон Мітлін (чэрвень—кастрычнік 1930)
* Станіслаў Будзінскі (кастрычнік 1930 — лістапад 1931)
* Міхаіл Гарын (лістапад 1931 — жнівень 1932)
* Рыгор Брагінскі (верасень 1932 — травень 1934)
* Навум Ленцнэр (чэрвень 1934 — студзень 1935)
* Мікалай Сьцернін (студзень 1935 — жнівень 1936)
* Аляксандар Джалюк (жнівень — кастрычнік 1936)
* Зьміцер Юркоў (кастрычнік 1936 — кастрычнік 1937)
* Ізраіль Афенчэім (кастрычнік 1937 — ліпень 1938)
* Дзям’ян Лебедзеў (жнівень 1938 — жнівень 1939)
* Цімафей Гарбуноў (жнівень 1939 — сакавік 1941)
* Міхаіл Астапенка (сакавік—жнівень 1941)
* Уладзімер Амельянюк (студзень — 26 траўня 1942)
* Вячаслаў Нікіфараў (26 траўня — 26 верасьня 1942)
* Уладзімер Казачонак (27 верасьня 1942 — 24 студзеня 1943)
* Міхаіл Барашкаў (25 студзеня 1943 — 21 лютага 1944)
* Васіль Самуцін (1944—1945)
* Даніла Драгун (1945—1954)
* Васіль Пыжкоў (1954—1969)
* Мікалай Дзялец (1969—1973)
* Аркадзь Тоўсьцік (1973—1986)
* Іван Макаловіч (1986—1989)
* Уладзімер Наркевіч (1989 — 8 лістапада 2011)
* Алесь Карлюкевіч (8 лістапада 2011 — 15 сьнежня 2016)
* Павал Сухарукаў (15 сьнежня 2016 — 20 жніўня 2020)
* Алесь Карлюкевіч (з 20 жніўня 2020 году)

## Крыніцы

## Літаратура
*  
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
** Архіў pdf
* У сацыяльных сетках: Фэйсбук, УКантакце, Твітэр
* «Звезда» (1917-1927) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі
* «Звезда» (1925 год) // Kamunikat.org 

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Штодзёньнікі
Катэгорыя:Беларускія інтэрнэт-СМІ
Катэгорыя:Савецкі раён (Менск)
Катэгорыя:Дзяржаўныя СМІ
Катэгорыя:Культура Менску
Катэгорыя:Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1917 годзе