open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
А-ліга чэмпіянату Летувы па футболе 2024 году

**А-ліга 2024 году** — 35-ы розыгрыш А-лігі, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Летувы, які праходзіў з 1 сакавіка па 9 лістапада 2024 году. Чэмпіёнам стаў «Жальгірыс», які тым самым здабыў свой 11-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел дзесяць клюбаў, зь якіх дзевяць былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а «Трансынвэст» прасунуўся зь Першай лігі, замяніўшы «Рытэрай».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Судувай», якая заняла дзявятае месца ў А-лізе, і «Бэ1 НФА», які заняў другое месца ў Першай лізе. Перамогу ў сэрыі пэнальці здабыла «Судува», і клюбы засталіся ў сваіх лігах.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт А-лігі

Катэгорыя:Чэмпіянат Летувы па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Прэм’ер-ліга чэмпіянату Фарэрскіх астравоў па футболе 2024 году

**Прэм’ер-ліга 2024 году** — 82-і розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Фарэрскіх астравоў, які праходзіў з 9 сакавіка па 26 кастрычніка 2024 году. Чэмпіёнам стаў «Вікінгур», які тым самым здабыў свой трэці тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел дзесяць клюбаў, зь якіх восем былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а два клюбы прасунуліся зь Першага дывізіёну — «Скаля» і «Рунавік». Гэтыя клюбы замянілі АБ і «Твэройры».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Фэдэрацыі футболу Фарэрскіх астравоў

Катэгорыя:Чэмпіянат Фарэрскіх астравоў па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Прэм’ер-ліга чэмпіянату Казахстану па футболе 2024 году

**Прэм’ер-ліга 2024 году** — 33-і розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Казахстану, які праходзіў з 1 сакавіка па 10 лістапада 2024 году. Чэмпіёнам стаў «Кайрат», які тым самым здабыў свой чацьвёрты тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры мусілі браць удзел 14 клюбаў, зь якіх 11 былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а тры клюбы прасунуліся зь Першай лігі — «Елімай», «Туран» і «Жэніс». Гэтыя клюбы замянілі «Акжэтпэс», «Касьпі» і «Аксу». Аднак перад пачаткам сэзону ліцэнзію на ўдзел не атрымаў «Мактаарал», і колькасьць удзельнікаў скарацілася да 13.

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт Казаскай футбольнай лігі

Катэгорыя:Чэмпіянат Казахстану па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Сырбут

**Сырбут** (*Сірбут*, *Сурбот*, *Сурэбуць*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сысебут, Сысбод або Сырабод (Sisebut, Sisbod, Sirobodus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сір- (-сер-, -сіс-) (імёны ліцьвінаў Сіргоўд, Сіргут, Сірмонт; германскія імёны Siriaud, Sergudo, Sirmont) паходзіць ад гоцкага sisu 'чароўны сьпеў, заклён', а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Миско Сиробут* (1649 год); *Surebuciowna* (1801 год); *Krzysztof Syrbutowicz* (1809 год); *Marianna Syrbutowicz* (1809 год); *Ludwika Surbotowicz* (1813 год); *Katarzyna Sirbut* (1847 год); *Syrbutowicz* (1885—1889 гады).

## Глядзіце таксама
* Сыры
* Бота
* Бода

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Аргентынскі пэса

**Пэ́са** () — валюта Аргентыны, уведзеная ў 1992 року. Сымбаль — $. Код ISO 4217 — **ARS**. Адзін пэса дзеліцца на 100 *[[сэнтава]]*. Манэты наміналамі ад 1 сэнтава да 10 пэса ўсё яшчэ лічацца сапраўднымі, аднак больш ня б’юцца з прычыны нізкай вартасьці. Тое самае і з банкнотамі: наміналы 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 і 2000 больш ня друкуюцца.

Да 31 сьнежня 1991 року аргентынская валюта называлася аўстралем і была замененая па курсе 10 000 аўстраляў да аднаго пэса. Аднак і сучасная валюта значна абясцэньваецца: у 1992 року фіксаваны абменны курс складаў 1 пэса да 1 даляру ЗША, а ў пачатку 2023 — 178:1. Фіксаваны эканамічны курс быў скасаваны пасьля ; курс адразу ж падскочыў да 4 пэса за 1 даляр ЗША (75% дэвальвацыя), аднак пазьней урэгуляваўся вакол прапорцыі 3:1. Доўгі час урад здолеў утрымліваць прыкладна стабільны курс у межах 2,90—3,10 пэса/даляр ЗША. З 2008 року інфляцыя пачынае ўзрастаць. Прэзыдэнтка Крыстына Фэрнандэс дэ Кіршнэр у 2011—2015 роках уводзіла абмежаваньні на продаж/куплю валюты. Гэта дазволіла зьменшыць , аднак зьявіўся і «чорны» рынкавы курс. Новы прэзыдэнт Маўрысіё Макры скасаваў валютныя абмежаваньні, што дапамагло амаль наблізіць афіцыйны абменны курс да неафіцыйнага. Аднак надалей пэса імкліва абясцэньваўся да даляра: ад 14:1 у пачатку 2016 року да 370:1 у лістападзе 2023.

12 сьнежня 2023 року міністар эканомікі Люіс Капута ўсталяваў афіцыйны абменны курс пэса да даляра роўным 800:1, імгненна дэвальваваўшы нацыянальную валюту на 54%. Рынкавы курс тады дасягаў 1000 пэса да даляру. У красавіку 2024 року інфляцыя пэса ў параўнаньні зь мінулагоднім пэрыядам склала 289,4%.

У лістападзе 2022 року аргентынскія ўлады ўвялі «турыстычны даляравы» абменны курс, прызначаны для разьлікаў замежнымі аплатнымі карткамі. На час увядзеньня адзін даляр ЗША каштаваў па ім 355 пэса замест «афіцыйных» 195 пэса. Гэта было зроблена дзеля магчымасьці замежным турыстам карыстацца карткамі без патрэбы абменьваць валюту на чорным рынку. У выніку за 2022 год колькасьць выдаткаваных турыстычных даляраў вырасла ў пяць разоў.

У лістападзе 2024 року Цэнтральны банк Аргентыны ўвёў у абарачэньне банкноту наміналам 20 000 пэса.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аргентынскія банкноты 
* Банкноты і манэты Цэнтральнага банку Аргентыны (няпоўны сьпіс) 
* Каталёг аргентынскіх манэтаў

Пэса
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1826 годзе
Катэгорыя:Валюты ў звароце
Другая плоць

«**Другая плоць**» () — двухтомнае філязофска-фэмінісцкае эсэ Сымоны дэ Бавуар, апублікаванае ў 1949 годзе. 

Ад пачатку эсэ пісалася як філязофскі адначасова экзыстэнцыялісцкі і фэнамэналягічны тэкст, але праца таксама зьяўлялася часткай большага аўтабіяграфічнага праекту.

Гэтае эсэ&nbsp;— гэта ня простае назіраньне за становішчам жанчынаў пасьля Другой сусьветнай вайны; гэта твор з філязофскім зьместам, багаты на літаратурныя, гістарычныя, сацыялягічныя, біялягічныя і мэдыцынскія спасылкі. Крэда, якое ўскосна прасочваецца на старонках, заключаецца ў тым, што ні ў адной жанчыны няма дакладнага лёсу. 

## Структура эсэ

Эсэ прысьвечанае Жаку-Лярану Босту. «Другая плоць» падзеленая на два тамы, якія складаюцца адпаведна з трох і чатырох частак.
; Том I:
: Уступ
: Частка першая: «Лёс»
: Частка другая: «Гісторыя»
: Частка трэцяя: «Міты»

; Том II:
: Уступ
: Частка першая: «Навучаньне»
: Частка другая: «Сытуацыя»
: Трэцяя частка: «Абгрунтаваньні»
: Частка чацвёртая: «Да вызваленьня»
: Заканчэньне

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Кнігі 1949 году
Катэгорыя:Сымона дэ Бавуар
Катэгорыя:Філязофія
Катэгорыя:Фэмінізм
Катэгорыя:Філязофская літаратура
Катэгорыя:Забароненыя кнігі
Катэгорыя:Француская літаратура
Катэгорыя:Скандалы
Беларускі нацыянальны фронт

**Белару́скі нацыяна́льны фронт** (БНФ) — нацыяналістычная арганізацыя, створаная ў Вільні ў 1936 року. Кіраўнік — ксёндз Вінцэнт Гадлеўскі.

Група стаяла на грунце незалежнасьці Беларусі, выступала супраць антыбеларускай дзейнасьці камуністаў. Выдавала газэту «Беларускі фронт». Перад прыходам Саветаў у 1940 року Вінцэнт Гадлеўскі і Мікола Шкялёнак зьбеглі празь мяжу ў Варшаву, дзе ксёндз Гадлеўскі апублікаваў праграму арганізацыі дзеля распаўсюду ў эўрапейскай дыяспары беларусаў. У гэты час БНФ служыў легальным прыкрыцьцём стваранай ваенізаванай арганізацыі Беларуская незалежніцкая партыя (БНП).

## Глядзіце таксама
* Беларускі вызвольны фронт
* Беларускі народны фронт

Катэгорыя:Катэгорыі эўрапейскіх партыяў
Катэгорыя:Нацыяналістычныя партыі Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1936 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1940-я гады
Катэгорыя:Антысавецкія падпольныя арганізацыі на Беларусі
Катэгорыя:Вінцэнт Гадлеўскі
Ібут

**Ібут** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Ібод (Ibodus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова іў- (імя ліцьвінаў Івар; германскае імя Iwar) паходзіць ад стараісьляндзкага yr 'ціс' ('лук'), а аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) — ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Трокі|Троцкое]] волости. Таляту Кезкгаиловичу пять чоловеков: Кибута а Ибута… У Стравникох. Монивиду чотыри чоловеки, на имя: Ибута* (1440—1492 гады).

## Глядзіце таксама
* Іва
* Бота
* Бода

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ясвад

**Ясвад** або **Ясвод** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Асвад (Asuad) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ас- (ос-) (імёны ліцьвінаў Осман, Асьміна, Ашнар; германскія імёны Osman, Osminna, Asinar) паходзіць ад гоцкага *anseis, германскага ans 'паганскае боства, ідал', а аснова -вад- — ад гоцкага wadi 'прысяга, абавязаньне'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *У [[Кернаў|Кернаве]] и у [[Майшагола|Моишокголе]] Волчку жъ пять чоловековъ у Попортьскои волости… Ясвод* (9 лістапада 1449 году).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мэйстрылііга 2024 году

**Мэйстрылііга 2024 году** — 34-ы розыгрыш Мэйстрыліігі, найвышэйшага футбольнага дывізіёну Эстоніі, які праходзіў з 1 сакавіка па 9 лістапада 2024 году. Чэмпіёнам стала «Левадыя», якая тым самым здабыла свой 11-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел дзесяць клюбаў, зь якіх дзевяць былі ўдзельнікамі папярэдняга сэзону, а «Нымэ Юнайтэд» прасунуўся з Эсіліігі, замяніўшы «Хар’ю».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Калевам», які заняў дзявятае месца ў Мэйстрыліізе, і «Віімсі», які заняў другое месца ў Эсіліізе. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыў «Калеў», і клюбы засталіся ў сваіх лігах.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Эстонскага футбольнага зьвязу

Катэгорыя:Чэмпіянат Эстоніі па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Найвышэйшая ліга чэмпіянату Латвіі па футболе 2024 году

**Найвышэйшая ліга 2024 году** — 33-і розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Латвіі, які праходзіў з 8 сакавіка па 9 лістапада 2024 году. Чэмпіёнам стала «Рыская футбольная школа», якая тым самым здабыла свой трэці тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел дзесяць клюбаў, зь якіх дзевяць былі ўдзельнікамі папярэдняга сэзону, а «Гробіня» прасунулася зь Першай лігі, замяніўшы «Супэр-Нову».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Гробіняй», якая заняла дзявятае месца ў Найвышэйшай лізе, і «Албэртсам», які заняў трэцяе месца ў Першай лізе. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыла «Гробіня», і клюбы засталіся ў сваіх лігах.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Найвышэйшай лігі

Катэгорыя:Чэмпіянат Латвіі па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Вэйкаўсьлііга 2024 году

**Вэйкаўсьлііга 2024 году** — 94-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Фінляндыі, які праходзіў з 6 красавіка па 19 кастрычніка 2024 году. Чэмпіёнам стаў КуПС, які тым самым здабыў свой сёмы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 12 клюбаў, зь якіх 10 былі ўдзельнікамі папярэдняга сэзону, а ЭІФ і «Гністан» прасунуліся з Юкёнэна, замяніўшы «Хонку» і КТП.

## Рэгулярны сэзон

### Табліца


### Вынікі гульняў

## Чэмпіёнскі раўнд
### Табліца

### Вынікі гульняў

## Раўнд на паніжэньне
### Табліца

### Вынікі гульняў

## Плэй-оф за Лігу канфэрэнцыяў
Клюбы, якія занялі месцы з чацьвёртага па восьмае, згулялі ў плэй-оф за Лігу канфэрэнцыяў, прычым чацьвёртая каманда чэмпіёнскага раўнду трапіла адразу ў фінал, а астатнія пачыналі з чвэрцьфіналу. Пераможца здабыў кваліфікацыю ў першы кваліфікацыйны раўнд Лігі канфэрэнцыяў.

## Пераходныя матчы
Па заканчэньні сэзону прайшлі пераходныя матчы паміж «Лахці», які заняў пятае месца ў групе на паніжэньне Вэйкаўсьліігі, і «Яра», другой камандай Юкёсьліігі. Перамогу па суме дзьвюх сустрэч здабыў «Яра» і павысіўся ў Вэйкаўсьліігу, а «Лахці» адправіўся ў Юкёсьліігу.

**Першы матч**

**Матч у адказ**

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Вэйкаўсьліігі

Катэгорыя:Чэмпіянат Фінляндыі па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2025—2026 гадоў

**Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2025—2026 гадоў** — 71-ы розыгрыш трафэю з часоў Кубка эўрапейскіх чэмпіёнаў і 34-ы розыгрыш пад назвай Ліга чэмпіёнаў УЭФА. Фінал адбудзецца на стадыёне «Пушкаш-Арэна» у Будапэшце 30 траўня 2026 году. Пераможца аўтаматычна здабудзе месца ў плэй-оф Лігі чэмпіёнаў наступнага сэзону, а таксама фінале Міжкантынэнтальнага кубка 2026 году, групавым этапе клюбнага чэмпіянату сьвету 2029 году, а таксама атрымае права згуляць супраць пераможцы Лігі Эўропы УЭФА сэзону 2025—2026 гадоў у Супэркубку УЭФА 2026 году. Гэта першы сэзон Лігі чэмпіёнаў, у якім бяруць удзел шэсьць клюбаў з адной краіны. Гэтак ангельская Прэм’ер-ліга атрымала дадатковае месца дзякуючы рэйтынгу каэфіцыентаў УЭФА, а «Тотэнгэм Готспур» атрымаў сваё месца дзякуючы перамогі ў Лізе Эўропы папярэдняга сэзону.

## Расклад матчаў
Гульнявыя дні ўсіх матчаў былі заплянаваныя ў аўторкі ды серады зь некаторымі зьменамі. Гэтак быў усталяваны адзін «асаблівы тыдзень», падчас якога чацьвер таксама будзе гульнявым днём. Ува астатніх этапах зьменаў няма, то бок матчы будуць ладзіцца толькі аўторкамі ды серадамі, акрамя самога фіналу.

## Кваліфікацыйныя раўнды

### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

### Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф

## Этап лігі

Лёсаваньне этапу лігі Лігі чэмпіёнаў адбылося ў Манака 28 жніўня 2025 году. 36 клюбаў былі падзеленыя на чатыры кошыкі зь дзевяцьцю камандамі ў кожнай, грунтуючыся на клюбных каэфіцыентах УЭФА, за выключэньнем уладальніку тытулу Лігі чэмпіёнаў, які аўтаматычна трапіў пад першым нумарам у першы кошык.

36 клюбаў былі абраныя ўручную, а затым аўтаматызаванае праграмнае забесьпячэньне выпадкова выцягнула восем розных супернікаў, вызначаючы, якія з матчаў будуць ладзіцца дома, а якія ў гасьцях. Кожны клюб спадкаецца з двума супернікамі з кожнай з чатырох кошыкаў, пры гэтым адным на хатнім стадыёне і другім на выезьдзе. Каманды не маглі сустрэцца з супернікамі з сваёй уласнай асацыяцыі.

«Будэ-Глімт», «Кайрат», «Пафас» і «Юніён» дэбютавалі ў этапе лігі. «Кайрат», які базуецца ў Алматы, стаў самай усходняй камандай, якая калі-небудзь кваліфікавалася ў Лігу чэмпіёнаў, а пасьля выязной гульні супраць «Спортынгу» будзе ўсталяваны новы рэкорд самай доўгай выправы ў турнірах УЭФА, бо «Кайрат» мусіць пераадолець прыблізна 7200 км з Алматы ў Лісабон, улічваючы, што партугальскія ўлады забаранілі рэйсы, якія пралятаюць праз паветраную прастору Расеі ў выніку расейскага ўварваньня ва Ўкраіну. Акрамя таго, «Будэ-Глімт», які базуецца ў Будэ за Палярным кругам, стаў самай паўночнай эўрапейскай камандай, якая калі-небудзь брала ўдзел у Лізе чэмпіёнаў. Гэта першы раз, калі нарвэская каманда будзе спаборнічаць у турніры з сэзону 2007—2008 гадоў, а таксама першы сэзон з сэзону 2005—2006 гадоў, у якім аніводная ўкраінская каманда не кваліфікавалася ў групавы этап ці фазу лігі.

Усяго на гэтым этапе будуць змагаліся прадстаўнікі 16 нацыянальных асацыяцыяў.

### Табліца

### Вынікі

## Плэй-оф
### Раўнд плэй-оф

### 1/8 фіналу

### 1/4 фіналу

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

2025
Катэгорыя:2025 год у футболе
Катэгорыя:2026 год у футболе
Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў

**Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2025—2026 гадоў** — 5-ы сэзон трэцяга паводле статуснасьці эўрапейскага турніру УЭФА. Гэта будзе другі розыгрыш, які будзе ладзіцца ў новым фармаце з удзелам 36 камандаў у асноўнай частцы. Новы фармат таксама не дазваляе камандам пераходзіць зь Лігі Эўропы ў Лігу канфэрэнцыяў пасьля лігавага этапу, а таму ўладальнік тытулу леташняга сэзону, якім быў «Чэлсі», ня здолее абараніць свой тытул, бо пераможца Лігі канфэрэнцыяў аўтаматычна кваліфікуецца ў лігавы этап Лігі Эўропы. Тым ня менш, «Чэлсі» ўжо кваліфікаваўся ў лігавы этап Лігі чэмпіёнаў 2025—2026 гадоў дзякуючы квоце ад нацыянальнай лігі.

Фінал будзе згуляны на «Рэд Бул Арэне» ў Ляйпцыгу, Нямеччына. Пераможца турніру аўтаматычна кваліфікуецца ў Лігу Эўропы 2026—2027 гадоў, але як і ў гэтым сэзоне чэмпіён можа атрымаць месца ў Лізе чэмпіёнаў, калі здолее кваліфікавацца туды ад нацыянальнай лігі.

## Расклад матчаў
Матчы заплянаваныя быць згулянымі чацьвяргамі, акрамя фіналу, які адбудзецца ў сераду, але ў выключных выпадках фінал можа ладзіцца ў аўторак ці сераду праз канфлікты ў раскладзе. У адзін эксклюзіўны тыдзень, як то 18 сьнежня, будзе ладзіцца з гульнямі ў сераду і чацьвер.

## Кваліфікацыйныя раўнды

### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

### Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф

## Этап лігі
У лігавы этап Лігі канфэрэнцыяў трапілі 24 пераможцы раўнду плэй-оф Лігі канфэрэнцыяў, а таксама 12 клюбаў, якія зазналі паразу у плэй-оф раўнду Лігі Эўропы. Лёсаванне этапу лігі сэзону 2025—2026 гадоў адбылося ў Манака 29 жніўня 2025 году. 36 клюбаў былі падзеленыя на шэсьць кошыкаў па шэсьць камандаў у кожным у залежнасьці клюбнага каэфіцыенту ў рэйтынгу УЭФА.

Цырымонія лёсаваньня адбылася адначасна зь лёсаваньнем лігавым этапам Лігі Эўропы 2025—2026 гадоў, у адрозьненьне ад папярэдняга сэзону. Тады лёсаваньне сярод 36 клюбаў ладзілася ўручную аднога за адным, але цяпер усё было зробленае з дапамогай кампутара. У выніку кожная каманда сустракаецца з адным супернікам з кожнага з шасьці кошыкаў, прычым з кожнай пары кошыкаў будзе згуляны адзін хатні матч і адзін выязны. Клюбы з адной асацыяцыі не маглі сустрэцца паміж сабою, а сярож супернікаў маглі быць толькі максымум дзьве каманды з адной асацыяцыі.

«Крыстал Пэлас», «Дрыта», «Гамрун Спартанз», «КуПС», «Раё Вальекана», «Самсунспор», «Шэлбурн», «Шкендыя», «Сыгма» і «Ўнівэрсытаця» дэбютуюць у групавым этапе буйных спаборніцтваў УЭФА або ў лігавым этапе. «Гамрун Спартанз» стала першай камандай з Мальты, якая згуляе ў групавым этапе буйных спаборніцтваў УЭФА. Усяго ў лігавым этапе будуць прадстаўленыя 29 нацыянальных асацыяцыяў. Польшча стала першай краінай, ажно чатыры прадстаўніка якой згуляюць у групавым/лігавым этапе Лігі канфэрэнцыяў, і гэта таксама першы выпадак у гісторыі, калі чатыры польскія клюбы спаборнічаюць на групавым этапе спаборніцтваў УЭФА.

### Табліца

### Вынікі

## Плэй-оф
### Раўнд плэй-оф

### 1/8 фіналу

### 1/4 фіналу

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ліга канфэрэнцыяў УЭФА на афіцыйным сайце УЭФА.

2025
Катэгорыя:2025 год у футболе
Катэгорыя:2026 год у футболе
Вандроўкі па Вільні

**«Вандроўкі па [[Вільня|Вільні]]»** — кніга Лявона Луцкевіча, прысьвечаная беларускім мясьцінам Вільні.

## Гісторыя

Кніга-гід па беларускіх мясьцінах Вільні напісаная Лявонам Луцкевічам. Ён быў адным зь першых ініцыятараў адраджэньня беларускага культурнага жыцьця ў Вільні напрыканцы 80-ых гадоў. Публікаваўся ў летувіскім і беларускім друку, браў актыўны ўдзел у стварэньні беларускай прэсы ў Летуве. Быў аўтарам беларускіх перадачаў на Летувіскім радыё. Самым гарачым захапленьнем Лявона Луцкевіча была Вільня.

«Вандроўкі па Вільні» — вынік працы, якую аўтар зрабіў дзеля вывучэньня гісторыі беларускай Вільні. Аўтар не дачакаўся сваіх досьледаў у выглядзе асобнай кнігі. У канцы 1992 г. скарочаны варыянт «Вандровак» быў надрукаваны ў № 12 часопісу «Нёман» пад загалоўкам «Вільня».

У 2016 годзе «Вандроўкі па Вільні» былі перавыдадзеныя ў менскім выдавецтве «Белпрынт» (фатаздымкі В. Савянкова, В. Арбатаўскаса, К. Атаманчыка).

## Крыніцы

Катэгорыя:Кнігі
Катэгорыя:Вільня
Катэгорыя:Лявон Луцкевіч
Катэгорыя:Беларусы ў Летуве
Тырэль

**Тырэль** (*Цірыль*, *Тырыль*), **Тырыла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Тырэль (Tyrell) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дзір- (дзер-, цір-) (імёны ліцьвінаў Дзерык, Дзірман, Дырмунт; германскія імёны Diericke, Direman, Deormund) паходзіць ад гоцкага dius, германскага tiur 'зьвер'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *у [[Васілішкі|Василишъском]] повете… земль пустовских… Тирилишка* (16 ліпеня 1521 году); *Jur Tyrel* (1738 год); *Tyryliszki* (1744 год); *Tyryl… Tyryło* (1775 год); *Tyriła* (1782 год); *Tyryllo* (1801, 1802, 1808 і 1809 гады); *Tirillo* (1802 год); *Казиміръ Станиславовичъ Дерелло* (1887 год).

## Носьбіты
Тырыла (*Tyrylo*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вінгер

**Вінгер** (*Вінгір*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Вінгер або Вінігер (Winger, Winiger) і Гервін (Gerwin) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) паходзіць ад гоцкага wins 'сябар', а аснова -гер- (-гар-, -гір-) (імёны ліцьвінаў Гералт, Гермонт, Бутгер; германскія імёны Gerolt, Geromont, Butger) — ад стараісьляндзкага geirr, стараверхненямецкага gēr 'дзіда'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *torrentem eorum Vinger* (24 верасьня 1432 году); *et torrentem Vinger* (10 траўня 1501 году); *реку Винкгерь* (30 ліпеня 1533 году); *Antoni Wingierewicz* (1815 год).

## Носьбіты
На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Вінгірэвіч у летувізаванай форме.

У 1612 годзе ўпамінаўся маёнтак Вінгірышкі ў Вількамірскім павеце.

На гістарычнай Браслаўшчыне існуе вёска Вінгіры.

## Глядзіце таксама
* Віна
* Гера

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бэста дэйльд карля 2024 году

**Бэста дэйльд карля 2024 году** — 113-ы розыгрыш найвышэйшага футбольнага дывізіёну Ісьляндыі, які праходзіў з 6 красавіка па 27 кастрычніка 2024 году. Чэмпіёнам стаў «Брэйдаблік», які тым самым здабыў свой трэці тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел 12 клюбаў, зь якіх дзесяць былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а два клюбы прасунуліся зь Першага дывізіёну — «Акранэс» і «Вэстры». Гэтыя клюбы замянілі «Вэстманаэяр» і «Кефлявік».

## Рэгулярны сэзон

### Табліца


### Вынікі гульняў

## Чэмпіёнскі раўнд
### Табліца

### Вынікі гульняў

## Раўнд на паніжэньне
### Табліца

### Вынікі гульняў

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Фэдэрацыі футболу Ісьляндыі

Катэгорыя:Чэмпіянат Ісьляндыі па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Прэм’ер-дывізіён чэмпіянату Ірляндыі па футболе 2024 году

**Прэм’ер-дывізіён 2024 году** — 40-ы розыгрыш Прэм’ер-дывізіёну, які праходзіў з 16 лютага па 1 лістапада 2024 году. Улічваючы Дывізіён А, які быў папярэднікам Прэм’ер-дывізіёну і меў статус найвышэйшага дывізіёну, гэта быў 104-ы розыгрыш чэмпіянату Ірляндыі ў найвышэйшым дывізіёне.

Чэмпіёнам стаў «Шэлбурн», які тым самым здабыў свой 14-ы тытул у найвышэйшым дывізіёне.

## Клюбы
У турніры бралі ўдзел дзесяць клюбаў, зь якіх восем былі найлепшымі паводле вынікаў папярэдняга сэзону, а «Голўэй Юнайтэд» і «Ўотэрфард» прасунуліся зь Першага дывізіёну, замяніўшы «Корк Сіці» і «Унівэрсытэцкі Коледж Дубліна».

## Табліца


## Вынікі гульняў

## Пераходны матч
Клюбы Першага дывізіёну, якія занялі месцы з другога па пятае, трапілі ў плэй-оф на павышэньне. Іх пераможца «Брэй Ўондэрэрз» сустрэўся ў фінальным пераходным матчы зь дзявятай камандай Прэм’ер-дывізіёну, «Драгеда Юнайтэд». Перамогу здабыў «Драгеда Юнайтэд», і клюбы засталіся ў сваіх лігах.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Лігі Ірляндыі

Катэгорыя:Чэмпіянат Ірляндыі па футболе
Катэгорыя:2024 год у футболе
Ліга Эўропы УЭФА 2024—2025 гадоў

**Ліга Эўропы УЭФА 2024—2025 гадоў** — 54-ы сэзон другога паводле статуснасьці эўрапейскага турніру УЭФА, і 16-ы зь іх пасьля перайменаваньня Кубка УЭФА ў Лігу Эўропы УЭФА.

У фінале, які прайшоў на стадыёне «Сан-Мамэс» у Більбао (Гішпанія), ангельскі «Тотэнгэм Готспур» перамог «Манчэстэр Юнайтэд» зь лікам 1:0 і тым самым у трэці раз стаў пераможцам турніру. Як пераможца Лігі Эўропы, «Тотэнгэм Готспур» аўтаматычна кваліфікаваўся ў лігавы этап Лігі чэмпіёнаў 2025—2026 гадоў.

## Кваліфікацыйныя раўнды

### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

### Кваліфікацыйны раўнд плэй-оф

## Лігавы этап

### Вынікі

## Плэй-оф
### Раўнд плэй-оф

### 1/8 фіналу

### Чвэрцьфінал

### Паўфінал

### Фінал

## Глядзіце таксама
* Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2024—2025 гадоў
* Ліга канфэрэнцыяў УЭФА 2024—2025 гадоў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Ліга Эўропы УЭФА 2024—2025 гадоў на афіцыйным сайце УЭФА

2025
Катэгорыя:2024 год у футболе
Катэгорыя:2025 год у футболе
Рам

**Рам** — мужчынскае імя

## Паходжаньне

Рама (Ramo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -рам- паходзіць ад стараісьляндзкага ram(m)r 'дужы, моцны'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Раміла, Рамут, Рамша, Рамаўт, Рамант, Ботрам. Адзначаліся германскія імёны Ramilo, Ramut, Ramsch, Ramald, Ramunt, Bothram.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Ramko (Ramk), Ramel (Ramela), Ramut (Ramot), Ramsz (Ramisz, Ramiesz, Ramusz), Bartram (Bertram), Ingram, Sindram, Witram.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Буйвід|Буйвид]] Рамович* (1537 год); *Ramowicz* (1831—1863 гады).

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Лісты Тынта Браса

***Лісты Тынта Браса*** () — італьянская порнастужка, якую зьняў рэжысэр Тынта Брас у 1995 годзе. Стужка была заснаваная на лістах, якія пісалі Тынта Брасу. Ён выбірае некаторыя зь іх і стварае стужку.

Стужка мае выявы з голага цела і каханьня. Музыку для стужкі напісаў і стварыў Рыц Арталяні.

## Зьмест
Стужка падзеленая на дзевяць частак. Усе маюць асобных дзеячоў і асобны зьмест. Часткі не зьвязаныя адно з адною. Тынта Брас разам са сваёю таварышкаю выбірае нейкія лісты. Іх пішуць жанчыны з усяе Італіі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Лісты Тынта Браса'' на БЗФІ
* ''Лісты Тынта Браса'' на Народнам аб’яднаньні кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў

Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1995 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 1995 году
Катэгорыя:Фільмы 1995 году
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1990-х італьянскай мовай
Катэгорыя:Фільмы Тынта Браса
Рада па люксэмбурскай мове

**Рада па люксэмбурскай мове** (**Conseil permanent de la langue luxembourgeoise** і скарочана **CPLL**) — кансультатыўны орган, зьвязаны з разьвіцьцём люксэмбурскае мовы.

## Мэта Рады
Рада па люксэмбурскай мове — гэта ўстанова, якая дае сваё меркаваньне наконт рэалізацыі палітыкі ў дачыненьні да люксэмбурскае мовы. Яна таксама дае парады па пытаньнях правапісу, граматыкі, фанэтыкі і правільнага выкарыстаньня люксэмбурскае мовы. Акрамя таго, яна выказвае меркаваньне аб любым законапраекту або прапанове, якія тычацца люксембургскай мовы.

Правілы люксэмбурскае граматыкі і артаграфіі, якія выдаюцца Цэнтрам люксембургскай мовы, таксама павінны быць паведамлены загадзя савету.
Міхаіл Грыгарэнка (хакеіст)

**Міхаі́л Але́гавіч Грыгарэ́нка** (;  17 верасьня 1994 году, Хабараўск, Расея) — расейскі хакеіст, нападнік клюбу «Трактар» з Кантынэнтальнай хакейнай лігі. У 2012 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Бафала Сэйбрз» у трэцім раўндзе пад агульным 12-м нумарам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на KHL.ru
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хабараўску
Катэгорыя:Расейскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Расеі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Бафала Сэйбрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рочэстэр Амэрыканз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каларада Эвэланш»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу ЦСКА Масква
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каламбус Блю Джэкетс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу СКА Санкт-Пецярбург
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Трактар» Чалябінск
Прэзыдэнцкія выбары ў Польшчы 2025 году

**Прэзыдэ́нцкія выбары ў Польшчы 2025 году** — выбары прэзыдэнта Польшчы, якія прайшлі ў 2 колы 18 траўня і 1 чэрвеня 2025 року.

У 2-м коле выбараў перамог Караль Наўроцкі, які набраў 50,9 % усіх галасоў.

## Права
Паводле Канстытуцыі Польшчы прэзыдэнцкія выбары павінныя адбыцца ў выходны дзень за 75—100 дзён да даты сканчэньня дзеяньня паўнамоцтваў цяперашняга прэзыдэнта Анджэя Дуды. Калі ніводзін з кандыдатаў не набярэ больш за палову галасоў, праз 2 тыдні мае прайсьці другі тур, у якім возьмуць удзел два кандыдаты, якія набралі найбольшую колькасьць галасоў у першым туры.

Паводле Выбарчага кодэксу Польшчы кандыдатам у прэзыдэнты мажа быць асоба, якая сабрала ня меней за 100 тысячаў подпісаў грамадзянаў, што маюць права быць абранымі ў Сойм. Для збору подпісаў ствараўся выбарчы камітэт лікам ня менш за 15 асобаў.

## Кандыдаты
Першымі асобы пра ўдзел у выбарах заявілі Славамір Мэнцэн і Марэк Якубяк. Пазьней, 13 лістапада 2024 году рашыў заявіць аб удзеле ў выбарах Сымон Галаўня. Сымон Галаўня быў трэцім у выбарах 2020 году, дзе набраў 14 % галасоў выбарнікаў. Сымон Галаўня — член злучэньня, якое пануе ў Польшчы. Старшыня ўраду Польшчы Дональд Туск выказаў разуменьне да рашэньня Сымона Галаўні да ўдзелу ў выбарах. Найбольшыя грамады Польшчы не выставілі сваіх удзельнікаў выбараў: 
* ПіС, магчымыя асобы — Матэвуш Маравецкі, Яраслаў Чарнецкі 
* Грамадзянская кааліцыя — Рафал Траскоўскі, або Радаслаў Сікорскі.

## Першае кола галасаваньня
18 траўня 2025 году ў першым коле выбараў у 10-ку вылучэнцаў з найбольшым лікам галасоў трапілі:
# Рафал Тшаскоўскі ад партыі «Грамадзянская плятформа» — 31,36 % (6 147 797);
# Караль Наўроцкі ад партыі «Права і справядлівасьць» — 29,54 % (5 790 804);
# Славамір Мэнцэн ад партыі «Новая надзея» — 14,81 % (2 902 448);
# Гжэгаж Браўн ад партыі «Канфэдэрацыя польская кароны» — 6,34 % (1 242 917);
# Шыман Галоўня ад партыі «Польшча 2050» — 4,99 % (978 901);	
# Адрыян Зандбэрг ад партыі «Разам» — 4,86 % (952 832);
# Магдалена Беят ад партыі «Новая лявіца» — 4,23 % (829 361);
# Крыштаф Саноўскі як незалежны тэлежурналіст — 1,24 % (243 479);
# Яана Сянышын ад «Таварыства дэмакратычнай лявіцы» — 1,09 % (214 198);
# Марэк Якубяк ад фракцыі «Свабодныя рэспубліканцы» — 0,77 % (150 698).

## Вынікі 2-га кола
2 чэрвеня 2025 году Дзяржаўная выбарчая камісія Польшчы (ДВК) паведаміла пра абраньне польскім прэзыдэнтам Караля Наўроцкага, які набраў 50,9 % усіх галасоў.

## Крыніцы

2025
Катэгорыя:Выбары 2025 году
Катэгорыя:Выбары 2025 году ў Эўропе
Катэгорыя:Выбары 2025 году ў Польшчы
Катэгорыя:2025 год у Польшчы
Харчэўня «Будапэшт»

***Харчэўня «Будапэшт»*** () — італьянская порнастужка, якую зьняў рэжысэр Тынта Брас у 1988 годзе. Стужка была заснаваная на аповесьці Марка Лялолі і Сільвіі Брэ.

Стужка мае выявы з голага цела і каханьня. Музыку для стужкі напісаў і стварыў Рыц Арталяні.

## Зьмест
Стужка апісвае падзеі сярод злачынцаў. Стары адвакат спрабуе дапамагчы злодзею з дапамогаю права адабраць харчэўню «Будапэшт». Адвакат аднак забівае аднаго з таварышаў злачынцаў. Яны злыя на адваката і хочуць яму адпомсьціць.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Харчэўня «Будапэшт»'' на БЗФІ
* ''Харчэўня «Будапэшт»'' на Народнам аб’яднаньні кінэматаграфіі, гука, відэа і лічбавых вырабаў
* Здымкі са стужкі ''Харчэўня «Будапэшт»''

Катэгорыя:Эратычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1988 году
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 1988 году
Катэгорыя:Фільмы 1988 году
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы 1980-х італьянскай мовай
Катэгорыя:Фільмы Тынта Браса
Ліга Эўропы УЭФА 2020—2021 гадоў

**Ліга Эўропы УЭФА 2020—2021 гадоў** — 50-ы сэзон другога паводле статуснасьці эўрапейскага турніру УЭФА, і дванаццаты зь іх пасьля перайменаваньня Кубка УЭФА ў Лігу Эўропы УЭФА.

У фінале, які прайшоў на «Арэне Гданьск» 26 траўня 2021 году, гішпанскі «Вільярэал» перамог ангельскі «Манчэстэр Юнайтэд» па пэнальці і ўпершыню ў сваёй гісторыі стаў пераможцам турніру.

## Кваліфікацыйныя раўнды

### Папярэдні раўнд

### Першы кваліфікацыйны раўнд

### Другі кваліфікацыйны раўнд

### Трэці кваліфікацыйны раўнд

## Раўнд  плэй-оф

## Групавы этап
### Група A

### Група B

### Група C

### Група D

### Група E

### Група F

### Група G

### Група H

### Група I

### Група J

### Група K

### Група L

## Плэй-оф
### 1/16 фіналу

### 1/8 фіналу

### Чвэрцьфінал

### Паўфінал

### Фінал

## Глядзіце таксама
* Ліга чэмпіёнаў УЭФА 2020—2021 гадоў

## Вонкавыя спасылкі
* Ліга Эўропы УЭФА 2020—2021 гадоў на афіцыйным сайце УЭФА

2021
Катэгорыя:2020 год у футболе
Катэгорыя:2021 год у футболе
Сарала

**Сарала** (*Зарала*, *Сарул*, *Серуль*, *Сарэль*, *Шэрэль*), **Сарыла** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сарала, Серул, Сарэла або Сарыла (Saralo, Serulus, Sarelo, Sarilo) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -сар- (-сер-) (імёны ліцьвінаў Сарвід, Саргоўд, Сарман; германскія імёны Sarvidis, Saregaud, Saraman) паходзіць ад гоцкага і германскага sarwa 'зброя'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Serulewicz* (1782 год); *Sarolewicz* (1806 год); *Sarelewiczówna* (1811 год); *Sarul* (1819 год); *Zygmunt Saryło* (1856 год); *Marianna Zarałowicz* (1857 год).

## Носьбіты
* Ян Марцінавіч Мангойла Шэрэль — ўпіцкі зямянін, які ўпамінаўся ў 1588 годзе

Сарэля або Сарэла (Sarela) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Бэртыка

**Бэртыка** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Бэртыка, Бэртэка, Бэртка або Пэртык (Bertike, Berteka, Bertke, Pertik) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -берт- (-бэрт-, -барт-) (імёны ліцьвінаў Зыбарт, Кібарт, Любарт; германскія імёны Siebart, Kibart, Lubert) паходзіць ад германскага berhta 'яркі'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Bertko.

У Прусіі бытавала імя *Bartiko / Bartike / Bartke* (1404 і 1419 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Christophori Bertika* (1697 год).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Яман

**Яман** (*Аман*, *Эман*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Амана або Аман (Amano, Aman) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ам- (ем-) (імёны ліцьвінаў Ямін, Амут, Ямунт; германскія імёны Ammin, Amota, Amund) мае значэньне 'актыўны, гарлівы, працавіты' і ўзыходзіць да стараісьляндзкага ama 'турбаваць, непакоіць', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ямановъ Игнатъ* (1500 год); *пустовщины… Омановщина* (1 ліпеня 1542 году); *Hedvigi Gulinicza de Jamoniszki… Marianna Maszkiewiczowa de Iamoniszki* (1697 год); *Zofia Amanówna* (1735 год); *Zofia Amanowicz* (1738 год); *Marianna Anna Amonowicz* (1814 год); *Joanna Barbara Aman* (1815 год); *Ignacy Emanowicz* (1816 год).

## Носьбіты
Амановіч (Omanowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Ама
* Ман

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Амут

**Амут** (*Ямуць*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Амота, Амода або Амуд (Amota, Amoda, Ammud) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ам- (ем-) (імёны ліцьвінаў Яман, Ямін, Ямунт; германскія імёны Aman, Ammin, Amund) мае значэньне 'актыўны, гарлівы, працавіты' і ўзыходзіць да стараісьляндзкага ama 'турбаваць, непакоіць', а аснова -мод- (-мот-, -мут-) (імёны ліцьвінаў Мотар, Мутаўт, Эймут; германскія імёны Motar, Muotolt, Eimuot) — ад гоцкага moþs '(баявы) дух, лютасьць, адвага'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Рымейка|Римко]] Ямутевич* (1 ліпеня 1542 году).

## Носьбіты
У акце Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналася сяло Амутавічы (Омутовичи).

## Глядзіце таксама
* Ама
* Мут

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Ямейка

**Ямейка** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Аміка, Амека або Емека (Amica, Ameke, Emmecke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ам- (ем-) (імёны ліцьвінаў Яман, Ямін, Ямунт; германскія імёны Aman, Ammin, Amund) мае значэньне 'актыўны, гарлівы, працавіты' і ўзыходзіць да стараісьляндзкага ama 'турбаваць, непакоіць'.

## Носьбіты
Ямейкі (Jemejko) — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага павету

Ямэйка (Jemejko) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мэйнэль

**Мэйнэль** (*Майнэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Майніла або Майнэль (Meinilo, Meynell) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова маган- (мэйн-) (імёны ліцьвінаў Мэйнар, Мэйнарт; германскія імёны Meinar, Meinart) паходзіць ад стараверхненямецкага magan, стараісьляндзкага megin, стараангельскага maegen 'сіла, магутнасьць, улада'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Monika Majnel* (1799 год); *Apolonia Mejnel* (1800 год).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Андрат

**Антавіт** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Андрад або Антэрад (Andrad, Anterad) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова анд- (ант-, энд-) (імёны ліцьвінаў Эндзель, Янтаўт, Андрык; германскія імёны Endil, Antolt, Andricus) паходзіць ад гоцкага *andja 'востры канец, пік', а аснова -рад- (-рат-) (імёны ліцьвінаў Радзівіл, Раталт, Конрад; германскія імёны Ratwilius, Ratolt, Konrad) — ад гоцкага *rêþs, германскага rad- 'рада'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Янъ Анъдротовичъ* (1528 год); *Piotr Andratowicz* (1799 год).

## Глядзіце таксама
* Анда
* Рада

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Унікаха Маляга

**«Уніка́ха»** () — гішпанскі баскетбольны клюб з Малягі. Каманда спаборнічае ў Лізе АБК.

Заснаваны ў 1997 годзе клюб спансуецца гішпанскім банкам Unicaja і носіць ягоную назву з 1992 году. Свае хатнія гульні каманда ладзтць у палацы спорту імя Хасэ Марыі Мартына Карпэны. «Унікаха» станавілася чэмпіёнам Гішпаніі ў 2006 годзе, а таксама два разы каманды была ўладальнікам Кубкам Гішпаніі. Паўднёвагішпанскі клюб здабываў перамогу ў Кубку Эўропы, Лізе чэмпіёнаў ды іншых міжнародных турнірах.

## Гісторыя
«Унікаха» была закладзеная ў 1977 годзе як пад назовам «Каха дэ Ронда». У 1992 годзе клюб быў аб’яднаны зь іншай камандай Лігі АБК з Малягі, вядомай як «Марыстас». Гэты клюб быў заснаваны яшчэ ў 1953 годзе пад назвай «Адэмар».

За гады існаваньня ў клюбе выступалі такія вядомыя гульцы, як то Нача Радрыгес, Бэрні Радрыгес, Карляс Кабэсас, Хорхэ Гарбахоса, Маркус Браўн, Сяргей Бабкоў, Майкл Энсьлі, Луіс Булак і Кені Мілер, а таксама многія іншыя знакамітыя баскетбалісты. У сэзоне 2000—2001 гадоў клюб стаў уладальнікам Кубка Корача, то бок трэцяга паводле значнасьці эўрапейскага турніру. У 2005 годзе «Ўнікаха» стала пераможнцам Кубка Гішпаніі. А ў наступны год, у сэзоне 2005—2006 гадоў, маляская дружына ўпершыню ў гісторыі стала чэмпіёнам Гішпаніі. Найлепшыя гады клюбу скончыліся выхадам у фінал чатырох Эўралігі ў 2007 годзе. У паўфінале клюб саступіў расейсаму ЦСКА, заняўшы трэці радок. У кастрычніку 2007 году «Ўнікаха» згуляла таварыскі матч супраць клюб НБА «Мэмфіс Грызьліз», здабыўшы перамогу зь лікам 102:99. Гэта быў адзіны з усяго 17 выпадкаў, калі каманда НБА зазнала паразу замежнаму клюбу. У тым матчы колеры амэрыканскага клюбу баранілі Паў Газоль і Хуан Карляс Навара, два з найвялікшых гішпанскіх баскетбалістаў усіх часоў.

«Унікаха» брала ўдзел у розыгрышах Эўралігі цягам 15 сэзонаў запар з 2001 году, але ўлетку 2015 году клюб страціў ліцэнзію на ўдзел у лізе. Таму ў сэзоне 2016—2017 гадоў «Унікаха» заявілася ў Кубак Эўропы, то бок другі паводле рангу клюбны эўрапейскі турнір. Ужо ў сваім першым сэзоне ў гэтай лізе каманда здабыла тытул чэмпіёнаў, перамогшы ў фінале «Валенсію».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гішпанскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1977 годзе
Рэал Мадрыд (баскетбольны клюб)

**«Рэал»** () — гішпанскі баскетбольны клюб з Мадрыду. Уваходзіць у склад шматспартовага футбольнага клюбу «Рэалу». Каманда спаборнічае ў Лізе АБК і Эўралізе. Уважаецца найвялікшым баскетбольным клюбам у Эўропе. «Рэал» на сёньня займае першы радок у эўрапейскім рэйтынгу прафэсійных баскетбольных клюбаў.

## Гісторыя

Прынамсі паўстагодзьдзя Мадрыд быў сьцяганосцам эўрапейскага баскетболу, стаўшы шматразовымі ўладальнікамі Кубкаў эўрапейскіх у 1960-я і 1970-я гады. Яшчэ больш тытулаў «Рэал» узяў у Гішпаніі, стаўшы чэмпіёнам краіны з 1957 па 1986 гады ажно 25 разоў. Амаль кожны раз, калі мадрыдзкі клюб браў удзел у эўрапейскіх спаборніцтвах найвышэйшага ўзроўню, ён здабываў які-небудзь трафэй. Зоркамі таго часу былі Эміліяна Радрыгес, Кліфард Люйк, Ўэйн Брабэндэр, Ўолт Шчэрбяк, Хуан Антоніё Карбалян, Дражан Пэтравіч і Мірза Дэлібашыч.

«Рэал» здабыў Кубак Сапорты ў 1992 годзе, перамогшы ПАОК. Толькі калі Арвідас Сабоніс далучыўся да мадрыдцаў, яны ў 1995 годзе здабылі свой восьмы тытул чэмпіёнаў Эўралізе, перамогшы ў фінале грэцкі «Алімпіякос». У наступны раз Мадрыд выйграў Кубак Сапорты ў 1997 годзе ў матчы супраць «Вэроны», але ў наступных гадах клюб больш ня быў пераможцам эўрапейскіх трафэяў. «Рэал» па-ранейшаму меў посьпехі ў Гішпаніі, здабыўшы перамогі ў айчынным чэмпіянаце ў 2000 і 2005 гадах. Усё зьмянілася ў 2007 годзе, калі галоўным трэнэрам клюбу быў прызначаны Жаан Пляза. З дапамогай такіх гульцоў, як то Лу Булак, Фэліпэ Рэес і Алекс Мумбру, «Рэал» дадаў у свой сьпіс узнагародаў новы трафэй, як то Кубак УЛЭБ, выгуляўшы ў фінале «Летувас Рытас» зь лікам 75:87 у 2007 годзе.

У эпоху Паблё Ляса «Рэал» здолеў знайсьці стабільны посьпех. Гішпанскія гульцы найвышэйшай клясы таго часу, як то Сэрхіё Радрыгес і Рудзі Фэрнандэс, былі набытыя клюбам. Акрамя таго, да каманды прыядналіся Нікала Міроціч і Сэрхіё Люль, стаўшы галоўнай моцай мадрыдзкай каманды. 17 траўня 2015 году, пасьля 20 гадоў, клюб зноў стаў пераможцам Эўралігі. У фінале «Рэал» перамог грэцкі «Алімпіякос», а аргентынскі легіянэр мадрыдцаў Андрэс Носіёні быў названы самым каштоўным гульцом Фіналу чатырох. Агулам, маючы зорных гульцоў у складзе, «Рэал» узяў шэсьць Кубкаў Гішпаніі, сем Супэркубкаў Гішпаніі, шэсьць чэмпіёнстваў краіны, здабыў дзьве перамогі Эўралігі і адзін Міжкантынэнтальны кубак ФІБА.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гішпанскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1931 годзе
Барсэлёна (баскетбольны клюб)

**«Барсэлёна»** () — гішпанскі баскетбольны клюб з Барсэлёны, які ўваходзіць у склад спартовага таварыства футбольнага клюбу «Барсэлёны». Клюб быў заснаваны 24 жніўня 1926 году, што робіць яго найстарэйшым клюбам у гішпанскім баскетбольным першынстве. Каманда спаборнічае ў Лізе АБК і Эўралізе. Уважаецца адной з найбольш пасьпяховых баскетбольных камандаў ня толькі ў краіне, але і міжнародным узроўні. «Барсэлёна» ў 2003 годзе здабыла адразу перамогу ў чэмпіянаце краіны, Кубку Гішпаніі і стала пераможцам Эўралігі. Хатнія матчы ладзіць на арэне Паляў Бляўграна, дзе таксама гуляюць клюбныя каманды па хакеі на роліках, футзале і гандболе.

## Гісторыя
Баскетбольны клюб быў зафундаваны 24 жніўня 1926 году, а ўпершыню ўзяў удзел у сваім першым спаборніцтве ў 1927 годзе, згуляўшы ў чэмпіянаце Каталёніі. У гэтыя першыя гады ў Каталёніі дамінавалі такія клюбы, як то «Эўропа», «Ляета» і «Сасіетэ Патрые». У 1956 годзе «Барсэлёна» стала адным зь сяброў-заснавальнікамі гішпанскай баскетбольнай лігі, заняўшы другі радок у першым розыгрышы турніру. У 1959 годзе каманда ўпершыню стала чэмпіёнам краіны і здабыла кубак. У 1960-я і 1970-я гады каманда прыйшла ў заняпад. У 1961 годзе прэзыдэнт клюбу Энрык Ляўдэт распусьціў каманду, не зважаючы на ейную папулярнасьць. Аднак у 1962 годзе клюб быў рэфармаваны, дзякуючы актыўнасьці заўзятараў. Цягам 1970-х гадоў «Барсэлёна» саступала канкурэнтам з мадрыдзкага «Рэалу» і бадалёнскага «Жувэнтуту».

У 1980-я гадах прэзыдэнт клюбу Хасэп Льюіс Нуньес узяўся за каманду з мэтай паляпшэньня вынікаў як у Гішпаніі, гэтак і Эўропе. Ягоная праца дала плён, і цягам дзесяцігодзьдзя, таксама дзякуючы працы трэнэра Аіты Гарсіі Рэнэсэса і баскетбалістаў Хуана Антоніё Сан-Эпіфаніё, Андрэса Хімэнэса, Кандыда Сыбіліё, Одзі Норыса і Ігнасьё Салясабаля, клюб выйграў шэсьць чэмпіянатаў Гішпаніі, здабыў пяць Кубкаў Гішпаніі, два Кубка ўладальнікаў кубкаў і Кубак Корача. «Барсэлёна» была адным з наймацнейшым клюбаў цягам 1990-х гадоў.

У 2003 годзе, натхнёная Дэянам Бодзірагам, Грэгарам Фучкам, Шарунасам Ясікявічусам і Хуанам Карлясам Навара, «Барсэлёна» перамагла ў Эўралізе, абгуляўшы ў фінале італьянскі «Бэнэтан» зь лікам 76:65 у запоўненай заляй Паляў Сант-Жордзі ў Барсэлёне. Каманда паўтарыла посьпех у 2010 годзе, перамогшы «Алімпіякос» зь лікам 86:68 у Парыжы. У кастрычніку таго ж году клюб увайшоў у гісторыю, калі яны выгулялі двухразовага чэмпіёна НБА «Лос-Анджэлес Лэйкерз», у складзе якога быў Кобі Браянт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына.

Катэгорыя:Гішпанскія баскетбольныя клюбы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1926 годзе
Навука і тэхніка

**Наву́ка і тэ́хніка** можа азначаць:

* Навука і тэхніка — беларускае выдавецтва
* Навука і тэхніка — беларускі навуковы часопіс
* Навука і тэхніка — украінскі навуковы часопіс
Градырня

**Грады́рня** можа азначаць:

* Саляная градырня — збудаваньне ў саляварнай прамысловасьці
* Цеплавая градырня — збудаваньне на цеплавых электрастанцыях
Саган

**Сага́н**, таксама **[[Чыгун (посуд)|чыгу́н]]** — высокі чыгунны або медны кацёл з вушкамі для гатаваньня ежы.

Для прыгатаваньня стравы чыгун ставілі ў печ або на пліту. У вялікіх чыгунах гатавалі таксама ежу для скаціны, выварвалі бялізну.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Этнаграфія Беларусі
Катэгорыя:Этнаграфія Польшчы
Катэгорыя:Кухенныя судзіны
Катэгорыя:Чыгунныя вырабы
Чыгун (посуд)

**Чыгу́н**, **чыгуно́к** — вялікі гаршчок круглай формы з чыгуну, пазьней таксама з алюмінавага стопку, для гатаваньня ежы ў печы. Асаблівасьцю чыгуна ёсьць ягоная форма, якая паўтарае форму традыцыйнага глінянага пячнога гаршка: звужаны да нізу, пашыраецца ў сярэдзіне і зноўка звужаецца да горла. Такая форма дазваляла ставіць і вымаць чыгун зь печы з дапамогаю адмысловага інструмэнта&nbsp;— вілак.

Аб’ём чыгуноў складаў ад 1,5 да 15 літраў. Нягледзячы на ўяўную старадаўнасьць гэтага віду посуду, мэталёвыя чыгуны зьявіліся і набылі шырокае распаўсюджаньне толькі ў самым канцы XIX&nbsp;— пачатку XX стагодзьдзяў. У той самы час у Расейскай імпэрыі пашырыліся чыгунныя кухенныя пліты прамысловага вырабніцтва, у якіх над топкаю печы замест цаглянага скляпеньня была мэталёвая панэль са здымнымі канфоркамі, у адтуліны якіх вускім дном таксама ставіліся чыгуны. У першай траціне XX стагодзьдзя пачалі вырабляць чыгункі з эмалявымі пакрыцьцямі. Чыгуны, як правіла, мелі кляймо заводу-вырабніка, часто з пазначэньнем аб’ёму ў літрах.

## Глядзіце таксама
* Казан
* Саган

## Крыніцы

Катэгорыя:Кухенныя судзіны
Катэгорыя:Чыгунныя вырабы
Катэгорыя:Алюмінавыя вырабы