open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Царква Ўваскрасеньня Хрыстова (Слуцак)

**Царква Ўваскрасеньня Хрыстова** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Слуцку. Знаходзілася ў Старым Месьце, на Рынку пры пачатку Востраўскай вуліцы. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Паводле гістарычных зьвестак, Уваскрасенская царква ў Слуцку ўжо існавала да 1483 году. У пачатку 1740-х гадоў будынак царквы згарэў.

У 1785—1787 гадох вялося будаваньне новай драўлянай царквы.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Слуцак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква канчаткова перайшла ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1845 годзе да яе прыпісалі царкву Нараджэньня Хрыстова, у другой палове XIX ст. — Барбарынскую і Стафанаўскую могілкавыя цэрквы.

### Найноўшы час
У 1927 гозе савецкія ўлады зачынілі царкву. У пачатку 1930-х гадоў будынак царквы, перароблены пад 2-павярховы інтэрнат, згарэў.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Стаяла на каменным падмурку і ў пляне мела форму выцягнутага прастакутніка. Усярэдзіне гонтавага даху ўзвышаўся купал на 8-гранным сьветлавым барабане. Ашаляваныя сьцены праразаліся вокнамі ў два ярусы (першы ярус — з кратамі). Да алтара з паўночнага боку далучалася рызьніца. Існавала трое ўваходных дзьвярэй.

Усярэдзіне мела купальнае скляпеньне. Інтэр’ер вылучаўся 3-ярусным іканастасам з 18 абразамі.

Налева ад увахода, каля агароджы, асобна стаяла драўляная званіца з чатырма званамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Храмы горада Слуцка. Мінуўшчына і сучаснасць // Інфа-Кур’ер. № 6, 31 студзеня 2003. С. 6.

Катэгорыя:Слуцак
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідзтва
Катэгорыя:Усходнепалеская школа дойлідзтва
Царква Сьвятога Сымона Стоўпніка (Слуцак)

**Царква Сьвятога Сымона Стоўпніка** — помнік архітэктуры XVII стагодзьдзя ў Слуцку. Знаходзілася ў Новым Месьце, каля Навамейскай брамы на Іванаўскай вуліцы, з 1799 году — у вёсцы Баславічах. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. У 1930-я гады савецкія ўлады зьнішчылі царкву.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную Сымонаўскую царкву ў Слуцку меркавана збудавалі ў XVII ст.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Слуцак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква канчаткова перайшла ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1799 годзе будынак царквы перанесьлі ў вёску Баславічы, дзе ў 1794 годзе ад пажару пацярпела мясцовая царква.

На новым месцы ў 1865 годзе адбыўся рамонт царквы, у куце царкоўнага пляца паставілі новую драўляную 2-ярусную шатровую званіцу. У 1912 годзе на зьмену драўлянай царкве пачалося будаваньне мураванай, якую, аднак, ня скончылі з прычыны Першай сусьветнай вайны.

### Найноўшы час
У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі драўляную царкву і неўзабаве зьнішчылі яе будынак.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры. Мела 3-зрубную кампазыцыю: меншыя памерамі зрубы апсыды і бабінца накрываліся шатрамі аднолькавай вышыні, галоўны аб’ём — нязначна вылучаны вышынёй васьмярык на чацьверыку — завяршаўся 8-гранным сьветлавым барабанам з купалам. Высокі сярэдні купал і шатры завяршаліся невялікімі купаламі-банямі на глухіх барабанах. Галоўны і два бакавыя ўваходы вылучаліся невялікімі тамбурамі пад 2-схільнымі дахамі. Да апсыды з абодвух бакоў далучаліся ўдвая меншыя за яе вышынёй рызьніца і панамарня.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Храмы горада Слуцка. Мінуўшчына і сучаснасць // Інфа-Кур’ер. № 6, 31 студзеня 2003. С. 9.

Катэгорыя:Слуцак
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідзтва
Катэгорыя:Усходнепалеская школа дойлідзтва
Царква Нараджэньня Хрыстова (Слуцак)

**Царква Нараджэньня Хрыстова** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Слуцку. Знаходзілася ў Старым Месьце, на Востраўскай вуліцы. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі стылю барока.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню драўляная царква Нараджэньня Хрыстова ў Слуцку ўпамінаецца ў XVI ст. Да другой паловы XVIII ст. яе будынак, відаць, струхнеў і ў 1762 годзе на тым жа месцы збудавалі новую драўляную царкву..

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Слуцак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква канчаткова перайшла ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1842 годзе яе прыпісалі да Уваскрасенскай царквы. У 1870 годзе сьцены царквы аздобілі росьпісамі.

### Найноўшы час
За часамі беларусізацыі ў 1926 годзе царкву афіцыйна ўзялі пад аховы дзяржавы як помнік архітэктуры. У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі царкву. За часамі Другой сусьветнай вайны ў 1941 годзе будынак царквы згарэў.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі стылю барока. Галоўны аб’ём — чацьвярык, завершаны васьмярыком нязначнай вышыні, які накрываўся вялікім купалападобным шатром з маленькім купалам-баняй на глухім барабане. З бакоў і ад галоўнага фасаду ён атачаўся галерэяй, якая мела ўдвая меншую вышыню. Галоўны і два бакавыя ўваходы вылучаліся ганкамі пад 2-схільнымі дахамі на слупах. Алтарная частка, да якой далучаліся рызьніца і панамарня, мела выгляд невялікага стромкага 2-яруснага чацьвярыка пад 2-схільным дахам. Ашаляваныя сьцены праразаліся вузкімі лучковымі вокнамі ў разьбяных ліштвах.

Інтэр’ер і іканастас багата аздабляліся разьбою, а сьцены — манумэнтальным росьпісам.

З правага боку ад уваходу на царкоўны пляц стаяла драўляная званіца, налева ад царквы — жылы царкоўны дом.

## Галерэя

Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (J. Smalinski, 1904).jpg|Ю. Смалінскі, 1904 г.
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (J. Smalinski, 1904) (2).jpg|Ю. Смалінскі, 1904 г.
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (2).jpg|да 1918 г.
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (4).jpg|да 1918 г.


Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (5).jpg|да 1918 г.
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1901-17) (6).jpg|да 1918 г.
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (K. Frantz, 1918).jpg|К. Франц, 1918 г.
Słucak, Vostraŭskaja. Слуцак, Востраўская (1921).jpg|1921 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Храмы горада Слуцка. Мінуўшчына і сучаснасць // Інфа-Кур’ер. № 6, 31 студзеня 2003. С. 4—5.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Слуцак
Катэгорыя:Помнікі беларускага народнага дойлідзтва
Катэгорыя:Усходнепалеская школа дойлідзтва
Царква Сьвятога Яна Багаслова (Слуцак)

**Царква надбрамная Сьвятога Яна Багаслова** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Слуцку. Знаходзілася на Трайчанах, пры ўваходзе ў Траецкі манастыр з боку Віленскай вуліцы. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. У 1930-я гады савецкія ўлады зьнішчылі царкву-браму.

## Гісторыя

Мураваную царкву-браму Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Слуцкім Траецкім манастыры збудавалі ў 1870 годзе. Гэтую царкву прыпісалі да духоўнай вучэльні, якое знаходзілася побач з манастыром.

У 1930-я гады царкву зачынілі і неўзабаве зьнішчылі савецкія ўлады. Пазьней тут збудавалі корпус Дома афіцэраў.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта быў прастакутны ў пляне аб’ём з аркавымі аконнымі праёмамі і схільным дахам, завершаны сьветлавым чацьвярыком з зрэзанымі вугламі, які накрываўся гранёным шатром зь невялікім купалам-цыбулінай.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Храмы горада Слуцка. Мінуўшчына і сучаснасць // Інфа-Кур’ер. № 6, 31 студзеня 2003. С. 13.

Катэгорыя:Слуцак
Харальная сынагога (Слуцак)

**Харальная сынагога** — помнік архітэктуры другой паловы XIX стагодзьдзя ў Слуцку. Знаходзілася ў цэнтры места, на рагу вуліцаў Віленскай і Садовай. Твор архітэктуры эклектыкі.

## Гісторыя

Мураваную Харальную сынагогу ў Слуцку збудавалі ў другой палове XIX ст.

У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі сынагогу і перарабілі яе будынак пад кінатэатар «Радзіма». За часамі Другой сусьветнай вайны ў 1944 годзе будынак зруйнавалі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры эклектыкі. Гэта быў прастакутны ў пляне аб’ём, накрыты 2-схільным дахам з прычолкам. Сьцены праразаліся выцягнутымі ўгору аркавымі аконнымі праёмамі. Вонкавым элемэнтам дэкору быў выразны малюнкам карнізны пас, у ламаную лінію якога ўлучаліся надваконныя сандрыкі. Уваход быў з боку Садовай вуліцы.

Унутраная прастора падзялялася на асноўную частку, вэстыбюль і разьмешчаныя сымэтрычна зь яго бакоў два дадатковыя памяшканьні.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Слуцк. Гісторыя горада ў помніках архітэктуры. — : Смэлтак, 2015. — 318 с. — .

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Слуцак
Катэгорыя:Зьнішчаныя сынагогі Беларусі
Халодная сынагога (Слуцак)

**Халодная сынагога** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Слуцку. Знаходзілася ў цэнтры места, на Школішчы. Твор архітэктуры барока.

## Гісторыя
Юдэйская грамада ў Слуцку існавала з пачатку XVIII ст. Мураваную Халодную сынагогу збудавалі ў канцы XVIII ст. коштам купецкага роду Ізерлісаў: Абрама і яго сына Еўны.

У 1930-я гады савецкія ўлады зачынілі сынагогу і перарабілі яе будынак пад хлебапякарню. За часамі Другой сусьветнай вайны ў 1943 годзе будынак зруйнавалі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга барока. Гэта быў прастакутны ў пляне будынак, накрыты 2-схільным дахам. Шырокія тарцовыя сьцены галоўнага і тыльнага фасадаў завяршаліся фігурнымі франтонамі. У цэнтры франтона галоўнага фасаду была люкарна, на франтоне тыльнага фасаду — тры меншыя люкарны і шырокая аркавая ніша над імі. Верхам сьценаў праходзіў прафіляваны карніз. Апроч галоўнага фасаду, будынак атачаўся невысокай крытай прыбудовай з прастакутнымі аконнымі і ўваходнымі праёмамі. У ёй разьмяшчаліся крамы і навучальныя клясы. Сьцены асноўнага аб’ёму вышэй за прыбудову праразаліся выцягнутымі ўгару лучковымі аконнымі праёмамі. Галоўны фасад з уваходам у цэнтры вылучаўся дзьвюма магутнымі валютамі, якія падтрымлівалі рытм выгнутых лініяў франтона. Зь іх дапамогай ажыцьцяўляўся плаўны пераход ад сьценаў галоўнага аб’ёму да прыбудоваў, узмацняўся дэкаратыўны эфэкт фасаду.

## Галерэя

Słucak, Školišča. Слуцак, Школішча (1901-17).jpg|да 1918 г.
Słucak, Rynak. Слуцак, Рынак (1918).jpg|1918 г.
Słucak, Školišča. Слуцак, Школішча (K. Frantz, 1918).jpg|К. Франц, 1918 г.
Słucak, Školišča. Слуцак, Школішча (J. Kruhier, 1921).jpg|Я. Кругер, 1921 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Слуцк. Гісторыя горада ў помніках архітэктуры. — : Смэлтак, 2015. — 318 с. — .

Катэгорыя:Слуцак
Катэгорыя:Зьнішчаныя сынагогі Беларусі
Паштовая станцыя (Слуцак)

**Паштовая станцыя** — помнік архітэктуры сярэдзіны XIX стагодзьдзя ў Слуцку. Знаходзіцца ў паўднёва-заходняй частцы места на гістарычнай Шашэйнай вуліцы. Твор архітэктуры позьняга клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную паштовую станцыю ў Слуцку збудавалі ў 1846 годзе паводле «ўзорнага праекту», на правым баку шашы на выезьдзе зь места ў бок Берасьця. Паводле рангу яна належала да трэцяй клясы. На 1865 год на станцыі было 25 коней, пры ёй служылі 9 фурманаў.

У пазьнейшыя часы ў будынках паштовай станцыі разьмяшчаліся розныя дарожныя службы. За савецкім часам частку будынкаў прыстасавалі пад жытло і гаражы.

У 2005 годзе з бакоў галоўнага корпуса выявілі надпісы: «*до Омухович 14 ½*» і «*до Сенницы 16 ½*», якія паказвалі адлегласьць у вёрстах да найбліжэйшых станцыяў у абодвы бакі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму. Складаецца з чатырох 1-павярховых будынкаў, якія ўтвараюць сымэтрычную кампазыцыю з замкнёным унутраным дваром. Прастакутны ў пляне станцыйны дом выходзіць на вуліцу прадаўгаватым галоўным фасадам. Цэнтральны ўваход вылучаецца ганкам і дэкаруецца пілястрамі. Абапал станцыйнага дома да вуліцы сымэтрычна стаяць флігелі, злучаныя з домам мураванымі сьценкамі з уязнымі брамамі. За флігелямі на адной плянавальнай восі з станцыйным домам разьмяшчаецца П-падобны будынак стайні. Усе будынкі накрываюцца вальмавымі дахамі. Атынкаваныя фасады апрацоўваюцца пілястрамі, завяршаюцца разьвітымі драўлянымі карнізамі. Сьцены станцыйнага дома праразаюцца лучковымі аконнымі праёмамі, астатніх будынкаў — прастакутнымі.

Унутраны плян зьмяніўся. Уваход у галоўны корпус з боку вуліцы вёў у калідор, зь якога можна трапіць у бакавыя памяшканьні, а таксама на двор. У станцыйным доме былі памяшканьні наглядніка, афармленьня дакумэнтаў, месца для падарожнікаў. Адзін з флігеляў быў для фурманаў, другі выкарыстоўваўся як камора дзеля захоўваньня патрэбных у гаспадарцы прыладаў. У цэнтры брукаваным унутранага двара быў калодзеж.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* Ціткоўскі І. Слуцк. Гісторыя горада ў помніках архітэктуры. — : Смэлтак, 2015. — 318 с. — .

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Слуцак
Нараўлянская сынагога

**Нараўлянская сынагога** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Нароўлі. Знаходзілася ў цэнтры места. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі стылю барока.

## Гісторыя

Драўляную сынагогу ў Нароўлі збудавалі ў XVIII стагодзьдзі.

У 1930-я гады сынагогу зачынілі савецкія ўлады. Будынак сынагогі згарэў за часамі Другой сусьветнай вайны

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі стылю барока. Мела традыцыйную аб’ёмна-прасторавую кампазыцыю: высокі галоўны аб’ём у атачэньні прыбудоваў пад 1-схільнымі дахамамі. З боку галоўнага фасаду прыбудовы складалі самастойную архітэктурную кампазыцыю, цэнтрам якой быў уваходны прытвор з ганкам. Абапал прытвора стаялі 2-ярусныя вежы пад высокімі 2-яруснымі дахамі. З другога яруса вежаў існаваў спэцыяльны лесьвічны закрыты ўваход на галоўную галерэю, што месьцілася ўсярэдзіне галоўнага аб’ёму. Ганак прытвору меў выгляд невялічкага портыка на чатырох слупах. Слупы, парэнчы і краты вежавых галерэяў аздабляліся маляўнічай разьбой. Сьцены праразаліся здвоенымі аркавымі вокнамі, на ўзроўні першага яруса ня мелі шалёўкі, а на ўзроўні другога былі вэртыкальна ашаляванымі. Уладкаваньне галерэі дзеля жанчын і вонкавы пад’ём да яе абумовіў частковы кансольны вынас галерэі вонку з ужываньнем крывалінейнага даху-застрэшка. Гэты застрэшак пераходзіць у шырокі, аздоблены разьбой фрыз, над якім уздымаецца стромкі 3-ярусны дах. Увагнутыя і выгнутыя профілі дахавых ярусаў разам з дугой застрэшка ствараюць адзіны дынамічны малюнак архітэктурных формаў, лягічным завяршэньнем чаму служаць 2-схільныя формы верхняга яруса даху з ашаляванымі ў «елачку» франтонамі.

## Галерэя

Naraŭlanskaja synagoga. Нараўлянская сынагога (B. Šyška, 1907).jpg|Б. Шышка, 1907 г.
Naraŭlanskaja synagoga. Нараўлянская сынагога (B. Šyška, 1907) (2).jpg|Б. Шышка, 1907 г.
Naraŭlanskaja synagoga. Нараўлянская сынагога (J. Vitkievič, 1901-15).jpg|Я. Віткевіч, пач. XX ст.
Aron Kascialianski - Sinagoga u Narouli - near 1927 AD.JPG|А. Касьцялянскі, 1927 г.


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Драўляныя сынагогі
Катэгорыя:Зьнішчаныя сынагогі Беларусі
Сынагога
Унівэрсытэт Сьвятых Кірыла і Мятода (Скоп’е)

**Унівэрсытэт [[Кірыл і Мятод|Сьвятых Кірыла і Мятода]] ў [[Скоп’е|Скоп’і]]** () створаны ў1949 годзе з трох факультэтаў. Сёньня вядучая навучальная ўстанова Паўночнай Македоніі налічвае 23 факультэты і 10 навуковых інстытутаў.

## Факультэты

### Мэдычныя навукі
* Мэдычны факультэт
* Стаматалягічны факультэт
* Фармацэўтычны факультэт
* Факультэт фізычнай культуры

### Прыродныя і тэхнічныя навукі
* Натуральна-матэматычны факультэт
* Архітэктурны факультэт
* Будаўнічы факультэт
* Машынабудаўнічы факультэт
* Электратэхнічны факультэт
* Тэхналягічна-мэталюргічны факультэт
* Горна-геалягічны факультэт

### Грамадзкія навукі
* Філязофскі факультэт
* Філялягічны факультэт ім. Блажэ Конэскі
* Эканамічны факультэт
* Юрыдычны факультэт ім. Юстыніяна Першага
* Пэдагагічны факультэт ім. Сьв. Клімэнта Охрыдзкага — (Скоп’е)
* Пэдагагічны факультэт ім. Гоцэ Дэлчава — (Шціп)

### Біятэхналягічныя навукі
* Факультэт сельскагаспадарчых навук
* Факультэт лясной гаспадаркі
* Факультэт вэтэрынарнай мэдыцыны

### Мастацтвы
* Факультэт музычных мастацтваў
* Факультэт тэатральных мастацтваў
* Факультэт мастацкіх мастацтваў

### Інстытуты
* Інстытут біялёгіі
* Інстытут геаграфіі
* Інстытут этналёгіі і антрапалёгіі
* Інстытут інфарматыкі
* Інстытут матэматыкі
* Інстытут фізыкі
* Інстытут хіміі
* Інстытут нацыянальнай гісторыі
* Інстытут македонскай мовы ім. Крстэ Місіркава
* Інстытут фальклёру ім. Марка Цэпэнкава
* Эканамічна інстытут
* Інстытут сацыялягічных і палітычна-праўных дасьледаваньняў
* Інстытут земляробства
* Інстытут паўднёвых сельскагаспадарчых культур
* Інстытут інжынэрнай сэйсмалёгіі
* Інстытут жывёлагадоўлі
* Інстытут македонскай літаратуры

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт унівэрсытэту

Катэгорыя:Унівэрсытэты Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Скоп’е
Каменны ледавік (Якупіца)

**Каменны ледавік** ()&nbsp;— каменны ледавік на гары Якупіца ў цэнтральнай частцы Паўночнай Македоніі. Агульная плошча ледавіка складае 0,25 км2, што робіць яго адным з найбуйнейшых на Балканах. У выніку замярзаньня і раставаньня лёду ў разбураных мармурова-даламітавых пародах асобныя часьціны і блёкі перамяшчаюцца ў напрамку пляцоўкі вышэй за 500 м і паступова спускаюцца празь сем камянёў, утвараючы чатыры апоўзкі ў раёне над вытоку ракі Бабуна.

## Крыніцы

## Глядзіце таксама
* Якупіца

Катэгорыя:Ледавікі Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Рэльеф Паўночнай Македоніі
Інспэкцыя МПЗ Беларусі па Барысаўскім раёне

**Інспэкцыя Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь па Барысаўскім раёне** &mdash; управа Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь. Акруга дзейнасьці &mdash; Барысаўскі раён.

## Назва
Назва ўправы мае адрозьненьне ад правапісу:

## Дзейнасьць
Інспэкцыя ставіць на ўлік усе юрыдычныя асобы і індывідуальных прадпрымальнікаў, якія былі заснаваныя ў акрузе дзейнасьці інспэкцыі.

Інспэкцыя чыніць падатковую праверку ўсіх юрыдычных асоб і індывідуальных прадпрымальнікаў, якія сталі на ўлік у інспэкцыі.

Інспэкцыя карае юрыдычныя асобы і індывідульных прадпрымальнікаў за правапарушэньні падатковага права. Кары бываюць:
* Навязка
* Адбіраньне ўласнасьці і інш.

Інспэкцыя пры выяўленьні злачынства перадае сабраныя доказы ў сьледчы раённы аддзел для пачатку карнае справы і для далейшае перадачы ў пракуратуру. Яна ж у сваю чаргу перадае справу ў суд, які выносіць пастанову і карае злачынцу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.
* Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Раённыя інспэкцыі МПЗ у Менскай вобласьці
Катэгорыя:Барысаўскі раён
Жодзінскі ГАУС

**Жодзінскі гарадзкі́ аддзе́л уну́траных спра́ваў** (коратка: **Жодзінскі ГАУС**) — гарадзкі аддзел унутраных справаў м. Жодзін.

Падпарадкаваны УУС Менскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: 222160, Беларусь, Менская вобласьць,м. Жодзін, вул. Сухаградзкая, 1.

## Начальства
Начальнікі Жодзінскага ГАУС:
* Начальнік ГАУС — падпалкоўнік міліцыі Уладзімер Васільвеіч Трацюк
* Першы намесьнік начальніка ГАУС — начальнік крымінальнае міліцыі — Сяргей Мікалаевіч Клімовіч
* Намесьнік начальніка ГАУС — начальнік міліцыі грамадзкае бясьпекі —  Кірыла Сяргеевіч Сталяроў
* Намесьнік начальніка ГАУС па ідэалягічнай рабоце і кадравым забясьпячэньні —Сяргей Валер'евіч Цюльманкоў

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Берасьцейскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Гарадзкія аддзелы ўнутраных справаў (Беларусь)
Катэгорыя:Жодзін
Інспэкцыя МПЗ Беларусі па Менску

**Інспэкцыя Міністэрства па падатках і зборах па месьце Менск** &mdash; управа Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь. Акруга дзейнасьці &mdash; Менск.

## Сьпіс аддзелаў
Сьпіс раённых інспэкцыяў падпарадкаваных Менскае гарадзкое інспэкцыі:

* Заводзкага раёну
* Ленінскага раёну
* Маскоўскага раёну
* Кастрычніцкага раёну
* Партызанскага раёну
* Першатравенскага раёну
* Савецкага раёну
* Першы Фрунзэнскага раёну
* Другі Фрунзэнкага раёну
* Цэнтральнага раёну

## Глядзі таксама
* Выканаўчая ўлада Беларусі
* Выканаўчая ўлада Менску

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.
* Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь.

Катэгорыя:Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выканаўчая ўлада Менску
Гарадзкая інспэкцыя МПЗ Беларусі

**Гарадзкая інспэкцыя МПЗ Беларусі** — земская ўстанова, якія знаходзіцца ў падпарадкаваньні Міністэрства па падатках і зборах Беларусі.

Прымае ад падаткаплатніка справаздачы аб выплаце падаткаў.

## Сьпіс Берасьцеская вобласьць

Сьпіс гарадзкіх аддзелаў Міністэрства падатках і збораў:
* Баранавіцкага гарадзкога
* Пінскага гарадзкога

## Сьпіс Віцебская вобласьць

Сьпіс гарадзкіх аддзелаў Міністэрства падатках і збораў:
* Новаполацкага гарадзкога

## Сьпіс Магілеўская вобласьць

Сьпіс гарадзкіх аддзелаў Міністэрства падатках і збораў:
* Бабруйскі гарадзкі

## Сьпіс Менская вобласьць

Сьпіс гарадзкіх аддзелаў Міністэрства падатках і збораў:
* Жодзінскага гарадзкога

## Глядзі таксама
* РАУС
* Раённы аддзел Сьледчага камітэту РБ
* Выканаўчая ўлада Беларусі
* Раённыя інспэкцыі МПЗ Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.
* Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Гарадзкія інспэкцыі МПЗ Беларусі
Раённая інспэкцыя МПЗ Беларусі

**Раённая інспэкцыя МПЗ Беларусі** &mdash; земская ўстанова, якія знаходзіцца ў падпарадкаваньні Міністэрства па падатках і зборах Беларусі.

Прымае ад падаткаплатнікаў справаздачы аб выплаце падаткаў. 

## Падзел
Дзеляцца на сельскія і гарадзкая. Сельскія дзейнічаюць у сельскіх раёнах. Гарадзкія дзейнічаюць у местах, дзе ёсьць падзел места на раёны. Іх ня трэба мяшаць з гарадзкімі інспэкцыямі, якія дзейнічаюць у местах без падзелу на раёны.

## Глядзі таксама
* РАУС
* Раённы аддзел Сьледчага камітэту РБ
* Выканаўчая ўлада Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ў сеціве Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь.
* Сьледчы камітэт Рэспублікі Беларусь.

## Крыніцы

Катэгорыя:Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Раённыя інспэкцыі МПЗ Беларусі
Герб Варшавы

**Герб места Варшава** — знак места Варшава.

## Апіспньне
Знак мае выгляд жанчыны з хвастом рыбы. Яе правая рука дзержыць шаблю, а ў левую руку ўзяла шчыт. Адценьні цела прыродныя, валасы, шабля, шчыт залатыя. З тылу чырвонае поле. Над тарчаю маецца вянец, які паказвае стан места Варшава, бо яна сталіца краіны.

Сучасны выгляд гербу зрабіў Фэлікс Шчасны Кварта.

Катэгорыя:Варшава
Катэгорыя:Гербы з выявай меча
Горадняводаканал

**Гарадзенскае ўнітарнае вытворчае прадпрыемства «Горадняводаканал»** ўзьнікла ў 1999 году пасьля пераўтварэньня **Гарадзенскае ўправы водаправодна-каналізацыйнае гаспадаркі**. Прадпрыемства забясьпечвае места Горадню вадою і адток водастокаў. Яно разьмешчанае на вуліцы Дзяржынскага, 100. Водапровад Горадні самы стары на Беларусі.

## Назва
Назва прадпрыемства на розных мовах і правапісах:

## Мінулае
**Гарадзенская ўправа водаправодна-каналізацыйнае гаспадаркі** — дзяржаўная ўстанова створаная ў лютым 1876 году. Яна самая старая на Беларусі. Управа забясьпечвае места Горадню вадою і выдаляе бытавыя і прамысловыя стокавыя воды з поўнаю чысткаю. Яшчэ выконвае:
* бягучы і поўны рамонт сетак і збудаваньняў водапровада і водастокаў
* выдачу тэхнічных умоваў на водазабесьпячэньне і водасток для будынкаў, якія будаваліся і перабудоўваліся
* нагляд за разумным водакарыстаньнем
* нагляд за воднымі стокамі

У канцы XIX ст. і пачатку XX ст. водазабесьпячэньне мела рачны водазабор, 2 воданапорныя вежы і вулічную разводзячыя сеткі. У 1940 годзе даўжыня трубаў сеткі была 36 км, моц водазабору 10 тым. м3 у суткі. Пасьля 1950-ых гадоў Горадня пачала расьці і колькасьць насельнікаў павялічвалася. Спажываньне вады павялічылася. У 1988 годзе «Горадняводаканал» меў 2 рачных і 3 падземных водазаборы з больш чым 90 сьвідравінамі глыбінёю 200—250 м. На аднаго насельніка места было назапашана 300 л пітное вады ў суткі. Пітная вада  праходзіла чыстку на станцыях ачысткі вады, яе якасьць была пад наглядам хіміка-бактэрыялягічных лябараторыяў і гарадзкое санітарна-эпідэміялягічнае станцыі. Патрэбы прамысловасьці ў тэхнічнае вадзе забясьпечвалі 1 чыгуначны водазабор і 3 вялікіх водазаборы тэхнічнае вады. У 1988 годзе пачалі задумваць будаўніцтва 4-га водазабору тэхнічнае вады.

У 1999 годзе Ўправа ў сувязі з увядзеньем у сілу новага Грамадзянскага кодэксу Беларусі была пераўтвораная і стала называцца **ГУВП «Горадняводаканал»**.

## Воданапорныя вежы
Воданапорныя вежы ў Горадні разьмешчаныя на вуліцы Сьвердалава, 2. Яны былі пабудаваныя ў канцы 19 і пачатку 20 ст.ст. Вежы цагляныя з васьмю кутамі і накрытыя покрывам  васьмю кутамі. Вышыня вежаў — 22 мэтры. Сярэдзіна — труба для падачы вады ў вялікую бочку, якая на гары вежы. Ваду бралі зь Нёману. Паўночная вежа пабудаваная ў 1910 годзе, а Паўднёвая вежа ў канцы 19 ст. Нутро вежаў зь дзерава. Паўночная вежа мае 3 паверхі,  а Паўднёвая мае 2 паверхі. Імі не карыстаюцца зь сярэдзіны 20 ст. У 1980-ых г.г. тут месьцілася майстэрня Мастацкага фонду БССР.

Воданапорныя вежы — помнік архітэктуры.

## Крыніцы

## Заўвагі

Катэгорыя:Горадня
Катэгорыя:Арганізацыі Горадні
Нэптун (крылатая ракета)

**СКР «Няптун»** — украінская дагукавая малавышынная супрацькарабельная ракета, прызначаная для зьнішчэньня караблёў водазьмяшчэньнем да 5000 тон, а таксама наземных мэтаў.

Распрацавана Кіеўскім канструктарскім бюро «Прамень» на аснове савецкай ракеты Х-35, у распрацоўцы і вытворчасьці якой прымалі ўдзел прадпрыемствы Украіны. «Няптун» адрозьніваецца ад Х-35 вялікім памерам і большай далёкасьцю, а таксама новай сыстэмай кіраваньня. Можа прымяняцца з караблёў, авіяцыі і наземных пускавых установак. У жніўні 2020 года ракета была прынятая Ўкраінай на ўзбраеньне.

## Баявое выкарыстаньне
Першае баявое прымяненьне СКР «Няптун» адбылося ў 2022 годзе падчас поўнамаштабнага расейскага ўварваньня ва Ўкраіну.

3 красавіка зьявілася інфармацыя, што ракетай пашкоджаны фрэгат Чарнаморскага флёту ВМФ Расеі «Адмірал Эсэн».

13 красавіка Украінскія СМІ паведамілі пра ўдар двух ракет «Няптун» па ракетнаму крэйсэру «Масква».

## Тактыка-тэхнічныя характарыстыкі

* **Даўжыня, м:**
** карабельнага/берагавога/верталётнага базаваньня: 5,5
* **Размах крыла, м:** 1,33
* **Дыямэтр ракеты, м:** 0,38
* **Стартавая вага, кг:** 870 кг
* **Рухавічк:** ТРДД МС-400
* **Паліва:** авіягаза
* **Сыстэма навядзеньня:** актыўная радыёлякацыйная ГСН
* **Баявая частка:** аскепкава-фугасная пранікальнага тыпу
* **Вага баявой часткі, кг:** 150 кг
* **Далёкасць пуску, км:** да 280 км
* **Вышыня палёту, м:**
** на маршавам вучастку: 10-300 м
** на канчатковым участку: 3—10 м
* **Хуткасьць палёту:** 0,8—0,85 М

## Галерэя

Файл:Neptune TEL, Kyiv 2021, 10.jpg
Файл:Neptune cruise missile 02.jpg
Файл:Neptune cruise missile 04.jpg
Файл:Neptune complex, Kyiv 2021, 10.jpg
Файл:Neptune cruise missile 06.jpg


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Якія баявыя ракеты распрацоўвае Украіна // BBC Украина, 13 лютага 2018
* Кіеў западозрыў Маскву ў спробе крадзяжу ўкраінскага «суперзброі» // Взгляд, 29 сьнежня 2020

Катэгорыя:Зброя Ўкраіны
Катэгорыя:Супрацькарабельныя ракеты
Катэгорыя:Крылатыя ракеты
Дэнацыфікацыя

**Дэнацыфіка́цыя** () — комплекс захадаў хаўрусьнікаў пасьля Другой сусьветнай вайны па пазбаўленьні аўстрыйскага і нямецкага грамадзтва, культуры, прэсы, эканомікі, судоў і палітыкі ад нацысцкай ідэалёгіі. З гэтай мэтай сяброў НСДАП і СС адхілялі ад пасадаў і ўплыву, а зьвязаныя з нацыстамі арганізацыі распускалі. Праграма дэнацыфікацыі пачалася пасьля ўхвалы на Патсдамскай канфэрэнцыі ў жніўні 1945 року.

У канцы 1945 — пачатку 1946 з пачаткам Халоднай вайны і разуменьнем эканамічнай значнасьці Нямеччыны Злучаныя Штаты Амэрыкі страцілі зацікаўленасьць у працягу дэнацыфікацыі, падобна як раней учынілі да акупаванай Японіі. У 1946 року Вялікабрытанія і ЗША перадалі правы на дэнацыфікацыю нямецкаму ўраду, Францыя праводзіла сваю палітыку лагодна. У рэшце рэшт палітыка афіцыйна была спыненая ў 1951 року. Да таго ж у Заходняй Нямеччыне гэтая палітыка ня мела падтрымкі сярод нацыстаў, якія заставаліся ва ўладзе, і нават сярод новага ўраду Конрада Адэнаўэра. А вось ва Ўсходняй Нямеччыне дэнацыфікацыя лічылася крытычна важнай для пераходу да сацыялістычнага грамадзтва. Тым ня меней, ня ўсе колішнія нацысты атрымалі суворыя прысуды; некаторыя пазьбеглі пакараньня, выканаўшы спэцыяльныя задачы ўраду.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Denazification, cumulative review. Report, 1 April 1947&nbsp;— 30 April 1948.

Катэгорыя:Акупацыя Аўстрыі пасьля Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Акупацыя Нямеччыны пасьля Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Антыфашызм у Нямеччыне
Катэгорыя:Наступствы Другой сусьветнай вайны у Нямеччыне
Катэгорыя:Дэмакратызацыя
Катэгорыя:Палітычныя і культурныя чысткі
Катэгорыя:Палітычныя рэпрэсіі ў Нямеччыне
Катэгорыя:Палітычныя тэрміны
Катэгорыя:Палітычная гісторыя Нямеччыны
Якупіца

**Якупіца** () ці **Мокра Планіна** — горны сьцяг ў цэнтры Паўночнай Македоніі. Найвышэйшая кропка — гара Салунска Глава, 2540 м. Іншыя вяршыні масіву: Карадзіца (2473 м), Папова Брдо (2380 м), Остар Брэг (2365 м), Убава (2353 м), Остар Врв (2275 м), Даўціца (2178 м), Бел Камень (2074 м), Лісец (1934 м), Шыльегарнік (1830 м), Кітка (1596 м). З поўначы горны сьцяг аточны Скапійскай катлавінай, а з поўдня Пелаганійскай катлавінай. На ўсход разьмяшчаецца даліна ракі Вардар, на захад рэгіён Парэчча.

## Галерэя

File:Mount Jakupica, Republic of Macedonia.JPG|Краявід Якупіцы, Салунска Глава скрайняя справа
File:Dautica-MK.JPG|Гара Даўціца
File:Караџица и Патишка Река 01.jpg|Гара Карадзіца і вёска Пацішка Рэка.
File:Jakupica Mountain Range.png|Горны сьцяг Якупіца, які відаць з Дольна Сонье, Паўночная Македонія, з самай высокай вяршыняй Салунска Глава у сярэдзіне


## Крыніцы

Катэгорыя:Горы Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Горныя хрыбты Эўропы
Лявон Шыманец

**Лявон Шыманец** (8 траўня 1937, Стоўпцы — 14 красавіка 2022) — дзеяч беларускай дыяспары ў Францыі, сябра Рады БНР.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Стоўпцах, у сям’і Эвэліны Шыманец (Пашкевіч) і Ўладзімера Шыманца — міністра фінансаў ва ўрадзе БНР. У дзяцінстве разам з бацькамі і сястрой Івонкай (цяпер — старшынёй Рады БНР) пераехаў спачатку ў Данію, а потым у Францыю.

У Парыжы Лявон Шыманец скончыў тэхнічную школу, працаваў у галіне авіяпрамысловасьці, мае шэраг вынаходніцтваў у галіне вайсковага авіябудаваньня.

На працягу некалькіх дзесяцігодзьдзяў узначальваў арганізацыю беларусаў Францыі «Хаўрус», быў сябрам Рады БНР, зьяўляючыся амбасадарам інтарэсаў беларускай нацыі ў Францыі. З аднаўленьнем незалежнасьці Беларусі Шыманец быў адным зь першых дзеячоў дыяспары, якія прыехалі на Бацькаўшчыну. Прычым Лявон працяглы час жыў у Менску, спрыяючы ажыцьцяўленьню некалькіх вельмі важных для маладой дзяржавы эўрапейскіх праектаў у галіне энэргетыкі.

Знаходзіцца ў рэгулярных кантактах з палітыкамі Францыі, ад якіх ён дамагаецца выразнай пазыцыі на карысьць падтрымкі нацыянальных сілаў у Беларусі.

Свой клопат пра Бацькаўшчыну Лявон перадаў дачцэ Вірджыніі, аўтарцы некалькіх кніг пра Беларусь і ініцыятарцы культурніцкіх, пераважна тэатральных ініцыятываў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Лявону Шыманцу — 70 гадоў, Радыё Свабода, 9-05-2007

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Стоўпцах
Катэгорыя:Беларусы ў Францыі
Катэгорыя:Сябры Рады БНР
Шыманец

**Шыманец** — беларускае прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:

* Віржыні Шыманец (н. 1968) — француская дасьледніца беларускага тэатру, лінгвістка, гістарыца і выдаўца беларускага паходжаньня
* Івонка Шыманец (н. 1936) — — дзяячка беларускай эміграцыі, старшыня Рады Беларускай Народнай Рэспублікі
* Лявон Шыманец (1937—2022) — дзеяч беларускай дыяспары ў Францыі, сябра Рады БНР
* Уладзімер Шыманец (1911—1977) — беларускі грамадзкі дзеяч у Францыі, інжынэр, мастак, міністар фінансаў БНР.
Уладзімер Шыманец

**Уладзімер Шыманец** (15 траўня 1911, Рыга — 27 жніўня 1977, Сартрувіль, Францыя) — беларускі грамадзкі дзеяч у Францыі, інжынэр, мастак, міністар фінансаў БНР.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Рызе, дзе ў той час працаваў яго бацька, што паходзіў зь вёскі Засульле на Стаўпеччыне. Падчас Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе сям’я была эвакуіраваная ва ўкраінскае Дняпро, і толькі ў 1919 годзе ім ўдалося вярнуцца на радзіму ў Засульле. Уладзімер Шыманец вучыўся ў школе ў Негарэлым, апошнія клясы — у Стоўпцах. Ад дзяцінства пачаў маляваць.

У 1932 годзе скончыў Віленскую тэхнічную школу. Па заканчэньні школы цягам году ня мог знайсьці працы і жыў з бацькамі, толькі пазьней знайшлася праца ў Стоўпцах. У 1935 годзе ажаніўся. У 1938 годзе польскія ўлады перавялі яго ў Берасьце.

У 1939 годзе здолеў уладкавацца ў Баранавічах, працаваў намесьнікам начальніка электрастанцыі чыгуначнай станцыі Баранавічы-Цэнтральная. Пасьля прыходу саветаў быў арыштаваны — 23 кастрычніка 1940 году. Асуджаны 22 лютага 1941 году «асобай нарадай» за «антысавецкую агітацыю» на 5 гадоў савецкіх канцлягэраў у Омску, аднак адпраўцы туды перашкодзіў пачатак нямецка-савецкай вайны. Падчас нямецкай акупацыі настаўнічаў у Баранавічах, публікаваў артыкулы пра архітэктуру.

Зь лета 1944 году разам зь сям’ёй на эміграцыі. Спачатку апынуўся ў Даніі, у Капэнгагене, дзе арганізаваў Згуртаваньне беларусаў Даніі. У 1948 годзе з дапамогай Лявона Рыдлеўскага і Міколы Абрамчыка змог разам зь сям’ёй пераехаць у Францыю. З 1952 году жыў у Сартрувілі пад Парыжам. Браў удзел у працы Аб’яднаньня беларускіх работнікаў у Францыі, Сусьветнага аб’яднаньня беларускай эміграцыі (САБЭ), дзейнасьці ўраду БНР (некаторы час займаў пасаду міністра фінансаў).

Праз усё жыцьцё працягваў маляваць. Быў аўтарам праектаў паваенных марак БНР. Удзельнічаў у мастацкіх выстаўках у Сартрувілі, Вэрсалі, Парыжы, у 1970-х некалькі выстаў яго прац былі арганізаваныя ў БІНіМам у Нью-Ёрку. Пісаў у эміграцыйнай пэрыёдыцы пра творчасьць беларускіх мастакоў на эміграцыі.

Памёр 27 жніўня 1977 году ў Сартрувілі.

## Сям’я
* Дзеці:
** Івонка Сурвіла, Старшыня Рады БНР
** Лявон Шыманец, беларускі грамадзкі дзеяч
* Унучкі:
**Марыя Паўла Сурвілла, музыказнаўца
**Віржыні Шыманец, літаратарка, тэатразнаўца і дасьледчыца беларускага тэатру

## Цікавыя факты
* Рэабілітаваны 7 верасьня 1989году Пракуратурай Берасьцейскай вобласьці (архіўная справа: УКГБ Берасьцейскай вобласьці 10013-с).
* Жыцьцяпіс Уладзімера Шыманца была надрукаваная ў газэце «Беларус» № 241 за 1977 год

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* [Адкрыты сьпіс. Шыманец Уладзімір Аляксандравіч (1911)](https://by.openlist.wiki/%D0%A8%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B5%D1%86_%D0%A3%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B7%D1%96%D0%BC%D1%96%D1%80_%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B0%D0%B2%D1%96%D1%87_(1911))

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рызе
Катэгорыя:Асобы Стоўпцаў
Катэгорыя:Асобы Баранавічаў
Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Беларускія інжынэры
Катэгорыя:Сябры Рады БНР
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Беларусы ў Францыі
Кузьман Капідан

**Кузьман Капідан** (; ) або **Кузьман Карамак**, або **Кузьманскі воявода** або **Кузьман Карэман**) — папулярны легендарны герой баўгарскай  і македонскай эпічнай паэзіі. Яго фігура заснавана на гістарычнай асобе, якая спачатку была Хайду, затым Сердар на службе ў Джаладзін-бея (альб. Xheladin bej Ohri), губэрнатар Охрыдзкай каза ў пачатку 19 стагодзьдзя  . Ён перамог банды разбойнікаў Асмана Муру і Дэрвіша Муху. Па адных паданьнях ён быў атручаны ворагамі, а паводле іншых — забіты ў баі. Яго барацьба з бандытамі была яшчэ жывая сярод македонцаў у 20 стагодзьдзі, асабліва ў рэгіёне Дэбар, дзе ён ваяваў і адкуль нібыта паходзіў. Ён згадваецца ў шматлікіх эпічных песьнях, акркмя «О Арматолос», выбітны верш бапўгарскага паэта XIX стагодзьдзя Грыгара Парлічава.

## Гісторыя
У пачатку XIX стагодзьдзя Охрыдзкая вобласьць адносілася да Асманскай імпэрыі і мела статус каза санджака Охры. Яе губэрнатарам быў Джаладзін-бэй, які павінен быў падтрымліваць раўнавагу паміж асманскім портам з аднаго боку і Алі-пашам, кіраўніком групы апалчэнцаў у суседнім Пашаліку Яніны, з другога. Групы Алі-пашы часта рабавалі суседнія тэрыторыі, у тым ліку тэрыторыю, кантраляваную Джаладін-бэям. Джаладін-бэй належаў да ўплывовай групы асманскіх чыноўнікаў на Заходніх Балканах, якія супраціўляліся рэформам для абароны сваіх уладаньняў, якія яны гвалтам канфіскавалі ў іншых. Так Джаладзін Бэй «зарабіў» каля 100 гаспадарак на падкантрольнай яму тэрыторыі. Каб лепш супрацьстаяць бандам, асманам давялося мабілізаваць мясцовых хрысьціян, якія павінны былі дапамагаць рэгулярнай вайсковай ахове горных праходаў у Альбанію. Калі Кузьман памёр, ягоны сын Жарэ атрымаў у спадчыну яго становішча і працягваў абараняць каза сваімі сіламі, якія складаліся як з альбанцаў, так і з македонскіх славян.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

Катэгорыя:Баўгарскі фальклёр
Катэгорыя:Паўночнамакедонскі фальклёр
Катэгорыя:Пэрсанажы эпасаў
Македонскі гусарскі полк

**Македонскі гусарскі полк** — вайсковая коннае фармаваньне (гусарскі полк) і адміністрацыйна-тэрытарыяльнае ўтварэньне Расейскай імпэрыі, якая існавала (зь перапынкамі) у 1759—1783 гадах.

## Гісторыя
Полк сфармаваны зь бежанцаў з аўстрыйскай Македоніі. 9 сакавіка 1759 году начальнік Новасэрбскага корпусу генэрал-паручнік Іван Самойлавіч Харват па ўказу імпэратрыцы Лізаветы Пятроўны сфармаваў паселены Македонскі гусарскі полк. Роты палка разьмяшчаліся ў лёгкіх ўмацаваньнях (шанцах).

26 ліпеня 1761 году Македонскай гусарскі полк і баўгарскі гусарскі полк былі аб’яднаны ў Македонскай гусарскі полк, з-за малой колькасьці асабістага складу ў палках.

10 траўня 1763 году ўказам імпэратрыцы Кацярыны II, Македонская гусарскі полк расфармаваны, а яго асабісты склад разьмеркаваны па Малдаўскім і Сэрбскім гусарскім палкам.

24 сьнежня 1776 году ў ліку дзевяці палкоў, створаных на тэрыторыі Азоўскай і Наварасейскай губэрняў для абароны паўднёвых граніц у сувязі са скасаваньнем Запароскай Сечы, са скасаваных кавалерыйскіх частак сфармаваны новы паселены Македонскай гусарскі полк у складзе шасьці эскадронаў.

28 чэрвеня 1783 году перафармаваны дзеля стварэньня Александрыйскага лёгкаконнага палка.

## Вонкавыя спасылкі
* Руската императорка Екатерина во XVIII век формира македонски полк
* Македонскі гусарскі полк

Катэгорыя:Палкі Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Гусарскія палкі
Македонскія назвы месяцаў

**Македонская мова мае два наборы назваў месяцаў** грыгарыянскага каляндару. Часьцей выкарыстоўваецца набор назваў, што паходзяць ад лацінскіх імёнаў месяцаў, і яны выкарыстоўваюцца пераважнай большасьцю насельніцтва Македоніі. Аднак існуе мноства старых назваў дванаццаці месяцаў славянскага паходжаньня, якія адрозьніваюцца ад лацінскіх імёнаў месяцаў, хоць іх выкарыстаньне ў значнай ступені абмяжоўваецца народнай літаратурай і рэлігійнымі календарамі, выдадзеных Македонскай Праваслаўнай Царквой.

Паходжаньне назваў македонскіх месяцаў цесна зьвязана зь сельскагаспадарчай дзейнасьцю, што адбываецца ў адпаведны пэрыяд, альбо з умовамі надвор’я, характэрнымі для гэтага пэрыяду. Некаторыя месяцы маюць розныя назвы ў розных рэгіёнах. Выкарыстаньне сучасных лацінскіх імёнаў месяцаў сярод македонцаў пачалося напрыканцы 19 стагодзьдзя ў выніку масавай адукацыі.

## Македонскія назвы месяцаў

Катэгорыя:Каляндар
Катэгорыя:Месяцы
Катэгорыя:Македонская мова
Герб Прэзыдэнта Паўночнай Македоніі

**Герб Прэзыдэнта Паўночнай Македоніі** — афіцыйны герб прэзыдэнта краіны. Герб або эмблема была прынятая 2 сьнежня 2009 году, па ініцыятыве прэзыдэнта Македоніі Георге Іванава з боку геральдыстаў Стаянча Велічкоўскага, Петара Гайдава і Ёвана Ёваноўскага з Асацыяцыі Македонскай геральдыкі.

Герб складаецца з Македонскага сьцяга ў шчыце. Пад шчытом з македонскім сьцягам — вянок з Македонскага дубу з васьмю лістамі і васьмю жалудамі. Гэта першы герб прэзыдэнта Македоніі, да 2009 году прэзыдэнт не меў уласнага герба. Аднак на сёньняшні дзень прэзыдэнт Македоніі ня мае ўласнага сьцяга.

## Апісаньне
Герб складаецца са шчыта, на якім намаляваны нацыянальны сьцяг Македоніі. Шчыт мае форму гішпанскага шчыта і выкладзены прамянямі зваротных колераў. Пад шчытом знаходзіцца вянок з Македонскага дубу, які служыць апорай для гербу. Кожная галіна Македонскага дубу мае восем лістоў і жалудоў, што адпавядае колькасьці галін Дзяржаўнага сьцяга. Усяго ёсьць шаснаццаць лісточкаў і шаснаццаць жалудоў. Колеру гербу — гэта македонскія нацыянальныя колеры.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзяржаўныя сымбалі Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Паўночнай Македоніі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2009 годзе
Віцебскі АУСТ

**Віцебскі аддзел унутраных справаў на транспарце** (скарочана **Віцебскі АУСТ**) — аддзел унутраных спраў у Віцебску. Падпарадкаваны УУС Віцебскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: м. Віцебск, вул. Лакаматыўная, 26.

## Канец дзейнасьці
У 31 жніўня 2021 году быў астатнім днём дзейнасьці АУСТ. Зь 1 верасьня 2021 году АУСТ прыпыніў свае йснаваньне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Віцебскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)
Катэгорыя:Віцебск
Катэгорыя:Зьніклі ў 2021 годзе
Мардакерт

**Мардаке́рт** (), **Мартаке́рт** () альбо **Агдэрэ́** () — места непрызнанай Рэспублікі Арцаху, *[[дэ-факта]]* адміністрацыйны цэнтар Мартакерцкага раёну, *[[дэ-юрэ]]* ў Тэртэрскім раёне Азэрбайджану. Знаходзіцца на рацэ Тэртэр, за 62 км на поўнач ад Стэпанакерту (Ханкендзі).

## Этымалёгія
Традыцыйна назва места тлумачыцца як словазлучэньне *мард* («чалавек, асоба» ці ў гэтым кантэксьце «мужны») і *керт* («будаўнік»). Іншая вэрсія — сувязь з словам *матур* («капліца»). Азэрбайджанская назва Агдэрэ перакладаецца як «белая даліна».

## Мінуўшчына
Тэрыторыя цяперашняга Мардакерту ўваходзіла ў склад мэлікату Джрабэрда, аднаго зь пяці ў Карабаху.

У 1918 року ля места адбылася бітва асманаў з армянскімі сіламі, якая скончылася перамогай апошніх.

За савецкім часам Мардакерт зьяўляўся цэнтрам Мардакерцкага раёну Нагорна-Карабаскай аўтаномнай вобласьці. У 1960 року ён атрымаў статус пасёлку гарадзкога тыпу, у 1985 — статус места.

У вайну 1991—1994 рокаў Мардакерт быў значна зруйнаваны ў часе азэрбайджанскай Геранбойскай і Мардакерцка-Мартунскай апэрацыяў 1992 року. 4 ліпеня азэрбайджанскія сілы захапілі места, армянскае насельніцтва вымушанае было ўцякаць. 27 чэрвеня 1993 року армянскія войскі адваявалі места, якое з тае пары знаходзіцца пад кантролем Арцаху.

У 2008 року на тле  пасьля прэзыдэнцкіх выбараў у Мардакерце 4 сакавіка адбыліся сутычкі між этнічнымі армянамі і азэрбайджанскім войскам.

у 2020 року горад трапіў пад азэрбайджанскія бамбаваньні.

## Геаграфія
Места разьмешчанае на правым беразе ракі Тэртэр, паміж гораў, за 62 км на поўнач ад Стэпанакерту (Ханкендзі).

## Эканоміка
Жыхары занятыя пераважна ў дзяржаўных установах і ў сельскай гаспадарцы.

## Транспарт
Ад места адходзяць дзьве трасы:
* «Поўнач-поўдзень» Мартакерт&nbsp;— Гэйвалі&nbsp;— паварот на Гандзасар&nbsp;— Стэпанакерт&nbsp;— Кармір Шука&nbsp;— Гадрут;
* Мартакерт&nbsp;— Акн&nbsp;— Мартуні&nbsp;— Варанда&nbsp;— Гадрут&nbsp;— Джракан.

## Культура
 рок у Мардакерце дзейнічаў Дом культуры, два дзіцячыя садкі, дзьве школы, моладзевы цэнтар.

## Насельніцтва

## Турыстычная інфармацыя

У месьце знаходзіцца царква сьвятога Яна Хрысьціцеля, збудаваная ў 1881 року.

У ваколіцах можна пабачыць пахаваньні II—I-га тысячагодзьдзяў да н. э., сярэднявечнае паселішча *Таза Хач* () і мост праз раку Кусапат пачатку XX стагодзьдзя.

## Клімат
Мардакерту характэрны вільготны субтрапічны клімат.

## Гарады-пабрацімы
*  Вагаршапат, Армэнія (з 2010)
*  Бурдж Гамуд, Лібан (з 2018)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гарады Нагорна-Карабаскай Рэспублікі
Катэгорыя:Населеныя пункты Мартакерцкага раёну
Катэгорыя:Гарады Азэрбайджану
Катэгорыя:Населеныя пункты Тэртэрскага раёну
Агдам

**Агда́м** () — пакінутае места і намінальны цэнтар Агдамскага раёну Азэрбайджану. Знаходзіцца за 26 км ад Стэпанакерту ля ўсходняга ўзножжа Карабаскага горнага хрыбту, на краі Карабаскай раўніны.

Заснаванае ў XVIII стагодзьдзі, у 1828 року атрымала статус места, за савецкім часам значна вырасла. Тут дзейнічалі масьляны, вінна-гарэлачны, машынабудаўнічы і шаўковы заводы, аэрапорт, два чыгуначныя вакзалы. У 1989 року Агдам налічваў 28 031 жыхара. З пачаткам першай Карабаскай вайны азербайджанскія войскі пакінулі места. З 1993 року яно знаходзілася пад кантролем Армэніі. За час вайны большасьць насельніцтва стала бежанцамі, да 2020 Агдам амаль цалкам быў зруйнаваны і закінуты. Яго часам называлі *Каўкаскай [[Хірасіма]]й*.

Па выніках вайны 2020 року места з ваколіцамі перайшло пад кантроль Азэрбайджану.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Video footage of Agdam before the occupation
* Euronews — No Comment. Agdam (Agdam). 27.11.2020
* Aghdam: This is no Hiroshima
* Fleeing from Aghdam. Refugee poem
* Pictures of the deserted town: «Abandoned War-Torn City of Agdam, Azerbaijan»
* Pictures of the deserted town: «Aghdam»
* 

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Каўказу
Катэгорыя:Зруйнаваныя гарады
Катэгорыя:Пакінутыя гарады Азэрбайджану

Катэгорыя:Руіны ў Азэрбайджане
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1828 годзе
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Лізаветпальская губэрня
Пальміра

**Пальміра** (па-пальмірску: ; ) — старажытнае места на ўсходзе Леванту, цяпер у Сырыі. Упершыню згаданая ў крыніцах пад II тысячагодзьдзем да н. э., археалягічныя раскопкі сьведчаць пра паселішча часоў нэаліту. У I стагодзьдзі ад Н. Хр. Пальміра трапіла ў залежнасьць ад Рымскай імпэрыі, дзе славілася гандлярамі, што былі дзейнымі на Вялікім шаўковым шляху ды ўсёй дзяржаве.

У тыя часы паўсталі такія манумэнтальныя праекты, як Вялікая калянада, Храм Бэла ды вежавыя пахавальні. Жыхары Пальміры, сярод якіх былі нашчадкі амарэяў, арамэяў ды арабаў, размаўлялі ўласным дыялектам арамэйскай мовы, а ў міжнародных стасункаў валодалі грэцкім кайнэ. На культуру Пальміры аказалі вялікі ўплыў эліністычныя архітэктура і мастацтва.

Найбольшага росквіту Пальміра дасягнула ў III стагодзьдзі, калі цар Адэнат разьбіў сасанідзкага імпэратара Шапура I. Адэнатава пераемніца Зэнобія паўстала супраць Рыму і заснавала Пальмірскае царства. Рымскі імпэратар Аўрэліян у 273 року ў адказ зруйнаваў места; Дыяклетыян аднавіў яго, але ўжо ў меншай велічы. У IV стагодзьдзі пальмірцы, якія дагэтуль шанавалі сэміцкіх, мэсапатамскіх ды арабскіх бажышчаў, навярнуліся ў хрысьціянства; у VII стагодзьдзі з усталяваньнем Рашыдзкага халіфату сюды прыйшоў іслам, а зь ім замест пальмірскай ды грэцкай — і арабская мова.

Па зруйнаваньні Рымам Пальміра ня здолела вярнуць былую веліч, а пасьля разбурэньня Тымурыдамі ў 1400 року стала дробнай вёскай. За часам Францускага мандату жыхары перасяліліся ў суседнюю вёску Тадмар, а на закінутай тэрыторыі пачаліся археалягічныя раскопкі.

У 2015 року ў часе грамадзянскай вайны баевікі Ісламскай дзяржавы зруйнавалі большую частку гістарычных будынкаў Пальміры. Сырыйская армія адваявала кантроль над месцам у 2017 року.

## Вонкавыя спасылкі
* Інтэрактыўная панарама Пальміры
* Тур сусьветнае спадчыны

Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Сырыі
Катэгорыя:Рымскія археалягічныя аб’екты ў Сырыі
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Сырыі
Катэгорыя:Мясьціны Старога Запавету
Катэгорыя:Зруйнаваныя гарады
Катэгорыя:Левант
Катэгорыя:Аазісы Сырыі
Катэгорыя:Пальмірская імпэрыя
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў I тысячагодзьдзі да н. э.
Катэгорыя:Населеныя пункты Бізантыйскай імпэрыі
Катэгорыя:Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў небясьпецы