open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тым Робінз

**Тым Ро́бінз** (; нарадзіўся 16 кастрычніка 1958 году) — амэрыканскі актор, рэжысэр і музыка. У першую чаргу вядомы дзякуючы выкананьню ролі Эндзі Дзюфрэйна ў фільме *«[[Выкупленьне з Шаўшэнку]]»*. Ляўрэат прэміі Оскар і дзьвюх прэміяў Залаты Глёбус за ролі ў фільмах *«[[Гулец (фільм, 1992)|Гулец]]»* (1992) і *«[[Таямнічая рака (фільм)|Таямнічая рака]]»* (2003). Сьпіс іншых роляў Робінза ўлучае ў сябе галоўную ролю лейтэнанта Сэм’юэла Ўэлза ў фільме *«[[Найлепшы стралок]]»* (1986), выкананьне ролі Н’юка Лалуша ў фільме *«[[Дарэмскі бык]]»* (1988), Эрыка ў *«[[Вікінг Эрык|Вікінгу Эрыку]]»* (1989), Эда Ўолтэрза ў фільме *«[[Каэфіцыент інтэлекту (фільм)|Каэфіцыент інтэлекту]]»* (1994), Нік Бім у фільме *«[[Няма чаго губляць (фільм, 1997)|Няма чаго губляць]]»* (1997) і сэнатара Робэрта Гаманда у фільме *«[[Зялёны ліхтар (фільм)|Зялёны ліхтар]]»* (2011). Робінз, акрамя таго, займаўся рэжысурай, то бок ён зладзіў колькі ўласных фільмаў, як то *«[[Боб Робэртс]]»* (1992) і *«[[Ідзе нябожчык]]»* (1995), абодва яны былі добра прынятыя.

Дзеля тэлебачаньня Робінз згуляў ролю дзяржсакратара Ўолтэра Ларсана ў камэдыі каналу HBO *«[[На ўскрайку (тэлесэрыял)|На ўскрайку]]»* (2015), а таксама выканаў ролю ў тэлесэрыяле *«[[Тут і цяпер (тэлесэрыял)|Тут і цяпер]]»* (2018), які быў зачынены ўжо па выхадзе першага сэзону.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* 

Катэгорыя:Акторы ЗША
Сьюзан Сарэндан

**Сью́зан Сарэ́ндан** (, у дзявоцтве **Томалін** (); нарадзілася 4 кастрычніка 1946 году) — амэрыканская акторка і актывістка. Ляўрэатка шматлікіх узнагародаў, у тым ліку прэміяў Оскар, BAFTA і Гільдыі кінаактораў ЗША, а таксама шматкроць была намінаваная на дзённую і праймтаймавую прэміі Эмі, Залаты Глёбус. У 2002 годзе яна была ўзнагароджаная зоркай на Галівудзкай алеі славы за ўнёсак у кінаіндустрыю.

Сарэндан пачала сваю акторскую кар’еру ў драматычным фільме *«[[Джо (фільм, 1970)|Джо]]»* (1970), а затым зьявілася ў мыльнай опэры *«[[Падвоены сьвет (тэлесэрыял)|Падвоены сьвет]]»* (1970—1971). У 1974 годзе яна выканала ролю Зэльды Фіцджэральд у тэлефільме *«[[Ф. Скот Фіцджэральд і апошняя з прыгажуняў]]»*, а ў наступным годзе яна зьявілася ў музычнае камэдыі жахаў у ролі Джанэт Ўэйс *«[[Шоў Рокі Горара]]»*. Сарэндан была намінаваная на прэмію Оскар за найлепшую жаночую ролю ў фільмах *«[[Атлантык-Сіці (фільм, 1980)|Атлантык-Сіці]]»* (1980), *«[[Тэльма і Луіза]]»* (1991), *«[[Лярэнцавы алей]]»* (1992) і *«[[Кліент (фільм, 1994)|Кліент]]»* (1994), перш чым здабыла запаветную ўзнагароду дзякуючы ўдзелу ў фільме *«[[Ідзе нябожчык]]»* (1995). Яна таксама атрымала прэмію BAFTA за найлепшую жаночую ролю ў фільме *«Кліент»* і прэмію Гільдыі кінаактораў за найлепшую жаночую ролю ў фільме *«Ідзе нябожчык»*. Сярод іншых ейных фільмаў вылучаюцца *«[[Чароўнае дзiцё]]»* (1978), *«[[Голад (фільм, 1983)|Голад]]»* (1983), *«[[Істўіцкія ведзьмы (фільм, 1987)|Істўіцкія ведзьмы]]»* (1987), *«[[Дарэмскі бык]]»* (1988), *«[[Белы палац (фільм)|Белы палац]]»* (1990), *«[[Маленькія жанчыны (фільм, 1994)|Маленькія жанчыны]]»* (1994), *«[[Джэймз і гіганцкі пэрсік]]»* (1996), *«[[Мачаха (фільм, 1998)|Мачаха]]»* (1998), *«[[Зачараваная (фільм)|Зачараваная]]»* (2007), *«[[Сьпідзі-гоначнік]]»* (2008), *«[[Мілосныя косткі (фільм)|Мілосныя косткі]]»* (2009), *«[[Хмарны атляс (фільм)|Хмарны атляс]]»* (2012), *«[[Тэмі]]»* (2014), *«[[Умяшальніца]]»* (2015) і *«[[Вельмі дрэнныя матулі 2]]»* (2017). Выканала гасьцявыя ролі ў сыткомах *«[[Сябры (сэрыял)|Сябры]]»* (2001) і *«[[Малькалм у цэнтры ўвагі]]»* (2002),

Таксама вядомая сваёй грамадзкай і палітычнай актыўнасьцю, Сарэндан была прызначана амбасадарам добрай волі ЮНІСЭФ у 1999 годзе і атрымала гуманітарную прэмію «Дзеяньні супраць голаду» ў 2006 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторкі ЗША
Бувэ (востраў)

**Бувэ** ( ) — ненаселены нарвэскі востраў і прыродны запаведнік. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Атлянтычнага акіяну, на паўднёвым краі Сярэднеатлянтычнага хрыбту, за 1700 км на поўнач ад Антарктыды, за 1900 км на ўсход ад Паўднёвых Сэндвічавых астравоў, за 1600 км на поўдзень ад вострава Гоф, за 2600 км ад Паўднёва-Афрыканскай рэспублікі і ёсьць самым адасобленым востравам на Зямлі.

Плошча вострава — 49 км², 93% зь якіх пакрытыя льдом. У цэнтры вострава — замерзлы кратэр нядзейнага вулькану. Адзінае прыдатнае для высадкі месца — Нурэйса, утворанае абрушэньнем ледавіку ў канцы 1950-х рокаў, дзе цяпер дзейнічае мэтэаралягічная станцыя.

Востраў адкрыў 1&nbsp;студзеня 1739 року францускі дасьледнік Жан-Батыст Шарль Бувэ дэ Лязье ў часе экспэдыцыі ў паўднёвую Атлянтыку. Але праз зробленую ім памылку ў каардынатах паўторна знайсьці яго змог толькі ў 1808 року брытанскі кітабой Джэймз Ліндзі, які назваў яго вострам Ліндзі. У 1927 року на востраве высадзілася першая экспэдыцыя „Нарвэгіі“ і абвясьціла яго нарвэскім уладаньнем. Ад гэтай пары востраў мае назву *Бувэ*. У 1930 року Вялікабрытанія адмовілася ад тэрытарыяльных прэтэнзіяў. У 1971 року востраў стаў прыродным запаведнікам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Антарктыка
Катэгорыя:Нарвэскія залежныя тэрыторыі
Катэгорыя:Неактыўныя вульканы
Катэгорыя:Запаведнікі Нарвэгіі
Катэгорыя:Ненаселеныя астравы Нарвэгіі
Катэгорыя:Вульканы Нарвэгіі
Катэгорыя:Вульканы Паўднёвага акіяну
Катэгорыя:Сярэднеатлянтычны хрыбет
Катэгорыя:Астравы паўднёвага Атлянтычнага акіяну
Катэгорыя:Калёніі марскіх птушак
Катэгорыя:Калёніі пінгвінаў
Уланава (неадназначнасьць)

**Уланава** — прозьвішча, тапонім.
ь
## Прозьвішча
* Галіна Ўланава — балерына

## Тапонім
* Уланава — вёска ў Слуцкім раёне
Крыстафэр Нолан

Сэр **Кры́стафэр Но́лан** (; нарадзіўся 30 ліпеня 1970 году) — брытанска-амэрыканскі кінарэжысэр, прадусар і сцэнарыст. Ягоныя фільмы назьбіралі больш за 5 мільярдаў даляраў па ўсім сьвеце і атрымалі вялікую колькасьць узнагародаў Оскар. Разам з сваёй жонкай Эмай Томас кіруе прадусарскай кампаніяй Syncopy Inc., часьцяком супрацоўнічаючы з братам Джонатанам. У 2019 годзе быў прызначаны камандорам ордэну Брытанскае імпэрыі за заслугі ў кіно.

## Біяграфія
Нолан нарадзіўся і гадаваўся ў Лёндане ў каталіцтве. Зь юнацтва захапіўся кінавытворчасьцю. Пасьля вывучэньня ангельскае літаратуры ва Ўнівэрсытэцкім каледжы Лёндану дэбютаваў у яксьці рэжысэра ў незалежным фільме *«[[Прасьледваньне (фільм, 1998)|Прасьледваньне]]»* (1998), які зладзіў у стыле нэо-нуар. Ужо з другім сваім фільмам *«[[Мэмэнта]]»* (2000) ён атрымаў міжнародную ўхвалу. Гэты фільм нават быў намінаваны на прэмію Оскар за найлепшы арыгінальны сцэнар, які падрыхтаваў сам Крыстафэр на грунце аповяда свайго роднага брата Джонатана. Нолан перайшоў ад незалежнай да студыйнай кінавытворчасьці зь фільмам *«[[Бессань (фільм, 2002)|Бессань]]»* (2002), у якім здымаліся такія зоркі, як то Аль Пачына, Робін Ўільямз і Гілары Сўонк. Надалей рэжысэр падахвоціўся зладзіць фільмы трылёгіі пра Чорнага рыцара, пачаўшы ў 2005 годзе з кінастужкі *«[[Бэтман: Пачатак]]»*. Працяг фільму *«[[Цёмны рыцар (фільм)|Цёмны рыцар]]»* (2008) і *«[[Цёмны рыцар паўстае]]»* (2012) чакаў камэрцыйны посьпех, гэтак жа як і першую частку гэтае трылёгіі. У 2010-х Нолан зладзіў да таго ж *«[[Прэстыж (фільм)|Прэстыж]]»* (2006) і *«[[Зараджэньне (фільм)|Зараджэньне]]»* (2010), апошні зь якіх атрымаў шэраг намінацыяў на Оскар, у тым ліку за найлепшы фільм і найлепшы арыгінальны сцэнар. Затым рушылі ўсьлед фільмы *«[[Інтэрстэлар]]»* (2014), *«[[Дункерк (фільм)|Дункерк]]»* (2017) і *«[[Тэнэт]]»* (2020).

## Стыль
Фільмы Нолана звычайна грунтуюцца на эпістэмалягічных і мэтафізычных тэмах, дасьледуючы чалавечую навучальнасьць, канструкцыю часу і падатлівы характар ​​памяці і асабістай ідэнтычнасьці. Ягоная творчасьць прасякнутая матэматычна натхнёнымі вобразамі і канцэпцыямі, нетрадыцыйнымі структурамі апавяданьня, практычнымі спэцэфэктамі, экспэрымэнтальнымі гукавымі пэйзажамі, шырокафарматнай кінафатаграфіяй і матэрыялістычнымі ракурсамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Кінарэжысэры ЗША‎
Катэгорыя:Брытанскія кінарэжысэры
Бульбачка

**Бу́льбачка** — пірожнае зь печыва і какавы.

У наш час гэты ласунак робяць аднастайнага цёмнага адценьня. Першапачаткова пірожнае мела сьветлае адценьне ўнутры.

## Складнікі
Цяпер для прыгатаваньня пірожнага выкарыстоўваюць: 600 грамаў печыва, 3 сталовыя лыжкі какавы, па шклянцы малака і цукру, яйка, 100 грамаў масла і 2 чайныя лыжкі мукі.

Першапачаткова ж бульбачка складалася зь бісквіту, крэму і масы для ўкачваньня. Для бісквіту бралі: 3 яйкі, 90 грамаў цукру, 75 грамаў мукі і 15 грамаў крухмалу. Для крэму выкарыстоўвалі: 125 грамаў масла, 65 грамаў цукровай пудры, 50 грамаў згушчанага малака і 3 чайныя лыжкі каньяку. Маса для ўкачваньня ўлучала: 100 грамаў цукровай пудры і 80 грамаў какавы.

## Прыгатаваньне
У нашыя дні печыва здрабняюць таўкачом або ў блэндэры. Затым дадаюць какаву і перамешваюць. У каструлі з тоўстым дном ускаламучваюць малако з цукрам, мукой і яйкам. Атрыманую сумесь вараць да гушчыні і пры гэтым памешваюць. Затым дадаюць масла і перамешваюць. У звараную сумесь засыпаюць здрабнёнае печыва з какавай і фармуюць рукамі пірожныя. Пасьля іх ставяць на гадзіну ў лядоўню.

Даўней гатаваць бісквіт да бульбачкі пачыналі з ускаламучваньня яечных жаўткоў з 2/3 цукру да сьветлага адценьня. Бялкі ўскаламучвалі да ўстойлівых пікаў, затым дадавалі рэшту цукру і зноў ускаламучвалі. Ускаламучаныя бялкі і жаўткі злучалі. Муку перамешвалі з крухмалам і дадавалі да ўскаламучаных яек. Атрыманую сумесь перамешвалі зьнізу ўверх і ад краю да сярэдзіны. Цеста вылівалі на бляху, высланую пекарскай паперай. Бісквіт выпякалі 15 хвілінаў пры тэмпэратуры +200°C. Прыгатаваны бісквіт ахалоджвалі, пакідалі пастаяць ноч і наламвалі кавалачкамі. Затым яго пракручвалі ў блэндэры да атрыманьня дробных крошак і перасыпалі ў місу. Для прыгатаваньня крэму масла ўскаламучвалі з цукровай пудрай да атрыманьня пышнай, лёгкай, сьветлай масы. Паступова дадавалі згушчанае малако і перамешвалі атрыманую сумесь міксэрам. Затым крэм выкладалі на здрабнёны бісквіт і дадавалі каньяк. Усё разам перамешвалі да стану ліпкай масы. Пасьля ляпілі 10 пірожных у выглядзе бульбачак, якія ўкачвалі ў сумесь какава і цукровай пудры. Пірожным давалі паляжаць і ўкачвалі зноўку, пасьля чаго ахалоджвалі цягам гадзіны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мучныя кандытарскія вырабы
Каляднае

**Каляднае** — адзін зь відаў натуральных павіннасьцяў у XVII — XVIII стст.

Верагодна, узьнікла як сьвяточнае паднашэньне пану, але паступова ператварылася ў звычайную павіннасьць. Штогод на Вялікдзень (валачобнае) і Каляды прыгонныя павінныя былі адносіць да панскага двара пэўную колькасьць кур і яек.

## Гл. таксама
* Першая Каляда

## Літаратура
* Каляднае // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 тамах / Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) [і інш.]; Навуковыя кансультанты: Я. К. Анішчанка [і інш.]. Том 2: К — Я. — 2-е выданне. — Мн.: Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі, 2007. — С. 21.

Катэгорыя:Вялікае Княства Літоўскае
Катэгорыя:Гісторыя падаткаабкладаньня
Шон Конэры

Сэр **Шон Ко́нэры** (; 25 жніўня 1930 году — 31 кастрычніка 2020) — шатляндзкі актор. Быў першым выканаўцам ролі брытанскага выдуманага сакрэтнага агента Джэймза Бонда, зьявіўшыся ў сямі фільмах пра Бонда з 1962 па 1983 гады. Пачынаючы з ролі ў *«[[Доктар Но]]»*, Конэры згуляў Бонда ў шасьці кінастужках Eon Productions і апошні раз зьявіўся ў пастаноўцы Джэка Шварцмана *«[[Ніколі не кажы «ніколі»|Ніколі не кажы „ніколі“]]»*.

## Біяграфія
Конэры выконваў ролі ў невялікіх тэатральных і тэлевізійных пастаноўках да свайго прарыву з роляй Бонда. Не зважаючы на ​​тое, што яму не падабалася ўвага да ролі па-за экранам, менавіта гэты пэрсанаж прынёс Конэры прапановы ад такіх вядомых рэжысэраў, як то Альфрэд Гічкок, Сыдні Лумэт і Джон Г’юстан. Іхныя фільмы, у якіх зьявіўся Конэры, улучаюць *«[[Марні (фільм)|Марні]]»* (1964), *«[[Пагорак (фільм)|Пагорак]]»* (1965), *«[[Забойства ва Ўсходнім экспрэсе (фільм, 1974)|Забойства ва Ўсходнім экспрэсе]]*» (1974) і *«[[Чалавек, які жадаў быць каралём]]»* (1975). Ён таксама здымаўся ў фільмах *«[[Мост занадта далёка]]»* (1977), *«[[Горац (фільм)|Горац]]»* (1986), *«[[Імя ружы (фільм)|Імя ружы]]»* (1986), *«[[Недатыкальныя (фільм, 1987)|Недатыкальныя]]»* (1987), *«[[Індыяна Джонз і апошні крыжовы паход]]»* (1989), *«[[Паляваньне за Чырвоным Кастрычнікам (фільм)|Паляваньне за Чырвоным Кастрычнікам]]»* (1990) , *«[[Цмокава сэрца (фільм, 1996)|Цмокава сэрца]]»* (1996), *«[[Скала (фільм)|Скала]]»* (1996) і *«[[У пошуках Форэстэра]]»* (2000). У *«Марні»* Конэры здымаўся разам з Тыпі Гэдрэн. Конэры сказаў, што хоча працаваць з Гічкокам, і кампанія Эон зарганізавала іхнюю сустрэчу. Актор шакаваў многіх людзей, бо папрасіў паглядзець сцэнар, перш чым згадзіцца на ролю. Конэры непакоіўся аб тым, што ён мог зноўку выканаць ролю чарговага шпіёна. Тым ня менш, Гічкок і Конэры добра паразумеліся падчас здымак, і Конэры ўспамінаў, што быў задаволены фільмам з пэўнымі агаворкамі. Конэры афіцыйна сышоў з акторства ў 2006 годзе, хоць ненадоўга вярнуўся дзеля агучваньня роляў за кадрам у 2012 годзе.

Ягоныя дасягненьні ў кіно былі адзначаныя прэміяй Оскар, дзьвюмя ўзнагародамі BAFTA і трыма Залатымі Глёбусамі, у тым ліку прэміяй Сэсіла Б. Дэміля і прэміяй Генрыеты. У 1987 годзе ён быў прызначаны камандорам Ордэна мастацтваў і літаратуры ў Францыі, а ў 1999 годзе ён атрымаў узнагароду Цэнтру Кенэдзі ў ЗША за прыжыцьцёвыя дасягненьні. У 2004 годзе апытанка брытанскае газэты Sunday Herald прызнала Конэры найвялікшым жывым шатляндцам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Шатляндзкія акторы
Мікалай Маратаеў

**Мікалай Валянцінавіч Маратаеў** (нар. 1965, Гомель, цяпер Беларусь) — беларускі судзьдзя і дэпутат.

Намесьнік старшыні Гомельскага абласнога суду і старшыня калегіі па карных справах таго ж суду.

У 1992 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «правазнаўства». З красавіка 1992 года – вучань народнага судзьдзі народнага судe Чыгуначнага раёна г. Гомлю. З 1993 года – часова выконваў абавязкі народнага судзьдзі гэтага суда. З 1995 па 1998 гады – судзьдзя суда Чыгуначнага раёну г. Гомель. Зь верасьня 1998 года – судзьдзя Гомельскага абласнога суду. У красавіку 2016 года прызначаны намесьнікам старшыні, старшынёй судовай калегіі па карных (крымінальных) справах Гомельскага абласнога суду.

У 2024 годзе быў вызвалены ад гэтай пасады, калі стаў дэпутатам Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь.

Мае першую кваліфікацыйную клясу судзьдзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Судзьдзі
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га скліканьня
Марыя Надтачэй

**Марына Ўладзімераўна Надтачэй** (нар. 1967, Гомель, цяпер Беларусь) — беларуская судзьдзя.

Намесьніца старшыні Гомельскага абласнога суду і старшыня калегіі па грамадзянскіх справах таго ж суду.

У 1990 годзе скончыла Ўсесаюзны юрыдычны завочны інстытут. З 1984 па 1986 гады – справавод Чыгуначнага райвыканкаму г. Гомель. З красавіка 1986 года – інспэктар аддзела сацыяльнага забесьпячэньня Чыгуначнага райвыканкаму г. Гомель. З 1987 па 1991 гады – юрысконсульт Савецкага райвыканкаму г. Гомеля. З 1991 па 1998 гады рабіла пракуроркай аддзелу пракуратуры Гомельскай вобласьці, памочніцай пракурора, старэйшай памочніцай пракурора Навабеліцкага раёну г. Гомеля. Са студзеня 1998 году – судзьдзя суду Навабеліцкага раёну Гомля. Са жніўня 2004 году – судзьдзя Гомельскага абласнога суду.

У кастрычніку 2014 года прызначаная намесьніцай старшыні, у ліпені 2015 года - намесьніца старшыні, старшыня судовай калегіі па грамадзянскіх справах Гомельскага абласнога суду.

Мае першую кваліфікацыйную клясу судзьдзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомлі
Катэгорыя:Судзьдзі
Арцём Камалыеў

**Арцём Сяргеевіч Камалыеў** ( 1975, Менск, цяпер Беларусь) — беларускі судзьдзя.

Першы намесьнік старшыні Гомельскага абласнога суду.

У 1997 годзе скончыў Гомельскі політэхнічны інстытут, у 2000 годзе — Гуманітарна-эканамічны інстытут, у 2015 годзе — Акадэмію кіраваньня пры Прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь. З 1997 па 2000 гады — судовы выканаўца суда Гомельскага раёна. Зь ліпеня 2000 года — вучань судзьдзі суда Гомельскага раёна. З кастрычніка 2001 года — судзьдзя суда Гомельскага раёна. У жніўні 2004 году прызначаны намесьнікам старшыні гэтага суда. З кастрычніка 2009 па 2015 год — старшыня суда Рэчыцкага раёна.
У ліпені 2015 году прызначаны намесьнікам старшыні Гомельскага абласнога суда. Зь лістапада 2017 года — першы намесьнік старшыні Гомельскага абласнога суда.

Мае першую кваліфікацыйную клясу судзьдзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Судзьдзі
Рух за жыцьцё

**Рух за жыцьцё** — міжнародны грамадзкі рух у абарону права на жыцьцё чалавека з часу зачацьця.

Узьнік у адказ на пераўтварэньне акушэрства з родадапамогі ў пераважна ўчыненьне спарону без патрэбы ратаваньня жыцьця цяжарнай жанчыны. Прадугледжвае вяртаньне да чалавечнага падыходу ў мэдыцыне з ратаваньнем жыцьцяў абодвух пацыентаў пры цяжарнасьці — маці і дзіця. Прызнае спарон у якасьці грамадзкай зьявы, што нішчыць жыцьцё дзіцяці і здароўе жанчыны. Прапануе выкладаньне са школы пра каштоўнасьць чалавечага жыцьця з моманту зачацьця. Выступае ў абарону права на нараджэньне дзіцяці і на мацярынства ад абмежаваньняў і грэбаваньня. Таксама рух патрабуе адкрыцьця службаў дапамогі ў захаваньні цяжарнасьці пры паліклініках з удзелам акушэра-гінэколяга, псыхоляга, сацыяльнага працаўніка і праўніка. Пры гэтым прапануецца адмовіцца ад службаў «плянаваньня сям’і», якія схіляюць падлеткаў да раньняга сэксуалізаваньня, якое праз пашырэньне спаронаў вядзе да росту захваральнасьці на бясплоднасьць. Сярод іншага, рух за жыцьцё бароніць захаваньне жыцьця дзяцей з сындромам Даўна і выступае за дапамогу бацькам і матулям пры нараджэньні і выхаваньні дзяцей з парушэньнямі ў разьвіцьці.

Адпаведна рух падтрымлівае патрабаваньне да ўрадаў «забясьпечваць у максімальна магчымай ступені выжываньне» дзяцей *незалежна ад* нараджэньня паводле Канвэнцыі аб правах дзіцяці 1989 году, прэамбула якой падкрэсьлівае: «дзіця, з прычыны яго фізычнай і разумовай нясталасьці, мае патрэбу ў спэцыяльнай ахове і клопаце, уключаючы належную *прававую абарону*, як *да*, так і пасьля *нараджэньня*».

## Эўропа

У 2000-я гады італьянскі рух за жыцьцё пашырыўся настолькі, што 90% лекарак і лекараў сталі адмаўляцца перарываць цяжарнасьць. У Гішпаніі праз прыхільнасьць да руху сярод выбарцаў дапушчальнасьць спарону абмежавалі выпадкамі пагрозы жыцьцю цяжарнай жанчыны, а да 3-х месяцаў цяжарнасьці — выпадкамі яе наступленьня ў выніку згвалтаваньня. У Расеі пад уплывам руху за жыцьцё сталі ствараць магчымасьці пражываньня для цяжарных жанчынаў, якія пазбавіліся падтрымкі мужа і бацькоў, каб уратаваць дзіця. Таксама ў Эўропе рух пасадзейнічаў адкрыцьцю сеткі скрыняў для падкідкаў, адкуль немаўлятаў забіраюць на ўсынаўленьне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рухі за здароўе
Катэгорыя:Жыцьцё
Катэгорыя:Правы чалавека
Катэгорыя:Сацыяльныя рухі
Шына

**Шы́на** — пругкая гумава-тканкавая абалонка на абадах колаў самахода, самалёта, матацыкла і ровара.

Забясьпечвае счапленьне колаў з дарогай. Зьмякчае ўдары і штуршкі пры наезьдзе на няроўнасьці дарогі і перашкоды. Найбольшае пашырэньне мела пнэўматычная шына 2-х відаў: 1) бяскамэрная — шчыльна прылягае да вобада кола пад узьдзеяньнем унутранага ціску паветра, 2) камэрная — складаецца з кальцавой трубкі для напампоўкі паветра і пакрышкі з пратэктарам для аховы камэры ад мэханічнага пашкоджаньня. Бывае нізкага, сярэдняга і высокага ціку. Памер апісваецца шырынёй профілю і прамерам вобада. У Беларусі шыны вырабляе Бабруйскі камбінат «Белшына» (Магілёўская вобласьць).

У адпаведнасьці з Правіламі дарожнага руху зь 1 сьнежня па 1 сакавіка самаходы маюць абсталёўвацца зімовымі шынамі, якія маюць вышыню малюнка пратэктара прынамсі 4 мм. Тармазны шлях зімовай шыны складае да 25 мэтраў, а летняй — 46,8 мэтраў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кола
Катэгорыя:Будова аўтамабіля
Баль (неадназначнасьць)

**[[Баль]]** — танцавальная вечарына. Іншыя значэньні:

## Асобы
* Аляксандар Баль ( 1968) — беларускі бард.
* Аляксей Баль ( 1968) — савецкі і беларускі футбаліст.
* Андрэй Баль (1958—2014) — савецкі і ўкраінскі футбаліст, трэнэр.
* Гуга Баль (1886—1927) — нямецкі пісьменьнік.
* Мікалай Баль (1913—1999) — Герой Савецкага Саюзу.

## Іншае
* „Баль“ — італьянска-француска-альжырскі фільм 1983 року.

## Глядзіце таксама
* Бал (неадназначнасьць)
Сяргей Шаўцоў

**Сяргей Міхайлавіч Шаўцоў** (нар. 1968, Калыбаўка, Жлобінскі раён, Гомельская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі судзьдзя.

Старшыня Гомельскага абласнога суду. У 1989 г. скончыў Ленінградзкую вышэйшую вайскова-палітычную вучэльню, у 1996 годзе – Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт па спэцыяльнасьці «правазнаўства». З 1989 па 1992 гады служыў ва Узброеных Сілах СССР на афіцэрскіх пасадах. З 1992 па 2000 гады рабіў сьледчым, старшым сьледчым Сьледчае ўправы УУС Гомельскага аблвыканкама. З 2000 года – судзьдзя суда Жлобінскага раёна Гомельскай вобласьці. У 2008 годзе прызначаны намесьнікам старшыні гэтага суда. З 2010 года – судзьдзя Гомельскага абласнога суда.
У лютым 2013 года прызначаны старшынёй Гомельскага абласнога суда.

Мае першую кваліфікацыйную клясу судзьдзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Жлобінскім раёне
Катэгорыя:Судзьдзі
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Вэнэсуэльская затока

**Вэнэсуэ́льская зато́ка** () — затока Карыбскага мора, якая абмывае вэнэсуэльскія штаты Сулія і Фалькон і калюмбійскі дэпартамэнт Ля-Гуахіра. Заходнія берагі вадаёму ёсьць паўвостраў Гуахіра. Пратока даўжынёй у 54 км злучае затоку з возерам Маракайба на поўдні. Калюмбія і Вэнэсуэла дасюль маюць даўнюю спрэчку наконт панаваньня над затокай, якая ёсьць няразьвязанай, не зважаючы на дзесяцігодзьдзі перамовы, якія вяла двухбаковая камісія. Канчаткова сухаземная граніца паміж дзяржаваымі была зацьверджаная толькі ў 1941 годзе, але марская ёсьць няўзгодненай дасюль.

Упершыню эўрапейцы наведалі затоку ў 1499 годзе, калі экспэдыцыя ачоленая Алёнсам дэ Ахэдам, у якой яго суправаджаў Амэрыга Вэспуччы, дасьледавала ўзьбярэжжа Вэнэсуэлы. Яны назьбіралі зьвестак і далі імя новай зямлі. Гэтая экспэдыцыя прыбыла ў затоку пасьля праходу празь Нідэрляндзкія Антыльскія астравы і паўвостраў Парагуана.

## Крыніцы

Катэгорыя:Затокі Атлянтычнага акіяна
Катэгорыя:Затокі Вэнэсуэлы
Катэгорыя:Затокі Калюмбіі
Бангкоская бухта

**Бангко́ская бу́хта** () — бухта, якая ёсьць паўночнай часткай Сіямскай затокі. На захадзе бухта пачынаецца з гораду Хуахіна, у той час як мяжа вадаёму з усходу сягае гораду Сатахіпу. Каля ўсходніх берагоў бухта мае некаторыя астравы, як то Ко Сычанг, Ко Лан і Ко Пай. Самым папулярным турыстычным пунктам бухты ёсьць Патая, якая прыцянвае турыстаў з усяго сьвету.  

## Крыніцы

Катэгорыя:Затокі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Затокі Тайлянду
Цалінскі раён

Назву **Цалінскі раён** маюць адміністрацыйна-тэрытарыяльныя адзінкі Расеі:

* Цалінскі раён — раён у Калмыкіі
* Цалінскі раён — раён у Курганскай вобласьці
* Цалінскі раён — раён у Растоўскай вобласьці
Бостанскае чаяваньне

**Бо́станскае чаява́ньне** () — амэрыканская палітычная і гандлёвая акцыя пратэсту згуртаваньня Сыноў свабоды ў Бостане, які месьціцца ў штаце Масачусэтс, 16 сьнежня 1773 году. Мэтай стаў закон аб гарбаце 10 траўня 1773 году, згодна зь якім Брытанская Ост-Індзкая кампанія набыла правы продажу гарбаты з Кітаю ў амэрыканскіх калёніях бяз выплаты мытаў, акрамя тых, што чыніліся паводле Таўнзэндавых законаў. Сыны свабоды рашуча выступілі супраць такога прывілею, зазначыўшы яго як парушэньне іхных правоў. Пратэстоўцы, некаторыя зь якіх былі замаскаваныя пад амэрыканскіх індзейцаў, зьнішчылі ўсю партыю гарбаты, адпраўленую Ост-Індзкай кампаніяй. Дэманстранты напалі на караблі і паскідалі ў Бостанскую гавань скрыні з прывезенай гарбатай. Брытанскі ўрад адрэагаваў жорстка, і эпізод перарос у Амэрыканскую рэвалюцыю. Чаяваньне сталася знакавай падзеяй амэрыканскае гісторыі, і з таго часу іншыя палітычныя пратэсты, як то Рух чаяваньня, называлі сябе гістарычнымі пераемнікамі Бостанскага пратэсту 1773 году.

Бостанскае чаяваньне сталася кульмінацыяй руху супраціву ва ўсёй Брытанскай Амэрыцы супраць закону аб гарбаце, які быў прыняты брытанскім парлямэнтам у 1773 годзе. Каляністы выступалі супраць закону, таму што лічылі, што ён парушае іхныя правы як ангельцаў праз падаткаабкладаньне без прадстаўніцтва, то бок яны лічылі, што спаганяцца падаткі могуць толькі іхнымі ўласнаабранымі прадстаўнікамі, а не брытанскім парлямэнтам, у якім яны ня мелі прадстаўніцтва. Да таго ж Ост-Індзкая кампанія праз добрыя стасункі атрымала канкурэнтныя перавагі ў параўнаньні з каляніяльнымі імпартэрамі гарбаты, якія абурыліся гэтым крокам і баяліся дадатковых ускладненьняў свайго бізнэсу. Пратэстоўцы пасьпяхова перашкодзілі разгрузцы гарбаты ў трох іншых калёніях, але ў Бостане каралеўскі губэрнатар Томас Гатчынсан адмовіўся вярнуць гарбату ў Брытанію.

У 1774 годзе парлямэнт у адказ зацьвердзіў шэраг актаў, вядомыя як невыносныя законы, якія спынілі мясцовае самакіраваньне ў Масачусэтсе і закрылі гандаль Бостану. Каляністы трынаццаці калёніяў, у сваю чаргу, адказалі на гэты крок дадатковымі актамі пратэсту і скліканьнем Першага Кантынэнтальнага кангрэсу, які зьвярнуўся да брытанскага манарха па запыт аб адмене гэтых законаў і скаардынаваным каляніяльным супраціве ім. Крызіс абвастрыўся, і ў 1775 годзе пад Бостанам пачалася вайна за незалежнасьць ЗША.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гістарычнае таварыства Бостанскага чаяваньня.
* Музэй Бостанскага чаяваньня.

Катэгорыя:Амэрыканская рэвалюцыя
Катэгорыя:Гісторыя ЗША
Катэгорыя:Падзеі 1773 году
Ап’яненьне

**Ап’яне́ньне** — хвароба, выкліканая ўжываньнем этанолю.

Пагражае сьмерцю ад паралюшу дыханьня.

## Праявы
Прыкметамі ап’яненьня служаць патлівасьць, пачырваненьне твару, бляск вачэй і пачашчаны пульс. Таксама адзначаецца гучнае прамаўляньне, зьніжэньне засяроджанасьці ўвагі і завышаная самаацэнка. Ваніты ўзьнікаюць у якасьці абарончага адказу арганізму на атручаньне. Абцяжарваюцца дыханьне і рух.

## Лячэньне
Пры лячэньні ад ап’яненьня ўнутрывенна праз кропельніцу ўводзяць 4%-ую рашчыну соды, гемадэз і полііённую рашчыну для вываду атруты. Таксама прызначаюць прыём 5%-ых рашчынаў такіх вітамінаў, як тыямін (Б1) па 2 мілілітры, пірыдаксін (Б6) і аскарбінавая кісьля (Ц). Унутрыцяглічна і ўнутрывенна праз кропельніцу цягам 1,5 гадзіны ўводзяць мэтадаксіл. Пасьля спыненьня прыёму сьпіртовых напояў прызначаюць унутрывеннае ўвядзеньне тыясульфату натру і дымэркапролу для абясшкоджваньня атруты.

## Крыніцы

Катэгорыя:Алькагалізм
Катэгорыя:Таксыкалёгія
Катэгорыя:Псыхічныя разлады, зьвязаныя з ужываньнем рэчываў
Джын Гэкман

**Джын Гэ́кман** (; 30 студзеня 1930 году — 18 лютага 2025 году) — амэрыканскі актор, пісьменьнік і марскі пяхотнік ЗША. За часам сваёй кар’еры, якая доўжылася больш за шэсць дзесяцігодзьдзяў, Гэкман атрымаў дзьве прэміі Оскар, чатыры Залатыя Глёбусы, адну прэмію Гільдыі кінаактораў і дзьве прэміі BAFTA.

Першы і адзіны Оскар як найлепшы актор Гэкман атрымаў дзякуючы выкананьню ролі Джымі «Папая» Дойля ў трылеры 1971 году *«[[Францускі сувязны (фільм)|Францускі сувязны]]»* (1971). Оскар як найлепшы актор другога пляну выканаўца атрымаў дзякуючы ўдзелу ў вэстэрн-фільме Клінта Істўуда *«[[Непрабачаны (фільм, 1992)|Непрабачаны]]»* (1992). Іншымі значнымі ролямі Гэкмана былі ролі ў такіх праектах, як то *«[[Прыгоды Пасэйдона (фільм, 1972)|Прыгоды Пасэйдона]]»* (1972), *«[[Размова (фільм)|Размова]]»* (1974), *«[[Французскі сувязны 2]]»* (1975), *«[[Мост занадта далёка]]»* (1977), *«[[Супэрмэн (фільм)|Супэрмэн]]»* (1978), *«[[Баскетбольная дружына з Індыяны]]»* (1986), *«[[Няма выйсьця (фільм, 1987)|Няма выйсьця]]»* (1987), *«[[Бэт-21 (фільм)|Бэт-21]]»* (1988), *«[[Фірма (фільм, 1993)|Фірма]]»* (1993), *«[[Хуткі і мёртвы]]»* (1995), *«[[Знайсьці карантыша (фільм)|Знайсьці карантыша]]»* (1995), *«[[Барвовы прыплыў]]»* (1995), *«[[Вораг дзяржавы (фільм)|Вораг дзяржавы]]»* (1998), *«[[Мураш Анц]]»* (1998), *«[[Дублёры (фільм)|Дублёры]]»* (2000), *«[[У тыле ворага (2001)|У тыле ворага]]»* (2001), *«[[Сямейка Тэнэнбаўм]]»* (2001) і *«[[Вітаем у Муспарце]]»* (2004), які стаўся апошнім фільмам актора.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Акторы‎ ЗША
Альменева (Курганская вобласьць)

**Альме́нева** () — вёска ў Расеі, адміністацыйны цэнтар Альменеўскага раёну Курганскай вобласьці. Вёска месьцьціца на беразе возера Альменьколь за 125 км ад Кургану. Насельніцтва вёскі складае 3755 чалавек паводле стану на 2020 год. Ічкінскія татары зьяўляюцца найбольш раньнімі перасяленцамі, якія прыйшлі на тэрыторыю сучаснага раёну. Рэгіён быў падуладны Сыбірскаму ханству.

## Вонкавыя спасылкі
* Альменева. Точка на карте.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласьці
Белазерскае

**Белазе́рскае** () — вёска ў Расеі, адміністацыйны цэнтар Белазерскага раёну Курганскай вобласьці. Вёска месьцьціца на беразе ракі Таболу за 42 км ад Кургану. Насельніцтва вёскі складае 4141 чалавек паводле стану на 2010 год. Паселішча было заснаванае Сьцяпанам Фёдаравым у 1665 годзе. З даўніх часоў у вёсцы жылі казакі і сяляне, якіх абкладалі аброкам.

## Вонкавыя спасылкі
* Белазерскае. Точка на карте.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласьці
Варгашы

**Варгашы́** () — мястэчка ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Варгашынскага раёну Курганскай вобласьці. Месьцьціца на беразе невялікага возера Тайболіна за 35 км ад Кургану. Насельніцтва паселішча складае 9080 чалавек паводле стану на 2021 год. У мястэчку маецца чыгуначная станцыя Транссыбірскай магістралі. У 1941 годзе сюды быў эвакуаваны завод, на якім выраблялі авіябомбы. Па вайне прадпрыемства ў мястэчку засталося, але вытворчасьць была пераарыентаваная на выраб пажарных самаходаў і аўтамабільных цыстэрнаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Варгашы. Точка на карте.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласьці
Глядзянскае

**Глядзя́нскае** () — вёска ў Расеі, адміністацыйны цэнтар Прытабольнага раёну Курганскай вобласьці. Месьцьціца на беразе возера Глядзяны за 67 км ад Кургану. Насельніцтва паселішча складае 3964 чалавекі паводле стану на 2010 год. Вёска была заснаваная ў 1768 годзе сялянамі-перасяленцамі.

## Вонкавыя спасылкі
* Глядзянскае. Точка на карте.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласьці
Далматава

**Далма́тава** () — горад у Расеі, адміністацыйны цэнтар Далматаўскага раёну Курганскай вобласьці. Месьцьціца на поўдні Турынскай раўніны на беразе Ісяці за 192 км ад Кургану. Насельніцтва гораду складае 11938 чалавек паводле стану на 2021 год, што аднак далёк да гістарычнага максымуму ў 1989 годзе, калі ў горадзе налічвалася 17494 чалавекі. Заснаваны ў XVII стагодзьдзі як паселішча ля мужчынскага манастыру.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* Далматава. Точка на карте.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласьці
Зьвярынагалоўскае

**Зьвярынагало́ўскае** () — вёска ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Зьвярынагалоўскага раёну Курганскай вобласьці. Вёска месьціцца на беразе Таболу за 120 км ад Кургану. Насельніцтва вёскі складае 4060 чалавек паводле стану на 2010 год. Заснаваная як абарончае паселішча.

## Вонкавыя спасылкі
* Зьвярынагалоўскае. Точка на карте.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласьці
Каргапольле

**Каргапольле** () — мястэчка ў Расеі, адміністацыйны цэнтар Каргапольскага раёну Курганскай вобласьці. Мястэчка месьцьціца на беразе Міяс за 86 км ад Кургану. У 19 км ля паселішча маецца чыгуначная станцыя на лініі Курган—Екацярынбург. Насельніцтва вёскі складае 8005 чалавек паводле стану на 2021 год. Знаходзіцца ў зоне лесастэпу.

## Вонкавыя спасылкі
* Каргапольле. Точка на карте.

Катэгорыя:Населеныя пункты Курганскай вобласьці
Юбілей

**Юбіле́й** () — гадавіна падзеі і дзейнасьці асобы, існаваньня ўстановы і горада, якая вылічаецца дзесяцігодзьдзямі і стагодзьдзямі ды ўрачыста сьвяткуецца грамадзкасьцю.

Першапачаткова ў Старажытнасьці габрэі называлі юбілеем 50-ы ўрачысты, сьвяточны год пасьля 7 сямігадовых адцінкаў. У гэты год спынялі земляробства для адпачынку зямлі, а рабоў адпускалі на свабоду.

## У [[Біблія|Бібліі]]
У Старым Запавеце юбілею прысьвячаецца 25-ы разьдзел Сьвятарскай кнігі, якая ёсьць 3-й кнігай прарока Майсея:

«10. і асьвяцеце 50-ы год і абвясьцеце свабоду на зямлі ўсім жыхарам яе: хай будзе гэта ў вас юбілей; і вярнецеся кожны ў валоданьне сваё, і кожны вярніся ў свой род.

11. Пяцідзясяты год хай будзе ў вас юбілей: ня сейце і ня жнеце, што самое вырасьце на зямлі, і ня зьбірайце ягад зь неабрэзаных лозаў яе,

12. бо гэта юбілей: сьвяшчэнны хай будзе ён вам; з поля ежце ўтворы яе».

Тамсама вызначаецца вяртаньне ў юбілей прададзенага валоданьня:

«25 Калі брат твой зьбяднее і прадасьць з валоданьня свайго, дык прыйдзе блізкі ягоны родзіч і выкупіць прададзенае братам ягоным; ...

28. а калі ня знойдзе рука ягоная, колькі трэба вярнуць яму, дык прададзенае ім застанецца ў руках пакупца да юбілейнага года, а ў юбілейны год адыдзе яно, і ён зноў уступіць у валоданьне сваё. ...

31. А дамы ў селішчах, вакол якіх няма мура, трэба лічыць нароўні з палеткамі зямлі: выкупляць іх можна, і ў юбілей яны адыходзяць. ...

33. а хто зь лявітаў ня выкупіць, дык прададзены дом у горадзе валоданьня іхняга ў юбілей адыдзе, бо дамы ў гарадах лявіцкіх складаюць іхняе валоданьне сярод сыноў Ізраілевых».

Таксама акрэсьліваецца вызваленьне рабоў:

«39. Калі зьбяднее ў цябе брат твой і прададзены будзе табе, дык ня ўскладвай на яго працы рабскай:

40. ён павінен быць у цябе як найміт, як пасяленец; да юбілейнага года няхай працуе ў цябе;

41. а тады няхай адыдзе ён ад цябе, сам і дзеці ягоныя зь ім, і вернецца ў род свой і ўступіць зноў у валоданьне бацькоў сваіх...

47. Калі прыхадзень альбо пасяленец твой будзе мець дастатак, а брат твой перад ім зьбяднее і прадасьць прыхадню, які асяліўся ў цябе, альбо каму-небудзь з роду прыхадня, ...

54. А калі ён ня выкупіцца такім чынам, дык у юбілейны год адыдзе сам і дзеці ягоныя зь ім».

## Глядзіце таксама
* Сьвяткаваньне 600-годзьдзя Грунвальдзкай бітвы
* Мэдаль да стагодзьдзя БНР
* Сьвяткаваньне 200-х угодкаў Юзэфа Крашэўскага
* Мэдаль «115 гадоў прафсаюзнаму руху Беларусі»

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвяты
Кіраўска-Выбарская лінія

**Кіраўска-Выбарская лінія** () — першая лінія Пецярбурскага мэтрапалітэну.

Лінія мае даўжыню 29,57 км і 19 станцыяў. Сярэднесуткавы пасажырапаток у 2018 годзе склаў 839,7 тыс. челавек.

## Храналёгія

## Крыніцы

Катэгорыя:Пецярбурскі мэтрапалітэн
Альменева

Назву **Альменева** маюць наступныя населеныя пункты Расеі:

* Альменева — вёска ў Курганскай вобласьці
* Альменева — вёска ў Новасыбірскай вобласьці
* Альменева — вёска ў Вурнарскім раёне Чувашыі
* Альменева — вёска ў Казлоўскім раёне Чувашыі
II тысячагодзьдзе

Файл:2nd millennium montage.png|Зьлева зьверху па стрэлцы: у 1492 італьянскі мараход Хрыстафор Калюмб прыбывае у Паўночную Амэрыку; у канцы 1700-х Амэрыканская рэвалюцыя ўвяла паняцьце лібэральнай дэмакратыі; захоп Канстантынопалю асманамі; атамная бомба ў II сусьветную вайну; штучная крыніца сьвятла — лямпачка; першы чалавек на Месяцы ў 1969 падчас палёту Апалёну 11; самалёты сталі звычайным транспартным сродкам для палётаў у небе; Напалеон Банапарт у пачатку XIX стагодзьдзя заняўся экспансіяй і мадэрнізацыяй Эўропы; тэлефон Аляксандра Грэма Бэла; у 1348 чорная сьмерць забіла больш за 100 мільёнаў чалавек па ўсім сьвеце, а ў Эўропе — больш за палову (на фоне: урывак Бібліі Гутэнбэрга, першай друкаванай кнігі наборным шрыфтом, 1450-я)|500пкс|значак
rect 3 3 253 191 Падарожжы Хрыстафора Калюмба
rect 259 5 438 123 Амэрыканская рэвалюцыя
rect 445 4 559 159 Захоп Канстантынопалю асманамі
rect 260 129 438 249 Чорная сьмерць
rect 5 212 110 375 Напалеон Банапарт
rect 129 197 253 299 Тэлефон
rect 123 309 257 386 Самалёт
rect 268 257 432 379 Апалён 11
rect 446 165 560 296 II сусьветная вайна
rect 440 303 514 387 Лямпачка
rect 1 1 566 394 Біблія Гутэнбэрга

**II тысячагодзьдзе** ад Нараджэньня Хрыстовага або нашай эры — тысячагодзьдзе, якое ахоплівае 1001—2000 рокі (XI—XX стагодзьдзі; у астранамічным вылічэньні ЮД  — ).

Тысячагодзьдзе ахоплівае Высокае і Позьняе Сярэднявечча ў Старым сьвеце, Залаты век іслама і пэрыяд Рэнэсансу, Раньні Новы час, Асьветніцтва, Вялікія адкрыцьці і каляніяльную эпоху. Два апошнія стагодзьдзі супадаюць з новай гісторыяй, дзе адбывалася індустрыялізацыя, зьяўленьне нацыянальных дзяржаваў, шпаркае разьвіцьцё навукі, распаўсюджаньне ўсеагульнай адукацыі і мэдыцыны. XX стагодзьдзе характарызуецца глябалізацыяй, двума сусьветнымі войнамі і зьяўленьнем Аб’яднаных нацыяў.

Адбыўся беспрэцэндэнтны рост насельніцтва Зямлі: ад 310 млн у 1000 да прыкладна 6 мільярдаў у 2000.

## Крыніцы
I тысячагодзьдзе

Файл:1st millennium montage.png|Зьлева зьверху па стрэлцы: выяўленьне Ісуса, галоўнай постаці хрысьціянства; Калізэй, славутасьць калісьці магутнай Рымскай імпэрыі; Кааба, Масджыд аль-Харам, найсьвяцейшая мясьціна ісламу; ва ўсім сьвеце набывае папулярнасьць новая дошкавая гульня шахі; у Раньнім Сярэднявеччы адбыўся распад Заходняй Рымскай імпэрыі; рэшткі шкілету маладой жанчыны, вядомай як «дама з колцам», забітай вывяржэньнем Вэзувіюсу ў 79; Атыла, правадыр Імпэрыі гунаў, захопнікаў большасьці Усходняй Эўропы (на фоне: рэпрадукцыя старажытнай фрэскі з Тэатыўакану)|400пкс|значак
rect 9 6 182 173 Ісус Хрыстос
rect 192 5 411 169 Рымская імпэрыя
rect 420 16 560 101 Масджыд аль-Харам
rect 416 112 561 212 Шахматы
rect 13 189 171 356 Атыла
rect 184 177 308 346 Вывяржэньне Вэзувіюсу (79)
rect 313 222 559 352 Раньняе Сярэднявечча
rect 1 1 566 394 Тэатыўакан
rect 1 1 566 394 Суд Пілата


**I тысячаго́дзьдзе** ад Нараджэньня Хрыстовага або нашай эры — тысячагодзьдзе, якое ахоплівае 1—1000 рокі (I—X стагодзьдзі; у астранамічным вылічэньні ЮД  — ).

Насельніцтва Зямлі расло павольней, чымся ў папярэднім тысячагодзьдзі: ад 200 мільёнаў у 1 року да прыкладна 300 мільёнаў у 1000. У Эўропе і на Блізкім Усходзе адбываўся пераход з Антычнасьці ў Сярэднявечча. У I стагодзьдзі Рымская імпэрыя дасягнула найбольшага росквіту, але ў Позьняй Антычнасьці пачаўся паступовы заняпад. У гэты ж час пачынаецца распаўсюджваньне хрысьціянства і Вялікія перасяленьні. Другая палова тысячагодзьдзя характарызуецца Раньнім Сярэднявеччам у Эўропе, эпохай вікінгаў на захадзе і паўстаньнем Бізантыйскай імпэрыі.

Ва Ўсходняй Азіі пачалося распаўсюджаньне будызму. У Кітаі на замену дынастыі Хань прыйшла Дынастыя Цьзінь, пасьля — дынастыя Тан і ўрэшце раздробленасьць. Іслам хутка распаўсюдзіўся з Арабіі на заходнюю Азію, Індыю, Паўночную Афрыку і Пірэнэйскі паўвостраў

У Мэзаамэрыцы I тысячагодзьдзе стала пэрыядам шалёнага росту — «клясычнай эрай» (200—900). У рэгіёне дамінаваў Тэатыўакан. У Паўднёвай Амэрыцы разьвіваліся даінкаўскія прыбярэжныя культуры, у Паўночнай Амэрыцы ў канцы тысячагодзьдзя зьявілася місысыпская культура.

Міграцыя банту ў Чорнай Афрыцы дасягнула Паўднёвай Афрыкі.

## Крыніцы
Прошчыцы

**Про́шчыцы** (таксама сустракаецца — *Про́шчычы, Пра́шчычы*) — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Бокшыцкага сельсавету. 

У 1924—1939 гадах цэнтар Прошчыцкага сельсавету, да 16 ліпеня 1954 году ў складзе Прошчыцкага сельсавету, да 10 траўня 1960 году вёска ўваходзіла ў склад Вясейскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 — 390 чалавек
* 2019 — 309 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бокшыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слуцкага раёну
Грэскі раён

**Грэ́скі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР з 17 ліпеня 1924 году па 8 ліпеня 1931 году і з 12 лютага 1935 году па 17 сьнежня 1956 году. 

Адміністрацыйны цэнтар: 
* 17 ліпеня — 20 жніўня 1924 — вёска Грозава
* 1924—1931 і 1935—1956 — вёска Грэск

Грэскі раён утвораны 17 ліпеня 1924 году ў складзе Слуцкай акругі БССР. 20 жніўня 1924 году падзелены на 10 сельсаветаў: Апалінскі, Гацукоўскі, Гольчыцкі, Грозаўскі, Грэскі, Мусіцкі, Пукаўскі, Старыцкі, Труханавіцкі і Шышчыцкі. 14 кастрычніка 1924 году ўтвораны Селецкі сельсавет. 21 кастрычніка 1924 года Апалінскі сельсавет перайменаваны ў Палікарпаўскі. 

З 9 чэрвеня 1927 году ў складзе Менскай акругі. 4 кастрычніка 1927 году да раёну далучаны Задашчэнскі і Слабадзкі сельсаветы скасаванага Шацкага раёну. 24 студзеня 1929 году вёска Грозава аднесена да катэгорыі мястэчак. 

Пасьля скасаваньня акруговай сыстэмы 26 ліпеня 1930 году раён у складзе БССР. У 1931 годзе Гольчыцкі сельсавет перайменаваны ў Першамайскі. 8 ліпеня 1931 года Грэскі раён скасаваны. Грозаўскі, Пукаўскі, Старыцкі, Труханавіцкі сельсаветы перададзены Капыльскаму раёну, Задашчэнскі, Селецкі і Слабадзкі сельсаветы — Пухавіцкаму раёну, Гацукоўскі, Грэскі, Мусіцкі, Палікарпаўскі (Палікараўскі), Першамайскі, Шышчыцкі сельсаветы — Слуцкаму раёну.

З 20 верасьня 1944 году раён у складзе Бабруйскай вобласьці, з 8 студзеня 1954 году — Менскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 года скасаваны Гарнастайлаўскі, Палікараўскі і Шышчыцкі сельсаветы. 

17 сьнежня 1956 году раён скасаваны: Грэскі, Мусіцкі, Першамайскі, Покрашаўскі, Труханавіцкі сельсаветы перададзены Слуцкаму раёну, Грозаўскі, Пукавіцкі сельсаветы — Капыльскаму раёну, Гацукоўскі сельсавет — Узьдзенскаму раёну, Селецкі сельсавет — Пухавіцкаму раёну.

## Крыніцы

## Літаратура
* Шчарбатаў, А. Грэск / Аляксандр Шчарбатаў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 3: Гімназіі — Кадэнцыя. — Мн.: БелЭн, 1996. — 523 с. — С. 167 — 168. — ISBN 985-11-0041-2.
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1956 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Шацкі раён (БССР)

**Ша́цкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР з 17 ліпеня 1924 году па 4 жніўня 1927 году. Цэнтар — мястэчка Шацак.

## Гісторыя

Шацкі раён утвораны 17 ліпеня 1924 году ў складзе Менскай акругі БССР. 20 жніўня 1924 году падзелены на 8 сельсаветаў:
* Гарэлецкі
* Задашчэнскі
* Слабадзкі
* Сяргеевіцкі
* Хатлянскі
* Цепленскі
* Цітвянскі
* Шацкі

4 жніўня 1927 году раён скасаваны. Гарэлецкі, Сяргеевіцкі, Цітвянскі, Шацкі сельсаветы перададзены ў склад Пухавіцкага раёну, Цепленскі сельсавет — у склад Самахвалавіцкага раёну, Задашчэнскі, Слабадзкі — у склад Грэскага раёну, Хатлянскі — у склад Узьдзенскага раёна.

## Глядзіце таксама
* Шацкая воласьць
* Шацкі сельсавет

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 
* 

Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1927 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі

раён
Самахвалавіцкі раён

**Самахва́лавіцкі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924—1931 гадах. Цэнтар — мястэчка Самахвалавічы.

## Гісторыя
Самахвалавіцкі раён быў утвораны 17 ліпеня 1924 году ў складзе Менскай акругі (з 26 ліпеня 1930 у прамым падпарадкаваньні БССР). 20 жніўня таго ж году быў падзелены на 15 сельсаветаў: 
* Азерскі
* Гатаўскі
* Грычынскі
* Дудзіцкі  
* Кайкаўскі
* Каралішчавіцкі
* Крупіцкі
* Навадворскі
* Падгайскі
* Рубілкаўскі
* Самахвалавіцкі
* Сеніцкі
* Строчыцкі
* Трасцянецкі
* Узьлянскі  

21 жніўня 1925 года быў утвораны Азярычынскі (Азярышчанскі) сельсавет. 4 жніўня 1927 да раёна далучаны Цепленскі сельсавет скасаванага Шацкага раёна.

18 студзеня 1931 году раён быў скасаваны. Азерскі, Крупіцкі і Рубілкаўскі сельсаветы былі перададзены Койданаўскаму раёну; Азярычынскі (Азярышчанскі), Дудзіцкі, Узьлянскі сельсаветы — Пухавіцкаму раёну; Кайкаўскі сельсавет — Сьмілавіцкаму раёну; Цепленскі сельсавет — Узьдзенскаму раёну. Гатаўскі, Грычынскі, Каралішчавіцкі, Навадворскі, Падгайскі, Самахвалавіцкі, Сеніцкі, Строчыцкі і Трасьцянецкі сельсаветы былі аддадзены ў падпарадкаваньне Менскага гарадзкога савету (уключаны ў гарадзкую рысу гораду Менску).

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А. И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* 
* 
* 

Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе

Катэгорыя:Самахвалавічы
Сьмілавіцкі раён

**Сьмі́лавіцкі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў БССР у 1924 — 1931 і 1935 — 1938 гадах. Цэнтар — Сьмілавічы.

## Гісторыя
Раён утвораны 17 ліпеня 1924 году ў складзе Менскай акругі БССР. Цэнтар — мястэчка Сьмілавічы. 20 жніўня 1924 году падзелены на 10 сельсаветаў: Абчацкі, Валевачоўскі, Голацкі, Драчкаўскі, Дукорскі, Карзуноўскі, Пярэжырскі, Пятровіцкі, Рудзенскі, Сьмілавіцкі. 

24 верасня 1926 года ўтвораны Замастоцкі нацыянальны польскі сельсавет, Сьмілавіцкі сельсавет скасаваны. Пасьля скасаваньня 26 ліпеня 1930 году раён у прамым падпарадкаваньні БССР. 

18 студзеня 1931 году да раёну далучаны Кайкаўскі сельсавет скасаванага Самахвалавіцкага раёну. 

8 ліпеня 1931 году раён скасаваны: Абчацкі, Голацкі, Дукорскі, Замастоцкі нацыянальны польскі, Карзуноўскі, Пярэжырскі, Рудзенскі сельсавет і мястэчка Сьмілавічы перададзены Пухавіцкаму раёну; Драчкаўскі і Пятровіцкі сельсаветы — Смалявіцкаму раёну; Валевачскі сельсавет — Чэрвеньскаму раёну; Кайкаўскі сельсавет уключаны ў гарадзкую рысу горада Менску.

6 ліпеня 1935 году Рудзенскі раён перайменаваны ў Сьмілавіцкі раён, у яго склад уваходзілі 12 сельсаветаў: Азярычынскі (Азярышчанскі), Голацкі, Дрычынскі, Дудзіцкі, Дукорскі, Карзуноўскі, Пярэжырскі, Рудзенскі, Сяргеевіцкі, Узьлянскі, Цітвянскі, Шацкі. 

11 лютага 1938 году Сьмілавіцкі раён зноў перайменаваны ў Рудзенскі раён.

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / А.И. Карпачева и др. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Т. 1: (1917―1941 гг.). — Мн., «Беларусь», 1985. — 390 с.
* Смілавіцкі раён //  С. № 55.

Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1924 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1931 годзе
Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1935 годзе
Катэгорыя:Раёны, скасаваныя ў 1938 годзе
Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Катэгорыя:Сьмілавічы
Бэн Кінгсьлі

Сэр **Бэн Кінгсьлі** () сапраўднае імя **Крышна Пандыт Бганджы** (; 31 сьнежня 1943 году) — ангельскі актор. За сваю кар’еру атрымаў мноства ўзнагародаў, у тым ліку прэмію Оскар, прэмію Брытанскай кінаакадэміі, дзьве прэміі Залаты Глёбус, прэмію Гільдыі кінаактораў і прэмію Грэмі. Кінгсьлі ёсьць квакерам.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Ёркшыры ад маці-ангелькі і бацькі індыйца-гуджараці. Сваю кар’еру Кінгсьлі пачаў з тэатру, далучыўшыся да Каралеўскай шэксьпіраўскай кампаніі ў 1967 годзе і правёўшы наступныя 15 гадоў, выступаючы ў асноўным на сцэне. Ягоныя галоўныя ролі ўключалі спэктаклі *«[[Як вам гэта спадабаецца]]»*, *«[[Шмат шуму зь нічога]]»*, *«[[Рычард III (п’еса)|Рычард III]]»*, *«[[Бура (п’еса)|Бура]]»*, *«[[Сон у Іванаву ноч]]»*, *«[[Гамлет]]»* і *«[[Ўіндзарскія весялухі]]»*.

У кіно Кінгсьлі найбольш вядомы дзякуючы выкананьню галоўнай ролі Магатмы Гандзі ў фільме Рычарда Этэнбара *«[[Гандзі (фільм)|Гандзі]]»* (1982), за якую пасьля атрымаў прэмію Оскар за найлепшую мужчынскую ролю і прэмію BAFTA за найлепшую мужчынскую ролю ў галоўнай ролі. Ён таксама зьявіўся ў ролі Іцхака Стэрна ў фільме Стывэна Сьпілбэрга *«[[Сьпіс Шындлера]]»* (1993), атрымаўшы намінацыю на прэмію BAFTA за найлепшую мужчынскую ролю другога пляну. У 2002 годзе актор атрымаў рыцарскі тытул дзякуючы свайму ўнёску ў разьвіцьцё брытанскага кінэматографу. У наступным зьяўляўся і іншых фільмах, як то *«[[Удалая лічба Слэвіна|Ўдалая лічба Слэвіна]]»* (2006), *«[[Востраў праклятых]]»* (2010), *«[[Дыктатар (фільм)|Дыктатар]]»* (2012), *«[[Жалезны чалавек 3]]»* (2013) ды іншых.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Брытанскія акторы
Амікрон (фільм)

**«Амікро́н»** () — італьянская навукова-фантастычная кінакамэдыя рэжысэра Уга Грэгарэцьці, прадстаўленая ў 1963 року. Фільм апавядае пра памерлага работніка, які ўваскрасае пасьля таго, як у ягонае цела ўсяліўся іншаплянэтнік.

## У ролях

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Фільмы 1963 году
Катэгорыя:Фільмы Уга Грэгарэцьці
Катэгорыя:Навукова-фантастычныя камэдыі
Катэгорыя:Італьянскія фільмы
Катэгорыя:Італьянскія фільмы 1963 году
Катэгорыя:Італьянскія камэдыйныя фільмы
Катэгорыя:Італьянскія навукова-фантастычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на італьянскай мове
Катэгорыя:Фільмы пра іншаплянэтнікаў