Гара Міндоўга (Наваградак)

**Гара Міндоўга** — помнік гісторыі XIII стагодзьдзя ў Наваградку. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы места, на тэрыторыі паміж гістарычнымі Кавальскай і Траецкай вуліцамі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Паводле мясцовага паданьня, тут у XIII ст. спачыў заснавальнік Вялікага Княства Літоўскага кароль Міндоўг.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Мясцовае паданьне гаворыць, што пад гарой пахавалі караля Міндоўга: па сьмерці гаспадара яго падданыя насыпалі вялікі курган з чыстага нёманскага пяску. Пра паданьне ўпамінаецца ў першай манаграфіі пра Наваградак, выдадзенай на лацінскай мове ў Львове ў 1795 годзе. Такая назва таксама магла ўзьнікнуць ад таго, што на гэтай гары і вакол яе, магчыма, праходзіла ў 1253 годзе каранацыя Міндоўга, бо паводле летапісу, каранацыя праходзіла не ў замку, а каля яго.

Яшчэ адно паданьне расказвае, што пазьней на вяршыні гары была мармуровая надмагільная пліта на якой узвышалася выява дзяўчыны з тварам анёла. Тут спачыла прыгажуня Крыся, якая стала правобразам для многіх скульптур і насьценных росьпісаў у касьцёлах Вільні. Аўтарам віленскіх скульптураў, як і надмагільнага помніка на гары Міндоўга быў закаханы ў Крысю італьянскі скульптар Джаваньні Перэцьці.

Прыкладна з канца XVII ст. на гары Міндоўга разьмяшчаліся хрысьціянскія могілкі Наваградку.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Асаблівую папуляр­насьць памянёныя паданьні набылі дзя­куючы народжанаму ў Наваградку паэту Адаму Міцкевічу, які неаднаразова згадваў у сваіх творах гару Міндоўга (). Гару Міндоўга таксама апеў паэт Ян Чачот (1796—1847) у «Сьпевах пра даўніх ліцьвінаў да 1434 году», у балядзе «Магіла Міндоўга. 1263 год»:

Найстарэйшы надмагільны помнік на гары, які захаваўся, датуецца 1820 годам. Значная колькасьць помнікаў з каменю і мэталу, а таксама драўляных крыжоў знайшлі сваё адлюстраваньне на малюнках і здымках другой паловы XIX — пачатку ХХ стагодзьдзяў.

### Найноўшы час
У міжваенны пэрыяд з пачатку 1920-х гадоў могілкі на гары перасталі выкарыстоўвацца дзеля пахаваньняў.

У ліпені 1993 годе на мескім сьвяце з нагоды 740-годзьдзя каранацыі Міндоўга ля падножжа гары паставілі камень з памятнай дошкай работы скульптара У. Летуна. У 2014 годзе ля гары паставілі мэталічную скульптуру Міндоўга вышынёй каля 2,5 м.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (M. Ružanski, 1883).jpg|М. Ружанскі, 1883 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (F. Brzozowski, 1888).jpg|Ф. Бжазоўскі, 1888 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (1898).jpg|1898 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (P. Stachievič, 1899).jpg|П. Стахевіч, 1899 г.


### Гістарычныя здымкі

Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (T. Boretti, 1900).jpg|Т. Барэці, 1900 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (M. Astankovič, 1905).jpg|М. Астанковіч, 1905 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (J. Bułhak, 1909).jpg|Я. Булгак, 1909 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (J. Bułhak, 1910).jpg|Я. Булгак, 1910 г.


Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (1913).jpg|1913 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (1901-14).jpg|да 1915 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (J. Bułhak, 1920-30).jpg|Я. Булгак, 1920—1930 гг.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (M. Šymianovič, 1931).jpg|М. Шымяновіч, 1931 г.


Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (1918-39).jpg|да 1939 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (J. Bułhak, 1919-39).jpg|Я. Булгак, да 1939 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (M. Šymianovič, 1920-39).jpg|М. Шымяновіч, да 1939 г.
Navahradak, Mindoŭh. Наваградак, Міндоўг (1921-39).jpg|да 1939 г.


### Сучасныя здымкі

Гара Міндоўга ў Наваградку (2012).jpg|Агульны выгляд
Mindoŭh Hill, Navahradak (2012).jpg|На гары
Каля Міндоўга.JPG|Надмагільле
Hara Mindouha.JPG|Памятны камень


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Славутасьці Наваградку