Валеўка

**Ва́леўка** — вёска ў Беларусі, на рацэ Нёўдзе, каля возера Сьвіцязі. Цэнтар сельсавету Наваградзкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 401 чалавек. Знаходзіцца за 16 км на поўдзень ад Наваградку, за 29 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня; на скрыжаваньні аўтамабільных дарог Наваградак — Баранавічы і Наваельня — Карэлічы.

Валеўка — даўняе мястэчка гістарычнай Наваградчыны. Да нашага часу тут захаваўся колішні касьцёл дамініканаў, помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры XVII ст.

## Назва

Вала або Валь (Walo, Wal, Wall) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Валеўку зьмяшчаецца ў «Гістарычных запісках» Фёдара Еўлашэўскага і датуецца 1602 годам. Паселішча ўваходзіла ў склад Наваградзкага павету Наваградзкага ваяводзтва.

У XVII ст. Валеўка перайшла ў валоданьне роду Курчаў. У 1685 годзе падкаморы лідзкі С. Курч заснаваў тут касьцёл і кляштар дамініканаў. Пазьней Валеўка перайшла да Незабытоўскіх, якія збудавалі тут царкву Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла. У гэты час паселішча набыла статус мястэчка.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Валеўка апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Райчанскай воласьці Наваградзкага павету. На 1798 год тут было 20 двароў. У 1830 годзе расейскія ўлады канфіскавалі мястэчка, а ў 1835 годзе — ліквідавалі кляштар дамініканаў. З 1874 году Валеўка знаходзілася ў валоданьні І. Крывалуцкага. На 1886 год тут было 10 двароў, працавала царкоўнапрыходзкая школа. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Валеўку занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Валеўка абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яна ўвайшла ў склад Беларускай ССР, у Баранавіцкі павет («падраён») Баранавіцкага раёну. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Валеўка апынулася ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, у Наваградзкім павеце. 

У 1939 годзе мястэчка ўвайшло ў склад БССР, дзе 15 студзеня 1940 году стала цэнтрам раёну, з 25 лістапада 1940 году — сельсавету Карэліцкага раёну. 3 1955 году пры сярэдняй школе дзее краязнаўчы музэй. На 1970 год у вёсцы было 139 двароў, на 1992 год — 990, на 1996 год — 235. У 2000-я гады Валеўка атрымала афіцыйны статус «аграгарадку».


Valeŭka, Daminikanski. Валеўка, Дамініканскі (1900).jpg|Былы касьцёл, каля 1900 г.
Valeŭka. Валеўка (1915).jpg|У мястэчку, 1915 г.
Valeŭka. Валеўка (14.12.1915).jpg|Будынак, 14.12.1915 г.
Valeŭka. Валеўка (A. Visłocki, 15.07.1923).jpg|Былы касьцёл. А. Віслоцкі, 15.07.1923 г.


Valeŭka. Валеўка (J. Bułhak, 1925).jpg|Былы касьцёл. Я. Булгак, 1925 г.
Valeŭka, Daminikanski. Валеўка, Дамініканскі (J. Bułhak, 1930).jpg|Званіца. Я. Булгак, 1930 г.
Valeŭka. Валеўка (1930-39).jpg|Новы касьцёл, 1930-я гг.
Valeŭka. Валеўка (1930-39) (2).jpg|Новы касьцёл з боку апсыды, 1930-я гг.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1886 год — 126 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1970 год — 434 чал.; 1992 год — 2065 чал.; 1996 год — 570 чал.; 1999 год — 536 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 401 чал.

### Інфраструктура
У Валеўцы працуе школа, лякарня, дом культуры, пошта.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы
З урбананімічнай спадчыны Валеўкі да нашага часу гістарычныя назвы захавалі вуліцы Наваградзкая, Сьвіцязянская і Школьная.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
Каля Валеўкі знаходзіцца стаянка эпохі мэзаліту.
* Касьцёл дамініканаў (1685; цяпер царква Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла)

### Страчаная спадчына
* Кляштар дамініканаў (XVII ст.)
* Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (XVIII ст.)

## Галерэя

Valewka carkva 05 04 2009.JPG
В. Валеўка - Сьвята-Петрапаўлаўская царква DSC08019.JPG
В. Валеўка - Сьвята-Петрапаўлаўская царква DSC08026.JPG
В. Валеўка - Сьвята-Петрапаўлаўская царква DSC08025.JPG


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Валеўка, Radzima.org
* Прагноз надвор’я ў в. Валеўцы