Юрацішкі

**Юра́цішкі** — мястэчка ў Беларусі, каля ракі Чапунькі. Цэнтар сельсавету Іўеўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2018 год — 1303 чалавекі. Знаходзяцца за 16 км на паўночны ўсход ад Іўя, за 4 км ад чыгуначнай станцыі Юрацішкі (лінія Ліда — Маладэчна); аўтамабільныя дарогі на Іўе, Валожын, Ашмяны.

Юрацішкі — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны).

## Назва
Тапонім Юрацішкі ўтварыўся ад асабістага імя або сугучнага прозьвішча.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Упершыню Юрацішкі ўпамінаюцца ў пачатку XVІ стагодзьдзя як мястэчка ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводзтва. У розны час маёнтак знаходзіўся ў валоданьні М. Гаштольда, Р. Няміры, Копацяў.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай маскоўскія захопнікі спалілі Юрацішкі. У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) мястэчка пэўны час займалі швэдзкія войскі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Юрацішкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе сталі цэнтрам воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. Маёнтак знаходзіўся ў валоданьні Касьцялоўскіх, пазьней Радкевічаў. З пабудовай чыгункі Маладэчна — Ліда за 4 км ад Юрацішак адкрылася аднайменная чыгуначная станцыя. На 1866 год у мястэчку было 23 дамы.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Юрацішкі занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Юрацішкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году Юрацішкі апынуліся ў складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі, дзе сталі цэнтрам гміны Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва.

У 1939 годзе Юрацішкі ўвайшлі ў БССР, дзе ў 1940 годзе сталі цэнтрам раёну (з 1944 году — у Маладэчанскай вобласьці). У 1957 годзе паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У 1960 годзе Юрацішкаўскі раён расфармавалі, мястэчка ўвайшло ў склад Іўеўскага раёну Гарадзенскай вобласьці.


Juraciški, Trabskaja, Mikolskaja. Юрацішкі, Трабская, Мікольская (1900).jpg|Вуліца Трабская. Царква, каля 1900 г.
Juraciški, Trabskaja, Mikolskaja. Юрацішкі, Трабская, Мікольская (1915).jpg|Царква, 1915 г.
Juraciški, Pieramianieńnia Pana. Юрацішкі, Перамяненьня Пана (1937).jpg|Касьцёл, 1937 г.
Juraciški, Radkievič. Юрацішкі, Радкевіч (1915).jpg|Сядзіба Радкевічаў, каля 1915 г.

Juraciški, Radkievič. Юрацішкі, Радкевіч (1931).jpg|Сядзіба, 1931 г.
Lapieški, Juraciški. Ляпешкі, Юрацішкі (1916).jpg|Чыгуначная станцыя, 1916 г.
Lapieški, Juraciški. Ляпешкі, Юрацішкі (1916-18) (2).jpg|Станцыя і пошта, 1916 г.
Juraciški. Юрацішкі (1917).jpg|У мястэчку, 1917 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1866 год — 197 чал., у тым ліку 100 каталікоў і 97 праваслаўных; 1869 год — 233 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1909 год — 244 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2003 год — 1,7 тыс. чал.; 2006 год — 1,5 тыс. чал.; 2008 год — 1,5 тыс. чал.; 2009 год — 1501 чал. (перапіс); 2016 год — 1341 чал.; 2017 год — 1328 чал.; 2018 год — 1303 чал.

## Забудова
### Вуліцы і пляцы

## Эканоміка
Прадпрыемствы харчовай прамысловасьці.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Магілы нямецкіх жаўнераў Першай сусьветнай вайны, каля царквы Сьвятога Мікалая
* Памятны камень на месцы штабу нямецкай дывізіі (1915—1918)
* Сядзіба Радкевічаў (XIX ст.)
* Царква Сьвятога Мікалая (XIX ст.)

### Страчаная спадчына
* Касьцёл Перамяненьня Пана (1937)

## Галерэя

Юрацішкі. Помнік.jpg|Помнік
Юрацішкі. Лядоўня (01).jpg|Лядоўня
Юрацішкі. Драўляны дом (03).jpg|Сядзіба
Юрацішкі. Мураваны будынак.jpg|Камяніца


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
*