open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Аляксандар Бахановіч

**Аляксандар Генадзевіч Бахановіч** () — беларускі спэцыяліст у галіне машыназнаўства, сыстэмаў прывадаў і дэталей машынаў, тэхналёгіі машынабудаваньня. Доктар тэхнічных навук (2007), дацэнт (2003).

## Біяграфія
Скончыў Магілёўскі машынабудаўнічы інстытут (спэцыяльнасьць «Металарэзныя станкі й інструмэнты», 1994), Беларускую дзяржаўную політэхнічную акадэмію (асьпірантура, 1997).
    
Працаваў у Беларускім нацыянальным тэхнічным унівэрсытэце (з 1997, аўтатрактарны факультэт, у 2012—2015 — дэкан факультэту, з 2015 — прафэсар катэдры «Аўтамабілі», у 2016—2020 — прарэктар па вучэбнай працы), Берасьцейскім дзяржаўным тэхнічным унівэрсытэце (2020–2023, рэктар).

17 студзеня 2023 года прызначаны першым намеснікам Міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь.

Навуковыя інтарэсы: мэханіка перадачы магутнасьці гібкімі сувязямі.

## Санкцыі ЭЗ, іншых краінаў
21 чэрвеня 2021 году Бахановіч, прызначаны на пасаду Аляксандрам Лукашэнкам, быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Паводле рашэньня ЭЗ, Бахановіч *«нясе адказнасьць за рашэньне адміністрацыі ўнівэрсытэту адлічыць студэнтаў за ўдзел у мірных акцыях пратэсту»*, пастановы аб чым былі прыняты пасьля закліку Лукашэнкі 27 кастрычніка 2020 году адлічаць студэнтаў унівэрсытэтаў, якія ўдзельнічаюць у акцыях пратэсту й страйках – рэпрэсіі супраць грамадзянскае супольнасьці й падтрымку рэжыму Лукашэнкі. З той жа фармулёўкай 7 ліпеня 2021 году Бахановіч трапіў і ў санкцыйны сьпіс Швайцарыі. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакету санкцыяў ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.
## Публікацыі
* Научные основы повышения технических и эксплуатационных характеристик зубчато-ременных передач путем комплексного развития методов проектирования и технологии изготовления : диссертация … доктора технических наук : 05.02.02 ; 05.02.08 : защищена 23.02.2007 : утверждена 17.10.2007 / Баханович Александр Геннадьевич. — Минск, 2006.
* Повышение несущей способности и долговечности зубчато-ременных передач путем выбора их рациональных параметров : диссертация … кандидата технических наук : 05.02.02 : защищена 26.06.1998 : утверждена 00.00.0000 / Баханович Александр Геннадьевич. — Минск, 1997.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Вісконсінскі ўнівэрсытэт у Мэдысане

**Вісконсінскі ўнівэрсытэт у Мэдысане** () — дзяржаўны дасьледчы ўнівэрсытэт, разьмешчаны ў Мэдысане, штат Вісконсін, ЗША. Вядучы кампус Вісконсінскага ўнівэрсытэту, а таксама сябра-заснавальнік Асацыяцыі амэрыканскіх унівэрсытэтаў. Заснаваны ў 1848 годзе.

Унівэрсытэт дзеліцца на 20 школаў, у якіх, паводле зьвестак на восень 2009 году, навучаліся 28 690 студэнтаў па спэцыяльнасцях бакалаўрыяту, 9116 — на магістраў і дактароў. Штат унівэрсытэцкіх выкладчыкаў налічвае 2017 супрацоўнікаў.

## Вядомыя выпускнікі
* Фрэнк Лойд Райт (1867—1959) — амэрыканскі архітэктар.
* Эдвард Ўітэн (нар. 1951) — амэрыканскі фізык-тэарэтык.

## Крыніцы
Долевічы

**До́левічы** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавету. 

Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Забрэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 — 45 чалавек
* 2009 — 23 чалавекі
* 2019 — 15 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гародзькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Аляксей Міхальчанка

**Аляксей Якаўлевіч Міхальчанка** (нар. , Полацак, Віцебская вобласьць, БССР, СССР) – беларускі журналіст, прапагандыст і тэлевядучы.

## Біяграфія
У 2000 годзе пачаў тэлевізійную кар’еру на рэгіянальным тэлеканале. З 2004 году працаваў на дзяржаўнае тэлеканале «АНТ» ў якасьці пазаштатнага карэспандэнта. У 2005 годзе пераехаў у Менск працаваць у штаб-кватэру «АНТ». Міхальчанка вядомы як аўтар тэлеперадачы «» (Як ёсьць, так ёсьць).

У 2012 годзе быў кандыдатам на выбарах у ніжнюю палату беларускага парлямэнту, але ня быў абраны.

## Санкцыі ЭЗ
У 2011 годзе, пасьля хвалі рэпрэсіяў, якая рушыла ўсьлед за прэзыдэнцкімі выбарамі 2010 году, Міхальчанка разам зь іншымі супрацоўнікамі й топ-мэнэджэрамі буйное дзяржаўнае СМІ стаў суб’ектам забароны на паездкі й замарожваньня актываў Эўрапейскім Зьвязам як частка сьпісу беларускіх чыноўнікаў, адказных за палітычныя рэпрэсіі, падтасоўку вынікаў галасаваньня й прапаганду.   

Згодна з рашэньнем  ад 15 кастрычніка 2012 году тэлеперадача «» была ахарактарызавана як інструмэнт прапаганды ў Беларусі, які падтрымлівае й апраўдвае рэпрэсіі супраць грамадзянскай супольнасьці й , якія сыстэматычна асьвятляюцца ў нэгатыўнай і зьневажальнай форме з выкарыстаньнем фальсыфікаванай інфармацыі, у той час як Міхальчанка стаў асабліва актыўны на гэтай ніве пасьля разгону Плошчы 2010 і наступных пратэстаў.   

У 2014 годзе Міхальчанка выйграў працэс у  і здолеў дамагчыся адмены санкцыяў супраць яго паводле працэсуальных прычынаў. , аднак, пацьвердзіў, што шоў Міхальчанкі было часткаю прапагандысцкай машыны рэжыму Лукашэнкі.

## Асабістае жыцьцё
Жанаты, мае сына.
## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Відэаблёг Аляксея Міхальчанкі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1973 годзе
Катэгорыя:Беларускія тэлевядучыя
Катэгорыя:Беларускія прапагандысты
Катэгорыя:Агульнанацыянальнае тэлебачаньне
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Натальля Марчанка

**Ната́льля Але́гаўна Ма́рчанка** ( 19 траўня 1979, Рэчыца, Гомельская вобласьць, БССР, СССР) — прафэсійная беларуская баскетбалістка. Гуляла на пазыцыі абаронцы.

## Біяграфія
Уваходзіла ў склад жаночай зборнай Беларусі па баскетболе, якая ўзяла бронзу чэмпіянату Эўропы па баскетболе сярод жанчынаў 2007 году, а таксама была прызнаная яго найлепшаю разыгрываючаю. Удзельніца Летніх Алімпійскіх гульняў 2008 году.

## Грамадзкая дзейнасьць
18 жніўня 2020 году падпісала адкрыты ліст прадстаўнікоў спартовай галіны Беларусі з патрабаваньнем прызнаць несапраўднымі вынікі прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія баскетбалісткі
Катэгорыя:Баскетбалісты і баскетбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2008 году
Каноплі

**Кано́плі** () — род аднагадовых травяністых расьлінаў сямейства каноплевых.

## Віды
Уключае тры віды, але вылучаюць таксама як адзін паліморфны від. Пашыраны ў мерных рэгіёнах абодвух паўшар’яў. У культуры каноплі сеўныя — лубнавалакністая, алейная і прадзільная расьліна, пашыраная ў Цэнтральнай Азіі і Эўропе. Каноплі індыйскія культывуюць у тропіках і субтропіках пераважна як наркатычную расьліну, вытворчасьць якой многімі краінамі забароненая. Каноплі пустазельныя — пустазельле яравых пасеваў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Каноплі на IPNI.

Катэгорыя:Каноплевыя
Восіп Цадкін

**Восіп Цадкін** (, уласна Ёсэль Аронавіч Цадкін; 4 ліпеня 1888, Віцебск — 25 лістапада 1967, Нэі-сюр-Сэн, Францыя) — францускі скульптар, паходзіў зь сям’і габрэя і шатляндкі.

## Жыцьцяпіс

Бацька, Яфім Цадкін, хрысьціўся, быў прафэсарам клясычных моў у Смаленскай сэмінарыі, маці — Сафі Лестэр — паходзіла зь сям’і шатляндзкіх караблебудаўнікоў. Вучыўся ў Віцебскай школе. У 1905 быў адпраўлены да сваякоў на поўнач Ангельшчыны, браў урокі скульптуры ў мясцовай мастацкай школе. У 1905—1909 жыў у Лёндане, пастаянна наведваў Брытанскі музэй, вучыўся ў Політэхнічнай школе. З 1910 пасяліўся ў Парыжы, на Манпарнасе, працаваў у «Вуллі» («Ла руш»). У 1911 яго працы былі выстаўлены ў восеньскім Салёне ды Салёне незалежных. Зблізіўся з Апалінэрам, Бранкузі, Пікаса, Эмілем Антуанам Бурдэлем, Матысам, Дэлянэ, Мадыльяні (які пакінуў графічны партрэт Цадкіна, 1913—1914). У 1914—1915 выстаўляўся ў Бэрліне, Амстэрдаме, Лёндане. Удзельнічаў у Першай сусьветнай вайне, быў атручаны газамі, дэмабілізаваны ў 1917, перажыў зацяжны душэўны крызіс.

У 1921 выйшла першая манаграфія пра Цадкіна ўплывовага мастацкага крытыка Марыса Рэйналя. Яго выстаўкі прайшлі ў Токіё, Грэноблі, рэтрасьпэктыва яго работ была прадстаўлена ў 1926 у Парыжы.

У 1939—1945 жыў у ЗША.

## Творы
6 чэрвеня 2019 каля галоўнага офіса Белгазпрамбанка ўсталявалі скульптуру «Носьбіт дароў» (іншыя назвы: «Пасланец», «Навігатар»).

## Памяць

У доме на парыскай вуліцы д’Асас (VI акруга), дзе Цадкін пасяліўся ў 1928, пасьля яго сьмерці адкрыты музэй. Імем скульптара названая вуліца ў XIII акрузе Парыжа.

## Літаратура пра мастака
*  — С. 81.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Працы ў музеях свету
* Сайт даследчага Цэнтра Цадкіна (англ.)
* 

Катэгорыя:Францускія скульптары
Катэгорыя:Жыдоўскія скульптары
Катэгорыя:Беларускія жыды
Катэгорыя:Выпускнікі Коледжу мастацтваў і дызайну ў Чэлсі
Катэгорыя:Парыская школа
Катэгорыя:Эмігранты з Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Францускія імігранты
Яўген Зак

**Яўген Савельевіч (Эўгеніўш) Зак** (*Eugeniusz Żak*; 15 сьнежня 1884, Магільна, Менская губэрня, Расейская імпэрыя — 15 студзеня 1926, Парыж, Францыя) — беларускі, францускі і польскі мастак.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў габрэйскай сям’і ў вёсцы Магільна Менскай губэрні, цяпер Узьдзенскага раёна Менскай вобласьці. Вучыўся спачатку ва Узьдзе, затым у павятовай гімназіі ў Нясьвіжы. Закончыў гімназю ў Варшаве. З 1901 году ў Францыі, Мюнхэне ды Італіі, у 1904 годзе вярнуўся ў Парыж.

Удзельнік Восеньскага салёна (з 1904 году), Салёна Незалежных, выставак Нацыянальнага Таварыства вытанчаных мастацтваў. У 1906-08 гадах зьдзейсьніў паездку ў Брэтань. Удзельнік Таварыства польскіх мастакоў у Францыі. У 1910 годзе яго праца набыта для Люксэмбурскага музэю. У 1911 годзе пэрсанальная выстаўка ў галерэі Druet. З 1912 году прафэсар Académie La Palette. У 1913 годзе жэніцца з мастачкай Ядзьвігвй Кон, якая апасьля стане кіраўніком *Galerie Žak*.

Выстаўляўся ў галерэях Парыжа, у Нью-Ёрку, Кёльне і Лёндане. У 1914—16 гадах жыве на поўдні Францыі.

У 1916 годзе прыязджае ў Польшчу, на радзіму яго жонкі, у горад Чанстахова. Наведвае Варшаву, яго лічаць адным з заснавальнікаў руху мастакоў «RYTM» стылю ар-дэко (Варшава, 1922). У 1922 годзе ён зьяжджае ў Нямеччыну, дзе працуе з *Kunst und Dekoration*. З 1923 году ў Парыжы.

Яго творчасьць знаходзілася пад уплывам сымбалізму, лічыцца прадстаўніком нэаклясыцызму.

Некаторыя малюнкі Зака захоўваюцца ў карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка ў Менску.

## Крыніцы

## Літаратура
* Сяргей Харэўскі. Сто твораў XX стагоддзя: нарысы па гісторыі мастацтва i архітэктуры Беларусі найноўшага часу / аўт.-укл. С. В. Харэўскі. — Вільня: ЕГУ, 2011. ISBN 978-9955-773-51-1.
* Anna Król and Artur Tanikowski, *Colors of Identity: Polish Art from the American Collection of Tom Podl*, National Museum in Kraków: Kraków 2001.
* Artur Tanikowski, *Eugeniusz Zak*, translated by Jarek Król, Pogranicze: Sejny 2003.

## Вонкавыя спасылкі
* http://artinvestment.ru/auctions/9005/biography.html
* https://web.archive.org/web/20111220062802/http://artru.info/ar/19506/
* https://web.archive.org/web/20091123155517/http://www.culture.pl/en/culture/artykuly/wy_wy_zak_monograficzna_warszawa
* http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Zak/Index.htm
* http://www.nzetc.org/tm/scholarly/name-434003.html Фота
* http://www.polinst.ru/grafika_pol.html Польская графіка і малюнак першай паловы XX стагоддзя. Выстаўка факсімільных рэпрадукцый са збораў Нацыянальнага Музэя ў Варшаве
* http://www.novpol.ru/index.php?id=1180 Новая Польшча / Польскі жывапіс
* http://chareuski.livejournal.com/128528.html

Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Польскія мастакі
Катэгорыя:Францускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Парыская школа
Філіпіняты

**Філіпіняты** (таксама сустракаецца — *Філіпіня́та, Піліпіня́ты)*) — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавету. Знаходзіцца за 15 км на паўночны захад ад Валожыну, 8 км ад чыгуначнай станцыі Валожын на лініі Маладэчна—Ліда, 88 км ад Менску.

## Геаграфія
Рэльеф раўнінна-ўзгорысты, на захадзе цячэ ручай, злучаны з р. Бярэзіна (правы прыток р. Нёман). Транспартныя сувязі па мясцовай дарозе праз в. Куцяняты і далей па шашы Валожын—Гародзькі.

Пляніровачна складаецца з выгнутай вуліцы мэрыдыянальнай арыентацыі з завулкамі, забудаванай двухбаковай, шчыльна, пераважна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. Грамадзкія будынкі ў цэнтры, гаспадарчы сэктар — на паўднёва-заходняй ускраіне.

## Гісторыя
У 1897 годзе вёска ўваходзіла ў склад Забрэскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні.

У 1921—1939 гадах знаходзілася пад уладай Польскай Рэспублікі. Зь лістапада 1939 году ў складзе БССР. З 12 кастрычніка 1940 да 16 ліпеня 1954 году — цэнтар сельсавету ў Валожынскім раёне Баранавіцкай вобласьці.

У Вялікую Айчынную вайну з 25 чэрвеня 1941 да 5 ліпеня 1944 году пад нямецкай акупацыяй. На франтах загінулі 12 вяскоўцаў.

З 20 верасьня 1944 году ў Маладэчанскай вобласьці. 11 кастрычніка 1949 году арганізаваны калгас «Чырвоная зара», які абслугоўвала Вішнеўская МТС.

З 20 студзеня 1960 году — у Менскай вобласьці, з 25 сьнежня 1962 году ў Маладзечанскім, з 6 студзеня 1965 году — у Валожынскім раёнах. У 1940—1954 гадах цэнтар Філіпіняцкага сельсавету.

З 16 ліпеня 1954 да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Забрэскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1897 — 57 двароў, 336 жыхароў.
* 1904 — 327 жыхароў.
* 1908 — 359 жыхароў.
* 1921 — 66 двароў, 378 жыхароў.
* 1940 — 80 двароў, 495 жыхароў.
* 1959 — 371 жыхар. 
* 1994 — 108 двароў, 259 жыхароў.
* 2002 — 85 двароў, 186 жыхароў.
* 2008 — 76 гаспадарак, 152 жыхары
* 2019 — 67 жыхароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Гародзькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Капліца (Цьвіраўшчына)

**Праваслаўная капліца** ў в. Цьвіраўшчына Валожынскага раёну Менскай вобласьці. Знаходзіцца на захадзе ад вёскі, на могілках.

## Гісторыя
Пабудавана ў канцы XIX стагодзьдзя — пачатку XX стагодзьдзя з бутавага каменю і цэглы.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры рэтраспэктыўна-расейскага стылю. Кампактны квадратны ў пляне вежападобны аб’ём пад двухсхільным дахам завершаны цыбулепадобнай галоўкай на васьмігранным барабане. У дэкоры фасадаў выкарыстана арганічнае спалучэньне ружовай неатынкаванай бутавай муроўкі сьценаў і жоўтай цаглянай вуглавых частак, арачных аконных праёмаў, паўцыркульных бровак, трохвугольных шчытоў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Праваслаўныя храмы Беларусі : энцыкляпэдычны даведнік / А. М. Кулагін; [рэдакцыйны савет: Г. П. Пашкоў, Л. В. Календа]. — Мінск: Беларуская Энцыклапедыя, 2007. — 653 с. 2000 экз. ISBN 978-985-11-0389-4

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Капліцы Менскай вобласьці
Катэгорыя:Сакральныя збудаваньні Валожынскага раёну
Януар Сухадольскі

**Януар (Ян) Іванавіч Сухадольскі** (; 19 верасьня 1797, Горадня — 20 сакавіка 1875) — беларускі жывапісец-баталіст.

## Жыцьцяпіс
Паходзіў са шляхецкага роду Сухадольскіх герба «Слепаўрон». Сын Яна Сухадольскага і Тэклі з Даўнаровічаў. Брат паэта Райнольда Сухадольскага.

Першыя ўрокі жывапісу браў у польскага мастака Антона Брадоўскага. Скончыў Сьвіслацкую гімназію, Школу вайсковых інжынэраў у Варшаве, служыў у войску Царства Польскага. Удзельнічаў у расейска-іранскай вайне (1826—1828), знаходзіўся пры штабе фэльдмаршала Івана Паскевіча, на заказ якога стварыў цыкль карцін, прысьвечаны кампаніі. Удзельнічаў у паўстаньні 1830—1831 гадоў, эміграваў, жыў у Рыме. Пасьля амністыі вярнуўся на радзіму, дзе жыла сям’я. Па запрашэньні імпэратара Мікалая I паехаў у Пецярбург, дзе атрымаў заказ на цыкль карцін пра батальныя сцэны расейска-французскай вайны 1812 года.

## Творы
Цяпер частка карцін захоўваецца ў карпаратыўнай калекцыі Белгазпрамбанка ў Менску, ў Гомельскім краязнаўчым музэі (творы, зробленыя на заказ фэльдмаршала Паскевіча).

* Узяцьце расейцамі крэпасьці Карс
* Перамога пад Елдавай
* Здача крэпасьці Абасабад
* Бітва пад Рашынам (1832)
* Бітва пад Самасьерай (1860)
* Пераход арміі Напалеона празь Бярэзіну (1866)

## Крыніцы

## Літаратура
* *Карлюкевіч А.* Знічкі Айчыны // «Голас Радзімы», № 7(3079), чацв., 21 лют. 2008.

Катэгорыя:Беларускія мастакі
Катэгорыя:Польскія мастакі
Катэгорыя:Расейскія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Удзельнікі паўстаньня 1830—1831 гадоў
Асінавіца (Менская вобласьць)

**Асі́навіца** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 1999 — 11 чалавек
* 2009 — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гародзькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Рудзеўшчына (Валожынскі раён)

**Ру́дзеўшчына** — вёска ў Беларусі, каля ракі Бярэзіны. Уваходзіць у склад Гародзькаўскага сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Грода, Рода або Руда (Hrodo, Roda, Ruodo) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 5 чалавек
* 1999 — 27 чалавек
* 2009 — 10 чалавек
* 2019 — 2 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гародзькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Rasta

«**Rasta**» – беларускі мэлядычны дэз-метал гурт, створаны ў 2000 годзе ў Гомлі. Пераможца ў катэгорыі «Рэгіянальны выканаўца» на «Рок-каранацыі» (2002), у катэгорыі «Цяжкая музыка» за альбом «The Age Of Movement» і ўладальнік галоўнае «Рок-кароны» на «Рок-каранацыі» (2006). Пераможца на цырымоніі «Мистерия звука 2006» у катэгорыі «Гард-рок/мэтал альбом году» («The Age Of Movement»). З гастролямі выступаў па Беларусі, Украіне, Расеі, Нямеччыне, Польшчы, Малдове. Пасьля 2009 году гурт двойчы зьбіраўся ізноў дзеля асобнае канцэртаў.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *«Take My Hate»* («») (2002)
* *«The Age Of Movement»* («GO-Records», «Comp Music», «Mazzar/Mystic Empire») (2006)

### Самотнікі
* *«Between Two Times»* («GO-Records», «», «») (2005)
* *«Meridium»* («GO-Records») (2007), («A-One Records») (2008)

### Удзел у зборніках
* *«[[Варта Вежы Багоў]]»* (2005), трэк «Evil»
* *«»* (2006), трэк «Hakkah»

## Удзельнікі

* Яўген Цясёлкін – вакал (2002–)
* Радзівон Старавойтаў – ударныя (2001–)
* Юры Сіўцоў – бас-гітара (2001–)
* Павал Паўліхін – лід-гітара (2000–)
* Дзьмітры Аўчыньнікаў – клявішныя (2003–)

;Былыя ўдзельнікі
* Дзьмітры Графаў – вакал (2000–2002 і з перепынкамі да канца 2005)
* Ігар Кавалёў – бас-гітара (2000–2001)
* Уладзіслаў Сальцэвіч – ударныя (2000–2001)
* Аляксей *«Кент»* Кагай – гітара (2002)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт (архіўная копія)

Катэгорыя:Беларускія дэт-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя квартэты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2000 годзе
Катэгорыя:Музычныя квінтэты
Жак Роге

**Жак Жан Мары Ро́ге, граф Роге** (;  Гент, Бэльгія — ) — бэльгійскі спартовы чыноўнік, прэзыдэнт Міжнароднага алімпійскага камітэту (2001—2013). Пасьля гэтага ён стаў ганаровым прэзыдэнтам.

## Жыцьцяпіс
Роге быў артапэдам у сфэры спартовай мэдыцыны. Ён займаўся рознымі відамі спорту: быў чэмпіёнам Бэльгіі ў рэгбі, 16-разовым чэмпіёнам Бэльгіі і чэмпіёнам сьвету ў ветразевым спорце. Удзельнічаў у Алімпіядах у гэтым відзе спорту ў 1968, 1972 і 1976 гг.

Пасьля Роге ўзначальваў Бэльгійскі і Эўрапейскі алімпійскія камітэты, а потым прыйшоў у МАК.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Міжнароднага алімпійскага камітэту
Ігар Плышэўскі

**І́гар Анато́льевіч Плышэ́ўскі** (нар. , Любань, Менская вобласьць, БССР, СССР) — беларускі юрыст, начальнік галоўнай управы юстыцыі Менскага гарвыканкаму, чалец Цэнтральнае камісіі па выбарах і правядзеньні рэспубліканскіх рэфэрэндумаў Рэспублікі Беларусь ад Менску.

## Біяграфія
У 2001 годзе скончыў Гарадзенскі дзяржаўны ўнівэрсытэт імя Янкі Купалы па спэцыяльнасьці «Правазнаўства», у 2004 годзе — асьпірантуру Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Працаваў галоўным спэцыялістам аддзелу абагульненьня судовае практыкі ўправы забесьпячэньня нагляду й абагульненьня судовае практыкі Найвышэйшага гаспадарчага суда Беларусі, сакратаром Пленума — памочнікам першага намесьніка старшыні Найвышэйшага гаспадарчага суда, сакратаром Пленума аддзелу прававога забесьпячэньня дзейнасьці судовых інстанцыяў кіраўніцтва справамі Найвышэйшага гаспадарчага суда. З 2012 году — намесьнік начальніка ўправы кадраў і ідэалягічнае працы Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь.

У 2012 годзе прайшоў перападрыхтоўку на базе Інстытута дзяржаўнае службы Акадэмія кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь па спэцыяльнасьці «Дзяржаўнае кіраваньне нацыянальнаю эканомікаю».

Зь 8 сьнежня 2014 году працуе начальнікам галоўнай управы юстыцыі Менскага гарвыканкаму.

## Санкцыі ЭЗ, ЗША й іншых краінаў
31 жніўня 2020 году Плышэўскі быў уключаны ў сьпіс асобаў, на якіх накладзена бестэрміновая забарона на ўезд у Латвію, пяцігадовая забарона на ўезд у Эстонію й забарона на ўезд у Летуву ў сувязі з тым, што *«сваімі дзеяньнямі ён арганізаваў і падтрымаў фальсыфікацыю [[Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году|прэзыдэнцкіх выбараў 9 жніўня]] й наступнае гвалтоўнае здушэньне [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|мірных пратэстаў]]»*.

2 кастрычніка 2020 году Плышэўскі трапіў у Чорны сьпіс Эўразьвязу. Пры абгрунтаваньні ўвядзеньня санкцыяў было адзначана, што Плышэўскі як чалец ЦВК нясе адказнасьць за парушэньне правілаў выбарчага працэсу падчас прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году: невыкананьне асноўных міжнародных стандартаў справядлівасьці ды празрыстасьці й фальсыфікацыю іхніх вынікаў. Разам з калегамі па ЦВК Плышэўскі, у прыватнасьці, на фальшывых падставах арганізаваў нядопуск некаторых кандыдатаў ад  й увёў непрапарцыйныя абмежаваньні для назіральнікаў на выбарчых участках, а таксама забясьпечыў прадузяты склад выбарчых камісіяў, якія знаходзіліся пад наглядам ЦВК. 20 лістапада да санкцыяў ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя й Украіна. Акрамя таго, Плышэўскага ў свае санкцыйныя сьпісы ўключылі Вялікабрытанія, Канада, Швайцарыя.

21 чэрвеня 2021 году Плышэўскі таксама быў унесены ў сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў ЗША.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія юрысты
Катэгорыя:Чальцы Цэнтральнай выбарчай камісіі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія асобы ў сьпісе СВГ
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Хазалбек Атабекаў

**Хазалбек Бахцібекавіч Атабекаў** (нар. ) — палкоўнік (з 2007 году), намесьнік камандуючага Унутранымі войскамі Рэспублікі Беларусь з 2018 году. Этнічны таджык.

## Біяграфія
У 1990 годзе скончыў Менскае вышэйшае ваенна-палітычнае агульнавайсковае вучылішча. У 1996 годзе атрымаў крапавы берэт з рук Дзьмітра Паўлічэнкі. Займаў пасаду камандзіра спачатку роты, а затым і батальёну ўнутраных войскаў.

У 2009—2012 гадах быў камандзірам 3-й асобнай Чырванасьцяжнае брыгады спэцыяльнага прызначэньня ўнутраных войскаў МУС (вайсковая частка 3214), затым — намесьнікам начальніка ўправы баявой і апэратыўнай падрыхтоўкі Галоўнай управы камандуючага ўнутранымі войскамі МУС Рэспублікі Беларусь.

22 мая 2018 году прызначаны намесьнікам камандуючага ўнутранымі войскамі Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь.

13 жніўня 2020 году на хвалі пратэстаў у Беларусі Аляксандар Лукашэнка ўзнагародзіў Атабекава мэдалём «За бездакорную службу I ступені».

## Санкцыі
У 2012 годзе Атабекаву забаранілі ўезд у краіны Эўрапейскага Зьвязу. У Чорны сьпіс Эўразьвязу трапіў за тое, што «камандаваў разгонам дэманстрацыі 19 сьнежня 2010 году ў Менску з ужываньнем празьмернае сілы». Эўрапейскія санкцыі былі зьнятыя 15 лютага 2016 году.

2 кастрычніка 2020 году было аб’яўлена, што Атабекаў трапіў у санкцыйныя сьпісы ЭЗ й ЗША (Сьпіс спэцыяльна вызначаных грамадзянаў і заблякаваных асобаў). ЭЗ ўвёў санкцыі супраць намесьніка камандуючага ўнутранымі войскамі МУС як адказнага за кампанію рэпрэсіяў і запалохваньня МУС пасьля прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году: адвольныя арышты й жорсткае абыходжаньне зь мірнымі дэманстрантамі, у тым ліку катаваньні, а таксама запалохваньне й гвалт у дачыненьні да журналістаў. Акрамя таго, Атабекава ў свае санкцыйныя сьпісы ўключылі Вялікабрытанія, Канада, Швайцарыя. 20 лістапада да кастрычніцкага пакету санкцый ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя і Ўкраіна.

## Сям’я
Х. Атабекаў жанаты. Мае трох дзяцей: сын і дзьве дачкі.

## Узнагароды
* ордэн «За службу Радзіме»,
* мэдаль «За бездакорную службу» III ступені (18 сакавіка 2005),
* мэдаль «За бездакорную службу» II ступені,
* мэдаль «За бездакорную службу» I ступені (13 жніўня 2020).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Хто такі Хазалбек Атабекаў?

Катэгорыя:Беларускія вайскоўцы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна За службу Радзіме
Катэгорыя:Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Катэгорыя:Беларускія асобы ў сьпісе СВГ
Гародзькі

**Гаро́дзькі** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Гародзькаўскага сельсавету.

## Геаграфія
Вёска знаходзіцца за 17 км у напрамку на паўночны захад ад горад Валожын, за 82 км ад Менска. Чыгуначная станцыя Валожын. На поўдзень ад аграгарадка працякае рака Заходняя Бярэзіна.

## Насельніцтва
* 1996 год — 654 жыхары, 278 двароў.
* 2009 — 556 чалавек

## Славутасьці
* Сьвята-Пакроўская царква (1866 г.)
* За 4 км у напрамку на ўсход ад будынку сельскагу савета знаходзіцца помнік прыроды мясцовага значэньня — Аміліна гара.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 68.
* 

Катэгорыя:Гародзькаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Аміліна гара

**Аміліна гара** — геалягічны помнік прыроды мясцовага значэньня ў Беларусі, разьмешчаны за 4 кілямэтры на ўсход ад будынку сельсавету вёскі  Гародзькі Валожынскага раёну Менскай вобласьці і 15,6 кілямэтры на паўночны захад ад цэнтру гораду Валожыну. Ахоўны статус нададзены 19 студзеня 2009 году.

## Апісаньне
Плошча ахоўнай зоны помніку прыроды складае 0,2 км². Граніца праходзіць на поўначы ўздоўж дарогі Гародзькі-Гарадзілава, на ўсходзе па мяжы вёскі Ганькавічы, на поўдні ўздоўж чыгункі Ліда-Маладэчна, на захадзе ўздоўж мясцовай дарогі, якая злучае чыгунку з дарогай Гародзькі-Гарадзілава.

Аміліна гара ўяўляе сабой вузкую, выразна выяўленую ў рэльефе водна-ледавіковая граду, якая выгнулася на поўнач з канцамі, арыентаванымі на паўднёвы захад і паўднёвы ўсход. Яна мае даўжыню 0,6 км, шырыню — да 50 м. Форма складзена слаістымі водна-ледавіковымі пяскамі і пясчана-жвірова-галечнымі адкладамі. Слаі пяску і пясчана-жвіровых адкладаў маюць схіл на поўдзень да лагчыны з далінай ракі Заходняя Бярэзіна. 

Паверхня Амілінай гары няроўная і ўтворана са мноства ўзвышшаў. Самы высокі ўзгорак на поўначы помніка. Абсалютная вышыня вяршыні дасягае 204,9 м над узроўнем мора, адносная — 20 м. У бок Бярэзінскай лагчыны ўзгоркі памяншаюцца і робяцца больш дробнымі, але застаюцца з вельмі выразнымі схіламі (22 — 25) і вузкімі грэбнямі. На іх паверхні разьмешчана мноства валуноў крышталічных парод да 1,5 м па пэрымэтры. На поўдні гара паступова пераходзіць у роўную пляцоўку, нахіленую да лагчыны. Аміліна гара — параўнальна рэдкая для вобласьці беларускіх узгоркаў форма водна-ледавіковага рэльефу і сьведка найбольш тыповых геалягічных працэсаў эпохі адступленьня перадапошняга ледавіка. Яна ўтварылася 220—150 тыс. гадоў назад падчас сожскага зьледзяненьня ў выніку накапленьня пяску, жвіру, галькі, валуноў і марэнных супескаў каля краю актыўнай крыніцы ў пэрыяд яе часовага спыненьня.

Помнік Аміліна гара захаваўся ў прыродным стане, не быў закрануты актыўнай антрапагеннай дзейнасьцю. Ён зьяўляецца эталёнам марэнных град і ўзгоркаў канцова-марэнных узвышшаў цэнтральнай Беларусі.

## Вонкавыя спасылкі
* Аб абвяшчэньні гідралягічных, геалягічных і батанічных помнікаў прыроды мясцовага значэньня. Пастанова Валожынскага раённага выканаўчага камітэту ад 16.10.2008 N 1287

Катэгорыя:Узгоркі Беларусі
Катэгорыя:Славутасьці Валожынскага раёну
Катэгорыя:Геалягічныя помнікі прыроды мясцовага значэньня Менскай вобласьці
Катэгорыя:Геаграфія Валожынскага раёну‎
Катэгорыя:Геалёгія Валожынскага раёну
Адносная вышыня

**Адно́сная вышыня́** — адлегласьць па вэртыкалі ад пункту на паверхні зямлі да якога-небудзь адвольна прынятага за нуль узроўню. Паказвае, наколькі адзін пункт зямной паверхні перавышае другі, напрыклад, вышыня горнай вяршыні над яе падэшвай.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Геаграфічная тэрміналёгія
Катэгорыя:Тапаграфія
Нікляс Нінас

**Нікляс Нінас** (; нар. , , Нямеччына) – нямецкі палітык, дэпутат Эўрапейскага парлямэнту IX скліканьня.

## Біяграфія
У 2011 годзе скончыў гімназію ў Аахэне, у 2018 годзе – бакаляўрыят . З 2009 году сябра партыі Саюз 90/Зялёныя й яе моладзевай арганізацыі «» у Мэкленбургу – Пярэдняй Памераніі. У 2015 годзе стаў прэс-сакратаром адной з працоўных групаў, а ў 2018 годзе ўступіў у зямельную раду партыі. На выбарах 2019 году быў абраны ў склад Эўрапейскага парлямэнту.

20 верасьня 2020 году ўзяў шэфства над Зьмітром Казловым, беларускім блогерам і палітычным вязьнем.

## Крыніцы

Катэгорыя:Дэпутаты Эўрапарлямэнту з Нямеччыны
Катэгорыя:Сябры Саюза 90 — Партыі зялёных
Дж (неадназначнасьць)

**Дж** можа азначаць:

* Дж — пазначэньне адзінкі работы джоўль.
* Дж — кірылічны дыграф.
* Дж — кірылічная літара.
Узгорак

**Узгорак**, або **пагорак** — дадатная форма рэльефу невялікай, да 200 м, адноснай вышыні, са спадзістымі схіламі (менш за 30°), акруглай вяршыняй і слабавыразным падножжам.

Асобныя формы ўзгоркаў (выцягнутыя ў даўжыню) называюцца градамі, грывамі, уваламі. Вылучаюць узгоркі ледавіковыя (донна-марэнныя, канцовамарэнныя, друмліны), водна-ледавіковыя (камы, озы), эолавыя (дзюны), утвораныя цякучымі водамі (астанцы) і інш.

На Беларусі ўзгоркі займаюць больш за 50% тэрыторыі.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Аронімы
*
Друмліны

**Друмліны** (ад , )&nbsp;— прадаўгаватыя ўзгоркі абцякальнай эліптычнай формы з матэрыялу пераважна асноўнай марэны. Друмліны разьмешчаны групамі ў раёнах распаўсюджваньня плейстацэнавых покрыўных ледавікоў; утвараюць друмлінавы ляндшафт. 

Доўгай восьсю друмліны выцягнутыя ў кірунку руху лёду; тупым, больш стромкім і высокім канцом, зьвернутыя ў процілеглы бок. Вышыня друмлінаў складае 5-45 м, шырыня&nbsp;— 150—400 м, даўжыня — ад некалькіх сотняў мэтраў да 2,5 км.

Катэгорыя:Геамарфалёгія
Катэгорыя:Гляцыялёгія
Выбай

**Вы́бай**, **грудаві́на**,  **пахі́ласьць**, **спа́дзістасьць**, **увал**, (ставіцца да мезаформаў) — выцягнутае ўзвышша з плоскай, зьлёгку выпуклай або хвалістай вяршыняй і спадзістымі схіламі.

Адносная вышыня выбаю не перавышае 200 мэтраў. Выбаі могуць утварыцца ў выніку разьдзяленьня раўніны паралельнымі далінамі. Часам прычынай утварэньня выбаяў зьяўляюцца спадзістыя ўзьняцьці зямной кары.

Некаторыя выбаі маюць уласныя імёны (напрыклад, Вяцкі выбай, Кіргішанскі выбай).

## Крыніцы

Катэгорыя:Узвышшы
Дз (дыграф)

**Дз**, **дз** — дыграф, які выкарыстоўваецца ў кірыліцы. Складаецца з двух асобных кірылічных літараў д і з. Пазначае адзін гук&nbsp;— звонкі альвеольны афрыкат [d͡z]; перад /i, j/ пазначае паляталізаваны (памякчаны) [d͡zʲ]. Выкарыстоўваецца ў славянскіх (беларускай і ўкраінскай) і неславянскіх (абазынскай, адыгейскай, асэтынскай, кабардына-чаркескай) мовах. Дыграфу адпавядае лацінская літара Ʒ.

## Мовы

* У беларускай і ўкраінскай мовах на сутыку прэфіксу і кораню слова **дз** чытаецца як два асобныя гукі (напрыклад: ; ).

## Іншыя пазначэньні
У кірылічных абэцэдах гук [d͡z] таксама пазначаецца як:
* Ӡ&nbsp;— абхаская мова.
* Ѕ&nbsp;— македонская мова.
У некірылічных мовах:
* Ձ&nbsp;— армянская мова
* ძ&nbsp;— грузінская мова
* dz&nbsp;— мовы, якія карыстаюцца лацінкай.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* *Півторак Г. П.* Ч // Українська мова. Енциклопедія.&nbsp;— К.: Українська енциклопедія ім. М.&nbsp;П.&nbsp;Бажана, 2000.
* 
*
* 
* 

Катэгорыя:Кірылічныя дыграфы
Ꚉ

**Ꚉ**, **ꚉ** (**лігатура дз**; ) — літара пашыранай кірыліцы. Прымянялася ў абхаскім альфабэце ў вэрсіі Міхаіла Завадзкага, дзе пазначала гук .

Гэтая літара таксама існавала ў асэтынскім альфабэце да ягонага пераводу на лацінку ў 1923 року (дзе яе замяніў дыграф *dz*, які пры пераходзе на новую кірыліцу захаваўся як «дз»).

## Глядзіце таксама
* Дз
* Ӡ

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кірылічныя лігатуры
Царква Ўшэсьця Гасподняга (Ярэмічы)

**Царква Ўшэсьця Гасподняга** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Ярэмічах. Знаходзіцца ў цэнтральнай частцы колішняга мястэчка, на гістарычным Рынку. Дзее. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. 

Утварае адзіны ансамбль з 2-яруснай брамай-званіцай, завершанай шатром з купалам-цыбулінай.

## Гісторыя

Мураваную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Ярэмічах збудавалі ў 1867 годзе на месцы драўлянай царквы Сьвятога Пасаду, вядомай з 1748 году. У 1879 годзе пры царкве збудавалі драўляную 2-клясную царкоўна-прыходзкую школу.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады зачынілі царкву, будынак якой перарабілі пад склад. У 1989 годзе будынак царквы вярнулі вернікам.

## Архітэктура
Прыклад эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі. Гэта цэнтрычны крыжова-купальны храм. Цэнтральны кубападобны аб’ём завяршаецца васьмерыковым барабанам з 4-гранным шатром і купалам-цыбулінай. Бакавыя прыдзелы, прытвор і 5-гранная апсыда маюць выгляд аднолькавых прастакутных аб’ёмаў пад 2-схільнымі дахамі з тарцовымі трыкутнымі франтонамі. Абапал апсыды месьцяцца 2 рызьніцы. На паліхромным фоне бутавай муроўкі сьценаў вылучаюцца цагляныя атынкаваныя элемэнты архітэктурнага дэкору: аркатурныя пасы, нішы-крыжы, карнізы, кутнія лапаткі, ліштвы аркавых аконных праёмаў і 3 ўваходныя парталы. 

Усярэдзіне роўная атынкаваная столь падтрымліваецца 4 слупамі. 3-ярусны драўляны іканастас мае 22 абразы, бела-залацістую афарбоўку.

## Галерэя

Царква ў Ярэмічах здалёк.jpg|Агульны выгляд
Ярэмічы. Спаса-Ушэсцеўская царква (02).jpg|З боку апсыды
Ярэмічы. Спаса-Ушэсцеўская царква (03).jpg|Брама-званіца
Купель з в. Ярэмічы Карэліцкага раёна.JPG|Купель з царквы

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Ярэмічы
Катэгорыя:Псэўдарускія збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Ярэмічы
Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса (Сталовічы)

**Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса** — помнік архітэктуры пачатку XX стагодзьдзя ў Сталовічах. Знаходзіцца ў цэнтры колішняга мястэчка. Дзее. Твор архітэктуры нэаготыкі.

## Гісторыя
Новы мураваны касьцёл у Сталовічах збудавалі ў 1907—1911 гадох.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры нэаготыкі. Гэта 3-нэфавая 1-вежавая базыліка, накрытая 2-схільным дахам, які падзяляецца дахавымі аконнымі праёмамі, зь фіяламі ў завяршэньні. Дамінантай выступае 2-ярусная званіца (васьмярык на чацьверыку) з высокім шпілем. Фасады рытмічна падзяляюцца стральчатымі праёмамі і контрфорсамі ў прасьценках і з бакоў будынка. Галоўны ўваход мае выгляд моцнага пэрспэктыўнага парталу, зь яго бакоў узвышаюцца 3-ступенчатыя контрфорсы. Падобныя завяршэньні маюць кутнія фіялы алтарнага шчыта. Архітэктурна-мастацкая выразнасьць будынка дасягаецца багатымі гарызантальнымі падзеламі, профілямі і абломамі, насычаным калярыстычным разьвязкам.

## Галерэя

### Гістарычныя здымкі

Stałavičy, Sadovaja, Serca Jezusa. Сталавічы, Садовая, Сэрца Езуса (1914).jpg|1914 г.
Stałavičy, Rynak-Sadovaja. Сталавічы, Рынак-Садовая (1917).jpg|1917 г.
Stałavičy, Sadovaja-Rynak. Сталавічы, Садовая-Рынак (1917).jpg|1917 г.
Stałavičy, Sadovaja. Сталавічы, Садовая (1920).jpg|1920 г.


### Сучасныя здымкі

Catholic church of the Sacred Heart of Jesus in Stałavičy.jpg|Агульны выгляд
Фото путешествия по Беларуси 593.jpg|Галоўны фасад
Сталовічы. Касцёл Найсвяцейшага Сэрца Ісуса (02).jpg|Бакавы фасад
Фото путешествия по Беларуси 626.jpg|З боку апсыды


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Сталовічы
Катэгорыя:Касьцёлы Пінскай дыяцэзіі
Катэгорыя:Касьцёлы Баранавіцкага раёну
Вінцэнт дэ Поль

**Вінцэнт дэ Поль** (24 красавіка 1581, Пуі, Францыя — 27 верасьня 1660, Парыж) — каталіцкі сьвятар, пакутнік.

## Жыцьцяпіс
Бацькі Вінцэнта былі сялянамі. У 19-гадовым узросьце ён стаў сьвятаром і праз дванаццаць гадоў сьвятарскага служэньня быў прызначаны пробашчам парафіі Клішы ў Парыжы. У 1617 годзе сьвятар прысягнуў да канца свайго жыцьця служыць бедным і ў тым жа годзе арганізаваў Брацтва міласэрнасьці — супольнасьць сьвецкіх сясьцёр. Праз тры гады ён заснаваў мужчынскае таварыства служыцеляў бедных, а ў 1625 годзе — законную супольнасьць Місій, мэтай якой стала падрыхтоўка місій і клопат пра выхаваньне духавенства.

Паколькі сядзіба супольнасьці Місій знаходзілася побач з парыскім касьцёлам сьвятога Лазара, законьнікаў пачалі называць лазарыстамі. У 1633 годзе Вінцэнт дэ Поль разам зь Люізай дэ Марыяк заснаваў законную супольнасьць Дачок міласэрнасьці, вядомых пад назваю шарыткі (ад францускага слова *charity* — міласэрнасьць). Адданы сьвятар, служыцель бедных, апякун сіротак і хворых арганізоўваў сталоўкі для простага народу, а таксама палявыя шпіталі (лязарэты) падчас крывавых паўстаньняў супраць каралеўскай улады, што адбываліся ў краіне ў сярэдзіне XVII стагодзьдзя.

На момант яго сьмерці ў Францыі існавала ўжо каля 800 місій лязарыстаў, якія пазьней распаўсюдзіліся па ўсім сьвеце.

Сьвяты лічыцца апекуном дабрачынных арганізацыяў, а таксама сіротаў і дзіцячых дамоў.

## Праслаўленьне
Папа Бэнэдыкт XIII абвясьціў яго блажэнным 13 жніўня 1729 году, а папа Клімэнт XII кананізаваў 16 чэрвеня 1737 году. Мошчы сьвятога захоўваюцца ў капэле, названай у яго гонар, на вуліцы Сэўр ў Парыжы. Дзень памяці ў каталіцкай царкве — 27 верасьня.

## Крыніцы

Катэгорыя:Заснавальнікі каталіцкіх ордэнаў
Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Сьвятыя Францыі
Катэгорыя:Кананізаваныя ў XVIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя XVII стагодзьдзя
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Царква Сьвятых Казьмы і Дзям’яна (Сноў)

**Царква Сьвятых Казьмы і Дзям’яна** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Снове. Знаходзіцца на ўсходняй ускраіне колішняга мястэчка ў Горным Снове, на могілках. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Драўляную грэцка-каталіцкую (уніяцкую) могілкавую капліцу Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла ў Горным Снове збудавалі ў 1769 годзе з фундацыі ўладальніка маёнтку Яна Рдултоўскага.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Сноў апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, капліца працягвала дзеяць як уніяцкая. У 1836 годзе на яе месцы з фундацыі Казімера Рдултоўскага збудавалі мураваную царкву. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1893 годзе за новымі ўладальнікамі маёнтку Гартынгамі царкву рэканструявалі, у гэты ж час яна атрымала тытул Сьвятых Казьмы і Дзям’яна.

### Найноўшы час
За савецкім часам царква працягвала дзеяць.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму. Гэта адзіны прастакутны аб’ём, які пераходзіць у 3-гранную апсыду. Над галоўным фасадам узвышаецца чацьверыковая званіца, завершаная нізкім шатром (цяпер з купалам-цыбулінай). Уваход праз прастакутны прытвор, завершаны трыкутным франтонам. Фасад прытвора восьсю сымэтрыі адзначаецца аркавым аконным праёмам і трайной аркадай уваходу. Роўнічныя фасады падзяляюцца аркавымі аконнымі праёмамі, дэкаруюцца плястычнымі ліштвамі з трыкутнымі сандрыкамі, і пілястрамі ў прасьценках. Вуглы аб’ёму адзначаюцца калёнамі, высокі цокаль — дэкорам. Пэрымэтрам будынак апярэзваецца тонкапрафіляваным карнізам з сухарыкамі. 

Усярэдзіне малітоўная заля перакрываецца роўнай драўлянай стольлю. Апсыда вылучаецца мураванай перагародкай з драўляным 3-ярусным іканастасам. Над уваходам месьцяцца хоры.

## Галерэя

Snoŭ. Сноў (22.03.2009).jpg|Агульны выгляд
Сноў, царква сьв. Касмы і Даміяна.jpg|Сходы
Горны Сноў. Свята-Казьма-Дзям'янаўская царква (02).jpg|З боку апсыды
Сноў. Царква Св. Казьмы і Дзям'яна (01).jpg|Новая капліца з купалам-цыбулінай


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Царква Сьвятых Казьмы і Дзям’яна
Катэгорыя:Грэка-каталіцкія храмы Беларусі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Нясьвіскага раёну
Майкл Сэйман

**Майкл Артур Сэйман** (;  24 жніўня 1996) — пэруанска-балівійска-амэрыканскі прадпрымальнік, распрацоўца мабільных дастасункаў, інжынэр-праграміст, палітычны актывіст і пісьменьнік. Найбольш вядомы тым, што ў падлеткавым веку стварыў дастасунак, які заняў высокія месцы ў чартах App Store, каб дапамагчы сваёй сям’і падчас Вялікай рэцэсіі, а таксама сваёй наступнай працы ў Facebook. У часопісе Semana апісаны як "самы ўплывовы лацінаамэрыканец у Сыліконавай даліне", у 2019 годзе Сэйман быў уключаны ў сьпіс Forbes "30 ва ўзросьце да 30 гадоў", а таксама быў прадстаўлены на TED.

Сэйман апублікаваў свой першы дастасунак ў App Store (iOS), калі яму было 13 гадоў. Пазьней ён атрымаў прызнаньне ад Марка Закербэрга, запусьціўшы ва ўзросьце сярэдняй школы пакрокавую фотагульню 4Snaps. Затым Закербэрг наняў Майкла, стаўшы "падлеткам-рэзідэнтам" Facebook у 18 гадоў, удзельнічаючы ў стварэньні Instagram Stories. У 18 гадоў CNET апісаў яго як аднаго з 20 лацінаамэрыканцаў з найбольшым уплывам у тэхналягічнай індустрыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
*
Кахін Абілаў

**Кахін Мірзалі аглы Абілаў (Мірзалізадэ**; 16 сакавіка 1968, Сальян, Азэрбайджанская ССР, СССР — 25 траўня 2020, Менск, Беларусь) — талыскі грамадзка-палітычны дзяяч, мэцэнат, прадпрымальнік. Дзяяч талыскага нацыянальнага руху.

## Жыцьцяпіс
Кахін Мірзалі аглы Абілаў (Мірзалізадэ) нарадзіўся ў сям’і галоўнага інжынэра-землеўпарадкавальніка мясцовага райвыканкаму Мірзалі Абілава (1935−1995) і Гюлдасты Агаевай (1942−2018). У 1974 року ў сувязі з новым прызначэньнем бацькі сям’я пераехала сьпярша ў Нэфтэчалу, а пасьля — у родную вёску Кюлятан у Масалінскім раёне.

У 1985 року з адзнакай скончыў Кулятонскую сярэднюю школу, паступіў у Берасьцейскі інжынэрна-будаўнічы інстытут). У 1986—1988 роках праходзіў вайсковую службу ў Архангельску, пасьля чаго вярнуўся да навучаньня і перавёўся ў Беларускі політэхнічны інстытут у Менску.

У гады перабудовы зьяўляўся сябрам Беларускага Народнага фронту, а таксама Сацыял-дэмакратычнай партыі Азэрбайджану. Публікаваўся ў азэрбайджанскай газэце «Істыглал» і ў беларускім друку, дзе выступаў у абарону інтарэсаў азэрбайджанскай дыяспары, паведамляў пра палітычны перасьлед у Азэрбайджане, асьвятляў Карабаскую вайну. У 1990 року адлічаны з інстытуту галоўным чынам за сваю палітычную дзейнасьць.

Ажаніўся ў 1990 року. Меў сына Ідрака і дачку Арзу.

У 1992 року Кахін узначаліў групу журналістаў зь Беларусі і Японіі, якая накіравалася ў Агдам дзеля асьвятленьня ваенных падзеяў Карабаскай вайны.

У 1992 року разам зь іншымі 12 аднадумцамі стварыў дабрачыннае таварыства «Бабэк». Яно было створана з мэтай умацаваньня і разьвіцьця культурных, эканамічных і палітычных сувязяў між Азэрбайджанам і Беларусяй і брала ўдзел у арганізацыі паездкі карабаскіх дзяцей разам зь дзецьмі чарнобыльскіх перасяленцаў у Нямеччыну.

Разам зь беларускім паэтам Рыгорам Барадуліным падрыхтаваў зборнік перакладаў талыскай паэзіі на беларускую мову (ня выдадзены).

Займаўся будаўнічым бізнэсам, валодаў кампаніяй „Сімург Арт“, якая ўдзельнічала ў пабудове царквы сьвятога Міхала Арханёла ў Жодзіне, татарскага мячэту ў Сьмілавічах, татарскага малітоўнага дому ў Маладэчне, цэнтральнага мячэту Менску, рэканструкцыі мячэту ў Іўі і сынагогі ў Слоніме.

Падтрымліваў выданьне талыскіх газэтаў і кніг, быў адным з заснавальнікаў Міжнароднай фундацыі адраджэньня талыскай культуры, Талыскай нацыянальнай акадэміі. Займаўся таксама праваабарончай дзейнасьцю: падтрымліваў талыскіх дзеячоў, якія зазналі перасьлед у Азэрбайджане.

Памёр у траўні 2020 року ад сэрцавай няздатнасьці. Пахаваны ў роднай вёсцы Кюлятан (Азэрбайджан).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка ЎКантакце

Катэгорыя:Талыскі нацыянальны рух
Бабровыя

**Бабро́выя** () — сямейства грызуноў, якое ўлучае адзін існы род і два жывыя віды баброў, а таксама шэраг іхных вымерлых сваякоў. Бабровыя зьявіліся ў позьнім эоцэне блізу 40 млн гадоў таму, хутчэй за ўсё ў Паўночнай Амэрыцы, адкуль прадстаўнікі сямейства трапілі ў Эўразію. Бабровыя прыстасаваныя да паўводнаму ладу жыцьця. Чэрап ня мае надваковічных адросткаў. Бабраняты нараджаюцца адразу пакрытымі поўсьцю і відушчымі.

## Сыстэматыка
Сямейства **бабровыя** (Castoridae)
* вымерлыя роды: †*Agnotocastor*, †*Neatocastor*, †*Anchitheriomys*, †*Propalaeocastor*, †*Oligotheriomys*, †*Palaeocastor*, †*Capacikala*, †*Pseudopalaeocastor*, †*Euhapsis*, †*Fossorcastor*, †*Priusaulax*, †*Eucastor*, †*Microdipoides*, †*Nothodipoides*, †*Monosaulax*, †*Prodipoides*, †*Dipoides*, †*Castoroides*, †*Procastoroides*, †*Trogontherium*, †*Boreofiber*, †*Euroxenomys*, †*Youngofiber*, †*Asiacastor*, †*Chalicomys*, †*Steneofiber*, †*Zamolxifiber*, †*Romanofiber*, †*Schreuderia*, †*Sinocastor*, †*Hystricops*
* род **[[бабёр]]** (*Castor*)
** від **[[бабёр рачны]]** (*Castor fiber*)
** від **[[бабёр канадыйскі]]** (*Castor canadensis*)
** вымерлыя віды: †*C. californicus*, †*C. neglectus*, †*C. praefiber*

Катэгорыя:Сямействы сысуноў
Катэгорыя:Таксоны, найменаваныя Карлам Лінэем
ЛПК

* Літоўскі правінцыйны камітэт
* Лічбавае праграмнае кіраваньне
Яраслаў Іванюк

**Ярасла́ў Іваню́к** (1969, Бельск Падляскі, Беластоцкае ваяводзтва, Польшча) — беларускі журналіст Падляшша.

Закончыў Беларускі ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча ў Бельску Падляскім і гістарычны факультэт Варшаўскага ўнівэрсытэту.

З 1992 па 1996 год працаваў на Радыё Палонія. З 1996 году па 2008 год на Радыё Беласток. У 2000 годзе стварыў Беларускую інтэрнэт-бібліятэку «Камунікат», якая на 2019 год налічвала 40 000 выданьняў па-беларуску, у тым ліку 8000 кніг. Зь вясны 2008 па люты 2013 году праграмны дырэктар Радыё «Рацыя». У 2013 годзе вярнуўся на Радыё Беласток як падрадчык. Супрацоўнічае таксама зь Беларускай службай Польскага радыё для замежжа ў Варшаве. 15—16 ліпеня 2017 году быў дэлегатам ад Падляшша на 7-м Зьезьдзе беларусаў сьвету ў Менску.

Жыве на Падляшшы непадалёк Беластоку.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бельску-Падляскім
Катэгорыя:Беларускі ліцэй імя Браніслава Тарашкевіча
Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Польскія беларусы
Катэгорыя:Польскія журналісты
Гляі

**Гляі́** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавету. 

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Гарадок Вялейскага, з 1927 году — у складзе Маладэчанскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1931 год — 16 чалавек
* 1999 — 27 чалавек
* 2009 — 19 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Мажулева

Назву **Мажу́лева** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Мажулева — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Мажулева — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці
Ядзейкі

**Ядзе́йкі** — вёска ў Беларусі, у міжрэччы Бярэзіны і Яршоўкі. Уваходзяць у склад Дорскага сельсавету Валожынскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Адзека, Адзіка або Едзіка (Adecho, Adika, Edica) — імя германскага паходжаньня. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Гарадок Вялейскaга, з 1927 году Маладэчанскaга павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Пяршайскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1921 год — 54 чалавекi
* 1931 год — 86 чалавек
* 1999 — 10 чалавек
* 2009 — 6 чалавек
* 2019 — 3 чалавекі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Дорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Ануліна

**Ану́ліна** (таксама сустракаецца — *Гану́ліна*) — хутар ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавету. 

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Гарадок, Вілейскaга паветa, пазней у складзе (1927) Маладзечанскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 28 траўня 2013 году хутар ўваходзіў у склад Пяршайскага сельсавету.
## Насельніцтва
* 1999 — 2 чалавекі
* 2009 — 2 чалавекі
* 1931 год — 46 чалавек
* 1921 год — 41 чалавекi

## Крыніцы

Катэгорыя:Дорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну
Білуці

**Білу́ці** — вёска ў Валожынскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дорскага сельсавету. 

Да 30 кастрычніка 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Сугваздаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 — 14 чалавек
* 2009 — 6 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Валожынскага раёну