Тэўда (імя)

**Тэўда**, **Тэўт** (*Тэўць*), **Тоўт** (*Толт*, *Толта*, *Тоўць*), **Доўда** (*Даўда*), **Доўт** (*Долт*, *Доўць*), **Дзіт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Тэўда, Дэўда або Тэўта, пазьней Тэўт або Дэўт, Таўт або Даўт, Тыт або Дыт (Theudo, Theuto, Teudo, Deuda, Teuto, Teuth, Deut, Taut, Daut, Tiedt, Ditt) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) паходзіць ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Тыдзіка (Тоўтык, Тытэйка, Тэтэйка), Таўтыл, Таўтэн, Тыбарт, Таўбут (Табут, Цябот, Цебут), Тоўтвал, Дзівалт (Тэльтаўт), Таўтвід (Таўдвід), Таўцівіл (Тэўтывіл, Таўдвіл, Даўдвіл), Таўтвін, Тоўтэр (Тытар), Доўтарт, Таўцігін (Таўдзікін, Таўдгін, Таўткін), Таўцігіл, Таўгінт (Таўтгінт), Таўцігерд (Тэўтыгерд), Тыдман (Дытман), Тыдрых (Тыдрык, Дытрых, Дыдрых, Дыдрык, Дзітрык). Адзначаліся германскія імёны Theodicho (Thiediko, Tetiko), Teutilo, Teuten, Tiebert (Teutbert), Teubod (Thiabod), Teodwal, Diwolt (Teutald), Teutwidis, Theudowills (Theowilh), Teutwin, Theuter (Thiether), Deutert (Dautert), Theudekin (Deutgen), Theudigilius, Theogint, Teutgerdis, Tiedmann (Ditman), Thidrich (Ditricus).

Адпаведнасьць імя Тоўт германскаму імю Theudo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Dedo (Ditus), Dedel (Dytyl), Dytusz, Teobald (Tybald), Tader (Deder, Dyter), Detleb, Detmar (Dzietmar), Teodricus (Teodericus, Thedricus, Ditrich, Dzidrzych), Teodaldi (Tedaldi), Detwig, Detwin (Dytwin), Kustołt, Lindetold.

У Прусіі бытавалі імёны *Thawte / Ditte* (1357, 1363 і 1408 год), *Tidiko / Tydeko / Tydeke / Dittiko / Tawtike* (1343, 1363, 1370, 1406 і 1409 гады), *Dawdanne* (1361 год), *Dytenne / Tautenne / Tydenne* (1336 і 1391 гады), *Tawdot / Daudoth* (1402 год), *Daugis* (1344 год), *Tautemille* (1381 год), *Thideric* (1361 год), *Tawtewille / Teutewil / Tautewille* (1360, 1363 і 1379 гады). У ваколіцах Мэмэлю бытавала імя Даўткант: *Jan Daudtkant* (1511—1520 гады).

У Курляндыі ўпамінаўся водца *Toutegode* (1320 год).

У Польшчы адзначаюцца прозьвішчы Даўда (Dauda, Dawda, Dawdo), Доўда (Dowda, Dowdo) і Тоўт (Towt).

У Чэхіі бытавала імя Taut.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *velde Daudiske* (31 траўня 1380 году); *avi nostri nomine Dittus* (28 верасьня 1449 году); *чоловеков… а Довтя* (9 лістапада 1449 году); *в [[Эйшышкі|Еишишскомъ]] повете в бояр, въ Янъка а въ Довътя Доцевичов* (8 чэрвеня 1495 году); *въ Еишишъском повете… а в Миколая а въ Янка а у Венслава Товтовичовъ* (11 траўня 1501 году); *в Мокреци чотыри чоловеки… а Якуб Толтовичь* (1509 год); *люди в Новгородском повете… Ромашка а Юшка Довтевичов* (24 красавіка 1514 году); *светковъ… а Белюна Довтевича* (чэрвень 1514 году); *на десятника Ейшишского на Товтя Монвиловича* (каля 1514 году); *подле ею Товтовичовъ* (1516 год); *в Дубицком повете… пустовщине… Товтеву* (15 сакавіка 1516 году); *бояре ковеньские… Довть Миколаевич* (15 студзеня 1524 году); *Мац Товтовичъ* (1528 год); *Янко Довтович* (1533—1535 гады); *въ пенезяхъ [[Гавень|Говена]] Тевтевича и отъ брата его [[Туцейка|Тютейка]]* (26 ліпеня 1541 году); *Петко Товтовичъ* (12 лютага 1555 году); *въ селе Ляховичохъ пять дворищъ… Тевтовское* (3 сакавіка 1558 году); *Bałtromiej Tawt* (1621 год); *Волоцъко Талденко… Гаврило Толда… Климъ Толда… Юхим Тавтенъко… Миско Талда* (1649 год); *Dołtowicz Marjan* (20 траўня 1678 году); *панъ Станиславъ Товтовичъ* (23 кастрычніка 1691 году); *Michael Dowda* (5 лістапада 1713 году); *Lucia Dowdowna* (23 кастрычніка 1718 году); *Joannes Dawda* (1 чэрвеня 1788 году); *Teodora Towtowicz* (1789 год); *Bartłomiey Dełtowicz* (1794 год); *Józef Toutowicz* (1815 год); *Agata Tołta* (1821 год).

## Носьбіты
* Тэўда ( 548) — кароль вэстготаў
* Мікалай, Янка і Вянслаў Тоўтавічы — эйшыскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1501 годзе
* Тоўць Манвілавіч — эйшыскі дзясятнік, які ўпамінаецца ў 1514 годзе
* Доўць Мікалаевіч — ковенскі баярын, які ўпамінаецца ў 1524 годзе
* Майка Багданавіч Таўтавіч — татарын Наваградзкага павету, які ўпамінаецца ў 1525 годзе
* Мац Тоўтавіч — вялёнскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Мікалай Шымкавіч Тоўт — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1595 годзе
* Станіслаў Янавіч Таўтовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе
* Дарота Янаўна Даўтовіч — вількамірская зямянка, якая ўпамінаецца ў 1598 годзе

Таўтовічы і Таўцевічы — літоўскія шляхецкія роды.

Тэўты (Teuto) гербу Даліва — шляхецкі род Рэчы Паспалітай.

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Тоўцішкі, на гістарычнай Віцебшчыне — Дольдзева, у гістарычнай Прусіі — Даўдэн і Талты.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны