Слуцкі Траецкі манастыр

**Манастыр Сьвятой Тройцы** або **Трайчанскі манастыр** — помнік архітэктуры XVII—XIX стагодзьдзяў у Слуцку. Знаходзіцца на левым беразе ракі Случы, у прадмесьці Трайчанах, на Віленскай вуліцы. Пры пабудове быў у юрысдыкцыі Канстантынопальскага патрыярхату, пазьней — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры барока і клясыцызму.

Комплекс складаўся з саборнай царквы Сьвятой Тройцы, цёплай царквы Зьвеставаньня Багародзіцы, манастырскага корпуса зь цёплай царквой Яна Багаслова, будынка духоўнай сэмінарыі, гаспадарчых пабудоваў і мура з брамай. У сярэдзіне XX ст. савецкія ўлады зруйнавалі большую частку комплексу, да нашага часу захаваўся толькі будынак духоўнай сэмінарыі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра манастыр датуецца 1455 годам. Лічыцца, што ў 1505 годзе пры манастыры збудавалі Траецкую царкву, што аднак не пацьвярджаецца дакумэнтальна. У 1654 годзе царква была ўжо мураванай, астатнія пабудовы — драўлянымі.

У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспаліта (1654—1667) маскоўскія захопнікі і казакі спустошылі і зруйнавалі манастыр, Траецкую царкву практычна цалкам зьнішчылі. Тагачасны ўладальнік Слуцку князь Багуслаў Радзівіл у 1667 годзе фундаваў адбудову манастыра і царквы, а жыхары места (пераважна купцы і шляхта) у 1668—1669 гадох рабілі ўнёскі на мураваньне царквы.

У Вялікую Паўночную вайну (1700—1721) Траецкую царкву зноў зруйнавалі. У 1785—1788 гадох яе адбудавалі на заказ слуцкага архімандрыта Віктара Садкоўскага паводле праекту і пад кіраўніцтвам Шаі Турава, слуцкага мяшчаніна, у стылі барока. Пры манастыры дзеяла школа граматы і рамёстваў. З 1785 году на тэрыторыі комплексу разьмяшчалася духоўная сэмінарыя.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год) калі Слуцак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, манастыр канчаткова перайшоў у валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). Тады ж тут разьмясьцілася Менская духоўная сэмінарыя.

У 1867 годзе ў манастыры збудавалі новы корпус зь цёплай царквой Сьвятога Яна Багаслова, у 1868 годзе над мураванай уваходнай брамай надбудавалі цёплую царкву Зьвеставаньня Багародзіцы.

### Найноўшы час

У рэвалюцыю 1917 году бальшавікі абрабавалі манастыр, а архімандрыта Апанаса (Вячорку) выслалі. У траўні 1926 году манахі падтрымалі архіяпіскапа-абнаўленца Данііла Грамавенку, які 5 верасьня прыбыў у Слуцак. 21 лютага 1930 году савецкія ўлады зачынілі манастыр. Найбольш каштоўныя рэчы з манастыра забралі ў музэй, астатняе разрабавалі. Канчатковае зьнішчаэньне манастырскага комплексу завяршылася ў 1950-я гады.

У наш час на тэрыторыі манастыра разьмяшчаецца вайсковае мястэчка. У 1994 годзе тут паставілі памятны крыж.

## Архітэктура
### Траецкая царква
Траецкая царква — крыжова-купальная ў пляне базыліка зь дзьвюма 3-яруснымі чацьверыковымі вежамі-званіцамі на галоўным фасадзе, на паўночнай вежы быў гадзіньнік. Тарцовыя сьцены крылаў трансэпта завяршаліся фігурнымі франтонамі. Над сяродкрыжжам узвышаўся аб’ём зь вялікім купалам на чацьверыку, над ім — бэльвэдэр, увянчаны маленькім купалам на сьветлавым барабане. Перад галоўным уваходам да сьцяны далучаўся прытвор пад 2-схільным дахам.

У царкве захоўваліся цудоўны абраз Маці Божай бізантыйскага пісьма, Эвангельле 1582 году, пісанае слуцкім князем Юрыем Алелькавічам, старажытныя партрэты князёў Алелькавічаў, вырабы з срэбра і іншыя.

### Манастыр
Стары дом архімандрыта — драўляны будынак на мураваным падмурку, складаўся зь дзесяці пакояў. Меў прыбудовы — жылыя пакоі, поварню, лядоўню. У старых кельлях, у якіх налічвалася дзесяць пакояў, была трапэзная i памяшканьні для паслушнікаў. Побач — шэсьць пад адным дахам — стаялі манаскія кельлі.

Новы дом архімандрыта — Г-падобны ў пляне, 2-павярховы будынак, накрыты вальмавым дахам. Галоўны фасад выходзіў на раку, а меншае, бакавое крыло, — да Траецкай царквы. Звонку іхныя сьцены пасярэдзіне завяршаліся 3-прыступкавымі атыкамі, а ўсім пэрымэтрам праходзіў міжпавярховы паясок. Сярэдзіны фасадаў таксама аздабляліся пілястрамі, а вокны паміж імі — простымі на першым паверсе, i паўкруглымі на другім паверсе — сандрыкамі. Усярэдзіне бакавога крыла быў ўваход, ад якога да царквы вяла дарога, абсаджаная бэзам.

Апроч таго, у склад комплексу ўваходзілі мураваны «скабец» з склепам, гаспадарчыя пабудовы — адрына, стайні, бровар, студня з компасам (на драўляных слупах) і інш.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (N. Orda, 4.08.1864-76).jpg|Траецкая царква. Н. Орда, 1864—1876 гг.
Пацір. Малюнак Д.Струкава.jpg|Пацір. Д. Струкаў, 1864 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (D. Strukov, 1864).jpg|Рэліквія. Д. Струкаў, 1864 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1891).jpg|Архіяпіскапскі дом, 1891 г.


Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1891) (2).jpg|Траецкая царква, 1891 г.
Słucak, Trajčany, Źviestavańnia. Слуцак, Трайчаны, Зьвеставаньня (1896).jpg|Царква Зьвеставаньня Багародзіцы, 1896 г.
Słucak, Sofja Radzivił (Alelkavič). Слуцак, Соф’я Радзівіл (Алелькавіч) (1890).jpg|Надмагільле Соф'і Радзівіл, 1890 г.
Słucak, Sofja Radzivił (Alelkavič). Слуцак, Соф’я Радзівіл (Алелькавіч) (1890, 1896).jpg|Надмагільле С. Радзівіл, 1896 г.


### Гістарычныя здымкі

Sarkofag Zofii z Olelkowiczów Radziwiłłowej, płaszczenica i portret władyki.jpg|Надмагільле С. Радзівіл, 1894 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (J. Smalinski, 1904).jpg|Траецкая царква, 1904 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1910).jpg|Агульны выгляд, 1910 г. 
Słucak, Słuč. Слуцак, Случ (1910).jpg|Агульны выгляд, 


Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1914).jpg|Траецкая царква, 1914 г.
Słucak, Trajčany, Vilenskaja. Слуцак, Трайчаны, Віленская (1901-17).jpg|Духоўная сэмінарыя, да 1918 г.
01 Slucak Duchounaja vucelnia.jpg|Духоўная сэмінарыя, да 1918 г.
11 Slucak Uvachod u klastar.jpg|Уваход у манастыр, 


Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1901-17).jpg|Пробашч манастыра з посахам Юрыя Алелькавіча, да 1918 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1943).jpg|1943 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1943) (2).jpg|1943 г.
Słucak, Trajčany. Слуцак, Трайчаны (1943) (3).jpg|1943 г.


### Сучасныя здымкі

Slucak0021.jpg|Будынак сэмінарыі  
Slucak2713.JPG|З боку вуліцы
Slucak0018.jpg|Дворык
Slucak2704.JPG|Інтэр’ер 


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Ціткоўскі І. Помнікі архітэктуры Слуцка. — Слуцак, 1997. ISBN 985-6219-09-4.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Манастыры Беларусі
Катэгорыя:Слуцак