open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Работніцка-сялянская Беларусь

**«Рабо́тніцка-сяля́нская Белару́сь»** — вячэрняя штодзённая насьценная газэта Захфронтросту. Выдавалася 4 ліпеня — 25 верасьня 1920 г. пераважна ў Менску на беларускай мове.

Рэдактар Зьміцер Жылуновіч (Цішка Гартны). Пачала выходзіць у час ліпеньскай апэрацыі савецкай-польскай вайны 1920 г. Выконвала ролю масавага агітатара і палітычнага выхавальніка малапісьменнага чытача: адметнасьць стылю, кароткая перадавіца, сьціслыя выразы, буйны шрыфт; друкавалася на адной старонцы газэтнага аркуша. Мела рубрыкі: «Абарона савецкіх рэспублік», «Весткі з заграніцы», «На Беларусі» і інш. Зьмяшчала апэратыўныя зьвесткі з франтоў, асьвятляла ход ваенных дзеяньняў і этапы мірных перагавораў з Польшчай, міжнароднага становішча і акцыі салідарнасьці з Савецкай Расеяй у Ангельшчыне, Францыі й іншых краінах.

Надрукавала вершы Зьмітрака Бядулі (пад псэўданімам Вольны) і Адама Бабарэкі (пад псэўданімам Адам Чырвоны). Выйшла 46 нумароў.

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Польска-савецкая вайна
Катэгорыя:Беларускія газэты
Беларускі кліч (1930)

**«Беларускі кліч»** — грамадзка-палітычная, літаратурная і гаспадарчая газэта на беларускай мове, якая выдавалася напярэдадні выбараў у польскі сэйм і сэнат.

Выходзіла ў Вільні з 1 лістапада 1930 па 16 лістапада 1930. Выйшла 4 нумары, зь іх 3-і быў канфіскаваны па загаду старасты Вільні. Рэдактар Б. Кляпацкі.

Газэта крытыкавала цэнтрасаюзаўскую палітыку згодніцтва з польскім урадам, давала ацэнку ўсім кірункам у беларускім руху на пераломе 1920 — 1930-х, агітавала за плятформу і кандыдатаў Беларускага выбарчага камітэта, за радыкальную праграму і кандыдатаў блёку нацыянальных меншасьцяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Беларускі кліч» (1930) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Віленскія газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Наперад (1929)

«**Наперад**» — беларуская радыкальная газэта Цэнтрасаюзу. Выдавалася на беларускай мове ў Вільні (12 сьнежня 1929 — 10 кастрычніка 1930). Рэдактар-выдавец: Мікалай Сіняўскі. Заменена газэтай «Народны звон».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Наперад» (1929—1930) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1929 годзе
Цэнтральны саюз беларускіх культурна-асьветных арганізацыяў і інстытуцыяў

**Цэнтральны саюз беларускіх культурна-асьветных арганізацыяў і інстытуцый**, **Цэнтральны саюз культурных і грамадзкіх арганізацыяў** (Цэнтрасаюз) — грамадзка-палітычная арганізацыя беларускага нацыянальнага руху правацэнтрысцкага кірунку ў Заходняй Беларусі.

Створаны ў сярэдзіне 1930 ў сувязі з абвешчанымі польскімі ўладамі выбарамі ў сэйм. Цэнтральны друкаваны орган — газэта «Беларускі звон».

Стварэньне Цэнтрасаюзу азначала канчатковы раскол у беларускім нацыянальна-вызвольным руху, які адбыўся ва ўмовах рэпрэсіўнай палітыкі рэжыму санацыі і распачатых палітычных рэпрэсій супраць беларускай інтэлігенцыі ў БССР, а таксама курсу КПЗБ на фарсаваньне рэвалюцыйнага працэсу ў краі.

Лідэры саюза Радаслаў Астроўскі, Антон Луцкевіч, Фабіян Акінчыц, Янка Станкевіч лічылі адзіна магчымым шляхам культурна-нацыянальнага разьвіцьця пошук кампрамісаў з урадам Пілсудзкага. У накіраваным імі на імя прэзыдэнта Польшчы І. Масьціцкага мэмарыяле было заяўлена пра неабходнасьць «маральнага раззбраеньня з абодвух бакоў», дасягненьня згоды і разгляду сукупнасьці беларуска-польскіх праблем. У якасьці першага практычнага кроку ўносілася прапанова вылучыць 3 паўночна-ўсходнія ваяводзтвы (Віленскае, Наваградзкае, Палескае) у асобную адміністрацыйную адзінку.

Пад арганізацыйным уплывам Цэнтрасаюзу знаходзілася Таварыства беларускай асьветы, Беларускае навуковае таварыства ў Вільні, Беларускае дабрачыннае таварыства, Беларускі студэнцкі саюз, іншыя культурна-асьветныя таварыствы і суполкі.

Для ўдзелу ў выбарах быў створаны выбарчы камітэт пад назвай «Беларускі сялянска-рабочы блёк», у які ўвайшлі Фабіян Акінчыц, Кузьма Крук, Мікола Ільяшэвіч і Вінцэнт Жук-Грышкевіч. Аднак выбары ў польскі сэйм у лістападзе 1930 скончыліся правалам Цэнтрасаюзу: ён не атрымаў ніводнага мандату. Няўдача на выбарах, узмацненьне рознагалосься ў Цэнтрасаюзе прывялі да яго расколу.

Першым арганізацыю пакінуў Янка Станкевіч, потым Фабіян Акінчыц, які ініцыяваў стварэньне Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі.

3 мэтаю ўмацаваньня становішча Цэнтрасаюзу частка яго кіраўніцтва (Антон Луцкевіч, Вінцэнт Жук-Грышкевіч, Антон Неканда-Трэпка) выказалася за супрацоўніцтва з буйнейшай на той час беларускай партыяй — Беларускай хрысьціянскай дэмакратыяй. Радаслаў Астроўскі выступіў супраць. Пазьнейшыя рознагалосьсі прывялі да канчатковага расколу Цэнтрасаюзу ў пачатку 1934.

## Літаратура
* Алесь Пашкевіч Парламенцкія формы змагання ў міжваеннай Польшчы 1921—1930 гг., http://pawet.net

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія арганізацыі Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1930 годзе
Катэгорыя:1930 год у Беларусі
Беларускі звон (1931)

«**Белару́скі звон**» — штотыднёвая газэта, орган Цэнтрасаюзу. Замяніла газэты «Наперад», «Народны звон».

Выходзіла ў Вільні (6 студзеня 1931 — 2 сьнежня 1932). Агулам выйшла 58 нумароў. Рэдактар-выдавец Мікалай Сіняўскі.

Газэта друкавала матэрыялы пра культурнае і нацыянальнае жыцьцё беларусаў у Польшчы, выступала супраць рэпрэсіяў у БССР.

## Крынціы

## Вонкавыя спасылкі
* «Беларускі звон» (1931—1932) // Беларуская Палічка
* «Беларускі звон» (1931—1932) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх ()

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1931 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Малады змагар

**«Малады змагар»** — нелегальная газэта для моладзі Заходняй Беларусі. Выдавалася ЦК КСМЗБ у 1930—1935 на беларускай мове (асобныя нумары выходзілі на польскай мове).

Асьвятляла жыцьцё моладзі ў Заходняй Беларусі, БССР і СССР, выступала за скарачэньне працоўнага дня, павышэньне заробку, ахову працы, сацыяльнае страхаваньне, супраць нацыянальнага ўціску, за школу на роднай мове, выступала ў абарону палітвязьняў.

З бальшавіцкіх пазыцыяў крытыкавала дзейнасьць беларускіх нацыянальна-дэмакратычных партыяў і арганізацыяў. унутраную і зьнешнюю палітыку польскага ўрада, заклікала моладзь да барацьбы за сацыяльнае і нацыянальнае вызваленьне і ўзьяднаньне Заходняй Беларусі з БССР. Яе пераемніцай стала газэта «Голас моладзі».

## Літаратура
* Зялінскі, П. «Малады змагар» // 

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1930 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Арнольд зь Віляновы

**Арнольд зь Віляновы** (таксама *Арнальдыюс зь Віляновы*, *Арнольдыюс дэ Вільянава*, *Арнаўду Вілянова*; , , ; каля 1235—1240, Валенсія — 1311) — гішпанскі лекар і альхімік, быў адным з заснавальнікаў мэдычнай альхіміі, аўтар «Салернскага кодэкса здароўя». Даў апісаньне атрут, адатрут, лекавых уласцівасьцяў розных расьлін і спосабаў іх ужытку.

## Бібліяграфія

* Арнольд з Вілановы. Салернский кодэкс здароўя. — М., 1964.
* Арнольд з Вілановы. Салернский кодэкс здароўя. — М.: Медыцына, 1970.

## Глядзіце таксама
* Салернская мэдычная школа

## Вонкавыя спасылкі

* http://www.newadvent.org/cathen/15429c.htm
* http://www.luc.edu/publications/medieval/vol4/daly.html
* Excerpta medica — Mscr.Dresd.C.278. [S.l.] 1500, Online-Ausgabe der Sächsischen Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden
* Opus aureum. Frankfurt a. Mayn 1604, Online-Ausgabe der Sächsischen Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden
* Hermetis Trismegisti Phoenicum Aegyptiorum Sed et aliarum Gentium Monarchae Conditoris … sive Tabula Smaragdina. [Leipzig] 1657, Online-Ausgabe der Sächsischen Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden
* Hermetischer Rosenkrantz, Das ist: Vier schöne, außerlesene Chymische Tractätlein. [Hamburg] 1682, Online-Ausgabe der Sächsischen Landesbibliothek — Staats- und Universitätsbibliothek Dresden

Катэгорыя:Сярэднявечныя навукоўцы
Казакоўка

Назву **Казако́ўка** маюць:

* Казакоўка — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Казакоўка — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці
Грыцкі

Назву **Грыцкі** маюць:

* Грыцкі — вёска ў Ваўкавыскім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Грыцкі — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Казакоўка (Магілёўская вобласьць)

**Казакоўка** — былая вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіла у склад Кабінагорскага сельсавету. Да 2006 году ўваходзіла ў склад Каменкаўскага сельсавета.

Ліквідавана ў 2014 годзе.

## Назва
Магчыма, назва вёскі мае сувязь з пэрыядам казацтва на Беларусі, калі Быхаў быў прыгранічным горадам Рэчы Паспалітай, а Прапойск быў акупаваны расейцамі. Каля Прапойску праходзіла граніца паміж Рэччу Паспалітай і Аўтаномнай казацкай воласьцю (паводле Збораўскай дамовы 1649 году).

## Геаграфія
За 2 км на захад ад вёскі Казакоўка знаходзіцца вусьце ракі Каменка.

## Насельніцтва
* 2014 год — 0 чалавек
* 2010 год — 1 чалавек
* 1999 год — 39 чалавек
* 1910 год — 257 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Прапойскага раёну
Аснабрук (футбольны клюб)

«**Аснабрук**» () — нямецкі футбольны клюб з гораду Аснабруку. Заснаваны ў 1899 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аснабрук
Ражэр дэ Флёр

**Ражэр дэ Флёр** (*Roger de Flor*) ці **Рутгэр фон Блюм** (*Rutger von Blum*; 1267, Брындызі — 1305) — сярэднявечны кандацьер, мараход і шукальнік прыгод на сыцылійскай і візантыйскай службе. Апісаньне яго жыцьця склаў каталонец Рамон Мунтаньер, які служыў пад яго кіраўніцтвам; яно лягло ў грунт знакамітага каталянскага рамана «Тырант Белы».

Рутгэр нарадзіўся ў Брындызі у сям’і немца-сакольнічага на службе ў сыцылійскіх уладцаў дынастыі Штаўфэнаў. З 8 гадоў плаваў на галеры тампліераў, з часам уступіў у іх ордэн і камандаваў караблём. У час аблогі Акры мамэлюкамі (1291) быў заўважаны за вымагальніцтвам маёмасьці ў абложаных, за гэта быў выняты з ордэна і абвешчаны адрачэнцам царквы.

Далей сьлед Ражэра выяўляецца ў Гэнуі, дзе на пазыковыя грошы ён набыў уласнае судна і пачаў зарабляць на жыцьцё пірацтвам. Сыцылійскі кароль Фрыдрых вырашыў скарыстацца ваенна-марскім досьведам Ражэра і прыняў яго на сваю службу ў якасьці флатаводца. Ён прымаў актыўны ўдзел у войнах Фрыдрыха з Нэапалем, пакуль Кальтабэлоцкі мір (1302) не пакінуў Ражэра і яго гішпанскіх наймітаў (альмагавараў) без працы.

У 1303 годзе Ражэр і яго каталянская дружына па запрашэньні імпэратара Андроніка II прыбылі ў Канстантынопаль, каб супрацівіцца пасоўваньню асманаў на захад. Па гэтым выпадку яму была дадзена ў жонкі пляменьніца імпэратара (дачка Івана Асеня III), а сам ён быў ганараваны тытулам вялікага дукса (а потым і кесара). У 1304 годзе каталёнцы пасьпяхова дзеялі супраць туркаў у Малой Азіі, адваяваўшы шэраг згубленых Бізантыяй гарадоў.

Ваенныя посьпехі Рож ёра ўстрывожылі яго зласьліўцаў (перадусім, зь ліку ўплывовых пры імпэратарскім двары генуэзцаў), якія пасьпяшаліся зьвінаваціць яго ў драпежніцтве ў адносінах да мірных жыхароў і намеры самастойна кіраваць адваяванымі землямі. Імпэратар вярнуў каталёнскую дружыну ў Каліўпаль, але разплаціцца з Ражэрам не захацеў ці ня змог.

Падчас знаходжаньня ў Галіпалі Ражэр узмацніў сваё войска за кошт падмацаваньняў з Балкан, але апынуўся зацягнуты ў вір прыдворных інтрыг. Малады Міхаіл IX прывабіў каталянскую дружыну ў Адрыянопаль, дзе Ражэр і яго людзі былі выразаны наймітамі аланамі. У адплату прыхільнікі Ражэра паднялі мяцеж супраць імпэратара і занялі ня толькі Фэсалію, але і сумежныя вобласьці.

## Крыніцы

## Літаратура
* Біяграфія ў Брытанскай энцыкляпэдыі
* Donald MacGillivray Nicol. *[http://books.google.com/books?id=y2d6OHLqwEsC&dq=Roger+de+Flor&lr=&as_brr=3&source=gbs_navlinks_s The Last Centuries of Byzantium, 1261—1453]*. Cambridge University Press, 1993. ISBN 0-521-43991-4. Pages 128—132.
* историк)|А. А. Васильев. «История Византийской империи».

Катэгорыя:Гісторыя Каталёніі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1267 годзе
Сэрвэры Жыронскі

**Сервэры дэ Жыро́на** (1259—1285) — каталёнскі трубадур. Ён быў вельмі пладавітым, пакінуўшы 114 лірычных вершаў сярод іншых прац, у тым ліку прыказкі для свайго сына. Усяго твораў каля каля 130. Ён быў прыдворным паэтам Хаймэ Заваёўніка і Пэдра Вялікага. Нічога з яго музыкі не захавалася.

## Літаратура
* Cabré, Miriam. *Cerverí de Girona and his Poetic Traditions*. London: Tamesis, 1999. ISBN 978-1-85566-042-7.
* Gaunt, Simon, and Kay, Sarah. «Appendix I: Major Troubadours» (pp.&nbsp;279&ndash;291). *The Troubadours: An Introduction*. Simon Gaunt and Sarah Kay, edd. Cambridge: Cambridge University Press, 1999. ISBN 0-521-57473-0.
* Riquer, Martín de. *Los trovadores: historia literaria y textos*. 3 vol. Barcelona: Planeta, 1975.

## Вонкавыя спасылкі
*Cerverí de Girona at NARPAN

Катэгорыя:Трубадуры
Фэрэр Баса

**Фэрэ́р Ба́са** — каталёнскі гатычны жывапісец і мініятурыст.

## Жыцьцяпіс

Ягоная актыўнасьць прыпала на пачатак XIV стагодзьдзя, што пацьвярджаецца двума дакумэнтамі, якія сьведчаць аб яго працы ў дзьвюх капліцах у Сыджэсе. Праз дзесяць гадоў ён працаваў на Альфонса IV Арагонскага, выконваючы мініятуры да рукапісаў, паказваючы моцны францускі і сіенскі ўплыў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гішпанскія мастакі і мастачкі
Элісэнда дэ Манкада

**Элісэнда дэ Манкада-і-Луна** () (1292, Манкада, Каталёнія — 1364, Барсэлёна, Каталёнія) — дачка барона дэ Манкада і дэ Атона Пэдра II дэ Манкада з дому Манкада; у замужжы — каралева Арагону, Валенсіі, Сардыніі і Корсікі.

## Жыцьцяпіс
Элісэнда дэ Манкада нарадзілася ў 1292 годзе ў Манкадзе, у Каталёніі. Яна была дачкой Пэдра II, барона дэ Манкада і дэ Атона і Элісэнды дэ Пінас.

25 сьнежня 1322 году ў Тарагоне яна была выдадзена замуж за Якуб II, караля Арагону, Валенсіі, Сардыніі і Корсікі, графа Барсэлёны і іншых земляў Каталёніі. Гэта быў чацьвёрты і апошні шлюб караля, за тры гады да вясельля заўдавелага ў трэці раз. Якуб II спадзяваўся праз гэты саюз умацаваць адносіны паміж тронам Арагону і малодшай галіной уплывовага фэадальнага роду Манкада, які меў шматлікія ўладаньні ў Каталёніі і на Сыцыліі.

У 1326 годзе каралева Элісэнда дэ Манкада заснавала жаночы манастыр у Педральбесе, прыгарадзе Барсэлёны, даручыўшы яго клопатам манашак з ордэны кларысынак. У наступным годзе яна заўдавела і пасялілася ў доме каля заснаванага ёю манастыра. Тут каралева пражыла трыццаць сем гадоў. Элісэнда дэ Манкада памерла ў 1364 годзе і была пахавана ў манастыры Пэдральбес.

Шлюб Элісэнды дэ Манкада і Якуба II Арагонскага быў бязьдзетным.

## Вонкавыя спасылкі
*  
*  

Катэгорыя:Валадары Арагону
Вестник Народного комиссариата просвещения (1921)

«**Вестник Народного комиссариата просвещения**» — часопіс, орган Наркамату асьветы БССР. Выдаваўся з кастрычніка 1921 да лістапада 1922 году ў Менску на расейскай мове, меў асобны аддзел на беларускай мове.

У 1921 годзе надрукаваны 2 нумары, у 1922 годзе выходзіў штомесяц або раз у 2 месяцы здвоенымі нумарамі. Асьвятляў пытаньні ліквідацыі непісьменнасьці, правядзеньня школьнай рэформы, разьвіцьця асьветы, вышэйшай школы, беларускай культуры, гісторыі, літаратуры, мовы.

Надрукаваны артыкулы Ўладзімера Пічэты «Навейшая гісторыя Беларусі ў замежнай гісторыка-палітычнай літаратуры» (1921, № 1), «Новыя работы па гісторыі Беларусі» (1921, № 2, 1922, № 1—4), «Мінскае таварыства гісторыі і старажытнасьцей» (1921, № 2), «М.Багдановіч як гісторык беларускага адраджэньня» (1922, № 5, 6), Усевалада Ігнатоўскага «Наркамат асьветы Беларусі і беларуская культура» (1921, № 1), «Беларускае культурна-нацыянальнае пытаньне ў БССР» (1922, № 2—4), Якуба Коласа «Цені прошлага» (1922, № 1—6), Зьмітрака Бядулі «Батлейка» (1922, № 3—4) і «Беларускі тэатар» (1922, № 5—6), рэцэнзія Яўхіма Карскага на працу Мікалая Янчука «Нарысы па гісторыі беларускай літаратуры. Старадаўні пэрыяд» (1922, № 9—10).

## Літаратуры
* Грамовіч, У. У. «Вестник Народного комиссариата просвещения» / У. У. Грамовіч // Энцыкляпедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 2. Беліцк — Гімн / БелЭн; Рэдкал.: Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1994. — 537 с.: іл. — С. 253. — .

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на расейскай мове
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1921 годзе
Прэстан Норт Энд

«**Прэстан Норт Энд**» () — ангельскі футбольны клюб з гораду Прэстан. Заснаваны ў 1880 годзе. Двухразовы чэмпіён Ангельшчыны (1889, 1890), двухразовы ўладальнік Кубка Ангельшчыны (1889, 1938).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Прэстан‎
За праўду (1944)

**«За праўду»** — газэта. Выдавалася 24 лютага — 29 чэрвеня 1944 году ў Наваградку на беларускай мове пад кантролем нямецкіх акупацыйных уладаў. Адказны рэдактар Міхась Рагуля.

Друкавала інфармацыю і камэнтары пра падзеі на франтах 2-й сусьветнай вайны, пастановы акупацыйных уладаў і Беларускай цэнтральнай рады, прамовы лідэраў беларускіх арганізацыяў. Пісала пра дзейнасьць Беларускай народнай самапомачы, Саюзу беларускай моладзі, барацьбу супраць савецкіх партызанскіх атрадаў.

На старонках газэты зьмешчаны нарысы па гісторыі і этнаграфіі Беларусі (пра Льва Сапегу, гісторыю Нясьвіжу, вясельныя звычаі Наваградчыны і іншае), вершаваныя і празаічныя творы А. Каханоўскай, Тодара Лебяды, А. Чэмера, Я. Шыпшыны і інш.

Выйшла 37 нумароў.

## Літаратура
* «За праўду» / Сяргей Жумар // 

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Гісторыя Наваградку
Катэгорыя:Друк беларускіх калябарантаў
Малады камуніст

**«Малады камуніст»** — нелегальная газэта, орган ЦК КСМЗБ. Выдавалася ў 1924—1937 на беларускай і расейскай мовах (асобныя нумары выходзілі на польскай і яўрэйскай мовах). Напачатку друкавалася ў Менску і нелегальна перапраўлялася ў Заходнюю Беларусь, потым у падпольнай друкарні ў Вільні. Арганізатар выданьня і першы рэдактар Вера Харужая.

Публікавала пастановы зьездаў і пленумаў кіруючых органаў УКП(б), ЛКСМБ, КПП, КПЗБ, КСМЗБ, КІМа, матэрыялы пра рэвалюцыйныя сьвяты, жыцьцё працоўнай моладзі, заклікала яе да барацьбы супраць капіталістаў памешчыкаў і асаднікаў, да палітычнага тэрору, выступала за вызваленьне Заходняй Беларусі з-пад улады Польшчы і ўзьяднаньне яе з БССР. Займала прасталінскую пазыцыю ў адносінах да беларускіх нацыянальна-дэмакратычных партыяў, арганізацыяў і іх дзеячаў, крытыкавала г. зв. трацкісцка-зіноўеўскі блёк, правы ўхіл у УКП(б) (артыкулы «За ленінізм супраць трацкізму» (№ 3-4, 1927), «Аб ленінскім выхаваньні КСМЗБ» (№ 1-2, 1929)), даказвала, што без ачышчэньня кампартыі ад правых яна ня зможа выканаць сваю рэвалюцыйную місію.

Заклікала змагацца з правым ухілам у КСМЗБ (арт. «На барацьбу з праваю небясьпекаю ў камсамоле» (№ 3-4, 1929)), інфармавала пра дзейнасьць камсамольскіх арганізацыяў Заходняй Беларусі, давала парады па падрыхтоўцы і правядзеньні мітынгаў, дэманстрацыяў, забастовак (рубрыка «Наша жыцьцё і барацьба»).

Абвінавачвала Антона Луцкевіча ў прапагандзе «культурніцтва», «адзінага нацыянальнага фронту», што, на думку газэты, зьяўлялася «буржуазна-кулацкай палітыкай». Падтрымлівала палітычныя рэпрэсіі супраць беларускіх дзеячаў у БССР. Выйшла каля 50 нумароў.

## Літаратура
* Зялінскі, П. «Малады камуніст» / Пётр Зялінскі // Энцыкляпэдыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 5. М — Пуд / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1999. — 592 с.: іл. — С. 55. — ISBN 985-11-0141-9.

Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Газэты на расейскай мове
Катэгорыя:Газэты на польскай мове
Катэгорыя:Газэты на ідыш
Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1924 годзе
Катэгорыя:Газэты Заходняй Беларусі
Голос революционного студенчества (1923)

«**Голос революционного студенчества**» — грамадзка-палітычны, навуковы і літаратурна-мастацкі часопіс. Выдаваўся ў 1923—1924 гадах у Горках на расейскай мове выканкамам Бюро студэнцкіх прафсаюзных сэкцыяў Горы-Горацкага сельскагаспадарчага інстытуту.

Існавалі аддзелы: навуковы, студэнцкага жыцьця, літаратурны. Друкаваў навуковыя артыкулы прафэсараў інстытуту М. І. Бурштэйна, І. Г. Васількова, У. У. Вінера, А. К. Кедрана-Зіхмана, Б. Я. Ліпкіна, выкладчыкаў М. М. Ганчарыка, С. Г. Цытовіча і інш. Публікаваў літаратурныя творы на беларускай мове Ганчарыка (псэўд. Я.Сявец), Коўзеля (Дзядзька Хведар) і інш. Выйшлі 3 нумары. Адказны рэдактар — праф. Ліпкін.

## Літаратура
* Васілеўскі, Ю. «Голос революционного студенчества» //  С. 59

Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1923 годзе
Магіла невядомага салдата (фільм, 1927)

**«Магі́ла невядо́мага жаўне́ра»** () — нямы мастацкі фільм, зьняты ў 1927 годзе Рычардам Ардынскім паводле аднайменнага раману Анджэя Струга.

Да нашага часу захавалася 80 хвілін.

## Зьмест
Капітан Лазоўскі ідзе на вайну. Дома застаецца яго каханая жонка і дачка. У Расеі трапляе ў палон, і з таго часу пра яго нічога не вядома. Праз пэўны час ягоная сям’я пачынае лічыць яго памерлым, а яго жонка пастанаўляе ізноў выйсьці замуж. Надзеі на вяртаньне бацькі не губляе толькі дачка.

## Акторы
* Марыя Маліцкая — Нэлі Лазоўская
* Ежы Лешчынскі — капітан Міхал Лазоўскі, бацька Нэлы
* Ніна Аліда — Ванда, жонка Лазоўскага
* Уладзіслаў Вальтэр — Ожуг, ардынарца Лазоўскага
* Ежы Мар — прафэсар Пётар Главінскі
* Марыя Гарчынская — княжна Турханава
* Мары Альма — Таня, яе сястра
* Казіміж Юстян — камісар Сіманаў
* Веслаў Галікоўскі — камісар Шапкін
* Севярына Бранішаў — рэвалюцыянэрка на сходзе (зьяўляецца яшчэ ў дзьвюх сцэнах: зачытвае сьпісы людзей, якіх расстраляюць і падчас беспарадкаў)
* Леакадзія Панцэвічова — Ксенія
* Канстанцыя Беднажэўская — матка Лазоўскага
* Леон Лушчэўскі — галоўны інжынэр Кірылаў
* Ева Кунцэвіч — контррэвалюцыянэрка Елізавета Тарадзіна — прысуджаная да расстрэлу
* Уладзіслаў Грабоўскі — палкоўнік Фёдар іваноў — асуджаны разам з дачкою да расстрэлу
* Уладзіслаў Лянчэўскі — камэрюнкер Палавінкін — знаёмы Турханавай
* Яніна Любанская — Гіга, сяброўка Нэлі
* Галіна Гуляніцкая — грузінская танцорка
* У. Малішэўскі — Аляксей Думаў, паэт

Катэгорыя:Польскія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы 1927 году
Катэгорыя:Польскія чорна-белыя фільмы
Катэгорыя:Фільмы на польскай мове
Катэгорыя:Фільмы бяз гуку
Катэгорыя:Польскія фільмы бяз гуку
Экспонат (песьня)

**«Экспанат»** () — песьня расейскага калектыву «Ленінград», выкананая ў 2015 годзе, якая выйшла сынглам у студзені 2016 году. Песьня ўзначаліла расейскі чарт на iTunes.

## Кліп
13 студзеня 2016 году на YouTube быў апублікаваны кліп, які набраў за месяц каля 40 мільёнаў праглядаў. Галоўную ролю ў кліпе выканала маладая акторка Юлія Тапальніцкая, у творы загучаў вакал Алісы Вокс-Бурмістравай.

Кліп пачынаецца зь таго, што галоўная гераіня (Юлія Тапальніцкая) мае зносіны па Skype з мужчынай па імені Сяргей (Дзьмітры Лугоўкін), распавядаючы пра сваё жыцьцё і занятках жывапісам. У адказ мужчына запрашае яе ў музэй на выставу Вінцэнта ван Гога. На эмацыйным ўздыме яна пачынае рыхтавацца да спатканьня і спрабуе падабраць ўдалы вобраз, перабіраючы мноства варыянтаў. У рэшце рэшт гераіня зьвяртае ўвагу на віслую выразку зь часопісу зь Вікторыяй Бэкхэм і спыняецца на строі з гэтай фатаграфіі. Разумеючы, што ў яе няма падыходнага абутку, гераіня тэлефануе сваёй сяброўцы, выпрошваючы ў той «лабутэны» — туфлі з чырвонай падэшвай, згаданыя ў прыпеве песьні.

Далей гераіня пачынае займацца рознымі касмэтычнымі працэдурамі: прымае ванну, фарбуе чырвоным лакам падэшвы туфляў, наносіць макіяж, робіць манікюр. Зь першага разу ў яе не атрымліваецца апрануць вузкія джынсы, яна займаецца на роварным трэнажоры, правакуе ў сябе ваніты, але ў рэшце рэшт ёй дапамагае ў гэтым маці (Галіна Сідарава). У выніку гераіня цалкам апранаецца ў жаданы строй, калі ў дзьверы званяць, яна падае пры спробе зрабіць першы крок, паколькі сьвежы лак на яе туфлях прыляпляецца да падлогі. Яе наведвае бачаньне іх вясельля зь Сержуком, яна разумее, што ад удару пры падзеньні зь носу пайшла кроў. Выправіўшы гэта, яна паўзе да дзьвярэй, ня ў стане падняцца на ногі. У рэшце рэшт ёй атрымоўваецца ўстаць у поўны рост і адчыніць уваходныя дзьверы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кліп Ленинград — Экспонат

Катэгорыя:Песьні
Катэгорыя:Песьні на расейскай мове
Юры Афанасенка

**Ю́ры Афана́сенка** ( 19 жніўня 1973 году) — беларускі футбаліст, брамнік. У 1996—1999 гадах згуляў 3 матчы за нацыянальную зборную Беларусі.  Уваходзіць у Клюб беларускіх брамнікаў, якія не прапускалі галы ў 100 і болей матчах на найвышэйшым узроўні. Большую частку кар’еры правёў у сыстэме сталічнага «Дынама», баронячы колеры першай і другой камандаў. Таксама выступаў за берасьцейскае «Дынама», бабруйскую «Белшыну», «Гомель». Па заканчэньні кар’еры пачаў працаваць трэнэрам брамнікаў у шэрагу клюбаў. У студзені 2024 году быў прызначаны ў трэнэрскі штаб берасьцейскага «Дынама».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Гомелю»
* Юрий Афанасенко: «Если у Газзаева не замкнул дальнюю штангу – штраф 200 долларов»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Рэд Стар Парыж

«**Рэд Стар**» () — францускі футбольны клюб з гораду Парыжу. Заснаваны ў 1897 годзе. Пяціразовы ўладальнік Кубка Францыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Парыжы‎
Кратонэ (футбольны клюб)

«**Кратонэ**» () — італьянскі футбольны клюб з гораду Кратонэ. Заснаваны ў 1923 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Кратонэ‎
Крамянка

**Крамя́нка** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Назва
Назва вёскі паходзіць ад залежаў крэменю на левабярэжжы Сажа.

## Насельніцтва
* 2011 год — 2 чалавекі
* 2010 год — 2 чалавекі
* 1999 год — 1 чалавек
* 1884 год — 312 чалавек

## Асобы
* Аляксей Сёмкін (нар. 1929) — беларускі фізыёляг

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Курганаўка (Магілёўская вобласьць)

**Курга́наўка** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Назва
Назва паходзіць ад таго, што на полі было шмат старажытных курганоў радзімічаў.

## Насельніцтва
* 2011 год — 126 чалавек
* 2010 год — 103 чалавекі
* 1999 год — 122 чалавекі
* 1926 год — 32 чалавекі

## Інфраструктура
У вёсцы працуе крама.

## Славутасьці
* Братэрская магіла савецкіх воінаў, якія загінулі ў 1943 годзе ў баях супраць нямецкіх захопнікаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Курганаўка

Назву **Курга́наўка** маюць:

* Курганаўка — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Курганаўка — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
Уніян Мадэйра Рыбэйра-Брава

«**Уніян**» () — партугальскі футбольны клюб з гораду Рыбэйра-Брава на востраве Мадэйра. Заснаваны ў 1913 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Рыбэйра-Брава
Бязглузды мат

**Бязглу́зды мат** — найхутчэйшы магчымы мат, пастаўлены на другім ходзе шахматнай партыі.

У больш шырокім сэнсе бязглузды мат — мат візырам або (што радзей) афіцэрам па неабароненай дыяганалі h4-e1 або h5-e8 на пачатковым этапе партыі.

## Апісаньне
Бязглузды мат атрымаў сваю назву з прычыны вельмі недарэчнай (то бок «бязглуздай») гульні белых. Нават сярод абсалютных пачаткоўцаў такі мат здараецца надзвычай рэдка.

**1.f2-f3 e7-e6**

**2.g2-g4 Фd8-h4×**

Існуе восем адменаў бязглуздага мату. Так, белыя могуць згуляць не f3, а f4. Або сьпярша пайсьці латнікам ня «f», а «g». Таксама й чорныя могуць пайсьці латнікам не на e6, а на e5.

Гуляючы за белых, бязглузды мат можна паставіць не раней за 3-і ход. Напрыклад: **1.d4 f5 2.e4 g5?? 3.Фh5×.**

## Аналягічныя ідэі
Падобныя матавыя пазыцыі могуць сустрэцца і ў пазьнейшых пазыцыях. Напрыклад, добра вядомая пастка ў Галяндзкай абароне здарылася ў гульні Фрэнка Мэлвіла супраць Юджына Дэлмара ў 1896 року:
: **1. d4 f5 2. Аg5 h6 3. Аh4 g5 4. Аg3 f4**
: Чорныя апошнім ходам намерваюцца выйграть афіцэра, але…
: **5. е3**
: з ідэяй 6. Вh5× , базавая ідэя бязглуздага мату.
: **5 …h5 6. Аd3?!**
: лепей 6. Ае2, аднак такім ходам белыя ставяць пастку.
: **6 …Лh6**
: абараняючыся ад 7. Аg6×, але…
: **7. В:h5+!
: Белыя ахвяруюць візыра, каб прыбраць чорную ладзьдзю ад кантролю поля g6.
: Л:h5 8. Аg6×.**

Падобная ідэя сустракаецца ў абароне Оўэна:
**1. e4 b6 2. d4 Аb7 3. Аd3 f5 4. ef А:g2 5. Вh5+ g6 6. fg Врf6?? 7. gh+ Врxh5 8. Аg6×.**

У гамбіце Фрома:
**1. f4 e5 2. fe d6 3. ed C:d6 4. Kf3 g5 5. h3??** (з мэтаю перашкодзіць 5…g4 лепей 5.d4 або 5.g3) **Cg3×.**

## У турнірах
У базе зьвестак 365chess прысутнічаюць дзьве партыі ў афіцыйных турнірах, якія скончыліся бязглуздым матам.

## Глядзіце таксама
* Мат
* Дзіцячы мат
* Каапэратыўны мат

## Крыніцы

Катэгорыя:Маты
Вядомыя летувісы

**Вядомыя [[летувісы]]** — сьпіс асобаў, якія маюць энцыкляпэдычную значнасьць.

## Палітыкі і дзяржаўныя дзеячы
# Антанас Сьмятона
# Станіслаў Нарутовіч
# Аляксандрас Стульгінскіс
# Казіс Грынюс
# Антанас Тумэнас
# Леонас Бістрас
# Пятрас Клімас
# Вінцас Міцкявічус-Капсукас
# Мячыславас Рэйніс
# Юстас Палецкіс
# Антанас Вэнцлава
# Эрнэстас Галванаўскас
# Гедымінас Кіркілас
# Альгірдас Бразаўскас
# Раландас Паксас
# Валдас Адамкус 
# Аўгустынас Вальдэмарас
# Андрус Кубілюс
# Даля Грыбаўскайце
# Уладзімер Пруднікаў
# Відуціс Ёнас Міцкевіч
# Тадэвуш Міцкевіч
# Артурас Зуокас
# Гедымін Вагнорус

## Мастакі і скульптары

# Мікалоюс Чурлёніс
# Юозас Мікенас
# Стасіс Красаўскас
# Антанас Жмуйдзінавічус
# Пятрас Рымша
# Тадас Даугірдас
# Юозас Зыкарас

## Літаратары

# Крысьціёнас Данэлайціс
# Ёнас Брэткунас
# Антанас Баранаўскас
# Юзэф Арнульф Гедройц
# Мацей Казімер Валанчэўскі
# Антанас Венцлава
# Вацыс Рэймэрыс
# Вінцас Кудзірка
# Пятрас Вайчунас
# Людас Гіра
# Пранас Будвітыс
# Вінцас Крэве-Міцкевіч
# Юсьцінас Марцінкявічус
# Рамуальдас Озалас
# Вітаўтас Пяткявічус
# Казімера Прунскене
# Віргілюс Чэпайціс
# Яўген Шкляр
# Юлія Жамойце
# Майроніс

## Музыкі
# Міндоўг Міцкевіч
# Баліс Дварыанас
# Ёнас Швядас
# Вітаўтас Баркаўскас
# Еранімас Мілюс
# Саша Сон
#Вітаўтас Кярнагіс

## Навукоўцы і вынаходнікі

# Марцінас Мажавідас
# Канстанцін Шырвід
# Сыманас Даўкантас
# Антон Юшкевіч
# Іван Юшкевіч
# Юозас Міцкевіч
# Бронюс Гензяліс
# Вітаўтас Ландсбергіс
# Эдвардас Гудавічус
# Томас Баранаўскас
# Зігмас Зінкявічус
# Ёнас Басанавічус
# Ёнас Яблонскіс
#Відунас

## Акторы
# Данатас Баніёніс
# Стасіс Петронайтыс
#Юозас Будрайціс

## Рэжысэры
# Арунас Жэбрунас
# Эймунас Някрошус

## Архітэктары
# Рымвід Станіслаў Міцкевіч
# Альгімантас Насьвіціс

## Спартоўцы

# Людас Румбуціс
# Дональдас Кайрыс
# Фёдар Чарных

## Грамадзкія дзеячы
# Матэюс Валанчус

## Вайскоўцы
# Сьцяпанас Дарыюс
# Стасыс Гірэнас

Катэгорыя:Асобы Летувы
Катэгорыя:Сьпісы асобаў
Wiadomości Grodzieńskie

«**Wiadomości Grodzieńskie**» («Вядомосьці Гродзеньске», «Гарадзенскія навіны») — газэта, другое пасьля «Gazeya Grodzieńskoj» пэрыядычнае выданьне на тэрыторыі сучаснай Беларусі. Выдавалася ў лістападзе — сьнежні 1792 году ў Горадні на польскай мове.

Газэта зьяўлялася органам Таргавіцкай канфэдэрацыі. Выходзіла 2 разы на тыдзень (серада, нядзеля), кожны нумар меў дадатак. Друкавалася ў Гарадзенскай друкарні.

Выданьне зьмяшчала пераважна мясцовую інфармацыю, якая ішла з Гарадзенскага рэгіёну і датычыла дзейнасьці канфэдэрацыі таргавічан. Друкаваліся таксама ўнівэрсалы і распараджэньні, рэкамэндацыі, ухваленыя на пасяджэньнях Генэральнай канфэдэрацыі ВКЛ.

Зьбераглося некалькі нумароў газэты і дадаткаў да яе, яны захоўваюцца ў зборах Бібліятэкі Інстытуту літаратурных дасьледаваньняў Польскай АН у Варшаве.

## Літаратура
* Саламевіч І. «Вядомосьці Гродзеньске» // ЭГБ т.2, ст 384—385

Катэгорыя:Гарадзенскія газэты
Катэгорыя:Газэты на польскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1792 годзе
Катэгорыя:Таргавіцкая канфэдэрацыя
Катэгорыя:Газэты Рэчы Паспалітай
Карповіч

**Карпо́віч** — прозьвішча.

Вядомыя прадстаўнікі:
* Лявонці (Карповіч) (1580—1620) — праваслаўны сьвяты, царкоўна-грамадзкі дзяяч Вялікага Княства Літоўскага; публіцыст і багаслоў,
* Максім Карповіч ( у 1986) — беларускі футбаліст,
* Сяргей Карповіч ( у 1994) — беларускі футбаліст,
* Сьвятаслаў Карповіч ( 1949) — беларускі мэханік-вынаходнік і ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі.
Міхайлоў

Назву **Міхайло́ў** маюць:

* Міхайлоў — былая вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Міхайлоў — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці
Рунь (1920)

«**Рунь**» — штотыднёвы ілюстраваны літаратурна-мастацкі часопіс. Выходзіў на беларускай мове, у Менску з 2 траўня 1920 па 4 ліпеня 1920 году. Рэд. Я. Луцэвіч, выдавец Вацлаў Іваноўскі.

Лічыўся пераемнікам выданьня «Беларускае жыцьцё».

П’еса Янкі Купалы «Прымакі» была ўпершыню надрукаваная ў выданьні «Рунь» у 1920 годзе (№ 5—8).

## Крыніцы
 

## Літаратура
* Уладзімер Конан. «Рунь»  — С. 133, 134.
* Конан У. М..  «Рунь».  //  — С. 451.  
* 

## Вонкавыя спасылкі
* «Рунь беларускае літаратуры і мастацтва» (1920) на Беларускай Палічцы
* «Рунь беларускае літаратуры і мастацтва» (1920) у Нацыянальнай бібліятэцы Беларусі

Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1920 годзе
Новая Каменка (Магілёўская вобласьць)

**Но́вая Ка́менка** (таксама *Ка́менка*, *Прудзі́шчы*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Назва
Назва ўзьнікла ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя.

## Насельніцтва
* 2011 год — 8 чалавек
* 2010 год — 7 чалавек
* 1999 год — 42 чалавекі
* 1892 год — 207 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуе дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Беларуская Марсэльеза

«**Белару́ская Марсэлье́за**» — назва, якой характарызавалі *дзьве* розныя беларускія патрыятычныя песьні.

# У пачатку XX стагодзьдзя зьявілася песьня «Адвеку мы спалі». Песьня была пачутая ў першы раз у 1906 року «сярод рэвалюцыйнага сялянства Слуцкага павету Менскай губэрні» і лічылася народнай. Пазьней было высьветлена, што аўтарам словаў быў паэт Аляксандар Мікульчык. Варыянт, датаваны 1917 рокам, з словамі «*…што трэба зладзеяў пабіць*», прыпісваўся Ўладзіславу Галубку. Песьню шырока называлі «Беларускай Марсэльезай» за патрыятычны і рэвалюцыйны патас словаў, але сьпявалі яе на іншую мэлёдыю, чым «»; аўтарства музыкі прыпісваецца Ўладзімеру Тэраўскаму, аднак у сьпеўніку самога Тэраўскага яна пададзеная як народная. У 1920-я і, імаверна, пазьней, гэтая песьня была фактычным гімнам БССР і беларускага нацыянальнага руху за мяжой.

# У канцы 1980-х — пачатку 1990-х у беларускім патрыятычным асяродку назвай «беларуская Марсэльеза» пачалі азначаць песьню «Пагоня», створаную на аднайменны верш Максіма Багдановіча, сьпяваны на мэлёдыю «La Marseillaise».

## Тэкст
Вядомыя розныя варыяцыі тэксту «Адвеку мы спалі». Адзін зь іх быў апублікаваны на старонках газеты «Верный путь» (Рэвель, люты 1920 г.):
Ад веку мы спалі і нас разбудзілі,
Мы знаем, што трэба рабіць,
Што трэба свабоды, зямлі чалавеку,
Што трэба зладзеяў пабіць.

Што гэта за марная доля няшчасная:
Бяз хлеба, бяз грошай працуй.
Усюды ганяюць, усюды сьмяюцца,
Ну проста хоць крыкні: «Ратуй».

Сьмяюцца над намі багатыя людзі,
Здаецца, панамі іх зваць…
Мы доўга цярпелі, цярпець больш ня будзем
І пойдзем мы долі шукаць.

Мы дружна паўстанем з касамі, сярпамі,
Прагонім зь зямлі палачэй.
Няхай нас сустрэнуць палямі, лясамі
Грамады працоўных людзей.

Другі дайшоў да нас дзякуючы запісу Веры Харужай. Ён адрозьніваецца другім радком («Сказалі, што трэба рабіць»).

## Глядзіце таксама
* Беларускае нацыянальнае адраджэньне

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эўрапейскія гімны
Катэгорыя:Беларускія патрыятычныя песьні
Катэгорыя:Беларускамоўныя песьні
Новая Слабада (Магілёўская вобласьць)

**Но́вая Слабада́** (таксама — *Бяро́заўка*, *Слабада́-Бяро́заўка*) — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету. Цяпер практычна зьлілася з Прапойскам.

## Насельніцтва
* 2011 год — 307 чалавек
* 2010 год — 278 чалавек
* 1999 год — 344 чалавекі
* 1926 год — 536 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць дзяржаўная ўстанова адукацыі «Слаўгарадзкі раённы сацыяльна-пэдагагічны цэнтар», крама, сельскі клюб, сельская бібліятэка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Музэй-дача Васіля Быкава

**[[Музэй|Музэ́й]]-[[Дача|да́ча]] [[Васіль Быкаў|Васіля́ Бы́кава]]** — філія Дзяржаўнага музэю гісторыі беларускай літаратуры, адчынены 19 чэрвеня 2014 року да 90-годзьдзя пісьменьніка. Мэмарыяльны музэй створаны на лецішчы В. Быкава ў Ждановічах-6 (Менская вобласьць, Менскі раён, Ждановічы, вул. Вінаградная, д. 62), якое было бязвыплатна перададзена ўдавой Ірынай Міхайлаўнай Быкавай дзяржаве (стварэньню музэю паспрыяў былы міністар культуры Павал Латушка).

Музэй-дача дае ўяўленьне пра дачны побыт творцы ў 1985—1998, пра тое, якім В. Быкаў быў у штодзённым жыцьці. Таксама ў музэі захоўваюцца карціны, створаныя ўласнаручна В. Быкавым; малюнкі; чарнавікі; ліст А. Твардоўскага да Быкава; кнігі з аўтографамі і карціны, падораныя Васілю й Ірыне Быкавым сябрамі.

Музэй працуе з 12:00 да 18:00 зь серады па нядзелю (травень-кастрычнік).

## Экспазыцыя
У хаце, куды В. Быкаў са сваёй жонкай Ірынай Міхайлаўнай прыяжджалі ў вольны час з 1985 па 1998, разьмешчаная мэмарыяльная экспазыцыя: супрацоўнікі музэю імкнуліся пакінуць усё так, як было пры жыцьці Васіля Ўладзімеравіча. Мэбля, прадметы побыту, сувэніры. Карціны, падораныя Васілю Быкаву й Ірыне Міхайлаўне. Сярод іх, напрыклад, працы В. Славука, В. Дударэнкі, Н. Паплаўскай. Усе гэтыя рэчы, як і сам дом у Ждановічах, удава пісьменьніка бязвыплатна аддала дзяржаве ў 2012 року з умовай, што тут будзе створаны музэй.

У гасьцявым пакоі, дзе стаяць крэслы і прайгравальнік, ляжаць кружэлкі зь вершамі Я. Купалы, Я. Коласа, А. Твардоўскага, а таксама з музыкай суседа па лецішчы — Ігара Лучанка.

Маленькая кухня ў традыцыйным савецкім стылі. З адметнага: гародніна, садавіна і ягады на сьцяне — усё справа рук пісьменьніка. Вядома, што мастацкія схільнасьці ў В. Быкава выявіліся яшчэ ў дзяцінстве, калі маляваў для школы насьценгазэты і браў урокі ў вясковага прафэсіянала Бобрыка. Пазьней жа паступіў у Віцебскую мастацкую вучэльню, дзе правучыўся год і быў вымушаны кінуць з прычыны скасаваньня стыпэндыі.

У гаражы пісьменьніка, дзе некалі стаяла белая «Волга», апрача інструмэнтаў, кніг для аўтааматараў, вэлясіпэду Ірыны Міхайлаўны, разьмешчаная экспазыцыя з дасьціпных малюнкаў, зьвязаных з «аўтамабільным» жыцьцём клясыка, а таксама мапа «Дарогі Васіля Быкава», дзе пазначаныя ўсе краіны, у якіх пабываў пісьменьнік, і павялічаныя копіі мапаў, створаных самім В. Быкавым.

У кабінэце Васіля Ўладзімеравіча захоўваюцца кнігі: многія з аўтографамі (іх дарылі пісьменьніку).

Пакой Ірыны Міхайлаўны Быкавай, як і кабінэт ейнага мужа, невялікі. На стале дыктафон тых часоў: Ірына Міхайлаўна — прафэсійны журналіст.

На мансардзе можна пабачыць карціны пісьменьніка: «Дачу», «Бацькоўскую хату» і «Лужыну». Таксама карціну «Восеньскі настрой», якую У. Караткевіч падарыў В. Быкаву на шасьцідзесяцігодзьдзе.

## Галерэя

Bykaǔ museum2.jpeg|Гасьцёўня
Bykaǔ museum3.jpeg|Стэнды з чарнавікамі на балюстрадзе
Bykaǔ museum4.jpg|Куток, дзе пісьменьнік любіў слухаць радыё
Bykaǔ museum5.jpg|Эцюд да фільма «Знак бяды»


## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына Дзяржаўнага музэю гісторыі беларускай літаратуры
* Суполка ЎКантакце

Катэгорыя:Біяграфічныя музэі Беларусі
Катэгорыя:Васіль Быкаў
Бітва за Бабруйск (1918)

**Бітва за Бабруйск** — баі, якія адбываліся 2 лютага — 11 сакавіка 1918 году паміж Першым польскім корпусам у Расеі пад кіраўніцтвам Доўбар-Мусьніцкага і прабальшавіцкімі аддзеламі, падчас Першай сусьветнай вайны.

24 ліпеня 1917 году генэрал Доўбар-Мусьніцкі стварыў на Заходнім фронце з жаўнераў-палякаў, якія служылі ў імпэратарскай расейскай арміі на тэрыторыі Беларусі, польскі корпус, што складаўся з трох пяхотных дывізіяў (каля 30 тысячаў жаўнераў). У студзені 1918 г. корпус распачаў баі з Чырвонай арміяй. Корпус здолеў узяць Рагачоў. Аднак Доўбар-Мусьніцкі імкнуўся захапіць бабруйскую крэпасьць.

Пазьней ён пісаў:

У абароне Бабруйску з боку бальшавікоў удзельнічалі каля 7 тысячаў жаўнераў. Аблога гораду пачалася 2 лютага. 3 лютага 1918 году горад і крэпасьць былі здабытыя польскімі аддзеламі. Палякі захапілі вялікія склады з вайсковым рыштункам, боепрыпасамі і ежай. Корпус атрымаў сродкі для далейшай барацьбы.

Бальшавікі не жадалі зьмірыцца са стратаю гораду і крэпасьці. Аддзелы Чырвонай Арміі разам з чырвонымі партызанамі любой цаной хацелі вярнуць сабе горад. Баі працягваліся па ўсёй ваколіцы (у тым ліку каля Рагачову), і страты ўзрасталі з абодвух бакоў. Палякі стварылі ў Бабруйску ваенныя могілкі, дзе хавалі сваіх забітых вайскоўцаў. У баях асабліва вызначыліся жаўнеры Рыцарскага легіёну.

Пры падпісаньні Берасьцейскага міру бальшавіцкая Расея перадала на карысьць Нямеччыны захоплены палякамі Бабруйск. Генэрал Доўбар-Мусьніцкі не атрымаў падтрымкі Рэгенцкай рады і быў вымушаны здацца немцам. Да эвакуацыі з Бабруйскай крэпасьці палякі вырашылі насыпаць на сваіх могілках курган, як помнік па загінулых у барацьбе за незалежнасьць Польшчы. Пасьля польска-савецкай вайны 1920 году той курган быў зьнішчаны.

## Літаратура
* Гэнрык Багінскі. «Wojsko Polskie na Wschodzie 1914—1920», Варшава, 1921
* Вацлаў Ліпінскі. *Walki o niepodległość Polski w latach 1905—1918*, Варшава, 1990
* Мячыслаў Ужосэк. *Polski czyn zbrojny podczas pierwszej wojny światowej 1914—1918*, Państwowe Wydawnictwo «Wiedza Powszechna», Варшава 1990, 

Бабруйск
Бабруйск
Бабруйск
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйску
Катэгорыя:Падзеі 1918 году
Эліша Катбэрт

**Эліша Катбэрт** (; нар. 30 лістапада 1982, Калгары, Альбэрта, Канада) — канадзкая акторка й мадэль.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Канадзкія акторкі
Рудня (Кабінагорскі сельсавет)

**Ру́дня** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету. Побач зь вёскай працякае рака Пясчанка, частка якой называецца тут Рудніца.

## Назва
Назву вёска атрымала ад існаваньня на стаўку Руднянкі доменнай печы, дзе выплаўлялі жалеза.

## Гісторыя
З XVIII стагодзьдзя адзначаецца на мапах. У 1750 годзе 9 двароў. У 1772 годзе 89 жыхароў.

У 1865 годзе ў складзе Прапойскай воласьці Быхаўскага павету Магілёўскай губэрні.

Да 23 сьнежня 2009 году вёска ўваходзіла ў склад Васькавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2011 год — 187 чалавек
* 2010 год — 183 чалавекі
* 1999 год — 184 чалавекі
* 1910 год — 582 чалавек

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць крама, сельскі клюб, сельская бібліятэка.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Старая Каменка

**Стара́я Ка́менка** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету.

## Назва
Назва паходзіць ад таго, што землі тут камяністыя.

## Насельніцтва
* 2011 год — 51 чалавек
* 2010 год — 48 чалавек
* 1999 год — 195 чалавек
* 1910 год — 403 чалавекі

## Інфраструктура
У вёсцы працуюць аддзяленьне сувязі, сельскі клюб-бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт, дом сацыяльных паслугаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Сычын

**Сы́чын** — вёска ў Прапойскім раёне Магілёўскай вобласьці. Уваходзіць у склад Кабінагорскага сельсавету. Побач зь вёскай цячэ рака Галуба, прыток Сажа.

## Назва
Існуе два варыянты паходжаньня назвы в. Сычын: ад слова сыч (птушка) і ад р. Сычын «балотніца». У канцы XVIII стагодзьдзя вёска называлася *Слабада Сычын* ці *Слабада Січын* і *Вялікая Шышкаўка*.

## Насельніцтва
* 2011 год — 16 чалавек
* 2010 год — 16 чалавек
* 1999 год — 81 чалавек
* 1926 год — 374 чалавекі

## Інфраструктура
У вёсцы працуе дом сацыяльных паслугаў.

## Асобы
* Міхась Стральцоў (1937—1987) — беларускі пісьменьнік, літаратуразнаўца

## Крыніцы

Катэгорыя:Кабінагорскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Прапойскага раёну
Оргускі ўнівэрсытэт

**Оргускі ўнівэрсытэт** — найбуйнейшы ў Даніі паводле колькасьці студэнтаў унівэрсытэт. Знаходзіцца ў другім па памерах горадзе краіны Оргусе.

Сусьветныя рэйтынгі ў апошнія гады называюць унівэрсытэт сярод 150 лепшых у сьвеце. Асабліва вядомая яго бізнэс-школа (BSS). Два прафэсары ўнівэрсытэту атрымалі Нобэлеўскія прэміі ў галінах хіміі, а таксама эканомікі.

## Гісторыя
Унівэрсытэт быў заснаваны ў 1928 годзе. Першыя курсы чыталіся ў дысцыплінах філязофіі і лінгвістыкі.

У час Другой сусьветнай вайны ў адным з будынкаў унівэрсытэту знаходзілася Гестапа. Праз гэта ўнівэрсытэт быў бамбаваны ў 1944.

У 2012 Оргуская школа інжынэрыі была аб’яднаная з Оргускім ўнівэрсытэтам. Гэта ператварыла Оргускі ўнівэрсытэт у буйнейшую навучальную ўстанову Даніі.

## Вядомыя выпускнікі
Оргускі ўнівэрсытэт вядомы некалькімі Нобэлеўскімі ляўрэатамі. Гэтак Енс Крысьціан Скоў (Jens Christian Skou) атрымаў Нобэлеўскую прэмію ў галіне хіміі ў 1997 годзе. Дэйл Мортэнсэн (Dale T. Mortensen), які меў часовую пасаду прафэсара ўнівэрсытэту, атрымаў Нобэлеўскую прэмію па эканоміцы ў 2010 годзе.

Андэрс Фог Расмусэн, былы генэральны сакратар НАТО і прэм'ер-міністар Даніі атрымаў ступень майстра Оргускага ўнівэрсытэту.

Таксама ўнівэрсытэт скончылі каралева Даніі Маргрэт і прынц Фрэдрык, спадкаемца Дацкага трону.

## Студэнцкае жыцьцё
Галоўная падзея студэнцкага жыцьця Оргускага ўнівэрсытэту — Рэгата альбо Kapsejladsen. Гэта вялікая студэнцкая імпрэза, якая прыцягвае болей за 20 000 чалавек адбываецца ўвесну і зьяўляецца буйнейшай падобнай студэнцкай вечарынай у Паўночнай Эўропе. У час Рэгаты таксама праходзяць голыя забегі вакол унівэрсытэцкага возера, у якіх студэнты і студэнткі спаборнічаюць за права прадстаўляць унівэрсытэт у час галоўнага голага забегу Даніі на фэстывалі Roskilde.

Штотыдзень у час сэмэстраў на розных факультэтах і катэдрах адбываюцца "Пятнічныя бары". Гэта падзея дазваляе студэнтам зьбірацца ва ўнівэрсытэце і піць алькагольныя напоі, звычайна піва, і сацыялізавацца. Пятнічны бар — традыцыя многіх дацкіх інстытуцый.

## Крыніцы


Катэгорыя:Дацкія ўнівэрсытэты