open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Гудзевічы

**Гу́дзевічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Верацейкі. Цэнтар сельсавету Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Гуда або Года (Gudo, Godo) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У 1863 годзе ў вёсцы адкрылі народную вучэльню. У 1886 годзе вёска стала цэнтрам воласьці Гарадзенскага павету. Існавалі вінакурны завод, вятрак, піцейны дом, народная вучэльня (96 хлопчыкаў і 10 дзяўчынак), праваслаўная царква.

## Насельніцтва
* 1886 год — 172 жыхары, 15 дамоў
* 1971 год — 201 жыхары, 61 дом
* 1997 год — 662 жыхары, 196 дамоў
* 2001 год — 727 жыхароў, 231 дом
* 2009 год — 732 жыхароў

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Музэй беларускай літаратуры і этнаграфіі, што ўтрымлівае каля 14 тысячаў розных экспанатаў. Створаны беларускім краязнаўцам і пэдагогам Алесем Белакозам
* Царква Нараджэньня Божай Маці (1877 (1852?))

### Страчаная спадчына
* Сядзіба Міклашэвічаў

## Асобы
* Алесь Белакоз (1928—2016) — беларускі настаўнік, краязнаўца, музэязнаўца

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Гудзевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Гудзевіцкі дзяржаўны літаратурна-краязнаўчы музэй

**Гудзевіцкі дзяржаўны літаратурна-краязнаўчы музэй** — музэй у вёсцы Гудзевічы (Мастоўскі раён, Гарадзенская вобласьць).

## Гісторыя

Створаны на базе школьнага літаратурна-краязнаўчага музэю, які ў сваю чаргу стварыў былы настаўнік беларускай мовы і літаратуры Алесь Белакоз. Школьны музэй прыняў сваіх першых наведвальнікаў 2 лютага 1968 году. Яго адкрыцьцё было прымеркаванае да 130-годзьдзя з дня нараджэньня Кастуся Каліноўскага. Першыя экспанаты датуюцца 1965 годам.

Школьнікі пад кіраўніцтвам Белакоза пачалі пісаць лісты пісьменьнікам, мастакам, дзеячам навукі і культуры з просьбай даслаць выказваньні пра беларускую мову, чарнавік ці рукапіс свайго твора, кнігу з аўтографам і інш. Гэткім чынам назьбіралася шмат матэрыялаў і быў адчынены школьны літаратурна-краязнаўчы музэй. Спачатку музэй знаходзіўся толькі ў адным пакоі (цяпер гэта 1-ая літаратурная заля).
   
У 1981 годзе была пабудаваная новая двухпавярховая школа. Тады пад музэй аддалі будынак старой школы, які разьмясьціў чатыры экспазыцыйныя залі і калідор. Адчынены ў 1984 годзе.
   
Яшчэ ў 1980 годзе калгас дапамог перавезьці зь вёскі Семярэнкі да музэю хатку, пабудаваную напрыканцы XVIII стагодзьдзя. Першая экскурсія ў ёй была праведзеная 6 студзеня 1981 году. Пазьней, у 1995 годзе, калгас дапамог перавесьці да хаткі сьвіронак (таксама зь вёскі Семярэнкі).
   
У 1990 годзе загадам Гарадзенскага ўпраўленьня культуры № 10 ад 12.02.1990 г. на падставе пастановы Мастоўскага раённага савету народных дэпутатаў № 269 ад 17.01.1990 г. музэй атрымаў дзяржаўны статус.

Тады ж пад музэй быў перададзены 2-гі школьны будынак, дзе ў гэты ж год была адчыненая заля «Народная мэдыцына», праект якой зрабіў мастак Алесь Ступень. У гэтым жа будынку ў 1990 годзе былі аформленыя дзьве залі «Лёну і народнага ткацтва», што маюць унікальную калекцыю падвойных дываноў. У 1991 годзе два асобныя музэйныя будынкі злучыліся трэцім. Паступова і тут адчыніліся экспазыцыйныя залі. У 1997 годзе была зроблена заля «Гісторыя Гудзевічаў у дакумэнтах і фотаздымках». Заля «Гудзевічы ў мастацтве» і выставачная заля прынялі наведвальнікаў адпаведна ў 2000 і 2001 гадох. У 2002 годзе адчынілася заля «Практычнага ткацтва», дзе разьмясьціліся трое дзеючых вялікіх кроснаў, на якіх супрацоўніцы музэю ткуць падвойныя дываны, посьцілкі, абрусы, ручнікі, сурвэткі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Музей беларускай літаратуры і этнаграфіі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1968 годзе
Катэгорыя:Музэі Гарадзенскай вобласьці
Катэгорыя:Беларускія краязнаўчыя музэі
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя музэі
Катэгорыя:Культура Мастоўскага раёну
Катэгорыя:Гудзевічы
Ляткі

**Ляткі́** (таксама — *Ля́ткі*) — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гудзевіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 41 жыхароў

## Асобы
* Алесь Белакоз (1928—2016) — беларускі настаўнік, краязнаўца, музэязнаўца

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудзевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Тоўсьцікі (Гарадзенская вобласьць)

**То́ўсьцікі** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гудзевіцкага сельсавету.

Да 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Луньненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 36 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудзевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Агрызкі

**Агры́зкі** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гудзевіцкага сельсавету.

## Дэмаграфія
* 1905 год — 234 жыхары
* 1959 — 263 жыхары
* 1970 год — 232 жыхары
* 2001 год — 89 жыхароў, 46 дамоў
* 2018 год — 41 жыхар

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудзевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Вупыры

**«Вупыры»** () — беларускі фільм жахаў рэжысэра Максіма Сірага па сцэнару Андрэя Курэйчыка. Галоўныя ролі выканалі Вадзім Галыгін і Настасься Васільлева.

Прэм’ера «Вупыроў» адбылася 14 лістапада 2019 году.

## Сюжэт
Кампанія маладых людзей трапляе ў лясную глыбінку на таемнае возера і сутыкаецца там зь містычным жахам, які раз у годзе нараджаецца ў Купальскую ноч.

## Акторы
* Вадзім Галыгін — Дзіма
* Настасься Васільлева
* Настасься Філіпава
* Габрыэль Пік
* Кента Сата

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм на сайце imdb

Катэгорыя:Фільмы 2019 году
Катэгорыя:Фільмы на рускай мове
Катэгорыя:Фільмы жахаў Беларусі
Катэгорыя:Фільмы пра Беларусь
JAR

**«JAR»** (**ЯР**) — беларускі гурт, які грае ў жанрах паганскі мэтал, фольк-мэтал і блэк-мэтал. Усе песьні гурту выкананыя па-беларуску.

## Удзельнікі

* Агняслаў — бас, вакал
* Ведрыч — гітара
* Яравіт — гітара, духавыя, вакал, домра

## Гісторыя гурту
Заснаваны гурт ў 2007 годзе ў мястэчку Карэлічы. У жніўні таго ж году быў запісаны дэбютны дэмаальбом «Зыход», які быў выдадзены 19 чэрвеня 2008 году выдавецтвам «Old Railroad» (Беларусь) тыражом у 88 копіяў. У жніўні 2008 году быў запісаны матэрыял пад назвай «Агонь Купальскі», які ў 2009 годзе выйшаў на «ЯРЬ productions» (Расея) тыражом у 200 копіяў CD-R. Касэтны варыянт альбому быў выдадзены на лэйбле «A.M.F. Productions" (Баўгарыя).

25 лістапада 2010 року пры падтрымцы «A.M.F. Productions» і «Werewolf Promotion» (Польшча) на касэтах выходзіць 35-хвілінны сумесны альбом з гуртам «Лютавер’е» «Шчодры Вечор/Рось».

Улетку 2013 року гурт выдае другі альбом «Panavannie pahanstva».

26 лютага 2016 году ў афіцыйнай суполцы быў прэзэнтаваны сынгл «Nieviartańnie» 4 траўня таго ж году быў прэзэнтаваны новы альбом «Jatvieź». Далейшы лёс гурту невядомы, навінаў у суполцы не зьяўлялася наконт гэтага.

Потым 4 гады гурт не рабіў аніякіх навінаў, але 15 лютага 2020 року паведаміў пра будучы выпуск альбому 25 красавіка 2020 году з дапамогаю выдаўца «Hammer Of Damnation».

## Творчасьць

* Зыход (2008)
* Агонь купальскі (2009)
* Шчодры вечор/Рось (2010)
* Беларусь перадусім (2012)
* Panavannie pahanstva (Панаваньне паганства, 2013)
* Nieviartańnie (Невяртаньне, 2016)
* Jatvieź (Ятвезь, 2016)
* Zvarot (Зварот, 2020)

## Крыніцы

* Афіцыйная суполка ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце»
* Рэцэнзія на «Jatvieź»
* Рэцэнзія на «Panavannie pahanstva»
* Заўзятарскі форум
* Невялічкі артыкул на галяндскім сайце
* Артыкул пра гурт
* Пра зьяўленьне сынгла «Nieviartańnie»
* Пра зьяўленьне альбому «Jatvieź»
* Скарочаны агляд «Jatvieź»
* Творчасьць гурту
* Песьня з надыходзячага альбому

Катэгорыя:Беларускія фольк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Беларускія блэк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2007 годзе
Катэгорыя:Гурты Карэлічаў
Лютавер’е

**«Лютавер’е»** — беларускі гурт, які ўтварыўся напрыканцы 2006 году ў Менску.

## Гісторыя
У 2007 годзе гурт запісвае EP пад назвай «Рось», які пазьней выйшаў на баўгарскім лэйбле «A.F.M. Production» сумесна з «Werewolf Promotion», у фармаце спліту з гуртам «Яр».

У 2009 годзе распачынаецца праца над поўнафарматным альбомам, якая, з прычыны шматлікіх зьменаў у складзе гурту, скончылася толькі ў 2012 року. У сьнежні, у дзень зімовага сонцавароту 2012 году, альбом «Песьні Налітых Хмараў» выходзіць на маскоўскім лэйбле «Sound Age Productions».

Вясной 2013 году року выпускае сынгл Lilije, які заснаваны на аднайменнай балядзе Адама Міцкевіча. З гэтага часу пачалася праца над другім поўнафарматным альбомам, які плянавалася выпусьціць восеньню-зімой 2014 году.

## Склад

* Тацьцяна Маляўка — сьпевы, скрыпка
* Аляксей Маляўка — бас, сьпевы
* Аляксей Рысухін — гітара
* Зьміцер Кукс — народныя інструмэнты
* Віктар Веранкоў — гітара

### Былыя ўдзельнікі

* Тацьцяна Гарох — сьпевы
* Сяргей Бузо — сьпевы
* Артур Мартынаў — бубны

## Дыскаграфія

* Рось (2010)
* Песьні Налітых Хмараў (2012)
* Lilije (2013)
* Дзікае Паляваньне (2016)
* Upior (2019)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт гурта
* Лютавер’е ў сацыяльнай сетцы У Кантакце

Катэгорыя:Беларускія фольк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2006 годзе
Яўген Чычваркін

**Яўге́н Алякса́ндравіч Чычва́ркін** ( 10 верасьня 1974, Ленінград, ) — расейскі прадпрымальнік ў эміграцыі ў Лёндане. З канца 2008 году пражывае ў Вялікабрытаніі, дзе заснаваў віннае краму «*Hedonism Wines*» (). Засноўнік і былы суўладальнік сеціва салёнаў сотавай сувязі «*Евросеть*» (), некаторы час лідар маскоўскага аддзяленьня апазыцыйнай партыі «*Саюз правых сілаў*». Таксама засноўнік рэстарану «*Hide*» () ў Лёндане.

У кастрычніку 2011 году Яўген быў адзначаны Анастасіяй Жохавай, рэдактарам расейскай вэрсіі часопіса «*Форбс*» як адзін з 9 самых незвычайных расейскіх бізнэсмэнаў — дзівакоў і эксцэнтрыкаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
*
Дубляны (Гарадзенская вобласьць)

**Дубля́ны** — вёска ў Мастоўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гудзевіцкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1663 г. згадваецца ў складзе Гарадзенскага павету ВКЛ.

## Насельніцтва
* 2009 год — 49 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Гудзевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Мастоўскага раёну
Мужчынскі хор «Унія»

**Мужчы́нскі хор «У́нія»** — камэрны хор пад кіраўніцтвам Кірылы Насаева. Гэтаксама «Унія» зьяўляецца першым мужчынскім хорам Беларусі.

## Гісторыя
Камэрны хор «Унія» быў заснаваны ў 1990 року. У 1993 годзе заняў першае месца на фэстывалі духоўнай музыкі «Магутны Божа», у 1995 годзе стаў ляўрэатам конкурсу ймя Шубэрта ў Вене, даваў канцэрты ў Францыі, Бэльґіі, Турэччыне, Польшчы, Летуве. З 1995 року пры Магілёўскай філярмоніі. У 1996 годзе хор запісаў праграму «Музыка Літвы і Кароны», якая была выдадзеная на касэтах і стала рарытэтам. У 1998 годзе была выдадзеная шчэ адна ўнікальная праґрама — «Беларускія маршы й песьні. Лірыка змаганьня», прысьвечаная  БНР. Зь 2001 року хор ізноў працуе ў Менску. У тым жа 2001 г. Кірыла Насаеў прыняў рашэньне аб прыпыненьні дзейнасьці хору, бо на пачатку 2000-х фінансаваньне скончылася. Апошні канцэрт «Унія» дала ў лістападзе 2002 году ў Менску.

У 2011 годзе хор аднавіўся дзеля аднаго канцэрту ў менскім Палацы прафсаюзаў 16 лістапада.

У жніўні 2020 года хор аднавіў сваю дзейнасьць выступам на прыступках Белдзяржфілярмоніі. Удзельнікі хора зрабілі гэта, каб падтрымаць беларусаў падчас пратэстаў і каб ушанаваць памяць свайго кіраўніка Кірыла Насаева. 17 кастрычніка 2020 года прайшоў канцэрт гурта ў Чырвоным касьцёле Менска.

## Творчасьць
Вылучаецца арыґінальным манэрам канцэртнага выкананьня музычных твораў. У першапачатковым рэпэртуары манастырскія напевы 15-17 стагодзьдзяў, пазьней — рэлігійныя й сьвецкія творы (больш за 200 з розных эпохаў), у тым ліку гімны, апрацоўкі народных песьняў, духоўная музыка кампазытараў 16-20 стагодзьдзяў (Вацлаў з Шамотул, Цыпрыян Базылік, М. Равенскі, А. Рагачэўскі, М. Шчаглоў, М. Бутома) і сучасных аўтараў (А. Літвіноўскі, І. Маціеўскі, В. Кузьняцоў) і йншыя.

Даволі знакамітыя выкананьні хору «Ваяцкі марш» і «Пагоня»

### Праґрамы
**[[Музыка Літвы і Кароны]] (1996)**

**[[Беларускія маршы й песьні. Лірыка змаганьня]] (1998)**

«Беларускія маршы й песьні» — гэта супольны праект рэдакцыі газэты «Наша Ніва» і мужчынскага хору «Унія».

## Вонкавыя спасылкі

* Суполка ў сацыяльнай сетцы «У Кантакце»
* Пра «Беларускія маршы й песьні»
* Пра творчасьць
* Пра канцэрт у 2011 годзе й сам хор

Катэгорыя:Беларускія музычныя гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2002 годзе
Сьцяг Карэлічаў

**Сьцяг Карэлічаў** — сьцяг мястэчка Карэлічы і Карэліцкага раёну. Сьцяг і герб зацьверджаныя ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 сьнежня 2004 г. № 590.

## Апісаньне
Сьцяг уяўляе сабой прамавугольнае палотнішча блакітнага колеру з суадносінамі бакоў 1:2. На ім разьмешчаныя дзьве жоўтыя гарызантальныя паласы, кожная зь якіх складае 1/10 шырыні палатна сьцяга.
 
## Глядзіце таксама
* Герб Карэлічаў

## Вонкавыя спасылкі
* [Указ [Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь] ад 1 сьнежня 2004 г. № 590.]

Катэгорыя:Карэлічы
Карэлічы
Гішпанскі шчыт

**Гішпанскі шчыт** (*закруглены шчыт*) — адна зь дзевяці асноўных формаў тарчаў, якія выкарыстоўваюцца ў геральдыцы. Шчыт прамавугольнай формы, з паўколам у ніжняй часткі. У эўрапейскай геральдыцы прынятая схема пабудовы гішпанскай тарчы з суадносінамі шырыні да вышыні 5:6.

Ляжыць у аснове гербавых шчытоў Латвіі і Летувы, таксама распаўсюджаны на Беларусі і Ўкраіне.

## Галерэя

Файл:EU Member States' CoA Series- Portugal.svg|Аснова сучаснага гербу Партугаліі
Файл:Coat_of_arms_of_Vilnius_Gold.png|Сучасны герб Вільні
Файл:Coat of Arms of Viciebsk, Belarus.svg|Сучасны герб Віцебску
Файл:Coat of arms of Lviv.svg|Сучасны герб Львова
Файл:Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg|Малы герб Рэчы Паспалітай (1569—1795)


## Глядзіце таксама
* Францускі шчыт

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Герб
Царква Раства Багародзіцы (Гудзевічы)

**Царква Раства Багародзіцы** (*Сьвята-Раства-Багародзіцкая царква*) — праваслаўны храм у вёсцы Гудзевічы Мастоўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Помнік архітэктуры рэтраспэктыўна-расейскага стылю.

## Гісторыя
Пабудаваная ў 1877 годзе з цэглы. Праект храму распрацаваны ў 1866 годзе архітэктарам Уласавым, але ня быў зацьверджаны, і ў 1873 годзе архітэктар І. М. Фардон склаў новы праект царквы на 700 чалавек. У 1909 годзе архітэктар Срок выканаў праект званіцы.

## Архітэктура
Вырашана прамавугольным аб’ёмам, франтальны фасад якога завершаны двух’яруснай чацтверыковай званіцай пад шатром з макаўкай (прыбудавана замест драўлянай). Галоўны ўваход вырашаны старажытнарасейскім рундуком на здвоеных калёнах-дыньках. У тым жа стылі і кілепадобныя ліштвы арачных аконных праёмаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Гудзевічы
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гарадзенскай і Ваўкавыскай япархіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1877 годзе
Герб Карэлічаў

**Герб Карэлічаў** — герб мястэчка Карэлічы і Карэліцкага раёну. Герб і сьцяг зацьверджаныя ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад 1 сьнежня 2004 году № 590.

## Апісаньне
Герб уяўляе сабой гішпанскі шчыт, у блакітным полі якога намаляваны дзьве залатыя паласы, на якіх сэгмэнтарна разьмешчаныя сем блакітных кветак лёну на зялёных кветаножках (чатыры кветкі на верхняй паласе, тры — на ніжняй).

## Глядзіце таксама
* Сьцяг Карэлічаў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* [Указ [Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь] ад 1 сьнежня 2004 г. № 590.]

Катэгорыя:Карэлічы
Карэлічы
Vojstrau

**«Vojstrau»** (альбо **Vojstraŭ** (**Войстраў**), раней вядомы як **Wartha** (**Варта**)) — беларускі мэталёвы гурт з аднаго чалавека.

## Назоў
Значэньне новай назвы патлумачылі наступным чынам:Гэта састарэлая форма слова «востраў», тое самае, што «выспа», «island». Толькі з вішанкай. У новы год у новай вопратцы. Жыве Вечна.Тлумачэньне назвы «Wartha» і пра зьмену яе:Наша ранейшая назва «Wartha» — гэта вельмі дзіўная лацінізацыя беларускага слова «Варта», якое на лацінцы будзе як «Varta». Што азначае «guard», «guardians», «protectors». Мы абралі гэтую дзіўную лацінізацыю, бо арыгінальнае слова «Varta» лацінскімі літарамі супадае з назвай фірмы з Польшчы. «Varta» — гэта польскі брэнд, які вырабляе батарэйкі ды акумулятары. Гэта ня вельмі добра для паганскага мэталу. Таму мы вырашылі зрабіць назву больш злой і і чарнаватай. Вядома, «Wartha» гэта яшчэ назва горада ва Усходняй Нямеччыне і для многіх іншых рэчаў. Часамі сапраўды дзіўнае імя. Мы шукалі нешта зьвязанае з прыродай альбо фальклёрам. Гэта крыху цяжка, бо на лацінскім альфабэце большасьць нашых словаў будзе мець спецыфічныя сымбалі. Няважка, што гэта пераклад з кірыліцы, — большасьць людзей ня будзе здольна прачытаць і вымавіць гэта. Такім чынам, у нас заняло трошкі часу ў бібліятэках са старымі кнігамі, каб знайсьці штосьці цікавае, штосьці, што мы можам напісаць лацінкай без праблемаў для чытаньня іншых людзей.

## Гісторыя

### Wartha
Гурт быў заснаваны ў 2008 годзе. Ужо ў 2009 годзе дае першы канцэрт. У 2013 року на «Stygian Crypt Records» быў выдадзены дэбютны альбом «Paŭstań». Пасьля некалькіх сынглаў выдаецца другі альбом «Azure Lakes». У сьнежні дае першы канцэрт за 2 гады і апошні пад назвай «Wartha». 31 сьнежня 2015 году праект зьмяняе назву на «Vojstraŭ».

### Vojstraŭ
У лістападзе 2016 году быў выдадзены дэбютны альбом (а па сутнасьці трэці) «Vaśmikancovaja». 31 кастрычніка 2018 году быў выпушчаны сынгл «Pahonia» на верш Ігара Кулікова. У красавіку 2019 року ў афіцыйнай суполцы выкладаецца інструмэнтальная вэрсія альбому.

## Творчасьць

### Альбомы
* Paŭstań (Паўстань, 2013)
* Azure Lakes (Азурскія азёры, 2015)
* Vaśmikancovaja (Васьміканцовая, 2016)

### Сынглы

* Zorny šlach (Зорны шлях, 2011)
* Źmiej voziera (Зьмей возера, 2013)
* Heritage (Спадчына, 2014)
* Kurjan Vuitti (Курджан Вуіці, 2014)
* Dundara žorny (Дундара жорны, 2016)
* Pahonia (Пагоня, 2019)

## Вонкавыя спасылкі

* Старая афіцыйная суполка у сацыяльнай сетцы «ЎКантакце»
* Новая афіцыйная суполка у сацыяльнай сетцы «ЎКантакце»
* Пра зьмену назвы
* Пра апошні канцэрт «Wartha»
* Пра альбом «Azure Lakes»
* Пра альбом «Azure Lakes»
* Інтэрвію
* Інтэрвію перад выхадам «Vaśmikancovaja»
* Інтэрвію
* Рэцэнзія на альбом «Vaśmikancovaja»
* Рэцэнзія на альбом «Vaśmikancovaja»
* Рэцэнзія на альбом «Vaśmikancovaja»
* Рэцэнзія на альбом «Vaśmikancovaja»
* Рэцэнзія на альбом Vaśmikancovaja"
* Параўнаньне «Vaśmikancovaja» зь мінулай творчасьцю
* Артыкул пра «Wartha»
* Дыскаграфія «Wartha»
* Дыскаграфія «Vojstraŭ»

Катэгорыя:Беларускія фольк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Беларускія блэк-мэтал-гурты
Катэгорыя:Музычныя гурты, якія зьявіліся ў 2008 годзе
Пуцілкавічы

**Пуці́лкавічы** — вёска ва Ўшацкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Велікадолецкага сельсавету.

Упершыню згадваецца ў прыгаворы суда князя ВКЛ Аляксандра паміж архіяпіскапам полацкім Лукой та войтамі і бургамістрам гораду Полацку за 1499 год. Асновай спрэчкі была прыналежнасьць сёл Дольцы, Пукілкавічы і Весьніцак. Сёлы былі нададзеныя ў валоданьне Сафійскаму сабору, што было апратэставана Лукой, але безвынікова.

У другой палове XIX ст. — пачатку XX ст. сяло Пуцілкавічы адносілася да праваслаўнага прыходу імя сьвятога Мікалая ў Малых Дольцах.

У вёсцы нарадзіўся беларускі паэт Пятрусь Броўка. Зараз у вёсцы знаходзіцца прысьвечаны яму музэй.

## Крыніцы

Катэгорыя:Велікадолецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Ўшацкага раёну
Сэрхіё Гансалес Сарыяна

**Сэ́рхіё Ганса́лес Сарыя́на** (;  11 лістапада 1976 году, Асьпіталет-дэ-Льёбрэгат, Гішпанія) — былы гішпанскі футбаліст, трэнэр. Былы трэнэр нацыянальнай зборнай Каталёніі. Быў працавітым цэнтральны паўабаронцам, які быў спрытным і ў абароне, і ў нападзе. Амаль дзесяцігодзьдзе правёў у клюбе «Дэпартыва», пасьля таго як распачаў кар’еру ў вышэйшым дывізіёне ў клюбе «Эспанёл», на радзіме ў Каталёніі. За 14 сэзонаў у Ля Лізе згуляў 418 матчаў, адзначыўшыся забітымі 34 галамі. На чэмпіянаце сьвету 2002 году выступаў у складзе зборнай Гішпаніі.

## Дасягненьні
**Эспанёл**
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2000

**Дэпартыва**
* Уладальнік Кубка Гішпаніі: 2002
* Уладальнік Супэркубка Гішпаніі: 2002

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на BDFutbol.
* Профіль на National Football Teams.

Катэгорыя:Гішпанскія футбалісты
Сьмільгінскі сельсавет

**Сьмільгі́нскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Сьмільгіні.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Радунскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасуня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. З 25 сьнежня 1962 году ў складзе Вярэнаўскага раёну.

11 лютага 1972 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Старасьмільгінскага (9 населеных пунктаў: Абрамішкі, Верхняя Ваверка, Гаранцы, Градаўшчызна, Мешкалы, Пятроўка, Смільгіні, Станкелішкі і Трайгі) і Забалацкага (6 населеных пунктаў: Баброўнікі, Бярозаўка, Запрудзяны, Каламыцкія, Пашкі і Слаўная) сельсаветаў.

На момант скасаваньня ў склад сельсавета ўваходзілі 15 населеных пунктаў.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вярэнаўскага раёну
Катэгорыя:Былыя сельсаветы Радунскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1972 годзе
Пасека-Дварчаны

**Па́сека-Дварча́ны** (таксама — *Пасе́ка-Дварча́ны*) — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавету.

Вёска знаходзіцца ў зоне пагранічнага кантролю.

## Насельніцтва
* 2009 год — 47 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Вярэнаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Будрэвічаў камень Вярэнаўскі

**Будрэвічаў камень** — буйны ледавіковы валун у Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі, геалягічны помнік прыроды нацыянальнага значэньня з 1999 году.

Знаходзіцца ва ўрочышчы Будрэвічаў палетак, 500 м на паўночны захад ад вёскі Рэмзы і за 1 км ад ракі Скарбянка, на слабаўзгорыстай водна-ледавіковай раўніне побач з садам. Даўжыня 3,3 м, шырыня 2 м, вышыня 1,37 м. Камень складзены фінскім ружовым пэгматытавым гранітам з мноствам крышталёў санідыну (папярочнік да 10 см) і мускавіту (да 3 см). Валун выяўлены В. Вінакуравым у 1996 годзе.

На верхняй паверхні захавалася 5 паўсфэрычных лунак у папярочніку 3-7 см і глыбіня да 3 см з адшліфаванымі сьценкамі.

## Літаратура
* *Вінакураў В. Ф.* Культавыя валуны са штучнымі паглыбленнямі на Беларусі / В. Ф. Вінакураў, Л. В. Дучыц, Э. М. Зайкоўскі, А. К. Карабанаў // Гісторыка-археалагічны зборнік — Вып. 18. — Мінск, 2003.

## Вонкавыя спасылкі
* Камни-валуны Вороновского р-она Гродненской области, Глёбус Беларусі

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Вярэнаўскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Вярэнаўскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Гудзінішкі

**Гудзіні́шкі** — вёска ў Беларусі, каля ракі Нізянкі. Уваходзяць у склад Забалацкага сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца ў зоне пагранічнага кантролю.

## Назва

Гудзін або Годзін (Gudin, Godin) — імя германскага паходжаньня.

Яшчэ этнограф і мовазнаўца Яўхім Карскі зьвяртаў увагу на тое, што ў латыскай Курляндыі, «*большасьць [[Беларуская мова|беларускіх]] населеных месцаў заканчваюцца на -ішкі*», пазьней у рэчышчы палітыкі летувізацыі падобныя тапонімы на -ішкі азначылі як «гістарычна балтыйскія» і нават «тыпова летувіскія». Тым часам менскі дасьледнік Алёхна Дайліда зазначае, што «*ва [[Усходнегерманскія мовы|ўсходнегерманскіх мовах]] быў пашыраны суфікс -isk-: такім парадкам, так менаваная «лінія Сафарэвіча» (мяжа перавагі паселішчаў з назовамі на -ішкі ў Панямоньні) не абавязкова зьнітаваная з балтамі*».

## Насельніцтва
* 2009 год — 25 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Вярэнаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Эдуард Дубянецкі

**Эдуард Дубянецкі** (нар. , в. Чудзін, Ганцавіцкі раён, Берасьцейская вобласьць — , Менск) — беларускі гісторык, культуроляг, публіцыст, паэт. Кандыдат гістарычных навук (1995). Сябра Саюзу беларускіх пісьменьнікаў (2012). Сын філёзафа, палітоляга і публіцыста Станіслава Дубянецкага.

## Жыцьцяпис
Скончыў гістарычны факультэт БДУ (1988), працаваў малодшым навуковым супрацоўнікам на гістарычным факультэце БДУ. У 1992—2004 гадах навуковы і старшы навуковы супрацоўнік Нацыянальнага навукова-асьветніцкага цэнтру імя Ф. Скарыны (Скарынаўскі цэнтар). З 2004 году — вядучы навуковы супрацоўнік Беларускага дзяржаўнага пэдагагічнага унівэрсытэту імя М. Танка.

## Дзейнасьць
Дасьледаваў праблемы міжнацыянальных адносін на Беларусі ў 19-20 стагодзьдзях, нацыянальнага характару і этнічнай самасьвядомасьці беларусаў, узаемаўплываў мэнтальнасьці і нацыянальнай культуры, суадносін язычніцкіх і хрысьціянскіх элемэнтаў у беларускім фальклёры, разьвіцьця айчыннай культуры ва ўмовах глябалізацыі.

Артыкулы, эсэ і вершы друкаваліся ў айчынных і замежных выданьнях.

## Бібліяграфія
### Кнігі
* Таямніцы народнай душы: Кніга для вучняў. — Мінск: Народная асвета, 1995. — 47 с.
* Сусветная культура: Ад старажытнасці да нашых дзён: Папулярны энцыклапедычны даведнік. — Мінск.: БелЭн, 2001. — 240 с.
* Культуралогія: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск.: БелЭн, 2003. — 384 с.
* Душы маёй няскончаны палёт: кніга паэзіі. — Мінск: Кнігазбор, 2011. — 124 с.
* Покліч самотнага неба: вершы, паэма. — Мінск: Кнігазбор, 2013. — 204 с.

### У сааўтарстве
* Перашкоды на шляху нацыянальна-культурнага адраджэння Беларусі. — Мінск: Таварыства «Веды», 1992. — 26 с. (разам з С. Ф. Дубянецкім).
* Цяжкі шлях да Адраджэння. — Брэст.: Выдавецтва С. Лаўрова, 1997. — 91 с. (разам з С. Ф. Дубянецкім).
* Гісторыя Беларусі: Навучальны дапаможнік. 2-е выд., дапрац. і дапоўн. — Мінск: Выдавецкі цэнтр «Экономпресс», 1997. — 298 с. (у сааўтарстве з А. Г. Каханоўскім, А. І. Кушнірам і інш.).
* Беларусазнаўства: Навучальны дапаможнік. — Мінск: «Завігар», 1998. — 292 с (у сааўтарстве П. Брыгадзіным, Л. Лойка і інш.).
* История Беларуси: Словарь-справочник. — Минск.: Экономпресс, 2000. — 320 с (в соавторстве с И. В. Кузнецовым, С. Ф. Дубенецким и др.).

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 380
* Беларускі фальклор: Энцыклапедыя: У 2 т. Т.1. — Минск: БелЭн, 2005. — С.444—445.
* Корзенко Г. В. Историки Беларуси в начале ХХІ столетия: библиогр. справочник. — Минск: Белорус. наука, 2007. — С.100.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ганцавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Сябры Саюзу беларускіх пісьменьнікаў
Катэгорыя:Беларускія публіцысты
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі БДПУ імя Максіма Танка
Ліпаграма

**Ліпаграма** (, leipográmmatos, дзе *leipo* — адсутнічае, а *grámma* — літара, штрых, правапіс) — верш, якому не хапае пэўнага гуку ці групы гукаў, каб вырабіць асаблівы мілагучны эфэкт. Гэтую функцыю выконваюць асанансы і алітэрацыя, якія патрабуюць ад паэта вытанчанага эстэтычнага густу.

Прыкладам можа быць жартаўлівы верш Уладзімера Кныра:

Жыў, быў, жыў —
не тужыў.
Быў тужыў
бы —
: — ня жыў.

## Вонкавыя спасылкі
* Ліпаграма ў слоўніку

Катэгорыя:Літаратурныя гульні
Катэгорыя:Славесныя гульні
Пагранічная зона

**Пагранічная зона** — участак мясцовасьці, што прылягае да Дзяржаўнай граніцы (у сярэднім на глыбіню да 30 км) у межах частцы тэрыторыі раёну, гораду, мястэчка, сельсавету і ўключае таксама частку вод пагранічных рэк, азёраў і іншых паверхневых водных аб’ектаў, якія належаць Рэспубліцы Беларусь, а таксама разьмешчананыя ў гэтых водах астравы, прызначаны для ажыцьцяўленьня аховы Дзяржаўнай граніцы.

Межы пагранічных зонаў зацьвярджаюцца абласнымі выканаўчымі камітэтамі.

## Знаходжаньне ў пагранічнай зоне
Грамадзяне Беларусі і замежныя грамадзяне, якія стала пражываюць на тэрыторыі краіны, могуць уяжджаць у пагранічную зону і там знаходзіцца па дакумэнце, які пацьвярджае асобу: пашпарт (від на жыхарства), для непаўналетніх — пасьведчаньне аб нараджэньні. Пагранічнікі могуць запытацца прычыну знаходжаньня ў пагранічнай зоне.

Замежным грамадзянам для ўезду ў пагранічную зону, апроч пашпарту, неабходны пропуск, які выдаецца органамі пагранічнай службы. Для гэтага трэба аформіць заяву з пазначэньнем раёну і месца кіраваньня, аплаціць пошліну (0,4 базавай велічыні). Пропуск выдаецца цягам пяці працоўных дзён. Пры наяўнасьці пашпарту і пропуску замежныя грамадзяне маюць права свабодна перамяшчацца ў межах тэрыторыі, пазначанай у пропуску.

Уезд (уваход), часовае знаходжаньне і перамяшчэньне ў пагранічнай зоне забараняюцца фізычным асобам (за выключэньнем фізычных асобаў, зарэгістраваных па месцы жыхарства (месцы знаходжаньня) у населеных пунктах, разьмешчаных у пагранічнай зоне):

* у дачыненьні да якіх ажыцьцяўляецца крымінальны перасьлед за ўчыненьне асабліва цяжкага, цяжкага злачынства, наўмыснага менш цяжкага злачынства, незаконнае перасячэньне Дзяржаўнай граніцы, парушэньне тэрміну забароны ўезду ў Рэспубліку Беларусь, а таксама асуджаным за ўчыненьне названых злачынстваў, да выкананьня пакараньня або вызваленьня ад пакараньня;
* прыцягнутым да адміністрацыйнай адказнасьці за незаконнае перасячэньне Дзяржаўнай граніцы, а таксама прыцягнутым паўторна на працягу аднаго году да адміністрацыйнай адказнасьці за парушэньне рэжыму Дзяржаўнай граніцы або пагранічнага рэжыму, — да сканчэньня тэрміну, па заканчэньні якога фізычная асоба лічыцца не падвяргаецца адміністрацыйнаму спагнаньню;
* фізычнай асобе, якой забаронены ўезд (уваход), часовае знаходжаньне і перамяшчэньне ў пагранічнай зоне, органамі пагранічнай службы могуць быць дазволены ўезд (уваход), часовае знаходжаньне і перамяшчэньне ў пагранічнай зоне на тэрмін да аднаго месяца ў сувязі зь цяжкай хваробай або сьмерцю блізкага сваяка, які пастаянна жыве ў Рэспубліцы Беларусь і зарэгістраваны па месцы жыхарства (месцы знаходжаньня) ў населеным пункце, разьмешчаным у пагранічнай зоне, або ў сувязі зь іншымі ўважлівымі прычынамі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пагранічная зона, сайт Дзяржаўнага пагранічнага камітэту Рэспублікі Беларусь

Катэгорыя:Граніцы
Апонаўцы (архэалягічны помнік)

**Апо́наўцы** — археалягічны помнік: безкурганны могільнік яцьвягаў каля вёскі Апонаўцы (Вярэнаўскі раён, Гарадзенская вобласьць). За 0,5 км на паўночны ўсход ад вёскі, на пакатым узвышшы памерам 150х80 м, выцягнутым з усходу на захад.

Знайшоў у 1887 годзе і дасьледаваў 14 пахаваньняў у 1891 годзе В. А. Шукевіч, у 1888 годзе Э. А. Вольтэр дасьледваў 51 пахаваньне.

Пахаваньні 2 тыпаў: больш старажытныя каменныя муроўкі ў 3—4 паралельныя радкі, форма муру прамавугольная; муроўкі пазьнейшага часу авальнай формы з 1—2 вялікімі камянямі ў галавах і нагах. Пахавальны абрад — трупапалажэньне ў ямах глыбінёй 0,6—1,3 м, нябожчык абкладзены дошкамі. У запаўненьні магіл выяўлены вугальныя праслойкі. Інвэнтар мужчынскіх пахаваньняў: баявыя сякеры, жалезныя нажы і кінжалы, крэсівы, паясны набор (спражкі, бронзавыя накладкі). Інвэнтар жаночых пахаваньняў: срэбраныя (адзін з выявай птушкі) і бронзавыя пярсьцёнкі, скроневыя кольцы, бронзавыя бранзалеты і завушніцы, бразготкі, бляшкі рознай формы і дробныя шкляныя пацеркі ад галаўнога ўбору, кавалкі тканіны, праскія грошы XV стагозьдзяў і літоўскія дэнары XIV—XV стагодзьдзяў, у тым ліку дэнары Вітаўта пачатку XV стагодзьдзя з надпісам «печать» на адным баку і выявай кап’я і крыжа — на другім.

## Літаратура
* Квяткоўская, А. В. Апонаўцы / А. В. Квяткоўская // Археалогія Беларусі: энцыклапедыя: у 2 т. / [склад. Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (гал. рэд.) і інш.]. Т. 1: А ― К. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2009. — 492, [1] c. — С. 36. — ISBN 978-985-11-0353-5.
* Квяткоўская, А. В. Апонаўцы / А. В. Квяткоўская // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с — С. 40. — ISBN 5-85700-077-7.

Катэгорыя:Археалягічныя аб’екты Вярэнаўскага раёну
Сшытак сьмерці

**Сшытак сьмерці** () — манга, напісаная японскім пісьменьнікам Цугумі Огба і намаляваная японскім мангакам-мастаком Такэсі Обата. Таксама на бызе мангі выпушчаныя анімацыйны сэрыял (анімэ), два фільмы, гульнявыя фільмы і відэагульні. Паводле апытаньня, праведзенага ў 2007 годзе міністэрствам культуры Японіі, займае 10-е месца сярод лепшай мангі ўсіх часоў.

У аснову сюжэту легла філязофская ідэя: «ці мажліва дамагчыся выгоды для адных людзей шляхам забойства іншых». Аўтар прыдумаў арыгінальную гісторыю, у якой адлюстроўваецца сутнасьць таго, што б магло быць зь сьветам, калі б чалавек мог беспакарана забіваць адных людзей, каб зрабіць лепшым жыцьцё астатніх. Цуґумі Оба разглядае рэакцыю як самога забойцы, яго матывы і жаданьні, так і рэакцыю грамадзтва на дзеяньні забойцы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Трагічныя анімэ і мангі
Катэгорыя:Анімэ і манга ў жанры трылер
Катэгорыя:Містычныя анімэ і манга
Першая футбольная ліга чэмпіянату Ангельшчыны

**Першая футбольная ліга** () — трэцяя паводле значнасьці футбольная ліга Ангельшчыны ў агульнай сыстэме ангельскіх футбольных лігаў. У сёньняшнім фармаце была створаная ў сэзоне 2004—2005 гадоў. Паводле вынікаў кожнага сэзону каманды, якія занялі ў лізе 1-е і 2-е месца, а таксама клюб, які атрымаў перамогу ў розыгрышы плэй-оф, атрымліваюць месца на выступ у Футбольнае лігі на наступны сэзон. Адпаведна апошнія тры клюбы паніжаюцца ў рангу, перасоўваючыся ў Другую лігу. Адпаведна, з вышэйзгаданых дывізіёнаў шэраг клюбаў пераходзяць у Першую лігу.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Чэмпіянат Ангельшчыны па футболе
Валэйшы

**Валэ́йшы** — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Забалацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 72 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Забалацкі сельсавет (Вярэнаўскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Юры Мельнічак

**Юры Мельнічак** — беларускі IT-прадпрымальнік, бізнэсоўца, вэнчурны інвэстар і праграміст. Нарадзіўся ў Менску, жыве ў Цюрыху. Заснавальнік бясплатнага афляйн мапаграфічнага сэрвісу MAPS.ME, кампаніі AIMATTER (якая стварыла Fabby і Fabby Hair). Увесну 2018 году разам з партнэрам Андрэем Аўcіевічам заснаваў інвэстыцыйную кампанію *[[Bulba Ventures]]* дзеля разьвіцьця беларускіх стартапаў у галіне штучнага інтэлекту. Акрамя інвэстыцыйнае дзейнасьці Юры займаецца кансальтынгам ў галіне вэнчурнага інвэставаньня, у пытаньнях маркэтынгу мабільных прылад, а таксама кансультуе IT-кампаніі й стартапы ў сфэры машыннага навучаньня, кампутарнага зроку і data science.

Скончыў факультэт прыкладной матэматыкі й інфарматыкі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту ў 2005 годзе. Працаваў інжынэрам-праграмістам у Google, архітэктарам тэхнічных распрацовак у eBay, старшынёю адзьдзяленьня мапаў у Mail.ru.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія прадпрымальнікі
Катэгорыя:Беларускія праграмісты
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Ruda tańczy jak szalona

«****» ()&nbsp;— песьня польскага сьпевака дыска-поля Чадамэна. Песьня зрабіла з Чадамэна польскую зорку.

## Пераклад песьні

Рудая пляша, як шалёная
Рудая пляша, як шалёная

Вяртаюся да дому пасьля цяжкае ночы
Быў у рудой, кахаю яе вочы
Яшчэ зараз таго ня ведаю
Ці быў зь ёю ў пекле, або ў небе

Рудая пляша, як шалёная
Крычыць, пішчыць, гэта яна такая
Рудую лялю пакахаў я
З рудою ночы цудоўныя

Хацеў многага, чуў яшчэ больш
Але нават ня марыў пра такую дзеўку
Заплюшчу вочы і бачу яе цела
Хацеў бы туды вярнуцца, бо мне ўсё мала

Рудая пляша, як шалёная
Крычыць, пішчыць, гэта яна такая
Рудую лялю пакахаў я
З рудою ночы цудоўныя

Рудая аказалася бяляваю
Калі разьясьніў пакой сваёю сьвяцілкаю
З тае ночы нічога не шкадую
Што яна можа яшчэ тое чую

Рудая пляша, як шалёная
Крычыць, пішчыць, гэта яна такая
Рудую лялю пакахаў я
З рудою ночы цудоўныя

Рудая пляша, як шалёная
Рудая пляша, як шалёная
Рудая пляша, як шалёная
Рудая пляша, як шалёная

## Крыніцы

## Заўвагі

Катэгорыя:Чадамэн
Катэгорыя:Дыска-поля
Катэгорыя:Польскія песьні
Moja bejbe

«****» ()&nbsp;— песьня польскага сьпевака дыска-поля Чадамэна. Песьня напісаная на польска-ангельскай трасянцы.

## Пераклад песьні

Сустрэў яе на бульвары
З таго дня пра яе мару
Прыгажосьць і стан як з карцінкі
Раскажу вам, якая цёлка

Сам позірк бянтэжыць мяне
І яе дотык таго хачу
Яе прыгожае цела калі рухаецца
Запірае подых мне і яна заводзіць мяне

Мая малая, так называю яе
Малая малая, яны усе мрояць пра яе
Малая малая, такая прыгожая кветка
Малая малая, тоне ўвесь сьвет

Штодзень калі устаю раніцай
Маю адно ў галаве, каб сустрэцца зь ёю
Ведаю, нішто мяне не затрымае
Перад тваёй любоўю, бо закахаўся

Мая малая, так называю яе
Малая малая, яны усе мрояць пра яе
Малая малая, такая прыгожая кветка
Малая малая, тоне ўвесь сьвет

Мая малая, мая малая, мая малая, мая малая
Так называю яе

Меў многіх, але не такіх як яна
Тая малая проста выдуманая для мяне
Толькі яна ведаю, што я хачу
Да шаленства даводзіць мяне

Мая малая, так называю яе
Малая малая, яны усе мрояць пра яе
Малая малая, такая прыгожая кветка
Малая малая, тоне ўвесь сьвет

Мая малая, так называю яе
Малая малая, яны усе мрояць пра яе
Малая малая, такая прыгожая кветка
Малая малая, тоне ўвесь сьвет

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Чадамэн
Катэгорыя:Дыска-поля
Катэгорыя:Польскія песьні
Hej hej bawmy Się

«****» (&nbsp;— песьня польскага сьпевака дыска-поля Чадамэна. Па стане на люты 2020 году мае больш за 13 млн праглядаў на Ютубе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Чадамэн
Катэгорыя:Дыска-поля
Катэгорыя:Польскія песьні
Зянон Мартынюк

**Зянон Васільевіч Мартынюк** () &mdash; польскі сьпявак дыска-поля, які паходзіць зь польскіх беларусаў. Найбольшую славу меў у 1980-1990-я гады.

## Паходжаньне
Нарадзіўся 23 чэрвеня 1969 ў беларускай сям'і ў вёсцы Грэбэлі на Падляшшы (тады Беластоцкае ваяводзтва, ПНР). Тата мае ймя Васіль, а маці Тэрэза. Зянон Мартынюк быў ахрышчаны ў праваслаўі, хоць яго маці каталічка, а толькі тата праваслаўны.

## Творчасьць
Песьні запісваў на польскай мове ў дыска-поля. Выкарыстоўвае электронныя музычныя інтрумэнты. Часта выступае на тэлебачаньні "Поля-ТБ".

## Творы

; Зборнікі

; Асобныя песьні

## Крыніцы

## Заўвагі

Катэгорыя:Дыска-поля
Катэгорыя:Польскія сьпевакі
Катэгорыя:Польскія музыкі
Сьвільскі сельсавет (Вярэнаўскі раён)

**Сьві́льскі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар — вёска Сьвілы.

Утвораны 12 кастрычніка 1940 году ў складзе Вярэнаўскага раёну Баранавіцкай вобласьці БССР. З 20 верасьня 1944 году ў складзе Гарадзенскай вобласьці. 16 ліпеня 1954 году скасаваны, тэрыторыя далучана да Канвалішкаўскага сельсавету.

## Крыніцы

## Літаратура
* Административно-территориальное устройство БССР: справочник: в 2 т. / Главное архивное управление при Совете Министров БССР, Институт философии и права Академии наук БССР. — Минск: «Беларусь», 1985―1987.

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Вярэнаўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1940 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 1954 годзе
Сьвільскі сельсавет

Назву **Сьві́льскі [[сельсавет]]** маюць:

* Сьвільскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці
* Сьвільскі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пліскага раёну Маладэчанскай вобласьці
Сьвілы (Гарадзенская вобласьць)

**Сьвілы** — вёска ў Вярэнаўскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Канвеліскага сельсавету.

Вёска знаходзіцца ў зоне пагранічнага кантролю.

У 1940—1954 гадах цэнтар Сьвільскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 151 жыхар

## Асобы
* Антон Борык (1894 — пасьля 1939) — беларускі палітычны і вайсковы дзеяч, удзельнік Слуцкага збройнага чыну

## Крыніцы

Катэгорыя:Канвеліскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Віктар Жаўняровіч

**Віктар Жаўняровіч** (27 жніўня 1913, Чыта — 27 лютага 2005, Францыя) — беларускі мастак і сьпявак.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Чыце ў сям’і чыгуначнага служачага, выхадца з Друі. Бацька быў прызваны на Першую сусьветную вайну, адкуль не вярнуўся. У 1922 годзе з маці вярнуўся ў Беларусь. Вучыўся ў гімназіі імя Л. Сапегі ў Друі, пазьней у Кансэрваторыі імя М. Карловіча ў Вільні па клясе опэрнага вакалу.

Адначасова займаўся маляваньнем, удзельнічаў у выставах Таварыства незалежных мастакоў. Быў знаёмы з Фэрдынандам Рушчыцам, Язэпам Драздовічам, Пётрам Сергіевічам.

Другая сусьветная вайна перапыніла навучаньне. У 1945 годзе апынуўся ў Францыі, працаваў на складзе паліва звычайным рабочым. Паступіў у Парыскую кансэрваторыю, дзе вучыўся пад кіраўніцтвам прафэсара Бэрнаці, аднак немагчымасьць атрымаць стыпэндыю змусіла адмовіцца ад навучаньня. Сьпяваў і маляваў прыватна. З часам стаў удзельнікам найважнейшых мастацкіх выставаў, што ладзіліся ў Парыжы, атрымоўваў узнагароды. Меў пэрсанальную выставу, ладжаную БІНіМам у Нью-Ёрку. Тэмы твораў у яго былі ў асноўным беларускія.

## Крыніцы

## Літаратура
* Барыс Сачанка «Беларуская эміграцыя», 1991

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чыце
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Беларускія опэрныя сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Беларусы ў Францыі
Катэгорыя:Памерлі ў Францыі
Катрымаўшчына

**Катры́маўшчына** (таксама — *Катрымаўшчы́на, Катры́маўшчызна*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Бярэзіны. Уваходзіць у склад Канвеліскага сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзіцца ў зоне пагранічнага кантролю.

## Назва

Гандарым (Gondarim) і Рымігунда (Rimigunda) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гунд- (-гунт-, -кунт-) (імёны ліцьвінаў Гунтар, Вігунт, Вірконт; германскія імёны Guntar, Wigunt, Werecundus) паходзіць ад гоцкага gunþs 'бойка, бітва', а аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) — ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'.

## Насельніцтва
* 2009 год — 25 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Канвеліскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Конь БоДжэк

**«Конь БоДжэк»** () — амэрыканскі анімацыйны трагікамэдыйны сэрыял пра былую зорку шоу-бізнэсу, антрапаморфным кані БоДжэку, створаны Рафаэлям Бобам-Ўоксбэргам для каналу Netflix, які пачаўся 22 жніўня 2014 году. 28 ліпеня 2015 быў замоўлены трэці сэзон, які выйшаў 22 ліпеня 2016. 22 ліпеня 2016 Netflix анансаваў чацьвёрты сэзон, які выйшаў 8 верасня 2017 году. 21 верасьня 2017 году сэрыял быў працягнуты на пяты сэзон, які выйшаў 14 верасьня 2018 году. 30 кастрычніка 2018 году быў падоўжаны на шосты сэзон, першая частка якога выйшла 25 кастрычніка 2019 году, а другая — 31 студзеня 2020 году й завяршыла сабой сэрыял; абедзьве часткі складаюцца з 8 эпізодаў.

Дзяяньне адбываецца ў сьвеце, які населены антрапаморфнымі жывёламі й людзьмі. Большая частка сюжэту адбываецца ў Лос-Анджэлесу. БоДжэк — зорка сытуацыйнай камэдыі, папулярнага ў канцы 80-х — пачатку 90-х гадоў. На пачатак падзеяў сэрыялу БоДжэк перажывае крызіс сярэдняга ўзросту. У спробах вярнуць былую папулярнасьць й любоў публікі БоДжэк спрабуе напісаць аўтабіяграфічную кнігу, аднак не спраўляецца з гэтым з прычыны ўласнай ляноты, а пасьля дамаўленьняў агэнта й выдаўца ён наймае пісьменьніка *Дыяну Нгуен*, якая праводзіць зь ім шмат часу, робячы інтэрвію, пазнаючы аб яго мінулым і працы ў сэрыялу. Апасьля паміж імі ўзьнікае сымпатыя. Сюжэт падаецца ўперамешку з успамінамі БоДжэка і яго цяперашнім становішчам. Да канца першага сэзона ўся сюжэтная лінія аб’ядноўваецца й глядач бачыць поўную стужку жыцьцёвага шляху Каня БоДжэка.

Катэгорыя:Тэлесэрыялы ЗША
Катэгорыя:Арыгінальныя праграмы Netflix
Беларуская асацыяцыя штучнага інтэлекту

**Беларуская асацыяцыя штучнага інтэлекту** (, ) — беларускае згуртаваньне навукоўцаў у вобласьці дасьледаваньняў й разьвіцьця штучнага інтэлекту.

## Гісторыя
4 лістапада 1992 году прайшоў устаноўчы зьезд *Беларускае асацыяцыі штучнага інтэлекту*. На зьезьдзе прысутнічала 47 чалавек. Прэзыдэнтам БАШІ быў абраны Уладзімер Галянкоў.

27 студзеня 1993 году быў зарэгістраваны Статут Беларускае асацыяцыі штучнага інтэлекту, у якім гаварылася, што асноўнымі мэтамі БАШІ зьяўляюцца:
* Аб’яднаньне спэцыялістаў, прафэсійная дзейнасьць якіх зьвязана з дасьледаваньнямі й распрацоўкамі ў галіне штучнага інтэлекту, інтэграцыі айчынных працаў у гэтай галіне з сусьветным навуковым працэсам;
* Судзейнічаньне развіцьцю ў Рэспубліцы Беларусь навуковых дасьледаваньняў па праблемах штучнага інтэлекту і яго прыкладаньняў, стварэньню новых тэхнлёгіяў на аснове дасягненьняў у гэтае галіне, паскарэньню ўкараненьня вынікаў даследаваньняў у народную гаспадарку;
* Судзейнічаньне ўмацаваньню навуковых, культурных і справавых кантактаў паміж беларускімі й замежнымі дзяячамі навукі й тэхнікі, а таксама арганізацыямі, якія спэцыялізуюцца ў вобласьці штучнага інтэлекту.

Асноўная праца асацыяцыі была сканцэнтраваная на адкрыцьці спэцыяльнасьці «Штучны інтэлект» у Рэспубліцы Беларусь й фарміраваньні адпаведных катэдраў у ВНУ для падрыхтоўкі спэцыялістаў у гэтай галіне.
Вынікам работы асацыяцыі стала адкрыццё спецыяльнасці «Штучны інтэлект» у Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі і стварэнне кафедры інтэлектуальных інфармацыйных тэхналёгіяў.

У 1995 годзе асацыяцыя па шэрагу незалежных чыньнікаў прыпыніла ажыцьцяўленне сваёй дзейнасьці.

31 ліпеня 2018 году асацыяцыя адрадзілася пад новай назвай — *«Беларускае грамадзкае аб’яднаньне спэцыялістаў у галіне штучнага інтэлекту»*. А 5 верасьня 2018 гаду аб’яднанне было афіцыйна зарэгістравана ў Міністэрстве юстыцыі.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Штучны інтэлект
Людажэрца

**Людажэ́рца** — істота, якая ўжывае ў ежу чалавечае мяса:
* Людажэрца — тое ж, што канібал.
* Жывёла-людажэрца — жывёла, здольная пры выпадку зьесьці чалавека.
* Расьліна-людажэрца — мітычная драпежная расьліна, здольная злавіць і зьесьці чалавека.

Фільмы:
* «Людажэрца» — кінафільм, 1987; Польшча; рэжысэр Лукаш Выленжалак.
* «Людажэрца» — кінафільм, 1991; СССР; рэжысэр Генадзь Зэмель.
* «Людажэрца» — кінафільм, 1999; Чэхія, Вялікабрытанія, ЗША; рэжысэр Антонія Бёрд.
Білі

**Білі́** — вёска ў Беларусі, на рацэ Жыжме. Уваходзіць у склад Канвеліскага сельсавету Вярэнаўскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзяцца ў зоне пагранічнага кантролю.

## Назва

Біла, пазьней Біль (Bilo, Biel) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 2009 год — 4 жыхары

## Крыніцы

Катэгорыя:Канвеліскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вярэнаўскага раёну
Ягор Жукаў

**Ягор Сяргеевіч Жукаў** (,  28 ліпеня 1998) — расейскі студэнт у Вышэйшае школы эканомікі й палітычны актывіст, вядучы праграмы "Условно ваш" на радыё "Эхо Москвы". Падчас маскоўскіх пратэстаў у 2019 годзе стаў *«новым тварам нязгоды ў Маскве»* для сваіх відэа на YouTube у падтрымку пратэстоўцаў і іх прычыну супраць карумпаваных расейскіх выбараў і крытыку дзеяньняў паліцыі падчас мітынгаў. 1 жніўня 2019 году ён быў арыштаваны й абвінавачаны ў масавых беспарадках падчас несанкцыянаванае акцыі ў Маскве. 6 сьнежня ён быў асуджаны на тры гады ўмоўна — мякчэй, чым чакалася — пасьля шырокае грамадзкае падтрымкі. Перш чым вынесьці прысуд, ён выступіў з заявай аб адказнасьці й любові ў расейскім грамадзтве, кантрастуючы гэтыя ідэалы з самадзяржаўем расейскага ўрада і дэгуманізацыяй яго грамадзян. Рэпер Oxxxymiron прапанаваў выпусьціць яго пад заклад, а таксама ўдзельнічаў разам зь ім у актывісцкіх дзеяньнях у інтэрнэце.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маскве
Заяц-лазовік

**За́яц-лазо́вік** — прыродная помесь зайца-беляка з зайцам-русаком.

Мае меншы памер і цямнейшае адценьне, чым заяц-русак. Іншыя назвы: сінюга, заяц-тумак. У Беларусі рэдка трапляецца на ўзьлесках і пералесках, нізінных дзялянках ельнікаў, у хмызьняках і на балотах.

## Крыніцы

Катэгорыя:Зайцападобныя
Катэгорыя:Гібрыды