open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Мэдаль «Беларускія Вэтэраны на Чужыне»

**Мэдаль «Беларускія Вэтэраны на Чужыне»** — узнагарода зацьверджаная Прэзыдэнтам БЦР Радаславым Астроўскім для колішніх змагароў за волю Беларусі. Мэдаль быў  зацьверджаны да 30-годзьдзя знаходжаньня БЦР  у ЗША.

## Мінуўшчына
10 кастрычніка (паводле Мазырэца 10-14 кастрычніка) 1976 году Радаслаў Астроўскі (за тыдзень да сваёй сьмерці) зацьвердзіў тры ўзнагароды БКА. Трэцяй зь іх, паводле парадку пераліку, быў Мэдаль «Беларускія Вэтэраны на Чужыне».

Усе тыя ўзнагароды выкарыстоўваліся для ганараваньня беларусаў з шэрагу прыхільнікаў Беларускай Цэнтральнай Рады на эміграцыі. Разам з тымі мэдалямі выдаваліся дыплёмы. Мэдаль «Беларускія Вэтэраны на Чужыне» прызначаўся для «*ўдзельнікаў [[Беларускі паваенны антысавецкі супраціў (1944—1957)|збройнага змаганьня]] за дзяржаўную незалежнасьць [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Рэспублікі]]*».

## Апісаньне
Мэдаль меў жоўтую стужку, у цэнтры круглага знаку зьмяшчаўся шчыт з выявай шасьціканцовага крыжа й англамоўным напісам «*B.V. in exile*» (B.V. — **B**yelorussian **V**eterans, беларускія вэтэраны), а па канце — дзьве ляўравыя галінкі й тры зоркі ўверсе. На адваротным баку напіс у 5 радкоў: «*Беларускія вэтэраны на чужыне [[Беларуская цэнтральная рада|БЦР]]*». Вырабляўся мэдаль з бронзы.

## Цікавінкі

* Паасобнік Мэдаля «Беларускія Вэтэраны на Чужыне» захоўваецца ў Беларускім інстытуце навукі і мастацтва.

## Вонкавыя спасылкі

* Значкі, жэтоны, мэдалі
* Мазырэц Ц. Узнагароды Беларусі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:1976 год у ЗША
Катэгорыя:Узнагароды Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Цімашэнка

**Цімашэ́нка** — прозьвішча.

Носьбіты:
* Аляксандар Цімашэнка (нар. 1958) — беларускі біяфізык;
* Аляксей Цімашэнка (нар. 1986) — беларускі футбаліст;
* Юлія Цімашэнка (нар. 1960) — украінская дзяржаўная дзяячка.
Мікалай Грынько

**Мікала́й Рыго́равіч Грынько́** (22 траўня 1920, Хэрсон — 10 красавіка 1989, Кіеў) — савецкі актор тэатру і кіно.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў Хэрсоне ў сям’і актораў РСПТ (Рабочы-сялянскі пэрасоўны тэатар) ва УССР.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны служыў стралком-радыстам на бамбавіках далёкага дзеяньня, быў камсоргам палка.

З 1946 году — актор Запаросскага драматычнага тэатру імя М. Шчорса, актор Ужгарадзкага музычна-драматычнага тэатру. У 1949 годзе скончыў тэатральную студыю пры Запароскім тэатры.

## Літаратура
* Ю. Репик. Николай Гринько: Талисман Андрея Тарковского // «Советский экран». — 1990. — № 2.

## Вонкавыя спасылкі
* Николай Гринько. ''Басина Наталья''. Новейшая история отечественного кино. 1986—2000.

Катэгорыя:Савецкія акторы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Хэрсоне
Катэгорыя:Памерлі ў Кіеве
Аляксандар Цімашэнка

**Алякса́ндар Віке́нцьевіч Цімашэ́нка** (1958, Побалава, Рагачоўскі раён, Гомельская вобласьць, цяпер Беларусь) — беларускі біяфізык.

Доктар біялягічных навук (1998), ляўрэат Дзяржаўнай прэміі Беларусі (2000).

## Жыцьцяпіс
У 1980 годзе скончыў Беларускі дзяржаўны ўнівэрсытэт, дзе стаў выкладаць. У 1998 годзе абараніў доктарскую дысэртацыю. У 1999 годзе перайшоў на працу ў Інстытут фотабіялёгіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. У 2000 годзе атрымаў Дзяржаўную прэмію Беларусі. У 2001 годзе пераехаў у Канаду.

## Навуковая праца
Вывучыў біялягічную ролю монааксыду азоту, лекцінаў жывёльнага і расьліннага паходжаньня, церазмэмбраннай перадачы сыгналаў у здаровых і пухлінных вузах, малекулярнага ўзаемадзеяньня між вузамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рагачоўскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія біёлягі
Катэгорыя:Дактары біялягічных навук
Катэгорыя:Ляўрэаты Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Біяфізыка
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Саша 3%

**Са́ша 3%** — палітычны мэм, так называлі Аляксандра Лукашэнку падчас выбарчай кампаніі прэзыдэнта Беларусі ў 2020 годзе.

## Разьвіцьцё
У Беларусі напярэдадні прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году сацыяльнае апытаньне на рэйтынг палітыкаў было забаронена.

Але ў канцы траўня 2020 году, перад забаронай, папулярныя беларускія выданьні Onliner.by і Tut.by, а таксама некалькі іншых тэлеграм-каналаў правялі некалькі он-лайн-апытаньняў. Паводле апытаньня, Лукашэнка набраў толькі 3%.

У чэрвені зьявіліся іншыя варыянты: *сыход 3%* і *ПСЫХО3%*. Супрацоўнікі міліцыі і мэдыкі пачалі фатаграфавацца з сымбалем 3% і разьмяшчаць здымкі ў Інтэрнэце. Некаторыя аўтазаправачныя станцыі прапанавалі зьніжку 3%, намякаючы на ​​рэйтынг А. Лукашэнкі.

Мэм шырока выкарыстоўваўся падчас акцый пратэсту 2020 году.

## Рэакцыя Лукашэнкі
У інтэрвію Лукашэнка папрасіў не называць яго прусаком і Саша 3%. Ён заявіў, што рэйтынг прэзыдэнта ня можа быць такім нізкім, і папрасіў яго не называць рознымі мянушкамі, бо не называў нікога імёнамі.

## Глядзіце таксама

* Стоп таракан!

## Крыніцы

Катэгорыя:2020 год у Беларусі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2020 годзе
Катэгорыя:Выбары ў Беларусі
Катэгорыя:Палітычныя лёзунгі
Катэгорыя:Мэмы
Катэгорыя:Прэзыдэнцкія выбары ў Беларусі 2020 году
Бой у Мараварскай цясьніне

**Бой у Марава́рскай цясьні́не** — аўганска-савецкі бой, які адбыўся 21 красавіка 1985 году ў аўганскай правінцыі Кунар.

## Перадумовы
У сакавіку 1985 году 5-я брыгада спэцпрызначэньня накіравала свой 334-ы атрад на Аўганска-савецкую вайну з Мар'інай Горкі (Беларуская ССР). Па прыбыцьці атрад перайменавалі ў 5-ы асобны мотастралковы батальён і разьмясьцілі ў Асадабадзе каля мяжы з Пакістанам. 19 красавіка 1985 году камандзір батальёну Віктар Цярэнцьеў выведаў пра назіральны пост Ісламскага саюзу змагароў Аўганістану ў пасёлку Сангам за 3 км ад свайго разьмяшчэньня. 20 красавіка маёр Цярэнцьеў накіраваў у пасёлак 1-ю роту капітана Мікалая Цэбрука.

## Засада
У ноч на 21 красавіка 1985 году 1-я рота 5-га мотастралковага батальёну безвынікова прачасала пасёлак Сангам у Мараварскай цясьніне і рушыла далей углыб цясьніны да вёскі Дарыдам. Там рота разьбілася на 4 групы, якія перасьледвалі паставых аўганскіх паўстанцаў. Пры ўцёках паўстанцы адсеклі і абкружылі 2 групы — лейтэнанта Мікалая Кузьняцова і Аляксандра Каценкі. У абодвух групах хутка скончыліся боепрыпасы. Кузьняцоў і 7 жаўнераў падарвалі сябе гранатамі, каб пазьбегнуць палону. Сярод 29 забітых савецкіх вайскоўцаў апынуўся і камандзір 1-й роты Мікалай Цэбрук, які быў застрэлены ў шыю пры набліжэньні да вёскі Дарыдам.

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўганская вайна (1979—1989)
Катэгорыя:Падзеі 1985 году
Катэгорыя:Бой
Катэгорыя:Бітвы СССР
Катэгорыя:21 красавіка
Юзу

**Юзу** — гібрыд мандарына і ічанскай папэды.

Плод мае бугрыстую скурку жоўтага або зялёнага адценьня. Таксама плод мае кіслы смак і ўзбуджальны цытрусавы водар. Назву японскі лімон атрымаў, калі ў VII стагодзьдзі будыйскія манахі завезьлі яго ў Японію з мацерыка. Дагэтуль меў пашырэньне ў Карэі і Кітаі.

## Выкарыстаньне
Юзу пераважна выкарыстоўваюць у якасьці аддушкі. Цэдру юзу дадаюць у якасьці заправы ў суп місо і локшыны, мясныя і рыбныя стравы. Таксама на аснове цэдры вырабляць джэм, дэсэрт, напой і сыроп. Кіслы і духмяны сок юзу выкарыстоўваюць замест воцату ў падліве понзу. На зімовае сонцастаяньне ў Японіі прымаюць ванну з пладамі юзу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гібрыды цытрусавых
Катэгорыя:Флёра Азіі
Чырвоны жонд (1990-я)

**Чырвоны жонд** — грамадзкая арганізацыя, заснаваная ў пачатку 1990-х ў Менску , .

Арганізацыя дэ-факта спыніла дзейнасьць у 1994 і была захоплена ў 1995 анархістамі і прыхільнікамі партыі аматараў піва, пасьля чаго Чырвоны жонд выступаў супраць усіх партыяў, якія толькі маніпулуюць моладзьдзю ў сваіх вузкапартыйных інтарэсах. Актыўна дзейнічала да спыненьня свайго існаваньня ў 2000 г.

Арганізацыя заснавала газэту Навінкі, якая афіцыйна выдавалася з 1998 па 2003.

## Глядзіце таксама

* Партыяі аматараў піва
* Фэдэрацыя Анархістаў Беларусі
* «Навінкі» — беларуская палітыка-сатырычная газэта, адзінае ў сьвеце афіцыйна зарэгістраванае анархісцкае пэрыядычнае выданьне.

## Крыніцы


Катэгорыя:Анархізм у Беларусі
Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Анархісцкія арганізацыі
Фэдэрацыя анархістаў Беларусі

**Фэдэрацыя Анархістаў Беларусі** (*ФАБ*, ) — свабоднае аб’яднаньне шэрагу анархісцкіх груп і разнастайных антыаўтарытарных і лібэртарных ініцыятываў, абсалютна аўтаномных у сваёй дзейнасьці, актывісты якіх салідарны і выступаюць ад імя ФАБ.

## Глядзіце таксама

* «Анархія» — беларуская незарэгістраваная газэта.
* «Чырвоны Жонд» — афіцыйна зарэгістраваная анархічная групоўка.
* «Навінкі» — беларуская палітыка-сатырычная газэта, адзінае ў сьвеце афіцыйна зарэгістраванае анархісцкае пэрыядычнае выданьне..

## Крыніцы


Катэгорыя:Анархізм у Беларусі
Катэгорыя:Жнівень 1992 году
Катэгорыя:Палітычныя арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Грамадзкія арганізацыі Беларусі
Катэгорыя:Анархісцкія арганізацыі
Катэгорыя:1992 год у Беларусі
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1992 годзе
Санталавыя

**Санталавыя** (Santalaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 43 родаў і 1000 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — травы ці хмызьнякі, радзей дрэвы, звычайна каранёвыя геміпаразыты, зрэдку паветраныя паўпаразыты (*Dendrotrophe* і *Phacellaria*), ў асноўным голыя, радзей валасатыя, валасы простыя. Лісьце звычайна чарговае (супратыўнае ў *Buckleya*), часам лускападобнае (адсутнічае ў *Phacellaria*), суцэльнае, прылісткі адсутнічаюць. Кветкі ў суквецьці або (рэдка) адзіночныя, двухполыя або аднаполыя, вельмі дробныя, маюць 3–6(8) лісьцікаў. Плоды — арэх, касьцянка. Насеньне 1.

## Арэал
Распаўсюджваньне: ва ўсім сьвеце, але ў значнай ступені — тропікі.

## Крыніцы
Чырвоны жонд

Назву **Чырвоны жонд** маюць:

## Палітычныя арганізацыі

* Чырвоны жонд (Літоўскі правінцыйны камітэт, ЛПК) — незалежніцкая арганізацыя XIX стагодзьдзя па падрыхтоўке і кіраўніцтве паўстаньнем, якой кіраваў Кастусь Каліноўскі.
* Чырвоны жонд — дзейнічалае ў 1990-я афіцыйна зарэгістраваная беларуская грамадзкая арганізацыя, захопленая ў 1995-м анархістамі.
Санталакветныя

**Санталакветныя** (Santalales) — парадак кветкавых (Angiosperms) расьлінаў, які зьмяшчае 7 сямействаў і каля 2373 віды. Распаўсюджаныя амаль ва ўсім сьвеце, пераважна ў тропіках і субтропіках. Многія зь членаў парадка — расьліны-паразыты, у асноўным паўпаразыты.

## Крыніцы


Катэгорыя:Двухдольныя
Ваўкалата

**Ваўкала́та** (; *Валкалата*) — вёска ў Беларусі, у Докшыцкім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ваўкалацкага сельсавету.

## Геаграфія
Знаходзіцца за 22 км у кірунку на захад ад места Докшыцаў, за 219 км ад Віцебску, за 19 км ад чыгуначнай станцыі Параф’янава.

## Мінуўшчына
Упершыню згадваецца ў 1522 годзе як частка маёнтку Эльжбэты Багданаўны, удавы Мікалая Радзівіла.Паводле дакумента з 1522 года, Мікалай Радзівіл атрымаў Ваўкалаты ад вялікага князя Аляксандра, гэта значыць не пазней за 1506 год. У XVII стагодзьдзі — мястэчка ў Ашмянскім павеце. У 1793 годзе — у Докшыцкім павеце, з 1802 року ў Вялейскім павеце Расейскай імпэрыі. З 1861 року — цэнтар воласьці. У 1921—1939 роках Ваўкалата ў складзе Польскай Рэспублікі. З 1940 року — цэнтар сельсавету ў Дунілавіцкім, з 1960 року — у Глыбоцкім, з 1962 року — у Пастаўскім раёнах. З 1966 року знаходзіцца ў Докшыцкім раёне.

## Насельніцтва
* 1886 — 246 жыхароў.
* 1970 — 374 жыхары.
* 1995 — 404 жыхары, 160 двароў.

## Турыстычная інфармацыя
* Касьцёл сьвятога Яна Хрысьціцеля (XVIII стагодзьдзе) — 
* Карчма
* Сядзіба
* Польскія вайсковыя могілкі
* Капліца-надмагільле на могілках

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 44.
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Ваўкалацкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Докшыцкага раёну
Катэгорыя:Мястэчкі Віленскага ваяводзтва
Марш за свабоду (Горадня, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Горадні, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Да акцыі
Пасьля абеду на плошчы Савецкай ў Горадні пачалі зьбірацца людзі. Яны ішлі парамі, сем’ямі, суполкамі, працоўнымі калектывамі і па адзіночцы. У руках у іх разьвяваліся бел-чырвона-белыя сьцягі, дзеці несьлі белыя балёнікі, валянтэры раздавалі ваду. Пажылыя людзі і сем’і зь дзецьмі разьмясьціліся ў сквэры ў цені дрэваў. Адтуль даносілася музыка. Нехта слухаў Віктара Цоя «*Перемен*», у кагосьці з калёнкі грала песьня «*[[Try čarapachi|Тры чарапахі]]*» і «Разбуры турмы муры». Праяжджалі міма самаходы сыгналілі, гарадзенцы ў адказ паказвалі знак перамогі «V» ці проста махалі рукамі. Тутэйшыя мелі адчуваньне масавага сьвята.

## Хада акцыі
Пасьля 14-й гадзіны з боку гарадзенскага Фарнага касьцёла вышыхтавалася калёна маршнікаў. На чале яе былі ксядзы. У іх у руках былі абразы й плякаты: «*Дакуль мы маем трымацца праўды? Да канца, як і [[Езус Хрыстос|Хрыстос]]*», «*Няхай сыдзе Дух Сьвяты і абновіць аблічча зямлі! Гэтае зямлі!*». На акцыі таксама былі працаўнікі «Горадні Азоту», «Хімвалакна», «Белкарду», Гарадзенскага мясакамбінату і працаўнікі культуры, лекары.

Пратэстоўцы ішлі цэнтральнымі вуліцамі, несучы над сабой 70-мэтровы бел-чырвона-белы сьцяг. Прайшоўшы вуліцаю Карла Маркса, калёна выйшла на вуліцу Будзёнага, адтуль згарнула на вуліцу Ажэшкі, і выйшла на плошчу Леніна. На плошчы на імправізаванай сцэне пачаўся мітынґ, дзе працаваў «свабодны мікрафон». На сцэне прамаўляў шмат хто, у тым ліку Віктар Шумель, у адказ якому гарадзенцы скандавалі «*Новы мэр!*» (). Ён прамаўляў:Вы не адны. Нас 97%. Заўтра ўсе ідэоляґі паедуць па прадпрыемствам і пачнуць гаворыць, што вы падрываеце эканоміку. Ня верце ім! Гэта ня вы дрэнныя, гэта яны дрэнныя — яны падманваюць нас! Калі ласка, не спыняйцеся. Зразумейце: удзень бастоўка, увечары — мітынґ! І толькі так! Не паддавайцеся эйфарыі — мы яшчэ не перамаглі, мы толькі на лініі фронту.
На плошчы гарадзецы таксама скандавалі: «*У турму!*» ().

На сканчэньні мітынґу перад гарадзенцамі выступіў музыка з гурту «DZIECIUKI» Алесь Дзянісаў.

## Патрабаваньні
На імправізаванай сцэне на плошчы Леніна гарадзенцы агучылі свае патрабаваньні:

* *Адстаўка [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]];*
* *Вызваленьне ўсіх палітвязьняў;*
* *Адстаўка й арышт кіраўніцтва [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|МУС]] за ґвалт на мірных акцыях;*
* *Адстаўка й арышт чальцоў ЦВК на чале зь [[Лідзія Ярмошына|Лідзіяй Ярмошынай]];*
* *Стварэньне рады народнага даверу, у якую ўвойдуць і органы дзяржаўнай улады;*
* *Гарантаваньне свабоды мірных сходаў у любым месцы [[Горадня|Горадні]];*
* *Апраўданьне асуджаных за мірныя акцыі;*
* *Вяртаньне сплачаных штрафаў.*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Мірна, адзіа й неверагода прыгожа: у Горадні «Марш салідарнасьці» сабраў, здаецца, 40 тысяч гарадзенцаў
* У Горадні на мітынг сабраліся каля 30 тысяч чалавек

Катэгорыя:2020 год у Горадні
Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Марш за свабоду (Берасьце, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Берасьці, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Хада акцыі
Калёна пратэстоўцаў са споклічамі «Лукашэнка, сыходзь!» (), «*[[Верым, можам, пераможам]]*», «*[[Жыве Беларусь!]]*» увайшла на плошчу Леніна, дзе паўтары гадзіны чакала, калі на ёй зьявіцца старшыня гарвыканкаму Аляксандар Рагачук. Разам зь ім да мікрафона падышлі начальнік УУС Аляксандар Астрэйка, начальнік абласнога ўпраўленьня Сьледчага камітэту Руслан Сычоў, пракурор Берасьця Андрэй Валадзько. Яны спрабавалі супакоіць берасьцейцаў, аднак іх спробы былі безвыніковыя, і ім крычалі «*У адстаўку!*», «*Сыходзь!*», «*Зьнімайце пагоны!*», «*Ганьба!*», «*Фашысты!*». Міліцыю пратэстоўцы сустракалі гулам і выкрыкамі «*Забойцы!*» ().

Пасьля выступу грэка-каталіцкага сьвятара Ігара Кандрацьева, які падтрымаў патрабаваньні мітынґоўцаў, Аляксандар Рагачук сыйшоў адтуль. У натоўпе прайшла чутка, што цяпер на плошчу прывязуць вызваленых. Калі гэтага не адбылося, шэсьце накіравалася ў бок СІЗА.

На перамовы з начальнікам СІЗА выйшаў былы камандзовец , падпалкоўнік запасу Валеры Сахашчык — мітынгоўцы хацелі запусьціць дэлеґатаў у СІЗА, каб паглядзець, як там утрымліваюцца затрыманыя. У размове высьветлілася, што начальнік СІЗА служыў у брыгадзе пры Сахашчыку й зь цяплом яго ўспамінае. Аднак пусьціць дэлеґатаў адмовіўся, бо, як сам адзначыў, ня меў права вырашаць гэтае самастойна.

Таксама туды прыехалі прадстаўнікі пракуратуры й суду. Пратэстоўцы скандавалі «*Выпускай!*». Адвакаты Берасьцейскай абласной калегіі адвакатаў даведаліся, што ёсьць рашэньне Генпракуратуры аб датэрміновым спыненьні выкананьня рашэньняў суду аб адміністрацыйным арышце.

А 20-й гадзіне быў вызвалены першы вязень, у якога ніякіх пашкоджаньняў не было. Пратэстоўцы пачалі скандаваць «*Выпускай усіх!*» (). Да поўначы было вызвалена 68 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі
* «І мы адсюль не сыйдзем!» На шматтысячным мітынгу ў Берасьці патрабавалі вызваліць вязьняў, прызнаць Ціханоўскую прэзыдэнтам і звольніць мэра

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:2020 год у Берасьці
Марш за свабоду (Гомель, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Гомлі, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Хада акцыі
Людзі зьбіраліся каля цырка. Калі яны перасталі там памяшчацца, пратэстоўцы адправіліся на плошчу Леніна. У выніку калёна зь мірных маршнікаў расьцягнулася на два кілямэтры. Самаходы бяз стомы сыгналілі пратэстоўцам, а ДАІшнікі не зважалі на гэтае.

Частка калёны пайшла да аблвыканкаму, але да людзей так ніхто і ня выйшаў. Пратэстоўцы вярнуліся на плошчу. Да 16-й гадзіны, паводле TUT.BY, там сабралося ня менш за 20 тысячаў чалавек.

Каля помніка Леніну працаваў «свабодны мікрафон», любы ахвотнік мог распавесьці пра набалелае. Казалі ў асноўным пра асуджэньне жорсткасьці ў дачыненьні да мірных дэманстрантаў у Менску й Берасьці.

Людзі скандавалі: «*Сыходзь!*» (), «*[[Верым, можам, пераможам!]]*», «*[[Жыве Беларусь!]]*», сьпявалі Цоя. А потым на галоўнай плошчы Гомеля ўзьнялі бел-чырвона-белы сьцяг.

Пасьля 20-й гадзіны людзі, ужо па традыцыі, усталі каля цырка. Усе ў прыўзьнятым настроі, весяліліся, сьпявалі й танчылі. Бліжэй да 23-й гадзіны места прыціхла.

## Вонкавыя спасылкі
Чырвона-белы сьцягшток і шчасьлівыя беларусы. Як прайшоў восьмы дзень пратэстаў у Гомлі

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:2020 год у Гомлі
Аношкі (Вялейскі раён)

**Аношкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

30 кастрычніка 2009 году вёска перададзена ў склад Сьцешыцкага сельсавету, пасьля ліквідацыі якога 28 траўня 2013 году зноў вернутая ў склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 424 чалавекi
* 1921 год — 317 чалавек
* 1866 год — 229 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Марш за свабоду (Баранавічы, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Баранавічах, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Да акцыі
Абвесткі пра збор людзей зьявіліся ў гарадзкіх тэлеграм-каналах напярэдадні. Месца збору ў іх розьнілася. Нехта прапаноўваў сабрацца каля Лядовага палаца, а 13:00, нехта — а 14 гадзіне каля гарвыканкаму.

## Хада акцыі
Некалькі тысячаў чалавек сабраліся а 13-й гадзіне каля Лядовага палацу, на праспэкце Савецкім. Калёна рушыла па ходніках ў бок плошчы Леніна. Побач ехалі машыны зь бел-чырвона-белымі сьцягамі. Калі людзі вышлі на вуліцу Савецкую, дзе абмежаваны рух транспарту, дык выйшлі на брукаванку і разгарнулі два бела-чырвона-белыя сьцягі даўжынёй больш за 30 мэтраў, якія прынесьлі на руках да плошчы Леніна.

На плошчы Леніна недзе пасьля 12-й гадзіны пачалі таксама зьбірацца людзі з балёнікамі й нацыянальнымі сьцягамі. Ужо пасьля 13-й гадзіны іх было больш за тысячу. Недзе а 13.30 на плошчу выйшла калёна баранавіцкіх мэдыкаў (300-500 чалавек), якая несла плякаты з патрабаваньнямі спыніць гвалт і правядзеньня новых выбараў. Мэдыкі скандавалі «*Сыходзь!*» () і «*[[Жыве Беларусь!]]*». Калёна лекараў прайшла вуліцаю Леніна, да стадыёна, пасьля чаго перайшла вуліцу і вярнулася на плошчу да помніка Леніна.

На плошчу прыехалі ці прывезьлі 4 аўтамабілі, якія былі разгромленыя міліцыяй у ноч на 11 жніўня падчас падаўленьня пратэстаў.

Прыкладна а 14-й гадзіне калёна, што ішла ад Лядовага палаца дасягнула плошчы. пратэстоўцы аб*ґ*ядналіся. З прычыны ненаяўнасьці ніякіх бачных арганізатараў, натоўп скандаваў: «*Жыве Беларусь!*», «*Сыходзь!*», «*Выпускай!*», «*[[Верым, можам, пераможам!]]*».

На флагштоку каля помніка Леніну былі вывешаныя бел-чырвона-белыя сьцягі й балёнікі.

Ніхто з кіраўніцтва мястэчка да людзей не выйшаў.

У гэты дзень на плошчы адначасова знаходзілася ад 8600 да 9500 чалавек.

## Патрабаваньні

На плошчы Леніна жыхары гораду агучылі свае патрабаваньні:

* *Адстаўка [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]];*
* *Вызваленьне ўсіх палітвязьняў;*
* *Адстаўка й арышт кіраўніцтва [[Міністэрства ўнутраных справаў Рэспублікі Беларусь|МУС]] за ґвалт на мірных акцыях;*
* *Адстаўка й арышт чальцоў ЦВК на чале зь [[Лідзія Ярмошына|Лідзіяй Ярмошынай]];*
* *Стварэньне рады народнага даверу, у якую ўвойдуць і органы дзяржаўнай улады;*
* *Гарантаваньне свабоды мірных сходаў у любым месцы [[Баранавічы|Баранавіч]];*
* *Апраўданьне асуджаных за мірныя акцыі;*
* *Вяртаньне сплачаных штрафаў.*

## Галерэя

2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 001.jpg
2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 11.jpg
2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 000.jpg
2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 14.jpg

2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 06.jpg
2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 01.jpg
2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 04.jpg
2020 Belarusian protests — Baranavichy, 16 August 10.jpg


## Крыніцы

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:Гісторыя Баранавічаў
Марш за свабоду (Магілёў, 2020)

**Марш за свабо́ду** — найбуйнейшая акцыя пратэсту ў Магілёве за часам кіраваньня Лукашэнкі, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Хада акцыі
Пратэстоўцы пачалі зь мітынґу на плошчы Леніна і традыцыйнага для чатырох дзён пратэсту «ланцуга» супраць ґвалту, які ўтварылі абапал праезнай часткі праспэкту Міру. Упершыню за час пратэсту сярод бел-чырвона-белых сьцягоў былі афіцыйныя. На мітынґу выступалі тутэйшыя лідэры апазыцыі. Ён праходзіў пад помнікам Леніну і каля аблвыканкаму. На пляцоўцы таксама заўважылі журналістаў зь дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі «Магілёў». Яны здымалі падзею на відэа.

На тым мітынґу пратэстоўцы патрабавалі адстаўкі Лукашэнкі і вяртаньня ў краіну законнага, на іхную думку, прэзыдэнта — Сьвятланы Ціханоўскай. Мітынґоўцы, якія сабраліся пад помнікам Леніну, скандавалі «*[[Жыве Беларусь!]]*», «*Сыходзь!*», «*Ганьба!*», «*Трыбунал!*». На плошчы Леніна на той момант сабралося больш за 5 тысячаў чалавек.

### Марш
Затым шматтысячная калёна рушыла цэнтральнай вуліцай гораду Першамайскай у Задняпроўе да Палацу вобласьці. Маршнікі прыйшлі да сквэру ля Палацу вобласьці і Лядовага палацу. Колькасьць удзельнікаў вагалася ўжо ад 7 да 10 тысячаў, паводле Радыё Свабоды. Частка ўдзельнікаў утварыла паабапал праезнай часткі праспэкту Пушкіна ланцуг і вітала самаходнікаў. Бальшыня разышлася па сквэры, адпачывала пасьля трохкілямэтровага маршу ад плошчы Леніна. Многія трымалі плякаты — за мірныя перамены, з патрабаваньнем справядлівых выбараў, з тэкстам «*[[Аляксандар Лукашэнка|Лукашэнка]] ня наш [[Прэзыдэнт Беларусі|прэзыдэнт]]*». Нямала было палітычных шаржаў. Самаходнікі падвозілі людзям ваду. Панавала сьвяточная абстаноўка.

Інцыдэнтаў пад час акцыі не было. Час ад часу па праезнай частцы праяжджалі міліцыйныя самаходы. На самой акцыі міліцыі заўважана не было.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* У Магілёве адбывалася найбуйнейшая акцыя пратэсту за часы прэзыдэнцтва Лукашэнкі. ФОТА
* 15 тысячаў чалавек выйшлі ў Магілёве на Марш свободы за адстаўку Аляксандра Лукашэнкі. Жывы рэпартаж

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:2020 год у Магілёве
Марш за свабоду (Пінск, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Пінску, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Хада акцыі
А 13—14-й гадзіне людзі пачалі зьбірацца на плошчы Леніна. Пратэстоўцы былі  з балёнікамі, стужкамі, ды нацыянальнымі сьцягамі. Сярод мітынґоўцаў збольшага былі маладзёны, аднак таксама былі й пажылыя людзі. Пратэстоўцы стаялі ня толькі на плошчы, але й каля калегіюма езуітаў і ўздоўж крамы «Полымя».

Перад помнікам Леніну мітынґоўцы расьцягнулі бел-чырвона-белы сьцяг даўжынёй больш за 100 мэтраў. Некаторыя ўдзельнікі акцыі трымалі транспаранты з патрабаваньнем сумленных выбараў, захаваньня правоў чалавека, супраць ґвалту й іншыя.

Паводле словаў відавочцаў, супрацоўнікаў міліцыі не было. На плошчы знаходзіліся толькі некалькі самаходаў хуткай дапамогі. Дзея прайшла спакойна, і нават сьмецьце мітынґоўцы акуратна несьлі да сьметніцаў.

### Марш
Пасьля 15-й гадзіны маршнікі рушылі вуліцаю Леніна. Людзі аб’ядналіся ў адну калёну, мінакі здымалі тое, што адбывалася, на тэлефоны, вялі трансьляцыі ў сацыяльных сетках. Маршнікі рушылі да набярэжнай. З ракі іх віталі два судны. Затым яны прыпыніліся ля бранякатэра БК-92 у гарадзкім парку. Наступны прыпынак на працягу некалькіх хвілінаў быў каля будынка Пінскага ГАУС па вуліцы Партызанскай, дзе ўдзельнікі акцыі выкрыквалі «*выпускай!*».

Частку вуліцы Партызанскай перакрыў самаход ДАІ, накіроўваючы транспартны паток у іншы бок і даючы дэманстрантам спакойна і бясьпечна прайсьці. Удзельнікі акцыі ішлі па вуліцаю Партызанскай бясконцым патокам паабапал вуліцы цягам  каля 20 хвілінаў. Па хадзе руху калёны ёй сыґналілі самаходы, гучалі песьні Віктара Цоя. Канчатковым пунктам маршнікаў стала дарожнае «кола» на вуліцы Першамайскай.

## Галерэя




## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Марш «За свабоду» ў Пінску. 16 жніўня. Як гэтае было: фотафакт

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:Гісторыя Пінску
Марш за свабоду (Ліда, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Лідзе, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Хада акцыі
Удзельнікі маршу прайшлі ад Фарнага касьцёла да Лідзкага замка, затым праспэктам Перамогі, вуліцам Міцкевіча, Набярэжнай, Таўлая, Качана ды Ленінскай. Фінальным пунктам маршу стала пляцоўка ля Палацу культуры. Падчас маршу калёна пратэстоўцаў расьцягнулася на паўтара кілямэтра.

## Галерэя




## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* У Лідзе прайшоў Марш за свабоду

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:Гісторыя Ліды
Сапіндавыя

**Сапіндавыя** (Sapindaceae) — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 142 роды і 1860 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — дрэвы, хмызьнякі, рэдка ліяны. Лісьце чарговае, складанае або рэдка простае; частачкі суцэльныя альбо зубчастыя, ад супратыўных да чарговых. Кветкі ў суквецьці; чашалісьцікаў 4 ці 5(або 6); пялёсткаў 4 ці 5(або 6), часам адсутнічаюць, свабодныя; тычачак 5–10(74). Плод — каробачка, ягада або касьцянка. Насеньне 1 (або 2 або шматлікае).

## Арэал
Распаўсюджваньне: амаль ва ўсім сьвеце, пераважна ў тропіках і субтропіках.

## Крыніцы
Марш за свабоду (Бабруйск, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Бабруйску, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Хада акцыі
Прыкладна а 14-й гадзіне бабруйчукі пачыналі зьбірацца на плошчы Леніна. Многія са сьцягамі і плякатамі, віталі адзін аднаго, скандуючы «*[[Верым, можам, пераможам!]]*» і «*[[Жыве Беларусь!]]*». На плошчы расьцягнулі 40-мэтровы бел-чырвона-белы сьцяг. А 15-й гадзіне ўжо сабраўся вялікі мітынґ з адкрытым мікрафонам.

А 15:10—15:20 пачаўся марш. А 15:40 пратэстоўцы выйшлі на вуліцу Менскую, ім таксама сыґналі самаходы. Людзі ішлі ходнікам, а на праезнай частцы калёну некаторы час суправаджала суполка матацыклістаў. Людзей, што маршуюць, падтрымліваюць прадаўцы крамаў і кафэ. Многія людзі зь цікаўнасьцю назіралі за тым, што адбывалася з вокнаў, некаторыя здымалі калёну на тэлефон.

Да 16:40 калёна расьцягнулася ўжо на некалькі кварталаў. Людзі прайшлі ад плошчы Леніна Савецкай, Менскай, дайшлі да могілак, перайшлі Менскую вуліцу ля будынка пракуратуры і пайшлі назад у мястэчка. На марш выйшла максымальная за час тутэйшых пратэстаў колькасьць людзей.

А 17:20 людзі зноўку сабраліся на плошчы Леніна, таксама з адкрытым мікрафонам, тутэйшыя валянтэры раздавалі маршнікам ваду. Ужо а 18:20 людзі разыходзіліся з плошчы. Яны разьвітваліся, кажучы адзін аднаму «*[[Жыве Беларусь!|Жыве Беларусь]]*». Аднак каля помніка Леніну на той час яшчэ заставаліся людзі, што трымалі 40-мэтровы сьцяг, і невялікая кампанія маладых людзей. Яны гралі на гітары, сьпявалі песьні беларускіх выканаўцаў.

## Галерэя




## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* У гарадах Беларусі людзі выйшлі на «Марш свабоды». Бабруйск не застаўся ў баку
* Фотарэпартаж

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:Гісторыя Бабруйску
АКСМ-321

**АКСМ-321** — 3-дзьверны тралейбус з транзыстарнай сыстэмай кіраваньня электрарухавіком пераменнага тока.

### Гісторыя
Калі на рубяжы 20 і 21 стагодзьдзяў на вуліцах Менску зьявіўся «незнаёмец», які адрозьніваецца ад сваіх «братоў па маршруце» незвычайным для гарадской пасажырскай машыны дызайнам (за свой характэрны круты лоб ён адразу атрымаў мянушку «бычок»), адразу ўзьнікла думка: «Штосці з імпарта?». Аказалася — не. Распрацавала і пабудавала новы тралейбус УП «Белкамунмаш».
У Рэспубліканскім конкурсе 1998 году ў галіне дызайна прэміяй рады міністраў Рэспублікі Беларусь была ўзнагароджана група спэцыялістаў ПА «Белкамунмаш» за распрацоўку тралейбуса мадэлі АКСМ-333. Адзнака высокая і заслужаная. Канструкцыя тралейбуса насамрэч прадстаўляла новы этап у стварэньні гарадскога камунальнага транспарта новага пакаленьня з высокім узроўнем спажывецкіх якасьцяў.
Але, нажаль, «Белкамунмаш» замалчвае аб непасрэдным удзеле ў распрацоўцы праекту тралейбуса гэтай мадэлі, у рашэньні яго зьнешняй формы, яе кампазыцыйна-плястычнай характэрыстыкі дызайнэраў Нацыянальнага дызайн-цэнтру (Беларуская філія УНДІ тэхнічнай эстэтыкі).
Для распрацоўкі дызайну канструктарамі былі заданыя асноўныя кампановачныя парамэтры кузава тралейбуса: вышыня разьмяшчэньня пола салёна і кабіны кіроўцы; вышыня разьмяшчэньня ніжняй кромкі лабавога шкла кабіны, яго памеры і форма; разьмяшчэньне, памеры і характэрная форма спэцыяльнага профіля, які фармуе верхні аб’ём кузава; колькасьць, разьмяшчэньне, памеры праёмаў уваходных дзьвярэй. З канструкцыі сэрыйнага аўтамабіля МАЗ пазычылі бампер са сьвятлосыгнальнымі прыладамі і яго колер(чорны).
Пошук формы пярэдняй часткі кузава тралейбуса «падказала» форма (утваральная вэртыкальнага сячэньня) лабавога шкла. Идэя перавесьці гарызантальную лінію верхняга профілю кузава ў вэртыкальную лінію лабавога шкла прывяла да кампазыцыйнай завязцы пярэдняй частцы кузава.
Складанасьць пабудовы формы выклікала стыкоўка ліній канструктыўнага профілю зь вэртыкальнымі лініямі стоек лабавога шкла. Пярэдняя частка кузава вырашалася, як адзіная дэталь, якая выраблялася з шклоплястыка. Вялікая плошча бакавога стужкавага шкленьня кузава (з прымяненьнем прагрэсіўнай тэхналёгіі прыклейкі шкла да каркасу) і характэрная форма створак уваходных дзьвярэй з паніжанай кромкай шкленьня надалі лаканічнасьці і цэльнасьці формы. У рашэньні салёна тралейбуса забесьпечаны аптымальны ўзровень спажывецкіх якасьцяў: шырокія дзьвярныя праёмы, нізкі ўзровень пола, рацыянальная пляніроўка з назапашвальнымі пляцоўкамі, камфортнымі сядзеньнямі.
У Маскве на міжнародным «Аўтасалоне — 99» у намінацыі «Форма + Функцыя» распрацоўка тралейбуса была адзначана дыплёмам Саюза дызайнэраў Расеі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Тралейбусы Белкамунмашу
Катэгорыя:Сучлененыя аўтобусы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2001 годзе
Люблінскі трыкутнік

**Лю́блінскі трыку́тнік** (, , )&nbsp;— трохбаковы рэгіянальны альянс для дзяржаўнага, гаспадарчага й грамадзкага супрацоўніцтва між Летувой, Польшчай і Украінай.

28 ліпеня 2020 году ў Любліне (Польшча) была падпісаная сумесная заява міністраў замежных справаў Летувы, Польшчы й Украіны аб стварэньні міжнароднай арганізацыі.

Ідэя стварэньня такой арганізацыі належыць Адаму Чартарыйскаму, агучыў яе Вячаслаў Чарнавол.

## Спосабы супрацоўніцтва
Паводле гэтае сумеснае заявы Летувы, Польшчы й Украіны, кіраўнікі вонкавапалітычных ведамстваў павінныя пастаянна праводзіць сустрэчы ў галінах шматбаковай дзейнасьці й пры ўдзеле выбраных людзей. Яны таксама праводзяць зборы людзей на ўзроўні кіраўніцтва міністэрстваў замежных справаў сваіх краінаў і ствараюць у гэтых міністэрствах пазыцыі па пытаньнях супрацоўніцтва ў Люблінскім трыкутніку.

Міністар замежных справаў Украіны Дзьмітры Кулеба запрасіў кіраўніка Міністэрства замежных справаў Беларусі Ўладзімера Макея на сустрэчу міністраў Люблінскага трыкутніка.

## Міжнародны сойм
Міжнародны сойм Вярхоўнай Рады Ўкраіны, Сойму Летувы, Сойму і Сэната Рэспублікі Польшчы быў створаны ў 2005 годзе для наладжваньня дачыненьняў трох краінаў у соймавым вымярэньні. Уступнае пасяджэньне сойму адбылося 16 чэрвеня 2008 году ў Кіеве (Украіна). Сойм мае камітэты па эўрапейскай і эўраатлянтычнай інтэграцыі Ўкраіны, гуманітарнага і культурнага супрацоўніцтва.

## Аб’яднанае войска
Летувіска-польска-ўкраінская брыгада была створаная ў рамках трохбаковага супрацоўніцтва ў галіне абароны ў 2014 годзе. Забесьпячэньне дзяржаўнага ўкладу ў міжнародныя вайсковыя злучэньні (Рэзэрвовыя пагадненьні ААН, Баявыя тактычныя суполкі Эўразьвязу, Сілы рэагаваньня НАТА), а таксама ў міжнародныя апэрацыі па падтрыманьні міру й бясьпекі пад эгідай ААН, Эўразьвязу, НАТА й іншых міжнародных арганізацыяў у сфэры бясьпекі на аснове мандата Рады Бясьпекі ААН і ў выпадку зацьвярджэньня соймамі краінаў-удзельніцаў.

## Глядзіце таксама
* Міжмор’е
* ГУАМ
* Усходняе партнэрства
* Ініцыятыва трох мораў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* Poland, Lithuania and Ukraine create Lublin Triangle to counter Russian aggression and expand Europe , 01.08.2020 // Euromaidan Press

Катэгорыя:Міжнародныя арганізацыі
Катэгорыя:Замежная палітыка Летувы
Катэгорыя:Замежная палітыка Ўкраіны
Катэгорыя:Замежная палітыка Польшчы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2020 годзе
Стрыптыз

**Стрыпты́з** (ад  — распранацца і *teasе* — дражніць — эратычны танец, мастацтва паказу сэксуальнасьці ў танцы. Стрыптыз звычайна паказваюць у начных клюбах. Клясічным элемэнтам стрыптызу зьяўляецца шост, вакол якога танчыць і распранаецца стрыптызэрка.

## Першы ў сьвеце стрыптыз
Першы ў сьвеце стрыптыз быў паказаны 9 лютага 1893 году на сцэне Мулен Руж падчас вечарыны, наладжанай парыскімі студэнтамі. Падчас імправізаванага конкурсу прыгажосьці мадэль пад сцэнічным псэўданімам Мона скінула зь сябе ўсю вопратку, за што яе арыштавалі й аштрафавалі на 100 франкаў.

## Глядзіце таксама
* Танец жывата
* Топлес-дыджэй Міляна

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Эратычныя танцы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1893 годзе
Катэгорыя:Бурлеск
Марш за свабоду (Жодзін, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Жодзіне, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Хада акцыі
А 14-й гадзіне каля крамы «GREEN» сабраліся жодзінцы ў белай вопратцы з мноствам плякатаў, бел-чырвона-белымі сьцягамі, чырвонымі і белымі балёнікамі й транспарантамі.

Марш пачаўся на вуліцы 50 гадоў Кастрычніка, прадоўжыўся па праспэкце Міру, дзе ў Беларускага аўтазавода гучна скандавалі: «*Дзякуй, БелАЗ!*» () — менавіта гэтае прадпрыемства першым аб’явіла забастоўку. На вуліцы 40 гадоў Кастрычніка, каля жодзінскага гарвыканкаму пратэстоўцы скандавалі: «*Годзе хлусіць!*» (). Людзі прайшлі вуліцаю Дзеравянкі — каля станцыі хуткае дапамогі прагучала «*Дзякуй!*» () для мэдыкаў, многія зь якіх ішлі ў калёне. Павярнуўшы на праспэкт Міру, калёна заняла яго амаль цалкам. Па вуліцах Сухаградзкай ды Ракасоўскага жодзінцы выйшлі на магістраль, дзе ўсталі паабапал яе, мноства самаходаў сыґналілі на знак салідарнасьці.

Калёна пратэстоўцаў скандавала «*Чэсныя выбары!*» (), «*Сыходзь!*» (), «*[[Верым! Можам! Пераможам!]]*». Маршнікі несьлі самаробныя плякаты: «*Вайскоўцы, нас трэба абараняць, а ня біць!*» (), «*Дзяцей [[Беларусь|Беларусі]] калечаць*» ().

## Вонкавыя спасылкі

* Марш Свабоды сабраў у Жодзіне тысячы людзей. Фота

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:Гісторыя Жодзіна
Марш за свабоду (Барысаў, 2020)

**Марш за свабо́ду** — адна з найбуйнейшых акцыяў пратэсту ў Барысаве, якая адбылася 16 жніўня 2020 году.

## Хада акцыі
Каля 14-й гадзіны на Цэнтральнай плошчы было ўжо некалькі сотняў чалавек. Людзі прыходзілі на плошчу сем’ямі, з маленькімі дзецьмі і сабакамі. Мяшчане скандавалі «*Сыходзь!*» (), «*[[Жыве Беларусь!]]*». Белых балёнікаў і кветак у людзей было значна менш, чым на пратэстах напярэдадні, але бел-чырвона-белых сьцягоў было наадварот больш. На плошчы была атмасфэра сьвята. Людзі ўсьміхаліся, самаходы віталі іх сыґналамі. На праспэкце гучала песьня Віктара Цоя «*Перемен!*». Барысаўцы патрабавалі размовы з мэрам, аднак той да іх ня выйшаў.

Марш прайшоў вуліцаю Гагарына, дзе традыцыйна ладзіліся ланцугі салідарнасьці, у ім паўдзельнічалі некалькі тысячаў чалавек.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* «Верым! Можам! Пераможам!» На цэнтральнай плошчы Барысава прайшла мірная акцыя протэсту. Дадаюцца здымкі, відэа
* Марш Свабоды ў Барысаве. Фотарэпартаж

Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Катэгорыя:Гісторыя Барысава
Крывазнакі

**Крывазна́кі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

30 кастрычніка 2009 году вёска перададзеная ў склад Сьцешыцкага сельсавету, пасьля скасаваньня, аднак 28 траўня 2013 году зноў вернутая ў склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 182 чалавекi
* 1921 год — 193 чалавекi
* 1866 год — 110 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Варацішын крыж

**«Варацішын крыж»** — валун, які знаходзіцца ў вёсцы Камена Вялейскага раёну. Помнік прыроды рэспубліканскага значэньня

## Легенда
Народная пагалоска казала некалі, што гэта скамянелы араты, пакараны Богам за працу на Вялікдзень. Ва ўсялякім разе такую легенду запісаў Канстанцін Тышкевіч у 1857 годзе. Цяпер такой легенды ў вёсцы не памятаюць, але да каменя ўсё адно ставяцца з павагай. Знаходзіцца камень за драўляным плотам у прыватным двары.

## Апісаньне
Гэта вялікі валун з нахілам бакоў каля 80°, які, дзякуючы ледавіку, мае звонападобную форму і згладжаныя, амаль адпаліраваныя бакі. Узвышаецца камень над паверхняй на 3,5 мэтры, уваходзіць углыб на 2,5 мэтры, абвод яго каля падэшвы складае 16 мэтраў. Яшчэ ў мінулым стагодзьдзі валун называлі найстаражытнейшым помнікам хрысьціянскай даўніны, бо на камяні выбіты вялікі васьміканцовы крыж з надпісам *«Господи помози рабу своему Борису»*. Лічыцца, што надпіс зроблены па загадзе Полацкага князя Барыса Усяславіча ў 1102-1106 гады майстрам па імені Вараціша, таму што па меркаваньні гісторыкаў у дадатак да вышэйпрыведзенага надпісу на камяні маюцца амаль зацёртыя часам словы *«Воротишин Хрестъ»*. Дарэчы, адсюль і назва валуна: «Камень Варацішын крыж».

Хутчэй за ўсё, некалі каля гэтага каменя было язычніцкае капішча, на карысьць чаго сьведчаць два несымэтрычныя акруглыя паглыбленьні на яго вяршыні. Апроч таго, за 30 мэетраў на захад ад апісанай камлыгі захаваўся другі валун, які, па словах гаспадара зямлі, па памерах большы за Варацішын крыж. Але на сёньня надземная яго частка даволі сьціплая: вышыня ўсяго 1,5 мэтры, а даўжыня 3. Пра гэты камень таксама захавалася легенда: *«Кажуць, што каля валуна вельмі часта раптоўна зьяўляўся залаты конь, які скакаў вакол яго і так жа ж раптоўна зьнікаў. Людзі палічылі гэта знакам, маўляў, пад каменем схавана золата. Два браты вырашылі спраўдзіць. Але пакуль адзін спаў, другі хуценька пачаў падкопваць камень, спадзеючыся, што ўсё знойдзенае золата дастанецца яму аднаму. Золата дзяцюк не знайшоў, а камень ссунуўся ў яму і ад таго часу ледзь узвышаецца над зямлёй».*

## Літаратура
* *Дучыц Л., Клімковіч І.* Таямніцы каменных валуноў // Полымя. №10. 2007.

Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Менскай вобласьці
Катэгорыя:Геалёгія Вялейскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Вялейскага раёну
Катэгорыя:Барысавы камяні
Невіняны

**Невіня́ны** (таксама сустракаецца — *Невіня́не, Невіня́ньне, н.*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 204 чалавекi
* 1921 год — 170 чалавек
* 1866 год — 82 чалавекi

## Асобы
* Мікалай Лазавік (1951-2016) — беларускі дзяржаўны дзеяч, сакратар Цэнтральнай камісіі Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзеньні рэспубліканскіх рэфэрэндумаў у 2000—2016 гг.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Крупнікі

**Кру́пнікі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

Да 4 красавіка 1973 году вёска ўваходзіла ў склад Ваўкалацкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Маршы за свабоду (2020)

**Ма́ршы за свабо́ду** — сэрыя масавых пратэставых акцыяў, якая была выкліканая фальсыфікацыямі на выбарах прэзыдэнта. Таксама маршы вядомыя, як **маршы свабоды**. Маршы таксама называліся **агульнанацыянальнымі** ды **агульнаграмадзянскімі**. Гэтая сэрыя акцыяў была самай масавай у гісторыі Беларусі.

## Агульныя рысы маршаў
Спачатку маршы плянаваліся на 12-ю гадзіну, аднак з-за таго, што праўладны мітынґ у Менску на плошчы Незалежнасьці быў пастаўлены на гэты час, маршы былі перанесеныя на 14-ю гадзіну. Беларусам з розных мястэчак у тэлеграм-каналах прапанавалі пачынаць марш мітынґам на галоўнай плошчы. У Менску ж пратэстоўцы зьбіраліся каля стэлы «Менск — горад-герой». Далей мітынґоўцы ішлі маршам па ўсім сваім месьце. Маршы сканчаліся ў розны час, але збольшага каля 18-й гадзіны. На маршах таксама было шмат бел-чырвона-белых сьцягоў ды самаробных плякатаў.

Падчас акцыяў людзі скандавалі шмат розных споклічаў, самымі папулярнамі былі «*[[Жыве Беларусь!]]*», «*Сыходзь!*» () ды «*[[Верым, можам, пераможам!]]*». 

## Асноўныя патрабаваньні
Асноўнымі патрабаваньнямі пратэстоўцаў былі:

* *Адстаўка [[Аляксандар Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]];*
* *Вызваленьне ўсіх палітвязьняў;*
* Пакараньне вінаватых у катаваньнях і забойствах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Падзеі 16 жніўня
Катэгорыя:Падзеі 2020 году
Катэгорыя:Маршы за свабоду (2020)
Марш за свабоду

Назву **марш** **за свабо́ду** маюць:
* Марш за свабоду (2019) — акцыя пратэсту прыхільнікаў незалежнасьці Каталёніі
* Маршы за свабоду (2020) — самая масавая акцыя пратэсту ў Беларусі, выкліканая нязгодай вялікай колькасьці беларусаў з вынікамі выбараў прэзыдэнта.
Паўднёвы фронт

Назву **Паўднё́вы фронт** маюць:

* Паўднёвы фронт (Грамадзянская вайна ў Расеі) (1918) — апэратыўна-стратэгічнае задзіночаньне войскаў РСЧА у часе Грамадзянскае вайны ў Расеі.
* Паўднёвы фронт (Нямецка-савецкая вайна) (1941—1942, 1943) — апэратыўнае задзіночаньне войскаў РСЧА ў гады Нямецка-савецкае вайны.
** Паўднёвы фронт (1-га фармаваньня)
** Паўднёвы фронт (2-га фармаваньня)
* Паўднёвы фронт СПА (1944) — апэратыўна-стратэгічнае задзіночаньне войскаў ППА ва ўзброеных сілах СССР у часе Нямецка-савецкае вайны.
Паўднёва-Ўсходні фронт

Назву **Паўднё́ва-Ўсхо́дні фронт** маюць:

* Паўднёва-Ўсходні фронт (Грамадзянская вайна ў Расеі) (1919) — апэратыўна-стратэгічнае задзіночаньне войскаў РСЧА у час Расейскае грамадзянскае вайны.
* Паўднёва-Ўсходні  фронт (Нямецка-савецкая вайна) (1942) — апэратыўнае задзіночаньне войскаў РСЧА ў гады Нямецка-савецкае вайны.
Кутнае

**Ку́тнае** (таксама сустракаецца — *Ку́тняе*) — былая вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіла ў склад Даўгінаўскага сельсавету.

Скасавана ў 2018 годзе.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 4 красавіка 1973 году вёска ўваходзіла ў склад Мільчанскага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 47 чалавек
* 1921 год — 56 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Вялейскага раёну
Млечкі

**Мле́чкі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

Да 27 сьнежня 1962 году вёска ўваходзіла ў склад Сіўцаўскага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1931 год — 103 чалавекi
* 1921 год — 95 чалавек
* 1866 год — 73 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Тонкавічы

**То́нкавічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Тонкавічы, як і ўся Воўкаўшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Крывічы.

## Насельніцтва

* 1866 год — 24 жыхароў, 3 двары
* 1921 год — 76 жыхароў, 11 двароў.
* 1931 год — 76 жыхары, 13 двароў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Грэнляндзкі сабака

**Грэнля́ндзкі саба́ка** () — сабачы завод, выведзены ў Грэнляндыі. Паводле Міжнароднай кіналягічнай фэдэрацыі (FCI) належыць да групы V (шпіцы і прымітыўныя пароды).

## Характарыстыка пароды
Грэнландзкі сабака — адзін з самых старажытных заводаў ездавых сабак. Адметныя якасьці: сіла, трываласьць і цягавітасьць, таксама выдатна разьвітыя нюх і здольнасьць да арыентацыі. Грэнландзкія сабакі дапамаглі Руалю Амундсэну, нарвэскаму палярнаму падарожніку, прыйсьці першым у час гонак да паўднёвага полюса. Сабак гэтага заводу выкарыстоўвалі для паляваньня на цюленяў, мядзьведзяў і паўночных аленяў. Валодаючы ад прыроды рэзкім тэмпэрамэнтам, грэнландзкія сабакі заўсёды прыязныя ў адносінах да чалавека. Як вартавыя сабакі не выкарыстоўваюцца. У кантынэнтальную Эўропу грэнландзкіх сабак ўпершыню прывёз з палярнай экспэдыцыі Поль-Эміль Віктор у 1936 годзе.

Парода рэдка сустракаецца ў Эўропе, у тым ліку і ў Скандынавіі.

Катэгорыя:Сабакі
Катэгорыя:Шпіцы і прымітыўныя пароды
Катэгорыя:Ездавыя сабакі
Заложына

*'Зало́жына* — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1938 годзе вёска ў Будслаўскай вясковай гміне, 5 двароў, 39 жыхароў. 

Да 4 красавіка 1973 году вёска ўваходзіла ў склад Ваўкалацкага сельсавета.

У 2003 годзе — 5 двароў, 7 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Вітаўцы

**Ві́таўцы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Сярчыстай. Уваходзяць у склад Даўгінаўскага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Вітаўт ёсьць дакладнай фанэтычнай транскрыпцыяй старагерманскай формы *Witold* (упамінаецца ў 828 годзе). На тоеснасьць імя Вітаўт з германскім імём *Witold (Witolt)*, вядомым за шмат гадоў да зьяўленьня літоўскага вялікага князя, а таксама на сьведчаньне атаясамліваньня гэтых імёнаў — адпаведную германскаму імю лацінізацыю імя *Вітаўта (Witoldus)* — зьвяртае ўвагу польскі лінгвіст . Тым часам сярод паноў Малдаўскага княства пашырылася імя *Витолтъ* (цалкам адпаведнае германскаму *Witolt*), якое прыйшло ў Малдову не зь Вялікага Княства Літоўскага. Прытым гэтая форма імя ў малдаўскім пісьменстве адзначаецца раней за яе зьяўленьне ва ўкраінскіх пісьмовых крыніцах.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва
* 1866 год — 92 чалавекі
* 1921 год — 163 чалавекi
* 1931 год — 170 чалавек

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Залазоўе

**Залазо́ўе** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Даўгінаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе гміны Даўгінава, Вілейскaга паветa, Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі.

## Насельніцтва

* 1931 год — 244 чалавекi
* 1921 год — 244 чалавекi

## Асобы
* Станіслаў Ляшковіч (1928—2015) — доктар эканамічных навук, пісьменьнік і публіцыст

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Даўгінаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну