Ятаўт

**Ятаўт** (*Яталт*, *Яталд*, *Ятальд*, *Ятаўд*), **Ядаўт** (*Ядальд*), **Атаўт** (*Адульт*), **Гатаўт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Аталд, Адалт, Гаталд або Гадалт, пазьней Гадаўд (Atald, Adalt, Hathald, Hadolt, Hadaud) і Валтгад (Walthad) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гад- (-ад-, -ат-) (імёны ліцьвінаў Ядвіга, Гатман, Бернат; германскія імёны Hadwig, Hadoman, Bernat) паходзіць ад гоцкага *haþus, германскага hathu 'бой', а аснова -валд- (-алд, -олт) (імёны ліцьвінаў Геральт, Левалт, Рамвольт; германскія імёны Gerwald, Lewolt, Romuald) — ад гоцкага і германскага waldan 'валодаць, гаспадарыць' або wulþus 'слава, мажнасьць'.

Адпаведнасьць імя Ятаўт германскаму імю Athald сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

Паводле менскага дасьледніка Алёхны Дайліды, які разьвівае ўсходнегерманскую этымалёгію імёнаў літоўскіх князёў і баяраў, імя Ятаўт складаецца з асноваў -ют- (-юд-, -ят-) (імёны ліцьвінаў Ютэль, Даўят, Карыят; германскія імёны Jutilo, Dowyatt, Cariatto), якая паходзіць ад гоцкага iuþa, старагерманскага joþ 'дзіцё, народзінец, нашчадак', і -тэўд- (-дэўт-, -тыд-) (імёны ліцьвінаў Таўтвід, Таўтывіл, Таўтгерд; германскія імёны Teutwidis, Theudowills, Teutgerdis), якая паходзіць ад гоцкага þiuda, германскага þeudo 'род, народ'. Такім парадкам, імя Ятаўт азначае «нашчадак роду». У гістарычным германскім арэале адзначалася імя Jotaldus (Jutoldus, Judoldus).

У Прусіі бытавала імя *Jettowte*.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ятовту семъица*, *Ятовту след Тябутов а два чоловека* (1440—1449 гады); *у [[Упіта|Упите]] Володъку Ятовтовичу два чоловеки* (9 лістапада 1449 году); *domino [[Нарбут (імя)|Naributh]] Yatoltowicz* (21 кастрычніка 1440 году); *Ятовтъ* (па 21 сакавіка 1468 году); *Хрщонъ и Юшко Ятовътовичъ* (18 чэрвеня 1482 году); *з людьми у Белицъкомъ повете в [[Раготна|Роготьнои]] на имя Етовътовичовъ* (15 сакавіка 1502 году); *люди нашы в Жомоитском повете [[Вількі|Вилкеиское]] волости… Митка Ятовтовича* (15 ліпеня 1506 году); *homines nostros districtus [[Мерач|Merecensis]]… [[Даўгіла|Dawkiela]] Jatowtowicza… Subocza Iatowtowicza* (16 жніўня 1511 году); *людеи наших Бряславского повета, Уколское волости… у Андрушка Етовтовича* (29 траўня 1514 году); *Етовтовая вдова* (27 чэрвеня 1514 году); *чоловеков тяглых у [[Эйшышкі|Еишишскомъ]] повете… Дебка Ятовтовича* (30 красавіка 1517 году); *людеи… Ятовъта а [[Вештарт|Вешъторъта]] [[Нед|Нетовичовъ]]* (8 сьнежня 1522 году); *Stanislaus Jathold, praedictae ecclesiae [[Быстрыца|Bistriciensis]] praepositus* (29 кастрычніка 1526 году); *Лаврин Ятовтовичъ*, *Михно Ятовтовичъ… Станиславовая Ятовтовича*, *Грин Ятовтовичъ*, *Мися Ятовтовичъ*, *Счасныи Ятовтовичъ… Шымъко Ятовтовичъ*, *Ониско Ятовтовичъ самъ. Счасныи Ятовтовичъ самъ*, *Стась Ятовътовичъ*, *Мартинъ Ятовтович кон. Анъдреи Ятовътовичъ кон*, *Миколаевая Ядовтовича*, *Хрщон Ятовтовичъ* (1528 год); *Ян Атовтович… Павел Ятовтович* (1538 год); *з бояринею Виленского повету Миколаевою Ядовътовича Доротою… мужа ее Миколая Ядовътовича… братъ жоны того Миколая Ядовътовича Хрщонъ Ядовътовичъ, тивунъ [[Эйрагола|ойракголский]]* (24 лютага 1545 году і 8 жніўня 1546 году); *бояромъ [[Геранёны|кгераноинъскимъ]]… а Лаврынъ а Богушъ Ятавътовичи* (каля 1552 году); *бояре наши кгеренойнъские… Гатовтович Авкгуштын* (5 чэрвеня 1560 году); *наши ремесники места Кгеренойнъского Ильяшъ Якубовичъ Ятолтовичъ, балвер* (27 верасьня 1560 году); *бояре, Щастныи Ятовтович* (25 сьнежня 1566 году); *Лаврын Ятовтович*, *Валентын Ятовтович* (1563 год); *конюховъ [[Мерач|меречскихъ]]… [[Нарбут (імя)|Наръбута]] Ятовътовича* (16 лютага 1566 году); *Юръи Станиславовичъ Ятовтовичъ*, *Лаврынъ Ятовтовичъ*, *Валентый Ятовтовичъ*, *Янъ Ятовтовичъ*, *Юрьи Ятовтовичъ* (1567 год); *Щасный Ятовтовичъ* (23 сакавіка 1590 году); *служба дым одинъ. Юр’и Ядовтович* (XVI ст.); *pan Jerzy Jatold, stanowniczy* (1635 год); *ze wsi Jatoltow* (6 жніўня 1637 году); *на земянку господарскую тежъ воеводства Виленского а повету Лидского паню Ганну Ятолтовну Александровую Кголмостовую* (23 траўня 1646 году); *p. Jatowtt*, *Samuel Jatułt*, *Malcher Jatołt*, *Jan Jatoft* (1690 год); *Stanisław Iatowt Komornik Wileński* (1697 год); *Jatołciszki… Jatołtowicze* (1744 год); *Jozef Jatołd… Grzegorz Jatowtt* (4 кастрычніка 1765 году); *Jadoldus* (1768); *Adultowna* (1800 год); *Felicjanna Jatowd* (1806 год).

## Носьбіты
* Ятаўт — літоўскі баярын, які атрымаў наданьні ад вялікага князя Казімера
* Валадко Ятаўтавіч — літоўскі баярын, які ўпамінаецца ў 1449 годзе
* Хршчон і Юшка Ятаўтавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1482 годзе
* Мікалаевая Ядаўтавіча — эйрагольская баярыня, якая ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Ян Атаўтавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе
* Пётар Станіслававіч Ятаўтовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1598 годзе
* Ёсіф Ятальд — шляхціч Наваградзкага ваяводзтва, які ўпамінаецца ў 1765 годзе

Ятаўты гербаў Вянява, Заглоба і Помян — літоўскі шляхецкі род з Ашмянскага і Віленскага павету.

Ятаўты (Jatowt) — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Яталды (Ятолды) — літоўскі шляхецкі род.

Ятаўт (Jatowt) і Ятаўтовіч (Jatowtowicz) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У 1594 годзе ўпаміналася «поле» Ятаўтавічы ва Ўпіцкім павеце.

У 1788 годзе ўпаміналася мясцовасьць Гатаўцішкі (*Гатовтишки*) каля Рэтава.

Назву Ятаўты маюць вёскі на гістарычных Ваўкавышчыне і Лідчыне. На гістарычнай Ашмяншчыне існуе вёска Ятаўтавічы.

## Глядзіце таксама
* Гата
* Вальда

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны