Віцебскія замкі

**Віцебскія замкі** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Віцебску. Складаліся з Горнага, Ніжняга і Ўзгорскага замкаў. Існавалі ў XIV—XVIII стагодзьдзях.

## Гісторыя

### Раньнія часы
Паводле паданьня зь Віцебскага летапісу, у 974 годзе княгіня кіеўская Вольга заснавала першы драўляны замак (горад) пры ўтоку Віцьбы ў Дзьвіну.

### Вялікае Княства Літоўскае
Па далучэньні Віцебску да Вялікага Княства Літоўскага ў XIV ст. вялікі князь Альгерд узьвёў мураваныя фартыфікацыі вакол Горнага і Ніжняга замкаў. Адно з найзначнейшых выпрабаваньняў Віцебскіх замкаў адбылося ў 1393 годзе пры аблозе вялікім князем Вітаўтам, калі ўпершыню ў Вялікім Княстве Літоўскім былі ўжытыя гарматы. У 1396 годзе Вітаўт ізноў мусіў браць штурмам фартыфікацыі места. У спробе здабыць вялікакняскі тытул Віцебск двойчы ў 1435 і 1437 гадох браў у аблогу Міхал Жыгімонтавіч. Тройчы ў 1516, 1519, 1568 гадох яго беспасьпяхова штурмавалі маскоўскія захопнікі.

У 1614 годзе адбыўся вялікі пажар, у выніку якога большая драўляная частка Ніжняга і Горнага замкаў ушчэнт згарэла. У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) Віцебскія замкі пратрымаліся даўжэй за іншыя вялікалітоўскія фартыфікацыі: іхныя абаронцы здаліся 22 лістапада 1654 году па ўпартай 14-тыднёвай аблозе. Захапіўшы замкі, маскоўцы спрабавалі іх падрамантаваць, аднак стары мураваны замак Альгерда так і не аднаўляўся: замест мураваных сьценаў і вежаў ставілі драўляныя зрубы.

За часамі Вялікай Паўночнай вайны (1700—1721) 28 верасьня 1708 году на загад маскоўскага гаспадара Пятра I, а пазьней у 1752 годзе ізноў жа праз расейцаў драўляныя замкі былі спаленыя, па чым іх закінулі і больш не аднаўлялі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, рэшткі фартыфікацыяў зруйнавалі, а тэрыторыі замкаў паступова забудавалі.

### Найноўшы час
У 1970 годзе на тэрыторыі Віцебскіх замкаў прайшлі археалягічныя дасьледаваньні (кіраўнік — Міхась Ткачоў).

У 2007 годзе тут збудавалі рэпліку Духаўскага кругліка, дзе разьмясьціўся музэй.

## Архітэктура
Для Альгерда Віцебск меў выняткова вялікае значэньне ў правядзеньні актыўнай усходняй палітыкі (ваенных паходаў на Маскву), таму ня дзіўна што вялікі князь загадаў збудаваць на месцы драўлянага старога гроду комплекс магутных мураваных фартыфікацыяў, які складаўся з Горнага і Ніжняга замкаў.

Горны замак меў пяць абарончых вежаў, лінія ягонай абароны дасягала 392 сажань (800 мэтраў), тым часам сьцяна Ніжняга замка дасягала 585 ½ сажань (1256 мэтраў) і ўмацоўвалася 13 вежамі.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Viciebski zamak. Віцебскі замак (1539).jpg|1539 г.
Viciebsk. Віцебск (1664, 1910).jpg|1664 г.
Viciebski zamak. Віцебскі замак (N. Orda, 1875-76) (2).jpg|Н. Орда, 1875—1876 гг.
Viciebski zamak. Віцебскі замак (A. Sapunoŭ, 1897).jpg|А. Сапуноў, 1897 г.


### Гістарычныя здымкі

Viciebski zamak. Віцебскі замак (1893).jpg|1893 г.
Viciebski zamak. Віцебскі замак (S. Jurkoŭski, 1895-96).jpg|С. Юркоўскі, 1895—1896 гг.
Viciebski zamak. Віцебскі замак (S. Jurkoŭski, 1900) (2).jpg|С. Юркоўскі, 1900 г.
Viciebsk, Padźvinskaja-Zamkavy. Віцебск, Падзьвінская-Замкавы (1905).jpg|1905 г.


Viciebski zamak, Padźvinskaja. Віцебскі замак, Падзьвінская (S. Prokudin-Gorsky, 1912).jpg|С. Пракудзін-Горскі, 1912 г.
Viciebski zamak. Віцебскі замак (S. Prokudin-Gorsky, 1912) (cropped).jpg|С. Пракудзін-Горскі, 1912 г.
Viciebski zamak, Padźvinskaja. Віцебскі замак, Падзьвінская (1912).jpg|1912 г.
Viciebski zamak, Padźvinskaja. Віцебскі замак, Падзьвінская (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Матэрыялы пра Віцебскія замкі, Гістарычны сайт горада Віцебск

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні ВКЛ
Катэгорыя:Гатычныя збудаваньні Беларусі
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Гісторыя Віцебску