Сабор Уваскрасеньня Хрыстова (Барысаў)

**Царква́ сабо́рная Ўваскрасе́ньня Хрысто́ва** — помнік гісторыі другой паловы XIX стагодзьдзя (мураўёўка) у Барысаве. Знаходзіцца ў Старым Месьце, на гістарычным Рынку. Дзее, катэдральны сабор Барысаўскай япархіі. Твор архітэктуры расейскай эклектыкі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Мураваную саборную царкву Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы) у Барысаве збудавалі на месцы драўлянай царквы Ўваскрасеньня Хрыстова (Сьвяты Пасад), якая згарэла ў 1865 або 1867 годзе. Праект саборнай царквы распрацаваў расейскі архітэктар П. Мяркулаў пры ўдзеле рэктара Акадэміі мастацтваў у Пецярбургу Л. Бенуа. Гэты праект зацьвердзілі з асабістага хадайніцтва менскага япіскапа Аляксандра (Дабрыніна). У верасьні 1871 году на Рынку адбылася закладка сьвятыні. 20 кастрычніка 1874 году япіскап Аляксандар асьвяціў новазбудаваны сабор. 

Паводле зьвестак за 1901 год, у прыходзе налічвалася 2954 мужчыны і 2966 жанчын месьцічаў, а таксама жыхары 9 навакольных вёсак. У 1907 годзе перад саборам паводле праекту расейскага архітэктара В. Струева збудавалі мураваную званіцу.

У 1937 годзе савецкія ўлады зачынілі сабор. У Другую сусьветную вайну ён зноў пачаў дзеяць. У 1945 годзе савецкія ўлады перадалі сабор Маскоўскаму патрыярхату (пры гэтым зачынілі тутэйшы касьцёл).

## Архітэктура
### Царква
Яскравы прыклад Маскоўска-Яраслаўскага кірунку эклектычнай царкоўнай архітэктуры Расейскай імпэрыі, у якім адзначаюцца прыкметы стылізацыі формаў маскоўскага царкоўнага дойлідзтва XVII стагодзьдзя. Гэта крыжова-купальны храм з амаль квадратным у пляне цэнтральным аб'ёмам. Даўжыня будынка складае 27 мэтраў, шырыня — 23 мэтры, вышыня — 12 мэтраў. Кубападобны асноўны аб'ём завяршаецца 5-купальлем на 4-схільным даху, які мае ў цэнтры цыліндрычны сьветлавы барабан і вялікі купал-цыбуліну, а з кутоў — цыліндрычныя барабаны зь меншымі купаламі-цыбулінамі. Такія ж купалы месьцяцца над апсыдай і бакавымі прыбудовамі. Урачыстасьць вобразу будынка надае калярыстычны кантраст чырвоных цагляных муроў і белых элемэнтаў архітэктурнай плястыкі. Сярод дэкаратыўных элемэнтаў фасада — какошнікі, ліштвы з паўкруглымі і трыкутнымі франтонамі, прафіляваныя карнізы, кутнія руставаныя пілястры і філёнгі. Каб падкрэсьліць галоўны аркавы ўваход выкарыстоўваецца вялікі партал, які мае выгляд прафіляванай аркі на чатырох бочкападобных слупах. 

Унутраная прастора асьвятляецца двума радамі аконных праёмаў і падзяляецца чатырма магутнымі слупамі на тры нэфы, перакрытыя крыжовымі скляпеньнямі. Тыя ж чатыры слупы пры дапамозе ветразяў падтрымліваюць сьветлавы барабан з купалам над сяродкрыжжам. Сьцены падзяляюцца пры дапамозе профіляў і лапатак. У апсыдзе знаходзіцца фрэскавая выява Бога Саваофа, на крыжовых скляпеньнях на падпружных арках — арнамэнтальная размалёўка. Над уваходам знаходзяцца хоры, адкрытыя аркавым праёмам. На хоры вядуць сходы з тамбура. Галоўны прастол у імя Уваскрасеньня Хрыстова разьмяшчаецца ў апсыдзе, зь левага боку ад яго знаходзіцца прастол у імя князя Ўладзімера, з правага — прастол у імя Аляксандра Неўскага. У інтэр'ер тры дубовыя нефарбаваныя іканастасы. Галоўны мае чатыры ярусы з 24 абразамі, іканастасы з абодвух прыдзелаў — 1-ярусныя з 10 абразамі кожны. Іх упрыгожваюць пазалочаныя калёны, разьба, рамы і карнізы.

### Званіца
Перад саборам на адной восі з ім знаходзіцца мураваная званіца, збудаваная ў тым жа стылі. Гэта вежападобны 3-ярусны (васьмярык на двух чацьверыках) будынак, завершаны шатром з купалам-цыбулінай. Першы ярус займае брама.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (A. Merkulov, 1868).jpg|А. Мяркулаў, 1868 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1877).jpg|1877 г. 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1918).jpg|1918 г.    


### Гістарычныя здымкі

Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1900).jpg|каля 1900 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (M. Astankovič, 1905).jpg|1905 г. 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1910).jpg|1910 г.
Barysaŭ, Mienskaja. Барысаў, Менская (I. Sierbaŭ, 1911).jpg|І. Сербаў, 1911 г.

 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1901-17) (2).jpg |да 1918 г. 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1901-17) (4).jpg|да 1918 г. 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1918) (2).jpg|1918 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1918) (3).jpg|1918 г.

 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1918) (4).jpg|1918 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1918) (5).jpg|1918 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1918) (6).jpg|1918 г.  
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (08.1919).jpg|жнівень 1919 г.   

  
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1920-29).jpg|1920-я гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (2).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (3).jpg|1941 г.

 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (4).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (5).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (6).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (7).jpg|1941 г.

 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (8).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (9).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (10).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941) (11).jpg|1941 г.

 
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1941).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1941) (4).jpg|1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (07.1941).jpg|ліпень 1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (08.1941).jpg|жнівень 1941 г.  

 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (19.08.1941).jpg|19 жніўня 1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (09.1941).jpg|верасень 1941 г.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.

 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (3).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (4).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (5).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (6).jpg|1941—1944 гг.

 
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (7).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (8).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (9).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1941-44) (10).jpg|1941—1944 гг.

 
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1941-44).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1941-44) (2).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak. Барысаў, Рынак (1941-44) (4).jpg|1941—1944 гг.
Barysaŭ, Rynak, Sabornaja. Барысаў, Рынак, Саборная (1943).jpg|1943 г.


### Сучасныя здымкі

Борисов Воскресенский собор 05.jpg|Агульны выгляд
Барысаўскі Васкрасенскі сабор 02.JPG|З боку апсыды
Барысаўскі Васкрасенскі сабор 07.JPG|Званіца
Барысаўская Васкрасенская царква (12).jpg|Купалы-цыбуліны


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Барысаў
Катэгорыя:Саборы Беларусі