open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Тоні Эбат

**Энтані Джон «Тоні» Эбат** (; нар. 4 лістапада 1957 годзе, Лёндан, Вялікабрытанія) — аўстралійскі палітык, лідэр апазыцыі й кіраўнік Лібэральнай партыі з 1 сьнежня 2009 году, міністар аховы здароўя ў 2003—2007 гадох ва ўрадзе Джона Гаўарда. Старшыня ўрада Аўстраліі з 2013 году.

## Біяграфія
Навучаўся ў Сыднэйскім унівэрсытэце, дзе атрымаў дзьве ступені бакаляўра — па эканоміцы й праве. Ва ўнівэрсытэце таксама займаўся боксам і быў кіраўніком студэнцкага самакіраваньня. Пасьля заканчэньня ўнівэрсытэта ў Сыднэі атрымаў стыпэндыю Родса й працягнуў навучаньне ў Оксфардзкім унівэрсытэце, дзе атрымаў ступень магістра. У 1983 годзе паступіў у каталіцкую сэмінарыю, але правучыўся там нядоўга. Пазьней працаваў журналістам.

У 1993—1994 гадох быў выканаўчым дырэктарам аб’яднаньня «Аўстралійцы за канстытуцыйную манархію», у 1994 годзе быў абраны ў Палату прадстаўнікоў. У 2001—2003 гадох займаў пасаду міністра па справах занятасьці й працоўных адносінаў, у 2003—2007 — міністра аховы здароўя. Пасьля паразы кіруючай кааліцыі на парлямэнцкіх выбарах 2007 году Эбат некаторы час быў ценявым міністрам па справах сям’і, камунальных паслугах і абарыгенаў. 1 сьнежня 2009 году Эбат быў абраны лідэрам Лібэральнай партыі, у сувязі з чым аўтаматычна стаў лідэрам апазыцыі.

Пасьля аб’явы прэм’ер-міністрам Аўстраліі Джуліяй Гілард аб правядзеньні парлямэнцкіх выбараў 2010 году Эбат зьяваўляўся кандыдатам ад апазыцыі на пасаду прэм’ер-міністра. На парлямэнцкіх выбарах 2013 году кааліцыя Лібэральнай і Нацыянальнай партыяў атрымала перамогу над Лейбарысцкай партыяй. 18 верасьня 2013 году Тоні Эбат прыняў прысягу ў якасьці 28-га прэм’ер-міністра Аўстраліі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Нарадзіліся 4 лістапада
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лёндане
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Аўстраліі
Сэн-Жэрмэнская дамова (1919)

**Сэн-Жэрмэ́нская мірная дамова** — мірная дамова, падпісаная ў Сэн-Жэрмэнскім палацы (Францыя) паводле вынікаў Першай сусьветнай вайны паміж краінамі Антанты і новаўтворанай рэспублікай Аўстрыя.

## Умовы дамовы

З прычыны распаду Аўстра-Вугоршчыны мірнае ўрэгуляваньне зь ейнымі дзьвюма часткамі ажыцьцяўлялася пасродкам падпісаньня зь імі асобных дамоваў. Пагадненьне з Аўстрыяй было падпісана 10 верасьня 1919 году ў парыскім прадмесьці Сэн-Жэрмэн-ан-Ле. Аўстрыя прызнала аддзяленьне ад яе Вугоршчыны, Чэхаславаччыны, часткі польскіх тэрыторыяў, таксама пагадзілася на тэрытарыяльныя саступкі на карысьць Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў і Румыніі. Да Польшчы была далучана Заходняя Галіцыя, да Чэхаславаччыны — Закарпацкая Ўкраіна. Трансыльванія й частка Банату, якія ўваходзілі раней у склад Аўстра-Вугоршчыны, былі перададзены Румыніі. Да Румыніі была перададзена й Букавіна. Аўстрыя таксама страціла Паўднёвы Тыроль і Істрыю, якія адыходзілі да Італіі. Да таго ж Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў атрымала ад Аўстрыі Далмацыю, часткі Заходняй Крайны, Карынтыі й Штырыі.

Акрамя ўсяго іншага Аўстрыя пазбавілася вайсковага й гандлёвага флёту ў Адрыятыцы й на Дунаі, абавязалася выплаціць рэпарацыі пераможцам і згаджалася на бесьперашкодны транзыт любых грузаў саюзьнікаў праз сваю тэрыторыю. Ваенныя артыкулы дамовы забаранялі Аўстрыі мець сталае войска.

## Літаратура
* *Киган Д.* Первая мировая война. — Москва., 2004

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст дамовы

Катэгорыя:Мірныя пагадненьні
Катэгорыя:Першая сусьветная вайна
Катэгорыя:Распад Аўстра-Вугоршчыны
Скачкі на лыжах з трампліну на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году

**Спаборніцтвы па [[скачкі на лыжах з трампліну|скачках на лыжах з трампліну]] на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году]]** праходзілі з 8 па 17 лютага. Спаборніцтвы адбываліся ў комплексе для скачкоў з трампліну «Расейскія горкі», які разьмешчаны каля Краснай Паляны. Былі разыграныя 4 камплекты мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
2014
Бой на праходзе

У шахматах **узя́цьце на прахо́дзе** (анпасан, ад  — «на праходзе») азначае спэцыяльны ход латніка, пры якім ён бярэ латніка праціўніка, перамешчанага адразу на два палі. Але атакаваным аказваецца ня тое поле, на якім спыніўся другі латнік, а тое, якое было перасечанае ім. Першы латнік завяршае ўзяцьце менавіта на гэтым, перасечаным полі, як калі б латнік праціўніка перамясьціўся толькі на адно поле.

Падобная сытуацыя становіцца магчымай толькі ў тых выпадках, калі латнік разьмяшчаецца на пятай (для белых латнікаў) або чацьвертай (для чорных латнікаў) гарызанталі, а поле, якое перасякае латнік праціўніка, знаходзіцца ў яго пад боем. Узяцьце латніка праціўніка можа ажыцьцяўляцца толькі адразу пасьля ягонага перамяшчэньня на два палі, а то іначай права ўзяцьця на праходзе губляецца.

Дадзенае правіла было ўведзенае ў шахматы ў XV стагодзьдзі практычна адначасова зь іншым правілам, якое дазваляла рабіць першы ход латнікам адразу на два палі ўперад. Абгрунтоўваецца гэтае правіла проста: латнік ня можа перамяшчацца бяз рызыкі быць зьедзеным, калі поле праходу знаходзіцца пад боем праціўніка.

У задачах і этудах на першым ходзе разьвязаньня ўзяцьце на праходзе дазваляецца ў тым і толькі ў тым выпадку, калі з дапамогай рэтрааналізу можна абсалютна дакладна вызначыць, што менавіта той латнік праціўніка, якога мы зьбіраемся ўзяць на праходзе, толькі што хадзіў на два палі праз поле, бітае нашым латнікам. Пры гэтым не павінна быць аніводнай доказнай партыі, якая бы заканчвалася якім-небудзь іншым ходам.

## Ужываньне ў дэбюце

Руская партыя:
* **1.e4 e5**
* **2.Врf3 Врf6**
* **3.d4 ed**
* **4.e5 Врe4**
* **5.В:d4 d5** (гл. дыяграму)
* **6.ed**.

Іншы прыклад зьяўляецца ў францускай абароне: 1.e4 e6 2.e5… Калі чорныя адказваюць 2…d5, то белыя могуць узяць суперніка на праходзе 3.ed, калі 2…f5, то адпаведна 3.ef.

## Партыя Гундэрсэн — Фол

У 1928 годзе ў Аўстраліі прайшла сустрэча паміж  і Альбэртам Фолам. Майстар па шахматах Гундэрсэн арыгінальна выкарыстаў прыём узяцьця на праходзе на 15-м ходзе пасьля 14…g7-g5, аб’явіўшы мат з дапамогай нестандартнага падвойнага шаха:

* **13.h5+ Kh6**
* **14.Вр:e6+ g5**
* **15.hg — мат.**

## Крыніцы

Катэгорыя:Правілы шахматаў
Катэгорыя:Шахматная тэрміналёгія
Сэн-Жэрмэнскі палац

**Сэн-Жэрмэнскі палац** () — былая каралеўская рэзыдэнцыя ў парыскім прадмесьці Сэн-Жэрмэн-ан-Ле, непадалёк ад Сэны, цяпер Нацыянальны музэй археалёгіі. Яшчэ ў 1122 годзе Людовік VI пабудаваў на месцы цяпер існуючага будынка замак Гран-Шатлё, разбураны Эдуардам Чорным Прынцам у 1346 годзе. Ад яго захавалася Сьвятая Капэла, збудаваная П’ерам дэ Мантроем для Людовіка IX, — архітэктурны правобраз аднайменнага збудаваньня ў Парыжы. Гэтая наватарская, з выкарыстаньнем мэталаканструкцыяў, пабудова ўтрымоўвала неацэнныя хрысьціянскія рэліквіі, уключаючы цярновы вянок, прададзены францускаму каралю імпэратарам Балдўінам II у 1239 годзе.

Карл V аднавіў разбураны замак на старым месцы, а Францыск I цалкам перабудаваў яго. Майстар францускага рэнэсансу Філібэрт Дэлёрм узьвёў для Гэнрыха II насупраць гэтага старога замка рэзыдэнцыю ў найноўшым італьянскім гусьце па вобразу й падабенству вілы Лянтэ. Іскрынкай гэтага палаца быў рэгулярны сад, адзін зь першых у Францыі. Людовік XIII перавёў у Сэн-Жэрмэн-ан-Ле свой двор; тутака ж у яго нарадзіўся доўгачаканы спадчыньнік — Людовік XIV.

«Кароль-сонца» ня вельмі любіў палац свайго бацькі й аддаваў перавагу праводзіць час у старым замку, а потым і зусім зьехаў у Вэрсаль. Тым ня менш за ягонымі часамі абодва будынкі й сады былі абноўлены й рэканструяваны пры ўдзеле Люі Лево й Андрэ Лянотра. У 1688 годзе Сэн-Жэрмэн-ан-Ле стаў рэзыдэнцыяй выгнанага з Ангельшчыны караля Якава II Ст’юарта, які тут памёр і быў пахаваны. На працягу ўсяго XVIII стагодзьдзя палац заставаўся цэнтрам якабіцкага руху, хоць галава Ст’юартаў пасьля Утрэхцкага замірэньня перабраўся з Францыі ў Рым.

Апошнія гады «старага рэжыму» адзначыліся заняпадам Сэн-Жэрмэнскай рэзыдэнцыі. Людовік XVI прэзэнтаваў «новы» палац Гэнрыха II свайму брату графу Артуа, які замест аднаўленьня практычна цалкам зьнёс яго й распрадаў зямельныя ўгодзьдзі. Ацалела толькі крыло Гэнрыха IV. Што да «старога» палаца-замка, Напалеон I разьмясьціў у ягоных пустуючых залях кавалерыйскую школу, а ягоны пляменьнік Напалеон III у 1867 годзе пасьля рэстаўрацыі перадаў іх створанаму Музэю археалёгіі.

## Галерэя

## Глядзіце таксама
* Сэн-Жэрмэнская дамова (1919) — падпісаная ў Сэн-Жэрмэнскім палацы

## Вонкавыя спасылкі
* Нацыянальны археалягічны музэй

Катэгорыя:Палацы Францыі
Катэгорыя:Музэі Францыі
Катэгорыя:Каралеўскія рэзыдэнцыі
Катэгорыя:Івэлін
Катэгорыя:Замкі Францыі
Махноўшчына

**Махноўшчына** (20 кастрычніка 1919 — 28 жніўня 1921) — тэрыторыя пад кантролем свабодных саветаў і лібэртарных камунаў, дзе меліся спробы стварыць анархічнае грамадзтва, падчас Украінскай рэвалюцыі. Махноўшчына знаходзілася пад абаронай Рэвалюцыйнае Паўстанцкае Арміі Нестара Махно. У гэты час плошча Вольнай тэрыторыі была заселеная прыкладна сям’ю мільёнамі чалавек. Пасьля падзеньня рэжыму гетмана, тэрыторыя была занятая расейскімі войскамі Антона Дзянікіна, быў створаны часовы ўрад Поўдня Расеі. Да 1920 году войскі Дзянікіна пакінулі тэрыторыю пасьля наступленьня частак Чырвонай Арміі ў супрацоўніцтве зь сіламі Нестара Махно, часткі якога вялі партызанскую вайну ў тыле дзянікінцаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны (1917—1991)
Катэгорыя:Колішнія дзяржавы Эўропы
Катэгорыя:Распад Расейскай імпэрыі
Катэгорыя:Анархізм ва Ўкраіне
Баварская Савецкая Рэспубліка

**Баварская Савецкая Рэспубліка** () — кароткачасовае дзяржаўнае ўтварэньне, абвешчанае саветам працоўных і салдацкіх дэпутатаў 13 красавіка 1919 году ў Мюнхэне. Праіснавала да 1 траўня 1919 году й было задаўленае як сэпаратысцкае фармаваньне ў рамках Ваймарскай рэспублікі. Сталіцай дзяржаўнага ўтварэньня быў горад Мюнхэн.

Галавой ураду быў нямецкі пісьменьнік, чалец Незалежнай сацыял-дэмакратычнай партыі Нямеччыны (НСДПН) Эрнст Толер. Да 29 красавіка 1919 году Баварская чырвоная армія вяла пасьпяховыя баі за ўсталяваньне кантролю над тэрыторыяй Баварыі. 27 красавіка камуністы выйшлі са складу ўраду Баварскай савецкай рэспублікі. 29 красавіка нямецкія войскі й часткі Фрайкора перайшлі ў контранаступ. 1 траўня 1919 году ўрадавыя войскі й злучэньні Свабоднага корпуса ўвайшлі ў Мюнхэн. 3 траўня прайшло апошняе паседжаньне ўрада БСР. 5 траўня 1919 году былі здушаныя апошнія месцы супраціву.

## Вонкавыя спасылкі

* Ленін: Словы вітаньня да Баварскай Сацыялістычнай Рэспублікі
* Н. Застенкер Баварская советская республика. М.: Партийное издательство, 1934. — 160 с.
* Более детальный анализ Баварская Советская республика. Автор: Фрактальный Вихрь

Катэгорыя:Гісторыя Нямеччыны
Кленікі

**Кленікі**, часам **Клейнікі** (, па-падляску: *Kléniki*) — вёска ў Польшчы. Уваходзіць у склад гміны Чыжы Гайнаўскага павету Падляскага ваяводзтва.

У 1952—1954 гадах сядзіба самастойнае гміны Кленікі. У 1975—1998 гадах вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва.

## Насельніцтва
Жыхары вёскі ў большасьці этнічныя беларусы, якія карыстаюцца падляскім дыялектам, праваслаўныя (прыход Узьнясеньня Гасподняга ў вёсцы). Невялікую частку насельніцтва складаюць палякі-каталікі (парафія Ўнебаўзяцьцця Найсьвяцейшай Панны Марыі і сьв. Біскупа Станіслава ў Нарві).

## Гісторыя
Вёска заснаваная пры каралеўскім гасьцінцы, які спалучаў Бельск з Горадняй. Праваслаўная парафія існавала тут ужо ў 16 стагодзьдзі. Наступная царква — ужо ўніяцкая — пабудаваная ў 1793 годзе і пры пабудове наступнай (1883 год), перанесеная ў вёску Козьлікі. Царква 19 стагодзьдзя згарэла ў 1973 годзе, да 1988 году пабудаваная наступная (у гонар Ушэсьця Гасподняга). У 1907—1913 гадах карэспандэнцыю з Кленікаў адсылаў у «Нашую Ніву» сын тутэйшага праваслаўнага папа — Яўген Хлябцэвіч («Халімон з-пад Пушчы»).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Kleniki 1909

Катэгорыя:Гайнаўскі павет
Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Газ Мэтан Мэдыяш

«**Газ Мэтан**» () — колішні румынскі футбольны клюб з гораду Мэдыяшу. Заснаваны ў 1945 годзе. Фіналіст Кубка Румыніі (1951).

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Мэдыяш
Цюільры

**Цюільры́** () — няісны на сёньня палац Парыжу, які быў часткай комплексу будынкаў Люўру, які служыў адной з рэзыдэнцыяў для францускіх каралёў. Палац складаўся з трох павільёнаў, злучаных паміж сабой корпусамі: цэнтральнага «Павільёну гадзіньнікаў» і двух бакавых — «Павільёну Марса» і «Павільёну Флёры». Цэнтральная частка палацу згарэла пры пажары 24 траўня 1871 году. Павільёны Марса й Флёры пазьней былі адрэстаўраваныя й на сёньняшні дзень ўваходзяць у комплекс музэю Люўрю. (На прыкладаным тапаграфічным пляне Цюільры й Люўру надпіс на францускай мове «Павільён гадзіньнікаў» павінны быць аднесены ў левы бок выявы).

## Гісторыя Цюільры
Цюільры першапачаткова будаваўся ў духу францускага рэнэсансавага дойлідзтва (з 1564 году, архітэктар Філібэр Дэлёрм), неаднаразова перабудоўваўся (1664—1670, архітэктары Люі Лево і іншыя). У 1660-я гады сад перад палацам быў перапляняваны пад кіраўніцтвам Андрэ Ленотра. У 1789 годзе Людовік XVI, які быў вымушаны пакінуць Вэрсаль у сувязі зь Вялікай францускай рэвалюцыяй, перанёс сваю рэзыдэнцыю ў Цюільры. Заняўшы Цюільры 10 жніўня 1792 году насельніцтва Парыжу, якое паўстала на той момант, скінула манархію.

У 1792—1795 у Цюільры засядаў Канвэнт, у 1795—1799 — Савет пяцісот. Падчас Лютаўскай рэвалюцыі 1848 народ узяў Цюільры штурмам, які быў зьдзейсьнены 24 лютага. 24 траўня 1871 году вялікая частка Цюільры згарэла падчас баёў парыскіх камунараў з вэрсальцамі. У 1883 годзе руіны Цюільры былі зьнесеныя. На месцы Цюільры, які цяпер не існуе, знаходзіцца аднайменны парк.
 
## Галерэя

Файл:Hippolyte Bellangé - Un jour de revue sous l’Empire - 1810.jpg|Трыюмфальная арка перад палацам Цюільры


Катэгорыя:Гісторыя Парыжу
Катэгорыя:Згарэлыя будынкі
Катэгорыя:Палацы Францыі
Катэгорыя:Помнікі Францускай рэвалюцыі
Рэспубліка Каманча

**Рэспубліка Каманча** (**Усходне-Лемкоўская рэспубліка**) — аб’яднаньне 30 лемкоўскіх сёлаў, якія абвясьцілі ў сяле Каманча стварэньне рэспублікі ва ўсходняй Лемкоўшчыне 5 лістапада 1918 году. У сьнежні 1918 году на радзе ў Віславе прынята рашэньне пра далучэньне да дзяржавы Заходнеўкраінская Народная Рэспубліка. Канчаткова ліквідаваная польскімі войскамі 23 студзеня 1919 году.

Рэспубліку Каманча складалі вёскі Балігорад, Кісна, Чыстагорб, Пржвбічаў, Дараў, Карлікаў, Палона, Яворнік, Каманча, Куляшне, Кальніца, Рэпедзь, Туржанск, Душацін, Прэлукі, Маніў, Марахоў, Машчанец, Бальніца, Смольнік, Вола Міхова, Лупкоў, Аславіца, Радошыцы, Даўжыца, Мікаў, Суравіца, Сукаватэ, Шчаўнэ, Высачаны, Макрэ, Пулавы й Віслак Вілкі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Распад Аўстра-Вугоршчыны
Катэгорыя:Колішнія дзяржавы Эўропы
Трутнаў

**Тру́тнаў** (, ) — горад у Кралаваградэцкім краі Чэхіі, на рацэ Упе, ля падножжа горнага масіву Крконашы. Насельніцтва на 2012 год — 30,9 тыс. жыхароў.

Асноўная галіна прамысловасьці гораду — тэкстыльная (галоўным чынам, ільняная). Вытворчасьць вырабаў са шкла.

## Гісторыя
Упершыню згадваецца каля 1260 году, под сучаснай назвай (першапачаткова — у нямецкім варыянце) — з 1301 году. З канца XIV стагодзьдзя знаходзіўся ва ўладаньні багемскае каралевы. Вытрымаў усе варожыя атакі; быў узяты толькі Янам Жыжкам у час Гусіцкіх войнаў у 1421 годзе і двойчы (у 1642 і ў 1647 гадах) асаджваўся швэдамі на працягу Трыццацігадовае вайны. Індустрыялізацыя гораду пачалася ў XIX стагодзьдзі. У 1823 годзе былі створаныя палатняная мануфактура й шаўкаткацккая фабрыка. Да 1945 году асноўнае насельніцтва гораду складалі немцы, у цяперашні час — чэхі.

З архітэктурных помнікаў вартыя ўвагі: адзінаццацімэтровая калёна ў стылі барока, разьмешчаная на цэнтральным пляцы гораду; касьцёл Нараджэньня Дзевы Марыі з 64-мэтровай вежай і вялізнай крыптай, якая цяпер зьяўляецца канцэртнай заляй; скульптурная група, якая адлюстроўвае Яна Непамуцкага й Сьвятое Сямейства.

Паблізу Трутнава — курорт Янске Лазьне.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт гораду

Катэгорыя:Гарады Чэхіі
Катэгорыя:Кралаваградэцкі край
Парнаграфія

thumb|200px|Значок парнаграфіі
міні|200пкс|Француская карыкатура «Вялікая эпідэмія парнаграфіі»

**Парнагра́фія** ( — «распусьнік» + «пішу») — пасрэднае, немастацкае і беспачуцьцёвае адлюстраваньне і апісаньне любошчаў і плоцевых органаў. Ставіць за мэту плоцевае ўзбуджэньне спажыўца празь сьвядомае засяроджаньне ўвагі на цялесных рухах і плоцевых органах. Мае найбольшае пашырэньне ў кіно і часопісах. У мэдыцыне атрыманьне плоцевага задавальненьня ад порнавырабаў адносяць да плоцевага адхіленьня (парнаграфаманія). Найбольш шкодна ўплывае на падлеткаў з адхіленьнямі характару (псыхапатыя). Вострая цікавасьць да любошчаў, лёгкая плоцевая ўзбуджальнасьць, імпульсіўнасьць падлеткаў могуць прывесьці да злачынных паводзінаў. Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь прадугледжвае пакараньне за выраб і збыт парнаграфічных тавараў, гандаль імі і захаваньне дзеля продажу і распаўсюджаньню.

## Уплыў на схільнасьці
Працяглае ўзьдзеяньне парнаграфіі выклікае:
* перабольшанае ўяўленьне аб палавой дзейнасьці ў грамадзтве; 
* памяншэньне даверу між блізкімі парамі;
* адкіданьне надзеі на палавую аднашлюбнасьць;
* перакананьне быццам палавая непераборлівасьць ёсьць прыродным станам;
* перакананьне быццам  і палавая бязьдзейнасьць ёсьць нездаровымі;
*  з каханьня і патрэбы ў прыхільнасьці між палавымі супольнікамі;
* перакананьне быццам шлюб ёсьць плоцева абмежавальным;
* адсутнасьць цягі да сям’і і  дзяцей.

## Пашыранасьць
На 2013 год у сеціве існавала больш за 4 мільёны вэб-сайтаў толькі зь дзіцячай парнаграфіяй. Штодня на іх выкладалася больш за 200 новых выяваў.

## Беларусь
У 2008 годзе ў Крымінальны кодэкс дадалі асобны артыкул за распаўсюджаньне дзіцячай парнаграфіі, што прадугледжвае да 13 гадоў пазбаўленьня волі. У 2012 годзе сьледчыя ўлічылі 200 злачынстваў распаўсюджаньню парнаграфіі, 5% зь якіх прыпадала на дзіцячую. Пры вырабе дзіцячай парнаграфіі выкарыстоўваліся дзеці ва ўзросьце ад 10 гадоў пераважна з маламаёмных разьбітых сем’яў. У 2013 г. каля 9% карыстальнікаў сеціва праглядалі парнаграфічныя сайты. Каля 70% улічаных выпадкаў распаўсюджаньню дзіцячай парнаграфіі ажыцьцяўлялася празь сеціва.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне


Катэгорыя:Сэксуальнасьць
Люі Лево

**Люі Лево** ( або *Levau*) — францускі архітэктар, адзін з заснавальнікаў францускага клясыцызму, з 1653 па 1670 год — першы каралеўскі архітэктар. Над найбуйнейшымі заказамі архітэктар працаваў звычайна разам з ляндшафтаналаджвальнікам Андрэ Ленотрам і мастаком па інтэр’еры Шарлем Лебрэнам.

Люі Лево нарадзіўся ў Парыжы ў сям’і архітэктара. Лево навучаўся архітэктуры ў Італіі, у прыватнасьці, у Рыме й Генуі, у эпоху росквіту барока. Вялікі ўплыў на яго таксама вырабіў Франсуа Мансар. Адхіліўшыся ад рэнэсансава-барочных формаў, Лево зьвярнуў увагу на больш простыя элемэнты клясыцызму, у далейшым стаўшы адным зь вядучых майстроў клясыцызму ў Францыі.

Па замове супэр’інтэрданту фінансаў Нікаля Фуке Лево пабудаваў шыкоўны палац Во-ле-Віконт, які прыцягнуў да яго ўвагу караля Людовіка XIV. Пасьля падзеньня Фуке яму было даручана паўтарыць посьпех пры праектаваньні й будаўніцтве Вэрсальскага палаца. Адначасова Лево займала перабудова палаца Цюільры.

Акрамя гэтага, пад кіраўніцтвам Лево былі пабудаваны будынак Францускай акадэміі й шматлікія гарадзкія маёнткі («атэлі»), ў прыватнасьці на Сэн-Люі.

## Асноўныя працы
* 1634—1637 Атэль Кальбэр — рэзыдэнцыя Кальбэра й Філіпа Арлеанскага. У 1826 годзе на гэтым месцы была збудавана галерэя Кальбэр.
* 1640—1644 Атэль Лямбэр
* 1642 — ? Атэль Лево
* 1656—1657 Атэль Лязен
* 1656—1661 Во-ле-Віконт
* 1655—1670 Люўрскі палац
* 1661—1665 Калеж Чатырох Нацыяў — будынак Францускай акадэміі
* 1661—1670 Вэрсальскі палац
* 1670—1672 Вялікі Трыянон

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Архітэктары клясыцызму
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1612 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Парыжы
Катэгорыя:Памерлі ў Парыжы
Катэгорыя:Францускія архітэктары
Скелетон на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году

**Спаборніцтвы па [[скелетон]]е на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году]]** праходзілі з 13 па 15 лютага. Спаборніцтвы адбываліся ў цэнтры саннага спорту «Санкі», які разьмешчаны каля Краснай Паляны. Былі разыграныя два камплекты мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
2014
Трыянонская дамова

**Трыянонская дамова** — мірнае пагадненьне, якое было складзена паміж краінамі-пераможцамі ў Першай сусьветнай вайне й пацярпелай паразу Вугоршчынай. Падпісаная 4 чэрвеня 1920 году ў Вялікім Трыянонскім палацы Вэрсалю. Набыла моц 26 ліпеня 1921 году.

Дамова юрыдычна замацоўвала становішча, якое фактычна склалася ў басэйне Дунаю пасьля вайны. У выніку была зафіксаваная страта Вугоршчынай значных тэрыторыяў:
* Трансыльванія й усходняя частка Банату былі далучаны да Румыніі
* Харватыя, Бачка й заходняя частка Банату ўвайшлі ў склад Каралеўства сэрбаў, харватаў і славенцаў
* Славаччына й Падкарпацкая Русь увайшлі ў склад Чэхаславаччыны
* Бургенлянд быў перададзены Аўстрыі.
* Колькасьць вугорскага войска абмяжоўвалася 35-ю тысячамі жаўнераў і яна павінна была быць наёмнай.

Трыянонская дамова, у выніку якой Вугоршчына пазбавілася 2/3 тэрыторыі й насельніцтва (у тым ліку 3 мільёнаў этнічных вугорцаў), 88% лясных рэсурсаў, 83% вытворчасьці чыгуну й 67 % банкаўска-крэдытнай сыстэмы, быў успрыняты ў Славаччыне й Румыніі як аднаўленьне справядлівасьці, а ў самай Вугоршчыне — як нацыянальная трагедыя. Рэваншызм стаў адной з асноўных рысаў міжваеннай дыктатуры Міклаша Хорці. Па выпадку заключэньня дамовы ў краіне была абвешчана нацыянальная жалоба, усе афіцыйныя сьцягі прыспушчаныя да 1938 году. У школах вучні кожны дзень перад урокамі чыталі малітву пра ўзьяднаньне Радзімы.

Пры актыўнай падтрымцы нацысцкай Нямеччыны, Трыянонская дамова была перагледжаная ў 1938—1940 гадох; былі прынятыя Венскія арбітражы, паводле якіх Вугоршчына вярнула сабе частку страчаных у 1920 годзе земляў — поўнач Трансыльваніі, поўдзень Славаччыны й Закарпацкую Ўкраіну. У 1941 годзе ў склад Вугоршчыны ўвайшла частка захопленай Нямеччынай Югаславіі (Ваяводзіна).

Пасьля Другой сусьветнай вайны ўсе гэтыя рашэньні былі адмененыя, і Вугоршчына ў наш час ізноў існуе ў межах, вызначаных Трыянонскай дамовай. За іхнымі межамі застаюцца значныя нацыянальныя вугорскія меншасьці (сэкеі ў Румыніі, гл. Вугорская аўтаномная вобласьць, вугорцы Славаччыны, Аўстрыі, Ваяводзіны, Украіне — галоўным чынам у Закарпацьці). Пытаньне суайчыньнікаў час ад часу дыскутуецца ў палітыцы й 1990—2000-х гадоў — сур’ёзна ці ў папулісцкіх мэтах.

## Літаратура
* *Мерников А. Г., Спектор А. А.* Всемирная история войн. — Минск., 2005.

## Вонкавыя спасылкі
* Тэкст дамовы

Катэгорыя:Першая сусьветная вайна
Катэгорыя:Дамовы
Катэгорыя:Распад Аўстра-Вугоршчыны
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Вугоршчыны
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Італіі
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Польшчы
Катэгорыя:Міжнародныя пагадненьні Францыі
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Катэгорыя:Гісторыя Чэхіі
Катэгорыя:Гісторыя Славаччыны
Катэгорыя:Гісторыя Харватыі
Бнэй Сахнін

«**Бнэй Сахнін**» () — ізраільскі футбольны клюб з гораду Сахніна. Заснаваны ў 1991 годзе. Уладальнік Кубка Ізраілю (2004).

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце Ізраільскай прэм’ер-лігі.

Катэгорыя:Сахнін
Міхаэль Гайніш

**Міхаэль Гайніш** (; 15 жніўня 1858, Глёгніц, Аўстра-Вугоршчына — 26 лютага 1940, Вена, Аўстрыя) — аўстрыйскі палітык, другі прэзыдэнт Першай Аўстрыйскай Рэспублікі, якая паўстала пасьля скіданьня манархіі ў Аўстра-Вугоршчыне. Быў абраны на пасаду ў 1920 годзе.

## Прэзыдэнцтва
Удзельнічаў у выбарах як незалежны кандыдант, пасьля абраньня ў 1920 годзе займаў прэзыдэнцкую пасаду 2 тэрміны да 1928 году, гэтак не прымкнуўшы да аніякай партыі.

У пэрыяд свайго прэзыдэнцтва працаваў на пераадоленьне той цяжкай сытуацыі, якая ўзьнікла ў Аўстрыі пасьля Першай сусьветнай вайны. Разьвіваў аграрны сэктар і турызм, асабліва ў Альпах, заахвочваў электрыфікацыю чыгунак. Ухваляў гандаль з памежнымі краінамі, як то Нямеччынай. Стаў абаронцам нацыянальных традыцыяў і культуры й ініцыятарам стварэньня закону аховы помнікаў. Гайніш быў ганаровым чальцом акадэміі навук.

У 1928 годзе асноўныя партыі прапанавалі ўнесьці папраўкі ў канстытуцыю дзеля таго, каб пераабраць Гайніша на трэці тэрмін. Фэдэральны канцлер Ігнац Зайпэль прапанаваў яшчэ адзін гадавы тэрмін для Гайніша, але той адмовіўся. Пасьля ён займаў пасаду міністра гандлю з 1929 па 1930 гады.

Міхаэль заўсёды падтрымліваў ідэі пангерманізму, таму ўхваліў аншлюс Аўстрыі нацысцкай Нямеччынай у 1938 годзе, як і многія ягоныя суайчыньнікі. Памёр у 1940 годзе, усяго праз год пасьля пачатку Другой сусьветнай вайны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Міхаэль Гайніш. Hofburg.at 
* Міхаэль Гайніш. AEIOU 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Глёгніцы
Катэгорыя:Аўстрыйскія палітыкі
Катэгорыя:Памерлі ў Вене
Лайтабаншаг

**Лайтабаншаг** (, ) — кароткатэрміновае вугорскае дзяржаўнае ўтварэньне, якое існавала на тэрыторыі сучаснай аўстрыйскай фэдэральнай зямлі Бургенлянд. Існавала ў пэрыяд з 4 кастрычніка па 5 лістапада 1921 году між падпісаньнем Трыянонскае дамовы і ўваходжаньнем Бургенлянду ў склад Аўстрыі.

Кіраўнікамі дзяржаўнага ўтварэньня былі Пал Пронаі, Дзьюла Остэнбург-Маравэк і былы прэм’ер-міністар Вугоршчыны Іштван Фрыдрых.

Армія, г. зв. «нізкарослая гвардыя» (), набіралася з часткі сялянаў і студэнтаў, якія не жадалі ўваходжаньня рэгіёну ў склад Аўстрыі.

Катэгорыя:Гісторыя Аўстрыі
Катэгорыя:Колішнія дзяржавы Эўропы
Катэгорыя:Колішнія непрызнаныя дзяржавы
Рамба Амадэўс

**Ра́мба Амадэўс** (*Rambo Amadeus*) — папулярны сэрбскі/чарнагорскі джаз-музыка, сапраўднае імя якога — **Антоніе Пушыч** ().

Выканаўца вядомы на ўсёй тэрыторыі былой Югаславіі. Музыка выконвае сатырычныя песьні на палітычныя і бытавыя тэмы. Рамба не баіцца экспэрымэнтаваць са сваёй музыкай, часта зьмешваючы розныя жанры, такія як рок, джаз, поп і іншыя. Яго часта называюць чарнагорскім Фрэнкам Запай.

Сцэнічнае імя выканаўцы сфармаванае з прозьвішча Джона Рэмба і другога імя Вольфганга Амадэя Моцарта.

Рамба Амадэўс прадставіць сваю краіну на штогадовым конкурсе песьні Эўрабачаньне 2012, які адбудзецца ў Баку, з конкурснай гіп-гоп кампазыцыяй **«Euro Neuro»**, якая будзе выканана на ангельскай мове.

## Крыніцы

Катэгорыя:Чарнагорыя на конкурсе песьні Эўрабачаньне
Катэгорыя:Удзельнікі конкурсу песьні Эўрабачаньне
Эрміс Арадыпу

«**Эрміс**» () — кіпрскі футбольны клюб з гораду Арадыпу. Заснаваны ў 1958 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Арадыпу
Атокі

Назву **Атокі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Атокі — вёска ў Дрысенскім раёне
** Атокі — вёска ў Лепельскім раёне
** Атокі — вёска ў Шаркоўшчынскім раёне
Службовая лесьвіца (фільм)

«**Службовая лесьвіца**» () — францускі кінафільм зь Люі дэ Фюнэсам.

## Сюжэт
Мары-Лю знаёміцца ​​з фатографамі, якія працуюць у тэатры, і распавядае ім гісторыі са свайго жыцьця, пра людзей, у якіх яна працавала служанкай.

## Дадатковыя зьвесткі
Люі дэ Фюнэс гуляе ролю Чэзарэ Грымальдзі, у якога таксама працавала Мары-Лю.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Фільмы 1954 году
Катэгорыя:Францускія фільмы
Катэгорыя:Чорна-белыя фільмы
Аленка Братушак

**Але́нка Брату́шак** (,  31 сакавіка 1970, Цэле, СР Славенія, Югаславія) — старшыня ўраду (прэм’ер-міністар) Рэспублікі Славенія з 20 сакавіка 2013 году па травень 2014 году. Спадарыня Аленка сталася першаю жанчынай на гэтай пасадзе ў незалежнай Славеніі, а таксама самым маладым прэм’ер-міністрам краіны.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Славенскія палітыкі
Дэклярацыя незалежнасьці Эстоніі

**Дэклярацыя незалежнасьці Эстоніі**, інакш вядомая як **Маніфэст да эстонскага народу** () — законатворчы акт Эстонскай рэспублікі 1918 року. Штогод 24 лютага з гэтай нагоды адзначаецца нацыянальнае сьвята **[[Дзень незалежнасьці]] Эстоніі**.

Дэклярацыя была падрыхтаваная Камітэтам выратаваньня, абраным з найбольш паважаных чальцоў Эстляндзкім земскім сходам. 23 лютага маніфэст быў надрукаваны і абнародаваны ў Пярну. Назаўтра, 24 лютага, маніфэст быў надрукаваны і распаўсюджаны ў сталіцы, Таліне.

## Гістарычнае тло
У Першую сусьветную вайну, паміж адыходам бальшавіцкім і прыходам кайзэраўскіх войскаў і чаканай акупацыяй, Камітэт выратаваньня Эстляндзкага нацыянальнага сходу 24 лютага 1918 року абвясьціў незалежнасьць Эстоніі. Аднак нямецкія ўлады не прызналі самаабвешчаную дзяржаву. Пасьля нямецкай рэвалюцыі прадстаўнікі Нямеччыны 11—14 лістапада 1918 фармальна перадалі палітычную ўладу ў Эстоніі нацыянальнаму ўраду. Пасьля гэтага пачалося бальшавіцкае ўварваньне і вайна за незалежнасьць Эстоніі. 2 лютага 1920 Эстонская рэспубліка і Савецкая Расея падпісалі ў Тарту мірную дамову. Эстонія атрымала міжнароднае прызнаньне і ў 1921 увайшла ў Лігу нацыяў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Эстонская дэклярацыя незалежнасьці

Эстонія
Катэгорыя:Гісторыя Эстоніі
Катэгорыя:Падзеі 1918 году
Сноўбордынг на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году

**Спаборніцтвы па [[сноўбордынг]]у на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году]]** праходзілі з 6 па 22 лютага. Спаборніцтвы адбываліся ў экстрым-парку «Роза Хутар». Былі разыграныя 10 камплектаў мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
2014
Фрыцыс Розіньш

**Фры́цыс Розіньш** або **Фры́дрых Розіньш** (, меў мянушку *Āzis (Казёл)*; 1870—1919) — латыскі марксіст і рэвалюцыянэр, выдавец і журналіст. У 1891—1897 вучыўся ў Тартускім унівэрсітэце.

Са сьнежня 1917 да лютага 1918 гг. быў старшынём Рады працоўных, салдацкіх і безьзямельных дэпутатаў Латвіі (Рэспублікі Іскалату). З сакавіка 1918 г. — намесьнікам народнага камісарыяту па справах нацыянальнасьцяў РСФСР; быў таксама сябрам Прэзыдыюму Ўсерасейскага цэнтральнага выканаўчага камітэту (УЦВК). У 1919 г. камісарам земляробства ва ўрадзе Савецкай Латвіі.

Пахаваны ў Рызе.

Катэгорыя:Латвійскія палітыкі
Катэгорыя:Пахаваныя ў Рызе
Катэгорыя:Рэспубліка Іскалату
Кампутарны файл

**Кампутарны файл** ( — шуфляда, папка) — блёк адвольнай інфармацыі, або рэсурс для захоўваньня інфармацыі, даступны для кампутарных праграм і звычайна разьмешчаны на якой-небудзь пастаяннай запамінальнай прыладзе. Файл пастаянны ў тым сэнсе, што ён застаецца даступным для праграм пасьля завяршэньня бягучай праграмы. Кампутарныя файлы можна разглядаць як сучасны аналяг папяровых дакумэнтаў, якія традыцыйна знаходзяцца ў офісных і бібліятэчных файлах (адсюль і паходзіць тэрмін).

У інфарматыцы ўжываецца наступнае вызначэньне: файл — гэта ўпарадкаваная сукупнасьць даных, якая захоўваецца на дыску і займае іменаваную вобласьць вонкавай памяці.

## Зьмест файлу
На большасьці сучасных апэрацыйных сыстэм, файлы арганізаваны ў аднамерныя масівы байтаў. Большасьць тыпаў файлаў вылучаюць некалькі пачатковых байтаў для метададзеных, якія дазваляюць атрымаць некаторыя асноўныя зьвесткі пра файл.

### Памер файлу
У любы момант часу, файл можа мець памер, звычайна выражаны як колькасьць байтаў, які паказвае, які аб’ём даных зьвязаны з файлам.

### Арганізацыя зьвестак у файле
Інфармацыя ў кампутарным файле можа складацца з меншых пакетаў інфармацыі (часта званых «запісамі» або «радкамі»), якія індывідуальна розныя, але вылучаюцца некаторымі агульнымі рысамі.
Напрыклад, файл заработнай платы можа ўтрымліваць інфармацыю пра ўсіх супрацоўнікаў кампаніі і зьвесткі па кожнай выплаце заработнай платы, кожны запіс у файле тычыцца заработнай платы толькі аднаго супрацоўніка, і ўсе запісы маюць агульную рысу, што яны ставіцца да заработнай платы.
Тэкставы файл можа ўтрымліваць радкі тэксту, адпаведна друкаваным радкам на лісьце паперы.
Акрамя таго, файл можа ўтрымліваць адвольныя двайковыя вобразы, або можа ўтрымліваць машынныя інструкцыі да выкананьня.

### Файлавыя апэрацыі
Файлы на кампутары можна створаць, перамешчаць, зьмяняць, дапаўняць, скарачаць і сьціраць (выдаляць).
Звычайна гэтыя апэрацыі выконваюць дастасоўныя кампутарныя праграмы, але карыстальнік кампутара можа таксама працаваць з файламі ў выпадку неабходнасьці.

## Глядзіце таксама
* Файлавая сыстэма
* file (UNIX)

Катэгорыя:Файлавыя сыстэмы
Сёнэр’юск Гадэрсьлеў

«**Сёнэр’юск**» (, даслоўна *«Паўднёваютляндзкі»*) — дацкі футбольны клюб з гораду Гадэрсьлеў. Заснаваны ў 1901 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Гадэрсьлеве
Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў 2014 году

**[[Чэмпіянат Эўропы па гандболе сярод мужчынаў]] 2014 году** — адзінаццатае эўрапейскае спаборніцтва гандбольных зборных, якое праходзіла ў Даніі з 12 па 26 студзеня 2014 году. Месца правядзеньня было абранае на кангрэсе Эўрапейскай гандбольнай фэдэрацыі 25 верасьня 2010 году 24 галасамі супраць 22 за іншых прэтэндэнтаў (аб’яднанай заяўкі Вугоршчыны і Харватыі). Спаборніцтвы адбываліся ў чатырох гарадах: Брэнбю, Гэрнінг, Ольбарг, Оргус.

У турніры прымалі ўдзел 16 зборных. Зборная Даніі трапіла на чэмпіянат без адбору як дзейны чэмпіён і гаспадар спаборніцтваў. Пераможцам спаборніцтва стала зборная Францыі.

## Пляцоўкі




## Судзьдзі
23 кастрычніка 2013 году ў Вене былі абраныя 12 судзейскіх параў.

## Кваліфікацыя

### Кваліфікаваныя зборныя

: 1 **Тлустым** пазначаны чэмпіён. *Курсівам* пазначаныя гаспадары.

## Лёсаваньне
Лёсаваньне адбылося 21 чэрвеня 2013 у Гэрнінгу.

## Групавая стадыя
На групавым этапе каманды падзеленыя на чатыры групы па чатыры каманды. Па тры найлепшыя каманды з кожнай групы прайшлі ў асноўны раўнд.

*Час усіх матчаў беларускі ([[Беларускі час|UTC+3]]).*

### Група A

----

----

----

----

----

### Група B

----

----

----

----

----

### Група C

----

----

----

----

----

### Група D

----

----

----

----

----

## Асноўны раўнд

На другім этапе 12 камандаў падзеленыя на дзьве групы па шэсьць удзельнікаў, пры гэтым улічваюцца гульні паміж камандамі з адной групы першага этапу. Па дзьве найлепшыя каманды з кожнай групы выходзяць у паўфінал.

### Група I

----

----

----

----

----

----

----

----

### Група II

----

----

----

----

----

----

----

----

## Плэй-оф

### Паўфіналы

### За 5-е месца

### За 3-е месца

### Фінал

## Выніковая табліца

Выніковыя пазыцыі з 7 па 16 вызначаныя па выніках камандаў у групавой стадыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

2014
Катэгорыя:2014 год у гандболе
Катэгорыя:Міжнародныя спартовыя спаборніцтвы ў Даніі
Антысэмітызм

**Анты́сэміты́зм** — адна з формаў нацыянальнай нецярпімасьці, якая выяўляецца ў варожым стаўленьні да габрэяў як этнічнай ці рэлігійнай групы, часта заснаваны на забабонах. Антысэмітызм зьяўляецца адной з разнавіднасьцяў ксэнафобіі.

## Глядзіце таксама
* Галакост

## Літаратура
* *Küntzel M.* National Socialism and Anti-Semitism in the Arab World. Jewish Political Studies Review 17:1-2 (Spring 2005)
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Post-Holocaust and Anti-Semitism
* 
* Нацыянальны мэмарыял Катастрофы (Галакосту) і Гераічнасьці
* Антысэмітызм у нацысцкай Нямеччыне
* Антысэмітызм. Катастрофа.


Катэгорыя:Расізм
Ксэнафобія

**Ксэнафобія** (ад  — «*чужы*» + φόβος — «*страх*») — неадчэпны страх або нянавісьць да каго-небудзь ці чаго-небудзь чужога, незнаёмага, нязвыклага; успрыманьне чужога як незразумелага, неспасьціжнага, і таму небясьпечнага і варожага. Узьведзеная ў ранг сьветапогляду, можа стаць прычынай варожасьці па прынцыпе нацыянальнага, рэлігійнага або сацыяльнага падзелу людзей.

## Прыклады
* Расізм
* Кірыяфобія
* Мізантропія
* Русафобія
* Славянафобія
* Каўказафобія
* Украінафобія
* Армянафобія
* Азербайджанафобія
* Шавінізм

## Глядзіце таксама
* Ксэнафілія
* Нацыяналізм

## Літаратура
*  С. 542
Акардэон

**Акардэо́н** () — клявішны духавы язычковы музычны інструмэнт, ручная гармоніка. У 1829 годзе гэту назву даў венскі арганны майстар К. Даміян ўдасканаленаму ім гармоніку. У беларускай традыцыі акардэонам прынята называць толькі інструмэнты з правай клявіятурай фартэпіяннага тыпу (звычайна некалькі тэмбравых рэгістраў) — у адрозьненьне, напрыклад, ад баяна. Аднак часам сустракаецца і назва «кнопкавы акардэон» (звычайна ў перакладных тэкстах). Адна з разнавіднасьцяў храматычнага кнопкавага акардэона называецца баянам.

У канцы XIX стагодзьдзя акардэоны ў вялікай колькасьці вырабляліся ў Клінгентале (Саксонія).

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт для акардэаністаў і баяністаў, бясплатныя ноты для акардэона і баяна і да т. п.

Катэгорыя:Духавыя музычныя інструмэнты

Катэгорыя:Аэрафоны
Родны край (1931)

**Родны край** — беларуская газэта. Заснавана Лагойскім райвыканкамам, Лагойскім раённым саветам дэпутатаў 17 студзеня 1931г. Выдаецца ў Лагойску. 

Першы нумар газэты выйшаў 17 студзеня 1931 года пад назвай «Чырвоная Лагойшчына». У перадваенныя гады газэта мела назву «Новая вёска». Падчас Другой сусьветнай вайны падпольна выдавалася «За Советскую Белоруссию». У 1960 годзе пераіменавана ў «Ленінскі сцяг», а ў 1993 — у  «Родны край».

Выходзіць 2 разы на тыдзень: у сераду і суботу. Аб’ём — 4 старонкі ў сераду, 12 — у суботу.
Рэдактар: Т.Л. Хабарава.

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1931 годзе
Катэгорыя:Лагойск
Закаўказьзе

**Закаўка́зьзе** (**Паўднёвы Каўка́з**) — рэгіён, разьмешчаны на поўдзень ад Галоўнага, або Вадападзельнага, хрыбта Вялікага Каўказу. Да Закаўказьзя адносяцца вялікая частка паўднёвага схілу Вялікага Каўказу, Калхідзкая нізіна і Курынская западзіна, Карабаскія горы, Джавахецка-Армянскае нагор'е, Талыскія горы зь Ленкаранскай нізінай. У межах Закаўказьзя разьмешчаныя асноўныя часткі трох краінаў-чальцоў ААН — Грузіі, Азэрбайджану й Армэніі, дзьве часткова прызнаныя краіны — Абхазія і Паўднёвая Асэтыя і адна непрызнаная — Нагорны Карабах.
Чыжы (Падляскае ваяводзтва)

**Чыжы́** (, па-падляску: *Čyžê*) — вёска ў Польшчы. Сядзіба гміны Чыжы Гайнаўскага павету Падляскага ваяводзтва.

Жыхары вёскі — этнічныя беларусы.

## Гісторыя
Вёска праўдападобна ўзьнікла ў XVI стагодзьдзі, першыя пісьмовыя зьвесткі пра Чыжы паходзяць з 1529 г. Спачатку Чыжы належалі Бельскаму каралеўскаму лясьніцтву, у вёсцы жылі стральцы, задачай якіх была ахова Бельскае й Белавескае пушчаў. Чыжоўскія стральцы — вольныя людзі — былі абавязаныя пастаўляць на войны па 20 стральцоў (у дапамогу артылерыйскім войскам). Апошнія зьвесткі пра чыжоўскіх стральцоў датуюцца 1792 годам. У вёсцы пражывалі таксама асочнікі.

Першая праваслаўная царква знаходзілася ў Чыжах ужо ў XVI стагодзьдзі. У 1984 годзе адбыўся пажар драўлянае царквы ўніяцкіх часоў, сёньняшняя царква была пабудаваная ў 1984—1993 гадах.

У 1975—1998 гадах вёска належала да Беластоцкага ваяводзтва.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Вёскі Падляскага ваяводзтва
Задар (футбольны клюб)

«**Задар**» () — былы харвацкі футбольны клюб з гораду Задару. Заснаваны ў 1945 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Задар
Лынькоў

**Лынькоў** — гэта:

* Лынькоў — вёска ў Бялыніцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі
* Міхась Лынькоў — беларускі пісьменьнік
Філіп Іха

**Фі́ліп І́ха** (;  19 красавіка 1982 году, Стары Пльзенец, ЧССР) — колішні чэскі гандбаліст, а цяпер галоўны трэнэр нямецкага клюбу «Кіль». У 2010 годзе быў прызнаны найлепшым гандбалістам сьвету.

## Жыцьцяпіс
Займацца гандболам пачынаў у Старым Пльзенцу, у 1995—2000 выступаў за моладзевы склад пльзенскай «Славіі», адзін матч згуляў за «Ковапэтрал» Пльзень.

У&nbsp;18&-гадовым узросьце падпісаў прафэсійны кантракт з праскай «Дуклай», дзе заставаўся да 2003 року. Непрацяглы час выступаў за саудаўскі клюб «Аль-Ахлі» з Джыды і катарскі «Аль-Ахлі Спорт Клюб», аднак у тым жа годзе вярнуўся ў Эўропу і далучыўся да швайцарскага клюбу «Санкт-Отмар». У 2004 року ізноў на пэўны час вярнуўся ў Катар.

З 2005 выступаў у бундэсьлізе, сьпярша ў «Лемга», дзе стаў першым чэхам, які заваяваў эўрапейскі трафэй — Кубак ЭГФ. 20 чэрвеня 2007 перайшоў у клюб «Кіль». У 2015 року заключыў 4-хгадовы кантракт з гішпанскай «Барсэлёнай». Скончыў кар’еру ў 2017. 

У нацыянальнай зборнай дэбютаваў у 2000 року.

З жонкай Ганай маюць дачку Валерыю і сына Вінцэнца.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Статыстыка выступаў за зборную

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пльзені
Катэгорыя:Чэскія гандбалісты
Катэгорыя:Гандбалісты зборнай Чэхіі
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Славія» Пльзень
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Дукла» Прага
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Санкт-Отмар» Санкт-Гален
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Лемга»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Кіль»
Катэгорыя:Гандбалісты клюбу «Барсэлёна»
Брэнбю

**Каму́на Брэнбю** () — камуна ў Сталічнай вобласьці Даніі, на ўсходнім узьбярэжжы вострава Зэляндыя. Плошча камуны — 28,05&nbsp;км², насельніцтва — 34 210 чалавек (1 студзеня 2013). Сталіца — места Брэнбювэстэр.

Брэнбю мяжуе зь Відаўрэ на ўсходзе, Рэдаўрэ і Глёструпам на поўначы, Альбэртсьлюнам на паўночным захадзе і Валенсбэкам на захадзе.

## Склад
У склад камуны ўваходзяць тры месты: Брэнбювэстэр (заходняе), Брэнбюёстэр (усходняе) і Брэнбю Стран (паўднёвае). Найстарэйшая частка — Брэнбюёстэр, у якім у асноўным прыватныя дамы і некалькі фэрмаў.

Тры часткі Брэнбю аддзеленыя вялікім перакрыжаваньнем.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына
* Статыстычныя зьвесткі
* Krak searchable/printable maps 
* Мапа 


Катэгорыя:Сталічная вобласьць Даніі
Рыс

**Рыс** — насеньне аднадольных расьлінаў родаў *Oryza sativa* (азіяцкі рыс) і *Oryza glaberrima* (афрыканскі рыс). У якасьці зерня зьяўляецца найбольш распаўсюджаным асноўным прадуктам харчаваньня для вялікай колькасьці насельніцтва сьвету, асабліва ў Азіі. На 2010 год займае другое месца ў сьвеце паводле колькасьці вытворчасьці, пасьля кукурузы.

Паколькі большая частка збожжавых культураў вырошчваецца чалавекам у мэтах спажываньня, рыс зьяўляецца найбольш важнай гэткай культурай для чалавека, забясьпечваючы людзям больш чым адной пятай са спажываных калёрыяў ва ўсім сьвеце.

Генэтычныя дасьледваньні паказалі, што рыс паходзіць ад аднаго культываванага чалавекам продка 8200 — 13 500 гадоў таму ў даліне рэгіёну Жамчужнай ракі ў Кітаі. Раней археолягі выказвалі здагадку, што рыс быў культываваны чалавекам ў даліне ракі Янцзы таксама ў Кітаі. З Усходняй Азіі рыс распаўсюдзіўся ў Паўднёва-Ўсходнюю і Паўднёвую Азію. Пасьля ён быў уведзены ў Эўропу праз Заходнюю Азію, а таксама ў Паўночную і Паўднёвую Амэрыку праз эўрапейскую калянізацыю.

Існуюць шмат разнавіднасьцяў рысу, але кулінарныя перавагі, як правіла, аднолькавыя ў розных рэгіёнах. Толькі ў некаторых рэгіёнах, як то Далёкі Ўсход ці Гішпанія, існуе перавагі да ўжываньня больш мяккіх і ліпкіх гатункаў. Вытворчасьць рысу добра падыходзіць для краінаў і рэгіёнаў зь нізкім коштам працоўнай сілы і вялікай колькасьць ападкаў, бо рыс працаёмкі да культываваньня і патрабуе досыць вады. Аднак, рыс можна вырошчваць практычна ў любым месцы, нават на стромкім узгорку або горным раёне з выкарыстаньнем сыстэмы кіраваньня вадой.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Рыс на Open Directory Project
* Калёрыі ў рысе
* International Rice Research Institute


Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы
Шорт-трэк на зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году

**Спаборніцтвы па [[шорт-трэк]]у на [[Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году|зімовых Алімпійскіх гульнях 2014 году]]** праходзілі з 10 па 21 лютага. Спаборніцтвы адбываліся ў палацы спорту «Айсбэрг». Былі разыграныя восем камплектаў мэдалёў.

## Узнагароды

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Зімовыя Алімпійскія гульні 2014 году
2014
Беластоцкае ваяводзтва (1975—1998)

**Беластоцкае ваяводзтва** () — ваяводзтва ў складзе Польскай Народнай Рэспублікі і Польшчы. Было ўтворанае ў 1975 годзе, у выніку адміністрацыйнай рэформы, а скасаванае ў 1998 годзе, калі ўвайшло ў склад сёньняшняга Падляскага ваяводзтва. Сталіца ваяводзтва знаходзілася ў Беластоку.

## Месцазнаходжаньне
Ваяводзтва разьмяшчалася ў паўночна-ўсходняй частцы дзяржавы, межавала з БССР, а пасьля з РБ на ўсходзе ды Сувальскім, Ламжынскім, Сядлецкім ды Белападляскім ваяводзтвамі.

## Гарады

Беласток з днём скасаваньня ваяводзтва (31 сьнежня 1998 г.) налічваў 283 937 жыхароў. Іншыя горады ваяводзтва:

* Бельск-Падляскі
* Гайнаўка
* Лапы
* Саколка
* Сямяцічы
* Монькі
* Чорная Беластоцкая
* Васількаў
* Дуброва Беластоцкая
* Хорашч
* Супрасьль
* Бранск (Польшча)
* Кнышын
* Заблудаў
* Сухаволя
* Дарагічын
* Тыкоцін
* Кляшчэлі
* Сураж (Польшча)

Катэгорыя:Ваяводзтвы Польскай Народнай Рэспублікі (1975—1998)
Катэгорыя:Беласток
Сьвятаполк ІІІ Юр’евіч

**Сьвятапо́лк Ю́р’евіч**, **Сьвятаполк ІІІ** (?—19 красавіка 1190, Тураў) — Князь пінскі (1167—1183) й тураўскі (1170—1190). Другі сын Юрыя Яраславіча, праўнук Сьвятаполка Ізяславіча.

## Юнацтва й княжаньне ў Пінску
Да прыходу да ўлады ў Тураўскім княстве бацькі Сьвятаполка, Юрыя Яраславіча, быў служылым князем ў галіцкага князя Яраслава Асмамысла. У 1156 годзе ён упершыню ўпамінаецца ў сувязі з тым, што князь Яраслаў Уладзімеравіч Асмамысл паслаў Сьвятаполка Юр’евіча да вялікага князя Юрыя Даўгарукага прывесьці ў Галіч зьняволенага князя Івана Расьціславіча Бярладніка.

У 1162 годзе Сьвятаполк Юр’евіч разам са смаленскім князем Расьціславам Мсьціславічам й іншымі князямі хадзіў у паход на Ўладзімера Мсьціславіча, які нечакана заняў у 1162 годзе Слуцак. Паход скончыўся пасьпяхова, і Сьвятаполк Юр’евіч вярнуў Слуцкае княства ў склад Тураўскай зямлі. Як другі сын Юрыя Яраславіча, пасьля яго сьмерці атрымаў ва ўдзел Пінскае княства, стаўшы родапачынальнікам пінскай галіны Ізяславічаў.

У 1168 годзе Сьвятаполк Юр’евіч разам са старэйшым братам Іванам Юр’евічам удзельнічаў у вялікім паходзе вялікага князя Мсьціслава Ізяславіча на полаўцаў, а ў 1170 годзе зноў жа з братам Іванам Юр’евічам дапамагаў выгнанаму з Кіеву Мсьціславу Ізяславічу ў барацьбе з Андрэем Багалюбскім. Удзельнічаў у паходах Мсьціслава Ізяславіча 1171 й 1172 гадоў на Кіеў. Але ў 1173 годзе, магчыма пасьля сьмерці Івана Юр’евіча й узыходжаньня Сьвятаполка на тураўскі сталец, ён перайшоў на бок Андрэя Багалюбскага. Так ці йнакш, але пасьля 1170 году, пасьля сьмерці Івана Юр’евіча, Сьвятаполк, як старэйшы, стаў тураўскім князем.

## Княжаньне ў Тураве
Падтрымліваў Андрэя Багалюбскага ў яго барацьбе супраць Расьціславічаў. У 1173 годзе прасіў вярнуцца Вольгу Юр’еўну, жонку Яраслава Асмамысла, якая зьбегла разам з сынам Уладзімерам у Польшчу. У 1183 годзе адмовіўся прыняць галіцкага князя Ўладзімера Яраславіча. У 1190 годзе памёр у Тураве, быў пахаваны ў кіеўскім Міхайлаўскім Залатаверхім саборы.

## Нашчадкі
* Уладзімер — пінскі, потым тураўскі князь.
* Расьціслаў — пінскі князь.

## Крыніцы

## Літаратура
* Пазднякоў В. Святаполк Юр’евіч // БЭ ў 18 т. Т. 14. Мн., 2002.

## Вонкавыя спасылкі
* Леонтій ВОЙТОВИЧ. КНЯЗІВСЬКІ ДИНАСТІЇ СХІДНОЇ ЄВРОПИ.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1100-я гады
Катэгорыя:Тураўскія князі
Катэгорыя:Пінскія князі
Катэгорыя:Ізяслававічы (Тураўскія)
Катэгорыя:Памерлі ў Тураве
Глеб Юр’евіч

**Глеб Ю́р’евіч**, **Глеб (Міхал)** ( 1155 — 17 сакавіка 1195, Тураў) — князь тураўскі (1170—1190). Трэці сын Юрыя Яраславіча, праўнук Сьвятаполка Ізяславіча.

## Княжаньне ў Дуброўскім княстве
Як трэці сын Юрыя Яраславіча, пасьля яго сьмерці атрымаў ва ўдзел Дубровіцкае княства, стаўшы родапачынальнікам дубровіцкай галіны Ізяславічаў. У 1168 годзе на заклік кіеўскага князя Расьціслава Мсьціславіча Глеб прыбыў у Кіеў і разам з старэйшымі братамі Іванам Юр’евічам і Сьвятаполкам Юр’евічам удзельнічаў у вялікім паходзе вялікага князя Мсьціслава Ізяславіча на полаўцаў. Як дубровіцкі князь, падтрымліваў адзінства са сваімі братамі, меў цесныя стасункі з Кіеўскім княствам. Так 2 сакавіка 1183 году разам з братам Яраславам Юр’евічам і стрыечным братам гарадзенскім князем Мсьціславам Усеваладкавічам удзельнічаў у вялікім пераможным паходзе за Дняпро на полаўцаў, дзе аб’яднаныя дружыны Глеба, Яраслава, Мсьціслава й рускіх князёў разьбілі войскі хана Канчака й узялі вялікі палон. У 1187 годзе, як асабліва давераная асоба Глеб Юр’евіч быў пасланы кіеўскім князем Рурыкам Расьціславічам у Суздаль да ўладзімерскага князя Усевалада Юр’евіча па яго дачку Верхуславу, якую хацеў узяць у жонкі свайму сыну Расьціславу. У 1189 годзе Глеб ажаніўся з дачкой кіеўскага князя Расьціслава Мсьціславіча, ад якой меў сына Аляксандра.

## Княжаньне ў Тураўскім княстве
19 красавіка 1190 году пасьля сьмерці Сьвятаполка Юр’евіча стаў тураўскім князем. У 1195 годзе памёр у Тураве, быў пахаваны ў Кіеве ў Міхайлаўскім Залатаверхім саборы.

## Нашчадкі
* Аляксандар — дубровіцкі князь
* Расьціслаў — сьцяпаньскі князь

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1100-я гады
Катэгорыя:Тураўскія князі
Катэгорыя:Дубровіцкія князі
Катэгорыя:Ізяслававічы (Тураўскія)