open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бераставіцкі РАУС

**Бераставіцкі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Бераставіцкі РАУС) — РАУС у Гарадзенскай вобласьці, у Бераставіцкім раёне. Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкамй.

Разьмешчаны па адрасе: Бераставіцкі раён, м. Вялікая Бераставіца.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Бераставіцкі раён
Вярэнаўскі РАУС

**Вярэнаўскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Вярэнаўскі РАУС) — РАУС у Гарадзенскай вобласьці, у Воранаўскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкама. Разьмешчаны па адрасе: Вярэнаўскі раён, м. Вярэнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Вярэнаўскі раён
Лідзкі РАУС

**Лідзкі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: **Лідзкі РАУС**) — РАУС у Лідзкім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі.

Падпарадкоўваецца УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмяшчаецца пад адрасам: м. Ліда, вуліца Перамогі 36.

## Дзейнасьць
Вітольд Ашурка быў асуджаны на 5 год турмы. Яго асудзіў суддзя **Максім Юр'евіч Філатаў** (пісар Надзя Вітальеўна Папова). У справе праходзіў міліцыянт **Каціла** (яму трэба грошы на лекі), якога пабілі людзі пад час выступленьняў у Лідзе з-за вынікаў выбараў. Азлобленыя людзі ў судзе пачалі выказваць незадаволенасьць прысудам. Суддзя М. Філатаў схаваўся за дзьвярыма ад людзей і працягваў суд у адзіноце. Юрыя Дзяшука пасадзіліна 15 сутак. Былі незадаволеныя судом і ПЦ "Вясна.

## Катаваньні
* Паводле сьведчаньняў жыхароў Ліды Яраслава Весяловіча і Ўладзіслава Калышкі, 11 жніўня 2020 году затрыманых удзельнікаў мірных пратэстаў, а таксама выпадковых людзей, трымалі ў мыйні РАУС, дзе жорска зьбівалі, аблівалі вадой, абражалі і не выпускалі ў туалет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Лідзкі раён
Івейскі РАУС

**Івейскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Іўеўскі РАУС) — РАУС у Гарадзенскай вобласьці, у Івейскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: Івейскі раён, м. Іўе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Івейскі раён
Астравецкі РАУС

**Астравецкі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана **Астравецкі РАУС**) — РАУС у Гарадзенскай вобласьці, у Астравецкім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: Астравецкі раён, м. Астравец.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Астравецкі раён
Ашмянскі РАУС

**Ашмя́нскі раённы аддзе́л уну́траных спра́ваў** (скарочана: Ашмянскі РАУС) — РАУС у Гарадзенскай вобласьці, у Ашмянскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: Ашмянскі раён, м. Ашмяны.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Ашмянскі раён
Ваўкавыскі раённы аддзел унутраных справаў

**Ваўкавыскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: **Ваўкавыскі РАУС**) — РАУС у Гарадзенскай вобласьці, у Ваўкавыскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: Ваўкавыскі раён, м. Ваўкавыск.

## Управа
Начальнік Ваўкавыскага РАУС з 29 жніўня 2022 году Аляксандар Вайтовіч. Нарадзіўся і вучыўся А. Вайтовіч у Ваўкавыску. У 1998 годзе Вайтовіч скончыў Магілёўскую школу міліцыі МУС РБ, служыў участковым у Ашмянскім РАУСе, далей з 2002 па 2020 год – у Ваўкавыскім РАУСе, дзе даслужыўся да першага намесьніка начальніка РАУС. У траўні 2020 году быў прызначаны начальнікам аддзелу унутраных спраў Бераставіцкага райвыканкаму. Са жніўня 2002 году стаў начальнікам Ваўкавыскага РАУС.

## Начальнікі
Начальнік &mdash; Аляксандар Вайтовіч

Першы намесьнік &mdash; начальнік міліцыі крымінальнае міліцыі &mdash; Руслан Валянцінавіч Талочка

Намесьнік &mdash; начальнік міліцыі грамадзкае бясьпекі &mdash; Аляксей Уладзімеравіч Літаш

Намесьнік па ідэалягічнае рабоце і кадраваму забясьпячэньню &mdash; Сяргей Анатольевіч Януль

## Навіны
23 сакавіка 2021 году ў Ваўкавыску затрымалі ўдзельнікаў вучобы Мовананова.

1 траўня 2023 году пачалі даваць навіны аб самагубстве чалавека ў будынку РАУС. Ён выскачыў з акна ў кайданках. Асобе было 24 гады.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Ваўкавыскі раён
Зэльвенскі РАУС

**Зэльвенскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Зэльвенскі РАУС) — РАУС у Гарадзенскае вобласьці, у Зэльвенскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: Зэльвенскі раён, м. Зэльва.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Зэльвенскі раён
Зьдзецельскі РАУС

**Зьдзецельскі раённы аддзел унутраных справаў** (скарочана: Зьдзецельскі РАУС) — РАУС у Гарадзенскай вобласьці, у Дзятлаўскім раёне.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: Зьдзецельскі раён, м. Зьдзецел.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Раённыя аддзелы ўнутраных справаў
Катэгорыя:Зьдзецельскі раён
Чалябінскі мэтрапалітэн

**Чалябінскі мэтрапалітэн** — мэтрапалітэн места Чалябінск. Пакуль гэта толькі праект, але плянуецца адкрыцьцё.
Гарадзенскі АУСТ

**Гарадзенскі аддзел унутраных справаў на транспарце** (скарочана **Гарадзенскі АУСТ**) — АУСТ у Гарадзенскай вобласьці, у м. Горадні.

Падпарадкаваны УУС Гарадзенскага аблвыканкаму. Разьмешчаны па адрасе: 230025, Беларусь, м. Горадня, вул. Сацыялістычная, д. 42.

## Управа
Начальнік аддзела &mdash; Дзьмітры Ігаравіч Габрыельчык.

Першы намесьнік начальніка аддзела &mdash; Валеры Віктаравіч Саковіч

Намесьнік начальніка аддзела па ідэалягічнай рабоце і кадраваму забясьпячэньню &mdash; Вадзім Міхайлавіч Коршун.

## Канец дзейнасьці
У 31 жніўня 2021 году быў астатнім днём дзейнасьці АУСТ. Зь 1 верасьня 2021 году АУСТ прыпыніў свае йснаваньне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Управа ўнутраных справаў Гарадзенскага аблвыканкаму
Катэгорыя:Аддзелы ўнутраных справаў на транспарце (Беларусь)
Катэгорыя:Горадня
Катэгорыя:Зьніклі ў 2021 годзе
SGML

**SGML** ( — узорная агульная мова разьметкі) — мова праграмаваньня, на якой можна азначаць мову разьметкі для дакумэнтаў.

Зьяўляецца спадкаемцам створанага ў 1969 годзе ў IBM мовы GML, спачатку быў распрацаваны для стварэньня дакумэнтаў, якія чыталі ЭВМ. Яны знаходзіліся ва ўрадовых і вайсковых установах ЗША. Шырока выкарыстоўваліся ў друку й выдавецтве.  У 1986 годзе мова займела стандарт ISO. Мовы HTML і XML створаныя на аснове SGML: HTML да вэрсыі 4 быў прыкладаньнем SGML, а XML — гэта падмноства SGML, распрацаванае для спрашчэньня работы ЭВМ. Іншымі прыкладаньнямі SGML зьяўляюцца DocBook і «Z Format».

## Крыніцы

Катэгорыя:Мовы разьметкі
Юбілейная плошча (станцыя мэтро)

**Юбіле́йная Пло́шча** — станцыя мэтро Менскага мэтрапалітэну на Зялёналускай лініі. Адкрытая 7 лістапада 2020 року. Мае пераход на станцыю Фрунзенская.

## Галерэя

## Крыніцы

Катэгорыя:Зялёналуская лінія мэтро
Катэгорыя:Станцыі Менскага мэтрапалітэну
Плошча Францішка Багушэвіча (станцыя мэтро)

**Пло́шча Франці́шка Багушэ́віча** — станцыя Менскага мэтрапалітэну на Зялёналускай лініі. Адкрытая 7 лістапада 2020 року. Ня мае пераходаў. Уваходзіць у першую чаргу адкрыцьця трэцяй лініі.

## Тэхнічныя характарыстыкі
Канструкцыя станцыі&nbsp;— калённая трохпрагонная дробнага заляганьня. Як і іншыя станцыі першай чаргі, «Плошча Францішка Багушэвіча» будзе абсталяваная станцыйнымі дзьвярыма, што аддаляюць плятформу ад цягніка, паколькі іхняя вышыня — 1,7 мэтра.

## Галерэя

## Крыніцы

Катэгорыя:Зялёналуская лінія мэтро
Катэгорыя:Станцыі Менскага мэтрапалітэну
Кавальская Слабада (станцыя мэтро)

**Кава́льская Слабада́** — адна з чатырох станцыяў першай чаргі адкрыцьця Зялёналускай лініі Менскага мэтрапалітэну, адкрытая 7 лістапада 2020 року.

## Галерэя

## Крыніцы

Катэгорыя:Зялёналуская лінія мэтро
Катэгорыя:Станцыі Менскага мэтрапалітэну
Слуцкае электрадэпо (Менск)

**«Слу́цкае»** — трэцяе паводле ліку электрадэпо Менскага мэтрапалітэну. Будзе абслугоўваць Зялёналускую лінію. 
Пакуль электрадэпо не пабудаванае, лінію будзе абслугоўваць Магілёўскае.
Слуцкі Гасьцінец (станцыя мэтро)

«**Слу́цкі гасьці́нец**»  — станцыя Зялёналускай лініі Менскага метрапалітэну, якая разьмешчана на скрыжаваньні вуліцаў Кіжаватава і Каржанеўскага. Зьяўляецца канчатковай станцыяй Трэцяй лініі. Станцыя распачала сваю дзейнасьць 30 сьнежня 2024 году. На станцыі выкарыстана тэхналёгія гарызантальнага ліфта.

За станцыяй будзе знаходзіцца электрадэпо.

Катэгорыя:Зялёналуская лінія мэтро
Катэгорыя:Станцыі Менскага мэтрапалітэну
Аэрадромная (станцыя мэтро)

**Аэрадро́мная** — станцыя Менскага мэтрапалітэну на Зялёналускай лініі. Ня мае пераходаў. Суседнія станцыі — Кавальская Слабада. Уваходзіць у другую чаргу адкрыцьця трэцяй лініі. Распачала сваю дзейнасьць 30 сьнежня 2024 году.

Катэгорыя:Зялёналуская лінія мэтро
Катэгорыя:Станцыі Менскага мэтрапалітэну
Ерхі

**Е́рхі** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
У 1756 годзе вёска ў маёнтку Кастыкі, уласнасьць Міхала Адама Сьлізьня. У 1800 годзе ўласнасьць Рафала Сьлізьня: 13 двароў, 104 жыхары.

У 1911 годзе вёска ў Княгінінскай воласьці. 

У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, гміны Касьцяневічы .

У 1931 годзе 68 двароў, 315 жыхароў .

У 1931 годзе — у Касьцяневіцкай вясковай гміне: 55 двароў, 297 жыхароў.

Да 28 траўня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Касьцяневіцкага сельсавету.

## Славутасьці
* «Белы камень» — валун чырвонага колеру ў лагчыне Васілёў Лог каля Ерхаў.
* Помнік землякам (1969)

## Вуліцы
*  Цэнтральная 
*  Садовая 
*  Лясная 
*  Маладзёжная 
*  Новая 
*  Лясны завулак 

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць. Вілейскі раён. // — Мн.: БелТА., 2003. — 704 с. — (Гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларуі.). — 3000 экз. — ISBN 985-6302-56-0.
* Збор помнікаў гісторыі і культуры. Мінская вобласць. Кніга 1, стар. 144.
* Культавыя і гістарычныя валуны Беларусі / А. К. Карабанаў, В. Ф. Вінакураў, Л. У. Дучыц і інш. — Мінск: Беларуская навука, 2011. — 152-153 с.
* 

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Белы камень

**Бе́лы ка́мень** — культавы валун чырвонага колеру каля вёскі Ерхі ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці.

## Апісаньне
Знаходзіцца ў ў лагчыне Васілёў Лог. У мясцовых краях існавала легенда, што калі камень зрушыць 12 жарабцоў, дык з пад валуна пацячэ рака.

## Крыніцы

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Славутасьці Вялейскага раёну
Настаўніцкая газэта

**«Наста́ўніцкая газэ́та»** () — дзяржаўная беларускамоўная газэта Беларусі, заснаваная ў сьнежні 1945 году.

Асьвятляе пытаньні адукацыі, выхаваньня і пэдагогікі. Апавяшчае пра пераўладкаваньне агульнаадукацыйнай, вышэйшай і прафэсійнай школы. Разьмяшчае агляды разьвіцьця асьветы ў Беларусі і за мяжой. Адрасуецца настаўнікам, выкладнікам, навукоўцам, навучэнцам, студэнтам і бацькам. На 2020 год выходзіла тройчы на тыдзень у аўторак, чацьвер і суботу. У газэце працавала 23 журналісты, у тым ліку 5 абласных карэспандэнтаў па-за Менскай вобласьцю. Рэдакцыя налічвала 7 аддзелаў: вышэйшай школы і навукі, кіраваньня адукацыяй, праблемаў выхаваньня, прафэсійна-тэхнічнай і сярэдняй спэцыяльнай адукацыі, рэклямы, сацыяльных праблемаў, школ.

Мае 7 штомесячных дадаткаў: «Абітурыент», «Адукацыйная прастора», «Партфоліё», «Псыхоляг у школе», «Сацыяльны ракурс», «Утульная хатка» і «Шосты дзень».

## Мінуўшчына
Са сьнежня 1945 году «Настаўніцкая газэта» выходзіла штотыдзень. З 1958 году газэту сталі выдаваць двойчы на тыдзень. У 1998 годзе газэту пачалі выпускаць тройчы на тыдзень. 6 траўня 2015 году «Настаўніцкая газэта» перамагла ў намінацыі «Лепшае галіновае выданьне» на 9-м Нацыянальным конкурсе друкаваных СМІ «Залатая Літара». У 2020 годзе на сайт газэты штомесяц заходзіла 13 000 наведнікаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Электронная падпіска

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Газэты на беларускай мове
Катэгорыя:Культура Менску
Катэгорыя:Праспэкт Незалежнасьці (Менск)
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1945 годзе
Камары (Крывасельскі сельсавет)

**Камары́** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
З 1793 году пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай Камары, як і ўся Вялейшчына, уваходзіла ў склад Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Куранец.

Да 6 верасьня 1957 году вёска ўваходзіла ў склад Рэчкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва

* 1921 год — 83 жыхары, 14 двароў.
* 1931 год — 96 жыхароў, 17 двароў.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
НГ

* Беларуская народная грамада (1941)
* Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (Народная Грамада)
* «Настаўніцкая газэта»
* Новы год
Менскмэтрабуд

**Менскмэтрабуд** — кампанія па будаўніцтве мэтрапалітэну ў Менску, заснаваная ў 1987 року. Штаб-кватэра знаходзіцца на вуліцы Саламянай, 13. Кампанія будуе станцыі Менскага метрапалітэну.

## Вонкавыя спасылкі
* http://metrostroy.by/

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1987 годзе
Катэгорыя:Прадпрыемствы Менску
Aizoaceae

**Aizoaceae** — сямейства кветкавых расьлінаў, якое зьмяшчае каля 121 род і 1900 відаў.

## Апісаньне
Прадстаўнікі гэтага сямейства — шматгадовыя або аднагадовыя травы, паўхмызьнякі, радзей хмызьнякі. Лісьце простае, рэдка расьсечанае, у асноўным супротыўнае, рэдка чарговае, у многіх відаў мясістае, суцэльнае або, рэдка, зубчастае; прылісткі адсутнічаюць. Кветкі ў суквецьці, часам адзінкавыя; чашалісьцікаў (4)5(8); пялёсткі адсутнічаюць; тычачак ад 3 да многіх. Плод — каробачка, радзей ягада ці арэх. Насеньне ад дробнага да сярэдняга, часта бурае ці чорнае.

## Арэал
Распаўсюджаныя ў трапічных і субтрапічных рэгіёнах. У Беларусі ёсьць у вырошчваньні або інтрадукцыі: *Cleretum bellidiforme*, *Mesembryanthemum cordifolium*, *Mesembryanthemum crystallinum*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гвазьдзікакветныя
Арышт

**Арышт** можа азначаць:
* Арышт асобы — дзеяньне пазбаўленьня волі, зьвязанае з расьсьледаваньнем, якое праводзіцца ці плянуецца (для затрыманьня асобы ў якасьці першаснай мэты) альбо з папярэджаньнем зьдзяйсьненьня злачынства.
* Узяцьце пад варту — арышт як мера стрыманьня — ад прэвентыўных мер працэсуальнага прымусу па крымінальнай справе. Тэрмін часта выкарыстоўваецца, але няправільна, бо, згодна з сучасным крымінальна-працэсуальным кодэксам, арышт зьяўляецца адным зь відаў пакараньня, а ня мерай стрыманьня.
* Адміністрацыйны арышт —  від крымінальнага пакараньня.
* Грамадзянскі арышт — арышт (як мера стрыманьня), які праводзіцца асобай без адмысловых паўнамоцтваў.
* Арышт маёмасьці —  мера забесьпячэньня выкананьня рашэньня па маёмасных спагнаньнях.
Рабунь

**Ра́бунь** (таксама сустракаецца — *Ра́бань (з Ра́бані, за Ра́баняй, за Рабо́ньню)*) — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Крывасельскага сельсавету.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, у гміны Касьцяневічы .

## Насельніцтва

* 1931 год — 759 чалавек
* 1866 год — 482 чалавекi

## Славутасці

* Сьвята-Ўсьпенская царква, 1862 г.
* Вялейскае вадасховішча

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Крывасельскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Іжа

**І́жа** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Цэнтар Іскага сельсавету.  Разьмешчана на рацэ Нарач. За 24 кілямэтры на паўночны захад ад гораду і чыгуначнай станцыі Вялейка, за 127 кілямэтраў ад Менску. На правым беразе р. Нарачанка вышэй упадзеньня ў яе р. Вузьлянка.

## Гісторыя
У міжваенны час вёска знаходзілася ў складзе Польскай Рэспублікі, Віленскага ваяводства, Вілейскaга паветa, у Іскай гміне, пазней (1932) у складзе гміны гміны Войстам .

## Насельніцтва
* 2011 год — 402 жыхары
* 1997 год — 223 двары, 507 жыхароў
* 1931 год — 579 чалавек
* 1921 год — 513 чалавекi

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Іскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Зімодры

**Зімо́дры** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Куранецкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Куранецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Савіна (неадназначнасьць)

**Савіна** — тапонім, прозьвішча.

## Тапонім
### Беларусь
* Савіна — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці.

### Расея
* Савіна — вёска ў Вяземскім раёне Смаленскай вобласьці.

## Прозьвішча
* Ія Савіна (1936—2011) — савецкая і расейская акторка тэатру і кіно
* Ніна Савіна (нар. 1993) — беларуская лёгкаатлетка
Сакавічы (Вялейскі раён)

**Са́кавічы** — вёска ў Беларусі, каля вытоку ракі Пелы. Уваходзяць у склад Куранецкага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці.

## Назва

Сака, пазьней Зак (Sacco, Sack) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793 год) Сакавічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, быў утвораны Вялейскі павет у складзе спачатку Менскай губэрні, а з 1843 году — Віленскай губэрні. Уваходзіла ў склад Вялейскага павету Расейскай імпэрыі. У міжваенны час знаходзілася ў складзе Вялейскага павету Віленскага ваяводзтва Польскай Рэспублікі, у гміне Куранец.

## Насельніцтва
* 1866 год — 52 жыхары, 6 двароў
* 1921 год — 73 жыхары, 12 двароў
* 1931 год — 96 жыхароў, 19 двароў

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Куранецкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Тэлесфар Позьняк

**Тэлесфар По́зьняк** (, Трапалава, цяпер Куранецкі сельсавет Вялейскага раёну — ) — польскі літаратуразнавец, крытык, славіст, гісторык і дасьледчык усходне- і паўднёваславянскіх літаратур. Доктар філялягічных навук (1969). Прафэсар Інстытуту славянскай філялёгіі Ўроцлаўскага унівэрсытэту.

## Жыцьцяпіс
Аўтар успамінаў пра Вілейшчыну даваеннага і ваеннага часу. Выехаў у Польшчу разам зь сям’ёй у 1945 годзе. Скончыў Уроцлаўскі ўнівэрсытэт у 1955 годзе, з 1983 году — прафэсар, загадчык аддзела расейскай і іншых славянскіх літаратур Інстытуту славянскай філялёгіі.

Сябра Аддзела філялягічных навук Уроцлаўскага навуковага таварыства.

## Навуковая дзейнасьць
Дасьледваў ўсходне-славянскую літаратуру. Аўтар манаграфій «Дастаеўскі ў коле ррасейскіх сімвалістаў» (1969), «Дастаеўскі і Усход» (1992), артыкулаў пра М. Гогаля, А. Астроўскага, А. Чэхава, М. Шолахава і інш. Вывучаў творчасьць К. Чорнага, беларускую савецкую паэзію ваеннага часу, польскія матывы ў творчасьці Я. Купалы, польска-беларускія літаратурныя сувязі, рэцэнзаваў працы беларускіх літаратуразнаўцаў. Асабліва цікавіўся параўнаўчым літаратуразнаўствам, унутрылітаратурнымі сувязямі і аксіялёгіяй культуры.

Аўтар «Анталёгіі беларускай літаратуры XIX — пачатку XX ст.» (1993), «Анталёгіі беларускай паэзіі XX ст.» (1997), гістарычнага нарыса «Беларуская літаратура» ў кнізе «Гісторыя эўрапейскіх літаратур» (т. 3, ч. 1, 1989).

## Бібліяграфія
* *Dostojewski w kręgu symbolistów rosyjskich* (Дастаеўскі ў коле расейскіх сымбалістаў), 1969.
* *Antologia poezji białoruskiej XX wieku* (Анталёгія беларускай паэзіі ХХ стагодзьдзя), 1997.
* *Rola kultury polskiej w odrodzeniu literackim Białorusi na przełomie XIX i XX wieku* (Роля польскай культуры ў літаратурным адраджэньні Беларусі на мяжы ХІХ і ХХ стагодзьдзяў), 1992.
* *Bałkan niewzruszony.Obrazy przyrody u Iwana Wazowa* (Нерухомыя Балканы. Выявы прыроды ў Івана Вазава).
* *Dostojewski i Wschód* (Дастаеўскі і Ўсход), 1992.
 
## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вялейскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Ўроцлаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Ўроцлаўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Польскія славісты
Катэгорыя:Польскія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Польскія літаратурныя крытыкі
Юлія Шпілеўская

**Юлія Аляксандраўна Шпілеўская** (, Менск) — беларуская акторка тэатру і кіно, тэлевядучая. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусь (2020)

## Жыцьцяпіс
Скончыла школу зь срэбраным мэдалём, паступіла на факультэт псыхалёгіі і замежных моў Беларускага пэдунівэрсытэту. Правучылася два гады і кінула ВНУ. Скончыла ў 2000 годзе тэатральны факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў па спэцыяльнасьці «Акторскае мастацтва музычнага тэатру» (курс заслужанага дзеяча мастацтваў Л. А. Манаковай). Акторка Нацыянальнага акадэмічнага тэатру імя Янкі Купалы з 2000 году. Тэлевядучая на канале СТБ, вядучая інфармацыйнай праграмы радыё «Менск».

Пасьля масавых фальсыфікацыяў на прэзыдэнцкіх выбарах 2020 года, жорсткага разгону акцый пратэстаў, зьбіцьця і катаваньняў затрыманых пратэстоўцаў, калектыў Купалаўскага тэатра 13 жніўня запатрабаваў спыніць гвалт у дачыненьні да мірных грамадзян і выступіў за пералік галасоў з удзелам незалежных назіральнікаў. 17 жніўня 2020 году ўладамі быў звольнены дырэктар тэатра Павал Латушка. 26 жніўня Юлія Шпілеўская разам з большасьцю трупы і іншымі супрацоўнікамі тэатра звольнілася ў знак пратэсту.

## Творчасьць
### Тэатар
* "Паўлінка", Я.Купалы; *Паўлінка*
* "Чорная панна Нясьвіжа" А.Дударава; *Барбара*
* "Ноч на Каляды" паводле М. Гогаля; *Кацярына ІІ*
* "Местачковае кабарэ"; *Прачка, выканаўца песьні "Сустрэча ў кавярні"*
* "Пан Тадэвуш" А. Міцкевіча; *Тэлімэна* 
* "Вэльтмайстар акардэон" М. Мермана; *Выканаўца песьні "Аркестру Леаніда Уцёсава"*
* "Дзьве душы" М. Гарэцкага; *Данута Абдзіраловіч* 
* "Каханьне як мілітарызм" П. Гладзіліна; *Ніна*
*  "Сон у купальскую ноч" У. Шэксьпіра; *Тытанія*

### Фільмаграфія
* 2019 — Змеи и лестницы *эпізод*
* 2014 — Доброе имя, *9-я сэрыя, эпізод*
* 2013 — Следователь Протасов *Ганна Дем’янава, тэлежурналіст*
* 2013 — Инквизитор *Фільм №3* 
* 2013 — Деточки *эпізод*
* 2013 — Вот это любовь! *дублёр Карыны*
* 2007 — Шчыт айчыны (Беларусь) *эпізод*
* 2005 — Тры талеры (Беларусь) *эпізод*
* 2003 — Тартарен из Тараскона *мадыстка*

Подробнее на Кино-Театр.РУ https://www.kino-teatr.ru/kino/acter/w/post/326942/works/

## Узнагароды
Уладальніца мэдаля Францыска Скарыны (2013).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Юлія Шпілеўская на сайце Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы.
* «Не магу маўчаць. „Уперад нагамі пад воплескі не атрымаецца“» на сайце «Радыё Свабода» 23 кастрычніка 2020
* Старонка Шпілеўскай на kino-teatr.ru

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Нацыянальны акадэмічны тэатар імя Янкі Купалы
Катэгорыя:Заслужаныя артысты Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Беларускія тэлевядучыя
Катэгорыя:Узнагароджаныя мэдалём Францішка Скарыны
Марыя Тэрлікоўская

**Мары́я Тэрліко́ўская** (), псэўданім *Марцін Тэрэбэш* (1 красавіка 1920, Пружана — 1 сакавіка 1990, Варшава) — польская дзіцячая пісьменьніца, паэтка, сцэнарыстка анімацыйных фільмаў, аўтарка радыёпастановаў і тэлеперадачаў.

## Жыцьцяпіс
Па сканчэньні школы вывучала права ў Варшаўскім унівэрсытэце.

Працавала журналісткай у „Rzeczpospolita“, „Dzienniku Bałtyckim”. З 1949 року працавала ў часопісе „Gromada“ (з 1952 — газэта „Gromada — Rolnik Polski“). Тут пад псэўданімам Марцін Тэрэбэш публікавала свае артыкулы для дарослых чытачоў.

З 1950 року стала супрацоўнічаць зь дзіцячай прэсаю. Публікавалася на старонках „Misia“, „Świerszczyka“, „Płomyczka“, „Płomyka“, „Jutrzenki“, у выданьнях польскай дыяспары. Агулам у прэсе выйшлі каля 200 пераважна вершаваных ейных твораў для дзяцей. За пэрыяд 1952—1988 рокаў выйшлі больш за 30 ілюстраваных кніг для малых, а таксама празаічныя творы для старэйшых дзяцей.

У сьпеўніках „Nasza orkiestra“ (1960) і „Moja piosenka“ (1961) выйшлі песьні для дзяцей. Была таксама аўтаркай радыёпастановаў і тэлевізійных спэктакляў для дашкольнікаў і шкаляроў.

Пісала сцэнары да кароткамэтражных фільмаў і калыханак.

## Творчасьць
* *Awantura o lemura* (1956)
* *Chodzi mucha po globusie* (1963)
* *Czarodziejskie trójkąty* (1964)
* *Cześć, Balbina* (1973)
* *Drzewo do samego nieba* (1975)
* *Dwa koty i pies trzeci* (1978)
* *Dzień Agatki*
* *Fajka kapitana Pykpyka* (1962)
* *Kolorowe koła* (1964)
* *Kuchnia pełna cudów* (1977)
* *Kuchnia z niespodzianką* (1980)
* *Malowana awantura* (1968)
* *Nikt się nie trzęsie* (1980)
* *O przygodzie w Krzywogrodzie* (1962)
* *Pan Zefirek szuka słońca* (1968)
* *Przygody kropli wody* (1965)
* *Sami ogrodnicy* (1981)
* *Ten z piegami i tamten z nosem* (1974)
* *Trzy po trzy z petitem* (1979)
* *W pogoni za kwadratem* (1970)

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Сучасныя польскія літаратары
Катэгорыя:Польскія дзіцячыя літаратары
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пружанах
Катэгорыя:Памерлі ў Варшаве
Більцавічы

**Бі́льцавічы** — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
Бутрымава

**Бутры́мава** (таксама сустракаецца — *Бутрымо́ва, ж.*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Вяльлі. Уваходзіць у склад Любанскага сельсавету Вялейскага раёну Менскай вобласьці. 

## Назва

Бодэрым (Bauderrim) і Рэмбод, Рымбот або Рымбота (Rembod, Rimbotus, Rimboto) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -бут- (-бот-) (імёны ліцьвінаў Бутвід, Бутрык, Вільбут; германскія імёны Botvid, Butariks, Willebut) паходзіць ад усходнегерманскага but- з значэньнем 'корань, камель' (гепідзкае butilo 'камель') або ад асновы -буд- (-бод-) (у старажытных тэкстах *bod* праз доўгае *о* пісалася як *baud*), а аснова -рым- (імёны ліцьвінаў Рымель, Рыман, Рымунд; германскія імёны Riemel, Rimann, Rimund) — ад гоцкага rimis 'спакой, стрыманасьць, непарухлівасьць'. Такім парадкам, імя Бутрым азначае «непарушны корань» (тое ж, што і Рымбут).

Паходжаньне імя Бутрым ад складаньня германскіх імёнаў Bodo і Rimo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Любанскі сельсавет (Вялейскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Вялейскага раёну
СНІД-ІНФА

**СНІД-ІНФА** () — газэта, якая выдавалася на расейскае мове з 1989 году. Першыя наклады выходзілі ў Менску ў друкарні ЦК КПБ. Газэта была прысьвечаная хваробе СНІД, якая пачала распаўсюджвацца ў СССР. Гэта быў час «галоснасьці», якую пачаў генсек КПСС М. Гарбачоў. Першым рэдактарам стаў Андрэй Ман, сын адказнага рэдактара газэты «Мэдыцынскі весьнік». Зараз заснавальнік і галоўны рэдактар — Любоў Аляксееўна Арлова.

## Зьмест
Спачатку газэта павінная была простымі словамі тлумачыць савецкім людзям, што такое СНІД, як яго пазьбегнуць, спосабы яго перадачы. Вось тыя спосабы й сталі першым выпадкам, калі даступна стала для паспалітых людзей апісваньне заражэньня СНІД.

Спосабы перадачы СНІД:
* праз заражэньне кроўю (укол шпрыцом і г. д.)
* плоцкія зносіны:
** мужчыны з жанчынай
** мужчыны з мужчынай
** жанчыны з жанчынай

Апісаньне перадачы СНІД праз плоцкія зносіны былі для савецкага грамадзтва неверагодным. Усе СМІ СССР старанна пазьбягалі падрабязных апісаньняў плоцкага каханьня. «СНІД-Інфа» была поўнай процілегласьцю. Яе можна назваць першым ***дазволеным*** КПСС парнаграфічным выданьнем у СССР. У ім падрабязна апісваліся:
* групавыя плоцкія зносіны
* беспарадачныя плоцкія зносіны
* адсутнасьць аховы ад заражэньня хваробы, якія распаўсюджваюцца празь цялесныя дотыкі

## Попыт
«СНІД-Інфа» зь першага выданьня пачала павялічваць свой наклад. Першыя выданьні мелі наклад прыблізна 30 тыс. асобнікаў. Паступова колькасьць асобнікаў расла: 50 тыс., 100 тыс. і г. д. Найбольшыя наклады былі ў пачатку 1990-ых гадоў прыблізна 3 млн асобнікаў. Па загадзе з ЦК КПБ яе закупалі бібліятэкі БССР для далейшай выдачы карыстальнікам бібліятэк.

## Сучасны стан
Пасьля распаду СССР «СНІД-Інфа» выдаецца ў Расеі, ў Маскве.

## Газэта ў сацсетках
* ВКонтакте
* Хвэйсбук
* Аднаклясьнікі
* Інстаграм
* ВКонтакте дадатковае

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфічныя часопісы
Катэгорыя:СНІД
Катэгорыя:Сэксуальная адукацыя
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Савецкія газэты
Катэгорыя:Часопісы на расейскай мове
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:1989 год у Менску
Таўканіца

**Таўкані́ца** (на паўднёвым захадзе Беларусі **тоўка́ніца**) — беларуская народная страва. Мае простыя складнікі:
* бульба
* цыбуля
* соль.

Бульба бярэцца любая. Яе чысьцяць і лупіны выкідаюць. Бульбу пасьля чысткі ня рэжуць, а «круглую» бульбу вараць. Пасьля варкі бульбу **таўкуць** (адсюль і назва стравы) у месіва. Тое месіва кладуць на патэльню, дабаўляюць цыбулі, соль і зноў смажаць, каб зварылася цыбуля. У выніку паўторнага смажаньня на паверхні таўканіцы можа зьявіцца смачная скарынка.

Таўканіцу можна есьці з:
* салёнымі гуркамі
* квашанай капустай
* скваркамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* *[[Тадэвуш Навагродзкі|Навагродскі, Т. А.]]* Эвалюцыя традыцый харчавання беларусаў у XIX—XX стст. Т. А. Навагродскі. — Мінск : БДУ, 2015. — 243 с. — 100 экз. — ISBN 978-985-566-164-2.
* Таўкані́ца // Этымалагічны слоўнік беларускай мовы. Т. 13. С—Т / Уклад. М. Я. Абрагімовіч [і інш.]; гал. рэд. Г. А. Цыхун. — Мн.: Беларуская навука, 2010. — С. 258. — З51с. — ISBN 978-985-08-0739-3, ISBN 978-985-081185-1 (т. 13).

Катэгорыя:Беларускія стравы
Катэгорыя:Стравы з бульбы
Пастава на каленях

**Пастава на каленях** (), таксама **каленна-локцевая пастава**, **«рак»**, **мужчына ззаду**, **па-сабачы** () — адна з пазыцый пры палавым акце.

## Назва
Назва пазыцыі адбылася непасрэдна ад спосабу яе ажыцьцяўленьня: мужчына, стоячы на каленях, пранікае ззаду ў жанчыну, якая абапіраецца на калені і локці, прытрымваючы яе за талію, сьцегны, грудзі ці ягадзіцы.

У Старажытнай Грэцыі пазыцыя была вядомая як пастава ільвіцы.

## Гісторыя
Як адзначае Ігар Кон у сваей рабоце «Сэксуальная культура в Расеі: клубнічка на бярозцы», сэксуальныя пазыцыі ў Старажытнай Русі старанна аписвалася нормамі пакаянных кніг. Да ліку забароненых ставілася і пазыцыя на каленях, так як прайгравала паводзіны жывел або гомасэксуальны акт («скоцкі блуд» і «садомскі грэх з жонкаю»). Мінімальнае пакараньне за гэты грэх, піша Ігар Кон, складала шэсьцьсот зямных паклонаў, максымальнае — адлучэньне ад царквы. Пры гэтым прымаліся пад увагу канкрэтныя абставіны: як часта практыкавалася грахоўная пазыцыя, хто быў яе ініцыятарам, ці ўдзельнічала жонка добраахвотна або па прымусе мужа (маладым парам, да 30 гадоў, звычайна рабілася ласку, старэйшыя больш сурова караліся).

## Апісаньне

### Годнасьці
Пазыцыя дазваляе заднему мужчыне аглядаць і лашчыць свабоднымі рукамі сваю жанчыну ззаду. У сваю чаргу жанчына можа масажаваць палавой член і яечкі мужчыны, які ззаду, прасунуўшы руку паміж ног.

Таксама ў адрозьненьне ад місіянэрскай пазыцыі чэлес пранікае глыбей у похву і стымулюе эрагенную зону пярэдняга зводу похвы.

### Выгляд

File:Wiki-dstyle.png|Вагінальны сэкс у пазыцыі на каленях
File:PeterJohannNepomukGeigerEroticWatercolor01.jpg|Пазыцыя на каленях з выкарыстаньнем апоры
File:KamaSutra06.jpg|Каленна-локцевая пазыцыя ў Камасутры
File:Édouard-Henri Avril anal sex detail.jpg|Пастава на каленях пры анальным зносінах
File:Wiki-pegging.png|Пэгінг у каленна-локцевай пазыцыі
File:Doggy_style_from_behind.png|Сэкс па-сабачаму, выгляд ззаду


### Недахопы пазыцыі
Асноўным недахопам пазыцыі «на каленях», як правіла, паказваецца недастатковы эмацыйны кантакт паміж людзьмі, з прычыны немагчымасьці глядзець у вочы адзін аднаму, цалавацца ў вусны і інш., што можа сьвядома ці несьвядома ўспрымацца як недахоп пяшчоты і рамантыкі.
Акрамя таго, часам каленна-локцевая пастава можа ўспрымацца як прыніжальная для жанчыны, так як адпаведны спосаб заняткі сэксам можа ўспрымацца занадта падобным на зносіны жывел. Гэта акалічнасьць адбіваецца і ў вульгарных назвах позы: «па-сабачы», «рак» і г . д.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне

Катэгорыя:Сэксуальныя пазыцыі
Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Гарадзішча)

**Царква Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Гарадзішчы. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купала-цыбуліны. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Царкву ў Гарадзішчы збудавалі ў XVIII ст. з дрэва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Гарадзішча апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату). 

### Найноўшы час
У 1990-я гады купал-баню на будынкам царквы замянілі на купал-цыбуліну.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Мае 3-зрубную кампазыцыю: 3-ярусная званіца, працяглая малітоўная заля, 5-гранная апсыда з бакавой рызьніцай. Васьмярык званіцы завяршаецца шатром з купалам. Вэртыкальна ашаляваныя сьцены праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі, дэкаруюцца разнымі падзорамі.

У малітоўную залю выступаюць хоры на 2 слупах. Захоўваюцца абразы XIX ст. «Маці Божая», «Ісус Хрыстос», «Сьвятыя Пётар і Павал», «Таемная вячэра», «Сьвятая прарочыца Ганна»..

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Гарадзішча
Гарадзішча
Царква Покрыва Багародзіцы (Дзьвінаса)

**Царква Покрыва Багародзіца** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Дзьвінасе. Знаходзіцца на паўночнай ускраіне вёскі, на могілках. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купала-цыбуліны.

## Гісторыя
Царкву ў Дзьвінасе збудавалі ў XIX ст. з дрэва. Па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

У 1955 годзе савецкія ўлады зачынілі царкву. У 1991—1992 гадох будынак адрамантавалі. У 2010-я гады ў выніку рэканструкцыі над вежай-званіцай паставілі пазалочаны купал-цыбуліну.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю клясыцызму. Гэта прастакутны зруб (хваёвы брус) з 5-граннай апсыдай, накрыты двухсхільным дахам з вальмамі над алтарнай часткай. З боку галоўнага фасаду далучаецца прытвор пад двухсхільным дахам. Франтон даху завяршаецца 4-граннай шатровай званіцай.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Дзьвінаса
Дзьвінаса
Tayanna

**Tayanna** — украінская сьпявачка.

## Дыскаграфія
* TAYANNA. Портреты (2016)
* Тримай мене (2017)

## Узнагароды і намінацыі

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Украінскія кампазытары
Царква Сьвятога Мікіты (Зьдзітава)

**Царква́ Сьвято́га Мікі́ты** — помнік архітэктуры XVI—XVIII стагодзьдзяў у Зьдзітаве. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі, на правым беразе ракі Мухаўца. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купала-цыбуліны. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Утварае адзіны ансамбль з званіцай.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Царкву ў Зьдзітаве збудавалі ў 1502 годзе з дрэва, па чым неаднаразова перабудоўвалі, у тым ліку ў 1787 годзе.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Зьдзітава апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

### Найноўшы час
У 1990-я гады ў выніку рэканструкцыі замест купала-бані паставілі бляшаны купал-цыбуліну, заменены ў 2010-я гады на пазалочаны з сучасным 8-канцовым маскоўскім крыжам.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. У шырыню складае 9,4 мэтра, 15,65 мэтра ў даўжыню і 6 мэтраў у вышыню. Складаецца з трох прастакутных аб’ёмаў: асноўнага, бабінца і апсыды. Дах гонтавы, шматскатны, завершаны невялікім барабанам з купалам. З бакоў да апсыды далучаюцца вузкія невысокія рызьніцы пад аднасхільным дахам. У XIX ст. каля ўваходу паставілі каркасны тамбур. Сьцены вэртыкальна ашаляваныя і ўмацаваныя сьцяжкамі. Вокны высокія, прастакутныя.

Каля царквы разьмяшчаецца 2-ярусная каркасная драўляная званіца, квадратная ў пляне, пад шатром. Комплекс характарызуецца манумэнтальнасьцю, удалымі прапорцыямі і архітэктурна-мастацкай выразнасьцю.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Зьдзітава
Зьдзітава
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Сьвятога Мікіты
Катэгорыя:Заходнепалеская школа дойлідзтва
Катэгорыя:Зьдзітава (Жабінкаўскі раён)
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Берасьцейскай і Кобрынскай япархіі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1502 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Жабінкаўскага раёну
Царква Сьвятой Тройцы (Зэльва)

**Царква́ Сьвято́й Тро́йцы** — помнік архітэктуры XIX стагодзьдзя ў Зэльве. Знаходзіцца ў цэнтры мястэчка, на рагу гістарычных Царкоўнай і Выганскай вуліцаў. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду (існуе меркаваньне, што ад пачатку гэта быў будынак тэатру Сапегаў), цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

Доўгі час царкву наведвала беларуская паэтка Ларыса Геніюш. У памяць пра яе на тэрыторыі царквы стаіць помнік.

## Гісторыя

Мураваную царкву ў Зэльве збудавалі ў 1815 годзе паводле праекту архітэктара Аляксандра Градзецкага на падмурку старажытнай драўлянай царквы, датаванай 1434 годам (паводле іншых зьвестак, 1443 годам). Па гвалтоўнай ліквідацыі Грэцка-Каталіцкай (Уніяцкай) царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскай царквы). У 1860-я гады праводзіўся рамонт царквы. У 1904—1909 гадох царкву перабудавалі паводле праекту архітэктара Івана Плотнікава. Тады ж да яе дабудавалі званіцу з купалам-цыбулінай і ў 1910 годзе наноў асьвяцілі.

У 2008 годзе ў выніку рэканструкцыі над званіцай замест нізкага шатра з бляшаным купалам-цыбулінай паставілі яшчэ адзін ярус, накрыты больш уласьцівым архітэктуры Маскоўскай дзяржавы высокім шатром з пазалочаным купалам-цыбулінай, яшчэ адзін пазалочаны купал-цыбуліну паставілі над алтарнай часткай.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Да цаглянага 1-нэфавага прастакутнага ў пляне асноўнага аб’ёма далучаюцца квадратная званіца і паўкруглая апсыда. Будынак накрываецца 2-схільным дахам, пад якім пэрымэнтрам праходзіць карніз. Сьцены праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі. Невысокая 2-ярусная званіца мае лучковыя вокны і шатровы дах, над якім узвышаецца невялікі купал на круглым барабане.

Унутраны плян амаль цалкам зьменены. Над уваходам разьмяшчаюцца хоры з драўлянай агароджай, упрыгожанай разным геамэтрычным арнамэнтам. Алтарная частка вылучаецца 2 выступамі-пілёнамі ў форме портыкаў на 3 калёнах. Столь роўная, падшыўная.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Славутасьці Зэльвы
Зэльва
Зэльва
Зэльва
Катэгорыя:Храмы пад тытулам Найсьвяцейшай Тройцы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1815 годзе
Царква Сьвятога Апостала Яна Багаслова (Дамашаны)

**Царква Сьвятога Апостала Яна Багаслова** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Дамашанах. Знаходзіцца на паўночна-ўсходняй ускраіне вёскі, на могілках. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, мастацкае аблічча якога пацярпела ў выніку надбудовы купалоў-цыбулінаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Царкву ў Дамашанах збудавалі ў 1772 годзе з дрэва. Яна была прыпісной да Мікольскай царквы ў Смалявічах.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Дамашаны апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату).

### Найноўшы час
У 1990-я гады ў выніку рэканструкцыі замест прытвора дабудавалі аб’ём з маскоўскімі купаламі-цыбулінамі. Яшчэ адзін купал-цыбуліну збудавалі над дахам царквы. На сьцяне апсыды выклалі з дошак вялізны 8-канцовы маскоўскі крыж.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Да кубападобнага зруба малітоўнай залі далучаліся прастакутныя прырубы прытвора і апсыды, над якой 2-схільны гонтавы дах пры дапамозе застрэшкаў пераходзіць у вальмавы. Дах завяршаецца 4-гранным барабанам з купалам. Вэртыкальна ашаляваныя сьцены праразаюцца прастакутнымі аконнымі праёмамі ў простых ліштвах. Уваход ажыцьцяўляецца праз ганак бакавога фасаду прытвора.

У афармленьні інтэр’еру выкарыстоўваецца разьба па дрэве.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Дамашаны
Дамашаны
Сядзіба Манькоўскіх (Мазалава)

**Сядзіба Манькоўскіх** (*«Мілае»*) — помнік архітэктуры і садова-паркавага мастацтва XIX стагодзьдзя ў Мазалаве. Знаходзіцца ў цэнтры вёскі. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ад надбудовы купала-цыбуліны. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Сядзібу «Мілае» ў Мазалаве І. Манькоўскі збудаваў у 1804 годзе. За савецкім часам у будынку сядзібы разьмяшчалася сярэдняя школа, за часамі Другой сусьветнай вайны — пастарунак паліцыі, па вайне — інтэрнат.

У 1990 годзе сядзібу ўзялі пад ахову дзяржавы і ўнесьлі ў сьпіс гістарычна-культурных каштоўнасьцяў. Потым будынак перадалі Беларускаму экзархату Маскоўскага патрыярхату. У 2018 годзе ў выніку рэканструкцыі над дахам будынка паставілі вялікі купал-цыбуліну.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры раньняга клясыцызму. Комплекс складаўся зь сядзібнага дома, гаспадарчых пабудоваў, млына і парк зь вялікай колькасьцю дэкаратыўных расьлінаў. Дом меў выгляд прастакутніка. Перад галоўным фасадам быў фантан, які хутчэй за ўсё напаўняўся вадой з крыніцы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Мазалаўская «Швейцарыя» / склад. Д. Газін. — Віцебск: Віцеб. абл. савет беларус. добраахв. т-ва аховы помнікаў гісторыі і культуры, 1992. — 3 с.
* Юрчак Д. В. Усадьба И. Маньковского «Милое»: история создания, архитектурные особенности и перспективы использования здания / Д. В. Юрчак, Ю. В. Юрчак // Віцебскія старажытнасці : матэрыялы навуковых канферэнцый, [20-21 кастрычніка 2011 г., 14-15 лістапада 2012 г., г. Віцебск] / рэдкал.: Г. Савіцкі, В. Шышанаў, Н. Шаркоўская. — Мінск : НББ, 2013. — С. 233—236.
* Юрчак, Д. В. Усадьба И. А. Маньковского «Милое»: история создания, первозданный облик и перспективы восстановления / Д. В. Юрчак, Ю. В. Юрчак // Искусство и культура. — 2013. — № 3. — С. 69-73.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Збудаваньні клясыцызму Беларусі
Катэгорыя:Сядзібы Беларусі
Царква Ўшэсьця Гасподняга (Мазалава)

**Царква Ўшэсьця Гасподняга** — помнік архітэктуры XVIII—XIX стагодзьдьзяў у Мазалаве. Знаходзіцца заходняй ускраіне вёскі. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму, мастацкае аблічча якога пацярпела ад надбудовы купалоў-цыбулінаў. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву пры Мазалаўскім манастыры збудавалі ў 1799 годзе на сродкі графіні Чарнышовай. У 1827—1832 гадох яе перабудавалі паводле праекту архітэктара Аўрама Мельнікава.

За савецкім часам манастыр зачынілі. У 1991 годзе адзіны захаваны ад манастыра будынак Ушэсьценскай царквы перадалі прыходу Беларускага экзархату Маскоўскага патрыярхату. У 2007 годзе царкву ўнесьлі ў сьпіс гістарычна-культурных каштоўнасьцяў. У 2010-я гады ў выніку рэканструкцыі над дахам будынка паставілі вялікі купал-цыбуліну.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры клясыцызму. Гэта крыжова-купальная базыліка з паўцыркульнай апсыдай. Галоўнай вэртыкальнай дамінантай будынка ёсьць 2-ярусная (цыліндар на чацьверыку) вежа-званіца з купалам. Праз кароткую трапезную яна злучаецца з асноўным квадратным у пляне аб’ёмам, завершаным цыліндрычным сьветлавым барабанам з сфэрычным купалам. Кампазыцыя асноўнага аб’ёму 2-ярусная: высокія прастакутныя аконныя праёмы 1-га яруса вылучаюцца на руставаным фоне фасадаў, 2-га — амаль квадратныя. Раней галоўны і бакавыя ўваходы вылучаліся 4-калённымі клясычнымі портыкамі янічнага ордэра. Фасады падзяляюцца пілястрамі і прафіляваным карнізам, выкарыстоўвалася скульптура.

Усярэдзіне падзялаецца 4 слупамі на 3 нэфы, перакрытыя крыжовымі скляпеньнямі на падпружных арках. Пры ўваходзе хоры. Захоўваўся абраз «Маці Божая», прывезены з Чарнігаўшчыны і падараваны графіняй Чарнышовай.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Мазалава
Мужчына зьверху

**Мужчына зьверху** або **Місіянэ́рская** — адна з найболей вядомых спосабаў каханьня з жанчынай для прадаўжэньня роду чалавечага. Лічыцца, што яна найбольш распаўсюджаная ў сьвеці.

## Апісаньне
Мужчына ляжыць на жанчыне. Яе ногі рассунутыя. Паміж ног жанчыны ўстаўляецца струк мужа.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне

Катэгорыя:Сэксуальныя пазыцыі
Эдуар Анры Аўрыль

**Эдуар Анры Аўрыль** (, падпісваўся звычайна Поль Аўрыль, ; , Альжыр — , Ле-Рэнсі) — францускі мастак, вядомы сваімі малюнкамі эратычнай літаратуры.

У 1874-1878 гг. вучыўся ў парыскай Школе прыгожых мастацтваў. Першай працай Аўрыля ў галіне эратычнай ілюстрацыі быў раман Тэафіля Гацье «Фартуна». Далей рушылі ўсьлед ілюстрацыі да «Салямба» Флябэра, «Фані Хіл. Успаміны жанчыны для уцех» Джона Клеланда, вершаў П’етра Арэтына (Позы Арэтына) і многіх іншых кніг, у тым ліку ананімных, якія распаўсюджваліся па падпісцы. Найбольшую вядомасьць атрымалі малюнкі Аўрыля да кнігі «Выявы Вэнэрпы: даведнік па клясычнай эротыцы» нямецкага вучонага Фрыдрыха Карла Форбэрга.

## Галерэя
Творчасьць Эдуара Аўрыля мела парнаграфічны зьмест:

Image:Édouard-Henri Avril (1).jpg|
Image:Édouard-Henri Avril (3).jpg|
Image:Édouard-Henri Avril (8).jpg|
Image:Édouard-Henri Avril (11).jpg|
Image:Édouard-Henri Avril (18).jpg|


## Крыніцы

Катэгорыя:Адзначаныя ордэнам Ганаровага легіёну
Царква Сьвятога Мікалая (Мурыны Малыя)

**Царква Сьвятога Мікалая** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Мурынах Малых. Належыць да прыходу суседняй вёскі Радасьці. Пры пабудове была ў юрысдыкцыі Сьвятога Пасаду, цяпер — у валоданьні Маскоўскага патрыярхату. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока, зруйнаваны ў выніку рэканструкцыі. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Царкву ў Мурынах Малых збудавалі ў 1760 годзе з дрэва.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Мурыны Малыя апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, царква працягвала дзеяць як уніяцкая. Аднак па гвалтоўнай ліквідацыі Ўніяцкай царквы ў 1839 годзе расейскія ўлады адабралі будынак царквы ў Сьвятога Пасаду і перадалі ў валоданьне Ўрадавага сыноду Расейскай імпэрыі (Маскоўскага патрыярхату). У 2-й палове XIX ст. царкву перабудавалі.

### Найноўшы час
У 2015 годзе ў выніку рэканструкцыі царкву цалкам разабралі. Пазьней на месцы царквы збудавалі візуальна падобны будынак.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з элемэнтамі стылю барока. Мае падоўжана-восевую кампазыцыю, якая складаецца з асноўнага прастакутнага ў пляне аб’ёму, 4-граннай апсіды, бабінца і прытвора. Над бабінцам узвышаецца 8-гранная званіца, завершаная шатровым дахам з купалам. Вуглы бабінца і вежы вылучаюцца лапаткамі. Асноўны аб’ём пад 4-схільным дахам зь невялікім купалам на гранёным глухім барабане. Апсыда ніжэйшая за асноўны аб’ём, накрытая 3-схільным дахам. Аконныя праёмы прастакутныя ў прафіляваных ліштвах. Сьцены гарызантальна ашаляваныя, умацаваныя брусамі-сьцяжкамі. Пад дахам праходзіць карніз і карункавы разны фрыз. Рознавялікія аб’ёмы царквы ствараюць выразную мастацкую кампазыцыю.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Мурыны Малыя
Мурыны Малыя