open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Фабіян Ярэміч

**Фабіян Ярэміч** (20 студзеня 1891, вёска Дуляўцы, Ваўкавыскі павет — 29 чэрвеня 1958, Вільня) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч. Пасол польскага Сойму трох скліканьняў (у 1922 і 1928 гадох ад БНМ).

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сялянскай каталіцкай сям’і. Скончыў электратэхнічную школу ў Пецярбургу. Працаваў у Вільні тэхнікам. У 1912 годзе трапіў у вязьніцу за сацыял-дэмакратычную работу сярод тэлеграфістаў. Старшыня Беларускага нацыянальнага камітэту ў Вільні.

Дэлегат Першага Ўсебеларускага зьезду (сьнежань 1917). Сябра прэзыдыюма Беларускай рады Віленшчыны і Гарадзеншчыны. Сябра Рады БНР у 1918 годзе. У 1919—1922 гадах працаваў начальнікам тэлефоннай станцыі ў Вільні.

У польскіх крыніцах, на падставе архіўных зьвестак сьцьвярджаецца, што Ярэміч ваяваў на польскім баку падчас польска-бальшавіцкай вайны ў Беларускім палку стральцоў. Пасьля ў 1930-я — атрымаў як вайсковы асаднік зямлю на Паўночна-Ўсходніх Крэсах, быў чальцом Аб’яднаньня асаднікаў (*Związku Osadników*). Аднак беларускія гісторыкі даводзяць, што гэта быў іншы чалавек.

Дэпутат сейма Польшчы 3-х скліканьняў (1922—1935), старшыня Беларускага пасольскага клюбу ў 1925—1930 гадах пасьля выхаду адтуль Тарашкевіча.

Актыўна ўдзельнічаў у працы Таварыства беларускай школы. У 1925 годзе адзін з заснавальнікаў і лідэраў Беларускага сялянскага саюзу, у 1926 годзе — Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры, Беларускага каапэратыўнага банку. У 1925—1930 гадах выдавец газэты «Сялянская Ніва».

У 1926 годзе ў складзе польскай парлямэнцкай дэлегацыі разам зь Пятром Мятлом наведаў БССР.

У 1928 годзе на кароткі час быў арыштаваны за антыпольскую дзейнасьць.

У час Другой сусьветнай вайны працаваў у органах акупацыйнай адміністрацыі ў Менску і Барысаве. Удзельнік Другога Ўсебеларускага кангрэсу (1944), быў запрошаны ў прэзыдыюм.

У 1945 годзе рэпрэсаваны і зьняволены савецкімі ўладамі ў канцлягеры да 1956 году. Пасьля вярнуўся ў Вільню, дзе дажываў два апошнія гады. Памёр у сваім доме ў *Калёніі* пад Вільняй (цяпер Павільнюс) пасьля цяжкай працы ў агародзе ад крывазьліцьця ў мозаг.

Пахаваны на Павіленскіх могілках. За магілаю ніхто не даглядае. Помнік нядаўна зьменены відавочна летувіскімі ўладамі. Прозьвішча цяпер напісана «Ереміч».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Слоўнік Маракова
* Слоўнік.орг

Катэгорыя:Нарадзіліся 20 студзеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1891 годзе
Катэгорыя:Беларускія палітыкі
Катэгорыя:Беларускія парлямэнтарыі Польскай Рэспублікі (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў БССР
Катэгорыя:Удзельнікі Першага ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Удзельнікі Другога ўсебеларускага кангрэсу
Катэгорыя:Памерлі 29 чэрвеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1958 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Пахаваныя ў Летуве
Катэгорыя:Беларускія калябаранты з нацысцкай Нямеччынай
Патрык Сўэйзі

**Патрык Ўэйн Сўэйзі** (; 18 жніўня 1952, Г’юстан — 14 верасьня 2009, Лос-Анджэлес) — амэрыканскі актор, танцор, сьпявак і харэограф.

## Біяграфія
Патрык быў старэйшым зь пяці дзяцей у сям’і інжынэра Джэсі Сўэйзі і танцоркі Пэтсі Сўэйзі. Акрамя яго ў сям’і былі яшчэ два хлопчыкі: Дон (нар. 10 жніўня 1958 году) і Шон Кэлі (нар. 13 кастрычніка 1962 году) і дзьве дзяўчынкі: Бэмбі і Вікі.

Патрык вучыўся ў школе «Блэк Мідл» у Оўк Форэст у штаце Ілінойс, а потым у каталіцкай школе ў Г’юстане. Бацька лічыў, што Патрык павінен быць спартоўцам, аднак футбольная кар’ера перарвалася траўмай калена, якая была вельмі складанай і пагражала нават ампутацыяй нагі. Пасьля сэрыі некалькіх складаных апэрацыяў, Патрык вучыўся зноў хадзіць.

Танцы сталі адным з кампанэнтаў рэабілітацыі. Патрык вучыўся танцам у Houston Jazz Ballet Company, Harkness Ballet Theater School, Joffrey Ballet School у Нью Ёрку і Eliot Feld Ballet Company. У васемнаццацігадовым узросьце, Патрык упершыню выступіў на сцэне ў спэктаклі «*Disneyland on Parade*». Хутка ён стаў прафэсійным танцорам, вандраваў па краіне зь вядомым балетным калектывам *Buffalo Ballet Company*. У 1975 годзе Патрык Сўэйзі выступіў на сцэне ў адным з брадўэйскіх тэатраў, а потым у мюзікле *West Side Story*.

12 чэрвеня 1975 году Патрык Сўэйзі ажаніўся з танцоркай і вучаніцай сваёй маці *Лізай Ніемі*.

Упершыню Патрык Сўэйзі зьявіўся на кінаэкране ў камэдыі «*Skatetown, U.S.A*» ў 1979 годзе, дзе яго ўбачыў Фрэнсіс Форд Копала, які запрасіў Сўэйзі ў свой фільм «*The Outsiders*» (1983), у якім гралі, таксама, Мэт Дылан, Сафія Копала, Роб Люі, Том Круз, Даян Лэйн і Том Ўэйтс. Пасьля гэтага Патрыка Сўэйзі пачалі запрашаць да ўдзелу ў розных фільмах і сэрыялах.

Міжнародную вядомасьць Патрык Сўэйзі атрымаў пасьля таго як ён сыграў арыстакрата *Оры Мэйна* ў міні-сэрыяле *North and South* у 1985 годзе і яго другой частцы *North and South, Book II* у 1986 годзе. Пасьля гэтага была пасьпяховая роля ў спартовай мэлядраме «*Янгблад*» (1986). Пасьля ролі інструктара танцаў у фільме «*[[Брудныя танцы]]*» (1987), Патрык Суэйзі быў намінаваны на ўзнагароду Залаты Глобус. Аднак за ролю паліцэйскага з горнага паселішча, які вядзе прыватнае дасьледаваньне забойства малодшага брата ў Чыкага ў фільме *Next of Kin* (1989) і галоўную ролю ў фільме *Road House* (1989), ён быў намінаваны на ўзнагароду Залатая Маліна як самы благі актор.

Роля ў камэдыйнай мэлядраме «*Ghost*» (1990), у якой гралі Дэмі Мур і Ўупі Голдбэрг, прынесла яму новую намінацыю на «Залаты Глобус» і ўзнагароду «Сатурна».

У 2008 годзе ў Патрыка Сўэйзі былі знойдзены цяжкаапэрабельныя новаўтварэньні ў падстраўнікавай залозе. У траўні 2008 году была праведзеная апэрацыя, пад час якой была выдаленая частка страўніка, якую паразіў рак. 9 студзеня 2009 году актор быў шпіталізаваны з дыягназам «запаленьне лёгкіх». 16 студзеня Патрык Сўэйзі быў выпісаны. 19 красавіка было абвешчана што мэтастазы ў Суэйзі перайшлі ў печань.

Патрык Сўэйзі памёр 14 верасьня 2009 году ў Лос-Анджэлесе.

## Крыніцы

Катэгорыя:Акторы ЗША
Катэгорыя:Харэографы ЗША
Крычнікі

**Кры́чнікі** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Крычнікі ўваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 17 стагодзьдзі маёнтак Крычнікі ў Ашмянскім павеце Віленскага ваяводства. У 1690 годзе ў Трабскай парафіі, 5 дымоў, уласнасьць Казла, пасьля Земла. У 1-й палове 18 стагодзьдзя належала аршанскаму каморніку Жэмлю (3 дымы), К. Жукоўскаму (0,5 дыму), Разальскім, Лукашам і іншым.

У 1861 годзе 17 рэвіскіх душ, у складзе маёнтку Дворышча Міхалоўскага Юрацішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1897 годзе в. *Крычнікі 1-я*, 1З двароў, 174 жыхары, в. *Крычнікі 2-я*, 15 двароў, 186 жыхароў, хлебазапаспая крама. У 1901 годзе адчынена школа граматыкі. У 1909 годзе ў в. *Крычнікі 1-я*, 18 двароў, 147 жыхароў, 148 дзесяцін зямлі, у в. *Крычнікі 2-я* 18 двароў, 96 жыхароў, 73 дзесяціны зямлі.

У 1921—1939 гадах вёска (34 двары, 187 жыхароў) у Юрацішкаўскай гміне Валожынскага павету Наваградзкага ваяводзтва Польшчы.

3 12 кастрычніка 1940 году вёска (42 двары, 243 жыхары) у Такарышкаўскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёну. У 1948 годзе заснаваны калгас «*31-я гадавіна Кастрычніка*». 3 20 студзеня 1960 году ў Івейскім раёне. 3 29 красавіка 1960 году ў Даўгердзішкаўскім, з 15 траўня 1963 году ў Юрацішкаўскім пасялковым савеце, з 13 студзеня 1965 году ў Такарышкаўскім, з 15 ліпеня 1985 году ў Эйгердаўскім сельсаветах.

Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Насельніцтва
* 1970 год — 288 жыхароў
* 1999 год — 84 двары, 180 жыхароў
* 2010 год — 118 жыхароў

## Інфраструктура
Працуюць пачатковая школа, крама.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
 

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Кірвелі

**Кірве́лі** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Кірвелі ўваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У сярэдзіне 19 стагодзьдзя — дзьве аднайменныя вёскі ў Юрацішкаўскай воласьці Ашмянскага павету Віленскай губэрні. У 1861 годзе — у адной 27 рэвіскіх душ, адносілася да маёнтку Такарышкі памешчыка Радкевіча; у другой 6 рэвіскіх душ — дзяржаўная ўласнасьць, у складзе Бакштаўскага казеннага таварыства. У 1897 у в. *Кірвелі 1-я* — 15 двароў, 97 жыхароў, у в. *Кірвелі 2-я* — 6 двароў, 24 жыхары. У 1909 — адпаведна 18 двароў, 100 жыхароў і 4 двары, 22 жыхары. Жыхары абедзьвюх вёсак мелі 43 галавы буйной рагатай жывёлы, 20 коней, 100 дзесяцін зямлі.

У 1921—1939 гг. у Юрацішкаўскай гміне Валожынскага павету Навагрудскага ваяводства. У 1921 25 двароў, 119 жыхароў. 3 12 кастрычніка 1940 вёска (35 двароў, 165 жыхароў) у складзе Такарышкаўскага сельсавету, Юрацішкаўскі раён.

Падчас Другой сусьветнай вайны амаль цалкам згарэла. У 1950 у вёсцы заснаваны калгас «*Сьцяг камунізму*». 3 20 студзеня 1960 у Івейскім раёне.

3 29 красавіка 1960 у Даўгердзішкаўскім сельсавеце, з 15 траўня 1963 у Юрацішкаўскім пасялковым Савеце, з 13 студзеня 1965 у Такарышкаўскім, з 15 ліпеня 1985 у Эйгердаўскім сельсаветах.

Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.

## Насельніцтва
* 20 стагодзьдзе: 1970 — 125 жыхароў; 1986 — 26 двароў, 61 жыхар; 1999 — 24 двары, 59 жыхароў
* 21 стагодзьдзе: 2010 — 32 жыхары

## Крыніцы

## Літаратура
* 
 
## Вонкавыя спасылкі
* Вітуальная Івейшчына

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Папельнікі

**Папельнікі** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Папельнікі ўваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Гісторыя
У 19 стагодзьдзі вёска ў Юрацішкаўскай воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1861 - 60 рэвізскіх душ, у складзе казённага таварыства, дзяржаўная ўласнасьць. У 1885 - 12 двароў, 88 жыхароў. У 1897 - 18 двароў, 168 жыхароў. У 1909 - 29 двароў, 189 жыхароў, якія мелі 85 галоў буйной рагатай жывёлы, 28 коней, 212 дзесяцін зямлі. У 1921 - 1939 у Юрацішкаўскай гміне Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства Польшчы. У 1921 г. 19 двароў, 102 жыхары.

У 1921—1939 гг. вёска (34 двары, 187 жыхароў) у Юрацішкаўскай гміне Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства Польшчы. 

3 12 кастрычніка 1940 вёска (42 двары, 194 жыхары) у Такарышкаўскім сельсавеце Юрацішкаўскага раёна. 

У 1950 годзе заснаваны калгас «*Новае жыцьцё*». 3 20 студзеня 1960 у Івейскім раёне. 3 29 красавіка 1960 у Даўгердзішкаўскім, з 15 траўня 1963 у Юрацішкаўскім пасялковым Савеце, з 13 студзеня 1965 у Такарышкаўскім, з 15 ліпеня 1985 у Эйгердаўскім сельсаветах.

Вёска знаходзіцца ў зоне радыяцыйнага кантролю.
## Насельніцтва
у 1986 - 38 двароў, 85 жыхароў. У 1999 - 27 двароў, 58 жыхароў..

## Інфраструктура
* Крама
## Інфармацыя для турыстаў
### Помнікі архітэктуры

### Страчаная спадчына

## Вядомыя выхадцы

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну
Абэліск (фільм)

«**Абэліск**» () — мастацкі фільм паводле аповесьці Васіля Быкава.

## Сюжэт
1939 год. Малады настаўнік прысланы ў Заходнюю Беларусь. Пасьля пачатку Вялікай Айчыннай вайны настаўнік не зьяжджае на Ўсход, а застаецца са сваімі вучнямі пад нямецкай акупацыяй…

## Акторы
* Яўген Карэльскіх — *Алесь Мароз*
* Валеры Носік — *журналіст*
* Надзея Семянцова — *Вульяна*
* Вольга Грыгор’ева
* Валянцін Галубенка — *Ксяндзоў* 
* Аляксандра Зіміна — *Сівак*

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм IMDB

Катэгорыя:Савецкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Рычарда Віктарава
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы 1976 году
Катэгорыя:Фільмы кінастудыі імя М. Горкага
Знак бяды (фільм)

«**Знак бяды́**» () — мастацкі фільм паводле аповесьці Васіля Быкава.

## Сюжэт
Фільм па творы Васіля Быкава.

## Акторы
* Генадзь Гарбук — *Пятрок Багацька*
* Ніна Русланава — *Сьцепаніда*
* Уладзімер Гасьцюхін — *Новік*
* Аляксей Булдакоў — *Касмачоў*
* Аляксей Зайцаў
* Уладзімер Емяльянаў
* Арво Кукумягі
* Аляксандар Цімошкін
* Яўген Платохін
* Віталь Быкаў

## Узнагароды
* Гран-пры «Статуя Свабоды» на ХVI МКФ у Сапотніцы, Югаславія, 1987
** за найлепшы фільм
** за найлепшую жаночую ролю
** за найлепшую мужчынскую ролю
* Гран-пры тэлерадыёкампаніі BBC за найлепшы неангельскамоўны фільм, 1987
* Прэмія Беларускай фэдэрацыі прафсаюзаў, 1987

## Дадатковыя зьвесткі
* Фільм здымаўся на хутары Бартнікі ў ваколіцах Ніжняга Чэрніхава, Баранавіцкі раён.
* Месца здымак і хутар падказаў старшыня калгасу «Кастрычнік» Леў Аліферка, дзе некалі Пташук здымаў «Вазьму твой боль».
* Конь падчас здымкаў атрымаў снатворнае, а вось карова сапраўды была застрэлена і яе тушу пасьля немцы разьбіралі ў кадры.
* Падчас спальваньня хутару дзьве з трох камэр зламаліся, а апошняя ледзь не згарэла. А котка, якая прыжылася за час здымкаў сярод кінагрупы, раптам пачала раўсьці й імкнулася ў палаючую хату.
* На кінафэстывалі ў Югаславіі «*Знак бяды*» стаў першым, абыйшоўшы «*Узвод*» Олівэра Стоўна, за што амэрыканскі рэжысэр зладзіў банкет у гонар Пташука.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Фільм на Кінатэатр.ру

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Міхаіла Пташука
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы 1986 году
Гэракл

**Гэракл**, **Гэркулес** (, ад Ἥρα '(багіня) Гэра' і κλέος 'слава', ) — у старажытнагрэцкай міталёгіі — найвялікшы герой, сын бога Зэўса і Алкмэны. Пры нараджэньні быў названы **Алкідам** (, ).

Сярод шматлікіх мітаў пра Гэракла найбольш вядомы цыкль паданьняў аб 12 подзьвігах, зьдзейсьненых Гераклам, калі ён знаходзіўся на службе ў мікенскага цара Эўрысфэя.

Культ Гэракла быў вельмі папулярным у Грэцыі, праз грэцкіх каляністаў ён рана распаўсюдзіўся ў Італіі, дзе Гэракл шанаваўся пад імем Гэркулеса. У паўночным паўшар’і неба разьмешчана сузор'е Гэркулес.

## 12 подзьвігаў Геракла
# Лернейская гідра
# Керынэйская лань
# Стымфалійскія птушкі
# Эрыманфскі дзік
# Аўгіевы стайні (канюшні)
# Крыцкі бык
# Коні Дыамэда
# Пояс Іпаліты
# Каровы Гэрыона
# Яблыкі Гэспэрыд
# Цэрбэр
# Нэмэйскі леў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* mythology.sgu.ru
*
Лернейская гідра

**Лернейская гідра** ( — «вадзяная») — у старажытнагрэцкай міталёгіі дачка Тыфона і Яхідны, зьмеепадобная дзевяцігаловая пачвара з атрутным дыханьнем, прабывалае ў падземных водах, забітая Гэраклам (Гэркулесам) у якасьці аднаго зь яго дванаццаці подзьвігаў. Кодлай гідры было возера Лерна. Пад вадой быў уваход у падземнае царства мёртвых, які ахоўваўся гідрай.

Эўрысфэй палічыў, што гэты подзьвіг зьдзейсьнены не па правілах, паколькі Ялай дапамагаў Гэраклу прыпякаць адсечаныя галовы, і не залічыў яго.

Катэгорыя:Пэрсанажы „Энэіды“
Катэгорыя:Балоты ў выдумцы
Катэгорыя:Грэцкія цмокі
Катэгорыя:Подзьвігі Гэракла
Катэгорыя:Мітычныя зьмеі
Катэгорыя:Водныя монстры
Керынэйская лань

**Карынейская лань** — у старажытнагрэцкай міталёгіі цудоўная лань Артэміды з залатымі рагамі і меднымі нагамі, якая ня ведае стомленасьці. Істота была пасланая Артэмідай у Аркадыю як пакараньне людзям: лань спусташала палі.

## Чацьверты подзьвіг Геракла
Мікенскі цар Эўрысфэй загадаў Гэраклу (Гэркулесу) даставіць лань жывой у Мікены. Гэта было цяжкае заданьне, паколькі дагнаць лань ніхто ня мог. Гэракл перасьледваў чарадзейную жывёлу цэлы год, пакуль не нагнаў у паўночнай краіне гіпэрбарэяў. Гэракл паспрабаваў злавіць жывёлу, але яна высьлізнула ад яго і панеслася на поўдзень. Тады Гэракл раніў лань у нагу і толькі пасьля гэтага змог схапіць няўлоўную жывёлу. Па Гігіну, ён прывёў жывым аленя з залатымі рагамі ў Мікены.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Міты пра Гэракла
Катэгорыя:Старажытнагрэцкая міталёгія
Райымбек батыр (станцыя мэтро)

**«Райымбек-батыр»** () — станцыя Алмацінскага мэтрапалітэну. Зьяўляецца канцавой на першай лініі, за станцыяй «Жыбек-Жолы». Адкрыцьцё станцыі адбылося 1 сьнежня 2011 году ў складзе першага пускавога ўчастка Алмацінскага мэтрапалітэну «Райымбек Батыра» — «Алатаў». Названая ў гонар Раімбек-Батыра. У праекце мела назву «Кастрычніцкая».

## Будаўніцтва
* Пачатак 2008 году. Станцыйны комплекс гатовы на 90%. Станцыю ўжо злучылі з тунэлем і закрываюць перакрыцьці. Апошні ўзровень ідзе практычна на ўзроўні праезнай часткі. Пляцоўка ня злучаная з электрадэпо. На пляцоўцы дэпо пачатае будаўніцтва.
* Красавік 2008. На станцыі пачалася аздабленьне леўкасам.
* Травень 2008 году. Пачаліся разборкі ТПК ЩН1М (2-і тунэльны атрад).
* Верасень 2008 году. Пачалося будаўніцтва падземнага пераходу на скрыжаваньні вуліц Райымбек і Фурманава з выхадам на станцыю.

## Архітэктура і афармленьне
«Райымбек батыр» — адназводчатая станцыя дробнага закладу. Дызайн выкананы ў духу сумяшчэньня старажытнага з сучаснасьцю. На сьценах намаляваныя нацыянальныя ўзоры і наскальныя малюнкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афармленьне станцыі

Катэгорыя:Алмацінскі мэтрапалітэн
Круглянскі мост (фільм)

«**Кругля́нскі мост**» () — мастацкі фільм паводле аповесьці Васіля Быкава.

## Сюжэт
Чацьвёра жаўнераў атрымалі загад падарваць мост, які ня мае ніякага значэньня. Загад не зразумелы, але яго трэба выконваць…

## Акторы
* Уладзімер Грыцэўскі
* Эдуард Мурашоў 
* Аляксандар Кукарэка
* Уладзімер Бобрыкаў
* Пётар Салдатаў
* Аляксандар Маеўскі
* Ігнат Бутко
* Тацьцяна Харламава
* Леанід Дзьячкоў

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм IMDB
* Фільм на kino-teatr.ru

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Аляксандра Мароза
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы 1989 году
Кар’ер (фільм)

«**Кар’ер**» () — мастацкі фільм паводле аповесьці Васіля Быкава.

## Сюжэт
1941 год. Параненага афіцэра Агеева знайшлі ў лесе партызаны і схавалі ў хаце пападзьдзі. Тамсама хавалася дзяўчына з гораду Марыя. Паліцай, які ведаў усіх ў мястэчку сустрэўшы Агеева ня выдаў яго, а прапанаваў зрабіцца інфарматарам…

## Акторы
* Леў Барысаў — *Сямён*
* Ігар Бочкін — *Агееў*
* Вольга Волкава — *Бараноўская*
* Сьвятлана Капылава
* Юры Ступакоў
* Васіль Домрачаў
* Уладзімер Князеў
* Сяргей Быстрыцкі

## Вонкавыя спасылкі
* [Фільм на RuData.ru](https://web.archive.org/web/20190908112102/http://www.rudata.ru/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%80%D1%8C%D0%B5%D1%80_(%D1%84%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D0%BC))

Катэгорыя:Савецкія фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Мікалая Скуйбіна
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы 1990 году
Катэгорыя:Фільмы «Масфільму»
У тумане (фільм, 1992)

«**У тумане**» () — мастацкі фільм паводле аповесьці Васіля Быкава.

## Сюжэт
Двум партызанам загадана забіць здрадніка. Тыя ня ведаюць, што ён адмовіўся супрацоўнічаць з фашыстамі, але стаў ахвяраю крывадушнага пляну нямецкага афіцэра…

## Акторы
* Аляксандар Сірын 
* Аляксандар Высакоўскі 
* Павал Белазёраў 
* Рамуальдас Раманаўскас 
* Віталь Вашэўскі

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм на «Кінатэатар.ру»

Катэгорыя:Расейскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Сяргея Лінкова
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы 1992 году
Яго батальён (фільм)

«**Яго батальён**» () — мастацкі фільм паводле аповесьці Васіля Быкава.

## Акторы
* Віталь Зікора 
* Дзьмітры Мацьвееў 
* Анатоль Вядзёнкін 
* Любоў Германава 
* Барыс Руднеў
* Андрэй Кашкер 
* Аляксандар Кашпераў 
* Ігар Лінёў
* Ігар Неўпакоеў 
* Уладзімер Станкевіч 
* Валер Філатаў
* Вадзім Якаўлеў

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм на Кінатэатар.ру

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Аляксандра Карпава
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы 1989 году
На Чорных Лядах (фільм)

«**На Чо́рных ля́дах**» — беларускі мастацкі фільм рэжысэра Валерыя Панамарова 1995 року. Заснаваны на аповесьцях Васіля Быкава «На Чорных лядах» і «Перад канцом».

## Сюжэт

Слуцкі збройны чын. Аддзел беларускіх паўстанцаў спрабуе сысьці лясамі ад бальшавіцкага перасьледу. Апынуўшыся ў акружэньні, яны прымаюць рашэньне пра групавое самагубства, каб ня трапіць жывымі ў палон і не падставіць пад удар сваякоў. У жывых застаецца толькі малады хлопец, які мусіць схаваць іхнія целы ў зямлю…

## Акторы

## Вытворчасьць
Прэм’ера фільму была заплянаваная неўзабаве пасьля супярэчлівага рэфэрэндуму, але не адбылася з прычыны нібыта выкрадзенай стужкі. Пазьней стужка «знайшлася», але на шырокую публіку фільм ужо ня выйшаў, паказы адбыліся толькі для вузкай аўдыторыі.

Пасьля забароны фільму да паказу на беларускім тэлебачаньні ён быў выдадзены на відэакасэтах «Беларускім відэаклюбам» ды трапіў у Эўропу, ЗША і Аўстралію.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
*  — 2013, Белсат
* 
* Фільм на Кінатэатар.ру

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Беларускія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Беларускія драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Валера Панамарова
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Васіля Быкава
Катэгорыя:Фільмы 1995 году
Катэгорыя:Беларускія фільмы 1995 году
Катэгорыя:Слуцкі збройны чын
Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі
Катэгорыя:Фільмы пра 1920-я гады
Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове
Валеры Панамароў

**Валеры Дзьмітравіч Панамароў** (27 траўня 1943, Юрга, Кемераўская вобласьць — 8 студзеня 2017) — беларускі рэжысэр, сцэнарыст і прадусар тэатру і кіно.

## Біяграфія
Нарадзіўся 27 траўня 1943 году  ў горадзе Юрга Кемераўскай вобласьці Расеі. Скончыў у 1962 годзе Рэспубліканскія тэатральныя курсы, у 1969 — акторскі факультэт БДМТІ. Стажыраваўся ў Л. Гайдая і Г. Данеліі.

Памёр 8 студзеня 2017 году.

## Працы

### Ролі ў кіно
* 1974 — Ясь і Яніна — *кіроўца*
* 1979 — Дзіўныя прыгоды Дзяніса Караблёва. 2-я серыя — *госць таты Дзяніса, галоўны інжынер упраўленьня*
### Рэжысэр
* 1978 — Дэбют
* 1979 — Суседзі
* 1981 — Амністыя
* 1983 — Справа для сапраўдных мужчынаў
* 1987 — Нецярпеньне душы
* 1988 — Мудрамер
* 1993 — Тутэйшыя
* 1995 — На чорных лядах

### Сцэнарыст
* 1993 — Тутэйшыя
* 1995 — На чорных лядах

### Прадусар
* 2007 — Скалалазка і апошні з сёмай калыскі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Кінатэатар.ру
* на IMDB

Катэгорыя:Нарадзіліся 27 траўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Беларускія рэжысэры
Катэгорыя:Беларускія сцэнарысты
Катэгорыя:Савецкія рэжысэры
Катэгорыя:Расейскія прадусары
Тутэйшыя (фільм, 1993)

«**Тутэ́йшыя**» — мастацкі фільм Валерыя Панамарова паводле п’есы Янкі Купалы.

## Акторы
* Аляксандар Барынаў 
* Генадзь Гарбук 
* Сямён Фарада 
* Тацьцяна Мархель 
* Барыслаў Брандукоў
* Аляксандар Цімошкін
* Валянціна Браўдэ
* Алена Ўнукава
* Віктар Тарасаў
* Сяргей Іваноў
* Юры Ступакоў
* Уладзімер Носік
* Уладзімер Січкар
* Маргарыта Крыніцына
* Юры Казючыц
* Уладзімер Корпусь
* Віктар Рыбчынскі
* Расьціслаў Шмыроў
* Пётар Юрчэнкаў (старэйшы)

## Дадатковыя зьвесткі
Пасьля здымак фільм ня быў паказаны на беларускім тэлебачаньні, а лёг адразу на паліцу, як і іншыя фільмы Панамарова.

## Вонкавыя спасылкі
* Фільм на сайце «Беларускае відэа»
* Фільм на Кінатэатар.ру

Катэгорыя:Фільмы «Беларусьфільму»
Катэгорыя:Беларускія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Валера Панамарова
Катэгорыя:Фільмы паводле твораў Янкі Купалы
Катэгорыя:Фільмы 1993 году
Катэгорыя:Беларускія фільмы 1993 году
Канфэдэрацыя (Рэч Паспалітая)

**Канфэдэрацыя** ў Рэчы Паспалітай — палітычны хаўрус, у які аб’ядноўвалася шляхта (пераважна) дзеля дасягненьня канкрэтных палітычных мэтаў.

Канфэдэрацыі ствараліся як для падтрымкі караля і дзяржаўнай палітыкі, так і для абвяшчэньня адмовы падпарадкоўвацца каралю (**рокаш**), што дазвалялася «Генрыхавымі артыкуламі», з мэтай прымусіць караля станоўча вырашыць пэўнае пытаньне. Канфэдэрацыі стваралі свае ўласныя органы ўлады, якія дзейнічалі паралельна зь дзяржаўнымі.

## Глядзіце таксама
* Барская канфэдэрацыя
* Радамская канфэдэрацыя
* Слуцкая канфэдэрацыя
* Таргавіцкая канфэдэрацыя
* Торунская канфэдэрацыя

## Крыніцы

## Літаратура
* Доўнар Т. І. Гісторыя дзяржавы і права Беларусі. — Мн.: Амалфея, 2007. — 400 с.
Санкт-Андрэасбэрг

**Санкт-Андрэасбэрґ** () — горад у Нямеччыне, курорт, які знаходзіцца ў акрузе Ґосьляр у Ніжняй Саксоніі.

## Крыніцы
Крыштап Хадкевіч

**Крыштап Хадкевіч** (? — 3 кастрычніка 1652) — дзяржаўны і вайсковы дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Харунжы (1611—1623) і канюшы вялікі літоўскі (1623—1633), кашталян троцкі (1633—1636) і віленскі (1636—1642), ваявода віленскі (з 1642).

Быў старостам гарадзенскім, бабруйскім і крэўскім, дзяржаўцам беліцкім і вішнеўскім.

## Біяграфія

### Паходжаньне і радавод
Прадстаўнік магнацкага роду Хадкевічаў гербу ўласнага, сын Гераніма, кашталяна віленскага, і Ганны з Тарлаў.

Браў шлюб двойчы: у першы раз з Альжбетай Кішчанкай (дзеці — Аляксандар Крыштап, Ян Казімер, Геранім Караль), у другі — з Соф’яй з князёў Друцкіх-Горскіх Стравінскай (дзяцей не было).

### Вайсковая кар’ера
Удзельнічаў у войнах з Турэччынай, Швэцыяй, Масковіяй. У вайну са Швэцыяй браў удзел у аблозе Парнава, якая пачалася 28 лютага 1601 году, пад камандай ягонага кузэна Яна Караля Хадкевіча. У вайну Рэчы Паспалітай з Маскоўскай дзяржавай (1605—1618) камандаваў палком лісоўчыкаў (да 28 сакавіка 1617 году). У 1616 годзе ягоны полк авалодаў Курскам і іншымі местамі. Таксама браў удзел пераможнай Бітве пад Болхавам (1616).

У 1648 годзе ў часе казацкіх хваляваньняў за ўласныя грошы ў 20 400 злотых выставіў пяхоту (грошы пасьля вярнуў сойм).

### Палітычная дзейнасьць
У 1632 годзе браў удзел у элекцыйным сойме. Падтрымаў абраньне Яна Казімера (1648).

Займаў некалькі высокіх дзяржаўных пасадаў. Пяціразовы маршалак Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага: у 1635, 1639, 1643, 1647 і 1651 гадох.

### Іншае
Ад 1627 году ўдзельнічаў у спрэчцы за маёмасьць Супрасьлеўскага Дабравешчанскага манастыра, за што ў 1650 годзе атрымаў вымову ад караля.

3 жніўня 1636 году фундаваў у Наваградку кляштар дамініканаў на купленым за ўласныя грошы пляцы. Пазьней, па атрыманьні пасады кашталяна віленскага дадаў 10 тыс. злотых і забясьпечыў правізію ад той сумы.

У кляштары зьмяшчаўся партрэт фундатара, які напэўна, захаваўся да нашага часу. К. Хадкевіч адлюстроўваецца на ім пакаленна, павернуты ў тры чвэрці, у характэрным адзеньні XVII ст., з шабляй у ножнах. На полі выява ягонага гербу і зьвітку з надпісам на лаціне: 

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Канюшыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Харунжыя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Кашталяны троцкія
Катэгорыя:Кашталяны віленскія
Катэгорыя:Ваяводы віленскія
Катэгорыя:Старосты бабруйскія
Катэгорыя:Старосты гарадзенскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Крыштап
Міхал Лопат

**Міхал Лопат**, таксама **Міхал Лопат-Быкоўскі** () — дзяржаўны дзеяч Рэчы Паспалітай.

## Сям’я
Паходзіў з роду Лопатаў-Быкоўскіх герб Лопат, быў сынам стражніка польнага літоўскага Станіслава й Марыяны Стрыбэль. Быў жанаты двойчы: з Ганнай Часноўскай і Катажынай Мараўскай, меў дзяцей — Адама й Ігнацыя Лопатаў.

## Біяграфія
У 1775 рашэньнем Падзелавага сойму атрымаў Бабруйскае староства ў 50-гадовую эмфітэўзу. Староста бабруйскі. У 1776 пасол на сойм ад старадубскага павету, у 1778 — ад ваўкавыскага. Абозны вялікі літоўскі ад 1776. У 1778—1780 дэпутат Пастаяннае Рады, у 1787—1789 маршалак Трыбуналу Літоўскага. Спрычыніўся да стварэньня Канстытуцыі 3 траўня. Падчас вайны з Расеяй у 1792 падпісаў разам з 130 прадстаўнікамі наваградзкае шляхты зварот да караля, дзе выказваў сваю вернасьць і гатовасьць працягваць барацьбу.

Дарадца Таргавіцкае канфэдэрацыі Наваградзкага павету. Пасол ад павету на Гарадзенскі сойм 1793 году. Атрымаўшы падтрымку прадстаўніка Расеі Якаба Сівэрса, увайшоў у склад соймавае дэпутацыі для заключэньня паразуменьня адносна падзелаў з Расейскай імпэрыяй і Прускім каралеўствам.

За сваю дзейнасьць на Падзелавым сойме падазраваўся ў данасіцельстве Восіпу Ігельстрому. У сакавіку 1794 быў моцна зьбіты кіем у Наваградку. За колькі дзён да пачатку паўстаньня пад кіраўніцтвам Касьцюшкі, каб пазьбегнуць арышту інсургентамі, здолеў уцячы.

Узнагароджаны Ордэнам Белага Арла й Ордэнам Сьвятога Станіслава.

## Літаратура
* A. Zahorski. Michał Łopot // Polski Słownik Biograficzny. T. XVIII. W-wa — Krawów, 1973. S. 413—414.

## Вонкавыя спасылкі
* Michał Bykowski-Łopot h. wł.

Катэгорыя:Абозныя вялікія літоўскія
Катэгорыя:Маршалкі Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Старосты бабруйскія
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Белага арла
Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Сьвятога Станіслава
Катэгорыя:Канфэдэраты таргавіцкія
Франтысьпіс

**Франтысьпіс** (, , родны склон *frontis* — лоб, пярэдні бок +  — глядзець), ілюстрацыя, зьмешчаная на асобнай старонцы зьлева ад тытульнага ліста.

Звычайна малюнак франтысьпісу не мае подпісу, але зрэдку замест яго даюць аўтограф аўтара. Звычайна, франтысьпіс зьмяшчаюць на другой паласе выданьня (тытул — на трэцюю). Малюнак разьмяшчаюць на аптычнай сярэдзіне паласы зададзенага фармату. Франтысьпіс можа быць «прылепным» — надрукаваным асобна ад сшытку на больш якаснай паперы й прылепленым да першага сшытку кніжнага блёку да таго, як будзе прылеплены фарзац.

Страката аздобленыя тытульныя лісты вельмі часта выкарыстоўваліся ў Бібліях і шкалярскіх кнігах.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Выдавецкая справа
Ян Геранім Крышпін-Кіршэнштэйн

**Ян Герані́м Кры́шпін-Кіршэнштэ́йн** (каля 1654, Жамойць — 14 жніўня 1708, Кідуляй, цяпер Шацкі раён, Летува) — рымска-каталіцкі дзеяч Рэчы Паспалітай. З шляхецкага роду Крышпін-Кіршэнштэйнаў гербу ўласнага Крышпін, сын Гераніма.

Навучаўся ў Кракаўскай акадэміі й Падуанскім унівэрсытэце. У 1678 высьвечаны на сьвятара. Ад 1681 віленскі канонік, ад 1685 кусташ. У 1687—1695 рэфэрэндар духоўны ВКЛ. У 1694 менаваны тытулярным біскупам салёнэнскі й прызначаны біскупам-суфраганам віленскім. У 1695 прызначаны жамойцкім біскупам. У палітычным жыцьці выступаў супраць партыі Сапегаў, але ў часе Паўночнае вайны 1700—1721 гадоў перайшоў на швэдзкі бок. Пахаваны ў Віленскай катэдры.

## Крыніцы

Ян Геранім
Катэгорыя:Тытулярныя салёнэнскія біскупы
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Рэфэрэндары вялікія духоўныя літоўскія
Трэці шлях

Назву **«Трэці шлях»** маюць:

* Трэці шлях — панятак, які апісвае палітычную пазыцыю паміж левымі і правымі палітыкамі

### Грамадзкія рухі

* «Трэці шлях» — беларускі грамадзкі рух

### Палітычныя партыі
* Трэці шлях (Вялікабрытанія)
* Трэці шлях (Ізраіль)
* Трэці шлях (Палестынская аўтаномія)
* Трэці шлях (Францыя)
* «Smer (трэці шлях)» — былая назва славацкай палітычнай партыі «SMER — сацыяльная дэмакратыя»
Трэці шлях (супольнасьць)

**«Трэці шлях»** — сеціўнае згуртаваньне беларускай моладзі лібэральнага кірунку, што імкнецца да ўсталяваньня народаўладзьдзя ў Беларусі пры дапамозе засьценнага ўплыву за мяжою.

У якасьці спосабу арганізацыі пры заснаваньні была абраная разьмеркаваная сеткавая структура, заснаваная на выкарыстаньні інфармацыйных тэхналёгіяў.

Пры заснаваньні, 21 жніўня 2004 году, налічвала 5 чалавек, сярод якіх былі магістранты зачыненага ў Менску Эўрапейскага гуманітарнага ўнівэрсытэту, а таксама іх калегі. Акрамя зачыненьня ўнівэрсытэту, падставаю ўтварэньня паслужыла абвяшчэньне Аляксандрам Лукашэнкам супярэчнага Канстытуцыі рэфэрэндуму аб падаўжэньні сваіх прэзыдэнцкіх паўнамоцтваў. У 2009 годзе мела сваіх прадстаўнікоў у Беларусі, ЗША, Нямеччыне, Польшчы, Расеі, Украіне, Чэхіі, Швайцарыі, Швэцыі й Эстоніі.

## Мэта, задачы й погляды
Мэта — мадэрнізаваньне Беларусі дзеля яе пасьпяховасьці й канкурэнтаздольнасьці на грунце лібэральных каштоўнасьцяў.

Задачы:
* утварэньне адзінага бачаньня будучыні Беларусі ў колах пасьпяховай беларускай моладзі, што мае скласьці эліту,
* стварэньне грамадзянскага руху з уплывовасьцю, дастатковаю для схіленьня дзяржаўнага ладу да разьвіцьця ў бок мэрытакратыі.

Погляды:
* *[[Свабода]] асобы* — права самастойна прымаць рашэньні,
* *Адказнасьць* — умова *свабоды асобы*,
* *[[Прыватная ўласнасьць]]* — аснова незалежнасьці асобы,
* *[[Сьвядомасьць|Сьвядомая]] грамадзкая дзейнасьць* — умова дабрабыту грамадзтва,
* *Салідарнасьць* — сумеснае сьцьвярджэньне й абарона супольных зацікаўленасьцяў,
* *Разнастайнасьць* — умова росквіту грамадзтва,
* *[[Талерантнасьць]]* — права на існаваньне разнастайных меркаваньняў, поглядаў і ладаў жыцьця,
* *Дыялёг* — аснова грамадзкай згоды,
* *Сумленнасьць і адкрытасьць* — прынцыпы існаваньня грамадзтва,
* *Праца* — умова самасьцьвярджэньня асобы й дабрабыту грамадзтва.

Прынцыпы:
* Ладжаньне дзейнасьці *ад разуменьня свайго жаданьня да ўменьня яго ажыцьцявіць і скарыстаць вынік* дасягненьня,
* *Цярплівасьць* у імкненьні да мэты,
* *Памяркоўнасьць да іншых* пры адначаснай *патрабавальнасьці да сябе*,
* Першаснасьць *дапамогі* ў ажыцьцяўленьні мэтаў іншых людзей перад яе пошукам зь іх боку,
* Дасягненьне *посьпеху праз сама[[пазнаньне]] й разьвіцьцё* сваіх здольнасьцяў,
* *Навучаньне з [[досьвед]]у*,
* *Ініцыятыўнасьць* — сродак пераадоленьня неспрыяльных абставінаў,
* *Разуменьне значнасьці* сваіх дзеяньняў,
* *Пэўнасьць* у сабе й сваёй дзейнасьці.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт
* Жывы часопіс
* ЛуНэт
* Мультклюб
* Бліжэй да сакавіка (I)
* Любоў Лунёва. Расея адмовілася выдаць стваральніка мультфільмаў пра Лукашэнку // Радыё «Свабода». 29 сакавіка 2007
* Іна Студзінская. У Вашынгтоне праходзіць беларуская выстава «Мастацтва супраць дыктатуры» // Радыё «Свабода». 16 лютага 2009

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2004 годзе
Нікадэм Пузына

**Нікадэм Пузына** (; 15 верасьня 1753, Пампена, цяпер у Панявескім раёне Летувы — 22 кастрычніка 1819) — рымска-каталіцкі дзяяч. Тытулярны біскуп Саталы ў Лідыі (з 1814), біскуп-суфраган віленскі (з 1814)

## Біяграфія
З княскага роду Пузынаў гербу «Агінец».

21 студзеня 1776 высьвечаны на ксяндза. 26 верасьня 1814 прызначаны тытулярным біскупам Саталы ў Лідыі й біскупам-суфраганам віленскім, высьвечаны 24 студзеня 1817.

Быў майстрам катэдры масонскай ложы «Гарлівы літвін».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Bishop Nikodem Puzyna †

Нікадэм
Катэгорыя:Нарадзіліся 15 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1753 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Панявескім раёне
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Тытулярныя біскупы Саталы ў Лідыі
Катэгорыя:Памерлі 22 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1819 годзе
Абай (станцыя мэтро)

**«Абай»** () — станцыя Алмацінскага мэтрапалітэна. Разьмешчаная на першай лініі паміж станцыямі «Алмалы» і «Байканур».

Адкрыцьцё станцыі адбылося 1 сьнежня 2011 году ў складзе першага пускавога ўчастку Алмацінскага мэтрапалітэну «Райымбек Батыра» — «Алатаў». У праекце мела назву Жэтысу.

## Будаўніцтва

* **Пачатак 2008 году.** Нахілены ход да станцыі ўжо гатовы. Праходніцкі шчыт ідзе ў напрамку станцыі Байканур. У адным тунэлі засталося капаць ў бок Жаракова 900 м, у іншым 200 м. У дзень капаюць у сярэднім 10-15 мэтраў. Мэтро будуецца на глыбіні ад 70 і больш. Гэта будзе самая глыбокая станцыя.
* **Травень 2008 г.** Пачалося будаўніцтва вэнткіёскаў.

## Архітэктура і аздабленьне
«Абай» — станцыя мэтрапалітэну глыбокага закладу. Названая ў гонар Абая Кунанбаева, які быў вялікім паэтам, родапачынальнікам новай пісьменнасьці казаскай літаратуры, кампазытарам і асьветнікам. Таму дызайнэр вырашыў аформіць яе ў сучасным стылі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афармленьне станцыі

Катэгорыя:Алмацінскі мэтрапалітэн
Жыцьцё і сьмерць Джонатана Ўайлда Вялікага

**Жыцьцё й сьмерць Джонатана Ўайлда Вялікага** () — іраікамічная навэла, напісаная Генры Філдынгам у 1743, дзе аўтар аблічае палітычнае прыстасаванства й падвойныя ацэнкі маральнасьці. Галоўны герой твора — Джонатан Ўайлд, які быў павешаны ў 1725.

Народжаны ў 1682 Джонатан Ўайлд быў лёнданскім прафэсіянальным злачынцам, лідэрам злодзеяў і скупшчыкаў крадзенага пачатку XVIII стагодзьдзя. Школай для яго была турма для неплацёжаздольных даўжнікоў, дзе ён атрымаў мянушку «Thief Taker General of Great Britain and Ireland» (слова «thief-taker» у тагачаснай Ангельшчыне азначала прыватную асобу, якую нанімалі дзеля зловы злачынцаў). Будучы лідэрам хэўры ўгалоўнікаў, ён павінен быў вярнуць усю нарабаваную маёмасьць, і каб здавацца легітымным, ён нават даносіў паліцыі на некаторых сваіх падначаленых, якія неўзабаве мусілі быць павешаныя. У выніку такіх «пагадненьняў» Ўайлд атрымліваў ад уладаў па 40 фунтаў за кожнага. На працягу сваёй кар’еры Ўалд накіроўваў уладаў на амаль 120 яго падначаленых. Пасьля 15 гадоў крымінальнае дзейнасьці яго схапілі й павесілі 24 траўня 1725. Гэтыя падзеі нарабілі шмат шуму ў тагачаснай Ангельшчыне. Атрымлівалася, што кіраўнік найбуйнейшай злачыннай банды Лёндана меў стасункі з паліцыяй.

Гісторыя Джонатана Ўайлда знайшла сваё адлюстраваньне й у літаратуры. У 1725 Даніель Дэфо выпусьціў невялічкую брашуру пад назвай *«Праўдзівая й сумленная справаздача аб жыцьці й дзеяньнях Джонатана Ўайлда»* (A True & Genuine Account of the Life and Actions of the late Jonathan Wild), дзе апісваліся дзеяньні вядомага ўгалоўніка, а ў 1728 на лёнданскай сцэне зь вялізарнейшым посьпехам была пастаўлена камэдыя Джона Ґэя «Опэра жабрака» (на яе аснове Бэртальт Брэхт стварыў сваю «Трохграшовую опэру»). Філдынг выкарыстаў успаміны аб ужо дастаткова даўняй угалоўнай справе для таго, каб стварыць парадыйны ўрачыста-афіцыяльны жыцьцяпіс свайго героя, у якім ён бачыць выдатны прыклад «вялікага чалавека».

Катэгорыя:Творы ангельскай літаратуры
652

## Падзеі
* утварыўся Хазарскі каганат (прыкладная дата)

## Нараджэньні
* Канстантын IV, бізантыйскі імпэратар

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
651

## Падзеі
* пачалося ўвараваньне арабаў у Аўганістан і захоплены Герат

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* 

## Вонкавыя спасылкі
Наш Шлях (часопіс)

**«Наш Шлях»** (1922—1923) — грамадзка-навуковы і літаратурны часопіс Беларускага Студэнцкага Саюзу, выходзіў у Вільні з сакавіка 1922 да восені 1923 на беларускай мове. Пабачылі сьвет 3 нумары. Галоўным рэдактарам і выдаўцоў быў Браніслаў Туронак.

Галоўная мэта выданьня — больш глыбокае пазнаньне Беларусі, адраджэньне нацыянальнай сьвядомасьці, змаганьне за дзяржаўную незалежнасьць. Апублікаваныя артыкулы А. Луцкевіча «Вялікае сьвята», «Студэнцкая моладзь у беларускім руху», канспэкт ягонай лекцыі «Разьвіцьцё палітычнай думкі ў Беларусі». Ідэйныя пошукі моладзі адлюстраваныя ў артыкуле «Шляхі беларускай студэнцкай моладзі» М. Крывічонка, «Наш шлях», «Аб нашым месіянізьме» С. Радзіміча (верагодна абодва псэўданімы Б. Туронка). Актуальнасьцю, творчым пошукам вылучаліся артыкулы і нарысы Францішка Пяткевіча (псэўданім — Франук Маркотны), Мікалая Марцінчыка (крыптанім — М. М.). Інфармаваў пра культурна-асьветную працу студэнтаў-беларусаў Віленскага ўнівэрсытэту, друкаваў хроніку з жыцьця беларускіх студэнтаў у Маскве, Менску, Празе, паведамляў пра лёс беларускай асьветы ў Латвіі. Зьмяшчаў вершы Н. Арсеньневай, З. Верас, І. Дварчаніна, Г. Леўчыка, апавяданьні Л. Леўскага, А. Пакуцкага і інш.

## Крытыка, рэцэнзіі
* 
* 
* 

## Літаратура
* Аляксандар Вабішчэвіч. «Наш шлях»// — С. 312—313.
* А. В. Вабішчэвіч., А. С. Ліс. «Наш шлях» //  — С. 246.
* Туронак Ю. Памяці Браніслава Туронка. Варшава—Нью-Ёрк: БІНіМ. 1990.

## Вонкавыя спасылкі
*  «Наш Шлях» (1922—1923)  // Беларуская Палічка
*  «Наш Шлях» (1922—1923) // Бібліятэка Акадэміі навук Літвы імя Урублеўскіх (
 

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1922 годзе
Катэгорыя:Беларускія часопісы
Катэгорыя:Часопісы Заходняй Беларусі
Катэгорыя:Беларускі студэнцкі саюз
Катэгорыя:Беларусы ў Вільні
Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове
Катэгорыя:Зьніклі ў 1923 годзе
Грошавыбівальны кадар

**Гро́шавыбіва́льны ка́дар** () — кадар, кульмінацыйны момант, сцэна ці вобраз, на які купляецца глядач, каб выкласьці за фільм грошы. На грошавыбівальным кадры спраўджаюцца чаканьні масавай аўдыторыі — і глядач вяртае свае пазыкі. Гэта кадры адмысловай «ўзнагароды», «выплаты» гледачу за набыты квіток (першапачаткова тэрмін выкарыстоўваўся ў порнаіндустрыі).

Хаця здымкі грошавыбівальных кадраў могуць каштаваць значную суму, самі гэтыя кадры разглядаюцца, як ключ да камэрцыйнага посьпеху карціны.

Апрананьне Энакіна Скайуокера ў касьцюм Дарта Вэйдэра (*«Зоркавыя войны ІІІ»*), бамбаваньне ў *«Пірл-Харбары»*, танец у *«[[Крымінальнае чытво|Крымінальнай чытанцы]]»*, сэксуальна-выкрывальніцкія сцэны ў *«Мяне клічуць Арлекіна»* — тыповыя грошавыбівальныя кадры.

У фільмах жахаў грошавыбівальнымі кадрамі зьяўляюцца сцэны трансфармацыі ў старых клясычных стужках («Ваўкалак» і інш.); разрываньне глотак, адрастаньне іклаў і кіпцюроў (*«Дэманы»*); паяданьне плоці (*«Апраметная канібалаў»*, *«Раніца мерсьняў»*); канібальскі банкет доктара Лектара й Клярысы Старлінг (*«Ганібал»*); рукі, што прабіваюць сьцены і хапаюць гераіню (*«Агіда»*); дэманскае шаленства й цялесная брыдота (*«Экзарцыст»*), фінальнае адкрыцьцё праўды (*«Шостае пачуцьце»*) і да т. п.

Хаця грошавыбівальныя кадры абапіраюцца на біялягічны ўдар і абавязковыя сцэны, грошавыбівальнымі іх робіць: навізна (адмысловых эфэктаў, формы, драматургіі); чаканьне паўтору («Цьвікагаловы» Даг Брэдлі ў восьмай частцы *«Паўсталых зь пеклу»*); удзел зорак («у ролі „Ўдавы Дракулы“ — эратычная зорка Сыльвія Крыстэль»; дастаткова й камэа) — ці інтэнсіўнасьць (шматлікія другарадныя фільмы).

Калі ў другарадных фільмах грошавыбівальныя кадры самаігральныя й самадастатковыя, нярэдка кепска злучаныя з дадатковым балястам карціны (*«Апраметная жывых мерцьвякоў»*), то ў шэдэўрах грошавыбівальныя кадры арганічна зьнітаваныя з усёй тканінаю фільму. Так у *«Зьзяньні»* грошавыбівальная сцэна, калі герой Нікалсана разрубае сякераю дзьверы, няўхільна выцякае з папярэдніх сцэнаў — і непарыўна злучана з наступнымі.

Падкрэсьленая (і скандальная) адмова ад стандартных грошавыбівальных кадраў — з адпаведнай рэклямнай падачы — таксама становіцца грошавыбіваньнем (псэўдадакумэнтальная стыль «Ведзьмы з Блэр»).

Падказвае грошавыбівальныя кадры гледачу — і працуе зь ягонымі чаканьнямі — папярэдняя рэкляма.

У беларускіх фільмах жахаў грошавыбівальнымі кадрамі зьяўляюцца: сцэна дзікага паляваньня (распаленая кнігаю Ўладзімера Караткевіча); страшныя маскі, аголеная гераіня ў пуху (*«Дзікае паляваньне караля Стаха»*); аголеныя жаночыя целы, шэсьце мерцьвякоў у саванах (*«Д’ябал»*).

Катэгорыя:Тэрміналёгія кіно і відэа
Катэгорыя:Парнаграфічная тэрміналёгія
Катэгорыя:Кінэматаграфічныя тэхнікі
Ежы Казімер Анцута

**Ежы Казімер Анцута** (?, Падляшша — 16 траўня 1737) — рымска-каталіцкі дзеяч Рэчы Паспалітай.

## Біяграфія

З шляхецкага роду Анцутаў гербу Анцута, родны або стрыечны брат віленскага біскупа Мацея Юзафа Анцуты.

Навучаўся ў Віленскай акадэміі ды ў Рымскім папескім унівэрсытэце «Сапіенца», доктар абодвух правоў. Канонік віленскі ў 1708—1724, афіцыял ад 1714, прэпазыт каралеўскае капліцы сьвятога Казімера, рэфэрэндар духоўны ВКЛ ад 1715. У 1718 сойм зь яго прапановы адлічыў са свайго складу дысыдэнтаў і забараніў іх далейшае абраньне ў склад сойму.

У 1723 прызначаны тытулярным біскупам антыпатрэнскім і суфраганам віленскім. Ад 1724 плябан новагародзкі й ляхавіцкі, кантар віленскі. Ад 1728 схалястык, ад 1731 архідыякан.

Пад імем біскупа Анцуты езуіт С.Сакульскі выдаў дзьве кнігі супраць іншаверцаў.

## Літаратура

Ежы Казімер
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Катэгорыя:Антыпатрэнскія біскупы
Катэгорыя:Рэфэрэндары вялікія духоўныя літоўскія
Катэгорыя:Памерлі 16 траўня
Катэгорыя:Памерлі ў 1737 годзе
Мікалай Шчорс

* Мікалай Шчорс (1913—1995) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч
* Мікалай Шчорс (1895—1919) — бальшавіцкі камандзір
650

## Падзеі
* 

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* Кандракірці, індыйскі філёзаў

## Вонкавыя спасылкі
Таўда

* Таўда (горад) - горад у Сьвярдлоўскай вобласьці, Расейская Федэрацыя
* Таўда (рака) - рака ў Заходняй Сібіры, левы прыток Табола (басэйн Абі).
* Таўда (станцыя) - чыгуначная станцыя ў горадзе Таўда.
Таўда (горад)

**Таўда** () — места ў Расеі. Адміністрацыйны цэнтар Таўдзінскага раёну Сьвярдлоўскай вобласьці. Заснаваны ў 1910 годзе.

У 2002 з атачэньня прэзыдэнта Расеі Ўладзімера Пуціна зьявілася інфармацыя, што знойдзены новыя месцы зьнішчэньня афіцэраў Войска Польскага ў мясцовасьці Таўда на Ўрале. Яшчэ ў 1998 польскія дасьледчыкі мелі інфармацыю ад жывых сьведкаў, якія ўдзельнічалі тамака ў расстрэлах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Таўды

Катэгорыя:Гарады Расеі
Джамбатыста Марына

**Джамбаты́ста Мары́на** (; 14 кастрычніка 1569 — 25 сакавіка 1625) — вядомы італьянскі паэт, адзін з найвыбітнейшых зачынальнікаў літаратуры барока ў Італіі.

Джамбатыста Марына нарадзіўся ў Нэапалі, у сям’і юрыста. Зводмаладзь у яго выявілася схільнасьць да паэзіі й літаратурных заняткаў, якія ён упадабаў заплянаванай ягоным бацькам юрыдычнае кар’еры. Неўзабаве быў выгнаны бацькам з дому. Некалькі год правёў у Францыі пры двары Людовіка XIII. Памёр у Нэапалі.

Літаратурная спадчына Марына вялікая й разнастайная. Яго пяру належаць лірычныя вершы, аб'яднаныя ў зборнік *«Ліра»* (1602—1614), празаічныя *«Словы на святыя тэмы»*, *«Лісты»*, зборнік *«Галерэя»*, у якім зьмешчаныя вершаваныя камэнтары да твораў выяўленчага мастацтва, збор міталягічных і пастаральных ідылій *«Валынка»*, вялізарная эпічная паэма *«Адоніс»* (1623), якая атрымала супрацьлеглыя водгукі крытыкаў, паэма *«Зьбіваньне немаўлятаў»*. У лірычнай паэзіі Марына стаў заснавальнікам асаблівага напрамку барока, які атрымаў назву «марынізм».

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 18 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1569 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нэапалі
Катэгорыя:Італьянскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі 25 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1625 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Нэапалі
Катэгорыя:Літаратары барока
Мікола Шчорс

**Мікалай Шчорс** (1913, Новы Сьвержань, Стаўпецкі раён — 22 сьнежня 1995, Даўнт-Мора, Флорыда, ЗША) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч. Доктар мэдыцыны, старшыня БККА, віцэ-прэзыдэнт Амэрыканскай асацыяцыі хірургаў.

## Жыцьцяпіс
Скончыў мэдыцынскі факультэт Віленскага ўнівэрсытэту. Старшыня Беларускага студэнцкага саюзу з 1935 па 1937 год. Зьехаў у 1939 годзе ў Варшаву. Старшыня Беларускага камітэту ў Варшаве ў 1940 годзе.

На пасяджэньні беларускага актыву ў Бэрліне 19 чэрвеня 1941 году абраны старшынём Беларускага нацыянальнага цэнтру, які разглядаўся як урад будучай Беларусі, аднак праз пару тыдняў адмовіўся ад палітычнай дзейнасьці і вярнуўся ў Варшаву.

У Нямеччыне з 1944 году. Узначальваў Беларускае праваслаўнае аб’яднаньне у 1946—1947 гадах. У 1949 годзе пераехаў у ЗША.

Адзін са стваральнікаў Беларускага кангрэсавага камітэту Амэрыкі (*БККА*). Старшыня БККА з 1951 па 1955 год.

Разам зь Юрыем Сабалеўскім, Міколам Паньковым, Іванам Касяком, Леанідам Галяком стварыў Камітэт незалежнай Беларусі у 1955 годзе.

## Сям’я
Яго бацька Васіль і браты Барыс і Ігар таксама прымалі ўдзел у нацыянальным руху як на Радзіме, так і на эміграцыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Шчорс Мікола // 
* Спадчына

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1913 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў ЗША
Катэгорыя:Сябры Беларускага студэнцкага саюзу
Катэгорыя:Сябры Беларускай цэнтральнай рады
Катэгорыя:Беларускія лекары
Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларусы ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Бакінскі мэтрапалітэн

**Бакінскі [[мэтрапалітэн]]** () — від гарадзкога транспарту, пракладзенага пад зямлёй у Баку (Азэрбайджан). Бакінскі мэтрапалітэн пачаў працаваць 6 лістапада 1967 году і на сёньняшні дзень налічвае 27 станцыяў, агульная працягласьць лініяў — 40,3 км.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Бакінскага мэтрапалітэну
* Urbanrail — Бакінскі мэтрапалітэн


Катэгорыя:Грамадзкі транспарт Азэрбайджану
Катэгорыя:Транспартныя збудаваньні Азэрбайджану
Катэгорыя:Чыгуначная інфраструктура Азэрбайджану
Şalom

***Şalom*** (*Шалом*; , ) — габрэйскі штотыднёвік, які выдаецца ў Турэччыне. Яго назоў Şalom адлюстроўвае турэцкае напісаньне габрэйскага слова шалом. Газэта заснаваная 29 кастрычніка 1947 году турэцкім габрэем, журналістам Аўрамам Леёнам. Друкуецца ў Стамбуле. Акрамя старонкі на лядына, асноўная мова газэты — турэцкая. Галоўны рэдактар — Іва Малінас. Рэдактар — Якуп Барокас. Тыраж — 5000 асобнікаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Şalom (Шалом) 
* Şalom (Шалом) (лядына)

Катэгорыя:Турэцкія газэты
Катэгорыя:Габрэйскія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1947 годзе
Катэгорыя:Габрэі ў Турэччыне
Рымскі мэтрапалітэн

**Рымскі мэтрапалітэн** () — сыстэма лініяў хуткаснага транспарту Рыму, адкрыты 9 лютага 1955 году.

## Гісторыя
Адкрыты 9 лютага 1955 году. Налічвае 73 станцыі (3 лініі).

Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Катэгорыя:Рым
640-я

**640-я**

Стагодзьдзі: VI стагодзьдзе — VII стагодзьдзе — XIII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
590-я
600-я
610-я
620-я
630-я
**640-я**
650-я
660-я
670-я
680-я
690-я


Гады: 
640, 641, 642, 643, 644, 645, 646, 647, 648, 649

----

## Асноўныя падзеі
* Ісламскае войска захапіла Эгіпет, Пэрсію і Сырыю
* Быў створаны першы араба-ісламскі флёт

## Вонкавыя спасылкі
Добавічы

**Добавічы** — вёска ў Івейскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Добавічы ўваходзяць у склад Эйгердаўскага сельсавету.

## Гісторыя

## Насельніцтва

## Інфраструктура

## Інфармацыя для турыстаў
### Помнікі архітэктуры

### Страчаная спадчына

## Вядомыя выхадцы

## Крыніцы

## Літаратура
* 
 
## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Эйгердаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Івейскага раёну