Гісторыя Крупак

**[[:be-x-old:Крупкі|Крупкі]]** — колішняя сталіца графства на гістарычнай Аршаншчыне (частка Віцебшчыны). Да нашага часу захавалася сядзіба Сьвяцкіх.

## Вялікае Княства Літоўскае

Імаверна, Крупкі ўзьніклі ў сяр. XVI ст. на землях маёнтку Шыйка. Мясьціна ўваходзіла ў склад Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва і знаходзілася ў валоданьні Сангушкаў.

У 1613 на мапе Вялікага Княства Літоўскага Тамаша Макоўскага Крупкі значацца як мястэчка. У 1627 уладальнік мястэчка Сымон Самуэль Сангушка падараваў яго сваёй жонцы Алене Корвін-Гасеўскай, у гэты час тут было 26 дымоў. На 1667 колькасьць дымоў узрасла да 60, існаваў млын.
 
У XVIII ст. Крупкі сталі цэнтрам графства. На 1790 тут было 82 дымы.

## Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Крупкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Сеньненскім павеце Магілёўскай губэрні. У кан. XVIII ст. мясьціна перайшла ў валоданьне Сьвяцкіх. У 1859 тут працавала мукамольная мануфактура.

На 1880 у Крупках існавалі два млыны, на якіх выраблялася «найдалікатнейшая мука пшонная, што пад назвай Крупецкай альбо Крупчаткі развозілася да найгалоўнейшых местаў». У 1896 Караль Сьвяцкі заснаваў фабрыку запалкавай саломкі. На прадпрыемстве працавала больш за 50 чалавек, вялікую частку прадукцыі вывозілі ў Амэрыку. На 1897 у мястэчку налічвалася 186 двароў, працавалі гарбарны і маслабойны заводы, пошта і тэлефоннае аддзяленьне, царкоўнапрыходзкая школа, царква, сынагога, 4 юдэйскія малітоўныя дамы, 24 крамы, карчма, заезны двор, гуртовы вінны магазын; штогод праходзілі кірмашы 29 жніўня і 9 сьнежня. У 1900 у Крупках адкрылася лесапільня. На 1910 у мястэчку было 190 будынкаў. У Першую сусьветную вайну з 26 лютага да 21 лістапада 1918 мястэчка займалі нямецкія войскі.

## Найноўшы час
25 сакавіка 1918 згодна з Трэцяй Устаўной граматай Крупкі абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 у адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, у Барысаўскі павет («падраён») Менскага раёну. У 1924 Крупкі сталі цэнтрам раёну (з 1938 у Менскай вобласьці). 27 верасьня 1938 паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з 1 ліпеня 1941 да 28 чэрвеня 1944 мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

У 1991 Крупкі атрымалі статус места. У 1999 адбылося афіцыйнае зацьверджаньне мескага гербу.

## Галерэя

Файл:Krupki, Bobr, Čyhunačny most. Крупкі, Бобр, Чыгуначны мост (1880-89).jpg|Мост праз Бобр, 1880
Файл:Krupki, Bobr, Čyhunačny most. Крупкі, Бобр, Чыгуначны мост (1918) (2).jpg|Мост, 1918
Файл:Krupki, Bobr. Крупкі, Бобр (1910).jpg|Панарама з боку Бабра
Файл:Krupki, Bobr. Крупкі, Бобр (1915).jpg|Рака Бобр, 1915
Файл:Krupki, Bobr. Крупкі, Бобр (1910) (2).jpg|Рака з боку сядзібы
Файл:Krupki, Rynak. Крупкі, Рынак (1910).jpg|Рынак
Файл:Krupki, Śviacki. Крупкі, Сьвяцкі (1910).jpg|Сядзіба Сьвяцкіх
Файл:Krupki, Śviacki. Крупкі, Сьвяцкі (1910) (3).jpg|Сядзіба
Файл:Krupki, Škoła. Крупкі, Школа (1910).jpg|Школа
Файл:Krupki, Bobr. Крупкі, Бобр (1918) .jpg|Млын на Бабры, 1918
Файл:Krupki, Bobr. Крупкі, Бобр (1918).jpg|Млын, 1918
Файл:Krupki, Čyhunačnaja. Крупкі, Чыгуначная (1918).jpg|Станцыя, 1918


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* Малое Палесьсе. Гісторыка-краязнаўчы літаратурна-мастацкі альманах Друцка-Бярэзінскага Краю. — Крупкі, 2010. — 250 с. 
* Малое Палесьсе. Гісторыка-краязнаўчы літаратурна-мастацкі альманах Друцка-Бярэзінскага Краю. — Крупкі, 2012. — 200 с.
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Крупкі