open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Плевэнская вобласьць

**Пле́вэнская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на поўначы краіны. Вобласьць атачаюць Урацкая, Вялікатырноўская і Ловэцкая вобласьці, а таксама Румынія, якая месьціцца ад вобласьці праз раку Дунай. Польшча вобласьці складае 4653,32 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 269 752 чалавекі паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (91,40%). Іншымі прыкметнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца цыганы (4,15%) і туркі (3,61%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Плевэн.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Разград

**Ра́зград** () — горад на паўночным усходзе Баўгарыі, які месьціцца ў даліне ракі Русэнскі Лом. Уваходзіць у гісторыка-геаграфічны рэгіён Лудагор’е. Горад зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Разградзкай вобласьці.

## Гісторыя
Сучасны горад быў пабудаваны на парэштках старажытнарымскага гораду Абрыт на беразе ракі Русэнскі Лом. У сваю чаргу Абрыт быў пабудаваны на тракійскім паселішчы IV—V стагодзьдзя да н. э. невядомай назвы. У рэгіёне былі знойдзеныя некалькі бронзавых манэтаў тракійскага караля Сэўта III і керамікі, а таксама артэфакты іншых кіраўнікоў і ахвярны алтар Гэраклу.

Славутасьці Разграду ўключаюць архітэктурны комплекс Варошы XIX стагодзьдзя, этнаграфічны музэй і некалькі іншых музэяў, характэрную вежу з гадзіньнікам у цэнтры, пабудаваную ў 1864 годзе, царкву Сьвятога Мікалая 1860 года, скульптуру «Моміна», маўзалей вызваліцеляў і мячэт Ібрагіма-пашы, які стаіць у месцы з 1530 году.

У асманскі пэрыяд горад называўся Хэзарградам. У працяг расейка-турэцкіх войнаў пры Кацярыне II, Аляксандры I і Мікалаі I Хэзарград быў неаднаразова захоплены расейскім войскам. У вайну 1877—1878 гадоў уяўляў сабой цэнтральны апэрацыйны пункт турэцкага войска, якое дзейнічала зь лініі Русэ—Шумэн. Блізу горада быў уладкаваны ўмацаваны лягер, адкуль турэцкі галоўнакамандуючы Мэхмэд Алі-паша прадпрымаў наступу супраць войскаў расейскага атраду, разьмешчанага на рацэ Чэрні-Лом.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт мескай рады.
Русэнская вобласьць

**Ру́сэнская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на поўначы краіны на мяжы з Румыніяй па рацэ Дунай. Вобласьць займае плошчу 2803,4 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 235 252 чалавекі паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (81,44%). Іншымі прыкметнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца туркі (13,23%) і цыганы (3,98%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Русэ. У вобласьці месьціцца Дунайскі мост, адзін з усяго двух мастоў, адкрытых праз Дунай.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Мантанская вобласьць

**Манта́нская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на паўночным захадзе краіны на мяжы Сэрбіі і Румыніі. Вобласьць займае плошчу 3635,5 км², якая атачаецца Дунаем і Балканскімі горамі. Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 148 098 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (86,31%). Іншай прыкметнай этнічнай групай зьяўляюцца цыганы (12,71%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Мантана.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Мантана (Баўгарыя)

**Манта́на** () — горад на паўночным захадзе Баўгарыі, разьмешчаны ў 50 кілямэтрах на поўдзень ад ракі Дунай, у 40 кілямэтрах на паўночны захад ад Урацы і ў 30 кілямэтрах на ўсход ад мяжы з Сэрбіяй. Горад зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Мантанскай вобласьці.

## Гісторыя
У старажытнасьці ўваходзіў у склад Рымскае імпэрыі. Каля 160 году тут быў заснаваны вайсковы лягер, які, хутчэй за ўсё, у сваю чаргу быў заснаваны на рэштках больш старажытнага тракійскага паселішча. Места набыло гарадзкія правы і назву Цывітас Мантанэзіюм. Горад разьвіўся і пашыраўся паводле клясычнага рымскага ўзору і стаў другім паводле значнасьці паселішчам у правінцыі пасьля Рацыярыі (каля сучаснага Арчара). У паселішчы была пабудаваная крэпасьць, а таксама грамадзкія і жылыя будынкі, храмы, лазні і тэатры. Мантана стала тыповым імпэрскім местам, дзе мясцовае раманізаванае насельніцтва суіснавала разам з італьянскімі і анаталійскімі пасяленцамі. Асновай эканомікі гораду былі буйныя землеўласьнікі італьянскага паходжаньня ды іхныя вілы і сядзібы, а мясцовыя жыхары працавалі ў сельскагаспадарчай вытворчасьці і здабычы золата ў даліне ракі Агоста.

Паміж 440 і 490 гадамі паўночны захад сучаснай Баўгарыі быў спустошаны набегамі гунаў пад кіраўніцтвам Атылы, а пазьней і готаў. Славяне і авары нанесьлі апошні ўдар па грэка-рымскай культуры рэгіёну. Славяне, якія пасяліліся пазьней у гэтым рэгіёне, называлі горад Кутловіца. У часы Першага і Другога Баўгарскіх царстваў паселішча аднавілася і стала цэнтрам эпархіі. Пасьля таго, як Кутловіца была захопленая асманамі, паселішча было разбуранае і стала бязьлюдным. У пэрыяд з 1450 па 1688 гады горад быў заселены пераважна туркамі і праз сваё стратэгічнае месцазнаходжаньне зьведаў яшчэ адзін пэрыяд росквіту. У горадзе былі ўзьведзеныя мячэт, фантаны і іншыя новыя пабудовы.

Пасьля вызваленьня баўгараў ад асманскага прыгнёту пачалася масавая хваля міграцыі славянаў у горад. У Мантане былі пабудаваныя электрычная і чыгуначная станцыі, пошта і шпіталь, узьнік кірмаш і грамадзкі цэнтар.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт мескай рады.
Разградзкая вобласьць

**Ра́згардзкая во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на поўначы краіны. Геаграфічна вобласьць ёсьць часткай гістарычнага Лудагор’я. Вобласьць займае плошчу 2639,7 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 125 190 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх фармуюць туркі (50%), баўгары складаюць крыху менш за палову насельніцтва вобласьці (43,00%). Іншай прыкметнай этнічнай групай зьяўляюцца цыганы (5,00%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Разград.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Лудагор’е

**Лудагор’е** ці **Дэліёрман** (; ) — рэгіён на паўночным усходзе Баўгарыі, які цягнецца над аднайменным плято. Асноўнымі гарадамі рэгіёну ёсьць Разград, Нові-Пазар, Пліска і Іспэрых. Зьяўляючыся часткай Дунайскай раўніны, рэгіён ёсьць узгорыстым на ўсходзе, дасягаючы 485,7 мэтраў у вышыню каля вёскі Самуіл, але на поўначы зьліваецца з раўнінай Дабруджа і выходзіць да Дунаю, дзе маецца самы нізкі пункт 39,14 мэтраў. На захадзе рэгіён мяжуе з рэкамі Правадыя і Русэнскі Лом, а на ўсходзе пераходзіць на плято Дабруджа.

Плято была сфармаванае з карставага вапняку з раньняй крэйды, пакрытага лёсавым матэрыялам. Сярод геалягічных рэсурсаў рэгіёну маецца каалініт, шамот і лушчак. Клімат умерана кантынэнтальны, з ападкамі ў год да 650 мілімэтраў. Не зважаючы на тое, што Лудагор’е ёсьць бедным на надземныя водныя рэсурсы, бо па ягонай тэрыторыі працякаюць ўсяго толькі некалькі рэкаў, ён багаты на падземныя воды.

У старажытнасьці Лудагор’е было заселенае тракійскімі плямёнамі гетаў, якія пакінулі пасьля сябе архітэктурныя славутасьці, як то Тракійская грабніца ў Сьвештарах, багата ўпрыгожаная магіла III стагодзьдзя да н. э., якая ўваходзіць у сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО. Да канца XVIII стагодзьдзя ў Лудагор’і ў асноўным пераважалі лясы, якія зьліваліся з Балканскімі гарамі на поўдні, даючы назву рэгіёну як на баўгарскай, так і на турэцкай мовах, што літаральна перакладаецца як «рэгіён дзікіх лясоў». У апошні час лясы былі амаль цалкам зьнішчаны, а новыя тэрыторыі сталіся ворнай зямлёй, і толькі лясы ў запаведніку Водэн нагадваюць ранейшы лясны гушчар. Глеба з высечаных лясоў багатая перагноем, вельмі прыдатная для сельскай гаспадаркі.

## Вонкавыя спасылкі
* Культурная і адукацыйная асацыяцыя рэгіёну.
* Разград і Лудагор’е. Навіны рэгіёну.

Катэгорыя:Геаграфія Баўгарыі
Рапіна

**Рапіна** () — горад на поўдні Эстоніі. Горад размешчаны на беразе ракі Выханду. 

Сядзіба Рапіна (*Rappin*) была заснавана падчас польскага кіравання ў 1582 годзе як дзяржаўная сядзіба. У той жа час ёсць звесткі пра аднайменную вёску. Парафія Рапіна была заснавана ў 1636 годзе. Касцёл Рапіна быў завершаны ў 1785 годзе. Першая праваслаўная царква была пабудавана ў Рэпіне ў 1752 г., але ў 1813 г. яна згарэла. Цяперашняя царква была пабудавана паміж 1829 і 1833 гадамі і асвечана ў 1834 годзе.

Падчас Паўночнай вайны Рапіна некаторы час была прытулкам для старавераў. Папяровая фабрыка Рапіна, пабудаваная ў 1734 г., ператварылася ў мануфактуру, потым у фабрыку. Папяровая фабрыка "Рапіна" - найстарэйшая дзеючая прамысловая кампанія ў Эстоніі і адна з найстарэйшых фабрык дзеючай паперы ў Еўропе.

1920 году Рапіна ўтварыўся мястэчку.  У 1950–1961 гадах Рапіна была цэнтрам аднайменнага раёна. 1993 году Рапіна атрымалі статус места.

## Дэмаграфія
* **XX стагодзьдзе**: 19348 год — 600 чал.; 1970 год — 2646 чал.; 1979 год — 3247 чал.; 1989 год — 3488 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2000 год — 2967 чал.; 2011 год — 2455 чал.; 2020 год — 2118 чал.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарады Эстоніі
Катэгорыя:Пыльвамаа
Тота Кутуньнё

**Тота Кутуньнё** (), сапраўднае імя — **Сальваторэ Кутуньнё** ( 7 ліпеня 1943 году, Фаздынова, Італія — 22 жніўня 2023) — італьянскі поп-сьпявак, аўтар песень, інструмэнталіст, пераможца песеннага конкурсу ў Сан-Рэма і на Эўрабачаньні-1990. Выдаў 16 альбомаў.

## Дыскаграфія
* 1979 — *Voglio l’anima*
* 1980 — *Innamorata, innamorato, innamorati*
* 1981 — *La mia musica*
* 1983 — *L’italiano*
* 1985 — *Per amore o per gioco*
* 1986 — *Azzurra malinconia*
* 1987 — *Mediterraneo*
* 1990 — *Toto Cutugno: successi in TV*
* 1991 — *Non è facile essere uomini*
* 1992 — *Insieme*
* 1994 — *Se mi ami (Mediterraneo) — maxi CD*
* 1995 — *Voglio andare a vivere in campagna*
* 1997 — *Canzoni nascoste*
* 2000 — *Star profile*
* 2002 — *Il treno va…*
* 2005 — *Come noi nessuno al mondo*
* 2006 — *Cantando*
* 2008 — *Un falco chiuso in gabbia*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1943 годзе
Катэгорыя:Італьянскія сьпевакі і сьпявачкі
Шапятова

**Шапято́ва** () — горад ува ўсходняй Польшчы, у Падляскім ваяводзтве, Высокамазавецкім павеце, цэнтар гімны Шапятова. Разьмешчаны  ўгістарычнай вобласьці Падляшша. Займае плошчу 1,96 км². Насельніцтва 2,2 тысячаў чалавек (2018).

## Славутасьці
* забудова чыгуначнага вакзалу
** мураваны чыгуначны будынак XIX ст., прыстасаваны пад вакзал, пасьля зьнішчэньня апошняга падчас 2-й сусьветнай вайны
** два будынкі мураваных на мяжы XIX і XX ст.
* вайсковыя могілкі часоў першай сусьветнай вайны
* магіла салдата (помнік) з часоў II сусьветнай вайны
* дом мураваны зь першай паловы XX ст.

## Крыніцы

Катэгорыя:Высокамазавецкі павет
Катэгорыя:Гарады Падляскага ваяводзтва
Замбраў (гміна)

**Гміна Замбраў** () — сельская гміна ў Замбраўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 71 населены пункт.

Адміністрацыйны цэнтар — горад Замбраў. 

## Насельніцтва
Па дадзеным на 30 чэрвеня 2004 году ў гміне пражывала 8730 асобаў. 

## Геаграфія
Гміна займае 40,78% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 298,98 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 50%
* пад лесам: 15%

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Замбраўскі павет
Сафійская вобласьць

**Сафі́йская вобласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на захадзе краіны, часткова мяжуючы з захаду з Сэрбіяй. Вобласьць займае плошчу 7059 км², зьяўляючыся такім чынам другой паводле велічыні ў Баўгарыі. Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 247 489 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (91,42%). Іншай прыкметнай этнічнай групай зьяўляюцца цыганы (7,40%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца Сафія, якая аднак не ўваходзіць у склад вобласьці, фармуючы ўласную адміністрацыйна-тэрытарыяльную адзінку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Калакі Касьцельныя (гміна)

**Гміна Калакі Касьцельныя** () — сельская гміна ў Замбраўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 24 населеных пункты.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Калакі Касцельныя. 

## Насельніцтва
Па дадзеным на 30 чэрвеня 2004 году ў гміне пражывала 2436 асобаў. 

## Геаграфія
Гміна займае 10,06% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 73,76 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 67%
* пад лесам: 26%

## Крыніцы

Катэгорыя:Замбраўскі павет
Ловэцкая вобласьць

**Ло́вэцкая во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная ў цэнтральнае частцы краіны. Вобласьць займае плошчу 4128 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 141 422 чалавекі паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (90,91%). Іншымі прыкметнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца цыганы (4,38%) і туркі (3,33%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Ловэч.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Ловэч

**Ловэч** () — горад на поўначы цэнтральнай частцы Баўгарыі. Знаходзіцца прыкладна за 150 кілямэтраў на паўночны ўсход ад сталіцы Сафіі. Побач з Ловэчам знаходзяцца гарады Плевэн, Траян і Тэтэвэн. Горад зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Ловэцкай вобласьці.

## Гісторыя
Былая рымская цытадэль Гісарыя, разьмешчаная на аднайменным пагорку, была месцам, дзе ў 1187 годзе быў падпісаны мірны дагавор паміж Баўгарскім царствам і Бізантыйскай імпэрыяй. У XII стагодзьдзі Ловэч быў вялікім гандлёвым цэнтрам і адным з самых вядомых гарадоў Баўгарыі. Турэцкае ўварваньне ў сярэдзіне XIV стагодзьдзя не прайшло міма гораду, але крэпасьць Гісарыя была захопленая ў апошнюю чаргу ў 1446 годзе, хаця доўгі час пасьля гэтага горад карыстаўся прывілеямі, напрыклад, забаронай турэцкаму насельніцтву сяліцца ў горадзе альбо забарону на выцягваньне баўгарскіх дзяцей у войска янычараў.

У XVII стагодзьдзі Ловэч зноў стаў важным гандлёвым цэнтрам і адным з самых заможных гарадоў Баўгарыі. У часы рэвалюцыйных арганізацыяў супраць асманскага панаваньня Ловэч быў цэнтрам дзейнасьці Унутранай рэвалюцыйнай арганізацыі Васіла Леўскага, якая называлася Сакрэтны рэвалюцыйны камітэт. Леўскі быў арыштаваны турэцкімі вайскоўцамі ў вёсцы каля Ловэча пад назвай Какрына, а потым павешаны ў Сафіі. Самы вялікі музэй Васіла Леўскага ў Баўгарыі, які зьмяшчае шмат асабістых рэчаў, як то сшыткі, адзеньне і зброю, знаходзіцца ў старой частцы горадц Ловэч.

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра Ловэч.
Кольна (гміна)

**Гміна Ко́льна** () — сельская гміна ў Кольненскі павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 46 населеных пункты.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Кольна. 

## Насельніцтва
Па дадзеным на 30 чэрвеня 2004 году ў гміне пражывала 8525 асобаў. 

## Геаграфія
Гміна займае 30,02% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 282,13 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 72%
* пад лесам: 21%

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Кольненскі павет
Ставіскі (гміна)

**Гміна Ставіскі** () — сельска-гарадзкая гміна ў Кольненскі павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 36 населеных пунктаў.

Адміністрацыйны цэнтар — горад Ставіскі. 

## Насельніцтва
Па дадзеным на 30 чэрвеня 2004 году ў гміне пражывала 6639 асобаў. 

## Геаграфія
Гміна займае 17,62% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 165,55 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 75%
* пад лесам: 19%

## Крыніцы

Катэгорыя:Кольненскі павет
Сілістранская вобласьць

**Сілі́странская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на паўночным усходзе краіны. Вобласьць займае плошчу 2846,3 км² і зьяўляецца часткай паўднёвага ўскрайку Дабруджы, якая належыла Румыніі да 1940 году. Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 119 474 чалавека паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (57,40%). Іншымі прыкметнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца туркі (36,09%) і цыганы (5,11%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Сілістра.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Сілістра

**Сілі́стра** () — горад на паўночным усходзе Баўгарыі. Горад ляжыць на паўднёвым беразе Дунаю, які ў гэтым месцы аддзяляе Баўгарыю ад Румыніі. Горад зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Сілістранскай вобласьці.

## Гісторыя
Рымляны пабудавалі ў горадтым месцы крэпасьць Дурасторум () у 29 годзе на месцы ранейшага паселішча тракійцаў. Самымі раньнімі вядомымі сьвятымі Баўгарыі ёсьць рымскія жаўнеры, які былі пакараныя тут сьмерцю падчас перасьледу Дыяклетыяна. Дурасторум стаў важным вайсковым цэнтрам рымскае правінцыі Мёзія і ператварыўся ў горад за часам Марка Аўрэліюса. Места стала цэнтрам хрысьціянскага эпіскапату і цэнтрам хрысьціянства ў рэгіёне.

Пра падзеле Рымскае імпэрыі на Ўсходнюю і Заходнюю імпэрыі, горад апынуўся ў складзе Усходняй (Бізантыйскай) частцы. Прыблізна ў канцы VII стагодзьдзя горад быў уключаны ў склад Першага Баўгарскага царства, а гарадзкі эпіскап Драстар быў абвешчаны першым патрыярхам Баўгарыі. У 895 годзе падчас баўгарска-вугорскай вайны 894—896 гадоў, вугорцы, хаўрусьнікі Бізантыі, аблажылі баўгарскае войска, ачоленае асабіста Сімяонам I у гарадзкой крэпасьці, але гэты напад быў адбіты. У наступным годзе вугорцы былі рашуча разьбітыя ў бітве на Паўднёвым Бугу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Пэрніцкая вобласьць

**Пэ́рніцкая во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на захадзе краіны. Вобласьць займае плошчу 2390,5 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 133 530 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (96,42%). Іншай значнай этнічнай групай зьяўляюцца цыганы (2,84%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Пэрнік.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Кырджалійская вобласьць

**Кы́рджалійская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на поўдні краіны на мяжы з Грэцыяй. Вобласьць займае плошчу 3209 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 152 808 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць туркамі (66.16%), у той час як другой паводле велічыні этнічнай групай ёсьць баўгары (30.22%), якія колькасна саступаюць больш чым у два разы. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Кырджалі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Навогруд (гміна)

**Гміна Наво́груд** () — сельска-гарадзкая гміна ў Ломжынскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 36 населеных пунктаў.

Адміністрацыйны цэнтар — горад Навогруд.

## Насельніцтва
Станам на 2010 год ў гміне пражывала 3997 асобаў. На 31 сьнежня 2019 — 4028  жыхароў.

## Геаграфія
Гміна займае 7,46% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 100,98 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 68%
* пад лесам: 21%

## Крыніцы

Катэгорыя:Ломжынскі павет
Каліскі статут

**Каліскі статут** — прававы акт, дадзены жыдам князям Вялікапольскімй Баляславам Набожным 16 жніўня 1264 году ў Калішы.

Статут стаў асновай для палажэньня жыдоў у Польшчы, а пазьней і для стварэньня часткова аўтаномнай жыдоўскай абшчыны ў Польшчы. Ён гарантаваў габрэям існаваньне жыдоўскіх судоў і асобных судоў па справах як жыдоў, так і хрысьціян. Акрамя таго, ён забясьпечваў асабістую свабоду і бясьпеку жыдам, уключаючы свабоду веравызнаньня, падарожжаў і гандлю. Палажэньні статуту былі пацьверджаны Казімерам Вялікім у 1334 годзе, Казімерам Ягелончыкам у 1453 годзе і Жыгімонтам Старым у 1539 годзе.

Рамуальд Хубэ сьцьвярджаў ў артыкуле пад назвай «Жыдоўскі прывілей Баляслава і яго пацьверджаньне» таго, што вэрсія дакумэнта з 36 пунктаў была сфальшаваная ў часы Казімера Ягелончыка:

Зыходзячы з усяго гэтага, мы цьвёрда сьцьвярджаем, што зьменены прывілей Баляслава — быў сфабрыкаваны за часамі пасьля Казімера В[ялікага]. Таму цяпер зразумела, чаму пазнанскія жыды, прадстаўляючы яго Казімеру Ягелончыку для пацьверджаньня, прадставілі не яго арыгінал, а копію, бо арыгіналу на самой справе ніколі не было, а спасылка на пажар у Познані была толькі ўмелае выкарыстаньне абставінаў, зрэшты праўдзівых.

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя габрэяў Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя права Польшчы
Катэгорыя:Падзеі 1264 году
Хаскаўская вобласьць

**Ха́скаўская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на поўдні краіны, мяжуючы з Грэцыяй і Турэччынай. Вобласьць займае плошчу 5533,3 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 246 238 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (79,40%). Іншымі прыкметнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца туркі (12,50%) і цыганы (6,99%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Хаскава.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці.
Мэдычны калегіюм Ягелонскага ўнівэрсытэту

**Мэдычны калегіюм Ягелонскага ўнівэрсытэту** () — падразьдзяленьне Кракаўскага ўнівэрсытэту, якое аб’ядноўвае мэдычныя факультэты і інстытуты. У склад мэдычнага калегіюма ўваходзяць:

* Мэдычны факультэт ()
* Фармацэўтычны факультэт ()
* Факультэт навук пра здароўе ()

У 2014-2016 гадах Мэдычны калегіюм займаў першае месца сярод усіх мэдычных школ у Польшчы паводле рэйтынгу арганізацыі «Perspektywy».

## Факультэт навук пра здароўе
У склад факультэта ўваходзяць:
* Інстытут фізыятэрапіі
* Інстытут мэдсясьцёр і акушэрства
* Інстытут аховы здароўя
* Шпіталь хуткай дапамогі

Інстытут грамадзкай аховы здароўя (першапачатковая назва — "Школа грамадзкай аховы здароўя") бесьперапынна з 1991 году праводзіць навучаньне па ахове здароўя. Прадметам навуковых інтарэсаў супрацоўнікаў інстытуту зьяўляюцца пытаньні, якія тычацца ўсіх немэдычных асьпэктаў функцыянаваньня сыстэм аховы здароўя.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Мэдычнага калегіюму

Катэгорыя:Мэдычныя вышэйшыя навучальныя ўстановы
Катэгорыя:Ягелонскі ўнівэрсытэт
Рышард Шуркоўскі

**Рышард Шуркоўскі** (,  — , Радам) — польскі раварыст. Чэмпіён сьвету з 1973 году, двухразовы срэбраны прызэр Алімпійскіх гульняў і чатырохразовы пераможца Гонкі Міру (1970, 1971, 1973 і 1975), трохразовы чэмпіён сьвету і 12-разовым чэмпіёнам Польшчы. Трэнер і дэпутат сойму ПНР.

## Жыцьцяпіс
У спаборніцтвах удзельнічаў з 1963 году. У 1960-ыя гады Шуркоўскі раз-пораз перамагаў у розных нацыянальных спаборніцтвах, у тым ліку ў горным кросе. З 1969 году залічаны ў склад нацыянальнай зборнай.

Пасьля заканчэньня кар’еры ў 1984—1988 гадах быў трэнэрам зборнай Польшчы, а таксама прэзыдэнтам польскага Аб’яднаньня раварыстаў ў 2010-11 гадах.

У чэрвені 2018 году сур’ёзна пацярпеў у аварыі падчас гонкі вэтэранаў у Кёльне, перанёс некалькі апэрацыяў.

## Узнагароды
Прэзыдэнт Польшчы Анджэй Дуда пасьмяротна ўзнагародзіў Рышарда Шуркоўскага Вялікім Крыжам Ордэна адраджэньня Польшчы за выдатны ўклад у разьвіцьцё і папулярызацыю роварнага спорту ў Польшчы, а таксама за прасоўваньне і папулярызацыю фізычнай культуры і алімпійскай ідэі.

## Цікавыя факты
11 верасьня 2001 году ў Нью-Ёрку загінуў старэйшы сын Шуркоўскага 31-гадовы Норбэрт, які знаходзіўся на 104-м паверсе адной з ўзарваных вежаў Сусьветнага гандлёвага цэнтру.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ніжнесылескім ваяводзтве
Катэгорыя:Памерлі ў Радаме
Катэгорыя:Польскія трэнэры
Катэгорыя:Польскія раварысты
Катэгорыя:Дэпутаты Сойму Польшчы
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1972 году
Катэгорыя:Раварысты і раварысткі на летніх Алімпійскіх гульнях 1976 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1972 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1976 году
Вера Церлюкевіч

**Вера Церлюкевіч** (13 кастрычніка 1941 – 31 сьнежня 2000) – беларуская грамадзкая дзяячка і прафсаюзная лідарка.

Нарадзілася ў вёсцы Новы Барок Краснапольскага раёна Магілёўскай вобласьці. Пасьля чарнобыльскай катастрофы гэты населены пункт зьнік з беларускіх мапаў.

Працавала кранаўшчыцай у ліцейным цэху Менскага трактарнага заводу. Падчас страйку працоўных калектываў, які адбыўся ў кастрычніку 1991 году і «увайшоў у гісторыю Беларусі як самы масавы выступ рабочых у змаганьні за свае палітычныя правы», была адным з галоўных арганізатараў пратэстаў на заводзе. Гэта стала паваротным момантам яе жыцьця.

21 жніўня 1991 года, у апошні дзень жнівеньскага путчу, выступіла з прамовай на мітынгу ў Менску, адзначыўшы важную ролю страйку рабочых у барацьбе за незалежнасьць Беларусі.

У другой палове 1990-х актыўна ўдзельнічала ў шэрагу пратэстных акцыяў супраць рэжыму Лукашэнкі і ў выніку была зволеная з працы і зьведала шматлікія арышты і гвалт з боку праваахоўных органаў.

Была сябрам Кансэрватыўна-хрысьціянскай партыі Беларускага Народнага Фронту.

Памерла 31 сьнежня 2000 году ў Менску пасьля працяглай хваробы. Пахаваная на менскіх Паўночных могілках.

## Крыніцы


Катэгорыя:Нарадзіліся 13 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1941 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Краснапольскім раёне
Катэгорыя:Беларускія грамадзкія дзеячы і дзяячкі
Катэгорыя:Сябры Кансэрватыўна-Хрысьціянскай Партыі — БНФ
Катэгорыя:Памерлі 31 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 2000 годзе
Смолянская вобласьць

**Смо́лянская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на паўднёвым захадзе краіны, мяжуючы з поўдня з Грэцыяй. Вобласьць займае плошчу 3192,8 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 121 572 чалавекі паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (91,25%). Іншай прыкметнай этнічнай групай зьяўляюцца туркі (4,93%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Смолян.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Смолян

**Смо́лян** (; ) — горад на поўдні Баўгарыі, які зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Смолянскай вобласьці. Месьціцца ў гарыстай мясцовасьці, таму недалёк ад гораду месьціцца папулярны лыжны курорт Пампорава.

## Гісторыя
Паводле археалягічных зьвестак, тэрыторыя вакол Смоляну была ўпершыню заселеная ў 2—1 тысячагодзьдзі да н. э. У Сярэднявеччы сваю назву атрымаў ад славянскага племені смалянаў, якія пасялілася ў рэгіёне ў VII стагодзьдзі. Места ўваходзіла ў склад Бізантыйскай і Баўгарскай імпэрыяў. На працягу некаторага часу ў XIV стагодзьдзі мясцовасьць апынулася пад кантролем баўгарскага фэадала Момчыла, да таго як рэгіён быў падпарадкаваны Асманскай імпэрыі. Па кіраваньнем туркаў знаходзіўся на працягу пяці стагодзьдзяў.

Рэгіён быў вызвалены 21-м войскам на чале з Уладзімерам Сэрафімавым у 1912 годзе падчас Першай балканскай вайны. Сучасны горад Смолян быў утвораны праз аб’яднаньне трох вёсак у 1960 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Кырджалі

**Кы́рджалі** (; ) — горад на поўдні Баўгарыі, які зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Кырджалійскай вобласьці. Каля гораду месьціцца вадасховішча Кырджалі, на якім пабудавана ГЭС.

## Гісторыя
У старажытнасьці у гэтым раёне расьсяліліся тракійскія плямёны, якія мелі даволі разьвітую цывілізацыю. Яны пабудавалі шмат сьвяцілішчаў, прысьвечаных багам сонца і зямлі. У бізантыйскі пэрыяд Кырджалі быў цэнтрам хрысьціянскай эпархіі. За часам панаваньня Баўгарскага царства Кырджалі было вядомае як Жэркава. Манастыр Яна Хрысьціцеля тут быў пабудаваны ў VI—VIII стагодзьдзях і цяпер зьяўляецца помнікам сярэднявечнай архітэктуры. У гэтую эпоху было пабудавана яшчэ некалькі манастыроў, прычым некаторыя зь іх дзейнічалі да пачатку XIX стагодзьдзя. У Сярэднявеччы гэты раён меў стратэгічнае значэньне для Баўгарскага царства, і да гэтага часу можна ўбачыць рэшткі шматлікіх сярэднявечных крэпасьцяў, раскіданых па навакольных пагорках.

Горад разьвіваўся ў асноўным дзякуючы ягонаму становішчу на гандлёвых шляхах у пэрыяд асманскага панаваньня, застаючыся, аднак, невялікім мястэчкам. На працягу XVIII стагодзьдзя турэцкія рабаўнікі выкарыстоўвалі гэты аддалены горад як месца схованак, а пазьней горад быў названы ў гонар іхнага лідэра Кырча Алі. Самым вядомым з гэтых падразьдзяленьняў быў Пазвантоглу Асман-паша, які кіраваў большай часткай паўночна-ўсходніх баўгарскіх зямель і вусьця Дунаю да 1807 году.

Кырджалі і ягоныя навакольлі ўвайшлі ў склад аўтаномнай правінцыі Ўсходняя Румэлія паводле ўмоваў Бэрлінскага кангрэсу 1878 году, але пасьля ўзьяднаньня княства Баўгарыі і Ўсходняй Румэліі ў 1885 годзе былі перададзеныя Асманскай імпэрыі, увайшоўшы ў склад Эдырнаўскага вілаету. Асманская ўлада скончылася падчас Першай балканскай вайны, калі горад і ваколіцы былі вызваленыя баўгарскім генэралам Васілам Дзелавым 21 кастрычніка 1912 году. Гэты дзень адзначаецца ў горадзе канцэртамі і памятнымі мерапрыемствамі як муніцыпальнае сьвята з 1937 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Габраўская вобласьць

**Га́браўская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная ў цэнтральнае частцы краіны. Вобласьць займае плошчу 2023 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 122 702 чалавекі паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (92,24%). Іншымі прыкметнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца туркі (5,60%) і цыганы (1,13%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Габрава.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Ямбальская вобласьць

**Я́мбальская во́бласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на паўдні краіны, мяжуючы з Турэччынай. Вобласьць займае плошчу 3355,5 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 131 447 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (86,85%). Іншымі прыкметнымі этнічнымі групамі зьяўляюцца цыганы (8,48%) і туркі (2,93%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Ямбал.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Вобласьці Баўгарыі
Тырговіштэ

**Тырго́віштэ** () — горад у цэнтральнае частцы Баўгарыі, які зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Тырговіштыйскай вобласьці. Горад месьціцца за 335 км ад Сафіі.

## Гісторыя
Архэалягічныя дасьледаваньні паказваюць, што ў гэтых мясьцінах жылі людзі ў каменным веку. У непасрэднай блізкасьці ад гораду знаходзяцца рэшткі тракійскіх паселішчаў, а таксама больш позьняга рымскага паселішча. Баўгарскае паселішча было заснаванае ў X стагодзьдзі за часам Першага Баўгарскага царства, аднак парз блізкасьць да сталіцы Вялікага-Праслава яно разьвілося толькі ў XII стагодзьдзі. У XII стагодзьдзі, дзякуючы разьмяшчэньню на галоўнай дарозе ад новай сталіцы Вэліка-Тырнава, была пабудаваная крэпасьць.

У XIII стагодзьдзі была адчынена манастырская школа, а ў 1846 годзе была створана першая сьвецкая школа. Разьвіцьцё прамысловасьці пачалося пасьля Другой сусьветнай вайны. Былі адкрытыя заводы, якія вырабляюць аўтамабільныя акумулятары і машыны для харчовай прамысловасьці; пазьней разьвілася мэблевая і тэкстыльная прамысловасьць.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Відын

**Ві́дын** () — горад на паўночным захадзе Баўгарыі, які зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Відынскай вобласьці. Сельскагаспадарчы і гандлёвы цэнтар, горад мае славутыя вінныя традыцыі.

## Гісторыя
Галоўная славутасьць Відына, крэпасьць Баба Віда, была пабудаваная ў пэрыяд з X па XIV стагодзьдзяў. У Сярэднявеччы Відын быў важным баўгарскім горадам, месцам эпіскапату і сталіцай вялікай правінцыі. У пэрыяд з 971 па 976 год горад быў цэнтрам уладаньняў цара Самуіла, а ягоныя браты кіравалі землямі на поўдзень ад гораду. У 1003 годзе Відын быў захоплены Базылем II пасьля васьмімесячнай аблогі з-за здрады мясцовага біскупа. Ягонае значэньне яшчэ раз узрасло за часам існаваньня Другога Баўгарскага царства, бо кіраўнікі гораду былі ўплывовымі асобамі ў дзяржаве і некалькі разоў абіраліся імпэратарамі. Зь сярэдзіны XIII стагодзьдзя ім кіравала сям’я Шышманаў.

У пачатку 1290-х гадох Сэрбія пашырылася да самога Відына. Пад пагрозай сэрбскай экспансіі, Шышманы ня здолелі адбіць напады сэрбсіх сілаў і прынялі сэрбскі сюзэрэнітэт. На практыцы ж баўгары працягвалі ў значнай ступені быць незалежнымі. Пасьля сьмерці сэрбскага караля Стэфана Мілутына і пачатку грамадзянскай вайны, Відын здолеў вырвацца з сэрбскай сфэры ўплыву. У сярэдзіне XIV стагодзьдзя было ўтворанае асобнае Відынскае царства, якое, аднак, была хутка заваяванае вугорцамі. З пашырэньнем земляў Асманскай імпэрыі ў 1396 годзе Відын быў захоплены туркамі. Вызвалены ад туркаў горад быў толькі ў 1878 годзе, пасьля чаго Відын быў уключаны ў склад Баўгарскага княства. 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Кюстэндыльская вобласьць

**Кюстэнды́льская вобласьць** () — адна з 28 абласьцей Баўгарыі, разьмешчаная на захадзе краіны. Вобласьць займае плошчу 3084 км². Колькасьць насельніцтва ацэньваецца ў 136 686 чалавек паводле стану на 2011 год, большасьць зь якіх ёсьць баўгарамі (92,91%). Другой прыкметнай этнічнай групай зьяўляюцца цыганы (6,36%). Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Кюстэндыл. У вобласьці знаходзіцца выбітны гісторыка-культурны цэнтар Рыльскі манастыр, які ўключаны ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці.
Гібы (гміна)

**Гміна Гі́бы** () — сельская гміна ў Сейненскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 53 населеных пунктаў.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Гібы (раней Дзям’янаўка).

## Насельніцтва
Станам на 2008 год ў гміне пражывала 2952 асобаў.

## Геаграфія
Гміна займае 37,8% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 323,57 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 18%
* пад лесам: 78%

## Крыніцы

Катэгорыя:Гміны Сейненскага павету
Катэгорыя:Судовія
Краснопаль (гміна)

**Гміна Краснопаль** () — сельская гміна ў Сейненскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 41 населены пункт.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Краснопаль. 

## Насельніцтва
Станам на 2008 год ў гміне пражывала 3854 асобаў. 

## Геаграфія
Гміна займае 20,05% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 171,63 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 65%
* пад лесам: 21%

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гміны Сейненскага павету
Катэгорыя:Судовія
Русэнскі Лом

**Ру́сэнскі Лом** () — рака на паўночным усходзе Баўгарыі, апошні буйны правы прыток Дунаю. Рака ўтвараецца празь зьліцьцё рэкаў Белы Лом і Чорны Лом, першая бярэ свой выток на поўдзень ад Разграду, а другая на паўднёвы ўсход ад Папова. Русэнскі Лом упадае ў Дунай у горадзе Русэ, што і дало назву рацэ. Агульная працягласьць ад вытоку Белага Лому складае 196,9 кілямэтраў. Вышыня вусьця складае 18 мэтраў над узроўнем мора. Русэнскі Лом працякае праз прыродны парк Русэнскі Лом.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рэкі Баўгарыі

Катэгорыя:Рэкі Баўгарыі
Русэнскі Лом (неадназначнасьць)

Назву **Русэнскі Лом** маюць:
* Русэнскі Лом — рака ў Баўгарыі
* Русэнскі Лом — нацыянальны прыродны парк у Баўгарыі

## Глядзіце таксама
* Лом
Тжцяннэ (гміна)

**Гміна Тжцяннэ** () — сельская гміна ў Монькаўскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 26 населеных пунктаў.

Адміністрацыйны цэнтар — горад Тжцяннэ. 

## Насельніцтва
Станам на 2018 год у гміне пражывала 4333 асобаўСтатыстычны аддзел у Беластоку. 

## Геаграфія
Гміна займае 23,99% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 331,64 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 43%
* пад лесам: 22%

## Крыніцы

Катэгорыя:Гміны Монькаўскага павету
Кюстэндыл

**Кюстэнды́л** () — горад на захадзе Баўгарыі, які зьяўляецца адміністрацыйным цэнтрам Кюстэндыльскай вобласьці.

## Гісторыя
У пэрыяд жалезнага веку ў мястэчку было разьмешчанае тракійскае паселішча, пазьней вядомае як рымскае ў I стагодзьдзі. У Сярэднявеччы горад пераходзіў паміж Бізантыйскай імпэрыяй, Баўгарыяй і Сэрбіяй пакуль не далучыўся да складу Асманскай імпэрыі ў 1395 годзе. Пасьля стагодзьдзяў асманскага панаваньня горад у 1878 годзе стаў часткай незалежнай баўгарскай дзяржавы.

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыйны партал.
Сейны (гміна)

**Гмі́на Се́йны** () — сельская гміна ў Сейненскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 54 населеныя пункты.

Адміністрацыйны цэнтар — горад Сейны.

## Насельніцтва
Станам на 2008 год ў гміне пражывала 4089 асобаў.

## Геаграфія
Гміна займае 25,47% ад ўсёй тэрыторыі павету.  год, абшар гміны складаў 218,01 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 67%
* пад лесам: 27%

## Крыніцы


Катэгорыя:Судовія
Кырджалі (вадасховішча)

**Кы́рджалі** () — вадасховішча, сфармаванае плацінай Кырджалі, разьмешчанае менш чым у 1 км на захад ад гораду Кырджалі ў Баўгарыі. Гэта другое паводле велічыні вадасховішча ў краіне. Дамба была пабудаваная паміж 1957 і 1963 гадамі і здадзеная ў эксплюатацыю ў год ейнага завяршэньня. Кырджалі мае вадазбор 1182 км² і максымальны аб'ём 539,9 млн м³. Пры напаўненьні да максымальнай ёмістасьці, вадасховішча займае плошчу ў 16,07 км², а ягоная паверхня знаходзіцца на вышыні 324,3 мэтра над узроўнем мора. Гідраэлектрастанцыя знаходзіцца ў падножжа дамбы. Вадаём быў штучна заселены акунём, сомам і карпам.

## Вонкавыя спасылкі
* Гідраэлектрастанцыя і дамбы.

Катэгорыя:Вадасховішчы Баўгарыі
Катэгорыя:Кырджалі
Кырджалі (неадназначнасьць)

Назву **Кырджалі** маюць:
* Кырджалі — горад у Баўгарыі
* Кырджалі — вадасховішча ў Баўгарыі
Пэляпанэс (пэрыфэрыя)

**Пэляпанэ́с** () — пэрыфэрыя ў Грэцыі. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Трыпаліс, аднак самым найвялікшым населенным пунктам ёсьць горад Калямата. На поўначы мяжуе з Заходняй Грэцыяй і на паўночным усходзе з Атыкай. Плошча рэгіёну складае каля 15 490 км². Рэгіён ахоплівае большую частку паўвостраву Пэляпанэс, за выключэннем паўночна-заходніх субрэгіёнаў Ахая і Эліда, якія належаць пэрыфэрыі Заходняй Грэцыі, і невялікую частку паўвострава Аргаліда, якая зьяўляецца часткай Атыкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці. 

Катэгорыя:Пэляпанэс
Тэсалія (пэрыфэрыя)

**Тэсалі́я** () — пэрыфэрыя і гістарычны рэгіён у Грэцыі ў цэнтральнае частцы краіны. Адміністрацыйным цэнтрам зьяўляецца горад Лярыса. Тэсалія ўвайшла ў склад сучаснай грэцкай дзяржавы ў 1881 годзе пасьля чатырох з паловай стагодзьдзяў панаваньня Асманскай імпэрыі. Тэсалія мяжуе з такімі пэрыфэрыямі, як то Заходняя і Цэнтральная Македонія на поўначы, Эпір на захадзе, Цэнтральная Грэцыя на поўдні. На ўсходзе пэрыфэрыя амываецца Эгейскім морам.

## Вонкавыя спасылкі
* Адміністрацыя вобласьці.

Катэгорыя:Тэсалія
Эпір

**Эпі́р** () — геаграфічны і гістарычны рэгіён на паўднёвым усходзе Эўропы, які цяпер падзелены паміж Грэцыяй і Альбаніяй. Знаходзіцца паміж гарамі Пінд і Іянічным морам, цягнецца ад Влёрскай затокі і Акракераўнскіх гораў на поўначы да Амбрацкай затокі і разбуранага рымскага гораду Нікопаль на поўдні. У цяперашні час ёсьць часткай грэцкай пэрыфэрыі Эпір на паўночным захадзе Грэцыі і Гіракастраўскай, Влёрскай і Бэрацкай абласьцямі на поўдні Альбаніі. Найбуйнейшым горадам Эпіру ёсьць Яніна, якая месьцца ў грэцкай частцы, а самым вялікім альбанскім гораду рэгіёну ёсьць Гіракастра.

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыйны партал.
Пераросьля (гміна)

**Гміна Пераросьля** () — сельская гміна ў Сувальскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 24 населеныя пункты.

Адміністрацыйны цэнтар — вёска Пераросьля.

## Насельніцтва
Станам на 2008 год ў гміне пражывала 3035 асобаў.

## Геаграфія
Гміна займае 9,47% ад ўсёй тэрыторыі павету. Паводле зьвестак на 2002 год, абшар гмін складаў 123,84 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 73%
* пад лесам: 14%

## Крыніцы

Катэгорыя:Сувальскі павет
Катэгорыя:Судовія
Сувалкі (гміна)

**Гміна Сувалкі** () — сельская гміна ў Сувальскім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы. У склад гміны ўваходзіць 48 населеных пунктаў.

Адміністрацыйны цэнтар — горад Сувалкі. 

## Насельніцтва
Станам на 2008 год ў гміне пражывала 7346 асобаў. 

## Геаграфія
Гміна займае 20,25% ад ўсёй тэрыторыі павету. На дадзеных на 2002 год, абшар гмін складаў 264,82 км², зь іх:
* сельскагаспадарчых зямель: 54%
* пад лесам: 28%

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Сувальскі павет
Катэгорыя:Судовія
Мартына Мунц

**Мартына Мунц** (, нар. , Цюрых, Швайцарыя) – швайцарскі палітык , дэпутат   з 2013 году.

## Біяграфія
Мунц зьяўляецца чальцом  з 9 верасьня 2013 году, калі заняла месца , які сышоў у адстаўку. З таго часу двойчы пераабіралася. У рамках парлямэнцкае працы зьяўляецца чальцом камісіі па прававых пытаньнях Нацыянальнае Рады.

Паводле ейных уласных заяваў, Мунц уступіла ў  ў 1993 годзе. Зьяўляецца чальцом  са студзеня 2000 году, а з сакавіка 2009 году й кіраўніком аддзяленьня  ў кантоне. 28 чэрвеня 2016 году была абраная прэзыдэнтам Швайцарскага свабоднага альянсу за геннанемадыфікаваныя прадукты.

Мунц атрымала адукацыю ў галіне сельскае гаспадаркі  й зьяўляецца настаўнікам прафэсійнае школы.
 		 	
Замужам, мае чацвярых дзяцей. Жыве ў камуне  кантона Шафгаўзэн.

4 лютага 2021 году ўзяла шэфства над Юліяю Слуцкаю, заснавальніцаю «Прэс-клюбу Беларусь» і беларускаю палітычнаю зьняволенаю. 28 верасьня 2021 году стала патронам Алены Талкачовай, журналісткі «TUT.BY» і палітвязьня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Старонка Марціны Мунц на сайце Федэральнага Сходу Швейцарыі
* Interessenbindungen Марціны Мунц на сайце lobbywatch.ch

Катэгорыя:Сябры Нацыянальнай Рады Швайцарыі
Катэгорыя:Сябры Сацыял-дэмакратычнай партыі Швайцарыі
Бойка Барысаў

**Бо́йка Бары́саў** (; нарадзіўся 13 чэрвеня 1959 году, Банкя, Баўгарыя) — баўгарскі палітык, які займае пасаду прэм’ер-міністра Баўгарыі з 2017 году, раней выконваў гэты абавязак з 2009 па 2013 і з 2014 па 2017 гады, што робіць яго другім паводле даўжыні тэрміну на пасадзе прэм’ер-міністра ў Баўгарыі. Пры кабінетах Барысава Баўгарыя палепшыла макраэканамічную стабільнасьць. Аднак, адначасова краіна застаецца самым бядовым чальцом ЭЗ, амаль чвэрць ейнага насельніцтва знаходзіцца за нацыянальнай рысай беднасьці. Прамыя замежныя інвэстыцыі ўпалі, а разгул карупцыі прывёў да адхіленьня заявак Баўгарыі на далучэньне да Шэнгенскае зоны.

## Кар’ера
Барысаў быў абраны мэрам Сафіі ў 2004 годзе. У сьнежні 2005 году ён быў старшынём заснавальніка кансэрватыўнай палітычнай партыі «Грамадзяне за эўрапейскае разьвіцьцё Баўгарыі», стаўшы ейным галоўным кандыдатам на агульных выбарах 2009 году. Барысаў прывёў ГЭРБ да пераканаўчай перамогі ў 2009 годзе, перамогшы дзеючую Сацыялістычную партыю, і падаў у адстаўку з пасады мэра Сафіі, каб прынесьці прысягу прэм’ер-міністра. У 2013 годзе быў вымушаны падаць у адстаўку пасьля агульнанацыянальных пратэстаў супраць энэргетычнае палітыкі ўраду, але, давёўшы ГЭРБ да перамогі на агульных выбарах 2014 году, зноўку стаў прэм’ер-міністрам. Ягоны другі тэрмін скончыўся аналягічна першаму пасьля таго, як Барысаў падаў у адстаўку ў студзені 2017 году, на гэты раз пасьля паразы ГЭРБ на прэзыдэнцкіх выбарах 2016 году. Як і раней, Барысаў зноў прывёў ГЭРБ да перамогі на выбарах на пазачарговых агульных выбарах 2017 году, стаўшы прэм’ер-міністрам у трэці раз.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бойка Барысаў на CityMayors.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Баўгарыі
Катэгорыя:Баўгарскія палітыкі
Апошні этап

**Апошні этап** () — польскі мастацкі фільм 1947 году рэжысэркі Ванды Якубоўскай. У аснову яго пакладзены ўспаміны былых зьняволеных фашысцкіх лягероў. Сцэнар напісаны ў 1945 годзе былымі зьняволенымі Асьвенцым-Біркэнаў: Вандай Якубоўскай і Гэрдай Шнайдэр. Сцэнар быў падтрыманы Іосіф Сталін. Фільм здымаўся ў самім лягеры.

## Сюжэт
На падставе ўспамінаў — паўдакумэнтальная гісторыя пра пакутніцкую сьмерць жанчын у нямецкім лягеры Асьвенцым-Біркэнаў і гераізм зьняволеных зь лязарэту, які сфармаваў рух супраціву ў гэтым «камбінаце сьмерці». Прадстаўлены вобраз чалавечых пакут і трагедый, але і чалавечай барацьбы за годнасьць. Польская жыдоўка Марта, якая выконвае ролю перакладчыка ў лягеры, дапамагае іншым зьняволеным і працуе ў арганізацыі руху супраціву. Пасьля няўдалай спробы ўцёкаў яна гіне непасрэдна перад вызваленьнем лягеру. Алену хавае ў лягерным шпіталі француская зьняволеная, але яе немаўля пасьля нараджэньня забівае нямецкі лекар. Яўгенія, расейскі ўрач, прайшла раз катаваньні і была забітая за дапамогу хворым і арганізацыю супраціву. Нямецкая камуністка выкрывае нямецкага псэўдадоктара Лалунію і трапляе ў лягерны бункер. Сярод герояў фільму ёсьць і супрацоўнікі лягеру, якія не пазбаўлены некаторых чалавечых якасьцей. Фільм заканчваецца заклікам паміраючай Марты: «Не дазваляйце Асьвенцыму паўтарыцца!».

## Ролі
* Ванда Бартуўна — як Алена
* Барабара Драпінска — як Марта
* Г’югет Фагэт — як Мішэль
* Тацьцяна Гурэцка — як лекарка Яўгенія
* Анатаніна Гурэцка — як Ганна
* Марыя Вінаградава — як Надзея
* Барабара Філеўска — як Анэлька

## Вонкавыя спасылкі
* Апошні этап на сайце IMDb 
* Ostatni etap у базе Акадэміі польскага фільму
* Projekcja filmu ''Ostatni etap'' we Francji — кроніка PKF

Катэгорыя:Фільмы 1947 году
Катэгорыя:Фільмы пра Другую сусьветную вайну
Катэгорыя:Фільмы пра Галакост
Катэгорыя:Польскія гістарычныя фільмы
Катэгорыя:Польскія драматычныя фільмы
Мяліса лекавая

**Мялі́са ле́кавая** () — шматгадовая травяністая расьліна зь сямейства ясноткавых родам з паўднёва-цэнтральнай Эўропы, Міжземнаморскага басэйна, Ірану і Цэнтральнай Азіі, але цяпер культываваная ў іншых месцах. Вырастае да максымальнае вышыні 70—150 см. Лісьце маюць мяккі цытрынавы водар, падобны на мяту. Улетку зьяўляюцца маленькія белыя кветкі, поўныя нэктару.

Лісьце выкарыстоўваюцца для заварваньня гарбаты, а таксама як араматызатар. Расьліна выкарыстоўваецца дзеля прыцягненьня пчол з мэтай вытворчасьці мёду. Вырошчваецца як дэкаратыўная расьліна і дзеля атрыманьня алею, які выкарыстоўваецца ў парфумэрыі. Гарбата зь мялісы, этэрны алей і экстракт выкарыстоўваюцца ў традыцыйнай і нетрадыцыйнай мэдыцыне, уключаючы ароматэрапію. Мялісу вырошчваюць, па меншай меры, з XVI стагодзьдзя, але да гэтага часу праводзяцца дасьледаваньні, накіраваныя на ўсталяваньня поўнай бясьпекі і ўзьдзеяньня расьліны на арганізм чалавека.

## Вонкавыя спасылкі
* Мяліса лекавая. The Plant List.

Катэгорыя:Мёдадайныя расьліны
Катэгорыя:Лекавыя расьліны
Катэгорыя:Спэцыі
Рутка-Тартак

**Рутка-Тартак** () — вёска ў Польшчы. Уваходзіць у склад гміны Рутка-Тартак і Сувальскага павету Падляскім ваяводзтве. Насельніцтва на 2017 год — 481 чалавекі. 

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Населеныя пункты Падляскага ваяводзтва
Ёргас Папандрэў (малодшы)

**Ё́ргас Папандрэ́ў** (; 16 чэрвеня 1952 году) — грэцкі палітык, які займаў пасаду прэм’ер-міністра Грэцыі з 2009 па 2011 гады. У цяперашні час зьяўляецца дэпутатам ад «Руху за перамены». Маючы прыналежнасьць да палітычнае дынастыі, ён працаваў пры бацьку, тагачасным прэм’ер-міністры Андрэасе Папандрэў, міністрам нацыянальнай адукацыі і рэлігійных справаў з 1988 па 1989 гады і з 1994 па 1996 гады, а таксама міністрам замежных справаў з 1999 па 2004 гады. Папандрэў быў лідэрам партыі «Панэленістычны сацыялістычны рух» (ПАСОК), якую заснаваў ягоны бацька, зь лютага 2004 году па сакавік 2012 году. 6 кастрычніка 2009 году стаў 182-м прэм’ер-міністрам Грэцыі. Ён быў трэцім чальцом сям’і Папандрэў, якія займалі гэтую пасаду пасьля свайго бацькі Андрэаса і дзеда Ёргаса. 11 лістапада 2011 году падаў у адстаўку падчас грэцкага пазыковага крызісу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
* George Papandreou: Imagine a European democracy without borders на TED Talk.

Катэгорыя:Грэцкія палітыкі
Эль (Люксэмбург)

**Эль** (, ) — камуна ў Люксэмбургу, разьмяшчаецца ў акрузе Дыкірх. Камуна зьяўляецца часткай кантону Рэданж. У камуне знаходзіцца аднайменны населены пункт.

Насельніцтва складае 983 чалавекі (на 2008 год), у камуне разьмяшчаюцца 330 хатніх гаспадарак. Займае плошчу 21,55 км² (паводле займанай плошчы 46 месца з 116 камун). Найвышэйшы пункт камуны над узроўнем мора складае 508 м (22 месца з 116 камун), найменшы 268 м (80 месца з 116 камун).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Грамады Люксэмбургу