Верхалесьсе

**Верхале́сьсе** — вёска ў Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Верхалесьсе ўваходзіць у склад Навасёлкаўскага сельсавету.

Знаходзіцца за 18 км на паўднёвы захад ад Кобрыня, за 68 км ад Берасьця, за 20 км ад чыгуначнай станцыі Кобрынь.

## Гісторыя
Першая згадка пра вёску Верхалесьсе адносіцца да 1668 году.

Стары драўляны ўніяцкі храм сьв. Мікалая ў Верхалесьсі, збудаваны ў 1815 годзе, згарэў разам з усёй царкоўнай маёмасьцю 3 красавіка 1881 году. Гэтая царква мела ў даўжыню 53 мэтры, шырыню — 35,5 мэтру і ў вышыню — 23 мэтры.

Уніяцкая Верхалеская парафія сьв. Мікалая налічвала перад скасаваньнем Уніі ў 1839 годзе 1488 вернікаў. Да гэтай уніяцкай парафіі Палескага дэканату таксама былі прыпісаныя дзьве капліцы на могілках: у Хадынічах (капліца ў гонар Покрыва Найсьвяцейшай Багародзіцы) і ў Корчыцах. Парафія валодала 2 валокамі зямлі, а гадавы даход складаў 32 руб. срэбрам. 
 
У 19 ст. Верхалесьсе было цэнтрам праваслаўнага прыходу Кобрыньскага благачыньня, да якога належыла 13 вёсак. На 1899 год да прыходу належылі 2222 вернікі (1156 мужчынаў і 1066 жанчынаў). У 1888 годзе ў Верхалесьсі быў збудаваны праваслаўны драўляны храм са званіцаю ў гонар сьв. Мікалая Цудатворцы, узьведзены на ахвяраваньні мясцовых жыхароў і царскага ўраду. Прастольнае сьвята - 22 (9) траўня, у дзень перанясеньня мошчаў сьв. Мікалая з Мір Лікійскіх у Бары. Царква — помнік традыцыйнага драўлянага культавага дойлідзтва з элемэнтамі клясыцызму.

У 1899 годзе ў гэтым праваслаўным прыходзе служылі два сьвятаслужыцелі: сьвятар і дзяк, якія атрымлівалі плату 486 руб. 8 капеек, а таксама адсотак з 37 руб. у якасьці кампэнсацыі за адбараную царкоўную зямлю пад Кобрыньска-Уладаўскую шашу. З 1885 году настаяцелем у прыходзе быў а. Мікалай Целякоўскі.

У Верхалесьсі з 1874 году дзейнічала народная вучэльня, у якой у 1899 годзе атрымлівалі адукацыю 53 хлопчыкі і 2 дзяўчынкі. Першы школьны будынак у Верхалесьсі быў пабудаваны ў 1878 годзе. У траўні 1948 году для пашырэньня навучальнай плошчы Верхалескай школе быў перададзены царкоўны дом. У 1953—1954 навучальным годзе быў здадзены новы будынак школы. Тады ж пры школе быў адчынены інтэрнат. Сучасны будынак школы ўзьведзены ў 1965 годзе.

У цэнтры вёскі, каля школы, у 1977 годзе ўстаноўлены помнік у памяць 58 землякоў, якія загінулі ў гады Вялікай айчыннай вайны. Помнік уяўляе сабой скульптурную кампазіцыю на невысокім насыпу — партызан і партызанка на бэтонным пастамэньце, на якім даты: 1941—1945. Перад імі ў забэтанаваным насыпу разьмешчаны 4 табліцы з імёнамі загінулых землякоў і надпісам «Ничто не забыто, никто не забыт».

Вёсцы Верхалесьсе прысьвяціў адзін з сваіх аднайменных вершаў беларускі пісьменьнік і краязнавец Сьцяпан Нефідовіч.

## Насельніцтва
* 2010 год — 392 чалавекі
* 1999 год — 420 чалавек

## Інфраструктура
Вёска Верхалесьсе — цэнтар СВК «Верхалескі», які займаецца вытворчасьцю малака, мяса, збожжа, бульбы, арэхаў і араматычных культураў (кмен, каляндра), а таксама племянной конегадоўляй. Тут беларускія навукоўцы працуюць на гадоўляй беларускай запражной спартыўнай пароды коняў. На 2015 год налічвалася 12 галоў асноўных спартыўных коняў і 16 галоў — беларускай запражнай пароды.

У вёсцы ёсьць: навучальна-пэдагагічны комплекс: дзіцячы садок — сярэдняя школа, дом культуры, фэльчарска-акушэрскі пункт, бібліятэка, аддзяленьне сувязі, крама, праваслаўная царква. У Верхалескай сярэдняй школе штогод у рамках культурна-лінгвістычнага абмену адбываюцца сустрэчы з школьнікамі з гораду Сэн-Дызье, што ў дэпартамэнце Верхняя Марна на паўночным усходзе Францыі.

З 2005 году ў Верхалесьсі працуе конна-спартыўная школа, у якой верхавой яздой займаюцца каля 30 чалавек. Набор дзяцей у школу ідзе з 10 да 13 гадоў, але прыходзяць і меншыя. Больш за 10 гадоў трэнэрам-выкладчыкам по конным спорце зьяўлянцца Ганна Давыдзенка.

Вуліцы вёскі: Палявая, Паркавая, Чкалава, Школьная, Маладзёвая, Лясная, завулак Паркавы і інш.

## Асобы
У народнай вучэльні ў в. Верхалесьсе Кобрыньскага павету атрымаў пачатковую адукацыю будучы Старшыня Рады БНР у 1919—1928 гадах Пётра Крачэўскі, які быў сынам мясцовага царкоўнага дзяка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Верхалесьсе на мапе Навасёлкаўскага сельсавету
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Кобрынскага раёну
Катэгорыя:Навасёлкаўскі сельсавет (Кобрынскі раён)