Мунд

**Мунд** (*Мундзь*), **Мунт**, **Монд** (*Мондзь*), **Монт** (*Монць*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мунд, Мунда або Мунт, пазьней Монд або Монт (Mund, Munda, Munt, Mond, Mondt, Mont) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Мандзейка (Манцейка), Манціла (Монтэль), Мандывік, Монтвіл (Мунтвіл, Мондвіл), Мантывін, Мантыгайла (Мантыгал, Мунтыгайла), Мантыгерд (Мунтыгерд, Мундыгерд), Мондар (Мондэр, Монтар), Монтарт, Мондрык, Монтаўт (Мунтаўт, Мантольд), Агімонт, Аламунт, Альгімонт (Альгімунд, Альгімунт, Алькімонт, Аўгімонт, Аўгімунд, Аўгімунт), Алсмунт, Бімунт, Бумонт, Валімонт (Вальмунт, Вальмунд), Вельмант, Вігмант (Вімант), Відзімонт (Відмунд, Відмунт), Вілімонт, Вірмонт, Вісімонт (Вісімунт, Візмунт), Войшымунд, Галімонт (Галімунт), Гальмонт, Гаўдземунда, Гедмонт (Кадзімонт, Гемонт), Гесімонт (Гізымант), Германт (Гірмунт, Гармонт), Гірдзімонт, Градзімонт (Радмонт), Готмант / Гошмант, Гумонт, Геймант (Гаймунт), Гейдмант, Ермант, Дармонт, Даўмонт (Даўмунд, Даўмунт, Дамунт, Домунд), Дэймонт, Дзірмант (Дзермант), Дульмант (Доламунт, Тольмант), Жалмонт, Жыгімонт (Зыгмунт, Жыкмонт), Жытмунт, Ізмунт, Эйсімонт (Эйсмант, Эйсмунт), Комант, Карымонт, Кімант (Гімант, Кімунд, Кімунт), Люмонт, Мармонт, Наймант (Нэймант), Нарымонт (Нарымунт, Нармунт), Радзімонт, Рамант (Рамунт), Рыгмант (Рыгмунт), Рыдмонт, Рымант (Рымунд), Саймонт (Саймунт, Сеймант), Сармонт, Сірмонт, Скаламонт, Скірмант (Скірмунт, Скірмунд), Судзімонт (Судымунд, Судымунт), Сумонт, Талімонт (Талімунт), Эймант (Эймунд, Эймунт), Ямант (Ямунд, Ямунт), Ярмунд (Ярмант), Ясмант (Есьмант, Яшмант, Эсмунт, Асмунд), Ятмонт (Адамонт), Яўмонт. Адзначаліся германскія імёны Mundicho (Mondicus), Muntilo (Montel), Mundivicus, Muntwil, Mondawin, Montigel, Mundgerd, Munder (Munter), Mundert, Mondericus, Montaldus, Agimunt, Alamunt, Algemundus (Alcmunt, Alhmunt, Augemundus), Ausmunds, Bemund, Bumund, Walmont (Walmunt), Welamunt, Wigmunt (Wimund), Widimunt (Widmund), Willimunt, Vermunt (Virmundis), Wisemund (Wizmunt), Vuisimundo (Vuschmund), Galmund, Hallmund (Helmunt), Gaudemund, Gadamundus (Gemundus), Gesimund (Gismondus), Geromont (Girmund, Garimund), Gardmund (Gertmund), Hrodmunt (Rodmundus), Gutmunt (Gotmundus) / Gosmundus, Gummund, Haimund, Heidmundus, Eremund (Herimont), Darmundus, Damondus (Damundus), Deimund, Deormund, Tolmunt, Salamund, Sigimunt (Sigimund), Sidimund, Ismund, Eismund (Eisenmund), Comont, Karmunt, Gimmund (Kemmunt), Liumunt, Marmundus, Naimundus (Neimundus), Normund, Radmunt, Ramunt, Rigmunt, Redmund, Rimunt (Rimund), Seymund, Sarmund, Sirmont (Sirmund), Scelemundus (Scelemondo), Sciremunt, Sudhmund, Sommund, Talamundus, Eymunt (Eymundus), Jomund (Amund, Emund), Armund (Armunt, Eremunt), Asmunt (Eschmunt, Osmond), Etmunt (Jatmund, Adimondus), Eumund.

Адпаведнасьць імя Монт германскаму імю Mundo сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскіх імёнаў Mundil, Demundis, Osmund, Rajmund (Rejmund), Richmundis, Rymund, Sismont (Sismunt), Warmundus, Żygmont (Zygmont, Żygmunt, Zygmunt, Sigesmund, Sigismund).

У Прусіі бытавалі імёны *Munthe / Munte / Monte* (1289, 1338, 1352, 1360, 1378, 1398, 1409 і 1425 гады), *Monteko / Montike / Montke / Mantiko / Monteke / Monticke* (1348, 1360, 1393, 1407 і 1443 гады), *Muntyl / Muntil / Montil / Montel / Mundill* (1331, 1360, 1386, 1419 і 1425 гады), *Montynne* (1459 год), *Montite / Mundite* (1318 і 1327 гады), *Montere / Muntir* (1289 год), *Montimand*, *Monthewinne*, *Kymund / Kymunt* (1396 і 1407 гады), *Noremunt*, *Willemunt* (1354 год), *Wissemunt*. У 1641 годзе ў Каралявецкім унівэрсытэце навучаўся *Christophorus Mundus, Regiomontanus Borussus*. Апроч таго, у Прусіі бытавала прозьвішча Mundt, у ваколіцах Мэмэлю — Mond. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *[[Генрых|Henricus]] Monte [[Натангія|Nattangorum]] capitaneus* (Хроніка Прускай зямлі); *Ивашку у [[Крожы|Крожах]] чоловекъ [[Гайлімін|Кголиминъ]], Монътьев братъ* (1440—1492 гады); *Chrin et Janko Montowicz, familiaribus meis* (13 чэрвеня 1456 году); *земяне [[Мельнік|мелницъкии]] на имя Станиславъ Монътевичъ з братаничомъ своимъ Ивашкомъ Глебовичомъ* (3 сьнежня 1512 году); *[[Астрына|остринских]]… а земли пустовскии на имя: Монтевщину* (11 красавіка 1514 году); *земль пустых в [[Абольцы|Оболцохъ]]… на имя [[Люб]]овы Мондевича* (12 жніўня і 17 верасьня 1519 году); *Ян Монтевичъ* (1528 год); *пустовщины… Монтишку* (1537 год); *слугъ и людеи… а Ивана Монътевича* (5 лютага 1540 году); *Степанецъ Монтевичъ Кожемяка* (20 сьнежня 1549 году); *дом Лукаша Монъдя… огородъ Лукаша Мондя* (19 лютага 1566 году); *Lucas Marcinides Mundius, iur. utr. doctor, Vilnensis in magno ducatu Lithuaniae* (1575 год); *Кондратъ Монтъ, мещанинъ [[Коўна|Ковенскій]]* (да 1600 году); *Радко Маньдзин* (1649 год); *Montowicz* (1671—1681 гады); *Marianna Mundziewicz* (1818 год).

## Носьбіты
* Мунда ( 536) — усходнерымскі афіцэр барбарскага паходжаньня
* Сьвяты Мунд ( каля 962) — шкоцкі абат, Сьвяты
* Грынь і Янка Монтавічы — літоўскія баяры, якія ўпамінаюцца ў 1456 годзе
* Ян Монцевіч — радунскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Прос Мунд (1589—1644) — нарвэска-дацкі адмірал у Трыццацігадовай вайне

Мантовічы (Montowicz) гербу Магіла — літоўскі шляхецкі род зь Лідзкага павету.

На 1906 год існавала вёска Мунцішкі ў Дзьвінскім павеце Віцебскай губэрні.

На гістарычнай Наваградчыне існуе вёска Мондзін, у гістарычнай Прусіі — Мунтова і Мантова.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны