open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Афіцына

**Афіцына** — спэцыяльная надворная пабудова шляхецкай сядзібы ў Беларусі, куды пераносіўся комплекс службовых памяшканьняў, што дазваляла пакінуць у сядзібным доме толькі парадныя і жылыя памяшканьні.

## Глядзіце таксама
* Дзядзінец

## Літаратура
* Якімовіч, Ю.А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978.

Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Кружганак

**Кружганак** — драўляная арачная галерэя наўкол усяго збудаваньня (лямуса, сырніцы і інш.) у традыцыйным беларускім дойлідзтве.

## Літаратура
* Якімовіч, Ю.А. Драўлянае дойлідства беларускага Палесся. Мн., 1978.

Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Катэгорыя:Драўляная архітэктура
Катэгорыя:Беларускае народнае дойлідзтва
Бабруйскі замак

**Бабруйскі замак** — помнік гісторыі і абарончай архітэктуры ў Бабруйску. Знаходзіўся на правым беразе ракі Бярэзіны. Існаваў у XIV—XVIII стагодзьдзях.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае

Драўляны замак у Бабруйску збудавалі ў XIV ст. За час існаваньня спазнаў некалькі аблогаў і разбурэнняў. У 1502 і 1503 гадох яго спусташалі крымскія татары, у 1506 годзе неаднаразова браў у аблогу мяцежны князь Міхал Глінскі.

У студзені 1649 года замак згарэў у час аблогі войскамі гетмана Януша Радзівіла, у сакавіку 1655 году замак спалілі казакі Івана Залатарэнкі, у 1665 годзе замак згарэў у час чарговай казацкай аблогі. У другой палове XVII ст. паступова страціў свае фартыфікацыі. У выніку перабудовы 1692 году цалкам страціў абарончыя функцыі.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па другім падзеле Рэчы Паспалітай (1793 год), калі Бабруйск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, на пляне места 1794 году сьляды замка яшчэ выразна захоўваліся.

## Архітэктура
Паводле інвэнтароў 1638 і 1684 гадоў, меў плошчу 13,5 моргаў (9,6 га). З боку ракі ахоўваўся высокім стромкім схілам і двума драўляна-землянымі збудаваньнямі бастыённага тыпу, зь іншых бакоў — ровам шырынёй да 15 мэтраў, земляным валам з трыма рэдутамі, на якім былі дубовыя сьцены з трыма вежамі. Да ўмацаванай уязной брамы (падвойныя вароты, сыстэма жалезных запораў) вёў драўляны мост. На тэрыторыі замка стаялі 2-павярховы жылы дом і гаспадарчыя пабудовы на падклетах.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Бабруйск
Давыд-Гарадоцкі замак

**Давыд-Гарадоцкі замак** — помнік гісторыі і архітэктуры XIV—XVII стагодзьдзяў у Давыд-Гарадку. Знаходзіцца ў цэнтры места, на правым беразе ракі Гарыні, на Замкавай гары. Існаваў у XIV—XVIII ст. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя
Гісторыя замка адлюстроўваецца ў 15 падрабязных інвэнтарох места і воласьці. Найбольш старажытны датуецца 1605 годам.

Замак моцна пацярпеў у вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) і ў Вялікую Паўночную вайну (1700—1721).

У 1760 годзе замак канчаткова страціў сваё абарончае значэньне, тады ж на тэрыторыі Дольнага замка збудавалі замкавы двор без фартыфікацыяў.

## Архітэктура
Узьнік на месцы раньнесярэднявечнага гораду і складаўся зь Ніжняга і Горнага замкаў. Апошні абводзіўся дубовым парканам. Да яго праводзілі мост на ізьбіцах і ярусная брама. На дзядзінцы стаялі дом на дзьве хаты з каморамі і алькежам. У 1692 годзе верхні ярус брамы займала парадная заля, а замест дома паўстаў палац зь пяцьцю жылымі пакоямі, ядальнай, алькежам і сенцамі.

## Галерэя

Davyd-Haradocki zamak. Давыд-Гарадоцкі замак (1921-36).jpg|1921—1936 гг.
Davyd-Haradocki zamak. Давыд-Гарадоцкі замак (1921-36) (2).jpg|1921—1936 гг.
Davyd-Haradocki zamak. Давыд-Гарадоцкі замак (1936).jpg|1936 г.
Davyd-Haradocki zamak. Давыд-Гарадоцкі замак (20.10.1936).jpg|20 кастрычніка 1936 г.


## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* 

Катэгорыя:Замкі Беларусі
Катэгорыя:Замкі Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Давыд-Гарадок
Электраклэш

**Электраклэш** — стыль электроннай музыкі, які увабраў у сябе ляманты новае хвалі, панк-року і танцавальнай электронікі. Лічыцца, што электраклэш ёсьць пародыяй на раньні сынты-поп ды іншую электронную музыку 1980-х гадоў, што, дарэчы ёсьць недалёка ад праўды.

## Электраклэш-гурты
* 2raumwohnung
* A1 People
* Adult. 
* Aier Sauft
* A Kiss Could Be Deadly
* Alice in Videoland
* Ambra Red
* A.R.E. Weapons
* Avenue D
* Bangkok Impact
* Bar de Aux
* Cazwell
* Cherry Bikini
* Chicks On Speed
* Client
* Crazy Girl
* Di$h and ShiQuana
* De-Regulator
* DJ Hell
* Dr. Wundt & Perfection
* Electrocute
* Electrosexual
* Felix da Housecat
* Fairlight Children
* Fischerspooner
* Freezepop
* FPU
* Generation Aldi
* Goatlords
* Hong Kong Counterfeit
* Hot chip 
* Hungry Wives
* I Love You Baby!
* John B
* Ju Ju Babies
* Kompleksi
* Ladytron
* Larry and the interns
* Larry Tee
* Legowelt
* Lesbians On Ecstasy
* LCD Soundsystem
* Mindless Self Indulgence
* Miss Kittin
* Misty Martinez
* Morplay
* Mount Sims
* My Robot Friend
* Nitsch & Glienser
* Northern Lite
* Noblesse Oblige
* Peaches
* Phiiliip
* Ping Pong Bitches
* Prance
* Pzychobitch
* Robots in Disguise
* Sophia Lamar
* Soylent Gringo
* Spray
* Stalker7
* Station Wagon
* Stereo Total
* Stuart Price
* Superpitcher
* Super Girl & Romantic Boys
* Technova
* Temposhark
* Tiga
* Tobell Von Cartier
* The Act Of Being
* The Droyds
* The Hacker
* The Most
* The Laws
* Vive la Fête
* Vostok
* W.I.T.
* Zlad!
* Zoot Woman

Катэгорыя:Электронная музыка
Май Данцыг

**Май Вольфавіч Данцыг** (1930—2017) — беларускі мастак, прафэсар дзяржаўнай Акадэміі мастацтваў. Народны мастак Беларусі (1995).

## Творчасьць

* «Мой Менск»
* «Беларусь — маці партызанская»
* «Партызанскае вясельле»
* «Нацюрморт. Аб Вялікай Айчыннай…»
* «Спадчына»,
* «И помнит мир спасенный…»
* «Мой горад старажытны, малады»

Партрэты А. Анікейчыка, А. Адамовіча, Васіля Быкава і многіх іншых сучасьнікаў.

## Літаратура
* Май Данциг : живопись : альбом / авт. текста Г. А. Фатыхова. — Мн. : Интернешнл Транс-Кэпитэл, 2001. — [45] с., включ. обл.
* Данцыг Май Вольфавіч // Бел. энцыкл. : у 18 т. Мн., 1998. Т. 6.
* Данцыг Май Вольфавіч // Беларускі саюз мастакоў : энцыкл. давед. Мн., 1998.
* Данцыг Май Вольфавіч // Беларусь : энцыкл. давед. Мн., 1995.
* Шаранговіч, Н. Мастак, улюбёны ў Мінск / Наталля Шаранговіч // Беларусь. 2001. № 9.
* Фатыхова, Г. «Мой город древний, молодой» / Галина Фатыхова // Нёман. 2001. № 10.
* Ліхінец, І. Мы не горшыя, мы — лепшыя / Ігнат Ліхінец // Альманах : Зап. Бел. дзярж. акад. мастацтваў. 2000. № 3.
* Левина, А. Кто спасёт красоту? / Алла Левина // Мишпоха. 2000. № 7.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Аляксандар Кішчанка

**Аляксандар Міхайлавіч Кішчанка** (13 траўня 1933, в. Белы Калодзеж, Расея — 11 лістапада , Менск) — жывапісец, габэленшчык, мазаічыст. Пэдагог. Народны мастак Беларусі. Аўтар «Габэлена стагодзьдзя».

## Біяграфія
У 1960 годзе скончыў Інстытут ужытковага й дэкаратыўнага мастацтва ў Львове. Ад 1961 г. удзельнічаў у рэспубліканскіх і агульнасаюзных мастацкіх выставах.

У 1963 па 1970 год выкладаў у Беларускім дзяржаўным тэатральна-мастацкім інстытуце. Ад 1964 году сябра Зьвязу мастакоў СССР. У 1980 годзе стаў заслужаным дзеячам мастацтваў Беларускай ССР, узнагароджаны Дзяржаўнай прэміяй БССР за стварэньне габэленаў «Ленінізм» і «СССР — этапы вялікага шляху». У 1984 годзе ў Менску прайшла пэрсанальная юбілейная выстава з нагоды 50-годзьдзя Аляксандра Кішчанкі. У 1991 годзе уганараваны званьнем «Народны мастак Беларускай ССР». У 1993 годзе атрымаў мэдаль Францішка Скарыны. Памёр 11 лістапада 1997 году.

## Творчасьць
Мастаком у 1995 годзе быў створаны «Габэлен стагодзьдзя», які адлюстроўвае найбольш вядомых палітычных дзеячаў XX ст. (Дзяржаўная прэмія Рэспублікі Беларусь 1996 году). Яго габэлен «Чарнобыль» знаходзіцца ў будынку ААН у Нью-Ёрку.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 траўняКатэгорыя:Нарадзіліся ў 1933 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Расеі
Катэгорыя:Беларускія пэдагогі
Катэгорыя:Беларускія мастакі і мастачкі
Катэгорыя:Народныя мастакі Беларусі
Катэгорыя:Памерлі ў Менску
Габэлен стагодзьдзя

**Габэлен стагодзьдзя** — габэлен, які быў створаны ў 1995 годзе беларускім мастаком Аляксандрам Кішчанкам.

## Апісаньне
Палатно вышынёй у шасьціпавярховы дом выраблена мэтадам ручнога ткацтва з воўны. Яго памер: 19×14 мэтраў, 266 мэтраў квадратных, вагой 286 кіляграмаў. На габэлене можна знайсьці выявы сямідзесяці найбольш выдатных дзеячаў ХХ стагодзьдзя — Коля, Мітэрана, Клінтана, Валэнсы, Буша, Сталіна, Чэрчыля, Леніна, Гарбачова. У самым версе справа, узвышаючыся над усімі іншымі пэрсанажамі «Габэлену стагодзьдзя», выяўлены першы прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь Аляксандар Лукашэнка.

## Вонкавыя спасылкі
* БелТА, З Кнігі рэкордаў Гінэса — у гісторыю крымінальнага сьвету

Катэгорыя:Карціны
Сапоцкінскі раён

**Сапо́цкінскі раё́н** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка БССР у Беластоцкай, а потым Гарадзенскай вобласьці.

Цэнтар — гарадзкі пасёлак Сапоцкін.

Падчас узбуйненьня раёнаў скасаваны (10 сакавіка 1959). Тэрыторыя перададзеная ў Гарадзенскі раён.

## Вонкавыя спасылкі
* С.Харэўскі. Край за небакраем, або Беларуская Прусія // «Наша Ніва», 2 красавіка 2009

Катэгорыя:Былыя раёны Беларусі
Аўгустоўскі канал

**Аўгусто́ўскі кана́л** — гідратэхнічнае збудаваньне 19 ст. на тэрыторыі Беларусі (Гарадзенскі раён) і Польшчы. Даўжыня 101,2 км, у межах Беларусі 22 км. Глыбіня 1,8 м. Праходзіць з р. Нараў па рэках Бобра, Нета, далей праз азёры Сайна, Нецка, Белае, Сьцюдзёнае, па р. Чорная Ганча ў Нёман. Беларуская частка канала налічвае 3 шлюзы — Нёмнава, Дамброўка, Валкушак (шлюз Кужынец — на мяжы Беларусі з Польшчай) і 2 плаціны. Шлюз у Нямнове самы вялікі — трохкамэрны, даўжыня яго трох камэраў — 43,5 м. Астатнія шлюзы адна й двухкамэрныя.

Плян па пабудове канала належаў Францішку Друцкаму-Любецкаму для стварэньня воднага шляху з басэйнаў Віслы й Нёмана да расейскіх партоў на Балтыйскім моры ў абыход тэрыторыі Каралеўства Прусія, якае ўвяло вялікія правазныя пошліны. Праект, які атрымаў назву «Аўгустоўскі канал», быў цалкам распрацаваны ў 1824 годзе й прадугледжваў канцавым пунктам канала порт Віндавы (цяпер Вэнтсьпілс). У тым жа годзе праект ўхваліў расейскі імпэратар Аляксандар І. Паводле першапачатковага праекту, агульная даўжыня канала ад р. Бебжа да порта Віндавы мусіла скласьці 395 км, але пабудавана было толькі 101,2 км, бо другая лінія канала па рэках Нёман—Дубіса—Віндава (цяпер р. Вента) не была пабудаваная, паколькі ў канцы 19 ст. пачаў бурна разьвівацца чыгуначны транспарт.

Праект распрацоўваўся й канал будаваўся пад кіраўніцтвам ваеннага інжынэра Ігнація Прандзінскага, які разьлічваў, што будаўніцтва мусіла быць закончанае праз 10 гадоў, а першыя судны маглі пачаць курсіраваць ужо праз 3-4 гады. Асноўныя работы былі выкананыя да 1830 году. Будаўніцтва перапынялася за часам паўстаньня 1830—1831 г. і аднавілася (пад кіраўніцтвам інжынэра Тэадора Урбанскага) у 1833, закончылася ў 1839 г. На канале было 18 шлюзаў, мноства мастоў, плацінаў, службовых будынкаў.

Канал выкарыстоўваўся для перавозкі мукі, солі, збожжа, крэйды, гіпсу й г.д. У Аўгуставе быў пабудаваны буйны порт і спэцыяльныя дарогі для коней, каб цягнуць баржы ўверх па цячэньні. Водная траса была разьлічаная на праход суднаў да 40 м у даўжыню, да 5 м у шырыню і здольных перавозіць да 10 тон грузу. Зь сяр. 19 ст. канал пачаў паступова прыходзіць у заняпад. З 1852 па ім сплаўлялі толькі лес, а зь сярэдзіны 1860-х канал закінулі. Падчас Другой сусьветнай вайны нямецкія войскі ўзарвалі тры шлюзы, каля дзясятку мастоў і восем плацінаў. Пасьля Другой сусьветнай вайны польская частка канала была адрэстаўраваная. Беларуская частка канала за доўгія гады ператварылася ва ўнікальную экасыстэму. У 1970-я на гэтай тэрыторыі быў створаны дзяржаўны батанічны заказьнік «Сапоцкінскі».

## Вонкавыя спасылкі

* Аўгустоўскі канал на сайце UNESCO
* Польская частка канала на польскім сайце
* Здымкі на Radzima.org

Катэгорыя:Аўгустоўскі канал
Тэль-Авіў

**Тэль-Аві́ў** () — горад у Ізраілі, фінансава-эканамічная сталіца дзяржавы і тэхналягічны цэнтар краіны. Месьціцца на міжземнаморскім узьбярэжжы Ізраілю. У Тэль-Авіве месьціцца большасьць замежных амбасадаў у Ізраілі. Горад мае трэцюю ці чацьвертую паводле велічыні эканоміку і найбуйнейшую эканоміку на душу насельніцтва на Блізкім Усходзе. Тэль-Авіў займае чацьверты радок сярод сусьветных цэнтраў экасыстэмы стартапаў. У цяперашні час у горадзе адзін з самых высокіх коштаў жыцьця ў сьвеце. У месьце працуе Тэль-Авіўскі ўнівэрсытэт, які ёсьць найбуйнейшым у краіне. У ім навучаецца больш за 30 тысяч студэнтаў.

## Насельніцтва
Насельніцтва — 391 300 тыс., 96,1 % — габрэі, 3,9 % — арабы.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Замчышча (Менск)

**Замчышча** — гістарычная мясцовасьць у цэнтры Менску, разьмешчаная на тэрыторыі ўтварэньня места, пры ўтоку ракі Нямігі ў Сьвіслач. У старажытнасьці атачалася валамі і драўлянымі ўмацаваньнямі Менскага замку. У наш час мае статус помніка археалёгіі, які ахоўваецца дзяржавай.

## Гісторыя

Галоўнай вуліцай у замку, а потым на Замчышчы на працягу ўсяго пэрыяду яго існаваньня да сярэдзіны XX ст. была вуліца Замкавая. Яе траса была найбольш старажытнай з усіх вуліцаў Менску. Яна перасякала Замчышча дыяганальлю з усходу на захад і ўжо ў першай палове XVI ст. была забрукаванай. Пазьней вуліца прадаўжалася і за валам да скрыжаваньня зь Вялікай Татарскай. 3 паўднёвага захаду Замчышча агінала вуліца Завальная; з паўночнага захаду — Завальны завулак.

У пачатку ХХ ст. Замчышча ўваходзіла ў другую паліцэйскую частку места.

Па Другой сусьветнай вайне савецкія ўлады скапалі Замкавую гары і часткова вывезьлі яе за межы места. Пазьней на тэрыторыі Замшчышча збудавалі  Дом спорту, а таксама адміністрацыйныя і жылыя дамы з крамамі «Алеся» і «Рамонак».

У 2013 годзе Беларускае добраахвотнае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры прапанавала навукова абгрунтаваны праект аднаўленьня гістарычнай забудовы мясцовасьці.

## Вуліцы
З каштоўнай урбананімічнай спадчыны Замчышча да нашага часу гістарычную назву захавалася вуліца Замкавая. На месцы эстакады праспэкта Пераможцаў праходзілася траса вуліцы Школьнай, самім праспэктам ішла вуліца Вялікая (пазьней Паркавая магістраль). Апроч таго, існавалі вуліцы Падзамкавая на Балоце, Рэзьніцкая і Новарэзьніцкая (апошнія па здушэньні нацыянальна-вызвольнага паўстаньня ў 1866 годзе ўлады Расейскай імпэрыі перайменавалі ў Мясьніцкую і Новамясьніцкую з мэтай маскалізацыі краю)

## Галерэя

Miensk, Nizki Rynak-Zamčyšča. Менск, Нізкі Рынак-Замчышча (1888).jpg|З боку Нізкага Рынку, 1888
Miensk, Zamčyšča. Менск, Замчышча (1903).jpg|З боку Сьвіслачы, 1903
Mienski zamak. Менскі замак (1916).jpg|Будынак гродзкага суду, да 1918
Miensk, Zamčyšča-Niamiha-Śvisłač. Менск, Замчышча-Няміга-Сьвіслач (S. Niakrasaŭ, 1903).jpg|Уток Нямігі, 1920

Miensk, Zamčyšča-Niamiha-Śvisłač. Менск, Замчышча-Няміга-Сьвіслач (L. Daškievič, 06.1920).jpg|Уток Нямігі, да 1941
Miensk, Śvisłač-Zamčyšča. Менск, Сьвіслач-Замчышча (I. Sierbaŭ, 1928).jpg|Фота І. Сербава, 1928
Мінск. Вуліца Замкавая. 1936.jpg|Вуліца Замкавая, 1936
Miensk, Śvisłač-Zamčyšča. Менск, Сьвіслач-Замчышча (1949).jpg|Агульны выгляд, да 1950


## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Сацукевіч І. Тапанімія вуліцы і плошчаў Менска ў ХІХ — пачатку ХХ стст., «Беларускі калегіюм», 4 чэрвеня 2008.
* Бондаренко В. Названия минских улиц за последнее столетие: тенденции, загадки, парадоксы, Менск стары і новы

Катэгорыя:Гістарычныя раёны Менску
*
Аляксандар Амельчанка

**Алякса́ндар Алякса́ндравіч Аме́льчанка** (; нарадзіўся 9 жніўня 1938, Зозіў, Віньніцкая вобласьць — 25 лістапада 2021) — украінскі палітык, мэр Кіева ад 1996 да 2006 году.

## Біяграфія
Адукацыя вышэйшая. У 1974 годзе скончыў Кіеўскі інжынэрна-будаўнічы інстытут, у 1978 годзе — Кіеўскі інстытут народнай гаспадаркі.

* 1956—1959 гг. — вучань Кіеўскага будаўнічага тэхнікума.
* 1959 г. — бэтоншчык будаўнічага камбіната Кіеўскага абласнога будаўнічага трэста.
* 1959—1960 гг. — служба ва Ўзброеных сілах.
* 1960—1961 гг. — майстар цэха зборнага жалезабэтону будаўнічага камбіната Кіеўскага абласнога будаўнічага трэста.
* 1961—1980 гг. — займаў пасады майстра цэха, намесьніка начальніка цэха, начальніка цэха, начальніка аддзела, галоўнага інжынэра, дырэктара завода жалезабэтонных канструкцый №1 домабудаўнічага камбіната №1, галоўнага інжынэра домабудаўнічага камбіната №1 Глаўкіеўгорбуд.
* 1980—1987 гг. — першы намесьнік начальніка — галоўны інжынэр Глаўкіеўгорбуд.
* 1987—1989 гг. — дараднік-кансультант у Рэспубліцы Аўганістан.
* 1989 г. — галоўны інжынэр Укрбуд ў Армянскай ССР.
* 1989—1990 гг. — начальнік Кіраваньня будіндустрыі, прамбудматэрыялаў і стандартызацыі Дзяржбуда УССР.
* 1990—1992 гг. — намесьнік старшыні выканкама Кіеўскай гарадзкой рады народных дэпутатаў.
* 1992—1994 гг. — генэральны дырэктар ГКП «Кіеўрэканструкцыя».
* 1994—1996 гг. — намесьнік старшыні, першы намесьнік старшыні Кіеўскай гарадзкой дзяржаўнай адміністрацыі.
* З жніўня 1996 г. — старшыня Кіеўскай гарадзкой дзяржаўнай адміністрацыі.
* З траўня 1999 г. па красавік 2006 — Кіеўскі гарадзкі галава.

Заслужаны будаўнік Украіны. Прэзыдэнт Асацыяцыі гарадоў Украіны, старшыня Ўкраінскай партыі «Адзінства». Кандыдат тэхнічных навук.

## Палітычная кар’ера
Кандыдат на пасаду прэзыдэнта Ўкраіны на выбарах 2004 году. Ён адтрымаў 136 830 галосоў выбаршчкаў альбо 0.48% галасоў (восьмае месца сярод 25 кандыдатаў). У 2006 годзе прайграў выбары мэра (атрымаў каля 21%). На выбарах ў Вярхоўную Раду Ўкраіны 2007 году ён быў абраны народным дэпутатам Украіны па сьпісу Нашай Украіны — Народнай Самаабароны (№14 па сьпісу). На датэрміновых выбарах мэра Кіева 2008 году атрымаў 2.53% (шосты зь сямідзесяці кандыдатаў). Ягоны блёк атрымаў 2.26%, і не патрапіў у новы склад Кіеўской гарадзкой рады.

## Узнагароды
Узнагароджаны шматлікімі ордэнамі і мэдалямі, у прыватнасьці, ордэнамі Знак Пашаны (1982), Працоўнага Чырвонага Сьцягу (1986), Князя Яраслава Мудрага V ступені (1998), а таксама Ганаровай адзнакай прэзыдэнта Ўкраіны (1996). 21 жніўня 2001 Аляксандру Амельчанку было прысвоена званьне «Героя Ўкраіны».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт блёку Аляксандра Амельчанкі
* Старонка на сайце Вярхоўнай Рады Ўкраіны

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Віньніцкай вобласьці
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 6-га скліканьня
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Ўкраіны
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Мэры Кіева
Катэгорыя:Героі Ўкраіны
Мазураў

**Ма́зураў** — прозьвішча. Вядомыя носьбіты:

* Віктар Мазураў ( 1943)&nbsp;— савецкі і расейскі матэматык.
* Кацярына Мазурава (1900—1995)&nbsp;— савецкая акторка, заслужаная артыстка РСФСР.
* Кірыла Мазураў (1914—1989)&nbsp;— беларускі савецкі партыйны і дзяржаўны дзяяч.
* Піліп Мазураў (1903—1954)&nbsp;— савецкі вайсковец, Герой Савецкага Саюзу.

## Глядзіце таксама
* Мазур
Герб Сапоцкіна

**Герб [[Сапоцкін]]а** — у блакітным полі срэбны вол з залатымі рагамі.
 
Час узьнікненьня гербу невядомы. У сучаснай Беларусі герб не зацьверджаны і афіцыйна не ўжываецца.

## Вонкавыя спасылкі
* А. Цітоў. Сімвалы незалежнасці. // Геральдыка беларускіх местаў. Менск, 1998.

Катэгорыя:Сапоцкін
Сапоцкін
Кельменскі раён

**Кельменскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Шавельскім павеце Летувы. Знаходзіцца ў заходняй частцы краіны. Згодна з сучаснай афіцыйнай летувіскай клясыфікацыяй раён належыць да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

## Паселішчы
У складзе Кельменскага раёну знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 3 гарады — Кельмы, Тытувена, Ужвенты;
* 6 мястэчак — *Карклена*, *[[Крожы]]*, *Ліёла*, *Пашыла*, *Шаўкена* і *Жадпа*;
* 817 вёсак.

## Колькасьць насельніцтва
* *Кельмы* — 10 900 чал;
* *Тытувена* — 2851 чал;
* *Ужвенты* — 898 чал;
* *Крожы* — 784 чал;
* *Шаўкена* — 721 чал;
* *Ліёла* — 544 чал;
* *Вайгува* — 534 чал;
* *Кукеча* — 529 чал;
* *Пагрыжувы* — 461 чал;
* *Вэрпена* — 452 чал.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Кельменскі раён падзяляецца на 11 старостваў:
* *Кельменскае* ()
* *Кельменскае сельскае* (па-летувіску: *Kelmės apylinkių seniūnija*)
* *Кроскае* (па-летувіску: *Kražių seniūnija*)
* *Кукечайскае* (па-летувіску: *Kukečių seniūnija*)
* *Ліёлайское* (па-летувіску: *Liolių seniūnija*)
* *Пакражанскае* (па-летувіску: *Pakražančio seniūnija*)
* *Шаўкенскае* (па-летувіску: *Šaukėnų seniūnija*)
* *Тытувенскае* (па-летувіску: *Tytuvėnų seniūnija*)
* *Тытувенскае сельскае* (па-летувіску: *Tytuvėnų apylinkių seniūnija*)
* *Ужвенцкае* (па-летувіску: *Užvenčio seniūnija*)
* *Вайгуўскае* (па-летувіску: *Vaiguvos seniūnija*)

## Крыніцы


Катэгорыя:Жамойць
969

## Падзеі
* Барыс ІІ стаў царом Баўгарыі

## Нараджэньні
* Олаф І Нарвэскі

## Сьмерці
* 11 ліпеня — Вольга Кіеўская
* Пётар І Баўгарскі
* Гаральд ІІ Нарвэскі

## Вонкавыя спасылкі
968

## Падзеі
* пачаўся набег пэчэнегаў на Кіеў

## Нараджэньні
* кароль Этэльбэрг ІІ Ангельскі
* імпэратар Бізантыі Раманус ІІІ

## Сьмерці
*

## Вонкавыя спасылкі
967

## Падзеі
* сталіца Хазарсага каганата Аціл была захоплена Кіеўскімі войскамі

## Нараджэньні
* Люі V Францускі

## Сьмерці
* Леа ІІІ Абхазкі

## Вонкавыя спасылкі
966

## Падзеі
* Мешка І, кароль Польшчы прыняў хрысьціянства

## Нараджэньні
* 

## Сьмерці
* кароль Даб Шатляндзкі
Замчышча

**[[Замчышча (археалёгія)|За́мчышча]]** — месца, дзе некалі знаходзіўся замак.

Замчышчы маюцца у наступных местах:
*Замчышча ў Менску
*Замчышча ў Тураве
*Замчышча ў Койданаве
*Замчышча ў Заслаўі
*Замчышча ў Глуску
*Замчышча ў Крычаве
*Замчышча ў Рагачове
*Замчышча ў Лепеле
*Замчышча ў Гарадку
*Замчышча ў Слуцку

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Замчышча — былая вёска, знаходзілася на тэрыторыі сучаснага Весялоўскага сельсавету Барысаўскага раёну

## Іншае
* Замчышча — урочышча ў Жыткавіцкім раёне Гомельскай вобласьці
* Замчышча — урочышча ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Замак
Ігар Пазьняк

**І́гар Аляксе́евіч Пазьня́к** (нарадзіўся ў 1976) — дырэктар дырэкцыі інфармацыйнага вяшчаньня тэлеканалу «Сталічнае тэлебачаньне» («СТБ»).

## Адукацыя
Выпускнік геаграфічнага факультэту БДУ.

## Кар’ера
На «Сталічным тэлебачаньні» зь 2002 году. Працуе ў навіновых перадачах «Тыдзень» і «24 гадзіны».

Пераможца конкурсу «Тэлевяршыня-2007» у намінацыі «Найлепшы рэпартэр».

## Сям’я
Жанаты. Ёсьць дачка.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Абліччы СТВ
    

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1976 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія тэлевядучыя
Катэгорыя:Супрацоўнікі і аўтары СТБ
Саюз беларускіх пісьменьнікаў

**Саю́з белару́скіх пісьме́ньнікаў** — грамадзкае аб’яднаньне прафэсійных пісьменьнікаў Беларусі, створанае ў чэрвені 1934 году.

Спрыяе моладзі ў напісаньні мастацкіх твораў, разьвіцьцю жанраў, стыляў і формаў літаратуры праз мацаваньне сувязяў з замежжам, распаўсюду беларускай літаратуры і беларускай мовы. Творчая праца вядзецца праз сэкцыі: паэзія, проза, крытыка і літаратуразнаўства, дзіцячая і юнацкая літаратура, мастацкага перакладу, літаратурныя ўзаемасувязі, нарыс і публіцыстыка.

## Кіраваньне
* *Зьезд*. Склікаецца аднойчы на 5 год. Правамоцны пры ўдзеле больш як паловы чальцоў саюзу. Ухваляе пастановы простай большасьцю галасоў прысутных. Абірае старшыню, Раду і Рэвізійную камісію.
* *Рада*. Зьбіраецца штоквартал. Кіруе маёмасьцю, зацьвярджае расклад працы і памеры акладаў супрацоўнікаў. Вызначае супрацу зь іншымі ўстановамі, прысуджае літаратурныя ўзнагароды. Ухваляе заснаваньне падпарадкаваных юрыдычных асобаў, зацьвярджае іх статуты і кіраўнікоў. Зацьвяржае кіраўнікоў абласных суполак.
* *Рэвізійная камісія*. Засядае двойчы на год. Правярае грашовую справаздачнасьць саюза, яго суполак і падпарадкаваных ўстановаў.

## Мінуўшчына
У 1945 г. налічвалася 45 сябраў, на травень 2001 г. — 505. 19 сябрам СП было прысвоена званьне Народных пісьменнікаў і паэтаў; 3-ом — Народных артыстаў; 41-му — заслужаных дзеячоў культуры Беларусі. Ляўрэатамі Дзяржаўнай прэміі Беларусі сталі 101 сябра арганізацыі. Ляўрэаткай Нобэлеўскай прэміі ў галіне літаратуры стала сябра саюзу беларускіх пісьменьнікаў Сьвятлана Алексіевіч.

1 кастрычніка 2021 году Вярхоўны суд Беларусі задаволіў пазоў Міністэрства юстыцыі Беларусі пра закрыцьцё Саюзу беларускіх пісьменьнікаў за непадачу запатрабаваных дакумэнтаў пра дзейнасьць зь 2018 году. Пры гэтым, ліст з патрабаваньнем прыйшоў у СБП 13 ліпеня, а 14 ліпеня Сьледчы камітэт Беларусі апячаў сядзібу, што зрабіла немагчымым выемку адтуль дакумэнтаў для перадачы.

### Старшыні
* 1934—1937 — Міхась Клімковіч
* 1938—1948 — Міхась Лынькоў
* 1948—1967 — Пятрусь Броўка
* 1967—1990 — Максім Танк
* 1990—1998 — Васіль Зуёнак
* 1998—2001 — Уладзімер Някляеў (фактычна — да выезду зь Беларусі ў 1999 годзе)
* 2001—2002 — Вольга Іпатава (фактычна — з моманту выезду зь Беларусі Ўладзімера Някляева ў 1999 годзе)
* 2002—2011 — Алесь Пашкевіч
* з 2011 — Барыс Пятровіч

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Газэта «Літаратурная Беларусь»
* Фэйсбук
* Жывы часопіс

Катэгорыя:Беларускія грамадзкія аб’яднаньні
Катэгорыя:Беларуская мова
Катэгорыя:Беларуская літаратура
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1934 годзе

Катэгорыя:Ракаў
Уладзімер Рынкевіч

**Уладзі́мер Рынке́віч** — мастак, прадстаўнік віцебскай школы жывапісу, прафэсар, які выконвае абавязкі загадчыка катэдры народнага дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэта культуры і мастацтваў.

Катэгорыя:Беларускія мастакі
Міхась Баразна

**Міха́сь Рыго́равіч Баразна́** ( 20 лістапада 1962 у в. Ліхінічы Круглянскага раёну Магілёўскай вобласьці; псэўданім Ігнат Ліхінец) — беларускі мастацтвазнаўца, фотамастак, публіцыст. Кандыдат мастацтвазнаўства. З 2010 г. рэктар Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. Ляўрэат спэцыяльнай прэміі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь у галіне крытыкі і мастацтвазнаўства. Сябра Беларускай акадэміі выяўленчага мастацтва. У якасьці рэктара БДАМ удзельнічаў у рэпрэсіях супраць студэнтаў, якія пратэставалі супраць фальсыфікацыі прэзыдэнцкіх выбараў 2020 году, у сувязі з чым 2021 году ўнесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу.

## Біяграфія
Міхась Рыгоравіч Баразна нарадзіўся 20 лістапада 1962 году ў сям’і настаўнікаў.

Закончыў Круглянскую сярэднюю школу. У 1985 годзе скончыў мастацка-прамысловы факультэт Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў.

З 1985 па 1992 гг. працаваў мастацкім рэдактарам выдавецтва «Беларусь». З 1992 г. пасьля заканчэньня асьпірантуры працуе ў Беларускай акадэміі мастацтваў, з 1996 г. да 1998 г. выконваў абавязкі загадчыка кафедры гісторыі і тэорыі мастацтва, ад 1999 г. — прарэктар па навукова-творчай рабоце. З 2010 г. — рэктар названай установы.

У 1994—1996 гг. быў куратарам-мастацтвазнаўцам галерэі сучаснага мастацтва ў Віцебску «У Пушкіна». У 1996 годзе ўдзельнічаў у выставе «Belart» (Нямеччына).

У 1999 годзе абараніў дысэртацыю на атрыманьне навуковай ступені кандыдата мастацтвазнаўства па тэме «Тэндэнцыі разьвіцьця беларускай кніжнай графікі 1960-сярэдзіны 1990 гг.: на матэрыялах мастацкай літаратуры» (у Беларускай акадэміі мастацтваў).

Аўтар кніг і шматлікіх артыкулаў па гісторыі беларускага мастацтва, у прыватнасьці кніжнай графікі.

Старшыня аргкамітэта па па падрыхтоўцы і ўдзеле Рэспублікі Беларусь у 54-й Вэнэцыянскай біенале і куратар павільёна.

Старшыня Рэспубліканскага мастацка-экспертнай рады па манумэнтальным і манумэнтальна-дэкаратыўным мастацтве пры Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь. Ганаровы сябра Расейскай акадэміі мастацтваў, сябра грамадзкага аб’яднаньня «Беларускі саюз мастакоў».

Брат — Рыгор Рыгоравіч Баразна.
## Санкцыі ЭЗ, іншых краінаў
21 чэрвеня 2021 году Баразна быў унесены ў Чорны сьпіс Эўразьвязу. Паводле рашэньня ЭЗ, Баразна *«нясе адказнасьць за рашэньне адміністрацыі ўнівэрсытэту адлічыць студэнтаў за ўдзел у мірных акцыях пратэсту»*, пастановы аб чым былі прыняты пасьля закліку Аляксандра Лукашэнкі 27 кастрычніка 2020 году адлічаць студэнтаў унівэрсытэтаў, якія ўдзельнічаюць у акцыях пратэсту й страйках – рэпрэсіі супраць грамадзянскае супольнасьці й падтрымку рэжыму Лукашэнкі. З той жа фармулёўкай 7 ліпеня 2021 году Баразна трапіў і ў санкцыйны сьпіс Швайцарыі. 6 ліпеня да чэрвеньскага пакету санкцый ЭЗ далучыліся Альбанія, Ісьляндыя, Ліхтэнштайн, Нарвэгія, Паўночная Македонія, Чарнагорыя.

## Бібліяграфія
* 
* 

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Круглянскім раёне
Катэгорыя:Беларускія мастацтвазнаўцы
Катэгорыя:Беларускія фатографы
Катэгорыя:Кандыдаты мастацтвазнаўства
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў
Катэгорыя:Сябры Беларускага саюзу мастакоў
Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным сьпісе ЭЗ
Анатоль Івашчанка

**Анатоль Сяргеевіч Івашчанка** (, Менск)  — беларускі паэт і літаратуразнаўца. Супрацоўнік рэдакцыі часопісу Дзеяслоў. Кандыдат філялягічных навук.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Менску. Скончыў філялягічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту, асьпірантуру пры Інстытуце літаратуры імя Янкі Купалы НАН Беларусі. Кандыдат філялягічных навук (2010). Абараніў дысэртацыю «Паэтыка Алеся Разанава: эвалюцыя паэтычных формаў і літаратурны кантэкст». Выкладаў беларускую мову ў Беларускім нацыянальным тэхнічным ўнівэрсытэце.

Адказны сакратар Саюзу беларускіх пісьменьнікаў, супрацоўнік рэдакцыі часопісу «Дзеяслоў». Ляўрэат прэміі «Залатой літары» (за радок «Я — слуп, прыбіты да ганебнага чалавека», 2005).

## Бібліяграфія
* «Вершnick» Менск: Беллітфонд, 2006
* «Паэтыка Алеся Разанава: між медытацыяй і рацыяй». — Менск: БНТУ, 2008
* Зборнік вершаў «Хай так». Бібліятэка Саюзу беларускіх пісьменьнікаў, сэрыя «Кнігарня пісьменьніка», выпуск 43, «Галіяфы». (2013)
* «Анаталогія»: апавяданні, запісы, эсэ. — Менск : Кнігазбор, 2015
* «Непрамо(ў)ленае» : адабраныя вершы. — Лёндан : Skaryna Press, 2024. — 99 с.

## Сям’я
Гадуе дзетак Яну, Даніка і Насту.

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Івашчанка Анатоль на bellit.info

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты і паэткі
Катэгорыя:Беларускія літаратуразнаўцы
Катэгорыя:Кандыдаты філялягічных навук
Шляміца

**Шляміца** — рака ў Польшчы і Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Адносіцца да басэйну Нёману, правы прыток Марыхі. На Шляміцы стаіць вёска Калеты. 

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Катэгорыя:Рэкі Гарадзенскага раёну
Сапоцкінскі біялягічны заказьнік

**Сапоцкінскі біялягічны заказьнік** — заказьнік рэспубліканскага значэньня ў Гарадзенскім раёне.

Створаны ў 1978 годзе для аховы прыродных запасаў лекавых расьлінаў, ляндшафтных і флярыстычных комплексаў з рэдкімі і зьнікаючымі відамі. Плошча — 12 600 га (2006).

Аб’ект экалягічнага турызму.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Заказьнікі Беларусі
Катэгорыя:Ахоўныя прыродныя тэрыторыі Гарадзенскага раёну
Шлямы

**Шлямы** — возера на мяжы Польшчы і Беларусі (Сапоцкінскі пасялковы савет Гарадзенскага раёну).

Катэгорыя:Азёры Беларусі
Катэгорыя:Азёры Польшчы
Катэгорыя:Азёры Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Азёры Падляскага ваяводзтва
Марыха

**Мары́ха** (; ) — рака ў Беларусі, Польшчы і Летуве, левы прыток Чорнай Ганчы (басэйн Нёману). Цячэ ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Даўжыня 80 км.

На рацэ стаіць горад Сейны. Ракой праходзяць дзяржаўная граніцы Беларусі зь Летувой і Польшчы зь Летувой.

Ад летувіскай назвы ракі паходзіць назва Сейнаў.

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Рэкі Летувы
Катэгорыя:Рэкі Польшчы
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Граніцы Беларусі
Катэгорыя:Граніцы Летувы
Ігорка

**Іго́рка** — рака ў Летуве і Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці Беларусі. Адносіцца да басэйну Нёмана, левы прыток Чорнай Ганчы. Па рацэ праходзіць дзяржаўная мяжа Беларусі зь Летувой.

Катэгорыя:Басэйн Нёману
Катэгорыя:Рэкі Летувы
Катэгорыя:Рэкі Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Памежныя рэкі
Катэгорыя:Граніцы Беларусі
Катэгорыя:Граніцы Летувы
Вензавец (возера)

**Вензавец** — возера на мяжы Польшчы і Гарадзенскага раёну Гарадзенскай вобласьці Беларусі.

Катэгорыя:Азёры басэйну Нёману
Катэгорыя:Азёры Гарадзенскага раёну
Катэгорыя:Азёры Польшчы
Кавеня

**Кавеня** — возера ў Гарадзенскім раёне на тэрыторыі Сапоцкінскага пасялковага савету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Азёры Гарадзенскага раёну
Купа

Назву **Купа** маюць:

* Купа (рака) — рака ў Харватыі і Славеніі
* Купа (вёска) — былая вёска, якая 27 кастрычніка 1964 году ўвайшла ў склад курортнага пасёлка Нарач
Міхась Клімковіч

**Міха́сь Мікала́евіч Клімко́віч** (20 лістапада 1899, Сялітранка, Барысаўскі павет, Расейская імпэрыя — 5 лістапада 1954, Менск, БССР) — беларускі паэт, драматург, празаік, крытык, аўтар тэксту гімну БССР «Мы, беларусы».

## Біяграфія
Нарадзіўся ў вёсцы Сялітранка Барысаўскага раёну ў сям’і качагара. Скончыў чатырохклясавую гарадзкую вышэйшую вучэльню (1915, народны настаўнік). Настаўнічаў, у 1921—1923 служыў у Чырвонай Арміі, працаваў на партыйнай і прафсаюзнай рабоце.

У 1932—1934 — старшыня аргкамітэту па стварэньні Саюзу пісьменьнікаў БССР, першы старшыня саюзу ў 1934—1939 гадох. У 1937 годзе спрабаваў скончыць жыцьцё самагубствам.

У 1932—1937 кандыдат у сябры ЦК КП(б) Беларусі. Сябра ЦВК БССР у 1931—1938 г.

Галоўны рэдактар Дзяржаўнага выдавецтва БССР у Маскве, пасьля — у Менску (1943—1947).

Памёр 5 лістапада 1954 году, пахаваны ў Менску на Вайсковых могілках.

## Творы
Дэбютаваў у друку ў 1928 годзе.

* Паэма «14 слуцкіх»
* Вершаваныя п’есы: «Кацярына Жарнасек» (1937, ставілася ў Тэатры імя Я. Купалы ў 1938), «Адплата» (1945), «Уся ўлада Саветам» (1956)
* Драматычная трылёгія «Георгій Скарына» (ставілася ў Тэатры імя Я. Купалы)
* П’еса «Адплата»
* Лібрэта да опэр: «Апошні вечар на хутары» (апублікаваная ў 1940), «Кастусь Каліноўскі» (пастаўленая ў 1947) і балету «Князь-возера» (пастаўлены ў 1949)
* Пераклады на беларускую мову твораў расейскіх, украінскіх, польскіх, летувіскіх аўтараў і інш.

У 1946 годзе ў дзяржаўным выдавецтве БССР выйшаў зборнік прозы М. Клімковіча «Лясное возера».

## Сям’я
З жонкай Марыяй Язэпаўнай мелі дачок Маю і Сьвятлану.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Беларускія настаўнікі
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Сябры ЦВК БССР
Катэгорыя:Беларускія літаратурныя крытыкі
Катэгорыя:Савецкія літаратары
Катэгорыя:Савецкія паэты
Катэгорыя:Савецкія перакладчыкі
Катэгорыя:Савецкія драматургі
Катэгорыя:Сябры Саюзу пісьменьнікаў СССР
Катэгорыя:Перакладчыкі зь летувіскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з расейскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы
Катэгорыя:Перакладчыкі паэзіі на беларускую мову
Катэгорыя:Аўтары дзяржаўных гімнаў
Радзім Гарэцкі

**Радзі́м Гаўры́лавіч Гарэ́цкі** (1928, Менск, цяпер Беларусь — 2025, Менск, Беларусь) — беларускі вучоны-геоляг, грамадзкі дзяяч. Акадэмік НАН Беларусі. Сын Гаўрылы Іванавіча Гарэцкага, пляменьнік Максіма Гарэцкага. Цесьць Генадзя Вугляніцы.

## Адукацыя
Скончыў .

## Навуковая дзейнасьць
У 1952—1957 навуковы супрацоўнік Геалягічнага інстытуту АН СССР. З 1971 загадчык аддзелу (а з 1978 лябараторыі) Інстытуту геахіміі і геафізыкі АН БССР (з 1994 Інстытут геалягічных навук). Чалец-карэспандэнт АН БССР (1972), з 1977-га — правадзейны чалец АН БССР. У 1977—1993 дырэктар Інстытуту геахіміі і геафізыкі АН Беларусі.

У 1973—1990 сябра Бюро, намесьнік старшыні, старшыня Міжведамаснага тэктанічнага камітэту АН СССР. З 1975 намесьнік старшыні, старшыня Беларускага нацыянальнага камітэту па Міжнароднай праграме геалягічнай карэляцыі, з 1993 сябра Амэрыканскага геафізычнага саюзу. У 1992—1997 віцэ-прэзыдэнт Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. З 1993 галоўны рэдактар часопісу «Літасфэра». У 1995—1997 працаваў загадчыкам катэдры Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту.

Радзім Гарэцкі зьяўляецца заснавальнікам беларускай школы тэктаністаў. Добра вядомы ў міжнародных навуковых колах. Імем Радзіма Гарэцкага названа некалькі відаў выкапнёвых арганізмаў.

## Навуковыя працы
Навуковыя працы прысьвечаныя тэктоніцы і геадынаміцы плятформаў, уключаючы тэрыторыю захаду Ўсходне-Эўрапейскага кратона і Беларусі, геалёгіі карысных выкапняў. Удзельнічаў у складаньні шматлікіх тэктанічных мапаў у якасьці галоўнага рэдактара ці аўтара. Р. Гарэцкі зьяўляецца аўтарам 500 навуковых прац.

Надрукаваў шэраг твораў, прысьвечаных нацыянальнаму адраджэньню Беларусі.

## Грамадзкая дзейнасьць
Радзім Гарэцкі зьяўляецца сябрам Саюзу беларускіх пісьменьнікаў і актыўным грамадзкім дзеячам. Ён клапоціцца пра адраджэньне нацыянальнай культуры. На працягу васьмі гадоў, з 1993 да 2001, зьяўляўся прэзыдэнтам «Згуртаваньня беларусаў сьвету „Бацькаўшчына“», на цяперашні момант сябра Вялікай і Малой Радаў арганізацыі.

## Прэміі і ўзнагароды
Узнагароджаны ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга і мэдалямі. Узнагароджаны дзяржаўнымі прэміямі СССР, БССР, Расейскай АН.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Радзім Гарэцкі: «Ужо няведама, ці беларусы мы, ці не…» (інтэрвію)
* Біяграфія Радзіма Гарэцкага на geology.by
* «Электронная энцыкляпэдыя» пра Радзіма Гарэцкага
* Пра Радзіма Гарэцкага на сайце НАН Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Беларускія географы
Катэгорыя:Акадэмікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Беларускія геолягі
Катэгорыя:Сябры Таварыства беларускай мовы
Валеры Аношка

**Валеры Станіслававіч Аношка** (нарадзіўся ў 1938 годзе, в. Гайдукова Слабодка, Ігуменскі раён, Менская вобласьць) — географ, глебазнаўца, доктар геаграфічных навук (1990), прафэсар (1991), 2003), чалец-карэспандэнт Міжнароднай акадэміі навук Эўразіі (1994), акадэмік Міжнароднай акадэміі экалёгіі (1995), акадэмік Міжнароднай акадэміі навук пэдагагічнай адукацыі (2001).

Загадчык катэдры глебазнаўства і геалёгіі геаграфічнага факультэта БДУ (1980—2004), намесьнік старшыні тапанімічнай камісіі.

Узнагароджаны мэдалём Францішка Скарыны (1996), нагрудным знакам «Выдатнік адукацыі Рэспублікі Беларусь» (1998), ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь (2003), граматамі Міністэрства адукацыі Беларусі і іншых ведамстваў. Ляўрэат прэміі імя акадэміка А. Н. Саўчанкі (1999).

## Адукацыя
Скончыў геаграфічны факультэт БДУ (1963).

## Навуковая дзейнасьць
З 1963 працуе ў БелНДІ глебазнаўства і аграхіміі інжэнэрам-глебазнаўцам, з 1964 году — у БДУ.

Асноўны кірунак навуковых дасьледаваньняў: глебазнаўства, мэліяратыўная геаграфія, інжынэрная геаграфія, геаграфічнае прагназаваньне, геаэкалёгія.

Адзін з заснавальнікаў новага навуковага кірунку — мэліяратыўна-інжынэрнай геаграфіі; распрацаваў канцэпцыю і склаў мапу тэхнагеннай парушанасьці прыродных комплексаў Беларусі; выявіў заканамернасьці трансфармацыі прыродных комплексаў і асобных кампанэнтаў пад уплывам асушальнай мэліярацыі.

Адзін з ініцыятараў і арганізатараў геалягічнай спэцыяльнасьці на геаграфічным факультэце БДУ.

### Бібліяграфія
Аўтар больш як 350 навуковых прац, у тым ліку 9 манаграфіяў, 6 падручнікаў і 17 вучэбных дапаможнікаў.

* Микроэлементы в почвах Белоруссии и эффективность микроудобрений. Минск, 1970 (у суаўтарстве).
* Белорусское Поозерье: анализ эколого-мелиоративного состояния. Минск, 1992 (у суаўтарстве).
* Мелиоративная география: Учебник для вузов. Минск, 1987; Учебник для вузов России. Москва, 1995 (у суаўтарстве).
* Геаграфія глебаў з асновамі глебазнаўства. Мінск, 2000 (у суаўтарстве).
* Инженерная география с основами прогнозирования. Минск, 2002.

## Грамадзкая дзейнасьць
Зьяўляўся старшынём грамадзкага аб’яднаньня «Беларускае геаграфічнае таварыства» (1983—2004).

## Крыніцы

## Літаратура
* Профессора и доктора наук Белорусского государственного университета. Мн., 2001. С. 14—15.
* Беларуская энцыклапедыя. Т.1. Мн., 1996. С. 375.

## Вонкавыя спасылкі
* Біяграфія на www.geology.by
* Гайдукова Слабодка. Anoszko

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1938 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ігуменскім раёне
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Беларускія навукоўцы
Катэгорыя:Беларускія географы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь
Выбары ў Кіеўскую гарадзкую раду 2008 году

**Датэрміновыя выбары ў Кіеўскую гарадзкую раду 2008 году** () — выбары, якія адбыліся 25 траўня 2008 году. Выбары адбываліся паводле прапарцыйнай выбарчай сыстэмы. Бар’ер, неабходны для праходжаньня ў раду, — 3 адсоткі.

## Вынікі выбараў

Першыя дзесяць партыяў, з трыццаці сямі партыяў і блёкаў:

## Вонкавыя спасылкі
* Аналітычны артыкул на «Нашай Ніве»
* «Наша Ніва». Выбары ў Кіеве: халодны душ для «аранжавых»
* Вынікі выбараў

Катэгорыя:Мясцовыя выбары ва Ўкраіне
Катэгорыя:Гісторыя Кіева
Расьціслаў Жмойдзяк

**Расьцiслаў Афанасьевiч Жмойдзяк** (нарадзіўся ў 1936, в. Яжоны, Баранавіцкі раён) — географ, картограф, заслужаны работнiк народнай адукацыi Беларусi. Прафэсар, дэкан геаграфічнага факультэту БДУ (1983—1998).

## Біяграфія
Нарадзіўся ў 1936 годзе ў в. Яжоны Баранавіцкага раёна Берасьцейскай вобласьці.

## Адукацыя і праца
У 1954 на выдатна скончыў Ганцавіцкую пэдагагічную вучэльню. Паступіў на геаграфічны факультэт БДУ. Пасьля яго сканчэньня працаваў навуковым супрацоўнікам НДІ Эканомікі і арганізацыі сельгасвытворчасьці Акадэміі сельскагаспадарчых навук БССР.

З сакавіка 1961 г. пэдагагічная і навуковая дзейнасьць Жмойдзяка Р. А. зьвязаная з Белдзяржунівэрсытэтам, дзе ён прайшоў шлях ад асыстэнта да прафэсара. З 1971 па 1983 г. быў намесьнікам дэкана, а з 1983 па 1998 г. — дэкан геаграфічнага факультэту. Адначасова, з 1980 па 2003 г. — загаднік катэдры геадэзіі і картаграфіі.

У 1968 абараніў кандыдацкую дысэртацыю на тэму «Спэцыялізацыя і разьмяшчэньне сельскай гаспадаркі Менскай вобласьці». У 1989 яму было прысвоена званьне прафэсара.

Р. А. Жмойдзяк прымаў актыўны удзел у грамадзкім жыцьці ўнівэрсытэту — чалец Прэзыдыюму і сэкцыі картаграфіі навучальна-мэтадычнага аб’яднаньня па геаграфічнай адукацыі ўнівэрсытэтаў СССР, чалец рэдкалегіі часопісаў «Вестник БГУ» і «Падарожнiк».

У 1996 годзе Р. А. Жмойдзяк абраны чальцом-карэспандэнтам Міжнароднай Акадэміі навук экалёгіі і бясьпекі жыцьцядзейнасьці (МАНЭБ).

## Навуковая дзейнасьць
Р. А. Жмойдзяк — аўтар блізу 200 навуковых і навучальна-мэтадычных працаў, падручнікаў для вну па тапаграфіі і картаграфіі. Шмат увагі надае падрыхтоўцы выданьняў картаграфічнай прадукцыі.
Пад кіраўніцтвам Жмойдзяка падрыхтаваны вучэбны Атлас Рэспублікі Беларусь (1990, 1998, 2000).

## Прызнаньне заслуг
За значны ўнёсак у разьвіцьцё геаграфічнай навукі, падрыхтоўку кваліфікаваных спэцыялістаў — географаў-картографаў, прапаганду геаграфічных ведаў Р. А. Жмойдзяк узнагароджаны Ганаровай граматай Вярхоўнага Савету БССР, нагрудным знакам Мінвну СССР «За отличные успехи в работе», знакам «Отличник картографии» Галоўнага ўпраўленьня геадэзіі і картаграфіі пры Савеце Міністраў СССР, граматай XXIII Міжнароднага геаграфічнага кангрэсу, ганаровымі граматамі і мэдалём Геаграфічнага таварыства СССР і інш. У 1992 г. прафэсару Р. А. Жмойдзяку прысвоена ганаровае званьне «Заслужаны работнік народнае адукацыі Рэспублікі Беларусь».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гісторыя катэдры геаграфіі і картаграфіі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1936 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баранавіцкім раёне
Катэгорыя:Беларускія географы
Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Вярхоўнага Савету БССР
Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы
Георгі Калдун

**Георгій Аляксандравіч Калдун** (нарадзіўся 9 сьнежня 1979, Менск) — беларускі сьпявак, тэлевядучы, актор.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям'і настаўнікаў геаграфіі. Як і яго быцькі, скончыў геаграфічны факультэт БДУ. 

У 2007 годзе прадстаўляў Беларусь на Міжнародным конкурсе выканаўцаў эстраднай песьні «Віцебск-2007», дзе стаў ляўрэатам.

Вядзе тэлегульню «Адзін супраць усіх» ("Один против всех") на канале АНТ.  

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт Георгія Калдуна

Катэгорыя:Нарадзіліся 9 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1979 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія сьпевакі і сьпявачкі
Катэгорыя:Беларускія тэлевядучыя
Катэгорыя:Беларускія акторы
Рынкевіч

**Рынке́віч** — беларускае прозьвішча.

* Ігар Рынкевіч — беларускі юрыст, адвакат, палітык
* Уладзімер Рынкевіч — беларускі мастак

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Крэтынскі раён

**Крэтынскі раён** () — адміністрацыйная адзінка ў заходняй Летуве ў складзе Клайпедзкага павету. Раён адносіцца да этнаграфічнага рэгіёну Жамойць.

## Паселішчы
У раёне знаходзяцца наступныя населеныя пункты:
* 2 гарады — Крэтынга і Саланты;
* 2 мястэчкі — *Дарбена* і *Картэна*;
* 196 вёсак.

## Колькасьць насельніцтва
* *[[Крэтынга]]* — 21 423 чал;
* *[[Саланты]]* — 1942 чал;
* *Відманта* — 1880 чал;
* *Дарбена* — 1598 чал;
* *Кулупэна* — 1348 чал;
* *Падвара* — 1254 чал;
* *Картэна* — 1022 чал;
* *Крэтынсоды* — 1001 чал;
* *Курмайча* — 646 чал;
* *Грушлаука* — 631 чал.

## Староствы
Крэтынскі раён складаецца з васьмі старостваў:
* *Дарбенскае* (па-летувіску: *Darbėnų seniūnija*)
* *Імбарэскае* (па-летувіску: *Imbarės seniūnija*)
* *Картэнскае* (па-летувіску: *Kartenos seniūnija*)
* *Крэтынскае* (па-летувіску: *Kretingos seniūnija*)
* *Крэтынскае* гарадзкое (па-летувіску: *Kretingos miesto seniūnija*)
* *Кулупэнскае* (па-летувіску: *Kūlupėnų seniūnija*)
* *Саланцкае гарадзкое* (па-летувіску: *Salantų miesto seniūnija*)
* *Жальгірскае* (па-летувіску: *Žalgirio seniūnija*)

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Клайпедзкі павет
Катэгорыя:Жамойць
Катэгорыя:Раёны Летувы
Гарэцкі

**Гарэцкі** — беларускае прозьвішча.

* Гаўрыла Гарэцкі — акадэмік-эканаміст, адзін з заснавальнікаў Беларускай акадэміі навук
* Максім Гарэцкі — беларускі пісьменьнік
* Радзім Гарэцкі — беларускі геоляг, акадэмік АН Беларусі

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Клімковіч

**Клімко́віч** — беларускае прозьвішча.

* Ксенафонт Клімковіч (1835—1881) — галіцыйскі пісьменьнік.
* Максім Клімковіч (нар. 1958) — беларускі пісьменьнік, драматург; унук Міхася Клімковіча.
* Міхась Клімковіч (1899—1954) — беларускі паэт, драматург, празаік, крытык, аўтар гімну Беларусі «Мы, беларусы».
* Сьвятлана Клімковіч (1935—2001) — беларуская пісьменьніца.

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Максім Клімковіч

**Максім Клімковіч** (нар. 21 кастрычніка 1958 году) — беларускі пісьменьнік, драматург.

## Біяграфія
Нарадзіўся ў сям’і пісьменьніка. Дзед Максіма — Міхась Клімковіч быў старшынём Саюзу пісьменьнікаў БССР і аўтарам словаў Дзяржаўнага гімну Беларусі. Бацька Максіма Клімковіча — Алесь Махнач.

Скончыў Беларускі політэхнічны інстытут. Працаваў геадэзістам, начальнікам участка на будаўніцтве аўтамабільных дарог.

Зьяўляецца аўтарам п’ес «Віта Брэвіс, ці Нагавіцы Сьвятога Георгія», «Вольная сцэна», «Чорны квадрат» (у суаўтарстве зь Міраславам Адамчыкам), дэтэктыўных аповесьцяў і раманаў «Сцэнар сьмерці», «Карона Вітаўта Вялікага», «Люстраная фіранка», кінараману-фарсу «Янкі, альбо Астатні наезд на Літве» (у суаўтарстве з Уладзіславам Ахроменкам), таксама апавяданьняў. У 2008 годзе ў часопісе «Маладосьць» друкаваўся прыгодніцкі раман Уладзімера Сьцяпана ў суаўтарстве з Максімам Клімковічам «Цень анёла».

Таксама піша па-расейску для расейскага чытача: у Расеі выдадзеныя больш за 80 ягоных кніг, якімі пераважна зьяўляліся трылеры і сцэнары.

## Літаратура
* Максіму Клімковічу — 50 гадоў

## Вонкавыя спасылкі
* Творы Максіма Клімковіча ў аўдыёфармаце з анталёгіі «Начная чытанка» Радыё Свабода
* Хоку Максіма Клімковіча
* Творы на «Беларускай Палічцы»

Катэгорыя:Нарадзіліся 21 кастрычніка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1958 годзе
Катэгорыя:Беларускія літаратары
Катэгорыя:Беларускія драматургі
Ліцьвіновіч

**Ліцьвіно́віч** (таксама — *Літвіно́віч*) — беларускае прозьвішча, утворанае ад прозьвішча *[[Ліцьвін|Ліцьві́наў]]*. Пераважна распаўсюджанае на тэрыторыі Беларусі, а таксама ў Польшчы, Расеі, ва Ўкраіне і ЗША.

## Вядомыя носьбіты
* Базыль Ліцьвіновіч — беларускі журналіст
* Віктар Ліцьвіновіч — савецкі шашыст, Чэмпіён СССР (1965, 1967, 1971, 1979)
* Марына Ліцьвіновіч — расейская палітычная дзеячка, паліттэхноляг, палітоляг, журналіст, праваабаронца, сяброўка выканкама кааліцыі «Іншая Расея»

## Глядзіце таксама
* Літвак
* Літоўчанка
* Літвін
* Ліцьвінаў
* Ліцьвіненка
* Ліцьвіноўскі
* Ліцьвінскі
* Ліцьвінчук
* Ліцьвінюк

## Заўвагі

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы
Ліцьвінка

**Ліцьві́нка** — назва ў форме адзіночнага ліку жаночага роду, вытворная ад назвы *[[Ліцьвіны]]* — гістарычная саманазва беларусаў. Сынонім — Літоўка.

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Ліцьвінка — вёска ў Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Ліцьвінка — вёска ў Крупскім раёне Менскай вобласьці

### Глядзіце таксама
* Населеныя пункты, якія маюць аснову «Ліцьвін»/«Літвін»
* Ліцьвінкі

## Прозьвішчы
**Ліцьві́нка** — беларускае прозьвішча, утворанае ад прозьвішча *[[Ліцьвін|Ліцьві́н]]*. У асноўнай меры распаўсюджанае на тэрыторыі Беларусі, а таксама ў Расеі і ва Ўкраіне.

### Вядомыя носьбіты
* Васіль Ліцьвінка (1941—2007) — беларускі фальклярыст 
* Габрыэла Ліцьвінка — адзін з псэўданімаў пісьменьніцы Элізы Ажэшкі
* Натальля Ліцьвінка — дацэнт хімічных навук, намесьнік акадэміка-сакратара 

### Глядзіце таксама
* Літвак
* Літвін
* Літвінаў
* Літвіненка
* Літвіновіч
* Літвіноўскі
* Літвінскі
* Літвінчук
* Літвінюк
* Літоўчанка

## Іншае
* «Літвінка» (1832) — аповесьць Міхаіла Лермантава

## Заўвагі

Катэгорыя:Беларускія прозьвішчы