Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла (Граўжышкі)

**Касьцёл Сьвятых Апосталаў Пятра і Паўла** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Граўжышках. Знаходзіцца ў цэнтры гістарычнага мястэчка. Будынак касьцёла не існуе ад 2009 году, захавалася званіца. Твор традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Граўжышках збудавали ў 1495 годзе з фундацыі ўладальніка маёнтку Мікалая Бутрыма. У 1510 годзе на касьцёл ахвяравала Ядвіга Юхновіч, у 1547 годзе — Ядвіга Зяновіч. У 1650 годзе з фундацыі Яўстаха Кірдзея збудавалі новы драўляны касьцёл.

Апошні драўляны касьцёл паставілі ў другой палове XVIII ст.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Граўжышкі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У першай палове ХІХ ст. пры касьцёле існавала парафіяльная школа.

### Найноўшы час
У 1951 годзе савецкія ўлады зачынілі касьцёл, будынак якога прыстасавалі пад стайню, а пазьней пад сховішча збожжа. 

У пачатку 2000-х гадоў будынак пацярпеў у пажары, па чым яго зруйнавалі ў сакавіку 2009 году.

## Архітэктура
Помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры з рысамі стылю барока. Гэта быў прастакутны ў плане аб’ём з слаба выяўленым трансэптам, бакавымі званіцамі і шырокай падоўжанай 5-граннай апсыдай з бакавымі закрысьціямі. Адзіны 2-схільны гонтавы дах над апсыдай пераходзіў у вальмавы і выходзіў на галоўны фасад вялікім трыкутным франтонам з шырокім карнізам. Бакавыя вэртыкальна ашаляваныя сьцены ўмацоўваліся вэртыкыльными брусами-сьцяжками і апярэзваліся карнізам. У верхняй частцы сьценаў былі лучковыя аконныя праёмы з прычолкамі на разных кранштэйнах.

Цэнтральная частка малітоўнай залі злучалася з апсыдай люстраным скляпеньнем. Роўная столь бакавых частак падтрымлівалася двума слупамі, сьцены мелі вэртыкульную шалёўку. Папярочная бэлька ў алтарным праёме аздаблялася рэльефным арнамэнтам у выглядзе вінаграднай галінкі. Мастацка-дэкаратыўным акцэнтам інтэр’еру былі тры драўляныя барокавыя алтары.

Касьцельны пляц атачаецца бутавай агароджай, у правым куце якой стаіць чацьверыковая 3-ярусная драўляная званіца.

## Галерэя

Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1901-15).jpg|да 1916 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1901-15) (2).jpg|да 1916 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1901-39).jpg|да 1939 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1901-39) (2).jpg|да 1939 г.


Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1901-39) (4).jpg|да 1939 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1920-39).jpg|да 1939 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1930).jpg|1930 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1930) (2).jpg|1930 г.


Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1930) (3).jpg|1930 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1930) (4).jpg|1930 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (J. Bułhak, 1937).jpg|Я. Булгак, 1937 г.
Graŭžyški, Śviatych Piatra i Paŭła. Граўжышкі, Сьвятых Пятра і Паўла (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Граўжышкі
Граўжышкі