open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Кусьцічы (археалягічны помнік)

**Кусьцічы** — археалягічны помнік: курганны могільнік дрыгавічоў каля в. Кусьцічы (Камянецкі раён, Берасьцейская вобласьць). Знаходзіцца за 2 км на паўднёвы захад ад вёскі. Мясцовая назва *Швэдзкія могільнікі*. Каля вёскі знойдзены рэшткі паморскай культуры.

Захавалася 36 насыпаў вышынёй 0,3—2,4 м, дыямэтрам 2,6—10 м, разьмешчаных кампактна на плошчы 10 га. У заходняй частцы могільніка вылучаецца асобны ланцуг курганоў, які цягнецца з захаду на ўсход. Курганы каля падножжа абкладзены валунамі. Выявіў у 1937 г. К. Салевіч, дасьледавалі ў 1960 г. Іван Біруля (7 курганоў), у 1981 — 1988 гг. Т. М. Каробушкіна (17 курганоў).

У 11 з 24 раскапаных курганоў пахаваньні не выяўлены, знойдзены вуглі, попел, цьвікі, шпора, фрагмэнты керамікі. У 12 курганах пахавальны абрад — трупапалажэньне галавой на захад у насыпе, на гарызонце і ў ямах на попельна-вугольнай і пясчанай падсыпцы. Пахаваньні адзіночныя. У адным кургане пахаваньне па абраду трупаспаленьня па-за межамі кургана. Рэшткі крэмацыі знаходзіліся пад курганом у авальнай яме памерам 85х80 см. Пахавальны інвэнтар: фрагмэнты керамікі, прасьліца з ружовага сланцу, срэбраныя скроневыя кольцы, фрагмэнт мэталічнага пярсьцёнку, трохпацеркавае скроневае кольца, званок з бронзы, гузік, крэсіва, нож, цьвікі. Першыя пахаваньні на могільніку зроблены ў канцы X ст., апошнія — у XII—XIII стагодзьдзях. На рубяжы X — XI стагодзьдзяў адбылася зьмена пахавальнага абраду (трупаспаленьня на трупапалажэньне).

## Літаратура
* Археологическая карта Белоруссии / Белорусское добровольное общество охраны памятников истории и культуры, Сектор археологии Ин-та истории АН БССР. Вып. 2: Памятники железного века и эпохи феодализма / Г. В. Штыхов; под редакцией Ф. В. Борисевича. — Мн.: Полымя, 1971. — 274, [2] c. — С. 21.
* Каробушкіна, Т. М. Кусцічы / Т. М. Каробушкіна // Археалогія і нумізматыка Беларусі: Энцыклапедыя / Беларуская Энцыклапедыя; Рэдкал.: В. В. Гетаў і інш. — Мн.: «Беларуская Энцыклапедыя» імя П. Броўкі, 1993. — 702 с. — С. 359. — ISBN 5-85700-077-7.
* Каробушкіна, Т. Раскопкі старажытных курганоў / Запісала Т. Скуратава // Ленінец [Камянецкі раён]. — 1987. — № . — 13 кастрычніка.
* Коробушкина, Т. Н. Население Среднего Побужья в X — XIII вв. // Тезисы докладов советской делегации на V Международном конгрессе славянской археологии. — М.: Наука, 1985. — С. 
* Кухаренко, Ю. В. Средневековые памятники Полесья / Ю. В. Кухаренко; под общ. ред. Б. А. Рыбакова. — М.: Издательство АН СССР, 1961. — 39, [1] с. — (Археология СССР. Свод археологических источников; [вып.] Е 1—57).
* Никитина, В. Б. Памятники поморской культуры в Белоруссии и на Украине // Советская археология. — 1965. — № 1. — С. 194 — 205.
* Седов, В. В. Курганы ятвягов / В. В. Седов // Советская археология. — 1964. — № 4. — С. 36 — 51.

Катэгорыя:Курганныя могільнікі Беларусі
Катэгорыя:Археалягічныя аб’екты ў Беларусі
Катэгорыя:Курганныя могільнікі Камянецкага раёну‎
Катэгорыя:Дрыгавічы‎
Баршчэва (Берасьцейская вобласьць)

**Баршчэ́ва** — вёска ў Камянецкім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ратайчыцкага сельсавету.

## Гісторыя

Паселішча ўпамінаецца ў 2-й палове XV стагодзьдзя ў дакумэнтах запісаў зямельных дач каралём Казімерам, у Берасьцейскім павеце Берасьцейскага ваяводзтва ВКЛ.

У сярэдзіне XIX стагодзьдзя вёска і аднайменны маёнтак у Берасьцейскім павеце Гарадзенскай губэрні. Паводле інвэнтару за 1845 г. маёнтак належаў памешчыкам графам Грабоўскім. У склад маёнтку ўваходзілі 4 фальваркі, 5 вёсак, каля 2884 дзесяцін зямлі, 4 карчмы, 2 ветраныя млыны, млын на валавой цязе, 2 вінакурні. Паводле 8-й рэвізіі (1833) тут было 15 дваровых людзей, 836 рэвіскіх душ. У вёсцы на гэты час 35 двароў, 276 рэвіскіх душ. У 1840 г. на сродкі ўладальніцы маёнтку Пелагеі Грабоўскай пабудавана Ануфрыеўская царква.

Паводле 10-й рэвізіі (1857) вёска Баршчэва ў складзе маёнтку Бабічы, які належаў Карловічу, налічвалася 278 рэвіскіх душ. У 1874 г. на вясковых могілках прыхаджанамі пабудавана могілкавая царква Сьвятой Параскевы Пятніцы. У 1885 г. Баршчэва — сяло ў Ратайчыцкай воласьці Берасьцейскага павету Гарадзенскай губэрні, 33 двары, 353 жыхары, царква, ветраны млын, карчма. У 1897 годзе ў сяле 65 двароў, 441 жыхар; царква, царкоўна-прыходзкая школа, хлебазапасны магазін, карчма, кузьня. У 1905 годзе ў сяле 521 жыхар, у маёнтку — 19 жыхароў.

У 1921—1939 гг. Баршчэва ў Ратайчыцкай гміне Берасьцейскага павету Палескага ваяводзтва Польшчы. У 1923 г. 18 двароў, 152 жыхары.

У 1940 годзе ў вёсцы 540 жыхароў. З 12 кастрычніка 1940 году — цэнтар Баршчэўскага сельсавету Высокаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. У Другую сусьветную вайну на франтах загінулі і прапалі бязь вестак 18 жыхароў вёскі.

У 1948 годзе ў 7-гадовай школе 230 вучняў. У 1949 годзе ў вёсцы арганізаваны калгас «Іскра». З 1953 г. Баршчэва ў калгасе «Ленінскі шлях». З 17 красавіка 1962 году вёска ў Камянецкім раёне, з 3 ліпеня 1972 году ў Малазводскім, з 18 кастрычніка 1982 году ў Ратайчыцкім сельсавеце.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1959 год — 431 чалавек; 1970 год — 319 чалавек; 1999 год — 112 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 2005 год — 90 чалавек; 2009 год — 94 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Сьвята-Ануфрыеўская царква (1840) — 
* Могілкавая капліца, пабудаваная ў 2000-я на месцы Пятніцкай царквы

## Крыніцы

## Літаратура
* Гарады і вёскі Беларусі, Энцыкляпэдыя, Том 4, Берасьцейская вобласьць, кніга ІI , Менск, 2007

## Вонкавыя спасылкі

* Баршчэва на radzima.org

Катэгорыя:Ратайчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Камянецкага раёну
Пескі 1

**Пе́скі 1** — вёска ў Беларусі, каля ракі Мухаўцу. Уваходзяць у склад Хідрынскага сельсавету Кобрынскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Празь вёску праходзіць аўтамабільная дарога .

## Гісторыя
Вёска створана 26 красавіка 2012 году пастановай Кобрынскага райвыканкаму.

## Насельніцтва
* 2016 год — 71 чалавек, 50 гаспадарак.

## Крыніцы

Катэгорыя:Хідрынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Кобрынскага раёну
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2012 годзе
Мінкавічы

Назву **Мі́нкавічы** маюць:
## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Берасьцейская вобласьць:
** Мінкавічы — вёска ў Камянецкім раёне
* Віцебская вобласьць:
** Мінкавічы — вёска ў Браслаўскім раёне
* Менская вобласьць:
** Мінкавічы — вёска ў Старадароскім раёне
** Мінкавічы — пасёлак у Старадароскім раёне
Тарасавічы (Карэліцкі раён)

**Тара́савічы** — вёска ў Карэліцкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Турэцкага сельсавету. На захад ад вёскі праходзіць дарога .

## Насельніцтва
* 2010 год — 90 чалавек
* 1999 год — 130 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Турэцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Карэліцкага раёну
Ганс-Георг Вік

**Ганс-Георг Вік** (, 28 красавіка 1928, Гамбург — 15 траўня 2024) — нямецкі дыплямат, прэзыдэнт Фэдэральнай разьведвальнай службы (БНД) ў 1985—1990 гадох. У 1998—2001 гадох — кіраўнік Кансультацыйнай назіральнай групы АБСЭ ў Менску.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў Гамбургу, у 1953 годзе скончыў Гамбурскі ўнівэрсытэт, дзе вывучаў права і філязофію, атрымаўшы ступень PhD за працу «Паходжаньне Хрысьціянска-дэмакратычнага саюзу і аднаўленьне Цэнтрысцкай партыі, 1945—1947 гады».

У 1954—1993 гадох працаваў у міністэрстве замежных справаў ФРН, а ў 1966—1974 гадох — у фэдэральным міністэрстве абароны (у 1970—1974 гадох — дырэктар па палітычным плянаваньні). У 1974—1977 гадох быў амбасадарам ФРН у Іране, у 1977—1980 гадох — амбасадар ФРН у СССР, у 1980—1985 гадох быў сталым прадстаўніком ФРН у Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы (НАТО) у Брусэлі.

У 1985—1990 гадох быў прэзыдэнтам БНД.

У 1990 годзе вярнуўся на дыпляматычную службу і ў 1990—1993 гадох быў амбасадарам ФРН у Індыі. Па тым, як пакінуў дзяржаўную службу, вёў грамадзкую працу: у 1993—1995 гадох быў дарадцам прэзыдэнта Грузіі Эдуарда Шэварднадзэ, у 1998—2001 гадох — кіраўніком Кансультацыйнай назіральнай групы АБСЭ ў Менску, з 1996 году да верасьня 2008 году — старшыня індыйска-нямецкага таварыства.

У 2004—2019 гадох быў старшынём Кансультацыйнай рады ў выведцы (GKND).

Памёр 15 траўня 2024 году.

## Расейскі этнацыд беларусаў

У верасьні 2000 году на канфэрэнцыі ў Беластоку заявіў, што АБСЭ апошнія шэсьць гадоў прапагандавала стратэгію далучэньня Беларусі да Расеі. Падобныя дзеяньні ён абгрунтаваў патрэбай Эўропы ў расейскай нафце.

11 кастрычніка 2000 году рэдакцыя беларускай газэты Наша Свабода атрымала расейскамоўны прэс-рэліз АБСЭ, у якім тая «*цьвёрда зьняпраўджвала паклёпніцкія паведамленьні… што амбасадар [Ганс-Георг Вік] прапагандаваў [[Саюзная дзяржава Беларусі і Расеі|саюз Рэспублікі Беларусі з Расейскай Фэдэрацыяй]], патрэбны дзеля фармаваньня ў рэспубліцы дэмакратычных інстытутаў*». У адказ на гэта рэдакцыя дала слова ўдзельнікам той канфэрэнцыі — кандыдатам гістарычных навук Алегу Латышонку і Валянціну Голубеву, карэспандэнтам Радыё Палёнія Тамашу Саевічу і Радыё Беласток Яраславу Іванюку, якія пацьвердзілі сказанае Вікам, у тым ліку з спасылкамі на наяўныя магнітафонныя запісы канфэрэнцыі. Алег Латышонак зьвярнуў увагу на тое, што «*Вік абмінуў пытаньні [[Беларусы|нацыянальнай]] культуры; проста не адказваў на іх*».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Пэрсанальны сайт Ханса-Георга Віка 

Катэгорыя:Супрацоўнікі Фэдэральнай выведвальнай службы Нямеччыны
Катэгорыя:Пастаянныя прадстаўнікі ФРН у Арганізацыі Паўночнаатлянтычнай дамовы
Катэгорыя:Камандоры ордэна За заслугі перад Фэдэратыўнай Рэспублікай Нямеччына
Катэгорыя:Амбасадары Нямеччыны ў Бутане
Катэгорыя:Амбасадары Нямеччыны ў Індыі
Катэгорыя:Амбасадары Нямеччыны ў Іране
Катэгорыя:Амбасадары Нямеччыны ў СССР
Зарэцкі

**Зарэ́цкі**&nbsp;— беларускае прозьвішча. Жаночая форма — Зарэцкая.

* Аляксандра Зарэцкая ( 1987)&nbsp;— ізраільская фігурыстка
* Давід Зарэцкі (1914—1978)&nbsp;— жыдоўскі пісьменьнік
* Міхась Зарэцкі (1901—1937)&nbsp;— беларускі пісьменьнік
* Раман Зарэцкі ( 1983)&nbsp;— ізраільскі фігурыст

## Глядзіце таксама
* Зарыцкі
* Зарэцкія
* Зарэчча

Катэгорыя:Славянскія прозьвішчы
Водна-балотныя ўгодзьдзі

**Водна-балотныя ўгодзьдзі**, або **вільготныя землі** () — участкі мясцовасьці, глеба якіх зьяўляецца аквіфэрам з пастаяньнай або сэзоннай вільготнасьцю. Такія ўчасткі мясцовасьці могуць быць часткова або цалкам занятыя вадаёмамі.Водна-балотнымі ўгодзьдзямі зьяўляюцца мелкаводныя азёры і ўчасткі марскіх узьбярэжжаў, верхавыя і нізавыя балоты, таксама некаторыя іншыя. Вада ў водна-балотных угодзьдзях можа быць прэснай, марской і саланаватай. Найбуйнейшыя водна-балотныя ўгодзьдзі ў сьвеце — Пантанал, яны разьмешчаны ў Бразыліі, Балівіі і Парагваі.

У 1971 годзе прынятая міжнародная Канвэнцыя аб водна-балотных угодзьдзях, якія маюць міжнароднае значэньне галоўным чынам у якасьці месцапражываньняў вадаплаўных птушак — Рамсарская канвэнцыя.

## Глядзіце таксама
* Пералік водна-балотных угодзьдзяў Беларусі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гідралёгія
Катэгорыя:Балоты
Прыпяцка-нёманская культура

**Прыпяцка-нёманская культура** — археалягічная культура раньненэалітычных плямён, якія ў V—IV тыс. да н. э. жылі на захадзе Беларусі, паўночным захадзе Ўкраіны, паўднёвым захадзе Летувы і на крайнім паўночным усходзе Польшчы.

Сфармавалася на аснове мясцовай познамэзалітычнай традыцыі. У пачатку існаваньня культуры ў крамянёвым інвэнтары захоўваюцца перажыткавыя мэзалітычныя рысы — лістападобныя наканечнікі стрэл, ланцэты, мікраліты. Кераміка прадстаўлена вастрадоннымі гаршкамі з грабеньчатымі расчосамі паверхні сьценак, у якія пры лепцы дабаўлялі валакністыя дамешкі. Посуд апаясваў арнамэнт глыбокіх круглых ямак пад краем венца, узорамі з грабеньчатых адбіткаў, насечак, наколаў і перакрэсьленых рысак.

Археалягічная культура блізкая ўсходнепалескаму варыянту днепра-данецкай культуры. У канцы свайго існаваньня знаходзілася пад уплывам з боку культуры лейкападобных кубкаў і культур «ляснога нэаліту» Павісьленьня. Найбольш дасьледаваныя паселішчы культуры на захадзе Беларусі — Камень, Русакова, Русаковічы.

## Літаратура
* Чарняўскі, М. М. Да пытання вылучэння прыпяцка-нёманскай ранненеалітычнай культуры // Гістарычна-археалагічны зборнік. — 2003. — № 18. — С. 25—33.
* Чарняўскі, М. М. Прыпяцка-нёманская культура / М. М. Чарняўскі // Археалогія Беларусі : энцыклапедыя: у 2 т. Т. 2: Л — Я / [складальнік Ю. У. Каласоўскі; рэдкалегія: Т. У. Бялова (галоўны рэдактар) і інш.]. — Мн.: БелЭн, 2011. — 461, [1] с. — С. 231. — ISBN 978-985-11-0549-2.

Катэгорыя:Археалягічныя культуры
Катэгорыя:Гісторыя
Катэгорыя:Археалягічныя культуры Беларусі
Разанаўшчына

**Раза́наўшчына** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Васілевіцкага сельсавету. На ўсход ад вёскі працякае рака Шчара. На захад ад вёскі праходзіць дарога .

## Насельніцтва
* 2010 год — 76 чалавекі
* 1999 год — 88 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Васілевіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Гуменікі

**Гуме́нікі** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавету. Празь вёску праходзіць дарога .

## Насельніцтва
* 2010 год — 55 чалавек
* 1999 год — 101 чалавек

## Асобы
* Уладзімер Салавей (1925—1996) — дзяяч беларускага падпольнага руху, заснавальнік ў Баранавічах актысавецкай беларускай арганізацыі «Чайка»

## Інфармацыя для турыстаў
* Капліца
* Камень-сьледавік
* Старыя могілкі

Гуменікі. Капліца ў вёсцы (02).jpg|Капліца ў вёсцы
Гуменікі. Капліца. Камень-следавік.jpg | Камень-сьледавік
Гуменікі. Старыя могілкі за капліцай.jpg| Старыя могілкі за капліцай


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Гуменікі на radzima.org

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Новая Стража

**Но́вая Стра́жа** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавету. На поўдзень ад вёскі праходзіць дарога .

## Гісторыя
Да 18 верасьня 2013 году вёска ўваходзіла ў склад Велікашылавіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 45 чалавек
* 1999 год — 62 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Украінскае нацыянальнае аб’яднаньне

**Украінскае нацыянальнае аб’яднаньне** () — палітычная арганізацыя закарпацкіх украінцаў, што паўстала ў 1939 годзе і ўзяла ад Цэнтральнае Ўкраінскае Народнае Рады функцыю адстойваць інтарэсы ўкраінскага насельніцтва.

## Гісторыя
Заснаванае 18 студзеня 1939 року ў Хусьце з прадстаўнікоў усіх тады існуючых украінскіх партыяў і ґрупаў, за выключэньнем камуністаў. 24 студзеня было названае цэнтральнае кіраўніцтва УНА. Старшынём аб’яднаньня стаў Фёдар Рэвай&nbsp;— старшыня Ўкраінскае Цэнтральнае Народнае Рады (УЦНР), намесьнікам старшыні&nbsp;— Міхайла Тулік, (пасьля&nbsp;— Юры Перавузьнік), ґенэральны сакратар&nbsp;— Андрэй Воран. Да складу галоўнага кіраўніцтва таксама ўвайшлі: сакратар Іван Рагач, рэдактар Васіль Ґрэнджа-Донскі, рэфэрэнт прапаґанды Ўладзімер Камарынскі, кантралёры Мікола Бабота ды Мікола Бандусяк. Апроч таго, беспасярэднімі чальцамі кіраўніцтва партыі УНА сталі: Аўґустын Штэфан, Міхайла Брашчайка, Ірына Нявіцкая, Стэпан Расоха, Юры Пазуханіч, Мікола Далінай, Стэпан Клачурак, Васіль Лар, Дзьмітро Німчук, Міхайла Марушчак, Дзьмітро Паповіч, Іван Клімпуш, Міхайла Гупалоўскі. Пачэсным старшынём УНА быў абраны Аўґустын Валошын. Краёвы сакратарыят (галоўны кіраўнік) партыі месьціўся ў месьце Хусьце.

27 студзеня кіраўніцтва аб’яднаньня сфармавала сьпіс кандыдатаў у кіраўнікі (дэпутаты) да Сойму Карпацкае Ўкраіны з 32 асобаў на чале з Аўґустынам Валошыным, усе зь якіх былі абраныя. Прэсавы орґан&nbsp;— штодзёньнік «Нова Свобода», рэдакцыю якога ачоліў пісьменьнік Васіль Грэнджа-Донскі. Паводле падсумкаў выбараў партыя УНА атрымала масавую падтрымку ў насельніцтва&nbsp;— 92,4&nbsp;%. Сумарна супраціўнікі партыі УНА ды ўкраінскага нацыянальна-дзяржаўнага вэктару розьвітку краю здабылі толькі  галасоў.

22 студзеня афіцыйны орґан Украінскага Нацыянальнага Аб’яднаньня «Нова Свобода» ў Львове зьмясьціў перадавы артыкул, у якім праінфармаваў пра стварэньне Прэзыдыюму УНА, ягоны склад ды характар дзейнасьці палітычнага аб’яднаньня. Сьцьверджвалася, што Прэзыдыюм УНА *«будзе адыгрываць у [[Карпацкая Ўкраіна|Карпацкай Украіне]] такую ролю, як [[Нацыянал-сацыялістычная працоўная партыя Нямеччыны|нацыянал-сацыялістычная партыя]] ў [[Трэці Райх|Нямеччыне]], або [[Нацыянальная фашыстоўская партыя|фашыстоўская]] ў [[Каралеўства Італія (1861—1946)|Італіі]]»*.

З акупацыяю Карпацкае Ўкраіны Каралеўствам Вугоршчына Ўкраінскае Нацыянальнае Аб’яднаньне спыніла дзейнасьць.

## Глядзіце таксама
* Украінскае Нацыянальнае Аб’яднаньне (Канада)
* Украінскае Нацыянальнае Аб’яднаньне (Нямеччына)
* Украінскае Нацыянальнае Аб’яднаньне (Чэхаславаччына)

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Карпацкая Ўкраіна
Катэгорыя:Палітычныя партыі Чэхаславаччыны
Расколаты камень

**Расколаты камень** — валун у Беларусі, геалягічны помнік прыроды рэспубліканскага значэньня. Знаходзіцца за 1,8 км на паўднёвы захад ад в. Якімавічы Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці. 2 камлыгі дробназярністага шэрага граніту-гнэйсу з жылкамі ружовага граніту.

Паўночная камлыга даўжынёй 4,1 м, шырынёй 2,7 м, вышынёй 3,8 м, у абводзе 14 м, аб’ём 23 м³, маса каля 60 т; паўднёвая — даўжынёй 4 м, шырынёй 2,1 м, вышынёй 2,1 м, у абводзе 12 м, аб’ём 10 м³, маса каля 26 т.

Прынесены ледавіком каля 220—150 тыс. гадоў таму са Скандынавіі адзіным блёкам, які раскалоўся пры раставаньні лёду. У мінулым меў культавае значэньне. Ахоўны статус нададзены ў 1974 годзе.

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Валуны Беларусі
Катэгорыя:Геалёгія Слонімскага раёну
Катэгорыя:Славутасьці Слонімскага раёну
Катэгорыя:Памятныя камяні Беларусі
Катэгорыя:Помнікі прыроды рэспубліканскага значэньня Гарадзенскай вобласьці
Гнэйс

**Гнэйс** (ням. *Gneis*) — горная парода з сланцаватай тэкстурай, утвораная пры мэтамарфізьме магматычных (ортагнэйсы) або асадкавых (парагнэйсы) парод, паводле складу блізкая да гранітаў.

Складаецца з палявых шпатаў, кварцу і цемнаколерных мінэралаў (біятыт, рагавая падманка, піраксэн). Дадаткі — гранаты, кардыерыт, стаўраліт, дыстэн і інш. Колер шэры да цёмнага, сьветла-ружовы. Шчыльнасьць 2500 — 2900 кг/м³. Пашыраныя пароды найбольш старажытных участкаў зямной кары. На тэрыторыі Беларусі разам зь іншымі пародамі складаюць дакэмбрыйскі крышталічны фундамэнт.

Прыдатныя на выраб друзу, ходнікавых пліт, як абліцовачны камень.

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя на сайце Кристаллов.net

Катэгорыя:Мэтамарфічныя горныя пароды
Цытыльле

**Цыты́льле** — былы хутар у Беларусі, на левым беразе ракі Маларыты. Уваходзіў у склад Олтускага сельсавету Маларыцкага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Крыніцы

Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Маларыцкага раёну
Шаблыкіна (мястэчка)

**Шаблы́кіна** () — мястэчка ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Шаблыкінскага раёну Арлоўскай вобласьці. Насельніцтва складае 3005 чалавек паводле зьвестак за 2017 год. Мястэчка разьмешчана ў 68 км на захад ад Арла.

## Вонкавыя спасылкі

* Арлоўская вобласьць. Тэрытарыяльны падзел Расеі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Арлоўскай вобласьці
Друз

**Друз**, таксама *шчэбень*, *рухляк*, *рухляковая парода* — неарганічны крупчасты сыпкі матэрыял зь зернямі памерамі звыш 5 мм, атрымоўваецца драбненьнем горных парод, жвіру і валуноў, адначасна здабываюць пры раскрыўцы парод або пры перапрацоўцы некандыцыйных адходаў горных прадпрыемстваў (чорных, каляровых і рэдкіх мэталаў мэталюргічнай прамысловасьці) і немэталічных выкапняў іншых галін прамысловасьці і наступным расьсейваньнем прадуктаў драбненьня.

## Крыніцы

## Літаратура
* Геаграфія ў тэрмінах і паняццях. Энцыклапедычны даведнік — Мн.: Беларуская энцыклапедыя, 2003. — С.116

Катэгорыя:Абломкавыя горныя пароды
Катэгорыя:Будаўнічыя матэрыялы
Трасна (Трасьнянскі раён)

**Трасна́** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Трасьнянскага раёну Арлоўскай вобласьці. Насельніцтва складае 2530 чалавек паводле зьвестак за 2010 год. Сяло разьмешчана ў 65 км на поўдзень ад Арла ля вытоку ракі Трасна.

## Вонкавыя спасылкі

* Арлоўская вобласьць. Тэрытарыяльны падзел Расеі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Арлоўскай вобласьці
Чырвоная Зара (Чырваназорскі раён)

**Чырвоная Зара́** () — пасёлак у Расеі, адміністрацыйны цэнтар Чырваназорскага раёну Арлоўскай вобласьці. Насельніцтва складае 1565 чалавек паводле зьвестак за 2010 год. Пасёлак разьмешчаны ў 130 км на ўсход ад Арла.

## Вонкавыя спасылкі
* Арлоўская вобласьць. Тэрытарыяльны падзел Расеі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Арлоўскай вобласьці
Соскава

**Со́скава** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Соскаўскага раёну Арлоўскай вобласьці. Насельніцтва складае 1794 чалавекі паводле зьвестак за 2010 год. Сяло разьмешчана за 60 км на паўднёвы захад ад Арла па беразе ракі Шыр.

Мясцовая царква названая ў імя сьвятога Мікалая Цудатворца ўпершыню згадвалася ў ведамасьцях Арлоўскай эпархіі за 1734 год. Новы каменны храм з званіцай быў пабудаваны дзякуючы намаганьням вернікаў у 1810 годзе. У канцы 1920-х у царкве былі разбураны купалы і званіцы. Трывалыя сьцены храма ацалелі, на іх надбудавалі новы дах і тут разьмясьціліся ворганы кіраваньня савецкай улады.

## Вонкавыя спасылкі

* Арлоўская вобласьць. Тэрытарыяльны падзел Расеі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Арлоўскай вобласьці
Новы Дзедзін

**Но́вы Дзе́дзін** — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Кісялёвабудзкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 30 чалавек
* 1999 год — 90 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Кісялёвабудзкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімавіцкага раёну
Чырвоная Ніва

Назву **Чырвоная Ніва** маюць:

* Чырвоная Ніва — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Чырвоная Ніва — вёска ў Слуцкім раёне Менскай вобласьці
* Чырвоная Ніва — вёска ва Ўзьдзенскім раёне Менскай вобласьці
Асіпавіцкі сельсавет

Назву **Асі́павіцкі сельсавет** маюць:

* Асіпавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Антопальскага раёну Берасьцейскай вобласьці
* Асіпавіцкі сельсавет — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Асіпавіцкага раёну Магілёўскай вобласьці
* Асіпавіцкі сельсавет — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Вялейскага раёну Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Асіпавіцкі раён
Знаменскае (Знаменскі раён, Арлоўская вобласьць)

**Знаменскае** () — сяло ў Расеі, адміністрацыйны цэнтар Знаменскага раёну Арлоўскай вобласьці. Насельніцтва складае 1699 чалавек паводле зьвестак за 2010 год. Сяло разьмешчана ў 44 км на паўночны захад ад Арла па беразе ракі Нугр.

## Вонкавыя спасылкі
* Арлоўская вобласьць. Тэрытарыяльны падзел Расеі.

Катэгорыя:Населеныя пункты Арлоўскай вобласьці
Новаваронеж

**Новаваро́неж** () — горад у Варонескай вобласьці Расеі, складае аднайменную гарадзкую акругу. Насельніцтва 31 503 чалавекі паводле зьвестак за 2018 год. Горад месьціцца на левым беразе ракі Дон, за 44 км на поўдзень ад Варонежу. Тэрыторыя складае 46,13 км².

Горад быў заснаваны як мястэчка ў 1957 годзе ў сувязі з будаўніцтвам Новаваронескай АЭС. У 1987 годзе атрымаў статус гораду.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Населеныя пункты Варонескай вобласьці
Шаблыкіна

Назву **Шаблыкіна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Расея]]
* Арлоўская вобласьць:
** Шаблыкіна — мястэчка ў Шаблыкінскім раёне

* Кастрамская вобласьць:
** Шаблыкіна — вёска ў Краснасельскім раёне

* Маскоўская вобласьць:
** Шаблыкіна — вёска ў Істрынскім раёне
** Шаблыкіна — вёска ў Пушкінскім раёне

* Уладзімерская вобласьць:
** Шаблыкіна — вёска ў Аляксандраўскім раёне

* Цьвярская вобласьць:
** Шаблыкіна — вёска ў Краснахолмскім раёне

* Цюменская вобласьць:
** Шаблыкіна — сяло ў Ішымскім раёне
Хамутова

Назву **Хамутова** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Расея]]
* Арлоўская вобласьць:
** Хамутова — мястэчка ў Новадзеравенькаўскім раёне
** Хамутова — вёска ў Мцэнскім раёне

* Валагодзкая вобласьць:
** Хамутова — вёска ў Хараўскім раёне

* Іванаўская вобласьць:
** Хамутова — сяло ў Цейкаўскім раёне

* Іркуцкая вобласьць:
** Хамутова — сяло ў Іркуцкім раёне

* Кастрамская вобласьць:
** Хамутова — вёска ў Нерахаўскім раёне
** Хамутова — сяло ў Астроўскім раёне

* Краснаярскі край:
** Хамутова — вёска ў Ірбейскім раёне

* Маскоўская вобласьць:
** Хамутова — вёска ў Ступінскім раёне
** Хамутова — міркараён у Шчолкава, былое сяло

* Ніжагародзкая вобласьць:
** Хамутова — вёска ў Сямёнаўскім раёне

* Пскоўская вобласьць:
** Хамутова — вёска ў Пскоўскім раёне

* Цьвярская вобласьць:
** Хамутова — вёска ў Калінінскім раёне
** Хамутова — вёска ў Ржэўскім раёне

* Яраслаўская вобласьць:
** Хамутова — вёска ў Угліцкім раёне
** Хамутова — вёска ў Яраслаўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Хамутовае
Трасна

Назву **Трасна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Расея]]
* Арлоўская вобласьць:
** Трасна — вёска ў Болхаўскім раёне
** Трасна — сяло ў Трасьнянскім раёне

* Бранская вобласьць:
** Трасна — вёска ў Жукаўскім раёне

* Тульская вобласьць:
** Трасна — сяло ў Шчокінскім раёне

## Рэкі
* Трасна — левы прыток Акі
* Трасна — левы прыток Дзясны
* Трасна — левы прыток Унечы

## Падвойныя назвы
* Новая Трасна
* Старая Трасна

## Глядзіце таксама
* Тросна
Падмошша (Гарадзенская вобласьць)

**Падмо́шша** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дзеравянчыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 32 чалавекі
* 1999 год — 54 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Скоўдзічы

**Ско́ўдзічы** — вёска ў Беларусі, на рацэ Турцы. Уваходзяць у склад Дзеравянчыцкага сельсавету Слонімскага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Скульд (Sculd) — імя германскага паходжаньня.

## Гісторыя
У пачатку XIX ст. Скольдычы ўваходзілі ў склад Слонімскага павету Гарадзенскай губэрні.

## Насельніцтва
* 1905 год — 124 чалавекі ў вёсцы Сколдзічах і 15 чалавек у фальварку Сколдзічах
* 1999 год — 63 чалавекі
* 2010 год — 42 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзеравянчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Ільля Балтрушэвіч

**Ільля Балтрушэвіч** ( 30 сакавіка 1999 году) — беларускі футбаліст, абаронца магілёўскага «Дняпра».

## Кар’ера
У 2015 годзе пачаў прыцягвацца да складу магілёўскага «Дняпра», які на той час выступаў у Першай лізе. Дэбютаваў у асноўнай камандзе 1 жніўня 2015 году ў матчы Кубка Беларусі супраць наваполацкага «Нафтану» (2:3), выйшаўшы на замену ў другім тайме. У 2016 годзе правёў за магілёўскі клюб 4 матчы ў Першай лізе.

У 2017 годзе, па выхадзе магілёўскай каманды ў Найвышэйшую лігу, пачаў выступаць за дубль. У ліпені 2017 году на правах арэнды далучыўся да салігорскага «Шахцёра», дзе таксама гуляў за клюбны дубль, а таксама браў удзел у Юніёрскай лізе УЭФА. У 2018 годзе вярнуўся ў «Дняпро», зноўку пачаў гуляць за дубль, часам прыцягваючыся да асноўнай каманды. Дэбютаваў у Найвышэйшай лізе 6 кастрычніка 2018 году ў хатнім матчы супраць берасьцейскага «Дынама» (1:4), адгуляўшы ўсе 90 хвілінаў. У лютым 2019 году, пасьля таго як стала вядома пра аб’яднаньне «Дняпра» зь менскім «Промнем», выправіўся на прагляд у аб’яднаную каманду, але не падышоў і пазьней далучыўся да «Ліды». У сакавіку 2019 году афіцыйна ўзмоцніў склад аб’яднанай каманды, якая атрымала назву «Дняпро», і быў выпраўлены ў арэнду ў лідзкі клюб. У складзе «Ліды» быў трывалым гульцом пачатковага складу.

У лютым 2020 году пасьля прагляду падпісаў кантракт з бабруйскай «Белшынай». Гуляў за дубль бабруйчанаў, у асноўнай камандзе толькі заставаўся на лаўцы запасных. У ліпені 2020 году пакінуў каманду і неўзабаве далучыўся да «Смаргоні», дзе трывала гуляў у першым складзе. З студзеня 2021 году пачаў трэнавацца з магілёўскім «Дняпром» і ў лютым афіцыйна стаў футбалістам каманды. У cэзоне 2021 году трывала зьяўляўся ў стартавым складзе магілёўцаў. У студзені 2022 году прыбыў на прагляд да «Іслачы», якая ў лютым узяла абаронцу ў арэнду. У пачатку cэзону 2022 году нярэдка гуляў у асноўнай камандзе, у тым ліку ў першай адзінаццатцы, а ў чэрвені атрымаў цяжкую траўму і больш не зьяўляўся на полі. Па заканчэньні cэзону 2022 году вярнуўся з арэнды ў «Дняпро».

Сэзон 2023 году пачаў у магілёўскім клюбе ў Першай лізе. У жніўні 2023 году атрымаў траўму і выбыў да канца cэзону. У сьнежні 2023 году падоўжыў кантракт з «Дняпром». У 2024 годзе замацаваўся ў складзе каманды, якая тым часам спаборнічала ў Найвышэйшай лізе. У студзені 2025 году пакінуў «Дняпро», але ўжо празь месяц склаў новы гадавы кантракт з камандай.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Саковічы (Гарадзенская вобласьць)

**Сако́вічы** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дзераўноўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 104 чалавекі
* 1999 год — 174 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Дзераўноўскі сельсавет (Слонімскі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Пётар Пузына

**Пётар Пузына** (, Наваградзкае ваяводзтва — , Вільня) — дзяяч каталіцкага касьцёлу, тэоляг і пэдагог з роду Пузынаў.

Сын упіцкага падчашага Яна Казімера Пузыны і Кацярыны Фашч. Вучыўся ў Вільні, Пінску, Нясьвіжы. У 1677 годзе ўступіў у Таварыства Ісуса у Вільні. Тамсама высьвечаны на ксяндза ў 1791 г.

Выкладаў рыторыку і этыку ў езуіцкіх навучальных установах у Вільні (1691—1692, 1699—1705), Нясьвіжы (1692—1693), Крожах (1694—1695), Оршы (1695—1699). У 1701—1705 гг. быў прэфэктам езуіцкай друкарні ў Вільні. Займаючы ў 1705—1709 гг. пасаду супэрыёру рэзыдэнцыі Таварыства Ісуса ў Магілёве, працягваў будаўніцтва касьцёла Сьв. Францыска Ксавэрыя і Анёлаў Ахоўнікаў. У 1709—1713 гг. — рэктар Нясьвіскага езуіцкага калегіюму. У апошнія гады жыцьця — прыдворны місіянэр біскупу Віленскага Канстанына Казімера Бжастоўскага.

Аўтар паэтычных твораў, перакладаў, прац па рыторыцы і этыцы.

## Крыніцы

## Літаратура
* Пузыны //  С. 5-6.
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / орrac. L. Grzebień. — Kraków : Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.

Пётр
Катэгорыя:Беларускія езуіты
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Дарагічын (неадназначнасьць)

Назву **Дарагі́чын** (таксама — *Драгі́чын*) маюць:

## Населеныя пункты
* Дарагічын — горад у Дарагічынскім раёне Берасьцейскай вобласьці Беларусі
* Дарагічын — горад у Сямяціцкім павеце Падляскага ваяводзтва Польшчы

## Глядзіце таксама
* Дарагабушка
* Дарагінь
* Дарагляны
ВІЧ-інфэкцыя

**ВІЧ-інфэкцыя** — заражэньне вірусам імунадэфіцыту чалавека.

У 2011 годзе антырэтравірусныя (АРВ) лекі на 96% зьнізілі заражэньне вірусам ад хворых, якія іх прымалі. У 2012 годзе каля паловы памерлых ад хваробы не лячыліся, бо ня ведалі пра сваё заражэньне.

## Папярэджаньне
Прадухіленьню заражэньня вірусам спрыяе выкарыстаньне ўласных прадметаў асабістай гігіены — брытвы, зубной шчоткі і прыладаў манікюру. Таксама варта пазьбягаць нанясеньня татуіроўкі бруднай прыладай.

## Чыньнікі
Заражэньню вірусам спрыяе плоцевы чын зь вірусаносьбітам, выкарыстаньне агульнага шпрыца і грудное выкормліваньне заражанай жанчынай. Верагоднасьць заражэньня вышэйшая сярод спажыўцоў дурманлівых рэчываў, што ўводзяць унутрывенна агульным шпрыцом. Пры заражэньні цяжарнай жанчыны хвароба перадаецца народжанаму ад яе дзіцяці. Таксама адзначаюцца выпадкі захворваньня пры трапляньні заражанай крыві на адкрытую рану і сьлізьніцу.

## Беларусь
З 2005 году ў Беларусі пачалі праводзіць лячэньне ВІЧ-інфэкцыі пры дапамозе антырэтравірусных (АРВ) лекаў. На 2013 год такое лекаваньне атрымлівала звыш 4500 чалавек. Пажыцьцёвае АРВ-лекаваньне абыходзілася ў сярэднім $35 000 на чалавека, якія выдаткоўваў Глябальны фонд барацьбы са СНІДам, сухотамі і малярыяй (Жэнэва, Швайцарыя). На 2013 год у працэдурных кабінэтах паліклінік Беларусі прымалі кроў для аналізу на вірус імунадэфіцыту чалавека, у тым ліку без пазнакі асобы. Вынік паведамляўся праз 2 працоўныя дні. Таксама такі аналіз крыві рабілі ў абласных і гарадзкіх вэнэралягічных і наркалягічных дыспансэрах. Задарма і без пазнакі асобы яго праводзілі ў працэдурным кабінэце аддзелу прафіляктыкі ВІЧ і СНІДу Рэспубліканскага цэнтру гігіены, эпідэміялёгіі і грамадзкага здароўя (Менск, вул. К.Цэткін, д. 4, 3-і паверх).

## Крыніцы

Катэгорыя:Вірусныя захворваньні
Катэгорыя:СНІД
Катэгорыя:Інфэкцыйныя захворваньні
Хатовіж

**Хато́віж** — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Дамамерыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 120 чалавек
* 1999 год — 249 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дамамерыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімавіцкага раёну
Брусы

Назву **Брусы** маюць:

## Беларусь
* Брусы — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Брусы — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці
* Брусы — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Польшча
* Брусы — места ў Паморскім ваяводзтве
* Брусы — гміна ў Паморскім ваяводзтве
Яўген Абрамовіч

**Яўген Абрамовіч** ( 17 верасьня 1995 году) — беларускі футбаліст, брамнік мазырскай «Славіі».

## Кар’ера
З 2015 году пачаў выступаць за дубль жодзінскага «Тарпэда-БелАЗ», дзе гуляў на цягам паўчварта гадоў. Прыцягваўся таксама да асноўнай каманды ў якасьці трэцяга брамніка, аднак гэтак і не дэбютаваў за яе.

У жніўні 2018 году на правах арэнды далучыўся да «Смалявічаў». 7 кастрычніка 2018 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, правёўшы на полі ўсе 90 хвілінаў у матчы супраць менскага «Дынама» (0:2). У далейшым пачаў рэгулярна зьяўляцца ў стартавым складзе каманды. У сьнежні 2018 году падоўжыў пагаднеьнне з «Смалявічамі». Сэзон 2019 году пачынаў першым брамнікам, але зь верасьня перастаў зьяўляцца на полі. У студзені 2020 году адышоў з клюбу.

З пачатку 2020 году трэнаваўся з койданаўскім «Арсэналам» і ў сакавіку падпісаў кантракт з клюбам. Стаў асноўным брамнікам каманды. У студзені 2021 году вярнуўся ў «Тарпэда-БелАЗ». Быў другім брамнікам каманды, у сэзоне 2021 году згуляў толькі два матчы. У студзені 2022 году быў аддадзены ў арэнду ў «Арсэнал», вярнуўшыся ў каманду. У сэзоне 2022 году зноў замацаваўся ў якасьці галоўнага брамніка ў Найвышэйшай лізе.

У сьнежні 2022 году па вяртаньні з арэнды рыхтаваўся да першынства з жодзінцамі. У студзені 2023 году падпісаў новы кантракт з клюбам. У сэзоне 2023 году быў асноўным брамнікам жодзінцаў. У лістападзе 2023 году падоўжыў пагадненьне да сканчэньня 2025 году. Быў трывалым гульцом асновы першай трэці чэмпіянату, пасьля чаго саступіў у канкурэнцыі Цімафею Юрасаву і Ігару Малашчыцкаму. Пазьней зьяўляўся ў браме каманды толькі эпізадычна. У самым пачатку 2026 году пакінуў жодзінскі клюб і трэнаваўся разам з «Славіяй», афіцыйна склаўшы працоўную ўгоду ў канцы студзеня.

## Дасягненьні
* Бронзавы прызэр чэмпіянату Беларусі: 2023, 2024
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2023

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Барысаве
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Смалявічы»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Арсэнал» Койданаў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Тарпэда-БелАЗ» Жодзін
Болхаўскі раён

**Бо́лхаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Арлоўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — горад Болхаў.

## Геаграфія
Болхаўскі раён мяжуе з Мцэнскім, Арлоўскім і Знаменскім раёнамі, а таксама з Калускай і Тульскай абласьцямі. Плошча раёну складае 1182,2 км².

## Гісторыя
Болхаўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Лапсярдак

**Лапсярда́к** (; ад  — «ануча» +  — «каптан») — даўгаполая вопратка ў польскіх і галіцкіх жыдоў, сурдут асаблівага крою, падобны да  пачатку XVIII стагодзьдзя.

Крой лапсярдаку склаўся да пачатку XVII стагодзьдзя. Звычайна меў падшэўку ды закаўрашы, даўжыня крыса — да сярэдзіны лытак і ніжэй. На тэрыторыях Літвы, Польшчы, Украіны, якія ўваходзілі ў склад Расейскай імпэрыі, захаваўся ўсутыч да пачатку XX стагодзьдзя.

## Глядзіце таксама
* 

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Этнаграфія Беларусі
Катэгорыя:Этнаграфія Польшчы
Катэгорыя:Этнаграфія Ўкраіны
Катэгорыя:Гісторыя габрэяў Беларусі
Катэгорыя:Гісторыя габрэяў Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя жыдоў Украіны
Катэгорыя:Вопратка
Глазуноўскі раён

**Глазуно́ўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Арлоўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Глазуноўка.

## Геаграфія
Глазуноўскі раён мяжуе зь Сьвярдлоўскім, Малаархангельскім, Трасьнянскім і Кромскім раёнамі, а таксама з Курскай вобласьцю. Плошча раёну складае 580,89 км².

## Гісторыя
Глазуноўскі раён быў утвораны 18 студзеня 1935 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР у складзе Курскай вобласьці. 13 ліпеня 1944 году раён быў перададзены ў склад Арлоўскай вобласьці.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Арлоўскі раён (Арлоўская вобласьць)

**Арло́ўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры Арлоўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — горад Арол, які не ўваходзіць у склад раёну.

## Геаграфія
Арлоўскі раён мяжуе з Болхаўскім, Мцэнскім, Залегашчанскім, Сьвярдлоўскім, Кромскім, Урыцкім і Знаменскім раёнамі. Плошча раёну складае 1700,28 км².

## Гісторыя
Арлоўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Даўжанскі раён (Арлоўская вобласьць)

**Даўжа́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым усходзе Арлоўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Доўгае.

## Геаграфія
Даўжанскі раён мяжуе зь Лівенскім і Каўпнянскім раёнамі, а таксама зь Ліпецкай і Курскай абласьцямі. Плошча раёну складае 908,38 км².

## Гісторыя
Даўжанскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Карсакаўскі раён (Арлоўская вобласьць)

**Карса́каўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Арлоўскай вобласьці Расеі. Адміністрацыйны цэнтар — сяло Карсакава.

## Геаграфія
Карсакаўскі раён мяжуе з Новадзеравенькаўскім, Навасільскім і Мцэнскім раёнамі, а таксама з Тульскай вобласьцю. Плошча раёну складае 690,87 км².

## Гісторыя
Да 1245 году землі цяперашняга раёну ўваходзілі ў склад Чарнігаўскага княства, пасьля ягонага распаду адышлі да Глухава-Навасільскага княства. Зь сярэдзіны і да канца XV стагодзьдзя яно было пад уладай Рэчы Паспалітай, а пасьля ўвайшло ў склад Расейскай імпэрыі.

Карсакаўскі раён быў утвораны 30 ліпеня 1928 году ў адпаведнасьці з пастановай УЦВК і СНК РСФСР.

## Эканоміка
Эканоміка рэгіёну амаль ня мае прамысловасьці, а асноўным складнім зьяўляецца сельская гаспадарка.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт раённай адміністрацыі
Завершша

**Заве́ршша**  (таксама — *Заве́рша*) — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Жыровіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 42 чалавекі
* 1999 год — 60 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Жыровіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Герб Жыровічаў

**Герб Жыро́вічаў** — герб мястэчка Жыровічы Слонімскага раёну. Герб зацьверджаны Ўказам прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь ад  г. № 373.

## Гісторыя
Жыровічы атрымалі ў 1652 годзе Магдэбурскае права ад караля і вялікага князя Яна Казімера. Неўзабаве яны сталі буйным гандлёвым цэнтрам, які карыстаўся ўласным гербам: *«у блакітным полі выява двух мужчынскіх постацей — правая стаіць на каленях, левая трымае ў працягнутых руках кнігу»*

Верагодна, што на гербе намаляваны Ян Мялешка і Сьв. Язафат Кунцэвіч. Шляхціц Рыгор Трызна, маршалак слонімскі, пазнаёміў ігумена Быценскага манастыра Язафата Кунцэвіча з сваім праваслаўным суседам Янам Мялешкам, смаленскім кашталянам. Пад уплывам ераманаха Язафата Ян Мялешка прыняў Унію і падараваў манахам Жыровічы, дзе была царква з цудатворнай іконай Багародзіцы. Шляхціц Ян Мялешка разам з жонкай Ганнай з Фурсаў збудавалі ў Жыровічах кляштар і 29 кастрычніка 1613 годзе ўрачыста ўвялі туды Язафата Кунцэвіча зь яго манахамі. Язафат Кунцэвіч стаў першым ігуменам Жыровіцкага манастыра.

## Апісаньне
Сучасны герб Жыровічаў уяўляе сабой барочны шчыт, у блакітным полі якога намаляваны дзьве мужчынскія фігуры: правая ў белым адзеньні, укленчаная, левая (Язафат Кунцэвіч) у чорным адзеньні зь німбам над галавой, якая трымае ў працягнутых руках кнігу. У ніжняй частцы герба намаляваны залаты меч.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* [Указ [Прэзыдэнт Рэспублікі Беларусь|прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь] ад  г. № 373]

Катэгорыя:Жыровічы
Жыровічы
Русакова (Гарадзенская вобласьць)

**Русако́ва** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Жыровіцкага сельсавету. На захадзе вёскі праходзіць аўтастрада .

## Насельніцтва
* 2009 год — 55 чалавек
* 1999 год — 59 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Жыровіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Брылёўка

Назву **Брылёўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Брылёўка — вёска ў Клічаўскім раёне
** Брылёўка — вёска ў Краснапольскім раёне

## Глядзіце таксама
* Брылёва
* Брылёк
* Брылёў
* Брылёўшчына
* Брылі
* Брыль
* Брылькі
Корж

**Корж** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Васіль Корж (1899—1967) — адзін з арганізатараў і кіраўнікоў партызанскага руху на Беларусі ў Вялікую Айчынную вайну, генэрал-маёр (1943), Герой Савецкага Саюзу (1944).
* Вячаслаў Корж (нар. 1986) — беларускі баскетбаліст. Выступае за нацыянальную зборную Беларусі
* Іван Корж (нар. 1961) — беларускі вайсковец, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь VI скліканьня, які быў унесены ў Чорны сьпіс ЭС
* Максім Корж (нар. 1988) — беларускі сьпявак і аўтар песень.
* Тацьцяна Корж (нар. 1988) — беларуская лёгкаатлетка.
Ганнаўка (Лабжанскі сельсавет)

**Га́ннаўка** — вёска ў Клімавіцкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Лабжанскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 6 чалавек
* 1999 год — 7 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Лабжанскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Клімавіцкага раёну
Бабруйскі мастацкі музэй

**Бабруйскі мастацкі музэй імя Георгія Паплаўскага** — музэй выяўленчага мастацтва ў Бабруйску (Беларусь).
 
## Мінуўшчына
Музэй заснаваны 8 ліпеня 2009 году на базе «Выставачнай залі Бабруйску», якая вядзе сваю гісторыю з 1976 году, калі яе арганізаваў старшыня Бабруйскай мескай арганізацыі Саюзу мастакоў БССР Сямён Абрамаў, які з 1976 па 1989 год быў ейным дырэктарам. Памяшканьне выставачнай залі было самым буйным у Беларусі пасьля менскага Палацу мастацтва.

30 ліпеня 2012 году адбылося ўрачыстае адкрыцьцё музэю для наведвальнікаў пасьля рэканструкцыі памяшканьня. Музэю было прысвоена імя знакамітага земляка, Народнага мастака Беларусі Георгія Паплаўскага.

Сёньня музэй мае 2 памяшканьні ў Бабруйску: мастацкую галерэю па вул. М. Горкага, 28 і выставачную залю па вул. Сацыялістычнай, 100.

Місія музэю — захаваньне для будучага пакаленьня твораў прафэсійных мастакоў, чыё жыцьцё і творчасьць былі зьвязаны з Бабруйскім краем.

Мастацкі фонд музэю пачаў фармавацца з 2004 году. Асноўнай экспазыцыяй на сёньняшні дзень зьяўляецца экспазыцыя твораў бабруйскіх мастакоў з 1960-х гадоў па 2016.  колькасьць адзінак захоўваньня асноўнага фонду — 803. Найбольш адметныя калекцыі: сучасная мастацкая кераміка, графіка Георгія Паплаўскага, Людвіга Асецкага, Юрыя Нікіфарава, творы Валерыя Назарава (мастака-пастаноўшчыка кінафільму «Анастасія Слуцкая»), расейскага жывапісца Мікалая Давыдава, беларускіх жывапісцаў Паўла Масьленікава, Эдуарда Белагурава, Леаніда Марчанкі, Максіма Калтыгіна, Уладзімера Рубцова, Уладзімера Дамарада й іншых.

Сярод маладых мастакоў, творы якіх папоўнілі экспазыцыю музэю — Жанна Будэйка, Натальля Марчанка, Уладзімер Канцадайлаў, Алег Захарэвіч, Ірына Кустава, Марына Арасланава.

Дэкаратыўна-прыкладное мастацтва ў экспазыцыі музэю прадстаўлена габэленам, батыкам і пано з скуры.

Музэй зьяўляецца арт-пляцоўкай да штогадовых міжнародных пленэраў па кераміцы ў Бабруйску «Арт-Жыжаль», якімі з 2003 году творча кіруе мастак-кераміст Валеры Калтыгін, старшыня Бабруйскай гарадзкой арганізацыі Беларускага саюзу мастакоў.

У 2006 годзе жыхар Бабруйска Віталь Сакалоў перадаў у дар гораду калекцыю ўзораў мінэралаў і горных парод, якая зьяўляецца другой паводле велічыні ў Беларусі пасьля той, што сабраная ў Музэі землязнаўства геаграфічнага факультэту Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэту. Экспанаты калекцыі папоўнілі дапаможны фонд музэю на 988 прадметаў. Значная іх частка прадстаўлена ў пастаяннай экспазыцыі «Жывапіс зямлі», якая адкрылася ў музэі ў чэрвені 2014 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рэпартаж з Бабруйскага мастацкага музэю  // TUT.BY

Катэгорыя:Культура Бабруйску
Катэгорыя:Славутасьці Бабруйску
Катэгорыя:Музэі Магілёўскай вобласьці
Катэгорыя:Беларускія мастацкія музэі
Міжэвічы (Слонімскі раён)

**Міжэ́вічы** — вёска ў Слонімскім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар Міжэвіцкага сельсавету. Празь вёску праходзіць аўтадарога .

## Насельніцтва
* 2010 год — 520 чалавек
* 1999 год — 659 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
* Сьвята-Раства-Багародзіцкая царква (1867)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Міжэвічы на radzima.org

Катэгорыя:Міжэвіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Слонімскага раёну
Вольное слово

**«Вольное слово»** — орган партыі «Демократический Союз. Белорусский регион». Выходзіла газэта ў Горадні ў 1990 годзе. Рэдактар — Г.Скарадумаў (У.Якаўлеў). Выданьне мела грамадзка-палітычны характар.

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Гарадзенскія газэты
Вольны Мазыр

**«Вольны Мазыр»** — выданьне БНФ Мазыра. У 1990 выйшлі два нумары. Рэдактарам першага нумару быў Ігар Сінякевіч, другога — Ларыса Белая. У газэце друкаваліся матэрыялы пераважна палітычнай, нацыянальнай ды чарнобыльскай тэматыкі, а таксама асьвятляліся мясцовыя падзеі.

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1990 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Мазыр
Катэгорыя:Беларускія газэты
Выбар (Віцебск)

**«Выбар»** — орган Віцебскага клюбу «За дэмакратычныя выбары»; пачаў выходзіць у кастрычніку 1991. Выдаўцы: Л.Цьвіка і Барыс Хамайда. Грамадзка-палітычнае выданьне.

## Літаратура
* Дэмакратычная апазыцыя Беларусі (1956—1991). Даведнік, slounik.org

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Катэгорыя:Беларускі самвыдат
Катэгорыя:Віцебск
Катэгорыя:Беларускія газэты
Мачаха

**Ма́чаха** (мачыха) — няродная маці для дзяцей свайго мужа, якія засталіся ў яго ад папярэдняга шлюбу (для мужчыны падобным словам зьяўляецца тэрмін «айчым»).У адносінах да мачыхі няродныя дзеці называюцца «пасерб» («пасербы») ці «падчарка» ( «падчарыцы»). У выпадку, калі дзеці зьяўляюцца няроднымі для абодвух бацькоў, часьцей за ўсё ўжываюць словазлучэньне «прыёмная маці», альбо проста «маці».

## Крыніцы

Катэгорыя:Сям’я
Сіманаўка

Назву **Сіманаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Сіманаўка — вёска ў Сеньненскім раёне Віцебскай вобласьці
* Сіманаўка — вёска ў Клічаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
Градкі

Назву **Градкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Віцебская вобласьць:
** Градкі — вёска ў Віцебскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Градкі — вёска ў Клічаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Градкі — вёска ў Смалявіцкім раёне
** Градкі — вёска ў Стаўпецкім раёне

## Падвойныя назвы
* Новыя Градкі

## Глядзіце таксама
* Града
* Градаўшчына
* Градзьдзё
* Грады
* Падградка
Карта растэрміноўкі

**Ка́рта раты**, **крэдытная картка**,  **крэдытка** — аплатная картка з налічанымі грашыма ў выглядзе пазыкі.

Пазыка налічваецца суадносна ўзроўню дахода трымальніка карткі. Безадсоткавы пэрыяд, калі за зьнятыя з карткі грошы адсутнічае выплата адсотку, складае ад 30 да 50 дзён і звычайна адпавядае прамежку між выплатамі зарплаты. У такім выпадку банк зарабляе камісійныя зборы за транзакцыі па картцы. Пры непакрыцьці запазычанасьці ў безадсоткавы пэрыяд тая ператвараецца ў спажывецкую пазыку. Тады банк налічвае адсотак за пазыку з сумы выдаткаў пры зьняцьці наяўных грошай з банкаўскага рахунку і аплаце карткай. Крэдытная картка бывае кабрэндзінгавай, калі прадугледжвае зьніжкі ў пэўнай сетцы крамаў. Як правіла, за зьняцьце наяўных ўстаноўлены дадатковая камісія і адсотак, таму больш выгадна з дапамогай крэдытнай карты ажыцьцяўляць электронныя плацяжы. Бывае: асабістай — належыць фізычнай асобе, карпаратыўнай — належыць юрыдычнай асобе або індывідуальнаму прадпрымальніку.

На 2013 год у ЗША прыпадала 4,2 крэдытнай карткі на душу насельніцтва. У краінах Заходняй Эўропы — 1,5—2 карткі. У Польшчы за 2005—2011 гады (цягам 7 гадоў) лік крэдытных картак вырас больш як 23-кратна з 300 000 да 7 млн.

## Беларусь
На 2018 год «Беларусбанк» спаганяў 1 рубель штомесячнага ўзнагароджаньня за абслугоўваньне картай растэрміноўкі «Магніт» і налічваў 0,5% гадавых са сродкаў на рахунку. «Белгазпрамбанк» спаганяў па «Карце пакупак» 15 рублёў штомесячнай платы за выкарыстаньне паслугі «СМС-інфармаваньне».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Плацёжныя сыстэмы
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1950 годзе