Клярыса Ліспэктар

**Клярыса Ліспэктар** (парт. *Clarice Lispector*; 10 сьнежня 1920, мястэчка Чэчэльнык, Альгапільскі ўезд, Падольская губэрня, УССР — 9 сьнежня 1977, Рыю-дэ-Жанэйру, Бразылія) — бразыльская пісьменьніца, перакладніца ўкраінска-габрэйскага паходжаньня. 

## Жыцьцяпіс

Нарадзілася ў падольскім мястэчку Чэчэльнык у жыдоўскай сям'і. Ратуючыся ад пагромаў пэрыяду грамадзянскай вайны, ейныя бацькі Пінкас Ліспэктар і Маня Крымгальд уцяклі ў Бэсарабію, адкуль у 1921 годзе эмігравалі ў Бразылію. Сям'я пасялілася ў Рэсыфі (Пэрнамбуку, паўночна-ўсходняя Бразылія). У 1928 годзе Клярыса пайшла ў школу - «Школьная група Жуана Рамальё». У 1929 годзе напісала свае першае апавяданьне.

У 1935 годзе сям'я Ліспэктараў пераехала ў Рыю-дэ-Жанэйру. Тут Клярыса давала прыватныя заняткі партугальскай мовы. Так з жыцьцёвага досьведу настаўніцы-вучаніцы нарадзіўся ейны першы раман «Блізка да дзікага сэрца». У 1939 годзе Клярыса паступіла ў Фэдэральны ўнівэрсытэт Рыю-дэ-Жанэйру на юрыдычны факультэт. У наступным 1940 годзе яна ўжо была рэдактаркай Нацыянальнага інфармацыйнага агенцтва ў Рыю-дэ-Жанэйру.

У 1942 годзе Клярыса Ліспэктар стала рэдактаркай газэты «A Noite» (Ноч) у Рыю-дэ-Жанэйру. Тут яна апублікавала некалькі сваіх апавяданьняў. У наступным годзе яна выйшла замуж за свайго школьнага сябра Маўры Гуржэла Валенці. Падчас Другой сусьветнай вайны пісьменьніца дапамагала бразыльскім жаўнерам у ваенным шпіталі. Як жонка дыплямата жыла ў Эўропе (Італія, Швайцарыя, Турэччына, Вялікабрытанія) і ЗША.

Пісьменьніца ўдзельнічала ў грамадзкім жыцьці сваёй краіны, у прыватнасьці, у масавых выступленьнях супраць ваеннай дыктатуры.

Яна свабодна валодала францускай і ангельскай мовамі, а таксама добра валодала некалькімі іншымі мовамі, у прыватнасьці італійскай і нямецкай. Да сьмерці маці ў іх дома часта размаўлялі на ідыш, але паводле самой піьсменьніцы, партугальская мова сталася мовай ейнага сэрца. Пісьменьніца пісала выключна па-партугальску. 

Клярыса Ліспэктар памерла ад раку 9 сьнежня 1977 году, за дзень да свайго 57-годзьдзя. Яе плянавалася пахаваць 11 сьнежня 1977 году на могілках Сан-Жуан-Батыста, але яна мела жыдоўскае паходжаньне, таму пахаваньне прайшло на жыдоўскіх могілках Cemitério Israelita do Caju ў Рыю-дэ-Жанэйру.

## Творчасьць

Аўтарка шматлікіх раманаў і апавяданьняў. Адна з найбольш вядомых бразыльскіх пісьменьніцаў 20-га стагодзьдзя. Першы раман «Блізка да дзікага сэрца» апублікавала у 19 гадоў. Маладая пісьменьніца зьведала ўплыў Кэтрын Мэнсфілд, Вірджыніі Ўулф. Усяго ў творчым даробку пісьменьніцы 8 раманаў, 8 зборнікаў апавяданьняў, літаратуразнаўчыя артыкулы, пераклад на партугальскую мову рамана Оскара Ўайлда "Партрэт Дарыяна Грэя".

Найбольшым посьпехам для Клярысы Ліспэктар стаў зборнік апавяданьняў «Сямейныя сувязі», у якім яна ўсебакова адлюстравала праблемы жанчыны. У гэтых апавяданьнях аўтарка раскрыла свой багаты ўнутраны сьвет. На гэтыя творы паўплывала захапленьне Клярысы Ліспэктар творчасьцю пісьменьнікаў-экзыстэнцыялістаў А. Камю і Ж.-П. Сартра.

## Творы

#### Раманы

• Perto do Coração Selvagem, 1943 / Блізка да дзікага сэрца

• O Lustre, 1946 / Жырандоль

• A Cidade Sitiada, 1949 / Абложанае места

• A Maçã no Escuro, 1961 / Будаўнік руінаў

• A Paixão segundo G.H., 1964 / Жарсьць паводле Г.Х.

• Uma Aprendizagem ou O Livro dos Prazeres, 1969 / Навучаньне або Кніга асалодаў

• Água Viva, 1973

• A Hora da Estrela, 1977, Час зоркі

• Um Sopro de Vida, 1978, пасьмяротна / Подых жыцьця. 

#### Апавяданьні і казкі

• Alguns contos, 1952 / Некалькі казак

• Laços de Família, 1960 / Сямейныя сувязі

• A Legião Estrangeira, 1964 / Замежны легіён

• Felicidade Clandestina, 1971 / Схаваная радасьць

• Imitação da Rosa, 1973 / Імітацыя ружы

• Onde Estivestes de Noite, 1974 / Дзе вы былі ноччу

• A Via Crucis do Corpo, 1974 / Цела

• O Ovo e a Galinha, 1977 / Яйка  і курыца

• A Bela e a Fera, 1979/ Прыгажужня і пачвара.

#### Творы для дзяцей

• O Mistério do Coelho Pensante, 1967 / Таямніца зайца-мысьляра

• A Mulher que Matou os Peixes, 1968 / Жанчына, якая забіла рыбу

• Vida Íntima de Laura, 1974 / Інтымнае жыцьцё Лаўры

• Quase de Verdade, 1978 / Амаль праўда

• Como Nasceram as Estrelas, 1987 / Як нарадзіліся зоркі: дванаццаць бразільскіх легендаў.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся 10 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1920 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ва Ўкраіне
Катэгорыя:Брызыльскія літаратары
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Катэгорыя:Памерлі 9 сьнежня
Катэгорыя:Памерлі ў 1977 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Рыю-дэ-Жанэйру