open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Нарачанскія азёры

**Нарачанскія азёры** — група азёр Беларусі, разьмешчаных на паўночным захадзе Мядзельскага раёна Менскай вобласьці Беларусі.

Азёры знаходзяцца ў басэйне ракі Нарачанкі. Азёры злучаныя між сабой невялікімі пратокамі і маюць агульны сьцёк у Нарачанку, апроч возера Белае, якое зьяўляецца бясьсьцёкавым.

Агульная плошча азёраў групы складае каля 100 км², агульны аб’ём вады — каля 800 млн м³ (0,8 км³), агульная плошча вадазбору азёраў групы — 279 км².

Азёры групы сфармаваліся падчас адтупаньня паазерскага ледавіка, калі вызваленыя ўчасткі Нарачана-Вялейскай нізіны пачалі запаўняцца расталай вадой. У выніку ўтварыўся азёрны басэйн, узровень вады якога быў на 5—7 м вышэй сучаснага. Прыток ледавіковых водаў спыніўся 10—12 тысячаў гадоў таму, з-за чаго панізіўся агульны ўзровень вады басэйна і пачалі фармавацца сучасныя азёры.

Сярод прадстаўнікоў іхтыяфаўны найбольш распаўсюджаныя ў азёрах групы ляшчы, шчупакі, акуні, плотка, ліны, судакі. Азёры неаднаразова зарыбляліся вуграмі.

Вакол азёраў створаны буйны рэкрэацыйны цэнтар з шэрагам санаторыяў, дамоў адпачынку, турыстычных гатэляў, дзіцячых лягероў. Таксама тут разьмяшчаюцца турыстычныя базы і базы адпачынку. Разьвіцьцю інфраструктуры спрыялі маляўнічасьць азёраў, хваёвыя лясы і добрыя кліматычныя ўмовы. На дзяржаўным узроўні ствараюцца захады па ахове прыроднага азёрналяндшафтнага комплексу. Азёры групы ўваходзяць у склад Нацыянальнага парку «Нарачанскі», які быў створаны ў 1999 годзе на тэрыторыі пераважна Мядзельскага раёну.

Найбуйнейшыя з азёраў, якія ўваходзяць у Нарачанскую групу:

* Нарач
* Мястра
* Баторына
* Белае возера

## Літаратура
* 


Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёну
Мядзельскія азёры

**Мядзельскія азёры** (**Мядзельская група азёр**) — група азёр Беларусі, разьмешчаных на паўночным захадзе Мядзельскага раёна Менскай вобласьці Беларусі.

У Мядзельскую групу ўваходзяць наступныя азёры:

* Мядзел
* Рудакова
* Кузьмічы
* Воўчын
* Лотвіны
* Расохі
* Ходасы
* Княгінінскае
* Чарток
Аксытанія

**Аксыта́нія** — агульная назва вобласьці, у якой размаўляюць на аксытанскай мове. Словы «Аксытанія» і «аксытанская мова» зьяўляюцца рэтронімамі. Яны сталі выкарыстоўвацца ў XIX стагодзьдзі для пазначэньня групы старадаўніх раманскіх моваў, у якіх *òc* азначала слова «так».

## Геаграфія

Аксытанія ўключае ў сябе:
* Поўдзень Францыі: Праванс, Дром-Вівэрэ, Авэрнь, Лімузэн, Гіень, Гасконь, паўднёвую вобласьць Дафінэ і Лянгедок;
* Аксытанамоўныя даліны ў італьянскіх Альпах, дзе ў 1999 годзе аксытанская мова набыла статут афіцыйнай. Чатырнаццаць п’емонцкіх далін у правінцыях Кунэа і Турын, а таксама асобныя мястэчкі ў Лігурыі (правінцыя Імпэрыя) і мястэчка Гвардыя-П’емантэзэ ў адміністрацыйным рэгіёне Калябрыя (правінцыя Казэнца).
* Даліну Аран у гішпанскіх Пірэнэях, дзе аксытанская стала афіцыйнай мовай у 1987 годзе.

## Мова
Аксытанская мова або лянгедок (*langue d'oc*, *lenga d'òc*) ёсьць раманскай мовай, заснаванай на лацінскай мове, гэтак жа як і гішпанская, італьянская й француская мовы. У ёй налічваецца шэсьць асноўных рэгіянальных варыянтаў: правансальская (улучальная нісуа (niçois), на якім кажуць у навакольлях Ніццы), віваральпійская, авэрнская, лімузэнская, гасконская (улучальная бэарнскую, на якой кажуць у Бэарне) і лянгедоская. Усе гэтыя разнавіднасьці аксытанскай мовы маюць сваю пісьменнасьць і зьяўляюцца раўнапраўнымі. Стандартнай аксытанскай мовай лічыцца сынтэз гэтых моваў.

Каталянская мова вельмі падобная на аксытанскую, і паміж Аксытаніяй і Каталёніяй існуюць моцныя гістарычныя і культурныя сувязі.

## Вонкавыя спасылкі

* Радыё Аксытаніі

Катэгорыя:Гістарычныя вобласьці Францыі
Эмі Росам

**Эмі Росам**, **Эмануэль Грэй Росам** (; нарадзілася 12 верасьня 1986, ЗША) — амэрыканская кінаакторка й прадусарка.

## Фільмаграфія
* 1997—2004 — The Practice
* 1998 — Only Love
* 1998 — A Will of Their Own
* 1998 — Grace & Gloria
* 1999 — Genius
* 1999 — Snoops (сэрыял)
* 2000 — Songcatcher
* 2000 — It Had to Be You
* 2000 — The Audrey Hepburn Story
* 2001 — An American Rhapsody
* 2001 — Happy Now
* 2002 — Passionada
* 2003 — Nola
* 2003 — Mystic River
* 2004 — The Day After Tomorrow
* 2004 — The Phantom of the Opera
* 2006 — Poseidon
* 2008 — Dragonball

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка
* IMDB
* MySpace

Катэгорыя:Нарадзіліся 12 верасьня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1986 годзе
Катэгорыя:Акторкі ЗША
Катэгорыя:Акторы XX стагодзьдзя
Катэгорыя:Акторы XXI стагодзьдзя
Браслаўскія азёры

**Браслаўскія азёры** — сыстэма азёр Беларусі, разьмешчаных у Браслаўскім раёне на паўночным захадзе Беларусі. Утвараюць **Браслаўскую** альбо **Дрывяцкую** (**Друйскую**) групу азёраў.

Разьмешчаныя ў басэйне ракі Друйкі. У склад Браслаўскіх азёраў уваходзіць каля 50 вадаёмаў агульнай плошчай 130 км². Агульны аб’ём вады большы перавышае 540 млн м³. Азёры разьмешчаныя сярод узгорыстага рэльефу, які прадстаўлены разнастайнымі формамі водна-ледавіковай акамуляцыі — камамі, озамі.

На поўнач ад возера Струста знаходзяцца невялікія ўчасткі лясоў Міжазёрнага ляндшафтнага заказьніка. Азёры злучаныя між сабой невялікімі рэкамі, ручаямі, канавамі і пратокамі.

Вакол азёраў разьмяшчаецца зона адпачынку «Браслаў». Па вадаёмах, злучаных Друйкай, праходзяць турысцкія маршруты.

Найбольш значныя азёры групы:

* Дрывяты
* Снуды
* Струста
* Цно
* Поцех
* Недрава
* Несьпіш
* Войса
* Воласа Паўночны
* Воласа Паўднёвы
* Бужа
* Бярэжа
* Даўблі
* Пагошча

Азёры злучаныя між сабой невялікімі ручаямі, рэкамі, найбольшая зь якіх — Друйка.

Вакол азёраў знаходзіцца зона адпачынку і пракладзеныя шматлікія турысцкія маршруты.

У азёрах Браслаўскай групы захаваліся старажытныя і рэдкія віды драбнейшых жывёлаў, занесеных у Чырвоную кнігу Рэспублікі Беларусь: лімнакалянус, пантапарэя, рэліктавая мізіда. Для захаваньня прыоды азёры Воласа Паўночны і Воласа Паўднёвы з 1986 году ўключаныя ў склад суседняга зь імі ляндшафтнага заказьніка «Міжазёрны».

Ува ўсіх азёрах сустракаюцца судакі, ляшчы, вугры, шчупакі, ліны і іншыя (усяго больш за 20 прамысловых відаў).
Мадзі Ўотэрз

**Мадзьдзі Ўотэрс** (, сапраўднае імя *McKinley Morganfield*;  — ) — уплывовы амэрыканскі блюзмэн, які лічыцца заснавальнікам чыкаскай школы блюзу. Яго візытнай карткай стала выпушчаная ў 1948 годзе кампазыцыя «Rollin’ Stone», якая дала назву гурту The Rolling Stones і часопісу Rolling Stone. Ўотэрс ледзь ня першым распазнаў талент Чака Бэры і дапамог яму займець кантракт з гуказапісвальнай кампаніяй. Адным зь першых стаў выкарыстоўваць электрагітару. Падводзячы вынікі 20 стагодзьдзя, часопіс *Rolling Stone* улучыў яго ў дваццатку найвялікшых музыкаў у гісторыі рок-н-ролу.

## Вонкавыя спасылкі
* «Я быў такі гарачы, як перачная поліўка» (кніга аб Мадзьдзі Ўотэрсе)
* Храналёгія жыцьця Мадзьдзі Ўотэрса

Катэгорыя:Блюзмэны
Катэгорыя:Музыкі ЗША
Катэгорыя:Выканаўцы, уключаныя ў Залю славы рок-н-ролу
Катэгорыя:Гітарысты ЗША
Рэкорды чэмпіянатаў сьвету па футболе

У гэтым артыкуле апісаныя рэкорды чэмпіянатаў сьвету па футболе, уключаючы іх кваліфікацыйную стадыю.

## Матчы
### Каманды

### Гульцы

### Трэнэры

## Перамогі і галы

 

### Найлепшыя бамбардзіры

### Самыя хуткія галы

### Юбілейныя галы чэмпіянатаў сьвету

На цяперашні момант забіта 2208 галоў.

## Судзейства
* **Самая раньняя [[жоўтая картка]]**: 1-я хвіліна,  Джамп’ера Марыні,  — , ЧС-82;  Сяргей Гарлуковіч,  — , ЧС-94.

* **Самая раньняя [[чырвоная картка]]**: 56-я сэкунда,  Хасэ Батыста,  — , ЧС-86.

* **Найбольшая колькасьць чырвоных картак за чэмпіянат**: 28 (за 64 гульняў), ЧС-2006

* **Найбольшая колькасьць чырвоных картак у каманды за ўсе гульні**: 10 у  (у 64 гульнях)

* **Найбольшая колькасьць чырвоных картак за матч**: 4 (2 кожнай камандзе) у матчы  — , 25 чэрвеня 2006, (судзьдзя: Валянцін Іваноў)

* **Найбольшая колькасьць жоўтых картак за чэмпіянат**: 345 (за 64 гульні), ЧС-2006

* **Найбольшая колькасьць жоўтых картак у каманды за матч**: 9 (), ЧС-2006 (судзьдзя: Валянцін Іваноў)

* **Найбольшая колькасьць жоўтых картак у каманды за ўсе гульні**: 88  (у 64 гульнях)

* **Найбольшая колькасьць жоўтых картак за матч**: 16  — , 25 чэрвеня 2006 (судзьдзя: Валянцін Іваноў), і 16  — , 11 чэрвеня 2002 (судзьдзя: Антоніё Лопэс Ньета)

## Арбітры
Арбітры, якія судзілі больш за ўсё матчаў:
* 8  Жаэль Кінью 1986—1994
* 8  Бэніта Арчундыя 2006—2010

Арбітры, якія судзілі больш за ўсё матчаў на адным чэмпіянаце
* 5  Бэніта Арчундыя 2006
* 5  Орасыё Марсэла Элісанда 2006
* 5  Раўшан Ірматаў 2010

Арбітры, якія паказалі больш за ўсё чырвоных картак (на 1.06.06):
* 6  Артура Брысыё Картэр 1994—1998
* 5  Жоэль Кінью 1986—1994
* 4  Джамаль эль-Шарыф 1986—1994
* 4  Фэліпэ Рамас Рыса 2002

Арбітар, які прызначыў больш за усіх пэнальці на адным чэмпіянаце:  Эдгарда Кадэсаль Мэндэс — 5 (1990)

Самы малады рэфэры:  Франсыска Матэўччы — 27 гадоў і 62 дні (1930);
 Хуан Гардэасабаль (лайнсмэн) — 24 гады і 193 дня (1958)

Самы ўзроставы арбітар:  Джордж Рыдэр — 53 гады і 236 дзён (1950)

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Чэмпіянат сьвету. Лічбы і факты: ад 1 да 30 000 000 000

Катэгорыя:Чэмпіянаты сьвету па футболе
Мястра

**Мя́стра** — возера ў Беларусі, у басэйне ракі Нарачанкі. Знаходзіцца ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці, на паўднёвы захад ад Мядзелу. Належыць да Нарачанскай групы азёраў, другое велічынёй у гэтай групе. Плошча паверхні возера 13,1 км². Даўжыня 5,8 км, найбольшая шырыня 4,5 км. Найбольшая глыбіня дасягае 11,3 м, сярэдняя складае 5,4 м. Аб’ём вады 70,2 млн м³. Даўжыня берагавой лініі 20,2 км.

## Апісаньне
Катлавіна падпруднага тыпу, выцягнутая з поўначы на поўдзень. Схілы вышынёй 2—3 м (на поўначы і паўночным усходзе 6—10 м), разараныя, на поўдні і паўднёвым захадзе пад лесам. Берагавая лінія ўтварае некалькі паўвыспаў і затокаў (Панасаўка, Мядзельская лука, Паўночная лука). Берагі на поўначы і паўночным усходзе зьліваюцца з схіламі, астатнія нізкія, пясковыя, на поўдні і ўсходзе забалочаныя. На асобных дзялянках уздоўж берагоў — берагавы вал вышынёй да 1 м.

Дно паўночнага плёса складанай будовы, з шматлікімі падняцьцямі, якія чаргуюцца з упадзінамі. Зона мелкаводзьдзя пясковая, на асобных дзялянках пяскова-галькавая, высьцілаецца валунамі. Глыбей пашыраюцца сапрапэлі і глей. Расьліннасьць утварае ўздоўж берагоў некалькі палосаў (падводная пашыраецца да глыбіні 4 м).

Возера эўтрофнае. Злучаецца ручаямі з Нараччу і Баторынам. Вада выцякае ў Нарач праз пратоку Скему, а ўцякае праз раку Дробню, што злучае возера з Баторынам. Водны балянс возера мае падабенства да воднага балянсу Нарачы.

## Флёра і фаўна
У возеры налічваецца 48 відаў водных расьлінаў (трысьнёг, чарот, рдзесты, эладэя, шышняк, харавыя водарасьці ды іншыя), 102 віды фітапланктона, 56 відаў зоапланктона. Сярэдняя біямаса складае ад 2 да 4,7 г/м³. Таксама налічваецца 56 відаў і формаў дольных жывёлаў, у тым ліку 30 хіранамідаў і 9 малюскаў.

Спрыяльны газавы, тэмпэратурны і хімічны рэжым возера і багатая харчавальная база станоўча ўплываюць на разьвіцьцё колькасьці і разнастайнасьці рыбаў. У возеры водзяцца ляшчы, шчупакі, вугры, платва, яльцы, язі, краснапёркі, ліні, пескары, выкляя, гусьцера, самы, налімы, уюны, акуні, залатыя і срэбныя карасі. Возера неаднаразова зарыблася судакамі, срэбнымі карасямі, сазанамі. Шырока разьвіцьцё атрымала прамысловая і аматарская рыбная лоўля.

На берагох возера разьмяшчаюцца Мядзел, а таксама вёскі Мікольцы, Гатавічы, Гірына, Качаргі. Возера ўваходзіць у курортную зону «Нарач».

## Панарама

## Галерэя

Miastra z paŭdniovaha ŭschodu.jpg|Возера з паўднёва-ўсходняга боку
Miastra - Miadzieł - Biełaruś.jpg|Возера з боку Мядзелу
Miastra, tryścio.jpg|Пэйзаж
Miastra, Kanoe.jpg|Трэнаваньне на каноэ і байдарках


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Нарачанскія азёры
Катэгорыя:Азёры Мядзельскага раёну
Сэборга (княства)

Княства **Сэборга** () — самаабвешчаная, часткова прызнаная дзяржава. Афіцыйна зьяўляецца часткай Італіі. Незалежнасьць Сэборгі афіцыйна прызнала Сан-Марына. Сэборга нефармальна прызнаная і шэрагам эўрапейскіх дзяржаваў і нават мае прадстаўніцтва ў ЭЗ.

## Назва
Антычная назва «Castrum Sepulcri» пазьней было зьменена на «Sepulcri Burgum», затым на «Serporca» і канчаткова зацьвердзілася Seborga.

## Разьмяшчэньне
Княства разьмешчана на мяжы Італіі й Францыі.

## Гісторыя Сэборгі
У 954 годзе клан Гуіда заснаваў крэпасьць і заняў вялікую тэрыторыю вакол. У 1079 годзе Сэборга стала княствам у складзе Вялікай Рымскай імпэрыі. У 1118 годзе прынц/абат Эдвард асьвяціў дзевяць першых тампліераў (Рыцары ордэна сьвятога Бярнарда) і Княства Сэборга стала першай і адзінай незалежнай Цыстэрцыянскай дзяржавай у гісторыі. У 1127 годзе дзевяць тампліераў вярнуліся зь Ерусаліму ў Сэборгу. Сьвяты Бярнард чакаў іх і асьвяціў Хуго дэ Пайнса, які стаў першым Вялікім Магістрам рыцарскага ордэна Сьвятога Бярнарда.

Блытаніна ў дзяржаўнай прыналежнасьці Сэборгі пачалася 20 студзеня 1729 году, калі княства было прададзена Віторыё Амэдэа II Савойскаму, прынцу П’емонта і каралю Сардзініі (супраць гэтага ў той час выказаўся Ватыкан, якому прыналежала значная частка аб’ектаў на тэрыторыі княства). Але гэтая падзея не было зарэгістравана ні ў Каралеўстве Сардзініі, ні ў Хаце Савоі. Пазьней у 1748 годзе (дамова Aquisgrana) Княства Сэборга не было ўключана ў склад Рэспублікі Генуя; не зафіксавана на Вэнэцыянскім Кангрэсе, як частка Каралеўства Сардзінія; гэтак жа няма згадваньняў аб Княстве Сэборга ў Акце Аб’яднаньні Італіі ў 1861 годзе, пры гэтым Бэніта Мусаліні лічыў Сэборгу іншай дзяржавай. Княства Сэборга не было ўключана ў склад Рэспублікі Італія, якая сфармавалася ў 1946 годзе. У выніку юрыдычна Італія ня мае правоў прэтэндаваць на тэрыторыю Сэборгі, бо Сэборга не зьяўляецца часткай Італіі паводле гэтых дакумэнтаў. Італія аспрэчвае гэта, лічачы, што фактычны доўгі пратэктарат Італіі над дзяржавай зьяўляецца падставай тэрытарыяльнай прыналежнасьці Сэборгі да Італіі. Канфлікт паміж Сэборгай і Італіяй зьяўляецца толькі юрыдычным, сілавых сутыкненьняў паміж бакамі не было не разу.

Валюта Сэборгі (люіджына) катыруецца на шэрагу міжнародных біржаў.

## Княства Сэборга
* Сталіца — Сэборга.
* Плошча — 14 км².
* Насельніцтва — 2000 чал.
* Афіцыйная мова — італьянская.

Манэтны двор Княства Сэборга заснаваны 24 сьнежня 1666 году абатам Эдвардам.

Манэтная сыстэма: 100 сэнтым (Centims) = 1 люіджына (Luigino).

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт княства Сэборга
* Княства Сэборга
* Клюб Нумізмат: Люіджына

Катэгорыя:Карлікавыя дзяржавы
Катэгорыя:Непрызнаныя дзяржавы
Скандал (неадназначнасьць)

* Скандал — інцыдэнт
* Скандал (альбом) — альбом польскага рок-гурта Triquetra
Нарач (неадназначнасьць)

Назву **На́рач** маюць:

## Азёры
* Нарач — возера ў Беларусі

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Нарач — вёска ў Вялейскім раёне
** Нарач — вёска ў Мядзельскім раёне; ранейшая назва — Кабыльнік
** Нарач — курортны пасёлак у Мядзельскім раёне

## Рэкі
* Нарач — рака, якая выцякае з возера Нарач

## Глядзіце таксама
* Нацыянальны парк «Нарачанскі»
Нарачанка

**Нарача́нка**, **На́рач** — рака Беларусі, правы прыток Вяльлі. Цячэ ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці. Даўжыня 75 км. Шырыня ў вытоку 10—12 м, бліжэй да месца ўтоку — 30—40 м. Хуткасьць плыні ракі 2—3 км/г. Сярэдні выдатак вады ў вусьці 11,9 м³/с. Сярэдні нахіл воднай паверхні 0,4 ‰.

Нарачанка — адзіная рака, якая выцякае з возера Нарачы.

## Асноўныя прытокі
Панурка, Вузьлянка, Сьпягліца, Грузьдзеніца, Ганутка.

## На рацэ
* *Гістарычнае [[мястэчка]]*: Войстам
* *Зона адпачынку*: Вузьлянка

## Агульныя зьвесткі
Выцякае на поўдзень з возера Нарачы ў Мядзельскім раёне, цячэ ў межах Нарачанска-Вялейскай нізіны, упадае ў Вяльлью за 1,2 км на паўднёвы захад ад вёскі Красьніцы Вялейскага раёну. Замярзае ў пачатку сьнежня, крыгалом у сярэдзіне сакавіка. У міжрэччы Нарачы і Вузьлянкі ўтварыўся гідралягічны заказьнік Чарэмшыцы.

Даліна ў верхняй плыні невыразная, у ніжняй трапэцападобная, шырынёй 1—1,5 км. Абалона двухбаковая, часткова аблесеная, у верхняй і сярэдняй плыні забалочаная (шырыня 300—600 м), ніжэй за вёску Нарач перарывістая, вузкая, адкрытая. Азёрнасьць 6% (найбольшыя азёры ў вярхоўі ракі — Нарач, Мястра, Баторына, Бледнае). Рэчышча зьвілістае, яго шырыня 8—16 м, ад вёскі Слабады на працягу 5 км каналізаванае. Берагі ў вярхоўі нізкія, забалочаныя, на астатнім працягу стромкія. 

У вытоку рака моцна парослая, уздоўж ракі сустракаюцца шматлікія крыніцы.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Природа Белоруссии: Попул. энцикл. / БелСЭ; Редкол.: И. П. Шамякин (гл.ред.) и др. — Мн.: БелСЭ, 1986. — 599 с., 40 л. ил.
* Ресурсы поверхностных вод СССР. Описание рек и озёр и расчёты основных характеристик их режима. Т. 5. Белоруссия и Верхнее Поднепровье. Ч. 1—2. — Л., 1971.

## Вонкавыя спасылкі
* «Ля заснежанай Нарачанкі» // «Рэгіянальная газета»

Катэгорыя:Прытокі Вяльлі
Катэгорыя:Рэкі Мядзельскага раёну
Скандал

**Скандал** — інцыдэнт, зьвязаны з заявамі аб правапарушэньнях, ганебных або амаральных правінах, які атрымаў шырокае публічнае асвятленьне. Скандал можа быць заснаваны як на фактах, так і на ілжывых сьцьвярджэньнях.

Ва ўжытку скандалам звычайна завецца бурная спрэчка, лаянка.

## Літаратура
* И. Смирнов. Скандал // Смирнов И. П. Человек человеку — философ. «Алетейя». СПб., 1999, с. 217—224

## Глядзіце таксама
* Флэйм

*
Flame (неадназначнасьць)

**Flame**:

* Флэйм — славесная вайна ў Інтэрнэт-форумах і чатах
* Autodesk Flame — праграма кампаніі Autodesk для працы з 3-мернай графікай і кампазытынгу
Крытыка Вікіпэдыі

**Крытыка [[Вікіпэдыя|Вікіпэдыі]]** — шматмоўнай агульнадаступнай свабодна распаўсюджваемай інтэрнэт-энцыкляпэдыі, існуючай дзякуючы добраахвотнаму удзелу многіх тысяч людзей, — узрастае з павелічэньнем папулярнасьці праекту.

Асноўнымі аб’ектамі крытыкі зьяўляюцца: адкрытая прырода праекту, неаўтарытэтнасьць і ненадзейнасьць інфармацыі, перакосы ў ахопе тэм і суб’ектыўнасьць іх асьвятленьня, недастаткова эфэктыўная праца суполкі ўдзельнікаў праекту і наяўныя магчымасьці для «ціску» адміністратараў на звычайных удзельнікаў праекту і так званай «адміністратыўнай самаўпраўнасьці».

Катэгорыя:Вікіпэдыя
Флэйм

**Флэйм** ( — агонь, полымя) — абмен паведамленьнямі ў інтэрнэт-форумах і чатах, уяўлялы сабой славесную вайну, якая нярэдка ўжо ня мае дачыненьня да першапачатковага чыньніку спрэчкі. Паведамленьні флэйму могуць утрымоўваць асабістыя абразы, і часьцяком накіраваныя на наступнае распальваньне сваркі. Часам ужываецца ў кантэксце тролінга, але гушчару флэйм успыхвае проста з-за крыўды на віртуальнага суразмоўцу.

Найболей частыя чыньнікі флэйму:

* Сяброўскія насьмешкі, якія без інтанацыі і выразы асобы размаўлялага могуць успрымацца як абразлівыя.
* Рэзкія выказваньні ў адрас «староньніх аб'ектаў» (гульняў, карпарацый, спартовых каманд, праграм, фільмаў, артыстаў), якія хоць і не зьяўляюцца нападкамі на асобу суразмоўцы, але могуць прымацца ім блізка да сэрца.
* Крытыка або насмешка з нагоды выказваньня, калі яна не суправаджаецца вылучэньнем антытэзыса.
* Некаторыя палемічныя прыёмы (напрыклад, скажэньне думкі суразмоўцы шляхам давядзеньня яе да абсурду).
* Фразы «пагардліва», выкліканыя хібным азначэньнем узроста або кваліфікацыі суразмоўцы.
* Жартаўлівыя выказваньні, якія могуць успрымацца як хлусьлівыя або дурныя без інтанацыі і выразы асобы размаўлялага.

Найболей часта ў флэйме ўдзельнічаюць падлеткі, але часта флэйм выклікаецца нават высокаадукаванымі людзьмі, бо часта яны не валодаюць прыёмамі вядзеньня дыскусіі або няслушна ўжываюць іх у Інтэрнэце. Пры гэтым замест прыёмаў дыскусіі па недасьведчанасьці могуць ужывацца прыёмы палітычнай палемікі, хоць іх прызначэньне — дыскрэдытацыя палітычнага суперніка як лідэра.

## Глядзіце таксама
* Флуд
* Тролінг
* Холівар
* Абразы
## Вонкавыя спасылкі
* Інтэрнэта-расейскі размоўнік
* «Флэйм» у даведкавай службе

Катэгорыя:Інтэрнэт-культура
Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году (склады)

У гэтым артыкуле знаходзяцца склады, заяўленыя на Чэмпіянат сьвету па футболе 2006 году фэдэрацыямі адпаведных краін. Звычайна ў нацыянальных камандах розная колькасьць гульцоў. На афіцыйныя спаборніцтвы гэтая колькасьць абмяжоўваецца. Апошні тэрмін падачы заявак быў 15 траўня 2006 году. Калі да пачатку чэмпіянату 9 чэрвеня, нейкі з заяўленых гульцоў атрымліваў траўму, яго можна было замяніць не пазьней, чым за 24 гадзіны да першага матчу зборнай. Колерам, вылучаны гулец, які зьяўляецца капітанам каманды.

## Група А

### 
Галоўны трэнэр: Алешандрэ Боржыс Гімараес

### 
Галоўны трэнэр: Юрген Клінсман

### 
Галоўны трэнэр: Павел Янас

### 
Галоўны трэнэр: Луіс Суарэс

## Група B

### 
Галоўны трэнэр: Свэн-Ёран Эрыксан

### 
Галоўны трэнэр: Анібаль Руіс

### 
Галоўны трэнэр: Леа Бэенхакер

### 
Галоўны трэнэр: Лярс Лягербэк

## Група С

### 
Галоўны трэнэр: Хасэ Пэкерман

### 
Галоўны трэнэр: Анры Мішэль

### 
Галоўны трэнэр: Марка ван Бастэн

### 
Галоўны трэнэр: Ілія Петкавіч

## Група D

### 
Галоўны трэнэр: Луіш Олівэйра Гансалвэш

### 
Галоўны трэнэр: Бранка Іванкавіч

### 
Галоўны трэнэр: Рыкарда Лявольпэ

### 
Галоўны трэнэр: Луіс Фэліпэ Скалары

## Група E

### 
Галоўны трэнэр: Ратамір Дужковіч

### 
Галоўны трэнэр: Марчэла Ліпі

### 
Галоўны трэнэр: Брус Арэна

### Чэхія
**галоўны трэнэр**: Карэл Брукнэр

## Група F

### 
**Галоўны трэнэр**: Гус Хідынк

### Бразылія
**галоўны трэнэр**: Карлас Альбэрта Парэйра

### Харватыя
**галоўны трэнэр**: Златка Кранчар

### Японія
**галоўны трэнэр**: Зіка

## Група G

### 
**Галоўны трэнэр**: Ота Пфіштэр

### Францыя
**галоўны трэнэр**: Раймон Дамэнэк

### Швайцарыя
**галоўны трэнэр**: Якоб Кун

### Паўднёвая Карэя
**галоўны трэнэр**: Дзік Адвокаат

## Група H

### Гішпанія
**галоўны трэнэр**: Луіс Арагонэс

### Саудаўская Арабія
**галоўны трэнэр**: Маркос Пакета

### Туніс
**галоўны трэнэр**: Рожэр Лемер

### 
**Галоўны трэнэр**: Алег Блахін

## Разьмеркаваньне па лігах
: *На 23 траўня.*

Зборныя Італіі і Саудаўскай Арабіі цалкам складаюцца з гульцоў унутранага чэмпіянату. Зборная Кот-д’Івуару — наадварот, усе гульцы выступаюць за замежныя клюбы. Нягледзячы на тое, што Турэччына і Шатляндыя на чэмпіянат не патрапілі, іх ліга прадстаўленая 12 і 10 гульцамі адпаведна. Усяго на чэмпіянаце сьвету памкнуліся гульцы з 48 чэмпіянатаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Склады і іншая інфармацыя аб камандах

Склады
Караль Грынявецкі

**Ка́раль Грыняве́цкі** (; 13 сьнежня 1841, Пульсын-14 красавіка 1929, Львоў) — рымска-каталіцкі й польскі дзяржаўны дзеяч. У 1883 быў прызначаны папам Лявонам XIII віленскім біскупам, якім фармальна заставаўся да 1889, бо ўжо ў 1885 за супраціў русіфікацыі быў сасланы ў Яраслаўль. У 1891 быў прызначаны тытулярным арцыбіскупам Пэржу. Ад 1894 жыў у Галічыне. У 1921 быў паслом на сойм Сярэдняе Літвы.

Грынявецкі, Караль
Катэгорыя:Нарадзіліся 13 сьнежня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1841 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пульсыне
Катэгорыя:Памерлі 14 красавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1929 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Львове
Мацей зь Вільні

**Маце́й зь Вільні** (лац.: *Matthias Vilnensis*; ; пол.: *Maciej*; каля 1370 — 1453, Вільня) — рэлігійны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага. Першы жамойцкі біскуп (1417—1422), віленскі біскуп (4 траўня 1422 — 7 траўня 1453).

## Біяграфія
У 1408 годзе скончыў Карлаў унівэрсытэт у Празе, дзе атрымаў ступень магістра вольных мастацтваў. Потым навучаўся ў Сіенскім унівэрсытэце. Служачы дэканам Трокаў, удзельнічаў у хрысьціянізацыі Жамойці. Падтрымліваў палітычны курс Вітаўта Вялікага. Быў намінаваны вялікім князем на пост жамойцкага біскупа. 24 кастрычніка 1417 году ў Троках адбылося яго пасьвячэньне.

Паводле Яна Длугаша, Мацей паходзіў з інфлянцкіх немцаў, але вялікі князь Вітаўт менаваў яго ліцьвінам. У лютым 1422 году ў Наваградку ён шлюбаваў караля польскага Ягайлу і князёўну Соф’ю Гальшанскую. Таго ж году стаў біскупам віленскае дыяцэзіі.

Падчас прызначэньня на медніцкую катэдру было адзначана, што Мацей здавальняюча валодае жамойцкай (*samogithice*) гаворкай (а храніст Ян Длугаш зазначаў, што той «*добра ведаў мовы літоўскую і жамойцкую*»). Паводле летувіскіх дасьледнікаў, гэта азначае, што Мацей пашыраў летувіскую мову ў касьцёле Вялікага Княства Літоўскага. Тым ня менш, веданьне жамойцкае гаворкі ў прывілеі Вітаўта было адзначана як дадатковая якасьць Мацея, а «літоўскай» мовай у ВКЛ, у тым ліку ў касьцёле, тады называлася старабеларуская мова, пра што сьведчыць прывілей вялікага князя Аляксандра 1501 году, які патрабаваў, каб казані ў касьцёлах Радашкавічаў, Маладэчна, Койданава, Слоніму, Ліды, а таксама Трысьцянкі, Далістава і Гонядзі на Падляшшы, ды іншых местаў абавязкава прамаўляліся «ў літоўскай мове» (*Lythuanici idiomatis*).

Біскуп Мацей пасылаў прадстаўнікоў на Флярэнтыйскі сабор. Заснаваў шмат цэркваў і актыўна абараняў правы й прывілеі ліцьвінаў. Увёў інквізыцыю дзеля змаганьня з гусітамі. 27 кастрычніка 1430 году адпяваў вялікага князя Вітаўта.

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* Wileński słownik biograficzny. — Bydgoszcz, 2002. .

Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIV стагодзьдзі
Катэгорыя:Памерлі ў 1453 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Вільні
Катэгорыя:Жамойцкія біскупы
Катэгорыя:Віленскія біскупы
Сэданг (каралеўства)

**Карале́ўства Сэда́нг** () — віртуальная дзяржава, утвораная ў канцы XIX стагодзьдзя францускім авантурнікам Чарлзам-Мэры Давідам дэ Майрэна на частцы сучаснага Віетнаму.

## Гісторыя
Майрэна, былы францускі ўрадавы службовец з сумніўнай рэпутацыяй, у 1888 годзе быў уладальнікам плянтацыі ў Францускім Індакітаі. Калі кароль Сіяму высунуў тэрытарыяльныя прэтэнзіі да Францускага Індакітаю, Майрэна пераканаў каляніяльнага адміністратара дазволіць яму адправіцца з групай місіянэраў у экспэдыцыю ў глыб Анаму (Віетнам), для перамоваў зь мясцовымі плямёнамі.

Па прыбыцьці Майрэна пасябраваў з горным племем сэдангаў. 3 чэрвеня 1888 году правадырамі плямёнаў бахнар, рэнгао і сэданг Майрэна быў абраны каралём Каралеўства Сэданг пад імем Марый I. Канчаткова Майрэна замацаваў свае пазыцыі, калі здолеў прадухіліць выбліск чарговай эпідэміі пры дапамозе лекаў, якія апынуліся ў яго. У знак падзякі правадыр племя сэдангов аддаў яму ў жонкі дачку.

Неўзабаве Майрэна адправіўся ў вандраваньне па Паўднёва-Ўсходняй Азіі і Эўропе, з мэтай знайсьці людзей, якія дапамаглі б яму ўладкаваць каралеўства. Ён наведаў Анам, Ганконг, Вялікабрытанію, Францыю і Бэльгію. Падчас свайго вандраваньня Майрэна шчодра раздаваў тытулы, прысьвячаў у рыцары, узнагароджваў мэдалямі сваіх прыхільнікаў. Ён таксама выпусьціў дзьве сэрыі марак каралеўства.

Вяртаньню Майрэны ў Сэданг перашкодзіў францускі флёт, які блякаваў віетнамскія парты і канфіскаваў яго зброю як кантрабанду ў Сынгапуры. Кароль Марый I памёр 11 лістапада 1890 году на востраве Тыяман (Малайзія) пры загадкавых акалічнасьцях (высоўваліся розныя вэрсіі: атручваньне, укус атрутнай зьмяі або ў выніку паядынку). Пасьля Каралеўства Сэданг было анэксавана Францыяй і яе пратэктаратам Анамам.

## Вонкавыя спасылкі

* The Kingdom of Sedang

Катэгорыя:Віртуальныя дзяржавы
Катэгорыя:Карлікавыя дзяржавы
Сяргей Гайдукевіч

**Сярге́й Васі́льевіч Гайдуке́віч** ( 8 верасьня 1954 году, Менск) — беларускі прарасейскі палітычны і грамадзкі дзяяч, лідэр Лібэральна-дэмакратычнай партыі Беларусі (1995—2019).

## Біяграфія
* 1976—1991 — служба ў войску.
* З 1994 году — чалец ЛДПБ.

Удзельнічаў ў прэзыдэнцкіх выбарах 2001 году і 2006 году.

## Сям’я
Мае двух сыноў, сярод якіх Алег Гайдукевіч, палітык і функцыянэр рэжыму Лукашэнкі.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце ЛДПБ
* Старонка Сяргея Гайдукевіча на праекце election.in-by.net

Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га скліканьня
Катэгорыя:Сябры Савету Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га скліканьня
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь (2001)
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь (2006)
Сямён Домаш

**Сямё́н Мікала́евіч До́маш** (2 студзеня 1950, в. Тумашы, Ляхавіцкі раён — 9 студзеня 2019, Горадня) — савецкі і беларускі партыйны і палітычны дзяяч.

## Адукацыя
* Бабруйскі аўтатранспартны тэхнікум (1969)
* Менская вышэйшая партыйная школа (1981)
* Беларускі дзяржаўны інстытут народнай гаспадаркі (1989)

## Кар’ера
* мэханік, галоўны інжынэр, дырэктар Астравецкае аўтабазы № 4 (1969—1977);
* дырэктар Гарадзенскага аўтакамбінату № 1 (1977—1982);
* загадчык прамыслова-транспартнага аддзелу Гарадзенскага гаркаму КПБ (1982—1983);
* другі сакратар Кастрычніцкага райкаму КПБ Горадні (1983—1987);
* старшыня Лідзкага гарвыканкаму (1987—1990);
* першы сакратар Кастрычніцкага райкаму КПБ Горадні (1990);

У 1990 годзе абраны старшынём выканкаму Горадні. У 1991—1993 гадах — старшыня выканкаму і гарадзкога Савету дэпутатаў Горадні. У 1993 годзе абраны старшынём Гарадзенскага аблвыканкаму, якім прабыў да 1994 году. Старшыня абласнога Савету дэпутатаў (1994—1996).

Дэпутат і сябар Прэзыдыюму Вярхоўнага Савету 13-га скліканьня.

З 2000 году — Старшыня Рады Гарадзенскага абласнога грамадзкага аб’яднаньня «Ратуша».

Кандыдат ад апазыцыі на прэзыдэнцкіх выбарах у 2001 годзе. За некалькі дзён да галасаваньня зьняў сваю кандыдатуру на карысьць Уладзімера Ганчарыка.

З 2006 году — генэральны дырэктар рэспубліканскага ўнітарнага прадпрыемства «Гарадзенскае вытворчае гарбарнае аб’яднаньне».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце «Хто ёсьць хто ў РБ» 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ляхавіцкім раёне
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь (2001)
Катэгорыя:Палітыкі мясцовага кіраваньня Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту
Уладзімер Ганчарык

**Уладзімер Іванавіч Ганчарык** (нар. 29 красавіка 1940) — адзіны кандыдат ад апазыцыі на прэзыдэнцкіх выбарах у 2001 годзе. Па выніках выбараў Ганчарык набраў 15,65% галасоў і такім чынам прайграў Аляксандру Лукашэнка, які набраў 75,65% галасоў выбарнікаў.

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце «Хто ёсьць хто ў РБ» 

Катэгорыя:Нарадзіліся 29 красавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1940 годзе
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь (2001)
Катэгорыя:Старшыні Фэдэрацыі прафсаюзаў Беларусі
Вячаслаў Кебіч

**Вячасла́ў Фра́нцавіч Ке́біч** (10 красавіка 1936, в. Канюшаўшчына Наваградзкага ваяводзтва, цяпер Валожынскі раён — 9 сьнежня 2020) — беларускі палітык, першы прэм’ер-міністар Рэспублікі Беларусь у пэрыяд з 1990 па 1994 год.

## Біяграфія

### Адукацыя
* Машынабудаўнічы факультэт Беларускага політэхнічнага інстытуту (цяпер БНТУ).
* Менская вышэйшая партыйная школа пры ЦК КПБ.

### Працоўны шлях
Пасьля сканчэньня інстытуту працаваў інжынэрам-тэхнолягам, старэйшым інжынэрам-тэхнолягам, начальнікам участку, начальнікам цэха, намесьнікам галоўнага інжынэра Менскага заводу аўтаматычных лініяў.

* 1973—1978 — галоўны інжынэр, дырэктар Менскага станкабудаўнічага заводу імя Кірава.
* 1978—1980 — генэральны дырэктар Менскага вытворчага аб’яднаньня па выпуску працяглых і адразных станкоў імя Кірава.
* 1980—1985 — другі сакратар ЦК КПБ, загадчык аддзелу ЦК КПБ.
* 1985—1990 — намесьнік Старшыні Савета Міністраў БССР — Старшыня Дзяржпляну БССР.
* 1989—1992 — народны дэпутат СССР.
* Народны дэпутат Рэспублікі Беларусь  ад Іванаўскай выбарчай акругі № 120 Берасьцейскай вобласьці.
* 1990—1994 — Старшыня Савета Міністраў БССР, прэм’ер-міністар Беларусі.
* 1995—1996 — дэпутат Вярхоўнага Савету Беларусі.
* 1996—2004 — дэпутат Палаты прадстаўнікоў.

Сябра КПСС (1962—1991), сябра ЦК КПСС (1990—1991).

Удзельнічаў у прэзыдэнцкіх выбарах 1994 году, дзе саступіў у другім туры Аляксандру Лукашэнку. Пасьля выбараў узначаліў Беларускі гандлёва-фінансавы саюз.

Памёр 9 сьнежня 2020 году.

## Асабістае жыцьцё
Жонка Алена, у 1993 годзе працавала ў камэрцыйнай фірме.

## Узнагароды
* Ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга.
* Ордэн «Знак Пашаны».
* Заслужаны машынабудаўнік БССР.
* Ляўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР.
* Ганаровая грамата Прэзыдыюма Вярхоўнага Савета Беларусі (1996).

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітыкі БССР
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 12-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савету Рэспублікі Беларусь 13-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га скліканьня
Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзыдэнты Рэспублікі Беларусь (1994)
Катэгорыя:Сябры ЦК КПБ
Катэгорыя:Беларускія інжынэры-мэханікі
Катэгорыя:Памерлі ад каранавіруснай інфэкцыі COVID-19
Neue Slowenische Kunst

**NSK** (, «Новае славенскае мастацтва») — нефармальная арганізацыя, арганізаваная ў 1984 славенскім музыкальным калектывам «Laibach» у супрацоўніцтве з групай мастакоў «Irwin» і тэатральнай трупай «Scipion Nasice Sisters». У 1991 годзе NSK было ператворанае ў віртуальную дзяржаву.

На сёньняшні дзень найболей значнымі чальцамі гэтага руху зьяўляюцца: «Laibach», «Irwin», «Noordung», «Студыя новага калектывізму», «Аддзяленьне чыстай і прыкладнай філязофіі», а таксама мноства мяльчэйшых падпадзяленьняў, якія зьяўляюцца і знікаюць па меры патрэбы.

NSK атрымала досыць вялікае разьвіцьцё ў Славеніі. Як віртуальная дзяржава, яно распрацавала ўласны пашпарт, маркі і т.&nbsp;д., і мае ўласнае электроннае пасольства у інтэрнэце, якое пэрыядычна адчыняе свае офісы падчас візітаў у іншыя гарады (напрыклад, офіс такога пасольства быў адчынены на месяц у Маскве, у 1992 годзе).

Грамадзянства NSK даступна для людзей добрай волі са ўсяго сьвету, па-за залежнасьцю ад рэлігіі, расы, нацыянальнасьці, пола і перакананьняў. Грамадзянства пацьвярджаецца пашпартам NSK, зьвесткі аб грамадзянстве фіксуюцца ў рэестры. Пашпарты маюць нумар і маюць абмежаваны тэрмін дзеяньня.

Дзяржава NSK транснацыянальна, яно ня мае сталай тэрыторыі і нацыянальных меж, і адмаўляе іх як неабходны атрыбут дзяржаўнасьці. Грамадзяне NSK могуць адначасова быць грамадзянамі іншых краін.

Па заяве заснавальнікаў, сёньня ў NSK больш грамадзян, чым у Ватыкане.

Арганізацыйным прынцыпам NSK абвешчаны калектыўны абсалютызм, а кіраўніком дзяржавы — іманэнтна-трансцэндэнтны дух. У NSK адсутнічае фармальны ўрад, улада ажыцьцяўляецца прамым дзеяньнем грамадзян, гэта значыць заснаваная на самакіраваньні. Тэхнічная падтрымка ажыцьцяўляецца бюракратамі і выканаўцамі.

У 1996 годзе аб NSK быў зняты дакумэнтальны фільм Майкла Бэнсана *Prerokbe Ognja* («Прадказаньне агню») http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C06E0DA1F3CF931A35753C1A960958260

## Глядзіце таксама
* Laibach
* Віртуальная дзяржава

## Крыніцы


## Вонкавыя спасылкі
* Электроннае пасольства NSK
* Неафіцыйнае віртуальнае пасольства Дзяржавы NSK і групы LAIBACH у Расеі

Катэгорыя:Віртуальныя дзяржавы
Катэгорыя:Вэб-сайты
Аранія

**Аранія** — селішча ў ПАР, адзінае, у якім пражываюць выключна афрыканэры. 

## Гісторыя
Невялікае селішча, прызначанае для пражываньня белага насельніцтва, было заснавана ў 1991 годзе групай афрыканэраў пад кіраўніцтвам Карэла Босгофа. Афіцыйнай датай адкрыцьця лічыцца 11 красавіка 1991 году. Участак зямлі ў раёне вёскі Флэйцьескрааль, што на Аранжавай рацэ ў Паўночнай Капскай правінцыі, быў выкуплены ў прыватную ўласнасьць і на ім заснаваная калёнія Аранія. У 2005 годзе яе насельніцтва складала каля 600 чалавек, выключна белыя, якія размаўлялі на афрыкаанс.

## Узаемадзеяньне з уладамі
Для наданьня законнасьці рэжыму сэгрэгацыі ў Араніі ўсё яе жыхары зьяўляюцца супрацоўнікамі адмыслова створанай юрыдычнай асобы. Каб чарнаскурыя не маглі атрымаць у Араніі працу дзейнічае становішча, аб тым, што на тэрыторыі Араніі працаваць могуць толькі супрацоўнікі кампаніі. Уваход на тэрыторыі селішча для чорных абмежаваны, у цёмнай час сутак знаходжаньне іх на тэрыторыі Араніі забароненае. Гэтае абмежаваньне грунтуецца на тым, што ўся тэрыторыя селішча зьяўляецца прыватнай уласнасьцю кампаніі.

## Радыёстанцыя Араніі
У лістападзе 2005 году паводле пастановы Камісіі па камунікацыях ПАР спыніла сваё вяшчаньне радыёстанцыя «Radio Klub100», разьмешчаная ў Араніі. У пастанове паказваецца, што гэтая радыёстанцыя ажыцьцяўляла сваё вяшчаньне безь ліцэнзіі і таму павінна спыніць сваю дзейнасьць. Абсталяваньне станцыі было выключана.

«Назіраньне паказала, што гэтая станцыя зьяўляецца ўльтраправай і прытрымваецца выключна расісцкіх поглядаў», — паведаміла Лідзія дэ Суза, старэйшы мэнэджар, які кіруе выдачай ліцэнзіяў, дадаўшы, што чыньнікам закрыцьця станцыі паслужыла ўсёткі адсутнасьць ліцэнзіі, а ня зьмест радыёпраграмаў.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт Араніі

Катэгорыя:Населеныя пункты ПАР
Катэгорыя:Апартэід
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1991 годзе
Буры

**Бу́ры** ( «сяляне») — субэтнічная група ў складзе афрыканэраў у ПАР і Намібіі. Бурамі завуць фэрмэраў-афрыканэраў, белых сельскіх жыхароў, а таксама бедных белых (аналягічны панятак «рэднэкі» у ЗША). Самі сябе афрыканэры бурамі ніколі не звалі. 

У сярэдзіне XIX стагодзьдзя бурскія пасяленцы заснавалі Аранжавую Свабодную дзяржаву, Паўднёваафрыканскую рэспубліку і калёнію ў Натале. Пасьля англа-бурскай вайны бурскія рэспублікі былі ізноў далучаныя да Вялікабрытаніі, а ў 1910 увайшлі ў склад Паўднёва-Афрыканскага Зьвязу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Народы Паўднёвай Афрыкі
Катэгорыя:Народы ПАР
Мэлекеок

**Мэлекеок** () — сталіца Палаў з 7 кастрычніка 2006 году і сталіца аднаго з шаснаццаці штатаў Палаў. Знаходзіцца на востраве Бабэльдаоб. У 2006 годзе горад атрымаў статус сталіцы замест гораду Карор. Насельніцтва гораду складае прыкладна 300 чалавек.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Паселішчы Палаў
Катэгорыя:Сталіцы Акіяніі
Антанта

**Анта́нта** ( — *пагадненьне*) — ваенна-палітычны блёк паміж Расейскай імпэрыяй, Вялікабрытаніяй і Францыяй. За мяжой у афіцыйнай і акадэмічнай літаратуры прыйнята таксама пашыраная назва Тройная Антанта (анг. Triple Entente).

## Стварэньне Антанты
Стварэньне зьвязу адбывалася паступова. Найперш была падпісаная дамова паміж Францыяй і Расейскай Імпэрыяй (1892). Потым між Францыяй і Вялікай Брытаніяй (1904) і потым ангельска-расейскі зьвяз (1907).

Ён быў створаны ў якасьці процівагі «Тройнаму зьвязу» Нямеччыны, Аўстра-Вугоршчыны і Італіі, а таксама супраць узмацненьня Нямеччыны.

Важнай нагодай да ўваходу Вялікай Брытаніі ў Антанту, якая дагэтуль пад пагрозай нямецкае гегемоніі была прымушана адмовіцца ад дактрыны «бліскучай ізаляцыі» стала нямецкая ваенна-марская праграма і каланіяльныя амбіцыі Нямеччыны.

Першапачаткова Ананта стваралася як палітычны зьвяз, але падчас Першае Сусьветнае вайны яна пачала пераўтварацца ў ваенны зьвяз і з 1915 року пачалі праводзіцца рэгулярныя кафэрэнцыі між ейнымі членамі.

Пасьля перамогі Вярхоўная Рада Антанты фактычна займалася кіраваньнем сьветам. Але ў такой палітычнай якасьці Антанта спыніла сваё існаваньне пасьля зьўленьня Лігі Нацыяў.

## Дзяржавы Антанты
* Вялікая Брытанія
* Францыя
* Расейская Імпэрыя (да 1917)
* Бэльгія
* Сэрбія
* Чарнагорыя
* Японія
* Італія (з 1915)
* Румынія
* Злучаныя Штаты Амэрыкі (з 1917)

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Першая сусьветная вайна
Катэгорыя:Вайсковыя блёкі
Сінюха (прытока Паўднёвага Бугу)

**Сіню́ха** (), даўней *Сінія Воды* — рака на Прыдняпроўскім узвышшы, левы прыток Паўднёвага Буга.

У 1362 року на гэтай рэчцы прыкладна каля сучаснага места Першамайск адбылася бітва на Сініх Водах паміж вялікім князем літоўскім Альгердам і войскамі трох татарскіх князёў — васалаў Залатой Арды. У выніку гэтай бітвы Вялікае Княства Літоўскае атрымала Прычарнаморскія землі ў вусьці ракі Сэрат, басэйнах Днястра і Паўднёвага Буга, паўднёвае Падняпроўе, Падольскую, Пераяслаўскую і Валынскую землі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкі Ўкраіны
Катэгорыя:Рэкі Мікалаеўскай вобласьці
Усходняя Капская правінцыя

**Усходняя Капская правінцыя** — адна з правінцый Паўднёва-Афрыканскай Рэспублікі. Створаная ў 1994 годзе з часткі былой Капскай правінцыі, а таксама квазінезалежных бантустанаў Цыскей і Транскей. Гэтая правінцыя — асноўная тэрыторыя народа коса, зь якога вышлі шматлікія вядомыя паўднёваафрыканцы, уключаючы такіх дзеячаў АНК, як прэзыдэнты ПАР Нэльсан Мандэла і Таба Мбэкі (абодва яны нарадзіліся менавіта ў гэтай правінцыі).

Ва Ўсходняй Капскай правінцыі разьмешчаная буйная канурбацыя Порт-Элізабэт. Цэнтр правінцыі — горад Біша. Правінцыя дзеліцца на шэсьць акруговых муніцыпалітэтаў (Альфрэд-Нзо, Аматоле, Какаду, Крыс-Хані, ОР-Тамба, Укахламба) і гарадскі муніцыпалітэт Нэльсан-Мандэла, куды ўваходзіць горад Порт-Элізабэт. Іншыя буйныя гарады — Іст-Лёндан (буйны порт), Грэхэмстаўн. Правінцыя застаецца адной з найбедных у ПАР: гэта зьвязана, у прыватнасьці, з вельмі нізкім узроўнем жыцьця ў былых бантустанах Цыскей і Транскей.

Усходняя Капская правінцыя мяжуе з Заходняй і Паўночнай Капскай правінцыяй, з правінцыямі Вольная дзяржава і Квазулу-Наталь, а таксама з Лесота. На тэрыторыі правінцыі раьзмешчаныя запаведнікі Адо і Цыцыкама.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Правінцыі ПАР
Ян Франкевіч

**Ян Франкевіч** (1559—1627) — архітэктар раньняга барока ў ВКЛ зь Менску. Вучань і наступнік Бэрнардоні.

Ураджэнец Менску гарбар па прафэсіі Франкевіч у 1592 годзе ўступіў у ордэн езуітаў. Некаторы час жыў у кляштары ў Рызе. З 1594 году працаваў у Нясьвіжы спачатку кухарам, а пасьля памочнікам славутага італьянскага дойліда Яна Бэрнардоні. У далейшым працаваў як самастойны архітэктар, у тым ліку ўзьвёў на Ратушным пляцы ў Вільні касьцёл Сьв. Казіміра.

## Творы
* Фарны касьцёл у Нясьвіжы (завяршальныя працы пасьля 1599)
* Калегіюм езуітаў у Нясьвіжы
* Касьцёл Сьвятога Казіміра ў Вільні (1604—1616)
* Касьцёл Сьвятога Яна ў Вільні (аднаўленчыя працы)
* Царква Сьвятога Духа ў Вільні

## Вонкавыя спасылкі

* Хто будаваў Вільню? Радыё «Свабода»

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1559 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Менску
Катэгорыя:Беларускія архітэктары
Катэгорыя:Архітэктары Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Асобы Нясьвіжу
Катэгорыя:Езуіты
Катэгорыя:Памерлі ў 1627 годзе
Арбузінскі раён

**Арбу́зінскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Арбузінка. 

Асноўныя рэкі — Паўднёвы Буг, Мэртвавод, Арбузінка.

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Баштанскі раён

**Башта́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе цэнтральнай часткі Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Баштанка. 

Асноўныя рэкі — Інгул, Грамаклея.

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Беразанскі раён

**Бераза́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўднёвым захадзе Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Беразанка. 

Раён мяжуе з Тыгульскім ліманам.

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Беразьнегувацкі раён

**Беразьнегува́цкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на ўсходзе Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Беразьнегуватае. 

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Весялінаўскі раён

**Весялі́наўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Весялінава. 

Асноўныя рэкі — Паўднёвы Буг, Чычыклея.

Сярод архітэктурна-гістарычных набыткаў раёну вылучаецца фартэцыя пэрыяду раньняга сярэднявечча ў в. Крэменаўка

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Вазьнясенскі раён

**Вязьнясе́нскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе цэнтральнай часткі Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Вазьнясенск.

## Геаграфія
Асноўныя рэкі — Паўднёвы Буг, Мэртвавод, Арбузінка, Гнілы Яланэц. На тэрыторыі раёну месьціцца рэгіянальны ляндшафтавы парк «Гранітна-Стэпавае Пабужжа».

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У складзе раёну 47 населеных пунктаў, 16 сельскіх ды 1 местачковая рада.

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Урадзіеўскі раён

**Урадзі́еўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным захадзе Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Ўрадзіеўка. 

Асноўныя рэкі — Кадыма, Чычыклея.

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Еланецкі раён

**Елане́цкі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўначы Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Яланец. 

Асноўная рака — Гнілы Яланец. 

Славутасьць раёну — запаведнік «Еланецкі стэп».

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Вітаўскі раён

**Вітаўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Мікалаеў.

## Гісторыя
Раён утвораны ў 1939 року. Раённым цэнтрам зрабілася сяло Богаяўленскае, перайменаванае таго ж року ў сяло Кастрычніцкае (да 1789 року — Вітаўка). У 1972 року Жаўтнэвае ўлучылі ў склад Мікалаева.

## Геаграфія
Асноўная рака — Паўднёвы Буг. Заходнюю частку раёну амываюць воды Бускага ліману, праз паўночна-заходнюю яго частку цячэ рака Інгул. Цэнтральная ды паўднёвая часткі раёну маюць шчыльную сетку каналаў Інгулецкай абрашальнай сыстэмы, магістральны канал якой падзяляе раён практычна напалову.

## Насельніцтва
Усяго ў раёне 52,6 тыс. жыхароў (станам на 01.10.2006), у тым ліку мужчынаў — 24,8 тыс. чал., жанчын — 27,8 тыс. чал., колькасьць пэнсыянэраў — 14,5 тыс. чал. (27,6% ад агульнай колькасьці жыхароў), шчыльнасьць насельніцтва (на 1 км²) — 36 асобаў.

Нацыянальны склад насельніцтва: украінцы — 85,1% , расейцы — 10,9%, беларусы — 1,3% (паводле Ўсеукраінскага перапісу, праведзенага ў сьнежні 2001 року).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У складзе раёну 44 населеных пункты, Вітаўская раённая рада, 19 сельскіх радаў ды 2 местачковыя рады.

## Вонкавыя спасылкі
* Вітаўская раённая рада 

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Казанкаўскі раён

**Казанка́ўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на паўночным усходзе Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — мястэчка Казанка. 

Асноўная рака — Вісунь. 

Раён утвораны ў 1923 року.

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Мікалаеўскі раён (Мікалаеўская вобласьць)

**Мікала́еўскі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на поўдні Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Мікалаеў.

## Геаграфія
Асноўныя рэкі — Паўднёвы Буг і Інгул.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У складзе раёну 52 населеныя пункты, 17 сельскіх радаў ды 1 местачковая рада.

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Навабускі раён

**Навабу́скі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Новы Буг. Асноўная рака — Інгул.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці
Новаадэскі раён

**Новаадэ́скі раён** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры Мікалаеўскай вобласьці Ўкраіны. Адміністрацыйны цэнтар — места Новая Адэса.

## Геаграфія
Асноўная рака — Паўднёвы Буг.

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
У складзе раёну 42 населеныя пункты, 17 сельскіх ды 1 меская рада.

Катэгорыя:Раёны Мікалаеўскай вобласьці