Трахімброд

**Трахімбро́д** (, )&nbsp;— колішняе жыдоўскае мястэчка на Валыні (цяпер на тэрыторыі Ківерцаўскага раёну Валынскай вобласьці Ўкраіны), якое існавала ў XVIII—XX стагодзьдзях. Знаходзілася за 10 км на ўсход ад Трасьцянцу, 50 кілямэтраў на паўночны ўсход ад Луцку, побач зь іншым жыдоўскім мястэчкам Лозішт. Таксама вядомае як Сафіеўка (, ) у гонар расейскай царэўны Сафіі, якая дазволіла заснаваць тут жыдоўскае паселішча. У 1942 цалкам было зьнішчанае нацыстамі разам з насельніцтвам.

## Мінуўшчына
Сафіеўка была заснаваная ў 1835 року як сельскагаспадарчая калёнія, якя пазьней вырасла ў мястэчка. Насельніцтва павялічылася да 1200 асобаў (235 сем’яў) у 1889 і да 1580 асобаў у 1897 року. Да 1918 року ўваходзіла ў склад Валынскай губэрні. У часе Першай сусьветнай вайны праз тэрыторыю паселішча праходзіла лінія фронту, што змусіла частку яе насельнікаў да эвакуацыі перад наступам аўстрыйскіх войскаў, якія занялі мястэчка ў жніўні 1915. У наступным року аўстрыйцы збудавалі ў Сафіеўцы вайсковы цьвінтар і каталіцкую каплічку.

У часе польска-савецкай вайны мястэчка ўвайшло ў склад гміны Сільна Луцкага павету Валынскага ваяводзтва Польшчы. Большасьць насельніцтва складалі жыды, якія называлі Сафіеўку *Трахімбродам*; акрамя таго, мешкала невялікая польская грамада (некалькі сем’яў). У 1929 тут пражывалі 1549 чалавек. Да 1938 року жыдоўскае насельніцтва вырасла да 3000 жыхароў. Большая частка жыхароў займалася сельскай гаспадаркай і дубленьнем скуры. Дзейнічалі сем сынагогаў. У 1921 року быў пабудаваны драўляны касьцёл парафіі сьвятой Сафіі і Маці Божай Добрай Рады.

У 1939 разам з усёю Заходняю Ўкраінаю мястэчка паводле пакту Молатава — Рыбэнтропа адышло ў склад Савецкага Саюзу. У той час рабінам быў Герш Вайсман. Бальшавікі саслалі яго ў Сыбір, абвінаваціўшы ва ўдзеле ў падпольным гандлі сольлю.

З пачаткам нацысцкай акупацыі Ўкраіны ў Трахімбродзе было створанае гета, куды зьвезьлі жыдоў з суседніх местаў і вёсак. Да 1942 року ў мястэчку дзейнічала сяміклясная агульная школа, у якой да 1941 працавалі настаўнікі галоўным чынам жыдоўскага, а таксама польскага і ўкраінскага паходжаньня.

У жніўні-верасьні 1942 року ўкраінскі батальён Шуцманшафт з удзелам немцаў з айнзацгрупы C ладзілі акцыі зачысткі насельніцтва мястэчка. 9 жніўня падчас першае падобнае акцыі былі забітыя каля 4,5 тысячаў чалавек, а ў Ём-Кіпур (21 верасьня) — 1,5 тысячы. Рэшта пакінутых жывымі рамесьнікаў (20 асобаў) былі замардаваныя 22 сьнежня 1942. Забойствы адбываліся ў лесе побач з суседняй вёскай Ярамль. Паводле іншых крыніцаў колькасьць ахвяраў меншая: ад 2000 да 3000. Маёмасьць жыдоў была канфіскаваная акупантамі, хаты спаленыя.

Ня больш за 200 жыдоў здолелі ўцячы ў лес, дзе большасьць загінула ў выніку аблаваў украінскіх паліцыянтаў і немцаў. Рэшта выжыла дзякуючы дапамозе савецкіх партызанаў і мясцовага насельніцтва. За дапамогу гэтым партызанам і жыдам немцы і паліцаі расстралялі 137 жыхароў Клубочыну і каля 50 жыхароў польскай вёскі Абіркі разам зь дзецьмі.

1 ліпеня 1943 УПА спаліла касьцёл, а ў канцы ліпеня Трахімброд быў ужо незаселены. 30 жніўня папялішчы мястэчка сталі базай для аддзелаў УПА перад атакаю на . Згодна з дакумэнтамі, рэшткі мястэчка былі спаленыя савецкім аддзелам з групоўкі Каўпака, у склад якога ўваходзілі й жыдоўскія партызаны з Трахімброду.

Напрыканцы вайны ў жывых засталося паводле розных зьвестак ад 33 да 40 жыхароў Трахімброду. Усе яны былі знойдзеныя ў ваколіцах Луцку. На месцы мястэчка засталіся толькі лес ды поле. У 1990 року былі пастаўленыя два помнікі — адзін на тэрыторыі мястэчка, а другі — у месцы расстрэлаў.

## У мастацтве
Упершыню ў мастацкай літаратуры Трахімброд зьявіўся ў 2002 року ў рамане Джонатана Сафрана Фоера «Усё асьветлена» (). У 2005 на аснове раману Леў Шрайбэр зьняў аднайменны фільм.

Гісторыя Фоера апісвае падзеі ў вёсцы між 1791, да якога адносіцца першая згадка пра Трахімброд, да 1941 року. Герой раману прыехаў ва Ўкраіну, каб знайсьці ўкраінскую жанчыну па імі Аўгустына, якая ўратавала жыцьцё ягонага дзеда.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі

* Гісторыя Трахімброду
* Бэйт Таль — Грамады Трахімброду і Лозышту

Катэгорыя:Жыдоўскія мястэчкі
Катэгорыя:Габрэйскія гета ў Генэральным камісарыяце Ўкраіна
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Ўкраіны
Катэгорыя:Валынская губэрня
Катэгорыя:Валынскае ваяводзтва (1921—1939)
Катэгорыя:Гісторыя Валынскай вобласьці
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьніклі ў 1942 годзе
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны