Касьцёл Маці Божай Ружанцовай (Радунь)

**Касьцёл Маці Божай Ружанцовай** — помнік архітэктуры першай паловы XX стагодзьдзя ў Радуні. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы мястэчка, на гістарычнай Касьцельнай вуліцы. Дзее. Твор архітэктуры мадэрну.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы драўляны касьцёл у Радуні ў 1556 годзе (паводле іншых зьвестак, у 1538 годзе) фундавала вялікая княгіня Бона Сфорца. У 1660 годзе яго аднавілі. Два чарговыя драўляныя касьцёлы збудавалі ў 1662 і ў 1752 гадох.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Радунь апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл працягваў дзеяць. У 1801 годзе збудавалі новы драўляны касьцёл. Апошні драўляны касьцёл паставілі ў 1838 годзе. Пры касьцёле дзеяла парафіяльная школа.

### Найноўшы час
У 1929—1933 гадох побач з старым драўляным збудавалі новы мураваны касьцёл паводле праекту архітэктара Яна Бароўскага. За савецкім часам касьцёл не зачыняўся (стары касьцёл згарэў). У 1954 годзе будынак касьцёла пафарбавалі ўсярэдзіне, у 1986 годзе — звонку.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры мадэрну з рысамі нэаготыкі. Гэта буйнамаштабная 3-нэфавая 2-вежавая базыліка з трансэптам і 5-граннай апсыдай (даўжыня 58 м, вышыня 48 м, шырыня 35 м). Нартэкс выступае перад галоўным фасадам як самастойны нізкі аб’ём. У складанай шматплянавай аб’ёмна-прасторавай кампазыцыі дамінуюць две тэлескапічныя шмат’ярусныя вежы. Іх дынамічны вэртыкальны рух, бакавыя прыступкавыя контрфорсы-сьценкі, круглае вітражнае акно-«ружа» галоўнага фасада, глыбокі стральчаты ўваходны праём, пінаклі даху выклікаюць асацыяцыі з гатычнай стылістыкай. У аснове архітэктурнага разьвязку геамэтрызаваныя аб’ёмы, разнастайнай канфігурацыі вокны ў роўных ліштвах, шырокія лапаткі. Калярыстычны эфэкт будынку засноўваецца на спалучэньні паліхромнай бутавай муроўкі сьценаў і пабеленых атынкаваных прыступкавых атыкаў, роўніцы галоўнага фасаду, 8-гранных завяршальных ярусаў-вежаў, элемэнтаў архітэктурнага дэкору (ліштваў, прафіляваных карнізных пасаў).

Усярэдзіне нэфы разьмяжоўваюцца паўкруглымі аркадамі на 4-гранных пілёнах, перакрываюцца стральчатымі скляпеньнямі на падпружных арках-прасьценках. Над бакавымі нэфамі вісяць хоры-эмпоры, абмежаваныя філёнгавымі парамэтамі і адкрытымі аркавымі прасьветамі. Інтэр’ер аздабляецца ансамблем высокамастацкіх стукавых алтароў: пяць альтароў у стылі барока, якія захаваліся ад старога касьцёла, і яшчэ адзін, «пахавальны», з абразом Сьвятога Францішка з Асызі, знаходзіцца пад правай вежай. Галоўны алтар 1-ярусны, мае выгляд трыфорыюма, завершанага фігурамі Пана Езуса і анёлаў. У цэнтры зьмяшчаецца абраз сярэдзіны XVІІІ ст. — Маці Божая перадае шкаплер генэралу кармэлітаў Сымону Стоку. З бакоў — абразы Сьвятой Марыі Магдалены (налева) і Сьвятой Тэрэзы ад Крыжа (направа). Два драўляныя 2-ярусныя алтары стаяць пры вуглах травеі сяродкрыжжа: налева — алтар Сьвятога Антонія з абразом «Зьняцьце з Крыжа» наверсе, направа — Сьвятога Юрыя з абразом Пана Езуса ў цярновай кароне ў другім ярусе. Яшчэ два 2-ярусныя алтары — Сьвятога Язэпа (налева) і Маці Божай Ружанцовай (направа). Над нартэксам месьцяцца антрэсолі хораў зь філёнгавым парапэтам.

## Галерэя

### Гістарычная графіка

Raduń, Maci Božaj Ružancovaj. Радунь, Маці Божай Ружанцовай (J. Baroŭski, 1928).jpg|Я. Бароўскі, 1928 г.
Raduń, Maci Božaj Ružancovaj. Радунь, Маці Божай Ружанцовай (J. Baroŭski, 1929).jpg|Я. Бароўскі, 1929 г.
Raduń, Maci Božaj Ružancovaj. Радунь, Маці Божай Ружанцовай (J. Baroŭski, 1929) (2).jpg|Я. Бароўскі, 1929 г.
Raduń, Maci Božaj Ružancovaj. Радунь, Маці Божай Ружанцовай (1933) (2).jpg|1933 г.


### Гістарычныя здымкі

Raduń, Maci Božaj Ružancovaj. Радунь, Маці Божай Ружанцовай (1933).jpg|1933 г.
Raduń. Радунь (1941).jpg|1941 г.
Raduń, Maci Božaj Ružancovaj. Радунь, Маці Божай Ружанцовай (1941-44).jpg|1941—1944 гг.


### Сучасныя здымкі

Радунь. Касцёл Маці Божай Ружанцовай (09).jpg|Галоўны фасад
Raduń, Belarus - panoramio (1).jpg|З боку апсыды
Raduń, Belarus - panoramio (5).jpg|Інтэр'ер
Радунь. Касцёл Маці Божай Ружанцовай. Інтэр'ер (01).jpg|Алтар


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Радунь
Радунь