open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Хрышчэньне Баўгарыі

**Хрышчэньне Баўгарыі** — працэс распаўсюджваньня хрысьціянства ў Баўгарыі, які распачаўся ў 864 годзе.

Баўгарская дзяржава ўтварылася ў 681 годзе на паўночнай мяжы хрысьціянскай Бізантыі. Асноўным насельніцтвам новай дзяржавы сталі качавыя баўгары, уцягнутыя ў працэс фэадалізацыі, і славяне. Для інтэграцыі грамадзтва неабходна была ідэалёгія ўніфікацыі. Ініцыятарам хрышчэньня стаў баўгарскі хан Барыс, які прыняў імя Міхаіл. Непасрэднай нагодай хрышчэньня стаў голад 863 году, за якім рушыла ўсьлед уварваньне бізантыйскай арміі Варды. Умовай дапамогі стала хрышчэньне знаці, якое зьдзейсьніў патрыярх Фоцій. Тым ня менш, качавая арыстакратыя падняла антыхрысьціянскі мяцеж, але пацярпела паразу. Хан Барыс пакараў сьмерцю чальцоў 52 сямействаў. Сярод пакараных сьмерцю быў і яго сын. Хан Барыс пачаў усяляк спрыяць місіі Кірыла і Мятода па асьвеце славян. У Баўгарыі было ўведзена кірылічнае пісьмо, пачалося будаўніцтва хрысьціянскіх цэркваў. Адным зь першых значных сьвятых стаў Клімэнт Охрыдзкі.

## Значэньне
Расейскі гісторык Васіль Тацішчаў разглядаў хрышчэньне Баўгарыі ў кантэксьце агульнага распаўсюджваньня хрысьціянства сярод славян. Станаўленьне Баўгарыі хрысьціянскай краінай паўплывала на Хрышчэньне Русі ў наступным стагодзьдзі.

## Вонкавыя спасылкі
* Як баўгарскія ханы аб'ядноўвалі баўгарскі народ. Хрысьціянізацыя Баўгарыі
* Хрышчэньне баўгараў. Баўгарская патрыяршая царква

Катэгорыя:Гісторыя хрысьціянства
Катэгорыя:Гісторыя Баўгарыі
Катэгорыя:Хрысьціянства ў Баўгарыі
Кэстхэй

**Кэ́стхэй** ( [ˈkɛsthɛj], ) — горад на захадзе Вугоршчыны, у мэд’е Зале, разьмешчаны прыкладна за 190 км на паўднёвы захад ад Будапэшту, у паўднёва-заходняй частцы возера Балатон. Насельніцтва на 2014 год — 20 215 чалавек.

## Гісторыя
Упершыню горад згадваецца ў 1247 годзе, але рымскае паселішча існавала на гэтым месцы ўжо ў пачатку нашай эры. У 1386 годзе ў горадзе была пабудавана францішканская царква, якая захавалася да нашых дзён. У 1421 годзе Кэстхэй атрымаў гарадзкія прывілеі. У XVIII стагодзьдзі, пасьля выгнаньня турак, пачалося маштабнае будаўніцтва асабнякоў і цэркваў, пераважна ў стылі барока. У 1745 годзе быў пабудаваны палац Фэштытычаў, які стаў цяпер галоўнай славутасьцю гораду.

## Славутасьці
* Палац Фэштытычаў (1745 год) — адна з найбуйнейшых вугорскіх сядзібаў з паркам
* Ратуша (XVIII стагодзьдзе)
* Калёна Сьвятой Тройцы (1770 год)
* Царква францішканаў (1386 год; неаднаразова перабудоўвалася)
* Музэй Геаргікон (распавядае пра гісторыю сельскай гаспадаркі Вугоршчыны)
* Музэй возера Балатон

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Вугоршчыны
Катэгорыя:Балатон
Пэкінскі мэтрапалітэн

**Пэкінскі мэтрапалітэн** () — сыстэма лініяў мэтрапалітэну ў Пэкіне і ягоных прыгарадах, якая налічвае 19 лініяў, 345 станцыяў і 574 км пуцей (шырыня каляіны — 1435 мм). Мэтро зьяўляецца  першым у сьвеце паводле велічыні гадавога пасажырапатоку ды другім паводле даўжыні (пасьля Шанхайскага мэтрапалітэну).

Пэкінскі мэтрапалітэн уведзены ў эксплюатацыю ў 1969 годзе, аднак да 2002 году налічваў толькі 2 лініі. Пасьля 2002 году перажывае значнае разьвіцьцё, аднак дзейснай сеткі не дастаткова для забесьпячэньня гарадзкіх перавозак. Пляны разьвіцьця да 2020 году — павялічэньне даўжыні пуцей да 999 км для перавозкі 18,5 млн пасажыраў штодня.

Мэтрапалітэн
Катэгорыя:Мэтрапалітэны
Гапаэль Ашкелён

«**Гапаэль**» () — колішні ізраільскі футбольны клюб з гораду Ашкелёну. Заснаваны ў 1955 годзе і расфармаваны ў 2023 годзе.

Катэгорыя:Ашкелён
Белаградчык (крэпасьць)

**Крэпасьць Белаградчык** (), таксама вядомая як **Калета** (, ад  — «крэпасьць») — старажытная фартэцыя, разьмешчаная на паўночным схіле Балканскіх гор у Баўгарыі на паўночным захадзе ад гораду Белаградчыку. Галоўная культурная і гістарычная каштоўнасьць Белаградчыку разам са скаламамі. Зьяўляецца адной з тых крэпасьцяў Баўгарыі, якія добра захаваліся да нашых дзён. Помнік культуры Баўгарыі.

Таўшчыня муроў крэпасьці складае 2 м каля асновы, вышыня — 12 м. Тры асобна ўмацаваныя часткі злучаны адна з другой пасрэдзтвам брам. Плошча крэпасьці — 10 210 м². Пазьней крэпасьць была рэканструявана і цяпер належыць кіраўніцтву гістарычнага музэю.

## Гісторыя
Крэпасьць была закладзена і пабудавана яшчэ ў часы Рымскай імпэрыі. Скалы, якія там знаходзіліся, былі добрай натуральнай абаронай, таму муры былі пабудаваны ў асноўным на паўночным захаде і паўднёвым усходзе. Вышыня крэпасьці дасягала ў асобных месцах 70 м. Сама крэпасьць была толькі назіральным пунктам, а не абарончым збудаваньнем. У XIV стагодзьдзі цар Іван Срацімір пашырыў крэпасьць, дабудаваўшы некалькі вежаў і муроў перад масівамі скал. Падчас яго праўленьня Белаградчык стала важнейшай цытадэльлю Баўгарыі, саступаючы па памерам і значнасьці толькі крэпасьці Баба Віда ў горадзе Відзіне, баўгарскай сталіцы тых часоў.

У 1396 годзе туркі захапілі крэпасьць і ня толькі адбудавалі яе нанава, але і ўзмацнілі гарнізон для падаўленьня паўстаньняў. У пачатку XIX стагодзьдзя крэпасьць зноў перабудавалі, дадаўшы некалькі турэцкіх і эўрапейскіх архітэктурных элемэнтаў і запрасіўшы для рэканструкцыі францускіх і італьянскіх іжынэраў. У 1850 годзе крэпасьць адыграла значную ролю ў падаўленьні антытурэцкага паўстаньня ў Баўгарыі, а апошні раз выкарыстоўвалася ў 1885 годзе падчас сэрбска-балгарскай вайны. Сёньня Белаградчык зьяўляецца музэем-крэпасьцю.

## Галерэя

Файл:Belog 1.JPG|
Файл:Belog 2.JPG|
Файл:Belog 3.JPG|
Файл:Belogradchik Fortress.png|Плян


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Інфармацыйны сайт Белаградчыку
* Віртуальны тур па крэпасьці Белаградчык
* Belogradchik Fortress

Катэгорыя:Замкі Баўгарыі
Катэгорыя:Музэі Баўгарыі
Эр Юнайтэд

«**Эр Юнайтэд**» () — шатляндзкі футбольны клюб з гораду Эру. Заснаваны ў 1910 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Эр
Солан (неадназначнасьць)

Назву **Солан** маюць:

* Солан — рака ў Старадароскім раёне Менскай вобласьці, левы прыток ракі Арэсы, басэйн Дняпра
* Солан — вёска ў Старадароскім раёне Менскай вобласьці
Шумэг

**Шу́мэг** () — горад на захадзе Вугоршчыны, у мэд’е Вэспрэме. Насельніцтва на 2014 год — 6283 чалавекі.

## Геаграфія
Шумэг разьмешчаны прыкладна за 150 км на паўднёвы захад ад Будапэшту, за 25 км на поўнач ад Кэстхэю і ўзьбярэжжа возера Балатон, і за 50 км на захад ад Вэспрэму.

## Гісторыя
Амаль уся гісторыя Шумэгу зьвязана з фартэцыяй, заснаванай у XI стагодзьдзі ў час кіраваньня караля Іштвана Сьвятога, на высокім узгорку (270 м). У 1241 годзе кароль Бэла IV схаваўся ў Шумэскай фартэцыі ад нашэсьця манголаў, якія ня здолелі яе ўзяць. У пэрыяд турэцкага нашэсьця XVI—XVII стагодзьдзяў фартэцыя шматразова бралася ў аблогу, але гэтак і не была пакоранай туркамі. Пасьля заняпаду Вэспрэму ў 1552 годзе, рэзыдэнцыя вэспрэмскага біскупа была перанесеная ў Шумэг.

Па выгнаньні турак і ўваходзе Вугоршчыны ў склад імпэрыі Габсбургаў, у краіне выбухнула нацыянальна-вызвольнае паўстаньне на чале з Фэрэнцам Ракацы. Па здушэньні паўстаньня аўстрыйцы ўзарвалі муры амаль усіх фартэцыяў Вугоршчыны, у т. л. Шумэскай. Нягледзячы на гэта, многія часткі фартэцыі даволі добра захаваліся, і ў ёй неаднаразова праводзіліся рэстаўрацыйныя работы.

У  XVIII стагодзьдзі пачаўся рост гораду пад мурамі фартэцыі, быў пабудаваны біскупскі палац, каменная Ўзьнясенская царква, вялікая колькасьць выдатных будынкаў. Аднак у XIX стагодзьдзі хуткі рост суседніх Вэспрэму, Кэстхэю й Тапольцы ператварыў Шумэг у невялічкае правінцыйнае мястэчка.

## Славутасьці
* Шумэская фартэцыя — найбуйнейшая й адна з самых вядомых сярэднявечных фартэцыяў Вугоршчыны
* Узьнясенская царква (1757 год, пабудаваная ў стылі ракако)
* Кляштар францішканаў (1657 год, барока)
* Біскупскі палац (1755 год, барока)

## Асобы
* Фэрэнц Энц — вугорскі лекар, батанік, садавод

Катэгорыя:Гарады Вугоршчыны
Плоўдзіўскі антычны тэатар

**Плоўдзіўскі антычны тэатар** — адзін з найбольш добра захаваўшыхся рымскіх тэатраў, знаходзіцца ў цэнтры гораду Плоўдзіў, Баўгарыя. Як мяркуецца, ён быў пабудаваны напрыканцы праўленьня імпэратара Траяну. Тэатар быў выяўлены падчас археалягічных раскопак, якія праводзіліся з 1968 па 1979 год.

Тэатар можа зьмяшчаць ад 5000 да 7000 гледачоў, і працягвае выкарыстоўвацца ў цяперашні час.

## Знаходжаньне
Тэатар разьмешчаны ў Старым горадзе Плоўдзіва, у лагавіне паміж пагоркамі Таксім і Джамбаз.

## Апісаньне
Месцы для гледачоў арыентаваны на поўдзень, да старажытнага гораду ў нізіне і Радопскіх гор. Тэатар ўяўляе сабой паўкола з вонкавым дыямэтрам 82 мэтры. Падзяляецца на глядзельную залю (*аўдыторыюм*) і сцэну (*архэстра*). Глядзельная заля выдзяўблена ў схіле пагорку. Зона для гледачоў (*кавеа*) складаецца з 28 канцэнтрычных шэрагаў мармуровых сядзеньняў, якія падзеленыя праходам на два ярусы. Верхні ярус перасякаюць вузкія радыяльныя лесьвіцы. Месцы для гледачоў атачаюць падковападобную сцэну дыямэтрам 26,64 м. Сцэнічныя памяшканьня (*скена*) разьмешчаны на поўдзень ад асноўнай сцэны. Яны маюць 3 паверхі, якія падтрымліваюцца калёнамі. Праскеній (сьцяна за сцэнай) мае вышыню 3,16 м і дэкараваны іанічнай мармуровай калёнадай. Фасад скены, зьвернуты ў глядзельную залю, складаецца з двухузроўневага порціка, на першым узроўні якога знаходзяцца калёны іянічнага ордэру, а на другім — рымска-карынфскага ордэру. На фасадзе скены — 3 сымэтрычна разьмешчаных парталы. Уваход у архэстру злучае кавэа і сцэнічныя памяшканьні. Крыты праход пачынаецца ў цэнтры архэстры і вядзе праз сцэнічныя памяшканьні вонкі. Іншы крыты праход пачынаецца ў цэнтральнай частцы верхняга шэрагу глядзельнай залі і злучае кавэа з Трымонцыюмам.

## Галерэя

File:Plovdiv-roman-theatre-01.jpg
File:Plovdiv-roman-theatre-02.jpg
File:Bulgaria Bulgaria-0780 - Roman Theatre of Philippopolis (7432755200).jpg
File:Theater Plovdiv.JPG
File:Ancient theatre plovdiv5.jpg
File:Nightly Ancient Roman theatre, Plovdiv, Bulgaria 6.jpg
File:Nightly Ancient Roman theatre, Plovdiv, Bulgaria 7.jpg
File:The back of Ancient Roman theatre nightly, Plovdiv, Bulgaria.jpg
File:Plovdiv - Bulgarien 020.JPG


## Крыніцы

Катэгорыя:Зьявіліся ў II стагодзьдзі
Катэгорыя:Плоўдзіў
Катэгорыя:Амфітэатры Старажытнага Рыму
Шумэг (замак)

**Замак Шумэг**, або **Шумэская фартэцыя** (  [ˈʃymeɡi va:r]) — замак (фартэцыя), разьмешчаны над горадам Шумэг на захадзе Вугоршчыны, за 20 км на поўнач ад возера Балатон.

## Гісторыя
Замак быў узьведзены ў другой палове XIII стагодзьдзя ў якасьці падарунку вугорскага караля Іштвана V Вэспрэмскаму біскупству і складаўся спачатку з усяго адной вежы. У пісьмовых крыніцах замак упершыню згадваецца ў 1301 годзе. У XV стагодзьдзі замак быў істотна дабудаваны.

Пасьля заняпаду Вэспрэму ў 1552 годзе, Шумэг становіцца рэзыдэнцыяй біскупа, і замак быў зноў дабудаваны, у тым ліку быў пабудаваны бастыён для гарматаў. У часы асманскай экспансіі замак быў неаднаразова ўзяты ў аблогу, але беспясьпяхова для захопнікаў. У пачатку XVIII замак быў узяты ўдзельнікамі вызвольнага паўстаньня на чале з Фэрэнцам Ракацы, але ўжо ў 1709 годзе аўстрыйцы зноў занялі замак, а ў 1726 годзе падпалілі яго і ўзарвалі браму.

У другой палове XX стагодзьдзя, у час г.зв. Жалезнай заслоны, стан замку істотна пагоршыўся. Але з 1989 году замак Шумэг становіцца важным турыстычным аб’ектам: цяпер у ім ладзяцца сярэднявечныя рыцарскія турніры са сьвяточнымі вячэрамі, а дзякуючы нарвэскім інвэстарам замак быў цалкам рэстаўраваны.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Замкі Вугоршчыны
Стэнлес Пінск

«**Стэнлес**» — беларускі футбольны клюб зь Пінску. З 2017 году выступае ў другой лізе чэмпіянату Беларусі (за выключэньнем сэзону 2018 году).

## Гісторыя
Каманда зьявілася ў 2017 годзе, калі кіраўніцтва пінскай СДЮШАР-3 вырашыла заявіць каманду дзеля ўдзелу ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі. Каманда стала праводзіць хатнія матчы на базе пінскай Акадэміі футболу, якая была адкрытая ў 2014 годзе. Выступаючы маладымі гульцамі ў дэбютным сезоне, СДЮШАР-3 атрымала толькі тры перамогі і заняла апошняе 14-е месца ў табліцы. У лютым 2018 года стала вядома, што СДЮШАР-3, хутчэй за ўсё, не заявіцца ў Другую лігу на сэзон 2018 году, і ў красавіку каманда ня трапіла ў канчатковы сьпіс удзельнікаў турніру.

У лютым 2019 году стала вядома, што ў Другую лігу ў сэзоне 2019 году зьбіраецца заявіцца аб’яднаная каманда СДЮШАР-3 і аматарскай каманды «Савушкін». У выніку, аднак, дружына далучылася да Другой лігі пад назвай «ДЮСШ-3-Стэнлес». Акрамя маладых выхаванцаў ДЮСШ, склад каманды таксама дапоўніў шэраг дасьведчаных гульцоў. Каманда здолела замацавацца ў верхняй палове табліцы і скончыла сэзон 2019 году на шостым месцы.

У пачатку 2020 года каманда зьмяніла назву на «Стэнлес». Захаваўшы асноўных гульцоў, «Стэнлес» доўга змагаўся за высокія месцы, у выніку з сваёй групы выйшаў у фінальны этап, але там заняў апошняе шостае месца. У пачатку 2021 году, не зважаючы на магчымасьць павышэньня ў Першую лігу, каманда засталася ў Другой лізе. У сэзоне 2021 году «Стэнлес» разглядаўся як адзін з фаварытаў, але заняў шостае месца. Клюб пасьля адмовы іншых камандаў зноўку не скарыстаўся мажлівасьцю заявіцца ў Першую лігу, дзе ў 2022 годзе зноў апынуўся шостым, бо ў 1/4 фіналу плэй-оф турніру атрымаў паразу ў сэрыі пэнальці ад клюбу «Сьвіслач». У матчы за 5 месца пінчукі саступілі клюбу «Жодзін-Паўднёвы».

## Галоўныя трэнэры
* Віктар Дарашэнка (2017)
* Уладзімер Тыльковіч (2019)
* Віктар Дарашэнка (2020 — красавік 2021)
* Андрэй Казарын (красавік — сьнежань 2021)
* Сяргей Напяркоўскі (студзень — ліпень 2022)
* Ігар Курган (в. а. ліпень — жнівень 2022)
* Андрэй Лясюк (з жніўня 2022)

## Статыстыка
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

## Крыніцы

Катэгорыя:Пінск
СМІаўтатранс Смалявічы

«**СМІаўтатранс**» — беларускі футбольны клюб з Смалявічаў. З 2017 году выступае ў другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Склад
: *Актуальны на жнівень 2019 году*

## Статыстыка

### [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат]]

### [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]

## Крыніцы

Катэгорыя:Смалявічы
СДЮШАР-8 Гомель

**СДЮШАР-8** — беларускі футбольны клюб з Гомелю. У 2017 годзе выступаў у другой лізе чэмпіянату Беларусі, дзе заняў 13 месца.

## Гісторыя
Перад сэзонам 2018 году каманда адмовілася ад удзелу ў другой лізе.

## Галоўны трэнэр
* Рэнат Шулуноў (2017)

## Статыстыка

### [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат]]

### [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]

## Крыніцы

Катэгорыя:Спорт у Гомлі
Энэргетык-БДАТУ Менск

**«Энэргетык»-БДАТУ** — беларускі футбольны клюб зь Менску. З 2017 году выступае ў Другой лізе чэмпіянату Беларусі.

## Гісторыя
Каманда «Энэргазбыт» зьявілася ў 2011 годзе дзякуючы аднайменнаму прадпрыемству і першапачаткова выступала ў аматарскім чэмпіянаце Менску. У 2015 і 2016 гадах «Энэргазбыт» станавіўся чэмпіёнам Менску. У пачатку 2017 году стала вядома, што «Энэргазбыт» дапоўніць склад Другой лігі чэмпіянату Беларусі. Сэзон 2017 году каманда пачала пад новай назвай «Энэргетык»-БДАТУ. У дэбютным сэзоне сталічная каманда заняла 10-е месца пры 14 удзельніках, акрамя таго стала пераможцам Рэгіянальнага Кубка Беларусі, адолеўшы ў фінале 29 кастрычніка клюб «Івацэвічы» (2:1).

У сэзоне 2018 году каманда працягвала браць удзел у Другой лізе, дзе доўгі час была ўнізе табліцы, і, толькі часова палепшыўшы сытуацыю, скончыла сэзон на 13-м месцы пры 15 удзельніках. У кастрычніку 2018 годзу «Энэргетык»-БДАТУ браў удзел у адборачным раўндзе Кубка рэгіёнаў УЭФА, дзе трывала паразы. Мацней за  беларускі клюб выявіліся каманды Заходняга рэгіёну Баўгарыі (1:3), Стамбула (0:3) і Паўднёвага Ўэйлзу (1:3). У сэзоне 2019 году «Энэргетык»-БДАТУ зноў знаходзіўся пераважна ўнізе табліцы Другой лігі і паўторна стаў 13-м.

У 2020 годзе «Энэргетык»-БДАТУ стаў перадапошнім у сваёй групе ў Другой лізе, а ў сэзоне 2021 году ў Менскім дывізіёне пэўны час змагаўся за выхад у плэй-оф Другой лігі, але фінішаваў чацьвертым. У 2022 годзе ў дывізіёне гораду Менску каманда ня лічылася фаварытам і скончыла сэзон у сярэдзіне табліцы, на 6-м радку пры 9 удзельніках.

## Статыстыка
### Чэмпіянат і Кубак Беларусі

## Крыніцы

Катэгорыя:Спорт у Менску
Баба Віда

**Баба Віда** () — сярэднявечная крэпасьць у горадзе Відыне на паўночным захадзе Баўгарыі, галоўная гарадзкая славутасьць. Складаецца з 2 асноўных крэпастных муроў і 4 вежаў.

## Гісторыя
Пабудова ўмацаваньня пачалося ў X стагодзьдзі на месцы рымскай крэпасьці *Банонія*. У Сярэднявеччы Баба Віда была адным з галоўных умацаваньняў на паўночным захадзе Баўгарыі. Баба Віда вытрымала 8-месячную асаду бізантыйскай арміі Базыля II, аднак была зьнішчана і нанова адбудаваная падчас панаваньня Івана Сраціміра.

Крэпасьць мела важную ролю пдачас акупацыі Баўгарыі Асманскай імпэрыяй, а ў канцы XVIII стагодзьдзя, калі згубіла абарончую значнасьць выкарыстоўвалася як вязьніца і вайсковы арсэнал.

Сёньня Баба Віда — музэй-крэпасьць.

## Галерэя

Baba Vida Inside Dinev.jpg|Унутры крэпасьці
Baba vida castle i galleryfull.jpg
Fotosgvidin 052.JPG
Baba Vida E3.JPG
Baba Vida E2.JPG
Baba Vida Fotress.jpg
Baba Vida E15.JPG
Baba Vida E18.JPG
Baba Vida E12.JPG
Baba Vida E11.JPG
Baba Vida E10.JPG
Baba Vida E9.JPG|Вежа аўстрыйскай пабудовы XVII стагодзьдзя
Baba Vida E5.JPG
Baba Vida E7.JPG
Baba Vida Fortress - Museum2.jpg
Baba Vida Klearchos 4.jpg


## Вонкавыя спасылкі
* Гарадзкі інфармацыйны партал
* Сайт пра Баба Віда
* Гісторыя і архітэктура крэпасьці

Катэгорыя:Замкі Баўгарыі
Катэгорыя:Відын
Катэгорыя:Музэі Баўгарыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў X стагодзьдзі
Кобрынскі сабор

**Кобрынскі сабор** — сабор грэка-каталіцкага (уніяцкага) вышэйшага і сярэдняга кліра на чале з І. В. Руцкім, які адбыўся ў 1626 годзе ў Кобрыні. Кобрыньскі сабор прыняў пастанову пра адкрыцьцё ўніяцкай сэмінарыі для падрыхтоўкі духавенства (існавала ў 1650-я гады пры Мінскім базыльянскім кляштары), асудзіў сіманію (набыцьцё царкоўных пасад за грошы), пацьвердзіў аўтаномію базыльянскага ордэну ў царкве і забараніў найвышэйшаму беламу духавенству займаць у ім пасады. Сабор абавязаў япіскапаў і протаархімандрыта (генэрала) базыльян даваць штогадовыя справаздачы мітрапаліту, а апошняга — Кангрэгацыі прапаганды веры ў Рыме. Было вырашана склікаць агульныя царкоўныя саборы кожныя 4 гады.

У 1629 г. Папа Урбан VIII зацьвердзіў рашэньні Кобрынскага сабору з шэрагам зьмен і прапаноў.

## Крыніцы
* С. В. Казуля. Кобрынскі сабор 1626 г.

Катэгорыя:Падзеі 1626 году
Катэгорыя:Гісторыя Кобрыню
Катэгорыя:Царкоўныя саборы
Катэгорыя:Грэка-каталіцкая царква на Беларусі
Карміётыса Пано Палемідыя

«**Карміётыса**» () — кіпрскі футбольны клюб з гораду Пано Палемідыя. Заснаваны ў 1979 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Пано Палемідыя
Мядзьведня

Назву **Мядзьведня** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Менская вобласьць:
** Мядзьведня — вёска ў Ігуменскім раёне
** Мядзьведня — вёска ў Старадароскім раёне

## Глядзіце таксама
* Мядзьвёдаўка
* Мядзьвёдка
* Мядзьвёдкі
* Медзьвядзёва
* Мядзьведаўка
* Мядзьведжы Лог
* Мядзьведзева
* Мядзьведзеў
* Мядзьведзеўка
* Мядзьведзі
* Мядзьведзіна
* Мядзьведзіца
* Мядзьведзічы
* Мядзьведзк
* Мядзьведзкія
* Мядзьведнае
* Мядзьведнікі
* Мядзьвежжа
* Мядзьвецак
Кукер

**Кукер** — абрад пераапрананьня на масьленіцу ці каляды ў баўгар. У міталёгіі паўднёвых славянаў увасабленьне ўрадлівасьці. Удзельнікі абраду — *кукеры*, .

Абрад уключае гульнёвыя сцэны, яія закліканы паспрыяць дабрабыту, урадлівасьці і здароўю людзей, абараніць сяло ад бяды і няшчасьця. Вядомы ва ўсходняй і паўднёвай Фракіі, а таксама ў Радопах, Сарэдняй Гары, асобных рэгіёнах усходняй Баўгарыі; мае структурнае і функцыянальнае падабенства з калядна-навагоднімі абыходамі ў заходняй Баўгарыі, Македоніі, паўднёва-ўсходняй Сэрбіі (наяўнасьць разгалінаванай сыстэмы роляў; прысутнасьць пераапранутых, якія прыкідваюцца жаніхом і нявестай; выкананьне гульнявых сцэн зь яскрава выяўленай фалічнай сымболікай і г. д.).

Абрад выконваецца выключна мужчынамі, пераважна халастымі, на працягу масьленічнага тыдня і ў наступны за ім панядзелак (*Кукеровден, Куковден, Старцовден*). Ва ўбраньнях кукераў пераважаюць вопратка са шкур, выкручаных поўсьцю вонкі; іх маскі мудрагеліста ўпрыгожаны рознакаляровымі маністамі, люстэркамі, пёрамі, рагамі. Кукеры абвешаны розных памераў званочкамі, у руках маюць драўляныя шаблі, афарбаваныя на канцы накшталт фаласа ў чырвоны колер.

Кукеры імітуюць грубыя любоўныя дзеі з «жонкамі», таксама пераапранутымі, якія, у сваю чаргу, таксама пад рогат навакольных імітуюць цяжарнасьць і роды. Потым зьдзяйсьняецца абрадавае ворыва, высейваецца зерне.

Прызначэньне згаданай дзеі — забясьпечыць добры ўраджай, заклікаць да родаў маці-Зямлю.

## Вонкавыя спасылкі
* Кукер // Энцыкляпэдыя «Міты народаў сьвету» 
* https://web.archive.org/web/20160426165641/http://www.surva-bg.com/

Катэгорыя:Славянская міталёгія
Катэгорыя:Баўгарскія народныя сьвяты
Катэгорыя:Баўгарскія звычаі
Разалія Султангарэева

**Раза́лія Султангарэева** () — доктар філялягічных навук, спэцыялістка з традыцыйнай башкірскай музычнай творчасьці, аўтарка шматлікіх кубаіраў, выканаўца народных песьняў, Заслужаная дзяячка культуры Башкірскай АССР (1989). Нарадзілася  28 сакавіка 1955 году ў вёсцы Новасяпяшава () Альшэеўскага раёну Башкірскай АССР. Дыплямантка 12-га Ўсясьветнага фэстывалю моладзі ды студэнтаў у Маскве (1985), ляўрэатка Міжнароднага конкурсу акынаў і сэсэнаў  (Алматы, 1996), Усерасейскага конкурсу выканаўцаў народнае песьні (Смаленск, 1991), рэспубліканскага конкурсу выканаўцаў народнае песьні на прыз імя Р. Альмухамэтава (1984). Ляўрэатка літаратурнае прэміі імя Міфтахэтдына Акмулы (1991), узнагароджаная найвышэйшаю дзяржаўнаю наградаю Башкартастану — ордэнам Салавата Юлаева. З 2011 году ўзначальвае Таварыства башкірскіх кабетаў Рэспублікі Башкартастану.

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Башкартастане
Катэгорыя:Расейскія фальклярысты
Уладзімер Журавель

**Уладзі́мер Іва́навіч Жураве́ль** (9 чэрвеня 1971, Сяміпалацінск, Казаская ССР, СССР — 18 лістапада 2018) — беларускі футбольны паўабаронца, трэнэр.

## Кар’ера

### Гульнёвая
Доўгі час выступаў за менскае «Дынама», зь якім 6 разоў выйграваў чэмпіянат Беларусі. Гуляў таксама ў Ізраілі, расейскіх клюбах. У 2003 вярнуўся ў Беларусь, выступаў за «Дарыду» і жодзінскае «Тарпэда», у складзе якога і завяршыў кар’еру ў 2005.

У 1993—1997 выступаў за нацыянальную зборную Беларусі.

### Трэнэрская
У 2005 пачаў трэнэрскую кар’еру ў жодзінскім «Тарпэда». У другой палове сэзону-2006 выконваў абавязкі галоўнага трэнэра жодзінцаў.

У пачатку 2010 новы галоўны трэнэр салігорскага «Шахцёру» Эдуард Малафееў запрасіў Жураўля ў клюб на месца свайго памочніка. Крыху пазьней, у траўні 2010, у сувязі з хваробай Малафеева Журавель быў прызначаны выканаўцам абавязкаў, а потым і галоўным трэнэрам «Шахцёру». Чатыры разы запар (2010—2013) прывёў каманду да срэбраных мэдалёў, але толькі ў сэзоне 2013 здолеў стварыць канкурэнцыю барысаўскаму БАТЭ ў барацьбе за залатыя мэдалі. Горш атрымалася выступленьне ў Лізе Эўропы — тройчы «Шахцёр» ня здолеў прайсьці другое кваліфікацыйнае кола.

У сьнежні 2013, па сканчэньні чэмпіянату, пакінуў пасаду галоўнага трэнэра «Шахцёру». У канцы таго ж месяцу быў прызначаны новым галоўным трэнэрам менскага «Дынама».

З дынамаўцамі здолеў дабіцца значных посьпехаў: клюб доўгі час трымаў барацьбу з барысаўскім БАТЭ за чэмпіёнства, але ў выніку атрымаў срэбраныя ўзнагароды (якія для Жураўля сталі пятымі запар). Таксама пад кіраўніцтвам Жураўля «Дынама» ўпершыню ў гісторыі прабілася ў групавы этап Лігі Эўропы. Тым ня менш, у сьнежні 2014 Журавель пакінуў пасаду галоўнага трэнера.

У студзені 2015 стаў памочнікам новага галоўнага трэнера малдоўскай «Дачыі» Алега Кубарава, зь якім некалі працаваў у жодзінскім «Тарпэда». Ужо ў сакавіку 2015 разам з Кубаравым пакінуў «Дачыю».

У сьнежні 2015 року быў прызначаны галоўным трэнэрам «Гомелю». У сэзоне-2016 прывёў гомельскі клюб да перамогі ў першай лізе. У сьнежні 2016 року падпісаў кантракт зь берасьцейскім «Дынама», якое пакінуў у канцы 2017. У студзені 2018 падпісаў кантракт з карагандзінскім «Шахтаром», які пакінуў у ліпені 2018. Пакінуў каманду ў ліпені таго ж году паводле пагадненьня бакоў.

Памёр 18 лістапада 2018 году пасьля працяглай хваробы. Меў трэнэрскую ліцэнзію катэгорыі «Pro».

## Дасягненьні

### Гульнёвыя
*  Чэмпіён Беларусі (6): 1992, 1992/93, 1993/94, 1994/95, 1995, 1997
*  Срэбны прызэр чэмпіянату Беларусі: 1996
*  Уладальнік Кубка Беларусі: 1992, 1994

### Трэнэрскія
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2017
*  Срэбны прызэр чэмпіянату Беларусі (5): 2010, 2011, 2012, 2013, 2014
* Пераможца першай лігі чэмпіянату Беларусі: 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на бачыне pressball.by

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты зборнай Беларусі
Катэгорыя:Беларускія футбольныя трэнэры
Кракаўскі кангрэс

**Кракаўскі кангрэс** (, ) ― сустрэча эўрапейскіх манархаў, якая была арганізаваная па ініцыятыве польскага караля Казімера III Вялікага і прайшла ў Кракаве з 22 па 27 верасьня 1364 году. Падставай для скліканьня сходу, хутчэй за ўсё, быў прапанаваны крыжовы паход супраць туркаў, але галоўным чынам на зьезьдзе абмяркоўваліся пытаньні эўрапейскай дыпляматыі, зьвязаныя з падтрыманьнем мірных адносін і балянсу сілаў у Цэнтральнай Эўропе, а таксама ўзгадненьня агульнага адказу на турэцкую пагрозу ў межах праекту саюза цэнтральна-эўрапейскіх дзяржаваў.

Удзельнікамі і гасьцямі польскага караля былі Карл IV, імпэратар Рымскай імпэрыі, кароль Вугоршчыны Людовік I, дацкі кароль Вальдэмар IV Атэрдаг, кароль Кіпру Пётар I (кароль Кіпру)|Пётар I, мазавецкі князь Земавіт III, сьвініцкі князь Болька II, апольскі князь Уладзіслаў Апольчык, герцаг Аўстрыі Рудольф IV, князь Паморска-Вальгастскі Багуслаў V Вялікі, герцаг Памераніі Казімер IV (герцаг Памераніі), герцаг Верхняй Баварыі Атон V (герцаг Баварыі) і курфюрст Брандэнбургу Людвіг VI Рымлянін.

Кангрэс, які праходзіў у маляўнічых мясьцінах, меў сваёй мэтай паказаць ўладу, багацьце і магутнасьць польскага караля. Вестка аб ім разьнеслася па ўсёй Эўропе. Банкет, арганізаваны гарадзкой радай, быў праведзены ў доме кракаўскага купца Мікалая Вяржынэка. Нагодай для сьвята, якое, па словах храніста Яна Длугаша, доўжылася 21 дзень, стала нядаўняя вясельле імпэратара Карла IV і Лізаветы Памеранскай, унучкі Казімера.

Шэраг даступных сярэднявечных крыніц не заўсёды сыходзяцца на адной і той жа даты. Магчыма, на самой справе мелі месца два асобных кангрэсы: адзін у 1363 годзе, які быў зьвязаны з шлюбам, і яшчэ адзін у 1364 годзе, калі прайшоў палітычны сход манархаў. У 1364 годзе сярод пытаньняў, якія абмяркоўваліся былі атрыманьне ў спадчыну польскага стальцу Анжуйскім домам, ратыфікацыя мірнай дамовы паміж Людовік I і Карлам IV, дзе пасярэднікамі выступалі Казімер III і Болька II. Важнай гістарычнай крыніцай зьяўляецца верш Гіёма дэ Машо, які апісаў банкет у доме Вяржынека.

## Крыніцы

Катэгорыя:Кракаў
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Эўропы
Катэгорыя:Падзеі 1364 году
Шыпраге

**Шы́праге** (, *Шипраге*) — вёска ў Босьніі і Герцагавіне, якая знаходзіцца ў энтытэце (рэгіёне) Рэспубліка Сэрбская. Насельніцтва Шыпраге паводле ацэнак 2013 году складае 788 чалавек.

Шыпраге месьціцца на рацэ Врбаніі.

## Клімат
У вобласці Шыпраге выразны умерана-кантынэнтальны клімат, зь яскравымі чатырма порамі году вясной, летам, восеньню і зімой. На пагорках вакол гары штогадовыя ваганьні тэмпэратуры і ападкаў адносна высокія, але доўгатэрмінова захоўваюць стабільнасць.

## Насельніцтва
Па зьвестках перапісу 1991 году, колькасьць насельніцтва складала 941 чалавек; на 2013 год — каля 788 чалавек.

## Вядомыя асобы
* Омер Шыпрага

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* 
* Maplandia
* 
* 
* Distances in B&Х

Катэгорыя:Населеныя пункты Рэспублікі Сэрбскай
Руіны касьцёла ў Тжэсачы

**Руіны касьцёлу ў Тжэсачы** ― ацалелыя фрагмэнты будынку старажытнай царквы, пабудаванай у вёсцы Тжэсач, Грыфіцкі павет, Заходнепаморскае ваяводзтва, Польшча.

Першы храм, пабудаваны з дрэва, была ўзьведзены ў вёсцы ў 1124 годзе; другі, зроблены з цэглы, ― прыкладна каля 1270 году; і, нарэшце, трэці ― напрыканцы XIV ці пачатку XV стагодзьдзя. На той момант ён знаходзіўся амаль у двух кілямэтрах ад мора. Акрамя касьцёлу, на поўнач ад вёскі Тжэсач раней таксама была яшчэ адна вёска, якая цалкам сышла пад ваду. Першапачаткова храм быў каталіцкім, але напачатку XVI стагодзьдзя, пасьля пачатку Рэфармацыі, стаў пратэстанцкай. Паводле дадзеных некаторых летапісаў, гэты касьцёл быў трэцім хрысьціянскім храмам у Памяраніі.

## Абразія
Зь цягам часу працэс абразіі (больш шырока вядомай як эрозія), наблізіў воды Балтыйскага мора да храму. Вада падступала з году ў год: ў 1750 годзе мора знаходзілася ў 58 мэтрах ад яго; у 1771 годзе сышла пад ваду частка могілак, а 1820 годзе дыстанцыя скарацілася да 13 мэтраў. Нарэшце, 2 жніўня 1874 г., у храме прайшла апошняя служба. Потым усе царкоўныя рэчы былі перавезены ў Катэдральны сабор у Камень-Паморску, за выключэньнем трыптуху, які цяпер захоўваецца ў касьцёле ў вёсцы Рэвель. У 1885 годзе храм апынуўся стаячым над прорвай і, з дазволу прускага ўраду, быў канчаткова пакінуты і зь яго зьнялі дах.

У ноч з 8 на 9 красавіка 1901 году найбольш слабая паўночная сьцяна касьцёлу павалілася. На працягу наступных гадоў, па частках, большую частку будынка паглынула мора, якое ўпарта рухалася на поўдзень, забіраючы зямлю. 1 лютага 1994 году абрынулася частка паўднёвай сьцяны.

Згодна з дадзенымі навукоўцаў, з канца XIX стагодзьдзя мора займала прыкладна 40 сантымэтраў зямлі ў год. Зь цягам часу мясцовыя органы ўлады — як Прусіі, а пасьля 1945 году, Польшчы, — спрабавалі выратаваць храм, усталёўваючы бэтонныя блёкі, але ўсе спробы былі беспасьпяховыя. У цяперашні час вядуцца інтэнсіўныя працы па выратаваньню руін, паколькі яны зьяўляюцца адзінымі ў сваім родзе ў Эўропе. Паводле аднаго з такіх праектаў, апошнія рэшткі сьцяны павінны быць перавезеныя на поўдзень, далей ад мора, аднак рызыка поўнага развалу — занадта высокая.

## Галерэя

File:WnetrzeKosciolaWTrzesaczu.jpg|1870 год
File:RuinyKosiolaWTrzesaczu1.jpg|1870 год, касьцёл звонку
File:RuinyKosciolaWTrzesaczu02.jpg|1870 год, касьцёл звонку, выгляд з захаду
File:Rewahl Hoffer Kirchenruine 1930.jpg|1930, выгляд з усходу
File:Rewahl Kirchen - Ruine Hoff.jpg|1930, выгляд з паўночнага захаду
File:Hoff 1934 08 26.jpg|1934, выгляд з паўночнага захаду
File:Trzesacz-sixties-005.jpg|1965, выгляд з паўночнага захаду
File:Trzesacz 1971.JPG|1971, выгляд з усходу
File:Trzęsacz ruina kościoła, XV nr 658121 (1).JPG|2014, выгляд з паўночнага захаду
Файл:KosciolTrzesacz2007-2.jpg


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Працэс разбурэньня касьцёлу, анімацыя

Катэгорыя:Хрысьціянскія храмы Польшчы
Катэгорыя:Тжэсач
Шляхецкія прывілеі

**Шляхе́цкія прывіле́і** — правы, што надаваліся польскай шляхце манархамі паміж XIII і XVI стагодзьдзямі. Пашырэньне шляхецкіх правоў на ВКЛ, як на дзедзічны дамініум Гедымінавічаў, адбывалася выбарачна, пазьней чым у Кароне. Напрыклад прывілей на бязмытны гандаль быў усталяваны для шляхты ВКЛ толькі ў 1610 г. Комплекс польскіх прывілеяў і правоў канчаткова распаўсюдзіўся і замацаваўся на Літве і Русі пасьля Люблінскай уніі, выгасаньня Ягелонаў у 1572 і прызнаньнем стану (карпарацыі) шляхты ВКЛ «асобнай рэспублікай» у межах Рэчы Паспалітай яе элекцыйнымі манархамі — Стэфанам Баторы і Жыгімонтам Вазам. 

Да найважнейшых шляхецкіх прывіляеў можна залічыць:

## Вонкавыя спасылкі
*  
*  
* Падрабязная табліца з прывілеямі

Катэгорыя:Права Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Права Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Польшчы
Катэгорыя:Гісторыя Вялікага Княства Літоўскага
Катэгорыя:Шляхта
Уладзіслаў Фядосаў

**Уладзіслаў Фядосаў** ( 5 траўня 1998 году) — беларускі футбаліст, нападнік «Слуцку».

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец магілёўскай СДЮШАР-7, пачаў дарослую кар’еру ў мясцовым клюбе «Дняпро». У 2015 годзе, пасьля страты клюбам месца ў галоўным дывізіёне, пачаў выступаць за асноўную каманду, нярэдка зьяўляючыся ў стартавым складзе. Сэзон 2016 году быў вымушаны цалкам прапусьціць праз траўмы, у студзені 2017 году вярнуўся да трэнаваньняў. 22 красавіка 2017 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць наваполацкага «Нафтану» (4:0). У далейшым выступаў за дубль, у асноўнай камандзе зрэдку выходзіў на замену. З пачатку 2018 году пачаў трывала прыцягвацца да асноўнай каманды. 17 сакавіка 2018 году ў адказным матчы чвэрцьфіналу Кубка Беларусі супраць салігорскага «Шахцёра» адзначыўся дублем (выніковы лік 2:0), чым дапамог магілёўскай камандзе прайсьці ў паўфінал. У сэзоне 2018 году звычайна зьяўляўся на полі ў пачатковым складзе, але ня здолеў выратаваць каманду ад вылету ў Першую лігу.

Зь лютага 2019 году праходзіў прагляд у «Віцебску» і ў сакавіку падпісаў кантракт. У віцебскім клюбе часьцей выходзіў на замену, таксама шмат прапусьціў праз пашкоджаньні. У ліпені 2021 году пакінуў «Віцебск» і ў хуткім часе далучыўся да «Дняпра», дзе таксама звычайна выходзіў на замену. У студзені 2022 году пакінуў магілёўскую каманду. У сакавіку 2022 году трэнаваўся з наваполацкім «Нафтанам», а неўзабаве ўзмоцніў склад кыргыскага «Нэфтчы». Пакінуў клюб у ліпені 2022 году. У жніўні 2022 году пасьля прагляду стаў гульцом пінскай «Хвалі», дзе пераважна выходзіў на замену. Пакінуў «Хвалю» ў сьнежні 2022 году. У лютым 2023 году прыяднаўся да складу «Воршы». З 15-ю галамі быў найлепшым бамбардзірам каманды ў сэзоне 2023 году. У студзені 2024 году перайшоў у «Маладэчна-2018», дзе быў гульцом асноўнага складу. Па заканчэньні сэзону вярнуўся да шыхтаў магілёўскага «Дняпра». У Магілёве правёў выдатны сэзон, паклаўшы на свой рахунак у матчах Першай лігі ажно 10 галоў. У 2026 годзе далучыўся да першалігавага «Слуцку».

### Міжнародная
8 чэрвеня 2018 году дэбютаваў у зборнай Беларусі (да 21 году), калі выйшаў у пачатковым складзе ў таварыскім матчы супраць зборнай Альбаніі (2:3) і на 30-й хвіліне адзначыўся голам. У 2018 годзе і першай палове 2019 году трывала прыцягваўся да моладзевай зборнай, але пазьней праз траўмы страціў месца ў складзе.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Пан міністар

«**Пан міністар**» — п’еса Францішка Аляхновіча. Упершыню надрукаваная ў 1924 годзе ў Вільні. Упершыню пастаўлена ў 1942 годзе на памосьце Менскага беларускага тэатру. 

«Пан Міністар» Францішка Аляхновіча ў рэпэртуары Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача з 2012 году. Рэжысэр спэктакля Уладзімер Савіцкі.

## Зьмест
Галоўная дзея п’есы — высьмейваньне людзей, якія далучыліся да замаганьня за стварэньне беларускай дзяржавы толькі з-за жаданьня атрымаць высокія пасады. Філімон Пупкін — карыкатура на Тодара (Хведара) Вернікоўскага (1861—1938). У сьнежні 1917 — красавіку 1918 году стаў скарбнікам Менскага беларускага прадстаўніцтва, у красавіку 1918 году ўведзены ў Раду БНР. Ва ўрадзе Р. Скірмунта (з чэрвеня 1918 году) — дзяржаўны скарбнік, ва ўрадзе Я. Серады — народны пісар торгу й прамысловасьці. Са сьнежня 1918 году жыве ў Вільні, пазьней у Горадні. Пасьля 1921 году — у Вільні. У 1928—1929 гадах рэдактар газэты «Грамадзянін». Адзін з арганізатараў таварыства «Прасьвета».

## Бібліяграфія
* 
* 
*    
### Крытыка, рэцэнзіі
* 
* 
* 
* 
*  

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:П’есы Францішка Аляхновіча
Тарашкевіч (неадназначнасьць)

**Тарашке́віч** — беларускае прозьвішча, утворанае ад народнай формы імя Тараска (Тарашка), якое паходзіць ад хрысьціянскага імя Тарас (з  — бунтар). На пачатку ХХІ стагодзьдзя прозьвішча Тарашкевіч сустракалася ў 7 са 118 раёнаў Беларусі: у 4-х раёнах Гарадзенскай вобласьці — Астравецкім, Вярэнаўскім, Івейскім і Шчучынскім, у 2-х раёнах Менскай вобласьці — Койданаўскім і Пухавіцкім, а таксама ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці.

## Вядомыя носьбіты
* Браніслаў Тарашкевіч (1892—1938) — беларускі грамадзка-палітычны дзяяч, мовазнаўца.
* Лявон Тарашкевіч (1925—1947) — польскі афіцэр, падпольшчык.
* Рымантас Тарашкявічус ( 1949) — летувіскі грамадзка-палітычны дзяяч.
* Серафіма Тарашкевіч (1913—2000) — Герой Сацыялістычнай Працы.

## Крыніцы
Прышцінскі ўнівэрсытэт (да 1999)

**Пры́шцінскі ўнівэрсытэт** (, ) быў заснаваны ў 1970 годзе ў тагачаснай сталіцы Сацыялістычнага аўтаномнага краю Косава й функцыянаваў быў да 1999 году. Пасьля гэтага часу, цераз вайну ў Косаве й Мэтохіі, фактычна былі створаныя два ўнівэрсытэты з такою самаю назвай. Альбанскамоўная грамада й урад Рэспублікі Косава прызнае ў якасьці праванаступніка непадзельнага ўнівэрсытэту Прышцінскі ўнівэрсытэт, які функцыянуе ў косаўскай сталіцы. Сэрбскамоўны Прышцінскі ўнівэрсытэт афіцыйна зьяўляецца часткаю адукацыйнае сыстэмы Сэрбіі, а ў міжнародных арганізацыях функцыянуе пад назваю *Косаўска-Мітравіцкі ўнівэрсытэт* згодна з фактычным месцазнаходжаньнем зь 2001 году (у 1999-2001 гадох фактычна знаходзіўся ў Крушэўцы.

Катэгорыя:Зьніклі ў 1999 годзе
Катэгорыя:Унівэрсытэты Сэрбіі
Катэгорыя:Унівэрсытэты Косава
Пётар Зыль

**Пётар Зыль** (нарадзіўся 7 красавіка 1994 году) — беларускі футбаліст, абаронца мар’інагорскай «Вікторыі».

## Кар’ера
### Клюбная
Пачынаў кар’еру ў менскім «Дынама». У 2011—2012 гадах выступаў за фарм-клюб «Дынама-2» у Другой лізе, пасьля на працягу трох з паловай гадоў на правах арэнды быў гульцом першалігавай «Бярозы-2010». Па заканчэньні сэзону 2015 году «Бяроза-2010» спыніла існаваньне, і ў сакавіку 2016 году Зыль быў аддадзены ў арэнду «Зорцы-БДУ». У жніўні 2016 году перабраўся ў магілёўскі «Дняпро», якому дапамог выйсьці ў Найвышэйшую лігу.

У лютым 2017 году, канчаткова пакінуўшы менскае «Дынама», падпісаў новае пагадненьне з магілёўцамі. 22 красавіка 2017 году дэбютаваў у Найвышэйшай лізе, выйшаўшы на замену ў канцы матча супраць наваполацкага «Нафтану» (4:0). У жніўні 2017 году быў аддадзены ў арэнду «Лідзе», дзе быў гульцом асноўнага складу. Па заканчэньні сэзону ў лістападзе 2017 году вярнуўся ў Магілёў, аднак у студзені 2018 году перайшоў у «Ліду» на трывалай аснове. Па заканчэньні сэзону 2018 пакінуў лідзкі клюб. У пачатку 2019 году праходзіў прагляд у «Нафтане» і НФК, аднак у выніку ў сакавіку ўзмацніў склад клюбу «Ашмяны-БДУФК». Пакінуў ашмянскую каманду ў жніўні 2019 году.

У жніўні 2020 году быў дыскваліфікаваны на 2 гады па справе аб дамоўных матчах. У пачатку 2022 году па адбыцьці пакараньня далучыўся да мар’інагорскай «Вікторыі».

### Міжнародная
Выступаў за юнацкія зборныя Беларусі ў кваліфікацыі чэмпіянату Эўропы.

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка «ПБ-Инфо»

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Бяроза-2010»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Энэргетык»-БДУ Менск
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дняпро» Магілёў
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ліда»
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Ашмяны»-БДУФК
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Вікторыя» Мар’іна Горка
Катэгорыя:Футбалісты клюбу «Дынама-2» Менск
Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (Янаў)

**Касьцё́л Узьві́жаньня Сьвято́га Крыжа́** — каталіцкі храм у Янаве Берасьцейскай вобласьці, збудаваны ў 1848 року.

## Мінуўшчына
Збудаваны ў 1848 року з цэглы ксяндзом Палівонам. Расейскі імпэратар падараваў касьцёлу абраз сьвятой Кацярыны. Асьвячоны ў 1852 біскупам В. Жылінскім.

У 1899 у храме адбыўся рамонт.

У 1935 налічвалася каля 1450 парафіянаў.

За савецкім часам касьцёл быў адабраны ў вернікаў, выкарыстоўваўся ў якасьці зернесховішча, пасьля дома культуры. 22 лістапада 1994 вернуты каталікам, пасьля чаго адноўлены, дададзеная ўваходная брама і бакавыя вежы.

## Архітэктура
Архітэктурны стыль — ампір. Храм прастакутны ў пляне. Галоўны фасад увянчаны ступеністым атыкам зь пілястрамі. Будынак акаймаваны антаблемэнтам з прафіляваным карнізам на дэнтыкулах.

У левым алтары разьмешчаны драўляны крыж, выразаны Напалеонам Ордам, а таксама постаць Ісуса Хрыста мастачкі .

На адным з кутоў агароджы ўзьведзеная капліца на меркаваным месцы забойства Андрэя Баболі.

## Сьвятары
* Палівон (1848—?)
* Тадэвуш Стачкоўскі (1995—2012)
* Павал Ёзэф Кручак (з 2012)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Бачына парафіі
* 

Катэгорыя:Славутасьці Янава
Янаў
Вісьлянскія Жулавы

**Вісьлянскія Жулавы** () — нізінная вобласьць у паўночнай частцы Польшчы, у дэльце Віслы.

Плошча раёну складае каля 1 000 км². Жулавы аддзелены ад Балтыйскага мора пясчанымі дзюнамі, складзены алювіяльнымі наносамі. Частка тэрыторыі знаходзіцца ніжэй за ўзровень мора (да -1,8 м). Тут пабудаваны шматлікія дамбы і звыш 17 000 км мэліярацыйных каналаў.

На поўдні раёну апрацоўваюцца пшаніца, цукровы бурак, каноплі; на поўначы і ўсходзе — малочная жывёлагадоўля, на паўночным захадзе — агародніцтва.

## Вонкавыя спасылкі
* Жулавы // Большая советская энциклопедия : ([в 30 т.]) / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд.. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978..
* Zygmunt Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski, Kraków 1903.

Катэгорыя:Рэльеф Польшчы
Катэгорыя:Паморскае ваяводзтва
Лазянкоўскі мост

**Лазянко́ўскі мост** () — пяціпралётны стальны аўтамабільны мост праз Віслу ў Варшаве. Пабудова мае 423 м у даўжыню і 28 м у шырыню. На мосьце існуюць па тры паласы для руху ў кожным кірунку і ходнікі для пешаходаў. Назва зьвязана з паркам Лазенкі і Лазянкоўскім палацам, якія знаходзіцца на паўднёвы захад ад моста.

Генэральны плян Варшавы, які прадугледжваў будаўніцтва Лазянкоўскага моста быў зацьверджаны ў 1960-х гадах. Праект моста быў распрацаваны брыгадай інжынэраў бюро «Транспраект» пад кіраўніцтвам Ежы Мазура. Будаўніцтва вялося з 1971 па 1974 год. Афіцыйнае адкрыцьцё адбылося 22 ліпеня 1974 году ў Дзень адраджэньня Польшчы, пра што сьведчыць бронзавая мэмарыяльная дошка, усталяваная на паўднёвай балюстрадзе. Мост стаў працягам алеі Народнай Арміі і ўвайшоў у склад новай Лазянкоўскай трасы.

З 1981 да 1998 год ён называўся «Лазянкоўскі мост імя генэрала Зыгмунта Бэрлінга» ў гонар польскага военачальніка, удзельніка Другой сусьветнай вайны, але гэтая назва практычна не выкарыстоўвалася.

Пасьля адкрыцьця мост неаднаразова падвяргаўся рамонту. У 1975 годзе на мосьце адбыўся першы пажар. Найбуйнейшы пажар адбыўся 14 лютага 2015 году — гарэлі дошкі, дэмантаваныя з тэхнічнага памоста. З-за пашкоджаньняў канструкцый маста (якія патрабавалі замены) ён быў закрыты на некалькі месяцаў на рэканструкцыю. Паўторнае адкрыцьцё моста адбылося 28 кастрычніка 2015 году.

Аўтамабільны рух на мосьце досыць інтэнсіўны. У сярэднім па ім праяжджае 117 752 аўтамабіляў за дзень (паводле зьвестак 2015 году).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1974 годзе
Катэгорыя:Масты Польшчы
Катэгорыя:Масты цераз Віслу
Катэгорыя:Будынкі і збудаваньні Варшавы
Катэгорыя:Масты паводле альфабэту
Катэгорыя:Сталёвыя масты
Польская мынца

**Акцыянэрнае таварыства Польская [[мынца]]** () — польская мэталяапрацоўчая кампанія зь сядзібай у Варшаве. Займаецца вырабам манэт і гравёрска-мэдалёвымі працамі. Таксама займацца электроннымі плацяжамі. Праз сваю даччыную кампанію працуе таксама на рынку распрацоўкі, каштоўных мэталяў, а таксама аховы маёмасьці і асобаў. 13 ліпеня 2011 году Польская мынца адчыніла сваю фірмовую краму за межамі Варшавы — у Кракаве ў Каралеўскім замку на Вавелю.

Катэгорыя:Зьявіліся ў 1994 годзе
Катэгорыя:Польскія мынцы
Сьвет (неадназначнасьць)

**[[Сьвет]]** — месца, у якім мы жывем, плянэта Зямля. Іншыя значэньні:
* Зямля
* Сусьвет

## Глядзіце таксама
* 
* Сусьвет (неадназначнасьць)
* Зямля (неадназначнасьць)
* Новы сьвет (неадназначнасьць)
Швэдзкі патоп

**Швэдзкі патоп**  — уварваньне Швэцыі ў Рэч Паспалітую ў 1655 годзе падчас Паўночнай вайны (1655-1660). Фармальна скончыўся да Аліўскага міру ў 1660 году.

Гэтая вайна праводзілася ня толькі Швэцыяй, падчас канфлікту зьмяняліся саюзьнікі, як і сілы розных бакоў. Яна была працягам іншых канфліктаў Рэчы Паспалітай, і мела свае карані ў спрэчках за трон Швэцыі, які пачаўся яшчэ за часамі караля Жыгімонта ІІІ Вазы. Уварваньне швэдзкіх войскаў адбылося разам з нападам Маскоўскага княства, што прывяло ў 1655 годзе да трынаццацігадовай вайны ды спусташэньнем Украіны падчас паўстаньня Хмяльніцкага, якое выбухнула ў 1648 годзе. Швэдзкі патоп паказаў арганізацыйную слабасьць Рэчы Паспалітай, а нападаючыя эфэктыўнасьць сваіх дзеяньняў, якія ажыцьцявіліся таксама дзякуючы калябарцыі са швэдамі часткі эліты Рэчы Паспалітай у 1655 годзе. Частка эліты ВКЛ вырашыла падпісаць унію са Швэцыяй, каб атрымаць дапамогу ў вайне з Масквой. Так, Януш Радзівіл ініцыяваў складаньне уніі з швэдзкім каралём Карлам Густавам (Кейданы, 17 жніўня 1655). Паводле гэтай дамовы Вялікае Княства Літоўскае выходзіла з складу Рэчы Паспалітай і ўступала ў фэдэрацыйны зьвяз з Швэцыяй. Аднак акт Кейданскай уніі не ажыцьцявіўся. Супраць Я. Радзівіла ўзбунтаваліся харугвы ўласнага войска.

Ад вясны 1656 году пачаў ўзмацняцца супраціў польскага войска, зьявіліся першыя вайсковыя перамогі, што паціху прывяло да раўнавагі паміж праціўнікамі. Ад восені 1656 году выправілася міжнародная сытуацыя, што прывяло да адыходу швэдаў да чэрвеня 1657 году. Швэды ў той час перайшлі да абароны і трымалі пад сваім кантролем некалькі замкаў начале з Торуням. І хаця ў выніку швэды былі выбітыя, але велізарныя былі панесеныя страты ў выніку вайны зь некалькімі праціўнікамі ды  грашовыя саступкі пры падпісаньні мірных пагадненьняў. Некаторыя матэрыяльныя зьнішчэньні, здабыткаў польскай культуры, адчувальныя дасюль.

## Крыніцы

Катэгорыя:Швэдзкі патоп
Дунаў Русэ

«**Дунаў**» () — баўгарскі футбольны клюб з гораду Русэ. Заснаваны ў 1949 годзе.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Русэ
Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Азэрбайджане

Сьпіс **[[Сусьветная спадчына ЮНЭСКО|Сусьве́тнай спа́дчыны ЮНЭСКО]]** ў **[[Азэрбайджан]]е** складаецца з 2 аб’ектаў (на 2017 рок), што складае  ад агульнага ліку ( на  рок). Абодва аб’екты ўключаныя ў сьпіс па культурных крытэрах. Акрамя гэтага, па стане на 2017 рок 10 аб’ектаў на тэррыторыі Азэрбайджану знаходзяцца ў ліку кандыдатаў на ўключэньне ў сьпіс Сусьветнай спадчыны. Азэрбайджанская рэспубліка ратыфікавала Канвэнцыю аб ахове сусьветнай культурнай і прыроднай спадчыны 16 сьнежня 1993 року. Першы аб’ект, які знаходзіцца на тэррыторыі Азэрбайджану, быў занесеныя ў сьпіс у 2000 року на 24-ай сэсіі Камітэту Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

## Сьпіс
У дадзенай табліцы аб’екты разьмешчаны ў парадку іх даданьня ў сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО.

### Геаграфічнае разьмяшчэньне

## Кандыдаты ў сьпіс
У табліцы аб’екты разьмешчаныя ў парадку іхняга даданьня ў папярэдні сьпіс. У дадзеным сьпісе зьмешчаныя аб’екты, прапанаваныя ўрадам Азэрбайджану ў якасьці кандыдатаў на занясеньне ў сьпіс Сусьветнай спадчыны.

### Геаграфічнае разьмяшчэньне

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс аб’ектаў Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Азэрбайджане 
* Аб’екты Сусьветнай спадчыны ў Азэрбайджане на партале «World Heritage Site» 
* Каталёг спасылак Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО ў Азэрбайджане


Азэрбайджан
Аб’екты Сусьветнае спадчыны
Русецкі

**Русецкі** — польскае прозьвішча. Вядомыя носьбіты:
* Аляксей Русецкі (сапр. прозьвішча Бурдзялёў; 1912 — 2000) — беларускі паэт.
* Анатоль Русецкі — беларускі навуковец і дзяржаўны дзяяч, міністар прамысловасьці Беларусі (2003—2009), старшыня Прэзыдыюму Нацыянальнай Акадэміі навук Беларусі (2010—2012).
* Аркадзь Русецкі — беларускі навуковец і дзяржаўны дзяяч, рэктар Віцебскага дзяржаўнага ўнівэрсытэту (1997—2009), сябра Савету Рэспублікі (2000-2004).
* Канут Іванавіч Русецкі (1801 — 1860) — польскі мастак і пэдагог, прадстаўнік клясыцызму.
* Станіслаў Русецкі — ураднік у Вялікага Княства Літоўскага, абозны вялікі літоўскі (1712—1714).
* Стэфан Русецкі (? — 1671) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, лідзкі стольнік, кашталян менскі.
* Сяргей Русецкі (нар. 8 сакавіка 1989 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца клюбу «Энэргетык-БДУ» зь Менску.
* Эдмунд Русецкі (1893 — 1938) —  дзяржаўны дзяяч БССР, начальнік Беларускай канторы па якасьці торфу (1938-1939).