open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Марыс Альбвакс

**Мары́́с А́льбвакс** (, , 11 сакавіка 1877 — 16 сакавіка 1945) — францускі філёзаф і сацыёляг, галоўным дасягненьнем якога стала ўвядзеньне ва ўжытак і разьвіцьцё канцэпцыі калектыўнай памяці.

Навучаўся ў Вышэйшай нармальнай школе (Парыж), атрымліваў заняткі па філязофіі ў Анры Бэргсона, з 1901 ў Гёцінгене. З 1905 зноў у Францыі, вывучае сацыялёгію ў Эміля Дзюркгейма.

Пад час Першай сусьветнай вайны працуе ў Ваенным міністэрстве, пасьля — ў францускім унівэрсітэце ў Страсбурзе. З 1932 едзе выкладаць ва ўнівэрсытэт Чыкага, а з 1935 атрымлівае запрашэньне працавацьў Сарбоне. выкладаў сацыялёгію.

Як сацыяліст, Марыс Альбвакс 23 ліпеня 1944 быў арыштаваны гестапа і дэпартаваны ў канцэнтрацыйны лягер Бухэнвальд, дзе памёр ад хваробы 16 сакавіка 1945.

## Бібліяграфія
* *Les origines du sentiment religieux d’après Durkheim* 1924
* *Les cadres sociaux de la mémoire* 1925
* *Les causes sociales du suicide* 1930
* *Esquisse d’une psychologie des classes sociales* 1938
* *La mémoire collective* 1939
* *Topographie légendaire des Évangiles* 1941

## Крыніцы

Катэгорыя:Францускія філёзафы
Катэгорыя:Нарадзіліся 11 сакавіка
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1877 годзе
Катэгорыя:Памерлі 16 сакавіка
Катэгорыя:Памерлі ў 1945 годзе
Катэгорыя:Выпускнікі_Вышэйшай_нармальнай_школы_(Парыж)
Калектыўная памяць

**Калекты́ўная па́мяць** — памяць групы, супольнасьці індывідаў (ад сям’і да нацыі). Выступае як элемэнт самаідэнтыфікацыі кожнага індывіда ў адносінах да пэўнай супольнасьці. Узьнікае пры зьяўленьні калектыву й зьнікае са сьмерцю яго чальцоў. Тэрмін уведзены францускім філёзафам і сацыёлагам Морысам Хальбвахсам.

## Тэорыя Морыса Хальбвахса

Асноўным тэрмінам, якім апэруе Хальбвахс зьяўляецца *калектыўная памяць*. Зрэшты сам ён і ўводзіць гэты тэрмін ва ўжытак. Распрацоўваючы тэму памяці ён робіць наступныя высновы: па-першае, памяць гэта ня выключна індывідуальная рыса, як сьцвярджала філязофія да яго часу, па-другое, людзі заўжды памятаюць сябе ў межах пэўнай супольнасьці, таму можна казаць аб існаваньні *калектыўнай памяці*. 

Перш чым дасьледаваць памяць Хальбвахс адмяжоўвае сапраўдную памяць кожнага чалавека ад т.зв. *гістарычнай памяці* ці наўпрост гісторыі, якая яму навязваецца чалавеку соцыюмам. Адсюль нараджаецца трывалае супрацьпастаўленьне памяць-гісторыя, дзе памірае памяць чалавека ці супольнасьці пачынаецца гісторыя. *Калектыўная памяць* належыць пэўнаму калектыву, яна нараджаецца й памірае, калі знікае тая супольнасьць, якое належала гэта памяць. Яе не магчыма аднавіць, у іншым выпадку гэта будзе ўжо гісторыя. Кожны індывід шляхам свайго жыцьця можа належаць да некалькіх груп і адпаведна належаць да некалькіх калектыўных супольнасьцяў памяці: калектыўнай памяці сваёй сям’і, свайго калектыву на працы, свайго гольфклюба і г.д. *Калектыўная памяць* пачынаецца ў сучаснасьці і дзейнічае  індывідуальнага чальца групы. Прычына існаваньня *калектыўнай памяці* палягае таксама ў патрэбе індывідаў самаідэнтыфікаваць сябе, г.зн. суадносіць сябе паводле нейкіх прыкметаў да пэўнай сацыяльнай стурктуры ці адзінкі.

Зьяўленьне тэорыі *калектыўнай памяці* ў пачатку ХХ стагодзьдзя істотна паўплывала на далейшае разьвіцьцё многіх гуманітарных дысцыплін, у тым ліку філязофіі й гісторыі.

Катэгорыя:Філязофія
Поль Рыкёр

**Поль Рыкёр** або **Рыкэр** (; 27 лютага 1913 — 20 траўня 2005) — францускі філёзаф, разам з Гайдэгерам і Гадамэрам прадстаўнік школы гермэнэўтыкі: тлумачэньне антычных філёзафаў.

## Жыцьцяпіс
Маці Поля неўзабаве памерла пасьля таго, як нарадзіла яго. Бацька, выкладчык ангельскай мовы, загінуў на фронце ў пачатку Першай сусьветнай вайны (1915). Бацькі таты выхоўвалі сірату ў пратэстанцкім духу. Фармавалі яго галоўным чынам кнігі, у прыватнасьці камэнтары да Пасланьня да Рымлянаў Карла Барта й яго ж праца «Слова Бога й слова чалавечае».

У 1935 году Поль Рыкэр ажаніўся, пасьля ў яго было пяцёра дзяцей.

З 1935 Рыкэр выкладае філязофію ў ліцэі й актыўна, аж да пачатку Другой сусьветнай вайны, вывучае нямецкую мову.

У 1939 году Рыкэр добраахвотнікам адпраўляецца на фронт, але трапляе ў палон. У гэтым стане вымушанай пагрозы сьмерці ён на вопыце спазнае філязофію «пагранічнага стану»: стану паразы, адчаю, адзіноты. Але менавіта тут, воляю лёсу, яму прадставілася магчымасьць і асэнсаваць іх тэарэтычна. Рыкэр чытае ў арыгінале працы Карла Яспэрса, якія мелі на яго вялікі ўплыў. Іншыя інтэлектуалы-палонныя параілі яму таксама вывучыць працы Эдмунда Гусэрля. Яшчэ ня так разабраўшыся ў філязофіі, Рыкэр стаў перакладаць «Ідэі-i» Гусэрля. Зачараваны працамі Гусэрля й разуменьнем некаторых новых рэчаў, Рыкэр працягнуў гэтую працу ўжо пасьля вайны. Але пачалося ўсё менавіта з такіх незвычайных абставінах.

Працы Рыкёра высока цаніў яго даўні сябар Караль Вайтыла (будучы папа рымскі). У апошнія гады жыцьця Поль Рыкэр часта езьдзіў у экумэнічную суполку брата Ражэ Шуца ў вёску Тэзэ (дэпартамэнт Сона і Люара, Бургундыя-Франш-Камтэ), каб, па яго ўласных словах, перажыць тое, у што верыў ўсім сэрцам.

## Глядзіце таксама
* Рэпрэзэнтацыя

Катэгорыя:Францускія філёзафы
Гермэнэўтыка

**Гермэнэ́ўтыка** (грэцк. *hermeneutike* ад *hermeneuo* — «растлумачваю, тлумачу») — кірунак у філязофіі ХХ стагодзьдзя, які вырас на падставе тэорыі інтэрпрэтацыі літаратурных тэкстаў. Прадстаўнікі гермэнэўтыкі, у адрозьненьне ад гістарыцыстаў, прапаноўвалі ўлічваць зьмяненьне мэнтальнасьці людзей у гісторыі, за аснову тлумачэньня падзеяў у гісторыі браць культуру і традыцыю, таму што рэчаіснасьць мінуўшчыны мы бачым менавіта праз прызму гэтай культуры. Выкарыстоўваецца таксама ў музыцы ды юрыспрудэнцыі (тлумачэньне законаў).

## Прадстаўнікі
* Фрыдрых Шлегель
* Фрыдрых Шлеермахер
* Поль Рыкёр
* Ханс-Георг Гадамэр
* Эдмунд Гусэрль
* Марцін Хайдэгэр

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Філязофія гісторыі
Катэгорыя:Філязофія
Цеплавая электрычная станцыя

**Цеплавая электрычная станцыя** (**цеплавая электрастанцыя**, **ЦЭС**) — электрастанцыя, якая выпрацоўвае электрычную энэргію й цяпло (або толькі электрычную энэргію) у выніку пераўтварэньня цеплавой энэргіі, якая выдзяляецца пры спальваньні арганічнага паліва.

Існуе некалькі тыпаў цеплавых электрастанцыяў. Самы распаўсюджаны і традыцыйны — цеплавая паратурбінная электрастанцыя (ЦПЭС), у якой цяпло згараньня арганічнага паліва выкарыстоўваецца для пераўтварэньня вады ў пару высокага ціску, якая ў сваю чаргу вярціць паравую турбіну, вал якой злучаны з валам генэратара. ЦПЭС, якая выпрацоўвае для спажыўцоў акрамя электраэнэргіі цяпло пары, называецца цеплаэлектрацэнтральлю (ЦЭЦ); якая толькі электраэнэргію — кандынсацыйнай электрастанцыяй (КЭС). Але ў апошні час усё большы распаўсюд адтрымоўваюць цеплавыя газатурбінныя электрастанцыі (ЦГЭС), у якіх дымавыя газы (прадукты рэакцыі гарэньня паліва) не перадаюць сваё цяпло пары, а непасрэдна самі прыводзяць у рух газавую турбіну.

Сумясьціць перавагі і ліквідаваць недахопы гэтых двух тыпаў ЦЭС спрабуюць у парагазавых электрастанцыях (ПГЭС). Для выпрацоўкі невялікай колькасьці электраэнэргіі выкарыстоўваюць таксама ЦЭС з паршнявымі рухавікамі ўнутраннага згараньня (напрыклад рухавік Дызэля).

Часам тэрмін *цеплавыя электрастанцыі* ўжываюць да электрастанцыяў, якія пераўтвараюць у электрычную энэргію цяпло, якое атрымоўваецца ня толькі праз спальваньне арганічнага паліва (атамныя электрастанцыі (АЭС), геатэрмальныя электрастанцыя).

## Вонкавыя спасылкі
* Вялікая савецкая энцыкляпэдыя

Катэгорыя:Энэргетыка
Кіна

**Кіна** (код ISO 4217: *PGK*) — афіцыйная валюта Папуа-Новай Гвінэі. Яна дзеліцца на 100 тоэ. Кіна была ўведзена ў абарачэньне 19 красавіка 1975 году, каб замяніць аўстралійскі даляр. Назва пайшла ад валюты, якая традыцыйна выкарыстоўвалася ў Папуа.

## Манэты
У 1975 годзе былі ўведзены манэты вартасьцю 1, 2, 5, 10 і 20 тоэ й 1 кіна. Манэты 1 і 2 тоэ былі выкананы з бронзы, астатнія зь нікелевых сплаваў. Манэта 1 кіна мае дзірку ў цэнтры манэты, яна зьявілася з 2006 году. Манэта 1 і 2 тоэ не выкарыстоўваюцца з красавіка 2007 году.

У 1980 годзе былі выпушчаны юбілейныя манэты 50 кіна.

## Банкноты
19 красавіка 1975 году былі ўведзены ў абарачэньне банкноты вартасьцю 2, 5 і 10 кіна. Яны абарачаліся паралельна з аўстралійскім далярам да 1 студзеня 1976 году, калі даляр быў забаронены ў якасьці плацёжнага сродку. Банкнота ў 20 кіна была ўведзена ў 1977 годзе, 50 кіна ў 1990 годзе, 100 кіна ў 2005 годзе. Усе банкноты па колеру і дызайну падобныя на аўстралійскім грошы. Пачынаючы з 1991 году ўсе папуа-гвінэйскія банкноты друкуюцца на паперы з дадаткам палімэрных матэрыялаў.

Катэгорыя:Валюты
Катэгорыя:Папуа-Новая Гвінэя
Порт Морсьбі

**Порт Морсьбі** () — сталіца і самы вялікі горад Папуа-Новай Гвінэі. Знаходзіцца на паўночна-ўсходнім узьбярэжжы вострава Новая Гвінэя, над затокай Папуа. Горад выдзелены ў асобную адміністрацыйную адзінку краіны (*National Capital District*), і адначасова зьяўляецца сталіцай правінцыі Цэнтральная. Колькасьць насельніцтва налічвае каля 410 тыс. чалавек.

Прамысловасьць гораду прадстаўлена прадпрыемствамі харчовай, дрэваапрацоўчай і машынабудаўнічай прамысловасьці. У Порце Морсьбі ёсьць міжнародны аэрапорт і вялікі марскі порт.

Затоку Папуа адкрыў і дасьледаваў у 1873 годзе Джон Морсьбі, у гонар бацькі якога (*Фэірфакса Морсьбі*) горад і атрымаў сваю назву. Горад быў заснаваны 12 лютага 1873 году.

Падчас Другой сусьветнай вайны Порт Морсьбі быў важнай базай ангельскіх войскаў падчас бойкі зь Японіяй.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Папуа-Новай Гвінэі
Катэгорыя:Сталіцы Акіяніі
Заходняя Сахара

**Заходняя Сахара** () — ранейшая гішпанская калёнія (*Гішпанская Сахара*) у паўночнай Афрыцы на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна. У наш час краіна акупаваная Марока, якая называе яе сваёй Паўднёвай правінцыяй. Заходняя Сахара мяжуе з Марока, Альжырам і Маўрытаніяй. Да нашага часу ня вызначаны афіцыйны статус Заходняй Сахары.

## Гісторыя
У 1911 годзе тэрыторыя Заходняй Сахары была калянізаваная Гішпаніяй, атрымаўшы назву «Гішпанская Сахара». Незалежнасьць Заходняя Сахара атрымала ў 1975 годзе, калі 300 000 мараканцаў прайшло маршам па тэрыторыі Заходняй Сахары.

Пачаткова, тэрытарыяльным прэтэнзіі да Заходняй Сахары, акрамя Марока, мела і Маўрытанія, якая нават увяла войскі ў паўднёвую частку краіны. У наш час Марока кантралюе большую частку Заходняй Сахары. Багатыя радовішчы фасфатаў, а таксама значная дапамога мараканскім мігрантам з боку дзяржавы зрабіла міграцыю мараканцаў сюды вельмі прывабнай. Невялікая ўсходняя частка Заходняй Сахары кантралюецца Фронтам Палісара, які змагаецца за аднаўленьне незалежнасьці краіны.

## Палітыка

## Геаграфія
Заходняя Сахара знаходзіцца ў паўночна-заходняй частцы Афрыкі, на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна. Амаль уся тэрыторыя краіны занятая камяністай пустэльняй, толькі на поўдні зьяўляюцца пяшчаныя дзюны. Паверхня краіны раўнінная, з высокімі абрывамі на ўзьбярэжжы акіяна.

## Адміністрацыйны падзел

## Эканоміка
Большая частка тэрыторыі эканамічна не выкарыстоўваецца. Дарожная сетка разьвітая вельмі слаба. Аснова сельскай гаспадаркі Заходняй Сахара гэта рыбная лоўля, ў аазісах вырошчваюцца фінікі. Прамысловасьць сканцэнтраваная на пераапрацоўцы здабываючыхся тут жа фасфатаў. Узьбярэжжа акіяна валодае значным патэнцыялам па выкарыстоўваньні энэргіі ветру.

Заходняя частка краіны атрымлівае значную дапамогу з боку Марока на разьвіцьцё інфраструктуры ў рамках праграмы па засяленьні Заходняй Сахары мараканцамі. Усходняя частка краіны, дзе разьмяшчаюцца лягеры бежанцаў, вельмі залежыць ад міжнароднай дапамогі.

У апошнія гады значна павысіліся прыбыткі Заходняй Сахары ад турызму. У Ад-Дахлі лятаюць самалёты з Гішпаніі і Канарскіх выспаў.

## Дэмаграфія
Тэрыторыя Заходняй Сахары заселеная, у асноўным, прадстаўнікамі народу сахраві, але дзеяньні мараканскіх уладаў па асыміляцыі Заходняй Сахары выклікалі значны рост колькасьці мараканцаў.

## Культура

## Вонкавыя спасылкі
1850-я

**1850-я**

Стагодзьдзі: XVIII стагодзьдзе — XIX стагодзьдзе — XX стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1800-я
1810-я
1820-я
1830-я
1840-я
**1850-я**
1860-я
1870-я
1880-я
1890-я
1900-я


Гады: 
1850, 1851, 1852, 1853, 1854, 1855, 1856, 1857, 1858, 1859

----

## Асноўныя падзеі
* дзякуючы вынаходніцтву Бэсемераўскага працэса была вынайдзена сталь
* Бенджамін Сіліман расклаў нафту на фракцыі шляхам дыстыляцыі
* Элішай Отысам быў пабудаваны першы бясьпечны ліфт 
* была пракладзена першая трансатлянтычная тэлеграфная лінія
* Чарлз Дарвін выдаў сваю кнігу "*Пагоджаньне відаў*".
* пачала разьвіваццы эпідэміялёгія, пасьля таго як Джон Шоў перамог халеру ў Лёндане 
* Рычардам Карынгтанам адкрытыя сонечныя плямы

Катэгорыя:1850-я
Гістарыцызм

**Гістарыцызм** — напрамак у эўрапейскай філязофіі, які зарадзіўся ў XVIII—XIX стст.

Стаў вынікам усьведамленьня гістарычных умоваў існаваньня чалавека, разуменьня мінуўшчыны, як рэчаіснасьці, якая назаўжды зьнікла з сучаснасьці.

Нямецкі гісторык Леапольд фон Ранке распрацаваў мэтадалёгію сучаснай гістарыяграфіі на падставе архіўных крыніцаў і ўвёў у акадэмічную практыку гістарычныя сэмінары.

## Прадстаўнікі

*Колінгвуд
*Ёган Дройзэн
*Леапольд фон Ранке
*Вільгельм Дзілтэй

## Крыніцы

Катэгорыя:Філязофія гісторыі
Катэгорыя:Філязофія
Алег Цягнібок

**Алег Яраслававіч Цягнібок** (; нарадзіўся 7 лістапада 1968 году ў Львове) — украінскі палітычны дзеяч, лідэр Усеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода». Народны дэпутат Украіны трэцяга, чацьвертага і сёмага скліканьня. Пазыцыянуе сябе як украінскі нацыяналіст. Былы дэпутат львоўскай абласной рады Ўкраіны. Кандыдат на пост мэра Кіева на датэрміновых выбарах 2008 году. Двойчы балятаваўся (2010, 2014) на выбарах Прэзыдэнта Ўкраіны. Удзельнік расейска-ўкраінскай вайны. 

## Біяграфія

Нарадзіўся 7 лістапада 1968 году ў Львове, унук Арцёма Цагэльскага, грэка-каталіцкага сьвятара. У 1993 годзе скончыў Львоўскі дзяржаўны мэдыцынскі інстытут па спэцыяльнасьці лекар—хірург.

У ліпені 2004 году Алег Цягнібок быў выключаны з фракцыі «Наша Ўкраіна» за выказваньні, якія былі ўспрынятыя як антысэміцкія ды ксэнафобскія.

На парлямэнцкіх выбарах 2006 году партыя Ўсеўкраінскае аб’яднаньне «Свабода», узначаленая Цягнібокам, не патрапіла да новага складу Вярхоўнай Рады Ўкраіны. А напярэдадні пазачарговых выбараў у парлямэнт 2007 году быў абвінавачаны Юліяй Цімашэнка ды «Газэтай па-ўкраінску ў сувязях з Карчынскім і Казаком ды ў тым, што УА «Свабода» — праект рэгіяналаў. Пасьля буйное перамогі Ўсеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода» на мясцовых выбарах у Тарнопальскай вобласьці ён абвясьціў аб тым, што мае намер браць удзел у выбарах Прэзыдэнта Ўкраіны 2010 году. Вылучаны на пост Прэзыдэнта Ўкраіны на ХХІ зьезьдзе Ўсеўкраінскага аб’яднаньня «Свабода» 22 кастрычніка 2009 году. Зарэгістраваны Цэнтральнай Выбарчай Камісіяй Украіны 30 кастрычніка 2009 году. Атрымаў 1,43% галасоў выбарцаў (восьмае месца). На выбарах у Львоўскую абласную Раду 2010 году ізноў быў абраны яе дэпутатам. На парлямэнцкіх выбарах 2012 году партыя Ўсеўкраінскае аб’яднаньне «Свабода», узначаленая Цягнібокам, атрымала 10,44% галасоў (пятае месца) і сфармавала першую нацыяналістычную фракцыю ў Вярхоўнай Радзе Ўкраіны. Паводле сьпісу ад партыі прайшло 25 чалавек, яшчэ 12 сталі дэпутатамі па мажарытарных (аднамандатных) акругах. Алег Цягнібок ўзначальвае парлямэнцкую фракцыю партыі. Зьяўляўся актыўным удзельнікам Эўрамайдану. Удзельнічаў у выбарах прэзыдэнта Ўкраіны 2014 году ў якасьці кандыдата. Атрымаў 1,16%. Узначальваў сьпіс УА «Свабода» на парляменцкіх выбарах 2014 году, але сьпіс атрымаў толькі 4,71% пры мінімальна патрэбных для пераадоленьня бар'еру 5% і, адпаведна, страціў дэпутацкі мандат. На выбарах Прэзыдэнта 2019 году падтрымаў вылучэньне Руслана Кашулінскага як кандыдата ад ультраправых сілаў. На выбарах да Парлямэнту 2019 году ізноў узначаліў сьпіс партыі. Сьпіс атрымаў падтрымку 2,15% і Цягнібок застаўся без мандату.

## Сям’я
Жанаты, мае дзьвюх дачок ды сына.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Асабістая старонка Алега Цягнібока
* Інтэрвію Алега Цягнібока каналу «адзін плюс адзін»
* Перадвыбарная агітацыя 2010

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Львове
Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Украінскія нацыяналісты
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 3-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 4-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 7-га скліканьня
Катэгорыя:Усеўкраінскае аб’яднаньне Свабода
Катэгорыя:Удзельнікі Аранжавай рэвалюцыі
Эль-Аюн

**Эль-Аюн** () — неафіцыйная сталіца Заходняй Сахары, былой гішпанскай калёніі, якая цяпер знаходзіцца пад кантролем Марока. Насельніцтва налічвае каля 190 тыс. чалавек. Горад заснаваны ў Х стагодзьдзі. Росквіт гораду прыйшоўся на ХІХ стагодзьдзе, калі пачалася гішпанская калянізацыя.

## Геаграфія
Горад разьмешчаны на ўзьбярэжжы Атлянтычнага акіяна, у аазісе на беразе ўэда (падземнай ракі) Хамра. Рэльеф мясцовасьці раўнінны, сустракаюцца дзюны. Клімат трапічны, сухі, зьмякчаецца блізкасьцю акіяна. Ападкі ня значныя. Расьліннасьць прадстаўлена фінікавымі пальмамі, фігавымі дрэвамі і акацыямі. Узьбярэжныя воды Атлянтычнага акіяна багатыя на рыбныя рэсурсы.

## Насельніцтва
Насельніцтва гораду налічвае каля 190 тыс. чалавек і складае палову насельніцтва Заходняй Сахары. 95% насельніцтва — сахраві. Асноўнай мовай зьяўляецца арабская, але ўжываецца і яе дыялект — *хасанія*. Асноўная рэлігія — іслам.

Катэгорыя:Гарады Заходняй Сахары
Катэгорыя:Сталіцы Афрыкі
Мадэйра

**Мадэ́йра** () — партугальскі востраў і архіпэляг, разьмешчаны ў паўночнай частцы Атлянтычнага акіяна. Зьяўляецца аўтаномным рэгіёнам Партугаліі.

## Гісторыя
Востраў быў адкрыты яшчэ фінікійцамі, але ня быў заселены. Засяленьне пачалося пасьля партугальскіх экспэдыцыяў у 1418 і 1420 гадах. У гэтыя гады тут зьявіліся плянтацыі цукровага трысьнёгу.

З 1580 да 1640 году Мадэйра разам з усёй Партугаліяй уваходзіла ў склад Гішпаніі. У 1801 і з 1807 да 1814 году знаходзілася пад брытанскай уладай.

У 1922 годзе на Мадэйры правёў апошнія месяцы свайго жыцьця Карл I Габсбург — апошні кароль Аўстра-Вугоршчыны.

У 1976 годзе Мадэйра атрымала статус аўтаномнага рэгіёну.

## Геаграфія
Архіпэляг мае вульканічнае паходжаньне, знаходзіцца недалёка ад паўночнага ўзьбярэжжа Афрыкі, на поўнач ад Канарскіх астравоў. Архіпэляг утрымлівае астравы Мадэйра (741 км²), Порта Санта (42,5 км²) і некалькі меншых астравоў. Агульная плошча складае 894 км².

Паверхня вострава зьяўляецца гарыстай. Самы высокі пункт на Мадэйры ёсьць Піку Руйву (1861 м).

На Мадэйры вырошчваюцца вінаград, цукровы трысьнёг, садавіна і гародніна. Разьвіцьцё атрымала і рыбная лоўля. Сусьветную вядомасьць атрымалі віна Мадэйры. Астравы зьяўляюцца вельмі прыцягальнымі для турыстаў.

Клімат трапічны, мяккі. Сярэдняя тэмпэратура вагаецца ад 16&nbsp;°C да 22&nbsp;°C. Паверхня астравоў пакрытая трапічнымі лясамі (трапічныя лясы Мадэйры ўнесеныя ў Сьпіс Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКО).

## Вонкавыя спасылкі
Форт

**Форт** ( — моцны) — фартыфікацыйнае збудаваньне: самастойны, вынесены элемэнт фартэцыі.

Форт прыстасаваны да вядзеньня бою ў поўным акружэньні і ізаляцыі, аднак ён дзейнічае як частка буйных фартэцый новага і найноўшага часу, або як частка г. зв. фартыфікацыйных паясоў, дзе суседнія ізаляваныя форты пад час абароны падтрымлівалі адзін аднаго гарматным агнём.

Катэгорыя:Фартэцыя
Катэгорыя:Архітэктурныя элемэнты
Фуншал

**Фуншал** () — горад, сталіца партугальскага аўтаномнага рэгіёну Мадэйра. У 2001 годзе колькасьць жыхароў налічвала каля 100 тыс. чалавек. Зьяўляецца буйным атлянтычным портам, ёсьць міжнародны аэрапорт.

Разьвіцьцё атрымаў турыстычны бізнэс. Харчовая прамысловасьць сканцэнтравана вакол вытворчасьці вядомага мадэрскага віна.

Горад быў заснаваны ў 1421 годзе партугальцамі, у 1508 годзе кароль Мануэль І Шчасьлівы надаў паселішчу гарадзкія правы.

Назва гораду паходзіць ад копры (), які расьце ў гарадзкім навакольлі.

## Вонкавыя спасылкі
Маёта

**Маёта** () — выспа, якая належыць Францыі, разьмешчаная ў Каморскім архіпэлягу ў Індыйскім акіяне, на захадзе ад Мадагаскару. У 2009 атрымала статус заморскага дэпартамэнту Францыі. 

Складаецца з галоўнай выспы Гранд-Тэрэ, меншай Пэціт-Тэрэ і некалькіх невялікіх выспачак.

## Гісторыя

* У 1500 годзе на выспах заснаваны султанат Маорэ, ці Маўці (французы перайначылі ў Маёта).
* 1503 год — на выспу высадзіліся партугальцы.
* 1832 год — выспы заваяваныя мадагаскарскім каралём, а ў 1833 адваяваныя суседнім султанатам Мвалі, з 1835 году перайшлі султанату Ндзувані, але ў 1836 атрымалі незалежнасьць.
* У 1843 годзе ўвесь архіпэляг стаў францускай калёніяй.
* У 1966 годзе, пасьля атрыманьня Каморскімі выспамі незалежнасьці, Францыя адмовілася перадаць ім выспу, дзе разьмяшчалася іх вайскова-марская база. Правёўшы рэфэрэндум, на якім большасьць насельніцтва Маёты выказалася супраць далучэньня да Каморскіх выспаў, Францыя прадаставіла Маёце статус сваёй заморскай супольнасьці.

## Геаграфія

Плошча выспаў складае 374 км². Галоўная выспа, Гранд-Пэрэ, з геалягічнага пункту гледжаньня самая старая з Каморскага архіпэлягу, працягласьцю 39 км, шырынёй 22 км. Самай высокай кропкай зьяўляецца гара Бенара (660 м). Вульканічная глеба дастаткова ўрадлівая, каралавыя рыфы, якія абкружаюць выспы, забясьпечваюць выспы рыбай. Клімат экватарыяльны, марскі.
Яцкевічы

**Яцке́вічы** (па-польску *Jackiewiczowie*, па-расейску *Яцкевичи*) – шэраг беларускіх  шляхецкіх родаў. Належылі да шляхты ВКЛ, пасьля былі прызнаныя таксама й у Расейскай імпэрыі.

## Роды

#Яцкевічы гербу Галава Буйвала
#Яцкевічы гербу Ляліва
#Яцкевічы гербу Газдава
#Яцкевічы гербу Яліта
Катэгорыя:ГенэалёгіяКатэгорыя:Беларускія шляхецкія родыКатэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Яцкевічы гербу Галава Буйвала

міні

**Яцке́вічы ге́рбу Галава́ Бу́йвала** (па-польску *Jackiewiczowie*, па-расейску *Яцкевичи*) – беларускі шляхецкі род гербу Галава Буйвала. Насялялі віленскі й лідзкі паветы віленскага ваяводзтва. 

## Найбольш вядомыя з роду

Ян Яцкевіч – у 1635 атрымаў згоду вялікага князя Ўладзіслава Вазы на выкуп у асабістую маёмасьць Пустыгорада ў стане Ноўгарада-Северскага.

Якуб Яцкевіч (?-1799) – піяр, вікар парафіяльны ў Варэнжу.

Віндэльян Яцкевіч (памёр у Варшаве падчас ІІ Паўночнае вайны) – езуіт у лідзкім павеце.

### Пацьвердзілі шляхецтва ў земскім судзе пільзьненскім сандамерскага ваяводзтва:

у 1711 Людвік Яцкевіч (жыў у Вяліжы) 

у 1721 Катажына Яцкевіч (жонка Міхала Рагозы)

у 1783 Мартынян Яцкевіч (сын Габрыэля й Бэнігны Лісандраўны, унук Яна й Альжбеты Лепарскай)

### Пацьвердзілі шляхецтва перад Віленскай дэпутацыяй у 1835:

Матэвуш Антоні, Юзаф Ксавэры, Вінцэнты Юзаф з сынамі Аляксандрам, Марцінам і Людвікам Бартламеем – сыны Самуэля, унукі Ўладзіслава Аляксандра, праўнукі Яна (у 1700 валодаў фальваркам Заенчыцы ў павеце лідзкім ля ракі Дзітва; у 1865 фальваркам (у ім жыло 26 асобаў) валодалі Лэнскія.
Катэгорыя:ГенэалёгіяКатэгорыя:Беларускія шляхецкія родыКатэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Яцкевічы гербу Ляліва

міні

**Яцке́вічы ге́рбу Лялі́ва** (па-польску *Jackiewiczowie*, па-расейску *Яцкевичи*) – беларускі шляхецкі род гербу Ляліва. Жылі ў віленскім ваяводзтве. З роду найбольш вядомы Мікалай Яцкевіч, земянін віленскі ў 1638.
Катэгорыя:ГенэалёгіяКатэгорыя:Беларускія шляхецкія родыКатэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Яцкевічы гербу Яліта

міні

**Яцке́вічы ге́рбу Ялі́та** (па-польску *Jackiewiczowie*, па-расейску *Яцкевичи*)  – беларускі шляхецкі род гербу Яліта. Прадстаўнікі роду ў 1859 жылі ў менскім павеце. З роду найбольш вядомы Ян Яцкевіч, які падпісаў элекцыю Яна ІІІ Сабескага.
Катэгорыя:ГенэалёгіяКатэгорыя:Беларускія шляхецкія родыКатэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Наша Ўкраіна

**Наша Ўкраіна** () — блёк партыяў на выбарах у Вярхоўную Раду Ўкраіны ў 2002 і 2006 гадах. Лідэр блёку — Віктар Юшчанка.

## Ідэалёгія
Лібэралізм.

## Удзел у выбарах
### [[Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны (2002)|Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны 2002 году]]
Блёк атрымаў 23,57% (першае месца).

### [[Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны 2006 году]]
На выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны 2006 году блёк атрымаў 3 539 140 галасоў выбарцаў, або 13,95% (трэцяе месца).

### Вынікі па абласьцёх на выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны розных гадоў
 

## Глядзіце таксама
* Наша Ўкраіна — Народная Самаабарона
* Народны зьвяз — Наша Ўкраіна
* Віктар Юшчанка

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Дзьмітры Мядзьведзеў

**Зьмiцep Анато́льевіч Мядзьве́дзеў** (; нарадзіўся 14 верасьня 1965, Ленінград, СССР) — расейскі дзяржаўны і палітычны дзяяч, Прэзыдэнт Расейскай Фэдэрацыі ад 2008 да 2012 году.

З 14 лістапада 2005 году першы намесьнік старшыні Ўраду Расейскай Фэдэрацыі, куратар нацыянальных праектаў. Старшыня рады дырэктараў ААТ «Газпрам» (з чэрвеня 2000 году).

10 сьнежня 2007 году было абвешчана аб тым, што ягоная кандыдатура на прэзыдэнцкія выбары 2008 году прапанаваная партыямі «Адзіная Расея», «Справядлівая Расея», «Грамадзянская сіла», Аграрнай партыяй Расеі і падтрыманая прэзыдэнтам Уладзімерам Пуціным.

2 сакавіка 2008 году Дзьмітры Мядзьведзеў перамог на прэзыдэнцкіх выбарах у Расеі з вынікам 70,28% галасоў.

У адпаведнасьці з Канстытуцыяй уступ Мядзьведзева на пасаду прэзыдэнта РФ адбыўся праз 2 месяцы пасьля афіцыйнага падвядзеньня вынікаў выбараў 2008 году і праз 4 гады пасьля афіцыйнага ўступа на пасаду Ўладзімера Пуціна ў 2004 годзе, 7 траўня 2008 году. 8 траўня 2012 году прызначаны прэм’ер-міністрам РФ.

15 студзеня 2020 году падаў у адстаўку разам з урадам. Уладзімер Пуцін заявіў пра намер увесьці пасаду намесьніка старшыні Рады бясьпекі РФ і прапанаваць гэтую пасаду Мядзьведзеву.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка 
* Інтэрнэт-канфэрэнцыя на Yandex (05.03.2007) 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Санкт-Пецярбургу
Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Катэгорыя:Прэзыдэнты Расеі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Расеі
Тарнопальская вобласьць

**Тарно́пальская во́бласьць** () — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка на захадзе Ўкраіны. Плошча вобласьці складае 13,823 тыс. км². Насельніцтва — 1,015 млн чалавек (2025). Адміністрацыйны цэнтар — места Тарнопаль.

## Геаграфічныя зьвесткі

### Месцазнаходжаньне
Мяжуе зь Львоўскай на захадзе, Ровенскай вобласьцю на поўначы, Хмяльніцкай на ўсходзе, Івана-Франкоўскай і Чарнавіцкай абласьцямі на поўдні.

Працягласьць вобласьці з поўначы на поўдзень — 195 км, з захаду на ўсход — 129 км.

### Клімат
Клімат умерана кантынэнтальны зь цёплым вільготным летам і мяккай зімой. Сярэдняя тэмпэратура паветра ў студзені — 5&nbsp;°C, у ліпені — +19&nbsp;°C. Сярэднярочная колькасьць ападкаў складае 520—600 мм

### Рэльеф
Тарнопальская вобласьць займае заходнюю частку Падольскага ўзвышша. Яе рэльеф — раўнінны. Паверхня вобласьці мае нахіл з поўначы на поўдзень. Рэшта яе тэрыторыі нахіленая ў паўночна-ўсходнім кірунку. На поўначы вобласьці знаходзяцца Крамянецкія горы (вышыні да 408 м), на крайнім паўднёвым захадзе — Апольле (вышыні 360—400 м).

### Водныя аб’екты
Па тэрыторыі вобласьці цякуць 120 рэчак, даўжынёй звыш 10 км кожная. Яны адносяцца да басэйнаў Днястра (Залатая Ліпа, Карапец, Стрыпа, Джурын, Серат, Нічлава, Збруч, Гнілая, Тайна) і Прыпяці (Гарынь, Гарынька, Іква, Жэрдзя, Жырак). Днестар цячэ на поўдні на мяжы з Івана-Франкоўскай і Чарнавіцкай абласьцямі. На тэрыторыі вобласьці каля 270 сажалак і вадасховішчаў.

## Гісторыя
Тарнопальская вобласьць была ўтвораная 4 сьнежня 1939 году ў межах УССР. Да 9 жніўня 1944 году мела афіцыйную назву Тарнопальская вобласьць (цэнтар — места Тарнопаль).

## Насельніцтва
Тарнопальская вобласьць мае практычна монаэтнічны склад насельніцтва — 97,8% насельніцтва вобласьці складаюць украінцы. Таксама ёсьць расейцы (1,2%) і палякі (0,3%).

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Вобласьць налічвае 17 адміністрацыйна-тэрытарыяльных раёнаў, 18 местаў, зь якіх 4 — абласнога значэньня, 17 мястэчак, 1 пасёлак, 1022 вёсак.

### Месты

#### Абласнога значэньня
* **[[Тарнопаль]]**
* Беражаны
* Крэменец
* Чарткоў

#### Раённага значэньня
* Баршчоў
* Бучач
* Залешчыкі
* Збараж
* Збораў
* Капычынцы
* Ланаўцы
* Манастырыска
* Падгайцы
* Пачаеў
* Скалат
* Харосткаў
* Церабоўля
* Шумск

Катэгорыя:Тарнопальская вобласьць
Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Украіны
Андрэй Багданаў

**Андрэ́й Уладзі́меравіч Багда́наў** (; нарадзіўся 31 студзеня 1970 году, Масква, СССР) — расейскі палітык, кіраўнік цэнтральнага камітэту Дэмакратычнай партыі Расеі. Масон, Вялікі Майстар Вялікай Ложы Расеі. Кандыдат на прэзыдэнцкіх выбарах 2008 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка Дэмакратычнай партыі Расеі
* 

Катэгорыя:Расейскія палітыкі
Партыя рэгіёнаў

**Партыя рэгіёнаў** () — адна з найбольш уплывовых палітычных партыяў Украіны. Заснаваная 26 кастрычніка 1997 году пад назвай «Партыя рэгіянальнага адраджэньня Ўкраіны». Афіцыйна зарэгістраваная 6 лістапада 2000 году, рэгістрацыйнае пасьведчаньне № 939. Перарэгістраваная пад назвай «Партыя рэгіёнаў Украіны» 21 сакавіка 2001 году.

Лідэр партыі — Віктар Януковіч.

## Ідэалёгія
Нягледзячы на адсутнасьць выразнай ідэалёгіі, Партыя рэгіёнаў можа быць расцэненая як правалібэральная партыя, якая выказвае інтэрасы буйнага капіталу паўднёвага-ўсходу Ўкраіны, прарасейская рыторыка. Арыентуецца на Украінскую Праваслаўную Царкву Маскоўскага Патрыярхату.

## Зьезды партыі

* 1997, 26 кастрычніка — I арганізацыйны зьезд
* 1999, 13 сакавіка — II зьезд, 1 этап
* 1999, 22 траўня — II зьезд, 2 этап
* 2000, 17 лістапада — III пазачарговы зьезд
* 2000, 18 лістапада — IV аб’яднальны зьезд
* 2003, 19 чэрвеня — V зьезд, (Кіеў)
* 2004, 4 ліпеня — VI зьезд, (Запарожжа)
* 2005, 5 сакавіка — VII зьезд
* 2005, 3 сьнежня — VIII пазачарговы зьезд — 450 дэлегатаў
* 2006, 4 сакавіка — IX зьезд, (Кіеў) — 431 дэлегат
* 2007, 4 жніўня — X зьезд, (Кіеў) — 1055 дэлегатаў
* 2008, 19 красавіка — XI зьезд, (Кіеў) — 558 дэлегатаў

## Удзел у выбарах
На датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны 2007 году партыя атрымала 8 013 895 галасоў выбарцаў, або 34,37% (першае месца) і атрымала 175 мандатаў у Вярхоўнай Радзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны інфармацыйны сэрвэр партыі
* Фракцыя Партыі Рэгіёнаў у Вярхоўнай Радзе
Блёк Юліі Цімашэнкі

**Блёк Юліі Цімашэнкі** () — блёк партыяў на выбарах у Вярхоўную Раду Ўкраіны ў 2002 і 2006 і 2007 гадах. Лідэр блёку — Юлія Цімашэнка. Удзельнікі блёку: Усеўкраінскае аб'яднаньне «Бацькаўшчына», Сацыял-дэмакратычная партыя Ўкраіны, а таксама (з 2007) Партыя «Рэформы й парадак».

## Ідэалёгыя
Сацыял-дэмакратыя, салідарызм.

## Удзел у выбарах
### [[Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны (2002)|Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны (2002) году]]
На гэтых выбарах блёк атрымаў 7,26%.

### [[Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны 2006 году]]

### [[Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны (2007)]]
На датэрміновых выбарах у Вярхоўную раду Ўкраіны 2007 году блёк атрымаў 7 162 193 галасы выбарцаў, або 30,71% (другое месца).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Асабісты сайт Юлії Цімашэнкі, лідера БЮТ
* Сайт Блёку Юліі Цімашэнкі

Катэгорыя:Палітычныя партыі Ўкраіны
Мамудзу

**Мамудзу** () — сталіца і самы вялікі горад францускай заморскай супольнасьці Маёта. Насельніцтва на 2012 год складала 57 281 чалавек. Знаходзіцца на галоўным востраве Гранд-Тэрэ. Раней сталічныя функцыі горад дзяліў з горадам Дзаожы, на суседнім востраве Пэты-Тэр, але з 1977 году, усе адміністрацыйныя функцыі былі перададзены Мамудзу.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Францыі
Танга з ружай

***Танга з ружай*** — альбом Зьмітра Вайцюшкевіча і WZ-Orkiestra на вершы Ўладзімера Някляева, выдадзены ў 2006 годзе.

## Зьмест
# «Вечаровыя цені»
# «Дарога»
# «Не дазволь мне пайсьці»
# «Самалёт»
# «Лазенкі»
# «Бывай, Яблонская, бывай»
# «П’янка»
# «Залатыя страты»
# «У нашых снах»
# «Дзявяты плач»
# «Воўк»
# «Адзін»

Катэгорыя:Альбомы WZ-Orkiestra
Пэньён

**Пэньён** — адна з гішпанскіх тэрыторый, якая знаходзіцца ў Паўночнай Афрыцы. Уваходзіць у склад Гішпаніі, але не адносіцца ні да адной адміністрацыйнай адзінкі, а кіруецца непасрэдна міністэрствам абароны. Пэньён належыць Гішпаніі з 1559 году.

Пэньён — гэта група з трох выспаў, самая вялікая зь якіх *Пэньён дэ Алхукемас* (скала шырынёй 50 м, даўжынёй 70 м, вышынёй да 27 м). Астатнія дзьве выспы невялікія і плоскія вышынёй да 11 мэтраў. Агульная плошча выспаў складае 0,15 км².

Выспы знаходзяцца каля ўзьбярэжжа Марока (*Ісла дэ Тіера* знахлдзіцца ў 300 мэтрах ад ўзьбярэжжа), каля горада Аль-Хусайма, у 155 км на паўночы ўсход ад Сэўты і на 100 км на захад ад Мэлільі.

У наш час на выспах насельніцтва выспаў складаецца з вайсковага гарнізона колькасьцю 60 жалнераў, якія разьмешчаны ў старым форце.

Катэгорыя:Марскія форты
Катэгорыя:Астравы Афрыкі
Катэгорыя:Астравы Міжземнага мора
Катэгорыя:Астравы Гішпаніі
Катэгорыя:Тэрытарыяльныя спрэчкі Гішпаніі
Катэгорыя:Алюсэмас (архіпэляг)
Сэўта

**Сэ́ўта** () — гішпанская адміністрацыйная адзінка, горад, які знаходзіцца на паўвысьпе, утвараючай афрыканскую палову Гібральтарскай пратокі. Зьяўляецца гішпанскім анклявам на тэрыторыі Афрыкі. Плошча каля 18,5 км², насельніцтва 76 152 чалавекі. Сэўта мае статус аўтаномнага гораду. У Сэўце знаходзіцца самы блізкі да Эўропы афрыканскі порт і гішпанская вайскова-марская база. Як і Мэлільля, Сэўта мае свайго прадстаўніка ў Гішпанскіх Картэсах.

## Гісторыя
У V стагодзьдзі да н. э. на тэрыторыі сучаснай Сэўты знаходзіўся фінікійскі горад *Абыла*. У 45 годзе яна была заваяваная рымлянамі, назва была зьмененая на *Сэпэм Фратрэс*. Праз 400 гадоў вандалы выбілі з гораду рымлянаў і ўсталявалі над ім кантроль. Некаторы час горад уваходзіў у склад Бізантыі. У 710 годзе арабы, заняўшы Сэўту, зрабілі яе адным з асноўных партоў для пераправы войскаў на Ібэрыйскую паўвыспу.

Горад шмат разоў атакаваўся бэрбэрскімі плямёнамі, і пасьля аднаго з набегаў горад ня быў адноўлены. Чалавечыя паселішчы пачалі тут зноў зьяўляцца толькі ў ІХ стагодзьдзі. У 1309 годзе была заваяваная Фэзам. З 1415 году была ўсталяваная ўлада Партугаліі. Сэўта стала цэнтрам гандлю рабамі і слановай косьцю. У 1580 годзе Сэўту заваявалі гішпанцы, але ў 1640 годзе партугальцы вярнулі горад. Канчатковы гішпанскі кантроль быў усталяваны згодна зь Лісабонскім трактатам з 1 чэрвеня 1688 году.

Калі ў 1956 годзе Гішпанія прызнала незалежнасьць Марока, Сэўта засталася ў складзе Гішпаніі. Цяпер Сэўта адносіцца да гішпанскай правінцыі Андалюзія, зь некаторай аўтаноміяй. Ад гішпанскага ўзьбярэжжа яе аддзяляе каля 20 км.

## Геаграфія
Сэўта месьціцца на Монтэ Аньера, пагорку ўздоўж ягонай заходняй мяжы з Марока. Гара ахоўваецца гішпанскім фортам.

## Гарады-сябры
* Альгесырас, Гішпанія
* Кадыс, Гішпанія
* Мэлільля, Гішпанія
* Ачы-Катэна, Італія
* Гвадаляхара, Мэксыка
* Сантарэм, Партугалія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Аўтаномныя гарады Гішпаніі
Катэгорыя:Анклявы
Катэгорыя:Колішнія партугальскія калёніі
Катэгорыя:Міжземнаморскія гарады-порты Гішпаніі
Катэгорыя:Статыстычныя рэгіёны Эўразьвязу NUTS 2
Катэгорыя:Населеныя пункты Бізантыйскай імпэрыі
Катэгорыя:Гарады-порты Афрыкі
Катэгорыя:Спэцыяльныя тэрыторыі Эўрапейскага Зьвязу
Катэгорыя:Дзяржавы і тэрыторыі, заснаваныя ў 1995 годзе
Катэгорыя:Тэрытарыяльныя спрэчкі Марока
Катэгорыя:Тэрытарыяльныя спрэчкі Гішпаніі
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў V стагодзьдзі да н. э.
Катэгорыя:Тэрыторыі Гішпаніі, важныя для птушак
Катэгорыя:Месцы для ныраньня
Выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны (2007)

**Датэрміновыя выбары ў Вярхоўную Раду Ўкраіны** — адбыліся 30 верасьня 2007 году.

## Чыньнікі
Канфлікт паміж прэзыдэнтам Віктарам Юшчанкам і парлямэнцкай апазыцыяй, з аднаго боку, і парлямэнцкай большасьцю — зь іншага. Немагчымасьць урэгуляваньня канфлікту шляхам перамоваў.

## Гісторыя выбараў
2 красавіка 2007 году прэзыдэнт Віктар Юшчанка выдаў указ аб спыненьні паўнамоцтваў Вярхоўнай Рады і прызначэньні парлямэнцкіх выбараў на 27 траўня. Але парлямэнцкая большасьць у складзе Партыі Рэгіёнаў, Сацыялістычнай ды Камуністычнай партыяў, не прызналі гэты ўказ. Віктар Юшчанка перанёс дату выбараў на 24 чэрвеня. Але Вярхоўная Рада і Кабінэт Міністраў прызналі гэты ўказ такім, які не адпавядае Канстытуцыі Ўкраіны. Яны заблякавалі прыняцьце рашэньня пра выдзяленьне коштаў на правядзеньне выбараў.

## Удзельнікі

# Камуністычная партыя Ўкраіны (абноўленая)
# Партыя Нацыянальна-эканамічнага разьвіцьця Ўкраіны
# Украінскі народны блёк
# Партыя Рэгіёнаў
# Партыя вольных дэмакратаў
# Сацыялістычная Партыя Ўкраіны
# Блёк Літвіна
# Блёк Юліі Цімашэнкі
# Выбарчы блёк Людмілы Супрун — Украінскі Рэгіянальны актыў
# Выбарчы блёк «Хрысьціянскі блёк»
# Сялянскі блёк Аграрная Ўкраіна
# Прагрэсіўна-сацыялістычная партыя Ўкраіны
# Камуністычная партыя Ўкраіны
# Наша Ўкраіна — Народная Самаабарона
# Блёк Усеўкраінская грамада
# Усеўкраінскае аб'яднаньне Свабода
# Грамадзянская партыя ПОРА (зьнятая з рэгістрацыі)
# Партыя зялёных Украіны
# Блёк партыі пэнсыянэраў Украіны
# Усеўкраінская партыя Народнага Даверу
# Выбарчы блёк палітычных партыяў КУЧМА (Канстытуцыя-Украіна-Гонар-Мір-Антыфашызм)

## Перадвыбарная агітацыя

## Вынікі

Вынікам выбараў стала стварэньне «Аранжавай кааліцыі» ў Вярхоўнай Радзе шостага скліканьня і фармаваньне ўраду Юліі Цімашэнкі.
## Мапы

Файл:Ukrainian parliamentary election, 2007 (first place results).PNG|Пераможцы па акругах
Файл:Ukrainian parliamentary election, 2007 (second place results).PNG|Другія месцы па акругах
Файл:Ukrainian parliamentary election, 2007 (third place results).PNG|Трэція месцы па акругах
Файл:Rada2007.PNG|Разьмеркаваньне дэпутацкіх мандатаў


## Вонкавыя спасылкі
* Віктор Андрійович Ющенко. Недержавні Таємниці. (аудіокнига) Харків, Фоліо. - 2014, 512 с.
* Цэнтральная Выбарчая Камісія Ўкраіны

Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны пасьля 1991 году
Катэгорыя:Украінская палітыка
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны
Катэгорыя:Парлямэнцкія выбары ва Ўкраіне
Востраў Сьвятая Гэлена

**Сьвятая Гэлена** () — брытанская заморская тэрыторыя, якая складаецца зь некалькіх астравоў, якія знаходзяцца ў паўднёвай частцы Атлянтычнага акіяна. Яны знаходзяцца на адлегласьці некалькіх тысяч кілямэтраў адзін ад аднаго. У склад Сьвятой Гэлены ўваходзяць: востраў Сьвятая Гэлена (плошча 122 км²), востраў Ушэсьця, Гоф, Недасяжная, Найтыглейл, Трыстан-дэ-Кунья.

Да пабудовы Суэцкага каналу, востраў Сьвятой Гэлены быў важнай кропкай на шляху караблёў у Індыйскі акіян.

Востраў атрымаў вядомасьць дзякуючы Напалеону Банапарту, які тут правёў свае апошнія гады жыцьця. Два месцы дзе ён жыў, і даліна ў якой ён пахаваны, зьяўляюцца тэрыторыяй Францыі.

Пасьля англа-бурскіх войнаў, некаторыя буры таксама былі сасланыя на Сьвятую Гэлену.

## Гісторыя
Востраў Сьвятой Гэлены быў адкрыты партугальцамі 21 траўня 1502 году, у дзень сьвятой Гэлены. У 1506 годзе Трыстан дэ Кунья, партугальскі вандроўнік, адкрыў астравы названыя ў яго гонар. У 1659 годзе Ангельшчына адваявала астравы ў Галяндыі, і разьмясьціла тут пункт забесьпячэньня пітной вадой і харчаваньнем караблёў на шляху ў Індыю, а таксама вайсковую базу.

Адкрыцьцё Суэцкага канала зьнізіла каштоўнасьць вострава. У часе Другой сусьветнай вайны на востраве Ўшэсьця была разьмешчана вайскова-паветраная база ЗША. У 1954 годзе на гэтай базе зьявілася амэрыканская станцыя сачэньня за ракетамі, якія запускаліся з паўвострава Флорыда. У часе Фолклэндзкага канфлікту востраў Ўшэсьця служыў базай для брытанскіх войскаў.

## Геаграфія
Востраў Сьвятой Гэлены мае вульканічнае паходжаньне. У паўднёвай частцы знаходзіцца некалькі кратэраў вышынёй да 818 мэтраў. Клімат пасатны, трапічны. У некаторых раёнах колькасьць ападкаў складае да 1000 мм у год, але ў Джэймзтаўне толькі 140 мм у год.

Расьліннасьць на Сьвятой Гэлене трапічная, растуць эўкаліпты, кіпарысы. Значная плошча пакрытая лугамі.

Востраў Ушэсьця таксама вульканічнага паходжаньня. Востраў мае выгляд плято, з патухлымі кратэрамі, вышынёй да 858 м. Востраў знаходзіцца на надводным хрыбце. Клімат трапічны, ападкі складаюць 700—1000 мм.

Трыстан-дэ-Кунья — група з чатырох астравоў вульканічнага паходжаньня. Вышыня кратэраў да 2060 мэтраў.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Брытанскія заморскія тэрыторыі
Быстрыца

**Бы́стрыца** — вёска ў Беларусі, на рацэ Вяльлі. Уваходзіць у склад Варнянскага сельсавету Астравецкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2014 год — 154 чалавекі. Знаходзіцца за 29 км на поўнач ад Астраўцу, за 34 км ад чыгуначнай станцыі Гудагай.

Быстрыца — даўняе мястэчка гістарычнай Віленшчыны. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа ў стылі віленскага барока, помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя.

## Назва
На думку географа Вадзіма Жучкевіча, тапонім Быстрыцы ўтварыўся ад тэрміну «быстрыца» — дзялянка хуткай плыні ў рацэ.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Быстрыцу датуецца 1390 годам, калі вялікі князь Ягайла заснаваў тут касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа. У канцы XIV — пачатку XVI стагодзьдзяў пры касьцёле дзеяў кляштар белых аўгустынаў (канонікаў рэгулярных).

У першай палове XVI ст. Быстрыца была цэнтрам воласьці ў Віленскім ваяводзтве і рэзыдэнцыяй ваяводы. У 1537 годзе яна атрымала статус мястэчка. Згодна з адміністрацыйна-тэрытарыяльнай рэформай 1565—1566 гадоў мястэчка ўвайшло ў склад Віленскага павету.

У XVII—XVIII стагодзьдзях Быстрыца — цэнтар староства Бжастоўскіх. На 1612 год у мястэчку было 56 двароў.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Быстрыца апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе стала цэнтрам воласьці Віленскага павету Віленскай губэрні. На 1886 год у мястэчку існавалі расейская народная вучэльня, прытулак, крама, 2 карчмы. 

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Быстрыцу занялі войскі Нямецкай імпэрыі.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Быстрыца абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 3 кастрычніка 1920 году мястэчка ўваходзіла ў склад Сярэдняй Літвы, з 1922 году — міжваенннай Польскай Рэспублікі.

У 1939 годзе Быстрыца ўвайшла ў БССР, дзе 12 кастрычніка 1940 году стала цэнтрам сельсавету Астравецкага раёну (з 25 сьнежня 1962 году — Ашмянскага, з 6 студзеня 1965 году — Астравецкага) раёну Вялейскай вобласьці (з 20 верасьня 1944 году — Маладэчанскай, з 20 студзеня 1960 году — Гарадзенскай) вобласьці. Статус паселішча панізілі да вёскі. 

У Другую сусьветную вайну з чэрвеня 1941 да ліпеня 1944 году Быстрыца знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху. З 17 студзеня 1969 году ў складзе Трокеніцкага сельсавету. На 1971 год тут быў 91 двор, на 1991 год — 86, на 1995 год — 82, на 2014 — 80. 26 лютага 2013 году ў зьвязку зь ліквідацыяй Трокеніцкага вёску перавялі ў склад Варнянскага сельсавету.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1880 год — каля 103 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1901 год — каля 405 чал.; 1971 год — 295 чал.; 1991 год — 251 чал.; 1995 год — 234 чал.; 1999 год — 216 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 174 чал.; 2014 год — 154 чал.

### Інфраструктура
У Быстрыцы працуе няпоўная сярэдняя школа.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Узвышэньня Сьвятога Крыжа (1760—1761)

### Страчаная спадчына
* Кляштар аўгустынаў

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Быстрыца
Гай Рытчы

**Гай Ры́тчы** (; нарадзіўся , Гатфілд, Гэртфардшыр, Ангельшчына, Вялікабрытанія) — брытанскі кінарэжысэр, сцэнарыст, прадусар. Найбольш вядомыя працы — *«[[Зёлы, грошы, два ружжы]]»* ды «*Snatch*». Уладальнік прэміі «Залатая маліна» за найгоршую рэжысуру (2002), за фільм «Swept Away».

## Біяграфія

### Юнацтва
Нягледзячы на тое, што Рытчы культывуе ў сабе вобраз простага хлопца з благога раёну, у рэальнасьці ўсё ня так. Бацька Гая — Джон Рытчы — пасьпяховы выканаўчы дырэктар рэклямнай кампаніі. А вялікую частку свайго юнацтва, пасьля таго як яго бацькі разьвяліся, праводзіў у маёнтку сямнаццатага стагодзьдзя свайго айчыма, сэра Майкла Літана.

Для Рытчы, пакутуючага дысьлексіяй, знаходжаньне ў школе было проста невыносна. Ён прыклаў дужа намаганьняў, каб атрымаць сэртыфікат GCSE аб сярэдняй адукацыі. Пасьля прагляду фільма «Буч Кэсідзі ды Сандэнс Кід» Гай цьвёрда вырашыў для сябе, што яго будучыня зьвязана з вытворчасьцю фільмаў. Але ён не думае наведваць кінашколу, лічачы, што працы дыплямаваных спэцыялістаў сумныя і іх немагчыма глядзець.

### Пачатак кар’еры
Гай Рытчы стаў адным з самых абмяркоўвальных рэжысэраў Вялікабрытаніі пасьля свайго дэбютнага фільма *«Зёлы, грошы, два ружжы»* ў 1998 годзе. Дзеяньне стыльнай крымінальнай камэдыі адбываецца ў Лёнданскам Іст-Эндзе, а сюжэт нагадвае адначасова фільмы Квэнтына Тарантыны і ганконскія крымінальныя пастаноўкі Джона Ву.

### Асабістае жыцьцё
Муж Мадонны. Ёсьць сын Рока, які нарадзіўся 11 жніўня 2000 году, у Лос-Анджэласе, Каліфорнія, ЗША. «Чым больш часу я праводжу з Рока, тым больш мне хочацца стварыць фільм для дзяцей».

## Фільмаграфія

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ангельшчыне
Катэгорыя:Брытанскія кінарэжысэры
Катэгорыя:Брытанскія сцэнарысты
Быстрыца (неадназначнасьць)

Назву **Быстрыца** маюць:

## Населеныя пункты

### [[Беларусь]]
* Быстрыца — вёска ў Кобрынскім раёне Берасьцейскай вобласьці
* Быстрыца — вёска ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці
* Быстрыца — вёска ў Астравецкім раёне Гарадзенскай вобласьці
* Быстрыца — вёска ў Амсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Быстрыца — вёска ў Капыльскім раёне Менскай вобласьці

### [[Румынія]]
* Быстрыца — места ў Быстрыцы-Нэсэудзе

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Быстрыца — рака ў Полацкім раёне Віцебскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Банска Быстрыца
* Быстраўка
* Быстрык
* Быстрыкі
Катана

**Катана** () — двухручны выгнуты японскі меч даўжынёй 95—120 см (сам клінок 68 см, але ў любым выпадку для катаны больш за два сяку).

Нараўне з кароткім мячом вакідзасі ўваходзіў у камплект узбраеньня самураяў.

Японскія мячы захоўвалі на адмысловай падстаўцы — **Катанакакэ**.

Дзяржальня катаны мае даўжыню ў 3,5 кулака. Шырыня ляза каля трох см, таўшчыня сьпінкі — 5 мм, само лязо вастрылася да вастрыні брытвы. Дзяржальню абцягваюць скурай ската або іншым матэрыялам, з тым каб яна не сьлізгала ў руках. І аплятаюць шнуром. Існуе шмат спосабаў аплёткі — больш за дзесяць. Вага катаны 1—1,5 кг. Рэжа вельмі цьвёрдыя прадметы, такія як мэтал, камень, аднак тэхніка фехтаваньня арыентаваная на паразу мяккіх тканін.

**Хамон** — лінія загартоўкі ляза ў катане. Адрозьніваецца некалькі дзясяткаў тыпаў хамонаў, звычайна выглядае як хвалі на рэжучай абзе.

Самыя старажытныя катаны, зробленыя майстрам, таксама, як і ножны для катаны, упрыгожваліся арнамэнтам і перадаваліся з пакаленьня ў пакаленьні як сямейная рэліквія.
Асабліва шануюцца катаны, на якіх ёсьць **Мэі** — подпіс зь імем вядомага майстра і годам выраба.

Штуршок катанай катаны іншага самурая, або сутыкненьні ножнамі (вось чаму ў Японіі левабаковы рух — ножны пры сустрэчы самураяў знаходзяцца на вонкавай старане) лічыўся сьмяротнай абразай, за гэтым вынікала сутычка. Катана была дарагой, выраблялася даволі доўга і патрабавала шмат увагі. Адмысловы этыкет абыходжаньня з катанай уключаў у сябе такія моманты як паклон мячу, перад нашэньнем. Старанна выконваўся рытуал дагляданьня за лязом — ачыстка ад забруджваньняў, змазваньне алеем.

## Вонкавыя спасылкі

* Старонка пра японскія мячы

Катэгорыя:Адналязовыя мячы
Гіт Лэджэр

**Гіт Лэ́джэр** (; 4 красавіка 1979, Пэрт, Заходняя Аўстралія, Аўстралія — 22 студзеня 2008, Нью-Ёрк, штат Нью-Ёрк, ЗША) — аўстралійскі актор, ляўрэат прэміі «Оскар» за найлепшую мужчынскую ролю другога пляну (2008).

## Біяграфія
Гіткліф Эндру Лэджэр нарадзіўся ў горадзе Пэрце (Заходняя Аўстралія). Маці — Сэлі Лэджэр Бэл, настаўніца францускай, ейныя продкі паходзяць з шатляндзкага клану Кэмпбэл; бацька — Кім Лэджэр, аўтагоньнік і горны інжынэр зь вядомай у Пэрце сям’і. Гіт і яго сястра Кэтрын былі названыя бацькамі ў гонар герояў раману Эмілі Бронтэ «Навальнічны перавал». Бацькі разьвяліся, калі Гіту было 10 гадоў, хлопчык застаўся з маці, але працягваў падтрымліваць добрыя адносіны і з бацькам.

Падчас вучобы ў Гілфардзкай граматычнай школе для хлопчыкаў, Гіткліф актыўна займаўся спортам у школьнай хакейнай камандзе, захапляўся танцамі, а акрамя таго гуляў у школьнай тэатральнай студыі. У 15 гадоў ён стаў кіраўніком школьнай акторскай каманды, якая прымала ўдзел у спаборніцтвах і канчаткова зрабіў выбар у карысьць акторскай прафэсіі.

### Сьмерць
22 студзеня 2008 году ў 15:31 Гіт Лэджэр быў знойдзены мёртвым у сваёй нью-ёрскай кватэры на Мангэтане.

Выкрыцьцё не змагло ўсталяваць дакладны чыньнік сьмерці, таму спатрэбілася правесьці дадатковую таксыкалягічную экспэртызу, па выніках якой была абвешчаная афіцыйная прычына сьмерці Лэджэра — вострая інтаксыкацыя, выкліканая сумесным дзеяньнем болесуцішальных, снатворных і антыдэпрэсантаў (аксікадона, гідракадона, дыязэпама, тэмазэпама, альпразалама і даксіламіна).

Актор пакутаваў ад дэпрэсіі, выкліканай парывам адносін зь Мішэль Ўільямз.

Цела актора было адпраўлена ў Аўстралію. 9 лютага 2008 году ён быў пахаваны на радзіме, у горадзе Пэрце. Разьвітацца з Гітам Лэджэрам прыйшлі каля паўтысячы чалавек, у тым ліку і былая нявеста актора Мішэль Ўільямз, а таксама акторка Кейт Бланшэт.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Аўстралійскія акторы
Катэгорыя:Памерлі ў Нью-Ёрку