Касьцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў (Віцебск)

**Касьцёл Маці Божай Шкаплернай і кляштар піяраў** — помнік архітэктуры XVIII стагодзьдзя ў Віцебску. Знаходзіўся ў Задзьвіньні, на рагу Полацкай і Піярскай вуліцаў. Дзеяў да 1833 году. Твор архітэктуры барока. 

Комплекс Віцебскага піярскага кляштару складаўся з касьцёла, кляштарнага корпуса, службовых пабудоваў і мура з брамай. Па гвалтоўнай ліквідацыі кляштару ў другой палове XIX ст. расейскія ўлады зруйнавалі кляштарны корпус, у 1950-я гады  савецкія ўлады зруйнавалі касьцёл.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Паміж 1751 і 1753 гадамі Андрэй і Ганна (з Лапаў) Сьвірскія перадалі айцам-піярам пляцы ў Віцебску і збудавалі драўляныя касьцёл і кляштар. Пазьней на кляштар ахвяравалі Пацеі, Міклаевічы, Мікошы. У 1762 годзе скончылася будаваньне мураванага касьцёла паводле праекту архітэктара Юзэфа Фантаны.

Піяры ўтрымлівалі пры кляштары школу з 5 клясаў, дзе выкладалі польскую і лацінскую мовы, арытмэтыку, геаграфію, гісторыю, геамэтрыю, фізыку, паэзію, рыторыку, права, філязофію. Навучаліся ў школе задарма. Пры калегюіме існаваў канвікт (інтэрнат). Навучэнцы ставілі тэатральныя пастаноўкі: у 1765 годзе — трагедыю Ю. Кушаля «Артаксар».

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

Па першым падзеле Рэчы Паспалітай (1772 год), калі Віцебск апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, касьцёл і калегіюм працягвалі дзеяць. У 1785 годзе на просьбу Рыгора Пацёмкіна калегіюм перавялі ў Дуброўна, у 1799 годзе — вярнулі ў Віцебск. У 1822 годзе калегіюм перавялі ў Полацак, дзе на яго базе стварылі вышэйшую піярскую вучэльню. Па здушэньні вызвольнага паўстаньня (1830—1831) у 1833 годзе расейскія ўлады гвалтоўна ліквідавалі кляштар. Касьцёл перадалі лютэранскай грамадзе, кляштарныя будынкі — зруйнавалі.

У канцы XIX — пачатку XX стагодзьдзяў будынак касьцёла перабудавалі: дадалі аб’ём з боку галоўнага фасаду.

### Найноўшы час

За савецкім часам улады зачынілі кірху. У Другую сусветную вайну помнік атрымаў нязначныя пашкоджаньні.

У 1950-я гады савецкія ўлады зруйнавалі касьцёл.

## Архітэктура
Касьцёл — 2-вежавая 1-нэфавая крыжова-купальная базыліка з паўкруглай апсыдай і бакавымі закрысьціямі. Вежы завяршаліся фігурнымі купаламі. Над сяродкрыжжам узвышаўся вялікі купал. У касьцёле было 6 вокнаў, у барабане купала — 4.

Усярэдзіне касьцёла падлога была з цэглы, у закрысьціях — з дошак. На адной зь вежаў віселі званы і быў уваход на хоры, дзе стаяў арган на 9 галасоў. Інтэр’ер аздаблялі тры алтары: Маці Божай Шкаплернай, Езуса Хрыста і Сьвятога Язэпа.

Насупраць калегюіму стаяў будынак канквікта з ганкам, збудаваны на мураваным падмурку з дрэва, ашаляваны і накрыты гонтам. У ім знаходзілася 12 пакояў і вялікая заля, прызначаная музэю. У асобным пакоі разьмяшчалася бібліятэка, якая налічвала 1900 тамоў. Непадалёк ад канквіта стаяла афіцына.

## Галерэя
### Гістарычная графіка

Viciebsk, Dźvina-Zadźvińnie, Nabiarežnaja. Віцебск, Дзьвіна-Задзьвіньне, Набярэжная (J. Pieška, 1800).jpg|Ю. Пешка, каля 1800 г.
Viciebsk, Zadźvińnie, Pijarski. Віцебск, Задзьвіньне, Піярскі (1830).jpg|1830 г.
Viciebsk, Zadźvińnie, Pijarski. Віцебск, Задзьвіньне, Піярскі (1830) (2).jpg|1830 г.
Viciebsk, Zadźvińnie, Pijarski. Віцебск, Задзьвіньне, Піярскі (W. Bojarski, 1884).jpg|У. Баярскі, 1884 г.


### Гістарычныя здымкі

Viciebsk, Dźvina-Zadźvińnie, Połackaja. Віцебск, Дзьвіна-Задзьвіньне, Полацкая (1860-69).jpg|1860-я гг.
Viciebsk, Dźvinski most-Zadźvińnie, Nabiarežnaja. Віцебск, Дзьвінскі мост-Задзьвіньне, Набярэжная (S. Jurkoŭski, 1866-67).jpg|С. Юркоўскі, 1866—1867 гг.
Viciebsk, Dźvina-Zadźvińnie, Połackaja. Віцебск, Дзьвіна-Задзьвіньне, Полацкая (S. Jurkoŭski, 1883-85).jpg|С. Юркоўскі, 1883—1885 гг.
Viciebsk, Zadźvińnie. Віцебск, Задзьвіньне (1897).jpg|1897 г.


Viciebsk, Zadźvińnie, Połackaja-Pijarskaja. Віцебск, Задзьвіньне, Полацкая-Піярская (S. Jurkoŭski, 1900).jpg|С. Юркоўскі, 2-я пал. XIX ст.
Viciebsk, Dźvina-Zadźvińnie, Połackaja, Pijarski. Віцебск, Дзьвіна-Задзьвіньне, Полацкая, Піярскі (1909).jpg|1909 г.
Viciebsk, Dźvina-Zadźvińnie, Połackaja. Віцебск, Дзьвіна-Задзьвіньне, Полацкая (1915) (3).jpg|1915 г.
Viciebsk, Zadźvińnie, Połackaja-Pijarskaja. Віцебск, Задзьвіньне, Полацкая-Піярская (1901-18) (2).jpg|да 1918 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Віцебск
Віцебск
Катэгорыя:Зьнішчаныя помнікі архітэктуры Віцебску
Катэгорыя:Зьнішчаныя касьцёлы Беларусі
Віцебск
Катэгорыя:Піяры