open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Лінія Гіндэнбурга

**Лінія Гіндэнбурга** — працяглая сыстэма абарончых збудаваньняў на паўночным усходзе Францыі падчас Першай сусьветнай вайны. Лінія была пабудавана немцамі зімой 1916—1917 гадоў. Яна працягнулася на 160 км ад Лянса (каля Арасу) да ракі Эна каля Суасону.

Пастанова пра будаўніцтва абарончай лініі прынялі Паўль фон Гіндэнбург і Эрых Людэндорф падчас бітвы на Соме.

Будаўніцтва лініі дазволіла, выпрастаўшы лінію фронту, скараціць яго даўжыню на 50 км, у выніку вызвалілася 13 дывізіяў для вырашэньня іншых задачаў.

На лініі Гіндэнбурга былі збудаваныя бэтонныя бункеры і кулямётныя агнявыя кропкі, працягнуты калючы дрот у некалькі радоў, абсталяваны тунэлі, траншэі і бліндажы для пяхоты.

Лінія падзялялася на 5 частак, названых у гонар герояў нямецкага эпасу (пералічаныя з поўначы на поўдзень):
* Пазыцыя «Вотан» (: ад навакольля сучаснага Ліля да Сэн-Кантэну);
* Пазыцыя «Зігфрыд» (, ня блытаць зь лініяй Зігфрыда!);
* Пазыцыя «Альбэрых» ();
* Пазыцыя «Брунгільда» ();
* Пазыцыя «Крымгільда» ().
Пазыцыя «Зігфрыд» лічылася самай моцнай.

Адыход нямецкіх войскаў на лінію Гіндэнбурга пачалося ў лютым 1917 году з прымяненьнем тактыкі «выпаленай зямлі». Нямецкае камандаваньне меркавала, што новая лінія абароны непрыступная, аднак ужо ў ходзе бітвы пры Камбрэ ў 1917 годзе брытанскія войскі пры падтрымцы танкаў прарвалі абарону, а ў час бітвы за лінію Гіндэнбурга (Стодзённы наступ) ў 1918 годзе яна была пераадоленая войскамі Антанты.

## Глядзіце таксама
* Лінія Мажыно
* Лінія Зігфрыда
* Лінія Манэргейма
* Лінія Сталіна
* Лінія Молатава
* Лінія Салпа
* Атлянтычны вал

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* The Hindenburg Line: The Apotheosis of German Fortifications on the Western Front in the Great War 
* Sir Raymond Edward Priestley, Breaking the Hindenburg line<span> </span>: the story of the 46th (North Midland) Division / with an introduction by G. F. Boyd (1919 г.) 

Катэгорыя:Лініі абароны Першай сусьветнай вайны
Катэгорыя:Нямеччына ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Францыя ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Вялікабрытанія ў Першай сусьветнай вайне
Катэгорыя:Абарончыя лініі
Катэгорыя:Абарончыя збудаваньні
Лука Дончыч

**Лу́ка До́нчыч** (;  28 лютага 1999 году, Любляна, Славенія) — славенскі баскетбаліст клюбу НБА «Лос-Анджэлес Лэйкерз» і нацыянальнай зборнай Славеніі.

## Сям’я і раньняе жыцьцё
Дончыч нарадзіўся ў Любляне ў сям’і ўладальніцы салёнаў прыгажосьці і баскетбольнага трэнэра і былога гульца. Ягоная маці паводле паходжаньня ёсьць славенкай, а бацька — славенец сэрбскага паходжаньня з Косава. Ягоныя бацькі разышліся ў 2008 годзе, таму апеку над будучай зоркай баскетболу перадалі ягонай маці.

Паводле словах ягонай сям’і, Дончыч упершыню дакрануўся да баскетбольнага мяча, калі яму было толькі сем месяцаў, і да году ён часта гуляўся зь мініятурным колцам у сваім пакоі. У дзяцінстве Дончыч займаўся рознымі відамі спорту, у тым ліку футболам, які пазьней кінуў, бо быў занадта высокім. У веку сямі гадоў Дончыч пачаў арганізавана гуляць у баскетбол у пачатковай школе ў Любляне.

## Кар’ера
### Клюбная
У юнацтве Дончыч быў гульцом люблянскага клюбу «Алімпія», перш чым далучыцца да моладзевай акадэміі «Рэалу». У 2015 годзе дэбютаваў у асноўнай камандзе акадэміі ў веку 16 гадоў, стаўшы наймаладзейшым гульцом у гісторыі клюбу. Дончыч дапамог клюбу здабыць тытул пераможцаў Эўралігі 2018 году, таксама асабіста стаўны самым каштоўных гульцом турніру і фіналу чатырох. Таксама ён быў абраны і самым каштоўным гульцом гішпанскана чэмпіянату.

У 2018 годзе Дончыч заявіў аб сваім удзеле ў драфце НБА, дзе ягоны абраў клюб «Атланта Гокс» пад трэцім нумарам, а затым абмянялі ў «Далас Мавэрыкс». Дончыч быў аднагалосна абраны ў першую каманду пачаткоўцаў НБА і стаў навічком году ў сэзоне 2018—2019 гадоў. У сэзоне 2023—2024 гадоў ачоліў НБА паводле колькасьці пунктаў, стаўшы першым эўрапейцам, які здолеў стаць наймацнейшым у НБА паводле колькасьці пунктаў. У тым сэзоне ён прывёў «Мавэрыкс» да іхнага трэцяга трапленьня ў фінал НБА. Дончыч таксама ёсьць лідэрам франшызы «Мавэрыкс» паводле колькасьці трыпл-даблаў. У сярэдзіне сэзону 2024—2025 гадоў раптоўна быў абменены ў «Лос-Анджэлес Лэйкерз».

### Міжнародная
Ён дэбютаваў у складзе зборнай Славеніі ў 2016 годзе ў веку ўсяго 17 гадоў. Пазьней дапамог сваёй краіне здабыць першы тытул чэмпіёнаў Эўропы ў 2017 годзе, а таксама быў улучаны ў каманду ўсіх зорак турніру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце НБА
* Статыстыка на сайце Basketball-Reference.com

Катэгорыя:Славенскія баскетбалісты
Тактыка выпаленай зямлі

**Тактыка «выпаленай зямлі»** — поўнае зьнішчэньне любых аб’ектаў прамысловага, сельскагаспадарчага, грамадзянскага прызначэньня пры адыходзе, каб яны не дасталіся праціўніку.

## Гісторыя
Аднымі зь першых гэтую тактыку выкарыстоўвалі скіфы, што апісана ў Герадота ў кнізе IV. Таксама падчас другой сусьветнай вайны розныя бакі зьнішчалі любыя аб’екты (заводы, жылыя дамы, масты, няскошаныя палі, склады з харчамі і ГЗМ, чыгуначныя шляхі і гэтак далей) на пакінутых тэрыторыях. У прыватнасьці, былі падарваны шматлікія нафтавыя вежы Каўказу, каб яны не дасталіся нямецкім войскам.

Таксама тэрмін «выпаленая зямля» ўжываецца пры баявых дзеяньнях, падчас якіх войскі аднаго боку зьнішчаюць любыя аб’екты і насельніцтва праціўніка. У прыватнасьці, генэрал А. П. Ярмолаў ужываў такую тактыку на Каўказе напачатку XIX стагодзьдзя супраць горцаў з прычыны таго, што, па яго словах, «іншай мовы яны не разумелі».

Адным з найбольш буйных і вядомых выпадкаў ужываньня тактыкі «выпаленай зямлі» зьяўлялася апэрацыя «Ranch Hand», якую праводзілі ЗША падчас вайны ў Віетнаме з мэтай зьнішчыць расьліннасьць джунгляў у Лаосе і Паўднёвым Віетнаме.

Ірацкая армія ўжывала тактыку «выпаленай зямлі» пры адыходзе з акупаванага Кувэйту ў лютым 1991 году, падпальваючы кувэйцкія нафтавыя сьвідравіны, што прывяло да экалягічнай катастрофы.

Пратакол I Жэнэўскіх канвэнцыяў ад 1977 году забараняе зьнішчэньне крыніц харчаваньня і пітной вады для мірнага насельніцтва падчас баявых дзеяньняў. Нягледзячы на гэтае, падобная практыка застаецца распаўсюджанай. Сярод краінаў, якія не ратыфікавалі гэты пратакол — ЗША, Ізраіль, Іран і Пакістан.

## Глядзіце таксама
* Дэфаліянт
* Знайсьці і зьнішчыць

## Крыніцы

Катэгорыя:Тактыка
Катэгорыя:Ваенныя злачынствы
Бел-а-рок

***Бел-а-рок*** — пяты паўнафарматны альбом гурту «Молат».

## Тэматыка песьняў
Песьні прысьвечаныя «беламу змаганьню», альбом прасычаны беламу нацыяналізму.

## Зьмест

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра альбом на **«**Encyclopedia Metallum**»**
* Пра альбом

Катэгорыя:Альбомы гурту «Молат»
Другі Ватыканскі сабор

**Другі экумэнічны сабор Ватыкану**, часьцей  або  — сабор па вызначэньні стану Каталіцкай Царквы ў сучасным сьвеце. Сабор пад эгідай Сьвятога Стальцу фармальна адкрыўся ў часе пантыфікату Папы Яна XXIII 11 кастрычніка 1962 і завяршыўся ўжо за Папам Паўлам VI 8 сьнежня 1965 року.

На саборы былі ўхваленыя некалькі зьменаў, сярод якіх абнаўленьне пасьвечанага жыцьця праз асаблівыя дары, экумэнічныя намаганьні да дыялёгу зь іншымі рэлігіямі ды ўсеагульны заклік да сьвятасьці. Паводле Папы Бэнэдыкта XVI, найгалоўнейшае і найзначнейшае пасланьне сабору — «Пасхальная містэрыя як асяродак таго, што азначае быць хрысьціянінам, а значыць, усяго хрысьціянскага жыцьця, хрысьціянскага году, хрысьціянскіх сэзонаў».. Іншымі зьменамі, спрычыненымі саборам, стала шырокае выкарыстаньне нацыянальных моваў у набажэнствах замест лаціны; перагляд эўхарыстычных (літургічных) малітваў; скарачэньне літургічнага календару; дазвол адпраўленьня імшы як *[[versus populum]]* (то бок тварам да вернікаў), так і *[[ad orientem]]* (тварам да «Ўсходу» і Крыжа).

Чатыры ўдзельнікі адкрыцьця Сабору пазьней сталі Папамі: кардынал Джавані Батыста Мантыні, будучы Папа Павал VI; біскуп Альбіна Лючыяні, будучы Папа Ян Павал I; біскуп Караль Вайтыла, будучы Папа Ян Павал II; багаслоўскі кансультант айцец Ёзэф Ратцынгер, будучы Папа Бэнэдыкт XVI.

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Дакумэнты Другога Ватыканскага сабору


Катэгорыя:Зьявіліся ў 1962 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 1965 годзе
Vatican II
Vatican II
Катэгорыя:Павал VI
Катэгорыя:Італьянскія рэлігійныя арганізацыі
Bielarus na varcie (альбом)

***Bielarus na varcie*** (кір.: *беларус на варце*) — шосты паўнафарматны альбом гурту «Молат». На дадзены момант гэтаксама зьяўляецца апошнім для гурту.

## Назва
Альбом атрымаў назву ў гонар беларускага патрыятычнага часопіса «Беларус на варце» часоў Другой сусьветнай вайны.

## Апісаньне
Песьні з альбому зьяўляюцца рэканструкцыямі патрыятычных песьняў беларускіх нацыяналістаў падчас Другой сусьветнай вайны.

## Зьмест

### Назвы песьняў кірыліцаю
# Марш маладых
# Беларускаму Шуцману
# Чутны гоман
# Разьвітаньне
# Марш арлянятаў
# Гэй, з намі радамі!
# У гушчарах
# Зважай!
# Наша мэта — шчасьце
# Беларусь перадусім!

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра альбом на **«**Encyclopedia Metallum**»**
* Пра альбом на **«**hitkiller.com**»**
* Пра альбом
* Пра альбом

Катэгорыя:Альбомы гурту «Молат»
Молатакрыж

***Молатакрыж*** — чацьвёрты паўнафарматны альбом гурту «Молат».

## Зьмест

### Назвы па-беларуску

# Да сканчэньня / Пачатку…
# Гарадзкі партызан
# Квінтэсэнцыя Нянавісьці
# Антыбрыда
# Баляда пра сапраўдную жанчыну
# Ваяры маёй Расы
# Каваль самога сябе
# Залаты золак
# Трыццатыя
# Без шкадаваньня!

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра альбом на **«**Encyclopedia Metallum**»**
* Альбом
* Пра альбом
* Пра альбом

Катэгорыя:Альбомы гурту «Молат»
Czadomania

***Czadomania*** ()&nbsp;— першы зборнік песень Паўла Дудака пад прозьвішчам Чадамэн, які быў выдадзены ў 2014 годзе з дапамогаю прадпрыемства «Леман-запіс». Дыск меў 10 песень дыска-поля, якія былі запісаныя для дыскатэк. Для песень «Сядай на калені», «Рудая пляша, як шалёная», «Каханы пан» былі запісаныя кароткія музычныя відэазапісы. Зборнік меў у 2016 годзе стан падвойнага плятынавага.

## Сьпіс кампазыцыяў
# «Jestem Super Bohaterem»
# «Chodź Na Kolana»
# «Ruda Tańczy Jak Szalona»
# «Kochane Panie»
# «Ruszaj Się»
# «Tak Się Bawi»
# «Kotek I Myszka»
# «Bliźniaczki»
# «Taniec»
# «Pokochaj Mnie»

Катэгорыя:Дыска-поля
Катэгорыя:Чадамэн
Дыска-поля

**Дыска-поля** () &mdash; назва ў Польшчы для сучаснай музыкі на польскай мове. У польскай энцыкляпэдыя дыска-поля названае гатункам поп-музыкі і адначасова відам танцавальнай музыкі. Паўстаў дыска-поля ў 1980-ыя гады ў ПНР. У 20 ст. яе называлі "вулічная музыка", "дворная музыка". Дыска-поля паўстала ў адказ наплыву англамоўных песень. Дыска-поля мае ўстойлівы попыт у Польшчы.

## Глядзіце таксама
* Чадаман

## Крыніцы

Катэгорыя:Польская музыка
Катэгорыя:Дыска-поля
Катэгорыя: Поп-музыка
Парнаграфія для жанчын

[міні|320пкс|Выява мужчыны. Напісаў [Казімер Альхімовіч.]]
**Парнаграфія для жанчын** &mdash; парнаграфія, якая вырабляецца толькі для жанчын і самімі жанчынамі. Вытворцы такіх вырабаў спрабуюць абвергнуць сьцьвярджэньне, што парнаграфія &mdash; толькі патрэба мужчын. Галоўная задача гэтых вытворцаў зьяўляецца задавальненьне патрэбаў жанчын.

## Выявы
Некалькі выяваў для жанчын:

Файл:1-male-stripper.JPG|Голы мужчына
Файл:Male stripper at Fly 2 (cropped).jpg|Голы мужчына
Файл:Male stripper San Francisco January 2009.jpg|Голы мужчына
Файл:String-hi-3.JPG|Голы мужчына ззаду
Файл:プロダンスの見本.gif|Разьдзяваньне мужчыны
Файл:033- Brookes & Sandow, c.1900.jpg|Голы мужчына 1900 год
Файл:Lagernder männlicher Akt in Vorderansicht, mit der Linken auf einen Stab gestützt (SM sg1676z).png|Голы мужчына ляжыць
Файл:Lesser Reclining male nude.jpg|Карціна голага мужчыны
Файл:Luks Wrestlers 1905.jpg|Два мужчыны 1905 год
Файл:Study of a Nude Man MET ep52.71.R.jpg|Карціна 1800 або 1810 гадоў
Файл:My brief porn experience (26008226112).jpg|Два мужчыны
Файл:Male prostitute pleasing female customer.jpg|Оральное удовлетворение волосатой женщины


## Глядзі таксама
* Вернасьць

## Вонкавыя спасылкі
* Плоцевы чын і яго апісаньне

Катэгорыя:Эротыка і парнаграфія для жанчын
Катэгорыя:Сэкс-пазытыўны фэмінізм
Бісэксуальная парнаграфія

**[[Бісэксуальнасьць|Бісэксуальная]] парнаграфія**&nbsp;— парнаграфія, якая паказвае сэкс паміж некалькімі людзьмі рознай плоці. Часта ў бісэксуальнай парнаграфія прысутнічае гомасэксуальныя ўзаемадзеяньні.

## Галерэя

Gamiani - Image III.png|Выява зь кнігі «Гамяні», 1908 г.
JustineJuliette1797xx.jpg|Выява зь кнігі Маркіза дэ Сада, 1797 г.


Катэгорыя:ЛГБТ-парнаграфія
Ханявічы (Сьвіслацкі раён)

**Ханяві́чы** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Цэнтар Ханявіцкага сельсавету.

15 лістапада 1971 году да вёскі далучаная суседняя вёска Навікі.

## Насельніцтва
* 2009 год — 471 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Лаўрынавічы (Сьвіслацкі раён)

**Лаўры́навічы** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавету.

У 1940—1961 гадах цэнтар Лаўрынавіцкага сельсавету. 

## Насельніцтва
* 2009 год — 90 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Царква Сьвятой Ганны (Задваране)

**Царква Сьвятой Ганны** — праваслаўны храм у в. Задваране Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці. Знаходзіцца на паўднёвай ускраіне вёскі.

## Гісторыя
Пабудавана ў першай палове XIX стагодзьдзі з цэглы.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры позьняга клясыцызму. Вырашана прамавугольным у пляне аб’ёмам, які ўступам пераходзіць у паўкруглую апсіду з бакавой нізкай рызьніцай. Да фасадау дабудавана трох’ярусная чатырохгранная званіца, завершаная макаўкай; 2-і ярус вырашаны 4-калённым прысьценным порцікам з трохвугольным франтонам. Макаўкай завершаны і двухсхільны дах над алтарнай часткай. Фасады расчлянёны арачнымі аконнымі праёмамі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Гарадзенскай і Ваўкавыскай япархіі
Катэгорыя:Храмы пад тытулам сьвятой Ганны
Іскуі Абалян

**Іскуі́ Мірыкаўна Абаля́н** ( 23 сьнежня 1970, Бішкек, Кіргіская ССР, СССР) — беларуская поп-сьпявачка армянскага паходжаньня. Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусі, Амбасадарка добрай волі Ўправы Вярхоўнага камісара ААН па справах уцекачоў.

## Жыцьцяпіс
Іскуі нарадзілася ў Кіргіскай ССР. З двухгадовага веку жыла ў Смаленску (РСФСР). Скончыла музычную школу па клясе фартэпіяна, у 1986 року — смаленскую музычную вучэльню па клясе «тэорыя музыкі», пасьля — Беларускую акадэмію музыкі (харавое дырыгенцтва).

Сьпеўную кар’еру Іскуі пачала ў 1996 року перамогай у Нацыянальным музычным конкурсе «Зорная ростань», атрымаўшы дзякуючы гэтаму пуцёўку на Міжнародны конкурс маладых выканаўцаў «Славянскі базар—96».

На музычным конкурсе «Вільня-96» стала ўладальніцай Трэцяй прэміі і Прыза глядацкіх сымпатыяў. На фэсьце «Залаты шлягер-97» заваявала Гран-пры і Прыз глядацкіх сымпатыяў. На конкурсе «Discovery-98» у Баўгарыі атрымала Першую прэмію.

З 2004 року рэгулярна жыве ў Менску.

## Творчасьць
У 2000 року выйшла першая канцэртная праграма Іскуі Абалян «Рознакаляровыя сны», а ў 2002 — канцэртная праграма «Вечная вясна».

З 2004 року рэгулярна ўдзельнічае ў праектах «На скрыжаваньнях Эўропы», «Гіт-момант», «Песьня году Беларусі», «Срэбраны грамафон», фэстах «Маладэчно», «Славянскі базар у Віцебску», «Залаты шлягер у Магілёве».

## Прэміі і ўзнагароды
* Пераможца нацыянальнага тэлеконкурсу «Зорная ростань» (Менск, 1996),
* Дыплямант Міжнароднага конкурсу маладых выканаўцаў «Славянскі базар—96».
* Ляўрэатка 3-й прэміі і прызу глядацкіх сымпатыяў Міжнароднага конкурсу маладых выканаўцаў «Vilnius 1996»
* Уладальніца Гран-пры конкурсу маладых выканаўцаў на фэсьце «Залаты шлягер-1997»
* Ляўрэатка 1-й прэміі Міжнароднага конкурсу песьні «Discovery 1998» (Баўгарыя)
* Уладальніца дыплёму FIDOF за значны творчы патэнцыял на конкурсе «Pamukkale» (Турэччына, 1997)
* «Тэлепартацыя-2005» у намінацыі «Дуэт року» (разам з Аляксандрам Патлісам)
* Мэдаль «За працоўныя заслугі» (2017)
* «Заслужаная артыстка Рэспублікі Беларусі» (2018).

## Дыскаграфія
* «Другая жизнь» 2007
* «Золото» 2011
* «Геометрия любви» 2017

## Сям’я
У першым шлюбе мае дачку (нар. 1999). У 2004 року выйшла замуж другім разам, праз год нарадзіла другую дачку.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына 

Катэгорыя:Беларускія сьпявачкі
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бішкеку
Катэгорыя:Армяне ў Беларусі
Каардынацыйны камітэт беларусаў Канады

**Каардынацыйны камітэт беларусаў Канады** (*ККБК*) — беларуская нацыянальная арганізацыя на эміграцыі.

Створаная 16 студзеня 1966 году ў Таронта. Заснавальнікі — Згуртаваньне беларусаў Канады, Беларускае нацыянальнае аб’яднаньне, Беларуская самапомач (г. Атава). З 1971 году да ККБК далучыліся Саюз беларускай моладзі Канады і Беларускі інстытут навукі і мастацтва ў Канадзе, пазьней Згуртаваньне беларусаў Квэбэку, Беларускі клюб у Брытанскай Калюмбіі, парафія сьв. Кірылы Тураўскага ў Таронта.

У розны час ККБК узначальвалі Вінцэнт Жук-Грышкевіч (1966—1969), Я. Пітушка (1969—1970), Барыс Рагуля (1970—1989), пасьля Раіса Жук-Грышкевіч, цяпер Руслан Качаткоў. Кіруючы орган — выканаўчы камітэт.

Асноўныя кірункі дзейнасьці — каардынацыя дзейнасьці беларускіх арганізацыяў у Канадзе, зьнешняе нацыянальнае прадстаўніцтва ў канадзкіх дзяржаўных і грамадзкіх установах, супрацоўніцтва з прадстаўнікамі іншых нацыянальнасьцяў краіны, культурна-асьветніцкая праца, дапамога новым беларускім эмігрантам, ахвярам Чарнобыльскай катастрофы і іншае.

Па ініцыятыве ККБК з 1970 у Канадзе штогод афіцыйна адзначаецца Дзень незалежнасьці Беларусі (25 сакавіка), з 1979 году беларусы вылучаныя самастойнай этнічнай групай, а беларускую мову перасталі лічыць дыялектам расейскай. Намаганьнямі ККБК у 1989 заснаваны Канадзкі фонд дапамогі ахвярам Чарнобыля ў Беларусі. У 1973 годзе пры ККБК заснаваны выдавецкі фонд, які пры падтрымцы Фонду беларускіх падручнікаў і субсыдыі Фэдэральнага ўраду выдаў ангельскамоўны падручнік Пашкевіча «Беларуская мова» (том 1 і 2, 1974—1978). ККБК аказаў фінансавую дапамогу пры выданьні кнігі «Курапаты» (Нью-Ёрк, 1993).

## Крыніцы

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Канады
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1966 годзе
Катэгорыя:1966 год у Таронта
Катэгорыя:Студзень 1966 году
Беларускі выдавецка-мастацкі клюб «Пагоня»

**Беларускі выдавецка-мастацкі клюб «Пагоня»** ў Таронта — грамадзка-культурная арганізацыя эмігрантаў зь Беларусі.

Заснаваны ў студзені 1967 году ініцыятыўнай групай беларусаў у Таронта (Канада) на чале з Кастусём Акулам і Антонам Маркевічам. Мае адкрытае сяброўства. Сябрамі клюбу зьяўляюцца эмігранты-суайчыньнікі, а таксама прадстаўнікі Аўстраліі, Бэльгіі, Вялікабрытаніі, ЗША, Канады, Францыі.

Клюб ставіць сабе за мэту распаўсюджаньне беларускай культуры сярод суродзічаў, прадстаўнікоў іншых нацыянальнасьцяў. Пры фінансавай падтрымцы клюбу выходзяць кнігі на беларускай і ангельскай мовах, кружэлкі зь беларускімі песьнямі і музыкай, выкананыя насьценныя гербы, нагрудныя срэбраныя і залатыя значкі з выявай «Пагоні». Выдае бібліяграфічныя каталёгі і рассылае іх па ўнівэрсытэтах, удзельнічае ў выстаўках, арганізоўвае навагоднія лятарэі.

## Глядзіце таксама
* Беларусы Канады
* Згуртаваньне беларусаў Канады

## Крыніцы

## Літаратура
* Ляднёва, А. С. Беларускі выдавецка-мастацкі клуб «Пагоня» / А. С. Ляднёва // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. / Беларуская Энцыклапедыя; Рэкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. Т. 1: А—Беліца. — Мн.: БелЭн, 1993. — 495 с — С. 425. — ISBN 5-85700-074-2.

Катэгорыя:Беларускія арганізацыі Канады
Катэгорыя:Таронта
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1967 годзе
Лубянскае вадасховішча

**Лубя́нскае** — вадасховішча ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці, за 2 км у напрамку на поўдзень ад вёскі Лубянка, за 40 км у напрамку на паўднёвы ўсход ад гораду Сьвіслач, на рацэ Лубянка (Парахаўня).

Створанае ў 1978 годзе. Плошча паверхні 0,74 (0,62) км². Даўжыня 1,85 км, найбольшая шырыня 2 км. Найбольшая глыбіня 2,9 м, сярэдняя — 1,4 м. Аб’ём вады ў вадасховішчы 1,04 млн м³. Сярэдні гадавы сьцёк 0,76 млн м³.

Вадасховішча выкарыстоўваецца ў мэтах рэгуляваньня сьцёку, рыбагадоўлі і добраўпарадкаваньня прылеглай тэрыторыі.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Вадасховішчы Гарадзенскай вобласьці
Катэгорыя:Вадасховішчы Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Басэйн Прыпяці
Пагоняй да новае эры

***Паго́няй да но́вае э́ры*** — трэці поўнафарматны альбом гурту «Молат».

## Пра песьні
### Гучаньне
Гук запісу цяжкі і жорсткі. Музычна гэты альбом уяўляе сабою сумесь гард’н’гэві ды панк-гардкору зь вельмі значнай роляю дуды й іншых народных інструмэнтаў. У партыі рытм-гітары практычна няма рыфаў, а паўсюль ідуць прагрэсіі акордаў. Мэлёдыку паверх гэтых прагрэсіяў ствараюць сьпевы, дуда і сола-гітара, прычым яны даволі шчыльна чаргуюцца, запаўняючы прастору. Песьні збольшага маюць звычайную куплетна-прыпеўную структуру. Сьпевы грубыя і даволі брудныя, як у панку, але ўпэўненыя, і сьпявак заўжды не крычыць, а пяе мэлёдыю, як у гард-року і гэві-мэтале.

#### Выканаўца пра альбом
У інтэрвію за 2013 рок галава гурту распавёў пра гучаньне гурту ў дадзеным альбоме:
Магчыма, вядома, з боку бачней, і гэты матэрыял запраўды можна аднесьці стылёва да фолк-мэтал, але, на мой погляд, ён ня вельмі дужа розьніцца ў музычным пляне з тым жа «В Пламени Рассвета» — гэта той жа мэталізаваны РСК, які адрозьнівае толькі большая колькасьць фольк-інструмэнтаў. Адкуль цяга да апошніх? Напэўна, з таго ж Юнгіянскага "калектыўнага бессьвядомага", з таго сакральнага гучаньня і той мэлёдыкім, якая і мае аўтэнтычную Душу Народу. У маіх продкаў тая жа дуда (валынка) як раз і грала менавіта сакральную ролю, пад ейныя гукі акампанаваліся таемства Нараджэньня і Сьмерці, а самі людзі, якія граюць на ёй, лічыліся адараванымі містычнай дужасьцю Багамі. Гэтак жа і я, відавочна, на ўзроўні падсьвядомасьці ўспрымаючы ўсе гэтыя чароўныя гукі, заўжды мкнуўся да запанаваньня гэтым інструмэнтам, ды і шмат якімі іншымі. І, як усе могуць прасачыць самі, фольк-інструмэнты суправаджалі ў нейкай меры практычна ўсе матэрыялы, якія бвлі выпушчаныя ў сьвет як «Apraxia», гэтак і «Молат». Калісьці гэта быў даволі мінімалістычны набор, цяпер у мяне зьявілася магчымасьць болей разьвівацца ў гэтым кірунку, і мой музычны арсэнал складаецца ўжо з прыкладна двух дзясяткаў розных інструмэнтаў.

### Тэксты
Тэксты прасякнуты даволі-такі кананічнымі для цяжкой музыкі матывамі змаганьня за волю і праўду, вобразамі сілы і годнасьці. Сюды дадаецца беларуская нацыянальная спэцыфіка, а ў некаторых песьнях — нацыянал-сацыялістычная ідэалёгія, у тым ліку нават з канкрэтнымі кароткімі тэзамі пра тое, якой павінная быць дзяржава (песьня «Парадак»). Але ніякага шавінізму і расавай нянавісьці тут няма.

## Зьмест

## Вонкавыя спасылкі
* Пра альбом
* Пра альбом
* Альбом
* Рэцэнзія на альбом на belmetal.org
*Інтэрвію за 2013 год

Катэгорыя:Альбомы гурту «Молат»
Настаўніца (фільм, 2016)

«**Наста́ўніца**» () — драматычны фільм чэскага рэжысэра Яна Гржэбейкі, што быў зьняты ў 2016 годзе пры фінансавай падтрымцы Славацкага аўдыёвізуальнага фонду і Міністэрства культуры Славаччыны.

## Сюжэт
1983 год. Камуністычная ЧССР, Славаччына. Пасьля прыходу ў школу новай настаўніцы, бязьдзетнай удавы афіцэра арміі, жыцьцё вучняў і іх бацькоў перагортваецца з ног на галаву. У перакананьні, што менавіта паводзіны новай настаўніцы давялі адну з вучаніц клясу да спробы самагубства, дырэктар школы праводзіць экстраны бацькоўскі сход, на якім просіць бацькоў падпісаць пэтыцыю аб звальненьні новай настаўніцы. Але шмат каму з бацькоў, з-за склаўшыхся карысьлівых стасункаў з новай настаўніцай, гэта не падабаецца…

## Акторы
* Зузана Маўрэры
* Пэтэр Бэбьяк
* Атыла Мокаш
* Чангор Кашаі
* Зузана Канечна
* Эва Бандор
* Душан Капралік
* Мартын Гавэлка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* http://www.pubres.sk/ucitelka/
* http://www.levelk.dk/films/the-teacher/2593
* http://www.csfd.cz/film/372832-ucitelka/prehled/

Катэгорыя:Славацкія фільмы
Катэгорыя:Чэскія фільмы
Катэгорыя:Фільмы пра школу
Катэгорыя:Драматычныя фільмы
Катэгорыя:Фільмы Яна Гржэбейкі
Мінічы (Гарадзенская вобласьць)

**Мі́нічы** — вёска ў Беларусі, каля вытокаў ракі Зальвянкі. Уваходзяць у склад Ханявіцкага сельсавету Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Міна або Мена (Minno, Meno) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1905 год — 130 чалавек у вёсцы Мінічах і 7 чалавек на хутары Мінічах
* 2009 год — 76 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Рудня (Ханявіцкі сельсавет)

**Ру́дня** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ханявіцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 36 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Навікі (вёска, Сьвіслацкі раён)

**Навікі́** — былая вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці.

15 лістапада 1971 году вёска зьлілася зь вёскай Ханявічы.

## Крыніцы

Катэгорыя:Ханявіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Катэгорыя:Колішнія населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Верад

**Ве́рад** (язва) () — глыбокі нэкратычна-запаленчы дэфэкт эпітэлію скуры або сьлізьневае абалонкі і (ў адрозьненьне ад эрозіі) тканак, як правіла, хранічнага характару, якая вынікае ў выніку інфэкцыі, мэханічнага, хэмічнага альбо прамянёвага паражэньня, а таксама ў выніку парушэньня крывезабесьпячэньня і/або іннэрвацыі. Для вераду, у адрозьненьне ад раны, характэрна страта тканкі.

Верад практычна заўсёды гоіцца з утворэньнем рубца, хоць пры брушным тыфу і паратыфах верады кішачніка гояцца цалкам, без утварэньня рубца, застаецца толькі пляма піґмэнтацыі (пляма Патэна).

## Будова

Верад мае сваю будову — *дно* ды *сьценкі*. 
Сьценкі абмяжоўваюць працэс, утвараючы форму — акруглую, авальную, няправільную. Самыя сьценкі могуць мець розную афарбоўку, элястычнасьць ды чульлівасьць, быць вышэй узроўня скуры (сьлізьневае), ніжэй узроўня ды на ўзроўні. Вакол сьценак можа быць запальная акружнасьць розных колераў і формаў.

Дно таксама можа мець розныя колеры, вільготнасьць, чульлівасьць, элястычнасьць. Глыбіня закладкі дна ў параўнаньні з нармальным узроўнем скуры (сьлізьневай) дазваляе вызначыць глыбокі верад ці павярхоўны.

Па характарыстыках сьценкі і дна можна вызначыць прычыну, час «існаваньня» вераду.

## Верады стрававальных орґанаў
* Верад шлунку
* Верад дванасткі
* Верадная хвароба
* Трафічны верад

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гастраэнтэралёгія
Катэгорыя:Скурныя захворваньні
Катэгорыя:Мэдычная тэрміналёгія
Катэгорыя:Хірургічныя захворваньні
Мяльнова

**Мяльно́ва** — пасёлак у Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сьвіслацкага сельсавету. Побач знаходзіцца чыгуначная станцыя Мяльнова.

## Гісторыя
Названы ў гонар Героя Савецкага Саюзу Івана Міхайлавіча Мяльнова, які, як лічылася, загінуў пры вызваленьні раёну. На самай справе Мяльноў загінуў каля Сьвіслачы Гарадзенскага раёну. Назва пасёлка захавалася. 

## Насельніцтва
* 2003 год — 212 чалавек, 88 двароў
* 2009 год — 205 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвіслацкі сельсавет (Сьвіслацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Кабыльнікі (Сьвіслацкі раён)

**Кабы́льнікі** — пасёлак у Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сьвіслацкага сельсавету.

## Гісторыя
Пасёлак быў заснаваны ва ўрочышчы Кабыльнікі як закрыты населены пункт пры ваеннай частцы (афіцыйная назва: урочышча Кабыльнікі). Прыблізна ў 2005 годзе, пасьля расфармаваньня частцы, населены пункт быў пераведзены ў грамадзянскі пасёлак.

## Насельніцтва
* 2009 год — 115 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвіслацкі сельсавет (Сьвіслацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Бортнікі (Гарадзенская вобласьць)

**Бо́ртнікі** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сьвіслацкага сельсавету.

## Гісторыя
У 1618 годзе ўваходзіла ў склад Мсьцібаўскага стараства. У 1897 годзе гэта вёска Мсьцібаўскай воласьці Ваўкавыскага павету, у якой пражывалі 211 жыхароў. 

## Насельніцтва
* 2003 год — 64 чалавекі, 32 двары
* 2009 год — 40 чалавек
* 2017 год — 27 чалавек

## Цікавыя факты
Тут вядомы беларускі і польскі фальклярыст, этнограф, археоляг Міхал Федароўскі запісаў абрад вясельля. Пазьней сьвіслацкі фальклёрны калектыў «Крынічанька» ўзнавіў гэты абрад і паказаў на беларускім тэлебачаньні ў праграме «Запрашаем на вячоркі». 

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвіслацкі сельсавет (Сьвіслацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Відзейкі

**Відзе́йкі** — вёска ў Беларусі, на рацэ Рудаўцы. Уваходзяць у склад Сьвіслацкага сельсавету Сьвіслацкага раёну Гарадзенскай вобласьці.

## Назва

Відэка (Wideke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва'. Адпаведнасьць літоўскіх імёнаў на -ейка (-іка) германскім імёнам з суфіксам -к- (Вілейка — Wilico, Мінейка — Minnico, Радзейка — Radecke < Radacho і г. д.) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Насельніцтва
* 1905 год — 454 чалавекі
* 2009 год — 127 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвіслацкі сельсавет (Сьвіслацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
Грыцкі (Сьвіслацкі раён)

**Грыцкі́** — вёска ў Сьвіслацкім раёне Гарадзенскай вобласьці. Уваходзіць у склад Сьвіслацкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 127 чалавек

## Славутасьці
* Стаянкі пэрыяду каменнага і бронзавага вякоў (7—1-е тысячагодзьдзі да н.э.), за 0,7 км на паўночны ўсход ад вёскі, за 0,2—0,3 км на паўночны захад ад вёскі, уздоўж усходняй ускраіны вёскі — 

## Крыніцы

Катэгорыя:Сьвіслацкі сельсавет (Сьвіслацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Сьвіслацкага раёну
V тысячагодзьдзе да н. э.

**V тысячаго́дзьдзе да н. э.** — часавы прамежак з 5000 па 4001 год да нашай эры.

## Вынаходніцтвы
* 4241 год да н. э. — увядзеньне 365-дзённага календару ў Старажытным Эгіпце.
* Каля 5000 году да н. э. — гіпатэтычныя пачаткі пісьменства, магчыма, піктаграфічнага: гліняныя біркі з нарэзанымі знакамі, знойдзеныя ў Румыніі каля вёскі Тэртэрыя — **[[дунайскае протапісьмо]]**.
* Каля 5000 год да н. э. — сельская гаспадарка дасягае Атлянтычнага ўзьбярэжжа Эўропы ад Старажытнага Блізкага Ўсходу.
* Каля 5000 году да н. э. — пачатак вырошчваньня кукурузы на тэрыторыі сучаснай Мэксыкі.
* Каля 5000 году да н. э. — мэталюргія бронзавага веку ў Эўропе.
* Каля 5000 году да н. э. — зьяўляецца сельская гаспадарка ў Старажытнай Японіі; культывуюцца бабы і гарбузы.
* каля 4500 году да н. э. — саха распаўсюджваецца ў Эўропе.
* Медныя штыры, датаваныя 4000 г. да н. э., знойдзены ў Эгіпце.
* Прыручэньне азіяцкага буйвала ў Кітаі.
* Разьвіцьцё броварства.
* Разьвіцьцё кола ў Мэсапатаміі і Цэнтральнай Эўропе.
VIII тысячагодзьдзе да н. э.

**VIII тысячаго́дзьдзе да н. э.** — часавы прамежак з 8000 па 7001 год да нашай эры.

У 8-м тысячагодзьдзі да н. э. сельская гаспадарка стала шырока выкарыстоўвацца ў рэгіёне Ўрадлівага паўмесяца і Анатоліі. Ганчарства таксама шырока распаўсюджваецца. Жывёлагадоўля распаўсюджваецца ў Афрыцы і Эўразіі. Насельніцтва сьвету — некалькі мільёнаў.
VI тысячагодзьдзе да н. э.

**VI тысячаго́дзьдзе да н. э.** — часавы прамежак з 6000 па 5001 год да нашай эры.

Падчас 6-га тысячагодзьдзя да н. э. сельская гаспадарка распаўсюдзілася з Балкан на тэрыторыю сучаснай Італіі і ва Ўсходнюю Эўропу, а з Мэсапатаміі — у Старажытны Эгіпет. Насельніцтва сьвету захоўвала стабільную колькасьць на ўзроўні каля 5 мільёнаў чалавек.
VII тысячагодзьдзе да н. э.

**VII тысячаго́дзьдзе да н. э.** — часавы прамежак з 7000 па 6001 год да нашай эры.

Пачатак навакаменнага веку. Адна са значных падзей у гісторыі чалавецтва — Нэалітычная рэвалюцыя: пераход да земляробства, істотнае павелічэньне колькасьці насельніцтва земляробчых рэгіёнаў. У 7-м тысячагодзьдзі да н. э. земляробства распаўсюдзілася з Малой Азіі на Балканскі паўвостраў.

Насельніцтва сьвету захоўвае стабільную колькасьць на ўзроўні каля 5 мільёнаў чалавек, месцы пасяленьня людзей раскіданыя па ўсім зямным шары ў выглядзе невялікіх плямёнаў паляўнічых і зьбіральнікаў. Сельская гаспадарка на Блізкім Ўсходзе, прыручылі карову, шырокі распаўсюд глінянага посуду, у тым ліку ў Эўропе і Паўднёвай Азіі . Першыя мэталічныя (залатыя і медзяныя) арнамэнты.
Нэалітычная рэвалюцыя

**Нэалітычная рэвалюцыя** — пераход чалавечых абшчын ад прымітыўнай эканомікі паляўнічых і зьбіральнікаў да сельскай гаспадаркі, заснаванай на земляробстве і/або жывёлагадоўлі. Па дадзеных археалёгіі, прыручэньне жывёл і расьлінаў адбывалася ў розны час незалежна ў 7—8 рэгіёнах. Самым раньнім цэнтрам нэалітычнай рэвалюцыі лічыцца Блізкі Ўсход, дзе прыручэньне пачалося не пазьней, чым 10 тыс. гадоў таму.

## Глядзіце таксама
* Каменны век
* Нэаліт
* Археалягічная культура
* Храналёгія разьвіцьця сельскай гаспадаркі і вытворчасьці ежы
* Y-храмасомныя гаплагрупы ў этнічных групах
* Раньняя гісторыя
* Старажытны сьвет
* Кімэрыйцы
* Індаэўрапейцы

## Літаратура
* Cohen M. N. The Food Crisis in Prehistory: Overpopulation and the Origins of Agriculture. New Haven, CT: Yale University Press, 1977. ISBN 0-300-02351-0

Катэгорыя:Дагістарычны пэрыяд
Катэгорыя:Соцыякультурная эвалюцыя
Катэгорыя:Гісторыя сельскай гаспадаркі
Гедройцы (мястэчка)

**Гедро́йцы**, **Гедро́йці** () — мястэчка ў Летуве, на беразе возера Гедройцаў. Цэнтар староства Маляцкага раёну Ўцянскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 684 чалавекі. Знаходзяцца за 21 км на паўднёвы захад ад Малятаў.

Гедройцы — мястэчка гістарычнай Віленшчыны, колішняя рэзыдэнцыя князёў Гедройцаў, старажытны замак Вялікага Княства Літоўскага. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Барталамея, помнікі архітэктуры XIX стагодзьдзя.

## Назва
Паводле Хронікі літоўскай і жамойцкай, назва паселішча ўтварылася ад імя яго заснавальніка легендарнага князя Гедруса. Тапонім Гедройцы зьвязваюць з асабовым імём Гедройц.

Варыянты назвы ў гістарычных крыніцах: *Gyeydroczye* (6 лістапада 1523 году).

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Гедройцы () зьмяшчаецца ў крыжацкай кроніцы і датуецца 1338 годам. У 1373 годзе вёску спустошылі крыжакі. Паводле Хронікі Лівоніі Германа Вартбэрга, у 1375 годзе лівонскі магістар Вільгельм з Урымэрсгайму ўчыніў напад на некалькі паселішчаў ВКЛ, у тым ліку Гедройцы. У 1385 годзе вёска ўвайшла ў склад Віленскага павету Віленскага ваяводзтва.

У 1445 годзе ў Гедройцах збудавалі касьцёл. Пад 1514 годзе яны ўпамінаюцца як мястэчка.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Гедройцы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віленскім павеце Віленскай губэрні. За часамі нацыянальна-вызвольнага паўстаньня (1863—1864) у ваколіцах мястэчка адбылася аднай з найбуйнейшых бітваў з расейцамі.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Гедройцы занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
У сьнежні 1920 году ў ваколіцах Гедройцаў адбыліся баі паміж летувіскім і польскім войскамі. Па чым мястэчка знаходзілася ў нэўтральнай зоне паміж Летувой і міжваеннай Польскай Рэспублікай, але потым увайшло ў склад Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва

### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1881 год — 297 чал. (148 муж. і 149 жан.)
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 684 чал.

## Турыстычная інфармацыя

### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Барталамея (1812)
* Могілкі старыя каталіцкія

## Заўвагі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Катэгорыя:Мястэчкі Летувы
Уваскрашэньне герояў

***Уваскрашэньне герояў*** (****) — другі паўнафарматны альбом гурту «Молат».

## Пра альбом
Пра альбом галава гурту паведаміў наступнае:
Старыя кампазыцыі (а менавіта кампазыцыі старой «Apraxia») заўсёды выконваліся гэтаксама й на канцэртах гурту «Молат» як гэткага, і выканаўшы іх у новай інтэрпрэтацыі на дадзеным матэрыяле, мы жадалі ня толькі даць нейкае новае жыцьцё гэтым баявікам, але й «прыўлашчыць» іх нашаму цяперашняму калектыву. І я ня бачу ў гэтым альбоме нічога экспэрымэнтальнага — гэта звычайная акустыка/баляды, уласьцівы дадзенаму стылю музыкі. Адзінае новаўвядзеньне — гэта дуда, якая выконвае ўсе сольныя і мэладычныя партыі.Але карыстаньне фольк-инструмэнтаў ізноў жа не такая ўжо радыкальная навіна. Выбар гэткага гучаньня абумоўлены жаданьнем пашырыць прапагандысцкі эфэкт самой музыкі, аддаліць яе ад нейкіх субкультурных павеваў. Ён здаваўся ўдачным і дасягнуў свайго выніку — мне вядома, што дадзены матэрыял цікавы шырокім станам і ўзростам прыкладна ад 10 да 60 гадоў. Адсутнасьць выхадной інфармацыі на вокладцы запраўды наводзіць на думку пра самавыданьне, але гэта ня так — проста структура, да якой мы мелі дачыненьне ў той час, выпусьціўшы альбом, пажадала застацца невядомай. Так, я не адмаўляю магчымасьці стварэньня балядна/акустычных рэчаў у будучыні — напрыклад, у новым матэрыяле, які рыхтуецца, і пра які я распавяду ніжэй, будзе пара гэткага кшалту кампазыцый.

## Зьмест

### Назвы па-беларуску

# Уваскрашэньне герояў
# Армія Су Асты
# Вальгала
# Наперад, таварышу
# Заўтра належыць нам
# Колаварот / Новы досьвітак
# Кроў, глеба, вернасьць і гонар
# Найлепшыя зыходзяць зарана
# Русю, прачніся!
# Шлях да бесьсьмяротнасьці
# Я гляджу на свой край

## Вонкавыя спасылкі
* Інфармацыя пра альбом на **«**Encyclopedia Metallum**»**
* Альбом
* Інтэрвію за 2013 рок

Катэгорыя:Альбомы 2010 году
Катэгорыя:Альбомы гурту «Молат»
Археалягічная культура

**Археалягічная культура** — гістарычная агульнасьць археалягічных помнікаў, што існавалі на акрэсьленай тэрыторыі, якія існавалі прыкладна ў адзін час і аднастайныя па сваёй матэрыяльнай культуры, але істотна адрозьніваюцца ад адначасовых помнікаў суседніх земляў. Аднастайнасьць помнікаў археалягічнай культуры павінна існаваць у такіх памерах і падрабязнасьцях, якія немагчыма растлумачыць ні аднымі і тымі ж умовамі існаваньня і экалёгіяй, ні наяўнасьцю падобнага гаспадарча-культурнага тыпу, аднолькавым узроўнем грамадзка-эканамічнага разьвіцьця.

Помнікі і комплексы, якія аб’ядноўваюцца ў адну археалягічную культуру, могуць адрозьнівацца адмысловымі формамі, арнамэнтацыяй і асобнымі ўпрыгожаньнямі посуду, калі ён мае вузкі арэал выкарыстаньня, асаблівасьцямі пахавальнага рытуалу, культавых абрадаў, домабудаўніцтва, тыпаў паселішчаў і жытлаў, а таксама вытворчасьцю, тыпамі прыладаў працы, гаспадарчай дзейнасьцю, этнакультурнымі сувязямі і інш. Такія адрозьненьні разьвіваюцца ў выніку пэўнага тэрытарыяльнага адасабленьня плямён ці народаў на пэўным адрэзку часу захаваньня і разьвіцьця традыцыяў папярэдніх пакаленьняў, прыстасаваньня да мясцовых умоваў існаваньня. Гэта сьведчыць пра іх этнічнае самавызначэньне.

## Літаратура
* *[[Уладзімер Ісаенка|Ісаенка У. Ф.]]* Археалагічная культура // Энцыклапедыя Археалогія і нумізматыка Беларусі. — Мн.: Беларуская энцыкляпэдыя імя Петруся Броўкі, 1993.
Вэгас Голдэн Найтс

«**Вэ́гас Голдэн Найтс**» () — прафэсійны хакейны клюб, які гуляе ў Нацыянальнай хакейнай лізе. Клюб месьціцца ў горадзе Парадайз, штат Нэвада, ЗША. Свае хатнія матчы праводзіць у спартовым палацы T-Mobile Arena. Клюб быў створаны ў 2017 годзе, а з сэзону 2017—2018 гадоў пачаў свае выступы ў Заходняй канфэрэнцыі лігі Ціхаакіянскага дывізіёну. Каманда належыць кансорцыюму Black Knight Sports & Entertainment, які ачольвае Ўільям П. Фолі і сям’я Малуф. У сваім першым жа сэзоне «Вэгас» дайшоў да фіналу Кубку Стэнлі ў 2018 годзе, дзе саступіў тытул «Вашынгтон Кэпіталз».

## Гісторыя
НХЛ прысутнічала ў Лас-Вэгасе з 1991 году. У тым годзе ў горадзе адбыўся першы матч на сьвежым паветры, калі дзьве камандамі НХЛ «Лос-Анджэлес Кінгс» і «Нью-Ёрк Рэйнджарз» згулялі перадчэзонны выставачны матч ля Сызарз-пэласу. Пасьля гэтага той жа «Лос-Анджэлес Кінгс» узяў за звычку ладзіць у горадзе штогод перадсэзонныя матчы супраць «Каларада Эвэланш», які атрымаў назву «Марозная лютасьць». З 2009 годзе часта цырымоніі ўзнагароджаньня НХЛ ладзіліся ў Лас-Вэгасе.

У жніўні 2014 году зьявіліся чуткі пра пашырэньне лігі ў Лас-Вэгас, пра што магло сьведчыць зьяўленьня шматфункцыйнай арэны, якая атрымала назву T-Mobile Arena. Аднак гэтыя чуткі былі зьняпраўджаныя кіраўніцтвам лігі. Тым ня менш, у лістападзе таго ж году зьявіліся зьвесткі аб, тым што выканаўчая рада НХЛ абрала бізнэсоўца-мільярдэра Ўільяма П. Фолі і сям’ю Малуф у якасьці лідэраў групы, якая мусіць стварыць клюб НХЛ у Лас-Вэгасе. На адмысловым пасяджэньні кіраўніцтва лігі 22 чэрвеня 2016 году ў Лас-Вэгасе заяўка на пашырэньне была зацьверджана адзінагалосным галасаваньнем. Паводле плянаў каманда мусіла пачаць спаборнічаць з сэзону 2017—2018 гадоў. Клюб стаў першай буйной прафэсійнай спартовай франшызай, якая базуецца ў Лас-Вэгасе, і першай новай камандай па пашырэньні НХЛ з 2000 году. Фолі абавязаўся сплаціць за пашырэньне ўступны ўнёсак у памеры 500 мільёнаў даляраў, а таксама пачаў працэс найму галоўнага пэрсаналу каманды.

13 красавіка 2017 году вэгаская каманда абвесьціла, што першым галоўным трэнэрам клюбу будзе Жэрар Галян. Дзеля новага клюбу НХЛ зладзілся адмысловы драфт пашырэньня, які адбыўся 21 чэрвеня 2017 году. Новы клюб меў права выбраць даступнага хакеіста з кожнага з 30 камандаў НХЛ. Сярод прыкметных абраньняў былі брамнік Марк-Андрэ Фляры, які быў забраны зь «Пітсбург Пінгвінз», і нападнік Джэймз Ніл, які далучыўся да вэгасцаў з «Нэшвіл Прэдатарз». На звычайным драфце 2017 году першым выбарам каманды стаў нападнік Кодзі Глас. Сваю першую гульню «Голдэн Найтс» згулялі 6 кастрычніка супраць «Далас Старз». Вэгасцы здабылі перамогу, а дзьве першыя шайбы каманды закінуў Джэймз Ніл.

## Склад
 году

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Клюбы НХЛ
Катэгорыя:Нэвада
Інтуркі

**Інтуркі** () — вёска ў Летуве, на беразе возера Гялоты. Цэнтар староства Маляцкага раёну Ўцянскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 237 чалавек. Знаходзяцца за 12 км на паўднёвы ўсход ад Малятаў.

Інтуркі — даўняе мястэчка гістарычнай Віленшчыны. Да нашага часу тут захаваўся драўляны касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі, помнікі архітэктуры XIX стагодзьдзя.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Інтуркі датуецца 1373 годам. У 1385 годзе яны ўвайшлі ў склад Віленскага павету Віленскага ваяводзтва. 

У XVI ст. Інтуркі сталі цэнтрам староства. У 1555 годзе ў мястэчку збудавалі касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Інтуркі апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віленскім павеце Віленскай губэрні. На 1868 год у мястэчку было 14 будынкаў, тут збудавалі царкву-мураўёўку.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Інтуркі занялі войскі Нямецкай імпэрыі

### Найноўшы час
Па польска-летувіскіх баях і падпісаньні пагадненьня паміж міжваеннай Польскай Рэспублікай і Летувой у 1919 годзе Інтуркі апынуліся ў складзе Летувы. За часамі Другой сусьветнай вайны з чэрвеня 1941 да 1944 году мястэчка знаходзілася пад акупацыяй Трэцяга Райху.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1868 год — 414 чал. у *вёсцы Інтурках*, 31 чал. у *фальварку Інтурках* і 8 чал. у *карчме Інтурках*
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 237 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Унебаўзяцьця Найсьвяцейшай Панны Марыі (1855)
* Могілкі: каталіцкія, праваслаўныя
* Царква Покрыва Багародзіцы (1868; мураўёўка)

## Галерэя

Inturkė2.JPG|Касьцёл
Inturkė, Lithuania - panoramio (13).jpg|Царква-мураўёўка
Inturkė, akmuo.JPG|Уязны знак
Inturkė3.JPG|У цэнтры вёскі


## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Інтуркі, Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Ўцянскага павету
Падбярэзьзе (Віленскі павет)

**Падбярэзьзе** () — вёска ў Летуве, на рацэ Даўлі. Цэнтар староства Віленскага раёну Віленскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 919 чалавек. Знаходзіцца на поўнач ад Вільні.

Падбярэзьзе — даўняе мястэчка гістарычнай Віленшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Падбярэзьзе датуецца 1484 годам, калі яно ўваходзіла ў склад Віленскага павету Віленскага ваяводзтва. У 1503 годзе тут збудавалі касьцёл.

У XVI ст. Падбярэзьзе ўпамінаецца як мястэчка, якое знаходзілася ў валоданьні біскупаў віленскіх.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Падбярэзьзе апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віленскім павеце Віленскай губэрні. У 2-й палове XIX ст. у мястэчку было 67 будынкаў. У 1900 годзе тут збудавалі царкву-мураўёўку.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Падбярэзьзе занялі войскі Нямецкай імпэрыі. 

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Падбярэзьзе абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году ўлады СССР перадалі мястэчка Летуве.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: ~1887 год — 1119 чал., зь іх 432 каталікі, 129 праваслаўных і 558 юдэяў
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 919 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Найсьвяцейшага Сэрца Езуса (1932)
* Могілкі юдэйскія

### Страчаная спадчына
* Царква (1900; мураўёўка)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Падбярэззе, Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Рукойні

**Рукойні** () — мястэчка ў Летуве, на рацэ Рукойні. Цэнтар староства Віленскага раёну Віленскага павету. Насельніцтва на 2011 год — 770 чалавек. Знаходзіцца на паўднёвы ўсход ад Вільні.

Рукойні — мястэчка гістарычнай Віленшчыны, на этнічнай тэрыторыі беларусаў. Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла, помнік архітэктуры XIX ст.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Рукойні датуецца 1435 годам, калі яны ўваходзілі ў склад Віленскага павету Віленскага ваяводзтва.

У 1538 годзе ў Рукойнях збудавалі касьцёл.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Рукойні апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, у Віленскім павеце Віленскай губэрні. На 1859 год у мястэчку было 26 будынкаў, на 1866 год — 25.

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Рукойні занялі войскі Нямецкай імпэрыі. 

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Рукойні абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. У 1920 годзе мястэчка апынулася ў складзе Сярэдняй Літвы, у 1922 годзе — у складзе міжваеннай Польскай Рэспублікі.

З пачаткам Другой сусьветнай вайны ў верасьні 1939 году ўлады СССР перадалі мястэчка Летуве.

## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1859 год — 244 чал.; 1866 год — 364 чал., зь іх 261 каталік, 53 праваслаўныя і 50 юдэяў; 1881 год — 323 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2011 год — 770 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Касьцёл Сьвятога Міхала Арханёла (1823)

### Страчаная спадчына
* Царква Покрыва Багародзіцы (1860-я; мураўёўка)

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Рукойні, Radzima.org

Катэгорыя:Населеныя пункты Віленскага павету (Летува)
Катэгорыя:Мястэчкі Летувы