Сойм падкарпацкіх русінаў

**Асацыяцыя русінскіх арганізацыяў Закарпацьця «Сойм падкарпацкіх русінаў»** () — русінская сэпаратысцкая грамадзкая арґанізацыя, што дзейнічае ў Закарпацкай вобласьці. Патрабуе прызнаньня русінаў асобным народам ды прадастаўленьня Закарпацьцю аўтаноміі ў правах 1938 року. Вядомая сэпаратысцкімі дэклярацыямі, за што яе лідэраў асудзілі на некалькі рокаў пазбаўленьня волі ўмоўна за замах на тэрытарыяльную цэласнасьць і недатыкальнасьць Украіны. Паводле інфармацыі некаторых СМІ, фінансуецца расейскімі ўрадавымі арґанізацыямі для дэстабілізацыі сытуацыі ў Закарпацьці. Старшыня — Дзьмітры Сыдар.

Паводле Дзьмітра Сыдара, Сойм абараняе інтарэсы русінаў — карэнных жыхароў Закарпацьця, аднак ягоныя апанэнты, улада Закарпацкае вобласьці ды ўкраінскія арґанізацыі адмаўляюць гэта, сьцьвярджаючы, што дзейнасьць Сойму мала адпавядае інтарэсам жыхароў Закарпацьця й інсьпіруюцца замежнымі дзяржавамі.

## Дзейнасьць
Сойм падкарпацкіх русінаў быў створаны ў лютым 2000 року адзінаццацьцю русінскімі грамадзкімі арґанізацыямі. Спачатку яго дзейнасьць была мляваю й нескаардынаванаю. Так, падчас Усеўкраінскага перапісу ў 2001 годзе русінамі сябе назвалі 10100 асобаў, што складае менш за 1% мешканцаў Закарпацьця. У 2005 годзе, калі Сойм узначаліў Дзьмітры Сыдар, ягоная дзейнасьць актывізавалася. У прыватнасьці, 7 сакавіка 2007 року Закарпацкая абласная рада прызнала русінаў асобным этнасам на тэрыторыі Закарпацьця. 25 кастрычніка 2008 року Другі эўрапейскі канґрэс падкарпацкіх русінаў абвясьціў стварэньне "рэспублікі «Падкарпацкае Русі» ў статусе ад 22 лістапада 1938 року, абраў дзяржаўны выканаўчы ўрад і склаў «Акт абвяшчэньня русінскае дзяржаўнасьці». Таксама быў прыняты ўльтыматум да Закарпацкае абласное рады з патрабаваньнем аб’явіць аўтаномію Закарпацьця да 1 сьнежня 2008 року, інакш яны гэта зробяць самастойна. 1 сьнежня 2008 року, у Менску, Дзьмітры Сыдар абвясьціў незалежнасьць «рэспублікі Падкарпацкае Русі». Пасьля гэтага Усеўкраінскае аб’яднаньне «Свабода» зьвярнулася да СБУ з патрабаваньнем прыцягнуць дэлегатаў Канґрэсу да крымінальнае адказнасьці. У 2008 годзе па факце дзейнасьці «Сойму падкарпацкіх русінаў» Служба бясьпекі Ўкраіны ўзрушыла супраць Дзьмітра Сыдара крымінальную справу ў сувязі з «замахамі на тэрытарыяльную цэласнасьць Украіны». Потым справа была перададзеная ў суд. 19 лютага 2012 року Ўжгарадзкі мескраённы суд па частцы 1 артыкула 110 Крымінальнага кодэксу Ўкраіны («замах на тэрытарыяльную цэласнасьць і недатыкальнасьць Украіны») прысудзіў яму тры рокі пазбаўленьня волі (умоўна, з адтэрмінаваньнем на два рокі) і выплату штрафу ў суме 1840 грывень.

Напрыканцы 2008 року Сойм падкарпацкіх русінаў пачаў губляць пазыцыі. У прыватнасьці, праз асабісты канфлікт лідэраў, яго больш не падтрымлівае адна з найуплывовейшых русінскіх арґанізацыяз, «Закарпацкае народнае аб’яднаньне». У 2009 годзе было абвешчана пра новую мэту арґанізацыі — абвяшчэньне русінскае дзяржавы.

У 2011 годзе тэрміновае пасяджэньне кіраўнікоў моладзевых русінскіх арґанізацыяў дзесяці краінаў кваліфікавала Сойм як «марыянэтку ў руках імпэрскіх адмысслужбаў Расеі ды ЗША».

## Фінансаваньне
Сойм падкарпацкіх русініў абвінавачваюць ў зьнешнім фінансаваньні іхняе дзейнасьці. Так, у лістападзе 2008 року ў выданьні «Україна Молода» быў апублікаваны ліст старшыні кіраваньня расейскага ўрадавага фонду «Расейскі сьвет» () В. А. Ніконава да лідэра Сойму падкарпацкіх русінаў Дзьмітра Сыдара. У ім гаворыцца пра перавод фондам «Расейскі сьвет» сродкаў на рахункі Сойму падкарпацкіх русінаў. У сакавіку 2009 року Старшыня Службы бясьпекі Ўкраіны Валянцін Налівайчанка пацьвердзіў інфармацыю пра фінансаваньне русінскага руху з Расеі:

Ён таксама падкрэсьліў, што гаворка ня йдзе пра Расейскі ўрад. Часткова пацьвярджае гэтыя словы адзін з актывістаў Сойму Пятро Гацко:

Некаторыя крыніцы зьвязваюць Сойм падкарпацкіх русінаў з Віктарам Балогаю. Аднак у Сойме гэтыя абвінавачваньні адпрэчваюць: паводле Дзьмітрыя Сыдара, яго арґанізацыя фінанасуецца сярэднім бізнэсам.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Українська меншина прагне автономії (Відео)
* XL Report: The Rusyns (Відео)

Катэгорыя:Русіны