Наваградзкая ратуша

**Нава́градзкая ра́туша** — помнік архітэктуры XVII—XVIII стагодзьдзяў у Наваградку, адзін з сымбаляў места. Знаходзілася на Рынку. Твор архітэктуры барока, які набыў рысы клясыцызму ў выніку перабудовы. Існавала да другой паловы XIX ст.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае
26 ліпеня 1511 году вялікі князь Жыгімонт Стары надаў Наваградку Магдэбурскае права, неўзабаве ў месьце мусіла зьявіцца ратуша. Аднак меская ратуша ўпершыню ўпамінаецца толькі ў соймавай канстытуцыі 1652 году.

Мяркуюць, што ў 1654 годзе пад ратушу прыстасавалі камяніцу на Рынку. У ХVIIІ стагоддзі ратуша набыла выразныя рысы барока, але ня мела гадзіньнікавай вежы, як і самога гадзіньніка. У час пажару 1751 году яна атрымала пашкоджаньні. Пазьней ратушу аднавілі, а на рагу будынка збудавалі вежу, завершаную фігурным купалам.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі
Па трэцім падзеле Рэчы Паспалітай (1795 год), калі Наваградак апынуўся ў складзе Расейскай імпэрыі, расейскія ўлады пазбавілі места Магдэбурскага права. У 1818 годзе ратушу значна рэканструявалі. У такім выглядзе яна існавала да пажару 1862 году, калі атрымала моцныя пашкоджаньні і больш не аднаўлялася.

Каля 1900 году на месцы ратушы ўзьвялі будынак магістрату (відаць, з выкарыстаньнем фундамэнтаў і часткі муру ратушы).

### Найноўшы час
У Другую сусьветную вайну ўзьведзены на месцы ратушы будынак цалкам зруйнавалі.

## Архітэктура
Помнік архітэктуры барока, які набыў рысы клясыцызму ў выніку перабудовы 1818 году. Гэта быў 2-павярховы П-падобны ў пляне будынак, рог якога ўпрыгожвала 2-ярусная вежа, завершаная купалам і флюгерам з выявай арханёла Міхаіла.

У выніку перабудовы 1818 году зьмяніўся агульны плян будынка, аконныя і дзьвярныя праёмы, на ўзроўні 2-га паверха галоўнага фасаду, арыентаванага на Рынак, зьявілася галерэя (апіралася на 4 калёны), на кутак будынка і на гранях вежы 1-га паверха — рустоўка, на 2-м паверсе — нішы.

## Галерэя

File:Navahradak, Rynak-Žydoŭskaja. Наваградак, Рынак-Жыдоўская (1916).jpg|Наваградзкая ратуша, пераробленная на магістрат, 1916 год
File:Navahradzkaja ratuša. Наваградзкая ратуша (1818).jpg|Плян ратушы, 1818 г.
File:Navahradak, Rynak-Žydoŭskaja. Наваградак, Рынак-Жыдоўская (J. Vińnik, 1916) (2).jpg|Рог Рынку і Жыдоўскай вуліцы, 1916 г.
File:Navahradak, Rynak-Valeŭskaja. Наваградак, Рынак-Валеўская (08.1925).jpg|Рог Рынку і Валеўскай вуліцы, 1925 г.
File:Belarus Navahrudak IMG 1728 2175.jpg|Месца, дзе раней знаходзілася ратуша, цяпер крама «Дзіцячы сьвет»
File: Navahradzkaja ratuša. Наваградзкая ратуша (XIX).jpg|Наваградзкая ратуша, абмеры
File:Navahradak, Słonimskaja-Rynak. Наваградак, Слонімская-Рынак (1916) (3).jpg|Наваградак, Слонімская-Рынак (1916)
File:Navahradak, Rynak-Žydoŭskaja. Наваградак, Рынак-Жыдоўская (1915-17).jpg|Наваградак, Рынак-Жыдоўская (1915-17)
File:Navahradak, Rynak-Žydoŭskaja. Наваградак, Рынак-Жыдоўская (04.1937).jpg|Наваградак, Рынак-Жыдоўская (04.1937)


## Крыніцы

## Літаратура
* Анішчанка Я. Наваградская ратуша  — С. 360.
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Зьнішчаныя збудаваньні Наваградку
Катэгорыя:Ратушы
Наваградак
Катэгорыя:Барочныя збудаваньні ВКЛ
Катэгорыя:Зьявіліся ў XVII стагодзьдзі
Катэгорыя:Зьніклі ў XIX стагодзьдзі