open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Бірмінггэм Сіці

«**Бірмінггэм Сіці**» () — ангельскі футбольны клюб з гораду Бірмінггэм. Каманда была створана ў 1875 годзе й спачатку мела назоў «Смол Гіт Альянс». У 1888 годзе назва зьмяняецца на «Смол Гіт», у 1905 на «Бірмінггэм», і ў 1943 клюб канчаткова прымае назву «Бірмінггэм Сіці», якая застаецца й па наш час. Напрыканцы сэзону Чэмпіянату 2008—2009 гадоў клюб атрымоўвае квіток у найвышэйшую лігу, такім чынам шосты раз прыняўшы ўдзел у Прэм’ер-Лізе.

Найбольш пасьпяховымі для клюбу лічацца часы ў 50-х і напачатку 60-х гадох. У сэзоне 1955—1956 клюб заняў найвышэйшую сваю пазыцыю ў чэмпіянаце Ангельшчыны, падняўшыся на шостую ступеньку. У 1956 годзе каманда становіцца фіналістам Кубку Ангельшчыны, а ў 1963 заваёўвае свой адзіны значы трафэй — Кубак Лігі, перайграўшы ў вырашальным стасунку сваіх галоўных праціўнікаў «Астан Вілу». Большы час сваёй гісторыі клюб гуляў у вышэйшых дывізіёнах Ангельшчыны, але ў пэрыяд з 1986 па 2002 год клюб знаходзіўся ў ніжэйшых лігах, двойчы апускаючыся ў трэці па значнасьці дывізіён, пад час выступленьня ў якім выйграваў Трафэй Футбольнай Лігі.

З 1906 году хатняй арэнай клюбу зьяўляецца стадыён «Сьвятога Эндруса», дагэтуль хатнія гульні праводзіліся на «Мунц Стрыт». Каманда мае мянушку «сінія» з-за адпаведнага колеру футбольнай экіпіроўкі.

## Тытулы
* Пераможца чэмпіянату футбольнай лігі — 1893, 1921, 1948, 1955
* Пераможца Лігі Адзін — 1995
* Уладальнік Кубка лігі — 1963, 2011
* Уладальнік Трафэя Футбольнай Лігі — 1991, 1995

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт «Бірмінггэм Сіці»

Катэгорыя:Спорт у Бірмінггэме
Скачок (Магілёўская вобласьць)

**Скачо́к** — пасёлак у Качэрыцкім раёне Магілёўскай вобласьці. Скачок уваходзіць у склад Баравіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Баравіцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Качэрыцкага раёну
Майкл Эсьен

**Майкл Эсьен** (;  3 сьнежня 1982 году, Акра, Гана) — былы ганскі футбаліст і цяпер трэнэр. Ачольвае трэнэрскі склад дацкага клюбу «Норшэлян». Гуляў на пазыцыі апорнага паўабаронцы.

## Біяграфія
Майкл Эсьен нарадзіўся ў Акры, сталіцы Ганы, тамака ж пачаў займацца футболам, першым яго прафэсійным клюбам стаў мясцовы «Лібэрці». У «Бастыі» Эсьена часта параўноўвалі зь Віейра за такую ж калянасьць у адзінаборствах. Паступова стаўшы лідэрам каманды, паўабаронца вывеў карсыканцаў у Кубак УЭФА, забіўшы ў чэмпіянаце Францыі 6 галоў. У 2002 годзе за 7,8 мільёну эўра Майкл пераходзіць у «Ліён». 19 жніўня 2005 году Эсьен, за рэкордную для афрыканскага гульца суму ў 26 мільёнаў фунтаў (47 мільёнаў даляраў), перайшоў у «Чэлсі» з францускага «Ліёну». Дэбют у новай камандзе адбыўся 21 жніўня 2005 году ў матчы супраць «Арсэналу». За 2 сэзоны ў «Ліёне» ён двойчы выйграў чэмпіянат Францыі, а таксама быў прызнаны найлепшым гульцом 2005 году Францускай асацыяцыяй прафэсійных футбалістаў (5 галоў у 10 матчах Лігі чэмпіёнаў). У сэзоне 2006—2007 гадоў быў прызнаны найлепшым гульцом «Чэлсі». У 2007 годзе Эсьен падпісаў новы пяцігадовы кантракт, па якім яго зарплата складае 90 тысяч фунтаў у тыдзень. Эсьен — самы дарагі футбаліст Афрыкі. Ён зьяўляецца самым тытулаваным футбалістам у складзе зборнай Ганы, хоць па ўзросьце ён зьяўляецца адным з самых маладых. У складзе юнацкай зборнай ён станавіўся пераможцам чэмпіянату Афрыкі і бронзавым прызэрам чэмпіянату сьвету 1997 году ў Новай Зэляндыі.

Эсьен фізычна разьвіты, няўступлівы ў адзінаборствах, можа адыходзіць назад на любое месца ў абароне, часта падлучаецца да нападаў, нярэдка б’е па браме здалёк. Можа гуляць на ўсіх пазыцыях абароны, у цэнтры паўабаронцы і на флянзе. Таксама акрамя апорніка можа гуляць плэймэйкера. Майкл зьяўляўся капітанам зборнай Ганы па футболе.

## Дасягненьні
**«Ліён»**:
* Чэмпіён Францыі: 2004, 2005
* Уладальнік Супэркубка Францыі: 2003, 2004

**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2006, 2010
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2007, 2009, 2010, 2012
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2007
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2009
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2012

**Асабістыя**:
* Па вэрсіі BBC трэці найлепшы футбаліст Афрыкі ў 2007 годзе.
* Найлепшы футбаліст «Чэлсі» сэзону 2006/07.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Germany06.ru
* Прэм’ер-Ліга
* Футбольны гуру

Катэгорыя:Ганскія футбалісты
Джон Обі Мікел

**Джон Обі Мікел** (;  22 красавіка 1987 году, Джос, Нігерыя) — былы нігерыйскі футбаліст. Гуляў на пазыцыі паўабаронца ў складзе нацыянальнай зборнай Нігерыі.

## Кар’ера
У 2006 годзе быў набыты клюбам «Чэлсі» за 16 мільёнаў фунтаў, зь якіх 12 дасталіся «Манчэстэр Юнайтэд» і 4 — нарвэскаму клюбу «Люн».

## Дасягненьні
**«Чэлсі»**:
* Чэмпіён Ангельшчыны: 2010, 2015
* Уладальнік Кубка Ангельшчыны: 2007, 2009, 2010, 2012
* Уладальнік Кубка футбольнай лігі: 2007, 2015
* Уладальнік Супэркубка Ангельшчыны: 2009
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2012
* Пераможца Лігі Эўропы: 2013

**«Трабзанспор»**:
* Уладальнік Кубка Турэччыны: 2020

**Нігерыя**:
* Уладальнік Кубка афрыканскіх нацыяў: 2013
* Бронзавы прызэр летніх Алімпійскіх гульняў: 2016

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 
* Профіль на BBC Sport
* Статыстыка на Soccerbase

Катэгорыя:Нігерыйскія футбалісты
Катэгорыя:Нігерыйскія футбалісты і футбалісткі на Алімпійскіх гульнях
Катэгорыя:Футбалісты і футбалісткі на летніх Алімпійскіх гульнях 2016 году
Катэгорыя:Прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 2016 году
Каста (гурт)

«**Каста**» — расейская рэп-каманда з Растова-на-Доне, якая лічыцца андэграўндам расейскай гіп-гоп культуры.

## Дыскаграфія
### Альбомы
* *[[Трехмерные Рифмы]]* (1999)
* *[[В полном действии]]* (2000)
* *[[Громче воды, выше травы]]* (2002)
* *[[Что нам делать в Греции?]]* (2002)
* *[[Феникс]]* (2004)
* *[[По приколу]]* (максі-сынгл; 2006)
* *[[Быль в глаза]]* (2008)
* *[[Ясно!]]* (2012)

## Склад
* Уладзіслаў «Влади» Ляшкевіч
* Міхаіл «Шым» Епіфанаў
* Андрэй «Хамиль» Пасечны
* Антон «Змей» Мішэнін

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная старонка

Катэгорыя:Расейскія музычныя гурты
Кляўдыё Пісара

**Кля́ўдыё Міге́ль Піса́ра Бо́сьё** (;  3 кастрычніка 1978 году, Кальяо, Пэру) — былы пэруанскі футбаліст, нападнік. Адзін з самых выбітных гульцоў нацыянальнай зборнай Пэру за ўсю ейную гісторыю. 23 кастрычніка 2010 году Пісара перасягнуў рэкорд Джавані Элбэра ў 133 галоў, што ёсьць найлепшым паказчыкам сярод легіянэраў у чэмпіянаце Нямеччыны. Гэты рэкордны гол быў забіты ў матчы «Вэрдэру», за які выступаў Кляўдыё, і мёнхэнглядбаскай «Барусіі». У траўні 2014 году Пісара дасягнуў дзявятага месца ў сьпісе бамбардзіраў Бундэсьлігі за ўсю ейную гісторыю, маючы на сваім рахунку 176 галоў.

## Біяграфія
Магутны нападнік перабраўся ў Эўропу з Пэру ў 1999 годзе, апынуўшыся ў «Вэрдэры» з Брэмэну. За два сэзоны тамака ён правёў 76 матчаў і забіў 28 мячоў. Наступныя шэсьць гадоў кар’еры Пісара мінулі ў «Баварыі», зь якой ён тры разы выйграваў чэмпіянат і кубак Нямеччыны, нязьменна робячы дубль: у 2003, у 2005 і 2006 гадах. У 2001 годзе Пісара выйграў з «Баварыяй» Міжкантынэнтальны кубак ФІФА. Улетку 2007 году ў Кляўдыё скончыўся кантракт з «Баварыяй» і ён перайшоў у «Чэлсі» па вольным трансфэры. Усяго ён згуляў за «Баварыю» 254 матчы і забіў 101 гол. Кляўдыё прапусьціў пачатак перадсэзоннай падрыхтоўкі «Чэлсі», таму што выступаў на Кубку Амэрыкі разам са зборнай Пэру. Яго каманда дабралася да чвэрцьфіналу турніру, дзе прайграла Аргентыне. Кляўдыё забіў на кубку два мячы. Пачаў Пісара новы сэзон даволі ярка, замацаваўшыся ў аснове, і забіўшы гол у першым жа туры чэмпіянату Ангельшчыны. Пасьля сыходу Жузэ Маўрыньню ў Кляўдыё пачаўся спад. А пасьля студзеньскай куплі Нікаля Анэлька й Франка Ды Санта, Пісара і зусім страціў усе шанцы на пападаньне ў асноўны склад. Мяркуецца, што ўлетку Кляўдыё пакіне «Стэмфард Брыдж».

## Дасягненьні
**«Альянса»**:
* Чэмпіён Пэру: 1999(к)

**«Баварыя»**:
* Чэмпіён Нямеччыны: 2003, 2005, 2006, 2013, 2014, 2015
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2003, 2005, 2006, 2013, 2014
* Уладальнік Кубка нямецкай лігі: 2004
* Уладальнік Супэркубка Нямеччыны: 2012
* Пераможца Лігі чэмпіёнаў: 2013
* Уладальнік Супэркубка Эўропы: 2013
* Перамжца клюбнага чэмпіянату сьвету: 2013
* Уладальнік Міжкантынэнтальнага кубка: 2001

**«Вэрдэр»**:
* Уладальнік Кубка Нямеччыны: 2009

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на National Football Teams
* Статыстыка на FIFA.com

Катэгорыя:Пэруанскія футбалісты
Мікэль

Мікэль — прозьвішча.

Вядомыя носьбіты:
* Джон Обі Мікел — нігерыйскі футбаліст
* Барыс Мікель — глава горада Тальяці у 1989—1992 гадах
* Вітале I Мікель — 33-й дож Вэнэцыі
* Вітале II Мікель — 38-й дож Вэнэцыі

Катэгорыя:Прозьвішчы
Залатыя Вароты (станцыя мэтро)

**Залатыя Вароты** () — станцыя Кіеўскага мэтрапалітэну, разьмешчаная на Сырэцка-Пячэрскай лініі. Адкрытая 31 сьнежня 1989 году.

## Канструкцыя
Станцыя глыбокага залажэньня. Мае тры падземныя залі — сярэднюю і дзьве залі з пасадкавымі плятформамі. Залі станцыі падзеленыя паміж сабой двума шэрагамі калёнаў. Сярэдняя заля злучаная з наземным вэстыбюлем пры дапамозе эскалятарнага тунэлю. Праз глыбокае заляганьне станцыі эскалятарны спуск падзелены на дзьве часткі, з прамежкавай заляй у сярэдняй частцы. Станцыя вельмі прыгожая і зробленая ў стылі старажытнарускіх белакаменных княжых палат. Для ўпрыгожваньня станцыі выкарыстоўвалася мазаіка на зборах і стылізаваныя пад даўніну сьвяцільні.

## Галерэя

Файл:Zolotie vorota Middle-level Hall.jpg|Заля паміж двума эскалатарнымі пралётамі
Файл:Zolotie vorota. Central hall. Chandelier.jpg|Сьвяцільні
Файл:Zolotie vorota. Central hall. Mosaic1.jpg|Мазаіка на зборы праходу да плятформы
Файл:Zolotie vorota. Central hall. Mosaic2.jpg|Мазаіка на зборы праходу да плятформы


## Глядзіце таксама
* Сьпіс станцыяў Кіеўскага мэтрапалітэну

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Станцыі Кіеўскага мэтрапалітэну
Катэгорыя:Сырэцка-Пячэрская лінія Кіеўскага мэтрапалітэну
Бялінскія гербу Габданк

**Бялі́нскія гербу Габданк** () — польскі шляхецкі род гербу Габданк. Паводле Адама Банецкага прозьвішча паходзіла ад Біліны ў Познанскім павеце. Прадстаўнікі роду ў асноўным жылі ў Велікапольшчы, пры чым часта пісаліся як Білінскія. Пасэк, Шыман жанаты з Ганкай і Мацей выступаюць у познанскіх актах ад канца XV ст. Сьвянтаслаў, сын Сэвэрына, запісаў у 1640 годзе сваёй жонцы Агнешцы зь Цялецкіх, падсталянцы познанскай, 3000 флярынаў. Караль, пісар гродзкі ў 1769 годзе, пазьней судзьдзя гродзкі накельскі, у 1784 годзе быў кандыдатам на каменскага кашталяна. Якуб, віцэсгерэнт познанскі, атрымаў у 1775 годзе каралеўскую згоду на выкуп вёскі Гарбаткі ў Шолдрскага. Якуб, рэгент гродзкі познанскі, сын Міхала й Канстанцыі з Войнічаў, набыў у 1781 годзе ў Мнішка Скужэўку.
 
Катэгорыя:Генэалёгія
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Маніла

**Мані́ла** ці **Мані́ля** (па-філіпінску: *Maynila*; па-гішпанску ды па-анґельску: *Manila*) — сталіца Філіпінаў, разьмяшчаецца на высьпе Лусон, у вусьці ракі Пасіг, на ўзьбярэжжы Манільскай затокі. Колькасьць жыхароў налічвае 1 581 000 чалавек, разам з прыгарадамі Калукан, Пасай, Макаці, Пасіг — 8 755 000 чалавек.

## Гісторыя
Горад быў заснаваны 24 чэрвеня 1571 году. Да заваяваньня Філіпінаў гішпанцамі тут было галоўнае паселішча племені *Тагалаў*, гішпанцы разьмясьцілі тут сядзібу губэрнатара. У XVII стагодзьдзі Маніла была некаторы час занятая галяндцамі, а з 1762 да 1764 году знаходзілася ў брытанскай акупацыі. З 1946 да 1948 году і з 1976 году Маніла зьяўляецца сталіцай незалежных Філіпінаў.

## Эканоміка
Маліла зьяўляецца навуковым, эканамічным і адміністрацыйным цэнтрам Філіпінаў. Горад забясьпечвае выпуск 90% прамысловай прадукцыі краіны. Тут знаходзяцца штаб-кватэры шматлікіх канцэрнаў, напрыклад, Philips, Honda Motors, Husqvarna, Dagg Kortejn, Lucent Technologies, міжнародных банкаў (Азіяцкі банк разьвіцьця). Прамысловасьць сканцэнтраваная вакол вытворчасьці адзеньня (Wrangler Inc.), харчаваньня (прадпрыемствы Danone), электронікі. У Маніле ёсьць вялікі марскі порт, празь які экспартуецца копра, цукар, медная руда, хром, дрэва.

Катэгорыя:Гарады Філіпінаў
Катэгорыя:Сталіцы Азіі
Бялінскія

**Бялі́нскія** () — шэраг шляхецкіх родаў. Часам пісаліся як *Білінскія*. 

## Роды
### Бялінскія гербу Цёлак

Бялінскія гербу Цёлак () — польскі шляхецкі род гербу Цёлак. Уладаром Белян і Оран (Ораннэ) у Радамскім павеце і Станжыцкім паветах у другой палове XV стагодзьдзя быў Пётар Бялінскі, сын Клемэнса, уладара Белян, Сьвежава і Міроніц у 1449. Другім сынам Клемэнса быў Станіслаў, канонік гнезьненскі ў 1465.

### Іншыя
* Бялінскія гербу Габданк
* Бялінскія гербу Юноша
* Бялінскія гербу Юноша зьменены
* Бялінскія гербу Роля
* Бялінскія гербу Шэліга
* Бялінскія гербу Траска
* Бялінскія гербу ўласнага

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Бялінскія гербу Шэліга

**Бялі́нскія гербу Шэліга** (; ) — польскі шляхецкі род гербу Шэліга. Паводле Адама Банецкага прозьвішча паходзіць ад Бяліна ў Раўскім ваяводзтве, якім у 1579 годзе валодалі Готард і Пётар Бялінскія. Адна з галінаў у 1825 годзе атрымала графскі тытул у Расейскай імпэрыі. З роду найбольш вядомы — Пётар Бялінскі, прэзыдэнт соймавага суду ў 1827 годзе.

## Найбольш вядомыя
* Клемэнс (1446);
* Барбара, дачка Клемэнса, жонка Мікалая Касьмяжоўскага (1489);
* Пётар, дваранін каралеўскі, стольнік сахачэўскі 1550;
* Сэбастыян зь Бялін (1588);

Аляксандар (? — да 1685), ж. — Малгажата з Адалінскіх
# Адам (?-да 1715), у 1685 набыў у Зьбіеўскіх Кемблаў у касьцянскім павеце, ж. – Барбара з Пагажэльскіх
## N., м. – Геранім Калачкоўскі, судзьдзя ўсхоўскі
## Марыяна Вікторыя, законьніца
## Якуб
## Аляксандар (?-да 1749), падстолі познанскі 1724, кашталян лендзкі 1734, у 1718 набыў у братоў частку Кемблава. Ж. – 1) Ядзьвіга Керская, д. Францішка й Дароты з Закжэўскіх; 2) Альжбета з Вэрбна Паўлоўская
### (ад 1 жонкі) Станіслаў, ж. – Марыяна з Рагалінскіх
#### Пётар (1754-1829), у 1827 прэзыдэнт соймавага суду. Ж. – 1784 Тэадора з Рагалінскіх, ваявадзянка інфлянцкая, разьведзеная з Фэліксам Лубенскім, накельскім старостам.
##### Ян Нэпамуцэн Уладыслаў (1788, Кемблаў-?), сэнатар-кашталян 1827, лоўчы двору Царства Польскага 1830. Ж. – Віргінія з Дабжыцкіх
###### Ян (1818-1833), пахаваны ў Касьцёле Сьвсьв. Пётра й Паўла ў Кракаве
###### Віргінія (?-1897), пахаваная ў Гродзьцу
#### Зузана (1755, Відзімеж-?), м. – граф Караль Езерскі
### (ад 2 жонкі) Адам, уладар Кемблава 1758
## Анджэй
## Антоні
## Геранім
## Ян

Аляксандар, у 1761 прадаў родавы маёнтак Радкаў (лялёўскі павет) Вайчынскаму, ж. — Катажына з Хмялінскіх
# Флярыян Каятан (1755, Радкаў-?), ж. – Малгажата з Дабжалеўскіх
## Юліян Валенты (1787, Баровая-?), палкоўнік і шэф 3-га палку стральцоў польскіх
# Войцех, падпісаў дамову з Бзоўскім у 1776

Караль, ж. — Тарэса Тжцінская
# Адам, ж. - Карноўна
## Аляксандар, прэзыдэнт дырэкцыі Земскага крэдытовага таварыства ў Любліне
### Адам, ж. – Зоф’я Заранская
#### Аляксандар
#### Марыя
#### Зоф’я
### Антоні, ж. – Марыя Ясенская
#### Густаў
#### Крыстына
#### Адам
### Ядзьвіга, м. – Ян Страйноўскі


Катэгорыя:Генэалёгія
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Беларускія ведамасьці

* Беларускія ведамасьці (газэта), якая выдавалася ў 1921—1922 гг.
* Беларускія ведамасьці (часопіс), які выдаваўся ў 1996—2010 гг.
Бялінскія гербу Траска

**Бялі́нскія гербу Траска** () - польскі шляхецкі род гербу Траска. Зь яго паходзіла Зоф'я Бялінская ў шлюбе Багуслаўская - бабка Каспра Тжэмэскага, біскупа-суфрагана гнезьненскага.
Катэгорыя:Генэалёгія
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Бялінскія гербу ўласнага

**Бялі́нскія гербу ўласнага** — шляхецкі род, зь якога вядомы толькі адзін прадстаўнік — Гаўрыла, русін, абдораны ў 1557 годзе шляхецтвам.

## Апісаньне гербу
На чырвоным полі адчынены сталёвы шалом з грэбнем і белымі пёрамі, у кляйноце — такі самы шалом, толькі з чырвонай стужкай.

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Віялета

**Віяле́та** — жаночае імя ад лацінскага слова *Viola* — фіялка. Найбольш распаўсюджана ў Францыі і Італіі. Але часта сустракаецца і ў англамоўных краінах. У Італіі так сама існуе мужчынскі варыянт імені *Violo* або *Violetto*.

У ЗША адпаведна зьвесткам бюро перапісу насельніцтва ў 1990 годзе гэтае імя зьяўляецца папулярным (уваходзіць у першую 1000 імён) і знаходзіцца на 289 месцы.

## Варыянты ў розных мовах
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Сьвяткаваньні
У розных краінах сьвету Віялеты (Віёлы) сьвяткуюць імяніны:

у Італіі — сьвяткуюць імяніны 3 сакавіка у гонар сьвятой Віёлы зь Вероны,

у Чэхіі — 25 мая,

у Славеніі — 18 мая,

у Польшчы — 29 верасьня,

У Вугоршчыне — 3 мая, 5 мая, 15 чэрвеня, 25 чэрвеня, **19 сьнежня**.

## Сьвятыя
Сьвятая Віёла з Вэроны

Сьвятая Віёла з Персыі

## Вядомыя Віялеты
Віялета Чаморо — былы прэзыдэнт Нікарагуа

## Геаграфічныя назвы
Шэраг гарадоў у ЗША маюць назву Віёла. Італія і Румынія маюць камуніі з назвай Віёла.

## Прозьвішчы
Робэрто Эдуардо Віоло — былы прэзыдэнт Аргентыны

## Пэрсанажы ў творах
«Ваёлет» — пэрсанаж з кінафільму «Ультрафіялет».

Віёла Тараканава — галоўны пэрсанаж у аднайменнай сэрыі кніг Дар’і Данцовай. Некаторыя з кніг экранізаваны ў сэрыял.

## Таксама варты ўвагі
Фіялка — расьліна

Альт () — музычны інструмэнт

## Крыніцы


Катэгорыя:Жаночыя імёны
Ўэйн Брыдж

**Ўэйн Брыдж** (;  5 жніўня 1980 году) — ангельскі футбаліст, які гуляў на пазыцыі абаронцы. За нацыянальную зборную Ангельшчыны правёў 36 матчаў і толькі ў адным зь іх адзначыўся голам. Выпускнік акадэміі «Саўтгэмптану», дзе ён дэбютаваў у 1998 годзе, таксама гуляў за «Чэлсі» й «Фулгэм» падчас сваёй кар’еры.

Нягледзячы на тое, што ён не рэгулярна выходзіў у складзе зборнай, Ўэйн мае на сваім рахунку 36 матчаў за нацыянальную зборную Ангельшчыны, у тым ліку значыўся ў сьпісе гульцоў Ангельшчыны на двух чэмпіянатах сьвету. Спыніў сваю міжнародную кар’еру 25 лютага 2010 году, пасьля меркаванага раману паміж ягонай экс-сяброўкай і капітанам зборнай Ангельшчыны Джонам Тэры.

## Біяграфія
### «Саўтгэмптан»
Брыдж нарадзіўся ў Саўтгэмптане, але пераехаў разам з бацькамі ў Ўінчэстэр у раньнім узросьце, аднак сувязі з горадам не парваў. Ўэйн з раньніх гадоў наведваў футбольную акадэмію «Саўтгэмптану». За які ў дэбютаваў у 1998 годзе.

### «Чэлсі»
Яшчэ адзін, нараўне з Эшлі Коўлам, левы абаронца зборнай Ангельшчыны ў складзе «Чэлсі». Прыйшоў у клюб у 2003 годзе з «Саўтгэмптану» і па выніках сэзону 2003/04 быў уключаны ў сымбалічную зборную. Адносіны з галоўным трэнэрам клюбу Жазэ Маўрынью складаліся не заўсёды гладка, таму другую палову сэзону 2005/06 Ўэйн правёў у арэндзе ў «Фулгэме».

У сэзоне 2006—2007 гадоў з прыходам Эшлі Коўла сытуацыя з гульнявой практыкай для Ўэйна зноў ускладнілася, хоць у першых матчах ён праявіў сябе цудоўна. У бягучым сэзоне Ўэйн практычна забраў сабе статус асноўнага левага фул-бэка, тым самым пасадзіўшы Эшлі Коўла на зэдаль. Гэта ўсё тлумачыць тое, што Брыдж больш атлетычны, меней падатлівы ў адзінаборствах, а таксама валодае вялікай разнастайнасьцю ў нападах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце BBC
* Профіль на сайце FIFA

Катэгорыя:Ангельскія футбалісты
Фляран Малюда

**Фляра́н Малюда́** (;  13 чэрвеня 1980 году, Каена, Француская Гвіяна) — былы францускі футбаліст. Вядомы за выступы за лёнданскі «Чэлсі», зь якога сышоў у ліпені 2013 году. Да «Чэлсі» Фляран гуляў за «Ліён» і «Шатару», а таксама «Генгам». Малюда адрозьніваецца добрымі фізычнымі дадзенымі, уменьнем дужацца да канца, выдатнай тэхнікай і «апошнім» пасам. Раней выступаў за нацыянальную зборную Францыі.

## Кар’ера
### «Шатару»
У клюбе другога францускага дывізіёну Малюда ўвайшоў у аснову не адразу. Гуляючы спачатку ў моладзевым клюбе, а затым выходзячы на замену. Толькі ў апошні свой сэзон Фляран змог прабіцца ў аснову гуляючы на пазыцыі форварда.

### «Генгам»
1 жніўня 2000 году Малюда на правах вольнага агента перайшоў у «Генгам», дзе сустрэўся з Дыд’е Драгба. У «Генгаме» Малюда трапіў у аснову без усякіх ускладненьняў, гуляючы па пазыцыі левага паўабаронцы. За 3 гады ў «Генгаме» Малюда быў заўважаны і запрошаны на прагляд у такія францускія клюбы як «Марсэль» і «Манака». У верасьні 2003 году Малюда на правах вольнага агента перайшоў у «Ліён».

### «Ліён»
У «Ліёне» ў Флярана цалкам раскрыўся талент і пачалася вялікая кар’ера. За чатыры гады ў «Ліёне» Малюда зьяўляўся гульцом асноўнага складу. Сэзон 2006/07 быў асабліва ўдалым для Флярана (10 галоў у чэмпіянаце і 3 у Лізе чэмпіёнаў). Заявіўшы, што марай усёй яго жыцьця была выйграць Лігу чэмпіёнаў, 7 ліпеня 2007 году Малюда перайшоў у «Чэлсі» за 15 млн фунтаў.

### «Чэлсі»
У «Чэлсі» Малюда заняў месца Ар’ена Робэна, што і вымусіла другога пакінуць клюб. У новым клюбе француз зайграў адразу. Забіўшы па голе ў яго першых трох матчах. Цяпер на рахунку Флярана ў «Чэлсі» 14 гульняў у асноўным складзе і 4 галы.

### «Трабзонспор»
17 ліпеня 2013 году было абвешчана, што Малюда падпісаў двухгадовы кантракт з турэцкім клюбам «Трабзанспор». Паводле кантракту, штогод Малюда будзе зарабляць каля 2,5 млн эўра.

## Міжнародныя кар’ера
Малюда дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Францыі 17 лістапада 2004 году ў матчы супраць зборнай Польшчы. Зь цягам часу Фляран стаў рэгулярна зьяўляецца ў складзе трохкаляровых, забіўшы свой ​​першы гол за сваю краіну 31 траўня 2005 году ў гульні супраць зборнай Вугоршчыны.

## Статыстыка выступаў у клюбах

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце ESPN
* Профіль на сайце BBC Sport
* Статыстыка на сайце National Football Teams

Катэгорыя:Францускія футбалісты
Чарнавіл

**Чарнаві́л** () — прозьвішча.

* Андрэй Чарнавіл ( 1962) — украінскі палітычны дзяяч, у 2004 годзе некаторы час узначальваў «Арганізацыю ўкраінскіх нацыяналістаў ва Ўкраіне» (АУН (У)), сын Вячаслава Чарнавіла
* Вячаслаў Чарнавіл (1937—1999) — украінскі палітычны дзяяч, дысыдэнт, журналіст, адзін з заснавальнікаў Народнага руху Ўкраіны
* Тарас Чарнавіл ( 1964) — украінскі палітычны дзяяч, прадстаўнік «Партыі рэгіёнаў» Віктара Януковіча, сын Вячаслава Чарнавіла
Паўлу Фэрэйра

**Паўлу Рэнату Рэбашу Фэрэйра** (;  18 студзеня 1979 году, Кашкайш, Партугалія) — былы партугальскі футбаліст, быў вядомы як абаронца лёнданскага «Чэлсі» і зборнай Партугаліі, удзельнік чэмпіянату сьвету 2006 году і чэмпіянату Эўропы 2004 году.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на soccerbase.com
* Профіль на сайце BBC.com

Катэгорыя:Партугальскія футбалісты
1710-я

**1710-я**

Стагодзьдзі: XVII стагодзьдзе - XVIII стагодзьдзе - XІX стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1660-я
1670-я
1680-я
1690-я
1700-я
**1710-я**
1720-я
1730-я
1740-я
1750-я
1760-я


Гады: 
1710, 1711, 1712, 1713, 1714, 1715, 1716, 1717, 1718, 1719

----

## Асноўныя падзеі
* на гэтыя гады выпала "залатая эра" пірацтва, асабліва ў Карыбскім моры.

Катэгорыя:1710-я
Амэрыканскія Віргінскія астравы

**Амэрыканскія Віргінскія астравы** () — залежная тэрыторыя Злучаных Штатаў Амэрыкі ў Цэнтральная Амэрыцы, у Карыбскім моры. Уключаюць тры вялікіх вострава вульканічнага паходжаньня і некалькі каралавых выспачак у паўднёвай частцы архіпэлягу Віргінскіх астравоў. Самыя вялікія астравы гэта Сэнт-Крокс — 207 км², Сэнт-Томас — 83 км² і Сэнт-Джон — 52 км².

Агульная плошча Амэрыканскіх Віргінскіх астравоў складае 344 км². Сталіцай тэрыторыі зьяўляецца горад Шарлот Амалія, які знаходзіцца на высьпе Сэнт-Томас. Асноўны прыбытак тэрыторыі прыносіць турызм. З пачатку 1980-х гадоў колькасьць турыстаў, якія наведваюць астравы складае ад 1,3 да 1,8 млн чалавек у год.

Астравы былі адкрытыя ў 1493 годзе Хрыстафорам Калюмбам. З XVII да XVIII стагодзьдзя астравы былі калянізаваныя Даніяй, у якой яны былі купленыя ў 1917 годзе Злучанымі Штатамі Амэрыкі за 25 млн даляраў. З 1954 году Амэрыканскія Віргінскія астравы атрымалі ўнутраную аўтаномію.

## Вонкавыя спасылкі
Мяцельскія

**Мяце́льскія** (, ) – шэраг шляхецкіх родаў у ВКЛ, Польшчы, Расеі й Украіне. 

## Роды
* Мяцельскія гербу Астоя
* Мяцельскія гербу Грабе
* Мяцельскія гербу Корвін
* Мяцельскія гербу ўласнага
* Мяцельскія гербу Яліта
* Мяцельскія гербу Ястрабец

## Вялікапольская галіна
Мэльхіёр (? — пасьля 1585), пісар канінскае каралеўскае каморы, валодаў домам ля рынку ў Коніне, 2 лістапада 1556 выйшаў з-пад юрысдыкцыі гарадзкога старосты, вызвалены ад павіннасьцяў на карысьць караля й гораду. Каля 1567 прызначаны пісарам гродзкім канінскім, якую займаў да каля 1585. У 1572 пазычаў 50 злотых у Бартломея Лісецкага, у 1574 63 злотых Марка Мэера, познанскага жыда. У 1584 няўдала спрабаваў атрымаць інтранісію вёскі Багуслаў, што належыла Дзяжбінскім. Ж. – Ядзьвіга Брадзоўская (? — пасьля 1568)

Ян з сандамірскага павету, ж. – Люцыя Ценская, у 1576 пазычала 22 грошы Станіслава Суліслаўскага

Ядзьвіга (? — да 1618), м. – Анджэй Зьберскі (? — да 1618)

Ядзьвіга (? — да 1622), м. – 1584 Станіслаў Кашубскі (? — да 1622)

Валерыян, ж. – (4 верасьня 1650, Познань, касьцёл Сьвятой Кацярыны) – Марыяна Мшамноўская

Ян (? — да 1673), ж. – Ганна Хваленцкая, у другім шлюбе жонка Мікалая Гамалеўскага
* Станіслаў (ахрышчаны 27 траўня 1664 — ?)

Вацлаў, да 1666 таварыш панцырнай харугвы гетмана польнага кароннага Любамірскага, ж. – Канстанцыя Валь, сястра Аляксандра Валя, удава Анджэя Падленскага

Магдалена (? — да 1678), м. – Ян Вольскі (? — да 1678)

Ян, аканом у Палаеве, сьведка 9 чэрвеня 1720

Станіслаў, пісар правэнтовы ў Сплаве ў 1753, адміністратар Сплавя 1758, ж. – Зоф’я Танская
* Юзаф Казімеж Францішак (17 сакавіка 1753 — 7 чэрвеня 1758)
* Клет Каспар Мэльхіёр Балтазар Францішак Ксавэры (ахрышчаны 8 студзеня 1755)
* Павал (? — 11 ліпеня 1759)
* Войцех Пётр (Кабыльнікі, ахрышчаны 26 красавіка 1767)
* Ваўжынец Бартломей (Сплаў, 24 жніўня 1775)
* Салямэя Катажына Вікторыя Францішка (ахрышчаная 17 лістапада 1756)
* Эўфэмія Марыяна Францішка (16 верасьня 1760 — ?)
* Дарота Брыгіда Вікторыя (Кабыльнікі, ахрышчаная 4 сакавіка 1765)

Францішак, пісар срэмскага староства ў 1760

Станіслаў, ж. – Разалія (? — пасьля 1765), д. Юзафа й Францішка з Тымянецкіх Мікалаеўскіх

Багуміла, м. – да 24 верасьня 1800 Ян Канты Пашкоўскі, дзяржаўца Бжостава

## Вонкавыя спасылкі
* Сьпіс родаў, што карысталіся польска-літоўскімі гербамі 
* Мяцельскія 
* Мяцельскія 

Катэгорыя:Беларускія шляхецкія роды
Катэгорыя:Польскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Расейскія шляхецкія роды
Катэгорыя:Украінскія шляхецкія роды
Брытанскія Віргінскія астравы

**Брыта́нскія Віргі́нскія астравы** () — брытанская калёнія ў Цэнтральнай Амэрыцы, у Карыбскім моры. У калёнію ўваходзяць 36 астравоў (зь якіх 11 незаселеныя), якія знаходзяцца ў паўночнай частцы архіпэлягу Віргінскія астравы. Самыя вялікія астравы гэта Тартола — 54км², Анэгада — 39 км², Віргін Горда — 21 км² і Джост Ван Дайк — 8 км².

Агульная плошча калёніі складае 153 км², насельніцтва налічвае 22,6 тыс. чалавек, зь якіх 1/3 жыве ў сталіцы (і адзіным горадзе) — Роўд Таўне, якая знаходзіцца на высьпе Тартола.

Насельніцтва займаецца сельскай гаспадаркай і рыбнай лоўляй. У апошнія гады разьвіцьцё атрымаў і турызм (астравы наведваюць каля 100 тыс. турыстаў штогод).

Брытанскія Віргінскія астравы зьяўляюцца адным з самых папулярных «падатковых раяў». У 2004 годзе тут было зарэгістравана каля 550 тыс. фірмаў (прыкладна па 24 фірмы на кожнага жыхара астравоў). Гэта складае прыкладна 40% усіх афшорных фірмаў у сьвеце. Прыбытак астравоў ад абслугоўваньня гэтых фірмаў значна перавышае прыбытак ад турызму.

Віргінскія астравы былі адкрытыя ў 1493 годзе Хрыстафорам Калюмбам. У 1648 годзе Тартола была калянізаваная галяндцамі, але ў 1666 годзе яны былі перададзеныя Вялікабрытаніі. У 1866 годзе астравы афіційна атрымалі статус брытанскай калёніі, а з 1967 году атрымалі ўнутраную аўтаномію.

## Вонкавыя спасылкі
Мынцмайстар

**Мынцмайстар**, **мінцмайстар** ( ад *Münze* – манэта, і *Meister* – майстар) – службовец на мынцы (манэтным двары). Назіраў за прыладамі працы і працоўнымі, дзейнасьцю рэзчыкаў штэмпляў. Кантраляваў разам з мынцпрабірэрам адпаведнасьць пробы матэр’ялу, што рыхтавалі для біцьця манэт, а таксама вагу гатовых манэт. Вёў дакумэнтацыю. У пэўныя часы мінцмайстры выбівалі свае ініцыялы ці манаграму, на манэтах, якія вырабляла мынца.

Катэгорыя:Нумізматыка
Мынцпрабірэр

**Мынцпрабі́рэр**, **мінцпрабі́рэр** ( ад *Münze* — манэта, і *Probieren* — выпрабоўваць) — службовец на мынцы (манэтным двары). Мусіў кантраляваць якасьць якасьць сыравіны, браў кантрольную пробу на дасьледваньне, пры выплаўцы мэталю, дзеля падтрымкі патрэбнай пробы. Адказваў за пробу і вагу гатовых манэт (рэмедыўм). Некаторыя мінцпрабірэры мелі дазвол выбіваць свае ініцыялы ці манаграмы на манэты, што выраблялас мынца.

Катэгорыя:Нумізматыка
Таль Бэн Хаім

**Таль Бэн Хаім** (;  31 сакавіка 1982 году, Рышон-ле-Цыён, Ізраіль) — былы ізраільскі футбаліст, абаронца. Гулец нацыянальнай зборнай Ізраілю.

## Клюбная кар’ера
### «Макабі» Тэль-Авіў
Бэн Хаім прыйшоў у «Макабі» з Тэль-Авіва ў 1998 годзе ў якасьці запаснога гульца, празь некаторы час яму атрымалася прабіцца ў асноўны склад каманды. З 2000 па 2002 гады ён праходзіў ваенную службу ў Войску абароны Ізраілю (IDF). Пасьля завяршэньня тэрміна службы і вяртаньня ў каманду, Бэн Хаім згуляў істотную ролю ў перамозе «Макабі» ў нацыянальным чэмпіянаце сэзону 2002—2003 гадоў.

### «Болтан Ўандэрэрз»
Пасьля двухтыднёвага прагляду ў «Болтане» ўлетку 2004 году, трэнэр ангельцаў Сэм Элардайс запрасіў яго ў сваю каманду. Бэн Хаім падпісаў трохгадовы кантракт. Хоць Элардайс не лічыў яго неадкладна гатовым да суровых умоваў Прэм’ер-лігі, ён быў упэўнены, што з часам Бэн Хаім стане гуляць прыкметную ролю ў ангельскім футболе, як у свай час гэта атрымлівалася яго выбітнаму суайчыньніку Эялу Беркавічу.

Яго першы сэзон у Ангельшчыне склаўся ўдала, ён выходзіў на поле ў 27 матчах і забіў свой першы гол за «Болтан» у хатняй перамозе над «Тотэнхэмам» зь лікам 3:1. Адзіным, што трохі перашкодзіла яго пасьпяховаму выступу была сутычка з Ўэйнам Руні ў матчы лігі, калі Руні меркавана стукнуў яго ў твар. Бэн Хаім, як сьцьвярджалася, залёгка зваліўся, адлюстроўваючы ахвяру, і быў абвінавачаны футбольнай асацыяцыяй у неналежных паводзінах. Пазьней гэтыя абвінавачваньні былі зьнятыя.

20 кастрычніка 2005 году ў матчы Кубка УЭФА з «Бэшыкташам» Бэн Хаім надзеў капітанскую павязку «Болтану» і быў высока ацэнены капітанам каманды Джэй-Джэем Акочам.

Уражлівая гульня Бэн Хаіма ў абароне, паказаная ў яго наступных сэзонах у «Болтане» выклікала цікавасьць шматлікіх клюбаў, уключаючы «Чэлсі», «Ўэст Хэм», «Тотэнхэм». У студзені 2007 году «Чэлсі» пацьвердзіў, што перамовы па набыцьці Бэн Хаіма ў «Болтану» не ўвянчаліся посьпехам.

Па заканчэньні сэзону 2006—2007, кантракт Бэн Хаіма скончыўся, і яго будучыня ў «Болтане» была пад сумневам. Прэса адпраўляла яго то ў «Чэлсі», то ў «Ньюкасл», дзе былы трэнэр «Болтану» Сэм Элардайс, заяўляў, што быў гатоў зрабіць прапанову свайму былому падапечнаму аб пераходзе ў «Ньюкасл».

Яго трансфэр з «Макабі» ў «Болтан» у ліпені 2004 году быў адным з згаданых у чэрвені 2007 году ў дакладзе лорда Стывэнса аб карупцыі ў ангельскім футболе. Трансфэр выклікаў падазроны з-за відавочнага канфлікту інтэрасаў паміж агентам Крэйгам Элардайсам, яго бацькам Сэмам Элардайсам — тагачасным трэнэрам «Болтану» — і самім клюбам.

### «Чэлсі»
14 чэрвеня 2007 году «Чэлсі» афіцыйна абвясьціў аб падпісаньні з Бэн Хаім дамовы па правілу Босмана пасьля таго, як ён прайшоў мэдыцынскае абсьледаваньне ў Стэмфард Брыдж. Бэн Хаім сказаў: «Я вельмі рады далучыцца да аднаго з найвялікшых клюбаў у сьвеце. Мне патрэбна новая мэта. Я буду гуляць на любой пазыцыі, дзе мяне захоча ўбачыць Жузэ Маўрыньню. Я зь нецярпеньнем чакаю пачатку новага сэзону Лігі чэмпіёнаў''.

Свой канкурэнтны дэбют у «Чэлсі» ён правёў супраць «Манчэстэр Юнайтэд» у Супэркубку Ангельшчыны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Статыстыка на сайце soccerbase.com

Катэгорыя:Ізраільскія футбалісты
Збудінне

«**Збудінне**» () — беларуская газэта, выданьне Ініцыятыўнай рады Руху (*сујдінне*) за Адраджэньне Яцьвязі. Выходзіла зь ліпеня 1989 году да 1995 году спачатку ў мястэчку Антопаль, потым у Менску, Вільні. Наклад газэты дэкляраваўся 5000, 12 000 (ад №8(13)/1990), каля 3000 да 1993 году, 56 тысячаў у 1995 годзе. Гэтаму выданьню папярэднічала выданьне «Балесы Полісься» спачатку на старонках «Чырвонае зьмены», потым — у самавыдаце. Галоўнымі рэдактарамі былі Мікола Шэляговіч (да №8(13)/1990), Валер Каліноўскі (пачынаючы з №8(13)/1990), Наталка Бабіна. Газэта друкавала матэрыялы на заходнепалескай літаратурнай, беларускай (як кірыліцай, так і лацінкай), расейскай і ўкраінскай мовах. У рэдакцыйную раду ўваходзілі Мікола Герасімык, Уладзімер Ківатыцкі, Аляксандар Лукашук, Васіль Брыль, Віктар Лазарук ды іншыя. Тады некалькіх мясцовых дзеячаў аб’ядналіся вакол газэты.

## Да выданьня газэты
Да выданьня газэты на падставе Берасьцейскіх гаворак ў пачатку 20-га стагодзьдзя Карусь Каранец сумняваўся ў правільнасьці правапісу, які ня ўлічвае гаворак Берасьцейшчыны. Вось, што ён пісаў у газэту Наша Ніва:

Аднак ніякіх матэрыялаў Каруся Каганца не было надрукавана ў газэце «Наша Ніва» ні ў канцы 1907 году, ні ў 1908 годзе.

## Артыкулы
* 
* 
* 
* 
* 

## Крыніцы

## Заўвагі

Катэгорыя:Беларускія газэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1989 годзе
Катэгорыя:Палеская літаратура
Катэгорыя:Газэты на палескай мове
Шарлот Амалія

**Шарло́т Ама́лія** — сталіца і самы вялікі горад Амэрыканскіх Віргінскіх астравоў. Ён разьмешчаны на востраве Сэнт-Томас, насельніцтва на 2010 год складала 18 481 чалавек.

Горад мае сваю назву ў гонар Шарлоты Амаліі Хэсэль-Касэльскай (1650—1714), каралевы пры дацкім каралі Хрыстыяне V. Горад вядомы сваім глыбокім портам, які аднойчы быў захоплены піратамі. Цяпер гэта папулярны пункт для круізных лайнэраў. У 2004 годзе тут пабывала 1,5 млн пасажыраў круізных лайнэраў. У сучаснай Шарлот Амаліі захоўваецца шмат гістарычных будынкаў, у тым ліку і другая па старажытнасьці сынагога ў Заходнім паўшар’і.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Амэрыканскіх Віргінскіх астравоў
1700-я

**1700-я**

Стагодзьдзі: XVII стагодзьдзе — XVIII стагодзьдзе — XІX стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1650-я
1660-я
1670-я
1680-я
1690-я
**1700-я**
1710-я
1720-я
1730-я
1740-я
1750-я


Гады: 
1700, 1701, 1702, 1703, 1704, 1705, 1706, 1707, 1708, 1709

----

## Асноўныя падзеі
* у Вялікабрытаніі пачала выходзіць першая газэта.
* пачалася індустрыяльная рэвалюцыя ў Эўропе.
* пачалася Эпоха Асьветы.
* пачалася навуковая рэвалюцыя.
Гвадэлюпа

**Ґвадэлю́па** — заморскі дэпартамэнт Францыі ў Цэнтральнай Амэрыцы, які разьмяшчаецца на некалькіх астравах на архіпэлягу Малыя Антылы. У дэпартамэнт уваходзяць наступныя астравы: Гвадэлюпа, Мары-Галянт, Ля-Дэзырад, Лё-Сэнт.

Да 22 лютага 2007 году ў склад дэпартамэнту ўваходзілі востраў Сан-Бартэльмі і паўночная частка вострава Сан-Мартэн, якія цяпер зьяўляюцца асобнымі залежнымі тэрыторыямі Францыі.

## Гісторыя
Астравы былі заселеныя ў 300 годзе да н. э. індзейцамі аравакі, крыху пазьней карыбамі, якія выцесьнілі аравакаў і назвалі востраў *Карукера*.

Сваю сучасную назву Гвадэлюпа атрымала ад Хрыстафора Калюмба, які адкрыў яе 14 лістапада 1493 году. Францыя захапіла востраў у 1635 годзе. Некалькі разоў Гвадэлюпай спрабавалі завалодаць брытанцы.

З 1946 году Гвадэлюпа і суседнія астравы атрымалі статус заморскага дэпартамэнту Францыі. У 1970-х і 1980-х гадах з дапамогай Кубы, якая знаходзіцца недалёка, тут пачаўся незалежніцкі рух камуністычнага кірунку, які меў падтрымку толькі некалькімі адсоткамі насельніцтва. Падчас рэфэрэндуму 2003 году пераважная большасьць насельніцтва выказалася за захаваньне статусу дэпартамэнту. На гэтым жа рэфэрэндуме большасьць жыхароў Сан-Мартэн і Сан-Бартэльмі выказаліся за стварэньне на сваіх астравах асобных адміністрацыйных адзінак з выхадам з Эўрапейскага Зьвязу. Гвадэлюпа, як частка Францыі, засталася ў складзе Эўрапейскага Зьвязу.

## Геаграфія
Дэпартамэнт Гвадэлюпа знаходзіцца на 8 астравах каралавага і вульканічнага паходжаньня ў архіпэлягу Малыя Антылы. На востраве Гвадэлюпа знаходзіцца актыўны вулькан Ла Суфрыерэ (1467 м над узроўнем мора). Трапічныя лясы займаюць каля 39% паверхні дэпартамэнту.

Клімат экватарыяльны, вільготны. Штогадовыя ападкі складаюць каля 1800 мм. Сярэдняя тэмпэратура вагаецца ад +25&nbsp;°C да +29&nbsp;°C. Часта здараюцца трапічныя ўраганы.

## Эканоміка
Асновай эканомікі Гвадэлюпы зьяўляецца турызм і сельская гаспадарка. Астравы наведвае каля 300 тыс. турыстаў штогод. Асноўнымі сельскагаспадарчымі культурамі зьяўляюцца цукровы трысьнёг, бананы, ананасы, кава.

Зьнешні гандаль сканцэнтраваны на гандлі з Францыяй і Мартынікай.

На астравах ёсьць некалькі прамысловых прадпрыемстваў.

## Дэмаграфія
Насельніцтва дэпартамэнту складаецца з мулатаў (65%), мурынаў (27%) і крэолаў (8%). Афіцыйнай мовай зьяўляецца француская, але значная колькасьць насельніцтва карыстаецца крэольскай. Асноўнай рэлігіяй зьяўляецца хрысьціянства, але распаўсюджана і вуду.
1690-я

**1690-я**

Стагодзьдзі: XVI стагодзьдзе - XVII стагодзьдзе - XVIII стагодзьдзе

Дзесяцігодзьдзі: 
1640-я
1650-я
1660-я
1670-я
1680-я
**1690-я**
1700-я
1710-я
1720-я
1730-я
1740-я


Гады: 
1690, 1691, 1692, 1693, 1694, 1695, 1696, 1697, 1698, 1699

----

## Асноўныя падзеі
*

Катэгорыя:1690-я
Роўд Таўн

**Роўд Таўн** () — сталіца і самы вялікі горад Брытанскіх Віргінскіх астравоў, знаходзіцца на востраве Тартола. Горад разьмяшчаецца вакол зручнай затокі Роўд. Насельніцтва налічвае каля 12,6 тыс. чалавек.

Назва гораду пайшла ад навігацыйнага тэрміну «*дарогі*», што азначае зручнае для падыходу караблёў месца. Прылягаючыя да гораду 27 гектараў марской узьбярэжнай паласы абвешчаныя турыстычнай зонай. Самым старым будынкам гораду зьяўляецца будынак турмы, пабудаванай у 1840-х гадах.

Роўд Таўн зьяўляецца адным з асноўных цэнтраў яхтавага спорту Карыбскага мора.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Гарады Брытанскіх Віргінскіх астравоў
Абэль (неадназначнасьць)

Імя **Абэль** маюць:

* Абэль — сын Адама і Евы паводле біблійнага паданьня
* Атэніё Абэль — аўстрыйскі палеантоляг
* Нільс Гэнрык Абэль — нарвэскі матэматык
* Абэль — кароль Даніі
СКВІЧ Менск

**СКВІЧ** — беларускі футбольны клюб з гораду Менску, заснаваны ў 2000 годзе. У 2003, 2005—2006 і 2008 гадах клюб выступаў у вышэйшай лізе чэмпіянату Беларусі. У 2001—2008 гадах клюб меў назву «Лякаматыў».

## Дасягненьні
* Найвышэйшае дасягненьне — 11 месца ў чэмпіянаце Беларусі 2005 году.
* Фіналіст Кубка Беларусі 2003 году.
* Самая буйная перамога — 5:0 (Славія Мазыр, 2005).
* Самыя буйныя паразы — 1:5 (Дняпро-Трансмаш, 2005), 0:4 (БАТЭ, 2003; Белшына Бабруйск, 2003; Нафтан, 2005; Дынама Менск, 2005).

## Статыстыка

### [[Чэмпіянат Беларусі па футболе|Чэмпіянат]]

### [[Кубак Беларусі па футболе|Кубак]]

## Галоўныя трэнэры
* Яўген Лінёў (в. а., з кастрычніка 2013)
* Уладзімер Гольмак (сакавік — кастрычнік 2013)
* Яўген Лінёў (люты — сакавік 2013)
* Сяргей Бароўскі (студзень — лістапад 2012)
* Сяргей Яромка (да сьнежня 2011)
* Антон Яўсейчык (в. а., з чэрвеня 2011)
* Уладзімер Гольмак (да чэрвеня 2011)

## Крыніцы

Катэгорыя:Спорт у Менску
Савіт Магілёў

«**Савіт**» — былы беларускі футбольны клюб з гораду Магілёў, заснаваны ў лістападзе 2005 году як прыватнае спартовае ўнітарнае прадпрыемства. Уладальнік клюбу — ТДА «Савіт» — фірма, якая займаецца вырошчваньнем і гандлем садавіны і гародніны.

## Характарыстыкі
* Колеры клюбу: жоўта-сінія
* Выступаў на стадыёне «Тарпэда», 3500 месцаў. Раней на гэтым стадыёне выступаў клюб «Тарпэда-Кадзіна».

## Дасягненьні
* Другая ліга, 2-е месца (сэзон 2006 году)
* Першая ліга, 1-е месца (сэзон 2007 году)
* Вышэйшая ліга: клюб дэбютаваў у вышэйшай лізе ў 2008 годзе. Выступаў няўдала, завершыў сэзон на 15 месцы (з 16). Па сканчэньні сэзону клюб спыніў сваё існаваньне.

Катэгорыя:Магілёў
Арсэн Якавенка

**Арсэ́н Ваа́гнавіч Якаве́нка** (; нарадзіўся 5 верасьня 1991, Кіеў) — украінскі піяніст і кампазытар.
 
## Біяграфія
Нарадзіўся 5 верасьня 1991 году ў Кіеве.

Ад 1997 да 2000 году вучыўся ў Дзіцячай музычнай Акадэміі. У 2000—2009 быў вучнем Кіеўскай сярэдняй адмысловай музычнай школы імя Міколы Лысенкі пры Нацыянальнай музычнай акадэміі Ўкраіны імя Пятра Ільліча Чайкоўскага (кляса настаўніцы Натальлі Грыдневай). Ад 2009 году навучаецца ў Нацыянальнай музычнай акадэміі Ўкраіны імя Пятра Чайкоўскага. Ад 2006 году стыпэндыят фонду былога прэзыдэнта Ўкраіны Леаніда Кучмы Ад 1998 году вучыцца кампазыцыі (кляса настаўніцы Алы Загайкевіч). Аўтар твораў для фартэпіяна, ды таксама іншых інструмэнтаў, у прыватнасьці для скрыпкі, віялянчэлі, флейты, клярнэта.

## Удзел у конкурсах
* Ляўрэат конкурсу імя Алямдара Караманава (Сімфэропаль, 2003 год, І прэмія)
* Ляўрэат конкурсу імя Алямдара Караманава (Сімфэропаль, 2005 год, ІІ прэмія)
* Ляўрэат конкурсу «На бацькаўшчыне Сяргея Пракоф’ева» (Данецк, 2005 год, ІІ прэмія)
* Ляўрэат 3-га Тбіліскага конкурсу юных піяністаў (Грузія, 2007 год, ІІ прэмія)
* Дыплямант VIII міжнароднага конкурсу юных піяністаў імя Ўладзімера Крайнева (Харкаў, 2006 год)
* Ляўрэат IV Маскоўскага міжнароднага конкурсу юных піяністаў імя Шапэна (Расея, 2004 год)
* Ляўрэат 9-га Міжнароднага конкурсу піяністаў імя Ўладзімера Крайнева (Харкаў, 2008 год, ІІІ прэмія)
* Ляўрэат конкурсу на здабыцьцё прэміі фірмы Bechstein () у Кіеве (2010 год, І прэмія).

Арсэн Якавенка таксама ўзнагароджаны спэцыяльным прызам ІІІ міжнароднага конкурсу памяці Еміля Гілельса (Адэса, 2006 год). Таксама атрымаў спэцыяльную нагароду на «Bremer Klavier Wettbewerb’07» (Нямеччына, 2007 год).

## Кампазытар
Як кампазытар Арсэн Якавенка выступаў на Міжнародным фэстывалі акадэмічнай ды сучаснай музыкі «Фарбатоны» і Ўсеўкраінскім фэстывалі дзіцячай кампазытарскай творчасьці «Арфэй».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце школы імя Лысенкі
* Артыкул аб канцэрце клясы кампазыцыі Алы Загайкевіч

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кіеве
Катэгорыя:Украінскія кампазытары
Катэгорыя:Украінскія музыкі
Катэгорыя:Украінскія піяністы
Катэгорыя:Выпускнікі Нацыянальнай музычнай акадэміі Ўкраіны імя Пятра Чайкоўскага
Каралі Францыі

## [[Каралінгі|Дынастыя Каралінгаў]] (843—987)

## [[Дынастыя Капетынгаў]], прамая лінія (987—1328)
Дынастыя Капетынгаў, прамыя нашчадкі Гуга Капэта мужчынскага роду бесьперапынна правілі Францыяй з 987 да 1792 году і ізноў з 1814 да 1848-га. Дзьве галіны гэтай дынастыі, якія кіравалі Францыяй з 1328 году, звычайна называюцца асобнымі імёнамі **Валюа** і **Бурбоны**

## [[Валюа (дынастыя)|Валюа]] ([[1328]]—[[1589]])

### Прамая лінія Валюа (1328—1498)

### Валюа-Арлеанская лінія (1498—1515)

## Бурбоны (1589—1795)

## Вонкавыя спасылкі


Францыя
Бітва пры Ведрашы

**Бітва пры Ве́драшы** адбылася 14 ліпеня 1500 году ля Дарагабужу ў цяперашняй Расеі падчас вайны паміж Вялікім Княствам Літоўскім і Маскоўшчынай 1500—1503 гадоў. Бітва названая па летапіснай назьве блізкай да месца бою ракі Ведраш (Вядрош, цяпер Сельня), якая ўпадае ў Тросну (цяпер Расна).

Літоўскае войска пад камандаваньнем найвышэйшага гетмана князя Канстантына Астроскага ў ліку блізу 4000 было ўшчэнт разгромлена войскам Вялікага княства Маскоўскага блізу 40 000 на чале з князем Данілам Васільевічам Шчэняй-Патрыкеевым. Хада гэтае бітвы вызначыла вынік вайны.

Нягледзячы на пачатковы посьпех, войска ВКЛ пасьля 6-гадзіннага бою з асноўнымі маскоўскімі сіламі пачало адступаць да сваіх пераправаў праз Тросну, потым павярнулася ў бегства. Аднак пераправы былі яшчэ ў час бітвы зьнішчаныя маскоўскім атрадам, які патаемна выйшаў да іх. Гэта паспрыяла паніцы і вынішчэньню воінаў ВКЛ, якія ў гэты час адступалі. Адзначаецца малая колькасьць войска ВКЛ, якая здолела ўратавацца з поля бітвы. Гетман Астроскі трапіў у палон.

Ведраша
Катэгорыя:Літоўска-маскоўская вайна 1500—1503 гадоў
Катэгорыя:Падзеі 14 ліпеня
Катэгорыя:Падзеі 1500 году
Катэгорыя:Дарагабуж
Сэкс

**Сэкс** ці **любошчы** ( — «плоць») — дзейнасьць чалавека з мэтай атрымаць сукупнасьць псыхічных і фізыялягічных рэакцыяў, перажываньняў і ўчынкаў, зьвязаных з выяўленьнем і задавальненьнем плоцевай цягі або жаданьня працягнуць род.

Упершыню значэньне слова «сэкс» у сэнсе *[[каітус]]* зарэгістравана ў 1929 годзе. Можа быць сродкам:
* размнажэньня;
* выяўленьня каханьня;
* зносінаў, усталяваньня інтымнай блізкасьці паміж партнэрамі;
* атрыманьня задавальненьня (аргазм);
* паляпшэньня фізычнага і эмацыйнага стану;
* рэлігійнай або містычнай практыкі;
* атрыманьня прыбытку (прастытуцыя).

У шэрагу выпадкаў сэкс можа быць змушаным (згвалтаваньне), а таксама зьяўляцца спосабам перадачы вэнэрычных хваробаў.

У любым грамадзтве сэкс і выяўленьні сэксуальных паводзінаў людзей зьяўляецца прадметам сацыяльных, ідэалягічных і крымінальных абмежаваньняў. Як правіла, чым аўтарытарней грамадзтва, тым гэтыя абмежаваньні мацней. Напрыклад, у СССР і нацысцкай Нямеччыне мужчынская гомасэксуальнасьць была крымінальным злачынствам. Таксама, у шматлікіх краінах (як ісламскіх, так і хрысьціянскіх) шлюбная нявернасьць таксама прызнаецца злачынствам, за якое можа быць прызначаная альбо матэрыяльная, альбо крымінальная адказнасьць, да сьмяротнага пакараньня.

## Тэхніка
Упершыню падрабязнае апісаньне як сэксуальных пазыцыяў, так і мастацтва каханьня зьявілася, відаць, у Індыі — «Кама Сутра» і «Ананга Рангу». У XX ст. было выпушчана шэраг папулярных кніг, прысьвечаных тэхніцы сэксу.

## Беларусь
Сярэдні ўзрост пачатку плоцевых зносінаў у Беларусі складае 14 гадоў. Больш за палову зачацьцяў у няпоўнагадовых адбываецца ў нецьвярозым стане.

## Глядзіце таксама
* Сэксалёгія

## Крыніцы
Hatebreeder

***Hatebreeder*** — другі альбом гурту Children of Bodom, выдадзены 26 красавіка 1999 году.

## Зьмест
Уся музыка напісана Алексі Лайга, акрамя чацьвертага трэку напісанага Алексі ЛайгаАляксандар Куопала. Усе тэксы напісаны Алексі Лайга, акрамя другога трэку напісанага Кімбэрлі Гос.
# «Warheart» — 4:07
# «Silent Night, Bodom Night» — 3:12
# «Hatebreeder» — 4:20
# «Bed of Razors» — 3:56
# «Towards Dead End» — 4:53
# «Black Widow» — 3:58
# «Wrath Within» — 3:53
# «Children of Bodom» — 5:13
# «Downfall» — 4:33
# «No Commands» (кавэр Stone, толькі на Deluxe Edition) — 4:44

## Удзельнікі
* Алексі Лайга — сьпеў, гітара
* Аляксандар Куопала — гітара
* Янэ Вірман — клявішы
* Генка Сэпала — бас-гітара 
* Яска Раатыкайнэн — барабаны

Катэгорыя:Альбомы Children of Bodom
Something Wild

***Something Wild*** — дэбютны альбом гурту Children of Bodom, выдадзены 16 лютага 1997 году.

## Зьмест
Уся музыка і тэксты напісаны Алексі ЛайгаАляксандар КуопалаChildren of Bodom.
# «Deadnight Warrior» — 3:22
# «In the Shadows» — 6:01
# «Red Light in My Eyes, Part 1» — 4:28
# «Red Light in My Eyes, Part 2» — 3:50
# «Lake Bodom» — 4:02
# «The Nail» — 6:18
# «Touch Like Angel of Death» (з скрытым клявішным сола) — 7:47
# «Bruno the Pig» (скрыты трэк) — 0:10

### Бонус-трэкі Deluxe Edition
* «Silent Scream» (кавэр Slayer) — 3:17
* «Don’t Stop at the Top» (кавэр Scorpions) — 3:24

## Удзельнікі
* Алексі Лайга — сьпеў, гітара
* Аляксандар Куопала — гітара
* Янэ Вірман — клявішы
* Генка Сэпала — бас-гітара 
* Яска Раатыкайнэн — барабаны

Катэгорыя:Альбомы Children of Bodom