Гадзіньнік Суднага Дня

**Гадзі́ньнік Су́днага Дня (Гадзіньнік Апака́ліпсісу)** — праект часопісу Bulletin of Atomic Scientists (Чыкаскі ўнівэрсытэт), які пачалі ў 1947 годзе стваральнікі першай амэрыканскай атамнай бомбы. Пэрыядычна на вокладцы часопіса публікуецца выява гадзіньніку, які паказвае бязь некалькіх хвілін поўнач — сымбалічны момант ядравага апакаліпсісу. Час, пакінуты да поўначы, сымбалізуе напружанасьць міжнароднага становішча і прагрэс у разьвіцьці ядзернага ўзбраеньня.

Рашэньне аб пераводзе стрэлак прымае рада дырэктараў часопіса пры дапамозе запрошаных экспэртаў, сярод якіх, у прыватнасьці, 18 ляўрэатаў Нобэлеўскай прэміі.

## Ваганьні хвіліннай стрэлкі Гадзіньніка

За 60-гадовую гісторыю праекту стрэлкі Гадзіньніка мянялі сваё становішча 18 разоў, пачынаючы зь *сямі* хвілін у 1947 годзе. Падчас Карыбскага крызісу сьвет быў за два крокі ад ядзернай вайны. Тым ня менш, з-за таго, што крызіс скончыўся вельмі хутка (цягам 38 дзён), Гадзіньнік не пасьпеў адрэагаваць, і яго стрэлкі ня зрушыліся. З 1960 і па 1963 год гадзіньнік паказваў сем хвілін (у 1963 годзе гэты час быў павялічаны да дванаццаці хвілін).

# У 1949 годзе Савецкі Саюз выпрабаваў сваю першую ядравую бомбу (*тры* хвіліны да поўначы)
# У 1953 годзе, калі СССР і Злучаныя Штаты Амэрыкі з розьніцай у дзевяць месяцаў выпрабавалі свае тэрмаядравыя бомбы, да поўначы заставалася *дзьве* хвіліны — самае вялікае набліжэньне да апакаліпсісу.
# У 1960 годзе пасьля ўсьведамленьня сусьветнай грамадзкасьцю рэальных пагрозаў ядравай вайны стрэлкі былі пераведзеныя назад на *сем* хвілін да поўначы.
# Пасьля падпісаньня ў 1963 годзе ЗША і СССР дамовы аб забароне выпрабаваньняў ядравай зброі Гадзіньнік стаў паказваць *дванаццаць* хвілін.
# 1968 год — пачатак войнаў на Блізкім Усходзе, у Індыі, Віетнамскай вайны — *сем* хвілін да поўначы.
# У 1969 годзе Сэнат ЗША ратыфікуе дамову аб нераспаўсюджаньні ядравай зброі (*дзевяць* хвілін).
# У 1972 годзе ЗША і СССР падпісваюць дамову АСУ-1 і абмежаваньні ПРА (стрэлкі пераведзеныя да *дванаццаці* хвілін).
# У 1974 годзе Індыя выпрабоўвае сваю першую ядравую бомбу, пахаладаньне адносін паміж дзьвюма звышдзяржавамі, абмеркаваньне дамовы АСУ-2 прыпыненае (*дзевяць* хвілін).
# Нестабільнае міжнароднае становішча, падаграванае нацыяналістычнымі войнамі і тэрарыстычнымі актамі да 1980 году скараціла час да *сямі* хвілін.
# 1981 год — эскаляцыя гонкі ўзбраеньняў, вайны ў Аўганістане, Паўднёвай Афрыцы (*чатыры* хвіліны да поўначы)
# 1984 год — далейшая эскаляцыя гонкі ўзбраеньняў, палітыка Рональда Рэйгана, накіраваная на абвастрэньне канфлікту (праект САІ) (*тры* хвіліны да паўночы)
# Разрадка міжнароднай напружанасьці — у 1988 годзе ЗША і СССР падпісваюць у Рэйк'явіку дамову аб зьнішчэньні ракет сярэдняй далёкасьці (*шэсьць* хвілін).
# 1990 год — падзеньне Бэрлінскай сьцяны, «аксамітавыя» рэвалюцыі ва Ўсходняй Эўропе (*дзесяць* хвілін)
# У 1991 годзе гадзіньнік паказваў *сямнаццаць* хвілін да поўначы — сёлета паміж СССР і ЗША была падпісаная дамова аб скарачэньні стратэгічнага ўзбраеньня. Гэта самы вялікі тэрмін, які даваўся чалавецтву за без малога 60 гадоў існаваньня праекту.
# 1995 год — асьцярогі, выкліканыя «ўцечкай мазгоў» і ядравых тэхналёгіяў з краін былога СССР, прымусілі перавесьці стрэлкі гадзіньніка на *чатырнаццаць хвілін*.
# 1998 год — дэманстратыўныя выпрабаваньні ядравай зброі Індыяй і Пакістанам. Гадзіньнік паказвае *дзевяць* хвілін.
# 2002 год — на фоне тэрарыстычных актаў ЗША адмаўляецца ад падпісанай раней дамовы аб абмежаваньні ПРА і плянуе разгарнуць нацыянальную проціракетную абарону (*сем* хвілін да поўначы).
# У сувязі зь ядравымі праграмамі КНДР і Ірана 17 студзеня 2007 году стрэлкі пераведзеныя на дзьве хвіліны бліжэй да поўначы. Гэтая першая зьмена за апошнія пяць гадоў. Да канца сьвету заставалася *пяць* хвілін.
# 2007 — 23:55
# 2010 — 23:54 (Новая ДСНУ, Канферэнцыя ААН па зьмяненьні клімату)
# 2012 — 23:55
# 2015 — 23:57
# 2017 — 23:57:30
# 2018 — 23:58
# 2020 — 23:58:20
# 2023 — на фоне расейскага ўварваньня ва Ўкраіну стрэлкі пераведзеныя на 23:58:30
# 2025 — 23:58:31
# 2026 — 23:58:35

## Цікавае
* У ілюстрацыях да распрацоўваемай кампутарнай гульні Team Fortress 2 прысутнічае Гадзіньнік Апакаліпсісу, што паказвае **адну** хвіліну да паўночы.
* У калекцыйнай картачнай гульні  прысутнічае карта *Armageddon Clock*, афармленьнем і дзеяньнем якая нагадвае адначасова аб Гадзіньніку Суднага Дня і аб Машыне Суднага Дня.

## Глядзіце таксама
* Машына Суднага Дня

## Вонкавыя спасылкі
* Bulletin of Atomic Scientists

Катэгорыя:Ядзерная вайна
Катэгорыя:Страх
Катэгорыя:Канец сьвету
Катэгорыя:Палітычныя сымбалі
Суднага дня