Купэ (кузаў)

**Купэ** (ад ****) — тып закрытага кузава легкавога аўтамабіля.

Адрозніваецца дзвюма дзвярыма, адным або двума радамі сядзенняў і структурна асобным багажнікам, без пад’ёмных дзверцаў у задняй сценцы.

Першапачатковы варыянт кузава «купэ» меў адзін рад сядзенняў і быў двух-трохмесным.

Як правіла, купэ мае скарочаную адносна іншых тыпаў кузаваў колавую базу; калі яно і мае задні рад сядзенняў, прастора і камфартабельнасць пасадкі на ім звычайна абмежаваныя — так званая пасадачная формула «2+2», два поўнапамерныя пасадачныя месцы і два абмежаванай ёмістасці або «дзіцячыя».

Згодна стандарту SAE (Супольнасць Аўтамабільных Інжынераў ЗША) J1100, купэ можа лічыцца аўтамабіль, аб’ём задняга пасажырскага аддзялення якога не перавышае 33 куб. фута (0,93 м3).

Тым не менш, у цяперашні час «купэ» — хутчэй маркетынгавы тэрмін, закліканы адлюстраваць акцэнт на «спартыўнасці», ён пазначае ў большай ступені не сукупнасць тэхнічных рашэнняў або характарыстык аўтамабіля, а яго месца на рынку і набор спажывецкіх якасцяў. Гэта адлюстроўвае, напрыклад, класіфікацыя аўтамабіляў Еўрапейскай эканамічнай камісіі, у якой аўтамабілі з кузавам «купэ» вылучаныя ў асобны рынкавы сегмент S.

У прыватнасці, тэрмін «купэ» часта выкарыстоўваецца ў якасці камерцыйнага, «маркетынгавага», «фірмовага» абазначэння аўтамабіляў з іншымі тыпамі кузаваў — з дзвюма (двухдзверны седан) ці трыма (трохдзверны хэтчбэк) дзвярыма, або нават чатырохдзверных — каб падкрэсліць іх спартыўную накіраванасць, паступова губляючы сваё першапачатковае значэнне.

Раней «купэ» называлі двухмесную карэту.

## Тэрміналогія

### Сучасныя падтыпы
Часам аўтамабілі з гэтым тыпам кузава падзяляюцца на падтыпы:
* **Спартыўнае купэ / спорткупэ** (прыклад — Porsche 911)
Такія аўтамабілі маюць высокія дынамічныя якасці, устойлівасць і кіравальнасць, платай за дасягненне якіх і з’яўляецца абмежаваная ўмяшчальнасць салона.
* **Прадстаўнічае купэ** (прыклад — Cadillac Eldorado)
Такія аўтамабілі разлічаны не на спартыўныя дасягненні, а хутчэй на забеспячэнне максімальнага камфорту, але толькі для дваіх — кіроўцы і пярэдняга пасажыра, а задняе сядзенне можа альбо наогул не быць (рэдка), альбо быць сціснутым, напрыклад з-за паляпшаючага знешні выгляд нізкага даху.

Часам да купэ *ўмоўна* адносяць:
* **2+2 Coupé** або **Quad аўтамабіль** — сучасны тып купэ з невялікімі секцыямі ззаду асноўных дзвярэй, што дадаткова адкрываюцца па ходу руху і служаць для палягчэння пасадкі на задняе сядзенне, але не з’яўляюцца самастойнымі дзвярмі (гэта значыць, іх можна адкрыць толькі калі адкрыты асноўныя дзверы). Прадстаўніком гэтага тыпу з’яўляецца Mazda RX-8.

* **Coupé utility** або **Ute** (прыклад — Holden Ute) — у Аўстраліі так называюць папулярныя там нізкія двухдзверныя пікапы са спартыўным іміджам на базе седанаў;

* **Sport Utility Coupé** (прыклад — трохдзверны варыянт Suzuki Grand Vitara) — у ЗША часам так называюць двух/ трохдзверны пазадарожнік з скарочанай колавай базай;

### Гістарычныя падтыпы

Існавалі таксама такія гістарычныя разнавіднасці кузава «купэ», як:
* **Club coupé **— купэ з поўнапамерным заднім сядзеннем; нягледзячы на назву, дэ-факта гэта двухдзверны седан, хоць і з трохі «зрэзаным» заднім пасажырскім аддзяленнем, а «сапраўдныя» кузавы «купэ» ў тыя гады мелі толькі адзін рад сядзенняў. Некаторыя фірмы для абазначэння такіх кузаваў выкарыстоўвалі тэрмін *Sedan Coupe* (даслоўна — *«седаннае купэ»*), падкрэсліваючы яго прамежкавы паміж купэ і двухдзверным седанам характар.
Ад звычайнага двухдзвернага седана такія аўтамабілі адрозніваліся дэталямі дызайну — звычайна больш спусцістым дахам над заднім сядзеннем, нахіленай наперад цэнтральнай стойкай, не было паваротных фортачак або апускнога шкла ў задніх вокнах. Гэты тып праіснаваў да 1950-х гадоў.
* **Business coupé** — двухдзверны кузаў з пустой пляцоўкай для грузаў замест задняга сядзення, або з лёгказдымным заднім сядзеннем, прызначаны для вандроўных коміваяжораў.
Такія аўтамабілі выпускаліся для найбольш эканомных пакупнікоў і коміваяжораў, якія выкарыстоўвалі іх у якасці грузапасажырскага аўтамабіля, яны мелі самую нізкую камплектацыю з даступных і паніжаны ўзровень аздаблення (абіўка салона з таннай тканіны, афарбоўка замест храміроўкі, і г. д.) Так як такія кузавы ствараліся на аснове кузава *club coupe*, па сутнасці гэта таксама быў двухдзверны седан. Гэты тып праіснаваў да 1950-х гадоў.
* **Opéra coupé** — са складнымі сядзеннямі, замацаванымі па баках кузава.

* **Sports coupé** або **berlinetta** — іншая назва купэ-фастбэка з пакатай задняй сценкай кузава і адсутным альбо невыразна вылучаным трэцім візуальным аб’ёмам.

* **Combi coupé** — камерцыйная (маркетынгавая) назва трохдзвернага хэтчбэка, з трэцімі дзверцамі ззаду.

* **Convertible аўтамабіль** — купэ з мяккім складаным верхам, гэта значыць, па сучаснай тэрміналогіі — двухдзверны кабрыялет; гэты тэрмін выкарыстоўваўся для размежавання кабрыялетаў, якія мелі паўнавартаснае шкленне бакавых дзвярэй, і класічных родстэраў, якія такога не мелі (замест пад’ёмнага шкла на іх выкарыстоўваліся прысцяжныя брызентавыя шторкі з цэлулоідавымі або плёнкавымі акенцамі).

* Таксама, па аналогіі з кузавам «седан», у мінулым вылучалі тыпы купэ па ліку вокнаў. У адрозненне ад седанаў, для якіх улічвалі толькі бакавыя вокны, у гэтым выпадку ўлічваліся бакавыя вокны *і* задняе. Адпаведна, вылучалі купэ **трохваконнае** — **Three Window** (два бакавыя вакны ў дзвярах, адно задняе) і **пяціваконнае** — **Five Window** (два бакавыя шклы ў дзвярах, два невялікіч шкельцы за імі і адно задняе). Гэтая класіфікацыя праіснавала да пасляваеннага часу, пасля чаго практычна перастала выкарыстоўвацца.

### Лінгвістычныя асаблівасці ўжывання тэрміна
Аналаг французскага паходжаннем тэрміна «купэ» выкарыстоўваецца ў розных мовах свету, але існуюць некаторыя адмены ў тым, якія менавіта аўтамабілі ім пазначаюць, а таксама ў вымаўленні.

У прыватнасці, у Паўночнай Амэрыцы слова *coupé* звычайна вымаўляюць як [kup] (*«куп»*) — у той час, як у французскім арыгінале і Брытанскім англійскай яно вымаўляецца як [kuˈpeɪ] (*«купей»*).

## Маркетынгавыя назвы тыпаў кузаваў, якія змяшчаюць тэрмін «купэ»

### Coupé — двухдзверныя хардтопы

У ЗША і Канадзе з распаўсюджваннем у 1950-я — 1960-я гады бясстоечных кузаваў тыпу хардтоп многія вытворцы аўтамабіляў сталі называць *Coupé* двухдзверныя хардтопы незалежна ад канфігурацыі кузава (які часта па сутнасці адпавядаў двухдзвернаму седану), а тэрмін **Sedan** выкарыстоўвалі толькі для двухдзверных мадэляў з цэнтральнай стойкай. Гэта працягвалася да самага знікнення хардтопаў у сярэдзіне 1970-х гадоў.

### «Купэ» — двухдзверныя седаны

Нярэдка двухдзверны седан з цалкам поўнапамерным заднім сядзеннем у маркетынгавых мэтах пераймяноўваюць у «купэ».

Так, двухдзверная версія мадэлі Ford Falcon выпуску 1966—1970 гадоў насіла назву «купэ» (дакладней, «club coupé» або «sports coupé», у залежнасці ад мадыфікацыі), хоць гэта быў самы сапраўдны двухдзверны седан, з цэнтральнай стойкай кузава і адзінай з чатырохдзвернай мадэллю колавай базай. Перайменаванне павінна было падкрэсліць спартыўнасць гэтай мадэлі, на фоне заняпаду цікавасці публікі да двухдзвернага седана як тыпу кузава ў выніку масавага распаўсюджвання двухдзверных хардтопаў.

У наш час назіраецца падобная тэндэнцыя па перайменаванні двухдзверных седанаў у «купэ», як прыклад можна назваць двухдзверную мадыфікацыю амэрыканскага варыянту Ford Focus.

### Комбі-купэ, Combi coupé
Маркетынгавая назва трох — і пяцідзверных ліфтбэкаў Saab мадэляў Saab 99 і Saab 900.

Гэтак жа нярэдка называюць трохдзверныя хэтчбэкі са спартыўным ухілам.

#### «Чатырохдзвернае купэ», Four-door coupé

Так часам пазначалі і абазначаюць чатырохдзверны седан або хардтоп з блізкімі да купэ прапорцыямі. Гэта ўмоўная, камерцыйная назва.
Вядомы гістарычны выпадак выкарыстання гэтай назвы — Rover P5 мадэлі 1962—1973 гадоў у варыянце з нізкім узроўнем даху.

У апошні час фірмы, якія спецыялізуюцца на выпуску спартыўных і напаўспартыўных аўтамабіляў прэміум класа, стварылі на рынку новы падклас аўтамабіляў, якія з’яўляюцца «падоўжаным» купэ або сінтэзам спартыўнага 2-дзвернага купэ і люкс-седана — чатырохдзвернае купэ. Яны могуць мець як 4 дзвярэй, так і 5-ю «дзверцу», якую некаторыя вытворцы кваліфікуюць як «вечка» (некаторыя каментатары часам блытаюць аўтамабілі гэтага класа з малымі SUV).
Гэты клас прадстаўлены наступнымі мадэлямі:
* Aston Martin Rapide — 5-дзверны ліфтбэк
* Audi A7
* Fisker Karma
* Maserati Quattroporte — 4‑дзвернае купэ
* Mercedes-Benz CLS
* Porsche Panamera — 5‑дзверны фастбэк
* Volkswagen Passat CC — 4-дзвернае купэ
* BMW 6 серыі Гран Купэ
* Honda Vigor — 4‑дзвярное купэ

#### Sport Activity Coupé

Прыклад — BMW X6. Гэта пазадарожнік з лініяй даху тыпу «фастбэк», г. зн. плаўна спадальнай па меры набліжэння да задняй навісі, што, па заявах вытворцы, надае аўтамабілю вялікую візуальную спартыўнасць. Фактычна гэта звычайны «ліфтбэк», стараннямі маркетолагаў узведзены ў ранг «купэ».

## Прыклады аўтамабіляў з кузавам купэ
* Aston Martin DB9
* Audi A5
* Bentley Continental
* Chevrolet Camaro
* Dodge Challenger
* Ford Mustang
* Lotus Esprit
* Maserati GranTurismo
* Subaru BRZ
* Toyota GT86

## Гл. таксама
* Тарга (кузаў)
* Кабрыялет
* Родстэр
* Развіццё формы кузава легкавога аўтамабіля


Катэгорыя:Тыпы аўтамабільных кузаваў