open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Рэнарс Крастэнбэргс

**Рэнарс Крастэнбэргс** (;  26 сьнежня 1998 году) — латвійскі хакеіст, нападнік чэскага клюбу «Оламаўц».

## Кар’ера
Пачынаў кар’еру ў моладзевым хакеі Латвіі, але хутка зьехаў у Паўночную Амэрыку дзеля здабыцьця досьведу. У 2020 годзе падпісаў кантракт з рыскім «Дынама» з Кантынэнтальнай хакейнай лігі. У складзе клюбу згуляў шэсьць матчаў, пасьля чаго далучыўся да клюбу «Мога» з чэмпіянату Латвіі. У студзені 2021 году прыяднаўся да аўстрыйскага «Філяху».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Латвійскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Латвіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дынама» Рыга
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мога» Рыга
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Філях»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сёдэртэлье»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу АІК Стакгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ля-Шо-дэ-Фондс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Грац 99эрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Дукла» Міхалаўцы
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Оламаўц»
Парнаграфія ў Славеніі

міні|Запіс на дзень сьв. Валянтына ў Славеніі.
**Парнаграфія ў Славеніі** забароненая для грамадзкага прагляду і караецца. Простыя грамадзяне могуць купляць і глядзець порнавырабы. Дзіцячая парнаграфія ў краіне забароненая і караецца. Існуюць прадпрыемствы, якія распаўсюджваюць порнавырабы. Асноўныя порнавырабы ідуць цераз сеціва.
міні|Выступ аркестру ў Славеніі ў 2005 годзе.
міні|Фэст у Славеніі ў 2014 годзе.

У камуністычнай Югаславіі парнаграфія была даступная для невялікага кола асобаў. Порнавырабы патаемна «па-ціху» прывозілі з-за мяжы, як правіла з Заходняе Эўропы. Пасьля зьменаў ва ўладзе і падзеньня ўраду бальшавікоў порнавырабы сталі шырока прадавацца ў Славеніі. Порнавырабы сталі даступнымі для простага чалавека. У 1990-ыя гады ледзь усе рынкі краіны мелі месца продажаў відэа, дзе таксама можна было купіць порна. Сталі прадавацца порначасопісы замежныя і самаробныя.

## Выявы карцінаў
Выявы голых людзей у мастацтве Славеніі:

Janez Potočnik - Dvojni moški akt, po Schmutzerju.jpg|Два мужчыны
Pavel Künl - Herkul z gorjačo in levjo kožo.jpg|Мужчына з голаю пісяю
Josip Germ - Študija moškega akta.jpg|Голы мужчына
Valentin Hodnik - Sedeča.jpg|Жанчына
Matej Sternen - Ženski akt na postelji.jpg|Жанчына з голымі грудзямі


## Дзеячы
Славенія мае сваіх дзеячоў ў порнастужках. Іх можна знайсьці ў сеціве. Сярод іх можна назваць Андрэя Елен, Эйсія Літаль, Люнар Бэм, Фоксі Клерыс, Тара Трыніты, Гот Доль Айрыс, Нэза Марольт, 
Вальд Дэвіль, Лія Леніс, Катарына Бэнцэк, Эн Сьвікс, Нэза Эма Янэзіч, Сара Фокс, Каця Зайчэк, Урска Цэпін, Бьюты Джоў, Злата Акугіч.

## Глядзіце таксама
* Маскарад 

## Крыніцы

Катэгорыя:Парнаграфія ў Славеніі
Ружовы астрог

***Ружовы астрог*** () — дацкае кіно, якое было выпушчанае ў пракат у 1999 годзе. Кіно мае зьмест для дарослых. Галоўны вобраз грае Каця Кін.

## Зьмест

Фотажурналістка Міля (грае Каця Кін) хоча пагутарыць з начальнікам астрогу, але нальнік ніколі ня гутарыў ні зь кім. Міля дала слова знаёмай, што зможа пагутарыць з начальнікам астрогу. Ёй не ўдаецца пагутарыць і Міля насільна пранікае ў астрог.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* ''Ружовы астрог'' на БЗФІ

Катэгорыя:Фільмы 1999 году
Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы Даніі
Катэгорыя:Парнаграфічныя фільмы 1990-ых гадоў
Катэгорыя:Фільмы на ангельскай мове
Паўночная забава для дарослых

**Паўночная забава для дарослых** ()— дацкае і швэцкае таварыства для вытворчасьці порнавырабаў. Было заснаванае ў 1972 годзе ў Нарвэгіі чалавекам Ліф Агэ Гаген. У 1976 годзе таварыства пачало дзейнічаць законна, бо быў абнародаваны ліст пра дзейнасьць і яго вынікі. У 1985 годзе таварыства было перанесенае ў Данію. Яно прадавала: порначасопісы, сэксцацкі, порнастужкі. Порнавырабы таварыства прадае ў асноўным:
* Данія
* Нарвэгія
* Швэцыя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Паўночная забава для дарослых на БЗФІ

Катэгорыя:Парнаграфія ў Даніі
Катэгорыя:Дацкія порнавытворцы кіно
Катэгорыя:Швэдзкія порнавытворцы кіно
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1972 годзе
Катэгорыя:Парнаграфічныя кінастудыі
Катэгорыя:Кінакампаніі Даніі
Катэгорыя:Кінакампаніі Швэцыі
Наташа Пірц-Мусар

**Ната́ша Пірц-Мусар** (,  9 траўня 1968, Любляна) — славенская юрыстка, пісьменьніца, упаўнаважаная па інфармацыі (2005—2014), журналіст і прэзыдэнт Чырвонага Крыжа Славеніі. 5-ы прэзыдэнт Славеніі (з 23 сьнежня 2022 году). Першая жанчына-прэзыдэнт з часоў атрыманьня незалежнасьці краіны ў 1991 годзе.

## Жыцьцяпіс
Навучалася праву на юрыдычным факультэце Люблянскага ўнівэрсытэту (скончыла ў 1992 годзе). У 1997 годзе здала іспыт на адваката, а пазьней уладкавалася на тэлебачаньне Славеніі, дзе прапрацавала шэсьць гадоў журналістам і вядучай цэнтральнай праграмы навінаў. Пасьля на працягу пяці гадоў была вядучай Цэнтральнай інфармацыйнай праграмы 24УР на камэрцыйным тэлеканале POP TV.

З красавіка 2003 году працавала ў Вярхоўным судзе Славеніі ў якасьці дырэктара Цэнтру адукацыі і інфармацыі.

У 2004—2014 гадах Наташа Пірц-Мусар займала пасаду амбудсмэна ў пытаньнях свабоды СМІ. У якасьці адваката яна займалася абаронай прыватнага жыцьця і свабоднага доступу да інфармацыі. Самай вядомай яе кліенткай была жонка Дональда Трампа Меланія.

З сакавіка 2011 году была віцэ-прэзідэнтам Аб’яднанага назіральнага органа Эўраполу, а з 2012 года і да заканчэньня тэрміну паўнамоцтваў камісара па інфармацыі — прэзыдэнтам гэтага органу Эўрасаюзу. Пасьля заканчэньня тэрміну паўнамоцтваў Упаўнаважанага па інфармацыі яна заснавала ўласную юрыдычную фірму, якая з 2016 года называецца Pirc Musar & Lamut Strle.

23 чэрвеня 2022 годзе вылучыла сваю кандыдатуру на пасаду прэзыдэнта Славеніі ў якасьці незалежнага кандыдата. Яе падтрымалі былыя прэзыдэнты краіны Мілан Кучан і Даніла Цюрк. Яе падтрымалі Пірацкая партыя і Моладзевая партыя — эўрапейскія зялёныя.

У першым туры выбараў 23 кастрычніка 2022 году набрала 26,87 %, заняла другое месца і выйшла ў другі тур. Перамагла ў другім туры, набраўшы 54%.

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэзыдэнты Славеніі
Скірман

**Скірман** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Скірман або Скерман (Scirman, *Scirmann, Scearmann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова скер- (скір-) (імёны ліцьвінаў Скірыла, Скірвін, Скірмунт; германскія імёны Scirilo, Scirwine, Sciremunt) паходзіць ад гоцкага skeirs 'ясны, чысты', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

У Польшчы адзначаецца прозьвішча Скерман (Skierman).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Лукашъ Скирманъ* (1553—1567 гады); *Станиславъ Скирмоновичъ* (1567 год); *Dominus Stephanus Skirmon Nobiiis* (1679 год).

## Носьбіты
* Станіслаў Скірманавіч — эйрагольскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1567 году

У гістарычных пісьмовых крыніцах беларускага арэалу адзначалася імя Скірман (*Скирманъ*).

У 1593 годзе ўпаміналася сяло Скірманаўка каля Заслава на Валыні, у сярэдзіне XIX стагодзьдзя — Скірманаўка (Шкірманаўка) каля Глухава.

На паўночны захад ад Масквы існуе вёска .

## Глядзіце таксама
* Скера
* Ман

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гон

**Гон** — старадаўняя адзінка вымярэньня даўжыні й плошчы, вядомая з XII ст. Велічыня яе вагалася каля 80-100 мэтраў. Першае ўжываньне слова гоны ў пісьмовых помніках выявіў Ізмаіл Сразьнеўскі ва ўстаўной смаленскай грамаце Смаленскага князя Расьціслава Мсьціславіча Смаленскай эпіскапіі ў 1150 годзе.

У літоўскіх мерах адлегласьці раўняўся 360 стопам або 60 сажаням.

## Этымалёгія
Утварылася слова «гон» ад дзеяслова «гнати» і першапачаткова мела значэньне адлегласьць ад аднаго павароту рабочай жывёлы (коней ці валоў) да другога ў час араньня. Утварэньне такога слова ад дзеяслова «гнати» стала магчымым таму, што ён меў значэньне «араць баразну», якое захоўваецца й у сучаснай беларускай мове. У сувязі з тым што ў час араньня звычайна праганяецца баразна пэўнай даўжыні (даўжыня гэта абумоўліваецца часьцей за ўсё даўжынёй участка), слова «гоны» набыло значэньне адзінкі даўжыні спачатку поля, а потым любой адлегласьці. Як сьведчаць помнікі, даўжыня гонаў у XVI ст. была каля 80 м.

## Сучаснасьць
У сучаснай беларускай мове слова гоні (у дыялектах — таксама й гона) не страціла значэньня меры. Калі ў дыялектнай мове вызначаецца больш-менш канкрэтнае мэтрычнае значэньне, то ў літаратурнай — гэта мера няпэўнай даўжыні. Таксама слова гоні ў сучаснай беларускай мове ўжываецца са значэньнем «палетак, поле». Міхась Клышка ў «Матэрыялах для слоўніка сынонімаў» паставіў у адзін сынанімічны рад словы поле, ніва, гоні, палетак, лан. 3 такім значэньнем слова гоні ўжываецца пераважна ў паэтычнай мове.

## Крыніцы

## Літаратура
* Гоні //  С.155.
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Адзінкі вымярэньня даўжыні
Чыятурскі тралейбус

**Тралейбуйсная сетка ў [[Чыятура|Чыятуры]]** (Грузія) дзейнічала ў 1967—2008 роках. Адзіная міжмеская тралейбусная сыстэма Грузіі: тралейбусы курсавалі між Чыятурай і Сачхерэ.

## Мінуўшчына
Адкрыцьцё тралейбуснага злучэньня было прымеркаванае да 50-й гадавіны Кастрычніцкай рэвалюцыі 7 лістапада 1967. Сьпярша эксплюатацыяй займалася горназдабыўчая кампанія «Чыятурманган», а ў 1969 року вылучаная асобная транспартная арганізацыя.

Першы маршрут працягласьцю 9 км езьдзіў ад мескага Дома культуры да тралейбуснага дэпо. У 1969 року лінія працягнутая да Сачхэрэ. У 1972 року тралейбусная сетка дасягнула найбольшай працягласьці, калі была пракладзеная адна лінія агульнай працягласьцю 29 км. Другі маршрут курсаваў ад будынку культуры да жылых раёнаў Чыятуры.

Першымі тралейбусамі былі савецкія мадэлі МТБ-82, цягам 1970—1980-х рокаў былі набытыя 25 чэхаславацкіх вагонаў Škoda 9Tr, якія езьдзілі да канца эксплюатацыі.

У 1999 року тралейбусы хадзілі з інтэрвалам 30 хвілінаў на адлегласьць 14 км. У 1999 року ў дзеяньні засталіся шэсьць трамваяў Škoda 9Tr, у 2006 — усяго тры. Тады ў места паступілі два ўжываныя трамваі Škoda 14Tr з закрытай тбіліскай сыстэмы, аднак яны не пасьпелі ўвайсьці ў эксплюатацыю. 

З прычыны частых праблемаў з электрычнасьцю рух быў вымушаны прастойваць па некалькі гадзінаў, і ў лістападзе 2007 року трамвайнае злучэньне было канчаткова закрытае. Большасьць тралейбусаў сьпісалі і парэзалі на мэталалом. У 2008 року часткова разабраныя рэйкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Чыятурскі тралейбус у праекце «Мескі электратранспарт» 

Катэгорыя:Тралейбусныя сыстэмы Грузіі
Катэгорыя:Тралейбусныя сыстэмы СССР
Катэгорыя:Колішнія тралейбусныя сыстэмы паводле гарадоў
Тралейбус
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1967 годзе
Катэгорыя:Зьніклі ў 2007 годзе
Уршка Клакачар-Зупанчыч

Уршка Клакачар-Зупанчыч (, , Трбоўле) — савенская юрыстка і палітычны дзеяч. Намесьнік старшыні партыі Рух Свабоды. Старшыня Дзяржаўнага сходу Славеніі з 13 траўня 2022 году, першая жанчына на гэтай пасадзе.

## Жыцьцяпіс
У 1984—1992 гадах вучылася ў пачатковай школе ў горадзе Сеўніца. У 1992—1996 гадах вучылася ў сярэдняй школе ў горадзе Брэжыцы. Атрымала стыпэндыю і вучылася ў 1994—1995 гадах у прэстыжнай прыватнай школе-інтэрнаце Мілфілд у англійскім графстве Сомэрсэт. У 2001 годзе скончыла юрыдычны факультэт Люблянскага ўнівэерсытэту. У 2002 годзе абараніла дыплёмную працу па тэме «эканамічная роля ААН у кантэксьце глябалізацыі». У 2005 годзе здала іспыт на адваката. У 2011 годзе атрымала ступень магістра ў галіне права па тэме «Падзел спадчыннай маёмасьці ў Старажытным Бабілёне».

У 2001 годзе стажыравалася ў штаб-кватэры ААН у Нью-Ёрку.

У 2002—2003 гадах-юрысконсульт у славенскай экспартнай карпарацыі (цяпер дзяржаўны Славенскі банк экспарту і разьвіцця SID). У 2003—2004 гадах-стажор у Вышэйшым судзе гораду Любляны. У 2005—2006 гадах — старэйшы дарадца акруговага суду горада Крань. У 2007—2008 гадах — старэйшы дарадца у офісе старшыні Вярхоўнага суду Славеніі. У 2008—2021 гадах — судзьдзя акруговага суду горада Любляны.

У 2020 годзе яна стала вядомай грамадзкасьці пасьля выказваньня сваёй нязгоды з бягучай палітыкай ураду, яго уплывам на незалежнасьць судовай улады і празьмерным ужываньнем рэпрэсій выканаўчай уладай. Пасьля яна пакінула шэрагі судзьдзяў. У 2021—2022 гадах-дырэктар кампаніі Ipsilaw, якая займаецца юрыдычным і бізнес-кансалтынгам.

Па выніках парлямэнцкіх выбараў 24 красавіка 2022 году абраная дэпутатам Дзяржаўнага сходу Славеніі ў выбарчай акрузе Любляна-Шышка III. 13 траўня 2022 году, на першым пасяджэньні Дзяржаўнага сходу Славеніі пасьля выбараў абраная старшынёй. Стала першай жанчынай у гісторыі Рэспублікі, якая заняла пасаду старшыні дзяржаўнага сходу пасьля 14 папярэднікаў. На таемным галасаваньні яе падтрымалі 55 дэпутатаў, 25 прагаласавалі супраць. Згодна з пратаколам Старшыня Дзяржаўнага сходу Славеніі зьяўляецца другой па значнасьці асобай у краіне, адразу пасьля прэзыдэнта Славеніі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Трбоўле
Катэгорыя:Выпускнікі Люблянскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Славенскія палітыкі
Катэгорыя:Старшыні Дзяржаўнага сходу Славеніі
Скірвін

**Скірвін** (*Скервін*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Скірвін, пазьней Шэрвін (Scirwine, Scīrwynn, Sherwin) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова скер- (скір-) (імёны ліцьвінаў Скірыла, Скірман, Скірмунт; германскія імёны Scirilo, Scirman, Sciremunt) паходзіць ад гоцкага skeirs 'ясны, чысты', а аснова -він- (імёны ліцьвінаў Бутвін, Монтвін, Радавін; германскія імёны Butwin, Mondawin, Radowin) — ад гоцкага wins 'сябар'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *земянину дорогицкому Миклашу Скирвину* (1512 год); *дворянинъ господарьский Павелъ Скирвинъ* (15 студзеня 1516 году); *панъ Миклашь Скирвинъ* (7 верасьня 1518 году); *дворянинъ господарьский Лукашь Скирвинъ* (1518—1522 гады); *дворенин нашъ Лукашъ Скирвинъ… брать его Павел Скирвин* (26 чэрвеня 1519 году); *Georgium Skierwin, haeredem de Siekirki… Georgius Skyrwin… Nicolaus Skyerwin… Georgius Skyerwin* (1524 год); *земян дорогицких… Юрий Скирвин* (28 лютага 1527 году); *Янушъ Скирвиновичъ*, *Скиръвинъ* (1528 год); *Янушовое Скирвиновича* (1533—1535 гады); *Ивасько Лукашевичъ Скирвинъ, земянинъ Дорогицкии* (20 сьнежня 1546 году).

## Носьбіты
* Януш Скірвінавіч — берасьцейскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Скірвін — дарагічынскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска ВКЛ 1528 году
* Янушавая Скірвінавіча — берасьцейская баярыня, якая ўпамінаецца паміж 1533 і 1535 гадамі

## Глядзіце таксама
* Скера
* Віна

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эйсман

**Эйсман** (*Эйсыман*), **Айсман** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ісаман, пазьней Айсэман або Айсман (Isaman, Eisemann, Eismann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова ісан- (эйс-, іс-) (імёны ліцьвінаў Ізбут, Ісавін, Эйсімонт; германскія імёны Isbodus, Isovin, Eisenmund) паходзіць ад гоцкага eisarn, германскага *isarna-, стараверхненямецкага îsarn, îsan 'жалеза', а аснова -ман- (імёны ліцьвінаў Мангерд, Дзерман, Есьман; германскія імёны Mangerðr, Derman, Esmann) — ад гоцкага manna, германскага man 'чалавек'.

У Прусіі адзначалася прозьвішча Ismann, у ваколіцах Русі — Eismann.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Ейсымонъ*; *Eysman* (XVIII—XX ст.); *Anna Ejsmanowicz* (1808 год); *Wiktoria Ajsmanowicz* (1815 год); *Jeysmanówna Anna* (22 жніўня 1837 году); *Jastrzemska Stanisława z Ejsymonów* (11 траўня 1897 году).

## Носьбіты
У Беларусі адзначаюцца прозьвішчы Эйсман і Эйсыман.

Эйсман і Эйсмановіч (*Ejsmanowicz*) — прозьвішчы, гістарычна зафіксаваныя на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

## Глядзіце таксама
* Эйса
* Ман

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Архіяпіскап Чыятуры

**Архіяпі́скап Чыяту́ры** — архіяпіскап Грузінскай праваслаўнай царквы зь сядзібай у Чыятуры.

## Сьпіс архіяпіскапаў
* XXI стагодзьдзе: **Аўраам**
* З 2010: Мітрапаліт Данііл (, Датуашвілі)

## Крыніцы

Катэгорыя:Грузінская праваслаўная царква
Чыятура
Катэгорыя:Чыятура
Максімілян Шубэр

**Максімілян Шубэр** (;  25 жніўня 2002 году) — нямецкі хакеіст, абаронца клюбу «Тусан Роўдранэрз» з Амэрыканскай хакейнай лігі. Мае польскія карані.

## Кар’ера
Не зважаючы, што гулец нарадзіўся ў польскім Аполе, хакеем пачаў займацца ў Нямеччыне і Аўстрыі. Запачаткаваў кар’еру ў складзе мюнхэнскага «Рэд Була». У 2022 годзе быў абраны на драфце НХЛ клюбам Арызона Каётыз, пасьля чаго далучыўся да фарм-клюбу каманды «Тусан Роўдранэрз». У складзе «Каётыз» дэбютаваў 9 красавіка 2024 году ў матчы супраць «Сіетл Кракена».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нямеччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рэд Бул» Мюнхэн
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тусан Роўдранэрз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Арызона Каётыз»
Галека

**Галека** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Галіка або Геліка, пазьней Галека або Гелека (Halika, Helica, Haleke, Heleke) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова гал- (гел-) (імёны ліцьвінаў Галень, Галабут, Гальмонт; германскія імёны Hallen, Halboth, Helmunt) паходзіць ад германскага haliþ 'мужчына, герой'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *по Семене Галековичу… на томь Галековичу… на томъ Семене Галеку* (19 лістапада 1578 году).

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Чыятурскі драматычны тэатар

**Чыяту́рскі дзяржа́ўны драматы́чны тэа́тар імя́ Ака́кія Цэрэтэ́лі** ()&nbsp;— драматычны тэатар у месьце Чыятуры. Носіць імя Акакія Цэрэтэлі (1840&nbsp;—1915)&nbsp;— грузінскага паэта ды грамадзкага дзеяча, аднаго з пачынальнікаў новай грузінскай літаратуры.

## Мінуўшчына
У 1897 року ў Чыятуры быў створаны драматычны гурток працаўнікоў манганавых капальняў. У 1907 року на ягонай аснове быў арганізаваны паўпрафэсійны рабочы тэатар.

Рэжысэрамі тэатру на пачатку ХХ стагодзьдзя ў розныя часы былі Шалва Дадыяні, Васіль Урушадзэ, В.&nbsp;Шалінашвілі, Міхаіл Карэлі, Аляксандар Цуцунава ды іншыя. Пасьля ўсталяваньня ў Грузіі савецкай улады (1921) Чыятурскі рабочы тэатар атрымаў дзяржаўны статус.

У тэатры працавалі Народны артыст СССР Міхаіл Чубінідзэ, народныя артысты Грузінскай ССР Тамара Абашыдзэ, Георгі Нуцубідзэ. Шмат гадоў тэатрам кіраваў народны артыст Грузінскай ССР Павал Прангішвілі.

Сярод іншых у трупе знаходзіліся: народны артыст Грузінскай ССР Рыгор Ткабладзэ, заслужаныя артысты Грузінскай ССР Міхаіл Вашадзэ, Валянціна Сванэлі, Міхаіл Кусіяні, артысты Антон Бараташвілі, Ася Датэбашвілі, Давід Джапарідзэ, Б.&nbsp;Дурмішыдзэ, Гіві Мадэбадзэ, Асмат Масэшвілі ды іншыя.

## Пастановы
Сярод пастановак тэатру: «Мо Квавілеці» Бараташвілі, «Кругазварот жыцьця» Какабадзэ, «Крыт» Чыджавадзэ, «Безь віны вінаватыя», «Гаспадыня гатэлю».

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Гісторыя Чыятурскага драматычнага тэатру 

Драматычны тэатар
Катэгорыя:Тэатры Грузіі
Катэгорыя:Тэатры, заснаваныя ў 1907 годзе
Фабіё Вагнэр

**Фабіё Вагнэр** (;  17 верасьня 1995 году) — нямецкі хакеіст, абаронца клюбу «Рэд Бул». Сын былога хакеіста зборнай Нямеччыны Бэрнда Вагнэра.

## Кар’ера
Пачынаў кар’еру ў клюбе «Ляндсгут» у моладзевай лізе. Пасьля быў пераведзены ў асноўны склад каманды, дзе запачаткаваў кар’еру ў другім дывізіёне чэмпіянату Нямеччыны. У першы сэзон здабыў узнагароду пачаткоўца лігі. У 2014 году ўзгадніў кантракт з клюбам «Інгальштат». Увесну 2017 год падоўжыў дамову з клюбам да 2020 году, а затым зноўку ўзгодніўся да 2023 году. Пасьля чарговага падаўжэньня кантракту да канца сэзону 2024—2025 гадоў Вагнэр пакінуў каманду ўлетку 2025 году і перайшоў у мюнхэнскі «Рэд Бул».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нямецкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нямеччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ляндсгут»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Каўфбойрэн»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Інгальштат»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рэд Бул» Мюнхэн
Яка Біёл

**Яка Біёл** (;  5 лютага 1999 году) — славенскі футбаліст, цэнтральны абаронца ангельскага клюбу «Лідс Юнайтэд» і нацыянальнай зборнай Славеніі.

## Кар’ера
### Клюбная
Пачынаў кар’еру ў паўабаронца абарончага пляну. Першым клюбам стаў «Рудар», у складзе якога быў гульцом асноўнага складу ў дэбютным сэзоне 2017—2018 гадоў. 22 чэрвеня 2018 году расейскі ЦСКА абвесьціў аб складаньні пяцігадовага кантракту зь Біёлам. 18 верасьня 2020 году славенец быў аддадзены ў арэнду на адзін год у нямецкі «Гановэр-96». 14 ліпеня 2022 году стала вядома, што Біёл узгодніў умовы пяцігадовай дамовы з клюбам Сэрыі А «Ўдынэзэ» на суму больш чым 4 мільёны эўра. У лістападзе 2023 года ён атрымаў пашкоджаньне стопы, празь якое выбыў больш чым на два месяцы.

### Міжнародная
Дэбютаваў у складзе нацыянальнай зборнай Славеніі 13 кастрычніка 2018 году ў матчы Лігі нацыяў 2018—2019 гадоў супраць зборнай Нарвэгіі. Свой першы гол зьдзейсьніў у таварыскім матчы супраць зборнай Харватыі 26 сакавіка 2022 году, чым забясьпечыў нічыю зь лікам 1:1.

## Дасягненьні
**ЦСКА**:
* Уладальнік Супэркубка Расеі: 2018

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славенскія футбалісты
Mėnuo Juodaragis

**Mėnuo Juodaragis** (зь летувіскай «месяц чарнарог») — штогадовы балтыйскі фэстываль постфальклёру і альтэрнатыўнай музыкі ў Летуве. Праграма фэсту складаецца зь лекцыяў, сэмінараў, традыцыйных абрадаў, мастацкіх выставаў, кінапаказаў, шпацыраў, спартовых спаборніцтваў і народных танцаў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт
* Алена Ляшкевіч (01.09.2017). Як клапоцяцца пра экалёгію на летувіскім фэстывалі MENUO JUODARAGIS . Зялёная сетка.

Катэгорыя:Музычныя фэсты
Катэгорыя:Летувіскія музычныя фэстывалі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1995 годзе
Тамаз Вашадзэ

**Тама́з Міха́йлавіч Ваша́дзэ** (; 2 траўня 1939, Чыятура, Грузінская ССР) — грузінскі дзяржаўны і палітычны дзяяч, мэр Тбілісі (1991—1992).

## Жыцьцяпіс
Працоўную кар’еру пачаў у 1954 року памочнікам праходніка на шахце ў Чыятуры, у 1956—1962 — брыгадыр комплекснае брыгады. У 1963 року скончыў будаўнічы факультэт Грузінскага політэхнічнага інстытуту імя Леніна.

У 1962—1969 роках — брыгадыр праходнікаў у Тбілісі, пасьля кіраўнік будаўнічай дзялянкі, у 1969—1979 — галоўны інжынэр управы «Магліўмшэні», чалец будаўнічае ўправы.

У 1979—1980 роках — галоўны інжынэр трэсту № 8 Міністэрства будаўніцтва Грузінскай ССР, у 1980—1986 — чалец 74-га трэсту, у 1986—1991 — кіраўнік 11-га трэсту Міністэрства будаўніцтва Грузінскай ССР.

З 1991 року — намесьнік міністра будаўніцтва Грузіі. Кіраваў аднаўленчымі працамі ў пацярпелых ад Рачынскага землятрусу рэгіёнах, займаўся будаўніцтвам вадналыжнага спарткомплексу ў Поці.

2 кастрычніка 1991 року стаў мэрам Тбілісі. Пасьля  доўгі час жыў у эміграцыі ў Грэцыі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Грузінскага тэхнічнага ўнівэрсытэту
Юры Бойка

**Ю́ры Анато́левіч Бо́йка** () — украінскі палытык, бізнэсовец ды дзяржаўны дзяяч. Народны дэпутат Украіны, з 21 красавіка 2022 — галава дэпутатскае групы «Плятформа за жыцьцё ды мір» у Вярхоўнай Радзе, якая створаная з былых удзельнікаў Апазыцыйнай платформы — За жыцьцё. Меў адзнаку Герой Украіны, але пазбаўлены яе ў 2025 годзе.  Народны дэпутат Украіны VI, VIII ды IX скліканьняў. Віцэпрэм’ер-міністар Украіны (2012—2014) ва ўрадзе Міколы Азарава. Міністар энэргетыкі ды вугальнай прамысловасьці Украіны ў другуім урадзе Віктора Януковіча 2006—2007 г., ды ад 9 сьнежня 2010 году (з 11 сакавіка 2010 і да рэарганізацыі міністэрства — Міністар паліва ды энэргетыкі Ўкраіны) па 24 сьнежна 2012 году. Былы ўдзельнік прарасейскае партыі рэгіёнаў ды Апазыцыйнага блёку. Кандыдат на пост Прэзыдэнта Ўкраіны ў 2014 ды 2019 гадох. На выбарах 2019 году атрымав чацьверты вынік з 11,67% падтрымкі. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Украінскія палітыкі
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 6-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 8-га скліканьня
Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнай рады Ўкраіны 9-га скліканьня
Ондржэй Палат

**Ондржэй Палат** (;  28 сакавіка 1991 году) — чэскі хакеіст, левы нападнік клюбу «Нью-Ёрк Айлэндэрз» з Нацыянальнай хакейнай лігі. У 2011 годзе быў задрафтаваны клюбам «Тампа Бэй Лайтнінг» пад агульным 208-м нумарам. Поруч з клюбам двойчы здабываў Кубак Стэнлі.

## Кар’ера

Выхаванец хакейнай школы гораду Фрыдэк-Містэк, але хутка выправіўся ў Паўночную Амэрыку. Гуляючы ў юнацкіх лігах быў заўважаны ў НХЛ, і ўжо на драфце 2011 году быў абраны клюбам «Тампа Бэй Лайтнінг». 10 кастрычніка таго ж году чэх склаў трохгадовы кантракт з «маланкамі», але адразу быў накіраваны ў фарм-клюб «Норфалк Эдміралз», дзеля здабыцьця адпаведнага досьведу. З новым клюбам адразу здабыў Кубак Колдэра. Сэзон 2012—2013 гадоў правёў у складзе клюбу «Сырак’юз Кранч» з той жа лігі. 16 сакавіка 2013 году дэбютаваў у НХЛ у матчы супраць «Караліны Гарыкейнз», аднак пазьней зноў вярнуўся ў АХЛ.

У наступным сэзоне ўжо стала замацаваўся ў складзе «Тампа Бэй Лайтнінг». У канцы сэзону быў намінаваны на мэмарыяльны трафэй Колдэра, які ўручаецца пачаткоўцу году ў НХЛ, поруч з таварышам па камандзе Тайлерам Джонсанам. 9 чэрвеня 2014 году гулец узгодніўся з «Лайтнінг» паводле новага кантракту, які быў разьлічаны на тры гады. 14 ліпеня 2017 году працягнуў супрацу з флорыдзкім клюбам, склаўшы новы пяцігадовы кантракт зь сярэднегадавым заробкам у 5,3 мільёнаў даляраў. 23 лістапада 2019 году Палат закінуў сваю 100-ю шайбу за «Лайтнінг» у пераможным матчы супраць «Анагайм Дакс» (6:2). Пасьля свайго 10-га сэзону ў НХЛ з «Лайтнінг» Палат пакінуў клюб, стаўшы вольным агентам праз абмежаваньні ў заробках.

14 ліпеня 2022 году чэх склаў пяцігадовую працоўную ўгоду на 30 мільёнаў даляраў зь «Нью-Джэрзі Дэвілз». Сэзон 2022—2023 гадоў часткова прапусьціў праз траўму, якая вымагала апэрацыі. 14 лістапада 2023 году Палат адзначыўся 300-й галявой перадачай у кар’еры. Пазьней у тым жа сэзоне чэх згуляў свой 700-ы матч у кар’еры. Гэта адбылося 5 сьнежня ў матчы супраць «Ванкувэр Кэнакс». 27 студзеня 2026 году хакеіст быў абменены ў «Нью-Ёрк Айлэндэрз».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Чэскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Чэхіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Норфалк Эдміралз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сырак’юз Кранч»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тампа Бэй Лайтнінг»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Джэрзі Дэвілз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Нью-Ёрк Айлэндэрз»
Люка

**Лю́ка** () — горад і грамада ў Таскане, Італія. Стаіць на рацэ Сэрк’ё ўва ўрадлівай раўніне ля Лігурыйскага мора. Насельніцтва места складае блізу  чалавек. Люка вядомае як італьянскі «Горад мастацтва» дзякуючы некранутых гарадзкіх сьценаў эпохі Адраджэньня і вельмі добра захаваны гістарычны цэнтар. Горад ёсьць радзімай шматлікіх кампазытараў сусьветнага ўзроўню, у тым ліку Джакама Пучыні, Альфрэда Каталяні і Люіджы Бакерыні.

## Гісторыя
Тэрыторыя сучаснай Люкі была заселеная этрускамі. Сапраўдны горад на месьце Люкі зьявіўся толькі пасьля таго як тэрыторыі былі далучаныя Старажытным Рымам, атрымаўшы статус калёніі ў 180 годзе да н. э.. Прастакутная сетка гістарычнага цэнтру наўпрост захоўвае рымскае плянаваньне гарадзкіх вуліцаў, а пляц Сан-Мікеле займае месца колішняга антычнага форуму. Абрысы рымскага амфітэатра ўсё яшчэ бачныя на пляцы дэль’Анфітэатра, а контуры рымскага тэатра бачныя на пляцы Сант’Аўгустына. Фрагмэнты сьценаў рымскай эпохі ўбудаваныя ў царкву Санта-Марыя-дэльля-Роза.

На нарадзе ў Люцы ў 56 годзе да н. э. Юліюс Цэзар, Пампэй і Крас склалі палітычны альянс, утварыўшы Першы трыюмвірат. Ірляндзкі манах Фрэдыяна быў біскупам Люкі ў пачатку VI стагодзьдзя. У нейкі момант Люка была разрабаваная Адаакрам, першым германскім каралём Італіі. Ён усё яшчэ быў важным горадам і крэпасьцю нават у VI стагодзьдзі. З 576 па 797 гады Люка была пад уладай лянгабардаў, якія зрабілі яе сталіцай асобнага герцагства, якое ўлучала вялікую частку сучаснай Тасканы і правінцыі Вітэрба. У гэты час горад біў уласныя манэты. Люка стала квітнеючым горадам дзякуючы гандлю шоўкам, які пачаўся ў XI стагодзьдзі. Люкаўскія гандляры былі галоўнымі канкурэнтам гандлярам зь Бізантыйскай імпэрыі. Цягам Х—ХІ стагодзьдзяў Люка была сталіцай фэадальнага маркграфства Таскана, больш-менш незалежнага, але намінальна падпарадкаванага імпэратару Сьвятой Рымскай імпэрыі.

Па сьмерці Матыльды Тасканскай горад пачаў ствараць незалежную грамаду з адпаведным статутам у 1160 годзе. Цягам амаль 500 гадоў Люка заставалася незалежнай рэспублікай. У рэгіёне паміж паўднёвай Лігурыяй і паўночнай Тасканай існавала шмат дробных правінцыяў, дзе дамінавала дынастыя Малясьпіна. У *«[[Боская камэдыя|Боскай камэдыі]]»* Дантэ заклаў шмат згадак пра буйныя фэадальныя сем’і, якія валодалі велізарнай юрысдыкцыяй з адміністрацыйнымі і судовымі правамі. Часткова сваё выгнаньне Дантэ правёў у Люцы. Акупаваны войскамі Людовіка Баварскага, горад быў прададзены заможнаму генуэзцу Герардыну Сьпінолу, а затым захоплены Янам Люксэмбурскім. Люка здолела, спачатку як дэмакратыя, а пасьля 1628 году як алігархія, захаваць сваю незалежнасьць поруч з Вэнэцыяй і Генуяй. На пачатку XIX стагодзьдзя Люка была захопленая французамі.

Горад быў пад уладаў бурбонскай дынастыі з Пармы, а потым увайшоў у склад Вялікага герцагства Тасканскага. Як частка Тасканы, быў далучаны да Сардынскага каралеўства ў 1860 годзе і, нарэшце, стаў часткай Італьянскай дзяржавы ў 1861 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Люка
Эйрык Сальстэн

**Эйрык Сальстэн** (;  17 чэрвеня 1994 году) — нарвэскі хакеіст, нападнік нямецкага клюбу «Ізэрлён Рустэрз». Сын колішняга хакеіста Пэтэра Сальстэна.

## Кар’ера
Пачаў кар’еру ў клюбе «Сторгамар». У 2014 годзе прыяднаўся да «Валерэнгі», але па сэзоне перайшоў у «Манглеруд Стар». Пасьля абараняў колеры «Ставангер Ойлерз». Перад сэзонам 2018—2019 гадоў вярнуўся ў свой родны клюб «Сторгамар». У сэзоне 2023—2024 гадоў стаў ключавых хакеістаў клюбу, назьбіраўшы цягам сэзону больш пунктаў чымсьці згуляных матчаў. Гэтак жа эфэктыўна дзеіў у плэй-оф. Хакеіст фактычна забясьпечыў клюбу чэмпіёнскі тытул, закінуўшы пераможную шайбу ў авэртайме пятага фінальнага матчу супраць «Валерэнгі». У кастрычніку 2024 году далучыўся да чэскага клюбу «Энэргія». У канцы траўня 2025 году прыяднаўся да нямецкага клюбу «Ізэрлён Рустэрз».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарвэскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Нарвэгіі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сторгамар» Гамар
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Валерэнга» Осьлё
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Манглеруд Стар» Осьлё
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ставангер Ойлерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Энэргія» Карлавы Вары
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Ізэрлён Рустэрз»
Грасупле

**Грасу́пле** () — горад у Славеніі. Месьціцца на цэнтральнай частцы краіны. Цэнтар аднайменнай грамады, а таксама частка статыстычнага рэгіёну Цэнтральнай Славеніі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.

Катэгорыя:Гарады Славеніі
Франкфурцкая катэдра

**Франкфурцкая катэдра** або **Імпэратарская катэдра [[Барталамей (апостал)|сьвятога Барталамея]]** — () — самы вялікі храм Франкфурта-на-Майне, дзе раней праводзіліся цырымоніі каранацыі імпэратараў Сьвятой Рымскай імпэрыі.

На працягу ўсёй сваёй гісторыі Франкфурцкая катэдра была катэдрай кайзэра, а ня катэдральным біскупстваў. Ягонае вялікае значэньне ў якасьці нацыянальнага сымбаля грунтуецца, пераважна, на палітычна-гістарычнай ролі ў Сьвятой Рымскай імпэрыі. У XIX стагодзьдзі храм стаў сымбалем яднаньня германскай нацыі.

## Гісторыя
Зямля пад катэдрай некалі была востравам паміж дзьвюма рэкамі. Гэтая мясцовасьць была населеная яшчэ ў эпоху нэаліту, і бесьперапынна была заселеная як мінімум пачынаючы з эпохі кельтаў, гэта значыць цягам апошніх 2500 гадоў.

У эпоху Рымскай імпэрыі на месцы катэдры стаяла капэля (83—260 гады), затым тут была сядзіба маёнтка, а потым будынкі, якія лічацца папярэднікамі катэдры, як то палацавая капэля Мэравінгаў (VI стагодзьдзе), каралінская палацавая капэля (VIII—IX стагоддзе) і базыліка выратавальніка (IX—XIII стагодзьдзе). У XIII стагодзьдзі часткі будынка былі перабудаваныя і адбудаваныя наноў, і гэты час можна лічыць пачаткам эпохі сучаснай катэдры.

Апошнімі разбурэньнямі катэдры былі пажар у 1867 годзе, і бамбардаваньне за часам Другой сусьветнай вайны. Кожны раз пасьля (частковага) разбурэньня катэдра аднаўляўся. У 1990-х гадах была выяўленая магіла шляхетнай дзяўчыны VII стагодзьдзя. Над магілай усталявалі магільную пліту.

## Вонкавыя спасылкі
* Сайт парафіі катэдры.

Катэгорыя:Катэдры Нямеччыны
Катэгорыя:Гатычная архітэктура Нямеччыны
Альфрэд Гугенбэрг

**Альфрэд Эрнст Крыстыян Аляксандар Гугенбеэрг** (; 19 чэрвеня 1865 году, Гановэр — 12 сакавіка 1951 году, Кюкенбрух) — нямецкі бізнэсовец і палітык. Ягоны канцэрн кантраляваў палову нямецкай прэсы і зрабіў значны ўнёсак у разбурэньне Ваймарскай рэспублікі з дапамогай нацыяналістычнай і антыдэмакратычнай прапаганды. Райхміністр у першым кабінэце Адольфа Гітлера ў 1933 годзе.

У 1918 годзе ўступіў у НННП, прадстаўляў гэтую партыю з 1919 года ў райхстагу. Стаў старшынём НННП пасьля ейнага правалу на выбарах у 1928 годзе. Гугенбэрг быў прыхільнікам ідэяў радыкальнага нацыяналізму. Ён спадзяваўся зрынуць рэжым Ваймарскай рэспублікі і ўсталяваць аўтарытарную форму кіраваньня. Да 1933 году супрацоўнічаў з нацысцкай партыяй, у 1932 годзе падтрымаў Франца фон Папэна. Быў міністрам эканомікі, сельскай гаспадаркі і харчаваньня ў кабінеце Гітлера. У чэрвені 1933 году быў змушаны скласьці зь сябе паўнамоцтвы міністра, але застаўся дэпутатам райхстагу.

Па вайне быў затрыманы ангельцамі. У 1949 годзе быў прызнаны «спадарожнікам», які не нясе прававой адказнасьці за нацысцкія злачынствы. Памёр 12 сакавіка 1951 году.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нямецкія палітыкі
Бэрнгард Леапольд Францішак Танэр

**Бэрнгард Леапольд Францішак Та́нэр** (; 1654 — пасьля 1715) — чэскі падарожнік, езуіт.

Нарадзіўся ў Празе. Навучаўся ў Праскім унівэрсытэце і ў 1674 годзе атрымаў ступень доктара філязофіі. З 1675 году падарожнічаў, наведаў Італію і Нямеччыну, вярнуўся ў Прагу. У 1676 годзе Бэрнгард Танэр пераехаў у Рэч Паспалітую і паступіў на службу да ваяводы валынскага Міхала Чартарыйскага. У 1678 годзе разам зь ім браў удзел у пасольстве ў Маскву. Шлях пасольства пралягаў праз Берасьце, Ружаны, Нясьвіж, Менск, Крупкі, Барысаў, Галоўчын, Магілёў, Смаленск, Дарагабуж, Вязьму, Царова-Займішча, Мажайск, Кубінку. Вяртаўся Танэр праз Воршу, Менск, Койданаў, Мір, Слонім, Пружаны, Берасьце.

У час падарожжа вёў запісы, апісваў гарады і вёскі, землі, дарогі. Адзначыў, што ў гарадах шмат мураваных дамоў і крамаў, што драўляныя пабудовы былі добрай работы, купцы і мяшчане мелі каштоўныя карціны і посуд. Таксама адзначыў гасьціннасьць жыхароў Магілёва і Менска. Яму спадабаўся Менск сваімі цэрквамі, ладам жыцьця і адзеньнем жыхароў.

Пасьля падарожжа Танэр яшчэ суправаджаў Чартарыйскага ў падарожжах у Явараў, на сейм у Горадню і іншыя месты. У 1679 годзе вярнуўся ў Прагу. У 1689 годзе ў Нюрнбэргу выдаў лацінскай мовай свае запісы з малюнкамі. У 1891 годзе ў Маскве быў выдадзены расейскі пераклад: *Таннер, Бернгард Леопольд.* Описание путешествия польского посольства в Москву в 1678 году : пер. с лат. / Бернгард Таннер; пер., прим. и прил. И. Ивакина. — М., 1891. — XII, 203 с, 5 л. ил.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* *[[Вячаслаў Швед|Швед В. В.]], [[Алесь Госьцеў|Госьцеў А. П.]]* Горадня. Аповяды з гісторыі горада (сярэдзіна 16 — канец 18 ст.). — Гродна: Пергамент, 1997. — 140 с.
* Таннер, Бернгард Леопольд Франциск (путешественник ; 1654 — после 1715)
* Bernard Tanner a jeho cesta do Polska a Moskvy v l. 1676—1679 / Milan Šmerda. Slavia, Roč. 37 (1968), s. 627—642.

Катэгорыя:Чэскія езуіты
Катэгорыя:Чэскія падарожнікі
Катэгорыя:Дактары філязофіі
Мінія

**Мінія** () — рака ў Летуве, правы і самы дольны прыток Нёману. Даўжыня — 202 км, вадазбор — 2942 км².

Пачынаецца на Жамайцкім узвышшы, у вусьці паблізу Курскай затокі ўпадае ў дэльту Нёмана. У дэльце зьліваецца з Атматай. На беразе ракі знаходзяцца гарады Прэкуле і Горжды.

Асноўны прыток - Салантас.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* vle.lt

Катэгорыя:Прытокі Нёману
Катэгорыя:Рэкі Летувы
Берасьцейскае княства

**Берасьце́йскае кня́ства**&nbsp;— удзельнае княства ў складзе Кіеўскай зямлі і Валынскага княства ў ХІІ—ХІІІ стагодзьдзях. Сталіца&nbsp;— места Берэсьце.

## Мінуўшчына
Берасьцейскае княства разьмяшчалася на тэрыторыі сучасных Берасьцейшчыны (Беларусь) і Падляшша (Польшча). Другім найбольшым местам у княстве пасьля Берасьця быў Дарагічын. Лічыцца, што ў ХІІ стагодзьдзі зь Берасьцейскай зямлі вылучылася Дарагічынская зямля.

З XI стагодзьдзя Берасьцейшчына належала Тураўскаму (пазьней Турава-Пінскаму) княству, і адначасна была ленам вялікага князя кіеўскага. А напрыканцы XII стагодзьдзя Берасьце перайшло пад уладу князёў Уладзімерскіх (Валынскіх).

Першым удзельным князем берасьцейскім лічыцца Расьціслаў Мсьціславіч, сын князя , старэйшага сына вялікага князя кіеўскага .

Захаваліся зьвесткі пра князя берасьцейскага Яраслава Яраполкавіча. Сын тураўскага і ўладзімерскага князя , Яраслаў пры жыцьці бацькі валадарыў у Луцку. Пасьля Любецкага зьезду 1097 року быў вымушаны саступіць свае ўладаньні . Пасьля гэтага стаў князем Берасьця.

Па сьмерці брата Яраслава Яраполкавіча Берасьцейскае княства атрымаў малодшы сын Яраполка Ізяславіча . Аднак кіеўскі князь Сьвятаполк Ізяславіч, які бязьлітасна расправіўся з старэйшым братам Вячаслава за спробу замацаваць за сабою ўдзел у Берасьці, зрабіў тое самае і з малодшым братам. Вячаслаў Яраполкавіч памёр (або быў забіты) 13 сьнежня 1104 року.

Каля 1206 року князем берасьцейскім стаў Васілька Раманавіч. Пасьля яго берасьцейскі ўдзел спадкавалі князі Ўладзімер Васількавіч (1269—1288) ды Мсьціслаў Данілавіч (1289 — пасьля 1292).

## Князі
*  (да 1087—1093)
*  (1099—1101)
*  (1140)
*  (1142—1146)
*  (1154—1156)
*  (1170)
*  (1170—1183)
*  (1208—1210, 1219—1228)
*  (1269—1288)
*  (1289—1292).

## Крыніцы

## Літаратура
* Войтович Л. В. Князівські династії Східної Європи (кінець IX&nbsp;— початок XVI&nbsp;ст.): склад, суспільна і політична роль. Історико-генеалогічне дослідження.&nbsp;— Львів: Інститут українознавства ім. І. Крип’якевича, 2000.&nbsp;— 649 с.
* Зміна династій князів Берестейських в контексті дослідження історії становлення Берестейського князівства.

Катэгорыя:Валынскае княства
Катэгорыя:Гісторыя Берасьцейскай вобласьці
Катэгорыя:Валынь
Катэгорыя:Палесьсе
Катэгорыя:Сярэднявечныя дзяржавы Беларусі
Вавёрка каўкаская

**Вавёрка каўкаская** (*Sciurus anomalus*) — жывёла клясы сысуноў атрада грызуны (Rodentia) сямейства вавёркавых (Sciuridae).

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца на захадзе Азіі (Армэнія, Азэрбайджан, Грузія, Грэцыя [Лесбас], Іран, Ірак, Ізраіль, Ярданія, Ліван, Сырыя, Турэччына [у тым ліку эўрапейская]). Вышыня вагаецца ад узроўню мора да 2000 м. Гэты від пераважна жыве ў зьмешаных і лісьцяных лясах, хоць сустракаецца і ў іглічных лясах (напрыклад, на паўднёвым узбярэжжы Турэччыны), а таксама на скалістых агаленьнях. 

## Постаць
Даўжыня галавы і тулава складае ад 190 да 255 мм, хвост ад 120 да 180 мм, маса ад 330 да 430 грамаў. Круглы год на вушах няма пучкоў шэрсьці. Шэрсьць зьверху шэрая. Па баках праходзіць больш-менш выразная чырванаватая паласа. Шэрсьць на ніжняй баку цела сьветла-жоўта-карычневая. Пярэднія лапы доўгія і тонкія.

## Лад жыцьця
Гэты дзённы від найбольш актыўны раніцай і позна ўвечары. Аддае перавагу шукаць прытулку ў кронах дрэў, радзей у расколінах скал. Гняздо будуе на вышыні ад 3 да 5 метраў над зямлёй у дупле дрэва. Сілкуецца від жалудамі, арэхамі, насеньнем іглічных дрэў, пупышкамі, ягадамі і грыбамі. Запасаецца.

## Крыніцы
* Yigit, N., Kryštufek, B., Sozen, M., Bukhnikashvili, A. & Shenbrot, G. 2016. ''Sciurus anomalus''. The IUCN 
* Nakanishi, E. 2013. ''Sciurus anomalus''. Animal Diversity Web 

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны Эўропы
Монца

**Монца** () — горад і грамада ў Італіі. Месца стаіць на рацэ Лямбра, прытоку ракі По, у рэгіёне Лямбардыі, прыкладна за 15 кілямэтраў на паўночны ўсход ад Міляну, зважаючыся за ягонае прадмесьцте. Монца вядомая дзякуючы свайму аўтадрому, дзе ладзяцца гран-пры Італіі Формулы-1.

## Гісторыя
Пахавальныя урны, знойдзеныя тут у канцы XIX стагодзьдзя, выявілі, што людзі жылі ў гэтай мясцовасьці як мінімум з бронзавага веку. У часы Рымскай імпэрыі Монца была вядомая як Мадыцыя. У III стагодзьдзі да н. э. рымляне скарылі мясцовыя плямёны інсубраў, якія этнічна былі гальскімі плямёнамі, якія перасеклі Альпы і пасяліліся вакол сучаснага Міляну.

Тэадэлінда, дачка Гарыбальда I і жонка лянгабардзкага караля Аўтарыя (а потым караля Агілюльфа), абрала Монцу сваёй летняй рэзыдэнцыяй. Тут у 595 годзе яна заклала аракулюм, прысьвечаны сьвятому Яну Хрысьціцелю. Паводле легенды, Тэадэлінда, калі ейны муж быў на паляваньні, пабачыла ў сьне голуба, які давёў ёй, што яна мусіць пабудаваць аракулюм. Бэрэнгар I разьмясьціў у месьце сваю сядзібу. Каб супрацьстаяць набегам вугорцаў, ім быў пабудаваны ўмацаваны каструм. Пры Бэрэнгару Монца карысталася пэўнай ступеньню незалежнасьці, то бок яна мела ўласную сыстэму мераў і вагі, а таксама магла канфіскоўваць маёмасьць і пазначаць акты сваімі подпісамі. Кароль ахвяраваў Монцаўскай катэдры шматлікія падарункі, у тым ліку знакаміты крыж, а таксама надаваў пэўныя ільготы ягоным канонікам ды іншым цэрквам гораду.

У XII стагодзьдзі, паводле ацэнак, у горадзе налічвалася каля 7 тысячаў жыхароў. Галоўным заняткам было земляробства, але важкасьць рамёстваў павышалася. У 1128 годзе Конрад III Гогэнштаўфэн быў каранаваны каралём Італіі ў царкве Сан-Мікеле ў Монцы. У 1136 годзе імпэратар Лётар III гарантаваў незалежнасьць духавенства Монцы ад Міляну, але ўплыў мілянскіх гіерархаў захоўваўся надалей. Фрыдрых I Барбароса наведаў Монцу двойчы ў 1158 і 1163 гадах. У гэты пэрыяд горад зноў аднавіў сваю незалежнасьць ад Міляну, бо быў варожым да Фрыдрыха. У час барацьбы супраць Міляну і іншых гарадоў Лямбардзкай лігі Монца была галоўным адміністрацыйным цэнтрам Барбаросы. Незалежнасьць Монцы доўжылася да 1185 году, калі Барбароса скончыў вайну зь Лямбардзкай лігай складаньнем Канстанцкага міру.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт.
Жалезная карона

**Жалезная карона** — назва кароны Лянгабардзкага каралеўства. Традыцыйна лічыцца найстарэйшай з захаваных манархічных каронаў Эўропы.

## Апісаньне
Карона складаецца з залатога абруча у тры цалі шырынёю, пакрытага каштоўнымі камянямі. Унутры зьмяшчаецца вузкі жалезны абруч.

## Гісторыя

Дакладныя месца і час вырабу кароны невядомыя. Паводле адной з асноўных вэрсіяў, яна была створаная ў Лянгабардзкім каралеўстве ў Раньнім Сярэднявеччы, але доказаў гэтага бракуе. Выказваюцца здагадкі пра рымскае або бізантыйскае паходжаньне рэліквіі, аднак стыль, у якім выкананая карона, унікальны і ня мае аналягаў ані ў позьнерымскім, ані ў бізантыйскім ювэлірным мастацтве. Імаверна, легенды пра сувязь кароны з адной з магутных імпэрыяў зьявіліся яшчэ ў Сярэднявеччы з мэтай павялічэньня каштоўнасьці рэліквіі і прэстыжу ейных уладальнікаў.

Паводле паданьня, якое сягае не далей часоў Карла Вялікага, жалезная аснова кароны нібыта ёсьць цьвіком ад крыжа Збавіцеля, які быў падораны папам Грыгорыюсам Вялікім лянгабардзкай прынцэсе Тэадэліндзе. Прынцэса загадала вырабіць зь цьвіка карону дзеля каранаваньня свайго мужа Агілюльфа (593).

З той пары карона захоўваецца ў храме Яна Хрысьціцеля ў Монцы, каля Міляну, дзе знаходзіцца і цяпер. Апроч сувэрэнных лянгабардзкіх каралёў, каронай каранавалася значная частка нямецкіх імпэратараў, ад Карла Вялікага да Карла V. У 1805 годзе, пасьля заснаваньня Італьянскага каралеўства, — Напалеон I, а ў 1838 годзе, як кароль Лямбарда-Вэнэцыянскі, — аўстрыйскі імпэратар Фэрдынанд I.

## Спасылкі
* Каляровае фота.

Катэгорыя:Кароны
Катэгорыя:Монца
Ёакім Бліхфэльд

**Ёакім Бліхфэльд** (;  17 ліпеня 1998 году) — дацкі хакеіст, нападнік фінскага клюбу «Тапара». У 2016 годзе на драфце НХЛ быў абраны клюбам «Сан-Хасэ Шаркс» у сёмым раўндзе пад агульным 210-м нумарам.

## Кар’ера
Яшчэ юнаком перабраўся ў суседнюю Швэцыю, дзе быў у структуры клюбу «Мальмё Рэдгокс». Яшчэ не дэбютаваўшы ў Швэдзкай хакейнай лізе быў абраны на драфце НХЛ клюбам «Сан-Хасэ Шаркс» у 2016 годзе. Пасьля гэтага далучыўся да клюбу «Портлэнд Ўінтэргокс» з Заходняй хакейнай лігі, дзе пачаў сэзон 2016—2017 гадоў. 28 сьнежня 2016 году ўзгадніў трохгадовы кантракт пачаткоўца з «Шаркс», але працягнуў абараняць колеры портлэндзкага клюбу.

Бліхфэльд далучыўся да клюбу «Сан-Хасэ Баракуда» з Амэрыканскай хакейнай лігі, дзе пачаў сэзон 2019—2020 гадоў. 12 сьнежня 2019 года быў выкліканы да клюбу НХЛ. Запачаткаваў кар’еру ў НХЛ у матчы супраць «Нью-Ёрк Рэйнджарз». Бліхфэльд завяршыў сэзон толькі тройчы згуляўшы за «Сан-Хасэ Шаркс», гэтак не здабыўшы пунктаў. У той жа час ён назьбіраў 32 пункты ў 44 гульнях за «Баракуду», дзякуючы чаго быў уключаны ў Матч усіх зорак АХЛ. Праз пандэмію каранавірусу вярнуўся на радзіму, дзе пэўны час абараняў колеры «Фрэдэрыксгаўн Ўайт Гокс». Пасьля гэтага вярнуўся ў НХЛ, а пасьля сэзону 2020—2021 гадоў узгодніў новы кантракт на год.

8 чэрвеня 2022 году склаў працоўную ўгоду з швэдзкім клюбам «Вэкшэ Лэйкерз». Цягам сэзону 2024—2025 гадоў перабраўся да шыхтаў клюбу «Рэгле», а потым стаў хакеістам фінскай «Тапары».

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Дацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Даніі
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Портлэнд Ўінтэргокс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сан-Хасэ Баракуда»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сан-Хасэ Шаркс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Фрэдэрыксгаўн Ўайт Гокс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Вэкшэ Лэйкерз»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Рэгле» Энгельгольм
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Тапара» Тампэрэ
Мыш македонская

**Мыш македонская** (*Mus macedonicus*) — жывёла клясы сысуноў атрада грызуны (Rodentia) сямейства Мышы (Muridae).

## Распаўсюджваньне
Сустракаецца на захадзе Азіі і на Балканах (Армэнія, Азэрбайджан, Баўгарыя, Грузія, Грэцыя, Іран, Ізраіль, Ярданія, Ліван, Паўночная Македонія, Палестына, Сэрбія, Сырыя, Турэччына). Вышыня вагаецца ад узроўню мора да 500 м. Сустракаецца ў шырокім дыяпазоне месцапражываньняў, уключаючы апрацаваныя сельскагаспадарчыя ўгоддзі, фруктовыя сады, аліўкавыя гаі, абочыны дарог, пясчаныя дзюны, засушлівыя міжземнаморскія хмызьнякі, вадзі і густыя расьлінныя берагі рэк. Адсутнічае ў густых лясах, пазбягае месцаў пражываньня чалавека. 

## Постаць
Даўжыня галавы і тулава складае ад 65 да 98 мм, хвост ад 56 да 82 мм, маса ад 11 да 30 грамаў. Саміцы звычайна дасягаюць большай вагі. Верх больш-менш цёмна-шэра-карычневы. Ніз ад сьветла-шэрага да белага колеру. У самак дзесяць саскоў, разьмешчаных парамі. Дыплоідны храмасомны набор гэтага віду складаецца з 40 храмасом (2n=40).

## Лад жыцьця
Від вядзе начны лад жыцьця і перасоўваецца пераважна па зямлі. Дыета ўключае ў сябе насеньне расьлін і розныя іншыя часткі расьлін. У пэрыяд размнажэньня вясной і летам саміцы звычайна маюць ад 6 да 7 нашчадкаў і рэдка да 10 малых.

## Крыніцы
* Kryštufek, B. & Vohralík, V. 2016. ''Mus macedonicus''. The IUCN 

Катэгорыя:Сысуны Азіі
Катэгорыя:Сысуны Эўропы
Марцін Фашка-Рудаш

**Марцін Фашка-Рудаш** (;  10 жніўня 2000 году) — славацкі хакеіст, нападнік чэскага клюбу «Білі Тыгржы».

## Кар’ера
У юнацтве Фашка-Рудаш быў у структуры трэнчынскай «Дуклы». У 2016 годзе перабраўся за акіян, далучыўшыся да клюбу «Эвэрэт Сылвэртыпс» з Заходняй хакейнай лігі. У амэрыканскім клюбе быў два з паловай гады, перш чым прыяднацца да іхных канкурэнтаў зь лігі «Саскатун Блэйдс» у студзені 2021 году, дзе і скончыў сэзон. Правёўшы сэзон 2020—2021 гадоў ў клюбе «Банская Быстрыца» з роднага гораду, у 2021 году прыяднаўся да чэскага клюбу «Білі Тыгржы». Хутка замацаваўся ў лібэрацкім клюбе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 
* 

Катэгорыя:Славацкія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Славаччыны
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Эвэрэт Сылвэртыпс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Саскатун Блэйдс»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Банска Быстрыца»
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Білі Тыгржы» Лібэрац
Валеры Арэхаў

**Вале́ры Арэ́хаў** (;  17 ліпеня 1999 году) — казаскі хакеіст, абаронца магнітагорскага клюбу «Мэталюрг» з Кантынэнтальнае хакейнае лігі.

## Кар’ера
Пачаў хакейную кар’еру ў клюбе «Сьнежныя Барсы», спаборнічаючы ў Моладзевай хакейнай лізе. Пасьля быў падцягнуты да складу астанінскага «Барысу», у складзе якога правёў пяць сэзонаў. 23 траўня 2022 году як вольны агент далучыўся да магнітагорскага «Мэталюргу» з Расеі. У сэзоне 2022—2023 гадоў Арэхаў правёў толькі 14 матчаў у складзе каманды, не здабыўшы аніводнага пункту. У выніку 22 сьнежня 2022 году да сканчэньня сэзону быў аддадзены ў арэнду іншаму клубу КХЛ «Адміралу». Вярнуўшыся ў Магнітагорск пачаў атрымліваць больш гульнявога часу.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Казахстанскія хакеісты
Катэгорыя:Хакеісты зборнай Казахстану
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Сьнежныя Барсы» Астана
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Барыс» Астана
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Номад» Астана
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Адмірал» Уладзівасток
Катэгорыя:Хакеісты клюбу «Мэталюрг» Магнітагорск