Данюшава

**Даню́шава** — вёска ў Беларусі, на рацэ Вяльлі. Уваходзіць у склад Жодзішкаўскага сельсавету Смаргонскага раёну Гарадзенскай вобласьці. Насельніцтва на 2010 год — 30 чалавек.

Данюшава — даўняе мястэчка гістарычнай Ашмяншчыны (частка Віленшчыны). Да нашага часу тут захаваўся касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы, помнік традыцыйнай беларускай драўлянай архітэктуры XIX ст. Сярод мясцовых славутасьцяў вылучаўся палац Аскеркаў.

## Назва

Дана, пазьней Дан (Dano, Dann) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова дан- (дэн-) (імёны ліцьвінаў Данейка, Дангель, Данар; германскія імёны Danica, Dengel, Danhari) паходзіць ад гоцкага *dans 'датчанін' або стараангельскага denu 'даліна'. Імя Даніш гістарычна бытавала ў Польшчы: *Danisch* (1386 год), *Danissz* (1400 год), *Danis* (1463 год), *Danysz* (1497 год).

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
У 1620 годзе ў Данюшаве з фундацыі Яна Кішкі і ягонай жонкі Крыстыны з Друцкіх-Сакольскіх збудавалі першы касьцёл.

У 1728 годзе Мікалай Кошыч заснаваў у Данюшаве езуіцкую місію. Па ліквідацыі ордэна езуітаў у 1773 годзе касьцёл стаў парафіяльным.

### Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай (1795 год) Данюшава апынулася ў складзе Расейскай імпэрыі. У 1809 Марцін Кліманскі збудаваў у мястэчку новы касьцёл. У 1899 годзе сьвятыню з дапамогаю прыхаджанаў пашырыў ксёндз Гінтаўт Ніказег. Каталіцкая парафія Данюшава належала да Сьвірскага дэканату і налічвала 3720 вернікаў. Само мястэчка ў сярэдзіне XIX стагодзьдзя знаходізалася ў валоданьні Чарноцкіх.

Канстантын Тышкевіч па падарожжы Вяльлёю ў 1857 годзе ў кнізе «Вяльля і яе берагі» перадаў свае ўражаньні ад Данюшава:

За часамі Першай сусьветнай вайны ў 1915 годзе Данюшава занялі войскі Нямецкай імпэрыі, тут знаходзіўся вайсковы шпіталь. У гэты час у двары касьцёла паставілі два помнікі памерлым афіцэрам. Па тым, як лінія фронта стабілізавалася непадалёк ад мястэчка, немцы ўзьвялі перад касьцёлам вялікі помнік з камянёў і бэтону, які прысьвяцілі «памяці слаўнага наступленьня 1915 году». Па заканчэньні вайны парэшткі нямецкіх салдатаў і афіцэраў перазахавалі на вайсковых могілках у вёсцы Макроўцах. На высокім каменным пастамэнце нямецкага помніка паставілі скульптуру Божай Маці.

### Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Данюшава абвяшчалася часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яно ўвайшло ў склад Беларускай ССР. Згодна з Рыскай мірнай дамовай 1921 году мястэчка апынулася ў складзе міжваенннай Польскай Рэспублікі.

У 1939 годзе Данюшава ўвайшло ў БССР. У 1960-я гады савецкія ўлады гвалтоўна закрылі касьцёл (зноў дзее з 1980-х гадоў).


Daniušava. Данюшава (1917) (2).jpg|Агульны выгляд, 1917 г.
Daniušava, Vialla. Данюшава, Вяльля (1915-18).jpg|З боку Вяльлі, да 1918 г.
Daniušava. Данюшава (1917) (2).jpg|Забудова, 1917 г.
Daniušava. Данюшава (1917).jpg|Касьцёл, 1917 г.

Daniušava, Rynak, Trajecki. Данюшава, Рынак, Траецкі (1915-18).jpg|Касьцёл, 1915—18 гг.
Daniušava, Trajecki. Данюшава, Траецкі (1915-18).jpg|Касьцёл, 1915—18 гг.
Daniušava, Askierka. Данюшава, Аскерка (1917) (3).jpg|Сядзіба Аскеркаў, 1917 г.
Daniušava, Askierka. Данюшава, Аскерка (1917) (6).jpg|Сядзіба Аскеркаў, 1917 г.


## Насельніцтва
### Дэмаграфія
* **XIX стагодзьдзе**: 1880 год — 212 чал.
* **XX стагодзьдзе**: 1999 год — 39 чал.
* **XXI стагодзьдзе**: 2010 год — 30 чал.

## Турыстычная інфармацыя
### Славутасьці
* Брама сядзібы Аскеркаў
* Касьцёл Найсьвяцейшай Тройцы (1809)
* Помнік нямецкім салдатам часоў Першай сусьветнай вайны

### Страчаная спадсына
* Сядзібна-паркавы комплекс Аскеркаў (XIX ст.)

## Галерэя

Daniušava. Trinity church 2.Jpg|Касьцёл
Daniušava. Trinity church wall.Jpg|Касьцёл, званіца
Daniušava. WWI monument 1.Jpg|Помнік
Daniušava river Viallja.JPG|Рака Вяльля


## Асобы
* Ян Курчэўскі (1854—1917) — ксёндз-прэлат
* Станіслаў Шыманоўскі (1873—1920) — беларускі паэт

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* Равяка Р. Данюшава — беларуская вёска на здымках Першай сусветнай вайны, Наша Ніва