Скіргайла

**Скіргайла Альгердавіч** (у праваслаўі **Іван**; каля 1354 — 23 сьнежня 1394?, Кіеў) — князь троцкі (1382—1392), полацкі (1377—1381 і ад 1387) і кіеўскі (ад 1393). У 1386—1392 гадох быў намесьнікам Ягайлы ў Вялікім Княстве Літоўскім.

## Імя

Скіра (Scira) і Гайла (Gailo) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова скер- (скір-) (імёны ліцьвінаў Скерэль, Скіран, Скірмунт; германскія імёны Skerilo, Scerun, Sciremunt) паходзіць ад гоцкага skeirs 'ясны, чысты', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Відзігайла, Інгела, Монтгайла; германскія імёны Widigail, Ingeila, Montigel) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Скіргайла азначае «чыстая жвавасьць».  

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *Skirgal* (6 ліпеня 1382 году, Мэмарыял Вітаўта); *Skirgallo* (14 чэрвеня 1384 году); *Skirgalone* (14 жніўня 1385 году); *Скиригкаило* (16 верасьня 1386 году); *Скиргайло*, *братъ нашь князь Скиригайло* (1387 год); *Skirgalone Troczensi*, *Skargalone Trocensi* (17 лютага 1387 году); *Skirgalone Trocensi* (22 лютага 1387 году); *Nos Schirgalo Dei gracia dux Lithuanie et dominus Tracensis et Polocensis etc.* (12 лістапада 1388 году); *Skirgalone* (14 траўня 1389 году); *dux Skirgalus* (23 траўня 1390 году); *Skyrgallo* (да 5 жніўня 1392 году); *Skirgello* (1394 год); *Schirgal* (Хроніка Віганда); *Schirgail* (да 1416 году); *Скиригайло Олгердовичь* (Наўгародзкі чацьверты летапіс і Сафійскі першы летапіс).

## Біяграфія

Сын Альгерда і Ўльляны Цьвярской. Быў найбольш адданым паплечнікам свайго роднага брата Ягайлы.

У 1374—1375 гадох ваяваў з крыжакамі. Па выгнаньні з Полацку Андрэя Альгердавіча (1377 год) — князь полацкі. У 1379 годзе езьдзіў зь місіяй у некаторыя краіны Эўропы, дзе абмяркоўваў умовы хрышчэньня Літвы. Падчас перамоваў з Тэўтонскім Ордэнам, імаверна, спрычыніўся да складаньня Давыдзіскае дамовы. У 1381 годзе палачане, незадаволеныя паганствам Скіргайлы, выгналі яго з княжаньня. На чале войска Ягайлы й з дапамогай Інфлянцкага Ордэну атачыў Полацак, але ўзяць ня здолеў. Тады ж прыняў праваслаўе зь імем *Іван*.

Па захопе ўлады Кейстутам у канцы 1381 году і пераходу да таго войска Скіргайлы ўцёк у Інфлянты. Улетку 1382 году браў удзел у аблозе Кейстута ў Троках, зьняволіў таго ў часе перамоваў, перавёз у Крэўскі замак, дзе й забіў. За гэта, пэўна, атрымаў Троцкае княства. Стаў такім чынам другой асобай у дзяржаве.

У 1384 годзе падчас вайны з Ордэнам адваяваў Трокі. У 1385 годзе ўзначальваў дыпляматычную місію ў Польшчу, вынікам якой было складаньне шлюбу паміж Ягайлам і польскай каралевай Ядзьвігай і каранацыя Ягайлы на польскае каралеўства. У часе падпісаньня акту Крэўскае уніі (1385) дамогся за сабой права застацца праваслаўным. На думку некаторых гісторыкаў (Ежы Ахманскі й іншыя), у 1386—1392 гадох быў вялікім князем літоўскім, на думку ж іншых (М. Дучмаль, іншыя) выконваў функцыі намесьніка Ягайлы ў ВКЛ.

У 1386 годзе разьбіў у Амсьціслаўскай бітве смаленскага князя Сьвятаслава Іванавіча, падначаліўшы такім чынам ВКЛ Смаленскае княства. Увесну 1387 годзе захапіў Полацак і выгнаў адтуль Андрэя Альгердавіча. 28 красавіка 1387 году атрымаў прывілей на валоданьне Полацкім, а таксама Менскім і Сьвіслацкім княствамі з гарадамі Бабруйск, Ігумен, Лагойск, Любашаны, Любеч, Менск, Прапойск, Рэчыца, Сьвіслач. Ад 1388 году ваяваў зь Вітаўтам.

З падпісаньнем у 1392 годзе Востраўскага пагадненьня паміж Вітаўтам і Ягайлам перастаў кіраваць ВКЛ і страціў Троцкае княства (у знак кампэнсацыі яму было паабяцанае Кіеўскае княства). У пачатку 1393 году разам зь Вітаўтам захапіў Віцебск, паланіўшы Сьвідрыгайлу, які гаспадарыў там. Увесну й увосень 1393 году яму былі нададзеныя адабраныя ў Уладзімера Альгердавіча адпаведна Жытомір з Оўручам і Кіеў. У кастрычніку — лістападзе 1393 году браў удзел у паходзе Вітаўта на Падольле, захапіў Чаркасы й Зьвянігарад.

Паводле некаторых зьвестак, Скіргайлу атруціў мітрапальнічы намесьнік Фама. Пахавалі князя ў Кіева-Пячэрскай лаўры.

## Галерэя

Skirgajła. Скіргайла (A. Guagnini, 1578).jpg|З хронікі А. Гваньіні «Апісаньне эўрапейскай Сарматыі», 1578 г.
Skirgajła. Скіргайла (A. Tarasievič, 1675).jpg|З радаводу князёў Палубінскіх. А. Тарасевіч, 1675 г.
Skirgajła. Скіргайла (J. Aziambłoŭski, 1839).jpg|Ю. Азямблоўскі, 1839 г.
Skirgajła. Скіргайла (M. Barvicki, 1908).jpg|М. Барвіцкі, 1908 г.


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1350-я гады
Катэгорыя:Прынялі праваслаўе
Катэгорыя:Гедзімінавічы
Катэгорыя:Альгердавічы
Катэгорыя:Троцкія князі
Катэгорыя:Полацкія князі
Катэгорыя:Сьвіслацкія князі
Катэгорыя:Кіеўскія князі
Катэгорыя:Памерлі 11 студзеня
Катэгорыя:Памерлі ў 1397 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Кіеве
Катэгорыя:Атручаныя
Катэгорыя:Літоўскія князі