open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Алеўтэр

**Алеўтэр** (; ? — 189) — біскуп рымскі (174/175 — 189), прылічаны да сьвятых.

## Вонкавыя спасылкі

* Алеўтэр. Catholic Encyclopedia

Катэгорыя:Памерлі ў 189 годзе
Аніцэт (папа рымскі)

**Аніцэт** (; ? — 165(166)), біскуп рымскі (154(155) — 165(166)), прылічаны да сьвятых.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Аніцэт. Catholic Encyclopedia
Сатэрыюс (папа рымскі)

**Сатэрыюс**, таксама **Сотар** (; ? – 174(175)), біскуп рымскі (165(166) – 174 (175)), прылічаны да сьвятых.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сатэрыюс. Catholic Encyclopedia
Дамас I (папа рымскі)

**Дамас I** (; каля 305 — 11 сьнежня 384) — біскуп Рыма з 1 кастрычніка 366 да 11 сьнежня 384. Нарадзіўся ў Люзытаніі, у сям’і сьвятара. Першы з рымскіх біскупаў стаў называць сябе папам ().

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся каля 305 г. у Рыме (па іншых зьвестках — у Гішпаніі). Служыў дыяканам у Папы Лібэрыюса, пасьля сьмерці якога быў абраны яго наступнікам і заняў Пасад сьвятога Пятра. Часы пантыфікату Дамасу азмрочыліся неабходнасьцю супрацьстаяць двум антыпапам, якіх абвясьцілі праціўнікі законнага Папы. Акрамя таго, Дамас пасьлядоўна змагаўся з ерасямі і клапаціўся пра належны маральны ўзровень духавенства.

Ён наказаў зьмясьціць на месцах пахаваньня пакутнікаў адпаведныя надпісы (частка з іх была выканана ў вершаванай форме), а таксама даў распараджэньне свайму сакратару сьвятому Гераніму нанава перакласьці Сьвятое Пісаньне. Гэты пераклад, які атрымаў назву Вульгата, не страціў актуальнасьці да сёньняшняга дня. Ён замяніўу набажэствах грэцкую мову на лацінскую. Захавалася яго афіцыйнае ліставаньне.

Папа Дамас памёр у Рыме 11 сьнежня 384 г. Пасьля сьмерці быў кананізаваны. Яго рэліквіі лічыліся страчанымі, але ў XVII ст. іх удалося знайсьці ў адным з рымскіх касьцёлаў. Заступніцтва сьвятога Дамаса просяць ад гарачкі.

## Пашана
У каталіцкім касьцёле ўспамін сьвятога Дамаса — 11 сьнежня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дамас I. Catholic Encyclopedia
* Сьвяты Дамас, Папа

Катэгорыя:Сьвятыя папы рымскія
Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Хрысьціянскія сьвятыя IV стагодзьдзя
Марк (папа рымскі)

**Марк** (; ? — 7 кастрычніка 336) — біскуп рымскі з 18 студзеня да 7 кастрычніка 336, быў усяго 8 месяцаў біскупам Рыма. Перад тым, як яго абралі, быў біскупам Остыі (прадмесьце Рыма). Пра яго вядома мала, толькі што ён — рымлянін. Хутчэй за ўсё, у часе яго знаходжаньня на пасадзе пачаліся запісы раньніх сьпісаў біскупаў і пакутнікаў, вядомыя як *Depositio episcoparum* і *Depositio martyrum*. Час яго папства прыпадае на эпоху моцных спрэчак вакол арыянства. Ён распарадзіўся збудаваць у Рыме две базылікі: царкву сьв. Марка і сьв. Бальбіны. У апошняй царкве ён быў пахаваны. Ушаноўваюць памяць сьвятога Марка 7 кастрычніка. Яго часта блытаюць з рымскім пакутнікам Маркам, побач зь якім ён пахаваны.

## Вонкавыя спасылкі

* Марк. Catholic Encyclopedia
Сыльвэстар I

**Сыльвэстр I** (; ? — 31 сьнежня 335) — біскуп Рыма з 31 студзеня 314 па 31 сьнежня 335. Хрысьціянскі сьвяты, ушанаваны у ліку сьвяціцеляў. Адносіцца да адных зь першых прапаведнікаў сьвятых, а не пакутнікаў. Памяць у Праваслаўнай царкве ажыцьцяўляецца 2 студзеня (па юліянскім календары), у Каталіцкай царкве — 31 сьнежня.

Пра яго жыцьцё і дзеі вядома вельмі мала. Нарадзіўся ў Рыме ў хрысьціянскай сям’і. Пры Дыяклетыяне ў 284 годзе Сыльвэстр прыняў сан сьвятара, а падчас ганеньняў на хрысьціян трапіў пад рэпрэсіі за пахаваньне забітых.

Ягоны пантыфікат (біскуп Рыма з 314 году) прыпадае на час праўленьня імпэратара Канстантына (менавіта імпэратару належала рэлігійна-палітычная пэрспэктыва: у 313 годзе ён прызнаў хрысьціянскую царкву).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сыльвэстар I. Каталіцкая энцыкляпэдыя.
Сымах (папа рымскі)

**Сымах** () — папа рымскі (498—514), прылічаны да сьвятых.

Быў праціўнікам Бізантыі, выступаў супраць прынятай там фармулёўкі пра дзьве прыроды Хрыста (451). На выбарах папы у 498 змагаўся зь Ляўрынам, іх прыхільнікі зацята біліся на вуліцах Рыму. Дамогся свайго зацьверджаньня пасьля аўдыенцыі ў караля остготаў Тэадорыха ў Равэнне, мяркуецца, на аснове сваёй антыбізантыйскай палітычнай лініі, выгаднай Тэадорыху.

Пасьля вяртаньня ў Рым выдаў першы папскі дэкрэт аб выбарах (499), у якім забаранялася ўсякая перадвыбарная агітацыя пры жыцьці папы, каб адхіліць уплыў сьвецкіх асобаў на выбары. Папу надавалася права ўказаць жаданага яму пераемніка («дэзыгнацыя»), пры адсутнасьці дэзыгнацыі права выбару давалася кліру. Папярэдняя традыцыйная форма выбараў «клірам і мірам» была, такім чынам, скасаваная.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Сымах. Catholic Encyclopedia
Робэрт Опэнгаймэр

**Джу́ліюс Ро́бэрт О́пэнгаймэр** (,  — ) — амэрыканскі фізык-тэарэтык, прафэсар фізыкі ў Каліфарнійскім унівэрсытэце ў Бэрклі, чалец Нацыянальнай акадэміі навук ЗША (з 1941 году). Шырока вядомы як навуковы кіраўнік Манхэтэнскага праекту, у рамках якога у гады Другой сусьветнай вайны распрацоўвалася ядзерная зброя. У 1924-1926 гг. вучыўся ў Кембрыдзкім ўнівэрсытэце, дзе ягонымі выкладчыкамі былі Джозэф Джон Томсан ды Патрык Блэкет.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Нью-Ёрку
Катэгорыя:Фізыкі-тэарэтыкі
Катэгорыя:Фізыкі ЗША
Катэгорыя:Акадэмікі Кембрыдзкага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ад раку
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Прапойскага раёну

У Прапойскім раёне знаходзяцца 18 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 2 — помнікі архітэктуры, 16 — помнікі гісторыі.

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Вонкавыя спасылкі

Прапойскі
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Сьвіслацкага раёну

У Сьвіслацкім раёне знаходзяцца 23 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 11 — помнікі археалёгіі, 6 — помнікі архітэктуры, 6 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў быў выключаны:

|}

## Крыніцы

Сьвіслаччына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Ражкі

Назву **Ражкі** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Ражкі — вёска ў Браслаўскім раёне Віцебскай вобласьці
* Ражкі — вёска ў Круглянскім раёне Магілёўскай вобласьці
* Ражкі — вёска ў Мядзельскім раёне Менскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Ражкі 1
* Ражкі 2

## Глядзіце таксама
* Ражок
Павал Ёзэф Шафарык

**Па́вал Ё́зэф Ша́фарык** (, , , , ; 13 траўня 1795, Кобелярава — 26 чэрвеня 1861, Прага) — славацкі і чэскі паэт, гісторык, этнограф, славіст. Пісаў пераважна па-нямецку ці па-чэску.

Імя Шафарыка носіць унівэрсытэт у Кошыцах.

## Крыніцы

Катэгорыя:Славацкія мовазнаўцы
Катэгорыя:Чэскія мовазнаўцы
Катэгорыя:Славацкія гісторыкі
Катэгорыя:Славацкія літаратары
Катэгорыя:Славацкія славісты
Катэгорыя:Чэскія славісты
Катэгорыя:Памерлі ў Празе
Катэгорыя:Асобы на марках
Пятрыкі

Назву **Пятрыкі** маюць:

* Пятрыкі — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці
* Пятрыкі — вёска ў Карэліцкім раёне Гарадзенскай вобласьці
Унівэрсалы Ўкраінскай цэнтральнай рады

**Унівэрса́лы Ўкра́інскай Цэнтра́льнай Ра́ды** — 4 граматы-праклямацыі, якія выдала Ўкраінская Цэнтральная Рада. Па аналёгіі з устаўнымі граматамі Рады БНР яны вызначылі этапы станаўленьня ўкраінскай дзяржавы — ад аўтаноміі да самастойнасьці.

## Зьмест унівэрсалаў
I Унівэрсал, выдадзены , абвясьціў аўтаномію Ўкраіны ў адказ на негатыўнае стаўленьне да гэтага пытаньня расейскага Часовага ўраду.

II Унівэрсал, выдадзены , зафіксаваў дамоўленасьці між УЦР і Часовым урадам: апошні прызнаваў УЦР і Генэральны сакратарыят як дзяржаўны орган Украіны. Са свайго боку, УЦР прызнавала Усерасейскія ўстаноўчыя сходы, а да іхняга скліканьня абавязвалася не рабіць самастойных крокаў для атрыманьня аўтаноміі Ўкраіны.

III Унівэрсал, выдадзены , абвясьціў Украінскую Народную Рэспубліку (УНР), фармальна не парываючы фэдэратыўных сувязяў з Расеяй, і дэмакратычныя прынцыпы: свабоду слова, друку, веравызнаньня, сходаў, зьвязаў, страйкаў, недатыкальнасьць асобы і памяшканьня; абвясьціў нацыянальную аўтаномію для меншасьцей (расейцаў, палякаў, жыдоў), скасаваў сьмяротную кару і права прыватнай уласнасьці на зямлю, усталяваў 8-гадзінны працоўны дзень, абвясьціў рэформу мясцовага самакіраваньня, вызначыў 9 студзеня 1918 днём выбараў ва Ўкраінскія устаноўчыя сходы.

IV Унівэрсал, выдадзены , абвясьціў УНР «самастойнаю, ні ад каго незалежнаю, вольнаю сувэрэннаю дзяржаваю ўкраінскага народу», а выканаўчы орган, Генэральны сакратарыят — Радаю Народных Міністраў.

Катэгорыя:Украінская Народная Рэспубліка
Катэгорыя:Гістарычныя дакумэнты
Унівэрсытэт Паўла Ёзэфа Шафарыка

**Унівэрсытэ́т імя́ Па́ўла Ё́зэфа Ша́фарыка ў Ко́шыцах** — вышэйшая навучальная ўстанова Славаччыны. Знаходзіцца ў Кошыцах. Заснаваны ў 1959 годзе і носіць імя славацкага паэта, філёляга і гісторыка XIX стагодзьдзя Паўла Ёзэфа Шафарыка.

## Мінуўшчына
Створаны ў 1959 року шляхам злучэньня мэдычнага факультэту ўнівэрсытэту Коменскага ў Браціславе і філязофскага факультэту Вышэйшай пэдагагічнай школы ў Прэшаве. Уважаецца наступнікам езуіцкага Кошыцкага ўнівэрсытэту.

У 1963 року ў склад унівэрсытэту быў перададзены прыродазнаўчы факультэт. У 1964 да іх дадаўся пэдагагічны з Прэшава, а ў 1973 — і юрыдычны факультэт у Кошыцах.

У 1990 року ў склад унівэрсытэту былі ўлучаныя праваслаўны багаслоўскі ды грэка-каталіцкі багаслоўскі факультэты.

УПЁШ — другая пасьля браціслаўскага ўнівэрсытэту Коменскага найбольшая навучальная ўстанова ў Славаччыне.

## Факультэты
* Мэдычны
* Прыродазнаўчы
* Юрыдычны
* Дзяржаўнага кіраваньня
* Філязофскі

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Славацкія ўнівэрсытэты
Леанід Тараненка

**Леані́д Арка́дзевіч Таране́нка** (13 чэрвеня 1956, Маларыта, БССР) — беларускі і савецкі спартовец, цяжкаатлет. Уладальнік 19 сусьветных рэкордаў, прычым два зь іх — 266 кг у штуршку і 475 кг у дваябор’і — застаюцца неперасягненымі й да сёньня.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Беларускі інстытут мэханізацыі сельскай гаспадаркі па спэцыяльнасьці інжынэр.

Выступаў за ДСТ «Ураджай» (Менск). Першы трэнэр — Пётра Сацюк.

## Спартовая кар’ера
Першы вялікі посьпех прыйшоў да Леаніда Тараненкі на Алімпійскіх гульнях 1980 году, дзе ён здабыў залаты мэдаль у клясе 110 кіляграмаў з вынікам 422,5 кг у дваябор’і. Не прымаў удзелу ў Алімпіядзе ў Лос-Анджэлесе праз байкатаваньне яе Савецкім Саюзам, аднак завочна пераўзышоў вынік алімпійскага чэмпіёна Нарбэрта Абэрбургера на альтэрнатыўных Гульнях дружбы, усталяваўшы сусьветны рэкорд 442,5 кг.

Пасьля гэтага Тараненка выступаў у супэрцяжкай клясе. 26 лістапада 1988 у аўстралійскай Канбэры ён усталяваў сусьветны рэкорд 266 кг у штуршку і 475 кг у суме. Пасьля рэструктурызацыяў вагавых клясаў у 1993 і 1998 гэтыя паказьнікі болей ня лічацца за афіцыйныя сусьветныя рэкорды. Тым ня меней, да гэтага часу яны не пераўзыдзеныя.

У 1992, выступаючы за Аб’яднаную каманду СНД у Барсэлёне, Тараненка здабыў срэбны мэдаль у супэрцяжкай вазе з вынікам 425 кг.

## Узнагароды
Заслужаны майстар спорту СССР (1980). Узнагароджаны ордэнамі Дружбы народаў і Працоўнага Чырвонага Сьцяга.

## Вонкавыя спасылкі

* Вялікая алімпійская энцыкляпэдыя

Катэгорыя:Нарадзіліся 13 чэрвеня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1956 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маларыцкім раёне
Катэгорыя:Савецкія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Беларускія цяжкаатлеты
Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР
Катэгорыя:Савецкія алімпійскія чэмпіёны
Катэгорыя:Чэмпіёны летніх Алімпійскіх гульняў 1980 году
Катэгорыя:Срэбныя прызэры летніх Алімпійскіх гульняў 1992 году
Катэгорыя:Чэмпіёны сьвету па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны Эўропы па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Чэмпіёны СССР па цяжкай атлетыцы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сьцягу
Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Дружбы Народаў»
Царква Сьвятой Тройцы (Дуброўна)

**Царква́ Сьвято́й Тро́йцы** — помнік архітэктуры пачатку XIX стагодзьдзя ў Дуброўне. Знаходзіцца ва ўсходняй частцы места. Дзее. Твор архітэктуры клясыцызму. Аб’ект Дзяржаўнага сьпісу гістарычна-культурных каштоўнасьцяў Беларусі.

## Гісторыя

Мураваную царкву ў Дуброўне збудавалі ў 1809 годзе.

## Архітэктура
У царкве выявіўся сынтэз традыцыйных прыёмаў мясцовага дойлідзтва і рысаў клясыцызму. Гэта 1-купальны храм падоўжна-восевай кампазыцыі. Улучае галоўны аб’ём, апсыду і бабінец. На галоўным (паўднёва-заходнім) фасадзе бабінца знаходзіцца званіца. Галоўны ўваход і бакавыя сьцены асноўнага аб’ёму вылучаюцца франтонамі. Аконныя праёмы завяршаюцца сандрыкамі.

Усярэдзіне вылучаецца ўвянчаны купалам цэнтральны 2-ярусны аб’ём, беспасярэдне зь якім злучаюцца бабінец і алтар. У інтэр’еры захоўваюцца абразы першай паловы XIX ст. «Сьвятая радзіна» і «Таемная вячэра».

## Галерэя

Dubroŭna Sv. Troickaja carkva.JPG|Агульны выгляд
Dubroŭna Sv. Troickaja 2.JPG|Галоўны фасад
Dubroŭna Sv. Troickaja 4.JPG|З боку апсыды
Dubroŭna Sv. Troickaja 5.JPG|Інтэр’ер


## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 204.
* 
* *Шынкевіч А.* Падарожжа па Дняпры. Аршанскі гарадскі фонд аховы помнікаў гісторыі і культуры. — , 1994. — 40 с. — С. 7.
* *Якімовіч Ю.* Пакроўская царква //  — С. 262.
* *Шинкевич А.* Очерки о земле Оршанской. Природа, история, народные предания, старина. — Барань, 2013. — 844 с — С. 314.

## Вонкавыя спасылкі

* 

Дуброўна
Катэгорыя:Славутасьці Дуброўны
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1809 годзе
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Віцебскай і Аршанскай япархіі
Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Дубровенскага раёну
Аляксандар Куган

**Алякса́ндар Ку́ган** ( 26 траўня 1991 году) — беларускі футбаліст, паўабаронца аўстрыйскага клюбу «Шайблінгкірхэн-Варт».

## Кар’ера
Выхаванец менскага «Дынама». З 2008 году гуляў за клюбны дубль, а з 2010 году пачаў прабівацца ў асноўны склад. У жніўні 2012 году быў аддадзены ў арэнду да канца сэзону ў клюб «Бяроза-2010».

У студзені 2013 году быў аддадзены ў арэнду магілёўскаму «Дняпро» да канца сэзону. Спачатку не трапляў у асноўны склад і толькі выходзіў на замену, а ў чэрвені 2013 году замацаваўся ў пачатковым складзе. У верасьні 2013 году атрымаў траўму і выбыў да канца сэзону. Тым ня менш, у сакавіку 2014 году «Дняпро» выкупіў Кугана ў менскага «Дынама». Паводле некаторых зьвестках, сума трансфэру склала 10 тысяч даляраў. Сэзон 2014 году распачаў у якасьці асноўнага апорнага паўабаронцы, але пазьней праз траўму страціў месца ў асноўным складзе і зьяўляўся на полі эпізадычна. У сэзоне 2015 году выступаў за «Дняпро» ў Першай лізе, быў трывалым гульцом першай каманды. У лютым 2016 году па заканчэньні кантракту пакінуў Магілёў.

У лютым 2016 году падпісаў кантракт з «Слуцкам». У сакавіку 2017 году перайшоў у летувіскі клюб «Утэніс».  У «Слуцку» ня здолеў замацавацца і звычайна выходзіў на замену. У сьнежні 2016 году пакінуў слуцкі клюб. У сакавіку 2017 году стаў гульцом летувіскага клюбу «Утэніс», дзе трывала гуляў у асноўным складзе. Аднак, у ліпені вярнуўся на радзіму і падпісаў кантракт зь менскім «Тарпэда».

У студзені 2018 году перайшоў у аўстрыйскі клюб трэцяга дывізіёну «Карабах», які ў чэрвені 2018 году быў перайменаваны ў «Маўэрвэрк». У 2023 годзе перашоў у клюб «Шайблінгкірхэн-Варт», які паводле вынікаў сэзону 2022—2023 гадоў вылецеў у Нацыянальную лігу Ніжняй Аўстрыі (Д4).

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце менскага «Дынама»
* Статыстыка «ПБ-Инфо»
* 
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладэчне
Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Сіні Камень

**Сіні Камень** — былая вёска ў Гарадзенскім раёне Гарадзенскай вобласьці.

## Гісторыя
У 1943 годзе налічвала 17 двароў, 75 жыхароў (Папрукайла, Сахаровы, Понтыкавы). 18 ліпеня 1943 году спалена з жыхарамі разам зь вёскамі Шкленск і Дземша падчас карнай апэрацыі фашыстоўскай адміністрацыі. Загінуў 61 з 75 жыхароў. Пасьля вайны не аднавілася.

Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Андрэй Залескі

**Андрэ́й Іва́навіч Зале́скі** ( 20 студзеня 1991 году) — беларускі футбаліст, абаронца «Арсэнала». Малодшы брат Андрэя, Аляксей, таксама футбаліст.

## Кар’ера
### Клюбная
Выхаванец ДЮСШ горада Ліды. З 2008 году пачаў абараняць колеры дубля менскага «Дынама». Яшчэ ў 2008 годзе дэбютаваў за асноўную каманду дынамаўцаў у матчы на Кубак Беларусі, а з наступнага сэзону пачаў прыцягвацца да матчаў асноўнай каманды. Сэзоны 2012 і 2013 гадоў правёў у арэндзе ў «Бярозе-2010» у Першай лізе, дзе рэгулярна гуляў у асноўным складзе. На пачатку 2014 году вярнуўся ў «Дынама». Сэзон 2014 году распачаў як асноўны левы абаронца, але з жніўня 2014 году перастаў зьяўляцца на полі і выступаў толькі за дубль. У студзені 2015 году пакінуў «Дынама» па заканчэньні кантракта.

У лютым 2015 году пасьля прагляду стаў гульцом «Слуцку». У слуцкім клюбе замацаваўся ў асноўным складзе, дзе выкарыстоўваўся на пазыцыі левага абаронцы або апорнага паўабаронцы. У верасьні і кастрычніку 2015 году не гуляў праз траўмы. У сьнежні 2015 году ўзгодніў новы кантракт з «Слуцкам». У сэзоне 2016 году быў футбалістам першага складу, выступаючы на розных пазыцыях у абароне. У cэзоне 2017 году пачаў выступаць пераважна ў якасьці правага абаронцы.

У студзені 2018 году пачынаў трэнавацца з «Слуцкам», але неўзабаве паводле пагадненьня бакоў скасаваў кантракт з клюбам і ў лютым стаў гульцом берасьцейскага «Дынама». У cэзоне 2018 году нерэгулярна зьяўляўся на полі. У студзені 2019 году па заканчэньні кантракта зышоў зь берасьцейскай каманды. У лютым 2019 году вярнуўся ў менскае «Дынама». У cэзоне 2019 году звычайна быў рэзэрвовым гульцом, толькі ў чэрвені-ліпені ды верасьні-кастрычніку выходзіў у стартавым складзе. У сьнежні 2019 году па заканчэньні кантракта пакінуў сталічны клюб.

У студзені 2020 году выправіўся на прагляд у казаскі клюб «Жэтысу» і ў выніку падпісаў зь ім дамову. У студзені 2021 году стала вядома, што Залескі разам зь іншымі беларускімі гульцамі пакінуў «Жэтысу». У лютым 2021 году стаў гульцом дэбютанта казаскай Прэм’ер-лігі «Турана». Замацаваўся ў пачатковым складзе каманды. У студзені 2022 году падоўжыў кантракт з клюбам. Паводле вынікаў cэзону 2022 году «Туран» страціў месца ў Прэм’ер-лізе. У сакавіку 2023 году стаў гульцом мазырскай «Славіі». Пакінуў клюб у сьнежні 2023 году, аднак у студзені 2024 году склаў новую працоўную ўгоду з мазырчукамі. У студзені 2025 году прыяднаўся да «Іслачы». У прысталічнай камандзе быў гульцом ратацыі. Перад пачаткам сэзону 2026 году прыяднаўся да койданаўскага «Арсэнала».

### Міжнародная
У 2010—2011 гадах абараняў колеры моладзевай зборнай Беларусі.

## Дасягненьні
* Срэбраны прызэр чэмпіянату Беларусі: 2014
* Уладальнік Кубка Беларусі: 2018
* Уладальнік Супэркубка Беларусі: 2018

## Статыстыка

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Профіль на сайце «Дынама» (Менск)

Катэгорыя:Беларускія футбалісты
Шувалан Баку

«**Шувалан**» () — былы азэрбайджанскі футбольны клюб з гораду Баку. Заснаваны ў 1996 годзе. Віцэ-чэмпіён Азэрбайджану (2008).

## Гісторыя
Да 12 траўня 2017 году меў назву АЗАЛ.

## Вонкавыя спасылкі

* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Баку
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1996 годзе
Ліпа (неадназначнасьць)

Назву **Ліпа** маюць:

* Ліпа — род лістападных дрэваў сямейства ліпавых

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Ліпа — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці
* Ліпа — вёска ў Быхаўскім раёне Магілёўскай вобласьці

## Рэкі
### [[Беларусь]]
* Ліпа — рака ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласьці

## Падвойныя назвы
* Вялікая Ліпа

## Глядзіце таксама
* Ліпава
* Ліпавая
* Ліпавец
* Ліпавіца
* Ліпакі
* Ліпанты
* Ліпаў
* Ліпаўка
* Ліпаўкі
* Ліпаўцы
* Ліпаціна
* Ліпка
* Ліпкі
* Ліплюны
* Ліплянск
* Ліпляны
* Ліпна
* Ліпні
* Ліпнік
* Ліпнікі
* Ліпніца
* Ліпнішкі
* Ліпня
* Ліпнякі
* Ліпнянск
* Ліпск
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Зьдзецельскага раёну

У Зьдзецельскім раёне знаходзяцца 24 аб’екты, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 16 — помнікі археалёгіі, 3 — помнікі архітэктуры, 5 — помнікі гісторыі.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Колішнія каштоўнасьці
2 жніўня 2016 году зь сьпісу каштоўнасьцяў былі выключаныя:

|}

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Зьдзецельшчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Юры Алымаў

**Ю́ры Міха́йлавіч Алы́маў** (нар. ў 1957, Кочкар-Ата, Оская вобласьць, Кіргіская ССР) — беларускі эканаміст, намесьнік старшыні праўленьня банку ВТБ Беларусь.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Ленінградзкі фінансава-эканамічны інстытут імя М. А. Вазьнясенскага, Акадэмію кіраваньня пры Савеце Міністраў Рэспублікі Беларусь, магістратуру Беларускага дзяржаўнага эканамічнага ўнівэрсытэту.

Працаваў старшым эканамістам Шацілавіцкага гарадзкога фінансавага аддзелу (1985—1986), загаднікам ашчаднай касы Шацілавіцкага раёну (1986—1989), намесьнікам старшыні Шацілавіцкага гарвыканкаму (1989—1993).

З 1993 — намесьнік начальніка Гомельскага абласнога ўпраўленьня, з 1997 — намесьнік старшыні праўленьня ААБ «Беларусбанк».

З 1998 — намесьнік Старшыні Праўленьня, зь верасьня 2001 — першы намесьнік Старшыні Праўленьня Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусь. У 2007 годзе ўзнагароджаны званьнем «Ганаровы работнік банкаўскай сыстэмы Беларусі» і ўзнагароджаны нагрудным знакам Нацыянальнага банку Рэспублікі Беларусі «за пасьпяховае выкананьне задач, пастаўленых перад банкаўскай сыстэмай рэспублікі, высокі парфэсыяналізм, выбітны ўнёсак ва ўдасканаленьне і рэалізацыю грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусі».

З 20 чэрвеня па 27 ліпеня 2011 выконваў абавязкі старшыні Нацбанку. Працаваў у Нацбанку да красавіка 2013 году, калі прайшло скарачэньне колькасьці дзяржаўных служачых. З красавіка 2012 году дарадца Апарату Старшыні Праўленьня  АТЗТ Банк ВТБ (Беларусь), ад сьнежня 2013 году ўваходзіць у склад Назіральнага савету банка. У 2015 годзе прызначаны на пасаду намесьніка старшыні праўленьня.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 

Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1957 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Кыргыстане
Катэгорыя:Беларускія банкіры
Катэгорыя:Асобы Шацілавіцкага раёну
Катэгорыя:Выпускнікі Акадэміі кіраваньня пры прэзыдэнце Рэспублікі Беларусь
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Мазырскага раёну

У Мазырскім раёне знаходзіцца 31 аб’ект, які ўключаны ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 20 — помнікі археалёгіі, 6 — помнікі архітэктуры, 4 — помнікі гісторыі, 1 — помнік горадабудаўніцтва.

## Помнікі археалёгіі

|}

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

## Помнік горадабудаўніцтва

|}

## Вонкавыя спасылкі

Мазыршчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Кінг (востраў, Тасманія)

**Кінг** — востраў у Басавым праліве непадалёк ад паўночна-заходняга ўскрайка вострава Тасманія, належыць Аўстраліі, уваходзіць у склад штату Тасманія. Плошча вострава 1100 км², насельніцтва каля 1570 чалавек (2005), сярэдні ўзрост 43,1 гады.

На востраве разьмешчаны вальфрамавыя руды (здабываецца мінэрал шэяліт). Блізка ад вострава ляжыць мноства затанулых караблёў. Вакол вострава расьце вялікая колькасьць водарасцяў, якія выкідваюцца штармамі на бераг.

28 лістапада 2004 году на бераг вострава Кінг выкінулася больш за 70 кітоў і 30 дэльфінаў. 97 жывёл загінулі.

Востраў быў адкрыты і дасьледаваны ў 1802 годзе францускай экспэдыцыяй пад кіраўніцтвам Нікаля Бадэна. Названы ў гонар Філіпа Кінга, губэернатара штату Новы Паўднёвы Ўэйлз, у склад тэрыторыі якога тады ўваходзіла Тасманія.

## Крыніцы

Катэгорыя:Астравы Аўстраліі
Катэгорыя:Астравы Аўстраліі і Акіяніі
Катэгорыя:Геаграфія Тасманіі
Фляро

**Фляро́** () — паўвостраў, разьмешчаны на поўдзень ад горада Адэлаіда ў Паўднёвай Аўстраліі.

Найбольш буйнымі гарадамі паўвострава зьяўляюцца Віктар-Харбар, Гулва, Янкаліла, Рапід-Бэй, а таксама вінаробны рэгіён даліна Маклярэн. Прыбярэжныя гарады Ўайтпінга і Браўнс-Біч папулярныя сярод прыхільнікаў сэрфінгу.

Паміж горадам Кейп-Джэрвіс, разьмешчаным у самым паўднёвым пункце паўвострава, і Востравам Кенгуру курсіруе паром. Паўвостраў атрымаў назву ад капітана Нікаля Бадэна ў 1802, па імю міністра марскога флёта Францыі — Шарля П’ера Клярэ, герцага Фляро.

## Вонкавыя спасылкі
* Fleurieu Peninsula (ангел.)

Катэгорыя:Паўастравы Аўстраліі
Катэгорыя:Геаграфія Паўднёвай Аўстраліі
Сэнт Вінсэнт (затока)

**Сэнт Ві́нсэнт** () — вялікая затока ў паўднёвай частцы Аўстраліі, на тэрыторыі штата Паўднёвая Аўстралія. Абмежаваная двума паўастравамі: паўвостравам Ёрк з захаду і паўвостравам Фляро з паўднёвага ўсходу. На паўднёвым захадзе, ля выхаду з затокі ў Індыйскі акіян, знаходзіцца востраў Кенгуру.

Шматлікія прыгарады сталіцы Паўднёвай Аўстраліі, гораду Адэлаіды, раскінуліся ўздоўж усходняга берага затокі; уласна Адэлаіда (цэнтральная адміністрацыйная адзінка) знаходзіцца за некалькі кілямэтраў ад берага. Іншыя буйныя населеныя пункты на затоцы: горад Ардрасан, Порт Ўэйкфілд, Ідытбэрг і Порт Вінсэнт.

## Вонкавыя спасылкі
* Friends of Gulf St Vincent 

Катэгорыя:Затокі Аўстраліі
Катэгорыя:Паўднёвая Аўстралія
Катэгорыя:Затокі Індыйскага акіяна
Альфрэд Дыкін

**Альфрэд Дыкін** (3 жніўня 1856, Мэльбурн, Аўстралія — 7 кастрычніка 1919) — аўстралійскі журналіст і палітык, другі прэм’ер-міністар краіны.

## Біяграфія
У 1901 годзе быў утвораны Аўстралійскі саюз, першым прэм’ер-міністрам якога стаў Эдмунд Бартан. У гэты час Дыкін атрымаў пасаду генэральнага пракурора Саюзу. Акрамя таго, ён прымаў удзел у стварэньні ценявога кабінэта і разьмеркаваньні партфэляў. Калі ў 1903 годзе Бартан перайшоў у Вярхоўны суд, Дыкін стаў яго пераемнікам. У 1903—1904, 1905—1908 і 1909—1910 гадах ён займаў пасаду прэм’ер-міністра, пры гэтым першыя два тэрміны ён быў таксама міністрам замежных справаў. На пасадзе лідэра лібэральнай партыі, ён фармаваў кааліцыйны ўрад зь лейбарыстаў ў 1903 і 1905 гадах. Кааліцыя з кансэрватарамі ў 1909 годзе апынулася вельмі непапулярнай і прывяла да адстаўкі.

Яшчэ два гады Дыкін заставаўся лідэрам лібэралаў, аднак у 1912 годзе яго стала падводзіць памяць і 8 студзеня 1913 году ён сышоў з палітыкі.

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Нарадзіліся 3 жніўня
Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1856 годзе
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мэльбурне
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Аўстраліі
Катэгорыя:Памерлі 7 кастрычніка
Катэгорыя:Памерлі ў 1919 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Мэльбурне
Эдмунд Бартан

**Эдмунд Бартан** (; , Сыднэй — , Новы Паўднёвы Ўэйлз) — аўстралійскі палітык. Першы прэм’ер-міністр Аўстраліі з 1 студзеня 1901 году па 24 верасьня 1903.

## Крыніцы

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Сыднэі
Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Аўстраліі
Мэльбурн

**Мэльбурн** ( [], мясцовае вымаўленьне таксама []) — другі паводле велічыні горад у Аўстраліі, цэнтар штату Вікторыя, разьмешчаны вакол заліва Порт-Філіп. Колькасьць насельніцтва з прыгарадамі складае каля 3,8 мільёну чалавек (паводле ацэнак на 2007 год).

Горад лічыцца адным з асноўных камэрцыйных, прамысловых і культурных цэнтраў Аўстраліі. Мэльбурн таксама часта завуць «спартовай і культурнай сталіцай» краіны, бо ў ім праходзяць шматлікія спартовыя і культурныя падзеі ў жыцьці Аўстраліі. Горад знакаміты сваім спалучэньнем віктарыянскай і сучаснай архітэктуры, шматлікімі паркамі і садамі, шматаблічным і шматнацыянальным насельніцтвам. У 1956 годзе Мэльбурн прымаў у сябе летнія Алімпійскія гульні, а ў 2006 годзе — Гульні Садружнасьці. Тут жа ў 1981 годзе праходзіла сустрэча кіраўнікоў дзяржаваў Брытанскай Садружнасьці нацыяў, а ў 2006 годзе — саміт «Групы дваццаці», у якім прынялі ўдзел кіраўнікі дзевятнаццаці найбольш разьвітых краінаў.

Мэльбурн быў заснаваны вольнымі пасяленцамі ў 1835 годзе як сельскагаспадарчае паселішча на беразе ракі Яры (гэта адбылося праз 47 гадоў пасьля зьяўленьня першага эўрапейскага паселішча ў Аўстраліі). Дзякуючы залатой ліхаманцы ў Вікторыі горад хутка ператварыўся ў мэтраполію і стаў да 1865 году самым буйным і найважнейшым горадам Аўстраліі. Але ўжо ў пачатку XX стагодзьдзя ён саступіў пальму першынства Сыднэю.

У пэрыяд з 1901 году, калі была ўтворана Фэдэрацыя Аўстраліі, і да 1927 году, калі сталіцай дзяржавы стаў горад Канбэра, у Мэльбурне разьмяшчаліся аўстралійскія ўрадавыя ўстановы.

## Глядзіце таксама
* Плошча Фэдэрацыі
* Плян Годла — праект забудовы Мэльбурну
* Мэльбурнскі музэй

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі


Катэгорыя:Былыя сталіцы
Валяўкоўскі сельсавет

**Валяўко́ўскі сельсаве́т** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Дубровенскага раёну Віцебскай вобласьці. Адміністрацыйны цэнтар — вёска Арловічы. 

## Гісторыя
6 студзеня 1965 году сельсавет перададзены ў склад адноўленага Дубровенскага раёну.

8 красавіка 2004 году сельсавету перададзены 7 сельскіх населеных пунктаў Зарубскага сельсавету ў межах камунальнага ўнітарнага сельскагаспадарчага прадпрыемства імя Чарняхоўскага.

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 309


Катэгорыя:Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел Дубровенскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы Беларусі
Валяўкі

**Валяўкі́** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валяўкоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 65 чалавек
* 1999 год — 91 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Валяўкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Тырары

**Тырары** () — пустыня, разьмешчаная ў Паўднёвай Аўстраліі. Займае тэрыторыю плошчай у 15&nbsp;250 км².

## Разьмяшчэньне

Частка пустыні разьмяшчаецца на тэрыторыі нацыянальны парк возера Эйр.

Да пустыні Тырары прылягае частка тэрыторыі пустыні Сымпсана, якая знаходзіцца на поўначы, таксама на ўсходзе разьмяшчаецца пустыня Стшалецкага і на паўночным усходзе — пустыня *Sturt Stony*.

## Крыніцы

Катэгорыя:Геаграфія Паўднёвай Аўстраліі
Катэгорыя:Пустыні Аўстраліі
Ван-Дымэн (затока)

**Ван-Ды́мэн** () — затока ў паўночнай частцы Аўстраліі, разьмешчаная паміж паўвостравамі Арнэм-Лэнд, Кобэрг і востравам Мэлвіл. У заходняй частцы злучаецца пратокай Кларэнс з затокай Бігл, якая ёсьць часткай Тыморскага мора. У паўночнай частцы (паміж паўвостравам Кобэрг і востравам Мэлвіл) злучаецца пратокай Дандас з Арафурскім морам. Агульная плошча затокі складае каля 14 тысяч км². У затоку ўпадаюць рэкі Мэры, Адэлэйд, Саўт-Алігейтар, Іст-Алігейтар.

Затоку адкрыў у 1644 годзе галяндзкі падарожнік Абэл Тасман, які назваў яе ў гонар Антоні ван Дымэна, генэрал-губэрнатара галяндзкіх калёніяў у Ост-Індыі. У 1802 годзе затоку дасьледаваў брытанскі мараплаўца Мэт'ю Фліндэрс.

## Крыніцы

Катэгорыя:Затокі Аўстраліі
Катэгорыя:Затокі Індыйскага акіяна
Порт-Філіп (затока)

**Порт-Філіп** () — буйная затока Ціхага акіяна, разьмешчаная на поўдні штату Вікторыя, Аўстралія. Плошча затоцы складае 1930 км2, агульная даўжыня берагавой лініі складае 264 км. Затока Порт-Філіп лічыцца вельмі дробнай сярод затокаў падобнага памеру. У самым глыбокім месцы ейная глыбіня складае 24 мэтры, а на большай частцы затока ёсьць драбней за 8 мэтраў. Аднак вялікая частка акваторыі затокі Порт-Філіп зьяўляецца суднаходнай.

Катэгорыя:Затокі Ціхага акіяна
Катэгорыя:Затокі Аўстраліі
Монтак

**Монтак** () — горад у ЗША, разьмешчаны на паўднёва-ўсходнім ускрайку вострава Лонг-Айлэнд, у штаце Нью-Ёрк. Насельніцтва на 2001 год — 3,8 тысячы чалавек.

Горад разьмешчаны на выступе ў моры. Маяк, радыёлякацыйная станцыя. У 1970-х базу і радыёлякацыйную станцыю выкарыстоўвалі для праекту Montauk.

Катэгорыя:Гарады штату Нью-Ёрк
Джон Гаўард

**Джон Ўінстан Гаўард** (, ) — прэм’ер-міністр Аўстраліі з сакавіка 1996 году па 3 сьнежня 2007 году. Ён быў другім па працягласьці знаходжаньня на пасадзе аўстралійскага прэм'ер-міністра пасьля Сэра Робэрта Мэнзіса. 

Говард быў чальцом Палаты прадстаўнікоў аўстралійскіх фэдэральных выбараў 1974 году і аўстралійскіх фэдэральных выбараў 2007, ад штата Новы Паўднёвы Ўэйлз. Ён служыў скарбнікам Аўстраліі ва ўрадзе Малькальма Фрэйзэра з 1977 па 1983 год. Ён быў лідэрам Лібэральнай партыі і Апазыцыі з 1985 па 1989, улічваючы аўстралійскія фэдэральныя выбары 1987 супраць Боба Гоўка. Ён быў пераабраны ў якасьці лідэра апазыцыі ў 1995 годзе.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Джон Гаўард. Нацыянальная бібліятэка Аўстраліі.

Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Аўстраліі
Аўстрыя Вена

«**Аўстрыя**» () — аўстрыйскі футбольны клюб з гораду Вены. Заснаваны ў 1911 годзе. 24-разовы чэмпіён Аўстрыі і 27-разовы ўладальнік Кубка Аўстрыі.

## Гісторыя
Карані футбольнага клюбу «Аўстрыя» прасочваюцца да крыкетнага клюбу, які паўстаў 20 кастрычніка 1910 году ў Вене. У сьнежні таго ж году крыкетны клюб быў перайменаваны ў «Аматарскі клюб Вены». Аматары здабылі тытул чэмпіёнаў Аўстрыі у 1924 годзе, а ўжо праз два гады клюб набыў назву «Аўстрыя», бо каманда стала прафэсійнай. У тым жа годзе клюб зноў стаў чэмпіёнам краіны. 1930-я гады былі аднымі з самых пасьпяховых эпохаў клюбу. «Аўстрыя» двойчы перамагла ў Кубку Мітропы ў 1933 і 1936 гады. Зоркай тагачаснай каманды быў нападнік Матыяс Зындэляр, які ў 1998 годзе быў абраны найвялікшым аўстрыйскім футбалістам усіх часоў.

Занядбаньне адбылося праз аншлюс Аўстрыі ў 1938 годзе. «Аўстрыя» мела мянушку «Юдэйскі клюб» (). Калі гітлераўцы дацягнуліся да краіны, шмат габрэяў гульцоў і супрацоўнікаў клюбу габрэяў былі забітыя ці былі вымушаныя ўцячы з краіны. 23 студзеня 1939 году загінуў Зындэляр пры навызначаных абставінах. За некаторы час да гэтага ён адмовіўся быў гуляць за аб’яднаную зборную Нямеччыны і Аўстрыі, спасылаючыся на траўмы і сканчэньне міжнароднае кар’еры. За час акупацыі клюб спаборнічаў у рэгіянальнай лізе, але аніколі не фінішаваў вышэй за чацьвертае месца. Яшчэ ў 1938 годзе нацысты спрабавалі націснуць на ўлады, каб яны прымусілі клюб зьмяніць сваю назву на «Остмарк». «Аўстрыя» здабыла перамогу ў чэмпіянаце Аўстрыі ў 1949 годзе і абараніла яе ў наступным годзе. Пазьней свой чарговы чэмпіёнскі трафэй каманда здабыла ў 1953 годзе. У першай палове 1960-х галоўнай зоркай каманды быў Горст Нэмэц.

## Венскае дэрбі

«Аўстрыя» мае спрадвечнага суперніка «Рапід». Матчы паміж камандамі маюць назву Венскае дэрбі. Абодва клубы ёсьць аднымі самых пасьпяховых і папулярных у краіне, пагатоў яны ніколі не пакідалі найвышэйшага аўстрыйскага дывізіёну. Абедзьве дружыны паходзяць з раёну Гіцынг на захадзе гораду, але з тых часоў клюбы разьехаліся. Гістарычна «Аўстрыя» разглядаецца як клюб сярэдняе клясы, а да Другой сусьветнай вайны «Аўстрыя» разглядалася, як клюб культуры кавярняў і інтэлігенцыі. У гэты ж час «Рапід» традыцыйна захоўвае падтрымку рабочай клясы Вены. Два клюбы ўпершыню сустрэліся паміж сабой у матчы чэмпіянату краіны 8 верасьня 1911 году. Матч скончыўся перамогай «Рапіду» зь лікам 4:1. Матчы паміж камандамі ёсьць адным з самым гуляным дэрбі ў эўрапейскім футболе пасьля Глазгаўскага дэрбі паміж «Сэлтыкам» і «Рэйнджарзам» ды Эдынбурскага дэрбі паміж «Гартсам» і «Гібэрніянам». Абодва памянёныя дэрбі належаць Шатляндыі.

## Склад
: *Актуальны на 22 лютага 2026 году*

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт

Катэгорыя:Спорт у Вене
Гордан (возера)

**Гордан** () — назва вадасховішча, створанага на рацэ Гордан ёмістасьцю 12,5 кубічных кілямэтраў вады (12,5 млрд т). Возера было створана ў пачатку 1970-х гадоў у выніку будаўніцтва плаціны Гордан. Знаходзіцца ў Паўднёва-Заходнім нацыянальным парку вострава Тасманія.

## Вонкавыя спасылкі
Эдўард Джон Эйр

**Эдўард Джон Эйр** (;  — ) — ангельскі дасьледнік Аўстраліі, губэрнатар Ямайкі.

Нарадзіўся 5 жніўня 1815 году ў мястэчку Ўіпснэйд (Бэдфардшыр), аднак неўзабаве яго бацькі пераехалі ў Хорнсі (Ёркшыр), дзе Эдўард Джон Эйр быў ахрышчаны.

У 1833 годзе перасяліліся ў Аўстралію і заняліся гадоўляй авечкамі, якая, зрэшты, яму хутка надакучыла, і ён прысьвяціў сябе вывучэньню прыроднага сьвету краіны і паходамі углыб кантынэнту.

У 1839 годзе Эйр зьдзейсьніў сваё першае вялікае падарожжа. Пачаўшы шлях з Адэлаіды, ён падняўся па беразе заліва Спэнсэр да паўночнага яго ўскрайку і паглыбіўся ўнутр кантынэнту, дзе адкрыў горны хрыбет Фліндэрс і Торэнс. Далей ён яшчэ трохі прайшоў на поўнач і павярнуў на паўднёвы ўсход да ракі Мурэй, па якім прайшоў да вусьця.

У 1840 годзе Эйр распачаў новае вандраваньне, задачай якога было правядзеньне разьведкі шляху да Пэрту на заходнім узьбярэжжы кантынэнту. У часе падарожжа ён выявіў, што возера Торэнс, за год да таго, вельмі шматводнае, практычна цалкам высахла. Прайшоўшы на поўнач яшчэ далей за папярэдні раз, Эйр знайшоў яшчэ адно возера, пасьля названае яго імем.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Дзяржаўныя дзеячы Вялікабрытаніі
Катэгорыя:Брытанскія падарожнікі
Катэгорыя:Дасьледнікі Аўстраліі і Акіяніі
Саўт-Пойнт (мыс)

**Саўт-Пойнт** — мыс, самы паўднёвы пункт Аўстралійскага кантынэнту, які знаходзіцца на паўночным баку Басава праліва. Таксама гэты мыс зьяўляецца самым паўднёвым пунктам паўвострава Ўілсанз-Праманторы. Мыс зьяўляецца часткай нацыянальнага парку ў штаце Вікторыя.

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Мысы Аўстраліі
Катэгорыя:Геаграфія Вікторыі
Плошча Фэдэрацыі (Мэльбурн)

thumb|250px|Плошча Фэдэрацыі, выгляд з назіральнай пляцоўкі вежы Эўрыка
**Плошча Фэдэрацыі** () — месца правядзення культурных і грамадзкіх мерапрыемстваў у цэнтральнай частцы Мэльбурну, Аўстралія. Тут разьмяшчаецца цэлы шэраг будынкаў, у якіх знаходзяцца мастацкія галерэі, кінатэатры, музэй, выставачныя памяшканьні, рэстарацыі, бары, крамы, якія атачаюць два асноўных месцы грамадзкіх збораў, адно зь якіх знаходзіцца пад дахам (Атрыум), другі пад адкрытым небам. Вялікая частка Плошчы Федэрацыі разьмяшчаецца на штучнай пляцоўцы, пад якой праходзяць чыгуначныя лініі які вядзе да вакзала Фліндэрс-Стрыт Стэйшн.

## Вонкавыя спасылкі

* Сайт Плошчы Фэдэрацыі.
* https://web.archive.org/web/20150607113003/http://www.melbourneguide.ru/album/federation_galery.html

Катэгорыя:Мэльбурн
Катэгорыя:Архітэктура Аўстраліі
Дом Науру

**Дом [[Науру|Нау́ру]]** (афіцыйная назва *Колінс-Стрыт 80*) — 52-павярховы будынак у Мэльбурне, Аўстралія.

Па заканчэньні будаўніцтва стаў самым высокім будынкам у горадзе, пакуль у 1980 годзе гэты рэкорд ня быў пабіты. Будаўніцтва вялося з 1972 па 1977 гады і стала часткай інвэстыцыйнай праграмы ўраду Науру. Будынак васьмікутны і ў наш час мае алюмінавы фасад. Агульная плошча 50,5 тыс. м². Вышыня бязь вежы на даху 183 м, зь ёй 190 м.

Эканамічны крызіс прымусіў урад Науру прадаваць сваю замежную ўласнасьць, і цяпер Дом Науру належыць Квінслэндзкай інвэстыцыйнай карпарацыі.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс самых высокіх будынкаў Аўстраліі

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Архітэктура Аўстраліі
Катэгорыя:Небасягі Мэлбурну
Катэгорыя:Гісторыя Науру
Эйр (возера)

**Возера Эйр** () — у рэдкіх выпадках свайго напаўненьня зьяўляецца найбуйнейшым возерам Аўстраліі і найніжэйшым ейным пунктам — 20 м ніжэй за ўзровень мора. Гэта цэнтральны пункт шырокага басэйна возера Эйр.

Возера названа ў гонар ангельца, дасьледніка Аўстраліі Эдўарда Джона Эйра, які першым знайшоў яго ў 1840 годзе.

Возера разьмешчана ў пустыні цэнтральнай Аўстраліі, у паўночнай частцы штату Паўднёвая Аўстралія. Басэйн возера Эйр уяўляе сабой зачыненую сыстэму, навакольнае ложа возера, ніжняя частка якога запаўняецца засоленым шчыльным пластом глебы праз сэзоннае выпарваньне захопленых вод. Нават у сухі сэзон у Эйры застаецца крыху вады, якая звычайна зьбіраецца ў невялікіх азёрах, утвораных на салёным высмаглым ложы возера. У часе сэзону дажджоў рэкі з паўночнага ўсходу Кўінзлэнду цякуць у бок возера. Колькасьць вады, якая прыносіцца мусонамі, вызначае, ці дойдзе вада да возера, і калі так, то наколькі глыбокім будзе возера. На возеры таксама бываюць невялікія і сярэдняга памеру паводкі з-за ліўняў, выпадаючых на навакольных тэрыторыях.

На возеры ёсьць яхт-клюб.

## Вонкавыя спасылкі
* Fluctuations of Lake Eyre, South Australia
* Lake Eyre, South Australia
* Lake Eyre Yacht Club website
* Google Maps
* Lake Eyre pelican mystery
* Floods of Lake Eyre — Dr Vincent Kotwicki’s site

Катэгорыя:Азёры Паўднёвай Аўстраліі
Катэгорыя:Бясстокавыя азёры
Сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Шаркоўшчынскага раёну

У Шаркоўшчынскім раёне знаходзяцца 18 аб’ектаў, якія ўключаныя ў Дзяржаўны сьпіс гісторыка-культурных каштоўнасьцяў Рэспублікі Беларусь, зь іх: 13 — помнікі архітэктуры, 5 — помнікі гісторыі.

## Помнікі архітэктуры

|}

## Помнікі гісторыі

|}

Шаркаўшчыншчына
Гісторыка-культурныя каштоўнасьці
Electronic Information For Libraries

**Electronic Information For Libraries**&nbsp;— праект «Электронная інфармацыя для бібліятэк», які займаецца прадастаўленьнем бібліятэчным установам доступу да лічбавае інфармацыі ў разьвіваючыхся або пераходных краінах. Заснаваны ў 1999 року і на сёньняшні дзень мае партнэраў у болей чым 45 краінах Азіі, Афрыкі ды Эўропы.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына

Катэгорыя:Фундацыі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1999 годзе
Катэгорыя:Інфармацыйнае грамадзтва
Томас Макдугал Брысбэйн

Генэрал-маёр Сэр **То́мас МакДу́гал Бры́сбэйн** (; 23 ліпеня 1773 — 27 студзеня 1860) — брытанскі вайсковец, кіраўнік калёніі ў Аўстраліі і астраном.

Нарадзіўся 23 ліпеня 1773 году ў горадзе Ляргс, Шатляндыя. Атрымаў адукацыю астранома і матэматыка ў Эдынбурскім унівэрсытэце. Уступіў у шэрагі Брытанскай Арміі ў 1789 і зрабіў бліскучую кар’еру ў Фляндрыі, Вэст-Індыі, Гішпаніі і Паўночнай Амэрыкі. Быў на службе ў Артура Ўэлсьлі. У 1813 атрымаў званьне Генэрал-маёр. У лістападзе 1819 ажаніўся на Ганьне Марыі МакДугал.

Яго імя носіць горад Брысбэйн на ўсходнім узьбярэжжы Аўстраліі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Шатляндзкія астраномы
Джон Оксьлі

**Джон Джозэф Ўільям Малесўорс Оксьлі** (;  — ) — ангельскі падарожнік, адзін зь першых дасьледнікаў Аўстраліі.

Дасьледаваў мноства аўстралійскіх рэк у пэрыяд з 1817 па 1824.

У ягоны гонар у Кўінзлэндзе названа велізарная колькасьць нацыянальных паркаў і бібліятэк.

## Крыніцы

Катэгорыя:Брытанскія падарожнікі
Катэгорыя:Дасьледнікі Аўстраліі і Акіяніі
Арловічы (Віцебская вобласьць)

**Арло́вічы** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад і зьяўляецца цэнтрам Валяўкоўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 194 чалавекі
* 1999 год — 325 чалавек

## Славутасьці
* Братэрская магіла (1941—1944 гады)

## Крыніцы

Катэгорыя:Валяўкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Расткова

**Растко́ва** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Валяўкоўскага сельсавету.
## Насельніцтва
* 1857 год — 108 чалавек.
## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 581.

Катэгорыя:Валяўкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Ясная Паляна

Назву **Ясная Паляна** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Гарадзенская вобласьць:
** Ясная Паляна — вёска ў Шчучынскім раёне

* Гомельская вобласьць:
** Ясная Паляна — пасёлак у Буда-Кашалёўскім раёне
** Ясная Паляна — пасёлак у Чачэрскім раёне

* Магілёўская вобласьць:
** Ясная Паляна — вёска ў Бялыніцкім раёне
** Ясная Паляна — вёска ў Клімавіцкім раёне
** Ясная Паляна — былая вёска ў Чэрыкаўскім раёне

* Менская вобласьць:
** Ясная Паляна — вёска ў Пухавіцкім раёне

### [[Расея]]
* Ясная Паляна — сядзіба ў Тульскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Паляна
Затока Прынцэсы Шарлёты

**Затока Прынцэ́сы Шарлёты** () — затока ў паўночна-ўсходняй частцы Аўстраліі, якая абмывае паўвостраў Кейп-Ёрк у штаце Кўінзлэнд. Зьяўляецца часткай Каралавага мора. Затока знаходзіцца прыкладна за 350 км на паўночны ўсход ад гораду Кэрнз. У ягонай заходняй частцы разьмешчаны Фліндэрз і мыс Мэлвіл. Зьяўляецца часткай Нацыянальнага марскога парку Грэйт-Барыер-Рыф, а таксама абмывае берагі Нацыянальнага парку Лэйкфілд. У затоку ўпадаюць рэкі Нарманбі, Бізант, Норт-Кенэдзі і Моргэд.

Затока была адкрыты ў 1815 годзе брытанскім лейтэнантам Чарлзам Джэфрызам (), які назваў яе ў гонар прынцэсы Шарлёты (), адзінай дачкі Георга IV.

## Крыніцы

Катэгорыя:Затокі Аўстраліі
Катэгорыя:Геаграфія Кўінзлэнду
Катэгорыя:Затокі Ціхага акіяна
Вогнішча

**Во́гнішча** — кантраляваны агонь. Уяўляе сабою падпаленыя драўляныя матэрыялы (бярвеньне, дровы, гальлё), складзеныя пэўным спосабам, звычайна на сьвежым паветры. Вогнішча можа мець рытуальнае ці прапагандысцкае значэньне (напрыклад, піянэрскае вогнішча). У побыце выкарыстоўваецца для асьвятленьня і абагрэву, гатаваньня ежы, адпуджваньня дзікай жывёлы, для тэхналягічных працэсаў (выраб вуглю, абпал керамікі і г. д.), для зьнішчэньня сьмецьця, а таксама для сыгналізацыі і арыентаваньня (пасадка самалёта на неабсталяванай узьлётна-пасадачнай паласе).

## Глядзіце таксама
* Агонь
* Аўтадафэ

Катэгорыя:Агонь
Брысбэйн

**Брысбэйн** () — горад у Аўстраліі. Адміністрацыйны цэнтар штату Кўінзлэнд. Насельніцтва — 1,8 млн чалавек, гэта трэці па колькасьці (пасьля Сыднэю і Мэльбурну) горад краіны. Разьмешчаны ў лукавіне ракі Брысбэйн прыблізна за 23 км ад яе вусьця.

## Гісторыя
На тэрыторыі сучаснага Брысбэйну спрадвеку насялялі абарыгены.

У 1823 годзе дасьледчая група на чале з Джонам Оксьлі спусьцілася ўніз па рацэ Брысбэйн і дайшла да адзнакі, якая цяпер вядомая як Брысбэйнскі бізнэс-цэнтар. Кўінзлэнд утварыўся ў 1859 годзе, і Брысбэйн, які атрымаў назву ў гонар генэрала Томаса Брысбэйна, быў абвешчаны яго сталіцай. Характэрна, што ў той час Брысбэйн не зьяўляўся горадам. Ён уяўляў сабой дваццаць асобных муніцыпалітэтаў, і толькі ў 1925 годзе атрымаў статус гораду (*city*).

## Дэмаграфія
Брысбэйн па хуткасьці росту насельніцтва займае 1 месца ў Аўстраліі і 2 месца ў сьвеце. Паводле афіцыйных зьвестак, у пэрыяд з 1999 па 2004 год насельніцтва гораду вырасла на 11,5%.

Паводле вынікаў апошняга перапісу (2001), 21% насельніцтва Брысбэйну складаюць замежнікі, 1,7% гарадзкога насельніцтва — абарыгены. Для 86,5% жыхароў гораду ангельская мова — асноўная (родная), астатнія 13,5% карыстаюцца ангельскай як другой мовай. За ангельскай па распаўсюджанасьці ў горадзе ідзе кітайская мова, затым віетнамская і італьянская.

## Гарады-пабрацімы
*  Кобэ

## Вонкавыя спасылкі

* Brisbane City Council — Гарадзкі савет Брысбэйну
Міхалінава (Дубровенскі раён)

**Міхалі́нава** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці, на рацэ Шчавоня і на рацэ Расасенцы. Уваходзіць у склад Валяўкоўскага сельсавету.

## Гісторыя
### Вялікае Княства Літоўскае
Міхалінава ў складзе Аршанскага павету Віцебскага ваяводзтва Вялікага Княства Літоўскага вядома з XVII стагодзьдзя. Першае ўпамінаньне 1607 год — уласнасьць Яна сына Яна Глябовіча ў межах Дубровенскага графства. У XVIII стагодзьдзі ў валоданьні Сапегаў, маёнтак Дуброўна. 
### Пад уладай Расейскай імпэрыі

## Насельніцтва
* 2010 год — 24 чалавекі
* 1999 год — 49 чалавек
* 1857 год — 184 чалавека.

## Страчаная спадчына
* Сьвята-Духаўская царква. У XVIII стагодзьдзі парафія Беларускай грэка-каталіцкай царквы (БГКЦ). 

## Крыніцы

## Літаратура
*  С. 576.
* Казанцев В. Ю. «Восемнадцатая дивизия». Казань, Таткнигоиздат, 1968.

Катэгорыя:Валяўкоўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну
Старабудзкі сельсавет

**Старабу́дзкі сельсавет** — былая адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Буда-Кашалёўскага раёну Гомельскай вобласьці. Цэнтар савету — вёска Старая Буда.

## Гісторыя
1 сьнежня 2009 году сельсавет ліквідаваны рашэньнем Гомельскага абласнога Савету дэпутатаў, населеныя пункты — Асавок, Баец, Барок,  Даліна, Елянец, Лявады, Недайка, Падчыстае, Салаўёў, Старая Буда, Сьветлы, Усход, Ясьмень — перададзеныя ў склад Губіцкага сельсавету.

## Крыніцы

Катэгорыя:Былыя сельсаветы Буда-Кашалёўскага раёну
Катэгорыя:Сельсаветы, створаныя ў 1996 годзе
Катэгорыя:Сельсаветы, скасаваныя ў 2009 годзе
Брысбэйн (рака)

**Брысбэйн** () — рака ў Кўінзлэндзе (Аўстралія).

Даўжыня ракі — 344 км, плошча басэйну каля 13,6 тыс. км². Вытокі разьмешчаны ў раёне гораду Нананга. Далей да Брысбэйну рака працякае ў паўднёвым напрамку, у ніжнім цячэньні рэчышча зьвілістае. Вусьце ракі — заліў Марэтон, ва ўсходнім Брысбэйне.

У месцы ўпадзеньня ракі ў заліў знаходзяцца мангравыя зарасьнікі. Брысбэйн багаты рыбай, гэта адзін зь некалькіх арэалаў рагазуба, эндэмікаў Кўінзлэнду.
 
У нізоўях ракі часта адбываюцца паводкі, пэрыядычна — катастрафічныя. Апошняя наймацнейшая паводка адбылася ў студзені 2011 году.

Праз раку пабудавана 16 буйных мостаў і адзін тунэль пад вадой. Большасьць мостаў разьмешчана ў Брысбэйне.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Рэкі Кўінзлэнду
Катэгорыя:Брысбэйн
Вежа Эўрыка

**Вежа Эўрыка** () — самы высокі небасяг Мэльбурну і адзін з самых высокіх на аўстралійскім кантынэнце (на другім месцы пасьля Q1 Tower). Вышыня збудаваньня 297 мэтраў (91 паверх і 1 падземны). Будаўніцтва аб’екта распачалося ў жніўні 2002 году і скончылася 1 чэрвеня 2006 году. Афіцыйнае адкрыцьцё гмаха адбылося 11 кастрычніка 2006 году. Праект будынка быў распрацаваны мэльбурнскім архітэктурным агенцтвам «Fender Katsalidis Australia», будаўніцтва ж вялося аўстралійскай кампаніяй «Grollo Australia». На 84 паверсе будынка знаходзіцца пляцоўка для агляду. Eureka Tower зьяўляецца найвышэйшым жылым будынкам у сьвеце, калі лічыць колькасьць паверхаў, аднак, калі ўлічваць шпіль будынка, то самым высокім жылым домам зьяўляецца іншая аўстралійская вежа Q1 Tower.

## Глядзіце таксама
* Сьпіс самых высокіх будынкаў Аўстраліі

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Архітэктура Аўстраліі
Катэгорыя:Небасягі Мэлбурну
Шабаны (Дубровенскі раён)

**Шабаны́** — вёска ў Дубровенскім раёне Віцебскай вобласьці. Уваходзіць у склад Асінторфскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 225 чалавек
* 1999 год — 189 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Асінторфскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дубровенскага раёну