Кандэнсатар

**Кандэнсатар** — двухполюсьнік, якому ўласьцівыя даволі вялікія ёмістасьць і амічны супор; прылада для захаваньня зараду і энэргіі электрычнага поля. Звычайна складаецца з двух электродаў у форме пласткоў (абкладак), падзеленых дыэлектрыкам, таўшчыня якога малая ў параўнаньні з памерам абкладак. Выкарыстоўваецца таксама як частка вагальнага ланцугу.

## Мінуўшчына
У 1745 року ў Лейдэне нямецкі фізык Эвальд Юрген фон Кляйст і галяндзкі фізык Пітэр ван Мушэнбрук выпадкова стварылі канструкцыю-прататып электралітычнага кандэнсатара — «лейдэнскі слоік». Першыя кандэнсатары, якія складаліся з двух праваднікоў, разьдзеленых неправадніком, звычайна згадваныя як кандэнсатар Эпінуса або электрычны аркуш, былі створаныя яшчэ раней.

Назву «кандэнсатар» даў Алесандра Вольта ў 1782 годзе (ад італьянскага *condensatore*), падкрэсьліўшы здольнасьць прылады назапашваць большы электрычны зарад у параўнаньні са звычайным ізаляваным правадніком. І хоць у ангельскай мове назва *condensor* лічыцца архаічнай (сучасная назва — *capacitor*), у большасьці эўрапейскіх моваў ужываюцца вытворныя ад *condensatore* назвы.

## Пазначэньне на электрычных схемах

На электрычных прынцыповых схемах намінальная ёмістасьць кандэнсатараў звычайна падаецца ў мікрафарадах (1&nbsp;мкФ&nbsp;=&nbsp;106&nbsp;пФ) і пікафарадах, але нярэдка і ў нанафарадах. Пры ёмістасьці ня больш за 0,01 мкФ ёмістасьць кандэнсатара падаюць у пікафарадах, пры гэтым дапушчальна не пазначаць адзінку вымярэньня. Пры абазначэньні намінальнай ёмістасьці ў іншых адзінках адзінку вымярэньня падаваць абавязкова.

Для электралітычных кандэнсатараў, а таксама для высокавольтных кандэнсатараў на схемах, пасьля пазначэньня наміналу ёмістасьці пазначаюць іхняе максымальнае працоўнае напружаньне ў вольтах (В) або кілявольтах (кВ). Для пераменных кандэнсатараў пазначаюць дыяпазон зьмяненьня ёмістасьці.

## Клясыфікацыя

Па віду дыэлектрыка адрозьніваюць:
* *Кандэнсатары вакуўмныя* (вокладкі без дыэлектрыка ў вакуўме).
* *Кандэнсатары з [[газ]]ападобным дыэлектрыкам.*
* *Кандэнсатары з [[Вадкасьць|вадкім]] дыэлектрыкам*.
* *Кандэнсатары зь цьвёрдым неарганічным дыэлектрыкам: * шкляныя, лушчаковыя, керамічныя, тонкаслойныя зь неарганічных плёнак.
* *Кандэнсатары зь цьвёрдым арганічным дыэлектрыкам:* папяровыя, мэталапапяровыя, плёнкавыя, камбінаваныя (папяроваплёнкавыя, тонкаслойныя з арганічных сынтэтычных плёнак.
* *Электралітычныя і аксыдна-паўправадніковыя кандэнсатары.* У якасьці дыэлектрыка — аксыдны слой на мэталічным анодзе.

Па магчымасьці зьмяненьня ёмістасьці:
* *Пастаянныя* — асноўная кляса кандэнсатараў, якія не зьмяняюць ёмістасьці (хіба што ў працэсе службы).
* *[[Кандэнсатар пераменнай ёмістасьці|Пераменныя]]* — кандэнсатары, якія дапускаюць зьмяненьне ёмістасьці ў працэсе функцыянаваньня апаратуры. Кіраваньне ёмістасьцю можа зьдзяйсьняцца мэханічна, электрычным напружаньнем (варыконды, варыкапы) і тэмпэратурай (тэрмакандэнсатары).
* *Падстроечныя кандэнсатары* — кандэнсатары, ёмістасьць якіх зьмяняецца пры аднаразовай або пэрыядычнай регуліроўцы і не зьмяняецца ў працэсе функцыянаваньня апаратуры.

## Крыніцы і заўвагі

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Электроніка
Катэгорыя:Вікіпэдыя:Істотныя артыкулы