open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ратольд з Айблінгу

**Ратольд з Айблінгу** (, ) — пустэльнік, залічаны да блаславёных.

## Біяграфія

Паводле паданьня, у першай палове X ст. стаў пустэльнікам па тым, як зьдзейсьніў палігрымку ў Рым і Сант’яга-дэ-Кампастэля. Жыў у пячоры насупраць сучаснага Санкт-Георгенбергу (Тыроль).

Манаская супольнасьць атрымала статус бэнэдыктынскага кляштару не пазьней за 1138 год. Першым плябанам (1138—1174) быў Эбэргард з роду фон Айблінгаў. У Сярэднявеччы Санкт-Георгенбэрг быў найважнейшым месцам пілігрымак ў Тыролі.

## Глядзіце таксама
* Ратольд
* Румбольд Мэхеленскі
* Лямбэрт Маастрыскі
* Годэгард з Гільдэсгайму

## Крыніцы

## Літаратура
* Sauser E. Rathold von Aibling // Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon. Bd. 14. — Herzberg: Bautz, 1998. . — S. 1398–1399.

Катэгорыя:Блаславёныя
Ратольд Страсбурскі

**Ратольд** (, ; ) — біскуп Страсбургу.

## Біяграфія
Паводле некаторых гістарычных крыніцаў, паходзіў з Саксоніі.

Няма зьвестак пра дакладную дату пасьвячэньня на біскупа. З усяго відаць, гэта адбылося паміж 832 і 840 гадамі.

Хоць часам выяўляўся як сьвяты (напрыклад, на вітражы Страсбурскай катэдры), але афіцыйна не залічваўся нават да блаславёных. Разам з тым, у Сярэднявеччы яго ўшаноўваліся ў кляштарах Вайсэнбург, Райхенаў і Санкт-Гален.

## Глядзіце таксама
* Ратольд
* Бэргарт

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя франкаў
Катэгорыя:Каталіцкія біскупы
Іван Крук

**Іван Крук**:
* Іван Іванавіч Крук ( 1954) — беларускі фальклярыст;
* Іван Фёдаравіч Крук (1909—1992) — беларускі навуковец-таваразнавец;
* Іван Фёдаравіч Крук ( 1944) — палітык мясцовага самакіраваньня Беларусі.
Відзімін (імя)

**Відзімін** (*Відмін*, *Ведмін*), **Відзімен** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Мінвіт (Minuit) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -від- (імёны ліцьвінаў Відмунд, Мельвід, Торвід; германскія імёны Widmund, Melvid, Torvid) паходзіць ад гоцкага wida 'повязь, злучэньне, моцнасьць' або ад гоцкага і германскага widus 'дрэва', а аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) — ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць'. Такім парадкам, імя Відзімін азначае «моцны думкамі» (тое ж, што і імя Мінвід). Адзначалася старажытнае германскае імя Widiman (Widi-man).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Wyndimyn* (18 студзеня 1401 году); *Wydymen* (17 жніўня 1404 году); *Wydimyn* (11 чэрвеня 1407 году); *Vidimino* (25 студзеня 1408 году); *Widimyn* (16 лютага 1410 году); *Онъдрушку Видиминовичу на Ратоме село Свирюнича* (1440—1492 гады); *Widmin* (XV—XVI ст. паводле выпісу XIX ст.); *боярину еишишскому Михаилу Видминовичу* (12 лістапада 1516 году); *Миколай Андреевичъ Ведминовичъ… Юръи Яновичъ Ведминовичъ* (1567 год); *Samuel Widminowicz* (1667 год); *na miejscu P. Widminowicza Zombickiego* (1690 год).

## Носьбіты
* Відзімін ( па 1410) — літоўскі баярын, меў сына Андрэя (Андрушку)
* Міхайла Відмінавіч — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў 1516 годзе

Выдміновіч (Wydminowicz) — прозьвішча, зафіксаванае ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

## Глядзіце таксама
* Від
* Мін

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мантыгайла (імя)

**Мантыгайла** (*Мунтыгайла*, *Мантыгал*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мантыгель (Montigel) і Гайламунд (Gailamunds, Geilmundus) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі', а аснова -гайл- (-гал-, -гел-) (імёны ліцьвінаў Гельвіх, Відзігайла, Інгела; германскія імёны Geilwich, Widigail, Ingeila) — ад гоцкага і бургундзкага gails 'жвавы, свавольны, ганарысты'. Такім парадкам, імя Монтгайла азначае «жвавая гарлівасьць» (тое ж, што і імя Галімонт).

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

У Прусіі адзначалася прозьвішча Muntiegel.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Montigaylo* (18 студзеня 1401 году); *Montigal Wylkomiriensis tenutariorum [sigilla]* (20 студзеня 1433 году); *[sigillum] Montigal*, *печать Монтикгала Жюкевич*, *Montigal Wilkomiriensis [capitanei]… Mondigal tenutarius Strewniczensis* (27 лютага 1434 году); *Montegal* (1 кастрычніка 1441 году); *пан Монътикаил(о)*, *Монътикгаилу Стравницкому три чоловеки*, *пану Монтътикаилу Стравницкому* (1440—1492 гады); *Монътикгаилу Урдовичу десеть чоловеков* (7 лістапада 1442 году); *на земенина его милости господаръского того жъ повету Троцкого Павла Алекъсанъдровича Монътыкгайла* (21 студзеня 1566 году); *черезъ мене Малъхера Павъловича Монътыкгаила* (30 сьнежня 1577 году); *пани Зофии Александровны Монтыгаловны… паней Марыны Александры Монтыгайловны* (30 лістапада 1578 году); *от мене, Зофеи Алекъсандровны Мантыкголовны* (20 чэрвеня 1580 году); *а Яномъ Владиславомъ Монтыкгайломъ* (6 чэрвеня 1644 году); *а Яном Владыславом Монтыкгайлом* (10 студзеня і 6 верасьня 1645 году, 6 сакавіка 1646 году); *Aliexander Muntygayło* (15—23 і 20 кастрычніка 1655 году); *jego mosci panu Krzysztofowi Montygayle, czesznikowi [[Мазыр|mozyrskiemu]]… pani Halszce Bartoszewskiey Krzysztofowey Montigayliney* (8 чэрвеня 1698 году).

## Носьбіты
* Мантыгайла ( па 1434) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста вількамірскі
* Мантыгайла Жукевіч ( па 1440) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, староста стравеніцкі
* Бутаўт Мантыгайлавіч ( па 1413) — літоўскі баярын
* Павал Аляксандравіч Мантыгайла — зямянін Троцкага павету, які ўпамінаецца ў 1566 годзе
* Павал Аляксандравіч Мантыгайла — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1600 годзе
* Ян Мантыгайла — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, стражнік старадубскі ў 1713 годзе

На гістарычнай Віленшчыне існаваў маёнтак Мантыгалішкі (Montygaliszki).

На гістарычнай Упіччыне існуе вёска Мантэгайлішкі.

## Глядзіце таксама
* Мунд
* Гайла

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Урал (неадназначнасьць)

**Урал** — шматзначны тэрмін.

Значэньні:
* Урал (Уральскія горы).
** Паўднёвы Ўрал.
** Паўночны Ўрал.
* Урал (рака).
* Урал Екацярынбург (футбольны клюб).
* Урал Латыпаў (беларускі дзяржаўны дзяяч).
Валянцін Мажароўскі

**Валянцін Васілевіч Мажароўскі** ( 1948, Пяшчаніца, Оўруцкі раён, Жытомірская вобласьць, цяпер Украіна) — беларускі навуковец-мэханік.

Аўтар навуковых працаў па мэханіцы дэфармаванага цьвёрдага цела, спосабах разьліку напружана-дэфармаванага стану канструкцыяў з кампазыцыйных матэрыялаў, рашэньні кантактных краявых задачаў пры ўзаемнадзеяньні дэфармуемых цьвёрдых целаў. Доктар тэхнічных навук (1993) і прафэсар (1994).

У 1971 годзе скончыў Львоўскі ўнівэрсытэт і працаўладкаваўся ў Інстытут мэханікі мэталапалімэрных сыстэмаў Акадэміі навук Беларускай ССР. У 1993 годзе перайшоў на працу ў Гомельскі ўнівэрсытэт.

## Крыніцы

Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі беларускіх ВНУ
Катэгорыя:Супрацоўнікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Дактары тэхнічных навук
Забічаны

**Забіча́ны** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавету.

## Гісторыя
На пачатку ХХ ст. сяло ў Пярэжыцкай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні. 

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыне.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй. 

## Насельніцтва
* 1909 год — 34 двары, 247 жыхароў
* 2002 год — 59 двароў, 149 жыхароў
* 2009 год — 177 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Аляксандар Чахоўскі

**Аляксандар Аляксандравіч Чахо́ўскі** (; в. Рыбцы — )— беларускі навуковец у галіне дэндралёгіі. Кандыдат біялягічных навук (1965).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Рудзенскую сярэднюю школу (1949), Беларускі лесатэхнічны інстытут імя Кірава (1954). Працаваў у Азярыцкай МТС мэліяратарам (1954—1955). Быў навуковым супрацоўнік Цэнтральнага батанічнага саду НАН Беларусі, вядучым супрацоўнікам (1955—2000).

## Навуковая дзейнасьць
Займаўся дасьледаваньнем пытаньняў інтрадукцыі дрэвавых расьлін, зімаўстойлівасьці, асаблівасьцяў сэзоннага разьвіцьця і плоданашэньня, укараненьня ў зялёнае будаўніцтва.

## Асноўныя публікацыі
* *Бобореко Е. З., [[Мікалай Несьцяровіч|Нестерович Н. Д.]], Орленок Е. И., Чаховский А. А., [[Мікалай Шкутко|Шкутко Н. В.]]* Древесные растения Центрального ботанического сада АН БССР. — Минск: Наука и техника, 1982. — 293 с.
* *[[Анатоль Федарук|Федорук А. Т.]], Шкутко Н. В., Чаховский А. А.* Ассортимент деревьев и кустарников для зеленого строительства в южной части Беларуси. Минск, 1997. — 16 с.
* Элеутерококк, аралия и другие новые для Беларуси лекарственные растения радиопротекторного действия / А. А. Чаховский. — Минск: Право и экономика, 1996. — 80 с. — ISBN 985-6194-58-X
* Некоторые особенности роста и развития деревьев в городских посадках и мероприятия по уходу за ними : автореферат диссертации … кандидата биологических наук / А. А. Чаховский. ― Минск, 1965.
* Вяйгела ў Беларусі / А. А. Чахоўскі. — Мінск, 1993.

## Крыніцы

## Літаратура
*  — С. 332.
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Мінск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Вонкавыя спасылкі
* Кураторы коллекций // Ботанические коллекции Беларуси
* Чахоўскі, Аляксандр Аляксандравіч (кандыдат біялагічных навук) // Нацыянальная бібліятэка Беларусі

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Кандыдаты біялягічных навук
Катэгорыя:Савецкія дэндролягі
Катэгорыя:Беларускія дэндролягі
Катэгорыя:Цэнтральны батанічны сад Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі
Катэгорыя:Сябры КПСС
Чахоўскі

**Чахоўскі** — прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Аляксандар Чахоўскі (1930—2000) — вучоны ў галіне дэндралёгіі.
* Іван Чахоўскі (нар. 1928) — вучоны, урач.
* Міхаіл Чахоўскі (1763—1825) — беларускі архітэктар.
* Уладзімір-Станіслаў Чахоўскі (нар. 1858) — расійскі і польскі архітэктар.
Талімонт (імя)

**Талімонт** (*Талімунт*, *Тальмонт*), **Далмунт** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Та́льмант**.

## Паходжаньне

Таламунд або Далмунд, пазьней Тальмонда або Тальмонт (Talamundus, Dalmund, Talmonde, Talmont) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова тал- (дал-) (імёны ліцьвінаў Талейка, Дальман, Талмут; германскія імёны Taleke, Dalman, Talmut) паходзіць ад гоцкага tals 'дасьціпны, руплівы' або ад германскага і стараангельскага deall 'славуты, ганарлівы', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Талімонт азначае «гарлівая дасьціпнасьць».

Адпаведнасьць імя Талімонт германскаму імю Tolmunt (Tol-munt) сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *haeredes de [[Сьвір (мястэчка)|Swir]] Joannes Thalimonth… Stanko Thalimonth* (да 20 сакавіка 1440 году); *Thalymunth, duce de Swyr* (28 верасьня 1449 году); *Joannes Joannis Talimontowicz… et Joanne Talimonth* (23 чэрвеня 1463 году); *Joanne Talimontowicz* (8 лютага 1494 году); *княз Воитехъ Юревъ сын Талимонтовича* (7 траўня 1503 году); *Nos generosus dux Stanislaus Thalymonthowicz* (22 ліпеня 1503 году); *Шымъко Талмонътовичъ* (1528 год); *князь Ян Талимонтович* (28 студзеня 1560 году); *Томко Талмунтовичъ* (1567 год); *Testament Jana syna Talmuntowiczowego* (2-я палова XVI ст.); *z pułku imsci pana Melchiora Ludwika Delemunt — pułkownika iego królewskiey mosci* (2 сьнежня 1661 году); *Jerzy Talmontt* (20 кастрычніка 1655 году); *Piotr Talmunt* (28 жніўня 1663 году); *ich mościów panów: Minhausa i Talmunta* (10 верасьня 1709 году); *jm pan Waleryan Talmunt, starosta Niwski* (27 жніўня 1714 году); *Antoni Talmunt* (9 лютага 1791 году).

## Носьбіты
* Талімонт ( па 1449) — літоўскі князь; меў сыноў Станіслава, Юрыя і Яна, пачынальнік роду Тальмантаў
* Рыгор Шымкавіч Тальмантовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1588 годзе
* Андрэй і Пётар Рыгоравічы Тальмантовічы — расенскія зямяне, якія ўпамінаюцца на мяжы XVI—XVII стагодзьдзяў

Далмунты — літоўскі шляхецкі род.

У XVI ст. існавала рака Дальмонта (*Дальмонта*) у Жамойцкім старостве.

На гістарычнай Лідчыне існуе вёска Тальманты.

## Глядзіце таксама
* Тала
* Мунд

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мінімонт

**Мінімонт** (*Мінімунд*, *Мінімунт*, *Мімунт*, *Мімонт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Магінмунд (Maginmund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -мін- (-мен-) (імёны ліцьвінаў Мінят, Асьміна, Гальмін; германскія імёны Miniatus, Osminna, Galmin) паходзіць ад гоцкага minan 'менаваць, памятаць, любіць', minthi 'памяць', аснова магін- (мэйн-) (імёны ліцьвінаў Мэйнар, Мэйнарт; германскія імёны Meinar, Meinart) — ад стараверхненямецкага magan, стараісьляндзкага megin, стараангельскага maegen 'сіла, магутнасьць, улада', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Мінімонт азначае «гарлівы думкамі» (тое ж, што і імя Мантымін).

Паводле францускага лінгвіста-германіста Раймонда Шмітляйна, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў, імя Мінімонт адпавядае германскаму імю Munimund. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Iohannes dictus Minimunth* (17 студзеня 1413 году); *cum Mynimund Sessnykowicz*, *Minimund Sessnikouicz*, *Mynimund Sessnicouicz* (2 кастрычніка 1413 году); *меняеть с Кибортомъ Минимонтовичомъ у [[Кернаў|Кернаве]]* (*Киборт Минимонтович*, 1440—1492 гады); *Минимонтъ*, *Минамонтъ* (1449—1478); *Юрьи Минмонтовичъ з братею* (1 траўня 1528 году); *Якубъ Мимонтовичъ самъ. Ян Мимонтовичъ самъ* (1528 год); *przedemną Mateuszem Minmontem ziemskim xięstwa Żmuydzkiego regentem* (25 траўня 1554 году, 1563 год, 1565 год, 18 лютага 1578 году); *jmp. Adam Stanisław z Minmonta [s] Juszkiewicz, podstoli wendeński* (27 ліпеня 1661 году); *Ewa Minmont* (1791 год).

## Носьбіты
* Мінімонт (у каталіцтве Ян;  па 1440) — літоўскі баярын, меў сына Кібарта
* Юры Мінімонтавіч — кроскі баярын, які ўпаамінаецца ў 1528 годзе
* Якуб і Ян Мімонтавічы — вількамірскія баяры, якія ўпамінаюцца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Матэвуш Мінімонт — земскі рэгент Жамойцкага княства
* Марцін Мацеевіч Міньмантовіч — расенскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1585 годзе
* Станіслаў Мімунт — вількамірскі зямянін, які ўпамінаецца ў 1605 годзе
* Адам Станіслаў зь Мінмонта Юшкевіч — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага і Рэчы Паспалітай, падстолі вэндэнскі

Мінманты (Мінмонты) — літоўскі шляхецкі род.

Міммонт-Ішлінскія — літоўскі шляхецкі род.

## Глядзіце таксама
* Мін
* Мунд

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гаўдземунда (імя)

**Гаўдымунда** — жаночае імя. Мужчынскае імя — **Гаўдмонт** (*Каўдмонт*), **Гаўдымунд**.

## Паходжаньне

Гаўдземунд (Gaudemund, Gaudemundus) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -гаўд- (-гаўт-, -каўд-) (імёны ліцьвінаў Гаўдзін, Гаўтоўт, Саргоўд; германскія імёны Gaudin, Gautald, Saregaud) паходзіць ад германскага *gautaz 'гот' або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Гаўдымунда азначае «гарлівасьць цноты».

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

На германскае (гоцкае) паходжаньне імя Гаўдземунда зьвяртае ўвагу гісторык Вітаўт Чаропка.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Boleslaus autem de Lithuana Gaudemunda, devotissima domina genuit Troydenum* (XIII ст.); *Ковдмон(т) Юревич* (1538 год); *покладал листок князя великого [[Вітаўт|Витолта]], даны [[Гутаўт|Кготовту]] на земълю и на чоловека Кговдъмонта, и тотъ Кговдъмонт побег до Немец… Кгавтъмонт* (2 чэрвеня 1592 году).

## Носьбіты
* Гунтамунд або Гаўдэмунд (каля 450—496) — кароль вандалаў і аланаў
* Гаўдэмунд з Ангулему (*Gaudemundus*) — біскуп Бардо (каля 660)
* Гадэмунд або Гаўдэмунд (*Godemundus*, *Gaudemundus*) — біскуп Тусканіі ў 826 годзе
* Гаўдземунда (у каталіцтве Соф’я; 1260-я — 1288 або 1291) — княгіня мазавецкая, дачка вялікага князя літоўскага Тройдзеня
* Каўдмонт Юр’евіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

## Глядзіце таксама
* Гаўд
* Мунд
* Альдона
* Вільгейда

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Іван Альгімонтавіч Гальшанскі

**Іван Альгімонтавіч Гальшанскі** (? — па 1401) — дзяржаўны дзяяч Вялікага Княства Літоўскага, намесьнік кіеўскі.

Вотчынныя ўладаньні знаходзіліся ў Гальшанах. Атрымаў ад Вітаўта вялікія воласьці Глуск і Парэчча на Пцічы, Дубровіцкае княства на Гарыні.

## Імя

Варыянты імя князя ў гістарычных крыніцах: *Iwan Augmenten son* (29 верасьня 1379 году); *herczog Iwan von Galschan Ougemundes son* (19 студзеня 1390 году); *Jwan Augemunden son* (Мэмарыял Вітаўта, 1390 год); *Iwanen Awmunten son* (23 красавіка 1398 году); *Iwan von Goltscha*, *Iwan de Golscha* (12 кастрычніка 1398 году); *Yvanus Olgimunti cum filiis suis videlicet Andrea et Semeone et caeteris* (18 студзеня 1401 году); *Мы, княз Иванъ Олкимонтович* (5 лютага 1401 году); *князь Иванъ Овгимонтовъ* (Наўгародзкі чацьверты летапіс); *князя Олгимонтовича Иоанна* (канец XV — пачатак XVI ст.).

## Біяграфія
Зь літоўскага княскага роду, сын Альгімонта Гальшанскага.

Актыўна падтрымліваў Вітаўта ў час яго змаганьня за ўладу, двойчы выяжджаў зь ім у Прусію. У 1390 годзе ачольваў пасольства, што адвозіла ў Маскву дачку Вітаўта Соф’ю, нявесту вялікага князя маскоўскага Васіля I Дзмітрыевіча. 3 1392 году быў адным з набліжаных Вітаўта, уваходзіў у раду вялікага князя. 3 1396 году быў намесьнікам у Кіеве. Засьведчыў Салінскую ўмову (1398 год) і Віленска-Радамскую унію (1401 году).

Ажаніўся з Агрыпінай (1350 або 1352 — ?), дачкой смаленскага князя Сьвятаслава Іванавіча і сястрой Ганны, жонкі вялікага князя Вітаўта. У шлюбе нарадзіліся дзеці:
* Аляксандар Нялюб (каля 1364 або 1346 — па 1406)
* Барыс (каля 1368—1399)
* Сямён Люты (каля 1370—1433)
* Міхайла (каля 1372—1433) — намеснік кіеўскі
* Андрэй (каля 1374 — ?)
* Ульляна (1378—1448), выйшла замуж за Iвана Мсьціславіча Хоцета, князя карачаўскага; з 1418 году — за вялікага князя літоўскага Вітаўта

## Мова і культура

Змацаваў дакумэнты ад  19 студзеня 1390 году і 12 лютага 1401 году пячацьцю з рускім надпісам:
ПЕЧАТЬ ИВАНА ОЛГИМОНТОВИЧА

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Гальшанскія
Катэгорыя:Баяры літоўскія
Караваева

**Караваева** — жаночая форма прозьвішча Караваеў, тапонім.

## Прозьвішча
* Ірына Караваева — расейская спартойка, алімпійская чэмпіёнка
* Тамара Караваева (1916—1997) — расейская і беларуская артыстка балету

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Караваева — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці

### [[Расея]]
* Смаленская вобласьць:
** Караваева — вёска ў Навадугінскім раёне
** Караваева — вёска ў Сычоўскім раёне
** Караваева — вёска ў Холм-Жыркоўскім раёне

## Глядзіце таксама
* Караваеў
Расьціслаў Шлопак

**Расьціслаў Шлопак** (нар. , в. Караваева, цяпер Пухавіцкі раён, Менская вобласьць) — беларускі гісторык, кандыдат гістарычных навук (1959), дацэнт.

## Жыцьцяпіс
Скончыў Менскую СШ № 20 (1939), БДУ (1950), Акадэмію грамадзкіх навук пры ЦК КПСС (1959). Удзельнік другой сусьветнай вайны. З 1945 году па 1953 год на партыйнай і савецкай рабоце ў Вілейцы, Рудзенску, Баранавіцкай вобласьці. Зь верасьня 1953 году працаваў у апараце ЦК КПБ.

У 1962 году загадчык катэдры філязофіі і палітэканомікі Мінскага інстытута замежных моў. Дацэнт Мінскай вышэйшай партыйнай школы (1968—1985).

## Узнагароды
* ордэн Чырвонай Зоркі.
* ордэн Айчыннай вайны першай ступені.

## Навукова-дасьледчыцкая дзейнасьць
Аўтар шматлікіх навуковых прац па пытаньнях гісторыі рабочага кляса Беларусі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Памяць : Пухавіцкі раён: гісторыка-дакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі / [укладальнік А. А. Прановіч; рэдкалегія: А. М. Карлюкевіч і інш.]. — Менск : Беларусь, 2003. — 748 с. — 3000 экз. ISBN 985-01-0251-9

## Вонкавыя спасылкі
* Администрация Октябрьского района г. Могилева

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Пухавіцкім раёне
Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук
Катэгорыя:Беларускія гісторыкі
Катэгорыя:Сябры КПСС
Катэгорыя:Выкладчыкі Менскага дзяржаўнага лінгвістычнага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Выкладчыкі Менскай вышэйшай партыйнай школы
Зазерка

**За́зерка** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Пярэжырскага сельсавету.

Знаходзіцца 43 км на паўночны захад ад горада Мар’іна Горка, 30 км ад ад Менску, 0,5 км ад чыгуначных прыпыначных пунктаў Седча і Зазерка.

## Насельніцтва
* 1971 год — 184 двары, 528 жыхароў
* 1997 год — 244 двары, 625 жыхароў
* 2002 год — 221 двор, 579 жыхароў
* 2009 год — 663 чалавекі

## Асобы
* Андрэй Луцэвіч — Герой Савецкага Саюзу (1944)
* Рыгор Сачок — беларускі навуковец ў галіне геалёгіі і геаграфіі
* Іна Прохарчык — беларускі навуковец. Кандыдат сельскагаспадарчых навук
* Андрэй Прохарчык — беларускі навуковец, пісьменьнік. Кандыдат сельскагаспадарчых навук
* Галіна Лапатка — кандыдат сельскагаспадарчых навук

## Крыніцы

Катэгорыя:Пярэжырскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Зазерка (неадназначнасьць)

**Зазерка** — тапонім:

* Зазерка — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі
* Зазерка — прыпыначны пункт Менскага аддзяленьня Беларускай чыгункі
Анятова

**Анято́ва** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавету.

## Гісторыя

На пачатку ХХ ст. маёнтак у Дукорскай воласьці Ігуменскага павету Менскай губэрні.

У Першую сусьветную вайну ў лютым — сьнежні 1918 году была пад акупацыяй войскаў кайзэраўскай Нямеччыне.

25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай вёска абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі вёска ўвайшла ў склад БССР.

У жніўні 1919 — ліпені 1920 вёска знаходзілася пад польскай уладай.

У 1924 годзе ў вёсцы адкрылася Рудзенская пачатковая школа.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* Пачатак ХХ ст. — 5 двароў, 65 жыхароў
* 2002 год — 25 двароў, 60 жыхароў
* 2009 год — 69 чалавек

## Славутасьці
* Капліца. Дзейнічала з 1905 г., зачынена ў 1930-я гг., перабудаваная ў жылы дом

## Крыніцы

Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Рудзенск 2

**Ру́дзенск 2** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з 1930-ых гадоў.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* 2002 год — 48 двароў, 80 жыхароў
* 2009 год — 86 чалавек

## Асобы
* Ванда Буцэвіч — Герой Сацыялістычнай Працы (1951)

## Крыніцы

Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Рог (Пухавіцкі раён)

**Рог** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавету.

## Гісторыя
Вядомая з 1920-ых гадоў як пасёлак.

З чэрвеня 1941 году да ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

## Насельніцтва
* 1926 год — 9 двароў, 39 жыхароў
* 2002 год — 27 двароў, 47 жыхароў
* 2009 год — 38 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Доўгі (вёска)

**До́ўгі** — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рудзенскага сельсавету.

## Гісторыя
Заснаваная пасьля рэвалюцыі, як пасёлак.

З чэрвеня 1941 году да 4 ліпеня 1944 году вёска была пад нямецкай акупацыяй.

Да 31 сакавіка 1977 году пасёлак Доўгі уваходзіў у склад Цітвянскага сельсавету, пасьля перададзены ў адміністрацыйнае падпарадкаваньне Рудзенскага пассавету.

## Насельніцтва
* 1926 год — 11 двароў, 54 жыхары
* 2002 год — 10 двароў, 17 жыхароў
* 2009 год — 12 чалавек

## Асобы
* Фёдар Раманюк (нар. 1952) — беларускі вучоны ў галіне электраэнэргетыкі

## Крыніцы

Катэгорыя:Рудзенскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пухавіцкага раёну
Скаламонт (імя)

**Скаламонт** (*Скалмонт*, *Скамонд*, *Скамонт*) — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Скелемунд, Скелемунт, Скелемонда або Скемунд (Scelemundus, Scelemunt, Scelemondo, Scemund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -скалк- (-шалк-) (імёны ліцьвінаў Скольберт, Скальбут, Войшалк; германскія імёны Skolbert, Butaskalks, Gottschalk) паходзіць ад гоцкага skalks 'слуга', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Скаламонт азначае «слуга гарлівасьці».

Германскае паходжаньня імя Скамонт сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў. Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — таксама сьцьвердзіў амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Скомондъ и [[Барут (імя)|Бороуть]]… Скомондъ* (Галіцка-Валынскі летапіс); *Skumandus* (Хроніка Прускай зямлі); *а внуки мы [[Даўмонт|Доментовы]], а правнуки есми Сколомендовы* («Задоншчына»); *in Skoymontischki* (15 траўня 1422 году); *двора его [[Лейпуны|Лепуникъ]] переехавшы [[Нёман|Немон]] з великое дороги на лево по Скомонътову дорогу* (13 жніўня 1523 году паводле выпісу 1558 году); *земълю одну пустовъскую Сколмонтишъку* (18 жніўня 1524 году); *od P. Rafała Szlamonta* (1690 год); *zascianek Bartkiskow Swirpliszki… Woyciech Skomont… Eliasz Skomont* (24 чэрвеня 1695 году).

## Носьбіты
* Скаламонт (жыў у XIII стагодзьдзі) — літоўскі князь, імаверны пачынальнік дынастыі Гедзімінавічаў
* Скамонт (1200-я — 1248) — яцьвяскі князь з Судавіі
* Скамонт — літоўскі баярын, які выступіў сьведкам у Троцкай дамове (1379 год), бацька Гердута

У 1524 годзе ўпаміналася пустаўшчына Скалмонцішка (*Сколмонтишка*) або Монцішка каля Пералаі.

## Глядзіце таксама
* Скальк
* Мунд

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Даўгоўд

**Даўгоўд** (*Даўголд*, *Далголд*), **Доўгаўд** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне

Дагаўд (Dagaud) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -даў(г)- (імёны ліцьвінаў Даўгерд, Даўгер, Даўят; германскія імёны Daugaard, Dauharjis, Dowyatt) паходзіць ад гоцкага daug 'годна', бургундзкага daugjis 'здольны, годны' або ад асновы -даг- (-дак-, -таг-), а аснова -гаўд- (-гаўт-, -каўд-) (імёны ліцьвінаў Гаўтоўт, Гаўдземунда, Саргоўд; германскія імёны Gautald, Gaudemund, Saregaud) — ад германскага *gautaz 'гот' або гоцкага goþs 'добры, годны', godei 'дабро, годнасьць, цнота'.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Мы князь Юрьи Довкговдъ* (24 лютага 1401 году); *Долголд[атъ] [Долгол]датовичъ* (25 сакавіка 1427 году); *Довкговту семъица*, *князю Глебу Довкголдовичу три чоловеки* (1440—1492 гады); *Hleb Dawgoldowicz* (1441 год); *за Князя Глеба Довковдовича* (XV ст.); *Якимъ Довкгавъдович* (1528 год).

## Носьбіты
* Юры Даўгоўдавіч ( па 1401) — літоўскі князь; меў сына Глеба, пачынальнік роду Даўгоўдавічаў
* Якім Доўгаўдавіч — коршаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Нармонт Даўгоўдавіч — жыхар Жамойцкага староства, які ўпамінаецца ў 1538 годзе

## Глядзіце таксама
* Даўга
* Гаўд

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Доўгі (неадназначнасьць)

Назву **Доўгі** маюць: 

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Доўгі — вёска ў Пухавіцкім раёне Менскай вобласьці

### [[Летува]]
* Доўгі — места, цэнтар староства Аліцкага раёну Аліцкага павету

### [[Расея]]
* Валгаградзкая вобласьць:
** Доўгі — хутар у Ленінскім раёне
** Доўгі — хутар ва Ўрупінскім раёне

* Варонеская вобласьць:
** Доўгі — хутар у Ніжнедзявіцкім раёне

* Курская вобласьць:
** Доўгі — пасёлак у Вялікасалдацкім раёне
** Доўгі — пасёлак у Дзьмітрыеўскім раёне
** Доўгі — хутар у Фацескім раёне

## Прозьвішча
* Аляксей Доўгі (1907—1981) — дырэктар ЗіА-Падольск, Герой Сацыялістычнай працы СССР
* Анатоль Доўгі (нар. 1935) — металург, поўны кавалер ордэна Працоўнай Славы
* Антон Доўгі (нар. 1992) — украінскі футбаліст
* Барыс Доўгі (1908—1940) — Герой Савецкага Саюзу
* Сьцяпан Доўгі (1923—1943) — Герой Савецкага Саюзу

## Падвойныя назвы
* Доўгі Барок
* Доўгі Брод
* Доўгі Гэрман
* Доўгі Лес
* Доўгі Памёт
* Доўгі Рынак

## Глядзіце таксама
* Даўгабор’е
* Доўгае
* Даўгалескі
* Даўгалесьсе
* Даўганы
* Даўгаполічы
* Даўгапольле
* Даўгінава
* Даўгінаўскі
* Доўгавіцкі
* Доўгавічы
* Доўгаўскі
* Доўгая
* Доўгія
Саймонт

**Саймонт** (*Саймунт*, *Сеймант*, *Шэймант*, *Жаймонт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Сеймунд або Саймунд (Seymund, Seimund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова сай- (сей-, зей-) (імёны ліцьвінаў Шэйбар, Сайбут, Зэйвальд; германскія імёны Seiber, Seyboth, Seywaldus) паходзіць ад гоцкага saio 'вястун' або ад асновы сіг- (зыг-, зег-), а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Саймонт азначае «вястун гарлівасьці».

Адпаведнасьць імя Саймонт германскаму імю Seimund (Simund) прызнае летувіскі лінгвіст .

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

У Прусіі бытавала імя Сымунт: *Symunt* (1292 год).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Saymunt Girdutten son* (29 верасьня 1379 году); *Сеньку Соимонътовичу а Ивашку [[Барвойн|Борвоиновичу]] земля пустая Моищишина*, *чоловековъ… Соимонтъ* (1440—1492 гады); *чоловековъ у Лынкгменскои волости… а Шеимонта* (27 чэрвеня 1498 году); *Стась Саимонътовичъ* (1528 год); *Дмитъръ Соимантъ* (1565 год); *Дмитръ Соймантъ* (1567 год); *u boiar [[Трабы|Trabskich]] Hryszki y Michała Bochdanowiczow Seymontow* (22 чэрвеня 1581 году); *пустовщызна… Романишка Соимонтишка* (20 красавіка 1598 году).

## Носьбіты
* Саймонт Гердутавіч — літоўскі баярын, які засьведчыў умову 1379 году
* Сенька Саймонтавіч — літоўскі баярын, які атрымаў наданьне ад вялікага князя Казімера
* Стась Саймонтавіч — упіцкі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году

У XVI ст. існавала ўрочышча Жаймонтышкі (*Жоймонтышки*) у Жамойцкім старостве.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Альгімонт (легендарныя князі)

**Альгімонт** — імя некалькіх легендарных князёў паводле літоўскіх (беларускіх) летапісаў.

## Імя

Алгемунд, Алгмунд, Алкмунт або Алкемонт (Algemundus, Algmundus, Alchemundo, Alhmunt, Alcmunt, Alchemont) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -алг- (-алк-, -гэлк-) (імёны ліцьвінаў Альгін, Альгерд; германскія імёны Heligin, Algardus) паходзіць ад гоцкага alhs 'бажніца', германскага helig 'сьвяты', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Такім парадкам, імя Альгімонт азначае «сьвятая гарлівасьць». Апроч таго, адзначалася германскае імя Augemund (Augemundus, Augemundr) зь першай асновай аўг-,  якая паходзіць ад гоцкага augjan 'паказваць, зьяўляцца'.

Адпаведнасьць імя Альгімонт германскаму імю Alhmund сьцьвердзіў францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн, які на падставе шматгадовых дасьледаваньняў прыйшоў да высноваў пра германскае паходжаньне літоўскіх уласных імёнаў.

## Біяграфія
* Альгімонт (XIII ст.) — легендарны вялікі князь наваградзкі, сын легендарнага наваградзкага князя Траняты (Скіргайлы або Скрыгайлы), бацька легендарнага князя Рынгольда
* Альгімонт (XIII ст.) — легендарны князь, сын легендарнага князя Гольшы
* Альгімонт (XIV ст.) — легендарны вялікі князь гальшанскі, сын легендарнага князя Міндоўга

## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 

Катэгорыя:Легендарныя князі Літвы
Алькмунд з Хэксэму

**Алькмунд** (, , *Алкмунд*;  ) — біскуп Хэксэму (767—781), Сьвяты.

## Біяграфія
Атрымаў пасьвячэньне на біскупа Хэксэма ў 767 годзе. Яго сьвятасьць адзначалася Сімяонам Дарэмскім, Роджэрам Гавэндэнскім, а таксама ў «Аналах Пітэрбара» і шматлікіх мартыралёгах.

Спачыў побач зь Сьвятым Акам па-за касьцёлам. Месца яго магілы згубілася ў час данскіх нашэсьцяў. У 1032 годзе магілу адшукалі, і парэшткі перапахавалі ў касьцёле. У 1154 годзе мошчы ўсіх сьвятых Хексэму перанесьлі ў агульную раку, як пра тое паведамляў відавочца падзеі. Аднак у 1296 годзе гэтую раку зьнішчылі за часамі вайны з шкотамі.

## Глядзіце таксама
* Алькмунд
* Альгімонт

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Ангельскія сьвятыя
Раймунд

**Раймунд** (*Рэймунд*), **Раймунт** (*Рэймунт*, *Раймонт*, *Рэймант*) , **Раймонд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Рагінмунд, пазьней Раймунд або Раймонд (Raginmund, Raimund, Raymond) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -раг- (-рэг-) / раган- (рэйн-) (імёны ліцьвінаў Рагла, Рагін, Рагвалод; германскія імёны Ragilo, Ragenus, Ragvald) паходзіць ад гоцкага raginon 'гаспадарыць, судзіць, выракоўваць', ragin 'вырак', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Rajmund (Rejmund). Прыдомкам Рэгмунт (варыянты — Рэгмант, Рэймант) карыстаўся шляхецкі род Сабяшанскіх зь Люблінскага ваяводзтва.

Імя Рэймунт (Раймунт) бытавала ў Прусіі (ваколіцы Мэмэлю): *Sargusch Reymundt… Jan Raymunth… Jan Raymunt* (1511—1520 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Józef Kazimierz Rejmunt* (1781 год); *Dapkiewicz Rajmund* (1790—1791 гады); *Rogowski Rajmunt* (1790—1791 гады); *xiądz Raymund Symonowicz* (1796 год); *Anna Reymont* (1808 год); *Dorota Raymont* (1815 год).

## Носьбіты
* Раймунд I (каля 815/820 — каля 865) — граф Ліможу
* Раймунд I ( 961) — граф Руэргу
* Раймунд Нонат (1204—1240) — кардынал, Сьвяты
* Раймунд Люліюс (1232—1315) — каталёнскі місіянэр, паэт, філёзаф і тэоляг
* Раймунд Зямацкі (1810—1863) — беларускі каталіцкі сьвятар, публічна пакараны сьмерцю ўладамі Расейскай імпэрыі за «вуснае злачынства» — чытаньне ў касьцёле Маніфэсту нацыянальна-вызвольнага паўстаньня
* Раймонд Шмітляйн (1904—1974) — францускі лінгвіст і палітык
* Раймунд Качынскі (1922—2005) — польскі інжынэр

Раймунды-Яманты-Палевічы — літоўскі шляхецкі род.

Рэймунты (Rejmunt, Reymunt) гербу Божая воля — шляхецкі род Рэчы Паспалітай з Галіцкага павету.

У гістарычных пісьмовых крыніцах беларускага арэалу адзначалася імя Раймунт (*Raymunt*).

На гістарычнай Віленшчыне існаваў маёнтак Раймундова (Rajmundowo).

На 1910 год існаваў хутар Рэймундава (Рэймундова) у Быхаўскім павеце Магілёўскай губэрні.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Эдмунд

**Эдмунд**, **Эдманд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне
Аўдэмунд або Одэмунт, пазьней Эдмунд (Audemund, Odemund, Eadmund) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова аўд- (од-, от-) (імёны ліцьвінаў Аціла, Отаўт, Атмут; германскія імёны Otilo, Ottolt, Otmot) паходзіць ад гоцкага audags 'шчасьце, асалода', германскага *auð 'багацьце, спор', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. 

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Michał Edmond* (6 лютага 1786 году).

## Носьбіты
* Эдмунд Мучанік ( 869) — кароль Усходняй Англіі, Сьвяты
* Эдмунд I (921—946) — кароль Ангельшчыны
* Эдмунд II Жалезнабокі (988/993—1016) — кароль Ангельшчыны
* Эдмунд Спэнсэр (1552—1599) — ангельскі паэт, сучасьнік Шэксьпіра
* Эдмунд Галей (1656—1742) — ангельскі астраном, геафізык, матэматык, мэтэароляг і фізык
* Міхал Эдманд — літоўскі шляхціч з Ковенскага павету Троцкага ваяводзтва
* Эдмунд Бэрк (1729—1797) — ангельскі парлямэнтар, палітычны дзяяч, публіцыст эпохі Асьветніцтва, ідэйны родапачынальнік брытанскага кансэрватызму
* Эдмунд Гусэрль (1859—1938) — нямецкі філёзаф
* Эдмунд Русецкі (1893—1938) — дзяржаўны дзяяч Беларускай ССР
* Эдмунд Ярмусік (нар. 1955 году) — беларускі гісторык

## Глядзіце таксама
* Ота
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вігмант

**Вігмант** (*Вімунт*, *Вімант*, *Вімунць*, *Вегімонт*), **Вігмунд** — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Вігмунт, Вікмунд або Вімунд, пазьней Вігмонт, Вэгемунд або Вімонт (Wigmunt, Vighmund, Wicmund, Wihmunt, Wimund, Wigmont, Wegemund, Vimont) і Мундывік (Mundivicus, Mundivech) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -віг- (-вік-) (імёны ліцьвінаў Вігайла, Вігунт, Лодвік; германскія імёны Wigelo, Wigunt, Lodvigus) паходзіць ад гоцкага і германскага wigs 'вайна, бойка', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. 

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *на леитевъ [[Жыжмары|жижморскихъ]], на Вегимонта* (27 траўня 1496 году); *Сутко Вымонътович* (1528 год); *Roman Wigmont… Jan Wigmont* (1765 год); *Marianna Wigmont* (1805 год).

## Носьбіты
* Вігмунд Мэрсійскі ( 840) — кароль Мэрсіі
* Вігмунд ( 854) — арцыбіскуп Ёрку
* Вігмунд ( паміж 903 і 909) — біскуп Дорчэстэру
* Сутка Вімантавіч — цельшаўскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Раман і Ян Вігманты — шляхцічы Полацкага ваяводзтва, якія ўпамінаюцца ў попісе 1765 году
* Ільдэфонс Вімунць (*Wimuńć*) — уладальнік гаспадаркі ў Станкоўшчыне каля Падбярэзьзя на 1938 год

Вімунт (*Vimunt*) — прозьвішча, гістарычна зафіксанае на тэрыторыі цяперашняй Летувы.

На тэрыторыі цяперашняй Летувы фіксавалася прозьвішча Вігмант у летувізаванай форме.

## Глядзіце таксама
* Віга
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Вігмунд Мэрсійскі

**Вігмунд** ( ? — 840) — кароль Мэрсіі (839—840).

## Біяграфія
Сын Віглафа, караля Мэрсіі. Стаў кіраваць супольна з сваім бацькам, відаць, неўзабаве па 830 годзе. Упершыню ўпамінаецца ў грамаце Віглафа 831 году.

У 839 годзе па сьмерці бацькі стаў каралём Мэрсіі. Аднак панаванне было нядоўгім. Памёр ад дызэнтэрыі ў пачатку 840 году.

Ажаніўся з Эльфледай, дачкой караля Кеолвульфа I. Меў сына Вігстана, караля Мэрсіі.

## Глядзіце таксама
* Вігмунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Каралі Ангельшчыны
Тэўдымунд (імя)

**Тэўдымунд**, **Тэадэмунд** — мужчынскае імя.

## Паходжаньне
Імя Тэўдымунд (Theudimund, Theudemund, Teudemund, Teutmund, Teutmunt) паходзіць з германскіх моваў і тлумачыцца ад theud 'народ' і mund 'абарона'.

## Носьбіты
* Тэўдымунд ( па 479) — бізантыйскі ўраднік остгоцкага паходжаньня
* Тэўдымунд ( па 541) — бізантыйскі ўраднік барбарскага паходжаньня
* Тэадэмунд ( каля 550) — кароль свэваў у Галісіі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Тэўдымунд (унук Мунды)

**Тэўдымунд**, **Тэадымунд** (, ; ? — па 541) — бізантыйскі ўраднік барбарскага паходжаньня.

## Біяграфія
Быў сынам стратэга (і, відаць, MVM vacans) Маўрыцыюса, сына магістра мілітум Мунда, які сам быў магчымым нашчадкам гуна Атылы.

Належаў да барбарскай ваеннай арыстакратыі, якая змагалася за Бізантыю на Балканах. Дзеіў за часамі імпэратара Юстыніяна (527—565). У маладосьці (да 540/541) служыў у бізантыйскай арміі падчас Гоцкай вайны 535—554 гадоў пад камандаю Віталіюса. Браў удзел у бітве пад Трэвіза супраць гоцкага караля Ільдэбада і ледзь выратаваўся, уцякаючы з сваім камандзірам па паразе Бізантыі.

## Глядзіце таксама
* Тэўдымунд (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гуны
Катэгорыя:Асобы Бізантыі
Тэадэмунд

**Тэадэмунд** ( ? — каля 550) — кароль свэваў у Галісіі.

## Біяграфія
Валадарыў за часамі г.зв. «цёмнага стагодзьдзя» ў гісторыі свэваў, пра якое няма дакумэнтальных зьвестак. Вядома толькі тое, што каралі свэваў ў гэты пэрыяд прытрымліваліся арыянства.

Гіпотэза пра яго існаваньне засноўваецца на дакумэнце XII ст., які ўпамінае кіраваньне караля Тэадэмунда паміж Рэмісмундам і Тэадамірам.

## Глядзіце таксама
* Тэўдымунд (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Гішпаніі
Катэгорыя:Германскія плямёны
Мундыла (імя)

**Мундыла**, **Мантыла** (*Монтэль*, *Мунчэль*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Мундыла або Мунтыла, пазьней Мундэл або Монтэль (Mundila, Muntilo, Mundell, Montel) — імя германскага (гоцкага) паходжаньня. Іменная аснова аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) паходзіць ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Mantillo (Mant-illo).

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Mundil.

У Прусіі бытавала імя Мунтыл (Мундыл, Монтыл, Монтэль): *Muntyl / Muntil / Montil / Montel / Mundill* (1331, 1360, 1386, 1419 і 1425 гады).

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *ecclesie Monthvlyczy* (3 чэрвеня 1494 году); *Montiła* (1516 год); *in [[Дварэц|Dworzecz]] homines… Montila* (11 траўня 1520 году).

## Носьбіты
* Мундыла Орса — гоцкі ваяр, які забіў сэнатара Петроніюса Максымуса, каб адпомсьціць за сьмерць Валентыніяна III
* Мундыла ( па 539) — бізантыйскі афіцэр з Спалета, унук Мундылы Орса
* Малгажата Мундэлёва (Małgorzata Mundelowa) — кракаўская мяшчанка, якая ўпамінаецца ў 1450 годзе
* Монтэль (Montel) — жыхар Гарадзенскага павету, які ўпамінаецца ў 1765 годзе.

Мунчэлі (Munczel) і Мунчэлевічы (Munczelewicz) — прыгонныя з ваколіцаў Сьвянцянаў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Мунда

**Мунда**, **Мунд** (;  ? — 536) — усходнерымскі афіцэр барбарскага паходжаньня.

## Біяграфія
У пачатку VI стагоддзя зьбег ад гепідаў за Дунай (відаць, на правы бераг рэкі). Там ён сабраў вялікае войска зь мясцовых сялянаў і пачаў рабаваць суседнія тэрыторыі, кантраляваныя гепідамі і Рымскай імпэрыяй.

У 505 годзе ў зьвязе з остготамі разьбіў пад Гаррэум Маргі вайсковага магістра Ілірыка Флавіюса Сабініяна. Пазьней перайшоў на бок імпэрыі і атрымаў пасаду магістра мілітум. У 532 годзе адыграў важную ролю ў здушэньні паўтаньня Ніка ў Канстантынопалі, у 535 годзе ачоліў армію, выпраўленую ў остгоцкую Італію. Загінуў у бітве з остготамі пад камандаю Асінара і Грыпа.

## Глядзіце таксама
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Гуны
Катэгорыя:Асобы Бізантыі
Гезімунд (імя)

**Гезімунд**, **Гесмонт** (*Гейсімонт*, *Гейсмонт*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча **Гісі́мунт** (*Гізы́мант*, *Гіжы́мант*).

## Паходжаньне

Гайсмунд, Гесімунд, Гісімунд, Гісмунд, Гісмонд або Гесмонда (Gaismunds, Gesimund, Gisimund, Gismund, Gismondus, Gesmondo) і Мундыгіс (Mundegis) — імёны германскага паходжаньня. Іменная аснова -гез- (-гіз-, -кез-) (імёны ліцьвінаў Геска, Гезела, Гіжбэрт; германскія імёны Geske, Gesela, Gisbert) паходзіць ад гоцкага gais 'суліца, кап’ё', германскага gaizá 'завостраны кій', а аснова -мунд- (-мунт-, -монт-) (імёны ліцьвінаў Монтгерд, Валімонт, Жыгімонт; германскія імёны Mundgerd, Walmont, Sigimunt) — ад германскага *mundô 'рука, абарона, крэўнасьць' або гоцкага munds 'моц розуму, імкненьне', mundrs 'гарлівы, палкі'.

Германскі характар літоўскіх імёнаў з асновай -монт- (-мант-) — як і запазычаньне самой асновы з германскіх моваў — сьцьвердзілі францускі лінгвіст-германіст Раймонд Шмітляйн і амэрыканскі лінгвіст Альфрэд Зэн.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Бортъко Кгесмонтовичъ* (1528 год); *бояр… Кгесмонтовъ… бояре господаръские повету Троцкого, волости [[Эйшышкі|Еишишъское]]… Кгесмонтовичи… Кгесмонтовичомъ… Кгесмонтовичов* (25 сьнежня 1566 году); *Янъ Павловичъ з Кгейсимонтовъ*, *Матей Шимковичъ з Кгейсмонтъ* (1567 год); *Andrzej Gisimunt* (1578 год); *Stanisław Gizymont Skarbnik Połocki* (1674 год); *Gizymont* (1789 год); *Marianna Gesmont* (1811 год).

## Носьбіты
* Гезімунд — водца готаў
* Гезімунд ( па 430 або 440) — остгоцкі нобіль
* Бортка Гесмонтавіч — эйшыскі баярын, які ўпамінаецца ў попісе войска Вялікага Княства Літоўскага 1528 году
* Станіслаў Гізымант — скарбнік полацкі, які ў 1674 годзе падпісаў элекцыю караля і вялікага князя Яна Сабескага

Гіжымант (Giżymont) — літоўскі шляхецкі род.

У XIX ст. каля Ліды існавала вёска Гесмонты (Giesmonty).

На памежжы гістарычных Лідчыны і Віленшчыны існуе вёска Гейсманты, якая ў XIX ст. таксама ўпаміналася як Гесмонты (Giesmonty).

## Глядзіце таксама
* Геза
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны
Гезімунд

**Гезімунд** () — нобіль-грутунг.

## Біяграфія
Быў сынам Гунімунда Старэйшага. У 376 годзе, аднавіўшы гунска-гоцкі зьвяз, дапамог Баламберу ў яго вайне супраць караля Вінітара.

Магчыма, атаясамліваецца з остгоцкім нобілем Гезімундам.

## Глядзіце таксама
* Гезімунд (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Готы
Гезімунд (остгот)

**Гезімунд** (; ? — па 430 або 440) — нобіль-остгот.

## Біяграфія
Невядомага паходжаньня, быў зяцем для дынастыі Амалаў. Атрымаў прапанова заняць гоцкі сталец, ад чаго адмовіўся на карысьць трох законных спадчыньнікаў, братоў Відыміра, Тэадаміра і Валаміра, якія былі яшчэ дзецьмі. Амалы высока ацанілі яго ўчынак.

Магчыма, атаясамліваецца з грутунскім нобілем Гезімундам.

## Глядзіце таксама
* Гезімунд (імя)

## Крыніцы

Катэгорыя:Готы
Рымісмунд

**Рымісмунд** (; ? — 469) — кароль свэваў у Галісіі.

## Біяграфія
Паводле некаторых зьвестк, быў сынам караля Мальдры. Па забойстве бацькі ў 460 годзе зьбег да вэстготаў. Пазьней стаў каралём і аб’яднаў пад сваёй уладай усіх свэваў у Галісіі.

У 466 годзе запрасіў арыянскага місіянэра ад гоцкага двара, які навярнуў мясцовую знаць і заснаваў Арыянскую царкву ў Галісіі .

## Глядзіце таксама
* Рымант

## Крыніцы

Катэгорыя:Гісторыя Гішпаніі
Катэгорыя:Германскія плямёны
Сьвяты Мунд

**Мунд** (, ; ? — каля 962) — шкоцкі абат, Сьвяты.

## Біяграфія
Быў пробашчам вялікага кляштару ў Аргайле, заснаваў у Шатляндыі некалькі кляштарў. Таксама за ім былі сфармуляваныя максымы пра братэрскую любоў, лагоднасьць, цану адзіноты і патрэбу бесьперапыннай памяці пра бытаваньне Бога.

Мунда часта блытаюць зь сьвятым Фінтанам Муну (памяць 21 кастрычніка), але ён раней шанаваўся як найпершы заступнік Шатляндыі.

## Глядзіце таксама
* Мунд

## Крыніцы

Катэгорыя:Каталіцкія сьвятыя
Катэгорыя:Праваслаўныя сьвятыя