Жан-Бэдэль Бакаса

**Жан-Бэдэ́ль Бакаса́** (, ; 22 лютага 1921, Бабангі, Убангі-Шары, Француская Экватарыяльная Афрыка — 3 лістапада 1996, Бангі, Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка), вядомы таксама пад тытулам **Бакаса I** і **Салах Адын Ахмэд Бакаса** — вайсковец, кіраўнік Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі і ейнае пераемніцы, Цэнтральна-Афрыканскай Імпэрыі, зь перавароту 1 студзеня 1966 да 20 верасьня 1979. Цягам амаль адзінаццаці гадоў (1 студзеня 1966 — 4 сьнежня 1976) кіраваў сьпярша як прэзыдэнт (у 1972—1976 — пажыцьцёвы), пасьля абвясьціў сябе імпэратарам (4 сьнежня 1976 — 20 верасьня 1979). Пасьля ягонага зрынаньня была адноўленая Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка. Імпэратарскі тытул Бакасы ня быў прызнаны міжнародна.

## Жыцьцяпіс
Жан-Бэдэль Бакаса нарадзіўся ў Францускай Экватарыяльнай Афрыцы (цяпер Цэнтральна-Афрыканская Рэспубліка) у сям’і вясковага старосты. У 12-гадовым узросьце застаўся сіратою. Вучыўся ў місіянэрскіх школах, у 1939 пайшоў у францускае каляніяльнае войска. Вызначыўся ў Індакітайскай вайне, дзе заслужыў званьне капітана. Калі ў 1960 року Француская Экватарыяльная Афрыка здабыла незалежнасьць, прэзыдэнт створанае Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі Давід Дако, ягоны далёкі кузэн, запрасіў Бакасу ўзначаліць узброеныя сілы. У 1966 Бакаса скарыстаўся сваім становішчам, скінуў Дако і абвясьціў сябе прэзыдэнтам. Пасьля ён заняў усе істотныя дзяржаўныя пасады, у краіне распачаў тэрор. Бакаса асабіста кантраляваў зьбіцьці затрыманых і ўвёў правіла, паводле якіх у вораў адразалі па вуху за першыя дзьве кражы, а за трэцюю — руку. У 1977 ён абвясьціў сябе імпэратарам Цэнтральна-Афрыканскай імпэрыі на цырымоніі, якая абышлася ў $20 мільёнаў і практычна збанкрутавала краіну. Адна ягоная інкруставаная дыямэнтамі карона каштавала $5 мільёнаў. У 1979 Жан-Бэдэль Бакаса арыштаваў некалькі сотняў шкаляроў за адмову насіць уніформу, вырабленую на ягонай фабрыцы, а пасьля асабіста кантраляваў расстрэл 100 вучняў сваёй імпэратарскай гвардыяй.

20 верасьня 1979 Бакаса I быў зрынуты францускімі парашутыстамі, адноўленая ўлада прэзыдэнта Дако. Бакаса схаваўся ў Францыі, дзе на прысабечаныя грошы набыў замак. У ЦАР ён быў завочна прыгавораны да сьмяротнага пакараньня. У 1986 Жан-Бэдэль Бакаса вярнуўся ў краіну і трапіў пад суд па абвінавачваньні ў здрадзе і забойствах. У 1987 зь яго былі зьнятыя абвінавачваньні ў канібалізьме, але Бакаса быў прызнаны вінаватым у забойстве шкаляроў ды іншых злачынствах. Сьмяротны прысуд пазьней быў заменены на пажыцьцёвае зьняволеньне ў адзінкавай камэры, але ўжо праз шэсьць гадоў, у 1993, ён быў вызвалены. Апошнія гады жыцьця жыў у былой сталіцы, Бангі, дзе й сканаў у 1996 року.

## Крыніцы

## Літаратура
* 

## Вонкавыя спасылкі
* Марка Цэнтральна-Афрыканскай імпэрыі з выявай імпэратара

Катэгорыя:Цэнтральнаафрыканскія палітыкі
Катэгорыя:Прышлі да ўлады ў выніку перавароту
Катэгорыя:Скінутыя ў выніку перавароту
Катэгорыя:Імпэратары
Катэгорыя:Прыгавораныя да сьмяротнага пакараньня
Катэгорыя:Антыкамуністы
Катэгорыя:Фэльдмаршалы
Катэгорыя:Удзельнікі Халоднай вайны
Катэгорыя:Прынялі каталіцтва
Катэгорыя:Кіраўнікі Цэнтральна-Афрыканскай Рэспублікі
Катэгорыя:Цэнтральнаафрыканскія каталіцкія дзеячы
Катэгорыя:Кавалеры ордэна Ганаровага легіёну
Катэгорыя:Кавалеры Ваеннага крыжа (Францыя)
Катэгорыя:Удзельнікі Першай Індакітайскай вайны
Катэгорыя:Удзельнікі Другой сусьветнай вайны
Катэгорыя:Сябры Руху за сацыяльную эвалюцыю Чорнай Афрыкі
Катэгорыя:Пажыцьцёвыя прэзыдэнты
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Лябае
Катэгорыя:Памерлі ў Бангі