Мікалай (Мацукевіч)

**Мікала́й** (у сьвеце **Міхаіл Кандра́тавіч Мацуке́віч**; 21 траўня 1917, хутар Суяцін, Нававузенскі павет Самарскай губэрні, Расейская імпэрыя — 20 чэрвеня 2002, Таронта, Канада) — мітрапаліт і зьверхнік Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы ў Амэрыцы, дзяяч беларускага замежжа.

## Жыцьцяпіс
Нарадзіўся ў сям’і праваслаўных беларусаў Кандрата Мацукевіча і Домны Дзямковіч зь вёскі Моталь Кобрынскага павету, якія ў Першую сусьветную вайну эвакуаваліся ў Самарскую губэрню. Маці Мікалай памерла праз шэсьць месяцаў пасьля ягонага нараджэньня.

У 1921 годзе сям’я вярнулася ў Беларусь. У 1932 Мікалай скончыў пачатковую школу, навучаўся ў Тараканаўскай сельскагаспадарчай школе (цяпер у Імяніне Дарагічынскага раёну). Служыў у Польскім войску ў Берасьці, дзе яго застала Другая сусьветная вайна. Быў паранены, у лістападзе 1939 року вярнуўся дадому. Навучаўся на настаўніцкіх курсах у Берасьці, пасьля пераехаў у Пінск.

У красавіку 1944 арыштаваны нямецкімі ўладамі і вывезены ў Нямеччыну. Да лютага 1945 быў на прымусовых працах — капаў акопы між местамі Кобленц і Бон. Вызвалены амэрыканскімі войскам, пазьбегнуўшы рэпатрыяцыі ў Савецкі Саюз. З 17 сакавіка 1945 жыў у Вялікабрытаніі, працаваў на фэрме пад Глазга (Шатляндыя). Падтрымліваў сувязі зь беларускімі перасяленцамі ў Нямеччыне. У 1946 року наведаў сваякоў у лягеры Ватэнштэт (Нямеччына), дзе пазнаёміўся з эсэрам Мікалаем Шылам.

У 1947 року браў удзел у Першым зьезьдзе Згуртаваньня беларусаў Вялікабрытаніі. У 1949 пераехаў у Лёндан, працаваў адміністратарам «Беларускага дому».

У жніўні 1951 року пераехаў у Канаду. Навучаўся на багаслоўскім факультэце Калегіі сьвятога Андрэя Ўкраінскай грэка-праваслаўнай Царквы Канады ў Вініпэгу. 2 траўня 1952 року мітрапалітам Іларыёнам (Агіенкам) рукапакладзены ў сан дыякана, а ўжо 6 траўня — у сьвятары.

З жніўня 1954 року — у Таронта, дзе заснаваў беларускую парафію сьвятога Кірылы Тураўскага. Першую літургію адслужыў 4 кастрычніка таго ж году. Служыў таксама ў іншых местах Канады — Атаве, Манрэалі, Садбэры й інш. Зь сярэдзіны 1960-х рокаў штомесяц служыў літургію ў Дэтройце (ЗША), дзе быў адным з арганізатараў беларускай парафіі Сьвятога Духа. За сьвятарства грошай не атрымліваў, таму на жыцьцё зарабляў працай на прадпрыемствах.

Цягам шматлікіх гадоў займаўся перакладам на беларускую мову Сьвятога Пісьма і літургічных тэкстаў; гэткім чынам БАПЦ ўводзіла беларускую мову ва ўсе свае парафіі. Браў удзел у выданьні кнігі «*Праваслаўны малітоўнік*» (1966).

2 кастрычніка 1966 року ў катэдральным саборы сьвятога Кірылы Тураўскага ў Нью-Ёрку быў пастрыжаны ў манахі зь імем Мікалай. Наступнага дня архіяпіскап БАПЦ Сергій (Ахатэнка) узьвёў яго ў сан ігумена і архімандрыта.

10 сакавіка 1968 року ў месьце Адэлаідзе (Аўстралія) быў рукапакладзены ў сан япіскапа Турава-Пінскага і Таронцкага. Хіратанію ўчынілі: Першагерарх БАПЦ архіяпіскап Сергій (Ахатэнка, япіскап Віленскі Васіль (Тамашчык), япіскап Аўстралійскі Данат (Бартан) (Украінская аўтакефальная праваслаўная Царква Саборнапраная), япіскап Аўстралійскі і Новазэляндзкі Дымітры (Балач) («Свабодная сэрбская праваслаўная Царква»).

13 ліпеня 1973 року на сходзе Сабору япіскапаў БАПЦ было прынятае рашэньне пра ўтварэньне Эўрапейска-канадзкай япархіі БАПЦ, на чале якой быў пастаўлены архіяпіскап Мікалай.

У 1980 року зь ягоным удзелам быў выдадзены «*Службоўнік*». У 1988 у Таронта выдаў перакладзенае на беларускую мову «Напрастольнае сьвятое Эвангельле».

Па сьмерці Першагерарха БАПЦ мітрапаліта Андрэя (Крыта) ў траўні 1983 року на III Саборы БАПЦ новым мітрапалітам і Першагерархам быў абраны архіяпіскап Ізяслаў (Бруцкі). Мікалай Мацукевіч з аднадумцамі абвясьціў рашэньні III Сабору несапраўднымі і на «надзвычайным Саборы БАПЦ» у Кліўлэндзе сам быў абраны мітрапалітам і Першагерархам БАПЦ. У выніку Сабор япіскапаў БАПЦ абвясьціў Мікалаю анатэму, а той абвясьціў бруклінскую групоўку Ізяслава некананічнай. Паўторна абраны Першагерархам на III саборы БАПЦ у царкве Жыровіцкай Маці Божай у  (штат Нью-Ёрк).

У лютым-красавіку 1992 року мітрапаліт Мікалай наведаў Беларусь, сустракаўся зь мітрапалітам Філарэтам. Узначальваў канадзкую Фундацыю дапамогі ахвярам Чарнобылю ў Беларусі.

Памёр 20 чэрвеня 2002 року ў Таронта ад інфаркту, пахаваны на беларускіх могілках у  (, Нью-Джэрзі, ЗША). Па ягонай сьмярці адбылося ўзьяднаньне БАПЦ на чале з Ізяславам (Бруцкім).

## Крыніцы

## Літаратура
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Аўтар-укладальнік: Ю. Гарбінскі. — Мн. — Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3

## Вонкавыя спасылкі
* Жыцьцяпіс на Слоўнік.орг

Катэгорыя:Перакладчыкі Бібліі на беларускую мову
Катэгорыя:Выпускнікі Манітобскага ўнівэрсытэту
Катэгорыя:Памерлі ў Таронта
Катэгорыя:Япіскапы Беларускай аўтакефальнай праваслаўнай царквы
Катэгорыя:Беларусы ў Нямеччыне
Катэгорыя:Беларусы ў Канадзе
Катэгорыя:Беларусы ў ЗША
Катэгорыя:Некананічныя праваслаўныя сьвятары
Катэгорыя:Памерлі ад інфаркту міякарда