Шат

**Шат** (*Шаць*), **Шад** (*Шадзь*, *Жад*, *Зад*), **Шата** (*Жат*, *Зат*, *Жоць*) — мужчынскае імя і вытворнае ад яго прозьвішча.

## Паходжаньне

Ската, пазьней Шат або Шад (Scato, Schat, Schad) — імя германскага паходжаньня. Іменная аснова -шад- (-шат-) паходзіць ад гоцкага skadus 'ахінуты, абаронены'. Апроч таго, адзначалася старажытнае германскае імя Сада (Sado) і адпаведная іменная аснова -сад- (-сат-), якая паходзіць ад гоцкага saths 'насычаны, задаволены'. Сярод ліцьвінаў бытавалі імёны Шацейка (Шадзейка), Шаціла (Шацел), Жадзьвін, Вішад. Адзначаліся германскія імёны Scazciho, Scazelo (Schätzel, Schadel), Saduinus, Wisadus.

Этымалягічны слоўнік старапольскіх асабовых імёнаў, выдадзены Польскай акадэміяй навук, адзначае гістарычнае бытаваньне ў Польшчы германскага імя Szader (Schader). Апроч таго, у Польшчы адзначаліся імёны *Sed*, *Zedwyd*, *Schadwina*.

У Прусіі бытавалі імёны: *Sade / Zada* (1385, 1393 і 1394 гады), *Sadune*, *Sedeithe* (1402 год).

У Ноўгарадзе бытавалі імёны Жадка (*Жадко*) і Жадзен (*Жаденъ*).

У Чэхіі бытавалі імёны Šad, Šedik.

Варыянты імя ў гістарычных крыніцах: *Sade von Lawkisken… Zada von Laukisken* (Паведамленьні аб літоўскіх дарогах); *купил чоловека зъ землею в [[Жыжмары|Жижморскомъ]] повете на имя Жотя* (22 ліпеня 1501 году); *бояре путные к тому двору [[Мусьнікі|Мусницкому]]… [[Герман (імя)|Герман]] Шадевич* (1 ліпеня 1542 году); *sioło Sadewicz… Januszko Sadewicz przysiężny z Woytem synem* (4 сьнежня 1554 году); *Miklosz Żadowicz* (1561 год); *Яцъ Шадовичъ* (1563 год); *село [[Зьбірагі|Зберогы]]… Калихъ а Курило Щедевичи… Ивашко Жедевичъ* (1566 год); *на име Станислава Щеповича Шата* (31 жніўня 1586 году); *панъ Анъдрей Миколаевичъ Шедъ* (3 ліпеня 1590 году); *Федоръ Шедевичъ, волоки полъ; Андрей Шедь, волоки полъ* (29 лістапада 1592 году); *Zadziszki… Sadowicze… Zodow* (1744 год); *Żattowicz Feliciani Ignatij* (8 лістапада 1757 году); *wsiami pieniańskiemi Żodziewiczami* (1784 год); *Kazimierz Satowicz* (1797 год); *Franciszek Szato* (1833 год).

## Носьбіты
* Андрэй Мікалаевіч Шад — гаспадарскі зямянін Ковенскага павету, які ўпамінаецца ў 1590 годзе
* Даніла, Кузьма, Дзяніс, Іван, Андрэй і Саўка Шаты — жыхары вёскі Казлова (каля Полацку), якія ўпамінаюцца ў 1680 годзе
* Апалёнія Задовічава (*Apolonia Zadowiczowa*) — жыхарка Вільні, якая ўпамінаецца ў 1700 годзе

Шатовічы (Szatowicz) — вольныя людзі зь вёскі Ліпавай Буды (Троцкі павет), якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Шацевічы (Szatewicz) — прыгонныя з ваколіцаў Жыжмараў, якія ўпамінаюцца ў XIX стагодзьдзі.

Шадзевічы (Szadziewicz) гербу Тупая Падкова — літоўскі шляхецкі род з Троцкага павету.

Затовічы (Zatowicz) гербу Сьлепаўрон — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага ваяводзтва.

Жатовічы (Żatowicz) — літоўскі шляхецкі род зь Віленскага павету.

Сада (Sada) і Сэда (Seda) — прозьвішчы, зафіксаваныя ў XIX стагодзьдзі ў ваколіцах Сувалкаў.

У актах Вялікага Княства Літоўскага ўпаміналіся сяло Жадзішкі каля Мерачы, возера Жада каля Дзісны, фальварак Жадышкі ў Віленскім ваяводзтве і маёнтак Зодзішкі ў Ашмянскім павеце.

У 1522 годзе ўпаміналася зямля Жадзеўшчына каля Судэрвы.

На гістарычнай Берасьцейшчыне існуе вёска Шадзі, на гістарычнай Ашмяншчыне — Жодзішкі.

## Заўвагі

## Крыніцы

Катэгорыя:Мужчынскія імёны