Гісторыя Смалявічаў

**[[Смалявічы]]** — даўняе мястэчка гістарычнай Меншчыны.

## Вялікае Княства Літоўскае
Першы пісьмовы ўпамін пра Смалявічы («*Смальнявічы*») як уладаньне крэўскага намесьніка Алехны Даргіевіча датуецца 1448 годам. Існуюць зьвесткі, што ў 1508 годзе вялікі князь падараваў паселішча гетману Канстантыну Астроскаму. Аднак гісторык В. Насевіч прыйшоў да высновы, што пэргамін з дадзенай згадкай трэба вызнаць фальшыўкай, зробленай недзе ў XVII або нават XVIII стст.

У 2-й палове XVI ст. Смалявічы перайшлі ў валоданьне роду Радзівілаў, у чыіх руках заставаліся потым на працягу амаль трох стагодзьдзяў. У 1586 годзе староста барысаўскі і гетман вялікі Крыштап Радзівіл заснаваў тут мястэчка. Паводле інвэнтару на 1588 год *мястэчка Смалявічы* зьяўлялася цэнтрам маёнтку, у склад якога ўваходзіла *[[сяло]] Смалявічы*.

У пачатку XVII ст., як сьведчаць інвэнтары, у *мястэчку Смалявічы* было 4 вуліцы — Менская, Барысаўская, Царкоўная і Дворная; колькасьць двароў дасягнула 138. У вайну Маскоўскай дзяржавы з Рэччу Паспалітай (1654—1667) Смалявічы трапілі пад маскоўскую акупацыю, у выніку якой у тут засталося толькі 77 двароў (1669). Паводле інвэнтару, на 1781 год у мястэчку было 5 вуліцаў — да чатырох ранейшых далучылася вуліца Прудовая; двароў налічвалася 74.

## Пад уладай Расейскай імпэрыі

У выніку другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Смалявічы апынуліся ў складзе Расейскай імпэрыі, дзе з 1795 году сталі цэнтрам воласьці Барысаўскага павету. Сьпярша мясьціна знаходзілася ў валоданьні Вітгенштэйнаў, потым Гагенлёэ. У пачатку ХІХ ст. тут існаваў палац, які згарэў у 1819 годзе. У 1871 годзе каля Смалявічаў збудавалі чыгуначную станцыю Вітгенштэйнаўская. На 1863 год у мястэчку існавалі земская народная вучэльня, паштова-тэлеграфнае аддзяленьне, бровар, рамесныя майстэрні вытворчасьці вопраткі і абутку, кузьні.

Згодна з вынікамі перапісу (1897) у Смалявічах было 299 двароў, дзейнічалі 2 царквы, капліца, працавалі валасная ўправа, земская народная вучэльня, паштова-тэлеграфная кантора, бровар, рамесныя майстэрні вырабу абутку і адзеньня, 8 кузьняў. У пачатку XX ст. працавалі наступныя прамысловыя прадпрыемствы: фабрыкі лесапільная і дрэваапрацоўчая (з 1894 году), лесапільная і мукамольная (з 1890 году), лесапільная мануфактура (з 1895 году), гута «Вікторыя» (з 1909 году). У 1918 годзе мястэчка займалі нямецкія, у 1919—1920 гадах — польскія войскі.

## Найноўшы час
25 сакавіка 1918 году згодна з Трэцяй Устаўной граматай Смалявічы абвяшчаліся часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. 1 студзеня 1919 году ў адпаведнасьці з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі яны ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, у Менскі павет («падраён») Менскага раёну. У 1924 годзе Смалявічы сталі цэнтрам раёну. У 1938 годзе паселішча атрымала афіцыйны статус пасёлку гарадзкога тыпу. У Другую сусьветную вайну з 26 чэрвеня 1941 да 2 ліпеня 1944 году мястэчка знаходзілася пад нямецкай акупацыяй.

7 сакавіка 1968 году Смалявічы атрымалі статус места. 5 верасьня 2000 году адбылося афіцыйнае зацьвярджэньне мескага гербу. 13 верасьня 2008 году ў парку каля каталіцкай капліцы адбылося ўрачыстае адкрыцьцё помніка сьвятому Валянтыну.

## Галерэя

Smalavičy, Carkoŭnaja, Mikolskaja. Смалявічы, Царкоўная, Мікольская (1910).jpg|Бакавы фасад Мікольскай царквы, да 1914 году
Smalavičy, Mikolskaja. Смалявічы, Мікольская (03.1909).jpg|Інтэр'ер Мікольскай царквы, да 1914 году
Smalavičy, Rynak. Смалявічы, Рынак (1901-17) (2).jpg|Рынак, да 1914 году
Smalavičy, Rynak. Смалявічы, Рынак (1901-17).jpg|Рынак, да 1914 году

Smalavičy, Plisa. Смалявічы, Пліса (1901-17).jpg|Рака Пліса, да 1914 году
Smalavičy, Carkoŭnaja, Alaksandraŭskaja. Смалявічы, Царкоўная, Аляксандраўская (1910-17).jpg|Царква-мураўёўка, да 1914 году
Smalavičy, Carkoŭnaja. Смалявічы, Царкоўная (1918).jpg|Царква-мураўёўка, 1918 год
Smalavičy, Carkoŭnaja, Alaksandraŭskaja. Смалявічы, Царкоўная, Аляксандраўская (1918).jpg|Царква-мураўёўка, 1918 год

Smalavičy, Vitgienštejnaŭskaja. Смалявічы, Вітгенштэйнаўская (XX).jpg|Станцыя Вітгенштэйнаўская, да 1918 году
Smalavickaja synagoga. Смалявіцкая сынагога (05.11.1932).jpg|Дом культуры, 1932 год
Smalavičy, Vakzalnaja. Вакзальная (1935-38).jpg|Станцыя Смалявічы, 1935 год
Smalavičy, Carkoŭnaja. Смалявічы, Царкоўная (1920-41).jpg|Вуліца Царкоўная. Прафэсійная тэхнічная вучэльня


## Крыніцы

## Літаратура
* 
* 
* 
* 
* 

Катэгорыя:Смалявічы