Адукацыя ў Азэрбайджане

**[[Адукацыя]]й у [[Азэрбайджан]]е** апекуецца Міністэрства адукацыі.

## Мінуўшчына
У дасавецкі пэрыяд у Азэрбайджане з раньняга дзяцінства вывучалі ісламскія рэлігійныя традыцыі. Прыкладна ад пяцігадовага да дванаццацігадовага вуку дзеці наведвалі мэдрэсы — адукацыйныя ўстановы пры мячэтах. У XVII—XVIII стагодзьдзях у вялікіх местах мэдрэсы ствараліся і як асобныя ўстановы, аднак рэлігійны складнік навучаньня заставаўся. У 1865 року ў Баку зьявіліся першая прафэсійна-тэхнічная вучэльня і першая дзявочая сярэдняя школа. У канцы XIX стагодзьдзя пачалося стварэньне сьвецкіх пачатковых школаў для азэрбайджанцаў (для этнічных расейцаў яны зьявіліся раней), аднак заснаваньне вышэйшых навучальных установаў у Закаўказьзі і выкарыстаньне ў навучальным працэсе азэрбайджанскай мовы за царскім часам былі забароненыя. Большасьць этнічных азэрбайджанцаў ня мелі адукацыі, узровень пісьменнасьці быў надзвычай малым, асабліва сярод жанчынаў.

За савецкім часам узровень адукацыі і пісьменнасьці вырас у параўнаньні з царскай Расеяй, хоць пісьмовасьць была пераведзеная сьпярша з арабіцы на лаціну, а пасьля на кірыліцу. Паводле савецкіх зьвестак, у 1970 року 100 % жыхароў (ад 9 да 45-гадовага веку) атрымалі адукацыю. Паводле справаздачы Праграмы разьвіцьця ААН 2016 року, узровень пісьменнасьці ў Азэрбайджане складае 99,8 %.

Пасьля здабыцьця незалежнасьці ад СССР адным зь першых законаў азэрбайджанскага парлямэнту стала вяртаньне з кірыліцы на мадыфікаваную лацінку. За выняткам гэтага, сыстэма азэрбайджанскай адукацыі ня мела значных зьмяненьняў. Была адноўленая рэлігійная асьвета (забароненая за савецкім часам), скасаваныя ідэалягічныя прадметы і пашыранае вывучэньне азэрбайджанскае мовы. Акрамя пачатковых школаў, дзейнічаюць дашкольныя ўстановы, агульныя сярэднія школы і прафэсійна-тэхнічныя вучэльні. З 1988 року зьмяншаецца выкарыстаньне расейскай мовы ў навучаньні. Цяпер яна вывучаецца ў якасьці адной з замежных моваў.

## Сыстэма адукацыі
У Рэспубліцы Азэрбайджану адукацыйная сыстэма мае дэмакратычны, сэкулярны характар, базуецца на нацыянальных і сусьветных каштоўнасьцях. Адукацыя абавязковая 11-гадовая. Права на адукацыю — адно зь неад’емных правоў грамадзянаў Рэспублікі Азэрбайджану, што замацавана як у канстытуцыі, так і ў законе аб адукацыі. Мовай адукацыі ў дзяржаве ёсьць азэрбайджанская.

Вучні, якія скончылі навучаньне і пасьпяхова здалі экзамэны і дыплёмныя працы, атрымліваюць дакумэнт стандартнага ўзору з пацьверджаньнем сваёй адукацыі і спэцыяльнасьці. Гэта падставовы дакумэнт дзеля атрыманьня працы і пачатку кар’еры.

Найвышэйшую адукацыю забясьпечваюць 38 дзяржаўных і 11 прыватных унівэрсытэтаў. Самымі буйнымі ВНУ ёсьць Бакінскі дзяржаўны ўнівэрсытэт, Азэрбайджанскі дзяржаўны нафтава-прамысловы ўнівэрсытэт, Каўкаскі ўнівэрсытэт, Хазарскі ўнівэрсытэт, Азэрбайджанскі тэхнічны ўнівэрсытэт. Паколькі нафтавая вытворчасьць складае значную дзелю эканомікі краіны, вялікая колькасьць студэнтаў абіраюць адукацыю па тэхнічным і дасьледчым профілі.

## Глядзіце таксама
* Міністэрства адукацыі
* Сьпіс унівэрсытэтаў Азэрбайджану
* Адукацыя ў СССР

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

* Адукацыя ў Азэрбайджане — ЮНІСЭФ
* Прафэсійна-тэхнічная адукацыя ў Азэрбайджане — ЮНЭСКО


Катэгорыя:Азэрбайджанскае грамадзтва