Замак Сфорцаў

**За́мак Сфо́рцаў** () — замак у Міляне (Італія), былая рэзыдэнцыя герцагаў Міляну, адна з найбуйнейшых цытадэляў Эўропы. Разьмяшчаецца ў паўночна-заходняй частцы гістарычнага цэнтру на П’яцца Кастэльля (). Цяпер у замку дзейнічаюць некалькі музэяў і мастацкіх галерэяў.

## Мінуўшчына
Родавы замак Вісконціна гэтым месцы ўпершыню быў пабудаваны ў 1360-я — 1370-я. Аднак у 1447 року пасьля абвяшчэньня Амбразыянскай рэспублікі паўсталы народ разбурыў замак. У 1450 Франчэска I Сфорца распачаў ягоную рэканструкцыю. Некалькі з пакояў замку першапачаткова мелі штукарскае ўнутранае аздабленьне, найбольш вядомыя зь якіх фрэскі Леанарда да Вінчы ў *Sala Delle Asse*. Працавалі над аздабленьнем замку й такія майстры, як Даната Брамантэ, Філярэтэ і Чэзарыё Чэзарыяна. Пазьней замак некалькі разоў быў перабудоўваны й пазьнейшымі ўладальнікамі.

З пачаткам Італьянскіх войнаў Лядавіка Сфорца ўцёк зь Міляну, а ў Кастэльля Сфарцэска асеў францускі кароль Людовік XII. За ягоным пераемнікам Францыскам I замак быў закінуты; у 1521 року ад удару маланкі ўзарваўся парахавы склад у вежы Філярэтэ.

Пад уладай Гішпаніі замак быў разбудаваны: у XV-XVI стагодзьдзях яго абаранялі ад 1000 да 3000 чалавек, і гэта была адна з найвялікшых цытадэляў у Эўропе; была збудаваная вялізная сыстэма ўмацаваньняў з 12 бастыёнамі. Вонкавыя фартыфікацыі дасягнулі 3 км даўжыні і займалі плошчу 25,9 гектараў

Падчас Рэвалюцыйных войнаў Мілян ізноў заваявалі французы. У 1796 року была прадстаўленая першая народная пэтыцыя, паводле якой замак павінен быў паўтарыць лёс Бастыліі як сымбаль «старой тыраніі». У 1801 былі раскіданыя бакавыя вежы ды гішпанскія бастыёны. Аднак неўзабаве Напалеон ухваліў праект аднаўленьня замку, ля яго быў разьбіты прасторны пляц.

Пасьля аб’яднаньня Італіі ў XIX стагодзьдзі і перадачы замку гораду пачалася ягоная рэстаўрацыя (1833—1905). У 1900 была адноўленая й вежа Філярэтэ.

Падчас бамбаваньня войскамі хаўрусьнікаў Міляну ў 1943 замак зазнаў значныя пашкоджаньні. Пасьляваенная рэканструкцыя будынку дзеля музэйных мэтаў была праведзеная архітэктурным таварыствам BBPR.

Цяпер у замку дзейнічаюць музэі «Pinacoteca del Castello Sforzesco», Музэй старажытнага мастацтва, музэй мэблі, музэй музычных інструмэнтаў і калекцыю прыкладных мастацтваў, Эгіпецкі музэй, дагістарычную сэкцыю Археалягічнага музэю і інш. Фрэскі Леанарда да Вінчы не захаваліся.

## Апісаньне
Замак разьмешчаны ў цэнтры Міляну, на паўночны захад ад П’яцца іль Дуома. З боку гэтага пляцу стаіць найвышэйшая ва ўсёй пабудове брамная вежа. На пляцы перад брамай, на яе асі знаходзіцца сучасны фантан.

Чатырохкутнік замку ахоплівае сваімі мурамі вялікі ўнутраны двор, уваход у які знаходзіцца ў вежы Філярэтэ. Брама вядзе ў Каралеўскі дворык простакутнай формы з ганкам. На супрацьлеглым баку знаходзіцца *Rocchetta* () — найбольш непрыступная частка замку, дзе Сфорцы мелі сховішча падчас нападаў.

Захаваліся таксама арэна, аглядная вежа і нэаклясыцыстычная трыюмфальная арка (1807—1838).

## Дадатковыя зьвесткі
Мілянскія архітэктары, якія працавалі над пабудовай маскоўскага Крамлю, узялі за прыклад выгляд крэпасьці Сфорцаў для стварэньня формы вежаў і кароны зубцоў на сьценах.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйная бачына
* Панарамны віртуальны тур

Катэгорыя:Сфорцы
Катэгорыя:Збудаваньні Міляну
Катэгорыя:Замкі Італіі
Катэгорыя:Археалягічныя музэі Італіі
Катэгорыя:Музычныя музэі Італіі
Катэгорыя:Рэнэсансныя збудаваньні Італіі
Катэгорыя:Музэі Лямбардыі
Катэгорыя:Культура Міляну
Катэгорыя:Цагляныя збудаваньні