Ізбынь

**Ізбы́нь** — вёска ў Хвойніцкім раёне Гомельскай вобласьці. Уваходзіць у склад Велікаборскага сельсавету.

## Геаграфія
За 20 км на поўнач ад станцыі Хвойнікі, за 7 км ад чыгуначнай плятформы Аўраамаўская (на ветцы Васілевічы — Хвойнікі ад лініі Гомель — Каленкавічы), за 118 км ад Гомля.

## Гідраграфія
На ўсходзе, поўначы і захадзе меліярацыйныя каналы. Мясцовасці вакол вёскі (палі, лясы, балоты): Ляда, Навінкі, Замошкі, Шчоўб, Княжа, Гала, Загальле і інш. У мясцовасці Замошкі — вадасховішча.

## Планіроўка
Паселішча складалася з просталінейнай вуліцы, блізкай да мэрыдыянальнай арыентацыі, да якой на поўдні далучаецца кароткая просталінейная вуліца. Забудова драўляная, сядзібнага тыпу. У былыя часы вёска падзялялася на тры часткі: Пяскі, Сяло, Хутар.

## Гісторыя

### Вялікае Княства Літоўскае

Ці не ўпершыню паселішча згаданае 28 лютага 1721 году, калі  пан маршалак мазырскі Антоні Аскерка з самога Слуцку зьвярнуўся зь лістом да князя Мікалая Шуйскага, харунжыча берасьцейскага, ды прасіў, абы падданыя яго вялікаборскія падданым зь вёскі Ізбін (Ізбынь) крыўдаў не чынілі і ў грунты іхныя «nie wdzierali się». У ліпені 1722 году тым жа панам суседам князь М. Шуйскі пакліканы на суд Галоўнага Трыбуналу Вялікага Княства Літоўскага за насланьне людзей вялікаборскіх на грунты ізбінцаў, дзе яны лес пасеклі, сенажаці пакасілі ды ўчынілі шматлікія гвалты. 26 кастрычніка 1722 году ў Мазырскім гродзе па справе маршалка Аскеркі і харунжыча Шуйскага панам Даніэлем Віслаухам засьведчана апісанае разьмежаваньне ўгодзьдзяў вёсак Ізбін і Вялікі Бор.

### Расейская імпэрыя

Пасьля другога падзелу Рэчы Паспалітай (1793) Ізбынь — у межах Рэчыцкай акругі Чарнігаўскага намесьніцтва (губэрні), з 1796 году ў складзе тэрытарыяльна ўпарадкаванага Рэчыцкага павету Маларасейскай, а з 29 жніўня 1797 году Менскай губэрні Расейскай імпэрыі. Згодна з «Камеральным описанием... Речицкой округи», датаваным 29 студзеня 1796 году, вёска Ізбін належала генэралу-ад'ютанту Амброзію Аскерку. У шляхецкай рэвізіі ад 10 сьнежня 1811 году сказана, што дзедзічны ўладальнік сяла Ізбынь з 75 душами прыгонных «мужеска пола» 47-гадовы Ізыдар Амброзі, сын Багуслава, Аскерка, генэрал войскаў польскіх, там і пражываў. Жыхарамі двара Ізбынь запісаныя таксама браты 30-гадовы Юзаф і 27-гадовы Антоні, сыны Фларэнцыя, Аскеркі — уладальнікі маёнтку Новы Двор (Алексічы), пляменьнікі беспатомнага генэрала.
 
Паводле інвэнтара 1844 году вёска Ізбін з 23 дварамі належала да аднайменнага маёнтку Льва (Леана) Аскеркі. У «Списках населённых мест Минской губернии по уездам, приходам, еврейским обществам со сведениями об их расположении и народонаселении [Дело]: 1857 г.» засьведчана, што 150 жыхароў абодвух полаў вёскі Ізбін зьяўляліся прыхаджанамі Сьвята-Георгіеўскай царквы ў Маканавічах, а 20 вяскоўцаў — парафіянамі Юравіцкага касьцёлу Нараджэньня Найсьвяцейшай Панны Марыі.

У парэформавы пэрыяд Ізбынь адміністрацыйна знаходзілася ў Маладушскай воласьці. Паводле зьвестак 1876 і 1879 гадоў жыхары вёскі былі прыхаджанамі ўжо Велікаборскай Раства-Багародзіцкай царквы. 

У 1909 годзе у вёсцы Ізбін налічваўся 81 двор з 466 жыхарамі.

### Найноўшы час

9 лютага 1918 году, яшчэ да падпісаньня Берасьцейскага міру з бальшавіцкай Расеяй (3 сакавіка), Нямеччына перадала паўднёвую частку Беларусі Украінскай Народнай Рэспубліцы. У адказ на гэта, 9 сакавіка Другой Устаўной граматай тэрыторыя абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. Ізбынь, аднак, у складзе Маладушскай воласьці апынулася ў часова створанай 15 чэрвеня Палескай губэрні з цэнтрам у Рэчыцы, з кастрычніка – у Мазыры. Ад 18 траўня тут дзейнічала «варта Украінскай Дзяржавы» гэтмана Паўла Скарападзкага. 

1 студзеня 1919 году, згодна з пастановай І зьезду КП(б) Беларусі, Рэчыцкі павет увайшоў у склад Сацыялістычнай Савецкай Рэспублікі Беларусі, але 16 студзеня разам зь іншымі этнічна беларускімі тэрыторыямі быў далучаны да РСФСР.

Пасьля другога ўзбуйненьня БССР з 8 сьнежня 1926 года Ізбынь — цэнтар сельсавету ў складзе Хвойніцкага раёну Рэчыцкай акругі БССР. З 9 чэрвеня 1927 года — у складзе Гомельскай акругі. 30 сьнежня 1927 года сельсавет скасаваны, тэрыторыя далучана да Велікаборскага сельсавету. У 1930 годзе ў вёсцы было 182 двары, 829 жыхароў. З 20 лютага 1938 года — у складзе Палескай вобласьці з цэнтрам у Мазыры. 

Напярэдадні Другой сусьветнай вайны ў Ізбыні налічвалася 147 двароў з 575 жыхарамі. У чэрвені 1943 года баявая група В. Шымана ў ходзе буйной апэрацыі супраць партызанаў цалкам спаліла паселішча і загубіла жыцьці 26 чалавек. На франтах і ў партызанскай барацьбе загінулі 79 вяскоўцаў.

## Насельніцтва
* 2021 год — 8 двароў, 9 жыхароў

## Заўвагі

## Крыніцы

## Літаратура
* 

Катэгорыя:Велікаборскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Хвойніцкага раёну
Катэгорыя:Ізбынь