open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Сернічкі

**Сернічкі** — вёска, уваходзіць у склад Плешчыцкага сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Гісторыя
Упершыню згадваецца ў 1554 годзе як шляхецкая вёска населяная Прылоўскімі, Колбамі і іншай шляхтай.

У XIX стагодзьдзі сяло было ў Пінскім павеце Менскай губэрні. У тым жа стагодзьдзі сяло было падзелена на вёску малыя Сернічкі і фальварак Сернічкі, які пазьней ператварыўся ў хутар. Напрыканцы стагодзьдзя налічвалася 16 хатніх гаспадарак і 94 жыхары.

## Насельніцтва
* 2009 год — 52 жыхары
* 1999 год — 99 жыхароў

## Інфармацыя для турыстаў
* Памятная табліца аб двух жыхарах вёскі, расстраляных фашыстамі.

## Крыніцы

Катэгорыя:Плешчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Дарога Р147 (Беларусь)

**Дарога**  — рэспубліканская аўтамабільная дарога агульнага карыстаньня ў Беларусі, якая злучае аўтадарогу  каля Пінска зь вёскай Невель на граніцы з Украінай. Працягласьць — 29 км. Праходзіць па тэрыторыі Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Маршрут
* Берасьцейская вобласьць 
** Пінскі раён
***   
*** Стытычава  
***  
*** Месткавічы  
*** Малая Вулька  
*** Жыдча
*** Невель
* Беларуска-украінскі пагранічны пераход, 

## Глядзіце таксама
* Аўтамабільныя дарогі Беларусі

## Вонкавыя спасылкі
* Дэпартамэнт БЕЛАЎТАДОР

Р147
Бойня ў Каіры

**Бойня ў Каіры** — разгон вайскоўцамі лягераў прыхільнікаў зрынутага прэзыдэнта Мухамэда Мурсі 14 жніўня 2013 году.

Сярод 595 забітых прыхільнікаў Мурсі 377 (63%) загінулі каля мячэта Рабіі Адавіі. Яшчэ 90 загінулі на плошчы Нагда.

## Разгон
14 жніўня 2013 году а 7:00 паліцыя пачала разгон лягераў прыхільнікаў Мурсі на некалькіх плошчах Каіра. Да 8-й гадзіны разагналі найменшы лягер каля Каірскага ўнівэрсытэту ў Гізе. Найдаўжэй заняў 12-гадзінны разгон лягера каля мячэта Рабіі Адавіі ў горадзе Наср, што на ўсходзе Каіра. Некалькі прыхільнікаў Мурсі адкрылі агонь па паліцыянтах. У адказ урадавыя снайпэры пачалі страляць па ўдзельніках лягера. Удзень прыхільнікі Мурсі напалі на 21 паліцэйскі ўчастак і некалькі крамаў, якія належалі хрысьціянам. Апоўначы Часовы ўрад Эгіпту абвясьціў надзвычайнае становішча і камэнданцкую гадзіну.

На 15 жніўня 2013 году загінула 525 чалавек, зь іх 40 паліцыянтаў. Яшчэ звыш 3700 чалавек атрымалі раненьні. З аднаго зь мячэтаў Каіру вывезьлі целы каля 200 загінулых. Большасьць людзей загінула ад агню ўрадавых снайпэраў, якія заселі на дахах вакол плошчаў.

## Наступствы

15 жніўня 2013 году прыхільнікі «Таварыства братоў-мусульманаў» падпалілі 36 храмаў Копцкай праваслаўнай царквы ў 9 абласьцях Эгіпту, у тым ліку ў Міньі, Сагагу і Асьюце на поўдні краіны. Часовы ўрад Эгіпту ўвёў надзвычайнае становішча, якое доўжылася да 12 лістапада. Адначасна камэнданцкая гадзіна дзейнічала ў 14 абласьцях: Александрыя, Асьют, Бугэйра, Бэні-Суеф, Гіза, Ісмаілія, Каір, Кена, Мінья, Паўднёвы Сынай, Паўночны Сынай, Сагаг, Суэц і Фаюм. 

16 жніўня 2013 году «Таварыства братоў-мусульманаў» абвясьціла «Дзень гневу». У ходзе сутыкненьняў загінула 173 чалавекі, зь іх 95 (55%) у Каіры. У суботу 17 жніўня загінула яшчэ 79 чалавек. 18 жніўня ўдзельнікі «Таварыства братоў-мусульманаў» напалі на паліцэйскі грузавік з больш як 600 затрыманымі ў ходзе сутыкненьняў у Каіры. Паліцыянты выкарысталі сьлезацечны газ, ад удушша якім загінула 36 затрыманых.

20 жніўня 2013 году ў горадзе Наср паліцыя арыштавала старшыню «Таварыства братоў-мусульманаў» Мухамэда Бадзі. 28 красавіка 2014 году суд у Міньі вынес яму і 683 іншым сябрам «Таварыства» сьмяротны вырак за напад на паліцэйскія ўчасткі. Праз 2 месяцы галоўны муфці Эгіпту зьмяніў сьмяротны вырак Бадзі і 5 іншым на пажыцьцёвае зьняволеньне.

## Крыніцы

Катэгорыя:Грамадзкі канфлікт
Катэгорыя:Каір
Катэгорыя:Падзеі 2013 году
Катэгорыя:Атакі
Катэгорыя:Гвалтоўны канфлікт
Вугорская Русь

**Вуго́рская Русь**&nbsp;— агульны назоў для ўкраінскіх земляў у Вугоршчыне да 1919 року, што ўжываўся ва ўкраінскай, расейскай ды іншай навукова-папулярнац літаратуры з канца 18 стагодзьдзя.

Напрыканцы 19&nbsp;— пачатку 20 стагодзьдзя ва ўкраінафільскіх колах часам ужыванае паняцьце «Вугорская Ўкраіна», але радзей.

З 1920 афіцыйная назва&nbsp;— Падкарпацкая Русь.

Ад назвы Вугорская Русь ўзьнікла і была ў пачатку XX стагодзьдзя шырока распаўсюджаная этнічная назва насельніцтва&nbsp;— *вуграрусіны*, пасьля Другое сусьветнае вайны зьнікла.

## Глядзіце таксама
* Закарпацьце
* Карпацкая Ўкраіна

## Вонкавыя спасылкі
* Вугорская Русь (Зэмплені) на сайце VOLOЦЮГИ
* 

Катэгорыя:Гісторыя Закарпацкай вобласьці
Катэгорыя:Гісторыя Вугоршчыны
Катэгорыя:Карпацкая Русь
Менскі раён (неадназначнасьць)

Назву **Менскі раён** маюць:
* Менскі раён — адміністрацыйна-тэрытарыяная адзінка ў цэнтры Менскай вобласьці Беларусі.
* Менскі раён — адміністратыўная адзінка ў складзе Чарнігаўскай вобласьці Ўкраіны.
Мінангкабаў (мова)

**Мінангкабаў** (саманазва: *Baso Minang (kabau)*; ) — мова аўстранэзійскай сям’і, распаўсюджаная сярод народа мінангкабаў на Заходняй Суматры, у заходняй частцы Рыаў, а таксама — у некалькіх супольнасьцях народу мінангкабаў ў розных гарадах Інданэзіі. Таксама распаўсюджаны ў некаторых рэгіёнах Малайзіі сярод мігрантаў з рэгіёну Мінанг на Суматры, і ў правінцыі Ачэх, дзе ён называецца *Aneuk jamee*.

З-за вялікага граматычнага падабенства і ўзаемапранікненьня лексыкі паміж мінангкабаў і малайскай мовы ў Малайзіі мінангкабаў часам разглядаецца як дыялект малайскай мовы, нягледзячы на ​​тое, што ён належыць да іншай падгрупы заходнезондзкіх моваў.

## Дыялекты
Мова мінангкабаў складаецца зь некалькіх дыялектаў, якія часам розьняцца нават у суседніх вёсках, аддзеленых адна ад аднае, напрыклад, ракой. У зносінах паміж прадстаўнікамі розных рэгіёнаў пераважае падангзкі дыялект.

## Прыклады

## Крыніцы

## Літаратура
* *Tata Bahasa Minangkabau*, Gerard Moussay (original title *La Langue Minangkabau*, translated from French by Rahayu S. Hidayat), ISBN 979-9023-16-5.
* Зарбалиев Х. М. Язык минангкабау. — М.: Наука, 1987. — 78 с — (Языки народов Азии и Африки).
* Sabariah Hj. Md. Rashid, Media Sandra Kasih. «The Minangkabau Terms of Address for Children, Teenagers and Adults: A Sociolinguistic Perspective». — «Jurnal Bahasa Jendela Alam». Kuala Lumpur: Persatuan Bahasa Moden Malaysia, 2006, Jilid/Volume 4, 590—601.

## Вонкавыя спасылкі

* Rosetta Project: Minangkabau Swadesh List

Катэгорыя:Мовы Інданэзіі
Катэгорыя:Мовы Малайзіі
Катэгорыя:Аўстранэзійскія мовы
Мінангкабаў

**Мінангкабаў:**

* Мінангкабаў — народ на Суматры
* Мінангкабаў — адна з заходнезондзкій моваў на Суматры
* Мінангкабаў — міжнародны аэрапорт каля гораду Паданг на Суматры
Завідчыцы

**Заві́дчыцы** — вёска, уваходзіць у склад Плешчыцкага сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 2009 год — 198 жыхароў
* 1999 год — 264 жыхары

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* У Завідчыцах Бог жыве, «Брэсцкі кур’ер»

Катэгорыя:Плешчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Горнава (Берасьцейская вобласьць)

**Го́рнава** — вёска, уваходзіць у склад Плешчыцкага сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Вёска знаходзіцца на беразе вадасховішча Горнава.

## Насельніцтва
* 2009 год — 108 жыхароў
* 1999 год — 138 жыхароў

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Плешчыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Міколенка

**Міко́ленка** — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Ленінскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 1999 год — 3 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Ленінскі сельсавет (Горацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Горацкага раёну
Бакінічы

**Бакі́нічы** — вёска ў Беларусі, каля ракі Бобрыку. Уваходзяць у склад Сошненскага сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці. На поўдзень ад вёскі праходзіць аўтамабільная дарога .

## Назва

Бугін або Букін (Bugin, Bukin) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 656 чалавек у вёсцы Бакінічах і 12 чалавек у маёнтку Бакінічах
* 1999 год — 271 чалавек
* 2010 год — 178 чалавек

## Турыстычная інфармацыя
* Помнік дзецям, ахвярам рэпрэсіяў, вайны ды голаду, пастаўлены ў 2017 годзе з ініцыятывы і матэрыяльнай дапамогі Тэрэзы Скірмунт, дачкі Станіслава Скірмунта

## Асобы
* Тацьцяна Глышко (нар. 1954) — чэмпіёнка па стральбе з луку на ІХ Паралімпійскіх гульнях (1992, Барсэлёна)

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Катэгорыя:Сошненскі сельсавет
Траянаўка

Назву **Траянаўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Траянаўка — вёска ў Касьцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Траянаўка — вёска ў Барысаўскім раёне Менскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Траян
* Траянава
* Траянец
* Траянава
* Траянаў
Дубнавічы

**Ду́бнавічы** — вёска ў Пінскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Вёска ўваходзіць у склад Сошненскага сельсавету. Вёска знаходзіцца паміж аўтастрадамі  . На поўдзень ад вёскі знаходзіцца прыпыначны пункт Дубнавічы.

## Гісторыя
Напярэдадні 1941 году ў вёсцы пражывала 907 чалавек у 250 дамах. У красавіку 1943 году, пасьля партызанскай дывэрсіі на чыгунцы, немцы спалілі 250 хат і забілі 23 жыхары.

## Насельніцтва
* 2010 год — 232 чалавекі
* 1999 год — 330 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Катэгорыя:Сошненскі сельсавет
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Ермакі (Берасьцейская вобласьць)

**Ермакі́** — вёска ў Пінскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Вёска ўваходзіць у склад Сошненскага сельсавету. На поўдзень ад вёскі праходзіць аўтастрада .

## Насельніцтва
* 1999 год — 13 чалавек
* 2009 год — 11 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Сошненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Бацян (Мазавецкае ваяводзтва)

**Бацян** (; IPA: [ˈbɔt͡ɕan]) — вёска ў гміне Колбель Отвацкага павету Мазавецкага ваяводзтва Польшчы. 

## Геаграфія
Празь вёску праходзіць аўтамабільная дарога дзяржаўнага значаньня . Непадалёк ад вёскі знаходзіцца рэзэрвацыя прыроды «Бацянаўскае балота» (PL.ZIPOP.1393.RP.1216). 

## Насельніцтва
Паводле перапісу ад 2002 году ў вёсцы налічвалася 42 гаспадаркі, у якіх жылі (былі запісаны) 181 жыхар.

* 2011 год — 197 жыхароў (паводле перапісу)
* 2009 год — 193 жыхары (паводле PESEL)
* 2002 год — 181 жыхар (паводле перапісу)

## Крыніцы

Катэгорыя:Вёскі Мазавецкага ваяводзтва
Жмураўка

**Жму́раўка** — вёска, у складзе Жмураўскага сельсавету Рэчыцкага раёну Гомельскай вобласьці Беларусі, за 7 км на поўдзень ад Рэчыцы і чыгуначнай станцыі Рэчыца (на лініі Каленкавічы — Гомель), 57 км ад Гомелю, на рацэ Дняпры, побач аўтадарога Лоеў — Рэчыца.

## Гісторыя
Упершыню згадваецца ў пісьмовых запісах пад XVIII стагодзьдзем як вёска ў Рэчыцкім павеце Менскага ваяводзтва, уласнасьць казны. Пасьля Другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе адышла да Расейскай імпэрыі. У 1795 годзе 13 двароў. У 1850 годзе 24 двары, 179 чалавек. Пад 1879 годам пазначана ў Рэчыцкім царкоўным прыходзе. Паводле перапісу насельніцтва 1897 году 59 двароў, 438 чалавек. У 1908 годзе 75 двароў, 504 жыхары, у Засьпенскай воласьці Рэчыцкага павету Менскай губэрні. 8 сьнежня 1926 году ўтвораны Жмураўскі сельсавет Рэчыцкага раёну Рэчыцкай акругі (сёньня сядзіба сельсавету разьмешчаная ў суседнім Бронным). 9 чэрвеня 1927 году Жмураўка перададзеная ў склад Гомельскай акругі. 27 ліпеня 1930 году Гомельская акруга скасаваная. Ад 20 лютага 1938 году ў складзе Гомельскай вобласьці. У 1930 годзе налічвалася 154 двары, 862 чалавекі, у вёсцы былі пачатковая школа, чырвоны куток, аддзяленьне спажывецкай каапэрацыі. У 1931 годзе арганізаваны калгас «Жмураўка», працавалі кузьня і рамонтна-трактарная майстэрня. Пад час Вялікай Айчыннай вайны ў баях каля вёскі 8 ліпеня 1941 году і ў лістападзе 1943 году загінулі 18 жаўнераў і партызан. У цэнтры вёскі разьмешчаная іх братэрская магіла (гісторыка-культурная каштоўнасьць). 118 ўраджэнцаў вёскі загінулі на фронце. Згодна зь перапісам 1959 году ў вёсцы жылі 1129 чалавек. У гэты час вёска ўваходзіла ў склад калгасу «40 гадоў Кастрычніка» з цэнтрам у вёсцы Броннае. Раней у вёсцы існаваў школьны стадыён, цяпер яго няма.

## Насельніцтва
* 2010 год — 1268 жыхароў
* 2004 год — 1362 жыхары, 539 двароў
* 1999 год — 1373 жыхары

## Інфраструктура
Сёньня ў Жмураўцы працуюць сярэдняя школа, бібліятэка, фэльчарска-акушэрскі пункт, аддзяленьне сувязі, Жмураўскі сельскі дом культуры, аўтазапраўка. Пляніровачна складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага ўсходу на паўночны захад, да якой з усходу далучаюцца дзьве прамалінейныя, паралельныя паміж сабой шыротныя вуліцы, перакрыжаваныя пад прамым вуглом прамалінейнай вуліцай. Забудова двухбаковая, драўляная, сядзібнага тыпу. Жмураўка практычна зраслася з суседняй вёскай Казазаеўкай. У 2010 годзе існаваў праект пракладаньня вадаправоду ў Жмураўцы. Шмат дамоў у Жмураўцы газыфікаваныя, галоўная дарога зь цьвёрдым пакрыцьцём. Праз Жмураўку сем разоў на дзень ходзіць аўтобус «Рэчыца — Заспа» (шэсьць разоў па выходных).

## Крыніцы

Катэгорыя:Жмураўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Рэчыцкага раёну
Катэгорыя:Населеныя пункты, згаданыя ў XVIII стагодзьдзі
Пяскі (Магілёўская вобласьць)

**Пяскі́** — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Расьненскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 34 чалавекі
* 1999 год — 42 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Расьненскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрыбінскага раёну
Ягораўка

Назву **Ягораўка** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Магілёўская вобласьць:
** Ягораўка — вёска ў Касьцюковіцкім раёне
** Ягораўка — вёска ў Крычаўскім раёне
Ярыжка

**Яры́жка** ()&nbsp;— жартліва-зьневажальная назва расейскага альфабэту, ужытай да ўкраінскае мовы, у тым ліку зь літарамі *ы* (названае ва ўкраінскай мове *єри*, адкуль і само слова *ярижка*) і *ѣ* (яць). Да стварэньня кулішоўкі ярыжку выкарыстоўваў хтось добраахвотна (Квітка-Аснаўяненка, Мятлінскі, Шаўчэнка). Указ расейскага ўраду 1876 року (Эмскі ўказ) забараняў асобны ўкраінскі альфабэт, а да друку дапускаліся толькі тэксты, запісаныя *«без отступления от общерусской орфографии»*. Гэты ўказ быў чынным да 1905 року. Правапіс заразом, за вылучэньнем захаваньня этымаляґічнага *ъ* у канцы словаў пасьля зычных, быў фанэтычны.

## Артаґрафічныя асаблівасьці
* літара **е** пасьля зычных адпавядае ўкраінскай **е**, а ў іншых выпадках&nbsp;— украінскай ятаванай **є**: *не чуе*;
* пасьля галосных часам ужывалася літара **е**, але часьцей **іо**: *сліозы* (пасьля сыклівых **о**: чорный); на пачатку словаў і пасьля галосных&nbsp;— як правіла, спалучэньне **іо**;
* літары **і** ды **и** адрозьніваюцца лішэ фармальна, як і ў тагачаснай расейскай артаґрафіі (**і** пішацца перад галоснымі і перад **й**), а па гуке адпавядаюць як простай украінскай **і**, так і ятаванай **ї** (пасьля галосных);
* літара **ы** адпавядае ўкраінскай **и**, але пасьля сыклівых можа замяняцца на **и** (ці **і**);
* **ъ** і **ь** пішуцца ў цэлым па расейскай сыстэме, хоць **ъ** напрыканцы словаў у некаторых выданьнях мог адсутнічаць;
* **ѣ** у старых варыянтах ярыжкі ўжываўся этымаляґічна (у вымове адпавядаў сучаснай **і** або **ї**), у пазьнейшых&nbsp;— у ролі **є** пасьля зычных, часам&nbsp;— на месцы ятаванае ***ї***;
* у выпадках супярэчнасьці расейскага этымаляґічнага напісаньня ўкраінскае вымовы (выпадаючыя або ўстаўныя гукі, моцная зьмена вымовы і г.д.) пры напісаньні выкарыстоўвалася фанэтыка: *серце, сонце, винъ, пизнае, срибло, выйшла, вже, хто, довго, щобъ, билый, витеръ, сміютця, гуляють, здалась, було* ды інш.

## Прыклады

Катерино, серце мое!
Лышенько зъ тобою!
Де ты въ свити поденесся
Зъ малымъ сиротою?
Хто спытае, прывитае,
Безъ милого, въ свити?
Батько, маты&nbsp;— чужи люды,
Тяжко зъ нымы жыты!..


## Літаратура
* *Р.П. Паўтарак.* «Ярыжка» //  
* *[[Рыгор Паўтарак|Р. Паўтарак.]]* Ярижка
* ''Шэлест Ю.'' Ота осоружна «Ярижка» // «Старожитності», 1993, №&nbsp;7-8.

Катэгорыя:Параўнальна-гістарычнае мовазнаўства
Катэгорыя:Украінская мова
Катэгорыя:Правапісы ўкраінскай мовы
Катэгорыя:Кірыліца
Дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт у Познані

**Дзяржаўны эканамічны ўнівэрсытэт у Познані** () — адзін зь пяці ўнівэрсытэтаў народнай гаспадаркі ў Польшчы. 

Унівэрсытэт быў заснаваны ў 1926 годзе як прыватная Вышэйшая гандлёвая школа ў Познані, якую ў 1938 годзе перайменавалі ў Гандлёвую акадэмію. У 1950 годзе яе нацыяналізавалі і перайменавалі ў Вышэйшую эканамічную школу ў Познані. Затым з 1974 году як Эканамічная акадэмія ў Познані. Сучасная назва з 27 сьнежня 2008 году.

## Вонкавыя спасылкі
* Афіцыйны сайт унівэрсытэту

Катэгорыя:Польскія ўнівэрсытэты
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1926 годзе
Тапаркі

**Тапаркі́** — вёска ў Сычкаўскім сельсавеце Бабруйскага раёну Магілёўскай вобласьці Беларусі, за 17 км на паўднёвы захад ад Бабруйску, 8 км ад чыгуначнай станцыі Ясень на лініі Бабруйск — Менск, 127 км ад Магілёва. Транспартныя сувязі па прасёлачнай і далей па аўтадарозе Менск — Бабруйск.

## Гісторыя
Вядомая з пачатку XX стагодзьдзя. У 1907 годзе вёска з 14 дварамі, у якіх жылі 119 чалавек. Адносілася да Сьвіслацкай воласьці Бабруйскага павету Менскай губэрні. У 1917 годзе 19 двароў (151 жыхар). У 1926 годзе 26 двароў, 159 жыхароў. У 1935 годзе арганізаваны калгас «Чырвоныя Тапаркі». У Вялікую Айчынную вайну 31 вясковец загінуў на фронце. Паводле перапісу 1959 году — 128, у 1970 годзе 89 жыхароў. У 1986 годзе 31 гаспадарка, 42 жыхары, у складзе саўгасу імя Леніна.

## Насельніцтва
* 2010 год — 9 жыхароў
* 2007 год — 10 жыхароў, 9 двароў
* 1999 год — 13 жыхароў

## Забудова
Пляніровачна ўяўляе сабой вуліцу бяз назвы, арыентаваную з паўднёвага ўсходу на паўночны захад. Двухбаковая драўляная забудова сядзібнага тыпу.

## Крыніцы

Катэгорыя:Сычкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Бабруйскага раёну
Чэнчыцы

**Чэ́нчыцы** (таксама — *Чэ́нчычы*) — вёска ў Пінскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Ставоцкага сельсавету. Празь вёску праходзіць аўтастрада .

## Насельніцтва
* 2009 год — 258 жыхароў
* 1999 год — 175 жыхароў

## Крыніцы

Катэгорыя:Ставоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Рудавін

**Руда́він** — вёска ў Беларусі, каля ракі Мерачанкі. Уваходзіць у склад Ставоцкага сельсавету Пінскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Назва

Родавін або Рудавін (Rodowin, Rudewin) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 469 чалавекі
* 1999 год — 231 чалавек
* 2009 год — 187 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Ставоцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Пінскага раёну
Маставы

**Маставы́** — пасёлак у Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Паршынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 22 чалавекі
* 1999 год — 57 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Паршынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Горацкага раёну
Белая Дуброва

Назву **Белая Дуброва** маюць:

## Населеныя пункты
### [[Беларусь]]
* Белая Дуброва — вёска ў Чашніцкім раёне Віцебскай вобласьці
* Белая Дуброва — вёска ў Касьцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласьці

## Глядзіце таксама
* Белая 
* Дуброва
Правапіс граматыкі Паўлоўскага

**Пра́вапіс ґрама́тыкі Паўло́ўскага** ()&nbsp;— артаґрафічная сыстэма для ўкраінскае мовы, ужытая А.&nbsp;П.&nbsp;Паўлоўскім ў «Грамматикѣ малороссійскаго нарѣчія» (1818)..

Фанэтычная артаґрафія на аснове стандартнага расейскага альфабэту. *«Я намѣренъ,*&nbsp;— пісаў аўтар у першым разьдзеле „Граматики“,&nbsp;— *всѣ слова Малороссїйскія писать точно тѣми буквами, какими онѣ тамъ произносятся»*. Фактычна гэта звадзілася да гэткіх правілаў:
* галосны [і] з старажытных *о*, *е*, *ѣ* перадаецца літараю **і**; яго ятацыя на пісьме не пазначаецца;
* [и], што паходзіць з *и* ды *ы*&nbsp;— літараю **ы** (літара **и** не ўжываецца);
* Літара ѣ ўжываецца не этымаляґічна, а для пазначэньня [је], ['е];
* [јо], ['о] перадаюцца дрыґрафам **іô**;
* гук [g] («ґ»)&nbsp;— спалучэньнем **кг**;
* канчаткі дзеясловаў *-ться*, *-шся* перадаюцца згодна з вымоваю як **-цьця**, **-сся**;
* Захоўваецца літара ъ&nbsp;— напрыканцы словаў ды як разьдзельны знак.
* Захоўваецца літара ѳ&nbsp;— для запісу некаторых словаў грэцкага паходжаньня. Растлумачана, што яе варта чытаць як літараспалучэньне «хвт».
Правапіс Паўлоўскага падтрымалі (зь некаторымі зьменамі) у сваіх творах Р. Квітка-Аснаўяненка ды П. Гулак-Артэмоўскі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Грамматика малороссійскаго нарѣчія (1818)

Катэгорыя:Параўнальна-гістарычнае мовазнаўства
Катэгорыя:Правапісы ўкраінскай мовы
Катэгорыя:Кірыліца
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны (1795—1918)
Правапіс Русалкі Дністровай

**Пра́вапіс «Руса́лкі Дністро́вае»** ()&nbsp;— першая фанэтычная сыстэма правапісу для ўкраінскае мовы на ґрунце адаптаванага альфабэту, ужытая «Рускаю троіцаю» ў альманасе «Русалка Днѣстровая» (1837). Ужываньне фанэтычнага прынцыпу артаґрафіі матывавалася ў перадмове М.Шашкевіча тым, што *«ведаць нам дужа, які цяперашняй мове сапраўдны твар; дзеля-таго трымайма-ся правіла: „пішы як чуешь, а чытай як бачышь“»*.

## Артаґрафічныя асаблівасьці
* Не ўжываецца **ъ** у канцы словаў і як разьдзяляльны знак (пры неабходнасьці замяняецца злучком);
* гук [ɪ] (з этымаляґічных **и**, **ы**) перадаецца літараю **и**;
* [о] пасьля мяккіх зычных перадаецца як **ьо**, [jо]&nbsp;— як **йо**;
* захаванае этымаляґічнае ўжываньне літары **[[ѣ]]**, што чыталася, згодна з галіцкаю царкоўнаславянскаю традыцыяй, як [і] (пасьля галосных&nbsp;— [jі]);
* захаваная літара ѳ&nbsp;— у некаторых словах грэцкага паходжаньня;
* в шматлікіх выпадках гук [і] з старажытнае **е** таксама перадаецца як **ѣ**;
* [jі] пасьля галосных, этымаляґічна ня зьвязанае з гістарычным **ѣ**, можа перадавацца двума спосабамі: як **и** або як **ѣ** (*з Украини*, *з Украѣни*);
* гук [і] з старажытнае **о** (радзей&nbsp;— з старажытнае **е**) перадаецца літараю **[[і]]**;
* уведзеная літара **[[є]]** (царкоўнаславянскае *доўгае є*) для ятаванага **е**;
* уведзеная літара **[[ў]]** для фанэмы **в** у слабай пазыцыі, **[[џ]]** для гуку [ʤ].

Артаґрафія «Русалкі Дністровае» не прычапілася ў Галічыне, але стала асноваю для пазьнейшых сыстэмаў украінскага фанэтычнага пісьма і, нарэшце, сучаснае ўкраінскае абэцэды.

## Прыклад тэксту

## Вонкавыя спасылкі
* «Русалка Дністрова» ў фармаце djvu
* РУСАЛКА ДНѢСТРОВАЯ
* І.Огієнко. Гісторыя ўкраінскага правапісу

Катэгорыя:Параўнальна-гістарычнае мовазнаўства
Катэгорыя:Украінская мова
Катэгорыя:Кірыліца
Катэгорыя:Гісторыя Ўкраіны (1795—1918)
Альха

**Альха́** — хутар у Берасьцейскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Дурыцкага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 26 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Дурыцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Берасьцейскага раёну
Сікамідзуэ

— халодная зброя для «схаванае вайны». У Японіі яго ўжывалі ніндзя. У наш час гэты клінок часта зьяўляецца ў кінафільмах.

## Апісаньне
Сікамідзуэ прадстаўляў сабою драўляны або бамбукавы кій з схаваным клінком. Лязо сікамідзуэ магло быць прамым або трохі выгінастым, бо кій мусіў быў дакладна паўтараць усе выгібы клінка. Сікамідзуэ мог быць і доўгім мячом, і кароткаю даґаю. Такім чынам даўжыня кія залежала ад даўжыні зброі.
Адрыжын

**Адры́жын** (таксама — *Дрыжы́н*) — вёска ў Беларусі, каля Пяшчанага возера. Цэнтар сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. 

## Назва
Назву вёскі зьвязваюць з гоцкім (шырэй — германскім) этымонам.

## Гісторыя
Перад Другой сусьветнай вайной у вёсцы жыло 565 чалавек у 113 дварах. За часамі вайны ў траўні 1943 году нацысты спалілі 113 дамоў, забілі 78 чалавек.

## Насельніцтва
* 1905 год — 794 чалавекі ў сяле Адрыжыне і 21 чалавек у маёнтку Адрыжыне
* 1999 год — 912 чалавек
* 2009 год — 700 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Адрыжынскі сельсавет 
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Катэгорыя:Вёскі, спаленыя падчас Другой сусьветнай вайны
Ападышча

**Апа́дышча** (таксама — *Апады́шча*) — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Адрыжынскага сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. Вакол вёскі знаходзіцца сетка мэліярацыйных каналаў.

## Насельніцтва
* 2009 год — 89 чалавек
* 1999 год — 190 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Адрыжынскі сельсавет 
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Уласаўцы (Янаўскі раён)

**Ула́саўцы** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Адрыжынскага сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. На поўдзень ад вёскі знаходзіцца возера Пяшчанае.

Уваходзіць у сьпіс вёсак, разьмешчаных у пагранічнай зоне.

## Насельніцтва
* 2009 год — 83 чалавекі
* 1999 год — 149 чалавек

## Асобы
* Уладзімер Клімук (нар. 1988) — кандыдат эканамічных навук (Расея, 2015; Беларусь, 2016). Асацыяваны прафэсар Рэгіянальнай акадэміі мэнэджмэнту (Казахстан, 2016), прарэктар БарДУ.

## Крыніцы

Катэгорыя:Адрыжынскі сельсавет 
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Кантынэнтальная сыстэма

**Кантынэнта́льная сыстэ́ма** або **Кантынэнта́льная бляка́да** () — зьнешняя палітыка, якая праводзілася Напалеонам I, скіраваная супраць Вялікабрытаніі падчас напалеонаўскіх войнаў. У адказ на марскую блякаду францускіх берагоў, якая была прынятая брытанскім урадам 16 траўня 1806 году, Напалеон выдаў пастанову ў Бэрліне 21 лістапада 1806 году, паводле якой прывёў у дзеяньне шырокамаштабнае эмбарга супраць ангельскага гандлю. Эмбарга мела пэрыядычную эфэктыўнасьць. Гэтая блякада скончылася 11 красавіка 1814 году пасьля першага адрачэньня Напалеона. З пункту гледжаньня эканамічных стратаў Вялікабрытаніі блякада была ў значнай ступені неэфэктыўнай, аднак брытанскія экспартныя пастаўкі на кантынэнт пабачылі страты ад 25% да 55% ад іхняга агульнага кошту ў пэрыяд паміж 1802 і 1806 гадамі. Пасьля стала вядома, што шырокі гандаль зь Вялікабрытаніяй праходзіў праз Гішпанію і Расею, што вымусіла Напалеона пачаць супраць гэтых краінаў баявыя дзеяньні. Не зважаючы на тое, што вайна на Пірэнэйскім паўвостраве адымала францускія сілы, і ў канчатковым рахунку Напалеон атрымаў моцную паразу падчас расейскай кампаніі ў 1812 годзе.

Паводле бэрлінскага дэкрэту быў забаронены ўвоз ангельскіх тавараў у эўрапейскія краіны, якія былі ў зьвязе з Францыяй ці залежылі ад яе. Усе стасункі зь Вялікабрытаніяй павінны былі быць скасаваныя, нават паштовыя адпраўленьні. Аднак брытанскія гандляры займаліся кантрабандай многіх тавараў, таму кантынэнтальная сыстэма ня была магутнай зброяй эканамічнай вайны. Асабліва шкода брытанскаму гандлю была адчувальнай у 1808 і 1812 гады, але праз брытанскі кантроль над акіянамі адбылося пераарыентаваньне эканамічных стасункаў на Паўночную і Паўднёвую Амэрыку, а таксама рост кантрабанды ў Эўропе. Страта Вялікабрытаніі як гандлёвага партнэра таксама моцна ўдарыла па эканоміцы Францыі і ейных хаўрусьнікаў. Урады шматлікіх краінаў Эўропы атрымалі стымул да ігнараваньня кантынэнтальнай сыстэмы, што ў сваю чаргу прывяло да паслабленьня Напалеонаўскай кааліцыі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Дакумэнты зьвязаныя з кантынэнтальнай сыстэмай. Napoleon-Series.org. 

Катэгорыя:Дыпляматыя
Катэгорыя:Напалеонаўскія войны
Баландзічы

**Бала́ндзічы** (таксама — *Бала́ндычы*) — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Адрыжынскага сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. На захад ад вёскі знаходзіцца возера Пяшчанае.

## Насельніцтва
* 2009 год — 240 чалавек
* 1999 год — 396 чалавек

## Асобы
* Марыя Магдалена Бутаўт-Андрайковіч (1852—1933) — выкладчык і мастачка

## Крыніцы

Катэгорыя:Адрыжынскі сельсавет 
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Кадачы

**Када́чы** (, літ. «маленькі тачы») — японскі меч, дужа кароткі, как лічыцца *[[Дайсё|дайто]]* (доўгім мячом) і дужа доўгі, каб лічыцца *[[кінжал]]ам*. Праз памер яго можна было вельмі хутка выхапіць, а таксама фэхтаваць. Ён мог ужывацца там, дзе рухі былі сьціснутыя (або падчас атакі плячом да пляча). Бо гэты меч быў карацей 2-х сяку (ля 60 см), у пэрыяд Эда яго дазволена было насіць ня толькі самураям, але й гандлярам.

*Кадачы* паглядае па даўжыні на *[[вакідзасі]]*, і хоць іх клінкі значна адрозьніваюцца па канструкцыі, *кадачы* й *вакідзасі* настолькі падобныя па тэхніцы выкарыстаньня, што іх нярэдка блытаюць. Галоўнае адрозьненьне складаецца ў тым, што *ккдачы* звычайна шырэй *вакідзасі*. Апроч таго, *кадачы* заўжды насіўся ў адмысловай перавязі выгібам ўніз (як *тачы*), падчас чаго *вакідзасі* насілі заторкнутым за *[[абі]]* выгібам ляза дагары. У адрозьненьне ад іншых відаў японскае зброі, *кадачы* звычайна не насіўся ані зь якім іншым мячом (пр.: катану й *вакідзасі* звычйна насілі разам).

## Глядзіце таксама
* Дайсё

Катэгорыя:Зброя і рыштунак самураяў
Юры Лукашэвіч

**Юры Лукашэвіч** ( 13 красавіка 1998 году) — грамадзкі й дзяржаўны дзяяч Беларусі. Сябра й намесьнік старшыні партыі БНФ. З 15 жніўня 2015 году выконваў абавязкі кіраўніка моладзі БНФ. На зьезьдзе моладзі БНФ 9 кастрычніка 2016 году Юры Лукашэвіч быў абраны кіраўніком «Моладзі БНФ».

## Дзяцінства. Вучоба
Нарадзіўся 13 красавіка 1998 году. Вырас на Беларусі. Вясною 2017 году быў адлічаны з БДУ, дзе вучыўся на гістарычным факультэце.

– Лукашэвіч лічыць, што прычынай адлічэньня стаў ягоны ўдзел у акцыі па абароне Курапатаў. Яму вынесьлі дзьве вымовы, на падставе якіх потым адлічылі з БДУ.

## Грамадзкае жыцьцё
Да прызначэньня на новую пасаду зьезьдзіў у Віцебск і прысутнічаў на сходзе гарадзкое рады партыі БНФ. З 2017 году займае пасаду намесьніка старшыні БНФ.

### Дзейнасьць
Прымаў удзел у абароне Курапатаў. За той удзел быў пакараны арыштам на 15 сутак. 8 траўня 2017 году моладзь БНФ  і Юры Лукашэвіч і жыхары Менску ўсклалі кветкі на магілу Васіля Быкава. Юры Лукашэвіч пра В. Быкава сказаў:

— Гэта ня толькі франтавік, літаратар, але, што вельмі важна для нас, адзін з заснавальнікаў БНФ. І вельмі важна аддаваць даніну памяці гэтаму вялікаму чалавеку. Але сёньняшняй акцыяй мы ня толькі аддалі даніну памяці яму, але і ўсім загінулым у Другой сусьветнай вайне.

У пачатку 2017 году спрабаваў заснаваць грамадзкае аб’яднаньне пад назваю «Моладзь Адраджэньня», але адмовілі ў рэгістрацыі. У жніўні 2017 году Юры Лукашэвіч удзельнічаў у зборы подпісаў для ўдзелу ў выбарах у мясцовы савет дэпутатаў у горадзе Барысаў. Сваю дзейнасьць Юры Лукашэвіч на пасадзе кіраўніка моладзі БНФ ацаніў станоўча.

## Крыніцы

Катэгорыя:Палітыкі Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Сябры Партыі Беларускага народнага фронту
Бродніца (Янаўскі раён)

**Бро́дніца**  — вёска ў Беларусі. Цэнтар Бродніцкага сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* 2009 год — 533 чалавекі
* 1999 год — 652 чалавекі

## Інфармацыя для турыстаў
* Сьвята-Крыжаўзьвіжанская царква — праваслаўны храм, пабудаваны ў 1865 г. з дрэва. Помнік драўлянага дойлідзтва з рысамі клясыцызму і рэтраспэктыўна-расейскага стылю. 

## Крыніцы

Катэгорыя:Бродніцкі сельсавет 
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Якша

**Я́кша** (таксама — *Якша́*) — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Бродніцкага сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. На поўдзень ад вёскі праходзіць дарога .

## Насельніцтва
* 2009 год — 108 чалавек
* 1999 год — 165 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Бродніцкі сельсавет 
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Кукшынава

**Кукшы́нава** — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Аўсянкаўскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 18 чалавек
* 1999 год — 49 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Аўсянкаўскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Горацкага раёну
Калодліва

Назву **Калодліва** маюць:

* Калодліва — вёска ў Касьцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
* Калодліва — вёска ў Вялейскім раёне Менскай вобласьці
Чакуто

— агульная назва старажытнага тыпу мячэй, якія зьявіліся ў японскіх ваяроў прыкладна ў III—IV стагодзьдзі нашае эры. Дакладна невядома, ці зьявіўся чакуто ў Японіі або быў вывезены з Кітаю; лічыцца, што ў Японіі клінкі капіяваліся з замежных узораў. Спачатку мячы адліваліся з бронзы, пасьля іх пачалі каваць з адзінага кавалка нізкаякаснае (іншае тады не было) сталі з дапамогаю даволі прымітыўнае тэхналёґіі. Як і заходнія аналёґіі, чакуто быў прызначаны ў першую чаргу для колючых удараў. Большая частка чакуто мела адносна вузкі клінок зь невялікаю ўнутранаю крывізною, што рабіла іх збольшага падобнымі на старажытнагрэцкі копіс.

Характэрнымі рысамі чакуто было прамое лязо і аднабаковае завострываньне. Найбольш распаўсюджанымі былі два віды чакуто: кадзуці-но-цуруґі (меч з малотавіднаю галоўкаю) меў эфэс з авальнай ґардаю, што канчаўся сьпіжаваю галоўкаю ў форме цыбуліны, а кома-но-цуруґі («карэйскі меч») меў эфэс з галоўкаю ў форме пярсьцёнка. Даўжыня мячоў складала 0,6—1,2 м, але часьцей за ўсё была 0,9 м. Меч насілі ў похвах, пакрытых ліставым сьпіжам і ўпрыгожаных пэрфараванымі ўзорамі.

Найстаражытнейшы зь вядомых чакуто — меч тыпу суканто-но-тачы.

## Глядзіце таксама
* Цьзянь
Яечкавічы

**Яе́чкавічы** — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Бродніцкага сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Насельніцтва
* XX стагодзьдзе: 1929 год — 429 чалавек; 1935 год — 506 чалавек; 1998 год — 595 чалавек, 105 гаспадарак; 1999 год — 1457 чалавек
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 1152 чалавекі

## Тапонім
Назва зьвязаная з мноствам яек, што адкладаюць прылятаючыя сюды качкі. Паводле Вадзіма Жучкевіча назва пайшла ад слова «яечка».

У пачатку 1960-х гг. вёска была пераназваная ў Заранку, але гэты варыянт не прыжыўся. Дагэтуль на мапах сустракаюцца дзьве назвы, што прыводзіць да блытаніны.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі

Катэгорыя:Бродніцкі сельсавет 
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Юхнавічы (Янаўскі раён)

**Ю́хнавічы** (таксама — *Юхнаві́чы*) — вёска ў Беларусі. Уваходзіць у склад Бродніцкага сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці. За 1,7 км на паўночны ўсход ад вёскі знаходзіцца чыгуначная станцыя Юхнавічы.

## Насельніцтва
* 2009 год — 209 чалавек
* 1999 год — 232 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бродніцкі сельсавет 
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Палуі

**Палуі́** — вёска ў Дрыбінскім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Кароўчынскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 13 чалавек
* 1999 год — 42 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Кароўчынскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Дрыбінскага раёну
Людзінавічы

**Людзі́навічы** (таксама — *Люды́навічы*) — вёска ў Беларусі, каля ракі Няслухі. Уваходзяць у склад Бродніцкага сельсавету Янаўскага раёну Берасьцейскай вобласьці.

## Назва

Людын, пазьней Людэн (Liudin, Leudin, Luden) — імя германскага паходжаньня.

## Насельніцтва
* 1909 год — 119 чалавек у вёсцы Людзінавічах і 6 чалавек у маёнтку Людзінавічах
* 1999 год — 4 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Бродніцкі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Гарбаха

**Гарба́ха** — вёска ў Янаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Цэнтар Гарбаскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 516 чалавек
* 1999 год — 584 чалавекі

## Асобы
* Сьцяпан Керазь (1963—1983) — савецкі воін-інтэрнацыяналіст, загінуў у Аўганістане, пасьмяротна ўзнагароджаны ордэнам Чырвонай зоркі

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарбаскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Оўзічы

**О́ўзічы** (таксама — *Го́ўзічы*) — вёска ў Янаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гарбаскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2009 год — 152 чалавекі
* 1999 год — 219 чалавек

## Асобы
* Міхаіл Шыла (1920—1998) — партызанскі дзеяч, Герой Савецкага Саюзу (1945)

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарбаскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Функцыянальная ежа

**Функцыянальная ежа** — харчовы выраб, узбагачаны складнікамі фізыялягічнага прызначэньня для захаваньня і паляпшэньня здароўя.

У 1989 годзе панятак узьнік у Японіі паводле закону «Аб паляпшэньні харчаваньня». 29 сьнежня 2007 году Дзяржаўны камітэт па стандартызацыі Рэспублікі Беларусь зацьвердзіў пастанову № 67 пра СТБ 1818-2007 «Харчовыя прадукты функцыянальныя. Тэрміны і азначэньні». Стандарт распрацаваў Беларускі дзяржаўны інстытут стандартызацыі і сэртыфікацыі (БелДзІСС) на прапанову канцэрну «Белдзяржхарчпрам». На 2013 год на рынку адпаведнага харчаваньня ў Беларусі пераважалі збожжавыя і малочныя вырабы і безалькагольныя напоі.

На 2018 год ААТ «Лідзкае піва» (Гарадзенская вобласьць) вырабляла 4 гатункі функцыянальных напояў «Вітамінэрал» зь вітамінамі і мінэраламі.

## Галерэя прыкладаў

Carrots of many colors.jpg|Морквы, багатыя на бэта-каратын (2006 г.)
Bulgarian yogurt.JPG|Ёгурт (Баўгарыя, 2013 г.)
White chicken egg square.jpg|Курынае яйка (2007 г.)


## Крыніцы

Катэгорыя:Ежа
Катэгорыя:Дыеталёгія
Катэгорыя:Браматалёгія
Катэгорыя:Жыўленьне
Ортастатычная гіпатэнзія

**Ортастаты́чная гіпатэ́нзія**, інакш **пазыцы́йная гіпатэнзія** ці **ортастаты́чны каля́пс** — падзеньне крывянога ціску чалавека пры рэзкім пад’ёме зь ляжачага ці сядзячага становішча. Падзеньне сысталічнага ціску складае ня менш за 20&nbsp;мм рт. сл., а дыясталічнага — ня менш за 10&nbsp;мм рт. сл. Зьява назіраецца пераважна з-за запозьненага звужэньня ніжніх крывяносных сасудаў, патрэбнага дзеля падтрымкі адэкватнага крывянога ціску пры атрыманьні стаячага становішча. У выніку кроў даўжэй цыркулюе ў нагах, меней вяртаючыся да сэрца, што прыводзіць да зьмяншэньня . Умераная ортастатычная гіпатэнзія — распаўсюджаная зьява і можа здарыцца ў любога чалавека, хоць найчасьцей яе адчуваюць старыя і людзі з паніжаным крывяным ціскам. Значнае падзеньне крывянога ціску можа выклікаць .

Сярод прычынаў, што выклікаюць ортастатычны каляпс, — прыём пэўных мэдыкамэнтаў (напр. альфа-блякатараў), , паніжаны аб’ём крыві ды зацьвярдзеньне крывяносных сасудаў ад старэньня.

Лячэньне ад ортастатычнай гіпатэнзіі палягае ў ліквідацыі вышэйапісаных фактараў, таксама рэкамэндуецца прыём салёнай ежы і вады (дзеля павелічэньня аб’ёму крыві), нашэньне кампрэсійных панчохаў, прыём прэпаратаў (флюдракартызону, мідадрыну ці інш.).

## Глядзіце таксама
* Ортастатычная гіпэртэнзія
* Сындром пазіцыйнай ортастатычнай тахікардыі
* Парасымпатычная судзінная рэакцыя

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Судзінныя захворваньні
Катэгорыя:Гіпатэнзія
Катэгорыя:Пэрыфэрыйная нэрвовая сыстэма
Катэгорыя:Захворваньні нэрвовай сыстэмы
Літаратурная прэмія імя Натальлі Арсеньневай

**Літаратурная прэмія імя Натальлі Арсеньневай** ушаноўвае аўтара ці аўтарку найлепшай паэтычнай кнігі на беларускай мове, выдадзенай у папярэднім Прэміі годзе. Арганізатары прэміі — Беларускі ПЭН-цэнтар, ГА «Саюз беларускіх пісьменьнікаў» і Згуртаваньне беларусаў сьвету «Бацькаўшчына». Узнагарода ўручаецца пры падтрымцы Фонду культуры і адукацыі Орса-Рамана і Харытатыўнага фонду Згуртаваньня беларусаў Вялікай Брытаніі.

Прэмія заснаваная ў 2017 годзе ў гонар беларускай паэткі Натальлі Арсеньневай (1903—1997) і ўручаецца за найлепшую паэтычную кнігу на беларускай мове. Першым ляўрэатам прэміі стаў Уладзімер Някляеў за зборнік паэзіі «Толькі вершы».

## Ляўрэаты
* 2017 — Уладзімер Някляеў, зборнік паэзіі «Толькі вершы»
* 2018 — Алесь Разанаў, паэтычная кніга «Перавыбранае»

## Крыніцы

Катэгорыя:Прэмія імя Натальлі Арсеньневай
Катэгорыя:Зьявіліся ў 2017 годзе
Турышчава

**Туры́шчава** — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Горскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 17 чалавек
* 1999 год — 52 чалавекі

## Крыніцы

Катэгорыя:Горскі сельсавет (Горацкі раён)
Катэгорыя:Населеныя пункты Горацкага раёну
Клімянцінава

**Клімянці́нава** (таксама — *Кліментыно́ва*) — вёска ў Янаўскім раёне Берасьцейскай вобласьці. Уваходзіць у склад Гарбаскага сельсавету.

## Гісторыя
У XIX стагодзьдзі належала памешчыку Паўлу Аніхімоўскаму.

## Насельніцтва
* 2009 год — 142 чалавекі
* 1999 год — 161 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Гарбаскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Янаўскага раёну (Берасьцейская вобласьць)
Сяргей Кавальчук

**Сярге́й Міха́йлавіч Кавальчу́к** (нар. , в. Журавок, Іванаўскі раён, Берасьцейская вобласьць) — беларускі дзяржаўны дзеяч. Міністар спорту і турызму (з 2018 году).

## Жыцьцяпіс
Скончыў Адэскую вышэйшую артылерыйскую камандную вучэльню (1989), Вайсковую акадэмію Рэспублікі Беларусь (1999).

У 1989—2004 гадах служыў ва Узброеных Сілах.

З 2004 году — супрацоўнік Службы бясьпекі прэзыдэнта Рэспублікі Беларусь.

З 5 сакавіка 2018 году — міністар спорту і турызму Рэспублікі Беларусь.

20 лістапада 2020 году ўнесены ў санкцыйныя сьпісы Летувы, Латвіі ды Эстоніі. У красавіку 2023 году Уладзімер Зяленскі ўвёў санкцыі супраць Кавальчука.

## Узнагароды
Узнагароджаны ордэнам «За службе Радзіме» III ступені, мэдалямі «За бездакорную службу» I, II і III ступеняў.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Старонка на сайце Міністэрства спорту і турызму 

Катэгорыя:Міністры спорту і турызму Рэспублікі Беларусь
Катэгорыя:Выпускнікі Вайсковай акадэміі Рэспублікі Беларусь
Кавальчук

**Кавальчук** — беларускае і ўкраінскае прозьвішча.

## Вядомыя носьбіты
* Захар Кавальчук, беларускі пісьменьнік
* Мікалай Кавальчук, генэрал-маёр
* Пётар Кавальчук, украінскі футбаліст
* Сяргей Кавальчук, беларускі дзяржаўны дзеяч
* Сяргей Пятровіч Кавальчук, беларускі футбаліст
* Сяргей Уладзіміравіч Кавальчук, беларускі футбаліст
* Яўген Кавальчук, беларускі гандбаліст
МЗС

* Міністэрства замежных справаў Рэспублікі Беларусь
* Міжнародны зьезд славістаў
Міжнародны зьезд славістаў

**Міжнародны зьезд славістаў** — славяназнаўчы сход у галіне гуманітарных навук, які ладзіцца кожныя 5 гадоў з 1929 году ў славянскіх краінах.

Службовымі мовамі зьезду ёсьць усе славянскія мовы, а таксама ангельская, нямецкая і француская. З 1955 году зьезд праводзіцца Міжнародным камітэтам славістаў.

## Сьпіс зьездаў
Двойчы зьезды адбываліся ў Польшчы, СССР і Чэхаславаччыне. Таксама двойчы зьезд праходзіў у 2 сталіцах — Бялградзе і Празе. 

### 15-ы зьезд
20—27 жніўня 2013 году 15-ы Міжнародны зьезд славістаў упершыню адбыўся ў Менску (Беларусь). Адкрытыя паседжаньні па сэкцыях прыняў Менскі дзяржаўны лінгвістычны ўнівэрсытэт. Службовымі мовамі зьезду былі ўсе славянскія мовы, а таксама ангельская, нямецкая і француская. Сярод прадстаўнікоў 42 нацыянальных камітэтаў славістаў было 33 старшыні камітэтаў. Зь беларускага боку арганізатарам выступіла Нацыянальная акадэмія навук Беларусі. Таксама ладзіўся прыём ад імя Савету міністраў Рэспублікі Беларусь. Найбольшае прадстаўніцтва сярод славянскіх краінаў мелі: Расея — 70 чалавек (11%) з 622 удзельнікаў, Польшча — 55 навукоўцаў, Украіна — 35. Ад Беларусі было 25 дасьледнікаў (4%). Сярод неславянскіх дзяржаваў найбольш славянаўзнаўцаў удзельнічала ад Нямеччыны — 45 прадстаўнікоў, што тлумачылася расьсяленьнем славянскай народнасьці лужычанаў на ўсходзе. Таксама ад ЗША было 35 дасьледнікаў.

Сярод 622 удзельнікаў з 43 краінаў 332 (53%) прадстаўлялі 13 славянскіх краінаў: Расею — 70, Польшчу — 55, Украіну — 35, Баўгарыю, Беларусь, Сэрбію і Чэхію — па 25, Харватыю — 20, Славаччыну і Македонію — па 15, Славенію — 12, Босьнію і Герцагавіну ды Чарнагорыю — па 5. Сярод 285 прадстаўнікоў ад 30 неславянскіх дзяржаваў былі ўдзельнікі з 4 частак сьвету:
* 6 краінаў Азіі — Грузія (5), Ізраіль (2), Індыя (2), Казахстан (5), Турэччына (3) і Японія (5);
* 2 краінаў Акіяніі — Аўстралія і Новая Зэляндыя (разам 5);
* 2 краіны Паўночнай Амэрыкі — ЗША (35) і Канада (10);
* 20 краінаў Эўропы — Аўстрыя (13), Бэльгія (10), Вугоршчына (15), Вялікабрытанія (15), Гішпанія (5), Грэцыя (5), Данія (5), Італія (20), Латвія (5), Летува (7), Малдова (5), Нарвэгія (5), Нідэрлянды (10), Нямеччына (45), Румынія (5), Фінляндыя (10), Францыя (15), Швайцарыя (5), Швэцыя (10) і Эстонія (5).

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Навуковыя канфэрэнцыі
Катэгорыя:Міжнародныя канфэрэнцыі
Катэгорыя:Славістыка
Катэгорыя:Рэгулярныя падзеі
Катэгорыя:Зьявіліся ў 1929 годзе
Нежкава

**Не́жкава** — вёска ў Горацкім раёне Магілёўскай вобласьці Беларусі. Уваходзіць у склад Рэкцянскага сельсавету.

## Насельніцтва
* 2010 год — 35 чалавек
* 1999 год — 79 чалавек

## Крыніцы

Катэгорыя:Рэкцянскі сельсавет
Катэгорыя:Населеныя пункты Горацкага раёну
Тупічына

Назву **Тупічына** маюць:

* Тупічына — вёска ў Шумілінскім раёне Віцебскай вобласьці
* Тупічына — вёска ў Касьцюковіцкім раёне Магілёўскай вобласьці
Міжнародны камітэт славістаў

**Міжнародны камітэт славістаў** — міжнароднае навуковае аб’яднаньне, заснаванае ў верасьні 1955 году ў Бялградзе.

Кожныя 5 гадоў ладзіць Міжнародны зьезд славістаў. Праводзіць абмен выданьнямі між славяназнаўчымі камітэтамі краінаў-удзельніцаў.

## Кіраваньне
* *Пленум*. Складаецца з прадстаўнікоў славяназнаўчых камітэтаў краінаў-удзельніцаў і прадстаўніка славянскай народнасьці лужычанаў (у Нямеччыне). Склікаецца аднойчы на 5 гадоў. Ухваляе рашэньні простай большасьцю галасоў прысутных прадстаўнікоў. Выбірае са свайго складу Прэзыдыюм. Зацьвярджае праграму працы зьезда і колькасьць дакладаў на ім. Ухваляе склад камісіяў. Зацьвярджае рашэньні аб уступленьні ў міжнародныя аб’яднаньні.
* *Прэзыдыюм*. Складаецца са старшыні і яго намесьнікаў. Старшыня, адзін з намесьнікаў і сакратар прадстаўляюць краіну наступнага зьезду. Выконвае рашэньні Пленума. Прызначае сакратара, сакратара-куратара камісіяў і скарбніка. Склікае славяназнаўчыя нарады.

### Камісіі
На 2013 год пры Міжнародным камітэце славістаў працавала 35 камісіяў:
* славянскай анамастыкі,
* царкоўнаславянскіх слоўнікаў,
* археалягічная,
* лінгвістычнай бібліяграфіі,
* ,
* славянскага словаўтварэньня,
* параўнальных дасьледаваньняў славянскіх літаратураў,
* фразэалягічная,
* славянскай паэтыкі,
* дыялекталягічная,
* славянскай лексыкалёгіі і лексыкаграфіі,
* сучаснай гісторыі славянаў,
* ібэрыйска-славянскіх параўнальных дасьледаваньняў,
* дасьледаваньня балта-славянскіх сувязяў,
* балканскай лінгвістыкі,
* этналінгвістычная,
* сацыялінгвістыкі,
* славянскіх літаратурных моваў,
* славянскіх мікрамоваў,
* выкладаньня славянскіх моваў і літаратураў,
* фальклярыстычная,
* славянскіх моўных кантактаў,
* граматычнага ладу славянскіх моваў,
* гісторыі славістыкі,
* фанэтычна-фаналягічная,
* Агульнаславянскага лінгвістычнага атлясу,
* кампутарнай апрацоўкі славянскіх рукапісаў і старадрукаваных кніг,
* Біблейская,
* этымалягічная,
* славянскай аспэкталёгіі,
* дасьледаваньня стараверства,
* кампаратывістычнай і літаратуразнаўчай бібліяграфіі,
* корпусная,
* гістарычнай і культуразнаўчай балканістыкі.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* 

Катэгорыя:Эўрапейскія міжнародныя навуковыя арганізацыі
Катэгорыя:Славістыка
Катэгорыя:Бялград
Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1955 годзе
Катэгорыя:Верасень 1955 году
Катэгорыя:1955 год у Сэрбіі
Бэнэдыкт VII

**Бэнэды́кт VI** (; Рым, Папская дзяржава — 10 ліпеня 983, Рым, Папская дзяржава) — папа рымскі з кастрычніка 974 па сваю сьмерць у ліпені 983 году. Бэнэдыкт нарадзіўся ў Рыме ў сям’і Давіда, брата Альбэрыка II Спалецкага. Да свайго абраньня на папскі сталец служыў эпіскапам Сутры.

Быў абраны папам рымскім духавенствам і народам у кастрычніку 974 году пад уплывам Сыка, імпэрскага пасланьніка імпэратара Атона II. Па сутнасьці ён стаў кампрамісным кандыдатам на замену антыпапы Баніфацыюса VII, які меў дачыненьне да сьмерці папы Бэнэдыкта VI. Баніфацыюс узурпаваў пантыфікат і на працягу месяца рабаваў Ватыкан, а затым зьбег у Канстантынопаль. Бэнэдыкт супрацьстаяў Баніфацыюсу VII і ягоным прыхільнікам. Пасьля таго, як Бэнэдыкт трывала зацьвердзіўся на стальцу з дапамогай імпэратару, ён паспрабаваў скончыць практыку сыманіі (набыцьцё царкоўных пасадаў за грошы), якая ўзмацнілася і набыла шырокую папулярнасьць у Касьцёле. У сакавіку 981 году Бэнэдыкт старшыняваў на сынодзе ў саборы Сьвятога Пятра, на якім была забаронена практыка сыманіі. У верасьні 981 году ён жа склікаў Лятэранскі сынод.

Бэнэдыкт VII памёр у 984 годзе і быў пахаваны ў Санта-Крочэ-ін-Джэрусалемэ.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* Бэнэдыкт VI. Catholic Encyclopedia

Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рыме
Катэгорыя:Памерлі ў 983 годзе
Катэгорыя:Памерлі ў Рыме
Сыманія

**Сымані́я** (, ) — акт продажу царкоўных пасадаў і роляў, у шырокім сэнсе практыка правядзеньня такіх актаў. Практыка ёсьць названая ў гонар Сымона Чараўніка, які апісаны ў «Дзеях апосталаў» 8:9—24. Паводле «Дзеяў» пабачыўшы здольнасьці Пятра і Яна, вучняў Ісуса Хрыста, выкарыстаньня міласьці Сьвятога Духа, ён пажадаў набыць такую здольнасьць за грашыма, аднак атрымаў вымову ад Пятра.

Хцівасьць і выкарыстаньне Царквы ў зямных інтарэсах жорстка ганіцца ў хрысьціянстве. Менавіта толькі да гандляроў Ісус Хрыстос ужыў гвалт, калі выгнаў іх з храму. Не зважаючы на тое, што паводле кананічных законаў сыманія была забароненая, яна атрымала шырокае распаўсюджаньне ў IX і X стагодзьдзях у каталіцтве.

## Крыніцы

## Вонкавыя спасылкі
* «Summa Theologica» Тамаша Аквінскага

Катэгорыя:Хрысьціянская тэрміналёгія