Узьдзенскі раён

**Узьдзе́нскі раён** — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў цэнтры Менскай вобласьці Беларусі. Плошча раёну складае 1,2 тыс. км². Насельніцтва на 2018 год — 23 481 чалавек. Адміністрацыйны цэнтар — места Ўзда.

## Геаграфічнае становішча
Мяжуе з Капыльскім, Койданаўскім, Стаўпецкім, Слуцкім, Пухавіцкім і Менскім раёнамі Менскай вобласьці.

## Рэльеф і карысныя выкапні
Тэрыторыя раёну разьмешчаная ў межах Стаўпецкай раўніны і адгор’яў Менскага ўзвышша. Рэльеф узгорыста-раўнінны. Пераважаюць вышыні 160—180 м над узроўнем мора, максымальная 219 м (каля аграгарадка Возера).

## Клімат і расьліннасьць
Клімат умерана кантынэнтальны. Сярэдняя тэмпэратура студзеня −6,5 °C, ліпеня 17,8 °C. Ападкаў 632 мм. Вэгетацыйны пэрыяд — 190 дзён.

Пад лясамі 39 тэрыторыі раёну, найвялікшы масіў Лашанскае лецішча. Пад балотамі 1,6 плошчы.

## Гідраграфія
Галоўныя рэкі — Нёман з прытокамі Вусай і Лошай, на ўсходзе — Шаць (прыток Пцічы).

## Гаспадарчая дзейнасьць
Малочна-мясная жывёлагадоўля. Вырошчваюць зерневыя і кармавыя культуры, бульбу. Прадпрыемствы харчовай, лёгкай, лясной прамысловасьці.

Па тэрыторыі раёну праходзяць аўтамабільныя дарогі Менск — Слуцак — Мікашэвічы, Менск — Узда — Капыль, Мар’іна Горка — Узда — Стоўпцы.

## Насельніцтва
* XXI стагодзьдзе: 2009 год — 23 657 чалавек (перапіс); 2016 год — 23 215 чалавек; 2017 год — 23 287 чалавек; 2018 год — 23 481 чалавек

## Інфармацыя для турыстаў
Захаваліся помнікі архітэктуры: Сьвята-Петра-Паўлаўская царква (1838—40) у аг. Возера, Сьвята-Пакроўская царква (ХІХ ст.) у в. Забалацьце, Сьвята-Пакроўская царква (1897) у аг. Хатляны, сядзіба ў в. Наднёман (ХІХ ст.), касьцёл (XVI ст.) і сядзіба ў в. Кухцічы (Першамайск) (1-я палова ХІХ ст.), сядзіба (1-я палова ХІХ ст.) у в. Таўкачэвічы, касьцёл (ХІХ ст.) і царква ў месьце Ўзда.

Першамайск (Кухцічы). Флігель.jpg|Сядзіба Завішаў «Кухцічы». Правы флігель
Сядзіба Наркевічаў-Ёдкаў (Наднёман) 013.Jpeg| Рэшткі былой сядзібы Наркевічаў-Ёдкаў. в. Наднёман
Першамайск (Кухцічы). Былы кальвінскі збор. Галоўны фасад.jpg|Руіны кальвінскага збору, в. Кухцічы (Першамайск)
Tolkachevichi10.JPG|в. Таўкачэвічы


## Асобы, зьвязаныя з Узьдзенскім раёнам
* Лідзія Арабей (1925, в. Нізок — 2015) — беларуская пісьменьніца, крытык, літаратуразнаўца
* Якуб Наркевіч-Ёдка (1848—1905) — беларускі прыродазнаўца, мэдык, пахаваны ў в. Наднёман
* Уладзімер Завітневіч (1853—1927) — беларускі археоляг і гісторык, нарадзіўся ў в. Ліцьвяны
* Яўген Зак (1884—1926) — беларускі, францускі і польскі мастак. 
* Ільля Гурскі (1899—1972) — беларускі пісьменьнік, нарадзіўся ў в. Замосьце
* Кандрат Крапіва (1896—1991) — народны пісьменьнік Беларусі, нарадзіўся ў в. Нізок
* Сымон Баранавых (1900—1942) — беларускі пісьменьнік, нарадзіўся ў в. Рудакова
* Паўлюк Трус (1904—1929) — беларускі паэт, нарадзіўся ў в. Нізок
* Алесь Якімовіч (1904—1979) — беларускі пісьменьнік, нарадзіўся ў в. Чурылава
* Пятро Глебка (1905—1969) — беларускі паэт, нарадзіўся ў в. Вялікая Ўса
* Сьцяпан Андруховіч (1909—1989) — беларускі жывапісец, нарадзіўся ў в. Губіна
* Мікалай Казак (нар. 1945) — беларускі фізык, акадэмік НАН Беларусі, нарадзіўся ў аг. Дзешчанка

## Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
Адміністрацыйна раён падзяляецца на 6 сельсаветаў: Азерскі, Дзешчанскі,Нёманскі, Слабадзкі, Узьдзенскі, Хатлянскі.

## Крыніцы

## Літаратура
* Узденский район // 

## Вонкавыя спасылкі
* 
* 


Катэгорыя:Раёны, створаныя ў 1924 годзе